ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με τις εξελίξεις στην κατανάλωση, το πλύσιμο και τη σήμανση αυγών

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Συνοψη και συμπερασματα

2. Εισαγωγη

3. Εξελιξεισ στην καταναλωση αυγων

3.1. Αυγά με κέλυφος σε σχέση με προϊόντα αυγού

3.2. Κατανάλωση επιτραπέζιων αυγών κατά μέθοδο εκτροφής

3.3. Δίαυλοι εμπορίας

3.4. Τιμές παραγωγού και τιμές λιανικής

4. Νομοθεσια για την υγιεινη και το πλυσιμο των αυγων

4.1. Απόφαση αριθ. 1994/371/ΕΚ του Συμβουλίου

4.2. Αναμόρφωση της νομοθεσίας για την υγιεινή των τροφίμων (προτάσεις νομοθεσίας για την υγιεινή)

4.3. Πλύσιμο των αυγών

4.3.1. Υφιστάμενη κατάσταση

4.3.2. Εξελίξεις στη Σουηδία

5. Σημανση των επιτραπεζιων αυγων

5.1. Οδηγία για την ευζωία και μητρώο εκτροφείων

5.2. Σήμανση των επιτραπέζιων αυγών

5.2.1. Αυγά παραγόμενα στην ΕΕ

5.2.2. Εισαγόμενα αυγά 16 6. Συστάσεις και προτασεις 17

1. Συνοψη και συμπερασματα

Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στο αίτημα του Συμβουλίου για εξέταση των τάσεων στην κατανάλωση αυγών και των ζητημάτων της υγιεινής, του πλυσίματος και της σήμανσης των αυγών για την ταυτοποίηση του παραγωγού και της μεθόδου παραγωγής. Στηριζόμενη, μεταξύ άλλων, σε συναντήσεις ομάδας εμπειρογνωμόνων και σε στοιχεία συλλεγέντα από εμπορικές οργανώσεις και κράτη μέλη, περιγράφει πρότυπα κατανάλωσης και εμπορίας σχετικά με τα αυγά και επιδιώκει την ταυτοποίηση και πρόταση μέτρων προσαρμογής των κοινών προδιαγραφών εμπορίας για τα αυγά.

Η έκθεση καταλήγει στα ακόλουθα συμπεράσματα και προτάσεις:

1. Για να βελτιωθεί η ιχνηλασιμότητα των αυγών και η πληροφόρηση των καταναλωτών, πρέπει να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2004 σφράγισμα των επιτραπέζιων αυγών με κωδικό που να περιλαμβάνει τον διακριτικό αριθμό του παραγωγού και να επιτρέπει την αναγνώριση της μεθόδου εκτροφής, όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 5/2001 που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90.

2. Για να διευκολυνθεί ο έλεγχος των πωλήσεων αυγών σε τοπικές αγορές, πρέπει να σφραγίζονται και αυγά που πωλούν παραγωγοί από την ίδια την παραγωγή τους στις αγορές αυτές.

3. Επί μεταβατικό χρονικό διάστημα τριών ετών πρέπει να επιτραπεί υπό αυστηρή επιτήρηση το πλύσιμο επιτραπέζιων αυγών για μονάδες συσκευασίας οι οποίες διέθεταν σχετική έγκριση την 1η Ιουνίου 2003. Η Ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων πρέπει να συντάξει περιεκτική επιστημονική έκθεση για το πλύσιμο των επιτραπέζιων αυγών μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2005.

4. Η Επιτροπή θα προωθήσει εξορμήσεις από επαγγελματικές οργανώσεις με στόχο την ενημέρωση των καταναλωτών για τους νέους κανόνες σήμανσης των αυγών.

5. Η Επιτροπή πρέπει να προσαρμόσει τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1274/91 με σκοπό την παροχή αφενός επαρκούς ευελιξίας σε μικρούς ιδιαίτερα παραγωγούς ως προς το πού πρέπει να σφραγίζονται τα αυγά (εκτροφείο ή κέντρο συσκευασίας) και αφετέρου πρόσθετων εγγυήσεων για την πρόληψη δολίων πρακτικών στο εμπόριο σε επίπεδο παραγωγών, συσκευαστών και χονδρεμπόρων.

6. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να προτείνει προσαρμογές στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1274/91 σχετικά με τη σήμανση της ταυτότητας εγκαταστάσεων (συλλογέων, κέντρων συσκευασίας) και να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την αποφυγή οποιασδήποτε αλληλεπικάλυψης μεταξύ προδιαγραφών εμπορίας και μελλοντικών κοινοτικών κανόνων για την υγιεινή, ιδιαίτερα όσον αφορά την έγκριση τέτοιων εγκαταστάσεων.

2. Εισαγωγη

Στις 19 Δεκεμβρίου 2000 το Συμβούλιο εισήγαγε στις προδιαγραφές εμπορίας για τα αυγά την υποχρεωτική σήμανση επιτραπέζιων αυγών στην Κοινότητα με κωδικό παραγωγού που επιτρέπει την αναγνώριση της μεθόδου εκτροφής.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 5/2001 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90 σχετικά με ορισμένες προδιαγραφές εμπορίας για τα αυγά [1] προβλέπει ότι η διάταξη αυτή πρέπει να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2004.

[1] ΕΕ L 2 της 5.1.2001, σ. 1.

Στον ίδιο κανονισμό το Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση υπό τους ακόλουθους όρους: "Το αργότερο στις 30 Ιουνίου 2003, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εξέλιξη της κατανάλωσης των αυγών, τις επιθυμίες που εκφράζουν οι καταναλωτές και οι οργανώσεις τους, καθώς και σχετικά με θέματα που αφορούν τη σήμανση των αυγών και τους ελέγχους, συνοδευόμενη από κατάλληλες προτάσεις".

Περαιτέρω η παρούσα έκθεση πρέπει, σύμφωνα με το αιτιολογικό σημείο 6 του εν λόγω κανονισμού, να εξετάσει "την εξέλιξη των ρυθμίσεων όσον αφορά την υγιεινή των τροφίμων, ιδίως όσον αφορά τα πλυμένα αυγά, καθώς και τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου".

Στις 16 Δεκεμβρίου 2002 το Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία για υποβολή πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών κανόνων υγιεινής σχετικά με τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, με την ένταξη στα πρακτικά του Συμβουλίου ορισμένων δηλώσεων της Επιτροπής. Ειδικότερα, η Επιτροπή βεβαιώνει ότι, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ.1907/90, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 5/2001, θα υποβάλει μέχρι τις 30 Ιουνίου 2003 στο Συμβούλιο έκθεση, μαζί με κατάλληλες προτάσεις. Η έκθεση θα αναφέρεται ειδικότερα στη σχέση μεταξύ νομοθεσίας περί υγιεινής και νομοθεσίας για την εμπορία των αυγών, συμπεριλαμβανομένης της σήμανσης της ταυτότητας, της έγκρισης εγκαταστάσεων και του πλυσίματος των αυγών.

Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται σε αυτά τα αιτήματα. Βασίζεται, μεταξύ άλλων, σε δύο συναντήσεις ομάδας εμπειρογνωμόνων στις οποίες είχαν προσκληθεί εκπρόσωποι από οργανώσεις παραγωγών, του εμπορίου και των καταναλωτών. Περαιτέρω εξετάστηκε από εμπειρογνώμονες το ζήτημα του πλυσίματος των αυγών καθώς και κατά τη διάρκεια επισκέψεως στη Σουηδία. Τελικά η παρούσα έκθεση δεν αναφέρεται στις διαπραγματεύσεις στα πλαίσια του ΠΟΕ καθώς οι συζητήσεις αυτές είναι ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο.

3. Εξελιξεισ στην καταναλωση αυγων

3.1. Αυγά με κέλυφος σε σχέση με προϊόντα αυγού

Η κατανάλωση αυγών από τον άνθρωπο παρακολουθείται κυρίως βάσει δύο σειρών στοιχείων:

α) αγορές αυγών από καταναλωτές,

β) ισοζύγια προσφοράς.

Τα στοιχεία για τα νοικοκυριά καλύπτουν συνήθως αγορές αυγών με κέλυφος μόνο και επομένως αντιπροσωπεύουν μέρος της συνολικής κατανάλωσης αυγών, χωρίς να περιλαμβάνονται οι αγορές από τα νοικοκυριά προϊόντων αυγού ή τροφίμων που περιέχουν αυγά και η κατανάλωση στους χώρους ομαδικής εστίασης.

Στα ισοζύγια προσφοράς, η συνολική κατανάλωση αυγών από τον άνθρωπο υπολογίζεται προσθέτοντας/αφαιρώντας εισαγωγές/εξαγωγές αυγών και προϊόντων αυγού στην (εκτιμώμενη) παραγωγή αυγών, λαμβάνοντας υπόψη και άλλες πλην τροφίμων χρήσεις (αυγά για εκκόλαψη και τεχνική χρήση, απώλειες, μεταβολές αποθεμάτων).

Η συνολική κατανάλωση αυγών από τον άνθρωπο που υπολογίζεται από ισοζύγια προσφορών και εκφράζεται σε kg κατά κεφαλή εμφαίνεται στον πίνακα 1 για τα κράτη μέλη από το 1986 (Αυστρία, Σουηδία, Φινλανδία: από το 1991).

Η μέση κατά κεφαλή κατανάλωση στην ΕΕ φαίνεται ότι είναι μάλλον σταθερή από το 1990, κυμαινόμενη μεταξύ 12,5 και 13,5 kg. Η σταθερότητα αυτή είναι συνδυασμός αποτελεσμάτων αποκλινουσών εξελίξεων σε τρεις ομάδες χωρών. Σε ορισμένα κράτη μέλη (ΗΒ, Ισπανία, Ιταλία, Ιρλανδία) μπορούν να διακριθούν δύο περίοδοι:

- μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '90: πτώση, και

- τα τελευταία χρόνια: ανάκαμψη της κατά κεφαλή κατανάλωσης.

Σε μια δεύτερη ομάδα χωρών καταγράφεται πτώση της κατανάλωσης (Γερμανία μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '90, Φινλανδία, λιγότερο στη Σουηδία) ενώ, τέλος, στην Ολλανδία, Πορτογαλία και Ιταλία τα πολύ τελευταία χρόνια εμφανίζεται αύξηση της κατανάλωσης.

Ιδιαίτερης σπουδαιότητας στην εξέλιξη της όλης κατανάλωσης αυγών στις ανεπτυγμένες χώρες είναι η αύξουσα κατανάλωση πρόχειρων φαγητών ως αποτέλεσμα κοινωνικών τάσεων (αύξηση των μονομελών νοικοκυριών και του αριθμού των εκτός οικίας εργαζόμενων γυναικών). Ως συνέπεια τούτου, τα προϊόντα αυγού και/ή τα τρόφιμα που περιέχουν αυγά αντικαθιστούν ολοένα και περισσότερο τη χρήση αυγών με κέλυφος από νοικοκυριά και χώρους μαζικής εστίασης.

Αν και δεν υπάρχουν περιεκτικές στατιστικές στην ΕΕ για την παροχή αξιόπιστων δεδομένων, διάφορες πηγές επιβεβαιώνουν την τάση αυτή. Εκτιμήσεις του 2002 δείχνουν ότι το ποσοστό που επεξεργάζεται η βιομηχανία προϊόντων αυγού ανέρχεται σε ένα 20% του συνόλου των επιτραπέζιων αυγών. Το ποσοστό αυτό αναμένεται ότι θα ξεπεράσει το 30% τα επόμενα δέκα χρόνια, ακολουθώντας παρόμοια πορεία με εκείνη στις ΗΠΑ, όπου σήμερα το ένα τρίτο ήδη του συνόλου των παραγόμενων επιτραπέζιων αυγών προωθείται για επεξεργασία

3.2. Κατανάλωση επιτραπέζιων αυγών κατά μέθοδο εκτροφής

Παράλληλα με το αυξανόμενο ενδιαφέρον για ζητήματα σχετικά με την ευζωία των ζώων στην Κεντρική και Βορειοδυτική Ευρώπη, η ζήτηση για αυγά προερχόμενα από μη εκτρεφόμενες σε κλουβιά όρνιθες αυξάνει σταθερά από τη δεκαετία του '70 και η αυγοπαραγωγή προσαρμόστηκε σε αυτές τις αλλαγές.

Στο πλαίσιο των κοινών προδιαγραφών εμπορίας για τα αυγά, στις αρχές του 1985 έγινε πρόβλεψη (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1831/84 του Συμβουλίου και κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1943/85 της Επιτροπής) για εναρμονισμένα κριτήρια, επισήμανση και έλεγχο "εναλλακτικών" μεθόδων εκτροφής (ελεύθερη βοσκή, δάπεδο με στρωμνή, κλιμακωτή εσχάρα).

Οι μέθοδοι αυτές εκτροφής ορίστηκαν το 2001 για να ληφθεί υπόψη η οδηγία αριθ. 1999/74/ΕΚ του Συμβουλίου για την προστασία των ωοπαραγωγών ορνίθων και από το 2002 περιορίζονται σε τρεις μόνον κατηγορίες:

- ελεύθερης βοσκής,

- κλιμακωτής εσχάρας,

- κλωβού.

Βάσει στοιχείων που συλλέχθηκαν από κράτη μέλη στο πλαίσιο των κανονισμών για τις προδιαγραφές εμπορίας μπορεί να δοθεί μία εικόνα της εξέλιξης των αριθμών ορνίθων εναλλακτικής εκτροφής στην Κοινότητα. Όπως φαίνεται στον πίνακα 2, ο συνολικός αριθμός αυξήθηκε από 10 εκατ. περίπου το 1991 σε 39 εκατ. το 2002, ή από 3% σε 14% του συνόλου των ορνίθων. Το ΗΒ, A, IRL, DK και NL έχουν ποσοστά άνω του 20%, ενώ οι E, EL και P δεν έχουν καθόλου ή λίγες μόνον όρνιθες σε μονάδες εκτροφής χωρίς κλουβιά.

Όσον αφορά τις λιανικές πωλήσεις, τα αυγά ελεύθερης βοσκής και κλιμακωτής εσχάρας κατέχουν υψηλότερα μερίδια ιδιαίτερα σε εξαγωγικές χώρες όπως η NL καθώς και στη DK και A (κοντά στο 50%) όπου αλυσίδες σουπερμάρκετ, με δική τους πρωτοβουλία και/ή υπό την πίεση ομάδων υπέρ της ευζωίας των ζώων, έχουν μειώσει σε μεγάλο βαθμό ή και σταματήσει ακόμη τις πωλήσεις αυγών κλωβού. Μερικά διαθέσιμα στοιχεία υπάρχουν από τη Γερμανία όπου το μερίδιο συσκευασμένων αυγών με "ειδικούς όρους εμπορίας" [2] έχει αυξηθεί στο σύνολο των λιανικών πωλήσεων αυγών από 26% το 1998 σε 39% το 2002 (πηγή: ZMP). Για το ΗΒ, εκτιμάται ότι μέχρι το 2012 η αγορά αυγών θα είναι 50% κλωβού και 50% εναλλακτικής εκτροφής, από το οποίο το 42% ελεύθερης βοσκής, 8% κλιμακωτής εσχάρας (πηγή: EUWEP, συνάντηση ομάδας εμπειρογνωμόνων Φεβρουάριος 2003).

[2] Μέθοδοι εκτροφής συμπ/νων των βιολογικών, "αυγά καλαμποκιού".

Η αγορά βιολογικών αυγών είναι μικρότερης σπουδαιότητας. Σύμφωνα με μελέτη δημοσιευθείσα το 2002, η παραγωγή βιολογικών αυγών το 2000 έφθασε το 1,3% στην ΕΕ κατά μέσον όρο, με αξιοσημείωτη εξαίρεση τη DK όπου το ποσοστό φθάνει το 15% (βλ. πίνακα 3).

Οι πωλήσεις εναλλακτικών αυγών μειώθηκαν εν μέρει το 2002 σε ορισμένες χώρες ακολουθώντας τη φθίνουσα αύξηση του εισοδήματος των καταναλωτών (πηγή: ZMP).

3.3. Δίαυλοι εμπορίας

Η Επιτροπή προσκάλεσε αντιπροσώπους παραγωγών, του εμπορίου και των καταναλωτών σε δύο συναντήσεις της ομάδας εμπειρογνώμων για να εξεταστούν οι καταναλωτικές τάσεις και ζητήματα εμπορίας των αυγών (Ιούλιος 2002, Φεβρουάριος 2003). Από τους εμπειρογνώμονες ζητήθηκε μεταξύ άλλων να παράσχουν στοιχεία για πωλήσεις και αγοραστικά πρότυπα για τα επιτραπέζια αυγά. Δυστυχώς, τα ληφθέντα στοιχεία δεν είναι αντιπροσωπευτικά της Κοινότητας καθώς δόθηκαν πληροφορίες για λίγα μόνον κράτη μέλη (βλ. πίνακες 4α και 4β).

Τα ακολουθούντα συμπεράσματα ισχύουν επομένως μόνον για τις αναφερόμενες χώρες:

- οι άμεσες πωλήσεις από παραγωγούς σε καταναλωτές δεν υπερβαίνουν εν γένει το 10%, εκτός της Αυστρίας (βιολογικά και ελεύθερης βοσκής αυγά) και Γερμανίας. Όμως για την τελευταία αυτή χώρα η μεταβολή στον τρόπο συλλογής στοιχείων από το 2003 απέληξε σε εικόνα σημαντικά διαφορετική. Οι άμεσες πωλήσεις (στο εκτροφείο, πόρτα με πόρτα, τοπικές αγορές), οι οποίες πρώτα έφθαναν το 50% περίπου στο σύνολο των αγορών των νοικοκυριών, έπεσαν στο 22%,

- μεγάλη διακύμανση του μεριδίου των παραγωγών-συσκευαστών ανάλογα με το κράτος μέλος (E: 99%, F: 35% για αυγά κλωβού) και τη μέθοδο παραγωγής (μηδενικό μερίδιο παραγωγών-συσκευαστών για ελεύθερης βοσκής/βιολογικά αυγά στη Γαλλία, μεταξύ 30% και 85% όμως στην A).

3.4. Τιμές παραγωγού και τιμές λιανικής

Στοιχεία που δόθηκαν από την ομάδα εμπειρογνωμόνων για 5 κράτη μέλη δείχνουν ότι στη λιανική τα αυγά στρωμνής είναι κατά μέσον όρο 60% ακριβότερα από τα συνήθη αυγά κλωβού. Για αυγά ελεύθερης βοσκής και βιολογικά αυγά οι καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν υψηλότερες τιμές κατά 95% και 150%. Οι διαφορές αυτές τιμών είναι μικρότερες όταν στην πώληση εναλλακτικών αυγών έχουν μεγαλύτερη συμμετοχή εκπτωτικές αγορές λιανικής (ALDI κλπ).

Οι διαφορές τιμών έρχονται σε αντίθεση με:

- τη δήλωση του εκπροσώπου των καταναλωτών στην ομάδα εμπειρογνώμων το Φεβρουάριο έτους 2003 ότι οι καταναλωτές είναι έτοιμοι να πληρώσουν μέχρι 40% ακριβότερα για τα εναλλακτικά αυγά,

- το κόστος παραγωγής αυγών [3] διαφόρων τύπων που εμφανίζει μικρότερες διαφορές από τις αντίστοιχες λιανικές τιμές δηλ. τα περιθώρια λιανικής πώλησης είναι μεγαλύτερα για εναλλακτικά αυγά.

[3] Υποθέτοντας ότι το 2002 ήταν ένα "μέσο" έτος για τους παραγωγούς, οι ληφθείσες τιμές ήταν στα ίσα ή λίγο παραπάνω από σπασμένες.

4. Νομοθεσια για την υγιεινη και το πλυσιμο των αυγων

4.1. Απόφαση αριθ. 94/371/ΕΚ του Συμβουλίου

Η απόφαση αριθ. 94/371/EK του Συμβουλίου θεσπίζει ορισμένους ειδικούς όρους δημόσιας υγείας για τη διάθεση στην αγορά αυγών όρνιθας που ανήκουν στους ακόλουθους τύπους: αυγά κατηγορίας A, μη ψυγμένα ή διατηρημένα, αυγά κατηγορίας Β και μη ταξινομημένα αυγά. Ωστόσο, δεν έχει εφαρμογή για αυγά που προορίζονται για την παραγωγή προϊόντων αυγού.

Κύριοι στόχοι της είναι η ρύθμιση κρίσιμων σταδίων στην αλυσίδα παραγωγής και εμπορίας αυγών:

* αποθήκευση και μεταφορά:

η απόφαση ορίζει ότι τα αυγά πρέπει να διατηρούνται ξηρά, μακρυά από άμεση ηλιακή ακτινοβολία και να αποθηκεύονται και να μεταφέρονται σε σταθερή κατά προτίμηση θερμοκρασία στις εγκαταστάσεις του παραγωγού μέχρι την πώληση στον καταναλωτή

* παράδοση στον καταναλωτή:

η απόφαση ορίζει μέγιστο χρονικό διάστημα για την παράδοση αυγών στον καταναλωτή τις 21 ημέρες μετά την ωοτοκία. Επιπλέον, ορίζει ως τελική ημερομηνία πώλησης περίοδο αντιστοιχούσα στο χρόνο ελάχιστης διατηρησιμότητας μείον επτά ημέρες.

Ορισμένες από τις διατάξεις αυτές ελήφθησαν υπόψη κατά την αναμόρφωση της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας για την υγιεινή των τροφίμων, όπως περιγράφεται κατωτέρω.

4.2. Αναμόρφωση της νομοθεσίας για την υγιεινή των τροφίμων (προτάσεις νομοθεσίας για την υγιεινή)

Ένα από τα βασικά στοιχεία της λευκής βίβλου για την ασφάλεια των τροφίμων, η οποία εκδόθηκε από την Επιτροπή τον Ιανουάριο έτους 2000, είναι το πακέτο για την υγιεινή. Το πακέτο αυτό, το οποίο περιλαμβάνει πέντε νομοθετικές πράξεις, αποσκοπεί να δημιουργήσει μία ενιαία διαφανή πολιτική για την υγιεινή και θα συγχωνεύσει, εναρμονίσει και απλουστεύσει τη νομοθεσία της ΕΕ για την υγιεινή που καλυπτόταν μέχρι τώρα από 17 ξεχωριστές οδηγίες. Κατέληξε έτσι σε πέντε προτάσεις για κανονισμούς σχετικούς με την υγιεινή των τροφίμων, τους επίσημους ελέγχους και προβλήματα υγείας των ζώων.

Από την υποβολή του εν λόγω πακέτου στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις 24 Ιουλίου 2000, για έκδοση με συναπόφαση, έχει επιτευχθεί ικανή νομοθετική πρόοδος. Η τέταρτη πρόταση υιοθετήθηκε και δημοσιεύτηκε το Δεκέμβριο 2002. Επιπλέον, το Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία για την πρώτη πρόταση τον Ιούνιο 2002 και το Δεκέμβριο 2002 για τη δεύτερη πρόταση. Συμφωνήθηκε, ωστόσο, να μην υιοθετηθεί κοινή θέση μέχρι να έχει επιτευχθεί επαρκής πρόοδος σε άλλα στοιχεία του πακέτου (κυρίως την τρίτη πρόταση) ώστε να διασφαλιστεί η συνοχή τους.

Το κυρίαρχο ζήτημα στην όλη αναμόρφωση των κανόνων για την υγιεινή και, ιδιαίτερα, για τις δύο πρώτες προτάσεις, είναι ότι οι παραγωγοί τροφίμων φέρουν την πλήρη και πρώτιστη ευθύνη για την ασφάλεια των τροφίμων που παράγουν. Η ασφάλεια αυτή πρέπει να διασφαλίζεται με την εφαρμογή συστήματος ανάλυσης κινδύνων και αρχών ελέγχου (HACCP) και την τήρηση κανόνων υγιεινής. Αυτό έρχεται σε συμφωνία με τη διεθνώς αποδεκτή προσέγγιση που δέχεται Codex Alimentarius. Επιπλέον, γίνεται πρόβλεψη για εφαρμογή κανόνων υγιεινής σε όλα τα επίπεδα της διατροφικής αλυσίδας, από την πρωτογενή παραγωγή μέχρι την παράδοση στον τελικό καταναλωτή ('από το χωράφι μέχρι το τραπέζι').

Η πρώτη πρόταση του πακέτου (καλούμενη Υγιεινή 1) αποσκοπεί στην εγκαθίδρυση κοινής βάσης για τήρηση της υγιεινής από όλους τους επιχειρηματικούς φορείς. Η πρόταση αυτή καλύπτει όλα τα τρόφιμα ζωικής καθώς και φυτικής προέλευσης και προβλέπει τη σύνταξη οδηγών ορθής πρακτικής από τους διάφορους κλάδους τροφίμων για την παροχή οδηγιών σε επιχειρηματίες του κλάδου για την ασφάλεια των τροφίμων και την εφαρμογή του HACCP. Παρέχει επίσης ευελιξία για επιχειρήσεις τροφίμων σε απομακρυσμένες περιοχές, για την παραγωγή παραδοσιακών τροφίμων και για την εφαρμογή του HACCP σε μικρές επιχειρήσεις, ενώ προβλέπει την καταχώρηση σε μητρώο όλων των επιχειρήσεων τροφίμων από την αρμόδια αρχή.

Η δεύτερη πρόταση (καλούμενη Υγιεινή 2) αποσκοπεί στην καθιέρωση λεπτομερών κανόνων υγιεινής προς τήρηση από όλους τους επιχειρηματίες του κλάδου των τροφίμων που χειρίζονται τρόφιμα ζωικής προέλευσης (συμπεριλαμβανομένων των αυγών και των προϊόντων αυγού). Η πρόταση αυτή έχει εφαρμογή σε επεξεργασμένα και μη προϊόντα ζωικής προέλευσης, αλλά και σε προϊόντα ζωικής προέλευσης που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή σύνθετων προϊόντων από προϊόντα φυτικής προέλευσης και επεξεργασμένα προϊόντα ζωικής προέλευσης.

Η τρίτη πρόταση (καλούμενη Υγιεινή 3) θεσπίζει ειδικούς κανόνες για την οργάνωση επίσημων ελέγχων σε προϊόντα ζωικής προέλευσης και, ακριβέστερα, σε κρέας, μαλάκια, προϊόντα ιχθυηρών, γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα. Θα έχει επιπλέον εφαρμογή στους γενικούς κανόνες που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού για επίσημους ελέγχους ασφάλειας τροφίμων και ζωοτροφών. Η τέταρτη πρόταση (καλούμενη Υγιεινή 4) αποσκοπεί στον καθορισμό των μέτρων που χρειάζεται να ληφθούν για την πρόληψη της διάδοσης ζωικών ασθενειών μέσω προϊόντων ζωικής προέλευσης. Τέλος, για την ολοκλήρωση του έργου έχει επισυναφθεί μια ξεχωριστή πέμπτη πρόταση (καλούμενη Υγιεινή 5) για την κατάργηση της υφιστάμενης νομοθεσίας ως προς τα ανωτέρω θέματα.

Οι βασικές διατάξεις, που θα έχουν επίδραση στον τομέα των αυγών, είναι εκείνες που περιέχονται στις δύο πρώτες προτάσεις του εν λόγω πακέτου.

* Σε επίπεδο πρωτογενούς παραγωγής, οι παραγωγοί αυγών θα πρέπει να υιοθετήσουν ορθές πρακτικές και να λάβουν μέτρα για να διασφαλίζεται ότι τα τρόφιμα και οι πηγές τροφίμων παράγονται υπό υγιεινές συνθήκες. Οι δραστηριότητές τους θα πρέπει να αναπτύσσονται σύμφωνα με γενικούς κανόνες υγιεινής ειδικά καθιερωμένους για την πρωτογενή παραγωγή (Υγιεινή 1 - παράρτημα 1) και, όπου είναι αναγκαίο, με τους ειδικούς κανόνες υγιεινής σχετικά με την αποθήκευση και τη μεταφορά των αυγών (Υγιεινή 2 - παράρτημα ΙΙΙ, ενότητα Χ, κεφάλαιο Ι). Θα υποχρεούνται σε εγγραφή σε μητρώο από την αρμόδια αρχή.

* Για όλα τα επόμενα στάδια παραγωγής, η εφαρμογή του συστήματος HACCP θα καταστεί υποχρεωτική. Συλλογείς, κέντρα συσκευασίας και εγκαταστάσεις παρασκευής προϊόντων αυγού πρέπει να εγκαταστήσουν, εφαρμόζουν και διατηρούν μόνιμες διαδικασίες βασιζόμενες στις αρχές του HACCP για να ελέγχεται ότι τα προϊόντα που διαθέτουν στην αγορά είναι ασφαλή. Για το σκοπό αυτό μπορούν να χρησιμοποιούν οδηγούς ή κώδικες ορθής πρακτικής συντεταγμένους για να χρησιμεύουν ως υποστηρικτικά εργαλεία για τις δραστηριότητές τους.

Επιπλέον, πρέπει να συμμορφώνονται με γενικούς και ειδικούς κανόνες υγιεινής:

* οι γενικοί κανόνες υγιεινής (Υγιεινή 1 - παράρτημα ΙΙ) αναφέρονται σε απαιτήσεις στις οποίες πρέπει να συμμορφώνονται, ιδιαίτερα, η υποδομή και ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται σε όλες τις επιχειρήσεις τροφίμων

* οι ειδικοί κανόνες υγιεινής (Υγιεινή 2 - παράρτημα III, ενότητα X, κεφάλαια I και II) απλουστεύουν τις απαιτήσεις που θεσπίζονται στην απόφαση αριθ. 94/371/EK (βλ. σημείο 4.1) και στην οδηγία αριθ. 89/437/EOK για την υγιεινή και τα προβλήματα υγείας που επηρεάζουν την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά προϊόντων αυγού.

- Γενικά, η εμπορία προϊόντων ζωικής προέλευσης που παράγονται στην Κοινότητα θα επιτρέπεται μόνον εφόσον έχουν υποστεί επεξεργασία καθ' ολοκληρία σε εγκαταστάσεις καταχωρημένες, ή, όπου είναι αναγκαίο, εγκεκριμένες από την αρμόδια αρχή. Οι δραστηριότητες των συλλογέων, κέντρων συσκευασίας και εγκαταστάσεων παρασκευής προϊόντων αυγού θα υπόκεινται σε διαδικασία έγκρισης. Ομοίως, η διάθεση στην αγορά προϊόντος ζωικής προέλευσης επεξεργασμένου σε εγκατάσταση υποκείμενη σε έγκριση θα επιτρέπεται, κατ' αρχή, μόνον εφόσον φέρει σήμα ταυτοποίησης με τον αριθμό εγκρίσεως της εγκατάστασης. Το σχέδιο κοινής θέσης του Συμβουλίου που συντάχθηκε το Δεκέμβριο του 2002 για τους ειδικούς κανόνες υγιεινής προβλέπει ότι "σήμα ταυτοποίησης δεν απαιτείται για αυγά για τα οποία ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90 θεσπίζει απαιτήσεις σχετικά με επισήμανση ή σήμανση". Αυτό σημαίνει ότι η καταχώρηση και ταυτοποίηση των συλλογέων και κέντρων συσκευασίας εξακολουθεί να καλύπτεται από τις κοινές προδιαγραφές εμπορίας.

- Ειδικότερα, όσον αφορά τα αυγά, στην πρόταση (Υγιεινή 2) διατηρούνται οι τρέχουσες απαιτήσεις σχετικά με την αποθήκευση και τη μεταφορά αυγών. Ομοίως, εξακολουθεί καθοριζόμενος στις 21 ημέρες ο μέγιστος χρόνος για την παράδοση των αυγών. Ωστόσο δεν ορίζεται πλέον χρόνος ελάχιστης διατηρησιμότητας.

4.3. Πλύσιμο των αυγών

Η πρακτική του πλυσίματος των αυγών κατηγορίας A για ανθρώπινη κατανάλωση απαγορεύεται από τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα φρέσκα αυγά κατηγορίας Α πρέπει να παράγονται με τρόπο που να διασφαλίζει ότι είναι κατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση. Τα πλυμένα αυγά θα πρέπει να κατατάσσονται σε χαμηλότερη κατηγορία. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη στάση ορισμένων τρίτων χωρών, όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Αυστραλία, όπου το πλύσιμο των αυγών αποτελεί κοινή πρακτική.

Μεταξύ των κρατών μελών, μόνο στη Σουηδία πλένονται συνήθως τα επιτραπέζια αυγά για την ικανοποίηση των προτιμήσεων των καταναλωτών. Και σε μερικά άλλα κράτη μέλη ακόμη, όπως το ΗΒ και η Ιταλία, οι καταναλωτές μπορεί να έχουν την ιδέα ότι τα πλυμένα αυγά είναι ασφαλέστερα. Η ιδέα αυτή έχει μπει στο μυαλό των καταναλωτών λόγω επανειλημμένων κρουσμάτων τροφικών δηλητηριάσεων από αυγά μολυσμένα με Salmonella enteriditis και εκστρατείες των μέσων ενημέρωσης για το θέμα αυτό. Η αυξημένη χρήση εναλλακτικών συστημάτων και το υψηλότερο, κατά συνέπεια, ποσοστό διαθέσιμων στην αγορά αυγών εναλλακτικής εκτροφής μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση υψηλότερου αριθμού βρώμικων αυγών. Τα βρώμικα αυτά αυγά πρέπει να κατατάσσονται σε χαμηλότερη κατηγορία και να πωλούνται σε χαμηλότερη τιμή, πράγμα το οποίο προκαλεί απώλεια εισοδήματος στους παραγωγούς. Αυτό εξηγεί γιατί το πλύσιμο των αυγών εξακολουθεί να αποτελεί διαδικασία ελκυστική.

Παρ' όλα αυτά, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι την όλη επιφάνεια ενός αυγού καλύπτει μια επιδερμική μεμβράνη, δηλ. μια οργανική στιβάδα. Υπό φυσιολογικές συνθήκες και ορθές πρακτικές χειρισμού η επιδερμίδα προστατεύει το αυγό από αφυδάτωση και συνιστά ένα φυσικό φράγμα για κοινούς μολυντές που είναι παρόντες στη χλωρίδα που σχηματίζει αποικίες στην επιφάνεια των αυγών. Το περιεχόμενου του αυγού μπορεί να μολυνθεί με κάθετο τρόπο, όταν οι ωοθήκες ή οι σάλπιγγες της ωοπαραγωγού όρνιθας είναι μολυσμένες, και με οριζόντιο τρόπο, όταν μολυντές, προερχόμενοι π.χ. από κοπρανώδες υλικό ή σκόνη στη φωλιά, μπορέσουν να διεισδύσουν διαμέσου του κελύφους στο εσωτερικό του αυγού. Το πλύσιμο των αυγών δεν μπορεί να αλλάξει την κατάσταση της κάθετης μετάδοσης μολυντών. Στην περίπτωση της οριζόντιας μετάδοσης, η μεμβράνη συνιστά ένα φυσικό φράγμα και σε περίπτωση μη σωστής μεταχείρισης, καταστροφή της μεμβράνης μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη ευθραυστότητα του αυγού και να αυξηθεί ο κίνδυνος μόλυνσης του περιεχομένου του. Κίνδυνος καταστροφής της μεμβράνης μπορεί να προκληθεί από:

- παρουσία νερού στο κέλυφος (και μια απλή ακόμη συμπύκνωση μπορεί να καταστρέψει τη μεμβράνη όταν τα αυγά πακετάρονται υγρά),

- παρουσία σιδήρου στο νερό πλύσεως,

- ρύπανση του κελύφους από κόπρανα και, στην περίπτωση αυτή,

- μηχανικό βούρτσισμα για απομάκρυνση της βρωμιάς,

- υψηλή πίεση (π.χ. κατά το πλύσιμο) κλπ.

Για τους λόγους αυτούς, η πρακτική του καθαρισμού των αυγών πρέπει να εφαρμόζεται πολύ ήπια και προσεκτικά, για να αποφεύγεται η καταστροφή της φυσικής επιδερμίδας και η επακόλουθη ποιοτική υποβάθμιση του αυγού.

4.3.1. Υφιστάμενη κατάσταση

Το πλύσιμο των επιτραπέζιων αυγών κατηγορίας Α δεν επιτρέπεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1274/91 της Επιτροπής, της 15ης Μαΐου 1991, περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90 σχετικά με ορισμένες προδιαγραφές εμπορίας για τα αυγά [4] αναφέρει ότι "Τα αυγά της κατηγορίας Α δεν πρέπει να πλένονται ή να καθαρίζονται με άλλο τρόπο πριν ή μετά την κατάταξη." Λόγω της διάταξης αυτής, τα πλυμένα αυγά πρέπει να κατατάσσονται στα αυγά κατηγορίας Β αλλά η πρακτική αυτή σπάνια εφαρμόζεται στην ΕΕ, με εξαίρεση τη Σουηδία. Η απροθυμία που εμφανίζεται στην ΕΕ να επιτραπεί η πρακτική του πλυσίματος των αυγών είναι απόρροια του φόβου ενδεχόμενης καταστροφής της επιδερμίδας, όπως περιγράφεται ανωτέρω.

[4] ΕΕ L 121 της 16.5.1991, σ. 11.

Η νομοθεσία ΕΕ προβλέπει τη συγχώνευση των σημερινών κατηγοριών B και Γ στην κατηγορία Β και ότι, με έναρξη από 1η Ιανουαρίου 2004, τα αυγά κατηγορίας Β δεν θα πρέπει να πωλούνται πλέον ως επιτραπέζια αυγά. Αυτό δημιουργεί ανησυχία στη Σουηδία όπου το πλύσιμο των αυγών είναι μια συνήθης πρακτική και οι προτιμήσεις ορισμένων καταναλωτών γέρνουν προς την πλευρά της αγοράς πλυμένων αυγών.

Σε χώρες όπου το πλύσιμο των αυγών επιτρέπεται, η πρακτική αυτή θεωρείται ως μία πρακτική σχετικά χαμηλού κινδύνου.

Στις μέρες μας, η πρακτική του πλυσίματος των αυγών και ο διαθέσιμος στην αγορά εξοπλισμός καθιστούν την όλη πρακτική πιο υπεύθυνη από πριν. Οι σημερινές μηχανές πλυσίματος είναι φιλικότερες στο αυγό.

Σήμερα, η γενική επαγγελματική διαδικασία για το πλύσιμο των αυγών μπορεί να χωριστεί σε τέσσερα στάδια:

1. βρέξιμο

2. πλύσιμο

3. ξέπλυμα και

4. ξήρανση.

5. Κατόπιν ακολουθεί η κανονική διεργασία ταξινόμησης και συσκευασίας όπως γίνεται και σε εγκαταστάσεις που δεν χρησιμοποιούν πλύσιμο.

Το κόστος για τα μεσαίου και μεγάλου μεγέθους κέντρα συσκευασιών, οδηγεί σε ασήμαντη αύξηση της τιμής του αυγού. Το κόστος εκτιμάται σε EUR 0,01 ανά πλυμένο αυγό και μπορεί να θεωρηθεί ως αμελητέο όταν ο καταναλωτής είναι έτοιμος να το πληρώσει.

4.3.2. Εξελίξεις στη Σουηδία

Το πλύσιμο των αυγών εφαρμόζεται στη Σουηδία εδώ και σαράντα χρόνια. Η στάση του σουηδού καταναλωτή είναι να προτιμά τα πλυμένα αυγά, έπειτα από μια εκστρατεία ενημέρωσης, με έντονη ζήτηση για πλύσιμο από τον τομέα της μαζικής εστίασης, ιδιαίτερα τα νοσοκομεία. Ποσοστό κάτι περισσότερο από το 50% των επιτραπέζιων αυγών στη Σουηδία είναι πλυμένα.

Οι σουηδικές αρχές ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τους επιτραπεί να συνεχίσουν το πλύσιμο των αυγών για την εσωτερική τους αγορά. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής οργάνωσαν συνάντηση ομάδας εργασίας το Μάιο 2003 και διήμερη επίσκεψη στη Σουηδία, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 5 και 6 Ιουνίου 2003, όπου η Επιτροπή βοηθήθηκε από ειδικό εμπειρογνώμονα στο πλύσιμο των αυγών από το ΗΒ. Η επίσκεψη έδωσε την ευκαιρία στην αποστολή να δει εν λειτουργία μηχανήματα πλυσίματος αυγών και να συζητήσει το πλύσιμο των αυγών με εκπρόσωπο της αρμόδιας αρχής συμπεριλαμβανομένων και επιθεωρητών της Εθνικής Υπηρεσίας Τροφίμων, οι οποίοι ήταν παρόντες καθ' όλη τη διάρκεια της επίσκεψης. Πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε δύο κέντρα συσκευασίας αυγών - το ένα δεν έπλενε, το άλλο έπλενε τα αυγά. Οι εκφρασθείσες απόψεις έφεραν στην επιφάνεια την υφιστάμενη ποικιλία γνωμών που αποτέλεσε γνώρισμα των συζητήσεων για το πλύσιμο των αυγών. Η βιομηχανία προϊόντων αυγού απαιτεί καθαρά προϊόντα ενώ και τα εκκολαπτήρια πλένουν ή απολυμαίνουν τα αυγά. Οι Σουηδοί στηρίζουν τις απόψεις τους για το πλύσιμο των επιτραπέζιων αυγών στους πιθανούς κινδύνους παρουσίας στο κέλυφος παρασίτων, βακτηρίων, ιών, μυκήτων, σκόνης, ούρων. Διαβλέπουν μεγάλους κινδύνους στη μετακίνηση ωοπαραγωγών ορνίθων από παραδοσιακά κλουβιά σε επιδαπέδια παραγωγή ή εμπλουτισμένα κλουβιά, όπου οι όρνιθες έρχονται σε μεγαλύτερη επαφή με ακαθαρσίες, κοπριές και μικροοργανισμούς που ζουν στο περιβάλλον. Περαιτέρω, θεωρούν ότι τα άπλυτα αυγά μπορεί να μεταφέρουν μολύνσεις από το κέλυφος στα ψυγεία και κατά το χειρισμό των αυγών μαζί με άλλα τρόφιμα. Σήμερα, τα επιτραπέζια αυγά στη Σουηδία αποθηκεύονται υπό ελεγχόμενη θερμοκρασία. Στην αλυσίδα του θερμοκρασιακού ελέγχου περιλαμβάνονται παραγωγοί, φορτηγά, σταθμοί συσκευασίας, λιανοπωλητές και καταστήματα μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Τα αυγά φυλάσσονται σε σταθερή θερμοκρασία 10-15°C.

Επί του παρόντος στη Σουηδία υπάρχουν ολίγοι συσκευαστές αυγών από τους οποίους οι μισοί δεν πλένουν και οι άλλοι μισοί πλένουν τα αυγά και τα εμπορεύονται ως κατηγορίας B. Το ξαναπλύσιμο βρώμικων αυγών που έχουν ήδη πλυθεί δεν επιτρέπεται - πρόκειται για σημαντικό μέτρο ασφάλειας.

Από πολλές απόψεις τα λειτουργούντα συστήματα είναι παρόμοια με εκείνα που υπάρχουν σε χώρες εκτός της ΕΕ όπου το πλύσιμο αποτελεί συνήθη διαδικασία.

Κατά τη διαδικασία του πλυσίματος καθαυτή τα αυγά φαίνεται ότι υφίστανται ιδιαίτερα προσεκτική μεταχείριση με ένα πολύ ήπιο βούρτσισμα. Ωστόσο δεν ήταν δυνατή η συγκέντρωση επαρκών πληροφοριών για την επίδραση του πλυσίματος στη δομή του κελύφους και την πιθανότητα καταστροφής της μεμβράνης. Οι κατασκευαστές μηχανών δεν έχουν συνήθως τέτοιες πληροφορίες επειδή οι πρακτικές του πλυσίματος θεωρούνται ως ασφαλείς και απόλυτα καθιερωμένες σε άλλες χώρες. Αν και το δεύτερο αυτό κέντρο συσκευασίας στο οποίο έγινε επίσκεψη έχει στοιχεία για τη διάρκεια ζωής των αυγών (συνολικοί αριθμοί βακτηρίων στα κελύφη και το περιεχόμενο, μονάδες Haugh και ύψος αεροθαλάμου) μέσω μελετών που έγιναν σε συνεργασία με το Σουηδικό Ινστιτούτο Τροφίμων και Βιοτεχνολογίας, έγιναν συστάσεις για αμεσότερους τρόπους εκτίμησης της επίδρασης των πρακτικών πλυσίματος στην ποιότητα του κελύφους.

Από τις συζητήσεις που έλαβαν χώρα καταδείχθηκε ότι η αρμόδια αρχή υποστηρίζει έντονα τη συνέχιση του πλυσίματος των αυγών στη Σουηδία. Ορισμένοι λιανοπωλητές και θεσμικοί αγοραστές (π.χ. νοσοκομεία) επέμεναν στα πλυμένα αυγά, θεωρώντας τα καθαρότερα και ασφαλέστερα. Εκφράστηκε ο φόβος ότι τυχόν διακοπή του πλυσίματος των αυγών μπορεί να οδηγήσει στη μεταπήδηση ορισμένων από αυτούς τους αγοραστές αυγών στη χρήση προϊόντων αυγού αντί αυγών με κέλυφος και ότι η αγορά αυτή μπορούσε τότε να αποτελέσει πεδίο φθηνών εισαγωγών από άλλες χώρες. Επεξηγήθηκαν οι διαδικασίες που χρησιμοποιούνται από την ΕΥΤ στις επιθεωρήσεις των εγκαταστάσεων συσκευασίας. Προς το παρόν ο αριθμός των εν λειτουργία μηχανών πλυσίματος αυγών στη Σουηδία είναι περιορισμένος στις 4-5 μόνο συνολικά, συσκευάζουν όμως μεγάλους αριθμούς αυγών. Το 95% περίπου του τομέα παραγωγής χρησιμοποιεί αυγά με άσπρο κέλυφος ενώ μόνο το 5% καφέ. Μικρές ποσότητες ρύπου φαίνονται περισσότερο στα αυγά με άσπρο παρά σε εκείνα με καφέ κέλυφος.

Ελλείψει εγκρίσεως για το πλύσιμο των αυγών σε οργανωμένη βάση, οι σουηδοί παραγωγοί θα συνεχίσουν να υπόκεινται στο μεγάλο πειρασμό να πλένουν παράνομα τα αυγά στις εκμεταλλεύσεις χρησιμοποιώντας υποδεέστερο εξοπλισμό με ανεπαρκείς διασφαλίσεις. Η απαγόρευση του παράνομου πλυσίματος είναι δύσκολο να εφαρμοστεί και ο πειρασμός είναι πιθανόν να αυξηθεί όσο καθίστανται αυστηρότερα τα ελάχιστα όρια ρύπου και οι χώρες κινούνται προς συστήματα παραγωγής αυγών μη κλωβού όπου τα πρώτης ποιότητας αυγά είναι ακριβότερα αλλά η πιθανότητα ρύπανσης των κελυφών είναι μεγαλύτερη.

Συμπερασματικά, από τεχνικής απόψεως πρέπει να επιτραπεί το πλύσιμο των επιτραπέζιων αυγών σε εθελοντική βάση στη Σουηδία με την πρόβλεψη προσωρινής παρέκκλισης από τις κοινές προδιαγραφές εμπορίας. Τα πλυμένα αυτά αυγά πρέπει να είναι σύμφωνα με τα κριτήρια για τα αυγά κατηγορίας Α και να επισημαίνονται ως "πλυμένα αυγά" στη συσκευασία. Η παρέκκλιση αυτή πρέπει να περιοριστεί σε εγκαταστάσεις που ήδη εφαρμόζουν τη διεργασία του πλυσίματος και υπό τον όρο ότι θα υιοθετηθούν κατά το δυνατόν τα αυστηρότερα πρότυπα και έλεγχοι, συμπεριλαμβανομένης της πρότερης έγκρισης του χρησιμοποιούμενου εξοπλισμού. Η άποψη αυτή βασίζεται σε προηγούμενες μελέτες επί του θέματος καθώς και στα πορίσματα της επίσκεψης.

Ένα από μακρού υφιστάμενο επιχείρημα κατά του πλυσίματος των αυγών, και της έγκρισής του σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη συγκάλυψη χαμηλών προτύπων διαχείρισης και υγιεινής σε εκτροφεία και κέντρα συσκευασίας. Το πλύσιμο των αυγών πρέπει να επιτρέπεται μόνο σε εκείνους που είναι έτοιμοι να υιοθετήσουν τα υψηλότερου επιπέδου πρότυπα τόσο σε επίπεδο εκτροφείου όσο και κέντρου συσκευασίας. Αναγνωρίζοντας ότι το κακό πλύσιμο μπορεί να καταστήσει ένα αυγό πιο ευάλωτο, το πλύσιμο των αυγών πρέπει να επιτραπεί μόνο σε επιχειρήσεις με νοοτροπία 'υγιεινής τροφίμων'. Αυτό δεν σημαίνει αποκλεισμό μικρών επιχειρήσεων.

5. Σημανση των επιτραπεζιων αυγων

5.1. Οδηγία για την ευζωία και μητρώο εκτροφείων

Η οδηγία αριθ. 1999/74/ΕΚ θεσπίζει ειδικές απαιτήσεις για την προστασία των ωοπαραγωγών ορνίθων. Ορίζει ελάχιστα πρότυπα για διάφορα συστήματα εκτροφής και επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιλέγουν το καταλληλότερο ή καταλληλότερα συστήματα. Το άρθρο 7 της εν λόγω οδηγίας προβλέπει την καταχώρηση κάθε εγκατάστασης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους και την παροχή ενός διακριτικού αριθμού. Ο αριθμός αυτός προβλέπεται ως μέσον ιχνηλάτησης της προέλευσης των αυγών που διατίθενται στην αγορά για ανθρώπινη κατανάλωση.

Οι ρυθμίσεις για την εφαρμογή της καταχώρησης θεσπίζονται στην οδηγία αριθ. 2002/4/ΕΚ της Επιτροπής, της 30ής Ιανουαρίου 2002 [5]. Τα κράτη μέλη υποχρεώθηκαν να εκδώσουν την αναγκαία νομοθεσία για την εγκαθίδρυση συστήματος καταχώρησης σε εθνικό επίπεδο μέχρι την 31η Μαρτίου 2003 και μέχρι την 31η Μαΐου 2003 να καταχωρήσουν όλες τις εγκαταστάσεις με 350 ή περισσότερες ωοπαραγωγές όρνιθες, παρέχοντας και το σχετικό διακριτικό κωδικό.

[5] ΕΕ L 30 της 21.1.2002, σ. 44.

Τον Μάιο 2003 εστάλησαν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 226 ΕΚ επίσημες ειδοποιήσεις σε 13 κράτη μέλη. Μέχρι τις 17 Ιουνίου 2003 τέσσερα μόνον κράτη μέλη είχαν κοινοποιήσει πλήρη εναρμόνιση και δύο μόνον μερική εναρμόνιση.

Η οδηγία αριθ. 2002/4/ΕΚ ορίζει τα αναγκαία στοιχεία που απαιτούνται για την καταχώρηση. Περαιτέρω θεσπίζει τη δομή του αριθμού, ο οποίος πρέπει να αποτελείται από ένα κωδικό για τη μέθοδο εκτροφής όπως ορίζεται στις προδιαγραφές εμπορίας (1= ελεύθερης βοσκής, 2 = κλιμακωτής εσχάρας, 3 = κλωβού), ένα διψήφιο κωδικό κατά ISO για το κράτος μέλος και την ταυτότητα της εγκατάστασης. Όσον αφορά το τελευταίο στοιχείο, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να χρησιμοποιήσουν ήδη υφιστάμενους αριθμούς καταχώρησης, που χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς.

5.2. Σήμανση των επιτραπέζιων αυγών

5.2.1. Αυγά παραγόμενα στην ΕΕ

Λεπτομερείς κανόνες για το σφράγισμα του κελύφους αυγών κατηγορίας Α με " κωδικό που αναφέρει τον διακριτικό αριθμό του παραγωγού και επιτρέπει να εξακριβωθεί ο τρόπος εκτροφής", σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 7 παράγραφος 1 σημείο α), προσδιορίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία που θεσπίζεται στο άρθρο 20 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90 του Συμβουλίου, δηλ. με κανονισμό εφαρμογής εκδιδόμενο από την Επιτροπή σύμφωνα με τη διαδικασία της διαχειριστικής επιτροπής.

Συνεπώς η Επιτροπή πρέπει να προτείνει τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1274/91 της Επιτροπής, περί λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90 σχετικά με ορισμένες προδιαγραφές εμπορίας για τα αυγά.

Οι κανόνες αυτοί, σε σχέση με τη χρήση του κωδικού εκτροφείου, την ένδειξη της μεθόδου εκτροφής και άλλα σχετικά θέματα, θα αφορούν τα ακόλουθα ιδιαιτέρως σημεία:

- κωδικός εκτροφείου και άλλες ενδείξεις στα αυγά:

Ο κωδικός εκτροφείου όπως ορίζεται στην οδηγία αριθ. 2002/4/ΕΚ πρέπει να σφραγίζεται πάνω στα αυγά. Πέραν του υποχρεωτικού αυτού κωδικού, η πλήρης ένδειξη της μεθόδου εκτροφής πάνω στα αυγά πρέπει να είναι προαιρετική,

- στη συσκευασία μπορεί να δίδεται μια επεξήγηση του κωδικού εκτροφείου (στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό),

- το κύριο ζήτημα είναι ο τόπος σφράγισης των επιτραπέζιων αυγών, το εκτροφείο ή το κέντρο συσκευασίας. Η σφράγιση στο εκτροφείο έχει το προφανές πλεονέκτημα ότι καθίσταται σαφώς αναγνωρίσιμη η προέλευση των αυγών και αποφεύγονται μεταγενέστερα "σφάλματα" (απατηλές πρακτικές). Από την άλλη μεριά, τα προβλήματα κόστους και χειρισμού είναι πιο σημαντικά σε μικρότερες μονάδες. Περαιτέρω, η σφράγιση στο εκτροφείο καλύπτει όλα τα αυγά και όχι μόνο τα επιτραπέζια (80% της συνολικής παραγωγής) ενώ θα υφίσταται επίσης "διπλή" σφράγιση (εκτροφείο: κωδικός, κέντρο συσκευασίας: ημερομηνίες).

Σκόπιμο είναι συνεπώς να εξεταστεί μια ευέλικτη προσέγγιση δηλ. να δοθεί η δυνατότητα σφραγίσματος στο εκτροφείο ή στο κέντρο συσκευασίας όπου, στη δεύτερη περίπτωση, πρέπει να θεσπιστούν πρόσθετοι όροι σχετικά με το διαχωρισμό των επιμέρους προμηθευτών. Η άποψη αυτή αντιστοιχεί στη γνώμη της πλειοψηφίας που εκφράστηκε στις ομάδες εμπειρογνωμόνων από εκπροσώπους όλων των ομάδων και δεν εμποδίζει τη χρήση και περαιτέρω ανάπτυξη σχημάτων πιστοποίησης που να βασίζονται και να προάγουν τη σφράγιση των αυγών στο εκτροφείο,

- για να βελτιωθεί η ιχνηλασιμότητα των αυγών σε περιπτώσεις πωλήσεων σε εβδομαδιαίες (λαϊκές) αγορές, προτείνεται η κατάργηση της παρέκκλισης με την οποία εξαιρούνται οι εκτροφείς από την υποχρέωση εφαρμογής των διατάξεων περί επισήμανσης του άρθρου 7 παράγραφος 1 σημείο α) για τα αυγά ιδίας παραγωγής που πωλούν σε τοπικές αγορές. Πράγματι, η εμπειρία έδειξε ότι τέτοιες πωλήσεις δεν περιορίζονται συχνά στην ίδια παραγωγή του εκτροφέα και οι τοπικές αρχές δεν είναι σε θέση να σταματήσουν τέτοιες απατηλές πρακτικές. Προς υποβοήθηση της σωστής εφαρμογής των προδιαγραφών εμπορίας στις τοπικές αγορές, προτείνεται περαιτέρω:

- τα μη ταξινομημένα αυγά που μεταφέρονται από κέντρα συσκευασίας σε άλλα κέντρα συσκευασίας να είναι πάντοτε σφραγισμένα με τον κωδικό εκτροφείου,

- όλα τα μη ταξινομημένα αυγά που διακινούνται στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών πρέπει να είναι σφραγισμένα με τον κωδικό εκτροφείου.

5.2.2. Εισαγόμενα αυγά

Ο κώδικας σφραγίσματος επιτραπέζιων αυγών που διατίθενται στην αγορά της Κοινότητας έχει εφαρμογή και στα εισαγόμενα αυγά. Το άρθρο 7 παράγραφος 1 σημείο β) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90 του Συμβουλίου προβλέπει ότι η Επιτροπή πρέπει να αξιολογεί τις μεθόδους επισήμανσης που ισχύουν σε εξαγωγικές τρίτες χώρες.

Ανάλογα με τα ευρήματα, προβλέπονται δύο τύποι κωδικών:

- εάν οι διαδικασίες ορισμένων χωρών είναι ισοδύναμες με τους κανόνες της Κοινότητας, τα εισαγόμενα αυγά μπορούν να λαμβάνουν ένα διακριτικό κωδικό όπως προβλέπεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 σημείο α) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90,

- εάν οι διαδικασίες δεν θεωρούνται ισοδύναμες, πρέπει να δίδεται ένας διακριτικός κωδικός με τον οποίο να μπορεί να αναγνωρίζεται η μη προσδιοριζόμενη μέθοδος εκτροφής και η χώρα προέλευσης.

Λεπτομερείς κανόνες για το σφράγισμα των εισαγόμενων αυγών θα θεσπιστούν στον κανονισμό εφαρμογής της Επιτροπής.

Ο έλεγχος της συμμόρφωσης με τους κανόνες αυτούς πρέπει να αφεθεί στις αρμόδιες εθνικές αρχές που έχουν την ευθύνη παρακολούθησης της συμμόρφωσης με τους σχετικούς υγειονομικούς και κτηνιατρικούς κανόνες. Πράγματι, η κτηνιατρική νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με τις εισαγωγές αυγών με κέλυφος από τρίτες χώρες δεν είναι ακόμη πλήρως εναρμονισμένη. Επαφίεται στα κράτη μέλη να εγκρίνουν σταθμούς συσκευασίας σε εγκεκριμένες από την ΕΕ τρίτες χώρες από τους οποίους μπορούν να εισαχθούν αυγά με κέλυφος στο αντίστοιχο κράτος μέλος.

Ο πίνακας 6 περιλαμβάνει κατάλογο τρίτων χωρών από τις οποίες εισήχθησαν αυγά με κέλυφος κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών 2000-2002. Οι περισσότερες από τις εισαγωγές αυτές προορίζονται για εσωτερική επεξεργασία. Για ορισμένες εισαγωγές με "κανονικό" καθεστώς οι τιμές cif δείχνουν ότι πρόκειται μάλλον για προϊόντα άλλα από επιτραπέζια αυγά ορνίθων (Μεξικό: ειδικά απηλλαγμένα παθογόνων γονιμοποιημένα αυγά, ΗΠΑ: αυγά εκκόλαψης, Κίνα, Ταϊβάν, Σιγκαπούρη: αυγά ορτυκιών).

Λαμβάνοντας το στοιχείο αυτό υπόψη, η Επιτροπή απευθύνθηκε στις ακόλουθες 10 τρίτες χώρες ζητώντας τους πληροφορίες για τους κανόνες ταξινόμησης και επισήμανσης των αυγών, τα κριτήρια για τις μεθόδους εκτροφής και τα λειτουργούντα μητρώα ορνιθοτροφείων: Δημοκρατία της Τσεχίας, Ουγγαρία, Λιθουανία, Πολωνία, Νορβηγία, Ελβετία, ΗΠΑ, Καναδάς, Ισραήλ, ΛΔ Κίνας.

Μέχρι τις 20 Ιουνίου 2003 είχαν απαντήσει: Δημοκρατία της Τσεχίας, Λιθουανία, Ελβετία, Ισραήλ.

Η Λιθουανία και το Ισραήλ ανέφεραν ότι οι εξαγωγές τους αυγών με κέλυφος στην ΕΕ αφορούν αυγά για επεξεργασία. Η Ελβετία ανέφερε ότι το 2002 δεν καταγράφηκαν εξαγωγές αυγών στην ΕΕ και ότι λόγω του υψηλού κόστους παραγωγής σε σύγκριση με εκείνο της Κοινότητας, εμφανίζεται απίθανο να πραγματοποιηθούν εμπορικές εξαγωγές.

Μητρώο ορνιθοτροφείων υφίσταται στην Ελβετία και το Ισραήλ. Η Λιθουανία ολοκληρώνει την προετοιμασία της διαδικασίας για την καταχώρηση ορνιθοτροφείων σύμφωνα με την οδηγία αριθ. 2002/4/ΕΚ η οποία προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ τον Ιούνιο 2003. Στην Ελβετία (όρνιθες εκτός κλωβού) και το Ισραήλ, τα επιτραπέζια αυγά πρέπει να σφραγίζονται με τη χώρα προέλευσης (CH) ή την επωνυμία ή το εμπορικό σήμα του εγκεκριμένου αναδόχου (κέντρου συσκευασίας) και την κατηγορία βάρους (Ισραήλ). Η ένδειξη της μεθόδου εκτροφής ή κωδικού παραγωγού δεν είναι υποχρεωτική σε καμμία από τις δύο αυτές χώρες.

Από τα ληφθέντα μέχρι τώρα στοιχεία από τέσσερις χώρες προκύπτει ότι μόνον η Λιθουανία μπορεί να χαρακτηριστεί ως χώρα με απολύτως ισοδύναμες διατάξεις σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 σημείο β) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90 υπό την προϋπόθεση της εφαρμογής της οδηγίας αριθ. 2002/4/ΕΚ μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2004. Απαιτούνται περαιτέρω πληροφορίες από την Δημοκρατία της Τσεχίας όσον αφορά ορισμένα εκκρεμούντα θέματα (τύπος εκτροφής και μητρώο ορνιθοτροφείων) καθώς και από την Ουγγαρία και Πολωνία, στα οποία δεν έχουν μέχρι τώρα ληφθεί απαντήσεις.

6. Συστάσεις και προτασεις

Έχοντας εξετάσει τις καταναλωτικές τάσεις καθώς και τα ζητήματα της υγιεινής, του πλυσίματος και της σήμανσης των αυγών, η Επιτροπή συνιστά να αναληφθούν τα ακόλουθα βήματα και μέτρα

1. Για να βελτιωθεί τόσο η ιχνηλασιμότητα των αυγών όσο και η πληροφόρηση των καταναλωτών, θα πρέπει να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2004 το σφράγισμα των επιτραπέζιων αυγών με κωδικό που θα περιλαμβάνει τον διακριτικό αριθμό του παραγωγού και θα επιτρέπει την αναγνώριση της μεθόδου εκτροφής, όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 5/2001 που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1907/90.

2. Για να διευκολυνθεί ο έλεγχος των πωλήσεων αυγών σε τοπικές αγορές, θα πρέπει να σφραγίζονται και αυγά που πωλούν παραγωγοί από τη δικιά τους παραγωγή στις αγορές αυτές.

3. Για μια μεταβατική περίοδο τριών ετών θα πρέπει να επιτραπεί υπό αυστηρή επιτήρηση το πλύσιμο επιτραπέζιων αυγών για μονάδες συσκευασίας οι οποίες, την 1η Ιουνίου 2003, είχαν σχετική προς τούτο έγκριση. Η Ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων θα πρέπει να συντάξει περιεκτική επιστημονική έκθεση για το πλύσιμο των επιτραπέζιων αυγών μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2005.

4. Η Επιτροπή πρέπει να προωθήσει τη διεξαγωγή εκστρατειών από επαγγελματικές οργανώσεις με στόχο την ενημέρωση των καταναλωτών για τους νέους κανόνες σήμανσης των αυγών.

5. Η Επιτροπή πρέπει να προσαρμόσει τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1274/91 με σκοπό την παροχή, αφενός, επαρκούς ευκαμψίας σε μικρούς ιδιαίτερα παραγωγούς ως προς το πού θα πρέπει να σφραγίζονται τα αυγά (ορνιθοτροφείο ή κέντρο συσκευασίας) και, αφετέρου, πρόσθετων εγγυήσεων για την πρόληψη απατηλών πρακτικών στο εμπόριο σε επίπεδο παραγωγών, συσκευαστών και χονδρεμπόρων.

6. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να προτείνει προσαρμογές στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1274/91 σχετικά με τη σήμανση ταυτοποίησης εγκαταστάσεων (συλλογέων, κέντρων συσκευασίας) και να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την αποφυγή οποιασδήποτε αλληλεπικάλυψης μεταξύ προδιαγραφών εμπορίας και μελλοντικών κοινοτικών κανόνων για την υγιεινή, ιδιαίτερα όσον αφορά την έγκριση τέτοιων εγκαταστάσεων.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>