EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 317/1

ΕΙΔΙΚΉ ΈΚΘΕΣΗ αριθ. 7/2007

σχετικά με τα συστήματα ελέγχου, επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων που αφορούν τους κανόνες διατήρησης των κοινοτικών αλιευτικών πόρων, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2007/C 317/01)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Ευρετήριο συντομογραφιών

Ι-ΙΙΙ ΣΥΝΟΨΗ

1-13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1-5 Στόχος και βασικά χαρακτηριστικά της διαχείρισης των κοινοτικών αλιευτικών πόρων

6-9 Βασικές πολιτικές και μέτρα

10-11 Οικονομικά διακυβεύματα

12-13 Βασικοί κανονισμοί

14-17 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

14 Αντικείμενο και ερωτήματα του ελέγχου

15-17 Τρόπος προσέγγισης και μεθοδολογία του ελέγχου

18-120 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

18-51 Αβεβαιότητα και πλημμελής παρακολούθηση των δεδομένων σχετικά με την απορρόφηση των ποσοστώσεων

19-43 Εθνικά συστήματα καταχώρισης των αλιευμάτων που παρουσιάζουν πολυάριθμες ανεπάρκειες

44-51 Ανεπαρκής παρακολούθηση από την Επιτροπή

52-87 Περιορισμένη αποτελεσματικότητα των εθνικών επιθεωρήσεων

53-58 Απουσία γενικών κανόνων ελέγχου

59-73 Άσκηση πίεσης μέσω του ελέγχου δύσκολα αξιολογήσιμη και όχι πάντοτε επαρκής

74-87 Έλλειψη βελτιστοποίησης των δραστηριοτήτων ελέγχου

88-106 Συστήματα παρακολούθησης παραβάσεων και επιβολής κυρώσεων συχνά ακατάλληλα

89-94 Περιορισμένη αυστηρότητα των εθνικών συστημάτων

95-106 Τα μέσα άσκησης πίεσης στα κράτη μέλη είναι κατ’ εξαίρεση αποτελεσματικά

107-120 Πλαίσιο των ελέγχων: η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα επηρεάζει αρνητικά την τήρηση των κανόνων και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων

108-112 Η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου αποτυχίας της κοινοτικής δράσης

113-120 Στο εξής ο τρόπος προσέγγισης στηρίζεται ουσιαστικά στον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας

121-136 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

127-128 Ποιότητα των δεδομένων αλίευσης

129-130 Αποτελεσματικότητα των συστημάτων επιθεώρησης

131-133 Εφαρμογή αποτρεπτικών κυρώσεων

134-136 Μείωση της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας και κατάλληλες συνοδευτικές δράσεις

Παράρτημα — Απλοποιημένο σχεδιάγραμμα συλλογής και παρακολούθησης των δεδομένων αλίευσης

Απαντήσεις της Επιτροπής

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΟΖ Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη ΓΔ Αλιεία Γενική Διεύθυνση Αλιείας και Ναυτιλιακών Υποθέσεων ΕΕ Ευρωπαϊκή Ένωση ΕΤΑ Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας ΚΑΠ Κοινή Αλιευτική Πολιτική ΠΠΠ Πολυετές Πρόγραμμα Προσανατολισμού ΣΠΣ (VMS) Σύστημα παρακολούθησης σκαφών (Vessel Monitoring System), σύστημα με το οποίο τα σκάφη μεταδίδουν, σε τακτά χρονικά διαστήματα, το στίγμα τους στις αρχές ελέγχου CIEM Διεθνές συμβούλιο για την εξερεύνηση των θαλασσών (Conseil International pour l’Exploration de la Mer) CSTEP Επιστημονική, τεχνική και οικονομική επιτροπή αλιείας (Comité Scientifique, Technique et Économique de la Pêche) GT μεικτός τόνος (gross tonne), μονάδα μέτρησης της χωρητικότητας των σκαφών ISO Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (International Organization for Standardization) kW κιλοβάτ, μονάδα μέτρησης της ισχύος των σκαφών TAC Συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα (Totaux Admissibles de Capture)

ΣΥΝΟΨΗ

I. Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική δημιουργήθηκε το 1983 με στόχο τη βιώσιμη εκμετάλλευση των έμβιων υδρόβιων πόρων. Ο περιορισμός του όγκου των αλιεύσεων, μέσω του καθορισμού συνολικών επιτρεπόμενων αλιευμάτων (TAC) και εθνικών ποσοστώσεων, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής αυτής. Η επιτυχία ενός τέτοιου τρόπου προσέγγισης προϋποθέτει την ύπαρξη αξιόπιστων και ολοκληρωμένων δεδομένων, καθώς και την εφαρμογή αποτελεσματικών συστημάτων επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων.

II. Ο έλεγχος είχε ως αντικείμενο τα τρία αυτά στοιχεία και τα αποτελέσματα των ελέγχων που διενεργήθηκαν στην Επιτροπή και στα έξι κυριότερα κράτη μέλη (1) όσον αφορά την αλιεία οδήγησαν το Ελεγκτικό Συνέδριο στα εξής συμπεράσματα: — τα δεδομένα σχετικά με τα αλιεύματα δεν είναι ούτε ολοκληρωμένα ούτε αξιόπιστα, γεγονός που εμποδίζει τη διαμόρφωση μιας πραγματικής εικόνας των αλιευτικών δραστηριοτήτων και, κατά συνέπεια, παρεμποδίζει την ορθή εφαρμογή του συστήματος των TAC και των ποσοστώσεων· πράγματι, στα κράτη μέλη, το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και οι ισχύουσες διατάξεις δεν εγγυώνται ούτε την πληρότητα της συλλογής των δεδομένων, ούτε την ανίχνευση των ασυμφωνιών κατά την επικύρωσή τους. Από την πλευρά της, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να εντοπίσει ικανοποιητικά τα σφάλματα και τις ανωμαλίες στα δεδομένα που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη, ούτε να λάβει εγκαίρως όλες τις αναγκαίες αποφάσεις για την προστασία των αλιευτικών πόρων (σημεία 18 έως 51)· — οι μηχανισμοί επιθεώρησης δεν διασφαλίζουν ούτε την αποτελεσματική πρόληψη, ούτε την αποτελεσματική ανίχνευση των παραβάσεων. Η απουσία γενικών κανόνων ελέγχου λειτουργεί ανασταλτικά τόσο ως προς την αποτελεσματικότητα του ελέγχου ως μέσου άσκησης πίεσης όσο και ως προς τη βελτιστοποίηση των δραστηριοτήτων επιθεώρησης στα κράτη μέλη. Επιπλέον, περιορίζει, εκ των πραγμάτων, την εμβέλεια και το πεδίο εφαρμογής των εργασιών αξιολόγησης των εθνικών μηχανισμών από την Επιτροπή και, κατά συνέπεια, την ικανότητα της τελευταίας να εκφέρει γνώμη σχετικά με την αποδοτικότητα του συνόλου των εθνικών συστημάτων (σημεία 52 έως 87)· — οι διαδικασίες αντιμετώπισης των διαπιστωμένων παραβάσεων δεν διασφαλίζουν για καθεμία από αυτές ούτε την άσκηση παρακολούθησης ούτε, κατά μείζονα λόγο, την επιβολή κυρώσεων, οι οποίες αποδεικνύονται, σε γενικές γραμμές, ελάχιστα αποτρεπτικές. Όσον αφορά τις παραβάσεις της κοινοτικής κανονιστικής ρύθμισης από ένα κράτος μέλος, το μοναδικό εργαλείο αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητας που διαθέτει η Επιτροπή είναι η διαδικασία λόγω παραβάσεως ενώπιον του Δικαστηρίου. Εντούτοις, η εν λόγω διαδικασία εμπεριέχει χαρακτηριστικά που περιορίζουν τη δυνατότητα προσφυγής σε αυτήν και την καθιστούν ένα μέσο υπερβολικά μειωμένης δραστικότητας (σημεία 88 έως 106)· — η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα επιβαρύνει την κερδοφορία του αλιευτικού κλάδου και, όσον αφορά τη μείωση του επιτρεπόμενου όγκου αλιευμάτων, ενθαρρύνει τη μη συμμόρφωση προς τους συγκεκριμένους περιορισμούς, επηρεάζοντας ταυτόχρονα την ποιότητα των διαβιβαζόμενων δεδομένων. Μετά την αποτυχία των προγραμμάτων προσαρμογής της αλιευτικής ικανότητας, η τρέχουσα προσέγγιση, η οποία στηρίζεται βασικά στη μείωση της αλιευτικής προσπάθειας, δεν είναι κατάλληλη για να επιλύσει το πρόβλημα της πλεονάζουσας ικανότητας (σημεία 107 έως 120). Η συνέχιση της κατάστασης αυτής μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες όχι μόνο για τους αλιευτικούς πόρους, αλλά και για το μέλλον του αλιευτικού κλάδου και των περιοχών που συνδέονται με αυτόν.

III. Εάν οι πολιτικές αρχές επιθυμούν να επιτευχθεί ο στόχος της βιώσιμης εκμετάλλευσης των αλιευτικών πόρων που θέτει η ΚΑΠ, οι ισχύοντες μηχανισμοί ελέγχου, επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων πρέπει να ενισχυθούν σημαντικά, ιδίως με την εφαρμογή των ακόλουθων συστάσεων: — τα κράτη μέλη πρέπει να βελτιώσουν την ποιότητα των πληροφοριών σχετικά με την αλίευση, πραγματοποιώντας συστηματικούς ελέγχους συνέπειας, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διασυνοριακών επιχειρήσεων, καθώς και να πιστοποιούν τα δεδομένα που παρέχουν μέσω ανεξάρτητου οργανισμού· — η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει την ταχύτερη και ευρύτερη δυνατή εφαρμογή του συστήματος ηλεκτρονικής καταχώρισης και κοινοποίησης των δεδομένων σχετικά με τις αλιευτικές δραστηριότητες, καθώς και να ενισχύσει τους ελέγχους των πληροφοριών που της διαβιβάζονται, αναπτύσσοντας ιδίως τις αναλύσεις που πραγματοποιεί σε μεμονωμένα δεδομένα· — τα κράτη μέλη πρέπει να αναπτύξουν εργαλεία ανάλυσης, προγραμματισμού και παρακολούθησης των οικείων δραστηριοτήτων επιθεώρησης, ούτως ώστε να διασφαλιστεί μια επαρκής ικανότητα άσκησης συνολικής πίεσης μέσω των ελέγχων, σε συνδυασμό με τη βελτιστοποίηση της χρήσης των μέσων· — τα κράτη μέλη πρέπει να υπενθυμίζουν στις αρμόδιες αρχές την αναγκαιότητα επιβολής αποτρεπτικών κυρώσεων· — ο κοινοτικός νομοθέτης πρέπει να καθορίζει ρητώς στην κανονιστική ρύθμιση τα διάφορα στοιχεία που είναι απαραίτητα για ένα αποτελεσματικό σύστημα επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων· — ο κοινοτικός νομοθέτης πρέπει να ενισχύσει την ικανότητα της Επιτροπής να ασκεί πίεση στα κράτη μέλη που υποπίπτουν σε παραβάσεις· — η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν ενεργά μέτρα για τη μείωση της διαρθρωτικά πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στόχος και βασικά χαρακτηριστικά της διαχείρισης των κοινοτικών αλιευτικών πόρων

1. Κάθε χρόνο, εκφορτώνονται στους κοινοτικούς λιμένες περισσότεροι από 4,4 εκατομμύρια τόνοι ιχθύων και οστρακόδερμων, συνολικής αξίας 6 100 εκατομμυρίων ευρώ (2). Ο κλάδος της αλιείας αντιπροσωπεύει 230 000 θέσεις εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και σε ορισμένες παράκτιες περιοχές διαδραματίζει μείζονα ρόλο, που με δυσκολία θα μπορούσε να αντικατασταθεί.

2. Οι κοινοτικοί αλιευτικοί πόροι (3) αποτελούν τμήμα της κοινής κληρονομιάς. Στόχος της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) είναι να διασφαλίζει την «εκμετάλλευση των έμβιων υδρόβιων πόρων που παρέχει βιώσιμες οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες» (4). Η έννοια αυτή της βιώσιμης αλιείας, μολονότι εκείνη την εποχή είχε διατυπωθεί διαφορετικά, υπάρχει από τη δημιουργία της ΚΑΠ το 1983 (5).

3. Περίπου είκοσι χρόνια μετά, η Επιτροπή αναγκάστηκε να προβεί σε έναν αρνητικό απολογισμό σχετικά με την ΚΑΠ, αναγνωρίζοντας ότι «δεν έχει επιτύχει αειφόρο εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων» (6). Η Επιτροπή διευκρίνισε ότι η εν λόγω αποτυχία αφορούσε τόσο τον περιβαλλοντικό τομέα, όπου «πολλά αποθέματα υπολείπονται επί του παρόντος των ασφαλών βιολογικών ορίων», όσο και τον οικονομικό και κοινωνικό τομέα, όπου «ο αλιευτικός τομέας χαρακτηρίζεται από οικονομική ευπάθεια ως αποτέλεσμα επενδύσεων πέραν των απαιτούμενων, αυξανόμενου κατακόρυφα κόστους και συρρικνούμενης βάσης πόρων: τούτο αντανακλάται στη μέτρια κερδοφορία και στη σταθερά φθίνουσα απασχόληση».

4. Η διάγνωση αυτή επιβεβαιώνεται από τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα. Οι επιστήμονες του διεθνούς συμβουλίου για την εξερεύνηση των θαλασσών (CIEM), οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι με τις βιολογικές αξιολογήσεις, ανέλυσαν τα ποσοστά εκμετάλλευσης ενός συγκεκριμένου αριθμού αποθεμάτων στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό, μια περιοχή που συγκεντρώνει τους σημαντικότερους κοινοτικούς αλιευτικούς πόρους (7). Από τις εργασίες τους προκύπτει ότι το 81 % των αποθεμάτων που αξιολογήθηκαν αποτελεί αντικείμενο υπερεκμετάλλευσης (8). Από οικονομική άποψη, τα αριθμητικά στοιχεία της Eurostat υπογραμμίζουν την αποτυχία καταδεικνύοντας τη συνεχή μείωση του όγκου των κοινοτικών αλιευμάτων στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό. Κατά την περίοδο 1995-2005, η μείωση ανήλθε συνολικά σε ποσοστό 30 %.

5. Εξάλλου, κατά την παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για την αειφόρο ανάπτυξη το 2002 στο Γιοχάνεσμπουργκ, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε ένα σχέδιο δράσης που αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην επαναφορά όλων των ιχθυοαποθεμάτων σε επίπεδα μέγιστης βιώσιμης απόδοσης το αργότερο το 2015.

Βασικές πολιτικές και μέτρα

6. Οι ιχθύες είναι ένας ανανεώσιμος φυσικός πόρος, του οποίου η καταγραφή παρουσιάζει δυσχέρειες και του οποίου οι παράγοντες αναπαραγωγής και μετακίνησης δεν μπορούν να ελεγχθούν άμεσα. Οπότε, ο περιορισμός των αλιευμάτων αποτελεί το μοναδικό μέσο δράσης όσον αφορά τα αποθέματα. Για το σκοπό αυτό, η δραστηριότητα «διατήρηση, έλεγχος και υλοποίηση» διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, δεδομένου ότι στοχεύει, αφενός, στον προσδιορισμό των καθεστώτων διατήρησης και διαχείρισης των πόρων και, αφετέρου, στη μέριμνα για την ορθή εφαρμογή των αντίστοιχων κανονιστικών διατάξεων.

7. Εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, το κύριο μέτρο διαχείρισης των αλιευτικών πόρων είναι ο περιορισμός του όγκου των αλιευμάτων, μέσω του καθορισμού, για τα βασικά είδη, συνολικών επιτρεπόμενων αλιευμάτων (TAC) που κατανέμονται υπό μορφή ποσοστώσεων στα κράτη μέλη. Τα TAC αποφασίζονται ετησίως από το Συμβούλιο βάσει των προτάσεων της Επιτροπής, οι οποίες με τη σειρά τους στηρίζονται σε επιστημονικές γνώμες (9). Αυτές υποδεικνύουν τις ποσότητες ιχθύων που μπορούν να αλιεύονται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ανανέωση των αποθεμάτων. Τα δεδομένα που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες προέρχονται τόσο από τις δικές τους εργασίες όσο και από τις ποσότητες αλιευμάτων που δηλώνουν οι αλιείς.

8. Παραδοσιακά, ο περιορισμός του επιτρεπόμενου όγκου αλιευμάτων συνοδευόταν από πολιτική υποχρεωτικής μείωσης των αλιευτικών δυνατοτήτων του στόλου. Εντούτοις, έπειτα από την αποτυχία της, η πολιτική αυτή εγκαταλείφθηκε κατά τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ το 2002. Σήμερα, τα κοινοτικά μέτρα περιορίζονται στον καθορισμό ανωτάτων ορίων αλιευτικής ικανότητας και στη ρύθμιση της αλιευτικής προσπάθειας, ήτοι της δραστηριότητας του στόλου. Το μηχανισμό αυτό συμπληρώνουν τα λεγόμενα τεχνικά μέτρα, τα οποία συνίστανται, ως επί το πλείστον, στον προσδιορισμό των χαρακτηριστικών των αλιευτικών εργαλείων και/ή στον καθορισμό των ελάχιστων μεγεθών για ορισμένα είδη.

9. Μολονότι οι διάφορες πολιτικές καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο, τα κράτη μέλη (10) έχουν τη γενική ευθύνη διασφάλισης τόσο της διενέργειας αποτελεσματικών ελέγχων και επιθεωρήσεων όσο και της εφαρμογής των κανόνων της ΚΑΠ (11). Για το σκοπό αυτό, απολαμβάνουν πλήρους ελευθερίας όσον αφορά τον τρόπο διαχείρισης των ποσοστώσεών τους, τον τρόπο οργάνωσης των επιθεωρήσεων και το είδος των κυρώσεων που επιβάλλουν σε περιπτώσεις παραβάσεων. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, είναι αρμόδια για την αξιολόγηση και τον έλεγχο της εφαρμογής των κανόνων της ΚΑΠ από τα κράτη μέλη, καθώς και για τη διευκόλυνση του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ τους.

Οικονομικά διακυβεύματα

10. Η κοινοτική συνεισφορά στη δραστηριότητα «έλεγχος και υλοποίηση» περιορίζεται σε 46 εκατομμύρια ευρώ, λαμβανομένων υπόψη μόνο των πιστώσεων που χορηγούνται απευθείας σε αυτήν (12). Τα οικονομικά διακυβεύματα καθίστανται ακόμη σημαντικότερα εάν ληφθεί υπόψη το σύνολο των δραστηριοτήτων που στοχεύουν στην αντιμετώπιση, τουλάχιστον εν μέρει, των συνεπειών που επέφεραν οι ανεπάρκειες της πολιτικής διαχείρισης των αλιευτικών πόρων, ήτοι ιδίως τις διαρθρωτικές ενισχύσεις για την αλιεία (837 εκατομμύρια ευρώ) και τις διεθνείς συμφωνίες για την αλιεία (156 εκατομμύρια ευρώ).

11. Επιπλέον, οι αλιευτικοί πόροι αποτελούν ένα στοιχείο ενεργητικού που αφορά άμεσα την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι αυτή είναι επιφορτισμένη με τη διαχείρισή τους. Οι δυσχέρειες ως προς την αξιολόγηση αυτού του στοιχείου ενεργητικού με νομισματικούς όρους δεν πρέπει να επισκιάζουν την ουσία και τη σπουδαιότητά του.

Βασικοί κανονισμοί

12. Ο κανονισμός του Συμβουλίου για τη διατήρηση και βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της κοινής αλιευτικής πολιτικής (13) αποτελεί το βασικό κείμενο. Στο κεφάλαιο V του εν λόγω κανονισμού καθορίζονται οι στόχοι και τα διάφορα κοινοτικά μέσα δράσης για την επίτευξή τους.

13. Τόσο οι διατάξεις που αφορούν το σύστημα ελέγχου (14) όσο και αυτές που αφορούν τη συλλογή δεδομένων αλίευσης (15) περιλαμβάνονται σε συγκεκριμένους παλαιότερους κανονισμούς. Λοιπές υποχρεώσεις σχετικά με τους ελέγχους είναι προσαρτημένες υπό μορφή παραρτήματος στους ετήσιους κανονισμούς «TAC και ποσοστώσεις» (16), καθώς και στους κανονισμούς για τη θέσπιση μέτρων αποκατάστασης ή για την καθιέρωση πολυετούς προγράμματος για τη βιώσιμη εκμετάλλευση συγκεκριμένων αποθεμάτων (17).

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

Αντικείμενο και ερωτήματα του ελέγχου

14. Ο περιορισμός του όγκου των αλιευμάτων, μέσω του καθορισμού των TAC και των ποσοστώσεων, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κοινοτικής πολιτικής διαχείρισης των αλιευτικών πόρων. Η επιτυχία μιας τέτοιας προσέγγισης προϋποθέτει την ύπαρξη αξιόπιστων και ολοκληρωμένων δεδομένων, καθώς και την εφαρμογή αποτελεσματικών συστημάτων επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων. Κατά συνέπεια, το Ελεγκτικό Συνέδριο θεώρησε σκόπιμη τη διενέργεια ελέγχου με στόχο την απάντηση στο ακόλουθο ερώτημα: «Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν τις αναγκαίες δράσεις για ένα αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου, επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων;» Εξετάστηκαν τέσσερις συγκεκριμένοι στόχοι του ελέγχου: α) τα δεδομένα σχετικά με τα αλιεύματα είναι αξιόπιστα και παρακολουθούνται αποτελεσματικά; (χωρίς, ωστόσο, να διατυπώνεται γνώμη σχετικά με την ποιότητα των επιμέρους δηλώσεων) β) τα συστήματα επιθεώρησης είναι όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα; γ) τα συστήματα παρακολούθησης των παραβάσεων είναι κατάλληλα και αποτελεσματικά; δ) σε ποιο βαθμό αντιμετωπίζεται πραγματικά ο εγγενής κίνδυνος τον οποίο αποτελεί η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα;

Τρόπος προσέγγισης και μεθοδολογία του ελέγχου

15. Οι ελεγκτικές εργασίες αφορούσαν κατ’ ουσίαν την ανάλυση των συστημάτων συλλογής δεδομένων, επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων, τόσο στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής όσο και στα κράτη μέλη. Τα στοιχεία τεκμηρίωσης συνελέγησαν και εξετάστηκαν μέσω συνομιλιών και αναλύσεων εγγράφων και δεδομένων. Για τη συμπλήρωση, τη δοκιμή και την επικύρωση των γνώσεών τους σχετικά με το σύστημα, οι ελεγκτές πραγματοποίησαν σειρές ελέγχων του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, όσον αφορά, αφενός, τις καταχωρίσεις των αλιευμάτων και, αφετέρου, τις εκθέσεις επιθεώρησης. Τα κριτήρια που ελήφθησαν υπόψη ήταν, απουσία συγκεκριμένων κανονιστικών διατάξεων, οι κύριοι εφαρμοστέοι γενικοί κανόνες που αναγνωρίζονται από τους διεθνείς οργανισμούς (18).

16. Τα έξι κράτη μέλη που επελέγησαν για τον εν λόγω έλεγχο, με βάση τη σπουδαιότητα του όγκου των αλιευμάτων και την αξία των οικείων εκφορτώσεων, είναι η Δανία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο· σε αυτά αντιστοιχεί το 70 % περίπου του όγκου της αλίευσης και άνω του 80 % της αξίας των εκφορτώσεων (19). Οι επιτόπιες επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Απριλίου και Νοεμβρίου 2006.

17. Η παρούσα έκθεση δημοσιεύεται σχεδόν πέντε χρόνια έπειτα από τη δημοσίευση του τελευταίου γενικού κανονισμού για την ΚΑΠ, τη στιγμή που η Επιτροπή βρίσκεται σε διαδικασία αναμόρφωσης του κανονισμού «ελέγχου», ενόψει της υποβολής πρότασης κειμένου στο Συμβούλιο το 2008.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Αβεβαιότητα και πλημμελής παρακολούθηση των δεδομένων σχετικά με την απορρόφηση των ποσοστώσεων

18. Το καθεστώς των TAC και των ποσοστώσεων στηρίζεται στον ποσοτικό περιορισμό των αλιευμάτων. Η ποιότητα της εφαρμογής του προϋποθέτει την ύπαρξη ενός συστήματος καταχώρισης και επικύρωσης (βλέπε παράρτημα), το οποίο να καθιστά δυνατή την απόκτηση ολοκληρωμένων και αξιόπιστων δεδομένων, καθώς και την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού συστήματος παρακολούθησης των εν λόγω δεδομένων, χάρη στο οποίο να αποφεύγεται η υπέρβαση των ποσοστώσεων. Ωστόσο, κανένα από τα δύο προαναφερθέντα συστήματα δεν ανταποκρίνεται συνολικά στα εν λόγω κριτήρια.

Εθνικά συστήματα καταχώρισης των αλιευμάτων που παρουσιάζουν πολυάριθμες ανεπάρκειες

19. Τα εθνικά συστήματα συλλογής, επικύρωσης και κατάρτισης αρχείων δεδομένων αλίευσης παρουσιάζουν πληθώρα ανεπαρκειών, ενίοτε σοβαρών, οι οποίες καταλήγουν στη διαβίβαση δεδομένων αβέβαιης ποιότητας στην Επιτροπή.

Ελλιπή δεδομένα δηλώσεων και διαβλητά εθνικά συστήματα συλλογής δεδομένων

20. Η παρακολούθηση της απορρόφησης των ποσοστώσεων στηρίζεται σε ένα σύστημα δηλώσεων που τροφοδοτείται με τρεις βασικούς τύπους εγγράφων, τα οποία καταρτίζονται από τους αλιείς ή τους πρώτους αγοραστές: το ημερολόγιο σκάφους (20), τη δήλωση εκφόρτωσης (21) και τη δήλωση πώλησης (22). Τα εν λόγω έγγραφα ή αντίγραφα αυτών πρέπει, ανάλογα με την περίπτωση, να διαβιβάζονται στις αρχές του κράτους μέλους τη σημαία του οποίου φέρει το σκάφος και/ή του κράτους μέλους όπου πραγματοποιείται η εκφόρτωση και/ή του κράτους μέλους όπου πραγματοποιείται η πρώτη πώληση: μπορούν λοιπόν να υπάρχουν μέχρι τρία ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Το κράτος μέλος που είναι υπεύθυνο για τη διαβίβαση των δεδομένων αλίευσης στην Επιτροπή είναι πάντοτε αυτό στο έδαφος του οποίου πραγματοποιείται η εκφόρτωση· μπορεί, λοιπόν, να είναι διαφορετικό από το κράτος μέλος στου οποίου την ποσόστωση καταλογίζονται τα εν λόγω αλιεύματα, και το οποίο είναι το κράτος μέλος της σημαίας του σκάφους.

Υπερβολικά χαλαρό κανονιστικό πλαίσιο, θεσπισμένο από το Συμβούλιο

21. Οι όροι υπό τους οποίους καταρτίζονται τα δεδομένα των δηλώσεων αλίευσης, όπως αυτοί καθορίστηκαν από την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, συνιστούν μια πρώτη αδυναμία του συστήματος. Πράγματι, δεν εγγυώνται την απόκτηση δεδομένων με το μέγιστο δυνατό βαθμό ορθότητας και ακρίβειας: α) η προθεσμία διαβίβασης του ημερολογίου σκάφους που προβλέπεται από την ισχύουσα κανονιστική ρύθμιση είναι 48 ώρες από το τέλος της εκφόρτωσης (23), ενώ όλες οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται σε αυτό πρέπει να καταγράφονται πριν από την έναρξη της εκφόρτωσης. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι αλιείς στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν τη δυνατότητα να γνωρίζουν εάν θα δεχθούν επιθεώρηση ή όχι κατά τη στιγμή που συμπληρώνουν τις αναφορές αλιευμάτων, γεγονός που μπορεί να έχει επίπτωση στην ποιότητα των αριθμητικών στοιχείων της δήλωσης. Εργασίες της Επιτροπής κατέδειξαν ότι, όταν όλες οι άλλες παράμετροι είναι ίδιες, οι δηλωθείσες ποσότητες είναι αυξημένες σε περίπτωση επιθεώρησης της εκφόρτωσης (24)· β) η ζύγιση των εκφορτωμένων ποσοτήτων δεν περιλαμβάνεται στις γενικές κοινοτικές υποχρεώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ποσότητες που καταγράφονται στις δηλώσεις εκφόρτωσης δεν αποτελούν παρά εκτιμήσεις, περισσότερο ή λιγότερο ορθές και ακριβείς· γ) το περιθώριο ανοχής κατά την εκτίμηση των ποσοτήτων αλιευμάτων που δηλώνονται στο ημερολόγιο σκάφους, το οποίο έχει οριστεί σε ποσοστό 20 %, δεν καθιστά δυνατή την επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις δήλωσης ποσοτήτων χαμηλότερων των πραγματικών, οι οποίες, σε περίπτωση μη διενέργειας ελέγχων εκφόρτωσης, ανέρχονται σε ποσοστό έως και 36 % (25)· δ) όσον αφορά τις δηλώσεις πώλησης, δεν παρατηρείται πάντοτε στην πράξη διάσταση συμφερόντων μεταξύ αγοραστή και πωλητή, η οποία εγγυάται κατά κανόνα την ποιότητα των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στις εν λόγω δηλώσεις. Πράγματι, σε ορισμένους τομείς αλιευτικής δραστηριότητας, οι ίδιοι οικονομικοί φορείς ελέγχουν ταυτόχρονα την αλιευτική δραστηριότητα και τις δραστηριότητες μεταποίησης ή διανομής.

22. Έχοντας επίγνωση των αδυναμιών αυτών, η Επιτροπή θέσπισε για ορισμένες αλιευτικές δραστηριότητες, ειδικές διατάξεις με στόχο τη διόρθωση κάποιων εξ αυτών των ανεπαρκειών. Συνεπώς, στο πλαίσιο των σχεδίων αποκατάστασης, το περιθώριο ανοχής επανήλθε στο 8 %, ενώ κατέστη υποχρεωτική η ζύγιση στην ιχθυόσκαλα καθώς και η άμεση διαβίβαση του αντιγράφου του ημερολογίου σκάφους κατά την άφιξη στο λιμένα. Ορισμένα κράτη μέλη προχώρησαν περαιτέρω, επεκτείνοντας ή γενικεύοντας τέτοιου είδους διατάξεις.

23. Εξάλλου, ο κανονισμός που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2006 (26) προβλέπει τη μερική και σταδιακή αντικατάσταση των δηλώσεων σε χαρτί από ένα σύστημα ηλεκτρονικής υποβολής δηλώσεων, γεγονός το οποίο αναμένεται να είναι επωφελές από άποψη ταχύτητας, αξιοπιστίας και κόστους. Επιπλέον, η υποχρέωση διαβίβασης των δεδομένων του ημερολογίου σκάφους πριν από την είσοδο στο λιμένα θα καταστήσει δυνατή την εξάλειψη της αδυναμίας ελέγχου που οφείλεται στην προθεσμία των 48 ωρών που παραχωρείται για την υποβολή του εγγράφου σε χαρτί. Εντούτοις, η εν λόγω υποχρέωση θα τεθεί σε ισχύ μόλις 24 μήνες έπειτα από τη θέση σε ισχύ των λεπτομερών κανόνων εφαρμογής, των οποίων η κατάρτιση και η έγκριση βρίσκονται ακόμη σε εκκρεμότητα.

24. Μια χώρα εκτός ΕΕ, η Νορβηγία, θέσπισε διαδικασίες οι οποίες πλαισιώνουν με μεγαλύτερη αυστηρότητα τις δραστηριότητες πώλησης, παρέχοντας καλύτερες εγγυήσεις. Ο αλιέας, αμέσως μετά την τελευταία αλίευση, αποστέλλει σε έναν οργανισμό πώλησης λεπτομερή κατάσταση του φορτίου του, το οποίο πωλείται την ίδια ημέρα με ηλεκτρονικό πλειστηριασμό (27) πριν από την εκφόρτωση και την υποχρεωτική ζύγιση. Η δήλωση πώλησης συντάσσεται και υπογράφεται από τον αγοραστή και τον αλιέα προτού το σκάφος αποπλεύσει από την αποβάθρα. Η ταυτόχρονη ύπαρξη στον ίδιο τόπο των πωλούμενων προϊόντων και των αντίστοιχων δικαιολογητικών διευκολύνει το έργο των επιθεωρητών.

Αλιεύματα τα οποία δεν καλύπτει το σύστημα συλλογής δεδομένων: αλιεύματα που απορρίπτονται στη θάλασσα

25. Υπάρχουν ποσότητες ιχθύων, στην πλειοψηφία τους ήδη νεκροί, που απορρίπτονται στη θάλασσα είτε επειδή αυτό επιβάλλεται από την κανονιστική ρύθμιση (28) είτε για οικονομικούς (29) λόγους. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο εκτιμάται ότι λαμβάνει χώρα σε ποσοστό 13 % στη ζώνη του Βορειοανατολικού Ατλαντικού (30), δεν αποτελεί μόνο σημαντική σπατάλη πόρων αλλά συνεπάγεται και χαμηλή ποιότητα των πληροφοριών που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι με την αξιολόγηση της κατάστασης των αποθεμάτων.

26. Στη Νορβηγία, αντιθέτως, όταν ένας αλιέας αλιεύει ιχθύες των οποίων η αλίευση δεν του επιτρέπεται, απαγορεύεται να τους απορρίπτει στη θάλασσα. Για να ελαχιστοποιηθεί το οικονομικό κόστος που συνεπάγεται η υποχρέωση αυτή για τον αλιέα, αυτός εισπράττει ένα μικρό ποσοστό των κερδών από την πώληση των «παράνομων» αυτών αλιευμάτων προκειμένου να καλύψει τα έξοδά του, ενώ το υπόλοιπο τροφοδοτεί ένα δημόσιο ταμείο.

Ελλιπής ή καθυστερημένη συλλογή δεδομένων

27. Εν πρώτοις, σε ορισμένα κράτη μέλη, μερικές αλιευτικές δραστηριότητες απουσιάζουν πλήρως από τα συλλεγόμενα στοιχεία για τις δηλώσεις αλίευσης: α) στην Ισπανία, κανένα από τα αλιεύματα σκαφών μήκους κάτω των 10 μέτρων δεν λαμβάνεται υπόψη κατά την παρακολούθηση των ποσοστώσεων, μολονότι τα σκάφη αυτά αποτελούν σημαντικό τμήμα του εθνικού στόλου (31)· β) στη Γαλλία, οι δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στη Μεσόγειο και στα υπερπόντια διαμερίσματα δεν αποτελούν αντικείμενο παρακολούθησης από το εθνικό σύστημα στατιστικής επεξεργασίας.

28. Κατά δεύτερο λόγο, ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη ενσωματώσει στο οικείο σύστημα πληροφοριών τη συλλογή κάποιου εκ των τριών βασικών εγγράφων δήλωσης, μολονότι η συλλογή τους είναι υποχρεωτική σε ορισμένες περιπτώσεις εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια: α) στη Γαλλία, οι δηλώσεις εκφόρτωσης απαιτούνται από τις εθνικές αρχές μόλις από το 2005 και εξακολουθούσαν να μην έχουν ληφθεί υπόψη στο εθνικό σύστημα παρακολούθησης των δεδομένων αλιευμάτων το 2006· β) στην Ιταλία και την Ισπανία, η παρακολούθηση της απορρόφησης των ποσοστώσεων πραγματοποιείται με βάση έναν μόνο τύπο εγγράφου· γ) στην Ισπανία και τη Γαλλία, οι δηλώσεις πώλησης κατεψυγμένων προϊόντων δεν καταχωρίζονται, μολονότι αντιστοιχούν σε πολύ σημαντικές ποσότητες (32)· δ) στο Ηνωμένο Βασίλειο, η καταχώριση των δηλώσεων πώλησης κατέστη υποχρεωτική μόλις το 2006.

29. Επιπλέον, τα συστήματα συλλογής που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη δεν καθιστούν πάντοτε δυνατό τον εντοπισμό και την απαίτηση των εγγράφων που λείπουν: α) στη Γαλλία, σύμφωνα με την αρμόδια υπηρεσία για τη συγκέντρωση των δεδομένων αλίευσης, το 2005 δεν καταχωρίστηκε κανένα δεδομένο αλίευσης για το 5 % των σκαφών μήκους άνω των 10 μέτρων· β) στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν υπάρχει μηχανισμός που να επιτρέπει την επαλήθευση της πληρότητας των δηλώσεων πώλησης που υποβάλλονται από σκάφη μήκους κάτω των 10 μέτρων, παρά το γεγονός ότι αποτελούν τη μοναδική πηγή πληροφοριών για την παρακολούθηση των αλιευμάτων αυτού του τμήματος του στόλου· γ) στην Ισπανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν υπάρχει σύστημα επαλήθευσης της παρακολούθησης του αύξοντα αριθμού των εγγράφων δήλωσης ούτως ώστε να διασφαλίζεται η πληρότητά τους· δ) στη Δανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στις Κάτω Χώρες και στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν υπάρχει συστηματικός έλεγχος της αντιστοιχίας των στοιχείων του ΣΠΣ (VMS) (33) με τα έγγραφα δήλωσης. Σε τέσσερις από αυτές τις πέντε χώρες όπου πραγματοποιήθηκαν σχετικοί έλεγχοι, το Ελεγκτικό Συνέδριο εντόπισε εμφανείς ανωμαλίες για τις οποίες οι αρμόδιες αρχές δεν είχαν ικανοποιητικές απαντήσεις.

30. Τέλος, οι καθυστερήσεις στη συλλογή και την επικύρωση των δεδομένων μπορούν να είναι εξίσου επιβαρυντικές για την πληρότητά τους. Πρόκειται για περιπτώσεις κατά τις οποίες τα δεδομένα σχετικά με τα αλιεύματα δεν επικυρώνονται πριν από την καταληκτική ημερομηνία αποστολής των τελικών στοιχείων του περασμένου έτους στην Επιτροπή. Εντοπίστηκαν αρκετές ανωμαλίες αυτού του είδους στα εξής κράτη μέλη: α) στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι διορθώσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά την καταληκτική ημερομηνία της 15ης Φεβρουαρίου 2006 (34) είχαν ως αποτέλεσμα υπέρβαση της ποσόστωσης του 2005 για τρία αποθέματα και αύξηση των ήδη διαπιστωμένων υπερβάσεων για άλλα τρία αποθέματα· β) στην Ιταλία, όπου η αρμόδια υπηρεσία για την παρακολούθηση της απορρόφησης των ποσοστώσεων έλαβε οκτώ συμπληρωματικές δηλώσεις για τόννους μετά από την καταληκτική ημερομηνία υποβολής των τελικών στοιχείων. Οι δηλώσεις αυτές υποβλήθηκαν στην υπηρεσία από έναν αλιέα ο οποίος εξεπλάγη από το γεγονός ότι οι αρχές μείωσαν την ατομική του ποσόστωση για τη νέα χρονιά λόγω του μικρού όγκου των δηλωθέντων αλιευμάτων το 2005: η προσμέτρηση αυτών των συμπληρωματικών ποσοτήτων είχε ως αποτέλεσμα την υπέρβαση της εθνικής ποσόστωσης.

Έλεγχοι επικύρωσης περιορισμένου εύρους και αμφίβολης αποτελεσματικότητας

Κανένα από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν είναι σε θέση να εντοπίσει το σύνολο των ανωμαλιών στις δηλώσεις

31. Η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση (35) υποχρεώνει τα κράτη μέλη να θεσπίζουν ένα σύστημα επικύρωσης, το οποίο περιλαμβάνει ιδίωςαντιπαραβολή και εξακρίβωση των δεδομένων που προκύπτουν από τις υποχρεώσεις δήλωσης καθώς και από τα στοιχεία του ΣΠΣ. Προβλέπει, εξάλλου, ότι, για τη διευκόλυνση των εν λόγω εξακριβώσεων, κάθε κράτος μέλος πρέπει να δημιουργήσει μια βάση δεδομένων, χωρίς όμως να προσδιορίζεται ούτε η φύση ούτε το εύρος των ελέγχων επικύρωσης που πρέπει να πραγματοποιούνται.

32. Κανένα κράτος μέλος δεν διαθέτει πλήρως ολοκληρωμένο σύστημα επικύρωσης, ήτοι ένα σύστημα που να επιτρέπει τον αυτόματο και συστηματικό έλεγχο του συνόλου των στοιχείων των δηλώσεων της ίδιας κατηγορίας: α) σε κανένα από τα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν υπήρχε έλεγχος μέσω αυτόματης και συστηματικής αντιπαραβολής των στοιχείων των τριών βασικών εγγράφων δήλωσης με τα αντίστοιχα στοιχεία του ΣΠΣ· β) στη Γαλλία, δεδομένης της μη συμπερίληψης των δηλώσεων εκφόρτωσης, το σύστημα επικύρωσης συνίσταται στη συμπλήρωση των μη ολοκληρωμένων (36) και ενίοτε μη συναφών (37) στοιχείων πώλησης με εκτιμήσεις που προκύπτουν από το ημερολόγιο σκάφους· γ) στην Ιταλία, η συμφωνία στοιχείων είναι ανέφικτη δεδομένου ότι χρησιμοποιείται ένα μόνο έγγραφο δήλωσης για την παρακολούθηση του μοναδικού είδους που υπόκειται σε ποσόστωση. Επιπλέον, το 2005 και, εν μέρει, το 2006, το πρότυπο που χρησιμοποιήθηκε δεν συμμορφωνόταν προς την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση· δ) στη Δανία και την Ισπανία, για να διαπιστωθεί η συμφωνία μεταξύ των στοιχείων των δηλώσεων εκφόρτωσης και των στοιχείων των δηλώσεων πώλησης απαιτείται φυσική επιθεώρηση.

33. Άλλωστε, σε όλα τα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, με εξαίρεση τις Κάτω Χώρες, τα τελικά αριθμητικά στοιχεία των καταμετρήσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των φυσικών επιθεωρήσεων δεν ενσωματώθηκαν στο σύστημα επικύρωσης των δηλώσεων αλιευμάτων, παρά το γεγονός ότι είναι, εκ των πραγμάτων, περισσότερο αξιόπιστα από τα στοιχεία των δηλώσεων.

Δεν παρακολουθούνται δεόντως όλες οι ανωμαλίες που εντοπίζονται από τα κράτη μέλη

34. Σε καμία από τις χώρες όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν υπήρξε επαρκής τεκμηρίωση των ελέγχων μέσω αντιπαραβολής, ούτως ώστε να επαληθευθεί τόσο η ορθή διενέργειά τους όσο και η κατάλληλη παρακολούθηση των ανωμαλιών που εντοπίστηκαν.

35. Στη Γαλλία, η ορθή λειτουργία του συστήματος επικύρωσης προσκρούει σε νομικά κωλύματα. Πράγματι, στους κόλπους της εθνικής διοίκησης υπάρχει μία διαμάχη γύρω από το στατιστικό, ή μη, χαρακτήρα των στοιχείων των δηλώσεων. Συνεπώς, σε περιπτώσεις νομικής αβεβαιότητας, η ανίχνευση, από τις υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την επεξεργασία των δεδομένων αλίευσης, αποκλίσεων μεγαλύτερων από το όριο ανοχής δεν κοινοποιείται συστηματικά στους επιθεωρητές.

36. Τέλος, λόγω των ανεπαρκειών των συστημάτων επικύρωσης, το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε, σε όλα τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, ανωμαλίες στις δηλώσεις (38) οι οποίες δεν είχαν ανιχνευθεί ούτε αντιμετωπιστεί.

Ελλιπής ολοκλήρωση και εναρμόνιση σε κοινοτικό επίπεδο

Η ιδιαίτερα περιορισμένη διαλειτουργικότητα μεταξύ των συστημάτων των διαφόρων κρατών μελών υπονομεύει την πληρότητα των ελέγχων

37. Η έλλειψη διαλειτουργικότητας και διασύνδεσης μεταξύ των διαφόρων εθνικών συστημάτων συλλογής δεδομένων αλίευσης περιορίζει τις δυνατότητες ελέγχου και, ως εκ τούτου, το εύρος της αποτελεσματικότητας των συστημάτων επικύρωσης. Για παράδειγμα, στην περίπτωση πρώτης πώλησης σε χώρα διαφορετική από τη χώρα σημαίας ή τη χώρα εκφόρτωσης, δεν είναι εφικτό να πραγματοποιηθεί αυτόματος έλεγχος μέσω αντιπαραβολής των στοιχείων της δήλωσης πώλησης με τα στοιχεία του ημερολογίου σκάφους και της δήλωσης εκφόρτωσης (39).

Ασάφεια και ανομοιογένεια των εθνικών συντελεστών διόρθωσης

38. Τα TAC και οι ποσοστώσεις καθορίζονται σε τόνους και εκφράζονται σε ισοδύναμο βάρος ζωντανών αλιευμάτων, δηλαδή ολόκληρα ψάρια κατά τη στιγμή της αλίευσης. Αντιθέτως, τα έγγραφα δήλωσης που λειτουργούν ως έγγραφα αναφοράς για την παρακολούθηση των αλιευμάτων (40) αναφέρουν το καθαρό βάρος. Η απόκλιση μεταξύ των δύο μονάδων έχει ουσιαστικά ως αποτέλεσμα τον τεμαχισμό των ιχθύων εν πλω. Για τη μετάβαση από τη μία μονάδα στην άλλη εφαρμόζονται συντελεστές διόρθωσης που αντιστοιχούν σε δεδομένα παλαιότερης χρήσης (41), τα οποία δεν επικυρώθηκαν ποτέ με αυστηρά κριτήρια και συχνά παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ασάφεια στα επικυρωμένα στοιχεία των αλιευμάτων καθώς και αδικαιολόγητες και, ενίοτε, σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των τόνων που λαμβάνονται υπόψη για την παρακολούθηση της απορρόφησης των ποσοστώσεων, ανάλογα με το κατά πόσο η εκφόρτωση έχει πραγματοποιηθεί στη μία ή την άλλη χώρα (42).

Σοβαρά προβλήματα ανιχνευσιμότητας σε δύο από τις χώρες στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη

39. Σε δύο από τις χώρες όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν διασφαλίζεται η ανιχνευσιμότητα των δεδομένων, ήτοι δεν είναι δυνατό να επαληθευθεί κατά πόσο τα συγκεντρωτικά δεδομένα που αποστέλλονται στην Επιτροπή αντιστοιχούν στο σύνολο των επιμέρους επικυρωμένων δεδομένων. Πρόκειται για μια σημαντική ανωμαλία, καθώς δεν είναι εφικτή η συσχέτιση των στοιχείων που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της απορρόφησης των ποσοστώσεων με τα στοιχεία των ατομικών δηλώσεων: α) στη Γαλλία, για τα έξι είδη που υποβλήθηκαν σε ανάλυση, τα σύνολα της λεπτομερούς κατάστασης που συνέταξαν οι εθνικές αρχές παρουσίαζαν σημαντικές αποκλίσεις με τα τελικά στοιχεία που κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή (βλέπε πίνακα 1). Οι γαλλικές αρχές προσκόμισαν εξηγήσεις σχετικά με την πιθανή προέλευση αυτών των αποκλίσεων, αλλά δεν ήταν σε θέση να επιτύχουν κάποιο βαθμό συμφωνίας των στοιχείων· Πίνακας 1 Είδη (σε τόνους) ANF (Πεσκαντρίτσα) BFT (Τόννος) COD (Γάδος) HKE (Μερλούκιος) SRX (Σελάχι) WHG (Νταούκι) Σύνολο της λεπτομερούς κατάστασης που διαβιβάστηκε στους ελεγκτές 19 910,5 1 683,1 5 537,7 13 167,4 56,9 13 391,4 Δεδομένα που διαβιβάστηκαν στη ΓΔ Αλιεία 15 981,9 1 864,4 6 528,9 7 425,1 48,5 12 914,4 Απόκλιση (σε τόνους) 3 928,6 – 181,3 – 991,2 5 742,3 8,4 477,0 % απόκλισης 24,6 % –9,7 % –15,2 % 77,3 % 17,3 % 3,7 % β) στην Ισπανία, τα αριθμητικά στοιχεία που δηλώθηκαν για το 2005 στη γενική διεύθυνση αλιείας και ναυτιλιακών υποθέσεων (ΓΔ Αλιεία) σχετικά με τις εκφορτώσεις των ισπανικών σκαφών στη χώρα ήταν χαμηλότερα κατά 40 % (43) περίπου από τα στοιχεία που καταχωρίστηκαν στην εθνική βάση δεδομένων. Οι ισπανικές αρχές παραδέχθηκαν στη ΓΔ Αλιεία την παράλειψη δήλωσης 148,5 χιλιάδων τόνων σε σχέση με είδη που δεν υπόκεινται σε ποσόστωση, ενώ δεν ήταν σε θέση να παράσχουν εξηγήσεις για τις υπολειπόμενες 20,5 χιλιάδες τόνους που συμπλήρωναν το ποσοστό απόκλισης· γ) επιπλέον, στην Ιταλία, ένα έγγραφο το οποίο είχε συνταχθεί από τις κεντρικές υπηρεσίες παρουσίαζε εκφορτώσεις 97,5 τόνων τόννου το 2005 στη ζώνη αρμοδιότητας του Σαλέρνο, ενώ οι αρμόδιες αρχές επιτοπίου ελέγχου επιβεβαίωσαν ότι δεν υπήρξε καμία εκφόρτωση του εν λόγω είδους κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου έτους. Από τις επτά δηλώσεις αλιευμάτων που τεκμηρίωναν τις εκφορτωμένες ποσότητες, οι δύο ανέφεραν το λιμένα μιας άλλης περιοχής. Η ανάλυση των σημάτων ΣΠΣ δεν κατέστησε εφικτό τον επακριβή εντοπισμό των σκαφών την ημέρα που έλαβε χώρα η εκφόρτωση (44).

Αβεβαιότητα στα δεδομένα παρακολούθησης των ποσοστώσεων

Έλλειψη συνολικού ελέγχου και συστήματος πιστοποίησης εκ μέρους των κρατών μελών

40. Κανένα από τα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν υπέβαλε το σύστημα συλλογής και επικύρωσης των δεδομένων αλίευσής του σε συνολικό έλεγχο για την αξιολόγηση της ποιότητας των εφαρμογών πληροφορικής. Ομοίως, τα δεδομένα που προκύπτουν από τα εν λόγω συστήματα και αποστέλλονται στην Επιτροπή δεν πιστοποιούνται ποτέ από κάποιον ανεξάρτητο οργανισμό.

41. Ωστόσο, στο αρχικό κείμενο του κανονισμού ελέγχου (45) προβλέπεται ότι κάθε κράτος μέλος υποβάλλει στην Επιτροπή, κατά το έτος που ακολουθεί την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, έκθεση στην οποία περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο συλλέγονται και επαληθεύονται τα δεδομένα και προσδιορίζεται η αξιοπιστία των δεδομένων αυτών. Η εν λόγω υποχρέωση δεν εφαρμόστηκε (46).

Η Επιτροπή είναι ενήμερη για την κατάσταση

42. Η Επιτροπή είναι ενήμερη για την αβέβαιη ποιότητα των δεδομένων που λαμβάνει και έχει ήδη κοινοποιήσει το γεγονός αυτό (47).

43. Εντούτοις, η Επιτροπή βασίζεται σε αυτά τα αμφιβόλου ποιότητας δεδομένα προκειμένου να λάβει μέτρα πρόληψης και, ενδεχομένως, να επιβάλει κυρώσεις σε περιπτώσεις υπέρβασης των ποσοστώσεων.

Ανεπαρκής παρακολούθηση από την Επιτροπή

44. Δεδομένου ότι έχουν την πρωταρχική ευθύνη σε θέματα διαχείρισης και παρακολούθησης των οικείων ποσοστώσεων, τα κράτη μέλη καλούνται να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την αποφυγή του ενδεχομένου υπέρβασης των ποσοστώσεών τους, ιδίως μέσω της διακοπής, εφόσον κριθεί απαραίτητο, των σχετικών αλιευτικών δραστηριοτήτων. Ο ρόλος της Επιτροπής συνίσταται στον έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων των κρατών μελών. Για το σκοπό αυτό διαθέτει τη δυνατότητα να καθορίζει με δική της πρωτοβουλία την εξάντληση ή μη ενός αποθέματος (48).

Ανεπαρκές σύστημα πληροφοριών

45. Το σύστημα πληροφοριών με το οποίο η Επιτροπή λαμβάνει μηνιαίως δεδομένα σχετικά με τα αλιεύματα τα οποία καταρτίζουν τα κράτη μέλη παρουσιάζει πολλές ανεπάρκειες. Κατ’ αρχάς, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, οι πληροφορίες που αποστέλλονται είναι αμφιβόλου ποιότητας. Κατά δεύτερο λόγο, δεν αποστέλλουν συστηματικά όλα τα κράτη μέλη τις εκθέσεις τους εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα αντίδρασης της Επιτροπής. Επιπλέον, η συσσώρευση πληροφοριών κατά τη διάρκεια του έτους δεν καθιστά εφικτή τη διεξαγωγή ελέγχων συμφωνίας για καθορισμένες περιόδους μεταξύ των οικονομικών ετών, ούτε τον εντοπισμό καθυστερήσεων όσον αφορά την επεξεργασία. Τέλος, η απουσία ελέγχων απλής λογικής εμποδίζει τον άμεσο εντοπισμό ανωμαλιών στις δηλώσεις, ακόμη και των πλέον εμφανών (49).

Απουσία αξιολόγησης της ποιότητας των δεδομένων

46. Η Επιτροπή δεν αντιπαραβάλλει τα δεδομένα που αποστέλλονται στη ΓΔ Αλιεία, στο πλαίσιο της εφαρμογής της αλιευτικής πολιτικής, με τα παρεμφερή δεδομένα που λαμβάνει από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat) (50) και τα οποία παρουσιάζουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, σημαντικές αποκλίσεις.

47. Από το 1999, η Επιτροπή έχει το δικαίωμα πρόσβασης σε διπλότυπα των εθνικών ηλεκτρονικών αρχείων (51). Η δυνατότητα αυτή της επιτρέπει να αξιολογεί την ποιότητα των δεδομένων που λαμβάνει. Ωστόσο, όσον αφορά τα δεδομένα αλίευσης, η πρώτη φορά που απηύθυνε αίτηση πρόσβασης προς τα κράτη μέλη ήταν το 2007. Η Επιτροπή απέδωσε την ανεπαρκή χρήση της εν λόγω δυνατότητας στο γεγονός ότι το προσωπικό των οικείων μονάδων ελέγχου και επιθεώρησης δεν είναι επαρκές, ούτε από άποψη στελέχωσης ούτε από άποψη τεχνογνωσίας, για την ανάλυση, την επεξεργασία και τον έλεγχο των δεδομένων.

Πίνακας 2

Παραδείγματα αποκλίσεων μεταξύ των δεδομένων της ΓΔ Αλιεία και της Eurostat

τόννος (BFT) το 2005 (σε τόνους) Κράτος μέλος Ποσόστωση Δεδομένα ΓΔ Αλιεία Δεδομένα Eurostat Διαφορά τόνοι % Γαλλία 6 983 8 936 9 726 – 791 –8,8 % Ιταλία 4 888 4 879 4 272 607 12,4 % Ισπανία 5 857 5 850 5 650 200 3,4 %

Περιορισμένη παρακολούθηση

48. Το σύστημα παρακολούθησης και προειδοποίησης που τέθηκε σε εφαρμογή από την Επιτροπή περιλαμβάνει, για κάθε απόθεμα που υποβάλλεται σε ποσόστωση (52), την πραγματοποίηση αυτόματης σύγκρισης μεταξύ του ύψους των ποσοστώσεων και των αναφερόμενων αλιευμάτων. Όταν το επίπεδο απορρόφησης φτάσει σε ένα προκαθορισμένο όριο, αποστέλλεται ένα μήνυμα προειδοποίησης στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, το οποίο καλείται να ενημερώσει σχετικά με τα μέτρα που προτίθεται να λάβει.

49. Οι καθυστερήσεις στις δηλώσεις αλίευσης και στην παρακολούθηση των ανταλλαγών των ποσοστώσεων μεταξύ των κρατών μελών, στις οποίες προστίθεται η περίπλοκη κατάσταση που δημιουργείται από την ύπαρξη ειδικών περιπτώσεων (53), δυνατοτήτων συμψηφισμού, μεταφοράς ή σταθμισμένης μείωσης των ποσοστώσεων κατά το ακόλουθο έτος και υπό πληθώρα διαφορετικών συνθηκών, σε συνδυασμό με την ανεπάρκεια των διαθέσιμων ανθρώπινων πόρων, υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα της εν λόγω διαδικασίας. Το 2005, το σύστημα δεν μπόρεσε να αποτρέψει την επίσημη υπέρβαση 26 ποσοστώσεων, και δη κατά μεγάλο ποσοστό για 11 από αυτές (54).

Περιορισμένες δυνατότητες δράσης

50. Η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να διακόψει μία αλιευτική δραστηριότητα με δική της πρωτοβουλία (55). Ωστόσο, η ανάγκη συλλογής επαρκών αποδεικτικών στοιχείων για τη διασφάλιση της εξάντλησης μιας ποσόστωσης περιορίζει, στην πράξη, το πεδίο εφαρμογής αυτού του μηχανισμού αποκλειστικά σε αποθέματα που σχετίζονται με μικρούς αριθμούς σκαφών και εκφορτώσεων. Επιπλέον, η προσήλωση της Επιτροπής στην αποφυγή κάθε νομικού κινδύνου προϋποθέτει ένα εξαιρετικά υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης πριν από την ανάληψη δράσης, γεγονός που επιφέρει ανάλογες καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων εκ μέρους της, μειώνοντας κατ’ επέκταση την αποδοτικότητα του σχετικού μέτρου.

51. Εν κατακλείδι, η παρακολούθηση των ποσοστώσεων παρουσιάζει ανεπάρκειες, δεδομένου ότι στηρίζεται σε δεδομένα αμφιβόλου ποιότητας, ότι ασκείται περιορισμένος έλεγχος από την Επιτροπή και ότι δεν συνοδεύεται από ουσιαστικά μέτρα αναγκαστικής ισχύος. Άλλωστε, οι διοικητικοί έλεγχοι, ακόμη και εάν είναι αποδοτικοί, δεν διασφαλίζουν σε όλες τις περιπτώσεις τη γνησιότητα των στοιχείων που δηλώνονται. Πρέπει να συμπληρώνονται από φυσικούς ελέγχους.

Περιορισμένη αποτελεσματικότητα των εθνικών επιθεωρήσεων

52. Συνιστώσα της επιτυχίας της πολιτικής βιώσιμης διαχείρισης των αλιευτικών πόρων αποτελεί η αποτελεσματική εφαρμογή των σχετικών κανονιστικών διατάξεων, η οποία προϋποθέτει την ύπαρξη αποτελεσματικών συστημάτων ελέγχου και επιθεώρησης, που να παρέχουν τη δυνατότητα πρόληψης και ανίχνευσης των παραβάσεων. Για το σκοπό αυτό, προαπαιτείται η ύπαρξη γενικών κανόνων αναφοράς, επαρκής πίεση ασκούμενη μέσω ελέγχων και βελτιστοποίηση των δραστηριοτήτων επιθεώρησης. Δεν κατέστη εφικτή η επαλήθευση της πλήρωσης καμιάς εκ των τριών αυτών προϋποθέσεων.

Απουσία γενικών κανόνων ελέγχου

Η έλλειψη γενικών κανόνων …

53. Η κοινοτική νομοθεσία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την αποτελεσματική εφαρμογή του ελέγχου και της επιθεώρησης των κανόνων της ΚΑΠ (56). Ωστόσο, καμία κατευθυντήρια γραμμή δεν διευκρινίζει αυτές τις έννοιες.

54. Κατόπιν της αναθεώρησης της ΚΑΠ το 2002, και ιδίως στο πλαίσιο των σχεδίων αποκατάστασης, η Επιτροπή ενσωμάτωσε στην κανονιστική ρύθμιση κανόνες επιθεώρησης, ποσοτικούς στόχους ελέγχου και υποχρεώσεις σχετικά με την ύπαρξη εθνικών προγραμμάτων ελέγχου. Ωστόσο, αυτά περιορίζονται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ενώ ο πολλαπλασιασμός αυτών των απαιτήσεων ενέχει τον κίνδυνο υπερβολικής συσσώρευσης περίπλοκων υποχρεώσεων, των οποίων η διαχείριση και η εκπλήρωση δύσκολα μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να μειωθεί σημαντικά το επίπεδο ελέγχου των αλιευμάτων που δεν περιλαμβάνονται στα εν λόγω σχέδια.

… οδηγεί σε ανομοιογενείς πρακτικές που δεν τυγχάνουν ευνοϊκής αποδοχής …

55. Ελλείψει κοινών προδιαγραφών, κάθε κράτος μέλος έχει εφαρμόσει στην περιοχή δικαιοδοσίας του το δικό του σύστημα με τα δικά του χαρακτηριστικά. Αυτές οι πολλαπλές εθνικές προσεγγίσεις αντανακλώνται στην ύπαρξη ποικίλων διαδικασιών και συνηθειών. Η ετερογένεια αυτή προσφέρει στα ενδιαφερόμενα μέρη τη δυνατότητα να καταγγέλλουν πρακτικές τις οποίες κρίνουν μεροληπτικές και να αμφισβητούν την καταλληλότητα της ΚΑΠ, ενώ ταυτόχρονα ενθαρρύνει τη μη τήρηση των κανόνων της.

… και περιορίζει το πεδίο των αξιολογήσεων της Επιτροπής

56. Αποστολή της Επιτροπής είναι να αξιολογεί και να ελέγχει την εφαρμογή των κανόνων της ΚΑΠ από τα κράτη μέλη (57), και ιδίως τον τρόπο με τον οποίο εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους ως προς τη λειτουργία ενός αποτελεσματικού συστήματος ελέγχου και επιθεώρησης. Οι εργασίες της καταλήγουν στη δημοσίευση τριετών εκθέσεων (58).

57. Ελλείψει κανονιστικών διατάξεων και κοινώς αποδεκτών κανόνων, η Επιτροπή δεν πραγματοποιεί συνολικές αξιολογήσεις των συστημάτων που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη. Τείνει να επικεντρώνει τις εργασίες επιθεώρησης στις διαδικασίες των εθνικών συστημάτων που αποτελούν αντικείμενο συγκεκριμένων κανονιστικών διατάξεων. Πράγματι, τα εθνικά συστήματα είναι τα μόνα που μπορούν να οδηγήσουν σε συμπεράσματα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο μιας διαδικασίας άσκησης προσφυγής. Ωστόσο, η εν λόγω προσέγγιση δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να αποφανθεί για την συνολική αποτελεσματικότητα των συστημάτων επιθεώρησης και ελέγχου, την οποία κάθε κράτος μέλος υποχρεούται να διασφαλίζει σύμφωνα με την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση.

58. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, από την πλευρά του, έχει αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των συστημάτων επιθεώρησης και ελέγχου των διαφόρων κρατών μελών στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, με βάση κανόνες που εφαρμόζονται σε κάθε σύστημα ελέγχου (59). Αυτοί μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο ευρείες κατηγορίες, σε αυτούς που διασφαλίζουν την άσκηση συνολικής πίεσης μέσω των μηχανισμών ελέγχου και σε αυτούς που διασφαλίζουν τον καθορισμό ορθών στόχων στο πλαίσιο των επιθεωρήσεων.

Άσκηση πίεσης μέσω του ελέγχου δύσκολα αξιολογήσιμη και όχι πάντοτε επαρκής

59. Κάθε σύστημα ελέγχου απαιτεί, προκειμένου να είναι αποτελεσματικό, την ύπαρξη ενός ελάχιστου επιπέδου δραστηριοτήτων φυσικής επιθεώρησης με στόχο τον επιτόπιο έλεγχο της τήρησης της κανονιστικής ρύθμισης. Το εν λόγω επίπεδο πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο με ποσοτικούς αλλά και με ποιοτικούς όρους. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαίο τον προσδιορισμό των ελάχιστων χαρακτηριστικών μιας επιθεώρησης, την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων επιθεώρησης και τον έλεγχο της πραγματικής κατάστασης και της ποιότητας των επιθεωρήσεων.

Απουσία γενικών κανονιστικών προδιαγραφών για τις επιθεωρήσεις

60. Όπως αναφέρθηκε ήδη προηγουμένως, η έννοια της επιθεώρησης δεν ορίζεται στην κοινοτική κανονιστική ρύθμιση. Ο όρος «επιθεώρηση» μπορεί συνεπώς να υποδηλώνει τόσο έναν έλεγχο μερικών λεπτών, ο οποίος περιορίζεται στον έλεγχο της άδειας αλιείας, όσο και μια επιχείρηση διάρκειας αρκετών ημερών, στην οποία συμμετέχουν πολυάριθμοι επιθεωρητές και η οποία περιλαμβάνει διεξοδικό έλεγχο του φορτίου, των αλιευτικών εργαλείων και του συνόλου της τεκμηρίωσης. Επιπλέον, η κατάσταση αυτή καθιστά δυνατό για ορισμένα κράτη μέλη να συμπεριλαμβάνουν στις οικείες στατιστικές ελέγχου επιθεωρήσεις που δεν αφορούν άμεσα την τήρηση διατάξεων που σχετίζονται με τη διατήρηση των πόρων αλλά αφορούν, για παράδειγμα, τις συνθήκες υγιεινής ή ασφάλειας.

61. Δεν είναι απαραίτητο να είναι όλοι οι έλεγχοι διεξοδικοί προκειμένου να είναι χρήσιμοι. Ωστόσο, κάθε επιθεώρηση, για να είναι αποτελεσματική, πρέπει να διαθέτει, ανάλογα με το είδος της, ορισμένα χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, ένας έλεγχος εκφόρτωσης κατά τον οποίο οι επιθεωρητές δεν είναι παρόντες από την αρχή μέχρι το τέλος της επιχείρησης και δεν ελέγχουν το περιεχόμενο των αμπαριών στο τέλος των εργασιών τους δεν παρέχει τη δυνατότητα αξιολόγησης της ακρίβειας των δηλωμένων ποσοτήτων αλιευμάτων.

62. Ωστόσο, τα κριτήρια που απαιτούνται για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας κάθε βασικής κατηγορίας επιθεώρησης δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί από όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή κίνησε τη σχετική διαδικασία μόλις το 2007, προσδιορίζοντας τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι εθνικές επιθεωρήσεις ώστε να μπορούν να παρατίθενται ως τέτοιες στις τριετείς εκθέσεις αξιολόγησης της Επιτροπής. Ωστόσο, οι αδυναμίες των συστημάτων πληροφοριών που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη θα μπορούσαν να καταστήσουν προβληματικό τον εντοπισμό και την απαρίθμηση των επιθεωρήσεων που πληρούν τα εν λόγω κριτήρια.

Πλημμελώς τεκμηριωμένες επιθεωρήσεις …

63. Η επαρκής τεκμηρίωση των μεμονωμένων επιθεωρήσεων είναι πρωταρχικής σημασίας. Αφενός επιτρέπει τον έλεγχο της ποιότητας και του πεδίου εφαρμογής των διενεργούμενων ελέγχων και, αφετέρου, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της αποτελεσματικότητας των διώξεων που μπορούν να ασκηθούν σε περίπτωση παράβασης.

64. Οι κοινοτικοί κανόνες δεν προβλέπουν την υποχρεωτική χρήση τυποποιημένων εντύπων ελέγχου από όλους τους φορείς ελέγχου (60). Κάτι τέτοιο θα επέτρεπε, ωστόσο, την αύξηση της διαφάνειας, ελλείψει εναρμονισμένων πρακτικών, και θα διευκόλυνε τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων φορέων επιθεώρησης όλων των κρατών μελών.

65. Όσον αφορά την τεκμηρίωση των εργασιών επιθεώρησης στα κράτη μέλη, οι εργασίες του Ελεγκτικού Συνεδρίου έχουν αποκαλύψει τις ακόλουθες ανεπάρκειες: α) στην Ιταλία, αντικείμενο έκθεσης αποτελούν μόνο οι επιθεωρήσεις που διαπιστώνουν κάποια παράβαση, χωρίς ωστόσο να παρατίθενται αναλυτικά οι αξιόποινες πράξεις· β) στη Γαλλία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι εκθέσεις ελέγχου δεν επιτρέπουν τον έλεγχο της τήρησης ορισμένων ουσιωδών όρων για την αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων (61), ή παρουσιάζουν αντιφατικές πληροφορίες.

… οι οποίες δεν περιλαμβάνονται πάντοτε σε κεντρικές βάσεις δεδομένων

66. Η κεντρική καταχώριση του συνόλου των εκθέσεων επιθεώρησης σε μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων είναι ουσιώδους σημασίας. Δεδομένου ότι διευκολύνει την ανιχνευσιμότητα και την αξιοποίηση των δεδομένων, η ύπαρξή της αρκεί για μια σφαιρική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων επιθεώρησης και κυρίως του όγκου και των αποτελεσμάτων της.

67. Ομοίως σε αυτόν τον τομέα, η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση δεν έχει προσδιορίσει καμία υποχρέωση και κανέναν κανόνα, παρέχοντας σε κάθε κράτος μέλος τη δυνατότητα να αναπτύσσει ή όχι το σύστημα της επιλογής του.

68. Κατά την πραγματοποίηση των ελέγχων του Συνεδρίου, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν διέθεταν κεντρικό σύστημα καταχώρισης των εκθέσεων επιθεώρησης.

Περιορισμένος ποιοτικός έλεγχος

69. Η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ελέγχου αποτελεί συνάρτηση της ύπαρξης ποιοτικού ελέγχου που διασφαλίζει τη συμμόρφωση των πραγματοποιούμενων εργασιών προς τους σχετικούς ισχύοντες κανόνες. Παρά το γεγονός ότι σε όλες τις χώρες όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη υπάρχουν μηχανισμοί ελέγχου των επιθεωρήσεων που καταλήγουν στην υποβολή πρότασης επιβολής κυρώσεων, αυτού του είδους οι έλεγχοι δεν προβλέπονται για άλλες εκθέσεις επιθεώρησης, γεγονός που εμποδίζει τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση τυχόν ανωμαλιών του ελέγχου.

70. Σε πέντε από τα έξι κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, το Ελεγκτικό Συνέδριο παρατήρησε ότι οι διαπιστωμένες παραβάσεις δεν αποτέλεσαν αντικείμενο δίωξης, όπως προβλέπεται από τη δικονομία, χωρίς να τεκμηριώνεται η αιτιολογία αυτής της επιλογής. Απεναντίας, στο έκτο κράτος μέλος, στην Ιταλία, τεκμηριώθηκαν αποκλειστικά και μόνο οι επιθεωρήσεις που καταλήγουν στη διαπίστωση κάποιας παράβασης.

Ενίοτε ανεπαρκής αριθμός επιθεωρητών

71. Ο αριθμός των επιθεωρητών και οι δραστηριότητές τους για τον έλεγχο των αλιευτικών δραστηριοτήτων πρέπει να επαρκούν για τη διασφάλιση τόσο ενός ικανοποιητικού αριθμού ελέγχων όσο και μιας αποτρεπτικής ικανότητας. Ωστόσο, η ποικιλομορφία των κατά τόπους συνθηκών (62) δεν επιτρέπει τη θέσπιση σχετικών κανόνων γενικής ισχύος.

72. Εντούτοις, μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου, η ανεπάρκεια του μεγέθους των δραστηριοτήτων ελέγχου αναγνωρίστηκε ή καταγράφηκε σε πολλά κράτη μέλη: α) στην Ισπανία, οι εθνικές αρχές, στο πλαίσιο εργασιών που πραγματοποίησαν το 2003, εκτίμησαν ότι ο απαραίτητος αριθμός επιθεωρητών ανέρχεται σε 139, ενώ το 2006 οι επιθεωρητές ήταν 91· β) στη Δανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο (στην Αγγλία και στην Ουαλία) το ποσοστό των επιθεωρητών δεν είναι, εμφανώς, καθόλου ικανοποιητικό. Κάθε ομάδα δύο επιθεωρητών ήταν, κατά μέσο όρο, υπεύθυνη για 11 και 10 σημεία εκφόρτωσης αντίστοιχα, στα οποία λάμβαναν χώρα περισσότερες από μία εκφορτώσεις την ημέρα.

73. Εξάλλου, στη Γαλλία και στην Ιταλία, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί ο όγκος των δραστηριοτήτων ελέγχου της αλιείας, οι οποίες εκτελούνται από ορισμένους φορείς επιθεώρησης, καθώς αυτοί πραγματοποιούν αποστολές ελέγχου και σε άλλους τομείς και δεν διαθέτουν επαρκή αναλυτικά εργαλεία ούτως ώστε να παράσχουν ακριβείς και αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητές τους για τον έλεγχο των αλιευτικών δραστηριοτήτων (βλέπε σημείο 83).

Έλλειψη βελτιστοποίησης των δραστηριοτήτων ελέγχου

74. Πέραν της επαρκούς ικανότητας άσκησης συνολικής πίεσης μέσω των μηχανισμών ελέγχου, η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ελέγχου απαιτεί τη βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων πόρων.

Πολύ περιορισμένη πρόσβαση στα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για τον προγραμματισμό και την επιλογή των στόχων ελέγχου

75. Η καλή γνώση των διαφόρων αλιευτικών δραστηριοτήτων, των εμπλεκόμενων μερών, των διαπιστωμένων παραβάσεων και των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί κατά το παρελθόν αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για την εκπόνηση μιας πλήρους ανάλυσης κινδύνου, για τη χάραξη μιας προσαρμοσμένης στρατηγικής ελέγχου και για την ανάπτυξη του κατάλληλου προγραμματισμού.

76. Ομοίως, σε επιχειρησιακό επίπεδο, η αποτελεσματικότητα των ελέγχων εξαρτάται από την ικανότητα των επιθεωρητών να επιλέγουν μεταξύ των πιθανών στόχων ελέγχου αυτούς που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον όσον αφορά τα χαρακτηριστικά τους (63). Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητη η ύπαρξη βάσεων δεδομένων οι οποίες τροφοδοτούνται με τις συγκεκριμένες πληροφορίες και περιέχουν δεδομένα που είναι αξιόπιστα, ολοκληρωμένα και επίκαιρα, ενώ, τέλος, κάθε επιθεωρητής πρέπει να έχει απευθείας και άμεση πρόσβαση σε αυτές από το σημείο ελέγχου.

77. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν συστήματα πληροφοριών τα οποία επιτρέπουν τη συλλογή, αρχειοθέτηση και αναζήτηση των δεδομένων: α) οι βάσεις δεδομένων επιθεώρησης είναι ανύπαρκτες στην Ιταλία και εξαιρετικά ελλιπείς στη Γαλλία· β) το σύστημα καταχώρισης των αλιευμάτων δεν επιτρέπει την άντληση κατάλληλων πληροφοριών. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, το σύστημα δεν παρέχει πληροφορίες σχετικά με τους όγκους που εκφορτώνονται σε κάθε λιμένα.

78. Σε άλλες περιπτώσεις, τα εν λόγω συστήματα δεν παρέχουν δυνατότητα πρόσβασης σε όλα τα μέλη του προσωπικού που χρειάζονται τις σχετικές πληροφορίες: α) στην Ισπανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν έχουν όλοι οι επιθεωρητές άμεση πρόσβαση στα δεδομένα αλίευσης ούτε στα δεδομένα του συστήματος ΣΠΣ από τις βάσεις των επιχειρήσεών τους· β) σε καμία χώρα οι επιθεωρητές δεν έχουν άμεση επιχειρησιακή πρόσβαση στα δεδομένα που καταχωρίζονται από τα άλλα κράτη μέλη (δεδομένα εκφόρτωσης αλιευμάτων σε άλλη χώρα, θέσεις σκαφών υπό ξένη σημαία στο ΣΠΣ προτού αυτά εισέλθουν στα ύδατα δικαιοδοσίας της χώρας του επιθεωρητή, …).

Ανεπαρκής στρατηγικός προγραμματισμός και ανεπαρκής στρατηγική στοχοθέτηση

79. Τα κράτη μέλη δεν πραγματοποιούν στην πλειοψηφία τους αναλύσεις κινδύνου που καταλήγουν στην κατάρτιση ενός επίσημου στρατηγικού εγγράφου το οποίο εντοπίζει τις προτεραιότητες επιθεώρησης και χρησιμεύει ως βάση για την ορθολογική κατανομή των πόρων, ιδίως βάσει της σχέσης κόστους/αποτελέσματος των ελέγχων. Ακόμη και όταν οι αναλύσεις κινδύνου υφίστανται, τα γενικά προγράμματα ελέγχου δεν προσδιορίζουν πάντοτε με σαφήνεια τα μέσα που πρέπει να τίθενται σε εφαρμογή ούτε τους ποσοτικούς στόχους που πρέπει να επιτυγχάνονται.

80. Σε αυτήν την περίπτωση, δεν είναι δυνατό να διασφαλιστεί μια αντιστοιχία μεταξύ των χαρακτηριστικών των χρησιμοποιούμενων μέσων, των προγραμματισμένων δράσεων ελέγχου και των βασικών κινδύνων που ενυπάρχουν στις αλιευτικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στη ζώνη δικαιοδοσίας του εκάστοτε κράτους μέλους. Στην Ισπανία, στις δύο περιοχές όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, διαπιστώθηκε ότι μεγάλο μέρος των επιθεωρήσεων είχε ως αντικείμενο αλιευτικές δραστηριότητες με σχετικά μικρό ποσοστό παραβάσεων.

81. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η απουσία κατάλληλης στόχευσης των επιθεωρήσεων υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, διαπιστώθηκε επίσης ότι οι επιθεωρητές είχαν πολλαπλασιάσει τους ελέγχους σε σκάφη για τα οποία δεν είχε διαπιστωθεί καμία παράβαση, ενώ την ίδια στιγμή άλλα σκάφη, με σημαντικότερη δραστηριότητα και μεγαλύτερο μέγεθος, δεν είχαν επιθεωρηθεί ποτέ.

82. Επιπλέον, η πραγματοποίηση ελέγχων που περιλαμβάνουν τον έλεγχο των λογιστικών στοιχείων των επιχειρήσεων, όπως για παράδειγμα οι κοινοί έλεγχοι με τις φορολογικές υπηρεσίες, απέβη αποτελεσματική σε αρκετές χώρες, όπως η Δανία, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Πράγματι, οι επιθεωρήσεις αυτές εντοπίζουν τις ασυμφωνίες μεταξύ των δεδομένων που αποστέλλονται στις αλιευτικές διοικήσεις και των πληροφοριών διαχείρισης, ιδίως στις επιχειρήσεις που επιδίδονται ταυτόχρονα σε δραστηριότητες αλιείας και πρώτου αγοραστή. Ωστόσο, ελλείψει κανονιστικών υποχρεώσεων, η εν λόγω προσέγγιση παραμένει στο περιθώριο.

… που περιπλέκονται ενίοτε από τον μεγάλο αριθμό των φορέων επιθεώρησης

83. Η πληθώρα των φορέων επιθεώρησης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επικάλυψης ή δημιουργίας κενών όσον αφορά τον προσδιορισμό των πεδίων δράσης, προκαλώντας ενδεχομένως δυσκαμψίες οι οποίες περιορίζουν την ικανότητα προσαρμογής των μέσων ελέγχου στις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες: α) στη Γαλλία, οκτώ διευθύνσεις που υπάγονται στην αρμοδιότητα πέντε υπουργείων συμμετέχουν στο σύστημα επιθεώρησης και εκτέλεσης, χωρίς η αρμόδια αρχή, το Υπουργείο Αλιείας, να διαθέτει μέσα άμεσου ελέγχου των φορέων στους οποίους στηρίζεται και των οποίων τη δράση και τα μέσα έχει αναλάβει να συντονίσει· β) στην Ισπανία, παρατηρείται επικάλυψη των αρμοδιοτήτων ελέγχου των αλιευτικών δραστηριοτήτων σκαφών που δραστηριοποιούνται ταυτόχρονα στα εγχώρια ύδατα (64) και στα ύδατα τρίτων χωρών. Το ίδιο φορτίο που εκφορτώνεται από σκάφος που δραστηριοποιείται στα ύδατα τρίτων χωρών μπορεί να ελεγχθεί δύο φορές στο ίδιο σημείο και την ίδια χρονική στιγμή από εθνικούς επιθεωρητές, στο πλαίσιο του ελέγχου εκφόρτωσης, και από τοπικούς επιθεωρητές στο πλαίσιο του ελέγχου της πρώτης πώλησης· γ) στη Γαλλία και στην Ιταλία, οι εθνικές αρχές δεν είναι σε θέση να αξιολογήσουν επακριβώς τους οικονομικούς, ανθρώπινους και υλικούς πόρους που δαπανώνται για τον έλεγχο των αλιευτικών δραστηριοτήτων. Η ελλιπής γνώση των συγκεκριμένων στοιχείων περιορίζει εκ των πραγμάτων τις ικανότητες ανακατανομής των μέσων.

Απουσία παρακολούθησης των επιδόσεων των ελέγχων

84. Η μέτρηση των επιδόσεων ενός συστήματος επιθεώρησης είναι ένα από τα στοιχεία που καθορίζουν την αποτελεσματικότητά του. Η αξιολόγηση της συνολικής ποιότητας ενός συστήματος ελέγχου και της εγκυρότητας των προσεγγίσεων που ακολουθούνται σε συγκεκριμένους τομείς καθιστούν αναγκαία τη διαμόρφωση δεικτών.

85. Ωστόσο, μεταξύ των κρατών μελών που εξετάστηκαν, ένα μόνο ανέπτυξε έναν αξιόπιστο δείκτη επιδόσεων, του οποίου όμως η ποιότητα επηρεάζεται δυσμενώς από την αδυναμία του συστήματος παρακολούθησης των επιθεωρήσεων (65). Στις άλλες περιπτώσεις, οι χρησιμοποιούμενοι δείκτες αξιολόγησης μετρούν μόνο τη συνολική επιχειρησιακή δραστηριότητα (66) χωρίς να παρέχουν πληροφορίες για μια συγκεκριμένη περιοχή ή έναν συγκεκριμένο τύπο αλιείας, γεγονός που καθιστά ανέφικτη την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων ελέγχου και επιθεώρησης.

Κοινοτική Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας (Vigo), ένα εργαλείο συντονισμού με περιορισμένες αρμοδιότητες

86. Η Κοινοτική Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας, με έδρα το Vigo (Ισπανία), ιδρύθηκε με σκοπό τη «διοργάνωση του επιχειρησιακού συντονισμού των δραστηριοτήτων ελέγχου και επιθεώρησης της αλιείας από τα κράτη μέλη καθώς και την παροχή βοήθειας σε αυτά προκειμένου να συνεργάζονται με στόχο την τήρηση των κανόνων της κοινής αλιευτικής πολιτικής ούτως ώστε να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική και ομοιόμορφη εφαρμογή της» (67). Παρά τα όσα υποδηλώνει το όνομά της, η υπηρεσία δεν διαθέτει ίδιες αρμοδιότητες όσον αφορά τον έλεγχο των αλιευτικών δραστηριοτήτων.

87. Έχοντας εγκρίνει το πρώτο πρόγραμμα εργασίας της για το έτος 2007, η υπηρεσία δεν είναι ακόμη σε θέση να εκτιμήσει τον δυνητικό αντίκτυπο των δράσεών της στις ανεπάρκειες που εντοπίζονται κατά τη διάρκεια των ελέγχων. Άλλωστε, διαφαίνεται ήδη, δυστυχώς, το ενδεχόμενο οι αρμοδιότητες των αποκαλούμενων κοινοτικών επιθεωρητών (68) να περιορίζονται σε δράσεις εν πλω και η συνεργασία σε θέματα παρακολούθησης των παραβάσεων και των κυρώσεων που αυτές επισύρουν να μην εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιοτήτων της υπηρεσίας.

Συστήματα παρακολούθησης παραβάσεων και επιβολής κυρώσεων συχνά ακατάλληλα

88. Ένα αποτελεσματικό σύστημα παρακολούθησης των παραβάσεων και των επακόλουθων κυρώσεων προϋποθέτει ότι κάθε πιθανολογούμενη παράβαση πρέπει να αντιμετωπίζεται και ότι, αφ’ ης στιγμής επιβάλλεται η σχετική κύρωση, τότε αυτή πρέπει να είναι αποτρεπτική. Αυτό ισχύει τόσο για τις παραβάσεις των οικονομικών φορέων οι οποίοι είναι υπόλογοι έναντι των εθνικών αρχών όσο και για τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης των κρατών μελών τις οποίες εντοπίζει η Επιτροπή.

Περιορισμένη αυστηρότητα των εθνικών συστημάτων

89. Τα εθνικά συστήματα παρακολούθησης και επιβολής κυρώσεων πρέπει, σύμφωνα με την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, να μεριμνούν για την αντιμετώπιση κάθε παράβασης με τη λήψη του κατάλληλου μέτρου δίωξης η οποία καταλήγει, ενδεχομένως, στην επιβολή αποτρεπτικών κυρώσεων (69). Οι αδυναμίες τόσο στο επίπεδο των ισχυουσών διαδικασιών όσο και των επιβαλλόμενων κυρώσεων εμποδίζουν την τήρηση της εν λόγω υποχρέωσης.

Δράσεις δίωξης περιοριζόμενες ενίοτε από τη δικονομία ή το δίκαιο

90. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι σχετικές διαδικασίες δεν τίθενται σε εφαρμογή καθότι κρίνονται πολύ δαπανηρές από τις αρμόδιες αρχές, ή δεν χρησιμοποιούνται λόγω νομικών κωλυμάτων, γεγονός που παρεμποδίζει την επιβολή οποιωνδήποτε ποινών: α) στο Ηνωμένο Βασίλειο, και πιο συγκεκριμένα στην Αγγλία και την Ουαλία, ελλείψει διοικητικού συστήματος επιβολής κυρώσεων και λόγω της ιδιαίτερης σημασίας που αποδίδεται στην αξιολόγηση της σκοπιμότητας των διώξεων («public interest») βάσει της σχέσης του κόστους της διαδικασίας προς τις εφαρμοστέες ποινές, για το 90 % (70) των παραβάσεων που εντοπίστηκαν το 2005 δεν ακολούθησε δίωξη αλλά απλή προειδοποίηση εκ μέρους του φορέα επιθεώρησης· β) στη Γαλλία, λόγω νομικών κωλυμάτων, οι ανωμαλίες που εντοπίστηκαν στο πλαίσιο της συλλογής των δεδομένων αλίευσης δεν διαβιβάστηκαν στους επιθεωρητές προκειμένου να κινηθούν διώξεις (βλέπε σημείο 35).

Ελλιπής γνώση των κυρώσεων και του ιστορικού

91. Σε πολλά από τα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, δεν υπάρχει κεντρικό ηλεκτρονικό ευρετήριο το οποίο να περιέχει το σύνολο των πληροφοριών σχετικά με τις παραβάσεις και τους παραβάτες σε θέματα αλιείας. Ως εκ τούτου, οι αρμόδιες για την άσκηση διώξεων αρχές δεν έχουν πρόσβαση στο πλήρες ιστορικό ούτως ώστε να τεκμηριώσουν την απόφασή τους. Επιπλέον, η ελλιπής γνώση των κυρώσεων που επιβάλλονται για κάθε είδος παράβασης δεν επιτρέπει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των δράσεων επιθεώρησης και, ως εκ τούτου, παρεμποδίζει τόσο τον ορθό στρατηγικό προγραμματισμό όσο και την ορθή στόχευση των ελέγχων (βλέπε σημείο 63). Στην Ισπανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπάρχει βάση δεδομένων που να περιλαμβάνει το σύνολο των κυρώσεων που επιβάλλονται στον τομέα της αλιείας. Στη Δανία υπάρχει βάση δεδομένων μόλις από το 2004.

Έλλειψη ολοκλήρωσης και εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο

92. Η έλλειψη κοινοτικής ολοκλήρωσης και εναρμόνισης υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων. Μία πρώτη δυσκολία αφορά την αποτελεσματική εφαρμογή κυρώσεων που έχουν επιβληθεί σε υπηκόους τρίτων χωρών αφότου αυτοί εγκαταλείψουν την περιοχή δικαιοδοσίας του κράτους στο έδαφος του οποίου διαπράχθηκε η παράβαση. Μία δεύτερη δυσκολία, εάν όχι αδυναμία, των αρχών μιας χώρας έγκειται στην περιορισμένη δυνατότητα γνώσης των παραβάσεων που έχουν διαπιστωθεί από άλλο κράτος μέλος, για λόγους πρόσβασης στα σχετικά δεδομένα ή για λόγους δικαίου.

93. Δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη ο κατάλογος των μέτρων που πρέπει να εφαρμόζουν τα κράτη μέλη στην περίπτωση σοβαρών παραβάσεων (71) και τον οποίο πρέπει να καταρτίσει το Συμβούλιο. Μέχρι στιγμής, η Επιτροπή δεν έχει ακόμη εισηγηθεί σχετική πρόταση στο Συμβούλιο.

Κυρώσεις που κρίνονται από την Επιτροπή στο σύνολό τους ελάχιστα αποτρεπτικές

94. Ωστόσο, ακόμη και χωρίς να διαθέτει ειδικά μέσα, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι επιβαλλόμενες κυρώσεις είναι στο σύνολό τους ελάχιστα αποτρεπτικές. Η άποψη αυτή εκφράστηκε δημόσια με τη διατύπωση των ακολούθων: «το ποσό που καταβλήθηκε από τον κλάδο της αλιείας ως αποτέλεσμα των κυρώσεων οι οποίες επιβλήθηκαν […] αντιστοιχεί περίπου στα 2 χιλιοστά της αξίας εκφορτώσεων […]. Το ποσό αυτό εμπεριέχει τον κίνδυνο να θεωρηθούν ενδεχομένως τα επιβληθέντα πρόστιμα για παραβάσεις των κανόνων της ΚΑΠ από τον κλάδο της αλιείας ως συνήθης λειτουργική δαπάνη της επιχείρησης χωρίς να αποτελέσουν πραγματικό κίνητρο συμμόρφωσης» (72).

Τα μέσα άσκησης πίεσης στα κράτη μέλη είναι κατ' εξαίρεση αποτελεσματικά

95. Προκειμένου να υποχρεώσει τα κράτη μέλη να τηρούν τις υποχρεώσεις τους, η Επιτροπή μπορεί είτε να κινεί ενώπιον του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τη γενική διαδικασία λόγω παραβάσεων, είτε να χρησιμοποιήσει κάποια από τις ειδικές διαδικασίες της ΚΑΠ. Ωστόσο, καθεμία από αυτές φέρει χαρακτηριστικά που την καθιστούν δύσχρηστη και, πλην εξαιρέσεων, ελάχιστα αποτελεσματική.

Χρονοβόρες, δυσκίνητες και κατ’ εξαίρεση αποτελεσματικές διαδικασίες λόγω παράβασης …

96. Οι διαδικασίες λόγω παράβασης είναι, από τη φύση τους, χρονοβόρες. Πράγματι, προτού καταλήξουν σε παραπομπή στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι διαπιστωθείσες παραβάσεις πρέπει υποχρεωτικά να αποτελούν αντικείμενο προειδοποιητικής επιστολής πριν από την έκδοση αιτιολογημένης γνώμης. Καθένα από αυτά τα στάδια απαιτεί όχι μόνο σημαντική προετοιμασία και διαβούλευση των ενδιαφερομένων υπηρεσιών με τη ΓΔ Αλιεία, αλλά και την παρέμβαση της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής. Στις καθυστερήσεις που σχετίζονται εκ των πραγμάτων με την ολοκλήρωση καθεμίας εξ αυτών των διαδικασιών προστίθενται καθυστερήσεις, οι οποίες οφείλονται στο γεγονός ότι οι αποφάσεις της Επιτροπής για ζητήματα παραβάσεων λαμβάνονται μόνο μία φορά ανά τρίμηνο. Συνολικά, στον τομέα της αλιείας, όπως και στους άλλους τομείς, οι διαδικασίες λόγω παράβασης διαρκούν πολλά έτη.

97. Επιπλέον, οι διαδικασίες λόγω παράβασης για ανεπάρκειες στην εφαρμογή διαδικασιών ελέγχου, επιθεώρησης ή επιβολής κυρώσεων απαιτούν την εκπόνηση σημαντικών εργασιών επιθεώρησης από την Επιτροπή. Ελλείψει κριτηρίων αξιολόγησης που να μπορούν να ελέγχονται εύκολα, η Επιτροπή καλείται να πολλαπλασιάσει τις αποδείξεις που τεκμηριώνουν ότι οι παραβάσεις είναι ταυτόχρονα γενικές και μόνιμες, γεγονός που καθιστά αναγκαίες πολυάριθμες αποστολές, πόσο μάλλον εφόσον, στην πράξη, οι επιθεωρητές της Επιτροπής δεν μπορούν να διαπιστώσουν παραβάσεις απουσία των εθνικών επιθεωρητών. Τέλος, το εύρος των σχετικών καθηκόντων καθιστά, εκ των πραγμάτων, εξαιρετικά δύσκολη την ταυτόχρονη δίωξη περισσοτέρων της μίας παραβάσεων (73).

98. Τέλος, ο καταλογισμός μιας παράβασης (74) δεν είναι αφεαυτός αποτελεσματικός, δεδομένου ότι η υποχρέωση που επιβάλλεται στο κράτος μέλος περιορίζεται στη λήψη των μέτρων που προβλέπει η εκτέλεση της απόφασης. Για την επιβολή μιας οικονομικής κύρωσης, είναι απαραίτητο ο πρώτος καταλογισμός να ακολουθηθεί από έναν δεύτερο (75) με το αιτιολογικό της μη εφαρμογής των διατάξεων που προβλέπονταν στην πρώτη απόφαση. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή πρέπει να αποδεικνύει ότι, από την πρώτη απόφαση και έπειτα, οι παραβάσεις συνεχίστηκαν χωρίς διακοπή.

99. Στην πράξη, στον κλάδο της αλιείας δεν υπάρχει παρά μόνο μία περίπτωση επιβολής χρηματικής κύρωσης σε κράτος μέλος κατά την οποία έχει επιβληθεί χρηματική κύρωση (76). Η σχετική απόφαση εκδόθηκε το 2005 και αφορούσε τη μη εκτέλεση μιας απόφασης του 1991 για μια υπόθεση όπου οι πρώτες παραβάσεις είχαν διαπιστωθεί από το 1984, δηλαδή 21 έτη πριν.

100. Ωστόσο, ο αντίκτυπος αυτής της μίας και μοναδικής απόφασης υπήρξε εξαιρετικά σημαντικός. Έδωσε τη δυνατότητα στις εθνικές αρχές να επιβάλουν εντός μερικών μηνών την κίνηση και την εφαρμογή πολλών διαδικασιών, ανύπαρκτων έως τότε, ή ανεπαρκών αν και ήταν υποχρεωτικές επί σειρά ετών, όχι μόνο σε χώρες στις οποίες επιβλήθηκε ποινή, αλλά και σε άλλα κράτη μέλη κατά των οποίων είχαν κινηθεί παρόμοιες διαδικασίες.

… και ειδικές διαδικασίες με περιορισμένη και δύσκολη εφαρμογή …

101. Ένα από τα ειδικά μέσα δράσης που διαθέτει η Επιτροπή είναι η δυνατότητα λήψης προληπτικών μέτρων (77) σε περίπτωση που οι αλιευτικές δραστηριότητες ενδέχεταινα οδηγήσουν σε σοβαρή απειλή για τη διατήρησητωνπόρων. Αλλά οι δυσκολίες για τη συλλογή των απαραίτητων αποδείξεων και για την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας έχουν αποτρέψει έως τώρα την Επιτροπή από την εφαρμογή των προληπτικών μέτρων, δεδομένου μάλιστα ότι το πεδίο εφαρμογής μιας τέτοιας απόφασης περιορίζεται από τη διάρκεια εφαρμογής η οποία δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες.

102. Επιπλέον, σε περίπτωση διαπίστωσης υπέρβασης παλαιότερων ποσοστώσεων (78), η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει μειώσεις στις μελλοντικές αλιευτικές δυνατότητες του κράτους μέλους που διέπραξε την παράβαση (79). Η δυνατότητα αυτή προϋποθέτει ότι η Επιτροπή συλλέγει επαρκείς αποδείξεις της ανακρίβειας των τελικών αριθμητικών στοιχείων που απεστάλησαν από τα κράτη μέλη σχετικά με την αλίευση. Στην πράξη, η εν λόγω διάταξη εφαρμόστηκε μόνο μία φορά (80) και δη βάσει πληροφοριών που ελήφθησαν στο πλαίσιο των εθνικών επιθεωρήσεων σε ένα από τα κράτη μέλη στα οποία είχε επιβληθεί κύρωση.

103. Η Επιτροπή δεν δύναται να αναστείλει τη χορήγηση ενισχύσεων σε ένα κράτος μέλος στο πλαίσιο της ΚΑΠ, σε περίπτωση παράβασης των κανόνων ελέγχου.

104. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν έχει αξιολογήσει ποτέ το βαθμό στον οποίο τα κράτη μέλη εκπληρώνουν την υποχρέωσή τους για την ανάκτηση των ενισχύσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων αλιείας από δικαιούχους οι οποίοι δεν συμμορφώνονται προς τους κανόνες της ΚΑΠ (81).

… επιτρέπουν τη διαιώνιση σημαντικών ανεπαρκειών στα κράτη μέλη

105. Τέλος, όσον αφορά τις αδυναμίες του συστήματος επιβολής κυρώσεων που μόλις αναφέρθηκαν, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο εντόπισε σημαντικές ανεπάρκειες των κρατών μελών στο πλαίσιο της εφαρμογής μέτρων για τη βιώσιμη διαχείριση των αλιευτικών πόρων, και τούτο μολονότι η Επιτροπή γνώριζε την υπάρχουσα κατάσταση από πολλών ετών.

106. Η κατάσταση αυτή συνδέεται επίσης με το γεγονός ότι, μετά από τις εκθέσεις επιθεώρησης που καταρτίζει, η Επιτροπή δεν ζητά επισήμως από τις εθνικές αρχές να τοποθετηθούν επί των διαπιστωμένων παραβάσεων και να υποβάλουν, ενδεχομένως, σχέδιο δράσης για τη διόρθωσή τους.

Πλαίσιο των ελέγχων: η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα επηρεάζει αρνητικά την τήρηση των κανόνων και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων

107. Εκτός από τις αδυναμίες που περιγράφηκαν ανωτέρω, η αποτελεσματικότητα των συστημάτων ελέγχου και επιθεώρησης υπονομεύεται από την ύπαρξη ενός εξαιρετικά υψηλού κινδύνου συμφυούς με τις αυξημένες πλεονάζουσες αλιευτικές ικανότητες. Η κατάσταση αυτή αποτελεί για τους αλιείς ισχυρό κίνητρο για την παράβαση της κανονιστικής ρύθμισης. Όταν όλες οι άλλες περιστάσεις είναι ίδιες, η αποτελεσματικότητα των ελέγχων επιτυγχάνεται μόνο με την ενίσχυση των μέσων επιθεώρησης και των δυνατοτήτων πίεσης των μηχανισμών ελέγχου. Ωστόσο, μολονότι η εν λόγω κατάσταση είναι γνωστή εδώ και αρκετά χρόνια, δεν έχει αντιμετωπιστεί ακόμη αποτελεσματικά.

Η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου αποτυχίας της κοινοτικής δράσης

108. Ως πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα μπορεί να οριστεί το πλεόνασμα της αλιευτικής ικανότητας ενός στόλου σε σχέση με το επίπεδο αλίευσης που αντιστοιχεί στη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων. Παρά τις δυσκολίες μέτρησης, η διαπίστωση της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας του κοινοτικού στόλου επισημάνθηκε στην Πράσινη Βίβλο (82). Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο κοινοτικός στόλος «είναι σήμερα πολύ μεγαλύτερος από ό,τι χρειάζεται (…) και για να υπάρξει συνετή διαχείριση των αποθεμάτων είναι αναγκαία περιστολή της θνησιμότητας λόγω αλιείας κατά ποσοστό περίπου 40 % και σε πολλές περιπτώσεις πολύ υψηλότερο».

Η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα ενθαρρύνει την υπεραλιεία

109. Η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα έχει αντίκτυπο στην υπεραλιεία. Επηρεάζει τη στάση των επαγγελματιών και των νομοθετών, καθώς μειώνει την κερδοφορία των επιχειρήσεων του κλάδου, οι οποίες επιβαρύνονται με το κόστος της πλεονάζουσας ικανότητας των εργαλείων παραγωγής.

110. Οι αλιείς προσπαθούν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τα υπερμεγέθη σκάφη τους και γι’ αυτόν τον λόγο αλιεύουν πέραν του επιτρεπόμενου ορίου. Υπάρχει ο κίνδυνος να δηλώνουν ποσότητες αλιευμάτων μικρότερες από τις πραγματικές ή να απορρίπτουν στη θάλασσα τα λιγότερο επικερδή εξ αυτών (βλέπε σημείο 25).

111. Κατά τη θέσπιση των TAC και των ποσοστώσεων, το Συμβούλιο Υπουργών καλείται να συμβιβάσει βραχυπρόθεσμα τα διιστάμενα περιβαλλοντικά και κοινωνικοοικονομικά συμφέροντα. Ο συμβιβασμός αυτός μπορεί να οδηγήσει στο να επιτραπούν ποσότητες αλιευμάτων που υπερβαίνουν τις συστάσεις των επιστημόνων (βλέπε πίνακα 3), προκειμένου να προστατευθούν τα άμεσα συμφέροντα των επαγγελματιών του κλάδου. Επιπλέον, οι επιλογές αυτές πραγματοποιούνται ελλείψει μεθόδων αντικειμενικής αξιολόγησης της επίδρασης που έχουν τα επίπεδα των υποκείμενων σε TAC και ποσοστώσεις αλιευμάτων στα συμφέροντα κάθε πλευράς.

Πίνακας 3

Παραδείγματα απόκλισης μεταξύ των επιστημονικών απόψεων και των TAC

Γάδος Βόρειας Θάλασσας Ρέγγα Βόρειας Θάλασσας Σαφρίδι Βόρειας Θάλασσας Νταούκι Βόρειας Θάλασσας Επιστημονική γνώμη 2006 (σε τόνους) 0 < 425 000 < 18 000 < 17 300 TAC 2006 (σε τόνους) 23 205 454 751 42 727 23 800 Επιστημονική γνώμη 2007 (σε τόνους) 0 < 245 000 < 18 000 < 15 100 TAC 2007 (σε τόνους) 19 957 341 063 42 727 23 800

Η αποτυχία των προγενέστερων πολιτικών μείωσης της αλιευτικής ικανότητας

112. Η πρώτη δράση που είχε ως στόχο τη μείωση της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας του κοινοτικού στόλου χρονολογείται από το 1986, οπότε τέθηκε σε εφαρμογή το πρώτο πολυετές πρόγραμμα προσανατολισμού (ΠΠΠ). Στη συνέχεια, ακολούθησαν άλλα τρία παρόμοια προγράμματα, τα οποία καθόριζαν τα ανώτατα όρια αλιευτικής ικανότητας ή προσπάθειας (83) για διάφορα τμήματα του κοινοτικού στόλου. Ωστόσο, οι συνδυασμένες επιπτώσεις των μετριοπαθών –σε μεγάλο βαθμό– στόχων, και των δυσχερειών στη διαχείριση και τη χρήση των διαρθρωτικών ταμείων για τον εκσυγχρονισμό και την κατασκευή σκαφών, οδήγησαν στην αποτυχία των εν λόγω προγραμμάτων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να εγκαταλείψει αυτήν την προσέγγιση η Επιτροπή το 2003.

Στο εξής ο τρόπος προσέγγισης στηρίζεται ουσιαστικά στον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας

113. Με τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ το 2002, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα εκχώρησε στα κράτη μέλη τις αρμοδιότητές της σε θέματα μείωσης της αλιευτικής ικανότητας, για να περιοριστεί στη θέσπιση διατάξεων που αποσκοπούν στη διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας.

Εγκατάλειψη του κοινοτικού στόχου για μείωση της αλιευτικής ικανότητας

114. Τους στόχους για τη μείωση της αλιευτικής ικανότητας υποκατέστησε η έννοια των ανώτατων ορίων. Εκφρασμένα σε μονάδες ικανότητας, αποτελούν μέγιστα όρια τα οποία δεν μπορούν να υπερβούν οι εθνικοί στόλοι. Τα όρια αυτά, τα οποία καθορίστηκαν βάσει ιστορικών δεδομένων, μειώνονται μόνο σε περίπτωση εξόδου από το στόλο με κοινοτική ενίσχυση. Η εν λόγω διάταξη δεν υποχρεώνει, ούτε καν προτρέπει, τα κράτη μέλη να μειώσουν τις πλεονάζουσες ικανότητές τους.

Οι μειώσεις της αλιευτικής προσπάθειας δεν ισοδυναμούν αναγκαστικά με μειώσεις της αλιευτικής ικανότητας

115. Στο εξής, η κοινοτική δράση αφορά ουσιαστικά τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας. Ωστόσο, αυτή ορίζεται ως το γινόμενο της αλιευτικής ικανότητας (GT ή kW) επί την αλιευτική δραστηριότητα (μέρες εν πλω), και συνεπώς η μείωσή της μπορεί να επιτευχθεί απλώς με τη μείωση ενός από τους παράγοντες του πολλαπλασιασμού, ήτοι της δραστηριότητας. Σε αυτήν την περίπτωση, η πλεονάζουσα ικανότητα επηρεάζει πλέον εξ ολοκλήρου την κερδοφορία του αλιευτικού κλάδου ο οποίος, τείνει, προς αντιστάθμιση της μειωμένης αλιευτικής δραστηριότητας, στην αύξηση της παραγωγικότητας μέσω επενδύσεων σε τεχνολογικό εξοπλισμό, όπως συστήματα ηχοεντοπισμού (σόναρ) ή αποδοτικότερα αλιευτικά εργαλεία, τα οποία θα αυξήσουν εκ των πραγμάτων την πραγματική αλιευτική ικανότητά του.

Δύσκολα ελεγχόμενοι μηχανισμοί

116. Οι κανονιστικές διατάξεις για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας εφαρμόζονται σε διαρκώς αυξανόμενο αριθμό αλιευτικών δραστηριοτήτων, γεγονός που καθιστά την εφαρμογή και τον έλεγχό τους ολοένα και πιο σύνθετα και προβληματικά.

117. Επιπλέον, η μέτρηση της αλιευτικής ικανότητας με όρους χωρητικότητας (GT) και ισχύος κινητήρα (kW) παρουσιάζει δύο σημαντικές αδυναμίες. Η μία προκύπτει από την ανεπάρκεια των επιλεγόμενων μονάδων αναφοράς για τον υπολογισμό της πραγματικής αλιευτικής ικανότητας και ιδίως των κερδών παραγωγικότητας που συνδέονται με τις τεχνολογικές προόδους, οι οποίες, σύμφωνα με την Επιτροπή, θα μπορούσαν να φτάσουν το 1 έως 3 % ετησίως, ή και πολύ περισσότερο σε ορισμένα είδη αλιείας (84). Η άλλη αδυναμία προέρχεται από τη δυσκολία μέτρησης των δεδομένων που αντιστοιχούν σε αυτές τις δύο μονάδες μέτρησης κατά τρόπο συνεκτικό και ακριβή (85).

118. Συν τοις άλλοις, κάθε κράτος μέλος υποχρεούται να υποβάλλει ετησίως προς την Επιτροπή έκθεση σχετικά με τις προσπάθειες που κατέβαλε για την επίτευξη βιώσιμης ισορροπίας μεταξύ αλιευτικής ικανότητας και αλιευτικών δυνατοτήτων (86). Ωστόσο, μόνο ορισμένα από τα κράτη μέλη προβαίνουν σε εκτίμηση της κατάστασής τους με όρους πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας. Επιπλέον, οι μεθοδολογικές προσεγγίσεις που ακολουθεί κάθε κράτος μέλος διαφέρουν. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν διαθέτει ακριβή εικόνα των υφιστάμενων ανακολουθιών ούτε έχει, μέχρι στιγμής, ελέγξει την ποιότητα των παρεχόμενων αξιολογήσεων.

Κοινοτικές ενισχύσεις που κινδυνεύουν να επιφέρουν αυξήσεις της αλιευτικής ικανότητας

119. Το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (ΕΤΑ) προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεων για την αντικατάσταση των κινητήρων των αλιευτικών σκαφών, υπό την προϋπόθεση ότι ο νέος κινητήρας έχει, ανάλογα με την περίπτωση, ισχύ μικρότερη ή ίση με τον παλαιό. Η διάταξη αυτή θα μπορούσε εκ των πραγμάτων να συνεπάγεται, δεδομένων των προβλημάτων που θέτει ο έλεγχος των kW, μια πραγματική αύξηση της αλιευτικής ικανότητας.

120. Εν κατακλείδι, οι κοινοτικές πολιτικές δεν κατέστησαν ικανές να θέσουν τέλος στις σημαντικές πλεονάζουσες αλιευτικές ικανότητες του ευρωπαϊκού στόλου (87). Το ισχύον σύστημα παραχωρώντας στα κράτη μέλη την αρμοδιότητα διαχείρισης της αλιευτικής ικανότητας και προσανατολίζοντας την κοινοτική δράση στον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας δεν περιλαμβάνει καμία περιοριστική διάταξη για τη μείωση της πλεονάζουσας ικανότητας. Αναμένεται λοιπόν ότι, κατά τα προσεχή έτη, το πρόβλημα της πλεονάζουσας ικανότητας θα συνεχίσει να υφίσταται και να δυσχεραίνει την τήρηση των κανόνων τόσο της ΚΑΠ εν γένει όσο και των TAC και των ποσοστώσεων ειδικότερα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

121. Ο ημιτελής χαρακτήρας και η αβέβαιη ποιότητα των δεδομένων αλίευσης εμποδίζουν την ορθή λειτουργία του συστήματος των TAC και των ποσοστώσεων, του ακρογωνιαίου λίθου της διαχείρισης των κοινοτικών αλιευτικών πόρων. Το ρυθμιστικό πλαίσιο και οι ισχύουσες διαδικασίες δεν διασφαλίζουν ούτε την πληρότητα των συλλεγόμενων δεδομένων ούτε την ανίχνευση ασυμφωνιών κατά την επικύρωση των δεδομένων. Η Επιτροπή δεν είναι γενικά σε θέση να εντοπίζει τα σφάλματα και τις ανωμαλίες στα στοιχεία που αποστέλλουν τα κράτη μέλη ούτε να λαμβάνει έγκαιρα όλες τις αποφάσεις που απαιτούνται για την προστασία των πόρων (βλέπε σημεία 18 έως 51).

122. Τα συστήματα επιθεώρησης δεν διασφαλίζουν την αποτελεσματικότητα της πρόληψης και της ανίχνευσης των παραβάσεων. Η απουσία γενικών κανόνων συνεπάγεται την ύπαρξη ετερογενών εθνικών συστημάτων, γεγονός που καθιστά ανεπαρκή την πίεση που ασκείται μέσω των μηχανισμών ελέγχου και διακυβεύει τη βελτιστοποίηση των δραστηριοτήτων επιθεώρησης. Επιπλέον, η έλλειψη γενικών κανόνων περιορίζει, εκ των πραγμάτων, την εμβέλεια και το πεδίο εφαρμογής των εργασιών αξιολόγησης των εθνικών διατάξεων από την Επιτροπή και, κατά συνέπεια, την ικανότητά της να εκτιμά τη συνολική αποτελεσματικότητα των εθνικών συστημάτων (βλέπε σημεία 52 έως 87).

123. Οι διαδικασίες αντιμετώπισης των διαπιστωμένων παραβάσεων δεν διασφαλίζουν την επακόλουθη δίωξη καθεμίας εξ αυτών, πόσο μάλλον την επιβολή κυρώσεων. Ακόμη όμως και όταν επιβάλλονται κυρώσεις, αποδεικνύονται, σε γενικές γραμμές, ελάχιστα αποτρεπτικές. Όσον αφορά τις παραβάσεις της κοινοτικής κανονιστικής ρύθμισης από ένα κράτος μέλος, το μοναδικό εργαλείο αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητας που διαθέτει η Επιτροπή είναι η διαδικασία λόγω παραβάσεως ενώπιον του Δικαστηρίου. Εντούτοις, η εν λόγω διαδικασία εμπεριέχει χαρακτηριστικά που περιορίζουν τη δυνατότητα προσφυγής σε αυτήν και την καθιστούν, παράλληλα, ένα μέσο αρκετά μειωμένης δραστικότητας (βλέπε σημεία 88 έως 106).

124. Η πλεονάζουσα αλιευτική ικανότητα επιβαρύνει την κερδοφορία του αλιευτικού κλάδου και, όσον αφορά τη μείωση του επιτρεπόμενου όγκου αλιευμάτων, ενθαρρύνει τη μη συμμόρφωση προς τους συγκεκριμένους περιορισμούς, επηρεάζοντας ταυτόχρονα την ποιότητα των διαβιβαζόμενων δεδομένων. Μετά την αποτυχία των προγραμμάτων προσαρμογής της αλιευτικής ικανότητας, η τρέχουσα προσέγγιση, η οποία έχει ως βασικό άξονα τη διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας, δεν είναι κατάλληλη για να επιλύσει το πρόβλημα της πλεονάζουσας ικανότητας (βλέπε σημεία 107 έως 120).

125. Συνολικά, οι εργασίες του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατέδειξαν ότι οι μηχανισμοί ελέγχου, επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων, παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις, δεν είναι σε θέση να διασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων διαχείρισης των αλιευτικών πόρων, και ιδίως του καθεστώτος των TAC και των ποσοστώσεων. Η κατάσταση αυτή καθίσταται προβληματικότερη λόγω της ύπαρξης μιας αναντιστοιχίας μεταξύ των αλιευτικών ικανοτήτων και δυνατοτήτων, η οποία δημιουργεί ένα πλαίσιο που ευνοεί ελάχιστα την εθελοντική τήρηση των κανονιστικών διατάξεων. Μετά από μια σημαντική μείωση των εκφορτώσεων κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η συνέχιση της κατάστασης αυτής δεν μπορεί παρά να επιφέρει σοβαρές συνέπειες όχι μόνο για τους αλιευτικούς πόρους αλλά και για το μέλλον του ίδιου του αλιευτικού κλάδου και των περιοχών που συνδέονται με αυτόν.

126. Εάν οι πολιτικές αρχές επιθυμούν να επιτευχθεί ο στόχος βιώσιμης εκμετάλλευσης των αλιευτικών πόρων που θέτει η ΚΑΠ, οι ισχύουσες ρυθμίσεις ελέγχου, επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων πρέπει να ενισχυθούν σημαντικά, ιδίως μέσω της εφαρμογής των συστάσεων που διατυπώνονται κατωτέρω.

Ποιότητα των δεδομένων αλίευσης

127. Η βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων αλίευσης, τα οποία εξυπηρετούν τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων, εξαρτάται κυρίως από τη βελτίωση της ποιότητας των συστημάτων συλλογής, επικύρωσης και παρακολούθησης των δεδομένων αλίευσης. Αυτό προϋποθέτει ότι τα κράτη μέλη: α) μεριμνούν για την ορθή σύνταξη και την ταχύτερη δυνατή συλλογή από τις αρμόδιες αρχές του συνόλου των εγγράφων δήλωσης που απαιτούνται από την κανονιστική ρύθμιση· β) ελέγχουν συστηματικά, με τη βοήθεια ηλεκτρονικού μέσου, τη συνοχή του συνόλου των δεδομένων που περιέχονται στα έγγραφα και, ενδεχομένως, τη συμφωνία με τα στοιχεία του ΣΠΣ· γ) διασφαλίζουν τη διαλειτουργικότητα των αντίστοιχων συστημάτων τους προκειμένου να μπορούν να ελέγχουν τη συμφωνία των τεκμηριωτικών εγγράφων σχετικά με τις ποσότητες που εκφορτώνονται σε μία χώρα και αποτελούν αντικείμενο πρώτης πώλησης σε μία άλλη· δ) πιστοποιούν την αξιοπιστία των δεδομένων που αποστέλλονται στην Επιτροπή μέσω της υποβολής ενός ετήσιου πιστοποιητικού των τελευταίων μηνιαίων συγκεντρωτικών εκθέσεων, το οποίο χορηγείται από ανεξάρτητο οργανισμό.

128. Η εν λόγω βελτίωση απαιτεί επίσης από την Επιτροπή: α) τη θέσπιση και έγκριση το ταχύτερο δυνατόν των λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού για την ηλεκτρονική καταχώριση και αναφορά αλιευτικών δραστηριοτήτων καθώς και για τα μέσα τηλεπαρακολούθησης (88), διασφαλίζοντας ότι οι όροι εφαρμογής αυτού του μέσου αφήνουν τα ελάχιστα δυνατά περιθώρια για παραβάσεις και ότι διευκολύνουν τη διαλειτουργικότητα των εθνικών συστημάτων· β) τον επαναπροσδιορισμό της μορφής των εκθέσεων που αποστέλλονται από τα κράτη μέλη προκειμένου να διευκολύνει την ανάλυσή τους και να διασφαλίζει έναν αποτελεσματικό έλεγχο· γ) την άσκηση σε τακτική βάση του δικαιώματός της για πρόσβαση σε διπλότυπα των ηλεκτρονικών αρχείων που περιέχουν τις κατάλληλες πληροφορίες, χωρίς να απαιτείται πλέον προηγούμενη αίτηση για την άσκηση του συγκεκριμένου δικαιώματος πρόσβασης· δ) την εναρμόνιση των συντελεστών διόρθωσης που εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη μέλη ούτως ώστε να είναι σε θέση να γνωρίζει τις ποσότητες «ισοδύναμου βάρους ζωντανών αλιευμάτων»· ε) τη διασφάλιση της συνοχής των δεδομένων που λαμβάνονται από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat) και των δεδομένων που λαμβάνονται από τη ΓΔ Αλιεία.

Αποτελεσματικότητα των συστημάτων επιθεώρησης

129. Η αποτελεσματικότητα και η συνεκτικότητα των ελέγχων και των επιθεωρήσεων που πραγματοποιούνται από τα κράτη μέλη, καθώς και η καλύτερη γνώση και αξιολόγηση αυτών από την Επιτροπή, απαιτεί από τα κράτη μέλη, σε περιπτώσεις που αυτά δεν έχουν ακόμη προβεί στις σχετικές ενέργειες: α) προσδιορισμό των ελάχιστων χαρακτηριστικών των επιθεωρήσεων και των στοιχειωδών ελέγχων που αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν· β) διασφάλιση επαρκούς πρόσβασης σε όλες τις πληροφορίες που είναι χρήσιμες για τον προγραμματισμό και τη στόχευση των ελέγχων· γ) θέσπιση στρατηγικών ελέγχων βάσει αναλύσεων κινδύνου· δ) αξιολόγηση των οικείων δραστηριοτήτων ελέγχου μέσω των αντίστοιχων στόχων· ε) διασφάλιση της ποιότητας των εργασιών επιθεώρησης μέσω επίβλεψης των ελέγχων· στ) καταχώριση του συνόλου των εργασιών επιθεώρησης που πραγματοποιούν σε κεντρικές βάσεις δεδομένων.

130. Αφετέρου, η Επιτροπή καλείται: α) να προτείνει στο Συμβούλιο την ενσωμάτωση στην κανονιστική ρύθμιση, ως αναπόσπαστο στοιχείο μιας αποτελεσματικής νομοθεσίας, του συνόλου των συστάσεων που διατυπώνονται στο προηγούμενο σημείο· β) να απαιτεί από τα κράτη μέλη την εκπόνηση σχεδίων δράσης για κάθε σημαντική αδυναμία που εντοπίζεται.

Εφαρμογή αποτρεπτικών κυρώσεων

131. Για τη διασφάλιση του αποτρεπτικού χαρακτήρα των κυρώσεων, είναι σκόπιμο να υπενθυμίζουν τα κράτη μέλη στις αρμόδιες αρχές ότι εναπόκειται σε αυτές, πριν από την επιβολή κάποιας κύρωσης, να συνυπολογίζουν, σύμφωνα με την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, τόσο τον αποτρεπτικό χαρακτήρα της ποινής σε σχέση με το οικονομικό όφελος που αποκομίζει ο παραβάτης από την παράβαση, όσο και τη σοβαρότητα της ζημίας που προκλήθηκε στους κοινοτικούς πόρους.

132. Προκειμένου να αποτρέπεται η μετεγκατάσταση των παραβατών σε κράτη μέλη όπου οι παρατυπίες τιμωρούνται λιγότερο αυστηρά, συνιστάται το Συμβούλιο να παρακινεί τα κράτη μέλη να εναρμονίζουν τις επιβαλλόμενες κυρώσεις, ιδίως μέσω της δημοσίευσης του καταλόγου των μέτρων που πρέπει να εφαρμόζουν τα κράτη μέλη στην περίπτωση των σημαντικότερων παραβάσεων, όπως προβλέπεται στην κανονιστική ρύθμιση (89).

133. Για την ενίσχυση της ικανότητας άσκησης πίεσης από την Επιτροπή προς τα κράτη μέλη, είναι ευκταίο ο κοινοτικός νομοθέτης να διασφαλίσει την ελεγξιμότητα των μέτρων διαχείρισης που θεσπίζει, να εξετάσει την πιθανότητα ενίσχυσης των εξουσιών των επιθεωρητών της Επιτροπής, καθώς και της διεύρυνσης της εντολής του κοινοτικού οργανισμού ελέγχου αλιευμάτων και, τέλος, να θεσπίσει δραστικότερα μέσα επιβολής κυρώσεων, όπως η δυνατότητα αναστολής των πληρωμών των κοινοτικών ενισχύσεων στον τομέα της αλιείας σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων ελέγχου από κάποιο κράτος μέλος.

Μείωση της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας και κατάλληλες συνοδευτικές δράσεις

134. Οι προσπάθειες που καταβάλλονται από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή για τον περιορισμό της υπερβολικής αλιευτικής πίεσης πρέπει να ενισχυθούν μέσω του καθορισμού φιλόδοξων στόχων για τη μείωση των αλιευτικών ικανοτήτων και μέσω της θέσπισης κοινωνικοοικονομικών μέτρων προς όφελος των πληθυσμών των οποίων ο βιοπορισμός εξαρτάται από την αλιεία.

135. Δεδομένου ότι ο προσδιορισμός των κατάλληλων μέτρων απαιτεί μια καλή γνώση της κοινωνικοοικονομικής πραγματικότητας του αλιευτικού κλάδου, καθώς και των επιπτώσεων των αποφάσεων για τον περιορισμό του όγκου των αλιευμάτων, η Επιτροπή καλείται να αναπτύξει δικά της εργαλεία παροχής πληροφοριών και ανάλυσης στον εν λόγω τομέα.

136. Πέρα από προτεινόμενες τεχνικές βελτιώσεις για τα συστήματα ελέγχου, επιθεώρησης και επιβολής κυρώσεων, η επιτυχία της ΚΑΠ και η συνέχιση της συγκεκριμένης δραστηριότητας προϋποθέτουν απαραιτήτως την ευαισθητοποίηση του συνόλου των ενδιαφερόμενων μερών καθώς και τη χορήγηση κατάλληλων οικονομικών ενισχύσεων ικανών να διευκολύνουν τη δημιουργία πηγών εισοδήματος συμπληρωματικών ή εναλλακτικών ως προς την αλιεία.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 25ης Οκτωβρίου 2007. Για τo Ελεγκτικό Συvέδριo Hubert WEBER Πρόεδρoς

(1) Δανία, Ισπανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία και Ουαλία).

(2) Πηγή: Eurostat, Η ΚΑΠ σε αριθμούς, έκδοση 2006.

(3) Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τα παράκτια κράτη διαθέτουν κυριαρχικά δικαιώματα σε όλους τους φυσικούς πόρους που περιλαμβάνονται στην οικεία «αποκλειστική οικονομική ζώνη» (ΑΟΖ), ήτοι στα ύδατα που εκτείνονται μέχρι του ορίου των 200 ναυτικών μιλίων από τις ακτές τους. Ωστόσο, στη Μεσόγειο δεν υπάρχει ΑΟΖ και τα ύδατα που βρίσκονται υπό εθνική κυριαρχία περιορίζονται στα χωρικά ύδατα κάθε χώρας, ήτοι στη ζώνη των 12 ναυτικών μιλίων. Σε κοινοτικό επίπεδο, η διαχείριση των αλιευτικών πόρων που περιλαμβάνονται στα χωρικά ύδατα ή στην ΑΟΖ κάθε κράτους μέλους εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πέραν των ορίων αυτών, η διαχείριση των πόρων διέπεται από διεθνείς συμφωνίες.

(4) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2002, για τη διατήρηση και βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της κοινής αλιευτικής πολιτικής, άρθρο 2 παράγραφος 1 (ΕΕ L 358 της 31.12.2002, σ. 59).

(5) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 170/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί θεσπίσεως κοινοτικού καθεστώτος διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων, άρθρο 1 (ΕΕ L 24 της 27.1.1983, σ. 1).

(6) Πράσινη βίβλος για το μέλλον της κοινής αλιευτικής πολιτικής, COM(2001) 135 τελικό της 20.3.2001.

(7) Το 2005, ο Βορειοανατολικός Ατλαντικός αντιπροσώπευε το 76 % των 5,6 εκατομμυρίων τόνων αλιευμάτων του κοινοτικού στόλου σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πηγή: Eurostat, Statistiques en bref (Συνοπτικές στατιστικές), 10/2007, 15 Ιανουαρίου 2007.

(8) Επιτροπή, Υπόμνημα/06/268, 5 Ιουλίου 2006.

(9) Οι επιστημονικές γνώμες διατυπώνονται από το διεθνές συμβούλιο για την εξερεύνηση των θαλασσών (CIEM) και υποβάλλονται από την Επιτροπή στην επιστημονική, τεχνική και οικονομική επιτροπή αλιείας (CSTEP), η οποία απαρτίζεται από εθνικούς εμπειρογνώμονες, από εκπροσώπους του κλάδου της αλιείας και από άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, ιδίως μη κυβερνητικούς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος.

(10) Κάθε κράτος μέλος ελέγχει τις δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στην επικράτειά του ή στα ύδατα που εμπίπτουν στην κυριαρχία ή τη δικαιοδοσία του.

(11) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 του Συμβουλίου, άρθρο 23 παράγραφος 1.

(12) Όλα τα αριθμητικά στοιχεία που σχετίζονται με τις πιστώσεις αφορούν πιστώσεις πληρωμών για το 2007.

(13) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2371/2002.

(14) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2847/93 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1993, για τη θέσπιση συστήματος ελέγχου της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΕΕ L 261 της 20.10.1993, σ. 1).

(15) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2807/83 της Επιτροπής, της 22ας Σεπτεμβρίου 1983, για τον καθορισμό των ειδικών λεπτομερειών που αφορούν την καταγραφή πληροφοριών σχετικά με τα αλιεύματα των κρατών μελών (ΕΕ L 276 της 10.10.1983, σ. 1).

(16) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 27/2005 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2004, περί καθορισμού, για το 2005, για ορισμένα αποθέματα ιχθύων και ομάδες αποθεμάτων ιχθύων, των αλιευτικών δυνατοτήτων και των συναφών όρων στα κοινοτικά ύδατα και, για τα κοινοτικά σκάφη, σε άλλα ύδατα όπου απαιτούνται περιορισμοί αλιευμάτων (ΕΕ L 12 της 14.1.2005, σ. 1).

(17) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 423/2004 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2004, για τη θέσπιση μέτρων για την αποκατάσταση των αποθεμάτων γάδου·

κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 811/2004 του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση μέτρων αποκατάστασης των αποθεμάτων μερλούκιου του Βορρά·

κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2166/2005 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2005, για τη θέσπιση μέτρων αποκατάστασης των αποθεμάτων μερλούκιου του Νότου και καραβίδας στην Κανταβρική Θάλασσα και στη Δυτική Ιβηρική Χερσόνησο·

κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 388/2006 του Συμβουλίου, της 23ης Φεβρουαρίου 2006, σχετικά με τη θέσπιση πολυετούς προγράμματος για τη βιώσιμη εκμετάλλευση του αποθέματος γλώσσας στον Βισκαϊκό Κόλπο.

(18) Οι πηγές των εν λόγω κανόνων είναι οι εξής: «Γενικά κριτήρια λειτουργίας διαφόρων ειδών οργανισμών επιθεώρησης» (ISO/IEC 17 020: 1998)· COSO — Διαχείριση των κινδύνων της επιχείρησης — πλαίσιο αναφοράς (2004)· Γραφείο γενικού ελεγκτή της Νορβηγίας — «Study on the management of the fish resources» (μελέτη σχετικά με τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων)· γνώμη του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με το πρότυπο του «ενιαίου ελέγχου» (single audit) (ΕΕ C 107 της 30.4.2004)· COM(2003)130 τελικό: «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Προς μια ομοιόμορφη και αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής αλιείας»· πρότυπα εσωτερικού ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: αριθ. 11 «Ανάλυση και διαχείριση του κινδύνου», αριθ. 17 «Εποπτεία», αριθ. 7 «Καθορισμός στόχων», αριθ. 10 «Έλεγχος των επιδόσεων» και αριθ. 9 «Ετήσιο πρόγραμμα εργασίας».

(19) Αριθμητικά στοιχεία για τα αλιεύματα του 2003 και τις εκφορτώσεις του 2002 που δημοσιεύτηκαν από τη Eurostat.

(20) Το ημερολόγιο σκάφους είναι το έγγραφο στο οποίο ο κυβερνήτης του σκάφους καταχωρίζει καθημερινώς, για κάθε είδος, μια εκτίμηση των ποσοτήτων που έχουν αλιευθεί και αποθηκευθεί στο σκάφος, καθώς και την ημερομηνία και τον τόπο αλίευσης. Αντίγραφο αυτού πρέπει να διαβιβάζεται στις αρχές του κράτους μέλους του οποίου τη σημαία φέρει το σκάφος. Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2807/83, παράρτημα IV σημείο 4.

(21) Η δήλωση εκφόρτωσης είναι το έγγραφο στο οποίο ο κυβερνήτης του σκάφους καταχωρίζει, για κάθε είδος, τις ακριβείς ποσότητες που εκφορτώθηκαν. Ένα αντίγραφο αυτού πρέπει να διαβιβάζεται στις αρχές του κράτους μέλους του οποίου τη σημαία φέρει το σκάφος και ένα δεύτερο στις αρχές του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου πραγματοποιήθηκε η εκφόρτωση, σε περίπτωση που δεν πρόκειται για το ίδιο κράτος μέλος. Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2807/83, παράρτημα IV σημείο 4.

(22) Η δήλωση πώλησης είναι το έγγραφο που καταρτίζεται από τα κέντρα δημοπρασίας (ιχθυόσκαλες) ή τους πρώτους αγοραστές και στο οποίο αναφέρονται, για κάθε είδος, το βάρος και η γεωγραφική ζώνη προέλευσης. Η δήλωση αυτή πρέπει να διαβιβάζεται στις αρχές του κράτους μέλους όπου πραγματοποιείται η πρώτη διάθεση στην αγορά. Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2847/93, άρθρο 9.

(23) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2807/83, παράρτημα IV σημείο 4.2.

(24) Αυτή η απόκλιση αντιστοιχεί σε ποσοστό 48,7 % για τις εκφορτώσεις γάδου στην Πολωνία. Πηγή: ΓΔ Αλιεία, Evaluation Report Catch Registration Baltic Sea 2005 to 2006.

(25) Για ποσότητα αλιευμάτων ίση με 1 000 kg, η δήλωση ποσότητας 800 kg στο ημερολόγιο σκάφους εμπίπτει εντός του περιθωρίου του 20 % σε περίπτωση ελέγχου κατά την εκφόρτωση. Σε περίπτωση μη διενέργειας ελέγχου, η καταχώριση 640 kg στη δήλωση εκφόρτωσης αντιστοιχεί σε διαφορά της τάξης του 20 % σε σχέση με τα στοιχεία του ημερολογίου σκάφους, και τυχόν εντοπισμός της απόκλισης μεταξύ των δύο δηλώσεων δεν μπορεί να επισύρει την επιβολή κυρώσεων, παρά το γεγονός ότι η δηλώνεται συνολικά ποσότητα χαμηλότερη κατά 36 % από την πραγματική.

(26) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1966/2006 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 2006, για την ηλεκτρονική καταχώριση και αναφορά αλιευτικών δραστηριοτήτων καθώς και για τα μέσα τηλεπαρακολούθησης (ΕΕ L 409 της 30.12.2006, σ. 1).

(27) Ο πλειστηριασμός στην περίπτωση αυτή δεν λαμβάνει χώρα σε φυσικό τόπο, αλλά πρόκειται αποκλειστικά για ένα εξ ολοκλήρου μηχανογραφημένο σύστημα, μέσω του οποίου ο οργανισμός πώλησης διαβιβάζει τις πληροφορίες σχετικά με τα αλιεύματα που βρίσκονται ακόμη εν πλω σε αγοραστές οι οποίοι πλειοδοτούν από απόσταση χωρίς να βλέπουν το εμπόρευμα.

(28) Στους αλιείς απαγορεύεται να εκφορτώνουν αλιεύματα που δεν πληρούν τις απαιτήσεις σχετικά με το ελάχιστο μέγεθος ή ανήκουν σε είδος το οποίο δεν έχουν δικαίωμα να αλιεύουν (εξάντληση ποσόστωσης, έλλειψη άδειας, κ.λπ.).

(29) Οι αλιείς μπορούν να μην κρατούν στο σκάφος τους είδη μικρής αξίας τα οποία χρειάζονται εργασίες χειρισμού ή καταλαμβάνουν χώρο στα αμπάρια τους ή, όσον αφορά τα είδη που υπόκεινται σε ποσόστωση, μπορούν να απορρίπτουν αλιεύματα τα οποία, λόγω του μεγέθους τους, έχουν μικρότερη σχετική αξία.

(30) Discards in the world’s marine fisheries An update (FAO), 2005.

(31) Τα σκάφη μήκους κάτω των 10 μέτρων εκπροσωπούν το 67 % του στόλου όσον αφορά τον αριθμό των σκαφών και το 11 % και 3 % αντίστοιχα της αλιευτικής ικανότητας εκφρασμένης σε kW και GT.

(32) Στην Ισπανία, σύμφωνα με τη γενική υποδιεύθυνση εμπορίου του Υπουργείου Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων, οι εν λόγω ποσότητες ανέρχονταν σε 298 000 τόνους το 2005· στη Γαλλία, σύμφωνα με τα στοιχεία του INSEE (Institut National de la Statistique et des Etudes Economiques), οι ποσότητες αυτές αντιστοιχούν στο 40 % των εκφορτωμένων ποσοτήτων το 2005.

(33) Σύστημα με το οποίο τα σκάφη μεταδίδουν σε τακτά χρονικά διαστήματα το στίγμα τους στις αρχές ελέγχου.

(34) Εν μέρει κατόπιν των καθυστερήσεων στην καταχώριση και εν μέρει κατόπιν του εντοπισμού αδήλωτων εκφορτώσεων από τους εθνικούς επιθεωρητές.

(35) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2847/93, άρθρο 19.

(36) Ελήφθησαν υπόψη μόνο τα στοιχεία των πωλήσεων με πλειστηριασμό (σε ιχθυόσκαλες), μολονότι ένα πολύ σημαντικό τμήμα των πωλήσεων (άνω του 20 % των εκφορτωμένων ποσοτήτων) πραγματοποιήθηκε εκτός ιχθυόσκαλας.

(37) Στα στοιχεία των πωλήσεων με πλειστηριασμό (σε ιχθυόσκαλες) περιλαμβάνονται οι πωλήσεις προϊόντων που έχουν εκφορτωθεί σε άλλο κράτος μέλος, οι οποίες πρέπει ως εκ τούτου να αναφέρονται στην Επιτροπή από το εν λόγω κράτος μέλος και όχι από τη Γαλλία.

(38) Πρόκειται ιδίως για αποκλίσεις μεταξύ των ποσοτήτων που αναφέρονται στις δηλώσεις εκφόρτωσης και/ή στις δηλώσεις πώλησης και των ποσοτήτων που εμφανίζονται στο ημερολόγιο και υπερβαίνουν το όριο ανοχής που ορίζει η κανονιστική ρύθμιση.

(39) Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2847/93 προβλέπει την αποστολή αντιγράφων του ημερολογίου και της δήλωσης εκφόρτωσης τόσο στις αρχές του κράτους όπου πραγματοποιήθηκε η εκφόρτωση, όσο και στις αρχές του κράτους σημαίας, όσον αφορά όμως τη δήλωση πώλησης, προβλέπει την αποστολή της μόνο στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου πραγματοποιήθηκε η πρώτη διάθεση στην αγορά.

(40) Δηλώσεις εκφ