EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ   
Βρυξέλλες , 21.1.2004 
COM(2004) 20 τελικό  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ   
ΣΧΕΤΙΚΑ  ΜΕ ΤΗΝ  ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΩΝ  ΓΕΝΙΚΩΝ  ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΩΝ  
ΤΩΝ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΠΕΡΙΟ∆Ο  2003-05 
(Υποβάλλεται  σύµφωνα  µε το άρθρο  99 παράγραφος  3 της συνθήκης  ΕΚ) 
   
{SEC(2004) 44} 
 
 2    ΜΕΡΟΣ  I 
Γενική  εκτίµηση 1) 
1) Ανακοίνωση  της Επιτροπής   
 
 3    ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ  
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ............................................................................................................................... .4  
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ................................................................................................................. 11 
2. ΕΝΙΣΧΥΣΗ  ΤΗΣ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ  ΤΗΣ  ΕΕ.............................................................. 13 
2.1 Μακροοικονο µικές πολιτικές  προσανατολισ µένες στην  ανάπτυξη  και τη 
σταθερότητα ............................................................................................................... 13 
2.2 Οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις  για να ενισχυθεί  το αναπτυξιακό  δυνα µικό της 
Ευρώπης ..................................................................................................................... 23 
2.3 Ενίσχυση  του βιώσι µου χαρακτήρα  της ανάπτυξης ................................................... 51 
3. Προκλήσεις  που αφορούν  ειδικά  τη ζώνη  του ευρώ .................................................. 64 
4. Εφαρ µογή από τα κράτη  µέλη: Προκαταρκτική  εκτίµηση........................................ 71 
4.1 Βέλγιο ......................................................................................................................... 72 
4.2 ∆ανία .......................................................................................................................... 72 
4.3 Γερµανία..................................................................................................................... 73 
4.4 Ελλάδα ........................................................................................................................ 73 
4.5 Ισπανία ....................................................................................................................... 74 
4.6 Γαλλία ......................................................................................................................... 75 
4.7 Ιρλανδία ...................................................................................................................... 75 
4.8 Ιταλία .......................................................................................................................... 76 
4.9 Λουξε µβούργο ............................................................................................................ 76 
4.10 Κάτω  Χώρες ............................................................................................................... 77 
4.11 Αυστρία ...................................................................................................................... 77 
4.12 Πορτογαλία ................................................................................................................. 77 
4.13 Φινλανδία ................................................................................................................... 78 
4.14 Σουηδία ....................................................................................................................... 78 
4.15 Ηνωµένο Βασίλειο ..................................................................................................... 79
 
 4     
ΠΕΡΙΛΗΨΗ   
Οι ΓΠΟΠ  
περιγράφουν  τις 
γενικές  γραµµές της 
µεσοπρόθεσ µης 
στρατηγικής  
οικονο µικής 
πολιτικής … 
 
… που αποσκοπεί  
στην  επίτευξη  του 
στόχου  της 
Λισσαβόνας . Η παρούσα  ανακοίνωση  αποτελεί  µία πρώτη  εκτίµηση της συνέχειας  
που δόθηκε  στους  κυριότερους  άξονες  των γενικών  προσανατολισ µών 
των οικονο µικών  πολιτικών  (ΓΠΟΠ ) για την περίοδο  2003-05. Η 
εφαρ µογή των ειδικών  για κάθε  χώρα  συστάσεων  εκτιµάται στο 
συνοδευτικό  έγγραφο  εργασίας  που συνέταξαν  οι υπηρεσίες  της 
Επιτροπής . Από κοινού , τα έγγραφα  αυτά  απαρτίζουν  την πρώτη  
έκθεση  εφαρ µογής (ΕΕ) που συντάσσεται  µετά την απόφαση  του 2003 
για κατάρτιση  πολυετών  πλέον  κατευθυντήριων  γραµµών. Οι ΓΠΟΠ  
για το 2003-05 καθορίζουν  τη µεσοπρόθεσ µη στρατηγική  οικονο µικής 
πολιτικής  της ΕΕ µε ιδιαίτερη  έµφαση  στο ρόλο  που οι οικονο µικές 
πολιτικές  µπορούν  να διαδρα µατίσουν  όσον  αφορά  την επίτευξη  του 
στρατηγικού  στόχου  της Λισσαβόνας . Τα τρία βασικά  στοιχεία  αυτής  
της στρατηγικής  είναι :  
• µακροοικονο µικές πολιτικές  προσανατολισ µένες στην  ανάπτυξη  
και τη σταθερότητα · 
• οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις  που να ενισχύουν  το αναπτυξιακό  
δυνα µικό της Ευρώπης · και 
• ενίσχυση  του βιώσι µου χαρακτήρα  της ανάπτυξης .  
Σταδιακά , η 
εκτίµηση της 
εφαρ µογής  των 
ΓΠΟΠ  θα 
καθίσταται  πιο 
εµπεριστατω µένη. 
 Μετά  την απόφαση  για περαιτέρω  εξορθολογισ µό του κύκλου  
συντονισ µού των οικονο µικών  πολιτικών , η παρούσα  έκθεση  
εφαρ µογής υποβάλλεται  ως µέρος του «Πακέτου  εφαρ µογής» από 
κοινού  µε το σχέδιο  κοινής  έκθεσης  για την απασχόληση  και την 
έκθεση  εφαρ µογής της στρατηγικής  για την εσωτερική  αγορά . 
Εξάλλου , λόγω  του σαφέστερου  µεσοπρόθεσ µου προσανατολισ µού 
της πολιτικής  στρατηγικής , η παρούσα  πρώτη  έκθεση  εφαρ µογής 
µπορεί  να παράσχει  µία προκαταρκτική  µόνο εκτίµηση σχετικά  µε την 
εφαρ µογή των ΓΠΟΠ . Επικεντρώνεται  στα µέτρα που λήφθηκαν  ή/και 
σχεδιάστηκαν  το 2003 µε σκοπό  την εφαρ µογή των ΓΠΟΠ  2003-05. 
∆ίδεται  ιδιαίτερη  προσοχή  στους  τρεις  τοµείς προτεραιότητας  που 
υπογρά µµισε το Συµβούλιο . Η εκτίµηση της εφαρ µογής θα γίνεται  πιο 
εµπεριστατω µένη όσο πλησιάζει  η πλήρης  εξέταση  των ΓΠΟΠ , η 
οποία  προβλέπεται  για το 2006.  
Στασι µότητα  κατά  
το πρώτο  εξάµηνο 
του 2003 
 Η παρούσα  έκθεση  εφαρ µογής αφορά  περίοδο  που χαρακτηρίζεται  από 
τις συνθήκες  οικονο µικής στασι µότητας  που επικράτησαν  κατά  το 
πρώτο  εξάµηνο του 2003 . Παρά  τη σαφή  βελτίωση  της οικονο µικής 
δραστηριότητας  κατά  το τρίτο  τρίµηνο, ο ετήσιος  ρυθµός ανάπτυξης  
αναµένεται  ότι θα ανέλθει  µόνο στο 0,8 τοις εκατό  στην  ΕΕ (και µόνο 
στο 0,4 τοις εκατό  στη ζώνη  ευρώ ). Η παρατετα µένη περίοδος  
χαµηλής  οικονο µικής ανάπτυξης  άρχισε  να έχει επιπτώσεις  στην  
αγορά  εργασίας . Ο ρυθµός αύξησης  της απασχόλησης  παρουσιάζει  
στασι µότητα  και η ανεργία  ανήλθε  στο 8,1% στην  Ένωση . Ο γενικός  
πληθωρισ µός υποχώρησε  µε αργούς  ρυθµούς, εν µέρει λόγω  της 
αύξησης  των τιµών του πετρελαίου  και των νωπών  τροφί µων και της 
ανόδου  των έµµεσων  φόρων . Η µη προσαρ µογή των µισθών  στην  
κυκλική  επιβράδυνση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  άσκησε  
 
 5    επίσης  σταθερές  πιέσεις  στο ονοµαστικό  κόστος  εργασίας  ανά µονάδα  
προϊόντος .  
 Τα κύρια  µηνύµατα που προκύπτουν  απ’ αυτή  την πρώτη  εκτίµηση 
εφαρ µογής είναι  τα ακόλουθα .  
Οι µακροοικονο µικές 
πολιτικές  στήριξαν  
την ανάπτυξη . 
 Το 2003 εφαρ µόστηκε  µακροοικονο µική πολιτική  ευνοϊκή  για την 
ανάπτυξη . Η ΕΚΤ  και οι εθνικές  κεντρικές  τράπεζες  της ∆ανίας , της 
Σουηδίας  και του Ηνωµένου Βασιλείου  µείωσαν  περαιτέρω  τα βασικά  
τους επιτόκια , υποστηρίζοντας  µε τον τρόπο  αυτό  την εγχώρια  ζήτηση . 
Παρά  την ανατί µηση του ευρώ , οι συνολικές  νοµισµατικές  συνθήκες  
παρέ µειναν  ευνοϊκές  για την ανάπτυξη . Η ελεύθερη  λειτουργία  των 
αυτό µατων  σταθεροποιητών  συνέβαλε  στη σταθεροποίηση  της 
οικονο µίας. Το κυκλικά  προσαρ µοσµένο πρωτογενές  αποτέλεσ µα στην  
ΕΕ παρέ µεινε συνολικά  αµετάβλητο , υποδηλώνοντας  έναν ουδέτερο  
δηµοσιονο µικό προσανατολισ µό το 2003.  
Η επιδείνωση  της 
δηµοσιονο µικής 
κατάστασης  
συνεχίστηκε  … 
  …αλλά  πέντε  κράτη  
µέλη κατόρθωσαν  να 
διατηρήσουν  
δηµοσιονο µικές 
θέσεις  σχεδόν  
ισοσκελισ µένες ή 
πλεονασ µατικές  το 
2003…  Η επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας  συνέχισε  να 
επιβαρύνει  τη δηµοσιονο µική κατάσταση  ενώ ανάµικτη ήταν  η 
πρόοδος  όσον  αφορά  την επίτευξη  ή την διατήρηση  υγιών  
δηµοσιονο µικών  θέσεων . Το µέσο ονοµαστικό  δηµοσιονο µικό 
έλλει µµα διευρύνθηκε  περαιτέρω  το 2003 και ανήλθε  στο 2,7% του 
ΑΕΠ . Πάντως , οι διαφορές  µεταξύ  των κρατών  µελών  είναι  
σηµαντικές . Το Βέλγιο , η ∆ανία , η Ισπανία , η Αυστρία , η Φινλανδία  
και η Σουηδία  εµφάνισαν  το 2002 κυκλικά  προσαρ µοσµένη 
δηµοσιονο µική θέση  σχεδόν  ισοσκελισ µένη ή πλεονασ µατική . Με 
εξαίρεση  την Αυστρία , τα πέντε  υπόλοιπα  κράτη  µέλη διατήρησαν  
αυτή  τη δηµοσιονο µική θέση  το 2003. Τα ονοµαστικά  ελλεί µµατα 
επιδεινώθηκαν  ραγδαία  σε αρκετά  από τα υπόλοιπα  κράτη  µέλη, ενώ 
δύο χώρες  (Γερµανία και Γαλλία ) αναµένεται  να εµφανίσουν  το 2003 
ελλεί µµατα που υπερβαίνουν  αισθητά  το όριο του 3% του ΑΕΠ . 
Παρότι  η πρόσφατη  επιδείνωση  των δηµοσίων  οικονο µικών  οφείλεται  
ουσιαστικά  στην  επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας , µέρος 
της απόκλισης  το 2003 προέρχεται  επίσης  από διακριτικά  µέτρα που 
εφάρ µοσαν  ορισµένα κράτη  µέλη (ιδίως  η Ελλάδα , η Αυστρία  και το 
Ηνωµένο Βασίλειο ).  
…και τρία άλλα  
κράτη  µέλη 
βελτίωσαν  αισθητά  
το κυκλικά  
προσαρ µοσµένο 
δηµοσιονο µικό τους  
αποτέλεσ µα …  
 …ενώ η κατάσταση  
υπερβολικού  
ελλεί µµατος  
αναµένεται  να 
διατηρηθεί  σε τρία Το 2003, µ όνο η Ιρλανδία , οι Κάτω  Χώρες  και η Πορτογαλία  
βελτίωσαν  αισθητά  (κατά  περισσότερο  από 0,5% του ΑΕΠ ) το 
κυκλικά  προσαρ µοσµένο δηµοσιονο µικό τους αποτέλεσ µα. Στην  
Πορτογαλία , η βελτίωση  αυτή  οφείλεται  σε σηµαντικά  έκτακτα  µέτρα 
τα οποία  παράλληλα  επέτρεψαν  να διατηρηθεί  το ονοµαστικό  
έλλει µµα σε επίπεδο  µόλις κατώτερο  του 3% του ΑΕΠ  το 2003. 
Πάντως , ελλείψει  νέων  µέτρων , το έλλει µµα αναµένεται  να 
επιδεινωθεί  το 2004 και να υπερβεί  εκ νέου το προαναφερό µενο 
ανώτατο  όριο. Ελάχιστη  ή µηδενική  ήταν  η πρόοδος  των άλλων  δύο 
χωρών  µε υπερβολικά  ελλεί µµατα, δηλαδή  της Γερµανίας  και της 
Γαλλίας . Παρά  τα µέτρα εξυγίανσης  που έλαβε  η Γερµανία και τα 
οποία  αντιπροσωπεύουν  το 1% περίπου  του ΑΕΠ , ο χαµηλότερος  σε 
σχέση  µε τον αναµενόµενο ρυθµός ανάπτυξης  καθιστά  τα µέτρα αυτά  
ανεπαρκή  για να τερµατιστεί  η κατάσταση  υπερβολικού  ελλεί µµατος 
το 2004. Η Γαλλία  δεν έλαβε  αποτελεσ µατικά  µέτρα για να διορθώσει  
 
 6    άλλα  κράτη  µέλη  
 τις δηµοσιονο µικές της ανισορροπίες  ώστε  να τερµατισθεί  η 
κατάσταση  υπερβολικού  ελλεί µµατος εντός  του τρέχοντος  έτους .  
Οι µισθοί  άσκησαν  
πιέσεις  στην  
αποδοτικότητα . Οι ονοµαστικοί  µισθοί  συνέχισαν  να αυξάνονται  κατά  περίπου  3% το 
2003 στην  ΕΕ (2 ¾ τοις εκατό  στη ζώνη  ευρώ ), παρά  τη συνεχιζό µενη 
επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας . Η εξέλιξη  αυτή  αύξησε  
τις πιέσεις  στην  αποδοτικότητα  και στις επενδύσεις  που δηµιουργούν  
θέσεις  απασχόλησης . Πάντως , σε µεσοπρόθεσ µη προοπτική , η εξέλιξη  
των µισθών  φαίνεται  να είναι  συνολικά  συµβατή  µε το στόχο  της 
σταθερότητας  των τιµών.  
Οι µεταρρυθ µίσεις  
της αγοράς  εργασίας  
επιταχύνθηκαν  σε 
ορισµένους  τοµείς, 
αλλά  φαίνονται  
ανεπαρκείς  για την 
επίτευξη  των στόχων  
της Λισσαβόνας .  
 Η αγορά  εργασίας  κινήθηκε  ικανοποιητικά  στα αρχικά  στάδια  αυτής  
της οικονο µικής επιβράδυνσης , αποκο µίζοντας  τα οφέλη  από 
προηγού µενες µεταρρυθ µίσεις  αλλά  και αντικατοπτρίζοντας  τον 
σχηµατισµό αποθε µάτων  προσφοράς  εργασίας . Οι επιπτώσεις  από την 
επιβράδυνση  άρχισαν  να γίνονται  πιο έντονα  αισθητές  το 2003, έτος 
κατά  το οποίο  η αύξηση  της απασχόλησης  παρουσίασε  στασι µότητα  
και η ανεργία  συνέχισε  να αυξάνει . Ενθαρρυντικό  στοιχείο  αποτελεί  η 
επιτάχυνση  των µεταρρυθ µίσεων  στην  αγορά  εργασίας  το 2003, αλλά  
οι σχετικές  προσπάθειες  πρέπει  να συνεχιστούν . Ειδικότερα , τα 
περισσότερα  κράτη  µέλη έλαβαν  µέτρα που αποσκοπούν  να 
καταστήσουν  την εργασία  οικονο µικώς συµφέρουσα , αν και οι 
σχετικές  µεταρρυθ µίσεις  εξακολουθούν  να εστιάζονται  στις 
υποχρεωτικές  εισφορές . Ορισ µένα κράτη  µέλη εστίασαν  τις 
προσπάθειές  τους στον  αντίκτυπο  (παρότρυνση  για εργασία ) των 
συστη µάτων  παροχών  (∆ανία , Γερµανία, Γαλλία , Κάτω  Χώρες  και 
Ηνωµένο Βασίλειο ), τα οποία  συµβάλουν  περισσότερο  στη δηµιουργία  
των παγίδων  ανεργίας  και αεργίας . Αρκετά  κράτη  µέλη (και ιδιαίτερα  
η ∆ανία , η Ισπανία , η Ιταλία , οι Κάτω  Χώρες  και η Σουηδία ) έλαβαν  
περαιτέρω  µέτρα για να καταστήσουν  πιο ευέλικτη  την οργάνωση  της 
εργασίας , ενώ τα περισσότερα  κράτη  µέλη επιδιώκουν  να ενθαρρύνουν  
την επαγγελ µατική  κινητικότητα  µέσω πρωτοβουλιών  στον  τοµέα της 
δια βίου µάθησης . Οι ενεργητικές  πολιτικές  για την αγορά  εργασίας  
έγιναν  επίσης  πιο αποτελεσ µατικές  όσον  αφορά  την κάλυψη  των 
ατοµικών  αναγκών  των ανέργων . Πάντως , και παρά  τις βελτιώσεις  που 
πραγ µατοποιήθηκαν  ή σχεδιάζονται  στη ∆ανία , την Ιρλανδία  και τις 
Κάτω  Χώρες , η αποτελεσ µατικότητα  των ενεργητικών  πολιτικών  για 
την αγορά  εργασίας  δεν βελτιώθηκε  αισθητά : π.χ. οι αξιολογήσεις  δεν 
πραγ µατοποιούνται  ή δεν γνωστοποιούνται  συστη µατικά . Η πρόοδος  
φαίνεται  επίσης  να είναι  περιορισ µένη όσον  αφορά  την προώθηση  της 
διαφοροποίησης  των µισθών  ή τη µείωση  των ρυθµιστικών  
υποχρεώσεων  για την αγορά  εργασίας . Παρά  την πρόοδο  που 
σηµειώθηκε  σε ορισµένα είδη µεταρρυθ µίσεων  της αγοράς  εργασίας , 
οι στόχοι  της Λισσαβόνας  και της Στοκχόλ µης όσον  αφορά  τους 
δείκτες  απασχόλησης  ενδέχεται  να µην επιτευχθούν  σε περίπτωση  που 
δεν εφαρ µοστούν  το συντο µότερο  δυνατόν  νέες συνολικές  
µεταρρυθ µίσεις  της αγοράς  εργασίας .  
Η αύξηση  της 
παραγωγικότητας  
της εργασίας  ήταν  Η αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  παρέ µεινε 
απογοητευτική  και το χάσµα µε τις ΗΠΑ  διευρύνθηκε . Η χαµηλότερη  
ωριαία  παραγωγικότητα  της εργασίας  αντιπροσωπεύει  πλέον  το 40% 
 
 7    απογοητευτική  … της διαφοράς  στο κατά  κεφαλή  ΑΕΠ  µεταξύ  της ΕΕ και των ΗΠΑ . Η 
σταδιακή  επιδείνωση  του ρυθµού αύξησης  της παραγωγικότητας  της 
εργασίας  από τα µέσα της δεκαετίας  ΄90 µπορεί  να αποδοθεί , 
ισοµερώς , στην  επιβράδυνση  των επενδύσεων  αφενός , και στη 
συνολική  παραγωγικότητα  των συντελεστών  αφετέρου  (η οποία  γενικά  
επηρεάζεται  από την αποτελεσ µατικότερη  χρησι µοποίηση  των πόρων , 
την τεχνολογική  πρόοδο  και την φυσική  διαδικασία  κάλυψης  της 
υστέρησης  από τις λιγότερο  ανεπτυγ µένες χώρες  της ΕΕ). Οι ΤΠΕ  και 
η υιοθέτησή  τους αποτελούν  καθοριστικό  παράγοντα  για την αύξηση  
της παραγωγικότητας  ενώ οι διαφορές  µεταξύ  της ΕΕ και των ΗΠΑ  
όσον  αφορά  τις τάσεις  της παραγωγικότητας  επηρεάζονται  σηµαντικά  
από το διαφορετικό  βαθµό στον  οποίο  οι ΤΠΕ  έχουν  διεισδύσει  στις 
αντίστοιχες  οικονο µίες. Το γεγονός  αυτό  αντικατοπτρίζει  την ανάγκη  
να τονωθεί  η διαδικασία  ενοποίησης  των αγορών , ο δυνα µισµός των 
επιχειρήσεων  και των επενδύσεων , ιδίως  στον  τοµέα της γνώσης .  
...εν µέρει λόγω  της 
αργής  προόδου  στα 
ζητή µατα της 
εσωτερικής  αγοράς . 
 Οι οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις  είναι  ουσιαστικής  σηµασίας  για να 
ενισχυθεί  το αναπτυξιακό  δυνα µικό της ΕΕ το οποίο , µε τη σειρά  του, 
είναι  απαραίτητο  για την επίτευξη  των «στόχων  της Λισσαβόνας ». 
Άνιση  φαίνεται  ότι είναι  η πρόοδος  ως προς  την εφαρ µογή των 
κατευθυντήριων  γραµµών για την αύξηση  της παραγωγικότητας  και 
του δυνα µισµού των επιχειρήσεων . Η οµαλή λειτουργία  της 
εσωτερικής  αγοράς  εξακολουθεί  να παρε µποδίζεται  από την απουσία  
κατάλληλων  ρυθµίσεων  στους  τοµείς για τους οποίους  οι σχετικές  
προτάσεις  εξακολουθούν  να εκκρε µούν ενώπιον  του Συµβουλίου  και 
του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  (µεταξύ  των οποίων , η οδηγία  για τα 
επαγγελ µατικά  προσόντα  και η οδηγία  για τα δικαιώ µατα πνευµατικής  
ιδιοκτησίας ). Επιπλέον , το 2003 σηµειώθηκε  ελαφρά  µείωση  του 
µέσου  δείκτη  ενσω µάτωσης  της κοινοτικής  νοµοθεσίας  από τα κράτη  
µέλη. 
Η πρόοδος  είναι  πιο 
αισθητή  όσον  αφορά  
τις πολιτικές  
ανταγωνισ µού και 
την ελευθέρωση  των 
βιοµηχανιών  
δικτύου . Οι πολιτικές  ανταγωνισ µού έγιναν  πιο αποτελεσ µατικές . Έτσι , το 
Βέλγιο , η Αυστρία  και το Ηνωµένο Βασίλειο  έλαβαν  µέτρα που 
διασφαλίζουν  την ανεξαρτησία  και τις αρµοδιότητες  των εθνικών  τους 
αρχών  ανταγωνισ µού. Παράλληλα , η ελευθέρωση  των βιοµηχανιών  
δικτύου  συνεχίστηκε  τόσο  στο επίπεδο  της ΕΕ (π.χ. µε την οδηγία  και 
τον καθορισ µό κοινών  κανόνων  στις αγορές  αερίου  και ηλεκτρικής  
ενέργειας  και τη συµφωνία  για τα διευρωπαϊκά  δίκτυα ) όσο και σε 
εθνικό  επίπεδο , αν και τα µερίδια  αγοράς  των παραδοσιακών  φορέων  
µετά την ελευθέρωση  εξακολουθούν  συχνά  να είναι  ιδιαίτερα  υψηλά .  
Λήφθηκαν  µέτρα  για 
τη βελτίωση  του 
επιχειρη µατικού  
περιβάλλοντος  … 
 Ορισ µένες αδυνα µίες, όπως  οι σχετικά  υψηλές  διοικητικές  
υποχρεώσεις  και η δυσχέρεια  εξεύρεσης  χρηµατοδοτικών  πόρων  (ιδίως  
επιχειρη µατικών  κεφαλαίων ), εξακολουθούν  να επιβαρύνουν  το 
επιχειρη µατικό  περιβάλλον . Πάντως , αρκετές  χώρες  (π.χ. το Βέλγιο , η 
Γερµανία, η Ελλάδα , η Ισπανία , η Γαλλία , το Λουξε µβούργο  και η 
Αυστρία ) έλαβαν  το 2003 µέτρα για να διευκολύνουν  τη σύσταση  
νέων  επιχειρήσεων .  
…αλλά  οι επενδύσεις  
στη γνώση  και την 
καινοτο µία Αν και µε αργούς  ρυθµούς, η µετάβαση  στην  οικονο µία της γνώσης  
προχωρεί  ενώ παράλληλα  οι διαφορές  µεταξύ  των κρατών  µελών  
παρα µένουν  σηµαντικές . Η Επιτροπή  παρουσίασε  ένα πρόγρα µµα 
 
 8    παρα µένουν  
ανεπαρκείς . 
 δράσης  για την προώθηση  των επενδύσεων  στον  τοµέα της Ε&Α (οι 
οποίες  αναµένεται  να ανέλθουν  στο 3% του ΑΕΠ  έως το 2010), τα δύο 
τρίτα  των οποίων  θα πρέπει  να χρηµατοδοτηθούν  από τον ιδιωτικό  
τοµέα. Τα µέχρι τώρα  αποτελέσ µατα απέχουν  πολύ  από το να 
θεωρηθούν  ικανοποιητικά , ενώ οι δαπάνες  για Ε&Α (ως ποσοστό  του 
ΑΕΠ ) παρουσιάζουν  πτωτική  πορεία  στην  Ιρλανδία , στις Κάτω  Χώρες  
και το Ηνωµένο Βασίλειο . Είναι  επίσης  ανησυχητικό  το γεγονός  ότι τα 
κράτη  µέλη δεν κατόρθωσαν  µέχρι σήµερα να αυξήσουν  ουσιαστικά  
τις επενδύσεις  σε ανθρώπινους  πόρους , ζήτηµα το οποίο  είχε επίσης  
υπογρα µµισθεί  σε ανακοίνωση  που υπέβαλε  η Επιτροπή  το Νοέµβριο 
2003. Μεταξύ  των θετικών  στοιχείων  µπορεί  να αναφερθεί  το ότι 
πολλά  κράτη  µέλη καταβάλλουν  προσπάθειες  για να βελτιώσουν  την 
ποιότητα  και την αποτελεσ µατικότητα  του εκπαιδευτικού  τους 
συστή µατος. Έτσι , η Ισπανία  θέσπισε  νόµο για την ποιότητα  της 
εκπαίδευσης , ενώ η Σουηδία  εισήγαγε  νέο σύστη µα επαγγελ µατικής  
κατάρτισης .  
Η εφαρ µογή του 
Σ∆ΕΚ  και του Σ∆ΧΥ  
σηµείωσε  
ικανοποιητική  
πρόοδο , αλλά  
αποµένει να 
καταβληθεί  µία 
τελική  προσπάθεια . 
 Όσον  αφορά  τις κεφαλαιαγορές , το σχέδιο  δράσης  για τα 
επιχειρη µατικά  κεφάλαια  έχει σχεδόν  ολοκληρωθεί  πλήρως . Το σχέδιο  
δράσης  για τις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες  βρίσκεται  σε πορεία  
πλήρους  υλοποίησης  και έχει αρχίσει  η ενσω µάτωση  των εκδοθέντων  
νοµοθετικών  µέτρων  στις εθνικές  νοµοθεσίες . Πάντως  απαιτείται  να 
καταβληθεί  µία τελευταία  προσπάθεια  για να τηρηθεί  η προθεσ µία του 
2005. Η ενοποίηση  των συστη µάτων  εκκαθάρισης  και διακανονισ µού 
αποτελεί  από το 2003 µία σαφή  προτεραιότητα  τόσο  για την ΕΕ όσο 
και για τα κράτη  µέλη. Μετά  τα εταιρικά  σκάνδαλα  που σηµειώθηκαν  
τα πρόσφατα  χρόνια , πολλά  κράτη  µέλη ενίσχυσαν  τις εθνικές  τους 
ρυθµίσεις  για την εταιρική  διακυβέρνηση  και η Επιτροπή  εξέδωσε  το 
Μάιο  του 2003 ένα σχέδιο  δράσης  για το εταιρικό  δίκαιο  και την 
εταιρική  διακυβέρνηση . Οι διατάξεις  για τη χρηµατοπιστωτική  
εποπτεία  απλουστεύτηκαν  τόσο  στο επίπεδο  των κρατών  µελών  όσο 
και σ’ εκείνο  της ΕΕ.  
Η µακροπρόθεσ µη 
βιωσι µότητα  των 
δηµοσίων  
οικονο µικών  
εξακολουθεί  να µην 
έχει ακόµη 
εξασφαλιστεί  στα 
µισά περίπου  κράτη  
µέλη. 
 Η µακροπρόθεσ µη βιωσι µότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών , ιδίως  εάν 
ληφθεί  υπόψη  η δηµογραφική  γήρανση , δεν έχει ακόµη διασφαλιστεί  
στα µισά σχεδόν  κράτη  µέλη, και ιδίως  στο Βέλγιο , τη Γερµανία, την 
Ελλάδα , την Ισπανία , τη Γαλλία , την Ιταλία  και την Πορτογαλία . Αν 
και ορισµένα κράτη  µέλη, ιδίως  η Γαλλία  και η Αυστρία , πέτυχαν  το 
2003 σηµαντικές  προόδους  µε τα µέτρα που έλαβαν  για τη 
µεταρρύθ µιση των συντάξεων , η επιτευχθείσα  πρόοδος  όσον  αφορά  τη 
µείωση  του δηµοσίου  χρέους  είναι  λιγότερο  σηµαντική . Το δηµόσιο 
χρέος  παρέ µεινε ανώτερο  από το 60% του ΑΕΠ  σε έξι χώρες , εκ των 
οποίων , το Βέλγιο , η Ελλάδα  και η Ιταλία  παρουσιάζουν  δείκτες  
δηµοσίου  χρέους  που υπερβαίνουν  το 100% του ΑΕΠ . 
Παρά  τα ληφθέντα  
µέτρα , η 
επιτευχθείσα  
πρόοδος  στον  τοµέα 
της κοινωνικής  
βιωσι µότητας  είναι  Η βελτίωση  της κοινωνικής  βιωσι µότητας  παρε µποδίζεται  από την 
επιδείνωση  της κατάστασης  στην  αγορά  εργασίας , δεδοµένου ότι η 
απασχόληση  αποτελεί  σηµαντικό  παράγοντα  για την αποφυγή  της 
φτώχειας  και του κοινωνικού  αποκλεισ µού. Λήφθηκαν  ορισµένα 
µέτρα για την αντιµετώπιση  των περιφερειακών  ανισοτήτων  στον  
τοµέα της απασχόλησης  και, ιδίως , για την αύξηση  της 
αποτελεσ µατικότητας  των επενδύσεων  που χρηµατοδοτούνται  από τα 
 
 9    περιορισ µένη. 
 διαρθρωτικά  ταµεία.  
Η περιβαλλοντική  
βιωσι µότητα  
παρα µένει µία 
σηµαντική  πρόκληση  
 Το 2003 επιτεύχθηκε  ορισµένη πρόοδος  όσον  αφορά  τη βελτίωση  της 
περιβαλλοντικής  βιωσι µότητας . Στο επίπεδο  της ΕΕ, το Συµβούλιο  
επέκτεινε  το πεδίο  εφαρ µογής της κοινοτικής  νοµοθεσίας  στον  τοµέα 
της φορολογίας  της ενέργειας  (π.χ. ελάχιστα  επίπεδα  φορολογίας ). 
Πολλά  κράτη  µέλη (ιδίως  το Βέλγιο , οι Κάτω  Χώρες  και η Σουηδία ) 
έλαβαν  µέτρα για την προώθηση  της χρήσης  των ανανεώσι µων πηγών  
ενέργειας . Άλλα  κράτη  µέλη (ιδίως  η Γερµανία και η Αυστρία ) έλαβαν  
µέτρα στον  τοµέα της τιµολόγησης  των µεταφορών . Το Ηνωµένο 
Βασίλειο  καθιέρωσε  τέλη κυκλοφοριακής  αιχµής στο Λονδίνο , 
γεγονός  που προκάλεσε  ριζική  µεταβολή  της συµπεριφοράς  των 
πολιτών  στο ζήτηµα αυτό . Αντίθετα , και παρά  την ικανοποιητική  
πρόοδο  που διαπιστώθηκε  στα τέλη της δεκαετίας  '90, καµία πρόοδος  
δεν έγινε  όσον  αφορά  τη µείωση  των εκπο µπών αερίων  που 
προκαλούν  το φαινό µενο του θερµοκηπίου .  
Η πρόοδος  είναι  
ανάµικτη µέχρι 
σήµερα στη ζώνη  
ευρώ , όπου  
επιβάλλεται  η λήψη  
νέων  
δηµοσιονο µικών  
µέτρων  … 
 
… καθώς  και η λήψη  
µέτρων  για την 
εξωτερική  
εκπροσώπηση  της 
ζώνης  ευρώ . 
 Η πρόοδος  σε σχέση  µε τους προσανατολισ µούς για τη ζώνη  ευρώ  
είναι  ανάµικτη. Το µείγµα µακροοικονο µικής πολιτικής  φαίνεται  
γενικά  συµβατό  µε το στόχο  της σταθερότητας  των τιµών και 
παρα µένει ευνοϊκό  για την ανάπτυξη . Πάντως , η εφαρ µογή των 
δηµοσιονο µικών  προσανατολισ µών είναι  ανησυχητική . Μόνο  τρία 
κράτη  µέλη διατήρησαν  τις δηµοσιονο µικές τους θέσεις  σχεδόν  
ισοσκελισ µένες ή πλεονασ µατικές  το 2003 (και συγκεκρι µένα, το 
Βέλγιο , η Ισπανία  και η Φινλανδία ), και τρεις  άλλες  βελτίωσαν  το 
κυκλικά  προσαρ µοσµένο δηµοσιονο µικό τους αποτέλεσ µα κατά  
τουλάχιστον  0,5% του ΑΕΠ  (Ιρλανδία , Κάτω  Χώρες  και Πορτογαλία ). 
Όσον  αφορά  την επίτευξη  υγιούς  δηµοσιονο µικής θέσης  το 2003, η 
πρόοδος  των µισών  κρατών  µελών  της ζώνης  ευρώ  ήταν  ανεπαρκής . 
Τέλος , πολύ  περιορισ µένη φαίνεται  να είναι  η βελτίωση  στο ζήτηµα 
της εξωτερικής  εκπροσώπησης  της ζώνης  ευρώ  στα διεθνή  φόρα . 
Παρά  τη σηµαντική  
πρόοδο  που 
επιτεύχθηκε  σε 
ορισµένους  τοµείς, ο 
συνολικός  αριθµός 
υλοποίησης  των 
µεταρρυθ µίσεων  δεν 
επιταχύνθηκε . 
 Παρότι  πρόκειται  για την πρώτη  έκθεση  που καταρτίζεται  σ’ ένα 
πολυετές  πλαίσιο , η συνολική  εικόνα  που προκύπτει  από την εξέταση  
αυτή  είναι  ανάµικτη. Ο αριθµός των µεταρρυθ µίσεων  (που 
περιλα µβάνει  τα ληφθέντα  ή/και τα σχεδιαζό µενα µέτρα) φαίνεται  
κάπως  βελτιω µένος όσον  αφορά  την αγορά  εργασίας , τις πολιτικές  για 
τον ανταγωνισ µό, το επιχειρη µατικό  περιβάλλον  και τη χρήση  νέων  
τεχνολογιών , την εκπαίδευση  και τις συντάξεις . Η πρόοδος  είναι  πιο 
περιορισ µένη όσον  αφορά  την ενοποίηση  των αγορών , τις επενδύσεις  
στη γνώση  και την έρευνα , καθώς  και την κοινωνική  και 
περιβαλλοντική  βιωσι µότητα . Η ταχεία  επιδείνωση  των 
δηµοσιονο µικών  θέσεων  πολλών  κρατών  µελών  και η έλλειψη  
βούλησης  για διόρθωση  της κατάστασης  (υπερβολικού  ελλεί µµατος) 
αποτελούν  στοιχεία  ιδιαίτερα  ανησυχητικά . Γενικά , ο συνολικός  
ρυθµός των µεταρρυθ µίσεων  δεν φαίνεται  να επιταχύνθηκε  όπως  είχε 
ζητήσει  το Συµβούλιο . Εάν ο σηµερινός  ρυθµός υλοποίησης  των 
 
 10    µεταρρυθ µίσεων  παρα µείνει αµετάβλητος , η πλήρης  εφαρ µογή των 
ΓΠΟΠ  ενδέχεται  να µην έχει ολοκληρωθεί  µέχρι το 2006, 
υπονο µεύοντας  έτσι την υλοποίηση  των στόχων  της Λισσαβόνας  έως 
το 2010. Η επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας  και η 
ανάγκη  εξυγίανσης  των δηµοσίων  οικονο µικών  δεν µπορούν  να 
χρησι µεύσουν  ως δικαιολογία  για περαιτέρω  αναβολή  των 
απαραίτητων  µεταρρυθ µίσεων . Πράγ µατι, η δηµοσιονο µική εξυγίανση  
και οι διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  µπορούν  να τονώσουν  την 
ανάπτυξη , ακόµη και βραχυπρόθεσ µα, µέσω των θετικών  τους 
επιπτώσεων  στην  εµπιστοσύνη . Ο µακροπρόθεσ µος θετικός  τους 
αντίκτυπος  στην  ανάπτυξη  είναι  αδιαµφισβήτητος .  
 
 11    1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ   
Η παρούσα  ανακοίνωση  αποσκοπεί  στην  εκτίµηση των µέτρων  που λήφθηκαν  
/σχεδιάστηκαν  στο πλαίσιο  της µεσοπρόθεσ µης στρατηγικής  οικονο µικής πολιτικής  της 
ΕΕ, όπως  αυτή  καθορίστηκε  στους  γενικούς  προσανατολισ µούς των οικονο µικών  
πολιτικών  (ΓΠΟΠ ) για το 2003-05 1. Οι ΓΠΟΠ  αποτελούν  το κυριότερο  όργανο  
συντονισ µού των οικονο µικών  πολιτικών  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση . Μετά  τον 
εξορθολογισ µό των διαδικασιών  συντονισ µού των πολιτικών  της Ένωσης , οι ΓΠΟΠ  
εστιάζονται  στα κυριότερα  προβλή µατα οικονο µικής πολιτικής  καθώς  και στα µέτρα 
που πρέπει  να ληφθούν  µεσοπρόθεσ µα για την αποτελεσ µατική  επίλυση  αυτών  των 
προβλη µάτων . Τα ζητήµατα αυτά  αντιµετωπίζονται  µε διεξοδικότερο  τρόπο  στο 
πλαίσιο  άλλων  διαδικασιών , όπως  η στρατηγική  για την εσωτερική  αγορά  και η 
ευρωπαϊκή  στρατηγική  για την απασχόληση . Η παρούσα  έκθεση  εφαρ µογής 
υποβάλλεται  στο πλαίσιο  ενός «Πακέτου  εφαρ µογής», από κοινού  µε το σχέδιο  κοινής  
έκθεσης  για την απασχόληση  και την έκθεση  εφαρ µογής της στρατηγικής  για την 
εσωτερική  αγορά . Από κοινού , οι εκθέσεις  αυτές  αποτελούν  τη βάση  για τη σύνταξη  
της εαρινής  έκθεσης  2004 της Επιτροπής . Η παρούσα  έκθεση  λαµβάνει  δεόντως  υπόψη  
την πρόσφατη  έκθεση  που συνέταξε  η ευρωπαϊκή  ειδική  οµάδα για την απασχόληση .  
Η στρατηγική  οικονο µικής πολιτικής  της ΕΕ εστιάζεται : 
• • σε µακροοικονο µικές πολιτικές  προσανατολισ µένες στην  ανάπτυξη  για τη 
σταθερότητα ·  
• • σε οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις  που ενισχύουν  το αναπτυξιακό  δυνα µικό της 
Ευρώπης · και 
• • στην  ενίσχυση  του βιώσι µου χαρακτήρα  της ανάπτυξης . 
Στους  ΓΠΟΠ  δίδεται  έµφαση  στη συνεισφορά  που οι οικονο µικές πολιτικές  µπορούν  να 
έχουν  µεσοπρόθεσ µα όσον  αφορά  την επίτευξη  του στρατηγικού  στόχου  που 
καθορίστηκε  στη Λισσαβόνα  το 2000 και σύµφωνα  µε τον οποίο  η Ένωση  πρέπει  “να 
καταστεί  η ανταγωνιστικότερη  και δυνα µικότερη  οικονο µία της γνώσης  ανά την υφήλιο , 
ικανή  για βιώσι µη οικονο µική ανάπτυξη  µε περισσότερες  και καλύτερες  θέσεις  εργασίας  
και µε µεγαλύτερη  κοινωνική  συνοχή ”. Το 2001, στην  ατζέντα  της Λισσαβόνας  
προστέθηκε  µία περιβαλλοντική  διάσταση .  
Η έκθεση  εφαρ µογής αποτελεί  µία πολύτι µη συνεισφορά  στην  πολυ µερή εποπτεία  των 
οικονο µικών  πολιτικών  των κρατών  µελών  και της Ένωσης , σύµφωνα  µε το άρθρο  99 
παράγραφος  3 της συνθήκης . Η παρούσα  έκθεση  είναι  η πρώτη  που καταρτίζεται  στο 
πλαίσιο  των πολυετών  προσανατολισ µών. ∆εδο µένου ότι τα κράτη  µέλη έχουν  πλέον  
στη διάθεσή  τους διάστη µα τριών  ετών  για να εφαρ µόσουν  τους γενικούς  
προσανατολισ µούς και τις ειδικές  ανά χώρα  συστάσεις  που διατυπώνονται  στους  
ΓΠΟΠ , θα ακολουθηθεί  µια προσαυξητική  ή βαθµιαία προσέγγιση  ώστε  η εκτίµηση της 
εφαρ µογής να καθίσταται  σταδιακά  πιο εµπεριστατω µένη όσο πλησιάζει  ο χρόνος  για 
την πλήρη  εξέταση  των ΓΠΟΠ , η οποία  προβλέπεται  να πραγ µατοποιηθεί  το 2006. 
Αυτό  συνεπάγεται  ότι η εκτίµηση εφαρ µογής γι’ αυτό  το πρώτο  ενδιά µεσο έτος είναι  
λιγότερο  λεπτο µερής και οριστική , και επικεντρώνεται  περισσότερο  στις πολιτικές  
προθέσεις  παρά  στις µελλοντικές  εκτιµήσεις .  
                                                 
1  Βλ. σύσταση  του Συµβουλίου  της 26ης Ιουνίου  2003 για τους ΓΠΟΠ  (2003/555/EC), που 
δηµοσιεύθηκε  στην  Επίση µη Εφηµερίδα  αριθ. L 195/1 της 1 Αυγούστου  2003.  
 
 12   Πλαίσιο  1: Συνέχεια  που δόθηκε  στις τρεις  κύριες  προτεραιότητες  του Συµβουλίου  
Σε σηµείωµα που επισυνάφθηκε  στους  γενικούς  προσανατολισ µούς των οικονο µικών  πολιτικών  (ΓΠΟΠ ) για το 2003-05, το 
Συµβούλιο  Ecofin τόνισε  τρεις  βασικές  προτεραιότητες  όσον  αφορά  τη δράση  των δηµόσιων  αρχών  στη διάρκεια  του 
επόµενου έτους :  
1. προώθηση  της ανάπτυξης · 
2. αύξηση  της ευελιξίας  στις αγορές  εργασίας · και  
3. εξασφάλιση  της βιωσι µότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών .  
Το Συµβούλιο  υπογρά µµισε επίσης  ότι πρέπει  να επιταχυνθεί  ο ρυθµός των µεταρρυθ µίσεων  και ότι η έγκαιρη  και 
αποτελεσ µατική  εφαρ µογή των ΓΠΟΠ  είναι  κεφαλαιώδους  σηµασίας  για την εµπιστοσύνη  και την ανάπτυξη . Επιπλέον , το 
Συµβούλιο  τόνισε  ότι είχε να διαδρα µατίσει  σηµαντικό  ρόλο , από κοινού  µε το Eurogroup, όσον  αφορά  τον έλεγχο  και την 
ενθάρρυνση  της εφαρ µογής αυτών  των προσανατολισ µών από το σύνολο  των πολιτικών  φορέων .  
Στη συνέχεια , η ιταλική  προεδρία  διευκρίνισε  ότι το Συµβούλιο  θα εξετάζει  τακτικά  την πρόοδο  εφαρ µογής, καθόλη  τη 
διάρκεια  του έτους . Στις 4 Νοεµβρίου  2003, ένα πρόγευ µα εργασίας  αφιερώθηκε  στη συνέχεια  που είχε δοθεί  µέχρι τότε 
στους  ΓΠΟΠ  2003-05, ιδίως  όσον  αφορά  τη βιωσι µότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών . Το Συµβούλιο  θα επανέλθει  σ’ αυτή  
την εξέταση  εφαρ µογής µε την ευκαιρία  της υιοθέτησης  των συµπερασ µάτων  αυτής  της έκθεσης .  
Λόγω  της ευρύτατης  έκτασης  που καλύπτουν  οι τρεις  προαναφερθέντες  τοµείς προτεραιότητας  που υπογρά µµισε το 
Συµβούλιο , δεν είναι  εύκολο  να γίνει µία σύντο µη περίληψη  των µέτρων  που πραγ µατικά  λήφθηκαν  στους  τρεις  αυτούς  
τοµείς. Για παράδειγ µα, όλοι οι γενικοί  προσανατολισ µοί που συνδέονται  µε την εφαρ µογή “µακροοικονο µικών  πολιτικών  
προσανατολισ µένων  στην  ανάπτυξη  και τη σταθερότητα ” και µε “οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις  για στην  ενίσχυση  του 
αναπτυξιακού  δυνα µικού της Ευρώπης ” αποσκοπούν  λιγότερο  ή περισσότερο  άµεσα στη βελτίωση  του αναπτυξιακού  
δυνα µικού και των αναπτυξιακών  επιδόσεων  της Ευρώπης . Εποµένως , η παρουσίαση  που ακολουθεί  δεν θα πρέπει  να 
θεωρηθεί  ότι αντικαθιστά  την πιο εµπεριστατω µένη εκτίµηση που θα πραγ µατοποιηθεί  στην  πλήρη  έκθεση .  
Όσον  αφορά  την «προτεραιότητα  που πρέπει  να δοθεί  στην  ανάπτυξη  στην  Ευρώπη » και την ανάγκη  να εξευρεθεί  µία 
κατάλληλη  ισορροπία  των µακροοικονο µικών  πολιτικών , η παρούσα  έκθεση  εφαρ µογής καταλήγει  στο συµπέρασ µα ότι οι 
εν λόγω  πολιτικές  ήταν  ευνοϊκές  για την ανάπτυξη . Η νοµισµατική  πολιτική  χαλάρωσε  καθώς  η ΕΚΤ  µείωσε  τα επιτόκια  
κατά  75 µονάδες  βάσης  συνολικά  το 2003. Ο δηµοσιονο µικός προσανατολισ µός παρέ µεινε ουδέτερος  δεδοµένου ότι το 
κυκλικά  προσαρ µοσµένο δηµοσιονο µικό έλλει µµα παρέ µεινε συνολικά  αµετάβλητο , παρά  τη λειτουργία  των αυτό µατων  
σταθεροποιητών  οι οποίοι  συνέβαλαν  στη σταθεροποίηση  της οικονο µίας.  
Πέρα  από την ανάγκη  εφαρ µογής υγιών  µακροοικονο µικών  πολιτικών  το Συµβούλιο  υπογρά µµισε την ανάγκη  να αυξηθούν  
οι επενδύσεις  στο ανθρώπινο  και φυσικό  κεφάλαιο  και να ολοκληρωθεί  η εσωτερική  αγορά . Η επιτευχθείσα  πρόοδος  σε 
αυτούς  τους τοµείς φαίνεται  να είναι  ανάµικτη. Οι συνολικές  επενδύσεις  εκτιµάται ότι υποχώρησαν  το 2003 (κατά  0,4% 
στην  ΕΕ-15 και κατά  1% στη ζώνη  ευρώ ), παρότι  µε πιο αργό  ρυθµό σε σχέση  µε το 2002, και παράλληλα  µε τις αρνητικές  
συγκυριακές  συνθήκες . Οι επενδύσεις  στη γνώση  και στην  καινοτο µία εξακολουθούν  να είναι  κατώτερες  από εκείνες  των 
ΗΠΑ . Επιπλέον , επιβράδυνση  σηµειώθηκε  και στις καταβαλλό µενες προσπάθειες  για την πιο εύρυθ µη λειτουργία  της 
εσωτερικής  αγοράς . Πάντως , η «Ευρωπαϊκή  πρωτοβουλία  για την ανάπτυξη », η οποία  ξεκίνησε  τον Οκτώβριο  2003 
αποσκοπεί  στο να ενθαρρύνει  ορισµένα σχέδια  Ε&Α και σχέδια  υποδο µών διευρωπαϊκού  δικτύου  που θα µπορούσαν  να 
χρηµατοδοτηθούν  από τον προϋπολογισ µό της ΕΕ. Όσον  αφορά  τις επενδύσεις  στις διασυνοριακές  υποδο µές, η συνεισφορά  
της Κοινότητας  περιορίζεται  στο 20% του κόστους  του σχεδίου . Τα σχέδια  αυτά  θα επωφεληθούν  επίσης  από την αυξη µένη 
συνεργασία  σε θέµατα σχεδιασ µού, εκτίµησης  περιβαλλοντικών  επιπτώσεων  και χρηµατοδότησης .  
Όσον  αφορά  τον στόχο  “για αύξηση  της ευελιξίας  των αγορών  εργασίας  ”, φαίνεται  ότι το 2003 βελτιώθηκε  ελαφρά  ο 
ρυθµός των µεταρρυθ µίσεων  στην  αγορά  εργασίας , αλλά  για να επιτευχθούν  οι στόχοι  της Λισσαβόνας  ο ρυθµός αυτός  
πρέπει  να επιταχυνθεί  περαιτέρω . Πολλά  κράτη  µέλη κατέβαλαν  προσπάθειες  για να καταστήσουν  οικονο µικώς 
συµφέρουσα  την εργασία , παρότι  οι σχετικές  µεταρρυθ µίσεις  εστιάζονται  στο σκέλος  των υποχρεωτικών  εισφορών . Πολλά  
κράτη  µέλη έλαβαν  επίσης  περαιτέρω  µέτρα για να καταστήσουν  πιο ευέλικτη  την οργάνωση  της εργασίας  και να 
ενθαρρύνουν  την επαγγελ µατική  κινητικότητα . Οι ενεργητικές  πολιτικές  για την αγορά  εργασίας  ανταποκρίθηκαν  καλύτερα  
στις ατοµικές ανάγκες  των ανέργων . Αντίθετα , λίγα ήταν  τα µέτρα που προτάθηκαν  σχετικά  µε τον αντίκτυπο  (παρότρυνση  
για εργασία ) των συστη µάτων  παροχών , την προώθηση  της διαφοροποίησης  των µισθών , την αύξηση  της 
αποτελεσ µατικότητας  των ενεργητικών  πολιτικών  για την απασχόληση  σε συνάρτηση  µε τις σχετικές  αξιολογήσεις , ή για τη 
µείωση  των ρυθµιστικών  υποχρεώσεων  (π.χ. τη νοµοθεσία  για την προστασία  της απασχόλησης ).  
Όσον  αφορά  την “διασφάλιση  της βιωσι µότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών ” η επιτευχθείσα  πρόοδος  είναι  ανάµικτη. Από 
το 2000, το επίπεδο  του δηµοσίου  χρέους  αυξάνεται  ταυτόχρονα  στην  ΕΕ και στη ζώνη  ευρώ , όπου  παρα µένει σε επίπεδο  
σαφώς  ανώτερο  της τιµής αναφοράς  του 60% του ΑΕΠ . Εξάλλου , ορισµένα κράτη  µέλη, ιδίως  η Γαλλία  και η Αυστρία , 
πραγ µατοποίησαν  εκτετα µένες µεταρρυθ µίσεις  στον  τοµέα των συντάξεων . Πολλά  κράτη  µέλη προσπάθησαν  επίσης  να 
βελτιώσουν  την αλληλεπίδραση  µεταξύ  του συνταξιοδοτικού  συστή µατος και των επιδόσεων  της αγοράς  εργασίας . Όµως, 
το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  ανερχόταν  µόνο στο 40% το 2002, µ ε σηµαντικές  
διαφορές  µεταξύ  των κρατών  µελών . 
 
 13    Η παρούσα  ανακοίνωση  (Πρώτο  µέρος της έκθεσης  εφαρ µογής) συνοδεύεται  από 
έγγραφο  εργασίας  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  που παρέχει  µία πρώτη  εκτίµηση για 
την εφαρ µογή των συστάσεων  προς  τα κράτη  µέλη, οι οποίες  αφορούσαν  τις 
προκλήσεις  που αντιµετωπίζει  το κάθε  ένα από αυτά  (Μέρος  ΙΙ). Όσον  αφορά  τους 
γενικούς  προσανατολισ µούς, η εκτίµηση για την εφαρ µογή τους θα καθίσταται  
σταδιακά  πιο διεξοδική  κατά  τα επόµενα έτη.  
2. ΕΝΙΣΧΥΣΗ  ΤΗΣ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ  ΤΗΣ  ΕΕ  
2.1 Μακροοικονο µικές πολιτικές  προσανατολισ µένες στην  ανάπτυξη  και τη 
σταθερότητα   
2.1.1 Οικονο µικό πλαίσιο : ο ρυθµός οικονο µικής ανάπτυξης  είναι  ο χαµηλότερος  από 
το 1993 
Ο ρυθµός οικονο µικής ανάπτυξης  ήταν  σαφώς  ασθενέστερος  απ’ ό,τι προβλεπόταν . 
Μετά  τις χαµηλές επιδόσεις  στα τέλη του 2002, η οικονο µία της ΕΕ παρουσίασε  
στασι µότητα  κατά  το πρώτο  εξάµηνο του 2003. Παρότι  η δραστηριότητα  βελτιώθηκε  
αισθητά  κατά  το τρίτο  τρίµηνο, ο µέσος ρυθµός ανάπτυξης  αναµένεται  να ανέλθει  σε 
µόλις 0,8% το 2003 (0,4% στη ζώνη  ευρώ ) (βλ. διάγρα µµα 1). Πρόκειται  για το 
χαµηλότερο  ρυθµό ανάπτυξης  από το 1993. Πολυάριθ µοι παράγοντες  εξηγούν  τις 
απογοητευτικές  αυτές  οικονο µικές επιδόσεις  καθώς  και την καθυστέρηση  στην  
αναµενόµενη ανάκα µψη. Καταρχάς , η εµπιστοσύνη  υπονο µεύθηκε  από τις 
γεωπολιτικές  εντάσεις  που συνδέονται  µε τον πόλε µο του Ιράκ. ∆εύτερον , οι 
αβεβαιότητες  σχετικά  µε τη µελλοντική  εξέλιξη  των µισθών  και των συντάξεων  και τα 
"αρνητικά  αποτελέσ µατα πλούτου " από την παρατετα µένη υποχώρηση  των 
χρηµατιστηρίων  µείωσαν  την εµπιστοσύνη  των καταναλωτών  στη ζώνη  ευρώ . Τρίτον , η 
συνεχιζό µενη προσαρ µογή των ισολογισ µών και το αυξη µένο κόστος  των εξωτερικών  
χρηµατοδοτήσεων  επηρέασαν  την αποδοτικότητα  των επιχειρήσεων , η οποία  µε τη 
σειρά  της πιθανώς  οδήγησε  στη µείωση  ή στην  αναβολή  υλοποίησης  των επενδυτικών  
σχεδίων . Τέλος , παρα µένουν  σηµαντικές  διαρθρωτικές  ακαµψίες. Λόγω  του 
κατακερ µατισµού και της έλλειψης  ευελιξίας  της αγοράς , το πραγ µατικό  κόστος  
εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος  και ο πληθωρισ µός (∆ΤΚ ) προσαρ µόστηκαν  µε κάποια  
καθυστέρηση  στην  αδύνα µη οικονο µική ανάπτυξη  και στην  επιδείνωση  των συνθηκών  
στην  αγορά  εργασίας .  
Η εµµονή της οικονο µικής επιβράδυνσης  άρχισε  να έχει επιπτώσεις  στα αποτελέσ µατα 
της αγοράς  εργασίας . Για πρώτη  φορά  από το 1994 η ζώνη  ευρώ  αναµένεται  να 
καταγράψει  «καθαρή » απώλεια  200.000 περίπου  θέσεων  εργασίας . Το ποσοστό  
ανεργίας  αναµένεται  να αυξηθεί  και να ανέλθει  στο 8,1% στην  ΕΕ (8,9% στη ζώνη  
ευρώ ). 
Παρά  την αδύνα µη οικονο µική ανάπτυξη , ο πληθωρισ µός υποχώρησε  µε σχετικά  αργό  
ρυθµό το 2003 και σύµφωνα  µε τις εκτιµήσεις  ανήλθε  στο 2% στην  ΕΕ (και στο 2,1% 
στη ζώνη  ευρώ ). Αυτό  οφείλεται  εν µέρει σε προσωρινούς  παράγοντες , όπως  ο 
αντίκτυπος  από την αύξηση  των τιµών του πετρελαίου , η άνοδος  των τροφί µων λόγω  
των καιρικών  συνθηκών  και η αύξηση  των άµεσων  φόρων . Και ο δοµικός πληθωρισ µός 
όµως παρέ µεινε σχετικά  ανελαστικός , καθότι  η σταθερή  αύξηση  των ονοµαστικών  
µισθών  σε συνδυασ µό µε τη συγκυριακή  επιβράδυνση  της αύξησης  παραγωγικότητας , 
καθώς  και ο αργός  αντίκτυπος  από την ανατί µηση του ευρώ  στις τιµές παραγωγού  και 
καταναλωτή  άσκησαν  ανοδικές  πιέσεις  στο κόστος  εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος .  
 
 14    Αύξηση  του πραγ µατικού  ΑΕΠ
012345
95Q01 97Q01 99Q01 01Q01 03Q01Ανά έτος
Ανά τρίµηνο%
Ποσοστό  ανεργίας  και αύξηση  της απασχόλησης  
789101112
1995 1997 1999 2001 2003-10123Αύξηση  της απασχόλησης
(δεξιά  κλ.)
Ποσοστό  ανεργίας
(αριστερή  κλ.)Γενικός , δοµικός πληθωρισ µός και ενέργεια  Ετήσιες  
εκατοστιαίες  µεταβολές ·  µηνιαία  στοιχεία  
00,511,522,533,54
1995 1997 1999 2001 2003-10-505101520
Ε∆ΤΚ (αριστερή  κλ.)
∆οµικός Ε∆ΤΚ (αριστερή  κλ.)
Ενέργεια  (δεξιά  κλ.)ετήσια  % µετ.Συµβολή  στην  αύξηση  του πραγ µατικού  ΑΕΠ
-1-0,500,511,52
98Q01 99Q01 00Q01 01Q01 02Q01 03Q01Εγχώρια  ζήτηση  (συµπ. των
αποθε µάτων )
Καθαρές  εξαγωγές
Αύξηση  του πραγ µατικού
ΑΕΠ%∆ιάγρα µµα 1: Οικονο µικές εξελίξεις  στην  ΕΕ 
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής .% %
 
Οι µακροοικονο µικές πολιτικές  παρα µένουν  ευνοϊκές  για την ανάπτυξη  
Σε συνθήκες  ασθενούς  οικονο µικής ανάπτυξης , οι εφαρ µοζόµενες µακροοικονο µικές 
πολιτικές  παρέ µειναν  ευνοϊκές  για τα την οικονο µική µεγέθυνση .  
Η ΕΚΤ  µείωσε  δύο φορές  τα επιτόκιά  της στη διάρκεια  του 2003, συνολικά  κατά  75 
µονάδες  βάσης , διαµορφώνοντας  το ελάχιστο  επιτόκιο  προσφοράς  στο 2%, εξέλιξη  η 
οποία  συναρτάται  µε την κυκλική  επιβράδυνση  της οικονο µίας (βλ. διάγρα µµα 2). Ο 
ευνοϊκός  αντίκτυπος  αυτής  της πτώσης  των επιτοκίων  στην  ανάπτυξη  και, ιδίως , στην  
εγχώρια  ζήτηση , αντισταθ µίστηκε  εν µέρει από την πρόσφατη  ενδυνά µωση του ευρώ , η 
οποία  επηρέασε  σε ορισµένο βαθµό αρνητικά  τις καθαρές  εξαγωγές . Γενικά , ο 
προσανατολισ µός της νοµισµατικής  πολιτικής  παρέ µεινε ευνοϊκός . Παρότι  ο 
πληθωρισ µός παρέ µεινε ανώτερος  του 2% και τα νοµισµατικά  µεγέθη  αυξήθηκαν  
σηµαντικά , οι πληθωριστικές  προσδοκίες  παρέ µειναν  χαµηλές και σε σταθερό  επίπεδο .  
Εκτός  της ζώνης  ευρώ , οι κεντρικές  τράπεζες  µείωσαν  σταδιακά  τα επιτόκια  κατά  το 
πρώτο  εξάµηνο του έτους . Η τράπεζα  της Αγγλίας  µείωσε  το επιτόκιο  των συµφωνιών  
επαναγοράς  (πρόκειται  για το κύριο  µέσο άσκησης  πολιτικής ) δύο φορές  κατά  0,25 
εκατοστιαίες  µονάδες  και έτσι το επιτόκιο  αυτό  διαµορφώθηκε  στα µέσα Ιουλίου  στο 
3,5%. Στη συνέχεια , διαπιστώνοντας  σηµάδια ενίσχυσης  της οικονο µικής 
δραστηριότητας  και ισχυρής  πιστωτικής  επέκτασης , η εν λόγω  τράπεζα  αύξησε  το 
επιτόκιο  των συµφωνιών  επαναγοράς  το Νοέµβριο κατά  0,25 εκατοστιαίες  µονάδες . 
Στη Σουηδία , η κεντρική  τράπεζα  µείωσε  το βασικό  της επιτόκιο  τρεις  φορές  κατά  την 
 
 15    περίοδο  µεταξύ  Ιανουαρίου  και αρχών  Ιουλίου · η συνολική  αυτή  µείωση  ανήλθε  σε µία 
εκατοστιαία  µονάδα . Το επιτόκιο  των συµφωνιών  επαναγοράς  παρέ µεινε στη συνέχεια  
αµετάβλητο  και σήµερα ανέρχεται  σε 2,75%, δηλαδή  στο ιστορικά  χαµηλότερο  επίπεδό  
του.  
∆ιάγρα µµα 2: Βραχυπρόθεσ µα και µακροπρόθεσ µα επιτόκια  
Βραχυπρόθεσ µα επιτόκια
234567
janv99 janv00 janv01 janv02 janv03%
SE
UK
DK
Ζώνη  ευρώ
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής . Μακροπρόθεσ µα επιτόκια  
34567
janv99 janv00 janv01 janv02 janv03%SE UK
DK Ζώνη  ευρώ
 
Ο προσανατολισ µός της δηµοσιονο µικής πολιτικής  παρέ µεινε συνολικά  ουδέτερος  στην  
ΕΕ, όπου  το κυκλικά  προσαρ µοσµένο πρωτογενές  δηµοσιονο µικό αποτέλεσ µα 
διατηρήθηκε  σε γενικές  γραµµές αµετάβλητο  (βλ. διάγρα µµα 3). Οι ονοµαστικές  
δηµοσιονο µικές θέσεις  επιδεινώθηκαν  καθώς  οι αυτό µατοι σταθεροποιητές  
ενεργοποιήθηκαν  για να αµβλύνουν  τις επιπτώσεις  από την παρατετα µένη επιβράδυνση  
της οικονο µίας. Η µη λήψη  µέτρων  δηµοσιονο µικής εξυγίανσης  από ορισµένα κράτη  
µέλη κατά  την προηγού µενη ανοδική  φάση  του κύκλου  περιόρισε  τα περιθώρια  
χειρισ µών και άσκησε  πιέσεις  στο σύνολο  του δηµοσιονο µικού πλαισίου  της ΕΕ (βλ. 
επίσης  τµήµα 2.1.2). 
∆ιάγρα µµα 3: ∆ηµοσιονο µικός προσανατολισ µός και 
κυκλικές  συνθήκες  στα κράτη  µέλη της ΕΕ το 2003
EU-15
UKSEDKEUR-12
FIPT
ATNL
ITIE
FRES
ELDEBE
-2-1012
-3 -2 -1 0 1 2
Κυκλικές  συνθήκες
(Κενό  παραγωγής )∆ηµοσιονο µικός προσανατολισ µός 
(µεταβολές  του ΚΠΠΑ )
Προκυκλική  επεκτατική  
δηµοσιονο µική πολιτική  Αντικυκλική  περιοριστική  
δηµοσιονο µική πολιτική  Προκυκλική  περιοριστική  
δηµοσιονο µική πολιτική  
Αντικυκλική  επεκτατική  
δηµοσιονο µική πολιτική
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής   
 
 16     
Το 2003 η αύξηση  των µισθών  παρέ µεινε αµετάβλητη  στο 3% περίπου  στην  ΕΕ-15 
(2 ¾ τοις εκατό  στη ζώνη  ευρώ ). Η συνεχής  αύξηση  των ονοµαστικών  µισθών  σε 
συνδυασ µό µε την ελαφρά  µείωση  του πληθωρισ µού οδήγησαν  σε αύξηση  των 
πραγ µατικών  µισθών , η οποία  βελτίωσε  την αγοραστική  δύνα µη των νοικοκυριών . Σ’ 
ένα πλαίσιο  συγκυριακής  µείωσης  του ρυθµού αύξησης  της παραγωγικότητας  της 
εργασίας , η αύξηση  του κόστους  εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος  παρέ µεινε ανώτερη  
από 2% το προηγού µενο έτος. Φαίνεται  ότι η εξέλιξη  των µισθών  εξακολουθεί  να είναι  
συνολικά  συµβατή  µε τη σταθερότητα  των τιµών, υπό την προϋπόθεση  ότι η 
αναµενόµενη συγκυριακή  ανάκα µψη της παραγωγικότητας  της εργασίας  δεν θα 
οδηγήσει  σε υψηλότερη  αύξηση  των µισθών .  
2.1.2 ∆ηµοσιονο µικές εξελίξεις : το πλαίσιο  δηµοσιονο µικής πολιτικής  βρίσκεται  υπό 
πίεση  
Νέα επιδείνωση  των δηµοσιονο µικών  θέσεων  
Μετά  το 2000 έγινε  σαφώς  αισθητός  ο αντίκτυπος  από την επιβράδυνση  της οικονο µίας 
στα δηµόσια οικονο µικά της ΕΕ. Οι αυτό µατοι σταθεροποιητές  και τα διακριτικά  µέτρα 
άσκησαν  πιέσεις  στα δηµοσιονο µικά αποτελέσ µατα µε συνέπεια  το ονοµαστικό  
πλεόνασ µα του 1% του ΑΕΠ  το 20002 για την ΕΕ-15 να µετατραπεί  σε έλλει µµα ύψους  
1,9% το 2002. Η µέση ονοµαστική  δηµοσιονο µική θέση  επιδεινώθηκε  περαιτέρω  το 
2003 και διαµορφώθηκε  στο  
-2,7% του ΑΕΠ  στην  ΕΕ, µε σηµαντικές  διαφορές  µεταξύ  κρατών  µελών . Παρά  τη 
γενικότερη  επιδείνωση , τέσσερα  κράτη  µέλη κατόρθωσαν  να διατηρήσουν  
ισοσκελισ µένη ή πλεονασ µατική  ονοµαστική  δηµοσιονο µική θέση  κατά  τη συνολική  
περίοδο  2000-2003 ( Βέλγιο , ∆ανία , Φινλανδία  και Σουηδία ). Σηµαντική  επιδείνωση  
παρατηρείται  σε αρκετά  άλλα  κράτη  µέλη, µεταξύ  των οποίων  δύο χώρες  (∆ανία  και 
Γαλλία ) αναµένεται  να εµφανίσουν  το 2003 ελλεί µµατα πολύ  υψηλότερα  από την τιµή 
αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ .  
Για την ΕΕ συνολικά , η οικονο µική επιβράδυνση  αποτελεί  τον κυριότερο  λόγο  
επιδείνωσης  των δηµοσίων  οικονο µικών  κατά  τα πρόσφατα  έτη, γεγονός  που οφείλεται  
στη λειτουργία  των αυτό µατων  σταθεροποιητών . Σηµαντικό  µέρος αυτής  της 
επιδείνωσης  οφείλεται  στη λήψη  διακριτικών  µέτρων  τα οποία  οδήγησαν  σε αύξηση  
του ελλεί µµατος. Το κυκλικά  προσαρ µοσµένο έλλει µµα αυξήθηκε  από 1,2% του ΑΕΠ  
το 2000 σε 2,2% το 2003. Σε επίπεδο  κρατών  µελών , η εξέλιξη  παρουσίασε  σηµαντικές  
διαφοροποιήσεις  (βλ. επίσης  διάγρα µµα 4). Από όλα τα κράτη  µέλη µε κυκλικά  
προσαρ µοσµένο δηµοσιονο µικό έλλει µµα το 2000, η κατάσταση  επιδεινώθηκε  στη 
Γερµανία, στην  Ελλάδα , στη Γαλλία  και στις Κάτω  Χώρες , ενώ βελτιώθηκε  στο 
Βέλγιο , στην  Ισπανία , στην  Ιταλία , στην  Αυστρία  και στην  Πορτογαλία .  
                                                 
2 Στα αριθµητικά  στοιχεία  για την ικανότητα  χρηµατοδότησης  της ΕΕ-15 λαµβάνονταν  υπόψη  τα 
έκτακτα  έσοδα  από άδειες  τηλεφωνίας  (UMTS) ύψους  1,2 % του ΑΕΠ  το 2000 
 
 17    ∆ιάγρα µµα 4: Κυκλικά  προσαρ µοσµένο δηµοσιονο µικό 
αποτέλεσ µα
EU15DK
SE
UKLUEUR12NL ELITATBE
ESPT
FRDE
IEFI
-4-3-2-10123
-6 -4 -2 0 2 4 6
ΚΠΑ (επίπεδο  2000)ΚΠΑ (µεταβολή  2000-2003)
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής 
Στο πλαίσιο  αυτό , οι ΓΠΟΠ  2003-05 συνιστούσαν  στα κράτη  µέλη:  
1. να επιτύχουν  ή να διατηρήσουν  δηµοσιονο µικές θέσεις  σχεδόν  ισοσκελισ µένες ή 
πλεονασ µατικές  σε όλο τον οικονο µικό κύκλο  *· να διορθώσουν  τα υπερβολικά  
ελλεί µµατα µε βάση  το σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης · 
2. εφόσον  επιτύχουν  τον παραπάνω  στόχο , να αποφύγουν  την εφαρ µογή προκυκλικών  
πολιτικών , ιδίως  σε περιόδους  οικονο µικής ανάκα µψης.  
* Τα κράτη  µέλη της ζώνης  ευρώ  κλήθηκαν  να βελτιώσουν  το κυκλικά  προσαρ µοσµένο 
αποτέλεσ µά τους κατά  τουλάχιστον  0,5% του ΑΕΠ  ετησίως  στην  περίπτωση  που ο 
µεσοπρόθεσ µος στόχος  δεν θα έχει ακόµη επιτευχθεί .  
Η εφαρ µογή του προσανατολισ µού για τις δηµοσιονο µικές πολιτικές  προκαλεί  
ανησυχίες   
Σύµφωνα  µε τις οικονο µικές προβλέψεις  της Επιτροπής  του φθινοπώρου  2003, πέντε  
κράτη  µέλη διατήρησαν  δηµοσιονο µική θέση  σχεδόν  ισοσκελισ µένη ή 
πλεονασ µατική  το 2003 (σε κυκλικά  προσαρ µοσµένους  όρους ), και συγκεκρι µένα το 
Βέλγιο , η ∆ανία , η Ισπανία , η Φινλανδία  και η Σουηδία  (βλ. πίνακα  1). Τα εν λόγω  
κράτη  µέλη αναµένεται  να διατηρήσουν  υγιείς  δηµοσιονο µικές θέσεις  κατά  τα επόµενα 
έτη. Σύµφωνα  µε το τελευταίο  πρόγρα µµα σταθερότητας , η δηµοσιονο µική θέση  της 
Αυστρίας  αποδυνα µώθηκε  το 2003 σε βαθµό που η χώρα  δεν είναι  πλέον  σύµφωνη  µε 
αυτόν  τον προσανατολισ µό. Με βάση  ένα σενάριο  αµετάβλητων  πολιτικών , οι 
προβλέψεις  του φθινοπώρου  δείχνουν  ότι δύο κράτη  (η Αυστρία  και η Ιρλανδία ) θα 
µπορούσαν  να εξυγιάνουν  τη δηµοσιονο µική τους θέση  έως το 2005. Πάντως , όσον  
αφορά  την Αυστρία , φαίνεται  πλέον  απίθανο  να συνοδευτούν  οι σχεδιαζό µενες 
περικοπές  φόρων  (που αντιπροσωπεύουν  1% του ΑΕΠ ) από αντίστοιχες  περικοπές  
δαπανών · η εξέλιξη  αυτή  αναµένεται  να οδηγήσει  σε σηµαντική  επιδείνωση  του 
κυκλικά  προσαρ µοσµένου αποτελέσ µατος το 2005.  
Τα κράτη  µέλη που δεν είχαν  επιτύχει  τον προαναφερό µενο στόχο  κλήθηκαν  να 
βελτιώσουν  το κυκλικά  προσαρ µοσµένο δηµοσιονο µικό τους  αποτέλεσ µα (και η 
προσαρ µογή πρέπει  να ανέλθει  σε τουλάχιστον  0,5% του ΑΕΠ  ετησίως  για τις χώρες  
της ζώνης  ευρώ  µε ελλεί µµατα κατώτερα  από το όριο του 3% του ΑΕΠ , ενώ 
µεγαλύτερες  βελτιώσεις  αναµένονται  από τις χώρες  των οποίων  το έλλει µµα υπερβαίνει  
το όριο αυτό  (βλ. επίσης  τµήµα 3). Το 2003, µόνο η Ιρλανδία , οι Κάτω  Χώρες  και η 
Πορτογαλία  πέτυχαν  µια πιο σηµαντική  βελτίωση  (περισσότερο  από 0,5% του ΑΕΠ ) 
του κυκλικά  προσαρ µοσµένου δηµοσιονο µικού τους αποτελέσ µατος. Για το 2004 
αναµένεται  επίσης  βελτίωση  στη Γερµανία και στη Γαλλία , ενώ τα κυκλικά  
 
 18    προσαρ µοσµένα δηµοσιονο µικά ελλεί µµατα στην  Ελλάδα , την Ιταλία , το 
Λουξε µβούργο  και την Πορτογαλία  ενδέχεται  να επιδεινωθούν  αισθητά  το 2004 ή/και 
το 2005 (πρέπει  πάντως  να σηµειωθεί  ότι οι προβλέψεις  για το 2005 βασίζονται  σ’ ένα 
σενάριο  αµετάβλητων  πολιτικών  για όλα τα κράτη  µέλη). 
Πίνακας  1: Μεταβολές  των ονοµαστικών  και των κυκλικά  προσαρ µοσµένων  δηµοσιονο µικών  
αποτελεσ µάτων  
 Ονοµαστικό  αποτέλεσ µα Κυκλικά  προσαρ µοσµένο αποτέλεσ µα 
(ΚΠΑ )1 Μεταβολή  του ΚΠΑ1 
 2003 2004 2003 2004 2005* 2004 2005* 
BE 0,2 -0,4 0,8 0,1 -0,2 -0,7 -0,3 
DE -4,2 -3,9 -3,5 -3,2 -2,8 0,3 0,4 
EL -1,7 -2,4 -2,2 -3,1 -3,2 -0,9 0,0 
ES 0,0 0,1 0,1 0,3 0,3 0,2 0,1 
FR -4,2 -3,8 -3,9 -3,3 -3,2 0,6 0,1 
IE -0,8 -1,1 -1,0 -0,6 -0,2 0,4 0,4 
IT -2,6 -2,8 -2,1 -2,3 -3,2 -0,2 -0,9 
LU -0,6 -2,1 -0,5 -1,3 -1,7 -0,9 -0,3 
NL -2,6 -2,7 -1,3 -0,7 -0,6 0,6 0,1 
AT -1,1 -0,7 -0,7 -0,3 -0,2 0,4 0,2 
PT -2,9 -3,3 -2,0 -2,1 -2,6 -0,1 -0,5 
FI 2,4 1,7 2,8 2,1 2,0 -0,7 -0,1 
Ζώνη  ευρώ  -2,8 -2,7 -2,3 -2,1 -2,1 0,2 0,0 
DK 0,9 1,2 1,0 1,4 1,9 0,4 0,5 
SE 0,2 0,5 0,4 0,9 1,5 0,5 0,6 
UK -2,8 -2,7 -2,4 -2,3 -2,1 0,1 0,2 
ΕΕ-15 -2,7 -2,6 -2,2 -2,0 -1,9 0,2 0,1 
1 Βάσει  της µεθόδου  της συνάρτησης  παραγωγής  (FΡ), εκτός  από την περίπτωση  της Ισπανίας  και του Λουξε µβούργου  για τις οποίες  
χρησι µοποιήθηκε  η µέθοδος  του φίλτρου  HP. * Οι προβλέψεις  για το 2005 βασίζονται  σε σενάριο  αµετάβλητων  πολιτικών  για όλα τα κράτη  
µέλη. 
** Οι προβλέψεις  του φθινοπώρου  εκπονήθηκαν  πριν η Ιρλανδία  παρουσιάσει  τον προϋπολογισ µό της για το 2004 και πριν το Ηνωµένο 
Βασίλειο  παρουσιάσει  το σχέδιο  έκθεσης  του προϋπολογισ µού του για το 2003.  
Σηµ.: Οι διαφορές  οφείλονται  σε στρογγυλοποιήσεις . 
Πηγή : Προβλέψεις  της Επιτροπής  – Φθινόπωρο  2003. 
 
Το 2002, το Συµβούλιο  διαπίστωσε  την ύπαρξη  υπερβολικού  ελλεί µµατος  στην  
Πορτογαλία , και στη συνέχεια  στη Γερµανία και στη Γαλλία  το 2003. Τόσο  η Γερµανία 
όσο και η Πορτογαλία  κατέβαλαν  σηµαντικές  προσπάθειες  προκει µένου να 
ανταποκριθούν  στην  σύσταση  για τερµατισµό της κατάστασης  αυτής . Σύµφωνα  µε τις 
προβλέψεις  και µετά τη λήψη  σηµαντικών  έκτακτων  µέτρων , το ονοµαστικό  έλλει µµα 
της Πορτογαλίας  αναµένεται  να παρα µείνει χαµηλότερο  από το 3% του ΑΕΠ  το 2003, 
αλλά  ενδέχεται  να υπερβεί  το όριο αυτό  εκ νέου το 2004. Από την πλευρά  της, η 
Γερµανία έλαβε  µέτρα που ισοδυνα µούν στο 1% περίπου  του ΑΕΠ  το 2003, τηρώντας  
έτσι το σχετικό  τµήµα της σύστασης  του Συµβουλίου  του Ιανουαρίου  2003. Πάντως , 
λόγω  των µη ευνοϊκών  κυκλικών  συνθηκών , τα ληφθέντα  µέτρα φαίνονται  πλέον  
 
 19    ανεπαρκή  για να τερµατιστεί  η κατάσταση  υπερβολικού  ελλεί µµατος το 2004. Η 
Γαλλία  δεν φαίνεται  να έλαβε  συγκεκρι µένα µέτρα για τη διόρθωση  των 
δηµοσιονο µικών  της ανισορροπιών  και, µε βάση  τις σηµερινές  οικονο µικές προοπτικές , 
η κατάσταση  υπερβολικού  ελλεί µµατος αναµένεται  να διατηρηθεί  και το έλλει µµα να 
υπερβεί  σαφώς  το 3% του ΑΕΠ  το 2004. 
Λαµβάνοντας  υπόψη  τις εξελίξεις  αυτές , η Επιτροπή  απηύθυνε  συστάσεις  στη Γαλλία  
και στη Γερµανία δυνά µει του άρθρου  104 παράγραφοι  8 και 9 της συνθήκης , όπου  
αναφέρεται  ότι δεν λήφθηκε  κανένα  µέτρο (Γαλλία ) ή ότι τα ληφθέντα  µέτρα ήταν  
ανεπαρκή  (Γερµανία) και ότι τα δύο κράτη  µέλη οφείλουν  να λάβουν  µέτρα για να 
αντιµετωπίσουν  την κατάσταση  υπερβολικού  ελλεί µµατος. Πάντως , λόγω  της αδύνα µης 
οικονο µικής δραστηριότητας , η Επιτροπή  σύστησε  να δοθεί  στα δύο αυτά  κράτη  µέλη 
συµπληρω µατική  προθεσ µία ενός έτους  για να επαναφέρουν  το έλλει µµά τους σε 
επίπεδο  κατώτερο  του 3% του ΑΕΠ , δηλαδή  έως το 2005. Στις 25 Νοεµβρίου  2003, το 
Συµβούλιο  απέρριψε  τις συστάσεις  της Επιτροπής  και κατέληξε  σε συµφωνία  µη 
προβλεπό µενη από τη συνθήκη , αναστέλλοντας  έτσι εκ των πραγ µάτων  την εφαρ µογή 
της όσον  αφορά  τα προαναφερθέντα  άρθρα . Το Συµβούλιο  σηµείωσε  τις δεσµεύσεις  
που έλαβαν  η Γερµανία και η Γαλλία  για µείωση  των ελλει µµάτων  τους σε επίπεδο  
κατώτερο  του ορίου  του 3% του ΑΕΠ  έως το 2005.  
Το διάγρα µµα 5 εξετάζει  τον δηµοσιονο µικό προσανατολισ µό (που εκτιµάται µε βάση  
την εξέλιξη  του κυκλικά  προσαρ µοσµένου πρωτογενούς  αποτελέσ µατος (ΚΠΠΑ )) σε 
σχέση  µε τις κυκλικές  συνθήκες  (οι οποίες  εκτιµώνται  µε το µέγεθος  του κενού  
παραγωγής ). Ο δηµοσιονο µικός προσανατολισ µός της ΕΕ αναµένεται  να είναι  
συνολικά  ουδέτερος  το 2003. Ωστόσο , ο συνολικός  δηµοσιονο µικός προσανατολισ µός 
είναι  το αποτέλεσ µα πολύ  διαφορετικών  δηµοσιονο µικών  προσανατολισ µών µεταξύ  
των κρατών  µελών , και αυτό  παρά  την αρκετά  παρε µφερή  εξέλιξη  της συγκυρίας . 
Ορισ µένα κράτη  µέλη (π.χ. οι Κάτω  Χώρες  και η Πορτογαλία ) αναµένεται  να 
εφαρ µόσουν  δηµοσιονο µικές πολιτικές  οι οποίες  σε ορισµένο βαθµό θα είναι  
προκυκλικές , γεγονός  που αντικατοπτρίζει  τις απαραίτητες  εξυγιαντικές  προσπάθειες  
που οι χώρες  αυτές  πρέπει  να καταβάλλουν  για να τηρήσουν  τον προσανατολισ µό αριθ. 
1 σχετικά  µε την επίτευξη  υγιών  οικονο µικών  θέσεων , ο οποίος  υπερέχει  του 
προσανατολισ µού σχετικά  µε την αποφυγή  προκυκλικών  πολιτικών . Πάντως , ο 
προκυκλικός  δηµοσιονο µικός προσανατολισ µός της Ελλάδας  δεν µπορεί  να εξηγηθεί  
από ανάγκη  εξυγίανσης  της δηµοσιονο µικής κατάστασης . 
∆ιάγρα µµα 5: ∆ηµοσιονο µικός προσανατολισ µός και 
κυκλικές  συνθήκες  στην  ΕΕ το 2003
IE
ELPTNLBE
ES*
DE ITFRDK
ATSE
UK
FI20032000
2001
2002
-2-1-10112
- 3 - 2 - 1 0123
Κυκλικές  συνθήκες
(Κενό  παραγωγής )∆ηµοσιονο µικός 
προσανατολισ µός (µεταβολές  του 
ΚΠΠΑ )Προκυκλική  περιοριστική  
δηµοσιονο µική πολιτική  
Αντικυκλική  επεκτατική  
δηµοσινο µική πολιτικήΠροκυκλική  περιοριστική  
δηµοσιονο µική πολιτική  
Προκυκλική  επεκτατική  
δηµοσιονο µική πολιτική
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής
 
 20    Πλαίσιο  2: Συνέχεια  που δόθηκε  στις ανά χώρα  συστάσεις  σχετικά  µε τη δηµοσιονο µική κατάσταση   
Σηµαντικά  µέτρα  του 2003 Συστάσεις  ανά χώρα  (επέκταση  των 
γενικών  προσανατολισ µών αριθ . 1, 
14-15) 
 Ληφθέντα  Προταθέντα  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  1: Επίτευξη  ή διατήρηση  δηµοσιονο µικών  θέσεων  σχεδόν  ισοσκελισ µένων  ή πλεονασ µατικών  καθόλη  τη διάρκεια  του συγκυριακού  
κύκλου *· διόρθωση  υπερβολικών  ελλει µµάτων  µε βάση  το σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης  (*Από τα κράτη  µέλη της ζώνης  ευρώ  ζητήθηκε  να 
βελτιώσουν  το κυκλικά  προσαρ µοσµένο αποτέλεσ µά τους  κατά  τουλάχιστον  0,5% του ΑΕΠ  ετησίως  στην  περίπτωση  που δεν είχε ακόµη επιτευχθεί  ο 
µεσοπρόθεσ µος στόχος ) 
DE: να εξασφαλιστεί  αυστηρή  εκτέλεση  του 
προϋπολογισ µού, µε τη λήψη  µέτρων  που θα 
αντιπροσωπεύουν  το 1% του ΑΕΠ  το 2003· 
εξάλειψη  του υπερβολικού  ελλεί µµατος έως 
το 2004· µ είωση  του κυκλικά  
προσαρ µοσµένου  ελλεί µµατος κατά  
τουλάχιστον  1% του ΑΕΠ  µεταξύ  τέλους  
του 2003 και 2005 Το 2003 λήφθηκαν  µέτρα που αντιπροσωπεύουν  το 1% περίπου  
του ΑΕΠ , αλλά  τα µέτρα αυτά  αποδεικνύονται  ανεπαρκή  για την 
εξάλειψη  του υπερβολικού  ελλεί µµατος το 2004  
FR: να µειωθεί  το κυκλικά  προσαρ µοσµένο 
έλλει µµα κατά  ποσοστό  ανώτερο  από εκείνο  
που προβλεπόταν  το 2003 και κατά  0,5% του 
ΑΕΠ  ή περισσότερο  το 2004 ώστε  να 
εξασφαλιστεί  η µείωση  του ονοµαστικού  
ελλεί µµατος σε επίπεδο  κατώτερο  του ορίου  
του 3% του ΑΕΠ  το 2004 το αργότερο .  Τα ληφθέντα  δηµοσιονο µικά µέτρα είναι  ανεπαρκή  για να 
εξασφαλιστεί  η συσταθείσα  διόρθωση  το 2003-2004  
IT: µείωση  του κυκλικά  προσαρ µοσµένου 
ελλεί µµατος κατά  τουλάχιστον  0,5% του 
ΑΕΠ  ετησίως  έως ότου  επιτευχθεί  σχεδόν  
ισοσκελισ µένος ή πλεονασ µατικός  
προϋπολογισ µός· αντικατάσταση  έκτακτων  
µέτρων  από µέτρα πιο µόνιµου χαρακτήρα  Τα δηµοσιονο µικά µέτρα για το 2004 είναι  ανεπαρκή  για να 
εξασφαλιστεί  η σχεδιασθείσα  διόρθωση · το 2004, ο 
δηµοσιονο µικός αντίκτυπος  των έκτακτων  µέτρων  θα είναι  
ελαφρώς  µικρότερος  σε σχέση  µε το 2003  
NL: να συνεχιστεί  η συγκράτηση  των 
δηµοσίων  δαπανών  εντός  πολύ  
συγκεκρι µένων  ορίων , καθορισ µένων  σε 
πραγ µατικούς  όρους  και συµβατών  µε το 
στόχο  για επίτευξη  σχεδόν  ισοσκελισ µένης ή 
πλεονασ µατικής  θέσης . Ο προϋπολογισ µός του 2004 περιλα µβάνει  πολυετή  όρια για τις 
πραγ µατικές  δαπάνες  µε σκοπό  την επίτευξη  σχεδόν  
ισοσκελισ µένης δηµοσιονο µικής θέσης    
AT: να εφαρ µοσθούν  µέτρα για τη 
διαρθρωτική  µείωση  των δαπανών  (και στα 
κατώτερα  επίπεδα  διοίκησης ) ώστε  να 
µειωθεί  η υψηλή  φορολογική  πίεση , 
εξασφαλίζοντας  ταυτόχρονα  µία σχεδόν  
ισοσκελισ µένη κυκλικά  προσαρ µοσµένη 
δηµοσιονο µική θέση .  Μεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  συστή µατος και του 
συνταξιοδοτικού  συστή µατος για τους οµοσπονδιακούς  
υπαλλήλους · η ελάφρυνση  του φόρου  εισοδή µατος που θα ισχύσει  
από το 2004 θα αντισταθ µιστεί  από την αύξηση  των έµµεσων  
φόρων · µείωση  του αριθµού των οµοσπονδιακών  υπαλλήλων  και, 
στο επίπεδο  των οµόσπονδων  κρατών , του αριθµού των 
εκπαιδευτικών · ταυτόχρονα  όµως, δαπανηρή  (τρίτη ) δέσµη 
µέτρων  για τόνωση  της οικονο µίας (της οποίας  ο κύριος  
αντίκτυπος  θα γίνει αισθητός  το 2005) Σηµαντικές  µειώσεις  του φόρου  εισοδή µατος 
προβλέπονται  για το 2005· η µεταρρύθ µιση του 
συστή µατος υγείας  σχεδιάζεται  για το 2005 το 
ενωρίτερο  
PT: να εξασφαλιστεί  η σχεδιασθείσα  
περαιτέρω  µείωση  του ελλεί µµατος το 2003· 
επίσης , να µειωθεί  το κυκλικά  
προσαρ µοσµένο έλλει µµα κατά  τουλάχιστον  
0,5% του ΑΕΠ  ετησίως  ώστε  να επιτευχθεί  
σχεδόν  ισοσκελισ µένος προϋπολογισ µός Οι δυσµενείς  κυκλικές  συνθήκες  δεν επέτρεψαν  τη µείωση  του 
ονοµαστικού  ελλεί µµατος το 2003· νέα επιδείνωση  αναµένεται  
για το 2004  
 
 21    Πλαίσιο  2: Συνέχεια  που δόθηκε  στις συστάσεις  ανά χώρα  σχετικά  µε τη δηµοσιονο µική κατάσταση   
Σηµαντικά  µέτρα  του 2003 Συστάσεις  ανά χώρα  (επέκταση  των 
γενικών  προσανατολισ µών αριθ . 1, 
14-15) 
 Ληφθέντα  Προταθέντα  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  14: Να αυξηθεί  η συνεισφορά  του δηµόσιου  τοµέα στην  ανάπτυξη  
DK: να διασφαλιστεί  ο έλεγχος  των δαπανών  
σε όλα τα επίπεδα  της διοίκησης    
EL: να διασφαλιστεί  ο έλεγχος  των 
πρωτογενών  τρεχουσών  δηµοσίων  δαπανών · 
αποτελεσ µατικότερη  χρησι µοποίηση  των 
δηµοσίων  πόρων    
FR: να ανακοπεί  η τάση  των δαπανών  στον  
τοµέα της υγείας   Λήφθηκαν  ορισµένα µέτρα, τα οποία  όµως είναι  ανεπαρκή  για να 
διασφαλιστεί  σταθερή  αποκλι µάκωση  των δαπανών  υγείας  Ευρεία  µεταρρύθ µιση του συστή µατος 
ασφάλειας  ασθένειας  για να ανακοπεί  οριστικά  
η αυξητική  τάση  των δαπανών  υγείας   
IE: να αυξηθεί  η αποτελεσ µατικότητα  των 
δηµοσίων  δαπανών · να βελτιωθεί  ο 
προγρα µµατισµός των δαπανών  και των 
εσόδων  σε µεσοπρόθεσ µο επίπεδο  Επέκταση  του πολυετούς  δηµοσιονο µικού σχεδιασ µού· 
µεταρρύθ µιση του συστή µατος υγειονο µικής περίθαλψης · νέες 
διαδικασίες  αποτί µησης  των κεφαλαίων .   
PΤ: η µείωση  του ελλεί µµατος να προέλθει  
κυρίως  από µέτρα στο σκέλος  των δαπανών · 
να ενισχυθεί  η αποτελεσ µατικότητα  του 
συστή µατος υγείας   Τα αποτελέσ µατα στο σκέλος  των δαπανών  για το 2003 
αναµένεται  να είναι  συνολικά  σύµφωνα  µε τις προβλέψεις · 
γρήγορος  ρυθµός υλοποίησης  όσον  αφορά  τη φιλόδοξη  
µεταρρύθ µιση του συστή µατος υγείας  Εκτετα µένο πρόγρα µµα διαρθρωτικών  
µεταρρυθ µίσεων   
FI: να βελτιωθεί  ο έλεγχος  των δαπανών · να 
εξασφαλιστεί  η τήρηση  των σχετικών  κανόνων   Εισαγωγή  βελτιω µένων  πολυετών  ανωτάτων  ορίων  όσον  αφορά  
τις δαπάνες  Πρόγρα µµα βασικών  υπηρεσιών  µεταξύ  
κεντρικής  διοίκησης  και οργανισ µών τοπικής  
αυτοδιοίκησης  προκει µένου να βελτιωθεί  η 
ισορροπία  και η προβλεψι µότητα  των 
αρµοδιοτήτων , των υποχρεώσεων  και της 
χρηµατοδότησης  των οργανισ µών τοπικής  
αυτοδιοίκησης   
UK: να διασφαλιστεί  η αποτελεσ µατική  
παροχή  δηµοσίων  υπηρεσιών   Ανάλυση  της αποτελεσ µατικότητας  των δαπανών · γνωστοποίηση  
στο ∆ιαδίκτυο  των νέων  στόχων  που καθορίζονται  στις 
συµφωνίες  δηµόσιας  υπηρεσίας · νέο «Πράσινο  Βιβλίο » για την 
εκτίµηση και αξιολόγηση  των προσανατολισ µών  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  15: να διασφαλιστεί  η περαιτέρω  µείωση  των δεικτών  δηµοσίου  χρέους   
BE: να διασφαλιστεί  µία σταθερά  πτωτική  
τάση  του δείκτη  χρέους  µέσω της διατήρησης  
υψηλών  πρωτογενών  πλεονασ µάτων   Λήφθηκαν  µέτρα (συµπεριλα µβανο µένης της µεταφοράς  του 
συνταξιοδοτικού  ταµείου της Belgacom)  
EL: να διασφαλιστεί  µία σταθερά  πτωτική  
τάση  του δείκτη  χρέους  µέσω της διατήρησης  
υψηλών  πρωτογενών  πλεονασ µάτων  Έσοδα  από ιδιωτικοποιήσεις : ± 2 % του ΑΕΠ    
FR: να περιοριστεί  το 2003 η αύξηση  του 
δείκτη  ακαθάριστου  χρέους  γενικής  
κυβέρνησης /ΑΕΠ    
IT: να εξασφαλιστεί  ικανοποιητικός  ρυθµός 
µείωσης  του δείκτη  δηµοσίου  χρέους  προς  το 
όριο του 60% του ΑΕΠ  Επανάληψη  του προγρά µµατος ιδιωτικοποιήσεων   Ιδιωτικοποιήσεις  που αντιπροσωπεύουν  ετησίως  
το 1% του ΑΕΠ  κατά  µέσο όρο 
 
 22    2.1.3 Μισθολογικές  εξελίξεις : η αύξηση  των µισθών  είναι  υπερβολικά  υψηλή  για να ευνοήσει  τη 
δηµιουργία  θέσεων  απασχόλησης  
Η µείωση  του ρυθµού αύξησης  της παραγωγικότητας  ήταν  σηµαντικότερη  από εκείνη  της 
αύξησης  των µισθών  … 
Η αντίδραση  των µισθών  στην  επιδείνωση  της οικονο µικής κατάστασης  ήταν  περιορισ µένη, 
γεγονός  που αντικατοπτρίζει  εν µέρει την αρχικά  ισχυρή  αντοχή  της αγοράς  εργασίας  στην  
παρούσα  οικονο µική επιβράδυνση . Η αύξηση  των ονοµαστικών  µισθών  επιβραδύνθηκε  σταδιακά , 
και από 3½ τοις εκατό  το 2000 υποχώρησε  σε 3% περίπου  το 2003 στην  ΕΕ, ενώ παρέ µεινε 
σχετικά  σταθερή  στη ζώνη  ευρώ  κατά  τη διάρκεια  της ίδιας  περιόδου  (περίπου  2¾ τοις εκατό ). 
Αντίθετα , το κόστος  εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος  αυξήθηκε  καθώς  ο ρυθµός ανόδου  της 
παραγωγικότητας  της εργασίας  υποχώρησε  ραγδαία  στην  αρχή  της φάσης  οικονο µικής 
επιβράδυνσης  αντικατοπτρίζοντας  το σχηµατισµό αποθε µάτων  προσφοράς  εργασίας  σε αρκετά  
κράτη  µέλη.  
Στο πλαίσιο  αυτό , οι ΓΠΟΠ  2003-05 συνιστούσαν  στα κράτη  µέλη: 
3. να διασφαλίσουν  ότι οι αυξήσεις  των ονοµαστικών  µισθών  θα συµβιβάζονται  µε το 
στόχο  για σταθερότητα  των τιµών και θα συναρτώνται  µε την αύξηση  της 
παραγωγικότητας · επίσης , να ενισχύσουν  τον µακροοικονο µικό διάλογο .  
...αλλά  οι µισθοί  φαίνονται  γενικά  συµβατοί  µε το στόχο  της σταθερότητας  των τιµών σε 
µεσοπρόθεσ µο επίπεδο   
Συνολικά , οι αυξήσεις  των ονοµαστικών  µισθών  το 2003 ήταν  της τάξης  του 3% περίπου  στην  ΕΕ 
και του 2¾ τοις εκατό  στη ζώνη  ευρώ · οι αυξήσει  αυτές  είναι  γενικά  συµβατές  µε τη µεσοπρόθεσ µη 
σταθερότητα  των τιµών. Πάντως , λόγω  της συγκυριακής  επιβράδυνσης  του ρυθµού αύξησης  της 
παραγωγικότητας  της εργασίας , η αύξηση  του ονοµαστικού  κόστους  εργασίας  ανά µονάδα  
προϊόντος  παρέ µεινε ανώτερη  του 2% για τρίτο  συνεχές  έτος. Αυτός  ο ρυθµός αύξησης , ο οποίος  
παρα µένει σχετικά  υψηλός , εξηγεί  την πολύ  σταδιακή  αποκλι µάκωση  του πληθωρισ µού. Εξάλλου , 
η µέτρια  αύξηση  της παραγωγικότητας  ήταν  µόλις αρκετή  για να συγκρατηθεί  το πραγ µατικό  
κόστος  εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος  (βλ. πίνακα  2). 
Εάν ληφθεί  υπόψη  η χαµηλή ζήτηση  εργατικού  δυνα µικού, οι αυξήσεις  των µισθών  φαίνονται  
σχετικά  υψηλές . Η κάποια  έλλειψη  ευελιξίας  των ονοµαστικών  και πραγ µατικών  µισθών  εξηγείται  
από ορισµένα θεσµικά χαρακτηριστικά  της αγοράς  εργασίας  (όπως  η ισχύς  των συνδικάτων , ο 
συντονισ µός/σε κεντρικό  επίπεδο  διεξαγωγή  των διαπραγ µατεύσεων , το πεδίο  που καλύπτουν  οι 
διαπραγ µατεύσεις , η χρήση  µισθολογικών  κανόνων  στις συλλογικές  διαπραγ µατεύσεις  και, κυρίως , 
οι διάφοροι  µηχανισ µοί που συνδέονται  µε τη διχοτο µία µεταξύ  κατεχόντων -µη κατεχόντων  θέση  
εργασίας ). Καµία σηµαντική  αλλαγή  δεν παρατηρήθηκε  το 2003 όσον  αφορά  το πλαίσιο  
σχηµατισµού των µισθών  γενικότερα , ή ειδικότερα  τη σύνδεση  των µισθών  µε τις τιµές µέσω της 
τιµαριθµικής προσαρ µογής.  
Στο επίπεδο  της κάθε  χώρας  οι αυξήσεις  των ονοµαστικών  µισθών  ήταν  συγκριτικά  υψηλότερες , 
στην  Ελλάδα , στην  Ισπανία , στην  Ιρλανδία , στις Κάτω  Χώρες  και στο Ηνωµένο Βασίλειο3, δηλαδή  
σε όλες τις χώρες  µε σχετικά  στενές  αγορές  εργασίας  ή/και υψηλό  πληθωρισ µό. Το πραγ µατικό  
κόστος  εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος  αυξήθηκε  αισθητά  στην  Ιταλία , στο Λουξε µβούργο  και 
στις Κάτω  Χώρες .  
                                                 
3 Η αύξηση  της ονοµαστικής  αµοιβής  ανά εργαζό µενο στο Ηνωµένο Βασίλειο  το 2003 εξηγείται  εν µέρει από 
την αύξηση  των κοινωνικών  εισφορών  των εργοδοτών , η οποία  συνέβαλε  στην  φαινο µένη αύξηση  των µισθών  
κατά  περίπου  1,5 εκατοστιαία  µονάδα . 
 
 23    Πίνακας  2 : Εξέλιξη  των µισθών  το 2003  
 Ονοµαστική  
αµοιβή  ανά 
εργαζό µενο  Πραγ µατικοί  
µισθοί1 Παραγωγικότητα  
της εργασίας   ΟΚΕΜΠ2 
 ΠΚΕΜΠ3 
BE 2,2  0,8  1,0 1,1 -0,3 
DE 1,9  0,7  1,6 0,3 -0,9 
EL 6,5  2,4  3,0 3,4 -0,7 
ES 4,1  0,1  0,6 3,5 -0,6 
FR 2,7  1,0  0,3 2,4  0,7 
IE 5,1  3,5  0,7 4,3  2,8 
IT 3,0  0,0 -0,5 3,5  0,5 
LU 2,7  0,8 -0,5 3,2  1,3 
NL 4,1  1,3  0,2 3,9  1,1 
AT 2,5  1,2  0,8 1,7  0,4 
PT 2,7 -0,6  0,2 2,5  -0,9 
FI 3,1  2,0  1,7 1,4  0,3 
Ζώνη  ευρώ   2,7  0,6  0,6 2,1  -0,1 
DK 3,7  1,4  1,5 2,2  0,0 
SE 3,7  1,6  1,6 2,1  0,1 
UK 4,3  1,9  1,4 2,9  0,5 
ΕΕ-15 3,1  0,9  0,8 2,3  0,1 
1 Ονοµαστική  αµοιβή διορθω µένη µε τον αποπληθωριστή  του ΑΕΠ . 
2 Ονοµαστικό  κόστος  εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος . 
3 Πραγ µατικό  κόστος  εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος . 
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής . 
O µακροοικονο µικός διάλογος  ευνοεί  τη διαµόρφωση  κοινής  αντίληψης  µεταξύ  των φορέων  
λήψης  αποφάσεων   
Τα τελευταία  έτη, ο µακροοικονο µικός διάλογος  ενισχύθηκε  στο πλαίσιο  ενός χρήσι µου φόρου µ σε 
επίπεδο  ΕΕ, το οποίο  επιτρέπει  την τακτική  ανταλλαγή  απόψεων  µεταξύ  όλων  των πολιτικών  
υπευθύνων , συµπεριλα µβανο µένων  των κοινωνικών  εταίρων . Ο διάλογος  αυτός  διευκολύνει  τη 
διαµόρφωση  κοινής  αντίληψης  για την οικονο µική κατάσταση  και µπορεί  έτσι να συµβάλει  στην  
αποφυγή  εντάσεων  που θα µπορούσαν  να οδηγήσουν  στην  εφαρ µογή ενός µη ισορροπη µένου 
µίγµατος µακροοικονο µικών  πολιτικών .  
2.2 Οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις  για να ενισχυθεί  το αναπτυξιακό  δυνα µικό της Ευρώπης   
Για να επιτύχει  τους στόχους  της Λισσαβόνας , η ΕΕ έχει ανάγκη  από έναν υψηλότερο  και 
σταθερότερο  ρυθµό οικονο µικής ανάπτυξης  για το υπόλοιπο  διάστη µα της τρέχουσας  δεκαετίας . Οι 
διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  είναι  απαραίτητες  για να βελτιωθεί  το αναπτυξιακό  δυνα µικό της 
Ευρώπης . Οι µεταρρυθ µίσεις  αυτές  υλοποιούνται  καλύτερα  όταν έχουν  συνολικό  χαρακτήρα  και 
γίνονται  µε συντονισ µένο τρόπο . Οι ΓΠΟΠ  2003-05 εστιάστηκαν  εποµένως  στην  ανάγκη  να 
βελτιωθεί  η λειτουργία  της αγοράς  εργασίας  και η ποιότητα  των ανθρώπινων  πόρων , αφενός , και 
να αυξηθεί  η παραγωγικότητα  της εργασίας  και ο δυνα µισµός των επιχειρήσεων , αφετέρου .  
 
 24    2.2.1 Υπάρχει  σοβαρός  κίνδυνος  να µην επιτευχθούν  οι στόχοι  της Λισσαβόνας  σχετικά  µε την 
απασχόληση   
Η πρόοδος  για την επίτευξη  των στόχων  της Λισσαβόνας  και της Στοκχόλ µης σχετικά  µε την 
απασχόληση  είναι  υπερβολικά  αργή  
Μετά  από πολλά  έτη υψηλών  ρυθµών δηµιουργίας  θέσεων  απασχόλησης , η επίπτωση  της 
οικονο µικής επιβράδυνσης  στην  απασχόληση  άρχισε  να γίνεται  περισσότερο  αισθητή . Μετά  την 
επιβράδυνση  του 2002, ο ρυθµός δηµιουργίας  θέσεων  απασχόλησης  στην  ΕΕ ανακόπηκε  το 2003 
και η απασχόληση  συρρικνώθηκε  ελαφρά  στη ζώνη  ευρώ . Η ανεργία  άρχισε  να αυξάνει  µε 
ταχύτερο  ρυθµό λόγω  των µεγαλύτερων  µειώσεων  προσωπικού  που πραγ µατοποίησαν  οι 
επιχειρήσεις . Από 7,3% στις αρχές  του 2001, ο (εποχικά  διορθω µένος) δείκτης  ανεργίας  αυξήθηκε  
στο 8,0% τον Οκτώβριο  2003. Οι διαφορές  µεταξύ  των κρατών  µελών  είναι  σηµαντικές . Η ανεργία  
παρα µένει κατώτερη  του 5% στο Λουξε µβούργο , τις Κάτω  Χώρες , την Αυστρία  και την Ιρλανδία  
ενώ υπερβαίνει  το 9% στην  Ισπανία , τη Γερµανία και τη Γαλλία .  
Το συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  ανήλθε  στο 64,3% στην  ΕΕ το 2002 (κυµαινόµενο από 
55,5% στην  Ιταλία  έως 75,9% στη ∆ανία ). Το διάγρα µµα 6 απεικονίζει  τα διαφορετικά  σηµεία 
εκκίνησης  το 1999 και τις επακόλουθες  εξελίξεις  στα διάφορα  κράτη  µέλη. Μετά  από µια ορισµένη 
κάλυψη  της υστέρησης  κατά  τη διάρκεια  των τριών  τελευταίων  ετών , η διαφορά  µεταξύ  του 
υψηλότερου  και του χαµηλότερου  ποσοστού  µειώθηκε  και, από 23,3 διαµορφώθηκε  στο 20,4%. 
∆ιάγρα µµα 6: Συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης
IT
IEFRES
EL
DEDKBELUNL
ATPTFISE
UKEU15
-1012345
50 52 54 56 58 60 62 64 66 68 70 72 74 76 78 80Ποσοστό  απασχόλησης   1999Μεταβολή  ποσοστού  απασχόλησης  
1999-2002
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής  (διαρθρωτικός  δείκτης  αριθ. I.1.1) .  
Το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  ήταν  µόνο 40,1% το 2002, 
ποσοστό  το οποίο  απέχει  ακόµα πολύ  από τον στόχο  που καθορίστηκε  για το 2010 (µέσο ποσοστό  
απασχόλησης  50% στην  ΕΕ). Οι διαφορές  µεταξύ  κρατών  µελών  είναι  ιδιαίτερα  µεγάλες  – µόνο 
26,7% των ατόµων ηλικίας  55 έως 64 ετών  εργάζονται  στο Βέλγιο , ενώ το ποσοστό  αυτό  ανέρχεται  
στο 68,0% στη Σουηδία  (βλ. διάγρα µµα 7). Εξάλλου , η πρόοδος  που σηµειώνεται  κατά  τα 
τελευταία  έτη είναι  πιο αργή  σε ορισµένα από τα κράτη  µέλη µε τα χαµηλότερα  σηµεία εκκίνησης . 
Είναι  σηµαντικό  να µην επαναληφθούν  τα λάθη  του παρελθόντος , δηλαδή  να αποφευχθεί  η 
προσφυγή  στην  πρόωρη  συνταξιοδότηση  ως µια φαινο µενικά  κατάλληλη  λύση  που διευκολύνει  την 
αναδιάρθρωση  των επιχειρήσεων .  
 
 25    ∆ιάγρα µµα 7: Ποσοστό  απασχόληση ς των µεγαλύτερη ς 
ηλικίας  εργαζο µένων
EU-15UK SEFI
PTATNL
LUBEDK
DE
ELESFR
IE
IT
012345678910
20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70Ποσοστό  απασχόλησης   1999Μεταβολή  ποσοστού  
απασχόλησης  1999-2002
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής  (διαρθρωτικός  δείκτης  αριθ. I.1.4). 
Οι γυναίκες  επωφελήθηκαν  ιδιαιτέρως  από την αύξηση  της απασχόλησης  τα τελευταία  έτη. Το 
ποσοστό  γυναικείας  απασχόλησης  ανήλθε  στο 55,6% το 2002 (βλ. διάγρα µµα 8). Παρότι  το 
ποσοστό  απασχόλησης  των γυναικών  θα εξακολουθήσει  να αυξάνει  χάρη  «στις συνέπειες  γενιάς », 
καθότι  η ροπή  προς  εργασία  είναι  υψηλότερη  µεταξύ  των νεότερων  γενεών  γυναικών , 
συγκεκρι µένα εµπόδια  που τίθενται  στη συµµετοχή  των γυναικών  στην  αγορά  εργασίας  (όπως  η 
ανεπάρκεια  υποδο µών βρεφονηπιακής  µέριµνας και δυνατοτήτων  µερικής  απασχόλησης ) 
αποτελούν  ένα σηµαντικό  ανασταλτικό  παράγοντα  σε ορισµένα κράτη  µέλη. 
∆ιάγρα µµα 8: Ποσοστό  γυναικείας απασχόληση ς 
EU-15
UKSE FI
PTATNL
LU
BE
DKDEELFRIEIT
012345
30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80Ποσοστό  απασχόλησης  1999Μεταβολή  ποσοστού  απασχόλησης  
1999-2002
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής  (διαρθρωτικός  δείκτης  αριθ. I.1.2).  
 
 26    Η έκθεση  Κok ζητεί  την εφαρ µογή εκτετα µένων  µεταρρυθ µίσεων   
Η µη αύξηση  της απασχόλησης  το 2003 και η µέτρια  επιτάχυνση  του ρυθµού αυτής  της αύξησης  
που προβλέπεται  για το 2004 και το 2005 θα έχουν  πιθανώς  ως συνέπεια  να µην κατορθώσει  η ΕΕ 
να επιτύχει  τον ενδιά µεσο στόχο  για ποσοστό  απασχόλησης  67% έως τα τέλη του 2005, ούτε τους 
στόχους  που έχουν  καθοριστεί  για το 2010. Η ενδεχό µενη µη επίτευξη  των στόχων  της Λισσαβόνας  
και της Στοκχόλ µης για την απασχόληση  δεν πρέπει  να αποδοθεί  στην  συγκυριακή  επιβράδυνση  
της οικονο µίας. Τα προβλή µατα είναι  διαρθρωτικού  χαρακτήρα  και επείγει  να τεθούν  γρήγορα  σε 
εφαρ µογή εκτετα µένες µεταρρυθ µίσεις  της αγοράς  εργασίας  ώστε  να διαµορφωθούν  συνθήκες  
επίτευξης  των στόχων  στον  τοµέα αυτό .  
Tα στοιχεία  αυτά  υπογρα µµίστηκαν  επίσης  στην  πρόσφατη  έκθεση  της ευρωπαϊκής  ειδικής  οµάδας  
για την απασχόληση  (EEΟΑ), υπό την προεδρία  του πρώην  ολλανδού  πρωθυπουργού  κ. Wim Kok, 
η οποία  δόθηκε  στη δηµοσιότητα  το Νοέµβριο 2003. Η έκθεση  αυτή  αποτελεί  µία σηµαντική  
συνεισφορά  στη συζήτηση  σχετικά  µε τον τρόπο  µε τον οποίο  η ΕΕ µπορεί  να επανέλθει  σε πορεία  
προόδου  προς  την επίτευξη  των στόχων  της Λισσαβόνας  σχετικά  µε την απασχόληση . Οι πρακτικές  
συστάσεις  που περιέχει  η έκθεση  είναι  ευρείας  εφαρ µογής και υπογρα µµίζουν  την ανάγκη  ύπαρξης  
µιας συνεκτικής  δέσµης µέτρων . Η έκθεση  υπογρα µµίζει τέσσερις  βασικές  προϋποθέσεις  για να 
τονωθεί  η απασχόληση  και η παραγωγικότητα , και συγκεκρι µένα: να ενισχυθεί  η ικανότητα  
προσαρ µογής των εργαζο µένων  και των επιχειρήσεων , να ενταχθεί  µεγαλύτερος  αριθµός ατόµων 
στην  αγορά  εργασίας , να γίνουν  περισσότερες  και πιο αποτελεσ µατικές  επενδύσεις  σε ανθρώπινο  
κεφάλαιο  και να διασφαλιστεί  η αποτελεσ µατική  υλοποίηση  των µεταρρυθ µίσεων  µέσω της 
καλύτερης  διακυβέρνησης . Συνολικά , οι συστάσεις  αυτές  είναι  σύµφωνες  µε τους ΓΠΟΠ  2003-05. 
Π.χ., η έκθεση  της ΕΕΟΑ  υπογρα µµίζει ότι οι εργαζό µενοι και οι εργοδότες  πρέπει  να έχουν  τη 
δυνατότητα  να επιλέγουν  µεταξύ  πολυάριθ µων συµβατικών  σχέσεων , ενώ παράλληλα  τονίζει  ότι 
πρέπει  να απλουστευθούν  οι ρυθµιστικές  διατάξεις  που εφαρ µόζονται  στις επιχειρήσεις . Η έκθεση  
αναγνωρίζει  το ρόλο  που τα γραφεία  εξεύρεσης  προσωρινής  απασχόλησης  µπορούν  να 
διαδρα µατίσουν  ώστε  να ενισχυθεί  η ικανότητα  προσαρ µογής της αγοράς  εργασίας , παρέχοντας  
ταυτόχρονα  στους  εργαζο µένους  ένα πολύ  συγκεκρι µένο πλαίσιο  απασχόλησης . Η ΕΕΟΑ  ζητεί  να 
επανεξεταστεί  η έννοια  της ασφάλειας  για τους εργαζο µένους , λαµβάνοντας  ταυτόχρονα  υπόψη  το 
συµβατικό  πλαίσιο  καθώς  και την ανάγκη  κατάλληλης  προστασίας  σε περίπτωση  απώλειας  θέσης  
απασχόλησης , η οποία  θα ικανοποιηθεί  µε πιο δυνα µικές µορφές  κοινωνικής  προστασίας , την 
παροχή  «ασφάλισης  από εργασία  σε εργασία » και τη λήψη  ενεργητικών  µέτρων . Επιπλέον , ζητεί  
να δοθεί  µία νέα δυνα µική στις µεταρρυθ µίσεις  των συστη µάτων  υποχρεωτικών  εισφορών  και 
παροχών . Η έκθεση  δέχεται  ότι οι παροχές  που συνδέονται  µε την άσκηση  απασχόλησης  µπορούν  
να διαδρα µατίσουν  καθοριστικό  ρόλο  στη µείωση  των παγίδων  ανεργίας , αλλά  ότι οι παροχές  
αυτές  πρέπει  να σχεδιάζονται  προσεκτικά  ώστε  να αποφεύγονται  οι παγίδες  φτώχειας  ή η 
δηµιουργία  υπερβολικού  συνολικού  κόστους . Η ειδική  οµάδα ενθαρρύνει  την περαιτέρω  
µεταρρύθ µιση των παροχών  υπό την προϋπόθεση  της ύπαρξης  πόρων  καθώς  και την εξατο µίκευση  
της φορολογίας  εισοδή µατος προκει µένου να καταργηθούν  τα εγγενή  αντικίνητρα . Τέλος , η ΕΕΟΑ  
αναγνωρίζει  ότι είναι  σηµαντικό  να αντικατοπτρίζεται  στη διαφοροποίηση  των µισθών  η 
παραγωγικότητα  καθώς  και η τοµεακή  και περιφερειακή  κατάσταση  της αγοράς  εργασίας .  
 
 27    Στο πλαίσιο  αυτό  οι ΓΠΟΠ  2003-05 συνιστούσαν  στα κράτη  µέλη:  
4. να βελτιώσουν  το συνδυασ µένο αντίκτυπο  (παρότρυνση ) των συστη µάτων  
υποχρεωτικών  εισφορών  και παροχών  και να µειώσουν  τους υψηλούς  οριακούς  
φορολογικούς  συντελεστές · 
5. να µεριµνήσουν  ώστε  στο πλαίσιο  των µηχανισ µών µισθολογικών  
διαπραγ µατεύσεων  οι µισθοί  να αντικατοπτρίζουν  τις διαφορές  παραγωγικότητας · 
6. να αναθεωρήσουν  την νοµοθεσία  που διέπει  την αγορά  εργασίας  και να 
προωθήσουν  µια πιο ευέλικτη  και καινοτό µο οργάνωση  της εργασίας · 
7. να διευκολύνουν  την κινητικότητα  της απασχόλησης · 
8. να διασφαλίσουν  την εφαρ µογή αποτελεσ µατικών  ενεργητικών  µέτρων  για την 
αγορά  εργασίας . 
Συνολικά , η ταχύτητα  υλοποίησης  των µεταρρυθ µίσεων  στην  αγορά  εργασίας  αυξήθηκε , αλλά  
πρέπει  να βελτιωθεί  περαιτέρω   
Γενικά , οι µεταρρυθ µίσεις  στην  αγορά  εργασίας  επιταχύνθηκαν  ελαφρώς  το 2003. Πολλά  κράτη  
µέλη αποφάσισαν  την εφαρ µογή σηµαντικών  µεταρρυθ µίσεων  (βλ. πλαίσιο  3). Πάντως , ο 
αντίκτυπός  τους αποµένει να αποδειχθεί  καθώς  οι µεταρρυθ µίσεις  αυτές  βρίσκονται  ακόµη στο 
στάδιο  της θέσπισης  ή/και εφαρ µογής σε πολλά  κράτη  µέλη.  
Οι µεταρρυθ µίσεις  των συστη µάτων  υποχρεωτικών  εισφορών  και παροχών  συµβάλλουν  στη 
βελτίωση  των κινήτρων , αλλά  παρα µένουν  αποσπασ µατικές  και εστιάζονται  υπερβολικά  στο 
σκέλος  των εισφορών  
Η βελτίωση  των κινήτρων  για εργασία  παρα µένει µία σοβαρή  πρόκληση  στα περισσότερα  κράτη  
µέλη. Πράγ µατι, όλα τα κράτη  µέλη µε εξαίρεση  την Ισπανία , την Ιρλανδία  και την Πορτογαλία , 
κλήθηκαν  να εξαλείψουν  τα αντικίνητρα  για εργασία  που προκαλεί  ο συνδυασ µένος αντίκτυπος  
των συστη µάτων  υποχρεωτικών  εισφορών  και παροχών .  
Γενικά , τα µέτρα που εφαρ µόστηκαν  και εξαγγέλθηκαν  το 2003 εξακολουθούν  να εστιάζονται  στο 
σκέλος  των εισφορών , εισάγοντας  ή αυξάνοντας  τις πιστώσεις  φόρου  που συνδέονται  µε την 
εργασία  (Βέλγιο , Γαλλία , Ιρλανδία  και Κάτω  Χώρες ) και µειώνοντας  τους οριακούς  φορολογικούς  
συντελεστές  στο κατώτατο  άκρο  της µισθολογικής  κλίµακας  (ιδίως , η Γερµανία, η Γαλλία  και η 
Ιταλία ). Άλλα  κράτη  µέλη, όπως  το Βέλγιο , η Αυστρία , η ∆ανία  και Φινλανδία  σχεδιάζουν  να 
λάβουν  περαιτέρω  µέτρα προς  την κατεύθυνση  αυτή  κατά  τα επόµενα έτη. Πάντως , παρότι  ο 
εστιασ µός των µέτρων  στο σκέλος  των εισφορών  µπορεί  να είναι  κατανοητός  από πολιτική  άποψη , 
το γεγονός  αυτό  είναι  προβλη µατικό  εάν ληφθεί  υπόψη  η δυσχερής  δηµοσιονο µική κατάσταση  σε 
πολλά  κράτη  µέλη, γεγονός  που µειώνει  περαιτέρω  το περιθώριο  χειρισ µών.  
Ελάχιστα  µέτρα λήφθηκαν  (ή εξαγγέλθηκαν ) για τη µεταρρύθ µιση των συστη µάτων  παροχών , τα 
οποία  έχουν  τη µεγαλύτερη  συµβολή  στη δηµιουργία  των παγίδων  ανεργίας /αεργίας . Ουσιαστικά  
ανύπαρκτες  ήταν  οι αλλαγές  στα κριτήρια  επιλεξι µότητας , στη διάρκεια  χορήγησης  των παροχών , 
στην  πραγ µατική  εφαρ µογή των υποχρεώσεων  για την αναζήτηση  απασχόλησης  και τη 
διαθεσι µότητα  για εργασία . Πάντως , η Γερµανία σχεδιάζει  να λάβει  σηµαντικά  µέτρα προς  την 
κατεύθυνση  αυτή  και κατά  τους επόµενους  µήνες θα µεταρρυθ µίσει το σύστη µα των επιδο µάτων  
ανεργίας . Μετά  από επανεξέταση  του καθεστώτος  τους ασφάλισης  κατά  της ανεργίας  το 2003, οι 
Κάτω  Χώρες  αποφάσισαν  την εφαρ µογή πολύ  αυστηρότερων  προϋποθέσεων  επιλεξι µότητας . Η 
 
 28    ∆ανία  έχει επίσης  λάβει  ορισµένα µέτρα. Παρότι  τα κράτη  µέλη λαµβάνουν  ολοένα  και 
περισσότερο  µέτρα ενεργοποίησης  που συνδέονται  µε τη χορήγηση  κοινωνικών  παροχών , αποµένει 
να γίνουν  πολλά  για να ενισχυθούν  οι αλληλεπιδράσεις  µεταξύ  των παθητικών  και ενεργητικών  
προγρα µµάτων  για την αγορά  εργασίας .  
Παρότι  η παροχή  βρεφονηπιακής  µέριµνας αναγνωρίζεται  ως προτεραιότητα  στα περισσότερα  
κράτη  µέλη, µικρή µόνο πρόοδος  σηµειώθηκε  προς  την κατεύθυνση  αυτή . Τα κράτη  µέλη 
απαιτείται  να καταβάλουν  περαιτέρω  προσπάθειες  για να διασφαλίσουν  την παροχή  κατάλληλων  
και προσιτών  βρεφονηπιακών  σταθ µών, σύµφωνα  µε τους στόχους  της Βαρκελώνης  σχετικά  µε την 
επέκταση  των υποδο µών βρεφονηπιακής  µέριµνας.  
Λίγα  µόνο συγκεκρι µένα µέτρα  έχουν  προταθεί  µέχρι σήµερα για την προώθηση  της 
διαφοροποίησης  των µισθών   
Οι διαφορές  στα ποσοστά  ανεργίας  παρα µένουν  σηµαντικές  µεταξύ  των περιοχών  και των 
επιπέδων  δεξιοτήτων . Επτά  κράτη  µέλη (Γερµανία, Ελλάδα , Ισπανία , Ιρλανδία , Ιταλία , Πορτογαλία  
και Φινλανδία ) κλήθηκαν  ειδικά  να προωθήσουν  τη µεγαλύτερη  διαφοροποίηση  των µισθών , η 
οποία  θα αντικατοπτρίζει  τους δείκτες  παραγωγικότητας  και την τοπική  κατάσταση  των αγορών  
εργασίας . Παρότι  ορισµένα κράτη  µέλη άρχισαν  να ασχολούνται  µε το ζήτηµα αυτό , ελάχιστα  είναι  
εκείνα  που πρότειναν  µέχρι σήµερα συγκεκρι µένα µέτρα για να προωθήσουν  την διαφοροποίηση  
των µισθών .  
Το 2003, οι συγκεκρι µένες πρωτοβουλίες  εξακολουθούσαν  να παρα µένουν  στα αρχικά  στάδια  
συζήτησης  ή ήταν  αποσπασ µατικές . Το Ηνωµένο Βασίλειο  εξετάζει  σήµερα την δυνατότητα  να 
εισαγάγει  την διαφοροποίηση  των µισθών  στις συλλογικές  συµβάσεις  του δηµόσιου  τοµέα. Στη 
Γερµανία, οι εργοδότες -δηµόσιοι  φορείς  επιδιώκουν  να µειώσουν  το κόστος  του προσωπικού , π.χ. 
µέσω διαπραγ µατεύσεων  για µειώσεις  του χρόνου  εργασίας  χωρίς  καταβολή  αντισταθ µιστικών  
πληρω µών σε υπηρεσίες  µε υπεράριθ µο προσωπικό  ή µέσω της κατάργησης  πλεονεκτη µάτων  των 
µισθωτών  και των µόνιµων υπαλλήλων . Στη Γερµανία και στη Γαλλία , όπου  οι συµβάσεις  
κατωτέρου  επιπέδου  πρέπει  υποχρεωτικά  να είναι  ευνοϊκότερες  από τις κλαδικές  συµβάσεις , 
συζητείται  η λιγότερο  αυστηρή  εφαρ µογή της «αρχής  της ευνοϊκότερης  ρύθµισης». Η άτυπη  τάση  
για περαιτέρω  ευελιξία  στο επίπεδο  των επιχειρήσεων  συνεχίζεται , µε παράλληλο  σεβασ µό του 
ρόλου  των κοινωνικών  εταίρων  σύµφωνα  µε τις εθνικές  πρακτικές .  
Στα περισσότερα  κράτη  µέλη η οργάνωση  της εργασίας  γίνεται  πιο ευέλικτη , αλλά  ελάχιστες  
είναι  οι πρόσφατες  πρωτοβουλίες  που αφορούν  την νοµοθεσία  περί προστασίας  της 
απασχόλησης   
Για την πορεία  προς  την πλήρη  απασχόληση  απαιτείται  η ταχύτερη  καθαρή  αύξηση  της 
απασχόλησης  και η υψηλή  κινητικότητα  του εργατικού  δυνα µικού. Η επίτευξη  του στόχου  αυτού  
προαπαιτεί  την ύπαρξη  ευέλικτου  κανονιστικού  πλαισίου  και οργάνωσης  εργασίας . Η 
υπερβολικά  άκαµπτη νοµοθεσία  για την αγορά  εργασίας  αποθαρρύνει  τις προσλήψεις  και 
επιβραδύνει  τη διαδικασία  προσαρ µογής. Στη Γερµανία, την Ελλάδα , την Ισπανία  και την Ιταλία  
απευθύνθηκαν  ειδικές  συστάσεις  για το σκοπό  αυτό . Η ευελιξία  αυξήθηκε  στα περισσότερα  κράτη  
µέλη, ιδίως  µε την επέκταση  των δυνατοτήτων  για εφαρ µογή ευέλικτων  ωραρίων  εργασίας  που να 
βελτιώνουν  τη σχέση  µεταξύ  επαγγελ µατικής  και οικογενειακής  ζωής . Παράλληλα  ενισχύθηκε  η 
ασφάλεια  της εργασίας , ιδίως  όσον  αφορά  τα ζητήµατα υγείας  και ασφάλειας  στην  οργάνωση  της 
εργασίας . Πάντως , ανεπαρκή  είναι  τα µέτρα που λήφθηκαν  όσον  αφορά  τη νοµοθεσία  περί 
προστασίας  της απασχόλησης  ή τα µέτρα που καθιστούν  τις µη τυποποιη µένες συµβάσεις  πιο 
ελκυστικές  για τους εργαζό µενους .  
 
 29    Πλαίσιο  3: Συνέχεια  που δόθηκε  στις ανά χώρα  συστάσεις  για τις αγορές  εργασίας   
 
Σηµαντικά  µεταρρυθ µιστικά  µέτρα  του 2003 Σύσταση  ανά χώρα  (επέκταση  των γενικών  προσανατολισ µών αριθ. 4-8)  
Ληφθέντα  Προταθέντα  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  ΑΡΙΘ . 4: Να βελτιωθεί  ο συνδυασ µένος αντίκτυπος  (παρότρυνση ) των συστη µάτων  υποχρεωτικών  εισφορών  και παροχών  και να µειωθούν  οι υψηλοί  οριακοί  φορολογικοί  
συντελεστές   
BE: µείωση  των στρεβλώσεων  που προκαλούν  τα συστή µατα υποχρεωτικών  
εισφορών  και παροχών  και οι οποίες  επηρεάζουν  τα κίνητρα  για εργασία   Μείωση  των οριακών  φορολογικών  συντελεστών  για τους 
χαµηλόµισθους  µέσω πιστώσεων  φόρου  που συνδέονται  µε την 
εργασία  Σχεδιάζεται  η λήψη  νέων  µέτρων . 
DK: βελτίωση  των κινήτρων  για απασχόληση , και ιδίως  µεταρρύθ µιση των 
υποχρεωτικών  εισφορών  και των κριτηρίων  επιλεξι µότητας . Μέτρα  για την καθιέρωση  πιο αυστηρών  κριτηρίων  επιλεξι µότητας . Σχεδιάζονται  ορισµένα µέτρα για τη µείωση  των 
οριακών  φορολογικών  συντελεστών  
DE: συνέχιση  της µεταρρύθ µισης των συστη µάτων  υποχρεωτικών  εισφορών  και 
παροχών  για να ενισχυθούν  τα κίνητρα  για εργασία , αποτελεσ µατική  εξάρτηση  της 
χορήγησης  παροχών  από την αναζήτηση  απασχόλησης . Μείωση  των οριακών  φορολογικών  συντελεστών  για τους 
χαµηλόµισθους  των θέσεων  εργασίας  Mini/Midi και του µοντέλου  
Mainz. Εφαρ µογή της µεταρρύθ µισης των επιδο µάτων  
ανεργίας  
EL: βελτίωση  των κινήτρων  για απασχόληση  στην  επίση µη οικονο µία, 
συµπεριλα µβανο µένης της µερικής  απασχόλησης , µέσω της µείωσης  του µη 
µισθολογικού  κόστους  της εργασίας  και της δυνατότητας  µεταφοράς  των 
συνταξιοδοτικών  δικαιω µάτων .    
FR: εφαρ µογή νέου συστή µατος ασφάλισης  κατά  της ανεργίας , 
συµπεριλα µβανο µένων  των αποτελεσ µατικών  κινήτρων  για αναζήτηση  θέσης  
απασχόλησης . Αύξηση  των πιστώσεων  φόρου  που συνδέονται  µε την εργασία , 
µείωση  των οριακών  φορολογικών  συντελεστών  για τους 
χαµηλόµισθους .  
IT: αύξηση  της συµµετοχής  των γυναικών  και των µεγαλύτερης  ηλικίας  
εργαζο µένων  στο εργατικό  δυνα µικό· αύξηση  των πόρων  και της 
αποτελεσ µατικότητας  του συστή µατος επιδο µάτων  ανεργίας  και κοινωνικής  
ασφάλισης .  Ορισ µένη µείωση  των οριακών  φορολογικών  συντελεστών  για τους 
χαµηλόµισθους .  
NL: συνέχιση  της µεταρρύθ µισης του συστή µατος παροχών , ιδίως  όσον  αφορά  τα 
κριτήρια  επιλεξι µότητας  και τις προϋποθέσεις  ένταξης  σε αυτό , καθώς  και την 
µεταρρύθ µιση του συστή µατος αναπηρικών  συντάξεων . Αυστηρότερα  κριτήρια  επιλεξι µότητας  για ένταξη  στο σύστη µα 
ασφάλισης  κατά  της ανεργίας ·   
AT: βελτίωση  της σύνδεσης  µεταξύ  επιπέδου  συντάξεων  και εισφορών  και 
αύξηση  του ποσοστού  συµµετοχής  των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων .  Σχεδιάζονται  νέα µέτρα για τη µείωση  των οριακών  
φορολογικών  συντελεστών . 
FI: βελτίωση  των κινήτρων  για εργασία  στο πλαίσιο  των συστη µάτων  εισφορών  
και παροχών  και βελτίωση  των κριτηρίων  επιλεξι µότητας , ιδίως  για τους 
µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένους .  Σχεδιάζονται  νέα µέτρα για τη µείωση  των οριακών  
φορολογικών  συντελεστών . 
UK: βελτίωση  των κινήτρων  για εργασία , ιδίως  µε τη µεταρρύθ µιση των 
επιδο µάτων  ασθενείας  και αναπηρίας .  Αύξηση  των πιστώσεων  φόρου  που συνδέονται  µε την εργασία .  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  ΑΡΙΘ . 5: Τα κράτη  µέλη µεριµνούν  ώστε  στο πλαίσιο  των µηχανισ µών µισθολογικών  διαπραγ µατεύσεων  η αµοιβή να συνδέεται  µε την παραγωγικότητα , λαµβάνοντας  υπόψη  τις 
διαφορές  παραγωγικότητας  ανάλογα  µε τις δεξιότητες  και τις επικρατούσες  συνθήκες  στις τοπικές  αγορές  εργασίας  
DE: µεταρρύθ µιση στους  µισθούς  ώστε  να αντικατοπτρίζονται  οι διαφορές  
παραγωγικότητας , µέσω επανεξέτασης  της «αρχής  της ευνοϊκότερης  ρύθµισης». Μείωση  του ελάχιστου  µισθού  στον  κατασκευαστικό  τοµέα της 
Ανατολικής  Γερµανίας . Εξετάζεται  η εφαρ µογή της «αρχής  της 
ευνοϊκότερης  ρύθµισης». 
EL: µεταρρύθ µιση στις µισθολογικές  διαπραγ µατεύσεις  ώστε  οι µισθοί  να 
αντικατοπτρίζουν  τις διαφορές  παραγωγικότητας .   
ES: µεταρρύθ µιση του τρόπου  διαµόρφωσης  των µισθών  ώστε  να 
αντικατοπτρίζονται  οι διαφορές  παραγωγικότητας  και προοδευτική  κατάργηση  
των διατάξεων  των συλλογικών  συµβάσεων  που αφορούν  την τιµαριθµική 
αναπροσαρ µογή.  Συµφωνία  για τις κατευθύνσεις  των διαπραγ µατεύσεων  κατώτερου  
επιπέδου  και αυξήσεις  που να αντικατοπτρίζουν  την 
παραγωγικότητα .  
IE: Οι κοινωνικοί  εταίροι  να συµφωνήσουν  ώστε  οι µισθοί  να διαµορφώνονται  σε 
συνάρτηση  µε τις διαφορές  παραγωγικότητας  και δεξιοτήτων .   
IT: Ο καθορισ µός των µισθών  να γίνεται  σε πιο αποκεντρω µένη βάση  ώστε  να 
αντικατοπτρίζονται  καλύτερα  η παραγωγικότητα  και οι δεξιότητες .   
PT: ενθάρρυνση  της µισθολογικής  συγκράτησης  ώστε  οι σχετικές  αυξήσεις  να 
λαµβάνουν  υπόψη  την παραγωγικότητα  και τις δεξιότητες .  Προτείνεται  «κοινωνικό  σύµφωνο » για την 
συγκράτηση  των µισθών  και τις συλλογικές  
συµβάσεις . 
FI: µεταρρύθ µιση των συλλογικών  διαπραγ µατεύσεων  ώστε  οι διαφορές  
παραγωγικότητας  να αντικατοπτρίζονται  καλύτερα  στους  µισθούς .   
   
 
 30     
 
Πλαίσιο  3: Συνέχεια  που δόθηκε  στις ειδικές  ανά χώρα  συστάσεις  για τις αγορές  εργασίας   
 
Σηµαντικά  µεταρρυθ µιστικά  µέτρα  το 2003   
Ληφθέντα  Προταθέντα  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  6: Τα κράτη  µέλη πρέπει  να αναθεωρήσουν  τις ρυθµίσεις που διέπουν  την αγορά  εργασίας , µέσω ιδίως  της χαλάρωσης  της υπερβολικά  αυστηρής  νοµοθεσίας  για την προστασία  της 
απασχόλησης  και της επανεξέτασης  των ρυθµίσεων  που αφορούν  τις συµβάσεις  εργασίας , και να προωθήσουν  µια πιο ευέλικτη  και καινοτό µο οργάνωση  της εργασίας , µε ταυτόχρονο  σεβασ µό του ρόλου  των 
κοινωνικών  εταίρων  σύµφωνα  µε τις εθνικές  πρακτικές  
DE: περαιτέρω  µείωση  των ρυθµιστικών  και διοικητικών  υποχρεώσεων , µέσω 
ιδίως  της µείωσης  του πραγ µατικού  βαθµού προστασίας  της απασχόλησης .  Χαλάρωση  της νοµοθεσίας  για την προστασία  της απασχόλησης  στις 
µικρές  επιχειρήσεις · εισαγωγή  ορισµένου βαθµού ευελιξίας  στα 
κοινωνικά  κριτήρια  που χρησι µοποιούνται  για τις απολύσεις .   
EL: καλύτερη  ισορροπία  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας · εκσυγχρονισ µός της 
οργάνωσης  της εργασίας · αναθεώρηση  της εργατικής  νοµοθεσίας .    
ES: περαιτέρω  µεταρρύθ µιση της νοµοθεσίας  για την προστασία  της 
απασχόλησης  µε σκοπό  τη µείωση  του κατακερ µατισµού της αγοράς  εργασίας  
µεταξύ  των διαφόρων  ειδών  εργασιακών  συµβάσεων .    
IT: περαιτέρω  µεταρρύθ µιση της νοµοθεσίας  για την προστασία  της απασχόλησης  
και µείωση  του κατακερ µατισµού της αγοράς  εργασίας  µεταξύ  των διαφόρων  
ειδών  εργασιακών  συµβάσεων  και µεγεθών  επιχειρήσεων .    
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  ΑΡΙΘ . 7: Τα κράτη  µέλη πρέπει  να προάγουν  την κινητικότητα  της απασχόλησης , τόσο  από γεωγραφική  άποψη  (εντός  και µεταξύ  των χωρών ) όσο και από επαγγελ µατική  άποψη , 
διευκολύνοντας  ιδίως  την αναγνώριση  των δεξιοτήτων  και τη µεταφορά  των συνταξιοδοτικών  δικαιω µάτων  και των δικαιω µάτων  κοινωνικής  ασφάλισης , καταργώντας  τα εµπόδια  στην  κινητικότητα  τα 
οποία  συνδέονται  µε την αγορά  στέγης , και ενθαρρύνοντας  την δια βίου µάθηση .  
ES: να συνεχιστεί  η διευκόλυνση  της γεωγραφικής  κινητικότητας , ιδίως  µε την 
κατάργηση  των φορολογικών  στρεβλώσεων , τη βελτίωση  των συνθηκών  στην  
αγορά  ενοικίασης  κατοικιών  και τη µεγαλύτερη  διαθεσι µότητα  οικοπέδων  προς  
ανέγερση  κατοικιών .  Μεταρρυθ µίσεις  στην  αγορά  ενοικίασης  κατοικιών  και στα 
συστή µατα παροχών  ώστε  να ενθαρρυνθεί  η αποδοχή  θέσεων  
απασχόλησης  που συνεπάγονται  αλλαγή  τόπου  κατοικίας · προώθηση  
της περιφερειακής  κινητικότητας  στο γεωργικό  τοµέα.  Μέτρα  που διευκολύνουν  την αναζήτηση  σπιτιού  
και η αλλαγή  κατοικίας . Νέες  µέθοδοι  συντονισ µού 
στο πλαίσιο  του κρατικού  οργανισ µού για την 
απασχόληση .  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  ΑΡΙΘ . 8: Τα κράτη  µέλη, βασιζό µενα σε ακριβείς  µελέτες  επιπτώσεων , πρέπει  να διασφαλίσουν  την εφαρ µογή αποτελεσ µατικών  ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας , µε 
ιδιαίτερη  προσοχή  στα άτοµα µε τις µεγαλύτερες  δυσχέρειες  επανένταξης  στην  αγορά  εργασίας .  
DE: να συνεχιστεί  η βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  των ενεργητικών  
πολιτικών  για την αγορά  εργασίας , ιδίως  όσον  αφορά  τη συνδρο µή στην  
αναζήτηση  θέσεων  απασχόλησης . Βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  και 
καλύτερη  στοχοθέτηση  των πληθυσ µιακών  οµάδων .  Συγχώνευση  των επιδο µάτων  ανεργίας  και κοινωνικής  βοήθειας  
στο πλαίσιο  του δηµόσιου  οργανισ µού για την απασχόληση . Hartz III για τη µείωση  του ποσοστού  ανεργίας : 
αύξηση  της αναλογίας  των κοινωνικών  λειτουργών  
από 410:1 σε 75:1 
 
 31    Το ζήτηµα της πιο ευέλικτης  οργάνωσης  εργασίας  τέθηκε  κυρίως  στο πλαίσιο  των κοινωνικών  
διαλόγων  σε εθνικό  επίπεδο . Το 2003 συνάφθηκαν  συµφωνίες  για την ευελιξία  του χρόνου  
εργασίας  (∆ανία , Κάτω  Χώρες  και Σουηδία ) και για τον εκσυγχρονισ µό της οργάνωσης  της 
εργασίας  στο δηµόσιο τοµέα (Ισπανία ). Η Γαλλία , η Ιρλανδία , οι Κάτω  Χώρες  και η Πορτογαλία  
σχεδιάζουν  αναθεώρηση  της νοµοθεσίας  τους. Το Ηνωµένο Βασίλειο  θέσπισε  αρχές  για την 
καλύτερη  ποιότητα  των µελλοντικών  ρυθµίσεων . Η Γαλλία  θέσπισε  νοµοθετικές  διατάξεις  για πιο 
ευέλικτη  εφαρ µογή της "εβδο µάδας  των 35 ωρών ". Πολλά  κράτη  µέλη (ιδίως  η Ιρλανδία  και οι 
Κάτω  Χώρες ) εξετάζουν  επίσης  τους τρόπους  προσαρ µογής των εργασιακών  πρακτικών  στις 
µελλοντικές  εξελίξεις , όπως  π.χ. τους τρόπους  για την καλύτερη  δυνατή  αξιοποίηση  των 
δυνατοτήτων  που προσφέρει  η ηλεκτρονική  εργασία . Πολλές  χώρες  (όπως  η Ιρλανδία , οι Κάτω  
Χώρες  και το Ηνωµένο Βασίλειο ) έλαβαν  µέτρα που βελτιώνουν  το συνδυασ µό επαγγελ µατικής  
και οικογενειακής  ζωής  µέσω αυξη µένων  δικαιω µάτων  γονικής  άδειας  ή/και άδειας  ανατροφής .  
Λίγες  µόνο χώρες  ασχολήθηκαν  το 2003 µε τις συµβάσεις  εργασίας  και τη νοµοθεσία  για την 
προστασία  της απασχόλησης . Στην  Πορτογαλία , ο νέος εργατικός  κώδικας  προβλέπει  αύξηση  της 
διάρκειας  των συµβάσεων  ορισµένου χρόνου , µεγαλύτερη  ευελιξία  των ωραρίων , µηχανισ µούς 
ελέγχου  των αδικαιολόγητων  απουσιών  από την εργασία  καθώς  και µέτρα για την προώθηση  της 
επαγγελ µατικής  κινητικότητας . Η Πορτογαλία  και η Ισπανία  συνέχισαν  τις προσπάθειές  τους για 
µείωση  του υψηλού  ποσοστού  των συµβάσεων  ορισµένου χρόνου . Η Ιταλία  µόλις έθεσε  σε ισχύ 
διάταγ µα για τη µεταρρύθ µιση της αγοράς  εργασίας , το οποίο  προβλέπει  νέες µορφές  «ευέλικτων » 
συµβάσεων · δεν θίγεται  όµως η νοµοθεσία  για την προστασία  της απασχόλησης . Τέλος , η Γερµανία 
παρουσίασε  προτάσεις  για πιο ευέλικτη  εφαρ µογή των κοινωνικών  κριτηρίων  για τον 
προσδιορισ µό των εργαζο µένων  που θα απολύονται  πρώτοι  σε περίπτωση  µείωσης  προσωπικού · οι 
προτάσεις  αυτές  συµπεριλα µβάνουν  και µέτρα που καθιστούν  τη νοµοθεσία  περί προστασίας  της 
απασχόλησης  λιγότερο  περιοριστική  για τις µικρές  επιχειρήσεις .  
Ορισ µένα κράτη  µέλη ενθαρρύνουν  τη γεωγραφική  κινητικότητα , ενώ τα περισσότερα  
καταβάλλουν  προσπάθειες  για να προωθήσουν  την επαγγελ µατική  κινητικότητα   
Οι περιφερειακές  ανισότητες , οι οποίες  συχνά  συνοδεύονται  από ανεργία  και ελλείψεις  δεξιοτήτων , 
εξακολουθούν  να υπογρα µµίζουν  την ανάγκη  προώθησης  της γεωγραφικής  και επαγγελ µατικής  
κινητικότητας . Στην  Ισπανία  απευθύνθηκε  σύσταση  για την κατάργηση  των εµποδίων  που 
τίθενται  στη γεωγραφική  κινητικότητα .  
Ορισ µένα κράτη  µέλη έλαβαν  µέτρα για να ενθαρρύνουν  τη γεωγραφική  κινητικότητα . Η διάδοση  
πληροφοριών  για τις κενές  θέσεις  απασχόλησης  βελτιώνεται  µέσω της συνεργασίας  των κρατών  
µελών  και της χρησι µοποίησης  της τεχνολογίας  των πληροφοριών . Ορισ µένα κράτη  µέλη 
τροποποίησαν  τα εθνικά  τους συστή µατα εισφορών  και παροχών  το 2003 προκει µένου να 
ενισχύσουν  τα κίνητρα  για κινητικότητα  (Γερµανία, Ελλάδα , Ισπανία , Γαλλία  και Σουηδία ). Το 
Βέλγιο  και η Ισπανία  ανέλαβαν  πρωτοβουλίες  για να εξαλείψουν  τις ακαµψίες στην  αγορά  στέγης .  
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη συνέχισαν  να προωθούν  τη δια βίου µάθηση  και να ενθαρρύνουν  την 
επαγγελ µατική  κινητικότητα . Ορισ µένα υιοθέτησαν  πρόσφατα  ή προτίθενται  να υιοθετήσουν  µέτρα 
που θα διευκολύνουν  την αναγνώριση  των άτυπων  δεξιοτήτων . Η ∆ανία  έλαβε  νέα µέτρα στον  
τοµέα της κατάρτισης  προκει µένου να αντιµετωπίσει  τις προβλεπό µενες ελλείψεις  ειδικευ µένου 
εργατικού  δυνα µικού. Το Βέλγιο  αύξησε  τις προσπάθειές  του για την αντιµετώπιση  των γλωσσικών  
εµποδίων .  
 
 32    Οι εξατο µικευµένες προσεγγίσεις  γενικεύονται , αλλά  εξακολουθούν  να αποτελούν  εξαίρεση  οι 
περιπτώσεις  ανασχεδιασ µού των ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  µετά από 
διενέργεια  σχετικής  αξιολόγησης .  
Οι ενεργητικές  πολιτικές  για την αγορά  εργασίας  (ΕΠΑΕ ) αποτελούν  σηµαντικό  µέσο για την 
αποκατάσταση  της απασχόλησης  και την αποτροπή  της µακροχρόνιας  ανεργίας . Πάντως , οι 
πολιτικές  αυτές  πρέπει  να ευνοούν  «το σωστό  µέτρο, στη σωστή  στιγµή, υπέρ  του σωστού  
προσώπου ». Στη Γερµανία απευθύνθηκε  ειδική  σύσταση  να αυξήσει  την αποτελεσ µατικότητα  των 
ενεργητικών  της πολιτικών  για την αγορά  εργασίας . Παρότι  γενικεύονται  οι εξατο µικευµένες 
προσεγγίσεις , οι αξιολογήσεις  δεν διενεργούνται  συστη µατικά  ή τα ευρή µατά τους δεν 
χρησι µοποιούνται  για την κριτική  ανάλυση  των προγρα µµάτων  και το µεταγενέστερο  
ανασχεδιασ µό τους.  
Ολοένα  και περισσότερο  συνειδητοποιείται  η αναποτελεσ µατικότητα  των ΕΠΑΕ , η οποία  
επιβεβαιώνεται  από αυστηρές  αξιολογήσεις · ωστόσο , ορισµένα µόνο κράτη  µέλη προσάρ µοσαν  τις 
πολιτικές  αυτές  το 2003 ή ανακοίνωσαν  την πρόθεσή  τους να το πράξουν . Π.χ. η ∆ανία  
εγκατέλειψε  τον προηγού µενο φιλόδοξο  στόχο  όσον  αφορά  την ενεργοποίηση , για να εστιάσει  
περισσότερο  τις προσπάθειές  της στις δραστηριότητες  εξεύρεσης  εργασίας  ενώ παράλληλα  
σχεδιάζει  να εξορθολογίσει  τα µέσα που διατίθενται  στην  υπηρεσία  απασχόλησης . Οι προσπάθειες  
της Σουηδίας  εστιάζονται  στην  απλούστευση  της διάρθρωσης  των προγρα µµάτων . Η Ιρλανδία  
εγκαταλείπει  προοδευτικά  τα προγρά µµατα απασχόλησης  και υιοθετεί  µέτρα που εστιάζονται  στην  
απασχολησι µότητα , ενώ στις Κάτω  Χώρες  οι «υπηρεσίες  επανένταξης » αµείβονται  σε συνάρτηση  
µε τα σχετικά  επιτευχθέντα  αποτελέσ µατα.  
Η πρόοδος  είναι  µεγαλύτερη  όσον  αφορά  τον εστιασ µό των µέτρων  στα άτοµα µε τις µεγαλύτερες  
δυσκολίες  εξεύρεσης  θέσης  απασχόλησης . Ο έγκαιρος  προσδιορισ µός των αναγκών  των προσώπων  
που αναζητούν  θέσεις  απασχόλησης  και, όπου  είναι  απαραίτητο , µία εξατο µικευµένη προσφορά  
στο πλαίσιο  ενός ενεργητικού  προγρά µµατος, αποτελούν  πλέον  πραγ µατικότητα  ή σχεδιάζονται  
στα περισσότερα  κράτη  µέλη. Στο πλαίσιο  αυτό , οι δραστηριότητες  εξεύρεσης  θέσης  εργασίας  
διαδρα µατίζουν  αυξη µένο ρόλο . Οι άνεργοι  µε καλές  προοπτικές  απασχόλησης  διοχετεύονται  
ολοένα  και περισσότερο  προς  µηχανισ µούς αυτοεξυπηρέτησης . Στη Γερµανία, η κυβέρνηση  
πρότεινε  να απλουστευθεί  η διαχείριση  των παροχών , γεγονός  που θα ελευθερώσει  πρόσθετους  
πόρους  για τις δραστηριότητες  εξεύρεσης  εργασίας . Το µέτρο αυτό  αναµένεται  επίσης  να βελτιώσει  
την αποτελεσ µατικότητα , π.χ. µη ενθαρρύνοντας  πλέον  τους οργανισ µούς τοπικής  αυτοδιοίκησης  
να προτείνουν  ενεργητικό  µέτρο µε αποκλειστικό  σκοπό  να επιτρέψουν  σε έναν συµµετέχοντα  να 
λάβει  εκ νέου τα επιδό µατα ανεργίας . Τα περισσότερα  κράτη  µέλη σχεδιάζουν  να βελτιώσουν  τη 
συνεργασία  µεταξύ  των διαφόρων  φορέων  που εµπλέκονται  στις δραστηριότητες  εξεύρεσης  
εργασίας , στην  κατάρτιση  και στη διαχείριση  των παροχών , συγκεντρώνοντας  σε ορισµένες 
περιπτώσεις  τους διάφορους  παρόχους  υπηρεσιών  σε µία "ενιαία  θυρίδα ".  
2.2.2 Οι οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις δεν αντικατοπτρίζονται  στα στοιχεία  που αφορούν  την 
αύξηση  της παραγωγικότητας   
Οι προσπάθειες  οικονο µικής µεταρρύθ µισης που περιγράφονται  στους  ΓΠΟΠ  2003-05 
αποσκοπούν  στο να ενισχύσουν  το µακροπρόθεσ µο αναπτυξιακό  δυνα µικό της οικονο µίας της ΕΕ. 
Το ζήτηµα αυτό  πρέπει  να εξεταστεί  λαµβάνοντας  υπόψη  τη διαφορετική  εξέλιξη  της απασχόλησης  
και της αύξησης  της παραγωγικότητας  στην  ΕΕ κατά  τα τελευταία  αυτά  έτη. Σε σύγκριση  µε το 
πρώτο  εξάµηνο του 1990, η περίοδος  1996-2002 χαρακτηρίστηκε  από σηµαντική  αύξηση  της 
συνεισφοράς  του εργατικού  δυνα µικού στην  άνοδο  του ΑΕΠ  στην  ΕΕ, η οποία  ωστόσο  
αντισταθ µίστηκε  εν µέρει από τη µειωµένη συνεισφορά  της παραγωγικότητας  της εργασίας . 
Συγκριτικά , οι ΗΠΑ  κατόρθωσαν  να συνδυάσουν  τα εξαιρετικά  αποτελέσ µατα στον  τοµέα της 
 
 33    απασχόλησης  µε την επιτάχυνση  του ρυθµού αύξησης  της παραγωγικότητας  της εργασίας , γεγονός  
που οδήγησε  σε άνοδο  του ΑΕΠ  µεγαλύτερη  κατά  µία εκατοστιαία  µονάδα  σε σχέση  µε εκείνη  της 
ΕΕ στη διάρκεια  της περιόδου  1996-2003. 
Το χάσµα παραγωγικότητας  της εργασίας  διευρύνθηκε  µεταξύ  ΕΕ και ΗΠΑ  ... 
Ο ρυθµός αύξησης  παραγωγικότητας  της εργασίας  ανά εργαζό µενο επιβραδύνθηκε  στην  ΕΕ, και 
από 1,9% κατά  το πρώτο  ήµισυ της δεκαετίας  ’90 υποχώρησε  στο 1,3% κατά  το δεύτερο  ήµισυ της 
δεκαετίας  αυτής . Έκτοτε , η ετήσια  αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  κυµάνθηκε  µεταξύ  
0,5% και 1%, αντικατοπτρίζοντας  αρχικά  µία αυξη µένη ανθεκτικότητα  της αγοράς  εργασίας  στην  
οικονο µική επιβράδυνση , µε συνεχή  (παρότι  µέτρια ) άνοδο  της απασχόλησης . Η εµπειρία  στην  ΕΕ 
είναι  πολύ  διαφορετική  από εκείνη  των ΗΠΑ , όπου  οι ρυθµοί αύξησης  της παραγωγικότητας  της 
εργασίας  επανήλθαν  σε επίπεδα  της τάξης  του 2% ή και περισσότερο . Εποµένως , το χάσµα 
παραγωγικότητας  µε τις ΗΠΑ  διευρύνθηκε , δεδοµένου ότι η παραγωγικότητα  ανά ώρα εργασίας  
στην  ΕΕ είναι  χαµηλότερη  κατά  12% σε σχέση  µε εκείνη  των ΗΠΑ . Σ’ αυτό  το χάσµα 
παραγωγικότητας  οφείλεται  πλέον  το 40% της διαφοράς  µεταξύ  του κατά  κεφαλήν  ΑΕΠ  της ΕΕ 
και εκείνου  των ΗΠΑ  (το ευρωπαϊκό  κατά  κεφαλή  ΑΕΠ  ανερχόταν  το 2000 στο 72% του κατά  
κεφαλή  ΑΕΠ  των ΗΠΑ ). 
∆ιάγρα µµα 9: Κατά  κεφαλή  ΑΕΠ  2003 (ΗΠΑ =100)
04080120160
LU US IE DK AT NL BE UK FI IT DE SE FR EU
15ES EL PT
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής  (διαρθρωτικός  δείκτης  αριθ. α1). 
…αλλά  ο µέσος  όρος  για την ΕΕ συγκαλύπτει  τις σηµαντικές  διαφορές  µεταξύ  των κρατών  
µελών   
Οι διαφορές  είναι  σηµαντικές  όσον  αφορά  τα επίπεδα  και τους ρυθµούς αύξησης  της ωριαίας  
παραγωγικότητας  µεταξύ  των κρατών  µελών  (βλ. διάγρα µµα 10). Ήδη ξεκινώντας  από ένα 
ικανοποιητικό  επίπεδο , η ωριαία  παραγωγικότητα  της εργασίας  συνέχισε  να αυξάνει  µε σχετικά  
ταχύ ρυθµό στη ∆ανία , την Ιρλανδία  και τη Γαλλία . Στη Γαλλία , το αποτέλεσ µα αυτό  µπορεί  να 
συνδυαστεί  µε την καθιέρωση  της εβδο µάδας  εργασίας  35 ωρών , δεδοµένου ότι η αύξηση  της 
παραγωγικότητας  της εργασίας  ανά εργαζό µενο ήταν  χαµηλότερη  από το µέσο όρο της ΕΕ. Τα 
επίπεδα  παραγωγικότητας  στην  Ελλάδα  και το Ηνωµένο Βασίλειο  συνέχισαν  να προσεγγίσουν  το 
µέσο όρο της ΕΕ. Αντίθετα , στην  Ισπανία  και στην  Πορτογαλία  η παραγωγικότητα  υποχώρησε  
περαιτέρω . Τα σχετικά  επίπεδα  παραγωγικότητας  µειώθηκαν  επίσης  στην  Ιταλία  και στις χώρες  
Μπενελούξ .  
 
 34    ∆ιάγρα µµα 10: Εξέλιξη  της ωριαίας  παραγωγικότητας  
(2000-2002)
ATBEDEDK
ESFIFRELIE
IT
LUNL PT SEUK
EU-15US
JP
-10123456
50 70 90 110 130 150
Επίπεδο  ωριαίας  παραγωγικότητας  το 2002 (ΠΑ∆, ΕΕ15=100)Ετήσιος  µέσος  δείκτης  
πραγ µατικής  αύξησης  της 
ωριαίας  παραγωγικότητας  2000-
2002 %
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής . 
Η επιδείνωση  του ρυθµού αύξησης  της παραγωγικότητας  της εργασίας  στην  ΕΕ µπορεί  να 
αποδοθεί  εξίσου  στην  επιβράδυνση  των επενδύσεων  και της τεχνολογικής  προόδου … 
H παραγωγικότητα  αποτελεί  αναµφίβολα  ένα ακανθώδες  θέµα, αφού  από τα µέσα της δεκαετίας  
του 1990 η ΕΕ έχει χάσει  πλέον  την επί µακρόν  καθιερω µένη υπεροχή  της όσον  αφορά  την αύξηση  
της παραγωγικότητας  της εργασίας . Η κάµψη του ρυθµού αύξησης  της παραγωγικότητας  από το 
πρώτο  µισό της δεκαετίας  του 1990 µπορεί  να αποδοθεί  κατά  το ένα ήµισυ στη µείωση  της 
συµβολής  που είχε η εµβάθυνση  του κεφαλαίου , και κατά  το άλλο  ήµισυ στην  επιδείνωση  της 
συνολικής  παραγωγικότητας  των συντελεστών  παραγωγής . Παρόλο  που οι επενδύσεις  σε ΤΠΕ  
είχαν  θετικά  αποτελέσ µατα, η συµβολή  τους στην  αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  
περιορίζεται  στο ήµισυ µόνο της αντίστοιχης  των Ηνωµένων  Πολιτειών . Αυτό  οφείλεται  κυρίως  
στη µικρότερη  χρήση  και τη βραδύτερη  διάδοση  αυτών  των τεχνολογιών  σε ορισµένους  τοµείς 
υπηρεσιών , συµπεριλα µβανο µένων  ιδίως  των τοµέων των χρηµατοπιστωτικών  υπηρεσιών  και της 
διανο µής. Αυτό  υπογρα µµίζει την ανάγκη  αύξησης  του δυνα µισµού και των επενδύσεων  των 
επιχειρήσεων , ιδίως  σε ΤΠΕ . Αυτό  µπορεί  να επιτευχθεί  µόνο µε µια στρατηγική  µεταρρύθ µισης µε 
στόχο  τη βελτίωση  του κανονιστικού  περιβάλλοντος , την προώθηση  της ενοποίησης  και της 
αποτελεσ µατικότητας  των αγορών , την τόνωση  της µετάδοσης  των ΤΠΕ  και την αύξηση  των 
επενδύσεων  σε ανθρώπινο  κεφάλαιο  και Ε&Α.  
 
 35     
Πίνακας  3 : ∆απάνες  για ακαθάριστες  επενδύσεις  παγίου  κεφαλαίου , εκπαίδευση  και Ε&Α στην  ΕΕ 
 (ως ποσοστό  του ΑΕΠ ) 
 Μέσος  όρος  
1991-1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 
Συνολικές  επενδύσεις  20,5 19,6 19,4 19,9 20, 2 20,6 20,2 19,4 19,1 
Ιδιωτικές  επενδύσεις  17,6 17,1 17,2 17,6 17, 9 18,3 17,9 17,2 16,7 
∆ηµόσιες  επενδύσεις  2,9 2,5 2,2 2,3 2, 3 2,3 2,3 2,2 2,4 
Εκπαίδευση    5,2 5,0 5,0 5,0 4,9 5,1   
Ε&Α 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7    
Πηγές : Για τις επενδύσεις : βάση  δεδοµένων  AMECO Γ∆ ECFIN· για τις δηµόσιες  δαπάνες  στην  εκπαίδευση : Eurostat και 
ταξινό µηση COFOG για το 2001 · για τις δηµόσιες  δαπάνες  σε Ε&Α: ΟΟΣΑ . 
…και οι πρόσφατες  εξελίξεις  όσον  αφορά  τις επενδύσεις  και τις δαπάνες  των επιχειρήσεων  σε 
ΤΠ, Ε&Α και την εκπαίδευση  δεν είναι  πολύ  ενθαρρυντικές . 
Λόγω  των αποτελεσ µάτων  του οικονο µικού κύκλου , οι επενδύσεις  των επιχειρήσεων  ως ποσοστό  
του ΑΕΠ  στην  ΕΕ µειώθηκαν  από 18,3% το 2000 σε 17,2% το 2002 (βλ. πίνακα  3). Αυτό  οδήγησε  
σε µείωση  των συνολικών  ακαθάριστων  επενδύσεων  παγίου  κεφαλαίου  (από 20,6% το 2000 σε 
19.1% το 2003) παρά  το γεγονός  ότι οι δηµόσιες  δαπάνες  παρέ µειναν  σχετικά  σταθερές  (σε 2,2-
2,4% του ΑΕΠ ) κατά  τα τελευταία  έτη. Οι δείκτες  των δαπανών  στον  τοµέα των ΤΠ, της Ε&Α και 
της εκπαίδευσης  δεν µεταβλήθηκαν  παρά  ελάχιστα . Σύµφωνα  µε τις οικονο µικές προβλέψεις  της 
Επιτροπής  (φθινόπωρο  2003), οι επενδύσεις  των επιχειρήσεων  προβλέπεται  να παρουσιάσουν  
ανάκα µψη το 2004 και 2005, µε την προϋπόθεση  ότι θα έχουν  δηµιουργηθεί  οι κατάλληλες  γενικές  
συνθήκες  που ευνοούν  τις επενδύσεις  και την ανάπτυξη  των επιχειρήσεων . Οι πρόσφατες  
προσπάθειες  για τη µείωση  των ρυθµιστικών  υποχρεώσεων  που επιβάλλονται  στις επιχειρήσεις  
αναµένεται  να έχουν  θετική  συµβολή  προς  την κατεύθυνση  αυτή . Επίσης  θετική  συµβολή  στις 
δαπάνες  για ΤΠ αναµένεται  να έχει η µεταρρύθ µιση του ρυθµιστικού  πλαισίου . Αν συγκρίνου µε τα 
ποσοστά  επενδύσεων  µεταξύ  των διαφόρων  χωρών4, διαπιστώνεται  ότι οι χώρες  µε χαµηλά επίπεδα  
κανονιστικών  ρυθµίσεων  είχαν  εν γένει  µεγαλύτερη  επιτυχία  στην  υιοθέτηση  νέων  τεχνολογιών  µε 
τη µορφή  επενδύσεων  σε ΤΕΠ .  
Παρά  τις πολυάριθ µες επιτυχίες  της, η εσωτερική  αγορά  εξακολουθεί  να µην λειτουργεί  όπως  θα 
έπρεπε . Μετά  από µια σειρά  ετών  σταθερής  προόδου  κατά  τη διάρκεια  της δεκαετίας  του 1990, 
ορισµένοι βασικοί  δείκτες  σχετικά  µε την ολοκλήρωση  της εσωτερικής  αγοράς  εµφανίζουν  
δυσµενή εξέλιξη . Οι συναλλαγές  µεταξύ  των κρατών  µελών  της ΕΕ παρα µένουν  σχεδόν  στάσι µες, 
αναπτυσσό µενες κατά  ποσοστό  χαµηλότερο  του 3% ετησίως  κατά  τη διάρκεια  της τελευταίας  
                                                 
4 Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  (2003), « Συνιστώσες  αύξησης  της παραγωγικότητας : προοπτικές  για το σύνολο  της 
οικονο µίας και τους επιµέρους  τοµείς», κεφάλαιο  2 της «Επισκόπησης  της οικονο µίας της ΕΕ για το 2003». 
 
 36     τριετίας , ενώ η διασπορά  των επιπέδων  τιµών µεταξύ  των κρατών  µελών  το 2001 δεν διαφέρει  από 
εκείνη  που παρατηρήθηκε  το 1998 ή 1999.  
Σε αυτό  το πλαίσιο , οι ΓΠΟΠ  2003-05 συνιστούσαν  στα κράτη  µέλη: 
9. να ενισχύσουν  τον ανταγωνισ µό στις αγορές  αγαθών  και υπηρεσιών · 
10. να επιταχύνουν  την ενοποίηση  των κεφαλαιαγορών  της ΕΕ και να διασφαλίσουν  τη 
συνεκτική  εφαρ µογή των κανόνων  της ΕΕ και να καταργήσουν  τα εµπόδια  που 
τίθενται  στην  αποτελεσ µατική  οργάνωση  των συστη µάτων  εκκαθάρισης  και 
διακανονισ µού· 
11. να δηµιουργήσουν  περιβάλλον  ευνοϊκό  για την επιχειρη µατικότητα  και τη σύσταση  
και την ανάπτυξη  των ΜΜΕ · 
12. να αποφασίσουν  και να εφαρ µόσουν  µέτρα για την ενίσχυση  των κανόνων  
εταιρικής  διακυβέρνησης  και να βελτιώσουν  τις ισχύουσες  ρυθµίσεις  σε εθνικό  και 
κοινοτικό  επίπεδο  ώστε  να διασφαλιστεί  η αποτελεσ µατικότητα  της διατο µεακής  
και διασυνοριακής  χρηµατοπιστωτικής  εποπτείας  και της διαχείρισης  των 
οικονο µικών  κρίσεων · 
13. να λάβουν  ενεργά  µέτρα για την προώθηση  των επενδύσεων  στον  τοµέα της 
γνώσης , των νέων  τεχνολογιών  και της καινοτο µίας και να επιτύχουν  πρόοδο  προς  
την επίτευξη  του στόχου  για συνολικές  επενδύσεις  σε Ε&Α που αντιπροσωπεύουν  
το 3% του ΑΕΠ · 
14. να αυξήσουν  τη συνεισφορά  του δηµόσιου  τοµέα στην  ανάπτυξη . 
Άνιση  πρόοδος  όσον  αφορά  την τόνωση  του ανταγωνισ µού στις αγορές  αγαθών  και 
υπηρεσιών … 
Ένα κανονιστικό  περιβάλλον  που ενθαρρύνει  τις επενδύσεις  αποτελεί  την προϋπόθεση  που θα 
επιστέψει  στην  οικονο µία της ΕΕ να καταστεί  πιο ανταγωνιστική  και δυνα µική. Έχει αποφασιστική  
σηµασία να εξασφαλιστεί  η εύρυθ µη λειτουργία  της εσωτερικής  αγοράς  και η άσκηση  µιας 
αποτελεσ µατικής  πολιτικής  ανταγωνισ µού. Μετά  την υιοθέτηση  της στρατηγικής  της Λισσαβόνας , 
θεσπίστηκαν  περισσότερα  από 25 νοµοθετικά  µέτρα για την επέκταση  των µεταρρυθ µίσεων  στους  
τοµείς αυτούς  (περιλα µβανο µένου φορολογικού  πακέτου  που αποσκοπούσε  στον  περιορισ µό του 
επιζή µιου φορολογικού  ανταγωνισ µού), αλλά  αρκετές  προτάσεις  (όπως  των οδηγιών  για τα 
επαγγελ µατικά  προσόντα  και τα δικαιώ µατα πνευµατικής  ιδιοκτησίας ) εξακολουθούν  να 
εκκρε µούν ενώπιον  του Συµβουλίου  και του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου . Η Επιτροπή  εξέδωσε  νέες 
προτάσεις  οδηγιών  µε σκοπό  την κατάργηση  και άλλων  εµποδίων  για την ολοκλήρωση  της 
εσωτερικής  αγοράς , και συγκεκρι µένα όσον  αφορά  τα φορολογικά  καθεστώτα  που εφαρ µόζονται  
σε συνδεό µενες επιχειρήσεις  που είναι  εγκατεστη µένες σε διάφορα  κράτη  µέλη, την περαιτέρω  
απλοποίηση  και τον εξορθολογισ µό του ΦΠΑ , καθώς  και την ενηµέρωση  των προσανατολισ µών 
και των κανόνων  χρηµατοδότησης  όσον  αφορά  τα διευρωπαϊκά  δίκτυα . Επίσης , εξέδωσε  πρόταση  
για τη θέσπιση  νοµοθετικού  πλαισίου  για την παροχή  διασυνοριακών  υπηρεσιών  µεταξύ  των 
κρατών  µελών . 
 
 37    Πλαίσιο  4: Συνέχεια  που δόθηκε  στις συστάσεις  ανά χώρα  όσον  αφορά  τις αγορές  αγαθών  
Συστάσεις  ανά χώρα  (επέκταση  του γενικού  προσανατολισ µού αριθ . 9) Σηµαντικά  µεταρρυθ µιστικά  µέτρα  του 2003  
 Ληφθέντα   Προταθέντα  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  9: Τόνωση  του ανταγωνισ µού στις αγορές  προϊόντων  και υπηρεσιών  
BE: Τόνωση  του αποτελεσ µατικού  ανταγωνισ µού στις βιοµηχανίες  δικτύου  και τις τοπικές  
υπηρεσίες . Βελτίωση  του ρόλου  των ρυθµιστικών  αρχών . 
Περαιτέρω  άνοιγ µα του ανταγωνισ µού στις βιοµηχανίες  δικτύου .  
DK: Ενίσχυση  του ανταγωνισ µού στους  τοµείς όπου  είναι  ανεπαρκείς . Πλήρης  ελευθέρωση  της αγοράς  ηλεκτρισ µού. 
Μεταβολές  του νοµοθετικού  πλαισίου  για υπηρεσίες  πληρω µών και 
αναψυκτικά  σε µεταλλικά  κουτιά .Εκκίνηση  σχεδίου  για τον προσδιορισ µό 
των κανονιστικών  φραγ µών του ανταγωνισ µού.  
DE: ∆ηµιουργία  ενός ανταγωνιστικότερου  περιβάλλοντος . Προτάσεις  για τη µεταρρύθ µιση της νοµοθεσίας  ανταγωνισ µού. 
Πρόταση  για τη χαλάρωση  της νοµοθεσίας  σχετικά  µε τον αθέµιτο 
ανταγωνισ µό. Οι προτάσεις  προβλέπεται  να αποκτήσουν  ισχύ νόµου το 2004. 
EL: Τόνωση  του ανταγωνισ µού στον  ενεργειακό  τοµέα. Εισαγωγή  χονδρικής  αγοράς  ηλεκτρισ µού.Άρση  των διοικητικών  
φραγ µών για την είσοδο  στην  αγορά  ηλεκτρισ µού.  
ES: Τόνωση  του αποτελεσ µατικού  ανταγωνισ µού σε τοµείς όπως  η ηλεκτρική  ενέργεια  και το 
λιανικό  εµπόριο  και παρακολούθηση  των εξελίξεων  στην  αγορά  ηλεκτρισ µού. Από τον Ιανουάριο  του 2003, οι πελάτες  µπορούν  να επιλέξουν  τον 
προµηθευτή  ηλεκτρισ µού.Νοµική βάση  για τη θέσπιση  προθεσ µιακής  
αγοράς  ηλεκτρισ µού. Η ολοκλήρωση  της ισπανοπορτογαλικής  αγοράς  ηλεκτρισ µού έχει 
προγρα µµατιστεί  για το 2004. 
FR: Ενίσχυση  του ανταγωνισ µού στις αγορές  ενέργειας .Αύξηση  του ποσοστού  ενσω µάτωσης  των 
οδηγιών  για την εσωτερική  αγορά  και µείωση  του αριθµού των διαδικασιών  παράβασης . Ενσω µάτωση  της οδηγίας  για το αέριο . 
Άνοιγ µα της ενεργειακής  αγοράς  σύµφωνα  µε τις οδηγίες  της ΕΕ. 
Έκτακτο  πρόγρα µµα για την επιτάχυνση  της ενσω µάτωσης . Νοµικός διαχωρισ µός της διαχείρισης  του δικτύου  αγωγών  αερίου  
το 2004. Όσον  αφορά  τον ηλεκτρισ µό, η εκµετάλλευση  του 
δικτύου  µεταφοράς  θα χωριστεί  από νοµική άποψη  από την 
παραγωγή  ηλεκτρισ µού το 2004. 
IE: Ενίσχυση  του ανταγωνισ µού στις βιοµηχανίες  δικτύου  και ορισµένους  άλλους  τοµείς της 
οικονο µίας. Μερική  ολοκλήρωση  της µεταρρύθ µισης του τοµέα της ασφάλισης  
αυτοκινήτων  οχηµάτων . Η αρχή  ανταγωνισ µού επανεξετάζει  τον τοµέα του λιανικού  
εµπορίου  και τους κανόνες  που θεσπίζονται  από τους 
επαγγελ µατικούς  φορείς . 
IT: Ενίσχυση  του πραγ µατικού  ανταγωνισ µού στον  τοµέα των υπηρεσιών , άνοιγ µα των αγορών  
ενέργειας  και βελτίωση  της εφαρ µογής των οδηγιών  για την εσωτερική  αγορά . Πλήρης  ελευθέρωση  του τοµέα του αερίου . Κατάθεση  προτάσεων  στο Κοινοβούλιο  για την µεταρρύθ µιση 
των επαγγελ µατικών  υπηρεσιών . Κατάθεση  στο Κοινοβούλιο  
νόµου για τη µεταρρύθ µιση του ηλεκτρισ µού. 
LU: Πλήρης  εφαρ µογή των µεταρρυθ µίσεων  της νοµοθεσίας  ανταγωνισ µού και µέτρα για να 
εξασφαλιστεί  ότι οι αρχές  ανταγωνισ µού και οι ρυθµιστικές  αρχές  έχουν  επαρκή  βαθµό 
ανεξαρτησίας , πόρους  και εξουσίες . Νέα νοµοθεσία  για τις δηµόσιες  συµβάσεις . Νόµος για την κατάργηση  της παρούσας  νοµοθεσίας  για τις 
προκαθορισ µένες ή ρυθµιζόµενες τιµές και θέσπιση  ανεξάρτητης  
αρχής  ανταγωνισ µού. 
NL: Βελτίωση  του κανονιστικού  πλαισίου  και της εφαρ µογής του. Παρέχεται  µεγαλύτερη  εξουσία  στην  αρχή  ανταγωνισ µού των Κάτω  
Χωρών .  
AT: Αύξηση  των πόρων  της αρχής  ανταγωνισ µού και ενίσχυση  της πραγ µατικής  εφαρ µογής  των 
αποφάσεων  των ρυθµιστικών  αρχών  στον  τοµέα των τηλεπικοινωνιών . Οριακή  αύξηση  των πόρων  της αρχής  ανταγωνισ µού. Σχεδιάζονται  περαιτέρω  αυξήσεις . 
PT: Ενίσχυση  του αποτελεσ µατικού  ανταγωνισ µού στις ελευθερω µένες υπηρεσίες  κοινής  ωφελείας  
και αύξηση  του ποσοστού  ενσω µάτωσης  των οδηγιών  για την εσωτερική  αγορά . Έγκριση  προγρά µµατος αναδιάρθρωσης  του τοµέα του αερίου . 
Κατάργηση  των µακροπρόθεσ µων συµφωνιών  αγοράς  µεταξύ  παραγωγών  
ηλεκτρισ µού και εταιρειών  µεταφοράς  ηλεκτρισ µού.Αύξηση  του 
ποσοστού  ενσω µάτωσης  των οδηγιών  για την εσωτερική  αγορά . Η ολοκλήρωση  της ισπανοπορτογαλικής  αγοράς  ηλεκτρισ µού 
προγρα µµατίζεται  για το 2004.Άνοιγ µα της λιανικής  αγοράς  
ηλεκτρισ µού µέχρι το 2004. Τροποποίηση  του νόµου για τους 
περιορισ µούς του ανταγωνισ µού. 
FI: Άνοιγ µα του ανταγωνισ µού στις βιοµηχανίες  δικτύου  και τις µη εµπορεύσι µες υπηρεσίες . ∆υνατότητα  µεταφοράς  του αριθµού στην  κινητή  τηλεφωνία . 
Τροποποίηση  του νόµου σχετικά  µε τον ηλεκτρισ µό για τη διευκόλυνση  
της αλλαγής  προµηθευτών .  Σύσταση  ενός ινστιτούτου  ανταγωνισ µού. 
Επανεξέταση  των προτάσεων  για τη µεταρρύθ µιση της 
τιµολόγησης  ενεργειακών  προϊόντων  και την τόνωση  του 
ανταγωνισ µού στις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες . 
SE: Άνοιγ µα του ανταγωνισ µού στους  τοµείς όπου  είναι  ανεπαρκής . Εξέταση  της εφαρ µογής της νοµοθεσίας  στον  τοµέα της χωροταξίας  και 
της οικοδό µησης .Σχέδιο  αύξησης  του διασυνοριακού  ανταγωνισ µού στον  
κατασκευαστικό  τοµέα. Νέος  νόµος για την πληροφόρηση  σχετικά  µε τις τιµές. 
Προτάσεις  για την αύξηση  του ανταγωνισ µού στις υπηρεσίες  και 
τις κατασκευαστικές  εργασίες . 
UK: Ενίσχυση  του ανταγωνισ µού σε τοµείς όπως  τα ελεύθερα  επαγγέλ µατα, οι ταχυδρο µικές 
υπηρεσίες  και τα φαρµακεία . Τροποποίηση  των κανόνων  ορισµένων  επαγγελ µατικών  φορέων  για την 
κατάργηση  των αδικαιολόγητων  περιορισ µών του ανταγωνισ µού. Μικρή  χαλάρωση  των περιορισ µών που ισχύουν  για τα 
φαρµακεία . 
 
 38    …ιδίως  λόγω  της µη εφαρ µογής  των συµφωνηθέντων  µέτρων  
Το µέσο ποσοστό  ενσω µάτωσης  από τα κράτη  µέλη των οδηγιών  για την εσωτερική  
αγορά  παρουσίασε  επιδείνωση  από 97,9% το 2002 σε 97,7% το Νοέµβριο του 2003, 
µεταθέτοντας  ακόµη περισσότερο  την επίτευξη  του στόχου  του 98,5% ( ο οποίος  θα 
έπρεπε  να έχει ήδη υλοποιηθεί ). Μόνο  πέντε  κράτη  µέλη, και συγκεκρι µένα η ∆ανία , η 
Ισπανία , η Ιρλανδία , η Φινλανδία  και το Ηνωµένο Βασίλειο , τήρησαν  το στόχο  που είχε 
τεθεί , ενώ σε πέντε  άλλα  κράτη  µέλη – το Βέλγιο , τη Γερµανία, την Ελλάδα , τη Γαλλία  
και το Λουξε µβούργο  – το ποσοστό  ενσω µάτωσης  µειώθηκε  µάλιστα  σε επίπεδο  
χαµηλότερο  του 97%. Εξάλλου , ο αριθµός των διαδικασιών  παράβασης  σχετικά  µε τη 
µη συµµόρφωση  ή την πληµµελή εφαρ µογή της νοµοθεσίας  για την εσωτερική  αγορά  
δεν µειώθηκε  παρά  ελάχιστα . Η Γαλλία  και η Ιταλία  έχουν  ιδιαίτερα  κακές  επιδόσεις  
στον  τοµέα αυτό . Τέλος , ο όγκος  των διασυνοριακών  δηµοσίων  συµβάσεων  
εξακολουθεί  να είναι  πολύ  χαµηλός , παρόλο  που το µερίδιο  των προσκλήσεων  
υποβολής  προσφορών  που δηµοσιεύονται  στην  Επίση µη Εφηµερίδα  παρουσιάζει  
αύξηση . Η Γερµανία εξακολουθεί  να υστερεί  σε σχέση  µε τα άλλα  κράτη  µέλη. 
Ωστόσο , η νοµοθεσία  σχετικά  µε τις δηµόσιες  συµβάσεις  φαίνεται  να έχει θετικά  
αποτελέσ µατα στις διασυνοριακές  συναλλαγές .5 
Λήφθηκαν  µέτρα για τη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  των πολιτικών  
ανταγωνισ µού. Σε επίπεδο  Κοινότητας , το πιο αξιοση µείωτο  µέτρο ήταν  η έκδοση  από 
το Συµβούλιο  ενός νέου κανονισ µού για την εφαρ µογή των κανόνων  για την εφαρ µογή 
των αντιµονοπωλιακών  κανόνων . Με τον κανονισ µό αυτό  θα εξορθολογιστούν  οι 
διαδικασίες , θα βελτιωθεί  ο συντονισ µός µεταξύ  των αρχών  ανταγωνισ µού και θα 
ενισχυθούν  οι εξουσίες  έρευνας  της Επιτροπής . Ορισ µένα κράτη  µέλη (µεταξύ  των 
οποίων  το Βέλγιο , η Αυστρία  και το Ηνωµένο Βασίλειο ) έχουν  λάβει  µέτρα για τη 
βελτίωση  της πραγ µατικής  ανεξαρτησίας  και των αρµοδιοτήτων  των αρχών  
ανταγωνισ µού ή των ρυθµιστικών  αρχών  τους. Το επίπεδο  των τοµεακών  και των ad 
hoc κρατικών  ενισχύσεων  στην  ΕΕ φαίνεται  να έχει σταθεροποιηθεί  σε 0,7% του ΑΕΠ . 
Το άνοιγ µα των αγορών  στις βιοµηχανίες  δικτύου  εξακολουθεί  να παρουσιάζει  
πρόοδο , αλλά  δεν εξασφαλίζει  αναγκαστικά  συνθήκες  αποτελεσ µατικού  ανταγωνισ µού. 
Ακόµη και σε ελευθερω µένες αγορές , το µερίδιο  αγοράς  των πρώην  µονοπωλιακών  
οργανισ µών συχνά  παρα µένει πολύ  υψηλό . Παραδείγ µατος χάρη , στον  τοµέα της 
σταθερής  τηλεφωνίας , το µερίδιο  αγοράς  του ήταν  81% για τοπικές  κλήσεις  και 70% 
για υπεραστικές  κλήσεις  και 62% για διεθνείς  κλήσεις  το 2002. Σε αυτό  το τελευταίο  
τµήµα της αγοράς , τα µερίδια  αγοράς  των πρώην  µονοπωλιακών  οργανισ µών είναι  
σχετικά  υψηλά  στην  Ελλάδα , το Λουξε µβούργο  και την Πορτογαλία . Ωστόσο , οι τιµές 
των υπεραστικών  και των διεθνών  κλήσεων  εξακολουθεί  να µειώνεται  µε αργό  ρυθµό. 
Το νέο κανονιστικό  πλαίσιο  για τις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες , που ισχύει  σε επίπεδο  
ΕΕ από τον Ιούλιο  του 2003, αποσκοπεί  στην  ενίσχυση  του ανταγωνισ µού και τη 
βελτίωση  της ασφάλειας  δικαίου .  
                                                 
5 Έγγραφο  εργασίας  των υπηρεσιών  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής , Γ∆ Εσωτερική  Αγορά  
(πρόκειται  να παρουσιαστεί ): Έκθεση  για τη λειτουργία  των αγορών  δηµοσίων  συµβάσεων  στην  
ΕΕ: οφέλη  από την εφαρ µογή των οδηγιών  της ΕΕ και προκλήσεις  για το µέλλον . Σχεδόν  το 
ήµισυ των επιχειρήσεων  που επιθυ µούν να δραστηριοποιηθούν  στον  τοµέα των δηµοσίων  
συµβάσεων , έχουν  υποβάλει  προσφορές  σε διασυνοριακό  επίπεδο , οι περισσότερες  από τις 
οποίες  έγιναν  µέσω θυγατρικών  που είναι  εγκατεστη µένες στο κράτος  µέλος που δηµοσιεύει  την 
πρόσκληση  υποβολής  προσφορών . Εξάλλου , οι πιθανότητες  υποβολής  επιτυχούς  προσφοράς  
ήταν  παρό µοιες τόσο  για τις εγχώριες  επιχειρήσεις  όσο και για τις αλλοδαπές  θυγατρικές  (30% 
και 35% αντίστοιχα ). 
 
 39    Αντίθετα  µε τις τιµές των τηλεπικοινωνιών , οι τιµές του ηλεκτρισ µού και του αερίου  
δεν εµφανίζουν  σαφή  καθοδική  τάση . Οι τιµές του ηλεκτρισ µού παρουσίασαν  γενική  
αύξηση  το 2003 λόγω  των χαµηλών  βροχοπτώσεων  που οδήγησαν  σε µείωση  της 
υδροηλεκτρικής  παραγωγής  και των ακραίων  καιρικών  συνθηκών . Ωστόσο , ακόµη και 
µε αυτές  τις συνθήκες , οι τιµές δεν είναι  υψηλότερες  από τα επίπεδα  πριν από την 
ελευθέρωση  των αγορών  σε ονοµαστικές  τιµές, ενώ είναι  πολύ  χαµηλότερες  σε 
πραγ µατικές  τιµές. Ωστόσο , στο Βέλγιο , την Ελλάδα , τη Γαλλία  και την Ιρλανδία , το 
µερίδιο  αγοράς  της µεγαλύτερης  επιχείρησης  παραγωγής  ενέργειας  εξακολουθούσε  να 
είναι  90% ή και υψηλότερο  το 2001. Εν τω µεταξύ , οι τιµές του αερίου  είναι , κατά  µέσο 
όρο, περίπου  10% χαµηλότερες  από ό,τι εκείνες  του Ιανουαρίου  2001. Το Συµβούλιο  
εξέδωσε  διάφορες  νοµοθετικές  πράξεις  το 2003 οι οποίες  αναµένεται  να συµβάλουν  
στην  ολοκλήρωση  του ανοίγ µατος της αγοράς  στους  τοµείς αυτούς . Το Ευρωπαϊκό  
Συµβούλιο  της Βαρκελώνης  έθεσε  το Μάρτιο  του 2002 το στόχο  να φθάσουν  τα κράτη  
µέλη, έως το 2005, σε επίπεδο  διασύνδεσης  των δικτύων  ηλεκτρικής  ενέργειας  που 
ισοδυνα µεί µε το 10% της εγχώριας  εγκατεστη µένης παραγωγικής  ικανότητάς  τους. Η 
πρόοδος  για την επίτευξη  του στόχου  αυτού  είναι  πολύ  αργή , δεδοµένου ότι 
πραγ µατοποιήθηκαν  ελάχιστες  µόνο προσθήκες  παραγωγικής  ικανότητας  τα τελευταία  
έτη.  
Σε κοινοτικό  επίπεδο , σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  την ελευθέρωση  των 
σιδηροδρο µικών  µεταφορών . Τον Μάρτιο , το Συµβούλιο  Μεταφορών  κατέληξε  σε 
συµφωνία  για το "δεύτερο  σιδηροδρο µικό πακέτο " µε το οποίο  ανοίγει  στον  
ανταγωνισ µό η αγορά  διεθνών  µεταφορών  εµπορευ µάτων  µέχρι τον Ιανουάριο  του 
2006 και η αγορά  ενδοµεταφορών  µέχρι τον Ιανουάριο  του 2008. Εξακολουθεί  να 
συζητείται  στο Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο  το περαιτέρω  άνοιγ µα της αγοράς  
διεθνούς  µεταφοράς  επιβατών . 
Καθώς  η προθεσ µία πλησιάζει  τη λήξη  της, η εφαρ µογή του Σ∆ΕΚ  έχει σχεδόν  
ολοκληρωθεί  … 
∆ιαπιστώνεται  η πραγ µατοποίηση  σηµαντικής  προόδου  στην  εφαρ µογή του σχεδίου  
δράσης  για τα επιχειρη µατικά  κεφάλαια  (Σ∆ΕΚ ), καθώς  η προθεσ µία που είχε τεθεί  
πλησιάζει  στη λήξη  της. Το µεγαλύτερο  µέρος των µέτρων  του Σ∆ΕΚ  ολοκληρώθηκε . 
Τα κράτη  µέλη έλαβαν  επίσης  µέτρα για τη δηµιουργία  ενός περιβάλλοντος  – όσον  
αφορά  τις διοικητικές /νοµικές, κανονιστικές  και φορολογικές  πτυχές  – το οποίο  ευνοεί  
περισσότερο  την ανάπτυξη  του τοµέα των επιχειρη µατικών  κεφαλαίων . 
Αρκετά  κράτη  µέλη ανέλαβαν  µεταρρυθ µίσεις  που διευκολύνουν  τις θεσµικές 
επενδύσεις  σε επιχειρη µατικά  κεφάλαια . Οι µεταρρυθ µίσεις  αυτές  περιλα µβάνουν : 
(i) τη δηµιουργία  µιας νέας κατηγορίας  οργανισ µών συλλογικών  επενδύσεων  κλειστού  
τύπου  που ειδικεύονται  στις επενδύσεις  σε ΜΜΕ  που δεν έχουν  εισαχθεί  στο 
χρηµατιστήριο  (Βέλγιο  και Λουξε µβούργο )· (ii) διευκολύνσεις  για την εγκατάσταση  ή 
τη λειτουργία  εταιρειών  επιχειρη µατικών  κεφαλαίων  (Ισπανία  και Πορτογαλία )· 
(iii) χαλάρωση  των ποσοτικών  περιορισ µών που επιβάλλονται  στις επενδύσεις  των 
συνταξιοδοτικών  ταµείων και των ασφαλιστικών  εταιρειών  (∆ανία  και Πορτογαλία ). 
Επίσης , εξαλείφθηκαν  και ορισµένα άλλα  είδη στρεβλώσεων  (π.χ. οι ελάχιστες  
απαιτήσεις  χρηµατοδότησης  στο Ηνωµένο Βασίλειο ) ενώ ορισµένες άλλες  
εξακολουθούν  να παρε µποδίζουν  τις θεσµικές επενδύσεις  σε επιχειρη µατικά  κεφάλαια  
(π.χ. απαιτήσεις  ρευστότητας  στο Βέλγιο , την Ελλάδα  και την Αυστρία ). 
Ορισ µένα κράτη  µέλη (όπως  το Βέλγιο , η Φινλανδία  και το Ηνωµένο Βασίλειο ) 
προσαρ µόζουν  επί του παρόντος  τους κανόνες  τους όσον  αφορά  την αφερεγγυότητα  και 
την πτώχευση  έτσι ώστε  να ελαχιστοποιηθούν  τα αντικίνητρα  για την ανάληψη  
 
 40    επιχειρη µατικών  κινδύνων , µε ποικίλα  όµως αποτελέσ µατα όσον  αφορά  το επίπεδο  των 
αντικινήτρων  που εξακολουθούν  να υπάρχουν . Ωστόσο , ορισµένα άλλα  κράτη  µέλη 
(∆ανία , Ιταλία  και Κάτω  Χώρες ) φαίνεται  να αντιµετωπίζουν  δυσχέρειες  για την 
ολοκλήρωση  των µεταρρυθ µίσεων  που έχουν  αναλάβει . Τα περισσότερα  κράτη  µέλη 
βελτιώνουν  περαιτέρω  τα φορολογικά  τους πλαίσια  για τις επενδύσεις  σε 
επιχειρη µατικά  κεφάλαια , είτε µειώνοντας  τους συντελεστές  φορολόγησης  των 
εταιρειών  (π.χ. Βέλγιο  και Γερµανία) ή το κόστος  συµµόρφωσης  µε το ΦΠΑ  για τις 
ΜΜΕ  (Ηνωµένο Βασίλειο ), είτε προβλέποντας  φορολογικές  ελαφρύνσεις  για τις 
επενδύσεις  σε επιχειρη µατικά  κεφάλαια  (Γερµανία, Ισπανία , Γαλλία , Ιταλία , 
Πορτογαλία , Σουηδία  και Ηνωµένο Βασίλειο ). Ωστόσο , απαιτείται  περαιτέρω  πρόοδος , 
ιδίως  για τη µείωση  των συχνά  σηµαντικών  διαφορών  που υπάρχουν  στα εθνικά  
φορολογικά  πλαίσια  µε τα οποία  είναι  αντιµέτωποι  οι πανευρωπαϊκοί  φορείς .  
…ενώ ικανοποιητική  είναι  η πρόοδος  όσον  αφορά  το Σ∆ΧΥ … 
Η νοµοθετική  φάση  του σχεδίου  δράσης  για τις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες  
(Σ∆ΧΥ ) πλησιάζει  στη λήξη  της, δεδοµένου ότι 36 από τα 42 αρχικά  µέτρα έχουν  
οριστικοποιηθεί . Εξακολουθεί  να συντελείται  πρόοδος  όσον  αφορά  τις λίγες  προτάσεις  
που αποµένουν . Επιτεύχθηκε  συµφωνία  µε το Συµβούλιο  και το Κοινοβούλιο  όσον  
αφορά  το κείµενο µιας νέας οδηγίας  για τις εξαγορές . Μετά  τη συµφωνία  του 
Συµβουλίου  για τις επενδυτικές  υπηρεσίες , αποµένει τώρα  να επιτευχθεί  συναίνεση  µε 
το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  όσον  αφορά  λίγα αλλά  ουσιαστικά  θέµατα. Σχετικά  µε την 
οδηγία  περί διαφάνειας , επιτεύχθηκε  πολιτική  συµφωνία  στο Συµβούλιο . Το ΕΚ 
εργάζεται  µε βάση  το κείµενο του Συµβουλίου  έτσι ώστε  να εξασφαλιστεί  η οριστική  
έγκρισή  του κατά  το πρώτο  εξάµηνο του 2004. Για τρία µέτρα του Σ∆ΧΥ , αναµένεται  η 
νέα σύνθεση  του Κοινοβουλίου  πριν ολοκληρωθεί  η νοµοθετική  διαδικασία . Μεταξύ  
των µέτρων  αυτών  είναι  η πρόταση  για νέα οδηγία  σχετικά  µε την κεφαλαιακή  
επάρκεια . Αυτή  συνδέεται  µε την ολοκλήρωση  της συµφωνίας  Βασιλεία  ΙΙ, η οποία  έχει 
τώρα  προγρα µµατιστεί  για τα µέσα του 2004. 
Παράλληλα  µε την ολοκλήρωση  του προγρά µµατος του Σ∆ΧΥ , η Επιτροπή  θα 
ξεκινήσει  εργασίες  για πρωτοβουλίες  που προβλέπονται  στην  ανακοίνωση  για το 
εταιρικό  δίκαιο  και την εταιρική  διακυβέρνηση  (συµπεριλα µβανο µένης πρότασης  για 
τον εκσυγχρονισ µό της νοµοθεσίας  της ΕΕ σχετικά  µε το νόµιµο έλεγχο ). Εξάλλου , θα 
συνεχίσει  τις εργασίες  της σχετικά  µε σηµαντικά  νοµοθετικά  θέµατα προληπτικής  
εποπτείας  που συνδέονται  µε την αντασφάλιση  και τη φερεγγυότητα  των ασφαλιστικών  
επιχειρήσεων . 
Καθοριστική  σηµασία για την ολοκλήρωση  του Σ∆ΧΥ  είχε η δηµιουργία  
διαµορφω µένων  ρυθµίσεων  χάρη  στις οποίες  οι εθνικές  ρυθµιστικές  και εποπτικές  
αρχές  συµµετείχαν  στη διατύπωση  και τη συνεκτική  εφαρ µογή της χρηµατοπιστωτικής  
νοµοθεσίας  της ΕΕ (προσέγγιση  "Lamfalussy). Η προσέγγιση  αυτή  δοκιµάστηκε  µε 
επιτυχία  στην  πράξη  στον  τοµέα των κινητών  αξιών . Η Επιτροπή  πρότεινε  πρόσφατα  να 
επεκτείνει  την προσέγγιση  αυτή  και στον  τοµέα των τραπεζών , των ασφαλίσεων  και 
των ΟΣΕΚΑ . Η αυξη µένη διαφάνεια  και η ευρύτερη  συλλογική  διάσταση  της εποπτείας  
έχουν  καθοριστική  σηµασία για την πιο συνεκτική  και αποτελεσ µατική  εφαρ µογή της 
χρηµατοπιστωτικής  νοµοθεσίας  στη διευρυ µένη χρηµατοπιστωτική  αγορά  της ΕΕ.  
Καθώς  πλησιάζει  η ολοκλήρωση  της νοµοθετικής  φάσης  του Σ∆ΧΥ , η Επιτροπή  έχει 
ξεκινήσει  µια διεξοδική  εκτίµηση του βαθµού ολοκλήρωσης  των χρηµατοπιστωτικών  
αγορών  της ΕΕ. ∆εν πρόκειται  για προοί µιο ενός νέου γενικού  νοµοθετικού  
προγρά µµατος, αλλά  για µια προσπάθεια  να προσδιοριστούν  τα δυνατά  και τα αδύνατα  
σηµεία του εξελισσό µενου νοµοθετικού  πλαισίου  της ΕΕ και να αντληθούν  διδάγ µατα 
 
 41    από την εµπειρία  του Σ∆ΧΥ . Ως πρώτο  βήµα, τέσσερις  οµάδες εµπειρογνω µόνων  στον  
τοµέα των τραπεζών , των ασφαλίσεων , της διαχείρισης  περιουσιακών  στοιχείων  και 
των κινητών  αξιών  θα αξιολογήσουν  το βαθµό στον  οποίο  το νοµοθετικό  πλαίσιο  της 
ΕΕ επιτρέπει  στα χρηµατοπιστωτικά  ιδρύµατα να οργανώσουν  τις επιχειρη µατικές  
δραστηριότητές  τους σε πανευρωπαϊκή  βάση . Τα συµπεράσ µατα αυτών  των οµάδων  θα 
παρουσιαστούν  στο κοινό  και θα αποτελέσουν  το αντικεί µενο δηµόσιας  συζήτησης  
υψηλού  επιπέδου  πριν οριστικοποιηθούν  στα τέλη του 2004. 
Εξάλλου , η υποο µάδα της επιτροπής  χρηµατοπιστωτικών  υπηρεσιών  που συστάθηκε  
πρόσφατα  ανέλαβε  την προετοι µασία µιας σύνθεσης  των υπολοίπων  προτεραιοτήτων  
στον  τοµέα της χρηµατοπιστωτικής  ολοκλήρωσης  που προσδιορίστηκαν  από τα κράτη  
µέλη. Τα αποτελέσ µατα των εργασιών  θα ανακοινωθούν  στους  ευρωπαίους  υπουργούς  
οικονο µικών  στα µέσα του 2004. 
…ενώ πρέπει  να συνεχιστεί  η ενοποίηση  των διασυνοριακών  συστη µάτων  
συµψηφισ µού και διακανονισ µού 
Η Επιτροπή  επιθυ µεί επίσης  να προχωρήσει  η συζήτηση  για τη σκοπι µότητα  ή την 
ανάγκη  ανάληψης  συλλογικών  ενεργειών  σε ευρωπαϊκή  κλίµακα στον  τοµέα των 
συστη µάτων  συµψηφισ µού και διακανονισ µού, αλλά  και της µεταφοράς  µετρητών  
και των συστη µάτων  πληρω µών (η Επιτροπή  δηµοσίευσε  πρόσφατα  ανακοίνωση  
διαβούλευσης  για τις διασυνοριακές  πληρω µές µε προθεσ µία τα τέλη Ιανουαρίου  του 
2004). Η ενοποίηση  των συστη µάτων  συµψηφισ µού και διακανονισ µού κατέστη  σαφής  
προτεραιότητα , τόσο  σε επίπεδο  ΕΕ όσο και εθνικό  επίπεδο . Μετά  τη δεύτερη  έκθεση  
που συντάχθηκε  τον Απρίλιο  του 2003 από την οµάδα εµπειρογνω µόνων  της 
χρηµατοπιστωτικής  αγοράς  Giovannini, η Επιτροπή  θα παρουσιάσει  σύντο µα 
ανακοίνωση  στην  οποία  θα προσδιορίζεται  µια στρατηγική  για την άρση  των εµποδίων  
που υπάρχουν  για τη δηµιουργία  ενός ενοποιη µένου συστή µατος συµψηφισ µού και 
διακανονισ µού στην  ΕΕ. 
Η αναδιάρθρωση  και η εξυγίανση  της υποδο µής συµψηφισ µού και διακανονισ µού της 
ΕΕ συνεχίστηκε  επίσης  το 2003 σε εθνικό  επίπεδο  (Γερµανία, Ελλάδα  και Ιταλία ). 
Παράλληλα , επιταχύνθηκε  η διαδικασία  εξυγίανσης  και αναδιάρθρωσης  των 
χρηµατιστηρίων  της ΕΕ. Με την συγχώνευση  των χρηµατιστηρίων  της Στοκχόλ µης και 
του Ελσίνκι , δηµιουργήθηκε  µια ολοκληρω µένη αγορά  Βορείων  χωρών  και Βαλτικής  
για τη διαπραγ µάτευση , το συµψηφισ µό και το διακανονισ µό των κινητών  αξιών , ενώ ο 
οργανισ µός που προέκυψε  από τη συγχώνευση  θα διατηρεί  στρατηγική  συνεργασία  µε 
τα χρηµατιστήρια  της Κοπεγχάγης , του Όσλο  και της Ισλανδίας , στο πλαίσιο  του 
NOREX. Το MTS της Ιταλίας  συνέχισε  να αναπτύσσεται  σε διεθνές  επίπεδο , 
παρέχοντας  µια ευρέως  αποδεκτή  υποδο µή για διαπραγ µάτευση  οµολογιών . Το 2003, 
το Euronext ( που περιλα µβάνει  τα χρηµατιστήρια  του Βελγίου , της Γαλλίας , των Κάτω  
Χωρών  και της Πορτογαλίας  σε συνδυασ µό µε την αγορά  παράγωγων  Liffe που έχει 
την έδρα  της στο Ηνωµένο Βασίλειο ) επεκτάθηκε  περαιτέρω  µέσω συµφωνίας  µε το 
χρηµατιστήριο  της Βαρσοβίας .  
Παρά  τις πρόσφατες  βελτιώσεις , το επιχειρη µατικό  περιβάλλον  στην  ΕΕ 
εξακολουθεί  να παρουσιάζει  ορισ µένες αδυνα µίες 
Οι διοικητικές  επιβαρύνσεις  εξακολουθούσαν  και το 2003 να αντιµετωπίζονται  αρκετά  
αρνητικά  από τις επιχειρήσεις  πολλών  κρατών  µελών , και ιδίως  του Βελγίου , της 
 
 42    Γερµανίας , της Γαλλίας  και των Κάτω  Χωρών .6 Επίσης , το ποσοστό  των ατόµων 
ηλικίας  18-64 ετών  που ασκούν  επιχειρη µατική  δραστηριότητα  εξακολουθεί  να είναι  
χαµηλότερο  από το αντίστοιχο  των Ηνωµένων  Πολιτειών . Σύµφωνα  µε το µέτρο αυτό , 
η επιχειρη µατική  δραστηριότητα  είναι  ιδιαίτερα  χαµηλή στο Βέλγιο  και τη Γαλλία . Το 
ποσοστό  δηµιουργίας  επιχειρήσεων  είναι  σχετικά  χαµηλό στο Βέλγιο , τη Φινλανδία  και 
τη Σουηδία  (βλ. διάγρα µµα 11). 
∆ιάγρα µµα 11: Ακαθάριστο  ποσοστό  
δηµιουργίας  επιχειρήσεων  ως % του 
αριθµού των επιχειρήσεων  (2000)1
0 5 10 15SEBEFIPTITUKNLESDKLU
%
1 Αριθµός της πραγ µατικής  δηµιουργίας  επιχειρήσεων  διαιρού µενος δια του αριθµού 
των ενεργών  επιχειρήσεων
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής .
 
Οι διαφορές  µεταξύ  των χωρών  όσον  αφορά  την επιχειρη µατικότητα  µπορούν  να 
αποδοθούν  σε διάφορους  παράγοντες . Ένας  από τους παράγοντες  που αναφέρεται  
συχνά  είναι  η ευχέρεια  πρόσβασης  στη χρηµατοδότηση . Οι συχνότερα  
χρησι µοποιού µενοι δείκτες  πρόσβασης  στη χρηµατοδότηση  – χρηµατοδότηση  ιδίων  
κεφαλαίων , επιχειρη µατικά  κεφάλαια  και αρχικές  δηµόσιες  προσφορές  µετοχών  – 
έχουν  την τάση  να επηρεάζονται  έντονα  από τον κύκλο  της οικονο µίας. Τα 
επιχειρη µατικά  κεφάλαια  ιδίως  υπέστησαν  σηµαντικό  πλήγ µα από την επιβράδυνση  της 
οικονο µικής δραστηριότητας . Παρά  τα διάφορα  µέτρα που λήφθηκαν  για την 
ενθάρρυνση  των επενδύσεων  σε επιχειρη µατικά  κεφάλαια  (βλ. τµήµα σχετικά  µε το 
Σ∆ΕΚ ), το επίπεδο  των επενδύσεων  σε επιχειρη µατικά  κεφάλαια  αρχικών  σταδίων  το 
2002 έφθασε  στο ήµισυ µόνο ή και χαµηλότερα  του επιπέδου  που είχε παρατηρηθεί  το 
2000 σε πολλά  κράτη  µέλη. Εξαίρεση  αποτέλεσαν  η Ελλάδα , η Φινλανδία  και η 
Σουηδία . Επιπλέον , παρατηρήθηκε  µετακίνηση  του όγκου  των επενδύσεων  από το 
προλειτουργικό  τµήµα σε πιο ώριµα στάδια  επενδύσεων .
                                                 
6 Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  (2003): έρευνα  που περιλα µβάνεται  στον  πίνακα  βαθµολόγησης  των 
πολιτικών  για τις επιχειρήσεις  του 2003, ENSR ( Ευρωπαϊκό  ∆ίκτυο  Ερευνών  για ΜΜΕ ). 
 
 43    Πλαίσιο  5: Συνέχεια  που δόθηκε  στις ανά χώρα  συστάσεις  σχετικά  µε τις αγορές  προϊόντων  και την οικονο µία της γνώσης  
Σηµαντικά  µεταρρυθ µιστικά  µέτρα  του 2003  Συστάσεις  ανά χώρα  (επέκταση  των γενικών  προσανατολισ µών αριθ. 11, 
13 και 14) Ληφθέντα  Προταθέντα  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  11: ∆ηµιουργία  ενός περιβάλλοντος  ευνοϊκού  για την επιχειρη µατικότητα  και τη σύσταση  και ανάπτυξη  ΜΜΕ  
BE: Βελτίωση  της λειτουργίας  της δηµόσιας  διοίκησης  και συνέχιση  των 
προσπαθειών  για περιορισ µό των διοικητικών  επιβαρύνσεων  στις 
επιχειρήσεις . Απλοποίηση  και συγκεντρωτική  οργάνωση  των πληροφοριών  για τις 
επιχειρήσεις . 
Παροχή  εγγυήσεων  δανείων  σε ΜΜΕ . 
Επέκταση  των διαλογικών  ηλεκτρονικών  αιτήσεων  στον  τοµέα των 
επιστροφών  ΦΠΑ  και των εισφορών  κοινωνικής  ασφάλισης . Περαιτέρω  εξορθολογισ µός και επιτάχυνση  των διοικητικών  
διαδικασιών , συµπεριλα µβανο µένης της µείωσης  του χρόνου  
και των δαπανών  των διοικητικών  υποχρεώσεων  που 
επιβάλλονται  στις εταιρείες  και απλοποίηση  των διαδικασιών  
για την εκκίνηση  νέων  εταιρειών . 
DE: Μείωση  των κανονιστικών  και διοικητικών  επιβαρύνσεων . Πρωτοβουλία  της κυβέρνησης  για τη µείωση  της γραφειοκρατίας  και 
των υπερβολικών  κανονιστικών  ρυθµίσεων . 
∆ιάφορα  µέτρα για την ενθάρρυνση  της σύστασης  επιχειρήσεων . Πρόταση  εφαρ µογής του τρίτου  σταδίου  της φορολογικής  
µεταρρύθ µισης. 
EL: Απλούστευση  του επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος  και του 
φορολογικού  συστή µατος και βελτίωση  του δείκτη  ενσω µάτωσης  των 
οδηγιών  για την εσωτερική  αγορά . Μέτρα  για τη µείωση  της γραφειοκρατίας  και των νοµικών  εµποδίων  
για την εκκίνηση  επιχειρήσεων . 
Απλοποίηση  του φορολογικού  συστή µατος και ιδίως  των 
διαδικασιών  φορολογικού  ελέγχου .  
ES: Μείωση  των διοικητικών  επιβαρύνσεων  στις επιχειρήσεις . Απλοποιη µένο νοµικό πλαίσιο  για ΜΜΕ . ∆ηµιουργία  11 νέων  
ενιαίων  φορέων  εξυπηρέτησης .. ∆ηµιουργία  80 νέων  ενιαίων  φορέων  εξυπηρέτησης  κατά  τα 
δύο προσεχή  έτη. 
FR: Μείωση  και απλοποίηση  των κανονιστικών  ρυθµίσεων  σχετικά  µε τις 
επιχειρήσεις . Έκδοση  νόµου για την οικονο µική πρωτοβουλία  (µείωση  των 
διοικητικών  επιβαρύνσεων , µείωση  του χρόνου  και του κόστους  που 
απαιτείται  για την εκκίνηση  επιχειρήσεων , βελτίωση  της πρόσβασης  
στο κεφάλαιο ).  
IT: Μείωση  των διοικητικών  επιβαρύνσεων  στις επιχειρήσεις . Απλοποιη µένες διοικητικές  διαδικασίες  για την εκκίνηση  
επιχειρήσεων . Μεταρρύθ µιση της νοµοθεσίας  περί πτώχευσης . 
LU: Ενθάρρυνση  της δηµιουργίας  ΜΜΕ  και διευκόλυνση  των 
επιχειρήσεων  αυτών  να αποκτήσουν  πρόσβαση  σε επιχειρη µατικά  
κεφάλαια .  Εξορθολογισ µός των στοιχείων  που απαιτούνται  για την εκκίνηση  
επιχειρήσεων . 
Κοινοπραξία  δηµοσίου  και ιδιωτικού  τοµέα για τη βελτίωση  της 
πρόσβασης  των ΜΜΕ  σε επιχειρη µατικά  κεφάλαια . 
Ενέργειες  σε σχολεία  για την προώθηση  της επιχειρη µατικότητας .  
 
 44    Πλαίσιο  5: Συνέχεια  που δόθηκε  στις ανά χώρα  συστάσεις  σχετικά  µε τις αγορές  προϊόντων  και την οικονο µία της γνώσης  (συνέχεια ) 
Σηµαντικά  µεταρρυθ µιστικά  µέτρα  του 2003  Συστάσεις  ανά χώρα  (επέκταση  των γενικών  προσανατολισ µών αριθ. 
11, 13 και 14) Ληφθέντα  Προταθέντα  
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  13: Λήψη  ενεργών  µέτρων  για την προώθηση  των επενδύσεων  στον  τοµέα της γνώσης , των νέων  τεχνολογιών  και της καινοτο µίας και επίτευξη  προόδου  για την υλοποίηση  του στόχου  οι συνολικές  
επενδύσεις  σε Ε&Α να φθάσουν  σε 3% του ΑΕΠ   
DE: Μεταρρύθ µιση του συστή µατος εκπαίδευσης  και κατάρτισης  Εισαγωγή  εκπαιδευτικών  κουπονιών . 
Κατάργηση  της υποχρέωσης  δοκιµασίας  των εκπαιδευτών . Τόνωση  της προσφοράς  ολοή µερων  σχολείων  και ανάπτυξη  των 
εκπαιδευτικών  προτύπων . 
EL: Αύξηση  της διαθεσι µότητας  ειδικευ µένου ανθρώπινου  κεφαλαίου , 
προώθηση  της συµµετοχής  των επιχειρήσεων  σε ενέργειες  Ε&Α και 
καινοτο µίας, και βελτίωση  της διάδοσης  των ΤΠΕ . Ανάπτυξη  των ΤΠ στη σχολική  και επαγγελ µατική  εκπαίδευση . 
Πρωτοβουλίες  για την ενίσχυση  της σύστασης  τεχνοβλαστών . 
Πρόγρα µµα εκπαιδευτικής  µεταρρύθ µισης.  
ES: Αύξηση  των δεξιοτήτων  του ανθρωπίνου  κεφαλαίου , των 
επενδύσεων  σε Ε&Α και καινοτο µία και µεγαλύτερη  διάδοση  των 
ΤΠΕ . Προώθηση  της ανάπτυξης  του ανθρωπίνου  κεφαλαίου  και ενίσχυση  
προγρα µµάτων  για ΜΜΕ  που εστιάζονται  σε Ε&Α και τεχνολογικές  
επενδύσεις  Σχέδιο  για την προώθηση  της ανάπτυξης  της κοινωνίας  της πληροφορίας . 
Σχέδιο  για την ενθάρρυνση  των δαπανών  των επιχειρήσεων  σε Ε&Α. 
IE: Προτεραιότητα  στην  εκτέλεση  του σκέλους  του εθνικού  
αναπτυξιακού  προγρά µµατος που αφορά  τα έργα  υποδο µής και 
αύξηση  του επιπέδου  Ε&Α.  Προγρα µµατισµός αύξησης  των κρατικών  δαπανών  σε Ε&Α και 
καινοτο µία. Νέα πίστωση  φόρου  για την προώθηση  της Ε&Α των 
επιχειρήσεων . 
IT: Βελτίωση  του εκπαιδευτικού  επιπέδου  και των δεξιοτήτων  του 
πληθυσ µού· αύξηση  των επενδύσεων  σε Ε&Α και καινοτο µία· 
ροώθηση  της µεγαλύτερης  χρήσης  των ΤΠΕ , ιδίως  µε µέτρα που 
απευθύνονται  στις ΜΜΕ . Μεταρρύθ µιση του πρωτοβάθ µιου και δευτεροβάθ µιου εκπαιδευτικού  
συστή µατος. 
∆ηµιουργία  νέου ταµείου για σχέδια  τεχνολογικής  καινοτο µίας. 
Ενέργειες  για την ενθάρρυνση  µιας πιο εντατικής  χρήσης  των ΤΠΕ  σε 
εταιρείες , νοικοκυριά  και σχολεία .  
NL: Προώθηση  µιας εκπαίδευσης  περισσότερο  προσανατολισ µένης 
στην  τεχνολογία  και ενίσχυση  των δεσµών µεταξύ  της επιστή µης και 
της βιοµηχανίας . ∆ηµιουργήθηκε  συµβούλιο  καινοτο µίας µε σκοπό  την τόνωση  των 
καινοτο µιών από τον ιδιωτικό  τοµέα. Μέτρα  για την αύξηση  της συµµετοχής  σε µαθήµατα του επιστη µονικού  
και του τεχνολογικού  κλάδου , µε έµφαση  στην  επιστη µονική  έρευνα  και 
τη βελτίωση  της συνεργασίας  µεταξύ  των ερευνητικών  ιδρυµάτων  και των 
επιχειρήσεων . 
AT: Ενθάρρυνση  της έρευνας  και της καινοτο µίας των επιχειρήσεων , 
και ιδίως  των ΜΜΕ . Φορολογικές  ελαφρύνσεις  για δαπάνες  στον  τοµέα της καινοτο µίας. 
Σχέδια  στρατηγικών  εταιρικών  σχέσεων  στον  τοµέα της Ε&Α µε χώρες  της 
Κεντρικής  και Ανατολικής  Ευρώπης . Σχέδιο  για τον εξορθολογισ µό της δηµόσιας  στήριξης  για Ε&Α και 
καινοτο µία. 
PT: Προώθηση  της µεγαλύτερης  συµµετοχής  του επιχειρη µατικού  
τοµέα στις δαπάνες  για Ε&Α, καινοτο µία και ΤΠΕ . 
Βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  των εκπαιδευτικών  δαπανών . Αναθεώρηση  του νοµοθετικού  πλαισίου  για επενδύσεις  σε επιχειρη µατικά  
κεφάλαια .  
Φορολογικές  µειώσεις  για επενδύσεις  σε Ε&Α. 
Οικονο µικές αντισταθ µίσεις  για την πρόσληψη  τεχνολογικά  εκπαιδευ µένου  
προσωπικού . 
Ενέργειες  για την προώθηση  της χρησι µοποίησης  ΤΠΕ  στα πανεπιστή µια και 
τον δηµόσιο τοµέα. 
Πρόγρα µµα εκπαιδευτικής  µεταρρύθ µισης.  
UK: Στενή  παρακολούθηση  των υφιστά µενων  µέτρων  για την 
προώθηση  της Ε&Α. 
Επανεξέταση  και ενίσχυση  των πολιτικών  που αποσκοπούν  στη 
βελτίωση  των βασικών  δεξιοτήτων  του εργατικού  δυνα µικού.  Ανακοινώθηκε  αριθµός νέων  µέτρων  στον  τοµέα της εκπαίδευσης . 
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  14: Αύξηση  της συνεισφοράς  του δηµόσιου  τοµέα στην  ανάπτυξη  
DK: Αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  του δηµόσιου  τοµέα. Σχέδιο  δράσης  της κυβέρνησης  για την αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  του 
δηµόσιου  τοµέα. 
Άνοιγ µα της αγοράς  για την περίθαλψη  ηλικιω µένων . 
Μεταρρύθ µιση της βασικής  εκπαίδευσης .  
FI: Αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  του δηµόσιου  τοµέα. Θέσπιση  προγρά µµατος δράσης  για τη βελτίωση  της παραγωγικότητας  µε 
σκοπό  τη µεταρρύθ µιση της δηµόσιας  διοίκησης . Μεταρρύθ µιση του νόµου για τις εθνικές  προµήθειες .  
Σύσταση  συµβουλευτικής  υπηρεσίας  για τις δηµόσιες  προµήθειες . 
Θέσπιση  κουπονιών  για υπηρεσίες  κοινωνικής  πρόνοιας  και 
ιατροφαρ µακευτικής  περίθαλψης . 
SE: Αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  του δηµόσιου  τοµέα..   
 
 45    Ωστόσο , πολλές  άλλες  γενικές  συνθήκες  παρουσίασαν  σταδιακή  βελτίωση  (χρόνος  και 
κόστος  σύστασης  επιχείρησης , διείσδυση  του ∆ιαδικτύου , ηλεκτρονική  διακυβέρνηση , 
σύστη µα φορολόγησης  εταιρειών , κλπ.) και είναι  ενθαρρυντική  η πρόοδος  που 
συντελέστηκε  για την εφαρ µογή των συστάσεων  του Ευρωπαϊκού  Χάρτη  Μικρών  
Επιχειρήσεων . Αρκετά  κράτη  µέλη έχουν  λάβει  ή εφαρ µόσει νέα µέτρα που 
αποσκοπούν  στη µείωση  της γραφειοκρατίας  και τη διευκόλυνση  της έναρξης  
λειτουργίας  επιχειρήσεων  (ιδίως  το Βέλγιο , η Γερµανία, η Ελλάδα , η Ισπανία , η 
Γαλλία , το Λουξε µβούργο  και η Αυστρία ). Επιπλέον , οι κυβερνήσεις  αποδίδουν  όλο 
και µεγαλύτερη  σπουδαιότητα  στη διαµόρφωση  µελλοντικών  επιχειρη µατιών  και έχουν  
εντατικοποιήσει  τις προσπάθειές  τους για την ανάπτυξη  των επιχειρη µατικών  
δεξιοτήτων  µέσα στο εκπαιδευτικό  σύστη µα. Η Ιρλανδία , το Λουξε µβούργο , η 
Φινλανδία , η Σουηδία  και το Ηνωµένο Βασίλειο  συγκαταλέγονται  µεταξύ  των κρατών  
µελών  που έχουν  θεσπίσει  προγρά µµατα που υποστηρίζουν  τη διδασκαλία  των 
επιχειρη µατικών  δεξιοτήτων  στην  πρωτοβάθ µια εκπαίδευση . 
Οι επενδύσεις  στη γνώση  και την καινοτο µία παρουσιάζουν  καθυστέρηση , παρόλο  
που… 
Εξακολουθεί  να υπάρχει  σηµαντική  απόκλιση  µεταξύ  της ΕΕ και των ΗΠΑ  όσον  
αφορά  την ικανότητα  καινοτο µίας όπως  µετρείται  από τη διαθεσι µότητα  
επιχειρη µατικών  κεφαλαίων , την ένταση  της Ε&Α, τον αριθµό των αιτήσεων  για 
διπλώ µατα ευρεσιτεχνίας  και τις δαπάνες  σε ΤΠ (βλ. διάγρα µµα 12). Ωστόσο , η 
θέσπιση  του Ευρωπαϊκού  Χώρου  Έρευνας  θα δηµιουργήσει  µια εσωτερική  αγορά  
έρευνας  η οποία  αναµένεται  να συµβάλει  στην  επίτευξη  των στρατηγικών  στόχων  της 
Λισσαβόνας . Επιπλέον , τα κράτη  µέλη έχουν  οµόφωνα  εγκρίνει  το στόχο  της 
Βαρκελώνης  για την αύξηση  των επενδύσεων  σε Ε&Α έτσι ώστε  να προσεγγίσουν  στο 
επίπεδο  του 3% του ΑΕΠ  µέχρι το 2010, και η συντριπτική  πλειοψηφία  τους έχει θέσει  
εθνικούς  στόχους . Τον Απρίλιο  του 2003, η Επιτροπή  πρότεινε  ένα σχέδιο  δράσης  για 
την επίτευξη  του στόχου  της Βαρκελώνης , λαµβάνοντας  υπόψη  το γεγονός  ότι τα δύο 
τρίτα  των πρόσθετων  επενδύσεων  θα πρέπει  να χρηµατοδοτηθούν  από τον ιδιωτικό  
τοµέα· πράγ µατι, το µεγαλύτερο  µέρος του ελλεί µµατος που παρατηρείται  στον  τοµέα 
της Ε&Α και το µεγαλύτερο  µέρος της αύξησής  του τα τελευταία  χρόνια  οφείλεται  στη 
χαµηλότερη  χρηµατοδότηση  εκ µέρους  του ιδιωτικού  τοµέα. Εντούτοις , στη Σουηδία  
και τη Φινλανδία , οι δαπάνες  για Ε&Α ως ποσοστό  του ΑΕΠ  είναι  υψηλότερες  από 
εκείνες  των ΗΠΑ  και αυξάνονται  µε ταχύ ρυθµό. Αντίθετα , στην  Ελλάδα , την Ιρλανδία , 
τις Κάτω  Χώρες  και το Ηνωµένο Βασίλειο  παρατηρήθηκε  µείωση  των δαπανών  για 
Ε&Α ως ποσοστό  του ΑΕΠ  κατά  τα πρόσφατα  έτη. Ακόµη πιο ανησυχητική  είναι  η 
διαπίστωση  ότι εταιρείες  σε ορισµένους  τοµείς υψηλής  τεχνολογίας  και εντάσεως  
έρευνας , όπως  είναι  τα φαρµακευτικά  προϊόντα  ή η βιοτεχνολογία , πραγ µατοποιούν  ένα 
αυξανό µενο µέρος της έρευνάς  τους εκτός  της Ευρώπης , ιδίως  στις ΗΠΑ , προκει µένου 
να επωφεληθούν  από το ευνοϊκότερο  κανονιστικό  περιβάλλον  ή άλλες  γενικές  
συνθήκες . Οι αποφάσεις  που εξακολουθούν  να εκκρε µούν όσον  αφορά  τα δικαιώ µατα 
πνευµατικής  ιδιοκτησίας , συµπεριλα µβανο µένου ενός προσιτού  και ασφαλούς  από 
νοµική άποψη  κοινοτικού  διπλώ µατος ευρεσιτεχνίας , αποτελούν  παράδειγ µα των 
ελλείψεων  που έχουν  διαπιστωθεί .  
Όλα τα κράτη  µέλη αποφάσισαν  να συµµετάσχουν  ενεργά  στην  εφαρ µογή της ανοικτής  
µεθόδου  συντονισ µού για την υποστήριξη  των στόχων  της Βαρκελώνης . Λήφθηκαν  
διάφορα  µέτρα για την τόνωση  της Ε&Α και της καινοτο µίας. Παραδείγ µατος χάρη , το 
Βέλγιο , η Πορτογαλία  και το Ηνωµένο Βασίλειο  έχουν  επεκτείνει  τις πιστώσεις  φόρου  
όσον  αφορά  δαπάνες  για Ε&Α και καινοτο µία, ενώ η Ιρλανδία  τις έχει συµπεριλάβει  
 
 46    στον  προϋπολογισ µό της για το 2004· το Βέλγιο , η Γερµανία, η Ιρλανδία  και η Ιταλία  
έχουν  εισαγάγει  νέες πηγές  χρηµατοδότησης  για Ε&Α και καινοτο µία· η Ιρλανδία  και οι 
Κάτω  Χώρες  έχουν  λάβει  µέτρα για τη βελτίωση  της συνεργασίας  µεταξύ  του τοµέα 
της έρευνας  και των επιχειρήσεων · η Ελλάδα  στηρίζει  τη δηµιουργία  τεχνοβλαστών  
από πανεπιστή µια· η ∆ανία  και οι Κάτω  Χώρες  καταβάλλουν  προσπάθειες  για την 
αύξηση  του αριθµού των αποφοίτων  πανεπιστη µίου του επιστη µονικού  και 
τεχνολογικού  κλάδου . 
∆ιάγρα µµα 12: Η απόκλιση  µεταξύ  ΕΕ/ΗΠΑ  όσον  αφορά  την οικονο µία 
της γνώσης  είναι  µεγάλη  και διατηρείται  διαχρονικά
-100% -80% -60% -40% -20% 0%∆ιπλώ µατα ευρεσιτεχνίας  ΕΓ∆Ε  (ανά εκατ. κατοίκων )Ποσοστό  των Α∆ΕΑ  που χρηµατοδοτούνται  από τη
βιοµηχανία∆απάνες  TΠ (% του ΑΕΠ)Σύνολο  δαπάνης  Ε&Α (Α∆ΕΑ , % ΑΕΠ)*∆ιπλώ µατα ευρεσιτεχνίας  στον  τοµέα της υψηλής
τεχνολογίας  ΕΓ∆Ε  (ανά εκατ. κατοίκους )Επιχειρη µατικά  κεφάλαια  - επέκταση  και
αντικατάσταση  - σε σχέση  µε το ΑΕΠ*Επιχειρη µατικά  κεφάλαια  - κεφάλαια  αρχικών  σταδίων
- σε σχέση  µε το ΑΕΠ
Παρούσα  απόκλιση  µεταξύ  ΕΕ-ΗΠΑ2000
2001
* στοιχεία  2002.
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής  (συµπεριλα µβανο µένων  των διαρθρωτικών  δεικτών  σχετικά  µε την έρευνα  και 
την καινοτο µία). 
…η ανάπτυξη  και η χρήση  βασικών  τεχνολογιών  στην  Ευρώπη  παρουσιάζει  
πρόοδο   
Το γεγονός  ότι υπάρχουν  µεγάλες  διαφορές  µεταξύ  των προσπαθειών  στον  τοµέα της 
έρευνας  των διαφόρων  κρατών  µελών  δεν προκαλεί  προβλή µατα αυτό  καθεαυτό , 
εφόσον  τα αποτελέσ µατα των προσπαθειών  Ε&Α µεταδίδονται  σε ευρεία  κλίµακα και η 
γνώση  µετατρέπεται  σε καινοτο µία σε όλη την Ευρώπη . Η µετάδοση  της γνώσης  
αποτελεί  σηµαντικό  στοιχείο  της ικανότητας  καινοτο µίας της ΕΕ όπως  και οι 
επενδύσεις  στον  τοµέα της έρευνας  και της ανάπτυξης . Σύµφωνα  µε µελέτες , µόνο το 
15% των γνώσεων  αποκτούνται  εκτός  της περιφέρειας  καταγωγής  και µόνο 9% εκτός  
της χώρας  καταγωγής  στη Βόρειο  Αµερική  και τη ∆υτική  Ευρώπη . Στο σχέδιο  δράσης  
"Επενδύοντας  στην  έρευνα " η Επιτροπή  στηρίζει  συµπράξεις  µεταξύ  του δηµοσίου  και 
του ιδιωτικού  τοµέα και εισάγει  την έννοια  των ευρωπαϊκών  τεχνολογικών  
πλατφορ µών, που αποσκοπούν  στην  προώθηση  της ανάπτυξης  και της χρησι µοποίησης  
τεχνολογιών  καίριας  σηµασίας  στην  Ευρώπη  µέσω της βελτίωσης  των δεσµών µεταξύ  
του επιστη µονικού  χώρου  και της βιοµηχανίας . Επιπλέον , η Επιτροπή  σκοπεύει  να 
παρουσιάσει  οδηγία  που επιτρέπει  την είσοδο  και τη διαµονή ερευνητών  τρίτων  χωρών , 
η οποία  αναµένεται  να διευκολύνει  την κινητικότητα  των ερευνητών .  
Η ανάπτυξη  του συστή µατος δορυφορικής  ραδιοπλοήγησης  Galileo προγρα µµατίζεται  
τώρα  για το 2006-2007, και οι σχετικές  δραστηριότητες  θα αρχίσουν  το 2008. Η κοινή  
επιχείρηση  Galileo άρχισε  να λειτουργεί  τον Ιούνιο  του 2003 και, χάρη  στο διεθνές  
εµπορικό  ενδιαφέρον , εξελίχθηκε  σε σχέδιο  παγκόσ µιας κλίµακας . Επιπλέον , το σχέδιο  
δράσης  eEurope συνέβαλε  σε µεγάλο  βαθµό στην  αύξηση  της πρόσβασης  και της 
χρησι µοποίησης  του ∆ιαδικτύου . Το ποσοστό  των νοικοκυριών  της ΕΕ που έχουν  
πρόσβαση  στο ∆ιαδίκτυο  από το σπίτι  τους αυξήθηκε  σε 50% το 2003. Επιπλέον , 84% 
 
 47    των επιχειρήσεων  µε άνω των 9 υπαλλήλων  είχαν  πρόσβαση  στο ∆ιαδίκτυο  το 2003, 
πράγ µα που αντιπροσωπεύει  αύξηση  κατά  5 εκατοστιαίες  µονάδες  σε σχέση  µε το 
προηγού µενο έτος. Σε σύγκριση  µε το περασ µένο έτος, το ποσοστό  ευρυζωνικής  
πρόσβασης  στο ∆ιαδίκτυο  ανά 100 κατοίκους  της ΕΕ τον Οκτώβριο  του 2003 σχεδόν  
διπλασιάστηκε  σε 5,2%, ποσοστό  που εξακολουθεί  εντούτοις  να είναι  χαµηλότερο  από 
το επίπεδο  που επιτεύχθηκε  στις ΗΠΑ  (8,1%) τον Ιούλιο  του 2003. Τα υψηλότερα  
ποσοστά  ευρυζωνικής  πρόσβασης  στην  ΕΕ παρατηρούνται  στη ∆ανία  (11,2%), στο 
Βέλγιο  (11,1%), στις Κάτω  Χώρες  (10,1%) και στη Σουηδία  (9,0%).  
Η εταιρική  διακυβέρνηση  ενισχύεται  σε εθνικό  και κοινοτικό  επίπεδο … 
Μια σειρά  πολύκροτων  σκανδάλων  τόσο  στις ΗΠΑ  όσο και στην  Ευρώπη  
υπονό µευσαν  την εµπιστοσύνη  των καταναλωτών  στην  ακεραιότητα  των 
χρηµατοπιστωτικών  αγορών . Έστρεψαν  στην  προσοχή  των φορέων  χάραξης  της 
πολιτικής  στην  ανάγκη  ενίσχυσης  των υφιστά µενων  ρυθµίσεων  εταιρικής  
διακυβέρνησης . Η Επιτροπή  παρουσίασε  δύο ανακοινώσεις  για το εταιρικό  δίκαιο  και 
την εταιρική  διακυβέρνηση  τον Μάιο  του 2003. Οι ανακοινώσεις  αυτές  προβλέπουν  
ένα σχέδιο  δράσης  που αποτελείται  από ένα µείγµα νοµοθετικών  και µη νοµοθετικών  
πρωτοβουλιών  που συνδυάζουν  την εναρ µόνιση  ορισµένων  βασικών  κανόνων  και τον 
µεγαλύτερο  συντονισ µό µεταξύ  των εθνικών  κωδίκων . 
Αρκετά  κράτη  µέλη έλαβαν  µέτρα για την ενίσχυση  των κανόνων  εταιρικής  
διακυβέρνησης  σε και εθνικό  επίπεδο , είτε µε τη θέσπιση  ενός εθελοντικού  κώδικα  
εταιρικής  διακυβέρνησης  από τις ίδιες τις επιχειρήσεις  (π.χ. στην  Αυστρία  και το 
Ηνωµένο Βασίλειο ), είτε µε τη θέσπιση  µέτρων  εταιρικού  δικαίου  για τη βελτίωση  της 
εταιρικής  διακυβέρνησης  (π.χ. Ελλάδα , Ιρλανδία , Ιταλία  και Κάτω  Χώρες ), είτε µε την 
ενίσχυση  της ανεξαρτησίας  των ελεγκτών  (Γαλλία ). 
…καθώς  και οι κανόνες  χρηµατοπιστωτικής  εποπτείας  
Τον Σεπτέ µβριο του 2003, το Συµβούλιο  Ecofin εξέτασε  εκ νέου την εφαρ µογή των 
κανόνων  χρηµατοπιστωτικής  εποπτείας  και διαχείρισης  οικονο µικών  κρίσεων . Το 
Συµβούλιο  κατέληξε  στο συµπέρασ µα ότι έχει σηµειωθεί  περαιτέρω  πρόοδος  στη 
βελτίωση  των θεσµικών  διατάξεων  για τη διασυνοριακή  εποπτεία , ιδίως  µέσω των 
αποτελεσ µατικότερων  διαδικασιών  ανταλλαγής  πληροφοριών . Μια νέα επανεξέταση  θα 
πραγ µατοποιηθεί  τον Σεπτέ µβριο του 2004. Εν τω µεταξύ , η επέκταση  των ρυθµίσεων  
Lamfalussy αναµένεται  να ενθαρρύνει  τη διασυνοριακή  συνεργασία  στον  τοµέα της 
χρηµατοπιστωτικής  εποπτείας  και της διαχείρισης  των κρίσεων , διευκολύνοντας  
συγχρόνως  τη σύγκλιση  των εποπτικών  πρακτικών  των κρατών  µελών . 
Σε εθνικό  επίπεδο , αρκετά  κράτη  µέλη συνέχισαν  την αναδιάρθρωση  των εποπτικών  
διαρθρώσεων  το 2003. Στη Γαλλία , συγκεντρώθηκαν  εντέλει  οι εποπτικές  αρχές  στον  
τοµέα των κινητών  αξιών , οργανώθηκαν  αποτελεσ µατικότερα  οι ασφαλιστικές  και 
τραπεζικές  αρχές  και εκσυγχρονίστηκε  η νοµοθεσία  για τη χρηµατοπιστωτική  
ασφάλεια . Στα άλλα  κράτη  µέλη, λήφθηκαν  διάφορα  µέτρα στο πλαίσιο  της 
µεταρρύθ µισης των εθνικών  ρυθµιστικών  και εποπτικών  αρχών . Τα µέτρα αυτά  
συµπεριλα µβάνουν  τη δηµιουργία  νέων  εποπτικών  συµβουλίων  για τα ενοποιη µένα 
ιδρύµατα (Βέλγιο ), τη µεταφορά  των ρυθµιστικών  αρµοδιοτήτων  που ασκούσε  το 
Χρηµατιστήριο  και το Υπουργείο  Εθνικής  Οικονο µίας και Οικονο µικών  στην  εποπτική  
αρχή , δηλαδή  την Ελληνική  Επιτροπή  Κεφαλαιαγοράς  (Ελλάδα ), νοµοθετικά  µέτρα που 
παρέχουν  στην  κυβέρνηση  έκτακτες  αρµοδιότητες  ρύθµισης του χρηµατοπιστωτικού  
τοµέα σε εξαιρετικές  περιπτώσεις  (Φινλανδία ), ρυθµιστικά  µέτρα για την ενίσχυση  της 
 
 48    χρηµατοπιστωτικής  εποπτείας  του ασφαλιστικού  τοµέα (Πορτογαλία ), τη συγκέντρωση  
των χρηµατοπιστωτικών  κανόνων  σε ένα ενιαίο  διατο µεακό  νόµο για τις 
χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες  (∆ανία ) και την προσαρ µογή της νοµοθεσίας  στη νέα 
λειτουργική  προσέγγιση  της εποπτείας  (Κάτω  Χώρες ). 
Τα κράτη  µέλη καταβάλλουν  προσπάθειες  για τη βελτίωση  της ποιότητας  και της 
αποτελεσ µατικότητας  των συστη µάτων  εκπαίδευσης  και κατάρτισης  
Υπάρχουν  σαφή  δείγµατα των προσπαθειών  για τη βελτίωση  της ποιότητας  και της 
αποτελεσ µατικότητας  των συστη µάτων  εκπαίδευσης  και κατάρτισης  σε αρκετές  
χώρες  (Βέλγιο , ∆ανία , Ισπανία , Ιταλία , Πορτογαλία , Φινλανδία  και Σουηδία ). Στην  
Ισπανία , για παράδειγ µα, ψηφίστηκε  ένας βασικός  νόµος για την ποιότητα  της 
εκπαίδευσης , ενώ στη Σουηδία  θεσπίστηκε  ένα νέο σύστη µα επαγγελ µατικής  
κατάρτισης . Ενώ ορισµένα κράτη  µέλη επικεντρώνουν  τις προσπάθειές  τους στη δια 
βίου µάθηση , άλλα  προσπαθούν  να βελτιώσουν  τις βασικές  δεξιότητες  και τα 
προγρά µµατα για µια δεύτερη  ευκαιρία  στον  τοµέα της εκπαίδευσης  των ενηλίκων . 
Ωστόσο , η έλλειψη  ποιότητας  και ελκυστικότητας  της επαγγελ µατικής  κατάρτισης  
εξακολουθεί  να προκαλεί  ιδιαίτερες  ανησυχίες . Επιπλέον , υπάρχει  κίνδυνος  σοβαρής  
έλλειψης  διδακτικού  προσωπικού  και είναι  απαραίτητο  να αυξηθεί  ο αριθµός των 
επιστη µόνων , των τεχνικών , των µηχανικών  και των αποφοίτων  σχολών  διοίκησης  
επιχειρήσεων . Τέλος , το επίπεδο  χρηµατοδότησης  της ανώτερης  εκπαίδευσης  από τον 
ιδιωτικό  τοµέα είναι  ελάχιστο  σε σχέση  µε το αντίστοιχο  των Ηνωµένων  Πολιτειών . 
Για να αντιµετωπιστούν  τα προβλή µατα αυτά , η Επιτροπή  πρότεινε  µια σειρά  µέτρων  
που παρουσιάζονται  στην  ανακοίνωσή  της του Νοεµβρίου  2003 µ ε τον τίτλο  
"Εκπαίδευση  και κατάρτιση  2010, άµεση ανάγκη  µεταρρυθ µίσεων  για την υλοποίηση  
της στρατηγικής  της Λισσαβόνας ". 
Πρέπει  να ληφθούν  πρωτοβουλίες  για την ενίσχυση  της συµβολής  του δηµόσιου  
τοµέα στην  ανάπτυξη  
Η ευρωπαϊκή  πρωτοβουλία  για την ανάπτυξη , που ξεκίνησε  τον Οκτώβριο  του 2003 
και επικυρώθηκε  από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  τον ∆εκέ µβριο, αποσκοπεί  στην  
κινητοποίηση  δηµόσιων  και ιδιωτικών  πόρων  για τη χρηµατοδότηση  ορισµένων  
σχεδίων  υποδο µών και Ε&Α που έχουν  πραγ µατικά  ευρωπαϊκή  διάσταση . Το 
Συµβούλιο  κατέληξε  σε πολιτική  συµφωνία  µε βάση  την οποία  ο προϋπολογισ µός της 
ΕΕ θα µπορούσε  να χρηµατοδοτήσει  µέχρι και 20% του κόστους  των διασυνοριακών  
σχεδίων  υποδο µής. Παρά  την οικονο µική επιβράδυνση , οι δαπάνες  δηµοσίων  
επενδύσεων  παρέ µειναν  σταθερές  σε περίπου  2,3% του ΑΕΠ . Ωστόσο , υπάρχουν  
αισθητές  διαφορές  µεταξύ  των κρατών  µελών , και τα ποσοστά  επενδύσεων  ποικίλλουν  
από 1½ % του ΑΕΠ  (Βέλγιο , ∆ανία , Γερµανία, Αυστρία  και Ηνωµένο Βασίλειο ) έως 
3% ή και υψηλότερα  (Ελλάδα , Ισπανία , Γαλλία , Ιρλανδία , Λουξε µβούργο , Κάτω  
Χώρες , Πορτογαλία  και Σουηδία ). Εν γένει , οι δηµόσιες  δαπάνες  για την εκπαίδευση  ως 
ποσοστό  του ΑΕΠ  µειώθηκαν  ελαφρά  τα τελευταία  έτη, εν µέρει λόγω  δηµογραφικών  
παραγόντων , ενώ οι δηµόσιες  δαπάνες  σε Ε&Α παρέ µειναν  σταθερές  σε περίπου  0.7% 
του ΑΕΠ . Τα κράτη  µέλη έχουν  λάβει  διάφορα  µέτρα για την ενθάρρυνση  της 
ανάπτυξης  των συµπράξεων  µεταξύ  δηµοσίου  και ιδιωτικού  τοµέα, για την υιοθέτηση  
νέων  τεχνολογιών  από τη διοίκηση  και για την τόνωση  του ανταγωνισ µού στον  τοµέα 
των δηµοσίων  συµβάσεων , ιδίως  µε τη µεγαλύτερη  χρησι µοποίηση  εργαλείων  ΤΠΕ . 
Εξάλλου , την τελευταία  διετία  σηµειώθηκε  σηµαντική  µείωση  των συντελεστών  
φορολόγησης  των εταιρειών  σε αρκετά  κράτη  µέλη. Παράλληλα , λήφθηκαν  µέτρα για 
 
 49     τη διεύρυνση  της φορολογικής  βάσης , µειώνοντας  έτσι τις αποκλίσεις  µεταξύ  των 
φορολογικών  επιβαρύνσεων  που επιβάλλονται  στις εταιρείες  στα διάφορα  κράτη  µέλη.  
∆ιάγρα µµα 13: ∆ηµόσιες  επενδύσεις  στα κράτη  µέλη της ΕΕ 
το 2003
0123456
  BE    DE    EL    ES    FR    IE    IT    LU    NL    AT    PT    FI  EU-
12  DK    SE    UK  EU-
15% του ΑΕΠ
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής   
Ένας  άλλος  τρόπος  για την ενίσχυση  της συµβολής  του δηµόσιου  τοµέα στην  ανάπτυξη  
είναι  ο αναπροσανατολισ µός των δαπανών  σε αποτελεσ µατικές  ως προς  το κόστος  
επενδύσεις  σε φυσικό  και ανθρώπινο  κεφάλαιο  οι οποίες  ευνοούν  την ανάπτυξη . Ως 
µερίδιο  των συνολικών  δηµόσιων  δαπανών , οι δηµόσιες  επενδύσεις  αναµένεται  να 
αυξηθούν  ελαφρά  κατά  0,3% στην  ΕΕ το 2003. Πιο αισθητές  αυξήσεις  θα 
παρατηρηθούν  στην  Ισπανία , την Ιταλία7 και το Ηνωµένο Βασίλειο , ενώ το ποσοστό  
αυτό  αναµένεται  να µειωθεί  κατά  0,6% ή και περισσότερο  στην  Ιρλανδία8 και τη 
Φινλανδία . Η αναµενόµενη αύξηση  του µεριδίου  των επενδύσεων  στις δηµόσιες  
δαπάνες  της ΕΕ αποτελεί  θετικό  βήµα προς  την κατεύθυνση  της βελτίωσης  της 
αναπτυξιακής  της ικανότητας  και της εξασφάλισης  µιας αποδοτικής  χρησι µοποίησης  
των χρηµάτων  των φορολογού µενων , ιδίως  µάλιστα  αν ληφθεί  υπόψη  ότι οι πληρω µές 
τόκων  αναµένεται  να αυξηθούν  σε ορισµένα κράτη  µέλη λόγω  της επιδείνωσης  της 
δηµοσιονο µικής τους κατάστασης  (π.χ. στη Γερµανία και τη Γαλλία ) εκτοπίζοντας  κατ’ 
αυτόν  τον τρόπο  άλλες  δαπάνες . 
Οι κοινωνικές  µεταβιβάσεις  εξακολουθούν  να αντιπροσωπεύουν  µε µεγάλη  διαφορά  το 
µεγαλύτερο  µέρος των δηµοσίων  δαπανών  στην  ΕΕ (βλ. πίνακα  4). Ωστόσο , τα επίπεδα  
και οι εξελίξεις  διαφέρουν  από το ένα κράτος  µέλος στο άλλο  (οι µεταβιβάσεις  
θεωρείται  πιθανό  να αυξηθούν  κατά  ποσοστό  υψηλότερο  της µιας εκατοστιαίας  
µονάδας  στο Βέλγιο , τις Κάτω  Χώρες , την Πορτογαλία  και τη Σουηδία , αλλά  
αναµένεται  να µειωθούν  κατά  το ίδιο σχεδόν  ποσοστό  στο Ηνωµένο Βασίλειο ). 
                                                 
7 Η αύξηση  των δηµοσίων  επενδύσεων  στην  Ιταλία  οφείλεται  κυρίως  σε λογιστικούς  λόγους  και 
συγκεκρι µένα στην  αισθητή  µείωση  των πωλήσεων  περιουσιακών  στοιχείων  του δηµοσίου  σε 
σύγκριση  µε το προηγού µενο έτος. 
8 Παρά  την πρόσφατη  µείωσή  τους, οι δηµόσιες  επενδύσεις  της Ιρλανδίας  εξακολουθούν  να 
αντιπροσωπεύουν  ποσοστό  περίπου  4% του ΑΕΠ  το 2003, πράγ µα που αντιπροσωπεύει  ένα από 
τα υψηλότερα  ποσοστά  επενδύσεων  στην  ΕΕ.  
 
 50     
Παρόλο  που έχουν  ληφθεί  πρόσθετα  µέτρα, ο τρόπος  εφαρ µογής των δηµοσιονο µικών  
κανόνων  και διαδικασιών  θα µπορούσε  να βελτιωθεί  σε εθνικό  επίπεδο  
Το 2003, τα κράτη  µέλη συνέχισαν  την εφαρ µογή των εθνικών  δηµοσιονο µικών  
κανόνων  και διαδικασιών  έτσι ώστε  να βελτιωθεί  η αποτελεσ µατικότητα  και ο 
έλεγχος  των δαπανών . Ωστόσο , όπως  διαπιστώνεται  στην  έκθεση  της Επιτροπής  "Τα 
δηµόσια οικονο µικά στην  ΟΝΕ  – 2003" υπάρχουν  µεγάλες  αποκλίσεις  όσον  αφορά  
τους δηµοσιονο µικούς  κανόνες  που θεσπίζονται  και εφαρ µόζονται  στα κράτη  µέλη της 
ΕΕ. Όλες  οι χώρες  έχουν  θέσει  στόχους  για το επόµενο και τα προσεχή  έτη στα 
λεγόµενα πολυετή  δηµοσιονο µικά προγρά µµατα. Ορισ µένα κράτη  µέλη έχουν  θέσει  ως 
στόχο  την ισοσκέλιση  του προϋπολογισ µού, ενώ άλλα  έχουν  θέσει  όρια όσον  αφορά  τις 
δαπάνες . Ωστόσο , η επιδείνωση  των δηµοσιονο µικών  θέσεων  σε σχέση  µε τους 
στόχους  δείχνει  ότι η εφαρ µογή των κανόνων  στην  πράξη  παρουσιάζει  συχνά  
αδυνα µίες. Ο µηχανισ µός ελέγχου  των δηµοσίων  δαπανών  σε επίπεδο  χαµηλότερο  του 
εθνικού  εξακολουθεί  να δηµιουργεί  σοβαρά  προβλή µατα σε αρκετά  κράτη  µέλη. 
Σε ορισµένα κράτη  µέλη η δηµοσιονο µική διαδικασία  έχει πρόσφατα  παρουσιάσει  
κάποια  βελτίωση . Στην  Ισπανία , ο γενικός  νόµος για τη δηµοσιονο µική σταθερότητα , Πίνακας  4 :Σύνθεση  των δηµοσίων  δαπανών  το 2003 (ως ποσοστό  των συνολικών  δηµοσίων  δαπανών ) 
 Κοινωνικές  
µεταβιβάσεις  
εκτός  των 
µεταβιβάσεων  
σε είδος  Αγορές  
αγαθών  και 
υπηρεσιών1 Αµοιβές  
υπαλλήλων  Επιχορηγήσεις  Τόκοι  Επενδύσεις2 Άλλες  Συνολικές  
δαπάνες  ως 
ποσοστό  του 
ΑΕΠ   
BE 32,7 20,8 23,2 3, 1 11,0 3,0 6,2 51,2 
DK 32,8 16,2 32,5 3,9 6,2 3,0 5,4 55,5 
DE 40,7 23,3 16,2 2, 9 6,5 3,2 7,2 49,1 
EL 36,2 8,5 26,0 0,3 13,3 8,6 7,0 46,3 
ES 30,7 19,0 25,5 2, 8 6,3 8,8 7,0 39,8 
FR 34,7 20,1 26,0 2, 4 6,0 5,8 5,0 54,7 
IE 25,5 20,5 25,9 2, 3 4,3 11,8 9,7 34,8 
IT 35,9 16,8 22,5 2, 1 11,0 5,5 6,3 48,5 
LU 34,8 20,3 18,8 3, 8 0,3 10,7 11,4 48,0 
NL 26,3 30,2 22,6 3, 0 6,2 7,1 4,5 48,5 
AT 37,3 17,7 18,9 6, 0 6,9 2,4 10,8 51,4 
PT 29,5 13,1 32,4 3, 2 6,2 7,2 8,4 47,1 
FI 35,4 17,5 28,5 2, 9 4,4 5,5 5,7 50,9 
SE 31,2 20,1 27,9 2, 6 4,5 5,5 8,2 59,0 
UK 31,9 30,0 19,1 1,6 4,8 3,5 9,0 42,8 
Ζώνη  ευρώ  35,7 20,5 22,0 2,7 7,4 5,3 6,4 49,0 
EΕ-15 34,9 21,9 22,0 2, 5 6,9 4,9 6,9 48,4 
1 ∆ηµόσια κατανάλωση  εκτός  των αµοιβών  υπαλλήλων . 
2 Οι ακαθάριστες  επενδύσεις  παγίου  κεφαλαίου  αφορούν  το φυσικό  κεφάλαιο . 
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής . 
 
 51    που άρχισε  να ισχύει  το 2003, απαιτεί  όλοι οι υποτο µείς της γενικής  κυβέρνησης  να 
παρουσιάζουν  πλεόνασ µα ή να έχουν  ισοσκελισ µένο προϋπολογισ µό σε ονοµαστικούς  
όρους  κάθε  έτος. Στην  Πορτογαλία , ο νόµος δηµοσιονο µικής σταθερότητας , που ισχύει  
από το 2003, θέτει  πιο αυστηρά , πλην  όµως προσωρινά , όρια όσον  αφορά  τον καθαρό  
δανεισ µό σε όλα τα επίπεδα  της γενικής  κυβέρνησης . Η Αυστρία  ενέκρινε  το έτος αυτό  
προϋπολογισ µό που συνεπάγεται  γενικό  περιορισ µό των δηµοσιονο µικών  κονδυλίων  
των υπουργείων  κατά  5% σε σχέση  µε τον προϋπολογισ µό του 2002. Επίσης , η 
Φινλανδία  αναθεώρησε  τα όρια σχετικά  µε τις δαπάνες . Θεσπίστηκε  ένα πολυετές  
δηµοσιονο µικό πρόγρα µµα που καλύπτει  την περίοδο  για την οποία  έχει εκλεγεί  η 
κυβέρνηση . Τα όρια των δαπανών  καλύπτουν  τα τρία τέταρτα  των δαπανών  από τον 
προϋπολογισ µό της κεντρικής  κυβέρνησης , συµπεριλα µβανο µένων  των 
συµπληρω µατικών  προϋπολογισ µών. Ωστόσο , εξαιρούνται  τα δηµοσιονο µικά κονδύλια  
που είναι  ευαίσθητα  στον  οικονο µικό κύκλο  και οι πληρω µές τόκων  για το χρέος  της 
γενικής  κυβέρνησης . 
∆εν είναι  ακόµη δυνατή  η πλήρης  αξιολόγηση  της αποτελεσ µατικότητας  του 
δηµόσιου  τοµέα 
Η σύνθεση  της δηµόσιας  δαπάνης  δεν µεταβάλλεται  πολύ  από το ένα έτος στο άλλο . Η 
προσαρ µογή της δηµόσιας  κατανάλωσης  στις νέες νοµοθετικές  ρυθµίσεις , στις 
µεταβολές  της δηµογραφικής  διάρθρωσης  του πληθυσ µού ή τις εξελίξεις  των 
συστη µάτων  κοινωνικής  πρόνοιας , απαιτεί  χρόνο . Για τον λόγο  αυτό , είναι  δυσχερής  η 
αξιολόγηση  της προόδου  στη σύνθεση  της δηµόσιας  δαπάνης . Εξάλλου , η έλλειψη  
έγκαιρων  και πλήρων  στοιχείων  εµποδίζει  µια εµπεριστατω µένη εκτίµηση της 
ποιότητας  της δηµόσιας  δαπάνης . Επιπλέον , είναι  δύσκολο  να προσδιοριστούν  οι 
επιπτώσεις  των δηµοσίων  δαπανών  στους  οικονο µικούς  και κοινωνικούς  στόχους . Η 
αποτελεσ µατικότητα  των δαπανών  συνδέεται  µε τη σχέση  µεταξύ  των εισροών  (κυρίως  
χρήµατα, αλλά  όχι αποκλειστικά ) και των επιτυγχανό µενων  αποτελεσ µάτων . Μια ορθή  
αξιολόγηση  θα απαιτούσε  καλύτερες  πληροφορίες , ιδίως  για τα µέτρα σχετικά  µε τις 
εισροές  (πολιτικές  και δαπάνες ) και τα αποτελέσ µατα (τήρηση  στόχων ), και λεπτο µερή 
µικροοικονο µική αξιολόγηση  των συγκεκρι µένων  πολιτικών . 
Οι εθνικοί  δηµοσιονο µικοί κανόνες  µπορούν  επίσης  να συµβάλουν  στη βελτίωση  της 
ποιότητας  των δηµοσίων  δαπανών  και στη συµµόρφωση  µε το δηµοσιονο µικό πλαίσιο  
της ΕΕ. Και πάλι, µια σωστή  αξιολόγηση  απαιτεί  µεγαλύτερες  περιόδους  παρατήρησης . 
Ωστόσο , σε πολλές  περιπτώσεις  θα ήταν  χρήσι µη η ενίσχυση  των µηχανισ µών 
εφαρ µογής: σύµφωνα  µε την κτηθείσα  εµπειρία  σχετικά  µε τους κανόνες  
δηµοσιονο µικής πολιτικής  σε διάφορες  χώρες , αν δεν υπάρχει  ένα αποτελεσ µατικό  
σύστη µα εφαρ µογής και κυρώσεων , οι κανόνες  συχνά  αποδεικνύονται  
αναποτελεσ µατικοί  σε επίπεδο  αποτελεσ µάτων  ex-post. 
2.3 Ενίσχυση  του βιώσι µου χαρακτήρα  της ανάπτυξης  
2.3.1 Οικονο µική βιωσι µότητα : διασφάλιση  της µακροπρόθεσ µης βιωσι µότητας  των 
δηµοσίων  οικονο µικών  
Από το 2000, ο µέσος  δείκτης  του δηµοσίου  χρέους  στην  ΕΕ δεν έχει µειωθεί  
Η βιωσι µότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών  ενόψει  της γήρανσης  του πληθυσ µού δεν 
έχει ακόµη εξασφαλιστεί  στο ήµισυ περίπου  των κρατών  µελών  (συγκεκρι µένα στο 
 
 52    Βέλγιο , τη Γερµανία, την Ελλάδα , την Ισπανία , τη Γαλλία , την Ιταλία  και την 
Πορτογαλία )9. Συνολικά , ο µέσος δείκτης  του δηµοσίου  χρέους  προς  το ΑΕΠ  στην  ΕΕ 
δεν µειώθηκε  από το 2000 ως το 2003 και συνεπώς  παρα µένει σε 64,1% του ΑΕΠ  
(70,4% του ΑΕΠ  στη ζώνη  του ευρώ ). Ωστόσο , η κατάσταση  διαφέρει  αισθητά  µεταξύ  
των διαφόρων  κρατών  µελών  (βλ. διάγρα µµα 14). Ο δείκτης  του χρέους  µειώθηκε  στα 
περισσότερα  κράτη  µέλη κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  2000-2003, και ιδίως  στο 
Βέλγιο , την Ελλάδα  και την Ισπανία , ενώ αυξήθηκε  στη Γερµανία, τη Γαλλία  και την 
Πορτογαλία . Παρά  τις πρόσφατες  βελτιώσεις , οι δείκτες  του χρέους  εξακολουθούν  να 
είναι  υψηλότεροι  του 60% σε 6 κράτη  µέλη (Βέλγιο , Γερµανία, Ελλάδα , Γαλλία , Ιταλία  
και Αυστρία ), και σε ορισµένες περιπτώσεις  είναι  πολύ  υψηλοί  ή υπερβαίνουν  το 100% 
του ΑΕΠ  (Βέλγιο , Ελλάδα  και Ιταλία ). 
∆ιάγρα µµα 14: ∆είκτης  χρέους
020406080100120
  BE    DK    DE    EL    ES    FR    IE    IT    LU    NL    AT    PT    FI    SE    UK  EU-
12EU-
152000 2003
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής  (διαρθρωτικός  δείκτης  αριθ. g).  
Τόσο  το µέγεθος  όσο και η ηλικιακή  σύνθεση  του πληθυσ µού της ΕΕ θα υποστεί  
ριζικές  µεταβολές  κατά  τις προσεχείς  δεκαετίες . Σύµφωνα  µε τις προβλέψεις , ο 
πληθυσ µός σε ηλικία  εργασίας  θα µειωθεί  πολύ  σηµαντικά , από 243 εκατο µµύρια το 
2000 σε 203 εκατο µµύρια το 2050, πράγ µα που αντιπροσωπεύει  µία µείωση  κατά  40 
εκατο µµύρια άτοµα ή 18%. Συγχρόνως , ο πληθυσ µός ατόµων ηλικίας  άνω των 65 ετών  
θα αυξηθεί  κατά  40 εκατο µµύρια άτοµα φθάνοντας  σε 103 εκατο µµύρια το 2050, 
πράγ µα που αντιπροσωπεύει  αύξηση  άνω του 60%. 
Οι δηµογραφικές  εξελίξεις  έχουν  σηµαντικές  επιπτώσεις  σε δύο σηµαντικά  στοιχεία . 
Πρώτον , τα περισσότερα  κράτη  µέλη προβλέπουν  ότι ο µακροπρόθεσ µος αναπτυξιακός  
ρυθµός τους θα διαµορφωθεί  σε επίπεδο  χαµηλότερο  του 2%, επίσης  λόγω  της 
συρρίκνωσης  του ενεργού  πληθυσ µού. ∆εύτερον , θα ασκηθούν  πιέσεις  για υψηλότερες  
δηµόσιες  δαπάνες  λόγω  της γήρανσης  του πληθυσ µού κατά  τα προσεχή  15 έως 20 έτη. 
                                                 
9 Η εκτίµηση αυτή  στηρίζεται  στην  αξιολόγηση  των επικαιροποιη µένων  προγρα µµάτων  του 2003 
από πλευράς  διατηρησι µότητας , εκτός  από τα προγρά µµατα της Γερµανίας  και της Ισπανίας  για 
τα οποία  οι αξιολογήσεις  πρέπει  να θεωρηθούν  προσωρινές  δεδοµένου ότι συνεχίζονται  ακόµη. 
 
 53     
Στο πλαίσιο  αυτό , οι ΓΠΟΠ  2003-05 συνιστούσαν  στα κράτη  µέλη: 
15. να διασφαλίσουν  την περαιτέρω  µείωση  των δεικτών  δηµοσίου  χρέους · 
16. να σχεδιάσουν , να θεσπίσουν  και να εφαρ µόσουν  αποτελεσ µατικά  τις 
µεταρρυθ µίσεις  των συνταξιοδοτικών  συστη µάτων . 
Απαιτούνται  περισσότερες  προσπάθειες  από αρκετά  κράτη  µέλη για τη µείωση  
των δεικτών  χρέους  
Σύµφωνα  µε τις οικονο µικές προβλέψεις  της Επιτροπής  (φθινόπωρο  2003), ο δείκτης  
χρέους  παρουσίασε  πτώση  στα περισσότερα  κράτη  µέλη το 2003. Οι δείκτες  χρέους  έξι 
κρατών  µελών , και συγκεκρι µένα του Βελγίου , της Γερµανίας , της Ελλάδας , της 
Γαλλίας , της Ιταλίας  και της Αυστρίας  αναµένεται  να είναι  υψηλότεροι  του 60% του 
ΑΕΠ  το 2003 και 2004. Ο δείκτης  χρέους  αναµένεται  να συνεχίσει  να µειώνεται  στο 
Βέλγιο , την Ελλάδα  και την Αυστρία , να σταθεροποιηθεί  στην  Ιταλία , ενώ συνεχίζει  να 
αυξάνεται  στη Γερµανία και τη Γαλλία  κατά  τα προσεχή  δύο έτη. 
Αρκετά  κράτη  µέλη φαίνεται  ότι πρέπει  να δείξουν  µεγαλύτερη  αποφασιστικότητα  για 
τη µείωση  των δεικτών  χρέους , και ιδίως  εκείνα  στα οποία  ο δείκτης  αυτός  είναι  πολύ  
υψηλός . Οι σηµερινές  τάσεις  µείωσης  δεν είναι  αρκετά  ικανοποιητικές  για να θεωρηθεί  
ότι θα µπορούσαν  να επιτρέψουν  µείωση  των δεικτών  χρέους  σε ποσοστό  χαµηλότερο  
της τιµής αναφοράς  του 60% του ΑΕΠ  πριν γίνουν  αισθητές  σε όλη τους την έκταση  οι 
επιπτώσεις  της γήρανσης  του πληθυσ µού σε 15 ή 20 έτη. Επιπλέον , ανησυχίες  προκαλεί  
η δυσµενής εξέλιξη  που παρατηρήθηκε  σε ορισµένα κράτη  µέλη στα οποία  οι δείκτες  
χρέους  παρουσιάζουν  αύξηση  τα τελευταία  χρόνια .  
Η µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  συστή µατος  έχει επιταχυνθεί  στην  ΕΕ και 
ορισ µένα κράτη  µέλη θέσπισαν  σηµαντικά  µέτρα  για τη µεταρρύθ µιση των 
συντάξεων  
Σε οκτώ  κράτη  µέλη απευθύνθηκαν  ειδικές  συστάσεις  σχετικά  µε την µεταρρύθ µιση 
των συνταξιοδοτικών  τους  συστη µάτων  (Βέλγιο , Γερµανία, Ελλάδα , Ισπανία , Γαλλία , 
Ιταλία , Αυστρία  και Πορτογαλία ). Σηµαντική  πρόοδος  επιτεύχθηκε  σε αρκετά  κράτη  
µέλη. Η Γαλλία  και η Αυστρία  θέσπισαν  εκτετα µένες µεταρρυθ µίσεις  το 2003 που 
αποτελούν  σηµαντικό  βήµα για την εξασφάλιση  πιο διατηρήσι µων συνταξιοδοτικών  
συστη µάτων . Η Γερµανία και η Πορτογαλία  θέσπισαν  ορισµένες αλλαγές  που 
αποσκοπούν  στη βελτίωση  της χρηµατοπιστωτικής  ισορροπίας  των δηµόσιων  
συνταξιοδοτικών  τους συστη µάτων  και διευκολύνουν  την ανάπτυξη  ιδιωτικών  
επικουρικών  συστη µάτων  συνταξιοδότησης . Η Ελλάδα  έθεσε  σε εφαρ µογή την 
αναδιοργάνωση  της λειτουργίας  των ταµείων κοινωνικής  ασφάλισης  που αποφασίστηκε  
το 2002. Στη Γερµανία, συνεχίστηκε  η δηµόσια συζήτηση  µε βάση  έκθεση  της 
"Επιτροπής  για τη διατηρησι µότητα  της χρηµατοδότησης  του γερµανικού  συστή µατος 
κοινωνικής  ασφάλισης " και η ιταλική  κυβέρνηση  κατέθεσε  πρόταση  µεταρρύθ µισης. 
Συντελέστηκε  κάποια  πρόοδος  όσον  αφορά  την αντιµετώπιση  των δηµοσιονο µικών  
επιπτώσεων  της γήρανσης  του πληθυσ µού στα δηµόσια  συνταξιοδοτικά  
συστή µατα 
Η Γαλλία  αποφάσισε  να αυξήσει  σταδιακά  τον αριθµό των ετών  καταβολής  εισφορών  
που παρέχουν  δικαίω µα για πλήρη  σύνταξη  και τροποποίησε  το µηχανισ µό 
αναπροσαρ µογής βάσει  των τιµών καταναλωτή  αντί των µισθών  για την αντιµετώπιση  
 
 54    των δηµοσιονο µικών  επιπτώσεων . Επιπλέον , οι υπάλληλοι  του ιδιωτικού  τοµέα 
οφείλουν  να καταβάλλουν  υψηλότερες  κοινωνικές  εισφορές , που αντισταθ µίζονται  από 
αντίστοιχη  µείωση  των εισφορών  ανεργίας . Η Αυστρία  αποφάσισε  να επεκτείνει  
βαθµιαία την περίοδο  αναφοράς  για τον υπολογισ µό των συνταξιοδοτικών  
δικαιω µάτων , ενώ θα µειώσει  επίσης  σταδιακά  τον ετήσιο  ρυθµό σώρευσης  των 
συνταξιοδοτικών  παροχών . Η Πορτογαλία  επέκτεινε  την περίοδο  καταβολής  εισφορών , 
αύξησε  την περίοδο  υπολογισ µού της βασικής  σύνταξης  και συνέδεσε  την αύξηση  των 
παροχών  µε τον ρυθµό αύξησης  των µισθών  χωρίς  να υπολογίζονται  οι εισφορές . 
Σύµφωνα  µε την πρόταση  της ιταλικής  κυβέρνησης , οι όροι επιλεξι µότητας  πρόκειται  
να καταστούν  αυστηρότεροι , ενώ θα αυξηθεί  η ελάχιστη  ηλικία  συνταξιοδότησης . 
Τόσο  η Γαλλία  όσο και η Γερµανία υιοθέτησαν  µεταρρυθ µίσεις  για την αντιµετώπιση  
του δηµογραφικού  κινδύνου . Η Γαλλία  εφάρ µοσε ένα κανόνα  ο οποίος  συνδέει  την 
περίοδο  καταβολής  εισφορών  που κατοχυρώνει  δικαίω µα πλήρους  σύνταξης  µε την 
αύξηση  του προσδόκι µου ζωής . Στη Γερµανία, προτάθηκε  να αυξηθεί  σταδιακά  η 
ηλικία  συνταξιοδότησης  και να συνδεθούν  οι παροχές  και ο δείκτης  εξάρτησης  από το 
σύστη µα µε ένα κανόνα  προσαρ µογής. 
Οι µεταρρυθ µίσεις  αποσκοπούν  στη µεγαλύτερη  αλληλεπίδραση  µεταξύ  των 
συνταξιοδοτικών  συστη µάτων  και των επιδόσεων  της αγοράς  εργασίας  
Αρκετά  κράτη  µέλη για να ενισχύσουν  διάφορες  πτυχές  της αλληλεπίδρασης  µεταξύ  
του συνταξιοδοτικού  συστή µατος  και της λειτουργίας  της αγοράς  εργασίας , 
προσπάθησαν  να βελτιώσουν  τη διαφάνεια  και τα κίνητρα  ανάληψης  εργασίας . Στο 
πλαίσιο  των προσπαθειών  για την ενίσχυση  της σχέσης  που συνδέει  τις εισφορές  και τα 
συνταξιοδοτικά  δικαιώ µατα, η αυστριακή  κυβέρνηση  σκοπεύει  να εναρ µονίσει  όλα τα 
συνταξιοδοτικά  ασφαλιστικά  συστή µατα και να δηµιουργήσει  ένα ενιαίο  
ολοκληρω µένο συνταξιοδοτικό  σύστη µα· εξετάζει  επίσης  το ενδεχό µενο να θεσπίσει  
ατοµικούς  "λογαριασ µούς συνταξιοδότησης ". Στην  Ιταλία , η κυβέρνηση  σκοπεύει  να 
µειώσει  τις εισφορές  που καταβάλλουν  στο δηµόσιο συνταξιοδοτικό  σύστη µα οι 
νεοπροσλα µβανό µενοι υπάλληλοι . Η Ελλάδα  προχωρεί  προς  τη θέσπιση  ενός ενιαίου  
συστή µατος κοινωνικής  ασφάλισης  µε ενιαίο  φορέα  διαχείρισης  που θα εξασφαλίζει  
οµοιόµορφους  όρους , προϋποθέσεις  επιλεξι µότητας  και µεθόδους  υπολογισ µού των 
συντάξεων  για όλους  τους µισθωτούς . 
Η αύξηση  των ποσοστών  απασχόλησης  των εργαζό µενων  µεγαλύτερης  ηλικίας  απαιτεί  
την κατάργηση  των κινήτρων  για την πρόωρη  αποχώρηση  από την αγορά  εργασίας  και 
την παροχή  κινήτρων  για την παράταση  του ενεργού  επαγγελ µατικού  βίου. Στην  
Αυστρία  θα καταργηθούν  σταδιακά  τα συστή µατα πρόωρης  συνταξιοδότησης . Τόσο  τα 
γαλλικά  όσο και τα αυστριακά  µεταρρυθ µιστικά  µέτρα έχουν  ενισχύσει  τα οικονο µικά 
κίνητρα  των υπαλλήλων  να εξακολουθούν  να εργάζονται  ακόµη και αφού  
κατοχυρώσουν  το δικαίω µά τους για σύνταξη . Στη Γαλλία , προσφέρθηκαν  κίνητρα  
στους  εργοδότες  να προσλα µβάνουν  εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας · καθιερώθηκαν  
παράλληλα  κίνητρα  τα οποία  αποθαρρύνουν  τους εργοδότες  να απολύουν  ή να 
υποχρεώνουν  τα άτοµα αυτά  να συνταξιοδοτηθούν . Τα γαλλικά  µεταρρυθ µιστικά  µέτρα 
διευκολύνουν  την ταυτόχρονη  είσπραξη  σύνταξης  και συµπληρω µατικού  εισοδή µατος 
από απασχόληση . Στη Γερµανία προτάθηκε  η αύξηση  της υποχρεωτικής  ηλικίας  
συνταξιοδότηση , ενώ η πορτογαλική  και η ιταλική  κυβέρνηση  πρότειναν  µεθόδους  
υπολογισ µού συντάξεων  αρχαιότητας  που αποθαρρύνουν  τους υπαλλήλους  που 
αποχωρούν  πρόωρα .  
Οι µακροπρόθεσ µες επιπτώσεις  των µεταρρυθ µίσεων  απαιτούν  πιο 
εµπεριστατω µένη ανάλυση  
 
 55    Οι µακροπρόθεσ µες επιπτώσεις  των µεταρρυθ µίσεων , συµπεριλα µβανο µένων  των 
οικονο µικών  επιπτώσεων , εξαρτώνται  ιδίως  από τη διάρκεια  των µεταβατικών  
περιόδων  που είναι  απαραίτητες  για να εξασφαλιστεί  µια οµαλή διαδικασία  
προσαρ µογής και να ληφθούν  υπόψη  οι θεµιτές προσδοκίες  των ατόµων που 
προγρα µµατίζουν  τη συνταξιοδότησή  τους. Η άλλη  πλευρά  του νοµίσµατος είναι  ότι, 
όπως  στην  περίπτωση  των αυστριακών  και των γαλλικών  µεταρρυθ µίσεων , απαιτείται  
πολύς  χρόνος  µέχρις  ότου  να γίνουν  αισθητά  σε όλη τους την έκταση  τα θετικά  
αποτελέσ µατα των µεταρρυθ µίσεων  αυτών  στα δηµόσια οικονο µικά και στη λειτουργία  
της αγοράς  εργασίας . Η µείωση  των παροχών  των δηµοσίων  συνταξιοδοτικών  
συστη µάτων  συνεπάγεται  την εξεύρεση  µιας νέας ισορροπίας  µεταξύ  των διαφόρων  
αξόνων  του συνταξιοδοτικού  συστή µατος. Ένας  καθοριστικός  παράγοντας  στο πλαίσιο  
αυτό  είναι  κατά  πόσον  έχει θεσπιστεί  το κατάλληλο  δηµοσιονο µικό και κανονιστικό  
καθεστώς  για να αναπτυχθούν  επικουρικά  συνταξιοδοτικά  συστή µατα µέσω 
επαγγελ µατικών  συνταξιοδοτικών  συστη µάτων  ή/και συνταξιοδοτικών  συστη µάτων  
του τρίτου  άξονα  έτσι ώστε  οι πολίτες  να έχουν  άλλα  µέσα εξασφάλισης  εσόδων  κατά  
τη συνταξιοδότησή  τους. Η Ιταλία , η Γερµανία και η Αυστρία  έχουν  προτείνει  τη 
θέσπιση  ή την περαιτέρω  ανάπτυξη  ιδιωτικών , πλήρως  κεφαλαιοποιη µένων  
συστη µάτων . Οι προτεινό µενες µεταβολές  θα πρέπει  να αναλυθούν  διεξοδικότερα . 
2.3.2 Κοινωνική  βιωσι µότητα : συµβολή  στην οικονο µική και κοινωνική  συνοχή  
Η έλλειψη  ενηµερωµένων  στοιχείων  εξακολουθεί  να εµποδίζει  την αξιολόγηση  της 
προόδου  που έχει συντελεστεί  για τη βελτίωση  της κοινωνικής  βιωσι µότητας . Η 
κατάσταση  της αγοράς  εργασίας , η οποία  εµφανίζει  πρόσφατα  ενδείξεις  εξασθένισης , 
προκαλεί  ανησυχία  όσον  αφορά  την κοινωνική  βιωσι µότητα , δεδοµένου ότι οι θέσεις  
απασχόλησης  αποτελούν  τον κυριότερο  τρόπο  για την έξοδο  από τη φτώχεια  και τον 
κοινωνικό  αποκλεισ µό. Ενώ το ποσοστό  της µακροχρόνιας  ανεργίας  εξακολούθησε  να 
παρουσιάζει  µείωση  το 2002 (από 3,5% το 2000 σε 3%), πιο πρόσφατες  εξελίξεις  
φαίνονται  λιγότερο  ενθαρρυντικές  όπως  για παράδειγ µα η αύξηση  του συνολικού  
ποσοστού  ανεργίας . Παραδείγ µατος χάρη , το µερίδιο  των νοικοκυριών  χωρίς  
απασχόληση  δεν παρουσίασε  µείωση  το 2002 (παρέ µεινε αµετάβλητο  σε 12,2%). 
∆ιάγρα µµα 15: Μακροχρόνια  ανεργία
EU-15UK
SEFIPT
AT
NLLU
BEDK
DE
EL
ESFRIE
IT
-3-2-101
012345678Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας  1999Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας  
µεταβολή  1999-2002
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής  (διαρθρωτικός  δείκτης  αριθ. IV.6.1).  
 
 56    Πλαίσιο  6: Συνέχεια  που δόθηκε  στις ανά χώρα  συστάσεις  σχετικά  µε τα συνταξιοδοτικά  συστή µατα 
Μέτρα   Συστάσεις  ανά χώρα  
(επέκταση  του γενικού  
προσανατολισ µού αριθ. 16) Ληφθέντα  Προταθέντα  
BE: ενίσχυση  µέτρων  για την επιµήκυνση  
της ηλικίας  αποχώρησης  από την αγορά  
εργασίας .   
DE: προώθηση  της ανάπτυξης  των 
επικουρικών  συνταξιοδοτικών  ταµείων, 
ενίσχυση  των κινήτρων  για παράταση  του 
ορίου  ηλικίας  αποχώρησης  από την αγορά  
εργασίας . Αύξηση  του ποσοστού  των εισφορών  από 19,1% σε 19,5%. Αύξηση  του 
µηνιαίου  κατωτάτου  ορίου  εισοδη µάτων  για την καταβολή  εισφορών .  Αύξηση  της νόµιµης ηλικίας  συνταξιοδότησης . Τύπος  αναπροσαρ µογής 
που συνδέει  τις παροχές  µε το δείκτη  εξάρτησης  από το σύστη µα. 
Θέσπιση  πλήρως  κεφαλαιοποιη µένων , ατοµικών  λογαριασ µών.  
EL: συνέχιση  των µεταρρυθ µίσεων  του 
συστή µατος κοινωνικής  ασφάλισης , και 
ιδίως  του συνταξιοδοτικού  συστή µατος. Ενοποίηση  των ταµείων κοινωνικής  ασφάλισης . ∆ηµιουργία  επαγγελ µατικών  
ταµείων. Θέσπιση  κοινής  µεθόδου  υπολογισ µού των συνταξιοδοτικών  
δικαιω µάτων . Ενιαίο  πλαίσιο  κανόνων  για τα συνταξιοδοτικά  δικαιώ µατα όλων  
των µισθωτών .  
ES: ενίσχυση  της σύνδεσης  µεταξύ  των 
εισφορών  και των παροχών  και 
συγκράτηση  της µακροπρόθεσ µης αύξησης  
των δαπανών  για συντάξεις .   
FR: διεξοδική  µεταρρύθ µιση του 
συνταξιοδοτικού  συστή µατος.  Βαθµιαία αύξηση  του αριθµού των ετών  εισφορών  που κατοχυρώνουν  
δικαίω µα πλήρους  σύνταξης . Οικονο µικά κίνητρα  για την παρα µονή στην  
εργασία  µετά τη νόµιµη ηλικία  συνταξιοδότησης . Αναπροσαρ µογή των 
συντάξεων  του δηµοσίου  µε βάση  τις τιµές καταναλωτή  αντί των µισθών . 
Αύξηση  των κοινωνικών  εισφορών  στον  ιδιωτικό  τοµέα.   
IT: αντιµετώπιση  της µεγάλης  
µεταβατικής  περιόδου  για την εφαρ µογή 
του νέου συστή µατος µε βάση  τις εισφορές  
και προώθηση  των συµπληρω µατικών  
συνταξιοδοτικών  καθεστώτων  µε ιδιωτική  
χρηµατοδότηση .  Κίνητρα  για την αύξηση  της ηλικίας  συνταξιοδότησης  µε τον υπολογισ µό 
των συντάξεων  αρχαιότητας  βάσει  των θεωρητικών  εισφορών  και όχι 
βάσει  συστή µατος που στηρίζεται  στις αποδοχές . Αυστηρότεροι  όροι 
επιλεξι µότητας  και κίνητρα  για την παρα µονή στην  εργασία . Στήριξη  
ιδιωτικών  πλήρως  κεφαλαιοποιη µένων  καθεστώτων  µε την εναρ µόνιση  
της νοµοθεσίας  για τα συλλογικά  και ατοµικά συνταξιοδοτικά  ταµεία, έτσι 
ώστε  να καταργηθούν  οι στρεβλώσεις  και να αυξηθεί  ο µεταξύ  τους 
ανταγωνισ µός. 
AT: αναµόρφωση  του δηµόσιου  
συνταξιοδοτικού  συστή µατος· αύξηση  του 
χαµηλού  πραγ µατικού  µέσου  όρου  ηλικίας  
συνταξιοδότησης  και ενίσχυση  των 
κινήτρων  για την ανάληψη  εργασίας . Βαθµιαία κατάργηση  της πρόωρης  συνταξιοδότησης . Αύξηση  των κινήτρων  
για την παρα µονή στην  εργασία . Επιµήκυνση  της περιόδου  αναφοράς  για τον 
υπολογισ µό των συνταξιοδοτικών  δικαιω µάτων . Χαµηλότερος  συντελεστής  
σώρευσης  για τα συνταξιοδοτικά  δικαιώ µατα. 
 Εναρ µόνιση  των συνταξιοδοτικών  συστη µάτων  και θέσπιση  ενός 
ενοποιη µένου συστή µατος. 
 
 57    PT: περαιτέρω  µεταρρύθ µιση του 
συνταξιοδοτικού  συστή µατος για τους 
εργαζό µενους  του δηµόσιου  τοµέα.  Επιµήκυνση  της περιόδου  αναφοράς  για τον υπολογισ µό των συνταξιοδοτικών  
δικαιω µάτων . Επιµήκυνση  της περιόδου  καταβολής  εισφορών . 
Αναπροσαρ µογή των παροχών  βάσει  του καθαρού  µισθού . Μέτρα  που αποσκοπούν  στην  αποθάρρυνση  της πρόωρης  
συνταξιοδότησης . Μέτρα  για τη µείωση  της γενναιοδωρίας  του 
συνταξιοδοτικού  συστή µατος. 
 
 58    Στο πλαίσιο  αυτό , οι ΓΠΟΠ  2003-05 συνιστούσαν  στα κράτη  µέλη: 
17. να λάβουν  µέτρα για τον εκσυγχρονισ µό των συστη µάτων  κοινωνικής  προστασίας  
και για την καταπολέ µηση της φτώχειας  και του αποκλεισ µού που θα συµβάλουν  
στην  επίτευξη  των γενικών  στόχων  της Λισσαβόνας · 
18. να βελτιώσουν  τη λειτουργία  των αγορών  ώστε  οι τελευταίες  να ευνοούν  τις 
ιδιωτικές  επενδύσεις  σε περιοχές  µε αναπτυξιακή  υστέρηση , ιδίως  µε τη λήψη  
µέτρων  που θα επιτρέπουν  στους  µισθούς  να αντικατοπτρίζουν  τις διαφορές  στην  
παραγωγικότητα · 
19. να διασφαλίσουν  ότι η κρατική  συνδρο µή σε περιοχές  µε αναπτυξιακή  υστέρηση  θα 
επικεντρωθεί  κατά  προτεραιότητα  σε επενδύσεις  σε ανθρώπινο  κεφάλαιο  και στη 
γνώση , καθώς  και στη δηµιουργία  κατάλληλων  υποδο µών, και να διασφαλίσουν  τον 
αποτελεσ µατικό  σχεδιασ µό και διαχείριση  των επενδυτικών  προγρα µµάτων . 
Απαιτείται  εντατικοποίηση  των προσπαθειών  για τον εκσυγχρονισ µό του 
συστή µατος  κοινωνικής  προστασίας  
Οι προσπάθειες  φαίνονται  να επικεντρώνονται  περισσότερο  στις φορολογικές  πτυχές  
και λιγότερο  στη µεταρρύθ µιση των παροχών . Το 2003, µόνο η ∆ανία , η Γερµανία, η 
Γαλλία , οι Κάτω  Χώρες  και το Ηνωµένο Βασίλειο  έλαβαν  πρόσθετα  µέτρα για τη 
µεταρρύθ µιση των συστη µάτων  παροχών  (βλέπε  επίσης  τη συνέχεια  που δόθηκε  στον  
προσανατολισ µό αριθ. 4). Αρκετά  κράτη  µέλη θέσπισαν  µέτρα για τη διευκόλυνση  της 
πρόσβασης  στην  αγορά  εργασίας  για τα πρόσωπα  που βρίσκονται  σε µειονεκτική  θέση . 
Η προώθηση  των δυνατοτήτων  απασχόλησης  των προσώπων  αυτών  έχει καθοριστική  
σηµασία για την κοινωνική  τους ένταξη . Έτσι , θεσπίστηκαν  κίνητρα  πρόσληψης  για 
άτοµα µε αναπηρία  στο Βέλγιο  και τα κίνητρα  αυτά  ενισχύθηκαν  στην  Αυστρία , ενώ η 
∆ανία  λαµβάνει  µέτρα για πρόσωπα  που απέκτησαν  πρόσφατα  αναπηρία . Επίσης , η 
Ιρλανδία  και το Ηνωµένο Βασίλειο  εφαρ µόζουν  νέα οικονο µικά κίνητρα  µε σκοπό  να 
ενθαρρυνθούν  τα πρόσωπα  µε αναπηρία  να αναζητήσουν  και να αναλάβουν  
απασχόληση  και να καταστεί  η εργασία  πιο ελκυστική . Οι ενισχύσεις  υπέρ  της 
απασχόλησης  που θεσπίστηκαν  πρόσφατα  απευθύνονται  στους  µακροχρόνια  ανέργους  
(στις Κάτω  Χώρες , τη Γαλλία  και τα οµόσπονδα  κρατίδια  του ανατολικού  τµήµατος της 
Γερµανίας ), στα άτοµα µε αναπηρία  (Γαλλία  και οµόσπονδα  κρατίδια  του ανατολικού  
τµήµατος της Γερµανίας ) ή στους  νέους  χωρίς  ειδίκευση  (οµόσπονδα  κρατίδια  του 
ανατολικού  τµήµατος της Γερµανίας ).  
Οι περιφερειακές  αποκλίσεις  της ανεργίας  παρα µένουν  υψηλές  λόγω  της απουσίας  
αξιόλογων  πρωτοβουλιών  για τη µεγαλύτερη  διαφοροποίηση  των µισθών  
Παρά  τη σηµαντική  αύξηση  της απασχόλησης  κατά  το δεύτερο  ήµισυ της δεκαετίας  του 
1990, και ιδίως  στις περιφέρειες  µε αναπτυξιακή  υστέρηση , εξακολουθούν  να υπάρχουν  
περιφερειακές  αποκλίσεις  τόσο  στα ποσοστά  απασχόλησης  όσο και ανεργίας . Τα 
υψηλότερα  ποσοστά  ανεργίας  συναντώνται  εν γένει  στις φτωχότερες  περιφέρειες , µε 
χαµηλό κατά  κεφαλήν  ΑΕΠ . Ενώ το 2002 τα ποσοστά  ανεργίας  ήταν  χαµηλότερα  από 
3% σε 27 περιφέρειες , κυρίως  στις Κάτω  Χώρες  και το Ηνωµένο Βασίλειο , 
υπερέβαιναν  το 20% σε 10 περιφέρειες  της Νότιας  Ισπανίας  και της Ιταλίας  και στα 
γαλλικά  υπερπόντια  εδάφη . Μεγάλες  περιφερειακές  αποκλίσεις  εξακολουθούν  να 
υπάρχουν  εντός  ορισµένων  κρατών  µελών , π.χ. στην  Ιταλία  όπου  οι διαφορές  µεταξύ  
του υψηλότερου  ποσοστού  ανεργίας  (στην  Καλαβρία ) και του χαµηλότερου  (στο 
Trentino-Alto Adige) υπερβαίνει  τις 21 εκατοστιαίες  µονάδες . 
Αυτές  οι διαφορές  στα ποσοστά  ανεργίας  δείχνουν  ότι είναι  απαραίτητο  να ληφθούν  
νέα µέτρα, ιδίως  για την αύξηση  των επενδύσεων  σε ανθρώπινο  κεφάλαιο  στις 
 
 59    µειονεκτούσες  περιφέρειες  και τη µεγαλύτερη  διαφοροποίηση  των µισθών . Το 2003, 
δεν αναλήφθηκε  καµία αξιόλογη  πρωτοβουλία  στα κράτη  µέλη που θίγονται  
περισσότερο  από το πρόβλη µα αυτό  έτσι ώστε  οι µισθοί  να συνδέονται  µε τις διαφορές  
στις δεξιότητες  και τις επικρατούσες  συνθήκες  στις τοπικές  αγορές  εργασίας  (βλέπε  
επίσης  τη συνέχεια  που δόθηκε  στον  προσανατολισ µό 5 σχετικά  µε τη διαφοροποίηση  
των µισθών ). Ωστόσο , φαίνεται  να κερδίζει  έδαφος  η διαφοροποίηση  των µισθών  µέσω 
της σύνδεσης  των αποδοχών  µε τις επιδόσεις . Κάποια  στοιχεία  ευελιξίας  µε βάση  την 
κατάσταση  της εταιρείας  ή του τοµέα είναι  είτε πιθανά , όπως  π.χ. στην  Ισπανία  (στη 
διοµοσπονδιακή  συλλογική  σύµβαση  για το 2003) ή πρόκειται  να συζητηθούν , όπως  
στη Γερµανία και τη Γαλλία , όπου  εξετάζεται  µια χαλάρωση  της αρχής  σύµφωνα  µε 
την οποία  οι συµφωνίες  σε χαµηλότερο  επίπεδο  πρέπει  να είναι  αναγκαστικά  
ευνοϊκότερες  από τις τοµεακές  συµφωνίες . 
Μέτρα  για την εξασφάλιση  της αποτελεσ µατικότητας  των επενδύσεων  
Η έλλειψη  έγκαιρων  και επαρκώς  αναλυτικών  στοιχείων  εµποδίζει  την 
εµπεριστατω µένη αξιολόγηση  του είδους  των επενδύσεων  που αποτελούν  αντικεί µενο 
δηµόσιας  στήριξης . Σε τρεις  χώρες  συνοχής  (Ισπανία , Ιρλανδία  και Πορτογαλία ) τα 
στοιχεία  σχετικά  µε την εθνική  δηµόσια διαρθρωτική  στήριξη  σε περιφέρειες  µε 
αναπτυξιακή  υστέρηση  διατίθενται  από τις ex-post και ενδιά µεσες αξιολογήσεις  της 
προσθετικότητας  για τις περιόδους  1994/1999 και 2000/2002. Υπάρχουν  κάποιες  
ενδείξεις  για µεγαλύτερη  έµφαση  στους  ανθρώπινους  πόρους , ιδίως  για τα προσόντα  
που συνδέονται  µε τον τοµέα της έρευνας  και της τεχνολογικής  ανάπτυξης  (ΕΤΑ ) - το 
µερίδιο  των οποίων  στις εθνικές  δηµόσιες  δαπάνες  αυξήθηκε  το 2000/2002. Μικρή  
υποχώρηση  παρατηρήθηκε  όσον  αφορά  τις υποδο µές, οι οποίες  εξακολουθούν  όµως να 
αντιπροσωπεύουν  σηµαντικό  τµήµα των διαρθρωτικών  δηµοσίων  δαπανών . 
Η Επιτροπή  έχει πρόσφατα  λάβει  µέτρα για την αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  
των επενδυτικών  προγρα µµάτων  που στηρίζονται  από την ΕΕ. Η διαχείριση  των 
προγρα µµάτων  των διαρθρωτικών  ταµείων την περίοδο  2000/2006 θα απλοποιηθεί  και 
θα καταστεί  περισσότερο  ευέλικτη . Μετά  την ενδιά µεση έκθεση  αξιολόγησης  που θα 
πραγ µατοποιηθεί  το 2004, η Επιτροπή  και τα κράτη  µέλη θα αποφασίσουν  την 
ανακατανο µή των πόρων  από αναποτελεσ µατικά  σε περισσότερο  αποτελεσ µατικά  
µέτρα, έτσι ώστε  να αυξηθεί  η συµβολή  τους για την επίτευξη  των στόχων  της 
Λισσαβόνας , και ιδίως  του στόχου  που αφορά  τις επενδύσεις  στον  τοµέα της γνώσης  
και της καινοτο µίας. Η επίτευξη  των στόχων  σχετικά  µε την αποτελεσ µατικότητα , τη 
διαχείριση  και τη δηµοσιονο µική εκτέλεση , που ορίζονται  για κάθε  πρόγρα µµα, θα 
αξιολογηθούν  επίσης  πριν από την 31η Μαρτίου  2004. Τα αποτελέσ µατα θα είναι  
αποφασιστικά  για την κατανο µή του αποθε µατικού  επίδοσης  (που θεσπίστηκε  το 2000). 
Βελτιώθηκε  επίσης  η συνεργασία  µε την ΕΤΕ, ιδίως  για την εξεύρεση  µιας κατάλληλης  
ισορροπίας  µεταξύ  των δανείων  και των µη επιστρεπτέων  συγχρη µατοδοτήσεων . Η 
ΕΤΕ εντατικοποίησε  τις συµβουλευτικές  εργασίες  της όσον  αφορά  την αξιολόγηση  της 
τεχνικής  και οικονο µικής αρτιότητας  ορισµένων  σχεδίων  του ΕΤΠΑ , του Ταµείου 
Συνοχής  και του κέντρου  Ispa. Από το 2000, εξετάστηκαν  100 περίπου  σχέδια . 
2.3.3 Περιβαλλοντική  βιωσι µότητα : προώθηση  της αποτελεσ µατικής  χρήσης  των 
φυσικών  πόρων  
Η διατήρηση  ενός περιβάλλοντος  υψηλού  επιπέδου  ποιότητας  δεν αποτελεί  µόνο 
αυτοσκοπό , αλλά  µπορεί  να έχει ευρύτερα  θετικά  αποτελέσ µατα 
Μεταρρυθ µίσεις  όπως  η κατάργηση  των επιδοτήσεων  και η θέσπιση  φόρων  και 
επιβαρύνσεων  που επιτρέπουν  την εσωτερίκευση  του εξωτερικού  κόστους  της 
 
 60    ρύπανσης  δεν έχουν  µόνο ευνοϊκά  αποτελέσ µατα για το περιβάλλον , αλλά  ενισχύουν  
επίσης  τα αποτελέσ µατα των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων  σε άλλους  τοµείς 
συντελώντας  στη "διαµόρφωση  σωστών  τιµών". Αυτό  ισχύει  ιδιαίτερα  εάν τα έσοδα  
από µεταρρυθ µίσεις  που θεσπίζονται  για περιβαλλοντικούς  λόγους  χρησι µοποιούνται  
για τη µείωση  άλλων  φόρων  µε στρεβλωτικά  αποτελέσ µατα. Επίσης , παρόλο  που ο 
πρωταρχικός  στόχος  των µέτρων  αυτών  δεν είναι  η αύξηση  των εσόδων , µπορούν  να 
συµβάλλουν  στη δηµοσιονο µική εξυγίανση  ή την παροχή  άλλων  δηµόσιων  αγαθών . 
Σε αυτό  το πλαίσιο , οι ΓΠΟΠ  2003-05 συνιστούσαν  στα κράτη  µέλη: 
20. να µειώσουν  τις τοµεακές  επιδοτήσεις , τις φορολογικές  απαλλαγές  και τα υπόλοιπα  
κίνητρα  που έχουν  αρνητική  περιβαλλοντική  επίπτωση  και βλάπτουν  τη βιώσι µη 
ανάπτυξη . Να διασφαλίσουν , µεταξύ  άλλων  επιβάλλοντας  φόρους  και άλλες  
επιβαρύνσεις , ότι οι τιµές για την απόληψη , τη χρησι µοποίηση  και, ενδεχο µένως , 
την απόρριψη  των φυσικών  πόρων , όπως  του νερού , αντικατοπτρίζουν  κατάλληλα  
τη σπανιότητά  τους και όλο το συνεπαγό µενο κόστος  για το περιβάλλον ·  
21. να µειώσουν  τις επιδοτήσεις  για µη ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας  και να 
προωθήσουν  µέτρα που βασίζονται  στην  αγορά , να διευρύνουν  περαιτέρω  τη 
φορολογική  βάση , και να διασφαλίσουν  την κατάλληλη  διαφοροποίηση  της 
ενεργειακής  φορολογίας · 
22. να προσαρ µόσουν  το σύστη µα φόρων , επιβαρύνσεων  και επιδοτήσεων  στον  τοµέα 
των µεταφορών  ώστε  να λαµβάνεται  καλύτερα  υπόψη  το περιβαλλοντικό  και 
κοινωνικό  κόστος  που προκαλούν  οι µεταφορές , και να τονώσουν  τον ανταγωνισ µό 
µεταξύ  των διαφόρων  µέσων  µεταφοράς · 
23. να ανανεώσουν  τις προσπάθειές  τους για την τήρηση  των δεσµεύσεων  που 
αναλήφθηκαν  µε το πρωτόκολλο  του Κιότο  και να εφαρ µόσουν  σε επίπεδο  ΕΚ το 
σύστη µα εµπορίας  των δικαιω µάτων  εκπο µπής αερίων  που προκαλούν  το 
φαινό µενο του θερµοκηπίου  και να θεσπίσουν  συστή µατα αναφοράς  για αυτές  τις 
πολιτικές  και τα µέτρα καθώς  και για τις προβλεπό µενες επιπτώσεις  τους στις 
εκπο µπές αερίων . Να λάβουν  µέτρα για την επίτευξη  των στόχων  που θεσπίστηκαν  
από µεταγενέστερα  Ευρωπαϊκά  Συµβούλια , ιδίως  όσον  αφορά  την 
αποτελεσ µατικότητα  της ενέργειας , τις ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας  και τα 
βιοκαύσι µα. 
Η πρόοδος  που συντελέστηκε  στον  τοµέα της περιβαλλοντικής  βιωσι µότητας  το 
2003 ήταν  απογοητευτική  
Λαµβάνοντας  υπόψη  την επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας , η προσοχή  
εστιάστηκε  περισσότερο  στην  τόνωση  της ανάπτυξης  σε βραχυπρόθεσ µη βάση  και όχι 
τόσο  στην  εξασφάλιση  της µεσοπρόθεσ µης και µακροπρόθεσ µης βιωσι µότητας . 
Ωστόσο , ορισµένα γεγονότα  ήρθαν  να υπενθυ µίσουν  την ανάγκη  ανάληψης  δράσης  
στον  τοµέα αυτό . Το παρατετα µένο και θερµό καλοκαίρι  του 2003, ανεξάρτητα  αν 
µπορεί  να αποδοθεί  σε κλιµατική  µεταβολή  που οφείλεται  σε παρε µβάσεις  του 
ανθρώπου , επιβάρυνε  το ηλεκτρικό  δίκτυο  µέχρι τα έσχατα  όρια της δυνα µικότητάς  
του. Αυτό , σε συνδυασ µό µε τις (άσχετες ) διακοπές  του ηλεκτρικού  ρεύµατος σε 
ορισµένα κράτη  µέλη, υπογρα µµίζει την ανάγκη  να αρθούν  οι στρεβλώσεις  στις τιµές 
των ενεργειακών  προϊόντων  και να διασφαλιστεί  ότι όλοι οι σχετικοί  φορείς  - 
παραγωγοί , προµηθευτές  και καταναλωτές  – θα αντιµετωπίσουν  τα κατάλληλα  κίνητρα . 
Το Συµβούλιο  εξέδωσε  µια σειρά  νοµοθετικών  πράξεων  το 2003 οι οποίες  αναµένεται  
να συµβάλλουν  στην  επίτευξη  του στόχου  αυτού , και συγκεκρι µένα οδηγίες  σχετικά  µε 
 
 61    τους κοινούς  κανόνες  για τις αγορές  ηλεκτρισ µού και αερίου  έτσι ώστε  οι αγορές  
αυτές  να καταστούν  ανταγωνιστικές , ασφαλείς  και περιβαλλοντικά  βιώσι µες, καθώς  και 
ένα κανονισ µό για τον καθορισ µό ισότι µων κανόνων  στις διασυνοριακές  συναλλαγές  
στον  τοµέα του ηλεκτρισ µού. Ο κανονισ µός αυτός  συµπληρώθηκε  από απόφαση  των 
ρυθµιστικών  φορέων  του τοµέα του ηλεκτρισ µού της ΕΕ να µην χρεώνουν  πρόσθετα  
τέλη για τις διασυνοριακές  συναλλαγές  ηλεκτρικής  ενέργειας  στην  εσωτερική  αγορά . 
Εξάλλου , το Συµβούλιο  εξέδωσε  την οδηγία  για την αναδιάρθρωση  του κοινοτικού  
πλαισίου  για τη φορολόγηση  των ενεργειακών  προϊόντων . Παρόλο  που η οδηγία  αυτή  
δεν θα επηρεάσει  παρά  ελάχιστα  τις τιµές των ενεργειακών  προϊόντων  σε 
βραχυπρόθεσ µη βάση , τα αποτελέσ µατά της θα γίνονται  όλο και περισσότερο  αισθητά  
συν τω χρόνω , ιδίως  για τα νέα κράτη  µέλη. Η οδηγία  επεκτείνει  το κοινοτικό  πλαίσιο  
έτσι ώστε  να συµπεριλα µβάνεται  η χρήση  του άνθρακα  και του φυσικού  αερίου  ως 
καυσί µων, έτσι ώστε  η Κοινότητα  να προχωρεί  προς  ένα πλαίσιο  που θα επιτρέπει  την 
κατάλληλη  διαφοροποίηση  της φορολόγησης  της ενέργειας .  
Σ επίπεδο  κρατών  µελών , πραγ µατοποιήθηκαν  ορισµένες µεταβολές  σχετικά  µε τη 
στήριξη  των διαφορετικών  πηγών  ενέργειας . Το 2003 ήταν  το έτος εφαρ µογής της 
οδηγίας  για τον ηλεκτρισ µό που παράγεται  από ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας . Τα 
αποτελέσ µατα σε επίπεδο  παραγωγής  πράσινου  ηλεκτρισ µού είναι  απογοητευτικά , 
εκτός  από την αιολική  ενέργεια  κυρίως  σε τρία κράτη  µέλη, τη Γερµανία, την Ισπανία  
και τη ∆ανία  (στα τέλη του 2002 έγινε  η εγκατάσταση  23 GW στην  Ευρώπη ). Παρόλο  
που είναι  ακόµη πολύ  νωρίς  για µια λεπτο µερή ανάλυση , είναι  ήδη σαφές  ότι ο στόχος  
της Κοινότητας  για την παραγωγή  του 22% του ηλεκτρισ µού από ανανεώσι µες πηγές  
ενέργειας  µέχρι το 2010 δεν θα επιτευχθεί , εκτός  εάν τα κράτη  µέλη αναλάβουν  
πρόσθετες  ενέργειες . Η Επιτροπή  θα υποβάλει  έκθεση  στο Συµβούλιο  και το 
Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  τον Μάιο  του 2004 σχετικά  µε την πρόοδο  που θα έχει 
συντελεστεί  από τα κράτη  µέλη για την υλοποίηση  των ενδεικτικών  εθνικών  στόχων  
τους και του κοινοτικού  στόχου  η παραγωγή  ηλεκτρισ µού από ανανεώσι µες πηγές  
ενέργειας  να καλύπτει  µέχρι το 2010 το 22% της ακαθάριστης  κατανάλωσης  ενέργειας  
της Ευρώπης . 
Το Βέλγιο  (Βαλλονία ) και η Σουηδία  θέσπισαν  τα λεγόµενα "πράσινα  πιστοποιητικά " 
που απαιτούν  από τους προµηθευτές  ηλεκτρισ µού να αντλούν  ένα ελάχιστο  ποσοστό  
της παραγωγής  τους από ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας . Επίσης , η Σουηδία  συνέχισε  
να µεταθέτει  το κέντρο  βάρους  της φορολόγησης  από την εργασία  στη ρύπανση . Οι 
Κάτω  Χώρες  χρησι µοποιούν  πλέον  το προϊόν  των φόρων  στον  ηλεκτρισ µό που 
προέρχεται  από ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας  για τη χρηµατοδότηση  
διαφοροποιη µένων  τιµολογίων  τροφοδότησης  µέσω των οποίων  στηρίζονται  αυτές  οι 
µορφές  ενέργειας . Ενώ η Γερµανία µείωσε  το συνολικό  επίπεδο  των κρατικών  
ενισχύσεων  στην  ανθρακοβιο µηχανία , παρατηρήθηκε  αύξηση  στο επίπεδο  των 
ενισχύσεων  λειτουργίας . 
Τα τέλη  κυκλοφοριακής  αιχµής στο Λονδίνο  οδήγησαν  σε αισθητή  µεταβολή  των 
συµπεριφορών  
Στον  τοµέα της τιµολόγησης  των µέσων  µεταφοράς , η Αυστρία  σκοπεύει  να θεσπίσει  
ένα χιλιο µετρικό  τέλος  για τα εµπορικά  οχήµατα από το 2004· η καθυστέρηση  που 
παρατηρήθηκε  στην  έναρξη  της λειτουργίας  παρό µοιου συστή µατος στη Γερµανία 
δείχνει  ότι είναι  ιδιαίτερα  σηµαντικό  να εξασφαλιστεί  ότι αυτά  τα συστή µατα 
φορολόγησης  µπορούν  να λειτουργήσουν  στην  πράξη  χωρίς  να συνεπάγονται  
υπερβολικά  υψηλό  κόστος  συναλλαγών . Στο Ηνωµένο Βασίλειο , θεσπίστηκαν  στο 
Λονδίνο  τέλη κυκλοφοριακής  αιχµής τον Φεβρουάριο  του 2003. Το σύστη µα αυτό  ήταν  
 
 62    ιδιαίτερα  επιτυχές  όσον  αφορά  τον στόχο  της µείωσης  της κυκλοφοριακής  
συµφόρησης , χωρίς  να προκληθούν  άλλες  σηµαντικές  παρενέργειες , αλλά  τα έσοδα  
ήταν  αισθητά  χαµηλότερα  από τα αναµενόµενα. Άλλες  πόλεις , όπως  η Ρώµη, το 
Μπρίστολ  ή το Εδιµβούργο , πειρα µατίζονται  µε συστή µατα όπως  η επιβολή  τελών  για 
τη χρησι µοποίηση  των οδών  έτσι ώστε  να µειωθεί  η κυκλοφορία  των αυτοκινήτων  στα 
κέντρα  των πόλεων . Ορισ µένα από τα συστή µατα αυτά  βρίσκονται  ακόµα σε 
προκαταρκτικό  στάδιο · ωστόσο , το αυτο µατοποιη µένο σύστη µα ελέγχου  που λειτουργεί  
στη Ρώµη από το 2001 έχει ήδη περιορίσει  την πρόσβαση  στο ιστορικό  κέντρο  της 
πόλης . Ένα πρώτο  συµπέρασ µα που θα µπορούσε  να συναχθεί  είναι  ότι η τροποποίηση  
των τιµών των αστικών  µεταφορών  µπορεί  να µεταβάλει  τις συµπεριφορές  
δραστικότερα  από ό,τι γενικά  πιστεύεται , πράγ µα που σηµαίνει  ότι αυτά  τα συστή µατα 
φορολόγησης  των µεταφορών  δεν θα πρέπει  να θεωρούνται  αναγκαστικά  ως σηµαντική  
πηγή  εσόδων . 
Σε κοινοτικό  επίπεδο , συντελέστηκε  πρόοδος  στον  τοµέα των σιδηροδρο µικών  
µεταφορών . Τον Μάρτιο , το Συµβούλιο  Μεταφορών  κατέληξε  σε συµφωνία  για το "2ο 
σιδηροδρο µικό πακέτο ", το οποίο  θα επιτρέψει  το άνοιγ µα της διεθνούς  αγοράς  
µεταφοράς  εµπορευ µάτων  έως τον Ιανουάριο  του 2006 και της αγοράς  ενδοµεταφορών  
έως τον Ιανουάριο  του 2008. Το Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο  εξακολουθούν  να 
συζητούν  τις δυνατότητες  ενός ακόµη µεγαλύτερου  ανοίγ µατος της διεθνούς  αγοράς  
επιβατών . Σε επίπεδο  κρατών  µελών , η υφιστά µενη νοµοθεσία  (το πρώτο  
σιδηροδρο µικό νοµοθετικό  "πακέτο " που άνοιξε  στον  ανταγωνισ µό την αγορά  διεθνών  
υπηρεσιών  µεταφοράς  εµπορευ µάτων ) άρχισε  να εφαρ µόζεται  µε αργό  ρυθµό ή/και 
κατά  τρόπο  ελάχιστα  αποτελεσ µατικό , πράγ µα που αποθαρρύνει  τις ιδιωτικές  
επενδύσεις  στον  τοµέα αυτό .  
∆ιάγρα µµα 16: ∆είκτες  της απόστασης  σε σχέση  µε τους  στόχους    
του Πρωτοκόλλου  του Κιότο  και τους  στόχους  των κρατών  µελών  της 
ΕΕ για τον κατα µερισµό των επιβαρύνσεων
2,1
-28,8
-6,8
-5,5
-5,2
0,4
4,7
7,4
9,8
10,5
10,7
11,4
16,8
21,6
23,8
23,9
-40 -30 -20 -10 0 10 20 30EU-15
LU
DE
SE
UK
FR
FI
NL
EL
BE
IT
DK
AT
PT
ES
IE
Εκατοστιαίες  µονάδες  κάτω  (-) ή πάνω  (+) από τον στόχο  της γραµµικής µείωσης
Σηµείωση : Ο δείκτης  της ∆ανίας  για την απόσταση  σε σχέση  µε το στόχο  είναι  +2,6 µονάδες  εάν οι 
εκπο µπές θερµοκηπίου   της χώρας  αυτής  διοιρθωθούν  έτσι ώστε  να ληφθούν  υπόψη  οι συναλλαγές  
ηλεκτρισ µού που πραγ µατοποιήθηκαν  το 1990.
Επεξηγη µατική  σηµείωση : Ο δείκτης  της απόστασης  σε σχέση  µε τον στόχο  επιτρέπει  να εκτιµηθεί πόσο  
κοντά  είναι  οι σηµερινές  εκπο µπές σε µια - υποθετική  - πορεία  γραµµικής µ είωσης  (ή επιτρεπό µενης 
αύξησης ) των εκπο µπών από το 1990 έως το στόχο  του Κιότο  για το  2008-12 ( για τις συνολικές  
εκπο µπές θερµοκηπίου ) µε την υπόθεση  ότι χρησι µοποιούνται  µόνο εθνικά  µέτρα.
Πηγή  : ΕΟΧ , 2003.
 
Οι εκπο µπές αερίων  θερµοκηπίου  αυξάνονται  αντί να µειώνονται  στην  ΕΕ 
 
 63    Όσον  αφορά  τις κλιµατικές  µεταβολές , ο Ευρωπαϊκός  Οργανισ µός Περιβάλλοντος  
ανέφερε  ότι το 2001 οι εκπο µπές αερίων  που συµβάλλουν  στο φαινό µενο του 
θερµοκηπίου  στην  ΕΕ αυξήθηκαν  για δεύτερο  συνεχό µενο έτος, πράγ µα που 
αποµακρύνει  την Ένωση  από τον στόχο  που είχε τεθεί  στο πλαίσιο  του Πρωτοκόλλου  
του Κιότο , παρά  την επιβράδυνση  της οικονο µικής ανάπτυξης . Πράγ µατι, µόνο πέντε  
κράτη  µέλη (Γερµανία, Γαλλία , Λουξε µβούργο , Σουηδία  και Ηνωµένο Βασίλειο ) 
ακολουθούν  επί του παρόντος  σωστή  πορεία  ή προσεγγίζουν  τους συγκεκρι µένους  
στόχους  τους, ενώ δέκα  κράτη  µέλη έχουν  υπερβεί  κατά  πολύ  την πορεία  που είχε 
καθοριστεί  ως στόχος  (η Ισπανία , η Ιρλανδία , η Αυστρία  και η Πορτογαλία  
παρουσιάζουν  υπέρβαση  κατά  τουλάχιστον  15 εκατοστιαίες  µονάδες ) (βλέπε  
διάγρα µµα 16).  
Όλα τα κράτη  µέλη προετοι µάζονται  για την εφαρ µογή του συστή µατος εµπορίας  των 
εκπο µπών, που θεσπίστηκε  από την ΕΕ τον Οκτώβριο . Ωστόσο , όπως  προκύπτει  από 
τις εθνικές  προβλέψεις , ακόµη και µε το όπλο  αυτό  ή και άλλες  υφιστά µενες ή 
προγρα µµατιζό µενες πολιτικές  και µέτρα, οι περισσότερες  χώρες  δεν θα επιτύχουν  τους 
στόχους  τους, εκτός  και αν στοχεύσουν  πολύ  υψηλότερα . Αυτό  σηµαίνει  ότι θα πρέπει  
να αναλάβουν  πρόσθετες  ενέργειες , παραδείγ µατος χάρη  µε τη θέσπιση  πιο φιλόδοξων  
στόχων  για τους τοµείς που καλύπτονται  από το σύστη µα εµπορίας  εκπο µπών στο 
πλαίσιο  των προσεχών  εθνικών  προγρα µµάτων  κατανο µής των ποσοστώσεων  ή µε τη 
θέσπιση  µέτρων  αποτελεσ µατικών  από άποψη  κόστους  για τη µείωση  των εκπο µπών 
στους  τοµείς που δεν καλύπτονται  από το σύστη µα αυτό . Αρκετά  κράτη  µέλη έχουν  
ήδη αποφασίσει  ή ανακοινώσει  την πρόθεσή  τους να χρησι µοποιήσουν  τον ευέλικτο  
µηχανισ µό του Πρωτοκόλλου  του Κιότο  παράλληλα  µε τις εθνικές  και ευρωπαϊκές  
πολιτικές  και τα µέτρα που έχουν  λάβει  για τη επίτευξη  των στόχων  τους. Ωστόσο , 
ελάχιστα  µόνο κράτη  µέλη έχουν  προβλέψει  ρητά  δηµοσιονο µικούς  πόρους  που 
µπορούν  να χρησι µοποιηθούν  για τον σκοπό  αυτό . 
Όσον  αφορά  τη συµµόρφωση  µε τις νοµοθετικές  υποχρεώσεις  γνωστοποίησης  και 
εκτίµησης  της πραγ µατικής  και της προβλεπό µενης προόδου , ορισµένα κράτη  µέλη 
παρουσίασαν  µε καθυστέρηση  αρκετών  µηνών  τα στοιχεία  απογραφής , ενώ άλλα  δεν 
υπέβαλαν  τα προβλεπό µενα στοιχεία  ή δεν τήρησαν  τον προβλεπό µενο βαθµό 
ανάλυσης  (ανά αέριο  και ανά τοµέα) είτε όσον  αφορά  τα στοιχεία  απογραφής  είτε τις 
σχετικές  προβλέψεις  τους (συγκεκρι µένα η Γερµανία, η Ελλάδα , η Ιταλία , το 
Λουξε µβούργο , οι Κάτω  Χώρες , η Πορτογαλία  και η Ισπανία ). Όλα τα κράτη  µέλη θα 
πρέπει  να εντατικοποιήσουν  τις προσπάθειές  τους έτσι ώστε  να βελτιωθεί  η κατάσταση . 
 
 64    3. ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ  ΠΟΥ  ΑΦΟΡΟΥΝ  ΕΙ∆ΙΚΑ  ΤΗ ΖΩΝΗ  ΤΟΥ  ΕΥΡΩ .  
Το 2003 η ζώνη  του ευρώ  κατέγραψε  υποτονική  ανάπτυξη  για τρίτο  κατά  σειρά  
έτος. 
Για τρίτο  κατά  σειρά  έτος, οι οικονο µικές επιδόσεις  ήταν  απογοητευτικές . Η µέση 
ανάπτυξη  του ΑΕΠ  µειώθηκε  σταδιακά  σε 0,4% µόνον , το 2003, το ποσοστό  της 
ανεργίας  αυξήθηκε  κατά  µισή περίπου  εκατοστιαία  µονάδα  σε 8,9% και τα δηµόσια 
οικονο µικά σηµείωσαν  περαιτέρω  επιδείνωση . Ταυτόχρονα , ο πληθωρισ µός µειώθηκε  
µε αργό  ρυθµό και κυµάνθηκε  περίπου  στο 2% το 2003. Οι δείκτες , ωστόσο , δίνουν  µια 
όλο και πιο αισιόδοξη  εικόνα  και το 2004 ο ρυθµός ανάκα µψης της οικονο µίας 
ενδέχεται  να ενταθεί . 
Στο πλαίσιο  αυτό , οι ΓΠΟΠ  2003-05 συνιστούσαν  στους  φορείς  πολιτικής  σε εθνικό  επίπεδο :
24. να συµβάλλουν  σε ένα µείγµα πολιτικής  συµβιβάσι µο µε τη σταθερότητα  των 
τιµών, 
25. να διατηρήσουν  σχεδόν  ισοσκελισ µένες ή πλεονασ µατικές  δηµοσιονο µικές θέσεις  
καθ’ όλη τη διάρκεια  του οικονο µικού κύκλου  σε κυκλικά  προσαρ µοσµένους  όρους  
και, εάν χρειαστεί , να λάβουν  όλα τα απαραίτητα  µέτρα προκει µένου να 
διασφαλίσουν  ετήσια  βελτίωση  της τάξεως  του 0,5% του ΑΕΠ , τουλάχιστον . Οι 
χώρες  που παρουσιάζουν  υπερβολικά  ελλεί µµατα πρέπει  να τα διορθώσουν , 
26. να προβούν  σε ανάλυση  των παραγόντων  στους  οποίους  οφείλονται  οι διαφορές  
στον  πληθωρισ µό ώστε  να διαπιστωθούν  οι περιπτώσεις  στις οποίες  οι διαφορές  
αυτές  δεν είναι  επιθυ µητές, 
27. να εµβαθύνουν  την ανάλυση  των οικονο µικών  εξελίξεων  και των σχετικών  
πολιτικών  προτεραιοτήτων , να εστιαστούν  περισσότερο  στην  εφαρ µογή και να 
ενισχύσουν  την παρουσία  της ζώνης  του ευρώ  στο εξωτερικό , 
28. να βελτιώσουν  την αποτελεσ µατικότητα  των υφιστά µενων  διαδικασιών  
συντονισ µού στον  τοµέα των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων . 
Το µείγµα πολιτικών  φαίνεται  να υποστηρίζει  την ανάπτυξη  
Η µακροοικονο µική πολιτική  ήταν  ευνοϊκή  για την ανάπτυξη  το 2003. Η ΕΚΤ  µείωσε  
δύο φορές  τα επιτόκια  το 2003, συνολικά  κατά  75 µονάδες  βάσης , σε επίπεδο  2% για το 
ελάχιστο  επιτόκιο  προσφοράς . Εξεταζό µενα µε βάση  τον λεγόµενο κανόνα  Taylor10, τα 
βραχυπρόθεσ µα επιτόκια  ήταν  ευνοϊκά  για την οικονο µική δραστηριότητα  κατά  τη 
διάρκεια  της επιβράδυνσης  της οικονο µίας. Η δηµοσιονο µική πολιτική  της ζώνης  του 
ευρώ  ήταν , εν γένει , ουδέτερη  δεδοµένου ότι το κυκλικά  προσαρ µοσµένο πρωτογενές  
αποτέλεσ µα παρέ µεινε αµετάβλητο . Ωστόσο , δεν µπορεί  να αποκλεισθεί  το ενδεχό µενο 
να επηρεάσθηκε  η εµπιστοσύνη  των καταναλωτών  από τον δηµόσιο διάλογο  σχετικά  µε 
τη διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών  και την εµφανώς  µειωµένη διάθεση  
                                                 
10 Σύµφωνα  µε τον λεγόµενο κανόνα  Taylor, το κατάλληλο  βραχυπρόθεσ µο επιτόκιο  
προσδιορίζεται  σε συνάρτηση  µε δύο µεταβλητές : το πραγ µατικό  ποσοστό  πληθωρισ µού και το 
µέγεθος  του παραγωγικού  κενού . Οποιαδήποτε  απόκλιση  των µεταβλητών  αυτών  από την τιµή- 
στόχο  πρέπει  να οδηγεί  σε προσαρ µογές των βραχυπρόθεσ µων επιτοκίων  σύµφωνα  µε τη 
στάθ µιση αµφότερων  των µεταβλητών  στον  κανόνα  Taylor. 
 
 65    τήρησης  του ΣΣΑ . Η έντονα  παράλληλη  εξέλιξη  του δείκτη  αποτα µίευσης  των 
νοικοκυριών  και του ελλεί µµατος του προϋπολογισ µού φαίνεται  ότι αποτελεί  σαφή  
ένδειξη  προς  τούτο , ενώ η αύξηση  της δηµόσιας  κατανάλωσης  στη ζώνη  του ευρώ  
συνοδεύθηκε  από µείωση  των ιδιωτικών  δαπανών . Κατά  τη διάρκεια  του 2003, η 
συναλλαγ µατική  ισοτι µία του ευρώ  αυξήθηκε  κατά  8% σε ονοµαστικούς  
σταθ µισµένους  όρους . Ως αποτέλεσ µα αυτής  της εξέλιξης , τα µερίδια  των εξαγωγέων  
της ζώνης  ευρώ  στην  παγκόσ µια αγορά  µειώθηκαν , ενώ η θετική  αντιπληθωριστική  
επίδραση  του φαινο µένου αυτού  δεν είναι  ακόµη ορατή  στον  δείκτη  τιµών καταναλωτή . 
∆ιάγρα µµα 17: Μείγ µα πολιτικών  στη ζώνη  ευρώ
2003
2002
200120001999
-1,0-0,50,00,51,0
-1,5 -1,0 -0,5 0,0 0,5 1,0 1,5
Νοµισµατικός  προσανατολισ µός
(Μεταβολή  στα πραγ µατικά  βραχυπρόθεσ µα επιτόκια )∆ηµοσιονο µικός προσανατολισ µός
(Μεταβολή  του ΚΠΠΑ )Περιοριστική  δηµοσιονο µική πολιτική  / 
Αυστηρή  νοµισµατική  πολιτική
Επεκτατική  δηµοσιονο µική πολιτική  / 
Χαλαρή  νοµισµατική  πολιτική  Επεκτατική  δηµοσιονο µική πολιτική  / 
Αυστηρή  νοµισµατική  πολιτικήΠεριοριστική  δηµοσιονο µική πολιτική  / 
Χαλαρή  νοµισµατική  πολιτική  
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής .  
∆ιάγρα µµα 18: Μείγ µα πολιτικών  στα κράτη  µέλη της 
ζώνης  του ευρώ  το 2003
EUR-12FIPT
ATNL
ITIE
FRES
ELDEBE
-3-2-10123
-2,0 -1,5 -1,0 -0,5 0,0 0,5 1,0 1,5 2,0
Νοµισµατικός  προσανατολισ µός
(Μεταβολή  στα πραγ µατικά  βραχυπρόθεσ µα επιτόκια )∆ηµοσιονο µικός προσανατολισ µός 
(Μεταβολή  του ΚΠΠΑ )
Επεκτατική  δηµοσιονο µική πολιτική  / 
Αυστηρή  νοµισµατική  πολιτικήΠεριοριστική  δηµοσιονο µική πολιτική  / 
Αυστηρή  νοµισµατική  πολιτικήΠεριοριστική  δηµοσιονο µική πολιτική  / 
Χαλαρή  νοµισµατική  πολιτική  
Επεκτατική  δηµοσιονο µική πολιτική  / 
Χαλαρή  νοµισµατική  πολιτική  
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής . 
 
 66     
Η εφαρ µογή του προσανατολισ µού όσον  αφορά  τη δηµοσιονο µική πολιτική  είναι  
ανησυχητική  
Τα πρόσφατα  χρόνια , η δηµοσιονο µική θέση  της ζώνης  του ευρώ  παρουσίασε  
επιδείνωση . Το ετήσιο  ονοµαστικό  δηµοσιονο µικό αυξήθηκε  από το 200011 κατά  3 
εκατοστιαίες  µονάδες  του ΑΕΠ  και διαµορφώθηκε  στο 2,8 % του ΑΕΠ  το 2003. Η 
λειτουργία  των αυτό µατων  σταθεροποιητών  εξηγεί  ως επί το πλείστον  την εξέλιξη  
αυτή . Ένα άλλο  µέρος της απόκλισης  αυτής  οφείλεται  σε διακριτικά  µέτρα που 
αυξάνουν  τα ελλεί µµατα. Συνολικά , το κυκλικά  προσαρ µοσµένο αποτέλεσ µα 
επιδεινώθηκε , µεταξύ  2000 και 2003, κατά  0,4%. 
Σύµφωνα  µε τις οικονο µικές προβλέψεις  της Επιτροπής  (φθινόπωρο  2003) τρία από τα 
τέσσερα  κράτη  µέλη της ζώνης  του ευρώ  που το 2002 είχαν  επιτύχει  σχεδόν  
ισοσκελισ µένη ή πλεονασ µατική  κυκλικά  προσαρ µοσµένη δηµοσιονο µική θέση , 
δηλαδή  το Βέλγιο , η Ισπανία  και η Φινλανδία  κατάφεραν  να διατηρήσουν  την 
κατάσταση  αυτή  το 2003 και θα την συνεχίσουν  και το 2004. Λαµβάνοντας  υπόψη  τους 
εθνικούς  προϋπολογισ µούς και µε αµετάβλητες  πολιτικές  το 2005, η Ιρλανδία  και η 
Αυστρία  µπορεί  να επιτύχουν  υγιή δηµοσιονο µική θέση  µέχρι το 2005. Όσον  αφορά  
την Αυστρία , όµως, φαίνεται  πλέον  ότι οι επικεί µενες φορολογικές  περικοπές  (που 
ισοδυνα µούν µε 1% του ΑΕΠ ) µάλλον  δεν θα συνοδεύονται  από αντίστοιχη  
συγκράτηση  των δαπανών  επιδεινώνοντας  έτσι σε σηµαντικό  βαθµό το κυκλικά  
προσαρ µοσµένο αποτέλεσ µα το 2005. 
Μεταξύ  των κρατών  µελών  της ζώνης  του ευρώ  που δεν είχαν  επιτύχει  τον 
προαναφερό µενο στόχο , µόνον  η Ιρλανδία , οι Κάτω  Χώρες  και η Πορτογαλία  
προβλέπεται  ότι θα βελτιώσουν  το κυκλικά  προσαρ µοσµένο δηµοσιονο µικό 
αποτέλεσ µά τους  κατά  0,5% τουλάχιστον  του ΑΕΠ  το 2003. Σύµφωνα  µε τις 
προβλέψεις , το 2004, η Γαλλία  και οι Κάτω  Χώρες  θα µπορέσουν  να συµµορφωθούν  µε 
τον προσανατολισ µό αυτόν . Μολονότι  αναµένεται  κάποια  βελτίωση  του κυκλικά  
προσαρ µοσµένου ελλεί µµατος για τη Γερµανία, η χώρα  αυτή , όπως  και τα υπόλοιπα  
κράτη  µέλη (Ελλάδα , Ιταλία , Λουξε µβούργο  και Πορτογαλία ) δεν πρόκειται  να επιτύχει  
την απαιτού µενη βελτίωση  το 2004. Ωστόσο , µε βάση  σενάριο  αµετάβλητων  
πολιτικών , φαίνεται  ότι οι κυκλικά  προσαρ µοσµένες δηµοσιονο µικές θέσεις  της 
Ελλάδας , της Ιταλίας , του Λουξε µβούργου  και της Πορτογαλίας  θα παρουσιάσουν  
έντονη  επιδείνωση  το 2004 ή/και το 2005. Αυτό  δείχνει  σαφώς  την ανάγκη  για λήψη  
περαιτέρω  µέτρων  το 2004. 
                                                 
11 Ο δείκτης  καθαρού  δανεισ µού της ζώνης  του ευρώ  περιέλαβε  το 2000 και τις έκτακτες  
προσόδους  από την χορήγηση  αδειών  κινητής  τηλεφωνίας  (UMTS), ύψους  1,1% του ΑΕΠ . 
 
 67    ∆ιάγρα µµα 19: ∆ηµοσιονο µικός προσανατολισ µός και 
κυκλικές  συνθήκες  στη ζώνη  του ευρώ , 1999-2003
EU-15
UKSEDKEUR-12
FIPT
ATNL
ITIE
FRES
ELDEBE
-2-1012
-3 -2 -1 0 1 2
Κυκλικές  συνθήκες
(Κενό  παραγωγής )∆ηµοσιονο µική τακτική  
(Μεταβολή  του ΚΠΠΑ )
Προκυκλική  επεκτατική  
δηµοσιονο µική πολιτικήΑντικυκλική  περιοριστική  
δηµοσιονο µική πολιτικήΠροκυκλική  περιοριστική  
δηµοσιονο µική πολιτική
Αντικυκλική  επεκτατική  
δηµοσιονο µική  πολιτική
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής .  
Οι τρεις  χώρες  που εµφανίζουν  υπερβολικό  έλλει µµα αντιµετωπίζουν  δυσκολίες  όσον  
αφορά  τη διόρθωσή  του. Τόσο  η Γερµανία όσο και η Πορτογαλία  κατέβαλαν  
σηµαντικές  προσπάθειες  προκει µένου να συµµορφωθούν  µε τη σύσταση  για 
τερµατισµό αυτής  της κατάστασης . Σύµφωνα  µε τις προβλέψεις  και µετά τη λήψη  
σηµαντικών  έκτακτων  µέτρων , το ονοµαστικό  έλλει µµα της Πορτογαλίας  αναµένεται  
ότι θα παρα µείνει κάτω  από το 3% του ΑΕΠ  το 2003, ενδέχεται  όµως να υπερβεί  το 
όριο αυτό  εκ νέου το 2004. Στην  περίπτωση  της Γερµανίας , το 2003 λήφθηκαν  µέτρα 
που αντιστοιχούν  περίπου  στο 1% του ΑΕΠ , µε τα οποία  ικανοποιήθηκε  το µέρος αυτό  
της σύστασης  του Συµβουλίου  του Ιανουαρίου  2003. Ωστόσο , λαµβάνοντας  υπόψη  τις 
δυσµενείς  κυκλικές  συνθήκες  τα ληφθέντα  µέτρα φαίνονται  ανεπαρκή  για να τεθεί  
τέλος  στην  κατάσταση  υπερβολικού  ελλεί µµατος το 2004. Η Γαλλία  δεν φαίνεται  να 
έχει αντιµετωπίσει  αποτελεσ µατικά  τις δηµοσιονο µικές ανισορροπίες  και, αν ληφθούν  
υπόψη  οι τρέχουσες  προοπτικές  της οικονο µίας, η κατάσταση  υπερβολικού  
ελλεί µµατος µάλλον  θα συνεχιστεί  µε έλλει µµα αρκετά  ανώτερο  του 3% του ΑΕΠ  το 
2004. 
Ενόψει  των ανωτέρω  εξελίξεων , η Επιτροπή  εξέδωσε  συστάσεις  προς  τη Γερµανία και 
τη Γαλλία  βάσει  του άρθρου  104 παράγραφοι  8 και 9 της Συνθήκης , µε τις οποίες  
διαπιστώνεται  η µη λήψη  αποτελεσ µατικών  µέτρων  (Γαλλία ) ή ότι τα µέτρα αυτά  ήταν  
ανεπαρκή  (Γερµανία) και ότι αµφότερα  τα κράτη  µέλη οφείλουν  να λάβουν  µέτρα για 
την αντιµετώπιση  της κατάστασης  υπερβολικού  ελλεί µµατος. Ωστόσο , λαµβάνοντας  
υπόψη  την αδύνα µη οικονο µική ανάπτυξη , η Επιτροπή  συνέστησε  να δοθεί  σε 
αµφότερα  τα κράτη  µέλη πρόσθετη  προθεσ µία ενός έτους  για να µειώσουν  το έλλει µµά 
τους κάτω  από το όριο του 3% του ΑΕΠ , δηλαδή  µέχρι το 2005. Στις 25 Νοεµβρίου  
2003, το Συµβούλιο  απέρριψε  τις συστάσεις  της Επιτροπής  και κατέληξε  σε συµφωνία  
εκτός  της Συνθήκης , αναστέλλοντας  έτσι de facto την εφαρ µογή των διατάξεων  αυτών . 
Το Συµβούλιο  έλαβε  υπόψη  τις δεσµεύσεις  της Γερµανίας  και της Γαλλίας  να µειώσουν  
τα ελλεί µµατά τους κάτω  από το 3% του ΑΕΠ  έως το 2005. 
Οι διαφορές  στον  πληθωρισ µό παρα µένουν  µεγάλες  
Τα τρία πρώτα  τρίµηνα του 2003, οι διαφορές  στον  πληθωρισ µό στη ζώνη  του ευρώ , 
που µετρώνται  βάσει  της διαφοράς  µεταξύ  του κράτους  µέλους  µε το µεγαλύτερο  και 
του κράτους  µέλους  µε τον µικρότερο  πληθωρισ µό (Εν∆ΤΚ ) ή βάσει  της µη 
σταθ µισµένης τυπικής  απόκλισης , µειώθηκαν  ελαφρά  σε σχέση  µε το περασ µένο έτος 
αλλά  παρέ µειναν  µεγαλύτερες  σε σχέση  µε το πρώτο  έτος της ΟΝΕ . 
 
 68    Σε επίπεδο  ζώνης  του ευρώ , ο βαθµός διασποράς  του πληθωρισ µού που παρατηρήθηκε  
από την εισαγωγή  του ευρώ  και µετά δεν φαίνεται  να είναι  σηµαντικά  µεγαλύτερος  από 
εκείνον  που παρατηρείται  σε άλλες  νοµισµατικές  ενώσεις . Συγκρίνεται , σε γενικές  
γραµµές, µε τη διασπορά  µεταξύ  πόλεων  των ΗΠΑ , ενώ είναι  κάπως  ανώτερη  από 
εκείνη  µεταξύ  περιοχών  των ΗΠΑ  ή από εκείνη  που υφίσταται  στο εσωτερικό  
ορισµένων  κρατών  µελών . Από ιστορική  άποψη , η διασπορά  του πληθωρισ µού στη 
ζώνη  του ευρώ  φαίνεται  µικρή. Ωστόσο , ο ιδιάζων  χαρακτήρας  της ζώνης  του ευρώ  και 
η σχετικά  µικρή πείρα  ως προς  αυτήν  απαιτούν  κάποια  επιφυλακτικότητα  στην  
ερµηνεία  των αποτελεσ µάτων  που προκύπτουν  από τέτοιες  συγκρίσεις . 
∆ιάγρα µµα 20: ∆ιαφορές  και διασπορά  πληθωρισ µού, ζώνη  του ευρώ  
∆ιαφορές  Εν∆ΤΚ
-2-101234567
96 97 98 99 00 01 02 03Εν∆ΤΚ
Μέγιστο
ΕλάχιστοΕτήσια  µεταβολή    % 
Πηγή  : Υπηρεσίες  της Επιτροπής∆ιασπορά  πληθωρισ µού Εν∆ΤΚ
(%)
00,511,522,533,5
96 97 98 99 00 01 02 030123456789Τυπική  απόκλιση  (µη σταθ µισµένη)
Απόκλιση  µεταξύ  µέγιστου /ελάχιστου  (δεξιά
κλίµακα)
Σε εθνικό  επίπεδο , πρέπει  να σηµειωθεί  ότι από την έναρξη  εφαρ µογής του τρίτου  
σταδίου  της ΟΝΕ , ορισµένες χώρες  εµφανίζουν  σταθερά  αποκλίσεις  από τον µέσο όρο 
της ζώνης  του ευρώ , ιδίως  στους  κύριους  τοµείς που συνθέτουν  τον δοµικό πληθωρισ µό 
(Εν∆ΤΚ  µείον δαπάνες  για ενέργεια  και µη κατεργασ µένα τρόφι µα). Αφενός , οι 
διαφορές  στον  πληθωρισ µό µπορούν  να θεωρηθούν  ότι αποτελούν  έναν κανονικό  
µηχανισ µό προσαρ µογής στο πλαίσιο  µιας νοµισµατικής  ένωσης . ∆εδο µένου ότι, εξ 
ορισµού, ο µηχανισ µός της συναλλαγ µατικής  ισοτι µίας δεν είναι  πλέον  διαθέσι µος για 
εθνικούς  σκοπούς , οι απαιτού µενες εθνικές  προσαρ µογές εντός  µιας νοµισµατικής  
ένωσης  γίνονται  µέσω των µεταβολών  στις σχετικές  τιµές και στους  µισθούς . 
Αφετέρου , η συνεχιζό µενη ύπαρξη  διαφορών  στον  πληθωρισ µό µπορεί  να σηµαίνει  ότι 
οι διαρθρωτικές  ακαµψίες εµποδίζουν  την οµαλή προσαρ µογή, απαιτώντας  πολιτική  
δράση  σε εθνικό  επίπεδο  ώστε  να αποφευχθεί  η αδικαιολόγητη  επιδείνωση  της 
ανταγωνιστικότητας . Το γεγονός  ότι η ενιαία  νοµισµατική  πολιτική  είναι  
προσανατολισ µένη στη διαφύλαξη  της σταθερότητας  των τιµών στο σύνολο  της ζώνης  
του ευρώ  και εποµένως  δεν δύναται  να αντιµετωπίσει  τις διαφορές  πληθωρισ µού στην  
κάθε  χώρα , υπογρα µµίζει πόσο  σηµαντικό  είναι  να συνεχισθούν  οι διαρθρωτικές  
µεταρρυθ µίσεις . Οι µεταρρυθ µίσεις  αυτές  θα βελτιώσουν  το αναπτυξιακό  δυνα µικό, θα 
εξασφαλίσουν  την µακροπρόθεσ µη ανταγωνιστικότητα  σε εθνικό  επίπεδο , ενώ θα 
αυξήσουν  και την ευελιξία  των εθνικών  οικονο µιών διευκολύνοντας  έτσι την 
προσαρ µογή τους στις κοινές  ή στις εθνικές  κρίσεις  και µειώνοντας  τα περιθώρια  για 
παρατετα µένες διαφορές  πληθωρισ µού. Πρέπει  όµως να αναγνωρισθεί  ότι, 
βραχυπρόθεσ µα, οι διαφορές  στην  ταχύτητα  και την έκταση  της εφαρ µογής 
 
 69     διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων  µπορεί  να αυξήσουν  προσωρινά  τη διασπορά  του 
πληθωρισ µού µεταξύ  κρατών  µελών . 
Εκπροσώπηση  της ζώνης  του ευρώ  στο εξωτερικό  πρέπει  να ενισχυθεί  
Ο συντονισ µός της οικονο µικής πολιτικής  αποδεικνύεται  όλο και πιο επωφελής , π.χ. 
όταν την άνοιξη  του 2003 η αυξη µένη οικονο µική αβεβαιότητα  λόγω  του πολέ µου στο 
Ιράκ απαιτούσε  µια συνεκτική  πολιτική  προσέγγιση . Σε αντιδιαστολή  µε την αύξηση  
των τιµών των καυσί µων το 2000, τα κράτη  µέλη δεν εφάρ µοσαν  µεµονωµένα εθνικά  
µέτρα και συµφώνησαν  να ακολουθήσουν  µια κοινή  γραµµή στα διεθνή  φόρα . Επίσης , 
οι συζητήσεις  ως προς  τον αντίκτυπο  της σηµαντικής  ανατί µησης  του ευρώ  το 2003 
πραγ µατοποιήθηκαν  πιο πειθαρχη µένα σε σχέση  µε την εποχή  της υποτί µησής  του, 
πράγ µα που συνέβαλε  στην  αύξηση  της αξιοπιστίας  του πλαισίου  πολιτικής  της ΟΝΕ . 
Μολονότι  η ΟΝΕ  αποτέλεσε  σηµαντική  αλλαγή  για το διεθνές  νοµισµατικό  σύστη µα, 
το γεγονός  αυτό  δεν οδήγησε  ακόµη σε περαιτέρω  αναβάθ µιση του διεθνούς  ρόλου  της 
ζώνης  του ευρώ . Η ανάγκη  ενίσχυσης  της εξωτερικής  εκπροσώπησης  της ζώνης  του 
ευρώ  στους  διάφορους  διεθνείς  οργανισ µούς και φόρα  αναγνωρίσθηκε  πλήρως  από τη 
Συνέλευση  προκει µένου να εξασφαλιστεί  ότι η πολιτική  σηµασία της ζώνης  
ανταποκρίνεται  στο οικονο µικό της βάρος . Μολονότι  το θέµα συζητήθηκε  σε διάφορες  
οµάδες εργασίας  δεν υπήρξε  σαφές  συµπέρασ µα και το κείµενο του σχεδίου  
Συντάγ µατος αφήνει , στην  ουσία , την κατάσταση  ως έχει. Εκτός  από τις διαβουλεύσεις  
που πραγ µατοποιήθηκαν  στο πλαίσιο  της Συνέλευσης , δεν µπορούν  να αναφερθούν  
άλλες  πραγ µατικές  και απτές  βελτιώσεις  όσον  αφορά  την εκπροσώπηση  της ζώνης  του 
ευρώ  στον  διεθνή  στίβο . Παρά  ταύτα , η προπαρασκευή  των θέσεων  της ζώνης  του ευρώ  
π.χ. στο ∆ΝΤ  έχει κάπως  βελτιωθεί , τουλάχιστον  όσον  αφορά  θέµατα στα οποία  µπορεί  
να επιτευχθεί  οµοφωνία  και να υιοθετηθούν  «κοινές  αντιλήψεις ». 
Η στρατηγική  της Λισσαβόνας  βελτίωσε  τη γνώση  και ενίσχυσε  το ενδιαφέρον  για 
διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  
Η στρατηγική  της Λισσαβόνας , η οποία  βρίσκεται  στο επίκεντρο  της διαδικασίας  
διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων , αύξησε  τη γνώση  καθώς  και το ενδιαφέρον  για τις 
µεσοπρόθεσ µες πολιτικές  που ταυτόχρονα  προωθούν  το αναπτυξιακό  δυνα µικό, την 
πλήρη  απασχόληση , τις βελτιώσεις  στο ευρωπαϊκό  κοινωνικό  µοντέλο , και τη βιώσι µη 
ανάπτυξη . Αυτό  οδήγησε  στον  εξορθολογισ µό των διαδικασιών  συντονισ µού των 
πολιτικών  µε σκοπό  τη µεγαλύτερη  συνοχή  και συµπληρω µατικότητα  µεταξύ  των 
διαφόρων  διαδικασιών . Οι Γενικοί  προσανατολισ µοί των οικονο µικών  πολιτικών  
εγκρίθηκαν  ως µέρος ενός «πακέτου  κατευθυντήριων  γραµµών» µαζί µε τις 
κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση  και τη στρατηγική  για την εσωτερική  
αγορά  για πρώτη  φορά  το 2003. Μεγαλύτερη  έµφαση  δόθηκε  επίσης  στον  τρόπο  
εφαρ µογής, όταν το Συµβούλιο  ενέκρινε  για πρώτη  φορά  τα συµπεράσ µατα σχετικά  µε 
την έκθεση  εφαρ µογής του 2003, όπου  δήλωνε , µεταξύ  άλλων , ότι η έκθεση  
αποτελούσε  ένα χρήσι µο εργαλείο  για την παρακολούθηση  της προόδου  και την 
καθοδήγηση  ιδιαίτερα  σε τοµείς όπου  απαιτείται  περαιτέρω  πρόοδος . Η ιταλική  
προεδρία  επεσή µανε ότι το Συµβούλιο  θα αρχίσει  τακτικές  συζητήσεις  επί της 
εφαρ µογής καθ' όλη τη διάρκεια  του έτους . Ένα πρώτο  πρόγευ µα εργασίας  που 
πραγ µατοποιήθηκε  τον Νοέµβριο του 2003 αφιερώθηκε  στον  τρόπο  εφαρ µογής των 
ΓΠΟΠ  2003-05, ιδίως  όσον  αφορά  τη διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών . 
Ενώ φαίνεται  πολύ  πρώι µο να συναχθούν  συµπεράσ µατα όσον  αφορά  την 
αποδοτικότητα  των υφιστά µενων  συντονιστικών  διαδικασιών , ο εξορθολογισ µός 
 
 70    έπρεπε  να είχε βελτιώσει  τη συνοχή  µεταξύ  των διαφόρων  δεσµών κατευθυντήριων  
γραµµών, γεγονός  που θα περιόριζε  τον φόρτο  των κρατών  µελών  σχετικά  µε την 
υποβολή  εκθέσεων . 
Όσον  αφορά  το µέλλον , το 2005 θα αναθεωρηθεί  η στρατηγική  της Λισσαβόνας  µε 
σκοπό  να γίνει καταλληλότερη  για την επίτευξη  των στόχων  που καθορίστηκαν  στα 
Ευρωπαϊκά  Συµβούλια  της Λισσαβόνας  και του Γκέτε µποργκ . Εκτός  αυτού , θα 
ληφθούν  αποφάσεις  σχετικά  µε τις δηµοσιονο µικές προοπτικές  µετά το 2006 µε βάση  
τις προτεραιότητες  και τους στόχους  που καθορίστηκαν  στο πλαίσιο  της στρατηγικής  
της Λισσαβόνας . Η ανοικτή  µέθοδος  συντονισ µού (ΑΜΣ ) που επινοήθηκε  µε την 
έναρξη  της στρατηγικής  της Λισσαβόνας , χρησι µοποιείται  όλο και περισσότερο  για τον 
συντονισ µό των πολιτικών  των κρατών  µελών  και της Κοινότητας  σε διάφορους  τοµείς, 
όπως  της E&A, της εκπαίδευσης  και των πολιτικών  κοινωνικής  προστασίας . 
 
 71    4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΑΠΟ  ΤΑ ΚΡΑΤΗ  ΜΕΛΗ : ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ  ΕΚΤΙΜΗΣΗ  
Στο συνοδευτικό  έγγραφο  εργασίας  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  υπάρχουν  
περισσότερες  πληροφορίες  σχετικά  µε το πως ανταποκρίθηκαν  µέχρι σήµερα οι 
οικονο µικές πολιτικές  των κρατών  µελών  στις διαπιστωθείσες  προκλήσεις  και στις 
ειδικές  για κάθε  χώρα  συστάσεις  των ΓΠΟΠ  2003-05. ∆εδο µένου ότι η παρούσα  
ανακοίνωση  παρέχει  µια πρώτη , ενδιά µεση µατιά στην  επιτευχθείσα  πρόοδο  και ότι τα 
κράτη  µέλη έχουν  δύο ακόµη έτη στη διάθεσή  τους προκει µένου να ολοκληρώσουν  την 
ανταπόκρισή  τους στις προκλήσεις  και στις συστάσεις , µια πλήρης  εκτίµηση θα 
µπορέσει  να γίνει µόνον  σε µια διετία , δηλαδή  στην  έκθεση  εφαρ µογής του 2006. 
Ωστόσο , µια προκαταρκτική  εκτίµηση του βαθµού εφαρ µογής στην  τρέχουσα  φάση  
µπορεί  να δώσει  µια χρήσι µη εικόνα  ως προς  το ποια κράτη  µέλη κινήθηκαν  προς  τη 
σωστή  κατεύθυνση . Σε ορισµένες περιπτώσεις  οι µεταρρυθ µίσεις  που έγιναν  ή που 
προγρα µµατίζονται  επιτρέπουν  ήδη µια πιο διεξοδική  εκτίµηση. 
∆εδο µένου ότι ο αριθµός και η φύση  των προκλήσεων  διαφέρουν  ανάλογα  µε το 
κράτος  µέλος, είναι  δύσκολο  να συγκριθεί  ο βαθµός εφαρ µογής µεταξύ  των κρατών  
µελών . Ορισ µένα προβλή µατα είναι  πιο περίπλοκα  και συχνά  δυσκολότερο  να 
αντιµετωπιστούν  σε σχέση  µε άλλα . Παρακάτω  ακολουθεί  σύνοψη  της επιτευχθείσας  
προόδου  ανά κράτος  µέλος, όπου  η ένδειξη  «ανταποκρίνεται  πλήρως " χρησι µοποιείται  
όταν έχουν  εγκριθεί  ή προταθεί  µέτρα που αντιµετωπίζουν  µια πρόκληση  προς  τη 
σωστή  κατεύθυνση . Η ένδειξη  «ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό» χρησι µοποιείται  
όταν έχουν  ληφθεί  µέτρα τα οποία  όµως δεν αντιµετωπίζουν  πλήρως  την πρόκληση  και 
δεν καλύπτουν  όλες τις ειδικές  συστάσεις . Η ένδειξη  «ανταποκρίνεται  εν µέρει» 
χρησι µοποιείται  όταν έχουν  αναληφθεί  ή προταθεί  µέτρα που αφορούν  µόνον  ένα µικρό 
µέρος της πρόκλησης  και των συστάσεων . Στις περιπτώσεις  που δεν υπάρχει  ακόµη 
ανταπόκριση  στο πρόβλη µα και στις συστάσεις , χρησι µοποιείται  η ένδειξη  "δεν έχει 
αρχίσει  ακόµη". 
Πρέπει  να τονιστεί  ότι η εκτίµηση του βαθµού στον  οποίο  τα κράτη  µέλη 
ανταποκρίθηκαν  στις συστάσεις  δεν επιτρέπει  κατά  κανένα  τρόπο  τη σύγκριση  των 
επιδόσεών  τους σε απόλυτους  όρους , ή της βελτίωσής  τους. Από αυτό  συνεπάγεται  ότι 
ένα κράτος  µέλος, µπορεί  µεν να έχει σχετικά  καλές  επιδόσεις  σε σύγκριση  µε άλλα  
κράτη  µέλη, αλλά  να µην έχει εφαρ µόσει ή προγρα µµατίσει  µέτρα για την 
αντιµετώπιση  των προκλήσεων  και των συστάσεων  που απευθύνονται  ειδικά  σε αυτό . 
Ενδείξεις  των απόλυτων  επιδόσεων  (τόσο  από άποψη  προόδου  και από άποψη  
επιπέδου ) των κρατών  µελών  βάσει  του καταλόγου  διαρθρωτικών  δεικτών  παρατίθενται  
στην  εαρινή  έκθεση  της Επιτροπής  του 2004, παράρτη µα 1. 
Από τις λεπτο µερείς  πληροφορίες  για τις µεµονωµένες χώρες  προκύπτει  ότι όλα τα 
κράτη  µέλη έχουν  αρχίσει  να αντιµετωπίζουν  τα αντίστοιχα  προβλή µατά τους. Ενώ το 
Βέλγιο , η ∆ανία , η Γερµανία, η Ιρλανδία , οι Κάτω  Χώρες , η Αυστρία , η Πορτογαλία , η 
Φινλανδία  και το Ηνωµένο Βασίλειο  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζουν  µε ικανοποιητικό  
γενικά  τρόπο  τις προκλήσεις  που διαπιστώθηκαν , στα υπόλοιπα  κράτη  µέλη φαίνεται  
 
 72     ότι υπάρχουν  περιθώρια  βελτίωσης . 
4.1 Βέλγιο  
Συνολικά  το Βέλγιο  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζει  τις τρεις  προκλήσεις  που 
διαπιστώθηκαν . Φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  των 
ΓΠΟΠ  2003-05 όσον  αφορά  τα δηµόσια οικονο µικά. Ο υψηλός  δείκτης  χρέους  
συνεχίζει  να µειώνεται  σταθερά  και τα πρωτογενή  πλεονάσ µατα, µολονότι  µειώνονται , 
παρα µένουν  σηµαντικά . Λήφθηκαν  µέτρα για τον περιορισ µό της αύξησης  των 
πραγ µατικών  δαπανών , η αύξηση  αυτή  όµως εξακολουθεί  να είναι  µεγαλύτερη  από τη 
συνιστώ µενη. Το 2003 συνεχίστηκε  η προετοι µασία για τις δηµοσιονο µικές επιπτώσεις  
της δηµογραφικής  γήρανσης  κυρίως  µέσω της τόνωσης  της απασχόλησης · πρέπει , 
ωστόσο , να γίνουν  περισσότερα  προκει µένου να εξασφαλιστεί  η µακροπρόθεσ µη 
διατηρησι µότητα . 
Επίσης , το Βέλγιο  φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  που 
αφορούν  την αγορά  εργασίας . Έχουν  αναληφθεί  ορισµένες δράσεις  για την 
αντιµετώπιση  του χαµηλού  ποσοστού  απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας  
εργαζο µένων . Έχει σηµειωθεί  πρόοδος  όσον  αφορά  τη µείωση  των στρεβλώσεων  στη 
λειτουργία  των συστη µάτων  εισφορών -παροχών , µε τη λήψη  µέτρων  κυρίως  στο 
σκέλος  των εισφορών .  
Τέλος , όσον  αφορά  τις συστάσεις  για τον ανταγωνισ µό, τη δηµόσια διοίκηση  και το 
επιχειρη µατικό  περιβάλλον , φαίνεται  ότι το Βέλγιο  ανταποκρίνεται  εν µέρει. Επήλθαν  
βελτιώσεις  στο κανονιστικό  πλαίσιο  που διέπει  τους τοµείς των τηλεπικοινωνιών , των 
ταχυδρο µικών  υπηρεσιών  και των σιδηροδρό µων, ενώ στη Φλάνδρα  οι αγορές  
ενέργειας  άνοιξαν  στον  ανταγωνισ µό. Ωστόσο , δεν σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  
την τόνωση  του ανταγωνισ µού στις τοπικές  υπηρεσίες  ενώ η µεταρρύθ µιση της 
δηµόσιας  διοίκησης  έχει ανασταλεί . 
4.2 ∆ανία  
Συνολικά  η ∆ανία  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζει  τις δύο προκλήσεις  που διαπιστώθηκαν . 
Φαίνεται  ότι έχει ανταποκριθεί  πλήρως  στις συστάσεις  όσον  αφορά  την 
µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών . Η φορολογική  
µεταρρύθ µιση που αποβλέπει  στην  αύξηση  της προσφοράς  εργασίας  θα τεθεί  σε 
εφαρ µογή το 2004. Όσον  αφορά  τη µεταρρύθ µιση της αγοράς  εργασίας , λήφθηκαν  
ορισµένα µέτρα που καθιστούν  αυστηρότερους  τους κανόνες  επιλεξι µότητας . Η 
επίτευξη  των στόχων  ως προς  την αύξηση  της δηµόσιας  κατανάλωσης  θα απαιτήσει  
πειθαρχία  στην  τήρηση  των δηµοσιονο µικών  συµφωνιών  σε όλα τα επίπεδα  της 
διοίκησης , περιλα µβανο µένου και του παγώ µατος της φορολογίας . 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για τον ανταγωνισ µό και τη βελτίωση  της αποδοτικότητας  
στον  δηµόσιο τοµέα, η ∆ανία  φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό. Το 2003 
λήφθηκαν  ορισµένα µέτρα αύξησης  του ανταγωνισ µού ενώ έχει αρχίσει  ο εντοπισ µός 
των σχετικών  κανονιστικών  φραγ µών, αλλά  σε πολλούς  τοµείς ο ανταγωνισ µός 
συνεχίζει  να είναι  υποτονικός . Οι µεταρρυθ µίσεις  τον τοµέα των υπηρεσιών  κοινωνικής  
πρόνοιας  έχουν  αυξήσει  τον ανταγωνισ µό και η κυβέρνηση  έχει υποβάλει  σχέδια  για 
περαιτέρω  χρήση  της συγκριτικής  αξιολόγησης  και µείωση  του διοικητικού  φόρτου . 
 
 73    4.3 Γερµανία 
Συνολικά , η Γερµανία φαίνεται  ότι αντιµετωπίζει  τις τέσσερις  προκλήσεις  που έχουν  
διαπιστωθεί . Βάσει  των µέτρων  που ενέκρινε  το κοινοβούλιο , φαίνεται  ότι η χώρα  
ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  όσον  αφορά  την αγορά  εργασίας . 
Έχουν  ληφθεί  και προταθεί  µέτρα µεταρρύθ µισης του συστή µατος εισφορών -παροχών  
περιλα µβανο µένης της µειωµένης επιλεξι µότητας  για επιδό µατα ανεργίας  και της 
προώθησης  των θέσεων  µε χαµηλή αµοιβή. Σηµειώθηκε  κάποια  πρόοδος  προς  την 
κατεύθυνση  ενός περισσότερο  ευέλικτου  συστή µατος διαµόρφωσης  των µισθών  αλλά  
οι αρχές  πρέπει  να προχωρήσουν  περισσότερο  και να προωθήσουν  τη µισθολογική  
ευελιξία  σε όλες τις κατηγορίες  δεξιοτήτων  και σε όλες της περιοχές  της χώρας . Έχουν  
αρχίσει  να καταβάλλονται  προσπάθειες  για την αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  των 
ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας , αλλά  εξακολουθούν  να υπάρχουν  
περιθώρια  βελτίωσης . 
Φαίνεται , επίσης , ότι η Γερµανία ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  όσον  
αφορά  την αύξηση  της παραγωγικότητας  και της αποτελεσ µατικότητας  του 
εκπαιδευτικού  συστή µατος. Αναλήφθηκε  πρωτοβουλία  για τη βελτίωση  του 
επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος , µε µείωση  των γραφειοκρατικών  διατυπώσεων  και των 
υπερβολικών  κανονιστικών  ρυθµίσεων . Επιπλέον , η νοµοθεσία  περί ανταγωνισ µού θα 
προσαρ µοστεί  στους  κανόνες  της ΕΕ και η νοµοθεσία  περί αθέµιτου ανταγωνισ µού θα 
χαλαρώσει . Προτάθηκαν , επίσης , µέτρα βελτίωσης  της πρωτοβάθ µιας και 
δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης , αλλά  η επιτυχία  εξαρτάται  από το πόσο  αποτελεσ µατική  
θα είναι  η συνέχεια  που θα δώσουν  τα οµόσπονδα  κράτη . 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  των ΓΠΟΠ  2003-05 για τα δηµόσια οικονο µικά, φαίνεται  
ότι η Γερµανία ανταποκρίνεται  µόνον  εν µέρει. Παρά  την εφαρ µογή αντισταθ µιστικών  
µέτρων  ίσων  προς  1% του ΑΕΠ  περίπου , το κρατικό  έλλει µµα αναµένεται  ότι θα 
υπερβεί  το 4% του ΑΕΠ  το 2003. Μετά  την επιβεβαίωση  από τις γερµανικές  αρχές  ότι 
το έλλει µµα του 2004 θα υπερβεί  το ανώτατο  όριο του 3%, η Επιτροπή  σύστησε  στο 
Συµβούλιο  να αποφασίσει  ότι τα ληφθέντα  µέτρα ήταν  ανεπαρκή  και παράλληλα  να 
επιτρέψει , λόγω  της αδύνα µης οικονο µικής ανάπτυξης , την επάνοδο  του δηµόσιου  
ελλεί µµατος σε επίπεδα  κάτω  από το 3% του ΑΕΠ  το 2005· η σύσταση  αυτή  
απορρίφθηκε  από το Συµβούλιο . Το Συµβούλιο  έλαβε  υπόψη  τις δεσµεύσεις  που 
ανέλαβε  η Γερµανία στις 25 Νοεµβρίου  2003 όσον  αφορά  τη µείωση  του κυκλικά  
προσαρ µοσµένου ελλεί µµατος κατά  0,6% του ΑΕΠ  το 2004 και κατά  τουλάχιστον  
0,5% του ΑΕΠ  το 2005, προκει µένου να εξασφαλιστεί  ότι το έλλει µµα της γενικής  
κυβέρνησης  θα µειωθεί  κάτω  από το όριο του 3% του ΑΕΠ  το 2005. 
Τέλος , όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα , φαίνεται  
ότι η Γερµανία ανταποκρίθηκε  σε µεγάλο  βαθµό. Προτάθηκαν  µέτρα για την 
αντιµετώπιση  της πρόκλησης  της δηµογραφικής  γήρανσης  ιδίως  µε την εισαγωγή  ενός 
συντελεστή  διατηρησι µότητας  προκει µένου να αναχαιτιστεί  η αύξηση  των πληρω µών 
για συντάξεις . Ωστόσο , οι αλλαγές  στην  εποπτεία  των ιδιωτικών  ταµείων συντάξεων  
και οι προσαρ µογές στις αυξήσεις  των συντάξεων  πρέπει  να συµπληρωθούν  µε τη 
διαρθρωτική  µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  συστή µατος. 
4.4 Ελλάδα  
Συνολικά , η Ελλάδα  φαίνεται  ότι δεν αντιµετωπίζει  ακόµη επαρκώς  και τις τρεις  
προκλήσεις  που διαπιστώθηκαν . Όσον  αφορά  τις συστάσεις  των ΓΠΟΠ  2003-05 για τα 
δηµόσια οικονο µικά, φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  εν µέρει. ∆εδο µένου ότι τα 
 
 74    πρωτογενή  πλεονάσ µατα υποχωρούν , η απαιτού µενη µείωση  του υψηλού  δείκτη  χρέους  
εξαρτάται  σε µεγάλο  βαθµό από την επιτυχία  του εξαγγελθέντος  προγρά µµατος 
ιδιωτικοποιήσεων . Μέχρι  στιγµής δεν έχουν  τεθεί  σε εφαρ µογή επαρκή  µέτρα για τον 
αποτελεσ µατικό  έλεγχο  των δηµοσίων  δαπανών  και δεν έχει αναληφθεί  ούτε 
προγρα µµατίζεται  πρωτοβουλία  για τη συνέχιση  των µεταρρυθ µίσεων  στο σύστη µα 
κοινωνικής  ασφάλισης . 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για αύξηση  της παραγωγικότητας , φαίνεται  ότι η Ελλάδα  
ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό. Η κυβέρνηση  ανέλαβε  διάφορες  πρωτοβουλίες  για 
την ταχύτερη  µετάβαση  στην  οικονο µία της γνώσης , για τη βελτίωση  του 
επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος  και για την απλούστευση  του φορολογικού  
συστή µατος. Όσον  αφορά  τον ανταγωνισ µό στους  τοµείς της ενέργειας , τα ληφθέντα  
µέτρα κινούνται  προς  τη σωστή  κατεύθυνση  αλλά  πρέπει  να ενισχυθούν  προκει µένου 
να εξασφαλιστεί  η ύπαρξη  αποτελεσ µατικού  ανταγωνισ µού. 
Τέλος , όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την αγορά  εργασίας , φαίνεται  ότι η χώρα  
ανταποκρίνεται  εν µέρει. Τέθηκαν  σε εφαρ µογή ορισµένα µέτρα βελτίωσης  των 
κινήτρων  για εργασία , ιδίως  όσον  αφορά  τις γυναίκες  και τους χαµηλόµισθους , αλλά  
δεν σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  την απαιτού µενη µείωση  του µη µισθολογικού  
κόστους  της εργασίας . ∆εν έχουν  ληφθεί  µέτρα για την αλλαγή  της διαδικασίας  
διαπραγ µατεύσεων  σχετικά  µε τους µισθούς . 
4.5 Ισπανία  
Συνολικά , η Ισπανία  δεν φαίνεται  ακόµη ότι αντιµετωπίζει  επαρκώς  και τις τρεις  
προκλήσεις  που διαπιστώθηκαν . Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την αγορά  εργασίας  
φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  εν µέρει. Τέθηκαν  σε εφαρ µογή µέτρα αύξησης  της 
συµµετοχής  των γυναικών  µέσω της παροχής  φορολογικών  κινήτρων  και της αύξησης  
του αριθµού των βρεφονηπιακών  σταθ µών. Επιπλέον , µέχρι στιγµής, σηµειώθηκε  
ορισµένη πρόοδος  όσον  αφορά  την εξάλειψη  των φορολογικών  στρεβλώσεων  που 
εµποδίζουν  την γεωγραφική  κινητικότητα  των εργαζο µένων . Ωστόσο , δεν υπήρξαν  
αλλαγές  στο σύστη µα συλλογικής  διαπραγ µάτευσης  των µισθών , περιλα µβανο µένων  
των ρητρών  τιµαριθµικής αναπροσαρ µογής, ενώ η µεταρρύθ µιση της νοµοθεσίας  περί 
προστασίας  της απασχόλησης  που είχε ζητηθεί  προκει µένου να µειωθούν  τα στεγανά  
στην  αγορά  εργασίας , εξακολουθεί  να εκκρε µεί.  
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την αύξηση  των χαµηλών  επιπέδων  παραγωγικότητας  
φαίνεται  ότι η Ισπανία  ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό. Αναλήφθηκαν  διάφορες  
πρωτοβουλίες  για την ενίσχυση  της οικονο µίας της γνώσης . Πρόοδος  επιτεύχθηκε , 
επίσης , όσον  αφορά  τη βελτίωση  του επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος  µε την παροχή  
φορολογικών  κινήτρων  και τη µείωση  των γραφειοκρατικών  διατυπώσεων . Σε σχέση  µε 
τον ανταγωνισ µό, υπήρξε  κάποια  πρόοδος  στην  αγορά  ηλεκτρικού  ρεύµατος, ενώ το 
θέµα του αποτελεσ µατικού  ανταγωνισ µού στον  τοµέα του λιανικού  εµπορίου  δεν έχει 
αντιµετωπιστεί . 
Τέλος , όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα  των 
δηµόσιων  οικονο µικών  φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  εν µέρει. Τέθηκαν  σε 
εφαρ µογή µέτρα για την αντιµετώπιση  του δηµοσιονο µικού αντίκτυπου  της 
δηµογραφικής  γήρανσης , δηλαδή  δράσεις  για την αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης  
παράλληλα  µε τη συνεχή  µείωση  του δηµόσιου  χρέους . Επιπλέον  το Αποθε µατικό  
ταµείο συντάξεων  προγρα µµατίζεται  να αυξηθεί  περαιτέρω  σε 1,6% του ΑΕΠ . Ωστόσο , 
δεν έχουν  θεσπιστεί  µέτρα για την ενίσχυση  της σχέσης  µεταξύ  εισφορών  και 
συντάξεων , κάτι που φαίνεται  απαραίτητο  προκει µένου να εξασφαλιστεί  η 
µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα . 
 
 75    4.6 Γαλλία  
Συνολικά , η Γαλλία  φαίνεται  ότι δεν αντιµετωπίζει  ακόµη επαρκώς  τις τέσσερις  
προκλήσεις  που διαπιστώθηκαν . Όσον  αφορά  τις συστάσεις  των ΓΠΟΠ  2003-05 για τα 
δηµόσια οικονο µικά, φαίνεται  ότι η Γαλλία  ανταποκρίνεται  µόνον  εν µέρει. Όσον  
αφορά  στην  τήρηση  της σύστασης  που εξέδωσε  το Συµβούλιο  τον Ιούνιο  στο πλαίσιο  
της διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος, τα µέτρα που λήφθηκαν  ήταν  ανεπαρκή . Ως 
εκ τούτου , η Επιτροπή  σύστησε  στο Συµβούλιο  να αποφασίσει  ότι τα ληφθέντα  µέτρα 
ήταν  ανεπαρκή  και παράλληλα  να επιτρέψει , λόγω  της αδύνα µης οικονο µικής 
ανάπτυξης , την επάνοδο  του δηµόσιου  ελλεί µµατος σε επίπεδα  κάτω  από το 3% του 
ΑΕΠ  το 2005· η σύσταση  αυτή  απορρίφθηκε  από το Συµβούλιο . Το Συµβούλιο  έλαβε  
υπόψη  τις δεσµεύσεις  που ανέλαβε  η Γαλλία  στις 25 Νοεµβρίου  2003 όσον  αφορά  τη 
µείωση  του κυκλικά  προσαρ µοσµένου ελλεί µµατος κατά  0,8% του ΑΕΠ  το 2004 και 
κατά  τουλάχιστον  0,6% του ΑΕΠ  το 2005, προκει µένου να µειωθεί  το έλλει µµα της 
γενικής  κυβέρνησης  κάτω  από το όριο του 3% του ΑΕΠ  το 2005. 
Αντίθετα , φαίνεται  ότι η Γαλλία  ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  για 
τη µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών . Εγκρίθηκε  η 
εκτετα µένη µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  συστή µατος, µε την οποία  αυξάνεται  η 
περίοδος  καταβολής  εισφορών  για θεµελίωση  δικαιώ µατος πλήρους  σύνταξης  και µε 
την οποία  αυξάνονται  τα οικονο µικά κίνητρα  παρα µονής στην  ενεργό  δραστηριότητα . 
Η µεταρρύθ µιση αντιπροσωπεύει  σηµαντική  βελτίωση  της µακροπρόθεσ µης 
δηµοσιονο µικής διατηρησι µότητας . Λήφθηκαν  ορισµένα µέτρα για τον έλεγχο  των 
δαπανών  υγείας , αλλά  το 2004 προγρα µµατίζεται  η εφαρ µογή µιας πιο εκτετα µένης 
µεταρρύθ µισης του συστή µατος ασφάλισης  υγείας . 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την αγορά  εργασίας , η Γαλλία  φαίνεται  ότι 
ανταποκρίνεται  εν µέρει. Συγκεκρι µένα, λήφθηκαν  ειδικά  µέτρα για να ενθαρρυνθεί  η 
συµµετοχή  των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  στην  αγορά  εργασίας  και για να 
καταστεί  η εργασία  οικονο µικώς συµφέρουσα . 
Τέλος , η Γαλλία  φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  εν µέρει στις συστάσεις  όσον  αφορά  το 
επιχειρη µατικό  περιβάλλον  και τον ανταγωνισ µό. Έχουν  ληφθεί  µέτρα για τη µείωση  
και την απλούστευση  των κανονιστικών  ρυθµίσεων  που διέπουν  τις επιχειρήσεις . Ο 
ανταγωνισ µός στις αγορές  ενέργειας  βελτιώθηκε , αλλά  στην  αγορά  εξακολουθούν  να 
κυριαρχούν  οι πρώην  µονοπωλιακοί  φορείς . Μολονότι  ο ρυθµός µεταφοράς  των 
οδηγιών  για την εσωτερική  αγορά  στην  εθνική  νοµοθεσία  (που είναι  από τους 
χαµηλότερους  στην  ΕΕ) αυξήθηκε , παράλληλα  αυξήθηκε  και ο αριθµός των 
παραβάσεων . 
4.7 Ιρλανδία  
Η Ιρλανδία  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζει  την µόνη πρόκληση  που έχει διαπιστωθεί . 
Φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  για τη διαχείριση  της 
µετάβασης  σε µια χαµηλότερου  ρυθµού, βιώσι µη ανάπτυξη . Καταβάλλονται  
προσπάθειες  για την ενίσχυση  της αποτελεσ µατικότητας  των δηµόσιων  δαπανών , ιδίως  
µε την επέκταση  της κατάρτισης  πολυετών  προϋπολογισ µών και την αναδιοργάνωση  
του τοµέα της υγείας . Λαµβάνονται , επίσης , διάφορα  µέτρα για τη βελτίωση  των 
κεφαλαιουχικών  δαπανών  και την αύξηση  του επιπέδου  E&A. Όσον  αφορά  τον 
ανταγωνισ µό, εξετάζεται  η λήψη  µέτρων  για διάφορους  τοµείς στα οποία  
περιλα µβάνεται  η πλήρης  ελευθέρωση  των αγορών  φυσικού  αερίου  και ηλεκτρικής  
ενέργειας . 
 
 76    4.8 Ιταλία  
Συνολικά , η Ιταλία  φαίνεται  ότι δεν αντιµετωπίζει  ακόµη επαρκώς  και τις πέντε  
προκλήσεις  που έχουν  διαπιστωθεί . Όσον  αφορά  τις συστάσεις  των ΓΠΟΠ  2003-05 για 
τα δηµόσια οικονο µικά, φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  εν µέρει. Η πρόοδος  όσον  
αφορά  την επίτευξη  µόνιµης δηµοσιονο µικής εξυγίανσης  είναι  µικρή και η ιταλική  
κυβέρνηση  συνεχίζει  να στηρίζεται  σε έκτακτα  µέτρα. Η συµπίεση  των πρωτογενών  
δαπανών  παρα µένει ιδιαίτερα  δυσχερής , γεγονός  που ελαττώνει  τα περιθώρια  
εφαρ µογής της φορολογικής  µεταρρύθ µισης. 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  σχετικά  µε την µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα  των 
δηµόσιων  οικονο µικών , φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  µόνον  εν µέρει. Ενόψει  
της δηµογραφικής  γήρανσης , κρίνεται  σκόπι µη η επιτάχυνση  της προγρα µµατιζό µενης 
µείωσης  του υψηλού  δείκτη  χρέους  θα ήταν  δικαιολογη µένη. Στο ιταλικό  κοινοβούλιο  
υποβλήθηκαν  προτάσεις  µείωσης  των συνταξιοδοτικών  δαπανών  από το 2008 και µετά. 
Επίσης , όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την αγορά  εργασίας , η Ιταλία  φαίνεται  ότι 
ανταποκρίνεται  εν µέρει. Έχουν  ληφθεί  µέτρα για την µεταρρύθ µιση της αγοράς  
εργασίας , αλλά  ορισµένα σηµαντικά  στοιχεία  της µεταρρύθ µισης αυτής  είτε 
εξακολουθούν  να εκκρε µούν στο κοινοβούλιο  (νοµοθεσία  για την προστασία  της 
απασχόλησης ) είτε δεν εξετάσθηκαν  καθόλου  (διαφοροποίηση  των µισθών ).  
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  σχετικά  µε την οικονο µία της γνώσης , η χώρα  έχει 
ανταποκριθεί  πλήρως . Συγκεκρι µένα, έχουν  επέλθει  µεταρρυθ µίσεις  στην  πρωτοβάθ µια 
και τη δευτεροβάθ µια εκπαίδευση  ενώ έχουν  ληφθεί  διάφορα  µέτρα για την τόνωση  της 
E&A και της καινοτο µίας.  
Τέλος , η Ιταλία  φαίνεται  ότι έχει ανταποκριθεί  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  
σχετικά  µε το επιχειρη µατικό  περιβάλλον  και τον ανταγωνισ µό. Ο διοικητικός  φόρτος  
για τις νεοσυσταθείσες  επιχειρήσεις  και οι γραφειοκρατικές  διατυπώσεις  που βαρύνουν  
τις επιχειρήσεις  έχουν  ελαττωθεί . Ωστόσο , η ελευθέρωση  του τοµέα των υπηρεσιών  και 
του τοµέα της ενέργειας  γίνεται  µε αργό  ρυθµό, ενώ ο ρυθµός µεταφοράς  των οδηγιών  
για την εσωτερική  αγορά  στην  εθνική  νοµοθεσία  µειώθηκε  περαιτέρω .  
4.9 Λουξε µβούργο  
Συνολικά , φαίνεται  ότι το Λουξε µβούργο  δεν αντιµετωπίζει  ακόµη επαρκώς  τις δύο 
προκλήσεις  που διαπιστώθηκαν . Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την αγορά  εργασίας , 
φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  εν µέρει. ∆εν λήφθηκαν  µέχρι στιγµής µέτρα για τη 
µείωση  των κινήτρων  πρόωρης  συνταξιοδότησης . Κάποια  πρόοδος  σηµειώθηκε  όσον  
αφορά  τη µείωση  της ένταξης  σε συστή µατα αναπηρικών  συντάξεων  καθιστώντας  
αυστηρότερα  τα κριτήρια  επιλεξι µότητας . 
Επίσης , φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  εν µέρει στις συστάσεις  σχετικά  µε το 
επιχειρη µατικό  περιβάλλον  και την επιχειρη µατικότητα . Η πρόοδος  στο θέµα της 
µεταρρύθ µισης της νοµοθεσίας  περί ανταγωνισ µού είναι  µικρή, αλλά  έχουν  ληφθεί  
ορισµένα µέτρα ενθάρρυνσης  της επιχειρη µατικότητας . 
 
 77     
4.10 Κάτω  Χώρες  
Συνολικά , οι Κάτω  Χώρες  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζουν  τις τρεις  προκλήσεις  που έχουν  
διαπιστωθεί . Φαίνεται  ότι ανταποκρίνονται  πλήρως  στις συστάσεις  των ΓΠΟΠ  2003-05 
για τα δηµόσια οικονο µικά. Η νέα κυβέρνηση  της χώρας  συγκράτησε  περαιτέρω  το 
ρυθµό αύξησης  των δαπανών  µέσω της τήρησης  πολυετών  ανώτατων  ορίων  που 
καθορίστηκαν  σε πραγ µατικούς  όρους . Ενδέχεται  να απαιτηθούν  συµπληρω µατικές  
προσπάθειες  προκει µένου να εξασφαλισθεί  ότι οι προγρα µµατισµένες δαπάνες  θα 
παρα µείνουν  συνεκτικές  µε µια σχεδόν  ισοσκελισ µένη ή πλεονασ µατική  
δηµοσιονο µική θέση . 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την αγορά  εργασίας , η χώρα  φαίνεται  ότι 
ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό. Ενώ η προγρα µµατιζό µενη µεταρρύθ µιση για τη 
µείωση  του αριθµού των ατόµων που εντάσσονται  στο πρόγρα µµα αναπηρικών  
συντάξεων  φαίνεται  κατάλληλη , απαιτούνται  πρόσθετες  προσπάθειες  για να 
ενεργοποιηθούν  άτοµα που ήδη λαµβάνουν  αναπηρικές  συντάξεις . Επίσης , πρόοδος  
έχει σηµειωθεί  όσον  αφορά  τη µεταρρύθ µιση άλλων  συστη µάτων  παροχών  µε σκοπό  
την αύξηση  των κινήτρων  απασχόλησης . 
Τέλος , οι Κάτω  Χώρες  φαίνεται  ότι ανταποκρίνονται  πλήρως  στις συστάσεις  όσον  
αφορά  την αύξηση  της παραγωγικότητας . Η κυβέρνηση  προγρα µµατίζει  να επιφέρει  
βελτιώσεις  στο κανονιστικό  πλαίσιο  του ανταγωνισ µού, αυξάνοντας  τις εξουσίες  της 
αρχής  ανταγωνισ µού. Πρόοδος  παρατηρείται  επίσης  στο θέµα της προώθησης  µιας 
εκπαίδευσης  µε µεγαλύτερο  τεχνολογικό  προσανατολισ µό και της βελτίωσης  της 
συνεργασίας  µεταξύ  ερευνητικών  ιδρυµάτων  και επιχειρήσεων . 
4.11 Αυστρία  
Συνολικά , η Αυστρία  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζει  τις τρεις  προκλήσεις  που 
διαπιστώθηκαν . Φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  
των ΓΠΟΠ  2003-05 για τα δηµόσια οικονο µικά. Λήφθηκαν  µέτρα µείωσης  των 
διαρθρωτικών  δαπανών , τα οποία  όµως αντισταθ µίστηκαν  εν µέρει από την αύξηση  των 
διακριτικών  δαπανών . Το πιο αξιοση µείωτο  στην  περίπτωση  της Αυστρίας  είναι  η 
εκτετα µένη αναδιοργάνωση  του συνταξιοδοτικού  συστή µατος, η οποία  οδηγεί  σε 
σηµαντικές  οικονο µίες µακροπρόθεσ µα και αναµένεται  να αυξήσει  το ποσοστό  
συµµετοχής  των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  στην  αγορά  εργασίας . 
Όσον  αφορά  τη σύσταση  σχετικά  µε την αδύνα µη τεχνολογική  βάση , η Αυστρία  
φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό και έχει θέσει  σε εφαρ µογή διάφορα  
µέτρα για την αύξηση  και τον εξορθολογισ µό της E&A και την υποστήριξη  της 
καινοτο µίας. 
Τέλος , όσον  αφορά  τη σύσταση  σχετικά  µε τον ανταγωνισ µό, φαίνεται  ότι η χώρα  
ανταποκρίνεται  εν µέρει. Μολονότι  λήφθηκαν  µέτρα για την ενίσχυση  του 
αποτελεσ µατικού  ανταγωνισ µού στον  λιανικό  τοµέα, δεν λήφθηκαν  µέτρα για την 
αντιµετώπιση  της υψηλής  συγκέντρωσης  που παρατηρείται  σε ορισµένους  άλλους  
τοµείς. Οι πόροι  της αρχής  ανταγωνισ µού, καθώς  και οι εξουσίες  του ρυθµιστικού  
φορέα  τηλεπικοινωνιών  παρα µένουν  ανεπαρκείς . 
4.12 Πορτογαλία  
Συνολικά , η Πορτογαλία  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζει  τις τρεις  προκλήσεις  που 
διαπιστώθηκαν . Φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό στις συστάσεις  των 
 
 78    ΓΠΟΠ  2003-05 για τα δηµόσια οικονο µικά. Μολονότι  το έλλει µµα της γενικής  
κυβέρνησης  αυξήθηκε  το 2003 διατηρού µενο, ωστόσο , ακριβώς  κάτω  από 3% χάρη  
στην  επίδραση  σηµαντικών  έκτακτων  µέτρων , υπήρξε  πρόοδος  στο θέµα του 
περιορισ µού της αύξησης  των δαπανών , ιδίως  µε την έντονη  επιβράδυνση  των 
δηµόσιων  καταναλωτικών  δαπανών . Η Πορτογαλία  συνέχισε  να εφαρ µόζει 
µεταρρυθ µίσεις  σε διάφορους  τοµείς, όπως  η ιατροφαρ µακευτική  περίθαλψη  και η 
εκπαίδευση , οι οποίες  έχουν  άµεσο αντίκτυπο  στην  απαιτού µενη δηµοσιονο µική 
εξυγίανση . 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για την παραγωγικότητα  και τον δυνα µισµό των 
επιχειρήσεων , φαίνεται  ότι η Πορτογαλία  ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό. Έχουν  
ληφθεί  µέτρα για την τόνωση  της καινοτο µίας και της E&A, τη βελτίωση  της ποιότητας  
της εκπαίδευσης  και τη µείωση  του αριθµού των ατόµων που εγκαταλείπουν  την 
εκπαίδευση  πρόωρα . Έγιναν  βήµατα προς  τη σωστή  κατεύθυνση  προκει µένου να 
ενισχυθεί  ο ανταγωνισ µός στον  τοµέα του φυσικού  αερίου , αλλά  στον  τοµέα της 
ηλεκτρικής  ενέργειας  δεν έχει ακόµη εξασφαλιστεί  αποτελεσ µατικός  ανταγωνισ µός. 
Τέλος , ο ρυθµός µεταφοράς  των οδηγιών  για την εσωτερική  αγορά  στην  εθνική  
νοµοθεσία  βελτιώθηκε  µεν, αλλά  παρα µένει κατώτερος  του στόχου  του 98,5%. Ένα 
σχεδόν  πάγω µα των µισθών  του δηµόσιου  τοµέα συνέβαλε  πολύ  στη συνολική  
συγκράτηση  των µισθών  και έθεσε  πιθανώς  τέλος  στην  επιδείνωση  της 
ανταγωνιστικότητας  των τιµών που είχε παρατηρηθεί  τα τελευταία  χρόνια . 
Τέλος , φαίνεται  ότι η Πορτογαλία  ανταποκρίνεται  πλήρως  στις συστάσεις  όσον  αφορά  
την µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα . Η εκτετα µένη µεταρρύθ µιση του τοµέα της 
ιατροφαρ µακευτικής  περίθαλψης  συνεχίζεται  µε ταχύ ρυθµό αλλά  είναι  ακόµη πολύ  
νωρίς  να εκτιµηθεί ο αντίκτυπός  της. Η µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  
συστή µατος των εργαζο µένων  στο δηµόσιο τοµέα έχει εφαρ µοστεί  µέχρι στιγµής µόνον  
εν µέρει, αλλά  η κυβέρνηση  προτίθεται  να λάβει  πρόσθετα  µέτρα. 
4.13 Φινλανδία  
Συνολικά , η Φινλανδία  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζει  τις δύο προκλήσεις  που 
διαπιστώθηκαν . Φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  εν µέρει στις συστάσεις  για την αγορά  
εργασίας . Τόσο  οι εφαρ µοζόµενες όσο και οι προγρα µµατιζό µενες φορολογικές  
περικοπές  θα οδηγήσουν  σε µείωση  της φορολογίας  των χαµηλόµισθων  κατά  1%. 
Ωστόσο  δεν υπάρχει  µεταρρύθ µιση στα κριτήρια  επιλεξι µότητας  ώστε  να αυξηθούν  τα 
κίνητρα  απασχόλησης . Η πρόοδος  στο θέµα της αναλογικότητας  των µισθών  ώστε  να 
αντικατοπτρίζουν  τις διαφορές  παραγωγικότητας  είναι  µικρή. 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για τον ανταγωνισ µό και την αποτελεσ µατικότητα  του 
δηµόσιου  τοµέα φαίνεται  ότι η Φινλανδία  ανταποκρίνεται  σε µεγάλο  βαθµό. Έχουν  
γίνει ορισµένα βήµατα προς  τη βελτίωση  του ανταγωνισ µού στις «βιοµηχανίες  
δικτύου » και σε τοµείς µη εµπορεύσι µων υπηρεσιών , ενώ καταβλήθηκαν  
συµπληρω µατικές  προσπάθειες  για τη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  του 
δηµόσιου  τοµέα. Η νέα κυβέρνηση  εισήγαγε  πολυετή  όρια δαπανών  για την περίοδο  
2003-2007 προκει µένου να βελτιώσει  τον έλεγχο  των δαπανών , όπως  ορίζει  η σχετική  
σύσταση . 
4.14 Σουηδία  
Συνολικά , η Σουηδία  φαίνεται  ότι δεν αντιµετωπίζει  ακόµη επαρκώς  και τις δύο 
προκλήσεις  που διαπιστώθηκαν . Φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  εν µέρει στις συστάσεις  
 
 79    για την αγορά  εργασίας . Αφενός , λήφθηκαν  µέτρα για την παρα µονή των µεγαλύτερης  
ηλικίας  εργαζο µένων  στην  αγορά  εργασίας  και την προώθηση  της ένταξης  µεταναστών  
και των νέων  στο εργατικό  δυνα µικό. Αφετέρου , ορισµένα από τα προγρα µµατιζό µενα 
µέτρα ενδέχεται  να έχουν  αρνητικό  αντίκτυπο  στην  προσφορά  εργασίας . Επιπλέον , δεν 
υπάρχουν  αναλυτικά  σχέδια  ως προς  το πότε θα εφαρ µοστεί  το τελευταίο  στάδιο  της 
µεταρρύθ µισης του φόρου  εισοδη µάτων . 
Όσον  αφορά  τις συστάσεις  για τον ανταγωνισ µό και την αποτελεσ µατικότητα  του 
δηµόσιου  τοµέα, φαίνεται  ότι η Σουηδία  ανταποκρίνεται  εν µέρει. Καταβλήθηκαν  
προσπάθειες  για τη βελτίωση  του ανταγωνισ µού σε ορισµένους  τοµείς, όπως  οι δοµικές 
κατασκευές  και η λιανική  διανο µή τροφί µων, αλλά  δεν εφαρ µόσθηκαν  περαιτέρω  
µέτρα για το άνοιγ µα της αγοράς  ενοικιαζό µενων  κατοικιών  στον  ανταγωνισ µό. 
Λήφθηκαν  µέτρα για την αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  του δηµόσιου  τοµέα µε τη 
µεγαλύτερη  χρήση  της συγκριτικής  αξιολόγησης , αλλά  δεν υπήρξαν  σηµαντικές  
πρωτοβουλίες  βελτίωσης  των βασικών  συνθηκών  για την αύξηση  του ανταγωνισ µού 
στον  τοµέα των δηµόσιων  υπηρεσιών . 
4.15 Ηνω µένο Βασίλειο  
Συνολικά , το Ηνωµένο Βασίλειο  φαίνεται  ότι αντιµετωπίζει  τις τρεις  προκλήσεις  που 
έχουν  διαπιστωθεί . Φαίνεται  ότι η χώρα  ανταποκρίνεται  πλήρως  στις συστάσεις  για 
αύξηση  της παραγωγικότητας . Με πρωτοβουλίες  της αρχής  ανταγωνισ µού, βελτιώθηκε  
περαιτέρω  ο ανταγωνισ µός σε συγκεκρι µένους  τοµείς (π.χ. επαγγελ µατικοί  φορείς ), 
µολονότι  η κυβέρνηση  είναι  επιφυλακτική  στο θέµα της µείωσης  των κανονιστικών  
ρυθµίσεων  για τα φαρµακεία  και της ελευθέρωσης  των ταχυδρο µικών  υπηρεσιών . 
Επιπλέον , χαράχθηκε  µακροπρόθεσ µη στρατηγική  για τη βελτίωση  των βασικών  
δεξιοτήτων  του εργατικού  δυνα µικού, η οποία  περιλα µβάνει  σαφείς  ποσοτικούς  
στόχους . 
Το Ηνωµένο Βασίλειο  φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  πλήρως  στις συστάσεις  όσον  αφορά  
την αγορά  εργασίας . Τέθηκαν  σε εφαρ µογή πιλοτικά  προγρά µµατα για την 
αντιµετώπιση  του θέµατος των υψηλών  παροχών  ασθένειας  και αναπηρίας  (Pathways 
to Work) ενώ τα οικονο µικά κίνητρα  βελτιώθηκαν  (Working Tax Credit). Οι ανωτέρω  
πολιτικές  απευθύνονται  σε έναν αυξανό µενο αριθµό εργαζο µένων . 
Τέλος , το Ηνωµένο Βασίλειο  φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται  πλήρως  στη σύσταση  όσον  
αφορά  την ποιότητα  και την αποτελεσ µατικότητα  των δηµόσιων  υπηρεσιών . 
Εφαρ µόσθηκαν  µεταρρυθ µίσεις  προκει µένου να εξασφαλισθεί  η αποδοτική  και 
αποτελεσ µατική  κατανο µή των δηµόσιων  δαπανών . Οι αρχές  σκοπεύουν  να προβούν  σε 
επανεξέταση  αυτής  της αποδοτικότητας  (Efficiency Review) ενώ συνεχίζουν  να 
βελτιώνουν  τη χρήση  των συµφωνιών  παροχής  δηµόσιας  υπηρεσίες  (Public Service 
Agreements), οι οποίες  θεωρούνται  βασικό  στοιχείο  της στρατηγικής  για τη 
µεταρρύθ µιση του δηµόσιου  τοµέα και τη βελτίωση  της παροχής  υπηρεσιών .