Συνοψη

I. Η ζάχαρη παράγεται στην ΕΕ κυρίως από καλλιεργούμενα ζαχαρότευτλα. Πριν από τη μεταρρύθμιση της αγοράς, η ΕΕ ήταν ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ζάχαρης στον κόσμο και εξακολουθεί να είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής. Το 2006 εγκρίθηκε μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης, προκειμένου αυτή να ευθυγραμμιστεί με τις θεμελιώδεις αρχές της κοινής γεωργικής πολιτικής που έχουν ως επίκεντρο την αγορά και να συμμορφωθεί προς τις διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης.

II. Κύριοι στόχοι της μεταρρύθμισης ήταν:

- η διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας του τομέα της ζάχαρης στην ΕΕ·

- η σταθεροποίηση των αγορών και η εξασφάλιση επαρκούς εφοδιασμού με ζάχαρη·

- η συμβολή στην εξασφάλιση ικανοποιητικού βιοτικού επιπέδου για τη γεωργική κοινότητα, με την εφαρμογή μέσων για τον μετριασμό του σημαντικού άμεσου και έμμεσου κοινωνικού και οικονομικού αντικτύπου για τον γεωργικό πληθυσμό των θιγόμενων περιοχών.

III. Τα βασικά χαρακτηριστικά της μεταρρύθμισης ήταν:

- μείωση των ποσοστώσεων παραγωγής κατά 6 εκατομμύρια τόνους, περίπου το 30 % των συνολικών ποσοστώσεων παραγωγής, έως τον Σεπτέμβριο του 2010, σε επίπεδα παραγωγής που σύμφωνα με εκτιμήσεις της Επιτροπής θα διατηρούσαν την ισορροπία της αγοράς·

- σταδιακές μειώσεις των τιμών ανά τόνο ζάχαρης και ζαχαρότευτλου, με τις μειώσεις των τιμών του ζαχαρότευτλου να αντισταθμίζονται εν μέρει με άμεσες ενισχύσεις προς τους καλλιεργητές·

- ένα προσωρινό ταμείο αναδιάρθρωσης, χρηματοδοτούμενο από εισφορές των καλλιεργητών επί των ποσοστώσεών τους, σε σύνολο 6,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο κατά κύριο λόγο χρηματοδοτούσε την ενίσχυση αναδιάρθρωσης (4,7 δισεκατομμύρια ευρώ), την ενίσχυση διαφοροποίησης (0,7 δισεκατομμύρια ευρώ) και την προσωρινή ενίσχυση προς τα εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής (0,2 δισεκατομμύρια ευρώ).

IV. Ο έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αξιολόγησε τον βαθμό επίτευξης των στόχων της μεταρρύθμισης μέχρι σήμερα.

V. Όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας ζάχαρης της ΕΕ, το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία μεταρρύθμισης συνολικά δεν διασφάλισε πλήρως τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας ζάχαρης της ΕΕ με την επιλεκτική μείωση της μη αποδοτικής παραγωγικής ικανότητας. Κατά τα δύο πρώτα έτη της μεταρρύθμισης, το αναμενόμενο επίπεδο εθελούσιων αποποιήσεων ποσοστώσεων δεν επετεύχθη. Από το τρίτο έτος της μεταρρύθμισης, πραγματοποιήθηκαν καίριες τροποποιήσεις και εν πολλοίς επετεύχθη ο γενικός στόχος των 6 εκατομμυρίων τόνων, μολονότι σημαντικό μέρος των ποσοστώσεων εγκαταλείφθηκε και από παραγωγούς που δεν βρίσκονταν στις λιγότερο ανταγωνιστικές περιοχές. Επίσης, το Συνέδριο επισημαίνει ότι η μεταρρύθμιση παρείχε κίνητρα για μείωση του επιπέδου των ποσοστώσεων, κατανέμοντας ωστόσο ταυτόχρονα και πρόσθετες ποσοστώσεις, κατ’ αρχήν στους πλέον αποδοτικούς παραγωγούς, αλλά ορισμένες από τις πρόσθετες αυτές ποσοστώσεις στη συνέχεια εγκαταλείφθηκαν. Επιπροσθέτως, τα μέτρα που θεσπίστηκαν είχαν περιορισμένο αντίκτυπο στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιμέρους καλλιεργητών και το υφιστάμενο σύστημα ποσοστώσεων διατηρεί τις δυσκαμψίες και τους περιορισμούς του παρελθόντος. Ως εκ τούτου, είναι πιθανόν οι επικρατούσες εξωτερικές πιέσεις να εξακολουθήσουν να επηρεάζουν δυσμενώς τον τομέα της ζάχαρης στην ΕΕ.

VI. Ως προς τον στόχο της σταθεροποίησης της αγοράς και της εγγύησης του εφοδιασμού με ζάχαρη, το Συνέδριο έκρινε ότι, μολονότι μέχρι σήμερα διασφαλίστηκε σχετική σταθερότητα στην αγορά και οι τιμές στην αγορά ζάχαρης της ΕΕ είναι σταθερές και κυμαίνονται γύρω από τις τιμές αναφοράς, αυτό έχει επιτευχθεί χάρη στη χρήση των ποσοστώσεων παραγωγής που επί του παρόντος ανεβάζουν τη μέγιστη επιτρεπόμενη εγχώρια παραγωγή σε επίπεδα που υπολείπονται των αναγκών της εγχώριας αγοράς, στο 85 % της κατανάλωσης της ΕΕ. Ως εκ τούτου, ο εφοδιασμός της ΕΕ εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από εισαγωγές, ενώ οι νέες χρήσεις της ζάχαρης αυξάνουν τη ζήτηση. Το Συνέδριο επίσης επισημαίνει τον εντεινόμενο κίνδυνο μετεγκατάστασης των μονάδων παραγωγής λόγω της αποδοχής εισαγωγών από χώρες δικαιούχους της ΟΕΟ. Επιπλέον, το Συνέδριο εφιστά την προσοχή στον κίνδυνο να μην φθάσουν στον καταναλωτή οι πτωτικές τάσεις της τιμής της ζάχαρης. Για τα μεταποιημένα προϊόντα, το μεγαλύτερο μέρος της εξοικονόμησης κόστους είναι πιθανόν να το διατηρήσουν οι παραγωγοί, ενώ για τη ζάχαρη που προορίζεται για την αγορά λιανικής η μετακύλιση της τιμής επηρεάζεται από τη συγκέντρωση των δικτύων διανομής.

VII. Ως προς το εάν τα συγκεκριμένα μέσα/οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί αντιμετώπισαν και μετρίασαν επιτυχώς τα προβλήματα προσαρμογής λόγω της μεταρρύθμισης, το Συνέδριο επισημαίνει ότι συνολικά δεν είναι δυνατόν ακόμη να εξαχθεί συμπέρασμα ως προς το κατά πόσο τα μέσα που εφαρμόστηκαν έχουν απαλύνει τον σημαντικό άμεσο και έμμεσο κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο για τη γεωργική κοινότητα στις θιγόμενες περιοχές. Η μεταρρύθμιση είχε ως αποτέλεσμα να κλείσουν 80 περίπου εργοστάσια. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δεν ασχολήθηκαν επαρκώς με την παρακολούθηση του άμεσου κοινωνικού αντικτύπου της διάλυσης των μονάδων παραγωγής. Το Συνέδριο σημείωσε, σε ορισμένα κράτη μέλη, καθυστερήσεις στην εφαρμογή των μέτρων διαφοροποίησης που αποσκοπούσαν στην ανάπτυξη εναλλακτικών επιλογών έναντι της παραγωγής ζάχαρης, καθώς και στη συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις. Επιπλέον, δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η προσωρινή ενίσχυση ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ που καταβλήθηκε σε παραδοσιακές μονάδες ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο βασίστηκε σε αντικειμενικές παραμέτρους των επιπτώσεων της μεταρρύθμισης στον τομέα της ζάχαρης, εκτός της απώλειας "ορισμένων οφελών" που απολάμβαναν στο παρελθόν τα θιγόμενα εργοστάσια ραφιναρίσματος.

VIII. Το Συνέδριο επισημαίνει ότι, μολονότι είναι πιθανόν να διατεθεί στο ταμείο αναδιάρθρωσης ποσό ύψους 640 εκατομμυρίων ευρώ περίπου προς διάθεση στο ΕΓΤΕ, υπάρχουν σημαντικές πρόσθετες συναφείς δαπάνες, που δεν χρεώνονται άμεσα στο κεφάλαιο "γεωργία" του προϋπολογισμού, προς αντιστάθμιση των παραδοσιακών εξαγωγών των χωρών ΑΚΕ για την απώλεια εισοδήματός τους, με αποτέλεσμα το συνολικό κόστος της μεταρρύθμισης να είναι κατά 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ υψηλότερο από τη μέση δημοσιονομική στήριξη προ της μεταρρύθμισης.

IX. Λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες αυτούς, το Συνέδριο συνιστά τα εξής:

- για κάθε περαιτέρω προσαρμογή της εσωτερικής παραγωγής που θα κριθεί απαραίτητη, θα πρέπει να σχεδιαστούν μέσα και μηχανισμοί που θα διασφαλίσουν τη συνολική συνοχή και θα βασίζονται σε μια διεξοδική τεχνική αξιολόγηση των αναγκών και σε αντικειμενικά κριτήρια·

- η Επιτροπή να προτείνει μέτρα για να απαλλαγεί το σημερινό σύστημα ποσοστώσεων από τις δυσκαμψίες και τους περιορισμούς που επηρεάζουν δυσμενώς την ανταγωνιστικότητα καλλιεργητών και παραγωγών·

- κάθε μελλοντική απόφαση που αφορά την παραγωγή ζάχαρης στην ΕΕ θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη ποια επίπεδα εγχώριας παραγωγής ζάχαρης θεωρούνται απαραίτητα δεδομένου του στόχου της Συνθήκης για εξασφάλιση επαρκούς εφοδιασμού·

- η διαμόρφωση των τιμών να υπόκειται σε τακτική παρακολούθηση από την Επιτροπή και η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν για τη σωστή εφαρμογή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού στον κλάδο, διασφαλίζοντας τον στόχο της Συνθήκης για παράδοση των αγαθών σε λογικές τιμές στους καταναλωτές·

- η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν επειγόντως μέτρα ώστε να διασφαλιστεί η άμεση λειτουργικότητα των μέτρων διαφοροποίησης και να υπάρξει ο επιδιωκόμενος αντίκτυπος·

- η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εμπλακούν πιο ενεργά στη διασφάλιση της πλήρους συμμόρφωσης προς τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει τα κλειστά εργοστάσια.

Εισαγωγη

Ιστορικό και κατάσταση πριν από τη μεταρρύθμιση

1. Η ζάχαρη είτε παράγεται στην ΕΕ από καλλιεργούμενο ζαχαρότευτλο [1] είτε είναι προϊόν ραφιναρίσματος από εισαγόμενη ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Η καλλιέργεια ζαχαρότευτλων θα έπρεπε ιδανικά να γίνεται σε εκτάσεις που βρίσκονται κοντά στα εργοστάσια, ώστε το κόστος μεταφοράς να διατηρείται σε λογικά επίπεδα, καθώς και επειδή η περιεκτικότητα των τεύτλων σε ζάχαρη μειώνεται γρήγορα μετά τη συγκομιδή. Οι περισσότεροι καλλιεργητές ζαχαρότευτλων κάνουν χρήση των υπηρεσιών υπεργολάβων μηχανημάτων που εκτελούν εργασίες όπως η σπορά και η συγκομιδή των τεύτλων. Τα ζαχαρότευτλα στη συνέχεια μεταφέρονται στα εργοστάσια των παραγωγών για επεξεργασία. Τέλος, οι παραγωγοί ζάχαρης πωλούν τη ζάχαρη χύδην σε βιομηχανικούς χρήστες του τομέα των τροφίμων και μη, ή σε συσκευασμένη μορφή σε εμπόρους λιανικής.

2. Η κοινή οργάνωση αγοράς (ΚΟΑ) για τη ζάχαρη θεσπίστηκε το 1967 [2] για τη διασφάλιση δίκαιου εισοδήματος για τους παραγωγούς της Κοινότητας και τη σταθεροποίηση της αγοράς. Οι παραγωγοί της ΕΕ μπορούσαν να πωλούν τη ζάχαρη σε εγγυημένες τιμές, ήτοι στις τιμές παρέμβασης που την περίοδο 1996–2006 ήταν σημαντικά υψηλότερες από την τιμή στην παγκόσμια αγορά (βλέπε γράφημα 1).

Γραφημα 1

Τιμές λευκής ζάχαρης 1996–2006

+++++ TIFF +++++

1 Μέση ριθμητική τιμή τιμών spot λευκής ζάχαρης, φορτίο fob σε καθορισμένους ευρωπαϊκούς λιμένες, σε νέους σάκους.

Πηγή: Επιτροπή (ΓΔ AGRI) — "Η γεωργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση — ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (2000–2008)".

3. Οι ποσοστώσεις παραγωγής που κατανεμήθηκαν μεταξύ των κρατών μελών διατήρησαν τη συνολική παραγωγή εντός ορισμένων ορίων. Εφαρμόστηκαν εισφορές εισαγωγής επί της εξωτερικής παραγωγής και τα πλεονάσματα ζάχαρης εξάγονταν. Η ζάχαρη που παραγόταν εντός των ποσοστώσεων, αλλά υπερέβαινε τις ανάγκες της αγοράς, εξαγόταν με επιστροφές κατά την εξαγωγή [3]. Δεν χορηγούνταν επιστροφές κατά την εξαγωγή για την εξαγωγή ζάχαρης που είχε παραχθεί καθ’ υπέρβαση των ποσοστώσεων.

4. Πριν από τη μεταρρύθμιση, η ΕΕ ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός ζάχαρης στον κόσμο, με την ετήσια παραγωγή να υπερβαίνει τα 20 εκατομμύρια τόνους, και ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής [4]. Η ΕΕ επίσης είχε περιορισμένη παραγωγή ισογλυκόζης, η οποία παράγεται από την επεξεργασία αμύλου που συνήθως προέρχεται από τον αραβόσιτο ή το σιτάρι ή τα γεώμηλα. Η ισογλυκόζη χρησιμοποιείται κυρίως στη βιομηχανία τροφίμων και πολλές φορές μπορεί να είναι υποκατάστατο της ζάχαρης όπως π.χ. στα αναψυκτικά. Η παραγωγή ισογλυκόζης στην ΕΕ περιορίστηκε με τη θέσπιση οριακής ποσόστωσης [5]. Υπάρχουν επίσης ποσοστώσεις μικρότερης σημασίας για την παραγωγή σιροπιού ινουλίνης, μιας γλυκαντικής ουσίας που παράγεται από μια ίνα που προέρχεται από τη ρίζα κιχωρίου. Ο πίνακας 1 παρουσιάζει βασικά αριθμητικά στοιχεία για τον τομέα της ζάχαρης πριν από και μετά τη μεταρρύθμιση.

5. Κατά τα έτη πριν από τη μεταρρύθμιση, η ΕΕ δεχόταν ολοένα και εντονότερες πιέσεις για να αποφεύγει την εξαγωγή πλεονασματικών ποσοτήτων ζάχαρης με επιδοτούμενες τιμές στην παγκόσμια αγορά. Οι πιέσεις αυτές τελικά κατέληξαν σε απόφαση του ΠΟΕ το 2005, η οποία υποχρέωσε την ΕΕ να συμπεριλάβει τις εξαγωγές εκτός ποσοστώσεων και τις επανεξαγωγές εισαγωγών από χώρες ΑΚΕ στο όριο εξαγωγών ζάχαρης. Κατά συνέπεια, από το 2006 και εξής η ΕΕ δεν μπορεί να εξάγει περισσότερους από 1,37 εκατομμύρια τόνους επιδοτούμενης λευκής ζάχαρης, έναντι του προηγούμενου ετήσιου μέσου όρου εξαγωγών των 6,5 εκατομμυρίων τόνων [6]. Το πλαίσιο 1 παρέχει επιπλέον πληροφορίες σχετικά με την απόφαση του ΠΟΕ.

Πινακασ 1

Ο τομέας της ζάχαρης πριν ΑΠΟ και μετά τη μεταρρύθμιση

Στοιχεία για την ΕΕ των 25 πριν από τη μεταρρύθμιση | Στοιχεία για την ΕΕ των 27 μετά τη μεταρρύθμιση [1001] |

Ετήσια παραγωγή ζάχαρης άνω των 20 εκατομμυρίων τόνων (δεν συμπεριλαμβάνεται η χρήση για βιοαιθανόλη). | Ετήσια παραγωγή ζάχαρης από 14 έως 15,5 εκατομμύρια τόνοι (δεν συμπεριλαμβάνεται η χρήση για βιοαιθανόλη). |

285000 καλλιεργητές ζαχαρότευτλου καλλιεργούν 2,1 εκατομμύρια εκτάρια τεύτλου για ζάχαρη και κάνουν χρήση υπηρεσιών υπεργολάβων μηχανημάτων· περισσότεροι από 8000 καλλιεργητές ζαχαροκάλαμου καλλιεργούν 43000 εκτάρια ζαχαροκάλαμου, κυρίως στα υπερπόντια εδάφη της ΕΕ. | 164000 καλλιεργητές ζαχαρότευτλου καλλιεργούν 1,4 εκατομμύρια εκτάρια τεύτλου για ζάχαρη και κάνουν χρήση υπηρεσιών υπεργολάβων μηχανημάτων· και λιγότεροι από 8000 καλλιεργητές ζαχαροκάλαμου. |

189 εργοστάσια ζάχαρης που απασχολούν 50000 εργαζομένους. | 114 εργοστάσια ζάχαρης που απασχολούν 30000 εργαζομένους (συμπεριλαμβάνονται τέσσερα εργοστάσια στα δύο νέα κράτη μέλη της ΕΕ). |

16 παραγωγοί ισογλυκόζης και τέσσερις παραγωγοί σιροπιού ινουλίνης, που παράγουν 820000 τόνους. | 10 παραγωγοί ισογλυκόζης, που παράγουν 690000 τόνους (κανένας παραγωγός σιροπιού ινουλίνης). |

Επτά εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής που εισάγουν και επεξεργάζονται 2 εκατομμύρια τόνους ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο ετησίως. | 26 εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής (εκ των οποίων τα 15 στα νέα κράτη μέλη Βουλγαρία και Ρουμανία) που εισάγουν και επεξεργάζονται 2,7 εκατομμύρια τόνους ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο ετησίως. |

Εξαγωγές που ανέρχονται σε 7,5 εκατομμύρια τόνους, εκ των οποίων τα 2,5 εκατομμύρια τόνοι με επιστροφές κατά την εξαγωγή. | Οι εξαγωγές δεν υπερβαίνουν τα 1,37 εκατομμύρια τόνους ζάχαρης εκτός ποσόστωσης, χωρίς επιστροφές κατά την εξαγωγή. |

Κατανάλωση στην ΕΕ άνω των 15 εκατομμυρίων τόνων (δεν συμπεριλαμβάνεται η χρήση για βιοαιθανόλη). | Κατανάλωση στην ΕΕ άνω των 17 εκατομμυρίων τόνων (δεν συμπεριλαμβάνεται η χρήση για βιοαιθανόλη). |

6. Επιπλέον, το 2001 η ΕΕ είχε ήδη εγκρίνει την πρωτοβουλία με την ονομασία "Όλα εκτός από όπλα" (ΟΕΟ), η οποία κατάργησε όλες τις εισφορές επί των εισαγωγών από 49 αναπτυσσόμενες χώρες. Η πρωτοβουλία αυτή επηρέασε άμεσα τον τομέα της ζάχαρης, καθώς μεταξύ των δικαιούχων της ΟΕΟ συγκαταλέγονταν έξι [7] από τα συμβαλλόμενα μέρη του Πρωτοκόλλου για τη ζάχαρη των χωρών Αφρικής, Καραϊβικής και Ειρηνικού (ΑΚΕ). Οι εξαγωγές 3,5 εκατομμυρίων τόνων ζάχαρης από τις χώρες ΟΕΟ και ΑΚΕ προς την ΕΕ αποτελούν ένα από τα κατώτατα όρια του μηχανισμού διασφάλισης που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του κανονισμού σχετικά με τη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ). Η κατάργηση των δασμών επί της ζάχαρης των συγκεκριμένων χωρών θεσπίστηκε το 2001 για περιορισμένες ποσότητες που προορίζονταν για τη βιομηχανία ραφιναρίσματος. Οι ποσότητες στη συνέχεια αυξήθηκαν σταδιακά έως ότου χορηγήθηκε ελεύθερη πρόσβαση χωρίς περιορισμούς από την 1η Οκτωβρίου 2009 και εξής.

Πλαισιο 1

Η απόφαση του ΠΟΕ

Τα συμβαλλόμενα μέρη του Πρωτοκόλλου του Μαρακές του 1994 που προσαρτάται στη Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATT) συμφώνησαν, μεταξύ άλλων, να μειώσουν τις επιδοτήσεις στις εξαγωγές κατά 36 % και τις επιδοτούμενες ποσότητες κατά 21 % εντός εξαετίας. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος παρουσίασε αναλυτικά τις δεσμεύσεις του σε επιμέρους πίνακες παραχωρήσεων που προσαρτήθηκαν στο Πρωτόκολλο του Μαρακές, και που στη συνέχεια έγιναν Πίνακες της GATT το 1994.

Στον πίνακα παραχωρήσεών της, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θεώρησε ότι οι εξαγωγές εκτός ποσοστώσεων (ζάχαρη Γ) δεν επιδοτούνταν, καθώς δεν επωφελούνταν από επιστροφές κατά την εξαγωγή· επιπλέον, όντας ταυτόχρονα μείζων εισαγωγέας και εξαγωγέας, αποφάσισε να συμπεριλάβει στον πίνακα μειώσεών της μόνο τις επιστροφές στις εξαγωγές που ανταποκρίνονταν στις εξαγωγές της μείον τις εισαγωγές. Σε αυτή τη βάση, υπολόγισε την επιδοτούμενη ποσότητα αναφοράς στους 1,612 εκατομμύρια τόνους, που έπρεπε να μειωθούν κατά 21 % στους 1,273 εκατομμύρια τόνους, κατώτατο όριο το οποίο μετετράπη σε 1,37 εκατομμύρια τόνους με την προσχώρηση των νέων κρατών μελών στην ΕΕ. Ως εκ τούτου, ανάλογα με τα επίπεδα παραγωγής ζάχαρης Γ, οι συνολικές εξαγωγές μπορούσαν να κυμαίνονται από 4 έως 7 εκατομμύρια τόνους. Η συμμόρφωση προς αυτά τα όρια διασφαλίστηκε με τη διαχείριση των αδειών εξαγωγών.

Κατόπιν "αιτήματος για διαβουλεύσεις" εκ μέρους της Βραζιλίας, της Ταϊλάνδης και της Αυστραλίας το 2002, το Όργανο Επίλυσης Διαφορών (ΟΕΔ) του ΠΟΕ επανεξέτασε τις δεσμεύσεις και την πολιτική εξαγωγών της ΕΚ και σε τελική έκθεση στις 28 Απριλίου 2005 έκρινε ότι η διατύπωση του πίνακα παραχωρήσεων της ΕΚ δεν αφήνει να εννοηθεί ότι η εξαγωγή ποσοτήτων που αντιστοιχούσαν στις εισαγωγές από τις χώρες ΑΚΕ θα μπορούσαν να είναι καθ’ υπέρβαση του θεσπισμένου ορίου και ότι οι εξαγωγές ζάχαρης Γ (εκτός ποσοστώσεων) θα έπρεπε να θεωρηθούν επιδοτούμενες, άρα ούτε αυτό το όριο μπορούσε να ξεπεραστεί.

Στην πράξη, αυτό σήμαινε περαιτέρω μείωση των ευρωπαϊκών εξαγωγών της τάξεως των 5 εκατομμυρίων τόνων. Η περίοδος εμπορίας 2006/07 ήταν η πρώτη για την οποία εφαρμόστηκαν πλήρως τα όρια στις εξαγωγές.

Η μεταρρύθμιση στον τομέα της ζάχαρης και οι στόχοι της

7. Κατά συνέπεια, θεωρήθηκε χρήσιμη μια μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης ώστε να ευθυγραμμιστεί η ΚΟΑ με τις θεμελιώδεις αρχές της νέας κοινής γεωργικής πολιτικής που λαμβάνει περισσότερο υπόψη τις ανάγκες της αγοράς και να διατηρηθεί η ισορροπία στην αγορά με παράλληλη συμμόρφωση προς τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ, και συγκεκριμένα την απόφαση του ΠΟΕ ότι όλες οι επιδοτούμενες εξαγωγές της ΕΕ θα πρέπει να διατηρηθούν κάτω από τα 1,3 εκατομμύρια τόνους (βλέπε σημείο 5) και την πρωτοβουλία ΟΕΟ υπέρ των Λιγότερο Ανεπτυγμένων Χωρών, παρέχοντάς τους απεριόριστη αδασμολόγητη πρόσβαση στην ΕΕ από το 2009 και εξής (βλέπε σημείο 6).

8. Σε συνέχεια πρότασης της Επιτροπής, εγκρίθηκε από το Συμβούλιο μια μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης με έναρξη ισχύος τον Ιούλιο του 2006 [8]. Προηγήθηκαν εκτενείς διαβουλεύσεις με τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη και μια σειρά εγγράφων εκτίμησης επιπτώσεων, που απετέλεσαν τη βάση της πρότασης της Επιτροπής το 2005.

9. Η μεταρρύθμιση έθεσε μια σειρά από στόχους, εν μέρει αντικρουόμενους, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη η ταυτόχρονη εκπλήρωσή τους. Οι βασικοί στόχοι που τέθηκαν ήταν:

- η διασφάλιση της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας του τομέα της ζάχαρης στην ΕΕ μέσω της μείωσης της μη αποδοτικής παραγωγικής ικανότητας·

- η σταθεροποίηση των αγορών και η εξασφάλιση του εφοδιασμού με ζάχαρη·

- η συνεισφορά στην παροχή δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τη γεωργική κοινότητα με την εφαρμογή μέσων προκειμένου για τον μετριασμό του σημαντικού άμεσου και έμμεσου κοινωνικού και οικονομικού αντικτύπου στον γεωργικό πληθυσμό και στις θιγόμενες περιοχές.

Κύρια χαρακτηριστικά της μεταρρύθμισης

10. Τα βασικά χαρακτηριστικά της μεταρρύθμισης είναι:

α) διατήρηση των ποσοστώσεων παραγωγής, αλλά μείωση του όγκου τους κατά 6 εκατομμύρια τόνους (περίπου το 30 % της συνολικής παραγωγής ποσόστωσης) [9] έως τον Σεπτέμβριο του 2010, που σύμφωνα με εκτιμήσεις της Επιτροπής θα διατηρήσει την ισορροπία στην αγορά. Εντούτοις, δόθηκε κάποια ευελιξία παρέχοντας στους παραγωγούς επιπλέον ποσόστωση, περίπου 1,5 εκατομμυρίων τόνων, κυρίως για αγορά από εκείνους που θεωρούσαν εαυτούς ανταγωνιστικούς στις νέες συνθήκες στην αγορά·

β) σταδιακές μειώσεις της τιμής ανά τόνο λευκής ζάχαρης, από την τιμή παρέμβασης [10] ύψους 631,9 ευρώ προ της περιόδου εμπορίας 2006/07 σε μια τιμή αναφοράς [11] ύψους 404,4 ευρώ από την περίοδο εμπορίας 2009/10 και εξής·

γ) σταδιακές μειώσεις της ελάχιστης τιμής ανά τόνο ζαχαρότευτλου ποσόστωσης που καταβάλλεται στους καλλιεργητές από τα 44,01 ευρώ προ του 2006/07 [12] σε 26,29 ευρώ από την περίοδο εμπορίας 2009/10 και εξής·

δ) ο μηχανισμός επιστροφών κατά την εξαγωγή για τις εξαγωγές ζάχαρης ποσόστωσης δεν καταργήθηκε, αν και είχε προβλεφθεί ότι από την περίοδο εμπορίας 2007/08 δεν θα χρησιμοποιείται πλέον. Εντούτοις, λόγω ανισορροπίας στην αγορά εκείνη την περίοδο εμπορίας, η Επιτροπή ενέκρινε μία ακόμη περίοδο επιδοτούμενων εξαγωγών για το 2007/08 και αποφάσισε να καταργηθούν οι επιστροφές κατά την εξαγωγή για τη ζάχαρη μόλις από τις 26 Σεπτεμβρίου 2008 [13]·

ε) μερική [14] αποζημίωση στους καλλιεργητές ζαχαρότευτλου για τις επιπτώσεις της μείωσης της τιμής ζαχαρότευτλου μέσω της εισαγωγής δικαιωμάτων ενίσχυσης στο καθεστώς αποσυνδεδεμένης ενιαίας ενίσχυσης (ΚΕΕ) ή με επιμέρους ενίσχυση για τη ζάχαρη στα κράτη μέλη που δεν εφαρμόζουν το ΚΕΕ. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, οι καλλιεργητές επίσης θα μπορούσαν να λάβουν επιπλέον ενίσχυση που διατηρείται ως συνδεδεμένη ενίσχυση για μεταβατική περίοδο πενταετούς διάρκειας. Αντιθέτως, δεν δόθηκε αποζημίωση στους παραγωγούς σιτηρών που προμηθεύουν τους παραγωγούς ισογλυκόζης, με το σκεπτικό ότι η μεταρρύθμιση δεν θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές στις τιμές των σιτηρών·

στ) ένα προσωρινό ταμείο αναδιάρθρωσης, χρηματοδοτούμενο από εισφορές που καταβάλλουν οι παραγωγοί επί των ποσοστώσεών τους και που ανέρχονται συνολικά σε 6,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Το προσωρινό ταμείο αναδιάρθρωσης συστάθηκε κυρίως για τη χρηματοδότηση των αντισταθμιστικών ενισχύσεων για εθελούσιες αποποιήσεις ποσοστώσεων παραγωγής. Το ταμείο αναδιάρθρωσης το διαχειρίζεται η Επιτροπή δυνάμει των δημοσιονομικών διατάξεων της ΕΕ [15] και προβλέπεται ότι τα τυχόν εναπομείναντα ποσά κατά την κατάργηση του ταμείου τον Σεπτέμβριο του 2012 θα χορηγηθούν στο ΕΓΤΕ [16]. Σκοπός του ταμείου ήταν η χρηματοδότηση των εξής:

i) ενίσχυση αναδιάρθρωσης (4 750 εκατομμύρια ευρώ) για παραγωγούς που εγκαταλείπουν την παραγωγή ποσόστωσης και αποποιούνται τις σχετικές ποσοστώσεις. Το 10 % [17] της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης επρόκειτο να διατεθεί για καλλιεργητές ζαχαρότευτλου που πλήττονται από τις αποποιήσεις και για τους υπεργολάβους μηχανημάτων που τους παρείχαν εξειδικευμένες υπηρεσίες (βλέπε γράφημα 2)·

ii) ενίσχυση διαφοροποίησης (675 εκατομμύρια ευρώ) για ενθάρρυνση της ανάπτυξης εναλλακτικών καλλιεργειών έναντι του ζαχαρότευτλου και του ζαχαροκάλαμου σε περιοχές που πλήττονται από την αναδιάρθρωση του τομέα της ζάχαρης·

iii) προσωρινή ενίσχυση σε εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής (150 εκατομμύρια ευρώ) ώστε να τους παρασχεθεί η δυνατότητα προσαρμογής στην αναδιάρθρωση του τομέα της ζάχαρης [18].

11. Η ανάλυση των εσόδων και των δαπανών του ταμείου αναδιάρθρωσης παρουσιάζεται στο παράρτημα I.

Γραφημα 2

Επισκόπηση του ταμείου αναδιάρθρωσης

Έσοδα | Χορηγούμενη ενίσχυση και δικαιούχοι [1002] |

+++++ TIFF +++++

|

Επισκόπηση των συστημάτων διαχείρισης

12. Οι διαδικασίες που πρέπει να ακολουθήσουν οι παραγωγοί που υποβάλουν αίτηση για χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης παρατίθενται λεπτομερώς στο πλαίσιο 2.

Πλαισιο 2

Η διαδικασια εφαρμογησ για την ενισχυση αναδιαρθρωσησ

Για να συμμετάσχει στη διαδικασία αναδιάρθρωσης, ένας παραγωγός όφειλε να αποποιηθεί το σύνολο ή μέρος της ποσόστωσής του και να υποβάλει αίτηση στο οικείο κράτος μέλος για τη χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης. Η αίτηση έπρεπε να περιλαμβάνει ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης με τα εξής στοιχεία:

- ένα κοινωνικό σχέδιο με αναλυτική απαρίθμηση των σχεδιαζόμενων δράσεων, ιδιαίτερα όσον αφορά την επανεκπαίδευση, την ανακατανομή και την πρόωρη συνταξιοδότηση του θιγόμενου εργατικού δυναμικού·

- ένα περιβαλλοντικό σχέδιο με αναλυτική απαρίθμηση των σχεδιαζόμενων δράσεων με στόχο την τήρηση των περιβαλλοντικών υποχρεώσεων·

- ένα επιχειρηματικό σχέδιο με αναλυτική παρουσίαση των λεπτομερειών, του χρονοδιαγράμματος και του κόστους του κλεισίματος του εργοστασίου ή των εργοστασίων και της πλήρους ή μερικής διάλυσης των εγκαταστάσεων παραγωγής· και

- ένα χρηματοοικονομικό σχέδιο με αναλυτική παρουσίαση των δαπανών που σχετίζονται με το σχέδιο αναδιάρθρωσης.

Οι αρχές των κρατών μελών έπρεπε να ελέγχουν την αίτηση ώστε να διασφαλίζεται ότι πληροί τους κοινοτικούς και εθνικούς όρους. Μετά την έγκριση, ο παραγωγός μπορούσε να ξεκινήσει τις δράσεις που προβλέπονταν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης και όφειλε να υποβάλει ετήσια έκθεση προόδου. Ο παραγωγός λάμβανε την ενίσχυση αναδιάρθρωσης σε δύο δόσεις με καταβολή εγγύησης ίσης με το 120 % της προς είσπραξη ενίσχυσης. Η εγγύηση αποδεσμεύεται με την ολοκλήρωση των δράσεων του σχεδίου αναδιάρθρωσης και των συναφών ελέγχων που διενεργούνται από τις εθνικές αρχές.

13. Τα κράτη μέλη είναι αρμόδια για τη θέσπιση εθνικών προγραμμάτων αναδιάρθρωσης και, όσον αφορά το ταμείο αναδιάρθρωσης, για:

α) τον έλεγχο της επιλεξιμότητας των αιτήσεων των παραγωγών για ενίσχυση αναδιάρθρωσης·

β) την επιβολή κοινωνικών και περιβαλλοντικών απαιτήσεων στους παραγωγούς, δεδομένου ότι αυτό δεν περιορίζει τη διαδικασία αναδιάρθρωσης·

γ) τον προσδιορισμό της ενίσχυσης προς χορήγηση στους δικαιούχους, όπου αυτό προβλέπεται από τους κανονισμούς·

δ) την καταβολή ενίσχυσης αναδιάρθρωσης και διαφοροποίησης προς τους δικαιούχους· και

ε) την παρακολούθηση, επαλήθευση και υποβολή εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης και διαφοροποίησης.

14. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση της εφαρμογής της μεταρρύθμισης, προτείνοντας συγκεκριμένες δράσεις όπου είναι απαραίτητο, και για τη διαχείριση του ταμείου αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή λαμβάνει από τα κράτη μέλη τους καταλόγους των αιτήσεων για ενίσχυση (και αντίγραφα αυτών), τα εθνικά προγράμματα αναδιάρθρωσης και εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή των δράσεων ενίσχυσης αναδιάρθρωσης.

Εμβελεια και τροποσ προσεγγισησ του ελεγχου

15. Κατά τον έλεγχο του Συνεδρίου εκτιμήθηκε ο βαθμός επίτευξης των στόχων της μεταρρύθμισης της αγοράς ζάχαρης εξετάζοντας τα ακόλουθα συγκεκριμένα ερωτήματα:

α) Διασφάλισε η μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα του τομέα της ζάχαρης της ΕΕ;

β) Σταθεροποίησε η μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης τις αγορές και εξασφάλισε τον εφοδιασμό με ζάχαρη;

γ) Tα συγκεκριμένα μέσα/οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί αντιμετώπισαν και μετρίασαν επιτυχώς τα προβλήματα προσαρμογής λόγω της μεταρρύθμισης;

16. Επίσης, κατά τον έλεγχο εξετάστηκε η συμμόρφωση προς τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις που σχετίζονται με τη διάλυση εργοστασίων και ο πιθανός αντίκτυπος της μείωσης της τιμής της ζάχαρης στους καταναλωτές. Εξετάστηκε επίσης το κόστος της μεταρρύθμισης.

17. Τα ελεγκτικά τεκμήρια συλλέχθηκαν και εξετάστηκαν μέσω συνεντεύξεων και αναλύσεων συστημάτων, εγγράφων και δεδομένων στην Επιτροπή και σε δείγμα οκτώ κρατών μελών: Τσεχική Δημοκρατία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Πολωνία και Ισπανία [19]. Η επιτόπια έρευνα πραγματοποιήθηκε από τα τέλη του 2008 έως τα μέσα του 2009, και κάλυψε τις επιχειρήσεις του ταμείου αναδιάρθρωσης κατά τις τρεις πρώτες περιόδους εμπορίας της μεταρρύθμισης (2006/07 έως 2008/09). Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Παραγωγών Ζάχαρης, της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Καλλιεργητών Ζαχαρότευτλων και της Επιτροπής Βιομηχανικών Χρηστών Ζάχαρης ώστε να καταγραφούν οι απόψεις τους για τη μεταρρύθμιση στον τομέα της ζάχαρης.

18. Στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, ο έλεγχος περιλάμβανε την επισκόπηση των συστημάτων των οργανισμών ενισχύσεων για την εφαρμογή της μεταρρύθμισης και την εξέταση, περιλαμβανομένων των επιτόπιων επιθεωρήσεων, ενός δείγματος πληρωμών ενίσχυσης αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, έγιναν συνεντεύξεις με εκπρόσωπους των ενδιαφερομένων μερών στον τομέα της ζάχαρης (παραγωγοί, καλλιεργητές, υπεργολάβοι μηχανημάτων και εργαζόμενοι στα εργοστάσια ζάχαρης).

Προηγούμενη έκθεση ελέγχου

19. Στο παρελθόν το Συνέδριο είχε καταρτίσει ειδική έκθεση σχετικά με τη διαχείριση της ΚΟΑ για τη ζάχαρη (2001) [20] εξετάζοντας την επίτευξη των συνολικών στόχων της ΚΓΠ. Στην έκθεση τονίζονταν οι υψηλές τιμές που επιβάλλονταν στον χρήστη ζάχαρης στην ΕΕ, οι υπέρμετρες δυσκαμψίες στο σύστημα ποσοστώσεων παραγωγής που ήταν συγκεντρωμένες στα χέρια περιορισμένου αριθμού παραγωγών και περιέχονταν συστάσεις για τη λήψη μέτρων με σκοπό την αύξηση της ανταγωνιστικότητας του τομέα.

Παρατηρησεισ

Διασφάλισε η μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα του τομέα της ζάχαρης στην ΕΕ;

20. Η μεταρρύθμιση είχε ως στόχο την "έναρξη μιας διαδικασίας ριζικής αναδιάρθρωσης που θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση της μη κερδοφόρου παραγωγικής ικανότητας στην Κοινότητα" [21] δίνοντας οικονομικό κίνητρο στους παραγωγούς με τη μικρότερη παραγωγικότητα να εγκαταλείψουν εθελουσίως την παραγωγή τους βάσει ποσόστωσης, λαμβάνοντας υπόψη την τήρηση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών δεσμεύσεων που συνδέονται με την εγκατάλειψη της παραγωγής [22].

21. Η Επιτροπή ανέμενε ότι τα παρεχόμενα οικονομικά κίνητρα θα οδηγούσαν τις επιχειρήσεις με τη μικρότερη παραγωγικότητα, ήτοι τα εργοστάσια που δεν θα ήταν πλέον ανταγωνιστικά μετά τις σχεδιαζόμενες μειώσεις τιμών στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, να αποποιηθούν τις ποσοστώσεις τους αποδεχόμενοι την αποζημίωση του ταμείου αναδιάρθρωσης, χωρίς να χρειαστεί να τεθούν στο στόχαστρο συγκεκριμένα εργοστάσια ή περιοχές.

22. Ως εκ τούτου, το σκεπτικό της μεταρρύθμισης ήταν ότι η αποποίηση των 6 εκατομμυρίων τόνων από μονάδες χαμηλότερης παραγωγικότητας θα αυξήσει τη μέση παραγωγικότητα και θα διασφαλίσει έτσι τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα του τομέα στην ΕΕ. Εντούτοις, προβλέφθηκε κάποιος βαθμός ευελιξίας, διαθέτοντας στους παραγωγούς πρόσθετες ποσοστώσεις 1,5 περίπου εκατομμυρίων τόνων, κυρίως για αγορά από τους παραγωγούς εκείνους που θεωρούσαν αυτούς ανταγωνιστικούς στο νέο περιβάλλον της αγοράς.

23. Η ανταγωνιστικότητα του τομέα της ζάχαρης της ΕΕ εξαρτάται, αφενός, από την αποτελεσματικότητα των παραγωγών να παράγουν ζάχαρη και, αφετέρου, από την ικανότητα των καλλιεργητών ζαχαρότευτλων να προμηθεύουν τους παραγωγούς σε ανταγωνιστικές τιμές. Παρά τον γενικό στόχο της μεταρρύθμισης να εγκαταλείψουν τις ποσοστώσεις παραγωγής τους οι λιγότερο παραγωγικές επιχειρήσεις, κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι ούτε η Επιτροπή ούτε οι διαχειριστικές αρχές των κρατών μελών διέθεταν συγκριτική κατάσταση των επιμέρους παραγωγών ή εργοστασίων. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν ζήτησε από τα κράτη μέλη ή/και τον κλάδο να παράσχουν τα απαραίτητα δεδομένα για την αξιολόγηση της υλοποίησης τη μεταρρύθμισης ως προς την παραγωγικότητα των επιμέρους παραγωγών ή εργοστασίων.

24. Ως προς αυτό, η εκτίμηση επιπτώσεων απλώς παρέπεμπε σε μελέτες [23] που κατέτασσαν τις περιοχές παραγωγής ζάχαρης ανάλογα με τη συνδυασμένη αποδοτικότητα καλλιεργητών και παραγωγών, κατηγοριοποιώντας τις σε χαμηλής, μέσης και υψηλής συνδυασμένης αποδοτικότητας. Ο πίνακας 2 παρέχει λεπτομερή στοιχεία για την κατάταξη καθώς και για το επίπεδο αρχικών ποσοστώσεων για τη λευκή ζάχαρη. Η κατάταξη βασίστηκε σε στοιχεία του 2001 για τον τομέα της ζάχαρης στην ΕΕ. Εντούτοις, τα στοιχεία δεν είχαν επικαιροποιηθεί όταν η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της το 2005, παρά το γεγονός ότι είχαν μεσολαβήσει σημαντικές αλλαγές, όπως αυξήσεις στην απόδοση της καλλιέργειας ζαχαρότευτλων στην Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο και εξυγίανση/εξορθολογισμός των παραγωγών στην Ιρλανδία.

25. Βάσει της κατάταξης αποδοτικότητας που περιέχεται στην εκτίμηση επιπτώσεων, δεδομένης της έλλειψης πιο συγκεκριμένων στοιχείων από την Επιτροπή για την ανταγωνιστικότητα των επιμέρους παραγωγών ή εργοστασίων ζάχαρης, η έκταση των αποποιήσεων ποσοστώσεων λευκής ζάχαρης από τους παραγωγούς στις περιοχές χαμηλής και μεσαίας αποδοτικότητας χρησιμοποιείται ως δείκτης της επίτευξης του στόχου της μεταρρύθμισης. Εντούτοις, δεδομένου ότι πρόκειται για μέσες τιμές, αυτές δεν εμφαίνουν την ύπαρξη επιμέρους παραγωγών ή/και καλλιεργητών με υψηλή αποδοτικότητα σε περιοχές χαμηλής αποδοτικότητας ή αντιστρόφως.

Κατα τα δυο πρωτα ετη τησ μεταρρύθμισησ δεν επετεύχθη το αναμενόμενο επίπεδο εθελούσιασ αποποίησησ ποσοστώσεων

26. Κατά τα δύο πρώτα έτη της μεταρρύθμισης, οι παραγωγοί αποποιήθηκαν εθελουσίως μόνο 2,2 εκατομμύρια τόνους, έναντι του ποσού-στόχου των 6 εκατομμυρίων τόνων, λόγω της βραδείας ανταπόκρισης κατά το δεύτερο έτος. Επρόκειτο για σαφή ένδειξη ότι τα παρεχόμενα κίνητρα δεν θεωρήθηκαν επαρκώς ελκυστικά για τον τομέα ώστε να ενθαρρύνουν την εγκατάλειψη ποσοστώσεων.

27. Ένα ουσιαστικό στοιχείο που επηρέασε την απόφαση των παραγωγών ζάχαρης σχετικά με το εάν θα δεχθούν ή όχι την αποποίηση ποσοστώσεων ήταν η αβεβαιότητα σχετικά με την προσφερόμενη οικονομική αποζημίωση. Στην πράξη, τα κράτη μέλη αποφάσιζαν το ύψος της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης προς τους παραγωγούς, με τουλάχιστον το 10 % να προορίζεται για τους καλλιεργητές και τους υπεργολάβους μηχανημάτων. Κατά συνέπεια, κατά την υποβολή της αίτησης για τη χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, οι παραγωγοί δεν γνώριζαν το ύψος της αποζημίωσης που επρόκειτο να λάβουν.

Πινακασ 2

Κατάταξη των κρατών μελών σύμφωνα με τη συνδυ ασμένη αποδοτικότητα της παραγωγής ζάχαρης

Πηγή: Επιτροπή (μονάδα C.5 της ΓΔ AGRI).

Κράτος μέλος | Επίπεδο συνδυασμένης αποδοτικότητας [1003] | Αρχική ποσόστωση [1004] (τόνοι λευκής ζάχαρης) |

Ιρλανδία | Χαμηλή | 2143923 |

Ελλάδα |

Ιταλία |

Πορτογαλία (ηπειρωτική) |

Τσεχική Δημοκρατία | Μεσαία | 2923655 |

Δανία |

Ισπανία |

Λεττονία |

Λιθουανία |

Ουγγαρία |

Σλοβενία |

Σλοβακία |

Φινλανδία |

Βέλγιο | Υψηλή | 12895381 |

Γερμανία |

Γαλλία (μητροπολιτική) |

Κάτω Χώρες |

Αυστρία |

Πολωνία |

Σουηδία |

Ηνωμένο Βασίλειο |

Άλλα κράτη μέλη [1005] | Δεν συμπεριλαμβάνονται | 604114 |

Σύνολο | | 18567073 |

28. Ένας ακόμη παράγοντας που ενδέχεται να επηρέασε την απόφαση των καλλιεργητών να συνεχίσουν την παραγωγή ζαχαρότευτλου ήταν το επίπεδο της ενίσχυσης που εξακολουθούσε να διατίθεται. Η νομοθεσία προβλέπει ότι στα κράτη μέλη που αποποιούνται τουλάχιστον το 50 % των ποσοστώσεων, διατηρείται μια πρόσθετη ενίσχυση ως συνδεδεμένη ενίσχυση προς τους εναπομείναντες καλλιεργητές για μεταβατική περίοδο πέντε ετών. Αυτή η συνδεδεμένη βοήθεια χορηγήθηκε στα τέσσερα κράτη μέλη που κατατάχθηκαν στις κατηγορίες χαμηλής ή μεσαίας συνδυασμένης αποδοτικότητας, τα οποία αποποιήθηκαν αυτό το επίπεδο ποσοστώσεων [24] και ήταν ένα κίνητρο για τους εναπομείναντες καλλιεργητές να εξακολουθήσουν να παράγουν ζαχαρότευτλα για τα επόμενα πέντε έτη.

29. Πέρα από τη συλλογιστική των επιμέρους μονάδων εκμετάλλευσης, η διαφορά μεταξύ των επιδιωκόμενων και των πραγματικών αποποιήσεων θα πρέπει επίσης να αναλυθεί λαμβάνοντας υπόψη το συνολικό ύψος των επιδιωκόμενων αποποιήσεων. Ήταν μάλλον απίθανο να είναι ρεαλιστική η προσδοκία να επιτευχθεί μια σημαντική αποποίηση ποσοστώσεων της τάξης του 30 % περίπου επί του συνόλου μόνο μέσω της εθελούσιας επιλογής των παραγωγών με τη χαμηλότερη παραγωγικότητα. Ουσιαστικά, οι συνδυασμένες συνολικές ποσοστώσεις για τους παραγωγούς στα κράτη μέλη που από την Επιτροπή κατατάχθηκαν ως "χαμηλής" και "μεσαίας" παραγωγικότητας ανέρχονταν σε 5,1 εκατομμύρια τόνους, ήτοι υπολείπονταν της επιδιωκόμενης μείωσης. Επιπλέον, εάν όλοι αυτοί οι παραγωγοί είχαν αποποιηθεί τις ποσοστώσεις τους, η παραγωγή ζάχαρης θα είχε διακοπεί πλήρως σε 13 κράτη μέλη.

30. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι σε ένα κράτος μέλος ο μόνος παραγωγός, που πριν από τη μεταρρύθμιση στον τομέα της ζάχαρης είχε προβεί σε εξυγίανση/εξορθολογισμό της μονάδας επεξεργασίας του και αυτοπροσδιοριζόταν ως ένας από τους πλέον αποδοτικούς παραγωγούς της Ευρώπης, έκλεισε το μεγάλο, σύγχρονο και εν δυνάμει αποδοτικό εργοστάσιο ζάχαρης, αναφέροντας ως αιτιολογία για την απόφαση του αυτή τον κίνδυνο οι χαμηλότερες τιμές να καταστήσουν την προσφορά ζαχαρότευτλου μη συμφέρουσα οικονομικά.

Από το τρίτο έτος της μεταρρύθμισης πραγματοποιήθηκαν βασικές τροποποιήσεις…

31. Όπως αναφέρεται ανωτέρω, οι εθελούσιες αποποιήσεις στις δύο πρώτες περιόδους εμπορίας 2006/07 και 2007/08 ήταν λιγότερες από τις αναμενόμενες.

32. Για την επίτευξη του συνολικού στόχου των 6 εκατομμυρίων τόνων, το 2007 πραγματοποιήθηκαν οι εξής καίριες τροποποιήσεις στο ταμείο αναδιάρθρωσης [25]:

α) το μερίδιο της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης για τους παραγωγούς ζάχαρης αυξήθηκε και ορίστηκε στο 90 % της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης και, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποζημίωση και των θιγόμενων καλλιεργητών, τους καταβλήθηκε κατ’ αποκοπή ενίσχυση ύψους 237,50 ευρώ ανά χαμένο τόνο·

β) οι επιχειρήσεις που αποποιούνταν τουλάχιστον το 13,5 % της ποσόστωσής τους για το 2008/09 απαλλάσσονταν από την καταβολή του έκτακτου ποσού αναδιάρθρωσης για το 2007/08, ύψους 173,80 ευρώ ανά τόνο, για το 13,5 % της ποσόστωσής τους·

γ) ανακοινώθηκε υποχρεωτική μη αντισταθμισμένη μείωση ποσοστώσεων το 2010 εάν οι εθελούσιες αποποιήσεις δεν επαρκούσαν για την επίτευξη του στόχου. Οι παραγωγοί που δεν είχαν αποποιηθεί καμία ποσόστωση θα πλήττονταν περισσότερο από αυτό το μέτρο. Κατά συνέπεια, οι παραγωγοί αυτοί θα έπρεπε επίσης να σκεφτούν το ενδεχόμενο εθελούσιας αποποίησης της παραγωγής.

… και επετεύχθη σε μεγάλο βαθμό ο στόχος των 6 εκατομμυρίων τόνων, συμπεριλαμβανομένων 0,5 εκατομμυρίων τόνων ισογλυκόζης και σιροπιού ινουλίνης…

33. Οι τροποποιήσεις αυτές αποσκοπούσαν στην επίτευξη της επιθυμητής ισορροπίας στην αγορά ζάχαρης της ΕΕ με τη μείωση κατά 6 εκατομμύρια τόνους της παραγωγής ζάχαρης, ισογλυκόζης και σιροπιού ινουλίνης. Εξαιτίας των αλλαγών που πραγματοποιήθηκαν το 2008 και το 2009 οι παραγωγοί εγκατέλειψαν ποσοστώσεις 3,6 εκατομμυρίων τόνων περίπου. Έως το 2009, έκλεισαν περίπου 80 εργοστάσια και το σύνολο των αποποιήσεων έφθασε τους 5,77 εκατομμύρια τόνους, εκ των οποίων οι 5,23 εκατομμύρια τόνοι αφορούσαν την ποσόστωση ζάχαρης. Οι παραγωγοί ισογλυκόζης αποποιήθηκαν 0,22 εκατομμύρια τόνους, ενώ οι παραγωγοί σιροπιού ινουλίνης αποποιήθηκαν όλες τις διαθέσιμες ποσοστώσεις, που αντιστοιχούσαν σε παραγωγή 0,32 εκατομμυρίων τόνων (οι λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στο παράρτημα II). Κατά συνέπεια αποφεύχθηκε η ανάγκη σημαντικής οριστικής μείωσης της παραγωγής.

… μολονότι εγκαταλείφθηκαν ποσοστώσεις και από παραγωγούς που δεν ήταν οι λιγότερο ανταγωνιστικοί

34. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής επιβεβαίωσαν πως μετά το δεύτερο έτος της περιόδου αναδιάρθρωσης είχε καταστεί σαφές ότι η απαιτούμενη μείωση ποσοστώσεων δεν θα επιτυγχανόταν μόνο με την παύση της παραγωγής ζάχαρης από τα λιγότερο ανταγωνιστικά εργοστάσια σε περιοχές που ήταν λιγότερο ενδεδειγμένες για την καλλιέργεια ζαχαρότευτλου. Για τον λόγο αυτό δόθηκε ισχυρό κίνητρο σε όλους τους παραγωγούς να αποποιηθούν τουλάχιστον ένα ορισμένο ποσοστό των ποσοστώσεών τους ώστε να επιτευχθεί η απαραίτητη μείωση και να μπορέσει ο τομέας να βρει μια νέα ισορροπία στην αγορά.

35. Κατά τον έλεγχο καταγράφηκαν περιπτώσεις επιχειρήσεων οι οποίες, θεωρώντας ότι είναι μεταξύ των πιο παραγωγικών, αγόρασαν επιπλέον ποσοστώσεις ζάχαρης και στη συνέχεια τις αποποιήθηκαν, για να αποφύγουν κυρίως τον κίνδυνο της περικοπής ποσοστώσεων χωρίς αντιστάθμιση. Στη Γαλλία, τη Γερμανία και την Πολωνία οι εκπρόσωποι των παραγωγών που ερωτήθηκαν κατά τη διάρκεια του ελέγχου δήλωσαν ότι ο κύριος λόγος που αποποιήθηκαν μέρος των ποσοστώσεών τους ήταν για να μειώσουν τον κίνδυνο μιας οριστικής μείωσης χωρίς αντιστάθμιση.

36. Επιπλέον, οι αποποιήσεις ανά περίοδο εμπορίας και ανά κράτος μέλος υποδεικνύουν ότι η εγκατάλειψη της παραγωγής με ποσοστώσεις παρατηρήθηκε σε όλες τις κατηγορίες παραγωγικότητας, ενώ ο αρχικός στόχος ήταν η δημιουργία κινήτρου ώστε να αποποιηθούν τις ποσοστώσεις τους οι λιγότερο ανταγωνιστικοί παραγωγοί ζάχαρης.

37. Εγκαταλείφθηκαν συνολικά περίπου 6 εκατομμύρια τόνοι ποσοστώσεων, εκ των οποίων 5,2 εκατομμύρια τόνοι αφορούσαν τη λευκή ζάχαρη. Μολονότι το ποσοστό της διαθέσιμης ποσόστωσης παραγωγής ζάχαρης που εγκαταλείφθηκε ήταν σημαντικά υψηλότερο σε περιοχές που θεωρούνταν χαμηλής/μεσαίας παραγωγικότητας, 2,4 εκατομμύρια τόνοι, ήτοι το 47 % περίπου ή το 19 % της αρχικής ποσόστωσής τους, εγκαταλείφθηκαν από παραγωγούς με εργοστάσια σε περιοχές που θεωρούνταν από την Επιτροπή ως ιδιαίτερα ανταγωνιστικές (βλέπε παράρτημα III).

38. Η κατάσταση αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα των μέτρων που θεσπίστηκαν για τη διασφάλιση της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας του τομέα της ζάχαρης από την πλευρά των παραγωγών. Πιο συγκεκριμένα, τα μέτρα που θεσπίστηκαν από το τρίτο έτος της μεταρρύθμισης δεν είχαν επαρκή στόχευση ώστε να επιτύχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Η μεταρρύθμιση παρέσχε κίνητρα για μείωση των ποσοστώσεων και παράλληλα κατένειμε επιπλέον ποσοστώσεις

39. Η μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης θέσπισε ευρύ φάσμα μηχανισμών, ενίοτε αντικρουόμενων. Ένας από αυτούς ήταν ο προσδιορισμός του επιθυμητού επιπέδου παραγωγής ποσόστωσης.

40. Αφενός, η μεταρρύθμιση θέσπισε μια ενίσχυση αναδιάρθρωσης ώστε να δοθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις στον τομέα της ζάχαρης να εγκαταλείψουν την παραγωγή ποσοστώσεων και να διατηρηθεί η σταθερότητα στην αγορά [26] και, αφετέρου, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση, δεδομένης και της απόφασης του ΠΟΕ (σημείο 5), η μεταρρύθμιση προσέφερε παράλληλα στις ίδιες επιχειρήσεις πρόσθετη παραγωγή ποσόστωσης που ανερχόταν σε 1,5 εκατομμύρια τόνους [27], με την εξής κατανομή:

- Πρόσθετη ποσόστωση ζάχαρης: οι επιχειρήσεις ζάχαρης μπορούσαν να ζητήσουν την κατανομή πρόσθετης ποσόστωσης ζάχαρης συνολικής ποσότητας έως και 1,1 εκατομμυρίων τόνων, καταβάλλοντας εφάπαξ ποσό ύψους 730 ευρώ ανά τόνο πρόσθετης ποσόστωσης. Τελικά, αγοράστηκαν περίπου 1 εκατομμύριο τόνοι.

- Πρόσθετη ποσόστωση ισογλυκόζης: 300000 τόνοι πρόσθετης ποσόστωσης ισογλυκόζης κατανεμήθηκαν σε επιχειρήσεις αναλογικά προς τις ήδη κατανεμημένες ποσοστώσεις ισογλυκόζης. Αυτές οι πρόσθετες ποσοστώσεις κατανεμήθηκαν δωρεάν.

- Συμπληρωματική ποσόστωση ισογλυκόζης: οι επιχειρήσεις σε Ιταλία, Λιθουανία και Σουηδία μπορούσαν να ζητήσουν την κατανομή συμπληρωματικής ποσόστωσης ισογλυκόζης συνολικής ποσότητας έως και 103000 τόνων, καταβάλλοντας κατ’ αποκοπή ποσό ύψους 730 ευρώ ανά τόνο συμπληρωματικής ποσόστωσης. Μέχρι τη στιγμή του ελέγχου, κανένας παραγωγός δεν είχε κάνει χρήση της δυνατότητας αγοράς συμπληρωματικής ποσόστωσης.

41. Μολονότι η διάθεση πρόσθετων ποσοστώσεων αιτιολογούνταν για λόγους ανταγωνιστικότητας εφόσον απευθυνόταν στους πιο αποδοτικούς παραγωγούς, αναπόφευκτα αύξησε τις απαιτήσεις για συνολική μείωση των ποσοστώσεων προκειμένου να επιτευχθεί η επιθυμητή ισορροπία στην αγορά.

42. Στην πράξη, περίπου 1 εκατομμύριο τόνοι πρόσθετων ποσοστώσεων ζάχαρης κατανεμήθηκαν σε επιχειρήσεις που κατέβαλαν κατ’ αποκοπή ποσό ύψους 730 ευρώ ανά τόνο ποσόστωσης. Κατά τον έλεγχο καταγράφηκαν περιπτώσεις επιχειρήσεων που αποποιήθηκαν, για την αντίστοιχη αποζημίωση, αυτές τις πρόσθετες ποσοστώσεις ζάχαρης οι οποίες είχαν αποκτηθεί πρόσφατα, κυρίως κατά το δεύτερο στάδιο της μεταρρύθμισης, για να αποφύγουν τον κίνδυνο περικοπής των ποσοστώσεων χωρίς αποζημίωση όπως ανακοινώθηκε το 2007 (βλέπε σημείο 32 γ). Το ποσό που καταβλήθηκε από τις επιχειρήσεις για την αγορά των πρόσθετων ποσοστώσεων ισοδυναμούσε χονδρικά με το ποσό που εισέπραξαν στη συνέχεια για να τις αποποιηθούν, με αποτέλεσμα ο δημοσιονομικός αντίκτυπος να μπορεί να θεωρηθεί γενικότερα ουδέτερος. Εντούτοις, δεν υπάρχει λογική στην αύξηση των ποσοστώσεων, αφενός, και στην επακόλουθη μείωσή τους, αφετέρου. Επιπλέον, αυτή η πολιτική είχε αρνητικές δημοσιονομικές επιπτώσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ όπως εξηγείται κατωτέρω.

43. Στο πλαίσιο αυτό, ενώ κατανεμήθηκαν στις επιχειρήσεις δωρεάν 300000 τόνοι πρόσθετων ποσοστώσεων ισογλυκόζης, οι ίδιες οι επιχειρήσεις στη συνέχεια έλαβαν οικονομικά κίνητρα για να αποποιηθούν τις ποσοστώσεις τους. Έως το 2009, οι παραγωγοί ισογλυκόζης αποποιήθηκαν 222316 τόνους παραγωγής και έλαβαν ως αποζημίωση ενίσχυση αναδιάρθρωσης της οποίας το κόστος εκτιμάται σε περίπου 97 εκατομμύρια ευρώ [28]. Κατά συνέπεια, μπορεί να συναχθεί ότι η μεταρρύθμιση πλήρωσε τις επιχειρήσεις για να αποποιηθούν ποσοστώσεις που τους είχαν χορηγηθεί δωρεάν. Η λογική να συμπεριληφθούν αυτές οι πρόσθετες δωρεάν ποσοστώσεις στις μειώσεις ποσοστώσεων που ακολούθησαν είναι κάθε άλλο παρά σαφής. Επιπλέον, το πρόσθετο κόστος που συνεπάγονται αυτές οι αποφάσεις δεν μπορεί να δικαιολογηθεί.

Τα μέτρα που θεσπιστηκαν είχαν περιορισμένο αντίκτυπο στην αύξηση τησ ανταγωνιστικότητασ των επιμέρουσ καλλιεργητών

44. Η ανταγωνιστικότητα των καλλιεργητών ζαχαρότευτλων, ήτοι η ικανότητά τους να προμηθεύουν τους παραγωγούς με ζαχαρότευτλα σε ανταγωνιστικές τιμές, εξαρτάται από το εάν μπορούν να μειώσουν το κόστος παραγωγής ζαχαρότευτλου ανά τόνο ώστε να συμβαδίσουν με τις μειωμένες τιμές ζάχαρης που επιβάλλει η μεταρρύθμιση. Εντούτοις, μολονότι οι μεταρρυθμίσεις, μέσω του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης, εν μέρει αποζημίωσαν τους καλλιεργητές ζαχαρότευτλων για την απώλεια εισοδήματος που προέκυψε από τη σημαντική μείωση των ελάχιστων τιμών για τα ζαχαρότευτλα, τα μέτρα που θεσπίστηκαν είχαν περιορισμένο αντίκτυπο στην επιμέρους ανταγωνιστικότητά τους.

45. Πράγματι, για επιλεγμένα κράτη μέλη η εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής εξέτασε την οριακή τιμή, ήτοι την τιμή κάτω από την οποία κατά μέσο όρο ο καλλιεργητής αποφασίζει να εγκαταλείψει το ζαχαρότευτλο και να στραφεί σε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες, και τόνισε ότι οι καλλιεργητές ζαχαρότευτλου στα περισσότερα από τα κράτη μέλη παραγωγούς είχαν αρκετά υψηλότερη οριακή τιμή (βλέπε πίνακα 3) σε σύγκριση με την ελάχιστη τιμή των περίπου 26 ευρώ ανά τόνο που είχε οριστεί για το ζαχαρότευτλο από τον Οκτώβριο του 2009.

Πινακασ 3

Κατάταξη επιλεγμένων κρατών μελών σύμφωνα με την εκτιμώμενη μέση οριακή τιμή για το ζαχαρότευτλο σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης

Πηγή: Βάσει του εγγράφου της Επιτροπής SEC(2005) 808, σ. 11.

Πολύ μεγαλύτερη των 25 ευρώ/τόνο | Κοντά στα 25 ευρώ/τόνο |

Κράτη μέλη | Οριακή τιμή ευρώ/τόνο | Κράτη μέλη | Οριακή τιμή ευρώ/τόνο |

Φινλανδία | 44 | Βέλγιο/Κάτω Χώρες | 30 |

Ιταλία | 42 | Δανία | 25 |

Ηνωμένο Βασίλειο | 40 | Γαλλία | 26 |

Αυστρία | 40 | Γερμανία | 30 |

Ισπανία | 36 | |

Σουηδία | 34 |

Ελλάδα | 34 |

46. Επιπροσθέτως, καθώς η καλλιέργεια ζαχαρότευτλου θα πρέπει να διεξάγεται κοντά στα εργοστάσια (βλέπε σημείο 1), είναι δύσκολο για έναν καλλιεργητή να μεταφέρει την παραγωγή σε άλλο εργοστάσιο εάν το τοπικό κλείσει. Ως εκ τούτου, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και οι παραγωγοί που ήθελαν ή μπορούσαν να αυξήσουν την αποδοτικότητα, αυξάνοντας π.χ. την αποδοτικότητα ανά εκτάριο, δεν είχαν αυτή τη δυνατότητα σε περίπτωση που ο παραγωγός της περιοχής τους αποφάσιζε να κλείσει το εργοστάσιο. Με τον έλεγχο εντοπίστηκαν περιπτώσεις εργοστασίων ζάχαρης που οι παραγωγοί τα έκλεισαν λόγω της σχετικά μικρής παραγωγικής ικανότητας και της απαρχαιωμένης τεχνολογίας, μολονότι οι καλλιεργητές της περιοχής είχαν την υψηλότερη παραγωγή ζαχαρότευτλου ανά εκτάριο.

47. Στις περιπτώσεις αυτές, οι προτάσεις της μεταρρύθμισης δεν παρείχαν κίνητρα για αύξηση της ανταγωνιστικότητας των καλλιεργητών που ήταν διατεθειμένοι να παραμείνουν στον κλάδο.

Το ισχύον σύστημα ποσοστώσεων διατηρεί τισ δυσκαμψίεσ και τουσ περιορισμούσ του παρελθόντοσ

48. Οι προηγούμενες ειδικές εκθέσεις του Συνεδρίου σχετικά με την ΚΟΑ της ζάχαρης (βλέπε σημείο 18) εφιστούσαν την προσοχή στις δυσκαμψίες του συστήματος ποσοστώσεων και κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι "οι εθνικές ποσοστώσεις έχουν εμποδίσει τη μετακίνηση της παραγωγής στις αποδοτικότερες περιοχές" [29], "εμποδίζεται η ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού, σε αρκετές δε περιπτώσεις έχουν επιβληθεί πρόστιμα σε εταιρείες επεξεργασίας ζάχαρης για παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού" [30]και δήλωνε ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να εξετάσει το ζήτημα της ύπαρξης φραγμών στην είσοδο νέων καλλιεργητών ζαχαρότευτλων [31].

49. Στο πλαίσιο αυτό, μια ανακοίνωση της Επιτροπής το 2004 [32] αρχικά πρότεινε μεταρρύθμιση του τομέα της ζάχαρης βάσει ενιαίας περικοπής των ποσοστώσεων και αποσκοπούσε στην ενθάρρυνση της μεταφοράς ποσοστώσεων μεταξύ παραγωγών στην ΕΕ. Εντούτοις, η πρόταση αυτή δεν υιοθετήθηκε διότι η πλειονότητα των κρατών μελών αντιτάχθηκε στην ιδέα των ενδοκοινοτικών μεταφορών ποσοστώσεων.

50. Όσον αφορά την αποδοτικότητα της επεξεργασίας στον τομέα της ζάχαρης, η διατήρηση των δυσκαμψιών και των περιορισμών που εντάσσονται στο ισχύον σύστημα ποσοστώσεων, όπως π.χ. η θέσπιση ποσοτικών ποσοστώσεων ανά επιμέρους καλλιεργητή σε ορισμένα κράτη μέλη, η έλλειψη δυνατότητας εμπορίας ποσοστώσεων και οι περιορισμένες δυνατότητες μεταφοράς τους, προκαλεί υπερβολική δυσκαμψία της παραγωγικής ικανότητας και μειώνει τις δυνατότητες τόσο για τους καλλιεργητές όσο και για τους παραγωγούς προκειμένου για την αύξηση της αποδοτικότητας. Κατά τον έλεγχο επιβεβαιώθηκε ότι, σε ορισμένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν, οι περιορισμοί στις ποσοστώσεις παρεμποδίζουν την είσοδο πιθανών νέων καλλιεργητών και τα δικαιώματα παράδοσης των σημερινών καλλιεργητών δεν μπορούν να αλλάξουν χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των ίδιων. Αυτό συνεπάγεται σημαντικούς περιορισμούς στην αγορά παραγωγής ζάχαρης.

51. Μολονότι ορισμένοι παραγωγοί προσπάθησαν να μετριάσουν αυτόν τον περιορισμό με ιδιωτικές πρωτοβουλίες, εν γένει αυτές οι συνθήκες περιορίζουν την εφαρμογή της αρχής της οικονομικής βιωσιμότητας, που σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων θα πρέπει να βελτιωθεί με την "απομάκρυνση από την αρχή της κατανομής της παραγωγικής ικανότητας, που είναι ενσωματωμένη στο υφιστάμενο σύστημα ποσοστώσεων για τη ζάχαρη, προς έναν τομέα πιο ανταγωνιστικό και προσανατολισμένο στις ανάγκες της αγοράς".

Η μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης σταθεροποίησε τις αγορές και εξασφάλισε τον εφοδιασμό με ζάχαρη;

52. Ένας από τους στόχους της μεταρρύθμισης στον τομέα της ζάχαρης ήταν η σταθεροποίηση των αγορών και η εξασφάλιση του εφοδιασμού με ζάχαρη [33]. Ο έλεγχος του Συνεδρίου εξέτασε κατά πόσον επετεύχθη αυτός ο στόχος.

Οι τιμές στην αγορά ζάχαρης της ΕΕ μέχρι σήμερα είναι σταθερές και κινούνται γύρω από τις τιμές αναφοράς

53. Κατά τον έλεγχο αξιολογήθηκε εάν επετεύχθη ισορροπία στην αγορά ζάχαρης όσον αφορά την ανάγκη κατανάλωσης που πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένη με την παραγωγή και τις εισαγωγές χωρίς τις εξαγωγές, καθώς και εάν οι τιμές της αγοράς αντιστοιχούν στις τιμές αναφοράς.

54. Ύστερα από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι κατά τα τρία πρώτα έτη η αγορά ζάχαρης της ΕΕ ήταν σταθερή· όπως εμφαίνει το γράφημα 3, τα στοιχεία για τις τιμές δείχνουν ότι οι αγορές κινούνταν σταθερά γύρω από την τιμή αναφοράς από την έναρξη της μεταρρύθμισης.

Εξασφάλιση του εφοδιασμού: το επίπεδο των ποσοστώσεων παραγωγής υπολείπεται της κατανάλωσης στην ΕΕ και η ΕΕ πλέον είναι καθαρός εισαγωγέας

55. Η αγορά ζάχαρης δέχθηκε τον διπλό αντίκτυπο των αυξημένων εισαγωγών και των μειωμένων δυνατοτήτων για επιδοτούμενες εξαγωγές. Στην ουσία, από την 1η Οκτωβρίου 2009 και εξής δεν υφίστανται ποσοτικοί περιορισμοί επί των εισαγωγών από τις Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες (ΛΑΧ) που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία Όλα εκτός από όπλα (ΟΕΟ).

Γραφημα 3

Τιμές λευκής ζάχαρης κατά τη διάρκεια της μεταρρύθμισης

+++++ TIFF +++++

1 Μέση τιμή λευκής ζάχαρης στην Κοινότητα, όπως κοινοποιήθηκε από παραγωγούς και εργοστάσια ραφιναρίσματος ζάχαρης της ΕΕ (τιμή εκ του εργοστασίου για ομοιογενή, κρυσταλλική ζάχαρη, ποιοτικού τύπου, χύδην ή σε μεγάλους σάκους).

2 Τιμή αναφοράς όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 318/2006 του Συμβουλίου.

3 Επίσημες τιμές προθεσμιακής αγοράς Λονδίνου Liffe (λευκή ζάχαρη ποιοτικού τύπου, εμπόρευμα fob και εναποθηκευμένο).

Πηγές:

(1-2) Επιτροπή (μονάδα C.5 της ΓΔ AGRI).

(3) "L'économie sucrière 2010" και μηνιαίες στατιστικές, France Agrimer.

56. Κατά συνέπεια, το επίπεδο της εγχώριας παραγωγής που απαιτούταν για την κάλυψη των αναγκών της ΕΕ κατέστη ο βασικός παράγοντας σταθεροποίησης της αγοράς. Η μεταρρύθμιση έθεσε ως στόχο, και εν μέρει τον πέτυχε, τη μείωση της εγχώριας παραγωγής μέσω της αποποίησης ποσοστώσεων, αλλά αυτό άλλαξε τον εφοδιασμό της αγοράς της ΕΕ από ένα επίπεδο παραγωγής ζάχαρης πολύ υψηλότερο της εγχώριας κατανάλωσης σε ένα επίπεδο παραγωγής σημαντικά χαμηλότερο της κατανάλωσης, με αποτέλεσμα η ΕΕ να γίνει καθαρός εισαγωγέας, με την εγχώρια παραγωγή να καλύπτει το 85 % της κατανάλωσής της (βλέπε γράφημα 4).

57. Η μελλοντική αύξηση των εισαγωγών θα επηρεάσει δυσμενώς την ισορροπία της αγοράς ζάχαρης της ΕΕ και η Επιτροπή θα πρέπει να κάνει χρήση του μηχανισμού απόσυρσης για να μειώσει εκ νέου τις ποσοστώσεις των παραγωγών στην ΕΕ, μειώνοντας έτσι περαιτέρω την παραγωγική ικανότητα ζάχαρης της ΕΕ και επιφέροντας πιθανότατα το κλείσιμο και άλλων εργοστασίων. Πρέπει να επισημάνουμε ότι ο χρόνος που μεσολαβεί μέχρι να αποδώσει η παραγωγική ικανότητα είναι σχετικά μεγάλος και ότι, δεδομένου του υψηλού κεφαλαιακού κόστους, άπαξ και μειωθεί η παραγωγική ικανότητα είναι μάλλον απίθανο να ανακτηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Γραφημα 4

Κατανάλωση και παραγωγή ζάχαρης στην ΕΕ από την περίοδο 2001/02 έως την περίοδο 2008/09

+++++ TIFF +++++

Σημείωση: Η περίοδος 2006/07 (ΕΕ των 25/27) καλύπτει 15 μήνες.

Πηγή: Επιτροπή (μονάδα C.5 της ΓΔ AGRI).

58. Κατά συνέπεια, η ΕΕ έχει αποκτήσει μεγαλύτερη εξάρτηση από τις εισαγωγές σε ένα προϊόν στρατηγικής σημασίας για τους τομείς των γεωργικών τροφίμων και των χημικών, ενώ οι νέες χρήσεις της ζάχαρης, π.χ. η βιοαιθανόλη, εντείνουν τη ζήτηση. Επιπλέον, υπάρχει ολοένα και μεγαλύτερη αστάθεια στην παγκόσμια αγορά όπου στον τομέα της προσφοράς κυριαρχεί ένας μικρός αριθμός χωρών εξαγωγέων.

59. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο εφοδιασμός και η σταθερότητα της αγοράς της ΕΕ στο μέλλον θα εξαρτάται από παράγοντες όπως:

α) εάν οι παραγωγοί θα είναι σε θέση να καταβάλλουν στους καλλιεργητές αρκούντως υψηλή τιμή ώστε να μπορούν να συνεχίσουν να τους προμηθεύουν ζαχαρότευτλα·

β) κατά πόσον οι τρίτες χώρες με τις οποίες η ΕΕ έχει συνάψει διμερείς εμπορικές συμφωνίες θα βρίσκουν ελκυστική την εξαγωγή ζάχαρης στην ΕΕ. Αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως οι παγκόσμιες τιμές ζάχαρης, το μεταφορικό κόστος, το κόστος της καλλιέργειας άλλων ειδών, κ.λπ., και ενέχει μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τον εφοδιασμό της αγοράς της ΕΕ με ζάχαρη.

Κίνδυ νος μετεγκαταστάσεων

60. Τα αυξημένα δικαιώματα πρόσβασης των τρίτων χωρών παρέχουν επίσης ένα κίνητρο στους παραγωγούς να επενδύσουν σε αυτές τις τρίτες χώρες. Έτσι αυξάνεται και ο κίνδυνος μετεγκατάστασης ορισμένων μονάδων παραγωγής της ΕΕ, επιτείνοντας την εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές, με πιθανό αρνητικό αντίκτυπο στον κοινωνικό ιστών των θιγόμενων περιοχών της ΕΕ.

61. Το Συνέδριο επισημαίνει ότι τουλάχιστον τρεις όμιλοι παραγωγής της ΕΕ που έλαβαν ενίσχυση αποποιούμενοι ποσοστώσεις και κλείνοντας εργοστάσια στην ΕΕ έχουν επενδύσει σε εργοστάσια παραγωγής ζάχαρης ή έχουν συνάψει εμπορικές συμφωνίες σε τρίτες χώρες στις οποίες η ΕΕ έχει χορηγήσει εμπορικές παραχωρήσεις. Κατά συνέπεια, ορισμένοι παραγωγοί αντέδρασαν στις μειώσεις των ποσοστώσεων εντός της ΕΕ εισάγοντας ζάχαρη από χώρες εκτός της ΕΕ.

Οφέλη από τις μειώσεις της τιμής της ζάχαρης

62. Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στη μείωση των τιμών της ζάχαρης κατά ποσοστό έως και 36 % [34] και πράγματι η τιμή της ζάχαρης στην ΕΕ ακολουθεί τις μειώσεις της τιμής αναφοράς της. Το γράφημα 3 εμφαίνει την πτωτική τάση των τιμών ζάχαρης από την έναρξη της μεταρρύθμισης.

63. Ένας από τους στόχους της κοινής γεωργικής πολιτικής [35] είναι να διασφαλίζει λογικές τιμές προσφοράς για τους καταναλωτές. Η διαμόρφωση της τιμής για τον καταναλωτή είναι μια σύνθετη διαδικασία και οι τιμές επηρεάζονται όχι μόνο από το κόστος της ακατέργαστης ύλης, αλλά και από άλλες παραμέτρους όπως το κόστος της ενέργειας και της εργασίας. Κατά συνέπεια, είναι πολύ δύσκολο να καθοριστεί κατά πόσον η μείωση της τιμής αναφοράς της ζάχαρης που πωλείται χύδην από τους παραγωγούς θα επηρεάσει την τιμή που καταβάλλει ο τελικός καταναλωτής. Η Επιτροπή τόνισε την ανάγκη "να εξασφαλιστεί ότι οι πτωτικές τάσεις στις τιμές των βασικών εμπορευμάτων μετακυλίονται στους καταναλωτές χωρίς καθυστέρηση" [36]. Εντούτοις, μελέτες [37] που εκπονήθηκαν για λογαριασμό της Επιτροπής υποδεικνύουν ότι οι μειώσεις στην τιμή της ζάχαρης χύδην είναι μάλλον απίθανο να μετακυλίσουν στον τελικό καταναλωτή. Στην περίπτωση των μεταποιημένων προϊόντων, τα οποία αντιστοιχούν σε παραπάνω από τα δύο τρίτα της κατανάλωσης ζάχαρης, η εξοικονόμηση κόστους λόγω μείωσης των τιμών θα προστεθεί στο περιθώριο κέρδους των βιομηχανικών παραγωγών [38]· στην περίπτωση της λιανικής τιμής της ζάχαρης, που αντιστοιχεί στο υπόλοιπο ένα τρίτο της κατανάλωσης, η μετακύλιση της τιμής επηρεάζεται από τη συγκέντρωση των δικτύων διανομής [39].

64. Επιπλέον, μετά τη μεταρρύθμιση, αυξήθηκε ακόμη περισσότερο η συγκέντρωση της παραγωγής, με αποτέλεσμα το 75 % της εγχώριας παραγωγής της ΕΕ να παράγεται σήμερα από έξι βιομηχανικούς ομίλους εταιρειών.

Tα συγκεκριμένα μέσα/οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί αντιμετώπισαν και μετρίασαν επιτυχώς τα προβλήματα προσαρμογής λόγω της μεταρρύθμισης;

65. Το νομοθετικό πλαίσιο θέτει, μεταξύ άλλων, ως στόχο τη διασφάλιση καλού βιοτικού επιπέδου για τη γεωργική κοινότητα [40].

66. Αναμενόταν ότι η εγκατάλειψη της παραγωγής ζαχαρότευτλου και το κλείσιμο εργοστασίων λόγω των μέτρων αναδιάρθρωσης θα είχαν σημαντικό άμεσο και έμμεσο αντίκτυπο στις γεωργικές κοινότητες και στις θιγόμενες περιοχές. Η εκτίμηση επιπτώσεων προέβλεψε απώλεια μεγάλου αριθμού θέσεων εργασίας στις θιγόμενες περιοχές, που υπολογίζονταν σε τουλάχιστον 4500 γεωργικές, 24500 βιομηχανικές και 49000 έμμεσες θέσεις εργασίας [41].

67. Κατά συνέπεια, η νομοθεσία προέβλεψε το ταμείο αναδιάρθρωσης για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων μέσων/μηχανισμών, όπως η ενίσχυση αναδιάρθρωσης, η ενίσχυση διαφοροποίησης και η προσωρινή ενίσχυση για την αντιμετώπιση και τον μετριασμό των προβλημάτων προσαρμογής, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στο καλό βιοτικό επίπεδο για τη γεωργική κοινότητα στον τομέα της ζάχαρης.

68. Κατά τον έλεγχο εξετάστηκαν αυτά τα μέσα/μηχανισμοί όπως αναφέρεται λεπτομερώς στα επόμενα κεφάλαια.

Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης στους παραγωγούς και οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές δεσμεύσεις τους

69. Οι παραγωγοί που εγκατέλειψαν την παραγωγή ποσοστώσεων και αποποιήθηκαν τις συναφείς ποσοστώσεις δικαιούνταν ενίσχυση αναδιάρθρωσης, υπολογιζόμενης ως πάγιο ποσό για κάθε τόνο ποσόστωσης που εγκαταλείφθηκε [42]. Στην περίπτωση των αποποιήσεων ποσοστώσεων ζάχαρης, οι παραγωγοί έλαβαν περίπου το 90 % της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης [43], και το υπόλοιπο διατέθηκε για τους καλλιεργητές ζαχαρότευτλων και τους υπεργολάβους μηχανημάτων. Παρομοίως, οι παραγωγοί σιροπιού ινουλίνης έλαβαν το 90 % της ενίσχυσης. Οι παραγωγοί ισογλυκόζης που αποποιήθηκαν τις ποσοστώσεις τους δικαιούνταν το 100 % της αντισταθμιστικής ενίσχυσης αναδιάρθρωσης.

70. Η παραγωγή ζάχαρης εντός της ΕΕ εμφανίζει σχετική συγκέντρωση, με αποτέλεσμα η παραγωγή της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης να είναι περιορισμένη. Στα οκτώ κράτη μέλη που πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, έκλεισαν 45 εργοστάσια, λαμβάνοντας ενίσχυση αναδιάρθρωσης ύψους περίπου 2,1 δισεκατομμυρίων ευρώ ως αποζημίωση για την αποποίηση περίπου 3,7 εκατομμυρίων τόνων ποσοστώσεων ζάχαρης (παράρτημα IV).

71. Οι παραγωγοί που εγκατέλειψαν την παραγωγή ποσόστωσης όφειλαν να τηρήσουν τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές τους δεσμεύσεις. Εν προκειμένω, οι ισχύοντες κανονισμοί προέβλεπαν ότι η εφαρμογή της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης θα έπρεπε να περιλαμβάνει ένα "κοινωνικό πρόγραμμα στο οποίο εκτίθενται οι προβλεπόμενες δράσεις, ιδίως όσον αφορά την επανεκπαίδευση, την ανακατανομή και την πρόωρη συνταξιοδότηση του θιγόμενου εργατικού δυναμικού" [44].

Μεγαλεσ διαφορεσ στην ενισχυση αναδιαρθρωσησ χωρισ το αμεσο κοστοσ τησ αποξηλωσησ

72. Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης δεν κάλυψε μόνο την επιστροφή του άμεσου κόστους της διάλυσης των εργοστασίων, κάτι που άλλωστε δεν ήταν και ο αποκλειστικός σκοπός της. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ενίσχυση αποσκοπούσε και στην κάλυψη των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών συνεπειών που σχετίζονται με τη μείωση των ποσοστώσεων. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου εξετάστηκε η σχέση μεταξύ της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης που δόθηκε σε παραγωγούς των υπό εξέταση κρατών μελών, καθώς και το προϋπολογιστικό άμεσο κόστος των διαλύσεων, ήτοι το κόστος διάλυσης χωρίς την πιθανή αξιοποίηση των ποσοστώσεων. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι δεν προσδιοριζόταν σαφώς ποιες δαπάνες έπρεπε να συμπεριληφθούν στα σχέδια αναδιάρθρωσης και ότι το προϋπολογιστικό κόστος δεν ήταν συγκρίσιμο μεταξύ των κρατών μελών. Κατά συνέπεια, τα διαθέσιμα στοιχεία εμφανίζουν μεγάλες διαφορές που κυμαίνονται από καθαρό πλεόνασμα ύψους 390 ευρώ ανά τόνο αποποιημένης ποσόστωσης σε σύγκριση με το καθαρό κόστος διάλυσης έως καθαρό έλλειμμα ύψους 226 ευρώ ανά τόνο (παράρτημα IV).

Ανεπαρκησ παρακολουθηση των κοινωνικων υποχρεωσεων

73. Η μεταρρύθμιση είχε ως αποτέλεσμα να κλείσουν 80 περίπου εργοστάσια στην ΕΕ. Η Επιτροπή δεν υποχρέωνε τα κράτη μέλη να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τον άμεσο κοινωνικό αντίκτυπο της κατάργησης των μονάδων παραγωγής. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι τέτοιου είδους πληροφορίες δεν διατίθενται συστηματικά στην Επιτροπή και ότι δεν υπάρχουν συγκριτικά δεδομένα για τον αντίκτυπο των αποποιήσεων των ποσοστώσεων στις τοπικές οικονομίες, για τον αριθμό των θέσεων εργασίας που χάθηκαν ή για τις επιλογές απασχόλησης του προσωπικού που παλαιότερα εργαζόταν στα εργοστάσια που έκλεισαν. Αυτό παρακωλύει την αξιολόγηση του συνολικού αντικτύπου της μεταρρύθμισης στις θιγόμενες περιοχές.

Καθυστερησεισ στισ περιβαλλοντικεσ υποχρεωσεισ

74. Το κλείσιμο μονάδων παραγωγής συνεπάγεται και σοβαρές προκλήσεις για το περιβάλλον· για τον λόγο αυτό οι ισχύοντες κανονισμοί ορίζουν ότι το κλείσιμο των μονάδων παραγωγής συνοδεύεται από τα κατάλληλα μέτρα για την διάλυση των εργοστασίων και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος στον τόπο εγκατάστασής τους. Καταγράφηκαν εν τούτοις περιπτώσεις σοβαρών καθυστερήσεων και εντεινόμενης αβεβαιότητας όσον αφορά την έγκαιρη συμμόρφωση των παραγωγών με αυτές τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις. Τον Δεκέμβριο του 2009 η Επιτροπή τροποποίησε τη νομοθεσία και επετράπη η παράταση των προθεσμιών έως τον Σεπτέμβριο του 2011 [45].

Ενίσχυση αναδιάρθρωσης στους καλλιεργητές και υπεργολάβους μηχανημάτων που πλήττονται από τις αποποιήσεις

75. Στην περίπτωση της αποποίησης ποσοστώσεων ζάχαρης, που καλύπτει τη συντριπτική πλειονότητα αποποίησης ποσοστώσεων, ένα μέρος της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης (τουλάχιστον το 10 % έως το 2007, 10 % από το 2007 και εξής) θα προοριζόταν για τους καλλιεργητές ζαχαρότευτλου που είχαν πληγεί από τις αποποιήσεις και τους υπεργολάβους μηχανημάτων που τους παρείχαν εξειδικευμένες υπηρεσίες [46]. Παρομοίως, ένα μέρος της ενίσχυσης προοριζόταν για τους καλλιεργητές κιχωρίου που είχαν πληγεί από τις αποποιήσεις ποσοστώσεων σιροπιού ινουλίνης. Αντίθετα, καμία ενίσχυση δεν προβλέφθηκε για τους καλλιεργητές αραβόσιτου όταν οι παραγωγοί ισογλυκόζης αποποιήθηκαν την ποσόστωσή τους. Οι κατανομές αποφασίστηκαν από τις εθνικές αρχές κατόπιν διαβουλεύσεων με τους εκπροσώπους των καλλιεργητών και, όπου υπήρχαν [47], των υπεργολάβων. Το 2007 χορηγήθηκε κατ’ αποκοπή ενίσχυση ύψους 237,50 ευρώ ανά χαμένο τόνο [48] προς τους θιγόμενους καλλιεργητές, που αποτελούσε και τη μερίδα του λέοντος της αποζημίωσης που έλαβαν.

Ενίσχυση διαφοροποίησης

76. Η μεταρρύθμιση είχε ως αποτέλεσμα να κλείσουν περίπου 80 εργοστάσια ζάχαρης. Τα εργοστάσια ζάχαρης έχουν έντονο το στοιχείο της εδαφικότητας και συνδέονται άμεσα με την κοινότητα στην οποία βρίσκονται. Ιδιαίτερα δε όταν βρίσκονται σε απόμακρες και μη προνομιούχες περιοχές, το κλείσιμό τους μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αρνητικές συνέπειες στον κοινωνικό ιστό των θιγόμενων περιοχών.

77. Δεν υπάρχει νομικός ορισμός σχετικά με το ποιος περιλαμβάνεται στην έννοια της "γεωργικής κοινότητας". Εντούτοις, εκτιμάται ότι από τη μεταρρύθμιση στον τομέα της ζάχαρης επηρεάστηκε η ευρύτερη τοπική κοινότητα, και όχι μόνο οι βασικοί παράγοντες του τομέα της ζάχαρης, για τους οποίους προοριζόταν η ενίσχυση βάσει του κανονισμού (παραγωγοί και απασχολούμενοι, καλλιεργητές, υπεργολάβοι μηχανημάτων).

78. Η νομοθεσία προέβλεπε ενίσχυση ύψους 675 εκατομμυρίων ευρώ για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης εναλλακτικών καλλιεργειών έναντι του ζαχαρότευτλου και της ζάχαρης στις περιοχές που θίγονται από την αναδιάρθρωση του τομέα της ζάχαρης (βλέπε κατάταξη ανά κράτος μέλος στο παράρτημα V).

- Η ενίσχυση διαφοροποίησης [49] προορίζεται κυρίως για τη χρηματοδότηση μέτρων ίδιων με αυτά που λαμβάνουν στήριξη στο πλαίσιο του άξονα 1 και του άξονα 3 για τη στήριξη από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης [50]. Κατά κανόνα πρόκειται για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων σχεδίων με στόχο την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας και της δασοκομίας, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές και τη διαφοροποίηση της οικονομίας της υπαίθρου.

- Μια πρόσθετη ενίσχυση διαφοροποίησης [51] χορηγείται στο κράτος μέλος εφόσον οι αποποιήσεις ποσοστώσεων υπερβαίνουν το 50 %, και προσαυξάνεται όταν το ποσοστό είναι υψηλότερο. Η ενίσχυση καταβάλλεται είτε κατά τον ίδιο τρόπο με την ενίσχυση διαφοροποίησης ή καταβάλλεται άμεσα στους καλλιεργητές.

79. Τα κράτη μέλη που αποφασίζουν να χορηγήσουν ενίσχυση διαφοροποίησης οφείλουν να θεσπίσουν εθνικά προγράμματα αναδιάρθρωσης με λεπτομερή περιγραφή των μέτρων διαφοροποίησης που θα ληφθούν στις θιγόμενες περιοχές και να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με αυτά τα προγράμματα. Δεν απαιτείται η έγκριση των προγραμμάτων από την Επιτροπή.

80. Από την ανάλυση των εθνικών σχεδίων αναδιάρθρωσης των κρατών μελών προκύπτει ότι η κατανομή της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης βασίστηκε σε ευρύ φάσμα κριτηρίων μεταξύ των κρατών μελών, όπως εμφαίνει το παράρτημα VI.

81. Επιπλέον, το Συνέδριο σημείωσε, σε ορισμένα κράτη μέλη, καθυστερήσεις στην εφαρμογή των μέτρων που αποσκοπούν στην ανάπτυξη εναλλακτικών καλλιεργειών έναντι του ζαχαρότευτλου και της ζάχαρης, μέτρα τα οποία δεν έχουν καταστεί ακόμη πλήρως λειτουργικά. Η καθυστέρηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να μεσολαβήσουν αρκετά έτη από το κλείσιμο των εργοστασίων μέχρι την ενδεχόμενη θέση σε λειτουργία των οικονομικών εναλλακτικών επιλογών. Τον Δεκέμβριο του 2009 η Επιτροπή τροποποίησε τη νομοθεσία επιτρέποντας παράταση της προθεσμίας εφαρμογής των μέτρων έως τον Σεπτέμβριο του 2011 [52].

82. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν διαθέτει σφαιρική εικόνα του αντικτύπου στις περιοχές που έπληξε η ενίσχυση διαφοροποίησης, μολονότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να κοινοποιούν στην Επιτροπή ετήσιες εκθέσεις προόδου, μεταξύ άλλων σχετικά με τα εθνικά προγράμματα αναδιάρθρωσης [53]. Εντούτοις, η Επιτροπή δεν έχει θεσπίσει διαδικασίες για τη συστηματική εξέταση και αξιολόγηση αυτών των πληροφοριών [54].

Μεταβατική ενίσχυση προς τα εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής

83. Η νομοθεσία προέβλεπε τη χορήγηση προσωρινής ενίσχυσης σε εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής (150 εκατομμύρια ευρώ) ώστε να μπορέσουν να προσαρμοστούν στην αναδιάρθρωση της βιομηχανίας ζάχαρης [55]. Εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής είναι μονάδες παραγωγής των οποίων η μόνη δραστηριότητα είναι το ραφινάρισμα εισαγόμενης ακατέργαστης ζάχαρης ζαχαροκάλαμου, είτε ως αποκλειστική δραστηριότητα είτε πάνω από ένα ορισμένο κατώτατο όριο [56].

84. Οι ενισχύσεις αυτές δεν περιλαμβάνονταν στις αρχικές προτάσεις της Επιτροπής, αλλά θεσπίστηκαν στη συνέχεια κατόπιν διαβουλεύσεων στο Συμβούλιο. Η ενίσχυση καταβλήθηκε σε πολύ μικρό αριθμό εργοστασίων ραφιναρίσματος (συνολικά επτά) για ποσά που κυμαίνονταν από 1,5 έως 94 εκατομμύρια ευρώ ανά εργοστάσιο.

85. Από τον έλεγχο δεν προέκυψαν τεκμήρια ότι η ενίσχυση βασιζόταν σε τεχνική αξιολόγηση των αναγκών των εργοστασίων ραφιναρίσματος και ότι ο υπολογισμός των ποσών της ενίσχυσης βασίστηκε σε αντικειμενικά κριτήρια. Επιπλέον, η αόριστη διατύπωση των προς επίτευξη στόχων (προσαρμογή στην αναδιάρθρωση του τομέα της ζάχαρης) [57] και των δράσεων που θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στο επιχειρηματικό πρόγραμμα για την καταβολή της ενίσχυσης (περιλαμβανομένων των συνεισφορών στα λειτουργικά έξοδα και άλλων διατάξεων που θεωρούνταν αναγκαίες) [58] καθιστά αδύνατη την εκτίμηση της αποδοτικότητας ή αποτελεσματικότητας της ενίσχυσης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ενίσχυση είχε περισσότερο τον χαρακτήρα αποζημίωσης για τα εργοστάσια ραφιναρίσματος εισαγόμενης ακατέργαστης ζάχαρης ζαχαροκάλαμου για τη μελλοντική απώλεια του μονοπωλίου στις εισαγωγές ακατέργαστης ζάχαρης. Ο κανονισμός της Επιτροπής απλά αναφέρεται στην απώλεια "ορισμένων οφελών" [59] που διατηρούσαν στο παρελθόν.

86. Στα περισσότερα από τα θιγόμενα κράτη μέλη υπάρχει μόνο ένας πιθανός δικαιούχος, γεγονός που καθιστούσε περιττή εκ των προτέρων τη νομοθετική διάταξη ότι τα κράτη μέλη χορηγούν την ενίσχυση βάσει αντικειμενικών και αμερόληπτων κριτηρίων [60].

Κόστοσ τησ μεταρρύθμισησ στον τομέα τησ ζάχαρησ

Είναι πιθανό να απομείνει ένα ποσό στο ταμείο αναδιάρθρωσης προς διάθεση στο ΕΓΤ Ε

87. Σύμφωνα με τις νομοθετικές διατάξεις [61] "το ποσό που ενδεχομένως εναπομένει στο ταμείο αναδιάρθρωσης μετά τη χρηματοδότηση των δαπανών που αναφέρονται στην παράγραφο 2 διατίθεται στο ΕΓΤΕ".

88. Ο χαμηλός ρυθμός αποποιήσεων ποσοστώσεων, ιδίως κατά το δεύτερο έτος της μεταρρύθμισης, είχε ως αποτέλεσμα περισσότερα έσοδα από έκτακτα ποσά αναδιάρθρωσης σε σύγκριση με τις προβλέψεις της Επιτροπής. Το ποσό που ενδεχομένως θα απομείνει στο ταμείο αναδιάρθρωσης μετά τη λήξη του τον Σεπτέμβριο του 2012 θα διατεθεί στο ΕΓΤΕ. Επί του παρόντος υπολογίζεται ότι θα απομείνουν περίπου 640 εκατομμύρια ευρώ.

Λοιποί παράγοντες που επηρεάζουν το συνολικό κόστος

89. Όταν πρότεινε τη μεταρρύθμιση, η Επιτροπή υπολόγιζε ότι το κόστος της ΚΟΑ στον τομέα της ζάχαρης θα επιβάρυνε τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την επταετία 2007 έως 2013 κατά 10,7 δισεκατομμύρια ευρώ [62]. Το ποσό αυτό είναι περίπου το επταπλάσιο των δαπανών για την ΚΟΑ στον τομέα της ζάχαρης το 2006. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή όρισε ότι οι δαπάνες που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο "γεωργία" του προϋπολογισμού θα ισούνται με τις δαπάνες της προηγούμενης ΚΟΑ [63].

90. Εντούτοις, το Συνέδριο επισημαίνει ότι υπάρχουν δύο ακόμη ζητήματα που αφορούν την αγορά ζάχαρης και επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ συνολικά, μολονότι δεν χρεώνονται άμεσα στο τμήμα "γεωργία" του προϋπολογισμού:

α) η εισφορά στην παραγωγή [64], η οποία ανήλθε σε 498 εκατομμύρια ευρώ το 2006, καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από κατ’ αποκοπή χρέωση 12 ευρώ ανά τόνο. Ωστόσο, λόγω των δεσμεύσεων της Κοινότητας σε διεθνές επίπεδο, το επίπεδο των εισφορών στην παραγωγή του 2006 δεν θα είχε παραμείνει ίδιο, δεδομένου ότι οι εν λόγω εισφορές ίσχυαν μόνο για την παραγωγή που υπερέβαινε την κατανάλωση· και

β) 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ προορίζονται κατά την επταετή περίοδο για τα συνοδευτικά μέτρα των χωρών που εντάσσονται στο πρωτόκολλο για τη ζάχαρη. Η ενίσχυση αυτή προτάθηκε στις χώρες ΑΚΕ προς αντιστάθμιση των απωλειών εισοδήματος λόγω των χαμηλότερων τιμών που λάμβαναν για τις εισαγωγές στο πλαίσιο του παραδοσιακού προτιμησιακού καθεστώτος. Εφόσον περιλαμβάνεται στον τίτλο 21 "Ανάπτυξη και σχέσεις με τις χώρες ΑΚΕ", δεν θεωρήθηκε ότι εντάσσεται στην ΚΟΑ για τον τομέα της ζάχαρης.

91. Η μεταρρύθμιση στον τομέα της ζάχαρης σχεδιάστηκε με στόχο να είναι δημοσιονομικά ουδέτερη. Στο πλαίσιο αυτό, το Συνέδριο επισημαίνει ότι, εάν ληφθεί υπόψη το ανωτέρω κόστος, είναι πιθανό το συνολικό κόστος για τον προϋπολογισμό της ΕΕ μετά τη μεταρρύθμιση, για την περίοδο 2007–2013, να αυξηθεί κατά 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε σύγκριση με το κόστος πριν από τη μεταρρύθμιση.

Συμπερασματα και συστασεισ

92. Η μεταρρύθμιση της αγοράς της ζάχαρης κρίθηκε αναγκαία ώστε να ευθυγραμμιστεί ο τομέας της ζάχαρης με τις θεμελιώδεις αρχές της νέας κοινής γεωργικής πολιτικής, που λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τις ανάγκες της αγοράς, και να συμμορφωθεί προς τις διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης.

93. Η μεταρρύθμιση έθεσε διάφορους στόχους, εν μέρει αντικρουόμενους και ως εκ τούτου δύσκολο να επιτευχθούν ταυτόχρονα. Ο έλεγχος του Συνεδρίου αξιολόγησε κατά πόσον έχουν επιτευχθεί οι αρχικοί στόχοι μέχρι σήμερα.

Διασφάλισε η μεταρρύθμιση της αγοράς ζάχαρης τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα του τομέα της ζάχαρης στην ΕΕ;

94. Η μεταρρύθμιση αποσκοπούσε στη σημαντική μείωση (κατά 6 εκατομμύρια τόνους) της μη επικερδούς παραγωγικής ικανότητας της Κοινότητας μέσω της παροχής σημαντικού οικονομικού κινήτρου για τις επιχειρήσεις με τη χαμηλότερη παραγωγικότητα στον τομέα της ζάχαρης ώστε να εγκαταλείψουν την παραγωγή ποσόστωσής τους. Το σκεπτικό ήταν ότι η εγκατάλειψη μονάδων παραγωγής χαμηλής παραγωγικότητας θα αυξήσει τη μέση παραγωγικότητα, διασφαλίζοντας έτσι τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα αυτού του τομέα της ΕΕ. Εντούτοις, ούτε η Επιτροπή ούτε τα κράτη μέλη διέθεταν στοιχεία για τη σχετική παραγωγικότητα των επιμέρους παραγωγών. Παράλληλα, διατέθηκε πρόσθετη ποσόστωση 1,5 εκατομμυρίων τόνων κυρίως για αγορά, απευθυνόμενη στους παραγωγούς με τη μεγαλύτερη αποδοτικότητα.

95. Οι παραγωγοί, κατά τα δύο πρώτα έτη της μεταρρύθμισης, αποποιήθηκαν εθελουσίως μόνο 2,2 εκατομμύρια τόνους, καταδεικνύοντας ότι τα κίνητρα που προσφέρθηκαν δεν θεωρήθηκαν επαρκώς ελκυστικά από τους παραγωγούς στους οποίους απευθύνονταν. Κατά συνέπεια, το 2007 έγιναν διάφορες τροποποιήσεις στη διαδικασία μεταρρύθμισης, παρέχοντας ισχυρά κίνητρα για όλους τους παραγωγούς να αποποιηθούν τουλάχιστον ένα ορισμένο ποσοστό της ποσόστωσής τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ενώ επετεύχθη ο στόχος για μείωση της ποσόστωσης, τούτο δεν κατέστη δυνατό μόνο με την παύση της παραγωγής των λιγότερο ανταγωνιστικών εργοστασίων.

96. Κατά τον έλεγχο καταγράφηκαν περιπτώσεις επιχειρήσεων που αποποιήθηκαν τις πρόσθετες ποσοστώσεις ζάχαρης που είχαν αποκτήσει ή αγοράσει. Δεν είναι λογικό να παρέχονται αρχικά πρόσθετες ποσοστώσεις και στη συνέχεια να καταβάλλονται προσπάθειες για τη μείωσή τους. Επιπλέον, στην περίπτωση των πρόσθετων ποσοστώσεων ισογλυκόζης, οι επιχειρήσεις έλαβαν ενίσχυση ακόμη και όταν αποποιούνταν ποσοστώσεις που μόλις τους είχαν χορηγηθεί δωρεάν. Το συνεπαγόμενο κόστος, το οποίο ανέρχεται σε 97 εκατομμύρια ευρώ περίπου, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί.

97. Μολονότι η μεταρρύθμιση εν μέρει αποζημίωσε τους καλλιεργητές ζαχαρότευτλου για την απώλεια εισοδήματος λόγω της σημαντικής μείωσης των ελάχιστων τιμών του ζαχαρότευτλου, τα μέτρα που ελήφθησαν είχαν περιορισμένο αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα των επιμέρους καλλιεργητών.

98. Επιπλέον, όπως έχει παρατηρήσει το Συνέδριο σε προηγούμενη έκθεσή του [65], η διατήρηση των δυσκαμψιών και των περιορισμών του υφιστάμενου συστήματος ποσοστώσεων οδηγεί σε υπερβολική δυσκαμψία της παραγωγικής ικανότητας και μειώνει τα περιθώρια για καλλιεργητές και παραγωγούς να αυξήσουν την αποδοτικότητά τους.

99. Σε γενικές γραμμές μπορεί να συναχθεί ότι προκρίθηκε ο στόχος για σταθεροποίηση της αγοράς μέσω της εθελούσιας μείωσης της παραγωγής ποσόστωσης κατά 6 εκατομμύρια τόνους έναντι του στόχου για μείωση της μη επικερδούς παραγωγικής ικανότητας στην Κοινότητα. Κατά συνέπεια, η διαδικασία μεταρρύθμισης δεν διασφάλισε πλήρως τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα του τομέα της ζάχαρης της ΕΕ. Επομένως, είναι πιθανόν οι κυρίαρχες εξωτερικές πιέσεις να συνεχίσουν να επιβαρύνουν σημαντικά τον τομέα της ζάχαρης στην ΕΕ.

Συσταση 1

Οι επικρατούσες εξωτερικές πιέσεις ενδέχεται να αναγκάσουν την Επιτροπή να προτείνει περαιτέρω προσαρμογές της εγχώριας παραγωγής. Στην περίπτωση αυτή, το Συνέδριο συνιστά ο σχεδιασμός των μέσων και των μέτρων να διασφαλίζει τη συνολική συνοχή και να βασίζεται σε διεξοδικές τεχνικές αξιολογήσεις των αναγκών και στόχων και σε μη μεροληπτικά κριτήρια.

Συσταση 2

Δεδομένης της σημασίας της παραγωγής ζάχαρης για τη γεωργική οικονομία, το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να προτείνει μέτρα για την άρση των δυσκαμψιών και περιορισμών του υφιστάμενου συστήματος ποσοστώσεων που επηρεάζουν δυσμενώς την ανταγωνιστικότητα καλλιεργητών και παραγωγών.

Σταθεροποίησε η μεταρρύθμιση της αγοράς της ζάχαρης τις αγορές και εξασφάλισε τον εφοδιασμό με ζάχαρη;

100. Η αγορά της ζάχαρης επηρεάστηκε τόσο από τις αυξημένες εισαγωγές όσο και από τις μειωμένες δυνατότητες για επιδοτούμενες εξαγωγές. Υπό αυτές τις συνθήκες, το επίπεδο της εγχώριας παραγωγής που απαιτούταν για κάλυψη των αναγκών της ΕΕ κατέστη ο βασικός παράγοντας σταθεροποίησης της αγοράς. Ενδεχόμενες αυξήσεις των εισαγωγών στο μέλλον είναι πιθανό να προκαλέσουν περαιτέρω αποποιήσεις ποσοστώσεων με τη συνεπαγόμενη περαιτέρω μείωση της παραγωγής ζάχαρης στην ΕΕ.

101. Το Συνέδριο καταλήγει ότι, μολονότι μέχρι σήμερα έχει διασφαλιστεί η σταθερότητα της αγοράς, αυτό έχει καταστεί δυνατό με τη χρήση ποσοστώσεων παραγωγής που επί του παρόντος ορίζουν την ανώτατη επιτρεπόμενη εγχώρια παραγωγή σε ποσοστό που αντιστοιχεί στο 85 % περίπου της κατανάλωσης στην ΕΕ για ένα προϊόν στρατηγικής σημασίας για τη βιομηχανία γεωργικών τροφίμων και τη βιομηχανία χημικών, αυξάνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές, ενώ η προσφορά σε παγκόσμιο επίπεδο κυριαρχείται από έναν μικρό αριθμό χωρών εξαγωγέων.

Συσταση 3

Το Συνέδριο συνιστά οι ενδεχόμενες μελλοντικές αποφάσεις που επηρεάζουν την παραγωγή ζάχαρης στην ΕΕ να λαμβάνουν υπόψη τα επίπεδα εγχώριας παραγωγής ζάχαρης που θεωρούνται αναγκαία, δεδομένου του στόχου της Συνθήκης για διασφάλιση του εφοδιασμού.

102. Τα αγαθά πρέπει να παραδίδονται σε λογικές τιμές στους καταναλωτές [66]. Η μεταρρύθμιση έχει ως στόχο τη μείωση των τιμών ζάχαρης έως και 36 % [67]. Λόγω της σύνθετης διαδικασίας διαμόρφωσης των τιμών, είναι πολύ δύσκολο να προσδιοριστεί κατά πόσον η μείωση της τιμής αναφοράς της ζάχαρης χύδην θα επηρεάσει την τιμή για τον τελικό καταναλωτή. Μολονότι η Επιτροπή τόνισε την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι πτωτικές τάσεις των τιμών των προϊόντων θα μεταβιβάζονται χωρίς καθυστέρηση στους καταναλωτές, οι μελέτες που διεξήχθησαν για λογαριασμό της επισημαίνουν ότι οι μειώσεις της τιμής της ζάχαρης χύδην είναι μάλλον απίθανο να μετακυλιστούν στον τελικό καταναλωτή.

Συσταση 4

Αναγνωρίζοντας ότι η διαμόρφωση των τιμών στον τομέα των τροφίμων είναι ιδιαίτερα σύνθετη, το Συνέδριο θεωρεί ότι αυτή θα πρέπει να υπόκειται σε τακτική παρακολούθηση από την Επιτροπή. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν την ορθή επιβολή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού στον τομέα, διασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον στόχο της Συνθήκης για την παράδοση των αγαθών σε λογικές τιμές στους καταναλωτές.

Tα συγκεκριμένα μέσα/οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί αντιμετώπισαν και μετρίασαν επιτυχώς τα προβλήματα προσαρμογής λόγω της μεταρρύθμισης;

103. Η εγκατάλειψη της παραγωγής ζαχαρότευτλου και το κλείσιμο εργοστασίων είχαν σημαντικό άμεσο και έμμεσο αντίκτυπο στη γεωργική κοινότητα και στις θιγόμενες περιοχές, επιφέροντας μεταξύ άλλων και σημαντική απώλεια θέσεων εργασίας. Η νομοθεσία όριζε ότι το προσωρινό ταμείο αναδιάρθρωσης θα χρηματοδοτούσε συγκεκριμένα μέσα για την αντιμετώπιση και τον μετριασμό των προβλημάτων προσαρμογής.

104. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι ούτε η Επιτροπή ούτε τα θιγόμενα κράτη μέλη είχαν προβεί σε επαρκή παρακολούθηση των κοινωνικών συνεπειών της αναδιάρθρωσης. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν συνολικά στοιχεία για τον αντίκτυπο των αποποιήσεων ποσοστώσεων στις τοπικές οικονομίες.

105. Επιπλέον, σε διάφορα κράτη μέλη τα μέτρα για την ενίσχυση διαφοροποίησης δεν είχαν καταστεί πλήρως λειτουργικά κατά τη χρονική στιγμή διεξαγωγής των επισκέψεων ελέγχου. Η χρονική απόκλιση μεταξύ της παύσης λειτουργίας των εργοστασίων και της εφαρμογής των μέτρων διαφοροποίησης ενδέχεται να προκαλέσει οικονομική δυσπραγία στις θιγόμενες περιοχές.

106. Το κλείσιμο μονάδων παραγωγής έπρεπε να συνοδεύεται από τα κατάλληλα μέτρα για την διάλυση των μονάδων παραγωγής και την αποκατάσταση των περιβαλλοντικών συνθηκών στις τοποθεσίες εγκατάστασης των εργοστασίων. Κατά τον έλεγχο καταγράφηκαν, ωστόσο, περιπτώσεις καθυστερήσεων αναφορικά με τη συμμόρφωση των παραγωγών προς αυτές τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις.

107. Ως προς την προσωρινή ενίσχυση για τα εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής, από τον έλεγχο δεν προέκυψαν τεκμήρια που να υποδεικνύουν ότι η ενίσχυση βασίστηκε στην τεχνική αξιολόγηση των αναγκών και ότι ο υπολογισμός του ύψους της ενίσχυσης βασίστηκε σε αντικειμενικά κριτήρια.

108. Σε γενικές γραμμές, δεν είναι δυνατόν ακόμη να εξαχθεί τελικό συμπέρασμα σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα που εφαρμόστηκαν μετρίασαν τον σημαντικό άμεσο και έμμεσο κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο επί των γεωργικών κοινοτήτων στις θιγόμενες περιοχές.

Συσταση 5

Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να λάβουν επειγόντως μέτρα που θα διασφαλίζουν ότι τα μέτρα διαφοροποίησης θα καταστούν λειτουργικά και θα έχουν τον επιθυμητό αντίκτυπο για την προαγωγή εναλλακτικών επιλογών παραγωγής έναντι του ζαχαρότευτλου και της ζάχαρης.

Συσταση 6

Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να εμπλακούν πιο ενεργά για την πλήρη συμμόρφωση των κλειστών εργοστασίων προς τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει.

Κοστοσ τησ μεταρρυθμισησ

109. Το Συνέδριο σημειώνει ότι εάν ληφθεί υπόψη το πρόσθετο κόστος, που δεν χρεώνεται άμεσα στο κεφάλαιο "γεωργία" του προϋπολογισμού, ιδίως το κόστος των συνοδευτικών μέτρων για τις χώρες ΑΚΕ που εντάσσονται στο πρωτόκολλο για τη ζάχαρη, είναι πιθανό το συνολικό κόστος για τον προϋπολογισμό της ΕΕ μετά τη μεταρρύθμιση, για την περίοδο 2007–2013, να αυξηθεί κατά 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε σύγκριση με το κόστος πριν από τη μεταρρύθμιση.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει ο κ. Michel CRETIN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 21ης Ιουλίου 2010.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Το μόνο εργοστάσιο στην ΕΕ που παρήγαγε ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο (εκτός από τα εργοστάσια στις εξόχως απόμακρες περιοχές) έκλεισε το 2006.

[2] Η ΚΟΑ θεσπίστηκε με τον κανονισμό αριθ. 1009/67/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 308 της 18.12.1967, σ. 1). Επί του παρόντος η ΚΟΑ διέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2007, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα ("Ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ") (ΕΕ L 299 της 16.11.2007, σ. 1).

[3] Το κόστος των επιστροφών κατά την εξαγωγή καλύφθηκε εν μέρει από εισφορές των παραγωγών. Όπως αναφέρεται στο σημείο 46 της ειδικής έκθεσης αριθ. 20/2000 του ΕΕΣ: "Το ετήσιο κόστος των εξαγωγών πλεονάζουσας ζάχαρης για τον προϋπολογισμό της ΕΕ ανέρχεται περίπου σε 1500 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων 800 εκατομμύρια ευρώ ανακτώνται μέσω των εισφορών παραγωγής."

[4] Το 2005 η ΕΕ παρήγαγε 20,3 εκατομμύρια τόνους ζάχαρης και κατανάλωσε 15,6 εκατομμύρια τόνους. Η ΕΕ εισήγαγε 2,3 εκατομμύρια τόνους ακατέργαστης ζάχαρης, ενώ οι εξαγωγές ανέρχονταν σε 7,5 εκατομμύρια τόνους, εκ των οποίων τα 2,5 εκατομμύρια τόνοι έλαβαν επιδότηση από την ΕΕ μέσω των επιστροφών κατά την εξαγωγή.

[5] Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 318/2006 του Συμβουλίου (ΕΕ L 58 της 28.2.2006, σ. 1) όρισε την ποσόστωση για την ισογλυκόζη στους 507680 τόνους (ΕΕ των 25). Η ποσότητα αυτή επικαιροποιήθηκε αρκετές φορές προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι νέες κατανομές και οι αποποιήσεις· επί του παρόντος ανέρχεται σε 690441 τόνους (ΕΕ των 27) (τελευταία ενημέρωση με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1234/2007). Στις ΗΠΑ η παραγωγή ισογλυκόζης αντιστοιχεί στο ήμισυ περίπου της παραγωγής φυσικών γλυκαντικών ουσιών.

[6] Μέσες ετήσιες εξαγωγές για τις περιόδους εμπορίας 2003/04, 2004/05 και 2005/06 — Επιτροπή: Η γεωργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση — Στατιστικά και οικονομικά στοιχεία 2007.

[1001] Όπου τα στοιχεία για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία έχουν σημαντικό αντίκτυπο, αυτό επισημάνθηκε.

[7] Ζάμπια, Μαδαγασκάρη, Μαλάουι, Μοζαμβίκη, Ουγκάντα, Τανζανία.

[8] Νομική βάση: κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 318/2006, (ΕΚ) αριθ. 319/2006 και (ΕΚ) αριθ. 320/2006 του Συμβουλίου (ΕΕ L 58 της 28.2.2006, σ. 1, 32 και 42). Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 318/2006 έχει εντωμεταξύ καταργηθεί και αντικατασταθεί από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1234/2007. Οι κανόνες εφαρμογής ορίζονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 968/2006 της Επιτροπής (ΕΕ L 176 της 30.6.2006, σ. 32).

[9] Το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει τα υποκατάστατα ζάχαρης, ήτοι την ισογλυκόζη και το σιρόπι ινουλίνης.

[10] Στις προηγούμενες ΚΟΑ για τη ζάχαρη οι παραγωγοί μπορούσαν να πωλούν ζάχαρη συγκεκριμένου ποιοτικού τύπου σε εθνικούς οργανισμούς παρέμβασης στην τιμή παρέμβασης, διαμορφώνοντας έτσι μια ελάχιστη τιμή χονδρικής πώλησης στην ΕΕ.

[11] Στην ισχύουσα ΚΟΑ για τη ζάχαρη δεν υπάρχει τιμή παρέμβασης, αλλά η Επιτροπή έχει ορίσει μια τιμή αναφοράς γύρω από την οποία πρέπει να κυμαίνεται η τιμή στην αγορά χονδρικής.

[12] Η σταθμισμένη μέση τιμή των ελάχιστων τιμών για τις ποσοστώσεις ζαχαρότευτλου Α και Β μετά την αφαίρεση των εισφορών για τις περιόδους εμπορίας 2003/04 και 2004/05.

[13] Κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 900/2007 (ΕΕ L 196 της 28.7.2007, σ. 26), (ΕΚ) αριθ. 947/2008, (EK) αριθ. 948/2008 και (EK) αριθ. 951/2008 της Επιτροπής (ΕΕ L 258 της 26.9.2008, σ. 60, 61 και 66) για τη ζάχαρη σε στερεή μορφή, σιρόπια ζάχαρης και ζάχαρη σε μορφή αγαθών που δεν καλύπτονται από το παράρτημα I της Συνθήκης.

[14] Το ΚΕΕ αποζημίωσε τους καλλιεργητές ζαχαρότευτλου για τα δύο τρίτα περίπου της μείωσης εισοδήματος που προκλήθηκε λόγω των μειώσεων των τιμών, ήτοι το ένα τρίτο δεν αποζημιώθηκε.

[15] Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006: "Το ταμείο αναδιάρθρωσης αποτελεί μέρος του Τμήματος Εγγυήσεων του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων. Από την 1η Ιανουαρίου 2007, αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ)… Το προσωρινό ποσό αναδιάρθρωσης που αναφέρεται στο άρθρο 11 συνιστά έσοδο που προορίζεται για το ταμείο αναδιάρθρωσης σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002. Το ποσό που ενδεχομένως εναπομένει στο ταμείο αναδιάρθρωσης μετά τη χρηματοδότηση των δαπανών που αναφέρονται στην παράγραφο 2 διατίθεται στο ΕΓΤΕ."

[16] Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006: "Το ποσό που ενδεχομένως εναπομένει στο ταμείο αναδιάρθρωσης μετά τη χρηματοδότηση των δαπανών που αναφέρονται στην παράγραφο 2 διατίθεται στο ΕΓΤΕ." Η προθεσμία παρατάθηκε για το 2012 από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1204/2009 της Επιτροπής.

[17] Άρθρο 3, παράγραφος 6, του κανονισμού (EK) αριθ. 320/2006, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1261/2007 του Συμβουλίου (ΕΕ L 283 της 27.10.2007, σ. 8).

[18] Επιπροσθέτως, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 320/2006 προέβλεπε 14 εκατομμύρια ευρώ ως προσωρινή ενίσχυση προς ορισμένα κράτη μέλη (Αυστρία 9 εκατομμύρια ευρώ, Σουηδία 5 εκατομμύρια ευρώ). Σύμφωνα με το άρθρο 9: "Σε συνάρτηση του εθνικού προγράμματος αναδιάρθρωσης που αναφέρεται στο άρθρο 6, παράγραφος 3: α) ενίσχυση 9 εκατομμυρίων ευρώ το πολύ χορηγείται στην Αυστρία για επενδύσεις σε κέντρα συλλογής ζαχαρότευτλων και άλλες υποδομές υλικοτεχνικής στήριξης που απαιτούνται λόγω της αναδιάρθρωσης· β) ενίσχυση 5 εκατομμυρίων ευρώ το πολύ χορηγείται στη Σουηδία προς άμεσο ή έμμεσο όφελος των καλλιεργητών ζαχαρότευτλων του Gotland και του Öland που παύουν την παραγωγή ζάχαρης στο πλαίσιο της εθνικής διαδικασίας αναδιάρθρωσης."

[1002] Τυχόν εναπομείναντα μη χρησιμοποιηθέντα ποσά θα διατεθούν στο ΕΓΤΕ (υπολογίζονται επί του παρόντος σε 0,64 δισεκατομμύρια ευρώ).

[19] Οι παραγωγοί αυτών των κρατών μελών συμμετείχαν σε ποσοστό άνω του 70 % στις αποποιήσεις ποσοστώσεων ζάχαρης για κάθε έτος τους ταμείου αναδιάρθρωσης.

[20] Ειδική έκθεση ΕΕΣ αριθ. 20/2000 σχετικά με τη διαχείριση της κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα της ζάχαρης (ΕΕ C 50 της 15.2.2001).

[21] Πρώτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[22] Πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[23] Επικαιροποίηση της εκτίμησης επιπτώσεων της 22ας Ιουνίου 2005, SEC(2005) 808.

[1003] Κατάταξη των κρατών μελών σύμφωνα με τη συνδυασμένη αποδοτικότητα που θα επηρέαζε την ενδεχόμενη μείωση στην παραγωγή ζάχαρης (πίνακας 3 του εγγράφου της Επιτροπής "Επικαιροποίηση της εκτίμησης αντικτύπου", SEC(2003) 1022).

[1004] Η "αρχική ποσόστωση" ισούται με την αρχική ποσόστωση που κατανεμήθηκε στα κράτη μέλη δυνάμει του παραρτήματος III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 318/2006 για την περίοδο εμπορίας 2006/07, συν τις πρόσθετες ποσοστώσεις που αγοράστηκαν το 2006/07 και το 2007/08.

[1005] Στα "άλλα κράτη μέλη" περιλαμβάνονται η Ρουμανία, η Βουλγαρία, οι υπερπόντιοι νομοί της Γαλλίας και η αυτόνομη περιφέρεια των Αζορών.

[24] Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία και Ισπανία.

[25] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1260/2007 του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 2007, σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 318/2006 για την κοινή οργάνωση των αγορών στον τομέα της ζάχαρης (ΕΕ L 283 της 27.10.2007, σ. 1).

[26] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[27] Άρθρα 8 και 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 318/2006.

[28] Οι παραγωγοί ισογλυκόζης ήταν επιλέξιμοι για την ενίσχυση μερικής αποξήλωσης (εκτός εάν αποξήλωναν το σύνολο των καλλιεργειών αμύλου), εξ ου και το ποσό που καταβάλλεται από την ενίσχυση αναδιάρθρωσης πολλαπλασιασμένο επί τους τόνους που εγκαταλείφθηκαν τη δεδομένη περίοδο εμπορίας, ήτοι 547,50 ευρώ × 32664 τόνους που εγκαταλείφθηκαν το 2007/08 + 468,75 ευρώ × 60568 τόνους που εγκαταλείφθηκαν το 2008/09 + 390,00 ευρώ × 129083 τόνους που εγκαταλείφθηκαν το 2009/10.

[29] Ειδική έκθεση ΕΕΣ αριθ. 20/2000, σημείο 72 δ.

[30] Ειδική έκθεση ΕΕΣ αριθ. 20/2000, σημείο 83.

[31] Ειδική έκθεση ΕΕΣ αριθ. 20/2000, σημείο 23 δ.

[32] COM(2004) 499 τελικό από την Επιτροπή προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Επίτευξη αειφόρου γεωργικού προτύπου για την Ευρώπη μέσω της μεταρρυθμισμένης κοινής γεωργικής πολιτικής — μεταρρύθμιση στον τομέα της ζάχαρης.

[33] Η εξασφάλιση του εφοδιασμού και η σταθερότητα των αγορών είναι στόχος της ΚΓΠ που ορίζεται στο άρθρο 39 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ένωσης (η αποκαλούμενη Συνθήκη της Λισσαβώνας), πρώην άρθρο 33 της Συνθήκης ΕΚ, και κατά συνέπεια ισχύει και για την ΚΟΑ στον τομέα της ζάχαρης.

[34] Το 36 % είναι η διαφορά μεταξύ της τιμής παρέμβασης πριν τη μεταρρύθμιση και της τιμής αναφοράς μετά τη μεταρρύθμιση.

[35] Άρθρο 39 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ένωσης (πρώην άρθρο 33 της Συνθήκης ΕΚ).

[36] Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών "Οι τιμές των τροφίμων στην Ευρώπη" — COM(2008) 821 τελικό.

[37] Η μελέτη "Evaluation of the Common Organisations of the Markets in the Sugar Sector", που εκπονήθηκε από το Οικονομικό Ινστιτούτο των Κάτω Χωρών, και η μελέτη "Price transmission in the agri-food sector", που εκπονήθηκε από την AgraCEAS Consulting Ltd.

[38] "Πρέπει να επισημανθεί ότι τα προϊόντα που περιέχουν ζάχαρη γενικά εμφανίζουν χαμηλή ελαστικότητα ζήτησης. Οι βιομηχανικοί παραγωγοί αυτών των προϊόντων δεν ανησυχούν ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο αύξησης της τιμής της ζάχαρης, καθώς μπορούν να μετακυλίσουν το υψηλότερο κόστος στον τελικό καταναλωτή χωρίς να επέρχεται μεγάλη μείωση στον όγκο των πωλήσεων. Είναι γενικά υπέρ της μείωσης της τιμής της ζάχαρης, καθώς αυτό τους επιτρέπει να προσθέτουν το μεγαλύτερο μέρος από το κόστος που εξοικονομούν στο περιθώριο κέρδους τους. Δεν υπάρχει κανένα ισχυρό κίνητρο για τη μετακύλιση αυτής της εξοικονόμησης στον τελικό καταναλωτή." Πηγή: "Evaluation of the Common Organisations of the Markets in the Sugar Sector" του Οικονομικού Ινστιτούτου των Κάτω Χωρών, σ. 76.

[39] "Οι διαφορές κόστους στον κλάδο της διανομής και λιανικής πώλησης ζάχαρης μεταξύ των κρατών μελών προκαλούνται από τις διαφορές στη διάρθρωση της αγοράς (ύπαρξη μονοπωλιακών ή μονοψωνιακών αγορών, (κατά)χρήση εξουσίας στην αγορά) και στο (μακρο)οικονομικό περιβάλλον και στις ισχύουσες πολιτικές. Οι διαφορές αποτυπώνονται στο διαφορετικό μεταφορικό κόστος, στο κόστος εργασίας, επενδύσεων, στον φόρο προστιθέμενης αξίας και στη φορολόγηση κερδών, κ.λπ., το σύνολο των οποίων διαμορφώνουν τον παράγοντα "κόστος" για τον τομέα της διανομής και λιανικής πώλησης. Αυτές οι διαφορές κόστους αντανακλώνται στις διαφορές στις τιμές στην αγορά." Πηγή: "Evaluation of the Common Organisations of the Markets in the Sugar Sector" του Οικονομικού Ινστιτούτου των Κάτω Χωρών, σ. 77.

[40] Αιτιολογική σκέψη 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 318/2006.

[41] Παρομοίως, η μελέτη του Ιουλίου 2003 με τίτλο "Study to assess the impact of future options for the future reform of the sugar CMO" που εκπονήθηκε από την EUROCARE υπολόγισε τις δευτερεύουσες θέσεις εργασίας που συνδέονται με τα εργοστάσια ζάχαρης ως διπλάσιες σε αριθμό από τις άμεσες θέσεις εργασίας.

[42] Άρθρο 3, παράγραφος 5, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[43] Πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 3, παράγραφος 6, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006 προέβλεπε πόσο "ίσο προς το 10 % τουλάχιστον" έως ότου τροποποιήθηκε σε "10" από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1261/2007.

[44] Άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο στ), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[45] Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1204/2009 της Επιτροπής, της 4ης Δεκεμβρίου 2009, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 968/2006 της Επιτροπής σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006 του Συμβουλίου για τη θέσπιση προσωρινού καθεστώτος αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης στην Κοινότητα (ΕΕ L 323 της 10.12.2009, σ. 64).

[46] Άρθρο 3, παράγραφος 6, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1261/2007.

[47] Καθώς στην Πολωνία δεν υπήρχε ένωση υπεργολάβων μηχανημάτων, οι εθνικές αρχές επέλεξαν τρεις υπεργολάβους για τις διαβουλεύσεις.

[48] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1260/2007.

[49] Άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[50] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου, της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (EE L 277 της 21.10.2005, σ. 1).

[51] Άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[52] Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1204/2009.

[53] Άρθρο 24 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 968/2006.

[54] Οι μόνο έλεγχοι που διεξήγαγε η Επιτροπή στα κράτη μέλη ήταν οι έλεγχοι της μονάδας Εκκαθάρισης Λογαριασμών της ΓΔ AGRI σχετικά με τη συμμόρφωσή τους προς τους κανονισμούς.

[55] Άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[56] Άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[57] Άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[58] "Επενδύσεις, διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής, συνεισφορές στις λειτουργικές δαπάνες, διατάξεις για την απόσβεση εξοπλισμού και άλλες διατάξεις που θεωρούνται αναγκαίες για την προσαρμογή στη νέα κατάσταση" (άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 968/2006).

[59] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 968/2006 σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006, δέκατη αιτιολογική σκέψη: "Προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τα εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής τα οποία έχασαν ορισμένα οφέλη που είχαν στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/2001 του Συμβουλίου της 19ης Ιουνίου 2001, για την κοινή οργάνωση των αγορών στον τομέα της ζάχαρης, να προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση που προκύπτει από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 318/2006 της 20ής Φεβρουαρίου 2006 για την κοινή οργάνωση των αγορών στον τομέα της ζάχαρης, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 320/2006 προβλέπει τη χορήγηση μεταβατικής ενίσχυσης στα κράτη μέλη στα οποία ήταν εγκατεστημένα κατά το παρελθόν εργοστάσια ραφιναρίσματος κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/2001."

[60] Άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[61] Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006.

[62] Περιλαμβάνονται οι προβλέψεις για το δημοσιονομικό πλαίσιο 2007–2013. Εφεξής, ο προϋπολογισμός υπόκειται σε μελλοντική συμφωνία.

[63] Κεφάλαιο 5 για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των προτάσεων για τη μεταρρύθμιση στην πρόταση της Επιτροπής, COM(2005) 263 τελικό.

[64] Η εισφορά παραγωγής αφορούσε μέρος των ποσοστώσεων (την αποκαλούμενη ποσόστωση Β) και έφθανε έως το 39,5 % της τιμής παρέμβασης (631 ευρώ ανά τόνο), ήτοι έως 249 ευρώ ανά τόνο (άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/2001).

[65] Ειδική έκθεση ΕΕΣ αριθ. 20/2000 σχετικά με τη διαχείριση της κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα της ζάχαρης.

[66] Το άρθρο 33 της Συνθήκης ΕΚ, μετέπειτα άρθρο 39 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ένωσης (η αποκαλούμενη Συνθήκη της Λισσαβώνας), ορίζει ότι ένας από τους στόχους της κοινής γεωργικής πολιτικής είναι να διασφαλίζει ότι τα αγαθά παραδίδονται σε λογικές τιμές στον καταναλωτή.

[67] 36 % είναι η διαφορά μεταξύ της τιμής παρέμβασης πριν από τη μεταρρύθμιση και της τιμής αναφοράς μετά τη μεταρρύθμιση.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΆΡΤΗΜΑ I

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ

Πηγή: Οι ελεγκτές του Συνεδρίου χρησιμοποίησαν τα αριθμητικά στοιχεία περί αποποιήσεων που διαβίβασε η Επιτροπή (μονά- δα C.5 της ΓΔ AGRI) για τον υπολογισμό των ανωτέρω ποσών.

(εκατομμύρια ευρώ) |

Κράτος μέλος | Συνολικά έσοδα | Δαπάνες |

Ενίσχυση αναδιάρθρωσης [1] | Ενίσχυση διαφοροποίησης [2] | Προσωρινή ενίσχυση [3] | Σύνολο |

(Α) | (Β) | (Γ) | (Δ) | (Ε) = (Β)+(Γ)+(Δ) |

Βέλγιο | 339 | 331 | 19 | 0 | 350 |

Βουλγαρία | 13 | 2 | 1 | 0 | 3 |

Τσεχική Δημοκρατία | 166 | 88 | 11 | 0 | 99 |

Δανία | 163 | 37 | 8 | 0 | 45 |

Γερμανία | 1350 | 639 | 71 | 0 | 710 |

Ιρλανδία | 0 | 187 | 44 | 0 | 231 |

Ελλάδα | 88 | 130 | 26 | 0 | 156 |

Ισπανία | 346 | 454 | 70 | 0 | 524 |

Γαλλία | 1354 | 611 | 64 | 25 | 700 |

Ιταλία | 293 | 981 | 167 | 0 | 1148 |

Λεττονία | 8 | 59 | 15 | 0 | 74 |

Λιθουανία | 40 | 17 | 2 | 0 | 19 |

Ουγγαρία | 152 | 260 | 52 | 0 | 312 |

Κάτω Χώρες | 344 | 177 | 12 | 0 | 189 |

Αυστρία | 152 | 25 | 5 | 9 | 39 |

Πολωνία | 657 | 288 | 34 | 0 | 322 |

Πορτογαλία | 10 | 34 | 15 | 24 | 73 |

Ρουμανία | 32 | 10 | 0 | 0 | 10 |

Σλοβενία | 7 | 51 | 12 | 2 | 65 |

Σλοβακία | 76 | 77 | 16 | 0 | 93 |

Φινλανδία | 45 | 64 | 7 | 5 | 76 |

Σουηδία | 128 | 63 | 9 | 5 | 77 |

Ηνωμένο Βασίλειο | 466 | 165 | 15 | 94 | 274 |

ΣΎΝΟΛΟ | 6229 | 4750 | 675 | 164 | 5589 |

[1] Περιλαμβάνει και την αναδρομική ενίσχυση.

[2] Περιλαμβάνει τόσο την ενίσχυση διαφοροποιησης όσο και την πρόσθετη ενίσχυση διαφοροποίησης.

[3] Δυνάμει των άρθρων 8 και 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006 του Συμβουλίου (Προσωρινή ενίσχυση για εργοστάσια ραφιναρίσματος αποκλειστικής παραγωγής και συγκεκριμένα κράτη μέλη).

--------------------------------------------------

ΠΑΡΆΡΤΗΜΑ II

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ ΖΑΧΑΡΗΣ ΠΟΥ ΑΠΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

A — ΖΆΧΑΡΗ

(τόνοι λευκής ζάχαρης) |

Κράτη μέλη | Αρχικές ποσοστώσεις [1] | Αποποιήσεις ποσοστώσεων για τις δεδομένες περιόδους εμπορίας | Ποσοστώσεις διαθέσιμες από την περίοδο εμπορίας 2009/10 | Ποσοστό επί του συνόλου των ποσοστώσεων που εγκαταλείφθηκαν |

| | 2006/07 | 2007/08 | 2008/09 | 2009/10 | | |

| (Α) | (Β) | (Γ) | (Δ) | (Ε) | (ΣΤ) = (Α+Β+Γ+Δ+Ε) | (Ζ) = Σ(Β+Γ+Δ+Ε)/Α |

Γαλλία [2] | 4120687 | | | – 683655 | | 3437032 | 16,6 % |

Γερμανία | 3655456 | | | – 757200 | | 2898256 | 20,7 % |

Πολωνία | 1772477 | | | – 366869 | | 1405608 | 20,7 % |

Ηνωμένο Βασίλειο | 1221474 | | | – 165000 | | 1056474 | 13,5 % |

Κάτω Χώρες | 931435 | | | – 126547 | | 804888 | 13,6 % |

Βέλγιο | 882301 | | | – 206066 | | 676235 | 23,4 % |

Ιταλία | 1557443 | – 778737 | – 24861 | – 245467 | | 508378 | 67,4 % |

Ισπανία | 996961 | – 93119 | – 16679 | – 256578 | – 132106 | 498479 | 50,0 % |

Τσεχική Δημοκρατία | 474932 | | – 102473 | | | 372459 | 21,6 % |

Δανία | 452466 | | | – 80083 | | 372383 | 17,7 % |

Αυστρία | 405812 | | | – 54785 | | 351027 | 13,5 % |

Σουηδία | 385984 | – 42562 | | – 50236 | | 293186 | 24,0 % |

Ελλάδα | 317502 | | – 158800 | | | 158702 | 50,0 % |

Σλοβακία | 216037 | | – 70133 | – 33584 | | 112320 | 48,0 % |

Ουγγαρία | 406684 | | – 108093 | – 193171 | | 105420 | 74,1 % |

Ρουμανία [3] | 109164 | | | – 4475 | | 104689 | 4,1 % |

Λιθουανία | 111010 | | | – 20758 | | 90252 | 18,7 % |

Φινλανδία | 146087 | | – 56087 | – 9001 | | 80999 | 44,6 % |

Πορτογαλία [4] | 79671 | – 35218 | – 19500 | – 15000 | | 9953 | 87,5 % |

Σλοβενία | 52973 | | – 52973 | | | 0 | 100,0 % |

Λεττονία | 66505 | | –66 505 | | | 0 | 100,0 % |

Ιρλανδία | 199260 | – 199260 | | | | 0 | 100,0 % |

Βουλγαρία [3] | 4752 | | | – 4752 | | 0 | 100,0 % |

ΣΎΝΟΛΟ | 18567073 | – 1148896 | – 676104 | – 3273227 | – 132106 | 13336740 | 28,2 % |

| Σύνολο ποσοστώσεων ζάχαρης που εγκαταλείφθηκαν = 5230333 | |

B — Σιρόπι ινουλίνης

(τόνοι ισοδύναμου ζάχαρης) |

Κράτος μέλος | Αρχικές ποσοστώσεις1 | Ποσοστώσεις που εγκαταλείφθηκαν για τις δεδομένες περιόδους εμπορίας | Ποσοστώσεις διαθέσιμες από την περίοδο εμπορίας 2009/10 | Ποσοστό επί του συνόλου των ποσοστώσεων που εγκαταλείφθηκαν |

| | 2006/07 | 2007/08 | 2008/09 | 2009/10 | | |

| (Α) | (Β) | (Γ) | (Δ) | (Ε) | (ΣΤ) = (Α+Β+Γ+Δ+Ε) | (Ζ) = (Β+Γ+Δ+Ε)/Α |

Βέλγιο | 215246 | – 215246 | | | | 0 | 100,0 % |

Κάτω Χώρες | 80950 | – 80950 | | | | 0 | 100,0 % |

Γαλλία | 24521 | – 24521 | | | | 0 | 100,0 % |

ΣΎΝΟΛΟ | 320717 | – 320717 | 0 | | 0 | 0 | 100,0 % |

| Σύνολο ποσοστώσεων σιροπιού ινουλίνης που εγκαταλείφθηκαν = 320717 | |

Γ — Ισογλυκόζη

Πηγή: ΕΕΣ βάσει στοιχείων της Επιτροπής (ΓΔ AGRI).

(τόνοι ξηράς ύλης) |

Κράτος μέλος | Αρχικές ποσοστώσεις [5] | Ποσοστώσεις που εγκαταλείφθηκαν για τις δεδομένες περιόδους εμπορίας | Ποσοστώσεις διαθέσιμες από την περίοδο εμπορίας 2009/10 | Ποσοστό επί του συνόλου των ποσοστώσεων που εγκαταλείφθηκαν |

| | 2006/07 | 2007/08 | 2008/09 | 2009/10 |