Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Νεολαία σε κίνηση – Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) /* COM/2010/0478 final/2 */





EL || ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 1.10.2010 COM(2010) 478 τελικό/2 CORRIGENDUM : annule et remplace le document COM(2010) 478 final Ajout de "Texte présentant de l'intérêt pour l'EEE" Concerne toutes les versions linguistiques Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Νεολαία σε κίνηση – Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων {SEC(2010) 1048} {SEC(2010) 1049} {SEC(2010) 1050} ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Η πρόταση σύστασης εντάσσεται στην πρωτοβουλία «Νεολαία σε κίνηση», την εμβληματική πρωτοβουλία που ανέλαβε η ΕΕ με σκοπό να στηρίξει τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι «να ενισχυθούν οι επιδόσεις και η ελκυστικότητα των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης σε διεθνές επίπεδο και να βελτιωθεί η συνολική ποιότητα σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ, συνδυάζοντας αριστεία και ισότητα μέσα από την προώθηση της κινητικότητας των σπουδαστών και των εκπαιδευομένων και τη βελτίωση της κατάστασης των νέων στον τομέα της απασχόλησης» [1]. Μία από τις βασικές γραμμές δράσης της πρωτοβουλίας «Νεολαία σε κίνηση» είναι να στηριχθεί η ανάπτυξη της διακρατικής μαθησιακής κινητικότητας των νέων. Η μαθησιακή κινητικότητα είναι ένας σημαντικός τρόπος με τον οποίο οι νέοι μπορούν να ενισχύσουν τη μελλοντική απασχολησιμότητά τους και να αποκτήσουν νέες επαγγελματικές ικανότητες, βελτιώνοντας παράλληλα την εξέλιξή τους ως ενεργών πολιτών. Παράλληλα, διευκολύνει την πρόσβαση σε νέες γνώσεις και την ανάπτυξη νέων γλωσσικών και διαπολιτισμικών ικανοτήτων. Οι Ευρωπαίοι που είναι κινητικοί ως νεαροί εκπαιδευόμενοι είναι πιο πιθανό να παραμείνουν κινητικοί και αργότερα στη ζωή τους ως εργαζόμενοι. Οι εργοδότες αναγνωρίζουν και εκτιμούν αυτά τα πλεονεκτήματα. Η μαθησιακή κινητικότητα έχει επίσης συμβάλει καθοριστικά ώστε τα συστήματα και τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να γίνουν πιο ανοιχτά, πιο ευρωπαϊκά και διεθνή και περισσότερο προσβάσιμα και αποδοτικά[2]. Η ΕΕ έχει μακρά και επιτυχημένη παράδοση στην υποστήριξη της μαθησιακής κινητικότητας μέσω διαφόρων προγραμμάτων και πρωτοβουλιών, εκ των οποίων το πιο γνωστό είναι το πρόγραμμα Erasmus[3]. Τα διαρθρωτικά ταμεία υποστηρίζουν επίσης τη μαθησιακή κινητικότητα. Η «Νεολαία σε κίνηση» θα στηρίξει τη φιλοδοξία να έχουν όλοι οι νέοι της Ευρώπης, έως το 2020, τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν μέρος της εκπαιδευτικής διαδρομής τους στο εξωτερικό, ακόμα και μέσω κατάρτισης σε χώρο εργασίας[4]. Με την πράσινη βίβλο της Επιτροπής για τη μαθησιακή κινητικότητα (Ιούλιος 2009)[5] ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση σχετικά με την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση των εμποδίων στην κινητικότητα και τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για μάθηση στο εξωτερικό. Το αποτέλεσμα ήταν να υπάρξουν πάνω από 3.000 απαντήσεις· ανάμεσά τους και απαντήσεις από κεντρικές και περιφερειακές κυβερνήσεις και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη[6]. Από τις απαντήσεις αυτές προκύπτει ότι πολλοί είναι εκείνοι που ελπίζουν ότι θα τονωθεί η μαθησιακή κινητικότητα σε όλες τις βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος (τριτοβάθμια εκπαίδευση, σχολεία, επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση), αλλά και σε μη τυπικά και άτυπα μαθησιακά περιβάλλοντα, όπως ο εθελοντισμός. Παράλληλα επιβεβαιώνεται από τις απαντήσεις ότι παραμένουν ακόμα πολλά εμπόδια στην κινητικότητα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, σε συνδυασμό με την έκδοση της ανακοίνωσης για τη «Νεολαία σε κίνηση»[7], η Επιτροπή προτείνει και σύσταση του Συμβουλίου για τη μαθησιακή κινητικότητα ως βάση για νέα συντονισμένη εκστρατεία στα κράτη μέλη με σκοπό να εξαλειφθούν τελικά τα εμπόδια στην κινητικότητα. Η παρακολούθηση της προόδου θα αποτυπώνεται στον «πίνακα αποτελεσμάτων για την κινητικότητα», στον οποίο θα παρουσιάζεται συγκριτικά η πρόοδος των κρατών μελών όσον αφορά την κατάργηση αυτών των εμποδίων. Η παρούσα σύσταση αποτελεί συνέχεια της σύστασης 2001/613/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Ιουλίου 2001, για την ενδοκοινοτική κινητικότητα των σπουδαστών, των επιμορφωμένων ατόμων, των εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών[8]. Η σύσταση καλούσε τα κράτη μέλη να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε να αρθούν τα εμπόδια στην κινητικότητα αυτών των ομάδων. Ως αποτέλεσμα, από το 2001 αναπτύχθηκαν διάφορα μέσα και ελήφθη σειρά πολιτικών πρωτοβουλιών: · Τον Δεκέμβριο του 2004 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν απόφαση σχετικά με το ενιαίο κοινοτικό πλαίσιο για τη διαφάνεια των επαγγελματικών προσόντων και ικανοτήτων[9] – το Europass. Το πλαίσιο αυτό μπορεί να χρησιμοποιείται από τους ενδιαφερομένους σε εθελοντική βάση για να γνωστοποιούνται και να παρουσιάζονται καλύτερα τα επαγγελματικά προσόντα και οι ικανότητες σε ολόκληρη την Ευρώπη. · Η μαθησιακή κινητικότητα μπορεί επίσης να συμβάλει στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, αφού παρέχει στους ευρωπαίους νέους καλύτερες γλωσσικές και διαπολιτισμικές δεξιότητες για την επαγγελματική σταδιοδρομία τους. Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να διευκολύνει την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων μεταξύ των κρατών μελών στο πλαίσιο της οδηγίας 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Σεπτεμβρίου 2005[10]. · Η σύσταση 2006/961/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τη διακρατική κινητικότητα εντός της Κοινότητας για σκοπούς εκπαίδευσης και κατάρτισης[11] πρότεινε την κατάρτιση ευρωπαϊκού χάρτη ποιότητας για την κινητικότητα. · Το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση[12], που εισήχθη με σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, αρχίζει να λειτουργεί ως μηχανισμός «μετάφρασης» που καθιστά τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων περισσότερο κατανοητά σε ολόκληρη την Ευρώπη. · Η πράσινη βίβλος της Επιτροπής με τίτλο «Μετανάστευση και την κινητικότητα: προκλήσεις και ευκαιρίες για τα εκπαιδευτικά συστήματα της ΕΕ», η οποία εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2008[13], εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικές πολιτικές μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στις προκλήσεις που δημιουργούν η μετανάστευση και οι ροές εσωτερικής κινητικότητας στην ΕΕ. · Το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 21ης Νοεμβρίου 2008, για την καλύτερη ένταξη του διά βίου προσανατολισμού στις στρατηγικές διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης[14] κατέγραψε τις δυνατότητες κινητικότητας στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση, καθώς και στην αγορά εργασίας, και κάλεσε τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων, να εξασφαλίσουν την πρόσβαση όλων των πολιτών στις υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού. · Η σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την κινητικότητα των νέων εθελοντών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 2008[15], αναγνώρισε ότι η διασυνοριακή κινητικότητα στην Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την προαγωγή της εκπαίδευσης, της απασχόλησης και της περιφερειακής και κοινωνικής συνοχής, καθώς και για τη βελτίωση της αμοιβαίας κατανόησης και της ενεργητικής συμμετοχής στην κοινωνία. Το έγγραφο συνιστά να δοθεί σε περισσότερους νέους η ευκαιρία εθελοντικής εργασίας σε άλλη χώρα της ΕΕ. · Το ανακοινωθέν του Μπορντό για ενισχυμένη ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (διαδικασία της Κοπεγχάγης), το οποίο εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2008[16], καθώς και τα σχετικά συμπεράσματα του Συμβουλίου[17], επισήμαναν ότι η κινητικότητα των εργαζομένων, των εκπαιδευομένων και των εκπαιδευτικών μεταξύ συστημάτων κατάρτισης και μεταξύ χωρών θα πρέπει να προωθηθεί στα συστήματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. · Το ανακοινωθέν της διάσκεψης των ευρωπαίων υπουργών που είναι αρμόδιοι για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (διαδικασία της Μπολόνια), το οποίο εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2009[18], έθεσε ως στόχο τουλάχιστον το 20% όσων αποφοιτούν στον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να έχει συμπληρώσει, έως το 2020, περίοδο σπουδών ή κατάρτισης στο εξωτερικό. · Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με το στρατηγικό πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στην εκπαίδευση και την κατάρτιση («ΕΚ 2020»), τα οποία εκδόθηκαν στις 12 Μαΐου 2009[19], θέτουν τον εξής στρατηγικό στόχο: η μάθηση στο εξωτερικό θα πρέπει να είναι «ο κανόνας και όχι η εξαίρεση». Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να εκπονήσει προτάσεις για δυνητικά κριτήρια αξιολόγησης και στον τομέα της κινητικότητας, δίνοντας αρχικώς έμφαση στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και εξετάζοντας τη δυνατότητα να καθιερωθούν κριτήρια αξιολόγησης στην επαγγελματική εκπαίδευση και στην κινητικότητα των εκπαιδευτικών. · Η προώθηση της κινητικότητας ήταν επίσης μία από τις κύριες προτεραιότητες που έθεσε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για την απασχόληση τον Ιούνιο του 2009 («Κοινή δέσμευση της ΕΕ για την απασχόληση»)[20]. · Το Συμβούλιο, στα συμπεράσματα που εξέδωσε τον Νοέμβριο του 2009 σχετικά με την επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτικών και των διευθυντών σχολείων[21], κάλεσε τα κράτη μέλη να προωθήσουν ενεργά τις ευκαιρίες που προσφέρουν τα συστήματα ανταλλαγών και κινητικότητας τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. · Η σημασία που έχει η αναγνώριση των εθελοντικών δραστηριοτήτων τονίστηκε επίσης στην απόφαση 2010/37/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2009, για το ευρωπαϊκό έτος εθελοντικών δραστηριοτήτων που προωθούν την ενεργό συμμετοχή του πολίτη (2011)[22]. · Η κινητικότητα των νεαρών ερευνητών πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί, ώστε να εξασφαλιστεί ότι η ΕΕ δεν υστερεί έναντι των ανταγωνιστών της στην έρευνα και στην καινοτομία. Η ανακοίνωση της Επιτροπής, της 23ης Μαΐου 2008, με τίτλο «Καλύτερες σταδιοδρομίες και περισσότερη κινητικότητα: μια ευρωπαϊκή σύμπραξη για τους ερευνητές»[23] πρότεινε μια δέσμη ενεργειών οι οποίες θα εγγυώνται στους ερευνητές σε ολόκληρη την ΕΕ κατάλληλη κατάρτιση, ελκυστική σταδιοδρομία και άρση των εμποδίων στην κινητικότητά τους. Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο, στα συμπεράσματα που εξέδωσε στις 2 Μαρτίου 2010 για την κινητικότητα και τη σταδιοδρομία των ευρωπαίων ερευνητών[24], διατύπωσε σαφείς προτάσεις για τη βελτίωση της κινητικότητας των ερευνητών και εντόπισε διάφορα πεδία δράσης. Οι ενέργειες αυτές είχαν ως αποτέλεσμα να επιτευχθούν πολλοί στόχοι· ωστόσο, πρέπει να γίνουν ακόμα πολλά περισσότερα. Η στρατηγική «Νεολαία σε κίνηση» εξαγγέλλει βασικές νέες ενέργειες σε σχέση με την κινητικότητα των νέων σε όλα τα μαθησιακά περιβάλλοντα, ενώ παράλληλα ενισχύει υπάρχουσες δραστηριότητες, εξασφαλίζει την εκτέλεση άλλων και τηρεί την αρχή της επικουρικότητας. Ωστόσο, είναι σαφές ότι τα προγράμματα της ΕΕ δεν μπορούν από μόνα τους να εκπληρώσουν τις υψηλές προσδοκίες που έχουν εναποτεθεί σ’ αυτή την πρωτοβουλία. Για τον λόγο αυτό, η στήριξη των προγραμμάτων της ΕΕ θα πρέπει να συμπληρώνεται από τις προσπάθειες των κρατών μελών και άλλων παραγόντων υπέρ της μαθησιακής κινητικότητας. Σημαντικό στοιχείο θα είναι να εντοπιστούν και να καταργηθούν οι φραγμοί στην κινητικότητα. Η παρούσα σύσταση του Συμβουλίου παρέχει ειδική καθοδήγηση σε σχέση με τα διοικητικά, θεσμικά και νομικά εμπόδια που συναντά η μαθησιακή κινητικότητα των νέων. Επιπλέον, συμπληρώνει τις ευρύτερες ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», και ιδίως τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση. 2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει μακρά και αξιόλογη παράδοση όσον αφορά την προώθηση και τη στήριξη της μαθησιακής κινητικότητας – ενός τομέα με άμεσα και απτά οφέλη για τους ευρωπαίους πολίτες. Πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα Erasmus έδωσαν τη δυνατότητα σε περισσότερα από δύο εκατομμύρια άτομα να σπουδάσουν σε άλλη χώρα και οι σπουδές τους αυτές να αναγνωριστούν επίσημα. Για να διευκολυνθεί, μάλιστα, αυτή η δυνατότητα, έχουν δημιουργηθεί πρακτικά μέσα, όπως το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων (ECTS). Ωστόσο, για υπερβολικά πολλούς ευρωπαίους νέους η μαθησιακή κινητικότητα εξακολουθεί να αποτελεί μη ρεαλιστική ευκαιρία. Παραμένουν ελάχιστοι οι νέοι που καταφέρνουν να αποκτήσουν μαθησιακή εμπειρία στο εξωτερικό, και απ’ αυτούς ακόμα λιγότεροι είναι εκείνοι που ανήκουν σε ορισμένες ομάδες, όπως οι νέοι που προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα. Τα γλωσσικά, πολιτιστικά, οικονομικά, νομικά και διοικητικά εμπόδια συνεχίζουν να υπάρχουν, ιδίως έξω από τα πλαίσια των δομημένων προγραμμάτων κινητικότητας της ΕΕ. Παρά το γεγονός ότι επιπλέον πόροι, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο (μέσω υφιστάμενων προγραμμάτων), μπορούν να τονώσουν την κινητικότητα, τα περισσότερα χρήματα από μόνα τους δεν θα είναι αρκετά για να υλοποιηθεί το όραμα της κινητικότητας ως ρεαλιστικής ευκαιρίας για όλους. Τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για να αρθούν τα εμπόδια που παραμένουν σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Η σύσταση που εξέδωσε το Συμβούλιο το 2001 για την ενδοκοινοτική κινητικότητα των σπουδαστών, των επιμορφωμένων ατόμων, των εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών εξακολουθεί να ισχύει, αλλά έχει περιπέσει σε αχρησία και είναι πλέον ξεπερασμένη. Είναι επιτακτική η ανάγκη η εν λόγω σύσταση να επικαιροποιηθεί, να αλλάξει σημείο εστίασης και να αποκτήσει νέα δυναμικότητα, ώστε να προωθηθεί η μαθησιακή κινητικότητα ως «ευκαιρία για όλους» τους νέους στην Ευρώπη. Ως πρώτο βήμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε, τον Ιούλιο του 2009, πράσινη βίβλο για την προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων[25]. Στόχος της πράσινης βίβλου ήταν να πυροδοτήσει ευρεία δημόσια διαβούλευση προκειμένου να εντοπιστούν τα σημαντικότερα εμπόδια στην κινητικότητα και να εξευρεθεί ο τρόπος εξάλειψής τους. Σε πολιτικό επίπεδο έχει αρχίσει να διαφαίνεται σαφής ευρωπαϊκή συναίνεση σχετικά με τον στόχο της διεύρυνσης των ευκαιριών κινητικότητας στους νέους. Η πράσινη βίβλος απέβλεπε στην έναρξη μιας συζήτησης, με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων και του κοινού, σχετικά με την υλοποίηση αυτών των φιλοδοξιών. Η πράσινη βίβλος επισήμανε τα οφέλη που έχει η κινητικότητα για την απόκτηση νέων γνώσεων και δεξιοτήτων. Το έγγραφο αυτό τόνιζε επίσης τη συμβολή της κινητικότητας στο άνοιγμα των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης σε μεγαλύτερο γεωγραφικό εύρος και σε διαφορετικούς εκπαιδευομένους και, κατά συνέπεια, στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Άλλα οφέλη που καταγράφηκαν ήταν η καταπολέμηση της απομόνωσης, του προστατευτισμού και της ξενοφοβίας. Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2009 και είχε μεγάλη ανταπόκριση. Συνολικά, στάλθηκαν 2.798 απαντήσεις ηλεκτρονικά, κυρίως από νέους, και 258 απαντήσεις γραπτώς, από μεγάλο εύρος ενδιαφερομένων, όπως από αρχές των κρατών μελών, την Επιτροπή των Περιφερειών, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, περιφερειακές και τοπικές αρχές, ευρωπαϊκές και εθνικές ενώσεις, κοινωνικούς εταίρους, πανεπιστημιακούς φορείς και ιδιώτες. Εκτός από την προαναφερόμενη διαβούλευση διενεργήθηκε εκτίμηση αντικτύπου, η οποία εξέτασε τρεις εναλλακτικές επιλογές. Η ανάγκη επέκτασης και προώθησης της μαθησιακής κινητικότητας με την άρση των εμποδίων είναι κοινή και στις τρεις εναλλακτικές επιλογές (π.χ. μέσω επανεξέτασης της εθνικής νομοθεσίας ώστε να επιτρέπεται η μεταφορά υποτροφιών και δανείων, μέσω βελτιωμένων δραστηριοτήτων αναγνώρισης και επικύρωσης για σπουδές που πραγματοποιούνται εκτός της χώρας καταγωγής και μέσω αποτελεσματικότερων υπηρεσιών καθοδήγησης για σπουδαστές και εθελοντές που εξετάζουν το ενδεχόμενο να μεταβούν για ένα διάστημα στο εξωτερικό). Ωστόσο, το πλαίσιο που θα καθορίζει τον τρόπο υλοποίησης ποικίλλει μεταξύ των εναλλακτικών επιλογών: Εναλλακτική επιλογή 1: Καμία δράση ΕΕ/Διατήρηση της ισχύουσας κατάστασης· Εναλλακτική επιλογή 2: Σύσταση του Συμβουλίου: Νεολαία σε κίνηση – Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων· Εναλλακτική επιλογή 3: Νέα ανοιχτή μέθοδος συντονισμού για τη μαθησιακή κινητικότητα των νέων. Η εκτίμηση αντικτύπου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εναλλακτική επιλογή 2 (σύσταση του Συμβουλίου: Νεολαία σε κίνηση – Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων) συνιστά τη χρυσή τομή ανάμεσα στον αναμενόμενο αντίκτυπο και στο κόστος και τον διοικητικό φόρτο. 3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Η παρούσα πρόταση σέβεται πλήρως τις αρχές της επικουρικότητας και δεν περιλαμβάνει δεσμευτικά νομικά στοιχεία, αλλά συστάσεις προς τα κράτη μέλη σχετικά με το πώς μπορούν να εξαλείψουν τα εμπόδια στην κινητικότητα και να πολλαπλασιάσουν τις ευκαιρίες μαθησιακής κινητικότητας για όλους τους νέους. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να επιτύχουν αυτούς τους στόχους. 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Το κόστος που συνεπάγεται η εφαρμογή της παρούσας σύστασης από τα κράτη μέλη θα περιλαμβάνει, π.χ., προσαρμογή της νομοθεσίας, ώστε να αυξηθεί η δυνατότητα μεταφοράς υποτροφιών και δανείων, και παροχή περισσότερων πληροφοριών για ευκαιρίες κινητικότητας μέσω γραφείων καθοδήγησης/παροχής συμβουλών σχετικά με σταδιοδρομίες και σπουδές. Ο διοικητικός φόρτος που συνεπάγεται η παρακολούθηση της προόδου αναμένεται να είναι, σε γενικές γραμμές, ουδέτερος, αφού το έργο θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων, των υφιστάμενων ρυθμίσεων σχετικά με το στρατηγικό πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στην εκπαίδευση και την κατάρτιση («ΕΚ 2020») και της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία. Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Νεολαία σε κίνηση – Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως τα άρθρα 165 και 166, Εκτιμώντας τα ακόλουθα: (1) Η ανακοίνωση της Επιτροπής, της 3ης Μαρτίου 2010, με τίτλο «Ευρώπη 2020 – Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη»[26] θέτει ως μία από τις προτεραιότητές της την ανάπτυξη οικονομίας που βασίζεται στη γνώση και στην καινοτομία («έξυπνη ανάπτυξη»), και προβάλλει μια εμβληματική πρωτοβουλία («Νεολαία σε κίνηση»), με σκοπό να ενισχυθούν οι επιδόσεις και η ελκυστικότητα των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης σε διεθνές επίπεδο και να βελτιωθεί η συνολική ποιότητα σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ, με τον συνδυασμό αριστείας και ισότητας μέσα από την προώθηση της κινητικότητας των νέων και τη βελτίωση της κατάστασής τους όσον αφορά την απασχόληση. Η παρούσα σύσταση εντάσσεται στην πρωτοβουλία «Νεολαία σε κίνηση». (2) Η μαθησιακή κινητικότητα, δηλ. η διακρατική κινητικότητα με σκοπό την απόκτηση νέων δεξιοτήτων, αποτελεί έναν από τους βασικούς τρόπους με τον οποίο οι νέοι μπορούν να ενισχύσουν τη μελλοντική τους απασχολησιμότητα, καθώς και την προσωπική τους ανέλιξη και την ενεργό συμμετοχή τους στα κοινά. Οι Ευρωπαίοι που είναι κινητικοί ως νεαροί εκπαιδευόμενοι είναι πιο πιθανό να παραμείνουν κινητικοί και αργότερα στη ζωή τους ως εργαζόμενοι. Η μαθησιακή κινητικότητα μπορεί να καταστήσει τα συστήματα και τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πιο ανοιχτά, πιο ευρωπαϊκά και διεθνή και περισσότερο προσβάσιμα και αποδοτικά. Μπορεί επίσης να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης συμβάλλοντας στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας έντασης γνώσης[27]. (3) Τα οφέλη της κινητικότητας επισημάνθηκαν στη σύσταση 2001/613/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Ιουλίου 2001, για την ενδοκοινοτική κινητικότητα των σπουδαστών, των επιμορφωμένων ατόμων, των εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών[28]. Η σύσταση καλούσε τα κράτη μέλη να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε να αρθούν τα εμπόδια στην κινητικότητα αυτών των ομάδων. (4) Οι νομικές διατάξεις που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης επισημάνθηκαν στην ανακοίνωση που εξέδωσε η Επιτροπή στις 13 Ιουλίου 2010 με τίτλο «Επιβεβαίωση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων: δικαιώματα και σημαντικές εξελίξεις»[29]. (5) Πολλά έχουν επιτευχθεί στον τομέα της κινητικότητας των νέων από τότε που εκδόθηκε η σύσταση του 2001. Ωστόσο, δεν αξιοποιούνται πλήρως όλα τα μέσα και εργαλεία και πολλά εμπόδια παραμένουν. Επιπλέον, την τελευταία δεκαετία το συνολικό περιεχόμενο της μαθησιακής κινητικότητας άλλαξε σημαντικά, μεταξύ άλλων, λόγω της παγκοσμιοποίησης, της τεχνολογικής προόδου –συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών της επικοινωνίας και της πληροφορίας (ΤΕΠ) – και, τέλος, της μεγαλύτερης έμφασης που δόθηκε στην απασχολησιμότητα και στην κοινωνική διάσταση. (6) Τον Νοέμβριο του 2008 το Συμβούλιο κάλεσε τα κράτη μέλη να εγκρίνουν τον στόχο να καταστεί σταδιακά η πραγματοποίηση περιόδων μάθησης στο εξωτερικό ο κανόνας και όχι η εξαίρεση για όλους τους ευρωπαίους νέους. Το Συμβούλιο κάλεσε επίσης την Επιτροπή να καταρτίσει πλάνο εργασίας για την ενσωμάτωση δράσεων υπέρ της διασυνοριακής κινητικότητας σε όλα τα ευρωπαϊκά προγράμματα και να στηρίζει τα κράτη μέλη στις προσπάθειες που καταβάλλουν για την προώθηση της κινητικότητας[30]. (7) Η Επιτροπή εξέδωσε την πράσινη βίβλο με τίτλο «Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων» τον Ιούλιο του 2009[31]· το έγγραφο αυτό έδωσε το έναυσμα για δημόσια διαβούλευση σε σειρά θεμάτων, όπως: πώς μπορούν να τονωθούν καλύτερα οι ευκαιρίες κινητικότητας για τους ευρωπαίους νέους· ποια εμπόδια στην κινητικότητα εξακολουθούν να μην έχουν ξεπεραστεί· και πώς όλοι οι εμπλεκόμενοι παράγοντες μπορούν να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να δημιουργήσουν μια νέα σύμπραξη με σκοπό τη μαθησιακή κινητικότητα. Οι παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο αυτής της διαβούλευσης υπήρξαν σημαντικές για την παρούσα σύσταση, όπως και οι γνωμοδοτήσεις που εκδόθηκαν από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. (8) Η κινητικότητα των νεαρών ερευνητών πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί, ώστε να εξασφαλιστεί ότι η ΕΕ δεν υστερεί έναντι των ανταγωνιστών της στην έρευνα και στην καινοτομία. Η ανακοίνωση της Επιτροπής, της 23ης Μαΐου 2008, με τίτλο «Καλύτερες σταδιοδρομίες και περισσότερη κινητικότητα: μια ευρωπαϊκή σύμπραξη για τους ερευνητές»[32] πρότεινε μια δέσμη ενεργειών οι οποίες θα εγγυώνται στους ερευνητές σε ολόκληρη την ΕΕ κατάλληλη κατάρτιση, ελκυστική σταδιοδρομία και άρση των εμποδίων στην κινητικότητά τους. Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο, στα συμπεράσματα που εξέδωσε στις 2 Μαρτίου 2010 για την κινητικότητα και τη σταδιοδρομία των ευρωπαίων ερευνητών[33], διατύπωσε σαφείς προτάσεις για τη βελτίωση της κινητικότητας των ερευνητών και εντόπισε διάφορα πεδία δράσης. (9) Η παρούσα σύσταση αφορά τους νέους σε όλα τα πλαίσια μάθησης και κατάρτισης, δηλ. στο σχολείο, στην επαγγελματική κατάρτιση (εντός του σχολείου ή ως μαθητεία), στις πανεπιστημιακές σπουδές (προπτυχιακές σπουδές, μεταπτυχιακές σπουδές και διδακτορικό), καθώς και στις ανταλλαγές νέων, στις εθελοντικές δραστηριότητες ή στην πρακτική άσκηση, εντός ή εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κύρια ηλικιακή ομάδα-στόχος που εξετάζεται θα είναι τα άτομα 16-35 ετών. Η μαθησιακή κινητικότητα θεωρείται ότι άπτεται όλων των επιστημονικών κλάδων και όλων των τομέων, όπως ο πολιτισμός, οι επιστήμες, η τεχνολογία, οι τέχνες και ο αθλητισμός, και ότι απευθύνεται επίσης στους νεαρούς επιχειρηματίες και ερευνητές. Κατά την έννοια της παρούσας σύστασης, η μάθηση καλύπτει την τυπική, την άτυπη και τη μη τυπική μάθηση. (10) Η παρούσα σύσταση επιδιώκει να παροτρύνει τα κράτη μέλη ώστε να προωθήσουν τη μαθησιακή κινητικότητα των νέων και να άρουν τα εμπόδια που παρακωλύουν την πρόοδο σε αυτόν τον τομέα. Ταυτόχρονα, σέβεται απόλυτα τις υποχρεώσεις των κρατών μελών στο πλαίσιο των εθνικών νομοθεσιών τους. (11) Για να διευκολυνθεί η κινητικότητα, η παρούσα σύσταση ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες των υφιστάμενων μέσων, ιδίως του ευρωπαϊκού χάρτη ποιότητας για την κινητικότητα, του Europass, του συμπληρώματος διπλώματος, του βιβλιαρίου Youthpass, του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων, του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων και του ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. (12) Τα προγράμματα της ΕΕ, εκτός από τη σημαντική στήριξη που παρέχουν στην κινητικότητα, έχουν καταστήσει εφικτή την ανάπτυξη ορθών πρακτικών και εργαλείων σε επίπεδο ΕΕ, με σκοπό τη διευκόλυνση της κινητικότητας των νέων σε όλα τα πλαίσια μάθησης και κατάρτισης. (13) Η παρούσα σύσταση του Συμβουλίου παρέχει ειδική καθοδήγηση σε σχέση με τα διοικητικά, θεσμικά και νομικά εμπόδια που συναντά η μαθησιακή κινητικότητα των νέων. Επιπλέον, συμπληρώνει τις ευρύτερες ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», και ιδίως τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ: (1) Πληροφορίες και καθοδήγηση σχετικά με τις ευκαιρίες κινητικότητας α) Να βελτιώσουν την ποιότητα των πληροφοριών και της καθοδήγησης που παρέχουν σχετικά με τις ευκαιρίες κινητικότητας και τη διαθεσιμότητα υποτροφιών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, έχοντας ως στόχο ειδικές ομάδες εκπαιδευομένων, τόσο εντός όσο και εκτός ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να βρουν νέους, δημιουργικούς και διαδραστικούς τρόπους διάδοσης των πληροφοριών, επικοινωνίας και ανταλλαγών με τους νέους, όπως μέσω των ΤΠΕ και της κοινωνικής δικτύωσης. β) Να καταστήσουν ευχερέστερη την πρόσβαση στην πληροφόρηση για όλους τους νέους που ενδιαφέρονται για τη μαθησιακή κινητικότητα, π.χ. μέσω κεντρικών δικτυακών πυλών, κέντρων υποστήριξης, όπως οι «ευρωπαϊκές υπηρεσίες», και υπηρεσιών παροχής συμβουλών σε θεσμικό επίπεδο. Η χρήση υπηρεσιών που βασίζονται στο διαδίκτυο μπορεί επίσης να είναι χρήσιμη. Στο πλαίσιο αυτό, συνιστάται η χρήση του δικτύου Euroguidance[34]. γ) Να συνεργαστούν με την Επιτροπή ώστε να αναπτύξουν περαιτέρω την πύλη PLOTEUS για τις ευκαιρίες μάθησης, δηλαδή να αυξήσουν τον αριθμό των εθνικών σημείων πληροφόρησης στα οποία έχουν άμεση πρόσβαση οι πολίτες μέσω της πολυγλωσσικής διεπαφής PLOTEUS. δ) Να ενθαρρύνουν τα εθνικά και περιφερειακά γραφεία ώστε να εγγυώνται ότι το έργο τους ενσωματώνεται στο έργο των ενδιαφερόμενων φορέων στον τομέα της μαθησιακής κινητικότητας, προκειμένου να εξασφαλίζεται η παροχή σαφών, συνεκτικών και απλών πληροφοριών. (2) Κίνητρα για συμμετοχή σε διακρατικές δραστηριότητες κινητικότητας α) Να τονίσουν την προστιθέμενη αξία της μαθησιακής κινητικότητας όσον αφορά την ανάπτυξη επαγγελματικών και διαπολιτισμικών δεξιοτήτων και τη μελλοντική απασχολησιμότητα, ιδίως στο πλαίσιο μιας διαρκώς πιο παγκόσμιας αγοράς εργασίας. β) Να ενθαρρύνουν τη δικτύωση μεταξύ υπηρεσιών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, θεσμικών οργάνων, οργανώσεων νεολαίας, ερευνητών, εκπαιδευτικών, εκπαιδευτών και λειτουργών που εργάζονται με νέους, αρμοδίων για τη χάραξη πολιτικής, εργοδοτών και νέων, ώστε να εξασφαλίζεται συντονισμένη προσέγγιση με στόχο την παροχή κινήτρων στους νέους. γ) Να ενθαρρύνουν την «ανταλλαγή ομοτίμων» μεταξύ κινητικών και μη ακόμα κινητικών εκπαιδευομένων, ώστε να βελτιωθεί η κινητικότητα. Οι ημερίδες για το κοινό σε ιδρύματα που προωθούν την κινητικότητα μπορεί να αποτελέσουν βήμα για τέτοιες ανταλλαγές ομοτίμων. δ) Να προωθήσουν την αξία της μαθησιακής κινητικότητας στους εκπαιδευομένους, στις οικογένειες και στους εργοδότες τους, ενσωματώνοντας την κινητικότητα στο πρόγραμμα σπουδών ή στο πρόγραμμα κατάρτισης, κατά περίπτωση. Η προσφορά ευκαιριών για σύντομες περιόδους κινητικότητας μπορεί επίσης να πείσει περισσότερους νέους να γίνουν κινητικοί. (3) Διαμόρφωση ευκαιριών κινητικότητας, ιδίως όσον αφορά τις δεξιότητες σε ξένες γλώσσες α) Να αναγνωρίσουν τη σημασία της εκμάθησης γλωσσών στα πρώτα στάδια της εκπαίδευσης. Η γλωσσική και πολιτισμική προετοιμασία για την κινητικότητα θα πρέπει να αποτελεί βασικό στοιχείο της διδακτέας ύλης/των προγραμμάτων σπουδών, τόσο στη γενική όσο και στην επαγγελματική εκπαίδευση. β) Να χρησιμοποιούν πιο δημιουργικές μεθόδους για τη διδασκαλία ξένων γλωσσών, όπως τις ΤΠΕ. Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δίνεται στους μειονεκτούντες εκπαιδευομένους και στις ειδικές ανάγκες τους. γ) Να ενθαρρύνουν την απόκτηση βασικών ηλεκτρονικών δεξιοτήτων (ψηφιακών ικανοτήτων) από τους νέους, ώστε να εξασφαλίζεται ότι θα μπορούν να προετοιμάσουν την κινητικότητά τους υπό τις καλύτερες συνθήκες. δ) Να ενθαρρύνουν τις συμπράξεις και τις ανταλλαγές μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ώστε να προετοιμάζονται καλύτερα οι περίοδοι κινητικότητας. (4) Νομικά και θεσμικά εμπόδια σχετικά με τις περιόδους μάθησης στο εξωτερικό α) Να επιλύσουν τα νομικά ζητήματα που δημιουργούν δυσκολίες για την απόκτηση βίζας και άδειας παραμονής από μη μόνιμους κατοίκους της ΕΕ οι οποίοι επιθυμούν να αξιοποιήσουν ευκαιρία μάθησης σε κάποιο κράτος μέλος. β) Να επιλύσουν ζητήματα που ανακύπτουν από τους διαφορετικούς νομικούς κανόνες που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τη συμμετοχή ανηλίκων σε προγράμματα κινητικότητας. γ) Να διαμορφώσουν σαφή συστήματα για μαθητευομένους που πρόκειται να συμμετάσχουν σε περιόδους κινητικότητας. Για να τονωθεί η κινητικότητα των μαθητευομένων και των νέων ερευνητών και για να αρθούν οι αμφισημίες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν κατάλληλα επίπεδα προστασίας όσον αφορά την ασφάλιση, τα εργασιακά πρότυπα, τις απαιτήσεις για την υγεία και την ασφάλεια, καθώς και τις ρυθμίσεις που αφορούν τη φορολογία, την κοινωνική ασφάλιση και τις συντάξεις. δ) Να ενθαρρύνουν ενεργά τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που σχεδιάζονται και εφαρμόζονται από κοινού με ιδρύματα άλλων χωρών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι εθνικές νομοθεσίες δεν εμποδίζουν κοινά προγράμματα και τίτλους στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, π.χ. προσδιορίζοντας ότι τα προγράμματα πρέπει να εφαρμόζονται και να αξιολογούνται στην επίσημη γλώσσα του εκάστοτε κράτους μέλους. ε) Να μειώσουν τον διοικητικό και νομικό φόρτο, ώστε να προωθήσουν τη μαθησιακή κινητικότητα από και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ενίσχυση της συνεργασίας και των συμπράξεων με τρίτες χώρες, οι συμφωνίες μεταξύ των αρμόδιων αρχών στα κράτη μέλη και οι διμερείς συμφωνίες μεταξύ ιδρυμάτων αναμένεται να διευκολύνουν τη μαθησιακή κινητικότητα μεταξύ της ΕΕ και άλλων μερών του κόσμου. (5) Δυνατότητα μεταφοράς υποτροφιών και δανείων α) Να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα μεταφοράς υποτροφιών και δανείων και την πρόσβαση σε παροχές, ώστε να προωθήσουν τη μαθησιακή κινητικότητα των νέων. (6) Ποιότητα της κινητικότητας α) Να χρησιμοποιούν υφιστάμενους χάρτες ποιότητας, όπως τον ευρωπαϊκό χάρτη ποιότητας για την κινητικότητα, ώστε να εξασφαλίζουν ότι η κινητικότητα είναι υψηλής ποιότητας, και να εξετάσουν το ενδεχόμενο εισαγωγής διαδικασιών διασφάλισης της ποιότητας για κάθε πτυχή της κινητικότητας. β) Να ενθαρρύνουν τον συνεχή διάλογο και σαφείς ρυθμίσεις μεταξύ των ιδρυμάτων προέλευσης και υποδοχής, π.χ. με τη χρήση συμφωνιών μάθησης. Να ενθαρρύνουν διαφανείς διαδικασίες επιλογής, ανταλλαγές ομοτίμων και διαρθρωμένη στήριξη των εκπαιδευομένων. γ) Να δημιουργήσουν μηχανισμούς για την τακτική υποβολή εκθέσεων, απογραφή και ανατροφοδότηση, ώστε να εξασφαλίζεται η υψηλή ποιότητα της εμπειρίας κινητικότητας. δ) Να ενθαρρύνουν την κατάρτιση προγραμμάτων καθοδήγησης και μάθησης από ομοτίμους, ώστε να εξασφαλίζεται η ενσωμάτωση των κινητικών εκπαιδευομένων στη χώρα/ίδρυμα υποδοχής. ε) Να ενθαρρύνουν την παροχή άνετων και οικονομικά προσιτών εγκαταστάσεων για τους κινητικούς εκπαιδευομένους. στ) Να παρέχουν καθοδήγηση στους κινητικούς εκπαιδευομένους μετά την επιστροφή τους ως προς την αξιοποίηση των ικανοτήτων που απέκτησαν κατά την παραμονή τους στο εξωτερικό. Να παρέχουν βοήθεια για την ενσωμάτωση έπειτα από μακρά παραμονή στο εξωτερικό. (7) Αναγνώριση μαθησιακών αποτελεσμάτων α) Να μεριμνήσουν ώστε να εφαρμόζονται και να χρησιμοποιούνται τα υφιστάμενα μέσα της ΕΕ τα οποία διευκολύνουν τη μεταφορά και επικύρωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων που είναι προϊόν εμπειριών κινητικότητας μεταξύ των κρατών μελών (όπως η κινητικότητα Europass, το Youthpass, το ECTS, το ECVET και το ΕΠΕΠ, καθώς και το μελλοντικό διαβατήριο ευρωπαϊκών δεξιοτήτων). Τα μέσα αυτά θα πρέπει επίσης να προωθηθούν αποτελεσματικότερα, ιδίως στους εργοδότες. β) Να βελτιώσουν τις διαδικασίες και τις κατευθυντήριες γραμμές για την επικύρωση και την αναγνώριση τόσο της άτυπης όσο και της μη τυπικής μάθησης, ώστε να διευκολυνθεί ακόμα περισσότερο η κινητικότητα (π.χ. στο πλαίσιο του εθελοντισμού και της εργασίας των νέων). γ) Να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της επικύρωσης και της αναγνώρισης των γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων που αποκτώνται κατά τη διάρκεια περιόδων κινητικότητας στο εξωτερικό (όπως οι δεξιότητες σε ξένες γλώσσες). δ) Να δημιουργήσουν σαφή σημεία επαφής όπου τα άτομα θα μπορούν να αναγνωρίζουν και να επικυρώνουν τα επαγγελματικά προσόντα τους μετά την επιστροφή τους από το εξωτερικό. (8) Μειονεκτούντες εκπαιδευόμενοι α) Να παρέχουν στους μειονεκτούντες εκπαιδευομένους στοχοθετημένες πληροφορίες σχετικά με προγράμματα και στήριξη, προσαρμοσμένα στις ιδιαίτερες ανάγκες τους. β) Να διαμορφώσουν ένα «πνεύμα κινητικότητας», δηλ. να εντάξουν ευκαιρίες κινητικότητας σε όλα τα μαθησιακά πλαίσια, με τη συμμετοχή εκπαιδευτικών, εκπαιδευτών και λειτουργών που εργάζονται με νέους κ.λπ. Αυτό θα ωφελήσει όλους τους εκπαιδευομένους, και ιδίως τις ομάδες μειονεκτούντων ατόμων που μπορεί να αισθάνονται αποκλεισμένες από τις ευκαιρίες κινητικότητας. (9) Συμπράξεις και χρηματοδότηση α) Να ενθαρρύνουν τη δημιουργία συμπράξεων κινητικότητας με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς που δραστηριοποιούνται σε τοπικό επίπεδο. Εμπορικά επιμελητήρια, επιχειρηματικές ενώσεις και ΜΚΟ μπορεί να αποδειχθούν αξιόλογοι εταίροι σε αυτό το πλαίσιο. Επιπλέον, θα πρέπει να ενισχυθούν τα δίκτυα σχολείων και πανεπιστημίων που ανταλλάσσουν πληροφορίες, νέα και εμπειρίες. β) Να παροτρύνουν τις περιφερειακές αρχές να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στην προώθηση της κινητικότητας μέσω της επέκτασης υφιστάμενων δικτύων και της δημιουργίας νέων συμπράξεων. γ) Να τονώσουν την ενεργητική συνεργασία και επικοινωνία (όπως με δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και υποστήριξης σχετικά με την αξία της κινητικότητας) μεταξύ του εκπαιδευτικού και του επιχειρηματικού κλάδου, αφού η συμμετοχή επιχειρήσεων συνιστά σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης της κινητικότητας των νέων, π.χ. επειδή έχει ως αποτέλεσμα τοποθετήσεις σε θέσεις εργασίας. Να παρέχουν κίνητρα, όπως ειδικές υποτροφίες σε επιχειρήσεις, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, ώστε να ενθαρρύνουν τη δέσμευσή τους στην παροχή θέσεων άσκησης, πρακτικής και μαθητείας. δ) Να εξασφαλίσουν τη συνοχή και τη συμπληρωματικότητα των εθνικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων, ώστε να δημιουργούνται συνέργειες και να βελτιώνεται η αποδοτικότητα των προγραμμάτων κινητικότητας. (10) Ο ρόλος των «πολλαπλασιαστών» α) Να ενθαρρύνουν τη χρήση «πολλαπλασιαστών», όπως εκπαιδευτικών, εκπαιδευτών, λειτουργών που εργάζονται με νέους και νέων που συμμετείχαν προηγουμένως σε εμπειρία κινητικότητας, ώστε να εμπνεύσουν και να κινητροδοτήσουν τους νέους να δοκιμάσουν την κινητικότητα. Να ενθαρρύνουν τους εργοδότες στον τομέα της εκπαίδευσης να αναγνωρίσουν και να ανταμείψουν την προσήλωση των εκπαιδευτικών, των εκπαιδευτών και των λειτουργών που εργάζονται με νέους στη μαθησιακή κινητικότητα. Να προωθήσουν και να στηρίξουν την κινητικότητα εκπαιδευτικών, εκπαιδευτών και λειτουργών που εργάζονται με νέους ως ευκαιρία επαγγελματικής ανέλιξης. β) Να προωθήσουν την κινητικότητα ως συνιστώσα της κατάρτισης των εκπαιδευτικών, των εκπαιδευτών και των λειτουργών που εργάζονται με νέους. (11) Παρακολούθηση της προόδου – «Πίνακας αποτελεσμάτων για την κινητικότητα» α) Να ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την άρση των εμποδίων στην κινητικότητα στο ευρύτερο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων, των υφιστάμενων ρυθμίσεων σχετικά με το στρατηγικό πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στην εκπαίδευση και την κατάρτιση («ΕΚ 2020») και της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία. Αυτό θα λειτουργήσει ως βάση για τη διετή αξιολόγηση προόδου στα κράτη μέλη με τη μορφή «Πίνακα αποτελεσμάτων για την κινητικότητα». β) Να βελτιώσουν τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα των εθνικών στατιστικών στοιχείων σχετικά με τη διακρατική κινητικότητα των νέων. ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ: (1) Να κατευθύνει και να ενισχύσει τα προγράμματα της ΕΕ για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη νεολαία, όπως τα Erasmus, Erasmus Mundus, Leonardo, Comenius, Grundtvig, Νεολαία σε δράση, Tempus και Μαρία Κιουρί, καθώς και τα διαρθρωτικά ταμεία, και ιδίως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, προκειμένου να επεκταθούν και να διευρυνθούν οι ευκαιρίες μάθησης στο σύνολο των νέων. Να τονώσει την ενεργό συμμετοχή των νέων στην κοινωνία και να βελτιώσει την κατάστασή τους όσον αφορά την απασχόληση. (2) Να συμβάλει στις προσπάθειες των κρατών μελών για τη στήριξη της μαθησιακής κινητικότητας, επανεξετάζοντας με συντονισμένο τρόπο τα υφιστάμενα προγράμματα, έτσι ώστε να διαμορφωθεί ολοκληρωμένη προσέγγιση εντός του επόμενου δημοσιονομικού πλαισίου (2014-2020), για να στηριχθεί η στρατηγική «Νεολαία σε κίνηση». (3) Να παρέχει καθοδήγηση σε δημόσιες αρχές και ενδιαφερομένους στα κράτη μέλη σχετικά με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά με θέματα όπως η πρόσβαση σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, η αναγνώριση διπλωμάτων, η δυνατότητα μεταφοράς υποτροφιών και δανείων και άλλα δικαιώματα των κινητικών εκπαιδευομένων στη χώρα υποδοχής ή στη χώρα καταγωγής. (4) Να βελτιώσει το στατιστικό πλαίσιο για τον υπολογισμό και την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά την άρση των εμποδίων στην κινητικότητα. (5) Να αξιολογήσει την πρόοδο όσον αφορά την άρση των εμποδίων στην κινητικότητα μετά τα τέσσερα πρώτα έτη εφαρμογής της σύστασης (έως το τέλος του 2014). Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος [1] COM(2010) 2020 της 3.3.2010. [2] Για παραπομπές σε μελέτες και έρευνες, βλ. COM(2009) 329. [3] Περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: τριτοβάθμια εκπαίδευση (Erasmus, Erasmus Mundus, Μαρία Κιουρί) για σπουδαστές, υποψήφιους διδάκτορες και προσωπικό· τριτοβάθμια εκπαίδευση και έρευνα (Μαρία Κιουρί, κινητικότητα στο πλαίσιο δικτύων αριστείας και τεχνολογικών πλατφορμών)· από την τριτοβάθμια εκπαίδευση στις επιχειρήσεις (τοποθετήσεις στο πλαίσιο του Erasmus και των δράσεων «Μαρία Κιουρί»)· επαγγελματική εκπαίδευση και μαθητείες (Leonardo)· δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Comenius), εκπαίδευση ενηλίκων και εθελοντισμός ηλικιωμένων (Grundtvig)· τον πολιτιστικό τομέα (πρόγραμμα «Πολιτισμός»)· ανταλλαγές νέων και εθελοντισμός (Νεολαία σε Δράση)· εθελοντισμό (εθελοντική ευρωπαϊκή υπηρεσία στο πλαίσιο του προγράμματος «Νεολαία σε Δράση»)· την κοινωνία των πολιτών (πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες») και προπαρασκευαστική δράση «Erasmus Νεαροί Επιχειρηματίες». [4] http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/president/about/political/index_en.htm [5] COM(2009) 329. [6] Βλ. έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2010) 1048 για την ανάλυση των απαντήσεων που παρελήφθησαν. [7] COM(2010) 477. [8] ΕΕ L 215 της 9.8.2001, σ. 30-37. [9] ΕΕ L 390 της 31.12.2004, σ. 6-20. [10] ΕΕ L 255 της 30.9.2005, σ. 22-142. [11] ΕΕ L 394 της 31.12.2006, σ. 5-9. [12] ΕΕ C 111 της 6.5.2008, σ. 1-7. [13] COM(2008) 423. [14] ΕΕ C 319 της 13.12.2008, σ. 4-7. [15] ΕΕ C 319 της 13.12.2008, σ. 8-10. [16] http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/doc/vocational/bordeaux_en.pdf, [17] http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/doc/vocational/council08_en.pdf [18] http://www.ond.vlaanderen.be/hogeronderwijs/bologna/conference/documents/Leuven_Louvain-la-Neuve_Communiqué_April_2009.pdf [19] http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/educ/107622.pdf [20] COM(2009) 275. [21] ΕΕ C 302 της 12.12.2009, σ. 6-9. [22] ΕΕ L 17 της 22.1.2010, σ. 43-49. [23] COM(208) 317. [24] http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/en/intm/113121.pdf [25] COM(2009) 329. [26] COM(2010) 2020. [27] Για στοιχεία που αποδεικνύουν τα οφέλη της κινητικότητας για τους συμμετέχοντες, βλ. π.χ.: F. Maiworm και U. Teichler: Study Abroad and Early Career: Experiences of Former Erasmus Students, 2004· ετήσιες έρευνες του δικτύου σπουδαστών Erasmus· τελική αξιολόγηση των κοινοτικών προγραμμάτων Σωκράτης II, Leonardo da Vinci II και eLearning· ανάλυση των συνεπειών που είχαν τα μέτρα κινητικότητας του Leonardo da Vinci σε νέους καταρτιζόμενους και εργαζομένους και η επιρροή κοινωνικοοικονομικών παραγόντων, 2007. Όσον αφορά το συστημικό όφελος της κινητικότητας, αυτό έχει αποδειχτεί για τον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με τη μελέτη «The impact of Erasmus on European higher education: quality, openness and internationalisation», Δεκέμβριος 2008, http://ec.europa.eu/education/erasmus/doc/publ/impact08.pdf Βλ. επίσης την ενδιάμεση αξιολόγηση του Erasmus Mundus από το CSES, Ιούνιος 2007, http://ec.europa.eu/education/programmes/mundus/doc/evalreport_en.pdf. [28] ΕΕ L 215 της 9.8.2001, σ. 30-37. [29] COM(2010) 373. [30] Συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 21ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την κινητικότητα των νέων (2008/C 320/03). [31] COM(2009) 329. [32] COM(2008) 317. [33] Συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 2ας Μαρτίου 2010, για την κινητικότητα και τη σταδιοδρομία των ευρωπαίων ερευνητών. [34] http://www.euroguidance.net