ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλ€ς, 30.04 1996 
COM(96) 153 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
για τη 
ΣΥΝΔΕΣΗ ΑΡΩΓΗΣ, ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ 
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (ΣΑΑΑ) 

Ανακοίνωση της Επιτροπής 
στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
για τη 
Σύνδεση Αρωγής, Αποκατάστασης και Ανάπτυξης (ΣΑ Α Α) 
ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 
(i) Ιστορικό 
Τον τελευταίο χρόνο, ελήφθησαν σημαντικές αποφάσεις για τις σχέσεις συνεργασίας για 
μακροπρόθεσμη ανάπτυξη: περατώθηκαν οι διαπραγματεύσεις για τη μεσοπρόθεσμη 
επανεξέταση της Τέταρτης Σύμβασης της Αομέ και, στις 4 Νοεμβρίου 1995, υπογράφτηκε 
στη νήσο Μαυρίκιος η συμφωνία για την τροποποίηση της Τέταρτης Σύμβασης Αομέ ΑΚΕ-
ΕΚ° άρχισαν διαπραγματεύσεις με τη Νότιο Αφρική για την εδραίωση ενός πλαισίου 
μακροπρόθεσμης συνεργασίας0 αποφασίστηκε μια νέα πολιτική ΕΕ- χωρών της Μεσογείου0 
πραγματοποιήθηκαν περιοδικές διασκέψεις με τις χώρες της Κεντρικής Αμερικής (Σαν Χοσέ) 
και της Αατινικής Αμερικής (Ομάδα του Ρίο), ενώ νέες συμφωνίες πλαίσια με ασιατικές 
χώρες αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεων (Βιετνάμ) ή βρίσκονται στο στάδιο της 
προετοιμασίας (Καμπότζη, Αάος). 
Παράλληλα, προτάθηκε μια σειρά νομικών βάσεων/σχεδίων κανονισμών όσον αφορά 
ορισμένα μέσα που κλιμακώνονται από τη βραχυπρόθεσμη αρωγή και αποκατάσταση μέχρι 
τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. 
Αυτή η επανεξασφάλιση του συνόλου των διάφορων διαθέσιμων μέσων για τις σχέσεις μας 
με αναπτυσσόμενες χώρες τα προσεχή έτη, καθιστά απαγορευτική την μεμονωμένη 
αντιμετώπιση τους και επιβάλλει την υιοθέτηση μιας συντονισμένης προσέγγισης για τη 
διαχείριση τους προκειμένου να ενισχυθούν οι μεταξύ τους δεσμοί, βελτιώνοντας 
τοιουτοτρόπως τη συυπληοωυατικό τη τα τους και εξασφαλίζοντας την συνολική συνοχή 
τους κατά τον απ ο τελ εσυατικό reo ο τρόπο και με σκοπό την επίτευξη της μεγαλύτερης 
δυνατής επίπτωσης. 
Σε μια περίοδο όπου η αποτελεσματικότητα της βοήθειας είναι το ουσιαστικότερο στοιχείο, 
η εν λόγω αποτελεσματικότητα πρέπει όχι μόνο να τύχει μεμονωμένης θεώρησης στους 
τομείς της αρωγής, της αποκατάστασης και της βοήθειας για ανάπτυξη, αλλά πρέπει 
επίσης να δοθεί προσοχή στην ενδυνάμωση των δεσμών μεταξύ αυτών των τομέων 
δράσης. 
Επιπλέον, η βοήθεια υπόκειται διαρκώς περισσότερο σε πολιτικούς και θεσμικούς όρους 
και, σήμερα, είναι η κατάλληλη στιγμή για την κοινότητα των χορηγών βοήθειας να 
αναλογιστεί τον τρόπο με τον οποίον οι εσωτερικές πολιτικές και τα θεσμικά εφόδια τους 
μπορούν να καταστούν αποτελεσματικότερα και αποδοτικότερα. 
Η παρούσα ανακοίνωση είναι το αποτέλεσμα μιας ευρείας διαδικασίας εσωτερικών και 
εξω τερικώ ν διαβουλ εύσεω ν: 
μια διυπηρεσιακή ομάδα εργασίας της Επιτροπής, αποτελούμενη από εκπροσώπους 
διάφορων Γενικών Αιευθύνσεων αρμόδιων για Εξωτερικές Σχέσεις και ECHO, 
προετοίμασε ένα έγγραφο συζήτησης για τη "Σύνδεση Αρωγής, Αποκατάστασης και 
Α νάπτυξης (Σ Α Α Α) ° 
το έγγραφο αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης σε ομάδα εμπειρογνωμόνων του 
συγκεκριμένου τομέα (που κλήθηκαν βάσει των προσωπικών ικανοτήτων τους) από 
κράτη μέλη, την USAID, οργανισμούς των HE, ΜΚΟ και ακαδημαϊκά Ιδρύματα0 
μεταγενέστερα αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης στην τριμηνιαία συνεδρίαση της 
ECHO και των Προϊσταμένων των Υπηρεσιών Ανθρωπιστικής Αρωγής των κρατών 
μελών, καθώς και στην εξαμηνιαία συνεδρίαση της Επιτροπής και των Γενικών 
Αιευθυντών Ανάπτυξης των κρατών μελών το Νοέμβριο του 1995° 
το έγγραφο αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης σε σεμινάριο 20 εμπειρογνωμόνων 
ΜΚΟ με εμπειρία σε θέματα αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης, που 
διοργάνωσε το Φεβρουάριο το 1996 η Επιτροπή, η Επιτροπή Συνόέσμου-ΜΚΟ και 
το VOICE0 
τέλος, κατόπιν πρότασης των Γενικών Αιευθυντών Ανάπτυξης από τα κράτη μέλη, 
ι 
η Επιτροπή διοργάνωσε, στις 28 Φεβρουαρίου 1996, συνεδρίαση με 
εμπειρογνώμονες για θέματα αρωγής και ανάπτυξης των κρατών μελών, στη βάοη 
του εγγράφου συζήτησης και των απαντήσεων των κρατών μελών στο 
ερωτηματολόγιο που προετοίμασε η Επιτροπή για τις διμερείς πολιτικές ΣΑΑΑ (βλ. 
στο παράρτημα σύνοψη αυτών των απαντήσεων). 
Η ανακοίνωση λαμβάνει υπόψη τις διάφορες παρατηρήσεις που έγιναν στη διάρκεια αυτών 
των διαβουλεύσεων. Το γενικό συμπέρασμα των διάφορων συζητήσεων είναι ότι ήσαν 
ιδιαίτερα χρήσιμες, διότι η διατύπωση μιας ενιαίας πολιτικής για το ζήτημα της ΣΑΑΑ είναι 
επίκαιρη και ότι, καίτοι υπάρχει γενική συμφωνία για την πολιτική προσέγγιση και την 
έννοια του προβλήματος της σύνδεσης, συμφώνησαν επίσης για το γεγονός ότι είναι 
δυσχερής η εφαρμογή της στην πράξη. 
0/ συμμετέχοντες στις διάφορες συνεδριάσεις, παράλληλα με τη συμφωνία τους για την 
προσέγγιση και τις προτάσεις πολιτικής που αναφέρονται στο έγγραφο, θεώρησαν ότι 
μπορούν επίσης να εφαρμοστούν, εφόσον χρειαστεί σε προσαρμοσμένη μορφή, στους 
οργανισμούς τους (είτε διμερείς, πολυμερείς είτε μη κυβερνητικοί). 
Εφόσον ορισμένα κράτη μέλη βρίσκονται σήμερα σε διάφορα στάδια διατύπωσης 
εγγράφων για πολιτικές και διαδικασίες όσον αφορά τους δεσμούς μεταξύ αρωγής, 
αποκατάστασης και ανάπτυξης (βλ. παράρτημα), συμφωνήθηκε στη συνάντηση με τους 
εμπειρογνώμονες των κρατών μελών ότι τα έγγραφα αυτά θα ανταλλαγούν μεταξύ των 
μελών της Ένωσης, μια ενέργεια για την οποία η Επιτροπή πρόσφερε τις υπηρεσίες της. 
(ϋ) ΤΟ συνεχές της Αρωγής-Αποκατάστασης-Ανάπτυξης (ΣΑΑΑ) (1) 
0 ρόλος της βοήθειας αοωνής (2) είναι να παρέχει επείγουσα βραχυπρόθεσμη ανθρωπιστική 
βοήθεια για τη διάσωση και διαφύλαξη της ζωής ατόμων που αντιμετωπίζουν σοβαρές 
δυσκολίες που προέρχονται από φυσικές ή οφειλόμενες στον ανθρώπινο παράγοντα 
καταστροφές. Τα προγράμματα αποκατάσταση ς θεωρούνται ότι λαμβάνουν προοδευτικά 
τη θέση της 
Παρατηρήθηκα ότι ο όρος "το συναφές" θα ήταν ο nÀèov ενδεδειγμένος, αντικατοπτρίζοντας το γεγονός ότι οι 
ενέργειες στους τομείς της αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης μπορούν να αναληφθούν ταυτόχρονα σε 
οιαδήποτε δεδομένη χώρα 
Η "βοήθεια αρωγής" ήΐκαι "ανθρωπιστική βοήθεια" χρησιμοποιούνται εναλλακτικό σιο κείμενο. Ίυ ικόίο ιης 
ανθρωπιστικής βοήθειας ορίζεται στην Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την Ανθρωιιιστική Βοήθαα ως 
ακολούθως. "Η κοινοτική ανθρωπιστική βοήθεια θα περιλαμβάνει ενέργειες βοήθειας, αρωγής και προστασίας υ( 
βάση μη διάκρισης με σκοπό την παροχή βοήθειας σε πληθυσμούς τρίτων χωρών, ειδικότερα τους πλέον 
ευπρόσβλητους μεταξύ αυτών, και ως προτεραιότητα τους πληθυσμούς των αναπτυσσόμενων χωρών, τα θύματα 
φυσικών καταστροφών και οφειλόμενων στον ανθρώπινο παράγοντα κρίσεων, όπως πόλεμοι και αιφνίδιες 
εκδηλώσεις συγκρούσεων, ή εξαιρετικές καταστάσεις ή περιστάσεις συγκρίσιμες με φυσικές ή οφειλόμενες υιον 
ανθρώπινο παράγοντα καταστροφές. Θα το πράττει καθόσον απαιτεί η κάλυψη των ανθρωπιστικών αναγκών ιιοιι 
προκύπτουν από τις διάφορες αυτές καταστάσεις. Η εν λόγω βοήθεια θα ιιεριλαμβάνει ενέργειες για την 
προετοιμασία της αντιμετώπισης των κινδύνων ή την πρόληψη καταστροφών ή συγκρίσιμων εξαιρετικών 
περιστάσεων". 
βοήθειας αρωγής με σκοπό τη σταθεροποίηση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης 
και τη διευκόλυνση της μετάβασης προς μία μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη στρατηγική 
ανάπτυξης. 
Η βασική αιτιολογία για τη σύνδεση αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης είναι απλή και 
αντιληπτή: οι καταστροφές είναι δαπανηρές τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε πόρους0 
αποδιοργανώνουν την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη0 απαιτούν μακρόχρονες 
περιόδους αποκατάστασης0 οδηγούν σε μεμονωμένες γραφειοκρατικές δομές και διαδικασίες 
που επαναλαμβάνουν οι αναπτυξιακοί οργανισμοί. Παράλληλα, όμως, η αναπτυξιακή 
πολιτική αγνοεί συχνά τους κινδύνους ξηρασίας και άλλων αναταραχών, καθώς και την 
ανάγκη προστασίας ευπρόσβλητων νοικοκυριών βοηθώντας τα να αναπτύσσουν 
"στρατηγικές αντιμετώπισης". Εάν καταστεί δυνατή η σύνδεση αρωγής και ανάπτυξης, οι 
εν λόγω ανεπάρκειες μπορούν να μειωθούν. Η καλύτερη "ανάπτυξη" μπορεί να 
περιορίσει την ανάγκη για αρωγή έκτακτης ανάγκης0 η καλύτερη "αρωγή" μπορεί να 
συνεισφέοει στην ανάπτυ€η° και η καλύτερη "αποκατάσταση" υποοε'ι να διευκολύνει τη 
υετάβαση υεταϊύ των δύο. 
Αυτό το απλό πρότυπο, όμως, αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις πραγματικότητες πολλών 
τρεχουσών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. 0/ περισσότερες δεν οφείλονται σε φυσικές 
καταστροφές, αλλά είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης της πολιτικής, οικονομικής και 
κοινωνικής αστάθειας, που συχνά προέρχεται από ελλιπή διακυβέρνηση, αποτυχημένες 
οικονομικές πολιτικές και ακατάλληλα προγράμματα ανάπτυξης τα οποία επιδεινώνουν 
εθνοτικές ή θρησκευτικές διαφορές. Η εγγενής προϋπόθεση αυτού του πρότυπου είναι ότι 
ο δρόμος της βραχυπρόθεσμης αρωγής που οδηγεί μέσω της αποκατάστασης στη 
μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, υποτιμά το χρόνιο χαρακτήρα πολλών καταστάσεων 
καταστροφών. 
Ακόμη και όπου δεν υπάρχει έκδηλη σύρραξη, τα συνδυασμένα αποτελέσματα της ελλιπούς 
διακυβέρνησης, των αποτυχημένων οικονομικών πολιτικών, της προσβολής των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατικής διαδικασίας μπορούν να οδηγήσουν στην 
αναστολή της βοήθειας για μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, επιφέροντας επιτάχυνση της 
οικονομικής και κοινωνικής αποσύνθεσης. 
0/ "πολυσύνθετες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης" ή οι χρόνιες κρίσεις 
περιλαμβανομένων των ένοπλων συρράξεων, αντιπροσωπεύουν το δυσκολότερο πλαίσιο 
για την ανάπτυξη μιας συντονισμένης προσέγγισης της AAA. Η πρόληψη των καταστροφών 
και τα μέτρα προετοιμασίας είναι δύσκολο να εφαρμοστούν, και χρειάζεται να δοθεί 
αυξημένη σημασία στην πρόληψη των συρράξεων, μέσω έγκαιρης και συντονισμένης 
παρέμβασης τόσο σε πολιτικό όσο και αναπτυξιακό επίπεδο με απώτερο στόχο την επίτευξη 
μιας κατάστασης "διαρθρωτικής σταθερότητας" ήτοι μιας κατάστασης που θα περιλαμβάνει 
τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, τη δημοκρατία και το σεβασμό των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου, βιώσιμες πολιτικές δομές, υγιείς κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς όρους, με μια 
ικανότητα διαχείρισης της αλλαγής χωρίς προσφυγή σε βίαιη σύγκρουση. 
Είναι σημαντική η εισαγωγή της ανάλυσης των θεμάτων Φύλου στην ανταπόκριση της 
AAA, ούτως ώστε να αποφεύγεται περαιτέρω περιθωριοποίηση τωνμειονεκτουσών ομάδων. 
Μια προσέγγιση βάσει της ισότητας των φύλων βοηθά στον προσδιορισμό του 
διαφοροποιημένου ευπρόσβλητου ανδρών και γυναικών έναντι των κρίσεων, καθώς και των 
διαφορετικών (και διαρκώς μεταβαλλόμενων) ικανοτήτων και στρατηγικών αντιμετώπισης 
τους. Το ευπρόσβλητο είναι μια βασική έννοια, και μπορεί να καθοριστεί με τη συμμετοχή 
σε μια ιδιαίτερη εθνοτική ή κοινωνική ομάδα. 
Η περιφερειακή διάσταση απαιτεί επίσης ιδιαίτερη προσοχή. 0/ κρίσεις μπορούν να 
εκτείνονται πέραν των συνόρων της συγκεκριμένης χώρας, απειλώντας την 
κοινωνικοοικονομική και πολιτική σταθερότητα γειτονικών χωρών και ολόκληρης της 
περιοχής. Αυτό απαιτεί ειδική δράση υπέρ γειτονικών χωρών και, σε περιφερειακό επίπεδο, 
στήριξη όλων των περιφερειακών πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης 
μέσω πολιτικών παρεμβασεων.Πρεπει να εξεταστούν δύο άλλα ζητήματα. Το πρώτο είναι 
ο θεσυικός διαχωρισμός αρωγής και ανάπτυξης που υπάρχει στο εσωτερικό των 
περισσότερων οργανισμών χορηγών βοήθειας. Αιαφορετικά κριτήρια και διαδικασίες 
εφαρμόζονται για τη βιωσιμότητα, τη χρηματοδότηση και τις διατάξεις εφαρμογής. Η 
διεθνής ανταπόκριση στις χρόνιες κρίσεις ειδικότερα μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο 
αντικατοπτρίζοντας τις οργανωτικές και πολιτικές προτεραιότητες των αρμόδιων για την 
εφαρμογή οργανισμών παρά τις ανάγκες των πληγέντων από τον πόλεμο πληθυσμών και 
το ευπρόσβλητο όσων απειλούνται από τον πόλεμο. 
Το δεύτερο ζήτημα είναι γοηυατοδοτικού χαρακτήρα. Κατά την περίοδο 1988-1993, οι 
δαπάνες αρωγής από κράτη μέλη του ΟΟΣΑ ανήλθαν από 500 εκατ. δολ. ΗΠΑ σε 3. 500 
εκατ. δολ. ΗΠΑ ετησίως, σε μία εποχή όπου τα προγράμματα γενικής βοήθειας τείνουν προς 
τη στασιμότητα η ακόμη και την ελάττωση τους. Στο κοινοτικό πρόγραμμα βοήθειας, η 
αρωγή έκτακτης ανάγκης και η αρωγή για την ένδεια ανήλθαν σε 764 εκατ. ECU το 1994 
αντιπροσωπεύοντας το, συγκεκριμένο έτος, το 18, 8% της συνολικής κοινοτικής βοήθειας 
Για όλους τους προαναφερόμενους λόγους, είναι επίκαιρη η αναθεώρηση της προσέγγισης 
μας για τη σύνδεση αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης, καθώς και η εξέταση τρόπων 
βελτίωσης της επίπτωσης και αποτελεσματικότητας τους. 
(iii) Γενικά συμπεράσματα 
Η ανάλυση του προβλήματος της ΣΑΑΑ καθιστά σαφές ότι η προσέγγιση της οικονομικής, 
πολιτικής και κοινωνικής ανάπτυξης των αναπτυσσόμενων χωρών πρέπει να είναι 
περισσότερο ολιστική από, τι υπήρξε μέχρι σήμερα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για 
χώρες που είναι επιρρεπείς σε κινδύνουςΙεντάσεις πολιτικών, οικονομικών ή/και φυσικών 
καταστροφών. 
Σε όλα τα στάδια ανάπτυξης τους - όχι μόνον όταν επίκειται κρίση - υπάρχει ανάγκη μιας 
πολιτικής στρατηγικού σχεδιασυού που θα περιλαμβάνει πολιτικές, αναπτυξιακές, 
κοινωνικές και τεχνικές πτυχές. Αυτό το συνολικό πλαίσιο πολιτικής πρέπει να ορίζει. 
τον τρόπο με τον οποίο η πρόληψη της σύρραξης ως μέσο διαχείρισης των 
αναπόφευκτων εντάσεων που προέρχονται από κοινωνικές, πολιτικές και 
οικονομικές αλλαγές μπορεί να ενσωματωθεί σε ενέργειες ανάπτυξης, "η 
οικοδόμηση της ειρήνης" πρέπει να αποτελεί ένα εγγενές στοιχείο των στρατηγικών 
συνεργασίας για την ανάπτυξη0 
τον τρόπο με τον οποίο οι αναλύσεις για την πρόληψη των καταστροφών και το 
ευπρόσβλητο πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όσον αφορά τον προνραυυατισυό και 
τις ενέργειες ανάπτυξης0 
τον τρόπο με τον οποίο, αμέσως μετά την εμφάνιση των (φυσικών ή 
ανθρωπογενών) καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, θα πρέπει οι δραστηριότητες 
αρωγής να λαμβάνουν υπόψη, εκτός από τον πρωταρχικό στόχο της διάσωσης 
ανθρώπινων ζωών, και τους μακροπρόθεσμους στόχους της ανασυγκρότησης-
ανά πτύξης0 
τον τρόπο με τον οποίον, για χώρες που βρίσκονται στο στάδιο μετά την κατάσταση 
έκτακτης ανάγκης, πρέπει να αναλαμβάνονται οι ενέργειες αποκατάστασης ούτως 
ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότερη μετάβαση από τη βοήθεια έκτακτης 
ανάγκης στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. 
5 
0/ προγενέστεροι και μελλοντικοί δεσμοί μεταξύ ενεργειών πολιτικής, ανάπτυξης, αρωγής 
και αποκατάστασης αποτελούν ένα περίπλοκο δίκτυο σχέσεων, που πρέπει να εξετάζεται 
στο πλαίσιο της συνολικής πολιτικής ή μιας πολιτικής στρατηγικού σχεδιασμού, που 
αποτελεί μια δυναμική λειτουργία της ιδιαίτερης κατάστασης κάθε χώρας ή περιοχής Me 
άλλα λόγια, οι συνιστώσες της σύνδεσης AAA και ο σχεδιασμός τους αποτελούν μια 
εξαιρετικά ειδική κατάσταση και πρέπει να θεωρηθεί υπό το πρίσμα των "hic et nunc" 
πραγματικοτήτων της συγκεκριμένης χώρας ή περιοχής. 
Αυτό σημαίνει επίσης ότι η δομή του εγγράφου πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα αυτό, 
μ έναν ολιστικό τρόπο. Το γεγονός ότι αρχίζει με την αρωγή, ακολουθεί η αποκατάσταση 
και μετέπειτα η ανάπτυξη, περιλαμβανομένης μιας πολιτικής προσέγγισης με σκοπό τη 
διαρθρωτική σταθερότητα, δεν σημαίνει ότι το λεγόμενο συνεχές της AAA πρέπει να 
θεωρηθεί μ'αυτό το γραμμικό τρόπο. Όπως κατέστη εμφανές ανωτέρω, η πραγματικότητα 
είναι περισσότερο περίπλοκη και απαιτεί μια πολυεδρική προσέγγιση, βασισμένη στην 
πραγματική κατάσταση της κάθε υπό εξέταση χώρας ή περιοχής. 
Εάν η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ είναι το πρωταρχικό στοιχείο 
των συστάσεων που διατυπώνονται στο παρόν έγγραφο, το δεύτερο είναι ο 
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Επίσης, σε θεσμικό επίπεδο, απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση, ο 
συντονισμός μεταξύ των χορηγών βοήθειας, καθώς και ο εσωτερικός συντονισμός μεταξύ 
υπηρεσιών, αποτελεί προϋπόθεση για αποτελεσματική πολιτική και δράση, που μπορεί όμως 
να λειτουργήσει επιτυχώς μόνο στο πλαίσιο του γενικού στρατηγικού σχεδίου δράσης. 
Επιπλέον, η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΥ ΧΡΟΝΟΥ είναι ουσιαστικό στοιχείο και, όπου 
κρίνεται απαραίτητο, οι διαδικασίες πρέπει να προσαρμόζονται στις απαιτήσεις μιας 
κατάλληλης χρονικής επιλογής και ομαλής μεταβίβασης και διάρθρωσης μεταξύ των 
διάφορων προσεγγίσεων βοήθειας. Πράγματι η ύπαρξη διαδικασιών ταχείας λήψης 
αποφάσεων είναι απαραίτητη σε όλα τα στάδια της συνέχειας της αρωγής, αποκατάστασης 
και ανάπτυξης εφόσον, τόσο από την πλευρά του χορηγού βοήθειας όσο και από την 
πλευρά του δικαιούχου, πρέπει να διατηρείται ο δυναμικός χαρακτήρας. Σε πολλές 
περιπτώσεις η απώλεια του δυναμικού χαρακτήρα σένα κρίσιμο στάδιο μπορεί να βυθίσει 
μια χώρα εκ νέου σε κρίση, πράγμα που θα επιφέρει ακόμη υψηλότερη δαπάνη του χορηγού 
βοήθειας στο μέλλον. 0/ διαδικασίες πρέπει να διαθέτουν μια ευελιξία επαρκή για την 
πρόληψη τέτοιων συμβάντων. 
(iv) Συστάσεις 
Πρέπει να προετοιμαστούν συνολικά πλαίσια πολιτικής για κάθε χώρα και περιοχή, 
με το γενικό στόχο της επίτευξης σε δέοντα χρόνο της "διαρθρωτικής 
σταθερότητας", και να βασιστούν σε μία λεπτομερή ανάλυση του κινδύνου και του 
ευπρόσβλητου. Τα πλαίσια αυτά πρέπει να προσεγγίζουν από κοινού οικονομικούς, 
κοινωνικούς (περιλαμβανομένης της ισότητας των φύλων) και πολιτικούς 
(εκδημοκρατισμός, δικαιώματα του ανθρώπου και ο κανόνας δικαίου) παράγοντες για 
την ανάπτυξη και να καθορίζουν σαφέστερα τους δεσμούς μεταξύ αρωγής, 
αποκατάστασης και ανάπτυξης. Ως πρώτο βήμα, πρέπει να αναληφθεί μια πρότυπη 
δράση για ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα χωρών, που είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς στους 
κινδύνουςίεντάσεις πολιτικών, οικονομικών ή/και φυσικών καταστροφών. 
Η πρόληψη των συρράξεων, με την οποία νοείται το ευρύ φάσμα πολιτικών για την 
πρόβλεψη και αντιμετώπιση των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών 
παραγόντων που μπορούν να οδηγήσουν σε μία κατάρρευση της κοινωνίας. Η 
έννοια αυτή πρέπει να εξεταστεί υπό την ευρύτερη έννοια της "οικοδόμησης της 
ειρήνης" και να θεωρηθεί ως εγγενές στοιχείο αυτών των συνολικών πλαισίων 
πολιτικής. 
Η ικανότητα πολιτικής ανάλυσης πρέπει να βελτιωθεί προκειμένου να εστιάζεται σε 
διαρθρωτικές βασικές αιτίες της σύρραξης, να προσδιορίζει δυνάμει υπάρχοντα 
σημεία αναταραχής και να μετατρέπει την ανάλυση σε επίκαιρες πολιτικές ενέργειες 
σε επίπεδο Ένωσης. 0/ πολιτικές εκθέσεις των αντιπροσώπων της ΕΚ, που 
βασίζονται στο συντονισμό με τους επιτόπιους εκπροσώπους των κρατών μελών της 
ΕΕ, αποτελούν βασικές συνεισφορές στην ανάλυση αυτή και πρέπει να 
προσαρμόζονται στις νέες απαιτήσεις. 
Η ενισχυυένη πολιτική συνεργασία και ο συντοντσυός για την ανάπτυξη με κράτη 
μέλη και άλλους χορηγούς βοήθειας, σε κεντρικό και επιτόπιο επίπεδο, αποτελεί 
βασικό στοιχείο της προαναφερόμενης διαδικασίας. 
Ο εσωτερικός συντονισμός θα βελτιωθεί με τη δημιουργία Task Force κατά χώρα, 
σε κεντρικό και επιτόπιο επίπεδο, που θα αποτελούνται από υπαλλήλους υπηρεσιών 
που ασχολούνται με την αρωγή, την αποκατάσταση, την ανάπτυξη και τις πολιτικές 
σχέσεις. 
Θα αναληφθούν ειδικές αναλύσεις της επίπτωσης της αρωγής κατά χώρα σε 
καταστάσεις όπου πιθανόν απαιτείται ανθρωπιστική βοήθεια πέραν της άμεσα 
βραχυπρόθεσμης περιόδου, προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη μακροπρόθεσμοι 
στόχοι ούτως ώστε η ανθρωπιστική βοήθεια να καταστεί κατά το δυνατόν 
αποτελεσματική. Θα αναληφθεί κατάρτιση για τέτοιου είδους αναλύσεις. 
Πρέπει να αναπτυχθούν στρατηγικές σχεδιασυού της αποκατάστασης σε καταστάσεις 
μετά την περίοδο έκτακτης ανάγκης, περιλαμβανομένων εκτιμήσεων των αιτίων των 
κρίσεων, αξιολόγησης των εμποδίων και διαρθρωτικών αδυναμιών που έχουν 
τονιστεί κατά το στάδιο έκτακτης ανάγκης - ειδικά μέσα για αναλύσεις των 
καταστάσεων πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω επεξεργασίας. Αυτό 
πρέπει να συνοδεύεται από την εφαρμογή κατάλληλων κανόνων και διαδικασιών 
που θα επιτρέπουν ταχεία και ευέλικτη ανταπόκριση για την εξασφάλιση 
αποτελεσματικής προσέγγισης της βοήθειας για αρωγή. 
Πρέπει να δοθεί αυξημένη σημασία σε προγράμματα αντιυετώπισης καταστροφών 
στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων προγραμμάτων και πολιτικών ανάπτυξης. 
Προγράυυατα υακροοικονομικού σχεδιασυού και οικονουικής υεταρρύθυισης πρέπει 
να περιλαμβάνουν εκτιμήσεις του κινδύνου και του ευπρόσβλητου όσον αφορά 
φυσικές και οφειλόμενες στον ανθρώπινο παράγοντα καταστροφές στη διάρκεια του 
σχεδιασμού και της εφαρμογής τους. Για την Κοινότητα, αυτό σημαίνει επίσης ότι 
ο κίνδυνος και το ευπρόσβλητο πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον 
προγραμματισμό της κοινοτικής βοήθειας. 
Πρέπει επίσης ο κίνδυνος και το ευπρόσβλητο να ενσωματωθούν σε τουεακές 
πολιτικές και προγράυυατα ως βασικοί παράγοντες σχεδιασμού και εφαρμογής. 
1 
ΣΥΝΔΕΣΗ ΑΡΩΓΗΣ, ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (ΣΑΑΑ) 
1. ΤΡΟΠΟΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΑΡΩΓΗΣ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ 
ΥΠΟΨΗ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ/ΣΤΟΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: ΠΤΥΧΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ 
1. 1 Εισαγωγή 
Σαφής στόχος της ανθρωπιστικής βοήθειας είναι να σώζει και να διαφυλάττει τις ζωές 
θυμάτων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. 0/ οργανισμοί που ασχολούνται με την αρωγή 
υποχρεούνται για ανθρωπιστικούς λόγους, καθώς και από την εντολή που τους έχουν 
αναθέσει και την κοινή γνώμη και τα μέσα ενημέρωσης, να σώζουν ζωές ανεξάρτητα από 
την έλλειψη προληπτικών ενεργειών, το χαμηλό επίπεδο προετοιμασίας για την 
αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών ή τις επικρατούσες κοινωνικές, οικονομικές και 
πολιτικές συνθήκες στις περιοχές της κρίσης. Εφόσον η ανθρωπιστική βοήθεια της 
Επιτροπής είναι μη πολιτικού χαρακτήρα και συνήθως καθοδηγούμενη από τη ζήτηση, είναι 
δύσκολο να καθοριστούν πολύ ειδικοί στόχοι για τις ενέργειες της πέραν της διάσωσης της 
ανθρώπινης ζωής. 
Καίτοι σε τέτοιες καταστάσεις, η μακροπρόθεσμη προοπτική πρέπει να επακολουθεί της 
διάσωσης της ανθρώπινης ζωής, είναι παρόλα αυτά άκρως σημαντική η συνεκτίμηση της 
μακροπρόθεσμης άποψης. Πράγματι, η βραχυπρόθεσμη και η μακροπρόθεσμη προοπτική 
σε ενέργειες αρωγής μπορεί ορισμένες φορές να αλληλοσυγκρούονται. ό, τι είναι ορθό 
όσον αφορά τη διάσωση της ανθρώπινης ζωής μπορεί αντίστροφα να καθιστά 
δυσχερέστερη την επίτευξη μακροπρόθεσμων λύσεων. 
Για παράδειγμα, σε ορισμένες σημαντικές κρίσεις προσφύγων είναι σκόπιμη η δημιουργία μεγάλων προσφυγικών 
καταυλισμών. Από άποψη διοικητικής μέριμνας, αυτό μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος για τους ξένους οργανισμούς 
αρωγής να επισιτίσουν και να στεγάσουν ταχέως τα πολυάριθμα άτομα που κινδυνεύουν. Αφότου δημιουργηθούν 
οι καταυλισμοί (σχεδόν ερήμην), μπορούν να προσελκύσουν περισσότερα άτομα από τα προσδοκώμενα (ο 
παράγων έλξης), να αποθαρρύνουν τους πρόσφυγες από την επιστροφή στην πατρίδα τους, να προκαλέσουν 
επιδημίες και προβλήματα εσωτερικής ασφάλειας και, πολύ συχνά, να καταστρέψουν το τοπικό περιβάλλον και να 
απομακρύνουν τον εντόπιο πληθυσμό. Όλα αυτά τα στοιχεία ήσαν εμφανή στους τεράστιους προσφυγικούς 
καταυλισμούς έξω από τα σύνορα της Ρουάντα. 
Ένα άλλο παράδειγμα αντίθεσης μεταξύ βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης εκτίμησης των ανθρωπιστικών 
ενεργειών αφορά τη στενή συνεργασία με τοπικά διοικητικά συστήματα κατ τοπικούς ΜΚΟ. le καταστάσεις 
μείζονος κρίσης, οι τοπικές δομές είναι συχνά κατεστραμένες ή πλήρως εκτός λειτουργίας, και οι διεθνείς 
οργανισμοί αρωγής δημιουργούν τα δικά τους συστήματα για την προμήθεια και διανομή της ανθρωπιστικής 
βοήθειας. Μετά την αποχώρηση των οργανισμών αρωγής, πιθανόν να προκύψει ένα διοικητικό κενό το οποίο 
καθιστά δυσχερή την αποκατάσταση και μπορεί να θίξει ακόμη και την ιιολιτική σταθερότητα (πχ υτΐ) Σομαλία) 
Είναι εμφανώς μία πρόκληση - και μάλιστα δύσκολη- για όλες τις ενέργειες αρωγής, η προσπάθεια ουμμαοχής 
τοπικών οργανισμών (επίσημες δομές, δομές βασισμένες σε ΜΚΟ ή σε κοινότητες) στο σχεδιασμό και την 
εφαρμογή ούτως ώστε να είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη όταν η διεθνής προσοχή θα έχει απομακρυνθεί 
Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι αντιμετώπισης της αντίθεσης μεταξύ βραχυπρόθεσμων και 
μακροπρόθεσμων προοπτικών: 
(α) βελτιωμένη ενημέρωση σχετικά με την επίπτωση (βραχυπρόθεσμη και 
μακροπρόθεσμη) των ανθρωπιστικών ενεργειών, εκ μέρους των ανθρωπιστικών 
φορέων (εντόπιων και ξένων)0 
(β) οργανωτικός συντονισμός (δεσμοί μεταξύ παραρτημάτων ανθρωπιστικής 
βοήθειας - βοήθειας για την ανάπτυξη, κεντρικού - επιτόπιου επιπέδου, αρμόδιων 
για την εφαρμογή οργανισμών - χορηγών βοήθειας, σχέσεις μεταξύ των χορηγών 
βοήθειας, δεσμοί μεταξύ διεθνών και επιτόπιων δομών, κλπ). 
1.2 Το ιδανικό πρότυπο αρωγής 
Τα βασικά στοιχεία του ιδανικού πρότυπου αρωγής είναι τα ακόλουθα: 
(1) Η αρωγή δεν πρέπει να υπομονομεύει την ανάπτυξη (όλες οι ενέργειες αρωγής, 
ακόμη και οι πλέον επείγουσες, πρέπει να είναι προσεκτικά σχεδιασμένες ώστε να 
προστατεύονται τα περιουσιακά στοιχεία της ανάπτυξης, πχ εργαλεία, σπόροι για 
σπορά και ζωικό κεφάλαιο). 
(2) 0/ βασικές αρχές που εφαρμόζονται συνήθως σε προγράμματα ανάπτυξης πρέπει να 
εφαρμόζονται και στην αρωγή: 
Η αρωγή πρέπει να είναι ενσωματωμένη σε υπάρχουσες κρατικές δομές ή (εάν αυτές δεν υπάρχουν λόγω 
της σύρραξης) σε ανεξάρτητες ενέργειες τοπικών ΜΚΟ ήίκαι αντιπροσωπευτικών δομών των δικαιούχων, 
εξασφαλίζοντας τοιουτοτρόπως τη συμμετοχή των δικαιούχων της βοήθεαις. 
Η αρωγή πρέπει να είναι ευέλικτη κατά τρόπον ώστε τα είδη της αρωγής και τα συστήματα διανομής να 
συνδυάζονται με την τοπική κουλτούρα και κοινωνία. 
Η αρωγή πρέπει να αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στη διάσταση της ισότητας των φύλων λαμβάνοντας 
υπόψη τον καταμερισμό της εργασίας μεταξύ ανδρών και γυναικών που πιθανόν να είναι σημαντικότερος 
σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης 
Η αρωγή πρέπει να είναι προβλέψιμη και να μην περατώνεται με απότομο ή πρόωρο τρόπο. 
(3) Η αρωγή πρέπει να ακολουθείται άμεσα - και όπου καθίσταται δυνατό να 
εφαρμόζεται παράλληλα - από προγράμματα αποκατάστασης και ανασυγκρότησης 
προκειμένου να εξασφαλίζεται ένα ομαλό "συνεχές" στην επάνοδο σε μία 
μακροπρόθεσμη διαδικασία ανάπτυξης. 
Έναντι αυτού του εννοιολογικού προτύπου, τα τωρινά προγράμματα των οργανισμών 
αρωγής επικρίνονται συχνά ως μεσολαβητικά, βραχυπρόθεσμα και πρόσκαιρα, ασταθή, 
συγκεντρωτικά, τυποποιημένα, καταναλίσκοντα σημαντικούς πόρους, εξαρτώμενα από 
τους χορηγούς βοήθειας και παραβλέποντα τις διοικητικές δομές και ήθη και έθιμα της 
εντόπιας κοινωνίας. 
Καίτοι οι οργανισμοί αρωγής ενημερώνονται σε ικανοποιητικό βαθμό για τις επικρίσεις 
αυτές, πιθανόν να έχουν δυσκολίες στην αντιμετώπιση τους λόγω του πλαισίου εντός του 
οποίου λειτουργούν: η ανθρώπινη ζωή πρέπει να σωθεί, ο χρόνος είναι βραχύς, τις 
ενέργειες υλοποιούν εταίροι με υψηλή ειδίκευση, οι εντολές για ενέργειες παρακολούθησης 
ανήκουν σε οργανισμούς ή υπηρεσίες ανάπτυξης των οποίων οι διαδικασίες και οι πόροι 
δεν είναι πάντα κατάλληλοι για την εξασφάλιση της μετάβασης από την αρωγή στην 
ανάπτυξη. 
1. 3 Καταστάσεις έκτακτης ανάγκης από φυσικές αιτίες 
0/ καθαρά φυσικές καταστροφές είναι λιγότερο συνήθεις απ'ό,τι εν γένει θεωρείται. Στις 
χώρες του Τρίτου Κόσμου παράγοντες οφειλόμενοι στον άνθρωπο προκαλούν "φυσικές 
καταστροφές", πχ οι ξηρασίες συνδυάζονται συχνά με εμφύλιους πολέμους (Κέρας της 
Αφρικής). Ακόμη και σε μία "κανονική" κατάσταση ξηρασίας, η πραγματική αιτία των 
δεινών που υφίστανται τα θύματα στις πληγείσες περιοχές μπορεί να είναι τα υπάρχοντα 
διαρθρωτικά προβλήματα και η απελπιστική φτώχια. Σε τέτοιου είδους κρίσεις ολόκληρη η 
κοινωνικοοικονομική και πολιτική δομή μιας χώρας απαιτεί λεπτομερή εξέταση. Η ανομβρία 
είναι πολλές φορές απλά "η σταγόνα που κάνει το ποτήρι να ξεχυλίσει". 
Ένας βασικός παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όσον αφορά τη διαχείριση 
της μακροπρόθεσμης αρωγής μετά από ξηρασίες, είναι οι επιτόπιες αγορές ειδών 
διατροφής. Είναι άκρως σημαντική η παρακολούθηση της επίπτωσης της βοήθειας στους 
επιτόπιους μηχανισμούς διαμόρφωσης των τιμών των ειδών διατροφής προκειμένου να 
αποφεύγονται στρεβλώσεις που μπορούν να επηρεάσουν την μελλοντική παραγωγή. Πρέπει 
επίσης να εξετάζεται η χρήση τοπικών αγορών και οργανισμών στη διανομή της 
επισιτιστικής βοήθειας. Στην αρχή κάθε κρίσης, και παράλληλα με κάθε ενέργεια αρωγής, 
πρέπει να καταβάλονται προσπάθειες από τους χορηγούς αρωγής προκειμένου να 
εξασφαλίζεται η προστασία ή/και προμήθεια αναπτυξιακών περιουσιακών στοιχείων όπως 
ζωικό κεφάλαιο, σπόροι για σπορά και εργαλεία. 
0/ περιορισμένης κλίμακας φυσικές καταστροφές όπως πλημμύρες, σεισμοί και τροπικές 
καταιγίδες θέτουν συχνά εξαιρετικές απαιτήσεις σε χορηγούς βοήθειας και οργανισμούς 
αρωγής για την ταχεία παροχή αρωγής. Όταν εμφανιστεί η κρίση είναι πολύ αργά για τη 
δημιουργία ενός δυναμικού διαχείρισης στο πλαίσιο των τοπικών κρατικών δομών. Η 
απάντηση σ'αυτό είναι προγράμματα προετοιμασίας προκειμένου να ελέγχονται οι τοπικές 
κρατικές δομές και να προσδιορίζονται οι προμήθειες αρωγής και τα εφεδρικά αποθέματα 
(τοπικά ή διεθνή). Υπάλληλοι και τοπικοί εκπρόσωποι πρέπει να τυγχάνουν κατάρτισης 
προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν μια μεγάλη καταστροφή και να 
συνεργαστούν με ξένους οργανισμούς, εφόσον κριθεί αναγκαίο. 
Η αξία των προγραμμάτων προετοιμασίας είναι αποδεκτή, αλλά η στήριξη των χορηγών 
βοήθειας στα προγράμματα αυτά παραμένει περιορισμένη. Για τους σκοπούς αυτούς 
διατέθηκαν 5 εκατ. ECU από τον κοινοτικό προϋπολογισμό το 1995. Αυτό, όμως, πρέπει 
να θεωρηθεί ως "κονδύλιο έναρξης" προκειμένου οι χώρες που είναι επιρρεπείς oe 
καταστροφές να υποκινηθούν να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στην προσέγγιση αυτή στις 
μακροπρόθεσμες πολιτικές και προγράμματα ανάπτυξης τους. Πολλά προγράμματα 
"ανάπτυξης" που έχει χρηματοδοτήσει η Επιτροπή έχουν ως ανεπιφύλακτους στόχους την 
πρόληψη των καταστροφών, την άμβλυνση και την προετοιμασία. 
1. 4 Καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα 
Ο όρος "καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα" 
χρησιμοποιείται στο παρόν έγγραφο για να περιγράψει καταστάσεις έκτακτης ανάγκης οι 
οποίες εμπεριέχουν βίαιη σύγκρουση. Πρέπει, όμως, να καταστεί σαφές ότι πολλοί από 
τους λεγόμενους "εμφύλιους πολέμους" και "εθνοτικές συρράξεις** φέρουν επίσης μια 
παραπλανητική ετικέτα όπως στην περίπτωση των "ξηρασιών". Οι βασικές αιτίες αυτών των 
κρίσεων είναι συχνά διαρθρωτικά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Σε πολλές 
περιπτώσεις, οι τοπικές πολιτικές και οικονομικές συνθήκες δεν είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρες 
για την επίτευξη μεταρρύθμισης στο άμεσο μέλλον. Έχουμε πολλά παραδείγματα 
καταστάσεων αυτού του τύπου στην Αφρική, στην Κεντρική Ασία και τον Καύκασο. Η 
ανθρωπιστική βοήθεια μπορεί να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα όταν ξεσπούν σοβαρές 
συρράξεις, αλλά δεν έχει τα μέσα να αντιμετωπίσει τις αρχικές αιτίες. Ούτε οι 
ανθρωπιστικοί ούτε οι αναπτυξιακοί πόροι επαρκούν για μία συνολική μακροπρόθεσμη 
ελάφρυνση από την απελπιστική φτώχια στο προβλέψιμο μέλλον. Απαιτείται μια συνολική 
απάντηση περιλαμβανομένων, ειδικότερα, των κατάλληλων πολιτικών μεταρρυθμίσεων 
από τις ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις. 
Εάν, όμως, η ανθρωπιστική βοήθεια μπορεί σε ορισμένες καταστάσεις να απομακρύνει τον 
κίνδυνο μιας εκρηκτικής κατάστασης, το γεγονός αυτό μπορεί να προετοιμάσει το έδαφος 
για τους οργανισμούς ανάπτυξης προκειμένου να βοηθούν τις τοπικές αρχές στην ανάληψη 
ευθύνης για τη μεταρρύθμιση και ανάπτυξη. 0/ προμήθειες αρωγής μπορούν να μειώσουν 
τις εντάσεις, όταν μπορούν να διευκολύνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ πληθυσμιακών 
ομάδων όσον αφορά την αναζήτηση σπάνιων ειδών πρώτης ανάγκης. Ένα σχετικό 
παράδειγμα είναι η αποκατάσταση της υδροδότησης του Σεράγεβο, η οποία συνέβαλε στη 
μείωση της έντασης μεταξύ των διάφορων τμημάτων της πόλης. 
Ακόμη και όπου έχει εδραιωθεί μια ταραγμένη ειρήνη, παραμένουν ορισμένα προβλήματα, 
τα περισσότερα κυρίως οφείλονται στις νάρκες ξηράς, η απομάκρυνση των οποίων 
εξακολουθεί να αποτελεί υψηλή προτεραιότητα δράσης για τη διεθνή κοινότητα. 
Ίο 
Μια άλλη δυσκολία που πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη είναι η αυξανόμενη 
πολιτικοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας. Σε διαρθρωτικές κρίσεις, η ανθρωπιστική 
βοήθεια μπορεί εύκολα να θεωρηθεί ως στηρίζουσα κυβερνητικές αρχές των οποίων η 
ανεπάρκεια όσον αφορά την παροχή αγαθών στον πληθυσμό τους θα ήταν άλλως 
εμφανής. Στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να ληφθεί μέριμνα για σύνδεση της αρωγής με 
άλλους τύπους στήριξης που προσεγγίζουν τις αρχικές αιτίες των διαρθρωτικών κρίσεων, 
περιλαμβανομένων των "δημοκρατικών ελλειμμάτων". 
Σε καταστάσεις ανοικτής σύρραξης η ανθρωπιστική βοήθεια μπορεί να ερμηνευτεί, όχι 
μόνον ως διάσωση και διαφύλαξη ανθρώπινων ζωών, αλλά και ως "παρέμβαση" στη 
σύρραξη καθαυτή. Η ανθρωπιστική βοήθεια μπορεί να πέσει στα χέρια των εμπόλεμων 
μερών. Αυτό σημαίνει ότι η ανθρωπιστική αρωγή μπορεί συχνά να θεωρηθεί από ένα 
μέρος ως προμηθεύουσα τους εχθρούς τους. Συνεπώς, οι ανθρωπιστικοί οργανισμοί 
γίνονται ανεπιθύμητοι και η επιτόπια διανομή τους μπορεί να αποτελεί αντικείμενο βίαιων 
επιθέσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιτόπιοι στρατιωτικοί ηγέτες έχουν αρπάξει τις 
προμήθειες της ανθρωπιστικής βοήθειας, είτε για να μην πέσει στα χέρια του εχθρού είτε 
απλά για να εφοδιάσουν τους δικούς τους στρατιώτες (πχ πρώην Γιουγκοσλαβία και Κέρας 
της Αφρικής). Η κατάσταση αυτή θέτει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την ενδεχόμενη 
ανάγκη στρατιωτικής προστασίας των θυμάτων και των εργαζομένων στην ανθρωπιστική 
βοήθεια σε ορισμένες περιπτώσεις. 
1. 5 Ειδική ανάλυση της επίπτωσης κατά χώρα 
Μια βάσιμη μακροπρόθεσμη προοπτική των ενεργειών αρωγής μπορεί να εξασφαλιστεί 
μόνον εάν, πριν από την υλοποίηση των ενεργειών αρωγής (ιδιαίτερα στην περίπτωση 
χρόνιων κρίσεων), πραγματοποιείται μια σαφής ανάλυση της επίπτωσης. Τέτοιου είδους 
ειδικές αναλύσεις της επίπτωσης κατά χώρα σε κρίσεις που οφείλονται τόσο στον 
ανθρώπινο όσο και το φυσικό παράγοντα αποτελούνται από δ/άφορα στοιχεία πέραν του 
παραδοσιακού, και σημαντικότερου, βραχυπρόθεσμου στόχου της διάσωσης και διαφύλαξης 
της ανθρώπινης ζωής: 
(α) Ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η αρωγή σε ταχέως καλυπτόμενες ανθρώπινες ανάγκες, πχ 
διατροφή, υγεία, στέγαση και εκπαίδευση, γεγονός το οποίο μπορεί να μειώσει τις εντάσεις και να 
προωθήσει ένα κλίμα συμφιλίωσης. Me ποιο τρόπο μπορούν οι δικαιούχοι να διαδραματίσουν ένα 
περισσότερο συμμετοχικό και ενεργό ρόλο, Πόσο αποτελεσματική μπορεί να είναι η ανθρωπιστική 
βοήθεια όχι μόνον όσον αφορά την κάλυψη βασικών αναγκών αλλά και τη βελτίωση, για παράδειγμα, 
των επιπέδων διατροφής, 
Αυτή η πολιτική ανάλυση εξετάζει το κατά πόσον η αρωγή επηρεάζει ή επηρεάζεται από την επιτόπια 
κατάσταση ασφάλειας. 
(β) Επηρεάζει η ανθρωπιστική βοήθεια τις μετακινήσεις πληθυσμών, πχ μπορούμε προν χάριν της διοικητικής 
σκοπιμότητας να δημιουργούμε καταυλισμούς και άλλα κέντρα που είναι καταστροφικά για τη 
μακροπρόθεσμη εγκατάσταση και ανάπτυξη ('παράγων έλξης" ο( καταυλισμούς προσφύγων σιο 
Αφγανιστάν), 
(γ) Ποια είναι η κοινωνική επίπτωση τΐ)ς ανθρωπιστικής βοήθειας, πχ έχα η ανθρωπιστική βοήθεια αρνητική 
μακροπρόθεσμη επίπτωση έναντι ορισμένων ίθνοτικών ομάδων, ηλικιακών ομάδων ή ενός ιδιαίτερου 
φύλου και πως η ανθρωπιστική βοήθεια αλληλοσυνδέεται με άλλους δημογραφικούς παράγοντες, Me ποιο 
τρόπο επηρεάζει η ανθρωπιστική βοήθεια τον καταμερισμό της εργασίας μεταξύ ανδρών και γυναικών και 
ειδικότερα την ευθύνη των γυναικών για αναπαραγωγική εργασία, που πιθανόν να εντείνεται σε 
καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, Ο κεντρικός ρόλος των γυναικών πρέπει να αναγνωρίζετται και οι 
γυναίκες πρέπει να διεκδικούν τη θέση τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, στο σχεδιασμό, στη 
διαχείριση και διανομή της βοήθειας αρωγής ως ο καλύτερος τρόπος εξασφάλισης ότι η αρωγή φθάνει 
στις πλέον ευπρόσβλητες ομάδες. 
(δ) Ποια είναι η βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη οικονομική επίπτωση της ανθρωπιστικής βοήθειας, πχ 
μια ανάλυση του τρόπου με τον οποίον η αρωγή επηρεάζει τις τοπικές αγορές, τους μηχανισμούς των 
τιμών και τις προμήθειες είναι πάντα σημαντική. 
(ε) Οι περιβαλλοντικές συνέπειες θεωρούνται σήμερα ως βασικό στοιχείο οιασδήποτε ανάλυσης της 
επίπτωσης. Η περιβαλλοντική καταστροφή είχε ήδη σοβαρές συνέπειες για τον φιλοξενούντα πληθυσμό 
εντός και γύρω από πολλούς καταυλισμούς προσφύγων (πχ γύρω από τη Ρουάντα). Μπορούμε να 
χρηματοδοτούμε και να προωθούμε τη χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας μ'έναν φιλικότερο προς το 
περιβάλλον τρόπο αποφεύγοντας τοιουτοτρόπως την κοπή των δέντρων, 
(στ) Η ανάλυση της επίπτωσης πρέπει πάντα να περιλαμβάνει ένα τμήμα σχετικά με το πως η αρωγή 
επηρεάζει τις τοπικές διοικητικές δομές. Η μελλοντική μείωση του ευπρόσβλητου και της διατάραξης της 
ικανότητας απορρόφησης εξαρτάται από την ύπαρξη ισχυρών μόνιμων τοπικών δομών. Οι τοπικές 
κρατικές δομές και οι τοπικές ΜΚΟ και κοινοτικές ομάδ(ς οφείλουν να διαδραματίσουν ιοιις 
Μ 
συμπληρωματικούς τους ρόλους καθόσον αυτό δ<ν διακύβευα in, αρχές '//ς αμιρολι/ψίαι, MU 
ουδετερότητας που χαρακτηρίζουν ιην ανθρωπιστική βοι'/Οαα ϊ άν Λιν ιιτιάρχα ιοιιική AI//I7/H'//<>//, 
μπορούν να αναλάβουν δράση οι τοπικές ΜΚΟ. Εάν οι τοπικές ΜΚΟ δεν διαθέτουν tpnapm και 
ικανότητα μπορούν να συνεργαστούν, και παράλληλει νει τυγχάνουν κετιάριτοτ/ς, με διεθνείς ΜΚΟ 
προκειμένου να βελτιώσουν μακροπρόθεσμα το δυναμικό τους Είναι ευνόηιυ όιι οι διεθνείς ΜΚΟ πρέπει 
να ενθαρρύνονται για την αποδοχή μεγαλύτερης ευθύνης όσον αφορά ιοτπκούς εταίρους. Πειράλληλα, 
πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε τα επίπεδα αμοιβής που προσφέρουν οι ΜΚΟ να μην είναι δυσανάλογα 
υψηλά συγκρινόμενα με τα αντίστοιχα των τοπικών διοικήσεων, πράγμα που επιφέρει έξοδο του 
προσωπικού από τις τελευταίες, 
(ζ) Εν γένει η ανάλυση της επίπτωσης πρέπει πάντα να εξακριβώνει ότι οι αρμόδιοι για την υλοποίηση 
εταίροι έχουν σαφείς ιδέες για τον τρόπο παρακολούθησης των ενεργειών αρωγής. Οι οργανισμοί αρωγής 
πρέπει να αισθάνονται υπεύθυνοι για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες των ενεργειών τους και για την 
εξασφάλιση μιας ομαλής μετάβασης σε ενέργειες που θα ακολουθήσουν της αρωγής ακόμη κι αν αυτό 
συνεπάγεται τη συμμετοχή άλλων οργανισμών ή οργανώσεων. 
Αφότου αναληφθεί μια ανάλυση της επίπτωσης με τα συγκεκριμένα και άλλα στοιχεία (στο 
πλαίσιο των διαθέσιμων πόρων και χρόνου), μπορούν να ληφθούν υπόψη μακροπρόθεσμοι 
στόχοι κατά το σχεδιασμό και υλοποίηση κάθε ενέργειας αρωγής. Αυτό με τη σειρά του 
θα βοηθήσει τους χορηγούς αρωγής, τους αρμόδιους για την υλοποίηση οργανισμούς και 
τους επιτόπια εργαζόμενους να λαμβάνουν υπόψη τη μακροπρόθεσμη προοπτική από την 
έναρξη κάθε "ενέργειας αρωγής". 
Αφότου καταστούν διαθέσιμες βάσιμες αναλύσεις της επίπτωσης, η Επιτροπή θα είναι σε 
καλύτερη θέση ώστε να εκπονήσει έναν "Κώδικα ορθών πρακτικών αρωγής" που θα 
αποσκοπεί στη βελτίωση όλων των πτυχών του έργου της αρωγής. 
1.6 Οργανωτικές πτυχές 
Μ/σ λεπτομερής όμως ανάλυση της επίπτωσης και η διατύπωση σαφών στόχων δεν 
μπορούν να πραγματοποιηθούν μεμονωμένα. Ο/ συμμετέχοντες οργανισμοί και το 
προσωπικό τους πρέπει να εξοπλιστούν κατάλληλα για την εκτέλεση αυτών των εργασιών. 
Κατ'αρχήν, το αρμόδιο για την αρωγή και ανάπτυξη προσωπικό χρειάζεται καθοδήγηση 
και κατάρτιση ούτως ώστε οι μακροπρόθεσμες συνέπειες της αρωγής για την ανάπτυξη να 
καταστούν μια φυσική αντανάκλαση της προετοιμασίας όλων των ενεργειών αρωγής. 
Όταν έχουμε να αντιμετωπίσουμε χώρες που μαστίζονται από κρίσεις, χώρες με σοβαρές 
διαρθρωτικές ανισορροπίες, χώρες επιρρεπείς σε εθνοτ/κά προβλήματα και χώρες που 
πλήττονται συχνά από φυσικές καταστροφές, η Επιτροπή δημιουργεί Task Forces ως μια 
ευέλικτη διάρθρωση συντονισμού, αποτελούμενες από υπαλλήλους που ασχολούνται με 
την ανθρωπιστική βοήθεια και με μακροπρόθεσμα προγράμματα. Ο σχεδιασμός 
προγραμμάτων αρωγής, αποκατάστασης, αναδιάρθρωσης και ανάπτυξης πρέπει να 
εξετάζεται από την Task Force και τα μέλη της πρέπει, στο πλαίσιο αυτό, να 
ενημερώνονται για μεμονωμένες ενέργειες προτού αυτές υποβληθούν προς έγκριση. Ο/ 
σχέσεις παρακολούθησης πρέπει να καταγράφονται με προσιτή μορφή και να αποτελούν 
αντικείμενο τακτικών συζητήσεων. Όσον αφορά τη βοήθεια προς τους πρόσφυγες, τα 
άτομα που μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους στο εσωτερικό της χώρας και τους 
επαναπατριζόμενους σε τρίτες χώρες, η Επιτροπή έχει ήδη δημιουργήσει μια μόνιμη 
εσωτερική διάρθρωση συντονισμού. 
Γενικότερα η Επιτροπή, κατά τη συνεδρίαση της 20ης Σεπτεμβρίου 1995 ζήτησε από τις 
υπηρεσίες της τις αρμόδιες για διάφορα μέσα στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων να 
συνεχίσουν τις προσπάθειες που έχουν ήδη καταβληθεί στον τομέα του συντονισμού 
προκειμένου να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή συνοχή μεταξύ ενεργειών που 
χρηματοδοτούνται από διάφορα κονδύλια του προϋπολογισμού. 
Για την εξασφάλιση του ορθού συντονισμού, όχι μόνον μεταξύ των υπηρεσιών της 
Επιτροπής, αλλά και με αρμόδιους για την υλοποίηση εταίρους, οι συναφείς ΜΚΟ και 
οργανισμοί των HE που είναι υπεύθυνοι για την αρωγή ήΙκαι την αποκατάσταση και 
ανάπτυξη πρέπει να καλούνται να λαμβάνουν ενεργό μέρος σε ειδικά κανονισμένες 
ανοικτές συνεδριάσεις της Task Force. Ως παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε την 
υιοθετηθείσα για τη Αιβερία στρατηγική. Ο/ τακτικές εβδομαδιαίες συνεδριάσεις του 
αρμόδιου για τη Αιβερία προσωπικού της ΓΔ VIII και του ECHO συμπληρώνονταν με 
τριμηνιαίες συναντήσεις μεταξύ της Επιτροπής και των βασικών της εταίρων ΜΚΟ και HE. 
Ίλ 
Ένα άλλο ζωτικής σημασίας στοιχείο για τη βελτίωση της υπάρχουσας οργανωτικής 
διάρθρωσης είναι ο επιτόπιος συντονισμός με τους λοιπούς εταίρους. Σε χώρες που 
μαστίζονται από κρίσεις ή χώρες επιρρεπείς σε κρίσεις το προσωπικό της Αντιπροσωπείας 
της ΕΚ πρέπει να συγκαλεί τακτικές συνεδριάσεις συντονισμού με συντονιστές του ECHO, 
τοπικούς εκπροσώπους και αρμόδιους για την υλοποίηση εταίρους. 
Ο γενικός συντονισμός όλων των διεθνών προσπαθειών αρωγής, αποκατάστασης και 
ανασυγκρότησης σε επιτόπιο επίπεδο είναι ύψιστης σημασίας. Εάν η Υπηρεσία 
Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (DHA) ή άλλοι οργανισμοί των HE 
έχουν δημιουργήσει αποτελεσματικές δομές συντονισμού σε επιτόπιο επίπεδο, η Ειιιτροιιή 
και οι άλλοι χορηγοί βοήθειας πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να 
συμμετέχουν και να στηρίζουν τις εν λόγω δομές. Σ'αυτό το γενικό πλαίσιο συντονισμού, 
ο συντονισμός μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών θα πραγματοποιείται κανονικά, υπό το 
πρίσμα του ψηφίσματος του Συμβουλίου της 2ας Αεκεμβρίου 1993 για τις διαδικασίες 
συντονισμού μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών της. Στην περίπτωση αυτή ο 
βασικός ρόλος μιας επιτόπιας Task Force είναι να διατηρεί τακτική επαφή με την Task 
Force των Βρυξελλών και αντίστροφα προκειμένου να εξασφαλίζεται η κατάλληλη σύνδεση 
όλων των σχεδίων, πρωτοβουλιών και ενεργειών στον τομέα της αρωγής, αποκατάστασης 
και ανάπτυξης. 
Αφετέρου, εάν σε μία δεδομένη κατάσταση κρίσης δεν υπάρχει κατάλληλος επιτόπιος 
γενικός συντονισμός (μεταξύ φορέων που συμμετέχουν σε ενέργειες αρωγής, 
αποκατάστασης και ανασυγκρότησης), η Επιτροπή θα πρέπει να συντονίζει τις 
δραστηριότητες που χρηματοδοτεί η Κοινότητα. Αυτό πρέπει να γίνεται από την επιτόπια 
Task Force με ανοικτό τρόπο από κοινού, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, με 
ενδιαφερόμενα κράτη μέλη της ΕΕ, άλλους χορηγούς βοήθειας, οργανισμούς αρωγής των 
HE και άλλων, ΜΚΟ και τοπικές δομές. Η υπηρεσία συντονισμού της βοήθειας της ΕΚ στη 
Μονρόβ/α είναι ένα καλό παράδειγμα μονάδας που καλύπτει όλες τις ανάγκες όσον 
αφορά τη βοήθεια στα θύματα της κρίσης στη Αιβερία. 
Τέλος, η Task Force στις Βρυξέλλες πρέπει να λαμβάνει μέτρα μ'έναν παρεμφερή τρόπο 
προκειμένου να εξασφαλίζεται ο κατάλληλος συντονισμός όλων των σχεδίων και 
πρωτοβουλιών με άλλους χορηγούς βοήθειας, ειδικότερα τα σχετικά κράτη μέλη της ΕΕ. 
Η παρούσα πρόταση για δημιουργία task force δεν εφαρμόζεται μόνο σε χώρες στις 
οποίες αναφαίνονται κρίσεις αλλά και σε χώρες επιρρεπείς σε καταστροφές καθόλη την 
περίοδο που συνεχίζεται η AAA. 
2. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ- ΒΟΗΘΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ 
Η αποκατάσταση μπορεί να οριστεί ως μια συνολική, δυναμική και ενδιάμεση στρατηγική 
θεσμικής μεταρρύθμισης και ενδυνάμωσης, ανασυγκρότησης και βελτίωσης υποδομής και 
υπηρεσιών, που στηρίζει τις πρωτοβουλίες και ενέργειες των ενδιαφερόμενων πληθυσμών, 
στον πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό τομέα, και που αποσκοπεί στην ανάκτηση της 
βιώσιμης ανάπτυξης. Ο πληθυσμός- τόσο θύματα όσο και συμμετέχοντες σε βίαιες 
συγκρούσεις- πρέπει να επανενταχθεί στην κοινωνία των πολιτών, όσον αφορά τις 
οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές της πτυχές. Μ'άλλα λόγια, η ανθρώπινη διάσταση 
αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της αποκατάστασης. Στο στάδιο αυτό είναι περισσότερο 
αποτελεσματική η εξασφάλιση της ολοκλήρωσης της διάστασης της ισότητας των φύλων. 
Πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στους μεταβαλλόμενους ρόλους και συνθήκες ανδρών και 
γυναικών, και στην ανάγκη αντιμετώπισης τέτοιου είδους ζητημάτων εφόσον πρέπει να 
πραγματοποιηθεί η κοινωνική ολοκλήρωση. 
Η αποκατάσταση μπορεί επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις χώρες που 
ακολουθούν μια πορεία προς την ειρήνη αλλά που ακόμη υποφέρουν από σποραδικές 
συρράξεις. Η αποκατάσταση μπορεί να βασιστεί σε σταθερές ζώνες και αποσκοπεί να 
επεκτείνει τις περιοχές ειρήνης. 
2. 1 Η οικοδόμηση της κοινωνίας των πολιτών 
43 
Το στάδιο ανοικοδόμησης μιας χώρας που έχει υποστεί μια περίοδο σύρραξης πρέπει 
κατ'ανάγκη να περιλαμβάνει την επανεδραίωση του κανόνα δικαίου και της κοινωνίας των 
πολιτών. Ένα από τα βασικά στοιχεία είναι η ταχεία εγκαθίδρυση μιας κυβέρνησης και 
διοίκησης ικανής να εμπνεύσει τη δημόσια εμπιστοσύνη και πεποίθηση και να επανεδραιώσει 
τις οικονομικές δραστηριότητες, τα συστήματα εκπαίδευσης και υγείας κλπ. 
Μια τέτοια δ/οίκηση πρέπει να θεωρείται από τους πολίτες της ως εξυπηρετική για όλες τις 
ομάδες, προκειμένου να μετριάζονται οι αναπόφευκτες εντάσεις που συνεχίζουν να 
υπάρχουν στη διάρκεια ανάλογων περιόδων. Από την αρχή, είναι συνεπώς βασικό οι 
πτυχές αυτές να μην αποτιμώνται, καθώς έχουν καθοριστική επίδραση στην ανοικοδόμηση 
τη ζ χώρας καθαυτής. 
Με βάση αυτές τις προϋποθέσεις, οι προσπάθειες ανοικοδόμησης πρέπει να βασιστούν 
στους ακόλουθους άξονες: 
2. 1. 1 Ανοικοδόμηση και λειτουργία του κράτους δικαίου 
Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε ορισμένες κατευθυντήριες αρχές στ/ς οποίες βασίζεται 
το κράτος δικαίου, ήτοι το διαχωρισμό των εξουσιών, την τήρηση των κανόνων ορθής 
διαχείρισης των δημόσιων υποθέσεων με σκοπό τη νομιμότητα και διαφάνεια, τη 
δημιουργία θεσμικών μηχανισμών αποδεκτών από τους βασικούς φορείς, περιλαμβανομένης 
της σημασίας της σαφούς νομοθεσίας και θεσμών προσιτών στο κοινό, και το σεβασμό των 
καθολικά αναγνωρισμένων δικαιωμάτων του ανθρώπου, περιλαμβανομένης ειδικότερα της 
αναγνώρισης των δικαιωμάτων ομάδων μειονοτήτων. Πιθανόν οι νόμοι που τέθηκαν σε 
ισχύ πριν από τη σύρραξη να μπορούν να χρησιμοποιηθούν, εφόσον έχουν επαναθεσπιστε'ι 
στο πλαίσιο μιας εθνικής συνέναισης. 
Με βάση την ιδιαίτερη κατάσταση κάθε χώρας, πρέπει να καθοριστούν προτεραιότητες 
όσον αφορά τις ειδικές ενέργειες που θα εφαρμοστούν. Μεταξύ αυτών, πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη σημασία στην αποτελεσματική και ανεξάρτητη διοίκηση της δικαιοσύνης (πρβλ. 
ενέργειες για τη Ρουάντα). Η πτυχή αυτή είναι θεμελιώδης για την επανεδραίωση της 
εμπιστοσύνης του πληθυσμού και καθιστά δυνατή τη διαβίωση σένα περιβάλλον όπου τα 
άτομα δεν θα αισθάνονται απειλούμενα. 
2. 1. 2 Ανάπτυξη του πολιτικού διαλόγου και συμμετοχή του πληθυσμού 
Ως βασική προϋπόθεση της δημοκρατίας, η ανάπτυξη του πολιτικού διαλόγου δεν πρέπει 
να αναμένει την έλευση καλύτερων εποχών για να εφαρμοστεί. Από την αρχή, πρέπει να 
δοθεί ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να καταστεί δυνατή η έκφραση διάφορων ομάδων 
και μειονοτήτων. 
Ζητήματα όπως η ελευθερία του συνέρχεσθαι ή η ενθάρρυνση της δημιουργίας πολιτικών 
κομμάτων πρέπει να περιληφθούν το συντομότερο δυνατό στην πολιτική ημερήσια 
διάταξη προκειμένου η νέα διοίκηση να διαθέτει την αναγκαία διαφάνεια. Ο πολιτικός 
διάλογος και η συμμετοχή του πληθυσμού μπορούν να επιτευχθούν μόνο με τη διασφάλιση 
των δικαιωμάτων του πολίτη και του ανθρώπου, περιλαμβανομένης της δυνατότητας τόσο 
για άνδρες όσο και για γυναίκες να συμμετέχουν επί ίσο/ς όρο/ς. 
Παράλληλα, είναι αναγκαία η ανάληψη ενεργειών που αποσκοπούν σε αποτελεσματική 
συμμετοχή του πληθυσμού στην άσκηση της εξουσίας, μέσω εκλογών πχ στη Μοζαμβίκη, 
στη Νότιο Αφρική, καθώς και σε οικονομική συμμετοχή στο κόστος και τα οφέλη της 
ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, ενέργειες στον τομέα της ελευθερίας της έκφρασης και της 
ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης που επιτρέπουν αμερόληπτη και κατατοπιστική 
πληροφόρηση είναι ουσιαστικής σημασίας για τη σφυρηλάτηση της κοινής γνώμης και 
μπορούν να έχουν θετικό αντίκτυπο στη μείωση των συνεχιζόμενων εντάσεων. Επιπλέον, 
είναι χρήσιμο να αναληφθούν ενέργειες στους τομείς της κατάρτισης, της πολιτικής αγωγής, 
της στήριξης σε ενώσεις, της αποκεντρωμένης συνεργασίας κλπ. 
Όλες οι ενέργειες που περιγράφονται σαφώς ανωτέρω εφαρμόζονται όχι μόνο στο πλαίσιο 
της ανοικοδόμησης της κοινωνίας των πολιτών, αλλά και σε όλες τις καταστάσεις 
μετάβασης προς τη δημοκρατία, ακόμη κι όταν δεν έχει προηγηθεί μια περίοδος ένοπλης 
/Ιη 
σύρραξης. 0/ ενέργειες μπορούν επίσης να επεκταθούν πέραν της περιόδου της 
ανοικοδόμησης καθαυτής και να ενσωματωθούν σε προγράμματα μακροπρόθεσμης 
ανάπτυξης. Τέτοιες ενέργειες είναι ουσιαστικές για τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη επίπτωση 
της εξωτερικής βοήθειας. 
0/ κοινοτικές ενέργειες στους τομείς αυτούς μπορούν μόνο να διαδραματίσουν καταλυτικό 
ρόλο στο να βοηθήσουν τις κυβερνήσεις να ξεκινήσουν την ανάληψη δράσης. Από τις 
τελευταίες όμως εξαρτάται η ενσωμάτωση της διαδικασίας. Τα ζητήματα αυτά πρέπει 
συνεπώς να αποτελούν αντικείμενο διαλόγου με κάθε κυβέρνηση κατά τον προγραμματισμό 
των ενεργειών αποκατάστασης και ανάπτυξης και, επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη 
στο συνολικό πλαίσιο πολιτικής. 
Ένα τμήμα του πληθυσμού που μπορεί να απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή σε καταστάσεις μετά 
από σύρραξη είναι οι πρώην μαχητές. Η αποστράτευση και επανένταξη τους στον πολιτικό 
βίο είναι ενδεχομένως ιδιαίτερα δυσχερής σε χώρες που έχουν γνωρίσει μακρόχρονες 
περιόδους εμφύλιου πολέμου, και όπου απαιτείται κάποιος χρόνος για την επίτευξη της 
αποστρατικοποίησης και της εξάλειψης της "νοοτροπίας της σφαγής". Τα προγράμματα 
επανένταξης πρώην μαχητών είναι προτιμότερο να εφαρμόζονται παράλληλα με 
προγράμματα επανεγκατάστασης παλινοστούντων και προσφύγων, προκειμένου να αίρεται 
οιαδήποτε εντύπωση ότι το γεγονός ότι έφεραν όπλα τους παρέχει δικαίωμα προνομιακής 
μεταχείρισης. Τα προγράμματα για την ενθάρρυνση των πρώην μαχητών να παραδώσουν 
τον οπλισμό τους δεν υπήρξαν εν γένει επιτυχή, και ενδεχομένως είναι προτιμότερο το 
ενδιαφέρον να επικεντρωθεί στη δημιουργία προϋποθέσεων βάσει των οποίων τα όπλα δεν 
θα χρησιμοποιούνται ακόμη κι αν παραμένουν σε ιδιώτες. Μπορεί να απαιτηθεί ιδιαίτερη 
προσοχή σε περιπτώσεις όπου οι πρώην μαχητές είναι γυναίκες ή/και παιδιά. 
2. 1. 3 Η ειδική περίπτωση των ναρκών κατά προσωπικού 
0/ νάρκες κατά προσωπικού, στις οποίες οφείλονται καθημερινές απώλειες ανθρώπινων 
ζωών, παρεμποδίζουν σοβαρά την ανάπτυξη των πληγείσών περιοχών, αποτελούν εμιιόό/υ 
στον επαναπατρισμό προσφύγων και ατόμων που μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους, 
οτη χρήση αρόσιμων γαιών και στη λειτουργία των υποδομών. 
Η αφαίρεση των ναρκών, ακόμη κι αν συχνά θεωρείται ως μία δραστηριότητα 
αποκατάστασης, μπορεί να έχει και ανθρωπιστικό χαρακτήρα ή να αποτελεί συνιστώσα μιας 
μακροπρόθεσμης διαδικασίας ανάπτυξης. 
Επιπλέον, η αφαίρεση των ναρκών αποτελεί πολιτική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή 
Ένωση, όπως καθίσταται εμφανές από την κοινή δράση που υιοθετήθηκε πρόσφατα στο 
πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ. 
Ααμβανομένης υπόψη της έκτασης του προβλήματος, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να 
επιδιωχθεί μια γενικότερη συντονισμένη προσέγγιση και η συνέχιση των διάφορων 
παρεμβάσεων, ειδικότερα σε χώρες όπου συνυπάρχουν ανθρωπιστικές δραστηριότητες και 
δραστηριότητες αποκατάστασης και ανάπτυξης. 
Η ύπαρξη κανόνων και διαδικασιών που εξασφαλίζουν την αναγκαία ταχύτητα και ευελιξία 
των παρεμβάσεων, διευκολύνοντας παράλληλα την ανάπτυξη του εντόπιου δυναμικού και 
διασφαλίζοντας μια πιο μακροπρόθεσμη δέσμευση των χορηγών βοήθειας, πρέπει να 
συμβαδίζει με προσπάθειες για ενίσχυση του συντονισμού και της συμπληρωματικότητας. 
2. 2 Τρόποι με τους οποίους η αποκατάσταση δημιουργεί μια γέφυρα μεταξύ αρωγής 
και ανάπτυξης 
Προκειμένου η αποκατάσταση να μπορεί να συμβάλει στη συνέχιση της μετάβασης από την 
έξοδο από μία σοβαρή κρίση στην ανάκτηση της ανάπτυξης, ορισμένα βασικά στοιχεία 
"του συνεχούς" πρέπει να εφαρμόζονται κατά την περίοδο μετάβασης, ειδικότερα η 
ύπαρξη ενός ελάχιστου επιπέδου ασφάλειας και η έναρξη μιας περιόδου μετάβασης που θα 
σέβεται τις δημοκρατικές αξίες και τις θεμελιώδεις ελευθερίες. Είναι όμως αναγκαίο να 
τονίσουμε με έμφαση τρεις αρχές: 
η αποκατάσταση πρέπει να υλοποιηθεί με τρόπο που καθορίζεται από την 
45 
κατάσταση κάθε ενδιαφερόμενης χώρας (διάρκεια, προτεραιότητες, ζητήματα 
ισότητας των φύλων) 
η αποκατάσταση πρέπει να είναι μεταβατικού χαρακτήρα και κατ'αρχήν 
περιορισμένης διάρκειας, καίτοι ορισμένες ειδικές καταστάσεις μπορεί να απαιτούν 
μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις 
η αποκατάσταση δεν πρέπει να αποτελεί απλά ένα στόχο για επάνοδο στην 
προγενέστερη κατάσταση αλλά πρέπει να προετοιμάζει, όχι κατ'ανάγκη με γραμμικό 
τρόπο, την ανάκτηση της βιώσιμης ανάπτυξης με καλύτερο τρόπο απ'ο,τι κατά το 
παρελθόν και λαμβάνοντας υπόψη τα διδάγματα που άντλησε από την κρίση 
Όπου είναι δυνατό, η αποκατάσταση πρέπει να βασίζεται στα επιτεύγματα της 
ανθρωπιστικής βοήθειας (i) αποφεύγοντας σημαντική επιδείνωση υπηρεσιών και υποδομής 
στις οποίες είχαν πρόσβαση οι πληθυσμοί κατά την περίοδο της κρίσης και (ϋ) 
διατηρώντας και βελτιώνοντας την εντόπια εμπειρογνωμοσύνη που χρησιμοποιήθηκε ή 
δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της κρίσης. 
Η αποκατάσταση πρέπει, όμως, να αποσκοπεί ταυτόχρονα στη μείωση όλων των 
παραποιημένων επιπτώσεων της ανθρωπιστικής βοήθειας (i) καταργώντας προοδευτικά το 
ρόλο οικονομικής υποκατάστασης της ανθρωπιστικής βοήθειας, (ϋ) καταργώντας το 
συντομότερο δυνατό το σύστημα δωρεάν διανομής αγαθών και υπηρεσιών υπέρ ενός 
συστήματος πληρωμής στο χαμηλότερο δυνατό κόστος, ειδικότερα γ/αυτούς που μπορούν 
να παράγουν σε τοπική κλίμακα και (iii) στηρίζοντας ενέργειες για τις ευπρόσβλητες 
ομάδες (αποστρατευμένοι στρατιώτες, ορφανά, γυναίκες αρχηγοί οικογένειας, 
με/ονεκτούντα άτομα) με σκοπό την επανένταξη τους στον οικονομικό και κοινωνικό βίο. 
Υπό το πρίσμα αυτό, η αποκατάσταση πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τα ψυχολογικά 
αποτελέσματα της έκθεσης στη βία, ειδικότερα σε παιδιά. 
Όσον αφορά το σχεδιασμό προγραμμάτων αποκατάστασης, πρέπει να ληφθούν υπόψη 
τέσσερις παράγοντες προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η συνεισφορά τους στη διαδικασία 
μετάβασης: 
(i) "αποτέλεσμα επιρροής" 
Επιλογή ενεργειών που διατηρούν γεωγραφική και τομεακή ισορροπία, λαμβάνοντας 
υπόψη τις αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί στη διάρκεια των κρίσεων 
(μετατόπιση πληθυσμού κλπ) 
Επαναπροσανατολισμός, συμπλήρωση και επιτάχυνση μέσω ενεργειών 
αποκατάστασης, εφόσον η εφαρμογή προγραμμάτων ανάπτυξης έχει ήδη 
αναληφθεί σε βασικούς και παραγωγικούς τομείς 
Προτεραιότητα, σε όσες περιοχές συναινούν γι'αυτό, σε μεθόδους που 
μεγιστοποιούν τη συμμετοχή του εντόπιου πληθυσμού (μικροπρογράμματα, τροφή 
έναντι εργασίας), και χρησιμοποιούν μικρής κλίμακας πιστώσεις για τον ιδιωτικό 
τομέα 
Εφαρμογή κατάλληλης τεχνικής βοήθειας τόσο σε επίπεδο έργων και προγραμμάτων 
όσο και σε γενικό επίπεδο (τομείς προτεραιότητας, γενική διαχείριση). Η στήριξη 
αυτή απαιτείται ειδικά για τη διαχείριση προγραμμάτων από δικαιούχες κυβερνήσεις 
και δομές ΜΚΟ. 
(ϋ) "κρίσιμη υάζα" 
Έγκαιρη διάθεση, μέσω συντονισμού των χορηγών, χρηματοδοτικών πόρων, 
λαμβανομένων υπόψη μακροοικονομικών προβλέψεων 
Εφαρμογή επισπευσμένων και ευέλικτων διαδικασιών με σκοπό τον περιορισμό της 
περιόδου "εντατικής" αποκατάστασης στη διάρκεια της οποίας πρέπει να επιτευχθούν 
ορισμένα τοπογραφικά σημεία αναφοράς. 
Έγκριση, με βάση την κατάσταση κάθε χώρας, των τομέων προτεραιότητας, 
λαμβάνοντας υπόψη ότι η θεσμική ενίσχυση, ανασυγκρότηση και αποκατάσταση της 
υποδομής, καθώς και η παροχή βασικών αγαθών και υπηρεσιών για την περίοδο 
αποκατάστασης είναι αυτά που συνδέονται με την παραγωγή, ιδίως τη γεωργία, και 
την υγεία/υγιεινή, την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, την πρόσβαση σε γαιοτεμάχια, την 
ai 
αφαίρεση ναρκών και την αποστράτευση. 
(iii) "συνεγής παρουσία των εταίρων" 
περισσότερη στήριξη για μακροπρόθεσμες ενέργειες διεθνών και τοπικών ΜΚΟ που 
δρουν επιτόπου κατά την ανθρωπιστική κρίση, σχετίζοντας αυτούς που είναι σε 
θέση να το πράττουν με τον προγραμματισμό των κεφαλαίων αποκατάστασης, στους 
βασικούς τομείς, και επιμένοντας κατά την περίοδο της υλοποίησης σε μία 
προσέγγιση που θα δίνει έμφαση στη βιωσιμότητα των ενεργειών μεσοπρόθεσμα και 
οτη χρήση των τοπικών δομών. 
στήριξη βασικών ομάδων, σε επίπεδο κοινοτήτων, που έχουν επιζήσει της κρίσης 
(ενώσειςχωριών, ομάδες γυναικών, ομάδες παραγωγών, τοπικές διοικήσεις) 
στήριξη της αναδιάρθρωσης της διοίκησης στους τομείς προτεραιότητας που είναι 
αναγκαίοι για το σχεδιασμό και διαχείριση των προγραμμάτων αποκατάστασης και 
μακροπρόθεσμης ανάπτυξης 
στήριξη της αναδιάρθρωσης των διοικήσεων επικεντρώνοντας ενέργειες σε τομείς 
ικανούς να στηρίξουν τη διαδικασία επανόδου στην ειρήνη και σε όσους είναι σε 
θέση να παράσχουν στο Κράτος τα ελάχιστα μέσα δράσης, ιδίως σε 
μακροοικονομικό επίπεδο και επίπεδο δημόσιων οικονομικών. 
(iv) "προσέγγιση κατά στάδια" 
προγραμματισμός και χρηματοδότηση ενεργειών με βάση τομεακούς ή γεωγραφικούς 
"διαύλους" πχ από την προμήθεια φαρμάκων στο πλαίσιο της βοήθειας έκτακτης 
ανάγκης στην αναδιοργάνωση βασικών ιατρικών προμηθειών, στην ανακατανομή του 
ανθρώπινου δυναμικού και την αποκατάσταση των κέντρων υγείας στη διάρκεια της 
αποκατάστασης0 ολοκλήρωση και ανάπτυξη αυτών των κέντρων εντός της 
υγειονομικής πυραμίδας κατά την επανέναρξη της βοήθειας για την ανάπτυξη 
προτεραιότητα στην κοινωνική βιωσιμότητα (αφομοίωση) και επιδίωξη, αρχικά, 
μικροοικονομικής βιωσιμότητας 
εξέταση, κατά τα διάφορα στάδια του προγραμματισμού της βοήθειας, των 
ενεργειών αποκατάστασης ως σημαντικών στοιχείων για τον καθορισμό των τομέων 
προτεραιότητας όσον αφορά την παροχή στήριξης 
ενσωμάτωση στην προσέγγιση των στοιχείων πολιτικής σχετικά με την εκστρατεία 
για την καταπολέμηση της φτώχιας και του μακροοικονομικού πλαισίου εντός του 
οποίου πρέπει να εξελιχθεί η χώρα μέχρι το τέλος της περιόδου αποκατάστασης 
παροχή ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάκαμψη της παραγωγής και των 
συναλλαγών0 οι αρχικές δραστηριότητες βάσει του μακροοικονομικού πλαισίου 
πρέπει να συγκλίνουν στην εξασφάλιση της λειτουργίας των βασικών υπηρεσιών 
συναλλαγών, εμπορικών και τραπεζικών υπηρεσιών και στην αναδημιουργία 
οργανισμών αρμόδιων για τη βασική μακροοικονομική διαχείριση 
ορισμός των κριτηρίων καθορισμού των όρων που είναι αναγκαία για την επιτυχία 
του προγράμματος αποκατάστασης και με σκοπό την επανέναρξη της ανάπτυξης 
(πολιτικής, οικονομικής ή ειδικής πχ αφαίρεση ναρκών)0 αποτελεσματικότητα των 
κριτηρίων μέσω διαλόγου για τις (τομεακές) πολιτικές. 
3- ΤΡΟΠΟΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 
ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΥΠΟΨΗ ΤΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 
ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ: ΠΤΥΧΕΣ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ 
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
3. 1 Το μακροοικονομικό πλαίσιο 
0/ βίαιες συγκρούσεις και οι φυσικές καταστροφές μπορούν να ανατρέψουν τα σχέδια 
ανάπτυξης. Η σαφής εκτίμηση του κινδύνου των φυσικών ή οφειλόμενων στον ανθρώπινο 
παράγοντα καταστροφών κατά τη διατύπωση προγραμμάτων ανάπτυξης μπορεί να 
αυξήσει σε μεγάλο βαθμό τις δυνατότητες επιτυχίας τους. 
Στην πράξη, όμως, τέτοιου είδους κίνδυνοι δεν έχουν εν γένει εκτιμηθεί σαφώς στο 
/Η 
μακροοικονομικό σχεδιασμό, ούτε στην προετοιμασία προγραμμάτων διαρθρωτικής 
προσαρμογής. Ακόμη, μια πρόσφατη μελέτη για κρίσεις που επιβάλλουν την υιοθέτηση 
των προγραμμάτων σταθεροποίησης του ΔΝΤ στην Αφρική δείχνει ότι η ξηρασία ή άλλες 
φυσικές καταστροφές αποτέλεσαν "ένα σημαντικό, ίσως υπερισχύοντα" παράγοντα για 
πλέον του 1/3 αυτών των προγραμμάτων. 
Σε μακροοικονομικό επίπεδο πρέπει συνεπώς να λαμβάνονται υπόψη τρεις βασικές αρχές: 
(i) τα προγράμματα οικονομικής μεταρρύθμισης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το 
ευπρόσβλητο των χωρών σε καταστροφές φυσικές ή οφειλόμενες στον ανθρώπινο 
παράγοντα. Αυτό θα επηρεάσει το ρυθμό της μεταρρύθμισης και την ευελιξία όσον 
αφορά τη χρήση δεικτών απόδοσης 
(ϋ) η ορθή οικονομική διαχείριση σε χώρες επιρρεπείς σε καταστροφές απαιτεί 
συστηματική παροχή πόρων και δυναμικού για τη βελτίωση της αντιμετώπισης των 
καταστροφών. Αυτό πρέπει να αντικατοπτρίζεται στον κρατικό προϋπολογισμό και 
να λαμβάνεται υπόψη κατά την προετοιμασία προγραμμάτων οικονομικής 
μεταρρύθμισης 
(iii) τα προγράμματα οικονομικής μεταρρύθμισης πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι βασικές 
κοινωνικές υπηρεσίες (υγεία, εκπαίδευση, υδροδότηση και εξυγίανση) θα 
συνεχίζουν να τυγχάνουν επαρκούς χρηματοδότησης. 
Όσον αφορά την Κοινότητα, αυτό σημαίνει επίσης ότι ο κίνδυνος και το ευπρόσβλητο θα 
πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προγραμματισμό της κοινοτικής βοήθειας. 
Τα ακόλουθα τμήματα εξετάζουν διεξοδικότερα τους πρακτικούς τρόπους αντιμετώπισης του 
κινδύνου φυσικών ή οφειλόμενων στον ανθρώπινο παράγοντα καταστροφών, όσον 
αφορά πολιτικές ανάπτυξης σε τομεακή βάση. 
3. 2 Το τομέακό πλαίσιο: 
Στην πράξη, όλοι οι τομείς πρέπει να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο και το ευπρόσβλητο. Εν 
προκειμένω, δύο τομείς- επισιτισμός και υγεία- αναφέρονται ενδεικτικά, λαμβανομένης 
υπόψη της ιδιαίτερης σημασίας τους στο πλαίσιο της ΣΑΑΑ. 
3. 2. 1 Ο επισιτιστικός τομέας: επισιτιστική βοήθεια και επισιτιστική ασφάλεια 
3.2.1.1 Γενικές κατευθύνσεις 
0/ κοινοτικές συνεισφορές για την επισιτιστική βοήθεια και επισιτιστική ασφάλεια αυξάνουν σε σημασία στο πλαίσιο της 
πολιτικής της βοήθειας για την ανάπτυξη και το Ψήφισμα του Συμβουλίου Ανάπτυξης της 25ης Νοεμβρίου 1994 επιβεβαίωσε 
τις ακόλουθες κατευθύνσεις: 
την ολοκλήρωση του ρόλου της επισιτιστικής βοήθειας ως συνιστώσας μακροπρόθεσμης επισιτιστικής ασφάλειας 
(σε επίπεδο νοικοκυριού, κράτους και περιφέρειας) σε επισφαλείς από επισιτιστική άποψη χώρες 
τη συμπερίληψη πολιτικών επισιτιστικής ασφάλειας εντός τεη> γενικού πλαισίου ιης ανακούφισης από ιη φτώχια 
και ιης μακροπρόθεσμης επίπτωσης ιούς σιτ/ν ανάπτυξη 
Τί)ν ανάγκτ] θέσιιισης τομεεικών πολιιικών για ιτ/ν επίτευξη των στόχων rr/ς ειπσιπσιικής εισφάλειας και ιτ)ν 
ανάπτυξη ενιαίων μακροπρόθεσμων στρατηγικών ειιιαιτιυτικής ασφάλειας 
την ενδυνάμωση της σύνδεσης μεταξύ ενεργειών έκτακτης ανάγκης, αποκατάστασης και ανάπτυξης 
3. 2. 1. 2 Έκτακτη ανάγκη- Αποκατάσταση- Ανάπτυξη: μια δυναμική προσέγγιση 
των επισιτιστικών κρίσεων 
0/ κοινοτικές ενέργειες επισιτιστικής βοήθειας και επισιτιστικής ασσφάλειας αντιμετωπίζουν 
συχνό περίπλοκες καταστάσεις στις οποίες συνυπάρχουν διάφοροι τύποι κρίσης. Οι εν λόγω 
καταστάσεις αντικατοπτρίζουν το βαθμό στον οποίον έχουν επιδεινωθεί οι όροι προσφοράς 
(διαθεσιμότητα των προμηθειών στην αγορά) και ζήτησης (εισοδηματικό επίπεδο που 
παρέχει πρόσβαση στα είδη διατροφής). Ένα απλό διαρθρωτικό επισιτιστικό έλλειμμα σε 
συνδυασμό με δυσχέρειες του ισοζυγίου πληρωμών μπορεί ταχέως να μετατραπεί σε μία 
κατάσταση ενδημικής φτώχιας όπου ο πληθυσμός εξαρτάται πλήρως από τη βοήθεια για 
την επιβίωση του. 
Συνεπώς η επισιτιστική βοήθεια πρέπει να οριστεί, όχι με στατικούς, αλλά με δυναμικούς 
όρους, ως ένα σύνολο όρων προσφοράς και ζήτησης (διαθεσιμότητα ειδών διατροφής και 
πρόσβαση σ'αυτά) που παρέχουν ένα σημείο εκκίνησης από το οποίο τα αστικά και 
αγροτικά νοικοκυριά μπορούν να αρχίζουν να αυξάνουν τα διαθέσιμα τους (αποθέματα, 
1 
ζωικό κεφάλαιο, αποταμίευση), να αναπτύσσουν περισσότερο αξιόπιστα μέσα παραγωγής 
ή τρόπους αύξησης των εισοδημάτων τους και να οργανώνουν ένα ασφαλέστερο πλέγμα 
κοινωνικής ασφάλειας. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των μέτρων είναι η μείωση του 
ευπρόσβλητου του πληθυσμού έναντι των επισιτιστικών κρίσεων. Κάτω από κάποιο όριο, 
όμως, τα αστικά και αγροτικά νοικοκυριά υποχρεούνται να καταναλώνουν τα διαθέσιμα τους 
, να προσφεύγουν σε δίκτυα στήριξης ή ακόμη να εκποιούν τα μέσα παραγωγής τους - εν 
ολίγοις, να αυξάνουν το επίπεδο ευπροσβλητότητάς τους. 
Πέραν αυτού του ορίου, τα άτομα αρχίζουν να εφαρμόζουν ένα πρότυπο ανάπτυξης, που 
μια ορθά σχεδιασμένη βοήθεια (η οποία δεν περιλαμβάνει επισιτιστική βοήθεια σε β'ιόος) 
μπορεί να επισπεύσει. 
Κάτω απ'αυτό το όριο, όμως, λαμβάνει χώρα μια διαδικασία ένδειας που μπορεί να 
οδηγήσει σε οικονομική και κοινωνική υποβάθμιση, ακραία εξάρτηση και αυξημένη 
θνησιμότητα, στοιχεία των οποίων η αναστροφή είναι δυσχερής, Αυτό είναι το στάδιο 
πρόληψης ή μείωσης του κινδύνου. Στο στάδιο αυτό, οι ενέργειες επισιτιστικής βοήθειας 
και επισιτιστικής ασφάλειας πρέπει να αποσκοπούν στη μείωση του επιπέδου κοινωνικής και 
οικονομικής ευπροσβλητότητας σε επισιτιστικές κρίσεις, πράγμα που με τη σειρά του θα 
μειώσει τον κίνδυνο καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον επισιτιστικό τομέα. Η έλλειψη 
επιτυχίας στην αναστροφή του ρεύματος της αυξανόμενης εξάρτησης, που προκαλείται από 
την επιτεινόμενη κοινωνική κατάρρευση, εξηγεί εν μέρει το λόγο για τον οποίον ορισμένες 
περιπτώσεις παραμένουν τελματωμένες στο στάδιο της ανθρωπιστικής βοήθειας. 
Το στάδιο αποκατάστασης αποτελείται από την επαναφορά του παραγωγικού δυναμικού 
και τη δυνατότητα, για όλους, της πρόσβασης σε βασικά μέσα παραγωγής (γαιοτεμάχια, 
σπόροι για σπορά, εργαλεία). Ααμβανομένου υπόψη του περίπλοκου χαρακτήρα των 
κρίσεων, μόνο παρεμβάσεις προσαρμοσμένες σε κάθε τύπο κρίσης μπορούν να παράσχουν 
κατάλληλη ανταπόκριση σε κρίσεις διαφορετικού χαρακτήρα. Καμιά δράση επισιτιστικής 
βοήθειας και επισιτιστικής ασφάλειας δεν μπορεί να είναι βιώσιμη εάν δεν συνδέεται στενά 
με ενέργειες ανάπτυξης που μπορούν να επαναδραστηριοποιησουν τη διαδικασία 
δημιουργίας και ανάπτυξης εισοδήματος. Για το λόγο αυτό, είναι βασική η δημιουργία 
ενός συνολικού πλαισίου πολιτικής και κοινής στρατηγικής. 
3. 2. 1. 3 Η επισιτιστική ασφάλεια στο πλαίσιο της πρόληψηςίελάφρυνσης των 
επισιτιστικών κρίσεων 
Η οικονομική αστάθεια σε ορισμένες χώρες μπορεί να οδηγήσει σε επισιτιστική ανασφάλεια 
και ενδεχομένως σε κοινωνική σύγκρουση. Τέτοιες "δυνάμει σε κίνδυνο" χώρες αξίζουν 
ιδιαίτερης προσοχής και πρέπει να αποτελούν το στόχο μέτρων που συμβάλλουν στη 
βελτιωμένη επισιτιστική ασφάλεια. Τέτοια μέτρα αποσκοπούν βασικά στην προώθηση της 
επισιτιστικής ασφάλειας των νοικοκυριών σε τοπικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο0 
επιτρέπουν τοιουτοτρόπως μείωση του ευπρόσβλητου σε περιόδους κρίσεις και 
διευκολύνουν την υλοποίηση ενεργειών αποκατάστασης και ανάπτυξης. Ζητήματα σχετικά 
με την ισότητα των φύλων έχουν ιδιαίτερη σημασία λόγω του δυναμικού της καταστροφής 
ελλείψει ενός συστήματος διανομής που να φθάνει με αποτελεσματικό τρόπο στον 
επιδιωκόμενο δικαιούχο πληθυσμό. 
Μεταξύ των προγραμμάτων βοήθειας για την επισιτιστική ασφάλεια που μπορούν να 
συμβάλουν στην πρόληψη της κρίσης, αναφέρουμε: 
αποθέματα ειδών διατροφής σε επίπεδο χωριού, καθώς και αποθέματα επισιτιστικής 
ασφάλειας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο0 
ενέργειες προς στήριξη του σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης0 παραγωγή ζωικού 
κεφαλαίου0 αγροτικές πιστώσεις0 προστιθέμενη αξία της εντόπιας παραγωγής0 
μηχανισμοί μείωσης των κινδύνων0 στήριξη γεωργικών πολιτικών0 προώθηση του 
ιδιωτικού τομέα0 τοπικό και ενδοπεριφερειακό εμπόριο0 
προγράμματα εντάσεως εργασίας, προγράμματα δημιουργίας θέσεων απασχόλησης0 
δημιουργία συστημάτων πληροφόρησης (βάσεις δεδομένων, συστήματα έγκαιρης 
προειδοποίησης) που αποσκοπούν κυρίως στην επαρκώς έγκαιρη ανίχνευση 
<|ι 
επισιτιστικών κρίσεων προκειμένου να καθίσταται δυνατή η έγκαιρη παροχή 
επισιτιστικής βοήθειας. 
Ένα από τα βασικά στοιχεία για την πρόληψη της κρίσης και την αποτελεσματικότητα των 
προγραμμάτων βοήθειας (βοήθεια έκτακτης ανάγκης, αποκατάσταση) είναι η 
διαθεσιμότητα και ποιότητα των Συστημάτων Πληροφόρησης. Η συγκέντρωση, 
επεξεργασία και διανομή πληροφοριών και αναλύσεων για χώρες υψηλού κινδύνου επιτρέπει 
την ενίσχυση του δυναμικού έγκαιρης προειδοποίησης και τον προσδιορισμό της καλύτερης 
μορφής ανταπόκρισης που πρέπει να παρασχεθεί. 
Η Επιτροπή προτίθεται να επεκτείνει για τις περισσότερες επισφαλείς από επισιτιστική 
άποψη χώρες το δυναμικό της όσον αφορά τη συγκέντρωση, επεξεργασία και ανάλυση 
πληροφοριών μέσω της δημιουργίας δικτύων πληροφόρησης που θα βασίζονται σε \) 
υπάρχοντα συστήματα πληροφόρησης και ϋ) μια ευρωπαϊκή ομάδα εμπειρογνωμόνων 
Σκοπός του συστήματος είναι η παροχή το συντομότερο δυνατό σχετικής πληροφόρησης 
για τη λήψη αποφάσεων σε περιόδους κρίσης. 
3. 2. 1. 4 ΟργανωτικέςΙδιαδικαστικές πτυχές 
Η κοινοτική πολιτική στον τομέα της επισιτιστικής βοήθειας είναι διαρθρωμένη γύρω από 
(i) την ολοκλήρωση της επισιτιστικής βοήθειας ως μακροπρόθεσμο μέσο επισιτιστικής 
ασφάλειας στο συνολικό πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής για την ανάπτυξη, και- (ϋ) την 
εισαγωγή της επισιτιστικής βοήθειας ως ένα από τα στοιχεία της πολιτικής για την 
ανθρωπιστική βοήθεια. 
Η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διάφορων υπηρεσιών, τόσο από την άποψη 
της κοινοτικής πολιτικής για την ανάπτυξη όσο και της ανθρωπιστικής βοήθειας βασίζεται 
στις ακόλουθες αρχές: 
οι ενέργειες επισιτιστικής βοήθειας που είναι ειδικά ανθρωπιστικού χαρακτήρα 
τελούν υπό την ευθύνη του ECHO0 
οι ενέργειες επισιτιστικής βοήθειας αναπτυξιακού ή διαρθρωτικού χαρακτήρα, η 
στήριξη της επισιτιστικής ασφάλειας ή άλλες ενέργειες επισιτιστικής βοήθειας που 
περιλαμβάνουν ένα αναπτυξιακό στοιχείο, υλοποιούνται από τη Μονάδα 
Επισιτιστικής ΒοήθειαςΙΕπισιτιστικής Ασφάλειας κατόπιν συμφωνίας με τις αρμόδιες 
γεωγραφικές υπηρεσίες0 
σε περίπτωση σοβαρών επισιτιστικών ή ανθρωπιστικών κρίσεων με σημαντικό 
επισιτιστικό στοιχείο, το σύνολο των μέσων κοινοτικής βοήθειας θα συμβάλλει για 
μία συντονισμένη παρέμβαση, εφόσον μια τέτοια παρέμβαση εξασφαλίζεται από τη 
Μονάδα Επισιτιστικής ΒοήθειαςΙΕπισιτιστικής Ασφάλειας σε περιπτώσεις 
επισιτιστικών κρίσεων, και από την ECHO για ανθρωπιστικές κρίσεις0 
μεταξύ των υπηρεσιών εξασφαλίζεται ένας μόνιμος συντονιστικός μηχανισμός 
προκειμένου να διασφαλίζεται ο μέγιστος συντονισμός και συνοχή, και να καθίσταται 
δυνατή η αποτελεσματικότερη και ομαλότερη μετάβαση μεταξύ ανθρωπιστικών 
ενεργειών και ενεργειών αποκατάστασης και ανάπτυξης. 
Σήμερα οι ισχύουσες διατάξεις επιτρέπουν τη δημιουργία ενός πολιτικού πλαισίου, ή μιας 
κοινής στρατηγικής κατάλληλης για την πραγματικότητα κάθε χώρας, τη δημιουργία ενός 
συνόλου διαδικασιών εκτίμησης, διαχείρισης και παρακολούθησης, καθώς και την ενίσχυση 
της εσωτερικής εμπειρογνωμοσύνης σε τομείς τόσο πολυσύνθετους και διαφορετικούς όπως 
τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, οι εκτιμήσεις συγκομιδής, οι αγορές ειδών 
διατροφής (κοινοτικές και διεθνείς), οι μεταφορές, η αποθήκευση, κλπ. 
Στην παρούσα κατάσταση είναι αναγκαία η προοδευτική εναρμόνιση δομών και διαδικασιών 
για τη διαχείριση, τον έλεγχο και την παρακολούθηση όλων των ενεργειών επισιτιστικής 
βοήθειας!επισιτιστικής ασφάλειας. 0 ενοποιημένος χαρακτήρας της πολιτικής μας, το κοινό 
κανονιστικό πλαίσιο, η ενιαία συνολική στρατηγική που υιοθετήθηκε σε κάθε γεωγραφική 
περιοχή θα εξασφαλίσουν μια ενιαία προσέγγιση για τις παρεμβάσεις μας, την καλύτερη 
χρήση των πόρων, την ενδυνάμωση της εμπειρογνωμοσύνης στο εσωτερικό της Επιτροπής, 
καθώς και τη βελτιωμένη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα της κοινοτικής βοήθειας, 
<&, 
ιδίως στο πλαίσιο του συνεχούς χαρακτήρα της AAA. 
3. 2. 2 Ο υγειονομικός τομέας 
Η υγεία βρίσκεται στο επίκεντρο όλων των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης (φυσικές 
καταστροφές ή προκαλούμενες από τον άνθρωπο συρράξεις). Πρωταρχικός στόχος της 
αρωγής είναι να καλύψει βασικές ανάγκες των πληθυσμών που επλήγησαν από κρίσεις: η 
διάσωση ανθρώπινων ζωών και η μείωση του ανθρώπινου πόνου μέσω κατάλληλης ιατρικής 
φροντίδας είναι βασική συνιστώσα αυτής της στρατηγικής για την αρωγή. Ο χαρακτήρας και 
η ποιότητα της ανταπόκρισης σε βασικές ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης που συνδέονται 
με καταστάσεις έκτακτης ανάγκης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα των υπαρχουσών 
υγειονομικών δομών: αδυναμίες στην οργάνωση των υγειονομικών υπηρεσιών και στη 
διαθεσιμότητα βασικών φαρμάκων (περιλαμβανομένων των εμβολίων) μπορούν να 
επιδεινώσουν την κρίση (για παράδειγμα να επηρεάσουν τη διάδοση των επιδημιών). Επίσης 
η μη δίκαιη μεταχείριση ή η μη δυνατότητα πρόσβασης σε υγειονομικές υπηρεσίες για 
σημαντικά τμήματα του πληθυσμού μπορούν να οδηγήσουν σε κοινωνική δυσαρέσκεια και 
ενδεχομένως σε δυσφορία των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό αναγνωρίζεται η ανάγκη για 
έγκαιρη ανάλυση της ισότητας των φύλων προκειμένου να προσδιοριστούν οι διαφορετικές 
ανάγκες και περιορισμοί. 
Επιπλέον, οι ανεπαρκείς συνθήκες ή απόδοση όσον αφορά την περιβαλλοντική υγεία (για 
παράδειγμα περιορισμένη πρόσβαση στην υδροδότηση και εξυγίανση, ανεπαρκείς συνθήκες 
στέγασης ή διαρθρωτικός υποσιτισμός) αποτελούν επίσης επιβαρυντικούς παράγοντες σε 
καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. 
Η διαρθρωτική στήριξη στον υγειονομικό τομέα πρέπει συνεπώς να λαμβάνει 
συστηματικότερα υπόψη την πρόληψη και διαχείριση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. 
3. 2. 2. 1 Γενικές κατευθύνσεις 
Στον υγειονομικό τομέα, οι νέες πολιτικές κατευθύνσεις και στρατηγικές προτεραιότι\τες που καθορίζονται για την Κοινότητα 
και τα κράτη μέλη (Κανονισμός του Συμβουλίου του Μαίου 1994) βασίζονται στους ετκόλουθεη/ς βετοικούς στόχους 
στήριξη της ανάπτυξης ενός ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για την υγεία 
στήριξη της οργάνωσης των υγειονομικών συστημάτων με προτερειιόιηια σιτ)ν ανάπτυξη βαε)ΐκυ>ν και 
πρωτοβάθμιων υγειονομικών υπηρεσιών 
ενίσχυση των προληπτικών δραστηριοτήτων 
ορθολογικότερη και δικαιότερη συγκέντρωση των εθνικών πόρων 
στήριξη της θεσμικής μεταρρύθμισης μέσω ενδυνάμωσης τόσο σε κεντρικό {σχεδιασμός, νομοθεσία, διαχείριση) όσο 
και περιφερειακό επίπεδο προκειμένου να βελτιωθεί η εθνική υγειονομική κάλυψη 
στήριξη των πρωτοβουλιών των κοινοτήτων στον υγειονομικό τομέα 
Μέσω ενεργειών στήριξης αυτών των στόχων, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην 
παροχή βοήθειας σε χώρες για: 
- καλύτερο προσδιορισμό των κινδύνων και παραγόντων κινδύνων, πρόβλεψη της 
επέλευσης καταστάσεων κρίσης ή έκτακτης ανάγκης 
- πρόληψη της αιφνίδιας εκδήλωσης κρίσεων ή μείωση της έκτασης των 
καταστάσεων έκτακτης ανάγκης 
- διευκόλυνση και επιτάχυνση της επανόδου σε μία κανονική κατάσταση μετά την 
κρίση. 
3. 2. 2. 2 Καλύτερος προσδιορισμός των κινδύνων και πρόβλεψη των καταστάσεων 
κρίσης 
Πρόκειται κυρίως, μέσω της μεταφοράς γνώσης και εμπειρίας, για μεθόδους και τεχνικές 
και, μέσω διαρκούς διαλόγου, για την παροχή βοήθειας σε χώρες προκειμένου να 
ενισχύσουν το δυναμικό τους για την ανάλυση καταστάσεων, την αξιολόγηση και 
πρόβλεψη κινδύνων και μελλοντικών προοπτικών. Ανάλογα με τις ειδικές απαιτήσεις κάθε 
χώρας, μπορεί να χορηγηθεί ε/δική βοήθεια στα ακόλουθα στοιχεία: 
(i) ανάπτυξη της επιδημιολογικής εποπτείας, δημιουργία συστημάτων υγειονομικής 
πληροφόρησης και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. 
Η εν λόγω στήριξη αποσκοπεί να συνδράμει τη χώρα στο σχεδιασμό και την εφαρμογή 
απλών συστημάτων χαμηλού κόστους, που θα είναι επαρκή για τη συγκέντρωση, 
JM 
επεξεργασία και διανομή επιδημιολογικών δεδομένων (που περιλαμβάνουν επίσης 
δημογραφικά δεδομένα, κοινωνιολογική ενημέρωση, δεδομένα για υγειονομικές υπηρεσίες, 
κατάσταση διατροφής κλπ). Παράλληλα πρόκειται, ειδικότερα μέσω προγραμμάτων 
κατάρτισης, για την ανάπτυξη εντόπιου δυναμικού όσον αφορά την ανάλυση δεδομένων 
και την πρόβλεψη κινδύνων. 
(ϋ) ανάπτυξη της ικανότητας για προσδιορισμό παραγόντων κινδύνων και των 
πλέον ευπρόσβλητων περιοχών και πληθυσμών: πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή 
σε πληθυσμό αστικών περιοχών και ειδικότερα στα φτωχότερα στρώματα, καθώς και 
στις ειδικές ανάγκες γυναικών και παιδιών. 
Αυτό συνεπάγεται την ανάπτυξη εθνικού ερευνητικού δυναμικού μέσω κατάρτισης, 
θεσμικής στήριξης, και αμεσότερης οργανωτικής στήριξης και χρηματοδότησης μελετών και 
ερευνών. 
3. 2. 2. 3 Συμβολή στην πρόληψη της αιφνίδιας εκδήλωσης κρίσεων ήΐκαι στη 
μείωση της έκτασης των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης 
0/ προσπάθειες πρέπει να κατευθύνονται προς την μείωση των παραγόντων και πηγών 
κινδύνου και προς τη βελτίωση του οργανωτικού δυναμικού με σκοπό την ταχύτερη και 
αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των κρίσεων ή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. 
Βραχυπρόθεσμα: 
- παροχή στήριξης για τη δημιουργία βασικής δομής, μεθοδολογιών και μέσων με 
σκοπό την ταχεία παρέμβαση σε επιδημικές καταστάσεις. Α/άφοροι οργανισμοί 
(ΔΕΕΣ, ΠΟΥ κλπ) έχουν αναπτύξει μεθοδολογίες για ταχείες εκτιμήσεις των 
υγειονομικών αναγκών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, οι οποίες πρέπει να 
διαδίδονται σε επίπεδο χώρας για οικειοποίηση από τις αρμόδιες εθνικές αρχές. 
n 
Μεσοπρόθεσμα: 
ενθάρρυνση της κοινωνικής συνοχής μέσω βελτιωμένης υλικής και 
χρηματοδοτικής ικανότητας πρόσβασης σε υγειονομικές υπηρεσίες. Στο πλαίσιο 
αυτό, η στήριξη στην αποτελεσματική παροχή και διανομή διαύλων για βασικά 
φάρμακα, περιλαμβανομένων εμβολίων, μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα 
ανταπόκρισης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (επιδημίες...). Παράλληλα, η 
στήριξη της αποκέντρωσης και της υγειονομικής πολιτικής, σε επαρχιακό επίπεδο, 
επιτρέπει βελτιωμένη υγειονομική κάλυψη σε εποχές κρίσεις, καθιστώντας δυνατή 
τη διασφάλιση της ελάχιστης προσφοράς υπηρεσιών (πχ Ζαΐρ). Πρέπει να 
καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της πρόσβασης και κάλυψης 
σε περιοχές γύρω από αστικά κέντρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές ανάγκες 
σχετικά με την ισότητα των φύλων και τα παιδιά. 
Μακροπρόθεσμα: 
- δημιουργία ενός ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για την υγεία, ανάπτυξη 
πρωτοβάθμιας πρόληψης πχ βελτιώνοντας την πρόσβαση στο πόσιμο ύδωρ, τους 
κανόνες διατροφής, την αστική ανάπτυξη, την εκπαίδευση, την προώθηση των 
γυναικών κλπ. 
3. 2. 2. 4 Διευκόλυνση της επανόδου σε μία "κανονική" κατάσταση 
0/ στρατηγικές αποκατάστασης και ανάπτυξης κατά την περίοδο μετά την κατάσταση 
έκτακτης ανάγκης πρέπει να βασίζονται σε μία ανάλυση του υγειονομικού τομέα 
προκειμένου: 
να προσδιορίζονται οι αδυναμίες στη διάρθρωση, οργάνωση και απόδοση των 
υγειονομικών συστημάτων που καθίστανται εμφανείς στη διάρκεια καταστάσεων 
κρίσης 
- να αξιολογούνται οι ανταποκρίσεις και οι ενέργειες που χρηματοδοτούνται στη 
διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, καθώς και οι ρόλοι και η απόδοση των 
διάφορων φορέων (κυβέρνηση - ΜΚΟ - διεθνείς οργανισμοί). 
Με βάση αυτή την πληροφόρηση, μπορεί να σκιαγραφηθεί μια στρατηγική αποκατάστασης 
που θα καλύπτει μακροπρόθεσμες απαιτήσεις για αναδιάρθρωση του τομέα (βελτίωση της 
οργάνωσης περιβαλλοντικής υγείας του υγειονομικού συστήματος, φάρμακα, ανθρώπινο 
δυναμικό) καθώς και άμεσες ανάγκες για κάλυψη της ζήτησης υγειονομικών υπηρεσιών. 
Αυτό μπορεί να συνεπάγεται τη συνέχιση της βοήθειας, που χρηματοδοτείται βάσει της 
βοήθειας έκτακτης ανάγκης, ιδίως μέσω της προσαρμογής των προγραμμάτων των ΜΚΟ 
και των στρατηγικών για την αναδιάρθρωση του υγειονομικού συστήματος. 
4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ 
ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ (3) 
Η διαδικασία οικονομικής ανάπτυξης περιλαμβάνει κατ'ανάγκη κοινωνικές και πολιτικές 
αλλαγές, που υπερκαλύπτουν τις συχνά ταχέως εξελισσόμενες δημογραφικές και 
περιβαλλοντικές καταστάσεις. Σε μια τέτοια δυναμική διαδικασία, το κόστος και τα οφέλη 
της αλλαγής μπορεί να είναι άνισα κατανεμημένα μεταξύ του πληθυσμού. Ελλείψει ειδικών 
μηχανισμών για την 
(3) Το παρόν τμήμα περιλαμβάνει ορισμένες συναφείς βασικές ιδέες της Ανακοίνωσης της 
Επιτροπής στο Συμβούλιο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ζήτημα των συρράξεων στην 
Αφρική: οικοδόμηση της ειρήνης, πρόληψη των συρράξεων και περαιτέρω δράση", που 
εξέδωσε η Επιτροπή στις 6 Μαρτίου 1996 
& 
αντιμετώπιση των αδικιών έναντι ομάδων που θεωρούν ότι έχουν επηρεαστεί δυσμενώς, 
και μέσων για τη διευθέτηση τέτοιων ζητημάτων, οι εντάσεις μπορούν να αυξηθούν 
ταχέως, συχνά επιδεινούμενες από φυσικές καταστροφές, εθνοτικές διαφορές ή οικονομικές 
ανατροπές. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι εντάσεις αυτές μπορούν εύκολα να επιδεινωθούν σε 
βίαιες συρράξεις. 
Ο αυξανόμενος αριθμός των βίαιων συρράξεων από το τέλος του ψυχρού πολέμου 
αποτελεί μεγάλη πρόκληση για τη διεθνή κοινότητα. Οι περισσότερες από αυτές τις 
συρράξεις είναι ενδοκρατικοί πόλεμοι, που έχουν κυρίως ως στόχο πολίτες και συχνά είναι 
μεταξύ εθνοφρουρών που δύσκολα ελέγχονται. Ο/ συρράξεις αυτές οδηγούν σε διαρκώς 
αυξανόμενο ανθρώπινο πόνο και απώλειες ζωών, στη δημιουργία μαζικών μετακινήσεων 
προσφύγων, σε καταστρεπτικά αποτελέσματα σε τοπικές και περιφερειακές οικονομίες, 
καθώς και στο περιβάλλον, και σε σοβαρές απειλές στη βιωσιμότητα γειτονικών χωρών και 
πληθυσμών. Οι εν λόγω συρράξεις μπορούν επίσης να οδηγήσουν στην ενδόρρηξη κρατών 
και σε μεγάλες ανθρωπιστικές τραγωδίες. 
Ακόμη καίτοι τα μέσα που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι περιορισμένα σε σύγκριση 
με τη σημασία του έργου της αποτελεσματικής πρόληψης, διαχείρισης και επίλυσης βίαιων 
συράξεων, η Ένωση πρέπει να επιδιώκει τη μεγιστοποίηση της επιρροής της μέσω της 
βέλτιστης χρήσης των μέσων και πόρων της. Η προσέγγιση αυτή πρέπει να προηγείται της 
δράσης διότι η Ευρωπαϊκή Ένωση όχι μόνον δείχνει σημαντικό ενδιαφέρον αλλά διαθέτει 
και σημαντικό δυναμικό για δραστική αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος. Η προσέγγιση 
πρέπει να είναι πλήρης στο βαθμό που n Ευρωπαϊκή Κοινότητα, στο πλαίσιο των 
αουοδιοτήτων της, πρέπει να αντιυετωπ'ισει ολόκληρο τον κύκλο της σύρραξης και της 
ειρήνης. 
Καίτοι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προετοιμάζεται για να ανταποκρίνεται με τρόπο ταχύ 
και ορθό σε καταστάσεις βίαιων συρράξεων, είναι αυτονόητο ότι η αποτελεσματική 
πρόληψη των συρράξεων είναι καλύτερη από την αντιμετώπιση των συνεπειών τους. 
Καθώς καμία ποσότητα επισιτιστικής βοήθειας και καμία αποτελεσματική ενέργεια για τη 
διατήρηση της ειρήνης δεν επιλύει μια κρίση ειρήνης και ασφάλειας, δικαιοσύνης και 
πόρων με βιώσιμο τρόπο, είναι αναγκαίο να καταβληθούν προσπάθειες για την υπέρβαση 
των ad hoc αποφάσεων και μιας πολιτικής για τον περιορισμό των ζημιών Επιπλέον, η 
αντιμετώπιση των αποτελεσμάτων των βίαιων συρράξεων έχει καταστεί μια άκρως 
δαπανηρή απόπειρα. 
Ενόψει όλων αυτών των εκτιμήσεων, n πρόληψη των βίαιων συρράξεων πρέπει να 
βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ενιαίας αντιμετώπισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον 
αφορά το πρόβλημα των βίαιων συρράξεων. 
Αεδομένης της περιπλοκότητας του ζητήματος των συρράξεων, φαίνεται χρήσιμη μια 
αναλυτική διάκριση μεταξύ διάφορων καταστάσεων σύρραξης και ειρήνης. Καίτοι σε 
καθεμία από τις καταστάσεις αυτές εμφανίζονται στο προσκήνιο ειδικές καταστάσεις, 
πρέπει να καταστεί σαφές ότι, στην πράξη, δεν υπάρχει σαφώς καθορισμένη διαχωριστική 
γραμμή μεταξύ των διάφορων καταστάσεων και μέτρων. Καθώς δεν είναι δυνατή η 
ανάπτυξη ενός γενικού σχεδιαγράμματος δράσης, η ακόλουθη επισκόπηση υέτρων που 
η Ευρωπαϊκή Κοινότητα προτίθεται να λάβει, να στηρίξει ή να συστήσει νοείται ως 
ένας γενικός πολιτικός προσανατολισμός. 
Κατάσταση χωρίς πρόδηλη ένταση 
Πρόκειται για την κατάσταση όπου η χώρα είναι φαινομενικά σταθερή και σε μεγάλο βαθμό ειρηνική αλλά όπου 
διακρίνονται (διαρθρωτικές) πηγές πιθανής σύρραξης. Via παράδειγμα, η διαρκής περιθωριοποίηση σημαντικής 
μειοψηφίας ή η χρήση κατασταλτικών μέσων ελλείψει αποτελεσματικών μηχανισμών για την ειρηνική συμφιλίωση 
των αποκλινόντων συμφερόντων διάφορων ομάδων. 
Άμεσοι στόχοι Οικοδόμηση της ειρήνης Δημιουργία- στο πλαίσιο του σεβαειμού ιης δημοκραιίας και π·>ν 
θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου- βιώσιμων πολιτικών κειι κοινωνικοοικε>νε)μικών δομιίιν 
(μηχανισμοί ειρηνικής συμφιλίωσης συμφερόντων, βιώσιμα δημοκρατικά πρότυπα κλπ). 
Μέσα Σαφώς καθορισμένη βοήθεια, περιλαμβανομένων κατάρτισης, εκπαίδευσης, κοινωνικής και 
οικονομικής συνοχής, ενίσχυσης της ανθρώπινης και κοινωνικής ανάπτυξης, οικοδόμησης ιης 
δημοκρατίας, ορθής διακυβέρνησης και κοινωνίας των πολιτών, οικοδόμησης θεσμών κλπ, 
πολιτικού διαλόγου, παρατήρησης των αλλαγών, έκφρασης ενδιαφερόντων 
Κατάσταση έντασης 
Πρόκειται για την κατάσταση όπου η κοινωνική σύγκρουση καθίσταται σαφώς εμφανής (κοινωνκοινωνική 
Χ\ 
αναταραχή, ένοπλη αντιπολίτευση, μαζικές διαδηλώσεις κλπ). Η σοβαρότητα της κατάστασης εξαρτάται όχι μόνον 
από τα γεγονότα καθαυτά αλλά και από τις υπάρχουσες πολιτικές δομές και δομές εξουσίας (Είναι η "αντιπολίτευση" 
ικανή να υποβάλει διαπραγματεύσιμα αιτήματα; Είναι η κυβέρνηση σε θέση να τα εκπληρώσει, Και ούτω καθεξής) 
Άμεσοι στόχοι Πρόληψη των συρράξεων (υπό την αυστηρή έννοια): Μείωση των εντάσεων0 πρόληψη ττ/ς 
αιφνίδιας εκδήλωσης εχθροπραξιών. 
Μέσα Πολιτικός διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη (αποστολές, προληπτική διπλωματία)" 
υποστήριξη ειδικών μέτρων (περιλαμβανομένης ανάπτυξης στρατευμάτων) ήΐκαι ειδικών λύσεων 
στα προβλήματα0 (απειλή για) κυρώσεις0 ανάπτυξη παρατηρητών0 ίδια και συνεισφορά σε άλλη 
ανθρωπιστική βοήθεια/βοήθεια έκτακτης ανάγκης (επίσης για την πρόληψη της συρροής 
προσφύγων για οικονομικούς λόγους). Ύα μέτρα για την οικοδόμηση της ειρήνης μπορούν να 
συνεχίσουν να εφαρμόζονται και ακόμη να ενταθούν. Αυτό θα έχει μεγειλύτερο ειιιοιέλεαμα 
εάν έχουν ως στόχο το επίκεντρο της σύρραξης (διευκολύνοντας την οικονομική κατάσταση 
μιας περιθωριοποιημένης ομάδας παρέχοντας ταυτόχρονα βοήθεια στην κυβέρνηση για την 
εξεύρεση βιώσιμης λύσης, για παράδειγμα). 
Ανοικτή σύρραξη 
Άμεσοι στόχοι 1 Διαχείριση της σύρραξης. Μείωση της απειλής της κάθετης και οριζόντιας κλιμάκωσης 
(περιλαμβανομένων της μείωσης του άμεσου ανθρώπινου πόνου και της αντιμετώπισης του 
προβλήματος των προσφύγων). 
Μέσα Απειλή κυρώσεων (περιλαμβανομένων σε τρίτες χώρες), πολιτικός διάλογος, ίδια και συνεισφορά 
σε ανθρωπιστική βοήθεια/βοήθεια έκτακτης ανάγκης, (υποστήριξη σε) προληπτική στρατιωτική 
παρέμβαση0 αποστολές παρατηρητών. 
Άμεσοι στόχοι 2 Επίλυση της σύρραξης: Τερματισμός των εχθροπραξιών και έναρξη ειρηνευτικών 
διαπραγματεύσεων. 
Μέσα Κυρώσεις, πολιτικός διάλογος, υποστήριξη ειδικών λύσεων, στήριξη ειρηνευτικών 
πρωτοβουλιών, (υποστήριξη για) εφαρμογή της ειρήνης 
Κατάσταση μετά τη σύρραξη 
Πρόκειται για την κατάσταση όπου δεν υπάρχει πλέον οργανωμένη ένοπλη βία. Θα μπορούσε να έχει 
πραγματοποιηθεί ή να επίκειται η υπογραφή μιας συμφωνίας για την καιάπαυατ] ιου πυρός ή μιας ειρηνευτικής 
συμφωνίας. Σε κάθε περίπτωση, οι συνέπειες ιου πολέμου εξακολουθούν να είναι παρούσες και εμφανείς σε μεγάλο 
μέρος της κοινωνίας (πρόσφυγες και πρώην μαχητές που είναι ακόμη στη διαδικασία επανένταξης κλπ) και να είναι 
αβέβαιο εάν η κατάσταση θα επιδεινωθεί (επάνοδος στο στάδιο των εντάσεων ή της ανοικτής σύρραξης) ή θα 
βελτιωθεί (προς μία κατάσταση χωρίς εμφανείς εντάσεις ή διαρθρωτική σταθερότητα) 
Άμεσοι στόχοι Επίλυση των συρράξεων/ οικοδόμηση της ειρήνης: Επιτυχείς ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, 
επάνοδος στην ομαλότητα 
Μέσα Αποστράτευση και αφοπλισμός, επαναπατρισμός και επανένταξη, αφαίρεση ναρκών, αρωγή και 
ανθρωπιστική βοήθεια μετά τη σύρραξη, αποκατάσταση, μέτρα για την οικοδόμηση της ειρήνης 
(βλ, ανωτέρω), πολιτικός διάλογος, υποστήριξη ειδικών λύσεων, παρακολούθηση των αλλαγών, 
μέτρα για την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης, (στήριξη για) πρωτοβουλίες για επίλυση της 
σύρραξης, ανοικοδόμηση των κρατικών δομών 
Ουσιαστικής σημασίας για μία εκτενή προσέγγιση και μία αποτελεσματικότερη δέσμευση 
στον τομέα της πρόληψης των συρράξεων είναι ένας ευρύς ορισμός του όρου "Πρόληψη 
των συρράξεων"0 ο εν λόγω όρος δεν πρέπει να καθίσταται αντιληπτός μόνον ως 
παράγοντας που διευκολύνει μία κατάσταση όπου επίκειται η αιφνίδια εκδήλωση βίας (-
πρόληψη της σύρραξης υπό τη στενή έννοια) αλλά και ως παράγοντας που προλαμβάνει 
την εμφάνιση μιας τέτοιας κατάστασης (- πρόληψη της σύρραξης υπό την ευρεία έννοια). 
Οι δραστηριότητες πρόληψης των συρράξεων υπό την ευρύτερη έννοια πρέπει να 
συνοψιστούν βάσει του όρου οικοδόμηση της ειρήνης. Οροθετημένη κατ'αυτόν τον τρόπο, 
μια πολιτική για την πρόληψη των συρράξεων εφαρμόζεται κυρίως σε κατάσταση 
εντάσεων. Ία μέτρα για την οικοδόμηση της ειρήνης, αντίθετα, μπορούν να εφαρμόζονται 
σε όλα τα στάδια της σύρραξης και της ειρήνης. Καθώς όμως τα μέτρα για την οικοδόμηση 
της ειρήνης περιλαμβάνουν εν γένει έργα και προγράμματα με το μακροπρόθεσμο στόχο 
της σταθεροποίησης των κοινωνιών, η επίπτωση τους θα είναι μεγαλύτερη σε μη βίαιες 
καταστάσεις. 
Μια πολιτική για την οικοδόμηση της ειρήνης και την πρόληψη των συρράξεων δεν 
εξαρτάται κατ'ανάγκη από την υιοθέτηση νέων προγραμμάτων ή τη δημιουργία νέων 
θεσμών. Πρώτον και κύριον, απαιτείται η προσαρμογή μιας προσέγγισης για την 
οικοδόμηση της ειρήνης, υπό την έννοια ότι όλα τα μέτρα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη 
τις διαρθρωτικές βασικές αιτίες των βίαιων συγκρούσεων και πρέπει να έχουν στόχο τη 
σταθεροποίηση των κοινωνιών ("στοχοθετηυένη βοήθεια"), ειδικότερα την ανισορροπία 
των πολιτικών και κοινωνικοοικονομικών ευκαιριών μεταξύ ομάδων διαφορετικής 
ταυτότητας {περιφερειακής, εθνοτικής, θρησκευτικής κλπ) εντός δεδομένου κράτους, την 
έλλειψη βιώσιμου μηχανισμού για την ειρηνική συμφιλίωση των αποκλινόντων 
15 
συμφερόντων αυτών των ομάδων, την ανάγκη για μία κυβέρνηση που να απολαύει ευρέως 
διαδεδομένης νομιμότητας μεταξύ του πληθυσμού και συνέναισης για βασικά "εθνικά" 
ζητήματα. 
Ο σχεδιασμός τέτοιων μέτρων ή προγραμμάτων θα διευκολυνθεί σε μεγάλο βαθμό εάν μία 
κατά χώρα ανάλυση των διαρθρωτικών βασικών αιτίων των συρράξεων οδηγήσει στη 
δημιουργία ευρέων πολιτικών πλαισίων που αφορούν ειδικά μέτρα ή τομείς 
προτεραιότητας για μεμονωμένες χώρες ή περιοχές, οι οποίες βρίσκονται σε σταθερή 
κατάσταση, κατάσταση σύρραξης ή κατάσταση μετά τη σύρραξη. Καθώς η ειρήνη και η 
ασφάλεια αλληλοσυνδέονται στενά με την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, πρέπει να 
εξεταστεί, εντός αυτών των πλαισίων, ένας κατάλληλος συνδυασμός πολιτικών, 
οικονομικών, νομικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών και, στο βαθμό που είναι χρήσιμο και 
αποτελεσματικό, στρατιωτικών μέτρων σταθεροποίησης. 
Η δημιουργία ευρέων πλαισίων πολιτικής θα διευκολυνθεί μέσω της υιοθέτησης ενός 
τελικού πολιτικού στόχου, ενός πολιτικού στόχου που παρέχει μια κοινή κατεύθυνση στους 
διάφορους "οικονομικούς" και "πολιτικούς" στόχους (ανάπτυξη, δημοκρατία, δικαιώματα 
του ανθρώπου κλπ) των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αεδομένου του γεγονός ότι 
(i) η εμπειρία δείχνει ότι η έλλειψη ανάπτυξης δεν είναι η μόνη σημαντική πηγή βία/ων 
συρράξεων, (ϋ) οι στόχοι της γενικής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ που εκπορεύονται από 
τις Συνθήκες και τις δηλώσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου μπορούν να συνοψιστούν ως 
συμβάλλοντες στην ενθάρρυνση της ειρήνης και σταθερότητας, της ανάπτυξης, της 
δημοκρατίας και του σεβσμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου, (iii) οι στόχοι αυτοί είναι 
αλληλεξαρτώμενο// αμοιβαία ενισχυόμενοι και (iv) η σταθερή ανάπτυξη ερμηνεύεται 
συχνά υπό στενή οικονομική έννοια, ο θεμελιώδης πολιτικός στόχος μπορεί να συνοψιστεί 
υπό τον όρο διαρθρωτική σταθερότητα. 
Η διαρθρωτική σταθερότητα πρέπει να καταστεί αντιληπτή ως όρος που εμπεριέχει την 
έννοια υιας δυναμικής κατάστασης, μιας κατάστασης σταθερότητας ικανής να 
αντιμετωπίσει τις δυναμικές που είναι εγγενείς σε (αναφαινόμενες) δημοκρατικές κοινωνίες. 
Η διαρθρωτική σταθερότητα μπορεί τοιουτοτρόπως να οριστεί ως μια κατάσταση που 
περιλαμβάνει βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, δημοκρατία και σεβασμό των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου, βιώσιμες πολιτικές δομές, και υγιείς κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, 
με ικανότητα διαχείρισης της αλλαγής χωρίς προσφυγή στη βίαιη σύρραξη. Οι προσπάθειες 
για διαρθρωτική σταθερότητα έχουν την έννοια της στοχοθετημένης ενίσχυσης αυτών των 
παραγόντων που επιτρέπουν την ειρηνική αλλαγή. 
Η χρήση του όρου "διαρθρωτική σταθερότητα" κατ'ουδένα τρόπο δεν συνεπάγεται 
σημαντική παρέκλιση από τις τρέχουσες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθώς είναι 
αυτονόητο ότι η οικονομική ανάπτυξη και ευημερία είναι βασικοί παράγοντες για την 
εξασφάλιση της μη βίαιης αλλαγής, η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί κεντρικό στόχο για την 
επίτευξη της διαρθρωτικής σταθερότητας. 
Η χρήση του όρου "διαρθρωτική σταθερότητα" μάλλον έχει την έννοια της έκφρασης του 
γεγονότος ότι οι προσπάθειες προς την οικονομική ανάπτυξη δεν αρκούν από μόνες τους 
για μια αποτελεσματική πολιτική για την οικοδόμηση της ειρήνης και την πρόληψη των 
συρράξεων, ότι οι πολιτικοί στόχοι για βιώσιμη ανάπτυξη, δημοκρατία και δικαιώματα του 
ανθρώπου, βιώσιμες πολιτικές δομές και υγιείς κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες 
είναι αλληλεξαρτώμενοι πράγμα που υποδηλώνει την ανάγκη για μια ευρεία προσέγγιση. 
Μ/σ προκαταρκτική της δράσης και αποτελεσματική πολιτική που αφορά το ζήτημα των 
βίαιων συρράξεων απαιτεί σημαντική προσπάθεια διεθνούς συντονισμού και συνεργασίας. 
Η πρόσβαση και ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και η ανάλυση, και η συμμετοχή των 
ενδιαφερόμενων πληθυσμών στις αναγκαίες συζητήσεις, αποτελεί μείζον πρόβλημα που 
χρειάζεται αντιμετώπιση. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει επίσης να 
εξασφαλιστεί ότι η κοινή πολιτική για την ανάπτυξη είναι συμπληρωματική των πολιτικών 
των κρατών μελών, όπως καθορίζεται στη Συνθήκη ΕΚ. 
Η συμπερίληψη της ανάλυσης και πρόληψης των συρράξεων εντός πλαισίων πολιτικής θα 
έχει επίσης επιπτώσεις στη διαδικασία της ΚΕΠΠΑ. Η συνοχή με την ΚΕΠΠΑ πρέπει να 
% 
εξασφαλιστεί σε όλα τα επίπεδα. Οι δυσκολίες γιο την επίτευξη μιας ενιαίας κοινής 
εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής για την ασφάλεια δεν πρέπει να αποτιμώνται εν 
προκειμένω. Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος πρέπει να εξεταστεί η ενίσχυση της 
ικανότητας της Ένωσης όσον αφορά την ανάλυση των βασικών αιτίων των συρράξεων για 
αποτελεσματική χρήση μιας επακριβώς καθορισμένης βοήθειας. 
Μια άλλη βασική πτυχή των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που οφείλονται τόσο σε 
ανθρώπινους όσο και φυσικούς παράγοντες είναι η περιφερειακή τους διάσταση, που 
απαιτεί ειδικές ενέργειες πολιτικής σε περιφερειακό επίπεδο. Για παράδειγμα, η σύρραξη 
σε μία χώρα μπορεί να έχει αντίκτυπο σε γείτονες της, οδηγώντας σε πολιτικές και 
εθνοτ/κές εντάσεις εκτός των μαζικών μετακινήσεων προσφύγων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, 
πρέπει να παρασχεθεί στήριξη όχι μόνο στη χώρα της κρίσης αλλά και σε όσες γειτονικές 
χώρες πλήττονται από την κρίση. Σε πολιτικό επίπεδο, μπορεί να χορηγηθεί στήριξη σε 
περιφερειακές ή υποπεριφερειακές πρωτοβουλίες που ξεκινούν από τις ίδιες τις χώρες, με 
σκοπό την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης μέσω πολιτικών παρεμβάσεων. 
& 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 
για τη Σύνδεση μεταξύ Ενεργειών και Προγραμμάτων Αρωγής, Αποκατάστασης και 
Ανάπτυξης (ΣΑΑΑ) που υλοποιούν κράτη μέλη της ΕΕ σε τρίτες χώρες 
Η ακόλουθη σύνοψη χρησιμεύει ως οδηγός στις απαντήσεις των κρατών μελών στο 
ερωτηματολόγιο. Το ερωτηματολόγιο εστάλη σε όλα τα κράτη μέλη και, όπου κατέστη 
δυνατό, οι απαντήσεις συμπληρώθηκαν ως αποτέλεσμα διασαφήσεων που δόθηκαν κατά 
τη συνεδρίαση των εμπειρογνωμόνων της 28/2/1996. Η σύνοψη δεν αποσκοπεί να 
υποκαταστήσει τις πλήρεις απαντήσεις, αλλά έχει προετοιμαστεί κατά τρόπον ώστε να 
διευκολύνει τις συγκρίσεις και να μετατρέπει τα διαθέσιμα δεδομένα σε μία περισσότερο 
διαχειρίσιμη μορφή. Η σύνοψη ακολουθεί ακριβώς το σχήμα του ερωτηματολογίου με τις 
απαντήσεις που είναι καταχωρημένες υπό μορφή πίνακα κάτω από τις ερωτήσεις. Τα 
ακόλουθα γενικά σχόλια μπορούν να συμβάλουν στην εξήγηση της υιοθετηθείσας 
προσέγγισης. 
Ία στατιστικά στοιχεία αναφοράς έχουν ληφθεί κατ'ονομαστική αξία° η μόνη προσαρμογή 
ήταν η μετατροπή των διάφορων νομισμάτων σε ECU.Όσον αφορά τις οργανωτικές και 
δημοσιονομικές πτυχές, συχνά το Υπουργείο Εξωτερικών ενεργεί ως προστατευτικός 
οργανισμός για όλες τις ενέργειες της βοήθειας, όπου στην πραγματικότητα διάφορες 
υπηρεσίες αναλαμβάνουν την ευθύνη για διάφορες πτυχές της βοήθειας. Αυτό 
επιβεβαιώνεται από τις απαντήσεις στην ερώτηση 2. 2 που δείχνουν μεγαλύτερη σύγκλιση 
απ'ό,τι αναμενόταν από τις απαντήσεις στο σημείο 2. 1. 
Τσ κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη διατυπώσει ειδικές πολιτικές ΣΑΑΑ. Τα περισσότερα όμως 
έχουν αναπτύξει ένα σοβαρό προβληματισμό σχετικά με τα εν λόγω ζητήματα και αρκετά 
προετοιμάζουν ενεργά διάφορα έγγραφα πολιτικής. Οι εν λόγω πολιτικές θα εμπνέονται 
πιθανόν από τη σημερινή τρέχουσα πρακτική καθώς, παρά την έλλειψη επίσημων 
κατευθυντήριων γραμμών που να εξασφαλίζουν ότι η αρωγή λαμβάνει καλύτερα υπόψη τις 
απαιτήσεις της ανάπτυξης, αυτό φαίνεται να συμβαίνει συχνά στην πράξη. Ομοίως, η 
έλλειψη κατευθυντήριων γραμμών που να εξασφαλίζουν τη συνεκτίμηση του κινδύνου και 
του ευπρόσβλητου δεν έχει αποτρέψει τη δράση των κρατών μελών. 
Η πρόληψη των συρράξεων, αφετέρου, φαίνεται να είναι ένας τομέας όπου τα κράτη μέλη 
συγκεκριμενοποίησαν ταχύτερα τη θέση τους και τα περισσότερα απάντησαν ότι τη 
λαμβάνουν υπόψη κατά το σχεδιασμό της πολιτικής για την ανάπτυξη. 
Τα κράτη μέλη έδωσαν διάφορα παραδείγματα και όσα περιλαμβάνονται στο παράρτημα 
αντιπροσωπεύουν αναμφίβολα χαμηλό ποσοστό της πραγματικής δράσης. 
Ici 
1. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 
1. 1 Διμερής και πολυμερής βοήθεια για την ανάπτυξη {που δεν διοχετεύθηκε 
μέσω της ΕΚ και εξαιρουμένης της ανθρωπιστικής βοήθειας) το 1994 και 
1995 
Κράτος μέλος 1994 (εκατ. ECU) 1995 (εκατ. ECU) 
Αυστρία 466 Μ Δ 
Βέλγιο 449 Μ Δ 
Δανία 1155 1153 
Φινλανδία 191 192 
Γαλλία 6477 ΜΔ 
Γερμανία 4612 Μ Δ 
Ελλάδα 8 ΜΔ 
Κάτω Χώρες 1845 ΜΔ 
Ιρλανδία 55 67 
Ιταλία 1050 470 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία 186* ΜΔ 
Ισπανία 1084 1251 
Σουηδία 1300 1274 
Ηνωμένο Βασίλειο 1752 1725 
* το σύνολο της βοήθειας (ανθρωπιστική και για την ανάπτυξη) 
Οι αναφερόμενοι αριθμοί είναι οι δοθέντες από τα κράτη μέλη 
51 
1. 2 Ανθρωπιστική βοήθεια σε τρίτες χώρες (εξαιρουμένων των συνεισφορών για 
τη διατήρηση της ειρήνης και τους εισερχόμενους πρόσφυγες) 
Κράτος μέλος 1994 (εκατ. ECU) 1995 (εκατ. ECU) 
Αυστρία 8. 7 8. 4 
Βέλγιο ΜΔ ΜΔ 
Δανία 103 111 
Φινλανδία 27. 9 23. 3 
Γαλλία 18. 5 18.8 
Γερμανία 33. 9 45. 8 
Ελλάδα 5 ΜΔ 
Κάτω Χώρες 282 ΜΔ 
Ιρλανδία 7. 1 6. 9 
Ιταλία 52 54 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία Μ Δ 
Ισπανία 3. 2 14. 5 
Σουηδία 184. 8 161. 5 
Ηνωμένο Βασίλειο 213 247 
0/ αναφερόμενοι αριθμοί είναι οι δοθέντες από τα κράτη μέλη 
&<à 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ 
Παρακαλώ σκιαγραφήστε την οργανωτική δομή για τη διαχείριση της ανθρωπιστικής 
βοήθειας και βοήθειας για την ανάπτυξη αντίστοιχα. Ειδικότερα, 
2. 1 εάν υπάρχει μια ενιαία οργανωτική δομή, ή εάν υπάρχουν διαφορετικό 
υπουργεία/υπηρεσίες αρμόδια για τις διάφορες πτυχές. Στην περίπτωση αυτή, 
παρακαλώ να παράσχετε λεπτομερή στοιχεία 
Κρότος μέλος Απάντηση 
Αυστρία Διάφορες υπηρεσίες 
Βέλ γιο Διάφορες υπηρεσίες 
Δανία Υπουργείο Εξωτερικών 
Φινλανδία Υπουργείο Εξωτερικών - Υπηρ. Δ/εθν. 
Συνεργ. Ανόπτ. 
Γαλλία Διάφορα υπουργεία και υπηρεσίες 
Γερμανία Διάφορα υπουργεία 
Ελλάδα Κυρίως το Υπουργείο Εξωτερικών 
Κάτω Χώρες Διάφορες υπηρεσίες 
Ιρλανδία Υπηρεσία εξωτερικών υποθέσεων -
Μονάδα συνεργασίας για την ανάπτυξη 
\ταλία Διάφορες υπηρεσίες 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία Instituto da Cooperacao Portuguesa (ICP) 
Ισπανία Διοίκηση κεντρικής και αποκεντρωμένης 
συνεργασίας 
Σουηδία Τη διαχείριση όλης της βοήθειας έχει 
αναλάβει η SIDA, μια κρατική αρχή υπό 
την εποπτεία του Υπουργείου Εξωτερικών 
Ηνωμένο Βασίλειο Διοίκηση υπερπόντιας ανάπτυξης -
διάφορες υπηρεσίες 
h\ 
2. 2 εάν η ανθρωπιστική βοήθεια και βοήθεια για την ανάπτυξη παρέχεται από 
διάφορες δημοσιονομικές πηγές, που υπόκεινται σε διαφορετικές διαδικασία, 
Κράτος μέλος Διάφορες δημοσιονομικές Διαφορετικές διαδικασίες 
πηγές 
Αυστρία No/ No/ 
Βέλγιο No/ No/ 
Δ ο wo 
Φινλανδία Δεν υπάρχει κονδύλιο του ΜΔ 
προϋπολογισμού για τη 
διεθνή συνεργασία για την 
ανάπτυξη 
Γαλλία No/ Ναι 
Γερμανία Ναι No/ 
Ελλάδα Ν σι No/ 
Κάτω Χώρες No/ Ναι 
Ιρλανδία Όχι Ναι 
Ιταλία Ναι Ναι 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία Όχι Όχι 
\σπανία Ναι Όχι 
Σουηδία Ναι Ναι 
Ηνωμένο Βασίλειο Ναι Ναι (υπό επανεξέταση) 
Ά 
3. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 
3. 1 ' Εχει διατυπώσει η κυβέρνηση σας ειδικές πολιτικές για τη ΣΑΑΑ; Εσν ναι, δώστε 
μια σύντομη περιγραφή. 
Κράτος μέλος Απάντηση 
Αυστρία Δημιουργήθηκε ομάδα εργασίας ΣΑΑΑ 
για τη διεκπεραίωση του συντονισμού 
Βέλγιο Πρόκειται να αρχίσει η προετοιμασία τους 
Δανία Αναφέρονται στη Διακήρυξη Στόχων (Η 
δανική πολιτική για την ανάπτυξη 
ενόψει του 2000) 
Φινλανδία Στο στάδιο της προετοιμασίας 
Γαλλία Όχι 
Γερμανία Υπάρχει ενημερωτικό έντυπο 
Ελλάδα Προς το παρόν όχι 
Κάτω Χώρες Ναι - Έγγραφο πολιτικής του 1993 "Η 
ανθρωπιστική βοήθεια μεταξύ σύρραξης 
και ανάπτυξης" 
\ρλανδία Στο στάδιο της επανεξέτασης της 
πολιτικής 
Ιταλία Στο στάδιο της προετοιμασίας 
(αναμενόμενη έγκριση τον Απρίλιο του 
1996) 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία Το επίκεντρο του ενδιαφέροντος στην 
Αγκόλα και Μοζαμβίκη 
Ισπανία Προς" το παρόν όχι 
Σουηδία Δεν υπάρχουν ειδικές πολιτικές, αλλά 
καταβάλλονται προσπάθειες για να 
καταστεί η ανθρωπιστική βοήθεια ένας 
παράγοντας που προωθεί την ανάπτυξη. 
Προβλέπεται επίσης προσέγγιση σε 
στρατηγικές κατά χώρα 
Ηνωμένο Βασίλειο Όχι ακόμη, αλλά βρίσκεται στο στάδιο 
της προετοιμασίας 
3. 2 Υπάρχουν, όσον αφορά τη διαχείριση των προγραμμάτων ανθρωπιστικής βοήθειας 
της κυβέρνησης σας, κατευθυντήριες γραμμές ή διαδικασίες που να εξασφαλίζουν ότι 
η αρωγή λαμβάνει καλύτερα υπόψη τις απαιτήσεις και τους στόχους της ανάπτυξης 
33 
(πχ ανάλυση της επίπτωσης της ανθρωπιστικής βοήθειας ως μέρος των λειτουργικών 
δ/αδικασιώ ν ή άξιο λ όγηση,) 
Κράτος μέλος Απάντηση 
Αυστρία 
Βέλγιο Η έννοια της διαρκούς ανάπτυξης 
Δανία Η ανθρωπιστική βοήθεια τείνει διαρκώς 
περισσότερο να περιλαμβάνει την 
εκτίμηση της ανάπτυξης (σε έγγραφα 
πολιτικής) 
Φινλανδία Όχι (αποτελέσματα της αξιολόγησης της 
ανθρωπιστικής βοήθειας διατίθενται 
μέχρι τα μέσα του 1996) 
Γαλλία Όχι - στην πράξη, αυτός είναι ο ρόλος 
των επιτόπιων "attaches" 
Γερμανία Ναι - το 1986 δόθηκαν οδηγίες σε όλες 
τις πρεσβείες (στην πραγματικότητα 
όμως καλύπτουν μόνο τη βοήθεια 
αρωγής) 
Ελλάδα Όχι 
Κάτω Χώρες Υπό προετοιμασία κατευθυντήριες 
γραμμές για βοήθεια έκτακτης ανάγκης 
και ανθρωπιστική βοήθεια 
περιλαμβανομένων κριτηρίων για τα 
μακροπρόθεσμα αποτελέσματα των 
παρεμβάσεων 
\ρλανδία Όχι 
Ιταλία Από το 1995 οι κατευθυντήριες γραμμές 
πολιτικής αντιμετωπίζουν αυτά τα 
ζητήματα0 σχεδιάζονται ειδικές 
κατευθυντήριες γραμμές 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία Όχι, αλλά αυτό συμβαίνει άτυπα 
Ισπανία Συμβαίνει άτυπα 
Σουηδία Πολιτική και κατευθυντήριες γραμμές στο 
στάδιο της προετοιμασίας 
Ηνωμένο Βασίλειο Υπάρχουν σε εσωτερικό επίπεδο, μόνο 
για αιφνιδίως εκδηλούμενες καταστροφές 
3. 3 Έχει η κυβέρνηση σας κατευθυντήριες γραμμές ή διαδικασίες που να εξασφαλίζουν 
ότι ο κίνδυνος και το ευπρόσβλητο λαμβάνονται υπόψη κατά το σχεδιασμό, 
3Ί 
προγραμματισμό και εφαρμογή της βοήθειας για την ανάπτυξη, 
Κράτος μέλ ο ς Α πάντη ση 
Αυστρία Αυτοί οι παράγοντες λαμβάνονται 
υπόψη 
Βέλγιο Ναι για διμερή βοήθεια 
Δανία Αναφορά στα έγγραφα στρατηγικής- οι 
παράγοντες αυτοί λαμβάνονται υπόψη 
στην πράξη 
Φινλανδία Όχι, αλλά αυτοί οι παράγοντες 
λαμβάνονται υπόψη 
Γαλλία Θα ληφθούν υπόψη κατά την 
επανεξέταση της πολιτικής 
Γερμανία Αυτοί οι παράγοντες λαμβάνονται 
υπόψη 
Ελλάδα Όχι, αλλά αυτοί οι παράγοντες 
λαμβάνονται υπόψη 
Κάτω Χώρες Ο λεγόμενος "έλεγχος της ανάπτυξης" 
που περιλαμβάνει την αξιολόγηση των 
"κινδύνων" στους τομείς της φτώχειας, 
του περιβάλλοντος και της ισότητας των 
φύλων 
\ρλανδία 
Ιταλία Ναι 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία Όχι, αλλά αυτοί οι παράγοντες 
λαμβάνονται υπόψη 
Ισπανία 
Σουηδία Λαμβάνονται υπόψη στις στρατηγικές 
κατά χώρα 
Ηνωμένο Βασίλειο Υπάρχουν αλλά θα αναπτυχθούν 
περαιτέρω 
b5 
3. 4 Η πρόληψη των συρράξεων διαδραματίζει κάποιο ρόλο στο σχεδιασμό της πολιτικής 
για την ανάπτυξη της κυβέρνησης σας; 
Κράτος μέλος Απάντηση 
Αυστρία 
Βέλγιο Ναι - Υπάρχει έγγραφο πολιτικής 
Δανία Ναι - αναφέρεται σε έγγραφα 
στρατηγικής 
Φινλανδία Ναι- σχεδιάγραμμα στρατηγικής 
Γαλλία 
Γερμανία Θα διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο 
στο μέλλον0 έγγραφο πολιτικής στο 
στάδιο της προετοιμασίας 
Ελλάδα Ναι- στις περισσότερες περιπτώσεις 
Κάτω Χώρες Ναι- βλ. "Ανθρωπιστική βοήθεια μεταξύ 
σύρραξης και ανάπτυξης" 
\ρλανδία Θα καταστεί σημαντικότερη με την 
επανεξέταση της πολιτικής 
\ταλία Ναι 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία Ναι- στην πράξη η στήριξη συνδέεται με 
τα ζητήματα αυτά 
Ι σπανία Κυρίως μέσω πολ υμερών προ γραμμάτω ν 
Σουηδία Ναι- το έγγραφο πολιτικής θα είναι 
έτοιμο το Νοέμβριο του 1996 
Ηνωμένο Βασίλειο Θα διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στο 
μέλλον/ υπάρχει σχέδιο μη επίσημου 
εγγράφου 
Ι Ι ι 
& 
3. ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 
Εφόσον καθίσταται δυνατό, να παρασχεθούν ορισμένα πρόσφατα παραδείγματα 
ενεργειών/έργων/προγρσμμάτων, που έχει χρηματοδοτήσει η κυβέρνηση σας και αφορούν 
τη σύνδεση μεταξύ αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης. Εάν κρίνετε χρήσιμο, 
παρακαλείσθε να χρησιμοποιήσετε το σχήμα που προσαρτάται στο παρόν ερωτηματολόγιο. 
Κράτος μέλος Απάντηση 
Αυστρία 
Βέλ γιο 
Δανία 
Φινλανδία 
Γαλλία 
Γερμανία Γουινέα- μετάβαση από τη διαχείριση της 
κρίσης του υγειονομικού τομέα σε μία 
περισσότερο δ/ατομεακή μακροπρόθεσμη 
προσέγγιση 
Ελλάδα 
Κάτω Χώρες Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από 
υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης σε 
διαρθρωτικές υπηρεσίες στην Καμπότζη, 
Κατεχόμενα Εδάφη, Ερυθραία και 
Αγκόλα 
Ιρλανδία Παραδείγματα ολοκληρωμένων 
προ γραμμμάτω ν 
\ταλία 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλία Προγράμματα αποκατάστασης στη 
Μοζαμβίκη 
Ι σπανία Παραδείγματα στην Αϊτή, Αγκόλα, 
Ρουάντα, Γουατεμάλα και πρώην 
Γιουγκοσλαβία 
Σουηδία Το 1995 η Καμπότζη, η Δυτική Όχθη και 
η Γάζα μεταφέρθηκαν από την 
Ανθρωπιστική Υπηρεσία στην Υπηρεσία 
Ανάπτυξης. Από τον προϋπολογισμό για 
την ανάπτυξη προέρχεται σήμερα το 
μεγαλύτερο μέρος της βοήθειας για την 
Α γκολ α και Moζαμβίκη 
bi 
Ηνωμένο Βασίλειο Παραδείγματα σχετικά με τους τρόπους 
διαχείρισης της βοήθειας στο πλαίσιο της 
ODA.ro πως καθορίζονται οι στρατηγικές 
και όσον αφορά τον τύπο των 
υλοποιούμενων δραστηριοτήτων 
(Αγκόλα, Σιέρα Λεόνε, Αφγανιστάν, Σρι 
Λάνκα, κλπ) 
Κατά περίπτωση μελέτη 1: Πρόγραμμα 
για τις αλλαγές στον τομέα της υγείας 
στην Αγκόλα: διαχείριση της μετάβασης 
από τη βοήθεια έκτακτης ανάγκης στην 
ανάπτυξη 
Κατά περίπτωση μελέτη 2: Το Ταμείο 
Ανάπτυξης της Αγκόλα, παροχή 
βοήθειας για την ανάπτυξη σε 
κατάσταση έκτακτης ανάγκης 
38 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 153 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR il 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-163-GR-C 
ISBN 92-78-02567-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο 
2^