ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 26.07.1995 
COM(05) 365 τελικό 
ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
για τις κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα και σε άλλους 
τομείς στην Ευρωπαϊκή Ένωση 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 €χ. 
Ιστορικό 1 
Εννοιολογικές παρατηρήσεις 2 
Γερμανικές κρατικές ενισχύσεις στην πρώην ΛΔΓ 4 
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΣΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ 6 
'Ογκος και τάσεις των ενισχύσεων στο βιομηχανικό τομέα 6 
Κοινοτικά σύνολα 6 
Συγκρίσεις μεταξύ κρατών μελών 8 
Ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία 13 
Τύποι ενισχύσεων 14 
Στόχοι των ενισχύσεων 18 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ - ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΟΥ 
ΧΟΡΗΓΗΣΑΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 26 
Ενισχύσεις σε άλλους τομείς εκτός της βιομηχανίας . 26 
Ενισχύσεις στη γεωργία 26 
Ενισχύσεις στην αλιεία 29 
Ενισχύσεις στις σιδηροδρομικές και στις εσωτερικές 
πλωτές μεταφορές 31 
Ενισχύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία άνθρακα 32 
Συνολικός όγκος των ενισχύσεων στην Κοινότητα . 34 
Δημοσιονομικές επιπτώσεις των ενισχύσεων . 36 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 39 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα Ι: Τεχνικό παράρτημα 41 
Παράρτημα II: Στατιστικό παράρτημα 57 
Παράρτημα III: Κοινοτικά Ταμεία 74 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Ιστορικό 
Η ανάγκη καθιέρωσης μιας αποτελεσματικής μεθόδου συστηματικής ποσοτικής 
έκφρασης των κρατικών ενισχύσεων για τους σκοπούς της πολιτικής ανταγωνισμού 
κατέστη πλήρως αντιληπτή το 1985, έτος κατά το οποίο δημοσιεύθηκε το Λευκό 
Βιβλίο της Επιτροπής για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Ήδη από τα τέλη 
αυτού του έτους, η Επιτροπή έδωσε οδηγίες στις υπηρεσίες της να συντάξουν και 
να δημοσιεύσουν αναλυτική και βάσει πραγματικών στοιχείων Έκθεση σχετικά με 
τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
Αρχισε έτσι να εφαρμόζεται ένα σύστημα που αποσκοπεί στην καταγραφή των 
ενισχύσεων στον τομέα των μεταποιημένων προϊόντων και σε ορισμένους άλλους 
τομείς, στην εκπόνηση ποσοτικής ανάλυσης του όγκου, της εξέλιξης, των μορφών 
και των στόχων των ενισχύσεων αυτών και στη δημοσίευση των αποτελεσμάτων (στο 
πλαίσιο αυτό η δημοσίευση της Πρώτης Έκθεσης (1981-1986) έγινε το 1989). 
Δεδομένου ότι η Πρώτη αυτή Έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι είναι αναγκαίο 
να βελτιωθεί η διαφάνεια στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, κρίθηκε απαραίτητη 
η συνεχής ενημέρωση της, γεγονός που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Δεύτερης 
και Τρίτης Έκθεσης, οι οποίες καλύπτουν αντίστοιχα τις περιόδους 1987-88 και 
1989-90. 
Η Τέταρτη Έκθεση, της οποίας η διάρθρωση είναι ίδια με τις προηγούμενες, 
ενημερώνει την εν λόγω σειρά Εκθέσεων προσθέτοντας τα στοιχεία για το 1991 και 
το 1992. Τα έτη αυτά χαρακτηρίστηκαν από ορισμένα γεγονότα ιδιαίτερης σημασίας 
όσον αφορά την υποχρέωση της Επιτροπής για ενημέρωση του κοινού, όπως αυτό 
αποδεικνύεται από την παρούσα Έκθεση. 
Καταρχάς, η εν λόγω περίοδος ήταν εκείνη της προετοιμασίας για την 
καθιέρωση της ενιαίας αγοράς και των απαραίτητων διαρθρωτικών αλλαγών 
που τη συνόδευαν, ιδιαίτερα στους τομείς που είναι σήμερα πλήρως 
εκτεθειμένοι στον ελεύθερο ανταγωνισμό. Υπήρχε το ενδεχόμενο όπως οι 
μεταβολές αυτές παρακινήσουν τις κυβερνήσεις να προσφύγουν στις κρατικές 
ενισχύσεις, ιδίως λόγω των δυσμενών οικονομικών συνθηκών που 
επικρατούσαν την περίοδο εκείνη. 
Από την Τέταρτη Έκθεση προκύπτει ωστόσο ότι, λόγω της προσεκτικής και 
πιο αυστηρής προσέγγισης που υιοθέτησε η Επιτροπή, οι ενισχύσεις δεν 
σημείωσαν άνοδο. 
ΙΟ. 
Κατά δεύτερο λόγο, η ενσωμάτωση των νέων γερμανικών Lander οδήγησε στη 
διεύρυνση της Κοινότητας. Η καθοριστικής σημασίας αυτή εξέλιξη, η οποία 
επέφερε σοβαρή διαταραχή στη γερμανική οικονομία, δημιούργησε την ανάγκη 
όχι μόνο αύξησης των χορηγούμενων στη Γερμανία ενισχύσεων, αλλά και 
ανακατανομής των ενισχύσεων εντός της χώρας, γεγονός που συνεπαγόταν 
την καταβολή σημαντικών προσπαθεκύν αλληλεγγύης εκ μέρους των 
υφιστάμενων Lander. 
Κατά τρίτο λόγο, η Κοινότητα συνήψε τις πρώτες Ευρωπαϊκές Συμφωνίες 
με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Όσον αφορά τον 
έλεγχο των ενισχύσεων, όλες αυτές οι συμφωνίες περιλαμβάνουν αυστηρούς 
κανόνες των οποίων η εφαρμογή απαιτεί αυξημένη διαφάνεια· οι Εκθέσεις 
για τις κρατικές ενισχύσεις αποτελούν ένα από τα κυριότερα μέσα για την 
επίτευξη αυτής της διαφάνειας. 
Στο μέτρο που καθίσταται ολοένα και πιο περίπλοκο το περιβάλλον εντός του 
οποίου η Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρέπει να καθορίσει τις προτεραιότητες της όσον 
αφορά την πολιτική ανταγωνισμού, ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων θα απαιτεί 
ολοένα και μεγαλύτερο όγκο πληροφοριακών στοιχείων. 
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή θα διπλασιάσει τις προσπάθειες της για αύξηση της 
διαφάνειας, καθότι είναι πεπεισμένη ότι αυτό θα συμβάλει στην ανάπτυξη 
ευρωπαϊκής αγοράς η οποία θα ενισχύσει τη συνοχή μεταξύ των κρατών μελών της 
και θα παραμείνει ανοικτή στις εμπορικές συναλλαγές με τον υπόλοιπο κόσμο. 
Εννοιολογικές παρατηρήσεις 
5. Η Τέταρτη Έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις καλύπτει την περίοδο 1990-
1992. Ενημερώνει, για τα έτη 1991 και 1992, την Τρίτη Έκθεση που 
δημοσιεύθηκε το 1992 και καλύπτει την περίοδο 1988-1990. Στην Έκθεση 
περιλαμβάνονται οι εθνικές ενισχύσεις που χορηγούν τα δώδεκα κράτη μέλη 
στους ακόλουθους τομείς: βιομηχανία, γεωργία, αλιεία, άνθρακας και 
μεταφορές (συμπεριλαμβανομένων των σιδηροδρομικών και εσωτερικών 
πλωτών μεταφορών). Στο τεχνικό παράρτημα (παράρτημα Ι) αναφέρονται οι 
λόγοι των περιορισμών αυτών, καθώς και γενικές μεθοδολογικές επεξηγήσεις. 
Το στατιστικό παράρτημα (παράρτημα Π) περιλαμβάνει βασικά στατιστικά 
δεδομένα για τις ενισχύσεις στη βιομηχανία και τις συνολικές ενισχύσεις. Το 
παράρτημα III περιλαμβάνει επισκόπηση των κοινοτικών παρεμβάσεων. 
6. Στις συγκρίσεις μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, η ανάλυση των 
στοιχείων για τις ενισχύσεις βασίζεται στους ετήσιους μέσους όρους κατά την 
τριετή περίοδο 1990-1992. Σε περίπτωση που κρίνεται σκόπιμο, παρέχονται 
συγκριτικά τα στοιχεία για την περίοδο 1988-1990. 
Όπως και στις προηγούμενες Εκθέσεις, οι συγκρινόμενες περίοδοι 
επικαλύπτονται κατά ένα έτος. Για συγκρίσεις μεταξύ κρατών μελών, η 
χρησιμοποίηση κινητών μέσων όρων τριών συνεχών ετών αποτελεί τη μόνη 
δυνατότητα συναγωγής συμπερασμάτων τα οποία να στηρίζονται σε επαρκώς 
αξιόπιστα, από στατιστική άποψη, στοιχεία. Αυτό συμβαίνει διότι, όσον 
αφορά ορισμένα στοιχεία, τα ποσά είναι σήμερα γνωστά μόνο για περιόδους 
μεγαλύτερες του ενός έτους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα ετήσια ποσά 
καθορίζονται αυθαίρετα για μεμονωμένα έτη. Επιπλέον, τα ποσά για το 
τελευταίο έτος που λαμβάνονται υπόψη (1992) είναι σε σημαντικό βαθμό 
προσωρινά και - όπως συνέβη ήδη για το τελευταίο έτος της περιόδου που 
εξέτασε η προηγούμενη Έκθεση (1992) - είναι βέβαιο ότι θα τροποποιηθούν 
από τα κράτη μέλη στη διάρκεια του μεταγενέστερου ελέγχου των δεδομένων 
για τα επόμενα έτη. Η χαμηλού βαθμού αξιοπιστία των ετήσιων στοιχείων -
ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου κατανέμονται ανά κράτος μέλος -
αντισταθμίζεται, από στατιστική άποψη, με τη χρησιμοποίηση 
επικαλυπτόμενων μέσων όρων για τριετείς περιόδους. 
Προκειμένου να καταστούν οι μέσοι όροι της προγενέστερης περιόδου 
συγκρίσιμοι με τους μέσους όρους της περιόδου 1990-1992, τα απόλυτα 
αριθμητικά στοιχεία της περιόδου 1988-1990, εκτός αν υπάρχει διαφορετική 
ένδειξη, εκφράζονται σε τιμές του 1991(1). Συνεπώς, τα στοιχεία όλης της 
Έκθεσης είναι σε πραγματικούς όρους(2). 
7. Τα στοιχεία για το 1991 και 1992 καταρτίσθηκαν από τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Μαζί με τα ήδη 
υπάρχοντα στοιχεία για την περίοδο 1988-1990 ελέγχθηκαν από τα κράτη 
μέλη και, όπου κρίθηκε αναγκαίο, τροποποιήθηκαν. Η διαδικασία αυτή 
διασφαλίζει υψηλό βαθμό αξιοπιστίας στα στοιχεία. 
Όσον αφορά τα στοιχεία για την Ελλάδα, η Επιτροπή, κατά την κατάρτιση 
των στοιχείων για τις προηγούμενες Εκθέσεις, χρησιμοποίησε, ως αναφορά, 
μελέτη που συνέταξε σύμβουλος και αφορά τις ελληνικές κρατικές ενισχύσεις 
ο 
(2) Έτσι, και λόγω των - σε ορισμένες περιπτώσεις σημαντικών - τροποποιήσεων που 
επέφεραν τα κράτη μέλη στα προαναφερόμενα στοιχεία για το 1990, τα στοιχεία για την 
περίοδο 1988-1990 διαφέρουν από τα δημοσιευθέντα στην Τρίτη Έκθεση. 
Τα στοιχεία για τις βιομηχανικές ενισχύσεις, σε τρέχουσες συναλλαγματικές ισοτιμίες, 
περιλαμβάνονται στο στατιστικό παράρτημα (παράρτημα II). 
και δαπάνες. Η μελέτη αυτή αποτέλεσε τη βάση για τις εκτιμήσεις και 
παρεκβολές των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι ελληνικές αρχές επαλήθευσαν 
το μεγαλύτερο μέρος των στοιχείων αυτών. Πάντως, καθότι πρόκειται 
ουσιαστικά για εκτιμήσεις, τα σχετικά με την Ελλάδα αποτελέσματα θα 
πρέπει να αντιμετωπίζονται με κάποια επιφύλαξη. 
Γερμανικές κρατικές ενισχύσεις υπέρ των νέων Lander 
8. Η επανένωση της Γερμανίας είχε ιδιαίτερη σημασία για την κοινοτική 
πολιτική στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Συγχωνεύθηκαν δύο 
γερμανικά κράτη με εντελώς διαφορετικά οικονομικά συστήματα: αφενός, μία 
αποκεντρωμένη οικονομία της αγοράς βασιζόμενη ουσιαστικά στην ιδιωτική 
επιχείρηση και, αφετέρου, μία κεντρικά διευθυνόμενη και σχεδιαζόμενη 
οικονομία υπό άμεσο κρατικό έλεγχο. 
Η ενσωμάτωση της κεντρικά διευθυνόμενης και σχεδιαζόμενης 
ανατολικογερμανικής οικονομίας στην εσωτερική αγορά διευκολύνθηκε από 
ορισμένα μέτρα παροχής ενίσχυσης, τα οποία παρουσιάζονται στον πίνακα 
A3 του παραρτήματος II. Από το 1990 ως το 1992, ο ετήσιος μέσος όγκος 
το>ν ενισχύσεων προς το μεταποιητικό τομέα των νέων Lander ανήλθε σε 
4.850 εκατ. ECU περίπου, δηλαδή στο 40,5% του συνολικού όγκου των 
ενισχύσεων προς τον τομέα αυτό στη Γερμανία. Η παροχή ενισχύσεων στα 
νέα Lander αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη δραστική μείωση των ενισχύσεων 
στα παλαιά Lander, το ποσό των οποίων από 8.500 εκατ. ECU για την 
περίοδο 1988-1990 κατήλθε σε ποσό χαμηλότερο των 7.200 εκατ. ECU για την 
περίοδο 1990-1992. 
Στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης των πρώην κρατικών επιχειρήσεων, 
χορηγήθηκαν επίσης ενισχύσεις μέσω της Treuhandanstalt (ΤΗΑ), την κρατική 
εταιρεία συμμετοχών που δημιουργήθηκε για τη διαχείριση, προσαρμογή και 
ιδιωτικοποίηση αυτών των επιχειρήσεων. Όπως αναφέρεται στις αποφάσεις 
της Επιτροπής το 1991 και 1992 για τις παρεμβάσεις της ΤΗΑ, ορισμένες από 
αυτές ενδέχεται να αποτελούν ενισχύσεις. Αυτό συμβαίνει συνήθως όταν η 
ΤΗΑ παρέχει εγγύηση για τραπεζικά δάνεια που χορηγούνται με το επιτόκιο 
της αγοράς στις επιχειρήσεις της, οι οποίες γενικά βρίσκονται σε δυσχερή 
κατάσταση. Επίσης, η ΤΗΑ συνάπτει η ίδια δάνεια με το επιτόκιο της αγοράς 
και στη συνέχεια χορηγεί δάνεια στις επιχειρήσεις της με το ίδιο επιτόκιο. 
Δεδομένης της χρησιμοποιηθείσας μεθόδου για την εκτίμηση των στοιχείων 
ενίσχυσης που περιέχονται στις εγγυήσεις (βλ. παράρτημα Ι), οι ενισχύσεις 
αυτού του είδους αναφέρονται στην Έκθεση μόνο εφόσον πρόκειται για 
περιπτώσεις που οι εγγυήσεις πρέπει να καταβληθούν. Παρομοίως, τα 
στοιχεία ενίσχυσης που περιέχονται στα δάνεια τα οποία χορηγούνται με το 
επιτόκιο της αγοράς εμφανίζονται μόνον όταν πρόκειται για περιπτώσεις 
στις οποίες ο δανειοδότης δεν απαιτεί πλέον την αποπληρωμή των δανείων 
αυτών τα οποία, επομένως, έχουν μετατραπεί σε επιχορηγήσεις. Στην 
περίπτωση της ΤΗΑ, η Επιτροπή εκτιμά ότι η μέθοδος αυτή συνεπάγεται 
υποεκτίμηση του στοιχείου ενίσχυσης που περιέχεται στις εγγυήσεις και τα 
δάνεια που χορήγησε η ΤΗΑ κατά τη διάρκεια της περιόδου την οποία 
καλύπτει η Τέταρτη Έκθεση. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, ο οποίος 
αυξάνεται με την πάροδο το)ν ετών, να μην αναλάβουν οι νέοι ιδιοκτήτες 
επιχειρήσε(ον που ανήκαν προηγουμένως στην ΤΗΑ, όλες τις δανειοδοτήσεις 
ή εγγυήσεις που χορήγησε η ΤΗΑ. Αν ο αγοραστής υπέβαλε την υψηλότερη 
προσφορά μετά από μία ανοικτή και άνευ όρων πρόσκληση υποβολής 
προσφορών, οι όροι σχετικά με την τιμή, συμπεριλαμβανομένης της μη 
αποπληρωμής των ληφθέντων δανείων, δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι 
περιέχουν στοιχείο ενίσχυσης. Έτσι, δεν θα εμφανιζόταν ποτέ στην Έκθεση 
τα στοιχεία ενίσχυσης που ενδεχομένως περιλαμβάνονται στα χορηγηθέντα 
από την ΤΗΑ δάνεια και εγγυήσεις πριν από την ιδιωτικοποίηση αυτών των 
επιχειρήσεων. Επομένως, στην περίπτωση της ΤΗΑ είναι απαραίτητο να 
εφαρμοστεί παρέκκλιση από την προαναφερθείσα μέθοδο, γεγονός που 
αιτιολογείται εξάλλου και από το ότι η πώληση επιχείρησης σε υποψήφιο 
αγοραστή άλλον από εκείνο που έχει υποβάλει την υψηλότερη προσφορά 
αποτελεί ενίσχυση, η οποία μπορεί να εκφραστεί ποσοτικά μόνο μετά από 
εμπεριστατωμένη ανάλυση της σύμβασης πώλησης. Δεδομένου ότι ο 
συνολικός αριθμός επιχειρήσεων που πωλήθηκαν ανερχόταν σε 11.043 
μονάδες στις 31 Δεκεμβρίου 1992, η Επιτροπή δεν διαθέτει τους 
απαραίτητους πόρους για την εκπόνηση μιας τέτοιας ανάλυσης. Κατά 
συνέπεια, η ανάλυση αυτή πραγματοποιήθηκε μόνο για τις επιχειρήσεις που 
υπερβαίνουν τα όρια κοινοποίησης τα οποία καθόρισε η Επιτροπή το 
Δεκέμβριο του 1992· σε αυτές μόνο τις περιπτώσεις είναι γνωστό το ύψος του 
στοιχείου ενίσχυσης που περιλαμβάνεται στους όρους πώλησης και το οποίο 
θα συμπεριληφθεί στην Πέμπτη Έκθεση. 
Κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει η παρούσα Έκθεση, η ΤΗΑ 
χορήγησε εγγυήσεις συνολικού ύψους 12.931 εκατ. ECU και δάνεια συνολικού 
ύψους 7.131 εκατ. ECU. Σύμφωνα με την εμπειρία της από το χειρισμό 
φακέλων της ΤΗΑ, η Επιτροπή εκτιμά ότι το 20% αυτών των ποσών 
μπορούν να θεωρηθούν ως ενισχύσεις, οι οποίες συμπεριλαμβάνονται στην 
Έκθεση. Επιπλέον, στην Έκθεση πρέπει να συμπεριληφθούν εξολοκλήρου 
επιχορηγήσεις συνολικού ύψους 3.370 εκατ. ECU για τη χρηματοδότηση 
σχεδίων κοινωνικού χαρακτήρα. 
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΣΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ 
Όγκος και τάσεις το)ν ενισχύσεων στο βιομτΐΥανικό τομέα 
9. Στην Κοινότητα, οι ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα καλύπτουν το 
μεγαλύτερο μέρος των ενισχύσεων που αναλύονται στην παρούσα Έκθεση. 
Πράγματι, κατά την περίοδο 1990-1992, το 40% των συνολικών ενισχύσεων 
χορηγήθηκαν στο βιομηχανικό τομέα. Ως εκ τούτου, η ανάλυση των 
ενισχύσεων στον εν λόγω κλάδο της οικονομίας αποτελεί το επίκεντρο της 
παρούσας Έκθεσης. 
Κοινοτικά σύνολα 
10. Ο πίνακας 1 δείχνει τα ετήσια ποσά των ενισχύσεων στη βιομηχανία στην 
Κοινότητα κατά την περίοδο 1988-1992. 
Πίνακας 1 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα στην Κοινότητα 1988-1992 
Ετήσιες αξίες σε σταθερές τιμές (1991). 
σε εκατ. ECU 
ΕΥΡ 12 1988 
43955 1989 
33583 1990 
44181 1991 
35734 1992 
34140 
Καίτοι τα στοιχεία πρέπει να ερμηνευθούν πολύ προσεκτικά(3), μας 
επιτρέπουν να συνάγουμε το συμπέρασμα ότι συνολικά ο όγκος των 
ενισχύσεων στην Κοινότητα ακολουθεί καθοδική τάση κατά τα δύο τελευταία 
υπό εξέταση έτη. 
Με εξαίρεση το 1990, όπου η σχετική άνοδος μπορεί να αποδοθεί κατά 
μεγάλο μέρος στη χορήγηση άτυπων ενισχύσεων σε δύο κράτη μέλη(4), ο 
πραγματικός όγκος των ενισχύσεων βαίνει σταθερά μειούμενος. 
(3) 
Η) Ο κάπως ασταθής χαρακτήρας των ετήσιων στοιχείων - που παραμένει ακόμα και στην 
περίπτωση που αφαιρεθούν ορισμένες άτυπες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν το 1990 -
αντικατοπτρίζει σαφώς ορισμένη αυθαιρεσία όσον αφορά την κατανομή των ποσών των 
ενισχύσεονν στα όιάφορα έτη. 
Στην Ισπανία και τη Γαλλία έγιναν ορισμένες σημαντικές τομεακές αναδιαρθρώσεις. 
11. Οι απόλυτες αξίες, ακόμη και αθροισμένες σε κοινοτικό επίπεδο, είναι 
περιορισμένης χρησιμότητας για την έκφραση των διαχρονικών τάσεων των 
εθνικών πολιτικών στον τομέα των ενισχύσεων. Συνεπώς, ο πίνακας 2 
παρουσιάζει τις ενισχύσεις στη βιομηχανία σε ποσοστό της προστιθέμενης 
αξίας, ανά απασχολούμενο στον τομέα και σε ποσοστό των ενδοκοινοτικών 
εξαγωγών μεταποιημένων προϊόντων(5). 
Πίνακας 2 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα στην Κοινότητα 
Ετήσιες αξίες 1988-1992 
EUR 12 
σε ποσοστό της 
προστιθέμενης αξίας 
σε ECU* ανά 
απασχολούμενο 
σε ποσοστό των 
ενδοκοινοτικών 
εξαγωγών** 1988 
4,1 
1497 
22,8 1989 
3,2 
1133 
15,9 1990 
4,2 
1475 
20,9 1991 
3,5 
1215 
17,3 1992 
3,4 
1210 
16,9 
** σε σταθερές τιμές του 1991 
ενδοκοινοτικές εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων 
Τα σχετικά με την προστιθέμενη αξία επίπεδα των ενισχύσεων δείχνουν - με 
εξαίρεση το 1990 - μια καθοδική τάση στη διάρκεια της υπό εξέταση 
περιόδου. Αυτό καθίσταται ιδιαίτερα αντιληπτό το 1991 και 1992. 
Το ποσό των ενισχύσεων ανά απασχολούμενο στη βιομηχανία μειώνεται, σε 
πραγματικές τιμές, κατά τη διάρκεια της πενταετίας, από 1497 ECU σε 1210 
ECU. Η συνολικά καθοδική τάση ανακόπτεται προσωρινά το 1990, όπου 
παρατηρείται μια σχετική άνοδος. Ο όγκος των ενισχύσεων ως ποσοστό των 
ενδοκοινοτικών εξάγωνων μεταποιημένων προϊόντων - ο συντελεστής αυτός 
μπορεί να θεωρηθεί ως ένας καλός δείκτης για την ενδεχόμενη στρέβλωση του 
(5) Εφόσον ένα ασήμαντο αλλά μη επακριβώς προσδιορίσιμο μέρος των ποσών των ενισχύσεων 
αφορά στον τομέα των υπηρεσιών (εμπόριο, επισκευές, παροχή συμβουλών),τα αναφερόμενα 
στοιχεία μπορεί να είναι ελαφρώς υπερεκτιμημένα. 
ανταγωνισμού στην Κοινότητα - ακολουθεί επίσης μια μακροπρόθεσμη 
καθοδική τάση. 
12. Από τους πίνακες 1 και 2 καθίσταται εμφανές ότι τα απόλυτα ποσά των 
ενισχύσείον και οι τρεις δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν για να 
αντικατοπτρίσουν την τάση το>ν ενισχύσεο)ν στη βιομηχανία σε κοινοτικό 
επίπεδο - ενισχύσεις σχετικές με την προστιθέμενη αξία, ανά απασχολούμενο 
και σε σχέση με τις εξαγωγές - συμπίπτουν: το ύψος των ενισχύσεων στη 
βιομηχανία υποχωρεί συνεχώς. Επομένως, δεν επιβεβαιώθηκε η ανησυχία που 
είχε εκφρασθεί στο πλαίσιο της Τρίτης Έκθεσης σχετικά με μια πιθανή 
ανοδική πορεία των ενισχύσεων από το 1990 και μετά. 
Συγκρίσεις μεταξύ κρατών μελών 
13. Στον πίνακα 3 συγκρίνονται τα μέσα επίπεδα των ενισχύσεων στη βιομηχανία 
για τα διάφορα κράτη μέλη(6) κατά την περίοδο 1990-1992(7) που εκφράζονται 
σε ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας και σε ποσά ενισχύσεων 
ανά απασχολούμενο στο συγκεκριμένο τομέα. Επιπλέον, για λόγους 
ενημέρωσης, παρατίθενται τα απόλυτα ποσά των ενισχύσεων σε πραγματικές 
τιμές. 
(6) 
(?) Για τη Γερμανία, έγινε όιαχοορισμός μεταξύ νέο>ν και παλαιο')ν Lander, ώστε να καταδειχθεί 
σαφώς η διαφορετική εξέλιξη μεταξύ των ούο τμημάτων της χώρας. 
Όπως εξηγείται στο σημείο 6, οι λεπτομερείς αναλύσεις ανά κράτος μέλος μπορούν να 
συγκριθούν αξιόπιστα μόνον εφόσον χρησιμοποιηθούν κινητοί μέσοι όροι τριών συνεχών 
ετών. 
8 
ΙΙίνακας 3 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 
Ετήσιοι μέσοι όροι 1990-1992 και 1988-1990 
σε ποσοστό της 
προστιθέμενης αξίας σε ECU ανά απασχολούμενο εκατ. ECU* 
1988-1990 1990-1992 1988-1990 1990-1992 1988-1990 1990-1992 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία** 
νέα Lander 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο 5,0 
2,3 
2,6 
16,9 
3,7 
3,7 
3,9 
7,8 
3,4 
3,2 
7,3 
1,9 4,3 
2,0 
2,1 
n.a. 
12,3 
1,7 
3,0 
2,9 
8,9 
4,1 
2,6 
5,2 
1,5 1744 
6858 
1099 
2420 
1080 
1449 
1821 
2425 
1369 
1266 
911 
756 1527 
638 
979 
4385 
1579 
493 
1138 
1411 
2611 
1573 
978 
625 
525 1280 
365 
8488 
1764 
2902 
6424 
389 
12162 
51 
1177 
736 
4067 1119 
336 
7134 
4848 
1032 
1349 
5044 
307 
12526 
58 
929 
479 
2661 
ΕΥΡ12 3,8 3.7 1372 1293 40704 37822 
μέσοι όροι 1988-1990 σε τιμές 1991 
σύνορα Οκτωβρίου 1990 
Τα επίπεδα των ενισχύσεων δείχνουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των 
μεμονωμένων κρατών μελών. Το διάγραμμα 1 παρέχει γενική εικόνα της 
κατάστασης όταν τα επίπεδα των ενισχύσεων εκφράζονται ακ ενισχύσεις στη 
βιομηχανία σε ποσοστό της προστιθέμενης αΕίας. 
Διάγραμμα 1 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 
ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας (μέσοι όροι 1988-1990 και 1990-1992) 
20 
15 
% 10 
II 
Β σ(πρωην) Ε !RL 
DK GR F L Ρ 
NL UK EUR 12 
n 1988-1990 • 1990-1992 
Η Ελλάδα συνεχίζει να εμφανίζει το υψηλότερο - και με διαφορά - επίπεδο 
από όλα τα κράτη μέλη. Πάντως, όπως προαναφέρθηκε, η συνεχιζόμενη 
ασάφεια όσον αφορά τα στοιχεία για την Ελλάδαδεν επιτρέπει οποιονδήποτε 
περαιτέρω σχολιασμό. 
Συνεπώς, εξαιρουμένης της Ελλάδας, τα υψηλότερα επίπεδα ενισχύσεων 
παρουσιάζουν η Ιταλία και η Πορτογαλία. Οι χώρες αυτές υπερβαίνουν κατά 
πολύ τον κοινοτικό μέσο όρο, με την Ιταλία να έχει αυξήσει το επίπεδο της 
σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, ενώ η Πορτογαλία μείωσε σε μεγάλο 
βαθμό το ύψος των εν λόγω κρατικών ενισχύσεων. 
10 
Το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο υπερβαίνουν ελαφρώς τον κοινοτικό μέσο 
όρο, ενώ η Γαλλία, η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες κινούνται σε επίπεδο 
ελαφρώς κατώτερο του εν λόγω μέσου όρου. 
Οι χαμηλότερες ενισχύσεις στη βιομηχανία χορηγούνται, κατά φθίνουσα τάξη, 
στη Δυτική Γερμανία, τη Δανία, την Ισπανία και το Ηνίομένο Βασίλειο. Και 
στις τρεις χώρες οι ενισχύσεις είναι σημαντικά κατώτερες του κοινοτικού 
μέσου όρου και παρουσιάζονται μειωμένες σε σύγκριση με την προηγούμενη 
περίοδο. Η έντονη υποχώρηση που σημειώθηκε στην Ισπανία οφείλεται στις 
σημαντικές μειώσεις των ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα και 
στη ναυπηγική βιομηχανία. Ελλείψει στατιστικών στοιχείων, οι ενισχύσεις ως 
ποσοστό της προστιθέμενης αξίας δεν κατέστη δυνατό να υπολογισθούν για 
την ενοποιημένη Γερμανία και για τα νέα Lander. 
14. Η κατάσταση που περιγράφεται όσον αφορά τις σχετικές με την 
προστιθέμενη αξία ενισχύσεις επιβεβαιώνεται με την εξέταση των ενισχύσεων 
ανά απασνολούιιενο. Εδώ, τα νέα γερμανικά Lander εξεταζόμενα ξεχωριστά 
κινούνται σε επίπεδα αρκετά υψηλότερα σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα κράτη 
μέλη, ακολουθούμενα από την Ιταλία. Η Ελλάδα, το Λουξεμβούργο, το 
Βέλγιο και η Ιρλανδία κινούνται σε επίπεδα ανώτερα του κοινοτικού μέσου 
όρου. Το ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο που παρατηρείται για τα νέα γερμανικά 
Lander εξηγείται τόσο από τις σημαντικές ενισχύσεις που χορήγησε η 
Treuhand όσο και από την ισχυρή μείωση του αριθμού των εργαζομένων. Η 
Γαλλία, η πρώην Δυτική Γερμανία και οι Κάτω Χώρες κινούνται σε επίπεδα 
σαφώς κατώτερα του κοινοτικού μέσου όρου ενώ η ομάδα κρατών με τις 
χαμηλότερες ενισχύσεις περιλαμβάνει πλέον, κατά φθίνουσα τάξη, τη Δανία, 
την Πορτογαλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ισπανία. 
15. Γενικά, από την πορεία των ενισχύσεων στα διάφορα κράτη μέλη μπορεί να 
εξαχθεί το συμπέρασμα ότι, παρά τη συνολική μείωση του επιπέδου των 
ενισχύσεων προς τη βιομηχανία στην Κοινότητα - τόσο σε απόλυτες τιμές 
όσο και ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας και ως ποσό ανά 
απασχολούμενο άτομο - η οποία οφείλεται στη μείωση των ενισχύσεων στα 
περισσότερα κράτη μέλη, εξακολουθούν να υφίσταται σημαντικές διαφορές 
μεταξύ των κρατών μελών. 
Από τη σύγκριση των τεσσάρων ισχυρότερων οικονομικά χωρών (εκτός των 
νέων γερμανικών Lander για τα οποία δεν υπολογίστηκε το επίπεδο των 
ενισχύσεων ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας) προκύπτει ότι το επίπεδο 
των ενισχύσεων στην Ιταλία, εκφραζόμενων ως ποσοστό της προστιθέμενης 
αξίας, είναι περίπου έξι φορές υψηλότερο απ1 ό,τι στο Ηνωμένο Βασίλειο, 
11 
περισσότερο από τέσσερις φορές υψηλότερο απ' ό,τι στην πρώην Δυτική 
Γερμανία και περίπου τρεις φορές υψηλότερο απ' ό,τι στη Γαλλία. Όταν οι 
ενισχύσεις αυτές εκφραστούν σε ECU ανά απασχολούμενο άτομο, τα νέα 
γερμανικά Lander βρίσκονται στην κορυφή του σχετικού πίνακα, 
ακολουθούμενα με διαφορά από την Ιταλία. 
Μία άμεση σύγκριση μεταξύ των τεσσάρων αυτο>ν κρατούν μελών και των 
τεσσάρων χωρών που βρίσκονται σε πορεία κάλυψης των καθυστερήσεων -
Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία και Πορτογαλία - δείχνει ότι η σχετική σημασία 
της στήριξης της βιομηχανίας παρουσιάζεται αυξημένη στα κεντρικότερα, από 
γεωγραφική άποψη, κράτη μέλη. Έτσι, στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες 
(με εξαίρεση τα νέα γερμανικά Lander), οι ενισχύσεις ως ποσοστό της 
προστιθέμενης αξίας σημείωσαν ελαφρά μόνο υποχο')ρηση (από 4% σε 3,3%) 
κατά τη διάρκεια των δύο εξεταζόμενων περιόδων, ενώ στις περιφερειακές 
οικονομίες, ο ίδιος δείκτης σημείωσε πολύ ισχυρότερη κάμψη (από 6% σε 
2,9%). 
Εξάλλου, τα ποσά σε απόλυτες τιμές που περιλαμβάνονται στον πίνακα 3 
δείχνουν ότι ο όγκος των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στις τέσσερις αυτές 
χώρες κατήλθε από το 15 στο 8% του συνολικού ποσού των ενισχύσεων στην 
Κοινότητα, ενώ οι δαπάνες στην Ιταλία, στην πρώην Δυτική Γερμανία, στη 
Γαλλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες αντιπροσώπευαν το 82% του 
ετήσιου μέσου όρου των ενισχύσεων προς τη βιομηχανία στην Κοινότητα 
κατά τη διάρκεια της περιόδου 1988-1990, υποχώρησαν μόλις στο 72,3% κατά 
την περίοδο 1990-1992. 
Η ελαφρά μόνο κάμψη των ενισχύσεων προς τη βιομηχανία στα τέσσερα 
μεγαλύτερα κράτη μέλη δεν επαρκεί για να βελτιωθεί η πορεία της 
οικονομικής σύγκλισης στην Κοινότητα. Πάντως, το συμπέρασμα αυτό εν 
μέρει μόνο είναι ορθό διότι, εκτός των κρατικών ενισχύσεων, η βιομηχανία 
επωφελείται και από κοινοτικές παρεμβάσεις μέσω του Περιφερειακού και 
του Κοινωνικού Ταμείου (βλ. παράρτημα Π, πίνακα A4). 
12 
Ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία 
16. Στη ναυπηγική βιομηχανία, που αποτελεί υποτομέα της βιομηχανίας, οι 
ενισχύσεις στη διάρκεια των δύο υπό εξέταση περιόδων ρυθμίζονται από την 
Έκτη και Έβδομη Οδηγία για τη ναυπηγική βιομηχανίαί8). Ως προς το θέμα 
αυτό, πρέπει να σημειωθεί ότι ο άλλος υποτομέας που ρυθμιζόταν από ένα 
σύστημα αυστηρών κανόνων, δηλαδή ο τομέας σιδήρου και χάλυβα, δεν 
εξετάζεται πλέον ξεχωριστά όπως στην Πρώτη Έκθεση, διότι οι ενισχύσεις 
καταργήθηκαν ουσιαστικά από το 1986. Έκτοτε, ο τομέας σιδήρου και 
χάλυβα λαμβάνει ενισχύσεις μόνο για την Ε&Α και το περιβάλλον, καθώς και 
ενισχύσεις για να καλυφθεί το κοινωνικό κόστος από το κλείσιμο 
επιχειρήσεων. Μόνο για τα νέα κράτη μέλη, την Ισπανία και την Πορτογαλία, 
χορηγήθηκε μεταβατική περίοδος μέχρι τα τέλη του 1988 και 1990 αντίστοιχα. 
Πίνακας 4 
Ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία σε ποσοστό της προστιθέμενης αξίας στο 
συγκεκριμένο τομέα*, 1990-1992 και 1988-1990 
% 
1988-1990 1990-1992 
Βέλγιο 16 11 
Δανία 33 31 
Γερμανία 26 18 
Ελλάδα 12 1 
Ισπανία 35 19 
Γαλλία 52 11 
Ιρλανδία 
Ιταλία 72 17 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 23 10 
Πορτογαλία 98 69 
Ηνωμένο Βασίλειο 16 4 
ΕΥΡ12 34 15 
Δεδομένου ότι τα στοιχεία για την προστιθέμενη αξία δεν είναι πάντα διαθέσιμα για τα 
πρόσφατα έτη, πρέπει να γίνουν κατά προσέγγιση εκτιμήσεις. Τα αναφερόμενα 
στοιχεία πρέπει, συνεπώς, να θεωρηθούν ως οι καλύτερες δυνατές εκτιμήσεις. 
ί8) ΕΕ L 69 της 12.3.1987 και ΕΕ L 380 της 31.12.1990. 
13 
Ο πίνακας 4 περιλαμβάνει τις κρατικές ενισχύσεις ως ποσοστό της 
ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στον τομέα της ναυπηγικής βιομηχανίας. 
Πρέπει να τονιστεί ότι τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στον πίνακα δεν 
αντιστοιχούν στις εντάσεις των ενισχύσεων για τις οποίες η Επιτροπή 
καθορίζει ανώτατα όρια κατ' εφαρμογή της οδηγίας για τη ναυπηγική 
βιομηχανία. Οι εν λόγω εντάσεις των ενισχύσεων είναι κατά πολύ 
χαμηλότερες καθότι συνδέονται με τις συμβατικές τιμές των πλοίων και όχι 
με την προστιθέμενη αξία του τομέα. 
Τα επίπεδα των ενισχύσεων είναι εν γένει υψηλά, ιδιαίτερα στην Πορτογαλία, 
όπου είναι τετραπλάσια του κοινοτικού μέσου όρου. Η Ισπανία, η Γερμανία 
και η Ιταλία πλησιάζουν σχετικά το μέσο όρο, ενώ το Βέλγιο, η Ελλάδα, η 
Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο μπορούν να θεωρηθούν 
ως οι σχετικά μικρότεροι χορηγοί ενισχύσεων στο συγκεκριμένο τομέα (με 
βάση το δείκτη ενισχύσεις/προστιθέμενη αξία). 
Το μέσο επίπεδο των ενισχύσεων στη ναυπηγική βιομηχανία στην Κοινότητα 
σημείωσε ισχυρή κάμψη, και από 33,8% της προστιθέμενης αξίας για την 
περίοδο 1988-1990 κατήλθε στο 14,6% για την περίοδο 1990-1992. Η ένταση 
των ενισχύσεων μειώθηκε σε όλα ανεξαιρέτως τα κράτη μέλη. Η μείωση ήταν 
εντονότερη στη Γαλλία, την Ιταλία, το Ηνο)μένο Βασίλειο και την 
Πορτογαλία, αν και στην τελευταία αυτή χώρα το επίπεδο των ενισχύσεων 
εξακολουθεί να είναι σχετικά υψηλό. 
Τύποι ενισχύσεων 
17. Ο πίνακας 5 παρέχει γενική εικόνα των διάφορων μορφών ενισχύσεων που 
χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη. 
14 
Πίνακας 5 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 1990-1992 
Κατανομή ανά τύπο ενισχύσεων 
% 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
ΕΥΡ 12 ΤΥΠΟΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ 
Ομάδα Α 
Επιχορηγήσεις 
50 
83 
46 
55 
79 
31 
67 
48 
82 
80 
75 
89 
51 Μειώσεις 
φόρου 
30 
4 
37 
19 
0 
28 
24 
44 
5 
15 
9 
6 
33 Ομάδα Β 
Συμμετοχές 
1 
0 
0 
0 
2 
5 
5 
5 
0 
0 
0 
0 
3 Ομάδα Γ 
Δάνεια με 
μειωμένο 
επιτόκιο 
9 
4 
8 
13 
16 
9 
0 
3 
13 
1 
6 
1 
6 Φορολογικές 
διευκολύνσεις 
0 
0 
1 
0 
0 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
3 
1 Ομάδα Δ 
Εγγυήσεις 
9 
8 
8 
13 
3 
25 
3 
0 
0 
5 
10 
1 
7 ΣΥΝΟΛΟ 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
Οι επιδοτήσεις και οι οριστικές μειώσεις φόρου, που στην παρούσα Έκθεση 
ταξινομούνται ως μορφές παρέμβασης της ομάδας Α. αποτελούν τη 
συχνότερα χρησιμοποιούμενη μορφή ενισχύσεων στην Κοινότητα. Στα 
πλαίσια αυτής της ομάδας, οι άμεσες επιδοτήσεις χρησιμοποιούνται 
συχνότερα από τις μειώσεις των φόρων. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι 
ο πρώτος τύπος ενίσχυσης είναι πιο ευέλικτος από το δεύτερο. Εφόσον, από 
άποψη κοινοβουλευτικών διαδικασιών, η θέσπιση των επιδοτήσεων είναι εν 
γένει λιγότερο "δαπανηρή" από τη θέσπιση αλλαγών στη φορολογική 
νομοθεσία, οι κυβερνήσεις προτιμούν να χρησιμοποιούν τον πρώτο τύπο 
ενισχύσεων. 
18. Οι ενισχύσεις υπό μορφή κρατικής συμμετοχής, που ταξινομούνται στην 
ομάδα Β. αποτελούν μόνο το 3% της συνολικής ενίσχυσης προς τη 
μεταποίηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση· από τα σχετικά αριθμητικά στοιχεία 
προκύπτει ότι ο τύπος αυτός ενίσχυσης χρησιμοποιήθηκε σε λίγες μόνο 
περιπτώσεις δεδομένου ότι κατά την περίοδο 1990-1992 πραγματοποιήθηκαν 
15 
ελάχιστες μεταβιβάσεις πόρο>ν με στοιχείο ενίσχυσης προς τις κρατικές 
επιχειρήσεις. 
19. Οι μορφές ενισχύσεων που ταξινομούνται στην ομάδα Γ, δηλαδή τα δάνεια 
με επιδοτούμενο επιτόκιο και οι φορολογικές διευκολύνσεις, αποτελούν 
σημαντική μορφή ενισχύσεων μόνο στην Ισπανία, την Ελλάδα και το 
Λουξεμβούργο. Τα κράτη μέλη αποφεύγουν εν γένει αυτή τη μορφή 
ενισχύσεων διότι επιβαρύνουν σημαντικά τον προϋπολογισμό. Τα αριθμητικά 
στοιχεία για τα δάνεια με μειωμένο επιτόκιο αντικατοπτρίζουν μόνο το 
στοιχείο ενίσχυσης αυτών των παρεμβάσεων· οι αναγκαίοι ακαθάριστοι 
δημοσιονομικοί πόροι για τις εν λόγω ενισχύσεις κυμαίνονται σε σημαντικά 
υψηλότερα επίπεδα. Το γεγονός αυτό εξηγεί το χαμηλό ποσοστό ενισχύσεων 
αυτής της μορφής στην κοινοτική βιομηχανία. Τα κράτη μέλη προτιμούν να 
μειώσουν το κόστος των δανείων μέσω της χορήγησης επιδοτήσεων 
επιτοκίου. 
Οι φορολογικές διευκολύνσεις, κατά κύριο λόγο η ταχεία απόσβεση και η 
σύσταση αφορολόγητων αποθεματικών, αποτελούν τη λιγότερο 
χρησιμοποιούμενη στην Κοινότητα μορφή ενίσχυσης. Μόνο το Ηνωμένο 
Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία προσφεύγουν σ' αυτή τη μορφή 
παρέμβασης. 
20. Οι εγγυήσεις, ομάδα Δ, εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται κυρίως για τη 
στήριξη εξαγωγών για τις οποίες απαιτείται η χορήγηση μεσοπρόθεσμων και 
μακροπρόθεσμο™ πιστώσεων, για την παροχή συνδρομής στις ενέργειες 
διάσωσης και αναδιάρθρωσης και για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Καίτοι το μερίδιο τους στις βιομηχανικές 
ενισχύσεις είναι σχετικά χαμηλό (τρίτο από το τέλος στη σχετική κατάταξη) 
ως προς τον κοινοτικό μέσο όρο, οι εγγυήσεις καλύπτουν σημαντικό μέρος 
των ενισχύσεων στη Γαλλία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία. Δεδομένου ότι 
είναι ιδιαιτέρως δύσκολος ο υπολογισμός του εμπεριεχομένου στοιχείου 
ενίσχυσης, οι εγγυήσεις αποτελούν, όπως και οι λήψεις συμμετοχών, μια 
ελάχιστα διαφανή μορφή ενίσχυσης. Στην παρούσα έκθεση, όπως και στις 
προηγούμενες, λήφθηκαν υπόψη οι πραγματοποιηθείσες πληρωμές στο 
πλαίσιο παρελθουσών εγγυήσεων και δεν καταβλήθηκε προσπάθεια για εκ 
των προτέρων υπολογισμό του στοιχείου ενίσχυσης. Όπως προαναφέρεται, 
η πρακτική αυτή δεν εφαρμόσθηκε στην περίπτωση των δραστηριοτήτων της 
Treuhand. 
16 
Διάγραμμα II 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 
Κατανομή ανά φορολογικές δαπάνες (μειωμένα φορολογικά έσοδα) και 
δημοσιονομικές δαπάνες 1990-1992 
% 
EUR12 
Δημοσιονομικές δαπάνες Φορολογικές δαπάνες 
21. Στο διάγραμμα II οι ενισχύσεις στη βιομηχανία κατανέμονται ανάλογα με τον 
τρόπο χρηματοδότησης. Οι δημοσιονομικές δαπάνες, που αποτελούνται από 
επιχορηγήσεις, δάνεια με μειωμένο επιτόκιο, συμμετοχές και εγγυήσεις, είναι 
ο προτιμώμενος τρόπος χρηματοδότησης των ενισχύσεων στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την Ισπανία, όπου όλες οι ενισχύσεις 
χρηματοδοτούνται μέσω του προϋπολογισμού, τη Δανία, την Πορτογαλία, το 
Λουξεμβούργο και το Ηνωμένο Βασίλειο. Αντίθετα, οι ενισχύσεις 
φορολογικού χαρακτήρα, δηλαδή οι μειώσεις φόρου και οι φορολογικές 
διευκολύνσιες, χρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό στη Γερμανία και την 
Ιταλία. 
17 
Στόγοι των ενισγύσεων 
22. Οι ενισχύσεις στη βιομηχανία ταξινομούνται επίσης σύμφωνα με τους 
(βασικούς) σκοπούς για τους οποίους χορηγούνται: 
Οριζόντιοι στόχοι(9) 
Έρευνα και Ανάπτυξη 
Περιβάλλον 
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
- Εμπόριο/Εξαγωγές 
- Εξοικονόμηση ενέργειας 
- Αλλοι στόχοι 
Ειδικοί τομείς(,0) 
Ναυπηγική βιομηχανία 
Αλλοι τομείς 
Περιφερειακοί στόχοι 
- Περιφέρειες του άρθρου 92 (3) (γ) 
- Περιφέρειες του άρθρου 92 (3) (α) 
- (Μόνο για τη Γερμανία) Βερολίνο/περιοχές που αναφέρονται στο 
άρθρο 92 (2) (γ) 
Σε πολλές περιπτώσεις, η κατάταξη των ενισχύσεων γίνεται εν μέρει 
αυθαίρετα, καθότι πρέπει να αποφασιστεί ποιος από τους στόχους που 
δηλώνει ένα κράτος μέλος πρέπει να θεωρηθεί ως πρωταρχικός. Σε ορισμένα 
κράτη μέλη οι ενισχύσεις για έρευνα και ανάπτυξη παρέχονται μέσω ειδικών 
τομεακο')ν προγραμμάτων και σε άλλα, οι ενισχύσεις σε ειδικούς τομείς 
χορηγούνται μόνο σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις κλπ. Επιπλέον, η πραγματική 
εικόνα των τελικών δικαιούχων είναι αδύνατο να προσδιορισθεί με βάση 
τους πρωταρχικούς στόχους: σημαντικό μέρος των περιφερειακών 
ενισχύσεων καταβάλλεται πράγματι σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι 
ενισχύσεις για την Ε&Α χορηγούνται σε ειδικούς τομείς, κλπ. 
Συνεπώς, συμπεράσματα σχετικά με τις διαχρονικές αλλαγές μεταξύ των 
στόχων, και κυρίως συμπεράσματα σχετικά με τις διαφορές μεταξύ κρατών 
(9) 
(10) Δεν αναφέρονται τα μέτρα στον τομέα της κατάρτισης και της απασχόλησης. Βλ. 
παράρτημα Ι, σημείο 14. 
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει τα ειδικά καθεστώτα ενισχύσεων στη βιομηχανία και τις 
μεμονωμένες ενισχύσεις υπέρ των ειδικών τομέων που εξετάζει η Επιτροπή. 
18 
μελών (ι>ς προς τους στόχους τους, μπορούν να συναχθούν μόνο με άκρα 
επιφυλακτικότητα. Ο πίνακας 6 παρέχει λεπτομερή ανάλυση των ενισχύσεων 
στη βιομηχανία σύμφωνα με τους στόχους κατά τη διάρκεια της περιόδου 
1990-1992, ενώ ο πίνακας 7 δείχνει τις διαχρονικές αλλαγές ως προς τους 
τρεις βασικούς στόχους που επεδίωκαν τα κράτη μέλη. 
23. Από τα στοιχεία του πίνακα 6 προκύπτει ότι το 50% των βιομηχανικών 
ενισχύσεων στην Ένωση χορηγείται για περιφερειακούς στόχους. Μεταξύ των 
ενισχύσεων αυτών, ποσοστό υψηλότερο του 80% προορίζεται για περιφέρειες 
όπου οι συνθήκες διαβίωσης είναι ιδιαίτερα χαμηλές, τις λεγόμενες περιοχές 
του άρθρου 92(3)(α)(11}. Η εν λόγω κατηγορία ενισχύσεων περιλαμβάνει, όμως, 
και το σημαντικό ποσό των ενισχύσεων για το Βερολίνο που εμπίπτουν στο 
άρθρο 92(2)(γ). Εξαιρουμένης αυτής της ειδικής κατηγορίας, οι ενισχύσεις σε 
περιοχές του άρθρου 92(3)(α) μειώνονται στο 66% των περιφερειακών 
ενισχύσεων ή στο 33% των συνολικών ενισχύσεων στη βιομηχανία. 
24. Στην κατάταξη των ενισχύσεων, τη δεύτερη θέση καταλαμβάνουν εκείνες που 
χορηγούνται για οριζόντιους στόχους. Μεταξύ αυτών, έχει δοθεί 
προτεραιότητα στη στήριξη της έρευνας και ανάπτυξης02), του εμπορίου και 
των εξαγωγών, καθώς και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Καίτοι είναι 
αναμφισβήτητο ότι οι ενισχύσεις για τέτοιους οριζόντιους στόχους είναι στις 
περισσότερες περιπτώσεις κοινοτικού ενδιαφέροντος, εμφανίζουν παρόλα 
αυτά το μειονέκτημα ότι δύσκολα εκτιμάται η επίδραση τους στον 
ανταγωνισμό διότι τα πληροφοριακά στοιχεία για τις τομεακές και 
περιφερειακές επιπτώσεις τους είναι από περιορισμένα έως ανύπαρκτα. Ιδίως 
σε ακραίες περιπτώσεις όπως στα γενικά προγράμματα ενισχύσεων, που 
εξακολουθούν να καλύπτουν το 2% των ενισχύσεων στη βιομηχανία στην 
Κοινότητα, οι στόχοι είναι τόσο ατελώς προσδιορισμένοι ώστε καμία γενική 
εκτίμηση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί και η Επιτροπή περιορίζεται στην 
εξέταση μόνο των σημαντικότερων περιπτώσεων εφαρμογής. Όσον αφορά την 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, η αιτιολόγηση της εφαρμογής τέτοιων 
γενικών προγραμμάτων καθίσταται, συνεπώς, ολοένα δυσχερέστερη. 
25. Το 1/8 των ενισχύσεων στη βιομηχανία στην Κοινότητα χορηγείται σε 
ειδικούς τομείς. Ενώ τα επίπεδα των ενισχύσεων υπήρξαν ιδιαίτερα υψηλά 
(II) 
(12) Κατάλογος των περιοχών περιλαμβάνεται στο παράρτημα Ι, σημείο 9.2. 
Για λόγους που εξηγούνται στο παράρτημα Ι, σημείο 11.1, τα στοιχεία για την Ε&Α που 
περιλαμβάνονται στον πίνακα 6 υπολείπονται των πραγματικών. 
19 
στον τομέα σιδήρου και χάλυβα κατά την περίοδο 1981-1986, σήμερα έχουν 
ουσιαστικά καταργηθεί στα πλαίσια του ισχύοντος κώδικα ενισχύσεων στον 
εν λόγω τομέα. Ενισχύσεις στον τομέα αυτό εξακολουθούν να χορηγούνται 
μόνο στην Ιταλία για κλείσιμο εγκαταστάσεων και στην Πορτογαλία όπου 
επιτρεπόταν, μέχρι το 1990, η χορήγηση ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου 
και χάλυβα. 
26. Η κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος όσον αφορά τη συνολική σύνθεση των 
ενισχύσεων στο βιομηχανικό τομέα έχει ως εξής: 
Στο Βέλγιο, οι οριζόντιες ενισχύσεις αποτελούν το μεγαλύτερο τμήμα 
των δαπανών (82% του συνόλου) που υπερβαίνει σημαντικά το μέσο 
όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αφορούν κυρίως τις MME, το εμπόριο 
και τις εξαγωγές, την Ε&Α και τις γενικές επενδύσεις. Ορισμένες από 
τις δαπάνες που εγγράφονται σε "άλλους στόχους" είναι χορηγήσεις 
κεφαλαίων που πραγματοποιούν περιφερεακοί οργανισμοί 
επενδύσεων. Καθίσταται αναγκαία περαιτέρω μελέτη για την 
επαναταξινόμησή τους σε ειδικότερη κατηγορία. Οι ειδικές τομεακές 
ενισχύσεις (2%) κυμαίνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ οι 
περιφερειακές ενισχύσεις (16%) είναι σχετικά υψηλές για ένα 
γεωγραφικά συμπαγές κράτος χοορίς καμία περιοχή που να εμπίπτει 
στο άρθρο 92(3)(α). 
Στη Δανία, το μεγαλύτερο μέρος των ενισχύσεων είναι οριζόντιες 
(68%) και αποτελούνται κατά κύριο λόγο από ενισχύσεις στην Ε&Α 
και ενισχύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας και το περιβάλλον. Οι 
ειδικές τομεακές ενισχύσεις (30%) είναι σχεδόν αποκλειστικά 
ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία. Η περιφερειακή πολιτική (2% 
ενός πολύ χαμηλού γενικού συνόλου) δεν είναι σημαντική. 
Στη Γερμανία, οι οριζόντιες ενισχύσεις καλύπτουν το 21%, ποσοστό 
χαμηλό σε σύγκριση με το μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα 2/3 
αυτών των ενισχύσεων χορηγούνται στην έρευνα και τις MME. Οι 
ειδικές τομεακές ενισχύσεις (8%) είναι επίσης χαμηλές. Τη 
σημαντικότερη θέση κατέχουν οι περιφερειακές ενισχύσεις (72%), των 
οποίων το μεγαλύτερο μέρος συνιστούν οι ενισχύσεις του άρθρου 
92(2)(γ) και για τα νέα Lander (συμπεριλαμβανομένων των ενισχύσεων 
που χορηγήθηκαν μέσω της Treuhandanstalt). 
Ελλάδα - τα αριθμητικά στοιχεία θεωρούνται λίαν αναξιόπιστα για 
λεπτομερή σχόλια. 
20 
Στην Ισπανία, το 50% των ενισχύσεων χορηγούνται για την επίτευξη 
οριζόντιων στόχων, ιδίως για έρευνα και ανάπτυξη και για MME. Οι 
ειδικές τομεακές ενισχύσεις αντιπροσωπεύουν το 34% των συνολικονν 
ενισχύσεων προς τη βιομηχανία. Οι περιφερειακές ενισχύσεις 
κυμαίνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. 
Στη Γαλλία, το 71% των ενισχύσεων στη βιομηχανία αποσκοπούν στην 
επίτευξη οριζόντιων στόχων. Εξέχουσα θέση κατέχουν το 
εμπόριο/εξαγωγές, η Ε&Α και οι MME. Σημαντικός όγκος των 
ενισχύσεων χορηγείται σε ειδικούς τομείς (18%), καίτοι σε ορισμένες 
περιπτώσεις διατίθενται σε ιδιαίτερους τομείς της Ε&Α ή υπό μορφή 
φόρων υπέρ τρίτων03). Η περιφερειακή πολιτική (11%) δεν απορροφά 
σημαντικό μερίδιο των ενισχύσεων. 
Στην Ιρλανδία, δύο στόχοι απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των 
δαπανών: οι περιφερειακές ενισχύσεις (69%) και η μείωση των φόρων 
επί των πωλήσεων κατά τις εξαγωγές (20%). 
Στην Ιταλία, οι MME, το εμπόριο και οι εξαγωγές απορροφούν το 
30% των οριζόντιων ενισχύσεων. Η σημαντικότερη κατηγορία 
ενισχύσεων είναι οι περιφερειακές ενισχύσεις (62%). Το σύνολο 
σχεδόν των περιφερειακών ενισχύσεων χορηγείται στις περιοχές του 
Mezzogiorno που εμπίπτουν στο άρθρο 92(3)α. Ο σχετικά υψηλός 
συνολικός όγκος των ενισχύσεων στην Ιταλία αποτελεί, σε απόλυτες 
τιμές, το μεγαλύτερο όγκο ενισχύσεων που χορηγείται για το 
συγκεκριμένο στόχο στην Κοινότητα. Οι τομεακές ενισχύσεις (8%) 
είναι λιγότερο σημαντικές στην Ιταλία. 
Στο Λουξεμβούργο, οι ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 
αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο τμήμα των χορηγηθεισών ενισχύσεων 
(66%) ακολουθούμενες από τις ενισχύσεις στις MME (16%) και τις 
ενισχύσεις για Ε&Α (12%). 
(13) Οι φόροι υπέρ τρίτων αποτελούν μορφή ειδικών φόρων σε συγκεκριμένο τομέα και 
χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση ορισμένων ενεργειών στον τομέα αυτό. 
21 
Πίνακας 6 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 1990-1992 
Κατανομή των ενισχύσεων ανά τομέα και στόχο 
ΤΟΜΕΙΣ/ΣΤΟΧΟΣ 
Οριζόντιοι στόχοι 
Ε&Α 
Περιβάλλον 
MME. 
Εμπόριο/Εξαγωγές 
Εξοικονόμηση ενέργειας 
Γενικές επενδύσεις 
Αλλοι στόχοι 
Ειδικοί τομείς 
Ναυπηγική βιομηχανία 
Άλλοι τομείς 
Περιφερειακοί στόχοι 
Περιφ. του άρθρου 92(3)γ 
Περιφ. του άρθρου 
92(3)α 
Βερολίνο/άρθρο 92(2)γ 
ΣΥΝΟΛΟ Β 
82 
13 
0 
26 
16 
7 
12 
7 
2 
1 
1 
16 
16 
0 
100 DK 
68 
31 
15 
1 
8 
11 
0 
2 
30 
24 
6 
2 
2 
0 
100 D 
21 
9 
1 
4 
1 
2 
0 
4 
8 
2 
6 
72 
5 
36 
31 
100 GR 
64 
1 
0 
12 
15 
0 
3 
32 
6 
0 
6 
30 
0 
30 
100 Ε 
50 
17 
3 
10 
1 
2 
6 
10 
34 
12 
22 
16 
3 
14 
100 F 
71 
27 
0 
11 
30 
1 
1 
0 
18 
1 
16 
11 
7 
5 
100 IRL 
31 
4 
0 
7 
20 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
69 
0 
69 
100 Ι 
30 
3 
0 
9 
9 
3 
2 
5 
8 
1 
7 
62 
4 
58 
100 L 
34 
12 
0 
16 
0 
0 
5 
0 
0 
0 
0 
66 
66 
0 
100 NL 
72 
26 
5 
20 
2 
14 
3 
2 
10 
4 
6 
18 
18 
0 
100 Ρ 
34 
3 
0 
1 
0 
1 
18 
10 
55 
37 
19 
11 
0 
11 
100 υκ 
45 
7 
1 
15 
15 
0 
6 
0 
25 
2 
23 
30 
20 
10 
100 EUR 12 
38 
10 
1 
9 
9 
2 
2 
4 
12 
2 
9 
50 
6 
43 
100 
22 
Πίνακας 7 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα κατά τις περιόδους 1990-1992 
και 1998-1990 
Ανάλυση κατά βασικούς στόχους 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
ΕΥΡ12 Οριζόντιοι στόχοι 
1988-1990 
77 
61 
26 
71 
26 
66 
49 
30 
39 
76 
14 
42 
40 1990-1992 
82 
68 
21 
64 
50 
71 
31 
30 
34 
72 
34 
45 
38 Ειδικοί τομείς 
1988-1990 
3 
36 
10 
4 
69 
25 
0 
15 
0 
11 
81 
28 
21 1990-1992 
2 
30 
8 
6 
34 
18 
0 
8 
0 
10 
55 
25 
12 Περιφερειακοί στόχοι 
1988-1990 
21 
3 
64 
25 
5 
9 
51 
55 
60 
14 
5 
30 
39 1990-1992 
16 
2 
72 
30 
16 
11 
69 
62 
66 
18 
11 
30 
50 
Στις Κάτω Χώοες. οι οριζόντιες ενισχύσεις (72%) καταλαμβάνουν -
και με διαφορά - το μεγαλύτερο μέρος και κυμαίνονται σε επίπεδα 
σημαντικά υψηλότερα από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στα 
πλαίσια των οριζόντιων ενισχύσεων, η Ε&Α, οι MME και η 
εξοικονόμηση ενέργειας απορροφούν σχεδόν το σύνολο των 
ενισχύσεων. Οι ενισχύσεις σε ειδικούς τομείς αντιπροσωπεύουν το 
10% του συνόλου των ενισχύσεων στη βιομηχανία. Οι περιφερειακές 
ενισχύσεις (18%) είναι σχετικά σημαντικές για ένα γεωγραφικά 
συμπαγές κράτος μέλος χωρίς περιοχές που να εμπίπτουν στο άρθρο 
92(3)α. 
Στην Πορτογαλία, οι περισσότερες ενισχύσεις χορηγούνται σε ειδικές 
τομεακές παρεμβάσεις (55%). Το μερίδιο τους στις ενισχύσεις στη 
βιομηχανία είναι υπερτετραπλάσιο του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. Χορηγούνται βασικά στη ναυπηγική βιομηχανία και στην 
τουριστική βιομηχανία. Οι ενισχύσεις για τους οριζόντιους στόχους 
23 
(34%) απορροφώνται σχεδόν αποκλειστικά από "άλλους στόχους". Οι 
εν λόγω ενισχύσεις συγχρηματοδοτούνται κατά το μεγαλύτερο μέρος 
από την Επιτροπή και ομοιάζουν περισσότερο με τις περιφερειακές 
ενισχύσεις που χορηγούνται σε περιοχές που εμπίπτουν στο άρθρο 
92(3)α διότι ολόκληρη η επικράτεια της Πορτογαλίας, όπως και της 
Ιρλανδίας και της Ελλάδας, θεωρείται από την Επιτροπή ως περιοχή 
του άρθρου 92(3)α. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το υψηλότερο ποσοστό διατίθεται για 
οριζόντιες ενισχύσεις (45%) και από αυτές το μεγαλύτερο μέρος 
διατίθεται στο εμπόριο/εξαγωγές και στις MME. Οι τομεακές 
ενισχύσεις αντιπροσωπεύουν το 25% των συνολικών ενισχύσεων προς 
τη βιομηχανία. Οι περιφερειακές ενισχύσεις (30%) αφορούν, κατά το 
μεγαλύτερο μέρος τους, περιοχές που εμπίπτουν στο άρθρο 92(3)γ. 
Πράγματι, η κατηγορία αυτή καταλαμβάνει το σημαντικότερο μέρος 
των ενισχύσεων που χορηγεί το Ηνωμένο Βασίλειο στη βιομηχανία. 
Οι υπόλοιπες περιφερειακές ενισχύσεις χορηγούνται στη Βόρειο 
Ιρλανδία που αποτελεί περιοχή η οποία εμπίπτει στο άρθρο 92(3)α. 
27. Όσον αφορά τη διαχρονική εξέλιξη της κατανομής των ενισχύσεων στη 
βιομηχανία μεταξύ των διάφορων βασικών στόχων, από τον πίνακα 7 
προκύπτει ότι, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ενισχύσεις για 
οριζόντιους στόχους σημείωσαν ελαφρά υποχώρηση ενώ οι περιφερειακές 
ενισχύσεις αυξήθηκαν σημαντικά εις βάρος των ειδικών τομεακών 
παρεμβάσεων. 
Η αύξηση των περιφερειακών ενισχύσεων πρέπει να αποδοθεί στην αύξηση 
των ενισχύσεων που εμπίπτουν στο άρθρο 92(3)α. Η μεταστροφή από 
τομεακές παρεμβάσεις σε οριζόντιους στόχους πρέπει, από την άποψη του 
ανταγωνισμού, να ερμηνευτεί και θετικά. Ασφαλώς, τα προγράμματα 
ενισχύσεων στα πλαίσια αμφότερων των κατηγοριών μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν για συγκεκαλυμένους και ανεπιθύμητους σκοπούς της 
βιομηχανικής πολιτικής (στήριξη μεμονωμένων εταιρειών που κατέχουν την 
πρώτη θέση σε εθνική κλίμακα ή προστασία ολόκληρων κλάδων που 
προβάλλονται ως ζωτικού εθνικού συμφέροντος) και, σε τέτοιες περιπτώσεις, 
έχουν ιδιαίτερα ολέθριες επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Οι οριζόντιες 
ενισχύσεις, όμως, που χορηγούνται σε όλους τους τομείς της οικονομίας, με 
24 
εξαίρεση τις προαναφερόμενες γενικές ενισχύσεις στις επενδύσεις, είναι 
λιγότερο κατάλληλες απ' ό,τι οι ειδικές τομεακές παρεμβάσεις για την 
αποτροπή φαινομένων στρέβλωσης του ανταγωνισμού στους διάφορους 
κλάδους της οικονομίας. 
25 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ - ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΣΑΝ 
ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Ενισγύσεις σε άλλους τομείς εκτός της βιομηχανίας 
28. Κατωτέρω παρέχεται μια γενική εικόνα. των κρατικο>ν ενισχύσεοον που 
χορηγήθηκαν εκτός του βιομηχανικού τομέα, δηλαδή στη γεωργία, στην 
αλιεία, στις μεταφορές και στην εξορυκτική βιομηχανία άνθρακα. Το σύνολο 
αυτών των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στους πέντε τομείς συνιστά, βάσει 
των διαθέσιμων δεδομένων, τις συνολικές εθνικές ενισχύσεις στους εν λόγω 
τομείς των οικονομιών των κρατών μελών. 
Ενισχύσεις στη νεωονία 
29. Σε τομείς όπως η γεωργία, όπου εφαρμόζεται μια ιδιαιτέρως οργανωμένη 
κοινοτική πολιτική, τα όρια για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων 
καθορίζονται, σε μεγάλο βαθμό, από αυτήν την κοινή πολιτική. Έτσι, παρά 
το ότι τα άρθρα 92-94 της συνθήκης ΕΟΚ εφαρμόζονται καταρχήν στη 
γεωργία όπως και σε άλλους τομείς της οικονομίας, το άρθρο 42 καθορίζει 
ότι ο βαθμός στον οποίο τα άρθρα αυτά εφαρμόζονται στη γεωργία πρέπει 
να απο((>ασίζεται από το Συμβούλιο. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο οριοθετεί 
την ελευθερία των κρατών μελών όσον αφορά τη χορήγηση κρατικών 
ενισχύσεων σε ορισμένους τομείς της γεωργίας: 
(i) Στήριξη των αγορών για τα περισσότερα γεωργικά προϊόντα 
(κανονισμοί του Συμβουλίου που διέπουν την κοινή οργάνωση των 
αγορών). 
Οι ενισχύσεις που χρησιμοποιούν αποκλειστικά κοινοτικούς πόρους 
(π.χ. ΕΓΤΠΕ), καταβάλλονται μόνο βάσει των κανόνων του 
Συμβουλίου που, μεταξύ άλλων, προβλέπουν ένα κοινό σύστημα 
αγορών στην παρέμβαση και επιστροφών κατά την εξαγωγή και, μετά 
την αναμόρφωση της ΚΓΠ (Μάιος 1992), αντισταθμιστικές ενισχύσεις 
σε διάφορους τομείς για τις μειώσεις τιμών σε συνδυασμό με την 
υποχρεωτική παύση καλλιέργειας. 
(ii) Στήριξη ορισμένων κοινωνικοδιαρθρωτικών μέτρων σε επίπεδο 
γεωργικής εκμετάλλευσης (κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 
797/85, που σήμερα έχει κωδικοποιηθεί ως κανονισμός του 
Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2328/91). 
26 
Οι ενισχύσεις, που συγχρηματοδοτούνται οιπό την Κοινότητα, 
καταβάλλονται αποκλειστικά βάσει κανόνων του Συμβουλίου στην 
περίπτωση ενισχύσεων για ειδικούς τομείς κοινωνικοδιαρθρωτικής 
πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των ενισχύσεων για παραγωγικές 
επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις. 
Ο πίνακας 8 συσχετίζει τις συνολικές κρατικές ενισχύσεις 
(συμπεριλαμβανομένης της εθνικής συνεισφοράς στα κοινωνικοδιαρθρωτικά 
μέτρα βάσει του σημείου (ii) ανωτέρω) όσον αφορά τα προϊόντα που 
απαριθμούνται στο παράρτημα Π της συνθήκης ΕΟΚ - φυτικά και ζωϊκά 
προϊόντα και προϊόντα του πρώτου σταδίου της μεταποίησης - με την 
ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της γεωργικής παραγωγής σε επίπεδο 
γεωργικής εκμετάλλευσης. Ας σημειο)θεί ότι στον πίνακα αυτό οι εθνικές 
ενισχύσεις που λαμβάνονται υπόψη εφαρμόζονται σε ένα φάσμα 
δραστηριοτήτων ευρύτερο από τη βάση που υπολογίζεται για την ακαθάριστη 
προστιθέμενη αξία. 
27 
Πίνακας 8 
Εθνικές ενισχύσεις για τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα II της συνθήκης 
ΕΟΚ, ως ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της γεωργικής παραγωγής κατά 
την περίοδο 1990-92 και 1988-90. 
1988-1990 1990-1992 
Βέλγιο 9.3 9.2 
Δανία 7.6 5.8 
Γαλλία 16.2 16.2 
Γερμανία* 21.8 26.5 
Ελλάδα 1.0 0.0 
Ισπανία 1.3 1.5 
Ιρλανδία 4.5 4.9 
Ιταλία 13.4 14.1 
Λουξεμβούργο 15.5 18.5 
Κάτω Χώρες 4.7 4.3 
Πορτογαλία 14.3 13.4 
Ηνωμένο Βασίλειο 8.0 7.5 
ΕΥΡ 12 11.3 11.8 
Τα αριθμητικά στοιχεία για τις γεωργικές ενισχύσεις στη Γερμανία περιλαμβάνουν ενισχύσεις υπό μορφή 
μειώσεων ΦΠΑ (μετάτο 1988, μειώσεις ΦΠΑ και ενισχύσεις ανάεκτάριο)που παρασχέθηκανως αντιστάθμιση 
για μειώσεις των τιμών λόγω διακυμάνσεων των γεωργονομισματικών ισοτιμιών. 
Η ανάγνωση του πίνακα αυτού πρέπει να γίνει σε συνδυασμό με το σημείο 
29 και το σημείο III. 10.2 του τεχνικού παραρτήματος. 
Να σημειωθεί ότι η έννοια των συνολικών εθνικών ενισχύσεων περικλείει 
μεμονωμένες κατηγορίες ενισχύσεων που μπορεί να παρουσιάζουν 
διαφοροποιημένα επίπεδα συνάφειας όσον αφορά την πολιτική στον τομέα 
του ανταγωνισμού. Επομένως, μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι ενισχύσεις σε 
μέτρα όπως οι παραγωγικές επενδύσεις και η διαφήμιση έχουν περισσότερες 
πιθανότητες να επηρεάσουν το εμπόριο απ' ό,τι οι ενισχύσεις που 
αποσκοπούν απλά να αποζημκόσουν τους κατόχους των εκμεταλλεύσεοονγια 
παρεχόμενες υπηρεσίες, π.χ. διευκόλυνση της πρόσβασης στην ύπαιθρο, και 
οι ενισχύσεις που αντισταθμίζουν τη χρηματοοικονομική επιβάρυνση λόγω 
φυσικών καταστροφών. Σε γενικές γραμμές, το ίδιο ισχύει και στην 
περίπτωση ενισχύσεων που χρηματοδοτούνται από ορισμένους φόρους υπέρ 
28 
τρίτων όπου, μολονότι οι ενισχύσεις αυτές θεωρούνται από νομική άποψη 
ο)ς κρατικές ενισχύσεις, η οικονομική επιβάρυνση πρέπει να καλυφθεί 
αποκλειστικά από τους ίδιους τους δικαιούχους. 
Επιπλέον, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι τα δεδομένα του πίνακα 8 δεν 
παρέχουν ουδεμία ένδειξη για το συνολικό επίπεδο της στήριξης που 
παρέχεται στη γεωργία στην Κοινότητα ή σε οποιοδήποτε κράτος μέλος. 
Μόνο περιορισμένο μέρος αυτού του συνόλου καλύπτεται από τα δεδομένα 
του πίνακα. Η ετήσια έκδοση της Επιτροπής με τίτλο "Η κατάσταση της 
γεωργίας στην Κοινότητα" παρέχει μεταξύ άλλων στοιχεία για τις κοινοτικές 
ενισχύσεις στη γεωργία. 
Διαπιστώνεται, συνεπώς, ότι απαιτείται προσοχή όσον αφορά τη συναγωγή 
συμπερασμάτων σχετικά με την πιθανή επίπτωση των δεδομένων του πίνακα 
8 στο εμπόριο, ή όποιων δεδομένων σχετίζονται με τους συνολικούς όγκους 
των ενισχύσεων στη γεωργία, πολύ περισσότερο όταν, όπως στην παρούσα 
περίπτοοση, καθίσταται σε μεγάλο βαθμό αναγκαία η προσφυγή σε 
παρεκβολές (για λεπτομερή στοιχεία βλ. παράρτημα Ι, τμήμα III). 
Ενισνύσεις στην αλιεία 
30. Στον τομέα της αλιείας, οι εθνικές ενισχύσεις ακολουθούν πιστά τις 
κατευθύνσεις και τα όρια που επιβάλλει η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΠ), 
συμβάλλοντας ως εκ τούτου στην επίτευξη κοινών στόχων. Τα συμπεράσματα 
που μπορούν να συναχθούν από τον ποσοτικό καθορισμό των εθνικών 
ενισχύσεων πρέπει επομένως να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο την επίπτωση 
τους στον ανταγωνισμό, αλλά και την επίπτωση τους στην επίτευξη του 
κοινού σκοπού. 
Οι ενισχύσεις στον τομέα της αλιείας προσδιορίζονται ποσοτικά στους 
ακόλουθους πίνακες 9 και 10, οι οποίοι περιλαμβάνουν τις περισσότερες 
κοινοτικές παρεμβάσεις και εθνικές ενισχύσεις υπέρ του κοινοτικού 
αλιευτικού στόλου, της εμπορίας και του πρώτου σταδίου μεταποίησης των 
προϊόντων. 
29 
Πίνακας 9 
Ενισχύσεις στην αλιεία ως ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας* του τομέα, 
υπολογιζόμενες βάσει των ποσοτήτων που έχουν εκφορτωθεί και του μέσου όρου των 
τιμών 1990-1992 και 1988-1990 
1988-1990 1990-1992 
Βέλγιο 1.7 1.5 
Δανία 3.2 2.9 
Γαλλία 3.8 4.3 
Γερμανία 11.7 10.8 
Ελλάδα 0.6 0.3 
Ισπανία 3.3 3.3 
Ιρλανδία 10.9 11.1 
Ιταλία 7.5 8.6 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 0.6 0.6 
Πορτογαλία 1.2 1.7 
Ηνωμένο Βασίλειο 3.6 2.9 
ΕΥΡ 12 5.5 5.5 
Τα στοιχεία δεν αφορούν την προστιθέμενη αξία της μεταποιητικής βιομηχανίας και 
άλλων παραγωγών στην ξηρά. 
30 
Πίνακας 10 
Κοινοτικές παρεμβάσεις στον τομέα της αλιείας στα πλαίσια της κοινής οργάνωσης των 
αγορών και της διαρθρωτικής πολιτικής 1988-1992. 
εκατ. ECU 
Εγγυήσεις 
Π ροσανατολισμός 1988 
46.9 
100.4 1989 
24.0 
169.9 1990 
23.6 
65.9 1991 
26.2 
125.5 1992 
32.1 
178.8 
Ενισνύσεις στις μεταωοοές (σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές) 
31. Ο πίνακας 11 περιλαμβάνει τις ενισχύσεις που χορηγούνται στις 
σιδηροδρομικές και στις εσωτερικές πλωτές μεταφορές ως ποσοστό της 
προστιθέμενης αξίας σ" αυτούς τους τομείς. Αν και το μεγαλύτερο μέρος των 
ενισχύσεων στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις διατίθεταιγια την αντιστάθμιση 
των υποχρεώσεων που είναι συνυφασμένες με την έννοια της δημόσιας 
υπηρεσίας ή τη διευθέτηση παρελθουσών οφειλών (κανονισμοί 1191/69 και 
1192/69), οι ενισχύσεις ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας παραμένουν 
εξαιρετικά υψηλές, καίτοι τα συνολικά επίπεδα των ενισχύσεων 
εξακολουθούν να μειώνονται. Οι ενισχύσεις είναι ιδιαίτερα υψηλές στο 
Λουξεμβούργο και το Βέλγιο, ενώ σχετικά χαμηλές ενισχύσεις χορηγούνται 
στην Πορτογαλία, στην Ελλάδα, και στις Κάτω Χώρες. 
31 
Πίνακας 11 
Κρατικές ενισχύσεις στις μεταφορές (σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές) ως ποσοστό 
της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στις σιδηροδρομικές μεταφορές** κατά τις 
περιόδους 1990-1992 και 1988-1990 
% 
Βέλγιο 
Δανία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ιρλανδία* 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο*** 
Κάτω Χώρες* 
Πορτογαλία 
Ισπανία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
ΕΥΡ 12 1988-1990 
Συνολικές 
ενισχύσεις 
54.9 
14.8 
25.9 
28.7 
6.3 
14.8 
39.5 
160.0 
5.7 
8.4 
25.7 
10.3 
24.1 εκ των οποίων: καν. 
1191/2-69 
40.9 
10.2 
15.6 
17.9 
0.2 
8.1 
13.2 
103.4 
5.3 
6.1 
3.8 
6.6 
12.2 1990-1992 
Συνολικές 
ενισχύσεις 
50.4 
15.9 
25.7 
22.3 
3.8 
13.5 
34.6 
167.4 
5.7 
5.9 
23.5 
9.7 
21.4 εκ των οποίων: 
καν. 1191/2-69 
38.9 
10.2 
15.6 
16.3 
0.1 
7.3 
11.3 
111.1 
5.3 
4.3 
3.6 
6.9 
11.4 
* Οι ενισχύσεις εκφράζονται ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας σε ολόκληρο τον 
τομέα των μεταφορών, εφόσον δεν υπάρχουν ξεχωριστά στοιχεία για τις 
σιδηροδρομικές μεταφορές. 
** Η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία δεν κατέστη διαθέσιμη για όλα τα έτη. Εκτιμήθηκαν 
ελλιπή δεδομένα. 
*** . Στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, σημαντικό μέρος των δαπανών βάσει του κανονισμού 
1192/69 αφορά συνταξιοδοτήσεις. 
Ενισγύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία άνθρακα 
32. Ο πίνακας 12 περιλαμβάνει τις ενισχύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία 
άνθρακα, οι οποίες κατανέμονται σε ενισχύσεις μη συνδεόμενες με την 
τρέχουσα παραγωγή και σε ενισχύσεις προοριζόμενες για την τρέχουσα 
παραγωγή. Οι τελευταίες αυτές ενισχύσεις εκφράζονται σε ECU ανά 
απασχολούμενο του κλάδου και ως ποσοστό του συνολικού ποσού 
ενισχύσεων που χορηγούνται στον εν λόγω κλάδο. Αν και η γενική τάση στα 
κράτη μέλη παραγωγής άνθρακα είναι ανοδική όσον αφορά το ποσό των 
ενισχύσεων ανά απασχολούμενο σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, το 
Ηνωμένο Βασίλειο έπαυσε να χορηγεί κάθε ενίσχυση στην τρέχουσα 
παραγωγή κατά τη διάρκεια της περιόδου 1990-1992 ενώ στο Βέλγιο 
σημειώθηκε μείωση των ενισχύσεων στην τρέχουσα παραγωγή με .α το 
κλείσιμο του τελευταίου ανθρακορυχείου το καλοκαίρι του 1992. Μεταξύ των 
υπολοίπων κρατών μελών, το επίπεδο της ενίσχυσης παρέμεινε ιδιαίτερα 
υψηλό στη Γερμανία και την Ισπανία. 
32 
Πίνακας 12 
Κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της εξορυκτικής βιομηχανίας άνθρακα 
σε ECU 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο** Ετήσιος μέσος όρος 
των ενισχύσεων που 
δεν συνδέονται με την 
τρέχουσα παραγωγή** 
88-90* 
981665 
4152525 
751203 
2685675 
0 
1308396 90-92 
791100 
451499 
939033 
2880266 
0 
43429 Ετήσιος μέσος όρος των ενισχύσεων που προορίζονται για την 
τρέχουσα παραγωγή 
88-90* 
ανά 
απασχολούμενο 
32440 
34767 
13061 
8261 
5095 
30103 σε % του 
συνόλου 
14 
54 
42 
7 
100 
67 90-92 
ανά 
απασχολούμενο 
26571 
36883 
14721 
8646 
6535 
0 σε % του 
συνόλου 
7 
50 
37 
6 
100 
0 
σε τιμές 1991 
σε χιλιάδες ECU 
το αριθμητικό στοιχείο για την περίοδο 1988-1990 περιλαμβάνει χρηματοδοτική παρέμβαση ύψους 5089.5 
εκατ. ECU η οποία αντικατοπτρίζει τη μείωση της εσωτερικής αξίας των στοιχείων παγίου ενεργητικού της 
British Coal, ενισχύσεις προοριζόμενες να καλύψουν αποζημιώσεις για απώλεια ακοής και δωρεάν προμήθεια 
άνθρακα στους εργαζόμενους. Αν δεν ληφθεί υπόψη το μέτρο αυτό, το ποσό των ενισχύσεων ανά 
απασχολούμενο θα ήταν 8035 ECU. 
Το μέρος των ενισχύσεων για την τρέχουσα παραγωγή σημείωσε αισθητή 
υποχώρηση, και από το 46% του συνολικού ύψους των ενισχύσεων για την 
περίοδο 1988-1990 κατήλθε στο 37% κατά την περίοδο 1990-1992. Η εν λόγω 
κάμψη ήταν αναμενόμενη καθότι την περίοδο αυτή εφαρμόζεται το 
πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και ορθολογικής οργάνωσης της κοινοτικής 
βιομηχανίας άνθρακα, διαδικασία η οποία θα συνεχιστεί στο ορατό μέλλον. 
Οι μη συνδεόμενες με την τρέχουσα παραγωγή ενισχύσεις χρησιμεύουν, στις 
περισσότερες περιπτώσεις για την κάλυψη των κοινωνικών δαπανών και των 
αποζημιώσεων για τις απολύσεις λόγω συρρίκνωσης του κλάδου. Το 1990 ο 
αριθμός τα>ν εργαζομένων ανερχόταν κατά μέσο όρο σε 215.356 έναντι 
270.068 το 1990, ενώ οι σημαντικότερες μειώσεις έγιναν στο Βέλγιο, τη 
Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. 
Η Γερμανία και η Ισπανία εφαρμόζουν σύστημα τιμών αναφοράς για τον 
άνθρακα, που διατηρεί τις τιμές της εγχώριας αγοράς - μη υπολογιζόμενων 
των επιδοτήσεων - σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από τις τιμές της 
παγκόσμιας αγοράς. Αν και ένα τέτοιο μέτρο έχει επίπτωση ισοδύναμη με 
ενίσχυση, δεν μπορεί να απεικονιστεί με τους συνήθεις δείκτες του πίνακα 
12. Επομένως, τα στοιχεία πρέπει να θεωρηθούν ως γενική εικόνα και όχι ως 
έγκυρος δείκτης της προστασίας που παρέχουν οι ενισχύσεις. 
33 
33. Χορηγήθηκαν μεγάλες ενισχύσεις τόσο στον τομέα των σιδηροδρομικοί 
μεταφοροχν όσο και στον τομέα του άνθρακα. IIαρά το γεγονός ότι ο 
ανταγωνισμός μεταξύ των βιομηχανιών άνθρακα είναι περιορισμένος, δεν 
μπορούν να αγνοηθούν οι επιπτώσεις αυτών των ενισχύσεων στις ευρύτερες 
αγορές των μεταφορών και της παραγωγής ενέργειας. Στο βαθμό που οι 
αγορές αυτές θα ενοποιούνται με την ολοκλήρωση της κοινής αγοράς, ο 
ανταγωνισμός θα καθίσταται ολοένα και περισσότερο οξύς. Η βούληση που 
έχει εκδηλ(ί)σει η Κοινότητα για άνοιγμα πην αγορο'λν στους τομείς των 
μεταφορών και της παραγωγής ενέργειας καθιστά ολοένα σημαντικότερη την 
αυστηρή πολιτική ελέγχου των ενισχύσεων που εφαρμόζει η Επιτροπή στους 
εν λόγω τομείς. Στο μέλλον, η Έκθεση θα πρέπει να περιλαμβάνει δεδομένα 
σχετικά με άλλες μορφές μεταφορών εκτός των σιδηροδρόμων και των 
εσωτερικών πλωτών μεταφορών, καθώς και σχετικά με άλλες μορφές 
ενέργειας πλην του άνθρακα, ώστε να παράσχει τη βάση για να αξιολογηθούν 
πλήρως οι επιπτώσεις των ενισχύσεων στους τομείς αυτούς. Όσον αφορά την 
ενέργεια, η αξιολόγηση πρέπει να λάβει υπόψη το έγγραφο της Επιτροπής 
"Ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας". Στον τομέα των μεταφορών, 
όμως, η εκτίμηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού μεταξύ των διάφορων 
μεταφορικών μέσων καθίσταται δυσχερέστερη λόγω των προβλημάτων που 
ανακύπτουν κατά τον καταμερισμό του κόστους υποδομής, περιβάλλοντος 
και αστυνόμευσης. 
Συνολικός όνκος των ενισχύσεων στην Κοινότητα 
34. Ο όγκος των κρατικών ενισχύσεων στην Κοινότητα, που διατέθηκαν στους 
καλυπτόμενους από την παρούσα Έκθεση τομείς ανέρχεται σε περίπου 93,8 
δισεκατ. ECU κατά μέσο όρο για την περίοδο 1990-1992. 
Όπως φαίνεται από τον πίνακα 13, σημειώνεται μείωση των δαπανών για 
ενισχύσεις σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. 
Πίνακας 13 
Συνολικές εθνικές ενισχύσεις κατά την περίοδο 1990-92 και 1988-90 
εκατ. ECU 
1988-1990 1990-1992 
Συνολικές εθνικές 102471 93802 
ενισχύσεις 
Για μία ουσιαστική σύγκριση μεταξύ κρατών μελών, οι συνολικές δαπάνες 
για ενισχύσεις παρουσιάζονται στον πίνακα 14 που ακολουθεί ως ποσοστό 
του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, ανά απασχολούμενο και σε σχέση με 
τις συνολικές κρατικές ενισχύσεις. 
34 
35. Εάν οι ενισχύσεις εκφραστούν σε σχέση με το ΑΕΙ Ι, τα υψηλότερα επίπεδα 
ενιοχύσεο)ν εμφανίζουν το Λουξεμβούργο, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Γερμανία 
και η Ελλάδα. Εξαιρουμένης της Ελλάδας λόγω των ελάχιστα αξιόπιστων 
στοιχείων σχετικά με τις ενισχύσεις στη χώρα αυτή και λαμβανομένου υπόψη 
ότι η υψηλή αξία των ενισχύσεων στο Λουξεμβούργο είναι αποτέλεσμα της 
εξαιρετικά ευρείας χρηματοδοτικής στήριξης που παρασχέθηκε στους 
σιδηροδρόμους στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, τα στοιχεία δείχνουν ότι τα 
υψηλότερα επίπεδα ενισχύσεων εμφανίζουν η Ιταλία, το Βέλγιο και η 
Γερμανία. Όλες αυτές οι χώρες υπερβαίνουν τον κοινοτικό μέσο όρο. Το 
γεγονός ότι η Γερμανία, η οποία ανήκει στα κράτη μέλη με τα χαμηλότερα 
επίπεδα ενισχύσεων στη βιομηχανία, κατέχει σήμερα σημαντικά υψηλότερη 
θέση, οφείλεται στη σημαντική στήριξη που παρέχει στον τομέα της 
εξορυκτικής βιομηχανίας άνθρακα. Στην πραγματικότητα, το 1/3 των 
συνολικών ενισχύσεων στη συγκεκριμένη χώρα απορροφήθηκε από το 
μεταλλευτικό τομέα. 
Με εξαίρεση την Ιταλία και το Λουξεμβούργο, όλες οι χώρες μείωσαν τα 
επίπεδα των ενισχύσεων τους σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. 
Μειώθηκαν, επίσης, οι ενισχύσεις στην Ιρλανδία, τη Γαλλία και την Ισπανία, 
που αποτελούν μια ομάδα κρατών μελών όπου τα επίπεδα των ενισχύσεων 
είναι χαμηλά αλλά εξακολουθούν να μην απέχουν πολύ από τον κοινοτικό 
μέσο όρο. Κατά φθίνουσα τάξη, οι μικρότερες ενισχύσεις διατίθενται στη 
Δανία, στις Κάτω Χώρες και τέλος, στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το επίπεδο 
των συνολικών ενισχύσεων είναι χαμηλότερο του ενός τρίτου του κοινοτικού 
μέσου όρου. 
36. Ορισμένες ελαφρές αλλαγές έχουν σημειωθεί ως προς την κατάσταση των 
ενισχύσεων ανά απασχολούμενο στην Κοινότητα, όπως αυτή περιγράφεται 
ανώτερο). Στην ομάδα των κρατών μελών με υψηλά επίπεδα ενισχύσεων, στην 
οποία ανήκουν σταθερά το Λουξεμβούργο, το Βέλγιο, η Ιταλία και η 
Γερμανία, συμπεριλαμβάνεται σήμερα και η Γαλλία. Τις λιγότερες ενισχύσεις 
χορηγούν η Δανία, οι Κάτω Χώρες, η Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ 
την τελεταία θέση κατέχει η Πορτογαλία. 
37. Εάν οι ενισχύσεις εκφραστούν ως ποσοστό των δημόσιων δαπανών, 
επιβεβαιώνεται μάλλον η μέχρι τώρα περιγραφείσα κατάσταση στα διάφορα 
κράτη μέλη. Χώρες με υψηλά επίπεδα ενισχύσεων σε σχέση με το ΑΕΠ όπως 
το Λουξεμβούργο, η Ιταλία, η Γερμανία, το Βέλγιο και η Ελλάδα, οφείλουν 
αντίστοιχα να διαθέτουν ένα σχετικά υψηλό ποσοστό των δημοσιονομικών 
δαπανών τους για το σκοπό αυτό, ενώ οι χώρες που χορηγούν χαμηλές 
ενισχύσεις, όπως οι Κάτω Χώρες, η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, 
35 
διαθέτουν μικρό ποσοστό των δαπανών τους για τις συγκεκριμένες 
παρεμβάσεις. 
Πίνακας 14 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη κατά την περίοδο 1990-1992 και 1988-
1990 σε ποσοστό του ΑΕΠ, ανά απασχολούμενο και σε σχέση με τις κρατικές δαπάνες 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
ΕΥΡ12 σε ποσοστό του ΑΕΠ 
1988-1990 
2.8 
1.1 
2.5 
3.1 
1.8 
2.1 
1.9 
2.8 
3.9 
1.1 
2.0 
1.2 
2.1 1990-1992 
2.3 
1.0 
2.4 
2.2 
1.3 
1.8 
1.5 
2.8 
3.9 
0.9 
1.4 
0.6 
1.9 σε ECU ανά απασχολούμενο 
1988-1990 
1107 
414 
1031 
551 
544 
870 
593 
1177 
1456 
391 
255 
398 
777 1990-1992 
966 
399 
1090 
335 
420 
801 
502 
1165 
1513 
338 
178 
189 
704 σε ποσοστό των 
συνολικών κρατικών 
δαπανών 
1988-1990 
5.4 
1.9 
5.0 
6.2 
4.3 
4.1 
4.4 
5.5 
7.7 
2.0 
4.5 
3.2 
4.4 1990-1992 
4.5 
1.7 
4.8 
4.2 
2.9 
3.6 
3.6 
5.1 
7.8 
1.7 
3.0 
1.5 
3.8 
Οι μέσοι όροι για την περίοδο 1988-1990 εκφράζονται σε τιμές 1991 
Δημοσιονομικές επιπτώσεις των ενισχύσεων 
38. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι οι χώρες με υψηλά επίπεδα συνολικών 
ενισχύσεων, όπως η Ιταλία και το Βέλγιο(14) όχι μόνο είναι υποχρεωμένες να 
διαθέσουν μεγάλο τμήμα των δημοσίων δαπανών τους για την κάλυψη των 
ενισχύσεων, αλλά συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών με τα μεγαλύτερα 
δημοσιονομικά ελλείμματα. Η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται από το γεγονός 
ότι στις συγκεκριμένες χώρες το δημόσιο χρέος κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα. 
Στην Ιταλία, η χρηματοδότηση των κρατικών ενισχύσεων ανέρχεται στο 28% 
περίπου του λίαν υψηλού δημοσιονομικού ελλείμματος το οποίο την περίοδο 
1990-92 πλησιάζει το 10% του ΑΕΠ. Σε σύγκριση με την προηγούμενη 
περίοδο, σημειώθηκε οριακή μόνο μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος 
και ουδεμία μεταβολή στο ποσοστό του ελλείμματος που αφορά τη 
χρηματοδότηση των ενισχύσεων. Στο Βέλγιο, όπου το δημοσιονομικό 
έλλειμμα ανήλθε στο 7% περίπου το 1990-92, η χρηματοδότηση του 
(141 
Το Λουξεμβούργο και η Ελλάόα εξαιρέθηκαν για τους λόγους που έχουν ήδη αναφερθεί. 
36 
συνολικού ποσού των ενισχύσεων εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει το 33% 
περίπου του συνολικού ελλείμματος. 
Πίνακας 15 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη για την περίοδο 1990-92 και 1988-90 
ανάλυση κατά βασικούς τομείς 
% 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
ΕΥΡ12 Γεωργία και αλιεία 
1988-1990 
6 
25 
11 
4 
4 
23 
20 
16 
7 
16 
26 
8 
14 1990-1992 
7 
19 
11 
0 
5 
24 
23 
16 
7 
16 
30 
14 
15 Βιομηχανικός 
τομέας 
1988-1990 
31 
33 
41 
83 
43 
34 
60 
48 
19 
49 
62 
39 
42 1990-1992 
31 
32 
39 
86 
25 
29 
54 
50 
20 
43 
57 
54 
41 Μεταφορές 
1988-1990 
35 
42 
17 
13 
34 
28 
20 
36 
74 
35 
11 
16 
26 1990-1992 
38 
49 
20 
14 
42 
31 
22 
34 
74 
41 
12 
31 
29 Άνθρακας 
1988-1990 
28 
0 
31 
0 
19 
15 
0 
0 
0 
0 
0 
38 
18 1990-1992 
24 
0 
29 
0 
28 
17 
0 
0 
0 
0 
1 
1 
15 ΣΥΝΟΛΟ 
1988/90/92 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
39. Στον πίνακα 15 και στο διάγραμμα III παρέχεται μια γενική εικόνα των 
δαπανών για ενισχύσεις στους τέσσερις βασικούς τομείς - γεωργία και αλιεία, 
βιομηχανικός τομέας, μεταφορές και άνθρακας. 
Τα στοιχεία δείχνουν το ήδη αναφερθέν υψηλό επίπεδο των ενισχύσεων στον 
τομέα των μεταφορών στο Λουξεμβούργο και τα σημαντικά ποσά ενισχύσεων 
που χορηγήθηκαν στο μεταλλευτικό τομέα στο Βέλγιο, στη Γερμανία και στην 
Ισπανία. 
Ενώ η σχετική σημασία των ενισχύσεων στο βιομηχανικό τομέα αυξήθηκε στο 
Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα, την Ιταλία και το Λουξεμβούργο, 
παράλληλα, αντίθετες τάσεις παρατηρούνται σε κοινοτικό επίπεδο και σε 
37 
άλλα κράτη μέλη με εξαίρεση το Βέλγιο, όπου η σχετική σημασία των 
ενισχύσεων στη βιομηχανία παρέμεινε σταθερή. 
Διάγραμμα III 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη - ανάλυση κατά βασικούς τομείς 
μέσοι όροι 1988-1990 και 1990-1992 
% 
EU 
(23 Βιομηχανικός τομέας Ι • 
• ' Μεταφορές • Γεωργία/Αλιεία 
Ανθρακας 
38 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Με τη δημοσίευση της Τέταρτης αυτής Έκθεσης, η οποία ενημερώνει (για τα έτη 
1991 και 1992) τα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στην 
Ένο>ση, η Επιτροπή ανταποκρίνεται στην υποχρέωση της για ενημέρακπ) του κοινού. 
Η Έκθεση αυτή καταρτίστηκε κατά τρόπο ίδιο με τις προηγούμενες (ανάλυση του 
όγκου και της εξέλιξης των εθνικών ενισχύσεων, κατανομή ανάλογα με το είδος και 
τον επιδιωκόμενο στόχο), ούτως ώστε να είναι δυνατές, αν και σε περιορισμένη 
βάση, οι διαχρονικές συγκρίσεις. Η προσέγγιση αυτή επιβεβαιώνει εκ νέου τη 
φροντίδα της Επιτροπής για όσο το δυνατό μεγαλύτερη διαφάνεια των εργασιών 
της, αν μη τι άλλο προς το δικό της συμφέρον, καθότι η προσπάθεια αυτή της 
παρέχει ένα στατιστικό πλαίσιο αναφοράς για την παρακολούθηση της πολιτικής της 
στον τομέα των ενισχύσεων, ώστε να εξαλειφθούν οι ενισχύσεις που στρεβλώνουν 
τον ανταγωνισμό εντός της Ένωσης ή είναι αντίθετες προς τους εφαρμοζόμενους 
κανόνες κατά τις συναλλαγές μεταξύ των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού 
Χώρου ή προς τους κανόνες της GATT. 
Γενικά, η Επιτροπή δικαιούται να εκδηλώσει την ικανοποίηση της για τα 
αποτελέσματα της Τέταρτης Έκθεσης, καθότι από τα αποτελέσματα αυτά προκύπτει 
ότι οι κρατικές ενισχύσεις προς τις επιχειρήσεις σημείωσαν ελαφρά μείωση και αυτό 
παρά το γεγονός ότι η οικονομική κατάσταση δημιούργησε προβλήματα στις 
επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, οι ενισχύσεις 
στη βιομηχανία παρουσιάζουν κάμψη από το 1990. Ωστόσο, οι χορηγούμενες από 
τα κράτη μέλη ενισχύσεις στις επιχειρήσεις τους εξακολουθούν να κυμαίνονται σε 
απαγορευτικά υψηλά επίπεδα για την επίτευξη των στόχων της Επιτροπής. 
Το 1991 και 1992, η Επιτροπή συνέχισε να εφαρμόζει, με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο, 
την πολιτική της στον τομέα του ανταγωνισμού, βασιζόμενη σε μία δέσμη ολοένα και 
πιο προηγμένων νομικών μέσων, με στόχο την κατάργηση, κατά προτεραιότητα, των 
ενισχύσεων που θίγουν ιδιαίτερα την ελεύθερη διεξαγωγή του εμπορίου μεταξύ 
κρατών μελών, αλλά και των ενισχύσεων που ενδέχεται να συμβάλουν στη 
διεύρυνση των ανισοτήτων μεταξύ των κεντρικών περιοχών και των λιγότερων 
ευημερουσών περιοχών της περιφέρειας. 
Όσον αφορά το στόχο για κατάργηση των ιδιαίτεραβλαπτικώνγιατον ανταγωνισμό 
ενισχύσεων, πρέπει να σημειωθεί ότι οι τομεακές ενισχύσεις σημείωσαν αισθητή 
κάμψη, ενώ παράλληλα αυξήθηκαν οι περιφερειακές ενισχύσεις. Μεταξύ 1990 και 
1992, το ποσό των περιφερειακών ενισχύσεων ισοδυναμούσε με το ήμισυ εκείνου 
των ενισχύσεων προς το μεταποιητικό τομέα. 
39 
ΙΙάντο)ς, όσον αφορά τον περιορισμό των ανισοτήτων μεταξύ κεντρικο')ν και 
περιφερειακών περιοχοΥν, πρέπει να σημεκοθεί ότι, παρά τη μεύοση του όγκου το)ν 
ενισχύσεων στις δύο εν λόγο) κατηγορίες περιοχών, η μείωση ήταν εντονότερη στη 
δεύτερη απ1 ό,τι στην πρώτη, γεγονός αντίθετο προς το στόχο της συνοχής. Πάντως, 
η χορηγηθείσα συνδρομή στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων αντιστάθμισε εν 
μέρει τις ανισότητες αυτές. Παρά το γεγονός αυτό, η Επιτροπή οφείλει, διατηρώντας 
την αυστηρή πολιτική της έναντι των κρατικών ενισχύσεων εν γένει, να συνεχίσει 
να καταβάλλει κάθε προσπάθεια για μεγαλύτερη μείωση των ενισχύσεων στις 
κεντρικές περιοχές. 
Το συνολικό ποσό των εθνικών ενισχύσεων στην οικονομία κατά την περίοδο 1990-
1992 σημείωσε ελαφρά υποχώρηση έναντι του αντίστοιχου ποσού για την περίοδο 
1988-1990. 
Τα συνολικά αποτελέσματα που περιλαμβάνονται στην Τέταρτη Έκθεση έχουν 
επηρεαστεί φυσικά από την οικονομική συγκυρία των τελευταίων ετών. Παρά το 
γεγονός αυτό, η Επιτροπή κατόρθωσε να ενισχύσει τις προσπάθειες παρακολούθησης 
των ενισχύσεων, με αποτέλεσμα την επίτευξη ποιοτικών βελτιώσεων στην κατανομή 
των ενισχύσεων κατά κατηγορία. Οφείλει να συνεχίσει τις προσπάθειες της για 
μείωση του όγκου των ενισχύσεων, γεγονός που προϋποθέτει μεταρρυθμίσεις στις 
οικονομικές διαρθρώσεις των κρατών μελών και το οποίο θα οδηγήσει απαραίτητα, 
σε μακροπρόθεσμη βάση, σε αύξηση των εμπορικών ανταλλαγών, όχι μόνο εντός της 
Ένωσης αλλά και με τις τρίτες χώρες, και συνεπώς σε μία γενικότερη ενίσχυση της 
οικονομικής ευημερίας για όλα τα μέλη της Ένωσης. 
40 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Σκοπός του παραρτήματος αυτού είναι η περιγραφή της μεθοδολογίας και των 
πηγών που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη της παρούσας Έκθεσης για τις 
κρατικές ενισχύσεις, ιδίως δε όσον αφορά τα εξής: 
Ι. Πεδίο της μελέτης 
Εξαιρούμενοι τομείς 
Π. Μορφές, κατηγορίες και στόχοι ενισχύσεων 
III. Φύση των δεδομένων, πηγές και μέθοδοι εκτίμησης του στοιχείου ενίσχυσης 
IV. Ειδικά προβλήματα 
Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε & Α) 
Μεταφορές στο Λουξεμβούργο 
Τουρισμός· τρόφιμα γεωργικής προέλευσης 
Κατάρτιση και ανεργία 
41 
Ι. Πεδίο της μελέτης 
Εξαιρούμενοι τομείς 
1. Το παρόν Τεχνικό Παράρτημα εξηγεί τη μεθοδολογική υποδομή και τη 
χρησιμοποιηθείσα στατιστική τεχνική. Πρόκειται για ενημερωμένη μορφή 
του τεχνικού παραρτήματος που χρησιμοποιήθηκε στην Πρώτη και Δεύτερη 
Έκθεση. 
Η Έκθεση εστιάζεται στις κρατικές ενισχύσεις προς επιχειρήσεις που 
εμπίπτουν στις διατάξεις των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΟΚ. Έτσι, 
γενικά μέτρα (τα οποία, εάν στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό, εξετάζονται 
υπό το πρίσμα του άρθρου 101 της συνθήκης ΕΟΚ) δεν 
συμπεριλαμβάνονται στα αριθμητικά στοιχεία. 
2. Τα ακόλουθα μέτρα ή τομείς δεν εξετάσθηκαν: 
2.1. Ενισχύσεις των οποίων οι αποδέκτες δεν είναι πραγματικές επινειοήσεις 
Ενισχύσεις προς νοικοκυριά 
Ενισχύσεις προς άτομα με ειδικές ανάγκες 
Ενισχύσεις για έργα υποδομής (λιμάνια, αεροδρόμια, οδοί κλπ.) 
Ενισχύσεις προς πανεπιστημιακά ιδρύματα 
Ενισχύσεις προς δημόσια κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης 
Ενισχύσεις προς αναπτυσσόμενες χώρες(1) 
2.2. Μέτρα γενικού χαρακτήρα και άλλα μέτρα 
Διαφορές μεταξύ των ποικίλων φορολογικών συστημάτων και των 
γενικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στα κράτη μέλη 
(αποσβέσεις, ελλείμματα στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, κλπ.) 
Ποσοστώσεις, δημόσιες συμβάσεις, περιορισμοί της αγοράς, τεχνικά 
πρότυπα 
Ειδικά φορολογικά καθεστώτα (συνεταιρισμοί, ατομικές επιχειρήσεις, 
αυτοαπασχολούμενοι κλπ.)(2) 
Γενικές μειώσεις του ΦΠΑ (όπως π.χ., για τα τρόφιμα στο Ηνωμένο 
Βασίλειο ή για ορισμένα προϊόντα στα υπερπόντια διαμερίσματα της 
Γαλλίας)(3) 
(1) Οι ενισχύσεις για εξαγωγές εκτός Κοινότητας συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη, δεδομένου ότι 
η εναρμόνιση τους δυνάμει του άρθρου 112 δεν αποκλείει την εφαρμογή των άρθρων 92/93 της 
συνθήκης ΕΟΚ. 
Ωστόσο, ένας χαμηλότερος από τον συνήθη συντελεστής εταιρικού φόρου για τις μικρές 
επιχειρήσεις συνιστά ενίσχυση και, ως εκ τούτου, συμπεριλήφθηκε (π.χ. για τη Γερμανία). 
Ειδικές μειώσεις, όπως οι μειώσεις του ΦΠΑ για όλα τα προϊόντα που παράγονται στο 
Βερολίνο, συμπεριλήφθηκαν. Ισχύει, όμως, μεκομένος συντελεστής ΦΠΑ για όλα τα προϊόντα 
(ανεξαρτήτους προέλευσης) που πωλούνται στις ΥΧΕ. Η περίπτωση αυτή δεν θεωρήθηκε ως 
ενίσχυση και δεν συμπεριλήφθηκε. 
42 (2) 
(3) 
2.3. Ενισχύσεις χορηγούμενες από υπερεθνικούς και πολυεθνικούς οργανισμούς 
Κοινοτικές ενισχύσεις (ΕΤΠΑ, ΕΓΤΠΕ, κλπ.) 
Ενισχύσεις προς τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) 
2.4. Μεμονωμένες κατηγορίες ενισχύσεων 
Αμυνα (βλ. σημείο 11.2. του παρόντος παραρτήματος) 
Όλες οι ενισχύσεις προς την ενέργεια, εκτός από τον τομέα του 
άνθρακα (βλ. σημεία 10.2. και 11) και ενισχύσεις για εξοικονόμηση 
ενέργειας και τις εναλλακτικές (ανανεώσιμες) πηγές ενέργειας 
Όλες οι ενισχύσεις προς τις μεταφορές, εκτός από τις σιδηροδρομικές 
και τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές (βλ. σημείο 10.2) 
Μέτρα για την κατάρτιση και την ανεργία (βλ. σημείο 14) 
Τύπος και μέσα μαζικής ενημέρωσης 
Τράπεζες και πιστωτικά ιδρύματα (π.χ. αποθεματικά, καθεστώτα για 
εταιρείες ενυπόθηκων δανείων) 
Οικοδομές και δημόσια έργα 
Οργανισμοί κοινής ωφέλειας: διανομή αερίου, νερού, ηλεκτρισμού, 
ταχυδρομεία, τηλεπικοινωνίες (διάρθρωση των τιμολογίων και 
χρηματοδότηση) 
Ενισχύσεις για δραστηριότητες πολιτιστικές και αναψυχής. 
43 
II. Μορφές, κατηγορίες και στόχοι των ενισχύσεων 
3. Κατηγορίες ενισχύσεων 
Όλες οι ενισχύσεις αντιπροσα)πεύουν δαπάνη ή απώλεια εσόδων για τις 
δημόσιες αρχές και όφελος για τους αποδέκτες. Ωστόσο, το "στοιχείο 
ενίσχυσης", δηλαδή το τελικό χρηματοοικονομικό όφελος που εμπεριέχεται 
στο μεταβιβαζόμενο ονομαστικό ποσό, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον 
τρόπο χορήγησης της ενίσχυσης. Έτσι, μια ενίσχυση θα πρέπει να 
ταξινομείται σε συνάρτηση με τον τρόπο χορήγησης της. Προς τούτο, έχουν 
προσδιορισθεί τέσσερις κατηγορίες. Κάθε κατηγορία χαρακτηρίζεται με ένα 
γράμμα: Α, Β, Γ ή Δ, ακολουθούμενο από τους αριθμούς 1 ή 2, οι οποίοι 
σημαίνουν, αντίστοιχα, δημοσιονομική ενίσχυση (δηλαδή ενίσχυση 
χορηγούμενη μέσω του προϋπολογισμού της κεντρικής διοίκησης) ή 
φορολογική ελάφρυνση (δηλαδή ενίσχυση χορηγούμενη μέσω του 
φορολογικού συστήματος), προστίθεται δε και το γράμμα Α, όταν είναι 
γνωστό το στοιχείο ενίσχυσης: για παράδειγμα, Cl Α σημαίνει ότι το 
αναφερόμενο ποσό αποτελεί το στοιχείο ενίσχυσης (Α) ενός δανείου με 
μειωμένο επιτόκιο (Cl). 
4. Οιιάδα Α (ΑΙ + Α2) 
4.1. Η πρώτη κατηγορία (Α) αφορά ενισχύσεις που μεταβιβάζονται εξολοκλήρου 
στον αποδέκτη. Με άλλα λόγια, το στοιχείο ενίσχυσης είναι ίσο με την 
κεφαλαιουχική αξία της ενίσχυσης. Η πρώτη κατηγορία έχει υποδιαιρεθεί 
σε δύο ομάδες, ανάλογα με το αν η ενίσχυση χορηγείται μέσω του 
προϋπολογισμού (ΑΙ) ή μέσω του φορολογικού συστήματος ή του 
συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων (Α2). 
4.2. Κατάλογος των ενισχύσεων που εμπίπτουν στις κατηγορίες ΑΙ και Α2 
Επιχορηγήσεις 
Επιδοτήσεις επιτοκίου απευθείας στον αποδέκτη 
Γενικά καθεστώτα ενισχύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη (βλ. σημείο 
11) 
Πιστώσεις φόρου και άλλα φορολογικά μέτρα, όταν η παροχή του 
πλεονεκτήματος δεν εξαρτάται από τυχόν φορολογική οφειλή (δηλαδή 
σε περίπτωση που η πίστωση φόρου υπερβαίνει τον οφειλόμενο φόρο 
και το επιπλέον ποσό επιστρέφεται) 
Φοροαπαλλαγές, απαλλαγές και μειώσεις συντελεστών, όταν η παροχή 
του πλεονεκτήματος εξαρτάται από τυχόν φορολογική οφειλή 
Μειώσεις των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης 
5. Ομάδα Β1 
5.1. Είναι απαραίτητο να διευκρινίζεται αν η μεταφορά χρηματοδοτικών πόρων 
από τους δημόσιους φορείς με τη μορφή συμμετοχής στο κεφάλαιο αποτελεί 
ενίσχυση προς τον αποδέκτη ή απλώς πράξη του δημόσιου τομέα, 
εμπλεκόμενου σε εμπορική δραστηριότητα και ενεργούντος ως ιδιώτη 
44 
επενδυτή υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς. Έτσι, αν και οι 
περιπτώσεις συμμετοχής, με τις ποικίλες μορφές της, θα μπορούσαν να 
έχουν περιληφθεί στην πρώτη κατηγορία, συγκεντρώθηκαν σε ξεχωριστή 
κατηγορία (Β1). Ο τρόπος υπολογισμού του στοιχείου ενίσχυσης στις 
περιπτοκτεις συμμετοχής περιγράφεται στην κατηγορία ΒΙΑ. 
5.2. Κατάλογος των ενισχύσεων που εμπίπτουν στην κατηγορία Β1 
Ενισχύσεις για τη λήψη συμμετοχής υπό οποιαδήποτε μορφή 
(συμπεριλαμβανομένης και της μετατροπής χρεών) 
6. Οιιάδα Γ (Π + Τ2) 
6.1. Η τρίτη κατηγορία (Γ) καλύπτει μεταφορές πόρων στις οποίες το στοιχείο 
ενίσχυσης συνίσταται στους τόκους που εξοικονομούνται από τον αποδέκτη 
κατά την περίοδο για την οποία το χορηγούμενο κεφάλαιο τίθεται στη 
διάθεση του. Η μεταφορά χρηματοδοτικών πόρων λαμβάνει τη μορφή 
δανείου με μειωμένο επιτόκιο (ΓΙ) ή φορολογικών διευκολύνσεων (Γ2). Το 
στοιχείο ενίσχυσης σ' αυτήν την κατηγορία είναι πολύ χαμηλότερο από την 
κεφαλαιουχική αξία της ενίσχυσης. 
6.2. Κατάλογος το>ν ενισχύσεονν που εμπίπτουν στις κατηγορίες Π ή Γ2 
Δάνεια με μειωμένο επιτόκιο (νέα χορηγηθέντα δάνεια), είτε από 
δημόσιους είτε από ιδιωτικούς πόρους. (Η μεταφορά των επιδοτήσεων 
επιτοκίων συμπεριλαμβάνεται στην κατηγορία ΑΙ) 
Συμμετοχικά δάνεια από δημόσιους ή ιδιωτικούς πόρους 
Προκαταβολές επιστρεπτέες σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης 
Διάφορες φορολογικές διευκολύνσεις (προβλέψεις, ελεύθερη ή ταχεία 
απόσβεση, κλπ.) 
7. Ομάδα ΔΙ 
7.1. Η τελευταία κατηγορία (ΔΙ) καλύπτει τις εγγυήσεις, εκφρασμένες σε 
ονομαστικά ποσά. Τα στοιχεία ενίσχυσης είναι κανονικά πολύ χαμηλότερα 
από τα ονομαστικά ποσά δεδομένου ότι αντιστοιχούν στο όφελος που 
προκύπτει για τον αποδέκτη, δωρεάν ή σε τιμές χαμηλότερες από τις τιμές 
της αγοράς, εφόσον καταβάλλεται ασφάλιστρο για την κάλυψη του 
κινδύνου. Ωστόσο, εάν σημειωθούν ζημίες στα πλαίσια της εγγύησης, η 
συνολική ζημία, μετά την αφαίρεση των τυχόν καταβληθέντων ασφαλίστρων, 
συμπεριλαμβάνεται στην κατηγορία ΔΙ Α, δεδομένου ότι μπορεί να θεωρηθεί 
ως οριστική μεταφορά πόρων προς τον αποδέκτη. Τα ονομαστικά ποσά 
αυτών των εγγυήσεων εμφαίνονται στην κατηγορία ΔΙ, για να δοθεί μια 
ένδειξη της ενδεχόμενης υποχρέωσης. 
7.2. Κατάλογος των ενισχύσεων που εμπίπτουν στην κατηγορία ΔΙ 
Ποσά καλυπτόμενα από καθεστώτα εγγυήσεων (ΔΙ) 
45 
Ζημίες που σημειώνονται στα πλαίσια εγγυήσεων, αφαιρουμένων το>ν 
τυχόν καταβληθέντων ασφαλίστρων (ΔΙΑ) 
8. Ο τρόπος υπολογισμού του στοιχείου ενίσχυσης για όλες τις μορφές 
συνδρομής περιγράφεται στο σημείο 10.6. 
9. Στόχοι των ενισχύσεων 
9.1. Τα εξεταζόμενα καθεστώτα ενίσχυσης είναι υποδιαιρεμένα σε 19 τμήματα 
ανάλογα με τους τομεακούς ή τους λειτουργικούς στόχους τους: 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες 
2.1. (OoitovTioi στόχοι) 
2.1.1. Έρευνα και Ανάπτυξη 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.7. Καταπολέμηση της ανεργίας )βλ. σημείο 14 του 
2.1.8. Ενισχύσεις για κατάρτιση )παρόντοςπαραρτήματος 
• 2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες 
2.2. (Ιδιαίτεροι τομείς) 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
2.2.4.1. Ανθρακας (τρέχουσα παραγωγή) 
2.2.4.2. Ανθρακας (άλλες ενισχύσεις) 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες στα πλαίσια του άρθρου 92(3)α 
3.2. Αλλες περιφέρειες 
Το τμήμα "Αλλοι τομείς" καλύπτει ενέργειες διάσωσης και τις 
σπουδαιότερες μεμονωμένες περιπτώσεις. Το υποτμήμα 3.1. : "Περιφερειακές 
ενισχύσεις σε περιφέρειες επιλέξιμες δυνάμει του άρθρου 92(3)(α)Μ 
περιλαμβάνει τις ενισχύσεις για το Βερολίνο στα πλαίσια του άρθρου 92(2)γ 
και τις περιφερειακές ενισχύσεις στα νέα ομόσπονδα κράτη. 
Στον τομέα του άνθρακα, γίνεται διάκριση ανάλογα με το αν η ενίσχυση 
συνδέεται με την τρέχουσα παραγωγή ή όχι (τη σχέση αυτή προσδιορίζει η 
46 
Επιτροπή στην ετήσια ανακοίνωση της προς το Συμβούλιο σχετικά με τις 
χρηματοδοτικές ενισχύσεις σ* αυτόν τον τομέα). 
9.2. Κατάλογος των περιφερειών που εμπίπτουν στο άοθοο 92(3¥αϊ .(«) 
Κράτος μέλος 
Ελλάδα 
Ιρλανδία 
Πορτογαλία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Ισπανία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Γερμανία Περιφέρεια 
) 
)το σύνολο της χώρας 
) 
Τα υπερπόντια διαμερίσματα 
Mezzogiorno 
Extremadura 
Andalusia 
Castile-La Mancha 
Galicia 
Castile-Leon 
Murcia 
Κανάρια Νησιά 
Teruel 
Ceuta-Melilla 
Βόρεια Ιρλανδία 
Νέα ομόσπονδα κράτη 
(4) ΕΕΕΚ αριθ. C 212, της 12.08.1988, σ. 2-10 και μεταγενέστερες τροποποιήσεις. 
47 
111. Φύστι των δεδομένων, πηγές και μέθοδοι εκτίμτιστις του στοινείου 
ενίσγυστΐ€ 
10. Κατά γενικό κανόνα, τα αριθμητικά στοιχεία είναι εκφρασμένα ως 
πραγματικές δαπάνες (ή ως πραγματική απώλεια εσόδων, εφόσον 
πρόκειται για qJoρoλoγικές ελαφρύνσεις)/5' Όπου τούτο δεν ήταν δυνατόν, 
και μετά από διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, 
χρησιμοποιήθηκαν τα κονδύλια του προϋπολογισμού ή τα ποσά που 
προβλέπονταιν στα πλαίσια προγραμμάπην. Όταν δεν υπήρχαν διαθέσιμα 
αριθμητικά στοιχεία αυτού του είδους, οι υπηρεσίες της Επιτροπής 
προέβαιναν σε εκτιμήσεις, εφόσον θεωρείτο ορθό, με βάση τα στοιχεία που 
υπέβαλαν τα κράτη μέλη. Όπου δεν υπήρχαν στοιχεία, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της παρεκβολής βάσει στοιχείων 
προηγούμενων ετών. 
10.1. Όλα τα αριθμητικά στοιχεία συγκεντρώθηκαν εκφρασμένα στα εθνικά 
νομίσματα η δε μετατροπή τους σε ECU έγινε με βάση τις ετήσιες μέσες 
ισοτιμίες που παρέχει η Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων. 
Όσον αφορά τους χρησιμοποιηθέντες δείκτες, τα στοιχεία σχετικά με το 
ακαθάριστο εγχώριο προϊόν λαμβάνονται από την EUROSTAT και είναι 
εκφρασμένα ως ΑΕΠ σε τιμές αγοράς και τρέχουσες τιμές συναλλάγματος. 
Τα στοιχεία για την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία που χρησιμοποιούνται 
στους διάφορους δείκτες λαμβάνονται από την EUROSTAT και είναι 
εκφρασμένα ως ακαθάριστη προστιθέμενη αξία σε τρέχουσες τιμές αγοράς 
και τρέχουσες τιμές συναλλάγματος ανά κλάδο (γεωργία, δασοκομικά και 
αλιευτικά προϊόντα, μεταποιημένα προϊόντα). Τα στοιχεία για τις 
ενδοκοινοτικές εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων λαμβάνονται επίσης από 
την EUROSTAT και περιλαμβάνουν τα προϊόντα που εμπίπτουν στις 
κατηγορίες 6 και 8 του Κοινού Δασμολογίου, αναθεώρηση 3. Η απασχόληση 
εκτός του στρατιωτικού τομέα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό των 
διάφορων δεικτών ανά απασχολούμενο. Δεν κατέστη δυνατός ο 
υπολογισμός ορισμένων φορολογικών διευκολύνσεων. Στην περίπτωση 
όπου το κράτος μέλος δεν παρέχει επιπλέον πληροφοριακά στοιχεία για τον 
υπολογισμό του στοιχείου ενίσχυσης, θεωρείται ότι το 1/3 των ακαθάριστων 
παρεμβάσεων αντιπροσωπεύουν το στοιχείο ενίσχυσης. Η εν λόγω κατά 
προσέγγιση εκτίμηση πραγματοποιήθηκε σε ελάχιστες περιπτώσεις και δεν 
έχει σημαντικές επιπτώσεις στα αποτελέσματα. 
10.2. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής διέθεσαν τα αριθμητικά στοιχεία για τους 
τομείς που εποπτεύουν σύμφωνα με τις ακόλουθες βασικές αρχές. Δεν έγινε 
επαλήθευση των αριθμητικών στοιχείων από τα κράτη μέλη, ούτε έλεγχος 
(5) Πρέπει να σημειωθεί ότι οι ετήσιες δαπάνες δεν συμπίπτουν με τους ετήσιους 
προϋπολογισμούς ενός καθεστώτος παροχής ενισχύσεων. Συμπίπτουν μόνο τα ποσά του 
προϋπολογισμού με εκείνο των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν καθόλη την περίοδο 
εφαρμογής συγκεκριμένου μέτρου. 
48 
τους από τις υπηρεσίες της Επιτροπής σε συσχετισμό με τους αντίστοιχους 
προϋπολογισμούς. 
Για τη γεωργία και την αλιεία, τα αριθμητικά στοιχεία είναι αυτά που 
υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τη διαδικασία που απορρέει 
από την απόφαση των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών 
κατά την 306η σύνοδο του Συμβουλίου της 20ης Οκτωβρίου 1974, 
εξαιρουμένης της Ισπανίας, της Ιταλίας και του Λουξεμβούργου, όπου τα 
στοιχεία βασίζονται, τουλάχιστον εν μέρει, σε μακροπρόθεσμες παρεκβολές. 
Αυτό οφείλεται στο ότι τα πλήρη στοιχεία που υπέβαλαν αυτά τα κράτη 
μέλη καλύπτουν μόνο την περίοδο μέχρι το 1986, 1987 και 1986 αντίστοιχα. 
Επιπλέον, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία για την Ιρλανδία 
από το 1989 και εξής, οι εκτιμήσεις βασίζονται σε παρεκβολή των στοιχείων 
του 1988. Τέλος, για τη Γαλλία και τη Δανία, η παρεκβολή χρησιμοποιήθηκε 
για την εκτίμηση των στοιχείων του 1992. 
Στον τομέα της αλιείας, τα στοιχεία για το 1989 και τα επόμενα έτη 
προκύπτουν από παρεκβολή που χρησιμοποιήθηκε για τη Γαλλία, την 
Ιρλανδία, την Ιταλία και τις Κάτω Χώρες. Για τη Γερμανία και την 
Ισπανία, πραγματικά στοιχεία είναι διαθέσιμα από το 1989 και μετά, ενώ 
από το 1990 χρειάσθηκε να πραγματοποιηθούν παρεκβολές. Όσον αφορά το 
Βέλγιο, τη Δανία, την Ελλάδα, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, 
τα στοιχεία για το 1991 και 1992 προκύπτουν από παρεκβολή. 
Όσον αφορά τη γεωργία, με τις προαναφερθείσες εξαιρέσεις, τα στοιχεία 
έχουν ληφθεί από το δελτίο καταγραφής των γεο)ργικών δαπανών που 
υποβάλλεται από τα κράτη μέλη. Από το συνολικό ποσό πον 
δημοσιονομικών δαπανών που εμφαίνονται στο δελτίο καταγραφής, έχουν 
εξαιρεθεί όσες αφορούν: ενισχύσεις για έρευνα, εγγειοβελτιωτικά έργα 
(αποστραγγιστικά δίκτυα), μέτρα κοινωνικής ασφάλισης που εφαρμόζονται 
σε ολόκληρο τον τομέα, διευκολύνσεις όσον αφορά τη φορολογία 
εισοδήματος, επιλεκτική περιφερειακή χρηματοδοτική συνδρομή. 
Τα αριθμητικά στοιχεία αφορούν τα εξής: επιχορηγήσεις, φορολογικές 
ελαφρύνσεις, ενισχύσεις χρηματοδοτούμενες από φόρους υπέρ τρίτων, 
επιδοτήσεις επιτοκίου καθώς και ορισμένα άμεσα οφέλη σε είδος που 
παρέχονται από το κράτος (π.χ. κύκλοι κατάρτισης). 
Όσον αφορά την αλιεία, δεν συμπεριλαμβάνονται δάνεια και εγγυήσεις σε 
περιπτο>σεις όπου το στοιχείο ενίσχυσης δεν ήταν δυνατό να προσδιοριστεί 
ποσοτικά. 
Για τον άνθρακα, τα αριθμητικά στοιχεία είναι εκείνα που υποβλήθηκαν 
από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις αποφάσεις της Επιτροπής αριθ. 
528/76/ΕΚΑΧ και 2064/86/ΕΚΑΧ, παρατίθενται δε συνοπτικά στην ετήσια 
ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με τις ενισχύσεις 
49 
στον τομέα αυτόν(6). Οι νέες εισφορές κεφαλαίων που είναι δυνατό να 
συνιστούν ενισχύσεις δεν περιλαμβάνονται στα στοιχεία αυτά. Οι συμβάσεις 
προμήθειας άνθρακα εκ μέρους δημοσίων επιχειρήσεων (π.χ. για την 
παραγο>γή ηλεκτρισμού), οι οποίες θα μπορούσαν να εμπεριέχουν στοιχείο 
ενίσχυσης όταν ο τιμές υπερβαίνουν τις αντίστοιχες διεθνείς, δεν έχουν 
συμπεριληφθεί. Για τις άλλες πηγές ενέργειας, δεν έχουν περιληφθεί 
στοιχεία για σχετικές ενισχύσεις(7) εκτός των ενισχύσεων για εξοικονόμηση 
ενέργειας και τις εναλλακτικές (ανανεώσιμες) πηγές ενέργειας. Υπό 
προετοιμασία βρίσκεται μια μελέτη σχετικά με τις ενισχύσεις για άλλες 
μορφές ενέργειας εκτός από τον άνθρακα, ιδιαίτερα για τον ηλεκτρισμό, στα 
πλαίσια της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. 
Για τις μεταφορές, τα αριθμητικά στοιχεία είναι εκείνα που υποβλήθηκαν 
από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τον κανονισμό 1107/70, παρατίθενται δε 
συνοπτικά στην ετήσια Έκθεση της Επιτροπής προς τη Συμβουλευτική 
Επιτροπή Ενισχύσεων για τις Μεταφορές. Οι σχετικές διατάξεις καλύπτουν 
μόνο τις σιδηροδρομικές και τις εσωτεριές πλωτές μεταφορές. Διατίθενται 
επίσης, αλλά χωριστά, και στοιχεία για τις ενισχύσεις που χορηγούνται για 
τις σιδηροδρομικές μεταφορές στα πλαίσια των κανονισμών 1191/69 και 
1192/69, οι οποίοι αφορούν, αντίστοιχα, την εκπλήροοση των υποχρεώσεων 
εξυπηρέτησης του κοινού και την τακτοποίηση των λογαριασμών των 
σιδηροδρόμων που συνδέονται με ειδικές επιβαρύνσεις τους. 
Όσον αφορά τα άλλα είδη μεταφορών, λόγω έλλειψης σχετικών 
πληροφοριών, τα αριθμητικά στοιχεία είναι ελλιπή και αποσπασματικά και 
δεν έχουν συμπεριληφθεί. Επίσης, δεν δόθηκαν συγκεκριμένα στοιχεία για 
τις ενισχύσεις των τοπικών μεταφορών. Πιθανά στοιχεία για τις κρατικές 
ενισχύσεις στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών θα συμπεριληφθούν 
μόλις καταστεί διαθέσιμο ένα ποσοτικά προσδιορισμένο αποτέλεσμα της 
έρευνας της Επιτροπής στο συγκεκριμένο τομέα. Οι ενισχύσεις που 
χορηγήθηκαν σε λιμένες και για τις οποίες κινήθηκε (και, στη συνέχεια, 
έκλεισε) η διαδικασία του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΟΚ συμπεριλήφθηκαν. 
10.3. Βιομηχανία 
Στις περιπτώσεις ενισχύσεων στον τομέα της βιομηχανίας και των 
υπηρεσιών, τα αριθμητικά στοιχεία λήφθηκαν εν γένει από κοινοποιήσεις 
των κρατών μελών βάσει του άρθρου 93. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν 
εκθέσεις εφαρμογής που είχαν υποβληθεί στην Επιτροπή, εθνικά 
δημοσιεύματα αναφερόμενα στη χορήγηση των ενισχύσεων, εθνικοί 
(6) 
(7) Τα στοιχεία αυτά υποδιαιρούνται σε εκείνα που αφορούν τις ενισχύσεις για την τρέχουσα 
παραγωγή και σε εκείνα που δεν έχουν σχέση με την τρέχουσα παραγωγή (όπως τα ειδικά 
μέτρα κοινωνικής ασφάλισης μεταλλωρύχων και οι ενισχύσεις για την κάλυψη 
μεταβιβασθεισών υποχρεώσεων). 
Οι ενισχύσεις για την προώθηση εναλλακτικώνπηγών ενέργειας συνήθως συμπεριλαμβάνονται 
στην εξοικονόμηση ενέργειας. Για την πυρηνική ενέργεια, βλ. επίσης σημείο 11.4 του παρόντος 
παραρτήματος. 
50 
λογαριασμοί σχετικοί με τις δαπάνες, δελτία απογραφών και άλλες 
διαθέσιμες μελέτες. 
10.4. Χάλυβας 
Τα αριθμητικά στοιχεία της παρούσας μελέτης συγκεντρώθηκαν από τις 
ανακοινώσεις που υποβάλλουν τα κράτη μέλη. Τα στοιχεία αντιστοιχούν 
στα ποσά των ενισχύσεων που χορηγούνται στις επιχειρήσεις του τομέα. 
10.5. Φορολογικές δαπάνες (μειωμένα φορολογικά έσοδα) 
Όσον αφορά τις φορολογικές δαπάνες, ως βάση χρησιμοποιήθηκε ο ορισμός 
του ΟΟΣΑ. 
"Ως φορολογική δαπάνη συνήθως ορίζεται η απόκλιση από το γενικό 
αποδεκτό ή το βασικό φορολογικό πλαίσιο, απόκλιση η οποία συνεπάγεται 
ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση για συγκεκριμένες δραστηριότητες ή 
ομάδες φορολογουμένων". 
Έτσι, για παράδειγμα, οι φορολογικές ελαφρύνσεις που παρέχονται σε 
ορισμένες αναπτυξιακές περιοχές, δηλαδή σε ένα μόνο τμήμα της 
επικράτειας της φορολογικής αρχής θεωρούνται ως φορολογικές δαπάνες, 
ενώ η διάρθρωση των φορολογικών συντελεστών θεωρείται ως 
αναπόσπαστο μέρος του βασικού φορολογικού πλαισίου. 
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι αποκλίσεις από το βασικό φορολογικό 
πλαίσιο βρίσκονται στη διαχωριστική γραμμή μεταξύ των ενισχύσεων κατά 
την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ και των 
γενικών μέτρων. Οι σχετικές με το θέμα αυτό εργασίες πρέπει να 
συνεχισθούν, έτσι ώστε να φωτιστεί και αυτή η "σκοτεινή περιοχή". Τα 
αριθμητικά στοιχεία προέρχονται από διάφορες εκθέσεις που δημοσιεύουν 
τα κράτη μέλη (Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ηνωμένο Βασίλειο). Με 
δεδομένα τα προβλήματα που επισημάνθηκαν, η παρούσα μελέτη ενδέχεται 
να μη συμπεριλαμβάνει όλες τις χορηγηθείσες ενισχύσεις υπό μορφή 
φορολογικών δαπανών, ιδίως στην περίπτωση των χωρών που δεν 
δημοσιεύουν εκθέσεις για το θέμα αυτό. 
10.6. Μέθοδοι εκτίμησης του στοιχείου ενίσχυσης 
10.6.1. Για να καταστεί δυνατή η ανάλυση των διαφόρων παρεμβάσεων σε απόλυτα 
συγκρίσιμη βάση, είναι αναγκαίο να επιδιωχθεί ο προσδιορισμός, για όλες 
αυτές τις παρεμβάσεις, ενός κοινού παρονομαστή - του στοιχείου ενίσχυσης 
που εμπεριέχουν. Προς τούτο, χρησιμοποιήθηκαν οι τρέχουσε ς μέθοδοι που 
εφαρμόζονται από την Επιτροπή κατά τον έλεγχο των κρατικών 
ενισχύσεων. Όλες αυτές οι μέθοδοι αποτελούν μέρος της επίσημης 
πολιτικής της Επιτροπής και έχουν προκύψει από συζητήσεις τεχνικού 
επιπέδου με τα κράτη μέλη. Οι περισσότερες από τις μεθόδους αυτές έχουν 
αποτελέσει το αντικείμενο δημοσιεύσεων, στις οποίες πρόκειται να γίνει 
αναφορά. 
51 
10.6.2. Η βασική μέθοδος υπολογισμού του στοιχείου ενίσχυσης είναι η συνήθης 
μέθοδος υπολογισμού του καθαρού ισοδυνάμου επιχορήγησης των κρατικών 
παρεμβάσεων (για την πλέον πρόσφατη ενημέρωση, βλ. το παράρτημα της 
Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τα καθεστώτα περιφερειακών 
ενισχύσεο)ν (ΕΕ C 31 της 3.2.1979), καθ(ός και το Ψήφισμα του Συμβουλίου 
της 20.10.1971 (ΕΕ C 111 της 4.11.1971). 
Προφανώς, η είσπραξη μιας ενίσχυσης είναι δυνατό να επηρεάσει τις 
φορολογικές οφειλές μερικονν αποδεκπόν. Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη 
το)ν ελαφρύνσεα>ν και τοον μειώσεων που ορισμένες εταιρείες μπορούν να 
ζητήσουν έναντι των φόρων επί των κερδών και έναντι των ζημιών τους, 
ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής που εφαρμόζεται εν γένει για τις 
εταιρείες είναι κατά πολύ χαμηλότερος από το θεωρητικό μέγιστο 
συντελεστή. Έτσι, θεωρείται ότι τα αποτελέσματα που προκύπτουν χωρίς 
να ληφθεί υπόψη η φορολογία είναι εγγύτερα στην πραγματικότητα απ* ό,τι 
εάν εφαρμοζόταν ο θεωρητικός μέγιστος συντελεστής. Κοινός 
παρονομαστής είναι, λοιπόν, το ισοδύναμο επιχορήγησης και όχι το καθαρό 
ισοδύναμο επιχορήγησης, θα πρέπει, εξάλλου, να σημειωθεί ότι η κατάταξη 
των κρατών μελών (με βάση το ποσοστό ως προς το ΑΕΠ, για παράδειγμα) 
δεν επηρεάζεται από τη μη συνεκτίμηση των φόρων. 
Η ιιέθοδος που εφαριιό£εται στις διάφορες μορφές ενίσχυσης 
10.6.3. Ομάδα Α - επιχορηγήσεις, ελαφρύνσεις από κοινωνικές επιβαρύνσεις κλπ. 
Δεν απαιτούνται υπολογισμοί του στοιχείου ενίσχυσης, γιατί η κατηγορία 
αυτή περιλαμβάνει όλες τις παρεμβάσεις που μπορούν να θεωρηθούν ως 
επιχορηγήσεις ή ισοδύναμες επιχορηγήσεις. 
10.6.4. Ομάδα Β - συμμετοχή (συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής χρεών) 
Σύμφωνα με τη συνήθη πολιτική της Επιτροπής, αυτού του είδους οι 
παρεμβάσεις συνιστούν ενίσχυσης όταν ένας ιδιώτης επενδυτής που ασκεί 
τις δραστηριότητες του στην ελεύθερη αγορά δεν θα ανελάμβανε μια τέτοια 
επένδυση. Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής 91/C 273/2 της 18.10.91 : 
Εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΟΚ και του άρθρου 5 της 
Οδηγίας της Επιτροπής 80/723/ΕΟΚ στις δημόσιες επιχειρήσεις του 
βιομηχανικού τομέα, ΕΕ C 273 της 18.10.1991, σ. 2(8). Η μέθοδος αυτή 
βασίζεται στον υπολογισμό του οφέλους που απορρέει για τον αποδέκτη 
από την παρέμβαση. 
Όσον αφορά τις εισφορές κεφαλαίων σε κρατικές εταιρείες χαρτοφυλακίου, 
εξετάστηκε η συνολική επίδοση κάθε εταιρείας, ως δε στοιχείο ενίσχυσης 
ελήφθησαν τα ποσά που απαιτούνται για την κάλυψη των 
επαναλαμβανόμενων ζημιών. 
(8) Βλέπε επίσης "Εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΟΚ στις αποκτήσεις 
συμμετοχής εκ μέρους των δημόσιων αρχών", Δελτίο ΕΚ 9-1984 και (The Measurement of the 
Aid Element of State Acquisitions of Company Capital) - IV/45/87 - Σειρά "Εξέλιξη της 
Συγκέντρωσης και του Ανταγωνισμού": Συλλογή "Έγγραφα Εργασίας" 87. 
52 
10.6.5. Ομάδα Γ - Δάνεια με μειωμένο επιτόκιο και φορολογικές διευκολύνσεις 
Σύμφωνα με την κοινή μέθοδο υπολογισμού, τα οφέλη που παρέχονται σε 
επιχείρηση κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου με τη μορφή δανείων 
μειωμένου επιτοκίου και φορολογικών διευκολύνσεων ανάγονται σε 
σημερινές τιμές. Επιτόκιο αναγωγής είναι το "επιτόκιο αναφοράς", το οποίο 
αντιστοιχεί στο επιτόκιο με το οποίο οι εταιρείες μπορούν να δανειστούν 
υπό τις κανονικές συνθήκες της αγοράς. Ο τρόπος προσδιορισμού του 
επιτοκίου που πρέπει να χρησιμοποιείται ως επιτόκιο αναφοράς σε κάθε 
κράτος μέλος υιοθετήθηκε επίσημα από την Επιτροπή (βλ. σημείο 14 της 
κοινής μεθόδου υπολογισμού). Το στοιχείο ενίσχυσης σε ένα δάνειο με 
μειωμένο επιτόκιο για ένα οποιοδήποτε έτος ισούται, λοιπόν, με τη διαφορά 
μεταξύ του επιτοκίου αναφοράς και του επιτοκίου χορήγησης του δανείου 
από το κράτος πολλαπλασιαζόμενο επί το ποσό του δανείου. 
Στην περίπτωση συμμετοχικών δανείων και επιστρεπτέων προκαταβολών, 
λόγω του υπερβολικά μεγάλου αριθμού μεμονωμένων περιπτώσεων, ως 
στοιχείο ενίσχυσης θεωρήθηκε το πραγματικό καθαρό κόστος για τ® 
εκάστοτε κράτος. Υπολογίσθηκε ως η διαφορά μεταξύ του επιτοκίου 
αναφοράς και της απόδοσης που πραγματικά εισέπραξε το κράτος. 
10.6.6. Ομάδα Δ - Ποσά καλυπτόμενα από καθεστώτα εγγύησης 
Για δάνεια χορηγούμενα στα πλαίσια καθεστώτων εγγύησης των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών, το στοιχείο ενίσχυσης υπολογίζεται σαν να 
είχε χορηγηθεί δάνειο μειωμένου επιτοκίου στο νόμισμα για το οποίο ισχύει 
εγγύηση έναντι των διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Το 
στοιχείο ενίσχυσης είναι ίσο με τη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου αναφοράς 
για το νόμισμα που καλύπτεται από την εγγύηση και του επιτοκίου 
χορήγησης του δανείου, αφαιρούμενης οποιασδήποτε επιβάρυνσης για την 
εγγύηση. Αυτός ο υπολογισμός βασίζεται στο όφελος που προκύπτει για τον 
αποδέκτη(9). Για τα απλά καθεστώτα εγγύησης δανείων/εξαγωγών είναι 
συνήθως πρακτικά αδύνατο, λόγω του μεγάλου αριθμού των περιπτώσεων, 
να εξετάζεται κάθε εγγύηση και να προσδιορίζεται το ποσό που οι 
αποδέκτες θα πρέπει κανονικά να καταβάλουν για την εγγύηση αυτή. Κατά 
συνέπεια, το καθαρό κόστος, σε συνολικό επίπεδο, αυτών των καθεστώτων 
για ένα κράτος (δηλαδή η διαφορά μεταξύ του κόστους των εγγυήσεων που 
αναλαμβάνει ένα κράτος και των τυχόν εσόδων από τις αντίστοιχες 
επιβαρύνσεις) υπολογίστηκε, εκτός από τις μεγάλες μεμονωμένες 
περιπτώσεις ή ορισμένους τομείς όπου η αξία της εγγύησης μπορεί να 
υπολογιστεί συγκεκριμένα, με βάση το όφελος που αποκόμησε ο 
αποδέκτης(10). 
10.7. Αν και αριθμητικά στοιχεία για δάνεια ή εγγυήσεις από πιστωτικά ιδρύματα 
του δημοσίου τομέα παρέχονται μόνο όταν θεωρείται ότι συνιστούν 
(9) 
(10) Όταν όεν είναι διαθέσιμα αντίστοιχα στοιχεία, το συνολικό κόστος για το κράτος 
υπολογίζεται κατά προσέγγιση με βάση το στοιχείο ενίσχυσης. 
Αυτήν την πολιτική εφάρμοσε η Επιτροπή σχετικά με τις εγγυήσεις στους τομείς της 
χαλυβουργίας και της ναυπηγικής βιομηχανίας, καθώς και σε μεμονωμένες περιπτώσεις 
διάσωσης. 
53 
ενίσχυση, οι δυσκολίες για τον εντοπισμό και τον ποσοτικό προσδιορισμό 
τέτοιου είδους παρεμβάσεων είναι μεγαλύτερες απ* ό,τι για άλλες μορφές 
ενίσχυσης, γιατί λόγω της φύσης τους είναι λιγότερο διαφανείς. Για να 
αποφεύγονται οι αυθαίρετες διακρίσεις λόγω διαφορετικής αντιμετώπισης 
των ενισχύσεων σ' αυτούς τους τομείς, θα πρέπει να καταβληθούν 
περαιτέρω προσπάθειες για τον εντοπισμό και τον ποσοτικό προσδιορισμό 
των ενισχύσεο)ν αυτού του είδους. 
54 
IV. Ειδικά προβλήματα 
Π. Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α) 
11.1. Καθεστώτα Ε&Α 
Τα αριθμητικά στοιχεία αφορούν μόνο την κρατική χρηματοδότηση 
προγραμμάτων Ε&Α σε εθνικοποιημένες ή ιδιωτικές επιχειρήσεις, 
κατατάσσονται δε στην κατηγορία Α1Α(Π). Λόγω του γενικού χαρακτήρα 
των χρησιμοποιούμενων πόρων, δεν ήταν πάντοτε δυνατό να εξαιρεθούν 
ορισμένα στοιχεία δημοσίων συμβάσεων που συμπεριλαμβάνονται στις 
εξωτερικές δαπάνες (π.χ. συμβάσεις Ε&Α). Δεδομένου δε ότι 
συμπεριλήφθηκαν μόνο οι άμεσες χρηματοδοτήσεις για Ε&Α, θεωρείται ότι 
τα αριθμητικά στοιχεία για Ε&Α έχουν υποεκτιμηθεί (οι συμβάσεις Ε&Α 
και η δημόσια έρευνα (βλ. 11.2 και 11.3 στη συνέχεια) παραλείφθηκαν, λόγω 
της αδυναμίας ποσοτικού προσδιορισμού του στοιχείου ενίσχυσης σε 
τέτοιου είδους παρεμβάσεις). 
11.2. Συμβάσεις Ε&Α 
Τα αριθμητικά στοιχεία δεν περιλαμβάνουν στοιχεία για τις συμβάσεις 
Έρευνας και Ανάπτυξης δεδομένου ότι το στοιχείο ενίσχυσης είναι συχνά 
δύσκολο να προσδιοριστεί σ' αυτό το στάδιο. Επιπλέον, τα διαθέσιμα 
στοιχεία δεν επιτρέπουν το διαχωρισμό των συμβάσεων Έρευνας και 
Ανάπτυξης ειδικά για στρατιωτικούς σκοπούς, ούτε, εξάλλου, να εκτιμάται 
η επίδραση τέτοιων συμβάσεων στην αγορά(,2). 
11.3. Δημόσια έρευνα 
Δεν δίδονται αριθμητικά στοιχεία για το στοιχείο ενίσχυσης που 
εμπεριέχεται στις χρηματοδοτήσεις κρατικών ή δημόσιων ερευνητικών 
ιδρυμάτων ή ερευνών που διεξάγονται από ανώτερα ή ανώτατα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η παράλειψη αυτή είναι δυνατό να έχει σημασία 
για ορισμένους τομείς όπου κρατικοί ή ημικρατικοί φορείς εκτελούν 
μεγάλης κλίμακας προγράμματα Ε&Α με ενδεχομένως εμπορικό 
αντίκτυπο(13). 
11.4. Πυρηνική ενέονεια 
Τα κράτη μέλη χορηγούν ενισχύσεις στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας 
μέσω των δημόσιων επιχειρήσεων τους ή μέσω των χρηματοδοτήσεων Ε&Α 
(κυρίως με τη μορφή συμβάσεων Ε&Α και δημόσιων ερευνών). Από αυτήν 
την άμεση χρηματοδότηση μόνο ένα μέρος θα μπορούσε να συμπεριληφθεί 
στα στοιχεία Ε&Α (2.1.1.). Τα αριθμητικά στοιχεία για την πυρηνική 
(,|) Η ταχεία απόσβεση εξοπλισμού Ε&Α δεν θεωρήθηκε ως ενίσχυση. 
<ι2' Βλ. το κοινοτικό πλαίσιο των ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη, ΕΕ C 83 της 
11.4.1986, σημείο 9.2. 
(|3) Βλ. κοινοτικό πλαίσιο των ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη, σημείο 9.1. 
55 
ενέργεια έχουν υποεκτιμηθεί, δεδομένου ότι τα στοιχεία Ε&Α δεν 
συμπεριλαμβάνουν τις συμβάσεις Ε&Α και τις δημόσιες έρευνες, λόγω του 
ότι το στοιχείο ενίσχυσης το>ν μέτρο>ν αυτού του είδους είναι δύσκολο να 
προσδιοριστεί ποσοτικά. 
12. Οι μεταφορές στο Λουξεμβούργο 
Τα αριθμητικά στοιχεία για τις μεταφορές στο Λουξεμβούργο είναι 
υψηλότερα απ' ό,τι στα άλλα κράτη μέλη. Αυτό, απ' ό,τι φαίνεται, οφείλεται 
κυρίως στις ιδιαίτερα υψηλές συντάξεις των πρώην σιδηροδρομικών 
υπαλλήλων. Περισσότερες λεπτομέρειες δεν υπάρχουν. 
13. Τουρισμός και βιομηχανίες τροφίμων γεωργικής προέλευσης 
Λόγω έλλειψης πληροφοριών γι' αυτούς τους δύο τομείς, είναι πιθανό τα 
στοιχεία που περιλαμβάνονται στη μελέτη να είναι ελλιπή. 
14. Κατάρτιση και ανεργία 
Δεν καθίσταται πάντα εμφανές κατά πόσον ορισμένα φορολογικά μέτρα ή 
μέτρα κοινωνικής ασφάλισης αποτελούν ενίσχυση ή αναπόσπαστο και 
συνεκτικό τμήμα του φορολογικού συστήματος ή του συστήματος 
κοινωνικής ασφάλισης. Επιπλέον, σε διάφροα κράτη μέλη υπάρχουν 
προγράμματα που προωθούν ή διευκολύνουν τη γενική κατάρτιση ή την 
απασχόληση ορισμένων από κοινωνική άποψη μειονεκτουσών ομάδων 
εργαζομένων. Στο βαθμό που τα προγράμματα αυτά δεν αφορούν μόνο τον 
τομέα της βιομηχανίας, αλλά καλύπτουν ολόκληρη την οικονομία και 
αποτελούν πραγματικά μέρος ενός γενικού συστήματος μέτρων για την 
απασχόληση, δεν πρέπει να 0εο)ρηθούν ως κρατικές ενισχύσεις. Καίτοι 
ορισμένος αριθμός προγραμμάτων κατάρτισης και απασχόλησης 
αντιμετωπίστηκαν από την Επιτροπή ως κρατικές ενισχύσεις, δεν έχουν 
εξεταστεί επισταμένως τα μέτρα όλων των κρατών μελών στους 
συγκεκριμένους τομείς. Συνεπώς, προκειμένου να παρουσιαστούν 
συγκρίσιμα μεταξύ των κρατών μελών στοιχεία, η παρούσα Έκθεση δεν 
περιλαμβάνει την ανάλυση μέτρων για την κατάρτιση και την ανεργία, 
αναμένοντας να ολοκληρωθεί η διεξοδική εξέταση. 
56 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Η μεθοδολογία για την κατάρτιση των πινάκων εξηγείται στο τεχνικό παράρτημα. 
Πίνακας ΑΙ Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα. Ετήσια ποσά του 
στοιχείου ενίσχυσης 1988 - 1992 σε τρέχουσες τιμές και εθνικό 
νόμισμα. 
Πίνακας Α2 Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα. Ετήσια ποσά του 
στοιχείου ενίσχυσης 1988 - 1992 σε τρέχουσες τιμές και ECU. 
Πίνακας A3 Κρατικές ενισχύσεις στα νέα γερμανικά Lander. 
Ετήσιοι μέσοι όροι 1990 - 1992 σε ECU. 
Πίνακας A4 Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα και Κοινοτικά 
Ταμεία. Ετήσιοι μέσοι όροι 1990 - 1992 ανά εργαζόμενο σε ECU. 
Πίνακες Συνολικές κρατικές ενισχύσεις σε κάθε κράτος μέλος. 
Α5/1-12 Ετήσιοι μέσοι όροι του στοιχείου ενίσχυσης 1990 - 1992 σε ECU. 
57 
Πίνακας Α1 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα σε τρέχουσες τιμές 1988-1992 
εκατ. σε εθνικό νόμισμα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
ΕΥΡ 12 (ECU) 1988 
52024.45 
2874.12 
16268.65 
260499.93 
579726.74 
52026.48 
293.90 
14466.68 
1673.36 
2627.48 
31043.45 
2621.45 
37690.51 1989 
49097.40 
2895.14 
16680.26 
183218.43 
197682.64 
39112.85 
271.72 
10750.78 
2295.17 
2375.09 
146882.86 
2162.24 
30253.57 1990 
51748.83 
2521.35 
22384.67 
221903.74 
254435.55 
35304.92 
282.81 
23947.68 
2192.45 
2715.24 
132123.51 
2410.20 
42059.47 1991 
49104.19 
2716.67 
26269.86 
213410.97 
148014.82 
29046.19 
200.38 
17072.75 
2443.30 
1773.64 
51761.55 
1851.80 
35734.15 1992 
40560.70 
2673.34 
24708.73 
258585.02 
122946.98 
40131.89 
222.84 
17082.39 
2648.30 
1920.48 
73058.63 
1448.45 
35672.55 
58 
Πίνακας Α2 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα σε τρέχουσες τιμές 1988-1992 
σε εκατ. ECU 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
ΕΥΡ 12 (ECU) 1988 
1243.99 
361.46 
7842.58 
1554.52 
4213.10 
7393.87 
378.90 
9410.26 
38.53 
1125.37 
182.55 
3945.38 
37690.51 1989 
1131.78 
359.68 
8057,51 
1024.48 
1515.90 
5568.56 
349.78 
7117.51 
52.91 
1017.05 
847.01 
3211.39 
30253.57 1990 
1219.77 
320.93 
10908.13 
1101.74 
1967.55 
5106.18 
368.35 
15734.97 
51.68 
1174.34 
729.53 
3376.32 
42059.47 1991 
1162.97 
343.51 
12809.82 
947.58 
1152.14 
4165.32 
260.97 
11135.08 
57.87 
767.49 
289.80 
2641.61 
35734.15 1992 
975.14 
342.31 
12229.75 
1046.98 
927.81 
5859.69 
292.93 
10708.02 
63.67 
844.20 
418.20 
1963.85 
35672.55 
59 
Πίνακας A3 
Γερμανικές κρατικές ενισχύσεις στα νέα Lender - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
Επιχορηγήσεις 
Φορολογικές 
ελαφρύνσεις 
Συμμετοχές στο 
μετοχικό κεφάλαιο 
Επιδοτήσεις επιτοκίων 
Φορολογικές 
διευκολύνσεις 
Εγγυήσεις 
ΣΥΝΟΛΟ σε εκατ. ECU 
2875.52 
391.80 
0.00 
714.97 
0.00 
866.37 
4848.66 % 
59.31 
8.08 
0.00 
14.75 
0.00 
17.87 
100.00 % της συνολικής 
ενίσχυσης 
24.00 
3.27 
0.00 
5.97 
0.00 
7.23 
40.46 
Κατά την περίοδο 1990-1992, χορηγήθηκαν στα νέα Lander συνολικές ενισχύσεις 
4.849 εκατ. ECU κατά ετήσιο μέσο όρο. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 40,5% των 
γερμανικών ενισχύσεων στη βιομηχανία. Η αύξηση του συνολικού όγκου των 
γερμανικών ενισχύσεων, που προέκυψε λόγω της χορήγησης ενισχύσεων στα νέα 
Lander, αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη μείωση των ενισχύσεων στο Βερολίνο και 
στην Zonenrand. 
Οι περισσότερες ενισχύσεις στα νέα Lander χορηγήθηκαν υπό μορφή επιχορηγήσεων 
(59,3%), εγγυήσεων (17,9%), επιδοτήσεων επιτοκίου (14,7%) και φορολογικών 
διευκολύνσεων (8,1%). 
60 
Πίνακας A4 
Ενισχύσεις στη βιομηχανία και Κοινοτικά Ταμεία ανά απασχολούμενο 
Ενισχύσεις στη βιομηχανία και Κοινοτικά Ταμεία -
Ετήσιοι μέσοι όροι 1990 -1992 ανά απασχολούμενο σε ECU 
4000 
3000 
3 ϋ 
LU 2000 
tr 
CO 
*σ 
x 
1000 
GR IRL 
Ε Ρ 
Ενισχύσεις στη βιομηχανία 
εκτός περιφερειακών ενισχύσεων 
Περιφερειακές ενισχύσεις Β D 
DK 
. steun • 
• F L 
Περιφερειακό Ταμείο 
Κοινωνικό Ταμείο EUR12 
Τα Κοινοτικά Ταμεία είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου της 
συνοχής. Στα τέσσερα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη μέλη, το Περιφερειακό και το 
Κοινωνικό Ταμείο συνεισφέρουν μεταξύ 32% (Ελλάδα) και 61% (Ιρλανδία) των 
συνολικών επιδοτήσεων ανά απασχολούμενο, εκφραζόμενων ως το άθροισμα των 
εθνικών ενισχύσεων στη βιομηχανία και των μεταφορών πόρων εκ μέρους του 
Περιφερειακού και του Κοινωνικού Ταμείου, ενώ ο κοινοτικός μέσος όρος 
ανέρχεται μόλις στο 14%. 
61 
Πίνακας Α5/1 
ΒΕΛΓΙΟ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ. : οριζόντιοι στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ./Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 1191/69 
και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
4-
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) | ΑΙΑ 
~~253Ί327 
1.233 
373.307 
63.407 
0.000 
173.174 
14.379 
0.000 
122.348 
0.000 
2248.565 
0.000 
14.267 
1374.129 
1059.532 
ι 60.900 
791.100 
8.170 
166.984 
166.984 
0.000 
3043.617 Α2Α 
0.000 
0.000 
340.187 
78.015 
0.000 
115.600 
0.000 
77.372 
3.960 
65.241 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.590 
0.590 
0.000 
340.777 ΒΙΑ 
0.000 
0.000 
~~ 12.507 
0.000 
0.000 
0.220 
0.000 
0.000 
0.000 
12.286 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ι 
ι 
0.ÔÔÔ 
0.000 
0.000 | 
12.507 C1A 
0.0ÔÔ 
0.000 
102.803 
3.285 
0.000 
4.792 
94.726 
0.000 
0.000 
0.000 | 
1.322 ι 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
1.322 J 
—αδόο 
0.000 
0.000 
104.125 C2A 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
, 
[ 0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.0001 
0.000 
ο.οοο | 
όΤόόοΤ D1A 
0.000 
0.000 
85.657 
0.000 
0.000 
0.000 
74.007 
0.000 
11.651 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
13.497 
13.497 
0.000 
99.1541 ι ΣΥΝΟΛΟ 
253.527 
1.233 
914.462 
144.706 
0.000 
293.786 
183.112 
77.372 
137.958 
77.527 
2249.887 
0.000 
14.267 
1374.129 
1059.532 
60.900 
791.100 
9.492 
181.071 
0.000 
"1600180 
Πίνακας Α5/2 
ΔΑΝΙΑ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
0^ ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ. : οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ./Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
188.336 
12.967 
173.584] 
88.3491 
25.6871 
0.0001 
Ι 18.389 
Ι 34.757 
0.000 
6.402 
615.740 
0.000 
79.567 
515.923 
331.047 
0.000 
0.000 
20.250 
5Γ948] 
5.9481 
0.0001 
""996175 Α2Α 
0.000 
0.000 
14.647 
14.647 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
ό.όοό 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
14.647 ΒΙΑ 
0.000 
0.000 
ÔOÔÔ 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ι 
~ 0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 C1A 
αόόό 
0.000 
13.58' 
0.00 
0.00 
4.58-
5.81 
3.18 
0.00 
0.00 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.00C 
0.00C 
0.000 
0.000 
0.000 4 
D 
D 
Β 
1 
0 
οι 
13.584 
ι C2A 
"~αυόό| 
ο.οοο ι 
0.00C 
ο.οοο 
ο.οοο 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ) 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ' 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 D1A 
ÔÔÔ0 
0.000 
" 27.748 
0.000 
25.687 
0.000 
2.061 
0.000 
0.000 
ο.οοο J 
0.256 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.256 
0.000 
0.000 
0.000 
28.004]" ΣΥΝΟΛΟ 
188.3361 
12.967| 
*s 
229.563 
102.996 
51.373 
4.584 
26.269 
37.938 
0.000 
6.402 
615.996 
0.000 
79.567 
515.923 
331.047 
0.000 
0.000 
20.506 
5.948 
5.948 
0.000 
1052.810 
Πίνακας Α5/3 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ.: οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ./Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
3.3 Περιφ. Zonenrand/Βερολίνοστη 
Γερμανία (άρθρο 92(2)γ) 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
3460.504 
16.632 
1364.391 
956.188 
85.880 
145.472 
5.283 
110.008 
30.308 
31.251 
16151.678| 
0.000 
204.689 
6357.271 
4652.837 
4525.633 
4514.399 
549.686 
3232.820 
484.579 
! 2697.485 
50.756 
24226.0251 Α2Α 
0.000 
0.000 
727.851 
105.602 
0.000 
94.805 
97.816 
110.930 
0.000 
318.698 
140.733 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
140.733 
3680.456 
145.903 
73.106 
3461.446 
4549.040 ΒΙΑ 
0.000 
0.000 ί 
1.081 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
1.081 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ; 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
1.081 C1A 
0.000 
0.000 
332.925 
12.899 
29.417 
187.417 
0.000 
1.682 
0.000 
101.511 
12.445 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
12.445 
64ÔT191 Ι 
15.624 
621.865 
2.702' 
985.561 Ι C2A 
0.000 
0.000 
24.439 
0.000 
0.000 
24.439 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000" 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
148.477! 
0.000 
0.000 
| 148.477 
172.916 D1A 
0.000 [ 
0.000 ! 
56.161 
0.000 
0.000 
14.725 
0.000 
0.000 
0.000 
41.436 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
866.219 
0.000 
866.219 
0.000 
922.380! 
ι ΣΥΝΟΛΟ 
3460.504 
16.632 
2506.848Γ 
1074.689 
115.297 
466.858 
103.099 
222.620 
30.308 
493.977 
16304.856Ί 
0.000 
204.689 
6357.271 
4652.837 
4525.633 
4514.399 
702.864 
8568.162 
646.106 
4258.675 
3663.381 
30857.002] 
Πίνακας Α5/4 
ΕΛΛΑΔΑ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΙΑ 
1.1. Γεωργία "βΟ 
1.2. Αλιεία Ι00' 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ.: οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ/Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Άλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) 285.994 
13.482 
0.108 
0.000 
38.545 
1.069 
0.000 
232.790 
218.622 
0.263 
3.267 
170.599 
4.247 
0.000 
0.000 
44.494 
231.178 
0.000 
231.178 
740.021 Ι Α2Α 
0.000 
0.000 
Γ 114.705 
0.000 
0.000 
8.059 
73.016 
0.000 
33.629 
0.000 
16.5551 
2.239 
0.000 
0.0001 
1.811 
0.000 
0.000 
14.316 
65.951 ι 
0.000 
65.951 
Ϊ971ΠΤ ΒΙΑ 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ι 
0.000 ο.οοο Ι 
0.000 
0.000 
0.000 
0.0ÔÔ C1A 
0.000 
0.000 
118.345 
0.107 
0.518 
117.218 
0.488 
0.014 
0.000 
0.000 
) OÔ29| 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.029 
~~ÎÎ544 
0.000 
14.544 
~~ 132.919 Ι C2A 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
Ο.ΟΟΌ 
0.000 
0.000 
0.000 
Ι ο.οοο 
j 0.000 
0.000 
0.000 
0.0001 ο.οοο ι 
0.000 
0.000 D1A 
0.000 
0.000 
136.7781 
0.000 
0.000 
0.000 
43.357 
0.000 
0.000 
93.422 
" 0.0001 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
Ι ο.οοο Ι ο.οοο Ι 
0.000 
0.000 
j ο.οοο 
136.778 ΣΥΝΟΛΟ 
2.660 
1.567 
655.822 
13.589 
0.626 
125.277 
155.406 
1.083 
33.629 
326.212 
~" 235.207 
2.502 
3.267 
170.599 
6.058 
0.000 
0.000 
58.840 
311.673 
0.000 
311.673 
Ι 1206.929 
Πίνακας Α5/5 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
(Ρ 
(Γ ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ.: οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ./Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
217.933 
73.700 
423.115 
101.996 
41.911 
83.752 
0.000 
32.868 
44.498 
118.090 
4163.445 
6.367 
160.800 
2257.367 
346.443 
543.300 
939.033 
256.578 
212.266 
34.267 
177.999 
5090.460 Α2Α 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ι 
2.306 
0.000 
2.306 
2.306 | 
ι _ '. Ι ΒΙΑ 
0.000 
0.000 
7753Τ 
0.000 
0.000 
4.230 
0.000 
0.213 
2.346 
0.9651 
19.838 
0.000 
0.000 
| 0.000 
0.000 
| 0.000 
0.000 
! 19.838 
0.000 
0.000 
0.000 
27.591 C1A 
0.000 
0.000 
"200.619 
131.640 
0.191 
48.750 
10.799 
0.000 
0.000 
9.240 
17.686 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
17.686 C2A 
0.000 
0.000 
0.000 
! 0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
j 0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
2.3561 0.000 
0.000 | 0.000 | 
2.356 Ι 0.0001 
220.662 
ι 0.000 | 
| D1A 
0.0001 
ο.οοο Ι 
34.452 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
34.452 
0.000 
5.031 
0.000 
0.000 
0.000 
; 0.000 
! 0.000 
0.000 
5.031 
0.000 
0.000 
0.000 
. 
39.483 
..._| ΣΥΝΟΛΟ 
"~~2ΐ 7.933 
73.700 
665.939 
233.636 
42.101 
136.732 
10.799 
33.081 
81.296 
128.294 
4206.00Τ 
6.367; 
160.800 
2257.3671 
346.443 j 
543.3001 
939.033 
299.134 
216.929 
34.267 
182.662; 
5380.502 \ 
Πίνακας AS/6 
ΓΑΛΛΙΑ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
(Γ" ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ.: οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ/Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις ' 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Λ Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
4151.476 
38.700 
809.667 
615.186 
22.168 
117.354 
4.542 
33.401 
16.582 
0.434 
"9002.725 
0.000 
62.833 
5407.266 
3281.309 
172.800 
2880.266 
479.561 
194.454 
188.877 
5.577 
14197.023 Α2Α 
0.000 
0.000 
1001.675 
611.852 
0.000 
389.822 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ! 
14.943 
0.000 
! 0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
14.943 
378.923 
145.603 
233.320 
1395.540 ΒΙΑ 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
! ο.οοο 
0.000 
253.835 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
253.835 
0.000 
0.000 
0.000 
i 253.8351 C1A 
0.000 
0.000 
431.897 
147.392 
0.000 
50.138 
224.972 
0.000 
9.395 Ι 
0.000 
25.277 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
25.277 
0.000 ί 
0.000 j 
0.000 
457.174 C2A 
ÔOÔÔ" 
0.000 
79.376 
0.434 
0.000 
9.158 
69.784 
0.000 
0.000 
0.000 
"55.002 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
55.002 
0.000 
0.000 
0.000 
134.378 D1A 
0.000 
0.000 
1256.285 
0.000 
0.000 
2.714 
1223.572 
0.000 
29.999 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 j 
1256.285 ΣΥΝΟΛΟ 
4151.476] 
38.700 
3578.901 
1374.864 
22.168 
569.187 
1522.869 
33.401 
55.976 
0.434 
9351.782 
0.000 
62.833 
5407.266 
3281.309 
172.800 
2880.266 
828.617 
573.377 
334.480 
238.897 
17694.236 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU Πίνακας Α5/7 
TOMEI2/APAZTHPIOTHTE2 
1.1. reo)QYW* 
l.Z. /\AltlU 
2.1. BlO|XT]X./YjlT]QeO.:OQL^6vTLOL 
OT6XOI 
2.1.1. E&A 
2.1.2. IleQiPdXXov 
2.1.3. MME 
2.1.4. EnJt6Qio/Ei=aYCOYeg 
2.1.5. E^oixov6fiT)aii EVEQYEUXC; 
2.1.6. Tevixeg tmvbvoeic, 
2.1.9. 'AXkoi ox6xoi 
2.2. Bio^Tix./YjnjQea.JftiadEyot 
TOfxetg 
2.2.1. XdXa#ac; 
2.2.2. NaimTftaKTi Pioj-uixavia 
2.2.3. MexacpoQEc; euro TIC; orcoies xav. 
1191/69 xca 1192/69 
2.2.4.1. Av0Qaxag tvioxvoeic, nQoq TTIV 
TQtxovoa JiaQaYcoYTl 
2.2.4.2. AvSQaxag: dXXec; evtoxvoeig 
2.2.5. AXXoi xofxeic; 
3. IleQwpeQeiaxEc; evtoxwELCj 
3.1. IleQiqpeQeiei; 6-uvd^iEL xo\3 92(3)Y 
3.2. IleQtqpeQeiEc;6-uvdjxEL IOU 92(3)a 
2YNOAO (1+2+3) A1A 
120.199 
10.802 
41.779 
12.106 
0.000 
17.684 
11.987 
0.001 
0.000 
0.000 
126.347 
0.000 
0.000 
126.347 
68.336 
0.000 
0.000 
0.000 
165Τ5Ϊ9" 
0.000 
165.519 
464.645 A2A 
0.0001 
o.ooo ι 
43.416 
0.000 
0.000 
0.000 
43.416 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000! 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
3ΪΤ266 
0.000 
31.266, 
74.682 B1A 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
15.866 
0.000 
15.866 
15.866 CIA 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 j 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 C2A 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
I 0.000 
1 D1A 
0.000 
0.000 
9.014 
0.000 
0.000 
2.649 
6.365 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.557 
0.000 
0.557 
9.571 2YNOAO 
120.199 
10.802 
94.208 
12.106 
0.000 
20.333 
61.768 
0.001 
0.000 
0.000 
126.347 
0.000 
0.000 
126.347 
68.336 
0.000 
0.000 
I 0.000 
213.208 
0.000 
213.208 
564.764 
Πίνακας Α5/8 
ΙΤΑΛΙΑ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
\3 ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ. : οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ./Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
3929.43 
109.37 
2755.09 
283.25 
6.45 
955.44 
438.35 
299.52 
210.60 
561.48 
9907.13 
633.33 
118.50 
8469.07 
2775.10 
0.00 
Ι 0.00 
686.22 
1858.19 
363.46 
! 1494.74 
18559.22 
Ι Α2Α 
0.00 
0.00 
ο.όο" 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
5451.1Τ 
97.53 
5353.64 
5451.17 ΒΙΑ 
~ 0.00 
0.00 
542.71 
0.00 
0.00 
0.00 
542.71 
0.00 
0.00 
0.00 
136.50 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
000 
0.00 
136.50 
3.13 
3.13 
0.00 
• 
682.35 C1A 
0.00 
0.00 
265.111 
108.90 
0.00 ! 
80.44 
61.23 
0.00 
6.95 
7.59 
19.01 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0 00, 
19.01 Ι 
56.19 
6.00 
50.18 
340.31 | C2A 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
ί 0.00 
! ο.οο 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
ι D1A 
0.00 
0.00 
0.15 
0.00 
0.00 
0.15 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.0Ό 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.70 
0.70 
0.00 
0.85 ΣΥΝΟΛΟ 
3929.43 
109.37 
3563.07 
392.15 
6.45 
1036.04 
1042.29 
299.52 
217.56 
569.07 
10062.64 
633.33 
118.50 
8469.07 
2775.10 
0.00 
0.00 
841.74 
7369.38 
470.82 
6898.56 
25033.89 
Πίνακας Α5/9 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
Û ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ.: οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ,/Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
19.250 
0.000 
8.930 
4.297 
0.157 
4.375 
0.101 
0.000 
0.000 
0.000 
217.780 
0.000 
0.000 
217.685 
144.476 
0.000 
0.000 
0.095 
38.244 
38.244 
0.000 
284.203 Α2Α 
0.000 
0.000 
2.983 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
2.983 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
2.983 ΒΙΑ 
0.000 
0.000 
-ι 
0.168 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.168 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
t OÏ68Î 
1 CIA 
0.000 
0.000 
7.273 
2.364 
0.000 
4.769 
0.128 
0.000 
0.012 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
7.2731 C2A 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 D1A 
0.000 
0.000 
0.046 
0.000 
0.000 
0.000 
0.046 
0.000 
0.000 
0.000 
0.00Ό 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.046 ΣΥΝΟΛΟ 
19.250 
0.0001 
i 
19.399 
6.661 
0.157 
9.144 
0.275 
0.000 
3.162 
0.000 
! 217.780 
! 0.000 
| 0.000 
ί 217.685 
144.476 
0.000 
0.000 
0.095 
Γ 38.2441 
| 38.244 
j 0.000 
i 294.673 
Πίνακας Α5/10 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
3 ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ.: οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ/Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
355.069 
2.200 
475.719 
235.008 
46.402 
30.687 
21.441 
117.063 
14.210 
10.907 
993.401 
0.000 
40.933 
896.499 
838.910 
0.000 
0.000 
55.969 
165.741 
165.741 
0.000 
1992.130 Α2Α 
0.000 
0.000 
135.681 
0.0001 
0.000 
124.105 
0.000 
11.576 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
135.6811 ΒΙΑ 
0.000 
0.000 
ο.οοο 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 C1A 
0.000 
0.000 
6.291 
6.291 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
i 
0.000 
0.000 
0.000 
— 0.0001 6.291 
' ι C2A 
0.000 
0.000 
0.088 
0.000 
0.088 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.088 D1A 
0.000 
0.000 
48.256 
0.000 
0.000 
32.934 
0.000 
0.000 
11.961 
3.361 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
48.256 ( 
ι 
ι ΣΥΝΟΛΟ 
355.069 
2.200 
666.034 
241.298 
i 46.490 
! 187.726 
j 21.441 
! 128.639 
26.171 
14.268 
993.401 
0.000 
40.933 
896.499 
838.910 
0.000 
0.000 
55.969 
165.741 
165.741 
0.000 
2182.4451 
Πίνακας A5/11 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
-J ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ.: οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ,/Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Άλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
| 248.122 
3.733 
69.650 
13.365 
0.000 
5.042 
0.942 
6.952 
0.102 
43.247 
344.477 
10.379 
172.833 
100.036 
72.771 
4.967 
0.000 
56.261 
48.081 
0.000 
48.081 
714.063 
Ι 
ι Α2Α 
0.000 
0.000 
40.251 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
37.245 
3.006 
1.709 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
1.709 
1.412 
0.000 
1.412 
43.372 ; ΒΙΑ 
0.000 
0.000 
0.294 
0.294 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
ί 0.641 
0.633 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.007 
0.000 
0:000 
0.000 
! .0.934 C1A 
0.000' 
0.000 
0.564 
0.109 
0.000 
0.045 
0.133 
0.000 
0.277 
0.000 
28.674 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
28.674 
0.102 
0.000 
0.102 
29.340 C2A 
0.000 
| 0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
| 0.000 D1A 
0.000 
0.000 
48.323 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
48.323 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 ι 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 48.323 
ι ΣΥΝΟΛΟ 
248.122 | 
3.7331 
159.082 
13.767 
0.000 
5.087 
1.076 
6.952 
85.948 
46.253 
375.500 
11.013 
172.833 
100.036 
72.771 
4.967 
0.000 
86.652 
ι 
49.595 
0.000 
49.595 
836.032 | 
Πίνακας Α5/12 
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1990-1992 
σε εκατ. ECU 
υ0 ΤΟΜΕΙΣ/ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ./Υπηρεσ.: οριζόντιοι 
στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4 Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχ./Υπηρεσ.: Ιδιαίτεροι 
τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές από τις οποίες καν. 
1191/69 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: ενισχύσεις προς την 
τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) ΑΙΑ 
664.083 
19.829 
1020.377 
198.209 
33.371 
363.793 
407.885 
4.410 
5.899 
6.810 
2227.696 
0.000 
61.033 
, 1517.077 
! 1080.354 
0.000 
43.429 
606.157 
677.885 
477.352 
200.532 
4609.87Q Α2Α 
0.000 
0.000 
82.252 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
82.252 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
67.514 
0.000 
67.514 
149.766 ΒΙΑ 
i 0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
! 0.654 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.654 
i 2.872 
0.000 
i 2.872 
| 3.526 C1A 
0.000 
0.000 
0.044 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.044 
0.000 ' 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
38.533 
37.595 
0.939 
38.577 C2A 
0.000 
0.000 
74.583 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
74.583 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
74.583 
ι D1A 
0.000 
0.000 
7.270 
0.000 
0.000 
29.006 
-21.736 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
0.000 
21.418 
21.418 
0.000 
28.688 ΣΥΝΟΛΟ 
" 664.083 
19.829 
1184.526 
198.209 
33.371 
392.799 
386.149 
4.410 
162.733 
6.854 
2228.350 
0.000 
61.033 
1517.077 '> 
1080.354 
0.000 
43.429 ! 
606.8101 
808.222 
536.365 
271.857 
"4905.009 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
ΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ 
74 
Ι. Κοινοτικές παρεμβάσεις 
Τα κοινοτικά μέσα παρέμβασης είναι τα ακόλουθα: 
ΕΓΤΠΕ (Εγγυήσεις) 
Η κοινή γεωργική πολιτική είναι ένα γενικό σύστημα στήριξης των αγορών, το 
οποίο βασίζεται στην προστασία από το εξωτερικό και την παρέμβαση στο 
εσωτερικό. Από την άποψη αυτή μπορεί να συγκριθεί με τις εισαγωγικές 
ποσοστώσεις και τους τελωνειακούς δασμούς, δύο συστήματα που 
συνεπάγονται μεταφορά πόρων μεταξύ διαφόρων τομέων, χωρίς την προσφυγή 
σε άμεσες ενισχύσεις. Ένα μεγάλο μέρος των δαπανών του ΕΓΤΠΕ (Εγγυήσεις) 
εμπίπτει α' ένα σύστημα στήριξης αυτού του είδους και δεν μπορεί συνεπώς 
να εξομοκοΟεί με ενίσχυση. Επιπλέον, η κατανομή ανά κρ?χτος μέλος 
παρουσιάζει ελάχιστη σημασία στην περίπτωση αυτή καθότι ο τελικός 
δικαιούχος ενδέχεται να μη βρίσκεται στο κράτος μέλος όπου 
πραγματοποιήθηκε η δαπάνη. Περίπου το 35% των δαπανών του ΕΓΤΠΕ 
(Εγγυήσεις) πραγματοποιούνται υπό μορφή αντισταθμιστικών ενισχύσεων των 
τιμών οι οποίες χορηγούνται στις επιχειρήσεις παραγωγής ή μεταποίησης. 
ΕΓΤΠΕ (Προσανατολισμός) 
Οι δραστηριότητες του ΕΓΤΠΕ (Προσανατολισμός), πραγματοποιούνται υπό 
μορφή άμεσων και έμμεσων μέτρων. Τα άμεσα μέτρα μπορούν να θεωρηθούν 
ως ενισχύσεις στους δημόσιους ή ιδιωτικούς επενδυτές για την υλοποίηση 
επενδυτικών σχεδίων ή προγραμμάτων. Κατά τα πρόσφατα έτη, τα άμεσα 
μέτρα αντιπροσωπεύουν το ήμισυ περίπου του προϋπολογισμού του τμήματος 
"Προσανατολισμός". Αντίθετα, τα έμμεσα μέτρα λαμβάνονται με πρωτοβουλία 
της Κοινότητας και χρηματοδοτούνται από αυτήν, η εφαρμογή τους όμως 
γίνεται από τα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, οι δαπάνες αυτές θα είχαν 
, αντιμετίοπιστεί, στις περισσότερες περιπτώσεις, ως εθνικές ενισχύσεις. Γενικά, 
μπορούν να θεωρηθούν ως κοινωνικοδιαρθρωτικού χαρακτήρα μέτρα (π.χ., 
καθεστώς πρόωρης συνταξιοδότησης για τους αγρότες) ή ως διαρθρωτικά 
μέτρα υπέρ των λιγότερο ευνοημένων περιοχών, ή ακόμη ως επενδυτικές 
ενισχύσεις στο επίπεδο της γεωργικής εκμετάλλευσης. 
Κοινωνικό Ταμείο 
Οι στόχοι του Κοινωνικού Ταμείου είναι η βελτίωση των ευκαιριών 
απασχόλησης για τους νέους (κάτω των 25 ετών) και για άλλες ομάδες για τις 
οποίες κρίνεται ότι μπορούν να λάβουν ενίσχυση (άνεργοι μακράς διαρκείας, 
άτομα με ειδικές ανάγκες, μετακινούμενοι εργαζόμενοι και άλλες 
μειονεκτούσες από κοινωνική άποψη ομάδες). Το Ταμείο συμμετέχει επομένως 
στη χρηματοδότηση ενεργειών που υλοποιούν δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς 
στους ακόλουθους τομείς: 
- επαγγελματική κατάρτιση, 
- μισθολογικές επιδοτήσεις, 
- τεχνικές συμβουλές για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. 
Όλες οι αιτήσεις για παροχή ενίσχυσης υποβάλλονται μέσω των κρατών 
μελών. 
Δεδομένου ότι οι χρηματοδοτήσεις εκ μέρους του Κοινωνικού Ταμείου 
πραγματοποιούνται σε οριζόντια και όχι τομεακή βάση, είναι αδύνατη η 
χρησιμοποίηση παρεκβολής που να αντιστοιχεί στην έννοια της ενίσχυσης 
75 
σύμφωνα με το άρθρο 92 της συνθήκης. Πάντως, καθώς οι δαπάνες του 
Κοινωνικού Ταμείου δεν αντιστοιχούν εντελώς στην εν λόγω έννοια της 
ενίσχυσης, είναι πιθανό να υπερεκτιμάται το στοιχείο ενίσχυσης. 
Περιφερειακό Ταιιείο 
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) αποσκοπεί στη 
μείωση των ανισοτήτων εντός της Κοινότητας παρέχοντας χρηματοδοτική 
συνδρομή σε 
(α) λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές (Στόχος 1 ) 
(β) παρακμάζουσες βιομηχανικές περιοχές (Στόχος 2) 
(γ) προβληματικές αγροτικές περιοχές (Στόχος 5β) 
Η συνδρομή αυτή επικεντρώνεται κυρίως σε παραγωγικές επενδύσεις, υποδομή 
και ανάπτυξη μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. 
Καθώς οι ενισχύσεις του ΕΤΠΑ παρέχονται γενικά σε οριζόντια και όχι σε 
τομεακή βάση, καθορισμός της δαπάνης που εμπίπτει στην έννοια της 
κρατικής ενίσχυσης υπό το άρθρο 92 της Συνθήκης ΕΚ δεν είναι πάντα 
δυνατός. Ως εναλλακτική δυνατότητα, δεσμεύσεις για παροχή ενισχύσεων 
σχετικές με τα ακόλουθα πεδία παρεμβάσεων έχουν περιληφθεί στους 
υπολογισμούς: 
- "βιομηχανία, υπηρεσίες και βιοτεχνίες" για το 1988· 
- "ανάπτυξη επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας" και "μικρές και μεσαίες 
επιχειρήσεις αγροτικής ανάπτυξης" για την περίοδο 1989-1992. 
Τα στοιχεία που αποκτούνται με την χρήση αυτής της προσέγγισης δίνουν μια 
ιδέα για την κλίμακα της σχετικής ενίσχυσης του ΕΤΠΑ. 
Κοινοτικές δραστηριότητες Έρευνας και Ανάπτυξης 
Οι κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας διεξάγονται ουσιαστικά 
σε τρία επίπεδα: 
(i) στο Κοινό Κέντρο Ερευνών, 
(ii) μέσω συμβάσεων έρευνας οι οποίες συνεπάγονται χρηματοδοτική 
συνεισφορά του συμβαλλόμενου, 
(iii) μέσω του συντονισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων των κρατών 
μελών. 
Τα αναφερόμενα στην παρούσα Έκθεση στοιχεία αφορούν αποκλειστικά το 
σημείο (ii). Η χρηματοδότηση του Κοινού Κέντρου Ερευνών θεωρήθηκε ότι 
εξέρχεται του πεδίου της παρούσας Έκθεσης, ενώ ο συντονιστικός ρόλος της 
Επιτροπής περιορίζεται στην ανταλλαγή πληροφοριών. Η Επιτροπή δεν 
χρηματοδοτεί κανένα από τα προγράμματα αυτά. 
Μεταξύ των δαπανών της κατηγορίας (ii), λήφθηκε υπόψη μόνο το τμήμα που 
προορίζεται για τις μεγάλες επιχειρήσεις και τις MME. Αγνοήθηκαν συνεπώς 
ποσά τα οποία, εν πάση περιπτώσει, πρέπει να θεωρηθούν ως μη έχοντα σχέση 
με το αντικείμενο της παρούσας Έκθεσης. 
76 
Τη διαχείριση των περισσότερων κοινοτικών σχεδίων και προγραμμάτων έχει 
αναλάβει η ΓΔ XII (Επιστήμη, Έρευνα και Ανάπτυξη) και η ΓΔ XIII 
(Τηλεπικοινωνίες, Αγορά των Πληροφοριών και Αξιοποίηση της Έρευνας). 
Σύμφωνα με το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&Α της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, ποσό ύψους 12 δισεκατ. ECU θα διατεθεί από τον κοινοτικό 
προϋπολογισμό για τη στήριξη της έρευνας κατά την περίοδο 1994-1998. Το 
μεγαλύτερο τμήμα του ποσού αυτού θα διατεθεί στα πανεπιστήμια, τα 
ερευνητικά κέντρα και τη βιομηχανία. Ένα λιγότερο σημαντικό τμήμα θα 
διατεθεί για τη χρηματοδοτική στήριξη του Κοινού Κέντρου Ερευνών και την 
πυρηνική έρευνα. Η ενίσχυση περιορίζεται συνήθως στο 50% του κόστους των 
σχεδίων. Τα μέτρα προετοιμασίας, πλαισίωσης και στήριξης μπορούν να 
τύχουν χρηματοδότησης μέχρι 100%. 
Χρηματοδοτικές πράξεις της ΕΚΑΧ 
Η χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΚΑΧ χορηγείται υπό μορφή δανείων και 
επιδοτήσεων. Τα δάνεια κατανέμονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: 
- τα βιομηχανικά δάνεια, 
- τα δάνεια μετατροπής, 
- τα δάνεια για τη στέγαση εργαζομένων. 
Χορηγούνται σύμφωνα με το επιτόκιο της αγοράς· το γεγονός ότι οι 
χρηματοδοτικοί οργανισμοί που χορηγούν τα δάνεια αυτά είναι μη 
κερδοσκοπικοί οργανισμοί ενδέχεται να αποτελέσει ένα πλεονέκτημα για το 
δικαιούχο του δανείου, το πλεονέκτημα όμως αυτό δεν θεωρείται ως ενίσχυση 
κατά την έννοια των συνθηκών. Δεν συμβαίνει το ίδιο για τις επιδοτήσεις. Ενώ 
οι επιδοτήσεις επιτοκίου (επί των δανείων) θα θεωρούνται κανονικά ως 
ενισχύσεις, άλλα μέτρα, ιδίως οι χρηματοδοτήσεις κοινωνικού χαρακτήρα υπέρ 
πρώην εργαζομένων των τομέων της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα και του 
άνθρακα, θα θεωρούνται ο>ς ενισχύσεις σε λιγότερες περιπτώσεις. Απαιτείται 
η διεξαγωγή πιο εμπεριστατωμένης μελέτης για τη συνεκτική εκτίμηση αυτών 
των μέτρων. 
Δάνεια με ΝΚΜ (Νέο Κοινοτικό Μέσο) 
Στόχος το>ν δανείων ΝΚΜ είναι η χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων που 
συμβάλλουν στη μεγαλύτερη σύγκλιση και ολοκλήρωση των οικονομικών 
πολιτικών που ακολουθούν τα κράτη μέλη. Μεγάλο μέρος των πιστώσεων 
(60% περίπου) διατέθηκε για τη χρηματοδότηση σχεδίων στους τομείς της 
ενέργειας, του εξοπλισμού και της ανάπτυξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
Χορηγήθηκαν επίσης δάνεια για την ανασυγκρότηση περιοχών της Κοινότητας 
που πλήγηκαν από σεισμούς. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων 
διαχειρίζεται τα δάνεια για λογαριασμό της Ένωσης. Τα εφαρμοζόμενα 
επιτόκια είναι εκείνα που ισχύουν στην αγορά, στα οποία προστίθεται 
περιθώριο με σκοπό την κάλυψη των γενικών εξόδων για κάθε νόμισμα. Το 
μοναδικό μετρήσιμο οικονομικό πλεονέκτημα για το δικαιούχο μπορεί να 
προκύψει από το μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα της Τράπεζας. Πάντως, στο 
παρόν πλαίσιο ένα τέτοιο πλεονέκτημα θα ήταν αμελητέο. 
Η. Στατιστικά δεδομένα 
1. Στον πίνακα Α περιλαμβάνονται όλες οι χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της 
Ένωσης κατά την περίοδο 1988 έως 1992. 
77 
2. Στον πίνακα Β παρουσιάζονται τα λοιπά μέσα κοινοτικής παρέμβασης υπό 
μορφή δανείων που χορηγήθηκαν κατά την περίοδο 1988 έως 1992. 
3. Οι πίνακες Cl και C2 παρουσιάζουν, για τις περιόδους 1988-1990 και 1990-
1992 αντίστοιχα, τον ετήσιο μέσο όγκο των κοινοτικοί παρεμβάσεατν εκ 
μέρους το>ν όιαρθραπικοχν ταμείων, καθώς και τις παρεμβάσεις της ΓΔ XII, 
της ΓΔ XII και της ΕΚΑΧ. Οι δαπάνες κατανέμονται ανά κράτος μέλος. 
Ωστόσο, η κατανομή αυτή δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθεί όσον 
αφορά τις παρεμβάσεις της ΓΔ XIII και της ΕΚΑΧ. 
4. Πρέπει να σημειωθεί ότι η άμεση σύγκριση μεταξύ του όγκου των κοινοτικών 
παρεμβάσεων, που παρουσιάζεται στο παράρτημα αυτό, και του όγκου των 
εθνικών ενισχύσεων, που παρουσιάστηκε παραπάνω (δηλαδή των ενισχύσεων 
που χρηματοδοτήθηκαν από τους εθνικούς προϋπολογισμούς), οδηγεί σε 
λανθασμένα συμπεράσματα καθότι σε πολυάριθμες περιπτώσεις είναι δύσκολο, 
αν όχι αδύνατο, να προσδιοριστεί το στοιχείο ενίσχυσης που περιέχει η 
κοινοτική παρέμβαση, η οποία δεν καταβάλλεται άμεσα στις επιχειρήσεις, 
αντίθετα με τις κρατικές ενισχύσεις. 
Οι αμιγώς εθνικές συμβάσεις έρευνας και οι συμβάσεις που συνάφθηκαν με την 
Κοινότητα δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα Έκθεση. 
Στο γεωργικό τομέα, οι συγκρίσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε εσφαλμένα 
συμπεράσματα λόγω του ότι, σε μεγάλο βαθμό, οι δικαιούχοι των κοινοτικών 
παρεμβάσεων δεν είναι επιχειρήσεις. Όσον αφορά τη σύγκριση μεταξύ των 
κρατών μελών, τα οφέλη από τις κοινοτικές παρεμβάσεις κατανέμονται σε 
όλους τους φορείς της Ένωσης ανεξάρτητα από τον τόπο πραγματοποίησης 
της δαπάνης (δηλαδή των επιστροφών κατά την εξαγωγή ή των αγορών στην 
παρέμβαση). Όσον αφορά τη σύγκριση μεταξύ κοινοτικών και εθνικών 
παρεμβάσεων, οι δαπάνες της Ένωσης επηρεάζονται έντονα από τις διαφορές 
μεταξύ των συνεχώς μεταβαλλόμενων διεθνών τιμών και των κοινοτικών 
τιμών γεωργικών προϊόντων, γεγονός το οποίο δεν συμβαίνει στις 
περισσότερες εθνικές δαπάνες. 
5. Στο τεχνικό παράρτημα περιλαμβάνονται συμπληρωματικά στοιχεία σχετικά 
με τις κοινοτικές παρεμβάσεις. 
78 
Πίνακας A 
ΕΤΗΣΙΕΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 
σε εκατ. ECU 
ΕΓΤΠΕ Εγγυήσεις 
ΕΓΤΠΕ Προσανατολισμός (1) 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ (2) 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΑΜΕΙΟ (2) (3) 
Ε&Α(ΓΔΧΙΙ) (2) (4) 
Ε & Α (ΓΔ XIII) (2) 
Επιχορηγήσεις ΕΚΑΧ 
Επανεγκατάσταση άρθρο 56.2(β) 
Κοινωνικές ενισχύσεις χάλυβα άρθρο 56.2(β) 
Κοινωνικές ενισχύσεις άνθρακα άρθρο 56.2(β) 
Έρευνα άρθρο 55 
Επιδότηση επιτοκίου άρθρο 54/56 
ΣΥΝΟΛΟ 1988 
25648.0 
1142.5 
2870.6 
291.7 
86.0 
420.2 
360.5 
34.0 
0.0 
73.5 
62.3 
30989.3 1989 
25705.5 
1349.3 
3523.9 
861.9 
61.3 
708.6 
183.9 
75.0 
9.2 
78.6 
60.7 
32617.9 1990 
26503.3 
1825.3 
3504.9 
962.0 
145.2 
657.2 
184.0 
45.2 
40.0 
93.9 
82.2 
34043.2 1991 
31824.8 
2051.0 
4788.8 
1263.1 
133.9 
539.4 
166.1 
20.0 
35.7 
128.1 
104.5 
40516.0 1992 
32005.4 
2774.4 
5894.1 
1485.0 
243.9 
911.7 
154.8 
46.2 
50.0 
120.2 
106.0 
42880.0 
(1) πληρωμές 
(2) αναλήψεις υποχρεώσεων 
(3) το τμήμα αυτό των δαπανών αντιστοιχεί κατά προσέγγιση στην έννοια της ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 92 της συνθήκης 
(4) τμήμα των δαπανών που χορηγήθηκε σε μεγάλες επιχειρήσεις και σε MME 
79 
Πίνακας Β 
ΑΛΛΑ ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (χορηγηθέντα δάνεια) 
σε εκατ. ECU 
Δάνεια ΝΚΜ (νέα χορηγηθέντα δάνεια) 
Δάνεια ΕΚΑΧ 1988 
357.0 
907.8 1989 
78.0 
700.1 1990 
24.0 
993.8 1991 
39.0 
1382.2 1992 
0.0 
1486.2 
ΠΗΓΕΣ: Ετήσιες Εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Ετήσιες Εκθέσεις της ΕΚΑΧ 
80 
Πίνακας Π 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ (1988-1990) 
σε εκατ. ECU 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΗΝΩΜ. ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
ΣΥΝΟΛΟ 
[*) Δεν κατέστη δυναι ΕΓΤΠΕ 
Εγγυήσεις 
766.6 
1114.5 
4498.2 
1652.8 
1967.0 
5150.9 
1299.0 
4250.2 
3.1 
3145.5 
166.8 
1943.3 
25957.9 
Γή η κατανομή ΕΓΤΠΕ 
Π ροσανατολισμός 
23.6 
16.5 
144.5 
194.0 
181.4 
277.2 
104.4 
239.3 
4.0 
14.3 
153.8 
85.0 
1438.0 
ανά κράτος μέλος ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ 
51.8 
34.3 
187.8 
288.1 
592.3 
392.2 
239.9 
543.0 
2.1 
78.7 
310.5 
578.6 
3299.6 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ 
19.3 
6.6 
73.9 
36.5 
126.7 
55.2 
77.8 
153.9 
0.5 
4.3 
75.1 
75.5 
705.2 Ε&Α 
ΓΔΧΙΙ 
3.8 
3.7 
24.0 
1.9 
6.0 
21.9 
1.4 
10.7 
0.4 
5.0 
1.3 
17.3 
97.4 Ε&Α 
ΓΔ XIII* 
595.3 
595.3 Επιχορηγήσεις 
ΕΚΑΧ 
461.0 
461.0 ΣΥΝΟΛΟ 
865.2 
1175.6 
4928.4 
2173.4 
2873.4 
5897.5 
1722.6 
5197.1 
10.1 
3247.8 
707.4 
2699.7 
595.3 
461.0 
32554.4 
81 
Πίνακας Γ2 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ (1990-1992) 
σε εκατ. ECU 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΗΝΩΜ. ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
ΣΥΝΟΛΟ 
(*) Δεν κατέστη δυναι ΕΓΤΠΕ 
Εγγυήσεις 
1227.0 
1161.2 
4811.4 
2119.8 
2990.4 
6130.0 
1604.5 
4839.3 
3.0 
2628.9 
317.5 
2277.7 
30110.7 
Γη η κατανομή ΕΓΤΠΕ 
Π ροσανατολισμός 
23.5 
18.5 
202.1 
281.3 
450.4 
418.7 
160.9 
277.1 
6.0 
16.0 
265.5 
96.9 
2216.9 
ανά κράτος μέλος ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ 
129.8 
42.9 
537.1 
395.7 
867.8 
590.3 
347.7 
522.4 
2.9 
109.7 
448.1 
733.4 
4727.8 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ 
36.7 
12.5 
101.0 
82.5 
216.8 
123.6 
128.8 
262.5 
3.9 
12.1 
193.4 
62.9 
1236.8 Ε&Α 
ΓΔΧΙΙ 
6.0 
9.1 
43.0 
3.6 
10.5 
36.8 
3.0 
22.2 
0.5 
8.6 
2.8 
28.2 
174.3 Ε&Α 
ΓΔ ΧΙΙΓ 
702.8 
702.8 Επιχορηγήσεις 
ΕΚΑΧ 
-
459.0 
459.0 ΣΥΝΟΛΟ 
1422.9 
1244.2 
5694.6 
2883.0 
4535.9 
7299.4 
2244.9 
5923.5 
16.3 
2775.3 
1227.3 
3199.1 
702.8 
459.0 
39628.2 
82 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 365 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 10 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-388-GR-C 
ISBN 92-77-91908-6 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο δι