[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 11.1.2006

SEC(2006) 23 τελικό

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 Για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, 2005-2009

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ιστορικό

Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1998, βασίζεται στον στόχο της επίτευξης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσο ενίσχυσης των προϋποθέσεων για σταθερότητα των τιμών και ισχυρή διατηρήσιμη ανάπτυξη, οι οποίες ευνοούν τη δημιουργία απασχόλησης. Το 2005, το σύμφωνο τροποποιήθηκε για πρώτη φορά. Η μεταρρύθμιση αναγνώριζε τη χρησιμότητα του συμφώνου για την εδραίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αλλά είχε ως σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και των οικονομικών του ερεισμάτων, καθώς επίσης τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], ο οποίος αποτελεί στοιχείο του συμφώνου, ορίζει ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν υποχρεωτικά, στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης, καθώς και ετήσιες επικαιροποιήσεις τους (τα κράτη μέλη που έχουν ήδη υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σταθερότητας, ενώ τα κράτη μέλη που δεν το έχουν υιοθετήσει ακόμη υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σύγκλισης). Το πρώτο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας υποβλήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1998. Κατ’ εφαρμογή του κανονισμού, το Συμβούλιο εξέδωσε γνώμη επί του προγράμματος στις 12.10.98 επί τη βάσει σύστασης της Επιτροπής και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή. Βάσει της ίδιας διαδικασίας, τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εξετάζονται από την προαναφερθείσα επιτροπή, ενώ το Συμβούλιο έχει την ευχέρεια να τα εξετάσει.

Στα εν λόγω προγράμματα, τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν τον μεσοπρόθεσμο στόχο τον οποίον θέτουν για τη δημοσιονομική τους κατάσταση και να προσδιορίσουν τα μέτρα που σκοπεύουν να εφαρμόσουν προκειμένου να επιτύχουν και να διατηρήσουν το στόχο αυτό, περιλαμβανομένων των συνοδευτικών οικονομικών παραδοχών. Μετά τη μεταρρύθμιση του συμφώνου, ο μεσοπρόθεσμος στόχος πρέπει να διαφοροποιείται για τα επιμέρους κράτη μέλη με γνώμονα την οικονομική και δημοσιονομική ανομοιογένεια που υπάρχει στην Ένωση, περιλαμβανομένου του στοιχείου του κινδύνου που η δημοσιονομική πολιτική συνεπάγεται για τη διατηρησιμότητα. Άλλο στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι το ότι πρέπει, αφενός, να επιτυγχάνεται συμμετρικότερη προσέγγιση σε σχέση με τη δημοσιονομική πολιτική κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, με την τήρηση αυξημένης δημοσιονομικής πειθαρχίας σε περιόδους οικονομικής άνθησης και, αφετέρου, να λαμβάνονται υπόψη «μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» με επαληθεύσιμα αποτελέσματα για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα ενόψει πρόσκαιρων αποκλίσεων από το μεσοπρόθεσμο στόχο ή από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξή του.

Λαμβάνοντας υπόψη τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005, τον κώδικα δεοντολογίας[2], την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εκτίμηση της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων και τους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008, η Επιτροπή εξέτασε την προσφάτως υποβληθείσα επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας της Φινλανδίας και, επί τη βάσει της κατωτέρω αξιολόγησης, εξέδωσε σύσταση για γνώμη του Συμβουλίου επί της εν λόγω επικαιροποίησης.

Αξιολόγηση

1. Η Φινλανδία υπέβαλε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας στις 24 Νοεμβρίου 2004. Το πρόγραμμα καλύπτει την περίοδο 2005 - 2009 και ακολουθεί εν γένει, το πρότυπο που ισχύει για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης με βάση τον νέο κώδικα δεοντολογίας. Παρουσιάζει ελλείψεις όσον αφορά τα υποχρεωτικά και προαιρετικά δεδομένα που επιβάλλει ο νέος κώδικας δεοντολογίας (λείπουν ιδίως δεδομένα όσον αφορά τις εξωτερικές παραδοχές για τα έτη 2007-2009). Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα δεν καθορίζει κάποιον συγκεκριμένο μεσοπρόθεσμο στόχο (ΜΠΣ) για την δημοσιονομική κατάσταση όπως απαιτεί το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης.

2. Η οικονομία της Φινλανδίας, έχοντας ανακάμψει μετά από μια ιδιαζόντως σοβαρή ύφεση στις αρχές της δεκαετίας του ’90, παρουσίασε έντονη ανάπτυξη κατά την περίοδο 1995-2004, επιτυγχάνοντας μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 3½ %, ήτοι 1½ εκατοστιαία μονάδα περίπου πάνω από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Η έντονη ανάπτυξη της οικονομίας συνέβαλε στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης από 60% που ήταν μετά την ύφεση, σε 68% το 2004. Με μέσο ετήσιο ποσοστό 1½ %, ο πληθωρισμός της περιόδου 1995-2004 ήταν μισή εκατοστιαία μονάδα κάτω από το επίπεδο της ζώνης του ευρώ. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο θεμελιώνεται το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ θα υποχωρήσει από 2,7% την περίοδο 2005-2006, σε 2,3% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο για το υπόλοιπο της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ για το 2005 και το 2006 επηρεάζεται πολύ από διακοπές παραγωγής στον τομέα του χαρτιού και του χαρτοπολτού εξαιτίας μιας εργατικής διαφοράς. Έτσι εξηγείται η κατακόρυφη μείωση το 2005 και η επακόλουθη αύξηση το 2006. Τόσο οι βραχυπρόθεσμες όσο και οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις που παρουσιάζονται στο πρόγραμμα είναι επιφυλακτικότερες από τις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι προβλέψεις του προγράμματος όσον αφορά τον πληθωρισμό φαίνονται ρεαλιστικές και ανταποκρίνονται σε εκείνες των υπηρεσιών της Επιτροπής.

3. Στην γνώμη που εξέδωσε στις 17 Φεβρουαρίου 2005 για το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που κάλυπτε την περίοδο 2004-2008, το Συμβούλιο ενέκρινε τη δημοσιονομική στρατηγική του προγράμματος. Το πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης για το 2005 υπολογίζεται, βάσει των προβλέψεων ων υπηρεσιών της Επιτροπής, σε 1,9% του ΑΕΠ, ποσοστό το οποίο ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στον στόχο του προηγούμενου επικαιροποιημένου προγράμματος για το πλεόνασμα.

4. Οι βασικοί στόχοι της κυβέρνησης στο παρόν επικαιροποιημένο πρόγραμμα είναι η ισοσκέλιση των οικονομικών της κεντρικής κυβέρνησης υπό κανονικές συνθήκες οικονομικής ανάπτυξης και η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών ενόψει των αρνητικών επιπτώσεων της γήρανσης του πληθυσμού. Προτείνονται, επίσης, μέτρα βελτίωσης των δημοσιονομικών λογαριασμών των τοπικών κυβερνήσεων που θα τις βοηθήσουν να επιτύχουν ισοσκελισμένη θέση μέχρι το τέλος της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Το πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης θα παρουσιάσει ελαφρά φθίνουσα τάση και στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα θα φθάσει το 1,5% του ΑΕΠ. Τόσο τα έσοδα όσο και οι δαπάνες θα μειωθούν ως ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ 2005 και 2007 (αμφότερα τα μεγέθη κατά 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ). Στη συνέχεια προβλέπεται ότι αμφότεροι οι δείκτες και, κατ επέκταση, ο καθαρός δανεισμός θα παραμείνουν σταθεροί. Το προφίλ του πρωτογενούς πλεονάσματος δείχνει μια κάπως μεγαλύτερη πτώση εξαιτίας της προβλεπόμενης μείωσης του μεριδίου των δαπανών για τόκους στο ΑΕΠ. Η μείωση του πλεονάσματος αντικατοπτρίζει την προοδευτική εισαγωγή φορολογικών περικοπών. Οι δαπάνες πρέπει να είναι συγκρατημένες χάρη στα ανώτατα όρια δημοσιονομικών δαπανών που έχει θεσπίσει η κυβέρνηση και στη μείωση των δαπανών για τόκους. Σε σύγκριση με το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας, οι εκτιμήσεις ως προς το πλεόνασμα για την περίοδο 2006-2009 αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω κατά 0,5% του ΑΕΠ περίπου, εξαιτίας των φορολογικών περικοπών και μιας επιφυλακτικότερης στάσης όσον αφορά την οικονομική κατάσταση των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης και των τοπικών κυβερνήσεων.

5. Από διαρθρωτική άποψη, προβλέπεται μεν ότι το πλεόνασμα θα μειωθεί ελαφρά κατά την επόμενη τριετία από 2% περίπου του ΑΕΠ το 2005 σε 1¾ % του ΑΕΠ την περίοδο 2006-2008, αλλά ότι το 2009 θα ανακάμψει. Ωστόσο, η ανάκαμψη αυτή οφείλεται εξ ολοκλήρου στην αναμενόμενη διεύρυνση του κενού παραγωγής σε -1% περίπου του ΑΕΠ στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Προβλέπεται δε μείωση του διαρθρωτικού πλεονάσματος σε 1½ % του ΑΕΠ περίπου στα τέλη της περιόδου του προγράμματος (2009)[3]. Για τους σκοπούς της παρούσας αξιολόγησης, το ποσοστό αυτό θεωρείται ότι αποτελεί τον μεσοπρόθεσμο στόχο του προγράμματος. Δεδομένου ότι ο ΜΠΣ του προγράμματος είναι απαιτητικότερος από το ελάχιστο όριο (που εκτιμάται ως έλλειμμα 1% του ΑΕΠ περίπου), η επίτευξή του θα εκπληρώσει και τον στόχο της δημιουργίας περιθωρίου ασφαλείας για την περίπτωση εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος. Όσον αφορά την καταλληλότητα, ο ΜΠΣ του προγράμματος βρίσκεται εντός του φάσματος που υποδεικνύεται για τη ζώνη του ευρώ και τα κράτη μέλη του ΜΣΙ ΙΙ στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και στον κώδικα δεοντολογίας και είναι πολύ απαιτητικότερος από ό,τι αφήνει να εννοηθεί ο δείκτης χρέους και η μέση δυνητική αύξηση της παραγωγής μακροπρόθεσμα. Λόγος ύπαρξης ενός ΜΠΣ αρκετά ανώτερου από το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο είναι ο στόχος να εξασφαλισθεί η μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

6. Οι κίνδυνοι που συνδέονται με τους δημοσιονομικούς στόχους του επικαιροποιημένου προγράμματος φαίνονται ισορροπημένοι σε γενικές γραμμές. Οι στόχοι μέχρι το 2007 ανταποκρίνονται στις οικονομικές προβλέψεις που εξέδωσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής το φθινόπωρο του 2005, μολονότι αυτές είναι κάπως πιο αισιόδοξες. Τα πολυετή ανώτατα όρια δαπανών για την κεντρική κυβέρνηση λειτούργησαν καλά μέχρι στιγμής όσον αφορά τη συγκράτηση των δαπανών, ενώ οι φορολογικές προβλέψεις φαίνεται να βασίζονται σε συγκρατημένες εκτιμήσεις. Όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, το πρόγραμμα σταθερότητας εφιστά την προσοχή στον κίνδυνο να υποεκτιμηθούν οι αρνητικές συνέπειες της γήρανσης του πληθυσμού και της μείωσης της προσφοράς εργατικών χειρών. Λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη το γεγονός ότι οι αναπτυξιακές παραδοχές φαίνονται συγκρατημένες σε σύγκριση με τις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, οι κίνδυνοι που απορρέουν από τις προοπτικές ανάπτυξης θεωρούνται ισορροπημένοι.

7. Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση κινδύνου, η δημοσιονομική στρατηγική που περιγράφεται στο πρόγραμμα κρίνεται επαρκής προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι ο μεσοπρόθεσμος στόχος που απορρέει από το πρόγραμμα θα διατηρηθεί καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Επίσης παρέχει επαρκές περιθώριο ασφάλειας ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το ανώτατο όριο του 3% του ΑΕΠ υπό συνθήκες κανονικών μακροοικονομικών διακυμάνσεων καθ' όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Συνολικά, η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας είναι υγιής και η δημοσιονομική στρατηγική παρέχει ένα καλό παράδειγμα δημοσιονομικών πολιτικών που εφαρμόζονται σύμφωνα με τις επιταγές του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης.

8. Το ακαθάριστο χρέος γενικής κυβέρνησης προβλέπεται ότι καθ' όλη τη διάρκεια του προγράμματος θα παραμείνει αρκετά κατώτερο του 60% του ΑΕΠ που αποτελεί την τιμής αναφοράς. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει μείωση του δείκτη χρέους από 42,7% του ΑΕΠ το 2005 σε περίπου 40,1% του ΑΕΠ το 2009. Η μείωση του δείκτη χρέους ως αποτέλεσμα σημαντικών πρωτογενών πλεονασμάτων αντισταθμίζεται από μια αυξητική για το χρέος προσαρμογή αποθεμάτων-ροών που αντικατοπτρίζει τη συσσώρευση περιουσιακών στοιχείων στα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης.

9. Από άποψη διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών, φαίνεται ότι ο κίνδυνος για τη Φινλανδία είναι μικρός όσον αφορά το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Ο δείκτης ακαθάριστου χρέους βρίσκεται σήμερα κάτω από 60% του ΑΕΠ που αποτελεί την τιμή αναφοράς, και προβλέπεται ότι θα παραμείνει κάτω από την τιμή αυτήν κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου που καλύπτουν οι προβλέψεις και η οποία φθάνει έως το 2050. Τα σημαντικά περιουσιακά στοιχεία των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης και η τρέχουσα ευνοϊκή δημοσιονομική κατάσταση συμβάλλουν στον περιορισμό των δημοσιονομικών επιπτώσεων της γήρανσης του πληθυσμού. Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, μπορεί να εμφανισθεί κάποιος κίνδυνος όσον αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών εξαιτίας της αύξησης των συνταξιοδοτικών δαπανών. Κρίσιμες παράμετροι για τη μείωση των κινδύνων όσον αφορά τη διατηρησιμότητα[4] των δημόσιων οικονομικών αποτελούν η συγκράτηση των δαπανών που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού μακροπρόθεσμα, περιλαμβανομένης της επιτυχούς εφαρμογής των πρόσφατων μεταρρυθμίσεων που αποβλέπουν στην αύξηση του πραγματικού ορίου συνταξιοδότησης, και η διατήρηση υγιών δημοσιονομικών θέσεων.

10. Τα μέτρα που προβλέπονται για τον τομέα των δημόσιων οικονομικών ανταποκρίνονται εν γένει στους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Συγκεκριμένα, τα μέτρα αποβλέπουν στην εξασφάλιση οικονομικής και δημοσιονομικής διατηρησιμότητας, καθώς και στην προώθηση της ανάπτυξης και της δημιουργίας απασχόλησης, όπως η μεγάλη μεταρρύθμιση στον τομέα των συντάξεων που βρίσκεται σήμερα υπό εξέλιξη.

11. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης της Φινλανδίας, που υποβλήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2005 στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, αναγνωρίζει ως προκλήσεις οι οποίες θα έχουν σημαντικές συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά: (i) τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών και (ii) τη λειτουργία της αγοράς εργασίας. Οι δημοσιονομικές συνέπειες των δράσεων που περιγράφονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης αντικατοπτρίζονται πλήρως στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος σταθερότητας. Τα μέτρα που προβλέπει το πρόγραμμα σταθερότητας όσον αφορά τα δημόσια οικονομικά συνάδουν με τις δράσεις που προβλέπει το εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα σταθερότητας περιγράφει μέτρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας τόσο της κεντρικής κυβέρνησης όσο και των τοπικών κυβερνήσεων και επιβεβαιώνει την πρόθεση να συνεχισθεί η εφαρμογή ανώτατων ορίων ως προς τις δημοσιονομικές δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης και μετά την τρέχουσα νομοθετική περίοδο.

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 Για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, 2005-2009

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[5], και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

12. Στις 24 Ιανουαρίου 2006 το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, που καλύπτει την περίοδο 2005-2009. Το πρόγραμμα ακολουθεί, εν γένει, το πρότυπο που ισχύει για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης με βάση τον νέο κώδικα δεοντολογίας. Παρουσιάζει ελλείψεις όσον αφορά τα υποχρεωτικά και προαιρετικά δεδομένα που επιβάλλει ο νέος κώδικας δεοντολογίας (λείπουν ιδίως δεδομένα όσον αφορά τις εξωτερικές παραδοχές για τα έτη 2007-2009). Το πρόγραμμα δεν αναφέρει ρητά τον μεσοπρόθεσμο στόχο (ΜΠΣ) για την δημοσιονομική κατάσταση όπως απαιτεί το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης.

13. Η οικονομία της Φινλανδίας, αφού ανέκαμψε μετά από μια ιδιαζόντως σοβαρή ύφεση στις αρχές της δεκαετίας του ’90, παρουσίασε έντονη ανάπτυξη κατά την περίοδο 1995-2004 επιτυγχάνοντας μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 3,6% Η έντονη οικονομική δραστηριότητα συνέβαλε στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης. Ωστόσο, ο πληθωρισμός παρέμεινε κάτω από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο θεμελιώνεται το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ θα υποχωρήσει από 2,7% την περίοδο 2005-2006, σε 2,3% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο για το υπόλοιπο της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, το σενάριο αυτό φαίνεται ότι βασίζεται σε επιφυλακτικές αναπτυξιακές παραδοχές. Οι προβλέψεις του προγράμματος για τον πληθωρισμό κρίνονται ρεαλιστικές.

14. Στην γνώμη που εξέδωσε στις 17 Φεβρουαρίου 2005 για το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που κάλυπτε την περίοδο 2004-2008, το Συμβούλιο ενέκρινε τη δημοσιονομική στρατηγική του προγράμματος. Το πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης για το 2005 υπολογίζεται, βάσει των προβλέψεων ων υπηρεσιών της Επιτροπής, σε 1,9% του ΑΕΠ, ποσοστό το οποίο ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στον στόχο του προηγούμενου επικαιροποιημένου προγράμματος για το πλεόνασμα.

15. Οι βασικότεροι στόχοι της κυβέρνησης είναι η επίτευξη ισοσκελισμένων οικονομικών κεντρικής κυβέρνησης υπό κανονικές συνθήκες οικονομικής ανάπτυξης και η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Το πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης προβλέπεται ότι θα ακολουθήσει μια ελαφρά τάση μείωσης προκειμένου να φθάσει το 1,5% του ΑΕΠ την περίοδο 2008-2009. Η μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος είναι κάπως εντονότερη εξαιτίας της προβλεπόμενης μείωσης των δαπανών για τόκους. Η μείωση του πλεονάσματος οφείλεται στην πορεία των εσόδων που αντικατοπτρίζει την προοδευτική εφαρμογή φορολογικών περικοπών. Προβλέπεται ότι οι δαπάνες θα διατηρηθούν υπό έλεγχο χάρη στα ανώτατα όρια δημοσιονομικών δαπανών που έχει θεσπίσει η κυβέρνηση και στη μείωση των δαπανών για τόκους. Σε σύγκριση με το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας, οι εκτιμήσεις για το πλεόνασμα την περίοδο 2006-2009 αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω κατά 0,5% του ΑΕΠ περίπου, εξαιτίας των φορολογικών περικοπών και μιας επιφυλακτικότερης εκτίμησης της οικονομικής κατάστασης των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης και των τοπικών κυβερνήσεων.

16. Το πρόγραμμα προβλέπει κάποια εξασθένηση του διαρθρωτικού πλεονάσματος (δηλ. του κυκλικά προσαρμοσμένου αποτελέσματος χωρίς έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα) υπολογιζόμενου βάσει της από κοινού συμφωνηθείσας μεθοδολογίας κατά την επόμενη τριετία από περίπου 2 % του ΑΕΠ το 2005 σε 1¾ % του ΑΕΠ την περίοδο 2006-2008, και την ανάκαμψή του το 2009 ως αποτέλεσμα μιας αναμενόμενης διεύρυνσης του κενού παραγωγής. Προβλέπει, εξάλλου, ότι το διαρθρωτικό πλεόνασμα θα ανέλθει περίπου σε 1½ % του ΑΕΠ στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα[6], όπερ μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί τον ΜΠΣ του προγράμματος δεδομένου ότι συνάδει με τις αρχές που καθορίζουν το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και ο κώδικας δεοντολογίας για τον ΜΠΣ. Δεδομένου ότι ο ΜΠΣ του προγράμματος είναι απαιτητικότερος από το ελάχιστο όριο (που εκτιμάται ως έλλειμμα 1% του ΑΕΠ περίπου), η επίτευξή του θα εκπληρώσει και τον στόχο της δημιουργίας περιθωρίου ασφαλείας σε περίπτωση εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος. Όσον αφορά την καταλληλότητα, ο ΜΠΣ του προγράμματος βρίσκεται εντός του φάσματος που υποδεικνύεται για τη ζώνη του ευρώ και τα κράτη μέλη του ΜΣΙ ΙΙ στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και στον κώδικα δεοντολογίας και είναι πολύ απαιτητικότερος από ό,τι αφήνει να εννοηθεί ο δείκτης χρέους και η μέση δυνητική αύξηση της παραγωγής μακροπρόθεσμα. Λόγος ύπαρξης ενός ΜΠΣ αρκετά ανώτερου από το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο είναι ο στόχος να εξασφαλισθεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

17. Οι κίνδυνοι για τις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος κρίνονται σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι. Οι φορολογικές προβλέψεις φαίνεται ότι βασίζονται σε επιφυλακτικές παραδοχές και το πλαίσιο ανώτατων ορίων για τις δαπάνες υπήρξε μέχρις στιγμής πολύ αποτελεσματικό. Το πρόγραμμα σταθερότητας επισημαίνει τον κίνδυνο να υποεκτιμηθούν στους τρέχοντες υπολογισμούς οι αρνητικές συνέπειες που θα έχουν η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση της προσφοράς εργατικών χειρών για την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, όπως προαναφέρεται, οι προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα μπορούν να θεωρηθούν επιφυλακτικές.

18. Λαμβάνοντας υπόψη την παρούσα αξιολόγηση κινδύνου, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος φαίνεται επαρκής προκειμένου να διατηρηθεί ο ΜΠΣ καθ' όλη τη διάρκειά του, όπως προβλέπει το επικαιροποιημένο πρόγραμμα. Επίσης παρέχονται επαρκή περιθώρια ασφάλειας έτσι ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το όριο του 3% του ΑΕΠ υπό συνθήκες κανονικών μακροοικονομικών διακυμάνσεων καθ' όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Συνολικά, η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας είναι υγιής και η δημοσιονομική στρατηγική παρέχει ένα καλό παράδειγμα δημοσιονομικών πολιτικών που εφαρμόζονται σύμφωνα με τις επιταγές του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης.

19. Υπολογίζεται ότι το 2005 ο δείκτης χρέους ανήλθε σε 42,7%, δηλαδή αρκετά κάτω από το 60% που αποτελεί την τιμή αναφοράς στη Συνθήκη. Το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο δείκτης χρέους θα μειωθεί κατά 2,6 εκατοστιαίες μονάδες κατά την περίοδο αναφοράς.

20. Φαίνεται ότι ο κίνδυνος για τη Φινλανδία είναι μικρός όσον αφορά το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Ο δείκτης ακαθάριστου χρέους βρίσκεται σήμερα κάτω από 60% του ΑΕΠ που αποτελεί την τιμή αναφοράς, και προβλέπεται ότι θα παραμείνει κάτω από την τιμή αυτήν κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου που καλύπτουν οι προβλέψεις και η οποία φθάνει έως το 2050. Τα σημαντικά περιουσιακά στοιχεία των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης και η τρέχουσα ευνοϊκή δημοσιονομική κατάσταση συμβάλλουν στον περιορισμό των δημοσιονομικών επιπτώσεων της γήρανσης του πληθυσμού. Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, μπορεί να εμφανισθεί κάποιος κίνδυνος όσον αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών εξαιτίας της αύξησης των συνταξιοδοτικών δαπανών. Κρίσιμες παράμετροι για τη μείωση των κινδύνων όσον αφορά τη διατηρησιμότητα[7] των δημόσιων οικονομικών αποτελούν η συγκράτηση των δαπανών που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού μακροπρόθεσμα, περιλαμβανομένης της επιτυχούς εφαρμογής των πρόσφατων μεταρρυθμίσεων που αποβλέπουν στην αύξηση του πραγματικού ορίου συνταξιοδότησης, και η διατήρηση υγιών δημοσιονομικών θέσεων.

21. Τα μέτρα που προβλέπονται για τον τομέα των δημόσιων οικονομικών ανταποκρίνονται εν γένει στους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Συγκεκριμένα, τα μέτρα αποβλέπουν στην εξασφάλιση οικονομικής και δημοσιονομικής διατηρησιμότητας, καθώς και στην προώθηση της ανάπτυξης και της δημιουργίας απασχόλησης, όπως η μεγάλη μεταρρύθμιση στον τομέα των συντάξεων που βρίσκεται σήμερα υπό εξέλιξη.

22. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης της Φινλανδίας, που υποβλήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2005 στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, αναγνωρίζει ως προκλήσεις οι οποίες θα έχουν σημαντικές συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά: (i) τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών και (ii) τη λειτουργία της αγοράς εργασίας. Οι δημοσιονομικές συνέπειες των δράσεων που περιγράφονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης αντικατοπτρίζονται πλήρως στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος σταθερότητας. Τα μέτρα που προβλέπει το πρόγραμμα σταθερότητας όσον αφορά τα δημόσια οικονομικά συνάδουν με τις δράσεις που προβλέπει το εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα σταθερότητας περιγράφει μέτρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας τόσο της κεντρικής κυβέρνησης όσο και των τοπικών κυβερνήσεων και επιβεβαιώνει την πρόθεση να συνεχισθεί η εφαρμογή ανώτατων ορίων ως προς τις δημοσιονομικές δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης και μετά την τρέχουσα νομοθετική περίοδο.

Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |

Πραγματικό ΑΕΠ (% μεταβολής) | ΠΣ Νοεμ. 2005 | 3,6 | 2,1 | 3,2 | 2,6 | 2,3 | 2,1 |

COM Noεμ. 2005 | 3,6 | 1,9 | 3,5 | 3,1 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | 3,2 | 2,8 | 2,4 | 2,2 | 2,0 | μ.δ.σ. |

Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ (%) | SP Noεμ. 2005 | 0,2 | 1,0 | 1,3 | 1,5 | 1,8 | 1,8 |

COM Noεμ. 2005 | 0,1 | 1,0 | 1,4 | 1,3 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | 0,2 | 1,4 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | μ.δ.σ. |

Κενό παραγωγής (% του δυνητικού ΑΕΠ) | ΠΣ Νοεμ. 20051 | 0,0 | -0,7 | -0,2 | -0,2 | -0,5 | -0,9 |

COM Noεμ. 20055 | -0,2 | -1,2 | -0,7 | -0,5 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 20041 | -0,3 | -0,1 | -0,2 | -0,4 | -0,6 | μ.δ.σ. |

Αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Νοεμ. 2005 | 2,1 | 1,8 | 1,6 | 1,6 | 1,5 | 1,5 |

COM Noεμ. 2005 | 2,1 | 1,9 | 1,9 | 1,8 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | 2,0 | 1,8 | 2,1 | 2,2 | 2,0 | μ.δ.σ. |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | SP Noεμ. 2005 | 3,7 | 3,4 | 3,1 | 2,9 | 2,8 | 2,8 |

COM Noεμ. 2005 | 3,8 | 3,8 | 3,7 | 3,6 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | 3,7 | 3,4 | 3,8 | 3,9 | 3,7 | μ.δ.σ. |

Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα = διαρθρωτικό αποτέλεσμα 2, 3 (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Νοεμ. 20051 | 2,1 | 2,1 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 2,0 |

COM Noεμ. 20054 | 2,3 | 2,7 | 2,3 | 2,1 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 20041 | 2,2 | 1,9 | 2,2 | 2,4 | 2,4 | μ.δ.σ. |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (% του ΑΕΠ) | SP Noεμ. 2005 | 44,9 | 42,7 | 41,7 | 41,1 | 40,6 | 40,1 |

COM Noεμ. 2005 | 45,1 | 42,8 | 41,5 | 40,6 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | 44,6 | 43,4 | 42,5 | 41,7 | 41,1 | μ.δ.σ. |

Σημειώσεις: 1Οι υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής πραγματοποιήθηκαν βάσει των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα 2Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα πλην εκτάκτων και λοιπών προσωρινών μέτρων 3Έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα προερχόμενα από το πρόγραμμα 4Έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα προερχόμενα από τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 5Βάσει εκτιμώμενης δυνητικής αύξησης 2,9%, 2,9%, 2,8% και 2,7% αντιστοίχως για την περίοδο 2004-2007 Πηγή : Πρόγραμμα σταθερότητας (ΠΣ), φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 (COM), υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής. |

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής σχετικά με τις «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που ενεκρίθη από το Συμβούλιο ECOFIN στις 11 Οκτωβρίου 2005.

[3] Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του προγράμματος. Οι νέοι υπολογισμοί που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει των πληροφοριών που παρέχει το πρόγραμμα και της από κοινού συμφωνηθείσας μεθοδολογίας οδηγούν σε διαρθρωτικό πλεόνασμα ύψους 2% του ΑΕΠ το 2009.

[4] Λεπτομέρειες όσον αφορά την μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα παρέχονται στην τεχνική αξιολόγηση του προγράμματος από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, που πρόκειται να δημοσιευθεί στον δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[5] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του προγράμματος. Οι νέοι υπολογισμοί που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει των πληροφοριών που παρέχει το πρόγραμμα και της από κοινού συμφωνηθείσας μεθοδολογίας οδηγούν σε διαρθρωτικό πλεόνασμα ύψους 2% του ΑΕΠ το 2009.

[7] Λεπτομέρειες όσον αφορά την μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα παρέχονται στην τεχνική αξιολόγηση του προγράμματος από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, που πρόκειται να δημοσιευθεί στον δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm