ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας της απόφασης του ευρωπαϊκου κοινοβουλιου και του συμβουλιου για τη θεσπιση του εκτου κοινοτικου προγραμματος δρασης για το περιβαλλον

1- ΙΣΤΟΡΙΚΟ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2- ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η πρόταση περιγράφει συνοπτικά τις δράσεις προτεραιότητας στον τομέα του περιβάλλοντος για την επόμενη δεκαετία και αποτελεί την περιβαλλοντική συνιστώσα της κοινοτικής στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη. Συνεχίζει να επιδιώκει ορισμένους από τους στόχους του Πέμπτου Προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον που ολοκληρώθηκε το 2000, αλλά δεν περιορίζεται σ'αυτούς αφού υιοθετεί μια περισσότερο στρατηγική προσέγγιση. Προϋποθέτει την ενεργό στράτευση και υπευθυνοποίηση όλων των τμημάτων της κοινωνίας στην επιδίωξη καινοτόμων, πρακτικών και βιώσιμων λύσεων για τα σημερινά περιβαλλοντικά προβλήματα.

Η πρόταση επισημαίνει τους εξής τέσσερις τομείς προτεραιότητας:

* Αλλαγή του κλίματος

* Φύση και βιοποικιλότητα

* Περιβάλλον και υγεία

* Φυσικοί πόροι και απόβλητα

Για τη βελτίωση της κατάστασης στους ανωτέρους τομείς, το νέο πρόγραμμα καθορίζει πέντε στρατηγικές προσεγγίσεις:

* Διασφάλιση της εφαρμογής της υφιστάμενης περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

* Ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών προβληματισμών σε όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής.

* Στενή συνεργασία με τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές για την εξεύρεση λύσεων.

* Διασφάλιση καλύτερης και περισσότερο προσιτής πληροφόρησης σχετικά με το περιβάλλον για τους πολίτες.

* Μεγαλύτερη συνεκτίμηση των περιβαλλοντικών παραγόντων στη χρήση της γης.

Η πρόταση, ενώ τονίζει την ανάγκη για αποτελεσματικότερη εφαρμογή, επιδιώκει επίσης να διευρύνει το φάσμα των συμμετεχόντων, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, οι οποίες δεν έχουν παρά κέρδη να προσδοκούν από μια επιτυχή περιβαλλοντική πολιτική, με τη βοήθεια νέων και καινοτόμων μέσων για την αντιμετώπιση των πολύπλοκων περιβαλλοντικών προκλήσεων. Δεν εγκαταλείπεται η νομοθεσία, επιδιώκεται όμως αποτελεσματικότερη χρήση της και ευρύτερη συμμετοχή στη χάραξη πολιτικής.

3- ΣΧΟΛΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

3. 1 Συνολική εκτίμηση

Η κοινή θέση συνιστά σημαντικό βήμα προς την ανάπτυξη ενός προγράμματος που δίνει ευρύ γενικό προσανατολισμό στην περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επόμενη δεκαετία. Στα συμπεράσματα της Προεδρίας μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Gφtebοrg αναγνωρίζεται η σημασία του Έκτου Προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον. Υποστηρίζοντας ουσιαστικά την προσέγγιση που υιοθετεί η κοινή θέση, αναγνωρίζεται η συμβολή του προγράμματος στη στρατηγική της αειφόρου ανάπτυξης και στην ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών σε όλου τους 'σχετικούς τομείς κοινοτικής πολιτικής', όπως η ενέργεια και οι μεταφορές.

Άρθρα 1 και 2 - Θέματα και στόχοι

Η κοινή θέση ακολουθεί την πρόταση της Επιτροπής η οποία εστιάζεται σε τέσσερις στρατηγικές προτεραιότητες αντί να επιδιώκει την παρουσίαση ενός λεπτομερούς προγράμματος εργασίας.

Θέτει γενική προθεσμία 4 ετών μετά την έγκριση του προγράμματος για την προετοιμασία των μέτρων εφαρμογής. Η Επιτροπή υπενθυμίζει στα θεσμικά όργανα τη γενική της πολιτική σύμφωνα με την οποία δεν είναι σε θέσει να αναλάβει νέες εργασίες εντός συγκεκριμένων προθεσμιών χωρίς να διαθέτει τους αναγκαίους χρηματικούς και ανθρώπινους πόρους.. Ωστόσο, δεδομένου ότι το πρόγραμμα αυτό είναι ουσιαστικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων της αειφόρου ανάπτυξης, η Επιτροπή δέχεται την ενδεικτική αυτή προθεσμία.

Η νομική βάση του κοινοτικού προγράμματος δράσης για το περιβάλλον είναι το άρθρο 175 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ το οποίο προβλέπει διαδικασία συναπόφασης για τα προγράμματα γενικών δράσεων. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι η απόφαση για τη θέσπιση προγράμματος είναι γενικής φύσεως και ότι τα αναγκαία για την εφαρμογή του προγράμματος μέτρα αποτελούν αντικείμενο συμπληρωματικών κοινοτικών αποφάσεων. Ως εκ τούτου, τα άρθρα 1 και 2 καθορίζουν ευρείς στόχους που κατευθύνουν την περιβαλλοντική πολιτική και, κατά συνέπεια, την ολοκλήρωση και την πρόοδο προς την αειφόρο ανάπτυξη. Το πρόγραμμα δεν περιλαμβάνει νέους 'ποσοτικούς στόχους', γεγονός το οποίο επιβεβαιώνει τη φύση του και το ότι οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να καθοριστούν σε δεύτερο στάδιο με βάση τα βέλτιστα διαθέσιμα δεδομένα. Γι'αυτό θα απαιτηθούν διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους οι οποίοι παρέχουν τα απαραίτητα αποτελέσματα για την επίτευξη των στόχων.

´Αρθρο 3 - Καινοτόμα μέσα για τη συμπλήρωση της νομοθεσίας

Υπάρχει και πάλι ευρεία συναίνεση ως προς τη χρήση καινοτόμων μέσων για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων. Η προαγωγή της χρήσης ποικίλων μέσων άσκησης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων της νομοθεσίας και μηχανισμών 'συν-ρύθμισης' επιβεβαιώνεται στην κοινή θέση.

´Αρθρο 4 - Ρόλος και φύση των θεματικών στρατηγικών

Η πρόταση της Επιτροπής για χρήση θεματικών στρατηγικών, η οποία εκτίθεται εις μάκρος στην ανακοίνωση που συνοδεύει την πρόταση απόφασης, έγινε δεκτή με ικανοποίηση ως καινοτόμος προσέγγιση για την αντιμετώπιση μιας σειράς πολύπλοκων θεμάτων.

Όλα τα θεσμικά όργανα αναγνώρισαν ότι είναι αναγκαίο οι στρατηγικές να καθοριστούν κατόπιν ευρείας διαβούλευσης με τους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες και με τη συμμετοχή του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου ώστε να εξασφαλισθεί η απαιτούμενη πολιτική υποστήριξη για τα μέτρα που θα προταθούν. Το Συμβούλιο δέχθηκε ωστόσο να δοθεί ευελιξία στην Επιτροπή και να αποφευχθούν οι μακροσκελείς διαδικασίες υιοθέτησης των στρατηγικών. Ως εκ τούτου, όσον αφορά τις στρατηγικές, συνιστάται να λαμβάνεται απόφαση δυνάμει του άρθρου 175, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, λόγω, επί παραδείγματι, της ωριμότητας του θέματος.

´Αρθρο 5 - Αλλαγή του κλίματος, επιβεβαίωση της προσέγγισης

Επιβεβαιώθηκε η συνολική προσέγγιση της Επιτροπής, η οποία συνίσταται στην αναγνώριση των συμπερασμάτων της IPCC's [1] αλλά, ουσιαστικά, στην επιδίωξη του λιγότερο φιλόδοξου στόχου του Κυότο. Το Συμβούλιο υπογραμμίζει και πάλι στο κείμενο της κοινής θέσης τη σημαντική συμβολή της ενέργειας, των μεταφορών και της βιομηχανίας.

[1] Intergovernmental panel on climate change (Διακυβερνητική ομάδα για την αλλαγή του κλίματος)

´Αρθρο 6 - Έμφαση στην αποκατάσταση και τη διατήρηση

Ευθυγραμμιζόμενη με τις απόψεις όλων των θεσμικών οργάνων, η κοινή θέση επικεντρώνεται και πάλι στην ανάγκη εγκαθίδρυσης και υλοποίησης του δικτύου Natura 2000, επεκτείνοντάς το στις θαλάσσιες περιοχές και στις υποψήφιες χώρες. Δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στα μέτρα για την προστασία της βιοποικιλότητας, στο πλαίσιο, επί παραδείγματι, της εφαρμογής των σχεδίων δράσης της CBD [2] ή στα μέτρα για την καταπολέμηση των χωροκατακτητικών ξένων ειδών.

[2] Convention on Biodiversity (Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα)

´Αρθρο 7 - Υγεία και ποιότητα ζωής

Όλα τα θεσμικά όργανα αναγνωρίζουν την ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία της υγείας του ανθρώπου κατά τη χάραξη περιβαλλοντικής πολιτικής. Αυτό έχει επιπτώσεις τόσο στις νεώτερες εργασίες σε τομείς όπως των χημικών προϊόντων, των φυτοφαρμάκων και του θορύβου, όσο και σε πιο παραδοσιακούς τομείς όπως ο αέρας και τα ύδατα που συνιστούν σε μεγάλο βαθμό πρόκληση από πλευράς εφαρμογής.

Έχει αναγνωρισθεί από όλους ότι, ενώ είναι επιθυμητό, θεωρείται αδύνατο να εξαλειφθούν όλοι οι κίνδυνοι για την υγεία. Οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στην ελαχιστοποίηση των συνεπειών. Ο στόχος όμως της περιβαλλοντικής πολιτικής θα πρέπει να συνίσταται στην προώθηση νέων, καθαρότερων και επικερδών λύσεων όσον αφορά, επί παραδείγματι, την παραγωγή και χρήση χημικών ουσιών και φυτοφαρμάκων στη βιομηχανία και τη γεωργία.

Η σημασία του αστικού περιβάλλοντος τονίζεται με την προσθήκη νέας ενότητας όπου προβλέπεται σχετική θεματική στρατηγική, στην οποία περιλαμβάνεται η προαγωγή αποτελεσματικών μεταφορών εν γένει και δημόσιων συγκοινωνιών ειδικότερα.

Άρθρο 8 - Αποτελεσματική διαχείριση των φυσικών πόρων και επικέντρωση στην αποφυγή δημιουργίας αποβλήτων

Η κοινή θέση ασχολείται με τη βιώσιμη κατανάλωση και χρήση των φυσικών πόρων δίνοντας έμφαση στην οικολογική αποδοτικότητα που προσφέρει επικερδείς λύσεις και για τη βιομηχανία και για τους καταναλωτές και για το περιβάλλον. Ομοίως, στη μελλοντική πολιτική για τα απόβλητα θα πρέπει να ληφθεί υπόψη μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τα προϊόντα όπου θα ενθαρρύνεται η επαναχρησιμοποίηση και, για τα απόβλητα που εξακολουθούν να παράγονται θα πρέπει να προτιμάται η ανάκτηση και ιδίως η ανακύκλωση. Όσον αφορά τον καθορισμό στόχων, το Συμβούλιο δέχθηκε ότι ο τομέας των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα πολύπλοκος και ότι οι διαπραγματεύσεις για τη θέσπιση γενικού προγράμματος δράσης δεν είναι το καλύτερο μέσο καθορισμού νέων στόχων. Η Επιτροπή καλείται ωστόσο να επανέλθει στο ζήτημα αυτό παρουσιάζοντας σειρά στόχων το 2002.

Άρθρο 10 - Βελτίωση της χάραξης πολιτικής, εκθέσεις και αξιολόγηση

Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η χάραξη περιβαλλοντικής πολιτικής πρέπει να εκσυγχρονισθεί με νέες μεθοδολογίες και τεχνικές ώστε να συμμετέχει ένα ευρύτερο τμήμα της κοινωνίας στην διαδικασία. Με τον τρόπο αυτό υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες οι πολιτικές να προσεγγίζουν την πραγματικότητα και να επιτυγχάνονται βελτιώσεις. Η κοινή θέση επιβεβαιώνει την προσέγγιση αυτή και καθιστά σαφές ότι θα απαιτηθεί πλήρης διαφάνεια στη διαδικασία η οποία πρέπει να βασίζεται σε σαφείς κατευθυντήριες γραμμές και καθιερωμένες μεθόδους, ενώ ταυτόχρονα θα παρέχεται η αναγκαία ευελιξία. Δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην αξιολόγηση των επιπτώσεων των σχετικών με τη χάραξη πολιτικής προτάσεων καθώς και της αποτελεσματικότητας των υφισταμένων μέτρων, πράγμα το οποίο, σε συνδυασμό με την απαιτούμενη αξιολόγηση των επιπτώσεων στην αειφορία, στο πλαίσιο της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου.

3.2 Λεπτομερής εκτίμηση

Στη συνέχεια αναλύεται λεπτομερώς ο τρόπος με τον οποίο ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το Κοινοβούλιο ενέκρινε 226 τροπολογίες. Η Επιτροπή δέχθηκε στο σύνολό τους 30 τροπολογίες και εν μέρει ή κατ'αρχήν 92 τροπολογίες. Οι υπόλοιπες τροπολογίες δεν έγιναν δεκτές. Εντούτοις, η κοινή θέση λαμβάνει υπόψη μέχρις ενός ορισμένου βαθμού όλες τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου πλην 42. Η θέση της Επιτροπής σχετικά με τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου συνοψίζεται στο παράρτημα.

A. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και ενσωματώθηκαν στο σύνολό τους ή εν μέρει στην κοινή θέση

Αιτιολογικές σκέψεις

Στην αιτιολογική σκέψη 30 προστίθεται αναφορά στην πολιτική μεταφορών, όπως υποδεικνύει η τροπολογία 14. Στην αιτιολογική σκέψη 15 γίνεται γενική αναφορά στην πρόσβαση στις πληροφορίες και στη δικαιοσύνη (τροπολογία 16) και στο άρθρο 3 παράγραφος 9 γίνεται ειδική αναφορά στη Σύμβαση του Aarhus. Η αναφορά στους ενδιαφερόμενους κύκλους, όπως προβλέπεται από την τροπολογία 261, γίνεται στις αιτιολογικές σκέψεις 14 και 33.

Αρχές και γενικοί στόχοι

Οι κύριοι επιχειρησιακοί στόχοι που περιλαμβάνονταν στο σχετικό με τους σκοπούς άρθρο 2, μεταφέρθηκαν στα θεματικά και γενικά άρθρα 5 έως 10 (τροπολογίες 26-33). Κατόπιν τούτου, το άρθρο 2 παρέχει τώρα συνοπτικότερη περιγραφή των αρχών και γενικών σκοπών. Αυτό ανταποκρίνεται επίσης σε γενικές γραμμές στις τροπολογίες 21, 24, 34, 35, 37, 39 και 40. Ωστόσο, υπάρχουν ειδικότερες αναφορές στο έδαφος (35) και στα οικονομικά μέσα (37) στα άρθρα 6 παράγρ.2 γ και 8 παράγρ.2 i ε αντιστοίχως.

Στρατηγικές προσεγγίσεις

Η τροπολογία 276 (συμπεριλαμβανομένης της τροπολογίας 44) σχετικά με το ρόλο της ανάπτυξης περιβαλλοντικής νομοθεσίας και τις αρχές που ακολουθούνται για την κατάρτιση της νομοθεσίας αυτής (συμβαδίζουν με εκείνες που καθορίζονται στο άρθρο 174 παράγραφος 2 της συνθήκης) ενσωματώνεται στο άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2 και στο άρθρο 2 παράγραφος 1 αντιστοίχως. Η αρχή της υποκατάστασης όμως, η οποία δεν προβλέπεται στο άρθρο 174 παράγραφος 2 περιλαμβάνεται στο άρθρο 7 παράγραφοι 1 και 2 γ όσον αφορά τις χημικές ουσίες και τα φυτοφάρμακα. Στο άρθρο 3 παράγραφος 2 ενσωματώνονται οι τροπολογίες 55 και 62 σχετικά με την εφαρμογή καθώς και η τροπολογία 61 σχετικά με τη χορήγηση αδειών, την επιθεώρηση, την παρακολούθηση και την επιβολή από τα κράτη μέλη. Λαμβάνονται επίσης υπόψη σε γενικές γραμμές οι τροπολογίες 57, 58 και 59 για την αντιμετώπιση των παραβάσεων.

Μέρος των τροπολογιών 69 και 292 σχετικά με την περιβαλλοντική αρμοδιότητα στις επιχειρήσεις περιλαμβάνεται στο άρθρο 3 παράγραφος 5 που προβλέπει στρατηγική προσέγγιση για τη βελτίωση της συνεργασίας και των εταιρικών σχέσεων με τις επιχειρήσεις προκειμένου να βελτιωθούν οι περιβαλλοντικές επιδόσεις τους, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ (τροπολογία 74).

Η γενική αναφορά στην έρευνα (τροπολογία 54) περιλαμβάνεται τώρα λεπτομερώς στο άρθρο 10 παράγραφος δ, όπου γίνεται επίσης αναφορά στο κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο (τροπολογία 173).

Το άρθρο 3 παράγραφος 4 επεκτείνει την αναφορά στα βασιζόμενα στην αγορά και στα οικονομικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών μέσων, λαμβάνοντας έτσι υπόψη την τροπολογία 75 και στοιχεία της τροπολογίας 68. Το άρθρο 3 παράγραφος 5 ενσωματώνει την τροπολογία 72 προβλέποντας τον καθορισμό διαδικασιών σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις εθελοντικές συμφωνίες. Τα υπόλοιπα θέματα που θίγει η τροπολογία 68 περί υπευθυνότητας και ευθύνης, είτε καλύπτονται από το άρθρο 3 παράγραφος 8 και τις γενικές διατάξεις περί του "ο ρυπαίνων πληρώνει", είτε, όπως στην περίπτωση της αστικής ευθύνης, είναι εκτός του πεδίου εφαρμογής του παρόντος προγράμματος δράσης για το περιβάλλον.

Οι ιδέες που εκφράζονται στις τροπολογίες 82, 88 και 92 σχετικά με τη συμμετοχή, την πληροφόρηση και την ευαισθητοποίηση περιλαμβάνονται στο άρθρο 3 παράγραφος 9. Ομοίως, ενώ δεν γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων (τροπολογία 53), η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτές καλύπτονται από το άρθρο 3 παράγραφος 6 (δημόσιοι φορείς), παράγραφος 9 (ΜΚΟ και πολίτες) και παράγραφος 10 (ανταλλαγή εμπειριών).

Η τροπολογία 96 σχετικά με την ενθάρρυνση της χρησιμοποίησης περιφερειακού προγραμματισμού και την προαγωγή της ανταλλαγής εμπειριών ελήφθη υπόψη στο άρθρο 3 παράγραφος 10. Το άρθρο αυτό καλύπτει επίσης τις λεπτομερείς απαιτήσεις των τροπολογιών 93, 97, 98 και 101, κατά τρόπον ώστε να μην είναι πλέον αναγκαία η ειδική αναφορά των προγραμμάτων και τομέων. Η τροπολογία 246 για τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα που αναδιατυπώνει την αρχική πρόταση της Επιτροπής είναι ενσωματωμένη στο άρθρο 3 παράγραφος 10.

Θεματικές στρατηγικές

Η σχετική με τις θεματικές στρατηγικές προσέγγιση διευκρινίζεται περαιτέρω στο νέο άρθρο 4. Το άρθρο αυτό περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τη βασική δομή των θεματικών στρατηγικών: τη μορφή (απόφαση, εφόσον χρειάζεται, παρέχοντας στην Επιτροπή την αναγκαία ευελιξία), τη διαδικασία και τα αναγκαία μέτρα, όπως νομοθετικής και μη νομοθετικής φύσεως δράσεις, διαβουλεύσεις, προθεσμίες και εκθέσεις. Με τον τρόπο αυτό καλύπτονται άμεσα οι απαιτήσεις της τροπολογίας 20.

Τα γενικά θέματα που πρέπει να καλύπτουν οι θεματικές στρατηγικές, τα οποία ανταποκρίνονται εν μέρει στις τροπολογίες, αναφέρονται τώρα αναλυτικότερα:

Άρθρο 6 παράγραφος 2 γ) (τροπολογία 148) - έδαφος

Άρθρο 6 παράγραφος 2 ζ) (τροπολογία 157) - θαλάσσιο περιβάλλον

Άρθρο 7 παράγραφος 2 γ) (τροπολογία 188) - φυτοφάρμακα

Άρθρο 7 παράγραφος 2 στ) - αέρας

Άρθρο 7 παράγραφος 2 η) (τροπολογίες 171 και 207) - αστικό περιβάλλον

Άρθρο 8 παράγραφος 2 i (τροπολογίες 212 και 213) - χρήση και διαχείριση των πόρων

Άρθρο 8 παράγραφος 2 iii (τροπολογία 217) - ανακύκλωση αποβλήτων

Αλλαγή του κλίματος

Η τροπολογία 104 καθορίζει το γενικό σκοπό της δράσης για την αλλαγή του κλίματος και λαμβάνεται υπόψη στο άρθρο 2 παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση. Ωστόσο, η αναφορά σε μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 50% μέχρι το 2040 δεν σημαίνει ότι το ποσοστό αυτό προστίθεται στον στόχο της συνολικής μείωσης κατά 70% που έθεσε η IPPC όπως αναφέρεται στο άρθρο 2. Ανάλογα με τις εξελίξεις, το ποσοστό των 50% μπορεί να είναι υπέρμετρα ή όχι αρκετά φιλόδοξο.

Η ρητή αναφορά σε συγκεκριμένους τομείς, όπως απαιτείται από την τροπολογία 114, γίνεται τώρα μέσω διεξοδικότερων τομεακών πρωτοβουλιών στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της βιομηχανικής παραγωγής και σε άλλους τομείς (άρθρο 5 παράγραφος 2). Ομοίως, οι ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά τις μεταφορές (τροπολογίες 116, 117, 127, 128, 287), την ενέργεια (123) και τη βιομηχανία (120) λαμβάνονται εν γένει υπόψη στο άρθρο 4 παράγραφος 2. Ο ειδικός στόχος της λήψης του 18% της μικτής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού (123) αντανακλάται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 ii δ). Τα άλλα στοιχεία όμως της τροπολογίας 123, όπως ο τροποποιημένος στόχος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ο λεπτομερής στόχος για τα εναλλακτικά καύσιμα (287), δεν κρίθηκαν κατάλληλα για να ενσωματωθούν στο γενικό αυτό πρόγραμμα δράσης. Ενώ το άρθρο 5 παράγραφος 2 vi α) διατηρεί την αναφορά σε πλαίσιο φορολόγησης της ενέργειας, αντί της περιβαλλοντικής φορολόγησης, το άρθρο 2 παράγραφος 3 τονίζει τώρα ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάγκη εσωτερίκευσης του περιβαλλοντικού κόστους, ανταποκρινόμενο εν μέρει στην τροπολογία του Κοινοβουλίου που απαιτεί πλήρη εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους (τροπολογία 291).

Η ανάγκη μεταφοράς τεχνολογίας και συνεργασίας με τις τρίτες χώρες εν γένει, όπως προβλέπεται από την τροπολογία 251, έχει ληφθεί υπόψη στο άρθρο 5 παράγραφος 5, ενώ το άρθρο 5 παράγραφος 4 ασχολείται με τις σχετικές με τη διεύρυνση πτυχές της αλλαγής του κλίματος, θέμα που θίγει η τροπολογία 254.

Βιοποικιλότητα

Η τροπολογία 133 που ορίζει τον γενικό σκοπό της δράσης όσον αφορά τη φύση και τη βιοποικιλότητα περιλαμβάνεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση και ενισχύεται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 σε σχέση με την παρακμή της βιοποικιλότητας.

Επίσης, το άρθρο 6 παράγραφος 1 ενσωματώνει τις τροπολογίες 134 και 136 σχετικά με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και του εδάφους, την ουσία της τροπολογίας 137 σε σχέση με την κοινοτική στρατηγική για τη βιοποικιλότητα, την τροπολογία 138 σχετικά με τις περιοχές σημαντικής αισθητικής αξίας, την τροπολογία 140 για την απώλεια γενετικού υλικού και την τροπολογία 141 σχετικά με τα ύδατα (η οποία όμως λαμβάνεται πληρέστερα υπόψη στο άρθρο 7). Οι αναφορές στις οδηγίες περί οικοτόπων και πτηνών (τροπολογία 137) ενσωματώνονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 α).

Στο άρθρο 6, παράγραφοι 2 α) και 2 ζ), ενσωματώνονται οι τροπολογίες 142 και 143 για το δίκτυο Natura 2000. Η γενική αναφορά στην προστασία των ειδών, και ιδίως των απειλουμένων ειδών, και στην κατάλληλη έρευνα (τροπολογίες 144 και 145) περιλαμβάνεται στο άρθρο 6, παράγραφοι 1 και 2 α).

Ο ρόλος της γεωργίας στην προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας καθορίστηκε σαφέστερα (άρθρο 6 παράγραφος 2 στ) αν και δεν κρίνεται αναγκαίο να περιοριστούν οι δράσεις του τομέα αυτού στο πλαίσιο της αναθεώρησης της ΚΓΠ που έχει προγραμματισθεί για το 2003 (τροπολογίες 150 και 257). Η ουσία της τροπολογίας 151 που προβλέπει ολοκληρωμένα σχέδια σε όλα τα επίπεδα περιλαμβάνεται στην συνέχιση της κοινοτικής στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα σε συνδυασμό με την αρχή της επικουρικότητας (άρθρο 6 παράγραφος 2 α). Στο άρθρο 6 παράγραφος 2 η) έχει προστεθεί αναφορά στο φόρουμ των Ηνωμένων Εθνών για τα Δάση (τροπολογία 155).

Η έκκληση του Κοινοβουλίου για διασυνοριακά δίκτυα πράσινων ζωνών (τροπολογία 156) καλύπτεται από τη γενική αναφορά στη διασυνοριακή συνεργασία στο άρθρο 9 παράγραφος 2(i).

Ο ειδικός στόχος της επικύρωσης και εφαρμογής του πρωτοκόλλου της Καρθαγένης για τη βιοασφάλεια (τροπολογία 158) περιλαμβάνεται τώρα στο άρθρο 6 παράγραφος 2 θ). Ομοίως, στο ίδιο άρθρο περιλαμβάνεται η ανάγκη να μελετηθούν οι επιπτώσεις της βιοτεχνολογίας και των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων στην υγεία (τροπολογία 259).

Η ειδική αναφορά στην ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών υπάρχει στο άρθρο 6 παράγραφος 2 ζ), ενώ θεωρείται πρόωρη η θέσπιση νομοθετικού πλαισίου (τροπολογία 268) προτού ληφθούν τα αποτελέσματα των συζητήσεων της τρέχουσας πρότασης για έκδοση σύστασης.

Περιβάλλον και υγεία και ποιότητα ζωής

Η τροπολογία 160 που ορίζει το γενικό σκοπό της δράσης όσον αφορά το περιβάλλον και την υγεία και την ποιότητα ζωής, περιλαμβάνεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2, 3η περίπτωση, με εξαίρεση την ειδική αναφορά στα τρόφιμα και το πόσιμο νερό.

Οι τροπολογίες 161, 167, 169 και 170 σχετικά με την κατανόηση των απειλών για το περιβάλλον, την υγεία, την ποιότητα των υδάτων, την ποιότητα του αέρα και τα επίπεδα θορύβου ενσωματώθηκαν στο άρθρο 7 παράγραφος 1 που καθορίζει τους στόχους.

Το άρθρο 7 παράγραφος 2 α) περιλαμβάνει τώρα αναφορά στις επιπτώσεις των πηγών ηλεκτρομαγνητικής ρύπανσης στην υγεία (τροπολογίες 172 και 204) καθώς και στην επικαιροποίηση των προτύπων υγείας και των οριακών τιμών σε σχέση και με τις συνέργειες και τις αμοιβαίες επιπτώσεις των διαφόρων ρύπων (τροπολογία 174). Περιλαμβάνεται επίσης η ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας (τροπολογία 175) χωρίς όμως να γίνεται αναφορά στους προτεινόμενους προς εξέταση ειδικούς τομείς. Με τα θέματα αυτά ασχολείται διεξοδικότερα το 6ο πρόγραμμα πλαίσιο στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης.

Όσον αφορά τις χημικές ουσίες, στο άρθρο 7 παράγραφος 2 β) προβλέπεται ότι αυτές που εμπνέουν ιδιαίτερες ανησυχίες πρέπει να υπόκεινται στην έκδοση αδείας (τροπολογία 179). Ο καθορισμός της ενδιάμεσης εξέτασης ως προθεσμίας για τη θέση σε ισχύ των αναγκαίων μέτρων για τις χημικές ουσίες ανταποκρίνεται στις βασικές απαιτήσεις της τροπολογίας 289. Η ανάγκη επικύρωσης της σύμβασης για τις δυσαποδόμητες οργανικές χημικές ουσίες (τροπολογία 182) περιλαμβάνεται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 δ) και, στο άρθρο 9 παράγραφος 2 δ), ενσωματώνεται επίσης γενικότερη διάταξη σχετικά με την επικύρωση διεθνών συμβάσεων (τροπολογία 181). Η τροπολογία 183 που αφορά τη σύμβαση του Ρότερνταμ περιλαμβάνεται ως συντακτική αναθεώρηση (άρθρο 7 παράγραφος 2 δ).

Το άρθρο 7 παράγραφος 2 ε) που ασχολείται με τα ύδατα περιέχει αναλυτικότερη αναφορά στην οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα (αν και αυτή δεν είναι δυνατόν να τεθεί πλήρως σε εφαρμογή εντός του χρονικού διαστήματος που θα καλύψει το πρόγραμμα - τροπολογία 193) και στην οδηγία για τα ύδατα κολύμβησης (τροπολογία 194).

Το άρθρο 7 παράγραφος 2 ζ) περιέχει τώρα γενικές διατάξεις σχετικά με τις εκπομπές θορύβου, οι οποίες ανταποκρίνονται στην τροπολογία 282.

Φυσικοί πόροι και απόβλητα

Η τροπολογία 278 (πρώτο μέρος) που ορίζει το γενικό σκοπό της δράσης όσον αφορά τους φυσικούς πόρους και τα απόβλητα περιλαμβάνεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2, 4η περίπτωση, αλλά οι λεπτομερείς στόχοι δεν γίνονται δεκτοί διότι δεν έχουν θέση σ'ένα γενικό πρόγραμμα δράσης. Ωστόσο, οι στόχοι που επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι η κατανάλωση πόρων δεν υπερβαίνει τη φέρουσα ικανότητα του περιβάλλοντος (τροπολογία 37) και να ελαχιστοποιήσουν την ποσότητα των αποβλήτων καθώς και τον κίνδυνο που ενέχουν, όπως προβλέπεται στο τελευταίο τμήμα της τροπολογίας 278, αντανακλώνται στο άρθρο 8 παράγραφος 1.

Το άρθρο 8 παράγραφος 2 i δ) προβλέπει την προαγωγή μεθόδων παραγωγής και εξόρυξης που ενθαρρύνουν περισσότερο την αειφορία, λαμβάνοντας έτσι υπόψη τα αναφερόμενα στην τροπολογία 213.

Το άρθρο 8 παράγραφος 2 iv προβλέπει νομοθετική δράση όσον αφορά τις συσκευασίες, τις ηλεκτρικές στήλες και τα απόβλητα κατασκευών και κατεδαφίσεων (τροπολογίες 215 και 216).

Διεθνή θέματα

Η τροπολογία 226 σχετικά με τις πολυμερείς περιβαλλοντικές συμφωνίες και η τροπολογία 229 για την αρχή της προφύλαξης ενσωματώνονται στο άρθρο 9 παράγραφος 2 στοιχεία στ) και η). Η ώθηση που προβλέπεται από την τροπολογία 230 όσον αφορά τις αξιολογήσεις των επιπτώσεων των εμπορικών συμφωνιών στην αειφορία αντανακλάται στο άρθρο 9 παράγραφος 2 στοιχείο ζ).

Οι τροπολογίες 231 και 232 που απαιτούν ενισχυμένη συνεργασία με τη Ρωσία και με τις περιοχές της Μεσογείου και της Βαλτικής περιλαμβάνονται στη γενικότερη αναφορά που περιέχεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2 στοιχείο θ).

Χάραξη πολιτικής

Με τις διατάξεις για την πληροφόρηση, τη συμμετοχή και τη λήψη αποφάσεων (τροπολογίες 234 και 237) ασχολείται το άρθρο 3 παράγραφος 3 και παράγραφος 9 που προβλέπει εφαρμογή της σύμβασης του Aarhus. Επίσης, στο άρθρο 10 στοιχείο α) προβλέπεται η ανάπτυξη κοινών αρχών διαλόγου (τροπολογία 236). Διατάξεις για τις διαδικασίες αξιολόγησης (τροπολογία 241) έχουν ενσωματωθεί στο άρθρο 10 στοιχείο γ).

Ο ρόλος των στρατηγικών περιβαλλοντικών αξιολογήσεων (τροπολογία 238) επισημαίνεται εκ νέου στο άρθρο 3 παράγραφος 3.

Η συμμετοχή των τοπικών αρχών και της επιστημονικής κοινότητας προβλέπεται γενικά στο άρθρο 10, ιδίως μέσω της δημιουργίας συνδέσεων, μεταξύ άλλων, με φορείς του τομέα της έρευνας (τροπολογίες 237 και 240).

Παρακολούθηση

Η υπόδειξη να καταρτισθεί η ενδιάμεση έκθεση με βάση μια πλήρη δέσμη δεικτών (τροπολογία 245) γίνεται δεκτή και περιλαμβάνεται στο άρθρο 11 παράγραφος 1.

B. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή αλλά δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Στρατηγικές προσεγγίσεις

Άρθρο 3 παράγραφος 8

Το Συμβούλιο απέρριψε το στόχο του 2003 για τη θέση σε εφαρμογή αποτελεσματικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας (τροπολογία 288).

Άρθρο 3 παράγραφος 10

Το Συμβούλιο απέρριψε την υπόδειξη να γίνει ρητή αναφορά στην πολιτιστική κληρονομιά και στους ιστορικούς χώρους στο πλαίσιο του σχεδιασμού της χρήσης της γης (τροπολογία 95).

Αλλαγή του κλίματος

Στο άρθρο 5, το Συμβούλιο, ενώ δέχθηκε την απαίτηση για κατάρτιση περιφερειακών μοντέλων (για το κλίμα), αρνήθηκε να σημειώσει ότι πρέπει να αφορούν και τα τοπικά μέτρα προσαρμογής (τροπολογία 131). Αρνήθηκε επίσης να καθορίσει ημερομηνία για τη δημιουργία διακοινοτικού συστήματος συναλλαγής για εκπομπές (τροπολογία 290).

Φύση και βιοποικιλότητα

Στο άρθρο 6, το Συμβούλιο έκρινε ότι η πρόβλεψη της "ενσωμάτωσης" των περιβαλλοντικών πτυχών στην κοινή πολιτική αλιείας (τροπολογία 152) δεν έχει θέση σε ένα γενικό πρόγραμμα δράσης κατά την έννοια του άρθρου 175. Ούτως ή άλλως, το άρθρο 6 της Συνθήκης προβλέπει ήδη την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών θεωρήσεων στις άλλες πολιτικές.

Περιβάλλον και υγεία και ποιότητα ζωής

Στο άρθρο 7, το Συμβούλιο έκρινε ότι οι προτεινόμενες αναφορές στην οδηγία σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (1996/61/ΕΚ) δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής ενός άρθρου για το περιβάλλον και την υγεία και την ποιότητα ζωής (τροπολογία 279).

Χάραξη περιβαλλοντικής πολιτικής

Στο άρθρο 10, το Συμβούλιο θεώρησε ότι η αναφορά σε συστήματα χαρτογραφικών και γεωγραφικών πληροφοριών καλύπτεται από τη γενική αναφορά στα εργαλεία παρακολούθησης της γης και τις εφαρμογές (τροπολογία 243).

Γ Τροποποιήσεις που εισήγαγε το Συμβούλιο

Το Συμβούλιο αύξησε το βαθμό συγκεκριμενοποίησης που χαρακτηρίζει το κείμενο. Η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί την τροποποίηση αυτή στο μέτρο που δεν μεταβάλλεται ουσιαστικά η στρατηγική προσέγγιση και το νέο κείμενο δεν αντιστρατεύεται άλλες πρωτοβουλίες πολιτικής της Επιτροπής, όπως το πρόγραμμα πλαίσιο στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης για την περίοδο 2002-2006. Ορισμένες από τις καινοτομίες που εισήγαγε το Συμβούλιο ανταποκρίνονται σε τροπολογίες του Κοινοβουλίου τις οποίες δεν είχε αποδεχθεί η Επιτροπή (αναφέρονται μέσα σε παρένθεση κατωτέρω). Ορισμένες προταθείσες αιτιολογικές σκέψεις έχουν ενσωματωθεί στα άρθρα.

Αιτιολογικές σκέψεις

Η αιτιολογική σκέψη 5 εισάγει αναφορά στην αρχή της προφύλαξης (τροπολογία 260). Η αιτιολογική σκέψη 29 που αφορά τα απόβλητα είναι συνδυασμός των αρχικών αιτιολογικών σκέψεων 21 και 22 (τροπολογίες 12 και 13).

Αρχές και γενικοί σκοποί

Στο άρθρο 2 παράγραφος 1, το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι το πρόγραμμα αυτό συνιστά το πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας για την επόμενη δεκαετία, με βάση τις απαιτήσεις της ολοκλήρωσης και της αειφόρου ανάπτυξης και τις κατευθυντήριες αρχές της κοινοτικής περιβαλλοντικής πολιτικής (τροπολογία 22), και αντιπροσωπεύει με τον τρόπο αυτό την περιβαλλοντική συμβολή στην στρατηγική αειφόρου ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τροπολογία 25). Το Συμβούλιο ακολούθησε όμως τη γνώμη της Νομικής του Υπηρεσίας, σύμφωνα με την οποία το άρθρο 6 της Συνθήκης δεν αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση για την παρούσα απόφαση. Πέραν τούτου, στο άρθρο 2 παράγραφος 4, το Συμβούλιο τονίζει ότι τα μέτρα που θεσπίζονται στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού θα πρέπει να συνάδουν προς την οικονομική και κοινωνική διάσταση της αειφόρου ανάπτυξης (τροπολογία 23).

Στρατηγικές προσεγγίσεις

Το Συμβούλιο προβλέπει (άρθρο 3 παράγραφος 2, 3η περίπτωση) συστηματικότερη επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (τροπολογία 4) και, στην 1η περίπτωση, προσθέτει αναφορά σχετικά με την αντιμετώπιση των παραβάσεων (τροπολογία 60).

Όσον αφορά την ολοκλήρωση, το Συμβούλιο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην εξασφάλιση συνοχής μεταξύ του προγράμματος και των μέτρων που λαμβάνονται στον κοινωνικό και τον οικονομικό τομέα (άρθρο 3 παράγραφος 3, 2η περίπτωση), επισημαίνει τη συμβολή των περιβαλλοντικών αξιολογήσεων (6η περίπτωση - τροπολογία 51) και τονίζει ότι οι στόχοι του προγράμματος θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στις μελλοντικές αναθεωρήσεις των χρηματοδοτικών προοπτικών (7η περίπτωση). Στο ίδιο άρθρο υπάρχουν αναφορές σε στόχους και χρονικά όρια χωρίς να καθορίζονται οι επιμέρους τομείς πολιτικής (τροπολογία 45). Το Συμβούλιο αναφέρει επίσης ότι τα περιβαλλοντικά μελήματα πρέπει να αντικατοπτρίζονται πλήρως στις πρωτοβουλίες πολιτικής της Επιτροπής (3η περίπτωση - τροπολογίες 7 και 47).

Στο άρθρο 3 παράγραφος 4, 1η περίπτωση, το Συμβούλιο εστιάζεται στη μεταρρύθμιση των επιδοτήσεων που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον χωρίς όμως να καθορίζει προθεσμίες (τροπολογία 263). Στο άρθρο 3 παράγραφος 4, 4η περίπτωση, το Συμβούλιο προβλέπει την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στις δραστηριότητες τυποποίησης (τροπολογία 109). Επιδιώκει επίσης τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των επιχειρήσεων και την προαγωγή της καινοτομίας στον τομέα των προϊόντων (άρθρο 3 παράγραφος 5, 5η περίπτωση).

Το άρθρο 3 παράγραφος 5 καλύπτει τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις που πρέπει να λαμβάνει υπόψη μια ολοκληρωμένη πολιτική προσέγγιση (τροπολογία 70) καθώς και το θέμα των εθελοντικών συμφωνιών (τροπολογία 265).

Η έννοια της ενσωμάτωσης μελημάτων κύκλου ζωής στις διαδικασίες προμηθειών περιλαμβάνεται στο άρθρο 3 παράγραφος 6 (τροπολογία 78).

Το Συμβούλιο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προαγωγή της ενσωμάτωσης της ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής θεώρησης στις δραστηριότητες χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (άρθρο 3 παράγραφος 7, 3η περίπτωση).

Θεματικές στρατηγικές

Το Συμβούλιο προτιμά οι θεματικές στρατηγικές να λάβουν τη μορφή απόφασης, κατά περίπτωση, αν και αυτό θα εξαρτηθεί σαφώς από την ωριμότητα και το πλαίσιο του θέματος (τροπολογία 264). Το Συμβούλιο ενσωμάτωσε στο άρθρο 4 της κοινής θέσης τη γενική δομή των θεματικών στρατηγικών όπως αυτή είχε προταθεί από την Επιτροπή στην ανακοίνωσή της (τροπολογία 2).

Αλλαγή του κλίματος

Σύμφωνα με το κείμενο του Συμβουλίου το πρωτόκολλο του Κυότο πρέπει να τεθεί σε ισχύ το 2002 (τροπολογίες 105 και 247), θα πρέπει να πραγματοποιηθεί καταφανής πρόοδος έως το 2005 όσον αφορά την υλοποίηση των δεσμεύσεων δυνάμει του πρωτοκόλλου (τροπολογία 107) και η Κοινότητα θα πρέπει να υποστηρίξει αυστηρότερους στόχους μείωσης για τη δεύτερη περίοδο δεσμεύσεων (τροπολογία 108). Το Συμβούλιο προβλέπει επίσης βελτίωση της παρακολούθησης των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη δυνάμει της Συμφωνίας Εσωτερικού Καταμερισμού των Υποχρεώσεων (άρθρο 5 παράγραφος 2 i γ).

Το Συμβούλιο αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα των ανανεώσιμων πρώτων υλών όσον αφορά τα καύσιμα και τις πηγές ενέργειας στο άρθρο 5 παράγραφος 2 ii (τροπολογία 9) καθώς και των χαμηλής περιεκτικότητας σε άνθρακα καυσίμων (τροπολογία 248).

Το Συμβούλιο επιδιώκει την ανάληψη κοινοτικής δράσης για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τις δεξαμενές καυσίμων πλοίων εφόσον δεν έχει συμφωνηθεί μια τέτοια δράση στα πλαίσια του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού μέχρι το 2003 (άρθρο 5 παράγραφος iii β) και την προώθηση μέτρων που αντικατοπτρίζουν το πλήρες περιβαλλοντικό κόστος στις τιμές των μεταφορών (άρθρο 5 παράγραφος iii στ). Το εκτεταμένο αυτό τμήμα ασχολείται με ευρύτερα θέματα του τομέα των μεταφορών και ιδίως με τα αποτελεσματικά μέσα μεταφοράς (τροπολογία 130) και με τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (τροπολογίες 106 και 284).

Το Συμβούλιο ενίσχυσε σημαντικά τις διατάξεις που αφορούν τη σχετική με την αλλαγή του κλίματος πολιτική απέναντι στις υποψήφιες χώρες, καθώς και στις αναπτυσσόμενες και στις σε μεταβατική φάση χώρες, ιδίως σε σχέση με τη δημιουργία υποδομής και τη μεταφορά τεχνολογίας (άρθρο 5 παράγραφοι 4 και 5).

Φύση και βιοποικιλότητα

Το Συμβούλιο όρισε ως προθεσμία για την ανακοπή της παρακμής της βιοποικιλότητας το 2010 (άρθρο 6 παράγραφος 1, 1η περίπτωση). Επιδιώκει επίσης την τόνωση της βιώσιμης χρησιμοποίησης, της βιώσιμης παραγωγής και των βιώσιμων επενδύσεων στον τομέα αυτό, τον επιμερισμό των ωφελημάτων που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση γενετικών πόρων, σύμφωνα με τη Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα, και τη λήψη μέτρων για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη (άρθρο 6 παράγραφος 2 α), 3η, 5η και 6η περίπτωση).

Το τμήμα που ασχολείται με τα ατυχήματα και τις καταστροφές διευρύνθηκε ώστε να συμπεριλάβει τις θαλάσσιες μεταφορές (άρθρο 6 παράγραφος 2 β) και από τις εξορυκτικές βιομηχανίες (άρθρο 6 παράγραφος 2 δ) απαιτείται μείωση των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον (τροπολογία 222).

Στο άρθρο 6 παράγραφος 2 ε προστίθεται αναφορά στα σχετικά διεθνή μέσα που αφορούν την προστασία του τοπίου (τροπολογία 256).

Το άρθρο 6 παράγραφος 2 στ επεκτείνει την αναφορά στην αειφόρο ανάπτυξη της υπαίθρου στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής (τροπολογία 50).

Το Συμβούλιο προβλέπει (άρθρο 6 παράγραφος 2 η) μεγαλύτερο συντονισμό σε θέματα δασοκομίας, καθώς και επισήμανση των σχετικών προϊόντων, μέτρα για την καταπολέμηση του εμπορίου παρανόμως υλοτομημένης ξυλείας και συνυπολογισμό των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος στη δασοκομία (τροπολογίες 139 και 283).

Μια ελαφρώς ευρύτερη αναφορά στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς εμπλουτίζει την αρχική πρόταση της Επιτροπής (τροπολογίες 159 και 166).

Περιβάλλον και υγεία και ποιότητα ζωής

Στο άρθρο 7 παράγραφος 1, το Συμβούλιο καθορίζει ως ενδεικτική προθεσμία για την επίτευξη κατάστασης όπου η παραγωγή και χρήση χημικών ουσιών δεν θα συνεπάγεται ουσιαστικές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και το περιβάλλον, το 2020 (τροπολογία 180). Επίσης εισάγει στόχους υποκατάστασης των επικίνδυνων χημικών ουσιών (τροπολογία 177) και εστιάζεται στη μείωση των επιπτώσεων των φυτοφαρμάκων στην υγεία του ανθρώπου και στο περιβάλλον (τροπολογία 270).

Αποδίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην εξεύρεση εναλλακτικών μεθόδων αντί των δοκιμών στα ζώα, για τους τομείς της έρευνας και της δοκιμής χημικών ουσιών (άρθρο 7 παράγραφος 2 α και β). Όσον αφορά τις χημικές ουσίες, προβλέπεται ειδικότερα, οι κατασκευαστές, οι εισαγωγείς και οι περαιτέρω χρήστες να επιφορτίζονται με καθήκοντα μέριμνας και εκτίμησης των κινδύνων (άρθρο 7 παράγραφος 2 β), και για τα προϊόντα (τροπολογία 178), καθώς και διεθνής διαχείριση των χημικών προϊόντων (άρθρο 7 παράγραφος 2 δ).

Το Συμβούλιο εξαιρεί από την υποχρέωση υποβολής σε δοκιμασίες, σε αξιολόγηση του κινδύνου και σε διαχείριση του κινδύνου, τις χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε πολύ μικρές ποσότητες. Αυτό συμβαδίζει με την προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή στη Λευκή Βίβλο με θέμα τη στρατηγική για μια μελλοντική πολιτική για τα χημικά προϊόντα [3].

[3] COM (2001) 88 της 27.02.2001

Το Συμβούλιο προβλέπει επίσης στο άρθρο 7 παράγραφος 2 β) ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ουσίες που είναι δυσαποδόμητες και βιοσυσσωρεύσιμες και τοξικές και σε εκείνες που είναι άκρως δυσαποδόμητες και άκρως βιοσυσσωρεύσιμες καθώς και στους γνωστούς ενδοκρινικούς διαταράκτες (τροπολογία 165), ενώ εισάγει αναφορά στην πρόσβαση του κοινού στις σχετικές με τις χημικές ουσίες πληροφορίες (τροπολογία 184).

Σχετικά με τα φυτοφάρμακα, το Συμβούλιο προβλέπει στο άρθρο 7 παράγραφος 2 γ) πλήρη εφαρμογή και ανασκόπηση της αποτελεσματικότητας του εφαρμοστέου νομικού πλαισίου (τροπολογίες 189 και 191). Όσον αφορά το νερό, το Συμβούλιο ενισχύει στο άρθρο 7 παράγραφος 2 ε) τη διασύνδεση με τη σχετική οδηγία πλαίσιο υπενθυμίζοντας τους στόχους της προστασίας των επιφανειακών και των υπογείων υδάτων και της προαγωγής της βιώσιμης χρήσης του (τροπολογία 195) καθώς και το στόχο του τερματισμού των απορρίψεων επικίνδυνων χημικών ουσιών προτεραιότητας (τροπολογίες 192 και 277).

Όσον αφορά την ποιότητα του αέρα, με την οποία ασχολείται το άρθρο 7 παράγραφος 2 στ), η θεματική στρατηγική επιδιώκει την επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου της μη υπέρβασης των κρίσιμων φορτίων και επιπέδων (τροπολογία 168), αναγνωρίζεται ότι πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την τήρηση των εθνικών ανώτατων ορίων εκπομπών (τροπολογία 162) και προβλέπεται η θέσπιση μέτρων σχετικά με τις συγκεντρώσεις όζοντος και σωματιδίων σε επίπεδο εδάφους (τροπολογία 199). Στο άρθρο αυτό τονίζεται η σημασία των διεθνών μέσων (τροπολογία 200), ιδίως δε του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ για τις ουσίες που καταστρέφουν το όζον.

Αναφορά στην τοπική Ατζέντα 21 (τροπολογίες 6, 43, 227 και 239) γίνεται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 η).

Φυσικοί πόροι και απόβλητα

Το Συμβούλιο υπενθυμίζει τον καθορισθέντα στόχο να επιτευχθεί ποσοστό 22% παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες μορφές ενέργειας μέχρι το 2010 (άρθρο 8 παράγραφος 1), στην υλοποίηση του οποίου μπορεί σαφώς να συμβάλει ο τομέα της δασοκομίας (τροπολογία 153).

Το Συμβούλιο προβλέπει επίσης στο πλαίσιο θεματικής στρατηγικής για τους πόρους, την εκτίμηση των ροών υλικών και αποβλήτων (άρθρο 8 παράγραφος 2 i α) και την προαγωγή μεθόδων παραγωγής και εξόρυξης που λαμβάνουν περισσότερο υπόψη την αειφορία (άρθρο 8 παράγραφος 2 i δ).

Όσον αφορά την πρόληψη και τη διαχείριση των αποβλήτων, η Επιτροπή καλείται να εκπονήσει μέχρι το 2002 πρόταση για στόχους ποιοτικής και ποσοτικής μείωσης που θα καλύπτουν όλα τα σχετικά απόβλητα και οι οποίοι θα πρέπει να επιτευχθούν σε κοινοτικό επίπεδο μέχρι το 2010. Άλλα μέτρα στο πλαίσιο της προσέγγισης για την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων αφορούν το σχεδιασμό των προϊόντων, την ευαισθητοποίηση του κοινού και τους δείκτες (άρθρο 8 παράγραφος 2 ii).

Σχετικά με την ανακύκλωση των αποβλήτων, το Συμβούλιο ενσωμάτωσε στο άρθρο 8 παράγραφος 2 iii αναφορά στην ευθύνη του παραγωγού και στην επεξεργασία των αποβλήτων, στο πλαίσιο θεματικής στρατηγικής (τροπολογίες 219 και 220).

Διεθνή θέματα

Το Συμβούλιο ενίσχυσε το τμήμα που αφορά τα διεθνή θέματα αναβαθμίζοντας τις δράσεις στο διεθνές επίπεδο (άρθρο 9). Προβλέπεται μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των διαφόρων διεθνών συμβάσεων και προώθηση της αναπτυξιακής συνεργασίας (τροπολογία 228).

Οι τροπολογίες 223 και 233 είναι συντακτικής φύσεως και έχουν ενσωματωθεί στην κοινή θέση.

Χάραξη πολιτικής για το περιβάλλον

Το Συμβούλιο ενσωματώνει (άρθρο 10 στοιχείο α) την ιδέα της ανάπτυξης βελτιωμένων μηχανισμών για τις διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους κύκλους (τροπολογία 274) ενώ στο άρθρο 10 στοιχείο γ) προβλέπεται εκ των υστέρων αξιολόγηση (τροπολογία 3). Το Συμβούλιο επιδιώκει ενίσχυση της συμμετοχής των ΜΚΟ στο διάλογο (άρθρο 10 στοιχείο β) (τροπολογία 235) και εξασφάλιση (άρθρο 10 στοιχείο δ) ότι οι τομείς προτεραιότητας που έχουν επισημανθεί στο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον αποτελούν μείζονα προτεραιότητα για τα κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα (τροπολογία 67). Ωστόσο, το άρθρο αυτό ορίζει σαφώς ότι με τις περιβαλλοντικές προτεραιότητες πρέπει να ασχολούνται δημόσια ερευνητικά προγράμματα εθνικού ή διεθνούς επιπέδου και όχι μόνο το κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο. Το Συμβούλιο προβλέπει επίσης δημιουργία συνδέσεων με τις πολιτικές κατάρτισης και εκπαίδευσης, στο μέτρο που το επιτρέπει η κοινοτική αρμοδιότητα (τροπολογίες 73, 81 και 91). Η Επιτροπή καλείται επίσης να υποβάλει πρόταση με σκοπό τη συγκροτημένη υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα περιβαλλοντικά δεδομένα (άρθρο 10 στοιχείο στ). Το ίδιο άρθρο προβλέπει επίσης μέσα για την αναβάθμιση των πληροφοριών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χάραξη πολιτικής (τροπολογία 64).

4- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η κοινή θέση συγκεκριμενοποιεί περαιτέρω το πρόγραμμα. Είναι σαφές ότι ένα μεγάλο μέρος από το νέο υλικό του προγράμματος έχει ληφθεί από την ανακοίνωση της Επιτροπής που συνόδευε την πρόταση απόφασης.

Η Επιτροπή πρότεινε ένα στρατηγικό πρόγραμμα και η κοινή θέση ακολουθεί την προσέγγιση αυτή. Οι νέοι στόχοι που ενσωματώθηκαν είναι στόχοι που έχουν ήδη καθιερωθεί και γίνει αποδεκτοί. Καθορίζεται γενική προθεσμία για την κατάρτιση των σχετικών με την εφαρμογή προτάσεων, το κείμενο όμως δεν λαμβάνει τη μορφή λεπτομερούς προγράμματος εργασίας δεδομένου ότι αυτό θα ήταν αδύνατο χωρίς τις αποφάσεις για τον προϋπολογισμό και τους πόρους. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η κοινή θέση αντιπροσωπεύει ένα φιλόδοξο, αξιόπιστο στρατηγικό πρόγραμμα με επαρκώς καθορισμένες υποχρεώσεις που εξασφαλίζουν τη συστράτευση όλων των μερών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, όχι μόνο σε θεσμικό επίπεδο αλλά και των ενδιαφερόμενων κύκλων σε όλα τα επίπεδα, τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις υποψήφιες χώρες.

Η Επιτροπή υποστηρίζει επομένως την κοινή θέση η οποία είχε ήδη ληφθεί υπόψη στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Gφtebοrg. Η Επιτροπή καλεί το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διευκολύνουν την ταχεία θέσπιση του προγράμματος ώστε να αρχίσουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι τις εργασίες τους.

Παράρτημα

Θέση της Επιτροπής σχετικά με τις τροπολογίες που υπέδειξε το Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση

Τροπολογίες που έγιναν αποδεκτές στο σύνολό τους από την Επιτροπή

Τροπολογίες 14, 21, 26-33, 55, 57, 74, 88, 92, 131, 136, 141, 152, 155, 158, 170, 182, 183, 194, 229, 243, 245, 287 και 289 (30 τροπολογίες).

Τροπολογίες που έγιναν αποδεκτές εν μέρει ή κατ'αρχήν

Τροπολογίες 16, 20, 24, 34, 35, 37, 39, 40, 53, 54, 58, 59, 61, 62, 68, 69, 72, 75, 82, 93, 95, 96-98, 101, 104, 114, 116, 117, 120, 123, 127, 128, 133, 134, 137, 138, 140, 142-145, 148, 150, 151, 156, 157, 160, 161, 167, 169, 171-175, 179, 181, 188, 193, 204, 207, 212, 213, 215-217, 226, 230-232, 234, 236-238, 240, 241, 246, 251, 254, 257, 259, 261, 268, 276, 278, 279, 282, 288 και 290, 291, 292 (92 τροπολογίες).

Τροπολογίες που απορρίφθηκαν

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11-13, 22, 23, 25, 36, 41, 42, 43, 44, 45, 47, 48, 50, 51, 56, 60, 63, 64, 65, 67, 70, 73, 78, 80, 81, 85, 90, 91, 94, 99, 100, 105, 106, 107-109, 118, 130, 132, 139, 147, 153, 159, 162, 165, 166, 168, 176, 177, 178, 180, 184, 187, 189, 191, 192, 195, 196, 198, 199, 200, 201, 203, 210, 218, 219, 220, 222, 223, 224, 227, 228, 233, 235, 239, 244, 247, 248, 252, 256, 260, 263, 264, 265, 266, 270, 274, 277, 280, 281, 283 και 284 (104 τροπολογίες).

Οι τροπολογίες που σημειώνονται με μαύρα στοιχεία έχουν ενσωματωθεί τουλάχιστον εν μέρει ή κατ'αρχήν στην κοινή θέση.