ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΕΣΜΕΥΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΛΗΦΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΥΠΟ ΕΝΤΑΞΗ ΧΩΡΕΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 - ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ {SEC (2003) 828 }

Εισαγωγή

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο συνήλθε στις Βρυξέλλες στις 24-25 Οκτωβρίου 2002, ενέκρινε την πρόθεση της Επιτροπής - η οποία περιλαμβάνεται στο έγγραφο στρατηγικής για τη διεύρυνση του 2002 - να υποβάλει, έξι μήνες πριν από την προσχώρηση, διεξοδική έκθεση ελέγχου της προόδου που έχει επιτευχθεί σχετικά με το στάδιο εκτέλεσης των δεσμεύσεων που ανέλαβαν οι υπό ένταξη χώρες στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης. Η έκθεση αυτή προβλέπεται να υποβληθεί το Νοέμβριο του τρέχοντος έτους.

Επιπλέον, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να υποβάλει μία έκθεση, το αργότερο τον Ιούλιο του 2003, για την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά τις προετοιμασίες στον τομέα της περιφερειακής πολιτικής και του συντονισμού των διαρθρωτικών μέσων (κεφάλαιο 21). Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης κατέληξαν στη χορήγηση στα νέα κράτη μέλη συνολικών κονδυλίων ύψους 22 δισεκατ. EUR από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής, για την περίοδο 2004-2006. Η διασφάλιση ειδικών προγραμμάτων για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η κατάλληλη ικανότητα απορρόφησης και η δημιουργία των αναγκαίων διοικητικών διαρθρώσεων για την αποτελεσματική εφαρμογή των Διαρθρωτικών Ταμείων αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση για τα νέα κράτη μέλη, λαμβανομένης υπόψη, ιδίως, της βραχείας διαθέσιμης περιόδου προγραμματισμού.

Στο πλαίσιο αυτό, οι υπό ένταξη χώρες ανέλαβαν οι ίδιες την υποχρέωση να πραγματοποιήσουν τις αναγκαίες προετοιμασίες πριν από τα τέλη του 2003 σχετικά με τη δημιουργία και την εφαρμογή των διοικητικών διαρθρώσεων καθώς και τις διαδικασίες εποπτείας και ελέγχου, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ορθή εφαρμογή αυτών των πόρων. Η τήρηση αυτού του χρονοδιαγράμματος έχει ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι η επιλεξιμότητα των έργων που πρέπει να χρηματοδοτηθούν από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής κατά την προσχώρηση αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου 2004.

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να εκτιμηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι υπό ένταξη χώρες ανταποκρίνονται σε αυτές τις δεσμεύσεις καθώς και η πρόοδος που επετεύχθη όσον αφορά την προετοιμασία των υπό ένταξη χωρών για τη διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής. Για το σκοπό αυτό, τονίζει την πρόοδο που πραγματοποιήθηκε από τις υπό ένταξη χώρες καθώς και τα θέματα που εκκρεμούν ακόμη και πρέπει να ρυθμιστούν. Επιπλέον, παρέχει συμβουλές για τα αναγκαία βήματα που πρέπει να γίνουν για να διασφαλιστεί ότι κάθε χώρα είναι σε θέση να εγκαθιδρύσει ένα σύστημα για τη χρηστή και αποτελεσματική εφαρμογή των Ταμείων. Η εκτίμηση των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου στην έκθεση βασίζεται κυρίως στις απαντήσεις που δόθηκαν από τις υπό ένταξη χώρες στα λεπτομερή ερωτηματολόγια που τους απεστάλησαν από την Επιτροπή.

Μετά από την έγκριση των προγραμμάτων και την ολοκλήρωση των ρυθμίσεων εφαρμογής για το Ταμείο Συνοχής και τα Διαρθρωτικά Ταμεία, η Επιτροπή θα ολοκληρώσει την εξέτασή της για τη συμμόρφωση των συστημάτων. Η συνεχιζόμενη διαδικασία διαπραγμάτευσης του προγράμματος μεταξύ της Επιτροπής και των υπό ένταξη χωρών έχει ιδιαίτερη σημασία σε αυτό το πλαίσιο. Η ΕΕ έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι η Επιτροπή δεν θα είναι σε θέση να εγκρίνει την κοινοτική χρηματοδότηση εφόσον δεν θα έχουν τηρηθεί όλοι οι όροι που καθορίζονται στους κανονισμούς για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής.

1. ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Η εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με το κεκτημένο και η πλήρης μεταφορά του στους τομείς των δημοσίων συμβάσεων, κρατικών ενισχύσεων/ανταγωνισμού, περιβάλλοντος και ίσων ευκαιριών είναι θεμελιώδης για την εφαρμογή των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής.

Η νομοθεσία των δημοσίων συμβάσεων δεν είναι ακόμη πλήρως συμμορφωμένη προς τη νομοθεσία της ΕΕ. Πρέπει να αναληφθεί επειγόντως δράση σε αυτόν τον τομέα, δεδομένου ότι για να λάβουν στήριξη από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής κατά την προσχώρηση, όλα τα προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων και αυτών για τα οποία οι εθνικές δαπάνες θα πραγματοποιηθούν μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2004 και της ημερομηνίας προσχώρησης, πρέπει να συμμορφώνονται με τους κοινοτικούς κανόνες δημοσίων συμβάσεων.

Όσον αφορά τη νομοθεσία στον τομέα της διαχείρισης του προϋπολογισμού, χρειάζεται περαιτέρω εργασία για να προετοιμαστεί και να εγκριθεί η νομοθεσία που απαιτείται για την αναδιοργάνωση της διάρθρωσης του προϋπολογισμού με τη διευκόλυνση των πολυετών δεσμεύσεων και την ανακατανομή των πόρων μεταξύ και εντός των προγραμμάτων.

Έχει επιτευχθεί πρόοδος στη θέσπιση της νομοθεσίας ανταγωνισμού/κρατικών ενισχύσεων, αλλά, η κοινοποίηση των καθεστώτων ενισχύσεων στην Επιτροπή πρέπει να επιταχυνθεί, δεδομένου ότι μόνο τα καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων που έχουν εγκριθεί έως τα τέλη του 2003 θα είναι επιλέξιμα για βοήθεια από τα Διαρθρωτικά Ταμεία από την 1η Ιανουαρίου 2004.

Όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε όλες τις χώρες. Ωστόσο, υπάρχει ακόμη ένας ορισμένος αριθμός νομοθετικών διατάξεων και μέτρα εφαρμογής στους τομείς της εκτίμησης του περιβαλλοντικού αντίκτυπου, της προστασίας της φύσης και της διαχείρισης των αποβλήτων που πρέπει να ολοκληρωθούν και των οποίων η εφαρμογή αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής.

2. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Παρόλο που έχει σημειωθεί γενική πρόοδος όσον αφορά τον διυπουργικό συντονισμό, το θέμα αυτό μας απασχολεί ακόμη. Στην πράξη, ο συντονισμός αυτός είναι ακόμη αδύναμος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπεύθυνη αρχή πρέπει να λαμβάνει περισσότερες πρωτοβουλίες και να επιδεικνύει μεγάλη προσήλωση στην καθοδήγηση αυτής της διαδικασίας. Σε άλλες περιπτώσεις, χρειάζεται να καταστεί δυνατή η πλήρης συμμετοχή και η συνεργασία όλων των τομεακών υπουργείων.

Έχουν παρατηρηθεί καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των θεσμικών ρυθμίσεων του συστήματος εφαρμογής, οι οποίες φαίνεται ότι σε ορισμένες χώρες είναι αδύναμες και ανεπαρκώς προσδιορισμένες. Ένα θέμα που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στην Επιτροπή είναι ο αριθμός και ο ρόλος των ενδιάμεσων φορέων. Είναι ακόμη αναγκαίο να καταρτιστεί και να θεσπιστεί σε γραπτές συμφωνίες σε όλες τις χώρες μία σαφής περιγραφή της ανάθεσης καθηκόντων και οι διαδικασίες υποβολής των εκθέσεων μεταξύ των διαφόρων φορέων.

Ένα ακόμη θέμα που πρέπει να επιλυθεί είναι η ανεξαρτησία του ρόλου της πιστοποίησης της αρχής πληρωμών. Δεδομένης της σημασίας του ρόλου που διαδραματίζει η αρχή πληρωμών όσον αφορά την εξασφάλιση ότι οι συγχρηματοδοτούμενες δαπάνες είναι σύμφωνες με τους κανόνες, το θέμα αυτό πρέπει να επιλυθεί ταχέως ώστε να εγγυάται πλήρως σύμφωνες ρυθμίσεις.

Φαίνεται ότι οι υπό ένταξη χώρες έχουν επίγνωση των απαιτήσεων χρηματοδοτικού ελέγχου και έχουν πραγματοποιήσει τα κατάλληλα βήματα για να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη ορισμένα θέματα που πρέπει να ρυθμιστούν, ιδίως, ο κατάλληλος διαχωρισμός των λειτουργιών ελέγχου.

Προβλέπονται εν γένει κατάλληλες ρυθμίσεις εσωτερικού ελέγχου, αλλά εκκρεμούν ακόμη ή πρέπει να διευκρινιστούν περαιτέρω πληροφορίες για ορισμένες σχετικές αρχές, δεδομένου ότι οι ρυθμίσεις βρίσκονται στη διαδικασία της ολοκλήρωσης. Οι περισσότερες χώρες πρέπει ακόμη να αναπτύξουν τη στρατηγική ελέγχου, ώστε να είναι έτοιμες για τη διενέργεια ελέγχων από την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος.

3. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

Παρόλο που οι περισσότερες χώρες έχουν καταρτίσει σχέδια προσλήψεων και κατάρτισης που ευθυγραμμίζονται με τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης, οι προσλήψεις πρόσθετου προσωπικού έχουν καθυστερήσει. Εν γένει, τα σχέδια προσλήψεων ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις για τους ανθρώπινους πόρους για τις αρχές διαχείρισης και πληρωμών. Εντούτοις, η πλήρης εκτίμηση των αναγκών σ'αυτόν τον τομέα θα καταστεί δυνατή μόνον όταν ληφθεί σαφής απόφαση σχετικά με τον αριθμό και το ρόλο των ενδιάμεσων φορέων. Επιπλέον, στις χώρες όπου οι ενδιάμεσοι φορείς έχουν οριστεί, φαίνεται ότι δεν έχουν επαρκές προσωπικό σε σχέση με τα μελλοντικά τους καθήκοντα. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των περιφερειακών και τοπικών διοικήσεων. Τέλος, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι δημόσιες διοικήσεις έχουν προβλήματα με την προσέλκυση και τη διατήρηση ειδικευμένου και δραστήριου προσωπικού.

Τα βασικά μέτρα σχετικά με τη ροή υποβολής των αιτήσεων των έργων έχουν προσδιοριστεί για τα περισσότερα από τα μελλοντικά επιχειρησιακά προγράμματα. Για να είναι πλήρως λειτουργικά πριν από την προσχώρηση, απαιτείται περαιτέρω προσδιορισμός και αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των διαφόρων φορέων που συμμετέχουν στη διαδικασία επιλογής.

Όλες οι χώρες βρίσκονται στα πρώτα στάδια της κατάρτισης κατευθυντηρίων γραμμών και εγχειριδίων για τα επιχειρησιακά τους προγράμματα.. Τα εργαλεία αυτά είναι βασικά για τη συσσώρευση τεχνογνωσίας σε έναν οργανισμό και τον καθιστούν λιγότερο ευάλωτο στις αλλαγές του προσωπικού.

4. ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

Παρά τις κάποιες καθυστερήσεις στην υποβολή των εγγράφων προγραμματισμού, οι υπό ένταξη χώρες έχουν καταβάλει σημαντικές προσπάθειες σ'αυτόν τον τομέα. Ανταποκρινόμενες στις συστάσεις της Επιτροπής, υιοθέτησαν μία απλουστευμένη προσέγγιση προγραμματισμού με σημαντικά περιορισμένο αριθμό επιχειρησιακών προγραμμάτων, προτεραιότητες και μέτρα που συνάδουν με τη βραχεία περίοδο προγραμματισμού μέχρι το 2006. Τα περισσότερα προγράμματα αποτέλεσαν αντικείμενο ευρέων διαβουλεύσεων με τους περιφερειακούς και τοπικούς φορείς, τους οικονομικούς και κοινωνικούς εταίρους και άλλους σχετικούς θεσμούς.

Εντούτοις, φαίνεται ότι τα έγγραφα προγραμματισμού στερούνται συχνά ενός συνεκτικού στρατηγικού πλαισίου, λόγω των δυσκολιών που παρουσιάζει η οργάνωση ενός αποτελεσματικού διυπουργικού συντονισμού. Η έλλειψη αυτή γίνεται εμφανής από τη δυνάμει αλληλοεπικάλυψη ή την ανεπαρκώς εστιασμένη περιγραφή των προτεραιοτήτων και των μέτρων σε πολλά από τα υποβληθέντα έγγραφα.

Ο καθορισμός δεικτών ελέγχου και η δημιουργία ενός μηχανογραφημένο συστήματος για τη συγκέντρωση και την ανταλλαγή των δεδομένων που απαιτούνται για να εκπληρωθούν οι απαιτήσεις για τη διαχείριση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση έχουν καθυστερήσει σημαντικά στις περισσότερες χώρες. Τα χρονοδιαγράμματα εντός των οποίων θα πρέπει να είναι λειτουργικό το σύστημα φαίνεται να είναι συχνά μη ρεαλιστικά, δεδομένου ότι βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία του σχεδιασμού του συστήματος ή της υπογραφής της σύμβασης με τον υπεύθυνο για την εισαγωγή ενός νέου συστήματος. Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να καθοριστούν οι κατάλληλη φυσικοί και οικονομικοί δείκτες ελέγχου και οι αρχές διαχείρισης πρέπει να δημιουργήσουν ένα σύστημα που θα τους επιτρέπει να συγκεντρώνουν αυτές τις πληροφορίες και θα παρέχει την κατάλληλη αξιολόγηση του αντίκτυπου των παρεμβάσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων.

5. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Δεδομένου του αριθμού των φορέων που εμπλέκονται στη χρηματοδοτική και δημοσιονομική διαχείριση, η δημιουργία των κατάλληλων διαρθρώσεων η οποία μπορεί να εγγυηθεί την υγιή χρηματοδοτική διαχείριση είναι πολυσύνθετη και χρονοβόρα. Ενώ, σε γενικές γραμμές, οι ικανοποιητικές ρυθμίσεις αναμένεται να αρχίσουν να εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2004, χρειάζεται να καταβληθούν ακόμη σημαντικές προσπάθειες σε ορισμένους τομείς.

Όσον αφορά τη ροή των κεφαλαίων, απαιτούνται ακόμη διευκρινίσεις σχετικά με την υποβολή των δηλώσεων δαπανών στην Επιτροπή σε ορισμένες χώρες. Είναι ένα σημαντικό στοιχείο για να διασφαλιστεί η συμφωνία των δαπανών με τους κανόνες. Αν συνεχίσει υπάρχουν αμφιβολίες για την ανεξαρτησία της αρχής πληρωμών και τους διεξαγόμενους ελέγχους, η Επιτροπή δεν θα είναι σε θέση να προβεί σε πληρωμές στο σχετικό κράτος μέλος.

Η διάκριση μεταξύ των δύο ειδών απαιτήσεων ελέγχου για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής, και συγκεκριμένα οι έλεγχοι επαλήθευσης που πρέπει να διενεργούνται από τη διαχείριση και οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι που πρέπει να διενεργούνται από προσωπικό ανεξάρτητο της διαχείρισης και των λειτουργιών πληρωμής αποτελούν ουσιαστικής σημασίας στοιχείο στο πλαίσιο του ελέγχου για τα Ταμεία.

Οι περισσότερες υπό ένταξη χώρες πρέπει ακόμη να εισαγάγουν κατάλληλους κανόνες και διαδικασίες για να διασφαλίσουν τη φύλαξη των δικαιολογητικών εγγράφων, η οποία αποτελεί σημαντική απαίτηση για τη διαδρομή του ελέγχου. Επίσης, σε ορισμένες χώρες, δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τις διατάξεις για δήλωση περάτωσης από μία ανεξάρτητη υπηρεσία.

Η κατάσταση όσον αφορά τα κατάλληλα και χωριστά λογιστικά συστήματα/λογιστικούς κώδικες για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής διαφέρει από χώρα σε χώρα. Φαίνεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να αναληφθεί ακόμη σημαντική δράση για να διασφαλιστεί ότι εφαρμόζονται ικανοποιητικά λογιστικά συστήματα για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής.

6. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΔΕΣΜΗΣ ΕΡΓΩΝ

Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι υπό ένταξη χώρες δεν έχουν λάβει όλες υπόψη τη δυσκολία και την πολυπλοκότητα του σχεδιασμού μιας δέσμης έργων ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης απορρόφηση των κονδυλίων που θα αυξάνονται ολοένα από το 2004. Πολλές προτάσεις προετοιμασίας έργων των υπό ένταξη χωρών πρέπει να αποτελέσουν ακόμη αντικείμενο λεπτομερούς επεξεργασίας. Οι περισσότερες χώρες δεν έχουν ακόμη στοχοθετημένους προϋπολογισμούς ή χρονοδιαγράμματα για προετοιμασία μελλοντικών έργων. Η Επιτροπή ανησυχεί ιδιαίτερα για το ότι οι δράσεις που έχουν σχεδιαστεί σ'αυτό το στάδιο δεν επαρκούν για να εγγυηθούν πλήρη απορρόφηση των κονδυλίων των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής.

Η Επιτροπή συστήνει ιδιαίτερα να ενισχυθούν οι προσπάθειες για την προετοιμασία των έργων, συμπεριλαμβανομένης της χρησιμοποίησης ειδικής τεχνικής βοήθειας, όπου αυτό είναι αναγκαίο. Ενώ τα προενταξιακά κονδύλια πρέπει να χρησιμοποιηθούν στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό γι'αυτό το σκοπό, για την ιδιοκτησία των έργων υπεύθυνες είναι βασικά οι ίδιες οι υπό ένταξη χώρες, οι οποίες πρέπει να εξασφαλίσουν γι'αυτό το σκοπό πρόσθετους πόρους, και ιδίως επαρκώς καταρτισμένο προσωπικό. Θα πρέπει να κινητοποιηθούν όλοι οι διαθέσιμοι πόροι για την προετοιμασία των έργων. Η προετοιμασία των έργων πρέπει να περιλαμβάνει τον προσδιορισμό και την παροχή των χρηματοδοτικών μέσων για συγχρηματοδότηση.

Ο καθορισμός μιας κατάλληλης δέσμης έργων αποτελεί το πρώτο βήμα στον κύκλο των έργων. Από την πείρα των προενταξιακών κονδυλίων προέκυψε ότι η εφαρμογή των έργων, μετά από την έγκριση, επιβραδύνθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό και ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή εκ μέρους των εθνικών αρχών, όσον αφορά τα βασικά στάδια του κύκλου των έργων τα οποία απεδείχθη ότι παρουσίασαν αδυναμίες κατά το παρελθόν, και, ιδίως, όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις.

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο που επετεύχθη από τις υπό ένταξη χώρες όσον αφορά τις προετοιμασίες τους για να διασφαλίσουν τη χρηστή και αποτελεσματική διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν. Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι οι υπό ένταξη χώρες, όπως συμφωνήθηκε στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης, θα επωφεληθούν, από την 1η Ιανουαρίου 2004, από επιλεξιμότητα έργων και δαπανών που θα χρηματοδοτηθούν από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής αμέσως μετά την προσχώρηση. Ως εκ τούτου, όλη η σχετική νομοθεσία για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής πρέπει να έχει ευθυγραμμιστεί και να έχει μεταφερθεί πλήρως έως τις 31 Δεκεμβρίου 2003.

Για να χορηγήσει η Επιτροπή κοινοτική χρηματοδότηση, όπως προβλέπεται στους κανονισμούς, πρέπει να ρυθμιστούν επειγόντως τα ακόλουθα δέκα θέματα:

1) Οι καθυστερήσεις που διαπιστώνονται στην ευθυγράμμιση για την εφαρμογή των κανόνων δημοσίων συμβάσεων προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία. Η κατάλληλη ενίσχυση των φορέων και των μηχανισμών που διασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή σε αυτόν τον τομέα είναι ύψιστης σημασίας. Πρέπει να χρησιμοποιηθεί πλήρως η τεχνική βοήθεια ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η ικανότητα των εθνικών διοικήσεων.

2) Πρέπει να ενισχυθεί ο διυπουργικός συντονισμός. Η Επιτροπή ανησυχεί ιδιαίτερα για τις καθυστερήσεις σχετικά με τον πλήρη και κατάλληλο καθορισμό των θεσμικών ρυθμίσεων για τη διαχείριση των Ταμείων, ιδίως όσον αφορά τους ρόλους των αρχών διαχείρισης και των ενδιάμεσων φορέων. Σε ορισμένες χώρες, εκκρεμούν ακόμη οι διευκρινίσεις σχετικά με την ανεξαρτησία του ρόλου πιστοποίησης της αρχής πληρωμής.

3) Όσον αφορά τη χρηματοδοτική διαχείριση και τον έλεγχο, οι βασικές αδυναμίες είναι, αφενός, μία σύγχυση μεταξύ των ελέγχων διαχείρισης οι οποίοι εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της αρχής διαχείρισης ή των ενδιάμεσων φορέων και των ανεξάρτητων δειγματοληπτικών ελέγχων και, αφετέρου, η ανεπαρκής διάκριση των λειτουργιών των φορέων εφαρμογής και των φορέων ελέγχου.

4) Δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί, σε όλες τις υπό ένταξη χώρες κατάλληλα συστήματα λογιστικής, τα οποία αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση της χρηστής χρηματοδοτικής διαχείρισης. Πρόκειται για ένα θέμα που πρέπει να ρυθμιστεί επειγόντως.

5) Σε πολλές χώρες, η πρόσληψη πρόσθετου προσωπικού για τη διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων έχει καθυστερήσει. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους ενδιάμεσους φορείς και τις περιφερειακές διοικήσεις. Οι καθυστερήσεις στον καθορισμό του αριθμού και των καθηκόντων των ενδιάμεσων φορέων έχουν επηρεάσει επίσης την ορθή εκτίμηση των αναγκών σε προσωπικό. Απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες για έγκαιρη πρόσληψη και κατάρτιση. Ενθαρρύνονται οι υπό ένταξη χώρες να εκμεταλλευτούν πλήρως τις δυνατότητες συγχρηματοδότησης ορισμένων πρόσθετων διοικητικών δαπανών από τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς τεχνικής βοήθειας.

6) Πρέπει να διατηρηθεί ο στόχος της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων του προγράμματος έως τα τέλη Δεκεμβρίου 2003, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις στην εφαρμογή των προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων. Στο πλαίσιο αυτό, έχει πολύ μεγάλη σημασία να καθοριστούν καλύτερα οι προτεραιότητες και τα μέτρα των προγραμμάτων, έτσι ώστε να αντανακλούν πιστά τις ανάγκες κάθε χώρας και να αποφεύγονται οι αλληλοεπικαλύψεις μεταξύ των προγραμμάτων.

7) Η Επιτροπή ανησυχεί ιδιαίτερα για το ότι οι δράσεις που σχεδιάστηκαν σε αυτό το στάδιο για τη δέσμη έργων δεν θα επαρκέσουν για να εγγυηθούν πλήρη απορρόφηση των σημαντικών κονδυλίων που θα χορηγηθούν το 2004 από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής. Η Επιτροπή συνιστά ιδιαίτερα να ενισχυθούν οι προσπάθειες για προετοιμασία των έργων, συμπεριλαμβανομένης της χρησιμοποίησης της ειδικής τεχνικής βοήθειας, όπου αυτό είναι αναγκαίο. Υπενθυμίζεται ότι η ιδιοκτησία των έργων εμπίπτει βασικά στην αρμοδιότητα των ίδιων των υπό ένταξη χωρών.

8) Οι υπό ένταξη χώρες κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες για την εφαρμογή της αρχής της εταιρικής σχέσης. Η προσπάθεια αυτή πρέπει να συνεχιστεί κατά τη διάρκεια της περιόδου διαπραγματεύσεων και εφαρμογής, δεδομένου ότι η δομή των εταιρικών σχέσεων βελτιώνει την αποτελεσματικότητα των κοινοτικών παρεμβάσεων.

9) Σημαντικές καθυστερήσεις σημειώθηκαν στη δημιουργία των συστημάτων ελέγχου. Είναι ένα θέμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως, δεδομένου ότι η λειτουργία αυτών των συστημάτων διέπει τη διαφάνεια της εφαρμογής των προγραμμάτων και διαδραματίζει αποφασιστικό ρόλο στην απορρόφηση της χρηματοδότησης.

10) Δεδομένων των προσπαθειών που απαιτούνται σε πολλές χώρες για να επιτευχθεί χρηστή δημόσια χρηματοδότηση, ο προσεκτικός σχεδιασμός των στοιχείων εθνικής συγχρηματοδότησης που συνδέονται με τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής είναι ένα βασικό μέρος της επιτυχούς εφαρμογής της πολιτικής συνοχής στις υπό ένταξη χώρες. Ως εκ τούτου, η προετοιμασία των έργων πρέπει να καλύπτει τον προσδιορισμό των πόρων συγχρηματοδότησης.

Κατά τους ερχόμενους μήνες, έχει επείγουσα σημασία να δοθεί προσοχή σε αυτά τα δέκα θέματα. Οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για τις παρεμβάσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων παρέχουν μία μοναδική ευκαιρία ώστε κάθε υπό ένταξη χώρα να επιτελέσει αυτά που πρέπει ακόμη να γίνουν σε αυτούς τους δέκα τομείς. Η Επιτροπή είναι βέβαιη ότι οι υπό ένταξη χώρες θα θεσπίσουν τους καλύτερους δυνατούς όρους εφαρμογής και ο ρόλος της Επιτροπής ως εταίρου θα είναι εποικοδομητικός για την επίτευξη αυτού του έργου.