^<6^ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
"*** 
Βρυξέλλες, 24.07.1996 
COM(96) 365 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΗ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΤΩΝ 
ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΝ ΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΕ ΖΩΑ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 
1995 

ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΗ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΤΩΝ 
ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΝ ΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΕ ΖΩΑ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 
1995 
ΠΕΡΙΛΗΫΗ 
1-ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Υποχρεώσεις της Επιτροπής 
Το άρθρο 4(.) της οδηγίας 76/768/ΕΟΚ, η οποία τροποποιήθηκε από την 
οδηγία 93/35/ΕΚ ορίζει ότι "τα κράτη μέλη απαΎορεύουν τη διάθεση στην 
ay ορά καλλυντικών προϊόντων τα οποία περιέχουν .... συστατικά η 
συνδυασμούς συστατικών που δοκιμάζονται σε ζώα από την 1η Ιανουαρίου 
1998". 
Η αμφισημία της έκφρασης "συνδυασμούς συστατικών" εξαλήφθηκε έκτοτε 
όσον αφορά την Επιτροπή, η οποία θεωρεί ότι η απαγόρευση καλύπτει και 
τα τελικά καλλυντικά προϊόντα. 
Η εφαρμογή της εν λόγω απαγόρευσης συνδέεται με την ανάπτυξη 
"ικανοποιητικών μεθόδων που να μπορούν να υποκαταστήσουν τα πειράματα 
σε ζώα, ιδίως στις περιπτώσεις που για τις εναλλακτικές μεθόδους 
πειραμάτων, παρ' όλες τις ειίλογες προοσπάθειες, δεν υπάρχει 
επιστημονική επικύρωση ότι παρέχουν ισοδύναμη προστασία στον 
καταναλωτή". 
Με στόχο να πραγματοποιείται τακτική ενημέρωση σχετικά με την εξέλιξη 
της κατάστασης, ορίζεται η οδηγία ορίζει ότι "Η Επιτροπή υποβάλλει 
ετησίως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά 
με την πρόοδο που σημειώνεται σε θέματα ανάπτυξης, επικύρωσης και 
νόμιμης αποδοχής μεθόδων που μπορούν να υποκαταστήσουν τα πειράματα σε 
ζώα. Η έκθεση περιλαμβάνει συγκεκριμένα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό 
και τον τύπο πειραμάτων σε ζώα όσον αφορά τα καλλυντικά προϊόντα". 
Εκθεση για το 1994. 
Η πρώτη έκθεση υποβλήθηκε το 1994. Η έκθεση αυτή περιείχε ενδιαφέροντα 
αλλά περιορισμένα αποτελέσματα "τα οποία δεν επιτρέπουν την 
αντικατάσταση των ζωικών μοντέλων αλλά μπορούν να συμβάλουν στη μείωση 
του αριθμού των ζώων που χρησιμοποιούνται". Ωστόσο, οι προοπτικές ήταν 
εύλογα αισιόδοξες για την επικύρωση εναλλακτικών μεθόδων όσον αφορά 
τις δοκιμασίες οφθαλμικού ερεθισμού, διαδερμικής απορρόφησης, 
φωτοτοξικότηταςίφωτοερεθισμού και τις βασικές δοκιμασίες 
μεταΧΚαξιο^ένεσης. Επίσης υπογραμμίζεται ότι "με τις παρούσες γνώσεις, 
είναι ελάχιστα xi^aw να αντικασταθούν στο άμεσο μέλλον πλήρως τα 
πειράματα σε ζώα που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των μελετών 
τοξικότητας για την αξιολόγηση του συστημικού κινδύνου" δηλαδή του 
κινδύνου που σχετίζεται με μια αιματογεμη δράση στο σύνολο του 
οργανισμού ύστερα από διαδερμική απορρόφηση. 
II - ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ 1995 
Οι στόχοι της έκθεσης, η έννοια του δυνητικού κινδύνου για την ι^εία του 
ανθρώπου δεν έχουν αλλάζει ατό την έκθεση για το 1994. 
Οι φορείς που εμπλέκονται στην η εφapμoyή της εν λόγω διάταξης 
εξακολουθούν να είμαι: 
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: ΓΔ XII, ΓΔ-ΚΚΕρ, ΓΔ XXIV, ΓΔ XII 
η ευρωπαϊκή βιομηχανία που εκπροσωπείται από την COLIPA, 
Ευρωπαϊκή επιτροπή διασύνδεσης των βιομηχανιών καλλυντικών 
προϊόντων 
η αμερικανική διοίκηση και η αμερικανική ομοσπονδία 
κoσμητoλoyίaς, CFTA 
η ιαπωνική διοίκηση και η ιαπωνική ομοσπονδία κοσμητολογίας, 
JCIA 
ο ΟΟΣΑ 
1 - Αιασάόηση των σταδίων τικ: επικύρωσηα 
Η επικύρωση εί^αι η διαδικασία με την οποία προσδιορίζονται η 
αξιοπιστία και η καταλληλότητα μιας διαδικασίας όσον αφορά έναν 
καθορισμένο στόχο. Η διαδικασία αυτή αποδείχθηκε ότι εί^αι τιο 
πολύπλοκη και πιο χρονοβόρος από όσο είχε προβλεφθεί και κρίθηκε 
απαραίτητο να καθοριστούν καλύτερα τα στάδια της επικύρωσης των νέων 
δοκιμών (ανάπτυξη μιας δοκιμής και κατάρτιση ενός πρωτοκόλλου-
προεπικύρωση· επικύρωση αυτή καθαυτή- αντικειμενική και ανεξάρτητη από 
τη μελέτη αξιολόγηση- νόμιμη ατοδοχή). 
2 - Οιτρωτρ/?ρι;λίβς 
Οι διάφοροι φορείς αμέλα^αμ πολλές πρωτοβουλίες με στόχο την επίτευξη 
των καθορισθέντων στόχων. 
ΓΔΧΙ 
Η ΓΔ XI εί^αι υπεύθυνη, αφενός, για την οδηγία 86/609/ΕΟΚ σχετικά 
με την προστασία των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς 
και άλλους επιστημονικούς σκοπούς και, συνεπώς, είι^αι 
επιφορτισμένη με τη συλλογή των στατιστικών στοιχείων σχετικά με 
τα χρησιμοποιούμενα ζώα και, αφετέρου, για την οδτ/γία 67/548/ΕΟΚ 
σχετικά με την ταξινόμηση και την επισήμανση των επικίνδυνων 
ουσιών, η οποία ορίζει στα παραρτήματα της τις μεθόδους δοκιμής 
που εί^αι αναγνωρισμένες στην ΕΕ. 
Π 
ΓΔ-KKEa 
To EKEEM (Ευρωταϊκό κέντρο επικύρωσης των εναλλακτικών 
μεθόδων) έχει ήδη διοργανώσει 14 σεμινάρια σχετικά με την 
ανάπτυξη και την επικύρωση εναλλακτικών μεθόδων. Επτά από 
τα σεμινάρια αυτά αφορούσαν την ασφάλεια των καλλυντικών 
προϊόντων και έχουν ήδη δημοσιευθεί οι σχετικές εκθέσεις. 
Επίσης, υπάρχουν άλλες δύο άλλες εκθέσεις σχετικά με τις 
διαδικασίες προεπικύρωσης και επικύρωσης. 
To ECB (Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών) παρέχει τεχνική 
και επιστημονική υποστήριξη στη ΓΔ XI. 
ΓΔ XXIV / ΕΕΚ (Ετιστημονική Ετιτροτή Καλλυντικών) 
Η ΓΔ XXIV διαδραματίζει κινητήριο ρόλο στις ενέργειες που 
πραγματοποιούνται, ο οποίος δικαιολογείται ατό το ότι 
είναι υπεύθυνη για την οδηγία σχετικά με τα καλλυντικά 
προϊόντα και είναι επιφορτισμένη να προετοιμάζει για 
λογαριασμό της Επιτροπής το σχέδιο μέτρων που αποσκοπούν 
στην αναβολή της ημερομηνίας έναρξης της απαγόρευσης 
εκτέλεσης δοκιμασιών σε ζώα, εφόσον αυτό αποδειχθεί 
απαραίτητο. 
Η ΕΕΚ και η υποομάδα της που είναι ειδικότερα 
επιφορτισμένη με τις εναλλακτικές μεθόδους αξιολόγησαν 
διάφορα έγγραφα και φακέλους που υπέβαλε η COLIPA. Ετίσης, 
ενέκριναν ένα έγγραφο με τίτλο "Οι αταιτούμενες 
πληροφορίες για την επιστημονική αξιολόγηση των μελετών 
επικύρωσης των εναλλακτικών δοκιμών με στόχο τη χρήση τους 
στην αξιολόγηση της ασφάλειας των καλλυντικών προϊόντων". 
ΓΔΧΙΙ 
Η ΓΔ XII χρηματοδότησε διάφορα τρογράμματα έρευνας σχετικά με 
την ανάπτυξη και την επικύρωση των εναλλακτικών μεθόδων. 
COLIPA/SCAAT (Οργανωτικά επιτροπή για τις μεθόδους που μπορούν 
να υποκαταστήσουν τα πειράματα σε ^ώα/Steering Committee on Alternatives 
to Animal Testing) 
EKTQÇ ατό την κατάρτιση φακέλων και τη συμμετοχή σε διάφορες 
μελέτες, η COLIPA διοργάνωσε ένα διεθνές επιστημονικό συνέδριο 
σχετικά με τις εναλλακτικές μεθόδους στα πειράματα σε ζώα, στις 
Βρυξέλλες στις 29 και 30 Νοεμβρίου 1995. 
ΗΠΑ 
Η αμερικάνικη κυβέρνηση επιδιώκει δραστήρια την ανάπτυξη 
διεθνούς συνεργασίας του θα δώσει τη δυνατότητα διατύπωσης 
συστάσεων. 
Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) είναι η υπηρεσία 
των ΗΠΑ, η οτοία είναι αρμόδια για την ασφάλεια των 
καλλυντικών, εξέφρασε ανησυχίες όσον αφορά την κατάργηση των 
U\ 
τειραμάτων στα ζώα στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας 
93/35/ΕΟΚ 
ΟΟΣΑ 
Ο ΟΟΣΑ δημοσιεύει κατευθυντήριες γραμμές δοκιμασιών του έχουν 
εγκριθεί από τα κράτη μέλη του. Επί του παρόντος είναι υτό 
συζήτηση μία κατευθυντήρια Ύραμμή για δοκιμασίες διαδερμικής 
απορρόφησης in vitro. 
3 - Στατιστικές για τα πειοόαιατα σε ϊώα 
Η συλλoyή των στοιχείων που αφορούν ειδικά τα συστατικά καθώς και τα 
ίδια τα καλλυντικά προϊόντα παρουσιάζει δυσκολίες διότι η συλλoyή των 
στοιχείων για τον αριθμό των ζώων που χρησιμοποιούνται για 
πειραματικούς ή άλλους επιστημονικούς σκοπούς σε εφαρμογή των άρθρων 
13 και 26 της οδηγίας 86/609/ΕΟΚ δεν σχεδιάστηκε για να 
τραγματοτοιείται σε ετήσια βάση. 
8 κράτη μέλη δήλωσαν ότι δεν γίνονται δοκιμασίες σε ζώα για τα 
τελικά καλλυντικά προϊόντα στην επικράτεια τους (Ιταλία, Ελλάδα, 
Βέλγιο, Ιρλανδία, Σουηδία, Φινλανδία, ΑουξεμβούρΎΟ, Γερμανία). 
6 κράτη μέλη δήλωσαν ότι δεν γίνονται δοκιμασίες σε ζώα για τα 
συστατικά των καλλυντικών προϊόντων στην επικράτεια τους (Ελλάδα, 
Κάτω Χώρες, Ιρλανδία, Σουηδία, Φιλανδία, ΑουξεμβούρΎΟ). 
3 κράτη μέλη (Αυστρία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο) διαβίβασαν 
στοιχεία ενώ διευκρίνισαν ότι αυτά τα στοιχεία περικλείουν 
αβεβαιότητες και δεν είναι δυνατόν να ερμηνευθούν. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένα κράτη μέλη που δεν παράγουν συστατικά, 
μπορούν να χρησιμοποιούν συστατικά που έχουν δοκιμαστεί σε άλλα κράτη 
μέλη ή σε τρίτες χώρες και ότι ορισμένα συστατικά που χρησιμοποιούνται 
για τα καλλυντικά προϊόντα είναι δυνατό να έχουν δοκιμαστεί για άλλους 
σκοπούς. 
4 - Συμτεοάσματα και προοπτικές σχετικά με την ανάπτυξη εναλλακτικών 
μεθόδων για διάφορες δοκιμές τοξικότητας που χρησιμοποιούνται στην 
αξιολόγηση της ασφάλειας των συστατικών και των καλλυντικών προϊόντων. 
4-1 Συστατικά 
ΦωτοτοξικότηταΙ φωτοερεθισμόα (δερματική αντίδραση μετά την 
επιδερμική εφαρμογή χημικής ουσίας παρουσία υπεριώδους 
ακτινοβολίας). Η δοκιμασία αυτή αφορά ιδίως τα φίλτρα UV. 
Τα ατοτελέσματα του σταδίου II της διεθνούς μελέτης επικύρωσης 
της EE/COLIPA με θέμα τις δοκιμασίες φωτοτοξικότητας 
(φωτοερεθισμού) in vitro επέτρεψαν ήδη να συντελεστεί σημαντική 
W 
τρόοδος. Ηδη προβλέπεται το στάδιο III. Ετίσης, θα απαιτηθεί η 
εκπόνηση συμπληρωματικής μελέτης σχετικά με τα φίλτρα UV. Η 
επικύρωση αναμένεται να τραγματοτοιηβεί στο εγγύς μέλλον. 
Αιαδερμική απορρόφηση 
Μια νέα κατευθυντήρια γραμμή του ΟΟΣΑ για τις δοκιμασίες 
δερματικής απορρόφησης in vitro μπορεί να γίνει δεκτή από τα κράτη 
μέλη και τον ΟΟΣΑ στο άμεσο μέλλον. 
Δερματικόο ερεθισμόα 
Προτείνεται να αξιολογείται η ικανότητα δερματικού ερεθισμού 
των συστατικών καλλυντικών σε εθελοντές. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε 
να τραγματοτοιηβεί στο βαθμό κατά τον οποίο τροηγούμενες 
μελέτες σχετικά με τον κίνδυνο τοξικότητας παρέχουν επαρκείς 
εγγυήσεις. 
Ευαισθητοποίηση του δέρματος 
Η αξιολόγηση in vitro της ευαισθητοτοίησης του δέρματος απαιτεί 
διεξοδικότερες έρευνες σχετικά με τη μηχανιστική βάση της 
ευαισθητοποίησης, προτού εξεταστεί μια μελέτη επικύρωσης. 
Οφθαλμικός ερεθισμός 
Τα ατοτελέσματα των μελετών επικύρωσης των εναλλακτικών μεθόδων 
για τη δοκιμασία φωτοερεθισμού Draize (μελέτη ΕΕ/Υτουργείου 
Εσωτερικών ΗΒ και μελέτη COLIPA) ήταν απογοητευτικά και καμία 
δοκιμασία που χρησιμοποιήθηκε δεν επέτυχε τους στόχους των 
μελετών, θα ήταν δυνατόν να ενθαρρυνθεί μια τιο ελαστική 
προσέγγιση του πειραματισμού, με την αποδοχή συνδυασμών μεθόδων 
που έχουν επικυρωθεί επιστημονικά και με την αξιόλότγηση της 
τοξικότητας των εξεταζόμενων ουσιών σε σύγκριση με κατάλληλες 
τρότυτες ουσίες ελέγχου (benchmark). 
Ικανότητα όωτομεταλλαξογένεσης (σύνολο των τροποποιήσεων του 
πληροφοριακού περιεχομένου του γενετικού υλικού παρουσία 
υπεριώδους ακτινοβολίας) 
Προτάθηκαν συστάσεις σχετικά με τα κριτήρια που πρέπει να 
υιοθετηθούν προκειμένου να καταρτιστούν τα πρωτόκολλα δοκιμών in 
vitro. 
Ικανότητα διάβρωσης του δέρματα 
Στα καλλυντικά προϊόντα δεν χρησιμοποιούνται διαβρωτικά 
συστατικά. Ωστόσο, η μελέτη του ΕΚΕΕΜ για την επικύρωση in vitro 
δοκιμασιών ικανότητας διάβρωσης του δέρματος θα μπορούσε να 
χρησιμοποιηθεί στη φάση διαλογής (screening) και να παράσχει 
ουσιαστικές πληροφορίες προτού επιτραπούν οι μελέτες με 
εθελοντές. 
Ικανότητα μεταλλαξογένεσηο 
Οι δοκιμές in vitro του αξιολογούν τη μεταλλαξογόνο ικανότητα των 
συστατικών καλλυντικών χρησιμοποιούνται ευρύτατα. Οι δοκιμές in 
vivo τραγματοτοιούνται μόνον όταν οι δοκιμές in vitro παρέχουν 
αμφίβολα αποτελέσματα. 
Στο άμεσο μέλλον θα είναι τιβανώς αδύνατο να αντικατασταθούν 
πλήρως οι δοκιμασίες in vivo του αξιολογούν το συστημικό κίνδυνο, 
όπως οι δοκιμασίες οξείας τοξικότητας, υποχρόνιας τοξικότητας, 
ικανότητας καρκινογένεσης, τοξικότητας στην αναταραγωγή και στην 
ανάπτυξη. Ωστόσο, η τελειοποίηση των χρησιμοποιούμενων μεθόδων 
επέτρεψε ήδη τη σημαντική μείωση του αριθμού των ζώων που 
χρησιμοποιούνται στις δοκιμασίες αυτές. 
4-2 Τελικά καλλυντικά προϊόντα 
Η οφθαλμική και η δερματική ανοχή των τελικών καλλυντικών 
προϊόντων μπορούν να αξιολογούνται τλήρως in vitro εφόσον υπάρχουν 
δεδομένα σχετικά με την τοξικότητα των συστατικών και με τις 
φυσικοχημικές τους ιδιότητες και τα δεδομένα αυτά παρέχουν τις 
απαιτούμενες εγγυήσεις. 
Η δερματική συμβατότητα (απουσία δερματικού ερεθισμού) των 
τελικών καλλυντικών προϊόντων μπορεί να αξιολογείται στον 
άνθρωπο μόνον στο πλαίσιο αυστηρά ελεγχόμενων κλινικών μελετών. 
Πρέπει να υτογραμμιστεί ότι η προσφυγή σε εθελοντές ως μέθοδος 
υποκατάστασης των πειραμάτων σε ζώα πρέπει να εξεταστεί με τη 
μεΎαλύτερη δυνατή σύνεση. Οι μελέτες αυτές, η δεοντόλοΎΐκή 
διάσταση των οτοίων είναι τροφανής, πρέπει να επιτρέπονται μόνον 
εφόσον μελέτες in vitro και in vivo έχουν τεκμηριώσει ότι δεν υπάρχει 
κανένας απολύτως κίνδυνος σοβαρών επιπτώσεων. 
Συνολικά: - Η επικύρωση των εναλλακτικών μεθόδων για την 
αξιολόγηση της διαδερμικής απορρόφησης και 
του φωτοερεθισμού, όσον αφορά τα συστατικά, και 
για την αξιολόγηση της οφθαλμικής και της 
δερματικής ανοχής, όσον αφορά τα τελικά 
προϊόντα, θα είναι εφικτή στο άμεσο μέλλον. 
Η ανάπτυξη εναλλακτικών μεθόδων για την 
αξιολόγηση του οφθαλμικού ερεθισμού, του 
δερματικού ερεθισμού και της δερματικής 
ευαισθητοποίησης, όσον αφορά τα συστατικά, 
απαιτεί να έχουν τραγματοτοιηβεί τροηγουμένως 
άλλες μελέτες. 
Η ανάπτυξη μεθόδων in vitro σε τομείς που 
περικλείουν συστημικό κίνδυνο δεν προβλέπεται 
να τραγματοτοιηβεί άμεσα, ακόμη και εάν η 
μείωση του αριθμού των ζώων είναι εφικτή. 
VI 
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ 
CAPT: Ετιτροτή για την τροσαρμογή στην τεχνική πρόοδο (ΕΠΤΠ) 
CAAT: Center for Alternatives to Animal Testing ((John Hopkins University, ΗΠΑ) 
CTFA : Ενωση Βιομηχανιών Καλλυντικών, Προϊόντων Τουαλέτας και 
Αρωματοτοιίας (Cosmetic, toiletry and fragrance association) (ΗΠΑ) 
Ευρωταική Επιτροπή Διασύνδεσης των Βιομηχανιών 
Καλλυντικών, Προϊόντων Τουαλέτας και Αρωματοποιίας 
Deductive Estimation of Risk from Existing Knowlegde 
Ευρωταϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών 
Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ετικύρωση των Εναλλακτικών 
Μεθόδων 
European Research Group for Alternatives in Toxicity Testing 
Ετιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή του EKEEM 
Ευρωταική Ενωση 
EU/HO διεθνής μελέτη επικύρωσης: 
διεθνής μελέτη επικύρωσης των ΕΕ/Υτουργείου Εσωτερικών του 
ΗΒ 
Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (Food and Drug Administration) 
(ΗΠΑ) 
Νόμος τερί τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών (ΗΠΑ) 
Fluorescein Leakage Test 
Ταμείο για την αντικάσταση των ζώων στα ιατρικά πειράματα 
Ορθή εργαστηριακή πρακτική 
US Inter-Agency Coordinating Committee for the Validation of Alternative 
Methods 
International Fund for Animal Welfare 
Interagency Regulatory Alternatives Group 
Βιομηχανική Πλατφόρμα για τις δοκιμασίες in vitro (In Vitro 
Testing Industrial Platform) 
Ενωση βιομηχανιών καλλυντικών της Ιατωνίας (Japanese Xosmetics 
Industry Association) 
Κοινό Κέντρο Ερευνών 
Modified Maximum Average Score 
Υτουργείο Υγείας και Ευημερίας (Ιατωνία) 
Ε0νικό Ινστιτούτο των Ετιστημών Υγείας για το Περιβάλλον 
(National Institute of Environmental Health Sciences) (ΗΠΑ) 
Neutral Red Uptake Assay 
Εθνικό Πρόγραμμα Τοξικολογίας (National Toxicology Program) COLIPA: 
DEREK: 
ECB 
EKEEM: 
ERGAT: 
ESAC: 
EE: 
FDA: 
FDCA: 
FLT: 
FRAME: 
GLP: 
ICCVAM 
IFAW: 
IRAG: 
IVTIP: 
JCIA: 
KKEp: 
MMAS: 
MHW: 
NIEHS: 
NRU: 
NTP: 
(ΗΠΑ) 
ΜΠ: 
ΟΟΣΑ 
QSAR: 
RBC: 
SCAAT: 
EEK: 
SIAT: 
TEA: 
UV: 
ZEBET: Μοντέλο πρόβλεψης 
Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάττυξης 
Quantitative Structure-Activity Relationships 
Red Blood Cell Haemolysis Test 
Οργανωτική ετιτροτή για τις μεθόδους που μπορούν να 
υποκαταστήσουν τα πειράματα σε ζώα (Steering Committee on 
Alternatives to Animal Testing) 
Επιστημονική Επιτροπή Καλλυντικών 
Scweizerisches Institut fur Alternativen zu Tierversuchen 
Tissue Equivalent Assay 
Υτεριώδης (Ultra Violet) 
Zentrastelle zur Erfassung und Bewertung von Ersatz und 
Ergânzungsmethoden zum Tierversuch im Bundesgesundheitsamt 
VU 
ΠΙΝΑΚΑΖ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΝ 
Σελίδχ 
Α. ΕΙΣΑΓΟΓΗ 2 
Β. ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ ΤΟΝ ΣΤΑΔΙΟΝ ΤΗΣ ΕΠΙΚΥΡΩΣΗΣ 2-6 
-Επικύρωση των εναλλακτικών δοκιμασιών που 3 
χρησιμοποιούνται για διαφορετικούς σκότους. 
- Στάδια στην εξέλιξη νίων δοκιμασιών 4 
Γ. ΟΙ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΕΑΗΦΘΗΣΑΝ ΤΟ 1995 6-17 
ΟΙ ΦΟΡΕΙΣ 6 
ΟΙ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ 7 
1. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 
ΗΓΔΧΙ 7 
Η ΓΔ ΚΚΕρ 8 
Η ΓΔ XXIV/EEK 9 
ΗΓΔΧΙΙ 13 
COLIPA/SCAAT 14 
2. ΗΠΑ 15 
3. ΙΑΠΩΝΙΑ 16 
4. ΟΟΣΑ 16 
Δ. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΙΡΟΟΔΟΥ ΤΩΝ ΕΡΤΑΣΙΩΝ 17-22 
Ε. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΕ ΖΩΑ 22-23 
ΣΤ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 23-24 
Ζ. ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 25-26 
Α. ΕΙΣΑΓΟΓΗ 
Η παρούσα έκθεση αποτελεί τη δεύτερη έκθεση που πρέπει να υποβάλλει 
ετησίως η Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο 
σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται σε θέματα ανάπτυξης, επικύρωσης 
και νόμιμης αποδοχής μεθόδων που μπορούν να υποκαταστήσουν τα 
πειράματα σε ζώα για τη δοκιμασία των καλλυντικών. 
"Η Επιτροπή υποβάλλει ετησίως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο 
Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την πρόοδο που ση/ζειώνεται σε θέματα 
ανάπτυξης, επικύρωσης και νόμιμης αποδοχής μεθόδων που μπορούν 
να υποκαταστήσουν τα πειράματα σε ζώα. Η έκθεση περιλαμβάνει 
συγκεκριμένα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό και τον τύπο 
πειραμάτων σε ζώα όσον αφορά τα καλλυντικά προϊόντα. 7α κράτη 
μέλη οφείλουν να συγκεντρώνουν αυτές τις πληροφορίες, πέρα από την 
υποχρέωση συλλογής στατιστικών στοιχείων που τους επιβάλλει η 
οδτ/γία 86/609/ΕΟΚ σχετικά με την προστασία των ζώων που 
χρησιμοποιούνται γα πειραματικούς και άλλους επιστημονικούς 
σκοπούς. Η Επιτροπή μεριμνά ειδικότερα για Τϊ)ν ανάπτυξη, την 
επικύρωση και τη νόμιμη αποδοχή των πειραματικών μεθόδων που δεν 
χρησιμοποιούν ζωντανά ζώα." (οδτ/γία 93/35/ΕΟΚ, άρθρο 4 ταράγραφος 
β>. 
Εκτός ατό τους στόχους, τους φορείς και την έννοια του δυνητικού κινδύνου 
για την ανθρώπινη υγεία που δεν έχουν μεταβληθεί, τα σημεία που 
αναπτύσσονται στην πρώτη ετήσια έκθεση (COM(94)606) εξετάζονται εν 
συντομία. 
* Αιευκρίνιση των σταδίων της επικύρωσης (Β) 
* Οι πρωτοβουλίες που ανελήφθησαν το 1995 (Γ) 
* Η κατάσταση προόδου των εργασιών (Δ) 
* Οι στατιστικές σχετικά με τα πειράματα σε ζώα (Ε) 
* Τα σνμχεράσματα (ΣΤ) 
* Οι προοπτικές (Ζ) 
Β. ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ TON ΣΤΑΔΙΩΝ ΤΗΣ 
ΕΠΙΚΥΡΟΣΗΣ 
Ο κυριότερος στόχος της Έ,πιτροπής εξακολουθεί να είναι η ενθάρρυνση της 
ανάπτυξης, της επικύρωσης και της νόμιμης αποδοχής των μεθόδων που 
μπορούν να υποκαταστήσουν τα πειράματα σε ζώα και να παράσχουν στον 
καταναλωτή επίπεδο προστασίας ισοδύναμο τουλάχιστον με εκείνο που 
επιτυγχάνεται μέσω των μελετών σε ζώα. 
Η επικύρωση είναι η διαδικασία με την οποία διαπιστώνονται η 
καταλληλότητα, και η αξιοπιστία μιας δοκιμασίας που αναπτύσσεται για 
ένα δεδομένο ειδικό σκοπό. 
Τελικά αποδείχθηκε ότι τα στάδια του αταιτοόνται για την επίτευξη 
αυτού του στόχου είναι πολύ περισσότερα και η διαδικασία χιο σύνθετη, 
από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί. 
Το πρώτο σεμινάριο στο Amden (πού έγινε το 1990 στην Ελβετία) έ0εσε την 
ουσιαστική θεωρητική βάση της διαδικασίας επικύρωσης, η οποία 
συνίσταται σε μία ενδοερΎαστηριακή αξιολόγηση, σε μία διερ^γαστηριακή 
αξιολόγηση, στη δημιουργία τραπεζών δεδομένων και στην αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων. 
Η εμτειρία που αποκτήθηκε από τις μελέτες επικύρωσης που εκπονήθηκαν 
από το 1990 και μετά δείχνει ότι είναι απαραίτητο να καθοριστούν 
καλύτερα οι διάφοροι στόχοι των μελετών επικύρωσης και να προστεθούν 
νέα στάδια στη διαδικασία αξιολόγησης των νέων δοκιμασιών. 
Το ΕΚΕΕΜ (Ευρωτταΐκό κέντρο επικύρωσης των εναλλακτικών μεθόδων, 
ECVAM), μονάδα του Ινστιτούτου Περιβάλλοντος του Κοινού Κέντρου Ερευνών 
(ISPRA) βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων, στους παρακάτω δε τομείς 
πραγματοποιήθηκαν σημαντικές συνεισφορές: 
* τρακτικές ττυχές της επικύρωσης 
* διάγραμμα προεπικύρωσης 
* διεθνείς συζητήσεις με την ICCVAM (US - Inter-Agency Coordinating 
Committee for the Validation of Alternative Methods) και με τον ΟΟΣΑ 
(Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασία και Ανάπτυξης) σχετικά με την 
εναρμόνιση των κριτηρίων επικύρωσης και αποδοχής. 
Κατά το δεύτερο σεμινάριο στο Amden (24-28 Ιανουαρίου 1994) που ορΎάνωσαν 
από κοινού το ΕΚΕΕΜ και η ERGATT (European Research Group for Alternatives 
in Toxicity Testing) διατυπώθηκαν συστάσεις σχετικά με τις πρακτικές και 
οργανωτικές πτυχές της επικύρωσης των πρωτοκόλλων εναλλακτικών 
δοκιμασιών οι οποίες αναπτύχθηκαν στην 5η έκθεση του ΕΚΕΕΜ. 
Επικύρωση των εναλλακτικών δοκιμασιών που Υοησιμοποιούνται για 
διαώορετικούς σκοπούς. 
Οι μελέτες επικύρωσης των εναλλακτικών δοκιμασιών τραγματοτοιούνται 
για την επίτευξη τεσσάρων κύριων ομάδων στόχων. Οι μελέτες αυτές 
κατατάσσονται στις παρακάτω κατηγορίες: 
1. Επικύρωση εναλλακτικών διαδικασιών για χρήση σε μη κανονιστικές 
μελέτες. 
2. Επικύρωση εναλλακτικών δοκιμασιών για προσθήκη ως μέρος 
κανονιστικών κατευθυντήριων γραμμών. 
3. Επικύρωση εναλλακτικών δοκιμασιών με στόχο την αντικατάσταση 
υπαρχουσών κατευθυντήριων γραμμών. 
4. Επικύρωση εναλλακτικών δοκιμασιών που αποσκοπούν στο να 
παράσχουν μέρος των πληροφοριών που απαιτούνται από μία 
κανονιστική κατευθυντήρια γραμμή. 
Στάδια στην εξέλιξη νέων δοκιμασιών 
1. Ανάττυξη δοκιμασίας και κατάρτιση πρωτοκόλλου. 
Τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη κατά την ανάπτυξη μιας 
δοκιμασίας περιλαμβάνουν κυρίως την περιγραφή της βάσης της 
μεθόδου, τον ορισμό του επιστημονικού της στόχου, τον προσδιορισμό 
και τη μέτρηση του βιολογικού αποτελέσματος, την έκφραση και την 
ερμηνεία των αποτελεσμάτων μέσω ενός μοντέλου πρόβλεψης (ΜΠ). 
Το μοντέλο πρόβλεψης πρέπει να επιτρέπει να μετατρέπεται κάθε 
αποτέλεσμα που λαμβάνεται με τη βοήθεια εναλλακτικής μεθόδου, 
σε ορθή πρόβλεψη της τοξικότητας in vivo. 
Το μοντέλο πρόβλεψης έχει κρίσιμη σημασία για την επιτυχή 
ολοκλήρωση ενός πpoypάμμaτoς επικύρωσης. Επιτρέπει τον έλεγχο 
μιας υπόθεσης που έχει ορισθεί με σαφήνεια και την αντικειμενική 
αξιολόγηση των επιδόσεων της δοκιμασίας ενώ παράλληλα αποτελεί 
τον οδηΎό για τον προγραμματισμό της μελέτης επικύρωσης. 
2. Προ επι κύρωση 
Η πείρα έδειξε ότι το αποτέλεσμα μεγάλων και δαπανηρών μελετών 
επικύρωσης μπορεί να διακυβευθεί εάν οι υπεύθυνοι για τη μελέτη 
δεν επιμείνουν ώστε να υποβληθούν πριν από την έναρξη της επίσημης 
μελέτης επικύρωσης, αριστοποιημένα πρωτόκολλα δοκιμασίας και 
αποδείξεις για την απόδοση τους. Οι στόχοι της προεπικύρωσης και 
το διάγραμμα ττ;ς διαδικασίας προεπικύρωσης περιγράφονται στην 
\η έκθεση της Task Force του ECVAM "Προετικύρωση". 
Οι στόχοι της προεπικύρωσης είναι: 
η βελτιστοποίηση και η τυποποίηση του πρωτοκόλλου 
η αξιολόγηση της δυνατότητας μεταφοράς της μεθόδου. 
Η προεπικύρωση περιλαμβάνει τρία στάδια: 
την τελειοποίηση του πρωτοκόλλου, η οποία συνετάγεται 
συνεργασία του ερΎαστηρίου που ανέπτυξε τη μέθοδο και του 
εργασττ/ρίου του έχει ορισθεί γα τη βελτιστοποίηση της 
μεθόδου 
τη μεταφορά του πρωτοκόλλου, η οποία συνεπάγεται τη 
συνεργασία των δύο πρώτων εργαστηρίων και του εργαστηρίου 
που έχει ορισθεί για τη μεταφορά 
μία τυφλή μελέτη, η οποία συνεπάγεται τουλάχιστον τη 
συμμετοχή αυτών των 3 εργαστηρίων που έχουν ορισθεί για τη 
μελέτη των επιδόσεων του πρωτοκόλλου. 
3. Επικύρωση 
Το στάδιο της επικύρωσης περιλαμβάνει την επίσημη 
διεργαστηριακή μελέτη. 
Τα κύρια στάδια είναι τα εξής: 
περιγραφή της μελέτες 
ετιλογή των δοκιμασιών 
ετιλογή των εργαστηρίων 
επιλογή και διανομή των υλικών δοκιμασίας 
συλλογή και ανάλυση των αποτελεσμάτων 
αξιολόγηση της μελέτης 
4. Ανεξάρτητη αξιολόγηση της διεξαγωγής και των αποτελεσμάτων της 
μελέτης. Αυτή περιλαμβάνει την αντικειμενική αξιολόγηση της 
αξίας των δοκιμασιών του έχουν επικυρωθεί επιστημονικώς σε 
σύγκριση με άλλες δοκιμασίες, με τη συνεκτίμηση των στόχων 
επικύρωσης. 
5. Πρόοδος όσον αφορά τη νόμιμη αποδοχή 
Εχει μεγάλη στ/μασία κάθε νέα μέθοδος που θεωρείται ότι έχει 
κατάλληλα επικυρωθεί ως υποκαθιστούσα κάποια παλαιότερη 
μέθοδο, να αναγνωρίζεται διεθνώς όσο γίνεται πιο πλατιά. Οι 
κατευθυντήριες γραμμές για τις δοκιμασίες του ΟΟΣΑ τ. χ. είναι 
ιδιαίτερα σημαντικές σχετικά, δεδομένου ότι χρησιμοποιούνται 
για δοκιμασίες του διεξάγονται σε κράτη μέλη στην Ευρώπη καθώς 
και στη Βόρεια Αμερική, στην Ιαπωνία, την Αυστραλία και τη Νέα 
Ζηλανδία. 
Ετιτλέον σύμφωνα με τη συμφωνία του ΟΟΣΑ για την αμοιβαία 
ατοδοχή των στοιχείων, τα κράτη μέλη συμφώνησαν να δέχονται 
στοιχεία απο δοκιμασίες που διενεργούνται σύμφωνα με τις 
κατευθυντήριες γραμμές για τις δοκιμασίες του ΟΟΣΑ, αρκεί να 
τηρούνται οι αρχές της καλής εργαστηριακής πρακτικής (GLP). Ο 
ΟΟΣΑ έχει καθιερώσει διαδικασία για την ενημέρωση των 
κατευθυντήριων γραμμών για τις δοκιμασίες καθώς και για την 
εισαγωγή νέων δοκιμαστικών μεθόδων. 
ΟΙ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΕΑΗΦΘΗΣΑΝ ΤΟ 1995 
ΟΙ ΦΟΡΕΙΣ 
Για υπενθύμιση, οι φορείς στον τομέα της προώθησης της έρευνας, της 
ανάπτυξης και της επικύρωσης των εναλλακτικών μεθόδων είναι οι εξής: 
Ι. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΟΣΗ 
Η Ευρωταική Ετιτροτή: 
Αρκετές υπηρεσίες της Επιτροπής εμπλέκονται στα θέματα που 
αφορούν τα πειράματα στα ζώα και την ανάπτυξη και αξιολόγηση 
εναλλακτικών μεθόδων. 
Η ΓΔ XI. "Περιβάλλον, πυρηνική ασφάλεια και προστασία των 
πολιτών" διαχειρίζεται -και- είναι υπεύθυνη για- την οδηγία 
86/609/ΕΟΚ σχετικά με την προστασία των ζώων που χρησιμοποιούνται 
για πειραματικούς και άλλους επιστημονικούς σκοπούς και την 
οδηγία 67/548/ΕΟΚ σχετικά με την ταξινόμηση, συσκευασία και 
επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών. 
Η ΓΔ ΚΚΕρ. Κοινό Κέντρο Ερευνών 
ΕΚΕΕΜ. το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Επικύρωση των Εναλλακτικών 
Μεθόδων (ECVAM) 
ESAC, η Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή του ECVAM 
ECB, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών 
Η ΓΔ XXIV: Πολιτική για του€ καταναλωτέο 
Μονάδα 4. Ποιότητα και διανομή των προϊόντων, η οποία 
διαχειρίζεται την οδηγία 76/768/ΕΟΚ (τερί καλλυντικών) 
ΕΕΚ: Η επιστημονική επιτροπή καλλυντικών, η οποία είναι 
συμβουλευτική επιτροπή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
Η ΓΔ XII. Επιστήμη, έρευνα και ανάπτυξη επιδοτεί ερευνητικά 
προγράμματα: 
Η'ευρωταϊκή βιομηχανία 
COLIPA - Η Ευρωταική Επιτροπή Διασύνδεσης των Βιομηχανιών 
Καλλυντικών, Προϊόντων Τουαλέτας και Αρωματοτοιίας ίδρυσε τη 
SCAAT 
SCAAT - Η οργανωτική επιτροπή για τις μεθόδους που μπορούν να 
υποκαταστήσουν τα πειράματα σε ζώα (Steering Committee on 
Alternatives to Animal Testing) επιβλέπει τις μελέτες επικύρωσης 
της COLIPA και συντονίζει τις προσπάθειες επικύρωσης της 
βιομηχανίας καλλυντικών σε παγκόσμια βάση. 
2. ΗΠΑ 
CTFA - Η CTFA (Cosmetic, toiletry and fragrance association) 
3. ΙΑΠΩΝΙΑ 
JCLA - Ενωση βιομηχανιών καλλυντικών της Ιατωνίας (Japanese Cosmetic 
Industry Association) 
4. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
{ΟΟΣΑ) 
Ο ΟΟΣΑ δημοσιεύει κατευθυντήριες γραμμές δοκιμασιών όπως έχουν 
εγκριθεί με συναίνεση από τα κράτη μέλη του. Αυτές οι κατευθυντήριες 
γραμμές είναι σχεδόν ταυτόσημες με τις δοκιμαστικές μεθόδους του 
παραρτήματος V της ΕΕ και σε συνδυασμό με την αρχή της Αμοιβαίας 
Αποδοχής Στοιχείων, παρέχουν ευκαιρία για τη διεθνή εναρμόνιση καθώς 
και ορθολογική προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή των τριών R. 
ΟΙ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ 
1. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 
ΓΔΧΙ 
~V, Vl. 
Η ΓΔ XI. Περιβάλλον., πυρηνική ασόάλεια και προστασία των πολιτών συμφώνησε 
με τα κράτη μέλη ως προς την καλύτερη προσέγγιση που πρέπει να υιοθετηθεί 
για. τη συλλογή, σε εξαμηνιαία βάση, των στατιστικών δεδομένων που 
επιβάλλουν τα άρθρα 13 και 26 της οδηγίας 86/609/ΕΟΚ σχετικά με την 
προστασία των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς και άλλους 
επιστημονικούς σκοπούς. Οι πίνακες που πρέπει να συμπληρώσουν τα κράτη 
μέλη περιλαμβάνουν στοιχεία για το συνολικό αριθμό των ζώων που 
χρησιμοποιούνται όσον αφορά τις δοκιμασίες καλλυντικών. Η ΓΔ XI είναι 
επίσης υπεύθυνη για την οδηγία 67/548/ΕΟΚ και για τις δοκιμαστικές 
μεθόδους της ΕΕ, ότως αναλύεται στην οδηγία της Ετιτροτής 87/302/ΕΟΚ και 
στο παράρτημα της οδηγίας της Επιτροπής 92/69/ΕΟΚ (Μέρος Β - Μέθοδοι για τον 
προσδιορισμό της τοξικότητας). 
Η ΓΔ XI υποστήριξε τη διεθνή μελέτη επικύρωσης της ΕΕ/Υτουργείου 
Εσωτερικών του ΗΒ για τις εναλλακτικές δοκιμασίες στη δοκιμασία 
οφθαλμικού ερεθισμού Draize και τη διεθνή μελέτη επικύρωσης EE/COLIPA 
για τη φωτοτοξικότητα in vitro. 
ΓΔΚΚΕρ 
Το ΕΚΕΕΜ. [ευρωπαϊκό κέντρο επικύρωσης των εναλλακτικών ιιεθόδων) είναι 
στην υπηρεσία όλων των γενικών διευθύνσεων τις οποίες αφορά η προβληματική 
των εναλλακτικών μεθόδων. 
Το ΕΚΕΕΜ ιδρύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με μια ανακοίνωση 
της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Οκτώβριο 
του 1991 και σε απάντηση στο άρθρο 23 της οδηγίας 86/609/ΕΟΚ, του ορίζει ότι: 
"Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν την έρευνα για την ανάπτυξη και 
την επικύρωση εναλλακτικών τεχνικών που θα ήταν δυνατόν να δώσουν το ίδιο 
επίπεδο πληροφοριών με εκείνο που λαμβάνεται στα πειράματα όπου 
χρησιμοποιούναι ζώα, αλλά που εμπλέκουν λιγότερα ζώα ή που συνυπάγονται 
λιγότερο επίπονες διαδικασίες- επίσης προβαίνουν σε άλλες ενέργειες αν 
τις θεωρούν ενδεικνυόμενες, για να ενθαρρύνουν την έρευνα στον τομέα αυτόν". 
Το ΕΚΕΕΜ ιδρύθηκε με στόχο: 
1. Να συντονίζει την επικύρωση των εναλλακτικών δοκιμαστικών μεθόδων στο 
επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
2. Να ενεργεί ως κομβικό σημείο για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με 
την ανάπτυξη εναλλακτικών δοκιμαστικών μεθόδων. 
3. Να καθιερώσει, να διατηρήσει και να διαχειριστεί βάση δεδομένων 
σχετικά με τις εναλλακτικές διαδικασίες. 
4. Να προωθήσει το διάλογο μεταξύ νομοθετών, βιομηχανιών, βιοιατρικών 
επιστημόνων, οργανώσεων καταναλωτών και ομάδων γιατην ευημερία των ζώων, 
με στόχο την ανάπτυξη, επικύρωση και διεθνή αναγνώριση των εναλλακτικών 
δοκιμαστικών μεθόδων. 
Το συνέδριο που διοργανώθηκε στην Ispra στις 18 Οκτωβρίου 1994 για την έναρξη 
λειτουργίας του ΕΚΕΕΜ αφιερώθηκε στην επικύρωση των εναλλακτικών μεθόδων 
υποκατάστασης. Κατά τη διάρκεια του εν λόγω συνεδρίου εξετάστηκε ο ρόλος 
του ΕΚΕΕΜ στην ανάπτυξη, στην επικύρωση και στην αποδοχή των εναλλακτικών 
δοκιμασιών και των στρατηγικών για τις δοκιμασίες, ο οτοίος μτορεί να 
συνοψιστεί ως εξής: 
συμβολή στην εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών από την ίδια τη διαδικασία 
επικύρωσης, τις σχέσεις της με την ανάπτυξη και την αποδοχή κατάλληλων 
και αξιόπιστων δοκιμασιών για ειδικούς στόχους-
εντοπισμός των προτεραιοτήτων με τη συνεκτίμηση της επιστημονικής 
προόδου σε συγκεκριμένους τομείς-
εξασφάλιση του ότι οι εναλλακτικές δοκιμασίες συνεπάγονται απλά, 
διακριτά και καλά καθορισμένα βιολογικά αποτελέσματα με επαρκή 
κατανόηση των μηχανιστικών τους βάσεων 
προώθηση διεπιστημονικής προσέγγισης με στόχο τη χάραξη ολοκληρωμένων 
στρατηγικών για τις δοκιμασίες του περιλαμβάνουν τις ποσοτικές σχέσεις 
δομής-δράσης (QSAR), τη βιοκινητική καθώς και τα μοντέλα καλλιέργειας 
κυττάρων και ιστών 
αντιμετώπιση των προβλημάτων που απορρέουν από την έλλειψη υλικών 
δοκιμασίας με υψηλής ποιότητας δεδομένα in vivo· 
προώθηση της επαναξιολόγησης των υπαρχουσών κατευθυντήριων γραμμών και 
των κανονιστικών διαδικασιών 
επίτευξη συναίνεσης μέσω της συνεργασίας με τις κατάλληλες κυβερνητικές, 
βιομηχανικές, πανεπιστημιακές και άλλες οργανώσεις-
ορισμός των κριτηρίων για την επικύρωση, για την ανεξάρτητη αξιολόγηση 
των αποτελεσμάτων των μελετών επικύρωσης και για την νόμιμη ατοδοχή των 
εναλλακτικών δοκιμασιών και των στρατηγικών για τις δοκιμασίες, μέσω 
δραστήριας συνεργασίας π.χ. με τον ΟΟΣΑ και τον ICCVAM (Inter-Agency 
Coordinating Committee for the Validation of Alternative Methods στις ΗΠΑ). 
Μέχρι στιγμής, το ΕΚΕΕΜ έχει οργανώσει αρκετά σεμινάρια σχετικά με την 
ανάπτυξη και την ετικύρωση εναλλακτικών δοκιμασιών και έχει δημοσιεύσει 
τις εκθέσεις για 14 ατό τα σεμινάρια αυτά. Το ΕΚΕΕΜ έδωσε προτεραιότητα 
στις εναλλακτικές μεθόδους για τις δοκιμασίες των καλλυντικών προϊόντων. 
Οι εκθέσεις που παρουσιάζουν άμεσο ενδιαφέρον για την αξιολόγηση της 
ασφάλειας των καλλυντικών προϊόντων είναι οι εξής: 
- έκθεση 2 - In vitro phototoxicity testing (1994) 
- έκθεση 5 - Practical aspects of the validation of toxicity tests procedures (1995) 
- έκθεση 6 - A prevalidation study on in vitro skin corrosivity testing (1995) 
- έκθεση 7 - Development and validation of non-animal tests and testing strategies: the 
identification of a coordinated response to the challenge and the opportunity 
presented by the sixth amendment to the Cosmetic directive (1995) 
- έκθεση 8 - The integrated use of alternative approaches for predicting toxic hazard (1995) 
- έκθεση 11 - The three Rs: The Way Forward (1995) 
- έκθεση 13 - Methods for assessing percutaneous absorption 
(1995) 
To 1995 δημοσιεύθηκαν δύο άλλες εκθέσεις σχετικά με: 
- την επικύρωση εναλλακτικών δοκιμαστικών μεθόδων (κοινή 
δήλωση του ΕΚΕΕΜ και του ECB) 
- την πρώτη έκθεση της task force του ΕΚΕΕΜ για την 
προεπικύρωση. 
Μεταξύ των προτεραιοτήτων του ΕΚΕΕΜ όσον αφορά τις δοκιμασίες καλλυντικών 
για τα έτη 1995-1998 τεριλαμβάνονται οι εξής: 
- η τοξικότητα για την ανάπτυξη 
- ο μεταβολισμός 
- η διαβρωτικότητα 
- η φωτοτοξικότητα 
- η διαδερμική διείσδυση 
ο οφθαλμικός και ο δερματικός ερεθισμός 
- η ευαισθητοποίηση. 
To ECB (το Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών) παρέχει τεχνική και 
επιστημονική υποστήριξη στη ΓΔ XI σχετικά με την ταξινόμηση και 
επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών, για την κοινοποίηση νέων ουσιών, για τα 
σημερινά χημικά, για τον εξαγωγικό/εισαγωγικό έλεγχο ετικίνδυνων ουσιών 
και για τις δοκιμαστικές μεθόδους (σύμφωνα με το παράρτημα V της οδηγίας 
67/548/ΕΟΚ). Σήμερα δημιουργείται ατοτέλεσματικός σύνδεσμος ανάμεσα στο 
ECB και στο ΕΚΕΕΜ όσον αφορά τις εναλλακτικές δοκιμαστικές μεθόδους 
υποκατάστασης και τις τροποποιήσεις των διαδικασιών ότου 
χρησιμοποιούνται ζώα, οι οποίες μειώνουν τους αριθμούς των απαιτούμενων 
ζώων ή ελαχιστοποιούν τους πόνους των ζώων που αναγκαστικά 
χρησιμοποιούνται κατά τις διαδικασίες τήρησης των κανονισμών και των 
κατευθυντήριων γραμμών. 
ΓΔ XXIV/EEK 
Η ΓΔ XXIV - Πολιτική για TOVC καταναλωτές - η οτοία διαχειρίζεται την 
οδηγία τερί καλλυντικών (οδηγία 76/768/ΕΟΚ) εξακολούθησε να 
διαδραματίζει κινητήριο ρόλο και πολλαπλασίασε τις ενέργειες με στόχο 
να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή συμμόρφωση με τις διατάξεις της οδηγίας 
93/35/ΕΟΚ μέσα στις τροβλετόμενες τρο#εσμίες. 
Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν εναλλακτικές μέθοδοι που να έχουν 
επικυρωθεί επιστημονικώς και να έχουν γίνει νόμιμα αποδεκτές, η ΓΔ XXIV 
είναι επιφορτισμένη να προετοιμάζει- για λογαριασμό της Ετιτροτής σχεδίων 
10 
μέτρων που αποσκοπούν στην αναβολή της ημερομηνίας έναρξης της απαγόρευσης 
εκτέλεσης δοκιμασιών σε ζώα σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής για 
την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο (άρθρο 10, οδηγία 76/768/ΕΟΚ). 
Η επιτροπή για την τροσαρμογή στην τεχνική πρόοδο (ΕΠΤΠ) ατοτελείται ατό 
τους εκπροσώπους των κρατών μελών και τροεδρεύεται ατό εκπρόσωπο της 
Επιτροπής, ο οποίος υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των μέτρων που 
πρέπει να ληφθούν 
Η γνώμη εγκρίνεται με ειδική πλειοψηφία. 
Σύμφωνα με τη νέα διαδικασία συναπόφασης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
ενημερώνεται ταυτόχρονα και υπό τις ίδιες συνθήκες, για κάθε σχέδιο μέτρων 
που υποβάλλεται στην ΕΠΤΠ. 
"Εάν δεν έχει σημειωθεί επαρκής πρόοδος στην ανάπτυξη 
ικανοποιητικών μεθόδων που να μπορούν να υποκαταστήσουν τα 
πειράματα σε ζώα, ιδίως στις περιπτώσεις που για τις 
εναλλακτικές μεθόδους πειραμάτων, παρόλες τις εύλογες 
προσπάθειες, δεν υπάρχει επιστημονική επικύρωση ότι παρέχουν 
ισοδύναμη προστασία για τον καταναλωτή, λαμβάνοντας υπόψη τις 
κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις δοκιμασίες 
τοξικότητας, η Επιτροπή παρουσιάζει μέχρι την 1η Ιανουαρίου 
1997 σχέδιο μέτρων για την αναβολή της ημερομηνίας θέσης σε 
εφαρμογή της παρούσας διάταξης για επαρκές χρονικό διάστημα, 
το οποίο δεν πρέπει να είναι μικρότερο από δύο έτη, σύμφωνα με 
τη διαδικασία του προβλέπεται στο άρθρο 10. Πριν υποβάλει αυτά 
τα μέτρα, η Επιτροπή συμβουλεύεται την επιστημονική επιτροπή 
καλλυντικών" (οδηγία 93/35/ΕΟΚ, άρθρο 4 (θ)). 
Η ΓΔ XXIV κάλεσε ετανειλημμένως τα κράτη μέλη να σεβαστούν τις 
υποχρεώσεις τους όσον αφορά τη συλλογή συγκεκριμένων δεδομένων σχετικά με 
τα τειράματα σε ζώα του πραγματοποιούνται για τα συστατικά καλλυντικών 
προϊόντων και για τα τελικά καλλυντικά προϊόντα. Τα στατιστικά στοιχεία 
που πρέπει να συλλέγουν δυνάμει της οδηγίας 93/35/ΕΟΚ όσον αφορά τα 
καλλυντικά προϊόντα ξεπερνούν τα στοιχεία τα οποία πρέπει να διαβιβάσουν 
τα κράτη μέλη για να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις της οδηγίας 86/609/ΕΟΚ 
και ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να υποβάλλουν αυτά τα αναλυτικότερα 
στοιχεία σε ετήσια βάση. 
Η ΓΔ XXIV τραγματοτοίησε τακτικές επαφές κυρίως με τη ΓΔ XI και το ΕΚΕΕΜ 
και διευκόλυνε την ετικοινωνία μεταξύ όλων των φορέων. 
ΕΕΚ; Η επιστιπαονικτι επιτοοπν καλλυντικών, η οποία είναι μια συμβουλευτική 
επιτροπή, είναι επιφορτισμένη να διατυπώνει επιστημονική γνώμη προς τη ΓΔ 
XXIV σχετικά με την εφαρμογή των εναλλακτικών μεθόδων που επικυρώνονται 
11 
στο πλαίσιο της διαδικασίας αξιολόγησης της ασφάλειας των καλλυντικών 
προϊόντων που προορίζονται για χρήση από τον άνθρωπο. 
Η υποεπιτροπή της ΕΕΚ" Εναλλακτικές μέθοδοι/Κατευθυντήριες γραμμές" 
διοργάνωσε δύο συνεδριάσεις εργασίας (2 Φεβρουαρίου, 11 Μαΐου) και δύο 
κοινές συνεδριάσεις με την SCAAT/COLIPA (19 Σεττεμβρίου, 1η Αεκεμβρίου) 
κατά τη διάρκεια των οποίων αναπτύχθηκαν οι παρακάτω ενέργειες. 
Ι. Αξιολόγηση των εγγράόωνκαι των όακέλωνπου υπέβαλε w COLIPA 
ΦωτοερεΑισμόο in vitro ŒE/COLIPA) 
Η ανάλυση των δεδομένων του ανακοίνωσε η COLIPA, δηλαδή των μερικών 
αποτελεσμάτων που δημοσιεύθηκαν στη βιβλιογραφία σχετικά με το στάδιο 
προεπικύρωσης και μιας μερικής πληροφορίας σχετικά με το στάδιο 2 των 
μελετών επικύρωσης, δεν επέτρεψε στην ΕΕΚ να εκφέρει επιστημονική 
γνώμη για το σύνολο του σχεδίου. 
Οστόσο η ΕΕΚ υτογραμμίφι ότι τα μοντέλα ζώων είναι ακατάλληλα για την 
πρόβλεψη των φωτοτοξικών δράσεων στον άνθρωπο και θεωρεί ότι η μελέτη 
σχετικά με το δυναμικό φωτοτοξικότητας "in vitro" ατοτελεί σημαντικό 
βήμα στο πλαίσιο της διαδικασίας αξιολόγησης της ασφάλειας των 
καλλυντικών προϊόντων που περιλαμβάνουν φίλτρα υπεριωδών ακτινοβολιών 
(UV). 
Διαδερμική απορρόφηση in vitro (COLIPA) 
Ύστερα από ανάλυση των εγγράφων που υπέβαλε η COLIPA, δηλαδή των 
κατευθυντήριων γραμμών για τις δοκιμές διαδερμικής απορρόφησης in vitro, 
των τυτοτοιημένων πρωτοκόλλων, και από μια γενική εξέταση των σχέσεων 
in vitro/in vivo, η ΕΠΚ συνιστά να καταρτισθεί μεθοδολογία διαδερμικής 
απορρόφησης "in vitro" με ενιαίο τρόπο και να συμπληρωθεί με 
ενδοεργαστηριακά και διεργαστηριακά αποτελέσματα που θα ληφθούν από 
υλικά δοκιμασιών και υποθέματα που έχουν επιλεγεί καταλλήλως. 
Ικανότητα όωτομεταλλαξογένεσηο (COLIPA) 
Οι συστάσεις της COLIPA του τεριέχονται στην τελική έκθεση που 
διαβιβάστηκε στην ΕΠΚ υτοδεικνύουν τα κριτήρια που πρέπει να 
χρησιμοποιούνται στον καθορισμό των πρωτοκόλλων δοκιμής. 
Η ΕΠΚ εκφράζει τη λύπη της για το ότι δεν μπορεί ακόμη να βασίσει την 
αξιολόγηση της ικανότητας φωτομεταλλοξεγένεσης των φίλτρων υπεριωδών 
ακτινοβολιών (UV) σε μεθόδους που έχουν επικυρωθεί δεόντως, παρά το 
γεγονός ότι το 1990 ανέττυξε γενικά κριτήρια για την εκτέλεση των 
δοκιμασιών ικανότητας φωτομεταλλαξογένεσης (SPC/803/90). 
12 
2. Απαηοίηχενεο πληροόορίεα yia την επιστηαονική αξιολόγηση των αελετών 
επικύρωσης των εναλλακτικών δοκιμασιών ιιε στόγο τη χρησιμοποίηση TOUC 
στην αξιολόγηση της ασόάλειας των καλλυντικών προϊόντων 
Ααμβάνοντας υπόψη τα προβλήματα σχετικά με την επικύρωση των 
εναλλακτικών μεθοδολογιών, η ΕΕΚ έκρινε ότι έπρεπε να συνταχθεί 
έγγραφο που να συμβάλλει άμεσα στις μελλοντικές μελέτες επικύρωσης. 
Η έκθεση αυτή λαμβάνει υπόψη τις ποιοτικές και ποσοτικές πλευρές των 
προβλημάτων επικύρωσης. 
Τα κριτήρια που επιλέχθηκαν: 
. αφορούν την επιστημονική επικύρωση των δοκιμασιών 
. επιτρέπουν τη μέτρηση του βαθμού τοξικότητας 
. εφαρμόζονται στα συστατικά των καλλυντικών προϊόντων 
. ορίζουν τη στατιστική ορολογία. 
Επίσης η έκθεση αποδεικνύει την ανάγκη συγκέντρωσης αποδείξεων για τη 
βελτιστοποίηση των πρωτοκόλλων και την τυποποίηση της σχέσης μεταξύ των 
δεδομένων in vitro και των δεδομένων in vivo με τη μορφή μαθηματικής 
σχέσης. 
ΓΔΧΠ 
Η ΓΔ ΧΠ, Ετιστήμη, Ερευνα και Ανάττυξη, χρηματοδοτεί ερευνητικά 
προγράμματα ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη και την επικύρωση εναλλακτικών 
μεθόδων σύμφωνα με την απόφαση 1110/94/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου της 26ης Ατριλίου 1994 τερί του 4ου τρογράμματος τλαισίου 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, το οποίο σαφώς καθορίζει εντολές ως 
εξής: "Οπου είναι δυνατόν τα πειράματα και οι δοκιμασίες στα ζώα πρέπει να 
αντικαθίστανται από μεθόδους in vitro ή άλλες μεθόδους..." 
Πολλά τρογράμματα για την ανάπτυξη και την επικύρωση δοκιμασιών in vitro 
έχουν υποστηριχθεί από τη ΓΔ XII ή βρίσκονται σε εξέλιξη. Ορισμένα από τα 
σχέδια 0α ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθούν στον τομέα των καλλυντικών: 
BRIDGE - Τελική έκθεση (EUR 15777, του δημοσιεύθηκε το 1995) 
Ανάπτυξη μιας προβλεπτικής δοκιμασίας in vitro για την ανίχνευση 
ευαισθητοποιών ενώσεων. 
BIOTECH (1992-1994) 
Ορισμένα σχέδια αφορούν την αναπτυξιακή τοξικολογία in vitro. 
BIOTECH (1994/1998) 
13 
Το τρόγραμμα εργασίας προβλέπει την προνομοθετική έρευνα σχετικά με 
τις εναλλακτικές μεθόδους in vitro για τα τειράματα στα ζώα στη 
φαρμακοτοξικολογία. 
IVTIP (Βιομηχανική Πλατφόρμα για τις δοκιμασίες in vitro): forum του 
οργανώθηκε για. να βελτιώσει τις επαφές των παραγωγών και των χρηστών 
τεχνολογίας. Οργανώθηκαν δύο συνεδριάσεις το 1995 σχετικά με την πρόοδο 
στο τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο και για την επισκόπηση της προόδου που 
σημειώθηκε όσον αφορά την επικύρωση. 
COLIPA/SCAAT 
Η SCAAT συγκρότησε για κάθε τομέα διερεύνησης ειδικές ομάδες εργασίας 
στις οποίες συμμετέχουν διάφοροι εμτειρογνώμονες για την εφαρμογή του 
έργου επικύρωσης. 
Στο διεθνές επιστημονικό συνέδριο σχετικά με τις εναλλακτικές μεθόδους 
στα πειράματα σε ζώα, το οποίο διοργάνωσε η COLIPA στις Βρυξέλλες στις 29 
και 30 Νοεμβρίου 1995, συμμετείχαν οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας, της 
επιστημονικής κοινότητας, της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
καθώς και των εταιριών προστασίας των ζώων. 
Η πρώτη συνεδρίαση, η οποία αφιερώθηκε στην ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ, υτογράμμισε τον 
κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζουν τα μοντέλα πρόβλεψης και πραγματοποίησε 
μια επισκόπηση των μελετών επικύρωσης που πραγματοποιούνται σχετικά με 
το φωτοερεθισμό και τον οφθαλμικό ερεθισμό. Η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε με 
συζήτηση στρογγυλού τραπεζιού σχετικά με τις προοπτικές κανονιστικής 
προσέγγισης. 
Η δεύτερη συνεδρίαση, η οποία αφιερώθηκε στην ΑΝΑΠΤΥΕΗ, περιελάμβανε 
παρουσιάσεις σχετικά με τη διαδερμική απορρόφηση, τη δερματική 
συμβατότητα και τη δερματική ευαισθητοποίηση. 
Η τρίτη συνεδρίαση, η οποία αφιερώθηκε στην ΑΕΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, 
εξέτασε τις τρωτοβουλίες του ανέλαβε η ΕΕΚ καθώς και την προσέγγιση των 
βρετανικών και γερμανικών νομοθετικών αρχών. Επίσης υπογραμμίστηκε η 
σημασία της διάθεσης των επιστημονικών δεδομένων που υποστηρίζουν τις 
μελέτες και τις εσωτερικές στρατηγικές της βιομηχανίας καλλυντικών για την 
αξιολόγηση της ασφάλειας των τελικών προϊόντων. 
Οι παρουσιάσεις συμπληρώθηκαν με έκθεση αφισών. Στο πλαίσιο της έκθεσης 
αυτής, στους συμμετέχοντες διανεμήθηκε φυλλάδιο που παρουσιάζει συνοπτικά 
την προσέγγιση του IFAW (International Fund for Animal Welfare). 
14 
Καθώς φαίνεται σαφώς ότι δεν είναι δυνατόν να αντικατασταθεί μία 
δοκιμασία &ε ζώο με μία απλή δοκιμασία in vitro, το IFAW παρουσιάζει μία 
στρατηγική ανά στάδια που βασίζεται κυρίως σε εναλλακτικές λύσεις 
αντικατάστασης που δίνουν προτεραιότητα στη χρήση κυττάρων και ιστών 
ανθρώπινης προέλευσης, αποφεύγει την προσφυγή στα πειράματα σε ζώα in vivo 
και συνιστά τις δοκιμασίες in vivo σε εθελοντές. 
Το συνέδριο ανέδειξε το σημαντικό ρόλο της COLIPA (Ευρωταική βιομηχανία 
καλλυντικών) στην οργάνωση των εργασιών έρευνας, ανάπτυξης και επικύρωσης 
των εναλλακτικών μεθόδων. Οι εργασίες που γίνονται από τις μεγάλες 
ευρωπαϊκές εταιρίες καλλυντικών είναι ιδιαίτερα ουσιώδεις σε σχέση με τον 
αριθμό των ζώων που χρησιμοποιούνται στα πειράματα για τα καλλυντικά 
προϊόντα και οι γνώσεις που αποκτώνται αντιπροσωπεύουν σημαντικό όφελος 
για άλλες βιομηχανίες. 
Επιπλέον, το συνέδριο συνέβαλε στην επιστημονική και ακριβή ενημέρωση των 
διαφόρων παραγόντων και αποτέλεσε την αφορμή για ενδιαφέρουσες 
ανταλλαγές απόψεων. Ζητήθηκε μια κοινή προσέγγιση της βιομηχανίας και 
της Επιτροπής για την ταχεία αντικατάσταση των πειραμάτων σε ζώα στους 
τομείς της δερματικής συμβατότητας, του φωτοερεθισμού και της διαδερμικής 
απορρόφησης. 
2. ΗΠΑ 
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ετιθυμεί τη διεθνή συνεργασία ώστε να συσταθεί μια 
προσέγγιση και να καθοριστούν τα κριτήρια για την κανονιστική έγκριση των 
νέων εναλλακτικών μεθόδων, με σαφή καθιέρωση των προϋποθέσεων σύμφωνα με 
τις οποίες χρησιμοποιούνται αυτές οι μέθοδοι (βιολογικά αποτελέσματα, 
καταλληλότητα για κατηγορίες ουσιών, κτλ). Το ΕΚΕΕΜ οργάνωσε εργαστήριο 
σχετικά με την επικύρωση και την κανονιστική αποδοχή των εναλλακτικών 
τοξικόλογικών δοκιμαστικών μεθόδων, το οποίο ενισχύθηκε οικονομικά από 
το Εθνικό Ινστιτούτο των Επιστημών Υγείας για το Περιβάλλον (NIEHS) και 
το Εθνικό Πρόγραμμα Τοξικολογίας (ΝΤΡ) το Αεκέμβριο του 1995 στο Arlington 
της Virginia. Ο στόχος του εργαστηρίου ήταν να συζητηθεί το σχέδιο της 
έκθεσης του ΕΚΕΕΜ του περιέχει συστάσεις σχετικά με τα κριτήρια και τις 
διαδικασίες για την επικύρωση και την κανονιστική αποδοχή νέων και 
αναθεωρημένων τοξικόλογικών μεθόδων δοκιμασίας. 
Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) είναι η υπηρεσία των ΗΠΑ του είναι 
αρμόδια για την ασφάλεια των καλλυντικών. Η FDA συζητά με δημόσιους και 
με ιδιωτικούς φορείς που εμτλέκονται στην ανάττυξη και στην επικύρωση 
εναλλακτικών δοκιμασιών και επικεντρώνεται στις μεθόδους που δημιουργούν 
αξιότιστα ετιστημονικά στοιχεία. 
15 
H FDA εκφράζει ανησυχίες όσον αφορά την κατάργηση των πειραμάτων στα ζώα 
στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας 93/35/ΕΟΚ. Ορισμένα καλλυντικά που 
παρασκευάζονται στην ΕΕ είναι τιθανό να μην ικανοτοιουν τις τροΰτοθέσεις 
ασφάλειας (για την υγεία) που καθορίζει ο FDCA (Food, Drug and Cosmetic Act -
νόμος τερί τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών) των ΗΠΑ. 
3. ΙΑΠΟΝΙΑ 
Το ιαπωνικό υπουργείο Υγείας και Ευημερίας είναι αρμόδιο για τις 
δοκιμασίες και για τις κατευθυντήριες γραμμές που αφορούν τις δοκιμασίες 
στην Ιαπωνία. Οι ιατωνικές ερευνητικές ομάδες εμπλέκονται ιδιαίτερα στην 
επικύρωση εναλλακτικών μεθόδων στη δοκιμασία οφθαλμικού ερεθισμού 
Draize. Η ατοδοχή των εναλλακτικών μεθόδων εξαρτάται ατό τον ειδικό τους 
ρόλο στην αξιολόγηση του οφθαλμικού ερεθισμού (έλεγχος ή αντικατάσταση-
ατομική δοκιμασία ή σειρά δοκιμασιών). Η JCIA θεωρεί ότι θα ήταν δύσκολο 
να συσταθεί για τους σκοπούς κανονιστικών δοκιμαστιών, ενόψει της 
αξιολόγησης της ασφάλειας των καλλυντικών προϊόντων, δοκιμασία ή σειρά 
δοκιμασιών που η προβλεψιμότητά τους θα ήταν μικρότερη απ'ό,τι στις 
μεθόδους in vivo. 
4. ΟΟΣΑ 
Τον Οκτώβριο του 1994 στην 5η συνεδρίαση των εθνικών συντονιστών του 
προγράμματος κατευθυντήριων γραμμών για τις δοκιμασίες του ΟΟΣΑ, 
συμφωνήθηκε ότι θα έπρεπε να καταβληθεί προσπάθεια για να εναρμονισθούν 
διεθνώς οι διάφορες έννοιες που έχουν δημοσιευθεί και προτείνονται για 
την επικύρωση εναλλακτικών δοκιμαστικών μεθόδων. Ενόψει της διεθνούς 
συζήτησης για το θέμα αυτό θεωρήθηκε επίκαιρο για τον ΟΟΣΑ να παρέμβει 
και να παράσχει πλατφόρμα για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, μέσα από την οποία 
θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί διεθνής συναίνεση για τα κριτήρια επικύρωσης 
και αποδοχής. Οι εθνικοί συντονιστές υπογράμμισαν ότι οι σημερινές 
προτάσεις πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως βάση για μια διεθνώς αποδεκτή 
προσέγγιση, παρά να αναπτυχθεί άλλη μία έννοια. Σχετικά με αυτό η εργασία 
κέντρων όπως το CAAT (John Hopkins University Center for Alternatives to Animal 
Testing) στις ΗΠΑ, το EKEEM στην ΕΕ, το ERGATT, και διάφορων εθνικών κέντρων 
και επιτροπών (τ.χ. το FRAME στο Η.Β., το IRAG και το TOICCVAM στις ΗΠΑ, το 
NCA στις Κάτω Χώρες, το SIAT στην Ελβετία και το ΖΕΒΕΤ στη Γερμανία), 
αναγνωρίστηκε δημόσια. 
16 
Οι εθνικοί συντονιστές συμφώνησαν ότι ένα εργαστήριο του ΟΟΣΑ θα ήταν η 
καλύτερη προσέγγιση, δεδομένου ότι μια τέτοια συνεδρίαση θα προσέφερε 
πλατιές ευκαιρίες για όλα τα μέρη του ενδιαφέρονται για το θέμα να 
συζητήσουν τα προβλήματα και να αναζητήσουν συναίνεση. Επιπλέον θεωρήθηκε 
ότι έχει μεγάλη σημασία τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν στους διορισμούς 
τους τα άτομα που έχουν επιτελικές θέσεις στον κανονιστικό τομέα. Η 
Σουηδία προσφέρθηκε να διοργανώσει το εργαστήριο. 
Η οργανωτικής επιτροπή δημιουργήθηκε τον Ιανουάριο του 1995 για να 
συμβουλεύσει τη Γραμματεία του ΟΟΣΑ για την έκταση και τη δομή του 
εργαστηρίου και να βοηθήσει στην ανάπτυξη του προγράμματος για το 
εργαστήριο που προγραμματίστηκε για τις 22-24 Ιανουαρίου 1996 στη Solna της 
Σουηδίας. Το ΕΚΕΕΜ και το ΖΕΒΕΤ εκπροσωπήθηκαν &αυτή την Οργανωτική 
Επιτροπή. 
Δ. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 
ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΕ ΦΑΣΗ ΑΝΑΠΤΥΖΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΥΡΟΣΗΣ 
Αερματική ευαισθητοποίηση 
Η ευαισθητοποίηση είναι τομέας ότου γίνεται πολύ έρευνα και έχει μεγάλη 
σημασία για την ασφάλεια των καλλυντικών. Μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση 
στην αξιολόγηση in vitro της δερματικής ευαισθητοποίησης παρουσιάστηκε στο 
συμπόσιο που οργάνωσε η COLIPA (29-30 Νοεμβρίου 1995). Στη διάρκεια του 
1995 έγινε σεμινάριο του ΕΚΕΕΜ για τη δερματική ευαισθητοποίηση- τα 
πρακτικά του σεμιναρίου θα δημοσιευθούν το 1996. 
Η χημική δομή και η ευαισθητοποιητική ικανότητα διαφόρων ενώσεων 
εξετάστηκαν διεξοδικά, και έμπειρα συστήματα πληροφορικής όπως το DEREK 
(Deductive Estimation of Risk from Existing Knowledge) αναπτύσσονται για τον 
εντοπισμό δομικής επαγρύπνησης που συνδέεται με την ευαισθητοποιητική 
ικανότητα. Μία προσέγγιση πρόβλεψης μπορεί να βασίζεται στη μέτρηση 
μοριακών σημάτων που επάγονται από ευαισθητοποιητικές ουσίες σε 
καλλιέργειες κυττάρων. 
Σε αυτό τον τομέα συγκεκριμένα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η πρόβλεψη της 
ευαισθητοτοιητικής ικανότητας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό 
πρόβλημα εξαιτίας της διακύμανσης των αντιδράσεων των ατόμων. 
17 
Ικανότητα ώωτομεταλλαξογένεοΊκ: - Ετικύρωση (COLIPA) 
Ατό το J^990 και μετά, η COLIPA υπέβαλε φακέλους σχετικά με τα φίλτρα 
υπεριωδών ακτινοβολιών (UV) οι οποίοι περιέχουν δεδομένα σχετικά με την 
ικανότητα φωτομεταλλαξογένεσης που ελήφθησαν από διάφορα είδη 
δοκιμασιών. 
Η COLIPA οργάνωσε μία διασυγκριτική δοκιμασία (ring test) για τον καθορισμό 
ενός κατάλληλου πρωτοκόλλου χρησιμοποιώντας 2 ουσίες, με γνωστή ικανότητα 
φωτομεταλλαξογένεσης και οι οποίες ενεργοποιούνται από τις UVA, και 
διάφορα βακτηριακά στελέχη. Τα ατοτελέσματα αυτής της δοκιμασίας 
επέτρεψαν τη διατύπωση συστάσεων σχετικά με τα κριτήρια επιλογής των 
βακτηριακών στελεχών ή των κυτταρικών καλλιεργειών, τον ηλιακό 
προσομοιωτή, την τεχνική ακτινοβόλησης των δειγμάτων, τις δόσεις 
υπεριώδους ακτινοβολίας, τις δόσεις ουσιών προς δοκιμασία, τη χρήση 
θετικών ελέγχων. Ετειδή δεν υπάρχουν δεδομένα αναφοράς in vivo, είναι 
δύσκολο να προγραμματιστεί μια μελέτη επικύρωσης. 
Αιαδερμική απορρόφηση 
Το ΕΚΕΕΜ, η COLIPA και ο ΟΟΣΑ συνεργάστηκαν προκειμένου να διευκολυνθεί 
η διεθνής έγκριση κατευθυντήριας γραμμής για δοκιμασίες διαδερμικής 
απορρόφησης in vitro. 
Φωτοερεθισμός/Φώτο τοξικότητα:Επικύρωση - στάδιοU(EE/COLIPA) 
Το ΕΚΕΕΜ και η ΓΔ XI εκπροσωπούνται στην ομάδα διαχείρισης για τη μελέτη 
την οποία συντονίζει το ΖΕΒΕΤ. Αυτή η ομάδα εξετάζει τη δυνατότητα 
συμτληρωματικής μελέτης επικύρωσης που προορίζεται να προβλέψει το 
φωτοερεθιστικό δυναμικό των υπεριωδών φίλτρων. 
Στο πρώτο στάδιο της μελέτης (προεπικύρωση), η ανάλυση των αποτελεσμάτων 
που ελήφθησαν με μία δοκιμασία κυτταρικής βιωσιμότητας επέτρεψε να 
καθοριστεί ένας φωτοερεθιστικός παράγοντας ο οποίος διακρίνει τις 
φωτοερεθιστικές από τις μη φωτοερεθιστικές ουσίες. Ο στόχος του δευτέρου 
σταδίου (επικύρωση) που είχε προγραμματισθεί ως τυφλή δοκιμή, ήταν να 
προσδιορισθεί εάν μία δοκιμασία κυτταρικής τοξικότητας και μία δοκιμασία 
μέτρησης των κυτταρικών βλαβών (η δοκιμασία NRU1 και η συνδυασμένη 
δοκιμασία RBC2 (Φωτοαιμόλυση+οξείδωση της αιμοσφαιρίνης)) είναι σε θέση 
NRU: Neutral red uptake assay τα κύτταρα χρησιμοποιούνται ως ο στόχος και η 
κυτταρική τοξικότητα ως το βιολογικό αποτέλεσμα. 
RBC: Red blood cell haemolysis test, η οποία αξιολογεί τις βλάβες που προκαλούνται 
στις κυτταρικές μεμβράνες. 
18 
να προβλέψουν σωστά τη φωτοερεθιστική ικανότητα 32 χημικών ουσιών που 
χορηγήθηκαν δια της συστημικής οδού ή εφαρμόστηκαν τοπικώς στον άνθρωπο. 
Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του σταδίου II του ολοκληρώθηκε το 1995 
περιορίζονται στη δοκιμασία NRU η στοία χρησιμοποιήθηκε σε όλα τα 
εργαστήρια. Το πρωτόκολλο RBC χρησιμοτοιήθηκε μόνο σε 3 εργαστήρια. 
Συμπληρωματικές στατιστικές αξιολογήσεις πραγματοποιούνται επί του 
παρόντος από ανεξάρτητο βιοστατιστικολόγο και πρόκειται να είναι 
διαθέσιμες κατά το πρώτο εξάμηνο του 1996. 
Οόθαλμικός eoefliouoc - Τελική έκθεση ΕΕΙΥπουργείου Εσωτερικών του ΗΒ -
ιιε θέιια TIC μεθόδονο που μπορούν να υποκαταστήσουν τη δοκιμασία 
οφθαλμικού ερεθιοιιού Draize 
Στόχος της μελέτης αυτής ήταν να διατιστώσει εάν 9 εναλλακτικές 
δοκιμασίες, χωριστά ή σε συνδυασμό, μπορούν να υποκαταστήσουν τη δοκιμασία 
Draize για ιδιαίτερα ερεθιστικά υλικά δοκιμασίας ή να αξιολογήσουν την 
ερεθιστική ικανότητα των χημικών ουσιών, αναφορικά ή όχι με τη χημική τάξη 
και σε όλο το φάσμα των μετρήσιμων ερεθιστικών ικανοτήτων. 
Ετσι 60 χημικές ουσίες αναλύθηκαν ανεξάρτητα σε 37 εργαστήρια. Τα 
ατοτελέσματα συγκρίθηκαν με τις τιμές MMASS (Modified maximum average score) 
του ελήφθησαν με τη δοκιμασία Draize και υποβλήθηκαν για στατιστική 
αξιολόγηση. 
Με εξαίρεση την πρόβλεψη της ερεθιστικής ικανότητας των επιφανειακά 
ενεργών ουσιών, καμία ατό τις 9 δοκιμασίες δεν ετέτυχε ούτε έναν από τους 
στόχους που είχαν τεθεί. 
Στη διάρκεια αυτής της μελέτης αντλήθηκαν πολλά αξιόλογα διδάγματα και 
συνεκτιμήθηκαν κατά το σχεδιασμό της μελέτης της COLIPA. Τα διδάγματα 
αυτά οδήγησαν επίσης στο εργαστήριο του ΕΚΕΕΜ σχετικά με τα πρακτικά 
ζητήματα της επικύρωσης και στην ανάπτυξη του προγράμματος προεπικύρωσης 
του ΕΚΕΕΜ. Διατιστώθηκε ότι ένα μεγάλο εμτόδιο για την καθιέρωση της 
καταλληλότητας και της αξιοπιστίας των δοκιμασιών in vivo είναι η 
μεταβλητότητα των στοιχείων in vivo. 
Οόθαλμικός εσεθισμόσ: επικύρωση (COLIPA) 
Η αξιολόγηση τραγματοτοιήθηκε για 23 συστατικά καλλυντικών προϊόντων 
(επιφανειακά ενεργοί ουσίες, αλκοόλες, συντηρητικά), εκ των οποίων οι 20 
19 
είναι κοινές με τη μελέτη ΕΕ/Υτουργείο Εσωτερικών του ΗΒ του αναφέρεται 
παραπάνω, καθώς και για 32 συνθέσεις καλλυντικών προϊόντων [με ευρύ φάσμα 
φυσικοχημικών μορφών]. Τα υλικά δοκιμασίας δοκιμάστηκαν in vivo σύμφωνα με 
τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ (ΟΟΣΑ 405). 
Οι συγκεκριμένοι στόχοι αυτής της μελέτης ήταν να προσδιοριστεί κατά πόσον 
τα δεδομένα που λαμβάνονται από τα 10 πρωτόκολλα in vitro του 
χρησιμοτοιούνται ευρύτατα στη βιομηχανία καλλυντικών προϊόντων (εκ των 
οποίων 5 αξιολογήθηκαν στη μελέτη ΕΕ/Υτουργείου Εσωτερικών του ΗΒ): 
παρουσιάζουν αποδεκτό συσχετισμό με την τιμή MMAS (modified maximum 
average score) 
παρέχουν αποδεκτό συσχετισμό με τις ατομικές τιμές και το χρόνο 
ανάληψης όπως περιγράφονται στην κατευθυντήρια γραμμή ΟΟΣΑ 405 
προβλέπουν σωστά την ικανότητα ερεθισμού του οφθαλμού του λαγού βάσει 
εναλλακτικών αλγορίθμων. 
Για τρώτη φορά σε μια μελέτη επικύρωσης καθορίστηκαν μοντέλα πρόβλεψης 
(ΜΠ) πριν από τψ έναρξη της μελέτης. Αυτά τα μοντέλα πρόβλεψης ορίζουν με 
ακρίβεια τα βιολογικά αποτελέσματα που λαμβάνονται με κάθε μέθοδο in vitro 
και τον τρόπο μετατροπής κάθε βιολογικού αποτελέσματος in vitro σε 
πρόβλεψη ικανότητας οφθαλμικού ερεθισμού. Τα ΜΠ του χρησιμοποιήθηκαν 
& αυτή τη μελέτη βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα που είναι διαθέσιμα για 
συστατικά και συνθέσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τη βιομηχανία 
καλλυντικών και ιδίως για ουσίες με χαμηλή έως μέτρια ερεθιστική 
ικανότητα. 
Το πρόγραμμα δεν επέτρεψε να πραγματοποιηθεί πλήρης επικύρωση εξαιτίας 
τον μικρού αριθμού εργαστηρίων που συμμετείχαν στις συγκεκριμένες δοκιμές 
του προγράμματος. Καμία από τις μεθόδους που ελέγχθηκαν δεν μπορεί ακόμη 
να αντικαταστήσει έγκυρα τη δοκιμασία οφθαλμικού ερεθισμού Draize. 
Η αξιοπιστία των ΜΠ αξιολογήθηκε με τον προσδιορισμό του κατά πόσον τα 
διεργαστηριακά αποτελέσματα ήταν αναταραγωγίσιμα και με το εάν τα 
δεδομένα κατανέμονταν μέσα στα διαστήματα πρόβλεψης των προκαθορισμένων 
MIL 
Η δοκιμασία RBC δείχνει ικανοποιητική διεργ άστη ρ ιακή 
αναπαραγωγισιμότητα και επιπλέον ικανοποιεί τα κριτήρια αξιοπιστίας. 
Τρία από τα πρωτόκολλα που ελέχθη καν συμμορφώνονται σε λογικά τλαίσια με 
τα αντίστοιχα μοντέλα πρόβλεψης (FLT3, RBC, TEA4) όμως απαιτούνται 
FLT: Fluoresceine leakage test, που μετρά τις βλάβες που προκαλούνται σε ένα 
20 
συμτληρωματικές μελέτες για την επίλυση διάφορων τεχνικών προβλημάτων που 
συνδέονται με τα ΜΠ, προτού συναχθούν τα τελικά πορίσματα σχετικά με τις 
αποδόσεις τους. 
Αυτή η μελέτη επικύρωσης αποδεικνύει τη σημασία που έχουν τα υψηλής 
ποιότητας δεδομένα in vivo 
Τα διαθέσιμα δεδομένα in vivo είναι κατάλληλα για την αξιολόγηση του 
κινδύνου, ΐΐστόσο, προκειμένου να συγκριθούν τα δεδομένα in vivo και in vitro, 
οι δυο σειρές δεδομένων πρέπει θεωρητικά να παρουσιάζουν όσο δυνατόν 
μικρότερη μεταβλητότητα ώστε να εξασφαλίζεται η ακριβής στατιστική 
αξιολόγηση. Η πείρα αποδεικνύει ότι αυτό δεν ισχύει πάντοτε. 
Η εξέταση των αποτελεσμάτων αποδεικνύει ότι ορισμένα ΜΠ μτορουν να 
τελειοποιηθούν και να δοκιμαστούν στο πλαίσιο προσεχούς μελέτης. 
Ικανότητα διάβρωσης του δέρματοα : τοοετικυοωση^ΕΚΕΕΜ) 
Οι τρεις μελετώμενες δοκιμασίες ικανότητας διάβρωσης του δέρματος 
αποτελούν το αντικείμενο αξιολόγησης και εργασίας βελτιστοποίησης (TER 
= rat skin transcutaneous electrical resistance assay, CORROSITEXrM, Skin2™ και 
EPISKIN™) με στόχο τον προγραμματισμό επίσημης μελέτης επικύρωσης το 1996. 
Δερματική συμβατότητα (COLIPA) 
Ος δερματική συμβατότητα ορίζεται η μη πρόκληση δερματικού ερεθισμού 
κάτω από κανονικές συνθήκες χρήσης και κάτω από εύκολα προβλεπτές 
συνθήκες κακής χρήσης. 
Επτά εταιρίες που είναι μέλη της COLIPA αξιολογούν τη δερματική 
συμβατότητα των τελικών τους προϊόντων για τον άνθρωπο, κάτω από 
ελεγχόμενες συνθήκες, διότι η ερεθιστική ικανότητα των περισσότερων 
καλλυντικών προϊόντων είναι ιδιαίτερα χαμηλή. 
Η COLIPA έχει αναττυξει κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση της 
συμβατότητας των τελικών καλλυντικών προϊόντων με το ανθρώπινο δέρμα: 
συνεκτιμώντας τις δεοντολογικές απαιτήσεις οι μελέτες στον άνθρωπο 
πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τη δήλωση του Ελσίνκι (1964, 
1989) 
κυτταρικό φραγμό. 
TEA: Tissue equivalent assay, που μετρά το χρόνο που απαιτείται yia τη μείωση της 
κυτταρικής βιωσιμότητας κατά 50% σε ανασυντεθέν ανθρώπινο δέρμα. 
21 
είναι ουσιώδης η συνετή προσέγγιση στις δοκιμασίες ανά στάδιο-
είναι αναγκαία η υταρξη τροηγουμενων γνώσεων σχετικά με τη σύνθεση και 
τη σταθερότητα των δοκιμαζόμενων προϊόντων καθώς και η προηγούμενη 
αξιολόγηση των δεδομένων τοξικότητας των συστατικών που 
χρησιμοποιούνται στη σύνθεση των προϊόντων. 
Επί του παρόντος αναπτύσσονται κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη 
δερματική συμβατότητα των συστατικών των καλλυντικών προϊόντων. 
McXércç σεεθελοντέε (ΕΚΕΕΜ) 
Οι μελέτες σε εθελοντές συχνά καταγράφονται μαζί με άλλες εναλλακτικές 
λύσεις υποκατάστασης των δοκιμασιών σε ζώα. Σήμερα διερευνούνται τα 
δεοντολογικά, νομικά, επιστημονικά προβλήματα καθώς και τα προβλήματα 
που αφορούν την ασφάλεια και τη διοικητική μέριμνα, που σχετίζονται με 
τέτοιες μελέτες, σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο της Pavia, το πανεπιστήμιο 
του Nottingham και ορισμένες εταιρίες καλλυντικών. 
Ε. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΕ ΖΩΑ 
Η συλλογή των στοιχείων για το αριθμό των ζώων που χρησιμοποιούνται για 
πειραματικούς ή άλλους ετιστημονικους σκότους σε εφαρμογή των άρθρων 13 
και 26 της οδηγίας 86/609/ΕΟΚ δεν έχει μελετηθεί σε ετήσια βάση. 
Αυτό εξηγεί εν μέρει τις δυσκολίες που συναντιούνται για την ετήσια συλλογή 
των στοιχείων που αφορούν ειδικά τα συστατικά καθώς και τα ίδια τα 
καλλυντικά προϊόντα. 
Πάντως η Επιτροπή προέβη σε επανειλημμένα διαβήματα στα κράτη μέλη για 
να λάβει τις απαιτούμενες στατιστικές, όπως αυτό συχνά υπενθυμίστηκε στις 
δραστηριότητες της ΓΔ XXIV και της ΓΔ XI. 
1. 8 κράτη μέλη δήλωσαν ότι δεν γίνονται δοκιμασίες σε ζώα για τα τελικά 
καλλυντικά προϊόντα στην επικράτεια τους (Ιταλία, Ελλάδα, Βέλγιο, 
Ιρλανδία, Σουηδία, Φινλανδία, Αουξεμβούργο, Γερμανία). 
2. 6 κράτη μέλη δήλωσαν ότι δεν γίνονται δοκιμασίες σε ζώα για τα 
συστατικά των καλλυντικών προϊόντων στην επικράτεια τους (Ελλάδα, Κάτω 
Χώρες, Ιρλανδία, Σουηδία, Φιλανδία, Αουξεμβούργο). 
3. Μόνο 3 κράτη μέλη (Αυστρία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο) δια/3ί/?ασαν 
στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των χρησιμοποιούμενων ζώων, ενώ 
22 
διευκρίνισαν ότι μερικές φορές αυτά τα στοιχεία δεν είναι δυνατόν να 
ερμηνευθούν και ότι παραμένουν αβεβαιότητες όσον αφορά την ορθότητα 
τους. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η σημερινή έκθεση δεν μπορεί να 
παρουσιάσει συγκριτικούς πίνακες που να περιλαμβάνουν αριθμητικά 
στοιχεία, διότι ένας τέτοιος πίνακας θα έδινε εσφαλμένη ιδέα της 
τραγματικότητας. 
4. Οσον αφορά τις δηλώσεις απουσίας δοκιμασιών, πρέπει να παρατηρήσουμε 
επίσης ότι ορισμένα κράτη μέλη που δεν παράγουν συστατικά, μπορούν 
αναμφίβολα να χρησιμοποιούν συστατικά που έχουν δοκιμαστεί σε άλλα 
κράτη μέλη ή σε τρίτες χώρες και ότι ορισμένα συστατικά που 
χρησιμοποιούνται για τα καλλυντικά προϊόντα είναι δυνατό να 
δοκιμαστούν για άλλους σκοπούς. 
Η Ετιτροτή εκφράζει την έντονη λύπη της για το γεγονός ότι δεν διαθέτει 
τιο συγκεκριμένα στοιχεία σήμερα, όμως η συλλογή αυτών των στοιχείων 
εξαρτάται από τα κράτη μέλη. 
ΣΤ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Οι πρόοδοι που σημειώθηκαν κατά το 1995 όσον αφορά τις εναλλακτικές 
δοκιμαστικές μεθόδους και την επικύρωση τους, μπορούν να συνοψισθούν ως 
εξής: 
1. Η έκθεση για το στάδιο II της διεθνούς μελέτης επικύρωσης της 
EE/COLIPA με 0έμα τις δοκιμασίες in vitro για τη φωτοτοξικότητα 
(φωτοερεθισμό) θα διατεθεί στις 1996, όμως είναι ήδη σαφές ότι η 
επικύρωση της δοκιμασίας για την κυτταρική καλλιέργια NRU υτήρξε 
τολυ επιτυχημένη. Οσοι πήραν μέρος στη μελέτη πιστεύουν ότι είναι δυνατό 
να συνταχθεί μια αποδεκτή κατευθυντήρια γραμμή του ΟΟΣΑ μέσα στα 
επόμενα δύο χρόνια, δηλαδή μετά τη δημοσίευση της τελικής έκθεσης για 
τη μελέτη και αφού γίνουν μερικές μικρές βελτιώσεις στα πρωτόκολλα. 
2. Η εμτειρία της ευρωταϊκής βιομηχανίας στο κρίσιμο ζήτημα της 
διαδερμικής απορρόφησης οδήγησε σε μια συγκεκριμένη πρόταση για 
κατευθυντήρια γραμμή του ΟΟΣΑ για μία δοκιμασία in vitro. Το ΕΚΕΕΜ και 
η COLIPA συνεργάζονται με τον ΟΟΣΑ και άλλους οργανισμούς για να 
διευκολύνουν την έγκριση μιας κατευθυντήριας γραμμής για δοκιμασίες 
in vitro ατό τα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ. 
23 
3. Τα ατοτελέσματα της διεθνούς μελέτης επικύρωσης της ΕΕ/Υτουργείου 
Εσωτερικών του ΗΒ με θέμα τις εναλλακτικές μεθόδους για τη δοκιμασία 
φωτοερεθισμού Draize ήταν απαγοητευτικά δεδομένου ότι καμία από τις 
δοκιμασίες πέτυχε τους σκοπούς της μελέτης. Ωστόσο πολλά διδάγματα 
αντλήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της μελέτης ως αποτέλεσμα της οποίας 
θα βελτιωθεί σαφώς η ποιότητα των μελλοντικών μελετών επικύρωσης. 
4. Το τρώτο στάδιο της αξιολόγησης ατό την COLIPA των εναλλακτικών 
μεθόδων για τη δοκιμασία φωτοερεθισμού Draize, η οποία έγινε σε ένα 
περιορισμένο φάσμα υλικών σε σχέση με τη μελέτη ΕΕ/Υτουργείου 
Εσωτερικών ΗΒ, έδωσε πιο ελπιδοφόρα αποτελέσματα και έδειξε την αξία 
του έχει η ένταξη των μοντέλων πρόβλεψης μέσα στα πρωτόκολλα των 
δοκιμασιών. 
5. Ος ατοτέλεσμα μιας μελέτης της COLIPA καταρτίστηκαν συστάσεις με θέμα 
τα κριτήρια που πρέπει να εγκρίνονται όσον αφορά την καθορισμό 
πρωτοκόλλων για δοκιμασίες in vitro για την ικανότητα 
φωτομεταλλαξογένεσης. 
6. Ος ατοτέλεσμα μιας άλλης πρωτοβουλίας της COLIPA αναπτύχθηκαν 
κατευθυντήριες γραμμές για τη δερματική συμβατότητα των καλλυντικών 
προϊόντων και των συστατικών τους στον άνθρωπο. 
7. Η χρήση εθελοντών ως εναλλακτική λύση υποκατάστασης αξίζει να 
διερευνηθεί παραπέρα, αλλά πρέπει να τονιστεί ότι τέτοιες μελέτες 
πρέπει να εκπονούνται μόνον αφού τα αποτελέσματα από προηγούμενες 
μελέτες in vivo και/ή in vitro επιτρέπουν να αποφεύγεται ο κίνδυνος τυχόν 
σοβαρών επιπτώσεων. 
8. Η επικύρωση αποδείχτηκε ότι είναι ακόμη τιο δύσκολη, πιο χρονοβόρα 
και πιο δαπανηρή απ'ό,τι είχε θεωρηθεί αρχικά. Πράγματι συνεχίζονται 
συζητήσεις σχετικά με το τι σημαίνει στην πράξη επικύρωση και για το 
πώς μπορούν να εξακριβωθούν η καταλληλότητα και η αξιοπιστία των 
εναλλακτικών μεθόδων. Το ΕΚΕΕΜ βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των 
συζητήσεων και έχουν γίνουν ιδιαίτερα σημαντικές συνεισφορές 
ποικιλοτρόπως. 
9. Το πρόγραμμα προεπικύρωσης του ΕΚΕΕΜ, του βρίσκεται σήμερα κάτω από 
διεθνή αξιολόγηση, είναι πιΒανό να βελτιώσει τον βαθμό επιτυχίας των 
μελετών επικύρωσης και να μειώσει τον χρόνο που είναι αναγκαίος για τη 
διενέργεια τους καθώς και το κόστος τους. 
10. Εγιναν διεθνείς συζητήσεις μέσα στην Ευρώπη και επίσης με τις ΗΠΑ και 
την Ιατωνία σχετικά με την εναρμόνιση των κριτηρίων για την επικύρωση 
και την αποδοχή των εναλλακτικών δοκιμαστικών μεθόδων υποκατάστασης. 
24 
Ζ. ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 
1. Η αποκρυστάλλωση πιο ρεαλιστικών προσδοκιών από τη διαδικασία 
επικύρωσης και η επιτυχία των διεθνών συζητήσεων για τα κριτήρια όσον 
αφορά την επικύρωση και την αποδοχή εναλλακτικών μεθόδων 
υποκατάστασης, είναι δυνατό να οδηγήσουν σε σημαντική πρόοδο στο μέλλον. 
2. Υστερα από την ολοκλήρωση μιας περαιτέρω μικρής μελέτης για τις 
χημικές ουσίες που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την (SCC), μτορονμε να 
τεριμενονμε ότι θα συνταχθεί και θα προταθεί για ατοδοχή ατό τις 
κανονιστικές αρχές ένα σχέδιο κανονιστικής κατευθυντήριας γραμμής για 
τις δοκιμασίες φωτοτοξικότητας in vitro. 
3. Ελτί^σνμε ότι μια νέα κατευθυντήρια γραμμή για τις δοκιμασίες in vitro 
όσον αφορά τη διαδερματική απορρόφηση θα γίνει σύντομα δεκτή από τα 
κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ. 
4. Μτορονμε να τεριμενονμε επιτάχυνση της διαδικασίας προς την ανάττνξη 
τυποποιημένων και κατάλληλων μεθόδων in vitro για την ανίχνευση της 
ικανότητας ευαισθητοποίησης. 
5. Ουσιώδη σημασία θα είχε η ετανεξέταση των προσδοκιών μας από τις 
δοκιμασίες τον οφθαλμικού ερεθισμού (in vivo και in vitro). Εν τω μεταξύ 
θα μπορούσαμε να ενθαρρύνουμε μια πιο ευλύγιστη προσέγγιση στις 
δοκιμασίες, π.χ. με το να δεχτούμε την αξιολόγηση των τοξικοτήτων των 
νέων προϊόντων και συστατικών σε σύγκριση με τις γνώσεις των κατάλληλων 
πρότυπων ουσιών ελέγχου (benchmark). 
6. θα μτορονσαμε να χρησιμοτοιήσονμε περισσότερο το γεγονός ότι η ανοχή 
του οφθαλμού και του δέρματος στα τελικά καλλυντικά προϊόντα μπορούν 
να αξιολογηθούν in vitro, αρκεί να ικανοποιείται μια κρίσιμη 
προϋπόθεση, δηλαδή η εκ των προτέρων γνώση των στοιχείων τοξικότητας 
που αφορούν τα συστατικά και τις φυσικοχημικές τονς ιδιότητες. 
Ετιτλέον η δερματική συμβατότητα των τελικών καλλυντικών προϊόντων 
μπορεί να αξιολογηθεί στο πλαίσιο αυστηρά ελεγχόμενων κλινικών 
μελετών. 
25 
7. Μτορονμε να περιμένουμε ένα επιτυχές αποτέλεσμα για τη μελέτη 
αξιολόγησης του ΕΚΕΕΜ με 0έμα τις δοκιμασίες της διαβρωτικότητας του 
δέρματος, που μπορεί κατόπιν να χρησιμοποιηθεί π.χ. για να προμηθεύσει 
μέρος των πληροφοριών που θεωρούνται ουσιώδεις πριν θεωρηθούν 
επιτρεπτές οι μελέτες σε εθελοντές. 
8. θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ολοκληρωμένη χρήση διάφορων 
προσεγγίσεων (π.χ. προβλέψεις που βασίζονται σε ηλεκτρονικό 
υπολογιστή, δοκιμασίες in vitro) και σε ιεραρχημένες δοκιμαστικές 
στρατηγικές, με στόχο τη μείωση, την τελειοποίηση και την υποκατάσταση 
της χρήσης των ζώων για δοκιμαστικούς σκοπούς. 
Η έκτη τροποποίηση της οδηγίας 76/768/ΕΟΚ παρέχει μια μοναδική ευκαιρία 
για αισθητή πρόοδο όσον αφορά την υποκατάσταση των δοκιμασιών όπου 
χρησιμοποιούνται ζώα στον τομέα των καλλυντικών. Τέτοια πρόοδος 
πραγματοποιείται σήμερα αλλά η συνέχιση της θα εξαρτηθεί από τη διατήρηση 
καλών σχέσεων και αποτελεσματικής συνεργασίας ανάμεσα σε όλα τα 
εμπλεκόμενα μέρη δηλαδή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις συμβουλευτικές της 
επιτροπές, τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία των καλλυντικών και ης νομοθετικές 
αρχές. 
26 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 365 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 10 15 05 03 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-366-GR-C 
ISBN 92-78-07192-7 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
2τ