ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 08.09.1995 
COM( 93)362 TtMKÙ 
ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ 
ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 
ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
(MME) ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΑΣ 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Η παρούσα έκθεση σχετικά με το συντονισμό των δραστηριοτήτων υπέρ των MME και 
της βιοτεχνίας, η οποία καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 5 της απόφασης του 
Συμβουλίου 93/379/ΕΟΚ της 14ης Ιουνίου 19931, ανταποκρίνεται σε σχετικό αίτημα 
του Συμβουλίου, ενώ, παράλληλα, λαμβάνει υπόψη της το πλαίσιο που πρότεινε η 
Επιτροπή στο Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα της υπέρ των MME και της Βιοτεχνίας2. 
Μετά τη θέσπιση του εν λόγω Προγράμματος, η Επιτροπή επεσήμανε εκ νέου τη 
συμβολή των MME στην ανάπτυξη της απασχόλησης, τόσο στη Λευκή Βίβλο που 
εξέδωσε για την ευρίοπαϊκή κοινωνική πολιτική3 όσο και στα πλαίσια των εργασιών 
της για τα νέα "κοιτάσματα" απασχόλησης και τις πρωτοβουλίες τοπικής ανάπτυξης4. 
Εξάλλου, υπογράμμισε το ρόλο των MME για την ανάπτυξη της κοινωνίας των 
πληροφοριών5 και την πολιτική της Ένωσης που αποσκοπεί στην αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας6. 
Ο συντονισμός μεταξύ των διαφόρων κοινοτικών προγραμμάτων αποσκοπεί, αφενός, 
στο να διασφαλισθεί η ένταξη της διάστασης MME στη χάραξη και την εφαρμογή των 
κοινοτικών πολιτικών, κατά τρόπον ώστε να λαμβάνεται καλύτερα υπόψη η 
ιδιαιτερότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αφετέρου δε, στην αύξηση της 
συμμετοχής τους στα κοινοτικά προγράμματα. 
Έτσι, η έκθεση παρέχει μια συνολική εικόνα των μέτρων που έχουν ληφθεί, στα 
πλαίσια της πολιτικής των επιχειρήσεων αλλά και των άλλων πολιτικών της Ένωσης, 
πρώτον, για τη βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων (κεφάλαιο Ι) και, 
δεύτερον, για την υποστήριξη της ανάπτυξης των MME (κεφάλαιο Π). Ενώ τα δύο 
πρώτα κεφάλαια αφορούν βασικά τον συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών της 
Επιτροπής, το κεφάλαιο III έχει ως αντικείμενο το συντονισμό με τους εταίρους της 
Επιτροπής, δηλαδή τα κράτη μέλη, τις επαγγελματικές οργανώσεις και τα άλλα 
ευρωπαϊκά όργανα. 
ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΕΡ ΤΩΝ MME ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΑΣ 
Στα πλαίσια των στόχων της Λευκής Βίβλου για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα 
και την απασχόληση, το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα υπέρ των MME και της βιοτεχνίας 
αποσκοπεί στην ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των διαφόρων κοινοτικών, εθνικών 
και περιφερειακών παρεμβάσεων υπέρ των MME. Το πρόγραμμα αυτό προτείνει δύο 
είδη οράσεων: τις συντονισμένες δράσεις και τη συμβολή την οποία προτίθεται να 
παράσχει η Ένωση για την ανάπτυξη των MME μέσω των διαφόρων πολιτικών της. 
Απόφαση του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1993, ΕΕ L 161 της 02.07.1993, σ. 71. 
COM(94)207 της 03.06.1994 και ψήφισμα του Συμβουλίου της 10.10.1994, ΕΕ C294 της 
22.10.1994, σ. 6 έ(ος 8. 
Ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική - η πορεία προς το μέλλον για την Ένωση, COM(94) 333 της 
27.7.1994. 
Κατάλογος των κοινοτικών οράσεων υπέρ της τοπικής ανάπτυξης και της απασχόλησης, 
SEC(94) 2199 της 19.12.1994 και Έρευνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τις τοπικές πρωτοβουλίες 
ανάπτυξης και απασχόλησης, SEC(94) 564 της 4.4.1995. 
Η Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών, ένα πρόγραμμα δράσης, COM(94) 347 της 
19.7.1994 
Μια πολιτική βιομηχανικής ανταγωνιστικότηταςγια την Ευρωπαϊκή Ένωση, COM(94) 319 της 
14.9.1994. 
Οι συντονισμένες δράσεις 
Σκοπός των συντονισμένων δράσεων είναι η προώθηση των αμοιβαίων διαβουλεύσεων 
και του συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, στο βαθμό που αυτό καθίσταται 
απαραίτητο. Οι συντονισμένες δράσεις αποβλέπουν, κατ' αρχάς, στη βελτίωση και την 
απλούστευση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων, με σκοπό την ελάφρυνση του 
φόρτου που βαρύνει τις επιχειρήσεις και την απελευθέρωση του δυναμικού τους στον 
τομέα της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, 
συστάθηκε, το Δεκέμβριο του 1994, μια επιτροπή για τη βελτίωση και την 
απλούστευση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων, η οποία ανέλαβε να εντοπίσει τις 
καλύτερες πρακτικές που θα επιτρέψουν την απλούστευση των διατυπώσεων που 
βαρύνουν τις επιχειρήσεις και να βελτιώσει το νομοθετικό πλαίσιο μέσα στο οποίο 
δρουν. Σ1 αυτή τη βάση, οργανώθηκε τον Ιούνιο του 1995 στο Παρίσι ένα φόρουμ 
με σκοπό την εξέταση των νομοθεσιών και των προβλημάτων τα οποία αντιμετωπίζουν 
οι επιχειρήσεις τη στιγμή της ίδρυσης και κατά τα πρώτα έτη της ύπαρξης τους. Οι 
συντονισμένες δράσεις αφορούν επίσης τα μέτρα υποστήριξης των επιχειρήσεων τα 
οποία υπάρχουν σε εθνικό ή περκρερειακό επίπεδο. Η Επιτροπή πρότεινε, αφενός μεν, 
να δημιουργηθούν φόρουμ διαβούλευσης στα πλαίσια των οποίων τα κράτη μέλη θα 
μπορούν να παρουσιάζουν τις καλύτερες πρακτικές τους στον τομέα της παροχής 
υποστήριξης στις MME, αφετέρου δε, να εφαρμοσθεί μια συντονισμένη δράση από 
κοινού με τους ενδιάμεσους φορείς των MME, προκειμένου να τονωθεί η ζήτηση 
πληροφοριακών στοιχείων, κατάρτισης και παροχής συμβουλών εκ μέρους των MME. 
Ένα δεύτερο φόρουμ, που προβλέπεται να πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο του 1995 
στη Μαδρίτη, έχει ως θέμα τους μηχανισμούς υποβοήθησης της δημιουργίας 
επιχειρήσεων και υποστήριξης τους κατά τα πρώτα έτη της λειτουργίας τους (βλέπε 
σημείο "εισαγωγή"). 
Η συμβολή της Ένωσης 
Η συμβολή την οποία προτίθεται να παράσχει η ίδια η Ένωση για την ανάπτυξη των 
MME οκρορά τις δράσεις που διεξάγονται ειδικότερα στα πλαίσια της πολιτικής των 
επιχειρήσεων, καθώς και τις δράσεις που εφαρμόζονται δυνάμει άλλων πολιτικών της 
Ένωσης. Ο συντονισμός μεταξύ όλων αυτών των παρεμβάσεων γίνεται μέσω 
διυπηρεσιακών εργασιών. 
Το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα υπέρ των MME δεν προβλέπει νέες δαπάνες, αλλά 
συγκεντρώνει όλες τις δράσεις που εφαρμόζονται στα πλαίσια άλλων πολιτικών και 
που μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των MME, όπως είναι τα διαρθρωτικά 
ταμεία, η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη και η επαγγελματική κατάρτιση. 
Επομένως, η χρηματοδότηση των προτεινομένων νέων δράσεων στηρίζεται βασικά στα 
ήδη υφιστάμενα μέσα, με τη βοήθεια, ακριβώς, των οποίων η Ένωση συμβάλλει στην 
ανάπτυξη των MME. 
Η ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
Στον τομέα της βελτίωσης του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων, η Επιτροπή έχει 
υποβάλει πολλές προτάσεις δράσεων που αναμένεται να επηρεάσουν θετικά τις MME. 
Όσον αφορά τον ορισμό των MME, ένα σχέδιο εγγράφου αποσκοπεί να καταστήσει 
συνεκτικότερη την ες)αρμογή των κοινοτικών πολιτικών μέσω της έγκρισης ενός ορισμού 
της MME. Το έγγραφο αυτό προβλέπει, αφενός μεν, μια σύσταση προς τα κράτη 
μέλη, σύμφωνα με την εταιρική σχέση την οποία συνιστά το Ολοκληρωμένο 
Πρόγραμμα, αφετέρου δε, ένα σχέδιο απόφασης της Επιτροπής σχετικά με τα 
προγράμματα που διαχειρίζεται η ίδια ως κοινοτική συμβολή. 
Τρεις συστάσεις που αφορούν, αντιστοίχως, τον τρόπο φορολόγησης των MME, την 
μεταβίβαση των επιχειρήσεων και τις προθεσμίες πληρωμής στις εμπορικές συναλλαγές 
εντάσσονται στο πλαίσιο της διευρυμένης εταιρικής σχέσης με τα κράτη μέλη. Με τον 
τρόπο αυτό, η Επιτροπή εντοπίζει τις καλύτερες πρακτικές που υπάρχουν στην Ένωση 
και καλεί τα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν θεσπίσει ακόμη ανάλογες διατάξεις να 
λάβουν τα ενδεδειγμένα μέτρα (βλέπε σημεία 1.1.1.4 και 5 και 1.1.2.2.). 
Η αξιολόγηση του αντίκτυπου των νομοθετικών προτάσεων στις MME επέτρεψε να 
ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των επιχειρήσεων αυτών κατά την νομοθετική διαδικασία, 
όπως στην περίπτωση των οδηγιών που αφορούν τον περιβαλλοντικό έλεγχο και το 
οικολογικό σήμα. Εξάλλου, η πρόταση κανονισμού για την προστασία των κοινοτικών 
σχεδίων και υποδειγμάτων επέτρεψε την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ των αποκλινόντων 
συμφερόντων των κατασκευαστών ανταλλακτικών, αφενός, και των κατασκευαστών 
αυτοκινήτων, αφετέρου. Ένα άλλο εύστοχο παράδειγμα αφορά την πρόταση οδηγίας 
για τις διασυνοριακές πληρωμές (βλέπε σημείο 1.2.1.2.1). 
Στον τομέα του ανταγωνισμού, η κατά παράδοση ευνοϊκή στάση της Επιτροπής έναντι 
των κρατικών ενισχύσεων προς τις MME υλοποιήθηκε στην πράξη με την θέσπιση ενός 
ειδικού πλαισίου που επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγούν ενισχύσεις με στόχο την 
ενθάρρυνση της πραγματοποίησης επενδύσεων εκ μέρους των MME και την παρακίνηση 
τους να βελτιώνουν τις ικανότητες τους μέσω συμβουλευτικών υπηρεσιών και δράσεων 
κατάρτισης. Εξάλλου, για την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, το εν λόγω 
πλαίσιο εισήγαγε έναν κανόνα "de minimis", ο οποίος απαλλάσσει τα κράτη μέλη από 
την υποχρέωση να κοινοποιούν στην Επιτροπή τις ενισχύσεις μικρού ύψους. Τέλος, 
προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση των MME, επιτρέπονται 
υψηλότερα όρια ενισχύσεων (τα όρια αυτά είναι, γενικά, μεγαλύτερα κατά 10 
ποσοστιαίες μονάδες από τα επιτρεπόμενα ανώτατα όρια). Η προσέγγιση αυτή 
ακολουθήθηκε και στο νέο κοινοτικό πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων για την 
προστασία του περιβάλλοντος (βλέπε σημείο Ι.2.2.2.). 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ MME 
Στον τομέα των μέτρων υποστήριξης των MME, η Ένωση θέσπισε νέα μέσα και 
προγράμματα που απευθύνονται άμεσα στις MME. 
Στα πλαίσια της πολιτικής των επιχειρήσεων, η Επιτροπή υποστηρίζει την ανάπτυξη 
των MME κυρίως μέσω του δικτύου πληροφόρησης των επιχειρήσεων (ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ 
ΚΕΝΤΡΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ-ΕΙ^Ο-ΙΝΡΟ-€ΕΝΠΙΕ8),των δικτύων και προγραμμάτων 
διεθνικής συνεργασίας (δίκτυα BC-NET, BRE, προγράμματα EUROPARTENARIAT και 
INTERPRISE και δράσεις υπέρ της υπεργολαβίας) και των διαφόρων πρότυπων 
δοκιμαστικών δράσεων (EUROMANAGEMENT, κεφάλαιο εκκίνησης, Commerce 2000), τα 
οποία αποσκοπούν στη βελτίωση της διαχείρισης, της χρηματοδότησης και της 
τεχνογνωσίας των MME. Οι περισσότερες από τις δράσεις αυτές υλοποιούνται σε 
στενή συνεργασία με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής (βλέπε σημείο ΙΙ.1). 
Στα πλαίσια των άλλων πολιτικών, η υποστήριξη προς τις MME παρέχεται κυρίως 
μέσω των διαρθρωτικών ταμείων και των προγραμμάτων έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης, επαγγελματικής κατάρτισης και διεθνούς συνεργασίας αλλά και σε άλλα 
κοινοτικά προγράματα όπως το Πέμπτο Πρόγραμμα δράσης για το Περιβάλλον δίνεται 
ιδιαίτερη προσοχή στις MME. 
Εν πρώτοις, η κοινοτική πρωτοβουλία για τι,ς MME, η οποία αποτελεί συνέχεια της 
Λευκής Βίβλου για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, είναι 
βεβαίως αλληλένδετη με τις δράσεις του Ολοκληρωμένου Προγράμματος, ακολουθεί 
όμως τις μεθόδους και διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων. Η πρωτοβουλία αυτή, 
για την οποία προβλέπεται προϋπολογισμός ενός δισεκατομμυρίου Ecu, κυρίως για τις 
περιφέρειες των στόχων 1,2 και 5β, αναμένεται να συμβάλει σημαντικά στην αύξηση 
της ανταγωνιστικότητας των MME, βελτιώνοντας την τεχνογνωσία τους και 
διευκολύνοντας τη διεθνοποίηση τους. Απορροφώντας τρεις παλαιότερες κοινοτικές 
πρωτοβουλίες, η κοινοτική πρωτοβουλία για τις MME συμβάλλει στην απλούστερη 
παρουσίαση των κοινοτικών προγραμμάτων υπέρ των MME. Εξάλλου, η κοινοτική 
πρωτοβουλία ADAPT, η οποία αποσκοπεί στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των 
επιχειρήσεων και στην προσαρμογή τους στις βιομηχανικές μεταβολές (1,4 
δισεκατομμύρια Ecu), προβλέπει πολλά μέτρα υπέρ των MME. Η πρωτοβουλία αυτή 
θα συντονιστεί με την πρωτοβουλία MME, κατά τρόπον ώστε να αποφευχθεί κάθε 
διπλή χρήση των κεφαλαίων και να ενισχυθεί η μεταξύ τους συμπληρωματικότητα 
(βλέπε σημεία ΙΙ.2.1.2.2. και 2.1.3.2.). 
Γενικά, οι MME θα επωφεληθούν από τα διαρθρωτικά ταμεία στα πλαίσια των 
επιχειρησιακών προγραμμάτων που έχουν εγκριθεί για την περίοδο 1994-1999. Η 
Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη σημασία στην παρακολούθηση των προγραμμάτων, κατά 
τρόπον ώστε οι MME να μπορέσουν όντως να επωφεληθούν από τα ποσά που 
προορίζονται γι'αυτές (βλέπε σημείο ΙΙ.2.1). 
Τα νέα χρηματοδοτικά μέσα που αποφασίστηκαν από τα Συμβούλια του Εδιμβούργου 
και της Κοπεγχάγης - επιδοτούμενα δάνεια της ΕΤΕπ για τις MME που δημιουργούν 
θέσεις απασχόλησης και εγγυήσεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων για τις MME 
- έχουν ήδη θεσπιστεί (βλέπε σημείο ΙΙ.2.1.1.). 
Η εφαρμογή του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
αναμένεται να αυξήσει αισθητά τη συμμετοχή των MME, κυρίως μέσω της εισαγωγής, 
σε 10 προγράμματα, μέτρων τεχνολογικής τόνωσης για τις MME και της διάθεσης ενός 
προϋπολογισμού ύψους 700 εκατ. Ecu για τις επιχειρήσεις αυτές. Εκτός από τα μέτρα 
αυτά, οι MME μπορούν επίσης να συμμετάσχουν σε άλλες δράσεις που δεν 
προορίζονται ειδικά γι'αυτές στα προγράμματα (βλέπε σημείο,11.2.2.3.)· Θεσπίστηκαν 
νέες απλοποιημένες διαδικασίες για την υποβολή και την αξιολόγηση των προτάσεων 
των MME. 
Στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, το νέο πρόγραμμα LEONARDO, το οποίο 
διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 620 εκατ. Ecu για την περίοδο 1995-1999, περιλαμβάνει 
δράσεις που απευθύνονται στις MME με κύριο στόχο να τους δώσουν τη δυνατότητα 
να αποκτήσουν προσόντα και ικανότητες για να μπορέσουν να προσαρμοσθούν στις 
βιομηχανικές μεταβολές, στην εξέλιξη των συστημάτων παραγωγής και στη διάδοση 
νέων τεχνολογιών. Το πρόγραμμα αυτό αποβλέπει επίσης στην κατάρτιση των 
διευθυντικών στελεχών των MME, στην πραγματοποίηση γλωσσικών ελέγχων και στην 
εφαρμογή νέων μεθόδων κατάρτισης στις MME (βλέπε σημείο Η.2.3.4.). 
Ενσωματώνοντας σε ένα και μόνο πρόγραμμα πολλά προηγούμενα προγράμματα 
κατάρτισης, το πρόγραμμα LEONARDO συμβάλλει στην απλούστερη παρουσίαση των 
δράσεων από τις οποίες μπορούν να επωφεληθούν οι MME. 
Στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, ο συντονισμός μεταξύ της πολιτικής των 
επιχειρήσεων και των προγραμμάτων συνεργασίας με τις τρίτες χώρες, όπως είναι τα 
προγράμματα PHARE, TACIS ή MED-INVEST, επέτρεψε στις χώρες αυτές να επωφεληθούν 
από την εμπειρογνωμοσύνη που έχει αποκτηθεί στον τομέα της πολιτικής των 
επιχειρήσεων καθώς και από τα υπάρχοντα δίκτυα ενδιάμεσων φορέων, ενώ, 
παράλληλα, έδωσε την δυνατότητα στις ευρωπαϊκές MME να γνωρίσουν καλύτερα τις 
ευκαιρίες που τους προσφέρονται στις τρίτες χώρες χάρη στα κοινοτικά προγράμματα 
(βλέπε σημείο H.2.4.4.). 
Ο ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ 
Στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, ζητείται τώρα η γνώμη πολλών 
αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των MME, οι οποίες συμμετέχουν στη μόνιμη 
επιτροπή για την απασχόληση. Επομένως, η εκπροσώπηση των συμφερόντων των 
MME παίρνει, σιγά-σιγά, σάρκα και οστά, επίσης χάρη στις συμφωνίες συνεργασίας 
που έχουν συναφθεί μεταξύ ορισμένων από τις οργανώσεις αυτές. 
Τα άλλα όργανα της Ένωσης (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο, Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή, Επιτροπή των Περιφερειών, καθώς επίσης ΕΤΕπ και ΕΤαΕ) 
είχαν σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη των MME. Η Επιτροπή προτίθεται να 
συνεχίσει αυτήν την άψογη συνεργασία. 
Ο συντονισμός με τους διάφορους εταίρους αφορά όχι μόνο τα προγράμματα που 
έχουν δημοσιονομικό αντίκτυπο (όπως τα διαρθρωτικά ταμεία, η έρευνα ή η 
επαγγελματική κατάρτιση), αλλά και τις πολιτικές που είναι δυνατόν να επηρεάσουν 
το περιβάλλον των MME (όπως είναι η εσωτερική αγορά, η φορολογία ή ο 
ανταγωνισμός). 
Ωστόσο, βάσει της αρχής της επικουρικότητας και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος 
ότι η πολιτική στον τομέα των MME εμπίπτει βασικά στην αρμοδιότητα των εθνικών 
και περιφερειακών αρχών, ο ρόλος της Επιτροπής στον τομέα του συντονισμού των 
πολιτικών περιορίζεται στην προώθηση και την τόνωση μιας αμοιβαίας διαβούλευσης 
και συνεργασίας μεταξύ τους και με την Επιτροπή, κατά τρόπον ώστε να 
εξασφαλίζεται η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και προβολή των δράσεων. 
Στο μέλλον, η Επιτροπή θα συνεχίσει τις συντονιστικές της προσπάθειες σε εσωτερικό 
επίπεδο καθώς και με όλους τους εταίρους της, τα κράτη μέλη, τα ευρωπαϊκά όργανα 
και τις επαγγελματικές οργανώσεις, κατά τρόπον ώστε οι προσπάθειες που καταβάλλει 
η Ένωση υπέρ των MME να αποδώσουν συγκεκριμένα οφέλη από πλευράς ανάπτυξης, 
ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης. 
ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΑΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΤΑ ΚΟΙΝΟΙ ΙΚΛ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ MME 
Κοινοτικές παρεμβάσεις Ποσό που 
χορηγείται 
στις MME 
(σε ECU) Αριθμός MME Ποσοστό 
συμμετοχής των 
MME επί του 
συνόλου των 
σχεδίων Ποσοστό συμμετοχής των 
MME επί του συνολικού 
προϋπολογισμού 
Χρηματοδοτικά μέσα 
ΕΤΕπ - Συνολικά δάνεια 90-94 
Αιευκόλυνση MME - Επιδοτ. συνολ. 
δάνεια 1994 
ΕΤαΕ (εγγυήσεις) 
Διαρθρωτικά ταμεία (94-99) 
ΕΤΠΑ (94-99) * 
ΕΚΤ (94-99) * 
ΕΓΤΠΕ 5α (91-93) 
Κοινοτικές πρωτοβουλίες (94-99) 
MME 
ADAPT 1,4 MM 
3ο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&ΤΑ (91-94) 
Όλα τα προγράμματα μαζί: 
εκ των οποίων Brite Euram II 
και ESPRIT 
SPRINT (89-94) 
THERMIE (90-94) 
4o πρόγραμμα-πλαίσιο E&TA(94-98) 
Ειδικά μέτρα σε 12 προγράμματα 
Επαγγελματική κατάρτιση 
EUROTECNET (90-94) 
COMETT (90-94) 
FORCE (91-94) 
ΑιεΟνής συνεργασία 
PHARE -MME (90-93) 
TACIS -MME (92-94) 
MED-INVEST (93-95) 
AL-INVEST (93-95) 
ECIP (1994) 
Περιβάλλον 
Χρηματοδοτικό μέσο LIFE 9,4 MM 
1 MM 
165 M 
6 MM 
705 M 
I MM 
1,035 MM 
219 M 
459 M 
700 M 
320 M 
51 M 
12,2 M 
18,5 M 
17 M 36000 
2100 
(τέλη Απριλίου 1995)) 
6368 
3427 
1250 
162500 
46 σχέδια 
10000 (άμεσα) 
40000 (έμμεσα) 
2250 
43 100% 
65% 
100% 
56% 
27% 
60% 
18% 
75% 
73% 
100% 
100% 
84% 
MM = 1000 εκατομμύρια 
Σημείωση: Στον πίνακα αυτό παρουσιάζονται κοινοτικές παρεμβάσεις διαφορετικού χαρακτήρα (επιδοτήσεις, 
δάνεια, εγγυήσεις), που καλύπτουν διαφορετικές περιόδους. Κατά συνέπεια, τα ποσά δεν είναι 
δυνατόν να προστεθούν. 45% των χρηματοδοτήσεων 
προς την βιομηχανία και 
τον τομέα της παροχής 
υπηρεσιών 
100% 
10% κατά μέσο όρο 
14% 
58% 
100% 
22% 
30% 
31% 
9% 
100% 
100% 
38% 
* Αναφέρεται εκτίμηση της προβλεπόμενης συμμετοχής των MME. 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ MME 
1. Βελτίωσιι του περιβάλλοντος των MME στα πλαίσια της πολιτικής των 
επινειοιίσεων 
1.1. Διοικητικό, νομικό και Φορολογικό περιβάλλον 
1.1.1. Διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις 
1.1.2. Αξιολόγηση του αντίκτυπου των νομοθετικών προτάσεων στις MME 
1.1.3. Κατευθυντήριες γραμμές για την κανονιστική πολιτική 
1.1.4. Σύσταση σχετικά με τον τρόπο φορολόγησης των MME 
1.1.5. Σύσταση σχετικά με τη μεταβίβαση των MME 
1.2. Χρηματοοικονομικό περιβάλλον 
1.2.1. Εταιρική σχέση μεταξύ τραπεζών και MME 
1.2.2. Σύσταση σχετικά με τις προθεσμίες πληρωμής στις εμπορικές συναλλαγές 
1.2.3. Αμοιβαίες εγγυήσεις 
1.2.4. Ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά 
1.2.5. Αλλες πρωτοβουλίες που έχουν αντίκτυπο στο χρηματοοικονομικό 
περιβάλλον των MME 
1.2.6. Νέα χρηματοδοτικά μέσα για τις MME 
2. Βελτίωσιι του περιβάλλοντος των MME στα πλαίσια των άλλων πολιτικών τικ 
Ένωσης 
2.1. Πρόγραμμα "Εσωτεοική ανοοά" 
2.1.1. Αντίκτυπος στο νομικό περιβάλλον των MME 
2.1.1.1. Πορίσματα μελετών 
2.1.1.2. Λογιστικοί κανόνες 
2.1.1.3. Προστασία της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας 
2.1.2. Αντίκτυπος στο χρηματοοικονομικό περιβάλλον των MME 
2.1.2.1. Διασυνοριακές πληρωμές 
2.1.2.2. Ο ασφαλιστικός τομέας 
2.1.2.3. Χρηματιστήρια 
2.2. Πολιτική ανταγωνισμού 
2.2.1. Αντίκτυπος στο νομικό περιβάλλον: κανόνες ανταγωνισμού που 
εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις 
2.2.2. Αντίκτυπος στο χρηματοοικονομικό περιβάλλον: κρατικές ενισχύσεις 
2.3 Ενεργειακή πολιτική 
2.4 Πεοιβαλλοντική πολιτική 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ MME 
1. Προγράμματα και μέτρα υποστήριξης των MME στα πλαίσια της πολιτικής των 
επιχειρήσεων 
11. Το δίκτυο των Euro-Info-Centres (ΈΙΟ (Ευρωπαϊκά Κέντρα 
Πληροφόρησης) 
1.1.1. Τα EIC ως φορείς διάδοσης χρήσιμων και στοχοθετημένων πληροφοριών 
προς τις επιχειρήσεις 
1.1.2. Τα EIC ως φορείς οργάνωσης της επιστροφής πληροφοριών (ανάδρασης) 
1.1.3. Τα EIC ως εταίροι σε τοπικό επίπεδο 
1.2. Τα δίκτυα και τα προγράμματα συνεργασίας 
1.3. Οι πρότυπες δοκιμαστικές τάσεις 
1.3.1. Βιοτεχνία και μικρές επιχειρήσεις 
1.3.2. Euromanagement 
1.3.3. Πρότυπη δοκιμαστική δράση σχετικά με το κεφάλαιο εκκίνησης 
1.3.4. Εμπόριο και διανομή: δράση COMMERCE 2000 
1.3.5. Συνεταιρισμοί, ταμεία αλληλασφάλισης, ενώσεις 
1.3.6. Στατιστικές 
2. Προγράμματα και μέτρα υποστήριξης στα πλαίσια των άλλων πολιτικών της 
Ένωσης 
2.1. Τα γρηΜ,ατοδοτικά μέσα της Ένωσης ΓΕυοωπαΐκη Τράπεζα Επενδύσεων 
(ΕΤΕπ) και διαρθρωτικά ταμείαΐ και MME 
2.1.1. Η ΕΤΕπ, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ) και οι MME 
2.1.1.1. Τα συνολικά δάνεια της ΕΤΕπ 
2.1.1.2. Η διευκόλυνση MME 
2.1.1.3. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ) 
2.1.2. Οι ειδικές δράσεις των περιφερειακών πολιτικών υπέρ των MME 
2.1.2.1. Τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης 
2.1.2.2. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες 
2.1.2.3. Οι καινοτόμες μορφές παρέμβασης 
2.1.3. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και οι MME 
2.1.3.1. Τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης 
2.1.3.2. Η κοινοτική πρωτοβουλία ADAPT 
2.1.3.3. Η τοπική ανάπτυξη και η απασχόληση 
2.1.4. Το ΕΓΤΠΕ-τμήμα προσανατολισμού και οι MME 
2.1.5. Η κοινή αλιευτική πολιτική και οι MME 
2.1.6. Ο συντονισμός μεταξύ της πολιτικής των επιχειρήσεων και των 
χρηματοδοτικών μέσων της Ένωσης 
2.2. Η πολιτική έοευνας και τεγνολογικής ανάπτυξης και οι MME 
2.2.1. Ο ορισμός της MME 
2.2.2. Επισκόπηση της συμμετοχής των MME στα πλαίσια του τρίτου 
,προγράμματος-πλαισίου 
2.2.2.1. Στατιστικά στοιχεία 
2.2.2.2. BRITE-EURAM 
2.2.2.3. Ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα των τεχνολογιών της 
πληροφόρησης και των τηλεπικοινωνιών (ESPRIT) 
2.2.2.4. Προγράμματα αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της έρευνας 
(VALUE) 
2.2.3. Ειδικές δράσεις για τις MME στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος-
πλαισίου (Π Π IV) 
2.2.4. Πρόγραμμα καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας (SPRINT) 
2.2.4.1. Ευρωπαϊκή υποδομή υπηρεσιών για την καινοτομία 
2.2.4.2. Ενδοκοινοτική διάδοση των τεχνολογικών πόρων 
2.2.4.3. Καλύτερη γνώση της καινοτομίας και ενίσχυση του διαλόγου 
μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής 
2.2.5. Δράση EUROTECH CAPITAL 
2.2.6. Το πρόγραμμα THERMIE 
2.2.6.1. Το πρόγραμμα THERMIΕ 1990-1994 
2.2.6.2. Το πρόγραμμα THERMIE 1995-1998 
2.2.7. Ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα των μεταφορών 
2.3. Τα ποονράυιματα επαννελιιατικής κατάρτισης 
2.3.1. Το πρόγραμμα EUROTECNET 
2.3.2. Το πρόγραμμα COMETT 
2.3.3. Το πρόγραμμα FORCE 
2.3.4. Το νέο πρόγραμμα LEONARDO 
2.4. Τα άλλα κοινοτικά προνοάιιιιατα 
2.4.1. Η περιβαλλοντική πολιτική 
2.4.1.1. Το χρηματοδοτικό μέσο LIFE 
2.4.1.2. Περιβαλλοντικός έλεγχος 
2.4.2. Υγιεινή, υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας 
2.4.3. Η αγορά τιυν πληροφοριών 
2.4.3.1 Το πρόγραμμα IMPACT 
2.4.3.2. Το πρόγραμμα TEDIS 
2.4.4. Η διεθνής συνεργασία 
2.4.4.1. Συνεργασία με τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου 
(ΕΟΧ) 
2.4.4.2. Συνεργασία με τις χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής 
Ευρώπης (ΧΑΚΕ) 
2.4.4.3. Συνεργασία με την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ) 
και τη Μογγολία 
2.4.4.4. Συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας, της 
Αατινικής Αμερικής και της Μεσογείου 
2.4.4.5. Συνεργασία με την Κίνα 
2.4.4.6. Προώθηση των κοινοτικών εξαγωγών προς την Ιαπωνία 
2.4.4.7. Συμπέρασμα 
2.4.5. Η πολιτική ανάπτυξης με τις χώρες ΑΚΕ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III. Ο ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ 
1. Διαβούλευση με τους επαγγελματικούς κύκλους 
2. Κοινωνικός διάλογος 
3. Εταιρική σχέση με τα κράτη μέλη 
4. Συνεργασία με τα άλλα όργανα 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
10 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το άρθρο 5 της απόφασης του Συμβουλίου 93/379/ΕΟΚ, της 14ης Ιουνίου 19937, 
σχετικά με το πολυετές πρόγραμμα 1993-1996 υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων 
(MME) ορίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το 
Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, εντός του πρώτου εξαμήνου 
του 1995, μια έκθεση σχετικά με "το συντονισμό των διαφόρων κοινοτικών 
προγραμμάτων που εκπονούνται εκτός του πλαισίου της παρούσας απόφασης και 
ενδιαφέρουν σαφώς τις MME και την βιοτεχνία, καθώς και σχετικά με τις 
πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται κατ' εφαρμογήν της παρούσας απόφασης?. 
Στη συνέχεια, η Επιτροπή ενέκρινε, στις 25 Μαΐου 1994, το Ολοκληρωμένο 
Πρόγραμμα υπέρ των MME και της βιοτεχνίας8 - την εφαρμογή του οποίου υποστήριξε 
το Συμβούλιο με το ψήφισμα του της 10ης Οκτωβρίου 19949. Σκοπός του 
προγράμματος αυτού είναι να συγκεντρώσει τις διάφορες - υπάρχουσες και νέες -
πρωτοβουλίες σε ένα γενικό πλαίσιο, κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίσει τη 
συνεκτικότητα και την προβολή τους. Προτείνει μια ενισχυμένη εταιρική σχέση μεταξύ 
όλων των μερών που εμπλέκονται στη διαδικασία ανάπτυξης των MME10 - σε 
κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο -, με στόχο την επίτευξη μεγαλύτερης 
σύγκλισης μεταξύ των επιμέρους δράσεων. 
Το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα περιλαμβάνει δύο είδη δράσεων: τις συντονισμένες 
δράσεις και τη συμβολή την οποία προτίθεται να παράσχει η Ένωση για την ανάπτυξη 
των MME. 
Οι συντονισμένες δράσεις, που απορρέουν από το άρθρο 130, εδάφιο 2 της Συνθήκης 
για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποσκοπούν στην προώθηση των αμοιβαίων διαβουλεύσεων 
και του συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, στο βαθμό που αυτό κρίνεται 
απαραίτητο. 
Μια από τις πρώτες συντονισμένες δράσεις με τα κράτη μέλη αφορά τη βελτίωση και 
την απλούστευση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων. Το Δεκέμβριο του 1994 
δημιουργήθηκε μια επιτροπή για τη βελτίωση και την απλούστευση του περιβάλλοντος 
των επιχειρήσεων, η οποία ανέλαβε να εντοπίσει και να προτείνει τα πλέον πρόσφορα 
μέτρα που θα επιτρέψουν την απλούστευση των διατυπώσεων που βαρύνουν τις 
επιχειρήσεις και τη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου εντός του οποίου δρουν. Η 
επιτροπή αυτή πραγματοποίησε διαβουλεύσεις σχετικά με τις νομοθετικές και 
διοικητικές διατάξεις των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης που 
παρακωλύουν την ίδρυση, την ανάπτυξη και την μεταβίβαση των επιχειρήσεων. Στο 
πλαίσιο αυτό, οργανώθηκε τον Ιούνιο του 1995 στο Παρίσι, ένα φόρουμ κατά τη 
διάρκεια του οποίου εξετάστηκαν οι νομοθετικές διατάξεις και οι διατυπώσεις τις 
οποίες έχουν να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις κατά την ίδρυση και κατά τα πρώτα 
έτη της ύπαρξης τους. 
Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση πολυετούς προγράμματοςκοινοτικών δράσεων 
για την ενίσχυση των αξόνων προτεραιότητας και την εξασφάλιση της συνέχειας και της 
παγίωσης της πολιτικής υπέρ των επιχειρήσεων, και κυρίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, 
στην Κοινότητα, ΕΕ L161 της 02.07.1993, α. 71. 
COM(94)207 της 03.06.1994. 
Ψήφισμα του Συμβουλίου της 10.10.1994, ΕΕ C294 της 22.10.1994, α. 6 έ(ος 8. 
Εννοείται ότι η πολιτική το)ν επιχειρήσεων εφαρμόζεται σε κάθε επιχείρηση ανεξαρτήτως του 
τομέα δραστηριότητας ή της νομικής μορφής της, περιλαμβανομένου τονν συνεταιρισμοί, το>ν 
ταμεύον αλληλασφάλισης,τονν ενώσεων και τοιν ιδρυμάτων. 
11 
Οι άλλες συντονισμένες δράσεις αφορούν τη βελτύοση και την ενίσχυση της 
αποτελεσματικότητας των μέτρων υποστήριξης τα>ν MME και της βιοτεχνίας. Για την 
επίτευξη του σκοπού αυτού, η Επιτροπή πρότεινε την οργάνωση θεματικών φόρουμ που 
θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη και την Επιτροπή να παρουσιάσουν και να συγκρίνουν 
τις καλύτερες πρακτικές στον τομέα της υποστήριξης των MME. Η ανταλλαγή 
εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών θα αφορά τα μέτρα υποστήριξης των MME που 
υπάρχουν σε όλα τα επίπεδα. Πράγματι, το μεγαλύτερο μέρος των μηχανισμών 
υποστήριξης των MME ανήκει στην αρμοδιότητα των κρατών και των περιφερειών, 
υπάρχουν όμως ορισμένες πρότυπες δοκιμαστικές δράσεις που έχουν κοινοτική 
διάσταση. Επομένως, η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις καλύτερες πρακτικές 
αναμένεται να έχει θετικό αντίκτυπο στην εφαρμογή των κοινοτικών, εθνικών ή 
περιφερειακών μέτρων. Στο πλαίσιο αυτό, θα οργανωθεί ένα δεύτερο φόρουμ το οποίο 
θα αφορά τους μηχανισμούς υποβοήθησης της δημιουργίας επιχειρήσεων και τα μέσα 
υποστήριξης τους κατά τα πρώτα έτη της ύπαρξης τους. Για την τόνωση της ζήτησης 
πληροφοριών, κατάρτισης και συμβουλών εκ μέρους των MME, η Επιτροπή πρότεινε 
επίσης την εφαρμογή μιας συντονισμένης δράσης σε συνεργασία με τους ενδιάμεσους 
φορείς των MME, με στόχο τη βελτίωση της προβολής και της γνώσης των 
υποστηρικτικών υπηρεσιών που παρέχονται στις MME και την παρότρυνση των 
επιχειρήσεα)ν αυτών να κάνουν μεγαλύτερη χρήση αυτών των υπηρεσιών. Για λύγους 
που έχουν να κάνουν με τους διαθέσιμους πόρους, η Επιτροπή αναγκάστηκε να 
αναβάλει την έναρξη των προπαρασκευαστικών εργασιών. 
Η παρούσα έκθεση λαμβάνει υπόψη της τόσο τις απαιτήσεις του Συμβουλίου όσο και 
το πλαίσιο που πρότεινε η Επιτροπή στο Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα της στο οποίο 
εντάσσονται οι κοινοτικές δράσεις υπέρ των MME. Περιγράφει τη συμβολή την οποία 
προτίθεται να παράσχει η Ένωση για την ανάπτυξη των MME τόσο στα πλαίσια της 
πολιτικής των επιχειρήσεων όσο και βάσει των άλλων πολιτικών της. 
Η έκθεση έχει δύο βασικούς άξονες: αφενός μεν, τη βελτίωση του περιβάλλοντος των 
επιχειρήσεων (κεφάλαιο Ι), αφετέρου δε, τα προγράμματα ή μέτρα υποστήριξης των 
MME (κεφάλαιο II). Το κεφάλαιο III αφορά τον συντονισμό με τους εταίρους της 
Επιτροπής, δηλαδή τα κράτη μέλη, τις επαγγελματικές οργανώσεις και τα άλλα 
ευρωπαϊκά όργανα, ενώ τα δύο πρώτα κεφάλαια αφορούν βασικά το συντονισμό μεταξύ 
των υπηρεσιών της Επιτροπής. 
Η παρούσα έκθεση περί του συντονισμού μεταξύ των διαφόρων κοινοτικών 
δραστηριοτήτων αποσκοπεί στην παρουσίαση και την ανάλυση του τρόπου με τον οποίο 
η διάσταση MME ενσωματώθηκε στη χάραξη και την εφαρμογή των κοινοτικών 
δράσεων, κατά τρόπον ώστε να ληφθεί καλύτερα υπόψη η ιδιαιτερότητα των MME και 
να διευκολυνθεί η συμμετοχή τους στα κοινοτικά προγράμματα. 
12 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ MME 
1. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ MME ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ 
ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
1.1. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ, ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
1.1.1. ΔΙΥΠΗΡΕΣΙΑΚΕΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ 
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 
Ο ρόλος των αρμύδκον για την πολιτική των επιχειρήσεων υπηρεσιών της Επιτροπής 
(ΓΔ XXIII) στις διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις για τις νομοθετικές προτάσεις είναι να 
διασφαλίσουν ότι η Επιτροπή λαμβάνει στον ενδεδειγμένο βαθμό υπόψη της τον 
αντίκτυπο που έχουν οι προτάσεις αυτές στις επιχειρήσεις, και ιδίως στις MME, 
μπορεί συχνά να επιβαρύνονται δυσανάλογα από τις κανονιστικές ρυθμίσεις αν εξατιας 
του μεγέθους και των περιοριμένων δυνατοτήτων τους δεν λαμβάνεται δεόντως. Θα 
πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο το κόστος συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις των 
εν λόγω ρυθμίσεων και τις λοιπές επιβαρύνσεις που επιβάλλουν οι ρυθμίσεις αυτές, 
αλλά και τις διοικητικές διαδικασίες ή απαιτήσεις που απορρέουν άμεσα από τον 
κανονισμό. Ευθύνη της ΓΔ XXIII είναι να εξετάσει τον ίδιο τον κανονισμό και να 
εξασφαλίσει ότι οι απόψεις των επιχειρηματικών οργανώσεων των MME έχουν όντως 
ληφθεί υπόψη. Επιπλέον, όταν χρειάζεται να γίνει κάποια αξιολόγηση επιχειρηματικού 
αντίκτυπου, η ΓΔ XXIII πρέπει να δώσει την έγκριση της. 
Παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των νομοθετικών προτάσεων που υποβάλλονται από 
άλλες Γενικές Διευθύνσεις μειώθηκε το 1994, πράγμα που αντικατοπτρίζει εν μέρει το 
γεγονός ότι το νομοθετικό πρόγραμμα της εσοηερικής αγοράς έχει σχεδόν ολοκληρωθεί, 
ωστόσο υπήρξαν ορισμένα θέματα στα οποία η ΓΔ XXIII είχε ιδιαίτερη εμπλοκή, τόσο 
στα πλαίσια των διυπηρεσιακών διαβουλεύσεων όσο και για να διασφαλίσει ότι οι 
αξιολογήσεις του αντίκτυπου των αντίστοιχων νομοθετικών προτάσεων επί των 
επιχειρήσεων είχαν πραγματοποιηθεί όπως έπρεπε. 
Στον τομέα των περιβαλλοντικών κανονισμών, παραδείγματος χάριν, όπως είναι ο 
κανονισμός για τα κοινοτικά συστήματα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού 
ελέγχου (EMAS)" και ο κανονισμός σχετικά με το κοινοτικό σύστημα απονομής 
οικολογικού σήματος12, η ΓΔ XXIII, σε στενή συνεργασία με τη ΓΔ XI, εξασφάλισαν 
τη συνεκτίμηση των ιδιαίτερων ανησυχιών και ενδιαφερόντων των MME. Ενώ, κατ' 
αρχήν, και τα δύο αυτά συστήματα είναι προαιρετικά η πίεση για συμμετοχή μπορεί 
να είναι πολύ έντονη, ωστόσο στην πράξη οι επιχειρήσεις προσπαθούν να διατηρήσουν 
και να βελτιώσουν την ανταγωνιστική τους θέση ή επειδή, όταν ενεργούν ως 
υπεργολήπτες, διαπιστώνουν ότι πρέπει να διαθέτουν τέτοια περιβαλλοντικά εχέγγυα 
για να κερδίζουν συμβάσεις. Γενικά, οι MME δεν διαθέτουν τους απαραίτητους 
ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους που θα τους επέτρεπαν να συμμετάσχουν ενεργά 
στα συστήματα αυτά, πράγμα που συνδυάζεται με το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν 
έχουν θεσπιστεί ευρωπαϊκά πρότυπα που θα βοηθούσαν τις MME να συμμορφωθούν. 
11 Κανονισμός 1836/93 της 29.06.1993, ΕΕ L 168 της 10.07.1993. 
12 Κανονισμός 880/92 της 23.03.1992, ΕΕ L 99 της 11.04.1992, σ. 1 έως 7. 
13 
Όροι όπως τα περιβαλλοντικά κριτήρια που πρέπει να πληρούνται προκειμένου να 
χορηγηθεί σε μια επιχείρηση οικολογικό σήμα πρέπει να παραμένουν κυρίως όσον 
αφορά τις απαιτήσεις δοκιμής και πιστοποίησης, κατά τρόπον ώστε οι MME να έχουν 
μια πραγματική ευκαιρία συμμετοχής. Αναγνωρίζοντας την ανάγκη για θετική δράση 
έτσι ώστε να διευκολυνθεί η συμμετοχή τα>ν MME στο EMAS, η ΓΔ XXIII προτίθεται 
να ξεκινήσει το 1995 ένα νέο σχέδιο Euromanagement ειδικά για να βοηθήσει τις MME 
στον τομέα αυτόν. 
1.1.2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ ΤΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 
ΣΤΙΣ MME 
Για όλες τις νομοθετικές προτάσεις - περίπου δεκαπέντε το 1994 - που ενδέχεται να 
έχουν συνέπειες για τις επιχειρήσεις από πλευράς κόστους ή επιπρόσθετων διοικητικών 
διατυπώσεων συντάσσεται δελτίο αντίκτυπου. Η ποιότητα των αξιολογήσεων του 
αντίκτυπου που έχουν για τις επιχειρήσεις οι νομοθετικές προτάσεις, αξιολογήσεων 
στις οποίες προβαίνουν οι Γενικές Διευθύνσεις, βελτιώθηκε σταδιακά, αν και υπάρχει 
ακόμη έδαφος για περαιτέρω βελτίωση. Το 1994, υποβλήθηκαν διάφορες νομοθετικές 
προτάσεις που καλύπτουν ευρύ φάσμα τομέων και που είναι δυνατόν να επηρεάσουν 
τις επιχειρήσεις, κυρίως τις MME. Για τις προτάσεις αυτές απαιτήθηκε η 
πραγματοποίηση αξιολογήσεα)ν αντίκτυπου. Ορισμένες νομοθετικές προτάσεις που είχε 
προγραμματιστεί να εκδοθούν από την Επιτροπή το 1994 αποτέλεσαν αντικείμενο 
αξιολογήσεων αντίκτυπου, αλλά η έκδοση τους μετατέθηκε για το 1995. 
Η αξιολόγηση επιχειρηματικού αντίκτυπου η οποία πραγματοποιήθηκε σχετικά με την 
πρόταση της Επιτροπής για τις διασυνοριακές πληρωμές13 (βλέπε σημείο 1.2.1.2.1.) 
αποτελεί ιδανικό παράδειγμα συνολικής αξιολόγησης και καταδεικνύει πλήρως την 
εμβέλεια των διαδικασιών διαβούλευσης που αναλαμβάνει η Επιτροπή. Από την 
αξιολόγηση προκύπτει ότι η υλοποίηση της πρότασης θα έχει εξαιρετικά θετικά 
αποτελέσματα όσον αφορά τα οφέλη που θα προκύψουν. Οι επιχειρηματικές οργανώσεις 
των MME κλήθηκαν να διατυπώσουν την άποψη τους ειδικά για το θέμα αυτό και 
τάχθηκαν ανεπιφύλακτα υπέρ των αρχών της πρότασης, διευκρίνισαν όμως ότι θα 
προτιμούσαν να είχε επιλεγεί η λύση της "αυτορρύθμισης", με την προϋπόθεση ότι τα 
αποτελέσματα της θα μπορούσαν να μετρηθούν βραχυπρόθεσμα. Οι MME θα 
προτιμούσαν επίσης την κατάργηση του ανώτατου ορίου πληρωμών που καλύπτονται 
από την πρόταση, αν και η Επιτροπή πιστεύει ότι, με το επίπεδο που έχει καθοριστεί, 
το όριο των 10.000 Ecu εξασφαλίζει εύλογα κατάλληλη κάλυψη για τις MME, χωρίς 
να έχει κανένα σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο για τον τραπεζικό τομέα. 
Η πρόταση της Επιτροπής για την έκδοση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την 
προστασία των κοινοτικών σχεδίων και υποδειγμάτων14 αποτελεί ιδανικό παράδειγμα 
περίπτωσης στην οποία η αξιολόγηση του επιχειρηματικού αντίκτυπου φέρνει στην 
επιφάνεια τα συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα διαφόρων επιχειρηματικών τομέων. Ενώ, 
από τη μια πλευρά, οι επιχειρήσεις θα χρειάζονται απλώς και μόνο να προβαίνουν σε 
μία και μόνη καταχώριση κάθε σήματος ή υποδείγματος σε κοινοτικό επίπεδο, από την 
άλλη πλευρά, υποστηρίχθηκε από ορισμένες επιχειρηματικές οργανώσεις των MME που 
εκπροσωπούν τους παραγωγούς ανταλλακτικών για αυτοκίνητα οχήματα ότι τα κριτήρια 
περί ατομικού χαρακτήρα και καινοτομίας ήταν δυνατόν να οδηγήσουν σε χαμηλότερο 
επίπεδο προστασίας από το προβλεπόμενο. 
13 COM(94)436 τελικό της 18.11.1994. 
14 COM(93)342 τελικό της 03.12.1993. 
14 
Η Επιτροπή, στην τελική της πρόταση, έκρινε ότι είχε επιτευχθεί κάποια λογική 
ισορροπία μεταξύ της ανάγκης προστασίας των κατασκευαστών αυτοκινήτων και, 
παράλληλα, της εξασφάλισης ανταγωνιστικής πρόσβασης στην αγορά για τους 
ανεξάρτητους κατασκευαστές ανταλλακτικών. Αποτέλεσμα όλων των διαπραγματεύσεων 
ήταν η θέσπιση από την Επιτροπή μιας "ρήτρας επισκευής", η οποία παρέχει στους 
τρίτους, μετά από τρία έτη εμπορίας ενός αυτοκινήτου, το δικαίωμα να κατασκευάζουν 
τα ανταλλακτικά τα οποία θα διατηρήσουν το αρχικό σχήμα του οχήματος που υπέστη 
βλάβη. Αυτή η αξιολόγηση επιχειρηματικού αντίκτυπου κατέδειξε τα διάφορα σημεία 
στα οποία τόσο η Επιτροπή όσο, εν συνεχεία, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο θα ήταν σε θέση να λάβουν απόφαση βάσει του αντίκτυπου που ήταν 
πιθανόν να έχει η πρόταση. 
Η πρόταση της Επιτροπής για την έκδοση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις 
συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών, όταν υποβλήθηκε αρχικά από την 
Επιτροπή τον Ιούλιο του 199215, περιελάμβανε αξιολόγηση αντίκτυπου η οποία 
επισήμαινε όχι μόνο τις δυσκολίες που θα αντιμετώπιζαν ορισμένοι βιομηχανικοί τομείς 
στην προσπάθεια τους να επιτύχουν τους στόχους ανάκτησης και ανακύκλωσης που 
έθετε η οδηγία, αλλά και τα ιδιαίτερα προβλήματα που θα δημιουργούνταν για τις 
MME στον τομέα του λιανικού εμπορίου. Το Συμβούλιο κατέληξε τελικά σε συμφωνία 
σχετικά με την πρόταση αυτή, αφού προηγουμένως τροποποίησε σε σημαντικό βαθμό 
τα επίπεδα των επιδιωκομένων στόχων, πράγμα που αντικατοπτρίζει την ιδιαίτερη 
ανησυχία που είχε καταλάβει ορισμένους βιομηχανικούς τομείς. Τα κράτη μέλη πρέπει 
να εξετάσουν τα προβλήματα που αναμένεται να αντιμετωπίσουν οι MME στην 
προσπάθεια τους να συμμορφωθούν με την οδηγία αυτή, περιλαμβανομένης της ανάγκης 
παροχής λεπτομερών στοιχείων. 
Αλλα παραδείγματα νομοθετικών προτάσεων για τις οποίες καταρτίστηκαν 
ολοκληρωμένες αξιολογήσεις επιχειρηματικού αντίκτυπου είναι τα εξής: 
η τροποποίηση της οδηγίας 89/655/ΕΟΚ σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές 
ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού εργασίας από τους 
εργαζομένους16, η οποία αφορά τους κινδύνους που εμπεριέχουν ορισμένα είδη 
εξοπλισμών εργασίας. Η αξιολόγηση αφορούσε διάφορα θέματα, όπως είναι οι 
αρχές που πρέπει να διέπουν την επιθεώρηση του εξοπλισμού εργασίας σε 
κατάσταση λειτουργίας και η υποχρέωση των κρατών μελών να λάβουν μέτρα για 
την διευκόλυνση της εφαρμογής της οδηγίας από τις επιχειρήσεις, και ιδίως τις 
MME. 
η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις απαιτήσεις ενεργειακής 
απόδοσης των οικιακών ηλεκτρικών ψυγείων και καταψυκτών17. Η αξιολόγηση 
επιχειρηματικού αντίκτυπου έφερε, μεταξύ άλλων, στην επιφάνεια τον 
προβληματισμό ορισμένων κατασκευαστών οικιακών συσκευών όσον αφορά την 
σύναψη εθελοντικών συμφωνιών, πράγμα που τελικά δεν έγινε αποδεκτό. Εξάλλου, 
κρίθηκε ότι η θέσπιση μιας τριετούς περιόδου προσαρμογής θα καθιστούσε 
ευχερέστερη για τις MME την ανάληψη των απαιτουμένων νέων επενδυτικών 
δαπανών. 
15 COM(92)278 τελικό της 15.07.1992. 
16 COM(94)56 τελικό της 14.03.1994. 
17 COM(94)521 τελικό της 07.12.1994. 
15 
η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις στατιστικές δηλώσεις που 
πρέπει να υποβάλλονται όσον αφορά τη θαλάσσια μεταφορά εμπορευμάτων και 
επιβατών18. Η αξιολόγηση αντίκτυπου έδειξε ότι είχαν πραγματοποιηθεί διεξοδικές 
διαβουλεύσεις με τους σχετικούς επιχειρηματικούς κύκλους, συμπεριλαμβανομένων 
των πλοιοκτηπόν και τα)ν λιμενικών αρχών, ήδη από τα πρώτα στάδια 
κατάρτισης της οδηγίας. Οι απόψεις των MME ελήφθησαν υπόψη μέσα) της 
δυνατότητας που δόθηκε στα κράτη μέλη να απαλλάσσουν ορισμένες πράξεις που 
διενεργούνται από μικρά σκάφη ή της υποχρέωσης υποβολής περιληπτικών μόνο 
στατιστικών στοιχείων για τα μικρότερα λιμάνια. 
η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις εγκαταστάσεις με 
συρματόσχοινα που προορίζονται για τη μεταφορά του κοινού19. Οι περισσότερες 
επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης αυτής είναι μικρές 
εταιρείες, ενώ από την αξιολόγηση αντίκτυπου προκύπτει ότι πραγματοποιήθηκαν 
διαβουλεύσεις με ορισμένες επιχειρηματικές οργανώσεις οι οποίες γενικά τάχθηκαν 
υπέρ των προτάσεων. 
1.1.3. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
Επί του παρόντος, οι διάφορες υπηρεσίες αναπτύσσουν συνεργασία με σκοπό να 
χαράξουν τους προσανατολισμούς της κοινοτικής νομοθετικής διαδικασίας και εξετάζουν 
τις δυνατότητες βελτίωσης του συστήματος κατάρτισης δελτίων αντίκτυπου, κυρίως 
μέσω της θέσπισης πληρέστερων τεχνικών αξιολόγησης που θα περιλαμβάνουν, 
ενδεχομένως, ανάλυση κύστους/οφέλους. Η συνεργασία αυτή μεταξύ των Γενικών 
Διευθύνσεων έχει αρχίσει, για ορισμένα ειδικά θέματα, ήδη από τη φάση σχεδιασμού 
των εργασιών. 
1.1.4. ΣΥΣΤΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΦΟΡΟΑΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ MME 
Δύο έγγραφα, τα οποία ενέκρινε η Επιτροπή το 1994 μετά από στενή συνεργασία 
μεταξύ των αρμόδιων για θέματα φορολογίας και των αρμόδιων για θέματα πολιτικής 
των επιχειρήσεων υπηρεσιών, αποσκοπούν στην βελτίωση του φορολογικού 
περιβάλλοντος των επιχειρήσεων, και ιδίως των MME. Στην ανακοίνωση της για τη 
βελτίωση του φορολογικού περιβάλλοντος των MME20, η Επιτροπή εντοπίζει τρία 
βασικά προβλήματα των MME: την ικανότητα τους να προσελκύσουν επαρκείς 
οικονομικούς πύρους, την ικανότητα τους να αντεπεξέλθουν στις πολύπλοκες 
διοικητικές διατυπώσεις και, τέλος, το πρόβλημα της αλλαγής ιδιοκτήτη. Η σύσταση 
σχετικά με τον τρόπο φορολόγησης των ΜΜΕ21αποσκοπεί, αφενός μεν, στην 
περισσότερο δίκαιη και ισότιμη φορολογική αντιμετώπιση των ατομικών επιχειρήσεων 
ή των προσωπικών εταιρειών, από την μια πλευρά, και των κεφαλαιουχικών εταιρειών, 
από την άλλη, όσο αφορά τα κέρδη που διανέμονται ή επανεπενδύονται, αφετέρου δε, 
στην άρση των φορολογικών εμποδίων που δυσχεραίνουν την μετατροπή μιας 
προσωπικής εταιρείας ή μιας ατομικής επιχείρησης σε κεφαλαιουχική εταιρεία. 
18 
19 
20 
21 COM(94)275 τελικό της 04.07.1994. 
COM(93)646 τελικό της 31.01.1994. 
COM(94)206 τελικό της 25.05.1994. 
C(94)1305 τελικό της 25.05.1994, που δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 177 της 09.07.1994. 
16 
1.1.5. ΣΥΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΤΩΝ MME 
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιβίωση των επιχειρήσεων και η διατήρηση των 
αντίστοιχων θέσεων εργασίας, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 7 Δεκεμβρίου 1994, μια 
σύσταση σχετικά με τη μεταβίβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων22. Η σύσταση αυτή, 
η οποία εκπονήθηκε σε συνεργασία με τις αρμόδιες για θέματα φορολογίας και 
εταιρικού δικαίου υπηρεσίες, αποτέλεσε καρπό ευρέων διαβουλεύσεων με τους 
επιχειρηματικούς κύκλους και τα κράτη μέλη με θέμα τους προσανατολισμούς της 
Επιτροπής που περιέχονται στην ανακοίνωση της για τη μεταβίβαση των επιχειρήσεων: 
δράσεις υπέρ των MME23. Η Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τις 
δράσεις ευαισθητοποίησης και πληροφόρησης των επικεφαλής των επιχειρήσεων, να τους 
προσφέρουν ένα χρηματοοικονομικό περιβάλλον που να ευνοεί την επιτυχή διεξαγωγή 
της μεταβίβασης, καθώς και τα νομικά μέσα που θα τους επιτρέψουν να προετοιμάσουν 
αποτελεσματικά αυτή την ενέργεια, να διευκολύνουν την εκχώρηση της επιχείρησης σε 
τρίτους και, τέλος, να μειώσουν τις φορολογικές επιβαρύνσεις που προβλέπονται σε 
περίπτωση κληρονομιάς ή δωρεάς. 
1.2. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
1.2.1. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΚΑΙ MME 
Το 1994, με σχετική πρωτοβουλία του αρμόδιου για θέματα πολιτικής των 
επιχειρήσεων Επιτρόπου, δημιουργήθηκε μια Στρογγυλή Τράπεζα κορυφαίων 
προσωπικοτήτων του τραπεζικού τομέα. Αυτή η Στρογγυλή Τράπεζα, η οποία 
αποτελείται από επιφανείς εκπροσώπους χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και 
αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των MME, ανέλαβε να διατυπώσει συστάσεις με στόχο 
την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικότερης εταιρικής σχέσης μεταξύ των 
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των MME. Οι συστάσεις αυτές περιλαμβάνονται 
στην τελική έκθεση την οποία επέδωσε η Στρογγυλή Τράπεζα στην Επιτροπή στις 19 
Μαΐου 1994, απευθύνονται δε στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τις MME, τα κράτη 
μέλη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Στρογγυλή Τράπεζα συνιστά στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση να μεριμνά για την καλύτερη χρησιμοποίηση - προς όφελος των MME - των 
διαφόρων χρηματοδοτικών της μέσων, όπως είναι, κυρίως, οι δραστηριότητες της 
Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων. Συνιστά 
επίσης να εξεταστούν οι δυνατότητες χρησιμοποίησης μέσων πιστοποίησης που να 
αφορούν την ποιότητα διαχείρισης των επιχειρήσεων. Η Επιτροπή εξέδωσε στις 28 
Οκτωβρίου 1994 ανακοίνωση24 στην οποία διατυπώνει τις παρατηρήσεις της σχετικά με 
την τελική έκθεση της Στρογγυλής Τράπεζας. 
22 
23 
24 C(94)3312 της 07.12.1994. Η ίδια η σύσταση δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 385 της 31.12.1994, σ. 
14, ενώ η αιτιολογική της έκθεση στην ΕΕ C 400 της 31.12.1994, σ. 1 
C(94)1491 της 29.06.1994, που δημοσιεύθηκε στην ΕΕ C 204 της 23.07.1994. 
COM(94)435 τελικό της 28.10.1994. 
17 
1.2.2. ΣΥΣΤΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΣΤΙΣ 
ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ 
Μετά από ευρείες διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους κύκλους, τις διάφορες 
αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής και τις επιτροπές που απαρτίζονταν από 
εκπροσώπους των κρατών μελών και που είχαν τακτική επαφή με τις υπηρεσίες αυτές, 
η Επιτροπή εξέδωσε, στις 12 Μαΐου 1995, σύσταση σχετικά με τις προθεσμίες 
πληρωμής στις εμπορικές συναλλαγές25. Η σύσταση αυτή, η οποία απευθύνεται στα 
κράτη μέλη, αποσκοπεί, αφενός μεν, στην καταπολέμηση του φαινομένου των 
καθυστερήσεων πληρωμής, μέσω της θέσπισης ενός νομικού πλαισίου επαρκώς 
αποτρεπτικού για τους κακοπληρωτές, αφετέρου δε, στη διατήρηση λογικών προθεσμιών 
πληρωμής στις περιπτώσεις συναλλαγών στις οποίες ένας από τους δύο εταίρους 
βρίσκεται σε θέση ισχύος έναντι του άλλου (πράγμα που συμβαίνει, ιδιαίτερα, στις 
δημόσιες συμβάσεις). 
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή δημιούργησε μια ομάδα προβληματισμού με σκοπό την 
ενθάρρυνση της ανάπτυξης ολοκληρωμένων λογισμικών διαχείρισης των 
χρηματοοικονομικών ροών μιας επιχείρησης. Απώτερος στόχος της δράσης αυτής είναι 
να παρακινηθούν οι μεν επικεφαλής των επιχειρήσεων να διαχειρίζονται καλύτερα τις 
χρηματοοικονομικές ροές της επιχείρησης τους, οι δε προμηθευτές λογισμικών να 
παρέχουν κατάλληλα προϊόντα που να ενσωματώνουν τις λειτουργίες της λογιστικής 
παρακολούθησης, της χρηματοοικονομικής ανάλυσης και του ελέγχου διαχείρισης. 
1.2.3. ΑΜΟΙΒΑΙΕΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ 
Σύμφωνα με τους προσανατολισμούς που περιέχονται στην ανακοίνωση της για το ρόλο 
των εταιρειών αμοιβαία>ν εγγυήσεων στην χρηματοδότηση των MME26, η Επιτροπή 
ενθαρρύνει την προώθηση, την ανάπτυξη και την επέκταση των εταιρειών αμοιβαίων 
εγγυήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα, συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή 
Ένωση Εταιρειών Αμοιβαίων Εγγυήσεων (AECM), οι τομείς δράσης της οποίας 
αφορούν ειδικότερα: την υποστήριξη του σχεδίου συνεργασίας με την Πορτογαλία, χώρα 
στην οποία ιδρύθηκε το 1994 η πρώτη εταιρεία αμοιβαίων εγγυήσεων (το σχέδιο αυτό 
θα υποστηριχθεί αργότερα στα πλαίσια των διαρθρωτικών ταμείων), την καλύτερη 
στάθμιση των κινδύνων, τη βελτίωση του χαρακτηρισμού της εγγύησης την οποία 
παρέχουν οι εταιρείες αμοιβαίων εγγυήσεων σε σχέση με το ευρωπαϊκό τραπεζικό 
δίκαιο και την οργάνωση σεμιναρίων ευαισθητοποίησης στον τομέα των αμοιβαίων 
εγγυήσεων. Τέλος, η AECM ανέπτυξε επίσης δραστηριότητα στα πλαίσια της 
δημιουργίας του ΕΤαΕ, το οποίο αναμένεται να λάβει πολλά σχέδια σχετικά με την 
αντεγγύηση των εθνικών συστημάτων αμοιβαίων εγγυήσεων. 
Πρέπει να υπομνησθεί ότι η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, στη γνωμοδότηση 
την οποία εξέδωσε στις 29 Απριλίου 199227, υποστηρίζει τις προσπάθειες που 
καταβάλλει η Επιτροπή για να δώσει νέα ώθηση στον θεσμό των αμοιβαίων εγγυήσεων. 
Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να υποβάλει προβληματισμούς και προτάσεις δράσεων 
για την χρηματοδότηση των MME. 
25 
26 
27 C(94)3283 της 30.11.1994. Η ίδια η σύσταση δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 127 της 10.06.1995, σ. 
19, ενώ η αιτιολογική της έκθεση στην ΕΕ C 144 της 10.06.1995, σ. 3. 
COM(91)1550 της 05.09.1991. 
Γνωμοδότηση της 29.04.1992 σχετικά με το ρόλο των εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων στη 
χρηματοδότησητο)ν MME, εισηγητής κ. Muller δημοσιεύθηκε στην ΕΕ C 169 της 06.07.1992, σ. 
7. 
18 
1.2.4. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑ 
Στο πλαίσιο της πολιτικής της στον τομέα των επιχειρήσεων και με στόχο την 
ενθάρρυνση της απασχόλησης, η Επιτροπή υποστήριξε την εκπόνηση μελέτης 
σκοπιμότητας σχετικά με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς που θα είναι 
καλύτερα προσαρμοσμένη στις ανάγκες των αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων. Η 
προσπάθεια αυτή οδήγησε στην ίδρυση της EASD (European Association of Securities 
Dealers), η οποία, σε συνεργασία με άλλα μέλη της χρηματοπιστωτικής κοινότητας, 
προετοιμάζει το έδαφος για τη δημιουργία του χρηματιστηρίου EASDAQ (European 
Association of Securities Dealers Automated Quotation). 
1.2.5. ΑΛΛΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ TO 
ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ MME 
Αναλήφθηκαν και άλλες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του χρηματοοικονομικού 
περιβάλλοντος των MME, όπως η πρόταση οδηγίας σχετικά με τις διασυνοριακές 
πληρωμές (βλέπε σημείο 1.2.1.2.1.) ή η εφαρμογή των τρίτων οδηγιών συντονισμού 
για τις ασφάλειες (βλέπε σημείο 1.2.1.2.2.). 
1.2.6. ΝΕΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΓΙΑ ΤΙΣ MME 
Μετά από τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Εδιμβούργου και της Κοπεγχάγης 
δημιουργήθηκαν δύο νέα χρηματοδοτικά μέσα: αφενός μεν, τα επιδοτούμενα δάνεια για 
τις MME που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, αφετέρου δε, το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Επενδύσεων (βλέπε σημείο II.2.1.1.). 
2. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ MME ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ 
ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 
2.1. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 
Γενικά, το πρόγραμμα της εσωτερικής αγοράς πρέπει να θεωρείται ως ένα νομοθετικό 
πρόγραμμα το οποίο προσφέρει νέες εμπορικές ευκαιρίες στις εταιρείες η δραστηριότητα 
των οποίων ήταν προηγουμένως περιορισμένη στην αγορά ενός και μόνο κράτους 
μέλους, διανοίγοντας τους με τον τρόπο αυτό νέους δρόμους για την περαιτέρω 
ανάπτυξη τους. Γενικά, η εσωτερική αγορά αναμένεται να προσφέρει, αναλογικά, 
περισσότερα πλεονεκτήματα στις MME από ό.τι στις μεγαλύτερες επιγειρήσεις. ιδίως 
στους τομείς η απόδοση των οποίων επηρεαζόταν σε μεγάλο βαθμό από την ύπαρξη 
εμποδίων μη δασμολογικού χαρακτήρα στην αγορά, καθώς και στις περιφέρειες οι 
αγορές των οποίων παρουσίαζαν μια τεχνητή κατάτμηση λόγω εμπορικών εμποδίων. Οι 
MME θα βελτιώσουν επίσης την ικανότητα τους ως αγοραστών εισροών μέσω της 
πρόσβασης που θα αποκτήσουν σε ευρύτερο φάσμα ανταγωνιζομένων προμηθευτών. 
Ωστόσο, θα ήταν λάθος να θεωρηθεί η εσωτερική αγορά ως πρωτοβουλία η οποία, από 
μόνη της, θα λύσει όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινοτικές επιχειρήσεις. 
Στην πράξη, ο αντίκτυπος του προγράμματος της εσωτερικής αγοράς θα γίνει 
περισσότερο αισθητός από 40 περίπου μεταποιητικές βιομηχανίες (που αντιπροσωπεύουν 
το 50% της βιομηχανικής παραγωγής), καθώς και από έναν μικρό αριθμό σημαντικών 
τομέων του κλάδου των υπηρεσιών. 
19 
Επιπλέον, τα μέτρα για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς πρέπει να συμπληρωθούν 
με κατάλληλες δράσεις και πολιτικές σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, κυρίως όσον 
αφορά την εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού και της βιομηχανικής πολιτικής. 
2.1.1. Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ MME 
2.1.1.1. Πορίσματα μελετών 
Με βάση τις απαντήσεις που δόθηκαν σε ένα εοωτηιιατολόνιο το οποίο απέστειλε το 
1993 το Παρατηρητήριο των MME28 σε επιλεγμένους εμπειρογνώμονες, ειδικούς σε 
θέματα MME, σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί να εξαχθεί το 
συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα της εσωτερικής αγοράς θεωρείται ότι έχει θετικό 
αντίκτυπο στο επιχειρηματικό περιβάλλον των MME. Πιστεύεται επίσης ότι τονώνει 
τη συνολική ζήτηση, την αύξηση των πόρων και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και 
ότι καθιστά δυνατή τη μείωση του μέσου κόστους παραγωγής συνεπεία της επέκτασης 
της αγοράς - ιδίως στα κράτη μέλη στα οποία η αναλογία των MME είναι μικρότερη. 
Από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα της εσωτερικής αγοράς πιστεύεται ότι οδηγεί σε 
εντονότερο ανταγωνισμό και ότι ασκεί μεγαλύτερη πίεση στο κόστος και τις τιμές ως 
παράγοντες ανταγωνιστικότητας. Γενικά, η ολοκλήρωση του προγράμματος της 
εσωτερικής αγοράς ενδέχεται να απαιτήσει κάποια αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων σε 
βραχυπρόθεσμο επίπεδο, ενώ τα θετικά αποτελέσματα θα συγκεκριμενοποιηθούν 
μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα. 
Ενώ η παραπάνω παρουσίαση σκιαγραφεί τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς με 
κάπως αφηρημένο τρόπο, αντίθετα, τα οφέλη τα οποία μπορεί να αποκομίσει απ' αυτήν 
η κάθε μεμονωμένη επιχείρηση μπορούν να λάβουν πολύ συγκεκριμένη μορφή. Ο τρόπος 
με τον οποίο ο εν γένει θετικός αντίκτυπος της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς 
θα συγκεκριμενοποιηθεί στην πράξη υπό μορφή απτών μειώσεων του κόστους για τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις καταδείχθηκε σε έρευνα η οποία πραγματοποιήθηκε κατά τα 
τέλη 1993 και τις αρχές του 1994. 
Προκειμένου να σχηματίσει μια εικόνα σχετικά με τα αποτελέσματα της εσωτερικής 
αγοράς, όπως αυτά γίνονται αισθητά από τη βάση, δηλαδή από τις ίδιες τις 
επιχειρήσεις, η Επιτροπή αποφάσισε να πραγματοποιήσει μελέτη κοινοτικών διαστάσεων 
σχετικά με τις εμπειρίες των επιγειρήσεων από την εσωτερική αγορά. Η μελέτη αυτή, 
στην οποία απάντησαν μέχρι σήμερα 240 εταιρείες, καλύπτει τα έτη 1993 και 199429. 
Η μελέτη παρέχει μια χρήσιμη εικόνα της πραγματικότητας για τις επιχειρήσεις, παρά 
το γεγονός ότι σ' αυτήν πήραν κυρίως μέρος εταιρείες που είχαν ίσως ήδη αξιόλογο 
ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Η μελέτη επικεντρώθηκε στις MME, ίσως επειδή οι 
εταιρείες αυτές είναι περισσότερο ευάλωτες στα εμπορικά εμπόδια και δεν διαθέτουν 
τους πύρους που απαιτούνται για να τα αντιμετωπίσουν με επιτυχία. Όμως τα 
αποτελέσματα, που παρουσιάζονται εδώ, δείχνουν ότι τόσο οι MME όσο και οι 
μεγαλύτερες εταιρείες μπορούν να κερδίσουν πολλά από τις ευκαιρίες που προσφέρει 
η ενιαία αγορά. 
28 
29 Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των MME, δεύτερη ετήσια έκθεση της 31ης Μαρτίου 1994, 
σημεία 4-6. 
ΙΡ(94)228 της 17.03.1994, "Οι εταιρείες αρχίζουν να βλέπουν τη διαφορά: συνοπτική έκθεση 
για τα αποτελέσματατης εσαττερικής αγοράς στις επιχειρήσεις". Τα πορίσματατης μελέτης αυτής 
θα δημοσιευθούν το 1995. 
20 
Πορίσματα περιπτωσιολογικών μελετών σχετικά με τις εμπειρίες που αποκόμισαν οι 
διάφορες επιμέρους εταιρείες: 
1. Διασυνοριακές αεταΦοοές: η μεταφορά των εμπορευμάτων από τον ένα τόπο στον 
άλλο είναι πολύ ευκολότερη στην ενιαία αγορά - σχεδόν όλοι όσοι πήραν μέρος 
στην έρευνα συμφωνούν ότι οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές είναι τώρα ταχύτερες 
και φθηνότερες. Με την κατάργηση των ελέγχων στα σύνορα οι καθυστερήσεις 
μειώθηκαν σημαντικά, ενώ τα ωράρια λειτουργίας των τελωνείων δεν αποτελούν 
πλέον πρόβλημα για τις επιχειρήσεις. Επίσης, η επιστροφή ελαττωματικών 
προϊόντων γίνεται τώρα πολύ ευκολότερα. Ωστόσο, είναι ενδιαφέρον το γεγονός 
ότι ορισμένες εταιρείες στην Ελλάδα και το Ηνα)μένο Βασίλειο δεν επωφελήθηκαν 
από τις βελτιώσεις αυτές, διότι οι εξαγωγές τους γίνονται σε μεγάλο βαθμό 
αεροπορικώς. Ο ανταγωνισμός στον τομέα των μεταφορο^ν ήταν ιδιαίτερα 
αποτελεσματικός και οδήγησε σε σημαντική μείωση του κόστους (μερικές εταιρείες 
αναφέρουν μειώσεις της τάξης του 50%). Αλλά στα κράτη μέλη στα οποία το 
μεταφορικό κόστος ήταν ήδη αρκετά κάτω από τον κοινοτικό μέσο όρο, οι 
κοινοτικοί μεταφορείς εξακολουθούν να είναι πιο ακριβοί από τους τοπικούς. 
Με το νέο σύστημα τελωνειακών διασαφήσεων εξοικονομείται χρόνος και χρήμα 
για πολλές επιχειρήσεις, παρά το γεγονός ότι ορισμένες εταιρείες που 
προέρχονται από χώρες στις οποίες τα σχετικά πληροφοριακά στοιχεία δεν 
συλλέγονταν μέσω κάποιας υπάρχουσας διαδικασίας παρατήρησαν την εμφάνιση 
κάποιου μικρού αντισταθμιστικού κόστους. 
2. Πρόσβαση σε φθηνότερες και καλύτερες εισροές: στον χρηματοοικονομικό τομέα, 
πολλές εταιρείες εκφράζουν την ικανοποίηση τους για την μεγαλύτερη ευελιξία 
που υπάρχει στην ασφαλιστική αγορά - παραδείγματος χάριν, οι βρετανικές 
εταιρείες ασφαλίζονται στη Γαλλία, γιατί πιστεύουν ότι αυτό τους συμφέρει 
περισσότερο. Πολλοί όμως εκφράζουν την λύπη τους για το γεγονός ότι η 
εσωτερική αγορά στον ασφαλιστικό τομέα δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Ευρεία 
είναι επίσης η ικανοποίηση για τη βελτιωμένη πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, 
πράγμα που δίνει σε πολλές εταιρείες τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν ξένα 
(αλλοδαπά) κεφάλαια. Μερικές επιχειρήσεις συγκέντρωσαν μάλιστα τις 
δραστηριότητες ταμειακής ροής στις χώρες παραγωγής προκειμένου να αποφύγουν 
το κόστος που συνεπάγεται η μεταφορά χρημάτων. Φαίνεται ότι σε πολλές 
περιπτώσεις τα οφέλη που απορρέουν από την απελευθέρωση του τραπεζικού 
συστήματος πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω. Ορισμένες επιχειρήσεις αναφέρουν 
ότι παρατήρησαν μείωση του κόστους των συναλλαγών τους, ενώ άλλες δεν 
διαπίστωσαν καμία μεταβολή. Και αυτές όμως θεωρούν ότι το κόστος των 
πιστωτικών συναλλαγών μειώνεται. Ωστόσο, η συνηθέστερη κριτική που 
διατυπώνεται σχετικά με τη χρηματοοικονομική πτυχή της ενιαίας αγοράς αφορά 
όχι την αποτυχία μιας υπάρχουσας δομής, αλλά την έλλειψη μιας ουσιαστικής 
απαίτησης - της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. 
3. Τεννική εναρμόνιση: για πολλές επιχειρήσεις, η πρόοδος στον τομέα της τεχνικής 
εναρμόνισης διευκολύνει σημαντικά τις εξαγωγές, διότι επιτρέπει την 
εξοικονόμηση πόρων στον τομέα της δοκιμής και της πιστοποίησης - μια βελγική 
εταιρεία ανέφερε μείωση των σχετικών δαπανών της κατά ποσοστό που 
υπερβαίνει το 50%. Πολλές εταιρείες υιοθέτησαν το πρότυπο ΕΝ 29000, πράγμα 
που τους προσέφερε σημαντικά οικονομικά και άλλα οφέλη - η απόφαση αυτή 
ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη από την άποψη ότι προσέφερε μια κοινή βάση αναφοράς 
για τις εταιρείες που ήθελαν να αναπτύξουν νέες επαφές. Ορισμένες εταιρείες 
ανέφεραν ότι η ανάγκη υιοθέτησης των ευρωπαϊκών προτύπων καθυστερούσε την 
αναμενόμενη μείωση του κόστους παραγωγής, επισήμαναν, όμως, ότι το 
φαινόμενο αυτό είχε, ασφαλώς, προσωρινό χαρακτήρα. Σε ορισμένους τομείς, 
21 
η έλλειψη εναρμόνισης μεταξύ των επιμέρους εθνικών απαιτήσεων εξακολουθεί 
να δημιουργεί προβλήματα για την επίλυση των οποίων ζητείται συχνά η 
υιοθέτηση ευρωπαΐκαϊν προτύπα)ν. Και, πράγμα κάπως ανησυχητικό, η εμπειρία 
που αποκομίσθηκε στον τομέα της αμοιβαίας αναγνώρισης ήταν ιδιαίτερα 
αμquλεγόμεvη. Πράγματι, ο αριθμός των επιχειρήσεων που ανέφεραν ότι 
ωφελήθηκαν απ' αυτήν ήταν εξίσου μεγάλος με τον αριθμό των επιχειρήσεων που 
διατύπωσαν αρνητικές εκτιμήσεις. Τα αποτελέσματα της πρότυπης δοκιμαστικής 
δράσης Euromanagement στον τομέα αυτό (βλέπε σημείο II. 1.3.2.) δείχνουν ότι 
οι MME έχουν ακόμη περισσότερο αρνητική στάση έναντι των προτύπων και της 
διαδικασίας θέσπισης προτύπων, πράγμα που συνδυάζεται με έλλειψη 
πληροφόρησης για τους βασικούς μηχανισμούς της ενιαίας αγοράς και για τα 
οφέλη που θα προκύψουν από την εναρμόνιση των προτύπων. 
Συαβάσεις κρατικών προαηθειών. έχει επίσης επισημανθεί η ευκολότερη και 
αποτελεσματικότερη διείσδυση στις ξένες αγορές κρατικών προμηθειών, ενώ, 
παράλληλα, τονίστηκαν τα οφέλη που προκύπτουν από τα κοινοτικά συστήματα 
πληροφόρησης για τις ευκαιρίες που υπάρχουν στον τομέα αυτό. Εξακολουθούν 
να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα - παραδείγματος χάριν, όσον αφορά την 
πληροφόρηση για τις προκηρυσσόμενες συμβάσεις, τις αναθέσεις συμβάσεων ή τις 
εξαιρετικά σύντομες προθεσμίες απάντησης. Ωστόσο, πολλές εταιρείες 
ελαχιστοποιούν τα υπάρχοντα προβλήματα, εξασφαλίζοντας μια τοπική παρουσία 
μέσα) συμφαννιών συνεργασίας και άλλων δεσμών. Επιπλέον, όπως ανέφερε μια 
εταιρεία, και μόνο το γεγονός της συμμετοχής σε διαγαηασμό σε άλλο κράτος 
μέλος παρέχει μια οπτική και εμπειρία ευρωπαϊκών διαστάσεων. 
Επιγειρηματική στρατηγική και αντιδράσεις: η κοινοτική διάσταση την οποία 
απέκτησαν οι εξαγωγικές αγορές είχε τεράστιες επιπτώσεις στην επιχειρηματική 
δραστηριότητα. Όλες σχεδόν οι επιχειρήσεις τονίζουν ότι ο ανταγωνισμός έχει 
γίνει εντονότερος, ενώ πολλές επιχειρήσεις παρακινήθηκαν, από το γεγονός 
αυτό, να αναπτύξουν νέα καινοτόμα προϊόντα και να αυξήσουν την 
αποτελεσματικότητα τους. Μια βρετανική εταιρεία, παραδείγματος χάριν, 
αναγκάστηκε να αναπτύξει περισσότερο προηγμένες και αποτελεσματικές εκδόσεις 
ενός συγκεκριμένου προϊόντος της, πράγμα που της επέτρεψε να ξανακερδίσει 
μια σύμβαση την οποία είχε εν τω μεταξύ χάσει. Η ανταγωνιστική επέκταση σε 
άλλα κράτη μέλη αποτελεί σύνηθες φαινόμενο και αποκτά πολλές και διάφορες 
μορφές - οι κοινοπραξίες με εταιρείες άλλων κοινοτικών χωρών, οι συμφωνίες 
χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης και πρακτόρευσης, οι συμφωνίες διανομής με 
εταιρείες άλλων χα>ρών και οι συμφωνίες υπεργολαβίας είναι μερικά μόνο από 
τα μέσα που χρησιμοποιούνται. Σε μια περίπποση, μια γαλλική και μια ιταλική 
εταιρεία δημιούργησαν κοινή θυγατρική για να διεισδύσουν σε μια νέα αγορά· σε 
μια άλλη περίπτωση, μια βελγική εταιρεία συνέστησε κοινοπραξία με άλλη 
κοινοτική εταιρεία, πράγμα που της επέτρεψε να αυξήσει τις εξαγωγές της από 
0% σε 60%ο περίπου του κύκλου εργασιών της. Μια άλλη εταιρεία αύξησε τον 
κοινοτικό κύκλο εργασιών της από μηδενικά σχεδόν επίπεδα πριν από το 1992 
στο 50% περίπου των συνολικών εξαγωγών της σήμερα. Και, πράγμα που 
αποτελεί μια από τις βασικές τάσεις, πολλές επιχειρήσεις ανέφεραν ότι η νέα 
"εξαγωγική νοοτροπία" και τεχνογνωσία που απέκτησαν με την εσωτερική αγορά 
τους δίνει τα μέσα και τη δυνατότητα να ανταγωνίζονται σε διεθνές επίπεδο -
οι νέες ευκαιρίες συνεπάγονται μεταβολές στην επιχειρηματική κουλτούρα οι 
οποίες δεν μπορεί παρά να αποδειχθούν επωφελείς για την ευρωπαϊκή οικονομία. 
Ίσως, το σημαντικότερο δίδαγμα που προσφέρει η έρευνα είναι ότι η ενιαία 
αγορά δεν αποτελεί πανάκεια για όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι 
ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, αλλά τους παρέχει δυνατότητες και ευκαιρίες που 
πρέπει οι ίδιες να αξιοποιήσουν. Όπως ανέφερε ένας γάλλος επιχειρηματίας: "Η 
22 
ενιαία αγορά δεν μπορεί από μόνη της να ωθήσει τις εταιρείες να 
πραγματοποιήσουν επενδύσεις και να επεκταθούν, αν οι ίδιες δεν έχουν την 
βούληση να το κάνουν. Προσφέρει μάλλον ένα περιβάλλον στο οποίο οι 
δυναμικές, ρηξικέλευθες και ανταγα>νιστικές επιχειρήσεις μπορούν να αναπτύξουν 
τη δραστηριότητα τους με τη μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα, δρέποντας 
στο ακέραιο τους καρπούς των προσπαθειών τους". 
2.1.1.2. Λογιστικοί κανόνες 
Οι οδηγίες 78/660/ΕΟΚ (ετήσιοι λογαριασμοί)30, 83/349/ΕΟΚ (ενοποιημένοι 
λογαριασμοί)31 και 84/253/ΕΟΚ (ελεγκτές λογιστικών εγγράφων)32 παρέχουν στα κράτη 
μέλη τη δυνατότητα να απαλλάσσουν από ορισμένες υποχρεώσεις τους τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις που δεν υπερβαίνουν ορισμένα αριθμητικά όρια. Το άρθρο 53, παράγραφος 
2, της οδηγίας 78/660/ΕΟΚ προβλέπει την αναθεώρηση αυτών των αριθμητικών ορίων 
κάθε πέντε χρόνια, ανάλογα με τις οικονομικές και νομισματικές εξελίξεις που 
συμβαίνουν στην Ένωση. 
Η τελευταία από τις αναθεωρήσεις αυτές πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 1994. Η 
οδηγία 94/8/ΕΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαρτίου 199433 αύξησε κατά 25% τα 
προηγούμενα αριθμητικά όρια, δίνοντας έτσι στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να 
επιτρέψουν σε περισσότερες επιχειρήσεις να επωφεληθούν από τις απαλλαγές που 
προβλέπονται στην προηγούμενη παράγραφο. 
2.1.1.3. Προστασία της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας 
Η Επιτροπή προτίθεται να καταρτίσει το 1995 μια Πράσινη Βίβλο η οποία θα 
ασχολείται με το πρόβλημα της ανάγκης εναρμόνισης των νομοθεσιών που αφορούν τα 
υποδείγματα γρησιιιότητας -Intellectual Property Rights (IPR)-, δηλαδή τα δικαιώματα 
ιδιοκτησίας που προκύπτουν από τηυν υλοποίηση μιας πρωτότυπης ιδέας (στα αγγλικά 
είναι: "the ownership vesting in the generation of an original idea"). Τα υποδείγματα 
χρησιμότητας είναι μια ιδιαίτερη μορφή προστασίας της καινοτομίας, τα οποία, λόγω 
της ιδιομορφίας τους, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις MME. Πρόκειται για 
μια μορφή προστασίας η οποία χαρακτηρίζεται από ευελιξία, έχει χαμηλό κόστος και 
είναι άριστα προσαρμοσμένη στις ανάγκες των MME που δραστηριοποιούνται σε 
ορισμένους τομείς της καινοτομίας. Η Επιτροπή έχει προτείνει επίσης κανονισμό για 
την προστασία των κοινοτικών σχεδίων και υποδειγμάτων34, ο οποίος ενδέχεται να 
αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντικός για τις MME (βλ. σημείο 1.1.1.2.) 
30 
31 
32 
33 
34 EEL 222 της 14.08.1978, σ. 11. 
EEL 193 της 18.07.1983, σ. 1. 
ΕΕ L 126 της 12.05.1984, σ. 20. 
EEL 82 της 25.03.1994, σ. 33. 
COM(93)342 της 3.12.1993. 
23 
2.1.2. ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΟ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ 
MME 
2.1.2.1. Διασυνοριακές πληρωμές 
Μια διεξοδική περιπτωσιολογική μελέτη η οποία διεξήχθη στα πλαίσια μιας πρότασης 
κοινοτικής οδηγίας που προβλέπεται στο στρατηγικό πρόγραμμα της Επιτροπής για την 
εσωτερική αγορά παρέχει μια χρήσιμη εικόνα του τρόπου με τον οποίο η κοινοτική 
νομοθεσία μπορεί να βοηθήσει τις MME και δείχνει το βαθμό στον οποίο λαμβάνονται 
υπόψη τα συμφέροντα των MME κατά την κατάρτιση της νομοθεσίας της εσωτερικής 
αγοράς. Οι προσπάθειες μείωσης του επιπέδου των προμηθειών που εισπράττονται για 
τις διασυνοριακές πληρωμές και αποφυγής της διπλής χρέωσης σχετικών τελών μέσω 
εθελοντικών κωδίκων καλής πρακτικής δεν είχαν αποτελέσματα. Ως εκ τούτου, η 
Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για την αντιμετώπιση του 
προβλήματος αυτού35. Η αξιολόγηση επιχειρηματικού αντίκτυπου που καταρτίστηκε για 
την εν λόγω πρόταση αποτελεί μέρος του εγγράφου που εγκρίθηκε από την Επιτροπή36. 
Η αξιολόγηση αυτή υπολογίζει το αναμενόμενο κόστος και τα προσδοκώμενα οφέλη του 
μέτρου, ιδιαίτερα για τις MME, περιγράφει τις διαδικασίες διαβούλευσης που έλαβαν 
χώρα και αναλύει την κατάσταση που οδήγησε την Επιτροπή στην απόφαση να 
υποβάλει την πρόταση αυτή. 
2.1.2.2. Ο ασφαλιστικός τομέας 
Πρέπει να επισημανθεί ότι την 1η Ιουλίου 1994 τέθηκαν σε εφαρμογή οι τρίτες οδηγίες 
συντονισμού για τις ασφαλίσεις, οδηγίες οι οποίες ολοκληρώνουν την εσωτερική αγορά 
σ' αυτόν τον χρηματοοικονομικό τομέα37. Οι όροι πρόσβασης στις ασφαλιστικές αγορές 
καθώς και οι όροι άσκησης του ασφαλιστικού επαγγέλματος απλοποιήθηκαν με τη 
θέσπιση του συστήματος του "ευρωπαϊκού διαβατηρίου". Το σύστημα αυτό καθιστά πιο 
εύκολη και λιγότερο δαπανηρή την πρόσβαση στις διάφορες εθνικές ασφαλιστικές 
αγορές. Πρέπει να αναμένεται επίσης αύξηση του ανταγωνισμού μεταξύ των 
ασφαλιστικών επιχειρήσεων και μεγαλύτερη καινοτομία όσον αφορά τα ασφαλιστικά 
προϊόντα. 
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να δώσει τη δυνατότητα στις MME να έχουν πρόσβαση στα 
ασφαλιστικά προϊόντα που υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να αποκτούν έτσι 
την ασφαλιστική κάλυψη την οποία θεωρούν την πλέον ενδεδειγμένη για τις δικές του 
ανάγκες, και μάλιστα στην καλύτερη τιμή. Το ευνοϊκό κλίμα το οποίο οδήγησε στην 
κατάργηση των εθνικών συνόρων στον ασφαλιστικό τομέα ευνοεί την εμφάνιση 
ασφαλιστικών προϊόντων προσαρμοσμένων στην κάλυψη ειδικών κινδύνων, οι οποίοι 
πολύ συχνά αφορούν τις MME (τομείς της βιοτεχνολογίας, της πληροφορικής, της 
ηλεκτρονικής κλπ). Πράγματι, οι ασφαλιστές γνωρίζουν τη σημασία των MME για τον 
οικονομικό και βιομηχανικό ιστό των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, προτείνουν 
ολοένα και περισσότερο προϊόντα προσαρμοσμένα στις ιδιαίτερες ανάγκες των MME, 
τόσο σε ό,τι αφορά τους επιχειρηματικούς κινδύνους αυτούς καθαυτούς όσο και σε ό,τι 
αφορά την συμπληρωματική (επικουρική) πρόνοια και κοινωνική προστασία. 
35 COM(94)436 τελικό της 18.11.1994. 
COM(94)436 τελικό της 18.11.1994. 
Ασφάλεια ζωής: ΕΕ L 360 της 09.12.1992· ασφαλιστικοί κλάδοι εκτός του κλάδου ζωής : ΕΕ L 
228 της 11.08.1992. 
24 
2.1.2.3. Χρηματιστήρια 
Ένας χώρος δράσης των υπηρεσιών της Επιτροπής στον τομέα των. χρηματιστηρίων 
έχει ιδιαίτερο αντίκτυπο για τις MME. Το σημείο 5 του άρθρου 1, παράγραφος 1, 
της οδηγίας 94/18/ΕΚ ("οδηγία EUROLIST"), ο οποία εκδόθηκε στις 30 Μαΐου 199438, 
επιτρέπει υπό ορισμένες προϋποθέσεις, στις εταιρείες οι μετοχές των οποίων είχαν ήδη 
αποτελέσει αντικείμενο συναλλαγής σε ρυθμιζόμενες δευτερεύουσες αγορές να εισάγουν 
επίσημα τις μετοχές τους σε χρηματιστήριο αξιών χωρίς να δημοσιεύουν νέο 
ενημερωτικό δελτίο. Πρόκειται για απλοποίηση των κανόνων που ίσχυαν προηγουμένως 
η οποία θα επιτρέψει στις ενδιαφερόμενες MME να εξοικονομήσουν κάποια χρήματα. 
2.2. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
2.2.1. ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: ΚΑΝΟΝΕΣ 
ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 
Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με τις 
συμφαηάες μεταξύ επιχειρήσεων, οι επιχειρήσεις που κυρίως ωφελούνται από την 
ανακοίνωση της Επιτροπής για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας39 είναι οι MME. Η 
ανακοίνωση αυτή συνέβαλε στην απαλλαγή των MME από άσκοπες διοικητικές 
επιβαρύνσεις και, με τον τρόπο αυτό, διευκόλυνε τη συνεργασία μεταξύ των MME, ενώ, 
παράλληλα, ενίσχυσε την ασφάλεια δικαίου. Πράγματι, η ανακοίνωση αυτή επιτρέπει 
τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας - που κανονικά θα έπρεπε να απαγορεύονται 
δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 1 της συνθήκης -, ενώ, επιπλέον, ορίζει ότι οι 
συμφωνίες αυτές δεν χρειάζεται πλέον να κοινοποιούνται αν οι εμπλεκόμενες 
επιχειρήσεις έχουν μερίδια αγοράς κατώτερα του 5% και αν ο συνολικός κύκλος 
εργασιών τον οποίο πραγματοποίησαν κατά τη διάρκεια ενός οικονομικού έτους δεν 
υπερβαίνει τα 200 εκατομμύρια Ecu. Το όριο αυτό αυξήθηκε σε 300 εκατομμύρια Ecu 
το 199440. 
Επιπλέον, η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες, αποφάσεις και 
εναρμονισμένες πρακτικές που αφορούν την συνεργασία μεταξύ επιγειρήσεων41 ορίζει 
ότι οι συμφωνίες που έχουν ως αποκλειστικό σκοπό την ανταλλαγή απόψεων και 
εμπειριών, την από κοινού εκπόνηση μελετών και την από κοινού κατάρτιση 
στατιστικών και μεθόδων υπολογισμού δεν περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Εξάλλου, η 
ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αξιολόγηση των συμβάσεων υπεργολαβίας42 
προβλέπει ότι ορισμένοι περιορισμοί που αφορούν την εκτέλεση συμβάσεων 
υπεργολαβίας δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85. 
Είναι προφανές ότι οι προαναφερόμενες διατάξεις διευρύνουν τις δυνατότητες 
ανάπτυξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
EEL 135 της 31.05.1994, σ. 1. 
EEC 231 της 12.09.1986, σ. 2. 
ΕΕ C 368 της 23.12.1994, σ. 20. 
EEC 75 της 29.07.1968,0.3. 
EEC 1 της 03.01.1979, σ. 2. 
25 
Εξάλλου, με το ψήφισμα του της 10ης Οκτωβρίου 199443, το Συμβούλιο κάλεσε την 
Επιτροπή να εξετάσει τις δυνατότητες συνεργασίας των MME (παραδείγματος χάριν, 
τη συνεργασία στα πλαίσια δικτύων για από κοινού αγορές και πωλήσεις) σε σχέση με 
το κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού. 
Όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε ειδικούς τομείς 
δραστηριοτήτων, όπως είναι η διανομή, η πώληση και η εξυπηρέτηση μετά την πώληση 
αυτοκινήτων οχημάτων, η αναθεώρηση του κανονισμού 123/8544 επέτρεψε τη θέσπιση 
διατάξεων που παρέχουν στους αντιπροσώπους, οι περισσότεροι από τους οποίους 
είναι MME, μεγαλύτερη εμπορική ανεξαρτησία σε σχέση με τους κατασκευαστές. 
Κατέστησε επίσης δυνατή την επανεξισορρόπηση της θέσης των κατασκευαστών και των 
διανομέων ανταλλακτικών έναντι των κατασκευαστών αυτοκινήτων. 
Στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης45, της ειδίκευσης46, της γορήγησης αδειών 
εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεγνίας47 και της τεγνοννωσίας48. η Επιτροπή 
τροποποίησε το 199249 τους σχετικούς κανονισμούς χορήγησης απαλλαγών, οι οποίοι 
έχουν κυρίως ως αντικείμενο να διευκολύνουν τη χρήση των διατάξεων αυτών, ιδίως 
κατά τη μεταφορά τεχνολογίας ή σχεδίων Ε&ΤΑ, και οι οποίοι θεσπίζουν κατώτατα 
όρια σκοπός των οποίων είναι να λαμβάνεται υπόψη ακόμη και το ελάχιστο 
περιοριστικό αποτέλεσμα που έχουν στον ανταγωνισμό οι συμφωνίες που συνάπτονται 
μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες διαθέτουν χαμηλά μερίδια αγοράς, πράγμα που 
ανεμένεται να ευνοήσει τις MME. Επιπλέον, η Επιτροπή δημοσίευσε στις 30 Ιουνίου 
1994 ένα σχέδιο κανονισμού που αποσκοπεί στη διευκόλυνση ορισμένων κατηγοριών 
συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας και κάλεσε τους ενδιαφερόμενους κύκλους να της 
διαβιβάσουν στις παρατηρήσεις τους50. 
Όσον αφορά τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, τα κατώτατα όρια που προβλέπει ο 
κανονισμός 4064/8951 για τον καθορισμό της κοινοτικής διάστασης μιας συγκέντρωσης 
αποκλείουν τις MME από το πεδίο εφαρμογής του. Τέλος, το άρθρο 86 προστατεύει 
τις MME από καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης που διαπράττονται από ισχυρότερους 
ανταγωνιστές τους. 
43 EEC 294 της 22.10.1994, σ. 7. 
ΕΕ L 15 της 18.01.1985, σ. 16, όπως τροποποιήθηκε από το έγγραφο C(95) 1447, το οποίο 
ενέκρινε η Επιτροπή στις 21.6.1995. 
EEL 53 της 22.02.1985, σ. 5, 
ΕΕ L53 της 22.02.1985, σ. Ι. 
ΕΕ L 219 της 16.08.1984, σ. 15, όπως διορθώθηκε από την ΕΕ L 280 της 22.10.1985, σ. 
32. 
EEL 61 της 04.03.1989, σ. 1. 
EEL 21 της 29.01.1993, σ. 8. 
ΕΕ C 178 της 30.06.1994, α. 3. 
ΕΕ L 395 της 30.12.1989, όπως διορθώθηκε από την ΕΕ L 257 της 21.09.1990. 
26 
2.2.2. ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΟ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: 
ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ 
Η παραδοσιακά ευνοϊκή στάση της Επιτροπής έναντι των κρατικών ενισχύσεων προς 
τις MME έλαβε συγκεκριμένη μορφή με την θέσπιση, το 1992, ενός ειδικού πλαισίου52 
το οποίο θα επανεξεταστεί το 1995. Το πλαίσιο αυτό παρέχει στα κράτη μέλη τη 
δυνατότητα να χορηγούν, εντός ορισμένων ορίων τα οποία καθορίζει, ενισχύσεις που 
αποσκοπούν στην ενθάρρυνση της πραγματοποίησης επενδύσεων από τις MME (δηλαδή 
τις επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερα από 250 άτομα, έχουν κύκλο εργασιών 
κατώτερο των 20 εκατομμυρίων Ecu και δεν ελέγχονται σε ποσοστό τουλάχιστον 25% 
από μεγάλη επιχείρηση) και στην παρακίνηση των επιχειρήσεων αυτών να βελτιώσουν 
τις ικανότητες τους μέσω της παροχής συμβουλών και της κατάρτισης. Με στόχο την 
απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών προς όφελος των MME, το εν λόγω πλαίσιο 
θεσπίζει για πρώτη φορά έναν κανόνα "de minimis", ο οποίος απαλλάσσει τα κράτη 
μέλη από την υποχρέωση να κοινοποιούν στην Επιτροπή τις ενισχύσεις αμελητέας 
σημασίας, οι οποίες, κατά την άποψη της Επιτροπής, δεν έχουν αισθητό αντίκτυπο στις 
συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και στον ανταγωνισμό. Συγχρόνως, η Επιτροπή 
εξέδωσε ανακοίνωση 53 η οποία επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της ταχείας διαδικασίας 
έγκρισης των καθεστώτανν χορήγησης ενισχύσεων ήσσονος σημασίας σε όλες τις MME 
(εκτός των ειδικών τομέων), όπως αυτές καθορίζονται στο προαναφερόμενο πλαίσιο. 
Τέλος, η Επιτροπή λαμβάνει γενικά υπόψη της, στα πλαίσια του ελέγχου των κρατικών 
ενισχύσεων, την ειδική κατάσταση των MME. Αυτή η στάση της Επιτροπής υλοποιείται 
στην πράξη με την έγκριση μεγαλύτερων κατωτέρων ορίων ενισχύσεων (γενικά, 
ανώτερων κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες από τα συνήθως επιτρεπόμενα όρια) ή με την 
πρόβλεψη λιγότερο αυστηρών απαιτήσεων όταν οι δικαιούχοι είναι MME. Η θέση αυτή 
επιβεβαιώθηκε πρόσφατα με το νέο κοινοτικό πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων για 
την προστασία του περιβάλλοντος, το οποίο εγκρίθηκε το 199354, καθώς και με τις 
κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης των 
επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν προβλήματα, οι οποίες εγκρίθηκαν το 199455. 
2.3. Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
Οι στόχοι της ενεργειακής πολιτικής της Ένωσης έχουν άμεσο αντίκτυπο στην 
ανάπτυξη και την λειτουργία των MME, διότι αποσκοπούν στην ικανοποίηση των 
αναγκών τα>ν μεμονα)μένων και των βιομηχανικών χρηστών με μικρότερο κόστος και 
υπό συνθήκες που εγγυίονται την ασφάλεια εφοδιασμού και την προστασία του 
περιβάλλοντος. 
52 ΕΕ C 213 της 19.08.1992, σ. 2. 
53 ΕΕ C 213 της 19.08.1992, σ. 10. 
54 EEC 72 της 10.03.1994, σ. 3. 
55 EEC 368 της 23.12.1994,σ. 12. 
27 
Από τους τρεις αυτούς στόχους, εκείνος ο οποίος συνδέεται αμεσότερα με την 
ανάπτυξη των MME είναι ο στόχος της βελτίωσης της συνολικής ανταγωνιστικότητας 
της οικονομίας. Πράγματι, η προσφορά ενεργειακών πόρων στις καλύτερες δυνατές 
τιμές και υπό τους καλύτερους δυνατούς όρους έχει αποφασιστική σημασία για την 
ενίσχυση της συνολικής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και των MME, ειδικότερα. 
Ο δεύτερος στόχος, δηλαδή η ασφάλεια εφοδιασμού, έχει επίσης σημαντικό αντίκτυπο 
στις MME, διότι η δυνατότητα να εξασςιαλίζεται στο μέλλον η συνεχής ικανοποίηση 
των βασικών ενεργειακών αναγκών εγγυάται την πτωτική τάση των τιμών των 
διαφόρων μορφών ενέργειας και την υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται 
στους χρήστες. Ο τρίτος στόχος αποσκοπεί στην εξασφάλιση μιας σταθερής και μη 
πληθωριστικής ανάπτυξης που σέβεται το περιβάλλον. Η επίτευξη μιας σταθερής και 
διαρκούς ανάπτυξης προϋποθέτει την εξεύρεση ισορροπημένων λύσεων που να 
λαμβάνουν υπόψη τους την ανάλυση κόστους-απόδοσης, κατά τρόπον ώστε να 
αποφεύγονται ενδεχόμενες στρεβλώσεις στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας της 
κοινοτικής βιομηχανίας σε σχέση με το εξωτερικό, αλλά και με τις MME. 
Η υλοποίηση των στόχων της ενεργειακής πολιτικής πρέπει να επιδιωχθεί στα πλαίσια 
της ενιαίας αγοράς και, επομένως, η δημιουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας 
αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση. 
Η αύξηση των συναλλαγών και η διεθνοποίηση των αγορών δημιουργούν, για τις 
MME, συνθήκες αυξημένου ανταγωνισμού. Στα πλαίσια αυτής της έντασης του 
ανταγωνισμού, ο έλεγχος του κόστους παραγωγής διαδραματίζει, προφανώς, θεμελιώδη 
ρόλο για την επιβίωση των επιχειρήσεων αυτών σε μια αγορά παγκοσμίων διαστάσεων. 
Το ενεργειακό κόστος, το οποίο αντιπροσωπεύει για ορισμένες από τις επιχειρήσεις 
αυτές σημαντικό τμήμα του συνολικού κόστους, πρέπει επίσης να ελεγχθεί. Αυτός είναι 
ο λύγος για τον οποίο η βιομηχανία αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διαδικασία 
υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Είναι σημαντικό, για τη διασφάλιση της 
ανταγωνιστικότητας όλης της βιομηχανίας και, επομένως, και των MME, να 
εξασφαλιστεί στο άμεσο μέλλον η προμήθεια ενεργειακών πόρων σε ανταγωνιστικές 
τιμές. Οι καταναλωτές πρέπει να μπορούν να επιλέγουν μεταξύ διαφόρων πηγών 
εφοδιασμού, καθώς και μεταξύ μεγαλύτερου αριθμού προμηθευτών. 
Σήμερα, οι διασυνοριακές συναλλαγές στον τομέα των ενεργειακών υλών και ο 
ανταγωνισμός μεταξύ των παραγωγών παραμένουν σε περιορισμένα μάλλον επίπεδα 
λόγω των διαφόρων τεχνικών, νομικών (εθνικά μονοπώλια) και φορολογικών 
εμποδίων. 
Σε όλους τους εν λόγω τομείς, έχει ήδη επιτελεστεί πρόοδος κατά τα τελευταία έτη, 
ιδίως μέσω των εργασιών τυποποίησης, καθώς και στα πλαίσια της πρώτης φάσης της 
απελευθέρωσης των τομέων του ηλεκτρισμού και του φυσικού αερίου56. Έχουν 
υποβληθεί επίσης και άλλες προτάσεις57 προκειμένου να δοθεί στους καταναλωτές 
μεγαλύτερη δυνατότητα επιλογής μεταξύ των πηγών εφοδιασμού και των προμηθευτών. 
Οδηγία 90/377 του Συμβουλίου της 29.06.1990 σχετικά με την διαφάνεια των τιμών στους 
τομείς του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος, ΕΕ L 185 της 17.07.1990, οδηγία 
90/547 του Συμβουλίου της 29.10.1990 σχετικά με την διαμετακόμιση ηλεκτρικής ενέργειας 
μέσω των μεγάλων δικτύων, ΕΕ L 313 της 13.11.1990, οδηγία 91/296 του Συμβουλίου της 
31.05.1991 σχετικά με τη διαμετακόμισηφυσικού αερίου μέσω των μεγάλων δικτύων, ΕΕ L 147 
της 12.06.1991. 
Σχέδια οδηγιών σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής 
ενέργειας και φυσικού αερίου, COM(93) 643 της 07.12.1993. 
28 
Η δεύτερη φάση της απελευθέρωσης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού 
αερίου, την οποία έχει προτείνει η Επιτροπή, προβλέπει την ενίσχυση του 
ανταγίονισμού στον τομέα της παραγωγής και τη δυνατότητα πρόσβασης τρίτων στο 
δίκτυο, πράγμα που αναμένεται να δώσει στους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές 
και στους διανομείς τη δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ περισσότερων προμηθευτών 
στην Ένωση. 
Ακριβώς μέσω των διανομέων (οι οποίοι μετακυλίουν τα οψ)έλη και στην πελατεία 
τους) πιστεύεται ότι, σ' αυτή τη δεύτερη φάση, οι MME. θα είναι σε θέση να 
επωφεληθούν από τις δυνατότητες που προσφέρει αυτός ο αυξημένος ανταγωνισμός, 
ο οποίος θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού και θα έχει ως αποτέλεσμα την 
εμφάνιση περισσότερο ανταγωνιστικών τιμών στην αγορά. Σε τρίτη φάση, θα μπορούσε 
να δοθεί πρόσβαση και σε άλλους βιομηχανικούς καταναλωτές (μείωση του ορίου 
κατανάλωσης), οπότε ορισμένες MME θα μπορούν να διαπραγματεύονται ελεύθερα τη 
σύμβαση εφοδιασμού τους με προμηθευτή της Ένωσης. 
2.4 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
Στην ανασκόπηση του 5ου Προγράμματος Δράσης το Νοέμβριο του 1994,γίνεται μνεία 
των πρωτοβουλιών των κυβερνήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου, της Δανίας, της 
Γερμανίας και των Κάτω Χωρών για την υποστήριξη των MME, με την παροχή 
συμβουλών και με οικονομικά κίνητρα, όσον αφορά την αναβάθμιση των 
περιβαλλοντικών τους επιδόσεων και την εγκατάσταση καθαρής τεχνολογίας. Στο 
Ηνωμένο Βασίλειο η βιομηχανία δημιούργησε μια επιτροπή για την προσαρμογή των 
καθαρών τεχνολογκόν που έχουν αναπτυχθεί για μεγάλες επιχειρήσεις σε μονάδες 
μικρότερου μεγέθους, έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από MME. 
Το Νοέμβριο του 1994 η Επιτροπή εξέδωσε επίσης μια Ανακοίνωση με θέμα 
"Οικονομική Ανάπτυξη και Περιβάλλον". Η Ανακοίνωση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην 
ανάγκη για μέσα βασισμένα στην αγορά στον τομέα της περιβαλλοντικής πολιτικής, και 
ιδιαίτερα οικονομικά και φορολογικά μέσα όπως το οικολογικό σήμα, ο οικολογικός 
έλεγχος, οι εθελοντικές συμφωνίες, οι φορολογικές εκπτώσεις για πράσινες επενδύσεις 
κτλ. Προτείνεται η απομάκρυνση από μια πολιτική "εντολών και ελέγχου" και η 
μετάβαση προς μέσα περισσότερο βασισμένα στην αγορά, έτσι ώστε οι επιχειρήσιες να 
είναι σε θέση να εντάσσουν περιβαλλοντικά θέματα στην πολιτική τους με πιο ευέλικτο 
τρόπο. Αυτή η μορφή "απορρύθμισης έχει ιδιαίτερη σημασία για τις MME. 
29 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ MME 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ MME ΣΤΑ 
ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
1.1. ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ EURO-INFO-CENTRES (EIC) (ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΚΕΝΤΡΑ 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ) 
Λόγω της προνομιακής τους θέσης σε τοπικό επίπεδο, τα EIC συμβάλλουν στην τόνωση 
του ενδιαφέροντος των επιχειρήσεων της περιφέρειας τους για τα διάφορα υπάρχοντα 
κοινοτικά προγράμματα και πολιτικές. Παρέχουν σχετικές πληροφορίες στους 
επικεφαλής των επιχειρήσεων και οργανώνουν μια διαδικασία επιστροφής πληρoq)oριώv 
(ανάδρασης) προς τις διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής, κατά τρόπον ώστε οι 
υπηρεσίες αυτές να μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τους την ειδική προβληματική των 
MME. 
Η περαιτέρω διεύρυνση και εμβάθυνση της ενημερωτικής αποστολής των EIC 
επιτεύχθηκε, σε μεγάλο μέρος, χάρη στις προνομιακές σχέσεις που αναπτύχθηκαν 
μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των EIC στα πλαίσια ειδικών ομάδων 
εργασίας. Έτσι, δημιουργήθηκαν ειδικές ομάδες εργασίας, ήδη από το 1992, στους 
ακόλουθους βασικούς τομείς (οι ομάδες αυτές υποδιαιρέθηκαν με τη σειρά τους σε 
υποομάδες): εσωτερική αγορά (πληροφόρηση για τις αγορές άλλων κρατών μελών, τις 
δημόσιες συμβάσεις, το ΦΠΑ και την ποιότητα), Ε&ΤΑ, εξωτερικές σχέσεις και 
κοινοτικά προγράμματα (περιβάλλον, κατάρτιση και διαρθρωτικά ταμεία). Πρόκειται 
βασικά για τομείς στους οποίους η πρόσβαση των MME ήταν προηγουμένως ιδιαίτερα 
δύσκολη. Αυτή η αυξανόμενη εξειδίκευση των EIC επιτρέπει τον πολλαπλασιασμό των 
δράσεων ενημερωτικού χαρακτήρα και διευκολύνει την ανταλλαγή αποτελεσματικών 
πρακτικών. 
1.1.1. TA EIC ΩΣ ΦΟΡΕΙΣ ΔΙΑΔΟΣΗΣ ΜΙΑΣ ΧΡΗΣΙΜΗΣ ΚΑΙ 
ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 
Επιθυμώντας να ανταποκριθούν στις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων, τα EIC 
τείνουν σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό να παρέχουν μια "υπηρεσία πληροφόρησης" 
(Info-service), δηλαδή μια προσωπική και πλήρη υπηρεσία διάγνωσης, παροχής 
συμβουλών και παρακολούθησης, η οποία αποσκοπεί στην εξεύρεση των άριστων 
δυνατών λύσεων για την επιχείρηση. 
Κατά το έτος 1994, τα EIC συνέβαλαν σημαντικά στην οργάνωση των Εβδομάδων της 
Εσωτερικής Αγοράς που πραγματοποιήθηκαν σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης και είχαν μεγάλη επιτυχία μεταξύ των MME που πήραν μέρος σ' αυτές. 
Όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, τα EIC ανέπτυξαν ιδιαίτερη δραστηριότητα στον 
τομέα της διάδοσης πληροφοριών για τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών, κυρίως 
χάρη στην βάση δεδομένων TED. Για την κάλυψη των ιδιαίτερων αναγκών των MME 
αναπτύχθηκαν ειδικά λογισμικά (TENNIS και TEDAUTOMATA), τα οποία επιτρέπουν στις 
επιχειρήσεις αυτές να γνωρίζουν και να αξιοποιούν καλύτερα τις ευκαιρίες που τους 
προσφέρονται σ' αυτόν τον εξαιρετικά περίπλοκο τομέα. 
30 
Χάρη στην υποστήριξη των αρμόδιων υπηρεσιών της Επιτροπής, τα EIC διαδραμάτισαν 
δυναμικό ρόλο στην προώθηση των κοινοτικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ, και ιδίως του 
προγράμματος CRAFT, στις MME. Ειδικότερα, ευαισθητοποίησαν τις επιχειρήσεις αυτές 
στις νέες ευκαιρίες που απορρέουν από το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο μέσω 
σεμιναρίων κατάρτισης ή φυλλαδίων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και ένας 
οδηγός για την διαχείριση των σχεδίων. 
Στον τομέα των μεταφορών, οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνεργάστηκαν για την 
υλοποίηση μιας δράσης ευαισθητοποίησης ειδικά για τις MME του τομέα των 
μεταφορών. Καρπός της δράσης αυτής ήταν η έκδοση ενός πολυπτύχου τον Αύγουστο 
του 1994. Εκτός από την συνοπτική περιγραφή των υπηρεσιών και των προγραμμάτων 
που θέτει η Επιτροπή στην διάθεση των MME (EIC, BC-NET, BRE και 
EUROPARTENARIAT), με κύριο σκοπό την προώθηση της διεθνικής συνεργασίας, το 
πολύπτυχο παρέχει για καθένα από τα εν λόγω προγράμματα ένα συγκεκριμένο 
παράδειγμα στο οποίο εμπλέκονται μια ή περισσότερες μεταφορικές επιχειρήσεις, καθώς 
και κατάλογο χρήσιμων διευθύνσεων για κάθε χώρα. 
Στον τομέα του περιβάλλοντος, τα EIC επελέγησαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής 
για να διεξαγάγουν μια εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των MME όσον 
αφορά τα περιβαλλοντικά ζητήματα, με στόχο να ενθαρρυνθούν οι επιχειρήσεις αυτές 
να υιοθετήσουν το εθελοντικό κανονιστικό πλαίσιο που έχει θεσπιστεί στον τομέα της 
περιβαλλοντικής διαχείρισης και του οικολογικού ελέγχου (EMAS - "Οικολογική 
διαχείριση και σύστημα οικολογικού ελέγχου"). Στην πράξη, η συμβολή των EIC έλαβε 
την μορφή της κατάρτισης (τόσο σε χαρτί όσο και σε μέσο πληροφορικής) ενός οδηγού 
αυτοαξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιδόσεων, ο οποίος απευθυνόταν προς τους 
επικεφαλής των επιχειρήσεων, και ιδίως των MME, που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει, 
ως επί το πλείστον, ειδική στρατηγική στον τομέα αυτό, διότι αισθάνονται 
περισσότερο ότι απειλούνται παρά ότι τους προσφέρονται ευκαιρίες τις οποίες μπορούν 
να εκμεταλλευθούν. 
1.1.2. TA EIC ΩΣ ΦΟΡΕΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 
(ΑΝΑΔΡΑΣΗΣ) 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο το γεγονός ότι 
η αποστολή πληροφόρησης/παροχής συμβουλών την οποία επιτελούν τα EIC τοποθετεί 
τα κέντρα αυτά σε προνομιακή θέση ως φορείς στους οποίους οι MME μπορούν να 
γνωστοποιούν τα ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν όσον αφορά την εφαρμογή 
της κοινοτικής νομοθεσίας ή τη συμμετοχή τους σε ορισμένα κοινοτικά προγράμματα. 
Αυτή η "επιστροφή πληροφοριών" έχει ιδιαίτερη σημασία διότι επιτρέπει την καλύτερη 
κατανόηση της επιτόπιας πραγματικότητας και, ενδεχομένως, την προσαρμογή της εν 
λόγω νομοθεσίας ή των σχετικών προγραμμάτων. 
Μέχρι σήμερα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής έπαιρναν τις πληροφορίες αυτές είτε 
απευθυνόμενες άμεσα στα EIC είτε αναθέτοντας στα κέντρα αυτά την εκπόνηση ειδικών 
μελετών βάσει ερωτηματολογίων που διανέμονται στις MME τις περιφέρειας τους. 
Στην πρώτη περίπτωση, το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συμμετοχή 
ορισμένων EIC στην επιτροπή διαβούλευσης, στον τομέα του ΦΠΑ. Τα EIC 
συμμετέσχον ενεργά στις σχετικές συνεδριάσεις και ανέλαβαν, εξάλλου, να 
πραγματοποιήσουν το 1995 μια μελέτη σχετικά με τον αντίκτυπο του μεταβατικού 
καθεστώτος ΦΠΑ. 
31 
Ανάλογη προσέγγιση υιοθετήθηκε και στον τομέα της εσωτερικής αγοράς. Η προσέγγιση 
αυτή επέτρεψε να συλλέγουν, βάσει ενός ερωτηματολογίου και συνεντεύξεων με 
διάφορους οικονομικούς παράγοντες, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά στοιχεία για τον 
αντίκτυπο της εσωτερικής αγοράς· συγκεντρώθηκαν επίσης πάρα πολλές "success 
stories" μικρομεσαίων επιχειρήσεων (βλέπε σημείο 1.2.1.1.). 
Η ανάλυση τα>ν δεδομένων αυτών χρησίμευσε ως βάση για την κατάρτιση της ετήσιας 
έκθεσης σχετικά με την εσωτερική αγορά58, ενώ, παράλληλα, ελήφθη υπόψη κατά την 
υλοποίηση του στρατηγικού προγράμματος59. 
Μελετάται επίσης η ανάπτυξη στενότερης συνεργασίας με άλλες υπηρεσίες της 
Επιτροπής στον τομέα της υποβολής καταγγελιών, κατά τρόπον ώστε να βελτιωθούν 
οι σχετικές διαδικασίες για τις επιχειρήσεις. 
1.1.3. ΤΑ EIC ΩΣ ΕΤΑΙΡΟΙ ΣΕ ΤΟΠΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
Έτσι, αυτή η διπλή λειτουργία της διάδοσης των πληροφοριών και της οργάνωσης της 
επιστροφής τους για λογαριασμό των διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής εδραιώνει 
τη θέση των EIC ως πολύτιμου διαύλου άμεσων επαφών με τους οικονομικούς κύκλους 
και τους άλλους φορείς της τοπικής ανάπτυξης και καταδεικνύει με συγκεκριμένο 
τρόπο την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. 
Οι εταιρικές σχέσεις τις οποίες ανέπτυξαν τα EIC με όλους τους αρμόδιους φορείς σε 
τοπικό επίπεδο, δημόσιους ή ιδιωτικούς (εμπορικά και επαγγελματικά επιμελητήρια, 
περιφερειακά συμβούλια και οργανισμούς προώθησης/διάδοσης των τεχνολογιών), 
επιτρέπουν την παροχή πληρέστερων υπηρεσιών στους οικονομικούς παράγοντες. Με 
τον τρόπο αυτό, τα EIC έχουν τη δυνατότητα να προωθούν τους φακέλους που 
αφορούν τεχνικά θέματα σε περισσότερο ειδικευμένους οργανισμούς. Εξάλλου, 
ορισμένα EIC κατόρθωσαν να συντονίζουν ή ακόμη και να συνδιευθύνουν προγράμματα 
κοινοτικών πρωτοβουλιών που χρηματοδοτούνται στα πλαίσια των διαρθρωτικών 
ταμείων. 
Σε άλλους τομείς, οι υπηρεσίες της Επιτροπής προτίμησαν να προσφύγουν στις 
υπηρεσίες πληροφόρησης/παροχής συμβουλών και συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων τις 
οποίες μπορούσε να τους προσφέρει το δίκτυο EIC παρά να καταρτίσουν το δικό τους 
δίκτυο, τόσο για λόγους αποτελεσματικότητας όσο και για λόγους αξιοπιστίας 
επιτόπου. Έτσι, στον τομέα της Ε&ΤΑ, ορισμένα EIC ορίσθηκαν ως κέντρα 
ανταπόκρισης Value με αποστολή να προωθήσουν προς τις MME την μεταφορά των 
καινοτομιών που απορρέουν από τα κοινοτικά προγράμματα. 
Οι διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής χρησιμοποίησαν, με τον τρόπο αυτό, τα EIC 
ως μέλη ενός δικτύου άριστα εγκατεστημένου στην Ευρωπαϊκή Ένωση -, προσεχώς, 
και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο -, ενός δικτύου που διαθέτει ανταποκριτές σε 
πολλές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ή της Μεσογείου. Επί του 
παρόντος, οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξετάζουν επίσης τη δυνατότητα προσφυγής στις 
υπηρεσίες οργανισμών εγκατεστημένων σε τρίτες χώρες (παραδείγματος χάριν, στην 
Ασία και τη Λατινική Αμερική), οι οποίοι έχουν ήδη αναπτύξει με ορισμένα EIC 
σχέσεις εργασίας προς όφελος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που αναζητούν νέες 
αγορές για τη διάθεση των προϊόντων τους. 
COM(94)55 τελικό της 14.03.1994. 
COM(93)632 τελικό της 22.12.1993. 
32 
1.2. ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 
Ένας από τους τομείς προτεραιότητας της πολιτικής στον τομέα των επιχειρήσεων 
αφορά τη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων. Η Επιτροπή δημιούργησε δύο δίκτυα 
αναζήτησης εταίρα)ν, το Δίκτυο Συνεργασίας μεταξύ Επιχειρήσεων (BC-NET) και το 
Γραφείο Προσέγγισης των Επιχειρήσεων (BRE), καθώς και τα προγράμματα 
Europartenariat και Interprise. 
Το 1994, οι 461 ανταποκριτές του δικτύου BRE κατάρτισαν 7.629 προδιαγραφές 
συνεργασίας. Όσον αη^ορά τις περιφέρειες που είναι επιλέξιμες βάσει των στόχων 1, 
2 και 5β, η δραστηριότητα του δικτύου κατανέμεται ως εξής: 
Στόχος 1 
Στόχος 2 
Στόχος 5β 92 ανταποκριτές κατάρτισαν 919 προδιαγραφές συνεργασίας· 
167 ανταποκριτές κατάρτισαν 2.156 προδιαγραφές συνεργασίας· 
15 ανταποκριτές κατάρτισαν 184 προδιαγραφές συνεργασίας. 
Οι 533 σύμβουλοι του δικτύου BC-Net κατάρτισαν 10.349 προδιαγραφές συνεργασίας. 
Για τις περιφέρειες που είναι επιλέξιμες βάσει των στόχων 1, 2 και 5β, η 
δραστηριότητα κατανέμεται ως εξής: 
Στόχος 1 
Στόχος 2 
Στόχος 5β 96 ανταποκριτές κατάρτισαν 1.085 προδιαγραφές συνεργασίας· 
142 ανταποκριτές κατάρτισαν 3.624 προδιαγραφές συνεργασίας-
28 ανταποκριτές κατάρτισαν 560 προδιαγραφές συνεργασίας. 
Το 1994 οργανώθηκαν 49 εκδηλώσεις Interprise, εκ των οποίων οι 31 (ήτοι 63%) 
αφορούσαν τις περιφέρειες των στόχων 1, 2 και 5β. 
Η δράση Europartenariat - η οποία πραγματοποιήθηκε στο Μπιλμπάο το 1994 - έδωσε 
τη δυνατότητα σε 479 επιλεγμένες επιχειρήσεις από 7 ισπανικές περιφέρειες να έχουν 
συναντήσεις με περισσότερες από 2.000 επιχειρήσεις στα πλαίσια περισσότερων από 
9.000 ραντεβού. 
Εξάλλου, οι διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής συνεργάζονται για την προώθηση της 
διεθνούς συνεργασίας μέσω του ανοίγματος των δικτύων αναζήτησης εταίρων και των 
προγραμμάτων συνεργασίας σε τρίτες χώρες. Με τον τρόπο αυτό, η πολιτική των 
επιχειρήσεων θέτει στην διάθεση των άλλων πολιτικών της Ένωσης τα μέσα και την 
τεχνογνωσία της, τα οποία επιτρέπουν ιδίως στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης, τις μεσογειακές τρίτες χώρες και σε άλλες τρίτες χώρες να αποκομίσουν 
οφέλη (βλέπε σημείο II.2.4.4.). 
Ως παράδειγμα, μπορεί να αναφερθεί η εκδήλωση "Συνεργασία Ευρωπαϊκής 
Ένωσης/Μέσης Ανατολής", η οποία πραγματοποιήθηκε στο Κάιρο το Δεκέμβριο του 
1994 με τη συμμετοχή 600 επιχειρήσεων της περιοχής (Αίγυπτος, Ισραήλ, Παλαιστινιακά 
εδάφη και Ιορδανία) και 400 και πλέον ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Ο αριθμός των 
προκαθορισμένων συναντήσεων μεταξύ επιχειρήσεων υπολογίζεται σε 10.000, ενώ οι 
συναντήσεις που κλείστηκαν επιτόπου ανήλθαν σε 5.000 περίπου. 
Το 1994, πραγματοποιήθηκαν στις μεσογειακές χώρες (Μαρόκο, Αίβανο και Κύπρο) 
τρεις εκδηλώσεις Med-Interprise. Οι αρμόδιες για την πολιτική των επιχειρήσεων 
υπηρεσίες εξασφαλίζουν την τεχνική υποστήριξη της πτυχής "συνεργασία" του 
προγράμματος Med-Invest, ενώ οι χρηματοδοτήσεις προέρχονται από τις υπηρεσίες που 
είναι υπεύθυνες για τις εξωτερικές σχέσεις. 
33 
Στον τομέα της υπεργολαβίας, οι αρμόδιες για την πολιτική των επιχειρήσεων 
υπηρεσίες συνεργάζονται με τις υπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για τη βιομηχανική 
πολιτική κυρίως για την οργάνωση ευρωπαϊκών φόρουμ, όπως αυτά που οργανώθηκαν 
το 1994 στους τομείς της ένδυσης και των κατασκευών, καθώς και για την εφαρμογή 
δράσεων συνεργασίας που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των 
επιχειρήσεων. 
Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με σχετικό αίτημα του Συμβουλίου (ψήφισμα της 22ας 
Νοεμβρίου 199360) και τις προτάσεις του Ολοκληρωμένου Προγράμματος, η Επιτροπή 
δοκίμασε τη φόρμουλα των λεγόμενων "αντίστροφων εκθέσεων" που οργανώνονται με 
πρωτοβουλία των εντολέων οι οποίοι επιθυμούν να έρθουν σε επαφή με υπεργολάβους 
στα πλαίσια νέων διαβιομηχανικών σχέσεων συνεργασίας. Με τον τρόπο αυτό, 
οργανώθηκε στο Τορίνο, το Νοέμβριο του 1994, το VETIS, το οποίο έδωσε τη 
δυνατότητα στους αρμόδιους για τα τμήματα "αγορών" και "τεχνολογίας" των 
αυτοκινητοβιομηχανιών και μεγάλων κατασκευαστών εξοπλισμού για αυτοκίνητα 
οχήματα να συναντήσουν προμηθευτές εξαρτημάτιον ή εταιρείες παροχής υπηρεσιών. Η 
δράση αυτή αποσκοπούσε στην εγκαθίδρυση βιώσιμων σχέσεων αμοιβαίου συμφέροντος 
μεταξύ των κατασκευαστών οχημάτων, των κατασκευαστών εξοπλισμού και των 
υπεργολάβων στους τομείς της ποιότητας ("μηδενικά ελαττώματα"), της εξυπηρέτησης 
των πελατών, της τιμής (προσιτή και ανταγωνιστική) και του χρόνου ("Just In Time, 
Time to Market"). 
Εξάλλου, το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα προβλέπει την ενίσχυση των μέτρων 
υποστήριξης των επιχειρήσεων, κυρίως στον τομέα της συνεργασίας. Τα μέλη των 
δικτύων (BC-NET και BRE), με την ιδιότητα τους ως τοπικών φορέων που βρίσκονται 
σε άμεση επαφή με τις επιχειρήσεις, καλούνται να διαδραματίσουν ρόλο θεμελιώδους 
σημασίας για την εφαρμογή των προτεινόμενων δράσεων οι οποίες αφορούν τρεις 
τομείς: την τόνωση της συνεργασίας μεταξύ MME με την παροχή υποστήριξης που 
υπερβαίνει την πρώτη φάση αναζήτησης εταίρων, την πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις 
και τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών. 
1.3. ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 
Στα πλαίσια της πολιτικής των επιχειρήσεων, η Επιτροπή εφαρμόζει διάφορες δράσεις 
σε εξαιρετικά ευαίσθητους για τις επιχειρήσεις τομείς, όπως είναι η πρόσβαση στην 
έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (Ε&ΤΑ), η πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις, 
η τυποποίηση και η πιστοποίηση, το εμπόριο και η διανομή και, τέλος, η βιοτεχνία 
και οι μικρές επιχειρήσεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η υλοποίηση των δράσεων 
αυτών γίνεται στα πλαίσια στενής συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων αρμόδιων 
υπηρεσιών. 
EEC 326 της 03.12.1993, σ. 1. 
34 
Ως παράδειγμα, στον τομέα της Ε&ΤΑ, δημιουργήθηκε μια διυπηρεσιακή ομάδα 
εργασίας με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των δράσεων υπέρ των MME. Ο 
συντονισμός αυτός υπήρξε ιδιαίτερα αποτελεσματικός στα πλαίσια της δράσης 
Euromanagement Ε&ΤΑ II και, κυρίως, στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος-
πλαισίου Ε&ΤΑ, το οποίο επέτρεψε την επέκταση των διαδικασιών CRAFT και των 
πριμοδοτήσεων σκοπιμότητας σε όλα τα προγράμματα Ε&ΤΑ (βλέπε σημείο Π.2.2.3.). 
Στα πλαίσια της δράσης Euromanagement Ε&ΤΑ II, η ΓΔ XXIII συνεργάστηκε για 
πρώτη φορά με τα κράτη μέλη για την επιλογή των παρεμβαινόντων και των 
δικαιούχων MME, καθώς και για τη διαχείριση της δράσης. Η συνεργασία αυτή 
αναμένεται να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να υλοποιήσουν τα ίδια παρόμοιες δράσεις 
στο μέλλον. 
1.3.1. ΒΙΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 
Στον τομέα της βιοτεχνίας,, μετά από πρόσκληση υποβολής προσφορών που 
προκηρύχθηκε το 1994, η Επιτροπή θα υποστηρίξει τη δημιουργία 7 διασυνοριακών 
γραφείων που θα βοηθούν τις βιοτεχνικές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να 
αναπτύσσουν διασυνοριακές δραστηριότητες και να αντιμετωπίζουν επιτυχώς τα 
υπάρχοντα εμπόδια. Αρχισε επίσης την εκπόνηση σειράς μελετών για τα προβλήματα 
των μεθοριακών ζωνών. 
Ενόψει της 2ης ευρωπαϊκής διάσκεψης για τη βιοτεχνία, οργανώθηκαν στα κράτη μέλη 
12 προπαρασκευαστικές διασκέψεις για διάφορα ειδικά θέματα, στόχος των οποίων 
ήταν να προκαλέσουν συζητήσεις και ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με το ρόλο των 
μικρομεσαίων και των βιοτεχνικών επιχειρήσεων στην εσωτερική αγορά. Μετά το πέρας 
των εργασιών της ενλόγω 2ης ευρωπαϊκής διάσκεψης για τη βιοτεχνία και τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο στις 26 και 27 
Σεπτεμβρίου 1994 με θέμα: "η βιοτεχνία και οι μικρές επιχειρήσεις: κλειδί για την 
ανάπτυξη, την καινοτομία και την απασχόληση", δημοσιεύθηκαν συμπεράσματα στα 
οποία ζητείται η ανάληψη νέων δράσεων, προκειμένου να μπορέσουν οι επιχειρήσεις 
να επωφεληθούν πλήρως από τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς, καθώς και η 
εφαρμογή σχετικών κοινοτικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή προτίθεται να δώσει 
συνέχεια στις συστάσεις που έγιναν σύμφωνα με το αίτημα που διατύπωσε το 
Συμβούλιο στο ψήφισμα του της 10ης Οκτωβρίου 199461, υποβάλλοντας, πριν από το 
τέλος του 1995, σχετική ανακοίνωση. 
Τέλος, η Επιτροπή προκήρυξε, τον Οκτώβριο του 1994, πρόσκληση υποβολής προτάσεων 
για την υποστήριξη της διεθνικής συνεργασίας62 με την βοήθεια των ενδιάμεσων φορέων. 
Με τη δράση αυτή, η Επιτροπή θα υποστηρίξει την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων 
μεταξύ μικρομεσαίων και βιοτεχνικών επιχειρήσεων δύο κρατών μελών, οι οποίες θα 
βοηθούνται από ενδιάμεσους φορείς που θα τις διευκολύνουν στην προσπάθεια τους 
αυτή. 
61 EEC 294 της 22.10.1994, σ. 6. 
62 EEC 282 της 08.10.1994, σ. 14. 
35 
1.3.2. EUROMANAGEMENT 
Στους τομείς της τυποποίησης, της πιστοποίησης, της ποιότητας και της ασφάλειας στο 
χώρο εργασίας, η Επιτροπή είχε ξεκινήσει μια δράση Euromanagement το 1993. Η δράση 
αυτή ολοκληρώθηκε το 1994 και επέτρεψε τον έλεγχο 842 MME. Από την έκθεση την 
οποία συνέταξε ο συντονιστής της δράσης, δηλαδή η AFNOR (Γαλλική Ένωση για την 
Τυποποίηση), προκύπτει ότι εξακολουθεί να υπάρχει ελλιπής γνώση ή και άγνοια των 
αρχών της ενιαίας αγοράς και των εννοιών της εναρμόνισης (ευρωπαϊκές οδηγίες και 
πρότυπα), πράγμα που συνδέεται πολύ στενά με τις δυσχέρειες πρόσβασης στην 
πληροφόρηση και με τη χαμηλή συμμετοχή των MME στις ευρωπαϊκές, αλλά και 
εθνικές εργασίες τυποποίησης (η έλλειψη ανθρώπινων και οικονομικών πόρων φαίνεται 
να είναι ένας από τους λόγους). Όσον αφορά την ποιότητα, πολλές MME ανέφεραν 
στις παρατηρήσεις τους ότι αναμένουν βελτίωση της ποιότητας της οργάνωσης και της 
ανταγωνιστικότητας τους μέσω της εφαρμογής συστημάτων εξασφάλισης της ποιότητας. 
Ωστόσο, η εφαρμογή τέτοιων συστημάτων γίνεται δυσκολότερα στις MME από ότι στις 
μεγάλες επιχειρήσεις. Η έκθεση δείχνει ότι οι MME δυσκολεύονται να κατανοήσουν 
και να εφαρμόσουν το πρότυπο ΕΝ ISO 9000 και, ιδίως, να χίίράξουν συγκεκριμένη 
στρατηγική στον τομέα της εξασφάλισης της ποιότητας. Επειδή δεν είναι εξοικειωμένες 
με τη γλώσσα των προτύπων, αισθάνονται εξαρτημένες από εξωτερικούς συμβούλους 
και, συχνά, δεν γνωρίζουν πώς να αποφεύγουν τις εξαιρετικά περίπλοκες ερμηνείες 
των προτύπων και τη θέσπιση υπερβολικά δυσκίνητων και δαπανηρών συστημάτων. 
Όσον αφορά την πιστοποίηση, η έκθεση διαπιστώνει ότι πρέπει ακόμη να γίνουν 
πολλά για την πλήρη υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, όπως, ιδίως, η ανάπτυξη της 
αμοιβαίας αναγνώρισης. Οι MME αναφέρουν στις παρατηρήσεις τους ότι αναμένουν, 
από την πρόοδο των εργασιών πιστοποίησης, σημαντικά θετικά αποτελέσματα. 
Ωστόσο, συχνά οι MME δεν γνωρίζουν την σήμανση CE και θεωρούν ως πρόβλημα το 
κόστος λήψης των πιστοποιήσεων (για τα προϊόντα και/ή τα συστήματα ποιότητας). 
Τέλος, στον τομέα της υγιεινής και της ασφάλειας στον χώρο εργασίας, το επίπεδο 
των γνώσεων των MME είναι πολύ χαμηλό. Μόνο το ένα πέμπτο περίπου των MME 
είναι σε θέση να αναφέρουν τα πρότυπα που ισχύουν για την ασφάλεια των 
εργαζομέναχν. 
1.3.3. ΠΡΟΤΥΠΗ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
ΕΚΚΊΝΗΣΗΣ 
Η Επιτροπή (και ειδικότερα οι αρμόδιες για την πολιτική των επιχειρήσεων υπηρεσίες 
και οι υπηρεσίες των περιφερειακών πολιτικών) άρχισε να εφαρμόζει το 1989 μια 
πρότυπη δοκιμαστική δράση για την "τόνωση της δημιουργίας ταμείων κεφαλαίου 
εκκίνησης". Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε τη σύσταση 23 "ταμείων κεφαλαίου 
εκκίνησης", βασική αποστολή των οποίων είναι να θέτουν στη διάθεση των 
επιχειρήσεων που βρίσκονται στην εμβρυακή φάση της ύπαρξης τους κεφάλαια τα οποία 
οι επιχειρήσεις αυτές δυσκολεύονται, γενικά, πολύ να βρουν στην αγορά. 
Την 1η Ιανουαρίου 1995, τα 23 ταμεία είχαν συγκεντρώσει κεφάλαια ύψους 41 
εκατομμυρίων Ecu, από τα οποία τα 27 εκατομμύρια Ecu επενδύθηκαν σε 228 νέες 
επιχειρήσεις (μέσο ποσοστό συμμετοχής στο κεφάλαιο: 26%), πράγμα που οδήγησε στη 
δημιουργία 2.085 άμεσων θέσεων απασχόλησης. 
36 
Η συμμετοχή της Επιτροπής στη δημιουργία μιας θέσης απασχόλησης, στα πλαίσια του 
πρότυπου δοκιμαστικού σχεδίου, της κοστίζει 1.260 Ecu. Με 8,76 εκατομμύρια Ecu 
τα οποία επένδυσε η Επιτροπή υπό μορφή επιστρεπτέων προκαταβολών (6,085 
εκατομμύρια Ecu) και εισφορών κεφαλαίου (2,675 εκατομμύρια Ecu), συγκεντρώθηκε, 
από τα ταμεία του πρότυπου δοκιμαστικού σχεδίου (εκ των οποίων των 58% από 
ιδιωτικές πηγές), κεφάλαιο 41 εκατομμυρίων Ecu, πράγμα που αντιπροσωπεύει 
ιδιαίτερα υψηλό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα. 
1.3.4. ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΜΗ: ΔΡΑΣΗ COMMERCE 2000 
Η ευρωπαϊκή διάσκεψη σχετικά με τη στρατηγική που πρέπει να εφαρμοσθεί για τη 
δημιουργία ενός σύγχρονου δικτύου διανομής στην Ευρώπη, η οποία πραγματοποιήθηκε 
στην Αθήνα στις 2 και 3 Ιουνίου 1994, κάλεσε την Επιτροπή να συνεχίσει και να 
εντείνει το πρότυπο δοκιμαστικό πρόγραμμα Commerce 2000. Σκοπός του προγράμματος 
αυτού είναι να διευκολύνει την προώθηση σχέσεων συνεργασίας μεταξύ των MME μέσω 
της εφαρμογής σύγχρονων μεθόδων διαχείρισης και νέων τεχνολογιών. Μια δεύτερη 
πρόσκληση υποβολής προσφορών, η οποία προκηρύχθηκε κατά τα τέλη του 1993, 
επέτρεψε να επιλεγούν, το 1994, 52 σχέδια μελετών σκοπιμότητας και 6 πρότυπα 
δοκιμαστικά σχέδια, τα αποτελέσματα των οποίων αναμένεται να γίνουν γνωστά εντός 
του 1995. 
1.3.5. ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ, ΕΝΩΣΕΙΣ, ΤΑΜΕΙΑ ΑΛΛΗΛΑΣΦΑΛΙΣΗΣ 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διατύπωσε, το Μάρτιο του 1995, τη γνώμη του για το 
πολυετές πρόγραμμα κοινοτικών δράσεων υπέρ των συνεταιρισμών, των ταμείων 
αλληλασφάλισης, των ενώσεων και των ιδρυμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση63, το οποίο 
ενέκρινε η Επιτροπή το Φεβρουάριο του 1994. Το πρόγραμμα αυτό παρέχει ένα επίσημο 
πλαίσιο για την κοινοτική δράση με βάση την καινοτομία, την εταιρική σχέση, την 
ανάπτυξη δικτύων και την διεθνική δυναμική. Σκοπός του προγράμματος είναι να 
διαφυλάξει τον πολυσχιδή χαρακτήρα του τομέα, να ενθαρρύνει την αλληλεγγύη και να 
βοηθήσει τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας να ανταποκριθούν στο διπλό 
στόχο της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής προόδου στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση. 
Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας εμπλέκονται από πολλές απόψεις στη 
διαδικασία χορήγησης πόρων από τα διαρθρωτικά ταμεία σε ευρωπαϊκό, εθνικό, 
περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, η ένταξη τους στις εταιρικές σχέσεις και η 
εμπειρία τους εξακολουθούν να παραμένουν εξαιρετικά ανομοιογενείς. Ενθαρρύνεται η 
ανταλλαγή των καλύτερων πρακτικών, κατά τρόπον ώστε να μεγιστοποιηθεί η συμβολή 
των MME στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, στην επαγγελματική κατάρτιση, στην 
περιφερειακή ανάπτυξη, στην ανάληψη τοπικών πρωτοβουλιών και στην μετατροπή 
αστικών ζωνών. 
Μεταξύ των διαφόρων δράσεων που υποστηρίζονται, πρέπει να αναφερθεί το Euro-Info-
Centre της κοινωνικής οικονομίας, το οποίο ονομάζεται ARIES, ο ευρωπαϊκός 
χρηματοπιστωτικός οργανισμός SOFICATRA, που έχει ως αποστολή τη χρηματοδότηση 
των επιχειρήσεων του τομέα αυτού με ίδια κεφάλαια, το ευρωπαϊκό δίκτυο κατάρτισης 
για τον τριτογενή τομέα και το δίκτυο εμπειρογνωμόνων για τις υπηρεσίες "εγγύτητας". 
COM(93)650 της 16.02.1994. 
37 
Αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη σημασία των ενώσεων στην Ευρώπη, η Επιτροπή 
ετοιμάζει επίσης μια Λευκή Βίβλο για τις ενώσεις και τα ιδρύματα. Οι ενώσεις 
εμπλέκονται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό στην παροχή υπηρεσιών που παρέχονταν 
μέχρι σήμερα από τις δημόσιες αρχές, καθώς και σε ορισμένα ευρωπαϊκά προγράμματα 
ζωτικής σημασίας. 
1.3.6. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ 
Με σκοπό τη βελτίωση τα>ν διαθέσιμων στατιστικών στοιχείων, η Eurostat, σε 
συνεργασία με τις στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών, ανέλαβε μια προσπάθεια 
συλλογής όλων των διαθέσιμων στοιχείων οικονομικού χαρακτήρα για τις επιχειρήσεις, 
προκειμένου να καταδειχθεί η σημασία που έχουν οι MME για την παραγωγή των 
κρατών μελών και για την απασχόληση. Έτσι, η Eurostat δημοσιεύει σε τακτά 
χρονικά διαστήματα, σε συνεργασία με τη ΓΔ XXIII, την έκθεση "Enterprises in 
Europe", η τρίτη έκδοση της οποίας πραγματοποιήθηκε το 1994. Η έκθεση αυτή 
περιλαμβάνει λεπτομερή στοιχεία κατά τομείς οικονομικής δραστηριότητας και κατά 
τάξεις μεγέθους απασχόλησης για όλες τις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης: τον 
αριθμό τους, το προσωπικό που απασχολούν, τον κύκλο εργασιών τους. 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ MME ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ 
ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
Πρέπει να διαπιστωθεί ότι η κοινοτική υποστήριξη προς τις MME παρέχεται, κατά 
το μεγαλύτερο μέρος της, στα πλαίσια των χρηματοδοτικών μέσων της Ένωσης και, 
ειδικότερα, των διαρθρωτικών ταμείων, καθώς και μέσω των διαφόρων κοινοτικών 
προγραμμάτων, όπως είναι, κυρίως, τα προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης και τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτό, είναι 
εξαιρετικά σημαντικό να υπάρχει στενός συντονισμός μεταξύ των διαφόρων πολιτικών, 
κατά τρόπον ώστε να διευκολύνεται η ουσιαστική συμμετοχή των MME στα 
προγράμματα αυτά. 
2.1. ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΕπ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ 
ΤΑΜΕΙΑ) ΚΑΙ ΟΙ MME 
2.1.1. Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ 
ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΙ MME 
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία δημιουργήθηκε το 1958 με σκοπό να 
διευκολύνει, με κεφάλαια τα οποία δανείζεται στις κεφαλαιαγορές, τη χρηματοδότηση 
επενδύσεων που αποσκοπούν στην ισόρροπη ανάπτυξη της Κοινότητας και της 
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, συμμετέχει ενεργά στην υποστήριξη των κοινοτικών 
πολιτικών. Εξάλλου, συμβάλλει επίσης στην εφαρμογή των πολιτικών συνεργασίας με 
τις τρίτες χώρες (τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, τις 
χώρες της μεσογειακής λεκάνης και τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης). 
38 
Η ΕΤΕπ χρηματοδοτεί κοιτά προτεραιότητα επενδύσεις που υποστηρίζουν την 
περιφερειακή ανάπτυξη. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των ευρωπαϊκών 
συγκοινωνιακών και επικοινωνιακών δικτύων, στην προστασία του περιβάλλοντος και 
στην βελτίωση των βιοτικών συνθηκών, καθώς και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας 
της βιομηχανίας. 
Για την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας και για την 
διευκόλυνση της ολοκλήρωσης της σε κοινοτικό επίπεδο, η ΕΤΕπ χρηματοδοτεί, αφενός 
μεν, επενδύσεις μεγάλης κλίμακας με ατομικά δάνεια, αφετέρου δε, επενδύσεις 
μικρότερων διαστάσεων, και ιδιαίτερα επενδύσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων, έμμεσα, 
μέσω της χορήγησης συνολικών δανείων. 
2.1.1.1. Τα συνολικά δάνεια της ΕΤΕπ 
Τα συνολικά δάνεια συνάπτονται με ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που 
λειτουργούν σε εθνικό, περιφερειακό ή ακόμη και τοπικό επίπεδο και οι οποίοι 
χρησιμοποιούν τα δάνεια αυτά σε συμφωνία με την Τράπεζα και σύμφωνα με τα 
οικονομικά, τεχνικά και χρηματοπιστωτικά κριτήρια της. Με αυτήν την αποκεντρωμένη 
διαδικασία, η οποία την φέρνει όσο το δυνατόν πιο κοντά στις τοπικές 
πραγματικότητες, η ΕΤΕπ είναι σε θέση να υποστηρίζει επενδύσεις μικρής και μεσαίας 
κλίμακας που πραγματοποιούνται ως επί το πλείστον από MME, τις οποίες δεν θα 
ήταν δυνατόν να χρηματοδοτήσει με ατομικά δάνεια για λύγους που έχουν να κάνουν 
με την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης. Σήμερα, η ΕΤΕπ συνεργάζεται με 
περισσότερους από 100 εταίρους (χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ή εμπορικές 
τράπεζες). 
Το πεδίο εφαρμογής των συνολικών δανείων επεκτάθηκε σταδιακά, κατά τρόπον ώστε 
τα δάνεια να προσαρμοσθούν στην εξέλιξη των αναγκών και στη διαφοροποίηση των 
κοινοτικών πολιτικών. Τα συνολικά δάνεια ανταποκρίνονται ως επί το πλείστον σε 
πολλούς στόχους της κοινοτικής πολιτικής και αφορούν: 
τις επενδύσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη βιομηχανία, τις υπηρεσίες (κυρίως 
στον τομέα του τουρισμού) και τη γεωργία· 
μικρές υποδομές που συμβάλλουν στην επίτευξη των κοινοτικών στόχων στους 
τομείς της περιφερειακής ανάπτυξης, της προστασίας του περιβάλλοντος, της 
ενέργειας και των μεταφορών. 
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στον πίνακα αριθ. 1 δείχνουν τη σημασία του ρόλου 
τον οποίο διαδραματίζει η ΕΤΕπ για την υποστήριξη των επενδύσεων των MME. 
39 
Πίνακας 1 
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ 
Η ΕΤΕπ σε αριθμούς: 
Το συνολικό ύψος των δανείων που χορήγησε η ΕΤΕπ ανήλθε: 
το 1994: σε 19,9 δισεκατομμύρια Ecu εκ των οποίων τα 17,7 δισεκατομμύρια Ecu στην Κοινότητα και τα 
2,2 δισεκατομμύρια Ecu στα πλαίσια των πολιτικών συνεργασίας με τις τρίτες χώρες· 
το 1993: σε 19,6 δισεκατομμύρια Ecu· 
το 1992: σε 17 δισεκατομμύρια Ecu 
Η ΕΤΕπ και η περιφερειακή ανάπτυξη: 
το 1994: 12 δισεκατομμύρια Ecu (88% στις περιφέρειες που είναι επιλέξιμες για τις παρεμβάσεις των 
διαρθρωτικών ταμείων - στόχοι 1, 2 και 5β)· 
το 1993: 12,5 δισεκατομμύρια Ecu· 
το 1992: 11,8 δισεκατομμύρια Ecu. 
Από το 1989 έως το 1994, οι χρηματοδοτήσεις της ΕΤΕπ για την περιφερειακή ανάπτυξη έφθασαν τα 59 
δισεκατομμύρια Ecu, εκ το>ν οποίων τα 54 δισεκατομμύρια Ecu διατέθηκαν στις ζώνες δράσης των 
διαρθρωτικών ταμεύον (στόχοι 1, 2 και 5β). 
Η ΕΤΕπ και οι MME: 
Το 1994, η ΕΤΕπ χορήγησε συνολικά δάνεια ύψους 3.281 εκατομμυρίων Ecu έναντι 3.598 εκατομμυρίων Ecu 
το 1993. Κατά το έτος αυτό, χορηγήθηκαν 7.712 πιστοόσεις για τρέχοντα συνολικά δάνεια ύψους 2.763 
εκατομμυρίων (6.023 πιστώσεις και 3.258 εκατομμύρια το 1993). 
Το 60% αυτού του ποσού διατέθηκε για την υποστήριξη 6.776 MME, τα εννέα δέκατα τ«>ν οποάον 
απασχολούσαν κάτω τιον 50 ατόμων, έλαβαν δε πάνω από το 60% τα)ν πιστώσε«)ν που χορηγήθηκαν. Περίπου 
το 70% αντών των MME βρίσκονται σε ζ(όνες περιφερειακής ανάπτυξης. 
Περίπου το 35% των πιστώσεων αφορούν επενδύσεις μικρών ή μεσαίων διαστάσεων στον τομέα τ(ον υποδομών 
(περιβάλλον, επικοινωνίες, ενέργεια) που υλοποιούνται, ως επί το πλείστον, από τοπικούς φορείς.Το 
υπόλοιπο αφορά επενδύσεις των MME που αποσκοπούν στη βελτίωση του περιβάλλοντος και την προώθηση 
της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας. 
Οι χρηματοδοτήσεις τις οποίες χορήγησε η Κοινότητα μέσω της ΕΤΕπ για την υποστήριξη της 
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων ανήλθαν: 
to 1991: σε 3,3 δισεκατομμύρια Ecu, εκ των οποίων 2,3 δισεκατομμύρια Ecu για 9.548 MME· 
χο 1992: σε 2,6 δισεκατομμύρια Ecu, εκ των οποίων τα 2,1 δισεκατομμύρια Ecu για 7.223 MME· 
τ0 1993: σε 2,7 δισεκατομμύρια Ecu, εκ των οποίων 1,5 δισεκατομμύρια Ecu για 5.257 MME· 
το 1994: σε 1,8 δισεκατομμύρια Ecu, εκ των οποίων 1,7 δισεκατομμύρια Ecu για 6.776 MME. Η Ιταλία 
(595 εκατομμύρια Ecu), η Γαλλία (947 εκατομμύρια Ecu), η Γερμανία (342 εκατομμύρια Ecu) 
και το Βέλγιο (116 εκατομμύρια Ecu) ήταν οι χο')ρες που επωφελήθηκαν περισσότερο από 
πιστώσεις για συνολικά δάνεια. Εξάλλου, η ΕΤΕπ υποστηρίζει επενδύσεις που πραγματοποιούν 
οι MME στον τομέα τον περιβάλλοντος ή της ορθολογικής χρησιμοποίησης της ενέργειας. 
40 
Από το 1990 και μετά, η ΕΤΕπ υποστήριξε σημαντικά τη χρηματοδότηση των MME. 
Έτσι, περίπου 36.000 MME έλαβαν πιστώσεις συνολικού ύψους άνω των 9,4 
δισεκατομμυρίων Ecu, ποσοστό που αντιπροσωπεύει περίπου το 45% των 
χρηματοδοτήσεων που δόθηκαν στη βιομηχανία και τον τομέα των υπηρεσιών. Πάνω 
από τα τέσσερα πέμπτα των επιχειρήσεων αυτών είναι επιχειρήσεις που απασχολούν 
λιγότερα από 50 άτομα και το 97% επιχειρήσεις που απασχολούν κάτω από 250 
άτομα. Πάνω από 23.000 δανειοδοτικές πράξεις (πιστώσεις ύψους 6,2 δισεκατομμύρια 
Ecu) αφορούν την πραγματοποίηση επενδύσεων σε ενισχυόμενες ζώνες και περίπου 
13.000 σχέδια επενδύσεις εκτός των ζωνών αυτών. 
Η πείρα την οποία διαθέτει η ΕΤΕπ στον τομέα της χρηματοδότησης των MME και 
οι στενές της σχέσεις με το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα οδήγησαν τα Ευρωπαϊκά 
Συμβούλια του Εδιμβούργου (Δεκέμβριος 1992) και της Κοπεγχάγης (Ιούνιος 1993) 
στην απόφαση να της ζητήσουν να ενισχύσει τη δραστηριότητα της στον τομέα αυτό. 
Στα πλαίσια της αναπτυξιακής πρωτοβουλίας, η ΕΤΕπ κλήθηκε όχι μόνο να επιταχύνει 
τη χρηματοδότηση έργων υποδομής, και ιδίως των διευρωπαϊκών δικτύων, αλλά και 
να ενισχύσει τις MME που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης. 
2.1.1.2. Η χρηματοδοτική διευκόλυνση MME: επιδοτούμενα δάνεια για τις MME 
που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης 
Τον Απρίλιο του 1994 το Συμβούλιο των Υπουργών ενέκρινε έναν μηχανισμό 
επιδοτήσεων επιτοκίου από δημοσιονομικούς πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο 
οποίος αφορά συνολικά δάνεια της ΕΤΕπ προς τις MME ύψους ενός δισεκατομμυρίου 
Ecu64. Στις 14.06.1994 υπογράφηκε συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και 
της ΕΤΕπ σχετικά με την εφαρμογή του μηχανισμού επιδοτήσεων από την Τράπεζα. Η 
Επιτροπή ενέκρινε έκθεση για την εφαρμογή της απόφασης αυτής στις 19.11.199465. 
Ο μηχανισμός αυτός απευθύνεται στις MME οι καθαρές ακινητοποιήσεις των οποίων 
ανέρχονται σε 75 εκατομμύρια Ecu το πολύ, το δε προσωπικό τους δεν υπερβαίνει τα 
500 άτομα. Ωστόσο, τουλάχιστον το 60% των δικαιούχων θα είναι MME με λιγότερους 
από 250 απασχολουμένους, ο ετήσιος κύκλος εργασιών των οπούσν δεν θα υπερβαίνει 
τα 20 εκατομμύρια Ecu ή που το σύνολο του ενεργητικού τους θα είναι κατώτερο των 
10 εκατομμυρίων Ecu. 
Η επιδότηση επιτοκίου ύψους 2% ετησίως εφαρμόζεται επί πέντε έτη για μέγιστο 
δανειακό ποσό 30.000 Ecu ανά δημιουργούμενη θέση απασχόλησης, πράγμα που 
ισοδυναμεί με επιδότηση ύψους 3.000 Ecu επί πέντε έτη ανά δημιουργούμενη θέση 
απασχόλησης. Η καταβολή της επιδότησης θα αρχίσει την 01.08.1995, αφού 
προηγουμένίος ο δικαιούχος αποδείξει ότι οι νέες θέσεις απασχόλησης δημιουργήθηκαν 
προ έξι τουλάχιστον μηνών. Η χρηματοδοτική διευκόλυνση MME αναμένεται να 
δημιουργήσει πάνω από 30.000 θέσεις απασχόλησης. 
Απόφαση του Συμβουλίου ΕΚ/94/217 της 19ης Απριλίου 1994, ΕΕ L 107 της 28.04.1994, 
σ. 57. 
COM(94)434 τελικό της 19.11.1994, έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της 
απόφασης για τη χορήγηση από την Κοινότητα επιδοτήσεοιν επιτοκίου επί τανν δανείων τα 
οποία χορηγεί η ΕΤΕπ οτις MME στα πλαίσια του προσωρινού δανειοδοτικού μηχανισμού 
που ονομάζεται "μηχανισμός MME". 
41 
Μετά από σχετική απόφαση του Συμβουλίου, ο μηχανισμός αυτός τέθηκε σε εφαρμογή 
το Σεπτέμβριο του 1994. Έως το τέλος Απριλίου 1995 είχαν διατεθεί συνολικά δάνεια 
που αντιστοιχούν στο 48% του προβλεπόμενου ποσού του 1 δισεκατομμυρίου ECU. Από 
τα δάνεια αυτά επωφελήθηκαν περίπου 2.100 επιχειρήσεις, ενώ προβλέπεται η 
δημιουργία πάνω από 23.000 θέσεων απασχόλησης. Το 96% του συνολικού ποσού των 
δανείων χορηγήθηκαν σε MME με λιγότερους από 250 εργαζόμενους. Ο αριθμός των 
ενδιάμεσων φορέων που χρησιμοποιεί η ΕΤΕπ για την εφαρμογή του μηχανισμού αυτού 
ποικίλλει, ανάλογα με τα κράτη, από 1 έως 25 (στην Ιταλία). Για την ενημέρωση των 
ενδιαφερομένων σχετικά με το θέμα αυτό διανεμήθηκε σε ευρύτατη κλίμακα ένα 
ενημερωτικό φυλλάδιο, κυρίως μέσω των Euro-Info-Centres. Οι αρμόδιες υπηρεσίες 
της Επιτροπής παρακολουθούν προσεκτικά την εφαρμογή αυτού του μηχανισμού. 
2.1.1.3. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ): εγγυήσεις για τα δάνεια που 
χορηγούνται στις MME 
Κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου, αποφασίστηκε, στα πλαίσια της 
ευρωπαϊκής αναπτυξιακής πρωτοβουλίας, να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Επενδύσεων με σκοπό τη χορήγηση δανειακών εγγυήσεων για την εκτέλεση σχεδίων 
σχετικών με τα διευρωπαϊκά δίκτυα και για τις MME. Αυτό το χρηματοδοτικό μέσο, 
που διαθέτει κεφάλαιο ύψους 2 δισεκατομμυρίων Ecu, το οποίο εισέφεραν η ΕΤΕπ 
(40%), η Επιτροπή (30%) και 60 περίπου χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (30%), θα 
χορηγεί εγγυήσεις το συνολικό ποσό των οποίων θα μπορεί μακροπρόθεσμα να φθάσει 
έως και το οκταπλασιο του εγγεγραμμένου κεφαλαίου του, ήτοι 16 δισεκατομμύρια 
Ecu. Αργότερα, το ΕΤαΕ θα μπορεί να αποκτά συμμετοχές στο κεφάλαιο επιχειρήσεων 
ειδικευμένων στη χρηματοδότηση του κεφαλαίου των MME. 
Το ΕΤαΕ εστιάζει τη δραστηριότητα του στους τομείς στους οποίους μπορεί να δράσει 
συμπληρωματικά με άλλους υπάρχοντες πόρους χρηματοδότησης. Εφαρμόζει τις 
συνήθεις αρχές υγιούς τραπεζικής διαχείρισης και προσφέρει δύο κυρίως είδη 
χρηματοπιστωτικών προϊόντων: 
ο γρηματοπιστωτικές εγγυήσεις: το ύψος και η έκταση των εγγυήσεων εξαρτώνται 
από τη φύση του σχεδίου. Οι διακυμάνσεις των σχετικών κινδύνων 
αντικατοπτρίζονται στα διαφορετικά ποσοστά προμηθειών που ζητούνται για τις 
εγγυήσεις. Είναι δυνατή η παροχή εγγυήσεων όχι μόνο για σχέδια που 
χρηματοδοτούνται από μετόχους του ΕΤαΕ, αλλά και για σχέδια άλλων φορέων. 
Γενικά, οι εγγυήσεις αυτές δεν καλύπτουν πάνω από το 50% του κόστους του 
σχεδίου, είναι δε δυνατόν να παρασχεθούν από κοινού με άλλους εγγυητές· 
ο απόκτηση κοινών μετονών: στην περίπτωση των MME, το ΕΤαΕ θα αποκτά 
κοινές μετοχές ή οιονεί κοινές μετοχές μόνο μέσω ενδιάμεσων φορέων (έμμεσος 
μηχανισμός). Ωστόσο το Ταμείο θα μπορεί να αναλαμβάνει μικρές άμεσες 
συμμετοχές σε σχέδια που σχετίζονται με τα διευρωπαϊκά δίκτυα κατά την αρχική 
φάση εκτέλεσης τους. Κατά τα δύο πρώτα έτη της δραστηριότητας του, το ΕΤαΕ 
θα παρέχει εγγυήσεις. Στην απόκτηση συμμετοχών κεφαλαίου θα προχωρήσει μόνο 
μετά από περαιτέρω μελέτη του θέματος και σχετική απόφαση της Γενικής του 
Συνέλευσης. 
ο Σε πρώτη φάση, το ανώτατο όριο των συνολικών υποχρεώσεων του Ταμείου 
καθορίστηκε στο τριπλάσιο του εγγεγραμμένου κεφαλαίου του. Στη συνέχεια, το 
όριο αυτό μπορεί να αυξηθεί, με αποφάσεις των οργάνων του Ταμείου κατ' αρχάς 
έως το πενταπλάσιο και κατόπιν έως το οκταπλασιο του εγγεγραμμένου 
κεφαλαίου του, αφού προηγουμένως σχηματιστούν επαρκή αποθεματικά. 
42 
Κανονικά το Ταμείο δεν θα παρέχει άμεσες εγγυήσεις σε μεμονωμένες MME. Θα 
αναπτύσσει κυρίως τη δραστηριότητα του μέσω κατάλληλων ενδιάμεσων 
χρηματοπιστωτικών φορέων στα κράτη μέλη προσφέροντας εγγυήσεις για επιλεγμένα 
χαρτοφυλάκια σχεδίων MME ή εγγυήσεις για τους χρηματοδοτικούς πόρους που 
χρησιμοποιούν οι ενδιάμεσοι ς>ορείς για τα δάνεια που χορηγούν οι ίδιοι στις MME 
(π.χ., συνολικά δάνεια ΕΤΕπ, εκδόσεις ομολογιακών δανείων). 
Έως τις 02.02.1995, το Ταμείο είχε εγκρίνει την παροχή 4 εγγυήσεων για τη χορήγηση 
ισάριθμων δανείων σε MME (συν άλλες 8 εγγυήσεις για σχέδια που αφορούν τα 
διευρωπαϊκά δίκτυα). Μία από τις σχετικές πράξεις έχει ήδη υπογραφεί. Οι εν λόγω 
εγγυήσεις υπέρ των MME, που παρασχέθηκαν σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην 
Πορτογαλία και τη Γαλλία, υπερβαίνουν τα 165 εκατομμύρια Ecu, τα οποία πρέπει να 
εκταμιευθούν εντός των επομένων ενός - τριών ετών. Εξετάζεται η διενέργεια και 
άλλων πράξεων, επίσης στα πλαίσια συστημάτων αμοιβαίων εγγυήσεων, που θα 
επιτρέψουν όχι μόνο τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις πιστώσεις μέσω εγγυήσεων, 
αλλά και θα αυξήσουν τον όγκο των δανείων που χορηγούνται στις MME. 
2.1.2. ΟΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΛΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΥΠΕΡ ΤΩΝ 
MME 
Έχοντας συνείδηση του σημαντικότατου ρόλου τον οποίο διαδραματίζουν οι MME για 
την υλοποίηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, η Επιτροπή εφαρμόζει μια 
πραγματική πολιτική υποστήριξης των επιχειρήσεων, σκοπός της οποίας είναι η 
περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη. Η μεταρρύθμιση του 1988 επέτρεψε την ενίσχυση 
των δράσεανν που αναλαμβάνονται υπέρ της τοπικής ανάπτυξης τόσο βάσει των 
παραδοσιακών μεθόδων όσο και μέσω ρηξικέλευθων μορφών παρέμβασης. Το άρθρο 
1γ του κανονισμού ΕΤΠΑ66 αναθέτει, πράγματι, στο Ταμείο αυτό μια αποστολή 
"ανάπτυξης του ενδογενούς δυναμικού των περιφερειών για μέτρα ενεργοποίησης και 
υποστήριξης των πρωτοβουλιών τοπικής ανάπτυξης και των δραστηριοτήτων των 
MME". 
Στο παρόν μέρος θα αναπτυχθούν οι βασικοί προσανατολισμοί της Επιτροπής για την 
περίοδο προγραμματισμού 1994-1999, συμπληρώνοντας τις προηγούμενες εκθέσεις στις 
οποίες αναλύθηκαν εξαντλητικά οι βασικές αρχές της διαρθρωτικής δράσης της 
Κοινότητας υπέρ των MME, τα χρησιμοποιούμενα μέσα και ο τρόπος χρηματοδότησης 
τους, καθώς και ο απολογισμός για την περίοδο του 1989-19936. 
Κανονισμός (ΕΟΚ) 2083/93 του Συμβουλίου της 20.07.1993, ΕΕΚ L 193 της 31.07.1993, 
σ. 34. 
COM(94) 221 της 07.09.1994 και 5η ετήσια έκθεση για την εφαρμογή της μεταρρύθμισης των 
διαρθραπικώνταμείανν, COM(95) 30 της 20.03.1995. 
43 
2.1.2.1. Τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης 
Μέσω των νέων Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης (ΚΠΣ) και των Ενιαίων Εγγράφων 
Προγραμματισμού (ΕΕΠ), κατά μέσο όρο το 10% των συνολικών πόρων του ΕΤΠΑ 
διατίθενται ειδικά για μέτρα ενεργοποίησης και βελτίωσης του οικονομικού 
περιβάλλοντος, τα οποία απευθύνονται αποκλειστικά στις MME. Δεδομένου ότι οι 
δημοσιονομικοί πόροι του ΕΤΠΑ διπλασιάστηκαν για την περίοδο 1994-1999, το 
ποσοστό αυτό έχει σχεδόν διπλασιαστεί, από πλευράς σχετικής αξίας, σε σχέση με την 
περίοδο 1989-1993. Αυτή η ποσοτική πρόοδος οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις 
προσπάθειες που κατέβαλε η Επιτροπή κατά τις διαπραγματεύσεις. Βεβαίως, η εν λόγω 
αύξηση είναι περισσότερο αισθητή στις ζώνες των στόχων 2 (βιομηχανική παρακμή) 
και 5β (αγροτικές περιοχές) - όπου το ποσοστό αυτό κυμαίνεται κατά μέσο όρο 
μεταξύ 15 και 20% - από ό,τι στις ζώνες του στόχου 1. Στις ζώνες αυτές, δεν 
υπερβαίνει το 8%, εκτός από την περίπτωση της Πορτογαλίας, κυρίως χάρη στο 
πρόγραμμα εκσυγχρονισμού του πορτογαλικού οικονομικού ιστού (ιδίως PEDIP II), 
το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού του εμπορίου (PROCOM) και τα προγράμματα αγροτικής 
και τοπικής ανάπτυξης και περιφερειακών ενισχύσεων, και τις περιπτώσεις του 
γαλλικού και βελγικού Hainaut, της Φλεβολάνδης και των σχετικών περιοχών του 
Ηνωμένου Βασιλείου (ειδικότερα, Highland and Islands και Merseyside). Πρέπει, 
επίσης, να επισημανθεί ότι το πρόγραμμα υπέρ της ελληνικής βιομηχανίας περιλαμβάνει 
ένα υποπρόγραμμα για τις MME. 
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ζητούν πληροφορίες για τα επιχειρησιακά προγράμματα 
είτε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είτε απευθείας από τις αρμόδιες εθνικές ή 
περιφερειακές αρχές ή, ακόμη, από τα Euro-Info-Centres. 
Οι παρεμβάσεις του ΕΤΠΑ καλύπτουν δύο μεγάλες κατηγορίες δράσεων: 
ο υποστήριξη της ενθάρρυνσης της βίτησης υπηρεσιών από τις MME, μέσω της 
συγχρηματοδότησης εθνικών διαδικασιών ή καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων. 
Στα πλαίσια αυτά, τα βασικά μέτρα τα οποία συγχρηματοδοτεί η Ένωση είναι 
επιδοτήσεις για την πραγματοποίηση επενδύσεων που δημιουργούν θέσεις 
απασχόλησης, την πρόσληψη νέων και την αγορά εξοπλισμού για τον 
εκσυγχρονισμό της επιχείρησης ή την προστασία του περιβάλλοντος. Μπορεί 
επίσης να υποστηριχθεί η εκτέλεση μικρών έργων υποδομής οικονομικού 
χαρακτήρα (βιομηχανικές ζώνες, τεχνολογικά πάρκα, "φυτώρια" επιχειρήσεων, 
ακίνητα περιουσιακά στοιχεία επιχειρήσεων γενικά)· 
ο υποστήριξη της προσφοράς υπηρεσιών προς τις MME, η οποία συνίσταται στη 
δημιουργία, την ανάπτυξη ή την υποστήριξη δομών που βελτιώνουν το μη υλικό 
περιβάλλον εργασίας τους. 
Με τον τρόπο αυτό, χρηματοδοτούνται μηχανισμοί που ανταποκρίνονται στις 
κυριότερες ανάγκες τις οποίες εκφράζουν οι MME: 
ο Παοονύ συμβουλών και καινοτομία: τεχνολογικά κέντρα, κέντρα διαχείρισης, 
κέντρα επιχείρησης και καινοτομίας, οργανισμοί πιστοποίησης και τυποποίησης, 
τμήματα "επιχειρήσεων" εμπορικών και βιομηχανικών επιμελητηρίων, οργανώσεις 
εταιρειών παροχής συμβουλών· 
44 
ο Χρηματοδότηση: μηχανισμοί χρηματοπιστωτικής τεχνικής68, οι οποίοι έχουν 
πολυποίκιλες μορφές: ταμεία εγγυήσεων, κεφαλαίων εκκίνησης ή επιχειρηματικών 
κεφαλαίων, συμμετοχικά δάνεια, εταιρείες αμοιβαίων εγγυήσεων, χρηματοδοτική 
μίσθωση, factoring-
ο Διεθνοποίηση: μέτρα υποστήριξης των διεθνικών δράσεων των MME, τα οποία 
μπορούν να λάβουν μορφή τόσο συλλογική (ομαδική συμμετοχή σε εκθέσεις, 
κοινές υπηρεσίες προώθησης τα>ν εξαγα>γών) ή ατομική (συμμόρφωση ενός 
προϊόντος με τα ισχύοντα πρότυπα ή συσκευασία του, παροχή συμβουλών ή 
μελέτη ειδικών αγορών). 
Οι προσανατολισμοί τους οποίους συνιστά η Επιτροπή ευνοούν σαφώς τις παρεμβάσεις 
υπέρ της προσφοράς υπηρεσιών, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη όσον το δυνατόν 
ιιεναλύτεοης ολοκλήρωσης: πράγματι, η παροχή συμβουλών και η λήψη συνοδευτικών 
μέτρων υποστήριξης βελτιώνουν σημαντικά το ποσοστό επιβίωσης των νεοσύστατων 
MME και τις επιδόσεις των αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων αυτής της κατηγορίας. 
Συνδέονται, επομένως, χωρίς αμφιβολία, με την πρόσβαση των MME σε πιστωτικούς 
πόρους και με το κόστος των πιστώσεων αυτών, κόστος το οποίο εξαρτάται άμεσα 
από την εκτίμηση του σχετικού κινδύνου εκ μέρους των χρηματοπιστωτικών 
οργανισμών. 
2.1.2.2. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες 
Η Επιτροπή χρησιμοποιεί το δικαίωμα πρωτοβουλίας της προτείνοντας πολλές 
"κοινοτικές πρωτοβουλίες" που αφορούν ειδικά τις MME. Οι μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν τις πρωτοβουλίες αυτές μέσω των αρμόδιων 
αρχών που υπάρχουν σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο και που είναι υπεύθυνες για 
την συγκέντρωση και την επιλογή σχεδίων που εντάσσονται στους γενικούς 
προσανατολισμούς των επιχειρησιακών προγραμμάτων. 
Η κοινοτική πρωτοβουλία MME69, η οποία διαθέτει προϋπολογισμό 1 δισεκατομμυρίου 
Ecu για την περίοδο 1994-99 - εκ των οποίων 800 εκατομμύρια για τις περιφέρειες 
του στόχου 1 -, είναι φυσικά αλληλένδετη με όλες τις δράσεις που αναλαμβάνονται 
στα πλαίσια του Ολοκληρωμένου Προγράμματος υπέρ των MME και της Βιοτεχνίας, 
εφαρμόζεται όμως σύμφωνα με τις μεθόδους και τις διαδικασίες των διαρθρωτικών 
ταμείων. Αυτή η πρωτοβουλία καλύπτει, ειδικότερα, τις προηγούμενες πρωτοβουλίες 
TELEMATIQUE, PRISMA και STRIDE. 
Λαμβάνοντας υπόψη, αφενός μεν, τις δυνατότητες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης 
και αύξησης της ανταγωνιστικότητας των MME, αφετέρου δε, τα ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων αυτών στις περιφέρειες του στόχου 1, σκοπός της 
κοινοτικής πρωτοβουλίας MME - σύμφωνα με τους προσανατολισμούς της Λευκής 
Βίβλου για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση - είναι να 
συμβάλει στη διεθνοποίηση των MME και να διευκολύνει τη βελτίωση του επιπέδου 
ανταγωνιστικότητας τους. 
Βλέπε τον οδηγό το)ν μεθόδων χρηματοπιστωτικής τεχνικής που χρησιμοποιούνται στα 
πλαίσια των περιφερειακών πολιτικών, ο οποίος διατίθεται στους ενδιαφερόμενους από την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά από σχετική αίτηση τους. 
ΕΕ C 180 της 01.07.1994, σ. 10 έως 14. 
45 
Για την επίτευξη του στόχου αυτού, καθορίστηκαν 7 τομείς προτεραιότητας: βελτίωση 
των συστημάτων παραγωγής και οργάνωσης, περιβάλλον και ορθολογική χρήση της 
ενέργειας, συνεργασία με τα ερευνητικά κέντρα, πρόσβαση σε νέες αγορές, δίκτυα 
συνεργασίας, ενίσχυση των επαγγελματικών προσόντων, βελτίωση της πρόσβασης στο 
χρηματοπιστωτικό σύστημα. 
Η πρωτοβουλία αυτή αναμένεται να συμβάλει σημαντικά στην αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας των MME της Ένωσης, μέσω της βελτίωσης του περιβάλλοντος 
τους και της τεχνογνωσίας τους. Οι προτάσεις που έχουν υποβληθεί από τα κράτη 
μέλη περιλαμβάνουν μέτρα τόσο στον τομέα της συνεργασίας μεταξύ MME - με 
ειδικότερους στόχους τη διεθνοποίηση των επιχειρήσεων αυτών και την καλύτερη 
πρόσβαση τους στις εσωτερικές αγορές και τις δημόσιες συμβάσεις - όσο και στους 
τομείς της υπεργολαβίας, της χάραξης στρατηγικών ολικής ποιότητας, της συνεργασίας 
με ερευνητικά κέντρα, της πρόσβασης στις νέες τεχνολογίες, του μάρκετινγκ, της 
χρηματοδότησης, της βελτίωσης της οργάνωσης και της διαχείρισης των επιχειρήσεων 
ή, ακόμη, της διαχείρισης του περιβάλλοντος. Τα προγράμματα, τα οποία 
απευθύνονται στις MME του βιομηχανικού τομέα και του τομέα των υπηρεσιών, 
περιλαμβάνουν ενίοτε ρητά τον τομέα του εμπορίου, ενώ, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
όπως συμβαίνει με την Ισπανία και την Πορτογαλία, προβλέπονται ειδικά 
υποπρογράμματα. Περιλαμβάνονται, επίσης, προτάσεις που αφορούν ειδικά τις πάρα 
πολύ μικρές (Πορτογαλία) ή τις απλώς μικρές επιχειρήσεις (Ιρλανδία). 
Οι 12 κοινοτικές πρωτοβουλίες (INTERREG II, LEADER Π, REGIS II, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ, 
ADAPT, RECHAR II, RESIDER Η, KONVER, RETEX, TEXTILE-PORTUGAL, URBAN και 
PESCA), για τις οποίες την 1η Ιουλίου 1994 δημοσιεύθηκαν οι σχετικές ανακοινώσεις 
προς τα κράτη μέλη70, μπορούν επίσης να συμβάλουν στην ανάπτυξη των MME. Ως 
παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν τα εξής: 
ο REGIS: κύρια αποστολή της πρωτοβουλίας αυτής είναι η διαφοροποίηση του 
παραγωγικού ιστού των περισσότερο απομακρυσμένων περιφερειών της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την πλήρη συμμετοχή των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων τους στην μεγάλη εσωτερική αγορά. 
ο URBAN: αποστολή της πρωτοβουλίας αυτής είναι η αναζωογόνηση των 
υποβαθμισμένων αστικών συνοικιών μέσω μιας συνολικής και συντονισμένης 
στρατηγικής. Τα προτεινόμενα προγράμματα περιλαμβάνουν συχνά μέτρα που 
αποσκοπούν στην υποστήριξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, 
διευκολύνοντας την εγκατάσταση βιομηχανικών MME και MME του τομέα των 
υπηρεσιών - κυρίως εμπορικών -, με στόχο τη δημιουργία ενός ικανοποιητικού 
για τον πληθυσμό εμπορικού ιστού. 
ο RETEX: στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι η υποστήριξη των 
κλωστοϋφαντουργικών επιχειρήσεων των περιφερειών που πλήττονται περισσότερο 
από τον διεθνή ανταγωνισμό, προκειμένου να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα 
τους, με την προοπτική της πλήρους συμμετοχής των MME στη μεγάλη εσωτερική 
αγορά. 
EEC 180 της 01.07.1994. 
46 
ADAPT: η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στην προσαρμογή των επιχειρήσεων στις 
βιομηχανικές μεταβολές και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας τους (βλέπε 
σημείο H.2.I.3.2.). Η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον συντονισμό της 
πρωτοβουλίας αυτής, η οποία υπάγεται στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, με την 
πρωτοβουλία MME. 
2.1.2.3. Οι ρηξικέλευθες μορφές παρέμβασης 
Οι ρηξικέλευθες μορφές κοινοτικής παρέμβασης περιλαμβάνουν τις συνολικές 
επιδοτήσεις και τις πρότυπες δοκιμαστικές δράσεις. 
α) Η συνολική αναπτυξιακή επιδότηση, η οποία θεσπίστηκε το 198871, χορηγείται 
από την Κοινότητα σε υπάρχοντα ή νεοσύστατο οργανισμό, ο οποίος ονομάζεται 
"ενδιάμεσος οργανισμός", με στόχο την εφαρμογή μιας στρατηγικής χωροταξικής 
ανάπτυξης την οποία θα καταστρώσει και θα διαπραγματευτεί με την Επιτροπή, 
κατόπιν σχετικής συμφοονίας, και την οποία θα υλοποιήσει στη συνέχεια με δική 
του ευθύνη. 
Το άρθρο 6 του κανονισμού του ΕΤΠΑ72 αναφέρει ότι το μέσο αυτό πρέπει να 
χρησιμοποιείται κατά προτίμηση στα πλαίσια των ΚΠΣ υπέρ πρωτοβουλιών 
τοπικής ανάπτυξης, με ειδικότερο στόχο τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που 
να ευνοεί την ανάπτυξη των MME. 
Αυτή η χρηματοδοτική τεχνική γνώρισε μια σχετικά σταθερή ανάπτυξη κατά την 
περίοδο 1988-1993, κατά τη διάρκεια της οποίας συνάφθηκαν 31 συμβάσεις 
συνολικού ύψους 687 εκατομμυρίων Ecu. 22 από τις επιδοτήσεις αυτές αφορούσαν 
ενδιάμεσους οργανισμούς του ιταλικού Mezzogiorno, αποσκοπούσαν δε, στις 
περισσότερες περιπτώσεις, στην υποστήριξη δράσεων υποβοήθησης των MME στις 
περιφέρειες αυτές. Κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού αναμένεται να υπάρξει 
σημαντική ανάπτυξη αυτής της μορφής παρέμβασης, κυρίως στην Ιταλία και την 
Ισπανία, όπου, επί του παρόντος, 9 συμβάσεις βρίσκονται υπό κατάρτιση, έναντι 
2 κατά την προηγούμενη περίοδο. 
β) Οι κοινοτικές πρότυπες δοκιμαστικές δράσεις περιλαμβάνουν δοκιμασμένα 
προγράμματα: 
ο Τα "Ευρωπαϊκά Κέντρα Επιχειρήσεων και Καινοτομίας" (ΕΚΕΚ), τα οποία 
δημιουργήθηκαν το 1984, είναι εταιρικοί φορείς (συνεργασία δημόσιου - ιδιωτικού 
τομέα) εντοπισμού και επιλογής επιχειρηματιών και σχεδίων, που προσφέρουν το 
πληρέστερο δυνατό φάσμα υπηρεσιών προς την επιχείρηση και την υποστηρίζουν 
κατά την περίοδο της έναρξης των δραστηριοτήτων της. Μέχρι σήμερα, τα ΕΚΕΚ, 
από τα οποία περίπου 70 λειτουργούν κανονικά στο κοινοτικό έδαφος, έχουν 
συμβάλει στη δημιουργία περίπου 2.800 επιχειρήσεων, που αντιπροσωπεύουν 
16.000 άμεσες θέσεις απασχόλησης. Το δίκτυο αυτό αποτελεί τμήμα της ένωσης 
"Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Επιχειρήσεων και Καινοτομίας" (ΕΒΝ). 
72 Κανονισμός (ΕΟΚ) 2081/93 του Συμβουλίου της 20.07.1993, ΕΕ L 193 της 31.07.1993, 
σ. 9 και Κανονισμός (ΕΟΚ) 2082/93 του Συμβουλίουτης 20.07.1993, ΕΕ L 193 της 31.07.1993, 
σ. 25. 
Κανονισμός (ΕΟΚ) 2083/93 του Συμβουλίου της 20.07.1993, ΕΕ L 193 της 31.07.1993, 
σ. 37. 
47 
ο Στον τομέα της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων, η δράση Europartenariat 
- που οργανώθηκε από κοινού από τις αρμόδιες για την πολιτική των 
επιχειρήσεων υπηρεσίες της Επιτροπής και από τις υπηρεσίες των περιφερειακών 
πολιτικών - αποτελεί πρωτοβουλία η οποία έχει ως βασικό άξονα τις MME. 
Πράγματι, η πρωτοβουλία αυτή εγκαθιδρύει μεταξύ των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων της "περιφέρειας υποδοχής" (Ιρλανδία το 1988, Ανδαλουσία το 
1989, Ουαλλία το 1990, Πορτογαλία και νέα γερμανικά ομοσπονδιακά κρατίδια 
το 1991, Ελλάδα και Mezzogiorno το 1992, βορειοανατολική Γαλλία και Σκωτία 
το 1993, Πολωνία και 7 ισπανικές περιφέρειες της περιοχής του Ατλαντικού το 
1994) και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων των άλλων περιφερειών της 
Κοινότητας, επαφές που επιτρέπουν τη σύναψη συμφωνιών μεταξύ τους σε 
τεχνικό, εμπορικό και χρηματοοικονομικό επίπεδο: με τον τρόπο αυτό, πολλές 
χιλάδες επιχειρήσεις έχουν ήδη έλθει σε επαφή μεταξύ τους χάρη στο 
Europartenariat, πράγμα που έχει οδηγήσει στη σύναψη πολλών συμφωνιών 
συνεργασίας. 
Αυτή η ήδη δοκιμασμένη με επιτυχία μέθοδος χρησιμοποιείται επίσης στα πλαίσια 
πράξεων περισσότερο κλαδικού ή περιφερειακού χαρακτήρα, όπως είναι η δράση "Inter­
partenariat DOM", η οποία οργανώθηκε τον Ιούνιο του 1994 επίσης σε συνεργασία 
μεταξύ τωγ διαφόρων αρμόδιων υπηρεσιών. 
Αλλες πρότυπες δοκιμαστικές δράσεις στον τομέα της συνεργασίας μεταξύ των 
επιχειρήσεων αποσκοπούν: 
στη συνένωση περιφερειακών παραγωγών (περιλαμβανομένων των βιοτεχνών) και 
την προσέγγιση τους με τους παράγοντες του τομέα της διανομής (μάρκετινγκ 
περιφερειακών προϊόντων ποιότητας)· 
στη συνεργασία μεταξύ μεγάλων επιχειρήσεων και δικτύων υπεργολάβων, 
περιλαμβανομένου του τομέα των μεγάλων έργων υποδομής, καθώς και στην 
υποστήριξη της βιομηχανικής εξάπλωσης (Eurospin). 
τέλος, οι νέοι προσανατολισμοί που προτείνονται όσον αφορά τα πρότυπα 
δοκιμαστικά σχέδια (άρθρο 10 του κανονισμού ΕΤΠΑ) αποδίδουν γενικά ιδιαίτερη 
σημασία στην υποστήριξη της ανάπτυξης του ενδογενούς δυναμικού των 
περιφερειών, επιμένοντας, παράλληλα, στην πρόσβαση των επιχειρήσεων, και ιδίως 
των MME, στην Ε&ΤΑ και στις δυνατότητες που προσφέρει η κοινωνία των 
πληροφοριών. Η πτυχή αυτών των πρότυπων δοκιμαστικών σχεδίων η οποία 
αφορά την διαπεριφερειακή συνεργασία θα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη θέσπιση 
κοινών μέσων που θα επιτρέπουν στις MME των περιφερειών να βελτιώσουν την 
πρόσβαση τους στην ενιαία αγορά, κυρίως υποστηρίζοντας την προσφορά κοινών 
υπηρεσιών και συντονισμένων δράσεων διεθνούς προώθησης. 
48 
2.1.3. ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΙ ΟΙ MME 
2.1.3.1. Τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης 
Είναι κοινώς αποδεκτό ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν σημαντικότατη πηγή 
νέων θέσεων απασχόλησης. Η ίδρυση νέων μικρομεσαίων επιχειρήσεων και η ανάπτυξη 
των ήδη υφισταμένων αποτελεί στοιχείο ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία νέων 
θέσεων απασχόλησης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία σε 
ζητήματα όπως είναι η συμβολή των διαφόρων ειδών επιχειρήσεων στη δημιουργία 
θέσεων απασχόλησης και η ενθάρρυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας με στόχο 
την τόνωση της ίδρυσης περισσότερων MME. 
Η ευρείας κλίμακας αναθεώρηση του κανονισμού για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο 
(ΕΚΤ) τον Ιούλιο του 199373 έδωσε στο ΕΚΤ μεγαλύτερη ευελιξία και περισσότερο 
πολιτικό χαρακτήρα. Τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης τα οποία έχουν ήδη συμφωνηθεί 
ή προτείνονται σε σχέση με τους διάφορους στόχους τους οποίους επιδιώκουν τα 
διαρθρωτικά ταμεία αντικατοπτρίζουν μια περισσότερο συνεκτική και στρατηγική 
προσέγγιση της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων και των εξελίξεων της αγοράς 
εργασίας. Έχουν ληφθεί υπόψη οι τρεις προτεραιότητες τις οποίες καθόρισε για το 
ΕΚΤ η Επιτροπή στην Λευκή Βίβλο για την κοινωνική πολιτική74: 
ο βελτίωση της πρόσβασης στην εκπαίδευση και την αρχική κατάρτιση και 
αναβάθμιση της ποιότητας τους, καθώς επίσης προώθηση του ανθρώπινου 
δυναμικού στους τομείς της έρευνας, της επιστήμης και της τεχνολογίας· 
ο αύξηση της ανταγωνιστικότητας και πρόληψη της ανεργίας με την προσαρμογή 
του εργατικού δυναμικού στις μεταβαλλόμενες συνθήκες μέσω μιας συστηματικής 
επιδίωξης της συνεχούς κατάρτισης-
ο βελτίωση των δυνατοτήτων απασχόλησης για τους μακροχρόνια ανέργους και τα 
θύματα του κοινωνικού αποκλεισμού, μέσω της εφαρμογής μιας δέσμης μέτρων 
που θα ανοίξουν το δρόμο για την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη των 
ατόμων αυτών. 
Αποδίδεται ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία ή τη βελτίωση συστημάτων κατάρτισης 
μέσα στις επιχειρήσεις, περιλαμβανομένης της εκπόνησης ενδοεπιχειρησιακών σχεδίων 
κατάρτισης, της βελτίωσης του management και της θέσπισης μηχανισμών για την 
πρόβλεψη των τάσεων στις αγορές εργασίας. Επισημάνθηκαν επίσης οι ιδιαίτερες 
δυσκολίες που συναντούν οι MME για την αντιμετώπιση των αναγκών τους στον 
τομέα της ενδοεπιχειρησιακής κατάρτισης και ενθαρρύνθηκε η βελτίωση της ποιότητας 
των υπηρεσιών κατάρτισης που παρέχονται από εξωτερικούς φορείς και η προώθηση 
τεχνικών τηλεκατάρτισης, κατά τρόπον ώστε να εξευρεθούν δυνατότητες κατάρτισης 
που να συνδυάζουν χαμηλό κόστος και ευελιξία. Στην Ελλάδα, παραδείγματος χάριν, 
δημιουργούνται αποκεντρωμένα εγκεγκριμενα κέντρα για την παροχή συνεχούς 
κατάρτισης. 
73 Κανονισμός (ΕΟΚ) 2084/93 της 20.07.1993, ΕΕ L 193 της 20.07.1993, σ. 39. 
74 COM(94)333 της 27.U7.1994. 
49 
Έτσι, τόσο ο σημαντικός ρόλος τον οποίο μπορούν να διαδραματίσουν οι MME για 
τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, όσο και τα ιδιαίτερα προβλήματα που 
αντιμετωπίζουν για την ανάπτυξη του προσωπικού τους αναγνωρίζονται ευρέως. 
Μελετάται η προώθηση μιας πιο συστηματικής προσέγγισης όσον αφορά την συνεχή 
κατάρτιση, κατά τρόπον ώστε κατά την περίοδο 1994-1999 να διατεθούν από το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο περίπου 6 δισεκατομμύρια Ecu, ήτοι το 14% περίπου 
των συνολικών χορηγήσεων του Ταμείου. Οι δράσεις επικεντρώνονται σε μεγάλο 
βαθμό, αλλά όχι αποκλειστικά, στις περιφέρειες που υστερούν από πλευράς γενικής 
οικονομικής ανάπτυξης ή που έχουν πληγεί σοβαρά από τη βιομηχανική ή αγροτική 
παρακμή (στόχοι 1, 2 και 5β). Εφαρμόζονται, εξάλλου, και άλλα μέτρα σε ολόκληρη 
την Ένωση με στόχο την διευκόλυνση της προσαρμογής των εργαζομένων στις 
βιομηχανικές μεταβολές και στην εξέλιξη των συστημάτων παραγωγής (στόχος 4 και 
κοινοτικές πρωτοβουλίες). 
Ο νέος στόχος 4 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου αποσκοπεί "στη διευκόλυνση 
της προσαρμογής των εργαζομένων και των δύο φύλων, και ιδίως εκείνων που 
απειλούνται με ανεργία, στις βιομηχανικές μεταβολές και στις εξελίξεις των 
συστημάτων παραγωγής". Ειδικότερα, σκοπός των αναλαμβανομένων δράσεων είναι 
η συνεκτίμηση των ιδιαίτερων αναγκών των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Υπάρχουν 
τρεις κύριοι τομείς δράσης: 
ο η πρόβλεψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση των τάσεων της αγοράς εργασίας και 
των αναγκών επαγγελματικής κατάρτισης· 
ο η επαγγελματική κατάρτιση και επανακατάρτιση, καθοδήγηση και παροχή 
συμβουλών· 
ο η παροχή βοήθειας για τη βελτίωση και ανάπτυξη κατάλληλων συστημάτων 
κατάρτισης. 
Οι δράσεις του στόχου 4 εφαρμόζονται στο σύνολο των Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η 
προσέγγιση που έχει υιοθετηθεί είναι "οριζόντιου" χαρακτήρα, σε αντιδιαστολή με μια 
προσέγγιση η οποία θα ευνοούσε κάποιον ιδιαίτερο οικονομικό κλάδο. Ο στόχος 4 
προωθεί επίσης την προσέγγιση της "διευρυμένης εταιρικής σχέσης", δηλαδή την 
εμπλοκή όλων των σχετικών οικονομικών και κοινωνικών εταίρων και, παράλληλα, 
των φορέων κατάρτισης. Το επίπεδοΝκαι ο βαθμός εμπλοκής του κάθε εταίρου 
εξαρτάται από τη θεσμική πρακτική που ακολουθείται στο αντίστοιχο κράτος μέλος. 
Ένα από τα συνηθέστερα μέτρα που έχουν (moq^aoWçi να εφαρμόσουν τα κράτη μέλη 
είναι η ανάπτυξη της ικανότητας των διευθυντικών στελεχών των MME να 
διαχειρίζονται τις επερχόμενες μεταβολές συνθηκών και καταστάσεων (νέες τεχνολογίες, 
διαδικασίες, αγορές). Ένα άλλο βασικό θέμα με το οποίο ασχολήθηκαν τα κράτη μέλη 
είναι η επανακατάρτιση των εργαζομένων τα προσόντα: των οποίων δεν 
ανταποκρίνονται πλέον στις σημερινές ανάγκες, πράγμα που οδηγεί στην ανάπτυξη 
προγραμμάτων κατάρτισης τα οποία υποστηρίζουν την απόκτηση πολλών δεξιοτήτων 
από τους εργαζομένους και την ενεργό συμμετοχή τους σε διάφορα σημεία της 
παραγωγής και οργάνωσης στους κόλπους της επιχείρησης. 
Δίνεται επίσης έμφαση στη βελτίωση των ενδοεπιχειρησιακών συστημάτων κατάρτισης. 
Ορισμένες χώρες, παραδείγματος χάριν, αποφάσισαν να προωθήσουν την αμοιβαία 
συνεργασία μεταξύ διαφόρων επιχειρήσεων, με σκοπό (μεταξύ άλλων) την ανάπτυξη 
σχεδίων κατάρτισης για τους εργαζομένους. 
50 
Ενώ η έννοια της έγκαιρης πρόβλεψης και αντιμετώπισης των τάσεων της αγοράς 
εργασίας και η εμπλοκή τουλάχιστον ορισμένων μεγάλων εταιρειών αναπτύσσεται στην 
Γαλλία και τη Γερμανία, η προσέγγιση αυτή είναι πολύ λιγότερο ανεπτυγμένη σε άλλα 
κράτη μέλη. Η Γαλλία, παραδείγματος χάριν, από συνολικές πιστώσεις ύψους 300 
εκατομμυρΰυν Ecu που αντιστοιχούν στο στόχο 4 προτίθεται να δαπανήσει περίπου 228 
εκατομμύρια Ecu για την κατάρτιση των εργαζομένων εντός των επιχειρήσεων. Το 70% 
αυτών των κονδυλίων που θα διατεθούν για σκοπούς κατάρτισης (160 εκατομμύρια 
Ecu), θα αφορά εργαζομένους σε MME. Για τις περισσότερες χώρες, τα ακριβή 
στοιχεία για τα ποσά που διατίθενται για το σκοπό αυτό δεν είναι ακόμη διαθέσιμα. 
Ωστόσο, αναμένεται ότι οι MME θα επωφεληθούν από σημαντικό ποσοστό των πόρων. 
Οι συνολικές κοινοτικές δαπάνες για το στόχο 4, εκτός από τις περιφέρειες που 
υστερούν από πλευράς ανάπτυξης (στόχος 1), μόλις υπερβαίνει το 1 δισεκατομμύριο 
Ecu για την περίοδο 1994-1996. Γενικά, προβλέπεται ότι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις, 
τα κράτη μέλη και η Κοινότητα θα συμβάλουν ο καθένας κατά το ένα τρίτο στη 
χρηματοδότηση των μέτρων (επομένως, το 1 δισεκατομμύριο Ecu θα τριπλασιαστεί). 
2.1.3.2. Η κοινοτική πρωτοβουλία ADAPT 
Η πρωτοβουλία ADAPT είναι μια νέα διεθνική κοινοτική πρωτοβουλία, ειδικότερος 
σκοπός της οποίας είναι να βοηθήσει το εργατικό δυναμικό να αντεπεξέλθει στις 
μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η πρωτοβουλία αυτή εστιάζεται στην 
ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου των επιχειρήσεων μέσω συστημάτων κατάρτισης 
και απόκτησης επαγγελματικών προσόντων, πράγμα που συμβάλλει στην αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, του τομέα των υπηρεσιών και του εμπορίου. Οι 
δικαιούχοι του ADAPT θα είναι, σε μεγάλο βαθμό, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και το 
εργατικό δυναμικό τους. Οι τέσσερις κυριότεροι τομείς δράσης της πρωτοβουλίας ADAPT 
είναι οι εξής: 
ο κατάρτιση, παροχή συμβουλών και καθοδήγηση-
ο προγραμματισμός μελλοντικών αναγκών, προώθηση της δημιουργίας δικτύων και 
νέες ευκαιρίες απασχόλησης (απασχόληση και βιομηχανικές μεταβολές, 
επαγγελματικά προσόντα και ανάγκες κατάρτισης)· 
ο προσαρμογή των δομών και συστημάτων υποστήριξης· 
ο βελτίωση της πληροφόρησης, της διάδοσης των σχετικών στοιχείων και της 
ενημέρωσης. 
Οι δράσεις της πρίοτοβουλίας ADAPT θα είναι συμπληρωματικές προς εκείνες της 
κοινοτικής πρίοτοβουλίας για τις MME. Η πρωτοβουλία για τις MME, όπως και η 
πρωτοβουλία ADAPT, αφορά βασικά την προώθηση της προσαρμογής στις βιομηχανικές 
μεταβολές. Ωστόσο, επίκεντρο της πρωτοβουλίας για τις MME είναι η εισαγωγή νέων 
συστημάτων παραγωγής και οργάνωσης στις επιχειρήσεις (βλέπε σημείο ΙΙ.2.1.2.2.). 
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1995, κάθε κράτος μέλος πρέπει να έχει ήδη δημιουργήσει 
το πλαίσιο των εθνικών του προγραμμάτων. Η επιλογή των σχεδίων, η οποία ανήκει 
στην ευθύνη των εθνικών κυβερνήσεων, πρέπει να γίνει κατά το δεύτερο εξάμηνο του 
1995. 
51 
Η κοινοτική πρωτοβουλία ADAPT διαθέτει για την περίοδο 1995-1999 συνολικό 
προϋπολογισμό ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων Ecu. Από το ποσό αυτό, τα 400 
εκατομμύρια Ecu θα διατεθούν για δράσεις στις περιφέρειες που υστερούν από πλευράς 
ανάπτυξης (στόχος 1). Τα μέτρα που θα εφαρμοστούν στα πλαίσια της πρωτοβουλίας 
ADAPT συγχρηματοδοτούνται από την Κοινότητα: με τα επιπλέον χρήματα που θα 
διατεθούν από τα κράτη μέλη και τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, το συνολικό ποσό που 
θα δαπανηθεί για την πρωτοβουλία ADAPT αναμένεται να είναι τουλάχιστον τριπλάσιο. 
Λόγω της φύσης της πρωτοβουλίας αυτής, σημαντικό ποσοστό των ποσών που θα 
δαπανηθούν αναμένεται να χρησιμοποιηθεί προς όφελος των MME. 
2.1.3.3. Η τοπική ανάπτυξη και η απασχόληση 
Οι κοινοτικές δράσεις υπέρ της τοπικής ανάπτυξης και της απασχόλησης αφορούν 
συχνά τις MME, και ιδίως τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τη βιοτεχνία75. 
Κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου του 1994, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην 
τοπική ανάπτυξη και το ρόλο των MME, των πολύ μικρών επιχειρήσεων και της 
βιοτεχνίας για την ανάπτυξη της απασχόλησης76, πράγμα που οδήγησε την Επιτροπή, 
κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν, που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 
1994, να υποβάλει κατάλογο των κοινοτικών δράσεων υπέρ της τοπικής ανάπτυξης και 
της απασχόλησης77. Η έκθεση αυτή παρουσιάζει τα μέσα τα οποία θέτει στη διάθεση 
των επιχειρήσεων η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και αξιολόγηση σχετικά με τη χρήση 
των μέσων αυτών. Εξαγγέλλει προτάσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και 
της συνεκτικότητας των κοινοτικών δράσεων με βάση τον πειραματισμό, τη μεταφορά 
αποτελεσματικών μεθόδων και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δικτύων πληροφόρησης 
και συνεργασίας. Προτείνει, τέλος, την έναρξη ευρείας συζήτησης και ανταλλαγής 
απόψεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με στόχο την αποκατάσταση της συνεργασίας μεταξύ 
των κρατών μελών και της Ένωσης προς όφελος των τοπικών πρωτοβουλιών. Η 
έκθεση αυτή συμπληρώθηκε με έρευνα η οποία διεξήχθη στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
σχετικά με τις τοπικές πρωτοβουλίες ανάπτυξης και απασχόλησης78. 
Λεπτομερής παρουσίαση τ(ον προγραμμάτων ILE και LEDA περιλαμβάνεται στην έκθεση 
COM(94) 221 της 07.09.1994, σημείο 111.5. 
Δελτίο ΕΚ 06/1994, σημείο 1.6, σ. 10. 
SEC(94) 2199 της 19.12.1994. 
SEC(95)564 της 4.4.1995. 
52 
Τέλος, με βάση πρόταση της Επιτροπής79, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν 
(συμπληρώνοντας τις αποφάσεις που ελήφθησαν κατά τα δύο προηγούμενα συμβούλια 
των Βρυξελλών και της Κέρκυρας) καθόοισε πέντε βασικούς τομείς δράσεων 
προτεραιότητας στον τομέα της απασχόλησης , που εμπνέονται από τη Λευκή Βίβλο 
για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση και που αναμένεται να 
επηρεάσουν θετικά την ανάπτυξη των MME: 
1. βελτίωση των προοπτικών απασχόλησης των εργαζομένων με την προώθηση της 
πραγματοποίησης επενδύσεων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης· 
2. ένταση της απασχόλησης στην ανάπτυξη, και ιδίως: 
- περισσότερο ευέλικτη και ελαστική οργάνωση της εργασίας, κατά τρόπον που 
να ανταποκρίνεται τόσο στις επιθυμίες των εργαζομένων όσο και στις απαιτήσεις 
του ανταγωνισμού· 
- εφαρμογή μισθολογικής πολιτικής που να ευνοεί τις επενδύσεις οι οποίες 
δημιουργούν θέσεις απασχόλησης· 
- ενθάρρυνση της ανάληψης πρωτοβουλιών, ιδίως σε περιφερειακό και τοπικό 
επίπεδο, κατά τρόπον ώστε να καθίσταται δυνατή η δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης που να ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις, παραδείγματος χάριν, 
στον τομέα του περιβάλλοντος και των κοινωνικών υπηρεσιών· 
3. μείωση των έμμεσων μισθολογικών δαπανών, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσληψη 
εργαζομένων, κυρίως ανειδίκευτων· 
4. αύξηση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής που εφαρμόζεται στον τομέα της 
αγοράς εργασίας· 
5. λήψη μέτρων υπέρ των κατηγοριών πληθυσμού που πλήττονται ιδιαιτέρως έντονα 
από την ανεργία, και, κυρίως, υπέρ των νέων, των μακροχρόνια ανέργων, των 
ηλικιωμένων εργαζομένων και των ανέργων γυναικών. 
Κατ' εφαρμογήν των συμπερασμάτων αυτών, η Επιτροπή υπέβαλε πρόσφατα στο 
Συμβούλιο ανακοίνωση σχετικά με τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού 
υποστήριξης και τόνωσης της απασχόλησης (ESSEN), στην οποία, μεταξύ άλλων 
θεμάτων, εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να υποστηριχθεί η ανάληψη 
τοπικών πρωτοβουλιών ανάπτυξης και απασχόλησης, περιλαμβανομένου του ρόλου των 
πολύ μικρών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας ^ 
Η Πρωτοβουλία του Εσσεν αναγνωρίζει την ανάγκη ενίσχυσης της δημιουργίας θέσεων 
απασχόλησης στους ακόλουθους τομείς, που θα καλυφθούν κατά ένα μέρος από MME: 
υπηρεσίες οικιακής βοήθειας, φροντίδα παιδιών, νέες τεχνολογίες πληροφοριών και 
επικοινωνιών, βοήθεια σε νέους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, καλύτερη στέγαση, 
ασφάλεια, τοπικές υπηρεσίες συγκοινωνιών, αναζωογόνηση δημοσίων χώρων σε αστικές 
περιοχές, τοπικά εμπορικά καταστήματα, τουρισμός, οπτικοακουστικές υπηρεσίες, 
πολιτιστική κληρονομιά, τοπική πολιτιστική ανάπτυξη, διαχείριση αποβλήτων, 
υπηρεσίες παροχής νερού, προστασία και διαφύλαξη φυσικών περιοχών, και έλεγχος 
ρύπανσης. 
80 
80u "Δράσεις για τη μετατροπή της ανάπτυξης σε απασχόληση", πρόγραμμα δράσης Βρυξελλών 
(Φάση 2) της 28.11.94. 
Δελτίο ΕΚ 12/1994, σημείο 1.3. 
COM (95)250 της 13.06.1995. 
53 
2.1.4. ΤΟ ΕΓΤΠΕ-ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ MME 
Οι παρεμβάσεις του ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Προσανατολισμού αφορούν τους στόχους 1, 5β και 
5α. 
Όσον αφορά τις περιφέρειες του στόχου 1, το ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Προσανατολισμού 
παρεμβαίνει κυρίως υπό μορφή επιχειρησιακών προγραμμάτων, τα οποία 
χρηματοδοτούνται από ένα ή περισσότερα ταμεία, καθώς και υπό μορφή κοινοτικών 
πρωτοβουλιών, όπως είναι η πρωτοβουλία LEADER. Το συνολικό ύψος των πιστώσεων 
ανάληψης υποχρεώσεων για το έτος 1993 ανήλθε σε 866 εκατομμύρια Ecu για τα 
επιχειρησιακά προγράμματα (χωρίς τα ποσά που διατίθενται για τα ορισζόντια μέτρα 
του στόχου 5α). 
Σε ό,τι αφορά τη νέα περίοδο, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να προσδιοριστούν τα 
μέτρα υπέρ των MME, λόγω του γεγονότος ότι πολλά επιχειρησιακά προγράμματα δεν 
έχουν εγκριθεί ακόμη. 
Οι διαρθρωτικές πιστώσεις που διατίθενται για το LEADER II81 ανέρχονται σε 1,4 
δισεκατομμύρια Ecu, εκ των οποίων 900 εκατομμύρια Ecu για τις περιφέρειες του 
στόχου 1, για την περίοδο 1994-1999. Επειδή οι διαπραγματεύσεις είναι ακόμη σε 
εξέλιξη, δεν είναι δυνατόν να αναφερθεί με ακρίβεια το μέρος που θα διατεθεί για τις 
MME. Ωστόσο, είναι πιθανόν, όπως συνέβη και με το LEADER Ι, ότι οι MME θα 
επωφεληθούν σε μεγάλο βαθμό από τις παρεμβάσεις αυτές. 
Ο στόχος 5β, από την πλευρά του, αφορά 50 ζώνες σε 9 κράτη μέλη. Καλύπτει το 
5% του πληθυσμού και το 17% του κοινοτικού εδάφους. Στα πλαίσια του στόχου αυτού 
έχουν εγκριθεί 73 επιχειρησιακά προγράμματα, τα οποία αντιπροσωπεύουν ποσό ύψους 
2.607 εκατομμυρίων Ecu. Στις 31.12.1993, είχε αναληφθεί το σύνολο των πιστώσεων 
που προβλέπονταν για το στόχο αυτό. Λεπτομερής ανάλυση των κοινοτικών 
παρεμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν βάσει του στόχου 5β κατά την περίοδο 1989-
1993 περιλαμβάνεται στην έκθεση COM(94) 221 της 7.9.1994 (σημείο 1.1.1.). Οι 
πιστώσεις που διατίθενται για το στόχο 5β για τη νέα περίοδο 1994-1999 ανέρχονται 
σε 6.667 εκατομμύρια Ecu. Το ποσό αυτό καλύπτει πληθυσμό 28,523 εκατομμυρίων 
κατοίκων, ήτοι το 8,24% του πληθυσμού της Ένωσης. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο 
πληθυσμός των ζωνών του στόχου 5β παρουσιάζει αύξηση της τάξης του 72% σε σχέση 
με την κάλυψη της περιόδου 1989-1993. Δεδομένου ότι η φάση προγραμματισμού δεν 
έχει ακόμη ολοκληρωθεί για τις ζώνες αυτές, τα μέτρα υπέρ των MME δεν κατέστη 
ακόμη δυνατόν να προσδιοριστούν. 
Στα πλαίσια του στόχου 5α, το ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Προσανατολισμού παρεμβαίνει για την 
επιτάχυνση της προσαρμογής των γεωργικών διαρθρώσεων και τη βελτίωση των 
συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών και δασοκομικών προϊόντων. 
α) διαρθρωτικές ενισχύσεις για τον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμετελλεύσεων 
Η κοινοτική νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων στους αγρότες 
και στις ενώσεις παραγωγών. Οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν από το ΕΓΤΠΕ-Τμήμα 
Προσανατολισμού ανήλθαν, το 1993, σε 1.059 εκατομμύρια Ecu περίπου και 
αφορούσαν τη συγχρηματοδότηση τριών, κυρίως, μέτρων, ήτοι: 
EEC 180 της 01.07.1994, σ. 48. 
54 
την παροχή επενδυτικών ενισχύσεων σε 50.000 νέους γεωργούς κάθε χρόνο, με 
στόχο την διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων και την καλύτερη συνεκτίμηση του 
περιβάλλοντος· 
τη χορήγηση αντισταθμιστικών αποζημιώσεων σε μειονεκτικές ζώνες, μέτρο που 
καλύπτει πάνα) από 1,2 εκατομμύρια αγρότες και το 55% της γεωργικής έκτασης 
της Ένωσης· 
την παροχή ενισχύσεων για την εγκατάσταση και την πραγματοποίηση επενδύσεων 
εκ μέρους νέων αγροτών (πράγμα απαραίτητο για την ανανέωση του γεωργικού 
πληθυσμού), με μέσο όρο περίπου 20.000 εγκαταστάσεις κατ' έτος. 
Τα μέτρα αυτά σημείωσαν μεγάλη επιτυχία μεταξύ των κατόχων βιώσιμων 
εκμεταλλεύσεων και των νέων γεωργών, καθώς και στις χώρες που άρχισαν να τα 
χρησιμοποιούν πρόσφατα, όπως η Ισπανία ή η Πορτογαλία, στα πλαίσια του 
εκσυγχρονισμού της γεωργίας τους. 
β) ενισχύσεις για τον εκσυγχρονισμό της μεταποίησης και της εμπορίας των 
γεωργικών και δασοκομικών προϊόντων 
Δύο κανονισμοί προβλέπουν την παροχή κοινοτικής υποστήριξης για την 
πραγματοποίηση επενδύσεων που αφορούν τη μεταποίηση και την εμπορία γεωργικών 
[κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 866/90] και δασοκομικών προϊόντων [κανονισμός (ΕΟΚ) 
αριθ. 867/90]. Κατά την περίοδο 1991-1993, περίπου το 65% των σχεδίων που 
συγχρηματοδοτήθηκαν βάσει των κανονισμών αυτών αφορούσαν MME, που έλαβαν 
περίπου το 58% της συνολικής συνδρομής του ΕΓΤΠΕ, η οποία ανήλθε σε 1.217 
εκατομμύρια Ecu. Διαπιστώνεται ότι, ενώ οι MME αποτελούν πλειοψηφία όσον αφορά 
τον αριθμό των συγχρηματοδοτούμενων σχεδίων, ωστόσο, τα σχέδια που υποβάλλουν 
είναι μικρότερης εμβέλειας και, κατά συνέπεια, η συνδρομή του ΕΓΤΠΕ είναι 
αναλογικά χαμηλότερη για τις MME από ότι για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Εξάλλου, 
ο αριθμός των σχεδίων που υποβάλλονται από MME ποικίλλει σημαντικά από κράτος 
σε κράτος. Ωσ παράδειγμα αναφέρεται ότι τα σχέδια αυτά αποτελούν το 33% του 
συνόλου στη Δανία, αλλά το 100% στην Ισπανία και την Ελλάδα. Η μέση κοινοτική 
ενίσχυση για κάθε σχέδιο που υλοποιήθηκε από MME ήταν της τάξης των 304.600 Ecu 
(με διακυμάνσεις που κυμαίνονται από 65.649 Ecu στις Κάτω Χώρες έως 559.838 Ecu 
στην Ιρλανδία). 
2.1.5. Η ΚΟΙΝΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ MME 
Ο τομέας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας αποτελείται βασικά από MME. Έτσι, 
το 95% του κοινοτικού στόλου απαρτίζεται από σκάφη μήκους κάτω των 24 μέτρων 
και το 65% του ίδιου στόλου από σκάφη μήκους κάτω των 12 μέτρων. Τα τελευταία 
αυτά σκάφη απασχολούν το 40% του εργατικού δυναμικού, πράγμα που συνεπάγεται 
αναλογία 1,2 ναυτικών ανά σκάφος82. Ομοίως, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που 
εκπονήθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής83, η βιομηχανία μεταποίησης 
των προϊόντων της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας απασχολεί περίπου 90.000 άτομα 
τα οποία εργάζονται σε 2.240 περίπου εγκαταστάσεις, πράγμα που δίνει έναν κοινοτικό 
αέσο όοο 40 ατόμων ανά επιχείρηση. 
Πηγή: αρχείο του κοινοτικού στόλου. 
Στατιστική μελέτη για τον τομέα της μεταποίησης των προϊόντων της αλιείας και της 
υδατοκαλλιέργειας οχην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, Απρίλιος 1993. 
55 
Επομένως, οι MME είναι οι κυριότεροι αποδέκτες των διαρθρωτικών παρεμβάσεων της 
Κοινότητας υπέρ του αλιευτικού κλάδου. Από τον Ιανουάριο του 1994, η διαρθρωτική 
πτυχή της κοινής αλιευτικής πολιτικής αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του μηχανισμού 
των κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων. Στα πλαίσια αυτά, τα δύο προηγούμενα 
χρηματοδοτικά μέσα84 συγχίονεύθηκαν με αποτέλεσμα να θεσπιστεί το Χρηματοδοτικό 
Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ)85. 
Όπως συμβαίνει και με τα άλλα διαρθρωτικά ταμεία, η αρχή του συνολικού πολυετούς 
προγραμματισμού αποτελεί τον κανόνα, ενώ ο προγραμματισμός αυτός αποτελεί 
αντικείμενο διαπραγματεύσεων στα πλαίσια της εταιρικής σχέσης με τα κράτη μέλη. 
Τηρουμένων των απαιτήσεων της κοινής αλιευτικής πολιτικής, και ιδιαίτερα των 
στόχων αναδιάρθρωσης του στόλου, που καθορίζονται στα πολυετή προγράμματα 
προσανατολισμού, το Χ ΜΠΑ συμμετέχει στη χρηματοδότηση επενδύσεων και δράσεων 
στους ακόλουθους τομείς: 
αναδιάρθρωση και ανανέωση του αλιευτικού στόλου· 
εκσυγχρονισμός του αλιευτικού στόλου· 
βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των προϊόντων της αλιείας 
και της υδατοκαλλιέργειας· 
ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας και διευθέτηση των παράκτιων θαλάσσιων 
ζωνών· 
εξοπλισμός αλιευτικών λιμένων· 
διερεύνηση των αγορών. 
Το Χ ΜΠΑ συμβάλλει επίσης στην εφαρμογή μέτρων προσαρμογής των ικανοτήτων και 
στη σύσταση προσωρινών ενώσεων επιχειρήσεων και μικτών εταιρειών. 
Οι επενδύσεις που είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν από το Χ ΜΠΑ αφορούν, 
ιδιαίτερα, τους όρους εκμετάλλευσης των σκαφών, την βελτίωση της επιλεκτικότητας 
των αλιευτικών τεχνικών και εργαλείων, τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και 
την ευθυγράμμιση με τα κοινοτικά πρότυπα που ισχύουν στους τομείς της υγιεινής των 
προϊόντων, της υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας και της προστασίας του 
περιβάλλοντος. 
Η κοινοτική συμμετοχή μπορεί να φθάσει έως το 75% των δημόσιων δαπανών στις 
περιφέρειες που καλύπτονται από το στόχο 1 των διαρθρωτικών ταμείων και έως το 
50% στις άλλες περιφέρειες. Τα ποσοστά αυτά ανέρχονται, αντιστοίχως, σε 50 και 30% 
για τις παραγωγικές επενδύσεις. Το ΧΜΠΑ διαθέτει προϋπολογισμό περίπου 2,7 
δισεκατομμυρίων Ecu για την περίοδο 1994-1999. 
Κανονισμός (ΕΟΚ) 4028/86 και κανονισμός (ΕΟΚ) 4042/89. 
Κανονισμός (ΕΟΚ) 2080/93 του Συμβουλίου της 20.07.1993 περί καθορισμού των κριτηρίων 
και των όρων των κοινοτικών παρεμβάσεων διαρθρωτικού χαρακτήρα στον τομέα της αλιείας 
και της υδατοκαλλιέργειας, καθώς και στον τομέα της μεταποίησης και της εμπορίας των 
προϊόντων τους. 
56 
Πρέπει επίσης να επισημανθεί η έγκριση της κοινοτικής πρωτοβουλίας PESCA86, η 
οποία συμπληρώνει το Χ ΜΠΑ. Η πρωτοτυπία της πρωτοβουλίας PESCA έγκειται στο 
γεγονός ότι αποσκοπεί στην κατάρτιση και εφαρμογή εξαιρετικά στοχοθετημένων 
σχεδίων προκειμένου να βοηθήσει τον αλιευτικό τομέα να επιτύχει τη μεταρρύθμιση του 
και να αναζωογονήσει τον κοινωνικοοικονομικό ιστό των παράκτιων ζωνών. Η 
πρωτοβουλία PESCA διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 250 εκατομμυρίων Ecu (εκ τα)ν 
οπούον 125 εκατομμύρια Ecu για τις ζώνες του στόχου 1) για την περίοδο 1994-1999. 
Τέλος, κατόπιν σχετικού αιτήματος του Συμβουλίου, η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση για 
τα κοινωνικοοικονομικά συνοδευτικά μέτρα που συνδέονται με την αναδιάρθρωση του 
αλιευτικού τομέα87. 
2.1.6. Ο ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
ΚΑΙ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
Όσον αφορά τα νέα χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης, δηλαδή τα επιδοτούμενα δάνεια 
της ΕΤΕπ για τις MME και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, οι υπηρεσίες της 
πολιτικής των επιχειρήσεων συνεργάζονται με τις υπηρεσίες των χρηματοπιστωτικών 
θεμάτων και με την ΕΤΕπ, με σκοπό να δώσουν την δυνατότητα στις MME να 
επωφεληθούν πλήρως από αυτές τις δυνατότητες που τους προσφέρονται. 
Οι αρμόδιες για την πολιτική των επιχειρήσεων υπηρεσίες συνεργάζονται με τις 
υπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για τα διαρθρωτικά ταμεία στα πλαίσια της εφαρμογής 
των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης (1994-1995) και των επιχειρησιακών 
προγραμμάτα>ν που τα συνοδεύουν, καθώς και στα πλαίσια των κοινοτικών 
πρωτοβουλιών, και ιδίως των πρωτοβουλκόν MME και ADAPT, κατά τρόπον οκιτε η 
υποστήριξη προς τις MME να είναι αποτελεσματική και "ορατή". Στο πλαίσιο αυτό, 
συμμετέχουν στις διυπηρεσιακές εργασίες και στις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη. 
Είναι μέλη των επιτροπών παρακολούθησης των προγραμμάτων που ενδιαφέρουν 
ιδιαίτερα τις MME, όπως είναι τα προγράμματα τα σχετικά με τη βιομηχανία και τις 
υπηρεσίες (Ιρλανδία, Ιταλία, Ελλάδα και Πορτογαλία) ή την τοπική ανάπτυξη 
(Ιρλανδία, Πορτογαλία), ενώ το ίδιο θα συμβεί βεβαίως και με τα προγράμματα που 
αφορούν την πρωτοβουλία MME. Το 1995 θα σημαδευτεί από την ολοκλήρωση των 
διαπραγματεύσεων που διεξάγονται με τα κράτη μέλη για την έγκριση των 
επιχειρησιακών προγραμμάτων που αφορούν τις πρωτοβουλίες MME και ADAPT, 
προγραμμάτων τα οποία αναμένεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των 
MME. 
Ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη, η οποία δημοσιεύθηκε στην ΕΕ C 180 της 01.07.1994, σ. 
1. 
COM(95) 55 της 20.03.1995. 
57 
Ενώ κατά την περίοδο 1989-1993 διατέθηκαν σημαντικά ποσά για την υποστήριξη της 
βιομηχανίας και των υπηρεσιών βάσει των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης (ΚΠΣ) 
(περίπου 20% του συνολικού προϋπολογισμού), ωστόσο, οι MME δεν μπόρεσαν 
πάντοτε να επωφεληθούν πλήρως από τις δράσεις αυτές88. Τα νέα ΚΠΣ, που 
εγκρίθηκαν για την περίοδο 1994-1999, αποδίδουν αυξημένη σημασία στην ανάπτυξη 
των MME. Τα επιχειρησιακά προγράμματα που έχουν ήδη εγκριθεί προβλέπουν, 
πράγματι, σημαντικά ποσά υπέρ των MME, προτείνοντας ενίοτε υποπρογράμματα για 
τις MME (Ελλάδα) ή ακόμη και προγράμματα υπέρ του εμπορίου (Πορτογαλία). Στο 
εξής, πρέπει να ληφθεί μέριμνα, μέσω της σύστασης επιτροπών παρακολούθησης, ώστε 
να εξασφαλιστεί η συγκεκριμένη υλοποίηση αυτών των μέτρων υπέρ των MME. 
Το συμπέρασμα είναι ότι έχει αναπτυχθεί μια στενότερη συνεργασία μεταξύ των 
υπηρεσιών της Επιτροπής, η οποία επιτρέπει την καλύτερη συνεκτίμηση της διάστασης 
MME στα διάφορα προγράμματα. Η συνεργασία αυτή επιτρέπει τον αποτελεσματικότερο 
συντονισμό των παρεμβάσεων, με σκοπό την ενίσχυση της συνοχής, της προβολής και 
της αποτελεσματικότητας τους. Ωστόσο, λόγω της αποκεντρωμένης διαχείρισης των 
προγραμμάτων, αφής στιγμής τα προγράμματα εγκριθούν, ο ρόλος της Επιτροπής 
περιορίζεται στην παρακολούθηση και τον έλεγχο της εφαρμογής τους. Κατά συνέπεια, 
με βάση την αρχή της εταιρικής σχέσης, τα κράτη μέλη, οι περιφερειακές και τοπικές 
αρχές, καθώς και οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι πρέπει να ευαισθητοποιηθούν 
και να συνειδητοποιήσουν το σημαντικότατο ρόλο τον οποίο διαδραματίζουν οι MME 
για την υλοποίηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. 
2.2. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΟΙ MME 
Στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης89, καταβάλλονται αυξημένες προσπάθειες για τη διευκόλυνση της συμμετοχής 
των MME στα κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα, και τούτο χάρη στο στενό 
συντονισμό της πολιτικής των επιχειρήσεων με την πολιτική Ε&ΤΑ. Το κεφάλαιο αυτό, 
εκτός από μια "αναδρομική" ανάλυση της συμμετοχής των MME στο τρίτο πρόγραμμα-
πλαίσιο, παρουσιάζει τις σημαντικότερες καινοτομίες που περιλαμβάνει το τέταρτο 
πρόγραμμα-πλαίσιο προκειμένου να διευκολύνει τη συμμετοχή των MME. 
2.2.1 ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ MME 
Ενώ δεν υπάρχει επίσημος ορισμός των MME στα πλαίσια των ερευνητικών 
προγραμμάτων της Επιτροπής, ωστόσο, ο ορισμός που χρησιμοποιήθηκε για τη δράση 
CRAFT στα πλαίσια του τρίτου προγράμματος-πλαισίου (ΠΠ III) εφαρμόζεται ως 
προσωρινός ορισμός για τον καθορισμό των επιλέξιμων επιχειρήσεων που μπορούν να 
επωφεληθούν από τα ειδικά για τις MME μέτρα "τεχνολογικής τόνωσης" που 
εφαρμόζονται στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου (ΠΠ IV). Σύμφωνα 
με τον προσωρινό αυτό ορισμό, μια επιχείρηση θεωρείται MME εφόσον πληροί τους 
παρακάτω όρους: 
Στην έκθεση της για τον συντονισμό των κοινοτικών δράσεων υπέρ των MME και της 
βιοτεχνίας, της 07.09.1994, η Επιτροπή αναλύει τον τρόπο με τον οποίο οι MME 
επωφελήθηκαν από τα διαρθρωτικά ταμεία και προβαίνει σε ορισμένες συστάσεις για την 
αύξηση και τη βελτίοκτη της χρήσης των πόρων αυτών από τις MME, COM(94) 207, σημείο 
1.1.5. 
4ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, ΕΕ L 126 της 18.05.1994, σ. 
1. 
58 
δεν έχει περισσότερους από 500 εργαζομένους-
ο ετήσιος κύκλος εργασιών της δεν υπερβαίνει τα 38 εκατομμύρια Ecu· 
δεν ελέγχεται σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 1/3 από φορέα μεγαλύτερο από 
MME (με βάση τον κύκλο εργασιών και τον αριθμό των εργαζομένων), εκτός 
αν πρόκειται για χρηματοπιστωτικό επενδυτή, όπως, παραδείγματος χάριν, 
τράπεζα ή εταιρεία επιχειρηματικού κεφαλαίου. 
Στο μέλλον, αυτός ο προσωρινός ορισμός θα μπορούσε να αναθεωρηθεί, κατά τρόπον 
ώστε να θεσπιστεί ένας συνεκτικός ορισμός των MME για όλα τα κοινοτικά 
προγράμματα. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα παρακολουθήσει εκ του σύνεγγυς τη 
συμμετοχή των MME στην τάξη μεγέθους κάτω των 250 απασχολουμένων, με σκοπό 
να διαπιστώσει αν τα προγράμματα της λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τις ανάγκες των 
επιχειρήσεων αυτών, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 99,8% του συνόλου των 
επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πράγματι, το πρόγραμμα CRAFT έδειξε ότι το 
90% των συμμετεχουσών MME έχουν πέσει στην κάτω των 250 εργαζομένων κατηγορία 
μεγέθους. 
2.2.2. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΩΝ MME ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ-ΠΛΑΙΣΙΟΥ 
2.2.2.1. Στατιστικά στοιχεία 
Στον πίνακα 2 παρέχονται συνοπτικά στατιστικά στοιχεία σχετικά με τα ποσοστά 
συμμετοχής των MME στα επιμέρους προγράμματα του προγράμματος-πλαισίου III και 
την αντίστοιχη οικονομική συμβολή της Κοινότητας σε κάθε πρόγραμμα. Γενικά, ο 
συνολικός αριθμός των MME που συμμετέσχαν στα προγράμματα ανήλθε σε 6.368. 
Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει δημοσιονομικές πιστώσεις ύψους 1,035 εκατομμυρίων 
Ecu, πράγμα που αντιστοιχεί με το 22% της συνολικής οικονομικής συμβολής της 
Κοινότητας. 
Τα στοιχεία του πίνακα 2 πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή, διότι 
περιλαμβάνουν όλες τις επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 500 εργαζομένους, 
χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οποιαδήποτε άλλα κριτήρια κύκλου εργασιών ή 
ιδιοκτησιακού καθεστώτος (παραδείγματος χάριν, περιλαμβάνονται και οι θυγατρικές 
μεγάλων εταιρειών). 
59 
Πίνακας 2 
Συμμετοχή των MME στα επιμέρους προγράμματα του 3ου προγράμματος-πλαισίου Ε&ΤΑ 
Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών : BRITE EURAM II 
- Βιομηχανική και στοχοθετημένη βασική έρευνα 
- CRAFT (Φάση 1) 
- CRAFT (Φάση 2) 
- Βραβεία σκοπιμότητας 
ESPRIT 
RACE 
Τηλεπληροφορική 
Μη πυρηνική ενέργεια 
Μετρήσεις και δοκιμές 
Γεωργία και γεωργική βιομηχανία 
Αεροναυπηγική 
Επιστήμες και τεχνολογίες της θάλασσας 
Περιβάλλον 
Βιοτεχνολογία 
Πυρηνική σχάση 
Βιοϊατρική και υγεία 
Ανθρώπινο κεφάλαιο Αριθμός 
συμμετοχών 
MME* 
3427 
652 
1304 
1203 
268 
1250 
585 
411 
341 
44 
59 
37 
52 
80 
20 
22 
7 
33 Ποσοστό (%) επί 
των συνολικών 
συμμετοχών* 
56% 
24% 
95% 
70% 
100% 
27% 
41% 
20,3% 
17% 
13% 
10% 
9% 
7% 
3% 
2% 
2% 
1% 
<1% Κοινοτική 
χρηματοδότηση (εκατ. 
Ecu) 
219 
139 
5 
67 
8 
459 
185 
86 
49 
5 
6 
2,5 
7 
10 
2 
1 
2 
2 Ποσοστό (%) της 
συνολικής κοινοτικής 
χρηματοδότησης 
30% 
24% 
100% 
100%91 
100% 
31% 
34% 
23,6% 
21% 
12% 
3% 
4% 
7% 
3% 
1% 
3% 
1% 
1% 
Η συμμετοχή μιας και της αυτής MME σε δύο διαφορετικά σχέδια λογίζεται ως δύο συμμετοχές. 
90 Στατιστικά στοιχεία για τις συμβάσεις που υπογράφηκαν έως την 01.11.1994. 
91 Παρά το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης διενεργούνται από υπεργοληπτικούς οργανισμούς Ε&Α, 
τα αποτελέσματα χρησιμοποιούνται εξ ολοκλήρου προς όφελος των προτεινουσών MME. 
Πηγή : Γενική Διεύθυνση Ε&ΤΑ 
60 
2.2.2.2. BRITE EURAM 
α) CRAFT και Βραβεία Σκοπιμότητας 
Στα πλαίσια του προγράμματος BRITE EURAM (βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες 
υλικών), η Επιτροπή θέσπισε δύο ειδικά προγράμματα για τις MME, τα Βραβεία 
Σκοπιμότητας (1989) και το CRAFT (1991), με στόχο να αυξήσει τόσο την ποσοτική 
όσο και την ποιοτική συμμετοχή των MME στο πρόγραμμα-πλαίσιο. Τα Βραβεία 
Σκοπιμότητας απευθύνονταν σε MME που διέθεταν ικανότητα διεξαγωγής εργασιών 
Ε&ΤΑ και που επιθυμούσαν να προετοιμασθούν με στόχο να αναλάβουν σημαίνοντα ή 
ηγετικό ρόλο σε μεγάλο σχέδιο πολλών εταίρων, ενώ το πρόγραμμα CRAFT αφορούσε 
τις MME που διέθεταν ελάχιστα ή και μηδενικά μέσα διεξαγωγής εργασιών Ε&ΤΑ, 
τους παρείχε δε τη δυνατότητα να αναθέσουν σε τρίτους φορείς που διέθεταν τέτοια 
μέσα την εκτέλεση εργασιών Ε&ΤΑ για λογαριασμό τους. 
Τα συνολικά στοιχεία που εμφαίνονται στον πίνακα 2 για το BRITE EURAM έχουν 
χωριστεί σε επιμέρους κατηγορίες, κατά τρόπον ώστε να καταδειχθεί το αποτέλεσμα 
των ειδικών δράσεων για τις MME. Επιπλέον, όταν συσχετίζονται με το ύψος του 
διαθέσιμου προϋπολογισμού (δηλαδή με την κοινοτική χρηματοδότηση), τα σχετικά με 
τη συμμετοχή στοιχεία αποκαλύπτουν το ισχυρό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα το 
οποίο προκύπτει από τον ειδικό χαρακτήρα των δράσεων ως πρωτοβουλιών που 
αφορούν ειδικά τις MME. 
Για την Φάση 1 του CRAFT, οι 1.304 συμμετοχές MME αντιστοιχούν σε 391 
συνοπτικές προτάσεις που επελέγησαν για περαιτέρω ανάπτυξη, το 83% των οποίων 
είχε συνέχεια με υποβολή ολοκληρωμένης πρότασης για ερευνητική εργασία. Συνολικά, 
στα πλαίσια της Φάσης 2 του CRAFT (συνεργατική έρευνα) επελέγησαν για 
χρηματοδότηση 165 προτάσεις, με τη συμμετοχή, όπως αναφέρθηκε, άνω των 1.200 
MME. Αυτό το επίτευγμα του CRAFT αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, δεδομένου 
ότι οι περισσότερες από αυτές τις MME (80%) συμμετείχαν για πρώτη φορά σε 
κοινοτικές δραστηριότητες Ε&ΤΑ, ενώ το 50% δεν είχαν καμία απολύτως προηγούμενη 
εμπειρία συνεργασίας σε θέματα Ε&ΤΑ. 
Η δράση CRAFT κατέστησε δυνατό τον τριπλασιασμό του αριθμού των MME που 
συμμετέχουν στο πρόγραμμα BRITE EURAM. Η φύση των σχεδίων "συνεργατικής 
έρευνας" που υποστηρίζονται από το CRAFT κατέστησε τη δράση αυτή ιδιαίτερα 
δημοφιλή στους κύκλους των παραδοσιακών βιομηχανικών τομέων, όπως είναι η 
κλωστοϋφαντουργία, η κατεργασία υλικών, η βυρσοδεψία, η μηχανολογία, ο 
κατασκευαστικός τομέας, η επεξεργασία ξύλου και η επιπλοποιία. Πολλά σχέδια 
ασχολούνται με προβλήματα τα οποία αφορούν τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής και 
των εφαρμοζομένων μεθόδων μέσω της προσαρμογής των υφισταμένων τεχνολογιών. 
61 
Δεδομένου του χαρακτήρα των εμπλεκομένων εταιρειών, η επιτυχία του CRAFT 
οφείλεται στη διεξαγωγή μιας συστηματικής εκστρατείας πληροφόρησης και παρακίνησης 
των MME, η οποία εφαρμόστηκε σε μεγάλο βαθμό μέσω ενός ευρωπαϊκού δικτύου 
επίσημα καθορισμένων εθνικών εστιακών σημείων CRAFT. Εκτός από τις ειδικές 
δράσεις παρακίνησης των MME, που διεξήχθησαν σε κλαδική/διεθνική βάση, τα εθνικά 
εστιακά σημεία και τα συνδεδεμένα μ' αυτά υποδικτυα ενήργησαν ως αποκεντρωμένες 
πηγές πληροφόρησης και παροχής συμβουλών, ανταποκρινόμενα σε συγκεκριμένα 
αιτήματα και αναλαμβάνοντας δραστηριότητες προώθησης με δική τους πρωτοβουλία, 
πάντοτε με στόχο την παροχή βοήθειας στις MME στη διαδικασία κατάρτισης και 
υποβολής προτάσεων. 
Οι βραβευμένοι με τα Βραβεία Σκοπιμότητας και όλες οι άλλες MME που πήραν μέρος 
στα διάφορα προαναφερθέντα ειδικά προγράμματα αντιπροσωπεύουν την τεχνολογική 
"αφρόκρεμα" του πληθυσμού των MME. Παρά το γεγονός ότι αυτές οι MME είναι 
συνήθως καλύτερα εξοπλισμένες και ενημερωμένες σχετικά με τα κοινοτικά 
προγράμματα Ε&ΤΑ, ωστόσο εξακολουθούν να υποφέρουν από μειονεκτήματα 
σημαντικής κλίμακας όταν συγκρίνονται με μεγαλύτερες εταιρείες. Πράγματι, μια 
μελέτη που διενεργήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος BRITE EURAM αποκάλυψε 
ότι οι MME αποκομίζουν πολύ μικρότερα οφέλη από τη συμμετοχή τους σε σχέδια 
συνεργατικής βιομηχανικής έρευνας απ* ό,τι οι μεγάλες εταιρείες ή οι MME που 
είναι θυγατρικές μεγάλων εταιρειών. Το γεγονός αυτό είχε σαφή αντίκτυπο στη φύση 
των βελτιώσεων που έγιναν στα ειδικά προγράμματα για τις MME που θα 
εφαρμοσθούν βάσει του προγράμματος-πλαισίου IV. 
Και τα δύο αυτά προγράμματα, υπό τη σημερινή μορφή τους, ολοκληρώθηκαν το 
1994, δεδομένου ότι το έτος αυτό λήγει η περίοδος εφαρμογής του τρίτου 
προγράμματος-πλαισίου (ΠΠ III) και αρχίζει η εφαρμογή του τέταρτου προγράμματος-
πλαισίου (ΠΠ IV). Ωστόσο, αυτή η αλλαγή της σκυτάλης μεταξύ των δύο αυτών 
προγραμμάτων-πλαισίων αποτελεί σημαντικό ορόσημο όσον αφορά τις ερευνητικές 
δράσεις που αφορούν ειδικά τις MME. Λαμβάνοντας υπόψη την επιτυχία που 
σημείωσε η δράση CRAFT στα πλαίσια του προγράμματος BRITE EURAM II, 
αποφασίστηκε η εφαρμογή μιας νέας βελτιωμένης δράσης CRAFT, που θα ενσωματώνει 
την αρχή των Βραβείων Σκοπιμότητας σε όλα τα ειδικά προγράμματα βιομηχανικού 
χαρακτήρα που θα υλοποιηθούν στα πλαίσια του ΠΠ IV (βλέπε σημείο Π.2.2.3.). 
62 
β) Συγκεκριμένα παραδείγματα χαρακτηριστικών σχεδίων CRAFT στα πλαίσια του 
BRITE EURAM II 
"Κατασκευή λείων κεραμικών σμάλτων με βελτιωμένη σκληρότητα και αντοχή στη 
φθορά" 
Στοιχεία αναφοράς CR - 1001-91 
Το σχέδιο αυτό άρχισε να εφαρμόζεται το Φεβρουάριο του 1993. Στόχος του είναι η 
ανάπτυξη νέων μεθόδων κατασκευής στιλπνών και μη (ματ) σμάλτων 
(υαλοβερνικωμάτων) για κεραμικά πλακίδια δαπέδου με βελτιωμένη σκληρότητα και 
αντοχή στην τριβή, πράγμα που μειώνει την ποσότητα ακαθαρσιών που παρακρατούνται 
από τα πλακίδια αυτά. Στο σχέδιο συμμετέχουν συνολικά 8 MME (2 γερμανικές, 2 
βρετανικές, 2 ισπανικές, μια ιρλανδική και μια ιταλική), 6 από τις οποίες ασχολούνται 
με την κατασκευή και τη διανομή κεραμικών πλακιδίων, μια κατασκευάζει σμάλτα 
(υαλοβερνικώματα), ενώ η τελευταία ασχολείται με κατασκευαστικές εργασίες. Δύο 
ερευνητικά κέντρα, ένα στο Βέλγιο και ένα στην Ισπανία, διεξάγουν την ερευνητική 
εργασία για λογαριασμό των MME που πρότειναν το σχέδιο αυτό. 
"Ανάπτυξη και χαρακτηρισμός επιφανειακών επεξεργασιών για την εξουδετέρωση 
αλλεργιών που προκαλούνται από το νικέλιο" 
Στοιχεία αναφοράς CR - 1076-91 
Το σχέδιο αυτό, το οποίο άρχισε να εφαρμόζεται το Δεκέμβριο του 1993, αποσκοπεί 
στην ανάπτυξη μιας διαδικασίας για την επικάλυψη της επιφάνειας νικελίου, με στόχο 
την αποφυγή των προβλημάτων αλλεργίας που προκαλεί το νικέλιο όταν έρχεται σε 
επαφή με το δέρμα. Στο σχέδιο, το οποίο έχει ιδιαίτερη σημασία για την 
κοσμηματοποιία και την ωρολογοποιία, συμμετέχουν συνολικά 14 MME από τρεις χώρες 
(7 γαλλικές, 2 ισπανικές και 5 ιταλικές). 8 από αυτές τις MME ασχολούνται με την 
ηλεκτρολυτική επιμετάλλωση, δύο κατασκευάζουν όργανα ακριβείας, μία ασχολείται με 
την προμήθεια υλικών και τρεις ασχολούνται με την κοσμηματοποιία Τρία ερευνητικά 
ιδρύματα (ένα στη Γαλλία, ένα στην Ισπανία και ένα στην Ιταλία) διεξάγουν την έρευνα 
για λογαριασμό των προαναφερομένων MME. 
63 
2.2.2.3 Ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφόρησης 
και των τηλεπικοινωνιών (ESPRIT) 
Το πρόγραμμα των τεχνολογιών της πληροφόρησης ESPRIT III, το οποίο διαθέτει 
προϋπολογισμό 1.532 εκατομμυρίων Ecu για την περίοδο 1991-1994, καλύπτει τους εξής 
τομείς: την μικροηλεκτρονική, την προηγμένη επεξεργασία των πληροφοριών, τους 
υπολογισμούς και τα δίκτυα υψηλής απόδοσης, τα προηγμένα συστήματα πληροφοριών 
για τις επιχειρήσεις και την πραποβουλία για τα ανοικτά συστήματα μικροεπεξεργαστών, 
την ολοκληρωμένη παραγωγή με τη βοήθεια υπολογιστή και, τέλος, τη βασική έρευνα. 
α) Η εφαρμογή του προγράμματος ESPRIT III 
Η εφαρμογή των δράσεων Ε&ΤΑ έγινε μέσω 710 περίπου σχεδίων τα οποία 
υλοποιήθηκαν από κοινοπραξίες στις οποίες συμμετείχαν μεγάλες, μεσαίες ή μικρές 
επιχειρήσεις, καθώς επίσης και πανεπιστημιακές ομάδες ή ερευνητικά κέντρα. Στο 
πρόγραμμα πήραν μέρος περίπου 920 MME από διάφορα κράτη μέλη. Περίπου το 1/3 
τα>ν επιχειρήσεων αυτών συμμετέσχον σε περισσότερα από ένα σχέδια, πραγματοποίησαν 
δε περίπου το 31% του συνόλου των εργασιών που προβλέπει το πρόγραμμα. Οι 
διάφορες προσπάθειες που καταβλήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος υπέρ των 
MME στέφθηκαν από επιτυχία, διότι το προαναφερόμενο ποσοστό συμμετοχής 
παρουσίασε μεγάλη αύξηση σε σχέση με το ποσοστό που είχε επιτευχθεί κατά την 
προηγούμενη φάση του προγράμματος (ήτοι κατά τη φάση ESPRIT II, 1.600 
εκατομμύρια Ecu, 1987-1991), όταν ήταν της τάξης του 21%. 
Το πρόγραμμα των τεχνολογιών της πληροφόρησης διαδραματίζει ζωτικό ρόλο για τις 
MME που επιθυμούν να υλοποιήσουν ένα σχέδιο Ε&ΤΑ στον τομέα αυτόν (στον τομέα 
των τεχνολογιών της πληροφόρησης) ή να έχουν πρόσβαση σε αποτελέσματα που 
βρίσκονται στην πρωτοπορία της τεχνολογίας. Πέραν της οικονομικής ενίσχυσης που 
προσφέρουν, οι MME συμμετέχουν σε κοινοπραξίες που εξασφαλίζουν την "κρίσιμη 
μάζα" που απαιτείται από απόψεως μεγέθους και ικανοτήτων. Οι MME έχουν στη 
διάθεση τους ένα αυστηρότατο σύστημα αξιολόγησης και προσανατολισμού των σχεδίων, 
που τους εξασφαλίζει το κύρος των πραγματοποιούμενων εργασιών. Τέλος, το 
πρόγραμμα επιτρέπει στις MME να συνάπτουν διεθνικές σχέσεις με άλλους εταίρους. 
Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι οι MME θέλουν, γενικά, να αντλούν σε σύντομο χρονικό 
διάστημα οφέλη από την προσπάθεια που καταβάλλουν στον τομέα της Ε&ΤΑ. Ως εκ 
τούτου, διαδραματίζουν συγκεκριμένο και σημαντικό ρόλο στον τομέα της βιομηχανικής 
εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τα σχέδια. 
64 
β) Συγκεκριμένες περιπτώσεις αντίκτυπου του προγράμματος στις MME 
Οι MME και η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Συστημάτων και Λογισμικού (ESSI) 
Η ESSI αποτελεί συνοδευτικό μέτρο του ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφόρησης (1990-1994). Κύριος σκοπός 
της πρωτοβουλίας αυτής είναι η προώθηση των καλύτερων πρακτικών στον τομέα του 
λογισμικού σε όλες τις βιομηχανίες, κατά τρόπον ώστε να επιτευχθεί μεγαλύτερη 
αποτελεσματικότητα, καλύτερη ποιότητα και περισσότερη οικονομία 
Το 70% του συνόλου των εργασιών που πραγματοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον 
τομέα της ανάπτυξης λογισμικού διεξάγεται σε τομείς της βιομηχανίας που δεν έχουν 
σχέση με τις τεχνολογίες της πληροφόρησης, με σημαντική συμμετοχή των MME. Ως εκ 
τούτου, οι MME αποτελούν σημαντικό τμήμα του πληθυσμού στον οποίο απευθύνεται η 
πρωτοβουλία ESSI. Επιπλέον, μέσα στους κόλπους της ίδιας της βιομηχανίας των 
τεχνολογιών της πληροφόρησης, οι περισσότεροι προμηθευτές τεχνολογιών βελτίωσης 
των μεθόδων παραγωγής βάσει λογισμικού είναι MME. 
Η δοκιμαστική φάση της πρωτοβουλίας ESSI άρχισε το 1993 και είχε ως σκοπό να 
διερευνηθεί η αντίληψη του κοινού για τη χρησιμότητα του προγράμματος και η 
αποτελεσματικότητα του μηχανισμού εφαρμογής. Το ποσό που διατέθηκε ανερχόταν σε 
30 εκατομμύρια Ecu. Το 45% των προτάσεων που έγιναν αποδεκτές είχαν ως κύριο 
προτείνοντα κάποια MME. Επιπλέον, οι MME αποτελούν σημαντικό ποσοστό των 
εταίρων, υπεργολάβων και προμηθευτών και στις υπόλοιπες προτάσεις που έγιναν 
δεκτές. Γενικά, οι MME είναι παρούσες είτε ως βασικοί χρήστες είτε ως προμηθευτές 
τεχνολογίας σε περισσότερα από το 90% των σχεδίων της δοκιμαστικής φάσης της 
πρωτοβουλίας ESSI. 
Υπάρχουν πολλοί λόγοι που εξηγούν τα υψηλά ποσοστά συμμετοχής των MME στην 
πρωτοβουλία ESSI. Κατ' αρχάς, όπως αναφέρθηκε, οι MME αποτελούν έναν από τους 
βασικούς πληθυσμούς στους οποίους απευθύνεται αυτή η πρωτοβουλία Δεύτερον, η εν 
λόγω πρωτο(1ουλία έχει ευρύτερη βιομηχανική απήχηση απ' ό, τι οι παραδοσιακές 
δραστηριότητες Ε& ΤΑ, απευθύνεται δε ειδικά σε επαγγελματίες και χρήστες. Ως εκ 
τούτου, αναπτύχθηκαν απλούστερες, περισσότερο ευέλικτες και "ευκίνητες" μέθοδοι 
εφαρμογής, πράγμα που κατέστησε την πρωτοβουλία περισσότερο ελκυστική για τους 
μικρότερους φορείς που διαθέτουν περισσότερο περιορισμένους πόρους. Αυτό ισχύει 
κυρίως για την προετοιμασία των προτάσεων. Τρίτον, η μέθοδος χρηματοδότησης, που 
βασίζεται στην αρχή της κατά 100% οριακής κοστολόγησης, μπορεί να θεωρηθεί ως 
ιδιαίτερα ελκυστική για επιχειρήσεις με μικρότερα γενικά έξοδα, όπως είναι οι MME. 
65 
Η συμβολή της τεχνολογίας HPCN στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
Οι τομείς των αγαθών και των υπηρεσιών εξαρτώνται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό 
από την τεχνολογία της πληροφόρησης, τόσο ως συστατικό τους μέρος όσο και ως 
μέσο. Η τεχνολογία HPCN (υπολογιστές και δίκτυα υψηλής απόδοσης) προσφέρει 
επίπεδα λειτουργικότητας και απόδοσης τα οποία στο παρελθόν δεν ήταν δυνατόν να 
επιτευχθούν ή δεν ήταν βιώσιμα. Παρέχει νέες δυνατότητες για ταχύτερο, 
αποτελεσματικότερο και περισσότερο αξιόπιστο σχεδιασμό, κατασκευή, ποιοτικό έλεγχο 
και αποθήκευση και ανάκτηση πληροφοριών. Από στρατηγική άποψη, η τεχνολογία 
HPCN έχει ζωτική σημασία για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας και η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει ηγετική θέση στις τεχνολογίες HPCN. 
Το ESPRIT και το νέο πρόγραμμα στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφόρησης 
αποσκοπούν στην προώθηση της ανάπτυξης της τεχνολογίας HPCN στην Ευρώπη και της 
υιοθέτησης της από την ευρίοπαϊκή βιομηχανία ως ανταγωνιστικού όπλου. Οι MME 
έχουν ιδιαίτερη σημασία από την άποψη αυτή, τόσο ως φορείς ανάπτυξης τεχνολογίας 
όσο και ως χρήστες. 
Τα GP-MIMD και DESIRE είναι παραδείγματα σχεδίων στα πλαίσια των οποίων 
αναπτύσσεται η τεχνολογία HPCN. 
Το σχέδιο GP-MIMD αποσκοπεί στην υποστήριξη της ανάπτυξης περιβαλλόντων υλικού 
και λογισμικού για παράλληλους υπολογιστές. Βασίζεται σε αρχιτεκτονική η οποία 
επιτρέπει την αρθρωτή αλληλοσύνδεση έως και χιλιάδων επεξεργαστών. Έτσι, η ισχύς 
επεξεργασίας μπορεί να ανέλθει σε εκατοντάδες και πλέον γίγα-flops (πράξεις κινητής 
υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο). 
Αυτή η προηγμένη τεχνολογία προωθείται τώρα στην Ευρώπη από ορισμένες MME, 
μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι Meiko, Parsys, Parsyteck και Telmat. To 
ESPRIT συνέβαλε στην ευόδωση των προσπαθειών τους χρηματοδοτώντας την τεχνολογία 
τους και παρέχοντας ένα πλαίσιο για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων. Επιπλέον, το 
ESPRIT λειτουργεί ως βιτρίνα, επιτρέποντας τη μεγαλύτερη προβολή των αποτελεσμάτων 
και διευκολύνοντας τη διάδοση τους. 
Οι πωλήσεις του μηχανήματος CS-2 από τη Meiko στο Υπουργείο Ενέργειας των 
Ηνωμένων Πολιτειών (πρόκειται για την πρώτη πώληση υπερυπολογιστή σε κρατικό 
εργαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών από μια αμερικανική εταιρεία) και στο 
Εργαστήριο φυσικής σωματιδίων CERN στη Γενεύη (πρόκειται για την πρώτη πώληση 
τέτοιου είδους από ευρωπαϊκή εταιρεία) είναι πρόσφατα παραδείγματα των ευρωπαϊκών 
επιτυχιών που προκύπτουν από το σχέδιο αυτό. 
Ως μέρος του σχεδίου DESIRE, μια MME, η Mental Images, χρησιμοποιεί παράλληλους 
υπολογιστές σε εφαρμογές CAD (σχεδιασμός με τη βοήθεια υπολογιστή) με στόχο την 
παροχή καλύτερης οπτικής απόδοσης και ρεαλιστικής "φωτογραφικής" επεξεργασίας και 
απεικόνισης από ό,τι ήταν δυνατόν προηγουμένως. (Η διαδικασία αυτή κάνει την 
εικόνα του υπολογιστή περισσότερο ρεαλιστική προσομοιώνοντας την υφή των 
επιφανειών, καθώς επίσης τις αντανακλάσεις και τις σκιές στο αντικείμενο που 
απεικονίζεται). 
Χαρακτηριστική εφαρμογή της μεθόδου αυτής είναι ο σχεδιασμός αμαξωμάτων για 
αυτοκίνητα, όπου υπάρχει η δυνατότητα απεικόνισης (προσομοίωσης) μεταλλικού 
φινιρίσματος και αντανακλάσεων στο μπροστινό τζάμι (παρμπρίζ) του αυτοκινήτου. Η 
τεχνολογία την οποία ανέπτυξε αυτή η MME στα πλαίσια του εν λόγω σχεδίου 
πουλήθηκε σε μεγάλους βιομηχανικούς τελικούς χρήστες, όπως είναι η BMW και η 
Mercedes-Benz. Εξάλλου, ανάλογες συμφωνίες που έχουν συναφθεί με την Dassault 
και την Softimage, μια καναδική θυγατρική της Microsoft's Advanced Technology 
Division, ειδικευμένη στην κατασκευή λογισμικού τρισδιάστατης απεικόνισης, 
μαρτυρούν την παγκόσμια φήμη που απέκτησε αυτή η MME. 
66 
γ) Το νέο πρόγραμμα των "τεχνολογιών της πληροφόρησης" 
Στο νέο πρόγραμμα των "τεχνολογιών της πληροφόρησης", που καλύπτει την περίοδο 
1994-199892, θα συνεχισθεί και θα ενταθεί η προσπάθεια προσαρμογής του προγράμματος 
στις ιδιαιτερότητες των MME, τόσο από την άποψη του τεχνικού περιεχομένου του όσο 
και από την άποψη των εφαρμοζομένων διαδικασιών. 
Εν πρώτοις, θα δοθεί έμφαση σε πολλές δράσεις που παρουσιάζουν συγχρόνως ιδιαίτερο 
ενδιαφέρον για τις MME και ανταποκρίνονται στους στόχους του προγράμματος, και ιδίως 
στο στόχο της συμβολής στην οικοδόμηση της κοινωνίας των πληροφοριών. Έτσι, στον 
τομέα της τεχνολογίας των εξαρτημάτων και των συστημάτων, προβλέπεται η εφαρμογή 
μιας δράσης υπέρ της "πρώτης χρήσης" ολοκληρωμένων κυκλωμάτων σε ειδικές και 
καινοτομικές εφαρμογές. 
Στον τομέα των τεχνολογιών του λογισμικού, άρχισε να εφαρμόζεται σε πειραματική βάση, 
κατά τη διάρκεια του ESPRIT III, μια πρώτη σειρά δράσεων στον τομέα των "καλύτερων 
πρακτικών" για την προώθηση της χρήσης των πλέον προηγμένων τεχνολογιών λογισμικού 
σε συγκεκριμένες εφαρμογές. Ααμβάνοντας υπόψη την επιτυχία της εμπειρίας αυτής, κυρίως 
για τις MME, αυτό το είδος δράσεων θα αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό στο νέο πρόγραμμα 
των τεχνολογιών της πληροφόρησης, πράγμα που θα καταστήσει δυνατή την κάλυψη ευρέος 
φάσματος MME και χρηστών και την διάδοση της αποκτηθείσας τεχνογνωσίας. 
Στον τομέα των διαδικασιών, προβλέπονται πολλές νέες διατάξεις, που παρουσιάζονται στο 
κεφάλαιο για τις ειδικές δράσεις υπέρ των MME στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος-
πλαισίου Ε&ΤΑ ήτοι: τα σχέδια συνεταιριστικού χαρακτήρα, οι διερευνητικές πριμοδοτήσεις 
και η διαδικασία σε δύο στάδια (βλέπε σημείο II.2.2.3. παρακάτα)). 
2.2.2.4. Προγράμματα αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της έρευνας (VALUE) 
Το πρόγραμμα VALUE αποσκοπεί στην προώθηση της διάδοσης και της αποτελεσματικής 
χρήσης των αποτελεσμάτων της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας, με στόχο να 
συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, και ιδίως των 
MME. Η υποστήριξη που παρέχεται στους αντισυμβαλλόμενους που συμμετέχουν σε 
κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα, και ιδίως τις MME, περιλαμβάνει τη χρηματοδότηση 
ερευνών αγοράς και μελετών σκοπιμότητας, καθώς και της κατάρτισης σχεδίων επιχείρησης 
για τις MME που αναζητούν επιχειρηματικά κεφάλαια ή άλλες μορφές χρηματοδότησης. Η 
δράση VALUE Ι (1989-1993), που είχε στη διάθεση της προϋπολογισμό 38 εκατομμύρια Ecu, 
και η συγκεντρωτική δράση VALUE II (1992-1994)93, προϋπολογισμού 66 εκατομμυρίων Ecu, 
πλησιάζουν στη λήξη τους94. 
Ο πίνακας 3, ο οποίος αφορά τη συμμετοχή τα)ν MME στο πρόγραμμα VALUE, δείχνει ότι 
οι MME συμμετέσχαν σε ποσοστό 69% ως αντισυμβαλλόμενοι, σε ποσοστό 39% ως εταίροι 
και σε ποσοστό 38% ως συμμέτοχοι. 
SEC(94) 1917 της 15.11.1994. 
Απόφαση του Συμβουλίου 92/272/ΕΟΚ της 29.04.1992, ΕΕ L 141 της 23.05.1992, σ. 1. 
Τα προγράμματα αυτά περιγράφονται λεπτομερώς στην έκθεση COM(94) 221 της 07.09.1994, 
βλέπε σημείο II.3. 
67 
Πίνακας 3 
Η συμμετοχή των MME στο πρόγραμμα VALUE 
Πρόγραμμα 
VALUE Ι 
VALUE II Πιστώσεις 
ανάληψης 
υποχρεώσεων 
7.276.890 
9.950.000 Πιστώσεις * 
που 
χορηγήθηκαν 
στις MME 
2.910.156 
4.079.500 % 
* 
40 
41 Σχέδια 
** 
Σύνολο 
109 
143 MME 
55 
98 % 
50 
69 Εταίροι 
*** 
Σύνολο 
197 
429 MME 
93 
166 % 
47 
39 Συμμετοχές 
**** 
Σύνολο 
205 
469 MME 
101 
180 % 
49 
38 
* 
φ* 
*** 
**** Παρέκταση για το σύνολο των σχεδίων με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία 
Αριθμός συμβάσεων 
Εταίροι: στο ίδιο σχέδιο μπορεί να υπάρχουν πολλές ΜΜΕ-εταίροι 
Συμμετοχή: μια MME μπορεί να συμμετέχει σε πολλά σχέδια 
Πηγή: Γενική Διεύθυνση Τηλεπικοινωνιών, Αγοράς των Πληροφοριών και Αξιοποίησης της Έρευνας 
68 
2.2.3. ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ MME ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ-ΠΛΑΙΣΙΟΥ (ΠΠ IV) 
Με βάση την πείρα που αποκτήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος Brite-Euram, 
έχουν εισαχθεί σε 12 προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης του ΠΠ IV 
διάφορα μέτρα τεχνολογικής τόνωσης για τις MME, με βάση την ακόλουθη γενική διάταξη: 
Οι προτάσεις μπορούν να υποβληθούν και να αξιολογηθούν σε δύο στάδια: 
Οι συνοπτικές προτάσεις που υποβάλλονται κατά το στάδιο 1 μπορούν να λάβουν 
Διερευνητικό Βραβείο, ώστε αυτός που τις υπέβαλε να μπορέσει να καλύψει το 
κόστος προετοιμασίας πλήρους πρότασης την οποία θα υποβάλει κατά το στάδιο 2· 
Στα περισσότερα προγράμματα που προορίζονται αποκλειστικά για MME με μικρή 
ή μηδενική ικανότητα Ε&ΤΑ προβλέπεται ένα είδος σχεδίων που ονομάζονται "σχέδια 
συνεργατικής έρευνας"· οι προτάσεις συνεργατικής έρευνας μπορούν να υποβληθούν 
απευθείας ή μέσω της διαδικασίας δύο σταδίων, όταν χρειάζεται· 
Οι προτάσεις για συνεργατική έρευνα και Διερευνητικά Βραβεία εφαρμόζονται μέσω 
μιας συνεχούς ανοικτής πρόσκλησης υποβολής προτάσεων - δηλαδή οι προτάσεις 
μπορούν να υποβληθούν ανά πάσα στιγμή· 
Τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, ένα δίκτυο εστιακών σημείων 
παρέχει στις MME, σε αποκεντρωμένη βάση, υπηρεσίες πληροφόρησης, παροχής 
συμβουλών και βοήθειας. 
Η εφαρμογή αυτών των μέτρων βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και οι πρώτες προτάσεις 
υποβλήθηκαν στις αρχές του 1995. 
Επιπλέον, υπάρχει ένας φάκελος πληροφόρησης για τα "μέτρα τεχνολογικής τόνωσης για 
τις MME" ο οποίος είναι κοινός για 10 προγράμματα, ενώ έχει δημιουργηθεί, μεταξύ των 
αρμόδιων για θέματα Ε&ΤΑ υπηρεσιών της Επιτροπής, μια νέα μονάδα MME, ώστε να 
εξασφαλίζεται η εναρμονισμένη εφαρμογή των ειδικών μέτρων για τις MME μεταξύ όλων 
των σχετικών προγραμμάτων. Έχουν διατεθεί ειδικά κονδύλια, στα πλαίσια των διαφόρων 
προγραμμάτων, για τα ειδικά μέτρα που απευθύνονται στις MME, το δε συνολικό ποσό 
υπερβαίνει τα 700 εκατομμύρια Ecu, ποσό που αντιπροσωπεύει το 9% του συνολικού 
προϋπολογισμού αυτών των προγραμμάτων. 
Ωστόσο, το μερίδιο του προϋπολογισμού του ΠΠ IV - από το οποίο θα επωφεληθούν οι 
MME - θα είναι μεγαλύτερο από τα 700 εκατομμύρια Ecu, διότι οι MME θα 
συμμετάσχουν επίσης και σε άλλες δράσεις στα πλαίσια των βασικών ερευνητικών 
προγραμμάτων. 
Συμπερασματικά, μπορεί να αναφερθεί ότι έχει επιτελεστεί μεγάλη πρόοδος όσον αφορά την 
διευκόλυνση της πρόσβασης των MME στα κοινοτικά προγράμματα Ε&ΤΑ. 
69 
2.2.4. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ 
(SPRINT) 
Η εφαρμογή του στρατηγικού προγράμματος για την καινοτομία και τη μεταφορά 
τεχνολογιών (SPRINT) παρατάθηκε έως τις 31 Δεκεμβρίου 199495. Τα μέτρα που θεσπίστηκαν 
αποσκοπούν στην προώθηση της καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογιών, κυρίως στις 
MME. Συνέχεια των μέτρων αυτών αποτελεί η τρίτη δράση την οποία προβλέπει το τέταρτο 
πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&ΤΑ96. Ο προϋπολογισμός του SPRINT για την περίοδο 1989-1994 
ήταν 113 εκατομμύρια Ecu. 
Οι σχετικές με τις MME δραστηριότητες που προωθούνται από το SPRINT χωρίζονται σε 
τρείς κατηγορίες δράσεων: 
2.2.4.1. Ευρωπαϊκή υποδομή υπηρεσιών για την καινοτομία 
Το 1994, οι δράσεις που αναλήφθηκαν στον τομέα αυτό απέβλεπαν στην εδραίωση των 
δικτύων παρά στην περαιτέρω ανάπτυξη τους. Η τόνωση της καινοτομίας στις MME 
επιδιώχθηκε μέσω των ακόλουθων δικτύων: 
α) Δίκτυα συμβούλων σε θέματα τεχνολογίας και διαχείρισης της καινοτομίας 
Τα δίκτυα αυτά αποσκοπούν στην προώθηση της διεθνικής τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ 
των MME πελατών τους. Έως τα τέλη του 1994, το SPRINT είχε επιδοτήσει πάνω από 150 
δίκτυα, τα οποία περιλαμβάνουν πάνω από 350 οργανισμούς. Υπολογίζεται ότι συνάφθηκαν 
περίπου 750 τεχνολογικές συμφαηάες σε κάθε μια από τις οποίες εμπλέκονταν δύο MME. 
Οι συμφωνίες αυτές καλύπτουν τα οιάφορα είδη συμβάσεων μεταφοράς τεχνολογίας, όπως: 
άδειες εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ή τεχνογνωσίας, βιομηχανικό franchising, 
τεχνική συνεργασία, τεχνική βοήθεια και δημιουργία κοινών δραστηριοτήτων ("joint 
venture"). 
To 1994 το SPRINT έδωσε επίσης έμφαση στην ανταλλαγή εμπειριών και την διάδοση 
"αποτελεσματικών πρακτικών" στον τομέα της τεχνολογικής "μεσιτείας" προς τις MME. 
Η διεξαγωγή μιας εκστρατείας κινητοποίησης σε όλα τα κράτη μέλη ενίσχυσε τη σειρά των 
20 Ημερίδων μεταφοράς τεχνολογίας SPRINT που απευθύνονταν στις MME και είχε ως 
αποτέλεσμα να ευαισθητοποιηθούν πάνω από 2.000 MME και οργανισμοί παροχής 
συμβουλών σε θέματα τεχνολογίας. 
EEL 6 της 08.01.1994, σ. 25. 
Απόφαση του Συμβουλίου 94/917/ΕΚ της 15.12.1994 σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα 
διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης, ΕΕ L 361 της 31.12.1994, σ. 101. 
70 
β) Δίκτυα οργανισμών έρευνας και τεχνολογίας (RTO) 
Υποστηρίχθηκαν πάνω από 60 δίκτυα RTO, τα οποία περιλαμβάνουν περίπου 300 μέλη. Τα 
προγράμματα εργασίας αυτών των σχεδίων αποσκοπούν στην διάδοση των τεχνολογιών στις 
MME, τόσο στις παραδοσιακές βιομηχανίες (οικοδομή, κλωστοϋφαντουργία ή ξυλεία) όσο 
και στις τεχνολογίες ευρείας διάδοσης, όπως είναι, παραδείγματος χάριν, το λέιζερ ή ο 
σχεδιασμός και η κατασκευή με τη βοήθεια υπολογιστή (CAD/CAM). Υπολογίζεται ότι 
περίπου 50.000 MME επωφελήθηκαν από τις δραστηριότητες τεχνολογικής διάδοσης που 
ανέπτυξαν τα δίκτυα αυτά. 
2.2.4.2. Ενδοκοινοτική διάδοση των τεχνολογικών πόρων 
α) Ενδοκοινοτική μεταφορά της καινοτομίας 
Προωθήθηκαν διάφορα ειδικά σχέδια για την ενδοκοινοτική μεταφορά της καινοτομίας. Από 
τα 40 περίπου σχέδια που έλαβαν οικονομική υποστήριξη κατά τη φάση καθορισμού τους, 
21 σχέδια είχαν ήδη αρχίσει να εφαρμόζονται κατά τα τέλη του 1994. Στόχος τους είναι 
η προσαρμογή και η μεταφορά δοκιμασμένων τεχνολογιών από μια περιφέρεια σε άλλη ή 
από έναν τομέα σε άλλο. 
β) Δράσεις ευαισθητοποίησης των MME σε θέματα διαχείρισης της καινοτομίας 
Η συνεχώς αυξανόμενη πολυπλοκότητα της τεχνολογίας συνεπάγεται την πραγματοποίηση 
ριζικών αλλαγών στις επιχειρήσεις. Η χρησιμοποίηση τεχνικών διαχείρισης (όπως είναι η 
ποιότητα, το βιομηχανικό σχέδιο, η ανάλυση αξίας ή η διαχείριση της πνευματικής 
ιδιοκτησίας) διευκολύνουν την ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στις επιχειρήσεις. Με 
στόχο την ευρύτερη ευαισθητοποίηση των MME στο πρόβλημα της πρόσβασης και της 
χρήσης νέων τεχνικών διαχείρισης της καινοτομίας, το SPRINT θέσπισε την πρωτοβουλία 
MINT. Η πρωτοβουλία MINT (διαχείριση της ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών) σχεδιάστηκε 
ως κοινοτικό πειραματικό πρόγραμμα παροχής συμβουλών και διάγνωσης, παρέσχε δε 
οικονομική υποστήριξη σε 1.500 περίπου MME στα κράτη μέλη καθώς και σε ορισμένα 
κράτη της ΕΖΕΣ που περιλαμβάνονται στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Στις 
επιχειρήσεις αυτές θα δοθούν συμβουλές με στόχο να διευκολυνθεί η εκ μέρους τους 
υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών χάρη σε μια ολοκληρωμένη χρήση των τεχνικών 
διαχείρισης. 
Παράλληλα με το πρόγραμμα MINT, αναλήφθηκαν διάφορες πρωτοβουλίες προκειμένου να 
προωθηθεί η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των επαγγελματιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε 
βασικούς τομείς που συνδέονται με τη διαχείριση της καινοτομίας και τη διάδοση αυτών 
των τεχνικών στις MME. 
Από τις πρωτοβουλίες αυτές, πρέπει να υπογραμμισθεί η οργάνωση του τέταρτου 
Ευρωπαϊκού Βραβείου Σχεδίου. Ο πολύ υψηλός αριθμός υποψηφιοτήτων από MME (άνω 
των 1.200) δείχνει την επιτυχία αυτής της πρωτοβουλίας η οποία κατόρθωσε να 
ευαισθητοποιήσει τις MME στα πλεονεκτήματα του σχεδίου (design) ως διαχειριστικής 
τεχνικής. 
71 
Οι δραστηριότητες προώθησης της ποιότητας και της ανάλυσης αξίας (δημοσιεύσεις 
"success stories" ή σύνταξη εγχειριδίων χρήσης) καλύπτουν πάνω από 10.000 MME 
ετησίως, κυρίως στον τομέα των παραδοσιακών βιομηχανιών. 
γ) Δραστηριότητες για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας 
Το SPRINT προώθησε δύο προγράμματα σχετικά με τη χρηματοδότηση της καινοτομίας. Στο 
πρώτο πρόγραμμα, το οποίο ονομάζεται "Διεθνικά φόρουμ επενδύσεων", συμμετέχουν, 
αφενός μεν, επιχειρηματίες από καινοτόμες MME που βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη και 
αναζητούν πόρους χρηματοδότησης, αφετέρου δε, κεφαλαιούχοι που αναζητούν δυνατότητες 
επενδύσεων. Για το 1994 και το 1995, προβλέπεται η οργάνωση 12 περίπου φόρουμ στα 
οποία θα συμμετάσχουν περίπου 500 καινοτόμες MME και πάνω από 1.000 κεφαλαιούχοι, 
ως επί το πλείστον εταιρείες επιχειρηματικών κεφαλαίων, από όλη την Ένωση. 
Το δεύτερο πρόγραμμα, το οποίο είναι γνωστό με την ονομασία "Σχέδιο χρηματοδότησης 
της τεχνολογίας σε συνάρτηση με την απόδοση" (TPF) αποσκοπεί στη διευκόλυνση της 
απόκτησης νέων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις, και κυρίως τις MME, βελτιώνοντας τη 
ρευστότητα τους και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαίων προμηθευτών νέων 
τεχνολογιών. 
2.2.4.3. Καλύτερη γνώση της καινοτομίας και στενότερος συντονισμός μεταξύ κρατών 
μελών και Επιτροπής 
Το Παρατηρητήριο της Καινοτομίας στην Ευρώπη (EIMS) του προγράμματος SPRINT 
δημιούργησε μια βάση γνώσεων και μια ικανότητα έρευνας σε θέματα καινοτομίας και 
μεταφοράς τεχνολογιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Από τις μελέτες που διεξήχθησαν το 1994 και που είχαν αντίκτυπο στις MME, πρέπει να 
σημειωθεί η κοινοτική έρευνα για την καινοτομία (CIS), κοινή πρωτοβουλία του SPRINT 
και της Eurostat, η οποία δημιούργησε μια τράπεζα δεδομένων για 40.000 επιχειρήσεις, 
ως επί το πλείστον MME, τράπεζα η οποία περιλαμβάνει 200 μεταβλητές για κάθε 
επιχείρηση. Η έρευνα αυτή θα καταστήσει δυνατή την ανάλυση των ικανοτήτων και των 
στρατηγικών των ευρωπαϊκών MME στον τομέα της καινοτομίας, καθώς και τη διάδοση 
των τεχνολογιών και τεχνικών διαχείρισης της καινοτομίας. 
Εκτός από τις διάφορες μελέτες που εκπόνησε το EIMS το 1994 για την απόκτηση μιας 
αναλυτικής και εμπειρικής εικόνας της σημερινής κατάστασης της καινοτομίας στις 
ευρωπαϊκές MME, το SPRINT προώθησε το 1994 τη διεξαγωγή σειράς φόρουμ για ορισμένα 
βασικά ζητήματα της πολιτικής της καινοτομίας όσον αφορά τις MME (περιφερειακές 
υποδομές καινοτομίας, η χρηματοδότηση της καινοτομίας, οι στρατηγικές ανάπτυξης των 
Οργανισμών Έρευνας και Τεχνολογίας, η συμμετοχή των εργαζομένων στην καινοτομία και, 
τέλος, τα επιμέρους θέματα των πολιτικών καινοτομίας). 
Ο πίνακας 4 παρουσιάζει, σε συνάρτηση με το είδος των μέτρων, τον εκτιμώμενο αριθμό 
επιχειρήσεων οι οποίες επωφελήθηκαν άμεσα από το πρόγραμμα SPRINT. Διαπιστώνεται ότι 
συνολικά 162.600 MME επωφελήθηκαν από το πρόγραμμα SPRINT, είτε για να αποκτήσουν 
ή να δοκιμάσουν νέες τεχνολογίες είτε για να ενημερωθούν γι'αυτές, κυρίως χάρη στα 
διεθνικά δίκτυα. 
72 
2.2.5. ΔΡΑΣΗ EUROTECH CAPITAL 
Η δράση EUROTECH CAPITAL έχει ως στόχο την ενθάρρυνση της χρηματοδότησης διεθνικών 
σχεδίων υψηλής τεχνολογίας με ιδιωτικά κεφάλαια. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή όρισε 
κάποιους ευρωπαϊκούς χρηματοπιστωτικούς φορείς, οι οποίοι είναι ειδικευμένοι στην 
εισφορά ιδίων κεφαλαίων σε MME. Αυτοί οι χρηματοπιστωτικοί φορείς, η ελάχιστη 
επενδυτική ικανότητα των οποίων ανέρχεται σε 50 εκατομμύρια Ecu, δέχονται να διαθέσουν 
τουλάχιστον το 20% των κεφαλαίων τους για την απόκτηση συμμετοχών σε MME οι 
οποίες αναπτύσσουν διεθνικά σχέδια υψηλής τεχνολογίας ή χρησιμοποιούν τεχνολογίες που 
σέβονται το περιβάλλον. 
Το 1994, το δίκτυο EUROTECH CAPITAL περιελάμβανε 13 μέλη, που καλύπτουν τα 
περισότερα κράτη μέλη και τα οποία ανέλαβαν τη δέσμευση να επενδύσουν συνολικά ποσό 
ύψους 202 εκατομμυρίων Ecu σε διεθνικά σχέδια υψηλής τεχνολογίας, πράγμα που 
αντιπροσωπεύει, σε σχέση με τα κονδύλια που διατέθηκαν από τον κοινοτικό 
προϋπολογισμό (8 εκατομμύρια Ecu), πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα της τάξης του 
2.500%. 
73 
ΠΙΝΑΚΑΣ 4 
ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΤΩΝ MME ΠΟΥ ΕΠΩΦΕΑΗΘΗΚΑΝ ΑΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ SPRINT 
Ι. Ευρωπαϊκή υποδομή υπηρεσιών για την καινοτομία 
1.1. Διεθνική τεχνολογική συνεργασία μεταξύ MME μέσω διεθνικών 
δικτύων συμβούλων σε θέματα τεχνολογίας και διαχείρισης της 
καινοτομίας και ημερίδων μεταφοράς τεχνολογίας (από το 1989) 
• Σύναψη 750 συμαχονκόν με τη συιιιιετογή δΐΐο MME σε κάθε 
μια. Παραδείγματα τέτοιων συμφωνκυν: άδειες παραγωγής ή 
διανομής, κοινές συμφωνίες Ε&Α και παραγωγής· 
• Για κάθε συναφθείσα συμφωνία, 10 MME κατά μέσο όρο 
αξιολόγησαν ή δοκίμασαν την τεχνολογία· 
• Για κάθε ο\>ναφθείσα συμφωνία, περίπου 30 MME 
ευαισθητοποιήθηκαν στην νέα τεχνολογία· 
• MME που πήραν μέρος στις ημερίδες μεταφοράς τεχνολογίας. 
1.2. Αιάδοση νέων τεχνολογιών μέσω δικτύων οργανισμών έρευνας και 
τεχνολογίας 
300 οργανισμοί έρευνας και τεχνολογίας, που έχουν 750 ΜΜΕ-
πελάτες κατά μέσο όρο, πήραν μέρος στη δράση αυτή· 
• 2% τ(ον ΜΜΕ-πελατών απέκτησαν νέα τεχνολογία ως άμεσο 
αποτέλεσμα των δραστηριοτήτο>ν αυτο')ν των δικτύων-
• 8% των ΜΜΕ-πελατών αξιολόγησαν ή δοκίμασαν νέα τεχνολογία 
ως άμεσο αποτέλεσμα των δραστηριοτήτων αυτονν των δικτύων· 
• 20% τ(ον ΜΜΕ-πελατατν ευαισθητοποιήθηκαν στη νέα τεχνολογία. 
II. Ενδοκοινοτική διάδοση των τεχνολογικών πόρων 
2.1. Ειδικά σχέδια για την ενδοκοινοτική μεταφορά καινοτομίας (21 
σχέδια αυτού του είδους, σε καθένα από τα οποία συμμετείχαν 5 
MME): 
• MME που συμμετέχουν στα ειδικά σχέδια· 
• MME που θα ειχιισθητοποιηθούν στη νέα τεχνολογία κατά τη 
διάδοση των ειδικών σχεδίων. 
2.2. Δράσεις ευαισθητοποίησης των MME σε θέματα διαχείρισης της 
καινοτομίας 
• Πρόγραμμα MINT· 
• MME που ευαισθητοποιήθηκαν στα πλεονεκτήματα των τεχνικανν 
διαχείρισης της καινοτομίας. 
2.3. Δραστηριότητες στον τομέα της χρηματοδότησης της καινοτομίας 
• 12 φόρουμ σε καθένα από. τα οποία συμμετέχουν 40 περίπου 
καινοτόμες MME που αναζητούν πόρους χρηματοδότησης και που 
προέρχονται από διάφορες χώρες. 
III. EIMS-Κοινοτική Έρευνα για την Καινοτομία 
ΣΥΝΟΛΟ Αριθμός MME 
που απέκτησαν 
νέα τεχνολογία 
ή άλλους 
πόρους 
1.500 
4.500 
Αριθμός άμεσα 
εμπλεκομένων 
επιχειρήσεων 
100 
1.500 
500 
8.100 Αριθμός MME 
που δοκίμασαν/ 
αξιολόγησαν την 
νέα τεχνολογία 
7.500 
18.000 
25.500 Αριθμός 
MME που 
ευαισθητο­
ποιήθηκαν 
στην νέα 
τεχνολογία 
22.000 
2.000 
45.000 
10.000 
10.000 
40.000 
129.000 
Πηγή: Γενική Διεύθυνση τηλεπικοινωνιών, αγοράς των πληροφοριών και αξιοποίησης της έρευνας 
74 
2.2.6. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ THERMIE ΚΑΙ ΟΙ MME 
Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία και το ρόλο των MME για την οικονομική ανάπτυξη της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι επιχειρήσεις αυτές αποτελούν βασικό στόχο της ενεργειακής 
πολιτικής. Το πρόγραμμα THERMIE, το οποίο είναι ένα από τα βάθρα αυτής της πολιτικής, 
ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις ανάγκες των MME σε θέματα καινοτομικών και 
αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών, εξασφαλίζοντας τη συνέχιση των δραστηριοτήτων 
έρευνας-ανάπτυξης στην αγορά μέσω της επίδειξης. 
2.2.6.1. Το πρόγραμμα THERMIE 1990-1994 
Μετά την πρώτη πετρελαϊκή κρίση του 1973, η Επιτροπή εκπόνησε προγράμματα υποστήριξης 
της ενεργειακής επίδειξης και των τεχνολογιών υδρογονανθράκων, με στόχο να αντιμετωπίσει 
αποτελεσματικά τις συνέπειες που είχε η κρίση, κυρίως για τις MME, οι οποίες 
αντιμετώπιζαν τότε τη διπλή πρόκληση να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητα τους και, 
συγχρόνως, να ελέγξουν το κόστος παραγωγής τους. Από το 1974 έως το 1989, επί συνόλου 
2.450 σχεδίων, το 50% των σχεδίων που υποστηρίχθηκαν από τα προγράμματα αυτά 
περιελάμβαναν MME, πράγμα που αντιπροσωπεύει οικονομική υποστήριξη ύψους 1,2 
δισεκατομμυρίων Ecu. 
Το 1990, εγκρίθηκε το πρόγραμμα THERMIE97, προϋπολογισμού 700 εκατομμυρίων Ecu για 5 
χρόνια, το οποίο, ενώ συνέχιζε τα προηγούμενα προγράμματα, προσέθεσε, ωστόσο, τις εξής 
τρεις νέες διαστάσεις: 
ο καλύτερος συντονισμός και συμπληρωματικότητα με τα ανάλογα προγράμματα των 
κρατών μελών, 
ο ευρεία διάδοση πληροφοριών για τις καινοτομικές ενεργειακές τεχνολογίες που έχουν 
ήδη αναπτυχθεί και είναι έτοιμες να χρησιμοποιηθούν στις αγορές, 
ο επικουρική προτεραιότητα για τα σχέδια στα οποία συμμετέχουν MME. 
Τα πρόγραμμα αυτό υποστηρίζει ένα ευρύτατο σύνολο τεχνολογιών που έχουν να κάνουν τόσο 
με την παραγωγή όσο και με τη μετατροπή ή τη χρήση της ενέργειας στους παρακάτω τομείς: 
ο ορθολογική χρήση της ενέργειας στη βιομηχανία, τον οικοδομικό τομέα και τις 
μεταφορές, 
ο ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, 
ο στερεά καύσιμα, 
ο υδρογονάνθρακες. 
Από το 1990 έως το 1994, το πρόγραμμα THERMIE υποστήριξε 713 σχέδια με ποσά 
συνολικού ύψους 573 εκατομμυρίων Ecu. Στο 60% των σχεδίων συμμετείχαν MME, πράγμα 
που αποτελεί κριτήριο επιλογής για την αξιολόγηση των τεχνολογικών προσφορών. Αυτό 
αποτελεί σημαντική εξέλιξη σε σχέση με την περίοδο 1973-1989 και μαρτυρά το ενδιαφέρον 
που επιδεικνύει το πρόγραμμα THERMIE για τις MME. 
Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) 2008/90 της 29.06.1990, ΕΕ L 185 της 17.07.1990, σ. 1. 
75 
Το πρόγραμμα THERMIE επέτρεψε επίσης την εφαρμογή συνδυασμένων μέτρων για την 
υποστήριξη των τεχνολογικών σχεδίων και την προώθηση των ενεργειακών τεχνολογιών στους 
χρήστες, και κυρίως στις MME. Η υλοποίηση των μέτρων αυτών γίνεται, σε μεγάλο βαθμό, 
μέσω του δικτύου ΟΡΕΤ ("Οργανισμοί Προώθησης των Ενεργειακών Τεχνολογιών"), το οποίο 
δημιουργήθηκε το 1990 και περιλαμβάνει σήμερα 49 δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς 
στην Ευρώπη. Το δίκτυο αυτό ανέπτυξε στενές σχέσεις με το βιομηχανικό κόσμο και τις 
MME μέσω σειράς δράσεων επικοινωνίας, μελετών αγοράς, σεμιναρίων, εργαστηρίων και 
ομάδων μάρκετινγκ. Μία από τις βασικές αποστολές του εν λόγω δικτύου ΟΡΕΤ είναι η 
παροχή πληροφοριών στις MME υπό κατάλληλα προσαρμοσμένη και εύληπτη μορφή. 
2.2.6.2. Το πρόγραμμα THERMIE 1995-1998 
Για την περίοδο 1995-1998, το πρόγραμμα THERMIE98 έχει ενταχθεί στο τέταρτο πρόγραμμα-
πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, στο οποίο περιλαμβάνεται η επίδειξη στον τομέα 
των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας. 
Το πρόγραμμα THERMIE, το οποίο διαθέτει προϋπολογισμό άνω των 500 εκατομμυρίων Ecu 
για την εν λόγω περίοδο, διαιρείται σε δύο κύρια μέρη: 
ο οικονομική υποστήριξη σχεδίων που χρησιμοποιούν καινοτομικές ενεργειακές 
τεχνολογίες· 
ο οικονομική υποστήριξη σειράς συμπληρωματικών δραστηριοτήτων όπως είναι: 
- η χάραξη στρατηγικής για την επίδειξη στον ενεργειακό τομέα· 
- η διάδοση των ενεργειακών τεχνολογιών στην αγορά· 
- η λήψη υποστηρικτικών και συνοδευτικών μέτρων· 
- η προώθηση και τόνωση της τεχνολογίας στις MME. 
Έτσι, αυτό το νέο πρόγραμμα THERMIE προβλέπει την ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση των 
MME, τόσο στο επίπεδο της υποστήριξης των σχεδίων όσο και στο επίπεδο των 
συμπληρωματικών δραστηριοτήτων, ένα από τα κεφάλαια των οποίων αφορά αποκλειστικά 
τις MME. Στόχος είναι η ενθάρρυνση και η διευκόλυνση της συμμετοχής των MME σε 
τεχνολογικά σχέδια: 
ο βοηθώντας τις MME να καθορίσουν τις ανάγκες τους και να εξεύρουν εταίρους· 
ο προσαρμόζοντας τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες στις ειδικές ανάγκες τους· 
ο εφαρμόζοντας προγράμματα κατάρτισης του προσωπικού τους, ώστε να εξοικειωθούν 
με τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες· 
ο βοηθώντας τις MME να συμμετάσχουν σε υπάρχοντα σχέδια επίδειξης στον ενεργειακό 
τομέα. 
Εξάλλου, μέ στόχο την συμπλήρωση των δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στη διευκόλυνση 
της διείσδυσης των ενεργειακών τεχνολογιών στην αγορά, η Επιτροπή πρότεινε ένα πρόσθετο 
πρόγραμμα (THERMIE II) για την περίοδο 1995-1998 . Το πρόγραμμα αυτό βρίσκεται στη 
φάση των διαπραγματεύσεων. 
Απόφαση του Συμβουλίου 94/806/ΕΟΚ της 23.11.1994, ΕΕ L 334 της 22.12.1994, 
σ. 87. 
COM(94)654 της 20.01.1995. 
76 
2.2.7. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ 
Με την απόφαση του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1990100, θεσπίστηκε το πρόγραμμα 
EURET (EUropean REsearch in Transport - ερευνητικό πρόγραμμα στον τομέα των μεταφορών). 
Το πρόγραμμα αυτό έχει τρεις στόχους: τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης των μεταφορικών 
δικτύων, τη βελτιστοποίηση της διοικητικής υποστήριξης και τη μείωση των εξωτερικών 
επιπτώσεων. Διαθέτοντας προϋπολογισμό 26,8 εκατομμύρια Ecu, το πρόγραμμα κατέστησε 
δυνατή τη συμμετοχή των MME, χάρη στη δημιουργία κοινοπραξιών επιχειρήσεων. Ενώ οι 
μεγάλες επιχειρήσεις άντλησαν περισσότερο από το ήμισυ των διαθέσιμων κεφαλαίων (51%), 
οι MME καταλαμβάνουν τη δεύτερη θέση του καταλόγου των δικαιούχων, με 19% του 
προϋπολογισμού (3,6 εκατομμύρια Ecu) και 25% του αριθμού συμμετεχόντων. 
Η απόφαση του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα των μεταφορών (1994-1998)101 προβλέπει επίσης την 
τεχνολογική τόνωση η οποία αποσκοπεί στην ενθάρρυνση και την διευκόλυνση της συμμετοχής 
των MME. Το πρόγραμμα θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή των MME μέσω της χορήγησης μιας 
πριμοδότησης που καλύπτει τη διερευνητική φάση, - περιλαμβανομένης της αναζήτησης 
εταίρων - μιας δράσης Ε&ΤΑ, καθώς και μέσω της συνεργατικής έρευνας. Η χορήγηση αυτής 
της πριμοδότησης θα γίνει με βάση σχέδια προτάσεων που μπορούν να υποβληθούν ανά πάσα 
στιγμή (βλέπε σημείο II.2.2.3.). 
2.3. ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ MME 
Στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, πέραν των σημαντικών μέσων (περίπου 20 
δισεκατομμύρια Ecu για την περίοδο 1989-1994) που διατίθενται μέσω του Ευρωπαϊκού 
Κοινωνικού Ταμείου για την επαγγελματική ένταξη των ατόμων που αντιμετωπίζουν 
προβλήματα στην αγορά εργασίας, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή ορισμένα προγράμματα που 
αποσκοπούν στην αναβάθμιση των επιπέδων επαγγελματικών προσόντων στο σύνολο της 
Κοινότητας, με στόχο την επιτυχή αντιμετώπιση των διαδικασιών οικονομικού, τεχνολογικού, 
κοινωνικού και πολιτιστικού μετασχηματισμού (COMETT, EUROTECNET, FORCE και PETRA). Τα 
προγράμματα αυτά ολοκληρώθηκαν στις 31 Δεκεμβρίου 1994 και αντικαταστάθηκαν από την 
01.01.1995 από το πρόγραμμα LEONARDO102, το οποίο εγκαινιάζει τη νέα γενιά προγραμμάτων 
επαγγελματικής κατάρτισης για την περίοδο 1995-1999. Το κεφάλαιο αυτό παρουσιάζει λοιπόν, 
σε πρώτη φάση, μια αξιολόγηση του αντίκτυπου που είχαν τα προηγούμενα προγράμματα για 
τις MME103 και, σε δεύτερη φάση, τις νέες προοπτικές που διανοίγονται με το πρόγραμμα 
LEONARDO. 
Τα προγράμματα EUROTECNET, COMETT και FORCE έδωσαν σημαντικά και συγκεκριμένα 
αποτελέσματα για τη δημιουργία των βάσεων της διεθνικής συνεργασίας και κατέδειξαν τη 
σημασία που αποδίδεται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση στην επαγγελματική κατάρτιση ως 
πολιτική θεμελιώδους σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη 
συμμετοχή των MME στις Οράσεις που υποστηρίζονται από τα προγράμματα αυτά. Ο πίνακας 
5 παρουσιάζει με συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία τη συμμετοχή των MME στα εν λόγω 
τρία προγράμματα. 
100 
101 
102 
103 Απόφαση 90/11/ΕΟΚ της 21.12.1990, ΕΕ L 8 της 11.01.1991, σ. 6. 
ΕΕ L 361 της 31.12.1994, σ. 56. 
ΕΕ L 340 της 29.12.1994. σ. 8. 
Το μέρος αυτό συνίσταται σε ενημέρωση το>ν στοιχεύυν της έκθεσης COM(94)221 τελικό, της 
07.09.1994, σημείο III. Υπενθυμίζεται ότι η έκθεση της Επιτροπής για τον συντονισμό το>ν 
δραστηριότητα™ υπέρ των MME περ^^ει αναλυτικά τα προγράμματα αυτά, δίνοντας, 
παράλληλα, παραδείγματα σχεδίων. 
77 
Πίνακας 5 
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΤΩΝ MME ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
EUROTECNET, COMETT ΚΑΙ FORCE 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 1993-1994 
EUROTECNET (1990-1994) 
• Προϋπολογισμός (εκατομμύρια Ecu) 7,5 εκατ. Ecu 
• Συνολικός αριθμός σχεδίων του δικτύου 284 
• Συνολικός αριθμός στοχοθετημένων σχεδύον για 46 
τις MME 
• Ποσοστό (%) στοχοθετημένων σχεδίων MME 18% 
FORCE (1991-1994) 
• Προϋπολογισμός 91-94 83,1 εκατ. Ecu 
• Συνολικός αριθμός σχεδίων (προσκλήσεις 716 
υποβολής προσφορών 91-93) 
• Αριθμός συμβαλλομένων MME ή συντονιστών 253 
σχεδίων, εκ των οποίων ενώσεις MME 
• Δικαιούχοι MME Πολλές χιλιάδες, δεδομένου ότι 
- άμεσα οι ενώσεις MME μπορούν να 
- μέσω ενώσεων επιχειρήσεων έχουν πολλά μέλη (ενίοτε πολλές 
- μέσω επαγγελματικών, κλαδικών και λοιπών εκατοντάδες), 
ομοσπονδιών 
• Αριθμός εμπλεκομένων επιχειρήσεων, εκ των 3.100 
οποίων ενώσεις MME (αντισυμβαλλόμενοι, 
συντονιστές, εταίροι) 
• Αριθμός άμεσα εμπλεκομένων MME, εκ των 2.250 
οποίων ενώσεις MME (αντισυμβαλλόμενοι, 
συντονιστές, εταίροι) 
Ποσοστό άμεσης συμμετοχής MME - ενώσεων 73% 
MME σε σχέση με το συνολικό αριθμό των 
επιχειρήσεων 
78 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 1993-1994 
COMETT (1990-1994) 
Προϋπολογισμός (εκτός ΕΖΕΣ) 
(εκατομμύρια Ecu) (90-92:121) 
(93-94:79) 
Προϋπολογισμός ΕΖΕΣ 
Αριθμός άμεσα δικαιούχων MME, εκ των οποίων: 
- MME στις οποίες τοποθετήθηκαν σπουδαστές 
- ασκούμενοι σε MME οι οποίοι λαμβάνουν μαθήματα 
κατάρτισης 
- προσωπικό MME που χρησιμοποιεί προϊόντα 
κατάρτισης 
Αριθμός MME που εμπλέκονται ως εταίροι σε σχέδιο, εκ 
των οποίων: 
- αριθμός MME με λιγότερους από 50 εργαζόμενους 
- αριθμός MME με 50 έως 200 εργαζομένους 
- MME σε εταιρικές συμφωνίες κατάρτισης που 
συνάπτονται μεταξύ πανεπιστημίων-επιχειρήσεων 
- MME που συμμετέχουν σε σχέδια ανταλλαγών 
- MME που συμμετέχουν ως εταίροι σε σχέδια 
εκπαίδευσης και συνεχούς κατάρτισης 
Ποσοστό των σχεδίων COMETT που περιλαμβάνουν 
τουλάχιστον μία MME ως εταίρο 
Εκτίμηση του ποσοστού συμμετοχής των MME (κάτω των 
500 εργαζομένων) σε σχέση με το σύνολο των 
συμμετεχουσών επιχειρήσεων 200 εκατομ. Ecu 
30 εκατομ. Ecu 
>40.000-+/-200.000 
εργαζόμενοι 
>15.000 
+/-100.000 
+/-70.000 
> 10.000 
>5.000 
>3.000 
>3.000 
>4.000 
>2.500 
>2.000 (80%) 
+/-75% 
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής ΓΔ XXII 
79 
2.3.1. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ EUROTECNET 
To πρόγραμμα EUROTECNET104 (1990-1994) απέβλεπε στην προώθηση, στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης, των καινοτομιών που προκύπτουν από τις τεχνολογικές εξελίξεις. 
Η απόφαση του Συμβουλίου όριζε "ότι πρέπει να εξασφαλιστεί η συμμετοχή των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην εφαρμογή του προγράμματος και στη διάδοση των 
αποτελεσμάτων που θα επιτευχθούν". Ως εκ τούτου, το πρόγραμμα EUROTECNET έδωσε 
ιδιαίτερη έμφαση στα σχέδια που συμβάλλουν στην εξεύρεση ρηξικέλευθων λύσεων σε θέματα 
ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων στις MME. Μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών 
επιλογής στα 12 κράτη μέλη, επελέγησαν 284 σχέδια επίδειξης προκειμένου να σχηματισθεί 
το δίκτυο σχεδίων EUROTECNET· από τα σχέδια αυτά, τα 46 (ήτοι περίπου το 18% του 
συνόλου) αφορούν την αρχική ή συνεχή επαγγελματική κατάρτιση εντός των MME ή 
απευθύνονται σε MME. 
2.3.2. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMETT 
.105 Το πρόγραμμα COMETT (1990-1994) ήταν ένα πρόγραμμα ενδοκοινοτικής συνεργασίας 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων σε θέματα αρχικής και συνεχούς κατάρτισης στον 
τομέα των τεχνολογιών, και ιδίως των προηγμένων. 'Ενας από τους γενικούς στόχους του 
ήταν η κάλυψη των ειδικών αναγκών των MME στον τομέα των επαγγελματικών προσόντων. 
Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ήταν της τάξης των 230 εκατομμυρίων Ecu 
(περιλαμβανομένης της συμβολής της ΕΖΕΣ). 
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι MME επωφελήθηκαν από το πρόγραμμα COMETT είτε ως εταίροι 
σχεδίων είτε ως άμεσοι δικαιούχοι των αποτελεσμάτων ενός σχεδίου (παραδείγματος χάριν, 
ως ασκούμενοι στα πλαίσια μαθημάτων κατάρτισης) είτε ως έμμεσοι δικαιούχοι 
(παρακολουθώντας μαθήματα κατάρτισης που είχαν προκύψει από αναλύσεις αναγκών που 
είχαν υποστηριχθεί από το πρόγραμμα). 
Η λεπτομερής ανάλυση της συμμετοχής των MME στο πρόγραμμα COMETT δείχνει ότι 
περίπου το 75% των επιχειρήσεων που συμμετέσχαν ως εταίροι σε ένα ή περισσότερα σχέδια 
COMETT είναι MME (κάτω των 500 εργαζομένων). Ο αριθμός των MME που πήραν μέρος 
σε τέτοια σχέδια έφθασε τις 10.000 το 1994, ενδέχεται δε να ανέλθει σε 15.000 έως το τέλος 
του 1995. Από αυτές τις 10.000 MME που είχαν άμεση συμμετοχή, 5.000 (δηλαδή το 50%) 
απασχολούν λιγότερα από 50 άτομα και 3.000 (δηλαδή το 1/3) απασχολούν από 50 έως 
200 εργαζομένους. 
Το 80% των σχεδίων COMETT περιλαμβάνουν τουλάχιστον μία MME. Το δίκτυο AUEF 
(Ένωση Πανεπιστημίων-Επιχειρήσεων για την Κατάρτιση) και τα πανεπιστήμια κατέστησαν 
δυνατή τη συμμετοχή των MME στα σχέδια COMETT. Ο ρόλος της AUEF αποκτά όλο και 
μεγαλύτερη σπουδαιότητα χάρη στο δίκτυο και στο σύστημα ανάπτυξης επαφών μεταξύ των 
εταίρων. Το 40% των μεταποιητικών επιχειρήσεων μπήκαν στο COMETT μέσω ενός 
πανεπιστημίου, έναντι ποσοστού 5% για τις επιχειρήσεις κατάρτισης. 
104 Απόφαση του Συμβουλίου 89/657/ΕΟΚ της 18.12.1989, ΕΕ L 393 της 30.12.1989, 
σ. 30. 
105 Απόφαση του Συμβουλίου 89/27/ΕΟΚ, ΕΕ L 13 της 17.01.1989, α. 28. 
80 
Από τις MME που πήραν μέρος στο COMETT, το 33% συμμετέχουν στα δίκτυα AUEF, το 40% 
στις διεθνικές ανταλλαγές και περίπου το 25% στα κοινά σχέδια συνεχούς κατάρτισης. 
Γενικά, υπολογίζεται ότι 40.000 MME επωφελήθηκαν άμεσα από το COMETT II, εκ των 
οποίων τουλάχιστον σε 15.000 τοποθετήθηκαν σπουδαστές και φοιτητές από διάφορες χώρες. 
Όσον αφορά τα μέτρα συνεχούς κατάρτισης, υπολογίζεται ότι περίπου 200.000 μισθωτοί 
MME παρακολούθησαν μαθήματα κατάρτισης ή χρησιμοποίησαν επιμορφωτικό υλικό. Τέλος, 
πρέπει να σημειωθεί ότι πάνω από 1.000 ενδιάμεσες οργανώσεις των MME (εμπορικά 
επιμελητήρια ή επαγγελματικές ενώσεις) πήραν μέρος σε εταιρικές συμφωνίες COMETT που 
είχαν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα για τις MME. 
2.3.3. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ FORCE 
Το πρόγραμμα FORCE106 ("Συνεχής Επαγγελματική Κατάρτιση στην Ευρώπη") είχε ως στόχο 
να παρακινήσει τις επιχειρήσεις, και ιδίως τις MME, να πραγματοποιήσουν επενδύσεις στον 
τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, τα 
διεθνικά μέτρα του προγράμματος FORCE υποστήριξαν την ανάπτυξη συνεργείων στον τομέα 
της καινοτομίας, τη διενέργεια ευρωπαϊκών κλαδικών ερευνών, την ανάλυση της πολιτικής σε 
θέματα συμβάσεων και την πραγματοποίηση προβλέψεων για τις εξελίξεις των επαγγελμάτων 
και των επαγγελματικών προσόντων. 
Κατά τα έτη 1991, 1992 και 1993, επελέγησαν 716 σχέδια (164 το 1991, 263 το 1992 και 289 
το 1993). 2.250 MME ή ενώσεις MME πήραν μέρος ως εταίροι σε περισσότερα από τα 2/3 
των σχεδίων είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω ενώσεων, επιμελητηρίων ή διεπιχειρησιακών 
οργανισμών κατάρτισης. 
Σχετικά μπορεί να αναφερθεί το εξής παράδειγμα: ο τομέας του λιανικού εμπορίου επελέγη 
ως πεδίο έρευνας προκειμένου να προσδιοριστούν οι νέες τάσεις που παρατηρούνται στον 
τομέα αυτόν, στον οποίο, κατά παράδοση, οι δεσμοί μεταξύ της επαγγελματικής κατάρτισης 
και της οργάνωσης της εργασίας είναι μικροί. Έτσι, υποστηρίχθηκε ένα πρόγραμμα 
τηλεδιδασκαλίας για το προσωπικό εμπορικών MME που συμμετείχαν σε μια μορφή 
συνεργασίας μεταξύ εμπόρων από τρία κράτη μέλη. 
2.3.4. ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LEONARDO da Vinci (1995-1999) 
Κατόπιν σχετικής προτάσεως της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση σχετικά με τη 
θέσπιση προγράμματος δράσης για την εφαρμογή κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης. Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο ονομάζεται LEONARDO da Vinci107, 
διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 620 εκατομμυρίων Ecu και θα καλύψει την περίοδο από 
01.01.1995 έως 31.12.1999. 
Σκοπός του προγράμματος LEONARDO είναι να προωθήσει την ποιότητα της επαγγελματικής 
κατάρτισης και την ικανότητα καινοτομίας στον τομέα αυτό. Για την επίτευξη του σκοπού 
αυτού, καθορίζει ένα κοινό πλαίσιο στόχων στο οποίο περιγράφονται κατά ποιοτικό τρόπο 
οι 18 στόχοι που έχουν τεθεί σε κοινοτικό επίπεδο στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. 
Τα κοινοτικά μέτρα που περιγράφονται ακολούθως θα εφαρμοσθούν βάσει αυτού του κοινού 
πλαισίου στόχων. 
Απόφαση του Συμβουλίου 90/267/ΕΟΚ της 29.05.1990, ΕΕ L 156 της 21.06.1990, 
σ. 1. 
Απόφαση του Συμβουλίου της 06.12.1994, ΕΕ L 340 της 29.12.1994, σ. 8. 
81 
Το πρόγραμμα LEONARDO περιλαμβάνει τις τρεις βασικές κατηγορίες μέτρων διεθνικής 
συνεργασίας που είχαν περιληφθεί στα προηγούμενα προγράμματα: 
- πρότυπα δοκιμαστικά σχέδια συνεργασίας· 
- προγράμματα ανταλλαγών διαφόρων κατηγοριών πληθυσμού· 
- έρευνες και αναλύσεις. 
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης μια σημαντική καινοτομία. Πράγματι, όλες οι προτάσεις 
που εντάσσονται στις προαναφερθείσες τρεις κατηγορίες μέτρων πρέπει να έχουν διεθνικό 
χαρακτήρα, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ευρύτερη δυνατή διάδοση των αποτελεσμάτων. 
Τα μέτρα, ανάλογα με το σκοπό τον οποίο επιδιώκουν, κατανέμονται σε τρεις δέσμες: 
Δέσμη Ι: Παροχή υποστήριξης για τη βελτίωση των συστημάτων και τα>ν μηχανισμών 
επαγγελματικής κατάρτισης στα κράτη μέλη· 
Δέσμη II: Παροχή υποστήριξης για τη βελτίωση των δράσεων επαγγελματικής κατάρτισης, 
περιλαμβανομένων και των δράσεων που υλοποιούνται μέσα) της συνεργασίας 
πανεπιστημίων-επιχειρήσείον όσον αφορά τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους· 
Δέσμη III: Παροχή υποστήριξης για την ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων, των γνώσεων 
και της διάδοσης των καινοτομιών στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. 
Σε κάθε δέσμη έχουν καθοριστεί ειδικές προτεραιότητες. Όσον αφορά τα πρότυπα διεθνικά 
δοκιμαστικά σχέδια της δέσμης II, και με την επιφύλαξη της διαδικασίας την οποία προβλέπει 
το άρθρο 6 της απόφασης, οι προτεραιότητες αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων: 
"την απόκτηση των προσόντων και των ικανοτήτων που απαιτούνται για την 
προσαρμογή στις βιομηχανικές αλλαγές, την εξέλιξη των συστημάτων παραγωγής και 
τη διάδοση των νέων τεχνολογιών, κυρίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους 
παραδοσιακούς βιομηχανικούς τομείς"· 
"την ανάπτυξη της εκπαίδευσης των στελεχών διοίκησης των επιχειρήσεων στη 
μεταφορά των τεχνολογικοί καινοτομιών και της κατάρτισης των ιθυνόντων και 
υπευθύνων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων". 
Εξάλλου, στα πλαίσια της δέσμης III, και ιδίως στα πλαίσια της συνεργασίας για τη 
βελτίωση των γλωσσικών ικανοτήτων, προβλέπεται η παροχή κοινοτικής υποστήριξης για την 
εκπόνηση πρότυπων διεθνικών δοκιμαστικών σχεδίων, με στόχο την πραγματοποίηση 
γλωσσικών ελέγχων για τις επιχειρήσεις, και ιδίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους 
κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες. 
Επίσης, στα πλαίσια των ερευνών και αναλύσεων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, 
προβλέπεται η παροχή κοινοτικής υποστήριξης σε διεθνική βάση, με στόχο την ανάλυση των 
νέων μεθόδων κατάρτισης που προορίζονται για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κατά τρόπον 
ώστε να βελτιωθεί η πρόσβαση των εργαζομένων τους σε κατάλληλα μαθήματα κατάρτισης. 
Καλύπτονται όλοι οι τομείς επαγγελματικής κατάρτισης: αρχική κατάρτιση και μετάβαση προς 
την ενεργό επαγγελματική ζωή, συνεχής κατάρτιση, συνεργασία πανεπιστημίων-επιχειρήσεων, 
ιδίως με τις MME και με στόχο την υποστήριξη της μεταφοράς των τεχνολογικών 
καινοτομιών (δέσμη II). Μέσω της έννοιας "continuum", το πρόγραμμα LEONARDO προωθεί 
τον στόχο της εγκάρσιας συνεργασίας μεταξύ των τομέων που ανταποκρίνονται στον πολιτικό 
στόχο της δια βίου εκπαίδευσης ("Life-long Learning"). 
82 
Τα μέτρα απευθύνονται σε όλους τους παράγοντες της επαγγελματικής κατάρτισης: δημόσιες 
αρχές, επιχειρήσεις, και ιδίως MME, κοινωνικούς εταίρους σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, 
δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς κατάρτισης, πανεπιστήμια. Ιδιαίτερη σημασία έχει το 
γεγονός ότι επιδιώκεται η ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων μεταξύ των διαφόρων παραγόντων, 
με στόχο να βελτιωθεί η ποιότητα της κατάρτισης μέσω της καλύτερης προσαρμογής της 
προσφοράς προς τις ανάγκες των επιχειρήσεων και ιδίως των MME. Κάθε σχέδιο θα 
υποβάλλεται από τον συντονιστή του και θα προσδιορίζει με σαφήνεια τους συνεργαζόμενους 
εταίρους στα διάφορα κράτη μέλη. 
Το πρόγραμμα LEONARDO δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο συντονισμό με άλλες κοινοτικές 
δράσεις108. Οι δράσεις που υποστηρίζονται στα πλαίσια του προγράμματος LEONARDO 
αqx)ρoύv βασικά την προετοιμασία των δράσεων κατάρτισης, το σχεδιασμό καινοτομικών 
προϊόντων και μεθόδων και την ευρύτερη δυνατή διάδοση των αποτελεσμάτων. Το πρόγραμμα 
LEONARDO δεν προβλέπει παρά μόνο οριακά την παροχή υποστήριξης για την εκτέλεση 
δράσεων κατάρτισης αυτών καθαυτές, εξού και η επιδίωξη συμπληρωματικότητας μεταξύ 
αυτού του προγράμματος δράσης και των χρηματοδοτήσεων που παρέχονται στα πλαίσια των 
διαρθρωτικών ταμείων κυρίως βάσει της κοινοτικής πρωτοβουλίας ADAPT (βλέπε σημείο 
II.2.1.3.2.), στην οποία θα υπάρξει ευρεία συμμετοχή MME, και της κοινοτικής 
πρωτοβουλίας για τις MME (βλέπε σημείο ΙΙ.2.1.2.2.) η οποία αφορά άμεσα τις 
επιχειρήσεις αυτές. 
Εξάλλου, οι αρμόδιες για θέματα εκπαίδευσης, κατάρτισης και νεολαίας υπηρεσίες επιδιώκουν 
τη βελτίωση του συντονισμού με τις υπηρεσίες της πολιτικής των επιχειρήσεων, προκειμένου 
να εξασφαλιστεί ότι η εφαρμογή του προγράμματος LEONARDO θα γίνει σε πλήρη συνοχή με 
το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα υπέρ των MME (βλέπε σημείο "Εισαγωγή", στην αρχή της 
παρούσας έκθεσης). 
2.4 ΤΑ ΑΛΑΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
2.4.1. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΑΓΓΙΚΗ 
2.4.1.1. Το χρηματοδοτικό μέσο LIFE 
Από το 1992, οι MME μπορούν να λάβουν υποστήριξη στα πλαίσια του χρηματοδοτικού 
μέσου LIFE για το περιβάλλον, το οποίο θεσπίστηκε με τον κανονισμό ΕΟΚ αριθ. 1973/92 
της 21.05.1992109. 
Το 1993, συγχρηματοδοτήθηκαν, στα πλαίσια του προγράμματος αυτού, 99 σχέδια επίδειξης 
στα κράτη μέλη, πράγμα που αντιστοιχεί σε συνολική συνδρομή ύψους 44.653.159 Ecu. 
108 Άρθρο 8, εδάφιο 2, της απόφασης του Συμβουλίου 94/819/ΕΟΚ, ΕΕ L 340 της 29.12.1994, σ. 
13. 
,0" ΕΕ L 206 της 22.07.1992, (Τ. 1. 
83 
Από τα σχέδια αυτά, υπολογίζεται ότι 43 αφορούν MME οι οποίες έλαβαν 
συγχρηματοδότηση ύψους 16.983.627 Ecu, ήτοι το 38% του ποσού που διετέθηκε συνολικά. 
Οι τομείς που χρηματοδοτήθηκαν ήταν, ειδικότερα, οι εξής: 
1. Τομέας των "καθαρών" τεχνολογιών. 
Επιφανειακή επεξεργασία 4 σχέδια 
Κλωστοϋφαντουργία 3 σχέδια 
Βυρσοδεψία 5 σχέδια 
Χαρτοβιομηχανία 3 σχέδια 
Βιομηχανία γεωργικών ειδών 
διατροφής 3 σχέδια 
2. Τομέας της επεξεργασίας απορριμμάτων, κυρίως με ανακύκλωση: 17 σχέδια 
3. Αποκατάσταση μολυνθέντων χώρων: 5 σχέδια 
4. Τομέας του ύδατος: 2 σχέδια 
Όσον αφορά τον αντίκτυπο στην απασχόληση, είναι δύσκολο να γίνει σχετική εκτίμηση διότι, 
επειδή πρόκειται για σχέδια επίδειξης δοκιμαστικού χαρακτήρα, οι θέσεις απασχόλησης είναι 
γενικά έκτακτου χαρακτήρα ή θέσεις που υπήρχαν ήδη στην επιχείρηση. 
Υπολογίζεται, ωστόσο, ότι υπάρχουν από 4 έως 6 θέσεις απασχόλησης ανά σχέδιο, πράγμα 
που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι περίπου 200 έως 250 θέσεις απασχόλησης σε MME 
υποστηρίχθηκαν μέσω του LIFE. 
2.4.1.2. Περιβαλλοντικός έλεγχος 
Εξάλλου, όπως συμβαίνει και με τις μεγάλες επιχειρήσεις, οι MME υπόκεινται στην εθνική 
και κοινοτική νομοθεσία που ισχύει στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. Οι 
αρμόδιες για την περιβαλλοντική πολιτική υπηρεσίες ανέθεσαν σε μια ομάδα ειδικευμένων EIC 
να καταρτίσουν ένα μέσο αυτοανάλυσης και ευαισθητοποίησης των MME στο σύστημα 
μάνατζμεντ και περιβαλλοντικού ελέγχου (βλέπε σημείο II. 1.1.1). 
Επιπλέον, η Επιτροπή (ΓΔ XI) χρηματοδότησε το 1994 23 πρότυπα σχέδια σχετικά με MME, 
με σκοπό να διευκολυνθεί η συμμετοχή μικρών επιχειρήσεων στο Κοινοτικό Πρόγραμμα 
Περιβαλλοντικής Ανάπτυξης και Ελέγχου. 
2.4.2. ΥΓΙΕΙΝΗ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
Το Ευρωπαϊκό Έτος για την Ασφάλεια, την Υγιεινή και την Υγεία στο Χώρο Εργασίας, που 
γιορτάστηκε το 1992, αποτέλεσε ιδιαίτερα σημαντική ευκαιρία για την ενημέρωση των MME 
και την βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας στις επιχειρήσεις αυτές110, κυρίως μέσω της 
ανάπτυξης στενής και αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής. 
Έκτοτε, έχουν ήδη εφαρμοσθεί στον τομέα αυτό ορισμένες δράσεις (βλ. πρότυπη δοκιμαστική 
δράση EUROMANAGEMENT, σημείο IL 1.3.2.). 
1,0 Βλέπε COM(94) 221 της 07.09.1994, σημείο IV.2. 
84 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ XXIII και ΓΔ V), σε συνεργασία με τη Συμβουλευτική 
Επιτροπή για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στο χώρο εργασίας, 
συνέταξαν ένα έγγραφο που τιτλοφορείται "Αξιολόγηση των κινδύνων στο χώρο εργασίας""1. 
Στόχος του εν λόγω εγγράφου είναι να διαφωτίσει τους εργοδότες, τους εργαζομένους και τα 
υπόλοιπα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά τα πρακτικά ζητήματα της εφαρμογής των 
προδιαγραφών αξιολόγησης των κινδύνων που καθορίζονται από την οδηγία 89/391/ΕΟΚ112 
του Συμβουλίου σχετικά με τη λήψη μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας 
και της υγείας των εργαζομένων στον χώρο εργασίας. Παρά το γεγονός ότι το έγγραφο αυτό 
ασχολείται πρωτίστως με την αξιολόγηση των κινδύνων, ωστόσο, εξετάζει επίσης και ορισμένα 
ζητήματα που έχουν να κάνουν με τη διαχείριση των κινδύνων. Ένα μέρος του εγγράφου 
αφιερώνεται ειδικά στις ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον τομέα αυτόν. 
Εξάλλου, η μέθοδος αυτοελέγχου στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας στο χώρο 
εργασίας, την οποία εκπόνησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής, αποτελεί βοήθημα για τους 
υπευθύνους των MME στο οποίο μπορούν να στηρίξουν τις αξιολογήσεις στις οποίες 
προβαίνουν και τις αποφάσεις που λαμβάνουν στον τομέα της προστασίας της υγείας και της 
ασφάλειας στο χ(όρο εργασίας. Η μέθοδος αυτή θα διανεμηθεί υπό μορφή εγχειριδίου 
αυτοελέγχου για τις MME. 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής, σε συντονισμό με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και το 
Διεθνές Γραφείο Εργασίας, καταρτίζουν δελτία ασφάλειας για τις χημικές ουσίες. Τα δελτία 
αυτά, τα οποία απευθύνονται κυρίως προς τις MME, παρέχουν πληροφορίες για τα 
χαρακτηριστικά, την τοξικότητα και τις τυπικές αντιδράσεις ορισμένων χημικών ουσιών που 
χρησιμοποιούνται στο χώρο εργασίας. Υπάρχει επίσης και σκέψη να εκπονηθεί μια έκδοση 
CD-ROM των δελτίων αυτών. 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής, σε συνεργασία με την "Health and Safety Authority", 
οργάνωσαν στο Δουβλίνο, στις 9 και 10 Μαρτίου 1995, διάσκεψη με θέμα "Κίνδυνοι και 
ασφάλεια κατά την εργασία". Η διάσκεψη αυτή είχε ως βασικό άξονα τις διάφορες πτυχές 
της υγείας και της ασφάλειας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
Στις 18 Ιουλίου 1994, το Συμβούλιο ίδρυσε την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Ασφάλεια και 
την Υγεία στο Χώρο Εργασίας"3. Αποστολή της Υπηρεσίας αυτής είναι, μεταξύ άλλων, να 
παρέχει πληροφορίες τεχνικού, επιστημονικού και οικονομικού χαρακτήρα σχετικά με τις 
μεθόδους και τα μέσα που προορίζονται για την ανάπτυξη προληπτικών δραστηριοτήτων, με 
ιδιαίτερη έμφαση στα ειδικά προβλήματα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η Επιτροπή θα 
επιμείνει ιδιαίτερα ώστε η Υπηρεσία αυτή να αρχίσει να λειτουργεί το 1995. 
Η Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα ένα τέταρτο πρόγραμμα για την ασφάλεια, την υγιεινή και 
την υγεία στο χώρο εργασίας, στα πλαίσια του οποίου δύο από τις βασικές αρχές θα είναι, 
πρώτον, η ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι οι δράσεις που αναλαμβάνονται στον τομέα της υγείας 
και της ασφάλειας σχεδιάζονται κατά τρόπον ώστε να ενισχύεται η ανταγωνιστικότητα των 
επιχειρήσεων, και ιδίως των MME, και, δεύτερον, η διαπίστωση ότι η καλύτερη εκπαίδευση, 
κατάρτιση και πληροφόρηση αποτελούν παράγοντες θεμελιώδους σημασίας για τη βελτίωση της 
υγείας και της ασφάλειας στο χώρο εργασίας και για την υποστήριξη των προσπαθειών που 
καταβάλλουν οι MME προς την κατεύθυνση αυτή"3α. 
Ι Ι.) 
113(1 Οι εργασίες δημοσίευσης του εγγράφου αυτού είναι υπό εξέλιξη. 
ΕΕ L 183 της 29.06.1989, α. 1. 
Κανονισμός ΕΟΚ αριθ. 2062/94, ΕΕ L 216 της 20.08.1994, σ. Ι. 
COM(95) 282 της 12.07.1995. 
85 
Μία από τις δράσεις που περιλαμβάνονται στο εν λόγω πρόγραμμα είναι η δράση SAFE 
(Safety Action for Europe). To SAFE θα υποστηρίζει σχέδια πρακτικού χαρακτήρα που θα 
αποσκοπούν στην πραγματοποίηση βελτιώσεα)ν στο χώρο εργασίας σε θέματα ασφάλειας, 
υγιεινής και υγείας κατά την εργασία, ειδικά σε MME, στην καλύτερη οργάνωση της εργασίας 
και στην αλλαγή της στάσης και της συμπεριφοράς απέναντι στο πρόβλημα της ασφάλειας και 
της υγείας κατά την εργασία, κατά τρόπον ώστε να μειωθούν τα εργατικά ατυχήματα και οι 
επαγγελματικές ασθένειες. 
2.4.3. Η ΑΓΟΡΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 
2.4.3.1. Το πρόγραμμα IMPACT 
Στα πλαίσια του προγράμματος IMPACT (1991-1995), το οποίο αποσκοπεί στη δημιουργία 
εσωτερικής αγοράς στον τομέα των υπηρεσιών της πληροφόρησης, αναλήφθηκαν διάφορες 
δράσεις υπέρ των MME. Το 1994, εφαρμόστηκαν στα πλαίσια του προγράμματος αυτού πάνω 
από 700 δράσεις ευαισθητοποίησης και προώθησης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών της 
πληροφόρησης, μέσω ενός ειδικευμένου δικτύου εθνικών εταίρα)ν. Οι περισσότερες από τις 
δράσεις αυτές απευθύνονται στις MME, οι οποίες χρειάζονται προηγμένα μέσα πρόσβασης και 
επεξεργασίας των πληροφοριών για να γίνουν και να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Εξάλλου, 
η ίδια η βιομηχανία παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης αποτελείται κατά το 
μεγαλύτερο μέρος της από MME. Κατά συνέπεια, τα σχέδια επιμερισμένου κόστους για την 
ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών πληροφόρησης, τα οποία υποστηρίζονται από το 
πρόγραμμα IMPACT, υλοποιήθηκαν μέσω φορέων το 75% των οποίων είναι MME. Τέλος, η 
τελευταία δέσμη σχεδίων που υποστηρίχθηκαν στα πλαίσια της πρόσκλησης υποβολής 
προτάσεων του 1994 αφορούσε ειδικά τις πληροφορίες που απευθύνονται στη βιομηχανία και 
το εμπόριο, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις ανάγκες των MME. 
2.4.3.2. Το πρόγραμμα TEDIS 
Η ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων (EDI) αποτελεί ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέσο που 
συμβάλλει στον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας και στην εφαρμογή των πολιτικών 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ των επιχειρήσεων, και ιδίως των MME. Το πρόγραμμα TEDIS 
(Trade Electronic Data Interchange Systems) άρχισε να εφαρμόζεται το 1988 και εισήλθε 
στη δεύτερη φάση του το 1991 "4. Στις 160 συμβάσεις που υπογράφηκαν, οι μισοί από τους 
βασικούς αντισυμβαλλόμενους είναι MME. Το πρόγραμμα TEDIS προωθεί την ανάπτυξη 
προτύπων στον τομέα της ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων και εξοικειώνει με το μέσο 
αυτό τις επιχειρήσεις, οι οποίες μπορούν να το χρησιμοποιούν για τις εμπορικές τους 
συναλλαγές και τις επαφές τους με τις διάφορες διοικητικές υπηρεσίες. Καλύπτει τους τομείς 
των προτύπων, της πνευματικής ιδιοκτησίας και των τηλεπικοινωνιών. To TEDIS συντονίζει 
επίσης κλαδικές ομάδες και έχει αναπτύξει ένα δίκτυο 40 κέντρων ενημέρωσης σε διάφορες 
ευρωπαϊκές περιφέρειες, με σκοπό την προώθηση της γνώσης και της χρήσης της EDI προς 
όφελος των MME. 
114 
σ. 66 Απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 91/385/ΕΟΚ της 22.07.1991, ΕΕ L 208 της 30.07.1991, 
α 66 
86 
Έχει εκδοθεί σύσταση σχετικά με μια συμφωνία EDI115, σκοπός της οποίας είναι να 
απλοποιηθεί η διεξαγωγή συναλλαγών βάσει της EDI και να βοηθηθούν οι MME που 
επιθυμούν να αναπτύξουν ηλεκτρονικές εμπορικές σχέσεις με μεγάλες εταιρείες και διοικητικές 
υπηρεσίες. To TEDIS έχει ενθαρρύνει τη χρήση ηλεκτρονικών υπογραφών για μηνύματα EDI 
ως μέσο για την εξεύρεση απλούστερων και οικονομικότερων λύσεων για λογισμικά EDI 
προσαρμοσμένα στις ανάγκες των MME. 
Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, το TEDIS έχει αναπτύξει λύσεις διασύνδεσης για 
τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες που σχετίζονται με την EDI, όπως είναι μια One Stop 
Administration (σχέδιο EDIRA), η οποία απλουστεύει την πραγματοποίηση ηλεκτρονικών επαφών 
μεταξύ μικρών επιχειρήσεων και διοικητικών υπηρεσιών. 
Οι περισσότερες μικρές επιχειρήσεις των διαφόρων βιομηχανικών τομέων εκπροσωπούνται στις 
διάφορες πανευρωπαϊκές κοινότητες EDI που συντονίζονται από το TEDIS. To TEDIS είναι 
επίσης παρόν και σε πολλές διεθνείς δράσεις συνεργασίας, στα πλαίσια των οποίων 
χρησιμοποιείται η τεχνική EDI και συμμετέχουν MME, είτε με ανεπτυγμένες χώρες, όπως 
είναι, παραδείγματος χάριν, τα πρότυπα δοκιμαστικά σχέδια με τον Καναδά και την G7 
("Global Marketplace for SMEs"), ή με μεσογειακές χώρες, παραδείγματος χάριν, την Τυνησία, 
ή, πιο πρόσφατα, με χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. 
To TEDIS ενέπνευσε επίσης ένα σχέδιο Ηλεκτρονικού Εμπορίου στις ίδιες τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής, το οποίο ονομάζεται PECANEC (Pilot Experiment in Canada and EC on electronic 
Commerce). To σχέδιο αυτό βασίζεται σε ένα σχέδιο TEDIS, που ονομάζεται Fortius, στόχος 
του οποίου είναι να δημιουργηθεί ένα δίκτυο "κέντρων ηλεκτρονικού εμπορίου", στα πλαίσια 
του οποίου παρουσιάζεται ένας ηλεκτρονικός κατάλογος αγαθών και υπηρεσιών που 
προσφέρονται από μικρές επιχειρήσεις και που μπορούν να παραγγελθούν, να παραδοθούν και 
να πληρωθούν μέσω EDI από τους αγοραστές στη γλώσσα και το νόμισμα τους. Στην 
περίπτωση του PECANEC, οι αγοραστές είναι οι ίδιες οι διοικητικές υπηρεσίες, ενώ τα 
προϊόντα που περιλαμβάνονται στους ηλεκτρονικούς καταλόγους είναι έπιπλα, υπολογιστές, 
υλικά γραφείου και συστήματα επεξεργασίας δεδομένων. Ο απώτερος σκοπός είναι να 
αποδειχθεί ότι οι συμβάσεις κρατικών προμηθειών μπορούν να ανοιχθούν στις μικρές 
επιχειρήσεις και ότι οι επιχειρήσεις αυτές μπορούν να αναπτύξουν δραστηριότητα στις διεθνείς 
αγορές χρησιμοποιώντας συστήματα EDI και σύγχρονη, αλλά απλή τεχνολογία. 
Συμπερασματικά, μπορεί να αναφερθεί ότι το TEDIS, το οποίο βασίζεται σε εμπορικά 
διαθέσιμες τεχνολογίες, ενδείκνυται ιδιαίτερα για τις MME, συμβάλλει στον εκσυγχρονισμό 
των επιχειρηματικών συναλλαγών και υποστηρίζει διάφορες ευρωπαϊκές πολιτικές που 
εφαρμόζονται υπέρ των MME. 
2.4.4. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 
Η συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων είναι ένας από τους βασικούς άξονες της πολιτικής 
στον τομέα των επιχειρήσεων. Το κεφάλαιο αυτό παρουσιάζει τα προγράμματα συνεργασίας 
που θεσπίστηκαν για την τόνωση και την υποστήριξη της συνεργασίας μεταξύ των κοινοτικών 
επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων των μη κοινοτικών χωρών, ήτοι: των χωρών της ΕΖΕΣ, 
των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, των χωρών της Κοινοπολιτείας 
Ανεξαρτήτων Κρατών και της Γεωργίας και των χωρών της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής 
και της Μεσογείου. 
Σύσταση αριθ. 94/820/ΕΚ της 19.10.1994, ΕΕ L 338 της 28.12.1994, σ. 98. 
. 87 
2.4.4.1. Συνεργασία με τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) 
Αφότου τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), την 1η 
Ιανουαρίου 1994, οι χώρες που ήταν μέλη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών 
(ΕΖΕΣ), εκτός της Ελβετίας και του Λιχτενστάιν (Αυστρία, Σουηδία, Φινλανδία, Νορβηγία 
και Ισλανδία) συμμετέχουν στις κοινοτικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στα πλαίσια 
της πολιτικής τα)ν επιχειρήσεων και του τουρισμού. Οι χώρες αυτές πρόσφεραν οικονομική 
συμβολή ύψους 2,5 εκατομμυρίων Ecu το 1994 προκειμένου να συμμετάσχουν στο σύνολο των 
δραστηριοτήτων της πολιτικής των επιχειρήσεων. Έτσι, δημιουργήθηκαν στις χώρες αυτές 
κέντρα ανταπόκρισης, τα οποία, τον Ιούνιο του 1994, απέκτησαν πλήρες καθεστώς EIC. Τα 
κράτη μέλη του ΕΟΧ συμμετέχουν στη λεγομένη "Επιτροπή του άρθρου 4" βάσει της 
απόφασης του Συμβουλίου 93/379/ΕΟΚ της 14.06.1993116, χωρίς όμως να έχουν δικαίωμα 
ψήφου. 
2.4.4.2. Συνεργασία με τις χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης: ΧΑΚΕ 
Στα πλαίσια του προγράμματος PHARE, η Επιτροπή κατάρτισε υποπρογράμματα ανάπτυξης των 
MME, παρέχοντας τεχνική βοήθεια στις εξής χώρες: Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχική 
Δημοκρατία, Σλοβακία, Βουλγαρία, Αλβανία, Σλοβενία, Ρουμανία, Λιθουανία, Λεττονία και 
Εσθονία. Στο πλαίσιο αυτό, κατά την περίοδο 1990-1993, η Ευρωπαϊκή Ένωση προσέφερε 
οικονομική υποστήριξη ύψους 320 εκατομμυρίων Ecu, η κατανομή της οποίας ανά χώρα και 
μέτρο εμφαίνεται λεπτομερώς στον πίνακα 6. Η παρεχόμενη υποστήριξη αφορά τρία είδη 
μέτρων: υπηρεσίες παροχής βοήθειας στις MME (παροχή συμβουλών, πληροφόρηση και 
κατάρτιση), χρηματοδοτικά μέσα (τραπεζικές υπηρεσίες) και κατευθυντήριες γραμμές για τη 
χάραξη πολιτικής στον τομέα των επιχειρήσεων. Η διαχείριση των προγραμμάτων αυτών 
γίνεται σε αποκεντρωμένη βάση από μονάδα διαχείρισης που είναι εγκατεστημένη σε κάθε 
χώρα. 
ΕΕ L 161 της 02.07.1993. 
88 
Πίνακας 6 
Κατανομή της κοινοτικής βοήθειας υπέρ των MME στις ΧΑΚΕ 
Χώρα 
Εσθονία 
Λεττονία 
Λιθουανία 
Πολωνία 
Τσεχική Δημοκρατία 
Σλοβακική Δημοκρατία 
Ουγγαρία 
Ρουμανία 
Βουλγαρία 
Σλοβενία 
Αλβανία 
ΣΥΝΟΛΟ 
Πρόγραμμα, 
προετοιμασία, 
παρακολούθηση και 
αξιολόγηση 
Οργανώσεις ΕΕ 
JOOP 
ΣΥΝΟΛΟ Συνολικό ποσό 
(εκατ. Ecu) 
3 
3 
6 
91 
35,5 
22 
59 
10 
25 
1 
6,5 
262 
5,5 
5 
47,5 
320 Τεχνογνωσία 
(εκατ. Ecu) 
2 
2 
3 
33,7 
13,5 
8,7 
27,6 
7,6 
6 
1 
2,4 
107,5 
5,5 
5 
118 Χρηματοδοτι 
κά μέσα 
(εκατ. Ecu) 
1 
1 
3 
57,3 
22 
13,3 
31,4 
2,4 
19 
-
4,1 
154,5 
154,5 Έναρξη 
προγράμματο 
ς 
01/1993 
01/1993 
01/1993 
01/1991 
01/1992 
01/1992 
12/1990 
02/1993 
09/1991 
01/1993 
01/1992 
12/1991 
Το 48,3% της υποστήριξης που παρέσχε το PHARE για την ανάπτυξη των MME κατά την 
περίοδο 1990-1993 χρησιμοποιήθηκε για τα χρηματοδοτικά μέσα, το 36,9% για τη μεταφορά 
τεχνογνωσίας και το 14,8% για το JOOP. 
Οι αρμόδιες για την πολιτική των επιχειρήσεων υπηρεσίες συμμετέχουν άμεσα στην εφαρμογή 
τα)ν μέτρων υπέρ των MME στα πλαίσια του προγράμματος PHARE. Ο συντονισμός αυτός 
πραγματοποιείται σε πολλά επίπεδα κυρίως μέσω της παροχής τεχνικής βοήθειας για την 
ανάπτυξη των MME στις χώρες αυτές, της υποστήριξης των διαδικασιών προετοιμασίας, 
παρακολούθησης και αξιολόγησης τα>ν προσκλήσεων υποβολής προσφορών, καθώς και της 
κοινής οργάνωσης σεμιναρίων. 
89 
Εξάλλου, οι υπηρεσίες αυτές συμβάλλουν στην προοδευτική ένταξη νέων εταίρων από τις 
ΧΑΚΕ στα δίκτυα πληροφόρησης και συνεργασίας μεταξύ MME, ήτοι τα EIC και το BC-
ΝΕΤ, στην οργάνωση μιας εκδήλωσης EUROPARTENARIAT στο Γκντανσκ (Πολωνία) το 1994 
και, τέλος, στην ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων στα πλαίσια του 
προγράμματος JOOP ("Joint Venture Phare Programm")"7. 
Το πρόγραμμα JOOP είναι ένα ειδικό πρόγραμμα στα πλαίσια του προγράμματος PHARE, το 
οποίο αποσκοπεί στην ανάπτυξη δράσεων υποστήριξης της ίδρυσης κοινών επιχειρήσεων στις 
ΧΑΚΕ από τις κοινοτικές MME και τους εταίρους τους των χωρών αυτών. Οι 
υποστηριζόμενες δράσεις αφορούν την εκπόνηση μελετών σκοπιμότητας, τη συμμετοχή στο 
κεφάλαιο της κοινής επιχείρησης, την κατάρτιση του προσωπικού της και την παροχή των 
απαραίτητων πληροφοριών για την ίδρυση της. 
To JOOP διέθετε αρχικά προϋπολογισμό ύψους 20 εκατ. Ecu για την περίοδο 1991-1993, εκ 
των οποίων 17 εκατ. Ecu προορίζονταν άμεσα για τις MME. Αργότερα, προκειμένου να 
μπορέσει το πρόγραμμα JOOP να ανταποκριθεί στη συνεχή αύξηση των αιτήσεων από τις 
MME, διατέθηκε συμπληρωματικό ποσό ύψους 27,5 εκατ. Ecu. 
Τα μέτρα που εφαρμόστηκαν επέτρεψαν κυρίως στις κοινοτικές MME να πραγματοποιήσουν 
μελέτες σκοπιμότητας για σχέδια δημιουργίας κοινών επιχειρήσεων, πράγμα που κατέστησε 
δυνατή τη μείωση των διοικητικών, οικονομικών και νομικών εμποδίων που παρακωλύουν 
την ίδρυση τέτοιων επιχειρήσεων. Με βάση τις μελέτες αυτές, αρκετές MME έχουν ήδη 
δημιουργήσει τις κοινές επιχειρήσεις που σχεδίαζαν με τη συνδρομή των πιστώσεων του 
προγράμματος JOOP. 
Παρά το γεγονός ότι από τις χρηματοδοτήσεις του JOOP επωφελούνται όλες οι ΧΑΚΕ, 
ωστόσο, η Πολωνία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Ουγγαρία είναι οι βασικές δικαιούχοι 
χίόρες. Οι χρηματοδοτήσεις αυτές καλύπτουν το σύνολο των παραγα>γικών οικονομικών 
τομέων, ενώ στην πρώτη σειρά του καταλόγου των τομέων που επωφελούνται από τα εν 
λόγω κονδύλια είναι οι τομείς της βιομηχανικής παραγωγής και της παραγωγής 
καταναλωτικών αγαθών, ακολουθούμενοι από τους τομείς των υπηρεσιών και των ειδών 
διατροφής γεωργικής προέλευσης. Πράγματι, το πρόγραμμα βοηθά κατά προτεραιότητα τις 
MME, δεδομένου ότι το 66% των σχεδίων που εγκρίθηκαν είχαν υποβληθεί από επιχειρήσεις 
που απασχολούν κάτω από 100 εργαζόμενους. Ενθαρρύνοντας τη δημιουργία ή την επέκταση 
κοινών επιχειρήσεων στις ΧΑΚΕ, το πρόγραμμα JOOP αποβλέπει στη διευκόλυνση της 
πραγματοποίησης επενδύσεων από τις κοινοτικές MME στο εξωτερικό. Οι προβλέψεις 
πραγματοποίησης επενδύσεων ανέρχονταν, στο τέλος του 1994, σε 720 εκατ. Ecu, ενώ οι 
σχετικές αναλήψεις δεσμεύσεων από τον κοινοτικό προϋπολογισμό ήταν της τάξης των 39 
εκατ. Ecu. Επομένως, το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα είναι της τάξης του 1.800%. 
117 Απόφαση της Επιτροπής της 30.01.1991 αριθ. Ζ91/01, 25η Γενική Έκθεση, αριθ. 69, 
σ. 26. 
90 
2.4.4.3. Συνεργασία με την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ) και τη Μογγολία 
Το πρόγραμμα Tacis αποτελεί πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κοινοπολιτεία 
Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ) και την Μογγολία, σκοπός της οποίας είναι η ανάπτυξη 
αρμονικών και επωφελών οικονομικών και πολιτικών δεσμών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και των εν λόγω χωρών. Στα πλαίσια του προγράμματος Tacis, διατέθηκαν για την 
υποστήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων 19 εκατομμύρια Ecu το 1992, 20 εκατομμύρια 
Ecu το 1993 και 12 εκατομμύρια Ecu το 1994, ήτοι, συνολικά, 51 εκατομμύρια Ecu για 
τα εν λόγω τρία έτη. Η κατά χώρα κατανομή των κονδυλίων αυτών κατά την εν λόγω 
τριετία είναι η εξής: Αρμενία: 1,6, Αζερμπαϊτζάν: 1,3, Λευκορα)σία: 3,4, Γεωργία: 3,53, 
Καζακστάν: 3,8, Μολδαβία: 0,8, Μογγολία: 2, Ρωσική Ομοσπονδία: 14,26, 
Τουρκμενιστάν: 1,0, Ουκρανία: 3,9, Ουζμπεκιστάν: 3,32, Κοινοπολιτεία: 11,5. 
Μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα TACIS για τις MME έχει στηριχθεί σε μια στρατηγική η οποία 
βασίζεται στην ανάγκη δημιουργίας ενδιάμεσων φορέων. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να 
δημιουργηθούν και να υποστηριχθούν, μέσω της παροχής περαιτέρω τεχνικής βοήθειας, 
οργανισμοί που είναι σε θέση να βοηθήσουν τους υπάρχοντες επιχειρηματίες, καθώς και 
εκείνους που επιθυμούν να ιδρύσουν νέες επιχειρήσεις. Βάσει του προγράμματος για τις 
MME δημιουργήθηκαν, κατά τα έτη 1992, 1993 και 1994, 40 κέντρα υποστήριξης στα νέα 
ανεξάρτητα κράτη. 
Αφότου άρχισε να εφαρμόζεται το πρόγραμμα TACIS για τις MME, οι αρμόδιες για την 
πολιτική των επιχειρήσεων υπηρεσίες της Επιτροπής συμμετεσχαν στην εφαρμογή ορισμένων 
δράσεων, όπως είναι η προεπιλογή οργανισμών που είχαν υποβάλει υποψηφιότητα και η 
αξιολόγηση προσφορών. Παρά το γεγονός ότι τα κέντρα υποστήριξης που ιδρύονται στην 
ΚΑΚ δεν συμμετέχουν στο δίκτυο των κέντρων ανταπόκρισης EIC, ωστόσο, οι εν λόγω 
κοινοτικές υπηρεσίες υποστηρίζουν ενεργά την ανάπτυξη συστηματικών δεσμών μεταξύ των 
κέντρων υποστήριξης TAC1S και των κέντρων αναμετάδοσης τα οποία ιδρύθηκαν από ορισμένα 
Euro-Info-Centres στην ΚΑΚ. 
Επιπλέον, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα συμπεριλάβουν σταδιακά τα κέντρα υποστήριξης 
TACIS στο δίκτυο BRE, αρχίζοντας από τα κέντρα της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της 
Ουκρανίας. Τον Ιούνιο του 1994, ορισμένοι επιχειρηματίες από την ΚΑΚ πήραν μέρος στην 
εκδήλωση Europartenariat που πραγματοποιήθηκε στο Γκντάνσκ της Πολωνίας. Έκτοτε, το 
TACIS επισημοποίησε τη συμμετοχή της ΚΑΚ. Σε όλες σχεδόν τις δημοκρατίες της ΚΑΚ έχουν 
διορισθεί εθνικοί σύμβουλοι για τους οποίους έχει οργανωθεί ένα ειδικό πρόγραμμα 
κατάρτισης. Ενώ οι υπηρεσίες της Επιτροπής που έχουν την άμεση ευθύνη για το πρόγραμμα 
TACIS παρέχουν την αναγκαία χρηματοδότηση για τους εθνικούς συμβούλους, οι αρμόδιες για 
την πολιτική τα>ν επιχειρήσεων υπηρεσίες τους συμπεριέλαβαν σε όλες τις δραστηριότητες που 
οργανώνονται γι'αυτούς σε σχέση με το Europartenariat. 
Τέλος, η Επιτροπή Εμπορίου και Διανομής, με την υποστήριξη της Μονάδας Εμπορίου της 
ΓΔ XXIII, πρόκειται να δημιουργήσει στην Ουγγαρία, τη Ρωσία και την Ουκρανία τρεις 
ομάδες. Στόχος είναι η καλύτερη ενημέρωση των χωρών αυτών σχετικά με τα προβλήματα 
που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίες επιθυμούν να 
αναπτύξουν επιχειρηματική δραστηριότητα στις χώρες αυτές και, επίσης, η παροχή τεχνικών 
συμβουλών και βοήθειας για την ανάπτυξη ανεξάρτητων επαγγελματικών ομοσπονδιών και 
αποτελεσματικών δικτύων διανομής στις εν λόγω χώρες. 
91 
Συμπερασματικά, μπορεί να αναφερθεί ότι έχει αναπτυχθεί μια σταθερή και εποικοδομητική 
συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής για την εφαρμογή του προγράμματος TACIS 
για τις MME, πράγμα που επιτρέπει στις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για 
το TACIS να επωφελούνται από την πείρα που έχουν αποκτήσει, στον τομέα της πολιτικής 
για τις MME, οι υπηρεσίες της Επιτροπής που έχουν την άμεση ευθύνη για την πολιτική των 
επιχειρήσεων. 
2.4.4.4. Συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και 
της Μεσογείου 
Σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες έχουν θεσπιστεί ειδικά προγράμματα υποστήριξης της 
ανάπτυξης των MME. Πρόκειται, ειδικότερα, για το πρόγραμμα MED-INVEST για τις 
μεσογειακές τρίτες χώρες, το πρόγραμμα AL-INVEST για τις χώρες της Λατινικής Αμερικής 
και το πρόγραμμα EC Ι Ρ. 
To MED-INVEST είναι ένα πρόγραμμα υποστήριξης της συνεργασίας για την ανάπτυξη των 
MME των μεσογειακών τρίτων χωρών σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές MME και τις 
ευρωπαϊκές επαγγελματικές οργανώσεις. Στόχος του είναι να δημιουργήσει στις μεσογειακές 
τρίτες χώρες ένα περιβάλλον που να ευνοεί την ανάπτυξη των MME και την αύξηση της 
ανταγωνιστικής ικανότητας τους. Το πρόγραμμα MED-INVEST, το οποίο διαθέτει 
προϋπολογισμό 12,2 εκατομμύρια Ecu για περίοδο δύο ετών (1993-1995), χορηγεί μη 
επιστρεπτέες ενισχύσεις σε ενώσεις επιχειρήσεων, ιδρύματα, οργανισμούς ή εταιρείες 
ανάπτυξης, που διαθέτουν πραγματικές ικανότητες στον τομέα της πληροφόρησης, της 
διεπιχειρησιακής συνεργασίας και της παροχής υποστήριξης για την οικονομική ανάπτυξη. 
Το δίκτυο συνεργασίας επιχειρήσεων (BC-NET) συμμετέχει στο πρόγραμμα αυτό με στόχο 
την ενίσχυση και επέκταση του δικτύου στις 11 μεσογειακές τρίτες χώρες"8, καθώς και για 
να εξασφαλίσει την κατάρτιση των μελών και τη λήψη των απαραίτητων συνοδευτικών μέτρων 
προς όφελος των οικονομικών παραγόντων. Οι αρμόδιες για την πολιτική των επιχειρήσεων 
υπηρεσίες της Επιτροπής παρέχουν τεχνική βοήθεια για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων. Το 
1993 δημιουργήθηκαν στο Ισραήλ και το 1994 στην Ιορδανία, το Μαρόκο και την Τυνησία 
κέντρα ανταπόκρισης συνδεδεμένα με το δίκτυο των Euro-Info-Centres. 
To AL-INVEST, πρόγραμμα βιομηχανικής συνεργασίας και προώθησης των επενδύσεων στις 
χώρες της Λατινικής Αμερικής"9, το οποίο διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 18,5 εκατομμυρίων 
Ecu για περίοδο δύο ετών (1993-1995), αποσκοπεί στη διευκόλυνση των εμπορικών 
συναλλαγών, της μεταφοράς τεχνολογίας και τεχνογνωσίας και των χρηματοδοτήσεων προς 
όφελος τόσο των λατινοαμερικανικών όσο και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. To BRE 
συμμετέχει επίσης στο πρόγραμμα αυτό. 
To EC1P ("European Communities Investement Partners") είναι χρηματοδοτικό μέσο που 
θεσπίστηκε το 1988 υπέρ των αναπτυσσομένων χωρών της Λατινικής Αμερικής, της Ασίας και 
της Μεσογείου. Η νομική του βάση χρονολογείται από το 1992120, ημερομηνία κατά την οποία 
παρατάθηκε για νέα δοκιμαστική περίοδο τριών ετών και εφοδιάστηκε με αυξημένους πόρους 
χρηματοδότησης λόγω της επιτυχίας που σημείωσε (39,15 εκατομμύρια Ecu για το 1993). 
118 Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Ιορδανία, Κατεχόμενα Εδάφη, Λίβανος, Συρία, Ισραήλ, 
Τουρκία, Μάλτα και Κύπρος. 
1,9 Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 443/92 της 25.02.1992, ΕΕ L 52 της 27.02.1992, σ. 
1. 
120 Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 319/92 της 03.02.1992, ΕΕ L 35 της 12.02.1992, σ. 
1. 
92 
Ο κύριος στόχος του ECIP είναι να διευκολύνει τη δημιουργία κοινών επιχειρήσεων στις 
επιλέξιμες χώρες, κατά τρόπον ώστε να συμβάλει στην οικονομική τους ανάπτυξη. Στα 
πλαίσια αυτά, παρεμβαίνει στις διάφορες φάσεις ίδρυσης μιας επιχείρησης: από τον εντοπισμό 
των πιθανών εταίρων και σχεδίων, μέσω ενδιάμεσων φορέων, έως την κατάρτιση και την 
παροχή τεχνικής βοήθειας, περιλαμβανομένης της μελέτης σκοπιμότητας του σχεδίου, καθώς 
και μιας συνεισφοράς στο κεφάλαιο της κοινής επιχείρησης. Το μέγιστο ποσό που μπορεί να 
χορηγηθεί ανέρχεται σε 1 εκατομμύριο Ecu για κάθε κοινή επιχείρηση. To ECIP αποκλείει τις 
πολυεθνικές εταιρείες, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή του είναι ότι η κοινή 
επιχείρηση θα περιλαμβάνει τουλάχιστον έναν κοινοτικό εταίρο και έναν εταίρο από την 
αντίστοιχη τρίτη χώρα. 
To ECIP είναι προσανατολισμένο προς τις MME (δεν περιλαμβάνονται οι μεγάλες πολυεθνικές 
επιχειρήσεις, οι οποίες εξαιρούνται ρητά από τον κανονισμό). Από την ίδια τη φύση τους, 
όλες οι δράσεις της Διευκόλυνσης 1 (επιχορηγήσεις για τον εντοπισμό σχεδίων και εταίρων) 
είναι προσανατολισμένες προς τις MME, ενώ το 1994, το 84% του συνόλου των δράσεων των 
Αιευκολύνσεων 2, 3 και 4, από την άποψη του αριθμού των εγκριθέντων σχεδίων, είχαν 
ως δικαιούχους MME. Αυτό αντικατοπτρίζει τις διατάξεις του κανονισμού, ο οποίος ορίζει 
ότι οι MME έχουν προτεραιότητα κατά την εφαρμογή του ενλόγω μέσου, χωρίς όμως να 
αποκλείονται οι μεγαλύτερες εταιρείες, ιδίως στις περιπτώσεις με ιδιαίτερη σπουδαιότητα για 
την αναπτυξιακή πολιτική, π.χ. στις περιπτώσεις μεταφοράς τεχνολογίας. 
Το 1994 εγκρίθηκαν 337 σχέδια που αντιπροσωπεύουν ποσό ύψους 42,13 εκατομμυρίων Ecu, 
έναντι 271 σχεδίων το 1993. Με βάση τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 19ης Απριλίου 
1994, το εν λόγω μέσο επεκτάθηκε στη Νότια Αφρική. Τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα που 
επιτεύχθηκαν δείχνουν ότι το μέσο αυτό έχει ήδη διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην Ασία, 
τη Λατινική Αμερική και την Μεσόγειο, ενθαρρύνοντας τους τοπικούς οικονομικούς 
παράγοντες να θεωρούν την Ευρωπαϊκή Ένωση ως εταίρο για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων 
τους. 
2.4.4.5. Συνεργασία με την Κίνα 
Μετά από διάσκεψη που οργανώθηκε στην Αμβέρσα, το Νοέμβριο του 1993, με το "Κινεζικό 
συμβούλιο για την προώθηση του διεθνούς εμπορίου", πραγματοποιήθηκαν, το 1994, στο 
Παρίσι και το Nanjing, δύο συνεδριάσεις "Interprise", με στόχο την ανάπτυξη των επαφών 
μεταξύ MME. Εξάλλου, κατά την τελευταία συνεδρίαση της μικτής επιτροπής ΕΕ-Κίνας 
(Πεκίνο, Φεβρουάριος 1994), αποφασίστηκε να δοθεί η μεγαλύτερη δυνατή προτεραιότητα στη 
βιομηχανική συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, και κυρίως μεταξύ των ευρωπαϊκών και 
κινεζικών MME. Στο πλαίσιο αυτό, καταρτίζονται πολλές δράσεις για την ανάπτυξη ενός 
προγράμματος συνεργασίας στον τομέα αυτόν. 
2.4.4.6. Προώθηση των κοινοτικών εξαγωγών προς την Ιαπωνία 
Το πρόγραμμα EXPROM-Ιαπωνία αποσκοπεί στην προώθηση των κοινοτικών εξαγωγών προς 
την Ιαπωνία. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εφαρμόζει: 
δράσεις κατάρτισης στελενών σε θέματα επικοινωνίας, στα πλαίσια του ιαπωνικού 
επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Πρόκειται για το "Executive Training Programme" (ΕΤΡ), 
το οποίο απευθύνεται στις μεσαίες επιχειρήσεις, αλλά και στις μικρές επιχειρήσεις που 
έχουν εντοπίσει κάποιες δυνατότητες ανάπτυξης δραστηριοτήτων στην ιαπωνική αγορά· 
93 
μια τριετούς διάρκειας ολοκληρωμένη εκστρατεία προώθησης, με τίτλο "Gateway to 
Japan", η οποία παρέχει διοικητική και οικονομική υποστήριξη για την ενθάρρυνση της 
συμμετοχής ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε διεθνείς εμπορικές εκθέσεις που 
πραγματοποιούνται στην Ιαπωνία για 9 ευρωπαϊκούς τομείς δραστηριοτήτων (κυρίως 
βιομηχανικούς), οι επιδόσεις των οποίων στην Ιαπωνία δεν είναι ακόμη ικανοποιητικές, 
λαμβανομένης υπόψη της ανταγωνιστικότητας τους σε παγκόσμιο επίπεδο. Όπως είναι 
φυσικό, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναμένεται να αντλήσουν οφέλη από την 
εκστρατεία αυτή, κυρίως λόγω της πρόσβασης που εξασφαλίζουν, με τον τρόπο αυτό, 
σε κλαδικές μελέτες αγοράς στις οποίες αναλύονται οι ριζικές αλλαγές που έγιναν 
πρόσφατα στην Ιαπωνία, πράγμα που δεν μπορεί παρά να τις παρακινήσει να 
επανεξετάσουν τη σκοπιμότητα διείσδυσης τους στην αγορά αυτή, αν είχαν παραιτηθεί 
από την προσπάθεια αυτή. 
συντονισμένες δράσεις, από κοινού ιιε τις ιαπωνικές αργές, για την ένταξη των μικρών 
επιχειρήσεων στην ιαπωνική αγορά. Στα πλαίσια του προγράμματος εμπορικής 
συνεργασίας που εφαρμόζουν από κοινού η Επιτροπή και οι ιαπωνικές αρχές, η 
Επιτροπή υποβάλλει, ειδικότερα, υποψηφιότητες μικρομεσαίων επιχειρήσεων για 
συμμετοχή στο πρόγραμμα JETRO (Japan External Trade Organization) Export to 
Japan Study Programme". 
2.4.4.7. Συμπέρασμα 
Τα περισσότερα προγράμματα συνεργασίας με τις τρίτες χώρες όπως τα προγράμματα TACIS, 
PHARE, EXPROM-Ιαπωνία, MED-INVEST και ECIP, ενθαρρύνουν την ανάπτυξη MME και, 
ιδάος, την δημιουργία κοινών επιχειρήσείυν. Παρά το γεγονός ότι οι MME είναι οι κυρίως 
ωφελούμενες επιχειρήσεις, είτε άμεσα είτε έμμεσα (μέσω μεγαλύτερων επιχειρήσεων), πρέπει 
να σημειωθεί ότι η κοινοτική υποστήριξη δεν είναι ειδικά προσανατολισμένη προς τις 
κοινοτικές MME και ότι, παραδείγματος χάριν, τα προγράμματα PHARE και TACIS παρέχουν 
επίσης υποστήριξη και στις MME των χωρών προς τις οποίες διοχετεύεται η κοινοτική 
βοήθεια. Αντίθετα, στην περίπτωση των κοινών επιχειρήσεων, τα δύο μέρη παρακινούνται 
από το κοινό συμφέρον το οποίο επιτρέπει την ανάπτυξη σταθερών οικονομικών δεσμών 
μεταξύ των κοινοτικών επιχειρήσεων και των εταίρων τους στις τρίτες χώρες. 
Όλες οι δράσεις συνεργασίας με τις τρίτες χώρες αποτελούν αντικείμενο στενού και 
αποτελεσματικού συντονισμού μεταξύ των διαφόρων αρμόδιων υπηρεσιών της Επιτροπής. Ο 
συντονισμός αυτός επιτρέπει στις εν λόγω χίόρες να επωφεληθούν από την πείρα που έχει 
αποκτηθεί στον τομέα της πολιτικής των επιχειρήσεων, καθώς και από τα υπάρχοντα δίκτυα 
ενδιάμεσων φορέων, ενώ, παράλληλα, δίνει στις ευρωπαϊκές MME τη δυνατότητα να 
γνωρίσουν καλύτερα τις ευκαιρίες που τους προσφέρονται στις τρίτες χώρες μέσω των 
κοινοτικών προγραμμάτων. 
94 
2.4.5. Η ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΑΚΕ (ΑΦΡΙΚΗ, ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ, 
ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ) 
Λόγω της σημασίας του ιδιωτικού τομέα για την ανάπτυξη των κρατών των Ας)ρικής, της 
Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ), η 4η Σύμβαση Λομέ121 προβλέπει ευρύτατο φάσμα 
μέσων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη των MME αυτών των χωρών. 
Σημαντικό ποσοστό αυτών των προγραμμάτων ενδιαφέρουν, άμεσα ή έμμεσα, τις ευρωπαϊκές 
MME. 
Τα μέσα που προβλέπονται από τη Σύμβαση εφαρμόζονται από την Επιτροπή μέσω 
ενδεικτικών προγραμμάτων, τα οποία υπογράφονται, μετά από σχετικές διαπραγματεύσεις με 
κάθε κράτος ΑΚΕ, από την ΕΤΕπ ή από το Κέντρο Βιομηχανικής Ανάπτυξης (ΚΒΑ). 
Στα πλαίσια των προγραμμάτων αυτών, ορισμένα σχέδια που εντάσσονται στον ιδιωτικό 
τομέα και, κατά συνέπεια, ενδιαφέρουν κατά προτεραιότητα τις MME, καλύπτουν σήμερα 
40 περίπου χώρες ΑΚΕ, προβλέπουν δε τεχνική και οικονομική βοήθεια ύψους 240 
εκατομμυρίων Ecu περίπου. 
Η κατανομή κατά περιφέρεια ΑΚΕ καταδεικνύει το ενδιαφέρον της Δυτικής και Ανατολικής 
Αφρικής (περιλαμβανομένου του Κέρατος της Αφρικής), κάθε μια από τις οποίες 
εκπροσωπείται με 9 χώρες για ποσό 60 εκατομμυρίων Ecu. Εφαρμόζονται επίσης ή 
βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας διάφορα προγράμματα που αφορούν ειδικά τις 
MME στις χώρες της Καραϊβικής, καθώς και σε ορισμένες χώρες γύρω από τη Νότια 
Αφρική. 
Στα πλαίσια των ενδεικτικών προγραμμάτων, προβλέπονται διάφορα μέτρα τεχνικής βοήθειας 
όπως, παραδείγματος χάριν: η παροχή υποστήριξης σε ειδικευμένους οργανισμούς (εμπορικά 
επιμελητήρια), η αποστολή εμπειρογνωμόνων σε τράπεζες που χρηματοδοτούν τις MME, 
αλλά, επίσης - και κυρίως -, εδώ και 10 περίπου έτη, η προώθηση των λεγομένων "Φόρουμ 
επενδύσεων". Τα φόρουμ αυτά, που πραγματοποιήθηκαν κατ' αρχάς στη Δυτική (Ντακάρ) 
και την Κεντρική Αφρική (Libreville), συγκεντρώνουν εκατοντάδες ευρωπαίους επενδυτές 
οι οποίοι, μέσω συναντήσεων με τοπικούς επιχειρηματίες, εντοπίζουν ευκαιρίες 
πραγματοποίησης επενδύσεων. 
Πρύσςχχτα, η Επιτροπή οργάνωσε επίσης και "κλαδικά" φόρουμ (εξορυκτικός τομέας στη 
Lusaka). Λαμβανομένων υπόψη των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι εξαγωγείς των χωρών 
ΑΚΕ για την πρόσβαση τους στις παγκόσμιες αγορές, διάφορες δράσεις εμπορικής 
προώθησης, που υλοποιούνται σε συνεργασία με ευρωπαϊκές MME, βοηθούν τις τοπικές 
επιχειρήσεις να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα τους. 
Το όφελος που προκύπτει από τα προγράμματα αυτά δεν περιορίζεται απλώς και μόνο στην 
παροχή τεχνικής βοήθειας. Η Επιτροπή συμβάλλει επίσης στη χρηματοδότηση των MME με 
επιδοτήσεις, αλλά και έμμεσα, κυρίως με τη χορήγηση πιστώσεων από τοπικούς ενδιάμεσους 
χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, καθώς επίσης και με προγράμματα εισαγωγών ή με τη 
δημιουργία Ταμείων εγγύησης (πρόσφατα, συμμετοχή σε ένα Ταμείο εγγύησης τραπεζικών 
δανείων, από ευρωπαϊκές κυρίως τράπεζες, στη Δυτική Αφρική): 
Αομέ IV, ΕΕ L 229 της 17.08.1991. 
95 
Εξάλλου, καταβάλλεται ειδική προσπάθεια για τη ριζική επίλυση των προβλημάτων των 
MME, κυρίως τα>ν αφρικανικών, δίνοντας προτεραιότητα στην ίδρυση επιχειρήσεων και την 
επιτόπου κατάρτιση των επιχειρηματιών. Μια νέα προσέγγιση, η οποία εγκαινιάστηκε πριν 
από μερικά χρόνια σε ορισμένες χίόρες του Σαχέλ, οδήγησε στη δημιουργία εκατοντάδίον 
μικροεπιχειρήσεων και εξασφάλισε απασχόληση σε πολλές χιλιάδες άτομα. Ανάλογες 
προσπάθειες καταβάλλονται ήδη και σε άλλες χώρες ΑΚΕ της περιοχής. 
Οι πόροι της ΕΤΕπ, και ιδίως τα "επιχειρηματικά κεφάλαια", είναι ιδιαίτερα κατάλληλοι για 
τη χρηματοδότηση των MME, κυρίως λόγω της μεγάλης ευελιξίας τους. Από την 4η Σύμβαση 
και μετά, τα κεφάλαια αυτά προσφέρονται επίσης και σε κοινές (ευρωπαϊκές-ΑΚΕ) 
επιχειρήσεις υπό μορφή συμμετοχής στο κεφάλαιο ή δανείων υπό αίρεση (με μέγιστο επιτόκιο 
3%). Σημαντικό ποσοστό του συνολικού ποσού αυτών των επιχειρηματικών κεφαλαίων 
(περίπου 40%) χορηγήθηκε, άμεσα ή έμμεσα, σε MME των χωρών ΑΚΕ - ή σε κοινές 
επιχειρήσεις ΕΕ-ΑΚΕ - σε συνεργασία, σε ορισμένες περιπτώσεις, με χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα των κρατών μελών. 
Εδώ και 15 περίπου έτη, το Κέντρο Βιομηχανικής Ανάπτυξης (ΚΒΑ), το οποίο ιδρύθηκε 
από τις Συμβάσεις που διέπουν τη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ, 
υποστηρίζει τη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών βιομηχανικών MME και των αντίστοιχων 
επιχειρήσεων των χωρών ΑΚΕ, χρησιμοποιώντας μέσα όπως είναι οι "Joint Venture", οι 
"συμβάσεις μάνατζμεντ", οι "άδειες εκμετάλλευσης" ή η "υπεργολαβία" και στηριζόμενο σε 
ένα δίκτυο τοπικών και ευρωπαϊκών παραρτημάτων και σε μια στενή συνεργασία με τους 
οργανισμούς προώθησης των κρατών μελών. 
Το ΚΒΑ λαμβάνει, κάθε χρόνο, περίπου 500 αιτήσεις παροχής βοήθειας και χρησιμοποιεί 
προϋπολογισμό ύψους 60 εκατομμυρίων Ecu για την πραγματοποίηση περίπου 200 άμεσων 
παρεμβάσεων ετησίως υπέρ των ευρωπαϊκών MME και των MME των χωρών ΑΚΕ. 
Λόγω της συμπληρωματικότητας των αντίστοιχων ρόλων τους, η ΕΤΕπ και το ΚΒΑ 
αναπτύσσουν στενή επιχειρησιακή συνεργασία. Παραδείγματος χάριν, το ΚΒΑ επιλέγει 
κατάλληλα για τραπεζική υποστήριξη σχέδια τα οποία θα έχουν ευκολότερη πρόσβαση στους 
πόρους της ΕΤΕπ- εξάλλου, ορισμένα συνολικά δάνεια που χορηγεί η ΕΤΕπ σε τοπικές MME 
συνοδεύονται από τεχνική βοήθεια την οποία παρέχει η Επιτροπή και το ΚΒΑ (παραδείγματος 
χάριν: με μια περιφερειακή τράπεζα της Δυτικής Αφρικής). 
Οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται για το δεύτερο μέρος της Σύμβασης Λομέ (1995-2000) 
θα ενισχύσουν ασφαλώς αυτήν την διοργανική συνεργασία για την εφαρμογή προγραμμάτων 
υποστήριξης του ιδιωτικού τομέα, προάγοντας, με τον τρόπο αυτό, την ανάπτυξη των 
τοπικών επιχειρήσεων και τη συνεργασία τους με ευρωπαϊκές MME. 
96 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III. Ο ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ 
1. ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ 
Η Επιτροπή διαβουλεύεται και ενημερώνει τακτικά τις ενώσεις που εκπροσωπούν σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο τις MME, τη βιοτεχνία, το εμπόριο και την κοινοτική οικονομία σχετικά 
με τις κοινοτικές δραστηριότητες που απευθύνονται ειδικά για τις MME, καθο>ς και για όλα 
τα θέματα που ενδέχεται να τις ενδιαφέρουν (όπως τα είναι τα διαρθρωτικά ταμεία, η Ε&ΤΑ 
και οι νομοθετικές προτάσεις). Παράλληλα, οι φορείς αυτοί γνωστοποιούν στην Επιτροπή 
τις απόψεις τους για όλα τα θέματα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον γι'αυτούς. Έχει 
αναπτυχθεί μια άριστη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εν λόγω φορέων, η οποία 
επιτρέπει να γίνονται γνωστές και, συχνά, να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις των 
επαγγελματικών κύκλων. 
Το συνέδριο που οργανώθηκε τον Ιούνιο του 1994 με θέμα "Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και 
το οριστικό καθεστώς ΦΠΑ", το οποίο επέτρεψε τη διεξαγωγή ευρέων και εποικοδομητικών 
διαβουλεύσεων με τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, και ιδίως με τις οργανώσεις που 
εκπροσωπούν τις MME, αποτελεί καλό παράδειγμα της προσέγγισης την οποία ακολουθεί η 
Επιτροπή. 
Στον τομέα του εμπορίου και της διανομής, η Επιτροπή ζητά συστηματικά τη γνώμη της 
Επιτροπής Εμπορίου και Διανομής, η οποία συστάθηκε το 1981122, για όλα τα θέματα που 
ενδέχεται να ενδιαφέρουν το εμπόριο. 
2. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ 
Στις 14 Δεκεμβρίου 1993, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο και το Ευραχπαϊκό Κοινοβούλιο 
"ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του πρωτοκόλλου για την κοινωνική πολιτική123", η 
οποία καθορίζει, ειδικότερα, σε κοινοτικό επίπεδο, νέες διαδικασίες διαβούλευσης με τους 
κοινωνικούς εταίρους καθώς και τους όρους υπό τους οποίους είναι δυνατή η σύναψη 
συλλογικών συμφωνιών. 
Η παράγραφος 24 της ανακοίνωσης αυτής καθορίζει τα κριτήρια τα οποία πρέπει να πληρούν 
οι οργανώσεις των οποίων πρέπει να ζητείται η γνώμη, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 
3 της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική. Ο κατάλογος των οργανώσεων των κοινωνικών 
εταίρων "που πληρούν σήμερα τα κριτήρια τα οποία ορίζει η παράγραφος 24", κατάλογος ο 
οποίος επισυνάπτεται στο παράρτημα 2 της ανακοίνωσης, κάνει ρητή αναφορά στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση Βιοτεχνίας και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (UEAPME, EUROPMI και 
άλλες συνδεδεμένες οργανώσεις), σύμφωνα με τα συμπεράσματα μιας μελέτης την οποία είχαν 
εκπονήσει οι υπηρεσίες της Επιτροπής προκειμένου να αξιολογήσουν την 
αντιπροσωπευτικότητα των κοινωνικών εταίρων. 
Απόφαση 81/428/ΕΟΚ της Επιτροπής της 20.05.1981, ΕΕ L 165 της 23.06.1981, σ. 24. 
COM(93) 600 τελικό της 14.12.1993. 
97 
Εξάλλου, η παράγραφος 26 της ανακοίνωσης αναφέρει: "υπάρχουν ορισμένες οργανώσεις που 
πληρούν τα κριτήρια τα οποία αναφέρονται στο άρθρο 24 και οι οποίες, επομένως, θα 
μπορούσαν να συμμετάσχουν στις διαβουλεύσεις". Η Επιτροπή δεν επιθυμεί να υιοθετήσει 
περιοριστική θέση στο θέμα αυτό, γνωρίζει όμως, παράλληλα, τα πρακτικά προβλήματα που 
θα δημιουργούσε η διενέργεια διαβουλεύσεων με μεγάλο αριθμό φορέων. Οι ίδιες οι 
οργανώσεις, και μόνο αυτές, είναι εκείνες που είναι σε θέση vu αναπτύξουν τις δικές τους 
δομές διαλόγου και διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή θα προσπαθήσει να προωθήσει την 
ανάπτυξη νέων δομών επαφής με όλους τους κοινωνικούς εταίρους, κατά τρόπον ώστε να 
συμβάλει στον εξορθολογισμό και τη βελτίωση της διαδικασίας αυτής. Στο πλαίσιο αυτό, θα 
δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην εκπροσώπηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
Στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου, οι υπηρεσίες της Επιτροπής διατήρησαν επαφή, κατά 
το 1994, με πολυάριθμες οργανώσεις που εκφράζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, είτε σε διεπαγγελματικό είτε σε κλαδικό επίπεδο. 
Πρέπει να επισημανθεί ιδιαίτερα η υποστήριξη που παρέχεται στην νέα δομή "UEAPME-
EUROPMI-Κοινή Επιτροπή Κοινωνικού Διαλόγου", η οποία συμμετέχει στις συνεδριάσεις της 
μόνιμης επιτροπής απασχόλησης. Πριν από την τελευταία συνεδρίαση της επιτροπής αυτής, 
η οποία πραγματοποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 1994, η Επιτροπή ανέλαβε, επιπλέον, τα 
έξοδα μιας προπαρασκευαστικής συνεδρίασης, την οποία οργάνωσε αυτός ο φορέας 
εκπροσώπησης των MME. 
Στον τομέα του εμπορίου και της διανομής, ο οποίος απαρτίζεται σε ποσοστό μεγαλύτερο 
του 90% από επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερα από 10 άτομα, η Επιτροπή, σε 
ανακοίνωση που εξέδωσε στις 14.12.1993, έκρινε ότι το EUROCOMMERCE πληροί τα κριτήρια 
αντιπροίκυπευτικότητας. Ο κλαδικός κοινωνικός διάλογος που διεξάγεται υπό την αιγίδα της 
Επιτροπής μεταξύ του EUROCOMMERCE και της EUROFIET επέτρεψε ήδη την από κοινού εκτέλεση 
σχεδίων κατάρτισης που προορίζονται κυρίως για τις MME στα πλαίσια του FORCE (βλέπε 
σημείο H.2.3.3.), καθώς τη διατύπωση κοινής γνώμης για την καταπολέμηση της βίας στο 
εμπόριο. 
Εξάλλου, σε συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με το κοινωνικό πρωτόκολλο, 
οι αρμόδιες για τα διαρθρωτικά ταμεία Γενικές Διευθύνσεις αποφάσισαν να διευρύνουν τις 
διαβουλεύσεις που διεξάγονται βάσει του άρθρου 31, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 2082/93 περί του συντονισμού των διαρθρωτικών ταμείων, ώστε να συμπεριληφθεί και 
περιορισμένος αριθμός επαγγελματικών ή ειδικών οργανώσεων. Έτσι, στα πλαίσια των 
συνεδριάσεων που οργανώνει με τους κοινωνικούς εταίρους, η Γενική Διεύθυνση που είναι 
υπεύθυνη για την εφαρμογή των περιφερειακών πολιτικών κάλεσε στη συνεδρίαση διαβούλευσης 
με τους κοινωνικούς εταίρους η οποία πραγματοποιήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1994, εκτός από 
τις διεπαγγελματικές οργανώσεις γενικού χαρακτήρα, και τις εξής οργανώσεις: UEAPME, 
EUROCHAMBRES, COPA, COGECA και EUROPECHE. Η πρόσκληση αυτή καταδεικνύει τη βούληση της 
Επιτροπής να ζητά τη γνώμη των επαγγελματικών κύκλων, κατά τρόπον ώστε να εγκαθιδρυθεί 
ένας διάλογος που να επιτρέπει τη συνεκτίμηση των αναγκών των μικρομεσαίων επιχειρήσεων 
κατά την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων. 
'98 
3· ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Με το ψήφισμα του της 10ης Οκτωβρίου 1994124 για την ελεύθερη ανάπτυξη του καινοτομικού 
δυναμικού των MME - περιλαμβανομένης της βιοτεχνίας και των πολύ μικρών επιχειρήσεων -
στα πλαίσια μιας ανταγωνιστικής οικονομίας, το Συμβούλιο θέλησε να δώσει ένα σαφές 
πολιτικό μήνυμα για την εφαρμογή του Ολοκληρωμένου Προγράμματος. Επιδοκιμάζει έτσι τη 
νέα προσέγγιση που προτείνεται στο Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα (βάσει του άρθρου 130 της 
συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση), προσέγγιση η οποία, μέσω των αμοιβαίων 
διαβουλεύσεων και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και με την Επιτροπή, 
αποσκοπεί στην ένταξη των δράσεων τους σε μια προοπτική που να ωφελεί τις MME, κατά 
τρόπον ώστε να ενεργοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το δυναμικό ανάπτυξης και 
δημιουργίας θέσεων απασχόλησης των επιχειρήσεων αυτών. Αυτή η καινοτομία ως προς την 
εφαρμοζόμενη μέθοδο υλοποιείται στην πράξη μέσω συντονισμένων οράσεων οι οποίες 
αφορούν τόσο την βελτίωση του περιβάλλοντος των MME όσο και την λήψη μέτρων 
υποστήριξης των επιχειρήσεων αυτών (βλέπε σημείο "Εισαγωγή"). Με τον τρόπο αυτό, 
αναπτύσσεται μια νέα μορφή συνεργασίας με τα κράτη μέλη μέσω των δράσεων αυτών, οι 
οποίες θα συντονίζονται από την Επιτροπή με στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας 
των μέτρων που λαμβάνονται υπέρ των MME. Στο ψήφισμα του, το Συμβούλιο καλεί την 
Επιτροπή να υποβάλει έκθεση για τα αποτελέσματα της διαβούλευσης και της ανταλλαγής 
πληροφοριών, καθώς και για τη διαβούλευση η οποία αφορά την τόνωση της ζήτησης 
υπηρεσιών που παρέχονται στις επιχειρήσεις. Εξάλλου, καλεί την Επιτροπή να μεριμνήσει ώστε 
οι MME να αποκτήσουν καλύτερη πρόσβαση στα ειδικά προγράμματα έρευνας του 4ου 
προγράμματος-πλαισίου Ε&ΤΑ, καθώς και στα προγράμματα κατάρτισης, και υπογραμμίζει τη 
σημασία που έχει ο συντονισμός των μέσων της Ένωσης. 
Στον τομέα του εμπορίου και της διανομής, η Επιτροπή ευνοεί την πραγματοποίηση 
διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη και μεταξύ τους κυρίως μέσω των συνεδριάσεων μιας 
ομάδας κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων στον τομέα του εσωτερικού εμπορίου (GCI) και των 
γενικών διευθυντών των υπηρεσιών εσωτερικού εμπορίου. Οι διαβουλεύσεις αυτές είναι 
ιδιαίτερα χρήσιμες για την ένταξη των κοινοτικών δράσεων που αφορούν το εμπόριο, και 
ειδικότερα τις εμπορικές MME, στο πλαίσιο των πολιτικών που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη. 
4. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΑ ΑΛΛΑ ΟΡΓΑΝΑ 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογράμμισε ότι το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα είναι καρπός της 
καλής συνεργασίας την οποία διατηρεί με την Επιτροπή και ότι υπάρχει πλέον μια συνολική 
δέσμευση και μια στρατηγική υπέρ των MME. Στο ψήφισμα του της 24ης Οκτωβρίου 1994125 
σχετικά με την εφαρμογή του Ολοκληρωμένου Προγράμματος υπέρ των MME και της 
Βιοτεχνίας, επιδοκίμασε τις προτάσεις της Επιτροπής υπογραμμίζοντας την ανάγκη αύξησης 
της διαφάνειας των προγραμμάτων που υπάρχουν υπέρ των MME και τη χρησιμότητα που 
παρουσιάζει η ανταλλαγή αποτελεσματικών πρακτικών. Καλεί τις υπηρεσίες της Επιτροπής που 
είναι αρμόδιες για την πολιτική των επιχειρήσεα>ν να ενισχύσουν τον συντονισμό με τις άλλες 
υπηρεσίες της Επιτροπής. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εξάλλου, υπογράμμισε το ενδιαφέρον 
του για τις εμπορικές MME, δημιουργώντας μια διακομματική κοινοβουλευτική ομάδα για το 
εμπόριο και τη διανομή. 
Ψήφισμα του Συμβουλίου της 10.10.1994, ΕΕ C 294 της 22.10.1994, σ. 6 έως 8. 
Έκθεση Harrisson, ΡΕ 184.350, 24.10.1994, ΕΕ C 323 της 21.11.1994, σ. 19. 
99 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ), σε γνωμοδότηση την οποία εξέδωσε στις 15 
Σεπτεμβρίου 1994126 σχετικά με το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα, διατύπωσε ορισμένα 
ερωτηματικά ως προς τη συγκεκριμένη ικανότητα της Επιτροπής να εξασφαλίσει την 
πραγματική και ουσιαστική ολοκλήρωση των κοινοτικών δράσεων υπέρ των MME. Η ΟΚΕ 
εκτιμά ότι, για τη συγκεκριμένη υλοποίηση των στόχων του Ολοκληρωμένου Προγράμματος, 
απαιτείται συνολική πολιτική δέσμευση της Ένωσης. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, 
προτείνει να γίνει αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των υπαρχόντων μέτρων και να 
υπάρξει θεσμική ενίσχυση που να εξασφαλίζει το πολιτικό βάρος το οποίο απαιτείται για την 
υλοποίηση της κοινοτικής πολιτικής υπέρ των MME. 
Η Επιτροπή των Περιφερειών διατύπωσε, την 1η Φεβρουαρίου 1995127, τη γνώμη της για το 
Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα, στην οποία υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής και 
υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, τη σημασία που έχει ο συντονισμός μεταξύ των κοινοτικών 
προγραμμάτων, κατά τρόπον ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση των MME και της βιοτεχνίας 
στα προγράμματα έρευνας και κατάρτισης, κυρίως μέσω μιας προσπάθειας ενημέρωσης, καθώς 
επίσης μέσω της απλούστευσης των σχετικών διαδικασιών, της μεγαλύτερης συμμετοχής των 
αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των MME και της αποκέντρωσης των μέτρων σε 
περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. 
126 CES 973/94, Έκθεση του κ. Lustenhouwer, ΕΕ C 393 της 21.12.1994, σ. 221. 
127 CdR 18/95, γνωμοδότηση για το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα υπέρ των MME και της 
Βιοτεχνίας. 
100 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Ανταποκρινόμενη στο σχετικό αίτημα του Συμβουλίου, η Επιτροπή προσπάθησε να 
παρουσιάσει στην έκθεση αυτή τη διαπλοκή και το συντονισμό μεταξύ των δράσεων που 
εφαρμόζονται βάσει της πολιτικής των επιχειρήσεων και των δράσεων που υλοποιούνται στα 
πλαίσια των άλλων πολιτικών της Ένωσης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις κοινοτικές δράσεις 
που αφορούν ειδικότερα τις MME και τη βιοτεχνία. Σύμφωνα με το πνεύμα του 
Ολοκληρωμένου Προγράμματος, η Επιτροπή ακολούθησε τους δύο βασικούς άξονες της 
πολιτικής των επιχειρήσεων, ήτοι τη βελτίωση του περιβάλλοντος και τα μέτρα υποστήριξης 
των MME. Πράγματι, ο συντονισμός δεν αφορά απλώς και μόνο τα προγράμματα που έχουν 
δημοσιονομικές συνέπειες (όπως είναι τα διαρθρωτικά ταμεία, η έρευνα ή η επαγγελματική 
κατάρτιση), αλλά και τις πολιτικές που είναι δυνατόν να έχουν κάποιο αντίκτυπο στο 
περιβάλλον των MME (όπως είναι η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η φορολογία ή οι 
κανόνες ανταγωνισμού). 
Ο συντονισμός των κοινοτικών δραστηριοτήτων πραγματοποιείται σε διάφορα επίπεδα: 
πρώτον, στους κόλπους των υπηρεσιών της Επιτροπής, στη συνέχεια, με τα κράτη μέλη και 
τα άλλα ευρωπαϊκά όργανα και, τέλος, με τους επαγγελματικούς κύκλους. 
Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειες της στον τομέα του εσωτερικού συντονισμού μεταξύ 
των διαφόρων υπηρεσιών της, προκειμένου να συμβάλει, μέσω των διαφόρων πολιτικών της, 
στην ανάπτυξη των MME. Πρέπει να διαπιστωθεί ότι, σε όλα σχεδόν τα κοινοτικά 
προγράμματα, λαμβάνεται πλέον υπόψη η διάσταση MME. Όπως προκύπτει από την έκθεση, 
έχει επιτελεστεί σημαντική πρόοδος στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων, ιδίως μέσω της 
κοινοτικής πρωτοβουλίας MME, της Ε&ΤΑ (χάρη στα ειδικά μέτρα υπέρ των MME που 
περιλαμβάνονται στο 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο) και της επαγγελματικής κατάρτισης (κυρίως στα 
πλαίσια του νέου στόχου 4, της πρωτοβουλίας ADAPT και του νέου προγράμματος LEONARDO). 
Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει να επαγρυπνά και να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την 
εφαρμογή των προγραμμάτων, κατά τρόπον ώστε οι στόχοι που έχουν τεθεί για αύξηση της 
υποστήριξης προς τις MME να υλοποιηθούν στην πράξη σε συγκεκριμένα οφέλη για τις 
επιχειρήσεις αυτές. Οι υπηρεσίες της πολιτικής των επιχειρήσεων συνεργάζονται με ύλες τις 
άλλες υπηρεσίες τόσο στο σχεδιασμό τα>ν προγραμμάτων και των πολιτικοί όσο και κατά την 
εφαρμογή τους. Στο μέλλον, πρέπει να συνεχιστεί η προσπάθεια που έχει ήδη αρχίσει, ώστε 
τα προγράμματα αυτά να αποκτήσουν ευρύτερη προβολή και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. 
Τα άλλα όργανα της Ένωσης (το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών, καθώς και η ΕΤΕπ και το ΕΤαΕ) 
συνέβαλαν επίσης σημαντικά στην ανάπτυξη των MME και καλούνται να διαδραματίσουν ρόλο 
αποςκισιστικής σημασίας. Η Επιτροπή επιθυμεί να συνεχίσει την άψογη συνεργασία της με 
τα όργανα αυτά. 
101 
Ωστόσο, βάσει της αρχής της επικουρικότητας, και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι 
η πολιτική στον τομέα των MME αποτελεί βασικά ευθύνη των εθνικών ή περιφερειακών 
αρχών, ο ρόλος της Επιτροπής στον τομέα του συντονισμού των πολιτικών των κρατών 
μελών (άρθρο 130 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση) περιορίζεται στην τόνωση ή, 
ακόμη, στην οργάνωση και το συντονισμό μιας διαδικασίας αμοιβαίων διαβουλεύσεων και 
συνεργασίας μεταξύ τους και με την Επιτροπή, κατά τρόπον ώστε να εξασφαλιστεί 
μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, ευρύτερη προβολή και μια κάποια σύγκλιση των δράσεων. 
Το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα, το οποίο εγκαινιάζει τη δεύτερη γενιά της πολιτικής στον 
τομέα των επιχειρήσεων, εντάσσεται σαφώς σ' αυτήν την προοπτική. Οι συντονισμένες 
δράσεις με τα κράτη μέλη αναμένεται να συμβάλουν στην προσπάθεια διευκόλυνσης του 
συντονισμού των δράσεων που διεξάγονται σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. 
Τέλος, η αποτελεσματικότητα των δράσεων προϋποθέτει άψογο συντονισμό και συνεχή διάλογο 
με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των MME. Έχει επιτελεστεί σημαντική πρόοδος στον 
τομέα της εκπροσώπησης των συμφερόντων των MME και της βιοτεχνίας, κυρίως στα 
πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου. 
Εν κατακλείδι, τονίζεται ότι η Επιτροπή θα ενισχύσει τις προσπάθειες της για καλύτερο 
(τυντονισμό με όλους τους εταίρους της, τα κράτη μέλη, τα ευρωπαϊκά όργανα και τις 
επαγγελματικές οργανώσεις, ώστε οι προσπάθειες που καταβάλλει η Ένωση υπέρ των MME 
να αποδώσουν συγκεκριμένους καρπούς από πλευράς ανάπτυξης, ανταγωνιστικότητας και 
απασχόλησης. 
102 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 362 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 08 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-386-GR-C 
ISBN 92-77-91886-1 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβουρνο 
W \A*h