C 364/132

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας»

[COM (2020) 408 final — 2020/0104 (COD)] και

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μέσου τεχνικής υποστήριξης»

[COM (2020) 409 final — 2020/0103 (COD)]

(2020/C 364/18)

Γενικός εισηγητής: ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙAΔΗΣ

Αίτηση γνωμοδότησης Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.6.2020 Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.6.2020 Νομική βάση Άρθρο 175 παράγραφος 3 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο τμήμα Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή Έγκριση από την Ολομέλεια 16.7.2020 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 553 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 208/4/4

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προτεινόμενο Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (στο εξής: ο «Μηχανισμός») ( 1 )

1.2. Πέρα από την οικονομική της διάσταση, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προωθεί ουσιαστικά την εμβάθυνση και την ενοποίηση της ευρωπαϊκής οικογένειας, καθότι ενισχύει την αλληλεγγύη και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

1.3. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποδεικνύει, μεταξύ άλλων, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει η κατάλληλη πολιτική βούληση, μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά μείζονες κρίσεις, να προσφέρει σοβαρές και αξιόπιστες λύσεις και να κάνει τους αναγκαίους και ρεαλιστικούς συμβιβασμούς, συμβάλλοντας τελικά στην ουσιαστική προώθηση του ευρωπαϊκού ιδεώδους.

1.4. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο Μηχανισμός θα πρέπει να στηρίξει τη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα και την ψηφιακή οικονομία με τη χρήση χρηματοδοτικών κονδυλίων από το «Next Generation EU» (Ευρωπαϊκό Μέσο Ανάκαμψης) ( 2 ) για την άμβλυνση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα στις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο.

1.5. Υπό το πρίσμα της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, η ανάγκη για βιώσιμη, πράσινη και ψηφιακή ανάκαμψη έχει καταστεί ακόμη πιο πιεστική, όπως και η ανάγκη στήριξης των πλέον ευάλωτων περιφερειών.

1.6. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι «υποστηρίζει την ισχυρή σύνδεση μεταξύ του προγράμματος στήριξης των μεταρρυθμίσεων ( 3 ) και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου» ( 4 ) . Ως εκ τούτου, τα σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις κύριες προκλήσεις που προσδιορίζονται στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και θα πρέπει να είναι εναρμονισμένα με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του ψηφιακού θεματολογίου.

1.7. Ο ταχύς και αποτελεσματικός συντονισμός των δράσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι απαραίτητος ούτως ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων του Μηχανισμού.

1.8. Απαιτείται άμεση και πλήρης αντίδραση από τα κράτη μέλη, δεδομένου του μικρού χρονικού διαστήματος εντός του οποίου θα πρέπει να προετοιμαστούν και να ολοκληρωθούν τα διάφορα σχέδια έργων.

1.9. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό τα κράτη μέλη να συνεργάζονται στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έγκριση, την παρακολούθηση και τη διασφάλιση της επιτυχημένης ολοκλήρωσης των σχεδίων έργων που υποβάλλονται στο πλαίσιο του Μηχανισμού.

1.10. Τα σχέδια θα πρέπει να παράσχουν άμεση χρηματοδοτική στήριξη σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

1.11. Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντικό κάθε μέτρο που ανακοινώνεται, ιδίως εκείνα τα μέτρα που εξασφαλίζουν χρηματοδοτική στήριξη, να συνοδεύεται από σαφείς και φιλικές προς τις επιχειρήσεις πληροφορίες σχετικά με το είδος της στήριξης που παρέχεται, τον τρόπο με τον οποίο μια ΜΜΕ μπορεί να έχει ουσιαστική πρόσβαση στα διάφορα υφιστάμενα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, με ποιον θα πρέπει να επικοινωνήσει σε επίπεδο ΕΕ εάν έχει ερωτήσεις, ποιοι είναι οι εθνικοί φορείς που συμμετέχουν στη διοχέτευση των κονδυλίων, ποιοι είναι οι εθνικοί παράγοντες στους οποίους μπορούν να απευθύνονται οι ΜΜΕ, ποιος είναι ο ρόλος των εθνικών τραπεζών και ποιες είναι οι υποχρεώσεις τους.

1.12. Η υποβολή, η έγκριση, η παρακολούθηση και η ολοκλήρωση των έργων θα μπορούσε να επιταχυνθεί με την ενεργό συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών παροχής συμβουλών με παγκόσμια εμπειρία στους σχετικούς τομείς.

1.13. Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την ανάγκη ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών εντός της ΕΕ και την επιτάχυνση των γραφειοκρατικών διαδικασιών όσον αφορά την κατανομή και την εκταμίευση των διαθέσιμων πόρων, με την παροχή της απαραίτητης τεχνικής υποστήριξης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ( 5 )

1.14. Ο ρόλος και οι απόψεις των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να ενσωματωθούν στα σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει έναν πιο ενεργό ρόλο για την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών «…όσον αφορά συγκεκριμένα την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το περιεχόμενο των προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων μεταξύ του οράματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του αντίστοιχου των κρατών μελών» ( 6 )

1.15. Το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό συμπλήρωμα των δεσμών μέτρων που προτείνονται από την Επιτροπή για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19.

2. Εισαγωγή και γενικές παρατηρήσεις

2.1. Στόχος του προτεινόμενου Μηχανισμού είναι η προώθηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της Ένωσης με τη βελτίωση της ανθεκτικότητας και της ικανότητας προσαρμογής των κρατών μελών, τον μετριασμό των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων της κρίσης και τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης που αποσκοπούν στην επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας στην Ευρώπη έως το 2050, ώστε να συνεισφέρει στην αποκατάσταση του αναπτυξιακού δυναμικού των οικονομιών των κρατών μελών στον απόηχο της κρίσης λόγω της COVID-19, να ενισχύσει τη δημιουργία θέσεων εργασίας και να προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη.

2.2. Ο Μηχανισμός θα διαρθρωθεί γύρω από την εξασφάλιση μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης και δανείων προκειμένου να παρασχεθεί βοήθεια στις χώρες —ιδίως σε εκείνες με χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα και υψηλό ποσοστό ανεργίας— να αντιμετωπίσουν επαρκώς τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας.

2.3. Τα δάνεια θα διαδραματίσουν συμπληρωματικό ρόλο στην μη επιστρεπτέα στήριξη και θα επωφελούνται από τις μακρές διάρκειες ληκτότητας και τα ευνοϊκά επιτόκια που απολαμβάνει η Ένωση.

2.4. Global Economic Prospects , Ιούνιος 2020), ο κλυδωνισμός που έχει προκαλέσει ο κορονοϊός θα επιφέρει τη βαθύτερη παγκόσμια ύφεση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πανδημία COVID-19 αποτελεί την καθοριστική παγκόσμια κρίση της σύγχρονης εποχής στον τομέα της υγείας, η οποία, έως τις 12 Ιουνίου 2020, είχε στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερα από 420 000 άτομα ( 7 ) . Η πανδημία COVID-19 είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια κρίση στον τομέα της υγείας: είχε τρομακτικό κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο σε ολόκληρο τον κόσμο, η κλίμακα του οποίου εξακολουθεί να είναι δύσκολο να αξιολογηθεί. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση σχετικά με τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές που δημοσίευσε η Παγκόσμια Τράπεζα (, Ιούνιος 2020), ο κλυδωνισμός που έχει προκαλέσει ο κορονοϊός θα επιφέρει τη βαθύτερη παγκόσμια ύφεση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

2.5. Η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 5,2 % το 2020, ποσοστό περίπου τριπλάσιο του μεγέθους της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008-09. Μεταξύ των προηγμένων οικονομιών, οι πραγματικοί ρυθμοί αύξησης του ΑΕγχΠ για το 2020 αναμένεται να είναι -6,1 % στις ΗΠΑ και -9,1 % στη ζώνη του ευρώ, αντίστοιχα. Όπως αναφέρεται ρητά στην έκθεση που εξέδωσε η Παγκόσμια Τράπεζα τον Ιούνιο του 2020 ( 8 ) : «Δεδομένου ότι πάνω από το 90 % των αναδυόμενων αγορών και των αναπτυσσόμενων οικονομιών αναμένεται να πληγούν από συρρίκνωση του κατά κεφαλήν εισοδήματος το 2020, είναι πολύ πιθανόν εκατομμύρια άνθρωποι να ξανακυλήσουν στην φτώχεια». Οι οικονομικές επιπτώσεις του κλυδωνισμού λόγω της COVID-19 είναι οι ακόλουθες (9): 1) αυξημένη αβεβαιότητα, η οποία ενισχύει την προληπτική αποταμίευση· 2) μείωση της κατανάλωσης· 3) περιορισμός της προθυμίας για παραγωγικές επενδύσεις· 4) αύξηση της ανεργίας, ποσοστό της οποίας ενδέχεται να καταστεί μόνιμο· 5) μείωση του όγκου των παγκόσμιων εμπορικών συναλλαγών καθώς και σημαντικές διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού· 6) πτώση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων (ιδίως της τιμής του πετρελαίου), καθιστώντας ιδιαίτερα δύσκολη τη χρηματοδότηση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών των παραδοσιακών εξαγωγέων βασικών εμπορευμάτων· 7) κατακόρυφη αύξηση των απαιτούμενων ασφαλίστρων κινδύνου για την κατοχή επισφαλών στοιχείων ενεργητικού.

2.6. Όπως είναι πλέον ευρέως γνωστό, τα μέτρα που μπορούν να βοηθήσουν να επιλυθεί η κρίση στον τομέα της υγείας μπορούν να οδηγήσουν σε επιδείνωση της οικονομικής κρίσης και αντιστρόφως. Η επιπέδωση της καμπύλης της πανδημίας αναπόφευκτα επιδεινώνει την καμπύλη της μακροοικονομικής ύφεσης και θέτει σε κίνδυνο όλες τις αλυσίδες εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη επιβίωση (τρόφιμα και φάρμακα). Σε περίπτωση που ο αντίκτυπος της πανδημίας συνεχίσει να αυξάνεται, ενδέχεται να προκύψουν χρηματοπιστωτικές κρίσεις, με αποτέλεσμα την κατάρρευση του δανεισμού, μια μεγαλύτερη παγκόσμια ύφεση και βραδύτερη ανάκαμψη. Όπως αναφέρεται στην έκθεση Global Economic Prospects της Παγκόσμιας Τράπεζας που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2020, «τα αυξανόμενα επίπεδα χρέους κατέστησαν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα πιο ευάλωτο σε εκτεταμένες πιέσεις που ασκούνται στην χρηματοπιστωτική αγορά».

2.7. Ως εκ τούτου, υπάρχει ανάγκη για επείγουσα και ευρείας κλίμακας χρηματοδοτική παρέμβαση προκειμένου να περιοριστούν οι οικονομικές επιπτώσεις της πρόσφατης κρίσης και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών ανθεκτικότερες και καλύτερα προετοιμασμένες για το μέλλον.

2.8. Οι οικονομικές προτεραιότητες θα πρέπει να είναι οι εξής: 1) είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να απασχολούνται ακόμη και αν τελούν σε καραντίνα ή αναγκάζονται να παραμένουν στην κατοικία τους· 2) οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διοχετεύσουν τη χρηματοδοτική στήριξη σε δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς που υποστηρίζουν τις ευάλωτες ομάδες πολιτών· 3) οι ΜΜΕ θα πρέπει να προστατευτούν από την πτώχευση (η ανάγκη για χρήματα των φορολογουμένων προκειμένου να στηριχθούν οι μεγάλες μη χρηματοδοτικές εταιρείες είναι πολύ λιγότερο προφανής)· 4) θα χρειαστούν πολιτικές για τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος καθώς τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια κλιμακώνονται· 5) θα πρέπει να εγκριθούν δέσμες φορολογικών μέτρων αναλογικές προς την απώλεια του ΑΕγχΠ ως συνέπεια της κρίσης.

2.9. Next Generation EU , το οποίο θα ενσωματώνεται σε έναν ισχυρό, σύγχρονο και ανανεωμένο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Το εμβληματικό στοιχείο του Next Generation EU είναι ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Η Επιτροπή προτείνει τώρα τη διάθεση ενισχυμένου προϋπολογισμού της ΕΕ για την αποκατάσταση των άμεσων οικονομικών και κοινωνικών ζημιών που προκάλεσε η πανδημία COVID-19, την επανεκκίνηση της ανάκαμψης και την προετοιμασία για ένα καλύτερο μέλλον για την επόμενη γενιά. Για να διασφαλιστεί ότι η ανάκαμψη θα είναι βιώσιμη, ομοιόμορφη, χωρίς αποκλεισμούς και δίκαιη για όλα τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία ενός νέου μέσου ανάκαμψης, το οποίο θα ενσωματώνεται σε έναν ισχυρό, σύγχρονο και ανανεωμένο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Το εμβληματικό στοιχείο τουείναι ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ( 10 )

3. Γενικές αρχές του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του Μέσου Τεχνικής υποστήριξης

3.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει θερμά τον προτεινόμενο Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ο Μηχανισμός) και το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης (το Μέσο), στόχος των οποίων είναι η παροχή χρηματοδοτικής στήριξης μεγάλης κλίμακας για δημόσιες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, ιδίως στο πεδίο της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, η οποία αναμένεται όχι μόνο να καταστήσει τις οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές και καλύτερες για το μέλλον, αλλά και να τις βοηθήσει να ξεπεράσουν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα τις επιπτώσεις της πανδημίας.

3.2. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί βαθύτατα για τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας στα κράτη μέλη, ιδίως σε ό,τι αφορά την αύξηση της ανεργία ς , η οποία, σε ορισμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης, έχει φτάσει ακόμη και το 33 % μεταξύ των νέων, καθώς και την αύξηση των ποσοστών φτώχειας.

3.3. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η πανδημία φαίνεται να αποτελεί «το χειρότερο οικονομικό σοκ από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης, με καταστροφικές συνέπειες για εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις μας, και φυσικά, με τη δυνατότητα εμβάθυνσης της οικονομικής και κοινωνικής απόκλισης — ο κίνδυνος ενός μεγάλου κατακερματισμού» ( 11 )

3.4. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει το γεγονός ότι η πρόσφατη εξέλιξη της οικονομίας «δεν υπήρξε ομοιόμορφη στο σύνολο του εδάφους της ΕΕ και της ευρωζώνης και ότι η πρόοδος ως προς τη σύγκλιση εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής. Το ζήτημα της βιωσιμότητας συνιστά επίσης μια ολοένα και πιο σύνθετη πρόκληση για την ΕΕ» ( 12 )

3.5. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι «η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Ένα δίδαγμα από την πρόσφατη μακροχρόνια οικονομική κρίση και τις βαθιές κοινωνικές πληγές που άφησε σε πολλά κράτη μέλη είναι ότι η απουσία οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών και των περιφερειών αποτελεί απειλή για την πολιτική βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος και όλων των οφελημάτων που έχει αποφέρει στους Ευρωπαίους πολίτες» ( 13 )

3.6. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι «[οι] πρωτοβουλίες αυτές θα πρέπει να συνοδεύονται από την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, δηλαδή της ικανότητάς της να αυξάνει την παραγωγικότητα και το βιοτικό επίπεδο με βιώσιμο τρόπο, ενώ ταυτόχρονα να καθίσταται κλιματικά ουδέτερη, μεταξύ άλλων μέσω της έρευνας, της ανάπτυξης, της βελτίωσης και της αύξησης των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού» ( 14 )

3.7. o C. Αυτό συνεπάγεται την υιοθέτηση ενός στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 68 % έως το 2030. Η ΕΟΚΕ διατηρεί την πεποίθηση ότι «[η] ανάπτυξη της ανθεκτικότητας της οικονομίας και της αγοράς εργασίας με οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική και θεσμική βιωσιμότητα θα πρέπει να είναι η αρχή που διέπει τις πολιτικές οι οποίες θα εξασφαλίσουν τη σύγκλιση προς τα πάνω και τη δικαιοσύνη κατά τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία (δηλαδή, μια οικονομία στην οποία αντισταθμίζονται οι εκπομπές και η απορρόφηση αερίων του θερμοκηπίου), με παράλληλη αντιμετώπιση των ζητημάτων που θέτουν η ψηφιοποίηση και οι δημογραφικές μεταβολές» ( 15 ) . Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ στηρίζει, επομένως, το αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να δεσμευτεί για την επίτευξη ουδέτερου ισοζυγίου διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050, και να προσαρμόσει αναλόγως τον στόχο της για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030. Η έκθεση του 2019 σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) επισημαίνει ότι οι εκπομπές σε παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να μειώνονται κατά 7,6 % ετησίως, ξεκινώντας από τώρα, προκειμένου να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5C. Αυτό συνεπάγεται την υιοθέτηση ενός στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 68 % έως το 2030.

3.8. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι κύριοι στόχοι του Μηχανισμού θα πρέπει να είναι: 1) η προώθηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της Ένωσης, 2) ο μετριασμός του κοινωνικού και του οικονομικού αντικτύπου της κρίσης, και 3) η στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης που αποσκοπεί στην επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης Ευρώπης έως το 2050, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην αποκατάσταση του αναπτυξιακού δυναμικού των οικονομιών των κρατών μελών την επαύριο της κρίσης της νόσου COVID-19, ενθαρρύνοντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας και προωθώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη.

3.9. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι οι εν λόγω επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να εστιαστούν στις προκλήσεις και τις επενδυτικές ανάγκες που σχετίζονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν μια βιώσιμη ανάκαμψη.

3.10. Είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι οι πολιτικές τόνωσης της οικονομίας έχουν πλεονεκτήματα έναντι των παραδοσιακών φορολογικών κινήτρων και ότι οι ευνοϊκές για το κλίμα πολιτικές προσφέρουν επίσης σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα. Τα πράσινα κατασκευαστικά έργα, όπως η μόνωση των κτιρίων ή οι υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μπορούν να αποφέρουν υψηλότερα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα λόγω του μειωμένου μακροπρόθεσμου ενεργειακού κόστους και των θετικών δευτερογενών αποτελεσμάτων που διοχετεύονται στην ευρύτερη οικονομία.

3.11. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι, εκτός από τα κονδύλια για τον έλεγχο της επιδημίας και τη σχετική βιοϊατρική έρευνα, καθώς και για την επένδυση στην ασφάλεια των συνόρων, τα ασφαλή ταξίδια και το ασφαλές εμπόριο, τώρα είναι η στιγμή για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τις κυβερνήσεις να ενστερνιστούν την ταξινομία της ΕΕ για βιώσιμες επενδύσεις (2019), να καταργήσουν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα με ανάπτυξη των υφιστάμενων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, να ανακατευθύνουν τις επιδοτήσεις από τα ορυκτά καύσιμα σε πράσινα και έξυπνα έργα υποδομών για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, να επενδύσουν σε κυκλικές οικονομίες χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, να στραφούν από τη βιομηχανική στην αναγεννητική γεωργία και να επενδύσουν στην επισιτιστική ασφάλεια, να προωθήσουν τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού, να μειώσουν τις ανάγκες μεταφορών και να αξιοποιήσουν τα όρια της ψηφιακής επανάστασης, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια των δικτύων ΤΠΕ ( 16 )

3.12. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας ότι οι καθαρές μορφές ενέργειας μπορούν να βοηθήσουν στην ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, με ένα φιλόδοξο θεματολόγιο για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και στόχους για την κλιματική αλλαγή μέσω του εκσυγχρονισμού των ενεργειακών συστημάτων. Δεδομένου ότι, σε αυτή την περίοδο κρίσης, οι κυβερνήσεις δρομολογούν άμεσα ή έμμεσα περισσότερο από το 70 % των παγκόσμιων επενδύσεων στον τομέα της ενέργειας, οι δράσεις τους είναι σημαντικότερες από κάθε άλλη φορά. Τα πλαίσια πολιτικής μπορούν να κατευθύνουν τις επενδύσεις που σχετίζονται με την ενέργεια σε πιο βιώσιμη πορεία, καθιστώντας παράλληλα την ενεργειακή απόδοση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την αποθήκευση σε συσσωρευτές πρωταρχικούς παράγοντες της οικονομικής ανάκαμψης. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα προγράμματα τόνωσης του κλάδου της ενέργειας για τη στήριξη του υπάρχοντος εργατικού δυναμικού, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την προώθηση της μείωσης των εκπομπών. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ( 17 ) συνιστά το εξής «Οικοδομήστε πάνω σε όσα ήδη διαθέτετε — και θέστε μεγαλόπνοους στόχους». Οι πολιτικές που θεμελιώνονται στις υπάρχουσες νομικές και θεσμικές δομές είναι ευκολότερο να επεκταθούν σε ευρεία κλίμακα.

3.13. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα ότι ο Μηχανισμός που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συνεισφέρει στην ενσωμάτωση των δράσεων για το κλίμα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα στις υπόλοιπες πολιτικές και στην επίτευξη ενός συνολικού στόχου για διάθεση ποσοστού 25 % των δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ στη στήριξη των κλιματικών στόχων.

3.14. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι ο προτεινόμενος Μηχανισμός θα πρέπει να θα διαρθρωθεί γύρω από την εξασφάλιση μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης προκειμένου να παρασχεθεί βοήθεια στις χώρες —ιδίως σε εκείνες με χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα και υψηλά ποσοστά ανεργίας— να αντιμετωπίσουν επαρκώς τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας, ενώ τα δάνεια θα διαδραματίζουν συμπληρωματικό ρόλο στην μη επιστρεπτέα στήριξη και θα επωφελούνται από τις μακρές διάρκειες ληκτότητας και τα ευνοϊκά επιτόκια που απολαμβάνει η Ένωση.

3.15. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να αξιοποιήσει την πλήρη ισχύ του προϋπολογισμού της ΕΕ για την κινητοποίηση επενδύσεων και την εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση κατά τα πρώτα κρίσιμα έτη της ανάκαμψης μέσω της συνδυασμένης έγκρισης ενός Ευρωπαϊκού Μέσου Ανάκαμψης έκτακτης ανάγκης ύψους 808 984,090 εκατ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές) και ενός ενισχυμένου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2021-2027.

3.16. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει «τη συνέχιση αποτελεσματικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, σε συνδυασμό με εύστοχες επενδυτικές στρατηγικές» ( 18 )

3.17. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη θέσπιση ενός αυτόνομου Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης, το οποίο θα είναι διαθέσιμο για όλα τα κράτη μέλη, ως διάδοχο του Προγράμματος Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (ΠΣΔΜ) ( 19 )

4. Κατάρτιση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας: υποβολή, αξιολόγηση και προθεσμίες

4.1. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κονδύλια του Μηχανισμού πρέπει να διατεθούν όσο το δυνατόν ταχύτερα στα κράτη μέλη, τα οποία με τη σειρά τους θα πρέπει να τα αξιοποιήσουν αποτελεσματικά προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη του Μηχανισμού.

4.2. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίσουν εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας τα οποία θα καθορίζουν το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τα επόμενα τέσσερα έτη.

4.3. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα εν λόγω σχέδια θα πρέπει να στοχοθετήσουν τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη, όπως αυτές προσδιορίζονται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, σε τομείς όπως η ανταγωνιστικότητα, η παραγωγικότητα, η εκπαίδευση και οι δεξιότητες, η υγεία, η απασχόληση και η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή. Τα σχέδια θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι οι εν λόγω επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις εστιάζουν με ενδεδειγμένο τρόπο στις προκλήσεις που συνδέονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ώστε να συμβάλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας και βιώσιμης ανάπτυξης και να καταστήσουν την Ένωση πιο ανθεκτική.

4.4. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι αναγκαίο να ενισχυθεί το ισχύον πλαίσιο για την παροχή στήριξης στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και να τους παρασχεθεί άμεση χρηματοδοτική στήριξη μέσω ενός καινοτόμου μέσου για την προστασία τους από την πτώχευση.

4.5. Κάθε μέτρο που ανακοινώνεται, ιδίως εκείνα τα μέτρα που εξασφαλίζουν χρηματοδοτική στήριξη θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς και φιλικές προς τις επιχειρήσεις πληροφορίες σχετικά με το είδος της στήριξης που παρέχεται, τον τρόπο με τον οποίο μια ΜΜΕ μπορεί να έχει ουσιαστική πρόσβαση στα διάφορα υφιστάμενα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, με ποιον θα πρέπει να επικοινωνήσει σε επίπεδο ΕΕ εάν έχει ερωτήσεις, ποιοι είναι οι εθνικοί φορείς που συμμετέχουν στη διοχέτευση των κονδυλίων, ποιοι είναι οι εθνικοί παράγοντες στους οποίους μπορούν να απευθύνονται οι ΜΜΕ, ποιος είναι ο ρόλος των εθνικών τραπεζών και ποιες είναι οι υποχρεώσεις τους, κ.λπ.

4.6. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη ο ρόλος και οι απόψεις των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

4.7. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη προτείνει «να θεσπιστεί κανόνας σύμφωνα με τον οποίο δεν θα πρέπει να παρέχεται χρηματοδότηση σε κράτος μέλος εάν δεν έχει προηγηθεί η πλήρης υιοθέτηση της εφαρμογής της αρχής της εταιρικής σχέσης με την πραγματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις δέσμες πολυετών μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεων ( 20 ) . Η εφαρμογή της αρχής της εταιρικής σχέσης είναι πρωταρχικής σημασίας για τη διασφάλιση της υλοποίησης μεταρρυθμίσεων που βασίζονται σε τεκμήρια και συνδέονται με την πραγματική κατάσταση της οικονομίας κάθε κράτους μέλους» ( 21 )

4.8. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει κάθε σχέδιο με βάση διαφανή κριτήρια, ειδικότερα, μεταξύ άλλων : κατά πόσον το σχέδιο αναμένεται να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις προκλήσεις που προσδιορίζονται στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου , κατά πόσον συμβάλλει στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού και της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας του κράτους μέλους και στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής· κατά πόσον το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα που σχετίζονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση· και κατά πόσον η εκτίμηση κόστους που παρέχεται από το κράτος μέλος είναι εύλογη και αληθοφανής, και ανάλογη προς τον αναμενόμενο αντίκτυπο στην οικονομία.

4.9. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κατανομή των κονδυλίων θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τα κριτήρια σύγκλισης ( 22 )

4.10. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογα τα εξής: 1) η χρηματοδοτική στήριξη και οι σχετικές δράσεις που αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη υπό την αιγίδα του Μηχανισμού θα πρέπει είναι εμπροσθοβαρείς έως το τέλος του 2024, ενώ η μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη, για τουλάχιστον το 60 % του συνόλου, θα πρέπει να δεσμευτεί έως το τέλος του 2022· 2) τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας το αργότερο έως τις 30 Απριλίου, υπό μορφή χωριστού παραρτήματος των εθνικών τους προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων· 3) τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν προσχέδιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας μαζί με το σχέδιο προϋπολογισμού του επόμενου έτους στις 15 Οκτωβρίου του προηγούμενου έτους· 4) τα εναπομείναντα έτη από το 2024 και έως το τέλος του ΠΔΠ (2027) θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη για την προώθηση της υλοποίησης των σχετικών επιτόπιων δράσεων και για την επίτευξη της αναμενόμενης ανάκαμψης στους σχετικούς οικονομικούς και κοινωνικούς τομείς και την προώθηση της ανθεκτικότητας και της σύγκλισης.

4.11. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να προβλεφθεί επαρκής χρονική περίοδος για την αποτελεσματική υλοποίηση και επίτευξη των στόχων του προτεινόμενου «Μηχανισμού». Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον κίνδυνο να μην επιτευχθούν τελικά οι στόχοι που έχει θέσει ο Μηχανισμός, σε περίπτωση που επικρατήσουν οι απόψεις που προκρίνουν μια σύντομη χρονική περίοδο για την εφαρμογή του.

4.12. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για ταχύ και αποτελεσματικό συντονισμό των δράσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων του Μηχανισμού. Απαιτείται άμεση και πλήρης αντίδραση από τα κράτη μέλη, δεδομένου του μικρού χρονικού διαστήματος εντός του οποίου θα πρέπει να προετοιμαστούν και να ολοκληρωθούν τα διάφορα σχέδια έργων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έγκριση, την παρακολούθηση και τη διασφάλιση της επιτυχημένης ολοκλήρωσης των σχεδίων έργων που υποβάλλονται στο πλαίσιο του Μηχανισμού. Η υποβολή, η έγκριση, η παρακολούθηση και η ολοκλήρωση των έργων θα μπορούσε να επιταχυνθεί με την ενεργό συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών παροχής συμβουλών με παγκόσμια εμπειρία στους σχετικούς τομείς.

4.13. Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την ανάγκη ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών εντός της ΕΕ και την επιτάχυνση των γραφειοκρατικών διαδικασιών όσον αφορά την κατανομή και την εκταμίευση των διαθέσιμων πόρων, με την παροχή της απαραίτητης τεχνικής υποστήριξης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ( 23 )

5. Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης

5.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων για τη βελτίωση της διοικητικής ποιότητας. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα πρέπει να είναι συγκεκριμένες για κάθε χώρα και να εδράζονται στη δημοκρατική στήριξη, αποφεύγοντας την ενιαία προσέγγιση για όλα τα κράτη μέλη ( 24 )

5.2. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης θα πρέπει να έχει ως στόχο να συνοδεύει τις εθνικές αρχές των αιτούντων κρατών μελών σε όλα ή σε συγκεκριμένα στάδια της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας.

5.3. Η ΕΟΚΕ τονίζει με έμφαση ότι είναι αναγκαίο το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης να υποστηρίξει τις αρχές των κρατών μελών στις προσπάθειές τους να σχεδιάσουν μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τις δικές τους προτεραιότητες και να ενισχύσουν την ικανότητά τους να αναπτύσσουν και να εφαρμόζουν μεταρρυθμιστικές πολιτικές και στρατηγικές, καθώς και να επωφεληθούν από ορθές πρακτικές και παραδείγματα από ομολόγους τους.

5.4. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό συμπλήρωμα των δεσμών μέτρων που προτείνονται από την Επιτροπή για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Luca JAHIER

(1) Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας COM(2020) 408 final, 28.5.2020.

(2) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ο προϋπολογισμός της ΕΕ τροφοδοτεί το σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη, COM(2020) 442 final

(3) Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Λειτουργίας Σταθεροποίησης Επενδύσεων, COM(2018) 387 final

(4) ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 121.

(5) ΕΕ C 237 της 6.7. 2018, σ. 53.

(6) ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 121.

(7) https://ourworldindata.org/grapher/total-deaths-covid-19

(8) Παγκόσμια Τράπεζα, Global Economic Prospects, Ιούνιος 2020

(9) Κουντούρη Φ., Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Έγγραφο εργασίας 2020.

(10) Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, COM(2020) 408 final, 28.5.2020

(11) Παρατηρήσεις του Επιτρόπου Gentiloni κατά τη συνέντευξη Τύπου σχετικά με τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δελτίο τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 28 Μαΐου 2020

(12) ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 106

(13) ΕΕ C 353, της 18.10.2019, σ. 23.

(14) Ό.π.

(15) Ό.π.

(16) Κουντούρη, Φ., Never Waste a Good Crisis: For a Sustainable Recovery from COVID-19 (Ποτέ μην αφήνεις μια καλή κρίση να πάει χαμένη: για μια βιώσιμη ανάκαμψη από την COVID-19), Απρίλιος 2020

(17) Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας:: https://www.iea.org/

(18) ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 106

(19) Κανονισμός (ΕΕ) 2017/825 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 2017, για τη θέσπιση του προγράμματος στήριξης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για την περίοδο 2017 έως 2020 και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 (EE L 129 της 19.5. 2017, σ. 1).

(20) Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 240/2014 της Επιτροπής, της 7ης Ιανουαρίου 2014, σχετικά με τον ευρωπαϊκό κώδικα δεοντολογίας για την εταιρική σχέση στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΕ L 74 της 14.3.2014, σ. 1).

(21) ΕΕ C 237 της 6.7. 2018, σ. 53.

(22) Ό.π.

(23) Ό.π.

(24) Ό.π.