[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 4.7.2008

COM(2008) 406 τελικό

ΠΕΜΠΤΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

επισκοπηση των ενεργειων εμπορικησ αμυνασ τριτων χωρων κατά της Κοινοτητασ (οι στατιστικεσ καλυπτουν την περιοδο εως την 31η Δεκεμβριου 2007, αλλα οι παρατηρησεισ για συγκεκριμενεσ περιπτωσεις και το σχετικο κειμενο είναι επικαιροποιημενα εωσ τον μαρτιο του 2008) [SEC(2008) 2149]

ΠΕΜΠΤΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

επισκοπηση των ενεργειων εμπορικησ αμυνασ τριτων χωρων κατά της Κοινοτητασ (οι στατιστικεσ καλυπτουν την περιοδο εως την 31η Δεκεμβριου 2007, αλλα οι παρατηρησεισ για συγκεκριμενεσ περιπτωσεις και το σχετικο κειμενο είναι επικαιροποιημενα εωσ τον μαρτιο του 2008)

Περίληψη

Ο αριθμός των μέτρων εμπορικής άμυνας κατά της ΕΕ που ήταν σε ισχύ στο τέλος του 2007 αυξήθηκε ελαφρά σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Πρόκειται κυρίως για μέτρα αντιντάμπινγκ, αλλά αυξάνεται σταθερά η χρήση του μέσου διασφάλισης. Η Επιτροπή εξακολούθησε να παρακολουθεί στενά τη δραστηριότητα αυτή, να παρέχει βοήθεια στο σχετικό κοινοτικό κλάδο παραγωγής και να παρεμβαίνει όταν ήταν σκόπιμο. Τη φετινή χρονιά επιτεύχθηκαν θετικά αποτελέσματα, αλλά τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στο παρελθόν εξακολουθούν να υφίστανται και συχνά περιορίζουν αδικαιολόγητα την πρόσβαση των εξαγωγέων της ΕΕ στην αγορά. Επομένως, η Επιτροπή θα συνεχίσει τη σημαντική αυτή δράση της και θα εντείνει τις διμερείς επαφές με τρίτες χώρες με σκοπό να προωθήσει την αύξηση της πειθαρχίας κατά τη χρήση των μέσων εμπορικής άμυνας.

1. Εισαγωγή

Παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των εν ισχύ μέτρων κατά της ΕΕ ή των κρατών μελών της γνώρισαν διακυμάνσεις κατά τα τελευταία χρόνια, ο προβληματισμός σχετικά με την ορθότητα της χρήσης τους παραμένει ίδιος και, επιπλέον, πιο πρόσφατα προέκυψαν και νέα προβλήματα. Η ΕΕ χρησιμοποιεί μέσα εμπορικής άμυνας και αναγνωρίζει το δικαίωμα χρήσης τέτοιου είδους μέτρων από την πλευρά τρίτων χωρών . Ωστόσο, η εμπειρία έχει δείξει ότι, σε πολλές περιπτώσεις, τα πρότυπα που εφαρμόζονται από τρίτες χώρες κατά τη χρήση των μέσων αυτών δεν είναι πάντοτε κατάλληλα και τα απορρέοντα μέτρα δεν είναι πάντοτε σύμφωνα με τις νομικές απαιτήσεις του ΠΟΕ.

Η ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ στις παγκόσμιες αγορές αποτελεί έναν από τους κύριους στόχους της πολιτικής της Επιτροπής για το εμπόριο. Τα αδικαιολόγητα μέτρα εμπορικής άμυνας αποτελούν εμπόδιο στη νόμιμη πρόσβαση στην αγορά των εξαγωγέων μας και, για το λόγο αυτό, σκοπός της Επιτροπής είναι η αποτροπή της επιβολής τέτοιου είδους μέτρων από την πλευρά τρίτων χωρών ή, τουλάχιστον, η κατά το δυνατόν ελαχιστοποίηση των αρνητικών τους επιπτώσεων.

Επομένως, η Επιτροπή εξακολουθεί να παρεμβαίνει όσο το δυνατόν περισσότερο σε μεμονωμένες περιπτώσεις, ενώ παράλληλα διατηρεί το διάλογο και τις διμερείς επαφές με τις αρχές τρίτων χωρών με σκοπό την προώθηση των υψηλότερων δυνατών προτύπων στη χρήση των μέσων αυτών, ανάλογων δηλαδή εκείνων που εφαρμόζει η Επιτροπή.

Στις προηγούμενες εκθέσεις είχε υπογραμμιστεί η ανάγκη να συνεχιστεί η παρακολούθηση των ενεργειών τρίτων χωρών και να διατηρηθεί η παροχή βοήθειας προς θιγόμενους βιομηχανικούς κλάδους παραγωγής. Ασφαλώς, οι εφετινές τάσεις και εξελίξεις, ιδίως εάν ληφθούν υπόψη τα πρόσφατα θετικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν, επιβεβαιώνουν τη στάση αυτή. Επίσης, τα κράτη μέλη και οι βιομηχανικοί κλάδοι παραγωγής έχουν κάνει σαφές από την πλευρά τους ότι βασίζονται στο έργο και στην υποστήριξη της Επιτροπής στον τομέα αυτόν.

2. Συνολικές τάσεις

Στο τέλος του 2007 υπήρχαν συνολικά 147 μέτρα εμπορικής άμυνας εν ισχύ κατά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ή κρατών μελών της. Στο τέλος του 2006 ο συνολικός αριθμός των μέτρων αυτών ήταν 143.

Αν και ο συνολικός αριθμός των εν ισχύ μέτρων ακολούθησε πτωτική τάση κατά τα τελευταία τρία χρόνια έως το 2006, για πρώτη φορά το 2007 αυξήθηκε συγκριτικά με την προηγούμενη χρονιά. Ωστόσο, το γεγονός αυτό πρέπει να εκτιμηθεί με βάση τη διεύρυνση της Ένωσης που πραγματοποιήθηκε το 2007. Έτσι, τα 9 συνολικά μέτρα, που είχαν ήδη λάβει τρίτες χώρες κατά της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας πριν από τη διεύρυνση, περιελήφθησαν στις στατιστικές. Συνολικά επιβλήθηκαν 23 νέα μέτρα κατά το 2007 (14 προσωρινά ή οριστικά μέτρα και 9 που προέκυψαν από τη διεύρυνση), ενώ 19 μέτρα έληξαν ή ανακλήθηκαν.

Όσον αφορά τη χρήση των διαφόρων μέσων εμπορικής άμυνας , τα μέτρα αντιντάμπινγκ εξακολουθούν να συνιστούν τον κύριο όγκο των μέτρων, δηλ. τα δύο τρίτα περίπου των εν ισχύ μέτρων. Όπως και την προηγούμενη χρονιά, ο αριθμός των αντισταθμιστικών μέτρων μειώθηκε, αλλά από την ανάλυση των εν ισχύ μέτρων προκύπτει εκ νέου αύξηση του αριθμού των μέτρων διασφάλισης, από 32 το 2006 σε 36 το 2007. Τα μέτρα αυτά αντιπροσωπεύουν σήμερα το 25% των συνολικών εν ισχύ μέτρων.

Επειδή τα μέτρα διασφάλισης επιβάλλονται σε βάση erga-omnes, θίγουν τους εξαγωγείς της ΕΚ, ακόμη και όταν οι εξαγωγές τους δεν προκαλούν προβλήματα στους εγχώριους κλάδους παραγωγής της χώρας η οποία επιβάλλει τα μέτρα. Γι' αυτό το λόγο, η Επιτροπή εξακολουθεί να ασκεί πίεση στους χρήστες των μέτρων διασφάλισης να είναι επιφυλακτικότεροι όσον αφορά τη χρήση τους και, παράλληλα, καταβάλλει κάθε προσπάθεια για να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές επιπτώσεις οποιωνδήποτε επιβληθέντων μέτρων διασφάλισης. Αν και οι επεμβάσεις αυτού του είδους ήταν επιτυχείς σε ορισμένες περιπτώσεις, δυστυχώς δεν είχαν πάντοτε το ίδιο αποτέλεσμα, ιδίως όσον αφορά τα μέτρα που επέβαλε η Τουρκία.

Όσον αφορά τις χώρες , οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι ο κύριος χρήστης των μέσων εμπορικής άμυνας κατά της ΕΚ, με 25 ισχύοντα μέτρα, δηλαδή σχεδόν το 20% του συνόλου. Για πολλά από τα θιγόμενα προϊόντα (π.χ. ουράνιο χαμηλού βαθμού εμπλουτισμού, χάλυβας θερμής έλασης) οι εμπορικοί όγκοι είναι σημαντικοί. Οι άλλες κύριες χώρες είναι η Ινδία (19 μέτρα), η Βραζιλία (12 μέτρα), η Κίνα (10 μέτρα), η Ουκρανία (10 μέτρα), το Μεξικό και η Τουρκία (από 9 μέτρα).

Ο αριθμός των νέων μέτρων που επιβλήθηκαν (προσωρινών και οριστικών) μειώθηκε σημαντικά, από 27 το 2006 σε 18 το 2007 (συμπεριλαμβανομένων 14 νέων μέτρων και 4 προσωρινών μέτρων που είχαν ήδη επιβληθεί το 2006 αλλά επιβεβαιώθηκαν οριστικά το 2007). Η μείωση αυτή εξηγείται από το γεγονός ότι η Κίνα και η Τουρκία επέβαλαν συνολικά 9 μέτρα το 2006 αλλά μόνον 2 το 2007. Ωστόσο, ενώ η Κίνα πράγματι μείωσε γενικά τα μέτρα εμπορικής άμυνας, η Τουρκία παρέμεινε σημαντικός χρήστης των μέτρων αυτών, όπως αναλύεται πιο κάτω. Όπως και την προηγούμενη χρονιά, τα μισά από τα νέα μέτρα είναι μέτρα διασφάλισης.

Τέλος, μετά από μια κορύφωση το 2006, ο αριθμός των νέων κινήσεων διαδικασίας το 2007 μειώθηκε φτάνοντας ένα σχετικά μέτριο επίπεδο, από 28 σε 20 νέες υποθέσεις. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι το 2007 κινήθηκε διαδικασία για 9 μόνο μέτρα διασφάλισης σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά που ο αριθμός αυτός ήταν 18. Η εξέλιξη αυτή είναι θετική και υπάρχουν ελπίδες ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί.

3. Τάσεις κατά χώρες

Ενώ οι ΗΠΑ και η Ινδία μείωσαν τον αριθμό των μέτρων κατά τα τελευταία χρόνια, χώρες όπως η Βραζιλία, η Ουκρανία, το Μεξικό, η Τουρκία και η Ρωσία αύξησαν σημαντικά τον αριθμό των μέτρων που επέβαλαν τα τελευταία τρία χρόνια. Ενώ το 2005 ο συνολικός αριθμός των μέτρων που είχαν επιβάλει οι πέντε αυτές χώρες ήταν 26, το 2007 ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε 45.

Στην περίπτωση των ΗΠΑ, αιτία της μείωσης ήταν κυρίως η ανάκληση διαφόρων μέτρων, ενώ η τάση για την Ινδία εξακολουθεί να αντικατοπτρίζει τη λήξη των μέτρων μετά τις διαβουλεύσεις με τον ΠΟΕ σχετικά με ένα σημαντικό αριθμό μέτρων. Όσον αφορά τη Ρωσία, την Ουκρανία και την Τουρκία, πρέπει να τονιστεί ότι η αύξηση των μέτρων συνδέεται σχεδόν αποκλειστικά με τα νέα μέτρα διασφάλισης που εισήχθησαν το 2007. Τέλος, η άνοδος για τη Βραζιλία και το Μεξικό αποδεικνύει αύξηση της δραστηριότητας όσον αφορά τα μέσα εμπορικής άμυνας στη Λατινική Αμερική.

Λεπτομερής περιγραφή των τάσεων και των κύριων υποθέσεων για κάθε τρίτη χώρα παρατίθεται σε παράρτημα.

4. Συνεχιζομενα προβλήματα

Αν και γενικά σημειώθηκε κάποια πρόοδος, η Επιτροπή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα που είχε προσδιορίσει στο παρελθόν. Οι ανησυχίες αυτές συνδέονται κυρίως με τα πλημμελή πρότυπα κίνησης διαδικασίας, την πλημμελή ανάλυση ζημίας και αιτιώδους συνάφειας και την έλλειψη σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας των ενδιαφερομένων. Όλα αυτά αναλύθηκαν λεπτομερώς στις προηγούμενες εκθέσεις και, για το λόγο αυτό, δεν επαναλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση.

Πέρυσι στον κατάλογο των θεμάτων προστέθηκε και η αυξανόμενη χρήση των μέτρων διασφάλισης, η οποία δυστυχώς εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα και το 2007. Επιπλέον, ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα που προέκυψε ήταν ότι στα περισσότερα από τα νεότερα κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχει ακόμη χορηγηθεί αυτόματα το καθεστώς οικονομίας της αγοράς κατά τις έρευνες αντιντάμπινγκ στην Αργεντινή και στη Βραζιλία.

Τα δύο πιο πρόσφατα θέματα αναλύονται στη συνέχεια.

4.1. Εκτενής χρήση μέτρων διασφάλισης

Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε ανησυχητική αυξητική τάση νέων μέτρων διασφάλισης, η οποία επιβεβαιώθηκε το 2007. Πράγματι, μεταξύ του 2006 και του 2007, ο αριθμός των εν ισχύ μέτρων διασφάλισης αυξήθηκε από 32 σε 36. Ένα στα τέσσερα μέτρα εμπορικής άμυνας στο τέλος του 2007 ήταν μέτρο διασφάλισης. Αν και το 2007 κινήθηκαν λιγότερες νέες διαδικασίες μέτρων διασφάλισης (9 σε σύγκριση με τις 18 του 2006), οι υποθέσεις αυτές ήταν οι μισές από το σύνολο των νέων διαδικασιών.

Πολλές χώρες εξακολουθούν να θεωρούν το εν λόγω μέσο εύκολο και γρήγορο τρόπο για να ενεργήσουν κατά των εισαγωγών, επειδή, αντίθετα από τα μέτρα αντιντάμπινγκ ή τις αντεπιδοτήσεις, δεν χρειάζεται να καταδειχθεί οποιοδήποτε αθέμιτο στοιχείο των εμπορικών ροών, αλλά «μόνο» ένα κύμα εισαγωγών που προκαλεί ή απειλεί να προκαλέσει ζημία. Οι νομικοί όροι για την επιβολή των μέτρων διασφάλισης είναι, ωστόσο, ιδιαίτερα αυστηροί σκοπίμως και, μάλιστα, πολύ πιο αυστηροί από εκείνους που αφορούν άλλα μέσα εμπορικής άμυνας, επειδή τα μέτρα αυτά ρυθμίζουν το ελεύθερο εμπόριο και όχι στο αθέμιτο εμπόριο. Οι όροι αυτοί πολύ συχνά, δυστυχώς, δεν πληρούνται.

Επιπλέον, πράγμα που είναι και σημαντικότερο, λόγω του πολύπλευρου χαρακτήρα του μέσου, τα μέτρα διασφάλισης επιβάλλονται κατά όλων των εισαγωγών ανεξάρτητα από την καταγωγή τους και ανεξάρτητα από το εάν έχουν δημιουργήσει προβλήματα ή όχι. Κατά συνέπεια, σε πολλές περιπτώσεις, οι εξαγωγές της ΕΕ έχουν αδικαιολόγητα θιχτεί από μέτρα διασφάλισης παρά το ότι είναι σαφές πως δεν έχουν προκαλέσει ζημία στον εγχώριο κλάδο παραγωγής που επιζητεί προστασία. Επομένως, οι εξαγωγείς αυτοί ορισμένες φορές τιμωρούνται αδικαιολόγητα και εμποδίζεται η πρόσβασή τους στην αγορά χωρίς έγκυρη αιτιολόγηση.

Όταν υπάρχουν προβλήματα που συνδέονται με εισαγωγές σε χαμηλές τιμές, είναι πολλές φορές σκοπιμότερο να αντιμετωπίζονται με μέτρα αντιντάμπινγκ. Παρά το γεγονός ότι ορισμένες χώρες εφαρμόζουν μορφές μέτρων στις οποίες λαμβάνονται υπόψη ο χαρακτήρας και το είδος των προβλημάτων, δηλ. οι εισαγωγές σε χαμηλές τιμές, οι άλλες χώρες δεν ακολουθούν συστηματικά την προσέγγιση αυτή. Συνεπώς, ο ρόλος της Επιτροπής είναι, επίσης, να προσπαθεί να ελαχιστοποιήσει, όσο το δυνατόν περισσότερο, τις επιπτώσεις οποιωνδήποτε τέτοιου είδους μέτρων στις εξαγωγές της ΕΕ. Ωστόσο, το έργο αυτό δεν είναι εύκολο καθώς ορισμένες χώρες είναι λιγότερο πρόθυμες από άλλες να εφαρμόσουν μέτρα που αντιμετωπίζουν την πραγματική αιτία των προβλημάτων.

4.2. Το καθεστώς οικονομίας της αγοράς για τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ

Κατά τη διάρκεια του 2007 διαπιστώθηκε ότι η Βραζιλία και η Αργεντινή εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα νεότερα κράτη μέλη της ΕΕ ως χώρες στις οποίες δεν έχει αποδοθεί πλήρως και άνευ όρων το καθεστώς οικονομίας της αγοράς (ΚΟΑ) στο πλαίσιο των ερευνών αντιντάμπινγκ. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η αρχή που διενεργεί την έρευνα χρησιμοποιεί μια υποκατάστατη κανονική τιμή για τους υπολογισμούς του ντάμπινγκ. Παρότι υπάρχει μόνο μία έρευνα σε εξέλιξη στις δύο αυτές χώρες που αφορά ειδικά τα νέα κράτη μέλη, η Επιτροπή θεωρεί το ζήτημα αυτό πολύ σοβαρό επειδή είναι αδιανόητο να μην αποδίδεται πλήρως το καθεστώς οικονομίας της αγοράς σε κράτη μέλη της ΕΕ. Επιπλέον, δεν είναι δυνατόν ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από άλλα κράτη μέλη της ενώ όλα έχουν μεταφέρει στο εθνικό τους δίκαιο το κοινοτικό κεκτημένο.

Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή παρενέβη σθεναρά ώστε να βρεθεί γρήγορα μια λύση στο ζήτημα αυτό. Κατατέθηκαν σημαντικά στοιχεία ως απάντηση στα ερωτήματα που έθεσαν η Βραζιλία και η Αργεντινή σχετικά με το ΚΟΑ των «νέων» κρατών μελών. Βάσει αυτών, οι αρχές της Αργεντινής και της Βραζιλίας δεν πρέπει να επικαλεστούν ξανά «τεχνικούς λόγους» ως αιτιολογία για τη μη χορήγηση ΚΟΑ στη Βουλγαρία, στην Εσθονία, στη Λεττονία, στη Λιθουανία, στην Ουγγαρία, στην Πολωνία, στη Ρουμανία, στη Σλοβακική Δημοκρατία, στη Σλοβενία και στην Τσεχική Δημοκρατία.

Είναι θέμα αρχής όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να αντιμετωπίζονται ως οικονομίες της αγοράς ανεξάρτητα από την ημερομηνία προσχώρησής τους. Όχι μόνο αποτελεί προϋπόθεση (στο πλαίσιο των κριτηρίων προσχώρησης) οι υποψήφιες χώρες να αποτελούν πλήρως οικονομίες της αγοράς για να προσχωρήσουν στην ΕΕ, αλλά πρέπει και να έχουν ενσωματώσει και εφαρμόσει πλήρως το κοινοτικό κεκτημένο το οποίο έχει ρυθμίσει την οικονομική δραστηριότητα στα παλαιότερα κράτη μέλη. Επομένως, δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν νομικοί ή οικονομικοί λόγοι για την αντιμετώπιση της οικονομίας οποιουδήποτε κράτους μέλους της ΕΕ ως οικονομίας σε μεταβατικό στάδιο ή ακόμη και ως χωρών που δεν έχουν οικονομία της αγοράς. Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά το θέμα αυτό στις διμερείς της σχέσεις με τη Βραζιλία και την Αργεντινή με σκοπό να υπάρξει γρήγορα ένα θετικό αποτέλεσμα.

5. Κύρια επιτεύγματα

Όπως έχει ήδη περιγραφεί στην έκθεση της περασμένης χρονιάς, θεωρείται ότι η δραστηριότητα της Επιτροπής σχετικά με την παρακολούθηση των περιπτώσεων των τρίτων χωρών είχε ασφαλώς κάποιο αντίκτυπο στον αριθμό διαδικασιών που κινήθηκαν και των μέτρων που ελήφθησαν κατά της ΕΚ ή των κρατών μελών, ο οποίος γενικά μειώνεται με την πάροδο των χρόνων.

Εκτός από τα συγκεκριμένα επιτεύγματα που αναφέρονται στη συνέχεια, πρέπει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή πολλαπλασίασε τις επαφές της με τους βιομηχανικούς κλάδους παραγωγής που θίγονται από οποιαδήποτε έρευνα εμπορικής άμυνας με σκοπό να προσφέρει βοήθεια, καθοδήγηση και εξηγήσεις σχετικά με τις ενέργειες των τρίτων χωρών. Οι επαφές αυτές οδήγησαν, σε ορισμένες περιπτώσεις, στη συνεργασία του κοινοτικού κλάδου παραγωγής, ενώ σε άλλες περιπτώσεις αποφασίστηκε η μη συμμετοχή του στην έρευνα. Στις περιπτώσεις αυτές, ακόμη και αν δεν υπήρξε συγκεκριμένο θετικό αποτέλεσμα (η συνεργασία αποτελεί πραγματικά σημαντική προϋπόθεση), τουλάχιστον η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι ο κλάδος παραγωγής γνώριζε τις έρευνες που βρίσκονταν σε εξέλιξη και τις πιθανές αρνητικές συνέπειες της μη συνεργασίας. Η συμμετοχή στις έρευνες εμπορικής άμυνας παραμένει πράγματι μια οικονομική απόφαση την οποία πρέπει να λάβουν οι θιγόμενες εταιρείες βάσει γενικότερων κριτηρίων.

Οι κυριότερες επιτυχίες κατά το 2007 ήταν οι ακόλουθες:

1. Μηδενισμός – ανάκληση των μέτρων

Αν και τονίστηκε στην προηγούμενη έκθεση, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, ως αποτέλεσμα των εντατικών εργασιών της Επιτροπής σε συνεργασία με του εξαγωγείς και τα θιγόμενα κράτη μέλη, οι ΗΠΑ τον Απρίλιο του 2007 εφάρμοσαν, μολονότι μόνο εν μέρει, τους κανόνες της ομάδας του ΠΟΕ, που ζήτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DS294), σχετικά με τη μεθοδολογία του μηδενισμού. Πολλοί ευρωπαίοι εξαγωγείς είδαν τους αμφισβητηθέντες δασμούς αντιντάμπινγκ είτε να ανακαλούνται εξ ολοκλήρου είτε να μειώνονται ουσιαστικά.

Δυστυχώς, δεν έχουν επιλυθεί όλα τα προβλήματα και η Επιτροπή χρειάστηκε να ζητήσει την επέμβαση της επονομαζόμενης εκτελεστικής ομάδας, επειδή θεωρήθηκε ότι οι ΗΠΑ δεν εφάρμοσαν ικανοποιητικά τους κανόνες της ομάδας ΠΟΕ. Η δεύτερη ομάδα μηδενισμού ΕΕ κατά των ΗΠΑ (DS350) βρίσκεται σε εξέλιξη.

2. Καμία παράταση των αμερικανικών μέτρων στις επανεξετάσεις ενόψει της λήξης της ισχύος τους για τα προϊόντα χάλυβα

Όπως προαναφέρθηκε, οι μεγαλύτεροι κοινοτικοί εξαγωγείς ράβδων ανοξείδωτου χάλυβα είδαν τα μέτρα που τους αφορούσαν να ανακαλούνται μετά την εφαρμογή των κανόνων μηδενισμού του ΠΟΕ εκ μέρους των ΗΠΑ. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με το θιγόμενο κλάδο παραγωγής, ισχυρίστηκε στη συνέχεια, στο πλαίσιο των επανεξετάσεων εν όψει της λήξης της ισχύος των μέτρων, ότι, ως αποτέλεσμα των ανακλήσεων αυτών, τα μερίδια αγοράς των υπόλοιπων εξαγωγέων, οι οποίοι εξακολουθούσαν να υπόκεινται σε δασμούς, ήταν πολύ μικρότερα από το συνολικό αρχικό όγκο και, επομένως, ο εγχώριος κλάδος παραγωγής δεν είχε υποστεί σημαντική ζημία. Το επιχείρημα αυτό έγινε δεκτό και οι ΗΠΑ ανακάλεσαν τα μέτρα αντιντάμπινγκ και/ή τα αντισταθμιστικά μέτρα για τις ράβδους ανοξείδωτου χάλυβα από τη Γαλλία, τη Γερμανία, το ΗΒ και την Ιταλία λόγω του ότι δεν υπήρχε πιθανότητα πρόκλησης σημαντικής ζημίας στον αμερικανικό κλάδο παραγωγής. Η έκβαση της υπόθεσης αυτής αποδεικνύει για μια ακόμη φορά την αξία της στενής συνεργασίας Επιτροπής, κρατών μελών και κοινοτικού κλάδου παραγωγής.

Η ανάκληση των εν λόγω δασμών, που προστίθεται στις ανακλήσεις μέτρων αντιντάμπινγκ της περιόδου 2006/2007 για άλλα προϊόντα χάλυβα (π.χ. κομμένα κατά μήκος χαλύβδινα ελάσματα, ανθεκτικά στη διάβρωση επίπεδα προϊόντα, σωλήνες που προορίζονται για τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες), είναι μια πολύ ικανοποιητική εξέλιξη.

3. Μείωση του αριθμού των μέτρων από την Ινδία

Ο αριθμός των μέτρων που έλαβε η Ινδία μειώθηκε τα τελευταία χρόνια λόγω των επιτυχημένων επανεξετάσεων που ακολούθησαν τις διαβουλεύσεις με τον ΠΟΕ όπως ζήτησε η ΕΕ. Όσον αφορά τις λίγες υποθέσεις για τις οποίες δεν ζητήθηκε επανεξέταση, αναμενόταν ότι τα μέτρα θα έληγαν μετά την κανονική πενταετή περίοδο επιβολής τους. Δυστυχώς, η Ινδία κίνησε δύο διαδικασίες επανεξέτασης ενόψει της λήξης ισχύος (μία το 2006 και μία το 2007) για τα μέτρα αυτά. Η Επιτροπή διαμαρτυρήθηκε έντονα για τις νέες αυτές επανεξετάσεις λόγω του ότι θα ήταν εντελώς απαράδεκτο να παραταθούν για άλλα πέντε χρόνια αυτού του είδους τα μέτρα, για τα οποία είχε αρχικά θεωρηθεί ότι δεν παρέχουν νομικές εγγυήσεις.

Η παρέμβασή μας ήταν επιτυχημένη τουλάχιστον σε μία περίπτωση. Πράγματι, παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξε συνεργασία από την πλευρά του κοινοτικού κλάδου παραγωγής, η Ινδία αποφάσισε το 2007 ότι τα μέτρα έπρεπε να διατηρηθούν για όλες τις χώρες που θίγονταν από την έρευνα, εκτός από τα κράτη μέλη της ΕΕ.

4. Βελτίωση των δικαιωμάτων άμυνας στις κινεζικές έρευνες

Στην έκθεση της περασμένης χρονιάς αναφερόταν ότι η Κίνα εξακολουθούσε να έχει προβλήματα όσον αφορά την έλλειψη διαφάνειας και την πλημμελή δημοσιοποίηση των υποθέσεων. Η διαφάνεια αποτελεί ζωτικής σημασίας παράγοντα στη διαχείριση των μέσων εμπορικής άμυνας, καθώς έτσι εξασφαλίζεται το δικαίωμα άμυνας των ενδιαφερομένων. Παρά το γεγονός ότι το θέμα αυτό έχει τεθεί επανειλημμένα στις κινεζικές αρχές στο πλαίσιο μεμονωμένων υποθέσεων, δυστυχώς δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική βελτίωση. Κατά συνέπεια, το θέμα αυτό ετέθη εκ νέου στο πλαίσιο μιας διμερούς «ομάδας βέλτιστων πρακτικών» όπου δόθηκαν στις κινεζικές αρχές αναλυτικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο χειρίζεται η ΕΕ αυτή την πτυχή των ερευνών. Οι Κινέζοι δέχτηκαν με ευχαρίστηση τις συμβουλές μας για το θέμα αυτό και υπάρχουν ενδείξεις ότι στο μέλλον θα βελτιώσουν αυτή την πτυχή των υποθέσεών τους. Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν εκκρεμείς υποθέσεις με την Κίνα, θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε στενά την πτυχή αυτή στις μελλοντικές διαδικασίες και ευελπιστούμε ότι οι διμερείς επαφές μας θα καρποφορήσουν. Ωστόσο, το αποτέλεσμα αυτό είναι ενθαρρυντικό για τη συνέχιση των διμερών επαφών μας με τρίτες χώρες με σκοπό την προώθηση των υψηλών προτύπων της ΕΚ και την παρότρυνση των τρίτων χωρών για την εφαρμογή τους.

5. Εξάλειψη και ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων από τα μέτρα που έλαβε το Μεξικό

Θετικά αποτελέσματα επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο δύο ερευνών που πραγματοποίησε το Μεξικό το 2007. Το πρώτο αφορά την έρευνα αντιντάμπινγκ κατά των εισαγωγών ορισμένων παρασιτοκτόνων από τη Δανία. Η Επιτροπή υποστήριξε ενεργά και βοήθησε το δανό παραγωγό στην περίπτωση αυτή. Τα υπερβολικά προσωρινά μέτρα ποσοστού μεγαλύτερου του 90% αμφισβητήθηκαν λόγω λανθασμένου υπολογισμού του περιθωρίου ντάμπινγκ και, έπειτα από πολλές παρεμβάσεις, το Μεξικό τελικά αποδέχτηκε την ανάληψη υποχρέωσης σχετικά με την τιμή που πρότεινε ο δανός εξαγωγέας. Παρότι θα ήταν προτιμότερο η έρευνα να είχε λήξει χωρίς κανενός είδους μέτρα στην περίπτωση αυτή, ελαχιστοποιήθηκαν τουλάχιστον οι αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις και διασφαλίστηκε η πρόσβαση στην αγορά. Η Επιτροπή εξακολουθεί να παρακολουθεί στενά την υπόθεση αυτή, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι ο μοναδικός παραγωγός στο Μεξικό μπορεί να χρεοκοπήσει στο άμεσο μέλλον, γεγονός που θα καταστήσει περιττή τη λήψη οποιουδήποτε μέτρου.

Η δεύτερη υπόθεση αφορά την έρευνα αντιντάμπινγκ κατά των εισαγωγών συγκολλητών σωλήνων από τη Γερμανία. Παρά το γεγονός ότι και στην περίπτωση αυτή είχε επιβληθεί προσωρινό μέτρο, η Επιτροπή παρενέβη επίμονα σε διάφορα επίπεδα, κυρίως λόγω του ότι δεν υπήρχαν αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την πιθανότητα πρόκλησης σημαντικής ζημίας στον εγχώριο κλάδο παραγωγής, όπως ισχυρίζονταν οι μεξικανικές αρχές στο προκαταρκτικό στάδιο. Οι προσπάθειες αυτές ήταν επιτυχημένες και τελικά το Μεξικό αποφάσισε να κλείσει την υπόθεση χωρίς να επιβάλει οποιοδήποτε μέτρο.

Για να δοθεί ολοκληρωμένη εικόνα πρέπει, επίσης, να αναφερθεί ότι η διαδικασία επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ όσον αφορά τους αντισταθμιστικούς δασμούς που επιβλήθηκαν κατά των εισαγωγών ελαιολάδου βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Η ενδιάμεση έκθεση που αναμενόταν να δημοσιευτεί έως τα μέσα Μαΐου 2008 εξακολουθεί να είναι σε εκκρεμότητα.

6. Επιπτώσεις των μέτρων διασφάλισης

Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, η Επιτροπή τονίζει ότι το μέσο διασφάλισης πρέπει να χρησιμοποιείται σε εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις· ωστόσο, χρησιμοποιείται κατά του δίκαιου εμπορίου, αντίθετα με τα μέτρα αντιντάμπινγκ και τα αντισταθμιστικά μέτρα, και τα προκύπτοντα μέτρα έχουν αρνητικές επιπτώσεις και στους εξαγωγείς οι οποίοι δεν ευθύνονται για τη ζημία. Όταν δεν είναι δυνατόν να αποφευχθούν τα μέτρα, η Επιτροπή προωθεί είδη μέτρων τα οποία έχουν τις λιγότερες αρνητικές επιπτώσεις στους εξαγωγείς της ΕΕ.

Από την άποψη αυτή, η παρέμβαση της Επιτροπής στην υπόθεση για τα τρία μέτρα διασφάλισης που επέβαλε η Ουκρανία το 2007 ήταν επιτυχημένη. Τα μέτρα αυτά εφαρμόζονται μόνο σε εισαγωγές που είναι κάτω από μια ορισμένη τιμή και, ως εκ τούτου, δεν αφορούν τις εξαγωγές της ΕΕ οι οποίες είναι πάνω από αυτό το επίπεδο τιμών.

Η ίδια επιτυχία μπορεί να αναφερθεί και για την περίπτωση των μέτρων που επέβαλε η Τουρκία κατά των εισαγωγών ορισμένων μοτοσικλετών. Αν και επιβλήθηκαν προσωρινά μέτρα με τη μορφή ειδικού δασμού ανά μονάδα ταυτόχρονα με την εκκίνηση της διαδικασίας αυτής, έπειτα από πολλές παρεμβάσεις, τα οριστικά μέτρα που τέθηκαν σε ισχύ το 2007 αφορούσαν και πάλι μόνο τις εισαγωγές κάτω από μια ορισμένη τιμή. Κατά συνέπεια, οι εξαγωγές της ΕΕ δεν επηρεάστηκαν, αφού οι τιμές τους ήταν, κατά μέσο όρο, πάνω από το όριο αυτό.

Δυστυχώς, η Επιτροπή δεν είχε την ίδια επιτυχία σε όλες τις περιπτώσεις. Παρά τις πολυάριθμες παρεμβάσεις και συζητήσεις με τις τουρκικές αρχές, δεν υπήρξε θετικό αποτέλεσμα σε δύο περιπτώσεις μέτρων διασφάλισης που επιβλήθηκαν στις αρχές του 2008. Τα μέτρα αυτά είχαν τη μορφή ειδικού δασμού ανά μονάδα και επηρέασαν και τις εξαγωγές της ΕΕ. Ωστόσο, στόχος των περιπτώσεων αυτών ήταν σαφώς οι εισαγωγές σε χαμηλές τιμές από συγκεκριμένες χώρες, εκτός των χωρών της ΕΕ. Η Τουρκία παραμένει ένας από τους κυριότερους χρήστες των μέτρων διασφάλισης και η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για να την πείσει να χρησιμοποιεί ειδικά μέσα όταν τα προβλήματα προκαλούνται από συγκεκριμένες χώρες.

7. Αυστραλία και χοιρινό κρέας

Στο τέλος του 2007 η Αυστραλία κίνησε διαδικασία για τη λήψη μέτρων διασφάλισης σχετικά με τις εισαγωγές χοιρινού κρέατος. Οι αυστραλοί χοιροτρόφοι είχαν ζητήσει την εκκίνηση έρευνας για τη λήψη μέτρων διασφάλισης κατά των εισαγωγών κατεψυγμένων τεμαχίων χοιρινού κρέατος τον Οκτώβριο του 2007, επειδή αντιμετώπιζαν δυσκολίες, αν και ήταν ανταγωνιστικοί με τις εισαγωγές ενός μεριδίου μόνο της αγοράς χοιρινού κρέατος. Σήμερα μόνο οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Δανία πληρούν τους υγειονομικούς και φυτοϋγειονομικούς όρους για τις εξαγωγές στην Αυστραλία. Στις 14 Δεκεμβρίου 2007 και ξανά στις 4 Απριλίου 2008, η αυστραλιανή αρχή που διενεργεί την έρευνα πρότεινε να μην επιβληθούν μέτρα, αφού δεν διαπιστώθηκε αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των εισαγωγών και της δύσκολης θέσης των αυστραλών χοιροτρόφων και κύρια αιτία της ζημίας είναι οι υψηλότερες εγχώριες τιμές των ζωοτροφών (παρόμοια κατάσταση αντιμετωπίζουν οι χοιροτρόφοι σε παγκόσμιο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ). Η υπόθεση αυτή αποτελεί παράδειγμα καλού συντονισμού μεταξύ ΕΕ, κράτους μέλους και κοινοτικού κλάδου παραγωγής για την αποφυγή επιβολής μέτρων τα οποία δεν παρέχουν νομικές εγγυήσεις.

6. Συμπέρασμα

Μετά τη μείωση που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των μέτρων κατά της ΕΚ παρέμεινε σχετικά σταθερός το 2007. Με δεδομένη την τρέχουσα παγκόσμια οικονομική κατάσταση δεν είναι παράλογο να αναμένεται ότι ο αριθμός των μέτρων μπορεί να αυξηθεί και πάλι στο άμεσο μέλλον. Πραγματικά, όταν οι οικονομικές συνθήκες είναι δύσκολες, είναι μεγαλύτερη η τάση των κλάδων παραγωγής να ζητούν προστατευτικά μέτρα.

Τα «παλιά» και γνωστά προβλήματα εξακολουθούν να υπάρχουν και νέες ανησυχίες έχουν δημιουργηθεί. Επομένως, η στενή παρακολούθηση των περιπτώσεων τρίτων χωρών είναι αναγκαία περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Τα μέτρα τα οποία δεν αιτιολογούνται στερούν τους κοινοτικούς εξαγωγείς από επιχειρηματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό και προκαλούν εμπόδια στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Επομένως, πρέπει να αντιμετωπίζονται συστηματικά τα εμπόδια της πρόσβασης στην αγορά. Στη βάση αυτή, η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τη δραστηριότητα των τρίτων χωρών, εξακολουθεί να βοηθά τους θιγόμενους κοινοτικούς κλάδους και παρεμβαίνει όταν χρειάζεται.

Και η φετινή χρονιά έδειξε ότι οι κοινές προσπάθειες Επιτροπής και θιγομένων κλάδων παραγωγής και κρατών μελών αυξάνουν σε μεγάλο βαθμό τις πιθανότητες επιτυχημένης παρέμβασης στις υποθέσεις με τρίτες χώρες. Αυτή τη χρονιά σημειώθηκαν σημαντικές επιτυχίες: σε ορισμένες περιπτώσεις απετράπη η επιβολή μέτρων και σε άλλες ελαχιστοποιήθηκαν οι αρνητικές οικονομικές τους επιπτώσεις στους κοινοτικούς παράγοντες. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τη στενή της επικοινωνία με τους κλάδους παραγωγής και θα παρεμβαίνει όσο το δυνατόν περισσότερο και με την καταλληλότερη μορφή.

Επίσης, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να καλλιεργεί τις διμερείς επαφές με τρίτες χώρες με σκοπό την καλύτερη τήρηση των κανόνων και την προώθηση των υψηλών προτύπων που εφαρμόζει η ίδια στις έρευνές της.