[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, xxx

COM(2008) yyy τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Έκθεση συνεχειών στην ανακοίνωση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση COM(2007) 414 τελικό {SEC(2008) aaa}

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Έκθεση συνεχειών στην ανακοίνωση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση COM(2007) 414 τελικό

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι αυξανόμενες επιπτώσεις της λειψυδρίας και της ξηρασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και η αναμενόμενη επιδείνωση του προβλήματος εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, όπως φάνηκε από την πρόσφατη κρίση νερού στην Κύπρο, καθιστούν απαραίτητο τον προσδιορισμό κατάλληλων επιλογών για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Το 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία[1] στην οποία υποσχέθηκε την παρούσα ανασκόπηση προόδου και την υποβολή της στο πλαίσιο φόρουμ εμπλεκόμενων παραγόντων το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2008 στη Σαραγόσα. Στην ανά χείρας έκθεση συγκεκριμενοποιείται η πρόοδος που απαιτείται για όλες τις επιλογές πολιτικής και παρουσιάζονται κατάλληλα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα προγράμματα εργασίας.

Η ανά χείρας έκθεση αποτελεί την πρώτη έκθεση συνεχειών με βάση τη συντελεσθείσα πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των επιλογών της ανακοίνωσης. Προσδιορίζει ορισμένες ενθαρρυντικές πρωτοβουλίες πολιτικής, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό[2] επίπεδο, οι οποίες έχουν συμβάλει στα εν λόγω αποτελέσματα, παρόλο που απομένει να γίνουν ακόμη πολλά. Συγκεκριμενοποιεί την απαιτούμενη πρόοδο σχετικά με τις επτά καίριες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου η Ευρώπη να μεταβεί προς μια οικονομία που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά και ορθολογικά τους υδάτινους πόρους της. Τα εν λόγω προβλήματα συμπεριλαμβάνουν τη συνεχή ανάγκη για την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα[3] (ΟΠΥ), τη μετάβαση προς τον αειφόρο σχεδιασμό χρήσεων γης, την προτεραιότητα μέτρων για την εξοικονόμηση νερού και για την αποδοτική χρήση υδάτινων πόρων έναντι οποιωνδήποτε άλλων εναλλακτικών λύσεων, την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων των εν λόγω εναλλακτικών δυνατοτήτων ως ύστατης λύσης, καθώς και την περαιτέρω ενσωμάτωση ζητημάτων σχετικά με τα ύδατα σε όλες τις τομεακές πολιτικές. Η προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος θα προσθέσει ένα νέο πρόβλημα στα υφιστάμενα ζητήματα. Η έκθεση συνεχειών παρουσιάζει ένα μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο πρόγραμμα εργασίας το οποίο μπορεί να υλοποιηθεί μόνο σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη.

Τον Οκτώβριο του 2007[4] το Συμβούλιο υποστήριξε τις επιλογές οι οποίες προσδιορίστηκαν σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο στην ανακοίνωση και κάλεσε την Επιτροπή να επανεξετάσει και να διαμορφώσει περαιτέρω την υπό εξέλιξη στρατηγική για τη λειψυδρία και την ξηρασία έως το 2012. Η προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος έχει καταστεί παρομοίως απόλυτη προτεραιότητα για το θεματολόγιο της ΕΕ, και το πρόβλημα της λειψυδρίας θα πρέπει να εξεταστεί εντός αυτού του ευρύτερου πλαισίου. Η επικείμενη πρωτοβουλία της Επιτροπής για την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος θα βοηθήσει να ενισχυθεί η συνοχή των ληφθέντων μέτρων τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, και να τεθεί το πλαίσιο για περαιτέρω δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΘΕΙΣΑΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Μία από τις βασικές επιταγές για τη βραχυπρόθεσμη αποτελεσματική αντιμετώπιση των ζητημάτων λειψυδρίας και ξηρασίας είναι η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα από όλα τα κράτη μέλη.

Η έγκριση των σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών και των προγραμμάτων μέτρων της ΟΠΥ έως τα τέλη του 2009 (άρθρα 11 και 13) θα επιτρέψει μια αναλυτικότερη μελέτη των μέτρων τα οποία προβλέπονται σε επίπεδο κρατών μελών για την αντιμετώπιση των σχετικών με την ποσότητα των υδάτων ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης οικονομικών μέσων.

Η διασφάλιση συνοχής μεταξύ τομέων άσκησης πολιτικής αποτελεί πρόκληση για όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πρόκληση αποτελεί η διασφάλιση της μετάβασης όλων των τομεακών και οριζόντιων πολιτικών προς τους ίδιους στόχους και η αποφυγή αντιπαραγωγικών συνεπειών στους υδάτινους πόρους. Αυτό είναι εφικτό, λαμβάνοντας υπόψη το χρονοδιάγραμμα και το πρόγραμμα εργασίας κάθε πολιτικής. Επενδύσεις οι οποίες συγχρηματοδοτούνται από κοινοτικά ταμεία θα πρέπει να ακολουθήσουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές, σχεδιασμένες έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν συμβάλλουν στην πίεση η οποία ασκείται σε περιορισμένους υδάτινους πόρους.

Η αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων[5] (ΕΠΕ) και της οδηγίας για τη στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση[6] (ΣΠΕ) από όλα τα κράτη μέλη αποτελεί επίσης ένα μοχλό για την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων από τα έργα διαχείρισης υδάτων στους υδάτινους πόρους.

2.1. Τιμολόγηση του νερού

Τα κράτη μέλη δεσμεύονται να καταρτίσουν έως το 2010 πολιτικές τιμολόγησης του νερού οι οποίες θα παρέχουν κατάλληλα κίνητρα για την αποδοτική χρήση υδάτινων πόρων (άρθρο 9 ΟΠΥ). Ορισμένα από τα κράτη μέλη (CY, ES, FR, UK, PT) λαμβάνουν μέτρα για τον καθορισμό κλιμάκων τιμών σε συνάρτηση με το επίπεδο λειψυδρίας σε τοπικό επίπεδο, την εποχή ή/και το επίπεδο κατανάλωσης. Άλλα κράτη μέλη (UK) επανεξετάζουν και αξιολογούν την αποτελεσματικότητα διαφορετικών τύπων κλιμάκων τιμών σε περιοχές με προβλήματα έλλειψης νερού.

Ωστόσο, ο καθορισμός πολιτικών τιμολόγησης του νερού κατά τρόπο συνεπή προς τους διαθέσιμους υδάτινους πόρους παραμένει μια πρόκληση για όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης. Το ορόσημο της ΟΠΥ θα καταστήσει δυνατή την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο τα οικονομικά μέσα και οι πολιτικές τιμολόγησης που εγκρίθηκαν από τα κράτη μέλη συνάδουν προς το επίπεδο ανησυχίας σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία.

Θα πρέπει να δοθεί επίσης προσοχή στο πρόγραμμα εργασίας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ)[7], το οποίο επιλαμβάνεται της οικονομικής βάσης για ορθή διαχείριση των υδάτων.

Σημειώνεται πρόοδος στον τομέα της υδρομέτρησης. Ορισμένα κράτη μέλη διαμορφώνουν εθνικές στρατηγικές για τη διασφάλιση της μέτρησης υδροληψίας στη γεωργία και της απόδειξης δημόσιας άδειας για υδροληψία (ES, FR), της επέκτασης της μέτρησης προκειμένου να συμπεριληφθεί η υδροληψία και η κατανάλωση (CY, FR, PT), και της εισαγωγής πιθανών υποχρεώσεων μέτρησης σε περιοχές με προβλήματα έλλειψης νερού (FR, UK) ή σε όλα τα νοικοκυριά τα οποία αποτελούν μέρος νέων συγκροτημάτων διαμερισμάτων (FR).

Αφετέρου, όλα τα κράτη μέλη εξακολουθούν να πρέπει να λάβουν περαιτέρω μέτρα. Για παράδειγμα, τα κράτη μέλη οφείλουν να ελέγχουν συστηματικά την υδροληψία (άρθρο 11 παράγραφος 3 στοιχείο (ε) ΟΠΥ). Τα προγράμματα μέτρων, τα οποία προβλέπεται να εγκριθούν μέχρι τα τέλη του 2009, θα καταστήσουν δυνατό τον έλεγχο της πλήρους αντιμετώπισης του εν λόγω προβλήματος σε όλη την Ευρώπη.

Η Επιτροπή πρότεινε, ως μέρος του διαγνωστικού ελέγχου υγείας της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ)[8], την προσθήκη ενός νέου ζητήματος σχετικά με το νερό υπό τις ορθές γεωργικές και περιβαλλοντικές συνθήκες (GAEC), οι οποίες αποτελούν μέρος της πολλαπλής συμμόρφωσης. Βάσει του εν λόγω ζητήματος, το νέο πρότυπο, το οποίο αφορά την τήρηση των διαδικασιών χορήγησης αδειών για τη χρήση αρδευτικού ύδατος, μπορεί επίσης να βοηθήσει στην επέκταση της μέτρησης των υδάτων στη γεωργία. Οι προτάσεις του ελέγχου υγείας της ΚΓΠ είναι υπό συζήτηση στο Συμβούλιο και ενδέχεται να εγκριθούν μέχρι τα τέλη του 2008.

2.2. Αποδοτικότερη κατανομή του νερού και των σχετικών με το νερό χρηματοδοτικών πόρων

2.2.1. Βελτίωση του σχεδιασμού χρήσεων γης

Η ανάγκη για προσαρμογή των οικονομικών δραστηριοτήτων στο επίπεδο των διαθέσιμων υδάτων σε τοπικό επίπεδο εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση.

Οι προτάσεις του ελέγχου υγείας της ΚΓΠ για τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των ορθών γεωργικών και περιβαλλοντικών συνθηκών στο νερό και για την περαιτέρω αποσύνδεση των ενισχύσεων από την παραγωγή στοχεύουν στη μείωση των επιπτώσεων των γεωργικών δραστηριοτήτων στους υδάτινους πόρους.

Η Επιτροπή θα αξιολογήσει, ως μέρος των συζητήσεων σχετικά με την ΚΓΠ μετά το 2013, ποιές υποχρεώσεις, οι οποίες συνδέονται με την ποσότητα των υδάτινων πόρων, απορρέουν από την οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα και θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο του συστήματος πολλαπλής συμμόρφωσης. Όσον αφορά τα βιοκαύσιμα, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητούν ειδικά κριτήρια βιωσιμότητας. Η πρόταση της Επιτροπής για μια νέα οδηγία σχετικά με την ανανεώσιμη ενέργεια[9] προβλέπει ένα ισχυρό κίνητρο για την ανάπτυξη βιοκαυσίμων βάσει απωλειών, αποβλήτων και άλλων μη γεωργικών πρώτων υλών. Το γεγονός αυτό θα πρέπει να συμβάλει στη μείωση της πίεσης που ασκείται στις ανάγκες για υδάτινους πόρους στον γεωργικό τομέα.

Τα κράτη μέλη τα οποία έχουν πληγεί περισσότερο από τη λειψυδρία και την ξηρασία στο παρελθόν (CY, EL, ES, FR, IT, PT, UK) έχουν καταβάλει προσπάθειες για τον προσδιορισμό των λεκανών απορροής ποταμών οι οποίες αντιμετωπίζουν σχεδόν μόνιμη ή μόνιμη λειψυδρία. Ελάχιστα κράτη μέλη έχουν λάβει μέτρα για τη μείωση της πίεσης που ασκείται στους υδάτινους πόρους, όπως απαγόρευση της αύξησης υδροληψίας σε υπερεκμεταλλευόμενες περιοχές (ES, FR), αξιολόγηση των όγκων οι οποίοι μπορούν να αντληθούν βιώσιμα και επανεξέταση των αδειών υδροληψίας (FR, UK), καθώς και υποχρέωση σύστασης συλλογικών οργανισμών άρδευσης υπεύθυνων για τον περιορισμό και την κατανομή όγκων υδροληψίας μεταξύ των αρδευτών (από το 2011 στη Γαλλία).

Γενικότερα, τα κράτη μέλη έχουν εκδηλώσει την πρόθεση τους να αντιμετωπίσουν το ζήτημα ειδικά στα επικείμενα σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των κρατών μελών όπου η λειψυδρία και η ξηρασία δεν έχουν αποτελέσει μέχρι σήμερα μείζον ζήτημα (AU, DK, NL), αλλά στα οποία η αλλαγή του κλίματος θα μπορούσε να επιδεινώσει την κατάσταση.

Παρά τα παραδείγματα τα οποία αναφέρονται ανωτέρω, δεν υπάρχουν αρκετές αποδείξεις κατά την τρέχουσα περίοδο ότι τα προβλήματα χρήσεων γης ενσωματώνονται πλήρως στις αποφάσεις διαχείρισης υδάτινων πόρων οι οποίες λαμβάνονται από τα κράτη μέλη. Πρέπει να ληφθούν επειγόντως περαιτέρω μέτρα σε όλα τα επίπεδα.

Τα ζητήματα σχετικά με την ποσότητα υδάτινων πόρων θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά μόνον εφόσον ληφθεί πλήρως υπόψη η λειτουργικότητα του κύκλου του ύδατος. Η μόνιμη βλάστηση επενεργεί θετικά στη ρύθμιση της εξάτμισης και βοηθάει σημαντικά στη διατήρηση της θερμικής ευστάθειας της γης.

Μια γεωργική, βιομηχανική και αστική ανάπτυξη ευρείας κλίμακας έχει επηρεάσει την απορρόφηση νερού σε τοπικό επίπεδο, αύξησε την απορροή όμβριων υδάτων, μείωσε την αναπλήρωση υπόγειων υδάτων και τη διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων για βλάστηση, και αύξησε την εξάτμιση. Σε ορισμένες γεωργικές περιοχές, η ανάπτυξη αποστράγγισης σε συνδυασμό με την άρδευση είχε ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση της φυσικής βλάστησης, την ανάδυση αλατούχων εδαφών και τη μείωση των αποδόσεων. Στις αστικές ή στις βιομηχανικές περιοχές, δεσπόζει η μαζική χρήση τσιμέντου ή ασφάλτου, γεγονός το οποίο έχει συχνά ως αποτέλεσμα τη μεταφορά των όμβριων υδάτων μέσω δημόσιων δικτύων υπονόμων αντί της διαπότισης του εδάφους και των οικοσυστημάτων.

Η διαχείριση των γαιών και ο σχεδιασμός χρήσης γης πρέπει να προσαρμοστούν προκειμένου να σημειωθεί πρόοδος προς την άριστα κορεσμένη από νερό γη. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη διατήρηση όμβριων υδάτων στα μέρη όπου πέφτουν, ιδίως σε περιοχές με σημαντικές επιπτώσεις εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Η βελτίωση της απορρόφησης νερού από το έδαφος και η πρόοδος προς τη διαπότιση του εδάφους θα συνδράμουν στην αποκατάσταση υπόγειων υδάτων και επιφανειακών υδάτινων πόρων. Η διατήρηση και η αύξηση οργανικών υλών στο έδαφος είναι υψίστης σημασίας καθώς το έδαφος μπορεί να απορροφήσει έως είκοσι φορές το βάρος του σε νερό. Αυτό αποτελεί έναν από τους στόχους της πρότασης για μία οδηγία πλαίσιο για το έδαφος[10], την οποία υπέβαλε η Επιτροπή το Σεπτέμβριο του 2006 και η οποία συζητείται από τα θεσμικά όργανα.

2.2.2. Χρηματοδότηση της ορθολογικής χρήσης του νερού

Η ανακοίνωση του 2007 υπογράμμισε την ανάγκη για βελτίωση της χρηματοδότησης της ορθολογικής χρήσης του νερού εντός του πλαισίου των υφιστάμενων τομεακών πολιτικών.

Οι προτάσεις που έγιναν από την Επιτροπή εντός του πλαισίου του υγειονομικού ελέγχου της ΚΓΠ για αύξηση της διαμόρφωσης και χρήση του προϋπολογισμού που λαμβάνεται εν προκειμένω για τη χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων, της διαχείρισης των υδάτινων πόρων δυνάμει της αγροτικής ανάπτυξης, μπορούν να βελτιώσουν την κατάσταση. Το γεγονός αυτό θα ήταν επιπρόσθετο στις δράσεις που έχουν ήδη υλοποιηθεί από ορισμένα κράτη μέλη (π.χ. ES, PT) μέσω προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, όπως η παροχή επενδυτικής στήριξης για τη βελτίωση της ορθολογικής χρήσης του νερού.

Με βάση τη «δέσμη δράσης για την κλιματική αλλαγή και την ανανεώσιμη ενέργεια»[11] και την πράσινη βίβλο «Προσαρμογή της Ευρώπης στην κλιματική αλλαγή – επιλογές δράσης για την ΕΕ»[12], η Επιτροπή εξετάζει την πιθανή αναθεώρηση των κοινοτικών στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών 2007-2013 για τη συνοχή[13]. Οποιαδήποτε ενδιάμεση επανεξέταση θα διεξαχθεί κατόπιν στενής συνεργασίας με τα κράτη μέλη. Η επανεξέταση και η πιθανή αναθεώρηση των στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών, καθώς και οι αξιολογήσεις[14] που έχει αναλάβει να πραγματοποιήσει η Επιτροπή ή τα κράτη μέλη ενδέχεται να οδηγήσουν σε εκούσιες τροποποιήσεις των λειτουργικών προγραμμάτων από τα κράτη μέλη, ιδίως εκείνων που καλύπτουν τους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας.

Η επανεξέταση του προϋπολογισμού και η συζήτηση σχετικά με τις μελλοντικές δημοσιονομικές προοπτικές θα παράσχουν επιπλέον ευκαιρίες για την αντιμετώπιση προβλημάτων σχετικά με την ποσότητα των υδάτινων πόρων. Η Επιτροπή καταρτίζει κατά την τρέχουσα περίοδο ένα έγγραφο εργασίας για τις «Περιφέρειες 2020 – Η πρόκληση της κλιματικής αλλαγής για τις ευρωπαϊκές περιφέρειες» για την πολιτική συνοχής, το οποίο εξετάζει το πρόβλημα της λειψυδρίας και της ξηρασίας.

Τον Ιούλιο του 2008, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) ενέκρινε μία νέα δανειοδοτική πολιτική για τον τομέα των υδάτων[15] σε ευθυγράμμιση με τις βασικές προκλήσεις της ανακοίνωσης.

Ορισμένα κράτη μέλη λαμβάνουν μία σειρά μέτρων για την ανάπτυξη φορολογικών κινήτρων για την προαγωγή συστημάτων και πρακτικών που ευνοούν μία αποδοτικότερη χρήση του νερού. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει προγράμματα υποστήριξης της αγοράς εξοπλισμού για τη συλλογή των όμβριων υδάτων και την επαναχρησιμοποίηση λυμάτων σε ιδιωτικά και δημόσια κτίρια ή τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα (CY, FR, NL). Ορισμένα κράτη μέλη διαμορφώνουν προγράμματα με τα οποία καθίστανται δυνατές οι επιχειρηματικές δραστηριότητες προκειμένου να ζητηθούν επιδόματα για επενδύσεις σε τεχνολογίες και εξοπλισμούς για την ορθολογική χρήση του νερού (UK). Ενίοτε έχουν εκπονηθεί σχέδια συγκεκριμένης δράσης, τόσο από τις περιφερειακές όσο και από τις τοπικές αρχές (ES), καθώς και από τον ιδιωτικό τομέα, για την υποστήριξη της χρήσης συστημάτων εξοικονόμησης νερού και για τη βελτίωση δικτύων υδροδότησης.

2.3. Διαχείριση της ξηρασίας

Το 2007, ένα ευρωπαϊκό δίκτυο εμπειρογνωμόνων σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία κατάρτισαν μία έκθεση σχετικά με τα σχέδια διαχείρισης της ξηρασίας[16] ως μέρος της κοινής στρατηγικής εφαρμογής της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα. Η εν λόγω έκθεση εγκρίθηκε από τους υπεύθυνους για θέματα υδάτων των κρατών μελών το Νοέμβριο του 2007. Στην εν λόγω έκθεση διατυπώνονται συστάσεις για την ανάπτυξη λειτουργικών σχεδίων διαχείρισης της ξηρασίας με σκοπό την αποτελεσματική αποφυγή και τον μετριασμό των επιπτώσεων της ξηρασίας στο περιβάλλον, στην κοινωνία και στην οικονομία. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει επίσης παραδείγματα σχεδίων διαχείρισης της ξηρασίας τα οποία έχουν εκπονηθεί από ορισμένα κράτη μέλη (ES, UK, PT).

Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν πρόσθετα μέτρα, όπως σχέδια αντιμετώπισης της ξηρασίας από εταιρείες υδρεύσεως-αποχετεύσεως (UK) ή εθνικά σχέδια αντιμετώπισης της ξηρασίας (CY, FR). Προβλέπονται και άλλα μέτρα, όπως η δημιουργία ενός συστήματος για την πρόβλεψη και τη διαχείριση της ξηρασίας (PT).

Ωστόσο, μόνο λίγα κράτη μέλη έχουν λάβει μέτρα, και οι εν λόγω πρωτοβουλίες πρέπει ακόμη να αξιολογηθούν.

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής διαμορφώνει ένα παρατηρητήριο και ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης σχετικά με την ξηρασία. Το εν λόγω σύστημα θα χρησιμεύσει ως βάθρο πρόβλεψης, εντοπισμού και παρακολούθησης καθώς και ανταλλαγής πληροφοριών. Το σύστημα αυτό υιοθετεί μια προσέγγιση πολλαπλών κλιμάκων, συνάδει με την αρχή της επικουρικότητας και θα παράσχει συνεπείς πληροφορίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το πρώτο πρωτότυπο υποβάλλεται κατά την τρέχουσα περίοδο σε εκτενείς δοκιμασίες. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) συμβάλλει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, στον προσδιορισμό σχετικών δεικτών λειψυδρίας και ξηρασίας. Κατά την τρέχουσα περίοδο αναπτύσσεται ένα αρχικό σύνολο παραμέτρων. Από το 2009-2010, η συλλογή δεδομένων σε εθνικό επίπεδο βάσει των εν λόγω παραμέτρων θα καταστήσει δυνατή την έκδοση της ετήσιας ευρωπαϊκής εκτίμησης σχετικά με τον τρόπο εξέλιξης του βαθμού και των επιπτώσεων της λειψυδρίας και της ξηρασίας σε όλη την Ευρώπη.

Οι εξελίξεις αυτές θα καταστήσουν δυνατή την τήρηση της προθεσμίας, η οποία λήγει το 2012, σύμφωνα με την ανακοίνωση για την ανάπτυξη πρωτοτύπων και την εφαρμογή κανόνων για ένα λειτουργικό παρατηρητήριο και ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης σχετικά με την ξηρασία.

Όσον αφορά το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης[17], ο τρέχων κανονισμός επιτρέπει η ξηρασία να λαμβάνεται υπόψη για ενίσχυση μόνον εφόσον τηρούνται οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την κινητοποίηση της, συμπεριλαμβανομένης της προθεσμίας των 10 εβδομάδων από την έναρξη της καταστροφής για την υποβολή αιτήσεων στην Επιτροπή. Η πρόκληση της προσαρμογής στην αλλαγή του κλίματος ενδέχεται να απαιτεί να εξεταστεί κατά πόσο, στο πλαίσιο της επόμενης επανεξέτασης του προϋπολογισμού, θα μπορούσε να επιτευχθεί περαιτέρω πρόοδος στον καθορισμό των κριτηρίων και των επιλέξιμων ενεργειών για την καλύτερη ανταπόκριση στα φαινόμενα ξηρασίας.

Το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας του μηχανισμού πολιτικής προστασίας για το 2009 θα εξετάσει το ζήτημα των δασικών πυρκαγιών. Το γεγονός αυτό θα αποτελέσει μια ευκαιρία για την εξέταση της σχέσης τους με τις σοβαρές ξηρασίες και τον προσδιορισμό κατάλληλων δυνατοτήτων αρωγής σε τέτοιες περιπτώσεις. Το πρωτότυπο του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την ξηρασία θα υποβληθεί στην ομάδα εμπειρογνωμόνων ως προς τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης του προγράμματος δράσης στον τομέα της πολιτικής προστασίας[18], αμέσως μόλις θα είναι διαθέσιμο. Το γεγονός αυτό ενδέχεται να οδηγήσει στην ανάπτυξη συστάσεων σχετικά με τον τρόπο χρήσης και εφαρμογής του συστήματος για τη βοήθεια πολιτικής προστασίας σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

Στις 5 Μαρτίου 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την ενίσχυση της ικανότητας της Ένωσης στην αντιμετώπιση καταστροφών[19]. Η εν λόγω ανακοίνωση τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για ένα ευρωπαϊκό δίκτυο κατάρτισης για την αντιμετώπιση των καταστροφών μέχρι τα μέσα του 2009. Η εμπειρία του παρελθόντος καταδεικνύει ότι η αντιμετώπιση των καταστροφών δεν αρκεί από μόνη της και ότι η πρόληψη και η ετοιμότητα πρέπει να ενισχυθούν. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή διαμορφώνει κατά την τρέχουσα περίοδο στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ετοιμότητα και την πρόληψη καταστροφών οι οποίες προκαλούνται είτε από φυσικά αίτια είτε από τον άνθρωπο, συμπεριλαμβανομένης της ξηρασίας.

2.4. Αξιολόγηση των υποδομών υδροδότησης

Πρόσθετες υποδομές υδροδότησης (όπως αποθήκευση υδάτων, μεταφορά υδάτων ή χρήση εναλλακτικών πηγών) θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ως μία επιλογή όταν έχουν εξαντληθεί άλλες επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής τιμολόγησης της ορθολογικής χρήσης του νερού και των οικονομικά αποδοτικών εναλλακτικών λύσεων. Η ανάγκη να χαραχθεί πολιτική βασισμένη σε αυτήν τη σαφή ιεραρχία των υδάτων επιβεβαιώνεται από τα υπό εκτέλεση έργα. Αυτό ισχύει για όλους τους τομείς και τους χρήστες, ειδικά σε περιοχές της Ευρώπης οι οποίες αντιμετωπίζουν προβλήματα σχετικά με το νερό, και σε περιοχές όπου η αλλαγή του κλίματος αναμένεται να μειώσει το διαθέσιμο νερό.

Σε περίπτωση ανάγκης για πρόσθετη υδροδότηση, η επιλογή της καταλληλότερης εναλλακτικής λύσης θα πρέπει να βασίζεται σε μια πλήρη εκτίμηση των επιπτώσεων, η οποία επίσης λαμβάνει υπόψη την απαιτούμενη ενέργεια για την κατασκευή της νέας υποδομής, καθώς και για την επεξεργασία και τη μεταφορά του νερού. Ορισμένες επιλογές προμήθειας μπορούν να οδηγήσουν σε παρομοίως υψηλά επίπεδα κατανάλωσης ενέργειας. Η εξέταση των αναμενόμενων αναγκών για νερό σε περιοχές με προβλήματα λειψυδρίας θα επέφερε αύξηση στην κατανάλωση ενέργειας σε ορισμένες χώρες της Μεσογείου κατά 15% με 45%. Η αναμενόμενη μείωση του διαθέσιμου νερού εξαιτίας της αλλαγής του κλίματος πρέπει να ληφθεί πλήρως υπόψη κατά τον καθορισμό των υποδομών υδροδότησης. Το γεγονός αυτό αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διασφάλιση βιώσιμης διαθεσιμότητας υδάτινων πόρων σε συμβάλλουσες λεκάνες ποταμών και για την αποφυγή υπερμεγέθων εξοπλισμών οι οποίοι θα αύξαναν περαιτέρω τη ζήτηση ενέργειας και θα επιδείνωναν τις τρέχουσες δυσκολίες.

Πρόσθετα βασικά ζητήματα πρέπει να ληφθούν υπόψη για την αξιολόγηση των προβλεπόμενων μέτρων, και συγκεκριμένα: οι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία, στην κοινωνία και στο περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στην υγεία (ιδιαιτέρως όσον αφορά την επαναχρησιμοποίηση λυμάτων και τη συλλογή όμβριων υδάτων), οι επιπτώσεις στην ποιότητα και στην ποσότητα των υδάτινων πόρων[20] (όλες οι επιλογές) και μια στρατηγική χρηματοδότησης η οποία θα διασφαλίσει την ανάκτηση κάθε κόστους, συμπεριλαμβανομένου του περιβαλλοντικού κόστους και του κόστους σε επίπεδο πόρων, καθώς και των σχετικών συνεισφορών των διαφορετικών χρηστών. Η επιλογή των μέτρων θα καθορίσει τον τύπο χρήσεων υδάτινων πόρων που μπορεί να ικανοποιηθεί.

Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει μία μόνο βέλτιστη επιλογή, και μόνο μία πλήρης εκτίμηση επιπτώσεων όλων των επιλογών, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών χρήσεων γης, μπορεί να οδηγήσει στον προσδιορισμό της καταλληλότερης λύσης, κατά περίπτωση, ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες.

2.5. Τεχνολογίες και πρακτικές για την ορθολογική χρήση του νερού

Μία μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από την Επιτροπή το Σεπτέμβριο του 2007, αναφέρει ότι το δυναμικό εξοικονόμησης νερού είναι περίπου 40% στην Ευρώπη[21]. Το γεγονός αυτό καθιστά απαραίτητες τις ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο κατανομής και χρήσης του νερού για την εξοικονόμηση νερού στο μέγιστο δυνατό βαθμό.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Επιτροπή εκπονεί μελέτη για την αξιολόγηση του πεδίου εφαρμογής της ανάπτυξης ειδικών προτύπων με αντικείμενο τα συστήματα χρήσης νερού, συμπεριλαμβανομένων των εξοπλισμών γεωργικής εκμετάλλευσης. Τα πρότυπα τα οποία αναπτύσσονται σε εθνικό επίπεδο συνήθως είναι οικειοθελή. Ένα τουλάχιστον κράτος μέλος (UK) έχει προβεί στην έναρξη επανεξέτασης των κανονισμών του σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις απόδοσης και τα ανώτατα όρια χρήσης υδάτινων πόρων για συσκευές και εξαρτήματα που απαιτούν χρήση νερού.

Ένα σχέδιο δράσης για την αειφόρο κατανάλωση και παραγωγή, καθώς και την αειφόρο βιομηχανική πολιτική (SCP/SIP)[22] εγκρίθηκε στις 16 Ιουλίου 2008. Το εν λόγω σχέδιο δράσης περιλαμβάνει μία πρόταση για διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό[23] σε σχετικά με την ενέργεια προϊόντα. Στο εν λόγω σχέδιο δράσης συμπεριλαμβάνονται συσκευές οι οποίες χρησιμοποιούν νερό, και των οποίων η κατανάλωση νερού επηρεάζει την απαιτούμενη ενέργεια για θέρμανση.

Παράλληλα, οι εργασίες για την εφαρμογή της τρέχουσας οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό βρίσκονται σε εξέλιξη με τον σκοπό υιοθέτησης μέτρων εφαρμογής για ομάδες προϊόντων στις οποίες έχει δοθεί προτεραιότητα εντός μίας σύντομης χρονικής περιόδου. Τα πλυντήρια ρούχων και τα πλυντήρια πιάτων καλύπτονται ήδη κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου 2005-2008. Τα εν λόγω μέτρα θα εξεταστούν σε μία επόμενη προπαρασκευαστική μελέτη. Η συμπερίληψη εξοπλισμών οι οποίοι απαιτούν τη χρήση νερού, ιδιαιτέρως ο εξοπλισμός άρδευσης, στο νέο σχέδιο εργασίας της οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό (2009-2011) εξετάζεται επίσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το σχέδιο δράσης για την SCP/SIP συμπεριλαμβάνει μία πρόταση για έναν κανονισμό[24]για την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού συστήματος οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS), το οποίο περιλαμβάνει την κατανάλωση του νερού ως έναν από τους δείκτες απόδοσης.

Βάσει της πείρας που αποκτήθηκε από την οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων[25], η Επιτροπή εκπονεί μελέτη για την εξέταση της ανάγκης για μία παρόμοια οδηγία για την αποδοτική χρήση του νερού από τα κτίρια.

Λίγα μόνο κράτη μέλη περιλαμβάνουν ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με το νερό στον οικοδομικό κανονισμό τους (ES, NL, UK) ή στα εθνικά οικοδομικά πρότυπα (DK, DE, ES). Άλλα κράτη μέλη έχουν εισαγάγει ειδικές απαιτήσεις διαχείρισης των υδάτινων πόρων για μελλοντικά κτίρια «υψηλής περιβαλλοντικής ποιότητας» (FR), ή επανεξετάζουν τους εθνικούς κανονισμούς τους για να διασφαλιστεί η ορθολογική χρήση του νερού στα κτίρια και να θεσπιστεί ένα εκτενές πρότυπο αποδοτικής χρήσης του νερού για τα κτίρια (UK) ή εισάγουν ελάχιστα υποχρεωτικά πρότυπα ορθολογικής χρήσης του νερού για οποιεσδήποτε νέες δημόσια χρηματοδοτούμενες κατοικίες (UK). Πρέπει να αντληθούν διδάγματα από τις εν λόγω εμπειρίες, και πολλά περισσότερα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν μέτρα.

Τα μέτρα που λήφθηκαν για τη μείωση διαρροών σε δίκτυα υδάτινων πόρων συμπεριλαμβάνουν συστηματικούς και τακτικούς εξωτερικούς ελέγχους των επιπέδων διαρροής (AT), την εισαγωγή κινήτρων για την ενθάρρυνση εταιρειών υδρεύσεως-αποχετεύσεως να μειώσουν τις διαρροές σε δίκτυα υδάτινων πόρων κάτω από ένα δεδομένο επίπεδο (10% στη DK), την εισαγωγή προϋποθέσεων ελάχιστης απόδοσης σε υφιστάμενα δίκτυα για την παράδοση δημόσιων κεφαλαίων για νέα δίκτυα υδροδότησης (FR), τη δημοσίευση της απόδοσης των δικτύων κάθε δήμου στο διαδίκτυο (υπό ανάπτυξη στη FR), και την εισαγωγή στόχων εταιρειών υδρεύσεως-αποχετεύσεως με πιθανά πρόστιμα σε περίπτωση αποτυχίας (UK). Οι υπερβολικές διαρροές εξακολουθούν να αποτελούν πρόβλημα παρά τις ανωτέρω αναφορές και υπάρχουν πολλά περισσότερα που μπορούν να πραγματοποιηθούν. Τα κράτη μέλη έχουν μία συγκεκριμένη ευθύνη για τη βελτίωση του εντοπισμού διαρροών και για την αναβάθμιση δικτύων.

Όσον αφορά την ανάπτυξη εκούσιων συμφωνιών με όλους του οικονομικούς τομείς οι οποίοι χρειάζονται υδάτινους πόρους, αναμένεται να ληφθούν πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Συγκεκριμένα, το σχέδιο δράσης SCP/SIP για τη θέσπιση φόρουμ φορέων λιανικής διάθεσης προκειμένου να ενθαρρυνθεί, μεταξύ άλλων, η βιώσιμη κατανάλωση υδάτινων πόρων για τους κυριότερους ευρωπαίους φορείς λιανικής διάθεσης και τις αλυσίδες εφοδιασμού τους. Λίγα κράτη μέλη έχουν συνάψει συμφωνίες με συγκεκριμένους οικονομικούς τομείς, όπως γήπεδα γκολφ (FR), τον οικοδομικό τομέα (FR, NL) και τον τομέα τροφίμων και ποτών (UK). Σε ορισμένα κράτη μέλη, έχουν εγκριθεί συμφωνίες στις οποίες συμπεριλαμβάνονται τοπικές αρχές, ΜΚΟ και υπηρεσίες ύδρευσης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο (FR) για την προώθηση και την αύξηση της εξοικονόμησης νερού. Γενικά, οι εκούσιες συμφωνίες παραμένουν περιορισμένες και πρέπει να επεκταθούν περαιτέρω, καθώς μπορούν να αποφέρουν σημαντικά οφέλη.

2.6. Ανάπτυξη μίας νοοτροπίας για την εξοικονόμηση νερού στην Ευρώπη

Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών θα είναι καίριος για την ανάπτυξη νοοτροπίας για την εξοικονόμηση και την ορθολογική χρήση του νερού. Έχει αναληφθεί μία σειρά πρωτοβουλιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως η ανάπτυξη ευρωπαϊκής ευαισθητοποίησης σχετικά με το νερό και προγράμματα εποπτείας υδάτινων πόρων από την ευρωπαϊκή εταιρική σχέση για τα ύδατα (EWP). Το εν λόγω πρόγραμμα σκοπεύει να περιλαμβάνει διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων ΜΚΟ, ιδιωτικών εταιρειών, περιφερειών, δήμων, κλπ. Στις δράσεις θα περιλαμβάνεται η οργάνωση περιφερειακών και τοπικών ενημερωτικών εκστρατειών, η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού βραβείου για τα ύδατα και μέσα ευαισθητοποίησης, καθώς και η ανάπτυξη των αρχών εποπτείας των υδάτων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε μία πράσινη βίβλο για την πολιτική ποιότητας των γεωργικών προϊόντων τον Οκτώβριο του 2008[26]. Η πράσινη βίβλος παρέχει μία ευκαιρία στα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις απόψεις τους σχετικά με το κατά πόσο και με ποιό τρόπο οι περιβαλλοντικοί προβληματισμοί, όπως η διαχείριση των υδάτινων πόρων, μπορούν να ενσωματωθούν περαιτέρω σε μελλοντικά συστήματα πιστοποίησης και να αξιολογήσουν τη ζήτηση για την προώθηση φιλικών προς το νερό προϊόντων.

Το σχέδιο δράσης SCP/SIP αναφέρεται σε μία επερχόμενη πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για την επισήμανση της ενεργειακής απόδοσης[27], προκειμένου να καλυφθεί ένα ευρύτερο φάσμα προϊόντων και μία σειρά περιβαλλοντικών παραμέτρων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης του νερού.

Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει ενεργά δράσεις επικοινωνίας και εκπαίδευσης για την αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με ζητήματα που αφορούν την ποσότητα του νερού: ενημερωτικές εκστρατείες σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο (BE-Fl, CY, DK, ES, FR, NL, UK), σχολικούς διαγωνισμούς για την ορθολογική χρήση του νερού (CY, PT), δωρεάν παροχή συμβουλών στον επιχειρηματικό τομέα (UK), έναν ιστότοπο ο οποίος ενημερώνεται καθημερινά (CY), συμπερίληψη ζητημάτων σχετικά με το νερό σε εκπαιδευτικά προγράμματα και ανάπτυξη δράσεων σε σχολεία για την προώθηση συσκευών εξοικονόμησης νερού (CY, EL, FR), ανάπτυξη εθνικής στρατηγικής για την εκπαίδευση των καταναλωτών για την ορθολογική χρήση του νερού (UK), ανταλλαγή ορθών πρακτικών σχετικά με την άρδευση (FR). Όλα αυτά τα μέτρα πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζονται και να επεκταθούν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η αξιολόγηση τους θα καταστήσει δυνατό τον προσδιορισμό των πιο αποτελεσματικών μέτρων.

2.7. Βελτίωση γνώσης και συλλογή δεδομένων

Μία συγκεκριμένη πρωτοβουλία σε κλίμακα ΕΕ είναι η Παγκόσμια Παρακολούθηση του Περιβάλλοντος και της Ασφαλείας (GMES). Εντός της υπηρεσίας ξηράς της GMES, έχει θεσπιστεί ένας κατάλογος απογραφής κάλυψης γης ο οποίος καταδεικνύει τις περιοχές στις οποίες ασκείται πίεση λόγω λειψυδρίας, καθώς και τις αλλαγές τους με την πάροδο του χρόνου. Έχουν ήδη διεξαχθεί δοκιμές σε συγκεκριμένες εφαρμογές για βελτιωμένη διαχείριση της άρδευσης από τις περιφερειακές αρχές της Ισπανίας και της Γαλλίας, καθώς και η υποστήριξη της κατάρτισης εκθέσεων ΟΠΥ για διασυνοριακές λεκάνες απορροής ποταμών.

Ορισμένα υπό διεξαγωγή έργα σχετικά με το 6ο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, όπως το AQUASTRESS, το RECLAIM WATER, το GABARDINE, το MEDINA, το MEDESOL, το PLEIADeS ή το FLOW AID, συνεπάγονται επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο στον τομέα της λειψυδρίας και της ξηρασίας. Προσδοκάται ότι τα αποτελέσματα των εν λόγω έργων θα χρησιμεύσουν ως επιλογές μετριασμού της πίεσης σχετικά με το νερό. Επιπλέον, μια σειρά νέων πρωτοβουλιών αναλήφθηκε στο πλαίσιο της υλοποίησης του 7ου προγράμματος πλαίσιο, οι οποίες έχουν ως στόχο την εκτίμηση των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος στις πολιτικές, στην ποσότητα και στην ποιότητα των υδάτων. Αναλήφθηκε σε επίπεδο ΕΕ μία δράση η οποία εστιάζει στην διερεύνηση του κινδύνου της Ευρώπης από την ξηρασία. Ο στόχος της εν λόγω δράσης είναι ο προσδιορισμός των κυριότερων κενών στον τομέα της έρευνας και τα βασικά βήματα για τη βελτίωση της τρέχουσας γνώσης σχετικά με το βαθμό και τις επιπτώσεις της ξηρασίας. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει στην ανάπτυξη μίας πλατφόρμας ανταλλαγής σχετικά με προβλήματα ξηρασίας μεταξύ της ερευνητικής κοινότητας και της κοινότητας χάραξης πολιτικής. Η καλύτερη γνώση σχετικά με τον εν λόγω τομέα μπορεί να είναι επίσης ωφέλιμη και για μία βιώσιμη χρήση των εσωτερικών πλωτών οδών για τον τομέα των μεταφορών.

Τα κράτη μέλη έχουν αντιμετωπίσει το πρόβλημα της λειψυδρίας και της ξηρασίας με την ανάληψη ερευνητικών και τεχνολογικών δραστηριοτήτων σχετικά με τις επιπτώσεις και την εξέλιξη της ξηρασίας στο πλαίσιο της αλλαγής του κλίματος (ES, NL, LU, UK, PT), τη συμπεριφορά των καταναλωτών απέναντι σε συσκευές για τις οποίες απαιτείται η χρήση νερού (UK), τη συσχέτιση μεταξύ ορθολογικής χρήσης του νερού και ενέργειας όσον αφορά τα πλυντήρια πιάτων και τα πλυντήρια ρούχων (UK), τη βελτίωση της ορθολογικής χρήσης του νερού από συσκευές για τις οποίες απαιτείται η χρήση νερού (UK), τη βελτίωση των γεωργικών πρακτικών συμπεριλαμβανομένης της άρδευσης (CY, ES, FR), την αξιολόγηση των εναλλακτικών επιλογών υδροδότησης (CY, FR), την ανάπτυξη συστήματος συλλογής δεδομένων για την εκτίμηση των επιπτώσεων της ξηρασίας (PT). Οι περισσότερες από αυτές τις δραστηριότητες είναι ακόμα υπό εξέλιξη. Η ανταλλαγή πληροφοριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα καταστήσει δυνατό να αποτελέσουν τα αποτελέσματά τους κοινό κτήμα όλων των κρατών μελών.

3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η ανακοίνωση του Ιουλίου του 2007 σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία, και τα συμπεράσματα του Οκτωβρίου του 2007 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προετοίμασαν την περαιτέρω ανάπτυξη μέτρων για τη διαχείριση της ζήτησης υδάτινων πόρων και προσπαθειών για την πλήρη εξάντληση του δυναμικού εξοικονόμησης του νερού πριν να προσφύγουμε σε οποιεσδήποτε άλλες εναλλακτικές λύσεις.

Η παρούσα έκθεση συνεχειών καταδεικνύει ότι, παρόλο που έχει σημειωθεί πρόοδος, πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη προκειμένου να βελτιωθεί η διαχείριση της ζήτησης υδάτινων πόρων ευρύτερα σε ολόκληρη την Ευρώπη και να αποφευχθεί η κακή διαχείριση των υδάτινων πόρων, ειδικά σε περιοχές οι οποίες αντιμετωπίζουν προβλήματα λειψυδρίας.

Εξακολουθούν να ισχύουν οι προτεραιότητες οι οποίες καθορίζονται στην ανακοίνωση. Όπως φαίνεται από τον μεγάλο αριθμό παραδειγμάτων τα οποία περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση, πρέπει να δοθεί αδιάκοπη προσοχή όσον αφορά την εφαρμογή σε όλες τις περιοχές προτεραιότητας.

Όπως γνωστοποιείται στην ανακοίνωση του 2007, η Επιτροπή θα παρέχει από το 2009 και εφεξής μία ετήσια ευρωπαϊκή αξιολόγηση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία, η οποία θα καταστήσει δυνατή την τακτική παρακολούθηση της εξέλιξης του προβλήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η υλοποίηση του προγράμματος εργασιών θα παρακολουθείται και θα αποτελεί μέρος της επανεξέτασης της στρατηγικής για τη λειψυδρία και την ξηρασία, η οποία αναφέρεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 30ής Οκτωβρίου 2007 και η οποία προβλέπεται να πραγματοποιηθεί το 2012.

[1] COM(2007) 414 τελικό της 18.7.2007.

[2] Στις αρχές του 2008, απεστάλη ερωτηματολόγιο στους υπεύθυνους για θέματα υδάτων των 27 κρατών μελών. Απαντήσεις ελήφθησαν από AT, BE-Fl, CY, DE, DK, EL, ES, FI, FR, HU, IE, IT, LU, LV, NL, PL, PT, RO, SK και UK.

[3] Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, ΕΕ L 327 της 22.12.2000.

[4] 13888/07, 15 Οκτωβρίου 2007, ENV 515, DEVGEN 182, AGRI 325

[5] Οδηγία 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1985, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημόσιων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, ΕΕ L 175 της 5.7.1985, σ. 40-48.

[6] Οδηγία 2001/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2001, σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων, ΕΕ L 197 της 21.7.2001, σ. 30-37.

[7] Ομάδα εργασίας για τα ύδατα της ΕΑΒ/ΕΠΠ του ΟΟΣΑ – «Βιώσιμη χρηματοδότηση για τη διασφάλιση προσιτής πρόσβασης στην υδροδότηση και στην αποχέτευση».

[8] COM(2007) 722 τελικό της 20.11.2007.

[9] COM(2008) 19 τελικό που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 23 Ιανουαρίου 2008.

[10] COM(2006) 232 της 22.09.2006.

[11] COM(2008) 30 τελικό/ της 23.1.2008.

[12] COM(2007) 354 τελικό της 29.6.2007.

[13] ΕΕ L 291 της 21.10.2006, σ. 11.

[14] Γενικές διατάξεις του κανονισμού 1083/2006/ΕΚ, άρθρα 48 & 49, ΕΕ L 210 της 31.07.2006, σ. 25.

[15] «Ενίσχυση της υποστήριξης από την ΕΤΕ των στόχων πολιτικής της ΕΕ στον τομέα» - Ιούλιος 2008.

[16] Η έκθεση είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο http://ec.europa.eu/environment/water/quantity/scarcity_en.htm

[17] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2012/2002 του Συμβουλίου για την ίδρυση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΕΕ L 311 της 14.11.2002.

[18] Απόφαση 1999/847/ΕΚ του Συμβουλίου, της 9ης Δεκεμβρίου 1999, για την ίδρυση κοινοτικού προγράμματος δράσης στον τομέα της πολιτικής προστασίας, ΕΕ L 327/53.

[19] COM(2008) 130 τελικό, της 5.3.2008.

[20] Σύμφωνα με το άρθρο 4.7 της ΟΠΥ, όταν είναι σκόπιμο.

[21] Μελέτη διαθέσιμη στον ιστότοπο http://ec.europa.eu/environment/water/quantity/scarcity_en.htm

[22] COM(2008) 397/3 της 16.07.2008.

[23] Οδηγία 2005/32/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια, ΕΕ L 101 της 22.7.2005.

[24] COM(2008) 402/2.

[25] Οδηγία 2002/91/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, ΕΕ L 1 της 4.1.2003.

[26] COM(2008) 641, της 15.10.2008.

[27] Οδηγία 92/75/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 1992, για την ένδειξη της κατανάλωσης ενέργειας και λοιπών πόρων των οικιακών συσκευών με την επισήμανση και την παροχή ομοιόμορφων πληροφοριών σχετικά με τα προϊόντα, ΕΕ L 297 της 13.10.1992.