ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ MEDA 2000

ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ

Το 2000 ήταν σημαντική χρονιά για την Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση. Πέντε χρόνια μετά τη Δήλωση της Βαρκελώνης, ήταν η κατάλληλη στιγμή για τον απολογισμό, την αποτίμηση των θετικών επιτευγμάτων και την ειλικρινή θεώρηση των ανεπαρκειών με σκοπό τη βελτίωση και την ενίσχυση της διαδικασίας..

Η εταιρική σχέση αποτέλεσε αποφασιστική συνεισφορά στη σταθερότητα της περιοχής.

Κατά το 2000 σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις για τις συμφωνίες σύνδεσης, που αντικατοπτρίζουν τη διμερή διάσταση της εταιρικής σχέσης. επαναλήφθηκαν οι επίσημες διαπραγματεύσεις με την Αλγερία, το Λίβανο και τη Συρία. Μέχρι σήμερα έχουν συναφθεί έξι συμφωνίες σύνδεσης (με την Τυνησία, το Ισραήλ, το Μαρόκο, την Παλαιστινιακή Αρχή, την Ιορδανία και την Αίγυπτο), από τις οποίες μόνον οι συμφωνίες με την Ιορδανία και την Αίγυπτο δεν έχουν τεθεί ακόμη σε ισχύ.

Μία άλλη σημαντική πρωτοβουλία που εγκαινιάσθηκε το 2000 ήταν η διαδικασία του Αγκαδίρ: ένα σχέδιο περιφερειακής ολοκλήρωσης μεταξύ των χωρών του Νότου που συνδέει το Μαρόκο, την Τυνησία, την Ιορδανία και την Αίγυπτο με σκοπό να δημιουργηθεί μια ζώνη ελευθέρων συναλλαγών. Πρωτοβουλίες τέτοιου είδους υποστηρίζονται ενεργά από την Ευρωπαϊκή ´Ενωση.

Επιπλέον, η Κοινή Στρατηγική της Ευρωπαϊκής ´Ενωσης για την περιοχή της Μεσογείου δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2000. Το εν λόγω μέσο καθοδηγεί τη δράση της ΕΕ και εξασφαλίζει τη συνέπειά της σ´αυτόν τον τομέα. Η κοινή στρατηγική δείχνει τη δέσμευση της ´Ενωσης στην Ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση και συμβάλλει στην ορατότητα της διαδικασίας.

Οι θεμελιώδεις στόχοι που είχαν τεθεί στη Δήλωση της Βαρκελώνης παρέμειναν σε ισχύ. είμαστε πάντοτε σταθερά αποφασισμένοι να δημιουργήσουμε έναν χώρο ειρήνης και σταθερότητας, κατανεμημένης ευημερίας μέσω του ελευθέρου εμπορίου και της οικονομικής και χρηματοδοτικής βοήθειας και να βελτιώσουμε την αμοιβαία κατανόηση και ανοχή μεταξύ των λαών που κατοικούν στις δύο όχθες της Μεσογείου.

Ωστόσο, η Επιτροπή εξέδωσε, στις αρχές Σεπτεμβρίου, ανακοίνωση για "Νέα ώθηση στη διαδικασία της Βαρκελώνης". Οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στο έγγραφο αυτό επικυρώθηκαν στη συντριπτική πλειονότητά τους από την επίσημη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών στη Μασσαλία, τον Νοέμβριο του 2000.

Συμφωνήσαμε, εν ολίγοις, να εστιάσουμε ακόμη περισσότερο τις ενέργειές μας στους στόχους προτεραιότητας με την καθιέρωση βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων στόχων, ήτοι: επιτάχυνση της διαδικασίας εφαρμογής της Συμφωνίας Σύνδεσης, ενθάρρυνση του εμπορίου και της συνεργασίας μεταξύ των χωρών του Νότου και σε υποπεριφερειακή βάση, θέσπιση της σώρευσης καταγωγής, σαφέστερη σύνδεση μεταξύ της χρηματοδότησης του MEDA και της διαδικασίας σύνδεσης, βελτίωση της εφαρμογής του MEDA, μέσω μεταρρυθμίσεων στις οποίες συμμετέχουν η Επιτροπή, το Συμβούλιο και οι Μεσογειακοί εταίροι με μια πιο στρατηγική προσέγγιση, συνεργασία για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία, θέσπιση περιφερειακής συνεργασίας σε κρίσιμα θέματα, που αφορούν τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις καθώς και μεγαλύτερη προβολή της διαδικασίας.

Η χρηματοδότηση του MEDA για το 2000-2006 είχε οριστεί σε 5,35 δισεκατ. ευρώ. Μαζί με τα δάνεια, που θα διαθέσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, αυτό σημαίνει ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ για την περιοχή κατά την επταετή αυτή περίοδο θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 13 δισ. ευρώ , πράγμα που αποτελεί, από μόνο του, μαρτυρία για τη δέσμευση που έχει η αναλάβει η ΕΕ στην περιοχή.

Η παρούσα έκθεση καλύπτει τις δραστηριότητες του MEDA το 2000, έτος κατά το οποίο συμφωνήθηκαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις, ιδίως η αναθεώρηση του κανονισμού MEDA και η σύσταση της Υπηρεσίας για τη Συνεργασία EuropeAid. Είμαι αποφασισμένος να εξασφαλίσω ότι η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων αυτών θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο την αποτελεσματικότητα της εταιρικής σχέσης για την επίτευξη των στόχων που συμφωνήθηκαν στη Βαρκελώνη και την υλοποίηση των ενεργειών που συμφωνήθηκαν στη Μασσαλία.

Chris Patten Mέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδιο για τις Εξωτερικές Σχέσεις

ΣΥΝΟΨΗ

* Πέντε χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή της, η διαδικασία της Βαρκελώνης και το πρόγραμμα MEDA αναθεωρήθηκαν ουσιαστικά το 2000. Αυτό έγινε παρόλο που η επιδείνωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή είχε σημαντική επίπτωση στην Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση.

* Πραγματοποιήθηκαν δύο Ευρωμεσογειακές διασκέψεις υπουργών εξωτερικών. Τον Νοέμβριο του 2000, στη Μασσαλία, οι υπουργοί ενέκριναν σειρά μέτρων για μία νέα ώθηση της διαδικασίας της Βαρκελώνης, βάσει σχετικής Ανακοίνωσης της Επιτροπής.

* Άρχισαν να ισχύουν οι Ευρωμεσογειακές Συμφωνίες Σύνδεσης με το Μαρόκο και το Ισραήλ. Επανελήφθησαν οι διαπραγματεύσεις για τις συμφωνίες με την Αλγερία, τον Λίβανο και τη Συρία. Η διαδικασία επικύρωσης της συμφωνίας με την Ιορδανία προχώρησε ενώ ήρθησαν τα εμπόδια για τη μονογραφή της συμφωνίας με την Αίγυπτο και στις 25 Ιουνίου 2001 υπογράφηκε η Συμφωνία Σύνδεσης.

* Τον Νοέμβριο, το Συμβούλιο αποφάσισε σημαντική τροποποίηση του κανονισμού MEDA (MEDA II). Ο κανονισμός προβλέπει προσέγγιση στρατηγικού προγραμματισμού, ενισχυμένο διάλογο με τις συνεργαζόμενες χώρες και απλοποιημένες διαδικασίες για ταχύτερη παράδοση της βοήθειας. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ξεκίνησε ευρέως φάσματος μεταρρύθμιση της διαχείρισης της εξωτερικής της βοήθειας η οποία οδήγησε στη δημιουργία της Υπηρεσίας για τη Συνεργασία EuropeAid.

* Όσον αφορά την οικονομική συνεργασία, οι αναλήψεις υποχρεώσεων για μη επιστρεπτέες ενισχύσεις και τα δάνεια που διατέθηκαν για δραστηριότητες στο πλαίσιο της Ευρωμεσογειακής Εταιρικής Σχέσης το 2000 ανήλθαν συνολικά σε 2,2 εκατ. ευρώ, μεγάλο μέρος των οποίων διατέθηκε από το πρόγραμμα MEDA. Τμήματα του ποσού αυτού ήταν η βοήθεια για την ανασυγκρότηση μετά το σεισμό του 1999 στην Τουρκία και ποσά προηγουμένων ετών για τα οποία έγιναν εκ νέου αναλήψεις υποχρεώσεων.

* Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για το MEDA το 2000 ανήλθαν σε 879 εκατ. ευρώ. Οι πληρωμές ανήλθαν σε 330,5 εκατ. ευρώ (αύξηση από τα 243 εκατ. ευρώ του 1999). Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για το Maghreb ανήλθαν συνολικά σε 246 εκατ. ευρώ, για το Mashrek σε 163 εκατ. ευρώ και για την Τουρκία σε 310 εκατ. ευρώ. η χρηματοδότηση για την περιφερειακή συνεργασία ανήλθε το 2000 σε 159 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, διατέθηκαν από άλλα κονδύλια του προϋπολογισμού της ΕΕ 123 εκατ. ευρώ για την περιοχή της Μεσογείου.

* Για την περίοδο 2000-2006 το Συμβούλιο αποφάσισε να χρηματοδοτήσει το MEDA με 5.350 εκατ. ευρώ (καθορίζεται στον κανονισμό MEDA II). Αυτές οι μη επιστρεπτέες ενισχύσεις από τον κοινοτικό προϋπολογισμό συνοδεύονται από υψηλό δανεισμό από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Για την ίδια περίοδο η εντολή της ΕΤΕπ για το δανεισμό Euromed ανέρχεται σε 6.400 εκατ. ευρώ. Η Τράπεζα δεσμεύτηκε να συμβάλει με 1.000 εκατ. ευρώ επιπλέον από ίδιους πόρους και με δική της ευθύνη για διακρατικά έργα. Συνολικά, κατά την επταετή περίοδο που άρχισε από το 2000, είναι διαθέσιμα 12,75 δισ. ευρώ για την Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση.

* Για τη διμερή συνεργασία με εννέα Μεσογειακούς εταίρους διατέθηκε περίπου το 82% των αναλήψεων υποχρεώσεων του MEDA 2000 (719,3 εκατ. ευρώ). Το μεγαλύτερο μερίδιο προοριζόταν για διευκολύνσεις για άμεση δημοσιονομική στήριξη. Για τις διευκολύνσεις διαρθρωτικής προσαρμογής χορηγήθηκαν 150 εκατ. ευρώ (Τουρκία) και για τις διευκολύνσεις τομεακής προσαρμογής 142 εκατ. ευρώ (Μαρόκο, Τυνησία) ενώ προβλέφθηκαν 90 εκατ ευρώ για την Ειδική Διευκόλυνση Μετρητών II για την Παλαιστινιακή Αρχή.

* Η περιφερειακή συνεργασία προόδευσε σημαντικά το 2000 μέσω της θέσπισης προγραμμάτων και έργων στον τομέα της βιομηχανικής συνεργασίας, του περιβάλλοντος, της κοινωνίας της πληροφορίας, της διαχείρισης των υδάτων σε τοπικό επίπεδο, των μεταφορών, της ενέργειας, του τομέα των οπτικοακουστικών μέσων, της πολιτιστικής κληρονομιάς, των έργων για την ειρήνευση στη Μέση Ανατολή και των οικονομικών και κοινωνικών θεμάτων.

* Η προβολή της Ευρωμεσογειακής Εταιρικής Σχέσης καθώς και ο ρόλος της ΕΕ στον τομέα αυτό ενισχύθηκαν με ευρύ φάσμα μέσων, όπως δημοσιεύματα, ενημερωτικές επισκέψεις και πολιτιστικές δραστηριότητες των Αντιπροσωπειών της Επιτροπής στην περιοχή της Μεσογείου.

* Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων υπέγραψε, το 2000, 19 δάνεια σε οκτώ Μεσογειακές χώρες εταίρους με αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 1193 εκατ. ευρώ (από 945 εκατ. ευρώ το 1999 λόγω της ανακατασκευής της υποδομής στην Τουρκία). Η ΕΤΕπ διαχειρίστηκε επίσης 106 εκατ. ευρώ σε κονδύλια του MEDA για επιδότηση επιτοκίου τριών δανείων για τρία διμερή περιβαλλοντικά έργα και τέσσερις δράσεις με επιχειρηματικά κεφάλαια.

* Συντάχθηκαν τρεις εκθέσεις αξιολόγησης για τις δράσεις της ΕΤΕπ, τις ομάδες MEDA και τη συνολική χρηματοδότηση του MEDA κατά την περίοδο 1995-2000.

περιεχομενα

ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ

ΣΥΝΟΨΗ

1. Το πολιτικο και οικονομικο πλαισιο του ετους 2000

1.1. Γενική επισκόπηση των πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων

1.2. Η Διαδικασία της Βαρκελώνης το 2000

1.3. Η ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή το 2000

2. Το Προγραμμα MEDA το Ετοσ 2000

2.1. Αποτελέσματα της εκτέλεσης του προϋπολογισμού το 2000

2.2. Η διμερής και περιφερειακή συνεργασία

2.3. Το πρόγραμμα MEDA 1995-1999

2.4. Ο αναθεωρημένος κανονισμός MEDA II

2.5. Η υλοποίηση της μεταρρύθμισης για τη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας

2.6. Η αντικατάσταση της SCR από την Υπηρεσία για τη Συνεργασία EuropeAid

3. Οι συμφωνιεσ συνδεσησ - Απολογισμοσ

3.1. Αλγερία

3.2. Αίγυπτος

3.3. Ισραήλ

3.4. Ιορδανία

3.5. Λίβανος

3.6. Μαρόκο

3.7. Παλαιστινιακή Αρχή

3.8. Συρία

3.9. Τυνησία

4. Διμερησ Συνεργασια με τους Μεσογειακουσ Εταιρους

4.1. Αλγερία

4.2. Αίγυπτος

4.3. Ιορδανία

4.4. Λίβανος

4.5. Μαρόκο

4.6. Συρία

4.7. Τυνησία

4.8. Τουρκία

4.9. Δυτική Όχθη και Λωρίδα της Γάζας /Παλαιστινιακή Αρχή

5. Περιφερειακή συνεργασία

6. Δραστηριοτητες ενημερωσησ για την Ευρωμεσογειακη Εταιρικη Σχεση

6.1. Ιστοσελίδα και δημοσιεύσεις

6.2. Ενημερωτικές επισκέψεις για συγκεκριμένες ομάδες

6.3. Ενημερωτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες των Αντιπροσωπειών

7. Οι ενεργειες της ετεπ στην περιοχη της Μεσογείου

7.1. Δανειοδοτικές δραστηριότητες

7.2. Επιδοτήσεις επιτοκίου

7.3. Επιχειρηματικά κεφάλαια

8. Αξιολόγηση

8.1. Αξιολόγηση της χρηματοδοτικής βοήθειας που παρέχει η ΕΤΕ στις χώρες της Μεσογείου

8.2. Αξιολόγηση των ομάδων MEDA

8.3. Αξιολόγηση των συνολικών χρηματοδοτήσεων MEDA 1995-2000

1. Το πολιτικο και οικονομικο πλαισιο του ετους 2000

1.1. Γενική επισκόπηση των πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων

Στην πολιτική κατάσταση της περιοχής κυριάρχησε η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Το έτος 2000 επίσης παγιοποιήθηκε η θέση των νέων ιθυνόντων της περιοχής.

Η διαδικασία ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή εξακολούθησε να επηρεάζει σημαντικά την Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση. Το πολιτικό πλαίσιο στην περιοχή σημαδεύτηκε από σοβαρές εντάσεις, κυρίως προς τα τέλη του έτους. Όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Ehud Barak δεν πέτυχε τον ιστορικό συμβιβασμό με την Παλαιστινιακή Αρχή, ανακοίνωσε, τον Δεκέμβριο 2000, την παραίτησή του ανοίγοντας μία νέα περίοδο αβεβαιότητας.

Το Ισραήλ αποχώρησε από το νότιο τμήμα του Λιβάνου μετά από 22 χρόνια κατοχής. Μετά τις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου, ο Rafiq Hariri επανήλθε στην πολιτική σκηνή και έγινε και πάλι πρωθυπουργός. Μετά το θάνατο του Σύρου προέδρου Hafez el Assad, την εξουσία ανέλαβε ο γιος του, Bashar Assad, δίνοντας νέες ελπίδες στην περιοχή. Τέλος, στην Τουρκία, ο Ahmet Sezer εκλέχτηκε πρόεδρος και δημιουργήθηκε θέση Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και Αναπληρωτή υπουργού αρμόδιου για θέματα ΕΕ.

Το οικονομικό γεγονός του έτους ήταν η περαιτέρω αύξηση των τιμών του πετρελαίου, που είχε ήδη αρχίσει το πρώτο τρίμηνο του 1999. Η μέση τιμή του πετρελαίου για το 2000, 29 $ το βαρέλι, ήταν κατά 50% ψηλότερη από ό,τι το 1999. Επομένως οι όροι του εμπορίου για τους πετρελαιοπαραγωγούς της περιοχής βελτιώθηκαν σημαντικά. Αυτό έδωσε ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη, ιδίως των χωρών που είναι καθαροί εξαγωγείς ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της Αλγερίας, της Αιγύπτου και της Συρίας. Σε πολλές περιπτώσεις, το απροσδόκητο κέρδος από τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου χρησιμοποιήθηκαν με σύνεση. Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες, η έλλειψη ισορροπίας στα δημοσιονομικά ή/και στους εξωτερικούς λογαριασμούς εξακολουθούν να αποτελούν λόγο ανησυχίας, ιδίως στην Τουρκία και τον Λίβανο.

Όσον αφορά τις ροές του εμπορίου, η ΕΕ εξακολουθεί να κυριαρχεί στο εμπόριο της περιοχής (περίπου το 52% του συνολικού εμπορίου), αλλά στην περίπτωση των χωρών του Mαγκρέμπ αυτό φτάνει περίπου το 70%. Παρόλο που αυτό οφείλεται στη γειτνίαση αποτελεί και μαρτυρία του γεγονότος ότι το εμπόριο μεταξύ των χωρών της Μεσογείου εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα (λιγότερο από 5% του συνολικού εμπορίου). Γι' αυτό το λόγο, η ενθάρρυνση της οικονομικής και εμπορικής συνιστώσας των χωρών του Νότου της εταιρικής σχέσης αποτελεί πλέον σημαντικό θέμα συζήτησης.

1.2. Η Διαδικασία της Βαρκελώνης το 2000

Οι δύο σύνοδοι των υπουργών εξωτερικών κυριάρχησαν στις πολυμερείς δραστηριότητες του έτους. Στην άτυπη συνάντηση προβληματισμού (Think Tank), που πραγματοποιήθηκε στη Λισσαβόνα, στις 25-26 Μαΐου, οι υπουργοί τόνισαν για μία ακόμη φορά τη σημασία που δίνουν στην εταιρική σχέση, έκαναν απολογισμό των επιτευγμάτων της, αντάλλαξαν απόψεις για τις ανεπάρκειες και τα αίτιά τους και συμφώνησαν ως προς τις γενικές γραμμές της προετοιμασίας της επίσημης συνόδου των υπουργών εξωτερικών στη Μασσαλία. Κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις που θα αντικατοπτρίζουν τις συζητήσεις τους με σκοπό τη λήψη αποφάσεων στη Μασσαλία.

Η Επιτροπή εξέδωσε την Ανακοίνωσή της για μια 'Νέα ώθηση της Διαδικασίας της Βαρκελώνης' στις 6 Σεπτεμβρίου 2000 [1] που περιλαμβάνει συστάσεις κυρίως για:

[1] COM(2000) 497 τελικό της 6.9.2000.

* Υπογραφή, επικύρωση και σύναψη Συμφωνιών Σύνδεσης

* Προοδευτική ελευθέρωση των αμοιβαίων συναλλαγών γεωργικών προϊόντων

* Ελεύθερες συναλλαγές μεταξύ των χωρών του Νότου, αρχίζοντας σε υποπεριφερειακή βάση, και διαγώνια σώρευση καταγωγής

* Θέσπιση μέτρων τύπου Ενιαίας Αγοράς

* Σαφέστερη διασύνδεση της χρηματοδότησης MEDA με τις συμφωνίες σύνδεσης και την οικονομική μεταρρύθμιση

* Περισσότερο στρατηγική προσέγγιση του προγραμματισμού και της εφαρμογής του MEDA

* Διαρθρωτική προσέγγιση της συνεργασίας για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία

* Περιφερειακή συνεργασία στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων

* Πρόγραμμα για μεγαλύτερη προβολή της εταιρικής σχέσης.

Η Ανακοίνωση αυτή αποτέλεσε τη βάση της προετοιμασίας της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών στη Μασσαλία, στις 15-16 Νοεμβρίου, και αντικατοπτρίζεται σαφώς στα επίσημα συμπεράσματα της Προεδρίας.

Ανώτεροι υπάλληλοι αρμόδιοι για την πολιτική συνεργασία και την συνεργασία σε θέματα ασφάλειας είχαν τακτικές συναντήσεις στη διάρκεια του έτους, κυρίως σε μια προσπάθεια να συμφωνήσουν ως προς το κείμενο του Χάρτη για την Ειρήνη και τη Σταθερότητα. Ωστόσο, ενώ σημειώθηκε σημαντική πρόοδος ως προς το κείμενο, τελικώς κατέστη αδύνατον να εγκριθεί λόγω της επιδείνωσης της πολιτικής κατάστασης στην περιοχή, σε ό,τι αφορά τη διαδικασία της ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή. Οι ανώτεροι υπάλληλοι συνεδρίασαν με το δίκτυο ινστιτούτων πολιτικής EuroMeSCo. Επίσης συζήτησαν για την τρομοκρατία, καθώς επίσης και για τη μετανάστευση και το εμπόριο ανθρώπινων υπάρξεων.

Η Ευρωμεσογειακή Επιτροπή για τη Διαδικασία της Βαρκελώνης συνεδρίασε έξι φορές. Εκτός από την προετοιμασία των συνόδων των υπουργών ενίσχυσε το στρατηγικό της ρόλο στην εταιρική σχέση κυρίως με τη συζήτηση ορισμένων προγραμμάτων περιφερειακής συνεργασίας βάσει στοιχείων που παρείχε η Επιτροπή και με την έγκριση των γενικών κατευθύνσεων για τα μελλοντικά περιφερειακά προγράμματα.

1.3. Η ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή το 2000

Η ειρηνευτική διαδικασία σημείωσε σημαντική υποχώρηση το 2000. Στις αρχές του χρόνου οι συνομιλίες μεταξύ Συρίας και Ισραήλ απέβησαν άκαρπες και διακόπηκαν πλήρως στη συνάντηση κορυφής ΗΠΑ-Συρίας, τον Μάρτιο. Οι διαπραγματεύσεις Ισραηλινών -Παλαιστινίων συνεχίστηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2000 για να σταματήσουν στο Camp David τον Ιούλιο. Στα τέλη Σεπτεμβρίου φάνηκε η αρχή μιας κρίσης η οποία είναι η χειρότερη από τότε που ξεκίνησε η ειρηνευτική διαδικασία, το 1991, στη Διάσκεψη της Μαδρίτης. Οι διεθνείς διαμεσολαβητικές προσπάθειες απέτυχαν, συμπεριλαμβανομένης της συνάντησης κορυφής στο Sharm Al-Sheikh.

Τον Ιούνιο 2000 η ΕΕ οργάνωσε και ανέλαβε από κοινού την προεδρία της συνεδρίασης της Ad hoc Επιτροπής Σύνδεσης (AHLC) για βοήθεια προς τους Παλαιστίνιους, στη Λισσαβόνα. Στη συνεδρίαση συζητήθηκε η πρόοδος της οικονομικής και διοικητικής μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής και οι προσπάθειας για ενοποίηση των δημοσίων λογαριασμών.

Μετά το ξέσπασμα της κρίσης, οι Ισραηλινές Αρχές σταμάτησαν τη μεταφορά φόρων και δασμών που όφειλαν στην Παλαιστινιακή Αρχή. Δεδομένου ότι τα έσοδα αυτά αποτελούν ουσιαστικό μέρος του παλαιστινιακού προϋπολογισμού υπήρχε πραγματικός κίνδυνος κατάρρευσης της Παλαιστινιακής Αρχής. Επιπλέον, η κρίση είχε πολύ αρνητική επίπτωση στα παλαιστινιακά θεσμικά όργανα και στην οικονομία γενικότερα.

Μετά την απόφαση του Ισραήλ να αναστείλει τις μεταφορές φόρων και δασμών στους Παλαιστίνιους η Επιτροπή χορήγησε οικονομική βοήθεια ( 27 εκατ. ευρώ) στην Παλαιστινιακή Αρχή. Επίσης, τον Δεκέμβριο, η Επιτροπή χορήγησε επείγουσα βοήθεια ύψους 15 εκατ. ευρώ στην UNRWA (Υπηρεσία Βοήθειας και ´Εργων των Η.Ε για τους Πρόσφυγες της Παλαιστίνης στην εγγύς Ανατολή) για τη στήριξη των Παλαιστινίων προσφύγων. Στο τέλος του χρόνου, αποφασίστηκε επίσης η Ειδική Διευκόλυνση Μετρητών ύψους 90 εκατ. ευρώ υπέρ της Παλαιστινιακής Αρχής. Η διευκόλυνση αυτή μετατράπηκε, στις αρχές του 2001, σε άμεση δημοσιονομική στήριξη και μπορεί να ενεργοποιηθεί σε περίπτωση που το Ισραήλ εξακολουθεί να αρνείται να μεταφέρει τα έσοδα από φόρους και δασμούς στην Παλαιστινιακή Αρχή.

Η ΕΕ συνέχισε να διαδραματίζει ενεργό ρόλο καθ' όλη τη διάρκεια της κρίσης. Η Προεδρία συμμετείχε ουσιαστικά και ο Ανώτατος Εκπρόσωπος κ. Solana έλαβε μέρος στη Συνάντηση Κορυφής στο Sharm Al-Sheikh. Ο κ. Solana ήταν επίσης ένα από τα πέντε μέλη της Εξεταστικής των Πραγμάτων Επιτροπής που συστάθηκε για να διερευνήσει τα γεγονότα που οδήγησαν στην κρίση.

Καθ' όλη τη διάρκεια του έτους η ΕΕ εξέδωσε αρκετές δηλώσεις για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, ιδίως για την υπερβολική και χωρίς καμία διάκριση χρήση βίας. Με τις δηλώσεις αυτές ζητήθηκε επανειλημμένα η κατάπαυση της βίας και η επάνοδος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπως είχε συμφωνηθεί στη Συνάντηση Κορυφής στο Sharm Al-Sheikh, δεδομένου ότι η ειρήνη εξακολουθεί να είναι η μόνη σοβαρή επιλογή.

2. Το Προγραμμα MEDA το Ετοσ 2000

2.1. Αποτελέσματα της εκτέλεσης του προϋπολογισμού το 2000

Για το έτος 2000, το μερίδιο της βοήθειας που χορηγήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις χώρες της Μεσογείου, κυρίως στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA (B7-410), αντιπροσωπεύει το 11 % του συνολικού όγκου των αναλήψεων υποχρεώσεων που διατίθενται από τον γενικό προϋπολογισμό για εξωτερική βοήθεια. Το ύψος των πιστώσεων που δεσμεύτηκαν από το κονδύλιο του προϋπολογισμού το σχετικό με το MEDA έφτασε τα 879 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει σχεδόν το σύνολο των διαθέσιμων πιστώσεων που ανέρχονταν, για το 2000, σε 896 εκατ. ευρώ. Εξάλλου, η μεταφορά πιστώσεων ύψους 31 εκατ. ευρώ από το προηγούμενο έτος, κατέστησε δυνατή την ανάληψη υποχρέωσης για 4 επιπλέον έργα το 2000. Ζητήθηκε επίσης η μεταφορά στο 2001 πιστώσεων ύψους 8,8 εκατ. ευρώ.

Τα ποσά που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο της Ευρωμεσογειακής Εταιρικής Σχέσης αντιπροσωπεύουν το 8 % του συνόλου των πιστώσεων πληρωμών της Ένωσης για το έτος 2000. Το ύψος των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν το 2000 στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA ανέρχεται σε 330,5 εκατ. ευρώ, επί συνόλου διαθέσιμων πιστώσεων ύψους 352.5 εκατ. ευρώ.

Το συνολικό ύψος των πιστώσεων που διατέθηκαν για την Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση σημείωσε πολύ ελαφρά πτώση (- 0,5 % των αναληφθεισών πιστώσεων) για το έτος 2000 σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτή η συνέχιση των πιστώσεων το 2000 εξηγείται από την προσπάθεια για έλεγχο της τεχνικής και οικονομικής διαχείρισης των προγραμμάτων και έργων.

Η Συρία ήταν ο τελευταίος εταίρος που επικύρωσε τη σύμβαση-πλαίσιο MEDA, τον Ιούλιο 2000. Η σύμβαση πλαίσιο περιγράφει τους όρους υλοποίησης της οικονομικής και τεχνικής συνεργασίας με κάθε συνεργαζόμενη χώρα. Από το 2000 υφίσταται συμφωνία-πλαίσιο MEDA με όλους τους εταίρους της Μεσογείου.

MEDA Αναλήψεις υποχρεώσεων κατά χώρα και έτος 1995-2000 (εκατ. ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* συμπεριλαμβανομένης της Τεχνικής Βοήθειας

** Στα ποσά των αναλήψεων υποχρεώσεων για την Τουρκία το 2000 (310.4 εκατ. ευρώ) περιλαμβάνονται τα 134.3 εκατ. ευρώ των 4 έργων που αναφέρονται στα προηγούμενα έτη (1995-99), για τα οποία έγινε νέα ανάληψη υποχρεώσεων το 2000.

Για να μην υπολογιστεί το ποσό των έργων αυτών δύο φορές, το σύνολο των αναλήψεων υποχρεώσεων για την Τουρκία κατά την περίοδο 1995-2000 μειώθηκε ισόποσα :

Σύνολο Τουρκία : // 685.4 - 134.3 = 551.1 Εκατ. ευρώ

Διμερές σύνολο : // 3674.3 - 134.3 = 3540 Εκατ. ευρώ

Γενικό σύνολο : // 4314.1 - 134.3 = 4179.8 Εκατ. ευρώ

MEDA Αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές κατ' έτος 1995-2000 (Εκατ. ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

MEDA Αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές κατά χώρα 1995 - 2000 (Εκατ. ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

MEDA Αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές το 2000 (Εκατ. ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές από άλλες γραμμές του προϋπολογισμού το 2000 (Εκατ. ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.2. Η διμερής και περιφερειακή συνεργασία

Ο στόχος του προγράμματος MEDA βασίζεται σε δύο μεγάλους άξονες προτεραιότητας σε διμερές επίπεδο :

* Την υποστήριξη της διαδικασίας οικονομικής μετάβασης μέσω της παροχής κινήτρων για την ανάπτυξη ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών. Το πρόγραμμα MEDA διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στις μακροοικονομικές διαρθρωτικές προσαρμογές αλλά και σε μικροοικονομικό επίπεδο.

* Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις συνοδεύονται από την ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας και τη στήριξη του κοινωνικού τομέα, του περιβάλλοντος και της αγροτικής ανάπτυξης.

Το 2000, οι ενέργειες που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο της διμερούς συνεργασίας αντιπροσωπεύουν το 82 % (δηλ. 719,3 εκατ. ευρώ) των πιστώσεων που αναλήφθηκαν για το MEDA, και εκείνες που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο της περιφερειακής συνεργασίας αντιστοιχούν στο 16,7 % (δηλ. 147,2 εκατ. ευρώ). Το υπόλοιπο, δηλ. το 1,38 % (12,2 εκατ. ευρώ) είναι αναλήψεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο της συνολικής χρηματοδότησης. Οι ενέργειες που χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΤΕπ για τις πιστώσεις του προγράμματος MEDA ανήλθαν, για το έτος 2000, στο συνολικό ποσό των 106 εκατ. ευρώ.

2.2.1. Οι δραστηριότητες διμερούς συνεργασίας

Οι κυριότεροι τομείς παρέμβασης του προγράμματος MEDA για τους οποίους διατέθηκε χρηματοδότηση το 2000 (στο πλαίσιο των εθνικών ενδεικτικών προγραμμάτων) για τη διμερή συνεργασία είναι:

* Η διαρθρωτική προσαρμογή που συνοδεύει την ουσιαστική εφαρμογή των μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων τα οποία συνήθως συντονίζονται με τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς Bretton Woods. Οι δικαιούχοι εταίροι ήταν η Αλγερία, η Ιορδανία, ο Λίβανος και η Τυνησία.

* Η βοήθεια για την οικονομική συνεργασία με στόχο τη δημιουργία περιβάλλοντος ευνοϊκού για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, ιδίως μέσω ενεργειών σχετικών με επιχειρηματικά κεφάλαια που διαχειρίζεται η ΕΤΕπ. Οι κυριότεροι δικαιούχοι εταίροι ήταν η Παλαιστινιακή Αρχή, η Αίγυπτος, η Ιορδανία, το Μαρόκο, η Τυνησία και η Τουρκία .

* Η υποστήριξη της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας στις χώρες εταίρους με παρεμβάσεις σε όλους τους τομείς της κοινωνικής πολιτικής που αποσκοπούν στη βραχυπρόθεσμη άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων της οικονομικής μετάβασης. Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν τη μορφή μηχανισμού προσαρμογής που καλύπτει διάφορους τομείς (ασφάλιση υγείας, εκπαίδευση...). Χορηγήθηκε ενίσχυση στις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες χάρη σε στοχοθετημένες παρεμβάσεις που ευνοούν την κοινωνικοοικονομική ισορροπία και συνοχή.

* Η ενίσχυση που χορηγήθηκε για παρεμβάσεις στον περιβαλλοντικό τομέα, κυρίως στην Ιορδανία, στο Μαρόκο και την Τυνησία. Σε όλους τους εταίρους, πλην της Συρίας, χορηγήθηκε επιδότηση επιτοκίου για τα δάνεια που χορήγησε η ΕΤΕπ για περιβαλλοντικά έργα

* Η υποστήριξη των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, ιδίως για το Μαρόκο, τη Συρία και την Τυνησία.

* Η προαγωγή των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA Δημοκρατία (ξεχωριστή γραμμή του προϋπολογισμού του MEDA).

Από γεωγραφική άποψη οι διμερείς ενέργειες MEDA για τις χώρες του Mαγκρέμπ αντιπροσωπεύουν, για το έτος 2000, 246,4 εκατ. ευρώ. Η κατανομή τους κατά χώρα έχει ως εξής :

* Αλγερία : Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για την Αλγερία ανέρχονται σε 30,2 εκατ. ευρώ συνολικά. 17 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για νέα προγράμματα που αφορούν τη μεταρρύθμιση στις τηλεπικοινωνίες, 5 εκατ. ευρώ είναι οι αναλήψεις υποχρεώσεων για τη στήριξη των μέσων ενημέρωσης στην Αλγερία και διατέθηκαν 8,2 εκατ. ευρώ για τη βελτίωση του επαγγελματικού επιπέδου των αλγερινών αστυνομικών, ιδίως στον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

* Μαρόκο : Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για το Μαρόκο ανέρχονται σε 140,6 εκατ. ευρώ. Στον τομέα της υγείας οι αναλήψεις υποχρεώσεων 50 εκατ. ευρώ αφορούσαν νέο πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής που αποσκοπεί στην υλοποίηση και την ανάπτυξη της καθολικής κάλυψης του κινδύνου ασθένειας. Επίσης αναλήφθηκαν υποχρεώσεις ύψους 52 εκατ. ευρώ για ένα νέο διαρθρωτικό πρόγραμμα που αποσκοπεί στην αύξηση της αποδοτικότητας του χρηματοοικονομικού τομέα του Μαρόκου και στην ανάπτυξη των σχέσεων με τους πιο παραγωγικούς κλάδους της οικονομίας. Τέλος, αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 27,6 εκατ. ευρώ αφορούσαν τη δικαστική μεταρρύθμιση, 9 εκατ. ευρώ την αγροτική ανάπτυξη και 1,9 εκατ. ευρώ την επεξεργασία αστικών αποβλήτων.

* Τυνησία : Για την Τυνησία διατέθηκαν αναλήψεις υποχρεώσεων συνολικού ύψους 75,7 εκατ. ευρώ. 40 εκατ. ευρώ αφορούσαν νέο πρόγραμμα τομεακής προσαρμογής που αποσκοπούσε στη στήριξη της μεταρρύθμισης του συστήματος βασικής εκπαίδευσης βελτιώνοντας την ποιότητά της. 30 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για την υποστήριξη του ιδιωτικού τομέα, στο πλαίσιο προγράμματος στο οποίο συμμετείχε και η ΕΤΕπ, και για τη διάθεση επιχειρηματικών κεφαλαίων. Τέλος, διατέθηκαν 5,6 εκατ. ευρώ για την επεξεργασία στερεών αποβλήτων.

Τέλος, για τις διμερείς ενέργειες MEDA για τις χώρες του Mασρέκ διατέθηκαν 162,8 εκατ. ευρώ για το 2000. Η κατανομή τους κατά χώρα έχει ως εξής :

* Αίγυπτος : Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για την Αίγυπτο είναι συνολικού ύψους 12,7 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό αφορά ένα δάνειο της ΕΤΕπ για την αποκατάσταση και την επέκταση των δικτύων αποστράγγισης των γεωργικών γαιών στο πλαίσιο προγράμματος της Διεθνούς Τράπεζας. Τα προγράμματα που είχαν ξεκινήσει κατά τα προηγούμενα έτη σε διάφορους τομείς (εκπαίδευση, υγεία, κοινωνικά, εκσυγχρονισμός της βιομηχανίας) συνεχίστηκαν.

* Δυτική Όχθη και Λωρίδα της Γάζας: Αναλήψεις υποχρεώσεων συνολικού ύψους 96,7 εκατ. ευρώ διατέθηκαν στις περιοχές που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Παλαιστινιακής Αρχής. Λόγω της επιδείνωσης της κατάστασης στα παλαιστινιακά εδάφη, έγινε, επειγόντως, τον Δεκέμβριο 2000, ανάληψη υποχρέωσης για ειδική ταμειακή διευκόλυνση ύψους 90 εκατ. ευρώ με στόχο τη μείωση των επιπτώσεων που είχε για τον προϋπολογισμό της παλαιστινιακής αρχής η διακοπή των μεταφορών των φορολογικών και τελωνειακών εσόδων. Ανάληψη υποχρέωσης ύψους 3 εκατ. ευρώ με τη μορφή ενεργειών της ΕΤΕπ (επιχειρηματικά κεφάλαια) και, τέλος, 3,7 εκατ. ευρώ επιδότηση επιτοκίου των δανείων που διατέθηκαν για την επεξεργασία των υδάτων.

* Συρία : Αναλήψεις υποχρεώσεων συνολικού ύψους 38 εκατ. ευρώ για τη Συρία. Λόγω του ό,τι δεν είχαν υπογραφεί εγκαίρως οι συμβάσεις χρηματοδότησης, το 2000 έγιναν εκ νέου αναλήψεις υποχρεώσεων για 4 προγράμματα του 1999. Οι 4 αυτές συμβάσεις υπογράφηκαν από τις συριακές αρχές τον Ιανουάριο 2001 και αφορούν τους τομείς της ενέργειας, της επιχειρηματικής κατάρτισης, του πολιτισμού και των τηλεπικοινωνιών.

* Λίβανος: Δεν αναλήφθηκε καμία υποχρέωση το 2000 για νέο πρόγραμμα . Οι προσπάθειες επικεντρώθηκαν στην υπογραφή των συμβάσεων και την υλοποίηση των προγραμμάτων που είχαν ήδη ξεκινήσει στους τομείς της φορολογίας, της κοινωνικής ανάπτυξης και των ΜΜΕ.

* Ιορδανία : Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για την Ιορδανία ανέρχονται σε 15 εκατ. ευρώ συνολικά. Η ΕΤΕπ διέθεσε επιχειρηματικά κεφάλαια στο πλαίσιο προγράμματος στήριξης του ιδιωτικού τομέα. Επίσης υλοποιήθηκαν πολλές ενέργειες στον πολιτιστικό τομέα.

* Τουρκία : Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για την Τουρκία ανέρχονται σε 310,4 εκατ. ευρώ συνολικά. 150 εκατ. ευρώ είναι οι αναλήψεις υποχρεώσεων για ένα σημαντικό πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής που αποσκοπεί στη μείωση του πληθωρισμού και στην προαγωγή της βιώσιμης ανάπτυξης. 10 εκατ. ευρώ διατέθηκαν υπό μορφή υποτροφιών για κατάρτιση σε θέματα που συνδέονται με την αίτηση ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 16 εκατ. ευρώ διατέθηκαν ως επιδότηση επιτοκίου για δάνειο της ΕΤΕπ για την επεξεργασία των υδάτων. Τέλος, αναλήφθηκε εκ νέου υποχρέωση το 2000 ύψους 134,3 εκατ. ευρώ για πολλά έργα που είχαν ξεκινήσει νωρίτερα στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, της αποκατάστασης και της επεξεργασίας υδάτων.

* Για το 2000, οι διευκολύνσεις διαρθρωτικής και τομεακής προσαρμογής αντιπροσωπεύουν το 40 % (δηλ. 292 εκατ. ευρώ) του συνόλου των ενεργειών διμερούς συνεργασίας του προγράμματος MEDA. Οι λοιπές διμερείς ενέργειες αντιπροσωπεύουν του 47 % (δηλ. 337,6 εκατ. ευρώ) και η διευκόλυνση πληρωμής για την Παλαιστινιακή Αρχή αντιπροσωπεύει το 12,5% (δηλ. 90 εκατ. ευρώ) του συνόλου των αναλήψεων υποχρεώσεων στο πλαίσιο της διμερούς συνεργασίας.

2.2.2. Οι δραστηριότητες περιφερειακής συνεργασίας

Τα περισσότερα προγράμματα περιφερειακής συνεργασίας αφορούν διάφορους τομείς της κοινωνίας των πολιτών. Το ενδεικτικό περιφερειακό πρόγραμμα 1997-1999 έδωσε προτεραιότητα στη βιομηχανική συνεργασία, στην προστασία του περιβάλλοντος, στα ύδατα, στην ενέργεια, στην ανάπτυξη των μεταφορών και στην κοινωνία της πληροφορίας. Η μεταρρύθμιση του ισχύοντος νομικού και διοικητικού πλαισίου, ως προϋπόθεση για τη θέσπιση κανονιστικής ρύθμισης που ευνοεί τον ανταγωνισμό, ενθαρρύνθηκε επίσης. Οι λοιπές δραστηριότητες, που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του τρίτου σκέλους της διαδικασίας της Βαρκελώνης, αφορούσαν την προστασία και την αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη συνεργασία στον οπτικοακουστικό τομέα και τις ανταλλαγές νέων.

Το ύψος των αναλήψεων υποχρεώσεων που προορίζονται για τις περιφερειακές ενέργειες έφτασε τα 147,2 εκατ. ευρώ για το 2000. Οι ενέργειες αυτές αφορούσαν κυρίως την οικονομική συνεργασία, ιδίως τη βιομηχανική, την πολιτιστική συνεργασία και τη στήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας. Η συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών στατιστικής έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος MEDSTAT. Οι κυριότερες περιφερειακές ενέργειες του 2000 είναι το πρόγραμμα « Κληρονομιά Euromed - Στάδιο II » (30 εκατ. ευρώ) στον πολιτιστικό τομέα, το πρόγραμμα « Αγορά Euromed » (9.9 εκατ. ευρώ), το πρόγραμμα « Καινοτομία, Τεχνολογία και Ποιότητα των επιχειρήσεων » (15 εκατ. ευρώ), στο πλαίσιο της βιομηχανικής συνεργασίας και το πρόγραμμα « Καινοτομία, Τεχνολογία και Ποιότητα Euromed » (15 εκατ. ευρώ) στον τομέα της βοήθειας προς τον ιδιωτικό τομέα. Εξάλλου αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 20,5 εκατ. ευρώ αφορούσαν την παροχή εξειδικευμένης γνώσης και την τεχνική υποστήριξη που παρείχαν τα γραφεία τεχνικής βοήθειας (ομάδες MEDA) στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Δράσης για την εφαρμογή της Πολιτικής για την Ανάπτυξη (SEC 2001 808) πραγματοποιήθηκαν μελέτες περιβαλλοντικής επίπτωσης κατά την προετοιμασία των έργων, όχι μόνο για τα έργα που συνδέονται άμεσα με το περιβάλλον αλλά επίσης και για όλα τα προγράμματα που μπορεί να έχουν ακόμη και έμμεση επίπτωση στο περιβάλλον. Το αποτέλεσμα των μελετών αυτών ενσωματώθηκε στις διατάξεις υλοποίησης των έργων.

2.3. Το πρόγραμμα MEDA 1995-1999

Όσον αφορά το σημερινό γεωπολιτικό πλαίσιο και τις αβεβαιότητες που απειλούν τη σταθερότητα της περιοχής, η δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών στη Μεσόγειο φαίνεται σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, αναγκαία για τους Μεσογειακούς εταίρους. Το υψηλό ποσοστό ανεργίας και η καθήλωση του μέσου εισοδήματος ανά κάτοικο σε ένα ορισμένο ύψος, το οποίο παραμένει σχεδόν δέκα φορές χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθιστά την ανάπτυξη ζωτικό, οικονομικό και πολιτικό στόχο για τις χώρες αυτές.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι συγκεκριμένες χώρες δεν μπορούν να ευελπιστούν ότι θα αντιμετωπίσουν την πρόκληση της βιώσιμης ανάπτυξης χωρίς ριζική επιτάχυνση της διαδικασίας της οικονομικής μετάβασης. Για να πραγματοποιηθεί σωστά η μετάβαση αυτή, οι χώρες της Μεσογείου πρέπει να προωθήσουν το δυναμισμό του ιδιωτικού τομέα θεσπίζοντας ένα λιγότερο αποτρεπτικό κανονιστικό και διοικητικό πλαίσιο, μεταρρυθμίζοντας το φορολογικό σύστημά τους και αναδιαρθρώνοντας ριζικά το χρηματοπιστωτικό τομέα και τις δημόσιες επιχειρήσεις τους.

Η διαφύλαξη της κοινωνικής συνοχής είναι ένας ακόμη αποφασιστικός παράγοντας της οικονομικής ανάπτυξης, τον οποίο δεν πρέπει να παραμελήσουμε γιατί θα οξυνθούν ακόμη περισσότερο οι εσωτερικές ανισότητες και θα επιδεινωθεί έτσι το φαινόμενο αποκλεισμού, το οποίο πολλές φορές είναι το αίτιο της απόρριψης των μεταρρυθμίσεων από τους πολίτες. Έχει, επομένως, μεγάλη σημασία η «απογείωση» της οικονομίας να συνοδεύεται από προσπάθειες βοήθειας στοχοθετημένες στα λιγότερο ευνοημένα κοινωνικά στρώματα.

Στις δύο αυτές προκλήσεις η Ευρωπαϊκή Ένωση απαντά με τη χορήγηση βοήθειας στην περιοχή. Το πρόγραμμα MEDA αποτελεί το κυριότερο μέσο οικονομικής συνεργασίας για τη διευκόλυνση της οικονομικής μετάβασης με συνοδευτικά μέτρα, υποστηρίζοντας ταυτόχρονα τη διατήρηση της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας. Έτσι, η Ένωση υποστηρίζει ενεργά τις διαδικασίες οικονομικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που αναλαμβάνουν οι χώρες εταίροι. Οι οικονομικές αυτές μεταρρυθμίσεις, των οποίων ο τελικός στόχος είναι η δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι το 2010, εφαρμόζονται με ρυθμούς άνισους.

Οι 12 Μεσογειακές χώρες εταίροι έλαβαν πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων για την περίοδο 1995-1999 άνω των 4,4 δισ. ευρώ, από τα οποία 3,4 δισ. δυνάμει του προγράμματος MEDA I. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων διέθεσε, την ίδια περίοδο, από την πλευρά της, 4,8 δισ. ευρώ για δάνεια.

Για την περίοδο 1995-1999 (MEDA I) το ποσοστό εκτέλεσης των πιστώσεων αναλήψεων υποχρεώσεων έφτασε το 100%. Το ύψος των σωρευθεισών πληρωμών έφτασε τα 890 εκατ. ευρώ, δηλ. το 26 % του συνόλου των αναλήψεων υποχρεώσεων που είχαν διατεθεί για την ίδια περίοδο. Υπάρχουν πολλές εξηγήσεις γι' αυτό το σχετικά χαμηλό ποσοστό: α) η εφαρμογή του MEDA I καθυστέρησε στην αρχή λόγω του διάρκειας των διαπραγματεύσεων και των λεπτομερειών εφαρμογής των συμφωνιών-πλαισίων με ορισμένες δικαιούχους χώρες ; β) ορισμένες ενέργειες (οικονομική μετάβαση, όπως, για παράδειγμα, η ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, παραδοσιακή ανάπτυξη) απαιτούν πιο μακρόχρονη εφαρμογή, μία περίοδο 4 έως 6 ετών ; γ) τα περιφερειακά προγράμματα απαιτούν πολλές φορές τη θέσπιση πολύπλοκου νομικού και χρηματοδοτικού πλαισίου και είναι πολυετή (3 έως 5 χρόνια) για να μεγιστοποιηθεί η επίπτωσή τους ; δ) ο βραδύς ρυθμός υλοποίησης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που έχουν ξεκινήσει οι εταίροι μας, καθώς και τα όρια της διοικητικής τους ικανότητας ως προς την απορρόφηση των κονδυλίων.

Τα έργα διμερούς συνεργασίας αντιπροσωπεύουν περίπου το 88 % των πόρων MEDA I έναντι 12% για την περιφερειακή συνεργασία. Οι διμερείς ενέργειες MEDA 1995-1999 αφορούν τη διαρθρωτική προσαρμογή, την οικονομική συνεργασία, τον κοινωνικό τομέα, το περιβάλλον και την ανάπτυξη της υπαίθρου. Οι περιφερειακές δραστηριότητες, για την ίδια περίοδο, αφορούσαν την ενίσχυση της πολιτικής εταιρικής σχέσης (ιδίως την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς τον Ευρωμεσογειακό Χάρτη για την Ειρήνη και τη Σταθερότητα). τον προσδιορισμό, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης περιοχής, των οικονομικών και δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων που αποτελούν προτεραιότητα (βιομηχανική συνεργασία, περιβάλλον, νερό, ενέργεια, μεταφορές και κοινωνία της πληροφορίας) καθώς επίσης και τη συνεργασία στους τομείς του πολιτισμού, των οπτικοακουστικών μέσων και της νεολαίας.

Η δημιουργία, μακροπρόθεσμα, ευρωμεσογειακού χώρου ελεύθερων συναλλαγών εξακολουθεί να εξαρτάται από τη βελτίωση του στρατηγικού προγραμματισμού και την ενίσχυση των οικονομικών ενδοπεριφερειακών δεσμών. Αντλώντας διδάγματα από την εφαρμογή του προγράμματος MEDA I, ιδίως τον πολύπλοκο και δύσκαμπτο χαρακτήρα των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, το Συμβούλιο εξέδωσε, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, νέο κανονισμό MEDA (MEDA II).

Στην αυγή της τρίτης χιλιετίας και της έναρξης του δεύτερου προγράμματος MEDA, διαπιστώνουμε ότι οι αναπτυξιακές δυσχέρειες των χωρών της ζώνης της Μεσογείου εξακολουθούν να είναι μεγάλες παρόλο που γεωγραφικώς γειτνιάζουν με την Ευρώπη και παρόλο που έχουν προνομιακές συνθήκες πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά.

2.4. Ο αναθεωρημένος κανονισμός MEDA II

Στις 27 Νοεμβρίου 2000, το Συμβούλιο θέσπισε, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, το νέο κανονισμό MEDA II [2] που στόχο έχει τον εξορθολογισμό και την απλούστευση των διαδικασιών υλοποίησης της συνεργασίας της Ένωσης με τους Μεσογειακούς της εταίρους ενισχύοντας κυρίως την πραγματιστική και στρατηγική προσέγγιση. H έκδοση του νέου αυτού κανονισμού, που αντικαθιστά τον κανονισμό MEDA I του Ιουλίου 1996, είναι ο καρπός μιας προσπάθειας αξιολόγησης που ξεκίνησε από την αρχή του προγράμματος και που εκφράζεται με την εφαρμογή των αρχών της αποτελεσματικής διαχείρισης και της διαφάνειας που υιοθέτησε η Επιτροπή με το πρόγραμμα «Ορθή και αποτελεσματική διαχείριση» (SEM 2000). Οι προσπάθειες για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του κανονισμού MEDA στηρίζονται στην υιοθέτηση τριών αρχών:

[2] Κανονισμός (EΚ) του Συμβουλίου 2698/2000

* Ο εξορθολογισμός της διαδικασίας λήψης αποφάσεων για πιο στρατηγικό και αποτελεσματικό προγραμματισμό. Αυτό εκφράζεται στο εξής με την υποβολή εκ μέρους της Επιτροπής στην επιτροπή MED, των εγγράφων εθνικής και περιφερειακής στρατηγικής, των ενδεικτικών προγραμμάτων και των ετήσιων σχεδίων χρηματοδότησης αντί για μεμονωμένα προγράμματα. Τα ενδεικτικά εθνικά και περιφερειακά προγράμματα καλύπτουν περιόδους τριών ετών και βασίζονται στα αντίστοιχα έγγραφα στρατηγικής τα οποία καλύπτουν την περίοδο του προγράμματος MEDA II (2000-2006). Τα προγράμματα αυτά λαμβάνουν υπόψη τους τις προτεραιότητες που έχουν επιλεγεί με τους Μεσογειακούς εταίρους, ιδίως τα συμπεράσματα του οικονομικού διαλόγου, και ορίζουν τους βασικούς στόχους, τις κατευθυντήριες γραμμές και τους τομείς προτεραιότητας της κοινοτικής στήριξης στους συγκεκριμένους τομείς. Τα έργα χρηματοδότησης καταρτίζονται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο σε συνεργασία με την ΕΤΕπ και βασίζονται στα ενδεικτικά προγράμματα. Τα σχέδια αυτά περιλαμβάνουν κατάλογο προγραμμάτων προς χρηματοδότηση και συνήθως αποφασίζονται σε ετήσια βάση. Τα προγράμματα που αφορούν επιδοτήσεις επιτοκίου περιλαμβάνονται στα εθνικά σχέδια χρηματοδότησης και τα προγράμματα που αφορούν επιχειρηματικά κεφάλαια στα περιφερειακά σχέδια χρηματοδότησης.

* Η ενίσχυση της ικανότητας προγραμματισμού και υλοποίησης. Αυτό επιτυγχάνεται με την ενίσχυση του διαλόγου με τους μεσογειακούς εταίρους. Οι συμφωνίες σύνδεσης που συνήφθησαν στο πλαίσιο της Ευρωμεσογειακής Εταιρικής Σχέσης προβλέπουν τη σταδιακή μετάβαση σε καθεστώς ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων της. Το πρόγραμμα MEDA είναι το προνομιακό πλαίσιο συνεργασίας και βοήθειας των εταίρων, στο οποίο εντάσσεται αυτή η εξελικτική και συνολική διαδικασία των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων. Γι´αυτό το σκοπό τα εθνικά και περιφερειακά ενδεικτικά τριετή προγράμματα αναλύουν και ορίζουν σαφέστερα την αναμενόμενη επίπτωση των ενεργειών που χρηματοδοτούνται από το MEDA στο πλαίσιο των εθνικών μεταρρυθμίσεων που έχουν ξεκινήσει για τη δημιουργία ενισχυμένης Ευρωμεσογειακής Εταιρικής Σχέσης. Ο κανονισμός MEDA II προβλέπει την ενημέρωση των ενδεικτικών αυτών προγραμμάτων σε ετήσια βάση - εάν χρειάζεται - και την ενδεχόμενη τροποποίησή τους ανάλογα με την αποκτώμενη πείρα και την πρόοδο που σημειώνουν οι χώρες εταίροι στις προσπάθειές τους για διαρθρωτικές αλλαγές, μακροοικονομική σταθεροποίηση, βιομηχανική ανάπτυξη, κοινωνική πρόοδο ή ανάλογα με τα αποτελέσματα της συνεργασίας στο πλαίσιο των νέων συμφωνιών σύνδεσης. Τα προγράμματα αυτά περιγράφουν τις μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες ανάλογα με τους τομείς προτεραιότητας και προβλέπουν αξιολόγηση της προόδου που σημειώνεται σε αυτό το πλαίσιο.

* Η συντόμευση των διαδικασιών προκειμένου να ευνοηθεί η ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των μέτρων που έχουν υιοθετηθεί. Αυτό απορρέει από την αντικατάσταση της κανονιστικής επιτροπής με την επιτροπή διαχείρισης που προβλέπει ο κανονισμός MEDA II και από την στοχοθέτηση του περιεχομένου της συνεργασίας στη βοήθεια για την εφαρμογή των προαναφερόμενων συμφωνιών σύνδεσης. Η αναδιάρθρωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων η οποία συνίσταται κυρίως στην έγκριση εθνικών και περιφερειακών σχεδίων χρηματοδότησης συμβάλλει σημαντικά στην εξοικονόμηση του χρόνου που χρειαζόταν αρχικά για τη λεπτομερή εξέταση των μεμονωμένων προτάσεων χρηματοδότησης. Επίσης, η θέσπιση απλουστευμένων διαδικασιών θα έπρεπε να καταστήσει δυνατή τη μείωση των προθεσμιών που απαιτούνται για την υλοποίηση της συνεργασίας.

2.5. Η υλοποίηση της μεταρρύθμισης για τη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας

Το έτος 2000 ήταν έτος αποφασιστικής σημασίας για τη διαδικασία της μεταρρύθμισης που είχε αρχίσει κυρίως από την πρώην Κοινή Υπηρεσία Εξωτερικών Σχέσεων (SCR) και συνεχίζεται, το 2001, από την Υπηρεσία για τη Συνεργασία EuropeAid , που τη διαδέχτηκε, στο πλαίσιο νέων μέτρων σχετικών με την υλοποίηση της εξωτερικής συνεργασίας. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν το 2000 αφορούσαν το σύνολο των προγραμμάτων συνεργασίας και διαχείρισης της εξωτερικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος MEDA. Οι μεταρρυθμίσεις αφορούν τρεις βασικούς άξονες : την «εκκαθάριση» του βάρους του παρελθόντος, την εσωτερικοποίηση των λειτουργιών των Γραφείων Τεχνικής Βοήθειας (ΓΤΒ) και την εφαρμογή της πολιτικής της αποκέντρωσης.

Η Επιτροπή ξεκίνησε το 2000 ένα μεγάλο πρόγραμμα «εκκαθάρισης» του βάρους του παρελθόντος για τις παλαιές, προ του 1995, αναλήψεις υποχρεώσεων και τις αδρανείς αναλήψεις υποχρεώσεων μετά το 1995. Για το σκοπό αυτό, η πρώην SCR ανέλαβε τη συστηματική αναθεώρηση αυτών των αναλήψεων υποχρεώσεων σε συνεργασία με τις άλλες Υπηρεσίες εξωτερικών σχέσεων και τις Αντιπροσωπείες σε τρίτες χώρες. Η δράση αυτή κατέστησε δυνατή την ουσιαστική μείωση του αριθμού των προ του 1995 αναλήψεων υποχρεώσεων οι οποίες, στα τέλη του 2000, ήταν ακόμη ανοιχτές. Μία παρόμοια προσπάθεια κατέστησε δυνατή την ουσιαστική μείωση της αξίας των αναλήψεων υποχρεώσεων που δεν αποτέλεσαν το αντικείμενο πληρωμής τα δύο επόμενα έτη και οι οποίες, γι' αυτό το λόγο ονομάζονται αδρανείς. Έτσι, στα τέλη του 2000, οι παλαιές και οι αδρανείς αναλήψεις υποχρεώσεων αποτελούσαν σχετικά μικρό μέρος του υπολοίπου προς εκκαθάριση.

Τον Ιούνιο 2000, η πρώην SCR τελειοποίησε τη διεξοδική ανάλυση των γραφείων τεχνικής βοήθειας των εξωτερικών σχέσεων και υπέβαλε χρονοδιάγραμμα που προβλέπει την κατάργηση των υφιστάμενων, στις Βρυξέλλες και σε Αντιπροσωπείες, Γραφείων. Η κατάργηση των ΓΤΒ καλύπτει αφενός μεν την εσωτερικοποίηση των λειτουργιών τους στις υπηρεσίες εξωτερικών σχέσεων της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και, αφετέρου, την εφαρμογή συστήματος υποκατάστασης των ΓΤΒ στις Αντιπροσωπείες. Για το MEDA, καταγράφονται 20 συμβόλαια ΓΤΒ εκ των οποίων 11 στα κεντρικά γραφεία στις Βρυξέλλες και 9 σε Αντιπροσωπείες της ζώνης MEDA (Τυνησία, Αλγερία, Μαρόκο, Αίγυπτος, Δυτική Όχθη και Λωρίδα της Γάζας, Συρία, Λίβανος, Ιορδανία, Τουρκία). Τα 20 συμβόλαια ΓΤΒ στα κεντρικά γραφεία και τις Αντιπροσωπείες λήγουν στις 31 Δεκεμβρίου 2001, το αργότερο, και δεν ανανεώνονται. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή επέτρεψε τη χρηματοδότηση εξωτερικών συνεργατών και των σχετικών λειτουργικών δαπανών που απαιτούνται για την αντικατάσταση αυτή από πιστώσεις των κονδυλίων ΓΒ του κοινοτικού προϋπολογισμού.

Η πρώην SCR ξεκίνησε, το 2001, σε συνεργασία με τις λοιπές υπηρεσίες Εξωτερικών σχέσεων μια φιλόδοξη προσπάθεια αποκέντρωσης της διαχείρισης της εξωτερικής βοήθειας σε 23 Αντιπροσωπείες. Το πρόγραμμα MEDA αφορά άμεσα 4 Αντιπροσωπείες που προβλέπονται για το πρώτο στάδιο της αποκέντρωσης (Αίγυπτος, Μαρόκο, Τυνησία, Tουρκία). Η αποκέντρωση αυτή θα ισχύσει το 2002 και για το δεύτερο στάδιο, το 2003, προβλέπονται πέντε Αντιπροσωπείες (Συρία, Λίβανος, Ιορδανία, Αλγερία, Δυτική Όχθη και Λωρίδα της Γάζας). Για να υλοποιηθεί σωστά αυτή διαδικασία, έχει συσταθεί διυπηρεσιακή ομάδα εργασίας και έχει εγκριθεί λεπτομερές έργο το οποίο περιλαμβάνει 71 ενέργειες προτεραιότητας.

Οι εργασίες της ομάδας κατέστησαν δυνατό τον ορισμό μιας γενικής εναρμονισμένης έννοιας της Αποκέντρωσης και τη θέσπιση συνοδευτικών μέτρων απαραίτητων για την ελεγχόμενη εφαρμογή της διαδικασίας αυτής. Η λειτουργικότητα της έννοιας της αποκέντρωσης, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προγράμματος MEDA, έχει ήδη προχωρήσει ικανοποιητικά, η ολοκλήρωση της θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα των χρηματοδοτικών μέσων που είναι αναγκαία για τη συγκέντρωση του ανθρώπινου δυναμικού και την εγκατάσταση του εξοπλισμού και, τέλος, τη χρηματοδότηση που θα εγκρίνει η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή. Μέχρι το τέλος του 2003, όλες οι Αντιπροσωπείες στην περιοχή της Μεσογείου θα πρέπει να διαχειρίζονται τα προγράμματα εξωτερικής βοήθειας της χώρας αρμοδιότητάς τους.

2.6. Η αντικατάσταση της SCR από την Υπηρεσία για τη Συνεργασία EuropeAid

Η Υπηρεσία για τη Συνεργασία EuropeAid άρχισε να λειτουργεί, σε αντικατάσταση της Κοινής Υπηρεσίας Εξωτερικών Σχέσεων, την 1η Ιανουαρίου 2001. Η έναρξη λειτουργίας της αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στην εφαρμογή της ριζικής μεταρρύθμισης της διαχείρισης της εξωτερικής βοήθειας της Ένωσης, που αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο του 2000 για να επιταχύνει το ρυθμό της υλοποίησης και για να βελτιώσει την ποιότητα των προγραμμάτων και έργων. Η δημιουργία αυτής της νέας Γενικής Διεύθυνσης βασίζεται σε απόφαση της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 2000. Η Υπηρεσία τίθεται υπό την ευθύνη μιας Διευθύνουσας Επιτροπής στην οποία συμμετέχει ο επίτροπος ο επιφορτισμένος με τις Εξωτερικές Σχέσεις, Chris Patten (πρόεδρος), ο επίτροπος ο επιφορτισμένος με την Ανάπτυξη και Ανθρωπιστική Βοήθεια, Poul Nielson (γενικός διευθυντής) και οι επίτροποι οι επιφορτισμένοι με τη Διεύρυνση, Gόnter Verheugen, το Εμπόριο, Pascal Lamy, και τα Οικονομικά και Νομισματικά Θέματα, Pedro Solbes Mira (μέλη).

Αποστολή της νέας υπηρεσίας είναι η διαχείριση του κύκλου των έργων, από τον προσδιορισμό μέχρι την αξιολόγηση, και έχει την ευθύνη των εντολών πληρωμής καθώς και των θεμάτων τεχνικής, λειτουργικής, συμβατικής και οικονομικής διαχείρισης όλων σχεδόν των προγραμμάτων εξωτερικής βοήθειας της Ένωσης και, μεταξύ άλλων, και του MEDA. Οι Γενικές Διευθύνσεις Εξωτερικών Σχέσεων και Ανάπτυξης, που λειτουργούν σε γεωγραφικό πλαίσιο, παραμένουν αρμόδιες για τον πολυετή προγραμματισμό. Βάσει της αρχής της επικουρικότητας που εφαρμόζεται στη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας «ό,τι μπορούμε να διαχειριστούμε και να αποφασίσουμε ορθότερα επιτόπου δεν θα το διαχειριζόμαστε και θα το αποφασίζουμε στις Βρυξέλλες», η αποκέντρωση προς τις Αντιπροσωπείες και η απλούστευση των διαδικασιών αποτελούν τις δύο προτεραιότητες της Υπηρεσίας. Στην Υπηρεσία, η επιχειρησιακή διεύθυνση Β είναι ειδικώς επιφορτισμένη με τη Νότια Μεσόγειο και την Εγγύς & Μέση Ανατολή. Η Διεύθυνση Β περιλαμβάνει επτά μονάδες : Γεωγραφικός συντονισμός, Οικονομική συνεργασία, Περιφερειακή ολοκλήρωση και Θεσμική στήριξη, Κοινωνική ανάπτυξη, Διαρκής αγροτική ανάπτυξη και Περιβάλλον, Μεταφορές, Υποδομές, Νερό και Ενέργεια, Οικονομική και συμβατική διαχείριση.

3. Οι συμφωνιεσ συνδεσησ - Απολογισμοσ

Οι συμφωνίες σύνδεσης αποτελούν το στρατηγικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται η διμερής συνεργασία μεταξύ της Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων της. Οι συμφωνίες σύνδεσης προβλέπουν τη θεσμοθέτηση του πολιτικού και οικονομικού διαλόγου, τη δημιουργία χώρου ελεύθερων συναλλαγών συνοδευόμενου από οικονομική συνεργασία, καθώς επίσης και την κοινωνική και πολιτιστική συνεργασία.

3.1. Αλγερία

Οι διαπραγματεύσεις με την Αλγερία επαναλήφθηκαν το 2000, έτος κατά το οποίο διεξήχθησαν τρεις συνεδριάσεις διαπραγμάτευσης. Ο ρυθμός αυτός θα επιταχυνθεί το 2001 για να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις πριν από το τέλος του έτους..

3.2. Αίγυπτος

Κατόπιν της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων, τον Ιούνιο 1999, η Αίγυπτος υπέγραψε τη Συμφωνία Σύνδεσης στις 25 Ιουνίου 2001. Μία σειρά πρωτοβουλιών, με αποκορύφωμα την επιστολή, τον Ιούλιο, του πρωθυπουργού Obeid προς τoν επίτροπο Patten, με την οποία ζητούσε 'διευκρινήσεις' και την επίσκεψη, τον Σεπτέμβριο, του υπουργού οικονομίας και εξωτερικού εμπορίου, Boutros Ghali στις Βρυξέλλες, έδωσαν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να απαντήσει σε όλα τα εκκρεμή ζητήματα της Αιγύπτου.

3.3. Ισραήλ

Η Ευρωμεσογειακή Συμφωνία Σύνδεσης με το Ισραήλ άρχισε να ισχύει την 1η Ιουνίου 2000. Το πρώτο Συμβούλιο Σύνδεσης συνήλθε στο Λουξεμβούργο στις 13 Ιουνίου 2000. Σηματοδότησε την έναρξη του πολιτικού διαλόγου με το Ισραήλ που προβλέπεται στη Συμφωνία, ενώ συζητήθηκε ευρύ φάσμα θεμάτων που καλύπτονται από τη Συμφωνία.

3.4. Ιορδανία

Μέχρι το τέλος του 2000, 13 κράτη μέλη της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Χασιμιτικό Βασίλειο της Ιορδανίας είχαν επικυρώσει τη συμφωνία σύνδεσης EΕ-Ιορδανίας, που υπογράφηκε στις 24 Νοεμβρίου 1997. Αναμένεται η επικύρωση από 1 κράτος μέλος.

3.5. Λίβανος

Μετά από διακοπή δύο ετών, τον Σεπτέμβριο 2000 επαναλήφθηκαν οι επίσημες διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία Σύνδεσης, όταν διεξαγόταν, στη Βηρυττό ο πέμπτος γύρος των διαπραγματεύσεων. Ο νέος πρωθυπουργός Hariri (Οκτώβριος 2000) δήλωσε δημόσια την πρόθεση της κυβέρνησής του να συνάψει χωρίς καθυστέρηση την Συμφωνία Σύνδεσης.

Στα βασικά προς επίλυση θέματα περιλαμβάνονται οι αμοιβαίες παραχωρήσεις στο εμπόριο γεωργικών προϊόντων, ο ρυθμός κατάργησης των δασμών, οι κανόνες καταγωγής, το εμπορικό καθεστώς των μεταποιημένων γεωργικών προϊόντων, και η επανεισαγωγή.

3.6. Μαρόκο

Η Ευρωμεσογειακή συμφωνία σύνδεσης άρχισε να ισχύει την 1η Μαρτίου 2000. Το πρώτο Συμβούλιο σύνδεσης συνήλθε στις 9 Οκτωβρίου 2000 στο Λουξεμβούργο. Το Μαρόκο βρήκε την ευκαιρία να εκφράσει επισήμως την επιθυμία του για περαιτέρω προσέγγιση με την ΕΕ προχωρώντας, πέραν της ισχύουσας σύνδεσης, προς την τελωνειακή ένωση.

Από 1ης Μαρτίου 2000, το Μαρόκο έλαβε τα πρώτα μέτρα κατάργησης δασμών που προβλέπονται στη συμφωνία : κατάργηση των δασμών για προϊόντα άλλα από τα προϊόντα των παραρτημάτων 3, 4, 5 και 6 της συμφωνίας, μείωση του δασμού στο 75 % του βασικού για τα προϊόντα του παραρτήματος 3.

Οι συζητήσεις οι σχετικές με τη διαπραγμάτευση νέας αλιευτικής συμφωνίας συνεχίζονται : πραγματοποιήθηκαν 6 συνεδριάσεις διαπραγμάτευσης. Σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος, δεδομένου ό,τι οι θέσεις των δύο μερών στα βασικά θέματα διίστανται (διάρκεια ισχύος της συμφωνίας, πρόσβαση στους αλιευτικούς πόρους, κεφάλαιο χρηματοδότησης).

3.7. Παλαιστινιακή Αρχή

Η ενδιάμεση Συμφωνία σύνδεσης για το εμπόριο και τη συνεργασίας μεταξύ Ευρωπαϊκής Κοινότητας και Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (OΑΠ) προς όφελος της Παλαιστινιακής αρχής υπογράφηκε στις 24 Φεβρουαρίου 1997. Ο βασικός της στόχος ήταν να θέσει ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής, εμπορικής, οικονομικής και χρηματοδοτικής συνεργασίας.

Η πρώτη σύνοδος της Μικτής Επιτροπής βάσει της εν λόγω ενδιάμεσης Συμφωνίας Σύνδεσης έγινε στις Βρυξέλλες, στις 23 Μαΐου 2000. Μέχρι σήμερα η ουσιαστική εφαρμογή της συμφωνίας ήταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, κυρίως λόγω των προσκομμάτων που δημιουργεί το Ισραήλ στο παλαιστινιακό εμπόριο, αλλά και επειδή η παλαιστινιακή οικονομία είναι ανεπαρκής. Η κρίση στα παλαιστινιακά εδάφη, που άρχισε τον Σεπτέμβριο 2000, ανέστειλε την εφαρμογή της συμφωνίας. Επιπλέον, η πολιτική κατάσταση δεν επέτρεψε τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για πλήρη Συμφωνία Σύνδεσης. Παρόλη την κρισιμότητα της κατάστασης στα παλαιστινιακά εδάφη, πραγματοποιήθηκε, στις 6 Δεκεμβρίου 2000, συνάντηση οικονομικού διαλόγου, στο πλαίσιο της Συμφωνίας. Στόχος της συνάντησης ήταν να γίνει απολογισμός της κατάστασης μετά τον αποκλεισμό των Παλαιστινιακών εδαφών από το Ισραήλ και να εκτιμηθεί η πλέον άμεση οικονομική επίπτωση της κρίσης.

3.8. Συρία

Τον Δεκέμβριο 2000, επανελήφθησαν οι διαπραγματεύσεις με τη νέα συριακή κυβέρνηση, σε συνάντηση στις Βρυξέλλες. Συμφωνήθηκε οι διαπραγματεύσεις να προχωρήσουν με ταχείς ρυθμούς και να ολοκληρωθούν, ενδεχομένως, εντός του 2001.

3.9. Τυνησία

Το δεύτερο Συμβούλιο Σύνδεσης συνήλθε στις 24 Ιανουαρίου 2000 στις Βρυξέλλες. Η σύνοδος αυτή του Συμβουλίου έδωσε την ευκαιρία για συνέχιση του πολιτικού διαλόγου με την Τυνησία και την ενθάρρυνσή της να ενισχύσει τη διαδικασία εκδημοκρατισμού και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Επίσης, επικεντρώθηκε στις τρεις προτεραιότητες των σχέσεων Τυνησία/ΕE : συνέχιση της ελευθέρωσης των συναλλαγών, κοινοτική στήριξη στις μεταρρυθμίσεις και την οικονομική μετάβαση, κοινωνική διάσταση. Ο διάλογος και η εξέταση των προτεραιοτήτων συνεχίστηκαν στη δεύτερη σύνοδο της Επιτροπής Σύνδεσης, στις Βρυξέλλες, στις 23 Ιουνίου 2000.

Οι διαπραγματεύσεις για τα αμοιβαία μέτρα ελευθέρωσης και την τροποποίηση των γεωργικών πρωτοκόλλων της Συμφωνίας Σύνδεσης ολοκληρώθηκαν με την απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ, στις 22 Δεκεμβρίου 2000. Το αποτέλεσμα είναι κυρίως η βελτίωση του προτιμησιακού καθεστώτος που παρέχει η Κοινότητα στο τυνησιακό ελαιόλαδο καθώς και η παροχή, εκ μέρους της Τυνησίας δασμολογικών προτιμήσεων για το σίτο και ορισμένα φυτικά έλαια κοινοτικής καταγωγής.

Επισκοπηση Τησ Προοδου Των Διαπραγματευσεων Για Τισ Ευρωμεσογειακεσ Συμφωνιεσ Συνδεσησ *

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Οι σχέσεις με την Κύπρο, τη Μάλτα και την Τουρκία διέπονται από Συμφωνίες Σύνδεσης πρώτης γενεάς που υπογράφηκαν στις δεκαετίας του 1960 και του 1970.

4. Διμερησ Συνεργασια με τους Μεσογειακουσ Εταιρους

4.1. Αλγερία

4.1.1. Οι διμερείς σχέσεις

Το σημαντικότερο γεγονός των διμερών σχέσεων ήταν η επανάληψη των διαπραγματεύσεων για τη Συμφωνία Σύνδεσης, στις 14 Απριλίου 2000 (βλ. κεφάλαιο 3). Εν αναμονή της σύναψης συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Αλγερίας, ο πολιτικός διάλογος των δύο μερών διεξάγεται με τακτικές συναντήσεις σε υπουργικό επίπεδο καθώς επίσης και με επαφές με την κυβέρνηση της Αλγερίας σε επίπεδο αρχηγών διπλωματικών αποστολών. Στις 12 Μαΐου 2000 πραγματοποιήθηκε στη Λισσαβόνα συνάντηση της Ευρωπαϊκής Τρόικας. Η ημερήσια διάταξη της συνάντησης συμπεριλάμβανε όλα τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος, και ιδίως θέματα που αφορούν την πολιτική και οικονομική κατάσταση της χώρας.

4.1.2. Πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις της χώρας

4.1.2.1. Πολιτική

Ο πρόεδρος Boutιflika τοποθέτησε την άμεση δράση του στο πλαίσιο ενός προγράμματος που αποβλέπει στο να σταματήσουν οι ταραχές των πολιτών και να αποκατασταθεί η φήμη της Αλγερίας σε διεθνές επίπεδο. Ο νόμος της ομόνοιας μεταξύ των πολιτών έδωσε τη δυνατότητα στα μέλη ενόπλων ομάδων που παραδόθηκαν στις αρχές να επωφεληθούν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, των μέτρων αμνηστίας. Αυτή η δυνατότητα παράδοσης ίσχυσε επί έξι μήνες και έληξε στις 13 Ιανουαρίου 2000.

Παρόλο που ορισμένοι ισλαμιστές, που παρέδωσαν τα όπλα τους, επανεντάχθηκαν στην αλγερινή κοινωνία και υπήρχε μία σχετική ηρεμία ως προς την κατάσταση ασφάλειας στα τέλη του 1999/αρχές του 2000, ορισμένες τρομοκρατικές ενέργειες επανέφεραν τη βία, το δεύτερο εξάμηνο του χρόνου, ιδίως εκτός αστικών κέντρων. Σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση αρνήθηκε, τον Νοέμβριο 2000, να νομιμοποιήσει την ισλαμική οργάνωση "Wafa" τουTaleb Ibrahimi.

Στις 26 Αυγούστου 2000, ορίστηκε νέα κυβέρνηση, υπό την πρωθυπουργία του Benflis, πρώην διευθυντή του ιδιαίτερου γραφείου του προέδρου Boutιflika. Η κυβέρνηση αυτή διαδέχτηκε εκείνη του πρωθυπουργού Benbitour, μετά από μόλις 8 μήνες παραμονής στην εξουσία.

Όσον αφορά τις θεμελιώδεις ελευθερίες και τα δικαιώματα του ανθρώπου, ο πλουραλιστικός χαρακτήρας του πολιτικού διαλόγου στα μέσα ενημέρωσης αποτελεί πρόοδο που αναγνωρίζεται ευρέως. Επιτράπηκε στις κυριότερες οργανώσεις υπεράσπισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου (Διεθνής Αμνηστία, Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων και Ανταποκριτών χωρίς σύνορα) να επισκεφθούν τη χώρα κατά τη διάρκεια του χρόνου. Ωστόσο, τα προβλήματα της εφαρμογής του νόμου για την ομόνοια των πολιτών, το ζήτημα των βασανιστηρίων και των 4000 « αγνοουμένων» εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία. Η τύχη των αγνοουμένων αποτέλεσε το αντικείμενο διαβήματος των αρχηγών των διπλωματικών αποστολών της ΕΕ στο Αλγέρι, τον Μάρτιο 2000.

Η Αλγερία συμμετέχει στις εργασίες της περιφερειακής πτυχής της Ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης. Ως ασκούσα την προεδρία της OUA, διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στην προετοιμασία της συνόδου κορυφής ΕΕ-Αφρικής, στο Κάιρο, τον Απρίλιο 2000, και στη διαμεσολάβηση στη διένεξη Αιθιοπίας-Ερυθραίας. Η συμμετοχή της στην περιφερειακή ολοκλήρωση εντός της Ένωσης του Αραβικού Mαγκρέμπ (UMA) παρεμποδίστηκε, ωστόσο, από τη σύγκρουση στη Δυτική Σαχάρα και την κατάσταση των σχέσεών της με το Μαρόκο.

4.1.2.2. Οικονομική ανάπτυξη

Η μακροοικονομική εξέλιξη το 2000 ήταν σχετικά ευνοϊκή λόγω της ανόδου των τιμών του πετρελαίου που οδήγησε σχεδόν στο διπλασιασμό των εσόδων από τις εισαγωγές από 11,9, το 1999, σε 21,1 δισ. δολ. ΗΠΑ, το 2000. Οι σημαντικές εξωτερικές και εσωτερικές ισορροπίες διατηρήθηκαν. Η οικονομική ανάπτυξη έφτασε το 4,3% (πρόβλεψη 2000), ο πληθωρισμός υπολογίζεται στο 3%, ο κρατικός προϋπολογισμός παρουσιάζει πλεόνασμα ύψους 5% του ΑΕΠ (1999: έλλειμμα 0,5%) και το εμπορικό πλεόνασμα ανέρχεται σε 10,0 δισ. δολ. ΗΠΑ (1999: 3,3 δισ.). Στο τέλος του έτους η Αλγερία είχε συναλλαγματικά αποθέματα ύψους 11,2 δισ. δολ. ΗΠΑ περίπου, που ισοδυναμούν με 14 μήνες εισαγωγών (1999: 4,6 μήνες). Η αναλογία εξυπηρέτησης του χρέους μειώθηκε σε 22,1 % των εξαγωγών (1999: 36,6%).

Η αλγερινή οικονομία παραμένει εξαρτημένη από τον κλάδο των υδρογονανθράκων, που αντιπροσωπεύει το 97% των εξαγωγών, το 30% του ΑΕΠ και το 60% του κρατικού προϋπολογισμού. Η γεωργία παραμένει περιθωριακή, ενώ ο βιομηχανικός τομέας, πλην των υδρογονανθράκων, μένει στάσιμος στο 10% του ΑΕΠ. Η οικονομική ανάπτυξη κυμάνθηκε σε πολύ χαμηλά επίπεδα για να συνδράμει στη μείωση του ποσοστού της ανεργίας, το οποίο ανήλθε σε 30% του ενεργού πληθυσμού και 70% περίπου για τους νέους.

Το πρόγραμμα της κυβέρνησης προσδιόρισε σωστά τις κυριότερες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει, ιδίως την ιδιωτικοποίηση των δημοσίων επιχειρήσεων, την εξυγίανση και τη μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα, την αναβάθμιση του βιομηχανικού τομέα και του κανονιστικού πλαισίου, το «άνοιγμα» του τομέα της ενέργειας στο ιδιωτικό κεφάλαιο, καθώς επίσης και κατασκευή/αποκατάσταση κατοικιών.

Η ουσιαστική όμως υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων δεν σημείωσε αξιόλογη πρόοδο το 2000. Η διαδικασία ιδιωτικοποίησης βρίσκεται σε αδιέξοδο λόγω των συγκρούσεων αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων φορέων και οργανισμών και της έλλειψης συναίνεσης των κοινωνικών εταίρων. Επίσης, το νομοσχέδιο για τις ιδιωτικοποιήσεις των γεωργικών γαιών αποσύρθηκε και το οικονομικό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις και τους ξένους επενδυτές πρέπει να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο. Το εξωτερικό εμπόριο εξακολουθεί να υπόκειται σε περιορισμούς λόγω της ύπαρξης του συστήματος των κατευθυνόμενων αξιών και του σχετικά υψηλού μέσου ποσοστού προστασίας.

Ωστόσο μπορούν να καταγραφούν ορισμένα θετικά σημεία : αναφέρουμε την έκδοση του νέου νόμου για τα ταχυδρομεία και τις τηλεπικοινωνίες, την έναρξη της ελευθέρωσης του συγκεκριμένου τομέα, την έναρξη λειτουργίας ιδιωτικών αεροπορικών εταιριών και την ιδιωτική συμμετοχή που προβλέπεται σε άλλες οικονομικές υποδομές, ιδίως στην ενέργεια.

4.1.3. Χρηματοδοτική συνεργασία MEDA

Η χρηματοδοτική συνεργασία με την Αλγερία εντάσσεται στη λογική της οικονομικής μετάβασης και της προετοιμασίας της χώρας για την ευρωμεσογειακή ζώνη ελεύθερων συναλλαγών. Περιλαμβάνει δύο στρατηγικούς άξονες: τη στήριξη των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα, καθώς και την ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας και της χρηστής διακυβέρνησης.

Συνολικά, στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA έγιναν, από το 1996, αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 194,2 εκατ. ευρώ, υπέρ της Αλγερίας (βλ. πίνακα). Στο ποσό αυτό προστίθενται δάνεια από ίδιους πόρους της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) μέχρι του ποσού των 620 εκατ. ευρώ από το 1996.

Το 2000, αναλήφθηκαν τρία νέα έργα MEDA, συνολικού ποσού 30,2 εκατ. ευρώ:

* Στήριξη της μεταρρύθμισης των τηλεπικοινωνιών και ταχυδρομικών υπηρεσιών και ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας (17 εκατ. ευρώ): το έργο θα βοηθήσει στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και στη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών αυτών καθώς και στη βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων. Θα παράσχει τεχνική στήριξη για την τοποθέτηση ανεξάρτητης ρυθμιστικής αρχής στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών, στη θεσμική ενίσχυση του οργανισμού των ταχυδρομείων και στην αναδιοργάνωση του Υπουργείου Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών.

* Στήριξη των αλγερινών δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης (5 εκατ. ευρώ): το έργο θα συμβάλει στην ενδυνάμωση του ρόλου του ιδιωτικού ανεξάρτητου Τύπου στο πλαίσιο μιας δυναμικής εκδημοκρατισμού της αλγερινής κοινωνίας. Αφορά την επαγγελματική τελειοποίηση, τη βελτίωση του καθεστώτος και των κοινωνικοεπαγγελματικών κανόνων και, επίσης, τη συνδρομή στις ιδιωτικές επιχειρήσεις Τύπου και στο συνδικαλιστικό όργανο των δημοσιογράφων.

* Στήριξη του εκσυγχρονισμού της αστυνομίας (8,2 εκατ. ευρώ): το έργο αφορά την ενδυνάμωση της χρηστής διαχείρισης των δημοσίων υποθέσεων και του κράτους δικαίου, μέσω της ανόδου του επαγγελματικού επιπέδου των οργάνων της δημόσιας τάξης, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η ευρωπαϊκή στήριξη αφορά ιδίως τη βελτίωση των γνώσεων στον τομέα της εγκληματολογίας και των μεθόδων στον τομέα της ποινικής απόδειξης.

Τέλος υπογράφηκε σύμβαση χρηματοδότησης για έργο (MEDA) σχετικά με τον εκσυγχρονισμό του χρηματοπιστωτικού τομέα (23 εκατ. ευρώ). Το έργο προβλέπει τη χορήγηση τεχνικής βοήθειας και βοήθειας για την κατάρτιση, στους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς, την κεντρική τράπεζα και τα θεσμικά όργανα της κεφαλαιαγοράς. Προβλέπει επίσης την υποστήριξη πολλών τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών της Αλγερίας από τους ομολόγους τους στην Ευρώπη.

AΛΓΕΡΙΑ

MEDA 2000 : ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ( ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ)

Ονομασία του έργου // Ποσό

Στήριξη της μεταρρύθμισης των τηλεπικοινωνιών και ταχυδρομικών υπηρεσιών και ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας // 17

Στήριξη των αλγερινών δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης // 5

Στήριξη του εκσυγχρονισμού της αστυνομίας // 8,2

Σύνολο // 30,2

ΑΝΑΛΗΦΘΕΝΤΑ ΕΡΓΑ MEDA 1996-1999 ( ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.2. Αίγυπτος

4.2.1. Διμερείς σχέσεις

Η Συμφωνία Σύνδεσης υπογράφηκε με την νέα αιγυπτιακή κυβέρνηση στις 25 Ιουνίου 2001 μετά από μακροχρόνια διαδικασία διαπραγμάτευσης. Αναμενόταν ότι η προτεινόμενη Συμφωνία Σύνδεσης θα είχε μονογραφηθεί και υπογραφεί εντός του 2000 αλλά η καινούργια αιγυπτιακή κυβέρνηση χρειάστηκε περισσότερο χρόνο από ό,τι είχε προβλεφθεί για να εγκρίνει τη θέση στην οποία είχαν καταλήξει οι διαπραγματευτές τον Ιούνιο 1999.

Όταν ο επίτροπος Patten επισκέφτηκε το Κάιρο στις αρχές του Απριλίου 2000, τις παραμονές της συνόδου κορυφής ΕΕ-Αφρικής, συζήτησε το θέμα της καθυστέρησης στη μονογράφηση και υπογραφή με τον πρωθυπουργό Obeid και τους υπουργούς του. Αποτέλεσμα: υποβλήθηκαν γραπτώς στην Επιτροπή αιτήματα για διευκρινήσεις και η πρωτοβουλία αυτή συμπληρώθηκε από επίσκεψη του υπουργού οικονομίας και εξωτερικού εμπορίου, Boutros Ghali στους επιτρόπους Patten και Lamy τον Σεπτέμβριο. Οι διευκρινιστικές απαντήσεις στα θέματα που έθεσε η αιγυπτιακή πλευρά άνοιξαν το δρόμο για την υπογραφή της Συμφωνίας το 2001.

Οι διμερείς εμπορικές σχέσεις ήταν σχετικά καλές το 2000. Η Επιτροπή είχε στενές διαβουλεύσεις με την Αίγυπτο, ως σημαντικό παράγοντα στις διαπραγματεύσεις για νέο γύρο πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων και σημειώθηκε κάποια πρόοδος στην επίλυση πολλών, όχι όμως όλων, διμερών εμπορικών θεμάτων. Ήρθη η αναστολή που αφορούσε γαλακτοκομικά και συναφή προϊόντα από την ΕΕ παρόλο που εξακολουθούν να ισχύουν κάποιοι περιορισμοί και μέτρα δαπανηρών δοκιμών. Βασικό θέμα ανησυχίας ήταν η επίπτωση της ΣΕΒ στις εξαγωγές κρέατος από την ΕΕ στην Αίγυπτο. Η Αίγυπτος ήταν η μεγαλύτερη ενιαία αγορά εξαγωγής κρέατος από την ΕΕ, το 2000, αλλά οι ποσότητες μειώθηκαν σε σχέση με το 1999. Όσον αφορά τις αιγυπτιακές εξαγωγές προς την ΕΕ ήταν πολύ ενθαρρυντική περίοδος για τις εισαγωγές γεωμήλων νέας εσοδείας από την Αίγυπτο στην ΕΕ με μία μόνο επιβεβαιωμένη περίπτωση καστανόχρου σήψης. Αυτό δείχνει ότι είναι δυνατή η εξάλειψη της καστανόχρου σήψης από τα εξαγώγιμα προϊόντα αρκεί να εφαρμόζονται αυστηρώς οι σχετικοί έλεγχοι.

Η Αίγυπτος συνεργάστηκε στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην οργάνωση της συνόδου κορυφής ΕΕ-Αφρικής, τον Απρίλιο του 2000. Στη σύνοδο συμμετείχαν όλοι σχεδόν οι αφρικανοί ηγέτες, ισχυρές αντιπροσωπείες από τα κράτη μέλη της ΕΕ και ο πρόεδρος Prodi καθώς επίσης και οι επίτροποι οι αρμόδιοι για τις εξωτερικές σχέσεις. Ο επίτροπος Patten συνδύασε τη συμμετοχή του στην υπουργική σύνοδο ΕΕ-Αφρικής με σειρά συναντήσεων με σημαντικά μέλη της αιγυπτιακής κυβέρνησης.

4.2.2. Πρόσφατες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις

4.2.2.1. Πολιτικές εξελίξεις

Στο μέτωπο των πολιτικών εξελίξεων το νέο κυβερνητικό σχήμα (Oκτώβριος 1999) του πρωθυπουργού Obeid έφερε πολλά νέα πρόσωπα στην κυβέρνηση παρόλο που δεν σημειώθηκαν αλλαγές στα βασικά χαρτοφυλάκια. Η εγχώρια πολιτική σκηνή παρουσίασε κάποια σχετική ηρεμία. Η ισχύς της βίαιης φονταμενταλιστικής αντιπολίτευσης συνέχισε να φθίνει, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια και τηρήθηκε η ανακωχή με τις κυριότερες ομάδες. Ωστόσο, η νόμιμη αντιπολίτευση σημείωσε σημαντικές επιτυχίες. Παρόλο που το κυβερνών κόμμα διατήρησε την πλειοψηφία στη Βουλή μετά τις γενικές εκλογές του Νοεμβρίου 2000, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική από ό,τι προηγουμένως. Πολλά από τα πιο ηλικιωμένα μέλη του κυβερνώντος κόμματος στη Βουλή αντικαταστάθηκαν από νεότερους υποψήφιους και η σημερινή κυρίαρχη θέση του κόμματος εξασφαλίστηκε μόνο επειδή, μετά τις εκλογές, προσχώρησαν στο NDP πολλοί 'ανεξάρτητοι'. Πιο σημαντική ωστόσο ήταν η εκλογή 17 υποψηφίων που αντιπροσώπευαν τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Αυτή η ομάδα, αν και μικρή, αντιπροσωπεύει μια πραγματική κοινοβουλευτική αντιπολίτευση. Οι εκλογές, που για πρώτη φορά διεξήχθησαν υπό την εποπτεία των δικαστικών αρχών, αποτελούν πραγματικό βήμα προς την κατεύθυνση της ευρύτερης δημοκρατίας.

Ωστόσο, η συνολική εικόνα της πολιτικής φιλελευθεροποίησης ήταν λιγότερο σαφής. Παρόλο που θεσπίστηκε νέα προοδευτική κοινωνική νομοθεσία και εκδόθηκαν αξιοσημείωτες αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου, υπήρξαν σαφείς ενδείξεις αυξανόμενης ευαισθησίας των αρχών προς την πλήρη ελευθερία της έκφρασης.

Στην εξωτερική πολιτική η Αίγυπτος ανέλαβε όλο και πιο σημαντικό περιφερειακό ρόλο στην προσπάθειά της να διαμεσολαβήσει για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή. Επίσης, η Αίγυπτος παγίωσε τον ευρύτερο περιφερειακό της ρόλο στον αραβικό κόσμο και στην Αφρική, καθώς επίσης και τη συμμετοχή της στον οικονομικό όμιλο COMESA και συνέχισε το έργο της με τη Λιβύη για την ειρήνευση στο Σουδάν.

4.2.2.2. Οικονομικές εξελίξεις

Η οικονομική ανάπτυξη της Αιγύπτου (5,1% κατ' εκτίμηση) ήταν χαμηλότερη από ό,τι το 1999 και απείχε σημαντικά από την προβλεφθείσα ανάπτυξη 7% που απαιτείται για να επιτύχει η Αίγυπτος τους φιλόδοξους στόχους της όσον αφορά το εισόδημα και την απασχόληση. Το έτος αυτό φάνηκε ότι οι νομισματικές συνθήκες είναι δυσχερείς και ότι η ανησυχία για την επιδείνωση της κατάστασης του εμπορικού ισοζυγίου αυξάνεται. Σημαντικό γεγονός ήταν η εγκατάλειψη της σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας με το δολάριο ΗΠΑ, το πρώτο εξάμηνο του έτους, παρόλο που η προσεκτική αυτή κίνηση υστερεί σημαντικά από την κυμαινόμενη συναλλαγματική ισοτιμία που απαιτείται για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της Αιγύπτου έναντι άλλων χωρών. Η Αίγυπτος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Παρόλη την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και τη συνεχιζόμενη δέσμευση της κυβέρνησης για ιδιωτικοποιήσεις, η οικονομία εξακολουθεί να κυριαρχείται από το δημόσιο τομέα (35% της απασχόλησης, 45% του ΑΕΠ και 70% της βιομηχανικής παραγωγής). Το νομικό και πολιτικό πλαίσιο για τον εξορθολογισμό των δημοσίων οικονομικών, τη μεταρρύθμιση του οικονομικού τομέα, την περαιτέρω ελευθέρωση του εμπορίου και την αύξηση του ρυθμού των ιδιωτικοποιήσεων υπάρχει ήδη, αλλά πρέπει να γίνουν πολλά για την εφαρμογή του.

4.2.3. Δράσεις MEDA

Εκτός από τις επιδοτήσεις επιτοκίου των δανείων της ΕΤΕπ, δεν αναλήφθηκαν νέες υποχρεώσεις για το MEDA το 2000, σε ό,τι αφορά την Αίγυπτο. Εν μέρει αυτό δείχνει ότι «εκκρεμούν» πολλές από τις αναλήψεις υποχρεώσεων του MEDA I (615 εκατ. ευρώ για το Κοινωνικό Ταμείο, για πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη και βασική εκπαίδευση, και για βιομηχανικό εκσυγχρονισμό). Ωστόσο, υπήρχαν και κάποιες ανησυχίες για τους βραδείς ρυθμούς προόδου των εγκεκριμένων προγραμμάτων, ιδίως σε ό,τι αφορά το Πρόγραμμα Βιομηχανικού Εκσυγχρονισμού του οποίου η εφαρμογή ανεστάλη πλήρως λόγω έλλειψης οργανωτικής διάρθρωσης (το Συμβούλιο Βιομηχανικού Εκσυγχρονισμού - ΣΒΕ). Το προεδρικό διάταγμα για την ίδρυση του ΣΒΕ εκδόθηκε τελικά τον Δεκέμβριο 2000. Η τεχνική βοήθεια για τα μεταρρυθμιστικά προγράμματα που υποστηρίζονται από την ΕΕ στη βασική εκπαίδευση (EEP) και την υγεία (HSRP) άρχισε να έχει πραγματική επίπτωση το 2000 και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέλαβε ηγετικό ρόλο στη μεταρρύθμιση του προγράμματος του Κοινωνικού Ταμείου για την Ανάπτυξη (ΚΤΑ II) στο οποίο συμμετέχουν πολλοί χορηγοί βοήθειας.

Σημειώθηκε πρόοδος στον προσδιορισμό νέων ενεργειών που θα χρηματοδοτηθούν βάσει του MEDA II, ιδίως στον αναπροσδιορισμό παλαιότερων προτάσεων για τη μεταρρύθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης και για την ανάπτυξη Προγράμματος Ενίσχυσης του Εμπορίου.

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

MEDA 2000: ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ (EKAT. ΕΥΡΩ)

Ονομασία έργου/προγράμματος // Ποσό

Εθνικό Πρόγραμμα Αποστράγγισης - επιδότηση επιτοκίου ΕΤΕπ // 12,7

Σύνολο // 12,7

MEDA: ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 1995-1999 (EKAT. ΕΥΡΩ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.3. Ιορδανία

4.3.1. Διμερείς σχέσεις

Το 2000 πραγματοποιήθηκαν πολλές επισκέψεις της ΕΕ, σε υψηλό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης επίσκεψης του επιτρόπου Patten κατά τη διάρκεια περιοδείας του στη Μέση Ανατολή τον Απρίλιο. Ο βασιλιάς Abdullah συνάντησε τον πρόεδρο της Επιτροπής, Romano Prodi, τον ίδιο μήνα στις Βρυξέλλες. Στις συναντήσεις αυτές η προσοχή εστιάστηκε στις σχέσεις EΕ-Ιορδανίας, ως πρότυπο για τις χώρες της Ευρωμεσογειακής Εταιρικής Σχέσης, και στο ρόλο της Ιορδανίας ως μεσολαβητή στην ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή.

4.3.2. Πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις

Ο βασιλιά Abdullah και η κυβέρνηση της Ιορδανίας εργάστηκαν επιτυχώς για την παγίωση των σχέσεων με τη Δύση και για την αποκατάσταση των σχέσεων με τον αραβικό κόσμο, ειδικότερα με τις χώρες του Κόλπου και τη Συρία. Οι σχέσεις με τις χώρες του Περσικού Κόλπου και τη Συρία επλήγησαν στη δεκαετία του 1990 λόγω της στάσης της Ιορδανίας στον πόλεμο του Κόλπου και την υπογραφή, το 1994, ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ισραήλ. Το περιβάλλον των εξωτερικών σχέσεων της Ιορδανίας παραμένει, γι' αυτό το λόγο, ασταθές και υποφέρει από το αδιέξοδο της ειρηνευτικής διαδικασίας. Αυτό είναι ένα πρόσκομμα στην ανάπτυξη στενότερων οικονομικών σχέσεων με το Ισραήλ και την Παλαιστινιακή Αρχή. Το εμπάργκο στο Ιράκ, τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Ιορδανίαs, είναι σοβαρό εμπόδιο. Όλα αυτά αποθαρρύνουν τους πιθανούς επενδυτές και παρακινούν τη διαφυγή κεφαλαίων. Οι εξαιρετικά σπάνιοι υδάτινοι πόροι, η ανεπαρκής βιομηχανική βάση, οι περιορισμένοι φυσικοί πόροι (σχεδόν μόνο ανθρακικό κάλιο και φωσφορικά άλατα) και η μικρή εσωτερική αγορά συμπληρώνουν την εικόνα.

Η Ιορδανία συνέχισε να εφαρμόζει, το 2000, το υποστηριζόμενο από το ΔΝΤ πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής. Η βελτιωμένη δημοσιονομική και νομισματική διαχείριση είχε κάποια επιτυχία στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος (πάντα υψηλό, 7% του ΑΕΠ, εξαιρουμένων των μη επιστρεπτέων ενισχύσεων) και στην αύξηση του συναλλαγματικού αποθέματος. Επιτεύχθηκε ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης 3,9%, σημαντική βελτίωση τα τελευταία χρόνια.

Βάσει των παραπάνω, οι προκλήσεις για την εξασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας της Ιορδανίας είναι τεράστιες. Ως εκ τούτου, οι προσπάθειες του βασιλιά Abdullah επικεντρώνονται στις μεταρρυθμίσεις του οικονομικού και του δημόσιου τομέα, που προχώρησαν με ταχείς ρυθμούς τα δύο τελευταία χρόνια. Τα κυριότερα στοιχήματα για την Ιορδανία είναι η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος και η διαχείριση του χρέους, κυρίως η μείωση του υψηλού δημοσίου χρέους.

Επιπλέον, η Ιορδανία έχει αναλάβει μία αποφασιστική διαδικασία ελευθέρωσης των συναλλαγών πράγμα που αποδεικνύεται από την προσχώρησή της στον ΠΟΕ, το 2000, και από την υπογραφή διμερούς συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών με τις ΗΠΑ. Επίσης, κατά την Ευρωμεσογειακή Διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών, στη Μασσαλία, τον Νοέμβριο 2000, η Ιορδανία, η Αίγυπτος, η Τυνησία και το Μαρόκο ανακοίνωσαν ότι θ' αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τη δημιουργία δικής τους ζώνης ελευθέρων συναλλαγών (την επονομαζόμενη διαδικασία του Αγκαντίρ).

4.3.3. Δράσεις MEDA

Η εφαρμογή του MEDA (1995-99) στην Ιορδανία ήταν πολύ ικανοποιητική. Η Ιορδανία έλαβε το μεγαλύτερο από όλους τους Μεσογειακούς εταίρους ποσό, κατά κεφαλή, μη επιστρεπτέας ενίσχυσης MEDA: το συνολικό της μερίδιο στις διμερείς ευρωμεσογειακές δράσεις ήταν 254 εκατ. ευρώ σε μη επιστρεπτέες ενισχύσεις, το 75% των οποίων είχε καταβληθεί στα τέλη του 2000. οι δανειοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ από ίδιους πόρους ανήλθαν σε 223 εκατ. ευρώ.

Την περίοδο 1995 - 1999, δύο δράσεις διαρθρωτικής προσαρμογής (100 εκατ. ευρώ και 80 εκατ. ευρώ), συνέβαλαν στην ενίσχυση της μακροοικονομικής ισορροπίας και στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων σχετικών με τη Συμφωνία Σύνδεσης (π.χ. νομοσχέδιο για τον ανταγωνισμό, θέσπιση γενικού φόρου επί των πωλήσεων τύπου ΦΠΑ, ιδιωτικοποιήσεις). Επιπλέον, η συνεργασία εστιάστηκε στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα: το πρόγραμμα Βιομηχανικού Εκσυγχρονισμού (40 εκατ. ευρώ) αποτελεί συνέχεια της Ομάδας Εξυπηρέτησης Επιχειρήσεων (7 εκατ. ευρώ). Προβλέπει άμεση βοήθεια σε ΜΜΕ και επιχειρηματικές ενώσεις, μέσα χρηματοδότησης για ΜΜΕ και για καινούργιες επιχειρήσεις. επίσης, υποστηρίζει την ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση και την προσαρμογή υφιστάμενων μέσων κατάρτισης στις απαιτήσεις του παραγωγικού τομέα. η πολιτική συνιστώσα υποστηρίζει την ανάπτυξη μακροπρόθεσμης βιομηχανικής πολιτικής. 10 εκατ. ευρώ χρησιμοποιήθηκαν για ένα έργο επιχειρηματικών κεφαλαίων της ΕΤΕπ προς τη στήριξη της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα. Τέλος, 8,2 εκατ. ευρώ για επιδοτήσεις επιτοκίου και 5 εκατ. ευρώ για τεχνική βοήθεια (μονάδα διαχείρισης) συμβάλλουν στην υλοποίηση του Προγράμματος Αποκατάστασης της Ύδρευσης στο Αμάν και 3,9 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη του τουρισμού και την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ενώ η χρηματοδοτική συνεργασία το 1999 εστιαζόταν σε νέες αναλήψεις υποχρεώσεων για την Ιορδανία, το 2000 η συνεργασία επικεντρώθηκε στην εφαρμογή των νέων προγραμμάτων: Η Διευκόλυνση Διαρθρωτικής Προσαρμογής (80 εκατ. ευρώ) καταβλήθηκε πλήρως εφόσον επληρούντο όλα τα κριτήρια απόδοσης. Ολοκληρώθηκε η διαδικασία του διαγωνισμού για την πρόσληψη προσωπικού της Μονάδας Διαχείρισης του Προγράμματος Βιομηχανικού Εκσυγχρονισμού (ουσιαστική έναρξη του προγράμματος: 1 Ιανουαρίου 2001). Άρχισε επίσης και η εφαρμογή της τεχνικής βοήθειας για την υποστήριξη του προγράμματος αποκατάστασης της ύδρευσης στο Αμάν (5 εκατ. ευρώ) και για την ανάπτυξη του τουρισμού και του έργου για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς (3,9 εκατ. ευρώ).

Το 2000, η Επιτροπή αποφάσισε να χορηγήσει 15 εκατ. ευρώ για νέα δράση διαχειριζόμενου από την ΕΤΕ επιχειρηματικού κεφαλαίου. Αυτή η διευκόλυνση συνολικής χρηματοδότησης είναι ανοιχτή σε χρηματοοικονομικούς ενδιάμεσους που δραστηριοποιούνται στον τομέα των επενδύσεων κεφαλαίου/οιονεί κεφαλαίου. Παρέχει καινοτόμα χρηματοδοτικά προϊόντα για ενισχυθεί ο ιδιωτικός τομέας.

Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης ορισμένες πολιτιστικές εκδηλώσεις για να αποτίσει φόρο τιμής στην κληρονομιά του βασιλιά Χουσεϊν, όπως πρότεινε η Ευρωμεσογειακή σύνοδος των υπουργών εξωτερικών, στη Στουτγάρδη (Απρίλιος 1999). Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στην Ευρώπη (Ευρωμεσογειακό συμπόσιο για την "Ιδέα της Ειρήνης" κατά την Παγκόσμια Έκθεση του Ανόβερου, EXPO 2000, για την παρουσίαση του ρόλου του βασιλιά Χουσεϊν στην προαγωγή της ιδέας της ειρήνης. κινητή έκθεση φωτογραφίας για τον βασιλιά Χουσεϊν και οπτικές αναμνήσεις της πόλης του Αμάν) και στην Ιορδανία (Ευρωμεσογειακή Διάσκεψη για το ρόλο της πολιτιστικής πολυμορφίας στην αυγή της νέας χιλιετίας. αρχαιολογικές κατασκηνώσεις για νέους από την Ευρώπη και την Ιορδανία).

Επιπλέον, στην Ιορδανία χορηγήθηκαν κονδύλια για την επέκταση προγραμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν από τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα: Έργο για την παρέμβαση στον τομέα της ύδρευσης (2,02 εκατ. ευρώ επιπλέον), Πρόγραμμα Κοινωνικής Ανάπτυξης (ευρώ 0,67 εκατ. ευρώ επιπλέον) και για τη συμμετοχή της Ιορδανίας στην EXPO 2000 ( 0,40 εκατ. ευρώ).

ΙΟΡΔΑΝΊΑ MEDA 2000: ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ (ΕΚΑΤ. ΕΥΡΏ)

Ονομασία έργου/προγράμματος // Ποσό

Διευκόλυνση συνολικής χρηματοδότησης για ΜΜΕ - επιχειρηματικά κεφάλαια (ΕΤΕπ) // 15

Σύνολο // 15

MEDA: ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 1995-1999 (EKAT. ΕΥΡΏ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.4. Λίβανος

4.4.1. Διμερείς σχέσεις

Μετά από διακοπή δύο ετών, επαναλήφθηκαν, τον Σεπτέμβριο 2000, οι διαπραγματεύσεις για την Ευρωμεσογειακή Συμφωνία Σύνδεσης και μέχρι το τέλος του έτους είχαν πραγματοποιηθεί αρκετές συναντήσεις, σημειώνοντας μεγάλη πρόοδο στο θέμα της συμφωνίας επί του κειμένου.

Ο επίτροπος Patten επισκέφθηκε τον Λίβανο στις 7 Απριλίου. Είχε συναντήσεις με τον πρόεδρο, στρατηγό Emile Lahoud, τον πρωθυπουργό Hoss, τον υπουργό βιομηχανίας, οικονομίας και εμπορίου, Nasser Saοdi και τον πρόεδρο της Βουλής κ. Nabih Berry. Οι συνομιλίες εστιάστηκαν στη διμερή συμφωνία Ευρωπαϊκής Κοινότητας-Λιβάνου, στην κοινοτική βοήθεια για την ανασυγκρότηση, στις σχέσεις Λιβάνου-Ισραήλ στο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή, και σε διμερή θέματα.

4.4.2. Πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις

4.4.2.1. Πολιτικές εξελίξεις

Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Rafiq Hariri έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης από το κοινοβούλιο, με ισχυρή πλειοψηφία, στις 6 Νοεμβρίου 2000, μετά τη συντριπτική νίκη στις γενικές εκλογές του Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 2000. Τα αποτελέσματα των εκλογών έδειξαν τη δυσαρέσκεια για την κακή κατάσταση της οικονομίας και την αίσθηση ότι ο κ. Hariri θα μπορούσε να βγάλει την οικονομία από τη βαθιά της κρίση.

Η μεταπολεμική ανασυγκρότηση του Λιβάνου έφτασε σε ένα σημαντικό στάδιο, τον Μάιο 2000 με την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον Νότιο Λίβανο και τη διάλυση του, υποστηριζόμενου από το Ισραήλ, στρατού του Νοτίου Λιβάνου. Ο ΟΗΕ αποφάσισε ότι το ψήφισμα 425 του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ είχε εφαρμοστεί. Ο Λίβανος δεν δέχεται τη διαχωριστική γραμμή των Ηνωμένων Εθνών ως διεθνές σύνορο με το Ισραήλ.

Επιτράπηκε στη δύναμη των 5.500 ανδρών της UNIFIL (η οποία ελέγχει την τήρηση του ψηφίσματος 425 του ΣΑ) να αναπτυχθεί στον Νότο, τον Αύγουστο 2000, ακολουθούμενη από μικρό απόσπασμα ανδρών της Λιβανικής αστυνομίας και του στρατού. Η ανασυγκρότηση της πρώην κατεχόμενης ζώνης προχωράει αργά, με τη σταδιακή επιστροφή των κρατικών υπηρεσιών μετά από απουσία περίπου 20 ετών. Μετά την αρχική ευφορία και την επάνοδο του κατεχόμενου νότιου τμήματος στη Λιβανική κυριαρχία, το κενό που δημιουργήθηκε ως προς την ασφάλεια οδήγησε σε αύξηση των διασυνοριακών επιθέσεων. Οι εντάσεις στα σύνορα άρχισαν να ξεσπούν τον Οκτώβριο 2000 σε ένδειξη συμπαράστασης στην Παλαιστινιακή ιντιφάντα. Η ανασυγκρότηση του Νότίου Λιβάνου παρεμποδίζεται από το θέμα των διαφιλονικούμενων αγροτεμαχίων της Sheba'a στο όρος Hermon (όπου στα τέλη του 2000 συνελήφθησαν τρεις ισραηλινοί στρατιώτες), από τη συνεχιζόμενη κράτηση 19 Λιβανέζων σε ισραηλινές φυλακές και από τη μη ύπαρξη ειρήνης μεταξύ Ισραήλ, Συρίας και Λιβάνου.

Ενώ δεν σημειώθηκε καμία θεμελιώδης μεταβολή στις σχέσεις Βηρυττού-Δαμασκού μετά το θάνατο του προέδρου Ασσαντ, το 2000, η κριτική που διατυπώνεται στο εσωτερικό της χώρας για την παρουσία δυνάμεως 35.000 ανδρών του συριακού στρατού, στον Λίβανο, έγινε πιο έντονη.

4.4.2.2. Οικονομικές εξελίξεις

Ο κ. Hariri παρέλαβε μία οικονομία σε κρίση και ένα τεράστιο δημόσιο χρέος ( 24 δισ. ευρώ, η 160% του ΑΕΠ), που έχει τις ρίζες του στο πρόγραμμα μαζικής ανασυγκρότησης μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Η κυβέρνηση ενέκρινε οικονομική στρατηγική για την προώθηση της ανάπτυξης προκειμένου να αναστραφεί η βαθιά κρίση (δεν σημειώθηκε οικονομική ανάπτυξη το 1999 και το 2000). Το αυξανόμενο έλλειμμα του προϋπολογισμού αποτελεί το επίκεντρο του προβλήματος. Ο προϋπολογισμός του 2001 προβλέπει δαπάνες 6,6 δισ. ευρώ και έσοδα 3,2 δισ. ευρώ, αφήνοντας έλλειμμα ύψους 21,2% του ΑΕΠ. Σε σύγκριση με το στόχο του 2000, παρατηρείται αύξηση των δαπανών κατά 16% και μείωση των εσόδων κατά 6%. Υπάρχει ελάχιστο περιθώριο ελιγμών, δεδομένου ότι το 80% του προϋπολογισμού διατίθεται για τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και την εξυπηρέτηση του χρέους. Απόδειξη της ανησυχίας της ΕΕ για την οικονομική κατάσταση, ιδίως για τα δημοσιονομικά μέτρα μείωσης του ελλείμματος του προϋπολογισμού, ήταν η συνεχιζόμενη συζήτηση για την αποδέσμευση της δεύτερης δόσης της διευκόλυνσης διαρθρωτικής προσαρμογής, ύψους 50 εκατ. ευρώ. Η θέσπιση συστήματος φόρου προστιθέμενης αξίας αποτελεί βασική προϋπόθεση.

Η νομισματική πολιτική πέτυχε να διατηρήσει τη σταθερότητα της λιβανέζικης λίρας και να ελέγξει τον πληθωρισμό. Ωστόσο, η κρίση επηρέασε την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων, με τα συνεχιζόμενα και μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, την έλλειψη προόδου στις ιδιωτικοποιήσεις και τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα σε ό,τι αφορά τον Νότιο Λίβανο και την ειρηνευτική διαδικασία.

Σε διάσκεψη χορηγών βοήθειας που πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο 2000, στη Βηρυττό, υποβλήθηκε σχέδιο ανάπτυξης του Νότιου Λιβάνου ύψους 1,3 δισ. Δολ. ΗΠΑ. Η συμβολή της Επιτροπής συνίσταται στη χρηματοδότηση πέντε έργων ανασυγκρότησης για το νότιο τμήμα (9,2 εκατ. ευρώ) από τη γραμμή του προϋπολογισμού "ανασυγκρότηση". Η ECHO, η υπηρεσία ανθρωπιστικής βοήθειας της Επιτροπής, συμφώνησε επίσης να χορηγήσει χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης για τον Νότιο Λίβανο.

4.4.3. Δράσεις MEDA

Η ΕΕ είναι ο κυριότερος χορηγός βοήθειας στον Λίβανο. Οι συνδυασμένες συνεισφορές ενίσχυσης, της ΕΕ και των κρατών μελών ανήλθαν στο 53% του συνόλου των μη επιστρεπτέων ενισχύσεων από χορηγούς βοήθειας προς τον Λίβανο, την περίοδο 1992-1999. Η βοήθεια της ΕΕ ήταν στοχοθετημένη στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση, στη χορήγηση βοήθειας έκτακτης ανάγκης προς τους παλαιστίνιους πρόσφυγες, στα προγράμματα για την κοινωνία των πολιτών, στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη, στην προστασία του περιβάλλοντος, στα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία.

Το πρόγραμμα MEDA I (1996-1999) ορίζει ως προτεραιότητές του την αναδιάρθρωση της οικονομίας του Λιβάνου, την αποκατάσταση της δημόσιας διοίκησης, τη βελτίωση των θεσμικών και νομικών συστημάτων που επηρεάζουν τον ιδιωτικό τομέα και τη μείωση των κοινωνικών ανισορροπιών. Στον Λίβανο χορηγήθηκαν από το MEDA μη επιστρεπτέες ενισχύσεις ύψους 182 εκατ. ευρώ , οπότε ο Λίβανος είναι μεταξύ των πρώτων, από τους Μεσογειακούς εταίρους, κατά κεφαλή, δικαιούχων βοήθειας της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ενέκρινε τέσσερα δάνεια στο πλαίσιο του MEDA I, συνολικής αξίας 180 εκατ. ευρώ.

Το 2000 δεν αναλήφθηκαν νέες υποχρεώσεις για τον Λίβανο, βάσει του προγράμματος MEDA. Στη διάρκεια του έτους δύο προγράμματα ματαιώθηκαν, οπότε οι σχετικές αναλήψεις υποχρεώσεων διαγράφηκαν: το πρόγραμμα «Πρότυπα και Προδιαγραφές» (6 εκατ. ευρώ ) και επιδότηση επιτοκίου 10,3 εκατ. ευρώ σε δάνειο της ΕΤΕπ για την καταπολέμηση της παράκτιας ρύπανσης (το δάνειο δεν εκταμιεύθηκε). Το 2000 η προσοχή εστιάστηκε στην υπογραφή τριών νέων χρηματοδοτικών συμβάσεων

Το 2000, μετά την αποχώρηση των Ισραηλινών από τον Νότιο Λίβανο, εγκρίθηκαν δώδεκα προγράμματα ECHO ( 3,9 εκατ. ευρώ) και πέντε προγράμματα αποκατάστασης ( 9,2 εκατ. ευρώ). περίπου 10 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για το νότιο τμήμα και τα υπόλοιπα για την υποστήριξη των Παλαιστινίων προσφύγων σε δώδεκα στρατόπεδα εντός του Λιβάνου.

ΛΙΒΑΝΟΣ

MEDA: ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 1995-1999 (EKAT. ΕΥΡΩ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1/ Το πρόγραμμα ματαιώθηκε και η ανάληψη υποχρέωσης διαγράφηκε.

4.5. Μαρόκο

4.5.1. Οι διμερείς σχέσεις

Το Μαρόκο επέλεξε σαφώς να προχωρήσει προς την ενσωμάτωση της οικονομίας του σε αυτή της ΕΕ. Πράγματι, μετά την έναρξη ισχύος της Συμφωνίας Σύνδεσης, την 1η Μαρτίου 2000, το Μαρόκο διακήρυξε τη βούλησή του να προχωρήσει πέραν της ζώνης ελεύθερων συναλλαγών που προβλέπει η συμφωνία, προς την τελωνειακή ένωση με την ΕΕ. Εξάλλου, και παρόλη τη σχετική δέσμευση της Επιτροπής, οι διαπραγματεύσεις για την Αλιευτική Συμφωνία, που διεξήχθησαν σε εντατικούς ρυθμούς, δεν κατέληξαν πουθενά. Τέλος, το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων ενέκρινε εντολή διαπραγμάτευσης συμφωνίας επανεισαγωγής με το Μαρόκο, στις 18 Σεπτεμβρίου 2000.

4.5.2. Πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στη χώρα

4.5.2.1. Πολιτική

Η διαδικασία πολιτικού ανοίγματος, που συνεχίστηκε από τον βασιλιά Mohammed VI μετά την άνοδό του στο θρόνο, το 1999, μέσω της κυβέρνησης του κ. Youssoufi, τοποθέτησε το Μαρόκο στην πλέον προωθημένη θέση στην περιοχή ως προς αυτό το θέμα. Οι διαδικασίες διοικητικής αποκέντρωσης και ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών επιφέρουν σήμερα θετικά αποτελέσματα ως προς τον εκδημοκρατισμό της χώρας. Η κυβέρνηση εφαρμόζει ένα πρόγραμμα ενσωμάτωσης των γυναικών στην οικονομική ανάπτυξη, που δημιούργησε πολλές προσδοκίες στον συγκεκριμένο πληθυσμό. Ωστόσο, το 2000 σημειώθηκαν ορισμένα γεγονότα που αφορούν την ελευθερία του Τύπου, επεισόδια που πρέπει να εξετασθούν με κάποια σχετικότητα, στο πλαίσιο της τρέχουσας πολιτικής μετάβασης. Σε ό,τι αφορά τη Δυτική Σαχάρα, το Μαρόκο δήλωσε κατά τη συνάντηση του Βερολίνου, τον Σεπτέμβριο 2000, ότι δεν θα δεχτεί καμία λύση που θα έπληττε την κυριαρχία του στην περιοχή.

4.5.2.2. Οικονομική ανάπτυξη

Το έτος 2000 χαρακτηρίζεται από ανεπαίσθητη αύξηση του ΑΕΠ (+0,7%) που οφείλεται κυρίως στην πτώση της γεωργικής προστιθέμενης αξίας κατά 14,8%, το 2000 (παρατεταμένη ξηρασία), που δεν μπόρεσε να αντισταθμιστεί από την αύξηση της μη γεωργικής παραγωγής (+3%).

Τα απογοητευτικά αυτά αποτελέσματα αντικατοπτρίζονται στους εξωτερικούς λογαριασμούς, η κατάσταση των οποίων επιδεινώθηκε (τρέχων λογαριασμός -1,7% του ΑΕΠ, εμπορικό ισοζύγιο -9,6% του ΑΕΠ). Τα συναλλαγματικά αποθέματα μειώθηκαν από 5,7 μήνες εισαγωγών που ήταν το 1999 σε 4,4 μήνες. Το εμπορικό έλλειμμα αυξήθηκε με την ανατίμηση του ντιρχάμ έναντι του ευρώ, την άνοδο της τιμής του πετρελαίου και την αύξηση των γεωργικών εισαγωγών.

Επίσης, επιδεινώθηκε η κατάσταση του προϋπολογισμού. το συνολικό έλλειμμα εκτός ιδιωτικοποιήσεων αυξήθηκε από -2,5% σε -4,3% του ΑΕΠ. Ο πληθωρισμός διατηρείται σε συγκρατημένα επίπεδα (+1,7%), εν μέρει λόγω της χαμηλής ζήτησης.

Η μαροκινή οικονομία παραμένει πολύ ευαίσθητη στους εξωτερικούς κραδασμούς, ιδίως λόγω του ευάλωτου χαρακτήρα της γεωργικής παραγωγής και της κατάστασης των δημοσίων οικονομικών (αυξανόμενα ελλείμματα, μειωμένη φορολογική βάση, επιβάρυνση των μισθολογικών δαπανών και του χρέους). Το Μαρόκο πρέπει εξάλλου να αντιμετωπίσει ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό ανεργίας (21,5% το 2000) και εμφανίζει κοινωνικούς δείκτες χαμηλότερους από χώρες με συγκρίσιμο εισόδημα.

Το Πρόγραμμα Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάπτυξης 2000-2004 της κυβέρνησης έχει κυρίως ως στόχο της επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ ενθαρρύνοντας τις επενδύσεις, το ποσοστό των οποίων πρέπει να ανέλθει από 23,9% του ΑΕΠ το 2000 σε 28% του ΑΕΠ το 2004. Το πρόγραμμα προσαρμογής του χρηματοοικονομικού τομέα, που χρηματοδοτείται από το MEDA II εντάσσεται επομένως στην οπτική της προαγωγής του ιδιωτικού τομέα και των επενδύσεων.

4.5.3. Οικονομική συνεργασία MEDA

Η συνεργασία με το Μαρόκο εντάσσεται στη λογική της οικονομικής μετάβασης και της προετοιμασίας της χώρας για την ευρωμεσογειακή ζώνη ελεύθερων συναλλαγών. Η ικανότητα του Μαρόκου να απορροφήσει τα κονδύλια του MEDA I ήταν σχετικά ικανοποιητική : αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 660,2 εκατ. ευρώ από το 1995 έως το 1999, με ποσοστό πληρωμών, στο τέλος του 2000, 25%.

Σε ό,τι αφορά το MEDA II, το έτος 2000 έγιναν αναλήψεις υποχρεώσεων για πέντε έργα αξίας 140,5 εκατ. ευρώ :

* Εκσυγχρονισμός της Δικαιοσύνης (27,6 εκατ. ευρώ) : Ο γενικός στόχος του έργου είναι να βελτιώσει την απόδοση του δικαστικού συστήματος, να επιτύχει υψηλό επίπεδο δεοντολογίας και να συμβάλει στην επίλυση των διαφορών με διαφάνεια, ανεξαρτησία και αποτελεσματικότητα. Ο ειδικός στόχος είναι η βελτίωση της διαρθρωτικής (κυρίως στον τομέα της πληροφορικής) και οργανωτικής ικανότητας (κατάρτιση, βάσεις δεδομένων, αρχεία) των 44 δικαστηρίων (16 εφετεία, 21 πρωτοδικεία και 7 διοικητικά δικαστήρια).

* Συμμετοχική αγροτική ανάπτυξη στον Μέσο Κεντρικό Άτλαντα (έργο Khιnifra) (9 εκατ. ευρώ) : Ο στόχος του έργου είναι η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των αγροτικών πληθυσμών σε 12 αγροτικές κοινότητες της επαρχίας της Khιnifra μέσω της αύξησης του εισοδήματός τους και της ορθολογικής, συμμετοχικής και ολοκληρωμένης διαχείρισης των φυσικών πόρων. Το έργο συμβάλλει στην προαγωγή του ρόλου της γυναίκας στην ύπαιθρο.

* Πρόγραμμα προσαρμογής του χρηματοπιστωτικού τομέα (52 εκατ. ευρώ) : Ο γενικός στόχος είναι η αναδιάρθρωση του τομέα της χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης ώστε να βελτιωθεί το οικονομικό περιβάλλον και η ανάκαμψη της ανάπτυξης. Οι ειδικοί στόχοι είναι : η προσαρμογή του θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου του χρηματοπιστωτικού τομέα ώστε να ενισχυθούν οι οργανισμοί ελέγχου και εποπτείας του κινδύνου χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης. η αποδέσμευση του κράτους από τραπεζικές δραστηριότητες. η ενίσχυση του ανταγωνισμού, της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας στα χρηματοοικονομικά προϊόντα και υπηρεσίες.

* Πρόγραμμα προσαρμογής του υγειονομικού τομέα (50 εκατ. ευρώ) : Το πρόγραμμα υποστηρίζει την προετοιμασία και τα αρχικά στάδια εφαρμογής της καθολικής κάλυψης του κινδύνου ασθένειας στο Μαρόκο. Η μεταρρύθμιση αυτή συνεπάγεται μέτρα που αφορούν τη συνοχή των δημόσιων και ιδιωτικών πόρων χρηματοδότησης της περίθαλψης, καθώς και τη βελτίωση της πρόσβασης και της ποιότητας της περίθαλψης. Συνεπάγεται, επίσης, σημαντική αναδιανομή των δαπανών για την υγεία υπέρ των μειονεκτουσών ομάδων του πληθυσμού.

* Διαχείριση αστικών στερεών αποβλήτων στην Essaouira (1.935.000 ευρώ) : Το πρόγραμμα εντάσσεται στο πλαίσιο νομοσχεδίου που εκπόνησε η κυβέρνηση και αφορά τη διαχείριση στερεών αποβλήτων και την απομάκρυνσή τους. Ο ειδικός στόχος του έργου είναι η διαχείριση του περιβάλλοντος και η ανάπτυξη τοπικής ικανότητας του δήμου της Essaouira.

ΜΑΡΟΚΟ MEDA 2000: αναληψεισ υποχρεωσεων (ekat. ευρώ)

Ονομασία έργου/προγράμματος // Ποσό

Εκσυγχρονισμός του δικαστικού τομέα // 27,6

Khιnifra (συμμετοχική ανάπτυξη της υπαίθρου) // 9,0

Προσαρμογή του χρηματοπιστωτικού τομέα // 52,0

Προσαρμογή του υγειονομικού τομέα // 50,0

Διαχείριση στερεών αποβλήτων στην Essaouira // 1,9

Σύνολο // 140,5

ΜΑΡΟΚΟ ΑΝΑΛΗΦΘΕΝΤΑ ΕΡΓΑ MEDA 1995-1999 (ekat. ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.6. Συρία

4.6.1. Διμερείς σχέσεις

Οι Σύριοι πολιτικοί υπογράμμισαν επανειλλημένως τη σπουδαιότητα της ακόμη στενότερης συνεργασίας ΕΕ-Συρίας και τη στρατηγική επιλογή της Συρίας να είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση ο εταίρος της στη μεταρρύθμιση και τον εκσυγχρονισμό. Στο θέμα αυτό δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση κατά την επίσκεψη του επιτρόπου Patten στη Συρία τον Απρίλιο 2000, και από τον Σύριο υπουργό σχεδιασμού Issam Zaοm κατά την επίσκεψή του στις Βρυξέλλες, τον Δεκέμβριο του 2000.

Τον Δεκέμβριο του 2000, επαναλήφθηκαν οι διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία Σύνδεσης με τη νέα συριακή κυβέρνηση, σε συνάντηση στις Βρυξέλλες. Συμφωνήθηκε να προχωρήσουν γρηγορότερα με συνεδριάσεις, εφόσον είναι δυνατόν, κάθε δύο μήνες.

4.6.2. Πολιτική και οικονομική κατάσταση στη Συρία

4.6.2.1. Πολιτικές εξελίξεις

Δύο σημαντικά γεγονότα, το πρώτο εξάμηνο του 2000, άλλαξαν το πολιτικό τοπίο της χώρας. Τον Μάρτιο, ανέλαβε νέα κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Miro. Πρόκειται για τον πρώτο σημαντικό κυβερνητικό ανασχηματισμό σε 13 χρόνια. Τον Ιούλιο του 2000, ο πρόεδρος Χαβέζ Αλ-Άσαντ πέθανε και τον διαδέχτηκε ο γιος του Δρ. Βασάρ Αλ-Άσαντ.

Όσον αφορά τα εξωτερικά θέματα, ο κυριότερος στόχος της Συρίας παραμένει η ανάκτηση του Γκολάν, που κατέχει το Ισραήλ με τους πολέμους του 1967 και 1973. Ωστόσο, οι ειρηνευτικές συνομιλίες με το Ισραήλ, που διεξήχθησαν υπό την αιγίδα των ΗΠΑ στις αρχές του 2000, και η συνάντηση του προέδρου Κλίντον με τον Σύριο πρόεδρο Άσσαντ, τον Μάρτιο 2000, απέβησαν άκαρπες. Μετά την αποχώρηση του Ισραήλ από τον Νότιο Λίβανο, η Συρία υποστήριξε την απόρριψη εκ μέρους του Λιβάνου της «μπλε γραμμής» των Ηνωμένων Εθνών ως συνόρου με το Ισραήλ.

4.6.2.2. Οικονομικές εξελίξεις

Μετά την ύφεση του 1999, λόγω των χαμηλών τιμών του πετρελαίου και της ξηρασίας, υπήρχαν κάποιες ενδείξεις που έδιναν ελπίδα για βελτίωση της κατάστασης της οικονομίας. Η Συρία σταθεροποίησε το εθνικό νόμισμα (λίρα Συρίας) και καταβλήθηκαν προσπάθειες για ενιαία τιμή συναλλάγματος. Το 2000 ο πληθωρισμός μειώθηκε σε 0,5 %. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου, οι επανειλημμένες εξαγγελίες οικονομικών μεταρρυθμίσεων και η προσπάθεια για τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας μέσω ευρείας φορολογικής πολιτικής υποστήριξαν τις προσδοκίες για οικονομική άνοδο. Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 1,3 % για το 2000 και σε 2,4 % για το 2001.

Η οικονομία της Συρίας παραμένει ευρέως ελεγχόμενη από το κράτος και κυριαρχούμενη από το πετρέλαιο. Τα έσοδα από το πετρέλαιο αντιστοιχούν σε 60% των συνολικών κρατικών εσόδων, σε 60-70% των συνολικών εσόδων σε συνάλλαγμα και σε 16% του ΑΕΠ Ο νέος πρόεδρος είναι οπαδός της μεταρρύθμισης και έχει πλήρη συναίσθηση των δυσκολιών της οικονομικής απομόνωσης της χώρας του. Όσον αφορά την ημερήσια διάταξη της μεταρρύθμισης, η κυβέρνηση ανακοίνωσε το 2000 ότι θα λάβει διαρθρωτικά μέτρα με στόχο την οικονομική μεταρρύθμιση, που στηρίζει τον ιδιωτικό τομέα, δημιουργώντας ένα νομοθετικό και κανονιστικό περιβάλλον πιο ευνοϊκό για επενδύσεις. Οι θετικές ενδείξεις είναι η αναθεώρηση του Νόμου αριθ.10 (1991) για τις επενδύσεις, η δημιουργία νέων τομέων οικονομικών δραστηριοτήτων (συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών τραπεζών) για τον ιδιωτικό τομέα, η αναγγελία μιας απλουστευμένης διαδικασίας συναλλαγματικής ισοτιμίας και η δυνατότητα, για τους κατοίκους, να ανοίγουν λογαριασμούς σε συνάλλαγμα. Τον Σεπτέμβριο του 2000, η συριακή κυβέρνηση ενέκρινε πρόγραμμα για τη δημιουργία θέσεων εργασίας (συνολικό κόστος : 50 δισ. λίρες Συρίας) με σκοπό τη δημιουργία 400.000 θέσεων εργασίας εντός πέντε ετών. Η Συρία πέτυχε κάποιες συμφωνίες ρύθμισης χρεών με ορισμένες από τις χώρες και οργανισμούς που είναι πιστωτές της, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας (Οκτώβριος 2000). Ειδικώς η τελευταία έχει ήδη διευκολύνει την επάνοδο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Συρία.

4.6.3. Δράσεις MEDA

Τα έργα που ορίζονται στο πρόγραμμα MEDA I (1996-99) εστιάζονται σε βασικούς θεσμικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων:

* της μεταρρύθμισης των διοικητικών και οικονομικών δομών

* της στήριξης του επιχειρηματικού τομέα

* της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού.

Η Συρία ολοκλήρωσε τη διαδικασία επικύρωσης της Σύμβασης Πλαίσιο για το MEDA τον Ιούλιο 2000. Τους επόμενους μήνες, υπογράφηκαν τρία έργα MEDA I, συνολικού ποσού 35 εκατ. ευρώ (Συροευρωπαϊκό Επιχειρηματικό Κέντρο, 12 εκατ. ευρώ. Διευκόλυνση Θεσμικού και Τομεακού Εκσυγχρονισμού 21 εκατ. ευρώ και Το πρόγραμμα Αρχαιολογικής Κατάρτισης, 2 εκατ. ευρώ). Μόνο ένα έργο έφτασε στο στάδιο της υλοποίησης (Συροευρωπαϊκό Επιχειρηματικό Κέντρο). Τα υπόλοιπα βρίσκονται σε διάφορα στάδια της προετοιμασίας υλοποίησης.

Δεν συμφωνήθηκαν νέα έργα με τη Συρία το 2000. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για το 2000 (βλ. πίνακα παρακάτω) αφορούν όλα τα προγράμματα για τα οποία έγιναν εκ νέου αναλήψεις υποχρεώσεων, δεδομένου ότι δεν υπογράφηκε η χρηματοδοτική σύμβαση κατά το έτος που έπεται της ανάληψης υποχρέωσης στον προϋπολογισμό.

ΣΥΡΙΑ MEDA 2000: ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ (EKAT. ΕΥΡΩ)

Ονομασία έργου/προγράμματος // Ποσό

Έργο δράσης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας // 11

Ανώτερο Ινστιτούτο Διοίκησης Επιχειρήσεων // 14

Πρόγραμμα στήριξης του τομέα των τηλεπικοινωνιών // 10

Πρόγραμμα ανάπτυξης πολιτιστικού τουρισμού // 3

Σύνολο // 38

MEDA ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 1995-1999 (EKAT. ΕΥΡΩ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.7. Τυνησία

4.7.1. Οι διμερείς σχέσεις

Η Τυνησία είναι ο μεσογειακός εταίρος που έχει προοδεύσει περισσότερο σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα της δημιουργίας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανακοίνωσε τη σύναψη συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών με ορισμένους από τους εταίρους της Νότιας Μεσογείου (Μαρόκο, Ιορδανία, Αίγυπτος). Η Τυνησία προχώρησε σε πρώιμη κατάργηση των δασμών, πριν ακόμη αρχίσει να ισχύει η συμφωνία σύνδεσης, τον Μάρτιο 1998.

Τον Ιανουάριο 2000 πραγματοποιήθηκε σύνοδος του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ -Τυνησίας, κατά την οποία τα συμμετέχοντα μέρη είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν την κατάσταση προόδου της εταιρικής σχέσης και να συζητήσουν πολιτικά θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δήλωσε ότι δεν είναι ικανοποιημένο με την κατάσταση των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Τυνησία, με δύο ψηφίσματα που ενέκρινε τον Ιούνιο και τον Δεκέμβριο 2000.

4.7.2. Πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στη χώρα

4.7.2.1. Πολιτική

Η πολιτική κατάσταση της χώρας χαρακτηρίστηκε από την εσωτερική σταθερότητα σε μία περιοχή που υπέστη σημαντικές αλλαγές. Οι προεδρικές εκλογές του 1999 έδωσαν και νέα πενταετή εντολή στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κ. Ben Ali. Το 2000, η πολιτική επικαιρότητα της χώρας χαρακτηρίστηκε από το θάνατο του Habib Bourguiba, τον Απρίλιο 2000, τις δημοτικές εκλογές τον Μάιο, στις οποίες ο Δημοκρατικός Συνταγματικός Συναγερμός (RCD) έλαβε το 94% των ψήφων, τις ανακρίσεις για διαφθορά και την παραίτηση του προέδρου του συνδικάτου της χώρας, της Γενικής Ένωσης Τυνήσιων Εργαζομένων (UGTT). Τον Νοέμβριο, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας απένειμε χάρη σε απροσδιόριστο αριθμό κρατουμένων, στους οποίους συγκαταλέγονται και πολιτικοί κρατούμενοι, και ελήφθησαν μέτρα για τη μεταφορά της διαχείρισης των φυλακών από το Υπουργείο Εσωτερικών στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Αναγγέλθηκαν τροποποιήσεις του Κώδικα για τον Τύπο και ο νέος Κώδικας εγκρίθηκε από τη Βουλή στις 3 Μαΐου 2001 κυρίως με την κατάργηση του αδικήματος της « δυσφήμησης της δημόσιας τάξης ».

Στην Ευρώπη, τα μέσα ενημέρωσης κάλυψαν ιδιαίτερα τις δύο υποθέσεις τις σχετικές με τα δικαιώματα του ανθρώπου. την υπόθεση του δημοσιογράφου Ben Brik, που έκανε απεργία πείνας μετά τη δίκη για δυσφήμηση της δημόσιας τάξης, και την ακύρωση, με δικαστική απόφαση, κατόπιν ενεργειών τεσσάρων μελών της Λίγκας, των εκλογών της Διευθύνουσας Επιτροπής της Τυνησιακής Λίγκας για τα Δικαιώματα του ανθρώπου (LTDH). Ορισμένα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης και υπερασπιστές των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Τυνησία ερμήνευσαν αυτή την απόφαση ως επίθεση της εξουσίας κατά ανεξάρτητου οργανισμού υπεράσπισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών.

Αμφότερα τα γεγονότα και η γενική κατάσταση, που δεν θεωρείται ικανοποιητική, ως προς την άσκηση των πολιτικών ελευθεριών, είναι η αιτία για τα προαναφερόμενα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η ενίσχυση του κράτους δικαίου και της ελευθερίας του Τύπου εξακολουθούν λοιπόν να έχουν πρωταρχική σημασία για την εξασφάλιση της δυναμικής διακυβέρνησης σε ένα ανοιχτό περιβάλλον.

4.7.2.2. Οικονομική ανάπτυξη

Οι κυριότεροι δείκτες δείχνουν μία σταθερότητα του μακροοικονομικού πλαισίου. Ο πληθωρισμός (2,9%) μόλις που υπερβ