[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 24.6.2009

COM(2009) 291 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

σχετικά με τη δράση κατά του καρκίνου: ευρωπαϊκή σύμπραξη

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

σχετικά με τη δράση κατά του καρκίνου: ευρωπαϊκή σύμπραξη

1. ο σκοποσ της συμπραξησ για τη δραση κατά του καρκινου

Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, ο καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί δυσβάστακτο φορτίο για την ευρωπαϊκή κοινωνία. Μετά τις παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος, ο καρκίνος ήταν η δεύτερη πλέον συχνή αιτία θανάτου το 2006, και αυτό σημαίνει δύο στους δέκα θανάτους για τις γυναίκες και τρεις στους δέκα θανάτους για τους άνδρες, δηλαδή σε 3,2 περίπου εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ γίνεται διάγνωση της νόσου κάθε χρόνο.

Η νομική βάση για τη δράση στον τομέα της υγείας εναπόκειται σε μεγάλο βαθμό στα κράτη μέλη (άρθρο 152 της συνθήκης ΕΚ). Ωστόσο, όπως τονίστηκε στη στρατηγική για την υγεία «Μαζί για την υγεία: Στρατηγική προσέγγιση της ΕΕ για την περίοδο 2008-2013», υπάρχουν τομείς όπου η κοινή δράση της ΕΕ μπορεί να αποφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία όσον αφορά την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα της υγείας, μέσω ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειρογνωμοσύνης και βέλτιστων πρακτικών[1].

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν επίσης εκδηλώσει την πολιτική δέσμευσή τους και έχουν δώσει στρατηγικές κατευθύνσεις για μελλοντικές ευρωπαϊκές δραστηριότητες κατά του καρκίνου. Στις 10 Απριλίου 2008 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα για την καταπολέμηση του καρκίνου στη διευρυμένη ΕΕ, και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη μείωση του άχθους του καρκίνου εγκρίθηκαν στις 10 Ιουνίου 2008[2],[3].

Βάσει αυτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια ευρωπαϊκή σύμπραξη για τη δράση κατά του καρκίνου για την περίοδο 2009-2013 με σκοπό τη στήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών για την αντιμετώπιση του καρκίνου, με τη δημιουργία ενός πλαισίου για τον καθορισμό και την ανταλλαγή πληροφοριών, ικανοτήτων και εμπειρογνωμοσύνης στον τομέα της πρόληψης και του ελέγχου του καρκίνου, καθώς και με τη συμμετοχή των συντελεστών από ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια συλλογική προσπάθεια για την καταπολέμηση του καρκίνου. Όπως φάνηκε από τις υπάρχουσες μεγάλες διαφορές και ανισότητες όσον αφορά την επίπτωση του καρκίνου και τη σχετική θνησιμότητα, θα είναι μεγάλη η προστιθέμενη αξία αν υπάρξει συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την πρόληψη και τον αποτελεσματικότερο έλεγχο του καρκίνου.

Η παρούσα ανακοίνωση εκθέτει τους στόχους της ευρωπαϊκής σύμπραξης για τη δράση κατά του καρκίνου, τους τομείς και τις δράσεις που θα διευκρινιστούν και θα προωθηθούν από την ίδια την ευρωπαϊκή σύμπραξη, την προτεινόμενη δομή της σύμπραξης και τα επόμενα βήματα.

1.1. Καρκίνος: πεδίο εφαρμογής των αρχών της στρατηγικής για την υγεία

Επειδή ο καρκίνος είναι μία από τις μεγαλύτερες αιτίες κακής υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συνδέεται με μεγάλο κόστος για την κοινωνία, πρέπει να γίνουν επενδύσεις στη μελλοντική υγεία της Ευρώπης με την ανάληψη μακροχρόνιας και βιώσιμης δράσης για την αντιμετώπιση του καρκίνου. Μόνο το 2005 εκτιμάται ότι χάθηκαν, εξαιτίας του καρκίνου στην ευρωπαϊκή περιφέρεια της ΠΟΥ, πάνω από 17 εκατομμύρια έτη ζωής υπολογιζόμενα σε συνάρτηση με τις επιβαρύνσεις που επιφέρει η ασθένεια στην υγεία. Ωστόσο, για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το ευρύ φάσμα των καθοριστικών για την υγεία παραγόντων που συνδέονται με τον καρκίνο, χρειάζεται επίσης να κινηθούμε πέραν του τομέα της υγείας και να υιοθετήσουμε μια διατομεακή προσέγγιση, να ενσωματώσουμε την υγεία σε τομείς πολιτικής όπως η εκπαίδευση, το περιβάλλον, η φορολογία, η έρευνα και οι κοινωνικές και εξωτερικές υποθέσεις.

1.2. Η σημασία της αντιμετώπισης του καρκίνου για τη μεγιστοποίηση των ετών ζωής με καλή υγεία

Αν λάβουμε υπόψη τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες από την αναμενόμενη αύξηση του καρκίνου με δεδομένη τη γήρανση του ευρωπαϊκού πληθυσμού, έχει μεγάλη σημασία να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα η νόσος αυτή στην ΕΕ. Για παράδειγμα, η αποτελεσματική πρόληψη μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της υγείας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η κάλυψη κατά 100% του πληθυσμού με εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, θα είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση κατά 94% και πλέον απωλεσθέντων ετών ζωής και για κάθε 152 δοκιμασίες Παπανικολάου, το κέρδος θα ήταν ένας χρόνος ζωής. Στην παρούσα εποχή της οικονομικής αστάθειας, έχει όλο και μεγαλύτερη σημασία η διατήρηση των επενδύσεων στην υγεία, ιδίως μέσω προληπτικών δράσεων.

Ο δείκτης ετών υγιούς ζωής είναι ένα μέτρο που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να αξιολογήσει τον αριθμό των ετών χωρίς αναπηρίες που αναμένεται να ζήσει ένα ηλικιωμένο άτομο και ο δείκτης αυτός χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της υγείας ως συντελεστή της παραγωγικότητας και της οικονομικής ευημερίας για την υποστήριξη των πολιτικών προώθησης της υγείας.

1.3. Συλλογική απάντηση – Ευρωπαϊκή σύμπραξη για τη δράση κατά του καρκίνου

Για τον αποτελεσματικότερο συντονισμό των δραστηριοτήτων και των δράσεων που αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των πολιτικών τους, αλλά και από άλλους συντελεστές, με σκοπό τη μείωση του αυξανόμενου και άνισου άχθους που αντιπροσωπεύει ο καρκίνος για την Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια ευρωπαϊκή σύμπραξη για τη δράση κατά του καρκίνου για την περίοδο 2009-2013 .

Όπως προαναφέραμε, σκοπός της σύμπραξης αυτής είναι η στήριξη των κρατών μελών στις προσπάθειες που καταβάλλουν για την αντιμετώπιση του καρκίνου, με τη δημιουργία ενός πλαισίου για τον καθορισμό και την ανταλλαγή πληροφοριών, ικανοτήτων και εμπειρογνωμοσύνης όσον αφορά την πρόληψη και τον έλεγχο του καρκίνου, καθώς και με τη συμμετοχή των σχετικών συντελεστών από ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια συλλογική προσπάθεια για την καταπολέμηση του καρκίνου. Όπως φαίνεται από τις εθνικές και περιφερειακές διαφορές στην επίπτωση του καρκίνου και τη θνησιμότητα, υπάρχει μεγάλο περιθώριο για τη μείωση του άχθους του καρκίνου στην Ευρώπη μέσω μιας κοινής απάντησης που θα βασίζεται σε τεκμηριωμένες στρατηγικές για την πρόληψη και τον έλεγχο της νόσου. Η εν λόγω σύμπραξη θα συμβάλει επίσης στην αποφυγή κατακερματισμένων ενεργειών και αλληλεπικαλυπτόμενων προσπαθειών. Θα συμβάλει επίσης στην αξιοποίηση των περιορισμένων διαθέσιμων πόρων.

Έως το τέλος της σύμπραξης, ο στόχος για όλα τα κράτη μέλη θα είναι να έχουν διαμορφώσει ολοκληρωμένα προγράμματα κατά του καρκίνου. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων θα συνέβαλε στη μείωση του άχθους του καρκίνου στην ΕΕ και ότι ο στόχος για μείωση της τάξης του 15% έως το 2020 (510 000 νέα κρούσματα) είναι εφικτός.

2. ολοκληρωμενη πολιτικη απαντηση: τομεισ και δρασεισ

2.1. Το ένα τρίτο των καρκίνων μπορούν να προληφθούν - η πλέον συμφέρουσα λύση

Προαγωγή της υγείας

Μια οριζόντια προσέγγιση με άξονα την αντιμετώπιση των βασικών καθοριστικών παραγόντων υγείας είναι ουσιαστική για να μετριαστεί η αύξηση του άχθους του καρκίνου σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο καρκίνος προκαλείται από πολλούς παράγοντες και, συνεπώς, για την πρόληψή του πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα οι διάφοροι παράγοντες, όπως τρόπος ζωής, επαγγελματική και περιβαλλοντική έκθεση. Εκτιμάται ότι περίπου το ένα τρίτο όλων των καρκίνων θα μπορούσε να προληφθεί, αν άλλαζαν ή είχαν αποφευχθεί οι βασικοί παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, το υπερβολικό βάρος, η χαμηλή πρόσληψη φρούτων και λαχανικών, η σωματική αδράνεια και η κατανάλωση αλκοόλ.

H προαγωγή της υγείας βάσει των σημαντικότερων καθοριστικών παραγόντων για την υγεία αποτελεί μακροχρόνια προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και περιλαμβάνει στρατηγικές για τη διατροφή, το υπερβολικό βάρος και τα σχετικά με την παχυσαρκία ζητήματα υγείας, καθώς και υποστήριξη για τις βλάβες που προκαλούνται από την κατανάλωση αλκοόλ. Η Επιτροπή έχει επίσης εγκρίνει μια φιλόδοξη πολιτική κατά του καπνίσματος με σκοπό να αποθαρρύνει τα παιδιά και τους νέους από το να ξεκινήσουν να καπνίζουν, να υποστηρίξει όσους θέλουν να σταματήσουν να καπνίζουν και να προστατεύσει τους πολίτες από την έκθεση στον καπνό, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη προσαρμογής της εκστρατείας για την προαγωγή της υγείας στις ιδιαιτερότητες κάθε πληθυσμιακής ομάδας και ομάδας-στόχου.

Άλλοι βασικοί καθοριστικοί παράγοντες είναι η απασχόληση και το περιβάλλον, όπως η έκθεση σε καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους ουσίες καθώς και η ποιότητα του εσωτερικού και εξωτερικού αέρα. H έκθεση για τον καρκίνο «World Cancer Report 2008» που ετοίμασε ο Διεθνής Οργανισμός Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC) τονίζει τη σημασία που έχει η πρωτογενής περιβαλλοντική πρόληψη και η μείωση της έκθεσης. Η εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας και η εκπόνηση νέας νομοθεσίας που σχετίζεται με τη γενική έκθεση σε χημικές ουσίες[4], δηλαδή μέσω του νερού, των αποβλήτων και των επίμονων οργανικών ρυπαντών, συμβάλλει με τον τρόπο αυτό στην πρόληψη της επίπτωσης του καρκίνου. Για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των συνεπειών για την υγεία από τέτοιους περιβαλλοντικούς παράγοντες και για την ενίσχυση της συνεργασίας, η Επιτροπή έχει εγκρίνει ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη σχέση περιβάλλοντος και υγείας. Επιπλέον, στην οδηγία 2004/37/ΕΚ αναπτύσσονται ορισμένα προληπτικά μέτρα με σκοπό την εξάλειψη ή την ελαχιστοποίηση των ειδών έκθεσης σε καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες που σχετίζονται με την εργασία[5]. Ο κατάλογος των καρκινογόνων και μεταλλαξιογόνων παραγόντων επικαιροποιείται ανάλογα με τα επιστημονικά στοιχεία.

Μεταξύ των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων για την πρόληψη του καρκίνου με αποδεδειγμένη επιτυχία είναι και ο ευρωπαϊκός κώδικας κατά του καρκίνου[6]. Δύο είναι τα ξεκάθαρα μηνύματα αυτού του κώδικα:

- ορισμένοι καρκίνοι μπορούν να αποφευχθούν - και σε γενικές γραμμές η υγεία να βελτιωθεί - με την υιοθέτηση υγιεινότερων τρόπων ζωής· και

- υπάρχουν μορφές καρκίνου που μπορούν να θεραπευτούν ή των οποίων οι πιθανότητες ίασης μπορούν να αυξηθούν σημαντικά, εάν ανιχνευτούν σε πρόωρο στάδιο.

Έγκαιρη διάγνωση

Ο καρκίνος μπορεί να μειωθεί και να ελεγχθεί με την εφαρμογή τεκμηριωμένων στρατηγικών για την έγκαιρη διάγνωση και καθοδήγηση ασθενών με καρκίνο. Σε αυτές περιλαμβάνεται η σωστή πληροφόρηση για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα οφέλη του προσυμπτωματικού ελέγχου για όλους όσοι πρέπει να ωφεληθούν από αυτόν. Είναι ένας τομέας στον οποίο έχει αποδειχθεί ότι η κοινοτική προστιθέμενη αξία είναι αποτελεσματική και στηρίζει την ανάπτυξη από τα κράτη μέλη προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο του στήθους, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου.

Παρά τις σημαντικές αυτές προσπάθειες, ο όγκος των εξετάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου στην ΕΕ δεν φθάνει ούτε στο ήμισυ του ελάχιστου ετήσιου αριθμού εξετάσεων που θα πραγματοποιούνταν, εάν είχαν πρόσβαση όλοι οι πολίτες της ΕΕ στην ενδεδειγμένη ηλικία (περίπου 125 εκατομμύρια εξετάσεις ετησίως) στις δοκιμασίες προσυμπτωματικού ελέγχου που προβλέπονται στη σύσταση του Συμβουλίου[7],[8].

Πρέπει, επίσης, να εξεταστεί περαιτέρω το ενδεχόμενο υιοθέτησης εναλλακτικών προληπτικών προσεγγίσεων κατά λοιμογόνων παραγόντων που μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο, όπως ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), που έχει ιδιαίτερες συνέπειες για τις νέες γυναίκες. To Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων έχει εκδώσει οδηγίες για την καθιέρωση εμβολιασμού για HPV στις χώρες της ΕΕ («Guidance for the introduction of HPV vaccines in EU countries»), όπου παρέχεται η επιστημονική βάση για το δυνητικό εμβολιασμό για HPV.

Στόχοι της δράσης: να μειωθεί το άχθος του καρκίνου με την επίτευξη του στόχου της κάλυψης κατά 100% του πληθυσμού όσον αφορά τον προσυμπτωματικό έλεγχο για καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου[9], όπως προβλέπεται στη σύσταση του Συμβουλίου για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου έως το 2013· να πραγματοποιηθούν 125 εκατομμύρια εξετάσεις ετησίως. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός τα κράτη μέλη πρέπει να προωθήσουν μεγάλης κλίμακας ενημερωτικές εκστρατείες σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου, οι οποίες θα απευθύνονται στο ευρύ κοινό και στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας.

Άλλες ενέργειες που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν:

- αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα του έλεγχου του καπνού·

- χρήση των υφιστάμενων μηχανισμών, όπως τα φόρα των ενδιαφερόμενων συντελεστών με επικέντρωση στο αλκοόλ και τη διατροφή, ώστε να προωθηθούν συγκεκριμένες δράσεις κατά του καρκίνου·

- αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής του·

- αξιολόγηση του άχθους του επαγόμενου από λοίμωξη καρκίνου·

- επισκόπηση όλου του φάσματος των συστάσεων στην ΕΕ σχετικά με την εφαρμογή του εμβολιασμού κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων και ένταξη του εμβολιασμού στην πολιτική στον τομέα της δημόσιας υγείας για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας·

- αναθεώρηση της σύστασης του Συμβουλίου για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου υπό το φως των πρόσφατων επιστημονικών εξελίξεων και ανασκόπηση των εμποδίων που συναντούν τα κράτη μέλη κατά την υλοποίηση των προγραμμάτων διαλογής για καρκίνο του μαστού, καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και καρκίνο του παχέος εντέρου·

- ανάπτυξη ενός εθελοντικού ευρωπαϊκού δοκιμαστικού σχεδίου για τη διαπίστευση στον τομέα της διαλογής για καρκίνο του στήθους και την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων, βάσει ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για τη διασφάλιση της ποιότητας στον τομέα της διαλογής και της διάγνωσης του καρκίνου του στήθους, δεδομένου ότι πρόκειται για τις πλέον εμπεριστατωμένες και μακρόβιες κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα αυτόν.

2.2. Εφαρμογή στην πράξη των καλύτερων προσεγγίσεων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης - εντοπισμός και διάδοση καλών πρακτικών

Μια συνολική προσέγγιση για τον καρκίνο καθώς και πολυεπιστημονικές ομάδες μπορούν να εξασφαλίσουν αποτελεσματικότερη παροχή φροντίδας για τους ασθενείς με καρκίνο. Για παράδειγμα, η τέταρτη έκδοση των ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού περιλαμβάνει αναλυτικό πλαίσιο για τη σύσταση και τη λειτουργία αποτελεσματικών, ειδικευμένων μονάδων για την αγωγή και τη φροντίδα ασθενών με καρκίνο του μαστού. Η ολοκληρωμένη φροντίδα για τον καρκίνο, που θα λαμβάνει δεόντως υπόψη την ψυχολογική ισορροπία και στήριξη, έχει ζωτική σημασία και πρέπει επίσης να ενθαρρύνεται. Εκτός από την αυστηρώς θεραπευτική αγωγή, υπάρχει αυξανόμενη ανάγκη να δοθεί έμφαση στην ποιότητα ζωής για έναν όλο και μεγαλύτερο αριθμό χρόνιων καρκινοπαθών των οποίων η νόσος δεν μπορεί να θεραπευτεί, μπορεί όμως να σταθεροποιηθεί για αρκετά χρόνια. Τέλος, η παρηγορητική αγωγή για καρκινοπαθείς στο τελευταίο στάδιο διαφέρει επίσης, ποιοτικά, από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και το όφελος μπορεί να είναι μεγάλο από την ανταλλαγή καλών πρακτικών.

Ένας άλλος τομέας προστιθέμενης αξίας σε επίπεδο ΕΕ θα ήταν η συνεργασία για τα ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς, π.χ. στον τομέα των σπάνιων νόσων, όπου περιλαμβάνονται πολλοί σπάνιοι καρκίνοι. Τα ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς που προβλέπονται στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη προβλέπουν την υγειονομική περίθαλψη για όλους τους ασθενείς των οποίων η κατάσταση απαιτεί ιδιαίτερη συγκέντρωση πόρων ή εμπειρογνωμοσύνης, ώστε να παρέχεται οικονομικά συμφέρουσα, υψηλής ποιότητας και αποδοτική περίθαλψη και μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως κομβικά σημεία ιατρικής επιμόρφωσης και έρευνας, διάδοσης των πληροφοριών και αξιολόγησης.

Στόχοι της δράσης: να αντιμετωπιστούν οι ανισότητες στη θνησιμότητα από καρκίνο επιδεκτικό ιατρικής αγωγής με τη μείωση της απόκλισης μεταξύ των κρατών μελών με την καλύτερη και εκείνων με τη χειρότερη απόδοση. Ενώ δεν είναι ίσως δυνατό να εξαλειφθούν όλες οι υφιστάμενες ανισότητες, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια μείωση κατά 70% έως το 2020 είναι εφικτός στόχος, λαμβανομένων υπόψη των επιστημονικών εξελίξεων και των διαφορετικών περιστάσεων για κάθε χώρα και κάθε είδους καρκίνο. Στην επίτευξη του σκοπού αυτού θα συμβάλει η ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για υποδείγματα καλής πρακτικής στην αγωγή για καρκινοπαθείς, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών περιστάσεων.

Άλλες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν:

- ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών για διαφορετικά μοντέλα συνολικής και ολοκληρωμένης περίθαλψης, ιδίως για την οργάνωση της περίθαλψης, με σκοπό την ανάπτυξη συναίνεσης ως προς τους ορισμούς και τα μοντέλα περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένης της χρόνιας και παρηγορητικής αγωγής·

- διερεύνηση της δυνατότητας να αξιοποιηθούν για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του καρκίνου οι προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «αξιολόγηση της τεχνολογίας υγείας», βάσει πλαισίου που θα διαμορφωθεί δυνάμει της προτεινόμενης οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη·

- διερεύνηση εναλλακτικών τεχνικών και οικονομικών λύσεων για την προμήθεια ισοτόπων για ιατρική χρήση, λαμβανομένων υπόψη των ελλείψεων στον εφοδιασμό σε όλη την Ευρώπη.

2.3. Συνεργασία και συντονισμός στην έρευνα για τον καρκίνο

Μια συνολική προσέγγιση για τον καρκίνο μπορεί να περιλαμβάνει όλες τις πτυχές της έρευνας για τον καρκίνο, από την πρόληψη έως τη μεταγραφική και κλινική έρευνα. Η έρευνα στον τομέα της υγείας έχει ζωτική σημασία για τις δεσμεύσεις της ΕΕ ως προς την έρευνα. Στο 6ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη και στις δύο πρώτες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του 7ου προγράμματος-πλαισίου, δίνονται 750 εκατομμύρια ευρώ στην έρευνα για τον καρκίνο, καλύπτονται οι σημαντικότερες μορφές καρκίνου και ευρύ φάσμα συντελεστών, όπως ο ακαδημαϊκός κόσμος, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και οι μεγάλες βιομηχανίες.

Η Κοινότητα, αναγνωρίζοντας ότι η έρευνα για τον καρκίνο είναι κυρίως εθνική υπόθεση και ότι είναι σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένη και διαφοροποιημένη σε όλη την ΕΕ, στοχεύει στην επιτάχυνση των προσπαθειών για τη βελτίωση του συντονισμού στον τομέα αυτόν σε επίπεδο ΕΕ, σύμφωνα και με τους στόχους του ευρωπαϊκού χώρου για την έρευνα. Επιπλέον, νέες συνιστώσες όπως η πρωτοβουλία για τα καινοτόμα φάρμακα (ΙΜΙ) και ο ευρωπαϊκός χάρτης πορείας του ESFRI (του Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Φόρουμ Ερευνητικών Υποδομών), που απευθύνεται, μεταξύ άλλων, στις ερευνητικές υποδομές για κλινικές δοκιμές και βιοϊατρική έρευνα, θα συνδράμουν την έρευνα για τον καρκίνο. Η ΙΜΙ είναι μια πανευρωπαϊκή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για τη στήριξη της ανακάλυψης και ανάπτυξης καλύτερων φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων θεραπειών για τον καρκίνο και ο χάρτης πορείας του ESFRI περιλαμβάνουν σχέδια για την υποστήριξη της δημιουργίας εγκαταστάσεων για κλινικές δοκιμές και βιοτράπεζες, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για ένα περισσότερο εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Στο πλαίσιο αυτό, έχει επίσης σημασία να τονιστεί ότι το 2001 εκδόθηκε οδηγία που προβλέπει ένα τυποποιημένο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την εφαρμογή ορθής κλινικής πρακτικής κατά τις κλινικές δοκιμές φαρμάκων που προορίζονται για τον άνθρωπο[10].

Στόχοι της δράσης: να διαμορφωθεί μια συντονισμένη προσέγγιση στην έρευνα για τον καρκίνο σε όλη την ΕΕ, με σκοπό να συντονιστεί το ένα τρίτο της έρευνας από τις πηγές χρηματοδότησης έως το 2013.

Άλλες ενέργειες που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν:

- προσδιορισμός των αποκλίσεων και αποκατάσταση επαφής μεταξύ των εταίρων σε μια συλλογική προσπάθεια να υπερπηδηθούν τα εμπόδια στην ευρωπαϊκή έρευνα για τον καρκίνο·

- προσδιορισμός των κενών στην έρευνα και τη μεθοδολογία, ενίσχυση της ερευνητικής συνεργασίας για να αποφευχθεί η επικάλυψη των προσπαθειών και να ενισχυθεί η έρευνα για την πρόληψη και η μεταγραφική έρευνα·

- ενίσχυση της δημόσιας πρόσβασης σε πληροφορίες για την έρευνα για τον καρκίνο και, ειδικότερα, σε κλινικές δοκιμές·

- για την περαιτέρω βελτίωση του κανονιστικού περιβάλλοντος ως προς την κλινική έρευνα στην ΕΕ, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την εφαρμογή της οδηγίας για τις κλινικές δοκιμές10 με σκοπό να υποβάλει, εφόσον αποδειχθεί ότι χρειάζεται, νομοθετικές προτάσεις.

2.4. Συγκριτική αξιολόγηση – παροχή συγκριτικών πληροφοριών απαραίτητων για χάραξη πολιτικής και δράση

Ένα σύστημα πληροφοριών για τον καρκίνο έχει σημασία για να εξασφαλιστεί η παροχή εμπεριστατωμένων και τυποποιημένων πληροφοριών και δεδομένων για τον καρκίνο από όλα τα κράτη μέλη. Η συλλογή δεδομένων και πληροφοριών δίνει τη δυνατότητα, κυρίως μέσω των διακρατικών συγκρίσεων, εντοπισμού και προώθησης της καλύτερης τεκμηριωμένης πρακτικής στον τομέα της πρόληψης και του ελέγχου του καρκίνου. Οι εν λόγω ευρωπαϊκές συγκρίσεις έφεραν στο φως στο παρελθόν διαφορές ως προς την επιβίωση από καρκίνο στην ΕΕ και οι διαφορές αυτές σημειώνονται ανάμεσα σε χώρες με παρόμοια επίπεδα ευημερίας και υγειονομικής περίθαλψης. Το αποτέλεσμα είναι ότι ορισμένα κράτη μέλη που ανέφεραν σχετικά υψηλή θνησιμότητα από καρκίνο στις αρχές της δεκαετίας του ’90 αναθεώρησαν και στη συνέχεια μεταρρύθμισαν τις εθνικές πολιτικές τους για τον καρκίνο και σήμερα αναφέρουν βελτιωμένα ποσοστά επιβίωσης από καρκίνο. Με την ανάπτυξη συγκριτικής αξιολόγησης στην Ευρώπη ως προς τις βέλτιστες πρακτικές, διευρύνεται το πεδίο για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην υγεία. Συνεπώς, η διάδοση των σωστών πληροφοριών για στατιστικούς σκοπούς έχει σημασία για την ανάπτυξη αποτελεσματικών παρεμβάσεων στη δημόσια υγεία και τη συγκριτική αξιολόγηση στην Ευρώπη. Πρέπει να χρησιμοποιούνται οι κατάλληλες τεχνικές συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, π.χ. ανωνυμοποίηση, σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων[11].

Ο σημαντικότερος ρόλος σε ένα σύστημα πληροφοριών για τον καρκίνο ανήκει στα μητρώα καρκίνου σε όλη την Ένωση με βάση τον πληθυσμό σε εθνική ή περιφερειακή κλίμακα, τα οποία συλλέγουν και αναλύουν δεδομένα για τον καρκίνο στα κράτη μέλη. Η ανεκτίμητη συμβολή των μητρώων αυτών αντιπροσωπεύει μόνο ένα τμήμα των συνολικών δαπανών της ΕΕ για τον καρκίνο. Για παράδειγμα, η αναλογία των εθνικών δαπανών για τα μητρώα καρκίνου στη Φινλανδία το 2007 ήταν μόνο 0,0037% των συνολικών δαπανών για τον καρκίνο, γεγονός που αντανακλά τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας αυτής της μικρής επένδυσης στην παροχή των αναγκαίων στοιχείων για αποτελεσματικές πολιτικές.

Στόχοι της δράσης: να εξασφαλιστούν ακριβή και συγκριτικά στοιχεία για την επίπτωση, τον επιπολασμό, τη νοσηρότητα, την αγωγή, την επιβίωση και τη θνησιμότητα στην ΕΕ έως το 2013.

Άλλες ενέργειες που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν:

- ταυτοποίηση των εμποδίων στη συλλογή δεδομένων και δεικτών, συμπεριλαμβανομένων των νομοθετικών εμποδίων και της προσβασιμότητας στα δεδομένα, και των τρόπων για την επίλυση των προβλημάτων αυτών·

- συμφωνία για ένα σύνολο βασικών δεικτών για τη μέτρηση και την πραγματοποίηση ευρωπαϊκών συγκρίσεων του άχθους του καρκίνου, της ποιότητας της περίθαλψης και του αντικτύπου των στρατηγικών για τον καρκίνο, με ιδιαίτερη έμφαση στις ανισότητες στον τομέα της υγείας·

- ενθάρρυνση για τη δημιουργία προτύπων και δικτύωσης υψηλής ποιότητας για τα μητρώα καρκίνου·

- συλλογή δεδομένων για το κόστος του καρκίνου για την κοινωνία·

- διεξαγωγή έρευνας δημοσκόπησης στον ευρωπαϊκό πληθυσμό για την καταγραφή των δεδομένων για τον καρκίνο ως μέσο έρευνας στον τομέα της δημόσιας υγείας και σχεδιασμού αποτελεσματικών συστημάτων περίθαλψης.

3. βιωσιμη δραση για την αντιμετωπιση του καρκινου - συνεργασια και συμπραξη

Σύμφωνα με το άρθρο 152 της συνθήκης ΕΚ και την αρχή της επικουρικότητας, η ευρωπαϊκή σύμπραξη για τη δράση κατά του καρκίνου θα εστιάσει σε ενέργειες που μπορούν να αναληφθούν σε επίπεδο ΕΕ για την αποτελεσματικότερη πρόληψη και τον έλεγχο του καρκίνου. Βάσει μιας συνεργατικής προσέγγισης, προσανατολισμένης στη δράση, η προτεινόμενη από κοινού σύμπραξη θα συνενώσει ένα ευρύ φάσμα συντελεστών σε επίπεδο ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων κρατών μελών, εμπειρογνωμόνων, επαγγελματιών του τομέα της υγείας, ΜΚΟ, ομάδων ασθενών, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών και της βιομηχανίας, ως υπόδειγμα για τα μη μεταδοτικά νοσήματα γενικότερα.

Η σύμπραξη θα λειτουργήσει ως πλατφόρμα για την ανάλυση του σημερινού άχθους του καρκίνου και των τάσεων, των εθνικών στρατηγικών για την πρόληψη και τον έλεγχο του καρκίνου, των ανεπαρκειών και των αποκλίσεων, και των επιθυμητών στόχων για τη μελλοντική δράση κατά του καρκίνου στην ΕΕ. Μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών, εμπειρογνωμοσύνης και βέλτιστων πρακτικών, η σύμπραξη θα συμβάλει στη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας με την παροχή στήριξης στα κράτη μέλη που βρίσκονται σε υστέρηση όσον αφορά την πρόληψη και τον έλεγχο του καρκίνου. Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές δραστηριότητες για την προαγωγή της υγείας σε σχέση με τον καρκίνο, σε τομείς όπως το κάπνισμα, η διατροφή, η σωματική άσκηση και το περιβάλλον, θα εξεταστούν κατά πρώτο λόγο μέσω των υφιστάμενων μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής πλατφόρμας δράσης για τη διατροφή, τη σωματική άσκηση και την υγεία και του φόρουμ για το αλκοόλ και την υγεία, και κατά δεύτερο μέσω της σύμπραξης. Η σύμπραξη θα λειτουργήσει σε συμπληρωματικούς τομείς για να εξασφαλίσει μια ολοκληρωμένη και συνεκτική προσέγγιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τον καρκίνο.

Για να σημειωθεί πρόοδος στους τομείς και τις δράσεις που προαναφέραμε, η ανακοίνωση προτείνει να υποστηριχθεί μια συγκεκριμένη κοινή δράση από το πρόγραμμα για την υγεία, αρχής γενομένης από το 2010[12]. Οι εργασίες της σύμπραξης προτείνεται να αναληφθούν από ομάδες εργασίας στις οποίες θα συμμετέχουν ποικίλοι συντελεστές (βάσει των τεσσάρων τομέων δράσης του δεύτερου μέρους), που είτε θα αναλάβουν τους συγκεκριμένους τομείς εργασιών άμεσα είτε θα διευθύνουν τις εργασίες που θα διεξάγουν εξωτερικοί συντελεστές, ιδρύματα ή οργανισμοί, ανάλογα με την περίπτωση. Προτείνεται το συντονισμό των δραστηριοτήτων των ομάδων εργασίας να αναλάβει μια διευθύνουσα ομάδα, η οποία θα υποβάλλει έκθεση στη γραμματεία της σύμπραξης και σε ανοικτό φόρουμ που θα συγκαλείται μία φορά το χρόνο. Επιπλέον, μέσω του προγράμματος υγείας, η Επιτροπή αποσκοπεί στην παροχή πρόσθετης τεχνικής υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένης της διοικητικής και επιστημονικής συνδρομής, στις ομάδες εργασίας των διαφόρων συντελεστών (σχήμα 1). Το ετήσιο ανοικτό φόρουμ θα λειτουργήσει ως πλατφόρμα για τα μέλη της σύμπραξης και τους άλλους συντελεστές σε επίπεδο ΕΕ, όπου θα αναλύουν σε βάθος το πρόβλημα του καρκίνου για την ευρωπαϊκή κοινωνία και θα εντοπίζουν τους τομείς στους οποίους η κοινή δράση θα αποφέρει προστιθέμενη αξία στις εθνικές προσπάθειες για την καταπολέμηση του άχθους του καρκίνου.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα είναι να εξασφαλίζει τη συνεργατική και προσανατολισμένη στη δράση προσέγγιση της σύμπραξης και να εγγυάται ότι οι προτεινόμενες δράσεις και δραστηριότητες είναι οι κατάλληλες για τη δράση σε επίπεδο ΕΕ.

Σχήμα 1 [pic]

3.1. Επόμενα βήματα

Η σύμπραξη αναμένεται να αρχίσει να λειτουργεί το τρίτο τετράμηνο του 2009.

Η σύμπραξη επιδιώκει να φέρει σε επαφή ευρωπαϊκούς συντελεστές με κοινό σκοπό και δέσμευση τον περιορισμό του καρκίνου. Για να εξασφαλιστεί η δίκαιη και ισότιμη εκπροσώπηση, όλοι οι συντελεστές των οποίων οι στόχοι συμβαδίζουν με τον γενικό σκοπό της σύμπραξης είναι, κατ’ αρχήν, ευπρόσδεκτοι στην πρωτοβουλία αυτή. Ωστόσο, για να υπάρξει ισόρροπη αντιπροσώπευση των συντελεστών, τα μέλη που αντιπροσωπεύουν μια επιμέρους οργάνωση, τομέα ενδιαφερόντων ή βιομηχανία θα εκπροσωπούνται, στο μέτρο του δυνατού, από τις συντονίστριες οργανώσεις που λειτουργούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο και έχουν την ικανότητα και τη βούληση να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στη μείωση του άχθους του καρκίνου σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι συντελεστές που εκπροσωπούνται από συντονίστρια οργάνωση είναι επίσης ευπρόσδεκτοι να συμμετάσχουν στη σύμπραξη αλλά υπό την αιγίδα της οργάνωσής τους.

Η παρούσα ανακοίνωση καθορίζει σε γενικές γραμμές τους στόχους της ευρωπαϊκής δράσης κατά του καρκίνου, ενώ σκοπός της σύμπραξης είναι να προσδιορίσει τις επιμέρους δραστηριότητες και ενέργειες για την πρόληψη και τον έλεγχο του καρκίνου μέσω της προσέγγισης που παρουσιάστηκε παραπάνω. Σε αυτό εντάσσεται και η τακτική παρακολούθηση και αξιολόγηση των εργασιών που θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας. Θα ζητηθεί από τη διευθύνουσα ομάδα να υποβάλλει έκθεση στη γραμματεία της σύμπραξης και σε ανοικτό φόρουμ σε ετήσια βάση. Θα ζητηθεί, επίσης, από τη γραμματεία της σύμπραξης να υποβάλλει ενδιάμεσες και τελικές εκθέσεις στον Εκτελεστικό Οργανισμό για την Υγεία και τους Καταναλωτές σύμφωνα με τις διαδικασίες και τους όρους που εφαρμόζονται στις κοινές δράσεις. Επιπλέον, για να εξασφαλιστεί η διαφάνεια και η λογοδοσία, οι στόχοι και τα αποτελέσματα της σύμπραξης θα παρουσιαστούν σε ξεχωριστό δικτυακό τόπο. Ο εν λόγω δικτυακός τόπος, ο επονομαζόμενος εικονική σύμπραξη, θα παρέχει μια εκτενή επισκόπηση των πρωτοβουλιών και των εργασιών της σύμπραξης. Ο δικτυακός τόπος θα αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης επικοινωνιακής στρατηγικής για να εξασφαλιστεί η διάχυση των πληροφοριών στην Κοινότητα.

Στο τέλος του τρέχοντος δημοσιονομικού πλαισίου θα γίνει επισκόπηση για να αποτιμηθούν τα επιτεύγματα και οι αδυναμίες της σύμπραξης. Μια τελική έκθεση των εργασιών θα υποβληθεί από την Επιτροπή στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και θα αποτελέσει τη βάση για τον καθορισμό της μελλοντικής κοινοτικής δράσης κατά του καρκίνου.

3.2. Χρηματοδότηση

Οι δράσεις της σύμπραξης θα υποστηριχθούν από τα υφιστάμενα δημοσιονομικά μέσα έως τη λήξη του ισχύοντος δημοσιονομικού πλαισίου (2013) χωρίς πρόσθετες δημοσιονομικές επιπτώσεις. Τα ετήσια προγράμματα εργασίας του δεύτερου προγράμματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της υγείας θα αποτελέσουν σημαντικό μέσο για την επίτευξη των στόχων της εν λόγω στρατηγικής σύμπραξης. Επιπλέον, χρηματοδότηση για τον καρκίνο εξασφαλίζεται και από άλλα κοινοτικά προγράμματα, π.χ. το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, καθώς και τα προγράμματα περιφερειακής πολιτικής.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Ο καρκίνος αφορά όλο και πιο πολλά άτομα και τους συγγενείς τους και αντιπροσωπεύει ένα δυσβάστακτο φορτίο για την κοινωνία σε μια Ευρώπη που γηράσκει. Όπως φαίνεται από τις προηγούμενες δραστηριότητες, όπως το πρόγραμμα «Η Ευρώπη κατά του καρκίνου» και τα προγράμματα για την υγεία, η ευρωπαϊκή δράση στον τομέα του καρκίνου μπορεί να αποφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της νόσου σε εθνικό, περιφερειακό αλλά και τοπικό επίπεδο σε όλη την Κοινότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να αξιοποιηθούν οι προσπάθειες αυτές μέσω μιας βιώσιμης δράσης εδραιωμένης σε μια συνεργατική προσέγγιση, με τη συμμετοχή ενός ευρέος φάσματος συντελεστών που θα συμπράττουν στον αγώνα κατά του καρκίνου.

[1] Μαζί για την υγεία: Στρατηγική προσέγγιση της ΕΕ για την περίοδο 2008 -2013» COM(2007) 630.

[2] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Απριλίου 2008 σχετικά με την καταπολέμηση του καρκίνου στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση P6-TA(2008)0121.

[3] Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη μείωση του άχθους του καρκίνου, 2876η σύνοδος του Συμβουλίου «Απασχόληση, κοινωνική πολιτική, υγεία και καταναλωτές», Λουξεμβούργο, 10 Ιουνίου 2008.

[4] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/45/EΚ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1488/94 της Επιτροπής καθώς και της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου και των οδηγιών της Επιτροπής 91/155/ΕΟΚ, 93/67/ΕΟΚ, 93/105/ΕΚ και 2000/21/ΕΚ (ΕΕ L 396 της 30.12.2006, σ. 1).

[5] Οδηγία 2004/37/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία (ΕΕ L 229 της 29.06.2004, σ. 23).

[6] Ο ευρωπαϊκός κώδικας κατά του καρκίνου (2003) βρίσκεται στο: http://www.cancercode.org.

[7] Σύσταση 2003/878/EΚ του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2003, σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου (ΕΕ L 327 της 16.12.2003, σ. 34).

[8] Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2003, σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου (2003/878/ΕΚ) – COM (2008) 882.

[9] Όπως αναφέρεται στη σύσταση, πρόκειται για είδη καρκίνου για τα οποία ικανοποιούνται τα εξής κριτήρια για την εφαρμογή προγράμματος διαλογής: η διαλογή έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη θνησιμότητα της συγκεκριμένης νόσου, τα οφέλη και οι κίνδυνοι είναι γνωστοί και η σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας της διαλογής είναι αποδεκτή.

[10] Οδηγία 2001/20/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Απριλίου 2001, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά την εφαρμογή ορθής κλινικής πρακτικής κατά τις κλινικές δοκιμές φαρμάκων προοριζομένων για τον άνθρωπο (ΕΕ L 121 της 1.5.2001, σ. 34).

[11] Οδηγία 95/46/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (Επίσημη Εφημερίδα L 281 της 23.11.1995, σ. 31).

[12] Στο πλαίσιο του προγράμματος για την υγεία, κοινή δράση σημαίνει δραστηριότητες που διεξάγονται από την Κοινότητα και ένα ή περισσότερα κράτη μέλη ή από την Κοινότητα και τις αρμόδιες αρχές άλλων χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα