Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα:

- το "Έγγραφο για τη στρατηγική της διεύρυνσης και την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόοδο που έχει σημειώσει κάθε υποψήφια χώρα ενόψει της ένταξης", και

- την "Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο: Εξηγώντας τη διεύρυνση της Ευρώπης"

(2003/C 128/10)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη το Έγγραφο για τη στρατηγική της διεύρυνσης και την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόοδο που έχει σημειώσει κάθε υποψήφια χώρα ενόψει της ένταξης, (COM(2002) 700 τελικό)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Βουλγαρία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1400)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Κύπρος ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1401)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Δημοκρατία της Τσεχίας ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1402)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Εσθονία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1403)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ουγγαρία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1404)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Λεττονία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1405)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Λιθουανία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1406)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Μάλτα ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1407)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Πολωνία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1408)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ρουμανία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1409)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Σλοβακία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1410)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Σλοβενία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1411)·

έχοντας υπόψη την "Τακτική έκθεση 2002 για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Τουρκία ενόψει της ένταξης" (SEC(2002) 1412)·

έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο Εξηγώντας τη διεύρυνση της Ευρώπης (COM(2002) 281 τελικό)

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 9ης Οκτωβρίου 2002 να αναθέσει στην επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων την επεξεργασία γνωμοδότησης για το θέμα αυτό βάσει του άρθρου 265, παράγραφος 5, της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της, της 11ης Μαρτίου 1999 για την "Κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη" (CdR 404/98 fin(1))·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της, της 16ης Μαΐου 2002 για το "Ενημερωτικό σημείωμα της Επιτροπής: Κοινό δημοσιονομικό πλαίσιο 2004-2006 για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις" (CdR 71/2002 fin(2))·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησής της για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα σχέδια δράσης για τη διοικητική και δικαστική ικανότητα και την παρακολούθηση των δεσμεύσεων που αναλαμβάνουν οι διαπραγματευόμενες χώρες στο πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων" (CdR 244/2002 fin(3))·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα της 17ης Νοεμβρίου 1999 για τη "Διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ" (CdR 424/1999 fin(4))·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότηση της (CdR 325/2002 rev.) που υιοθετήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2002 από την επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων (εισηγήτρια: η κα Ηelene Lund, μέλος του δημοτικού συμβουλίου του Farum (DK, PSE)·

εκτιμώντας ότι όσον αφορά την τρέχουσα διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει τη δέσμευσή της προς τη διαδικασία αυτή την οποία θεωρεί ως επένδυση προς όφελος της ειρήνης, της πολιτικής σταθερότητας, της κοινωνικής συνοχής και της ευημερίας των Ευρωπαίων·

εκτιμώντας ότι το επικείμενο κύμα διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιπροσωπεύει μια πρόκληση που θα διαμορφώσει τη φυσιογνωμία της Ευρώπης για ολόκληρες γενεές και ότι έχει αντίκτυπο σε όλους τους τομείς της συζήτησης για τη μελλοντική φύση και δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

εκτιμώντας ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, ως φορείς που εφαρμόζουν μεγάλο τμήμα της κοινοτικής νομοθεσίας, θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο για την επιτυχία της διεύρυνσης·

εκτιμώντας ότι οι βασικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως, για παράδειγμα, η αρχή της εγγύτητας προς τους πολίτες (άρθρο 1 της Συνθήκης ΕΕ), η αρχή της επικουρικότητας και η αρχή της αναλογικότητας (Άρθρο 5 της Συνθήκης ΕΚ) και το Πρωτόκολλο της Συνθήκης του Άμστερνταμ σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας αφορούν, επίσημα κυρίως τις σχέσεις της Ένωσης και των κρατών μελών. Αφορούν, ωστόσο, στην πράξη την εθνική διαδικασία λήψης αποφάσεων και την ενσωμάτωση της κοινοτικής νομοθεσίας στο δίκαιο των κρατών μελών και την εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας σε εθνικό, περιφερειακό, και τοπικό επίπεδο·

εκτιμώντας ότι οι αρχές αυτές πρέπει κατά συνέπεια να διέπουν, επίσης, τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες χώρες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σεβόμενη τον εσωτερικό τρόπο οργάνωσης των εξουσιών των υποψηφίων χωρών, πρέπει να διασφαλίσει ότι η κοινοτική νομοθεσία θα εφαρμόζεται στα μελλοντικά κράτη μέλη όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα και όσο το δυνατόν εγγύτερα προς τους πολίτες·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 48η σύνοδο ολομέλειάς της, της 12ης και 13ης Φεβρουαρίου 2003 (συνεδρίαση της 13ης Φεβρουαρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η θέση της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. εκφράζει την ικανοποίησή της για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με τις δέκα πρώτες υποψήφιες χώρες στη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη στις 12-13 Δεκεμβρίου 2002, με σκοπό την υπογραφή της Συνθήκης ένταξης στην Αθήνα στις 16 Απριλίου 2003,

1.2. επισημαίνει με ικανοποίηση ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι η Κύπρος, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία και η Σλοβενία διαθέτουν όλες σταθερούς θεσμούς που διασφαλίζουν τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων και, συνεπώς, οι χώρες αυτές πληρούν τις πολιτικές προϋποθέσεις για την ένταξη τους στην ΕΕ,

1.3. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι και οι δέκα χώρες είναι σε θέση να αναλάβουν τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η ένταξη τους, αποδεχόμενες μεταξύ άλλων το στόχο της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης, και να διαθέτουν οικονομία της αγοράς που να λειτουργεί και να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει την πίεση του ανταγωνισμού και των δυνάμεων της αγοράς πριν από την ΕΕ του 2004, ανταποκρινόμενες στα οικονομικά κριτήρια,

1.4. επικροτεί το γεγονός, ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις συστάσεις της στρατηγικής της Επιτροπής για τη διεύρυνση, να αυξήσει την προενταξιακή βοήθεια προς τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία με στόχο την πλήρη ένταξη τους στην ΕΕ το 2007,

1.5. επιδοκιμάζει το ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις συστάσεις της στρατηγικής της Επιτροπής για τη διεύρυνση, να συνεχισθεί και μετά την υπογραφή της Συνθήκης ένταξης η παρακολούθηση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που ανελήφθησαν κατά τις προηγηθείσες διαπραγματεύσεις μέσω διαρκούς εποπτείας,

1.6. επισημαίνει ότι η ανάπτυξη δυνατοτήτων αποτελεί τη μέγιστη πρόκληση για τις υποψήφιες χώρες και εκφράζει την ικανοποίηση της που το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις συστάσεις της στρατηγικής της Επιτροπής για τη διεύρυνση, να θεσπίσει μια ειδική μεταβατική περίοδο με σκοπό τη βελτίωση των διοικητικών και δικαστικών ικανοτήτων στις υποψήφιες χώρες,

1.7. στηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να συμμετέχουν οι αντιπρόσωποι των υποψήφιων χωρών, όταν υπογραφεί η Συνθήκη ένταξης, στην ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων και στο έργο των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων ως παρατηρητές μέχρι την οριστική ένταξη το 2004. Η ΕΤΠ θα λάβει σχετικά τις αναγκαίες αποφάσεις ώστε να μπορούν οι τοπικοί και περιφερειακοί αντιπρόσωποι των προς ένταξη χωρών να συμμετέχουν στο έργο της ΕΤΠ ως παρατηρητές μέχρι την οριστική ένταξη το 2004,

1.8. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι, ενώπιον ορισμένων ιδιαίτερα δύσκολων κεφαλαίων των τελικών διαπραγματεύσεων, η ΕΕ και τα κράτη μέλη ανταποκρίθηκαν στη σημαντική τους ευθύνη να επιδείξουν αλληλεγγύη και κατανόηση απέναντι στις υποψήφιες χώρες, οι οποίες, επιπλέον των προσπαθειών τους να εκπληρώσουν τις προϋποθέσεις για την ένταξή τους, είχαν να αντιμετωπίσουν και εκτενή οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Η αλληλεγγύη παραμένει βασικό στοιχείο για την επιτυχή έκβαση της διεύρυνσης.

Ειδικότερα για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.9. διαπιστώνει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψήφιων χωρών εργάζονται με αφοσίωση και επιμέλεια για την πρακτική εφαρμογή τμημάτων του κοινοτικού κεκτημένου, που συνεπάγεται την αναμόρφωση ή τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων και των πολιτικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων των τοπικών και περιφερειακών αρχών των υποψήφιων χωρών,

1.10. διαπιστώνει ότι η εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας απαιτεί υψηλές διοικητικές ικανότητες και υψηλό επίπεδο κατάρτισης όχι μόνο από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψήφιων χωρών, αλλά και από τοπικά και περιφερειακά όργανα των κρατών μελών της ΕΕ,

1.11. εκφράζει την ικανοποίηση της για το μεγάλο ενδιαφέρον που εκδηλώνεται από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψήφιων χωρών που με μεγάλη επίγνωση και αφοσίωση ζητούν πληροφορίες και γνώσεις όσον αφορά τη σημασία που έχει για την τρέχουσα λειτουργία των τοπικών και περιφερειακών αρχών η ένταξη στην ΕΕ,

1.12. προσβλέπει με ικανοποίηση στα πολλά και επιτυχημένα προγράμματα συνεργασίας, ιδίως διασυνοριακής, που υλοποιούνται από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των κρατών μελών της ΕΕ και των υποψήφιων χωρών. Τα προγράμματα αυτά έχουν θετική συμβολή στην ευρωπαϊκή συνοχή,

1.13. συνιστά να καταβληθούν προσπάθειες για την ανταλλαγή εμπειριών και τη θέσπιση μέτρων στήριξης της δημιουργίας επιχειρήσεων που δεν ανήκουν στον πρωτογενή τομέα.

1.14. εκφράζει την ικανοποίησή της για τη μεγάλη βούληση και το απεριόριστο ενδιαφέρον που επιδεικνύουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές των σημερινών κρατών μελών της ΕΕ για να μεταδώσουν τις εμπειρίες τους στις τοπικές και περιφερειακές αρχές των υπό ένταξη χωρών, μεταξύ άλλων, τις εμπειρίες τους ως μέλη της ΕΕ και τις συνεπακόλουθες επιδράσεις στις τοπικές και περιφερειακές αρχές,

1.15. αποδίδει σημασία στη συνέχιση των καλών αποτελεσμάτων που επετεύχθησαν χάρη στα προενταξιακά μέσα της περιφερειακής πολιτικής, ISPA, Sapard και PHARE, και εμμένει στην ένταξη των μελλοντικών κρατών μελών στα Διαρθρωτικά Ταμεία.

2. Διάλογος με τους πολίτες για τη διεύρυνση της ΕΕ

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η κοινή γνώμη στη ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην τελική φάση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, όπως και στα δημοψηφίσματα που θα διεξαχθούν στις περισσότερες υποψήφιες χώρες. Ως εκ τούτου, απαιτείται μια εύστοχη πληροφόρηση τόσο του ευρέος κοινού όσο και συγκεκριμένων ομάδων ατόμων, για το παρελθόν, την εξέλιξη και το καθεστώς της διαδικασίας διεύρυνσης,

2.2. επισημαίνει ότι είναι πραγματικά αναγκαίο να αυξηθεί η αποδοχή της διεύρυνσης από την κοινή γνώμη της ΕΕ. Τόσο στις υποψήφιες χώρες όσο και στα σημερινά κράτη μέλη της ΕΕ οι πολίτες δεν αισθάνονται επαρκώς ενημερωμένοι, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να βλέπουν οι πολίτες τη διεύρυνση με μεγάλη ανασφάλεια,

2.3. εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρουσιάσει μια μακρόπνοη και συνεκτική επικοινωνιακή στρατηγική για τη διεύρυνση με σκοπό τη διαρκή ενημέρωση των πολιτών της ΕΕ και των υποψήφιων χωρών, να διασφαλίσει τη συμμετοχή τους σε αυτήν και να κερδίσει την υποστήριξη τους όσον αφορά τη διαδικασία ένταξης,

2.4. συνιστά στα σημερινά κράτη μέλη να δώσουν στις τοπικές και περιφερειακές τους αρχές περισσότερες δυνατότητες δράσης για να ενημερώνουν τους πολίτες τους σχετικά με τα μελλοντικά μέλη της ΕΕ. Η συνεργασία των τοπικών και περιφερειακών αρχών των κρατών μελών της ΕΕ με τις αντίστοιχες των υποψήφιων χωρών αποτελεί σημαντικό μέσο για την προώθηση της κατανόησης μεταξύ των λαών,

2.5. συμφωνεί με την Επιτροπή ότι μια επιτυχημένη επικοινωνιακή στρατηγική δεν προϋποθέτει μόνο επικοινωνία σε κρατικό επίπεδο στις υποψήφιες χώρες, στα κράτη μέλη, και στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αλλά και ανοιχτή συζήτηση στην οποία να συμμετέχουν όλες οι κοινωνικές τάξεις και ομάδες τις κοινωνίας των πολιτών - οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι ΜΚΟ, οι επιχειρήσεις, οι γεωργοί, τα συνδικαλιστικά σωματεία, κλπ.,

2.6. τονίζει σχετικά ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν έναν ιδιαίτερο ρόλο ως το πολιτικό και διοικητικό επίπεδο που βρίσκεται σε άμεση επαφή με τους πολίτες και ως εκ τούτου διαθέτει τις καλύτερες προϋποθέσεις για να προάγει τον επιθυμητό διάλογο με τους πολίτες και να εξηγήσει τη διαδικασία διεύρυνσης και τις συνέπειες της σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο,

2.7. προσθέτει ότι στην πραγματικότητα οι τοπικές και περιφερειακές αρχές αποτελούν για τους πολίτες ένα χώρο όπου μαθαίνουν τη δημοκρατία και γι αυτό αποτελούν σημαντικό στοιχείο για τη διασφάλιση και την εδραίωση μιας δημοκρατίας που να λειτουργεί σωστά, τόσο με τα παρόντα όσο και με τα υπό ένταξη κράτη μέλη,

2.8. προτρέπει το κρατικό επίπεδο των υποψήφιων χωρών και των κρατών μελών να συμπεριλάβει τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην υλοποίηση της επικοινωνιακής στρατηγικής για τη διεύρυνση και παρακινεί επιπλέον την Επιτροπή, που αναλαμβάνει ένα μοναδικό ρόλο όσον αφορά τις προενταξιακές προετοιμασίες, να υποστηρίξει τη συνεργασία σε όλα τα ενδεδειγμένα επίπεδα των υποψήφιων χωρών και των κρατών μελών.

3. Βελτίωση των διοικητικών και δικαστικών ικανοτήτων στα πλαίσια της διεύρυνσης

Η Επιτροπή των Περιφερειών

3.1. διαπιστώνει ότι ο σημαντικότερος τομέας δράσης, σε σχέση με την ένταξη όλων των υποψήφιων χωρών στην ΕΕ, είναι η βελτίωση των διοικητικών και δικαστικών ικανοτήτων,

3.2. διαπιστώνει ότι τα κράτη μέλη φέρουν πλήρως την ευθύνη έναντι της ΕΕ για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, σε πολλά όμως κράτη μέλη τα καθήκοντα αυτά κατανέμονται μεταξύ κράτους και τοπικών και περιφερειακών αρχών, και επισημαίνει ότι η αποτελεσματική εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών,

3.3. αναγνωρίζει ότι υπάρχουν μεγάλες διαφορές όσον αφορά τις αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις υποψήφιες χώρες, τονίζει όμως ότι μεγάλο μέρος της ευθύνης για την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ αναμένεται να ανατεθεί στις τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψήφιων χωρών,

3.4. επισημαίνει ότι χρειάζεται να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες των τοπικών αρχών για τη διαχείριση, εποπτεία και εφαρμογή στους σχετικούς τομείς της κοινοτικής νομοθεσίας, την οποία διαχειρίζεται σε διαφορετική έκταση το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ή στους τομείς όπου αναμένεται να υποστηριχθούν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές και να συμμετάσχουν στις κρατικές δράσεις. Πρόκειται κυρίως για την περιφερειακή και διαρθρωτική πολιτική της Κοινότητας, την περιβαλλοντική, τη γεωργική και την κοινωνική πολιτική, την πολιτική απασχόλησης, την πολιτική των δημόσιων συμβάσεων και τόνωσης της προσφοράς καθώς και τις στρατηγικές και τα εργαλεία των τεχνολογιών πληροφόρησης, τομείς που συνιστούν πρόκληση ακόμη και για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των σημερινών κρατών μελών,

3.5. κρίνει σκόπιμο να τονίσει ότι το τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο στις υποψήφιες χώρες, σύμφωνα πάντοτε με τις αντίστοιχες αρμοδιότητες και το ρόλο που διαδραματίζει, απαιτείται να συμμετάσχει υπεύθυνα, ήδη από το πρώτο στάδιο, στον προγραμματισμό και τη χρήση των διαρθρωτικών ταμείων,

3.6. παρατηρεί ότι είναι ανάγκη για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να ενισχύσουν και να αναπτύξουν οικονομικά, εποπτικά και ενημερωτικά μέσα στους τομείς στους οποίους η συνεισφορά των τοπικών και περιφερειακών αρχών αποτελεί προϋπόθεση για το σύνολο της εθνικής προσπάθειας,

3.7. επισημαίνει ότι σε πολλές υποψήφιες χώρες χρειάζεται να δοθεί αυξημένη προσοχή στο ποιά τμήματα του κοινοτικού κεκτημένου θα εφαρμόζονται στην πράξη από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και ποιά θα ασκούν πιο άμεση και έμμεση επίδραση στις τοπικές και περιφερειακές αρχές και στην πολιτική διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Η διευκρίνιση αυτή θα είναι διαφορετική σε κάθε υποψήφια χώρα και θα εξαρτάται από την κατανομή των καθηκόντων και από τη μέχρι τώρα διαδικασία σε σχέση με την εφαρμογή του κεκτημένου,

3.8. επισημαίνει ότι ορισμένες υποψήφιες χώρες χρειάζονται σημαντική ενίσχυση των διοικητικών και δικαστικών ικανοτήτων των τομέων που αφενός, αναμένεται να διοικούνται από το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και αφετέρου θα είναι καθοριστικής σημασίας για την ευημερία και την ανάπτυξη των δήμων και των περιφερειών στις υποψήφιες χώρες,

3.9. επιδοκιμάζει τη σχετική πρόταση της Επιτροπής για την καθιέρωση μιας ειδικής μεταβατικής ρύθμισης με στόχο να διασφαλισθεί η βελτίωση των διοικητικών και δικαστικών δυνατοτήτων σε βαθμό που να καταστεί δυνατή η θέσπιση και η εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας όταν θα ενταχθούν οι υποψήφιες χώρες,

3.10. επικροτεί τα σχέδια δράσης της Επιτροπής για την ενίσχυση των διοικητικών και δικαστικών ικανοτήτων των υποψήφιων χωρών καθώς και την προσπάθεια που καταβάλλεται με σκοπό τη βελτίωση των φορέων στα πλαίσια του προγράμματος Phare από τις αρχές της δεκαετίας του '90,

3.11. φρονεί όμως ότι στη διαδικασία διεύρυνσης πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στις τοπικές και περιφερειακές αρχές και να τους χορηγηθεί μεγαλύτερη βοήθεια σε σχέση με εκείνη που παρέχεται για τη βελτίωση των διοικητικών και δικαστικών ικανοτήτων των υποψήφιων χωρών,

3.12. τονίζει ότι η βελτίωση των διοικητικών και δικαστικών ικανοτήτων αποτελεί μια μακροχρόνια διαδικασία για την οποία απαιτείται η συνεργασία της Επιτροπής με τη δημόσια διοίκηση των υποψήφιων χωρών και με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές υπό τη μορφή ενημέρωσης, διαβούλευσης, ανατροφοδότησης και συγκεκριμένων προγραμμάτων επιμόρφωσης.

4. Συγκεκριμένες προτάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

4.1. προτρέπει σε τακτικό διάλογο και στενή συνεργασία των δημόσιων αρχών όλων των επιπέδων των υποψήφιων χωρών όσον αφορά την ένταξη στην ΕΕ,

4.2. προτείνει να θεσμοθετηθεί στις υποψήφιες χώρες διαδικασία για τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις προετοιμασίες για την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στους τομείς πολιτικής όπου η πρακτική εφαρμογή εξαρτάται από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές,

4.3. συνιστά όπως η συνεργασία κεκτρικών/κρατικών οργάνων με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές διεξάγεται σε ισότιμη βάση. Συγκεκριμένα, η συνεργασία θα μπορούσε να πραγματοποιείται μεταξύ εθνικών ενώσεων τοπικών και περιφερειακών αρχών,

4.4. εφιστά την προσοχή στις θετικές εμπειρίες που έχουν αποκτήσει πολλά κράτη μέλη της ΕΕ στα οποία οι τοπικές και περιφερειακές αρχές συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου, η δε έγκαιρη συμμετοχή τους στην εθνική διαδικασία λήψης αποφάσεων στην ΕΕ θα νομιμοποιήσει τη συνεργασία της ΕΕ στο κοινό. Επιπλέον, η αμοιβαία επιρροή και μάθηση φαίνεται να αποτελούν πλεονέκτημα διότι διευκολύνουν την αμοιβαία κατανόηση για τους στόχους και την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσει η εφαρμογή κάθε τμήματος του κοινοτικού κεκτημένου,

4.5. τονίζει ότι, σύμφωνα με την κτηθείσα εμπειρία, μια δεσμευτική συνεργασία εξασφαλίζει την καταλληλότερη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Οι τοπικές, περιφερειακές και κεντρικές αρχές, καθεμία στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, μπορούν να συμβάλουν με την πρακτική εμπειρία που έχουν αποκτήσει από την καθημερινή επίλυση προβλημάτων, με την οπτική τους θεώρηση και με τις νομοθετικές τους αρμοδιότητες,

4.6. αποδίδει μεγάλη σημασία στο να διαθέτουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψήφιων χωρών τους απαραίτητους πόρους για την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου. Καταρχήν, όταν μεταφέρονται καθήκοντα στις τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να υπολογίζεται το σχετικό κόστος ώστε να διασφαλίζεται ότι η συμπόρευση ευθυνών και χρηματοδότησης,

4.7. προτείνει να επιτραπεί στις τοπικές και περιφερειακές αρχές μεγαλύτερη πρόσβαση στην ανταλλαγή εμπειριών και στην παροχή βοήθειας για την πρακτική εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου από το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι υποψήφιες χώρες χρειάζονται πολύ ειδική και πρακτική εμπειρία σε συγκεκριμένους τομείς, εφόσον υπάρχουν ήδη και είναι προσιτές στις χώρες αυτές γενικές γνώσεις για την ΕΕ,

4.8. τονίζει ότι δεν θα πρέπει να περιορισθεί η συνεργασία των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη μεταφορά εμπειριών από τα σημερινά κράτη μέλη της ΕΕ στις υποψήφιες χώρες, αλλά ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψήφιων χωρών με τις προσπάθειες που κατέβαλαν για να αντεπεξέλθουν στο κοινοτικό κεκτημένο απέκτησαν εμπειρίες από τις οποίες πρέπει να επωφεληθεί το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο των κρατών μελών της ΕΕ και των υποψήφιων χωρών,

4.9. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην έκθεσή του με θέμα τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις τονίζει ότι η περιφερειακή συνεργασία μεταξύ των υποψήφιων χωρών είναι υψίστης σημασίας. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την προτροπή του Κοινοβουλίου προς την Επιτροπή να λάβει περαιτέρω μέτρα για την ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ των υπό ένταξη χωρών και τη διάθεση των απαραίτητων χρηματοδοτικών πόρων,

4.10. επισύρει την προσοχή στις ικανοποιητικές εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί χάρη στις πολλές ανταλλαγές μεταξύ αδελφοποιημένων πόλεων, στις τοπικές και περιφερειακές εταιρικές σχέσεις και στη συνεργασία που πραγματοποιούνται σήμερα. Οι ανταλλαγές, που απαιτούν σχετικά περιορισμένα μέσα παρέχουν σε πολλούς πολίτες της ΕΕ μοναδικές γνώσεις για τον καθημερινό βίο του πληθυσμού των υποψήφιων χωρών είτε πρόκειται για σχολικές τάξεις, τοπικές επιχειρήσεις, πολιτικούς σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, εργαζόμενους στις τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις, υγειονομικό και νοσηλευτικό προσωπικό και πολλούς άλλους. Είναι συνεπώς σημαντικό να εκσυγχρονισθούν, να επιταχυνθούν και να απλουστευθούν οι διοικητικές διαδικασίες και να προβλεφθούν τρόποι για τη συνέχισή τους ακόμη και μετά από την προσχώρηση των υποψήφιων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

4.11. εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσπάθεια και τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης στη διαδικασία ανάπτυξης των υποψήφιων χωρών και ζητά μεγαλύτερη δέσμευσή της σε έργα περιφερειακού και τοπικού επιπέδου, μέσω επενδύσεων σε έργα που βελτιώνουν τη διαχείριση των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, ώστε να παρέχουν καλύτερες υπηρεσίες σε πιο λογικές τιμές,

4.12. προτείνει την περαιτέρω επέκταση της υπάρχουσας διαπεριφερειακής συνεργασίας, ιδίως σε διασυνοριακό επίπεδο, για να ενισχυθούν οι σχέσεις μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών και πέραν των μελλοντικών εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, π.χ. με τη Ρωσία και τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Η πείρα έχει αποδείξει ότι η συνεργασία που αναπτύσσεται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο μπορεί να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη για μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ γειτονικών χωρών και να εμπεδώσει τη σταθερότητα στις παραμεθόριες περιοχές,

4.13. επισημαίνει ότι είναι μεγάλη ανάγκη, ιδίως για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, να αποκτήσουν πρόσβαση σε προγράμματα και σε ενισχύσεις, που να μην είναι γραφειοκρατικές αλλά προσιτές,

4.14. συνιστά να ολοκληρωθεί η διαδικασία με την οποία θα επιτρέπεται η συμμετοχή όλων των υποψήφιων χωρών στα διάφορα κοινοτικά προγράμματα,

4.15. συνιστά να αξιοποιηθεί η αρχή της εταιρικής σχέσης μέσω της δυνατότητας αποκεντρωμένης πρόσβασης σε προγράμματα ενίσχυσης,

4.16. παρακινεί όπως ενισχυθούν και υποστηριχθούν τα δίκτυα των φορέων πρακτικής εξάσκησης που μπορεί να είναι φόρουμ ανταλλαγής εμπειριών και γνώσεων για το κοινοτικό κεκτημένο και την επιρροή του στην καθημερινή ζωή των τοπικών και περιφερειακών αρχών,

4.17. συνιστά να εφαρμοσθούν οι αρχές της "Κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη" (Eurotraining(5)) με σκοπό να αρχίσουν το συντομότερο κατάρτιση και ανταλλαγή εμπειριών,

4.18. προτείνει να αναπτυχθούν μέσα συντονισμού για τις πολλές δραστηριότητες που προσφέρονται από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις ευρωπαϊκές χώρες, ιδίως από την ΕΕ και την ΕΤΠ, από το Συμβούλιο της Ευρώπης και τη Σύνοδο των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών, το Συμβούλιο των Κοινοτήτων και των Περιφερειών της Ευρώπης (CEMR), τη Συνέλευση Περιφερειών της Ευρώπης (AER), τις Εurocities, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας, κλπ. Με τον τρόπο αυτό, βελτιστοποιείται, αφενός, η αξιοποίηση των πόρων και αφετέρου η ποιότητα της δράσης διότι στις νέες δραστηριότητες μπορεί να συμπεριληφθούν οι αποκτηθείσες ήδη εμπειρίες. Στο πλαίσιο αυτό, καλείται η Επιτροπή να συστήσει μία ομάδα εργασίας απαρτιζόμενη από εκπροσώπους των σχετικών οργάνων για την υποβολή προτάσεων σχετικά με τον τρόπο επίτευξης ενός ευέλικτου και μη γραφειοκρατικού μηχανισμού.

Βρυξέλλες, 13 Φεβρουαρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 198 της 14.7.1999, σ. 68.

(2) ΕΕ C 278 της 14.11.2002, σ. 40.

(3) EE C 73 της 26.3.2003, σ. 20.

(4) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 1.

(5) CdR 404/98 fin.