Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά [SEC(2004) 21]

(υποβάλλεται από την Επιτροπή)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΣ

2. ΠΛΑΙΣΙΟ

3. ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

α) Μια οδηγία πλαίσιο

β) Ένας συνδυασμός μεθόδων ρύθμισης

γ) Συντονισμός των διαδικασιών εκσυγχρονισμού

δ) Μια δυναμική προσέγγιση

ε) Ένα πλαίσιο που διευκολύνει την πρόσβαση στις υπηρεσίες

4. ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5. ΣΥΝΟΧΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

6. ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ

α) Νομική βάση και επιλογή του μέσου

β) Επικουρικότητα

γ) Αναλογικότητα

7. ΕΙΔΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ

α) Ποιες δραστηριότητες καλύπτονται από την οδηγία (άρθρα 2 και 4);

β) Γιατί να εξαιρεθούν ορισμένες υπηρεσίες ή ορισμένοι τομείς από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 2);

γ) Τι σημαίνει «ενιαίο κέντρο εξυπηρέτησης» (άρθρο 6);

δ) Ποια είναι η διαφορά μεταξύ των απαιτήσεων που πρέπει να καταργηθούν (άρθρο 14) και των απαιτήσεων που πρέπει να αξιολογηθούν (άρθρο 15);

ε) Σε τι συνίσταται η διαδικασία αμοιβαίας αξιολόγησης (άρθρα 9, 15, 30 και 41);

στ) Πώς συνδέεται η εφαρμογή των άρθρων 14, 15 και 16 της οδηγίας και ο ρόλος του θεματοφύλακα της συνθήκης που έχει ανατεθεί στην Επιτροπή, ιδίως όσον αφορά την κίνηση διαδικασιών επί παραβάσει;

ζ) Οι απαιτήσεις που δεν αναφέρονται στο άρθρο 14 ή στο άρθρο 15 θεωρούνται ότι είναι σύμφωνες με την ελευθερία εγκατάστασης που προβλέπεται στο άρθρο 43 της συνθήκης;

η) Για ποιο λόγο υπάρχει τμήμα ειδικά αφιερωμένο στα δικαιώματα των αποδεκτών των υπηρεσιών (κεφάλαιο ΙΙΙ, τμήμα 2);

θ) Για ποιο λόγο ρυθμίζεται το ζήτημα της απόσπασης εργαζομένων από τρίτες χώρες (άρθρο 25);

ι) Γιατί η αρχή της χώρας καταγωγής δεν εφαρμόζεται σε ορισμένους τομείς ή δραστηριότητες (άρθρο 17);

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. Η παρούσα πρόταση οδηγίας εντάσσεται στη διαδικασία οικονομικών μεταρρυθμίσεων που εξήγγειλε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας για τη μεταμόρφωση της ΕΕ, με ορίζοντα το 2010, στην πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης παγκοσμίως. Η υλοποίηση του στόχου αυτού καθιστά, όντως, αναγκαία την επίτευξη μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς των υπηρεσιών. Το σημαντικό δυναμικό ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών δεν ήταν δυνατόν να αξιοποιηθεί πλήρως μέχρι τώρα λόγω πολυάριθμων εμποδίων [1] που παρακωλύουν την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά. Η παρούσα πρόταση αποτελεί μέρος της στρατηγικής που υιοθέτησε η Επιτροπή για την κατάργηση των εμποδίων αυτών και αποτελεί συνέχεια της έκθεσης σχετικά με την κατάσταση της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών [2] που αποκάλυψε το μέγεθος και τη σοβαρότητά τους.

[1] «Μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών». Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. COM(2000) 888 τελικό της 29ης Δεκεμβρίου 2000.

[2] «Η κατάσταση της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών». Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. COM(2002) 441 τελικό της 30ής Ιουλίου 2002.

2. Στόχος της πρότασης οδηγίας είναι η θέσπιση ενός νομικού πλαισίου που καταργεί τα εμπόδια στην ελεύθερη εγκατάσταση των παρόχων υπηρεσιών και στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών μεταξύ των κρατών μελών και το οποίο εγγυάται στους παρόχους, καθώς και στους αποδέκτες των υπηρεσιών, την αναγκαία ασφάλεια δικαίου για την αποτελεσματική άσκηση των δύο αυτών θεμελιωδών ελευθεριών της συνθήκης. Η πρόταση καλύπτει μεγάλη ποικιλία οικονομικών δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών, με ορισμένες εξαιρέσεις, όπως οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, και εφαρμόζεται μόνο στους παρόχους που είναι εγκατεστημένοι σ' ένα κράτος μέλος.

3. Για την κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη εγκατάσταση, η πρόταση προβλέπει:

- μέτρα διοικητικής απλούστευσης και ιδίως τη δημιουργία ενιαίων κέντρων εξυπηρέτησης όπου ένας πάροχος υπηρεσιών μπορεί να ολοκληρώνει τις διοικητικές διαδικασίες σχετικά με τη δραστηριότητά του, καθώς και την υποχρέωση να καταστεί δυνατή η ολοκλήρωση των εν λόγω διαδικασιών με ηλεκτρονικά μέσα.

- ορισμένες αρχές τις οποίες πρέπει να ικανοποιούν τα συστήματα αδειοδότησης που επιβάλλονται στις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών, και ιδίως τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες χορήγησης άδειας.

- την απαγόρευση ορισμένων νομικών απαιτήσεων οι οποίες είναι ιδιαίτερα περιοριστικές και ενδέχεται να υπάρχουν ακόμα στις νομοθεσίες ορισμένων κρατών μελών.

- την υποχρέωση αξιολόγησης της συμβατότητας ορισμένων άλλων νομικών απαιτήσεων με τους όρους που καθορίζονται στην οδηγία, ιδίως όσον αφορά την αναλογικότητα.

4. Για την κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών η πρόταση προβλέπει:

- την αρχή της χώρας καταγωγής σύμφωνα με την οποία ο πάροχος υπάγεται μόνο στο δίκαιο της χώρας στην οποία είναι εγκατεστημένος και τα κράτη μέλη δεν πρέπει να περιορίζουν τις υπηρεσίες ενός παρόχου εγκατεστημένου σ' ένα άλλο κράτος μέλος. Η αρχή αυτή συνοδεύεται από παρεκκλίσεις γενικές, μεταβατικές, ή για μεμονωμένες περιπτώσεις.

- το δικαίωμα των αποδεκτών να χρησιμοποιούν υπηρεσίες άλλων κρατών μελών χωρίς να παρεμποδίζονται από περιοριστικά μέτρα εκ μέρους της χώρας τους ή από συμπεριφορές διακριτικής μεταχείρισης εκ μέρους των δημόσιων αρχών ή ιδιωτικών φορέων. Για τους ασθενείς, η πρόταση διασαφηνίζει τις περιπτώσεις στις οποίες ένα κράτος μέλος μπορεί να υποβάλει σε προηγούμενη έγκριση την επιστροφή των δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που παρασχέθηκε σε άλλο κράτος μέλος.

- ένα μηχανισμό υποστήριξης του αποδέκτη που χρησιμοποιεί υπηρεσία παρόχου εγκατεστημένου σε άλλο κράτος μέλος.

- σε περίπτωση απόσπασης εργαζομένων για την παροχή υπηρεσίας, την κατανομή των καθηκόντων μεταξύ του κράτους μέλους καταγωγής και του κράτους μέλους προορισμού, καθώς και τις διαδικασίες ελέγχου.

5. Προκειμένου να εδραιωθεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ κρατών μελών η οποία είναι αναγκαία για την κατάργηση των εν λόγω εμποδίων, η πρόταση προβλέπει:

- την εναρμόνιση των νομοθεσιών για την εξασφάλιση ισοδύναμης προστασίας γενικού συμφέροντος σχετικά με καίρια ζητήματα, όπως η προστασία των καταναλωτών, ιδίως όσον αφορά τις υποχρεώσεις πληροφόρησης του παρόχου, την επαγγελματική ασφάλιση, τις δραστηριότητες πολλαπλών ειδικοτήτων, τη διευθέτηση των διαφορών, την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την εντιμότητα του παρόχου.

- ενισχυμένη εταιρική σχέση μεταξύ των εθνικών αρχών για την εξασφάλιση αποτελεσματικού ελέγχου των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών, η οποία στηρίζεται στη σαφή κατανομή των ρόλων μεταξύ κρατών μελών και στις υποχρεώσεις συνεργασίας.

- μέτρα προώθησης της ποιότητας των υπηρεσιών, όπως η εθελοντική πιστοποίηση των δραστηριοτήτων, η εκπόνηση χαρτών ποιότητας ή η συνεργασία μεταξύ των εμπορικών και επαγγελματικών επιμελητηρίων.

- την ενθάρρυνση της κατάρτισης κωδίκων δεοντολογίας από τα ενδιαφερόμενα μέρη σε κοινοτικό επίπεδο για συγκεκριμένα ζητήματα και κυρίως για τις εμπορικές επικοινωνίες των νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων.

6. Για να παραγάγει όλα τα αποτελέσματά της μέχρι το 2010, η πρόταση βασίζεται σε μια δυναμική προσέγγιση που συνίσταται στην πρόβλεψη της προοδευτικής εφαρμογής ορισμένων από τις διατάξεις της, στον προγραμματισμό συμπληρωματικής εναρμόνισης για ορισμένα ειδικά ζητήματα (μεταφορά χρημάτων, τυχερά παιχνίδια και δικαστική είσπραξη οφειλών), στην εξασφάλιση της δυνατότητας εξέλιξής της και της ανίχνευσης των αναγκών για νέες πρωτοβουλίες. Εξάλλου, η πρόταση δεν προδικάζει την ανάληψη άλλων κοινοτικών πρωτοβουλιών, νομοθετικών ή μη, στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΣ

Οι υπηρεσίες είναι πανταχού παρούσες στη σύγχρονη οικονομία. Στο σύνολό τους, οι υπηρεσίες παράγουν σχεδόν το 70% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος και των θέσεων απασχόλησης και προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες οικονομικής μεγέθυνσης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων αυτών βρίσκεται στο επίκεντρο της διαδικασίας οικονομικής μεταρρύθμισης που διακήρυξε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας για τη μεταμόρφωση της ΕΕ, με ορίζονται το 2010, στην πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης παγκοσμίως. Μέχρι τώρα πράγματι, το δυναμικό ανάπτυξης των υπηρεσιών δεν ήταν δυνατόν να αξιοποιηθεί πλήρως λόγω των πολυάριθμων εμποδίων που παρακωλύουν την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών μεταξύ κρατών μελών.

Στην έκθεσή της σχετικά με την «κατάσταση της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών» [3] (στο εξής «η έκθεση»), η Επιτροπή καταρτίζει τον κατάλογο των εν λόγω εμποδίων και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «δέκα χρόνια μετά την υποτιθέμενη ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς είμαστε υποχρεωμένοι να διαπιστώσουμε ότι εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ του οράματος μιας ολοκληρωμένης οικονομικής Ευρώπης και της πραγματικότητας την οποία βιώνουν οι ευρωπαίοι πολίτες και πάροχοι υπηρεσιών». Τα εμπόδια αυτά επηρεάζουν μια μεγάλη ποικιλία υπηρεσιών όπως οι υπηρεσίες διανομής, οργανισμών απασχόλησης, πιστοποίησης, εργαστηρίων, κατασκευών, κτηματομεσιτικών γραφείων, βιοτεχνιών, τουρισμού, νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων κτλ. και θίγουν κυρίως τις ΜΜΕ οι οποίες κυριαρχούν στον τομέα των υπηρεσιών. Οι ΜΜΕ αποθαρρύνονται συχνά να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες της εσωτερικής αγοράς διότι δεν έχουν τα μέσα να εκτιμήσουν και να καλυφθούν από τους νομικούς κινδύνους που συνδέονται με μια διασυνοριακή δραστηριότητα και να αντιμετωπίσουν τη διοικητική πολυπλοκότητα. Η έκθεση και η ανάλυση του αντίκτυπου στην πρόταση δείχνουν τον οικονομικό αντίκτυπο αυτών των δυσλειτουργιών υπογραμμίζοντας ότι αποτελούν τροχοπέδη για το σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας και το δυναμικό της από την άποψη της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης.

[3] COM(2002) 441 τελικό της 30ής Ιουλίου 2002.

Αυτά τα εμπόδια στην ανάπτυξη των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών μεταξύ κρατών μελών εμφανίζονται ιδίως σε δύο περιπτώσεις:

- όταν ένας πάροχος υπηρεσιών ενός κράτους μέλους επιθυμεί να εγκατασταθεί σε ένα άλλο κράτος μέλος για να παρέχει τις υπηρεσίες του (για παράδειγμα υπόκεινται σε επαχθή συστήματα αδειοδότησης, σε υπερβολικές διοικητικές διατυπώσεις, σε απαιτήσεις που συνιστούν διάκριση, σε οικονομική δοκιμή, κτλ.).

- όταν ένας πάροχος υπηρεσιών επιθυμεί να παρέχει, από το κράτος μέλος καταγωγής, μια υπηρεσία σ' ένα άλλο κράτος μέλος μετακινούμενος προσωρινά (για παράδειγμα, μπορεί να υπόκειται στη νομική υποχρέωση εγκατάστασης στο άλλο κράτος μέλος, ή εξασφάλισης άδειας από αυτό, ή να υπόκειται στη εφαρμογή των κανόνων του σχετικά με τους όρους άσκησης ή σε δυσανάλογες διαδικασίες σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων).

Σε απάντηση στη διαπίστωση αυτή, η παρούσα πρόταση οδηγίας έχει ως στόχο τη θέσπιση ενός νομικού πλαισίου που διευκολύνει την άσκηση της ελεύθερης εγκατάστασης των παρόχων υπηρεσιών στα κράτη μέλη καθώς και την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών μεταξύ κρατών μελών. Επιδιώκει να καταργήσει ορισμένα νομικά εμπόδια στην υλοποίηση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών και να εξασφαλίσει στους παρόχους υπηρεσιών και στους αποδέκτες την απαραίτητη ασφάλεια δικαίου για την αποτελεσματική άσκηση αυτών των δύο θεμελιωδών ελευθεριών της συνθήκης.

2. ΠΛΑΙΣΙΟ

Η πρόταση οδηγίας εντάσσεται στην πολιτική διαδικασία που εξήγγειλε, το 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο:

Το Μάρτιο του 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας ενέκρινε ένα πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων με σκοπό τη μεταμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ορίζοντα το 2010, στην πιο ανταγωνιστική και πιο δυναμική οικονομία της γνώσης παγκοσμίως. Στο πλαίσιο αυτό οι ευρωπαίοι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων κάλεσαν την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή μια στρατηγική με στόχο την κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών [4].

[4] Συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, 24 Μαρτίου 2000, παράγραφος 17. Η αναγκαιότητα δράσης στον τομέα αυτό τονίστηκε επίσης κατά τη διάρκεια των ευρωπαϊκών συνόδων της Στοκχόλμης και της Βαρκελώνης, το 2001 και το 2002.

Το Δεκέμβριο του 2000, ανταποκρινόμενη στην έκκληση της συνόδου κορυφής της Λισσαβώνας, η Επιτροπή καθόρισε «μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών» [5] η οποία υποστηρίχθηκε πλήρως από τα κράτη μέλη [6], το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [7], την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή [8] και την Επιτροπή των Περιφερειών [9]. Στόχος της στρατηγικής αυτής είναι να δοθεί δυνατότητα να παρέχονται υπηρεσίες σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση τόσο εύκολα όσο και στο εσωτερικό ενός κράτους μέλους. Στηρίζεται πρώτ' απ' όλα σε μια οριζόντια προσέγγιση που διαπερνά όλους τους τομείς της οικονομίας που αφορούν υπηρεσίες και προτείνει δύο στάδια για την εφαρμογή της: πρώτον, μια απογραφή των δυσκολιών που παρεμποδίζουν την ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών και στη συνέχεια επεξεργασία των κατάλληλων λύσεων για τα προβλήματα που έχουν εντοπιστεί, ιδίως μιας οριζόντιας νομοθετικής πράξης.

[5] Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών, COM(2000) 888 τελικό της 29ης Δεκεμβρίου 2000.

[6] 2336η σύνοδος του Συμβουλίου «Εσωτερική αγορά - καταναλωτές - τουρισμός», της 12ης Μαρτίου 2001, 6926/01 (presse 103) παράγραφος 17.

[7] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής «Μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών», A5-0310/2001, 4 Οκτωβρίου 2001.

[8] Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής «Μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών» (πρόσθετη γνωμοδότηση), CES 1472/200, 28 Νοεμβρίου 2001.

[9] Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής «Μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών», CDR 134/200, 27 Ιουνίου 2001.

Τον Ιούλιο του 2002, η Επιτροπή παρουσίασε την έκθεση με τίτλο «η κατάσταση της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών» η οποία επιστεγάζει το πρώτο στάδιο της στρατηγικής καταγράφοντας, όσο το δυνατόν πληρέστερα, τα σύνορα που εξακολουθούν να υπάρχουν στην εσωτερική αγορά υπηρεσιών. Η έκθεση αναλύει επίσης τα κοινά χαρακτηριστικά των συνόρων αυτών και προβαίνει σε μια πρώτη αξιολόγηση του οικονομικού τους αντίκτυπου [10].

[10] Η έκθεση αυτή της Επιτροπής εμπεριέχει, από ορισμένες απόψεις, όσον αφορά τις υπηρεσίες, την ιδέα της απογραφής των εθνικών διατάξεων που προβλέπεται από το πρώην άρθρο 100 Β της συνθήκης ΕΚ.

Το Νοέμβριου του 2002, τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την έκθεση της Επιτροπής [11], αναγνωρίζουν «ότι μια δεκαετία μετά την προβλεφθείσα ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, χρειάζεται ακόμη σημαντικό έργο για να καταστεί πραγματικότητα η εσωτερική αγορά υπηρεσιών» και τονίζουν «ότι θα πρέπει να δοθεί πολύ μεγάλη πολιτική προτεραιότητα στην άρση τόσο των νομοθετικών όσο και των μη νομοθετικών εμποδίων από τις υπηρεσίες που παρέχονται στην εσωτερική αγορά, ως μέρος του γενικού στόχου που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, να καταστεί δηλαδή η Ευρωπαϊκή Ένωση ως το 2010 η πιο δυναμική και ανταγωνιστική οικονομία στον κόσμο». Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει τις εργασίες σχετικά με τις πρωτοβουλίες που προβλέπονται στο πλαίσιο του δεύτερου σταδίου της στρατηγικής, ιδίως σχετικά με το νομοθετικό μέσο.

[11] Συμπεράσματα σχετικά με τα εμπόδια της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών, κατά την 2462η σύνοδο του Συμβουλίου - Ανταγωνιστικότητα (Εσωτερική αγορά, βιομηχανία, έρευνα). Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 2002, 13839/02 (Presse 344).

Το Φεβρουάριο του 2003, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε επίσης την ικανοποίησή του για την έκθεση της Επιτροπής και υπογράμμισε ότι «επιμένει ότι το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας πρέπει να επαναβεβαιώσει την προσήλωση των κρατών μελών στις αρχές της χώρας καταγωγής και της αμοιβαίας αναγνώρισης ως θεμελιώδη βάση για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς αγαθών και υπηρεσιών» [12]. Τέλος, το Κοινοβούλιο «χαιρετίζει τις προτάσεις για έναν οριζόντιο μηχανισμό που θα εξασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών μέσω της αμοιβαίας αναγνώρισης, με την κατά το δυνατόν προώθηση της αυτόματης αναγνώρισης, μέσω της διοικητικής συνεργασίας και, όποτε είναι απολύτως αναγκαίο, μέσω της εναρμόνισης» [13].

[12] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Φεβρουαρίου 2003 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Επισκόπηση 2002 της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά - Τήρηση της υπόσχεσης (COM(2002) 171 - C5-0283/2002 - 2002/2143(COS)). A5-0026/2003. σημείο 35.

[13] Σημείο 36.

Το Μάρτιο του 2003, με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής διάστασης της στρατηγικής της Λισσαβώνας, το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επικαλέστηκε την ενίσχυση του οριζόντιου ρόλου του Συμβουλίου «Ανταγωνιστικότητα» για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της μεγέθυνσης στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης την οποία θα εκπονήσει η Επιτροπή. Η υλοποίηση ενός σαφούς και ισόρροπου νομικού πλαισίου που να ευνοεί την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά είναι ένα από τα απαραίτητα στοιχεία για την επίτευξη των στόχων της νέας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την ανταγωνιστικότητα.

Το Μάιο του 2003, στη «Στρατηγική της εσωτερικής αγοράς» [14], η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι, «πριν από το τέλος του 2003, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση οδηγίας σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά, η οποία θα καθιερώσει ένα σαφές και ισόρροπο νομικό πλαίσιο με στόχο να διευκολυνθούν οι όροι εγκατάστασης και διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών. Η εν λόγω οδηγία θα περιλαμβάνει ένα σύνολο διατάξεων σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση, τη διοικητική συνεργασία και την εναρμόνιση - όταν είναι απολύτως αναγκαία - και θα ενθαρρύνει την έκδοση ευρωπαϊκών κωδίκων δεοντολογίας/επαγγελματικών κανόνων».

[14] «Στρατηγική της εσωτερικής αγοράς. Προτεραιότητες 2003 - 2006». Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. COM(2003) 238 της 7ης Μαΐου 2003.

Τον Οκτώβριο του 2003, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνώρισε ότι η εσωτερική αγορά αποτελεί βασικό τομέα για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και για τη δημιουργία των συνθηκών που θα ευνοήσουν τη μεγέθυνση και την απασχόληση. Για το σκοπό αυτό, καλεί «την Επιτροπή να υποβάλει ενδεχόμενες περαιτέρω προτάσεις για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού της, την προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος και τη δημιουργία πραγματικής εσωτερικής αγοράς στον τομέα των υπηρεσιών, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την ανάγκη εξασφάλισης του εφοδιασμού και της παροχής υπηρεσιών γενικού ενδιαφέροντος [15].»

[15] Συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών, 16-17.10.2003, παράγραφος 16.

3. ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

α) Μια οδηγία πλαίσιο

Η οδηγία θα θεσπίσει ένα γενικό νομικό πλαίσιο εφαρμόσιμο, εκτός εξαιρέσεων, σε όλες τις οικονομικές δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών. Η οριζόντια αυτή προσέγγιση αιτιολογείται από το γεγονός ότι, όπως επεξηγείται στην έκθεση [16], τα νομικά εμπόδια που παρακωλύουν την υλοποίηση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών είναι συχνά κοινά σε πολλούς διαφορετικούς τομείς δραστηριοτήτων και έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά.

[16] COM(2002) 441 που προαναφέρθηκε, μέρος II.

Δεδομένου ότι πρόκειται για μια οδηγία πλαίσιο, η πρόταση δεν έχει ως στόχο τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων ή την εναρμόνιση όλων των κανόνων των κρατών μελών που εφαρμόζονται στις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών. Μια τέτοια προσέγγιση θα οδηγούσε σε υπερβολική νομοθετική ρύθμιση και σε ενοποίηση των ιδιαιτεροτήτων των εθνικών συστημάτων ρύθμισης των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών. Η πρόταση, αντίθετα, ασχολείται αποκλειστικά με τα ουσιώδη ζητήματα για την ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών δίδοντας έμφαση στις διατάξεις που προβλέπουν εναρμόνιση επικεντρωμένη σε συγκεκριμένα σημεία, στον καθορισμό σαφών υποχρεώσεων αποτελέσματος που δεν προδικάζουν νομικές τεχνικές για την υλοποίησή τους και στις διατάξεις που αποσκοπούν στη διασαφήνιση των αντίστοιχων ρόλων μεταξύ κράτους μέλους καταγωγής και κράτους μέλους προορισμού της υπηρεσίας. Εξάλλου, η πρόταση παραπέμπει στα μέτρα εφαρμογής της Επιτροπής για τους όρους εφαρμογής ορισμένων διατάξεων.

Ενώ θεσπίζει ένα γενικό νομικό πλαίσιο, η πρόταση αναγνωρίζει τις ιδιαιτερότητες κάθε επαγγέλματος ή τομέα δραστηριότητας. Αναγνωρίζει ειδικότερα την ιδιαιτερότητα των νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων και τον ιδιαίτερο ρόλο της αυτορρύθμισης. Έτσι, για παράδειγμα, η πρόταση προβλέπει (άρθρο 17) συγκεκριμένο αριθμό παρεκκλίσεων από την αρχή της χώρας καταγωγής οι οποίες συνδέονται άμεσα με τις ιδιαιτερότητες ορισμένων δραστηριοτήτων. επίσης, για ορισμένες δραστηριότητες προβλέπει ειδικές διατάξεις όπως αυτές για τις επαγγελματικές ασφάλειες και εγγυήσεις (άρθρο 27), τις εμπορικές επικοινωνίες των νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων (άρθρο 29) ή τις δραστηριότητες πολλαπλών ειδικοτήτων (άρθρο 30). τέλος, παραπέμπει σε συγκεκριμένες μεθόδους ρύθμισης για ορισμένες δραστηριότητες όπως οι κώδικες δεοντολογίας για τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα (άρθρο 39).

Εξάλλου, η πρόταση δεν προδικάζει την ανάληψη άλλων κοινοτικών πρωτοβουλιών, νομοθετικών ή μη, στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών.

β) Ένας συνδυασμός μεθόδων ρύθμισης

Η πρόταση οδηγίας βασίζεται σ' ένα συνδυασμό τεχνικών πλαισίωσης των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται:

- η αρχή της χώρας καταγωγής, σύμφωνα με την οποία ο πάροχος υπηρεσιών υπάγεται μόνο στη νομοθεσία της χώρας στην οποία είναι εγκατεστημένος και τα κράτη μέλη δεν μπορούν να περιορίσουν τις υπηρεσίες ενός παρόχου εγκατεστημένου σε ένα άλλο κράτος μέλος. Επιτρέπει έτσι στον πάροχο να προσφέρει μια υπηρεσία σε ένα ή περισσότερα άλλα κράτη μέλη χωρίς να υπάγεται στις νομοθετικές τους ρυθμίσεις. Η αρχή αυτή εξασφαλίζει ότι το κράτος μέλος καταγωγής αναλαμβάνει τις ευθύνες του, υποχρεώνοντάς το να φροντίσει για τον αποτελεσματικό έλεγχο των παρόχων που είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός του ακόμη και αν παρέχουν υπηρεσίες σε άλλα κράτη μέλη.

- παρεκκλίσεις από την αρχή της χώρας καταγωγής, ιδίως από το άρθρο 17, οι οποίες είναι αναγκαίες για να ληφθεί υπόψη η διαφορά του επιπέδου προστασίας του γενικού συμφέροντος σε ορισμένους τομείς, η έκταση της κοινοτικής εναρμόνισης, ο βαθμός διοικητικής συνεργασίας ή ορισμένα κοινοτικά μέσα. Μερικές από τις παρεκκλίσεις αυτές είναι προσωρινές, έως το 2010, ώστε να υπάρχει χρόνος για τη συμπληρωματική εναρμόνιση ορισμένων ειδικών ζητημάτων. Τέλος, υπάρχει δυνατότητα παρεκκλίσεων σε μεμονωμένες περιπτώσεις στο πλαίσιο της τήρησης ορισμένων ουσιαστικών προϋποθέσεων και διαδικασιών.

- η θέσπιση υποχρεώσεων αμοιβαίας βοήθειας μεταξύ εθνικών αρχών, η οποία είναι απαραίτητη για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ κρατών μελών στην οποία βασίζεται η αρχή της χώρας καταγωγής. Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των ελέγχων, η πρόταση προβλέπει υψηλό βαθμό διοικητικής συνεργασίας μεταξύ αρχών οργανώνοντας την κατανομή των καθηκόντων ελέγχου, τις ανταλλαγές πληροφοριών και την αλληλοβοήθεια.

- η στοχοθετημένη εναρμόνιση για την εξασφάλιση της προστασίας του γενικού συμφέροντος σε ορισμένους βασικούς τομείς όπου οι έντονες διαφορές των επιπέδων προστασίας, κυρίως όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την αμοιβαία εμπιστοσύνη η οποία είναι απαραίτητη για την αποδοχή της αρχής της χώρας καταγωγής και να δικαιολογήσουν, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, περιοριστικά μέτρα στην ελεύθερη κυκλοφορία. Εξάλλου, η εναρμόνιση αφορά επίσης τη διοικητική απλούστευση και την κατάργηση ορισμένων ειδών απαιτήσεων.

- οι εναλλακτικές μέθοδοι ρύθμισης οι οποίες είναι σημαντικές για τη ρύθμιση των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών. Η πρόταση αναγνωρίζει πλήρως το ρόλο τους ενθαρρύνοντας τα ενδιαφερόμενα μέρη να εκπονήσουν, σε κοινοτικό επίπεδο, κώδικες δεοντολογίας για ειδικά θέματα.

γ) Συντονισμός των διαδικασιών εκσυγχρονισμού

Η πρόταση οδηγίας αποσκοπεί στο συντονισμό, σε κοινοτικό επίπεδο, του εκσυγχρονισμού των εθνικών συστημάτων ρύθμισης των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών για την κατάργηση των νομικών εμποδίων στην υλοποίηση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών. Η έκθεση, πράγματι, υπογραμμίζει την αντίσταση των εθνικών νομοθεσιών στον εκσυγχρονισμό και διαπιστώνει ότι «οι θεμελιώδεις αρχές της συνθήκης, η εμβέλεια που τους παρασχέθηκε από το Δικαστήριο, τα διαδοχικά φιλόδοξα προγράμματα του 1962 και του 1985 δεν οδήγησαν πάντα στην προσαρμογή των εθνικών νομοθεσιών που θα μπορούσε να αναμένει κανείς [17].»

[17] COM(2002) 441 που προαναφέρθηκε, μέρος II, παράγραφος Γ 2.

Για την ικανοποίηση αυτής της ανάγκης εκσυγχρονισμού, δεν θα ήταν αποτελεσματική η προσαρμογή των νομοθεσιών κατά περίπτωση και ανάλογα με το κράτος μέλος, σε συνέχεια των διαδικασιών επί παραβάσει που έχει κινήσει η Επιτροπή, διότι πρόκειται για μια διαδικασία καθαρά κατασταλτική και χωρίς κοινή πολιτική βούληση γύρω από ένα κοινό στόχο [18]. Αντίθετα, η προσαρμογή των νομοθεσιών από όλα τα κράτη σύμφωνα με κοινές αρχές και κοινό χρονοδιάγραμμα θα επιτρέψει τον πολλαπλασιασμό, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, του αναμενόμενου αποτελέσματος οικονομικής ανάπτυξης, την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών που έχουν διαφορετικούς ρυθμούς προσαρμογής και την ενθάρρυνση μεγαλύτερης κινητοποίησης γύρω από το στόχο αυτό, συμπεριλαμβανομένης και της διάθεσης εθνικών και κοινοτικών διοικητικών πόρων.

[18] Βλέπε ανάλυση του αντίκτυπου, παράγραφος 6.3.2.

Έτσι, κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταφοράς της οδηγίας, τα κράτη μέλη πρέπει:

- να απλουστεύσουν τις διοικητικές διαδικασίες και διατυπώσεις που πλαισιώνουν τις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών (τμήματα 1 και 2 του κεφαλαίου II), κυρίως με τη βοήθεια των ενιαίων κέντρων εξυπηρέτησης (άρθρο 6), των ηλεκτρονικών μέσων (άρθρο 8) και της απλούστευσης των διαδικασιών αδειοδότησης για την πρόσβαση στις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών και την άσκηση των εν λόγω δραστηριοτήτων (άρθρα 10 έως 13). πρέπει να σημειωθεί ότι οι υποχρεώσεις κοινοποίησης πληροφοριών (άρθρο 7) και εξασφάλισης της ηλεκτρονικής διεκπεραίωσης διαδικασιών (άρθρο 8) δεν εμποδίζουν τα κράτη μέλη να διατηρήσουν παράλληλα άλλες μεθόδους επικοινωνίας και διεκπεραίωσης διαδικασιών.

- να καταργήσουν από τη νομοθεσία τους ορισμένες απαιτήσεις που απαριθμούνται στην οδηγία, οι οποίες παρεμποδίζουν την πρόσβαση στις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών και την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων (άρθρα 14, 21, 29).

- να εξασφαλίσουν στη νομοθεσία τους την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη και να προσαρμόσουν αναλόγως τους κανόνες που αντιτίθενται σ' αυτή (άρθρα 16, 20, 23, 25).

- να αξιολογήσουν την αιτιολόγηση και την αναλογικότητα ορισμένων απαιτήσεων που απαριθμούνται στην οδηγία οι οποίες, εφόσον υπάρχουν στις νομοθετικές τους ρυθμίσεις, ενδέχεται να έχουν σημαντικά περιοριστικά αποτελέσματα για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών (άρθρα 9, 15 και 30). Η αξιολόγηση αυτή αναμένεται να οδηγήσει στην κατάργηση των αδικαιολόγητων απαιτήσεων και θα αποτελέσει αντικείμενο αμοιβαίας αξιολόγησης η οποία θα μπορούσε, ενδεχομένως, να καταλήξει στην αναγκαιότητα υποβολής προτάσεων για άλλες πρωτοβουλίες σε κοινοτικό επίπεδο.

δ) Μια δυναμική προσέγγιση

Δεδομένης της έκτασης των εμποδίων που εντοπίστηκαν στην έκθεση, η υλοποίηση ενός πραγματικού χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα για τις υπηρεσίες είναι μια διαδικασία για την ολοκλήρωση της οποίας θα χρειαστεί πολύς χρόνος. Ο εκσυγχρονισμός ορισμένων κανόνων των κρατών μελών απαιτεί πράγματι αλλαγές εις βάθος (για παράδειγμα τα ενιαία κέντρα εξυπηρέτησης, η ηλεκτρονική διεκπεραίωση διαδικασιών) ή μια ειδική συμπληρωματική εναρμόνιση για ορισμένες δραστηριότητες ή, ακόμη, τη συνεκτίμηση της εξέλιξης της κοινοτικής ολοκλήρωσης σε άλλους τομείς. Για να αποφευχθεί μια στατική προσέγγιση η οποία θα αντιμετώπιζε μόνο ένα πρόβλημα αφήνοντας τα υπόλοιπα ανεπίλυτα, η πρόταση οδηγίας υιοθετεί μια βαθμιαία προσέγγιση με στόχο την υλοποίηση, με ορίζοντα το 2010, μιας πραγματικής αγοράς υπηρεσιών. Έτσι, η πρόταση προβλέπει:

- την προοδευτική εφαρμογή ορισμένων διατάξεών της (άρθρα 6 έως 8)9

- τη συμπληρωματική εναρμόνιση ορισμένων ειδικών ζητημάτων που έχουν εντοπιστεί, όπως η μεταφορά χρημάτων, τα τυχερά παιχνίδια και η δικαστική είσπραξη οφειλών (άρθρο 40, παράγραφος 1), που αποτελούν αντικείμενο προσωρινής παρέκκλισης από την αρχή της χώρας καταγωγής (άρθρο 18). Εξάλλου, ενδέχεται να εντοπιστούν νέες ανάγκες εναρμόνισης κυρίως στο τομέα της προστασίας των καταναλωτών και των διασυνοριακών συμβάσεων (άρθρο 40, παράγραφος 2, στοιχείο δ)9

- τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της αρχής της χώρας καταγωγής ανάλογα με την εξέλιξη της εναρμόνισης των κανόνων σε ορισμένους τομείς (άρθρα 17, σημείο 21) και19, παράγραφος 2)9

- τη δυνατότητα για την Επιτροπή να εκδώσει εκτελεστικά μέτρα για τους όρους εφαρμογής ορισμένων διατάξεων (άρθρο 8, παράγραφος 3, άρθρο 22, παράγραφος 4, άρθρο 26, παράγραφος 6, άρθρο 27, παράγραφος 5 και άρθρο 38)9

- τον εντοπισμό ενδεχόμενων αναγκών για νέες πρωτοβουλίες, κυρίως μέσω της διαδικασίας αμοιβαίας αξιολόγησης (άρθρο 40, παράγραφος 2).

Η δυναμική της πρότασης μπορεί να συνοψιστεί σε πίνακα, ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ε) Ένα πλαίσιο που διευκολύνει την πρόσβαση στις υπηρεσίες

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι χρήστες των υπηρεσιών, ιδίως οι καταναλωτές, είναι, μαζί με τις ΜΜΕ, τα κυριότερα θύματα της απουσίας μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών: δεν μπορούν να επωφεληθούν της μεγάλης ποικιλίας υπηρεσιών σε ανταγωνιστικές τιμές και της καλύτερης ποιότητας ζωής που θα ανάμεναν από ένα χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα. Δημιουργώντας τις νομικές προϋποθέσεις και την ασφάλεια δικαίου για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών μεταξύ κρατών μελών και διευρύνοντας έτσι την προσφορά των προσπελάσιμων υπηρεσιών, η οδηγία αναμένεται να ωφελήσει άμεσα τους αποδέκτες των υπηρεσιών. Εξάλλου, η οδηγία θα εξασφαλίσει την καλύτερη ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα του ελέγχου των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών σε κοινοτικό επίπεδο. Ακόμη, η πρόταση:

- προβλέπει το δικαίωμα των αποδεκτών να χρησιμοποιούν υπηρεσίες παρόχων που είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη χωρίς να εμποδίζονται ή να αποτρέπονται από περιοριστικά μέτρα εκ μέρους της χώρας κατοικίας τους (άρθρο 20) ή από διακριτικές συμπεριφορές δημόσιων αρχών ή ιδιωτικών φορέων (άρθρο 21). Για τους αποδέκτες υπηρεσιών υγείας, η πρόταση διασαφηνίζει, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, τις περιπτώσεις όπου ένα κράτος μέλος μπορεί να υποβάλλει σε προηγούμενη έγκριση την κάλυψη των δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που παρέχεται σε ένα άλλο κράτος μέλος.

- εξασφαλίζει στον αποδέκτη ειδική βοήθεια στο κράτος μέλος κατοικίας του, η οποία συνίσταται στην πληροφόρηση σχετικά με τις νομοθεσίες των άλλων κρατών μελών, τα διαθέσιμα μέσα έννομης προστασίας και τις ενώσεις ή τους οργανισμούς που προσφέρουν πρακτική βοήθεια (άρθρο 22).

- ενισχύει σημαντικά το δικαίωμα ενημέρωσης των αποδεκτών σχετικά με τις υπηρεσίες για να τους δώσει τη δυνατότητα να πραγματοποιούν συνειδητές επιλογές. Επί του παρόντος, ορισμένες δραστηριότητες υπηρεσιών υπόκεινται ήδη σε υποχρεώσεις διαφάνειας δυνάμει των κοινοτικών διατάξεων, αλλά πολλές άλλες δεν υπόκεινται ελλείψει διατάξεων εφαρμόσιμων σε όλες τις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών (άρθρα 26, 27, 28, 30, 31, 32).

- ενισχύει την προστασία του αποδέκτη προβλέποντας υποχρεώσεις σχετικά με την εντιμότητα του παρόχου, ιδίως την υποχρέωση επαγγελματικής ασφάλισης για τις υπηρεσίες που παρουσιάζουν συγκεκριμένο κίνδυνο για την υγεία ή την ασφάλεια ή συγκεκριμένο χρηματοοικονομικό κίνδυνο για τον αποδέκτη (άρθρο 27) ή τις διατάξεις για τις δραστηριότητες πολλαπλών ειδικοτήτων (άρθρο 30) ή τη διευθέτηση των διαφορών (άρθρο 32).

4. ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Η παρούσα πρόταση είναι αποτέλεσμα πολυάριθμων μελετών, ερευνών και διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα ενδιαφερόμενα μέρη που ξεκίνησαν μετά τη δρομολόγηση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών το Δεκέμβριο του 2000 και περιγράφονται στην ανάλυση του αντίκτυπου. Επιπλέον, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, καθώς και η Επιτροπή των Περιφερειών, συμμετείχαν επίσης ουσιαστικά στη χάραξη της στρατηγικής για μια εσωτερική αγορά υπηρεσιών.

5. ΣΥΝΟΧΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

Η υλοποίηση μιας εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών δεν θα επιτευχθεί μόνο με τη βοήθεια ενός νομοθετικού μέσου, αλλά χρειάζεται και άλλα συνοδευτικά μέσα. Εξάλλου, από νομική άποψη, η πρόταση συνδέεται άμεσα με τα άλλα κοινοτικά μέσα: αν μια δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών καλύπτεται ήδη από ένα ή περισσότερα κοινοτικά μέσα, η οδηγία και τα μέσα της εφαρμόζονται με τρόπο σωρευτικό, ενώ οι απαιτήσεις που προβλέπονται από το ένα μέσο προστίθενται σε αυτές που προβλέπονται από τα άλλα. Αν προκύψουν ζητήματα συμβατότητας σε σχέση με ένα συγκεκριμένο άρθρο, το τελευταίο προβλέπει παρεκκλίσεις (στο άρθρο 17, για παράδειγμα) ή κατάλληλες ρήτρες σύνδεσης για την εξασφάλιση της συνοχής μεταξύ της οδηγίας και των κοινοτικών αυτών μέσων. Τέλος, η πρόταση δεν προδικάζει την ανάληψη άλλων κοινοτικών πρωτοβουλιών, νομοθετικών ή μη, στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών.

Σύνδεση με ορισμένες πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη:

- Ανταγωνιστικότητα των υπηρεσιών που παρέχονται σε επιχειρήσεις. Παράλληλα με την πρότασή της για οδηγία σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ανταγωνιστικότητα των υπηρεσιών που παρέχονται σε επιχειρήσεις και τη συμβολή τους στις επιδόσεις των επιχειρήσεων [19]. Η ανακοίνωση αυτή υπογραμμίζει τη σημασία των υπηρεσιών που παρέχονται σε επιχειρήσεις για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και εξαγγέλλει μια σειρά μέτρων ενθάρρυνσης, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού φόρουμ για τις υπηρεσίες που παρέχονται σε επιχειρήσεις. Ενώ η οδηγία ασχολείται με την κατάργηση των νομικών και διοικητικών εμποδίων, η ανταγωνιστικότητα του τομέα των υπηρεσιών εξαρτάται επίσης από ορισμένα συμπληρωματικά οικονομικά μέτρα για τα οποία γίνεται λόγος στην ανακοίνωση σχετικά με τις υπηρεσίες που παρέχονται σε επιχειρήσεις.

[19] COM(2003) 747.

- Επαγγελματικά προσόντα. Η παρούσα πρόταση οδηγίας συμπληρώνει την πρόταση οδηγίας για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων [20], δεδομένου ότι η πρώτη αφορά άλλα ζητήματα εκτός των επαγγελματικών προσόντων, όπως οι επαγγελματικές ασφαλίσεις, οι εμπορικές επικοινωνίες ή οι δραστηριότητες πολλαπλών ειδικοτήτων. Οι δύο προτάσεις είναι απόλυτα συμβατές διότι, όσον αφορά την ελευθερία εγκατάστασης, αποσκοπούν στην διευκόλυνση της εγκατάστασης των παρόχων υπηρεσιών και, όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών, βασίζονται στην αρχή της χώρας καταγωγής.

[20] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. COM(2002) 119 τελικό της 7ης Μαρτίου 2002.

- Απόσπαση εργαζομένων. Οι όροι απασχόλησης και εργασίας που εφαρμόζονται στην περίπτωση απόσπασης εργαζομένων αποτελούν αντικείμενο της οδηγίας 96/71/EΚ [21] η οποία προβλέπει την εφαρμογή ορισμένων κανόνων της χώρας στο έδαφος της οποίας είναι αποσπασμένος ο εργαζόμενος. Για να εξασφαλιστεί η συνοχή με αυτήν την τελευταία οδηγία, στο άρθρο 17 της παρούσας πρότασης οδηγίας προβλέπεται παρέκκλιση από την αρχή της χώρας καταγωγής όσον αφορά αυτούς τους κανόνες. Για να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και η εφαρμογή της οδηγίας 96/71/EΚ, η πρόταση διασαφηνίζει την κατανομή των καθηκόντων μεταξύ της χώρας καταγωγής και του κράτους μέλους απόσπασης, καθώς και τους όρους εφαρμογής των διοικητικών διαδικασιών ελέγχου (άρθρο 24).

[21] Οδηγία 96/71/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών.

- Επιστροφή δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Η πρόταση οδηγίας ασχολείται με το ειδικό ζήτημα της συμβατότητας, με την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών, των καθεστώτων προηγούμενης έγκρισης για την κάλυψη των δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που παρέχεται σ' ένα άλλο κράτος μέλος. Ως προς αυτό, η πρόταση (άρθρο 23) περιλαμβάνει τη διάκριση μεταξύ νοσοκομειακής και μη νοσοκομειακής περίθαλψης που ορίζεται με σαφήνεια στην πάγια νομολογία του Δικαστηρίου [22]. Για τις περιπτώσεις όπου μια τέτοια προηγούμενη έγκριση δικαιολογείται, η πρόταση διευκρινίζει τους ειδικούς όρους έγκρισης σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου. Στη διαδικασία προβληματισμού υψηλού επιπέδου σχετικά με το ζήτημα της κινητικότητας των ασθενών και των εξελίξεων σχετικά με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στην ΕΕ εξετάστηκαν γενικότερα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ασθενών, τη διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ συστημάτων υγείας, την παροχή κατάλληλων πληροφοριών για τους ασθενείς, τους επαγγελματίες και τους υπεύθυνους λήψης πολιτικών αποφάσεων, την εξασφάλιση της πρόσβασης στη διασυνοριακή περίθαλψη και την ποιότητά τους, τον αντίκτυπο της διεύρυνσης και γενικότερα πώς θα βελτιωθεί η ασφάλεια δικαίου και θα συμβιβαστούν οι εθνικοί στόχοι με τις κοινοτικές υποχρεώσεις στον τομέα αυτό. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει μια ανακοίνωση την άνοιξη του 2004 η οποία θα καθορίζει μια σφαιρική στρατηγική για την αντιμετώπιση του ζητήματος της κινητικότητας των ασθενών και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης συνοδευόμενη από προτάσεις που θα ανταποκρίνονται στις συστάσεις της διαδικασίας προβληματισμού.

[22] Βλέπε συνθετική έκθεση: «Application des rιgles du Marchι intιrieur aux services de santι. Mise en uvre par les Etats membres de la jurisprudence de la Cour." Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. SEC(2003) 900 της 28ης Ιουλίου 2003.

- Ασφάλεια των υπηρεσιών. Η Επιτροπή παρουσίασε μια έκθεση σχετικά με την ασφάλεια των υπηρεσιών για καταναλωτές [23], η οποία υπογραμμίζει τη σημαντική έλλειψη στοιχείων και πληροφοριών σχετικά με την πραγματική διάσταση των κινδύνων και την ασφάλεια των υπηρεσιών. Διαπιστώνει επίσης την αδυναμία εντοπισμού συγκεκριμένων κενών στα συστήματα των κρατών μελών, ή σημαντικών διαφορών στο πραγματικό επίπεδο προστασίας των κρατών μελών και την έλλειψη εμποδίων στις συναλλαγές που οφείλονται στους διαφορετικούς εθνικούς κανόνες η οποία θα μπορούσε να δικαιολογήσει την εναρμόνιση των εθνικών κανόνων για την ασφάλεια των υπηρεσιών. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κοινοτική δραστηριότητα πρέπει να έχει ως προτεραιότητα τη βελτίωση της συλλογής πληροφοριών αναφοράς στον εν λόγω τομέα και τη θέσπιση μιας διαδικασίας ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με την εξέλιξη των πολιτικών και των ρυθμίσεων. Αν αποδειχθεί ότι υπάρχει σχετική ανάγκη, θα εγκριθούν διατάξεις που θεσπίζουν διαδικασίες καθορισμού ευρωπαϊκών προτύπων. Η έκθεση προβλέπει τη θέσπιση κατάλληλου κοινοτικού πλαισίου για το σκοπό αυτό. Οι εργασίες αυτές είναι επομένως συμπληρωματικές και σύμφωνες με την παρούσα πρόταση οδηγίας η οποία, εξάλλου, προβλέπει τη δυνατότητα παρεκκλίσεων σε μεμονωμένες περιπτώσεις για τη διαφύλαξη της ασφάλειας των υπηρεσιών (άρθρο 19). Το συμβούλιο, στο ψήφισμά του της 1ης Δεκεμβρίου 2003 σχετικά με την ασφάλεια των υπηρεσιών [24], εξέφρασε την ικανοποίησή του για την έκθεση της Επιτροπής.

[23] Έκθεση σχετικά με την ασφάλεια των υπηρεσιών για καταναλωτές. COM(2003) 313 τελικό της 6ης Ιουνίου 2003.

[24] ΕΕ C 299, 10.12.2003, σ. 1.

- Υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Βάσει ενός «πράσινου βιβλίου για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας» [25], η Επιτροπή ξεκίνησε ευρεία συζήτηση για το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προώθηση της παροχής ποιοτικών υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Η παρούσα πρόταση οδηγίας δεν έχει ως στόχο να εξετάσει αυτό το συγκεκριμένο ζήτημα ούτε το ζήτημα του ανοίγματος των εν λόγω υπηρεσιών στον ανταγωνισμό. Η πρόταση καλύπτει όλες τις υπηρεσίες που αντιπροσωπεύουν οικονομική δραστηριότητα κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου σχετικά με το άρθρο 49 της συνθήκης. Έτσι, δεν καλύπτει τις μη οικονομικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας αλλά μόνο τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος. Ως προς αυτό, πρέπει να σημειωθεί ότι, στην πρόταση, ορισμένες δραστηριότητες που ενδέχεται να εμπίπτουν στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος αποτελούν αντικείμενο, στο μέτρο που η ιδιαιτερότητά τους το δικαιολογεί, παρεκκλίσεων από την αρχή της χώρας καταγωγής και ιδίως οι ταχυδρομικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και νερού. Ακόμη, το πεδίο εφαρμογής της πρότασης δεν καλύπτει τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες εφόσον τα ζητήματα αυτά καλύπτονται από τη νομοθετική δέσμη που εκδόθηκε το 2002. Ακόμη και στους τομείς στους οποίους εφαρμόζεται η οδηγία, δεν θίγει την ελευθερία των κρατών μελών να ορίζουν ποιες θεωρούν ως υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και πώς πρέπει να λειτουργούν οι υπηρεσίες αυτές.

[25] COM(2003) 270 τελικό της 21ης Μαΐου 2003.

- Διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της GATS. Η πρόταση οδηγίας είναι ένα μέσο της εσωτερικής αγοράς και επομένως αφορά μόνο τους παρόχους των υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένοι σ' ένα κράτος μέλος, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται, σύμφωνα με το άρθρο 48 της συνθήκης, εταιρείες που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία ενός κράτους μέλους και έχουν την καταστατική τους έδρα, την κεντρική διοίκηση ή την κύρια εγκατάστασή τους εντός της Κοινότητας. Δεν εξετάζει εξωτερικές πτυχές και, ιδίως, δεν καλύπτει:

- την περίπτωση φορέων τρίτων χωρών που επιθυμούν να εγκατασταθούν σ' ένα κράτος μέλος (πρώτη εγκατάσταση στην ΕΕ).

- την περίπτωση φορέων τρίτων χωρών που επιθυμούν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους εντός της ΕΕ.

- την περίπτωση υποκαταστημάτων εταιρειών τρίτων χωρών σε κράτος μέλος τα οποία, δεδομένου ότι δεν είναι εταιρείες που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία ενός κράτους μέλους (κατά την έννοια του άρθρου 48 της συνθήκης), δεν μπορούν να κάνουν χρήση της παρούσας οδηγίας.

Οι ανταλλαγές υπηρεσιών σε διεθνές επίπεδο αποτελούν αντικείμενο διεθνών διαπραγματεύσεων, ιδίως στο πλαίσιο της GATS. Ως προς αυτό, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η ΕΕ αποτελεί μια πολύ ανοικτή αγορά σε σύγκριση με πολλούς από τους εμπορικούς της εταίρους. Η πρόταση δεν επηρεάζει αυτές τις διαπραγματεύσεις που στοχεύουν στη διευκόλυνση των ανταλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών και που υπογραμμίζουν την αναγκαιότητα για την ΕΕ να εγκαθιδρύσει ταχύτατα μια πραγματική εσωτερική αγορά υπηρεσιών για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και για την ενίσχυση της διαπραγματευτικής της θέσης.

- eEurope. Η πρωτοβουλία eEurope καθώς και το σχέδιο δράσης eEurope 2005 επιδιώκουν την ανάπτυξη σύγχρονων δημόσιων υπηρεσιών και ενός δυναμικού περιβάλλοντος για το ηλεκτρονικό εμπόριο στην ΕΕ. Η ηλεκτρονική δημόσια διοίκηση (e-government), που είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της πρωτοβουλίας αυτής, θα διαδραματίσει επίσης σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η παρούσα πρόταση είναι επομένως σύμφωνη με το στόχο της πρωτοβουλίας «e-government» διότι επιδιώκει την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών.

- Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Η πρόταση οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές [26] ρυθμίζει τις εμπορικές πρακτικές που βλάπτουν τα οικονομικά συμφέροντα των καταναλωτών. Δεν καλύπτει ευρύτερα ζητήματα της ρύθμισης των οικονομικών δραστηριοτήτων όπως αυτά που αφορούν τους όρους εγκατάστασης. Επιδιώκει τη μείωση των εμποδίων στην εσωτερική αγορά, τα οποία απορρέουν από τις διαφορές στις ρυθμίσεις όσον αφορά τη συμπεριφορά των επαγγελματιών απέναντι στους καταναλωτές, όπως είναι οι παραπλανητικές και οι επιθετικές πρακτικές πωλήσεων.

[26] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση των οδηγιών 84/450/ΕΟΚ, 97/7/ΕΚ και 98/27/ΕΚ (oδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές). COM(2003) 356 τελικό της 18ης Ιουνίου 2003.

- Συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι επιφορτισμένες με την επιβολή της νομοθεσίας για τους καταναλωτές. Η πρόταση κανονισμού σχετικά με τη συνεργασία στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών [27] δημιουργεί ένα δίκτυο δημόσιων αρχών που είναι αρμόδιες για την προστασία των καταναλωτών σε διασυνοριακές περιπτώσεις. Η πρόταση εγγυάται ότι κάθε κράτος μέλος, κατόπιν αίτησης, προστατεύει αποτελεσματικά όλους τους καταναλωτές της ΕΕ από αδίστακτους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στο έδαφός του. Για την εξασφάλιση αποτελεσματικού και ουσιαστικού ελέγχου σε διασυνοριακές περιπτώσεις, ο κανονισμός εναρμονίζει ορισμένες εξουσίες και ορισμένες διαδικασίες των αρχών των κρατών μελών. Καταργεί, έτσι, στα κράτη μέλη τους φραγμούς στην προστασία των αλλοδαπών καταναλωτών. Στην παρούσα οδηγία, οι διατάξεις για τη συνεργασία, οι οποίες δεν εξετάζουν τα ίδια ζητήματα, θα συμπληρώσουν τις διατάξεις του κανονισμού όσον αφορά την προστασία του καταναλωτή.

[27] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών («κανονισμός για τη συνεργασία στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών»). COM(2003) 443 τελικό της 18ης Ιουλίου 2003.

- Αναθεώρηση του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών. Η παρούσα πρόταση οδηγίας συνάδει με την αναθεώρηση του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης προς μια πλήρη εναρμόνιση, κυρίως στον τομέα του δικαίου των συμβάσεων.

- Οδηγία «κοινοποίηση» 98/34/ΕΚ. Σε περίπτωση που ένα σχέδιο εθνικού κανόνα για μια απαίτηση που προβλέπεται στο άρθρο 15, παράγραφος 2 αφορά ειδικά μια υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας και εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 98/34/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/48/ΕΚ, η κοινοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου κατ' εφαρμογή της οδηγίας 98/34/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/48/ΕΚ, ισχύει τόσο δυνάμει της οδηγίας 98/34/ΕΚ όσο και δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 6 της παρούσας οδηγίας. Εξάλλου, η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 98/34/ΕΚ στον τομέα των υπηρεσιών εκτός από τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Στην περίπτωση αυτή, η διαδικασία κοινοποίησης που προβλέπεται στην εν λόγω οδηγία αντικαθιστά, για τις αντίστοιχες υπηρεσίες, την κοινοποίηση που προβλέπεται στο άρθρο 15, παράγραφος 6 της παρούσας οδηγίας.

- Διεθνές ιδιωτικό δίκαιο. Η Επιτροπή παρουσίασε δύο πρωτοβουλίες στον τομέα των κανόνων σύγκρουσης νόμων:

- την πρόταση κανονισμού για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές [28] που αποσκοπεί στη θέσπιση κοινών κανόνων σύγκρουσης νόμων για το προσδιορισμό του εφαρμοστέου σε μια ενοχή δικαίου (ενώ μπορεί να επιλεγεί το δίκαιο τρίτης χώρας). Για να εξασφαλιστεί η συνοχή με τις νομοθετικές πράξεις που έχουν εκδοθεί στο πλαίσιο της πολιτικής της εσωτερικής αγοράς η οποία καθιερώνει την αρχή της χώρας καταγωγής, όπως για παράδειγμα η παρούσα πρόταση οδηγίας, η πρόταση κανονισμού προβλέπει ειδική παρέκκλιση για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή της εν λόγω αρχής (άρθρο 23, παράγραφος 2).

[28] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές («Ρώμη ΙΙ»). COM(2003) 427 τελικό.

- το πράσινο βιβλίο σχετικά με τη μετατροπή σε κοινοτική πράξη της σύμβασης της Ρώμης του 1980 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές [29]. Η Επιτροπή αναφέρει ρητώς στο εν λόγω πράσινο βιβλίο «πως είναι σαφές για την Επιτροπή ότι μια τέτοια πράξη δεν θα πρέπει να θίγει τις αρχές της εσωτερικής αγοράς που διατυπώνονται στη συνθήκη ή στις πράξεις παράγωγου δικαίου».

[29] Πράσινο βιβλίο σχετικά με τη μετατροπή σε κοινοτική πράξη και τον εκσυγχρονισμό της σύμβασης της Ρώμης του 1980 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές, »). COM(2003) 654 τελικό της 14ης Ιανουαρίου 2003.

Οι πράξεις αυτές μπορούν ωστόσο να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο όχι μόνο για τις δραστηριότητες που δεν καλύπτονται από την οδηγία, αλλά και για τα ζητήματα που αποτελούν αντικείμενο παρεκκλίσεων από την αρχή της χώρας καταγωγής, κυρίως της παρέκκλισης σχετικά με τις συμβάσεις που συνάπτονται από τους καταναλωτές καθώς και της παρέκκλισης σχετικά με την εξωσυμβατική ευθύνη του παρόχου σε περίπτωση που συμβεί ατύχημα σε ένα πρόσωπο στο πλαίσιο άσκησης της δραστηριότητας παροχής υπηρεσιών στο κράτος μέλος στο οποίο μεταβαίνει ο πάροχος.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι το ζήτημα του καθορισμού της αρμοδιότητας των δικαστηρίων δεν εμπίπτει στην παρούσα οδηγία αλλά στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ή σε άλλες κοινοτικές πράξεις όπως η οδηγία 96/71/ΕΚ.

6. ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ

α) Νομική βάση και επιλογή του μέσου

Η πρόταση οδηγίας βασίζεται στα άρθρα 47, παράγραφος 2 και 55 της συνθήκης [30], καθώς και στα άρθρα 71 και 80, παράγραφος 2 της συνθήκης για τα θέματα σχετικά με τις μεταφορές που δεν διέπονται από τις άλλες κοινοτικές πράξεις που βασίζονται σ' αυτά τα δύο τελευταία άρθρα. Η νομική αυτή βάση δικαιολογείται τόσο λόγω του στόχου της όσο και του περιεχομένου της:

[30] Το άρθρο 55 της συνθήκης είναι ένα άρθρο παραπομπής που επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου 47, παράγραφος 2 στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας υπηρεσιών.

- στόχος: οι οδηγίες που εκδίδονται δυνάμει του άρθρου 47, παράγραφος 2 πρέπει να στοχεύουν στη «διευκόλυνση της πρόσβασης στις μη μισθωτές δραστηριότητες και της άσκησής τους», που είναι ακριβώς και ο στόχος της πρότασης.

- περιεχόμενο: το περιεχόμενο της πρότασης επιδιώκει σαφώς την πραγματική κατάργηση των εμποδίων στην ελευθερία εγκατάστασης και την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών προβλέποντας διατάξεις που απαγορεύουν ορισμένες απαιτήσεις και που εξασφαλίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών. Άλλες διατάξεις εναρμονίζουν με στοχοθετημένο τρόπο ορισμένα ζητήματα ή εξασφαλίζουν τη διοικητική συνεργασία στον απαραίτητο βαθμό για την κατάργηση των εν λόγω εμποδίων.

Όσον αφορά την επιλογή του μέσου, το άρθρο 47, παράγραφος 2 επιβάλλει τη χρήση οδηγίας.

β) Επικουρικότητα

Η πρόταση οδηγίας έχει ως στόχο την κατάργηση των νομικών εμποδίων στην ελευθερία εγκατάστασης των παρόχων υπηρεσιών και στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών. Πρόκειται για εμπόδια που έχουν σαφώς εντοπιστεί βάσει καταγγελιών, αναφορών και ερωτήσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, διαβουλεύσεων των ενδιαφερόμενων μερών και μελετών ή αναλύσεων.

Ο στόχος αυτός δεν μπορεί να επιτευχθεί με μονομερή δράση εκ μέρους των κρατών μελών. Πράγματι, σύμφωνα με τη νομολογία του δικαστηρίου, ορισμένα από τα εμπόδια αυτά μπορούν να δικαιολογηθούν ελλείψει κοινοτικού μέσου και απαιτούν επομένως, για την κατάργησή τους, εκ των προτέρων συντονισμό των εθνικών συστημάτων, καθώς και διοικητική συνεργασία. Άλλα εμπόδια είναι ήδη ασύμβατα με τα άρθρα 43 και 49 της συνθήκης αλλά δεν έχουν εξαλειφθεί από τα κράτη μέλη με δική τους πρωτοβουλία και απαιτούν αντιμετώπιση κατά περίπτωση μέσω διαδικασιών επί παραβάσει η οποία θα ήταν όπως έχει ήδη τονιστεί και αναποτελεσματική και δύσχρηστη.

Εξάλλου, το μέλημα περιορισμού της αλληλεπίδρασης με τις ιδιαιτερότητες των εθνικών συστημάτων δικαιολογεί πολλές νομοθετικές επιλογές:

- η πρόταση δεν προχωρεί σε λεπτομερή και συστηματική εναρμόνιση του συνόλου των εθνικών κανόνων που εφαρμόζονται στις υπηρεσίες αλλά περιορίζεται στα ουσιώδη ζητήματα των οποίων ο συντονισμός είναι απολύτως αναγκαίος για την εξασφάλιση της ελεύθερης εγκατάστασης και της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών.

- η εφαρμογή της αρχής της χώρας καταγωγής συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου εξασφάλισης της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών επιτρέποντας ταυτόχρονα στα νομικά συστήματα των κρατών μελών να συνυπάρχουν με όλες τις ιδιαιτερότητες και ιδιομορφίες τους, ενώ δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον περιορισμό των υπηρεσιών ενός παρόχου εγκατεστημένου σε άλλο κράτος μέλος.

- η πρόταση αποφεύγει τις αλληλεπιδράσεις με τη θεσμική οργάνωση της νομοθετικής ρύθμισης των υπηρεσιών των κρατών μελών. Για παράδειγμα, η πρόταση περιορίζεται στον προσδιορισμό των καθηκόντων των ενιαίων κέντρων εξυπηρέτησης χωρίς να τους επιβάλλει θεσμικά χαρακτηριστικά (είδος οργανισμού - διοικητικός, εμπορικό επιμελητήριο, επαγγελματικοί σύλλογοι, κτλ.). επίσης στον ορισμό της έννοιας «αρμόδια αρχή» (άρθρο 4, παράγραφος 8) η πρόταση συνεκτιμά το γεγονός ότι η αρμόδια αρχή για μια και την αυτή δραστηριότητα μπορεί να είναι, ανάλογα με το κράτος μέλος, ένας επαγγελματικός σύλλογος, μια διοικητική υπηρεσία ή μια επαγγελματική ένωση, χωρίς να επιβάλλει τη μια ή την άλλη μορφή.

γ) Αναλογικότητα

Η αρχή της αναλογικότητας που αναφέρεται στο άρθρο 5 της συνθήκης είναι η ρίζα πολλών νομοθετικών επιλογών στην πρόταση οδηγίας:

- η επιλογή μεταξύ των μεθόδων νομοθετικής ρύθμισης: η εναρμόνιση προτείνεται μόνο ως τελευταία λύση για ζητήματα για τα οποία δεν επαρκούν ούτε η διοικητική συνεργασία ούτε η παραπομπή στην έκδοση κωδίκων δεοντολογίας σε κοινοτικό επίπεδο από τα ενδιαφερόμενα μέρη. η εναρμόνιση προτείνεται στους τομείς στους οποίους κρίνεται απαραίτητη, όπως η προστασία των καταναλωτών.

- το περιεχόμενο της εναρμόνισης: η πρόταση δίδει όσο γίνεται μεγαλύτερη προτεραιότητα στις υποχρεώσεις πληροφόρησης του παρόχου υπηρεσιών ώστε να επιτραπεί στον αποδέκτη να πραγματοποιεί συνειδητές επιλογές.

- ο ισορροπημένος συνδυασμός των διαφόρων μεθόδων ρύθμισης: η οδηγία προτείνει μια ισορροπία μεταξύ, αφενός, της παρεχόμενης έκτασης στην αρχή της χώρας καταγωγής και, αφετέρου, του βαθμού εναρμόνισης, δυνητικής συνεργασίας και παραπομπής στους κώδικες δεοντολογίας, καθώς και του αριθμού και της έκτασης των παρεκκλίσεων από την αρχή της χώρας καταγωγής. Η προτεινόμενη ισορροπία αντιπροσωπεύει μια επιλεκτική και ευέλικτη προσέγγιση που λαμβάνει πλήρως υπόψη όλα τα θιγόμενα συμφέροντα.

- το μέλημα να προβλεφθεί ένα πλαίσιο προσαρμοσμένο στις ΜΜΕ: οι διατάξεις σχετικά με το ενιαίο κέντρο εξυπηρέτησης, οι διαδικασίες ηλεκτρονικής διεκπεραίωσης, η πληροφόρηση και η βοήθεια που προσφέρονται στους παρόχους, η αρχή της χώρας καταγωγής, η απλούστευση των διαδικασιών για την απόσπαση, τα προαιρετικά μέτρα σχετικά με την πολιτική ποιότητας κτλ., όλα έχουν ως κινητήρια δύναμη το μέλημα να διευκολυνθούν οι ΜΜΕ στην άσκηση των ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς.

Το σύνολο των νομοθετικών αυτών επιλογών επιτρέπει να προταθεί ένα ισόρροπο μέσο του οποίου οι διατάξεις δεν υπερβαίνουν τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου της υλοποίησης μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών.

7. ΕΙΔΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ

α) Ποιες δραστηριότητες καλύπτονται από την οδηγία (άρθρα 2 και 4);

Το άρθρο 2 ορίζει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας («οι υπηρεσίες παρόχων εγκατεστημένων σ' ένα κράτος μέλος») και το άρθρο 4 στοιχείο α) ορίζει την «υπηρεσία»: «κάθε μη μισθωτή οικονομική δραστηριότητα που συνίσταται στην παροχή εργασίας έναντι οικονομικού ανταλλάγματος».

Συγκεκριμένα, ο ορισμός αυτός καλύπτει ένα πολύ ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων όπως, για παράδειγμα, οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών σχετικά με τη διοίκηση και τη διαχείριση, πιστοποίησης και δοκιμών, επισκευής, συντήρησης και ασφάλειας των γραφείων, οι υπηρεσίες στον τομέα της διαφήμισης, οι υπηρεσίες εξεύρεσης προσωπικού, συμπεριλαμβανομένων των γραφείων εύρεσης προσωρινής απασχόλησης, οι εμπορικοί πράκτορες, οι υπηρεσίες παροχής νομικών και φορολογικών συμβουλών, οι συναφείς με τα ακίνητα υπηρεσίες, όπως τα κτηματομεσιτικά γραφεία, οι υπηρεσίες κατασκευών, οι υπηρεσίες αρχιτεκτόνων, η διανομή, η οργάνωση εμπορικών εκθέσεων, η ενοικίαση αυτοκινήτων, οι υπηρεσίες ασφάλισης, οι υπηρεσίες στον τομέα του τουρισμού, συμπεριλαμβανομένων των ταξιδιωτικών γραφείων και των τουριστικών ξεναγών, οι οπτικοακουστικές υπηρεσίες, τα αθλητικά κέντρα και τα πάρκα αναψυχής, οι υπηρεσίες στον τομέα της ψυχαγωγίας, οι υπηρεσίες που συνδέονται με την υγεία, η παροχή υπηρεσιών στο σπίτι όπως η υποστήριξη ηλικιωμένων ατόμων.

Ο ορισμός της «υπηρεσίας» που προβλέπεται στην παρούσα πρόταση βασίζεται στη νομολογία του Δικαστηρίου [31] σύμφωνα με την οποία η έννοια της υπηρεσίας καλύπτει κάθε οικονομική μη μισθωτή δραστηριότητα που παρέχεται συνήθως έναντι αμοιβής χωρίς ωστόσο να απαιτείται η πληρωμή της υπηρεσίας από εκείνους στους οποίους παρέχεται. Το ουσιαστικό χαρακτηριστικό της πληρωμής στηρίζεται στο γεγονός ότι αποτελεί οικονομικό αντάλλαγμα της παροχής ανεξάρτητα από τον τρόπο χρηματοδότησης αυτού του οικονομικού ανταλλάγματος. Συνεπώς, υπηρεσία αποτελεί κάθε δραστηριότητα μέσω της οποίας ο πάροχος συμμετέχει στην οικονομική ζωή, ανεξάρτητα από τη νομική του κατάσταση, τους στόχους του και τον αντίστοιχο τομέα δράσης.

[31] Υποθέσεις της 26ης Απριλίου 1988, Bond van Adverteerders, υπόθεση 352/85, σημείο 16. της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Humbel, 263/86, σημείο 17. της 11ης Απριλίου 2000, Deliιge, C-51/96 και C-191/97, σημείο 56. της 12ης Ιουλίου 2001, Smits et Peerbooms, υπόθεση C-157/99, σημείο 57.

Έτσι, καλύπτονται:

- οι υπηρεσίες προς τους καταναλωτές, οι υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις ή οι υπηρεσίες που παρέχονται και στους δύο9

- οι υπηρεσίες ενός παρόχου που έχει μετακινηθεί στο κράτος μέλος του αποδέκτη, οι υπηρεσίες που παρέχονται εξ αποστάσεως (π.χ. μέσω του Διαδικτύου), οι υπηρεσίες που παρέχονται στη χώρα καταγωγής σε συνέχεια της μετακίνησης του αποδέκτη, ή οι υπηρεσίες που παρέχονται σ' ένα άλλο κράτος μέλος στο οποίο έχουν μετακινηθεί και ο πάροχος και ο αποδέκτης (π.χ. οι τουριστικοί ξεναγοί)9

- οι επί πληρωμή ή δωρεάν υπηρεσίες για τον τελικό αποδέκτη.

Αντίθετα, δεν καλύπτονται οι μη οικονομικές δραστηριότητες ή οι δραστηριότητες για τις οποίες δεν υπάρχει πληρωμή όπως στην περίπτωση δραστηριοτήτων τις οποίες αναλαμβάνει το κράτος χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα στο πλαίσιο της αποστολής του στον κοινωνικό, πολιτισμικό, εκπαιδευτικό και δικαστικό τομέα.

β) Γιατί να εξαιρεθούν ορισμένες υπηρεσίες ή ορισμένοι τομείς από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 2);

Η οδηγία δεν εφαρμόζεται στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες λόγω του γεγονότος ότι οι δραστηριότητες αυτές αποτελούν ήδη αντικείμενο μιας συνολικής πολιτικής, το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές αγορές [32] το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της εφαρμογής και επιδιώκει την επίτευξη, όπως και η παρούσα πρόταση οδηγίας του ίδιου στόχου υλοποίησης μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών. Η οδηγία δεν εφαρμόζεται για τους ίδιους λόγους και στις υπηρεσίες και στα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών όσον αφορά τα ζητήματα που διέπονται από τις οδηγίες της «δέσμης ρυθμίσεων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών» που εκδόθηκαν το 2002 (οδηγίες 2002/19/EΚ, 2002/20/EΚ, 2002/21/EΚ, 2002/22/EΚ και 2002/58/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου). Δεδομένου ότι οι υπηρεσίες μεταφορών έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο δέσμης κοινοτικών πράξεων που ασχολούνται με ειδικά θέματα στον τομέα αυτό, οι εν λόγω υπηρεσίες πρέπει να αποκλειστούν από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, στο βαθμό που ρυθμίζονται από άλλα κοινοτικά μέσα που βασίζονται στο άρθρο 71 ή στο άρθρο 80, παράγραφος 2 της συνθήκης.

[32] «Εφαρμογή του πλαισίου για τις χρηματοπιστωτικές αγορές: πρόγραμμα δράσης», COM(1999) 232 της 11ης Μαΐου 1999.

Η οδηγία δεν εφαρμόζεται στον τομέα της φορολογίας, δεδομένου ότι ο τομέας αυτός αποτελεί αντικείμενο ειδικής νομικής βάσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, ορισμένα φορολογικά μέτρα τα οποία δεν καλύπτονται από ένα κοινοτικό μέσο μπορεί να συνιστούν περιορισμούς αντίθετους προς τα άρθρα 43 της συνθήκης [33] (ελευθερία εγκατάστασης) και 49 της συνθήκης [34] (ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών), ιδίως λόγω του ότι εισάγουν διακρίσεις. Για το λόγο αυτό, τα άρθρα 14 (απαιτήσεις που απαγορεύονται σχετικά με την ελευθερία εγκατάστασης) και 16 (αρχή της χώρας καταγωγής σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών) της πρότασης οδηγίας εφαρμόζονται στα φορολογικά μέτρα τα οποία δεν εμπίπτουν σ' ένα κοινοτικό μέσο.

[33] Για παράδειγμα, απόφαση της 12ης Μαρτίου 1994, Halliburton, υπόθεση C-1/93.

[34] Για παράδειγμα, απόφαση της 29ης Νοεμβρίου 2001, de Coster, υπόθεση C-17/00.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η οδηγία δεν εφαρμόζεται στις δραστηριότητες που εμπίπτουν στο άρθρο 45 της συνθήκης. Το άρθρο αυτό προβλέπει ρητά ότι το κεφάλαιο σχετικά με το δικαίωμα εγκαταστάσεως και το κεφάλαιο σχετικά με τις υπηρεσίες (μέσω της αναφοράς που γίνεται στο άρθρο 55 της συνθήκης) δεν εφαρμόζονται στις δραστηριότητες που συνιστούν άμεση και ειδική συμμετοχή στην άσκηση δημόσιας εξουσίας.

γ) Τι σημαίνει «ενιαίο κέντρο εξυπηρέτησης» (άρθρο 6);

Η έννοια του «ενιαίου κέντρου εξυπηρέτησης» δεν σημαίνει ότι κάθε κράτος μέλος πρέπει να δημιουργήσει ένα ενιαίο φυσικό και κεντρικό γραφείο εξυπηρέτησης για όλη την επικράτειά του. Το κέντρο εξυπηρέτησης είναι «ενιαίο» για τον πάροχο: κάθε πάροχος υπηρεσιών πρέπει να μπορεί να ολοκληρώσει όλες τις απαιτούμενες διατυπώσεις και διαδικασίες σχετικά με τις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών, ιδίως αυτές που αφορούν τη χορήγηση άδειας, σ' έναν οργανισμό. Ο ενδιαφερόμενος δεν πρέπει να μεταβεί σε διάφορους φορείς, οργανισμούς, γραφεία κτλ αλλά, όσον αφορά το φάκελό του, θα έχει την ευκολία να μπορεί να απευθυνθεί σ' ένα ενιαίο διοικητικό κέντρο.

Ο αριθμός αυτών των ενιαίων κέντρων εξυπηρέτησης ανά κράτος μέλος, καθώς και τα θεσμικά χαρακτηριστικά τους, θα ποικίλλουν ανάλογα με την εσωτερική οργάνωση των κρατών μελών και κυρίως ανάλογα με τις περιφερειακές ή τοπικές αρμοδιότητες ή ανάλογα με τις αντίστοιχες δραστηριότητες. Τα ενιαία κέντρα εξυπηρέτησης μπορούν να είναι ή οι άμεσα αρμόδιες αρχές, για παράδειγμα, οι αρμόδιες αρχές για τη χορήγηση άδειας, ή απλώς ένας μεσάζων μεταξύ του παρόχου και των άμεσα αρμόδιων αρχών.

δ) Ποια είναι η διαφορά μεταξύ των απαιτήσεων που πρέπει να καταργηθούν (άρθρο 14) και των απαιτήσεων που πρέπει να αξιολογηθούν (άρθρο 15);

Η έκθεση έχει καταγράψει σημαντικό αριθμό νομικών εμποδίων που είναι απόρροια απαιτήσεων που προβλέπονται από τα νομικά καθεστώτα των κρατών μελών και έχουν ως αποτέλεσμα να εμποδίζουν, να παρακωλύουν ή να αποτρέπουν τους παρόχους υπηρεσιών να εγκατασταθούν σε ορισμένα κράτη μέλη. Για να διευκολυνθεί η άσκηση της ελευθερίας εγκατάστασης, η πρόταση προβλέπει δύο διαφορετικές λύσεις ανάλογα με το αντίστοιχο είδος απαιτήσεων:

- αφενός, η πρόταση απαγορεύει ορισμένες απαιτήσεις («απαιτήσεις που απαγορεύονται») που απαριθμούνται στο άρθρο 14 οι οποίες, σύμφωνα κυρίως με τη νομολογία του Δικαστηρίου, είναι σαφώς ασύμβατες με την ελευθερία εγκατάστασης, ιδίως λόγω του γεγονότος ότι εισάγουν διακρίσεις. Για την απαγόρευση των εν λόγω απαιτήσεων, κάθε κράτος μέλος οφείλει, κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταφοράς, να εξετάζει συστηματικά αν υπάρχουν τέτοιες απαιτήσεις στο νομικό καθεστώς του και, αν ναι, να τις καταργεί.

- αφετέρου, η πρόταση καλεί κάθε κράτος μέλος να αξιολογήσει ορισμένες άλλες απαιτήσεις («απαιτήσεις που πρέπει να αξιολογηθούν») οι οποίες απαριθμούνται στο άρθρο 15 και οι οποίες παράγουν σημαντικά περιοριστικά αποτελέσματα για την ελευθερία εγκατάστασης, τα οποία επισημαίνουν τα ενδιαφερόμενα μέρη, αλλά οι οποίες θα μπορούσαν να δικαιολογηθούν σε ορισμένες περιπτώσεις, ανάλογα με το συγκεκριμένο περιεχόμενο των σχετικών κανονιστικών διατάξεων και τις περιστάσεις που αφορούν. Έτσι, γι' αυτήν την κατηγορία απαιτήσεων, κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταφοράς της οδηγίας, τα κράτη μέλη οφείλουν να πραγματοποιήσουν μια αξιολόγηση («screening») της νομοθεσίας τους, δηλαδή να εξετάσουν αν υπάρχουν τέτοιες απαιτήσεις στο νομικό τους καθεστώς, να τις αξιολογήσουν με βάση τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στην οδηγία (αντικειμενική αιτιολόγηση από επιτακτικό λόγο δημοσίου συμφέροντος και αναλογικότητα) και να τις καταργήσουν αν δεν ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις αυτές. Μέχρι το τέλος της περιόδου μεταφοράς πρέπει να συνταχθεί έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου.

ε) Σε τι συνίσταται η διαδικασία αμοιβαίας αξιολόγησης (άρθρα 9, 15, 30 και 41);

Η πρόταση οδηγίας υποβάλει σε διαδικασία αμοιβαίας αξιολόγησης την εφαρμογή του άρθρου 9, παράγραφος 1 που διευκρινίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μια δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών υπόκειται σε σύστημα αδειοδότησης [35], του άρθρου 15 που απαριθμεί ορισμένες απαιτήσεις που πρέπει να αξιολογηθούν και του άρθρου 30 που διευκρινίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να περιοριστούν οι δραστηριότητες πολλαπλών ειδικοτήτων.

[35] Αυτό δεν αφορά τα συστήματα αδειοδότησης που επιβάλλονται ή επιτρέπονται από άλλα κοινοτικά νομοθετικά μέσα (άρθρο 9, παράγραφος 3) και ιδίως τα σχετικά με τον τομέα του περιβάλλοντος.

Η διαδικασία αυτή διεξάγεται σε διάφορες φάσεις:

- κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταφοράς τα κράτη μέλη πρέπει πρώτα να διενεργήσουν αξιολόγηση (screening) της νομοθεσίας τους για να εξετάσουν αν οι απαιτήσεις στις οποίες αναφέρονται τα τρία αυτά άρθρα υπάρχουν στο νομικό καθεστώς τους, να τις αξιολογήσουν με βάση τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στα ίδια τα άρθρα και να τις καταργήσουν ή να τις προσαρμόσουν αν δεν ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις αυτές9

- το αργότερο μέχρι το τέλος της περιόδου μεταφοράς, τα κράτη μέλη πρέπει να συντάξουν έκθεση για την εφαρμογή των τριών αυτών άρθρων. Κάθε έκθεση θα υποβάλλεται στα άλλα κράτη μέλη και στα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών ενώσεων προστασίας των καταναλωτών. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν, εντός προθεσμίας 6 μηνών, τις παρατηρήσεις τους για καθεμία από τις εκθέσεις των άλλων κρατών μελών και, κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, η Επιτροπή συμβουλεύεται τα ενδιαφερόμενα μέρη. Αυτή η διαδικασία αξιολόγησης από ομότιμους ειδικούς («peer review») θα επιτρέψει την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τις ορθές πρακτικές («best practices») στον τομέα του εκσυγχρονισμού των συστημάτων νομοθετικής ρύθμισης των υπηρεσιών9

- το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2008, η Επιτροπή εκπονεί συνθετική έκθεση συνοδευόμενη, ενδεχομένως, από προτάσεις συμπληρωματικών πρωτοβουλιών.

Έτσι, μια τέτοια διαδικασία θα επιτρέψει την πλαισίωση του εκσυγχρονισμού και της μεταρρύθμισης των καθεστώτων νομοθετικής ρύθμισης των υπηρεσιών και τον εντοπισμό ενδεχόμενων αναγκών συμπληρωματικής δράσης σε κοινοτικό επίπεδο.

στ) Πώς συνδέεται η εφαρμογή των άρθρων 14, 15 και 16 της οδηγίας και ο ρόλος του θεματοφύλακα της συνθήκης που έχει ανατεθεί στην Επιτροπή, ιδίως όσον αφορά την κίνηση διαδικασιών επί παραβάσει;

Ο κατάλογος των απαιτήσεων σχετικά με την εγκατάσταση οι οποίες απαγορεύονται δυνάμει του άρθρου 14, ή υπόκεινται σε αξιολόγηση δυνάμει του άρθρου 15 και οι περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών οι οποίοι απαγορεύονται δυνάμει του άρθρου 16 δεν αποκλείουν προφανώς τη δυνατότητα της Επιτροπής, χωρίς να περιμένει τη λήξη της μεταφοράς της οδηγίας, να κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει κατά των αντιτιθέμενων προς τη συνθήκη μέτρων των κρατών μελών για τα οποία λαμβάνει γνώση ιδίως ύστερα από καταγγελία. Πράγματι, οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στα άρθρα14, 15 και 16 της οδηγίας, αφενός, και οι διαδικασίες επί παραβάσει που βασίζονται στο άρθρο 226 της συνθήκης, αφετέρου, έχουν διαφορετικούς στόχους. Οι διαδικασίες στο άρθρο 226 της συνθήκης αφορούν περιπτώσεις ειδικών περιστάσεων και μέτρων ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους ενώ οι υποχρεώσεις των προαναφερόμενων άρθρων αφορούν την εξασφάλιση, με γενικό και συστηματικό τρόπο, του γεγονότος ότι τα νομικά καθεστώτα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών στην οποία διευκολύνονται η άσκηση της ελευθερίας εγκατάστασης και η ελεύθερη κυκλοφορία.

ζ) Οι απαιτήσεις που δεν αναφέρονται στο άρθρο 14 ή στο άρθρο 15 θεωρούνται ότι είναι σύμφωνες με την ελευθερία εγκατάστασης που προβλέπεται στο άρθρο 43 της συνθήκης;

Σε αντίθεση με το άρθρο 16, παράγραφος 3 της πρότασης, που καθιερώνει την αρχή απαγόρευσης των περιορισμών στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και παρέχει ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα, τα άρθρα 14 και 15 που αφορούν την ελευθερία εγκατάστασης αναφέρουν απαιτήσεις που πρέπει να εξαλειφθούν ή να αξιολογηθούν. Οι απαιτήσεις που καταγράφονται είναι εκείνες οι οποίες προσδιορίστηκαν, ιδίως στην έκθεση, ότι έχουν σημαντικό περιοριστικό αποτέλεσμα και πρέπει επομένως να αποτελέσουν αντικείμενο συστηματικής και γενικής προσπάθειας εκσυγχρονισμού. Τα άρθρα 14 και 15 δεν αφορούν επομένως όλα τα είδη περιορισμών που είναι ασυμβίβαστα με το άρθρο 43 της συνθήκης και συνεπώς η μη αναφορά ορισμένων απαιτήσεων στα άρθρα αυτά δεν σημαίνει ότι οι εν λόγω απαιτήσεις τεκμαίρονται ότι είναι σύμφωνες με τη συνθήκη. Κατά συνέπεια, η αναφορά των απαιτήσεων αυτών δεν επηρεάζει καθόλου τις δυνατότητες της Επιτροπής να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει για μη τήρηση του άρθρου 43 της συνθήκης, καθόσον τα κράτη μέλη υποχρεούνται σε κάθε περίπτωση να εξασφαλίσουν ότι η νομοθεσία τους είναι συμβατή με την κοινοτική νομοθεσία από όλες τις απόψεις.

η) Για ποιο λόγο υπάρχει τμήμα ειδικά αφιερωμένο στα δικαιώματα των αποδεκτών των υπηρεσιών (κεφάλαιο ΙΙΙ, τμήμα 2);

Η Επιτροπή λαμβάνει τακτικά μεγάλο αριθμό καταγγελιών από χρήστες, ιδίως καταναλωτές, οι οποίοι συναντούν διάφορα εμπόδια ακόμα κι όταν επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν διασυνοριακές υπηρεσίες και προτίθενται να αποδεχτούν το κόστος των εν λόγω συναλλαγών. Συγκεκριμένα, οι καταναλωτές συχνά αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές ή άρνηση παροχής υπηρεσιών απλά και μόνο επειδή είναι υπήκοοι συγκεκριμένου κράτους μέλους ή κατοικούν σε συγκεκριμένη χώρα. Προβλήματα αυτού του είδους, που απορρέουν όχι μόνο από πράξεις δημοσίων αρχών αλλά επίσης από τη συμπεριφορά ιδιωτικών φορέων, έχουν αναφερθεί σε διάφορους τομείς όπως, για παράδειγμα, η συμμετοχή σε αθλητικές ή πολιτιστικές εκδηλώσεις, η πρόσβαση σε μνημεία, μουσεία και τουριστικούς χώρους, ειδικές προσφορές, χρήση και είσοδος σε εγκαταστάσεις ή χώρους αναψυχής κτλ.

Η διατήρηση διακρίσεων του είδους αυτού περιορίζει ή εξαλείφει τη δυνατότητα διασυνοριακών συναλλαγών και ερμηνεύεται από τα άτομα ως έλλειψη μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών. Αυτή η αντίφαση με την ιδέα ενός χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα γίνεται ιδιαιτέρως αισθητή από αποδέκτες στους οποίους οι τεχνολογικές εξελίξεις δίνουν σήμερα τη δυνατότητα να ξεπεράσουν γεωγραφικές αποστάσεις και φυσικά σύνορα καθιστώντας εφικτή τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών οι οποίες μέχρι σήμερα περιορίζονταν σε εθνικά πλαίσια.

Η αρχή της έλλειψης διακρίσεων στην εσωτερική αγορά σημαίνει ότι η πρόσβαση των αποδεκτών - ιδίως των καταναλωτών - σε υπηρεσίες προς το κοινό δεν πρέπει ούτε να απορρίπτεται ούτε να δυσχεραίνεται απλά και μόνο λόγω του τυπικού κριτηρίου της εθνικότητας ή του τόπου κατοικίας του αποδέκτη των υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, η οδηγία προβλέπει υποχρεώσεις διάφορων διαβαθμίσεων για τα κράτη μέλη και τους παρόχους υπηρεσιών.

Όσον αφορά τα κράτη μέλη, η πρόταση ορίζει:

- αφενός (άρθρο 20), ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλουν στους αποδέκτες υπηρεσιών περιορισμούς για τη χρήση υπηρεσιών που παρέχουν φορείς εγκατεστημένοι σε διαφορετικό κράτος9 και

- αφετέρου (άρθρο 21, παράγραφος 1), ότι ούτε τα κράτη μέλη καταγωγής των παρόχων υπηρεσιών ούτε τα κράτη μέλη προορισμού μπορούν να επιβάλουν στους αποδέκτες μέτρα που εισάγουν διακρίσεις λόγω της εθνικότητας ή του τόπου κατοικίας. Αυτό δεν ισχύει στις περιπτώσεις όπου οι τιμές διαφέρουν βάσει άλλων αντικειμενικών κριτηρίων, όπως η άμεση σύνδεση με συνεισφορές που καταβάλλουν ορισμένοι αποδέκτες.

Όσον αφορά τους παρόχους υπηρεσιών, η πρόταση απαγορεύει (άρθρο 21, παράγραφος 2) οι γενικές προϋποθέσεις πρόσβασης στις υπηρεσίες να προβλέπουν ότι η πρόσβαση αυτή απορρίπτεται ή υπόκειται σε όρους λιγότερο ευνοϊκούς λόγω της εθνικότητας ή του τόπου κατοικίας του αποδέκτη. Η απαγόρευση αυτή δεν εμποδίζει τους παρόχους υπηρεσιών να αρνούνται την παροχή υπηρεσιών ή να εφαρμόζουν διαφορετικές τιμές και όρους στην περίπτωση που μπορούν να αποδείξουν ότι αυτό οφείλεται άμεσα σε αντικειμενικούς παράγοντες, όπως στις πραγματικές πρόσθετες δαπάνες λόγω απόστασης ή σε τεχνικά χαρακτηριστικά της παροχής της υπηρεσίας.

θ) Για ποιο λόγο ρυθμίζεται το ζήτημα της απόσπασης εργαζομένων από τρίτες χώρες (άρθρο 25);

Η έκθεση καταδεικνύει ότι οι πάροχοι υπηρεσιών που αποσπούν έναν εργαζόμενο από τρίτη χώρα για να παρέχει τις υπηρεσίες τους σε άλλο κράτος μέλος συχνά αντιμετωπίζουν νομικά εμπόδια, ιδίως όσον αφορά την υποχρέωση του προσωπικού να κατέχει θεώρηση διαβατηρίου ή άδεια εργασίας που έχει εκδοθεί από τις αρχές του κράτους μέλους της απόσπασης. Η έκθεση καταδεικνύει επίσης ότι οι δυσκολίες αυτές επηρεάζουν πολλές δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών, όπως στους τομείς τεχνολογιών αιχμής όπου παρουσιάζονται προβλήματα κάλυψης των ελλείψεων σε ειδικευμένο εργατικό δυναμικό.

Για την εξάλειψη των εμποδίων αυτών, το κράτος μέλος της απόσπασης πρέπει οπωσδήποτε να παρέχει ορισμένες εγγυήσεις όσον αφορά τη νομιμότητα της απόσπασης και τον έλεγχο εκ μέρους τους κράτους μέλους καταγωγής. Για να ανατεθεί η υποχρέωση αυτή στο κράτος μέλος καταγωγής, η πρόταση (άρθρο 25) υποχρεώνει το κράτος αυτό, αφενός, να εξασφαλίζει ότι η απόσπαση θα πραγματοποιείται μόνον εφόσον ο εργαζόμενος πληροί τους όρους διαμονής και νόμιμης απασχόλησης που προβλέπονται στη νομοθεσία του και, αφετέρου, να δεχθεί εκ νέου τον εργαζόμενο στην επικράτειά του. Λαμβανομένων υπόψη των εγγυήσεων αυτών, το κράτος μέλος της απόσπασης δεν μπορεί να προβλέπει απαιτήσεις αντίθετες προς την αρχή της χώρας καταγωγής, όπως την υποχρέωση να κατέχουν έγγραφο εισόδου, εξόδου ή παραμονής ή άδεια εργασίας, εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 25, παράγραφος 2.

ι) Γιατί η αρχή της χώρας καταγωγής δεν εφαρμόζεται σε ορισμένους τομείς ή δραστηριότητες (άρθρο 17);

Οι παρεκκλίσεις από την αρχή της χώρας καταγωγής καθορίστηκαν βάσει δύο παραμέτρων:

1. Το κοινοτικό κεκτημένο. Ορισμένες παρεκκλίσεις προβλέπονται για να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι τα υπάρχοντα κοινοτικά μέσα προβλέπουν τον κανόνα σύμφωνα με τον οποίο μια διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών μπορεί να υπόκειται στη νομοθεσία της χώρας προορισμού. Εάν πρόκειται για κανόνα αντίθετο με εκείνον του άρθρου 16 της οδηγίας, είναι αναγκαία η πρόβλεψη παρεκκλίσεων για να εξασφαλιστεί η συνοχή με το κεκτημένο αυτό. Τέτοιες παρεκκλίσεις περιλαμβάνονται στην οδηγία 96/71/EΚ (απόσπαση των εργαζομένων), στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 (κοινωνική ασφάλιση), στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 (μεταφορά αποβλήτων) και σε ορισμένα μέσα σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και την αναγνώριση των τυπικών προσόντων.

Σε άλλους τομείς, η ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών αποτελεί ήδη αντικείμενο ρύθμισης από κοινοτικά μέσα που ακολουθούν διαφορετικές προσεγγίσεις σε σχέση με εκείνες που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία και οι οποίες δικαιολογούν την πρόβλεψη παρέκκλισης, ιδίως εκείνη που αφορά την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα [36].

[36] H οδηγία για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (που επίσης καθιερώνει την αρχή της χώρας καταγωγής) δεν χρησιμοποιεί το ίδιο κριτήριο για τον καθορισμό της χώρας καταγωγής: η εν λόγω οδηγία χρησιμοποιεί το κριτήριο της εγκατάστασης του «υπεύθυνου της επεξεργασίας» ενώ στην παρούσα οδηγία κριτήριο είναι η εγκατάσταση του «παρόχου». Είναι επομένως αναγκαία μια παρέκκλιση προκειμένου να αποφευχθεί σύγκρουση των κανόνων σύνδεσης με συνέπεια να οριστούν δύο διαφορετικές χώρες καταγωγής ανάλογα με την κάθε οδηγία.

2. Το επίπεδο των διαφορών των εθνικών καθεστώτων. Σε ορισμένες δραστηριότητες ή ορισμένους τομείς, η μεγάλη απόκλιση των εθνικών προσεγγίσεων ή το ανεπαρκές επίπεδο κοινοτικής ολοκλήρωσης μπορούν να εμποδίσουν την εφαρμογή της αρχής της χώρας καταγωγής. Στο μέτρο του δυνατού, η οδηγία εναρμονίζει ή προβλέπει ενισχυμένη διοικητική συνεργασία προκειμένου να διαμορφώσει την απαιτούμενη αμοιβαία εμπιστοσύνη για την εφαρμογή της αρχής της χώρας καταγωγής. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν είναι εφικτό προς το παρόν στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας να γίνει μια τέτοια εναρμόνιση ή να καθιερωθεί μια τέτοια συνεργασία και, επομένως, είναι αναγκαίο να προβλεφθούν παρεκκλίσεις. Πρόκειται κυρίως για παρεκκλίσεις σχετικά με ορισμένες δραστηριότητες όπως είναι οι συμβολαιογραφικές πράξεις, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες, οι υπηρεσίες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και νερού, καθώς και εκείνες που αφορούν ορισμένα θέματα όπως είναι η διανοητική ιδιοκτησία, τα καθεστώτα πλήρους απαγόρευσης για λόγους δημόσιας τάξης, ασφάλειας και υγείας, οι κανόνες που συνδέονται με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τόπου παροχής της υπηρεσίας για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή προστασίας της δημόσιας υγείας ή του περιβάλλοντος, τα καθεστώτα έγκρισης για την επιστροφή δαπανών νοσοκομειακής περίθαλψης, η καταχώρηση αυτοκινήτων που αποκτώνται με χρηματοδοτική μίσθωση σε άλλο κράτος μέλος ή οι παρεκκλίσεις στον τομέα των συμβάσεων ή της εξωσυμβατικής ευθύνης.

Περιεχόμενα

Κεφάλαιο Ι Γενικές διατάξεις

Άρθρο 1 Αντικείμενο

Άρθρο 2 Πεδίο εφαρμογής

Άρθρο 3 Σχέση με άλλες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου

Άρθρο 4 Ορισμοί

Κεφάλαιο ΙΙ Ελευθερία εγκατάστασης των παρόχων υπηρεσιών

Τμήμα 1 Διοικητική απλούστευση

Άρθρο 5 Απλούστευση των διαδικασιών

Άρθρο 6 Ενιαίο κέντρο εξυπηρέτησης

Άρθρο 7 Δικαίωμα ενημέρωσης

Άρθρο 8 Ηλεκτρονική διεκπεραίωση διαδικασιών

Τμήμα 2 Άδειες

Άρθρο 9 Συστήματα αδειοδότησης

Άρθρο 10 Προϋποθέσεις αδειοδότησης

Άρθρο 11 Διάρκεια της άδειας

Άρθρο 12 Επιλογή μεταξύ περισσοτέρων υποψηφίων

Άρθρο 13 Διαδικασίες αδειοδότησης

Τμήμα 3 Απαιτήσεις που απαγορεύονται ή υπόκεινται σε αξιολόγηση

Άρθρο 14 Απαιτήσεις που απαγορεύονται

Άρθρο 15 Απαιτήσεις που πρέπει να αξιολογηθούν

Κεφάλαιο ΙΙΙ Ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών

Τμήμα 1 Αρχή της χώρας καταγωγής και παρεκκλίσεις

Άρθρο 16 Αρχή της χώρας καταγωγής

Άρθρο 17 Γενικές παρεκκλίσεις από την αρχή της χώρας καταγωγής

Άρθρο 18 Μεταβατικές παρεκκλίσεις από την αρχή της χώρας καταγωγής

Άρθρο 19 Παρεκκλίσεις από την αρχή της χώρας καταγωγής για μεμονωμένες περιπτώσεις

Τμήμα 2 Δικαιώματα των αποδέκτων των υπηρεσιών

Άρθρο 20 Περιορισμοί που απαγορεύονται

Άρθρο 21 Μη εισαγωγή διακρίσεων

Άρθρο 22 Βοήθεια προς τους αποδέκτες

Άρθρο 23 Κάλυψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης

Τμήμα 3 Απόσπαση εργαζομένων

Άρθρο 24 Ειδικές διατάξεις σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων

Άρθρο 25 Απόσπαση υπηκόων τρίτων χωρών

Κεφάλαιο IV Ποιότητα των υπηρεσιών

Άρθρο 26 Πληροφορίες για τους παρόχους και τις υπηρεσίες τους

Άρθρο 27 Επαγγελματικές ασφάλειες και εγγυήσεις

Άρθρο 28 Εγγυήσεις μετά την πώληση

Άρθρο 29 Εμπορικές επικοινωνίες των νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων

Άρθρο 30 Δραστηριότητες πολλαπλών ειδικοτήτων

Άρθρο 31 Πολιτική ποιότητας

Άρθρο 32 Διευθέτηση των διαφορών

Άρθρο 33 Πληροφορίες σχετικά με την εντιμότητα των παρόχων

Κεφάλαιο V Έλεγχος

Άρθρο 34 Αποτελεσματικότητα του ελέγχου

Άρθρο 35 Αμοιβαία βοήθεια

Άρθρο 36 Αμοιβαία βοήθεια σε περίπτωση μετακίνησης του παρόχου

Άρθρο 37 Αμοιβαία βοήθεια στις περιπτώσεις παρεκκλίσεων από την αρχή της χώρας καταγωγής για μεμονωμένες περιπτώσεις

Άρθρο 38 Μέτρα εφαρμογής

Κεφάλαιο VI Πρόγραμμα σύγκλισης

Άρθρο 39 Κοινοτικοί κώδικες δεοντολογίας

Άρθρο 40 Συμπληρωματική εναρμόνιση

Άρθρο 41 Αμοιβαία αξιολόγηση

Άρθρο 42 Επιτροπή

Άρθρο 43 Έκθεση

Άρθρο 44 Τροποποίηση της οδηγίας 1998/27/ΕΚ

Κεφάλαιο VII Τελικές διατάξεις

Άρθρο 45

Άρθρο 46

Άρθρο 47

2004/0001 (COD)

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της [...] σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 47, παράγραφος 2, πρώτη και τρίτη φράση, τα άρθρα 55 και 71 και το άρθρο 80, παράγραφος 2,

την πρόταση της Επιτροπής [37],

[37] ΕΕ C

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [38],

[38] ΕΕ C

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [39],

[39] ΕΕ C

ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης [40],

[40] ΕΕ C

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ως στόχο να εγκαθιδρύσει ολοένα στενότερους δεσμούς μεταξύ των χωρών και των λαών της Ευρώπης και να εξασφαλίσει την οικονομική και κοινωνική πρόοδο. Σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 2 της συνθήκης, η εσωτερική αγορά περιλαμβάνει ένα χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα, στον οποίο εξασφαλίζονται η ελεύθερη διακίνηση αγαθών και υπηρεσιών και η ελευθερία εγκατάστασης. Η εξάλειψη των εμποδίων για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών μεταξύ των κρατών μελών αποτελεί ουσιαστικό μέσο για την ενίσχυση της ενσωμάτωσης μεταξύ των λαών της Ευρώπης και την προώθηση της ισορροπημένης και βιώσιμης οικονομικής και κοινωνικής προόδου.

(2) Η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την «Κατάσταση της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών» [41] αναφέρει μεγάλο αριθμό εμποδίων που αποτρέπουν ή παρακωλύουν την ανάπτυξη υπηρεσιών μεταξύ των κρατών μελών, και ιδίως υπηρεσιών που παρέχονται από μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), οι οποίες υπερισχύουν στον τομέα των υπηρεσιών. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μια δεκαετία μετά την προβλεπόμενη ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς υπάρχει ακόμα τεράστιο χάσμα μεταξύ του οράματος μιας ολοκληρωμένης οικονομίας της Ένωσης και της πραγματικότητας όπως τη βιώνουν οι ευρωπαίοι πολίτες και οι ευρωπαίοι πάροχοι υπηρεσιών. Τα εμπόδια που απαριθμούνται επηρεάζουν μεγάλο φάσμα υπηρεσιών και όλα τα στάδια των δραστηριοτήτων των παρόχων υπηρεσιών και παρουσιάζουν κοινά σημεία, όπως κυρίως το γεγονός ότι οφείλονται συχνά στην υπερβολική γραφειοκρατία, στη νομική ασάφεια όσον αφορά τις διασυνοριακές δραστηριότητες και στην έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών.

[41] COM(2002) 441 τελικό.

(3) Ενώ οι υπηρεσίες αποτελούν την κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης και αντιστοιχούν στο 70% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος και των θέσεων εργασίας στα περισσότερα κράτη μέλη, αυτός ο κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς επιδρά αρνητικά στην ευρωπαϊκή οικονομία στο σύνολό της και ιδίως στην ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ και εμποδίζει τους καταναλωτές να έχουν πρόσβαση σε ευρεία επιλογή υπηρεσιών σε ανταγωνιστικές τιμές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έχουν τονίσει ότι η εξάλειψη των νομικών εμποδίων για την καθιέρωση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς αποτελεί προτεραιότητα για την επίτευξη του στόχου που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας να καταστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση η πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία που βασίζεται στη γνώση παγκοσμίως έως το 2010. Η εξάλειψη αυτών των εμποδίων έχει ζωτική σημασία για την οικονομική ανάκαμψη της Ευρώπης, ιδίως από την άποψη της απασχόλησης και των επενδύσεων.

(4) Θα πρέπει λοιπόν να εξαλειφθούν τα εμπόδια στην ελευθερία εγκατάστασης των παρόχων υπηρεσιών στα κράτη μέλη και στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών μεταξύ των κρατών μελών και να παρασχεθεί στους παρόχους και στους αποδέκτες υπηρεσιών η ασφάλεια δικαίου την οποία χρειάζονται για να ασκήσουν στην πράξη τις δύο αυτές θεμελιώδεις ελευθερίες που κατοχυρώνονται στη συνθήκη. Δεδομένου ότι τα εμπόδια στην εσωτερική αγορά των υπηρεσιών επηρεάζουν τόσο τους φορείς που επιθυμούν να εγκατασταθούν σε άλλα κράτη μέλη όσο και εκείνους που παρέχουν μια υπηρεσία σε άλλο κράτος μέλος χωρίς να έχουν εγκατασταθεί στο κράτος αυτό, θα πρέπει να επιτρέπεται στον πάροχο υπηρεσιών να αναπτύσσει τις δραστηριότητές του στην εσωτερική αγορά είτε αφού εγκατασταθεί σε άλλο κράτος μέλος είτε εκμεταλλευόμενος την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών Οι πάροχοι των υπηρεσιών πρέπει να είναι σε θέση να επιλέγουν μεταξύ αυτών των δύο ελευθεριών βάσει της αναπτυξιακής τους στρατηγικής για κάθε κράτος μέλος.

(5) Η εξάλειψη των εμποδίων αυτών δεν μπορεί να γίνει μόνο με την άμεση εφαρμογή των άρθρων 43 και 49 της συνθήκης επειδή, αφενός, η αντιμετώπιση κάθε περίπτωσης με κίνηση διαδικασιών επί παραβάσει κατά των εμπλεκόμενων κρατών μελών - ιδίως μετά τη διεύρυνση - θα ήταν εξαιρετικά πολύπλοκη για τα εθνικά και κοινοτικά θεσμικά όργανα και, αφετέρου, επειδή η ύπαρξη πολλών εμποδίων καθιστά αναγκαίο τον προηγούμενο συντονισμό των διάφορων εθνικών νομοθεσιών, μεταξύ άλλων, για την καθιέρωση της συνεργασίας των διοικητικών υπηρεσιών. Όπως έχουν διαπιστώσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η θέσπιση ενός κοινοτικού νομοθετικού μέσου θα επιτρέψει την καθιέρωση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών.

(6) Η παρούσα οδηγία καθιερώνει ένα γενικό νομικό πλαίσιο το οποίο θα καλύψει μεγάλη ποικιλία υπηρεσιών ενώ παράλληλα θα λαμβάνει υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε τύπου δραστηριότητας ή επαγγέλματος και το αντίστοιχο κανονιστικό σύστημα. Το εν λόγω πλαίσιο βασίζεται σε μια δυναμική και επιλεκτική προσέγγιση η οποία συνίσταται στην κατά προτεραιότητα εξάλειψη των εμποδίων εκείνων που μπορούν εύκολα να αρθούν και, όσον αφορά τα υπόλοιπα εμπόδια, στην έναρξη μιας διαδικασίας αξιολόγησης, διαβούλευσης και εναρμόνισης για ειδικά ζητήματα, η οποία θα δώσει στα εθνικά συστήματα που διέπουν τις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών τη δυνατότητα να εκσυγχρονιστούν κατά τρόπο προοδευτικό και συντονισμένο, πράγμα που πρέπει να συμβεί ώστε μέχρι το 2010 να εγκαθιδρυθεί μια πραγματική εσωτερική αγορά υπηρεσιών. Πρέπει να προβλεφθεί ισορροπημένος συνδυασμός μέτρων για τη στοχοθετημένη εναρμόνιση, τη διοικητική συνεργασία, την αρχή της χώρας καταγωγής και την παρότρυνση για κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας για ορισμένα θέματα. Ο εν λόγω συντονισμός των εθνικών νομοθεσιών πρέπει να εξασφαλίζει υψηλό βαθμό νομικής ολοκλήρωσης στην Κοινότητα και υψηλό επίπεδο προστασίας για θέματα γενικού ενδιαφέροντος, ιδίως όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, που έχει ζωτική σημασία για την εξασφάλιση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών.

(7) Πρέπει να αναγνωρισθεί η σημασία του ρόλου των επαγγελματικών οργάνων και των επαγγελματικών ενώσεων για τη ρύθμιση των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών και την κατάρτιση επαγγελματικών κανόνων.

(8) Η παρούσα οδηγία συνάδει με τις άλλες τρέχουσες κοινοτικές πρωτοβουλίες στον τομέα των υπηρεσιών, ιδίως εκείνες που αφορούν την ανταγωνιστικότητα των υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις, την ασφάλεια των υπηρεσιών [42], καθώς και τις εργασίες για την κινητικότητα των ασθενών και την ανάπτυξη της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στην Κοινότητα. Η πρόταση συνάδει επίσης με τις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στον τομέα της εσωτερικής αγοράς, όπως είναι η πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προώθηση των πωλήσεων στην εσωτερική αγορά [43] και τις πρωτοβουλίες για την προστασία των καταναλωτών, όπως η πρόταση οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές [44] και η πρόταση κανονισμού σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών (εφεξής: 3κανονισμός σχετικά με τη συνεργασία σε θέματα προστασίας καταναλωτών3) [45].

[42] COM(2003) 313 τελικό, ΕΕ C 299, 10.12.2003, σ. 1.

[43] COM(2002) 585 τελικό.

[44] COM(2003) 356 τελικό.

[45] COM(2003) 443 τελικό.

(9) Οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες πρέπει να αποκλειστούν από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας δεδομένου ότι οι δραστηριότητες αυτές αποτελούν αντικείμενο ειδικού σχεδίου δράσης που έχει ως στόχο, όπως και η παρούσα οδηγία, την υλοποίηση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών. Η έννοια των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών καθορίζεται στην οδηγία 2002/65/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Σεπτεμβρίου 2002 σχετικά με την εξ αποστάσεως εμπορία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών προς τους καταναλωτές και την τροποποίηση των οδηγιών 90/619/ΕΟΚ, 97/7/ΕΚ και 98/27/ΕΚ [46] του Συμβουλίου. Η εν λόγω οδηγία ορίζει ως χρηματοοικονομική υπηρεσία κάθε υπηρεσία τραπεζικής, πιστωτικής, ασφαλιστικής ή επενδυτικής φύσεως ή σχετική με ατομικές συντάξεις ή με πληρωμές.

[46] ΕΕ L 271, 9.10.2002, σ. 16.

(10) Λαμβανομένης υπόψη της έκδοσης, το 2002, μιας δέσμης νομοθετικών κειμένων σχετικά με τις υπηρεσίες και τα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τις συναφείς ευκολίες και υπηρεσίες, που καθιέρωσε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις δραστηριότητες αυτές εντός της εσωτερικής αγοράς, ιδίως με την κατάργηση των περισσότερων συστημάτων χωριστής αδειοδότησης, είναι αναγκαίο να αποκλειστούν τα ζητήματα που ρυθμίζουν τα μέσα αυτά από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.

(11) Δεδομένου ότι η συνθήκη προβλέπει συγκεκριμένες νομικές βάσεις για τη φορολογία και τα κοινοτικά μέσα που έχουν ήδη εκδοθεί στον τομέα αυτό, πρέπει να αποκλειστεί ο τομέας της φορολογίας από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, εξαιρουμένων ωστόσο των διατάξεων της οδηγίας σχετικά με τις απαιτήσεις που απαγορεύονται και την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών. Η εναρμόνιση στον τομέα της φορολογίας έχει υλοποιηθεί ιδίως από την έκτη οδηγία 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1977 περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών - Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση [47], την οδηγία 90/434/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1990 σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς για τις συγχωνεύσεις, διασπάσεις, εισφορές ενεργητικού και ανταλλαγές μετοχών που αφορούν εταιρείες διαφορετικών κρατών [48], την οδηγία 90/435/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1990 σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες διαφορετικών κρατών [49] και την οδηγία 2003/49/ΕΚ του Συμβουλίου, της 3ης Ιουνίου 2003, για την καθιέρωση κοινού συστήματος φορολόγησης των τόκων και των δικαιωμάτων που καταβάλλονται μεταξύ συνδεδεμένων εταιρειών διαφορετικών κρατών μελών [50]. Η παρούσα οδηγία δεν αποσκοπεί, κατά συνέπεια, στην εισαγωγή νέων κανόνων ή νέων ειδικών καθεστώτων στον τομέα της φορολογίας. Έχει αποκλειστικά ως στόχο την εξάλειψη των περιορισμών, μεταξύ των οποίων ορισμένοι έχουν φορολογικό χαρακτήρα και ιδίως εκείνων που εισάγουν διακρίσεις στην ελευθερία εγκατάστασης και στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου όσον αφορά τα άρθρα 43 και 49 της συνθήκης. Ο τομέας του ΦΠΑ αποτελεί αντικείμενο εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο, σύμφωνα με την οποία οι πάροχοι των υπηρεσιών που ασκούν διασυνοριακές δραστηριότητες μπορεί να υπόκεινται σε άλλες υποχρεώσεις από εκείνες της χώρας στην οποία έχουν εγκατασταθεί. Είναι, ωστόσο, ευκταία η καθιέρωση ενός συστήματος ενιαίου κέντρου εξυπηρέτησης για τους παρόχους αυτούς, ώστε να μπορούν να εκπληρώσουν το σύνολο των υποχρεώσεών τους μέσω μιας ενιαίας ηλεκτρονικής πύλης των φορολογικών υπηρεσιών του κράτους μέλους τους.

[47] ΕΕ L 145, 13.6.1977, σ. 1. Οδηγία που τροποποιήθηκε την τελευταία φορά από την οδηγία 2003/92/ΕΟΚ (ΕΕ L 260, 11.10.2003, σ. 8).

[48] ΕΕ L 225, 20.8.1990, σ. 1.

[49] ΕΕ L 225, 20.8.1990 σ. 6.

[50] ΕΕ L 157, 26.6.2003, σ. 49.

(12) Δεδομένου ότι οι υπηρεσίες μεταφορών έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο δέσμης συγκεκριμένων κοινοτικών μέσων στον τομέα αυτό, οι εν λόγω υπηρεσίες πρέπει να αποκλειστούν από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, στο βαθμό που διέπονται από άλλες νομοθετικές ρυθμίσεις βάσει του άρθρου 71 ή του άρθρου 80, παράγραφος 2, της συνθήκης. Αντίθετα, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις υπηρεσίες που δεν καλύπτονται από συγκεκριμένες νομοθετικές ρυθμίσεις στον τομέα των μεταφορών, όπως στις υπηρεσίες μεταφοράς χρημάτων ή μεταφοράς αποθανόντων.

(13) Οι δραστηριότητες του τομέα των υπηρεσιών έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο σημαντικού μέρους του κοινοτικού κεκτημένου, ιδίως όσον αφορά τα νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα, τις ταχυδρομικές υπηρεσίες, τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας και τις υπηρεσίες όσον αφορά τα ταξίδια και τις οργανωμένες εκδρομές. Εξάλλου, οι δραστηριότητες του τομέα των υπηρεσιών καλύπτονται επίσης από άλλες ρυθμίσεις που δεν αφορούν συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών. Η παρούσα οδηγία συμπληρώνει το κοινοτικό κεκτημένο. Εάν μια δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών καλύπτεται ήδη από ένα ή περισσότερα κοινοτικά νομοθετικά κείμενα, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται από κοινού με αυτά και οι απαιτήσεις της οδηγίας ισχύουν εκ παραλλήλου με τις απαιτήσεις τους. Πρέπει να προβλεφθούν παρεκκλίσεις και άλλες διατάξεις που είναι απαραίτητες προκειμένου να αποφεύγονται ασυμβίβαστες καταστάσεις και να εξασφαλίζεται η συνέπεια με αυτά τα κοινοτικά νομοθετικά κείμενα.

(14) Η έννοια της «υπηρεσίας» καλύπτει ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που εξελίσσεται διαρκώς, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται: υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις, όπως είναι οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών σε θέματα διοίκησης και διαχείρισης, οι υπηρεσίες πιστοποίησης και δοκιμής, συντήρησης και ασφάλειας των γραφείων, οι υπηρεσίες διαφήμισης και προσλήψεων, περιλαμβανομένων των γραφείων προσωρινής απασχόλησης, καθώς επίσης και οι υπηρεσίες εμπορικών πρακτόρων. Η έννοια της «υπηρεσίας» καλύπτει επίσης τις υπηρεσίες που παρέχονται συγχρόνως σε επιχειρήσεις και σε καταναλωτές, όπως είναι οι υπηρεσίες νομικών ή φορολογικών συμβούλων, οι υπηρεσίες που συνδέονται με ακίνητα, όπως υπηρεσίες μεσιτικών γραφείων ή κατασκευαστικών εταιρειών, περιλαμβανομένων των υπηρεσιών αρχιτεκτόνων, ή ακόμα οι μεταφορές, οι διανομές, η οργάνωση εκδηλώσεων ή η ενοικίαση αυτοκινήτων, τα ταξιδιωτικά γραφεία και οι υπηρεσίες ασφάλειας. Η έννοια της υπηρεσίας καλύπτει ακόμη τις υπηρεσίες προς τους καταναλωτές, όπως είναι οι υπηρεσίες στον τομέα του τουρισμού, περιλαμβανομένων των ξεναγών, οι οπτικοακουστικές υπηρεσίες, οι υπηρεσίες αναψυχής, τα αθλητικά κέντρα και τα πάρκα αναψυχής, οι υπηρεσίες που συνδέονται με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ή οι υπηρεσίες στο σπίτι, π.χ. παροχή βοήθειας σε ηλικιωμένα άτομα. Αυτές οι δραστηριότητες μπορεί να περιλαμβάνουν υπηρεσίες για τις οποίες ο πάροχος χρειάζεται να είναι κοντά στον αποδέκτη, υπηρεσίες που συνεπάγονται τη μετακίνηση του παρόχου ή του αποδέκτη, καθώς και υπηρεσίες που μπορούν να παρασχεθούν από απόσταση ή μέσω του Διαδικτύου.

(15) Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου επί των άρθρων 49 και επόμενα της συνθήκης, η έννοια της «υπηρεσίας» περιλαμβάνει κάθε οικονομική δραστηριότητα που κανονικά ασκείται έναντι αμοιβής, η οποία δεν χρειάζεται να καταβληθεί από εκείνους στους οποίους παρέχεται η υπηρεσία και ανεξάρτητα από τον τρόπο χρηματοδότησης του οικονομικού ανταλλάγματος που συνιστά την αμοιβή. Κατά συνέπεια, ως υπηρεσία χαρακτηρίζεται κάθε δραστηριότητα με την οποία ο πάροχος της υπηρεσίας συμμετέχει στην οικονομική ζωή, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος του, των στόχων του και του τομέα της οικείας δραστηριότητας.

(16) Το κριτήριο της αμοιβής δεν ισχύει στην περίπτωση δραστηριοτήτων που παρέχονται από το κράτος χωρίς οικονομικά ανταλλάγματα στο πλαίσιο της αποστολής του στον κοινωνικό, πολιτιστικό, εκπαιδευτικό και δικαστικό τομέα. Αυτές οι δραστηριότητες δεν καλύπτονται από τον ορισμό του άρθρου 50 της συνθήκης και κατά συνέπεια δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.

(17) Η παρούσα οδηγία δεν αφορά την εφαρμογή των άρθρων 28 έως 30 της συνθήκης σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Οι περιορισμοί που απαγορεύονται βάσει της αρχής της χώρας καταγωγής που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία αφορούν απαιτήσεις για την πρόσβαση ή την άσκηση δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών και όχι απαιτήσεις σχετικά με τα αγαθά.

(18) Η έννοια του «παρόχου υπηρεσιών» καλύπτει κάθε φυσικό πρόσωπο που έχει την εθνικότητα κράτους μέλους ή νομικό πρόσωπο που ασκεί δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών στο πλαίσιο είτε της ελευθερίας εγκατάστασης είτε της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών. Επομένως, η έννοια του παρόχου υπηρεσιών δεν περιορίζεται σε περιπτώσεις διασυνοριακής παροχής των υπηρεσιών στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών, αλλά καλύπτει επίσης περιπτώσεις όπου οι φορείς εγκαθίστανται σε ένα κράτος μέλος προκειμένου να επεκτείνουν τις δραστηριότητες τους στο κράτος αυτό. Επίσης, η έννοια του παρόχου δεν καλύπτει τα υποκαταστήματα εταιρειών τρίτων χωρών σε κράτος μέλος, καθόσον, σύμφωνα με το άρθρο 48 της συνθήκης, οι ελευθερίες εγκατάστασης και κυκλοφορίας των υπηρεσιών ισχύουν μόνο για τις εταιρείες που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία ενός κράτους μέλους και έχουν την καταστατική τους έδρα, την κεντρική διοίκηση ή την κύρια εγκατάστασή τους εντός της Κοινότητας.

(19) Όταν οι πάροχοι υπηρεσιών μετακινούνται σε άλλο κράτος μέλος προκειμένου να παράσχουν υπηρεσίες, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ καταστάσεων όπου ισχύει η ελευθερία εγκατάστασης και εκείνων που καλύπτονται από την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών λόγω του προσωρινού χαρακτήρα των εν λόγω δραστηριοτήτων. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η προσωρινή φύση των δραστηριοτήτων αυτών πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο βάσει της διάρκειας των υπηρεσιών, αλλά επίσης βάσει της συχνότητας, της περιοδικότητας ή της συνέχειάς τους. Σε κάθε περίπτωση, ο προσωρινός χαρακτήρας των δραστηριοτήτων δεν σημαίνει ότι οι πάροχοι δεν μπορούν να αποκτούν κάποιο είδος υποδομής στη χώρα μέλος υποδοχής (γραφεία, ιατρεία ή αίθουσες), στο βαθμό που η υποδομή αυτή είναι αναγκαία για την παροχή των υπηρεσιών τους.

(20) Η έννοια του «συστήματος αδειοδότησης» καλύπτει ιδίως διοικητικές διαδικασίες βάσει των οποίων χορηγούνται άδειες, εγκρίσεις, ή παραχωρήσεις καθώς επίσης και την υποχρέωση του προσώπου που επιθυμεί να ασκήσει τη δραστηριότητα να γίνει μέλος επαγγελματικού οργάνου, με εγγραφή σε μητρώο ή βάση δεδομένων κτλ., να λάβει την έγκριση επίσημου οργάνου ή να αποκτήσει επαγγελματική κάρτα. Η χορήγηση μιας άδειας μπορεί να προκύπτει όχι μόνο από επίσημη αλλά και από σιωπηρή απόφαση, για παράδειγμα σε περίπτωση μη απάντησης της αρμόδιας αρχής ή όταν ο ενδιαφερόμενος πρέπει να αναμένει ειδοποίηση παραλαβής της δήλωσής του για να αρχίσει τη δραστηριότητά του ή για να την ασκεί νομίμως.

(21) Η έννοια του «συντονισμένου τομέα» καλύπτει όλες τις απαιτήσεις οι οποίες εφαρμόζονται για την πρόσβαση σε δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών ή την άσκησή τους, ιδίως εκείνες που προβλέπονται από τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις κάθε κράτους μέλους, ανεξάρτητα από το εάν αφορούν τομέα που έχει εναρμονιστεί σε κοινοτικό επίπεδο ή έχουν γενικό ή ειδικό χαρακτήρα και ανεξάρτητα από το νομικό τομέα στον οποίο εμπίπτουν σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.

(22) Όπως διαπιστώνεται από σημαντικό αριθμό καταγγελιών και μαρτυριών εκ μέρους παρόχων υπηρεσιών, μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, ιδίως οι ΜΜΕ, για την πρόσβαση σε δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών και την άσκησή τους συνίσταται στην πολυπλοκότητα, τη διάρκεια και τη νομική ασάφεια των διοικητικών διαδικασιών. Για το λόγο αυτό, εκ παραλλήλου με ορισμένες πρωτοβουλίες που έχουν στόχο τον εκσυγχρονισμό και την υιοθέτηση ορθών διοικητικών πρακτικών σε κοινοτικό ή εθνικό επίπεδο, πρέπει να καθιερωθούν οι αρχές διοικητικής απλούστευσης, ιδίως με τη συντονισμένη εισαγωγή σε κοινοτικό επίπεδο του συστήματος των ενιαίων κέντρων εξυπηρέτησης, με τον περιορισμό της υποχρέωσης για απόκτηση προηγούμενης άδειας σε περιπτώσεις όπου είναι απολύτως αναγκαία, καθώς και με την εισαγωγή της αρχής της σιωπηρής έγκρισης εκ μέρους των αρμόδιων αρχών μετά την πάροδο ορισμένης προθεσμίας. Εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την τήρηση των απαιτήσεων περί διαφάνειας και ενημέρωσης των πληροφοριών όσον αφορά τους παρόχους υπηρεσιών, ο εν λόγω εκσυγχρονισμός αποσκοπεί στην εξάλειψη των καθυστερήσεων, των δαπανών και των αντικινήτρων που προκύπτουν, για παράδειγμα, από μη αναγκαίες ή υπερβολικά περίπλοκες και δαπανηρές διαδικασίες, επικάλυψη των ενεργειών, υπερβολική τυπικότητα στη μορφή των εγγράφων, από τη διακριτική ευχέρεια των αρμόδιων φορέων, από τις αορίστου χρόνου ή υπερβολικά μακρές προθεσμίες, τις περιορισμένες περιόδους ισχύος των αδειών που χορηγούνται, ή τις δυσανάλογες δαπάνες και ποινές. Οι πρακτικές αυτές συνεπάγονται ιδιαίτερα σοβαρά αντικίνητρα για τους παρόχους υπηρεσιών που επιθυμούν να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε άλλα κράτη μέλη και καθιστούν αναγκαίο το συντονισμένο εκσυγχρονισμό στο πλαίσιο της διευρυμένης εσωτερικής αγοράς των είκοσι πέντε κρατών μελών.

(23) Προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε δραστηριότ