Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την καθιέρωση συμπληρωματικού πιστοποιητικού προστασίας για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα()

(95/C 155/05)

Στις 10 Φεβρουαρίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Απριλίου 1995 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Gardner.

H Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 325η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 1995) υιοθέτησε με πλειοψηφία και 5 αποχές την εξής γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η παραγωγή φυτοπροστατευτικών προϊόντων απαιτεί εκτενείς και δαπανηρές έρευνες. Τα προϊόντα πρέπει να είναι αποτελεσματικά, ασφαλή και φιλικά προς το περιβάλλον. Αυτές είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν, για να εγκριθεί η διάθεσή τους στο εμπόριο, βάσει της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ. Η έγκριση μπορεί να αποσυρθεί δυνάμει της ίδιας οδηγίας, αν για κάποιο λόγο παύσουν να πληρούνται οι ανωτέρω προϋποθέσεις. Η ομάδα μελέτης τονίζει ότι η ασφάλεια και ο σεβασμός στο περιβάλλον είναι απολύτως ουσιώδεις.

1.2. Τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα μοιάζουν από πολλές απόψεις με τα φαρμακευτικά προϊόντα. Η αγορά των προϊόντων αυτών, όμως, αντίθετα από την αγορά των φαρμακευτικών, εξαρτάται πολύ από τις τιμές. Οι γεωργοί τα αγοράζουν μόνο αν τους παρέχουν αρκετά οφέλη από άποψη απόδοσης ή ποιότητας της παραγωγής ή μείωσης των ζιζανίων, των παρασίτων ή των ασθενειών. Τα κέρδη, με τα οποία χρηματοδοτείται η έρευνα, έχουν μειωθεί τόσο λόγω των απαιτήσεων δοκιμής που έχουν αυξηθεί όσο και της μείωσης των πωλήσεων που οφείλεται στην πτώση των εισοδημάτων των γεωργών.

1.3. Τα προϊόντα της έρευνας αυτής είναι κατά κανόνα, πολύ εύκολο να αντιγραφούν. Είναι πολύ απαραίτητη, συνεπώς, η προστασία τους μέσω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η προστασία της ευρεσιτεχνίας (20 έτη) αρχίζει από τη στιγμή της κατάθεσης της αίτησης για τη χορήγηση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Ωστόσο, η διάρκεια της πραγματικής προστασίας (δηλ. η περίοδος μεταξύ της έγκρισης της κυκλοφορίας του προϊόντος στην αγορά και της εκπνοής του διπλώματος ευρεσιτεχνίας) υφίσταται τελευταία μια σταδιακή « διάβρωση », εξαιτίας του χρόνου που χρειάζεται για να συμμορφωθεί το προϊόν με τις (δικαιολογημένα) αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας και προστασίας του περιβάλλοντος. Έτσι, στην ΕΕ, η διάρκεια της πραγματικής προστασίας είναι σήμερα περίπου εννέα έτη.

1.4. Στις ΗΠΑ, τον πιο σημαντικό ανταγωνιστή της ΕΕ, η προστασία της ευρεσιτεχνίας αρχίζει από την ημερομηνία της χορήγησης του διπλώματος ευρεσιτεχνίας και όχι από την ημερομηνία της κατάθεσης της αίτησης. Τα αμερικανικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας, κατά συνέπεια, εκπνέουν κατά κανόνα αργότερα από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά. Τη δεκαετία του 1970, η ΕΕ παρουσίαζε εφάμιλλες επιδόσεις με τις ΗΠΑ όσον αφορά την παραγωγή των σημαντικότερων νέων προϊόντων 7 τη δεκαετία του 1980, όμως, η πλειοψηφία των νέων προϊόντων είχε προέλευση τις ΗΠΑ.

1.5. Η παρούσα πρόταση θα συντελέσει στην αποκατάσταση της ανταγωνιστικής θέσης έναντι των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας και θα τονώσει την απασχόληση υψηλά ειδικευμένου προσωπικού στην ΕΕ.

1.6. Η πρόταση συνίσταται στην παροχή συμπληρωματικής προστασίας διάρκειας πέντε ετών κατ`ανώτατο όριο, την οποία θα δύνανται (αλλά δεν θα υποχρεούνται) να λαμβάνουν τα προϊόντα μετά την εκπνοή του κύριου διπλώματος ευρεσιτεχνίας τους. Το αποτέλεσμα θα είναι η παροχή συνολικής περιόδου αποτελεσματικής προστασίας (κύριο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας + συμπληρωματικό πιστοποιητικό) διάρκειας έως 15 ετών. Η προτεινόμενη διαδικασία, η οποία είναι απόλυτα διαφανής, ακολουθεί στενά το πρότυπο της ανάλογης διαδικασίας που ισχύει για τα φαρμακευτικά προϊόντα (Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1768/92) ().

1.7. Η πρόταση αποσκοπεί, επίσης, στην εξάλειψη των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών, μέτρο απαραίτητο για την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

1.8. Προβλέπει, επίσης, μεταβατική περίοδο για τα προϊόντα που καλύπτονται ακόμη από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Η μεταβατική διάταξη, ωστόσο, ισχύει μόνο για τα προϊόντα για τα οποία η πρώτη άδεια κυκλοφορίας στην αγορά της ΕΕ χορηγήθηκε μετά την πάροδο πέντε ή περισσότερων ετών από την ημερομηνία της κατάθεσης της αίτησης. Δεν ισχύει για τα προϊόντα των οποίων το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας έχει εκπνεύσει (πάνω από το 50% της αγοράς), αλλά για ένα μικρό, σημαντικό, όμως, ποσοστό εκείνων που εξακολουθούν να προστατεύονται από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής, για την καθιέρωση συμπληρωματικού πιστοποιητικού προστασίας για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, με την επιφύλαξη των κατωτέρω παρατηρήσεων.

2.2. Όταν ο κανονισμός συμπληρώσει πέντε χρόνια ισχύος, η Επιτροπή θα πρέπει να καταρτίσει έκθεση αξιολόγησης για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με αναφορά στα εξής σημεία :

2.2.1. Αν οι προτεινόμενες αλλαγές ευθυγράμμισαν, πράγματι, τη διάρκεια της πραγματικής προστασίας της ευρεσιτεχνίας με την αντίστοιχη των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας.

2.2.2.

Τα συμφέροντα των παραγωγών προϊόντων κοινόχρηστης ονομασίας, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων των μεταβατικών διατάξεων

2.2.2.1. Τα προϊόντα κοινόχρηστης ονομασίας είναι προϊόντα με τις ίδιες αρχές χημικής δράσης, τα οποία διατίθενται στο εμπόριο μετά την εκπνοή των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Οι παραγωγοί των προϊόντων κοινόχρηστης ονομασίας δεν επιδίδονται σε έρευνες οι ίδιοι, αλλά χρειάζονται συνεχή προσφορά νέων ή βελτιωμένων προϊόντων. Η βιομηχανία των προϊόντων κοινόχρηστης ονομασίας, δηλαδή, δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς μια ανθηρή, καινοτόμο και παραγωγική βιομηχανία στηριζόμενη στην έρευνα.

2.2.2.2. Σήμερα υπάρχουν 700 δραστικές ουσίες στην αγορά της ΕΕ. Περισσότερες από τις μισές δεν καλύπτονται πλέον από διπλώματα ευρεσιτεχνίας και άρα είναι διαθέσιμες στους κατασκευαστές προϊόντων κοινόχρηστης ονομασίας. Από τις υπόλοιπες δραστικές ουσίες, οι οποίες εξακολουθούν να προστατεύονται από διπλώματα ευρεσιτεχνίας, η Επιτροπή υπολογίζει ότι η πρόταση θα επηρεάσει κατά την προσεχή δεκαετία μόνο τις 37 (δηλαδή 3,7 δραστικές ουσίες από τις 700 κατά μέσο όρο ετησίως). Αυτό δείχνει τις επιπτώσεις της πρότασης για τους παραγωγούς προϊόντων κοινόχρηστης ονομασίας.

2.2.3.

Τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα των γεωργών

2.2.3.1. Οι γεωργοί χρειάζονται μεν να υπάρχει συνεχής προσφορά βελτιωμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων, αλλά για αυτούς η πρόταση ενδέχεται να επιφέρει κάποια αύξηση του συνολικού κόστους (η Επιτροπή την υπολογίζει ως αύξηση του κόστους των φυτοπροστατευτικών προϊόντων από 6,2% σε 6,2204% των συνολικών εξόδων των γεωργών). Βραχυπρόθεσμα, η αύξηση αυτή θα εξακολουθήσει να υπερβαίνει τα οφέλη που αποκομίζουν από την αύξηση του ανταγωνισμού λόγω της ενιαίας αγοράς.

2.2.4.

Ενίσχυση της ανάπτυξης ασφαλέστερων και φιλικότερων προς το περιβάλλον προϊόντων

2.2.4.1. Η αποκατάσταση της πραγματικής προστασίας, που διασφαλίζεται με την παρούσα πρόταση, θα ενισχύσει την ήδη καθιερωμένη τάση προς την ανάπτυξη ασφαλέστερων και φιλικότερων προς το περιβάλλον προϊόντων.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. L 182, της 2. 7. 1992.

() ΕΕ αριθ. C 390 της 31. 12. 1994, σ. 21.