Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη σύσταση επιτροπής για την κοινωνική προστασία"

(2000/C 204/12)

Στις 24 Μαΐου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης με θέμα την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Απασχόλησης, κοινωνικών υποθέσεων και δικαιωμάτων των πολιτών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Μαΐου 2000 με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Cassina.

Κατά την 373η σύνοδο ολομέλειας της 24ης και 25ης Μαΐου 2000 (συνεδρίαση της 24ης Μαΐου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 111 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή - Περιεχόμενο της πρότασης

1.1. Μετά την Ανακοίνωση "Συντονισμένη στρατηγική για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνικής προστασίας" που δημοσιεύτηκε στις 14 Ιουλίου 1999(1) και μετά από τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Κοινωνικών Υποθέσεων της 29ης Νοεμβρίου 1999 και του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 1999, που επικύρωσαν τις κύριες πτυχές της πρότασης, η Επιτροπή δημοσιεύει τώρα μία πρόταση απόφασης του Συμβουλίου με την οποία συστήνεται επιτροπή για την κοινωνική προστασία(2) που αναμένεται να ονομαστεί "ευρωπαϊκή επιτροπή για την κοινωνική προστασία" (ΕΕΚΠ).

1.2. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε με θέμα την Ανακοίνωση του Ιουλίου 1999(3), η ΟΚΕ επέμεινε ιδιαίτερα στην ανάγκη να αναπτυχθούν μέτρα τα οποία να επιτρέψουν τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων παραγόντων, υπογραμμίζοντας ότι δεν είναι δυνατό να υπάρξει εκσυγχρονισμός - και κατά συνέπεια βελτίωση - των συστημάτων κοινωνικής προστασίας εάν δεν επιτευχθεί σημαντική συναίνεση. Η συναίνεση αυτή πρέπει να οικοδομηθεί τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Ιδιαίτερα, η ΟΚΕ ζητούσε η ομάδα υπαλλήλων υψηλού επιπέδου των κρατών μελών η οποία θα έχει την ευθύνη της διαχείρισης της διαδικασίας της συντονισμένης στρατηγικής εκσυγχρονισμού, να θεσπίσει μεθόδους που να έχουν στόχο τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των άλλων οργάνων και οργανισμών που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των διαφόρων τμημάτων της κοινωνίας στη σχετική διαδικασία.

1.3. Στην πρόταση απόφασης που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης, προτείνεται η ομάδα υπαλλήλων υψηλού επιπέδου να ονομαστεί "ευρωπαϊκή επιτροπή για την κοινωνική προστασία" (ΕΕΚΠ). Η σύνθεση και τα καθήκοντά της σκιαγραφούνται ως εξής:

α) η ΕΕΚΠ θα απαρτίζεται από δύο εκπροσώπους ανά κράτος μέλος και από δύο εκπροσώπους της Επιτροπής·

β) η ΕΕΚΠ έχει, μεταξύ άλλων το καθήκον (άρθρο 1 της πρότασης απόφασης):

- να παρακολουθεί τις πολιτικές κοινωνικής προστασίας στα κράτη μέλη·

- να διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής·

- να εκπονεί ετήσια έκθεση για την κοινωνική προστασία την οποία να υποβάλλει στο Συμβούλιο και στην οποία να εκτίθενται οι εξελίξεις ως προς τους στόχους της στρατηγικής που υπέδειξε το Συμβούλιο·

γ) οφείλει επίσης, μετά από αίτημα του Συμβουλίου ή της Επιτροπής, να καταρτίζει γνωμοδοτήσεις ή να αναπτύσσει δράση στους τομείς που άπτονται των αρμοδιοτήτων της·

δ) να συνεργάζεται, ανάλογα με την περίπτωση, με άλλα αρμόδια όργανα και επιτροπές που έχουν την ευθύνη των οικονομικών και κοινωνικών θεμάτων·

ε) να συνάπτει τις δέουσες επαφές με τους κοινωνικούς εταίρους.

1.4. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η πρόταση της Επιτροπής κινείται προς την ορθή κατεύθυνση αλλά ότι είναι σκόπιμο να καταστεί σαφέστερη. Για το σκοπό αυτό η ΟΚΕ υποβάλλει τις ακόλουθες παρατηρήσεις και υποδείξεις.

2. Παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι στην αιτιολογική έκθεση η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι κατευθύνει τις προσπάθειές της σε τρεις μεγάλους άξονες με στόχο την εδραίωση της συνεργασίας στο πλαίσιο της συντονισμένης στρατηγικής: στην ομάδα υπαλλήλων υψηλού επιπέδου (την μελλοντική ΕΕΚΠ), στη συστηματική χρήση της "έκθεσης για την κοινωνική προστασία στην Ευρώπη" και στην εμπλοκή όλων των ενδιαφερόμενων συντελεστών. Αυτό ανταποκρίνεται επακριβώς στην προσέγγιση που ενέπνευσε την ΟΚΕ κατά την κατάρτιση της προηγούμενης γνωμοδότησής της για την "συντονισμένη στρατηγική".

2.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει επιφυλάξεις ως προς αυτό καθεαυτό το κείμενο της πρότασης απόφασης διότι οι αναφορές στους τρεις αυτούς άξονες έχουν ελάχιστα ή καθόλου αναπτυχθεί και, κυρίως, διότι δεν προτείνεται κανένας μηχανισμός που να διασφαλίζει τις επαφές με τους κοινωνικούς εταίρους (αναφέρεται απλώς ότι η ΕΕΚΠ "δημιουργεί προσήκουσες σχέσεις" μαζί τους - άρθρο 1, εδάφιο 4). Η ΟΚΕ προτείνει το σημείο αυτό να αποσαφηνιστεί με την προσθήκη: "θεσπίζοντας, κυρίως, διαδικασίες ενημέρωσης και διαβούλευσης, καθώς και προβλέποντας τη δυνατότητα συμμετοχής των αντιπροσωπειών των κοινωνικών εταίρων σε ορισμένες από τις συνεδριάσεις της".

2.2.1. Είναι επίσης απαραίτητο όπως οι κυβερνήσεις των κρατών μελών εγγυηθούν, σε εθνικό επίπεδο, τις διαδικασίες και έδρες ενημέρωσης, τη διαβούλευση και συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων προκειμένου να εδραιωθεί η συνεχής ανάμιξη των κοινωνικών συντελεστών στους προβληματισμούς και στις δραστηριότητες που θα αναπτύξουν οι εθνικοί αντιπρόσωποι στην ΕΕΚΠ.

2.3. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τη διατύπωση του 3ου εδαφίου του άρθρου 1 όπου αναφέρεται ότι η ΕΕΚΠ "συνεργάζεται δεόντως με άλλα αρμόδια όργανα και επιτροπές, που ασχολούνται με θέματα της κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής" διότι φρονεί ότι διαθέτει ακριβώς τα χαρακτηριστικά που σκιαγραφούνται στο υπό εξέταση άρθρο και επιβεβαιώνει ότι προτίθεται να θέσει πλήρως την πείρα της στη διάθεση της ΕΕΚΠ.

2.3.1. Η ΟΚΕ θα παρακολουθήσει με μεγάλη προσοχή την οριστική σύσταση της ΕΕΚΠ και τις μελλοντικές εργασίες της. Συγκεκριμένα, θα ζητήσει να ενημερώνεται συστηματικά για τις δραστηριότητες της ΕΕΚΠ κατά τρόπον ώστε να μπορεί να συνεισφέρει σε αυτές, είτε μέσω γνωμοδοτήσεων πρωτοβουλίας και ενημερωτικών εκθέσεων, είτε ως μεσολαβητής με τις αρχικές οργανώσεις των μελών της, τα οποία εάν χρειασθεί, θα ζητήσουν από τις οργανώσεις τους να αναπτύξουν δραστηριότητα σε εθνικό ή/και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.4. Εξάλλου, η ΟΚΕ εύχεται όπως η ΕΕΚΠ, στα πλαίσια της συνεργασίας με τα διάφορα θεσμικά όργανα, φροντίσει για τις σχέσεις της με το ΕΚ το οποίο έχει αποδείξει ότι ενδιαφέρεται να συμβάλει κατά τρόπο συνεχή στην "σύντονη στρατηγική για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνικής προστασίας"

2.5. Η ΟΚΕ διατυπώνει επίσης τη δυσαρέσκειά της για το λόγο ότι ουδεμία νύξη γίνεται για την ανάγκη να συμμετάσχουν στην στρατηγική αυτή οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες και εκφράζει τη θερμή επιθυμία της η ΕΕΚΠ να συμπεριλάβει το καθοριστικό αυτό σημείο στις προτεραιότητες της δράσης της. Δηλώνει δε ότι είναι έτοιμη να θέσει στη διάθεση της ΕΕΚΠ την εμπειρία που αποκόμισε από τη συνεργασία της με τους κοινωνικοεπαγγελματικούς εταίρους των εν λόγω χωρών.

2.6. Η ΟΚΕ επιμένει ότι είναι απαραίτητο οι εργασίες της ΕΕΚΠ να βασίζονται σε μία προσεκτικά καταρτισμένη τεκμηρίωση η οποία να διαδοθεί ευρύτατα και τεθεί προς συζήτηση. Ως προς το θέμα αυτό η ΟΚΕ τονίζει τον καθοριστικό ρόλο της Επιτροπής, η οποία θα διασφαλίσει τη γραμματεία της ΕΕΚΠ, καθώς και τη σημασία της βελτιωμένης ετήσιας έκθεσης για την κοινωνική προστασία στην Ευρώπη, έκθεση η οποία θα αποτελέσει ένα ουσιαστικό όργανο της συντονισμένης στρατηγικής.

2.7. Δίχως να προδικάζονται οι αποφάσεις που θα λάβει η ΕΕΚΠ στο πλαίσιο της αυτονομίας της, η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο οι ετήσιες εκθέσεις να σχετίζονται με τους τέσσερις στόχους της στρατηγικής, καθώς και με τις ολοκληρωμένες δράσεις, στόχοι που πρέπει να επιδιωχθούν από κοινού, δίχως να δίδεται προτεραιότητα στον ένα έναντι του άλλου. Οι τέσσερις στόχοι - "να γίνει η εργασία αποδοτική και να παρέχει ασφαλές εισόδημα, να εξασφαλιστούν οι συντάξεις και να γίνουν βιώσιμα τα συνταξιοδοτικά συστήματα, να προαχθεί η κοινωνική ένταξη και να κατοχυρωθεί ένα υψηλό επίπεδο ποιότητας και η βιωσιμότητα των υπηρεσιών υγείας" - συνδέονται στενά μεταξύ τους και, κατά συνέπεια, εάν σημειωθεί πρόοδος ως προς έναν από αυτούς, αυτό συνεπάγεται αναπόφευκτα πρόοδο και ως προς τους άλλους.

2.8. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή θα εξασφαλίσει τη γραμματεία της ΕΕΚΠ (άρθρο 3, εδάφιο 2). Ως προς το θέμα αυτό, η ΟΚΕ εκφράζει την έντονη ανησυχία της για το χάσμα που υφίσταται ανάμεσα στις φιλοδοξίες που αναγγέλθηκαν κατά τη χάραξη της στρατηγικής και τα μέσα που θα διατεθούν. Οι υλικοί και ανθρώπινοι πόροι που πρόκειται να χορηγηθούν είναι περιορισμένοι: το δημοσιονομικό δελτίο προβλέπει, στο σημείο 10.1, δύο θέσεις απασχόλησης, δηλαδή δύο υπαλλήλους κατηγορίας Α με απασχόληση 0,6 του χρόνου και έναν κατηγορίας C με απασχόληση 0,8 του χρόνου. Προβλέπονται επίσης επιπρόσθετοι ανθρώπινοι πόροι - βλέπε σημείο 10.2 - αλλά και στην περίπτωση αυτή δεν πρόκειται παρά για δύο μόνον άτομα για το πολύ δύο φορές το κόστος ανά μονάδα/έτος ύψους 108000 ευρώ.

2.8.1. Κατά την ΟΚΕ το σύνολο των πόρων που προβλέπεται να διατεθούν είναι εξαιρετικά περιορισμένο σε σχέση με τα καθήκοντα που η ΕΕΚΠ καλείται να εκπληρώσει και συνεπώς καλεί την Επιτροπή να προβεί σε αναθεώρηση των εν λόγω προβλέψεων. Η ΕΕΚΠ θα πρέπει να αναπτύξει σημαντική δράση και θα πρέπει, π.χ., να είναι σε θέση να ζητεί την κατάρτιση μελετών και εμβριθών εκθέσεων υψηλής ποιότητας, την διενέργεια ακροάσεων και, εάν οι περιστάσεις το απαιτούν, την διοργάνωση επί τόπου αποστολών (εκτός από τις 2, ανά έτος, προβλεπόμενες συνεδριάσεις στα κράτη μέλη που έχουν την Προεδρία) προκειμένου να συγκεντρωθούν τα στοιχεία που θα επιτρέψουν την διεξαγωγή συγκριτικής αξιολόγησης.

Βρυξέλλες, 24 Μαΐου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

(1) COM(1997) 347 fin.

(2) COM(1997) 134 fin.

(3) EE C 117 της 26.4.2000, σ. 33.