P6_TA(2006)0488

Νέο στρατηγικό πλαίσιο για την πολυγλωσσία

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με νέο στρατηγικό πλαίσιο για την πολυγλωσσία (2006/2083(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 192, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 149, 151 και 308 της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 21 και 22 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 14ης Ιανουαρίου 2003, σχετικά με τον ρόλο των περιφερειακών και τοπικών αρχών στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση [1], καθώς και την περιλαμβανόμενη στο εν λόγω ψήφισμα μνεία στη γλωσσική πολυμορφία στην Ευρώπη,

- έχοντας υπόψη την απόφαση αριθ. 1934/2000/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουλίου 2000, για την ανακήρυξη του έτους 2001 Ευρωπαϊκού Έτους Γλωσσών [2],

- έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 14ης Φεβρουαρίου 2002, σχετικά με την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας και της εκμάθησης γλωσσών στο πλαίσιο της υλοποίησης των στόχων του Ευρωπαϊκού Έτους Γλωσσών 2001 [3],

- έχοντας υπόψη τον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τις περιφερειακές ή μειονοτικές γλώσσες του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαρτίου 1998,

- έχοντας υπόψη τη σύμβαση-πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 1998,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 4ης Σεπτεμβρίου 2003, με συστάσεις στην Επιτροπή σχετικά με τις περιφερειακές και λιγότερο διαδεδομένες ευρωπαϊκές γλώσσες —τις γλώσσες των μειονοτήτων στην ΕΕ— λαμβάνοντας υπόψη τη διεύρυνση και την πολιτιστική πολυμορφία [4],

- έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (A6-0372/2006),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο σεβασμός της γλωσσικής και πολιτιστικής πολυμορφίας αποτελεί βασική αρχή της ΕΕ και κατοχυρώνεται με το άρθρο 22 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ακόλουθη διατύπωση: "η Ένωση σέβεται την πολιτιστική, θρησκευτική και γλωσσική πολυμορφία",

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πολυγλωσσία συνιστά ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ΕΕ που την καθιστά σαφές παράδειγμα καθώς και βασική συνιστώσα του ευρωπαϊκού πολιτισμού,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι με το προαναφερθέν ψήφισμα της 14ης Ιανουαρίου 2003, ζήτησε να προστεθεί στη Συνθήκη ΕΚ το εξής νέο άρθρο 151α: "Η Κοινότητα, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, σέβεται και ενθαρρύνει την γλωσσική πολυμορφία στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών ή μειονοτικών γλωσσών ως εκφράσεως της πολυμορφίας αυτής, ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και χρησιμοποιώντας και τα άλλα ενδεδειγμένα για την επίτευξη του στόχου αυτού μέσα",

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η προώθηση της πολυγλωσσίας στην Ευρώπη των πολλών φωνών αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την πολιτιστική, οικονομική και κοινωνική ολοκλήρωση, n,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες ευρωπαϊκές γλώσσες ομιλούνται επίσης σε πολλές τρίτες χώρες και αποτελούν σημαντικό συνδετικό κρίκο μεταξύ λαών και εθνών σε διάφορες περιοχές του κόσμου,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες ευρωπαϊκές γλώσσες έχουν το χαρακτηριστικό ότι μπορούν να διασφαλίζουν την άμεση και ευθεία επικοινωνία με άλλα μέρη του κόσμου,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η γλωσσική πολυμορφία μπορεί να αποτελέσει στοιχείο κοινωνικής συνοχής και πηγή ανεκτικότητας, αποδοχής των διαφορών, αναγνώρισης και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των λαών,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πολυγλωσσία πρέπει να έχει επίσης ως στόχο την προώθηση του σεβασμού της διαφορετικότητας και της ανεκτικότητας με σκοπό την αποτροπή ενδεχόμενων ενεργητικών ή παθητικών συγκρούσεων μεταξύ διαφορετικών γλωσσικών κοινοτήτων στα κράτη μέλη,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι όλες οι γλώσσες, ως πρωταρχικό μέσο πρόσβασης σε έναν πολιτισμό, αποτελούν ξεχωριστό τρόπο αντίληψης και περιγραφής της πραγματικότητας και, για τον λόγο αυτό, πρέπει να εξασφαλίζονται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την ανάπτυξή τους,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι για να ενθαρρυνθεί η εκμάθηση άλλων γλωσσών και συνεπώς να επιτευχθεί ο στόχος "μητρική γλώσσα + 2", είναι σημαντικό να αποκτηθεί σε πολύ μικρή παιδική ηλικία η επίγνωση των αρχών της εκμάθησης της ομιλίας και της διατύπωσης και μάθησης βασικών εννοιών επί των οποίων βασίζεται η ανάπτυξη δεξιοτήτων στη μητρική γλώσσα,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες συνιστούν μείζονα πολιτιστικό θησαυρό και, δεδομένου ότι αποτελούν κοινή πολιτιστική κληρονομιά, πρέπει να βελτιωθεί η υποστήριξη της διατήρησής τους,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή των Περιφερειών έχουν εγείρει επανειλημμένως το ζήτημα της σημασίας των λιγότερο διαδεδομένων γλωσσών και ότι επί του παρόντος δεν υφίσταται σε επίπεδο ΕΕ νομοθετική ρύθμιση σχετικά με τις ευρωπαϊκές περιφερειακές και λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες,

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διευκόλυνση της πρόσβασης ατόμων που ευρίσκονται σε μειονεκτική ή δύσκολη θέση ή ατόμων με αναπηρίες στην εκμάθηση γλωσσών,

Ειδικές παρατηρήσεις για το στρατηγικό πλαίσιο

1. χαιρετίζει τη δέσμευση της Επιτροπής, και ιδίως το νέο στρατηγικό πλαίσιο, για την προώθηση της απόκτησης γλωσσικών γνώσεων και την αποκόμιση πολιτιστικού και κοινωνικοοικονομικού οφέλους από αυτήν·

2. θεωρεί ότι, για να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής της Λισαβόνας, απαιτείται να βελτιωθούν η ποιότητα, η αποτελεσματικότητα και η προσβασιμότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών·

3. αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία των ευρωπαϊκών διεθνών γλωσσών ως μέσου επικοινωνίας και ως μέσου αλληλεγγύης, συνεργασίας και οικονομικής επένδυσης και, κατά συνέπεια, ως μίας από τις βασικές πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της ευρωπαϊκής πολιτικής για την πολυγλωσσία·

4. χαιρετίζει τον μακροπρόθεσμο στόχο της Επιτροπής για βελτίωση των ατομικών γλωσσικών δεξιοτήτων, που παραπέμπει στον στόχο που είχε τεθεί το 2002 στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, σύμφωνα με τον οποίο οι πολίτες πρέπει να μαθαίνουν τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες εκτός από τη μητρική τους γλώσσα·

5. υπενθυμίζει στα κράτη μέλη της ΕΕ ότι, για τον σκοπό αυτό, απαιτείται η λήψη κατάλληλων μέτρων, προκειμένου να προωθηθεί πραγματική πολιτική για την απόκτηση δεξιοτήτων στις ξένες γλώσσες· επιβεβαιώνει επίσης ότι η εκμάθηση γλωσσών σε μικρή ηλικία έχει ιδιαίτερη σημασία και πρέπει να στηρίζεται σε αποτελεσματικές μεθόδους σύμφωνα με τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές·

6. θεωρεί ότι δεν υφίστανται λεπτομερή και αξιόπιστα στοιχεία και κατάλληλοι δείκτες σχετικά με την παρούσα κατάσταση στον τομέα της γνώσης ξένων γλωσσών στα κράτη μέλη και, ως εκ τούτου, χαιρετίζει την πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού δείκτη γλωσσικών γνώσεων· εκτιμά ότι ο εν λόγω δείκτης πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ και θα μπορούσε, εάν τούτο είναι εφικτό από τεχνικής απόψεως, να περιλάβει, εκτός από τις πέντε ευρέως ομιλούμενες γλώσσες, και τις υπόλοιπες γλώσσες της ΕΕ, ώστε να διαμορφωθεί πραγματική εικόνα των γλωσσικών γνώσεων·

7. υποστηρίζει ότι οι προτάσεις για την πολυγλωσσία δεν πρέπει να περιορίζονται στις βασικές επίσημες γλώσσες/γλώσσες των κρατών μελών·

8. χαιρετίζει τη δέσμευση της Επιτροπής να διασφαλίσει την πρόσβαση των πολιτών στην κοινοτική νομοθεσία, στις κοινοτικές διαδικασίες και στην ενημέρωση γύρω από την ΕΕ στη δική τους γλώσσα· ωστόσο, η προσπάθεια αυτή θα έπρεπε να περιλαμβάνει όσο το δυνατόν περισσότερες γλώσσες των κρατών μελών που χρησιμοποιούν οι πολίτες της ΕΕ· κατ' αυτόν τον τρόπο θα υλοποιείτο η δήλωση της Επιτροπής ότι οι πολίτες έχουν δικαίωμα πρόσβασης στην ΕΕ με τη δική τους γλώσσα, χωρίς εμπόδια· τούτο θα συνέβαλε σημαντικά στη μείωση της απόστασης μεταξύ της ΕΕ και πολλών πολιτών της, πράγμα το οποίο αποτελεί τον βασικό στόχο του Σχεδίου Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση·

9. καλεί την Επιτροπή και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να αξιοποιήσουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό τα νέα ψηφιακά και τεχνολογικά μεταφραστικά εργαλεία στους ιστοτόπους τους, ώστε οι ευρωπαίοι πολίτες να έχουν πρόσβαση και να μπορούν να λαμβάνουν πληροφορίες για την Ευρώπη στη μητρική τους γλώσσα μέσω Διαδικτύου·

10. εκτιμά ότι οι μετανάστες πρέπει να έχουν τις περισσότερες δυνατές ευκαιρίες για την εκμάθηση της γλώσσας ή των γλωσσών της χώρας που τους φιλοξενεί, όπως ορίζει η νομοθεσία των εν λόγω χωρών, με σκοπό την κοινωνική και πολιτιστική τους ένταξη στον απαιτούμενο βαθμό, χρησιμοποιώντας μεθόδους οι οποίες έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές για την εκμάθηση γλωσσών και για την ενσωμάτωση των μεταναστών και να διασφαλισθεί η δυνατότητα διδασκαλίας τους στην μητρική τους γλώσσα, προκειμένου να διατηρήσουν τους δεσμούς τους με τη χώρα καταγωγής τους·

11. χαιρετίζει την ιδέα της ενθάρρυνσης των κρατών μελών να καταρτίσουν εθνικά σχέδια, διότι αναγνωρίζει την ανάγκη γλωσσικού σχεδιασμού σε επίπεδο κρατών μελών· τούτο θα συμβάλει στην ενίσχυση πολλών από τις λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες και θα αυξήσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία της γλωσσικής πολυμορφίας· προτείνει τα εθνικά σχέδια να περιλαμβάνουν τις λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες εντός των επιμέρους κρατών μελών, να εξετάζουν τη δυνατότητα εκμάθησης αυτών των γλωσσών από ενδιαφερόμενους ενήλικες και να συμπεριλαμβάνουν τα προγράμματα αυτά ως παραδείγματα βέλτιστης πρακτικής·

12. υποστηρίζει δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της κατάρτισης των διδασκόντων, περιλαμβανομένων και καθηγητών οι οποίοι δεν διδάσκουν γλώσσες και καθηγητών επαγγελματικής εκπαίδευσης, και προσθέτει ότι πρέπει να αυξηθεί ο αριθμός των γλωσσών που διδάσκονται τόσο εντός, όσο και εκτός σχολείου, προκειμένου οι μελλοντικοί διδάσκοντες να μπορούν να μαθαίνουν και ακολούθως να διδάσκουν μεγαλύτερο φάσμα γλωσσών υπό τις ίδιες συνθήκες, εφόσον έχει εκδηλωθεί σχετικό ενδιαφέρον· υπενθυμίζει, στο πλαίσιο αυτό, ότι η γλωσσική κατάρτιση έχει ουσιαστική σημασία για την προώθηση και τη διευκόλυνση της κινητικότητας όχι μόνον των φοιτητών, αλλά και όλων των εργαζομένων που επιδιώκουν να εργαστούν σε ένα από τα κράτη μέλη·

13. ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών από άτομα τα οποία ευρίσκονται σε μειονεκτική ή δύσκολη θέση ή άτομα με αναπηρίες·

14. θεωρεί ότι η εκμάθηση γλωσσών θα πρέπει να αποτελεί ουσιώδες στοιχείο στο πρόγραμμα της δια βίου μάθησης·

15. χαιρετίζει την αυξημένη χρήση του συστήματος ολοκληρωμένης εκμάθησης περιεχομένου και γλώσσας (Content and Language Integrated Learning — CLIL), στο πλαίσιο του οποίου οι μαθητές μαθαίνουν ένα γνωστικό αντικείμενο σε ξένη γλώσσα και καλεί τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν δίκτυο βέλτιστων πρακτικών, αναλύοντας κυρίως τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί σε μαθήματα με τη μέθοδο "πλήρους ένταξης" σε χώρες στις οποίες ομιλούνται πολλές γλώσσες·

16. χαιρετίζει το γεγονός ότι τα ιδρύματα ανώτερης εκπαίδευσης διαδραματίζουν ενεργότερο ρόλο στην προώθηση της πολυγλωσσίας όχι μόνο μεταξύ των φοιτητών και του προσωπικού, αλλά και μεταξύ της ευρύτερης τοπικής κοινότητας, και πιστεύει συνεπώς ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη δεσμών μεταξύ πανεπιστημίων, εθνικών, τοπικών και περιφερειακών αρχών·

17. χαιρετίζει το βάρος που δίδεται σε δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα των συναφών με τη γλώσσα τεχνολογιών της πληροφορίας στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα, προκειμένου να ενισχυθεί η πολυγλωσσία διά των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας·

18. υποστηρίζει τις προτάσεις περί πολυγλωσσίας στην κοινωνία της πληροφορίας καθώς και την δημιουργία και κυκλοφορία πολυγλωσσικού περιεχομένου και γνώσεων· αυξάνεται διαρκώς ο αριθμός των τεχνολογιών που θα συμβάλουν στην αυξανόμενη χρήση όλων των γλωσσών, συμπεριλαμβανομένων των λιγότερο διαδεδομένων· η τεχνολογία προσφέρει τις μεγαλύτερες δυνατότητες για τη διασφάλιση του κοινωνικού γλωσσικού χώρου για όλες τις γλώσσες της Ευρώπης·

19. υποστηρίζει τις προτάσεις για ανάπτυξη συναφών με τις γλώσσες επαγγελμάτων και βιομηχανικών κλάδων· όλες οι ευρωπαϊκές γλώσσες θα χρειαστούν νέες τεχνολογίες, όπως επεξεργασία λόγου, αναγνώριση φωνής και τα συναφή, καθώς και εξέλιξη της ορολογίας, ανάπτυξη της διδασκαλίας γλωσσών, της πιστοποίησης και της εξέτασης γλωσσικών γνώσεων· σε αντίθετη περίπτωση, οι λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες θα μείνουν στο περιθώριο και ο γλωσσικός κοινωνικός τους χώρος θα καταληφθεί από ευρύτερα διαδεδομένες γλώσσες·

20. χαιρετίζει την πρόταση για μεγαλύτερη διαφάνεια στη διδασκαλία γλωσσών, στην εξέταση και πιστοποίηση γλωσσικών γνώσεων με τη δημοσίευση καταλόγου των συστημάτων που προσφέρονται σήμερα·

Προτεινόμενα μέτρα

21. καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τους κοινοτικούς φορείς να βελτιώσουν την επικοινωνία τους με τους πολίτες στη γλώσσα τους, ανεξαρτήτως του αν οι γλώσσες τους θεωρούνται επίσημες είτε σε επίπεδο κράτους μέλους είτε σε επίπεδο ΕΕ·

22. καλεί τα ευρωπαϊκά όργανα και τους οργανισμούς να συνεργασθούν στενά με το Συμβούλιο της Ευρώπης όσον αφορά την προώθηση και προστασία της γλωσσικής πολυμορφίας και της εκμάθησης γλωσσών, και να αξιοποιήσουν την πείρα που έχει αποκτήσει το Συμβούλιο της Ευρώπης στον τομέα της γλωσσικής πολιτικής (π.χ. το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών και ο Ευρωπαϊκός Χάρτης περιφερειακών και μειονοτικών γλωσσών)·

23. ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να εφαρμόζει τις προτάσεις που διατυπώνονται στο προαναφερθέν ψήφισμα της 4ης Σεπτεμβρίου 2003, εφόσον είναι υλοποιήσιμες, και να ενημερώνει τακτικά το Κοινοβούλιο σχετικά με τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται·

24. καλεί τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση του σεβασμού των γλωσσικών δικαιωμάτων των ευρωπαίων πολιτών και να εξεύρει περισσότερους τρόπους για την επίλυση των καταστάσεων γλωσσικής σύγκρουσης στην ΕΕ·

25. καλεί την Επιτροπή να διευκολύνει και να προωθήσει την πρόσβαση σε πληροφορίες και χρηματοδότηση για τους αιτούντες φορείς που επιδιώκουν την προώθηση της πολυγλωσσίας με δίκτυα ή/και προγράμματα που θα χρηματοδοτεί η Επιτροπή από το 2007·

*

* *

26. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, στο Συμβούλιο, καθώς και στις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

[1] ΕΕ C 38 E της 12.2.2004, σ. 167.

[2] ΕΕ L 232 της 14.9.2000, σ. 1.

[3] ΕΕ C 50 της 23.2.2002, σ. 1.

[4] ΕΕ C 76 Ε της 25.3.2004, σ. 374.

--------------------------------------------------