Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Συμβατότητα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 429/10)

Εισηγητής: ο κ. John BRYAN

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 20.2.2020 Νομική βάση Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας Αρμόδιο τμήμα Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον Υιοθετήθηκε από το τμήμα 8.7.2020 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 18.9.2020 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 554 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 216/1/3

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, και ιδιαίτερα τη στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και τη στρατηγική για τη βιοποικιλότητα, οι οποίες είναι φιλόδοξες, θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη γεωργία και στον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ και θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες.

1.2. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την άποψη ότι η ΕΕ πρέπει να ανταποκριθεί στην κρίση της νόσου COVID-19 με την επείγουσα υλοποίηση του σημαντικού ευρωπαϊκού σχεδίου ανάκαμψης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανάκαμψη και η πλήρης λειτουργία της οικονομίας της ΕΕ το συντομότερο δυνατόν, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για την υγεία και το περιβάλλον. Η Πράσινη Συμφωνία θα πρέπει να καταστεί αναπόσπαστο τμήμα της ανάκαμψης.

1.3. Καθώς η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή υφεσιακή πρόκληση λόγω της κρίσης της νόσου COVID-19, το δίκαιο εμπόριο που βασίζεται σε κανόνες και διεξάγεται υπό ισότιμους όρους ανταγωνισμού είναι σήμερα περισσότερο σημαντικό από πότε για την προώθηση της οικονομικής ανάκαμψης. Η άρτια λειτουργία της ανοικτής ενιαίας αγοράς της ΕΕ και του διεθνούς εμπορίου έχουν ουσιαστική σημασία. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΕ δεν πρέπει να επιτρέψει η εμπορική πολιτική της να διολισθήσει σε θέση άμυνας.

1.4 Στα θεμελιώδη διδάγματα που πρέπει να αντλήσει η ΕΕ από την κρίση της νόσου COVID-19 συμπεριλαμβάνονται τα εξής: 1) η κρίσιμη σημασία της έννοιας «Μία Υγεία», της επισιτιστικής ασφάλειας και της επισιτιστικής αυτάρκειας για την Ευρώπη· 2) η ανάγκη για μια ισχυρή ΚΓΠ και για μια βιώσιμη και ανθεκτική αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και βασικών προϊόντων που σχετίζονται με την υγεία· 3) η ανάγκη να διαθέτει η ΕΕ ισχυρό και επαρκώς χρηματοδοτούμενο προϋπολογισμό ιδίων πόρων για την αντιμετώπιση κρίσεων· 4) η σημασία του εμπορίου και η προστασία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ για την αποτροπή την επανεθνικοποίησης και της επανάληψης φαινομένων όπως το Brexit.

1.5 Η ΕΟΚΕ ζητεί να αξιολογηθεί πλήρως ο αντίκτυπος που θα έχουν οι στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα» στις εμπορικές συμφωνίες, στη γεωργία και στον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ με τη διενέργεια αναλυτικής εκτίμησης επιπτώσεων.

1.6. Αναγνωρίζεται ευρέως ότι το εμπόριο γεωργικών προϊόντων διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση των περισσότερων ΣΒΑ, αν όχι όλων, και ότι ο ΠΟΕ έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη των ΣΒΑ, κάτι που θα ήταν πολύ δυσκολότερο χωρίς την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού πολυμερούς μηχανισμού εμπορίου.

1.7. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενσωματωθούν σε όλες τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ οι στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και η «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα», ως παγκόσμια πρότυπα βιωσιμότητας, αναγνωρίζοντας ότι η ενσωμάτωση και η υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) και υψηλότερων προτύπων σε πολυμερείς εμπορικές συμφωνίες είναι εξαιρετικά δυσχερείς. Η επίτευξη μεγαλύτερης προόδου όσον αφορά τους ΣΒΑ και τα ουσιώδη περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα φαίνεται να είναι εφικτή σε πιο βραχυπρόθεσμο ορίζοντα στο πλαίσιο διμερών εμπορικών συμφωνιών.

1.8. Η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι οι εμπορικές συμφωνίες δεν θα εξωτερικεύσουν το πρόβλημα και δεν θα αυξήσουν την αποψίλωση των δασών σε άλλες χώρες.

1.9 Η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και του αγροδιατροφικού τομέα της ΕΕ δεν θα διαβρωθούν από την επιβολή υψηλότερου κόστους και υψηλότερων προτύπων μέσω των στρατηγικών της Πράσινης Συμφωνίας «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα», τις οποίες οι ανταγωνιστές δεν προτίθενται να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν.

1.10 Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να εξασφαλιστεί πολύ μεγαλύτερη συνοχή και περαιτέρω συντονισμός των πολιτικών της ΕΕ, όπως οι στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα», η ΚΓΠ, η εμπορική πολιτική και η κοινωνική πολιτική.

1.11. Η γεωργία, σύμφωνα με το μοντέλο της οικογενειακής γεωργικής εκμετάλλευσης της ΕΕ, θα διαδραματίσει ρόλο ζωτικής σημασίας στην υλοποίηση των στρατηγικών της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα» και είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί επαρκής προϋπολογισμός για την ΚΓΠ ώστε να καλυφθούν οι πρόσθετες απαιτήσεις που επιβάλλονται στους γεωργούς.

1.12. Όσον αφορά τη μετατροπή γεωργικών εκτάσεων σε εκτάσεις βιολογικής παραγωγής, πρέπει να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος της μείωσης της παραγωγής που θα προκύψει. Απαιτείται να εντατικοποιηθεί η έρευνα προκειμένου να προσδιοριστεί καλύτερα ο όρος «βιολογικός» και να αξιολογηθεί η πραγματική καθαρή συμβολή της «βιολογικής παραγωγής» στην παγκόσμια βιωσιμότητα.

1.13. Όλες οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ πρέπει να πληρούν τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές διατάξεις και να τηρούν την αρχή της προφύλαξης.

2. Ιστορικό

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

2.1 Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία ( 1 ) αποτελεί φιλόδοξη ανακοίνωση και δέσμευση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα του κλίματος και του περιβάλλοντος.

2.2 Η Πράσινη Συμφωνία είναι μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική που αποσκοπεί στον μετασχηματισμό της Ένωσης σε μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία, που διαθέτει μια οικονομία σύγχρονη, ανταγωνιστική και αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων, στην οποία έως το 2050 θα έχουν μηδενιστεί οι καθαρές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου και όπου η οικονομική ανάπτυξη θα έχει αποσυνδεθεί από τη χρήση των πόρων.

2.3 Η Πράσινη Συμφωνία αποσκοπεί επίσης στην προστασία, τη διατήρηση και την ενίσχυση του φυσικού κεφαλαίου της ΕΕ, καθώς και στην προστασία της υγείας και της ευημερίας των πολιτών από κινδύνους και επιπτώσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον. Η μετάβαση αυτή πρέπει να είναι δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς. Πρέπει να δίνει προτεραιότητα στον άνθρωπο και να μεριμνά για τις περιφέρειες, τους διάφορους κλάδους και τους εργαζομένους.

2.4 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι η Πράσινη Συμφωνία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της στρατηγικής της Επιτροπής για την εμπορική πολιτική ενόψει της υλοποίησης του Θεματολογίου των Ηνωμένων Εθνών για το 2030 και των ΣΒΑ ( 2 )

2.5 Οι κύριοι στόχοι που παρατίθενται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία απεικονίζονται στο σχήμα ( 3 ) κατωτέρω:

Στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα»

2.6 Στην Πράσινη Συμφωνία, στόχος της στρατηγικής «από το αγρόκτημα στο πιάτο» ( 4 ) είναι να μετατρέψει το σύστημα τροφίμων της ΕΕ σε παγκόσμιο πρότυπο βιωσιμότητας.

2.7 Η στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα ( 5 ) αποσκοπεί στην αναστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας και στην αποκατάσταση της φύσης.

2.8 Ορισμένοι από τους βασικούς στόχους της στρατηγικής «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα είναι οι εξής: — μείωση της χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων κατά 50 % έως το 2030· — μείωση των απωλειών θρεπτικών ουσιών κατά 50 % και της χρήσης λιπασμάτων κατά 20 % έως το 2030· — μείωση των πωλήσεων αντιμικροβιακών για εκτρεφόμενα ζώα κατά 50 % έως το 2030· — αναθεώρηση και βελτίωση της νομοθεσίας για την καλή μεταχείριση των ζώων με βάση επιστημονικά αποδεικτικά στοιχεία· — αύξηση της βιολογικής γεωργίας στο 25 % της χερσαίας έκτασης της ΕΕ έως το 2030· — αποσαφήνιση των κανόνων ανταγωνισμού για τις συλλογικές πρωτοβουλίες ώστε να ενισχυθεί η θέση των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού· — ανάπτυξη ενός μοντέλου βασισμένου στον οικολογικό προσανατολισμό το οποίο ανταμείβει τους γεωργούς για τη δέσμευση άνθρακα μέσω της ΚΓΠ ή της αγοράς· — φύτευση 3 δισεκατομμυρίων δέντρων έως το 2030· — αντιστροφή της μείωσης των επικονιαστών· — αποκατάσταση 25 000 χλμ. ποταμών της ΕΕ σε ποταμούς ελεύθερης ροής· — προστασία του 30 % των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών της ΕΕ· — τόνωση της βιώσιμης κατανάλωσης τροφίμων και προαγωγή των οικονομικά προσιτών και υγιεινών τροφίμων για όλους.

2.9 Εν ολίγοις, οι στρατηγικές αποσκοπούν στην εξασφάλιση οικονομικά προσιτών και βιώσιμων τροφίμων για τους Ευρωπαίους πολίτες, στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, στην προστασία του περιβάλλοντος και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

2.10 Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα», καθώς και τους στόχους που έχουν τεθεί ( 6 )

Εμπορική πολιτική της ΕΕ

2.11 Στην επιστολή ανάθεσης καθηκόντων που απηύθυνε η Πρόεδρος της Επιτροπής στον επίτροπο Εμπορίου Phil Hogan τον Δεκέμβριο του 2019, η διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλους αποτελεί το κεντρικό μήνυμα όσον αφορά την εμπορική πολιτική της ΕΕ, σε συνδυασμό με την τοποθέτηση της Ευρώπης στο επίκεντρο του βασιζόμενου σε κανόνες πολυμερούς συστήματος ( 7 ) . Η Πρόεδρος αναφέρει ότι ο επίτροπος Εμπορίου θα εξασφαλίσει την υλοποίηση των ΣΒΑ, απαιτώντας κάθε νέα εμπορική συμφωνία να διαθέτει ειδικό κεφάλαιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

2.12 Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι θα στηρίξει σε παγκόσμιο επίπεδο τη μετάβαση σε βιώσιμα συστήματα γεωργικών προϊόντων διατροφής, σύμφωνα με τους στόχους της στρατηγικής «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και τους ΣΒΑ. Μέσω των εξωτερικών πολιτικών της, συμπεριλαμβανομένης της εμπορικής πολιτικής, η ΕΕ θα επιδιώξει την ανάπτυξη πράσινων συμμαχιών για βιώσιμα συστήματα τροφίμων με όλους τους εταίρους της σε διμερή, περιφερειακά και πολυμερή φόρουμ. Θα εξασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή και επιβολή των διατάξεων για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη σε όλες τις εμπορικές συμφωνίες, μεταξύ άλλων μέσω του επικεφαλής για την επιβολή των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ.

3. Βασικοί τομείς προς συζήτηση

Σημασία και αξία του εμπορίου

3.1. Η ΕΕ είναι η μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, καθώς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών της ανέρχεται σε 25 000 ευρώ ( 8 ) . Πρόκειται για τον μεγαλύτερο εμπορικό συνασπισμό στον κόσμο. Η ΕΕ είναι ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος 80 χωρών.

3.2. Το εμπόριο και οι επενδύσεις έχουν θεμελιώδη σημασία για την ΕΕ. Στην ανακοίνωση με τίτλο «Εμπόριο για όλους» επισημαίνεται ότι περισσότερες από 36 εκατομμύρια θέσεις εργασίας —μία στις επτά— υποστηρίζονται πλέον από εξαγωγές εκτός της ΕΕ και ότι το 90 % της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης κατά τα επόμενα 15 έτη αναμένεται να προέλθει από χώρες εκτός Ευρώπης.

3.3. Το εσωτερικό και το εξωτερικό εμπόριο που λαμβάνει χώρα εντός της ενιαίας αγοράς της ΕΕ και βάσει μιας ελεύθερης, δίκαιης και βασιζόμενης σε κανόνες πολιτικής στο πλαίσιο της παγκόσμιας αγοράς είναι κρίσιμης σημασίας για την ΕΕ και τα 450 εκατομμύρια πολίτες της ( 9 ) . Η αξία των εμπορικών συναλλαγών της ΕΕ με τον υπόλοιπο κόσμο όσον αφορά τα προϊόντα ανήλθε το 2018 σε 3 936 δισεκατομμύρια ευρώ.

3.4. Από τις στατιστικές που αφορούν τις εμπορικές συναλλαγές γεωργικών προϊόντων διατροφής της ΕΕ ( 10 ) προκύπτει ότι το 2019 ήταν χρονιά ρεκόρ. Η αξία των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων διατροφής ανήλθε συνολικά σε 151,2 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές ανήλθαν σε 119,3 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα η συνολική αξία του εμπορίου κατά τη διάρκεια του εν λόγω έτους να ανέλθει στα 270,5 δισ. ευρώ. Το εμπορικό πλεόνασμα αυξήθηκε κατά 10,9 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2018, ανερχόμενο στο άνευ προηγουμένου ποσό των 31,9 δισ. ευρώ. Η βιομηχανία μεταποίησης τροφίμων διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στο εμπόριο και τις εξαγωγές.

3.5. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει τη σημασία του εμπορίου γεωργικών προϊόντων για τη μελλοντική ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας στην ΕΕ, στο πλαίσιο της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας ( 11 )

3.6. Η ΕΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση σχετικά με τον ρόλο της γεωργίας στις πολυμερείς, διμερείς και περιφερειακές εμπορικές διαπραγματεύσεις ενόψει της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ στο Ναϊρόμπι ( 12 ) . Στη γνωμοδότηση υποστηρίζεται ότι ο ΠΟΕ παραμένει ένα βιώσιμο και αποτελεσματικό φόρουμ για εμπορικές διαπραγματεύσεις, ιδιαίτερα στον τομέα της γεωργίας.

3.7. Η αποτυχία του ΠΟΕ να προωθήσει το πολυμερές εμπόριο και η κρίση στον μηχανισμό επίλυσης διαφορών δημιουργούν σοβαρές απειλές για την πολυμερή προσέγγιση και το εμπόριο που βασίζεται σε κανόνες.

3.8. Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν θα πρέπει να υπονομεύσει τον ρόλο που διαδραματίζει η άρτια λειτουργία του ΠΟΕ στο πλαίσιο του παγκόσμιου εμπορίου, αλλά ούτε και τη σημασία ενός βασιζόμενου σε κανόνες πολυμερούς συστήματος που προωθείται από την ΕΕ.

3.9. Στη γνωμοδότηση με τίτλο «Μεταρρύθμιση του ΠΟΕ για την προσαρμογή του στις εξελίξεις στο παγκόσμιο εμπόριο», η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι όχι μόνο θα πρέπει να εφαρμοστούν επείγουσες μεταρρυθμίσεις το συντομότερο δυνατό, ιδιαίτερα για τη λειτουργία του δευτεροβάθμιου δικαιοδοτικού οργάνου (Appellate Body) του οργάνου επίλυσης διαφορών (ΟΕΔ-DSB/Dispute Settlement Body), αλλά και ότι τα μέλη του ΠΟΕ θα πρέπει να δεσμευτούν να επιφέρουν πιο φιλόδοξες και συστημικές αλλαγές. Οι προτάσεις αυτές που υποστηρίζονται από την ΕΟΚΕ καλύπτουν κυρίως τρεις τομείς: τα πρότυπα εργασίας και την αξιοπρεπή εργασία, τους στόχους για την αλλαγή του κλίματος και την επίτευξη των ΣΒΑ του ΟΗΕ για το 2030 ( 13 )

3.10. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΕ δεν πρέπει να επιτρέψει η εμπορική πολιτική της να διολισθήσει σε θέση άμυνας. Στο πλαίσιο της κρίσης της νόσου COVID-19 και της προώθησης της οικονομικής ανάκαμψης στην επικράτεια της ΕΕ και σε ολόκληρο τον κόσμο, η σημασία και η αξία του εμπορίου καθίσταται ζωτικότερη από ποτέ.

3.11. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει μια φιλόδοξη προσέγγιση όσον αφορά την προώθηση και τη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης μέσω της Πράσινης Συμφωνίας και του ευρωπαϊκού σχεδίου ανάκαμψης.

3.12. Η Πράσινη Συμφωνία πρέπει να εξασφαλίσει με επιτυχία την ισορροπία μεταξύ της διατήρησης ενός ισχυρού εμπορικού κλάδου και της προστασίας των θέσεων εργασίας και του περιβάλλοντος, ενώ θα πρέπει να διατηρήσει επίσης την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Ομοίως, η στρατηγική δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την παροχή ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος σε εισαγωγές από χώρες εκτός ΕΕ στην αγορά της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των μη ενωσιακών βιολογικών προϊόντων που πρόκειται να εισαχθούν στην ΕΕ, τα οποία πρέπει να παράγονται σύμφωνα με τους ίδιους ενωσιακούς κανονισμούς που ισχύουν για τους παραγωγούς της ΕΕ ( 14 ) . Θα πρέπει να καθιερωθεί ένα σύστημα ιχνηλασιμότητας και πιστοποίησης της βιολογικής ποιότητας της ΕΕ και και να επισημαίνονται ξεχωριστά, σε ευανάγνωστο μέγεθος, τα προϊόντα που παράγονται στην ΕΕ ως «βιολογικά προϊόντα της ΕΕ» και αυτά που παράγονται διεθνώς ως «βιολογικά προϊόντα εκτός ΕΕ». Ένα ανεξάρτητο και δυναμικό σύστημα διαπίστευσης σε επίπεδο ΕΕ, που εμπίπτει επί του παρόντος στην αρμοδιότητα ενός μόνο εθνικού οργανισμού διαπίστευσης ο οποίος ασκεί δημόσια εξουσία, κρίνεται επίσης αναγκαίο για την ιδιαίτερη αντιμετώπιση ζητημάτων που αφορούν τη διαπίστευση των φορέων ελέγχου και την πρόληψη κρουσμάτων απάτης κατά τη διαχείριση και τη λειτουργία του τομέα των βιολογικών προϊόντων.

3.13. Η αποτελεσματική και ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ είναι ύψιστης σημασίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι πρέπει να αποφευχθεί οποιαδήποτε επανεθνικοποίηση των αγορών της ΕΕ.

3.14. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία και την αξία του εμπορίου που βασίζεται σε κανόνες και αναπτύσσεται υπό ισότιμους όρους ανταγωνισμού, καθώς και τη σημαντική συμβολή του στην οικονομική ανάκαμψη κατά την περίοδο μετά την κρίση της νόσου COVID-19.

Εμπόριο και βιώσιμη ανάπτυξη

3.15. Βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει κάλυψη των αναγκών του παρόντος και ταυτόχρονη διασφάλιση της ικανότητας των μελλοντικών γενεών να καλύπτουν τις δικές τους ανάγκες. Στο Θεματολόγιο των Ηνωμένων Εθνών για το 2030 καθορίζονται 17 βασικοί ΣΒΑ και 169 επιμέρους στόχοι.

3.16. Η στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και η στρατηγική για τη βιοποικιλότητα βαίνουν πολύ πέραν των ΣΒΑ και θέτουν ένα εντελώς νέο σύνολο κριτηρίων με στόχο τη δημιουργία «ενός νέου παγκόσμιου προτύπου για τη βιωσιμότητα».

3.17. Σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, όλες οι σχετικές πολιτικές της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων της εμπορικής πολιτικής και της πολιτικής για τον ανταγωνισμό, πρέπει να προάγουν τη βιώσιμη ανάπτυξη. Στόχος της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ είναι να διασφαλίσει ότι η οικονομική ανάπτυξη συμβαδίζει με την κοινωνική δικαιοσύνη, με τον σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και με την ύπαρξη υψηλών εργασιακών και περιβαλλοντικών προτύπων, με παράλληλη τήρηση τόσο των φυτοϋγειονομικών διατάξεων όσο και της αρχής της προφύλαξης.

3.18. Η ΕΟΚΕ έχει, με την πάροδο των ετών, καταρτίσει σειρά γνωμοδοτήσεων σχετικά με διάφορες πτυχές του εμπορίου και της βιώσιμης ανάπτυξης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η γνωμοδότηση σχετικά με τα κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ ( 15 ) και η γνωμοδότηση σχετικά με τον κεντρικό ρόλο του εμπορίου και των επενδύσεων στην υλοποίηση και την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης ( 16 )

3.19. Στην πρώτη γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδείξει περισσότερη φιλοδοξία όσον αφορά την ενίσχυση της αποτελεσματικής εφαρμογή των δεσμεύσεων στα κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ) και επισημαίνει την περιοριστική προσέγγιση των κεφαλαίων ΕΒΑ όσον αφορά τα συμφέροντα των καταναλωτών. Επισημαίνει επίσης τα ζητήματα χρηματοδότησης και εξασφάλισης πόρων για τη λειτουργία των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων καθώς της χρήσης κυρώσεων.

3.20. Στη δεύτερη γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΣΒΑ, μαζί με τη συμφωνία του Παρισιού, θα αλλάξουν ριζικά το παγκόσμιο θεματολόγιο του εμπορίου, ειδικά όσον αφορά τις συναλλαγές βιομηχανικών προϊόντων και τη γεωργία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι ΣΒΑ δεν είναι νομικά δεσμευτικοί και ότι δεν υφίσταται μηχανισμός επίλυσης διαφορών. Στη γνωμοδότηση υπογραμμίζεται ο καίριος ρόλος της υπεύθυνης επιχειρηματικής συμπεριφοράς στη συμβολή για την υλοποίηση των ΣΒΑ και επισημαίνεται ότι ο αντίκτυπος του ιδιωτικού τομέα θα είναι ζωτικής σημασίας. Επιπλέον, γίνεται έκκληση για τη διενέργεια πλήρους εκτίμησης επιπτώσεων σχετικά με τις πιθανές συνέπειες που θα έχει η εφαρμογή των ΣΒΑ και της Συμφωνίας του Παρισιού στην εμπορική πολιτική και την πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας.

3.21. Αναγνωρίζεται ευρέως ότι το εμπόριο γεωργικών προϊόντων διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση των περισσότερων ΣΒΑ, αν όχι όλων, και ότι ο ΠΟΕ έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επίτευξή τους, κάτι που θα ήταν πολύ δυσκολότερο χωρίς την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού πολυμερούς μηχανισμού εμπορίου ( 17 )

3.22. Βασικά ερωτήματα προκύπτουν σε σχέση με τις στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα», την εμπορική πολιτική της ΕΕ και τη βιώσιμη ανάπτυξη, μεταξύ των οποίων τα ακόλουθα: Πόσο ρεαλιστική είναι η δυνατότητα της ΕΕ να θεσπίσει και να εφαρμόσει ένα νέο σύνολο υψηλότερων προτύπων που υπερβαίνουν τα επίπεδα των ΣΒΑ; Μπορεί η ΕΕ να εξασφαλίσει τη συμφωνία των εμπορικών εταίρων της για την εφαρμογή των ΕΒΑ; Μπορεί η ΕΕ να κάνει ένα ακόμη βήμα και να εξασφαλίσει τη συμφωνία των εμπορικών εταίρων ή ακόμη και κρατών μελών της ΕΕ για ένα υψηλότερο επίπεδο βιώσιμης ανάπτυξης μέσω της Πράσινης Συμφωνίας; Σε ποιο βαθμό η ΕΕ θα προωθήσει τους ΣΒΑ και/ή τη στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και τη στρατηγική για τη βιοποικιλότητα σε μελλοντικές εμπορικές διαπραγματεύσεις; Με τι κόστος θα επιβαρυνθούν οι Ευρωπαίοι γεωργοί και ο αγροδιατροφικός τομέας λόγω της Πράσινης Συμφωνίας; Τι είδους αντίκτυπο θα έχει στην ανταγωνιστικότητα του εμπορίου της ΕΕ;

3.23. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η ΕΕ θα πρέπει να θεσπίσει νομοθεσία για την επιβολή δέουσας επιμέλειας στις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού τους, με στόχο τον εντοπισμό, την πρόληψη και την άμβλυνση των περιβαλλοντικών και των κοινωνικών κινδύνων, καθώς και των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Επιβολή

3.24. Η ΕΕ πρέπει να δώσει περισσότερη έμφαση στην επιβολή και την εφαρμογή των ΣΒΑ και των προτύπων στο πλαίσιο των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Η ορθή και ισχυρή παρακολούθηση, εφαρμογή και επιβολή όλων των πτυχών των εμπορικών συμφωνιών, οι οποίες γίνονται περισσότερο αναλυτικές και ολοκληρωμένες, είναι πολύ σημαντικά στοιχεία, ιδίως δεδομένου ότι εκτείνονται και στους τομείς της οικονομικής άυλης βιώσιμης ανάπτυξης, όπως το περιβάλλον και η κλιματική αλλαγή. Θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί η πλέον σύγχρονη τεχνολογία, όπως αυτή που έχει στη διάθεσή του το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) ( 18 ) , για την παρακολούθηση καίριων ζητημάτων, όπως η αποψίλωση των δασών.

3.25. Οι διαδικασίες παρακολούθησης και επιβολής πρέπει να είναι σαφείς, ταχείες, αποτελεσματικές και διαφανείς από οικονομική άποψη· το κόστος πρέπει να κατανέμεται με δίκαιο τρόπο, λαμβανομένου υπόψη του κόστους που είναι οικονομικά προσιτό για τους μικρούς γεωργούς.

Μεταφορές και ενέργεια

3.26. 2 (με ποσοστό που εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 40 % των συνολικών εκπομπών έως το 2030 Η Πράσινη Συμφωνία χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη εστίαση στις πολιτικές στον τομέα των μεταφορών και της ενέργειας. Οι μεταφορές αντιπροσωπεύουν το 24 % των παγκόσμιων εκπομπών CO(με ποσοστό που εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 40 % των συνολικών εκπομπών έως το 2030 ( 19 ) ). Η ευρύτερη ενεργειακή κατανάλωση θα αποτελέσει επίσης αντικείμενο ενδελεχούς ελέγχου, όπως και η ανάγκη παροχής σημαντικότερων κινήτρων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Οι στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα»

3.27. Οι στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα» πρέπει να υποστηρίξουν σθεναρά την οικονομική βιωσιμότητα των Ευρωπαίων γεωργών και του γεωργικού κλάδου και να βελτιώσουν τη λειτουργία των αγορών, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στη διαμόρφωση ενός περισσότερο βιώσιμου από οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη αγροδιατροφικού τομέα, Η προσέγγιση αυτή συνάδει με το όραμα της ΕΟΚΕ για τη «βιώσιμη οικονομία που χρειαζόμαστε» ( 20 )

3.28. Στη γνωμοδότησή της σχετικά με μια σφαιρική πολιτική για τα τρόφιμα στην ΕΕ ( 21 ) , η ΕΟΚΕ προκρίνει μια περισσότερο βιώσιμη πολιτική για τα τρόφιμα, με στόχο την παροχή υγιεινής διατροφής από βιώσιμα επισιτιστικά συστήματα, τη σύνδεση της γεωργίας με τις υπηρεσίες εστίασης και οικοσυστημάτων και τη διασφάλιση αλυσίδων εφοδιασμού που εγγυώνται δημόσια υγεία για όλα τα τμήματα της ευρωπαϊκής κοινωνίας.

3.29. Η στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» αντανακλά πολλές από τις ιδέες αυτών των γνωμοδοτήσεων και η ΕΟΚΕ συνέβαλε στη δημιουργία της σχετικής δυναμικής.

3.30. Σχετικά με τη συγκεκριμένη πρόταση για τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων, οι γεωργοί πρέπει να είναι σε θέση να αντικαταστήσουν τα προϊόντα αυτά με ασφαλείς και βιώσιμες εναλλακτικές που προστατεύουν την απόδοση και αντιμετωπίζουν κάθε απειλή για την επισιτιστική ασφάλεια. Η έρευνα και η καινοτομία που βασίζονται σε αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία είναι κεντρικής σημασίας για την εφαρμογή εναλλακτικών και βιώσιμων λύσεων διαχείρισης των επιβλαβών οργανισμών.

3.31. Η μείωση της χρήσης λιπασμάτων πρέπει να βασίζεται σε αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με σχέδια διαχείρισης των θρεπτικών ουσιών, ελέγχους του εδάφους, κάλυψη των αναγκών των καλλιεργειών για θρεπτικές ουσίες, εφαρμογή ακριβείας και διατήρηση της ισορροπίας θρεπτικών ουσιών στο έδαφος.

3.32. Η μείωση της χρήσης αντιμικροβιακών έχει κρίσιμη σημασία από την άποψη της ανθρώπινης υγείας και ασφάλειας (προσέγγιση «Μία Υγεία» ( 22 ) ).

3.33. Η βελτίωση της υγείας και της καλής διαβίωσης των ζώων συνιστά σημαντικό και επιθυμητό στόχο αλλά, δυστυχώς, δεν ανταμείβεται πάντα στην αγορά και το κόστος που συνεπάγεται συχνά δεν ανακτάται. Στο πλαίσιο της ΚΓΠ προβλέπεται μια πολύ ισχυρή πολιτική που διασφαλίζει ότι τα ζώα στην Ευρώπη εκτρέφονται σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα ανιχνευσιμότητας, υγείας και καλής μεταχείρισης των ζώων, καθώς και με τα υψηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα παγκοσμίως. Στο πεδίο του διεθνούς εμπορίου, η αμοιβαιότητα όσον αφορά τα πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων θα πρέπει να αποτελεί μία από τις βασικές απαιτήσεις στις εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες.

3.34. Στο πλαίσιο των στόχων μείωσης που καθορίζονται στη στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» για τα αντιμικροβιακά, τα φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα, πρέπει —με τη χρήση συγκριτικής αξιολόγησης— να ληφθεί υπόψη η πρόοδος που έχει ήδη σημειωθεί τα τελευταία χρόνια σε πολλά κράτη μέλη.

3.35. Όσον αφορά τη μετατροπή περισσότερων γεωργικών εκτάσεων σε εκτάσεις βιολογικής παραγωγής, πρέπει να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος της μείωσης της παραγωγής που θα προκύψει. Πρέπει να εντατικοποιηθεί η έρευνα προκειμένου να προσδιοριστεί καλύτερα ο όρος «βιολογικός» και να αξιολογηθεί η πραγματική καθαρή συμβολή της «βιολογικής παραγωγής» στην παγκόσμια βιωσιμότητα. Επιπλέον, το κόστος παραγωγής μπορεί να είναι υψηλότερο στη βιολογική γεωργία, το οποίο μπορεί επίσης να μην αντανακλάται στο επίπεδο της λιανικής πώλησης. Λόγω των ανωτέρω η υψηλότερου κόστους βιολογική γεωργία μπορεί να μην είναι βιώσιμη. Η ΕΕ πρέπει επίσης να αξιολογήσει τον αντίκτυπο που έχει στην αγορά όσον αφορά την αύξηση/τη βιωσιμότητα της τιμής ένας ενδεχόμενος τετραπλασιασμός της βιολογικής παραγωγής.

ΚΓΠ και οι στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα»

3.36. Η τρέχουσα διαδικασία μεταρρύθμισης της ΚΓΠ ξεκίνησε το 2018 με την υποβολή νομοθετικών προτάσεων τον Ιούνιο του ίδιου έτους ( 23 ) . Η νέα ΚΓΠ είναι περισσότερο φιλόδοξη, ιδίως όσον αφορά το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.

3.37. Οι προτάσεις για τη νέα ΚΓΠ περιλαμβάνουν τους ακόλουθους ειδικούς στόχους: — στήριξη του βιώσιμου αγροτικού εισοδήματος και της ανθεκτικότητας σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας· — ενίσχυση του προσανατολισμού προς την αγορά και αύξηση της ανταγωνιστικότητας, συμπεριλαμβανομένης μεγαλύτερης εστίασης στην έρευνα, την τεχνολογία και την ψηφιοποίηση· — βελτίωση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα αξίας· — συμβολή στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και στην προσαρμογή σε αυτήν, καθώς και στη βιώσιμη ενέργεια· — προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της αποτελεσματικής διαχείρισης των φυσικών πόρων, όπως το νερό, το έδαφος και ο αέρας· — συμβολή στην προστασία της βιοποικιλότητας, ενίσχυση των υπηρεσιών οικοσυστήματος και διατήρηση οικοτόπων και τοπίων· — προσέλκυση γεωργών νεαρής ηλικίας και διευκόλυνση της επιχειρηματικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές· — προώθηση της απασχόλησης, της ανάπτυξης, της κοινωνικής ένταξης και της τοπικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της βιο-οικονομίας και της βιώσιμης δασοκομίας· — βελτίωση της ανταπόκρισης της γεωργίας της ΕΕ στις απαιτήσεις της κοινωνίας όσον αφορά τα τρόφιμα και την υγεία, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης για ασφαλή, θρεπτικά και βιώσιμα τρόφιμα, καθώς και για καλή μεταχείριση των ζώων.

3.38. Αποτελεί ειδική απαίτηση της νέας ΚΓΠ οι άμεσες ενισχύσεις να εξαρτώνται από ενισχυμένες απαιτήσεις για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσφέρουν οικολογικά συστήματα για τη στήριξη των γεωργών ώστε αυτοί να υπερβαίνουν τις υποχρεωτικές απαιτήσεις.

3.39. Στις νέες προτάσεις για την ΚΓΠ προσδιορίζεται ότι τουλάχιστον το 30 % κάθε εθνικού κονδυλίου για αγροτική ανάπτυξη θα προορίζεται ειδικά για μέτρα στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος. Το 40 % του συνολικού προϋπολογισμού της ΚΓΠ αναμένεται να συμβάλει στη δράση για το κλίμα ( 24 )

3.40. Στο πλαίσιο της ΚΓΠ, τα κράτη μέλη οφείλουν να καταρτίσουν στρατηγικά σχέδια στα οποία θα καθορίζεται ο τρόπος με τον οποίο προτίθενται να επιτύχουν τους ειδικούς στόχους της ΚΓΠ. Τα κράτη μέλη θα καθορίσουν τους στόχους τους για την περίοδο προγραμματισμού χρησιμοποιώντας κοινά καθορισμένους δείκτες αποτελεσμάτων.

3.41. Κατά τα τελευταία δύο έτη, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο για την προώθηση των προτάσεων της ΚΓΠ και είναι εξαιρετικά σημαντικό οι προτάσεις της Πράσινης Συμφωνίας να μην αντιστρέψουν αυτή την πρόοδο. Η εναρμόνιση των στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ με την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ θα είναι δύσκολη αλλά πρέπει να εξασφαλιστεί.

Κατευθύνσεις της ΕΕ για την αγορά και δίκαιες τιμές

3.42. Στις στρατηγικές της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα» αναφέρεται ρητά ότι, επί του παρόντος, το εισόδημα του μέσου γεωργού της ΕΕ αντιστοιχεί στο ήμισυ του εισοδήματος του μέσου εργαζομένου στην οικονομία γενικά.

3.43. Για να εξασφαλιστεί βιώσιμο εισόδημα για τους Ευρωπαίους γεωργούς, είναι σημαντικό αυτοί να λαμβάνουν δίκαιη τιμή για τα τρόφιμα από την αγορά, η οποία να είναι υψηλότερη από το κόστος παραγωγής. Η στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» πρέπει να παράσχει κατευθύνσεις στην αγορά όσον αφορά το ότι τα υψηλά πρότυπα παραγωγής τροφίμων των Ευρωπαίων γεωργών είναι σημαντικά και ότι οι γεωργοί πρέπει να ανταμείβονται για την τήρησή τους. Αυτός ο στόχος της στρατηγικής «από το αγρόκτημα στο πιάτο» πρέπει να επιτευχθεί μέσω πρωτοβουλιών για την απαγόρευση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών ( 25 ) , την αποφυγή των πωλήσεων κάτω του κόστους και τη διασφάλιση της δίκαιης κατανομής της τιμής αγοράς καθ’ όλο το μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού.

Προϋπολογισμός

3.44. Οι προτάσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του προϋπολογισμού της ΚΓΠ κατά 9 % σε πραγματικούς όρους, δεν συνάδουν με τις φιλοδοξίες των στρατηγικών της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα».

3.45. Για να επιτευχθούν οι στόχοι των στρατηγικών αυτών δεν πρέπει να μειωθεί ο προϋπολογισμός της ΚΓΠ. Ο προϋπολογισμός πρέπει να αυξηθεί προκειμένου, αφενός, να ληφθούν υπόψη οι πρόσθετες απαιτήσεις για τους παραγωγούς και ο πληθωρισμός και, αφετέρου, να προστατευθούν οι βασικές ενισχύσεις των γεωργών και τα καθεστώτα ενίσχυσης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο πλαίσιο του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης

3.46. Οποιαδήποτε μείωση της παραγωγής ή του εισοδήματος των γεωργών που θα προκύψει από την υλοποίηση της στρατηγικής αυτής πρέπει να αντισταθμιστεί.

3.47. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι υποστηρίζει την αύξηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, ώστε να εξασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση για την ΚΓΠ και τους νέους στόχους πολιτικής και τις προκλήσεις που εντοπίστηκαν ( 26 )

Με βάση την επιστήμη

3.48. Η δράση για το κλίμα πρέπει να βασιστεί σε ακριβείς μετρήσεις της δραστηριότητας σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης. Ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται επί του παρόντος το μεθάνιο δεν αντικατοπτρίζει την πλέον σύγχρονη επιστήμη ( 27 ) και οι γεωργοί δεν ανταμείβονται για τον άνθρακα που δεσμεύεται στους βοσκότοπους και τους φυτοφράκτες τους. Η αντιμετώπιση των ζητημάτων αυτών στο πλαίσιο της στρατηγικής «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα είναι αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλες οι εκπομπές που εκπέμπονται και δεσμεύονται από τον κλάδο υπολογίζονται με δίκαιο και ορθό τρόπο.

Δίκαιη μετάβαση

3.49. Η εξασφάλιση μιας δίκαιης μετάβασης για όλους είναι ύψιστης σημασίας στο πλαίσιο της νέας πράσινης πολιτικής. Το κόστος της εφαρμογής μιας νέας πολιτικής πρέπει να επιβαρύνει τους πάντες, από τους γεωργούς και τους μεταποιητές έως τους εμπόρους λιανικής και τους καταναλωτές. Πρέπει να καθιερώσουμε την ιδέα του «να μην παραμεληθεί κανείς» ( 28 ) και να προστατεύσουμε τις πλέον ευάλωτες ομάδες από τις ανεπιθύμητες συνέπειες της νέας πολιτικής.

Διασφάλιση της ισοδυναμίας των προτύπων

3.50. Η «Συμφωνία για την εφαρμογή μέτρων υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας» του ΠΟΕ του 1995 καλύπτει την εφαρμογή κανονισμών για την ασφάλεια των τροφίμων και την υγεία ζώων και φυτών. Το άρθρο 7 παράγραφος 5 καλύπτει την αρχή της προφύλαξης, η οποία πλέον κατοχυρώνεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας. Οποιαδήποτε προσπάθεια τροποποίησής του σε μη πολυμερές επίπεδο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις για την παγκόσμια εμπορική τάξη και τη μελλοντική αξιοπιστία της ίδιας της συμφωνίας ( 29 )

3.51. Η ΕΕ πρέπει να επιμείνει στην τήρηση πολύ ισχυρότερων ισοδύναμων προτύπων για τον κοινωνικό τομέα, το περιβάλλον, την καλή μεταχείριση των ζώων και τη φυτοϋγειονομική προστασία εκ μέρους τρίτων χωρών που πραγματοποιούν εξαγωγές προς την ΕΕ, τα οποία πρέπει να είναι παρόμοια με αυτά που επιβάλλονται στους Ευρωπαίους γεωργούς. Δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιούνται προϊόντα χαμηλότερων προτύπων που εισάγονται στην ΕΕ για τον εκτοπισμό των ευρωπαϊκών προϊόντων που παράγονται με βάση τα υψηλά πρότυπα της στρατηγικής «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και της «στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα». Ομοίως, η Ευρώπη δεν μπορεί να μεταθέσει στο εξωτερικό τη φιλοδοξία της για την επίτευξη των στόχων που αφορούν την κλιματική αλλαγή μέσω της διαρροής άνθρακα.

3.52. Η ΕΕ πρέπει επίσης να αποφύγει να κάνει σημαντικές παραχωρήσεις στον τομέα της γεωργίας που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την παραγωγή εντός της επικράτειάς της. Η ΕΕ πρέπει να επίσης να εξαλείψει την εφαρμογή διπλών προτύπων στη γεωργία, ιδίως σε σχέση με τις συμφωνίες για τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές διατάξεις και τους τεχνικούς φραγμούς στο εμπόριο, σε χώρες εταίρους.

Εργασία

3.53. Η έρευνα έχει καταδείξει ότι οι συμφωνίες εμπορικών συναλλαγών αποτελούν βιώσιμο εργαλείο για τη βελτίωση της κατάστασης στον τομέα της εργασίας στις χώρες εταίρους ( 30 ) . Η ΔΟΕ, σε μελέτη που διενεργήθηκε το 2016 σχετικά με τις εργασιακές διατάξεις που περιλαμβάνονται σε 76 από τις περισσότερες από 260 συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο συνδυασμός τεχνικής συνεργασίας, μηχανισμών επαλήθευσης και συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών έχει συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης των εργασιακών δικαιωμάτων σε διάφορους τομείς.

Εκτίμηση επιπτώσεων

3.54. Καλή νομοθεσία είναι η νομοθεσία που υποβάλλεται στον κατάλληλο έλεγχο πριν από τη θέσπισή της. Οποιοδήποτε μέτρο προτείνεται στο πλαίσιο των στρατηγικών της Πράσινης Συμφωνίας «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και «στρατηγική για τη βιοποικιλότητα» πρέπει να περιλαμβάνει τη διενέργεια εκτίμησης των επιπτώσεων των κανονιστικών ρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένης επίσης συγκριτικής αξιολόγησης, πριν από τη λήψη οποιασδήποτε πολιτικής ή κανονιστικής απόφασης.

Δασοκομία και αποψίλωση των δασών

3.55. Η αύξηση των δασικών εκτάσεων στην ΕΕ αποτελεί θετικό βήμα και θα έχει εξαιρετικά ευεργετικό αντίκτυπο στην κλιματική αλλαγή. Πρέπει να συνοδευτεί από ισχυρή χρηματοδότηση ώστε οι γεωργοί να μην υποστούν απώλεια εισοδήματος, λαμβανομένης υπόψη της διάρκειας της επένδυσης.

3.56. Η εμπορική πολιτική της ΕΕ πρέπει να μεριμνήσει, με βάση και την επίτευξη των στόχων που προβλέπονται στην Πράσινη Συμφωνία και στη στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο», ώστε οι εισαγωγές στην ΕΕ να μην έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση της αποψίλωσης των δασών σε τρίτες χώρες που είναι εμπορικοί εταίροι της ΕΕ. Ορισμένα παραδείγματα του προβλήματος αυτού αποτελούν οι εισαγωγές βόειου κρέατος και σόγιας από τις χώρες της Mercosur (Βραζιλία), οι εισαγωγές βόειου και πρόβειου κρέατος από την Αυστραλία και οι εισαγωγές φοινικελαίου από την Ινδονησία.

3.57. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει την ενημέρωση και να αυξήσει την ευαισθητοποίηση των Ευρωπαίων καταναλωτών όσον αφορά τις προκλήσεις της αποψίλωσης των δασών μέσω της βελτίωσης της περιβαλλοντικής επισήμανσης των προϊόντων και της δημιουργίας ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την αποψίλωση και μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης.

3.58. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να στηρίξει, από κοινού με τους τοπικούς πληθυσμούς, την αναδάσωση αποψιλωμένων περιοχών και τη δάσωση, ιδίως στη Λατινική Αμερική, στην υποσαχάρια Αφρική και στις αναδυόμενες χώρες. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να θεσπίσει την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης και τεχνικής βοήθειας σε τρίτες χώρες (συμπεριλαμβανομένων κρατικών και μη κρατικών παραγόντων), ιδίως για τη διατήρηση «αρχαίων» δασικών οικοσυστημάτων.

3.59. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να βελτιώσει την ποιότητα και την αξιοπιστία των ετικετών «μηδενική αποψίλωση λόγω εισαγωγών», ενθαρρύνοντας τη σύγκλιση των εργαλείων και την επέκταση των υφιστάμενων πιστοποιήσεων, βάσει χαρτογράφησης της χρήσης γης με τηλεπισκόπηση, στήριξης των παραγωγών για την εφαρμογή τους και ενίσχυσης των ελέγχων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.

4. Επιπτώσεις της κρίσης της νόσου COVID-19

4.1. Η κρίση του κορονοϊού καθιστά προφανή την ευπάθειά μας έναντι των παγκοσμιοποιημένων αλυσίδων παραγωγής και των διεθνών εμπορικών συναλλαγών συναλλαγές «ακριβώς στην ώρα» ( just-in-time ) που μας στερούν τη δυνατότητα απόκτησης βασικών αγαθών σε περίπτωση κλυδωνισμών, όπως μάσκες, βασικά φάρμακα κλπ. Τέτοιες κρίσεις θα κάνουν εκ νέου την εμφάνισή τους. Η μετεγκατάσταση των δραστηριοτήτων, στη βιομηχανία, τη γεωργία και τις υπηρεσίες, θα πρέπει να καταστήσει δυνατή τη βελτίωση της αυτονομίας έναντι των διεθνών αγορών, την ανάκτηση του ελέγχου των μεθόδων παραγωγής και τη δρομολόγηση μιας περιβαλλοντικής και κοινωνικής μετάβασης των δραστηριοτήτων.

4.2. Η πανδημία μας υπενθύμισε τη στενή σχέση μας με τη φύση, καθώς και την ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας και αποτροπής της αποψίλωσης των δασών.

4.3. Ο αντίκτυπος της υπό εξέλιξη κρίσης της νόσου COVID-19 στην παγκόσμια οικονομία είναι τόσο δριμύς που το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προειδοποίησε ότι ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη οικονομική ύφεση που έχει σημειωθεί από την εποχή της μεγάλης ύφεσης της δεκαετίας του 1930.

4.4. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το παγκόσμιο ΑΕΠ θα συρρικνωθεί κατά 3 % το 2020, ενώ άλλοι φορείς εκτιμούν ότι η παγκόσμια επιβράδυνση θα κυμανθεί μεταξύ 2,3 % και 4,8 % και θα κοστίσει μεταξύ 2 και 4 τρισ. δολαρίων ΗΠΑ. Το ΔΝΤ προέβλεψε ότι η οικονομία των ΗΠΑ θα συρρικνωθεί κατά 5,9 % και της ζώνης του ευρώ κατά 7,5 % το 2020 ( 31 ) . Το δεύτερο τρίμηνο του 2020, το ΑΕγχΠ της ΕΕ μειώθηκε κατά 15 % και η οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 7 % το 2020 ( 32 )

4.5. Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες της μεγάλης ύφεσης της δεκαετίας του ’30 ήταν η έλλειψη επισιτιστικής ασφάλειας και αυτάρκειας που είχε ως αποτέλεσμα ελλείψεις τροφίμων και λιμούς σε ορισμένες χώρες της ΕΕ και πολιτείες των ΗΠΑ, που με τη σειρά τους οδήγησαν σε εμφύλιες αναταραχές και στην ανάπτυξη εξτρεμιστικών πολιτικών ομάδων.

4.6. Ένα βασικό δίδαγμα που προκύπτει από την κατάσταση έκτακτης ανάγκης της νόσου COVID-19 είναι η σημασία της επισιτιστικής ασφάλειας και της επισιτιστικής αυτάρκειας για την ΕΕ, στοιχείο που επισημαίνει για μία ακόμη φορά την κρίσιμη σημασία που έχει για την ΕΕ η επαρκής χρηματοδότηση της ΚΓΠ.

4.7. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης της νόσου COVID-19 θα πρέπει να αυξήσει τη σημασία της ΚΓΠ για την ΕΕ ( 33 ) και να ενισχύσει τους αρχικούς στόχους πολιτικής της ΚΓΠ που προβλέπονται στο άρθρο 39 της ΣΛΕΕ, και ειδικότερα: — την εξασφάλιση δίκαιου βιοτικού επιπέδου στον γεωργικό πληθυσμό, ιδίως με την αύξηση του ατομικού εισοδήματος των εργαζομένων στη γεωργία· — τη διασφάλιση λογικών τιμών κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές.

4.8. Η σημασία της ισχυρής οικονομικής ανταπόκρισης της ΕΕ στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης της νόσου COVID-19 είναι εξαιρετικά σημαντική. Η ανταπόκριση της Επιτροπής όσον αφορά τη γεωργία μέχρι στιγμής υπήρξε απογοητευτική, καθώς τα έκτακτα μέτρα για την αγορά περιλαμβάνουν χρηματοδότηση μόλις 78 εκατ. ευρώ.

4.9. Όσον αφορά την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας μετά την κρίση της νόσου COVID-19, η ΕΕ δρομολόγησε το ευρωπαϊκό σχέδιο ανάκαμψης με πρόσθετα κονδύλια ύψους 750 δισ. ευρώ, το οποίο, σε συνδυασμό με τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027, θα ανέλθει σε 1,85 τρισ. ευρώ.

4.10. Η σημασία της ισχυρής οικονομικής απόκρισης της ΕΕ στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης της νόσου COVID-19 είναι απολύτως αξιοσημείωτη. Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρέπει να συμβάλει στην αποκατάσταση και στην ενίσχυση της οικονομίας, της επισιτιστικής ασφάλειας, των βιώσιμων αλυσίδων εφοδιασμού, της προμήθειας και της —σύμφωνης με την προσέγγιση «Μία Υγεία»— διαθεσιμότητας ιατροτεχνολογικών προϊόντων, καθώς και της γεωργίας και του αγροδιατροφικού τομέα.

Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 2020. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Luca JAHIER

(1) COM(2019) 640 final.

(2) ΣΒΑ.

(3) COM(2019) 640 final — Σχήμα 1.

(4) Στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο».

(5) Στρατηγική για τη βιοποικιλότητα.

(6) Βλ. γνωμοδοτήσεις ΕΟΚΕ Από το αγρόκτημα στο πιάτο: μια βιώσιμη στρατηγική τροφίμων και Στρατηγική για τη βιοποικιλότητα για το 2030 (βλέπε σελίδες 51 και 259 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

(7) Βλέπε επιστολή.

(8) https://ec.europa.eu/trade/policy/eu-position-in-world-trade/

(9) Eurostat.

(10) https://ec.europa.eu/info/news/2019-record-year-eu-agri-food-trade-2020-mar-27_en#moreinfo

(11) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η σημασία του εμπορίου γεωργικών προϊόντων για τη μελλοντική ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας στην ΕΕ στο πλαίσιο της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας» (ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 97).

(12) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος της γεωργίας στις πολυμερείς, διμερείς και περιφερειακές εμπορικές διαπραγματεύσεις ενόψει της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ στο Ναϊρόμπι», (ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 20).

(13) https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/reforming-wto-adapt-developments-world-trade-own-initiative-opinion

(14) Βλέπε νομοθεσία της ΕΕ για τον τομέα της βιολογικής παραγωγής: https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/farming/organic-farming/legislation_el

(15) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ) στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ» (ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 27).

(16) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κεντρικός ρόλος του εμπορίου και των επενδύσεων στην υλοποίηση και την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ)» (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 27).

(17) Ομοίως με την υποσημείωση 12.

(18) https://ec.europa.eu/info/departments/joint-research-centre_el

(19) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος των ενωσιακών πολιτικών στον τομέα του εμπορίου και των επενδύσεων στην ενίσχυση των οικονομικών επιδόσεων της ΕΕ (ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 38) —ιδίως το κεφάλαιο 5 το οποίο καλύπτει το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, ειδικότερα υπό το πρίσμα των ΣΒΑ και της συμφωνίας του Παρισιού.

(20) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η βιώσιμη οικονομία που χρειαζόμαστε» (ΕΕ C 106 της 31.3.2020, σ. 1).

(21) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (ΕΕ C 129 της 11.04.2018, σ. 18).

(22) https://onehealthejp.eu/about/

(23) https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/budget-may2018-modernising-cap_en.pdf

(24) https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/IP_18_3985

(25) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βελτίωση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων» (ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 165).

(26) https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/cap-legislative-proposals

(27) Allen, M.R., Shine, K.P., Fuglestvedt, J.S., Millar, R.J., Cain, M., Frame, D.J. and Macey, A.H., (2018) A solution to the misrepresentations of CO2-equivalent emissions of short-lived climate pollutants under ambitious mitigation (Μια λύση στα ανακριβή στοιχεία όσον αφορά τις εκπομπές ισοδύναμου CO2 των βραχύβιων κλιματικών ρύπων στο πλαίσιο ενός φιλόδοξου μετριασμού). npj Climate and Atmospheric Science, 1(1), σ. 16.

(28) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Να μην παραμεληθεί κανείς» (ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 30).

(29) Ομοίως με την υποσημείωση 12.

(30) Innovation in the social pillars of sustainable development (Η καινοτομία στους κοινωνικούς πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης) της δόκτορος Evita Schmieg (Γερμανικό Ινστιτούτο για Διεθνείς Υποθέσεις και Υποθέσεις Ασφάλειας -SWP)

(31) https://blogs.imf.org/2020/04/14/the-great-lockdown-worst-economic-downturn-since-the-great-depression/

(32) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:52020DC0456.

(33) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Νομοθετικές προτάσεις σχετικά με την ΚΓΠ» (ΕΕ C 62 της 15.02.2019, σ. 214).