Συμπέρασματα του Συμβουλίου

της 5ης Μαΐου 2003

σχετικά με τα επίπεδα αναφοράς μέσων ευρωπαϊκών επιδόσεων στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (Benchmarks)

(2003/C 134/02)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

1. Τη διαπίστωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας ότι τα ευρωπαϊκά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να προσαρμοστούν τόσο στις απαιτήσεις της κοινωνίας της γνώσης όσο και στην ανάγκη για καλύτερο επίπεδο και ποιότητα απασχόλησης.

2. Την εντολή που έδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας στο Συμβούλιο "Παιδεία" "να επιδοθεί σε γενικότερο προβληματισμό σχετικά με τους συγκεκριμένους μελλοντικούς στόχους των εκπαιδευτικών συστημάτων, επικεντρωμένο σε κοινά μελήματα και προτεραιότητες αλλά σεβόμενο παράλληλα την εθνική ποικιλομορφία, με στόχο να συμβάλει στις διαδικασίες του Λουξεμβούργου και του Κάρντιφ και να υποβάλει εκτενέστερη έκθεση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την άνοιξη του 2001" (συμπεράσματα της Προεδρίας, σημείο 27).

3. Την έκθεση περί των συγκεκριμένων μελλοντικών στόχων των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης(1), που περιλαμβάνει τρεις συγκεκριμένους στρατηγικούς στόχους και δεκατρείς συνδεδεμένους στόχους, καθώς και το λεπτομερές πρόγραμμα εργασιών(2), που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης στις 15 και 16 Μαρτίου 2002.

4. Το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 20ής και 21ης Μαρτίου 2003 να χρησιμοποιούνται "κριτήρια αναφοράς με στόχο να εντοπίζονται οι βέλτιστες πρακτικές και να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική και ουσιαστική επένδυση σε ανθρώπινους πόρους".

5. Την ανοικτή μέθοδο συντονισμού, η οποία περιγράφεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας ως "μέσο διάδοσης βέλτιστων πρακτικών και επίτευξης μεγαλύτερης σύγκλισης προς τους κύριους στόχους της ΕΕ". Η ανοικτή μέθοδος συντονισμού εφαρμόζεται με τη χρησιμοποίηση εργαλείων όπως οι δείκτες και τα κριτήρια αναφοράς, καθώς και με την ανταλλαγή εμπειριών, την ανασκόπηση από ομοτίμους και τη διάδοση καλής πρακτικής.

6. Την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Ευρωπαϊκά κριτήρια αναφοράς για την εκπαίδευση και την κατάρτιση: εξελίξεις μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας" [COM (2002) 629].

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ ΕΚ ΝΕΟΥ:

ότι η έκθεση που θα υποβληθεί στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2004 θα πρέπει:

- να υπογραμμίζει την ανάγκη για συντονισμένη και συνεχή προσπάθεια επιδίωξης του στόχου της Λισαβόνας, να γίνει η Ευρώπη η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο,

- να αναγνωρίζει τον κεντρικό ρόλο των δεικτών και επιπέδων αναφοράς για τη χάραξη κατευθύνσεων και τη μέτρηση της προόδου προς τους δεκατρείς στόχους της σχετικής έκθεσης,

- να προτείνει έναν πρώτο κατάλογο δεικτών και επιπέδων αναφοράς μέσων ευρωπαϊκών επιδόσεων, που θα εφαρμοσθούν για την παρακολούθηση της προόδου προς τους στόχους της Λισαβόνας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΕΙ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας, το Συμβούλιο συμφώνησε να καθορίσει μια σειρά επιπέδων αναφοράς μέσων ευρωπαϊκών επιδόσεων λαμβάνοντας υπόψη το σημείο αφετηρίας των επιμέρους κρατών μελών, που θα χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία για την παρακολούθηση της υλοποίησης του "Λεπτομερούς προγράμματος των επακόλουθων εργασιών σχετικά με τους συγκεκριμένους στόχους των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη". Τα επίπεδα αναφοράς μέσων ευρωπαϊκών(3) επιδόσεων:

- πρέπει να βασίζονται σε συγκρίσιμα δεδομένα,

- δεν ορίζουν εθνικούς στόχους,

- δεν υπαγορεύουν αποφάσεις τις οποίες οφείλουν να λάβουν οι κυβερνήσεις των κρατών μελών, καίτοι οι εθνικές δράσεις βάσει εθνικών προτεραιοτήτων θα συμβάλλουν στην επίτευξή τους.

Άτομα που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση

Για τη συμμετοχή στη σημερινή κοινωνία της γνώσης είναι απαραίτητη μια στοιχειώδης βάση γνώσεων. Ως εκ τούτου, τα άτομα χωρίς προσόντα είναι λιγότερο πιθανό να συμμετέχουν πραγματικά στη δια βίου μάθηση και κινδυνεύουν να μένουν στο περιθώριο των σημερινών ολοένα και πιο ανταγωνιστικών κοινωνιών. Η μείωση του αριθμού των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση έχει, επομένως, ουσιώδη σημασία για τη δημιουργία μεγαλύτερης κοινωνικής συνοχής.

- Επομένως πρέπει να επιτευχθεί, μέχρι το 2010, μέσο ευρωπαϊκό ποσοστό ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο(4), κατώτερο του 10 %.

Μαθηματικά, θετικές επιστήμες και τεχνολογικές σπουδές

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανάγκη από επαρκή αριθμό αποφοίτων επιστημονικών ειδικοτήτων, προκειμένου να γίνει η πλέον δυναμική και ανταγωνιστική οικονομία παγκοσμίως. Η ανάγκη για περισσότερους ειδικούς των θετικών επιστημών υπογραμμίζεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης (2002) λέγοντας "να αυξηθούν οι συνολικές δαπάνες της Ένωσης για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, καθώς και την καινοτομία, με σκοπό να έχουν πλησιάσει το 3 % του ΑΕγχΠ έως το 2010".

Η ισορροπία μεταξύ των φύλων συνιστά ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση στον τομέα αυτόν. Οι γυναίκες επιλέγουν σχετικά λιγότερο από τους άνδρες τις σπουδές μαθηματικών, θετικών επιστημών και τεχνολογίας και ακόμη λιγότερο τις σταδιοδρομίες στο χώρο της έρευνας.

- Επομένως, μέχρι το 2010 θα πρέπει να αυξηθεί τουλάχιστον κατά 15 %(5) ο συνολικός αριθμός των αποφοίτων σχολών μαθηματικών, θετικών επιστημών και τεχνολογίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και παράλληλα να μειωθεί η ανισορροπία μεταξύ των φύλων.

Ολοκλήρωση ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Η ολοκλήρωση ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχει όλο και περισσότερη σημασία όχι μόνο για την επιτυχή είσοδο στην αγορά εργασίας, αλλά και για τη δυνατότητα πρόσβασης των σπουδαστών στις ευκαιρίες μάθησης και κατάρτισης που προσφέρει η τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η επιτυχής συμμετοχή σε μια κοινωνία βασισμένη στη γνώση προϋποθέτει τα βασικά δομικά στοιχεία που παρέχει η δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

- Επομένως, μέχρι το 2010 θα πρέπει τουλάχιστον το 85 % των ατόμων ηλικίας 22 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση να έχει ολοκληρώσει ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση(6).

Βασικές δεξιότητες

Κάθε άτομο χρειάζεται να κατέχει έναν πυρήνα γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων ως βάση για την απασχόληση, την ένταξη, την επακόλουθη μάθηση αλλά και για την προσωπική του ολοκλήρωση και εξέλιξη.

- Επομένως, μέχρι το 2010 το ποσοστό ατόμων ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις ανάγνωσης/κατανόησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να έχει μειωθεί τουλάχιστον κατά 20 % σε σύγκριση με το έτος 2000(7).

Δια βίου μάθηση

Στην κοινωνία της γνώσης ο καθένας πρέπει να εκσυγχρονίζει και να συμπληρώνει τις γνώσεις, τις ικανότητες και τις δεξιότητές του σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, προκειμένου να μπορεί να προχωρεί στο μέγιστο της προσωπικής του ανάπτυξης και να διατηρεί και να βελτιώνει τη θέση του στην αγορά.

- Επομένως, μέχρι το 2010 το μέσο επίπεδο συμμετοχής στη δια βίου μάθηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να φθάνει το τουλάχιστον 12,5 % του πληθυσμού των ενηλίκων σε ηλικία εργασίας (25 έως 64 ετών)(8).

Επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό

Οι επενδύσεις στην εκπαίδευση έχουν μακροπρόθεσμη απόδοση και αποδίδουν οφέλη έμμεσα όσο και άμεσα. Οι περισσότερες κυβερνήσεις πιστεύουν ότι έχει θετικές επιπτώσεις όσον αφορά διάφορες νευραλγικές πολιτικές προκλήσεις όπως η κοινωνική συνοχή, ο διεθνής ανταγωνισμός και η βιώσιμη ανάπτυξη.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας ζήτησε "ουσιαστική ετήσια αύξηση των κατά κεφαλήν επενδύσεων σε ανθρώπινο δυναμικό". Στην ανακοίνωσή της με τίτλο "Αποδοτικές επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση: επιτακτική ανάγκη για την Ευρώπη", η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ορισμένα ζητήματα που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αποδοτική επένδυση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, τα οποία θα πρέπει να αναλυθούν λεπτομερώς. Το Συμβούλιο αναμένει με ενδιαφέρον τα αποτελέσματα των συνεχιζόμενων εργασιών προτού λάβει αποφάσεις για περαιτέρω δράση.

(1) Έκθεση του Συμβουλίου "Παιδεία" προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 12 Φεβρουαρίου 2001.

(2) "Λεπτομερές πρόγραμμα των επακόλουθων εργασιών σχετικά με τους συγκεκριμένους στόχους των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη", το οποίο το Συμβούλιο και η Επιτροπή ενέκριναν από κοινού στις 14 Φεβρουαρίου 2002 (ΕΕ C 142 της 14.6.2002).

(3) Με βάση τα κράτη της ΕΕ και τα προσχωρούντα κράτη.

(4) Μερίδιο του πληθυσμού μεταξύ 18 και 24 ετών, που έχουν μόνο κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή χαμηλότερη και δεν συμμετέχουν σε καμία μορφή εκπαίδευσης και κατάρτισης (διαρθρωτικός δείκτης) - Πηγή Eurostat· έρευνα εργατικού δυναμικού.

(5) Συνολικός αριθμός αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (επίπεδα ISCED 5 και 6) στους κλάδους των μαθηματικών, των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας - κοινή πηγή UNESCO/ΟΟΣΑ/ερωτηματολόγιο Eurostat.

(6) Ποσοστό ατόμων ηλικίας 22 ετών που έχουν ολοκληρώσει τουλάχιστον ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (ISCED 3) - Πηγή Eurostat· έρευνα εργατικού δυναμικού.

(7) Επάρκεια ανάγνωσης/κατανόησης "επιπέδου 1" και χαμηλότερου - Πηγή έρευνα PISA (ΟΟΣΑ 2000).

(8) Ποσοστό ατόμων ηλικίας 25 έως 64 ετών που συμμετέχουν σε οποιαδήποτε μορφή εκπαίδευσης και κατάρτισης στις τέσσερις εβδομάδες που προηγήθηκαν της έρευνας - Πηγή Eurostat· έρευνα εργατικού δυναμικού. Μια ειδική ομάδα της Eurostat αρχίζει τώρα εργασίες για μια νέα έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση των ενηλίκων, η οποία αποσκοπεί να δώσει καλύτερο εργαλείο μέτρησης της συμμετοχής.