Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Εναλλακτικοί τρόποι μεταφοράς στις πόλεις"

(1999/C 293/11)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 10ης Μαρτίου 1999, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, παράγραφος 4, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει από την επιτροπή 4 "Χωροταξία, Αστικά Θέματα, Ενέργεια, Περιβάλλον" να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα "Εναλλακτικοί τρόποι μεταφοράς στις πόλεις"·

έχοντας υπόψη τη συμβολή της επιτροπής 3 "Διευρωπαϊκά Δίκτυα, Μεταφορές, Κοινωνία των Πληροφοριών" (συνεισηγητής: ο κ. Gustâv)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 105/99 rev. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 16 Απριλίου 1999 (εισηγήτρια η κα Sally Powell και συνεισηγητής: ο κ. Gustâv)·

υιοθέτησε κατά την 29η σύνοδο ολομέλειας της 2ας και 3ης Ιουνίου 1999 (συνεδρίαση της 3ης Ιουνίου 1999), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Το σχέδιο Εναλλακτικοί Τρόποι Μεταφοράς στις Πόλεις (Alter) παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά στο πρώτο κοινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Υπουργών Περιβάλλοντος και Μεταφορών, που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 1998, από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης του ΗΒ, κ. John Prescott, με την υποστήριξη των Επιτρόπων Bjerregaard, Kinnock και Παπουτσή.

Το σχέδιο έχει ως στόχο τη δημιουργία σαφούς και αυξανόμενης ζήτησης για οχήματα μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών ρύπων εκ μέρους των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Κατ' αυτόν τον τρόπο, ελπίζεται ότι θα καταστεί δυνατή η μαζική παραγωγή και η μείωση του κόστους για τους χρήστες παρόμοιων οχημάτων τόσο του δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα.

Το σχέδιο Alter προβλέπει τρία βασικά μέτρα, για τα οποία ζητείται η συγκατάθεση των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Τα μέτρα αυτά είναι:

- η ανανέωση των δημοτικών οχημάτων μεταφορών με οχήματα μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών ρύπων, το συντομότερο δυνατόν·

- η ανάληψη, όπου αυτό είναι εφικτό, της μετατροπής των κινητήρων των οχημάτων με παρατεταμένη διάρκεια ζωής σε κινητήρες χαμηλότερων εκπομπών ρύπων ή σε κινητήρες καύσης "καθαρότερων" καυσίμων·

- η καθιέρωση και η προοδευτική επέκταση περιοχών πόλεων, στις οποίες θα επιτρέπεται η πρόσβαση μόνο σε οχήματα με μηδενικές η χαμηλές εκπομπές ρύπων.

Αυτά τα μέτρα περιλαμβάνονται στη "Δήλωση για εναλλακτικούς τρόπους μεταφορών στις πόλεις", την οποία ζητείται να υπογράψουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές. Η δήλωση στο σύνολό της επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση.

Η δήλωση παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά στο Συνέδριο της Φλωρεντίας το οποίο πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1998. Τη δήλωση Alter έχουν ήδη υπογράψει περίπου 130 ευρωπαϊκοί δήμοι. Η βιομηχανία κινητήρων έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Συνέδριο, το οποίο παρακολούθησε σημαντικός αριθμός εκπροσώπων της.

2. Γενικές παρατηρήσεις

Η Επιτροπή των Περιφερειών προσφέρει την πλήρη υποστήριξή της στους σκοπούς και τους στόχους του σχεδίου Alter. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι το πρόγραμμα Alter εκτιμά πως είναι διαρκής η ανάγκη χρησιμοποίησης οχημάτων για τη διευκόλυνση της ζωής στις πόλεις και των κατοίκων τους, και ότι η προώθηση οχημάτων περιορισμένων εκπομπών πρέπει να είναι συμβατή με αποτελεσματικές μεταφορές. Επικροτεί και τονίζει το γεγονός ότι οι ίδιες οι τοπικές αρχές μπορούν να προσαρμόζουν τα μέτρα τους στις διαφορετικές οικονομικές, κοινωνικές και κυκλοφοριακές συνθήκες που επικρατούν σήμερα σε διάφορα μέρη της ΕΕ.

Οι Εναλλακτικοί Τρόποι Μεταφορών στις Πόλεις αποτελούν βασικό θέμα ενδιαφέροντος των ευρωπαϊκών τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι διατεθειμένη να συμβάλει στη διασφάλιση της επιτυχίας του σχεδίου.

Το σχέδιο Alter αναγνωρίζει την ανάγκη χάραξης μιας ολοκληρωμένης πολιτικής που να άπτεται διαφόρων πεδίων πολιτικής, πράγμα υπέρ του οποίου έχει επιχειρηματολογήσει επανειλημμένα η Επιτροπή των Περιφερειών. Η πρωτοβουλία Alter υιοθετεί μία ολιστική προσέγγιση με τη συμμετοχή όλων των βαθμίδων διακυβέρνησης και με την κάλυψη των πεδίων των μεταφορών, της ενέργειας, της χωροταξίας και του περιβάλλοντος. Διευκολύνει τη χρήση οχημάτων μηδενικών η χαμηλών εκπομπών, ενώ παράλληλα ενθαρρύνει την επέκταση των περιοχών, οι οποίες είναι προσβάσιμες μόνο από τέτοιους τύπους οχημάτων.

Η ολοκληρωμένη προσέγγιση προβλέπει τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και την κοινωνική ένταξη. Εξαιρετικά πλεονεκτήματα όσον αφορά την απασχόληση συνδέονται με το Alter. Για παράδειγμα, οι σημαντικές ευκαιρίες απασχόλησης που θα προκύψουν από τις δραστηριότητες έντασης εργασίας για τη μετατροπή των κινητήρων των ήδη χρησιμοποιούμενων οχημάτων. Στους ανέργους μπορεί να προσφερθεί κατάρτιση σχετική με τις απαιτούμενες δεξιότητες.

Με το συντονισμό της κοινής δράσης ενός μεγάλου αριθμού δήμων σε όλη την Ευρώπη, το Alter μπορεί να καταδείξει ότι υπάρχει τεράστιο δυναμικό ζήτησης "καθαρών" οχημάτων, γεγονός που θα αιτιολογήσει τη μετάβαση από την κατασκευή πρωτοτύπων στη μαζική παραγωγή, έχοντας ως συνέπεια τη μείωση του κόστους ανά μονάδα για τους κατασκευαστές και τη μείωση των τιμών τόσο για τους δήμους όσο και για τους ιδιώτες.

Μέσω μιας παρόμοιας σημαντικής μετατόπισης της ζήτησης, το Alter μπορεί να προωθήσει μία σειρά χρηματοδοτούμενων από την Επιτροπή σχεδίων που ενισχύουν την αγορά πρωτοτύπων "καθαρών" οχημάτων ή τη χρήση "καθαρότερων" καυσίμων. Κατ'αυτόν τον τρόπο, μπορεί να βοηθήσει τις κυβερνήσεις, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να ανταποκριθούν στη δέσμευσή τους για τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος των πόλεων.

Το σχέδιο επιδιώκει τη συμμετοχή όλων των φορέων - κυβερνήσεων, τοπικών αρχών, επιχειρηματιών και άλλων. Η ΟΚΕ επικροτεί πλήρως αυτή την προσέγγιση. Είναι ζωτικής σημασίας η αναγνώριση της ανάγκης συνεργασίας όλων των φορέων, πέραν των κυβερνήσεων, και όλων των τομέων για την προώθηση του Alter με ολοκληρωμένο τρόπο.

Το Alter αναγνωρίζει την ανάγκη μιας προσέγγισης από τη βάση προς την κορυφή. Σε συμφωνία με τις 21 αρχές του Τοπικού Σχεδίου Δράσης, το Alter κατανοεί το σφαιρικό αντίκτυπο που επιτυγχάνεται από τις τοπικές δράσεις.

Η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθεί το πρόγραμμα Alter ώστε να εξασφαλισθεί η επιρροή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, η τόνωση της συνεργασίας και της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ όλων των ενεχόμενων μερών, και η παροχή πληροφοριών για την πρόοδο του προγράμματος σε διάφορες πόλεις και περιοχές της Ένωσης.

Η ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ τοπικών κοινοτήτων αποδεικνύεται απαραίτητη για την ενίσχυση του πεδίου εφαρμογής του σχεδίου Alter. Επιπλέον, είναι σημαντικό να τεθεί σε εφαρμογή μια συνεκτική πολιτική επικοινωνίας σε σχέση με τα σχέδια που υλοποιούνται στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, ώστε οι πολίτες της ΕΕ να αισθάνονται ότι τα σχέδια αυτά τους αφορούν.

3. Συστάσεις

Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία των Υπουργών της ΕΕ και των ευρωπαίων επιτρόπων να υποβάλουν την πρόταση για το Alter. Εάν επιτύχει, το Alter θα μπορούσε να επιφέρει σημαντική βελτίωση στη ζωή των ευρωπαίων πολιτών. Η ΕΤΠ είναι διατεθειμένη να εργασθεί για την προώθηση της πρωτοβουλίας και τη διασφάλιση της επιτυχίας του σχεδίου.

Επιδοκιμάζοντας το σχέδιο Alter, η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από όλες τις ευρωπαϊκές τοπικές και περιφερειακές αρχές να υπογράψουν τη δήλωση Alter, αυξάνοντας και επιταχύνοντας, κατ' αυτόν τον τρόπο, τον αντίκτυπό του.

Ωστόσο, ακόμη και αν το επιθυμούν, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές δεν είναι πάντα σε θέση να αναλάβουν μόνες τους τις εργασίες προώθησης εναλλακτικών τρόπων μεταφορών. Πολλοί δήμοι δεν διαθέτουν τους χρηματοδοτικούς πόρους ή τα μέσα για να αναλάβουν παρόμοιες εργασίες.

Ως εκ τούτου, η ΕΤΠ επιδοκιμάζει τις ενδείξεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων ότι μπορεί να συγχρηματοδοτήσει τόσο τα σχέδια για τις αστικές υποδομές που σχετίζονται με το Alter όσο και την αγορά στόλων "καθαρών" οχημάτων, όπως και τις ενδείξεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων ότι μπορεί να διαθέσει κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου και εγγυήσεις για δάνεια, προοριζόμενα για επενδύσεις των ΜΜΕ με σκοπό την ανάπτυξη και την παραγωγή τεχνολογίας "καθαρών" οχημάτων, καθώς και για την ανάπτυξη των εγκαταστάσεων των ΜΜΕ με σκοπό τη μετατροπή των κινητήρων των οχημάτων σε κινητήρες καύσης "καθαρότερων" καυσίμων.

Το χρονοδιάγραμμα για τη λήψη συνοδευτικών μέτρων με στόχο την προώθηση της χρησιμοποίησης "καθαρότερων" οχημάτων, π.χ. μόνο ζώνες για "καθαρά" οχήματα, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις τοπικές συνθήκες, τους υφιστάμενους εναλλατικούς δρόμους κ.λπ., και να παρέχουν στους ενδιαφερόμενους επαρκή χρόνο για την προσαρμογή τους στους νέους κανόνες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους διανομείς αγαθών και τις δημόσιες μεταφορές.

Η ΕΤΠ ζητεί από τα λοιπά ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, τις επιχειρήσεις, και ειδικότερα τη βιομηχανία κινητήρων, και όλες τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις να εμπλακούν στο σχέδιο Alter και να διευκολύνουν τη συμμετοχή σ'αυτό και των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Ειδικότερα, η ΕΤΠ ζητεί από τις εν λόγω οργανώσεις:

- να εκφράσουν την υποστήριξή τους στο Alter και να αυξήσουν, κατ' αυτό τον τρόπο, την ευαισθητοποίηση για το σχέδιο·

- να εξασφαλίσουν επαρκή βασική χρηματοδότηση για το Alter, προκειμένου να ενισχυθεί η ολοκληρωμένη σύνδεση των δήμων με τους κατασκευαστές οχημάτων και τους παραγωγούς "καθαρότερων" καυσίμων κατά την εφαρμογή του, καθώς και να ενισχυθούν οι δήμοι (ιδιαίτερα οι ασθενέστεροι οικονομικά) να αναλάβουν τα συνοδευτικά μέτρα που απαιτούνται για την προώθηση της χρήσης "καθαρότερων" οχημάτων και την αντικατάσταση ή την προσαρμογή των οχημάτων τους·

- να αυξήσουν τη χρηματοδοτική υποστήριξη των οργανώσεων που είναι διατεθειμένες να προωθήσουν εναλλακτικούς τρόπους μεταφορών στις πόλεις, καθώς οι τοπικές και περιφερειακές αρχές δεν διαθέτουν πάντα επαρκείς πόρους·

- να ενθαρρυνθεί η χρήση οχημάτων χαμηλής εκπομπής ρυπογόνων αερίων ως μέρος μίας ολοκληρωμένης και αειφόρου πολιτικής των μεταφορών. Στα συνοδευτικά μέτρα θα ήταν δυνατόν να περιλαμβάνονται περιοχές στάθμευσης, σημεία στάθμευσης των οχημάτων και συνέχισης της διαδρομής με τα δημόσια μέσα μεταφορών, διαμορφωμένους χώρους για την κυκλοφορία ποδηλάτων και πεζών και άλλα παρόμοια μέτρα ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες·

- να αυξήσουν την υποστήριξή τους στις εργασίες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που σχετίζονται με τους εναλλακτικούς τρόπους μεταφορών, ιδίως δε τη χρησιμοποίηση "καθαρότερων" καυσίμων.

- να συνεργασθούν πλήρως στην επιτυχία των τοπικών πρωτοβουλιών για την καθιέρωση και την επέκταση περιοχών, στις οποίες θα έχουν πρόσβαση μόνο οχήματα με μηδενικές ή χαμηλές εκπομπές ρύπων.

Βρυξέλλες, 3 Ιουνίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Διακήρυξη της Φλωρεντίας

Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός της μόλυνσης των πόλεών μας από τις εκπομπές καυσαερίων των οχημάτων, τις επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών μας και των παιδιών τους, τη συνεπαγόμενη διάβρωση των ιστορικών μνημείων και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος,

Έχοντας υπόψη την ανάγκη για προώθηση των διακυβερνητικών συμφωνιών του Rio de Janeiro και Kyoto για το περιβάλλον,

Εκτιμώντας ότι οι αστικές μεταφορές είναι απαραίτητες για να εξασφαλίσουν τη ζωή και τη δραστηριότητα των πόλεών μας και εκτιμώντας ότι η ανάγκη αυτή θα πρέπει κατά πρώτον λόγο να ικανοποιηθεί από την ανάπτυξη δικτύων δημόσιων μεταφορών που να είναι αποτελεσματικές και καθαρότερης τεχνολογίας,

Αναγνωρίζοντας την πρόοδο που έχουν επιδείξει πολλές αυτοκινητοβιομηχανίες σε μοντέλα πρωτοτύπων καθώς και στην παραγωγή καθαρότερης τεχνολογίας οχημάτων,

Έχοντας συνείδηση ότι ο συντονισμός της πληροφόρησης μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων μπορεί να συμβάλει ώστε οι βιομήχανοι να αναγνωρίσουν, να οργανώσουν και να προγραμματίσουν μια σωρευτική αύξηση της ζήτησης που θα επιτρέψει στους κατασκευαστές να οργανώσουν την παραγωγή οχημάτων καθαρότερης τεχνολογίας και να επιταχύνουν το πέρασμα από το στάδιο των πρωτοτύπων στη μαζική παραγωγή,

Έχοντας συνείδηση του γεγονότος ότι η αυξημένη ζήτηση οχημάτων καθαρότερης τεχνολογίας θα επιτρέψει στους κατασκευαστές να μειώσουν το κόστος τους και να προσφέρουν στις δημόσιες υπηρεσίες, στους επαγγελματίες χρήστες και στους ιδιώτες πιο ανταγωνιστικές τιμές για την απόκτηση οχημάτων που προκαλούν ελάχιστη ή καθόλου μόλυνση,

Διαπιστώνοντας ότι οι δημοτικές αρχές δε φέρουν στις περισσότερες περιπτώσεις ευθύνες σε ό,τι αφορά τις τοπικές, επαρχιακές, περιφερειακές ή εθνικές οδούς, αλλά,

Προβλέποντας ότι μια κοινή δράση των πόλεων, με μείωση του κόστους από την υιοθέτηση καθαρής τεχνολογίας οχημάτων, θα επιδράσει προς την κατεύθυνση της ετοιμότητας των υπηρεσιών μεταφορών να συνεργαστούν για την επέκταση των ορίων μέσα στα οποία θα εφαρμόζονται οι όροι της καθαρής κυκλοφορίας οχημάτων.

Έχοντας πλήρη συνείδηση του γεγονότος ότι το Πρόγραμμα Alter (Εναλλακτικά Μέσα Μεταφοράς στις Πόλεις) προϋποθέτει ότι οι συμμετέχουσες πόλεις:

- Συμφωνούν, όσο το δυνατόν συντομότερα αυτό καταστεί εφικτό, να ανανεώσουν τα μέσα μεταφοράς τους στη βάση της μηδενικής ή σχεδόν μηδενικής εκπομπής καυσαερίων,

- Αναλαμβάνουν, όπου αυτό είναι εφικτό, να μετατρέψουν εκείνα από τα οχήματα, που έχουν περιθώρια ζωής, σε οχήματα χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών καυσαερίων,

- Εισάγουν και προοδευτικά διευρύνουν τις ζώνες των πόλεών τους στις οποίες θα επιτρέπεται μόνον η κυκλοφορία οχημάτων με μηδενικές ή σχεδόν μηδενικές εκπομπές καυσαερίων,

- Αποφασίζουν, η καθεμία για τον εαυτό της, τις κατηγορίες των οχημάτων και την ημερομηνία από την οποία θα ληφθούν τα μέτρα που προβλέπουν οι τρεις ανωτέρω όροι,

- Αναλαμβάνουν την υποχρέωση να πληροφορούν την Alter-Europe για τις κατηγορίες και τον προβλεπόμενο αριθμό των οχημάτων που αφορούν την εφαρμογή αυτών των μέτρων, έτσι ώστε η νέα ζήτηση για αυτές τις κατηγορίες να προσμετρηθεί και να μεταβιβασθεί στους βιομηχάνους και τους προμηθευτές καυσίμων.

Σε σχέση με τα ανωτέρω, και εκ μέρους του Δήμου/Κοινότητας ....................... εντάσσομαι τον τελευταίο/την τελευταία στους στόχους και στους σκοπούς που προαναφέρθηκαν, οι οποίοι, σύμφωνα με τη συζήτηση και τις τροπολογίες παρέχουν τη βάση για μια κοινή διακήρυξη που θα υπογραφεί από όλες τις πόλεις που θα συμμετάσχουν στη Διάσκεψη των Ευρωπαϊκών Πόλεων στη Φλωρεντία στις 23 και 24 Οκτωβρίου.

Όνομα:

Θέση: