Αριθ. C 174/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 16. 7. 90 
Η ευνοϊκή τεχνική αξιολόγηση των εν λόγω προτάσεων δεν αποτελεί αυτή καθαυτή ικανοποιητική δικαιολογία 
για την έγκριση ενός έργου. Πράγματι η έκτακτη διαδικασία μπορεί να εφαρμοστεί μόνο εφόσον ελεγχθεί ότι η 
φύση του έργου, όπως ορίζεται ανωτέρω, δεν δικαιολογεί τη χρήση της κανονικής διαδικασίας πρόσκλησης 
προς υποβολή προτάσεων. 
Η έκτακτη διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί πριν τη συνήθη διαδικασία, ούτως ώστε να είναι δυνατόν να 
καθοριστεί με ακρίβεια το διαθέσιμο ποσό της κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής στα έργα που επιλέγονται 
με τη συνήθη διαδικασία. Η ημερομηνία λήξεως για την έκτακτη διαδικασία δημοσιεύεται κάθε χρόνο στην 
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Το ποσό της κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής για όλα τα έργα που εγκρίνονται με βάση την έκτακτη 
διαδικασία αποφασίζεται κάθε χρόνο, ανάλογα με τα έργα που επιλέγονται και σύμφωνα με ιδιαίτερα αυστηρά 
κριτήρια ποιότητας. Το ποσό αυτό, δεν μπορεί σε οποιαδήποτε περίπτωση να υπερβαίνει το 15%, είναι δε 
δυνατόν να αναθεωρείται κάθε χρόνο με βάση την κτηθείσα εμπειρία. 
Η Επιτροπή συντάσσει οδηγό στον οποίο αναφέρονται όλοι οι κανόνες που εφαρμόζονται κατά την έκτακτη 
αυτή διαδικασία προκειμένου να διασφαλίζεται πλήρης διαφάνεια. 
5. Στα έργα πρέπει να συμμετέχουν τουλάχιστον δύο ανεξάρτητοι μεταξύ τους εταίροι, εγκατεστημένοι σε διαφο­
ρετικά κράτη μέλη. 
6. Η Επιτροπή μπορεί να ενθαρρύνει τους συμμετέχοντες να συγκροτήσουν Ευρωπαϊκό Όμιλο Οικονομικού Σκοπού 
(ΕΟΟΣ) ή να προβούν σε άλλες ρυθμίσεις για την εκτέλεση έργων, όπως είναι τα έργα μεγάλης κλίμακας που 
επιτρέπουν την αποκεντρωμένη διαχείριση σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες του έργου. 
7. Οι γνώσεις που αποκτώνται κατά την εκτέλεση των έργων διαδίδονται, αφενός, στο πλαίσιο του ειδικού 
προγράμματος και, αφετέρου, μέσω συγκεντρωτικής δράσης, σύμφωνα με την απόφαση που αναφέρεται στο άρθρο 
4 τρίτο εδάφιο της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ. 
Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί θεσπίσεως ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης στον τομέα του περιβάλλοντος (1990-1994) 
COM(90) 158 τελικό — SYN263 
(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 3 Μαΐου 1990) 
(90/C 174/06) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Ο παράγραφος 2, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι, με την απόφαση 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚί1), το Συμβούλιο 
έχει θεσπίσει το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές 
δράσεις έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (1990-1994) στο 
οποίο καθορίζονται ιδίως οι δραστηριότητες που πρέπει να 
αναληφθούν στον τομέα του περιβάλλοντος· ότι η παρούσα απόφαση πρέπει να ληφθεί με βάση τα σημεία 
αιτιολογικής σκέψης που εκτίθενται στο προοίμιο της εν 
λόγω απόφασης· 
ότι το άρθρο 130 Ι της συνθήκης προβλέπει ότι η εφαρμογή 
του προγράμματος-πλαισίου πραγματοποιείται μέσω ειδικών 
προγραμμάτων που αναπτύσσονται στο εσωτερικό κάθε δρά­
σης· 
ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών, από την πλευρά του, συμβάλ­
λει στην υλοποίηση των εν λόγω δράσεων με το δικό του 
πρόγραμμα· 
ότι είναι σκόπιμο να εκτιμηθεί το ποσό των κοινοτικών χρη­
ματοδοτικών πόρων που απαιτείται για την εκτέλεση του 
παρόντος ειδικού προγράμματος· ότι το οριστικό ποσό 
πρόκειται να καθοριστεί από την αρμόδια επί του προϋπολο­
γισμού αρχή σύμφωνα με τις δημοσιονομικές προοπτικές που 
καλύπτουν την περίοδο 1988-1992, και περιλαμβάνονται στη 
διοργανική συμφωνία της 29ης Ιουνίου 1988 (^), καθώς και 
σύμφωνα με τις ενδεχόμενες μελλοντικές δημοσιονομικές 
προοπτικές που καλύπτουν την περίοδο 1993/94· 
(') ΕΕαριθ. L 117 της 8. 5. 1990, σ. 28. (2) ΕΕ αριθ. L 185 της 15. 7. 1988, σ. 33. 
ηό.7^0 Επίσημη Εφημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ^Μ^Ι 
ότι, δυνάμει του άρθρου^και του παραρτήματος^τηςαπό^ 
σης ^Θ^^Ευρατόμ,ΕΟΚ,το ποσό που θεωρείται απαραί^ 
τητογιατοσύνολοτουπρογράμματος^πλαισίουκαλύπτει 
ποσό 57 εκατομμυρίων Ε^ιι για τη συγκεντρωτική δραστήριο 
τηταδιάδοσηςκαιαξιοποίησηςτων αποτελεσμάτων,τοοποίο 
κατανέμεταικατ^αναλογία του ποσού που προβλέπεταιγια 
κάθε δράση ότιησπουδαιότητα του παρόντος ειδικού προ 
γράμματος στο πλαίσιο της δράσης ^Περιβάλλοντος^ οδηγεί 
σε μείωση των αναγκαίων για το παρόν πρόγραμμα προβλε 
πόμενων χρηματοδοτικών πόρων κατά 2,^ εκατομμύρια Ε^, 
που διατίθενται στις προαναφερόμενες συγκεντρωτικές 
δραστηριότητες, προκειμένου να τηρούνται οι διατάξεις του 
άρθρου Ι^θ^παράγρα^ος^δεύτερη πρόταση της συνθήκης 
ότιηεκτέλεση του παρόντος προγράμματος πρέπεινα δια 
σ^αλί^εται από την Επιτροπή ότι, προκειμένου να διευκολΰ 
νεταιηΕπιτροπή κατά την εκπλήρωση της αποστολής της, 
τα κράτη μέλη ο^είλουν,δυνάμειτουάρθρου5της συνθήκης, 
να παρέχουνσ^αυτή κάθε αναγκαία βοήθεια, ιδίως στο πλαΡ 
σιοεπιτροπης^ 
ότι το παρόν πρόγραμμα πρέπει να εκτελεστεί κυρίως με την 
επιλογή έργων έρευνας και ανάπτυξης προκειμένου τα έργα 
αυτά να είναι δυνατόν να επωφεληθούν από την κοινοτική 
συμμετοχή ότι η Επιτροπή οφείλει να παροτρύνει την 
υποβολή προτάσεων για παρόμοια έργα, με τη συνήθη διαδι 
κασία τωνπροσκλήσεωνπρος υποβολή προτάσεωνπου δήμο 
σιεΰονταιστην^^^^^^^^^^^^^^Α^^ 
ότι είναι σκόπιμο να προβλεφθεί επίσης ειδική διαδικασία 
που αποβλέπει στη διατήρηση ορισμένης ευελιξίαςηοποία 
επιτρέπει στην Επιτροπή, ενόψει της συνεχούς εξέλιξης και 
τηςσταδιακής επίσπευσης της τεχνολογικής προόδου, να 
λαμβάνει επίσης υπόι^η τις αυθόρμητες προτάσεις πουσυμβι 
βάφονται προς τους στόχους του προγράμματος^ 
ότι κατά την επιλογή των έργων που πρόκειται να πραγματο 
ποιηθούν στο πλαίσιο του προγράμματος πρέπεινα αποδί 
δεται ιδιαίτερη προσοχή στηναρχή τηςοικονομικήςκαι 
κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας, στο διακρατικό χαρά 
κτήρα των έργων καθώς και στη χορηγητέα ενίσχυση στις 
μικρομεσαίες επιχείρησες 
ότιηΕπιτροπή είναι σε θέση να προτείνει και το Συμβούλιο 
να εγκρίνει συμπληρωματικάπρογράμματα προσφεύγοντας 
στα μέσα που προβλέπονται στα άρθρα ί]θ Κ,Ι^ΘΑήΙ^Θ^ 
της συνθήκης, μόνο με βάση τηνεμπειρία που έχει αποκτηθεί 
κατά την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος εφόσον αυτά 
συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος, 
σύμφωνα με τη δυνατότητα που παρέχει το άρθρο^παράγρα 
^ος^της απόβασης ^2ρΕυρατόμ,Ε0Κ 
ότι σύμφωνα με το άρθρο Ι^θ^της συνθήκης, οι δράσεις που 
αναλαμβάνει η Κοινότητα προκειμένου ναενισχυθούν οι 
επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις της ευρωπαϊκής βιο 
μηχανίας και για να ευνοηθείηανάπτυξη της ανταγωνιστή 
κότητάς της, καλύπτουν τη συνεργασία στον τομέα της έρευ 
ναςκαιτεχνολογικήςανάπτυξηςμετιςτρίτεςχώρεςκαι 
τουςδιεθνείςοργανισμούς ότιησυνεργασίααυτή μπορεί 
να αποβεί ιδιαίτερα εποικοδομητική για την ανάπτυξη του 
παρόντος προγράμματος 
ότι είναι ανάγκη,όπως προβλέπεται στο παράρτημαΗτης 
απόβασης ^2ρΕυρατόμ,Ε0Κ,ναλαμβάνεταιυπό^ηη 
προστασία του περιβάλλοντος καιηποιότητα^ωήςκατευ θύνοντας τις ερευνητικές δραστηριότητες προς την κατανό 
ηση των θεμελιωδών μηχανισμών του περιβάλλοντος και 
συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην προετοιμασία κωδίκων για 
την ποιότητα και την ασ^άλεια^ 
ότι^ητήθηκεηγνώμη τηςΕπιτροπήςΕπιστημονικήςκαι 
Τεχνικής ^Ερευνας^Ε^, 
θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης για την Ευρωπαϊκή δικονομική Κοινότητα στον 
τομέατουπεριβάλλοντοςόπωςορί^εταιστο παράρτημα! 
για περίοδο πέντε ετών,από^ης Ιανουαρίου Ι^θ 
Ρ Τοσυνολικόύ^ος των κοινοτικών δαπανών,που κρίνεται 
αναγκαίο για την εφαρμογή της δράσης που θεσπίζεται με 
την παρούσα απόβαση ανέρχεται σε4Ι4 εκατομμύρια Ε^^. 
Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 2^θ εκατομμύρια ^ιι, που 
προορίζονται για την πραγματοποίηση των θεσπιζόμενων με 
την παρούσα απόβαση δράσεων,καιΙ54 εκατομμύρια Ε^ιι, 
πουπροορί^ονταιγιατη δραστηριότηταμετιςοποίεςτο 
ΚΚΕρ συμβάλλει στο πρόγραμμα αυτό και οι οποίες πρόκει 
ται να αποτελέσουν αντικείμενοχωριστής απόβασης του Συμ 
βουλίου. 
1 Από το ποσό των 2^θ εκατομμυρίων Ε^ιι αναιρούνται 2,^ 
εκατομμύρια Ε^ιι για τη συγκεντρωτική δράση διάδοσης και 
αξιοποίησης.Στο μειωμένο με τοντρόποαυτό ποσό των 257,4 
εκατομμυρίων Ε^ιι περιλαμβάνονται οι δαπάνες προσωπικού 
που δεν μπορούν να υπερβαίνουν το4^ο. 
1 Ενδεικτική κατανομή των ποσών περιλαμβάνεται στο 
παράρτημα Η. 
4. Σε περίπτωση που λαμβάνεται απόβαση εκ μέρους του 
Συμβουλίου, κατ^αρμογή του άρθρου!παράγρα^ος4της 
απόβασης ^22^Ευρατόμ,ΕθΚ^ηπαρούσα απόβαση τρο 
ποποιείται για ναλη^θείυπό^ηηπροανα^ερόμενη απόβαση. 
5 Π αρμόδια επί του προϋπολογισμού αρχή προσδιορίζει 
τα κονδύλια που διατίθενται κάθε οικονομικό έτος. 
Οιτρόποιεκτέλεσηςτουπρογράμματοςκαθορί^ονταιστο 
παράρτημα ΗΡ 
Τοποσοστότηςχρηματοδοτικήςσυμμετοχήςτης Κοινό 
τητας καθορίζεται σύμφωνα με το παράρτημα ίν της από^α 
σης^22ΡΕυρατόμ,Ε0Κ 
ΑριθΟΜ^ επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ηό.7^θ 
Ρ Κατά τη διάρκεια του έτους ^^,ηΕπιτροπή προβαίνει 
σε επανεξέταση τουπρογράμματοςκαιδιαβιβά^ει έκθεση 
σχετικά με τα αποτελέσματα της εν λόγω επανεξέτασης προς 
το συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβοΰλιο,ηοποίασυνο^ 
δεΰεται, ενδεχομένως, από προτάσεις τροποποιήσεων. 
1 Κατά τη λήξη του προγράμματος,ηΕπιτροπή αξιολογεί 
τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί. Αιαβιβά^ει σχετική 
έκθεση προς το συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
1 Οιεκθεσειςσυντάσσονταιμεβάση τουςστόχουςπου 
καθορίζονται στο παράρτημα^της παρούσας απόφασης και 
συμφωνά με τις διατάξεις του άρθρου^παράγραφος^της 
απόφασης ^Θ^^Ευρατόμ,ΕΟΚ. 
Α^^ 
Ρ ΗΕπιτροπή διασφαλίζει την εκτέλεση του πρόγραμμα 
τος.Επικουρείται από επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα, 
στο εξής καλούμενη ^η επιτροπής, που αποτελείται από τους 
αντιπροσώπους των κρατών μελών και προεδρεΰεται από τον 
αντιπρόσωπο της Επιτροπής. 
1 ΟισυμβάσειςπουσυνάπτονταιαπότηνΕπιτροπήδιεπουν 
τα δικαιώματα καιτις υποχρεώσεις κάθε μερους,συμπερι-
λαμβανόμενων των διαδικασιών διάδοσης, προστασίας και 
αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της έρευνας, συμφωνά με 
τις διατάξεις που έχουν θεσπιστεί κατ^εφαρμογή του 
άρθρουΙ]θ^δεϋτερο εδάφιο της συνθήκης. 
1 Κάθε χρόνο καταρτί^εταικαιαναπροσαρμό^εται,κατά 
περίπτωση, πρόγραμμα εργασιών που καθορίζει τους λεπτού 
μερείς στόχους και τον τΰπο των εργωνπου πρέπει να αναλη 
φθοΰν, καθώς και τις αντίστοιχες δημοσιονομικές διατάξεις 
που πρέπει να θεσπιστούν. ^1 Επιτροπή καταρτίζει τις 
προσκλήσεις προς υποβολή προτάσεων έργων με βάση τα 
ετήσια προγράμματα εργασιών. 
Α^^ 
Ρ ^τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο^παράγρα-
φος Ι,οαντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν 
λόγω επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρέπει να ληφθούν. 
Ηεπιτροπή διατυπώνει τη γνώμη τηςγιατοσχεδιοαυτό μέσα 
σε προθεσμία που μπορεί να ορί^ειοπρόεδρος ανάλογα με 
τονεπείγονταχαρακτήρατουθέματος.^γνώμη διατυπώνεται 
με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο Ι^παράγρα 
φος^τηςσυνθήκηςγιατηνέκδοση τωναποφάσεωντις 
οποίες το συμβούλιο καλείται ναλάβει μετά απόπρόταση της 
Επιτροπής.Κατά τις ψηφοφορίες στο πλαίσιοτης επιτροπής, 
οι ι^ήφοι των αντιπροσώπων των κρατών μελών σταθμίζονται 
συμφωνά με το ενλόγω άρθρο.Οπρόεδροςδενλαμβάνει 
μέρος στην ψηφοφορία. 
1 ΗΕπιτροπή θεσπίζει τα προβλεπόμενα μέτρα, όταν αυτά 
είναι συμφωνά με τη γνώμη της επιτροπής. 
1 Εάν τα προβλεπόμενα μέτρα δεν είναι σύμφωνα με τη 
γνώμη της επιτροπής,ήεάνδεν έχει διατυπωθεί σχετική 
γνώμη,ηΕπιτροπή υποβάλλει αμέσως προς το συμβούλιο 
πρόταση σχετικά με τα μέτρα που πρέπειναληφθοΰν.Το 
συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία. Ρ Η διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο7εφαρμό^εται 
για^ 
^την κατάρτιση και την αναπροσαρμογή των προγραμμά­
των εργασιών που αναφέρονταιστοάρθρο^παράγρα^ 
φος], 
^τηναξιολόγησητωνέργωνπουαναφέρονταιστοσημείο^ 
του παραρτήματος 1Η, καθώς και τουπροβλεπόμενου 
ποσού της κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής, 
εφόσον τα έργα αυτά υποβάλλονται με τη συνήθη διαδι­
κασία πουαναφέρεταιστοσημείο^τουπαραρτήματοςηΗ 
και το εν λόγω ποσό υπερβαίνει τα^εκατομμΰριαΕ^, 
^την αξιολόγηση όλων των έργων που υποβάλλονται με 
την έκτακτη διαδικασία που αναφέρεται στο σημείο^του 
παραρτήματος ΗΡ καθώς και του προβλεπόμενου ποσοΰ 
της κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής, 
^τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αξιολόγηση του 
προγράμματος. 
1 Α Επιτροπή μπορεί να ^ητεί τη γνώμη της επιτροπής για 
κάθε^ήτημα που εμπίπτει στο πεδίοεφαρμογής του προγράμ­
ματος. 
1 ϋ Επιτροπή ενημερώνει την επιτροπή σχετικά με^ 
^την πρόοδο του προγράμματος, 
^τα σχέδια προσκλήσεων προς υποβολή προτάσεων έργων 
που αναφέρονται στο άρθρο^παράγραφος], 
^τα έργα, που αναφέρονται,στοσημείο^του παραρτή­
ματος ΗΡ που υποβάλλονται με τη συνήθη διαδικασία, 
για τα οποίαησυμμετοχή της Κοινότητας δεν υπερβαίνει 
. τα^εκατομμΰριαΕ^ιι, καθώς και τα αποτελέσματα της 
αξιολόγησης τους, 
^τα συνοδευτικά μέτρα, που αναφέρονται στο σημείο^του 
παραρτήματος ΗΡ 
^τις συντονισμένες δράσεις, πουαναφέρονταιστοσημείο^ 
του παραρτήματος ΗΡ 
Α^^ 
Κατά την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος είναι επίσης 
δυνατόν νααποφασιστοΰν, ανπαραστεί ανάγκη, συμπλη^ 
ρωματικά προγράμματα κατά την έννοια του άρθρουΙ]θ Κ, 
συμμετοχές κατά την έννοια του άρθρου Ι]ΘΑκαικοινές 
επιχειρήσειςήκάθε άλλη δομή κατά την έννοια του άρθρου 
Ι]ΘΝτης συνθήκης. 
^τις περιπτώσεις πουησυνεργασία με τρίτες χώρες και διε 
θνείς οργανισμούς που αποβλέπει στην επίτευξη των στόχων 
του παρόντος προγράμματος απαιτεί νομικές δεσμεύσεις 
μεταξύ της Κοινότητας και των ενεχόμενων τρίτων μερών,η 
Επιτροπή εξουσιοδοτείται, σύμφωνα με το άρθρο ΐίθ^της 
συνθήκης,να διαπραγματεύεται διεθνείς συμφωνίες για τον 
καθορισμό των κανόνων που διέπουν την συνεργασία αυτή. 
16. 7. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 174/43 
Η απόφαση για τη σύναψη των εν λόγω συμφωνιών θεσπίζεται Άρθρο 11 
σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 130 Ο 
παράγραφος 2 της συνθήκης. Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι και περιεχόμενο 
Το ειδικό αυτό πρόγραμμα εκφράζει πλήρως τις βασικές αρχές που καθορίσθηκαν στα πλαίσια του τρίτου προγράμμα-
τος-πλαισίου, όσον αφορά τους επιστημονικούς και τεχνικούς στόχους και τους βαθύτερους σκοπούς που επιδιώκει. 
Οι παράγραφοι 3Α, 3Β, 3Δ και 3Ε του παραρτήματος II του προγράμματος-πλαισίου, αποτελούν ένα αναπόσπαστο 
μέρος του παρόντος ειδικού προγράμματος. 
Οι προβλεπόμενες ενέργειες θα επιτρέψουν την ανάληψη μεγάλων έργων για τη συμπλήρωση και την ενίσχυση των 
δραστηριοτήτων των υπό εξέλιξη προγραμμάτων στον τομέα της περιβαλλοντικής έρευνας, με αντικειμενικό σκοπό 
να αντιμετωπιστούν γρήγορα οι επιστημονικές προκλήσεις που είναι απόρροια της παγκόσμιας αλλαγής και να 
υπάρξει συνέχεια στην επιστημονική στήριξη της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας. 
Μια αναλυτική περιγραφή του περιεχομένου του προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερόμενα στοιχεία, 
παρουσιάζεται στις παραγράφους που ακολουθούν. 
Πεδίο 1: Συμμετοχή στα προγράμματα με θέμα την παγκόσμια αλλαγή «Global Change» 
Στόχος είναι η συμβολή στην κατανόηση των διεργασιών που διέπουν τις περιβαλλοντικές μεταβολές και η εκτίμηση 
της επίδρασης των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων. Η συμμετοχή της Κοινότητας θα έχει επίκεντρο τα προβλήματα 
που θα επηρεάσουν την περιβαλλοντική πολιτική και θα αφορά τους τομείς στους οποίους η Κοινότητα έχει τις 
περισσότερες δυνατότητες για να εξασφαλίσει το συντονισμό στην Ευρώπη στο πλαίσιο μεγάλων διεθνών προγραμμά­
των λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τα προγράμματα των κρατών μελών. 
Φυσικές κλιματικές μεταβολές 
Στόχος είναι η αναπαράσταση και η κατάρτιση μοντέλων της εξέλιξης του κλιματικού συστήματος στο παρελθόν, 
ώστε να κατανοηθεί καλύτερα ο τρόπος με τον οποίο το σύστημα μπορεί να εξελιχθεί συνεπεία εξαναγκαστικών 
παραγόντων ανθρώπινης προέλευσης. 
Αξιοποιώντας τους πάγους μεγάλου βάθους που θα ανακτηθούν τα επόμενα χρόνια η έρευνα θα αποβλέπει στην 
αναπαράσταση και την κατάρτιση μοντέλων των τεταρτογενών κλιματικών κύκλων. Θα πρέπει, ιδιαίτερα, να γίνει 
ακριβής αναπαράσταση του τελευταίου κλιματικού κύκλου, ώστε να κατανοηθεί η έναρξη της πιο πρόσφατης 
παγετωνικής περιόδου και να καταρτιστεί το σχετικό μοντέλο. 
Α νθρωπογενείς κλιματικές μεταβολές 
Στόχος είναι η κατανόηση, περιγραφή και πρόγνωση των κλιματικών μεταβολών που απορρέουν από το εντεινόμενο 
φαινόμενο του θερμοκηπίου εξαιτίας των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, ώστε να δημιουργηθεί επιστημονική βάση 
για προληπτικά ή προσαρμοστικά μέτρα. 
Θα αρχίσει ένα μείζονος σημασίας έργο με αντικείμενο την ανάπτυξη, τη δοκιμή και την αλληλοσύγκριση ολοκλη­
ρωμένων μοντέλων υψηλής διακριτικής ικανότητας για την παγκόσμια αλλαγή, τα οποία θα συνδυάζουν την 
ατμόσφαιρα (συμπεριλαμβανομένων των νεφών), τον ωκεανό, τη βιόσφαιρα και την κρυόσφαιρα αξιοποιώντας τις 
σύγχρονες τεχνικές των υπερυπολογιστών και της σύνδεσης υπολογιστών. 
Επιπτώσεις των κλιματικών μεταβολών 
Στόχος είναι η πρόγνωση των επιπτώσεων στη φύση και στον άνθρωπο από τις προβλεπόμενες κλιματικές μεταβολές 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Θα δοθεί έμφαση στην ποσοτική εκτίμηση και στην κατάρτιση μοντέλων των επιπτώσεων που θα έχουν οι 
προβλεπόμενες κλιματικές μεταβολές, κυρίως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οι συνέπειες της για τις 
ευρωπαϊκές πόλεις και τις παράκτιες περιοχές της Ευρώπης που βρίσκονται χαμηλότερα από την επιφάνεια της 
θάλασσας, καθώς και των επιπτώσεων στην γεωργία, στους υδάτινους πόρους και σε άλλους τομείς της ευρωπαϊκής 
οικονομίας (τουρισμός, χρήσεις της γης, ενέργεια, μεταφορές κ.λπ.). 
Αριθ. C 174/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 16. 7. 90 
Στρατοσφαφικό όζον 
Στόχος είναι η κατανόηση και η πρόγνωση των διεργασιών που οδηγούν στην ελάττωση του στρατοσφαιρικού 
όζοντος καθώς και των συνεπειών της ελάττωσης αυτής και η δημιουργία επιστημονικής βάσης για προληπτικά 
μέτρα. 
Οι νέες δραστηριότητες θα περιλάβουν εκστρατείες στην Αρκτική το 1991/92 και το 1992/93 για τον εντοπισμό της 
ενδεχόμενης ελάττωσης του όζοντος. Παράλληλα, μια συλλογή δεδομένων από δίκτυο επίγειων σταθμών μετρήσεων 
θα συντονιστεί και θα συμπληρωθεί με μετρήσεις από κινητούς σταθμούς και με εργαστηριακή έρευνα για σχετικές 
χημικές αντιδράσεις. Οι δραστηριότητες αυτές θα συνοδεύονται από κατάρτιση μοντέλων των στρατοσφαιρικών 
διεργασιών, συμπεριλαμβανομένων των σεναρίων για τις συνέπειες των εκπομπών, και από εκτίμηση των οικολογικών 
αποτελεσμάτων και της επίδρασης στην υγεία της αυξημένης ακτινοβολίας UV-B. 
Φυσική και χημεία της τροπόσφαιρας 
Στόχος είναι η διαλεύκανση σημαντικών φυσικοχημικών διεργασιών που συμβαίνουν στην τροπόσφαιρα ως βάση 
για τον καθορισμό προληπτικών μέτρων. Οι νέες προσεγγίσεις στην κατανόηση της χημείας του τροποσφαιρικού 
όζοντος, ΟΗ και ΝΟΥ θα περιλάβουν συντονισμένα προγράμματα μετρήσεων σε περιοχές καθαρού αέρα καθώς και 
εργασία κατάρτισης μοντέλων με συνδυασμό μετεωρολογικών και χημικών μοντέλων. Οι δραστηριότητες αυτές θα 
επεκταθούν σε φυσικές εκπομπές, όπως τερπενίων και άλλων υδρογονανθράκων και θειούχων και αλογονούχων 
ενώσεων. 
Βιογεωχημικοί κύκλοι 
Στόχος είναι η βαθύτερη κατανόηση των βιογεωχημικών κύκλων και των διαταραχών που σημειώνονται σ'αυτούς 
λόγω των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων καθώς και η δημιουργία επιστημονικής βάσης για προληπτικές και επανορθω­
τικές ενέργειες. Θα προσδιοριστεί το ισοζύγιο ύλης για τα χημικά στοιχεία σε δίκτυο εσωτερικών λεκανών απορροής. 
Η μελέτη των πηγών και της πορείας των φυσικών και των ανθρωπογενών ενώσεων στο περιβάλλον των ευρωπαϊκών 
εκβολών ποταμών/ακτών θα επεκταθεί από τις μεσογειακές και σε άλλες παράκτιες ζώνες. Θα δοθεί έμφαση σε 
περιφερειακά έργα γενικότερης σημασίας, σε στενή συνεργασία, κατά περίπτωση με το πρόγραμμα για τις επιστήμες 
και τις τεχνολογίες της θάλασσας. 
Δυναμική των οικοσυστημάτων 
Στόχος είναι η κατανόηση και η πρόγνωση της αλληλεπίδρασης μεταξύ της παγκόσμιας αλλαγής και της δυναμικής 
των ηπειρωτικών οικοσυστημάτων και η δημιουργία επιστημονικής βάσης για πολιτικές πρόληψης και προσαρμογής. 
Το νέο στοιχείο είναι η ολιστική προσέγγιση στη διερεύνηση σημαντικών τύπων οικοσυστημάτων, όπως οι υγρότοποι 
και τα ημιφυσικά οικοσυστήματα. Ιδιαίτερη προσοχή, σε στενό συντονισμό με το πρόγραμμα «Βιοτεχνολογία», θα 
δοθεί στις συνολικές επιπτώσεις από την εκμετάλλευση και την αποψίλωση των τροπικών δασών και των σάβανων 
καθώς και στην απώλεια της βιολογικής και της γενετικής ποικιλότητας. 
Πεδίο 2: Τεχνολογίες και μηχανική του περιβάλλοντος 
Στόχος είναι η προώθηση καλύτερων προτύπων ποιότητας του περιβάλλοντος με την ενθάρρυνση της τεχνολογικής 
καινοτομίας στο προανταγωνιστικό επίπεδο. Οι δύο βασικοί άξονες της έρευνας στον τομέα αυτό θα είναι η 
παρακολούθηση του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων των εφαρμογών της τηλεανίχνευσης, και η ανάπτυξη 
τεχνικών και συστημάτων για την προστασία και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Ένα σημαντικό στοιχείο 
που θα ληφθεί υπόψη στο ερευνητικό αυτό πεδίο θα είναι η στήριξη των δραστηριοτήτων του μελλοντικού 
Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. 
Εκτίμηση της ποιότητας και παρακολούθηση τον περιβάλλοντος 
Στόχος είναι η συμβολή στην ανάπτυξη προηγμένου εξοπλισμού και αναλυτικών μεθόδων για συστήματα περιβαλ­
λοντικής παρακολούθησης υψηλής απόδοσης. Η έρευνα θα αποσκοπεί στην ανάπτυξη τόσο εναέριων όσο και 
επίγειων μεθόδων και οργάνων για τη μέτρηση των στοιχείων της ατμόσφαιρας και στο σχεδιασμό προηγμένων 
μεθόδων για την εκτίμηση της ποιότητας του περιβάλλοντος. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην ανάλυση των 
εκπομπών, των απορριμμάτων, των υδάτων και των υγρών αποβλήτων. 
Θα καλυφθεί επίσης η ανάπτυξη και δοκιμή συστημάτων παρακολούθησης και επιφυλακής για φυσικούς κινδύνους, 
όπως σεισμικά και ηφαιστειακά φαινόμενα, κατολισθήσεις, θύελλες και πλημμύρες και δασοπυρκαϊές. 
Τεχνολογίες για την προστασία και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος 
Στόχος είναι η συμβολή στην ανάπτυξη τεχνολογιών για την προστασία και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος, 
συμπεριλαμβανομένων όλων των βασικών μορφών του αστικού περιβάλλοντος. Η έρευνα με θέμα την επεξεργασία 
16. 7. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 174/45 
και τη διάθεση των τοξικών αποβλήτων και των υγρών λυμάτων καθώς και την ανακύκλωση των αστικών και των 
βιομηχανικών αποβλήτων θα συμπληρωθεί με την ανάπτυξη τεχνολογιών χαμηλής εκπομπής και χαμηλής παραγωγής 
αποβλήτων για επιλεγμένους βιομηχανικούς κλάδους. 
Η έρευνα με αντικειμενικό σκοπό την πρόληψη των σοβαρών ατυχημάτων στη βιομηχανία και στις μεταφορές με 
τη βαθύτερη κατανόηση των φαινομένων κινδύνου θα διευρυνθεί ώστε να περιλάβει τις μεθοδολογίες για τον έλεγχο 
και καταλληλότητας της εκτίμησης κινδύνων καθώς και την ανάπτυξη εναλλακτικών τεχνολογιών χαμηλού κινδύνου 
και τελειοποιημένων συστημάτων ελέγχου των διεργασιών και ανίχνευσης. 
Όσον αφορά τα μνημεία και τα αντικείμενα που αποτελούν στοιχεία της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, η 
έρευνα θα προσδιορίσει ποσοτικά τα αίτια και τους μηχανισμούς της φθοράς τους· θα αναπτυχθούν νέες μέθοδοι για 
την εκτίμηση των συνθηκών που προκαλούν την φθορά τους και θα ενισχυθεί η επιστημονική βάση των επεμβάσεων 
και των υλικών συντήρησης. 
Θα γίνει συντονισμός των δραστηριοτήτων του πεδίου αυτού με το έργο Euro-Environ του ΕΥΡΗΚΑ ενώ οι 
ερευνητικές ομάδες που θα χρηματοδοτηθούν από το πρόγραμμα θα λάβουν μέρος στο έργο Eurocare του ΕΥΡΗΚΑ. 
Πεδίο 3: Έρευνα με θέμα τις οικονομικές και κοινωνικές πτυχές των περιβαλλοντικών ζητημάτων 
Γενικός στόχος είναι η βελτίωση της κατανόησης των νομικών, οικονομικών, ηθικών και υγειονομικών πτυχών της 
πολιτικής και της διαχείρισης του περιβάλλοντος. 
Η έρευνα θα έχει ως αντικείμενο καίρια θέματα των κοινωνικών επιστημών του περιβάλλοντος και της οικονομικής 
του περιβάλλοντος, από τη βασική ανάπτυξη μεθόδων και θεωρητικών εννοιών και την εφαρμογή τους στα περιβαλ­
λοντικά προβλήματα έως την ενσωμάτωση τους σε συγκεκριμένες πολιτικές κατά τομείς και προγράμματα περιβαλ­
λοντικής έρευνας της Κοινότητας. 
Κοινωνικοοικονομική εκτίμηση τον μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος 
Στόχος είναι η ανάπτυξη των θεωρητικών εννοιών των κοινωνικών επιστημών του περιβάλλοντος και της οικονομικής 
του περιβάλλοντος και η εφαρμογή τους στις περιβαλλοντικές μεταβολές. Θα ληφθεί υπόψη η αυξανόμενη με ταχύ 
ρυθμό επιστημονική κατανόηση του ανθρώπινου και του φυσικού περιβάλλοντος. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην 
ενοποίηση των προσπαθειών των κρατών μελών στον τομέα της Ε&Α καθώς και στη δημιουργία δεσμών συνεργασίας 
με συναφή διεθνή προγράμματα. 
5. Τα σχέδια πρέπει να προβλέπουν τη συμμετοχή τουλάχιστον δύο, μεταξύ τους ανεξαρτήτων, εταίρων που 
εδρεύουν σε διαφορετικά κράτη μέλη. 
6. Η επιτροπή μπορεί να παρακινήσει τους συμμετέχοντες να συγκροτήσουν Ευρωπαϊκό Όμιλο Οικονομικού 
Σκοπού (ΕΟΟΣ) ή να προβούν σε άλλες ρυθμίσεις για την εκτέλεση των σχεδίων, που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα 
προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποκεντρωμένη διαχείριση τους ανάλογα προς τις ιδιαιτερότητες του σχεδίου. 
7. Η διάδοση των γνώσεων που αποκτώνται κατά την πορεία των έργων επιτυγχάνεται, από τη μια πλευρά, μέσα 
στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος και, από την άλλη, με συγκεντρωτική δράση σύμφωνα με την απόφαση του 
Συμβουλίου της ... κατ'εφαρμογή του άρθρου 4 τρίτο εδάφιο της απόφασης 90/221/ΕΟΚ, Ευρατόμ. 
Στα θέματα που θα καλυφθούν συμπεριλαμβάνονται μεταξύ των άλλων: ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών παραμέ­
τρων στην οικονομική μεθοδολογία· ανάλυση κόστους, κινδύνου και οφέλους· μακροπρόθεσμη ανάπτυξη· επιστη­
μονικοί δείκτες ποιότητας του περιβάλλοντος· αντίληψη των κινδύνων περιβαλλοντική δεοντολογία· έγκαιρη 
προειδοποίηση για τις περιβαλλοντικές μεταβολές, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης δημογραφικών πληθυσμια­
κών και τεχνολογικών αλλαγάιν. 
Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πολιτικής και της έρευνας για το περιβάλλον 
Στόχος είναι η ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών, κοινωνικοοικονομικών παραγόντων στις πολιτικές της Κοινό­
τητας και η προσθήκη της κοινωνικοοικονομικής διάστασης στην περιβαλλοντική Ε&Α της Κοινότητας. 
Οι εργασίες στο πλαίσιο αυτής της κεντρικής ιδέας επιδιώκεται να εξασφαλίσουν ότι, σύμφωνα και με τις διατάξεις 
της Ενιαίας Πράξης, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες θα λαμβάνονται επαρκώς υπόψη στις κατά τομείς πολιτικές 
των ΕΚ και στην Ε&Α που τις στηρίζει. 
Επιπλέον, δεδομένου ότι οι επιστημονικές και οι κοινωνικοοικονομικές παράμετροι είναι στενά αλληλένδετες σε 
αρκετά θέματα έρευνας του παρόντος προγράμματος, οι εργασίες στο επιμέρους αυτό πεδίο θα εξασφαλίσουν την 
κατάλληλη ενσωμάτωση των κοινωνικοοικονομικών δεδομένων και παραμέτρων σε συναφή έργα συντονισμένης 
έρευνας. 
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι μεταξύ άλλων: τα ολοκληρωμένα συστήματα ανακύκλωσης των απορριμμάτων 
μέσα στην εσωτερική αγορά- οι οικολογικές συνέπειες των δημογραφικών και πληθυσμιακών μεταβολών (π.χ. 
Άλπεις και άλλες ορεινές περιφέρειες)· οι επιπτώσεις του τουρισμού στο περιβάλλον. 
Πεδίο 4: Ολοκληρωμένα ερευνητικά έργα 
Στόχος είναι η συνδρομή στην επίλυση γενικευμένων προβλημάτων διακρατικού ενδιαφέροντος με συστηματική 
προσέγγιση και διεπιστημονική έρευνα. Τα ολοκληρωμένα έργα θα έχουν ως αντικείμενο περιφερειακά ζητήματα ή 
ζητήματα που έχουν άμεση σχέση με την περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας. Παραδείγματα: 
Φυσικοί κίνδυνοι 
Στόχος είναι η κατανόηση των αιτίων, των μηχανισμών και των συνεπειών επικίνδυνων φαινομένων στο περιβάλλον 
και η δημιουργία επιστημονικής βάσης για τη διαχείριση των φυσικών καταστροοών (ετοιμότητα, πρόγνωση, 
συναγερμός, μετριασμός ή πρόληψη των συνεπειών, ανόρθωση και εκ νέου ανάπτυξη). 
Αριθ. C 174/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 16. 7. 90 
Η ολοκληρωμένη έρευνα στο πεδίο αυτό θα αποτελέσει την ευρωπαϊκή συμβολή στη διεθνή δεκαετία για τη μείωση 
των φυσικών κινδύνων. Θα καλύψει χερσαίους, μετεωρολογικούς και υδρογεωλογικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανο­
μένης της έρευνας για τις δασοπυρκαϊές, τις πλημμύρες και την αστάθεια πρανών και για τη φαινομενολογία των 
ακραίων, επικίνδυνων μετεωρολογικών συμβάντων. 
Η έρευνα για τους χερσαίους κινδύνους (σεισμοί και εκρήξεις ηφαιστείων) θα έχει επίκεντρο τις θεωρητικές 
μελέτες των γήινων φαινομένων και την επίδραση τους στην συμπεριφορά των κατασκευών και θα αποσκοπεί στην 
εγκατάσταση σταθμών επιτόπιων μετρήσεων και δικτύων άμεσης επέμβασης σε επιλεγμένες ζώνες της Κοινότητας 
που εμφανίζουν έξαρση. 
Τεχνολογικοί κίνδυνοι 
Στόχος είναι η κατανόηση των συνεπειών των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, τεχνολογιών και προϊόντων στην 
υγεία των ανθρώπων και στο περιβάλλον ως βάση για προληπτικές κοινοτικές πολιτικές και νομοθεσία. 
Η έρευνα στο πεδίο αυτό θα καλύψει την ανάπτυξη και τον έλεγχο καταλληλότητας συστημάτων για τη δοκιμή και 
την αξιολόγηση των χημικών ουσιών ως προς την επίδραση τους στην υγεία και τα οικολογικά αποτελέσματα τους. 
Η έρευνα θα συμπληρωθεί με μελέτες για την επίδραση της ρύπανσης του περιβάλλοντος στην υγεία των ανθρώπων. 
Επιπλέον, θα διερευνηθούν οι κίνδυνοι για την ποιότητα του εδάφους και των υπόγειων υδάτων από τις γεωργικές 
τεχνολογίες και τις πρακτικές όσον αφορά τις χρήσεις της γης. Οι εργασίες αυτές θα επεκταθούν στις περιφερειακές 
πτυχές της προστασίας των οικοσυστημάτων συμπεριλαμβάνοντας τον εντροφισμό των υδάτων των ακτών (σε 
σύνδεση με το ειδικό πρόγραμμα «Επιστήμη και τεχνολογία της θάλασσας») την προστασία και τη διατήρηση των 
οικοτόπων, το μαρασμό των δασών και την αύξηση της οξύτητας των υδάτινων μαζών. 
Ερημοποίηση στην περιοχή της Μεσογείου 
Στόχος είναι η εκτίμηση των φυσικών και των ανθρωπογενών αιτίων, των μηχανισμών και των επιπτώσεων της 
επέκτασης του φαινομένου της ερημοποίησης στην περιοχή της Μεσογείου. Η έρευνα θα εγκύψει στο ιστορικό, στα 
αίτια (ανθρωπογενή και κλιματικά) και στις συνέπειες της ερημοποίησης. Θα αναπτυχθούν στρατηγικές για την 
καταπολέμηση της ερημοποίησης και θα προγραμματιστεί η εφαρμογή τους σε επιλεγμένες ζώνες δοκιμής. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Ενδεικτική κατανομή των δαπανών για την περίοδο 1990-1994 
(σε %) 
Πεδίο 1: Συμμετοχή σε προγράμματα «Global Change» 35-45 
Πεδίο 2: Τεχνολογίες και μηχανική του περιβάλλοντος 20-25 
Πεδίο 3: Έρευνα με θέμα τις οικονομικές και κοινωνικές πτυχές των περιβαλλοντικών ζητημάτων 5-10 
Πεδίο 4: Ολοκληρωμένα ερευνητικά έργα 25-35 
Η κατανομή δαπανών μεταξύ των διαφόρων ερευνητικών πεδίων, δεν αποκλείει την δυνατότητα επικάλυψης περισσο­
τέρων του ενός πεδίων από ένα πρόγραμμα. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Τρόποι εκτέλεσης του προγράμματος 
και δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης 
των αποτελεσμάτων του 
1. Η Επιτροπή θέτει σε εφαρμογή το πρόγραμμα με βάση το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο που ορίζεται 
στο παράρτημα Ι. 
2. Οι τρόποι εκτέλεσης του προγράμματος, που αναφέρονται στο άρθρο 3, καλύπτουν τα έργα έρευνας και τεχνολογι­
κής ανάπτυξης, τα συνοδευτικά μέτρα και τις συντονισμένες δράσεις. 
16. 7. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 174/47 
Οι ερευνητικές δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών θα αποτελέσουν αντικείμενο μιας ειδικής απόφασης 
του Συμβουλίου. 
Τα έργα αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων κοινής δαπάνης στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
Τα συνοδευτικά μέτρα συνίστανται στην εφαρμογή των μέσων που εξασφαλίζουν την καλή τεχνική εκτέλεση, 
τη διαχείριση και την αξιολόγηση του προγράμματος, καθώς και την κατάλληλη διάδοση των αποτελεσμάτων 
και τη δυνατότητα πρόσβασης σ'αυτά, το συντονισμό, την κατάρτιση και τη ευαισθητοποίηση των συμμετεχόντων 
στο πρόγραμμα. 
Οι συντονισμένες δράσεις είναι εκείνες που καθορίζονται στο δημοσιονομικό κανονισμό. 
3. Οι συμμετέχοντες στα έργα πρέπει να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα εγκατεστημένα στην Κοινότητα, όπως 
πανεπιστήμια, οργανισμοί έρευνας και βιομηχανικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων, ή των ενώσεων των τελευταίων, και ιδίως των Ευρωπαϊκών Ομίλων Οικονομικού Σκοπού (ΕΟΟΣ). 
Τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα τις χώρες που έχουν συνάψει με την Κοινότητα συμφωνίες 
σε θέματα επιστημονικής και τεχνικής έρευνας, μπορούν να συμμετάσχουν στα έργα που αναλαμβάνονται στο 
πλαίσιο του παρόντος προγράμματος, με βάση το κριτήριο του αμοιβαίου συμφέροντος. Οι κατ'αυτόν τον τρόπο 
επιλεγόμενοι συμβαλλόμενοι δεν επωφελούνται της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας, συμμετέχουν 
δε στις γενικές διοικητικές δαπάνες. 
4. Τα έργα επιλέγονται σύμφωνα με την ακόλουθη σειρά προτεραιότητας, και η πρώτη μεν μέθοδος αποτελεί τον 
κανόνα, ενώ η δεύτερη την εξαίρεση: 
Οι συμμετέχοντες στα έργα επιλέγονται με βάση τη συνήθη διαδικασία των προσκλήσεων προς υποβολή 
προτάσεων που αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 3, η οποία δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Η Επιτροπή μπορεί, εξάλλου, να εγκρίνει προτάσεις, σύμφωνα με έκτακτη διαδικασία και υπό τις προϋποθέσεις 
που αναφέρονται κατωτέρω, εφόσον αυτές παρουσιάζουν ιδιαίτερα ευνοϊκές προοπτικές και συμβάλλουν σημα­
ντικά στην πρωτοτυπία του προτεινόμενου θέματος, στην καινοτομία της επιστημονικής και τεχνικής προσέγγισης 
και στη μεθοδολογία εκτέλεσης, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των υποψηφίων. 
Η ευνοϊκή τεχνική αξιολόγηση των εν λόγω προτάσεων δεν αποτελεί αυτή καθαυτή ικανοποιητική δικαιολογία 
για την έγκριση ενός έργου. Πράγματι η έκτακτη διαδικασία μπορεί να εφαρμοστεί μόνο εφόσον ελεγχθεί ότι η 
φύση του έργου, όπως ορίζεται ανωτέρω, δεν δικαιολογεί τη χρήση της κανονικής διαδικασίας πρόσκλησης 
προς υποβολή προτάσεων. 
Η έκτακτη διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί πριν τη συνήθη διαδικασία, ούτως ώστε να είναι δυνατόν να 
καθοριστεί με ακρίβεια το διαθέσιμο ποσό της κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής στα έργα που επιλέγονται 
με τη συνήθη διαδικασία. Η ημερομηνία λήξεως για την έκτακτη διαδικασία δημοσιεύεται κάθε χρόνο στην 
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Το ποσό της κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής για όλα τα έργα που εγκρίνονται με βάση την έκτακτη 
διαδικασία αποφασίζεται κάθε χρόνο, ανάλογα με τα έργα που επιλέγονται και σύμφωνα με ιδιαίτερα αυστηρά 
κριτήρια ποιότητας. Το ποσό αυτό, δεν μπορεί σε οποιαδήποτε περίπτωση να υπερβαίνει το 15%, είναι δε 
δυνατόν να αναθεωρείται κάθε χρόνο με βάση την κτηθείσα εμπειρία. 
Η Επιτροπή συντάσσει οδηγό στον οποίο αναφέρονται όλοι οι κανόνες που εφαρμόζονται κατά την έκτακτη 
αυτή διαδικασία προκειμένου να διασφαλίζεται πλήρης διαφάνεια. 
5. Στα έργα πρέπει να συμμετέχουν τουλάχιστον δύο ανεξάρτητοι μεταξύ τους εταίροι, εγκατεστημένοι σε διαφο­
ρετικά κράτη μέλη. 
6. Η Επιτροπή μπορεί να ενθαρρύνει τους συμμετέχοντες να συγκροτήσουν Ευρωπαϊκό.Όμιλο Οικονομικού Σκοπού 
(ΕΟΟΣ) ή να προβούν σε άλλες ρυθμίσεις για την εκτέλεση έργων, όπως είναι τα έργα μεγάλης κλίμακας που 
επιτρέπουν την αποκεντρωμένη διαχείριση σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες του έργου. 
7. Οι γνώσεις που αποκτώνται κατά την εκτέλεση των έργων διαδίδονται, αφενός, στο πλαίσιο του ειδικού 
προγράμματος και, αφετέρου, μέσω συγκεντρωτικής δράσης, σύμφωνα με την απόφαση που αναφέρεται στο άρθρο 
4 τρίτο εδάφιο της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ.