ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67/ΕΚ όσον αφορά το περαιτέρω άνοιγμα των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό

1- ΙΣΤΟΡΙΚΟ

- Την 30ή Μαΐου 2000, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67 ΕΚ όσον αφορά το περαιτέρω άνοιγμα των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό [1]. Η πρόταση υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο την 14η Ιουλίου 2000.

[1] COM(2000) 319 τελικό, ΕΕ C337, 28.11.2000

- Στην 377η σύνοδο ολομέλειας, την 29η Νοεμβρίου 2000 [2], η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη της για την πρόταση.

[2] ΕΕ C 116 , 20/04/2001 Σ. 0099 - 0105

- στην 36η σύνοδο ολομέλειας την 4η Δεκεμβρίου 2000 [3], η Επιτροπή των Περιφερειών εξέδωσε τη γνώμη της για την πρόταση.

[3] ΕΕ C 144, 16.5.2001, σ. 20

- το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε νομοθετικό ψήφισμα [4] που ενσωματώνει τη γνώμη του σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής, στη σύνοδο ολομέλειας της 14ης Δεκεμβρίου 2000.

[4] ΕΕ C 232, 17.8.2001, σ. 244, 287

- την 21η Μαρτίου 2001, η Επιτροπή ενέκρινε τροποποιημένη πρόταση [5] με βάση τις θέσεις του Κοινοβουλίου, της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών.

[5] COM(2001) 109 τελικό, ΕΕ C 180 E , 26/06/2001 Σ. 0291 - 0300

- την 6η Δεκεμβρίου 2001, το Συμβούλιο εξέδωσε την κοινή θέση [6] (ειδική πλειοψηφία) που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας ανακοίνωσης.

[6] Δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην ΕΕ

2- ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η οδηγία αποσκοπεί στην εκπλήρωση του στόχου ο οποίος τίθεται στην οδηγία 97/67/ΕΚ, δηλαδή στην πρόβλεψη μιας περαιτέρω σταδιακής και ελεγχόμενης απελευθέρωσης της ταχυδρομικής αγοράς από την 1η Ιανουαρίου 2003 και στον καθορισμό ενός χρονοδιαγράμματος για το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς. Επίσης, αποβλέπει στην επίλυση των διαφόρων συναφών ζητημάτων που σχετίζονται με την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών.

3- ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

3.1 Γενικά

3.1.1 Η κοινή θέση που εξέδωσε το Συμβούλιο διατηρεί την ουσία της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής (στο εξής αναφέρεται ως «η Πρόταση»). Η κοινή θέση ορίζει μια σαφή πορεία προς την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών, μέσω μιας σταδιακής και ελεγχόμενης απελευθέρωσης των υπηρεσιών αυτών, σε συνδυασμό με τη συνέχιση της παροχής καθολικής υπηρεσίας υψηλής ποιότητας. Το προτεινόμενο άνοιγμα είναι παρόμοιο με αυτό που είχε προτείνει η Επιτροπή, αν και το χρονοδιάγραμμα έχει επεκταθεί. Οι διατάξεις της κοινής θέσης σχετικά με ένα αποφασιστικό βήμα προς την πλήρη ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών εξασφαλίζουν τόσο το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής όσο και τις πλήρεις εξουσίες συναπόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

Επομένως, η Επιτροπή συμφωνεί με τις τροποποιήσεις που εισήγαγε το Συμβούλιο και θεωρεί ότι θα συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας και του περιεχομένου του νομοθετικού κειμένου.

3.1.2 Η κοινή θέση λαμβάνει πλήρως υπόψη της τροπολογίες που εξέδωσε το Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση και οι οποίες έγιναν δεκτές από την Επιτροπή. Όλες οι τροπολογίες των Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκτός από μία, τις οποίες συμπεριέλαβε η Επιτροπή στην τροποποιημένη Πρότασή της, περιλαμβάνονται στην κοινή θέση. Η κοινή θέση προχωρεί ακόμη περισσότερο, συμφωνώντας με τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά το ζήτημα του ορισμού των ειδικών υπηρεσιών.

3.1.3 Οι κύριες τροπολογίες που εισήχθησαν στην κοινή θέση σε σύγκριση με την Πρόταση εξετάζονται λεπτομερώς παρακάτω.

3.2 Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Οι πρωτοβουλίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έχουν συμπεριληφθεί στην Πρόταση (τροπολογίες 2, 6, 7, 24, 28, 29, 32, 39, 41, 58 και εν μέρει 46) αποσκοπούν στα εξής:

- να δώσουν βαρύτητα στην κοινωνική αποστολή της Κοινότητας - ειδικότερα, επίτευξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας.

- να αναδείξουν τα οφέλη από την αύξηση της ανταγωνιστικότητας.

- να τονίσουν το γεγονός ότι κάθε κράτος μέλος θεσπίζει τα δικά του λεπτομερή πρότυπα καθολικής υπηρεσίας και ποιότητας.

- να ενισχύσουν το ρόλο των εθνικών κανονιστικών αρχών.

- να διευρύνουν τις απαιτήσεις της διαδικασίας υποβολής καταγγελιών και παραπόνων προς όφελος των καταναλωτών.

- να βελτιώσουν τη σύνταξη ή τη θέση των υφιστάμενων τροπολογιών.

Όλες οι τροπολογίες του Κοινοβουλίου που περιλαμβάνονταν στην Πρόταση εκτός από μία έχουν συμπεριληφθεί στην κοινή θέση. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η κοινή θέση του Συμβουλίου δεν περιλαμβάνει μία από τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου (τροπολογία 32) που είχε συμπεριληφθεί στην τροποποιημένη πρόταση. Η θέση αυτή είναι αποδεκτή από την Επιτροπή.

3.3 Άλλες μεταβολές που εισήχθησαν από το Συμβούλιο στην κοινή θέση

3.3.1 Ορισμός των ειδικών υπηρεσιών

Η Πρόταση περιλάμβανε έναν ορισμό για τις «ειδικές υπηρεσίες», ως υπηρεσίες σαφώς διαφορετικές από την καθολική υπηρεσία και οι οποίες παρουσιάζουν πρόσθετα χαρακτηριστικά προστιθέμενης αξίας. Στόχος της Πρότασης ήταν να βελτιωθεί η νομική σαφήνεια των υπηρεσιών αυτών, δεδομένου ότι η τρέχουσα οδηγία 97/67/ΕΚ δεν περιλαμβάνει ορισμό των υπηρεσιών αυτών, εκτός από τη δήλωση της αρχής ότι οι νέες υπηρεσίες δεν περιλαμβάνονται στις υπηρεσίες που παρέχονται κατ'αποκλειστικότητα (αιτιολογικές σκέψεις 18 και 21).

Η κοινή θέση δεν περιλαμβάνει ορισμό των ειδικών υπηρεσιών. Από την άποψη αυτή, αν και η κοινή θέση είναι διαφορετική από την Πρόταση, είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η διατύπωση ενός παγίου ορισμού για αυτές τις υπηρεσίες, που είναι διαφοροποιημένες αλλά και αναπτύσσονται συνεχώς, αποδείχθηκε προβληματική, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που πολλές ειδικές υπηρεσίες συνεχίζουν να εμφανίζονται. Αν και η κοινή θέση δεν βελτιώνει τη νομική σαφήνεια της οδηγίας (η περαιτέρω αποσαφήνιση θα συνεχιστεί μέσω της προσέγγισης κατά περίπτωση), διαφυλάσσει τις υπάρχουσες ευκαιρίες της αγοράς.

Ως προς αυτό, η Επιτροπή συμφωνεί με την κοινή θέση.

3.3.2 Απελευθέρωση των εξερχομένων διασυνοριακών ταχυδρομικών υπηρεσιών

Η Πρόταση προέβλεπε το πλήρες άνοιγμα της εξερχομένης διασυνοριακής αλληλογραφίας στον ανταγωνισμό από την 1η Ιανουαρίου 2003.

Η κοινή θέση διατηρεί αυτήν την αρχή. Εντούτοις, εισάγει τη δυνατότητα για τα κράτη μέλη να συνεχίσουν την κατ'αποκλειστικότητα παροχή των υπηρεσιών αυτών, στο βαθμό που αυτό είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστεί η παροχή της καθολικής υπηρεσίας. Η κοινή θέση διατηρεί την ουσία της Πρότασης και λαμβάνει υπόψη τη θέση του Κοινοβουλίου, που ζητούσε να παραμείνει η εξερχόμενη διασυνοριακή αλληλογραφία στις υπηρεσίες που μπορούν να συνεχίσουν να παρέχονται κατ'αποκλειστικότητα, στο βαθμό που αυτό είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστεί η διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας.

Οι όροι που καθορίζονται στην κοινή θέση όσον αφορά τις πιθανές εξαιρέσεις είναι νόμιμοι και επαρκείς.

Ως προς το σημείο αυτό, η Επιτροπή συμφωνεί με την κοινή θέση.

3.3.3 Αρχικά βήματα για την περαιτέρω απελευθέρωση των ταχυδρομικών υπηρεσιών

Η Πρόταση προέβλεπε μια μονοβάθμια μείωση των ορίων βάρους και τιμής του τομέα που αποκλειστικής ανάθεσης, από 350gr / 5 φορές το δημόσιο τέλος ως 50gr / 2,5 φορές το βασικό τέλος από την 1η Ιανουαρίου 2003. Το σκεπτικό της Πρότασης ήταν ότι τα επόμενα στάδια του ανοίγματος της αγοράς θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν μια σταδιακή και ελεγχόμενη απελευθέρωση που θα είναι αρκετά σημαντική ώστε να εξασφαλιστεί ότι θα μπορεί να υπάρξει πραγματικός ανταγωνισμός στην αγορά (το όριο βάρους των 50gr θα άνοιγε στον ανταγωνισμό το 16% των εσόδων που αποκομίζουν από τις ταχυδρομικές υπηρεσίες οι πάροχοι καθολικής υπηρεσίας).

Η κοινή θέση διατηρεί την αρχή ότι τα επόμενα στάδια της διεργασίας ανοίγματος της αγοράς θα πρέπει να είναι αρκετά σημαντικά ώστε να υπάρχει πραγματικός ανταγωνισμός, (δηλαδή 50gr / 2,5 φορές το δημόσιο τέλος), αλλά προβλέπει να πραγματοποιηθεί το άνοιγμα της αγοράς σε δύο στάδια, για να επιτραπεί η πιο σταδιακή και ελεγχόμενη προσέγγιση:

- 2003: μείωση των ορίων σε 100gr / 3 φορές το δημόσιο τέλος.

- 2006: μείωση των ορίων σε 50gr / 2,5 φορές το δημόσιο τέλος.

Με τον τρόπο αυτό, η κοινή θέση φαίνεται ότι αποτελεί συμβιβασμό μεταξύ της Πρότασης και της θέσης του Κοινοβουλίου (150gr το 2003). Η Επιτροπή συμφωνεί με την κοινή θέση ως προς το σημείο αυτό.

3.3.4 Αποφασιστικό βήμα προς την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών

Η Πρόταση προέβλεπε την πραγματοποίηση του επόμενου βήματος προς την κατεύθυνση του ανοίγματος της αγοράς την 1η Ιανουαρίου 2007. Το βήμα αυτό θα έπρεπε να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μέσω της διαδικασίας συναπόφασης. Το βήμα αυτό θα ακολουθούσε μια ανασκόπηση του τομέα, με έμφαση την ανάγκη εξασφάλισης της παροχής καθολικής υπηρεσίας σε ένα περιβάλλον ανταγωνιστικής αγοράς.

Η κοινή θέση διατηρεί την αρχή ότι ένα επόμενο στάδιο μέτρων για περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς (αποφασιστικό βήμα) πραγματοποιείται μετά το βήμα των 50gr το 2006, και προβλέπει μια διεργασία υλοποίησης παρόμοια με αυτήν που είχε συμπεριληφθεί στην Πρόταση. Σύμφωνα με την κοινή θέση, η Επιτροπή θα πρέπει να διενεργήσει μελέτη η οποία θα αξιολογήσει, για κάθε κράτος μέλος, τον αντίκτυπο της πλήρους ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών το 2009 για την παροχή καθολικής υπηρεσίας. Με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης, η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση, συνοδευόμενη από πρόταση που θα επιβεβαιώνει, εάν ενδείκνυται, την ημερομηνία του 2009 για την πλήρη ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών, ή για ένα άλλο βήμα, με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης.

Η κοινή θέση διατηρεί τις αρχές που περιλαμβάνονταν στην Πρόταση:

- διατάξεις για τη συνέχιση της διεργασίας σταδιακής και ελεγχόμενης απελευθέρωσης μετά το βήμα των 50gr, για να μπορεί να υλοποιηθεί η εσωτερική αγορά ταχυδρομικών υπηρεσιών.

- διαδικασίες συναπόφασης, με βάση πρόταση της Επιτροπής, μετά από μελέτη που θα αξιολογεί τον αντίκτυπο της πλήρους ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών για τις καθολικές υπηρεσίες.

Το χρονοδιάγραμμα γι'αυτό το αποφασιστικό βήμα αντιπροσωπεύει μια καθυστέρηση τριών ετών σε σύγκριση με την Πρόταση. Αυτό είναι συνέπεια της καθυστέρησης δύο ετών για τα αρχικά βήματα μείωσης του ορίου βάρους στα 50gr. Εντούτοις, αυτό δεν θεωρείται σημαντικός ανασχετικός παράγοντας στο πλαίσιο του συνόλου της διεργασίας. Επομένως, η Επιτροπή συμφωνεί με την κοινή θέση ως προς το σημείο αυτό..

3.3.5 Καθήκοντα των Εθνικών Κανονιστικών Αρχών (Άρθρο 22)

Η κοινή θέση εισάγει μια προσθήκη στο άρθρο 22 της οδηγίας 97/67/ΕΚ για να προσφέρει τη δυνατότητα στις Εθνικές Κανονιστικές Αρχές να θεσπίζουν ελέγχους και ειδικές διαδικασίες, όταν χρειάζεται, για να εξασφαλιστεί η τήρηση των ορίων των υπηρεσιών που ανατίθενται κατ'αποκλειστικότητα.

Οι διατάξεις αυτές διατυπώνουν σαφέστερα, σύμφωνα με τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το ρόλο των Εθνικών Κανονιστικών Αρχών, και ιδιαίτερα το ρόλο τους όσον αφορά την εξασφάλιση της διατήρησης της καθολικής υπηρεσίας. Επομένως, η Επιτροπή συμφωνεί με την κοινή θέση ως προς το σημείο αυτό.

3.3.6 Λήξη της ισχύος της οδηγίας (Άρθρο 27)

Η Πρόταση προέβλεπε την αλλαγή της ημερομηνίας λήξης της ισχύος της οδηγίας από την 31η Δεκεμβρίου 2004, όπως ισχύει στην τρέχουσα οδηγία, στην 31η Δεκεμβρίου 2006 (δηλαδή την ημέρα πριν από την ημερομηνία εφαρμογής των επόμενων μέτρων ανοίγματος της αγοράς). Η Πρόταση διατήρησε την αρχή, που περιλαμβάνεται στην τρέχουσα ταχυδρομική οδηγία, ότι η ημερομηνία λήξης της ισχύος της οδηγίας θα πρέπει να είναι παραπλήσια με την προβλεπόμενη ημερομηνία για το τελευταίο στάδιο του ανοίγματος της αγοράς, που υπόκειται στη διαδικασία συναπόφασης.

Η κοινή θέση διατηρεί την αρχή αυτή, και αλλάζει απλώς την ημερομηνία που πρότεινε η Επιτροπή έτσι ώστε να είναι προσαρμοσμένη στο τροποποιημένο χρονοδιάγραμμα της κοινής θέσης. Η κοινή θέση προβλέπει την αλλαγή της ημερομηνίας του άρθρου 27 στην 31η Δεκεμβρίου 2008 (δηλαδή την ημέρα πριν την πραγματοποίηση του «αποφασιστικού βήματος»).

Η κοινή θέση προβλέπει επίσης ότι οι διαδικασίες έγκρισης που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις διατάξεις της τρέχουσας οδηγίας που περιγράφονται στο άρθρο 9(2), δεν θα επηρεαστούν από την ημερομηνία αυτή. Η Επιτροπή συμφωνεί με την κοινή θέση ως προς το σημείο αυτό.

4- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η άποψη της Επιτροπής είναι ότι η κοινή θέση διατηρεί την ουσία της Πρότασης και λαμβάνει υπόψη τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, περιλαμβανομένων όλων των τροπολογιών εκτός από μία που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και ενσωματώθηκαν στην Πρότασή της.

Η Επιτροπή συνιστά την παρούσα κοινή θέση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.