Όταν η Επιτροπή λαμβάνει αιτήματα σύμφωνα με το άρθρο 395 της οδηγίας ΦΠΑ, τα εξετάζει προκειμένου να διασφαλίσει ότι πληρούνται οι βασικοί όροι για χορήγηση παρέκκλισης, και συγκεκριμένα εξετάζει αν το προτεινόμενο ειδικό μέτρο απλουστεύει τις διαδικασίες για τους υποκείμενους στον φόρο και/ή τις φορολογικές αρχές ή αν η πρόταση επιτρέπει να αποφευχθούν ορισμένοι τύποι φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής. Στο πλαίσιο αυτό, η προσέγγιση της Επιτροπής είναι ανέκαθεν περιοριστική και επιφυλακτική, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι παρεκκλίσεις δεν υπονομεύουν τη λειτουργία του γενικού συστήματος ΦΠΑ, είναι περιορισμένης εμβέλειας, αναγκαίες και αναλογικές.

Επομένως, οποιαδήποτε παρέκκλιση από το σύστημα τμηματικών καταβολών δεν μπορεί παρά να αποτελεί έσχατη λύση και επείγον μέτρο, και πρέπει να παρέχει εγγυήσεις όσον αφορά τη χρησιμότητα και τον έκτακτο χαρακτήρα της χορηγούμενης παρέκκλισης.

Αυτοί οι όροι πληρούνταν όταν χορηγήθηκε η αρχική παρέκκλιση από την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2015/2349 του Συμβουλίου. Η έκθεση του 2015 με τίτλο «Study to quantify and analyse the VAT Gap in the EU Member States» («Μελέτη για την ποσοτικοποίηση και ανάλυση του ελλείμματος ΦΠΑ στα κράτη μέλη της EΕ»), που δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έδειξε ότι το έλλειμμα ΦΠΑ στην Ουγγαρία, για το έτος 2013, ανερχόταν σε 24,4 %, πολύ πάνω από τον μέσο όρο 13,9 % της ΕΕ. Επομένως, χρειάζονταν έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ.

Όταν η Ουγγαρία ζήτησε το 2017 να συνεχίσει να εφαρμόζει την αντιστροφή της επιβάρυνσης στον τομέα της διάθεσης προσωπικού, δήλωσε ότι είχε θεσπίσει σημαντικό αριθμό μέτρων για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Επιπλέον, η Ουγγαρία σχεδίαζε και άλλα μέτρα κατά της απάτης, με ιδιαίτερη έμφαση στις εταιρείες προσωρινής απασχόλησης. Παρά τα μέτρα αυτά, η Ουγγαρία θεώρησε ότι ο προστατευτικός μηχανισμός αντιστροφής της επιβάρυνσης θα έπρεπε να συνεχίσει να εφαρμόζεται για να μειώσει περαιτέρω τη ζημία στον τομέα. Ωστόσο, στην αιτιολογική σκέψη 11 της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου (ΕΕ) 2018/486 τονίστηκε ότι τα μέτρα που θα λάβει η Ουγγαρία αναμένεται να εξαλείψουν την απάτη στον εν λόγω τομέα και, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να απαιτηθεί εκ νέου μελλοντικά περαιτέρω παρέκκλιση από το άρθρο 193 της οδηγίας ΦΠΑ όσον αφορά τη διάθεση προσωπικού.

Τα μέτρα που έχει εφαρμόσει η Ουγγαρία για να μειώσει την απάτη σε σχέση με τον ΦΠΑ, όχι μόνο στον τομέα της διάθεσης προσωπικού, αλλά σε όλους τους τομείς της οικονομίας, περιλαμβάνουν τα εξής:

— Την 1η Ιανουαρίου 2012 θεσπίστηκε διαδικασία εγγραφής στο φορολογικό μητρώο και ενισχυμένη εποπτεία από τη φορολογική αρχή για να περιοριστεί η σύσταση ψευδών εταιρειών και οι μεταβιβάσεις εταιρειών, και να απομακρυνθούν τα άτομα που επιδεικνύουν επικίνδυνη συμπεριφορά.

— Το πρόστιμο για τη φοροδιαφυγή σε σχέση με την απόκρυψη εισοδήματος έχει αυξηθεί σημαντικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το σύστημα κυρώσεων που εφαρμόζεται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις καταχώρισης και τήρησης εγγράφων έχει γίνει αυστηρότερο. Έχει θεσπιστεί πρόστιμο που αντικαθιστά το κλείσιμο μιας επιχείρησης για παραβάσεις, όταν ασκούνται δραστηριότητες χωρίς να υπάρχει επιχειρηματική έδρα.

— Το 2012 η γενική προθεσμία για τις επιστροφές ΦΠΑ και, συνεπώς, για τις επιθεωρήσεις, παρατάθηκε στις 75 ημέρες, προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των ελέγχων και να εξαλειφθούν τα παράνομα αιτήματα επιστροφής ΦΠΑ.

— Την 1η Ιανουαρίου 2013 άρχισε να ισχύει ο εγχώριος ανακεφαλαιωτικός πίνακας ΦΠΑ. Τα υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα υποχρεούνται να αναφέρουν στην φορολογική αρχή συγκεκριμένα στοιχεία στα τιμολόγια που εκδίδουν και λαμβάνουν. Αρχικά, η υποχρέωση αναφοράς ίσχυε για όλα τα τιμολόγια με ποσό ΦΠΑ εκροών ύψους τουλάχιστον 2 εκατ. HUF. Το κατώτατο όριο σταδιακά μειώθηκε. Από την 1η Ιουλίου 2020 οποιοσδήποτε εκδίδει τιμολόγιο υποχρεούται να αναφέρει στοιχεία για όλα τα τιμολόγια που έχει εκδώσει και αφορούν υποκείμενα σε φόρο πρόσωπο εγγεγραμμένα στην Ουγγαρία, για συναλλαγές που εκτελούνται στην Ουγγαρία, συμπεριλαμβανομένων των συναλλαγών που υπόκεινται στον μηχανισμό αντιστροφής της επιβάρυνσης και των απαλλασσόμενων από φόρο συναλλαγών, εκτός των ενδοκοινοτικών προμηθειών. Από την 1η Ιανουαρίου 2021 η υποχρέωση αναφοράς θα ισχύει επίσης για τα τιμολόγια που εκδίδονται σε μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα και το κατώτατο όριο για τα λαμβανόμενα τιμολόγια θα καταργηθεί. Η φορολογική αρχή χρησιμοποιεί τα αναφερόμενα στοιχεία για ανάλυση κινδύνου και για ταχύτερη ιχνηλάτηση των αλυσίδων τιμολόγησης.

— Από την 1η Ιανουαρίου 2013 τα υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα επιτρέπεται να καταβάλλουν κατ’ ανώτατο όριο 1,5 εκατ. HUF μηνιαίως σε μετρητά ως αντίτιμο για αγαθά ή υπηρεσίες.

— Από την 1η Ιανουαρίου 2015 οι νεοσύστατες επιχειρήσεις πρέπει να υποβάλλουν μηνιαίες δηλώσεις ΦΠΑ, ώστε να καθίσταται δυνατός ο πιο έγκαιρος εντοπισμός και η απομάκρυνση των επιχειρήσεων που συστήνονται με σκοπό τη φοροδιαφυγή. Επιπροσθέτως, με έναρξη ισχύος από την ίδια ημερομηνία, δεν είναι πλέον δυνατό να υποβάλλονται ετήσιες δηλώσεις ΦΠΑ για έσοδα από πωλήσεις που υπερβαίνουν τα 50 εκατ. HUF. Αντίθετα, πρέπει να υποβάλλονται τριμηνιαίες δηλώσεις, γεγονός που καθιστά δυνατό τον εντοπισμό περιπτώσεων κατάχρησης κατά τη διάρκεια του έτους.

— Την 1η Ιανουαρίου 2016 τέθηκε σε εφαρμογή ένα σύστημα στο οποίο η φορολογική αρχή ταξινομεί τα υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα ως αξιόπιστα ή επίφοβα. Η ταξινόμηση των υποκείμενων στον φόρο προσώπων επανεξετάζεται από τη φορολογική αρχή σε τριμηνιαία βάση.

— Την 1η Ιουλίου 2017 τέθηκε σε εφαρμογή λογισμικό τιμολόγησης για την υποβολή τιμολογίων σε πραγματικό χρόνο, αρχικά σε προαιρετική βάση. Η χρήση του έγινε υποχρεωτική την 1η Ιουλίου 2018 και από την 1η Ιανουαρίου 2021 θα επεκταθεί στα τιμολόγια B2C (επιχείρηση προς καταναλωτή). Η συνεχής εισροή δεδομένων βοηθά τη φορολογική αρχή να εντοπίζει τους κινδύνους σε πραγματικό χρόνο.

Επιπλέον, έχουν θεσπιστεί και άλλα μέτρα που στοχεύουν άμεσα στον τομέα των εταιρειών προσωρινής απασχόλησης:

— Το νομικό μέσο «γνωστοποίηση φοροδιαφυγής», που είχε τεθεί σε ισχύ το 2015, επεκτάθηκε το 2020 στους εργαζομένους ως λήπτες. Αν, κατά τον έλεγχο που πραγματοποιεί σε έναν εργοδότη, η φορολογική αρχή εντοπίσει περιστάσεις που αφορούν τη σχέση εργασίας και εκδώσει τελική απόφαση που διαπιστώνει παραβίαση των διατάξεων της φορολογικής νομοθεσίας, η εν λόγω αρχή θα θέσει αυτές τις περιστάσεις υπόψη των ενδιαφερόμενων εργαζομένων. Αυτή η υποχρέωση ισχύει ακόμα και όταν ο εργαζόμενος δεν έχει πλέον σχέση εργασίας με το υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο κατά τον χρόνο της γνωστοποίησης.

— Η φορολογική αρχή μπορεί επίσης να λάβει μέτρα έναντι της μη καταβολής εργοδοτικών φόρων και εισφορών, συγκεντρώνοντας στοιχεία από τα έντυπα δηλώσεων απασχόλησης και αλλαγών στην απασχόληση, και τις δηλώσεις φορολογικών υποχρεώσεων που είναι διαθέσιμες στις οικείες βάσεις δεδομένων. Ο λόγος είναι ότι στις συνηθέστερες περιπτώσεις φοροδιαφυγής δηλώνεται η απασχόληση, αλλά δεν δηλώνονται ούτε καταβάλλονται οι φορολογικές υποχρεώσεις. Ένας τρόπος να διευθετηθούν αυτές οι αποκλίσεις και παράλληλα να τηρηθεί μια φιλική προς τον φορολογούμενο προσέγγιση εκ μέρους της φορολογικής αρχής, είναι να εφαρμοστεί μια υποστηρικτική διαδικασία κατά την οποία το υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο ενημερώνεται για το είδος του σφάλματος και τις απαραίτητες διορθωτικές ενέργειες, στις οποίες το υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο μπορεί να προβεί με δική του πρωτοβουλία. Είναι δυνατόν να διαταχθούν έλεγχοι για υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα που δεν αντιδρούν με δική τους πρωτοβουλία.

— Η φορολογική αρχή ανέπτυξε το 2017 ένα σύστημα ΤΠ «ειδοποίησης εργαζομένου» για να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει άμεσα δόλιες συμπεριφορές από πλευράς εργοδοτών. Το σύστημα έχει συμβάλει αποτελεσματικά στην καταπολέμηση της σκιώδους οικονομίας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις δεδομένων που παρασχέθηκαν από την Ουγγαρία, χάρη σε αυτά τα μέτρα μειώθηκε η απάτη σε σχέση με τον ΦΠΑ στον τομέα της διάθεσης προσωπικού από περισσότερο από 15 % το 2015 σε λιγότερο από 5 % το 2019.

Ως εκ τούτου, η δέσμη μέτρων που εφαρμόζεται από την Ουγγαρία έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητά της όσον αφορά τον περιορισμό της απάτης σε σχέση με τον ΦΠΑ και έχει οδηγήσει σε εντυπωσιακή μείωση της απάτης σε σχέση με τον ΦΠΑ σε όλους τους τομείς της οικονομίας, όπως διαπιστώνεται στις εκθέσεις για το έλλειμμα ΦΠΑ που έχουν δημοσιευθεί διαδοχικά. Όπως προαναφέρθηκε, το 2013 το έλλειμμα ΦΠΑ για την Ουγγαρία ανερχόταν σε 24,4 %. Το 2015 το έλλειμμα ΦΠΑ ανερχόταν σε 13,74 %, παραμένοντας υψηλότερο από τον μέσο όρο 10,85 % της ΕΕ. Στην τελευταία έκδοση με τίτλο «Study and Reports on the VAT Gap in the EU-28 Member States - 2020 Final Report» («Μελέτη και εκθέσεις σχετικά με το έλλειμμα ΦΠΑ στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ - τελική έκθεση 2020»), το έλλειμμα ΦΠΑ στην Ουγγαρία για το 2018 ανερχόταν σε 8,4 %, κάτω από τον μέσο όρο 9,2 % της ΕΕ. Η πρόβλεψη για το 2019 είναι ότι συνεχίζεται η πτωτική τάση και εκτιμάται έλλειμμα ΦΠΑ της τάξης του 6,6 % για το συγκεκριμένο έτος.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα αριθμητικά στοιχεία για το έλλειμμα ΦΠΑ σε όλους τους οικονομικούς τομείς δεν αποκλίνουν πολύ από τις εκτιμήσεις των ουγγρικών αρχών σχετικά με το μέγεθος της απάτης σε σχέση με τον ΦΠΑ στον τομέα της διάθεσης προσωπικού. Ως εκ τούτου, η συνέχιση ειδικών μέτρων στον συγκεκριμένο τομέα, όπως ο μηχανισμός αντιστροφής της επιβάρυνσης, δεν φαίνεται δικαιολογημένη.