Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό του ειδικού προγράμματος υλοποίησης του προγράμματος Ορίζοντας 2020 – Το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία (2014 – 2020) /* COM/2011/0811 τελικό - 2011/0402 (COD) */





ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Το σύνολο των προτάσεων για το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» που καταρτιστήκαν ακολουθώντας εξ ολοκλήρου την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Προϋπολογισμός για την Ευρώπη 2020»[1] στηρίζει πλήρως τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», η οποία προσδιόρισε την έρευνα και την καινοτομία ως κεντρικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων της έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Το σύνολο περιλαμβάνει προτάσεις: (1) για ένα πρόγραμμα-πλαίσιο για το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 (συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - «ΣΛΕΕ»)· (2) για ένα ενιαίο σύνολο κανόνων όσον αφορά τη συμμετοχή και τη διάδοση (ΣΛΕΕ)· (3) για ένα ενιαίο ειδικό πρόγραμμα όσον αφορά την υλοποίηση του προγράμματος Ορίζοντας 2020 (ΣΛΕΕ) καθώς και (4) μια ξεχωριστή πρόταση για τα τμήματα του προγράμματος Ορίζοντας 2020 που αντιστοιχούν στη συνθήκη της Ευρατόμ. Η συνολική πολιτική συζήτηση και το ιστορικό των εν λόγω νομοθετικών προτάσεων περιέχονται σε ανακοίνωση της Επιτροπής που εκδίδεται ταυτόχρονα και καλύπτει σειρά σημαντικών οριζόντιων θεμάτων όπως η απλοποίηση και ο τρόπος που ενισχύθηκε η προσέγγιση όσον αφορά την καινοτομία. Το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 συμβάλλει άμεσα στην αντιμετώπιση των κύριων κοινωνιακών προκλήσεων που προσδιορίζονται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της. Θα συμβάλει επίσης στη δημιουργία βιομηχανικής υπεροχής στην Ευρώπη. Ακόμη, θα ενισχύσει την αριστεία της επιστημονικής βάσης, η οποία είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη ευμάρεια και ευημερία της Ευρώπης. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, οι προτάσεις περιλαμβάνουν ένα πλήρες φάσμα στήριξης που ενσωματώνεται σε ολόκληρο τον κύκλο έρευνας και καινοτομίας. Κατά συνέπεια, το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 συνδυάζει και ενισχύει δραστηριότητες που επί του παρόντος χρηματοδοτούνται από το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο, τα τμήματα καινοτομίας του προγράμματος-πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας. Με τον τρόπο αυτό, οι προτάσεις έχουν επίσης σχεδιαστεί ώστε να εξασφαλίζουν σημαντική απλοποίηση για τους συμμετέχοντες. 2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Για την προετοιμασία των τεσσάρων προτάσεων ελήφθησαν πλήρως υπ’ όψιν όλες οι απαντήσεις σε μια εκτεταμένη δημόσια διαβούλευση βάσει της Πράσινης Βίβλου, «Από τις προκλήσεις στις ευκαιρίες: προς ένα κοινό πλαίσιο στρατηγικής για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας στην ΕΕ», COM(2011)48. Εκφράστηκαν γνώμες από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τα κράτη μέλη και ένα ευρύ φάσμα παραγόντων της βιομηχανίας, της ακαδημαϊκής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών. Οι προτάσεις βασίζονται επίσης σε δύο εκ των προτέρων ολοκληρωμένες αξιολογήσεις επιπτώσεων, που στηρίζονται στις διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους, σε εσωτερικές και εξωτερικές εκτιμήσεις, καθώς και σε συνεισφορές διεθνών εμπειρογνωμόνων. Οι αξιολογήσεις κατέδειξαν ότι η επιλογή του προγράμματος Ορίζοντας 2020 θα απέφερε περισσότερη σαφήνεια εστίασης, θα επιτύγχανε καλύτερα την απαραίτητη κρίσιμη μάζα προσπάθειας σε επίπεδο προγράμματος και σε επίπεδο έργου και θα οδηγούσε σε μεγαλύτερο μεταγενέστερο αντίκτυπο όσον αφορά τους στόχους πολιτικής και την οικονομία, την ανταγωνιστικότητα και τις κοινωνικές παροχές. Ταυτόχρονα θα συνέβαλλε στην απλοποίηση ζητημάτων π.χ. στην απλούστευση του διοικητικού φόρτου για τους συμμετέχοντες, στον εξορθολογισμό των ισχυόντων κανόνων και διαδικασιών, στην εξασφάλιση της συνέπειας μεταξύ των μέσων, προμηνύοντας τέλος μια νέα ισόρροπη σχέση μεταξύ κινδύνου και εμπιστοσύνης. 3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ 3.1. Νομική βάση Στην πρόταση ενσωματώνονται απρόσκοπτα δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι πολιτικής. Γενικά, το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα βασίζεται στους τίτλους «Βιομηχανία» και «Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη και διάστημα» της ΣΛΕΕ (Άρθρα 173 και 182). Οι σχετικοί κανόνες συμμετοχής και διάδοσης θα βασίζονται στους ίδιους τίτλους της ΣΛΕΕ (άρθρα 173, 183 και 188). Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η νομική στήριξη στον τίτλο «Βιομηχανία» θα σχετίζεται κυρίως με το Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT), το οποίο θα χρηματοδοτηθεί μέσω οικονομικής συνεισφοράς από το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020. Το ΕΙΤ δεν θα εμφανίζεται στο επίπεδο των ειδικών προγραμμάτων. Υπενθυμίζεται ότι οι δραστηριότητες καινοτομίας συμπεριελήφθησαν ρητά σε διάφορα προγράμματα-πλαίσια βάσει του τίτλου «Έρευνα» της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι τα υφιστάμενα προγράμματα-πλαίσια περιλαμβάνουν επίσης ποικιλία δραστηριοτήτων καινοτομίας. Συνεπώς, το ειδικό πρόγραμμα με το οποίο θα υλοποιηθεί το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα στηριχτεί στον τίτλο «Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη και διάστημα» της ΣΛΕΕ (άρθρο 182) επειδή οι προβλεπόμενες σε αυτό δραστηριότητες θα εμπίπτουν σε εκείνες που καλύπτονται από τον εν λόγω τίτλο. Η πρόταση για το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης Ευρατόμ που συμβάλλει στο πρόγραμμα 2020 στηρίζεται στο άρθρο 7 της συνθήκης Ευρατόμ. 3.2. Αρχές επικουρικότητας και αναλογικότητας Οι προτάσεις έχουν σχεδιαστεί για τη μεγιστοποίηση της ενωσιακής προστιθέμενης αξίας και του αντίκτυπου, εστιάζοντας στους στόχους και τις δραστηριότητες οι οποίες δεν δύνανται να υλοποιηθούν αποτελεσματικά από τα κράτη μέλη που δρουν αυτόνομα. Η παρέμβαση σε επίπεδο ΕΕ είναι δυνατό να ενισχύσει το συνολικό πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας και να συντονίσει τις ερευνητικές προσπάθειες των κρατών μελών αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτό την επανάληψη, διατηρώντας την κρίσιμη μάζα σε βασικούς τομείς και διασφαλίζοντας τη βέλτιστη αξιοποίηση της κρατικής χρηματοδότησης. Η παρέμβαση σε επίπεδο ΕΕ επιτρέπει στον ανταγωνισμό σε πανευρωπαϊκό επίπεδο να επιλέξει τις καλύτερες προτάσεις, αυξάνοντας έτσι τα επίπεδα της αριστείας και παρέχοντας διαφάνεια για κορυφαία έρευνα και καινοτομία. Επίσης, το επίπεδο της ΕΕ μπορεί λόγω θέσης να στηρίξει καλύτερα τη διακρατική κινητικότητα, βελτιώνοντας με τον τρόπο αυτό την κατάρτιση και την ανάπτυξη της σταδιοδρομίας των ερευνητών. Ένα πρόγραμμα σε επίπεδο ΕΕ είναι πιο ικανό να αναλάβει μακροπρόθεσμη έρευνα και ανάπτυξη υψηλού κινδύνου, επιμερίζοντας έτσι τον κίνδυνο και διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής και τις οικονομίες κλίμακας που δεν θα μπορούσαν να έχουν επιτευχθεί διαφορετικά. Η παρέμβαση σε επίπεδο ΕΕ μπορεί να μοχλεύσει πρόσθετες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία, να συμβάλει στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας μέσω του οποίου η γνώση, οι ερευνητές και η τεχνολογία κυκλοφορούν ελεύθερα, και τέλος να επιταχύνει την εμπορευματοποίηση και τη διάχυση των καινοτομιών σε ολόκληρη την Ενιαία Αγορά. Τα προγράμματα σε επίπεδο Ένωσης απαιτούνται επίσης για την υποστήριξη της κατάρτισης πολιτικής καθώς και των στόχων που καθορίζονται από ποικιλία πολιτικών. Λεπτομερείς αποδείξεις παρουσιάζονται στις συνοδευτικές αξιολογήσεις επιπτώσεων. 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Ο προϋπολογισμός για όλες τις προτάσεις παρουσιάζεται σε τρέχουσες τιμές. Το νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο που επισυνάπτεται στην παρούσα πρόταση ορίζει και τις δημοσιονομικές επιπτώσεις, καθώς και τις επιπτώσεις σε ανθρώπινους και διοικητικούς πόρους. Με βάση ανάλυση της σχέσης κόστους/ωφέλειας, η Επιτροπή δύναται να προσφεύγει σε υφιστάμενους εκτελεστικούς οργανισμούς για την εφαρμογή του προγράμματος Ορίζοντας 2020, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 58/2003 του Συμβουλίου, περί θεσπίσεως του καταστατικού των εκτελεστικών οργανισμών που είναι επιφορτισμένοι με ορισμένα καθήκοντα σχετικά με τη διαχείριση κοινοτικών προγραμμάτων. 2011/0402 (CNS) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό του ειδικού προγράμματος υλοποίησης του προγράμματος Ορίζοντας 2020 – Το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία (2014 – 2020) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως τα άρθρα 182 παράγραφος 4 αυτής, Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Έπειτα από διαβίβαση του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια, Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[2], Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[3], Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[4], αποφασίζοντας σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία, Εκτιμώντας τα ακόλουθα: (1) Σύμφωνα με το άρθρο 182 παράγραφος 3 της Συνθήκης, τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. [] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της …, σχετικά με τον Ορίζοντα 2020 – το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία («Ορίζοντας 2020»)[5] – πρέπει να υλοποιηθεί μέσω ενός ειδικού προγράμματος που ορίζει τους συγκεκριμένους στόχους και τους κανόνες για την υλοποίησή τους, καθορίζει τη διάρκειά του και παρέχει τα μέσα που κρίνονται αναγκαία. (2) Το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 επιδιώκει τρεις στόχους, ήτοι την ανάπτυξη επιστήμης αριστείας («Επιστήμη αριστείας»), τη δημιουργία βιομηχανικής υπεροχής («Βιομηχανική υπεροχή») και την αντιμετώπιση των κοινωνιακών προκλήσεων («Κοινωνιακές προκλήσεις»). Οι εν λόγω προτεραιότητες πρέπει να υλοποιηθούν μέσω τριών ειδικών προγραμμάτων που αποτελούνται από τρία μέρη που αφορούν έμμεσες δράσεις και ένα μέρος που αφορά τις άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ). (3) Στο πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 καθορίζεται ο γενικός στόχος του εν λόγω προγράμματος-πλαισίου, οι προτεραιότητες και οι αδρές γραμμές των ειδικών στόχων και δραστηριοτήτων που πρέπει να υλοποιηθούν ενώ στα ειδικά προγράμματα καθορίζονται οι ειδικοί στόχοι και οι αδρές γραμμές των δραστηριοτήτων που χαρακτηρίζουν αποκλειστικά τα αντίστοιχα μέρη. Οι διατάξεις που καθορίζονται στο πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 σχετικά με την υλοποίηση συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που αναφέρονται στις αρχές δεοντολογίας, εφαρμόζονται πλήρως στα υπόψη ειδικά προγράμματα. (4) Κάθε μέρος πρέπει να αλληλοσυμπληρώνει και να υλοποιείται κατά συνεκτικό τρόπο με τα υπόλοιπα μέρη του ειδικού προγράμματος. (5) Υφίσταται ανάγκη κρίσιμης σημασίας να ενισχυθεί και να επεκταθεί η αριστεία της επιστημονικής βάσης της Ένωσης και να εξασφαλιστεί η διάθεση έρευνας και ταλέντων διεθνών προδιαγραφών προκειμένου να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και ευημερία της Ευρώπης. Το μέρος Ι «Επιστήμη αριστείας» πρέπει να στηρίζει τις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας στους τομείς της έρευνας αιχμής, των μελλοντικών και αναδυόμενων τεχνολογιών, των δράσεων Μαρία Κιουρί και των ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών. Οι εν λόγω δραστηριότητες πρέπει να στοχεύουν στη μακροπρόθεσμη αύξηση των ικανοτήτων, εστιάζοντας κυρίως στη επόμενη γενιά της επιστήμης, των συστημάτων και των ερευνητών και στη στήριξη των ανερχόμενων ταλέντων από όλη την Ένωση και από τις συνδεδεμένες χώρες. Οι δραστηριότητες της Ένωσης για την στήριξη της αριστείας στην επιστήμη πρέπει να συμβάλλουν στην παγιοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και να καταστήσουν το επιστημονικό σύστημα της Ένωσης ανταγωνιστικότερο και ελκυστικότερο σε παγκόσμια κλίμακα. (6) Οι δράσεις έρευνας που διεξάγονται στο πλαίσιο του μέρους Ι «Επιστήμη αριστείας» πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με τις ανάγκες και τις ευκαιρίες της επιστήμης, χωρίς προκαθορισμένες θεματικές προτεραιότητες. Η θεματολογία της έρευνας πρέπει να καθορίζεται σε στενή συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα. Η έρευνα πρέπει να χρηματοδοτείται βάσει της αριστείας. (7) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας πρέπει να αντικαταστήσει και να διαδεχθεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας που συστάθηκε με την απόφαση της Επιτροπής 2007/134/ΕΚ[6]. Το εν λόγω συμβούλιο πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχές της επιστημονικής αριστείας, της αυτονομίας, της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας. (8) Προκειμένου να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η βιομηχανική υπεροχή της Ένωσης υπάρχει επείγουσα ανάγκη τόνωσης των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα στην έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία, προώθησης της έρευνας και της καινοτομίας με θεματολόγιο καθοριζόμενο από την επιχειρηματικότητα και επιτάχυνση της ανάπτυξης νέων τεχνολογιών που θα ενισχύσουν τις επιχειρήσεις του μέλλοντος και την οικονομική μεγέθυνση. Στο πλαίσιο του μέρους ΙΙ «Βιομηχανική υπεροχή» πρέπει να υποστηριχτούν επενδύσεις σε έρευνα και καινοτομία αριστείας σε βασικές τεχνολογίες γενικής εφαρμογής και σε άλλες βιομηχανικές τεχνολογίες, να διευκολυνθεί η πρόσβαση καινοτόμων εταιρειών και έργων σε χρηματοδότηση υψηλού κινδύνου και να παρασχεθεί πανευρωπαϊκή υποστήριξη για την καινοτομία σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. (9) Η διαστημική έρευνα και καινοτομία, που αποτελεί συντρέχουσα αρμοδιότητα της Ένωσης, πρέπει να ενταχθεί ως συγκροτημένο στοιχείο στο μέρος ΙΙ «Βιομηχανική υπεροχή» ώστε να μεγιστοποιηθούν οι επιστημονικές, οικονομικές και κοινωνιακές επιπτώσεις και να εξασφαλιστεί αποτελεσματική και αποδοτική ως προς το κόστος υλοποίηση. (10) Η αντιμετώπιση των μεγάλων κοινωνιακών προκλήσεων που έχουν εντοπιστεί στο πλαίσιο της στρατηγικής Ευρώπη 2020[7] απαιτεί μεγάλες επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία για την ανάπτυξη και την εγκατάσταση καινοτόμων και πρωτοποριακών λύσεων που να διαθέτουν την αναγκαία κλίμακα και έκταση. Οι εν λόγω προκλήσεις αντιπροσωπεύουν επίσης μείζονες οικονομικές ευκαιρίες για καινοτόμες επιχειρήσεις και συνεπώς συμβάλλουν στην ενωσιακή ανταγωνιστικότητα και απασχόληση. (11) Το μέρος ΙΙΙ «Κοινωνιακές προκλήσεις» πρέπει να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της έρευνας και της καινοτομίας ώστε να ανταποκρίνονται στις βασικές κοινωνιακές προκλήσεις μέσω της στήριξης δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας αριστείας. Οι εν λόγω δραστηριότητες πρέπει να υλοποιηθούν χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση με βάση προκλήσεις που να συγκεντρώνει πόρους και γνώση από διάφορους τομείς, τεχνολογίες και επιστημονικούς κλάδους. Η έρευνα στις κοινωνικές και τις ανθρωπιστικές επιστήμες αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την αντιμετώπιση όλων των προκλήσεων. Οι δραστηριότητες πρέπει να καλύπτουν όλο το εύρος της έρευνας και καινοτομίας με έμφαση στις δραστηριότητες που σχετίζονται με την καινοτομία όπως η δοκιμαστική εφαρμογή, η επίδειξη, οι κλίνες δοκιμών και η υποστήριξη των δημόσιων προμηθειών, της προ-τυποποιητικής έρευνας και της δοκιμής προτύπων, καθώς και της διείσδυσης των καινοτομιών στην αγορά. Οι δραστηριότητες πρέπει να στηρίζουν άμεσα τις αντίστοιχες αρμοδιότητες τομεακής πολιτικής σε επίπεδο της Ένωσης. Όλες οι προκλήσεις πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη του πρωταρχικού στόχου της αειφόρου ανάπτυξης. (12) Ως ενιαίο μέρος του προγράμματος Ορίζοντας 2020, το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) πρέπει να συνεχίσει να συμβάλει στην παροχή ανεξάρτητης επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης, προσαρμοσμένης στις ανάγκες των πελατών, για τη διατύπωση, την ανάπτυξη, την υλοποίηση και την παρακολούθηση των ενωσιακών πολιτικών. Προκειμένου να ανταποκριθεί στην αποστολή του το Κοινό Κέντρο Ερευνών πρέπει να διεξάγει έρευνα ανώτατης ποιότητας. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών, κατά τη διεξαγωγή των άμεσων δράσεων σύμφωνα με την αποστολή του, πρέπει να δίδει ιδιαίτερη έμφαση στους τομείς που απασχολούν ιδιαιτέρως την Ένωση, ήτοι την έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, την ασφάλεια και την υπηκοότητα και την «Ευρώπη στον κόσμο». (13) Οι άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών πρέπει να υλοποιούνται με ευελιξία, αποτελεσματικότητα και διαφάνεια, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις σχετικές ανάγκες του χρήστη του ΚΚΕρ και των πολιτικών της Ένωσης, τηρώντας παράλληλα το στόχο της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Αυτές οι ερευνητικές δράσεις πρέπει να προσαρμόζονται, όπου απαιτείται, στις εν λόγω ανάγκες και στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις και να αποσκοπούν στην επίτευξη επιστημονικής αριστείας. (14) Το Κοινό Κέντρο Ερευνών πρέπει να συνεχίσει να αποδίδει πρόσθετους πόρους μέσω ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων, στις οποίες περιλαμβάνονται η συμμετοχή σε έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ορίζοντας 2020, σε εργασίες για λογαριασμό τρίτων και, σε μικρότερο βαθμό, σε αξιοποίηση της πνευματικής ιδιοκτησίας. (15) Το ειδικό πρόγραμμα πρέπει να συμπληρώνει τις δράσεις που διεξάγονται στα κράτη μέλη καθώς και άλλες ενωσιακές δράσεις που απαιτούνται στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής προσπάθειας για την υλοποίηση της στρατηγικής Ευρώπη 2020, ιδίως με δράσεις στους τομείς πολιτικής της συνοχής, της γεωργίας και της ανάπτυξης της υπαίθρου, της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, της βιομηχανίας, της δημόσιας υγείας, της προστασίας των καταναλωτών, της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής, της ενέργειας, των μεταφορών, του περιβάλλοντος, της δράσης για το κλίμα, της ασφάλειας, της θαλάσσιας πολιτικής και της αλιείας, της αναπτυξιακής συνεργασίας και της πολιτικής διεύρυνσης και γειτονίας. (16) Για να διασφαλιστεί ότι οι αξιολογήσεις του προγράμματος Ορίζοντας 2020 αντικατοπτρίζουν σωστά τις τεχνολογικές εξελίξεις, και ότι οι ειδικοί όροι για τη χρήση των διευκολύνσεων χρηματοδότησης αντικατοπτρίζουν τις συνθήκες της αγοράς, η Επιτροπή πρέπει να εξουσιοδοτηθεί να εκδίδει πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 290 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να προσαρμόζει ή να βελτιώνει περαιτέρω τους δείκτες επιδόσεων που αντιστοιχούν στους ειδικούς στόχους του ειδικού προγράμματος και στους ειδικούς όρους για τη χρήση των διευκολύνσεων χρηματοδότησης. Έχει ιδιαίτερη σημασία η Επιτροπή να διεξάγει τις κατάλληλες διαβουλεύσεις στο πλαίσιο των οικείων προπαρασκευαστικών εργασιών, συμπεριλαμβανομένων και των εργασιών σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Κατά την εκπόνηση και την κατάρτιση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Συμβούλιο. (17) Προκειμένου να διασφαλίζονται ενιαίοι όροι για την υλοποίηση του ειδικού προγράμματος, πρέπει να εκχωρηθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή για την έγκριση των προγραμμάτων εργασιών όσον αφορά την υλοποίηση του ειδικού προγράμματος. (18) Οι εκτελεστικές αρμοδιότητες που σχετίζονται με τα προγράμματα εργασιών για τα μέρη Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, εξαιρουμένων των δράσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας για τις οποίες η Επιτροπή ακολουθεί τη θέση του επιστημονικού συμβουλίου, πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή[8]. (19) Το Συμβούλιο των Διοικητών του Κοινού Κέντρου Ερευνών, το οποίο έχει συσταθεί με την απόφαση 96/282/Ευρατόμ της Επιτροπής, της 10ης Απριλίου 1996, περί αναδιοργάνωσης του Κοινού Κέντρου Ερευνών[9], έχει κληθεί να υποβάλει γνωμοδότηση σχετικά με το επιστημονικό και τεχνολογικό περιεχόμενο του ειδικού προγράμματος όσον αφορά τις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ. (20) Για λόγους ασφάλειας δικαίου και σαφήνειας, η απόφαση 2006/971/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Συνεργασία για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013)[10], η απόφαση 2006/972/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Ιδέες με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013)[11], η απόφαση 2006/973/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006 , σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Άνθρωποι για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013)[12], η απόφαση 2006/974/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006 , σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Ικανότητες με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013)[13], και η απόφαση 2006/975/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, περί του ειδικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013)[14] πρέπει να καταργηθούν. ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ: ΤΙΤΛΟΣ I ΘΕΣΠΙΣΗ Άρθρο 1 Αντικείμενο Με την παρούσα απόφαση θεσπίζεται το ειδικό πρόγραμμα για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[15] και καθορίζονται οι ειδικοί στόχοι για την ενωσιακή στήριξη των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας που καθορίζονται στο άρθρο 1 του εν λόγω κανονισμού καθώς και οι κανόνες υλοποίησης. Άρθρο 2 Θέσπιση του ειδικού προγράμματος 1. Το ειδικό πρόγραμμα για την υλοποίηση του προγράμματος Ορίζοντας 2020 – του προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία (2014-2020) (εφεξής «το ειδικό πρόγραμμα»), θεσπίζεται διά του παρόντος για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως την 31η Δεκεμβρίου 2020. 2. Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφοι 2 και 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020], το ειδικό πρόγραμμα περιλαμβάνει τα ακόλουθα μέρη: α) Μέρος Ι «Επιστήμη αριστείας»· β) Μέρος ΙΙ «Βιομηχανική υπεροχή»· γ) Μέρος ΙΙΙ «Κοινωνιακές προκλήσεις»· δ) Μέρος IV «Μη πυρηνικές άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ)». Άρθρο 3 Ειδικοί στόχοι: 1. Το μέρος Ι «Επιστήμη αριστείας» ενισχύει την αριστεία στην Ευρωπαϊκή έρευνα βάσει της προτεραιότητας «Επιστήμη αριστείας» που καθορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020] επιδιώκοντας την επίτευξη των εξής ειδικών στόχων: α) ενίσχυση της έρευνας αιχμής μέσω των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ)· β) ενίσχυση της έρευνας σε μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες· γ) ενίσχυση των δεξιοτήτων, της κατάρτισης και της ανάπτυξης της σταδιοδρομίας μέσω των δράσεων Μαρία Skłodowska-Κιουρί (εφεξής «δράσεις Μαρία Κιουρί»)· δ) ενίσχυση των ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών (συμπεριλαμβανομένων των ηλ-υποδομών)· Οι αδρές γραμμές των δραστηριοτήτων για τους εν λόγω ειδικούς στόχους καθορίζονται στο μέρος Ι του παραρτήματος Ι. 2. Το μέρος ΙΙ «Βιομηχανική υπεροχή» ενισχύει τη βιομηχανική υπεροχή και την ανταγωνιστικότητα σύμφωνα με την προτεραιότητα «Βιομηχανική υπεροχή» που καθορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020] επιδιώκοντας την επίτευξη των εξής ειδικών στόχων: α) ενίσχυση της βιομηχανικής υπεροχής της Ευρώπης μέσω έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και καινοτομίας στους ακόλουθους τομείς τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και βιομηχανικών τεχνολογιών: (i) τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών· (ii) νανοτεχνολογίες· (iii) προηγμένα υλικά· (iv) βιοτεχνολογία· (v) προηγμένη μεταποίηση και κατεργασία· (vi) διάστημα· β) βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση υψηλού κινδύνου για επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία· γ) διεύρυνση της καινοτομίας στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι αδρές γραμμές των δραστηριοτήτων για τους εν λόγω ειδικούς στόχους καθορίζονται στο μέρος ΙΙ του παραρτήματος Ι. Ισχύουν ειδικοί όροι για την χρήση των διευκολύνσεων χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ειδικού στόχου του στοιχείου β). Οι εν λόγω όροι καθορίζονται στο σημείο 2 του μέρους ΙΙ του παραρτήματος Ι. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 10 για τον σκοπό της προσαρμογής των εν λόγω ειδικών όρων εάν οι οικονομικές συνθήκες της αγοράς το απαιτούν ή σύμφωνα με τα αποτελέσματα της διευκόλυνσης για την εγγύηση δανείων του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και του μέσου καταμερισμού κινδύνου της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης καταμερισμού του κινδύνου του 7ου προγράμματος πλαισίου. 3. Το μέρος ΙΙΙ «Κοινωνιακές προκλήσεις» συμβάλλει στην επίτευξη της προτεραιότητας «Κοινωνιακές προκλήσεις» που καθορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020] επιδιώκοντας δράσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και καινοτομίας που συμβάλλουν στην επίτευξη των εξής ειδικών στόχων: α) βελτίωση της διά βίου υγείας και ευημερίας· β) εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων ασφαλών και υψηλής ποιότητας τροφίμων και άλλων βιοτεχνολογικών προϊόντων, μέσω της ανάπτυξης παραγωγικών και αποτελεσματικών ως προς τη χρήση των πόρων συστημάτων πρωτογενούς παραγωγής, ενίσχυσης των υπηρεσιών που σχετίζονται με το οικοσύστημα, παράλληλα με ανταγωνιστικές βιομηχανίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα· γ) μετάβαση σε ένα αξιόπιστο, βιώσιμο και ανταγωνιστικό ενεργειακό σύστημα, για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης έλλειψης πόρων, των αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών και της κλιματικής αλλαγής· δ) δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους, είναι φιλικό προς το περιβάλλον, ασφαλές και λειτουργεί απρόσκοπτα για το όφελος των πολιτών, της οικονομίας και της κοινωνίας· ε) δημιουργία μιας αποδοτικής ως προς τους πόρους και ανθεκτικής στις κλιματικές αλλαγές οικονομίας και ενός βιώσιμου συστήματος παροχής πρώτων υλών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες ενός αυξανόμενου παγκόσμιου πληθυσμού εντός των βιώσιμων ορίων των φυσικών πόρων του πλανήτη· στ) ενίσχυση των χωρίς αποκλεισμούς, καινοτόμων και ασφαλών ευρωπαϊκών κοινωνιών, σε ένα πλαίσιο πρωτοφανών μετασχηματισμών και αυξανόμενων παγκόσμιων αλληλεξαρτήσεων. Οι αδρές γραμμές των δραστηριοτήτων για τους εν λόγω ειδικούς στόχους καθορίζονται στο μέρος ΙΙΙ του παραρτήματος Ι. 4. Το μέρος IV «Μη πυρηνικές άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ)» συμβάλλει στην επίτευξη όλων των προτεραιοτήτων που καθορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020] συμπεριλαμβανομένου του ειδικού στόχου της παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης προσαρμοσμένης στις ανάγκες των πελατών, για τις ενωσιακές πολιτικές. Οι αδρές γραμμές του εν λόγω ειδικού στόχου καθορίζονται στο μέρος IV του παραρτήματος Ι. 5 Το ειδικό πρόγραμμα αξιολογείται σε συνάρτηση με τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις όπως αυτά μετρώνται βάσει δεικτών επιδόσεων, που περιλαμβάνουν, όπου απαιτείται, δημοσιεύσεις σε υψηλού αντίκτυπου περιοδικά, κυκλοφορία των ερευνητών, πρόσβαση σε ερευνητικές υποδομές, επενδύσεις μέσω δανείων και κεφαλαίων υψηλού κινδύνου, ΜΜΕ που εισάγουν νέες καινοτομίες στις αντίστοιχες επιχειρήσεις ή στην αγορά, αναφορές των συναφών ερευνητικών δραστηριοτήτων σε έγγραφα πολιτικής καθώς και συγκεκριμένες επιπτώσεις σε πολιτικές. Περαιτέρω λεπτομέρειες για τους βασικούς δείκτες επιδόσεων που αντιστοιχούν στους εδικούς στόχους οι οποίοι καθορίζονται στις παραγράφους 1 έως 4 του παρόντος άρθρου καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙ. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 10 για να προσαρμόζει του εν λόγω δείκτες βάσει νέων εξελίξεων ή προκειμένου να τους βελτιώσει περαιτέρω. Άρθρο 4 Προϋπολογισμός 1. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020], η χρηματοδότηση για την υλοποίηση του ειδικού προγράμματος είναι 86.198 εκατομμύρια ευρώ. 2. Το ποσό που αναφέρεται στην παράγραφο 1 κατανέμεται στα τέσσερα μέρη που καθορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 της παρούσας απόφασης σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020]. Η ενδεικτική κατανομή του προϋπολογισμού για τους ειδικούς στόχους που καθορίζονται στο άρθρο 3 της παρούσας απόφασης και το μέγιστο συνολικό ποσό της συμμετοχής στις δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020]. 3 Το πολύ 6% των ποσών που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020] για τα μέρη Ι, ΙΙ και ΙΙΙ των ειδικών προγραμμάτων διατίθεται για διοικητικές δαπάνες της Επιτροπής. 4. Εάν απαιτείται, μπορούν να εγγραφούν πιστώσεις στον προϋπολογισμό πέρα από το 2020 για την κάλυψη των τεχνικών και διοικητικών δαπανών που απαιτούνται για τη διαχείριση των δραστηριοτήτων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2020. ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Άρθρο 5 Προγράμματα εργασιών 1. Τα ειδικά προγράμματα υλοποιούνται μέσω προγραμμάτων εργασιών. 2. Η Επιτροπή εγκρίνει κοινά ή χωριστά προγράμματα εργασιών για την υλοποίηση των μερών Ι, II και ΙΙΙ του παρόντος ειδικού προγράμματος που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχεία α), β) και γ), πλην της υλοποίησης των δράσεων στο πλαίσιο του ειδικού στόχου «Ενίσχυση της επιστημονικής βάσης της Ευρώπης στην έρευνα αιχμής». Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2. 3. Τα προγράμματα εργασιών για την υλοποίηση των δράσεων στο πλαίσιο του ειδικού στόχου «Ενίσχυση της επιστημονικής βάσης της Ευρώπης στην έρευνα αιχμής» όπως θεσπίζονται από το επιστημονικό συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 2 στοιχείο β) εγκρίνονται από την Επιτροπή μέσω εκτελεστικής πράξης. Η Επιτροπή δεν ακολουθεί το πρόγραμμα εργασιών που θέσπισε το επιστημονικό συμβούλιο μόνο σε περίπτωση που κρίνει ότι δεν έχουν τηρηθεί οι διατάξεις της παρούσας απόφασης. Στην περίπτωση αυτή η Επιτροπή εγκρίνει το πρόγραμμα εργασιών μέσω εκτελεστικής πράξης που εκδίδεται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2. Η Επιτροπή αιτιολογεί δεόντως το εν λόγω μέτρο. 4. Η Επιτροπή εγκρίνει μέσω εκτελεστικής πράξης χωριστό πολυετές πρόγραμμα εργασιών για το μέρος IV του ειδικού προγράμματος σχετικά με τις μη πυρηνικές άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο δ). Το εν λόγω πρόγραμμα εργασιών λαμβάνει υπόψη την γνωμοδότηση του Συμβουλίου των Διοικητών του ΚΚΕρ που αναφέρεται στην απόφαση 96/282/Ευρατόμ. 5. Τα προγράμματα εργασιών λαμβάνουν υπ’ όψιν την κατάσταση της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας σε εθνικό, ενωσιακό και διεθνές επίπεδο, καθώς και τις σχετικές εξελίξεις στους τομείς των πολιτικών, της αγοράς και της κοινωνίας. Περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με το συντονισμό με δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγουν τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων σε τομείς στους οποίους υπάρχουν πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού. Τα προγράμματα επικαιροποιούνται όπου απαιτείται. 6. Στα προγράμματα εργασιών για την υλοποίηση των μερών Ι, ΙΙ και ΙΙΙ που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχεία α), β) και γ), καθορίζονται οι προς επίτευξη στόχοι, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, η μέθοδος υλοποίησης και ο συνολικός τους προϋπολογισμός, συμπεριλαμβανομένων, όπου απαιτείται, ενδεικτικών πληροφοριών σχετικά με τις δαπάνες που σχετίζονται με το κλίμα. Περιλαμβάνουν επίσης περιγραφή των προς χρηματοδότηση δράσεων, ένδειξη του ποσού που κατανέμεται σε κάθε δράση, ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, καθώς και πολυετή προσέγγιση και στρατηγικές κατευθύνσεις για τα επόμενα έτη υλοποίησης. Όσον αφορά τις επιχορηγήσεις, τα εν λόγω προγράμματα περιλαμβάνουν τις προτεραιότητες, τα ουσιώδη κριτήρια αξιολόγησης και το μέγιστο ποσοστό συγχρηματοδότησης. Τα προγράμματα εργασιών επιτρέπουν προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή που αντιμετωπίζουν τους στόχους με καινοτόμες μεθόδους. Επιπλέον, τα εν λόγω προγράμματα εργασιών περιλαμβάνουν τμήμα στο οποίο προσδιορίζονται οι οριζόντιες δράσεις, όπως αναφέρονται στο άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [Ορίζοντας 2020] και καλύπτουν δύο ή περισσότερους ειδικούς στόχους τόσο στο πλαίσιο της ίδιας προτεραιότητας όσο και γενικά για δύο ή περισσότερες προτεραιότητες. Οι εν λόγω δράσεις υλοποιούνται κατά ενοποιημένο τρόπο. Άρθρο 6 Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας 1. Η Επιτροπή προβαίνει στη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ), το οποίο είναι το κύριο όργανο υλοποίησης των δράσεων του μέρους Ι «Επιστήμη αριστείας» οι οποίες σχετίζονται με τον ειδικό στόχο «Ενίσχυση της επιστημονικής βάσης της Ευρώπης στην έρευνα αιχμής». Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας αντικαθιστά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας που συστάθηκε με την απόφαση 2007/134/ΕΚ. 2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας αποτελείται από το ανεξάρτητο Επιστημονικό Συμβούλιο που προβλέπεται στο άρθρο 7 και την ειδική εκτελεστική δομή που προβλέπεται στο άρθρο 8. 3. Το ΕΣΕ έχει πρόεδρο εκλεγόμενο μεταξύ έμπειρων επιστημόνων διεθνούς κύρους. Ο πρόεδρος διορίζεται από την Επιτροπή βάσει διαδικασίας πρόσληψης που περιλαμβάνει ειδική επιτροπή αναζήτησης, για τετραετή θητεία η οποία μπορεί να ανανεωθεί άπαξ. Η διαδικασία πρόσληψης και ο επιλεγόμενος υποψήφιος λαμβάνουν την έγκριση του επιστημονικού συμβουλίου. Ο πρόεδρος προεδρεύει του επιστημονικού συμβουλίου, εξασφαλίζει την ηγεσία του και τη σχέση του με την ειδική εκτελεστική δομή, και το εκπροσωπεί στον κόσμο της επιστήμης. 4. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχές της επιστημονικής αριστείας, της αυτονομίας, της αποδοτικότητας, της αποτελεσματικότητας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Εξασφαλίζει τη συνέχεια των δράσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας που διεξήχθηκαν βάσει της απόφασης 2006/972/ΕΚ του Συμβουλίου. 5. Οι δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας υποστηρίζουν την έρευνα που διεξάγεται σε όλους τους τομείς από μεμονωμένες και διεθνικές ομάδες που ανταγωνίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι επιχορηγήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας για την έρευνα αιχμής διατίθενται με μοναδικό κριτήριο την αριστεία. 6. Η Επιτροπή ενεργεί ως εγγυητής της αυτονομίας και της ακεραιότητας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας και διασφαλίζει την ορθή εκτέλεση των καθηκόντων που του έχουν ανατεθεί. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι η υλοποίηση των δράσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας συνάδει με τις αρχές που ορίζονται στην παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου, καθώς και με τη συνολική στρατηγική του επιστημονικού συμβουλίου που αναφέρεται στο άρθρο 7 παράγραφος 2. Άρθρο 7 Επιστημονικό Συμβούλιο 1. Το επιστημονικό συμβούλιο απαρτίζεται από επιστήμονες, μηχανικούς και ακαδημαϊκούς υψίστου κύρους και κατάλληλης εξειδίκευσης οι οποίοι καλύπτουν ευρύ φάσμα ερευνητικών πεδίων και ενεργούν υπό την προσωπική τους ιδιότητα, ανεξάρτητα από ξένα συμφέροντα. Τα μέλη του επιστημονικού συμβουλίου διορίζονται από την Επιτροπή με ανεξάρτητη και διαφανή διαδικασία επιλογής που συμφωνείται από κοινού με το επιστημονικό συμβούλιο και η οποία περιλαμβάνει διαβουλεύσεις με την επιστημονική κοινότητα και έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η θητεία τους περιορίζεται σε τέσσερα έτη, με δυνατότητα άπαξ ανανέωσης με εκ περιτροπής σύστημα που εξασφαλίζει τη συνέχεια του έργου του επιστημονικού συμβουλίου. 2. Το επιστημονικό συμβούλιο: α) καθορίζει τη συνολική στρατηγική του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας· β) καταρτίζει το πρόγραμμα εργασιών για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας· γ) καθορίζει τις μεθόδους και τις διαδικασίες εξέτασης από ομότιμους κριτές και αξιολόγησης των προτάσεων, βάσει των οποίων επιλέγονται οι προτάσεις προς χρηματοδότηση· δ) διατυπώνει θέση επί κάθε ζητήματος το οποίο, από επιστημονική άποψη, δύναται να ενισχύσει τα επιτεύγματα και τον αντίκτυπο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας και να βελτιώσει την ποιότητα της διεξαγόμενης έρευνας· ε) θεσπίζει κώδικα δεοντολογίας με σκοπό, μεταξύ άλλων, την αποτροπή συγκρούσεων συμφερόντων. Η Επιτροπή δεν ακολουθεί τις θέσεις που καθορίζει το επιστημονικό συμβούλιο σύμφωνα με τα στοιχεία α), γ), δ) και ε) της παρούσας παραγράφου μόνο σε περίπτωση που κρίνει ότι δεν έχουν τηρηθεί οι διατάξεις της παρούσας απόφασης. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή λαμβάνει μέτρα ώστε να διατηρήσει τη συνέχεια της υλοποίησης του ειδικού προγράμματος και της επίτευξης των στόχων του, καθορίζοντας τα σημεία στα οποία δεν ακολουθεί τις θέσεις του επιστημονικού συμβουλίου και αιτιολογώντας δεόντως τα υπόψη μέτρα. 3. Το επιστημονικό συμβούλιο ενεργεί σύμφωνα με την εντολή που καθορίζεται στο σημείο 1.1, του μέρους Ι του παραρτήματος I. 4. Το επιστημονικό συμβούλιο ενεργεί αποκλειστικά και μόνο με γνώμονα την επίτευξη των στόχων του μέρους του ειδικού προγράμματος που σχετίζονται με τον ειδικό στόχο «Ενίσχυση της επιστημονικής βάσης της Ευρώπης στην έρευνα αιχμής» σύμφωνα με τις αρχές που καθορίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 4. Ενεργεί με ακεραιότητα και εντιμότητα και εκτελεί το έργο του με αποτελεσματικότητα και τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια. Άρθρο 8 Ειδική εκτελεστική δομή 1. Η ειδική εκτελεστική δομή ευθύνεται για την διοικητική υλοποίηση και την εκτέλεση του προγράμματος, όπως περιγράφεται στο σημείο 1.2 του μέρους Ι του παραρτήματος Ι και υποστηρίζει το επιστημονικό συμβούλιο στην εκτέλεση όλων των καθηκόντων του. 2. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι η ειδική εκτελεστική δομή εξυπηρετεί απόλυτα, αποτελεσματικά και με την απαιτούμενη ευελιξία τους στόχους και τις απαιτήσεις αποκλειστικά του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας. ΤΙΤΛΟΣ ΙΙΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 9 Διαδικασία επιτροπής 1. Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή. Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011[16]. 2. Στις περιπτώσεις που γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011. 3. Στις περιπτώσεις που η επιτροπή η οποία αναφέρεται στην παράγραφο 2 πρέπει να γνωμοδοτήσει με έγγραφη διαδικασία, η εν λόγω διαδικασία λύεται χωρίς αποτέλεσμα, εάν, εντός της προθεσμίας για την παροχή της γνωμοδότησης, ο πρόεδρος της επιτροπής λάβει σχετική απόφαση ή όταν μια απλή πλειοψηφία των μελών της επιτροπής καταθέσει σχετικό αίτημα. Άρθρο 10 Άσκηση της εξουσιοδότησης 1. Η αρμοδιότητα για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο παρόν άρθρο. 2. Η αρμοδιότητα για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή επ’ αόριστον, αρχής γενομένης από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας απόφασης. 3. Η εξουσιοδότηση μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εξουσιοδότηση που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Η ανάκληση αρχίζει να εφαρμόζεται την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που καθορίζεται στην απόφαση. Δεν επηρεάζει την εγκυρότητα κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ. 4. Μόλις εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί στο Συμβούλιο. 5. Κατ’ εξουσιοδότηση πράξη τίθεται σε ισχύ μόνον εάν δεν διατυπωθούν αντιρρήσεις από το Συμβούλιο εντός προθεσμίας 2 μηνών από την κοινοποίηση της συγκεκριμένης πράξης στο Συμβούλιο ή εάν, πριν από τη λήξη της ως άνω προθεσμίας, το Συμβούλιο ενημερώσει την Επιτροπή ότι δεν θα διατυπώσει αντιρρήσεις. Η εν λόγω προθεσμία παρατείνεται κατά έναν μήνα με πρωτοβουλία του Συμβουλίου. 6. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημερώνεται για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων από την Επιτροπή ή για τυχόν αντιρρήσεις κατ’ αυτών ή για την ανάκληση της εξουσιοδότησης από το Συμβούλιο. Άρθρο 11 Κατάργηση και μεταβατικές διατάξεις 1. Οι αποφάσεις 2006/971/ΕΚ, 2006/972/ ΕΚ, 2006/973/ ΕΚ, 2006/974/ ΕΚ και 2006/975/ ΕΚ καταργούνται από την 1η Ιανουαρίου 2014. 2. Ωστόσο, δράσεις οι οποίες έχουν αρχίσει να υλοποιούνται βάσει των αποφάσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 και οι οικονομικές υποχρεώσεις που σχετίζονται με αυτές συνεχίζουν να διέπονται από τις εν λόγω αποφάσεις μέχρι την ολοκλήρωσή τους. Εάν απαιτηθεί, τα υπόλοιπα καθήκοντα των επιτροπών που συστάθηκαν βάσει των αποφάσεων της παραγράφου 1 μεταφέρονται στην επιτροπή του άρθρου 9 της παρούσας απόφασης. 3. Οι πιστώσεις για το ειδικό πρόγραμμα μπορούν επίσης να καλύψουν δαπάνες για τεχνική και διοικητική βοήθεια που είναι αναγκαίες για να εξασφαλιστεί η μετάβαση μεταξύ του ειδικού προγράμματος και των μέτρων που καλύπτονται από τις αποφάσεις αριθ. 2006/971/ΕΚ, 2006/972/ΕΚ, 2006/973/ΕΚ, 2006/974/ΕΚ και 2006/975/ΕΚ. Άρθρο 12 Έναρξη ισχύος Η παρούσα απόφαση τίθεται σε ισχύ την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άρθρο 13 Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη. Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I Κατευθυντήριες γραμμές των δραστηριοτήτων Κοινά στοιχεία για τις έμμεσες δράσεις 1. Προγραμματισμός 1.1. Γενικά Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. XX/2012 (Ορίζοντας 2020) παρέχει ένα σύνολο αρχών για την υποστήριξη μιας προσέγγισης όσον αφορά τον προγραμματισμό με βάση την οποία οι δραστηριότητες συμβάλλουν κατά στρατηγικό και ενοποιημένο τρόπο στην επίτευξη των στόχων του, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται μεγάλου βαθμού συμπληρωματικότητα με άλλες συναφείς πολιτικές και προγράμματα ανά την Ένωση. Οι έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ορίζοντας 2020 θα υλοποιούνται μέσω των μορφών χρηματοδότησης που προβλέπονται στο δημοσιονομικό κανονισμό και ειδικότερα, επιδοτήσεις, βραβεία, δημόσιες συμβάσεις και χρηματοπιστωτικά μέσα. Όλες οι μορφές χρηματοδότησης θα χρησιμοποιούνται με ευελιξία σε όλο το φάσμα των γενικών και συγκεκριμένων στόχων του προγράμματος Ορίζοντας 2020, ενώ η χρήση τους θα καθορίζεται με βάση τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του συγκεκριμένου στόχου. Θα δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση μιας ευρείας προσέγγισης στην καινοτομία, η οποία δεν θα περιορίζεται μόνο στην ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών βάσει επιστημονικών και τεχνολογικών καινοτομιών, αλλά θα ενσωματώνει και πτυχές όπως η χρήση των υφιστάμενων τεχνολογιών σε νεωτερικές εφαρμογές, η συνεχής βελτίωση, καθώς και η μη τεχνολογική και κοινωνική καινοτομία. Μόνο μια ολιστική προσέγγιση της καινοτομίας μπορεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τις κοινωνιακές προκλήσεις και να δημιουργήσει νέες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και βιομηχανίες. Ειδικότερα, όσον αφορά τις κοινωνιακές προκλήσεις, τις τεχνολογίες γενικής εφαρμογής και τις βιομηχανικές τεχνολογίες, θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις υποστηρικτικές δραστηριότητες που διεξάγονται κοντά στους τελικούς χρήστες και στην αγορά, όπως επίδειξη, δοκιμαστική εφαρμογή ή επικύρωση ιδέας. Επίσης, όπου απαιτείται, θα περιλαμβάνονται δραστηριότητες για τη στήριξη της κοινωνικής καινοτομίας και παράπλευρων πτυχών της ζήτησης όπως τυποποίηση σε προκαταρκτικό στάδιο ή συμβάσεις προ εμπορικής προώθησης, συμβάσεις προμήθειας καινοτόμων λύσεων, τυποποίηση και άλλα μέτρα επικεντρωμένα στο χρήστη που θα συμβάλλουν στην επιτάχυνση της διάθεσης και της διανομής καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών στην αγορά. Επιπροσθέτως, θα υπάρχει επαρκής δυνατότητα για προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή και για ανοικτά, ελαφριά και ταχέα συστήματα στο πλαίσιο όλων των προκλήσεων και των τεχνολογιών παρέχοντας την ευκαιρία στους καλύτερους ερευνητές και επιχειρηματίες και στις καλύτερες επιχειρήσεις της Ευρώπης να προβάλουν καινοτόμες λύσεις της δικής τους επιλογής. Η αναλυτική θέσπιση προτεραιοτήτων κατά την υλοποίηση του προγράμματος Ορίζοντας 2020 θα απαιτήσει στρατηγική προσέγγιση του προγραμματισμού της έρευνας, με τη χρήση τρόπων διακυβέρνησης που να εναρμονίζονται στενά με την ανάπτυξη πολιτικής, καταργώντας ωστόσο τα όρια των παραδοσιακών τομεακών πολιτικών. Αυτό θα βασίζεται σε αξιόπιστα στοιχεία, αναλύσεις και προβλέψεις, ενώ η μέτρηση της προόδου θα βασίζεται σε μια αξιόπιστη δέσμη δεικτών επιδόσεων. Η οριζόντια προσέγγιση του προγραμματισμού και της διακυβέρνησης θα επιτρέψει τον αποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ όλων των ειδικών στόχων του προγράμματος Ορίζοντας 2020 και θα επιτρέψει την αντιμετώπιση των οριζόντιων προκλήσεων που ενυπάρχουν σε όλους, όπως για παράδειγμα τη βιωσιμότητα, την κλιματική αλλαγή ή τις επιστήμες και τις τεχνολογίες της θάλασσας. Επίσης, η θέσπιση προτεραιοτήτων θα βασίζεται σε ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών και γνωμοδοτήσεων. Όπου απαιτείται, θα περιλαμβάνει ομάδες ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που θα συγκροτούνται ειδικά για την παροχή συμβουλών σχετικά με την υλοποίηση του προγράμματος Ορίζοντας 2020 ή οποιουδήποτε από τους ειδικούς του στόχους. Οι εν λόγω ομάδες εμπειρογνωμόνων θα διαθέτουν το κατάλληλο επίπεδο εξειδίκευσης και γνώσης στους τομείς που θα καλύπτουν και ποικιλία επαγγελματικών υποβάθρων, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής τους στη βιομηχανία και στην κοινωνία των πολιτών. Ο καθορισμός των προτεραιοτήτων μπορεί επίσης να λάβει υπόψη τα στρατηγικά ερευνητικά θεματολόγια από τις ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες ή στοιχεία από τις ευρωπαϊκές συμπράξεις καινοτομίας. Όπου απαιτείται, οι συμπράξεις μεικτής δημόσιας συμμετοχής και οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που υποστηρίζονται από το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα συμβάλλουν και αυτές στη διαδικασία καθορισμού προτεραιοτήτων και υλοποίησης, σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπει η απόφαση για το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020. Ακόμη, οι τακτικές αλληλεπιδράσεις με τους τελικούς χρήστες, τους πολίτες και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, με κατάλληλες μεθοδολογίες, όπως διασκέψεις συναίνεσης, συμμετοχικές αξιολογήσεις τεχνολογιών ή άμεση εμπλοκή σε διαδικασίες έρευνας και καινοτομίας, θα αποτελέσουν ακρογωνιαίο λίθο της διαδικασίας θέσπισης προτεραιοτήτων. Καθώς το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 είναι επταετές, το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο εντός του οποίου θα λειτουργεί, ενδέχεται να αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια της ζωής του. Το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 πρέπει να μπορεί να προσαρμόζεται στις αλλαγές αυτές. Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο καθενός από τους ειδικούς στόχους, θα υπάρχει η δυνατότητα να περιλαμβάνεται η στήριξη δραστηριοτήτων πέραν των περιγραφών που ορίζονται παρακάτω, όπου αιτιολογείται δεόντως για την αντιμετώπιση σημαντικών εξελίξεων, πολιτικών αναγκών ή απρόβλεπτων γεγονότων. 1.2. Κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες Οι έρευνες των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών θα ενσωματωθούν πλήρως σε όλους τους γενικούς στόχους του προγράμματος Ορίζοντας 2020. Θα περιλαμβάνονται άφθονες ευκαιρίες στήριξης αυτού του είδους ερευνών μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας, των δράσεων «Μαρία Κιουρί» ή του ειδικού στόχου των ερευνητικών υποδομών. Επίσης, οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες ενσωματώνονται ως βασικό στοιχείο των δραστηριοτήτων που χρειάζονται για την αντιμετώπιση κάθε κοινωνιακής πρόκλησης ώστε να ενισχυθεί ο αντίκτυπός τους. Εδώ περιλαμβάνονται: η κατανόηση των καθοριστικών παραγόντων υγείας και η βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων υγείας, η στήριξη πολιτικών ενίσχυσης των αγροτικών περιοχών και προώθησης συνειδητών επιλογών των καταναλωτών, η αξιόπιστη λήψη αποφάσεων σχετικά με την ενεργειακή πολιτική και τη διασφάλιση ενός φιλικού προς τον καταναλωτή ευρωπαϊκού ηλεκτρικού δικτύου, η στήριξη στοιχειοθετημένης και προβλεπτικής πολιτικής μεταφορών, η στήριξη στρατηγικών αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και μετριασμού των επιπτώσεών της, οι πρωτοβουλίες και τα μέτρα για την αποδοτικότητα των πόρων για τη μετάβαση προς μια πράσινη και βιώσιμη οικονομία. Επιπροσθέτως, ο ειδικός στόχος «Κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς, καινοτόμες και ασφαλείς» θα υποστηρίξει τις έρευνες των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών σε θέματα οριζόντιας φύσης, όπως η δημιουργία έξυπνης και βιώσιμης ανάπτυξης, οι κοινωνικές μεταβολές στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, η κοινωνική καινοτομία, η καινοτομία στον δημόσιο τομέα ή η θέση της Ευρώπης ως παγκόσμιου παράγοντα. 1.3. Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) Το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα ενθαρρύνει και θα υποστηρίζει τη συμμετοχή των ΜΜΕ με ενοποιημένο τρόπο σε όλους τους ειδικούς στόχους. Σύμφωνα με το άρθρο 18 του προγράμματος Ορίζοντας 2020, θα εφαρμοστούν στον ειδικό στόχο «Υπεροχή τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και βιομηχανικών τεχνολογιών» και στο μέρος ΙΙΙ «Κοινωνιακές προκλήσεις» ειδικά μέτρα όπως ορίζονται στον ειδικό στόχο «Καινοτομία στις ΜΜΕ» (ειδικό μέσο ΜΜΕ). Αυτή η ενοποιημένη προσέγγιση αναμένεται να έχει ως αποτέλεσμα το 15 % περίπου του συνολικού προϋπολογισμού τους να διατεθεί σε ΜΜΕ. 1.4. Πρόσβαση σε χρηματοδότηση υψηλού κινδύνου Το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα βοηθήσει εταιρείες και οργανισμούς άλλων τύπων να αποκτήσουν πρόσβαση σε δάνεια, εγγυήσεις και χρηματοδοτήσεις μετοχικού κεφαλαίου μέσω δύο διευκολύνσεων. Η διευκόλυνση δανείων θα παρέχει δάνεια σε μεμονωμένους δικαιούχους για επενδύσεις σε έρευνα και καινοτομία, εγγυήσεις σε ενδιάμεσους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς που χορηγούν δάνεια σε δικαιούχους, συνδυασμούς δανείων και εγγυήσεων και εγγυήσεις ή τριτεγγυήσεις για εθνικά ή περιφερειακά σχέδια χρηματοδότησης δανείων. Θα περιλαμβάνει θυρίδα ΜΜΕ με στόχο την χορήγηση δανείων σε καθοδηγούμενες από έρευνα και καινοτομία ΜΜΕ προκειμένου να συμπληρωθεί η χρηματοδότηση μέσω της διευκόλυνσης για την εγγύηση δανείων του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία των επιχειρήσεων και των ΜΜΕ. Η διευκόλυνση κεφαλαίου θα παρέχει κεφάλαια υψηλού κινδύνου ή/και ενδιάμεσα κεφάλαια σε μεμονωμένες επιχειρήσεις σε αρχικό στάδιο (θυρίδα εκκίνησης). Η διευκόλυνση θα έχει επίσης τη δυνατότητα επενδύσεων στη φάση της επέκτασης και της ανάπτυξης σε συνδυασμό με τον μηχανισμό ιδίων κεφαλαίων για την ανάπτυξη του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία των επιχειρήσεων και των ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων και αμοιβαίων κεφαλαίων που επενδύουν σε άλλα κεφάλαια (funds-of-funds). Οι εν λόγω διευκολύνσεις θα είναι ζωτικής σημασίας για τον ειδικό στόχο «Πρόσβαση στη χρηματοδότηση υψηλού κινδύνου» αλλά μπορούν, όπου απαιτείται, να χρησιμοποιηθούν και σε άλλους ειδικούς στόχους του προγράμματος Ορίζοντας 2020. Η διευκόλυνση κεφαλαίου και η θυρίδα ΜΜΕ της διευκόλυνσης δανείων θα υλοποιηθούν ως μέρος δύο ενωσιακών χρηματοπιστωτικών μέσων που παρέχουν ίδια κεφάλαια ή δάνεια για την ενίσχυση της έρευνας, της καινοτομία και της ανάπτυξης των ΜΜΕ, σε συνδυασμό με τις διευκολύνσεις ιδίων κεφαλαίων και δανείων στο πλαίσιο του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία των επιχειρήσεων και των ΜΜΕ. 1.5. Κοινοποίηση και διάδοση Μια βασική προστιθέμενη αξία της έρευνας και καινοτομίας που χρηματοδοτείται σε ενωσιακό επίπεδο είναι η δυνατότητα διάδοσης και κοινοποίησης των αποτελεσμάτων σε κλίμακα ηπείρου ώστε να ενισχυθεί ο αντίκτυπός τους. Κατά συνέπεια, το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα περιλαμβάνει, σε όλους τους ειδικούς του στόχους, συγκεκριμένη στήριξη σε δράσεις διάδοσης (συμπεριλαμβανομένης της ανοικτής πρόσβασης στα ερευνητικά αποτελέσματα), κοινοποίησης και διαλόγου, με ιδιαίτερη έμφαση στην κοινοποίηση αποτελεσμάτων στους τελικούς χρήστες, τους πολίτες, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τη βιομηχανία και τους φορείς χάραξης πολιτικής. Στο βαθμό αυτό, το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 ενδέχεται να χρησιμοποιεί δίκτυα για μεταφορά πληροφοριών. Οι δραστηριότητες κοινοποίησης στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζοντας 2020 θα επιδιώκουν επίσης την ευαισθητοποίηση του κοινού όσον αφορά τη σημασία της έρευνας και της καινοτομίας μέσω εκδόσεων, εκδηλώσεων, αρχείων καταγραφής γνώσης, βάσεων δεδομένων, διαδικτυακών τόπων ή στοχευμένης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. 2. Διεθνής συνεργασια Η διεθνής συνεργασία με εταίρους σε τρίτες χώρες είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση πολλών ειδικών στόχων που ορίζονται στο πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 και ειδικότερα, εκείνων που σχετίζονται με τις εξωτερικές πολιτικές και τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ. Αυτό ισχύει για όλες τις παγκόσμιες κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020. Η διεθνής συνεργασία είναι επίσης σημαντική για την έρευνα αιχμής και τη βασική έρευνα προκειμένου να αξιοποιηθούν τα οφέλη που προκύπτουν από αναδυόμενες ευκαιρίες στις επιστήμες και την τεχνολογία. Η προώθηση ερευνητών και η κινητικότητα του προσωπικού που ασχολείται με την καινοτομία σε διεθνή κλίμακα είναι, κατά συνέπεια, σημαντική για την ενίσχυση αυτής της παγκόσμιας συνεργασίας. Οι δραστηριότητες σε διεθνές επίπεδο είναι εξίσου σημαντικές για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με την προώθηση της διείσδυσης και της εμπορίας καινοτόμων τεχνολογιών, για παράδειγμα μέσω της ανάπτυξης προτύπων και κατευθυντηρίων γραμμών σε παγκόσμιο επίπεδο και μέσω της προώθησης της αποδοχής και της εγκατάστασης ευρωπαϊκών λύσεων εκτός Ευρώπης. Η εστίαση της διεθνούς συνεργασίας στο πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα πραγματοποιείται σε συνδυασμό με τρεις μεγάλες ομάδες χωρών: (1) βιομηχανοποιημένες και αναδυόμενες οικονομίες, (2) χώρες της διεύρυνσης και γειτονικές χώρες, και (3) αναπτυσσόμενες χώρες. Όπου απαιτείται, το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα προωθεί τη συνεργασία σε περιφερειακό ή πολυμερές επίπεδο. Η διεθνής συνεργασία στην έρευνα και την καινοτομία αποτελεί βασική πτυχή των παγκόσμιων δεσμεύσεων της ΕΕ και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εταιρική σχέση της ΕΕ με τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η πρόοδος προς την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας. Το άρθρο του προγράμματος Ορίζοντας 2020 καθορίζει τις γενικές αρχές για τη συμμετοχή των οργανισμών τρίτων χωρών και διεθνών οργανισμών. Καθώς η έρευνα και η καινοτομία εν γένει επωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από ένα άνοιγμα προς τις τρίτες χώρες, στο πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 θα συνεχίσει να ισχύει η αρχή του γενικού ανοίγματος, με ταυτόχρονη ενθάρρυνση της αμοιβαίας πρόσβασης στα προγράμματα των τρίτων χωρών. Για ορισμένους τομείς, ωστόσο, συνιστάται μια πιο συντηρητική προσέγγιση για τη διαφύλαξη του ευρωπαϊκού συμφέροντος. Επιπροσθέτως, υλοποιείται ποικιλία στοχευμένων δράσεων με την υιοθέτηση στρατηγικής προσέγγισης στη διεθνή συνεργασία βάσει του κοινού συμφέροντος και του αμοιβαίου οφέλους και με την προώθηση της συνεργασίας και των συνεργειών με δραστηριότητες των κρατών μελών. Αυτό θα περιλαμβάνει ένα μηχανισμό στήριξης κοινών προσκλήσεων και τη δυνατότητα συγχρηματοδότησης προγραμμάτων μαζί με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς. Παραδείγματα των τομέων όπου ενδέχεται να αναπτυχθεί αυτή η στρατηγική διεθνής συνεργασία είναι τα εξής: α) Η συνέχιση της Σύμπραξης Ευρωπαϊκών και Αναπτυσσόμενων Χωρών για τις Κλινικές Δοκιμές (EDCTP2) στον τομέα των κλινικών δοκιμών για ιατρικές παρεμβάσεις κατά του HIV, της ελονοσίας και της φυματίωσης, β) Υποστήριξη μέσω ετήσιας συνδρομής του Προγράμματος Αιχμής για τις Επιστήμες του Ανθρώπου (HSFP) για να επιτραπεί στα κράτη μέλη της Ένωσης που δεν είναι μέλη του G7 να επωφεληθούν πλήρως από την χρηματοδότηση που παρέχει το HSFP. γ) Διεθνής κοινοπραξία για τις σπάνιες ασθένειες, με ορισμένα κράτη μέλη και τρίτες χώρες. Στόχος αυτής της πρωτοβουλίας είναι η ανάπτυξη έως το 2020 διαγνωστικών δοκιμών για τις περισσότερες σπάνιες ασθένειες και 200 νέων θεραπειών για σπάνιες ασθένειες, δ) Υποστήριξη των δραστηριοτήτων του Διεθνούς Φόρουμ για τη Βασισμένη στη Γνώση Βιο-οικονομία και της Ομάδας Δράσης ΕΕ-ΗΠΑ για την έρευνα στη βιοτεχνολογία καθώς και των συνεργασιών με συναφείς διεθνείς οργανισμούς και πρωτοβουλίες (όπως οι παγκόσμιες ερευνητικές συμμαχίες για τα θερμοκηπιακά αέρια της γεωργίας και την υγεία των ζώων). ε) Συνεισφορά σε πολυμερείς διαδικασίες και πρωτοβουλίες, όπως η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC), η Διακυβερνητική Πλατφόρμα για τη Βιοποικιλότητα και τις Οικοσυστημικές Υπηρεσίες (IPBES), και η ομάδα γεωεπισκόπησης (GEO), στ) Οι Διαστημικοί Διάλογοι ανάμεσα στην ΕΕ και τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, τα δύο κύρια κράτη που δραστηριοποιούνται στο διάστημα, είναι εξαιρετικά πολύτιμοι και διαμορφώνουν τη βάση για την καθιέρωση της στρατηγικής συνεργασίας σε συμπράξεις στο διάστημα όπως ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός ή οι εκτοξεύσεις και η συνεργασία σε διαστημικά προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης αιχμής. 3. Συμπληρωματικότητες και οριζοντιεσ δρασεισ Το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 δομείται γύρω από τους στόχους που ορίζονται ως προς τα τρία κύρια μέρη του: ανάπτυξη της επιστήμης αριστείας, δημιουργία βιομηχανικής υπεροχής και αντιμετώπιση των κοινωνιακών προκλήσεων. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση επαρκούς συντονισμού μεταξύ των μερών αυτών και της πλήρους αξιοποίησης των συνεργειών μεταξύ όλων των ειδικών στόχων για τη μεγιστοποίηση του συνδυασμένου τους αντίκτυπου στους υψηλότερου επιπέδου στόχους πολιτικής της Ένωσης. Οι στόχοι του προγράμματος Ορίζοντας 2020 θα επιδιωχθούν, επομένως, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην εξεύρεση αποτελεσματικών λύσεων, υπερβαίνοντας κατά πολύ τα όρια μιας προσέγγισης που βασίζεται απλά σε παραδοσιακούς κλάδους της επιστήμης και της τεχνολογίας και σε οικονομικούς τομείς. Θα προωθηθούν οριζόντιες δράσεις μεταξύ του μέρους «Επιστήμη Αριστείας» και των κοινωνιακών προκλήσεων και των τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και των βιομηχανικών τεχνολογιών για την από κοινού ανάπτυξη νέων γνώσεων, μελλοντικών και αναδυόμενων τεχνολογιών, ερευνητικών υποδομών και βασικών δεξιοτήτων. Οι ερευνητικές υποδομές θα αξιοποιηθούν επίσης για ευρύτερη χρήση στην κοινωνία, για παράδειγμα στις δημόσιες υπηρεσίες, για την προώθηση της επιστήμης, της ασφάλειας των πολιτών και του πολιτισμού. Επιπροσθέτως, ο καθορισμός προτεραιοτήτων κατά την υλοποίηση των άμεσων δράσεων του Κοινού Κέντρου Ερευνών και των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT) θα συντονίζεται επαρκώς με τα άλλα μέρη του προγράμματος Ορίζοντας 2020. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις, η αποτελεσματική συμβολή στους στόχους της Ευρώπης 2020 και της «Ένωσης καινοτομίας» θα απαιτήσει την ανάπτυξη λύσεων με διεπιστημονικά χαρακτηριστικά, οι οποίες θα καλύπτουν συνεπώς πολλαπλούς ειδικούς στόχους του προγράμματος Ορίζοντας 2020. Ιδιαίτερη προσοχή θα αποδοθεί στην υπεύθυνη έρευνα και καινοτομία. Η ισότητας των φύλων θα αντιμετωπιστεί ως οριζόντιο ζήτημα προκειμένου να διορθωθούν οι ανισορροπίες μεταξύ γυναικών και ανδρών και προκειμένου να ενσωματωθεί η διάσταση της ισότητας των φύλων στον προγραμματισμό και το περιεχόμενο της έρευνας και καινοτομίας. Το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις για την παροχή κινήτρων όσον αφορά τις εν λόγω οριζόντιες δράσεις, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής ομαδοποίησης προϋπολογισμών. Περιλαμβάνονται επίσης, π.χ. η δυνατότητα χρήσης των διατάξεων για τα χρηματοπιστωτικά μέσα και το ειδικό μέσο ΜΜΕ από τις κοινωνιακές προκλήσεις και τις τεχνολογίες γενικής εφαρμογής και τις βιομηχανικές τεχνολογίες. Οι οριζόντιες δράσεις θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την προώθηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των κοινωνιακών προκλήσεων και των τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και των βιομηχανικών τεχνολογιών που απαιτούνται για τη δημιουργία σημαντικών τεχνολογικών καινοτομιών. Στα παραδείγματα όπου δύνανται να αναπτυχθούν τέτοιου είδους αλληλεπιδράσεις περιλαμβάνουν: τον τομέα της ηλ-υγείας, τα ευφυή δίκτυα, τα ευφυή συστήματα μεταφορών, την ενσωμάτωση της δράσης για το κλίμα, τη νανοϊατρική, τα προηγμένα υλικά για ελαφρά οχήματα ή την ανάπτυξη βιομηχανικών διαδικασιών και προϊόντων βιολογικής προέλευσης. Κατά συνέπεια, θα αναπτυχθούν έντονες συνέργειες μεταξύ των κοινωνιακών προκλήσεων και της ανάπτυξης τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και βιομηχανικών τεχνολογιών. Αυτό θα ληφθεί ρητά υπ' όψιν κατά την ανάπτυξη των πολυετών στρατηγικών και τον καθορισμό προτεραιοτήτων για κάθε έναν από τους ειδικούς αυτούς στόχους. Οι ενδιαφερόμενοι που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές απόψεις θα πρέπει να συμμετάσχουν πλήρως στην υλοποίηση και σε πολλές περιπτώσεις, θα χρειαστούν επίσης δράσεις που θα συνδυάζουν τη χρηματοδότηση από τις τεχνολογίες εφαρμογής και τις βιομηχανικές τεχνολογίες και τις σχετικές κοινωνικές προκλήσεις. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί επίσης στο συντονισμό των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται μέσω του προγράμματος Ορίζοντας 2020 με τις δραστηριότητες που υποστηρίζονται από άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ, όπως η Κοινή Γεωργική Πολιτική, η Κοινή Αλιευτική Πολιτική ή το πρόγραμμα Erasmus για όλους: το πρόγραμμα της Ένωσης για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον Αθλητισμό ή το πρόγραμμα Υγεία για την Ανάπτυξη. Αυτό περιλαμβάνει την κατάλληλη συνάρθρωση με τα ταμεία της πολιτικής για τη συνοχή, όπου η υποστήριξη στην ανάπτυξη ικανοτήτων για την έρευνα και την καινοτομία σε περιφερειακό επίπεδο δύναται να αποτελέσει ένα «σκαλί προς την αριστεία», η σύσταση περιφερειακών κέντρων αριστείας δύναται να συμβάλλει στη μείωση του χάσματος καινοτομίας στην Ευρώπη ή η υποστήριξη μεγάλης κλίμακας προγραμμάτων επίδειξης και προγραμμάτων δοκιμαστικής εφαρμογής δύναται να συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου της δημιουργίας βιομηχανικής υπεροχής στην Ευρώπη. 4. Συμπράξεις Προκειμένου να επιτευχθεί αειφόρος ανάπτυξη στην Ευρώπη, πρέπει να βελτιστοποιηθεί η συμβολή των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων. Αυτό είναι απαραίτητο για την ενοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και για την υλοποίηση της Ένωσης καινοτομίας, του Ψηφιακού θεματολογίου και άλλων εμβληματικών πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπροσθέτως, η υπεύθυνη έρευνα και καινοτομία προϋποθέτουν την εξεύρεση βέλτιστων λύσεων από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των εταίρων οι οποίοι έχουν διαφορετικές απόψεις, αλλά κοινά συμφέροντα. Το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 περιλαμβάνει ένα πεδίο εφαρμογής και ένα σαφές σύνολο κριτηρίων για τη σύσταση συμπράξεων μεταξύ δημόσιων φορέων και συμπράξεων μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων. Οι συμπράξεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα δύνανται να βασίζονται σε συμβατική συμφωνία μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και δύνανται, σε λίγες περιπτώσεις, να αποτελέσουν θεσμικές συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (όπως οι Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες και οι Κοινές Επιχειρήσεις). Οι υφιστάμενες συμπράξεις μεταξύ δημόσιων φορέων και μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων δύνανται να ενισχυθούν από το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020, υπό την προϋπόθεση ότι συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του εν λόγω προγράμματος, ότι πληρούν τα κριτήρια που ορίζονται στην απόφαση για το πρόγραμμα και ότι έχουν πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο σε σχέση με το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, την τεχνολογική ανάπτυξη και την επίδειξη (ΠΠ7). Οι πρωτοβουλίες βάσει του άρθρου 185 της Συνθήκης που υποστηρίχτηκαν βάσει του ΠΠ6 και του ΠΠ7 και για τις οποίες δύναται να δοθεί περαιτέρω ενίσχυση βάσει των παραπάνω όρων, είναι οι εξής: η Σύμπραξη Ευρωπαϊκών και Αναπτυσσομένων Χωρών για τις Κλινικές Δοκιμές (EDCTP), η Αυτόνομη Διαβίωση Υποβοηθούμενη από το Περιβάλλον (AAL), το Πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης στη Βαλτική Θάλασσα (BONUS), το Eurostars και το Ευρωπαϊκό Ερευνητικό Πρόγραμμα Μετρολογίας. Περαιτέρω στήριξη ενδέχεται να παρασχεθεί στον Ευρωπαϊκό Συνασπισμό Ενεργειακής Έρευνας (EERA) που συστήθηκε στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου Ενεργειακών Τεχνολογιών (σχέδιο ΣΕΤ). Οι Κοινές Επιχειρήσεις που θεσπίστηκαν στο ΠΠ7 βάσει του άρθρου 187 της Συνθήκης και για τις οποίες δύναται να δοθεί περαιτέρω ενίσχυση βάσει των παραπάνω όρων, είναι οι εξής: η Πρωτοβουλία για τα Καινοτόμα Φάρμακα (IMI), το Clean Sky, το ερευνητικό σχέδιο ΑΤΜ του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού (SESAR), οι Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου (FCH) και τα ενσωματωμένα συστήματα υπολογιστών (ARTEMIS) και η νανοηλεκτρονική (ENIAC). Οι δύο τελευταίες μπορούν να συνδυαστούν σε μια ενιαία πρωτοβουλία. Άλλες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στις οποίες παρέχεται ενίσχυση από το ΠΠ7 και για τις οποίες δύναται να δοθεί περαιτέρω ενίσχυση βάσει των παραπάνω όρων, είναι οι εξής: Εργοστάσια του Μέλλοντος, Ενεργειακώς αποδοτικά κτίρια, Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πράσινων αυτοκινήτων, Διαδίκτυο του Μέλλοντος. Περαιτέρω ενίσχυση μπορεί επίσης να παρασχεθεί στις Ευρωπαϊκές Βιομηχανικές Πρωτοβουλιών που συγκροτήθηκαν βάσει του σχεδίου SET. Ακόμη, στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζοντας 2020 μπορούν να ξεκινήσουν και άλλες συμπράξεις μεταξύ δημόσιων φορέων και μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων εφόσον πληρούν τα καθορισμένα κριτήρια. Σε αυτές μπορούν να συμπεριλαμβάνονται συμπράξεις στον τομέα των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών στους κλάδους της φωτονικής και της ρομποτικής, στο τομέα των βιομηχανιών βιώσιμων διεργασιών, στις βιομηχανίες που βασίζονται στη βιοτεχνολογία και στον τομέα των τεχνολογιών ασφαλείας για την επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων. Μέρος Ι Επιστήμη αριστείας 1. Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ΕΣΕ) θα προωθήσει την έρευνα αιχμής παγκόσμιου επιπέδου. Η έρευνα στα όρια και πέραν των ορίων της σύγχρονης γνώσης έχει κρίσιμη σημασία για την οικονομική και κοινωνική ευημερία και ταυτόχρονα αποτελεί εγγενώς επικίνδυνο εγχείρημα, δεδομένου ότι προχωρά σε νέους δρόμους γεμάτους προκλήσεις που καταργούν τα σύνορα μεταξύ επιστημονικών κλάδων. Προκειμένου να δώσει ώθηση σε σημαντικές εξελίξεις στα όρια της γνώσης, το ΕΣΕ θα υποστηρίξει μεμονωμένα έργα σε οποιοδήποτε πεδίο της βασικής επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος Ορίζοντας 2020, συμπεριλαμβανομένων της τεχνολογίας, των κοινωνικών και των ανθρωπιστικών επιστημών. Εάν ωστόσο κριθεί σκόπιμο, είναι δυνατό να ληφθούν υπόψη ειδικά ερευνητικά αντικείμενα ή ειδικές ερευνητικές ομάδες-στόχοι (π.χ. νέα γενιά ερευνητών/νεοεμφανιζόμενες ομάδες) βάσει των στόχων του ΕΣΕ και των επιταγών αποτελεσματικής υλοποίηση. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε νέα και ραγδαίως αναπτυσσόμενα πεδία έρευνας που σχηματίζονται στα όρια της γνώσης και στη διεπαφή μεταξύ επιστημονικών ή τεχνολογικών κλάδων. Θα υποστηριχθούν επίσης ανεξάρτητοι ερευνητές κάθε ηλικίας, συμπεριλαμβανομένων των ερευνητών που ξεκινούν την αυτόνομη πορεία τους ως ανεξάρτητοι επικεφαλείς έρευνας, από οποιαδήποτε χώρα του κόσμου, προκειμένου να διεξάγουν την έρευνά τους στην Ευρώπη. Θα ακολουθηθεί προσέγγιση με βάση την πρωτοβουλία των ερευνητών. Αυτό σημαίνει ότι το ΕΣΕ θα υποστηρίξει έργα που διεξάγονται από ερευνητές επί ερευνητικών αντικειμένων της επιλογής των ίδιων των ερευνητών, τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Οι προτάσεις θα αξιολογούνται με αποκλειστικό κριτήριο την υψηλή επιστημονική τους ποιότητα («αριστεία») όπως αυτή θα κρίνεται από ομότιμους, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για προτάσεις που έχουν υποβληθεί από νέες ερευνητικές ομάδες, ερευνητές της νέας γενεάς ή από ομάδες καθιερωμένες στο χώρο τους. Κατά την αξιολόγηση, θα δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις προτάσεις έντονα πρωτοποριακού χαρακτήρα και συνεπώς υψηλού επιστημονικού κινδύνου. Το ΕΣΕ, θα εξακολουθήσει το έργο του ως χρηματοδοτικό όργανο στον τομέα της επιστήμης, και θα απαρτίζεται από ένα Επιστημονικό Συμβούλιο και μια ευέλικτη και αποτελεσματική ως προς το κόστος ειδική εκτελεστική δομή. Το επιστημονικό συμβούλιο του ΕΣΕ θα διαμορφώνει τη γενική επιστημονική στρατηγική και θα είναι πλήρως υπεύθυνο για τις αποφάσεις ως προς τον τύπο έρευνας που θα χρηματοδοτηθεί. Το επιστημονικό συμβούλιο θεσπίζει το πρόγραμμα εργασιών για να εκπληρώσει τους στόχους του ΕΣΕ βάσει της επιστημονικής στρατηγικής του, όπως αναφέρεται παρακάτω. Θα ορίσει τις αναγκαίες διεθνείς πρωτοβουλίες συνεργασίας σύμφωνα με την επιστημονική στρατηγική του, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων προβολής για την προώθηση της εικόνας του ΕΣΕ μεταξύ των καλύτερων ερευνητών από τον υπόλοιπο κόσμο. Το επιστημονικό συμβούλιο θα παρακολουθεί διαρκώς τη λειτουργία του ΕΣΕ και θα εξετάζει τους καλύτερους τρόπους επίτευξης των ευρύτερων στόχων του. Θα αναπτύξει το μίγμα των μέτρων υποστήριξης του ΕΣΕ προκειμένου να καλυφθούν οι προκύπτουσες ανάγκες. Το ΕΣΕ θα έχει ως στόχο την αριστεία και για τις δικές του δραστηριότητες. Οι διοικητικές δαπάνες και οι δαπάνες προσωπικού του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας που αφορούν το επιστημονικό συμβούλιο και την ειδική εκτελεστική δομή θα συμβαδίζουν με μια φειδωλή και οικονομικά αποδοτική διαχείριση. Οι διοικητικές δαπάνες θα περιοριστούν στο ελάχιστο, με διασφάλιση των αναγκαίων πόρων για υψηλής ποιότητας εκτέλεση, ώστε να μεγιστοποιείται η χρηματοδότηση για την έρευνα αιχμής. Θα δίδονται βραβεία ΕΣΕ καθώς και επιχορηγήσεις με βάση απλές διαδικασίες που θα εστιάζονται στην αριστεία, θα ενθαρρύνουν την ανάληψη πρωτοβουλιών και θα συνδυάζουν την ευελιξία με τη λογοδοσία. Το ΕΣΕ θα εξακολουθήσει να αναζητά περαιτέρω τρόπους για την απλοποίηση και βελτίωση των διαδικασιών του προκειμένου να διασφαλίζει την τήρηση των αρχών αυτών. Δεδομένης της μοναδικής δομής και του ρόλου του ΕΣΕ ως χρηματοδοτικού οργάνου στον τομέα της επιστήμης, η υλοποίηση και η διαχείριση των δραστηριοτήτων του ΕΣΕ θα εξετάζεται και θα αξιολογείται σε συνεχή βάση με την πλήρη συμμετοχή του επιστημονικού συμβουλίου για να αξιολογούνται τα επιτεύγματά του και να προσαρμόζονται και να βελτιώνονται οι διαδικασίες και οι δομές βάσει της εμπειρίας. 1.1. Το επιστημονικό συμβούλιο Για τη εκτέλεση των καθηκόντων του, όπως ορίζονται στο άρθρο 7, το επιστημονικό συμβούλιο: (1) Επιστημονική στρατηγική: – θα διαμορφώνει τη γενική επιστημονική στρατηγική του ΕΣΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές προοπτικές και τις ευρωπαϊκές επιστημονικές ανάγκες, – σε μόνιμη βάση, και σύμφωνα με την επιστημονική στρατηγική, θα εξασφαλίζει την κατάρτιση του προγράμματος εργασιών και τις αναγκαίες τροποποιήσεις, συμπεριλαμβανομένων των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, των κριτηρίων αξιολόγησης των προτάσεων και, κατά περίπτωση, τον ορισμό συγκεκριμένων θεμάτων ή ομάδων-στόχων (π.χ. νέες/αναδυόμενες ομάδες), (2) Επιστημονική διαχείριση, παρακολούθηση και έλεγχος ποιότητας: – όπου κρίνεται σκόπιμο, από επιστημονική άποψη, θα διαμορφώνει θέσεις για την εκτέλεση και διαχείριση των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, των κριτηρίων αξιολόγησης, των διαδικασιών αξιολόγησης από ομότιμους κριτές, όπου συμπεριλαμβάνονται η επιλογή των εμπειρογνωμόνων, οι μέθοδοι αξιολόγησης από ομότιμους κριτές και αξιολόγησης των προτάσεων και οι αναγκαίοι κανόνες και κατευθυντήριες γραμμές εφαρμογής, βάσει των οποίων θα προσδιορίζονται οι προς χρηματοδότηση προτάσεις υπό την επιτήρηση του επιστημονικού συμβουλίου· ταυτόχρονα θα αντιμετωπίζει κάθε άλλο ζήτημα που επηρεάζει τα επιτεύγματα και τον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων του ΕΣΕ και την ποιότητα της διεξαγόμενης έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των βασικών διατάξεων της πρότυπης συμφωνίας επιχορήγησης του ΕΣΕ· – θα παρακολουθεί την ποιότητα των δραστηριοτήτων και θα αξιολογεί την υλοποίηση και τα επιτεύγματα του προγράμματος, και θα διατυπώνει συστάσεις για διορθωτικά ή μελλοντικές δράσεις. (3) Κοινοποίηση και διάδοση: – θα εξασφαλίζει την κοινοποίηση στην επιστημονική κοινότητα και σε ενδιαφερόμενους ζωτικής σημασίας των δραστηριοτήτων και των επιτευγμάτων του ΕΣΕ· – θα υποβάλλει τακτικά στην Επιτροπή εκθέσεις σχετικά με τις δραστηριότητές του. Το επιστημονικό συμβούλιο είναι, πλήρως υπεύθυνο για τις αποφάσεις ως προς τον επιλέξιμο για χρηματοδότηση τύπο έρευνας και θα εγγυάται την ποιότητα των δραστηριοτήτων από επιστημονικής σκοπιάς. Κατά περίπτωση, το επιστημονικό συμβούλιο διαβουλεύεται με την κοινότητα των επιστημόνων, μηχανικών και ακαδημαϊκών. Τα μέλη του επιστημονικού συμβουλίου αποζημιώνονται για τα καθήκοντα που εκτελούν με αμοιβή και όπου απαιτείται με αποζημίωση των εξόδων ταξιδίου και διαμονής. Ο πρόεδρος του ΕΣΕ εδρεύει στις Βρυξέλλες καθόλη τη διάρκεια της θητείας του και αφιερώνει τον περισσότερο χρόνο του/της στις εργασίες που αφορούν το ΕΣΕ[17]. Η αποζημίωσή του ανέρχεται σε επίπεδα παρόμοια με τα ανώτατα στελέχη της Επιτροπής. Το επιστημονικό συμβούλιο εκλέγει τρεις αντιπροέδρους από τα μέλη του. Οι εν λόγω αντιπρόεδροι επικουρούν τον πρόεδρο στις εκπροσωπήσεις του και στην οργάνωση της εργασίας. Μπορούν επίσης να κατέχουν και τον τίτλο του αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας. Παρέχεται υποστήριξη στους τρεις αντιπροέδρους για να εξασφαλιστεί επαρκής τοπική διοικητική βοήθεια στα ιδρύματα από τα οποία προέρχονται. 1.2. Ειδική εκτελεστική δομή Η ειδική εκτελεστική δομή θα είναι υπεύθυνη για όλες τις πτυχές της διοικητικής εφαρμογής και της εκτέλεσης του προγράμματος, όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα εργασιών. Θα είναι ιδίως υπεύθυνη για την εφαρμογή των διαδικασιών αξιολόγησης, εξέτασης από ομότιμους κριτές και επιλογής κατά τρόπο σύμφωνο με τη στρατηγική που θα έχει καθορίσει το επιστημονικό συμβούλιο, καθώς και για τη χρηματοοικονομική και επιστημονική διαχείριση των επιχορηγήσεων. Η ειδική εκτελεστική δομή θα υποστηρίζει το επιστημονικό συμβούλιο κατά την εκτέλεση όλων των καθηκόντων του όπως ορίζονται παραπάνω, θα παρέχει πρόσβαση στα αναγκαία έγγραφα και δεδομένα που κατέχει και θα τηρεί ενήμερο το επιστημονικό συμβούλιο σχετικά με τις δραστηριότητές της. Προκειμένου να διασφαλιστεί μια αποτελεσματική σύνδεση με την ειδική εκτελεστική δομή σχετικά με ζητήματα στρατηγικής και λειτουργίας, η προεδρία του επιστημονικού συμβουλίου και ο διευθυντής της ειδικής εκτελεστικής δομής θα πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις συντονισμού. Η διαχείριση του ΕΣΕ θα διεξάγεται από προσωπικό που θα προσληφθεί για το σκοπό αυτό, εάν απαιτηθεί, ακόμη και μεταξύ των υπαλλήλων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, και θα καλύπτει μόνον τις πραγματικές διοικητικές ανάγκες για να εξασφαλισθεί η σταθερότητα και συνέχεια που απαιτούνται για μια αποτελεσματική διοίκηση. 1.3. Ρόλος της Επιτροπής Για την εκπλήρωση των αρμοδιοτήτων της όπως ορίζονται στα άρθρα 6, 7 και 8, η Επιτροπή: – θα εξασφαλίζει τη συνέχεια και την ανανέωση του επιστημονικού συμβουλίου και θα παρέχει υποστήριξη σε μια μόνιμη επιτροπή επιλογής για τον εντοπισμό μελλοντικών μελών του επιστημονικού συμβουλίου, – θα διασφαλίζει τη συνέχεια της ειδικής εκτελεστικής δομής και την εκχώρηση καθηκόντων και αρμοδιοτήτων σε αυτή, λαμβάνοντας υπ' όψιν τις απόψεις του επιστημονικού συμβουλίου, – θα διορίζει τον διευθυντή και τα ανώτατα στελέχη της ειδικής εκτελεστικής δομής λαμβάνοντας υπόψη την άποψη του επιστημονικού συμβουλίου, – θα διασφαλίσει την έγκαιρη έγκριση του προγράμματος εργασιών, των θέσεων όσον αφορά τη μεθοδολογία υλοποίησης και τους αναγκαίους κανόνες εφαρμογής όπως προβλέπεται στους κανόνες υποβολής και στο υπόδειγμα της συμφωνίας επιχορήγησης του ΕΣΕ, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις θέσεις του επιστημονικού συμβουλίου, – θα ενημερώνει τακτικά την επιτροπή προγράμματος σχετικά με την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του ΕΣΕ. 2. Μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες Οι δραστηριότητες στον τομέα των μελλοντικών και αναδυόμενων τεχνολογιών (FET) θα συγκεκριμενοποιούν διαφορετικές λογικές παρέμβασης, από πλήρως ανοικτές έως διαφορετικούς βαθμούς διάρθρωσης των θεμάτων, των κοινοτήτων και των χρηματοδοτήσεων, βάσει τριών πυλώνων: 2.1. Ανοικτές FET: προώθηση νέων ιδεών Για την επιτυχή αξιοποίηση νέων βάσεων για τις ριζικά νέες τεχνολογίες του μέλλοντος είναι απαραίτητη η υποστήριξη ενός μεγάλου συνόλου διορατικών ερευνητικών προγραμμάτων έρευνας και τεχνολογίας συνεργασίας υψηλού κινδύνου σε εμβρυακή κατάσταση. Η δραστηριότητα αυτή η οποία δεν είναι ούτε επίκαιρη ούτε εθιμική, αναγνωρίζει νέες ιδέες, όποτε προκύψουν και από όπου και αν προέρχονται, εντός του ευρύτερου δυνατού φάσματος θεμάτων και επιστημονικών τομέων. Η υποβοήθηση της ανάπτυξης τέτοιων ευαίσθητων ιδεών προϋποθέτει μια ευέλικτη, τολμηρή και σε μεγάλο βαθμό διεπιστημονική ερευνητική προσέγγιση, που υπερβαίνει τα αυστηρά τεχνολογικά όρια. Η προσέλκυση και η προώθηση της συμμετοχής νέων φορέων υψηλού δυναμικού στην έρευνα και την καινοτομία, όπως νέων ερευνητών και ΜΜΕ υψηλής τεχνολογίας, είναι επίσης σημαντική για την ανάδειξη των επιστημονικών και βιομηχανικών ηγετών του μέλλοντος. 2.2. Προδραστικές FET: μέριμνα για αναδυόμενα θέματα και κοινότητες Οι καινοτόμοι τομείς και τα θέματα πρέπει να είναι ώριμα, με εστίαση στην οικοδόμηση αναδυόμενων κοινοτήτων και στην υποστήριξη του σχεδιασμού και της ανάπτυξης μετασχηματιστικών ερευνητικών θεμάτων. Τα κύρια οφέλη αυτής της διαρθρωτικής, αλλά και διερευνητικής προσέγγισης είναι η ανάδυση καινοτόμων τομέων που δεν είναι ακόμη έτοιμοι να συμπεριληφθούν στους ερευνητικούς χάρτες πορείας της βιομηχανίας καθώς και η δημιουργία και διάρθρωση σχετικών ερευνητικών κοινοτήτων. Αποτελεί το βήμα από τις συνεργασίες μεταξύ ενός μικρού αριθμού ερευνητών, σε ένα σύνολο έργων που το καθένα καλύπτει πτυχές ενός ερευνητικού θέματος, ανταλλάσσοντας αποτελέσματα. 2.3. Εμβληματικές FET: αντιμετώπιση μεγαλόπνοων διεπιστημονικών προκλήσεων επιστήμης και τεχνολογίας Οι ερευνητικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της πρόκλησης αυτής βασίζονται στην επιστήμη, είναι μεγάλης κλίμακας, διεπιστημονικές και αφορούν ένα ιδεαλιστικό ενιαίο στόχο. Αντιμετωπίζουν μεγαλόπνοες επιστημονικές και τεχνολογικές που απαιτούν συνεργασία μεταξύ διαφόρων επιστημονικών πεδίων, κοινοτήτων και προγραμμάτων. Η επιστημονική πρόοδος πρέπει να παρέχει μια ισχυρή και ευρεία βάση για τη μελλοντική τεχνολογική καινοτομία και την οικονομική αξιοποίηση, καθώς και καινοτόμα οφέλη για την κοινωνία. Η υπερισχύουσα φύση και το μέγεθος υποδηλώνουν ότι μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσω μιας ενωμένης και διαρκούς προσπάθειας (με διάρκεια της τάξης της δεκαετίας). Οι δραστηριότητες στους τρεις πυλώνες των FET συμπληρώνονται από ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων δικτύωσης και δραστηριοτήτων που βασίζονται σε κοινότητες για τη δημιουργία μιας γόνιμης και εύρωστης ευρωπαϊκής βάσης για την επιστημονικά καθοριζόμενη έρευνα με στόχο τις τεχνολογίες του μέλλοντος. Θα υποστηρίξουν τις μελλοντικές εξελίξεις των δραστηριοτήτων FET, θα ενισχύσουν το διάλογο σχετικά με τις συνέπειες των νέων τεχνολογιών και θα επιταχύνουν τον αντίκτυπο. 2.4. Ειδικές πτυχές υλοποίησης Ένα γνωμοδοτικό συμβούλιο FET θα εξασφαλίζει ότι οι ενδιαφερόμενοι θα συμβάλουν στη συνολική επιστημονική στρατηγική και στον καθορισμό του προγράμματος εργασιών. Οι FET θα εξακολουθήσουν να αποτελούν ένα πρόγραμμα καθοδηγούμενο από την επιστήμη, υποστηριζόμενο από μια ευέλικτη και αποδοτική εκτελεστική δομή. Θα υιοθετηθούν απλές διοικητικές διαδικασίες προκειμένου να διατηρηθεί η εστίαση στην αριστεία όσον αφορά την τεχνολογική καινοτομία που βασίζεται στην επιστήμη, να προωθηθεί η ανάληψη πρωτοβουλίας και να συνδυαστεί η ευελιξία με τη λογοδοσία. Θα χρησιμοποιηθούν οι πλέον κατάλληλες προσεγγίσεις για την διερεύνηση του ερευνητικού τοπίου των FET (π.χ. για την ανάλυση χαρτοφυλακίου) και για τη συμμετοχή κοινοτήτων ενδιαφερόμενων (π.χ. για διαβουλεύσεις). Στόχος θα είναι η διαρκής βελτίωση και η αναζήτηση περαιτέρω τρόπων για την απλούστευση και βελτίωση των διαδικασιών προκειμένου να διασφαλίζεται η τήρηση των αρχών αυτών. Θα διεξάγονται αξιολογήσεις της αποτελεσματικότητας και του αντίκτυπου των δραστηριοτήτων FET, συμπληρωματικά προς τις αξιολογήσεις σε επίπεδο προγράμματος. Δεδομένης της αποστολής τους για την ανάπτυξη της επιστημονικά καθοδηγούμενης έρευνας για τις τεχνολογίες του μέλλοντος, οι FET προσπαθούν να συνενώσουν φορείς από την επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία. Οι FET πρέπει συνεπώς να διαδραματίσουν έναν ενεργό και καταλυτικό ρόλο για την προώθηση νέων τρόπων σκέψης, νέων πρακτικών και νέων συνεργασιών. Οι Ανοικτές FET συγκεντρώνουν δραστηριότητες για μια έρευνα αποκλειστικά από τη βάση προς την κορυφή με σκοπό την εξεύρεση πολλά υποσχόμενων νέων ιδεών. Ο υψηλότερος κίνδυνος που προκύπτει από κάθε τέτοια ιδέα αντισταθμίζεται από την αξιοποίηση πολλών εξ αυτών. Η αποδοτικότητα ως προς το χρόνο και τους πόρους, το χαμηλό κόστος ευκαιρίας για τους προτείνοντες και η αδιαμφισβήτητη θετική διάθεση προς μη συμβατικές και διεπιστημονικές ιδέες αποτελούν τα βασικά χαρακτηριστικά για τις δραστηριότητες αυτές. Με μικρά και γρήγορα και διαρκώς ανοιχτά σε υποβολή προτάσεων σχέδια θα αναζητηθούν υψηλού κινδύνου πολλά υποσχόμενες νέες ερευνητικές ιδέες και θα συμπεριληφθούν δυνατότητες για νέους φορείς καινοτομίας υψηλού δυναμικού, όπως νέοι ερευνητές και ΜΜΕ υψηλής τεχνολογίας. Θα συμπληρωθούν με δραστηριότητες για την έγκαιρη προώθηση δημιουργικών και πρωτότυπων ιδεών. Προδραστικές FET: Η δραστηριότητα αυτή περιλαμβάνει τακτικές προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος για υψηλού κινδύνου, υψηλού δυναμικού καινοτόμα θέματα, τα οποία χρηματοδοτούνται σε επίπεδο στο οποίο να είναι δυνατή η επιλογή αρκετών έργων. Τα εν λόγω έργα θα υποστηρίζονται από δράσεις συγκρότησης κοινοτήτων που προωθούν δραστηριότητες όπως κοινές εκδηλώσεις, ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών και χάρτες πορείας για την έρευνα. Η επιλογή των θεμάτων θα λαμβάνει υπ’ όψιν την αριστεία στην καθοδηγούμενη από την επιστήμη έρευνα προς τις τεχνολογίες του μέλλοντος, το δυναμικό για τη δημιουργία μιας κρίσιμης μάζας και τον αντίκτυπο στην επιστήμη και την τεχνολογία. Επίσης, θα υλοποιηθούν ορισμένες μεγάλης κλίμακας εστιασμένες πρωτοβουλίες (εμβληματικές FET). Αυτές θα βασίζονται σε συμπράξεις που επιτρέπουν το συνδυασμό ενωσιακών, εθνικών και ιδιωτικών συνεισφορών, με ισορροπημένη διακυβέρνηση που θα επιτρέπει στους διαχειριστές του προγράμματος να διαθέτουν την κατάλληλη επιρροή, καθώς και μεγάλο βαθμό αυτονομίας και ευελιξίας κατά την υλοποίηση, επιτρέποντας παράλληλα στην εμβληματική FET να ακολουθεί στενά έναν ευρέως υποστηριζόμενο ερευνητικό χάρτη πορείας. Η επιλογή θα λαμβάνει υπ’ όψιν τον ενιαίο στόχο, τον αντίκτυπο, την ενσωμάτωση των ενδιαφερόμενων και τους πόρους στο πλαίσιο ενός συνεκτικού ερευνητικού χάρτη πορείας καθώς και την υποστήριξη από ενδιαφερόμενους και εθνικά/περιφερειακά ερευνητικά προγράμματα. 3. Δράσεις Μαρία Κιουρί 3.1. Προώθηση νέων δεξιοτήτων μέσω της άριστης αρχικής κατάρτισης των ερευνητών Η Ευρώπη χρειάζεται μια ισχυρή και δημιουργική βάση ανθρώπινων πόρων, με δυνατότητα μετακίνησης μεταξύ χωρών και τομέων, με τον ορθό συνδυασμό δεξιοτήτων για την ανάπτυξη καινοτομίας και τη μετατροπή των γνώσεων και των ιδεών σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας. Αυτό θα επιτευχθεί ειδικότερα με τη δημιουργία και την υποστήριξη της αριστείας μέσω ενός σημαντικού μεριδίου της υψηλής ποιότητας αρχικής κατάρτισης των νέων ερευνητών και των διδακτορικών φοιτητών σε όλα τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες. Εφοδιάζοντας τους νέους ερευνητές με διάφορες δεξιότητες που θα τους επιτρέπουν να αντιμετωπίσουν υφιστάμενες και μελλοντικές προκλήσεις, η νέα γενιά ερευνητών θα επωφεληθεί από βελτιωμένες προοπτικές σταδιοδρομίας τόσο στο δημόσιο, όσο και στον ιδιωτικό τομέα, ενισχύοντας έτσι την προσέλκυση των νέων σε ερευνητικές σταδιοδρομίες. Η δράση θα υλοποιηθεί μέσω της υποστήριξης ανταγωνιστικών επιλεγμένων προγραμμάτων ερευνητικής κατάρτισης ανά την ΕΕ, τα οποία υλοποιούνται από συμπράξεις πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων, ΜΜΕ και άλλων κοινωνικοοικονομικών φορέων από διαφορετικές χώρες σε όλη τη Ευρώπη καθώς και σε τρίτες χώρες. Θα υποστηριχθούν επίσης μεμονωμένα ιδρύματα που δύνανται να παράσχουν το ίδιο εμπλουτισμένο περιβάλλον. Θα πρέπει να διασφαλίζεται η ευελιξία στην υλοποίηση των στόχων προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διάφορες ανάγκες. Συνήθως, οι επιτυχείς συμπράξεις θα έχουν τη μορφή δικτύων ερευνητικής κατάρτισης ή βιομηχανικών διδακτορικών, ενώ τα μεμονωμένα ιδρύματα θα συμμετέχουν συνήθως σε καινοτόμα διδακτορικά προγράμματα. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η υποστήριξη των καλύτερων νέων ερευνητών από κάθε χώρα ώστε να συμμετάσχουν σε αυτά τα προγράμματα αριστείας. Τα εν λόγω προγράμματα κατάρτισης θα έχουν ως αντικείμενο την ανάπτυξη και τη διεύρυνση βασικών ερευνητικών ικανοτήτων, εφοδιάζοντας παράλληλα τους ερευνητές με δημιουργική σκέψη, επιχειρηματικό πνεύμα και δεξιότητες καινοτομίας που θα ανταποκρίνονται στις μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Τα προγράμματα θα παρέχουν επίσης κατάρτιση σε μεταβιβάσιμες ικανότητες όπως ομαδική εργασία, ανάληψη κινδύνων, διαχείριση έργου, τυποποίηση, επιχειρηματικότητα, δεοντολογία, δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, επικοινωνία και κοινωνιακές προεκτάσεις που είναι απαραίτητες για τη δημιουργία, την ανάπτυξη, την εμπορική διάθεση και τη διάδοση της καινοτομίας. 3.2. Ανάπτυξη αριστείας μέσω της διασυνοριακής και της διατομεακής κινητικότητας Η Ευρώπη πρέπει να καταστεί ελκυστική για τους νέους ερευνητές, Ευρωπαίους και μη. Αυτό θα επιτευχθεί ειδικότερα με την υποστήριξη δελεαστικών ευκαιριών σταδιοδρομίας για έμπειρους ερευνητές τόσο στο δημόσιο, όσο και στον ιδιωτικό τομέα και με την ενθάρρυνση της μετακίνησής τους μεταξύ χωρών, τομέων και επιστημονικών πεδίων με σκοπό τη βελτίωση του δυναμικού τους ως προς τη δημιουργικότητα και την καινοτομία. Θα χρηματοδοτηθούν οι καλύτεροι ερευνητές και οι ερευνητές με την πλέον υποσχόμενη εμπειρία, ανεξαρτήτως της εθνικότητάς τους, οι οποίοι θα θέλουν να αναπτύξουν τις ικανότητές τους μέσω μιας διεθνικής ή διεθνούς εμπειρίας κινητικότητας. Μπορούν να υποστηριχθούν σε όλα τα διαφορετικά στάδια της σταδιοδρομίας τους, συμπεριλαμβανομένων των πιο νέων, ακριβώς μετά την απόκτηση του διδακτορικού τους τίτλου ή ισοδύναμης εμπειρίας. Οι ερευνητές αυτοί θα λάβουν χρηματοδότηση υπό την προϋπόθεση ότι μετακινούνται από μία χώρα σε άλλη με σκοπό τη διεύρυνση ή την εμβάθυνση των ικανοτήτων τους σε πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, επιχειρήσεις, ΜΜΕ ή άλλους κοινωνικοοικονομικούς φορείς της επιλογής τους και εργάζονται σε προγράμματα έρευνας και καινοτομίας που ανταποκρίνονται στις προσωπικές ανάγκες και τα ενδιαφέροντά τους. Θα ενθαρρυνθούν επίσης να μετακινηθούν από το δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα ή αντίστροφα μέσω της υποστήριξης προσωρινών θέσεων εργασίας. Οι ευκαιρίες μερικής απασχόλησης που επιτρέπουν συνδυασμένες θέσεις τόσο στο δημόσιο, όσο και στον ιδιωτικό τομέα, θα υποστηρίζονται επίσης με σκοπό τη βελτίωση της μεταφοράς γνώσεων μεταξύ των τομέων και την προώθηση της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων. Αυτές οι εξατομικευμένες ερευνητικές ευκαιρίες θα βοηθήσουν τους υποσχόμενους ερευνητές να καταστούν πλήρως ανεξάρτητοι και θα προωθήσουν την αλλαγή σταδιοδρομίας από το δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα. Προκειμένου να αξιοποιηθεί πλήρως το υφιστάμενο δυναμικό των ερευνητών, θα υποστηριχθούν επίσης ευκαιρίες για την εκ νέου έναρξη μιας σταδιοδρομίας στο χώρο της έρευνας μετά από διακοπή. 3.3. Τόνωση της καινοτομίας μέσω της σταυρογονιμοποίησης γνώσεων Οι κοινωνιακές προκλήσεις καθίστανται ολοένα και πιο παγκόσμιες και οι διασυνοριακές και διατομεακές συνεργασίες είναι κρίσιμης σημασίας για την επιτυχή αντιμετώπισή τους. Η ανταλλαγή γνώσεων και ιδεών μεταξύ έρευνας και αγοράς είναι συνεπώς ζωτικής σημασίας και μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της σύνδεσης των ανθρώπων. Αυτό θα προωθηθεί μέσω της υποστήριξης ευέλικτων ανταλλαγών προσωπικού έρευνας και καινοτομίας υψηλής εξειδίκευσης μεταξύ τομέων, χωρών και επιστημονικών κλάδων. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση θα υποστηρίξει βραχυπρόθεσμες ανταλλαγές προσωπικού έρευνας και καινοτομίας στο πλαίσιο συνεργασιών με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, επιχειρήσεις, ΜΜΕ και άλλους κοινωνικοοικονομικούς φορείς στην Ευρώπη καθώς και μεταξύ της Ευρώπης και τρίτων χωρών για την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας. Θα είναι ανοικτή στο προσωπικό έρευνας και καινοτομίας σε όλα τα επίπεδα σταδιοδρομίας, από τα χαμηλότερα (μετά το πτυχίο) έως τα υψηλότερα (διοίκηση), συμπεριλαμβανομένου επίσης του διοικητικού και του τεχνικού προσωπικού. 3.4. Αύξηση του διαρθρωτικού αντίκτυπου από τη συγχρηματοδότηση των δραστηριοτήτων Η τόνωση περιφερειακών, εθνικών ή διεθνών προγραμμάτων για την προώθηση της αριστείας και τη διάδοση βέλτιστων πρακτικών των δράσεων Μαρία Κιουρί ως προς τις πανευρωπαϊκές δυνατότητες κινητικότητας για την κατάρτιση των ερευνητών, την ανάπτυξη σταδιοδρομίας και την ανταλλαγή προσωπικού θα αυξήσει τον αριθμητικό και διαρθρωτικό αντίκτυπο των δράσεων Μαρία Κιουρί. Με τον τρόπο αυτό θα βελτιωθεί επίσης η ελκυστικότητα των κέντρων αριστείας σε όλη την Ευρώπη. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω της συγχρηματοδότησης νέων ή υφιστάμενων περιφερειακών, εθνικών, ιδιωτικών και διεθνών προγραμμάτων για το άνοιγμα και την πρόβλεψη διεθνούς, διατομεακής και διεπιστημονικής ερευνητικής κατάρτισης καθώς και διασυνοριακής και διατομεακής κινητικότητας του προσωπικού έρευνας και καινοτομίας σε όλα τα επίπεδα της σταδιοδρομίας τους. Με τον τρόπο αυτό θα επιτραπεί η αξιοποίηση των συνεργιών μεταξύ των ενωσιακών δράσεων και των δράσεων σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, καταπολεμώντας τον κατακερματισμό των στόχων, των μεθόδων αξιολόγησης και των εργασιακών συνθηκών των ερευνητών. 3.5. Ειδικές δράσεις υποστήριξης και πολιτικής Για την αποτελεσματική κάλυψη της πρόκλησης, θα είναι απαραίτητη η παρακολούθηση της προόδου. Το πρόγραμμα θα υποστηρίξει την ανάπτυξη δεικτών και την ανάλυση δεδομένων σχετικά με την κινητικότητα, τις δεξιότητες και τις σταδιοδρομίες των ερευνητών με σκοπό τον προσδιορισμό του κενών στις δράσεις Μαρία Κιουρί και την αύξηση του αντίκτυπου των εν λόγω δράσεων. Οι δραστηριότητες αυτές θα υλοποιηθούν αναζητώντας συνέργειες και στενή συνεργασία με τις δράσεις υποστήριξης πολιτικών για τους ερευνητές, τους εργοδότες και τους χρηματοδότες τους στο πλαίσιο του στόχου «Χωρίς αποκλεισμούς, καινοτόμες και ασφαλείς κοινωνίες». Θα χρηματοδοτηθούν ειδικές δράσεις με σκοπό την υποστήριξη πρωτοβουλιών για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία της σταδιοδρομίας στον τομέα της έρευνας και τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας και της καινοτομίας που απορρέουν από εργασίες οι οποίες υποστηρίζονται από δράσεις Μαρία Κιουρί. Για την περαιτέρω αύξηση του αντίκτυπου των δράσεων Μαρία Κιουρί, η δικτύωση μεταξύ των ερευνητών Μαρία Κιουρί (υφιστάμενων και παλαιών) θα βελτιωθεί μέσω μιας στρατηγικής υπηρεσιών παλαιών αποφοίτων. Οι υπηρεσίες αυτές θα ποικίλλουν από την υποστήριξη ενός φόρουμ για επαφές και ανταλλαγές μεταξύ των ερευνητών, την παροχή δυνατοτήτων για τη διερεύνηση συνεργασιών και ευκαιριών απασχόλησης, έως την οργάνωση κοινών εκδηλώσεων και τη συμμετοχή των εταίρων σε δραστηριότητες προβολής ως πρεσβευτές των δράσεων Μαρία Κιουρί και του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. 3.6. Ειδικές πτυχές υλοποίησης Οι δράσεις Μαρία Κιουρί θα είναι ανοικτές σε δραστηριότητες κατάρτισης και ανάπτυξης σταδιοδρομίας στο πλαίσιο όλων των τομέων έρευνας και καινοτομίας που καλύπτονται από τη Συνθήκη, από τη βασική έρευνα έως την εμπορική αξιοποίηση και τις υπηρεσίες καινοτομίας. Τα πεδία έρευνας και καινοτομίας όπως επίσης οι τομείς θα επιλέγονται ελεύθερα από τους αιτούντες. Για να επωφεληθούν από την παγκόσμια βάση γνώσεων, οι δράσεις Μαρία Κιουρί θα είναι ανοικτές σε ερευνητές και προσωπικό καινοτομίας καθώς και σε πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, επιχειρήσεις και άλλους κοινωνικοοικονομικούς φορείς από όλες τις χώρες, συμπεριλαμβανομένων τρίτων χωρών, υπό τους όρους που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) ΧΧ/2012 (κανόνες συμμετοχής). Σε όλες τις δραστηριότητες που περιγράφονται παραπάνω, θα δίδεται προσοχή στην ενθάρρυνση της ενεργού συμμετοχής των επιχειρήσεων, ειδικότερα των ΜΜΕ, καθώς και άλλων κοινωνικοοικονομικών φορέων για την επιτυχή υλοποίηση και αντίκτυπο των δράσεων Μαρία Κιουρί. Μέσω όλων των δράσεων Μαρία Κιουρί προωθείται μια μακροπρόθεσμη συνεργασία μεταξύ της ανώτατης εκπαίδευσης, ερευνητικών οργανισμών και του ιδιωτικού τομέα, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Διατηρείται η δυνατότητα, εάν προκύψουν ιδιαίτερες ανάγκες, να επικεντρωθούν ορισμένες δραστηριότητες του προγράμματος σε συγκεκριμένες κοινωνιακές προκλήσεις, τύπους ιδρυμάτων έρευνας και καινοτομίας ή γεωγραφικές περιοχές ώστε να υπάρξει ανταπόκριση στην εξέλιξη των ευρωπαϊκών απαιτήσεων από πλευράς δεξιοτήτων, ερευνητικής κατάρτισης, ανάπτυξης σταδιοδρομιών και κοινής χρήσης γνώσεων. Προκειμένου να είναι ανοικτές σε όλες τις πηγές ταλέντων, θα διασφαλίζονται γενικά μέτρα για την αποφυγή τυχόν προβλημάτων στην πρόσβαση των χρηματοδοτήσεων, π.χ. ενθαρρύνοντας τις ίσες ευκαιρίες σε όλες τις δράσεις Μαρία Κιουρί και προχωρώντας σε συγκριτική αξιολόγηση της συμμετοχής των δύο φύλων. Ακόμη, με τις δράσεις Μαρία Κιουρί θα υποστηριχθεί η εγκατάσταση ερευνητών στο πλαίσιο μιας πιο σταθερής σταδιοδρομίας και θα διασφαλιστεί ότι θα πετύχουν μια ορθή ισορροπία εργασίας/προσωπικής ζωής, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την οικογενειακή τους κατάσταση και προκειμένου να συμβάλλουν στην προώθηση της εκ νέου έναρξης μιας ερευνητικής σταδιοδρομίας μετά από διακοπή. Θα πρέπει να υιοθετηθούν και να εφαρμοστούν από όλους τους χρηματοδοτούμενους συμμετέχοντες οι αρχές της Ευρωπαϊκής Χάρτας του Ερευνητή και του Κώδικα δεοντολογίας για την πρόσληψη ερευνητών με τις οποίες προωθείται η ανοικτή πρόσληψη και οι ελκυστικές συνθήκες εργασίας. Για την περαιτέρω βελτίωση της διάδοσης και της συμμετοχής του κοινού, οι δικαιούχοι των δράσεων Μαρία Κιουρί θα απαιτηθεί να σχεδιάζουν κατάλληλες δραστηριότητες προβολής στο ευρύ κοινό. Το σχέδιο αυτό θα αξιολογείται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αξιολόγησης, καθώς επίσης κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης του έργου. 4. Ερευνητικές υποδομές Οι δραστηριότητες θα έχουν ως στόχο την ανάπτυξη ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών για το 2020 και μετά, την προώθηση του δυναμικού τους ως προς την καινοτομία και το ανθρώπινο δυναμικό και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής. Θα επιδιωχθεί ο συντονισμός με τις χρηματοδοτικές πηγές συνοχής προκειμένου να διασφαλιστούν οι συνέργειες και μια συνεκτική προσέγγιση για την ανάπτυξη των ερευνητικών υποδομών. 4.1. Ανάπτυξη των ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών για το 2020 και μετά 4.1.1. Ανάπτυξη νέων ερευνητικών υποδομών παγκόσμιας κλάσης[18] Στόχος είναι η διασφάλιση της υλοποίησης, της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και της αποτελεσματικής λειτουργίας των ερευνητικών υποδομών όπως προσδιορίζονται από το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Φόρουμ Ερευνητικών Υποδομών (ESFRI) και άλλες παγκόσμιας κλάσης ερευνητικές υποδομές οι οποίες θα βοηθήσουν την Ευρώπη να ανταποκριθεί στις μεγάλες προκλήσεις στην επιστήμη, τη βιομηχανία και την κοινωνία. Ο στόχος αυτός θα καλύψει συγκεκριμένα τις υποδομές εκείνες που διαμορφώνουν ή έχουν ήδη διαμορφώσει τη διαχείρισή τους, π.χ. βάσει της κοινοπραξίας ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής (ERIC) ή άλλης ισοδύναμης δομής σε ευρωπαϊκό ή διεθνές επίπεδο. Η ενωσιακή χρηματοδότηση θα συμβάλλει, ανάλογα με την περίπτωση στα ακόλουθα: α) την προπαρασκευαστική φάση των μελλοντικών υποδομών (π.χ. λεπτομερή σχέδια κατασκευής, νομικές διευθετήσεις, πολυετής προγραμματισμός), β) την φάση υλοποίησης (π.χ. εργασίες Ε&Α και τεχνολογικές από κοινού με την βιομηχανία και τους χρήστες, ανάπτυξη περιφερειακών εταιρικών εγκαταστάσεων με στόχο την πιο ισόρροπη ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας), ή/και γ) την φάση λειτουργίας (π.χ. δραστηριότητες πρόσβασης, διαχείρισης δεδομένων, προβολής, κατάρτισης και διεθνούς συνεργασίας). Στο πλαίσιο της εν λόγω δραστηριότητας θα υποστηριχτούν επίσης μελέτες σχεδιασμού για νέες ερευνητικές υποδομές μέσω προσέγγισης από τη βάση προς την κορυφή. 4.1.2. Ενοποίηση και άνοιγμα υφιστάμενων εθνικών ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκού ενδιαφέροντος Στόχος είναι οι εθνικών ερευνητικές υποδομές ζωτικής σημασίας να ανοίξουν σε όλους τους ευρωπαίους ερευνητές, από το ακαδημαϊκό περιβάλλον και από την βιομηχανία, και να εξασφαλιστεί η βέλτιστη χρήση τους και η κοινή τους ανάπτυξη. Η Ένωση θα υποστηρίξει δίκτυα που συγκεντρώνουν και ενοποιούν, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, εθνικές ερευνητικές υποδομές ζωτικής σημασίας. Θα δοθεί χρηματοδότηση για την υποστήριξη, ειδικότερα, της διεθνικής και εικονικής πρόσβασης των ερευνητών και της εναρμόνισης και της βελτίωσης των υπηρεσιών που παρέχουν οι υποδομές. Περίπου εκατό δίκτυα υποδομών σε όλα τα πεδία της επιστήμης και της τεχνολογίας θα απαιτούσαν την εν λόγω υποστήριξη, ενώ έως είκοσι χιλιάδες ερευνητές θα επωφελούνταν ετησίως από την πρόσβαση στις εν λόγω εγκαταστάσεις. 4.1.3. Ανάπτυξη, εγκατάσταση και λειτουργία ηλ-υποδομών που βασίζονται στις ΤΠΕ[19] Στόχος είναι να επιτευχθεί έως το 2020 ένας ενιαίος και ανοικτός ευρωπαϊκός χώρος για την επιγραμμική έρευνα, όπου οι ερευνητές θα απολαμβάνουν κορυφαίες, πανταχού παρούσες και αξιόπιστες υπηρεσίες δικτύωσης και πληροφορικής και απρόσκοπτη και ανοικτή πρόσβαση σε περιβάλλοντα ηλ-επιστήμης και σε παγκόσμιους πόρους δεδομένων. Για την επίτευξη του εν λόγω στόχου θα υποστηριχτούν τα ακόλουθα: παγκόσμια δίκτυα έρευνας και εκπαίδευσης που παρέχουν προηγμένες, τυποποιημένες και μεταβλητής κλίμακας διατομεακές υπηρεσίες κατ’ απαίτηση, υποδομές δικτύου και νέφους που παρέχουν ουσιαστικά απεριόριστη υπολογιστική ικανότητα και ικανότητα επεξεργασίας δεδομένων, ένα οικοσύστημα εγκαταστάσεων υπερυπολογιστών, που πλησιάζουν την κλίμακα exa, υποδομή λογισμικού και υπηρεσιών, π.χ. για προσομοίωση και οπτικοποίηση, εργαλεία συνεργασίας σε πραγματικό χρόνο και μια διαλειτουργική, ανοικτή και αξιόπιστη υποδομή επιστημονικών δεδομένων. 4.2. Προώθηση του δυναμικού καινοτομίας των ερευνητικών υποδομών και του ανθρώπινου κεφαλαίου τους 4.2.1. Αξιοποίηση του δυναμικού καινοτομίας των ερευνητικών υποδομών Στόχος είναι η τόνωση της καινοτομίας τόσο στις ίδιες τις υποδομές, όσο και στη βιομηχανία που τις τροφοδοτεί και τις χρησιμοποιεί. Για το σκοπό αυτό θα παρέχεται υποστήριξη σε: α) συμπράξεις Ε&Α με τη βιομηχανία για την ανάπτυξη των ικανοτήτων της Ένωσης και τη βιομηχανική παροχή σε τομείς υψηλής τεχνολογίας όπως τα επιστημονικά όργανα ή οι ΤΠΕ, β) προ-εμπορική ανάθεση συμβάσεων από φορείς ερευνητικών υποδομών για την προώθηση της καινοτομίας και την πρώιμη υιοθέτηση των τεχνολογιών, γ) τόνωση της χρήσης των ερευνητικών υποδομών από τη βιομηχανία, π.χ. ως πειραματικές εγκαταστάσεις δοκιμών ή κέντρα βάσης γνώσεων, και δ) προώθηση της ενσωμάτωσης των ερευνητικών υποδομών σε τοπικά, περιφερειακά και παγκόσμια οικοσυστήματα καινοτομίας. Οι δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα επηρεάσουν επίσης τη χρήση των ερευνητικών υποδομών, ειδικότερα των ηλ-υποδομών, από δημόσιες υπηρεσίες, στην κοινωνική καινοτομία, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση. 4.2.2. Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου των ερευνητικών υποδομών Η πολυπλοκότητα των ερευνητικών υποδομών και η αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού τους απαιτεί επαρκείς δεξιότητες από τους οικείους διαχειριστές, τους μηχανικούς και τους τεχνικούς, καθώς και από τους χρήστες. Με την ενωσιακή χρηματοδότηση θα υποστηριχτεί η κατάρτιση του προσωπικού διαχείρισης και η λειτουργία ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, η ανταλλαγή προσωπικού και βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των εγκαταστάσεων, και η επαρκής προσφορά ανθρώπινων πόρων σε βασικά επιστημονικά πεδία, συμπεριλαμβανομένης της ανάδυσης ειδικών επιστημονικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων. 4.3. Ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής ερευνητικών υποδομών και της διεθνούς συνεργασίας 4.3.1. Ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τις ερευνητικές υποδομές Στόχος είναι η αξιοποίηση των συνεργιών μεταξύ εθνικών και ενωσιακών πρωτοβουλιών με την συγκρότηση συμπράξεων μεταξύ αρμόδιων χάραξης πολιτικών και χρηματοδοτικών φορέων (π.χ. ESFRI, e-Infrastructure Reflection Group (e-IRG), οργανισμοί EIROforum, εθνικές δημόσιες αρχές), την ανάπτυξη συμπληρωματικότητας και συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών υποδομών και δραστηριοτήτων υλοποίησης άλλων πολιτικών της Ένωσης (όπως η περιφερειακή πολιτική, η πολιτική συνοχής, η βιομηχανική πολιτική, η πολιτική υγείας, η πολιτική απασχόλησης ή η αναπτυξιακή πολιτική) και η διασφάλιση του συντονισμού μεταξύ διαφορετικών χρηματοδοτικών πηγών της Ένωσης. Οι δράσεις της Ένωσης θα υποστηρίξουν επίσης την έρευνα, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των ερευνητικών υποδομών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και σχετικές μελέτες πολιτικής και επικοινωνιακές δράσεις. 4.3.2. Διευκόλυνση της στρατηγικής διεθνούς συνεργασίας Στόχος είναι η προώθηση της ανάπτυξης των παγκόσμιων ερευνητικών υποδομών, δηλαδή, ερευνητικών υποδομών που απαιτούν χρηματοδότηση και συμφωνίες σε παγκόσμια κλίμακα. Ακόμη, στόχος είναι η προώθηση της συνεργασίας των ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών με τους μη Ευρωπαίους εταίρους τους, διασφαλίζοντας την παγκόσμια διαλειτουργικότητα και εμβέλειά τους και η επιδίωξη σύναψης διεθνών συμφωνιών σχετικά με την αμοιβαία χρήση, το άνοιγμα ή τη συγχρηματοδότηση των υποδομών. Από αυτή την άποψη θα ληφθούν δεόντως υπόψη οι συστάσεις της ομάδας Carnegie των ανώτερων υπαλλήλων για τις παγκόσμιες ερευνητικές υποδομές. Θα δοθεί επίσης προσοχή στη διασφάλιση της επαρκούς συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο συντονισμό με διεθνείς φορείς όπως τα Ηνωμένα Έθνη ή ο ΟΟΣΑ. 4.4. Ειδικές πτυχές υλοποίησης Κατά τη διάρκεια της υλοποίησης, θα ζητηθεί η γνώμη ανεξάρτητων ομάδων εμπειρογνωμόνων, καθώς και ενδιαφερόμενων και συμβουλευτικών οργάνων όπως το ESFRI και το e-IRG. Η υλοποίηση θα ακολουθήσει μια τρισχιδή προσέγγιση: από τη βάση προς την κορυφή όπου το ακριβές περιεχόμενο και η σύμπραξη έργων δεν είναι γνωστά, στοχευμένη στις περιπτώσεις που οι ειδικές ερευνητικές υποδομές ή/και οι σχετικές κοινότητες έχουν καθοριστεί επακριβώς και επώνυμοι δικαιούχοι, π.χ. όταν στον φορέα των υποδομών (ή την κοινοπραξία των φορέων) παρέχεται συνεισφορά όσον αφορά τις λειτουργικές δαπάνες. Η επίτευξη των στόχων στο πλαίσιο των δύο τελευταίων δραστηριοτήτων θα επιδιωχθεί μέσω των ίδιων ειδικών δράσεων, και