ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 24ης Μαΐου 2022

σχετικά με την υψηλής παθογονικότητας γρίπη των πτηνών (HPAI): Στρατηγική προσέγγιση για την ανάπτυξη του εμβολιασμού ως συμπληρωματικού εργαλείου πρόληψης και ελέγχου

(2022/C 245/03)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

(1) ΤΟΝΙΖΕΙ ότι η υψηλής παθογονικότητας γρίπη των πτηνών (HPAI) είναι μια διασυνοριακή νόσος των ζώων ικανή να εξαπλωθεί ταχύτατα ανεξαρτήτως εθνικών συνόρων, με σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και δυσμενείς συνέπειες για τη γεωργία και το εμπόριο.

(2) ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΙ ότι, λόγω της ικανότητας ορισμένων στελεχών της HPAI να προκαλέσουν ζωονόσους, μπορεί επίσης να αποτελέσει κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.

(3) ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ με ιδιαίτερη ανησυχία ότι τα τελευταία δύο χρόνια σημειώθηκαν τρεις μεγάλες επιδημίες στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ότι η τρέχουσα επιζωοτία HPAI είναι η σοβαρότερη στην πρόσφατη ιστορία.

(4) ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΙ τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του 2019 (1), στα οποία τονίζεται ιδιαίτερα ο καίριος ρόλος της βιοασφάλειας και αναφέρεται γενικά ότι θα πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για την πρόληψη της εισόδου ή της εξάπλωσης διασυνοριακών νόσων των ζώων στο έδαφος της ΕΕ, ώστε να περιοριστούν στο ελάχιστο οι συνέπειές τους.

(5) ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ ότι, εκτός από την εφαρμογή αυστηρών μέτρων βιοασφάλειας, ο εμβολιασμός θα μπορούσε να συμπληρώσει τα υφιστάμενα μέτρα πρόληψης και ελέγχου της HPAI και να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου περαιτέρω εξάπλωσης του ιού στον πληθυσμό των εγχώριων πτηνών, συντελώντας, ως εκ τούτου, και στη μείωση της ανθρώπινης έκθεσης.

(6) Επιπλέον, ΦΡΟΝΕΙ ότι ο εμβολιασμός θα μπορούσε τελικά να συμβάλει επίσης στη μείωση της προληπτικής θανάτωσης μεγάλου αριθμού υγιών πτηνών με σκοπό τον έλεγχο των επιζωοτιών HPAI, η οποία προκαλεί ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία στην κοινωνία και δύσκολα συνάδει με τον στόχο της ανάπτυξης ενός ευρωπαϊκού βιώσιμου συστήματος τροφίμων, όπως αυτός έχει υιοθετηθεί από το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του σχετικά με τη στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» (2).

(7) ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΙ ότι, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (OIE) και τη νομοθεσία της ΕΕ, είναι ήδη εφικτός ο εμβολιασμός κατά της HPAI, ωστόσο, για διάφορους λόγους, δεν εφαρμόζεται σε μεγάλη κλίμακα. Ειδικότερα, στους λόγους αυτούς περιλαμβάνονται όχι μόνο η έλλειψη αποτελεσματικών και ασφαλών εμβολίων κατά της HPAI, εγκεκριμένων εντός της ΕΕ, αλλά και το γεγονός ότι ο εμβολιασμός θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο στις εξαγωγές πουλερικών και προϊόντων πουλερικών, καθώς ορισμένες τρίτες χώρες περιορίζουν τις εισαγωγές εμβολιασμένων ζώων και των προϊόντων τους. Επιπλέον, χρειάζονται περαιτέρω επιστημονικές γνώσεις, συμπεριλαμβανομένων επικαιροποιημένων εκτιμήσεων κινδύνου.

Βάσει των ανωτέρω,

(8) ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ ότι η βιοασφάλεια και η επιτήρηση παραμένουν σημαντικοί ακρογωνιαίοι λίθοι της καταπολέμησης της HPAI, αλλά ΘΕΩΡΕΙ ότι ο εμβολιασμός θα μπορούσε να αποτελέσει συναφές συμπληρωματικό εργαλείο.

(9) ΠΑΡΟΤΡΥΝΕΙ την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την ανάπτυξη στρατηγικών εμβολιασμού με στόχο την πρόληψη και τον έλεγχο της HPAI, εστιάζοντας στις περιοχές, τα είδη και τις γεωργικές πρακτικές που τελούν σε κίνδυνο. ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ ότι απαιτούνται κοινές προσπάθειες σε διάφορους τομείς για την επίτευξη του στόχου αυτού, ωστόσο ΠΙΣΤΕΥΕΙ ΑΚΡΑΔΑΝΤΑ ότι τέτοιου είδους προσπάθειες θα ανταμειφθούν γενναιόδωρα.

(10) ΖΗΤΕΙ την περαιτέρω ανάπτυξη και έγκριση αποτελεσματικών και ασφαλών εμβολίων για διαφορετικά είδη πουλερικών, που θα παρέχουν επαρκή ανοσία κατά των στελεχών του ιού HPAI που κυκλοφορούν. Τα εμβόλια αυτά θα πρέπει να χορηγούνται εύκολα και να είναι συμβατά με τις γεωργικές πρακτικές στην ΕΕ. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να είναι δυνατή η διάκριση μεταξύ μολυσμένων και εμβολιασμένων ζώων. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συνεργαστούν με τον φαρμακευτικό κλάδο για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.

(11) ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΕΙ τη σημασία της παρακολούθησης της εξέλιξης των στελεχών του ιού που κυκλοφορούν, καθώς και τυχόν μεταβολών στην αποτελεσματικότητα των εμβολίων σε σχέση με τυχόν νέα στελέχη του ιού.

(12) ΘΕΩΡΕΙ καίριας σημασίας τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση κενών στις εκτιμήσεις κινδύνου με σκοπό την υποστήριξη της ανάπτυξης στρατηγικών εμβολιασμού από τις αρμόδιες αρχές, κατά περίπτωση, και συνεπώς ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ ΘΕΡΜΑ την πρόθεση της Επιτροπής να δώσει εντολή στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων να επικαιροποιήσει τη γνωμοδότησή της για τον εμβολιασμό κατά της HPAI (3). Επιπλέον, ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν και να υποστηρίξουν την ανάπτυξη εργαλείων μοντελοποίησης προκειμένου να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος του εμβολιασμού στην εξάπλωση του ιού και να βελτιστοποιηθούν οι στρατηγικές εμβολιασμού.

(13) ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή να θεσπίσει κανόνες για κατάλληλη και αδιάβλητη εξατομικευμένη επιτήρηση που θα συνοδεύει τον εμβολιασμό κατά της HPAI όταν πραγματοποιείται, προκειμένου να αποδεικνύεται το απαλλαγμένο από HPAI καθεστώς, λαμβάνοντας υπόψη το σχετικό κόστος.

(14) ΠΡΟΤΡΕΠΕΙ την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν μελέτες για την αξιολόγηση κόστους-αποτελέσματος του εμβολιασμού σε επίπεδο ΕΕ και σε τοπικό επίπεδο αντίστοιχα.

(15) ΠΡΟΤΡΕΠΕΙ τα κράτη μέλη να αναπτύξουν στρατηγικές με βάση τον κίνδυνο και λύσεις που αρμόζουν στις τοπικές μορφές και συνθήκες παραγωγής.

(16) ΠΡΟΤΡΕΠΕΙ τα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν δοκιμαστικούς εμβολιασμούς και να ανταλλάξουν τα σχετικά αποτελέσματα μέσω της επιστημονικής συνεργασίας δεόντως, σύμφωνα με το σχετικό νομικό πλαίσιο, λαμβάνοντας παράλληλα τα ενδεδειγμένα προληπτικά μέτρα για την προστασία της υγείας των ζώων και των ανθρώπων, καθώς οι εν λόγω δοκιμαστικοί εμβολιασμοί είναι απαραίτητοι για τη συλλογή επιστημονικών γνώσεων και την υποστήριξη του καθορισμού στρατηγικών εμβολιασμού.

(17) ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή να διερευνήσει τις επιλογές για τη δημιουργία μηχανισμών μαζικής αγοράς ή τραπεζών εμβολίων προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα ανθεκτικό σύστημα προμήθειας εμβολίων που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες.

(18) ΠΡΟΤΡΕΠΕΙ όλους τους σχετικούς φορείς να επικοινωνούν ενεργά με τα ενδιαφερόμενα μέρη με στόχο την ευαισθητοποίηση ως προς τη σημασία του εμβολιασμού και τις αναμενόμενες επιπτώσεις του.

(19) ΖΗΤΕΙ κοινές προσπάθειες ώστε η αρχή του εμβολιασμού κατά της HPAI να καταστεί περισσότερο αποδεκτή στο διεθνές εμπόριο. Για τον σκοπό αυτό, ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή και τα κράτη μέλη: — να συμμετάσχουν από κοινού σε διάλογο με τους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ, — να προωθήσουν τις συζητήσεις στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων σε παγκόσμιο και σε περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να αναπτυχθούν περαιτέρω διεθνή πρότυπα για τη διευκόλυνση του ασφαλούς εμπορίου, με βάση επίσης τις έννοιες της περιφερειοποίησης και της διαμερισματοποίησης. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν ταχέως επιχειρησιακό χάρτη πορείας για την υποστήριξη των εν λόγω διαλόγων και συζητήσεων.

(1) «Συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη βιοασφάλεια, μια ευρεία έννοια με ενιαία προσέγγιση για την προστασία της υγείας των ζώων στην ΕΕ», που εγκρίθηκαν στις 18 Ιουνίου 2019 (10368/1/19 REV1).

(2) «Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο»», που εγκρίθηκαν στις 19 Οκτωβρίου 2020 (12099/20).

(3) EFSA Journal (2007) 489, Scientific Opinion on ‘Vaccination against avian influenza of H5 and H7 subtypes in domestic poultry and captive birds’ (Επιστημονική γνώμη σχετικά με τον εμβολιασμό κατά των υποτύπων Η5 και Η7 της γρίπης των πτηνών σε οικόσιτα πουλερικά και πτηνά σε αιχμαλωσία) — EFSA-Q-2006-309, που εγκρίθηκε στις 11 Μαΐου 2007.