Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας οι οποίες δεν περιορίζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό σύμφωνα με το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (de minimis)(1)

(2001/C 368/07)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Ι

1. Σύμφωνα με το άρθρο 81 παράγραφος 1, απαγορεύονται οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει διευκρινίσει ότι η συγκεκριμένη διάταξη δεν είναι εφαρμοστέα όταν οι συνέπειες μιας συμφωνίας για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές ή για τον ανταγωνισμό δεν είναι σημαντικές.

2. Στην παρούσα ανακοίνωση η Επιτροπή παρέχει ποσοτικές ενδείξεις, με γνώμονα όρια για το μερίδιο αγοράς, σχετικά με το ποιοι περιορισμοί του ανταγωνισμού δεν θεωρούνται σημαντικοί βάσει του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ. Ο αρνητικός ορισμός της σημαντικής συνέπειας δεν εξυπονοεί ότι οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες υπερβαίνουν τα καθοριζόμενα στην παρούσα ανακοίνωση όρια περιορίζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό. Οι συμφωνίες αυτές ενδέχεται και πάλι να επηρεάζουν μόνο σε αμελητέο βαθμό τον ανταγωνισμό, με αποτέλεσμα να μην απαγορεύονται από το άρθρο 81 παράγραφος 1(2).

3. Μια συμφωνία ενδέχεται επίσης να μην εμπίπτει στο άρθρο 81 παράγραφος 1 λόγω του ότι δεν είναι ικανή να επηρεάσει σημαντικά το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Η παρούσα ανακοίνωση δεν ασχολείται με το συγκεκριμένο ζήτημα και δεν παρέχει ποσοτικές ενδείξεις σχετικά με το τι δεν αποτελεί σημαντικό επηρεασμό του εμπορίου. Είναι όμως γενικά δεκτό ότι συμφωνίες μεταξύ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, όπως ορίζονται στο παράρτημα της σύστασης 96/280/ΕΚ της Επιτροπής(3), σπανίως δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ορίζονται στην προαναφερθείσα Σύσταση ως επιχειρήσεις με λιγότερο από 250 εργαζομένους και με ετήσιο κύκλο εργασίας κάτω των 40 εκατομμυρίων ευρώ ή ισολογισμό κάτω των 27 εκατομμυρίων ευρώ.

4. Στις περιπτώσεις που εμπίπτουν στην παρούσα ανακοίνωση η Επιτροπή δεν πρόκειται να κινήσει διαδικασία, ούτε βάσει αιτήσεως ούτε αυτεπαγγέλτως. Οσάκις οι εκάστοτε επιχειρήσεις θεωρούν καλόπιστα ότι μια συμφωνία εμπίπτει στην παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή δεν θα επιβάλλει πρόστιμα. Η παρούσα ανακοίνωση, αν και δεν είναι δεσμευτική για τα δικαστήρια και τις αρχές των κρατών μελών, αποσκοπεί επίσης στο να αποτελέσει γι' αυτά ένα καθοδηγητικό βοήθημα για την εφαρμογή του άρθρου 81.

5. Η παρούσα ανακοίνωση ισχύει ομοίως για τις αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και τις εναρμονισμένες πρακτικές.

6. Η παρούσα ανακοίνωση δεν θίγει την όποια ερμηνεία του άρθρου 81 από το Δικαστήριο ή το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

ΙΙ

7. Η Επιτροπή θεωρεί ότι συμφωνία μεταξύ επιχειρήσεων η οποία επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών δεν περιορίζει σημαντικά τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 81 παράγραφος 1 στις ακόλουθες περιπτώσεις:

α) αν το συνολικό μερίδιο αγοράς που κατέχουν τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας δεν υπερβαίνει το 10 % σε καμία από τις σχετικές αγορές που επηρεάζονται από τη συμφωνία, όταν η συμφωνία έχει συναφθεί μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες είναι πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές σε οποιαδήποτε από αυτές τις αγορές (συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών)(4) ή

β) αν το μερίδιο αγοράς που κατέχει το καθένα από τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας δεν υπερβαίνει το 15 % σε καμία από τις σχετικές αγορές που επηρεάζονται από τη συμφωνία, όταν η συμφωνία έχει συναφθεί μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες δεν είναι πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές σε καμία από αυτές τις αγορές (συμφωνίες μεταξύ μη ανταγωνιστών).

Σε περίπτωση που είναι δύσκολο να εξακριβωθεί εάν μια συμφωνία έχει συναφθεί μεταξύ ανταγωνιστών ή μη ανταγωνιστών, ισχύει ως όριο το 10 %.

8. Όταν σε μια σχετική αγορά ο ανταγωνισμός περιορίζεται από τις σωρευτικές συνέπειες συμφωνιών μεταξύ διαφορετικών προμηθευτών ή διανομέων για την πώληση αγαθών ή υπηρεσιών (σωρευτικό αποτέλεσμα στεγανοποίησης των παράλληλων δικτύων συμφωνιών που έχουν παρεμφερείς συνέπειες στην αγορά), τα όρια που ισχύουν για τα μερίδια αγοράς σύμφωνα με το σημείο 7 μειώνονται σε 5 %, τόσο για τις συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών όσο και για τις συμφωνίες μεταξύ μη ανταγωνιστών. Γίνεται γενικά δεκτό ότι προμηθευτές ή διανομείς των οποίων το μερίδιο αγοράς δεν υπερβαίνει το 5 % δεν συντελούν σημαντικά στο σωρευτικό αποτέλεσμα στεγανοποίησης(5). Σωρευτικό αποτέλεσμα στεγανοποίησης δεν είναι πιθανό να υπάρξει εάν λιγότερο από 30 % της σχετικής αγοράς καλύπτεται από παράλληλες συμφωνίες ή παράλληλα δίκτυα συμφωνιών που έχουν παρεμφερείς συνέπειες.

9. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι οι συμφωνίες δεν περιορίζουν τον ανταγωνισμό εάν επί δύο συναπτά ημερολογιακά έτη δεν σημειώνεται υπέρβαση κατά δύο το πολύ ποσοστιαίες μονάδες των ορίων μεριδίων αγοράς, συγκεκριμένα 10 %, 15 % και 5 %, που προσδιορίζονται στα σημεία 7 και 8.

10. Για να υπολογιστεί το μερίδιο αγοράς, είναι απαραίτητο να προσδιοριστεί η σχετική αγορά. Πρόκειται για την αγορά του σχετικού προϊόντος και τη σχετική γεωγραφική αγορά. Κατά τον προσδιορισμό της σχετικής αγοράς, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανακοίνωση όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού(6). Τα μερίδια αγοράς πρέπει να υπολογίζονται βάσει της αξίας των πωλήσεων ή, όπου ενδέχεται, της αξίας των αγορασθέντων. Εάν οι αξίες δεν είναι διαθέσιμες, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκτιμήσεις που βασίζονται σε άλλες αξιόλογες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένου του όγκου της αγοράς.

11. Τα σημεία 7, 8 και 9 δεν ισχύουν για τις συμφωνίες που περιλαμβάνουν οποιονδήποτε από τους παρακάτω ιδιαίτερα σοβαρούς περιορισμούς:

(1) όσον αφορά συμφωνίες συναφθείσες μεταξύ ανταγωνιστών όπως ορίζονται στο σημείο 7, περιορισμοί οι οποίοι, άμεσα ή έμμεσα, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες που ελέγχονται από τα μέρη, έχουν ως αντικείμενο(7):

α) τον καθορισμό των τιμών πώλησης του εκάστοτε προϊόντος σε τρίτους·

β) τον περιορισμό της παραγωγής ή των πωλήσεων·

γ) τον επιμερισμό των αγορών ή της πελατείας·

(2) όσον αφορά συμφωνίες συναφθείσες μεταξύ μη ανταγωνιστών όπως ορίζονται στο σημείο 7, περιορισμοί οι οποίοι, άμεσα ή έμμεσα, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες που ελέγχονται από τα μέρη, έχουν ως αντικείμενο:

α) τον περιορισμό της δυνατότητας του αγοραστή να καθορίζει τις τιμές πώλησης, χωρίς να θίγεται η δυνατότητα του προμηθευτή να επιβάλλει μέγιστη τιμή πώλησης ή να συνιστά την τιμή πώλησης, υπό τον όρο ότι αυτές δεν ισοδυναμούν με πάγια ή ελάχιστη τιμή πώλησης εξαιτίας των πιέσεων που ασκεί ή των κινήτρων που προσφέρει οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος·

β) τον περιορισμό της περιοχής ή της πελατείας στην οποία ο αγοραστής δύναται να πωλεί τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο της συμφωνίας, με εξαίρεση τους παρακάτω περιορισμούς οι οποίοι δεν είναι ιδιαίτερα σοβαροί:

- περιορισμοί επί των ενεργητικών πωλήσεων στην αποκλειστική εδαφική περιοχή ή σε αποκλειστική ομάδα πελατών που αναλογεί στον προμηθευτή ή έχει παραχωρηθεί από τον προμηθευτή σε άλλον αγοραστή, εφόσον ο εν λόγω περιορισμός δεν περιορίζει τις πωλήσεις των πελατών του αγοραστή,

- περιορισμοί επί των πωλήσεων σε τελικούς χρήστες από αγοραστή που δραστηριοποιείται στο επίπεδο χονδρικού εμπορίου,

- περιορισμοί επί των πωλήσεων σε μη εξουσιοδοτημένους διανομείς από τα μέλη ενός επιλεκτικού συστήματος διανομής και

- περιορισμοί της δυνατότητας του αγοραστή να πωλεί εξαρτήματα, αγορασμένα προς ενσωμάτωση, σε πελάτες που θα τα χρησιμοποιήσουν για την παραγωγή προϊόντων ομοειδών σε σχέση με αυτά που παράγει ο προμηθευτής·

γ) τον περιορισμό των ενεργητικών ή παθητικών πωλήσεων προς τελικούς χρήστες από τα μέλη ενός επιλεκτικού συστήματος διανομής που δραστηριοποιούνται στο επίπεδο λιανικού εμπορίου, χωρίς να θίγεται η δυνατότητα απαγόρευσης σε ένα μέλος του συστήματος να πραγματοποιεί πωλήσεις από μη εγκεκριμένο σημείο εγκατάστασης·

δ) τον περιορισμό των διασταυρούμενων πωλήσεων μεταξύ διανομέων στο πλαίσιο επιλεκτικού συστήματος διανομής, περιλαμβανομένων και εκείνων μεταξύ διανομέων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά επίπεδα εμπορίου·

ε) τον περιορισμό που συμφωνείται μεταξύ ενός προμηθευτού εξαρτημάτων και ενός αγοραστή που ενσωματώνει τα εξαρτήματα αυτά, όταν ο περιορισμός αυτός περιορίζει την ικανότητα του προμηθευτή να πωλεί τα εξαρτήματα ως ανταλλακτικά σε τελικούς χρήστες ή σε επισκευαστές ή σε άλλους παροχείς υπηρεσιών στους οποίους ο αγοραστής δεν έχει αναθέσει την επισκευή ή συντήρηση των προϊόντων του.

(3) όσον αφορά συμφωνίες συναφθείσες μεταξύ ανταγωνιστών όπως ορίζονται στο σημείο 7, όταν οι ανταγωνιστές δραστηριοποιούνται για τους σκοπούς της συμφωνίας σε διαφορετικό επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής, οποιονδήποτε από τους ιδιαίτερα σοβαρούς περιορισμούς που απαριθμούνται στις ανωτέρω παραγράφους 1 και 2.

12. (1) Για τους σκοπούς της παρούσας ανακοίνωσης, οι όροι "επιχείρηση", "συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας", "διανομέας", "προμηθευτής" και "αγοραστής" περιλαμβάνουν τις αντίστοιχες συνδεδεμένες επιχειρήσεις της εκάστοτε επιχείρησης.

(2) Με τον όρο "συνδεδεμένες επιχειρήσεις" νοούνται:

α) οι επιχειρήσεις στις οποίες ένα συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας, άμεσα ή έμμεσα:

- έχει την εξουσία να ασκεί πάνω από το ήμισυ των δικαιωμάτων ψήφου ή

- έχει την εξουσία να διορίζει πάνω από τα μισά από τα μέλη του εποπτικού συμβουλίου, του διοικητικού συμβουλίου ή των οργάνων που νομιμοποιούνται να εκπροσωπούν την επιχείρηση ή

- έχει το δικαίωμα να διευθύνει τις υποθέσεις της επιχείρησης·

β) οι επιχειρήσεις οι οποίες, άμεσα ή έμμεσα, διαθέτουν, για ένα συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας, τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που παρατίθενται στο στοιχείο α)·

γ) οι επιχειρήσεις επί των οποίων επιχείρηση που αναφέρεται στο στοιχείο β) διαθέτει, άμεσα ή έμμεσα, τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που παρατίθενται στο στοιχείο α)·

δ) οι επιχειρήσεις επί των οποίων ένα συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας, από κοινού με μία ή περισσότερες από τις επιχειρήσεις που αναφέρονται στα στοιχεία α), β) ή γ) ή επί των οποίων δύο ή περισσότερες από τις τελευταίες αυτές επιχειρήσεις διαθέτουν από κοινού τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που παρατίθενται στο στοιχείο α)·

ε) οι επιχειρήσεις στις οποίες τα δικαιώματα ή οι εξουσίες που απαριθμούνται στο στοιχείο α) ανήκουν από κοινού:

- σε συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας ή στις αντίστοιχες συνδεδεμένες επιχειρήσεις τους που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως δ) ή

- σε ένα ή περισσότερα από τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας ή σε μία ή περισσότερες από τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις τους που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως δ) και σε ένα ή περισσότερα τρίτα μέρη.

(3) Για τους σκοπούς της παραγράφου 2 στοιχείο ε), το μερίδιο αγοράς που κατέχουν οι εν λόγω υπό κοινό έλεγχο τελούσες επιχειρήσεις κατανέμεται ισομερώς μεταξύ των επιχειρήσεων που διαθέτουν τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που απαριθμούνται στην παράγραφο 2 στοιχείο α).

(1) Η παρούσα ανακοίνωση αντικαθιστά την ανακοίνωση σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας που δημοσιεύτηκε στην ΕΕ C 372 της 9.12.1997.

(2) Βλέπε επί παραδείγματι την απόφαση του Δικαστηρίου στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-215/96 και C-216/96 Bagnasco (Carlos) κατά Banca Popolare di Novara και Casa di Risparmio di Genova e Imperia (1999) Συλλογή I-135, σημεία 34-35. H παρούσα ανακοίνωση δεν θίγει τις προϋποθέσεις ανάλυσης κατά το άρθρο 81 παράγραφος 1 όπως περιγράφονται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ στις οριζόντιες συμφωνίες συνεργασίας, ΕΕ C 3 της 6.1.2001, και συγκεκριμένα τα σημεία 17 ως 31, και σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κάθετες συμφωνίες, ΕΕ C 291 της 13.10.2000, και συγκεκριμένα τα σημεία 5 ως 20.

(3) ΕΕ L 107 της 30.4.1996, σ. 4. Αυτή η σύσταση θα αναθεωρηθεί. Πρόκειται να αυξηθεί το όριο ετήσιου κύκλου εργασίας από 40 εκατομμύρια ευρώ σε 50 εκατομμύρια ευρώ και το όριο ισολογισμού από 27 εκατομμύρια ευρώ σε 43 εκατομμύρια ευρώ.

(4) Σχετικά με το τι είναι πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές, βλ. την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή τον άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ στις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας, ΕΕ C 3 της 6.1.2001, παράγραφος 9. Μια επιχείρηση θεωρείται πραγματικός ανταγωνιστής εάν είτε δραστηριοποιείται στην ίδια σχετική αγορά, ή, ελλείψει συμφωνίας, είναι σε θέση να μετατοπίσει την παραγωγή της προς την παραγωγή των σχετικών προϊόντων και να τα διαθέσει βραχυπρόθεσμα χωρίς σημαντικό πρόσθετο κόστος ή κίνδυνο κατόπιν μικρής αλλά διαρκούς αύξησης των σχετικών τιμών (άμεση υποκατάσταση από την πλευρά της προσφοράς). Μια επιχείρηση θεωρείται δυνητικός ανταγωνιστής εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι, ελλείψει συμφωνίας, η επιχείρηση μπορούσε και ήταν πιθανό να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες πρόσθετες επενδύσεις ή να αναλάβει άλλα κόστη προσαρμογής για να εισέλθει στην σχετική αγορά κατόπιν μικρής αλλά διαρκούς αύξησης των σχετικών τιμών.

(5) Βλέπε επίσης την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς, ΕΕ C 291 της 13.10.2000, και ιδίως τις παραγράφους 73, 142, 143 και 189. Μολονότι στις κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς γίνεται λόγος σε σχέση με ορισμένους περιορισμούς όχι μόνο για το συνολικό αλλά και για το δεσμευμένο μερίδιο αγοράς ενός συγκεκριμένου προμηθευτή ή αγοραστή, στην παρούσα ανακοίνωση όλα τα όρια που προβλέπονται για το μερίδιο αγοράς αφορούν το συνολικό μερίδιο αγοράς.

(6) ΕΕ C 372 της 9.12.1997, σ. 5.

(7) Δίχως να θίγονται περιπτώσεις κοινής παραγωγής με ή χωρίς κοινή διανομή, όπως ορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2658/2000 της Επιτροπής και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2659/2000 της Επιτροπής, ΕΕ L 304 της 5.12.2000, σ. 3 και 7 αντίστοιχα.