ΕΓΓΡΑΦΟ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ

σχετικά με τα ζώντα ζώα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία στο πλαίσιο των κανονισμών της ΕΕ για το εμπόριο άγριων ειδών

(2022/C 306/02)

Περιεχόμενα

1. Εισαγωγή 3

2. Καθεστώς εγγράφου 4

3. Επαλήθευση της νόμιμης απόκτησης — γενικά ζητήματα 4

3.1. Νόμιμη προέλευση δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 4

3.2. Δημιουργία του ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής 5

3.3. Κωδικοί πηγής 6

3.3.1. Προσθήκη δειγμάτων από το φυσικό περιβάλλον 6

3.3.2. Παραγωγή απογόνων δεύτερης γενεάς 7

3.4 Κωδικοί σκοπού 8

3.5 Ζητήματα ονοματολογίας 9

4. Εισαγωγή στην ΕΕ 9

4.1. Ρόλος του διαχειριστικού οργάνου κατά την αξιολόγηση αδειών εισαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 10

4.2. Ρόλος της επιστημονικής αρχής κατά την αξιολόγηση αδειών εισαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 10

5. Ενδοενωσιακό εμπόριο 11

5.1. Ρόλος του διαχειριστικού οργάνου και της επιστημονικής αρχής κατά την αξιολόγηση αιτήσεων για το ενδοενωσιακό εμπόριο δειγμάτων του παραρτήματος Α που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 11

5.2. Ρόλος του διαχειριστικού οργάνου και της επιστημονικής αρχής σε περίπτωση ενδοενωσιακού εμπορίου δειγμάτων του παραρτήματος Β που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 13

6. Εξαγωγές και επανεξαγωγές από την ΕΕ 13

6.1. Επανεξαγωγές δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 13

6.2. Εξαγωγές δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 13

6.2.1. Ρόλος του διαχειριστικού οργάνου κατά την αξιολόγηση αδειών εξαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 13

6.2.2. Ρόλος της επιστημονικής αρχής κατά την αξιολόγηση αδειών εξαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 14

7. Κατασχεθέντα ζώα 15

Παράρτημα 1 Πτυχές που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την εκτίμηση των κινδύνων που συνδέονται με το εμπόριο δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία 17

Παράρτημα 2 Πληροφορίες που ζητούνται από τη χώρα εξαγωγής 18

Παράρτημα 3 Διάγραμμα ροής για την αξιολόγηση των κωδικών πηγής 19

1. Εισαγωγή

Σκοπός του παρόντος εγγράφου καθοδήγησης είναι να συνδράμει τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα ενδιαφερόμενα μέρη στην εφαρμογή των κανονισμών της ΕΕ για το εμπόριο άγριων ειδών (1) όσον αφορά τα δείγματα ζώντων ζώων που έχουν γεννηθεί και εκτραφεί σε αιχμαλωσία, στις περιπτώσεις στις οποίες εισάγονται στην ΕΕ, (επαν)εξάγονται από την ΕΕ ή αποτελούν αντικείμενο εσωτερικών συναλλαγών εντός της Ένωσης.

Ειδικότερα, στόχος του εγγράφου καθοδήγησης είναι να συνδράμει τα κράτη μέλη της ΕΕ όταν αξιολογούν αν τα δείγματα ειδών που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία (2) και περιλαμβάνονται στα παραρτήματα του βασικού κανονισμού πληρούν τους όρους για την έκδοση των εγγράφων που απαιτούνται για την εισαγωγή, την (επαν)εξαγωγή ή το εσωτερικό εμπόριο.

Στη σύμβαση για το διεθνές εμπόριο των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας που απειλούνται με εξαφάνιση (CITES) παρατίθενται τα είδη που απειλούνται με εξαφάνιση. Με την πάροδο των ετών, το ποσοστό του αναφερόμενου εμπορίου δειγμάτων των εν λόγω ειδών που έχουν αφαιρεθεί από το φυσικό τους περιβάλλον έχει μειωθεί, ενώ το ποσοστό των ειδών που εκτρέφονται με διάφορους τύπους συστημάτων παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της εκτροφής σε αιχμαλωσία, έχει αυξηθεί (3).

Τα δείγματα που δεν λαμβάνονται από το φυσικό περιβάλλον συχνά θεωρείται ότι δεν έχουν άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στους άγριους πληθυσμούς, ή ακόμη και ότι παρέχουν οφέλη για τη διατήρηση —μειώνοντας τη ζήτηση για άγρια δείγματα, δημιουργώντας πληροφορίες για τον κύκλο ζωής που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διατήρηση, βοηθώντας στην ανάπτυξη τεχνικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην αναπαραγωγή με οφέλη από άποψη διατήρησης, ή δημιουργώντας έναν πληθυσμό διασφάλισης σε αιχμαλωσία, δηλαδή είδη που τίθενται σε αιχμαλωσία ως προφύλαξη από τους κινδύνους εξαφάνισης στο φυσικό περιβάλλον. Επομένως, οι κανόνες που διέπουν το εμπόριο των δειγμάτων αυτών είναι λιγότερο αυστηροί από εκείνους που εφαρμόζονται στα δείγματα που λαμβάνονται από το φυσικό περιβάλλον.

Ωστόσο, οι εν λόγω παρεκκλίσεις έχουν επίσης αποτελέσει αντικείμενο κατάχρησης, και δείγματα που έχουν αφαιρεθεί από το φυσικό τους περιβάλλον έχουν αποτελέσει αντικείμενο εμπορίας μέσω ψευδούς δήλωσής τους ως ειδών που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία. Η εκτροφή σε αιχμαλωσία μπορεί να έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στη διατήρηση των φυσικών πληθυσμών στις περιπτώσεις που τα αρχικά ζωικά κεφάλαια αναπαραγωγής έχουν αποκτηθεί ή συμπληρώνονται με μη βιώσιμο τρόπο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, επιχειρήσεις εκτροφής σε αιχμαλωσία έχουν χρησιμοποιήσει δείγματα που αποκτήθηκαν παράνομα. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες οι ισχυρισμοί όσον αφορά την εκτροφή δεν ήταν γνήσιοι και τα άγρια δείγματα «ξεπλένονταν» ως δείγματα που εκτράφηκαν σε αιχμαλωσία. Επομένως, πρέπει να εξεταστεί ο δυνητικός αντίκτυπος των υποτιθέμενων επιχειρήσεων εκτροφής σε αιχμαλωσία στους άγριους πληθυσμούς, και απαιτείται ενιαία προσέγγιση σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, για να διασφαλιστεί ότι δεν πραγματοποιούνται εμπορικές συναλλαγές όταν υπάρχουν εύλογες αμφιβολίες σχετικά με τη γνησιότητα των ισχυρισμών για εκτροφή σε αιχμαλωσία και να προστατευτούν οι πραγματικές επιχειρήσεις εκτροφής σε αιχμαλωσία από τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

Απαιτείται καθοδήγηση για να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ ακολουθούν συνεπή προσέγγιση κατά την εφαρμογή των κανόνων και ότι εφαρμόζουν ισοδύναμα πρότυπα όσον αφορά τα ζώντα ζώα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία. Η συνοχή μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ μπορεί να επιτευχθεί με την παροχή καθοδήγησης για την ερμηνεία των σχετικών άρθρων του βασικού κανονισμού όσον αφορά τα ζώα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία, καθώς και για την ερμηνεία των σχετικών άρθρων του εκτελεστικού κανονισμού.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ καλούνται να χρησιμοποιούν τις κατευθύνσεις που παρέχονται κατωτέρω κατά περίπτωση και κατά τρόπο αναλογικό προς την εκάστοτε κατάσταση.

2. Καθεστώς εγγράφου

Το παρόν έγγραφο καθοδήγησης εκπονήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σχέδιό του εγκρίθηκε από την επιτροπή για το εμπόριο της άγριας πανίδας και χλωρίδας, η οποία έχει συσταθεί βάσει του άρθρου 18 του βασικού κανονισμού και, ως εκ τούτου, από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών της ΕΕ.

Σκοπός του εγγράφου είναι να συνδράμει τις εθνικές αρχές στην εφαρμογή των κανονισμών της ΕΕ για το εμπόριο άγριων ειδών.

Δεν έχει νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα· αποκλειστικός σκοπός του είναι να παρέχει πληροφορίες σχετικά με ορισμένες πτυχές του βασικού κανονισμού, των εκτελεστικών κανονισμών και των μέτρων που θεωρούνται βέλτιστες πρακτικές.

Δεν αντικαθιστά, δεν εμπλουτίζει, ούτε τροποποιεί το εφαρμοστέο δίκαιο της ΕΕ για το θέμα αυτό, το οποίο παραμένει η νομική βάση που πρέπει να εφαρμόζεται.

Το έγγραφο δεν θα πρέπει επίσης να εξετάζεται μεμονωμένα· πρέπει να χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με τη νομοθεσία και όχι ως «αυτοτελής» αναφορά. Μόνο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο για τη δεσμευτική ερμηνεία του δικαίου της EE.

Η Επιτροπή δημοσιεύει το παρόν έγγραφο καθοδήγησης στο διαδίκτυο και τα κράτη μέλη της ΕΕ μπορούν επίσης να το δημοσιεύσουν. Θα επανεξεταστεί από την Επιτροπή και την επιτροπή για το εμπόριο της άγριας πανίδας και χλωρίδας σε εύθετο χρόνο.

Ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ και άλλες τρίτες χώρες ενδέχεται να εφαρμόζουν αυστηρότερους εθνικούς ελέγχους στο εμπόριο ζώντων δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία. Ως εκ τούτου, οι αιτούντες έγγραφα CITES θα πρέπει επίσης να ελέγχουν τους κανόνες που ισχύουν στη χώρα προορισμού ή καταγωγής πριν από τη μεταφορά ζώντων δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία.

3. Επαλήθευση της νόμιμης απόκτησης — γενικά ζητήματα

Το παρόν τμήμα παρέχει, πρώτον, καθοδήγηση σχετικά με τις πτυχές που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση ισχυρισμού για εκτροφή σε αιχμαλωσία συγκεκριμένου δείγματος (τμήμα 3.1) καθώς και του αρχικού ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής (τμήμα 3.2), ενώ στα επόμενα τμήματα εξετάζονται οι κωδικοί πηγής (τμήμα 3.3) και οι κωδικοί σκοπού (τμήμα 3.4) και η σχέση τους με την εκτροφή σε αιχμαλωσία, και το τελευταίο τμήμα (3.5) παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των αλλαγών στην ονοματολογία.

3.1. Νόμιμη προέλευση δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

Όταν αξιολογείται αν ένα δείγμα που έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία και ανήκει σε είδος του παραρτήματος Α ή Β έχει αποκτηθεί νόμιμα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες γενικές πτυχές:

— Εκτίμηση κινδύνου — τα διαχειριστικά όργανα θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στις περιπτώσεις στις οποίες μπορούν να εντοπιστούν αυξημένοι κίνδυνοι σύμφωνα με το παράρτημα 1 του παρόντος εγγράφου. Οι παράγοντες που παρατίθενται στο παράρτημα είναι ενδεικτικοί και θα πρέπει να προσαρμόζονται στην αξιολόγηση κάθε περίπτωσης.

— Αλυσίδα επιτήρησης — στο μέτρο του εφικτού, οι συναλλαγές που αφορούν το γονικό απόθεμα αναπαραγωγής του δείγματος που έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία, το ίδιο το δείγμα που έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία και η επακόλουθη κυριότητα του εν λόγω δείγματος θα πρέπει να τεκμηριώνονται χρονολογικά.

— Δέουσα επιμέλεια — τα διαχειριστικά όργανα ενθαρρύνονται να ζητούν τη γνώμη σχετικών κυβερνητικών και διακυβερνητικών φορέων για να ελέγχουν αν τα δείγματα έχουν αποκτηθεί νόμιμα, σε σχέση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση CITES και την εκπλήρωση των απαιτήσεων δέουσας επιμέλειας. Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα διαχειριστικά όργανα άλλων μερών της CITES, η επιτροπή της CITES για τα ζώα, η γραμματεία της CITES και οι ομάδες ειδικών της επιτροπής για την επιβίωση ειδών της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (International Union for Conservation of Nature, IUCN). Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται σε περιπτώσεις που αφορούν άκρως απειλούμενα είδη (4), στις οποίες, εάν δεν υπάρχουν ικανοποιητικά αποδεικτικά έγγραφα, θα πρέπει να πραγματοποιείται επικοινωνία με το/τα κράτος/-η της περιοχής κατανομής για να εξακριβωθεί αν το είδος έχει εξαχθεί ποτέ νόμιμα. Εάν οι επαφές με τις αρχές του κράτους της περιοχής κατανομής δεν αποφέρουν καρπούς, τα διαχειριστικά όργανα μπορούν επίσης να επιλέξουν να επικοινωνήσουν απευθείας με τον αιτούντα.

— Βάρος της απόδειξης — για το εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ και για την (επαν)εξαγωγή, τα διαχειριστικά όργανα θα πρέπει να απαιτούν από τον αιτούντα να προσκομίσει αποδεικτικά έγγραφα της νόμιμης απόκτησης. Σε πολλές περιπτώσεις, η απόδειξη της νόμιμης απόκτησης θα έχει τη μορφή πιστοποιητικού ΕΕ (παράρτημα Α) ή εγγράφου που συνάδει με το έγγραφο καθοδήγησης Απόδειξη νόμιμης απόκτησης ζώντων ζώων των ειδών του παραρτήματος Β (5). Απουσία αυτών των εγγράφων, μπορούν να λαμβάνονται υπόψη άλλα είδη εγγράφων ή αποδεικτικών στοιχείων: Στις περιπτώσεις στις οποίες τα αποδεικτικά έγγραφα της νόμιμης απόκτησης δεν βρίσκονται πλέον στην κατοχή των υπευθύνων επιχείρησης και τα διαχειριστικά όργανα δεν μπορούν να τα προμηθευτούν, η νόμιμη απόκτηση μπορεί να επιβεβαιωθεί με βάση άλλους παράγοντες. Αυτό ισχύει για επιχειρήσεις εκτροφής που λειτουργούν επί σειρά ετών και οι οποίες είτε είχαν συσταθεί πριν από την καταχώριση του είδους στους καταλόγους της CITES είτε συστάθηκαν πριν από πολλές δεκαετίες (ανάλογα με τον αναπαραγωγικό κύκλο του είδους). Στις περιπτώσεις αυτές, το διαχειριστικό όργανο μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο να επιβεβαιώσει τη νόμιμη απόκτηση δείγματος όταν είναι δυνατόν να αποδειχθεί ότι: — πριν από τη δημιουργία του ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής της επιχείρησης εκτροφής, είχαν πραγματοποιηθεί αρκετές νόμιμες εισαγωγές στην ΕΕ (δηλ. το εμπόριο του είδους ήταν νόμιμο), και — η αναπαραγωγή του είδους είναι γενικά δυνατή, με απόδοση που αντιστοιχεί στον ισχυρισμό του υπευθύνου της επιχείρησης, και ότι ήταν επίσης δυνατή κατά τον χρόνο σύστασης της επιχείρησης εκτροφής, και — ο εκτροφέας προβαίνει με επιτυχία σε αναπαραγωγή δειγμάτων από τον χρόνο δημιουργίας του ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής, ή μπορεί να αποδείξει ότι έχουν αναπαραχθεί τουλάχιστον δύο (2) γενεές στην εγκατάστασή του.

Δείγμα είδους του παραρτήματος Α ή Β μπορεί να εισαχθεί νόμιμα στην ΕΕ βάσει άδειας εισαγωγής που εκδίδεται από το κράτος μέλος προορισμού. Το δείγμα αυτό ή οι απόγονοι τέτοιων δειγμάτων μπορούν στη συνέχεια να μεταφερθούν σε άλλο κράτος μέλος.

Για τα δείγματα ειδών του παραρτήματος Α, τέτοιου είδους εσωτερικές εμπορικές συναλλαγές πρέπει να καλύπτονται από πιστοποιητικό ενδοενωσιακού εμπορίου.

Για τα δείγματα ειδών του παραρτήματος Β, η άδεια εισαγωγής θα εξακολουθήσει να αποτελεί σημαντικό μέρος της αλυσίδας επιτήρησης, από κοινού με άλλα είδη τεκμηρίωσης, όπως τιμολόγιο ή απόδειξη νόμιμης απόκτησης. Εάν ένα τέτοιο δείγμα, ή οι απόγονοί του, βρίσκονται σε άλλο κράτος μέλος και το εν λόγω κράτος μέλος λάβει πληροφορίες που δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη νόμιμη προέλευση, τα κράτη μέλη που εμπλέκονται στη συναλλαγή θα πρέπει να προβούν σε διαβούλευση μεταξύ τους (6).

Εάν υπάρχουν αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία ότι ένα έγγραφο εκδόθηκε με βάση την εσφαλμένη υπόθεση ότι πληρούνταν οι όροι για την έκδοσή του, το διαχειριστικό όργανο του κράτους μέλους έκδοσης ενθαρρύνεται θερμά να κηρύξει το εν λόγω έγγραφο επισήμως άκυρο.

Εάν τα σχετικά κράτη μέλη δεν καταλήξουν σε συμφωνία και εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την εγκυρότητα εγγράφου που έχει εκδοθεί από άλλο κράτος μέλος, το κράτος μέλος στο οποίο έχει υποβληθεί αίτηση η οποία βασίζεται στο αμφισβητούμενο έγγραφο μπορεί να αποφασίσει να μην εκδώσει νέο έγγραφο (πιστοποιητικό ενδοενωσιακού εμπορίου ή πιστοποιητικό επανεξαγωγής).

Μπορεί επίσης να αποφασιστεί η έκδοση πιστοποιητικού ΕΕ, το οποίο περιορίζει το εμπόριο και το επιτρέπει μόνο εντός της ΕΕ. Μπορούν να συμπεριληφθούν ειδικοί περιορισμοί στο σχετικό πιστοποιητικό ΕΕ ώστε να καταστεί σαφές ότι το έγγραφο δεν επιτρέπει την (επαν)εξαγωγή του δείγματος. Όλα τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να τηρούν τους όρους που περιλαμβάνονται σε πιστοποιητικό της ΕΕ ή άδεια εισαγωγής από άλλο κράτος μέλος και να αντιγράφουν τους περιορισμούς αυτούς σε κάθε νέο έγγραφο που εκδίδεται βάσει του πιστοποιητικού ή της άδειας.

3.2. Δημιουργία του ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής

Σύμφωνα με το άρθρο 54 του εκτελεστικού κανονισμού, ένα δείγμα μπορεί να θεωρηθεί ότι «εκτράφηκε σε αιχμαλωσία» μόνον εάν το ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής δημιουργήθηκε σύμφωνα με τις ισχύουσες νομοθετικές διατάξεις κατά την απόκτηση και δίχως αρνητικές επιπτώσεις για την επιβίωση των εν λόγω ειδών σε άγρια κατάσταση.

Για ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής το οποίο έχει δημιουργηθεί προσφάτως, αυτό μπορεί να καταδειχθεί με αποδεικτικά έγγραφα υπό μορφή αδειών εισαγωγής, πιστοποιητικών ενδοενωσιακού εμπορίου ή εγγράφων που συμμορφώνονται με το έγγραφο καθοδήγησης Απόδειξη νόμιμης απόκτησης ζώντων ζώων των ειδών του παραρτήματος Β (υποσημείωση 5 ανωτέρω).

Εάν το ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής δημιουργήθηκε πριν από την καταχώριση του είδους στους καταλόγους της CITES ή των κανονισμών της ΕΕ για το εμπόριο άγριων ειδών, και παρέχονται αξιόπιστα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, μπορεί να επιτραπεί η εμπορική εκτροφή (τόσο για εξαγωγή όσο και για ενδοενωσιακό εμπόριο).

Εάν το ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής αποτελεί αντικείμενο εισαγωγής, θα πρέπει να δίνεται έμφαση στην απόδειξη ότι τα δείγματα εισήχθησαν νόμιμα σύμφωνα με τη CITES και τη νομοθεσία της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων τυχόν αυστηρότερων εθνικών μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη.

Ο αριθμός των γενεών που έχουν εκτραφεί με επιτυχία σε αιχμαλωσία εντός της ΕΕ μπορεί να αποτελέσει μέρος της απόδειξης νόμιμης εκτροφής. Ωστόσο, εάν τα αρχικά ζωικά κεφάλαια αναπαραγωγής είναι μεγάλα, αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη των δυνητικών αρνητικών επιπτώσεων της παράνομης αφαίρεσης στη διατήρηση του είδους.

3.3. Κωδικοί πηγής

Στο παράρτημα 3 παρέχεται διάγραμμα ροής στο οποίο συνοψίζεται ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να χρησιμοποιούνται οι διάφοροι κωδικοί πηγής για τα ζώα που έχουν διατηρηθεί σε αιχμαλωσία σε κάποιο χρονικό σημείο, με βάση τις διατάξεις των κανονισμών της ΕΕ για το εμπόριο άγριων ειδών και λαμβανομένων υπόψη των ψηφισμάτων και των ορισμών της διάσκεψης των μερών της CITES κατά την ερμηνεία των εν λόγω κανονισμών. Το διάγραμμα αυτό μπορεί να συνδράμει τις αρχές όταν ελέγχουν αν χρησιμοποιείται ο κατάλληλος κωδικός σε μια αίτηση και, ειδικότερα, αν εφαρμόζεται ορθά ο κωδικός πηγής C.

Κατά την εξέταση αιτήσεων για δείγματα που γεννήθηκαν σε αιχμαλωσία, το διαχειριστικό όργανο, σε διαβούλευση με την επιστημονική αρχή, αξιολογεί αν οι κωδικοί πηγής έχουν εφαρμοστεί ορθά σύμφωνα με το άρθρο 54 παράγραφοι 3 και 4 του εκτελεστικού κανονισμού.

Ειδικότερα, για να γίνει αποδεκτός ο κωδικός πηγής C που χαρακτηρίζει τα δείγματα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία, πρέπει να εξεταστεί αν το ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής:

α) διατηρείται χωρίς τακτική εισαγωγή δειγμάτων από το φυσικό τους περιβάλλον, και

β) αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης κατά τρόπο που εξασφαλίζει την παραγωγή απογόνων δεύτερης γενεάς.

Η αξιολόγηση αυτή πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση, ανάλογα με το εκάστοτε είδος και τον εκάστοτε εκτροφέα. Για παράδειγμα, ο κωδικός πηγής C μπορεί να αποδοθεί ευκολότερα για είδος που είναι ήδη γνωστό ότι έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία για πολλές γενεές στην ΕΕ, σε σχέση με ένα είδος για το οποίο δεν έχουν ακόμη παραχθεί απόγονοι δεύτερης γενεάς ή η παραγωγή τους είναι πολύ σπάνια. Στην περίπτωση αυτή, είναι πιθανότερο να εφαρμοστεί ο κωδικός πηγής F.

Στα ακόλουθα δύο υποτμήματα παρέχονται περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις δύο ανωτέρω προϋποθέσεις.

3.3.1. Προσθήκη δειγμάτων από το φυσικό περιβάλλον

Όταν στις μονάδες εκτρέφονται δείγματα υπό ελεγχόμενες συνθήκες, οι αρχές των κρατών μελών πρέπει να εξετάζουν αν το ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής αυξάνεται τακτικά με άτομα που αφαιρούνται από το φυσικό τους περιβάλλον.

Εάν δείγματα που έχουν αφαιρεθεί από το φυσικό τους περιβάλλον προστίθενται μόνο πολύ περιστασιακά και σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 54 παράγραφος 3 του εκτελεστικού κανονισμού, είναι δυνατή η εφαρμογή του κωδικού πηγής C για τους απογόνους από την εν λόγω μονάδα (εφόσον πληρούνται όλες οι λοιπές απαιτήσεις του άρθρου 54).

Το αν είναι αναγκαίο να προστεθούν άγρια δείγματα σε ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής μπορεί να προσδιοριστεί επιστημονικά με λήψη γενετικών αποτυπωμάτων. Η συχνότητα βάσει της οποίας η αύξηση που πραγματοποιείται μπορεί να θεωρηθεί «περιστασιακή» εξαρτάται ενδεχομένως από τη διάρκεια της γενεάς του είδους και, σε κάθε περίπτωση, από το εκάστοτε είδος. Με την πάροδο του χρόνου, και πάλι ανάλογα με τη διάρκεια της γενεάς, τα νέα άγρια δείγματα που προστίθενται θα πρέπει να μην αποτελούν μεγάλο μέρος του ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής, καθώς δεν θα είναι βιώσιμη η διατήρηση ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής που προέρχεται από το φυσικό περιβάλλον.

Κατά την εισαγωγή άγριων δειγμάτων ειδών του παραρτήματος Α για σκοπούς αναπαραγωγής, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες:

— αν το έργο εκτροφής σε αιχμαλωσία είναι αναγκαίο για σκοπούς διατήρησης, λαμβανομένων υπόψη παρόμοιων δραστηριοτήτων σε άλλα μέρη του κόσμου και των επιτόπιων προσπαθειών διατήρησης ή της έλλειψης αυτών,

— η ύπαρξη δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία σε άλλα μέρη του κόσμου, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν αντί των δειγμάτων που αφαιρούνται από το φυσικό περιβάλλον τους,

— οι απόψεις της επιστημονικής αρχής των χωρών εξαγωγής,

— οι απόψεις του αρμόδιου διεθνούς, εθνικού ή περιφερειακού υπεύθυνου τήρησης γενεαλογικού βιβλίου ή του συντονιστή του ex situ προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ζωολογικών Κήπων και Ενυδρείων (European Association of Zoos and Aquaria, EAZA) (7), εφόσον υπάρχουν,

— οι απόψεις της σχετικής ομάδας ειδικών της IUCN για την επιβίωση των ειδών, ή άλλων εμπειρογνωμόνων, εφόσον υπάρχουν,

— η παρουσίαση της επιχειρηματολογίας υπέρ της εκτροφής όσον αφορά τους καθορισμένους στόχους, τον σχεδιασμό και την έρευνα, πριν από την εισαγωγή,

— το αποτέλεσμα του έργου εκτροφής όσον αφορά τη συνεργασία με άλλους φορείς στον τομέα και το δημοσιευμένο υλικό για την αναπαραγωγή, την εκτροφή και τη βιολογία,

— το ιστορικό του αιτούντος όσον αφορά την εκτροφή σε αιχμαλωσία εν γένει και ειδικότερα των συγκεκριμένων ειδών, καθώς και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του έργου,

— επίσημη/θεσμική στήριξη για το έργο,

— φωτογραφικά αποδεικτικά στοιχεία της μονάδας εκτροφής, όπου είναι δυνατόν, προς υποστήριξη των βασικών γραπτών πληροφοριών, και

— τα οφέλη για τον in situ πληθυσμό που προκύπτουν από την αφαίρεση δειγμάτων από το φυσικό περιβάλλον στο κράτος της περιοχής κατανομής.

Οι παράγοντες αυτοί δεν παρουσιάζονται με συγκεκριμένη σειρά και ο βαθμός στον οποίο θα πρέπει να εξετάζεται καθένας εξ αυτών ποικίλλει ανάλογα με την περίπτωση.

3.3.2. Παραγωγή απογόνων δεύτερης γενεάς

Για να κριθεί αν η εκτροφή «αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης που αποδεδειγμένα εξασφαλίζει την παραγωγή απογόνων δεύτερης γενεάς σε ελεγχόμενο περιβάλλον» (άρθρο 54 παράγραφος 4 του εκτελεστικού κανονισμού), απαιτείται σημαντικός όγκος πληροφοριών σχετικά με τις μεθόδους αναπαραγωγής και τα οικεία επιμέρους είδη.

Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τα δείγματα της πρώτης γενεάς μπορούν επίσης να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορίας με κωδικό πηγής C, εφόσον η διαχείριση της επιχείρησης εκτροφής πραγματοποιείται κατά τρόπο που εξασφαλίζει την παραγωγή απογόνων δεύτερης γενεάς. Κάθε τέτοια περίπτωση θα πρέπει να αξιολογείται με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, λαμβανομένων υπόψη διαφόρων παραγόντων, όπως είναι:

— οι συνθήκες στέγασης,

— οι απαιτήσεις σίτισης,

— οι κατάλληλες συνθήκες εκτροφής,

— η πολυπλοκότητα του κύκλου αναπαραγωγής,

— ο αριθμός των ατόμων στο ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής,

— η πρόσβαση σε μη συνδεδεμένα δείγματα πρώτης γενεάς,

— η γενετική διαχείριση (τήρηση ενημερωμένου γενεαλογικού βιβλίου, λαμβανομένων επίσης υπόψη των υποειδών),

— προηγούμενη αποδεδειγμένη επιτυχημένη αναπαραγωγή από τον μεμονωμένο εκτροφέα ή από την κοινότητα αναπαραγωγής γενικά,

— δυνατότητα επίτευξης του υποτιθέμενου αριθμού ατόμων που αναφέρεται ότι παράγονται σε ετήσια βάση,

— η αναλογία των φύλων,

— η ηλικία σεξουαλικής ωριμότητας και η δυνατότητα επιβίωσης,

— η σπανιότητα του είδους σε αιχμαλωσία.

Ως εκ τούτου, η αξιολόγηση βάσει του άρθρου 54 παράγραφος 4 του εκτελεστικού κανονισμού πρέπει να περιλαμβάνει λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της τρέχουσας ομάδας αναπαραγωγής και τη δυνατότητα αναπαραγωγής του είδους έως τη δεύτερη γενεά (F2) και πέραν αυτής.

Είναι πιθανό ο εκτροφέας να μην έχει αποδείξει προηγουμένως ότι έχει επιτύχει την αναπαραγωγή του εν λόγω είδους σε δεύτερη γενεά, αλλά να έχει εξασφαλίσει όλες τις προϋποθέσεις που θα του επιτρέψουν να το πράξει.

Για τα εξαιρετικά σπάνια είδη ή για τα είδη που είναι δύσκολο να αναπαραχθούν, αυτό μπορεί να αποδειχθεί, για παράδειγμα, μέσω της συμμετοχής του εκτροφέα σε συντονισμένο πρόγραμμα αναπαραγωγής, όπως σε ex situ πρόγραμμα της EAZA (EEP — παλαιότερα γνωστό ως ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τα απειλούμενα είδη), στο πλαίσιο του οποίου το δείγμα έχει ήδη εκτραφεί σε αιχμαλωσία επιτυχώς.

Η επιτυχία του προγράμματος αναπαραγωγής στο σύνολό του θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε συνδυασμό με τον βαθμό στον οποίο ο μεμονωμένος εκτροφέας έχει δημιουργήσει παρόμοιες συνθήκες εκτροφής, λαμβανομένων υπόψη των γνώσεων και της βοήθειας από άλλους εκτροφείς.

Η αξιολόγηση για ένα μεμονωμένο είδος ή εκτροφέα μπορεί επίσης να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου, ανάλογα με τις πρακτικές διαχείρισης του ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής.

3.4. Κωδικοί σκοπού

Οι σκοποί για τους οποίους μπορεί να επιτραπεί η εισαγωγή δειγμάτων εξαρτώνται από την προέλευση του είδους (δείγμα που έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία έναντι δείγματος που αιχμαλωτίστηκε στο φυσικό περιβάλλον του) και από το καθεστώς προστασίας του είδους (παράρτημα Α έναντι παραρτήματος Β).

Οι κωδικοί σκοπού αναφέρονται σε όλες τις άδειες εισαγωγής και προσδιορίζουν τον σκοπό που επιδιώκεται με την εισαγωγή. Όταν το ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής αποτελείται από δείγματα του παραρτήματος Α ή από δείγματα ειδών του παραρτήματος Β τα οποία είναι σπάνια ή τα οποία πολύ σπάνια εκτρέφονται σε αιχμαλωσία, ή καλύπτονται από μηδενική ποσόστωση για εμπορικές συναλλαγές άγριων δειγμάτων που έχουν εισαχθεί για λόγους άλλους από εμπορικούς σκοπούς, πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή όταν εξετάζεται αν πρέπει να επιτραπεί η εμπορία των απογόνων των εν λόγω δειγμάτων.

Με βάση τον σχετικό κωδικό σκοπού, εφαρμόζονται περιορισμοί ως προς το τι μπορεί να γίνει με το εν λόγω δείγμα και με τους απογόνους του. Στο παρόν τμήμα παρέχεται καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο ερμηνείας των διαφόρων κωδικών σκοπού που εφαρμόζονται στα δείγματα που έχουν εισαχθεί και αποτελούν πλέον μέρος ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής:

— Κωδικός σκοπού S (επιστημονικός) ή M (ιατρική, συμπεριλαμβανομένης της βιοϊατρικής έρευνας): Τα δείγματα προορίζονται για την επιστημονική πρόοδο ή για βασικούς βιοϊατρικούς σκοπούς για τους οποίους έχει αποδειχθεί ότι το συγκεκριμένο είδος είναι το μόνο κατάλληλο.

— Κωδικός σκοπού Β (εκτροφή σε αιχμαλωσία): Τα δείγματα προορίζονται για μη εμπορικά προγράμματα εκτροφής που θα παραγάγουν οφέλη διατήρησης για το συγκεκριμένο είδος. Ο κωδικός σκοπού Β δεν θα πρέπει να γίνεται δεκτός για δείγματα των οποίων οι απόγονοι προορίζονται για το εμπόριο, αλλά θα πρέπει να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για εκτροφή που πραγματοποιείται για σκοπούς διατήρησης. Ο μη εμπορικός χαρακτήρας μιας συναλλαγής μπορεί να επαληθευτεί με βάση τις ακόλουθες πληροφορίες, λαμβανομένου υπόψη ότι τα επιμέρους έργα διαφέρουν και ότι απαιτείται ορισμένος βαθμός ευελιξίας: — σαφής περιγραφή του οφέλους διατήρησης για τον άγριο πληθυσμό του είδους (π.χ. στήριξη του άγριου πληθυσμού· επανεισαγωγή στο φυσικό περιβάλλον κ.λπ.), — σαφές σχέδιο και χρονοδιάγραμμα για το έργο [π.χ. ποιος επανεισάγει το δείγμα, σε ποιο χρονικό σημείο· εάν δεν προβλέπεται άμεση επανεισαγωγή, τι συμβαίνει (εάν το έργο είναι πιο επιτυχημένο από το αναμενόμενο) με τα πλεονάζοντα δείγματα κ.λπ.], — ύπαρξη και διαχείριση γενεαλογικού βιβλίου για τη διατήρηση της γενετικής ποικιλομορφίας, — κτηνιατρική υποστήριξη του έργου για την πρόληψη της εξάπλωσης ασθενειών σε άγριους πληθυσμούς, — στήριξη για το έργο στη χώρα καταγωγής ή επανεισαγωγής, — μη εμπορική χρήση του δείγματος και των απογόνων του.

— Κωδικός σκοπού Z (ζωολογικοί κήποι): Τα δείγματα προορίζονται για ζωολογικούς κήπους και μπορούν να μεταφέρονται μόνο μεταξύ ζωολογικών κήπων.

— Κωδικός σκοπού E (εκπαιδευτικός): Για εκπαιδευτικούς σκοπούς που αποσκοπούν στη διατήρηση του είδους. Το εν λόγω όφελος διατήρησης θα πρέπει να τεκμηριώνεται σε εκπαιδευτικό πλαίσιο.

— Κωδικός σκοπού P (προσωπικός): Τα δείγματα προορίζονται για προσωπική χρήση, για παράδειγμα ως ιδιωτικά ζώα συντροφιάς.

Εάν η συναλλαγή δεν εμπίπτει σαφώς σε έναν από τους προαναφερόμενους κωδικούς μη εμπορικού σκοπού, πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός σκοπού Τ και το εν λόγω δείγμα πρέπει να πληροί όλα τα κριτήρια για να επιτραπεί το εμπόριο.

Το διαχειριστικό όργανο, μετά τις αναγκαίες διαβουλεύσεις, μπορεί επίσης να περιορίσει την εμπορική χρήση του δείγματος ή των απογόνων του μόνο στην εσωτερική αγορά της ΕΕ. Αυτό μπορεί να διασφαλιστεί μέσω των όρων που καθορίζονται στην άδεια εισαγωγής και, στη συνέχεια, στο πιστοποιητικό ΕΕ.

Όταν ένα δείγμα δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί για τον σκοπό για τον οποίο εισήχθη και όταν ζητείται η χρήση του για εμπορικούς σκοπούς, το διαχειριστικό όργανο, σε διαβούλευση με την επιστημονική αρχή, θα πρέπει να αξιολογεί αν το δείγμα ενδέχεται να έχει εισαχθεί για εμπορικούς σκοπούς.

Για παράδειγμα, ζώο που έχει εισαχθεί για ερευνητικό έργο ή πρόγραμμα αναπαραγωγής μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε υφιστάμενο ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής ή να διατεθεί στο εμπόριο το ίδιο, υπό την προϋπόθεση ότι είναι σαφές ότι ο σκοπός της αρχικής εισαγωγής ήταν γνήσιος και ότι δεν χρησιμοποιήθηκε ως κάλυψη για την εισαγωγή ζώων με εμπορικό σκοπό. Για την αξιολόγηση αυτή ενδέχεται να απαιτηθεί διαβούλευση με τη χώρα εξαγωγής.

Όταν είναι σαφές ότι δεν επιτρεπόταν η εισαγωγή του δείγματος για εμπορικούς σκοπούς, δεν θα πρέπει κατά κανόνα να επιτραπεί η εμπορία του δείγματος ή η αναπαραγωγή με σκοπό την πώληση των απογόνων. Επίσης, δεν θα πρέπει να επιτραπεί η εμπορική χρήση οποιωνδήποτε παραγώγων.

3.5. Ζητήματα ονοματολογίας

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται σε είδη που έχουν ανακαλυφθεί πρόσφατα, είδη που έχουν υποστεί πρόσφατες ταξινομικές αλλαγές, καθώς και σε είδη για τα οποία η αποδεκτή ονοματολογική αναφορά CITES δεν εναρμονίζεται με την πιο πρόσφατη, γενικά αποδεκτή επιστημονική βιβλιογραφία.

Τα ανωτέρω μπορούν να περιπλέξουν σημαντικά την αλυσίδα επιτήρησης· σε τέτοιου είδους περιπτώσεις συνιστάται η διαβούλευση μεταξύ του διαχειριστικού οργάνου και της επιστημονικής αρχής κατά την επαλήθευση της νόμιμης προέλευσης.

4. Εισαγωγή στην ΕΕ

Δείγμα ζωικού είδους μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία μόνο όταν το αρμόδιο διαχειριστικό όργανο, κατόπιν διαβούλευσης με την αρμόδια επιστημονική αρχή του οικείου κράτους μέλους, βεβαιωθεί ότι πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 54 του εκτελεστικού κανονισμού. Οι όροι εισαγωγής που αναφέρονται στο άρθρο 4 του βασικού κανονισμού ισχύουν και για τα δείγματα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία τα οποία αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 του ίδιου κανονισμού. Ως εκ τούτου, οι επιστημονικές αρχές θα πρέπει να συμμετέχουν στην αξιολόγηση των αιτήσεων για εισαγωγή δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία. Ειδικότερα, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι οποιαδήποτε δείγματα άγριας προέλευσης που χρησιμοποιούνται για εκτροφή σε αιχμαλωσία (γονικό απόθεμα αναπαραγωγής, και τυχόν δείγματα που προστίθενται κατ’ εξαίρεση στο ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής) συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του άρθρου 4 παράγραφος 2 στοιχείο α) και του άρθρου 4 παράγραφος 1 στοιχείο ε) σε συνδυασμό με το άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχείο γ).

Αυτό σημαίνει κυρίως ότι το διαχειριστικό όργανο, κατόπιν διαβούλευσης με την επιστημονική αρχή, αποφασίζει ότι η εισαγωγή στην ΕΕ δεν έχει επιζήμιο αποτέλεσμα για την κατάσταση διατήρησης του είδους, ότι το δείγμα αποκτήθηκε νόμιμα και ότι δεν υπάρχουν άλλοι παράγοντες που να συνηγορούν κατά της έκδοσης της άδειας εισαγωγής.

Οι επιστημονικές αρχές πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι η μέθοδος παραγωγής για τα εισαγόμενα δείγματα δεν έχει επιζήμιο αποτέλεσμα για την κατάσταση διατήρησης του είδους ή για την έκταση του εδάφους που καταλαμβάνει ο σχετικός άγριος πληθυσμός του είδους.

Μη ρεαλιστικοί (8) ισχυρισμοί όσον αφορά την εκτροφή σε αιχμαλωσία μπορούν να οδηγήσουν σε άρνηση χορήγησης άδειας εισαγωγής σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο ε) του βασικού κανονισμού και το άρθρο 7 παράγραφος 6 του εκτελεστικού κανονισμού. Διαφορές στα στοιχεία του ισχυρισμού για εκτροφή σε αιχμαλωσία θα πρέπει να οδηγούν στη διενέργεια περαιτέρω ανάλυσης της αίτησης και στην πραγματοποίηση επαφών με τη χώρα εξαγωγής, και κατόπιν αυτών να λαμβάνεται τελική απόφαση κατά περίπτωση.

Οι εισαγωγές δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία από κράτη που δεν ανήκουν στην περιοχή κατανομής δεν θα πρέπει γενικά να επιτρέπονται όταν τα δείγματα του είδους αυτού δεν έχουν εξαχθεί ποτέ από το κράτος της περιοχής κατανομής με έγκυρη άδεια ή πιστοποιητικό CITES. Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι τα δείγματα ενδέχεται να είχαν μεταφερθεί στο κράτος που δεν ανήκει στην περιοχή κατανομής πριν από την καταχώρισή τους στο πλαίσιο της CITES.

4.1. Ρόλος του διαχειριστικού οργάνου κατά την αξιολόγηση αδειών εισαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

Το διαχειριστικό όργανο εξετάζει αν το δείγμα αποκτήθηκε σύμφωνα με τη νομοθεσία για την προστασία του οικείου είδους. Σε διαβούλευση με την αρμόδια επιστημονική αρχή του κράτους μέλους και αφού λάβει υπόψη τυχόν γνώμη της ομάδας επιστημονικής εξέτασης, το διαχειριστικό όργανο εξετάζει αν τα προς εισαγωγή δείγματα μπορούν να θεωρηθούν δείγματα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία, σύμφωνα με το άρθρο 54 του εκτελεστικού κανονισμού.

Το διαχειριστικό όργανο δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις αιτήσεις εισαγωγής για τις οποίες έχουν εντοπιστεί αυξημένοι κίνδυνοι σύμφωνα με το παράρτημα 1 του εγγράφου καθοδήγησης. Οι παράγοντες που παρατίθενται στο παράρτημα είναι ενδεικτικοί και δεν υποκαθιστούν την αξιολόγηση κάθε περίπτωσης με τον δέοντα βαθμό λεπτομέρειας. Από την αξιολόγηση μπορεί να προκύψει ότι ο ισχυρισμός για εκτροφή σε αιχμαλωσία είναι έγκυρος και βάσιμος παρά την παρουσία ενός ή περισσότερων κινδύνων.

Για να διαπιστωθεί αν τα δείγματα πληρούν τα κριτήρια του άρθρου 54 παράγραφοι 1 έως 4 του εκτελεστικού κανονισμού, ενδέχεται να χρειαστεί να ληφθούν πληροφορίες από την οικεία τρίτη χώρα, σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 6 του εκτελεστικού κανονισμού.

Τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να εκδίδουν άδειες εισαγωγής σε περιπτώσεις στις οποίες, παρά το σχετικό αίτημα, δεν λαμβάνουν ικανοποιητικές πληροφορίες από τον εξαγωγέα ή τη χώρα εξαγωγής ή επανεξαγωγής ότι τα προς εισαγωγή στην ΕΕ δείγματα μπορούν να χαρακτηριστούν δείγματα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία.

4.2. Ρόλος της επιστημονικής αρχής κατά την αξιολόγηση αδειών εισαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

Η επιστημονική αρχή του κράτους μέλους εισαγωγής γνωμοδοτεί σχετικά με το αν πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 54 του εκτελεστικού κανονισμού και οι όροι εισαγωγής του άρθρου 4 παράγραφοι 1 και 2 του βασικού κανονισμού.

Η εν λόγω γνώμη βασίζεται σε επιστημονική αξιολόγηση των διαθέσιμων πληροφοριών, λαμβανομένων υπόψη τυχόν κινδύνων που εντοπίζονται σύμφωνα με το παράρτημα 1 του παρόντος εγγράφου καθοδήγησης.

Όταν προκύπτουν αμφιβολίες σχετικά με το αν τα δείγματα που αποτελούν αντικείμενο εμπορίας προέρχονται από εκτροφή σε αιχμαλωσία, η επιστημονική αρχή (ή το διαχειριστικό όργανο, κατόπιν διαβούλευσης με την επιστημονική αρχή) του κράτους μέλους εισαγωγής διαβουλεύεται με την επιστημονική αρχή (και ενδεχομένως το διαχειριστικό όργανο) της χώρας εξαγωγής/καταγωγής. Με τον τρόπο αυτό λαμβάνονται πληροφορίες που επιβεβαιώνουν ότι τα προς εισαγωγή δείγματα πληρούν τα κριτήρια για τα δείγματα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία.

Εάν οι απαραίτητες πληροφορίες δεν είναι διαθέσιμες από το διαχειριστικό όργανο ή την επιστημονική αρχή της χώρας εξαγωγής/καταγωγής, η επιστημονική αρχή του κράτους μέλους εισαγωγής μπορεί να επικοινωνήσει απευθείας με τον αιτούντα. Στο πλαίσιο αυτό, η αρχή καλείται να χρησιμοποιήσει τον κατάλογο ερωτήσεων που παρατίθεται στο παράρτημα 2. Ο κατάλογος ερωτήσεων είναι ενδεικτικός, θα πρέπει να προσαρμόζεται σε κάθε περίπτωση και ενδεχομένως να μην είναι συναφείς όλες οι ερωτήσεις σε κάθε περίπτωση.

Οι γνώμες της επιστημονικής αρχής θα πρέπει να παρέχονται κατά περίπτωση και μπορούν να διατυπώνονται για συγκεκριμένο δείγμα, για συγκεκριμένη μονάδα εκτροφής, για συγκεκριμένο είδος (όπως το αν ένα είδος είναι εύκολο ή δύσκολο να αναπαραχθεί), ή για εισαγωγές από συγκεκριμένη χώρα.

Η επιστημονική αρχή του κράτους μέλους εισαγωγής ενημερώνει το διαχειριστικό όργανο για τα πορίσματά της. Οι επιστημονικές αρχές καλούνται να κοινοποιούν τις αξιολογήσεις τους στις αρχές CITES άλλων κρατών μελών της ΕΕ μέσω της βάσης δεδομένων για την εκτροφή σε αιχμαλωσία (9).

Όταν υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την εκτροφή του είδους σε αιχμαλωσία (αρνητικές συμβουλές ή συνεχείς αμφιβολίες), η επιστημονική αρχή του κράτους μέλους θα πρέπει να παραπέμπει το θέμα στην ομάδα επιστημονικής εξέτασης (Scientific Review Group, SRG) προκειμένου η εν λόγω ομάδα να το εξετάζει και να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα. Στις περιπτώσεις αυτές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να ζητεί τη γνώμη του διαχειριστικού οργάνου ή της επιστημονικής αρχής της χώρας εξαγωγής ή των κρατών της περιοχής κατανομής.

Το αποτέλεσμα της εξέτασης από την SRG διατίθεται στο κοινό μέσω της βάσης δεδομένων Species+ (10) ή της βάσης δεδομένων για την εκτροφή σε αιχμαλωσία, κατά περίπτωση, ως σημείο αναφοράς για τις επιστημονικές αρχές και τα διαχειριστικά όργανα.

5. Ενδοενωσιακό εμπόριο

5.1. Ρόλος του διαχειριστικού οργάνου και της επιστημονικής αρχής κατά την αξιολόγηση αιτήσεων για το ενδοενωσιακό εμπόριο δειγμάτων του παραρτήματος Α που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

Πριν από τη χορήγηση πιστοποιητικού που επιτρέπει τις εμπορικές δραστηριότητες για δείγματα για τα οποία διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι γεννήθηκαν και εκτράφηκαν σε αιχμαλωσία, το σχετικό διαχειριστικό όργανο, σε διαβούλευση με την αρμόδια επιστημονική αρχή, θα πρέπει να βεβαιωθεί ότι πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 54 του εκτελεστικού κανονισμού.

Η εν λόγω διαβούλευση μπορεί να πραγματοποιείται κατά περίπτωση για κάθε αίτηση ή μπορεί να αφορά συγκεκριμένο είδος. Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενων αιτήσεων για ένα συγκεκριμένο είδος και όταν το γονικό απόθεμα αναπαραγωγής καλύπτεται ήδη από έγκυρα πιστοποιητικά ενδοενωσιακού εμπορίου με κωδικό πηγής C, ενδέχεται να μην είναι αναγκαία η διαβούλευση με την επιστημονική αρχή.

Το διαχειριστικό όργανο ή η επιστημονική αρχή θα πρέπει να ζητεί τουλάχιστον τα ακόλουθα στοιχεία κάθε φορά που γνωστός εκτροφέας αιτείται πιστοποιητικό ενδοενωσιακού εμπορίου (βλ. κατωτέρω για πρόσθετες πτυχές που αφορούν νέους εκτροφείς):

1. ονοματεπώνυμο και διεύθυνση του εκτροφέα·

2. άδειες ή πιστοποιητικά ενδοενωσιακού εμπορίου για το γονικό απόθεμα αναπαραγωγής (το οποίο μπορεί να αποτελείται από δύο ζώα, ή περισσότερα σε περίπτωση ομαδικής στέγασης. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να αναφέρεται η μικρότερη ομάδα δυνητικών γονέων μαζί με τις αντίστοιχες αποδείξεις νόμιμης απόκτησης, ηλικίας και φύλου)·

3. αριθμός απογόνων ανά αναπαραγωγικό συμβάν·

4. ταυτοποίηση κάθε απογόνου·

5. (κατά προσέγγιση) ημερομηνία γέννησης·

6. φύλο των απογόνων (εάν διατίθεται)·

7. περιγραφή των μεθόδων αναπαραγωγής — όταν ο αριθμός των απογόνων φαίνεται υπερβολικά υψηλός σε σύγκριση με τα αριθμητικά στοιχεία που υπάρχουν στη βιβλιογραφία, ή για είδη που πολύ σπάνια αναπαράγονται σε αιχμαλωσία. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επιστημονικές εξελίξεις που υποστηρίζουν την αναπαραγωγή, όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση, δεδομένου ότι οι εξελίξεις αυτές μπορεί να αποφέρουν υψηλότερα ποσοστά αναπαραγωγής από τα αναμενόμενα υπό φυσιολογικές συνθήκες. Επιπλέον, σε αιχμαλωσία είναι συχνά δυνατή η λήψη περισσότερων της μίας παρτίδων, ενώ κάτι τέτοιο είναι ενδεχομένως σπάνιο στο φυσικό περιβάλλον.

Κατά την αξιολόγηση αίτησης για πιστοποιητικό το οποίο αφορά δείγμα που έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία, το διαχειριστικό όργανο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους ακόλουθους δείκτες υψηλότερου ή χαμηλότερου κινδύνου:

— Είναι γνωστός ο εκτροφέας για τη νόμιμη αναπαραγωγή αυτού του είδους;

— Έχει ωριμάσει σεξουαλικά το γονικό απόθεμα αναπαραγωγής (και σε αυτήν την περίπτωση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πιθανές διαφορές μεταξύ των ζώων που εκτρέφονται σε συνθήκες αιχμαλωσίας σε σύγκριση με τις πληροφορίες για τα δείγματα από το φυσικό περιβάλλον) και εξακολουθεί να είναι σε θέση να αναπαραχθεί;

— Είναι εύλογος ο ισχυρισμός για τον αριθμό των απογόνων;

— Είναι εύλογος ο ισχυρισμός για τον αριθμό των παρτίδων;

— Έχει παραγάγει απογόνους στο παρελθόν το συγκεκριμένο γονικό απόθεμα αναπαραγωγής;

— Το γονικό απόθεμα αναπαραγωγής γεννήθηκε σε αιχμαλωσία; Εάν όχι, έχει παραχθεί γενεά F2 υπό παρόμοιες συνθήκες;

— Η αίτηση αφορά ενδημικό είδος της ΕΕ ή είδος αυτόχθονο στην ΕΕ ή είδος που είναι γνωστό ότι λαμβάνεται παράνομα από το φυσικό του περιβάλλον;

Σε περίπτωση νέου εκτροφέα ή αβεβαιότητας σχετικά με οποιαδήποτε από τις ανωτέρω πληροφορίες, το διαχειριστικό όργανο μπορεί, πέραν των ερωτήσεων 1-7 ανωτέρω, να ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες. Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται, κατά περίπτωση:

— το μέγεθος και η προέλευση (από το φυσικό περιβάλλον ή εκτροφή σε αιχμαλωσία) του αρχικού ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής·

— το μέγεθος του τρέχοντος ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής σε συνολικό αριθμό ατόμων, συμπεριλαμβανομένης της αναλογίας αρσενικών/θηλυκά·

— στοιχεία για τους γονείς των δειγμάτων, συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας γέννησης/εκκόλαψης (αριθμοί δακτυλίου/μικροτσίπ και φωτογραφίες για είδη για τα οποία τα μεμονωμένα δείγματα μπορούν να αναγνωριστούν με αξιόπιστο τρόπο βάσει συγκεκριμένων σωματικών προτύπων, εάν υπάρχουν)·

— το έτος της πρώτης επιτυχημένης αναπαραγωγής·

— αν ο εκτροφέας έχει προβεί σε αναπαραγωγή δεύτερης γενεάς (F2)·

— αν το ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής έχει αυξηθεί με άτομα που έχουν αφαιρεθεί από το φυσικό τους περιβάλλον και, εάν ναι, στοιχεία σχετικά με τον αριθμό, τον χρόνο και την προέλευσή τους·

— πλήρη στοιχεία για την ετήσια παραγωγή.

Το διαχειριστικό όργανο θα πρέπει επίσης να διαβουλεύεται με την αρμόδια επιστημονική αρχή σε περίπτωση:

— αιτήσεων για είδος που είναι γνωστό ότι είναι δύσκολο να διατηρηθεί και/ή να αναπαραχθεί σε αιχμαλωσία·

— αιτήσεων για δείγματα τα οποία, από τη δηλωθείσα ηλικία τους, καθιστούν απίθανους τους ισχυρισμούς για εκτροφή σε αιχμαλωσία, λόγω του υψηλού κόστους που συνδέεται με τη διατήρηση του εν λόγω είδους σε αιχμαλωσία κατά τη διάρκεια της δεδομένης περιόδου·

— αιτήσεων για είδη που ωριμάζουν με βραδύ ρυθμό και έχουν χαμηλό αναπαραγωγικό δυναμικό·

— αμφιβολιών σχετικά με τον εύλογο αριθμό απογόνων και παρτίδων, την αναπαραγωγική ηλικία ή άλλες πτυχές της εκτροφής σε αιχμαλωσία.

Τα διαχειριστικά όργανα μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο διενέργειας διά ζώσης επιθεώρησης από τις σχετικές αρχές και/ή υποβολής αιτήματος για ανάλυση DNA ώστε να επαληθεύσουν ότι οι δηλωθέντες απόγονοι έχουν πράγματι γεννηθεί και εκτραφεί σε αιχμαλωσία από τους αναφερόμενους γονείς / το αναφερόμενο γονικό απόθεμα αναπαραγωγής.

Η διά ζώσης επιθεώρηση είναι γενικά δικαιολογημένη όταν υπάρχουν αμφιβολίες και όταν δεν είναι δυνατή η διενέργεια γενετικής ανάλυσης. Η λήψη δείγματος για γενετική ανάλυση μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον αιτούντα (κατά προτίμηση με εποπτεύοντα εκπρόσωπο των αρμόδιων αρχών) ή από διορισμένο υπάλληλο, ανάλογα με την ανάλυση κινδύνου που πραγματοποιεί το διαχειριστικό όργανο σε διαβούλευση με την επιστημονική αρχή.

Η διαβούλευση μεταξύ των διαχειριστικών οργάνων είναι δικαιολογημένη όταν υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την εγκυρότητα των πιστοποιητικών που έχουν εκδοθεί από άλλο κράτος μέλος για δείγματα τα οποία αφορούν αμφίβολοι ισχυρισμοί για εκτροφή σε αιχμαλωσία.

Τα προαναφερόμενα μέτρα δεν χρειάζεται να ληφθούν για δείγματα των ειδών του παραρτήματος X του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 865/2006. Τα δείγματα αυτά θεωρείται ότι πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 54 (δείγματα που έχουν γεννηθεί και εκτραφεί σε αιχμαλωσία, κωδικός πηγής C), εκτός εάν υπάρχουν ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία για το αντίθετο. Δεν χρειάζεται να καλύπτονται από πιστοποιητικό ενδοενωσιακού εμπορίου ή άλλο είδος εγγράφου, ούτε χρειάζεται να φέρουν σήμανση.

5.2. Ρόλος του διαχειριστικού οργάνου και της επιστημονικής αρχής σε περίπτωση ενδοενωσιακού εμπορίου δειγμάτων του παραρτήματος Β που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

Το εμπόριο δειγμάτων του παραρτήματος Β επιτρέπεται εφόσον μπορεί να αποδειχθεί ότι τα δείγματα αποκτήθηκαν σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για τη διατήρηση της πανίδας και της χλωρίδας.

Έχει καταρτιστεί έγγραφο καθοδήγησης (11) στο οποίο περιγράφονται αναλυτικά οι απαιτήσεις σχετικά με τα αποδεικτικά έγγραφα για το ενδοενωσιακό εμπόριο ζώων του παραρτήματος Β, για να συνδράμει τα κράτη μέλη στην εφαρμογή του κανόνα αυτού, ο οποίος εφαρμόζεται επίσης στο εμπόριο δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία.

Η ίδια αξιολόγηση με αυτή που περιγράφεται ανωτέρω για το παράρτημα Α θα πρέπει να πραγματοποιείται κατά τον έλεγχο του εμπορίου δειγμάτων των ειδών του παραρτήματος Β τα οποία έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία. Σε περίπτωση αμφιβολίας, το διαχειριστικό όργανο θα πρέπει να διαβουλεύεται με την επιστημονική αρχή και να εξετάζει το ενδεχόμενο διενέργειας διά ζώσης επιθεώρησης και/ή λήψης δείγματος για γενετική ανάλυση, όπως περιγράφεται ανωτέρω.

Συνιστάται η διαβούλευση μεταξύ των διαχειριστικών οργάνων όταν υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με δείγματα για τα οποία διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία σε άλλο κράτος μέλος, ιδίως υπάρχει υψηλός κίνδυνος (π.χ. δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία νόμιμης εισαγωγής σε χώρες της ΕΕ, το είδος είναι δύσκολο να αναπαραχθεί σε δεύτερη γενεά κ.λπ.).

6. Εξαγωγές και επανεξαγωγές από την ΕΕ

Δείγμα ζωικού είδους θα πρέπει να θεωρείται ότι έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία μόνον όταν το αρμόδιο διαχειριστικό όργανο, σε διαβούλευση με την επιστημονική αρχή του οικείου κράτους μέλους, βεβαιώνεται ότι πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 54 του εκτελεστικού κανονισμού.

Επισημαίνεται ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ i) των επανεξαγωγών δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία τα οποία είχαν παλαιότερα εισαχθεί στην ΕΕ και ii) των εξαγωγών δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία στην ΕΕ.

6.1. Επανεξαγωγές δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

Στην περίπτωση επανεξαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία από κράτος μέλος της ΕΕ το οποίο δεν είναι εκείνο που εισήγαγε τα δείγματα στην ΕΕ, τα δύο κράτη μέλη οφείλουν να ανταλλάσσουν πληροφορίες (βλ. άρθρο 5 παράγραφος 5 του βασικού κανονισμού).

Όταν τα δείγματα φέρουν σήμανση και μπορούν να αποδοθούν σαφώς σε έγγραφο, ενδέχεται να μην απαιτείται ειδική διαβούλευση με την επιστημονική αρχή. Βάση αποτελεί το έγγραφο καθοδήγησης για την απόδειξη της νόμιμης απόκτησης ζώντων δειγμάτων ειδών του παραρτήματος Β (βλ. υποσημείωση 11), ενώ ο κατάλογος σημείων ελέγχου του παραρτήματός του θεωρείται η ελάχιστη τεκμηρίωση ή οι ελάχιστες πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται.

6.2. Εξαγωγές δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

6.2.1. Ρόλος του διαχειριστικού οργάνου κατά την αξιολόγηση αδειών εξαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

Σε διαβούλευση με την αρμόδια επιστημονική αρχή του κράτους μέλους, το διαχειριστικό όργανο εξετάζει αν τα δείγματα πληρούν τα κριτήρια για τα δείγματα που θεωρείται ότι έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία, σύμφωνα με το άρθρο 54 του εκτελεστικού κανονισμού και το άρθρο 7 παράγραφος 1 του βασικού κανονισμού.

Το διαχειριστικό όργανο αξιολογεί τις πληροφορίες που παρέχονται στην αίτηση, για να διασφαλίσει ότι το δείγμα ελήφθη σύμφωνα με τις νομοθετικές και κανονιστικές πράξεις της ΕΕ (διαπίστωση της νόμιμης απόκτησης). Εάν η αίτηση περιλαμβάνει δείγματα που καλύπτονται ήδη από πιστοποιητικό, το διαχειριστικό όργανο θα πρέπει να προβεί σε περαιτέρω εξέταση βάσει εκτίμησης κινδύνου και, όπου απαιτείται, σε διαβούλευση με την επιστημονική αρχή ή άλλα κράτη μέλη σε περίπτωση αμφιβολίας.

Τα διαχειριστικά όργανα θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στις αιτήσεις εξαγωγής για τις οποίες έχουν εντοπιστεί αυξημένοι κίνδυνοι σύμφωνα με το παράρτημα 1 του παρόντος εγγράφου. Οι παράγοντες που παρατίθενται στο παράρτημα είναι ενδεικτικοί και δεν υποκαθιστούν τη δέουσα αξιολόγηση κάθε περίπτωσης. Από την αξιολόγηση μπορεί να προκύψει ότι ο ισχυρισμός για εκτροφή σε αιχμαλωσία είναι έγκυρος και βάσιμος παρά την παρουσία ενός ή περισσότερων κινδύνων.

Για τις εξαγωγές ζώντων δειγμάτων ζωικών ειδών που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία του παραρτήματος Β, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανατρέχουν στο έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με την απόδειξη της νόμιμης απόκτησης ζώντων ζώων των ειδών του παραρτήματος Β (βλ. υποσημείωση11), καθώς και στα αναγκαία αποδεικτικά έγγραφα.

Τα διαχειριστικά όργανα μπορούν να επιλέξουν να επαληθεύσουν τη νόμιμη απόκτηση χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση εκτίμησης κινδύνου, με βάση τους ακόλουθους παράγοντες, όταν οι παράγοντες αυτοί είναι συναφείς με συγκεκριμένη αίτηση εξαγωγής:

i) το παράρτημα στο οποίο περιλαμβάνεται το είδος·

ii) την πηγή του δείγματος·

iii) την παρουσία του είδους σε ελεγχόμενο περιβάλλον στο κράτος μέλος που εξετάζει την αίτηση·

iv) καταγεγραμμένες περιπτώσεις παράνομου εμπορίου·

v) σκοπός συναλλαγής (εμπορικός ή μη εμπορικός)·

vi) ιστορικό των αιτήσεων του αιτούντος, συμπεριλαμβανομένου τυχόν ιστορικού μη συμμόρφωσης·

vii) χρηματική αξία των δειγμάτων· και

viii) ύπαρξη παρόμοιων ειδών.

Όταν, αφού εξετάσει και σταθμίσει τους ανωτέρω παράγοντες, το διαχειριστικό όργανο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει υψηλός κίνδυνος το προς εξαγωγή δείγμα να μην έχει αποκτηθεί νόμιμα, μπορεί να επιλέξει να ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες και να προβεί σε περαιτέρω έλεγχο της αλυσίδας επιτήρησης. Στην περίπτωση που το διαχειριστικό όργανο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο κίνδυνος παράνομης απόκτησης είναι χαμηλός, μπορεί να επιλέξει να προβεί σε λιγότερο ενδελεχή έλεγχο.

Σύμφωνα με το άρθρο 65 παράγραφος 4 του εκτελεστικού κανονισμού, το διαχειριστικό όργανο πρέπει να επαληθεύει αν τα δείγματα των ειδών του παραρτήματος Α φέρουν σήμανση σύμφωνα με το άρθρο 66 του εν λόγω κανονισμού.

Για κάθε εξαγωγή (ή επανεξαγωγή) δειγμάτων των παραρτημάτων Α ή Β, όταν τα δείγματα φέρουν σήμανση, συνιστάται να αναγράφονται οι αριθμοί ταυτοποίησης στην άδεια εξαγωγής (ή στο πιστοποιητικό επανεξαγωγής) στο πλαίσιο περιγραφής 8, προκειμένου να περιγράφονται τα δείγματα με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια.

Τα δείγματα των ειδών του παραρτήματος X του κανονισμού (EK) αριθ. 865/2006 δεν χρειάζεται να φέρουν σήμανση για εξαγωγή και για τα δείγματα αυτά μπορεί να θεωρηθεί ότι πληρούνται οι όροι για την έκδοση άδειας εξαγωγής.

6.2.2. Ρόλος της επιστημονικής αρχής κατά την αξιολόγηση αδειών εξαγωγής δειγμάτων που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία

Όταν το διαχειριστικό όργανο ζητεί τη γνώμη της επιστημονικής αρχής, η αρχή αυτή παρέχει συμβουλές σχετικά με το αν τα δείγματα που καλύπτονται από άδεια ή πιστοποιητικό πληρούν τα κριτήρια για δείγματα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία [σύμφωνα με το άρθρο 54 του εκτελεστικού κανονισμού και το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο δ) (που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 4) του βασικού κανονισμού], προκειμένου να αξιολογηθεί αν η εξαγωγή είναι επιζήμια για τη διατήρηση του είδους.

Οι γνώμες της επιστημονικής αρχής θα πρέπει να παρέχονται κατά περίπτωση και μπορούν να διατυπώνονται για κάθε μεμονωμένο δείγμα, για συγκεκριμένη μονάδα εκτροφής ή για συγκεκριμένο είδος (π.χ. αν ένα είδος είναι εύκολο ή δύσκολο να αναπαραχθεί).

Σε περίπτωση αμφιβολιών σχετικά με το αν δείγματα που έχουν ανατραφεί σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία, το διαχειριστικό όργανο ή η επιστημονική αρχή του κράτους μέλους εξαγωγής ζητεί από το διαχειριστικό όργανο ή την επιστημονική αρχή του άλλου κράτους μέλους να επιβεβαιώσει αν τα δείγματα πληρούν τα κριτήρια για τα δείγματα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία.

Τα διαχειριστικά όργανα και οι επιστημονικές αρχές καλούνται να κοινοποιούν τις αξιολογήσεις τους στις αρχές CITES άλλων κρατών μελών της ΕΕ μέσω της βάσης δεδομένων για την εκτροφή σε αιχμαλωσία (12), κατά περίπτωση.

Επιπλέον, όταν υπάρχουν επίμονες ανησυχίες σχετικά με την εκτροφή σε αιχμαλωσία, οι επιστημονικές αρχές των κρατών μελών ενθαρρύνονται να παραπέμπουν το θέμα στην ομάδα επιστημονικής εξέτασης ή —μέσω του διαχειριστικού οργάνου— στην ομάδα εμπειρογνωμόνων των διαχειριστικών οργάνων της CITES.

7. Κατασχεθέντα ζώα

Στο παρόν τμήμα παρέχεται καθοδήγηση σχετικά με τον χειρισμό κατασχεθέντων δειγμάτων και σχετικά με το αν τα δείγματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μονάδα εκτροφής σε αιχμαλωσία.

Σε διαβούλευση με την επιστημονική αρχή και, κατά περίπτωση, με άλλους αρμόδιους φορείς, το διαχειριστικό όργανο θα πρέπει να αποφασίζει για τον καταλληλότερο χειρισμό των κατασχεθέντων δειγμάτων και για το αν θα διατηρηθούν σε αιχμαλωσία, θα επιστραφούν στη χώρα καταγωγής για πιθανή επιστροφή στο φυσικό περιβάλλον (13) ή αν θα υποβληθούν σε ευθανασία.

Το ψήφισμα 17.08 της διάσκεψης CITES σχετικά με τη διάθεση παρανόμως διακινηθέντων και κατασχεθέντων δειγμάτων ειδών που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα της CITES (14) μπορεί να παρέχει καθοδήγηση στο θέμα αυτό, και ιδίως η ανάλυση του διαγράμματος αποφάσεων στο παράρτημα 1 του ψηφίσματος.

Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο αρχικός λόγος της κατάσχεσης, καθώς ορισμένες φορές τα δείγματα δεν δεσμεύτηκαν λόγω ζητημάτων που αφορούσαν τη νομιμότητά τους, αλλά λόγω άλλων παραβάσεων (π.χ. που συνδέονται με τους όρους μεταφοράς). Τα διαχειριστικά όργανα θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν τις νέες πρακτικές λαθρεμπορίας, στο πλαίσιο των οποίων οι διακινητές βασίζονται στην κατάσχεση δειγμάτων και στη μετέπειτα νομιμοποίησή τους μέσω κέντρων διάσωσης. Τα διαχειριστικά όργανα θα πρέπει να λαμβάνουν κάθε μέτρο προφύλαξης ώστε τα κατασχεθέντα δείγματα να μην καταλήγουν στα χέρια των προσώπων που εμπλέκονται στην παράβαση.

Τα κατασχεθέντα δείγματα μπορούν να προστεθούν σε αποθέματα ειδών για τα οποία έχουν ήδη δημιουργηθεί ζωικά κεφάλαια αναπαραγωγής στην ΕΕ ή να χρησιμοποιηθούν για να δημιουργηθούν νέα ζωικά κεφάλαια αναπαραγωγής. Εάν πρόκειται για είδος για το οποίο υπάρχει ex situ πρόγραμμα της EAZA (EEP) ή ευρωπαϊκό γενεαλογικό βιβλίο (ESB), για παράδειγμα, ο προτιμώμενος τρόπος είναι να τοποθετηθεί το δείγμα στη φροντίδα ενός τέτοιου συντονισμένου προγράμματος αναπαραγωγής. Η περίπτωση αυτή αφορά ασφαλώς είδη τα οποία δεν είχαν εισαχθεί παλαιότερα με έγκυρες άδειες ή πιστοποιητικά CITES.

Τα κράτη μέλη μπορούν να συνεργάζονται με άλλα μέρη της CITES για την ορθή διάθεση των κατασχεθέντων ζώων επιτρέποντας την εισαγωγή, εξαγωγή ή επανεξαγωγή των εν λόγω δειγμάτων. Σε περίπτωση εισαγωγής, η διαπίστωση μη επιζήμιου αποτελέσματος εξακολουθεί να αποτελεί απαίτηση. Ωστόσο, δεν επιτρέπονται οι εμπορικές συναλλαγές κατασχεθέντων δειγμάτων ειδών του παραρτήματος Α.

Πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των δειγμάτων των ειδών του παραρτήματος Α και εκείνων των παραρτημάτων Β, Γ ή Δ. Απαιτείται πρόσθετη προσοχή για σπάνια είδη ή είδη για τα οποία δεν έχει πραγματοποιηθεί (σχεδόν) καμία αναπαραγωγή στην ΕΕ.

Το άρθρο 8 παράγραφος 6 του βασικού κανονισμού επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να πωλούν τα δείγματα ειδών των παραρτημάτων Β έως Δ τα οποία έχουν δημεύσει, εφόσον κατ’°αυτόν τον τρόπο τα δείγματα αυτά δεν αποδίδονται απευθείας στο φυσικό ή νομικό πρόσωπο από το οποίο κατασχέθηκαν ή το οποίο συμμετείχε στην παράβαση. Στη συνέχεια, τα δείγματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιούνται για οποιονδήποτε σκοπό ως εάν είχαν αποκτηθεί νομίμως.

Δεν επιτρέπεται η πώληση κατασχεθέντων δειγμάτων των ειδών του παραρτήματος Α. Τα δείγματα του παραρτήματος Α θα πρέπει να θεωρείται ότι έχουν αποκτηθεί νόμιμα αφού κατασχεθούν και παραδοθούν σε θεματοφύλακα ο οποίος φυλάσσει τα εν λόγω κατασχεθέντα δείγματα για μη εμπορική χρήση. Θα πρέπει να περιγράφεται λεπτομερώς ο τρόπος με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα δείγματα και οι δυνητικοί απόγονοί τους.

Απαιτείται προσεκτικότερη εξέταση προκειμένου να αξιολογηθεί αν κατασχεθέντα δείγματα των ειδών του παραρτήματος Α μπορούν να προστεθούν σε ζωικό κεφάλαιο αναπαραγωγής. Όταν αξιολογείται αν ένα κατασχεθέν δείγμα του παραρτήματος Α μπορεί να ανατεθεί σε μονάδα εκτροφής σε αιχμαλωσία, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες πτυχές (σε διαβούλευση με την αρμόδια επιστημονική αρχή):

— Συνδέεται η μονάδα εκτροφής σε αιχμαλωσία με επίσημο πρόγραμμα διατήρησης μέσω εκτροφής σε αιχμαλωσία; Ή πρόκειται για εμπορική επιχείρηση η οποία πωλεί το μεγαλύτερο μέρος των απογόνων;

— Είναι γνωστό το είδος για την εκτροφή του σε αιχμαλωσία και την παραγωγή απογόνων F2;

— Είναι γνωστή η προέλευση του δείγματος;

Η παραχώρηση πλήρους κυριότητας κατασχεθέντος δείγματος σε εμπορική μονάδα εκτροφής σε αιχμαλωσία φαίνεται ασυμβίβαστη με τους κανονισμούς της ΕΕ για το εμπόριο άγριων ειδών. Τα δείγματα του παραρτήματος Α θα μπορούσαν να «υιοθετηθούν», υπό τον όρο ότι i) η μονάδα διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις και υποδομές και ii) τα ζώα δεν χρησιμοποιούνται για πώληση ή εμπορική εκτροφή.

Όταν το κατασχεθέν δείγμα πρέπει να τοποθετηθεί σε άλλο κράτος μέλος, πριν από την έκδοση πιστοποιητικού που επιτρέπει τη μεταφορά αυτή, το αρμόδιο εκδίδον διαχειριστικό όργανο θα πρέπει να έρχεται σε επαφή με την επιστημονική αρχή του κράτους μέλους παραλαβής (σύμφωνα με το άρθρο 9 του βασικού κανονισμού) και (ιδανικά) να ενημερώνει το διαχειριστικό όργανο του κράτους μέλους παραλαβής. Τυχόν περιορισμοί στη χρήση του δείγματος θα πρέπει να αναφέρονται στο πιστοποιητικό, όπως έχει συμφωνηθεί και από τα δύο κράτη μέλη.

(1) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου, της 9ης Δεκεμβρίου 1996, για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους (ΕΕ L 61 της 3.3.1997, σ. 1) (στο εξής: βασικός κανονισμός) και σχετικοί κανονισμοί της Επιτροπής, ιδίως: κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 865/2006 της Επιτροπής, της 4ης Μαΐου 2006, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους (ΕΕ L 166 της 19.6.2006, σ. 1) (στο εξής: εκτελεστικός κανονισμός) και εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 792/2012 της Επιτροπής, της 23ης Αυγούστου 2012, σχετικά με τη θέσπιση κανόνων σχεδιασμού των αδειών, πιστοποιητικών και άλλων εγγράφων που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους και με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 865/2006 της Επιτροπής (ΕΕ L 242 της 7.9.2012, σ. 13) (στο εξής: κανονισμός για τις άδειες).

(2) Στο παρόν έγγραφο, ως «δείγματα που έχουν εκτραφεί σε αιχμαλωσία» νοούνται τα δείγματα που πληρούν τα κριτήρια του άρθρου 54 του εκτελεστικού κανονισμού.

(3) Harfoot, M. et al, 2018. Unveiling the patterns and trends in 40 years of global trade in CITES-listed wildlife. Biological Conservation, 223, σ. 47-57.

(4) Ο όρος αυτός αναφέρεται στην κατάσταση των ειδών που περιλαμβάνονται στον κόκκινο κατάλογο της IUCN και όχι στα προσαρτήματα της CITES στα οποία περιλαμβάνεται το είδος.

(5) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52019XC0321(01)&from=EN

(6) Άρθρο 11 παράγραφος 2 στοιχείο α) του βασικού κανονισμού.

(7) Βλ. https://www.eaza.net/assets/Uploads/CCC/August-2020.pdf.

(8) Π.χ. δηλώσεις παραγωγής απογόνων σε κλίμακα ή ταχύτητα που θεωρείται απίθανο να είναι εφικτή λαμβανομένης υπόψη της αναπαραγωγικής βιολογίας του είδους.

(9) http://captivebreeding.unep-wcmc.org

(10) https://speciesplus.net/species

(11) Απόδειξη νόμιμης απόκτησης ζώντων ζώων των ειδών του παραρτήματος Β και απαραίτητα αποδεικτικά μέσα, (ΕΕ C 107 της 21.3.2019, σ. 2).

(12) http://captivebreeding.unep-wcmc.org

(13) Σε πολλές περιπτώσεις η επιστροφή στο φυσικό περιβάλλον δεν είναι δυνατή.

(14) https://cites.org/sites/default/files/document/E-Res-17-08.pdf