Πίνακας Επιδόσεων για τις κρατικές ενισχύσεις - Επικαιροποίηση φθινοπώρου 2002 - Ειδική έκδοση για τις υποψήφιες χώρες

(υποβλήθηκε από την Επιτροπή)

Πίνακας περιεχομένων

Επιτελική Σύνοψη

Εισαγωγή

Μέρος Πρώτο: Η διαδικασία διεύρυνσης

1.1 Εισαγωγή

1.2 Η διαδικασία διεύρυνσης από την άποψη του ανταγωνισμού

1.2.1 Προενταξιακή στρατηγική που οδηγεί σε Ευρωπαϊκές Συμφωνίες

1.2.2 Διαπραγματεύσεις προσχώρησης

1.2.3 Οι προϋποθέσεις για το κλείσιμο του κεφαλαίου του ανταγωνισμού

1.2.4 Τα αποτελέσματα της εκτίμησης

1.2.5 Μετά την προσχώρηση

Μέρος Δεύτερο: Σύγκριση της κατάστασης των κρατικών ενισχύσεων στις υποψήφιες χώρες

2.1 Εννοιολογικές παρατηρήσεις

2.2 Γενική επισκόπηση

2.3 Τομεακή κατανομή ενισχύσεων

2.4 Ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα

2.5 Οριζόντιοι και τομεακοί στόχοι

2.6 Κρατικές ενισχύσεις για τη στήριξη της περιφερειακής ανάπτυξης και της συνοχής

2.7 Μορφές κρατικής ενίσχυσης στο μεταποιητικό τομέα

Μέρος Τρίτο: Σκιαγράφηση της κατάστασης των κρατικών ενισχύσεων ανά χώρα

Βουλγαρία

Κύπρος

Δημοκρατία της Τσεχίας

Εσθονία

Ουγγαρία

Λιθουανία

Λετονία

Πολωνία

Ρουμανία

Σλοβενία

Δημοκρατία της Σλοβακίας

Μεθοδολογικές σημειώσεις

Πίνακες

Πίνακας 1: Ανακεφαλαιωτικός πίνακας - Κρατικές ενισχύσεις στην ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες

Πίνακας 2: Τομεακή κατανομή ενισχύσεων, 2000

Πίνακας 3: Κρατικές ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα, 2000

Πίνακας 4: Κρατικές ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους, 2000

Πίνακας 5: Κρατικές ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα με βάση τη μορφή της ενίσχυσης, 2000

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

Δέκα υποψήφιες χώρες προβλέπεται να προσχωρήσουν στην ΕΕ το 2004

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Βρυξελλών που έγινε τον Οκτώβριο του 2002 επιβεβαιώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με δέκα υποψήφιες χώρες κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης στις 12 και 13 Δεκεμβρίου 2002 και να υπογραφεί η συνθήκη προσχώρησης στην Αθήνα τον Απρίλιο του 2003. Στο πρόσφατο Έγγραφο Στρατηγικής και στην Έκθεσή της [1], η Επιτροπή παρουσίασε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε κάθε υποψήφια χώρα εν όψει της προσχώρησης.

[1] «Προς τη Διευρυμένη Ένωση». COM(2002) 700 τελικό της 9ης Οκτωβρίου 2002

Η πολιτική της ΕΕ στον τομέα του ανταγωνισμού, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, αποτελεί καίριο στοιχείο της διαδικασίας διεύρυνσης

Πριν από την προσχώρηση, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν την ύπαρξη βιώσιμης οικονομίας της αγοράς και την ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης. Προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον οι υποψήφιες χώρες μπορούν να συμμορφωθούν με το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα του ανταγωνισμού και να αντέξουν τις ανταγωνιστικές πιέσεις της εσωτερικής αγοράς που απορρέουν από την πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου, η Επιτροπή εξέτασε εάν οι επιχειρήσεις που λειτουργούν στις υποψήφιες χώρες έχουν συνηθίσει να ασκούν τις δραστηριότητές τους σε περιβάλλον ανάλογο με αυτό που επικρατεί στην Κοινότητα. Ειδικότερα, στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, και οι δώδεκα υποψήφιες χώρες συγκρότησαν τα τελευταία χρόνια αρχές παρακολούθησης των κρατικών ενισχύσεων. Οι εν λόγω αρχές εξέτασαν ενδελεχώς τις περιπτώσεις χορήγησης κρατικών πόρων, προκειμένου να διαπιστωθεί αν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 87 της συνθήκης, και αν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης που κρίνονται ασυμβίβαστα με το κοινοτικό κεκτημένο πρέπει να καταργηθούν από τις υποψήφιες χώρες, είτε άμεσα είτε σταδιακά.

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στις υποψήφιες χώρες το 2000 προσέγγισαν τα 5 δισ. EUR

Η αξία των κρατικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν το 2000 στις δώδεκα υποψήφιες χώρες [2] εκτιμάται σε 4,8 δισ. EUR. Συγκριτικά αναφέρεται ότι στα δεκαπέντε κράτη μέλη της ΕΕ χορηγήθηκαν κρατικές ενισχύσεις ύψους 70 δισ. EUR. Σε απόλυτες τιμές, οι χώρες που χορήγησαν τις περισσότερες ενισχύσεις είναι η Πολωνία (1,87 δισ. EUR), η Ουγγαρία, η Δημοκρατία της Τσεχίας και η Ρουμανία. Οι χώρες αυτές μαζί χορήγησαν περισσότερο από το 85% των συνολικών ενισχύσεων στις υποψήφιες χώρες.

[2] Σύνολο ενισχύσεων σε όλους τους τομείς εκτός από τη γεωργία και την αλιεία.

Σε σύγκριση με τον κοινοτικό μέσο όρο, οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται στις υποψήφιες χώρες είναι περισσότερες, όταν εκφράζονται ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ είναι λιγότερες, όταν υπολογίζονται με βάση την κατά κεφαλή κατανομή τους

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στις υποψήφιες χώρες ανήλθαν κατά μέσον όρο στο 1,3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, έναντι κοινοτικού μέσου όρου 0,8%. Ωστόσο, ο μέσος όρος δεν επιτρέπει να διαφανούν οι σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών, που κυμαίνονται από 0,5% περίπου ή και λιγότερο στην Εσθονία και στη Δημοκρατία της Σλοβακίας μέχρι 1,7% στην Ουγγαρία και 1,9% στη Ρουμανία.

Εν τούτοις, με βάση την κατά κεφαλή κατανομή των ενισχύσεων, η εικόνα που προβάλλει είναι πολύ διαφορετική. Ακόμη και αν χρησιμοποιηθούν τα Πρότυπα Αγοραστικής Δύναμης (ΠΑΔ) - λαμβάνοντας έτσι υπόψη τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών - στις υποψήφιες χώρες παρατηρήθηκε η τάση μικρότερων δαπανών για ενισχύσεις σε σχέση με τα κράτη μέλη της ΕΕ το 2000: 105 ΠΑΔ κατά κεφαλή έναντι κοινοτικού μέσου όρου 185 ΠΑΔ κατά κεφαλή. Επίσης, τροποποιείται η κατάταξη των υποψήφιων χωρών: για παράδειγμα, η Ρουμανία που ανέφερε τις υψηλότερες ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ, καταλαμβάνει την 6η θέση με βάση τις κατά κεφαλή ενισχύσεις (ΠΑΔ).

Η τομεακή κατανομή των ενισχύσεων παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ των υποψήφιων χωρών

Εκτιμάται ότι το 2000 το 46% των κρατικών ενισχύσεων στις υποψήφιες χώρες χορηγήθηκε στο μεταποιητικό τομέα, έναντι κοινοτικού μέσου όρου 35%. Το ποσοστό των συνολικών ενισχύσεων προς τον τομέα των μεταφορών, κυρίως δε προς τους σιδηροδρόμους, ήταν 22%, έναντι κοινοτικού μέσου όρου 46%. Ο τομέας του άνθρακα έλαβε 12%, ενώ ποσοστό 10% περίπου διατέθηκε για ενισχύσεις στην απασχόληση που δεν αφορούσαν συγκεκριμένο τομέα. Οι υπόλοιπες ενισχύσεις χορηγήθηκαν σε τομείς εκτός της μεταποιητικής βιομηχανίας και σε άλλες υπηρεσίες εκτός από τις μεταφορές. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των υποψήφιων χωρών ως προς τους τομείς στους οποίους διατίθενται οι ενισχύσεις. Το ποσοστό των ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα κυμάνθηκε από 10% ή και λιγότερο στην Εσθονία και τη Λιθουανία έως άνω του 50% στην Κύπρο, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και τη Δημοκρατία της Σλοβακίας. Οι ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών κάλυψαν το 10% περίπου των συνολικών ενισχύσεων στην Κύπρο και στην Πολωνία, ενώ στην Εσθονία υπερέβησαν το 80%.

Σε αντίθεση με τον κοινοτικό μέσο όρο, στις υποψήφιες χώρες παρατηρείται η τάση χορήγησης ενισχύσεων μέσω φορολογικών απαλλαγών αντί επιχορηγήσεων

Στις υποψήφιες χώρες συνολικά, οι φορολογικές απαλλαγές κατέχουν μεγαλύτερο ποσοστό επί των συνολικών ενισχύσεων σε σχέση με τις επιχορηγήσεις: το 50 % περίπου των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα χορηγήθηκε μέσω φορολογικών απαλλαγών, έναντι κοινοτικού μέσου όρου 29%, ενώ οι ενισχύσεις υπό μορφή επιχορηγήσεων ανήλθαν στο 25% των συνολικών ενισχύσεων, έναντι κοινοτικού μέσου όρου 62%.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης τον Ιούνιο του 1993 αποφάσισε ότι η προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι δυνατή εφόσον μια χώρα είναι ικανή να αναλάβει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του κράτους μέλους εκπληρώνοντας τις οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις. Η ύπαρξη βιώσιμης οικονομίας της αγοράς και η ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς που δρουν στην Ένωση αποτελούν προαπαιτούμενα για την απόκτηση της ιδιότητας του μέλους. Καθότι η πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, διαδραματίζει καίριο ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας, η αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή της πολιτικής αυτής αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της διαδικασίας διεύρυνσης.

Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης, που ξεκίνησαν το 1998, καθορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες κάθε υποψήφια χώρα θα ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ένωση διεξάγει διαπραγματεύσεις με δώδεκα υποψήφιες χώρες. Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού οδήγησαν σε σημαντική πρόοδο σε ό,τι αφορά την προσέγγιση των νομοθεσιών και τη συγκρότηση ενός συστήματος κανόνων και αρχών στον τομέα του ανταγωνισμού σε όλες τις υποψήφιες χώρες. Τον Οκτώβριο του 2002, το κεφάλαιο του ανταγωνισμού είχε κλείσει προσωρινά στις διαπραγματεύσεις με οκτώ χώρες.

Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης συνέβαλαν σαφώς στην αύξηση της διαφάνειας στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων στις υποψήφιες χώρες. Τα τελευταία χρόνια, και οι δώδεκα υποψήφιες χώρες συνέστησαν αρχές παρακολούθησης των κρατικών ενισχύσεων. Οι αρχές αυτές εξέτασαν ενδελεχώς τις περιπτώσεις χορήγησης κρατικών πόρων για να εξακριβωθεί αν αποτελούν ή όχι κρατικές ενισχύσεις, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 87 της συνθήκης, και αν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης που κρίνονται ασυμβίβαστα με το κοινοτικό κεκτημένο πρέπει να καταργηθούν από τις υποψήφιες χώρες, είτε άμεσα είτε σταδιακά.

Η παρούσα επικαιροποίηση του Πίνακα Επιδόσεων για τις κρατικές ενισχύσεις αποτελεί μια πρώτη απόπειρα παρουσίασης της κατάστασης στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων στις δώδεκα υποψήφιες χώρες, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί το έτος 2000. Βασίζεται σε πληροφορίες που διέθεσαν οι υποψήφιες χώρες στις αρχές του 2002 στο πλαίσιο της διαδικασίας συλλογής στοιχείων και συνολικής καταγραφής της κατάστασης, καθώς και στις ετήσιες εκθέσεις για τις κρατικές ενισχύσεις που υπέβαλαν οι υποψήφιες χώρες, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις τους για διαφάνεια που προβλέπονται στις Ευρωπαϊκές Συμφωνίες.

Μολονότι καταβλήθηκε κάθε δυνατή προσπάθεια για να είναι εφικτή η σύγκριση των δεδομένων μεταξύ των υποψήφιων χωρών, για διάφορους λόγους απαιτείται επιφυλακτικότητα. στους λόγους αυτούς συμπεριλαμβάνονται η σχετικά μικρή περίοδος κατά την οποία η Επιτροπή παρακολουθεί την κατάσταση στις υποψήφιες χώρες, η ύπαρξη γλωσσικών εμποδίων που δυσχεραίνουν την παρακολούθηση του τύπου και το γεγονός ότι η έννοια του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων είναι άγνωστη στους πολίτες και στις εταιρείες αυτών των χωρών. Επιπλέον, καθότι η παρούσα προσπάθεια είναι η πρώτη στο είδος της, αναπόφευκτα υπάρχουν προβλήματα ερμηνείας ως προς την ακριβή έννοια της ενίσχυσης και την ταξινόμηση των καθεστώτων ενίσχυσης. Κατά συνέπεια, τα πληροφοριακά στοιχεία για τις κρατικές ενισχύσεις στις υποψήφιες χώρες μπορεί να μην είναι εξίσου πλήρη με τα στοιχεία για τα υφιστάμενα κράτη μέλη.

Οι διαφορές μεταξύ των χωρών οφείλονται επίσης στον διαφορετικό βαθμό προσαρμογής κάθε υποψήφιας χώρας στους κανόνες ανταγωνισμού μέσω της έκδοσης εθνικών νομοθετικών μέτρων βάσει του κοινοτικού κεκτημένου, και της σύστασης αρχών παρακολούθησης των κρατικών ενισχύσεων επιφορτισμένων με την επιβολή των κανόνων. Δεν πρέπει επίσης να λησμονείται σε ποιο χρόνο σημειώθηκαν αυτές και άλλες εξελίξεις, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Πίνακας Επιδόσεων αναφέρεται στο έτος 2000. Για παράδειγμα, μετά το 2000 έγιναν σημαντικές αλλαγές στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων σε πολλές υποψήφιες χώρες. Επιπλέον, τα επίπεδα των κρατικών ενισχύσεων σημείωσαν έντονες διακυμάνσεις περίπου κατά την περίοδο αυτή, π.χ. ορισμένες χώρες χορήγησαν πολύ υψηλότερες ενισχύσεις το 1998 και το 1999, συχνά στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης ή ιδιωτικοποίησης εθνικών βιομηχανιών.

Παρά τους ανωτέρω περιορισμούς, ο Πίνακας Επιδόσεων αναδεικνύει τη γενική εικόνα σχετικά με το ύψος των κρατικών ενισχύσεων στις υποψήφιες χώρες και τους τομείς τους οποίους διατίθεται ενίσχυση. Ο Πίνακας Επιδόσεων περιλαμβάνει τρία βασικά κεφάλαια. Το πρώτο μέρος περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με τη διεύρυνση και ιδιαίτερα σχετικά με τις διαπραγματεύσεις για το κεφάλαιο του ανταγωνισμού. Στο δεύτερο μέρος, με όλες τις απαραίτητες επιφυλάξεις, επιχειρείται η σύγκριση των υποψήφιων χωρών μεταξύ τους και σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Εξετάζονται το συνολικό ποσό των ενισχύσεων, οι τομείς στους οποίους κατευθύνονται οι ενισχύσεις και τα διάφορα μέσα ενίσχυσης στο μεταποιητικό τομέα. Τέλος, στο τρίτο μέρος σκιαγραφείται η κατάσταση που επικρατεί στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων σε κάθε υποψήφια χώρα.

Στο μέλλον η Επιτροπή προτίθεται να συνεργαστεί στενά με τις υποψήφιες χώρες με στόχο να γίνει κοινώς αντιληπτή στις χώρες αυτές η ανάγκη ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων και να βελτιωθεί η ποιότητα και η δυνατότητα σύγκρισης των στοιχείων. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι υποψήφιες χώρες θα ενσωματωθούν πλήρως στις μελλοντικές επικαιροποιήσεις του Πίνακα Επιδόσεων.

Οι υποψήφιες χώρες δεν κλήθηκαν να αναφέρουν τις δαπάνες τους για ενισχύσεις στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, οι οποίοι καλύπτονται από άλλα κεφάλαια των Ευρωπαϊκών Συμφωνιών.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ

1.1 Εισαγωγή

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διεξάγει διαπραγματεύσεις προσχώρησης με δώδεκα υποψήφιες χώρες. Μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου τον Δεκέμβριο του 1997, ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κύπρο, τη Δημοκρατία της Τσεχίας, την Εσθονία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβενία. Μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1999, ξεκίνησαν επίσης διαπραγματεύσεις προσχώρησης με τη Βουλγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Μάλτα, τη Ρουμανία και τη Δημοκρατία της Σλοβακίας. Μολονότι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι η Τουρκία αναγνωρίστηκε ως υποψήφια χώρα, δεν πληρούνται ακόμη οι προϋποθέσεις για την έναρξη διαπραγματεύσεων προσχώρησης.

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν το 2001 η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναβεβαίωσε τη δέσμευσή της για την επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης με τις υποψήφιες χώρες που είναι έτοιμες μέχρι το τέλος του 2002, έτσι ώστε οι χώρες αυτές να μπορέσουν να συμμετάσχουν στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2004 ως μέλη. Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Βρυξελλών της 24ης-25ης Οκτωβρίου 2002 επαναβεβαιώθηκε η βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης στις 12-13 Δεκεμβρίου 2002 και για την υπογραφή της συνθήκης προσχώρησης στην Αθήνα τον Απρίλιο του 2003. Στην Έκθεση Προόδου της Επιτροπής1 που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2002, περιλαμβάνεται η σύσταση να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με τις εξής δέκα χώρες: Κύπρο, Δημοκρατία της Τσεχίας, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Δημοκρατία της Σλοβακίας και Σλοβενία.

1.2 Η διαδικασία διεύρυνσης από την άποψη του ανταγωνισμού

1.2.1 Προενταξιακή στρατηγική που οδηγεί σε Ευρωπαϊκές Συμφωνίες

Μετά την εισαγωγή της οικονομίας της αγοράς στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ), κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 η Ευρωπαϊκή Ένωση αναθεώρησε τις εμπορικές της σχέσεις με τις χώρες αυτές και συνήψε μαζί τους συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών. Το βασικό εργαλείο ήταν η Ευρωπαϊκή Συμφωνία, που προσέφερε ένα νέο πλαίσιο για το εμπόριο και τα συναφή θέματα μεταξύ της Ένωσης και των ΧΚΑΕ. Έχουν επίσης συναφθεί Συμφωνίες Σύνδεσης με τις δύο άλλες υποψήφιες χώρες, την Κύπρο και τη Μάλτα. Βάσει των Συμφωνιών, οι χώρες εταίροι δεσμεύονται να επιτύχουν την προσέγγιση της νομοθεσίας τους με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως στους τομείς που σχετίζονται με την εσωτερική αγορά. Συνεπώς, οι Συμφωνίες [3] περιέχουν τους βασικούς ουσιαστικούς κανόνες ανταγωνισμού που έχουν εφαρμογή σε τομείς οι οποίοι επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ της ΕΕ και των ΧΚΑΕ. Οι Συμφωνίες προβλέπουν ότι δεν συμβιβάζονται με την εύρυθμη λειτουργία της Συμφωνίας οι κρατικές ενισχύσεις που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό δια της ευνοϊκής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, κατά το μέτρο που μπορούν να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ της ΕΕ και των ΧΚΑΕ. Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία καθιστά σαφές ότι οι εν λόγω κανόνες ερμηνεύονται σύμφωνα με τα κριτήρια που απορρέουν από την εφαρμογή του άρθρου 87 της συνθήκης.

[3] Οι διατάξεις στον τομέα του ανταγωνισμού της Συμφωνίας με τη Μάλτα δεν είναι όμοιες με τις αντίστοιχες διατάξεις των άλλων συμφωνιών.

1.2.2 Διαπραγματεύσεις προσχώρησης

Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης, που ξεκίνησαν το 1998, καθορίζουν τους όρους υπό τους οποίους θα ενταχθεί κάθε χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προσχωρώντας στην Ένωση, οι υποψήφιες χώρες αποδέχονται το "κεκτημένο", δηλαδή τους λεπτομερείς νόμους και κανόνες που έχουν εκδοθεί βάσει της συνθήκης ΕΕ. Οι διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται στους όρους υπό τους οποίους κάθε χώρα θα υιοθετήσει, θα εφαρμόσει και θα επιβάλει το κεκτημένο, και, ενδεχομένως, στη θέσπιση μεταβατικών ρυθμίσεων που πρέπει να είναι περιορισμένης έκτασης και διάρκειας. Στην πράξη, οι διαπραγματεύσεις έχουν χωριστεί σε 31 κεφάλαια. Το κεφάλαιο 6 αφορά την πολιτική ανταγωνισμού. Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού ξεκίνησαν το 1998 με την Κύπρο, τη Δημοκρατία της Τσεχίας, την Εσθονία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβενία, και το 2000 με τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Μάλτα, τη Ρουμανία και τη Δημοκρατία της Σλοβακίας. Οι διαπραγματεύσεις στον τομέα του ανταγωνισμού με τη Βουλγαρία ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2001.

1.2.3 Οι προϋποθέσεις για το κλείσιμο του κεφαλαίου του ανταγωνισμού

Οι προϋποθέσεις για το προσωρινό κλείσιμο του κεφαλαίου του ανταγωνισμού απορρέουν από τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης του 1993. Στην Κοπεγχάγη, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όρισε τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι υποψήφιες χώρες για να μπορέσουν να προσχωρήσουν στην ΕΕ. Στη σφαίρα της οικονομίας, τα κριτήρια αυτά είναι η ύπαρξη βιώσιμης οικονομίας της αγοράς, καθώς και η ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς που δρουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι διαπραγματεύσεις στον τομέα του ανταγωνισμού διεξήχθησαν στο πλαίσιο του "οικονομικού κριτηρίου". Στο πλαίσιο αυτό, η πάγια θέση της ΕΕ είναι ότι οι υποψήφιες χώρες μπορούν να θεωρηθούν έτοιμες για προσχώρηση μόνον όταν οι εταιρείες και οι δημόσιες αρχές τους έχουν εξοικειωθεί με τη λειτουργία του ανταγωνισμού βάσει ενός συστήματος κανόνων παρόμοιου με αυτό που επικρατεί στην Κοινότητα και μάλιστα πολύ πριν από την ημερομηνία προσχώρησης. Κατ' αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται ότι οι οικονομικοί φορείς των υποψήφιων χωρών είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις ανταγωνιστικές πιέσεις της εσωτερικής αγοράς.

Συνεπώς, η προσαρμογή στους κανόνες ανταγωνισμού πολύ πριν από την προσχώρηση είναι αναγκαία όχι μόνο για να διαφυλαχθεί το σύστημα κανόνων της εσωτερικής αγοράς μετά τη διεύρυνση, αλλά και λόγω των προβλημάτων που θα ανέκυπταν στις υποψήφιες χώρες αν εφαρμοζόταν το κεκτημένο εν μία νυκτί. Για να αποφευχθούν αυτά τα προβλήματα είναι απαραίτητη η ενδελεχής προενταξιακή προετοιμασία. Οι εταιρείες (συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων επιχειρήσεων) πρέπει να μάθουν να λειτουργούν σύμφωνα με τους κανόνες κατά των συμπράξεων και χωρίς να λαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό, οι αρχές και τα δικαιοδοτικά όργανα πρέπει να συνηθίσουν να εφαρμόζουν και να επιβάλλουν αυτούς τους κανόνες, και οι δημόσιοι φορείς που εμπλέκονται στη χορήγηση ενισχύσεων πρέπει να εξοικειωθούν με το σύστημα κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών εκ των προτέρων κοινοποίησης. Στο πλαίσιο αυτό, η στρατηγική της Λισσαβώνας για "καλύτερες και λιγότερες ενισχύσεις" [4] που αποσκοπεί στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας αποτελεί σημαντικό μέσο για τις υποψήφιες χώρες.

[4] Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας του Μαρτίου 2000 τα κράτη μέλη κλήθηκαν να εργαστούν για "...τον περιορισμό του εν γένει επιπέδου των κρατικών ενισχύσεων, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από την υποστήριξη συγκεκριμένων εταιρειών ή κλάδων προς την αντιμετώπιση οριζόντιων θεμάτων κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως η απασχόληση, η περιφερειακή ανάπτυξη, το περιβάλλον, και η κατάρτιση ή η έρευνα."

Μετατρέποντας αυτές τις γενικές αρχές σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η ΕΕ όρισε τρία στοιχεία που πρέπει να έχουν επιτευχθεί σε μια υποψήφια χώρα για να περατωθούν προσωρινά οι διαπραγματεύσεις στον τομέα του ανταγωνισμού:

(1) το απαραίτητο νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με τις συμπράξεις και καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης, και τις κρατικές ενισχύσεις.

(2) επαρκής διοικητική ικανότητα (ιδίως, εύρυθμη λειτουργία της αρχής ανταγωνισμού), και

(3) αξιόπιστο ιστορικό επιβολής του κεκτημένου σε όλους τους τομείς της πολιτικής ανταγωνισμού.

Για να διαπιστωθεί αν πληρούνται οι ανωτέρω προϋποθέσεις, η Επιτροπή προέβη σε εμπεριστατωμένη εκτίμηση, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης υποθέσεων που είχαν διεκπεραιώσει οι υπηρεσίες ανταγωνισμού των υποψήφιων χωρών, τόσο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, όσο και στον τομέα των συμπράξεων και καταχρήσεων δεσπόζουσας θέσης. Κατ' αυτόν τον τρόπο η Επιτροπή και το Συμβούλιο μπόρεσαν να εκτιμήσουν σε ποιο βαθμό επιβάλλεται ήδη το σύστημα κανόνων ανταγωνισμού στις υποψήφιες χώρες.

1.2.4 Τα αποτελέσματα της εκτίμησης

Γενικά στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων ο ρυθμός προόδου ήταν πολύ βραδύτερος σε σχέση με τον τομέα της αντιμετώπισης των συμπράξεων και των καταχρήσεων δεσπόζουσας θέσης και μόλις πρόσφατα άρχισε να αναδεικνύεται ένα πραγματικό σύστημα κανόνων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις. Όλες οι υποψήφιες χώρες έχουν πλέον εκδώσει νομοθετικά μέτρα σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις και έχουν συστήσει αρχές παρακολούθησης των κρατικών ενισχύσεων επιφορτισμένες με την εφαρμογή και επιβολή των κανόνων. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ των υποψήφιων χωρών ως προς την πληρότητα και την αρτιότητα της επιβολής του συστήματος κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων.

Η απόφαση προσωρινής περάτωσης των διαπραγματεύσεων στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού με την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και τη Σλοβενία τον Δεκέμβριο του 2001, με την Κύπρο τον Ιούνιο του 2002 και με τη Δημοκρατία της Τσεχίας, τη Μάλτα και τη Σλοβακία τον Οκτώβριο του 2002, αντικατοπτρίζει τη σημαντική πρόοδο που σημειώθηκε στις οκτώ αυτές υποψήφιες χώρες. Οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις επιβάλλονται και τα ασυμβίβαστα μέτρα ενίσχυσης έχουν τροποποιηθεί δεόντως. Πρόοδος σημειώθηκε και σε άλλες χώρες, και η Επιτροπή μπόρεσε να υποβάλει προτάσεις στο Συμβούλιο που ετοιμάζουν το δρόμο για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στον τομέα του ανταγωνισμού με την Ουγγαρία και την Πολωνία μέχρι το τέλος του 2002. Πρόοδος σημειώθηκε επίσης στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία. Ωστόσο, στις δύο αυτές χώρες μόλις πρόσφατα θεσπίστηκαν νομοθετικά μέτρα για τις κρατικές ενισχύσεις και θα χρειαστεί χρόνος μέχρις ότου αναπτυχθεί επαρκώς η επιβολή τους.

1.2.5 Μετά την προσχώρηση

Αμέσως μετά την προσχώρηση, οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να κοινοποιούν στην Επιτροπή τα νέα μέτρα ενίσχυσης. Όπως και στην περίπτωση των υφιστάμενων κρατών μελών, η Επιτροπή θα ελέγχει τη χορήγηση ενισχύσεων μέσω μιας επίσημης και διαφανούς διαδικασίας. [5]

[5] Κανονισμός αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου της 22ας Μαρτίου 1999.

Υιοθετήθηκε μια ειδική προσέγγιση όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης που θα έχουν τεθεί σε ισχύ πριν από την ημερομηνία προσχώρησης και τα οποία οι υποψήφιες χώρες επιθυμούν να διατηρήσουν και μετά την ημερομηνία αυτή. Η προσέγγιση είχε ήδη ανακοινωθεί στις Κοινές Θέσεις στο Κεφάλαιο του Ανταγωνισμού, που εκδόθηκαν από την ΕΕ τον Νοέμβριο του 2001 και έχει αναπτυχθεί περαιτέρω έκτοτε. Προβλέπεται ότι τα ακόλουθα μέτρα θα θεωρούνται ως υφιστάμενη ενίσχυση στα νέα κράτη μέλη από την ημερομηνία προσχώρησης:

- μέτρα ενίσχυσης που τέθηκαν σε ισχύ πριν από τις 10 Δεκεμβρίου 1994.

- μέτρα ενίσχυσης που περιλαμβάνονται σε κατάλογο συνημμένο στη συνθήκη προσχώρησης.

- μέτρα ενίσχυσης που εγκρίθηκαν από την αρχή παρακολούθησης των υποψήφιων χωρών και υποβλήθηκαν στην Επιτροπή μεταξύ της 1ης Νοεμβρίου 2002 και της ημερομηνίας προσχώρησης, χωρίς η Επιτροπή να διατυπώσει αντιρρήσεις.

Όσον αφορά τον τομέα των μεταφορών, σύμφωνα με το σχέδιο της συνθήκης προσχώρησης, οι ενισχύσεις προς μεταφορικές επιχειρήσεις, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, θα εξακολουθήσουν να θεωρούνται ως υφιστάμενη ενίσχυση μέχρι και τρία χρόνια μετά την προσχώρηση.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ

2.1 Εννοιολογικές παρατηρήσεις

Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στον παρόντα Πίνακα Επιδόσεων διαβιβάσθηκαν από τις υποψήφιες χώρες στις αρχές του 2002 στο πλαίσιο διαδικασίας συλλογής στοιχείων και συνολικής καταγραφής της κατάστασης, καθώς και στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις που υποβάλλουν οι υποψήφιες χώρες, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις τους περί διαφάνειας που προβλέπονται στις ευρωπαϊκές συμφωνίες. Δεν υπήρχαν στοιχεία για τη Μάλτα για το έτος 2000 [6].

[6] Η συμφωνία με τη Μάλτα δεν προβλέπει ειδικές υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων για τις κρατικές ενισχύσεις.

Τα στοιχεία εναρμονίστηκαν, κατά το μέτρο του δυνατού, εφαρμόζοντας την ίδια μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για την επικαιροποίηση του Πίνακα Επιδόσεων για τις κρατικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ την άνοιξη του 2002 [7]. Κατ' αρχήν, τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στον παρόντα Πίνακα Επιδόσεων αφορούν μέτρα που εξετάστηκαν από τις εθνικές αρχές παρακολούθησης των κρατικών ενισχύσεων για να διαπιστωθεί εάν αποτελούν κρατικές ενισχύσεις, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 87 της συνθήκης. Για ορισμένες χώρες, στα στοιχεία περιλαμβάνονται ορισμένα μέτρα που είναι ασυμβίβαστα, ενώ για άλλες χώρες, ορισμένα υφιστάμενα μέτρα δεν είχαν εξεταστεί ακόμη όταν συγκεντρώθηκαν τα στοιχεία. Επιπλέον, τα στοιχεία που απέστειλαν οι υποψήφιες χώρες ενδέχεται να μην είναι το ίδιο πλήρη όσον αφορά ορισμένες κατηγορίες ενίσχυσης. Για παράδειγμα, ορισμένες μορφές ενισχύσεων διάσωσης που συνίστανται στην παράταση της προθεσμίας εκπλήρωσης υποχρεώσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στη διαγραφή υποχρεώσεων όπως οι τόκοι υπερημερίας, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να μετρηθούν. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ενώ ορισμένες χώρες αναφέρουν τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγεί η τοπική αυτοδιοίκηση, άλλες χώρες ενδέχεται να αναφέρουν μόνο τις ενισχύσεις που χορηγεί η κεντρική κυβέρνηση. Κατά συνέπεια, η έκταση και η ποιότητα των στοιχείων του παρόντος Πίνακα Επιδόσεων ενδέχεται να παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ των χωρών.

[7] COM(2002) 242 τελικό της 22.05.2002

Τα στοιχεία για τις κρατικές ενισχύσεις που συγκεντρώθηκαν για τον Πίνακα Επιδόσεων χωρίστηκαν σε κατηγορίες ανάλογα με τους κύριους στόχους. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι κύριοι στόχοι δεν απεικονίζουν πάντοτε με ακρίβεια τους τελικούς δικαιούχους: π.χ., ένα μέρος των περιφερειακών ενισχύσεων καταβάλλεται στην πραγματικότητα σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι ενισχύσεις για την έρευνα και ανάπτυξη διατίθενται σε συγκεκριμένους τομείς κ.ο.κ. Ομοίως, οι ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης αποτελούν, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, ad hoc ενισχύσεις σε εταιρείες συγκεκριμένου τομέα.

Οι υποψήφιες χώρες δεν κλήθηκαν να αναφέρουν τις δαπάνες τους για ενισχύσεις στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, οι οποίοι καλύπτονται από άλλα κεφάλαια των Ευρωπαϊκών Συμφωνιών. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω τομείς δεν περιλαμβάνονται στον Πίνακα Επιδόσεων, όπως εξάλλου και η κοινοτική χρηματοδότηση προς τις υποψήφιες χώρες. Ο δημοσιονομικός σχεδιασμός της ΕΕ για την περίοδο 2000 έως 2006, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Βερολίνου τον Μάρτιο του 1999, περιλαμβάνει «προενταξιακή βοήθεια» ύψους 22 δισ. EUR προοριζόμενη για τις υποδομές και τη θεσμική ανάπτυξη (PHARE), το περιβάλλον και τις υποδομές μεταφορών (ISPA) και την αγροτική ανάπτυξη (SAPARD) στις υποψήφιες χώρες.

Κατά γενικό κανόνα, οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας δεν συνυπολογίζονται στο σύνολο των ενισχύσεων για κάθε χώρα, αν και στο σημείο αυτό ενδέχεται να υπάρχουν διαφορές μεταξύ των χωρών. Οι τυχόν διαθέσιμες πληροφορίες για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας αναφέρονται χωριστά. Βάσει του κανόνα για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας, η χορήγηση ενίσχυσης σε μια επιχείρηση που δεν υπερβαίνει τα 100 000 EUR εντός μιας τριετίας δεν θεωρείται ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης και, ως εκ τούτου, δεν υφίσταται υποχρέωση κοινοποίησης όσον αφορά τα κράτη μέλη της ΕΕ.

Βλ. επίσης Μεθοδολογικές σημειώσεις.

2.2 Γενική επισκόπηση

Ο πληθυσμός των δώδεκα υποψήφιων χωρών ανερχόταν σε 106 εκατ. κατοίκους το 2000, ενώ ο συνολικός πληθυσμός της ΕΕ ήταν 376 εκατ. Οι χώρες με το μεγαλύτερο πληθυσμό είναι η Πολωνία (39 εκατ.) και η Ρουμανία (22 εκατ.), ενώ οι μικρότερες χώρες είναι η Μάλτα (0,4 εκατ.) και η Κύπρος (0,8 εκατ.).

Οι κρατικές ενισχύσεις [8] που χορηγήθηκαν στις δώδεκα υποψήφιες χώρες [9] εκτιμώνται σε 4,8 δισ. EUR. Το αντίστοιχο ποσό στην ΕΕ ήταν 70 δισ. EUR. Σε απόλυτες τιμές, οι χώρες που χορήγησαν τις περισσότερες ενισχύσεις ήταν η Πολωνία (1.869 εκατ. EUR), η Ουγγαρία (840 εκατ. EUR), η Δημοκρατία της Τσεχίας (770 εκατ. EUR) και η Ρουμανία (650 εκατ. EUR). Οι χώρες αυτές μαζί καλύπτουν περισσότερο από το 85% των συνολικών ενισχύσεων στις δώδεκα υποψήφιες χώρες.

[8] Σύνολο ενισχύσεων σε όλους τους τομείς εκτός από τη γεωργία και την αλιεία.

[9] Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για τη Μάλτα. Επιπλέον, τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν τις ενισχύσεις που χορήγησε η Κύπρος μέσω του καθεστώτος «Διεθνείς Εμπορικές Επιχειρήσεις», διότι το καθεστώς αυτό πρόκειται να καταργηθεί την 1η Ιανουαρίου 2003 ως ασυμβίβαστο με τη Συνθήκη (βλ. στο ειδικό τμήμα για την Κύπρο).

Σε σχετικούς όρους, οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να εκφραστούν ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) ή με βάση την κατά κεφαλή κατανομή τους. Στο σύνολο των υποψήφιων χωρών (ΥΧ 12), οι κρατικές ενισχύσεις αποτέλεσαν το 1,3% του ΑΕΠ [10], ποσοστό πολύ υψηλότερο από τον κοινοτικό μέσο όρο, που ανέρχεται σε 0,8%. Ωστόσο, ο ανωτέρω μέσος όρος δεν επιτρέπει να διαφανούν οι σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών: η Ρουμανία (1,9%), η Ουγγαρία (1,7%) και η Δημοκρατία της Τσεχίας (1,5%) ανέφεραν πολύ υψηλότερες ενισχύσεις από τον μέσο όρο των 12 υποψήφιων χωρών. Αντίθετα, στις τρεις χώρες της Βαλτικής (Εσθονία, Λιθουανία και Λετονία) και στη Δημοκρατία της Σλοβακίας, οι ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν μικρότερες ή ίσες με τον κοινοτικό μέσο όρο (0,8%).

[10] ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας.

Ωστόσο, όταν οι ενισχύσεις εκφράζονται με βάση την κατά κεφαλή κατανομή τους, η εικόνα που προβάλλει είναι διαφορετική. Ακόμη και αν χρησιμοποιηθούν τα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (ΠΑΔ) [11] - λαμβάνοντας έτσι υπόψη τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών - η τάση που επικρατούσε το 2000 στις υποψήφιες χώρες ήταν να γίνονται μικρότερες δαπάνες για κρατικές ενισχύσεις σε σχέση με τα κράτη μέλη της ΕΕ: 105 ΠΑΔ κατά κεφαλή κατά μέσον όρο, έναντι κοινοτικού μέσου όρου 185 ΠΑΔ κατά κεφαλή. Μόνο η Ουγγαρία (190 ΠΑΔ) υπερέβη τον κοινοτικό μέσο όρο, ενώ η Δημοκρατία της Τσεχίας, η Σλοβενία και η Κύπρος ανέφεραν επίπεδα ενισχύσεων πολύ υψηλότερα από το μέσο όρο των 12 υποψήφιων χωρών. Αλλάζει επίσης η κατάταξη των χωρών: για παράδειγμα, η Ρουμανία, η οποία ανέφερε τα υψηλότερα επίπεδα ενισχύσεων εκφρασμένα ως ποσοστό του ΑΕΠ, κατέχει την έκτη θέση με βάση την κατά κεφαλή κατανομή (ΠΑΔ) (Πίνακας 1).

[11] Οι κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις εκφράζονται με βάση τα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (ΠΑΔ), λαμβάνοντας έτσι υπόψη τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών. Εν γένει, όταν χρησιμοποιούνται τα ΠΑΔ αντί των συναλλαγματικών ισοτιμιών, το χάσμα μεταξύ των χωρών με υψηλό εισόδημα και των χωρών με χαμηλό εισόδημα μικραίνει, καθότι τα επίπεδα των τιμών στις χώρες με χαμηλό εισόδημα είναι συνήθως χαμηλότερα σε σχέση με τις πλουσιότερες χώρες.

Πίνακας 1: Ανακεφαλαιωτικός πίνακας - Κρατικές ενισχύσεις στην ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Σημείωση: Σύνολο κρατικών ενισχύσεων σε όλους τους τομείς εκτός της γεωργίας και της αλιείας. Η κοινοτική χρηματοδότηση επίσης εξαιρείται. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για τη Μάλτα. Πηγή: ΓΔ Ανταγωνισμού και Eurostat

2.3 Τομεακή κατανομή ενισχύσεων

Όπως προαναφέρεται, τα διαθέσιμα στοιχεία για τις κρατικές ενισχύσεις ταξινομούνται μόνο με βάση τον κύριο στόχο και έτσι δεν διαφαίνονται με απόλυτη ακρίβεια οι τελικοί δικαιούχοι της ενίσχυσης. Ανεξαρτήτως των προβλημάτων μέτρησης, τα στοιχεία παρέχουν κάποιες ενδείξεις ως προς τους τομείς που ευνοούνται σε κάθε υποψήφια χώρα. Το 2000 εκτιμάται ότι το 46% των κρατικών ενισχύσεων στις υποψήφιες χώρες χορηγήθηκε στο μεταποιητικό τομέα, έναντι κοινοτικού μέσου όρου 35%. Το ποσοστό των συνολικών ενισχύσεων που διατέθηκε στον τομέα των μεταφορών, κατά μεγάλο μέρος στους σιδηροδρόμους, ήταν γύρω στο 22%. Ο τομέας του άνθρακα έλαβε το 12%, περίπου στο 11% ανήλθαν οι ενισχύσεις στην απασχόληση [12] που δεν κατευθύνονταν σε συγκεκριμένο τομέα, ενώ οι υπόλοιπες ενισχύσεις μοιράζονται μεταξύ του μη μεταποιητικού τομέα και των υπηρεσιών εκτός των μεταφορών. (Πίνακας 2).

[12] Δεν ήταν δυνατό να καταταχθούν οι ενισχύσεις στην απασχόληση και στην κατάρτιση σε συγκεκριμένο τομέα.

Οι μέσοι όροι για τις 12 υποψήφιες χώρες [13] κρύβουν τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών αυτών ως προς τους τομείς στους οποίους κατευθύνονται οι ενισχύσεις. Το ποσοστό των ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα κυμάνθηκε από 10% ή λιγότερο στην Εσθονία και τη Λιθουανία μέχρι άνω του 50% στην Κύπρο, στην Ουγγαρία, στη Ρουμανία και στη Δημοκρατία της Σλοβακίας. Οι ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα αναπτύσσονται λεπτομερέστερα στο σημείο 2.4. Οι ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών κάλυψαν το 10% περίπου των συνολικών ενισχύσεων στην Κύπρο και στην Πολωνία, ενώ στην Εσθονία κάλυψαν άνω του 80%. Οι ενισχύσεις στην απασχόληση και στην κατάρτιση αποτέλεσαν το 25% περίπου των ενισχύσεων στην Πολωνία και το 30% στη Σλοβενία, ενώ ο μέσος όρος στις 12 υποψήφιες χώρες ανέρχεται σε 11%. Οι ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα κάλυψαν περισσότερο από το 25% των ενισχύσεων στη Βουλγαρία, περίπου το 20% των ενισχύσεων στην Πολωνία και περίπου το 10% στη Δημοκρατία της Τσεχίας και στη Ρουμανία. Καμία άλλη χώρα δεν διέθεσε περισσότερο από το 5% των ενισχύσεών της στον εν λόγω τομέα το έτος 2000.

[13] Οι μέσοι όροι επηρεάζονται σαφώς από τις υψηλές ενισχύσεις στην Πολωνία, στη Ρουμανία, στην Ουγγαρία και στη Δημοκρατία της Τσεχίας.

Πίνακας 2: Τομεακή κατανομή ενισχύσεων, 2000

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Στη στήλη αυτή περιλαμβάνονται ενισχύσεις στην απασχόληση και στην κατάρτιση που δεν μπορούν να ταξινομηθούν σε συγκεκριμένο τομέα.

Πηγή: ΓΔ Ανταγωνισμού

2.4 Ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα

Οι ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα [14] συμπεριλαμβάνουν τις ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους, όπως η έρευνα και ανάπτυξη και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και τις ενισχύσεις προς συγκεκριμένους τομείς, όπως ο χάλυβας και η ναυπηγική βιομηχανία, τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης και τις περιφερειακές ενισχύσεις.

[14] Βλ. τον λεπτομερέστερο ορισμό στις μεθοδολογικές σημειώσεις.

Οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στο μεταποιητικό τομέα στις υποψήφιες χώρες εκτιμώνται σε 2,2 δισ. EUR για το 2000. Η Πολωνία κάλυψε περισσότερο από το ένα τρίτο αυτού του ποσού. Χρησιμοποιώντας ένα μέτρο σύγκρισης, προκύπτει ότι οι εν λόγω ενισχύσεις αντιστοιχούν στο 2,0% της προστιθέμενης αξίας του συνόλου της βιομηχανίας [15]. Με βάση την προστιθέμενη αξία, η Κύπρος, η Ουγγαρία και η Ρουμανία διέθεσαν υψηλές σχετικά ενισχύσεις στον εν λόγω τομέα το 2000 (βλ. Πίνακα 3). Το υψηλό επίπεδό τους στην Κύπρο οφείλεται στο γεγονός ότι σχετικά μεγάλο ποσοστό ενισχύσεων διατίθεται για οριζόντιους στόχους, κυρίως για τη στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Στην Ουγγαρία οφείλεται κυρίως στο υψηλό ποσό ενισχύσεων που χορηγήθηκε σε επιχειρήσεις μέσω διαφόρων καθεστώτων φορολογικής ενίσχυσης. Στη Ρουμανία, απορρέει κυρίως από υψηλές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης.

[15] Όταν έγιναν οι στατιστικές, δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία για την προστιθέμενη αξία του μεταποιητικού τομέα. Αντ' αυτής, χρησιμοποιήθηκε ως στοιχείο σύγκρισης η προστιθέμενη αξία του συνόλου της βιομηχανίας. Το αντίστοιχο ποσοστό για τα κράτη μέλη της ΕΕ ήταν 1,4% το 2000.

Πίνακας 3: Κρατικές ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα, 2000

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πηγή: ΓΔ Ανταγωνισμού

2.5 Οριζόντιοι και τομεακοί στόχοι

Οι κρατικές ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους, δηλαδή οι ενισχύσεις που δεν χορηγούνται σε συγκεκριμένους τομείς ή σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές, θεωρείται συνήθως ότι αντιμετωπίζουν αδυναμίες της αγοράς και ότι έχουν λιγότερο στρεβλωτικές για τον αναταγωνισμό συνέπειες από τις τομεακές και τις ad hoc ενισχύσεις. Η έρευνα και ανάπτυξη, η προστασία του περιβάλλοντος, η εξοικονόμηση ενέργειας και η στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων αποτελούν τους σημαντικότερους οριζόντιους στόχους στους οποίους συμβάλλουν οι κρατικές ενισχύσεις.

Το 2000, οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους προσέγγισαν το 40% των συνολικών ενισχύσεων στις υποψήφιες χώρες. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών ως προς το ποσοστό των ενισχύσεων για οριζόντιους στόχους που κυμαίνεται από 10% ή και λιγότερο επί των συνολικών ενισχύσεων στη Βουλγαρία, στην Εσθονία, στη Λιθουανία και στη Δημοκρατία της Σλοβακίας μέχρι 50% ή και περισσότερο στην Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβενία (Πίνακας 4). Δεν πρέπει και πάλι να λησμονείται ότι τα καθεστώτα ενισχύσεων που κατατάσσονται με βάση τον κύριο στόχο τους, για παράδειγμα την απασχόληση, μπορεί ταυτόχρονα να στηρίζουν δευτερεύοντες στόχους, όπως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις κλπ. Ωστόσο, τα δεδομένα παρέχουν μια γενική ένδειξη σχετικά με τους οριζόντιους στόχους που ευνοούνται περισσότερο σε κάθε χώρα. Το 2000, το ένα τέταρτο περίπου των συνολικών ενισχύσεων στην Πολωνία και στη Σλοβενία διατέθηκε για τη στήριξη της απασχόλησης. Η Σλοβενία διέθεσε το 10% σχεδόν των συνολικών της ενισχύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη, ενώ ο αντίστοιχος μέσος όρος στις 12 υποψήφιες χώρες είναι μόλις 2%. Τέλος, η Κύπρος διέθεσε το 20% σχεδόν των ενισχύσεών της για τη στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Οι ενισχύσεις σε συγκεκριμένους τομείς μπορούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό περισσότερο από ό,τι οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους και τείνουν να ευνοούν άλλους στόχους και όχι την αντιμετώπιση διαπιστωθεισών αδυναμιών της αγοράς. Επιπλέον, σημαντικό μέρος των εν λόγω ενισχύσεων χορηγείται για τη διάσωση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων. Τούτο οφείλεται εν μέρει στις πολυάριθμες ιδιωτικοποιήσεις και στην ανάγκη των υποψήφιων χωρών να δείξουν ότι διαθέτουν βιώσιμη οικονομία της αγοράς, ικανή να αντέξει στις ανταγωνιστικές πιέσεις της εσωτερικής αγοράς.

Το ποσοστό των ενισχύσεων που χορηγούνται σε συγκεκριμένους κλάδους του μεταποιητικού τομέα και του τομέα των υπηρεσιών παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ των υποψήφιων χωρών. Για παράδειγμα, οι ενισχύσεις στον τομέα του χάλυβα αντιστοιχούν στο 5% των συνολικών ενισχύσεων σε όλες τις υποψήφιες χώρες το έτος 2000, ενώ στη Δημοκρατία της Τσεχίας έφθασαν σχεδόν στο 20% και στη Δημοκρατία της Σλοβακίας υπερέβησαν το 35%.

Πίνακας 4: Κρατικές ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους, 2000

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πηγή: ΓΔ Ανταγωνισμού

2.6 Κρατικές ενισχύσεις για τη στήριξη της περιφερειακής ανάπτυξης και της συνοχής

Οι Ευρωπαϊκές Συμφωνίες προβλέπουν ότι οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται από τις συνδεδεμένες χώρες πρέπει να εκτιμώνται λαμβάνοντας υπόψη ότι για περίοδο πέντε ετών οι χώρες αυτές εξομοιώνονται με τις περιοχές της Κοινότητας που δικαιούνται περιφερειακές ενισχύσεις βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης ΕΚ, δηλαδή θεωρούνται ως λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Το 2000, τα Συμβούλια Σύνδεσης αποφάσισαν να παραταθεί το καθεστώς αυτό για άλλα πέντε χρόνια για τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Λιθουανία και την Εσθονία. Το 2001, παρόμοιες αποφάσεις ελήφθησαν από τα αντίστοιχα Συμβούλια Σύνδεσης για τη Δημοκρατία της Τσεχίας, τη Λετονία, την Πολωνία, τη Δημοκρατία της Σλοβακίας και τη Σλοβενία. Σε ορισμένες περιπτώσεις η απόφαση είχε αναδρομική ισχύ και έτσι στη Δημοκρατία της Τσεχίας, για παράδειγμα, η ισχύς της απόφασης έληξε στο τέλος του 2001.

Η απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης για την παράταση του καθεστώτος ενισχυόμενης περιοχής βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) προσθέτει εν γένει ότι η συνδεδεμένη χώρα πρέπει να υποβάλλει στοιχεία για το κατά κεφαλή ΑΕΠ στο κατάλληλο στατιστικό επίπεδο. Με βάση τα στοιχεία αυτά η αρχή παρακολούθησης των κρατικών ενισχύσεων της συνδεδεμένης χώρας και η Επιτροπή καταρτίζουν από κοινού το χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων της συνδεδεμένης χώρας, ακολουθώντας τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις. Στο χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων καθορίζεται η επιλεξιμότητα των περιοχών για περιφερειακή ενίσχυση, καθώς και η ανώτατη ένταση ενισχύσεων που επιτρέπεται σε κάθε περιφέρεια, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές μεταξύ των περιφερειών με βάση το κατά κεφαλή εισόδημα. Κατόπιν πρότασης των συνδεδεμένων χωρών, η Επιτροπή συνέταξε σχέδια χαρτών περιφερειακών ενισχύσεων που θα υποβληθούν στο Συμβούλιο, προκειμένου να εγκριθούν από τις αντίστοιχες Επιτροπές Σύνδεσης για τις περισσότερες υποψήφιες χώρες.

Δεδομένου ότι όλες σχεδόν οι υποψήφιες χώρες το 2000 είχαν εξομοιωθεί με τις περιοχές της Κοινότητας που δικαιούνται περιφερειακές ενισχύσεις βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης, η ταξινόμηση των ενισχύσεων για περιφερειακούς στόχους ενδέχεται να παρουσιάζει διαφορές μεταξύ των χωρών. Συνεπώς, η σύγκριση των δεδομένων για τις περιφερειακές ενισχύσεις πρέπει να γίνεται με προσοχή.

2.7 Μορφές κρατικής ενίσχυσης στο μεταποιητικό τομέα

Όλες οι κρατικές ενισχύσεις αποτελούν έξοδο ή απώλεια εσόδων για τις δημόσιες αρχές, ενώ παρέχουν όφελος στους αποδέκτες. Ωστόσο, το στοιχείο ενίσχυσης, δηλαδή το τελικό οικονομικό όφελος που παρέχει το μεταβιβαζόμενο ονομαστικό ποσό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μορφή της ενίσχυσης.

Στο σύνολο των υποψήφιων χωρών, οι φορολογικές απαλλαγές καταλαμβάνουν μεγαλύτερο ποσοστό επί των συνολικών ενισχύσεων από ό,τι οι επιχορηγήσεις: το 50 % περίπου των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα χορηγήθηκε μέσω φορολογικών απαλλαγών, έναντι αντίστοιχου κοινοτικού μέσου όρου 29%, ενώ οι ενισχύσεις υπό μορφή επιχορηγήσεων αντιστοιχούν στο 25% του συνόλου, έναντι κοινοτικού μέσου όρου 62%. Αυτοί οι μέσοι όροι δεν επιτρέπουν να διαφανούν οι σημαντικές διαφορές μεταξύ των υποψήφιων χωρών: ενώ στην Εσθονία, στην Ουγγαρία, στη Λετονία, στην Πολωνία και στη Δημοκρατία της Σλοβακίας χρησιμοποιήθηκαν ευρέως οι φορολογικές απαλλαγές (60% ή και περισσότερο των συνολικών ενισχύσεων) το 2000, άλλες χώρες χρησιμοποίησαν περισσότερο τις επιχορηγήσεις, π.χ. η Βουλγαρία (σχεδόν 80% των συνολικών ενισχύσεων), η Δημοκρατία της Τσεχίας και η Ουγγαρία (άνω του 60%).

Υπάρχουν και άλλες μορφές ενισχύσεων που ποικίλλουν από χώρα σε χώρα (Πίνακας 5). Μια τέτοια κατηγορία είναι η μεταβίβαση πόρων στην οποία το στοιχείο ενίσχυσης συνίσταται στους τόκους που εξοικονομεί ο αποδέκτης το διάστημα κατά το οποίο το κεφάλαιο βρίσκεται στη διάθεσή του. Η μεταβίβαση πόρων λαμβάνει τη μορφή δανείου με ευνοϊκούς όρους ή αναστολής πληρωμής φόρου. Το 2000 τα δάνεια με ευνοϊκούς όρους αποτέλεσαν σημαντικό ποσοστό επί των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα (από 10% έως 16%) στη Δημοκρατία της Τσεχίας, την Πολωνία και τη Σλοβενία. Ενίσχυση παρόμοιας μορφής αποτελεί και η αναστολή πληρωμής φόρου που χρησιμοποιήθηκε μόνο στη Λετονία (3% των συνολικών ενισχύσεων), στην Πολωνία (4%) και στη Ρουμανία (11%) το 2000.

Πίνακας 5: Κρατικές ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα με βάση τη μορφή της ενίσχυσης, 2000

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πηγή: ΓΔ Ανταγωνισμού

Οι ενισχύσεις μπορούν επίσης να λάβουν τη μορφή κρατικής συμμετοχής στο κεφάλαιο επιχειρήσεων. Οι ενισχύσεις αυτού του είδους αντιστοιχούν στο 5% περίπου των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα στις 12 υποψήφιες χώρες. Στη Λετονία άνω του ενός τρίτου των ενισχύσεων χορηγήθηκε για την κεφαλαιοποίηση φορολογικών οφειλών που είχαν συσσωρευθεί πριν από την ιδιωτικοποίηση. Τέλος, οι ενισχύσεις μπορούν να λάβουν τη μορφή εγγυήσεων, οι οποίες εκφράζονται σε ονομαστικά ποσά καλυπτόμενα από την εγγύηση. Κατά κανόνα, το στοιχείο ενίσχυσης είναι πολύ χαμηλότερο από το ονομαστικό ποσό, καθότι αντιστοιχεί στο όφελος που λαμβάνει ο αποδέκτης δωρεάν ή με χαμηλότερο κόστος σε σχέση με την αποζημίωση που θα κατέβαλλε για την κάλυψη του κινδύνου. Ωστόσο, εάν η εγγύηση οδηγεί σε ζημίες, το στοιχείο ενίσχυσης περιλαμβάνει τη συνολική ζημία, χωρίς την τυχόν καταβληθείσα αποζημίωση, διότι μπορεί να θεωρηθεί ως οριστική μεταβίβαση στον αποδέκτη. Αρκετές υποψήφιες χώρες χορήγησαν εγγυήσεις το 2000, κυρίως δε η Ρουμανία, όπου αποτέλεσαν το 30% των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΣΚΙΑΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΑΝΑ ΧΩΡΑ

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 8,2 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 295 εκατ. BGN

ΑΕΠ: 11,7 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 151 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 1433 EUR ή 5105 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 1,3%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 1,9479 BGN // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 18 EUR ή 66 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2001. Ο νόμος περί προστασίας του ανταγωνισμού του 1998 περιέχει βασικές διατάξεις για τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων. Ο νέος νόμος για τις κρατικές ενισχύσεις τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2002. Τον Ιούλιο, εκδόθηκαν κανόνες εφαρμογής του νόμου για τις κρατικές ενισχύσεις και το Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε Διάταγμα σχετικά με τη διαδικασία παρακολούθησης και εξασφάλισης της διαφάνειας των κρατικών ενισχύσεων. Η Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού ελέγχει τις κρατικές ενισχύσεις. Το Υπουργείο Οικονομικών είναι αρμόδιο για την παρακολούθηση των κρατικών ενισχύσεων. Δικτυακός ιστοτόπος: www.stateaid-bg.org

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Το 2000 η Βουλγαρία χορήγησε ενισχύσεις ύψους 151 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 1,3% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 18 EUR κατά κεφαλή.

Το 1999, ο όγκος των ενισχύσεων ήταν υπερδιπλάσιος (περίπου 400 εκατ. EUR), λόγω κυρίως ενίσχυσης ύψους 170 εκατ. EUR προς τη βιομηχανία χάλυβα στο πλαίσιο ιδιωτικοποίησης. Το 2000, δεν αναφέρθηκε καμία ενίσχυση προς την εν λόγω βιομηχανία. Ομοίως δεν χορηγήθηκε καμία ενίσχυση στη ναυπηγική βιομηχανία το 2000, ενώ το 1999 είχε χορηγηθεί ad hoc ενίσχυση ύψους 1 εκατ. EUR.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους αποτέλεσαν μόλις το 1% των συνολικών ενισχύσεων, ενώ οι ενισχύσεις για περιφερειακούς στόχους αποτέλεσαν το 12% των ενισχύσεων. Όλες οι υπόλοιπες ενισχύσεις χορηγήθηκαν για στόχους που ευνοούσαν συγκεκριμένους τομείς. Περισσότερα από 40 εκατ. EUR, δηλαδή το 27% του συνόλου των ενισχύσεων, διατέθηκαν στον τομέα του άνθρακα, ενώ το 11% διατέθηκε στη μεταλλευτική βιομηχανία. Το 25% περίπου των ενισχύσεων διατέθηκε σε άλλους τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας (επιχειρήσεις κεντρικής θέρμανσης). Περισσότερο από το 20% των συνολικών ενισχύσεων διατέθηκε στον τομέα των μεταφορών και ειδικότερα στο σιδηροδρομικό τομέα. Το 2000 δεν χορηγήθηκαν ενισχύσεις στις αεροπορικές μεταφορές, ενώ το 1999 είχαν χορηγηθεί περίπου 17 εκατ. EUR στην Balkan Airlines.

Το 40% σχεδόν των συνολικών ενισχύσεων (57 εκατ. EUR) το 2000 διατέθηκε στο μεταποιητικό τομέα (βλ. ορισμό στις μεθοδολογικές σημειώσεις). Τούτο αντιστοιχεί στο 1,7% της προστιθέμενης αξίας ολόκληρης της βιομηχανίας ή στο ισοδύναμο 84 EUR ανά εργαζόμενο.

Οι επιχορηγήσεις και οι φορολογικές απαλλαγές, δηλαδή ενισχύσεις που μεταβιβάζονται πλήρως στον αποδέκτη, κάλυψαν περισσότερο από το 90% του συνόλου των ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα. Οι επιχορηγήσεις αποτελούν μακράν τη συνηθέστερη μορφή ενίσχυσης, καθότι καλύπτουν σχεδόν το 80% του συνόλου (Πίνακας 5).

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΚΥΠΡΟΣ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 755.000 // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 55 εκατ. CYP

ΑΕΠ: 9,2 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 95 εκατ. EUR (συν 178 εκατ. EUR1)

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 12 137 EUR ή 14 938 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 1,0% (4% εάν συνυπολογισθεί το επιπλέον ποσό των 178 εκατ. EUR1)

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 0,5739 CYP // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 126 EUR ή 156 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού περατώθηκαν προσωρινά τον Ιούνιο του 2002. Ο νόμος - πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις τέθηκε σε ισχύ στις 30 Απριλίου 2001. Τον Μάιο του 2001 ιδρύθηκε το Γραφείο Εφόρου για τις δημόσιες ενισχύσεις. Δικτυακός ιστοτόπος: www.publicaid.gov.cy/paid/publicaid.nsf/

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορήγησε η Κύπρος το 2000 ανήλθαν σε 95 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 1,0% του ΑΕΠ ή ισοδυναμεί με 126 EUR κατά κεφαλή. Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους κάλυψαν το ένα τρίτο περίπου του συνόλου (σχεδόν 30 εκατ. EUR). Από το ποσό αυτό, τα 18 εκατ. EUR ήταν φορολογική ελάφρυνση υπέρ ΜΜΕ και τα 6 εκατ. EUR επιχορηγήσεις για στόχους κατάρτισης.

Ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών έλαβε 4,5 εκατ. EUR υπό μορφή φορολογικών απαλλαγών. Σχεδόν 23 εκατ. EUR διατέθηκαν για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τον πολιτισμό, εκ των οποίων τα μισά χορηγήθηκαν στο δημόσιο ραδιόφωνο και στη δημόσια τηλεόραση. Οι ενισχύσεις στις μεταφορές (αεροπορικές, οδικές και θαλάσσιες) ανήλθαν συνολικά σε 8 εκατ. EUR το 2000. Τέλος, χορηγήθηκαν 10 εκατ. EUR για περιφερειακές ενισχύσεις, οι περισσότερες από τις οποίες αφορούσαν τη μίσθωση δημόσιων εκτάσεων σε τιμές χαμηλότερες από την αξία της αγοράς.

Οι ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα καλύπτουν το ήμισυ και πλέον των συνολικών ενισχύσεων (50 εκατ. EUR), ποσό που αντιστοιχεί στο 4,0% της προστιθέμενης αξίας της βιομηχανίας στο σύνολό της. Στο σύνολο των ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα περιλαμβάνονται ενισχύσεις για την τεχνολογική αναβάθμιση επιχειρήσεων και ενισχύσεις που χορηγήθηκαν μέσω καθεστώτος στήριξης των εξαγωγέων βιομηχανικών προϊόντων, το οποίο όμως έχει πλέον καταργηθεί. Το ήμισυ περίπου των ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα έλαβε τη μορφή επιχορηγήσεων, ενώ το υπόλοιπο ήμισυ ήταν φορολογικές απαλλαγές (Πίνακας 5).

Μεθοδολογικές σημειώσεις

(1) Εκτός από τις προαναφερθείσες ενισχύσεις, το 2000 χορηγήθηκε ενίσχυση ύψους 178 εκατ. EUR (περίπου 100 εκατ. CYP) μέσω του καθεστώτος «Διεθνείς Εμπορικές Επιχειρήσεις». Η ενίσχυση αυτή συνίστατο κυρίως σε φορολογική ελάφρυνση (148 εκατ. EUR) μέσω μειωμένου φορολογικού συντελεστή ύψους 4,25%, ενώ ο συνήθης συντελεστής είναι 20-25%. Χορηγήθηκαν επίσης φορολογικές απαλλαγές ύψους 30 εκατ. EUR. Η εν λόγω ενίσχυση δεν θεωρείται συμβιβάσιμη με τη συνθήκη και το μέτρο πρόκειται να καταργηθεί την 1η Ιανουαρίου 2003. Οι επιχειρήσεις που έχουν ήδη ενταχθεί στο καθεστώς θα μπορέσουν να διατηρήσουν τον προνομιακό φορολογικό συντελεστή μέχρι το τέλος του 2005. Λόγω της σαφούς δέσμευσης για τη σταδιακή κατάργηση του μέτρου, η ενίσχυση δεν περιλήφθηκε στο σύνολο. Ωστόσο, εάν είχε περιληφθεί, οι συνολικές κρατικές ενισχύσεις θα ανέρχονταν στο 4% του ΑΕΠ.

Τα στοιχεία για τις κρατικές ενισχύσεις αφορούν το τμήμα της νήσου που ελέγχεται από την κυπριακή κυβέρνηση. Το τμήμα αυτό εκτιμάται ότι καλύπτει το 85% του συνολικού πληθυσμού. Το κατά κεφαλή ΑΕΠ υπερβαίνει το 80% του κοινοτικού μέσου όρου και έτσι η Κύπρος δεν θεωρείται ισοδύναμη με περιοχή υπαγόμενη στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α). Δεδομένου ότι όλες σχεδόν οι κυπριακές επιχειρήσεις μπορούν να χαρακτηριστούν ως ΜΜΕ, κανένα καθεστώς ενισχύσεων που υπήρχε πριν από την εφαρμογή του νόμου περί ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων του 2001 δεν περιείχε τη ρητή προϋπόθεση ότι οι αποδέκτες πρέπει να είναι ΜΜΕ. Το συνολικό ποσό για τις ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών περιλαμβάνει 3,5 εκατ. EUR που χορηγήθηκαν για τις θαλάσσιες μεταφορές.

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία της γεωργίας και της αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 10,3 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 27 δισ. CZK

ΑΕΠ: 52,9 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 770 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 5 147 EUR ή 11 967 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 1,5%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 35,5995 CZK // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 75 EUR ή 174 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού περατώθηκαν προσωρινά τον Οκτώβριο του 2002. Ο νόμος περί κρατικών ενισχύσεων της 24/2/2000 τέθηκε σε ισχύ την 1/4/2000. Η Υπηρεσία Προστασίας του Ανταγωνισμού ιδρύθηκε το 1991 Δικτυακός ιστοτόπος: www.compet.cz

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορήγησε η Δημοκρατία της Τσεχίας το 2000 ανήλθαν σε 770 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 1,5% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 75 EUR κατά κεφαλή. Το 1999, το επίπεδο των κρατικών ενισχύσεων ήταν τριπλάσιο λόγω υψηλών ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης και αυξημένων ενισχύσεων στον τομέα των μεταφορών.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους κάλυψαν το 17% περίπου των συνολικών ενισχύσεων. Επί συνόλου 133 εκατ. EUR, οι ενισχύσεις υπέρ μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) ανήλθαν σε 67 εκατ. EUR, ενώ 28 εκατ. EUR διατέθηκαν στην έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α) και 17 εκατ. EUR διατέθηκαν για στόχους απασχόλησης και κατάρτισης. Οι ενισχύσεις προς ΜΜΕ εκτιμάται ότι συνέβαλαν στη δημιουργία 1700 θέσεων εργασίας.

Οι ενισχύσεις για την αναδιάρθρωση του τομέα του χάλυβα εκτιμώνται σε 144 εκατ. EUR, φθάνοντας το 20% σχεδόν του συνόλου των ενισχύσεων, ενώ ενισχύσεις ύψους 86 εκατ. EUR, δηλαδή το 11% των συνολικών ενισχύσεων, χορηγήθηκαν για τη μείωση της παραγωγής ανθρακωρυχείων.

Οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες απορρόφησαν το 20% σχεδόν των συνολικών ενισχύσεων το 2000. Οι περισσότερες από αυτές τις ενισχύσεις έλαβαν τη μορφή κρατικής εγγύησης σχεδίων αναδιάρθρωσης στον τραπεζικό τομέα. Οι ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών κάλυψαν το ένα τέταρτο των συνολικών ενισχύσεων, ανερχόμενες σε 200 εκατ. EUR. Περισσότερο από το 90% αυτού του ποσού διατέθηκε στο σιδηροδρομικό τομέα.

Το 2000, περίπου 324 εκατ. EUR διατέθηκαν στο μεταποιητικό τομέα. Το ποσό αυτό υπερβαίνει το 40% των συνολικών ενισχύσεων και αντιστοιχεί στο 1,8% της προστιθέμενης αξίας του συνόλου της βιομηχανίας. Στο ανωτέρω ποσό συμπεριλαμβάνονται ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης που προσεγγίζουν τα 50 εκατ. EUR, σημαντικό μέρος των οποίων αποτέλεσε ενίσχυση ad hoc για τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Οι ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα έλαβαν διάφορες μορφές. Οι επιχορηγήσεις κάλυψαν περισσότερο από το 60% των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα, ακολουθούμενες από συμμετοχές στο κεφάλαιο, δάνεια με ευνοϊκούς όρους, φορολογικές απαλλαγές και εγγυήσεις (Πίνακας 5).

Μεθοδολογικές σημειώσεις

Οι ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης εκτιμήθηκαν βάσει του προϋπολογισμού και της διάρκειας των καθεστώτων. Στο ποσό για τις ενισχύσεις στην απασχόληση συμπεριλαμβάνονται οι ενισχύσεις στην κατάρτιση. Στο ποσό για τις ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα συμπεριλαμβάνονται οι ενισχύσεις στη μεταλλευτική βιομηχανία.

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΕΣΘΟΝΙΑ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 1,4 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 407 εκατ. EEK

ΑΕΠ: 5,5 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 26 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 3 980 ή 8 947 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 0,5%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 15,6466 EEK // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 19 EUR ή 43 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού περατώθηκαν προσωρινά τον Νοέμβριο του 2001. Αρχή Παρακολούθησης των Κρατικών Ενισχύσεων είναι το Υπουργείο Οικονομικών (Διεύθυνση Ανταγωνισμού και Κρατικών Ενισχύσεων). Ο νέος νόμος περί ανταγωνισμού της 5ης Ιουνίου 2001 τέθηκε σε ισχύ την 1η Οκτωβρίου 2001. Δικτυακός ιστοτόπος: www.fin.ee/eng/

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην Εσθονία το 2000 ανήλθαν σε 26 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί το 0,5% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 19 EUR κατά κεφαλή.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους ανήλθαν σε 2,5 εκατ. EUR ή στο 10% των συνολικών ενισχύσεων το 2000. Χορηγήθηκε ad hoc ενίσχυση ύψους 1,8 εκατ. EUR για περιβαλλοντικούς σκοπούς βάσει του νόμου περί χρέωσης της ρύπανσης. Όσον αφορά άλλους οριζόντιους στόχους, χορηγήθηκαν σχετικά μικρά ποσά ενίσχυσης στην έρευνα και ανάπτυξη (0,3 εκατ. EUR) και στο εμπόριο (0,4 εκατ. EUR).

Το 2000, χορηγήθηκαν στον τομέα των μεταφορών 22 εκατ. EUR που αποτελούν σχεδόν το 85% των συνολικών ενισχύσεων. Οι ενισχύσεις στα μέσα ενημέρωσης και στον πολιτισμό ανήλθαν συνολικά σε 1,7 εκατ. EUR και περιλάμβαναν κυρίως επιχορηγήσεις για τη στήριξη της κινηματογραφικής βιομηχανίας της Εσθονίας.

Το 2000, μόλις 2,5 εκατ. EUR διατέθηκαν στο μεταποιητικό τομέα (10% των συνολικών ενισχύσεων), ενώ το 1999 είχαν προσεγγίσει τα 50 εκατ. EUR. Η μείωση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι την 1η Ιανουαρίου 2000 έληξαν δύο μεγάλα περιφερειακά προγράμματα που παρείχαν φορολογική ελάφρυνση σε εταιρείες για την απόκτηση ή αναβάθμιση πάγιων στοιχείων και εξοπλισμού. Μάλιστα, μετά την έκδοση του νέου νόμου περί εισοδήματος, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2000, δεν επιτρέπονται πλέον οι φορολογικές απαλλαγές υπέρ εταιρειών αλλοδαπών συμφερόντων. Ο εν λόγω νόμος απαγορεύει επίσης τη χορήγηση ενισχύσεων σε συγκεκριμένες περιοχές.

Οι φορολογικές απαλλαγές αποτέλεσαν τη συνηθέστερη μορφή ενίσχυσης, καλύπτοντας το 70% των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα, ενώ όλες σχεδόν οι υπόλοιπες ενισχύσεις έλαβαν τη μορφή επιχορηγήσεων (Πίνακας 5).

Μεθοδολογικές σημειώσεις

Το συνολικό ποσό για τις ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών περιλαμβάνει 3,7 εκατ. EUR που χορηγήθηκαν για την παροχή υπηρεσιών διαπόρθμευσης στα εσθονικά νησιά. Οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας, που δεν περιλαμβάνονται στα κατωτέρω στοιχεία, εκτιμώνται σε 0,4 εκατ. EUR για το 2000.

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΟΥΓΓΑΡΙΑ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 10,0 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 219 δισ. HUF

ΑΕΠ: 50,6 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 843 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 5 035 EUR ή 11406 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 1,7%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 260,045 HUF // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 84 EUR ή 190 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού συνεχίζονται. Βάσει του κυβερνητικού διατάγματος αριθ. 76/1999 και 163/2001, η Υπηρεσία Παρακολούθησης των Κρατικών Ενισχύσεων άρχισε να λειτουργεί στα μέσα του 1999 για την εναρμόνιση των κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων με την Ευρωπαϊκή Συμφωνία και την κοινοποίηση των κρατικών ενισχύσεων που χορηγούνται σε επιχειρήσεις. Δικτυακός ιστοτόπος:

www.p-m.hu/Dokumentumok/English/tvi/honlapfo_20020208_en.htm

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην Ουγγαρία το 2000 ανήλθαν σε 843 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 1,7% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 84 EUR κατά κεφαλή.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους αντιστοιχούν στο 50% των συνολικών ενισχύσεων: ανήλθαν σε 370 εκατ. EUR και συνίστανται κυρίως σε φορολογικά οφέλη που χορηγήθηκαν σε επιχειρήσεις του μεταποιητικού τομέα μέσω διαφόρων καθεστώτων φορολογικής ενίσχυσης. Αρκετά από αυτά τα καθεστώτα κρίθηκαν ασυμβίβαστα με το κοινοτικό κεκτημένο και, ως εκ τούτου, καταργούνται σταδιακά. 22 εκατ. EUR διατέθηκαν ειδικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ 18 εκατ. EUR χορηγήθηκαν για περιβαλλοντικούς στόχους. Το σχετικά χαμηλό ποσό ενισχύσεων στην απασχόληση και την κατάρτιση (κάτω των 2 εκατ. EUR) είναι αποτέλεσμα της εντεινόμενης τάσης να προωθηθούν οι τομείς αυτοί μέσω γενικών μέτρων, παρά μέσω της χορήγησης κρατικών ενισχύσεων.

Δεν υπάρχουν πλέον καθεστώτα ενισχύσεων για συγκεκριμένους τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας, λόγω του ότι η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων έληξε στα μέσα της δεκαετίας του 1990.

Όσον αφορά τις ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα (13 εκατ. EUR in 2000), η ουγγρική κυβέρνηση αποφάσισε το 1999 να διακοπεί η χορήγηση ενισχύσεων για την τρέχουσα παραγωγή στον τομέα του άνθρακα μέχρι το τέλος του 2000. Το 2000 περισσότερο από το ένα τρίτο των συνολικών ενισχύσεων διατέθηκε στον τομέα των μεταφορών, σχεδόν αποκλειστικά δε στο σιδηροδρομικό τομέα. Επί συνόλου 300 εκατ. EUR, το 60% χορηγήθηκε για την κάλυψη υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας και το υπόλοιπο 40% χορηγήθηκε για επενδύσεις σε έργα υποδομής. Οι ενισχύσεις για περιφερειακούς στόχους ανήλθαν συνολικά σε 105 εκατ. EUR. Το 60% περίπου διατέθηκε για την περιφερειακή ανάπτυξη, ενώ το υπόλοιπο 40% συνίστατο σε φορολογικά οφέλη που χορηγήθηκαν από την τοπική αυτοδιοίκηση (βλ. μεθοδολογικές σημειώσεις κατωτέρω).

Συνολικά, το 2000 διατέθηκαν περίπου 520 εκατ. EUR στο μεταποιητικό τομέα. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 60% των συνολικών ενισχύσεων ή στο 3,6% της προστιθέμενης αξίας του συνόλου της βιομηχανίας. Οι φορολογικές απαλλαγές αποτέλεσαν τη συνηθέστερη μορφή ενίσχυσης καλύπτοντας το 80% σχεδόν των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα. Οι επιχορηγήσεις κάλυψαν το 18%, ενώ οι υπόλοιπες ενισχύσεις έλαβαν τη μορφή δανείων με ευνοϊκούς όρους και εγγυήσεων (Πίνακας 5).Μεθοδολογικές σημειώσεις

Η έννοια των ΜΜΕ κατά την ουγγρική νομοθεσία είναι στενότερη από αυτή που χρησιμοποιείται στην ΕΕ. Κατά συνέπεια, το ποσό που αντιστοιχεί στις ΜΜΕ θα ήταν υψηλότερο με βάση τα κοινοτικά δεδομένα. Ωστόσο, από το 2001 θα υπάρχουν στοιχεία που θα παρέχουν μεγαλύτερη δυνατότητα σύγκρισης.

Τα φορολογικά οφέλη που χορήγησε η τοπική αυτοδιοίκηση αφορούν μόνο επιχειρήσεις με φορολογική βάση υψηλότερη από 500 εκατ. HUF (2 εκατ. EUR). Επιπλέον, τα στοιχεία αφορούν ενισχύσεις μεγαλύτερες από 100 000 EUR. Από το 2001, θα υπάρχουν στοιχεία για το συνολικό ποσό των οφελών που χορηγεί η τοπική αυτοδιοίκηση.

Οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας, που δεν συμπεριλαμβάνονται στο σύνολο, ανήλθαν σε 10 εκατ. EUR περίπου.

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 3,7 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 257 εκατ. LTL

ΑΕΠ: 12,2 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 70 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 3 303 EUR ή 7 658 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 0,6%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 3,6952 LTL // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 19 EUR ή 44 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού περατώθηκαν προσωρινά τον Νοέμβριο του 2001. Το Συμβούλιο Ανταγωνισμού συστάθηκε τον Μάρτιο του 1999. Ο νόμος περί παρακολούθησης της χορήγησης κρατικών ενισχύσεων σε επιχειρήσεις ψηφίστηκε στις 18 Μαΐου 2000. Δικτυακός ιστοτόπος: www.konkuren.lt/english/index.htm

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη Λιθουανία το 2000 ανήλθαν σε 70 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 0,6% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 19 EUR κατά κεφαλή.

Περισσότερο από το ήμισυ των συνολικών ενισχύσεων, δηλαδή περίπου 40 εκατ. EUR, αφορούσαν ad hoc ενίσχυση σε μη μεταποιητικούς τομείς της βιομηχανίας. Το μεγαλύτερο μέρος της εν λόγω ενίσχυσης χορηγήθηκε για την αποπληρωμή εγγύησης δανείου.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους ανήλθαν συνολικά σε 2 εκατ. EUR το 2000. Το ήμισυ περίπου από το ποσό αυτό διατέθηκε σε σαράντα επιχειρήσεις για τη στήριξη της ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων για μη εμπορικούς κινδύνους. Το ποσό του 1,2 εκατ. EUR για περιφερειακούς στόχους αφορά ενισχύσεις που χορηγήθηκαν σε δημοτικό και κομητειακό επίπεδο. Καμία άλλη «περιφερειακή» ενίσχυση δεν χορηγήθηκε το 2000, καθότι ο νόμος για την περιφερειακή ανάπτυξη ψηφίστηκε μόλις τον Ιούλιο του 2000. Ενισχύσεις για την περιφερειακή ανάπτυξη θα χορηγηθούν μετά το 2002.

Οι κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών (26 εκατ. EUR) αποτέλεσαν το 40% σχεδόν των συνολικών κρατικών ενισχύσεων. Χορηγήθηκαν 19 εκατ. EUR στις οδικές μεταφορές, 6 εκατ. EUR στις αεροπορικές μεταφορές και 1 εκατ. EUR στο σιδηροδρομικό τομέα. Περίπου το 75% των συνολικών ενισχύσεων στις μεταφορές χορηγήθηκε για την αντιστάθμιση ζημιών από επιβατικές μεταφορές.

Το 2000, 3,4 εκατ. EUR διατέθηκαν στο μεταποιητικό τομέα (περίπου το 5% των συνολικών ενισχύσεων), ποσό που αντιστοιχεί μόλις στο 0,1% της προστιθέμενης αξίας του συνόλου της βιομηχανίας. Το συνολικό επίπεδο των ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα σημείωσε σημαντική πτώση κατά 15 εκατ. EUR περίπου μεταξύ του 1999 και του 2000. Η πτώση οφείλεται εν πολλοίς στη μείωση των ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης στους τομείς της ενέργειας και του αερίου, καθώς και στις ενισχύσεις για περιφερειακούς σκοπούς.

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΛΕΤΟΝΙΑ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 2,4 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 29 εκατ. LVL

ΑΕΠ: 7,8 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 53 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 3 258 EUR ή 6951 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 0,7%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1EUR = 0,5592 LVL // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 22 EUR ή 47 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο εφαρμογής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού περατώθηκαν προσωρινά τον Νοέμβριο του 2001. Η Επιτροπή Εποπτείας των Κρατικών Ενισχύσεων συστάθηκε το 1997. Ο νόμος «περί ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων και των ενισχύσεων της τοπικής αυτοδιοίκησης υπέρ της επιχειρηματικής δραστηριότητας» εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 1998. Δικτυακός ιστοτόπος: www.fm.gov.lv/finances/fr.vau.htm

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη Λετονία το 2000 ανήλθαν σε 53 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 0,7% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 22 EUR κατά κεφαλή.

Οι ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης κάλυψαν το 30% σχεδόν των συνολικών ενισχύσεων. Το μεγαλύτερο μέρος των 15 εκατ. EUR χορηγήθηκε για την κεφαλαιοποίηση φορολογικών οφειλών που είχαν συσσωρευθεί πριν από την ιδιωτικοποίηση, καθώς και για να καλυφθούν υποχρεώσεις από αναστολές πληρωμής φόρου για φορολογικές οφειλές προ της ιδιωτικοποίησης που δεν μπορούσαν να κεφαλαιοποιηθούν. Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους ανήλθαν σε 8 εκατ. EUR, και έλαβαν σχεδόν αποκλειστικά τη μορφή φορολογικών ελαφρύνσεων για εταιρείες με επενδυτική δραστηριότητα στο εξωτερικό στους τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας και των μεταφορών.

Το 50% περίπου των συνολικών ενισχύσεων χορηγήθηκε στον τομέα των μεταφορών. Επί συνόλου 26 εκατ. EUR, το ήμισυ διατέθηκε για την αντιστάθμιση ζημιών από την παροχή υπηρεσιών μεταφοράς με λεωφορείο σε αγροτικές περιοχές, ενώ οι σιδηρόδρομοι της Λετονίας έλαβαν 10 εκατ. EUR για την αντιστάθμιση ζημιών που υπέστησαν στο πλαίσιο των επιβατικών μεταφορών.

Οι ενισχύσεις στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες σημείωσαν έντονη πτώση, από 25 εκατ. EUR το 1999 σε λιγότερο από 4 εκατ. EUR το 2000. Το 1999, η Κεντρική Τράπεζα και η κυβέρνηση είχαν αναλάβει το σημαντικό κόστος ενός προγράμματος διάσωσης και αναδιάρθρωσης μιας Εμπορικής Τράπεζας που κατέστη αφερέγγυα λόγω της κρίσης στη Ρωσία. Το 2000 δεν υπήρξαν νέες ad hoc ενισχύσεις στον εν λόγω τομέα.

Το 45% περίπου των συνολικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν το 2000 διατέθηκε στο μεταποιητικό τομέα. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 1,6% της προστιθέμενης αξίας του συνόλου της βιομηχανίας. Το 60% σχεδόν των ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα έλαβε τη μορφή φορολογικών απαλλαγών, ενώ το 37% χορηγήθηκε για την κεφαλαιοποίηση φορολογικών οφειλών (Πίνακας 5).

Μεθοδολογικές σημειώσεις

Εξετάστηκαν ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στους ακόλουθους τομείς και είτε διαπιστώθηκε ότι δεν υπερέβαιναν το όριο για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας είτε δεν θεωρήθηκαν ως κρατικές ενισχύσεις: έρευνα και ανάπτυξη, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, περιβάλλον, τουρισμός, μέσα ενημέρωσης και πολιτισμός, απασχόληση και κατάρτιση. Οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που δεν περιλαμβάνονται στο σύνολο ανήλθαν σε 5 εκατ. EUR το 2000.

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΠΟΛΩΝΙΑ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 38,6 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 7 493 εκατ. PLN

ΑΕΠ: 164,4 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 1 869 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 4 254 EUR ή 8612 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 1,1%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 4,0082 PLN // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 48 EUR ή 98 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού ξεκίνησαν τον Μάιο του 1999. Ο νόμος για τις κρατικές ενισχύσεις τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2001. Η Υπηρεσία Ανταγωνισμού και Προστασίας των Καταναλωτών ανέλαβε την παρακολούθηση των κρατικών ενισχύσεων το 1998. Δικτυακός ιστοτόπος: www.uokik.gov.pl/

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην Πολωνία το 2000 ανήλθαν σε 1,87 δισ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 1,1% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 48 EUR κατά κεφαλή.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους κάλυψαν περισσότερο από το ήμισυ των συνολικών ενισχύσεων. Χορηγήθηκε 1 δισ. EUR, κυρίως για ενισχύσεις στην απασχόληση και στις επενδύσεις (άλλοι στόχοι). Σημαντικό μέρος των ενισχύσεων στην απασχόληση, δηλαδή περίπου 180 εκατ. EUR, διατέθηκε για την αποκατάσταση εργαζομένων με αναπηρίες. Οι ενισχύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη και οι ενισχύσεις υπέρ μικρομεσαίων επιχειρήσεων κατέλαβαν περιθωριακή θέση, αξίζει όμως να σημειωθεί ότι περισσότερα από 80 εκατ. EUR διατέθηκαν για περιβαλλοντικούς στόχους.

Στις περιφερειακές ενισχύσεις έχουν καταταχθεί φορολογικές απαλλαγές συνολικού ύψους 70 εκατ. EUR που χορηγήθηκαν σε επιχειρήσεις, σχεδόν αποκλειστικά βάσει του νόμου για τις ειδικές οικονομικές περιοχές. Οι εν λόγω περιφερειακές ενισχύσεις, που αντιστοιχούν μόλις στο 4% των συνολικών ενισχύσεων, αναμένεται να αυξηθούν στα επόμενα χρόνια.

Περισσότερο από το 30% των συνολικών ενισχύσεων διατέθηκε σε συγκεκριμένους τομείς. Οι ενισχύσεις για την αναδιάρθρωση της εξόρυξης σκληρού άνθρακα και λιγνίτη ανήλθαν συνολικά σε 350 εκατ. EUR, ποσό που αντιστοιχεί στο 20% σχεδόν των συνολικών ενισχύσεων. Εκτός από την αναδιάρθρωση του τομέα του άνθρακα, άλλα 130 εκατ. EUR χορηγήθηκαν για τη διάσωση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων το 2000.

Οι ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών ανήλθαν σε 250 εκατ. EUR το 2000, ποσό που αντιστοιχεί στο 13% των συνολικών ενισχύσεων. Το ήμισυ και πλέον αυτού του ποσού χρησιμοποιήθηκε για την επιστροφή των εξόδων δωρεάν και μειωμένων εισιτηρίων στις επιβατικές μεταφορές, ενώ το υπόλοιπο επενδύθηκε σε σιδηροδρομικές υποδομές.

Το 40% περίπου των συνολικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν το 2000 διατέθηκε στο μεταποιητικό τομέα. Τούτο αντιστοιχεί στο 1,7% της προστιθέμενης αξίας του συνόλου της βιομηχανίας. Χρησιμοποιήθηκαν ποικίλες μορφές ενίσχυσης στο μεταποιητικό τομέα: οι φορολογικές απαλλαγές αποτελούν το 60% των συνολικών ενισχύσεων, ακολουθούμενες από δάνεια με ευνοϊκούς όρους (16%), επιχορηγήσεις (11%), ενώ το υπόλοιπο καλύπτεται από συμμετοχές στο κεφάλαιο, αναστολές πληρωμής φόρου και εγγυήσεις (Πίνακας 5).

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 22,5 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 12 958 δισ. ROL

ΑΕΠ: 35,2 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 650 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 1 569 EUR ή 4 787 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 1,9 %

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 19921,8 ROL // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 29 EUR ή 88 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού συνεχίζονται. Ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων εξασφαλίζεται από το Συμβούλιο Ανταγωνισμού, ενώ η παρακολούθηση των κρατικών ενισχύσεων εξασφαλίζεται από την Υπηρεσία Ανταγωνισμού. Τα δύο αυτά όργανα λειτουργούν από τον Ιούλιο του 2000. Δικτυακός ιστοτόπος: www.oficiulconcurentei.ro/

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη Ρουμανία το 2000 ανήλθαν σε 650 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 1,9% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 29 EUR κατά κεφαλή.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους προσέγγισαν το 20% των συνολικών ενισχύσεων. Το ήμισυ αυτού του ποσού, περίπου 60 εκατ. EUR, χορηγήθηκε σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, για περιβαλλοντικούς στόχους, στην έρευνα και ανάπτυξη, και στην κατάρτιση. Το υπόλοιπο περιλαμβάνει σχεδόν αποκλειστικά φορολογικές απαλλαγές σε επιχειρήσεις δραστηριοποιούμενες στο μεταποιητικό τομέα για την αγορά ή τον εκσυγχρονισμό μηχανημάτων και εξοπλισμού.

Το 2000, χορηγήθηκαν 121 εκατ. EUR - περίπου το 20% των συνολικών ενισχύσεων -για τη διάσωση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων στο μεταποιητικό τομέα. Περισσότερο από το ήμισυ αυτών των ενισχύσεων - περίπου 70 εκατ. EUR - διατέθηκε σε επιχειρήσεις κατασκευής μηχανημάτων και εξοπλισμού. Περίπου 25 εκατ. EUR χορηγήθηκαν σε επιχειρήσεις δραστηριοποιούμενες στη χημική βιομηχανία, ενώ το υπόλοιπο διατέθηκε σε διάφορους υποτομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας.

Ο τομέας του άνθρακα έλαβε το 10% των συνολικών ενισχύσεων το 2000. Το ήμισυ και πλέον των εν λόγω ενισχύσεων χορηγήθηκε για την κάλυψη του κόστους παραγωγής. Επιπλέον, το 17% των ενισχύσεων, συνολικού ύψους άνω των 100 εκατ. EUR, χορηγήθηκε στη μεταλλευτική βιομηχανία εκτός της εξόρυξης άνθρακα. Μικρά ποσοστά των συνολικών ενισχύσεων χορηγήθηκαν σε άλλους τομείς, όπως ο χάλυβας (4%) και η ναυπηγική βιομηχανία (1%).

Οι ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών ανήλθαν σε 123 εκατ. EUR το 2000, ποσό που αντιστοιχεί στο 20% περίπου των συνολικών ενισχύσεων. Το μεγαλύτερο μέρος των εν λόγω ενισχύσεων συνίσταται σε επιχορηγήσεις και εγγυήσεις στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών.

Το 50% περίπου των συνολικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν το 2000 διατέθηκε στο μεταποιητικό τομέα. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 3,0% της προστιθέμενης αξίας του συνόλου της βιομηχανίας. Χρησιμοποιήθηκαν ποικίλες μορφές ενίσχυσης στο μεταποιητικό τομέα: οι φορολογικές απαλλαγές αποτελούν το 40% σχεδόν των συνολικών ενισχύσεων, ακολουθούμενες από εγγυήσεις (30%), επιχορηγήσεις (15%) και αναστολές πληρωμής φόρου (11%) (Πίνακας 5).

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΣΛΟΒΕΝΙΑ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 2,0 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 46 δισ. SIT

ΑΕΠ: 19,5 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 221 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 9 826 EUR ή 15 276 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 1,2%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 206,613 SIT // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 111 EUR ή 173 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού περατώθηκαν προσωρινά τον Νοέμβριο του 2001. Ο νόμος για τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων τέθηκε σε ισχύ στις 22 Ιανουαρίου 2000. Η Επιτροπή Παρακολούθησης των κρατικών ενισχύσεων συστάθηκε το 1998. Η Επιτροπή Ελέγχου των Κρατικών Ενισχύσεων συστάθηκε το 2000. Δικτυακός ιστοτόπος: www.gov.si/mf/angl/apredmf1.html

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην Σλοβενία το 2000 ανήλθαν σε 221 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 1,2% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 111 EUR κατά κεφαλή.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους αποτέλεσαν το 50% των συνολικών ενισχύσεων. Περισσότερα από 60 εκατ. EUR (30% των συνολικών ενισχύσεων) διατέθηκαν για την προώθηση της απασχόλησης, κυρίως υπό μορφή φορολογικών απαλλαγών ή φορολογικών ελαφρύνσεων. 20 εκατ. EUR διατέθηκαν στην έρευνα και ανάπτυξη, ενώ από 13 εκατ. EUR χορηγήθηκαν για περιβαλλοντικούς στόχους και για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Οι ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης ανήλθαν στο 12% των συνολικών ενισχύσεων το 2000. Όσον αφορά στόχους που ευνοούν συγκεκριμένους τομείς, το 5% των ενισχύσεων διατέθηκε στον τομέα του άνθρακα, αποκλειστικά για το κλείσιμο ανθρακωρυχείων. Οι ενισχύσεις στον τομέα του χάλυβα προσέγγισαν τα 4 εκατ. EUR, περίπου το 2% των συνολικών ενισχύσεων, στο πλαίσιο του προγράμματος αναδιάρθρωσης του εν λόγω τομέα στη Σλοβενία.

Το ένα τέταρτο των συνολικών κρατικών ενισχύσεων (56 εκατ. EUR) διατέθηκε στο σιδηροδρομικό τομέα, εν πολλοίς υπό μορφή επιχορηγήσεων. Καμία άλλη ενίσχυση δεν χορηγήθηκε στον τομέα των μεταφορών το 2000, σε αντίθεση με το 1999 όταν, για παράδειγμα, χορηγήθηκαν περίπου 25 εκατ. EUR στις αεροπορικές μεταφορές.

Οι περιφερειακές ενισχύσεις, που χορηγήθηκαν το 2000 μόνο για επενδυτικά προγράμματα, κάλυψαν λιγότερο από το 3% των συνολικών ενισχύσεων.

Οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στο μεταποιητικό τομέα το 2000 προσέγγισαν το 40% του συνόλου των ενισχύσεων. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 1,3% της προστιθέμενης αξίας του συνόλου της βιομηχανίας. Χρησιμοποιήθηκαν ποικίλες μορφές ενίσχυσης στο μεταποιητικό τομέα: οι επιχορηγήσεις καλύπτουν το ήμισυ του συνόλου, ενώ το υπόλοιπο ήμισυ αποτελείται από δάνεια με ευνοϊκούς όρους, φορολογικές απαλλαγές, συμμετοχές στο κεφάλαιο και εγγυήσεις (Πίνακας 5).

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΣΛΟΒΑΚΙΑΣ

Έτος 2000

Πληθυσμός: 5,4 εκατ. // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε εθνικό νόμισμα): 3 863 εκατ. SKK

ΑΕΠ: 20,4 δισ. EUR // Σύνολο κρατικών ενισχύσεων (σε ευρώ): 91 εκατ. EUR

Κατά κεφαλή ΑΕΠ: 3 775 EUR ή 10 013 ΠΑΔ // Κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ*: 0,4%

Συναλλαγματική ισοτιμία: 1 EUR = 42,6017 SKK // Κατά κεφαλή κρατικές ενισχύσεις: 17 EUR ή 45 ΠΑΔ

Νομοθετικό, διοικητικό και εκτελεστικό πλαίσιο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Οι διαπραγματεύσεις στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού περατώθηκαν προσωρινά τον Οκτώβριο του 2002. Ο νόμος για τις κρατικές ενισχύσεις τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2000. Η Υπηρεσία Κρατικών Ενισχύσεων ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 2000. Δικτυακός ιστοτόπος: www.usp.sk

Η κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων το 2000

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην Δημοκρατία της Σλοβακίας το 2000 ανήλθαν σε 91 εκατ. EUR περίπου. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 0,4% του ΑΕΠ ή στο ισοδύναμο 17 EUR κατά κεφαλή. Σε σχέση με το 1999, σημειώθηκε σημαντική μείωση του συνόλου των ενισχύσεων, λόγω εν μέρει της μείωσης των ενισχύσεων στις μεταφορές.

Οι ενισχύσεις για οριζόντιους στόχους κάλυψαν το 12% περίπου των συνολικών ενισχύσεων το 2000. Επί συνόλου 11 εκατ. EUR, 8 εκατ. EUR χορηγήθηκαν σε 60 περίπου έργα έρευνας και ανάπτυξης σε διάφορους τομείς. Άλλα 1,6 εκατ. EUR χορηγήθηκαν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Οι φορολογικές απαλλαγές στη βιομηχανία χάλυβα, συνολικού ύψους 33 εκατ. EUR, αποτέλεσαν περισσότερο από το ένα τρίτο των συνολικών ενισχύσεων. Οι ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα έφθασαν το 4%, και διατέθηκαν κατά το ήμισυ περίπου για την κάλυψη του κόστους παραγωγής. Επιπλέον, το 7% των ενισχύσεων χορηγήθηκε στην εξαγωγή αλατιού και το 3% στη μεταλλευτική βιομηχανία.

Στον τομέα των μεταφορών χορηγήθηκε το 30% σχεδόν των συνολικών ενισχύσεων. Στον εν λόγω τομέα χορηγήθηκαν 26 εκατ. EUR που διατέθηκαν σχεδόν αποκλειστικά στη στήριξη των μεταφορών με λεωφορείο. Τέλος, το 5% των ενισχύσεων χορηγήθηκε για τη στήριξη περιοχών με υψηλό ποσοστό ανεργίας.

Συνολικά, το 2000 χορηγήθηκαν 50 εκατ. EUR στο μεταποιητικό τομέα. Σημαντικό μέρος του ποσού αυτού διατέθηκε στον τομέα του χάλυβα. Ως εκ τούτου, τα καθεστώτα φορολογικής ελάφρυνσης κάλυψαν το 70% των συνολικών ενισχύσεων στο μεταποιητικό τομέα, ενώ οι υπόλοιπες ενισχύσεις έλαβαν τη μορφή επιχορηγήσεων (Πίνακας 5).

Μεθοδολογικές σημειώσεις

Όπως και στην περίπτωση άλλων χωρών, τα στοιχεία για τη Δημοκρατία της Σλοβακίας ταξινομήθηκαν με βάση τον κύριο στόχο της ενίσχυσης. Κατά συνέπεια, η ταξινόμηση εξαρτάται αναπόφευκτα από τον ορισμό του κύριου στόχου. Η προσέγγιση που εφαρμόστηκε στη Δημοκρατία της Σλοβακίας είναι ενδεχομένως κάπως διαφορετική σε σχέση με άλλες χώρες, καθότι, για παράδειγμα, οι ενισχύσεις για έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα του άνθρακα κατατάσσονται στις ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα και όχι στις ενισχύσεις για έρευνα και ανάπτυξη. Οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας εκτιμώνται σε 12 εκατ. EUR περίπου το 2000.

* (ΑΕΠ μείον προστιθέμενη αξία γεωργίας και αλιείας)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Βλ. επίσης εννοιολογικές παρατηρήσεις (σημείο 2.1)

Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στον παρόντα Πίνακα Επιδόσεων υποβλήθηκαν από τις εθνικές διοικήσεις κάθε υποψήφιας χώρας. Πρόσθετα στοιχεία σχετικά με τον πληθυσμό, το ΑΕΠ, την προστιθέμενη αξία του μεταποιητικού τομέα και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες λήφθηκαν από την Eurostat.

Στο πλαίσιο του Πίνακα Επιδόσεων, οι ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα περιλαμβάνουν τις ενισχύσεις στον τομέα του χάλυβα, στη ναυπηγική βιομηχανία, σε άλλους κλάδους της μεταποιητικής βιομηχανίας, τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, τις περιφερειακές ενισχύσεις και τις ενισχύσεις για τους περισσότερους οριζόντιους στόχους, όπως η έρευνα και ανάπτυξη, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το εμπόριο και η εξοικονόμηση ενέργειας.

Οι μέσες ετήσιες συναλλαγματικές ισοτιμίες για το 2000 λήφθηκαν από την Eurostat και ενδέχεται να είναι διαφορετικές από αυτές που χρησιμοποιούν οι εθνικές αρχές. Επιπλέον, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες ορισμένων νομισμάτων υπέστησαν σημαντικές διακυμάνσεις, γεγονός που επηρεάζει σαφώς τα στοιχεία.

Τα ακόλουθα σύμβολα χρησιμοποιούνται στο Πίνακα Επιδόσεων:

μ.δ. μη διαθέσιμα στοιχεία

- το στοιχείο είναι πραγματικά ίσον με μηδέν

0 λιγότερο από το ήμισυ της χρησιμοποιούμενης μονάδας