[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 28.10.2005

COM(2005) 546 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την έναρξη διαβουλεύσεων με τη Μαυριτανίασε εφαρμογή του άρθρου 96 της συμφωνίας του Κοτονού

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την έναρξη διαβουλεύσεων με τη Μαυριτανίασε εφαρμογή του άρθρου 96 της συμφωνίας του Κοτονού

Η πρόσφατη ιστορία της Μαυριτανίας χαρακτηρίζεται από πολλές απόπειρες πραξικοπήματος. Έτσι απέκτησε την εξουσία ο συνταγματάρχης Ould Taya το 1984, διαδεχόμενος τον πρόεδρο Ould Haidallah.

Στην αρχή της δεκαετίας του ’90 και υπό την πίεση της διεθνούς κοινότητας εγκρίθηκε νέο σύνταγμα και νομιμοποιήθηκαν τα πολιτικά κόμματα. Ο Πρόεδρος κέρδισε τις προεδρικές εκλογές που διοργανώθηκαν το 1992, και επακολούθησαν ψηφοφορίες των οποίων η νομιμότητα αμφισβητήθηκε: νομοθετικές (1996) και προεδρικές (1997) εκλογές. Το 2001 διοργανώθηκαν νέες νομοθετικές εκλογές υπό δημοκρατικότερες συνθήκες, και παρά την συντριπτική πλειοψηφία του κυβερνούντος κόμματος και των συμμάχων του, εκλέχθηκε μια ομάδα βουλευτών της αντιπολίτευσης. Οι τελευταίες προεδρικές εκλογές (2003) χαρακτηρίστηκαν από τη σύλληψη και την απελευθέρωση (πριν τις εκλογές) του δεύτερου υποψηφίου, του πρώην προέδρου Ould Haidallah, ο οποίος συνελήφθη εκ νέου μετά τις εκλογές.

Οι τελευταίες απόπειρες πραξικοπήματος, από στρατιωτικούς με ισλαμιστική ιδεολογία, σημειώθηκαν τον Ιούνιο 2003 και τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο 2004. Οι εικαζόμενοι δράστες, καθώς και οι ισλαμιστές πολιτικοί αρχηγοί και οι αρχηγοί της κλασσικής πολιτικής αντιπολίτευσης δικάστηκαν κατά τη δίκη του Ouad Naga. Παρά το κράμα διαφορετικών δικαστικών υποθέσεων που εκδικάστηκαν, καθώς και ορισμένες παρατυπίες που διαπιστώθηκαν κατά τη δίκη και παρά τις αυστηρές ποινές που ζήτησαν οι κατήγοροι, η δίκη του Ouad Naga κατέληξε σε μετριοπαθή δικαστική απόφαση. Πρόσφατα, σημειώθηκε ένα κύμα συλλήψεων ισλαμιστών τον Απρίλιο και Μάιο 2005, και επακολούθησε επίθεση από τρομοκρατικά στοιχεία κατά μιας μοίρας στρατιωτικών αεροπλάνων στο βόρειο τμήμα της χώρας. Ο Πρόεδρος αποφάσισε τότε ισχυρή κινητοποίηση του στρατού για την καταστολή των τρομοκρατικών ομάδων.

Όσον αφορά τις εξωτερικές σχέσεις, το καθεστώς του Προέδρου Ould Taya καλλιέργησε, σε μια πρώτη φάση, τις σχέσεις με το Ιράκ, και αργότερα, με τον δυτικό κόσμο. Καθιέρωσε επίσης διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ το 1999. Οι συνθήκες αυτές ενίσχυσαν τη θρησκευτικού χαρακτήρα αντιπολίτευση που προσπαθούσε να καταπνίξει το καθεστώς. Εξάλλου η εξωτερική πολιτική της Μαυριτανίας, η πρόσφατη σύσφιξη των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες στους τομείς της ασφάλειας και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, καθώς και η καταπίεση της αντιπολίτευσης θρησκευτικού χαρακτήρα στο εσωτερικό της χώρας προκάλεσε ένταση με τη Λιβύη, τη Σαουδική Αραβία και άλλα αραβικά κράτη.

Η Μαυριτανία δεν είναι μέλος ούτε της CEDEAO (από την οποία απεχώρησε το 2000) ούτε της UEMOA, αλλά είναι μέλος της Ένωσης του Αραβικού Μαγκρέμπ (UMA). Η χώρα συμμετέχει στον ευρωμεσογειακό διάλογο της Βαρκελώνης ως προσκεκλημένη χώρα και υπέβαλε στα τέλη του Μαΐου 2005 επίσημη αίτηση προσχώρησης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, σημειώθηκε το πραξικόπημα της 3ης Αυγούστου 2005.

Το πραξικόπημα, του οποίου τα πραγματικά κίνητρα δεν είναι ακόμη πλήρως γνωστά, διεπράχθη χωρίς αιματοχυσία από στρατιωτικούς του περιβάλλοντος του πρώην προέδρου Ould Taya οι οποίοι συνέστησαν στρατιωτικό συμβούλιο (Στρατιωτικό Συμβούλιο για τη Δικαιοσύνη και τη Δημοκρατία, CMJD). Πρόεδρος του CMJD είναι ο συνταγματάρχης Ely Ould Mohamed Vall, που ήταν διευθυντής εθνικής ασφάλειας υπό το παλαιό καθεστώς, και το συμβούλιο αποτελείται από 15 άλλους συνταγματάρχες και έναν αρχιπλοίαρχο.

Το CMJD δημοσίευσε συνταγματικό χάρτη που θέτει τέρμα στις εξουσίες του Κοινοβουλίου που είχε εκλεγεί το 2001. Το Συμβούλιο θα ασκεί νομοθετική εξουσία υπό μορφή νομοθετικών διαταγμάτων. Σύμφωνα με τον Συνταγματικό Χάρτη, διορίστηκε μεταβατική κυβέρνηση της οποίας τα μέλη παραιτήθηκαν από τα πολιτικά κόμματα στα οποία ανήκαν.

Το νέο καθεστώς έγινε αποδεκτό από το σύνολο του πληθυσμού, χωρίς εθνοτικές διακρίσεις, από τα πολιτικά κόμματα (μεταξύ άλλων, μετά από μια πρώτη καταδίκη, από το PRDS, το κόμμα του πρώην Προέδρου) και από τα μετριοπαθή ισλαμιστικά κινήματα. Το CMJD ανέλαβε ορισμένες δημόσιες υποχρεώσεις που αρχίζουν να λαμβάνουν τη μορφή κανονιστικών πράξεων:

(α) Πρόταση τροπολογιών του Συντάγματος που θα περιορίσουν τη διάρκεια και τον αριθμό των προεδρικών εντολών και θα εμποδίσουν περαιτέρω αλλαγές στον εν λόγω τομέα. Μετά από διαβουλεύσεις με το σύνολο των ενδιαφερομένων μερών της Μαυριτανίας, οι εν λόγω τροπολογίες θα αποτελέσουν αντικείμενο συνταγματικού δημοψηφίσματος εντός προθεσμίας 12 μηνών μετά το πραξικόπημα.

(β) Διοργάνωση ελεύθερων και διαφανών νομοθετικών και προεδρικών εκλογών, μετά το συνταγματικό δημοψήφισμα, αλλά εντός προθεσμίας που δεν θα υπερβαίνει τους 24 μήνες μετά το πραξικόπημα. Τα μέλη του CMJD και της νέας μεταβατικής κυβέρνησης δεν θα έχουν την άδεια να συμμετέχουν στις δραστηριότητες και εκστρατείες των πολιτικών κομμάτων, ούτε να λάβουν μέρος στις εν λόγω εκλογές που θα επιθεωρηθούν από μια Ανεξάρτητη Εκλογική Επιτροπή, παρουσία διεθνών παρατηρητών.

(γ) Λήψη μέτρων στον τομέα της οργάνωσης της δημοκρατικής μετάβασης, της μεταρρύθμισης του τομέα της δικαιοσύνης και της χρηστής διακυβέρνησης.

(δ) Εγγύηση των πολιτικών ελευθεριών και απελευθέρωση των πολιτικών κρατούμενων.

(ε) Τήρηση των διεθνών συνθηκών που έχει κυρώσει η χώρα.

Το CMJD εξέδωσε συνταγματική απόφαση που επιβεβαιώνει το κώλυμα εκλογιμότητας των μελών του Συμβουλίου και της μεταβατικής κυβέρνησης στις εκλογές που προβλέπονται στο πλαίσιο της διαδικασίας δημοκρατικής μετάβασης. Εξάλλου, η κυβέρνηση υπέβαλε στα Ηνωμένα Έθνη αίτημα για υποστήριξη των εκλογών όσον αφορά το συνταγματικό δημοψήφισμα, τις νομοθετικές εκλογές και τις προεδρικές εκλογές.

Το πραξικόπημα της 3ης Αυγούστου καταδικάστηκε από τη διεθνή κοινότητα και, ιδίως, από τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, από τον Πρόεδρο της Επιτροπής της Αφρικανικής Ένωσης (που διέκοψε τις σχέσεις με τη Μαυριτανία), από την Προεδρεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και από την Επιτροπή.

Μετά την αποστολή στο Νouakchott και την εξέλιξη της κατάστασης, το Συμβούλιο Ειρήνης και Ασφάλειας της Αφρικανικής Ένωσης, ενεθάρρυνε, κατά τη συνεδρίασή του της 8ης Σεπτεμβρίου 2005, τις «αρχές της Μαυριτανίας και τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη να συνεχίσουν να συνεργάζονται με σκοπό την ταχεία αποκατάσταση της συνταγματικής τάξεως, τη συνέχιση και εμβάθυνση του διαλόγου και τη συνεννόηση μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων μερών, καθώς και την εδραίωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, στο πλαίσιο της ενότητας και της κυριαρχίας της Μαυριτανίας».

Την ημέρα ακριβώς του πραξικοπήματος, η Προεδρεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπενθύμισε ότι καταδικάζει όλες τις απόπειρες βίαιης κατάκτησης της εξουσίας, και, σε μια δήλωση, η Επιτροπή εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της για τη βίαιη κατάκτηση της εξουσίας και έκανε έκκληση για τον σεβασμό της δημοκρατίας και την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξεως. Η δήλωση ανέφερε επίσης ότι, εν ευθέτω χρόνω, η Επιτροπή θα εκτιμούσε την κατάσταση σε συνάρτηση με τις ισχύουσες διατάξεις της συμφωνίας του Κοτονού την οποία έχει υπογράψει η Μαυριτανία.

Το άρθρο 9 παράγραφος 2 της συμφωνίας εταιρικής σχέσεως ΑΚΕ-ΕΚ που υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000 και αναθεωρήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 25 Ιουνίου 2005 καθορίζει τα βασικά στοιχεία στα οποία βασίζεται η εταιρική σχέση. Ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου κατευθύνουν τις εσωτερικές και διεθνείς πολιτικές των μερών και αποτελούν τα θεμελιώδη στοιχεία της συμφωνίας. Όσον αφορά αυτό το άρθρο και τις συνθήκες υπό τις οποίες σημειώθηκε η πολιτική μεταβολή στη Μαυριτανία, η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητο να υπάρξει διάλογος με τις νέες αρχές της χώρας για να διευκρινιστούν τα ακόλουθα σημεία:

1. η διοργάνωση των εκλογών, ιδίως όσον αφορά: (i) την αναθεώρηση των εκλογικών καταλόγων· (ii) τις πρακτικές προϋποθέσεις συμμετοχής στις εκλογές· (iii) τις πρακτικές προϋποθέσεις εφαρμογής μιας ανεξάρτητης εκλογικής επιτροπής· και (iv) τις πρακτικές προϋποθέσεις εγκατάστασης αποστολών παρατηρητών·

2. η διεξαγωγή εκλογών και το χρονοδιάγραμμά τους· πράγματι, αποδεικνύεται σε αυτό το στάδιο ότι η μέγιστη περίοδος που προβλέπεται για τη διεξαγωγή των εκλογών (24 μήνες) υπερβαίνει κατά πολύ την περίοδο που απαιτείται για την εκτέλεση των προπαρασκευαστικών εργασιών και θα πρέπει να συντομευτεί·

3. η τήρηση των υποχρεώσεων που είχαν αναλάβει οι προηγούμενες κυβερνήσεις στον τομέα της χρηστής διακυβέρνησης, και ιδίως όσον αφορά: (i) την κατάρτιση κανόνων που εγγυώνται τη διαφάνεια της διαχείρισης και την κατανομή των εσόδων από τα ορυχεία και το πετρέλαιο· (ii) την ελευθέρωση του τομέα των χερσαίων μεταφορών· και (iii) τη διαφάνεια της δημοσιονομικής και μακροοικονομικής διαχείρισης·

4. τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον τομέα: (i) της μεταρρύθμισης του τομέα της δικαιοσύνης· και (ii) της προώθησης των δημοσίων ελευθεριών και της ελευθερίας έκφρασης.

Ένας τέτοιος διάλογος θα επιτρέψει στις αρχές της Μαυριτανίας να διευκρινίσουν τη θέση τους σχετικά με αυτά που αναφέρονται παραπάνω και στην Ευρωπαϊκή Ένωση να εξετάσει κατά πόσον θα μπορεί να βασιστεί σε αυτόν τον διάλογο για να ενισχύσει τις προσπάθειες που καταβάλλει η χώρα για την καλύτερη τήρηση των βασικών στοιχείων της αναθεωρημένης Συμφωνίας του Κοτονού.

Λόγω των συνθηκών υπό τις οποίες συντελέσθηκε η αλλαγή καθεστώτος στη Μαυριτανία, καθώς και η μεταβολή των μορφών πολιτικής οργάνωσης που δημιουργήθηκαν από τις νέες αρχές, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρόκειται για ιδιαίτερα επείγουσα κατάσταση, γεγονός που δικαιολογεί, βάσει του άρθρου 96 παράγραφος 1α της αναθεωρημένης Συνθήκης του Κοτονού, ότι δεν είναι απαραίτητο να εξαντληθούν οι δυνατότητες πολιτικού διαλόγου που προβλέπει το άρθρο 8 του εν λόγω άρθρου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί, ωστόσο, να της δοθεί η ευκαιρία να συζητήσει επίσημα με την κυβέρνηση σχετικά με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει πριν να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα. Η Επιτροπή προτείνει συνεπώς στο Συμβούλιο να καλέσει την Ισλαμική Δημοκρατία της Μαυριτανίας σε διαβουλεύσεις κατ’ εφαρμογήν των άρθρων 9 και 96 της αναθεωρημένης Συμφωνίας του Κοτονού, σύμφωνα με τη συνημμένη επιστολή.

Η Επιτροπή προτείνει να συνεχιστούν, κατά την περίοδο των διαβουλεύσεων, οι δραστηριότητες συνεργασίας που εκτελούνται στο πλαίσιο του 6ου, 7ου, 8ου και 9ου ΕΤΑ, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις των χρηματοδοτικών συμβάσεων. Εξάλλου προτείνεται να συνεχιστούν επίσης οι δραστηριότητες συνεργασίας που προετοιμάζονται με σκοπό τη συμβολή στη δημοκρατία και τη βελτίωση της διακυβέρνησης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Βρυξέλλες,......

Α.Ε. κύριο Sidi Ahmed Ould BoubacarΠρωθυπουργό της Ισλαμικής Δημοκρατίας της Μαυριτανίας

NouakchottΜαυριτανία

ΣΧΕΔΙΟ

Κύριε Πρωθυπουργέ,

Στη δήλωσή της της 3ης Αυγούστου 2005 σχετικά με το πραξικόπημα που διεπράχθη στη Μαυριτανία, η Προεδρεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπενθύμισε ότι καταδικάζει όλες τις απόπειρες βίαιης κατάληψης της εξουσίας.

Την ίδια ημέρα, με μια δήλωσή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της για τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας και έκανε έκκληση για σεβασμό προς τη δημοκρατία και το νομικό συνταγματικό πλαίσιο.

Λόγω των περιστάσεων υπό τις οποίες σημειώθηκε η αλλαγή καθεστώτος στη Μαυριτανία, καθώς και των μεταβατικών μορφών πολιτικής οργάνωσης που υιοθετήθηκαν, η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί ότι παραβιάστηκαν σημαντικά στοιχεία της αναθεωρημένης Συμφωνίας του Κοτονού. Εξάλλου, η ΕΕ θεωρεί ότι πρόκειται για ιδιαίτερα επείγουσα κατάσταση, γεγονός που δικαιολογεί, με βάση το άρθρο 96 παράγραφος 1α της εν λόγω συμφωνίας, ότι δεν είναι απαραίτητο να εξαντληθούν οι δυνατότητες πολιτικού διαλόγου που προβλέπει το άρθρο 8.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί, ωστόσο, να της δοθεί η ευκαιρία να συζητήσει επίσημα με την κυβέρνησή σας σχετικά με τις υποχρεώσεις έχει αναλάβει, πριν να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα. Κατά συνέπεια, έχουμε την τιμή, εξ ονόματος της Κοινότητας και των κρατών μελών της ΕΕ, να καλέσουμε τη χώρα σας σε διαβουλεύσεις δυνάμει του άρθρου 96 της αναθεωρημένης Συμφωνίας του Κοτονού με σκοπό την εις βάθος εξέταση της κατάστασης και, ενδεχομένως, την εξεύρεση λύσεων. Η ΕΕ, από την πλευρά της, θα προβεί σε αυτές τις διαβουλεύσεις με πνεύμα εποικοδομητικού διαλόγου.

Οι εν λόγω διαβουλεύσεις θα επιτρέψουν στη Μαυριτανία να διευκρινίσει το μεταβατικό πρόγραμμα της κυβέρνησης, και ιδίως:

- τα στοιχεία σχετικά με τη διενέργεια νομοθετικών και προεδρικών εκλογών και την αποκατάσταση του συνταγματικού πλαισίου·

- τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον τομέα της χρηστής πολιτικής και οικονομικής διαχείρισης, της μεταρρύθμισης του τομέα της δικαιοσύνης, και της προώθησης των πολιτικών ελευθεριών και της ελευθερίας έκφρασης.

Προτείνουμε να διεξαχθούν οι εν λόγω διαπραγματεύσεις σε ημερομηνία που θα συμφωνηθεί από κοινού, στο κτίριο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες.

Παρακαλώ, δεχθείτε, κύριε Πρωθυπουργέ, τη διαβεβαίωση της βαθύτατης εκτίμησής μας,

Για το Συμβούλιο Για την Επιτροπή

Αντιγ.: Κύριο Πρόεδρο της Επιτροπής των Πρεσβευτών ΑΚΕ Κύριο Γενικό Γραμματέα της Ομάδας των κρατών ΑΚΕ