Ειδικη έκθεση αριθ. 6/2002

σχετικά με τον έλεγχο της διαχείρισης από την Επιτροπή του κοινοτικού καθεστώτος στήριξης για τους ελαιούχους σπόρους, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2002/C 254/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΣΥΝΟΨΗ

I. Το Συνέδριο εξέτασε τη διαχείριση της κοινής οργάνωσης αγοράς (ΚΟΑ) που αφορά τους κύριους ελαιούχους σπόρους, ήτοι τον κραμβόσπορο, τον ηλιανθόσπορο και το σπόρο σόγιας, καθώς και την εφαρμογή του καθεστώτος των ελαιούχων σπόρων που παράγονται σε εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας.

II. Κατά την περίοδο 1993-1999, οι ετήσιες δαπάνες του προϋπολογισμού σχετικά με τους ελαιούχους σπόρους ανήλθαν σε 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου, ήτοι στο 15 % κατά προσέγγιση των κοινοτικών δαπανών για τις αροτραίες καλλιέργειες.

III. Η κοινοτική αγορά των ελαιούχων σπόρων χαρακτηρίζεται από παραγωγή χαμηλότερη από τις ανάγκες της αγοράς. Η κοινοτική παραγωγή (13,5 εκατομμύρια τόνοι το 2000) αντιστοιχεί στο 5 % της παγκόσμιας παραγωγής· ο μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες.

IV. Έως το 1991, η ΚΟΑ προέβλεπε ενίσχυση στην παραγωγή που καταβαλλόταν στη βιομηχανία σύνθλιψης κοινοτικών σπόρων, προκειμένου να διατηρείται για τους κοινοτικούς ελαιούχους σπόρους τιμή ανώτερη από την παγκόσμια. Το 1991, η Κοινότητα προέβη σε εκ βάθρων μεταρρύθμιση της ΚΟΑ αντικαθιστώντας την ενίσχυση στην παραγωγή με ενίσχυση βάσει της έκτασης, που καταβάλλεται απευθείας στους παραγωγούς των σπόρων.

V. Η μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 επέφερε νέες, ουσιώδεις τροποποιήσεις στην ΚΟΑ ελαιούχων σπόρων. Έπειτα από μια μεταβατική περίοδο, οι ελαιούχοι σπόροι θα τυγχάνουν, από το οικονομικό έτος 2002-2003 και εξής, του ίδιου επιπέδου ενίσχυσης με τα σιτηρά και με τις εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας. Το επίπεδο της ενίσχυσης εξακολουθεί να αποτελεί συνάρτηση της ιστορικής απόδοσης της περιφέρειας αλλά δεν εξαρτάται πλέον από την εξέλιξη των τιμών παγκοσμίως. Η μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 αύξησε κατά 17 % το επίπεδο της ενίσχυσης για τα σιτηρά και μείωσε κατά 30 % το επίπεδο της ενίσχυσης για τους ελαιούχους σπόρους.

VI. Οι κύριες διαπιστώσεις που προέκυψαν από τον έλεγχο είναι οι εξής:

α) ο καθορισμός του στόχου της καλύτερης ισορροπίας της αγοράς, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις, δυσχεραίνει την αξιολόγηση της επίτευξής του. Παρά τη σπουδαιότητά της για τον προϋπολογισμό, η μεταρρύθμιση του 1991 αποτέλεσε μόλις το 2000 αντικείμενο αξιολόγησης, της οποίας το αποτέλεσμα δημοσίευσε η Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2001, ήτοι ένα έτος έπειτα από τη θέση σε ισχύ του Προγράμματος Δράσης 2000·

β) το γεγονός ότι η μεταρρύθμιση του 1991 έκανε δεκτή τη χρησιμοποίηση των μέσων ιστορικών αποδόσεων σε σιτηρά για τον υπολογισμό της ενίσχυσης στους ελαιούχους σπόρους δημιούργησε στρεβλώσεις που επηρέασαν τους παραγωγούς διαφορετικών περιφερειών·

γ) οι ετήσιοι υπολογισμοί του επιπέδου της ενίσχυσης που πραγματοποιεί η Επιτροπή δεν ήταν σύμφωνοι με την κανονιστική ρύθμιση από πολλές απόψεις. Καθένα από τα σφάλματα αυτά αύξησε το επίπεδο της ενίσχυσης·

δ) η Επιτροπή έκανε δεκτά σχέδια περιφερειοποίησης που περιείχαν υπερεκτιμημένες ιστορικές αποδόσεις και δέχθηκε να χορηγήσει ενισχύσεις υψηλότερες από αυτές που καθορίζει η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση. Δεν δόθηκε συνέχεια στις παρατηρήσεις που διατύπωσε το Συνέδριο στην ετήσια έκθεσή του για το οικονομικό έτος 1996·

ε) σε δύο από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, δεν είχαν επιβληθεί ορθά οι κυρώσεις που συνεπάγεται η μη τήρηση των όρων που προβλέπει το καθεστώς της αγροβιομηχανικής προσωρινής παύσης καλλιέργειας.

VII. Η έκθεση καταλήγει στις εξής κυριότερες συστάσεις:

α) οι στόχοι που καθορίστηκαν για το καθεστώς θα πρέπει να προσδιοριστούν ποσοτικά και η εφαρμογή των μέτρων θα πρέπει να αξιολογείται τακτικά·

β) η Επιτροπή θα πρέπει να επανεκτιμήσει τη στήριξη που παρέχεται σε είδη τα οποία θα μπορούσαν να καλλιεργούνται αντί των ελαιούχων σπόρων·

γ) η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί σε διόρθωση των μέσων ιστορικών αποδόσεων, οι οποίες υπερεκτιμώνται σε ορισμένα σχέδια περιφερειοποίησης·

δ) η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει, με βάση τις διάφορες παρατηρήσεις που διατύπωσε το Συνέδριο, τη δυνατότητα ανάκτησης των αχρεωστήτως καταβληθεισών ενισχύσεων.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Το 1991 πραγματοποιήθηκε μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης αγοράς (ΚΟΑ) του γογγυλόσπορου και του κραμβόσπορου, του ηλιανθόσπορου και του σπόρου σόγιας. Η μεταρρύθμιση αντικατέστησε την ενίσχυση στην παραγωγή που καταβαλλόταν στη βιομηχανία σύνθλιψης για τη μεταποίηση των κοινοτικών ελαιούχων σπόρων με απευθείας πληρωμές στους γεωργούς. Το επίπεδο της ενίσχυσης βασιζόταν στην έκταση που χρησιμοποιούνταν για την καλλιέργεια των ελαιούχων σπόρων και στην ιστορική απόδοση της εν λόγω περιφέρειας. Το καθεστώς εφαρμόστηκε από την περίοδο εμπορίας 1992/93 και εξής και οι αρχές του εξακολούθησαν να ισχύουν έπειτα από τη μεταρρύθμιση Mac Sharry της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) το 1992. Από το 1993 έως το 1999, οι δαπάνες του κοινοτικού προϋπολογισμού μειώθηκαν σε 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου ετησίως, σε σύγκριση με το μέσο όρο των 3,3 δισεκατομμυρίων ευρώ της περιόδου 1988/89 και 1991/92 (βλέπε παράσταση 1). Τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία δεν περιλαμβάνουν μερίδιο των συνολικών δαπανών για την προσωρινή παύση της καλλιέργειας που θα μπορούσε να αποδοθεί στους ελαιούχους σπόρους. Το Συνέδριο εκτιμά το μερίδιο αυτό σε 0,2 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου ετησίως. Η μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 εναρμονίζει τις άμεσες ενισχύσεις για τους ελαιούχους σπόρους, τα σιτηρά και τις εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας από την περίοδο εμπορίας 2002/03 και εξής, καταργώντας τον ειδικό χαρακτήρα της ενίσχυσης στους ελαιούχους σπόρους.

Παράσταση 1

Κοινοτικές δαπάνες για τους ελαιούχους σπόρους

(εκατομμύρια ευρώ)

>PIC FILE= "C_2002254EL.000401.TIF">

Σημειώσεις:

- Δεδομένου ότι οι ελαιούχοι σπόροι αντιστοιχούν στο 15 % περίπου των αροτραίων καλλιεργειών, τα ποσά που παρουσιάζονται περιλαμβάνουν το 15 % του συνόλου των δαπανών για το καθεστώς προσωρινής παύσης της καλλιέργειας.

- Οι δαπάνες του 1992 περιλαμβάνουν τις συνολικές δαπάνες για το οικονομικό έτος 1991/92 και την προκαταβολή που καταβλήθηκε για το οικονομικό έτος 1992/93.

- Οι δαπάνες του 2000 αντιστοιχούν μόνον στην τελική πληρωμή για το οικονομικό έτος 1999/2000, καθώς από το οικονομικό έτος 2000/01 και εξής δεν καταβάλλονται προκαταβολές.

Πηγή:

Επιτροπή, λογαριασμοί διαχείρισης και ισολογισμοί.

2. Διοργανώθηκαν αποστολές ελέγχου στην Επιτροπή και σε πέντε κράτη μέλη: Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο, στα οποία συνολικά αντιστοιχεί άνω του 95 % των κοινοτικών δαπανών για το καθεστώς στήριξης των ελαιούχων σπόρων. Έπειτα από σύντομη περιγραφή της παγκόσμιας και της κοινοτικής αγοράς ελαιούχων σπόρων και συνοπτικό ιστορικό της ΚΟΑ, η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει παρατηρήσεις σχετικά με την εφαρμογή της μεταρρύθμισης του 1991, σχόλια όσον αφορά τις προοπτικές έπειτα από τη μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 και, τέλος, ανάλυση των διαφόρων πτυχών της παραγωγής ελαιούχων σπόρων σε εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας.

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΥΧΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΛΑΙΟΥΧΩΝ ΣΠΟΡΩΝ

3. Το 2000, η παγκόσμια παραγωγή ελαιούχων σπόρων ανήλθε σε 291 εκατομμύρια τόνους, εκ των οποίων ο σπόρος σόγιας αντιστοιχούσε στο 55 %. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τον μεγαλύτερο παραγωγό ελαιούχων σπόρων, ακολουθούμενες από την Κίνα, τη Βραζιλία, την Αργεντινή και την Ινδία. Η κοινοτική παραγωγή ελαιούχων σπόρων αντιστοιχεί στο 5 % της παγκόσμιας παραγωγής.

4. Μεταξύ του 1993 και του 1999, η κοινοτική παραγωγή ελαιούχων σπόρων αυξήθηκε κατά 55,7 %. Η αύξηση αυτή προήλθε από την επέκταση της έκτασης που χρησιμοποιείται για την παραγωγή γογγυλόσπορου (βλέπε πίνακα 1), την ανάπτυξη νέων ποικιλιών που παράγουν υψηλότερες αποδόσεις και την αντικατάσταση του ηλιανθόσπορου και του σπόρου σόγιας με το γογγυλόσπορο, ο οποίος παρουσιάζει υψηλότερη μέση απόδοση. Από το 1995 και εξής, ο γογγυλόσπορος έχει αντικαταστήσει τον ηλιανθόσπορο ως ο πλέον καλλιεργούμενος ελαιούχος σπόρος, λόγω των αυξανόμενων αποδόσεων και των ευνοϊκών τιμών. Το 1999, η παραγωγή ελαιούχων σπόρων ανήλθε στην κορυφαία ποσότητα των 15,8 εκατομμυρίων τόνων, που καλλιεργήθηκαν σε 5,8 εκατομμύρια εκτάρια. Παρά την αύξηση αυτή, τα κοινοτικά ποσοστά αυτάρκειας (εκτός του γογγυλόσπορου) παραμένουν χαμηλά. Εντούτοις, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ποσοστών αυτάρκειας στα διάφορα είδη σπόρων, ελαίων και πιτών από ελαιόσπορους (βλέπε πίνακα 2).

Πίνακας 1

Εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ελαιούχων σπόρων στην Κοινότητα (1000 εκτάρια)

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Σημείωση

1991-1994: ΕΕ των 12.

1995-2000: ΕΕ των 15.

Πηγή:

Eurostat, New Cronos.

Πίνακας 2

Ποσοστά αυτάρκειας στην ΕΕ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

5. Η κοινοτική αγορά ελαιούχων σπόρων είναι ανοιχτή αγορά, χωρίς εξαγωγικές επιδοτήσεις και χωρίς καθόλου ή με χαμηλούς μόνον εισαγωγικούς δασμούς. Οι κοινοτικές τιμές των ελαιούχων σπόρων και των προϊόντων ελαιούχων σπόρων ακολουθούν την τιμή του σπόρου σόγιας στην παγκόσμια αγορά.

6. Το 1999, σχεδόν 31 εκατομμύρια τόνοι ελαιούχων σπόρων συνεθλίβησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ήμισυ περίπου των συνθλιβόμενων ελαιούχων σπόρων είναι εισαγόμενοι σπόροι σόγιας. Στην ΕΕ υπάρχουν περίπου 75 μεγάλες μονάδες παραγωγής. Η βιομηχανία σύνθλιψης σπόρων χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη συγκέντρωση και ολοκλήρωση προς τα κάτω. Περίπου το 75 % της κοινοτικής ικανότητας σύνθλιψης ανήκει σε τέσσερις μεγάλους διεθνείς ομίλους.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (ΚΟΑ) ΕΛΑΙΟΥΧΩΝ ΣΠΟΡΩΝ

Η ΚΟΑ ελαιούχων σπόρων και η GATT

7. Κοινή οργάνωση αγοράς λιπαρών ουσιών δημιουργήθηκε το 1966, όταν η κοινοτική αγορά λιπαρών ουσιών φυτικής προέλευσης χαρακτηριζόταν από υψηλή ζήτηση και χαμηλή συνολική παραγωγή. Πρωταρχικός της στόχος ήταν να εξασφαλίσει στους παραγωγούς ένα δίκαιο εισόδημα. Το 98 % της χρηματοδοτικής στήριξης για το γογγυλόσπορο, τον ηλιανθόσπορο και το σπόρο σόγιας συνίστατο σε ενίσχυση στην παραγωγή που καταβαλλόταν στη βιομηχανία σύνθλιψης ανά τόνο συνθλιβέντων κοινοτικών ελαιούχων σπόρων. Το επίπεδο της ενίσχυσης καθοριζόταν από το Συμβούλιο έτσι ώστε να διατηρείται για τους κοινοτικούς ελαιούχους σπόρους τιμή ανώτερη από την παγκόσμια.

8. Το 1988, οι ΗΠΑ ζήτησαν από τη GATT να συγκροτήσει επιτροπή εμπειρογνωμόνων για την εξέταση της καταγγελίας τους ότι η κοινοτική ενίσχυση στην παραγωγή δημιουργούσε διακρίσεις εις βάρος των εισαγωγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το συμπέρασμα της επιτροπής εμπειρογνωμόνων της GATT, που εγκρίθηκε στις 25 Ιανουαρίου 1990, δικαίωνε τις ΗΠΑ και το γεγονός αυτό, καθώς και προβληματισμοί σχετικά με τον προϋπολογισμό, οδήγησαν στη μεταρρύθμιση του κοινοτικού καθεστώτος στήριξης των ελαιούχων σπόρων το 1991.

Η μεταρρύθμιση του 1991

9. Η μεταρρύθμιση του 1991 κατάργησε την ενίσχυση που καταβαλλόταν στα σποροτριβεία, με συνέπεια την ευθυγράμμιση έκτοτε των τιμών που καταβάλλουν τα σποροτριβεία στους παραγωγούς με τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς που είναι χαμηλότερες. Προκειμένου να αντισταθμιστεί η απώλεια εισοδήματος που προέκυψε για τους παραγωγούς, η μεταρρύθμιση θέσπισε ενίσχυση βάσει της έκτασης που καταβάλλεται απευθείας στους παραγωγούς. Οι αρχές της μεταρρύθμισης του 1991 επικυρώθηκαν από τη μεταρρύθμιση του 1992 που αφορούσε το σύνολο των αροτραίων καλλιεργειών και στόχευε σε καλύτερη ισορροπία της αγοράς.

10. Η εν λόγω ενίσχυση, που αποκαλείται "περιφερειακό ποσό αναφοράς", αποτελούσε συνάρτηση της μέσης ιστορικής απόδοσης(1) κάθε περιφέρειας. Το ύψος της υπολογιζόταν ετησίως από την Επιτροπή βάσει του "κοινοτικού ποσού αναφοράς", που είχε καθοριστεί αρχικά από το Συμβούλιο σε 384 ευρώ ανά εκτάριο. Το ποσό αυτό προσδιορίστηκε βάσει μιας "προβλεπόμενης τιμής αναφοράς" 163 ευρώ ανά τόνο(2) και μιας μέσης ιστορικής απόδοσης 2,36 τόνων ανά εκτάριο, ήτοι του κοινοτικού μέσου όρου. Ο υπολογισμός της Επιτροπής λάμβανε υπόψη την τιμή αναφοράς που είχε καταγραφεί στην αγορά, κατά τρόπο ώστε το εισόδημα ανά εκτάριο, που αποτελούνταν από το προϊόν της πώλησης των σπόρων και από την κοινοτική ενίσχυση, παρέμενε κατ' αρχήν αμετάβλητο.

Η συμφωνία Blair House

11. Η μεταρρύθμιση του 1991 του κοινοτικού καθεστώτος στήριξης των ελαιούχων σπόρων δεν έθεσε τέλος στη διαφορά μεταξύ Κοινότητας και ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ πρότειναν την επανασύγκληση της επιτροπής εμπειρογνωμόνων που είχε επιφορτιστεί αρχικά με τους ελαιούχους σπόρους προκειμένου να καθορίσει εάν τα ληφθέντα μέτρα καθιστούσαν την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση σύμφωνη με τις αρχές της GATT. Στις 31 Μαρτίου 1992, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εξακολουθούσε να υφίσταται η μείωση της αποτελεσματικότητας των κοινοτικών δασμολογικών παραχωρήσεων για τους ελαιούχους σπόρους. Συνεπώς, άρχισαν νέες διαπραγματεύσεις μεταξύ της Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες κατέληξαν στη συμφωνία Blair House της 3ης Δεκεμβρίου 1992 (βλέπε παράρτημα).

12. Δυνάμει της συμφωνίας Blair House, η Κοινότητα έπρεπε να περιορίσει την έκταση στην οποία καλλιεργούνται ελαιούχοι σπόροι και η οποία τυγχάνει ενίσχυσης ανά εκτάριο καθόσον η χορηγούμενη ενίσχυση στην παραγωγή ελαιούχων σπόρων αφορά συγκεκριμένες καλλιέργειες(3). Σε περίπτωση υπέρβασης των εκτάσεων, η συμφωνία προβλέπει μειώσεις των κοινοτικών ενισχύσεων. Επίσης, η συμφωνία προβλέπει ότι τα υποπροϊόντα της μεταποίησης των σπόρων που παράγονται για βιομηχανικούς σκοπούς σε εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας μπορούν να προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο ή τα ζώα, σε ποσότητα ενός εκατομμυρίου μετρικών τόνων ετησίως, εκφραζόμενων σε ισοδύναμο σογιαλεύρου.

Η μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000

13. Ένας από τους στόχους της μεταρρύθμισης που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 ήταν η προοδευτική ευθυγράμμιση της ενίσχυσης βάσει της έκτασης για τους ελαιούχους σπόρους με την ενίσχυση για τα σιτηρά και τις εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας, προκειμένου να αφαιρεθεί από την ενίσχυση το χαρακτηριστικό ότι αφορά συγκεκριμένες καλλιέργειες, ιδίως υπό το πρίσμα των σημείων 2 και 4 της συμφωνίας Blair House (βλέπε παράρτημα).

14. Έπειτα από μεταβατική περίοδο δύο περιόδων εμπορίας (2000/01 και 2001/02), η ενίσχυση θα είναι πανομοιότυπη για τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και τις εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας και θα αποσυνδεθεί από την παγκόσμια τιμή. Η εναρμόνιση του επιπέδου των ενισχύσεων προκάλεσε αύξηση της ενίσχυσης κατά άνω του 17 % για τα σιτηρά και μείωση της ενίσχυσης κατά ένα τρίτο περίπου για τους ελαιούχους σπόρους, σε σύγκριση με την περίοδο 1999/2000 (- 28 % σε σχέση με το μέσο όρο των ενισχύσεων που καταβλήθηκαν κατά την περίοδο 1995/96 έως 1999/2000). Η αύξηση της ενίσχυσης για τα σιτηρά αποτελούσε αντιστάθμιση για την ταυτόχρονη μείωση της τιμής παρέμβασης των 119,19 ευρώ/τόνο το 1999 σε 101,31 ευρώ/τόνο το 2002.

15. Η μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 διατήρησε την αρχή που είχε θεσπίσει η μεταρρύθμιση του 1991, ήτοι ότι η ενίσχυση αποτελεί συνάρτηση της μέσης ιστορικής απόδοσης της εν λόγω περιφέρειας. Ωστόσο, κατάργησε την επιλογή που διέθεταν τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη για τον υπολογισμό της ενίσχυσης τις μέσες ιστορικές αποδόσεις των ελαιούχων σπόρων. Από το 2002 και εξής, η ενίσχυση για τους ελαιούχους σπόρους υπολογίζεται βάσει των μέσων ιστορικών αποδόσεων των σιτηρών.

16. Βάσει των προβλέψεων τιμών της Επιτροπής, το μέσο κοινοτικό ακαθάριστο εισόδημα ανά εκτάριο για τα σιτηρά (π.χ. μαλακός σίτος) αναμένεται να παραμείνει κατά το μάλλον ή ήττον σταθερό έπειτα από τη μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, ενώ το μέσο κοινοτικό ακαθάριστο εισόδημα για τον γογγυλόσπορο θα μειωθεί (βλέπε παράσταση 2). Επιπλέον, οι τιμές των ελαιούχων σπόρων στην παγκόσμια αγορά μειώθηκαν αφότου η Επιτροπή κατάρτισε τις προβλέψεις τιμών για τη μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000.

Παράσταση 2

Προοπτικές εξέλιλξης του ακαθάριστου εισοδήματος των γεωργών ανά εκτάριο για το μαλακό σίτο και τον γογγυλόσπορο

>PIC FILE= "C_2002254EL.000701.TIF">

Πηγή:

Επιτροπή, Προοπτικές των γεωργικών αγορών - 2000-2007.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΑ ΕΛΑΙΟΥΧΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 1992/93 ΕΩΣ ΤΟ 1999/2000

17. Οι παρατηρήσεις που αφορούν την περίοδο 1992/93 έως 1999/2000, με εξαίρεση όσες περιλαμβάνονται στα σημεία 32 και 33, δεν ισχύουν για το καθεστώς που θεσπίστηκε με τη μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000.

Απουσία σαφών και ποσοτικά προσδιορισμένων στόχων και καθυστερημένη αξιολόγηση του καθεστώτος στήριξης

18. Ο δημοσιονομικός κανονισμός που εφαρμόζεται επί του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ορίζει ότι, για τις πιστώσεις του προϋπολογισμού, πρέπει να καθορίζονται ποσοτικά προσδιορισμένοι στόχοι και να παρακολουθείται η πρόοδος της επίτευξής τους(4).

19. Κατά την έγκριση της μεταρρύθμισης του 1992, το Συμβούλιο έθεσε δύο στόχους: διασφάλιση καλύτερης ισορροπίας της αγοράς και αντιστάθμιση της απώλειας εισοδήματος λόγω της μείωσης των θεσμικών τιμών. Δεδομένου ότι ο στόχος της καλύτερης ισορροπίας της αγοράς δεν διευκρινίστηκε περαιτέρω, δύσκολα μπορούσε να αποτελέσει το αντικείμενο αξιολόγησης. Όσον αφορά την αντιστάθμιση της απώλειας εισοδήματος (βλέπε σημείο 9), η Επιτροπή πραγματοποίησε αξιολόγηση του καθεστώτος στήριξης που ίσχυε μεταξύ 1992 και 1999 μόλις τον Νοέμβριο του 2001, μολονότι αφορούσε σημαντικά ποσά (περίπου 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ κατ' έτος), ενώ οι μεταρρυθμίσεις του Προγράμματος Δράσης 2000 εφαρμόζονταν ήδη.

20. Ο κανονισμός του Συμβουλίου για τη θέσπιση της μεταρρύθμισης που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 υποχρεώνει την Επιτροπή να υποβάλει εντός δύο ετών έκθεση προς το Συμβούλιο για την εξέλιξη της αγοράς ελαιούχων σπόρων και να διατυπώσει, εάν καταστεί αναγκαίο, προτάσεις τροποποιήσεων του εν λόγω κανονισμού(5).

Ποικιλομορφία των σχεδίων περιφερειοποίησης λόγω των δυνατοτήτων επιλογής που παρασχέθηκαν στα κράτη μέλη

21. Ο υπολογισμός του περιφερειακού ποσού αναφοράς μπορούσε να πραγματοποιηθεί, κατ' επιλογή του κράτους μέλους, βάσει των μέσων ιστορικών αποδόσεων σε ελαιούχους σπόρους ή σε σιτηρά. Για κάθε περιφέρεια που περιλαμβανόταν στο σχέδιο περιφερειοποίησής του, το κράτος μέλος όριζε, βάσει κατάλληλων αντικειμενικών κριτηρίων, ποιος τρόπος θα χρησιμοποιούνταν.

22. Προκειμένου να καθοριστούν οι μέσες ιστορικές αποδόσεις που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των περιφερειακών ποσών αναφοράς, κάθε κράτος μέλος κατάρτισε σχέδιο περιφερειοποίησης. Για κάθε περιφέρεια παραγωγής, το κράτος μέλος παρέσχε λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις εκτάσεις και τις αποδόσεις των σιτηρών και των ελαιούχων σπόρων που παρήχθησαν στην εν λόγω περιφέρεια κατά την πενταετή περίοδο 1986/87-1990/91(6). Η μέση ιστορική απόδοση των σιτηρών και, εφόσον ήταν δυνατό, των ελαιούχων σπόρων έπρεπε να υπολογίζεται χωριστά για κάθε περιφέρεια. Το σχέδιο περιφερειοποίησης έπρεπε, σε κάθε περίπτωση, να εξασφαλίσει την τήρηση της μέσης απόδοσης του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους που είχε καθοριστεί για την περίοδο.

23. Η Επιτροπή έπρεπε να εξετάζει τα σχέδια περιφερειοποίησης που υπέβαλλαν τα κράτη μέλη και να βεβαιώνεται ότι κάθε σχέδιο βασιζόταν σε αρμόζοντα κριτήρια και συμφωνούσε με τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία(7). Η Επιτροπή μπορούσε να απορρίψει τα σχέδια που δεν συμβιβάζονταν με τα προαναφερθέντα κριτήρια και ειδικότερα με τη μέση απόδοση στο συγκεκριμένο κράτος μέλος.

24. Υπάρχουν τρία είδη σχεδίων περιφερειοποίησης: οκτώ κράτη μέλη (Δανία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Αυστρία, Φινλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο) επέλεξαν να λάβουν υπόψη τις ιστορικές αποδόσεις των ελαιούχων σπόρων· τέσσερα κράτη μέλη (Ισπανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Πορτογαλία) επέλεξαν να βασιστούν στις ιστορικές αποδόσεις των σιτηρών· τρία κράτη μέλη (Βέλγιο, Ιταλία και Σουηδία) υπέβαλαν σχέδιο περιφερειοποίησης που περιλαμβάνει μείγμα ιστορικών αποδόσεων ελαιούχων σπόρων και σιτηρών. Ο αριθμός των ζωνών παραγωγής σε ένα κράτος μέλος ποικίλλει από μία και μόνη έως 255. Συνειδητοποιώντας τους εγγενείς κινδύνους αυτού του μεγάλου περιθωρίου ελιγμών που δημιούργησε η περιφερειοποίηση, το Συμβούλιο περιόρισε τις πληρωμές ανά κράτος μέλος(8).

Άνιση μεταχείριση των γεωργών σε διαφορετικά κράτη μέλη

25. Η δυνατότητα που παρέσχε ο κανονισμός του Συμβουλίου στα κράτη μέλη να επιλέξουν μεταξύ των ιστορικών αποδόσεων των σιτηρών ή των ιστορικών αποδόσεων των ελαιούχων σπόρων (βλέπε σημείο 21) προκάλεσε άνιση μεταχείριση των γεωργών σε διαφορετικά κράτη μέλη. Στην Ισπανία και τη Γαλλία, όπου χρησιμοποιήθηκαν οι ιστορικές αποδόσεις των σιτηρών, η ενίσχυση ανά εκτάριο ήταν αντίστοιχα κατά 21,8 % και 25,1 % υψηλότερη σε σύγκριση με την ενίσχυση ανά εκτάριο βάσει των ιστορικών αποδόσεων των ελαιούχων σπόρων. Το Συνέδριο εκτιμά ότι η επίπτωση στον κοινοτικό προϋπολογισμό για την περίοδο 1992/93 έως 1999/2000 ήταν 1245 εκατομμύρια ευρώ για τη Γαλλία και 729 εκατομμύρια ευρώ για την Ισπανία(9).

Περιφερειακά ποσά αναφοράς που προξένησαν πρόσθετες δαπάνες του προϋπολογισμού

26. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου(10) προβλέπει ότι η Επιτροπή υπολογίζει τα περιφερειακά ποσά αναφοράς βάσει του κοινοτικού ποσού αναφοράς ως εξής:

α) η διαπιστωθείσα τιμή αναφοράς αντικαθιστά την προβλεπόμενη τιμή αναφοράς· οι διακυμάνσεις των τιμών μέσα στα όρια του 8 % της προβλεπόμενης τιμής αναφοράς δεν λαμβάνονται υπόψη·

β) για κάθε περιφέρεια παραγωγής, η ενίσχυση αναπροσαρμόζεται ανάλογα με την ιστορική απόδοση της περιφέρειας σε ελαιούχους σπόρους ή σε σιτηρά, η οποία αναφέρεται στο σχέδιο περιφερειοποίησης·

γ) ενδεχομένως, για τον εν λόγω υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη μειώσεις λόγω υπέρβασης της μέγιστης εγγυημένης έκτασης κατά τη διάρκεια του τρέχοντος ή του προηγούμενου οικονομικού έτους.

27. Οι κοινοτικοί κανονισμοί ορίζουν ότι η Επιτροπή υπολογίζει τη διαπιστωθείσα τιμή αναφοράς. Η τιμή αυτή πρέπει να βασίζεται στις τιμές και τις προσφορές που διαπιστώνονται στις αντιπροσωπευτικές κοινοτικές αγορές. Επτά κράτη μέλη κοινοποιούν περιοδικά στην Επιτροπή τις τιμές που διαπιστώνουν στις αγορές τους για τον κραμβόσπορο και το γογγυλόσπορο, τον ηλιανθόσπορο και τους χύμα σπόρους σόγιας. Δεδομένου ότι οι τιμές που συγκεντρώνουν τα κράτη μέλη σε ορισμένες περιπτώσεις παρέχονται από ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι εταιρείες σύνθλιψης, η αξιοπιστία τέτοιου είδους δεδομένων είναι αμφισβητήσιμη. Ο έλεγχος του Συνεδρίου σχετικά με τον υπολογισμό των διαπιστωθεισών τιμών αναφοράς και των περιφερειακών ποσών αναφοράς οδηγεί στις ακόλουθες παρατηρήσεις, τις οποίες γνώριζε η Επιτροπή αλλά δεν ανέλαβε διορθωτική δράση:

α) το τελικό περιφερειακό ποσό αναφοράς έπρεπε να καθορίζεται από την Επιτροπή πριν από τις 30 Ιανουαρίου κάθε περιόδου εμπορίας. Συνεπώς, για τον υπολογισμό της διαπιστωθείσας τιμής αναφοράς και των συντελεστών στάθμισης δεν λαμβάνονταν υπόψη οι τιμές από το Φεβρουάριο έως τον Ιούνιο, μολονότι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου συνάπτονται συμβάσεις για το 30 έως 40 % της συγκομιδής. Οι τιμές των μηνών αυτών δεν λαμβάνονταν υπόψη ούτε καν για τον υπολογισμό της διαπιστωθείσας τιμής αναφοράς της επόμενης περιόδου εμπορίας(11). Για τη Γαλλία π.χ., η μέση τιμή αγοράς για τις περιόδους εμπορίας 1993/94 έως 1998/99 κατά τους εν λόγω μήνες ήταν κατά 1,91 % υψηλότερη από ό,τι τους άλλους μήνες, λόγω των δαπανών αποθεματοποίησης. Η παράλειψη των υψηλότερων τιμών οδηγεί στον καθορισμό υψηλότερων ενισχύσεων. Το Συνέδριο εκτιμά το πρόσθετο κόστος που προέκυψε για τον κοινοτικό προϋπολογισμό σε 130 εκατομμύρια ευρώ συνολικά, για τις περιόδους εμπορίας 1993/94 έως 1999/2000(12)·

β) στον ετήσιο υπολογισμό της για την προσαρμογή της ενίσχυσης, η Επιτροπή στρογγυλοποιούσε τη διαφορά μεταξύ της διαπιστωθείσας τιμής αναφοράς και της προβλεπόμενης τιμής αναφοράς στην κατώτερη ποσοστιαία μονάδα, μολονότι αυτό δεν προβλεπόταν από τον κανονισμό(13). Η στρογγυλοποίηση αυτή αύξησε τις κοινοτικές δαπάνες κατά 95 εκατομμύρια ευρώ μεταξύ του 1992/93 και 1999/2000(14)·

γ) επιπλέον, η Επιτροπή χρησιμοποιούσε συστηματικά στον ετήσιο υπολογισμό της για την ενίσχυση διαφορετικό τύπο από εκείνον του κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση του νέου καθεστώτος το 1992. Η χρησιμοποίηση διαφορετικού τύπου αύξανε την ενίσχυση. Το πρόσθετο κόστος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό μεταξύ 1992/93 και 1999/2000 ανέρχεται σε 90 εκατομμύρια ευρώ(15)·

δ) η Επιτροπή δεν κατόρθωσε να παράσχει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι, κατά τις αποστολές στα κράτη μέλη, είτε η ίδια είτε τα κράτη μέλη ήλεγξαν τις τιμές σε οποιαδήποτε στιγμή προκειμένου να εξακριβώσουν εάν αντιστοιχούσαν στις πραγματικές τιμές παράδοσης σε κέντρο ζήτησης, π.χ. σε σποροτριβείο. Στην Ιταλία, παραδείγματος χάρη, οι τιμές που διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή ήταν τιμές που διαμορφώθηκαν στα τέσσερα κυριότερα χρηματιστήρια πρώτων υλών. Οι τιμές που διαμορφώνονται στα ιταλικά χρηματιστήρια πρώτων υλών είναι οι τιμές που καταβάλλονται στους γεωργούς. Δεν περιλαμβάνουν το πρόσθετο κόστος μεταφοράς και συλλογής που φέρει η βιομηχανία σύνθλιψης. Έπειτα από μία αποστολή στην Ιταλία, η Επιτροπή αποφάσισε να προβεί σε διόρθωση για το κόστος μεταφοράς. Δεν πραγματοποιήθηκε διόρθωση για το κόστος συλλογής, που κυμαίνεται μεταξύ 10 και 13 ευρώ ανά τόνο. Το ποσό αυτό εξηγεί τις διαφορές που παρατηρήθηκαν μεταξύ των τιμών που κοινοποίησε η Ιταλία και των τιμών που κοινοποίησαν τα άλλα κράτη μέλη. Στις ιταλικές τιμές εφαρμόζεται στάθμιση ύψους 19 % για τον καθορισμό της διαπιστωθείσας τιμής αναφοράς όπως υπολογίστηκε από την Επιτροπή. Συνεπώς, η διαπιστωθείσα τιμή αναφοράς όπως υπολογίστηκε από την Επιτροπή ήταν υπερβολικά χαμηλή. Η πρόσθετη επιβάρυνση για τον κοινοτικό προϋπολογισμό για το 1997/98 και 1998/99 μπορεί να εκτιμηθεί σε 51,8 εκατομμύρια ευρώ(16).

28. Δεδομένου ότι οι πρόσθετες δαπάνες που αναφέρονται στο σημείο 27 προκύπτουν από αποφάσεις της Επιτροπής, η ανάκτησή τους από τα κράτη μέλη ή από τους δικαιούχους είναι πλέον αδύνατη, λαμβανομένων υπόψη των εξής αρχών του δικαίου: προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και νομική ασφάλεια.

Σχέδια περιφερειοποίησης που περιλαμβάνουν υπερεκτιμημένες ιστορικές αποδόσεις

29. Στην ετήσια έκθεσή του για το οικονομικό έτος 1996(17), το Συνέδριο είχε εξετάσει τις αποδόσεις που περιλαμβάνονται σε ορισμένα σχέδια περιφερειοποίησης. Είχε διαπιστώσει μέσες αποδόσεις υψηλότερες από αυτές που καθορίζονται σύμφωνα με την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, ιδίως στο γερμανικό σχέδιο περιφερειοποίησης για τους ελαιούχους σπόρους(18), καθώς και στο γαλλικό και ισπανικό σχέδιο περιφερειοποίησης για τα σιτηρά(19). Η Επιτροπή δεν απαίτησε από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να διορθώσουν τα σχέδια περιφερειοποίησής τους, τα οποία εξακολούθησαν να εφαρμόζονται και να προξενούν κοινοτικές δαπάνες υψηλότερες από αυτές που καθορίζει η κανονιστική ρύθμιση.

30. Οι μέσες ιστορικές αποδόσεις υπερεκτιμώνται και σε δύο άλλα σχέδια περιφερειοποίησης:

α) όσον αφορά την κατάρτιση του πορτογαλικού σχεδίου περιφερειοποίησης, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου αναφέρεται στα δεδομένα που κοινοποίησε η Πορτογαλία κατ' εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3653/90(20). Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών προκύπτει σταθμισμένη μέση απόδοση 2,5 τόνων/εκτάριο. Η Επιτροπή επέτρεψε στην Πορτογαλία να χρησιμοποιήσει σταθμισμένη μέση απόδοση 2,9 τόνων/εκτάριο, η οποία αντιστοιχεί σε προσαύξηση κατά 16 % σε σχέση με την απόδοση όπως καθορίζεται από την κανονιστική ρύθμιση·

β) το ιταλικό σχέδιο περιφερειοποίησης περιλαμβάνει επίσης υπερβολικά υψηλές αποδόσεις. Πράγματι, κατά την περίοδο αναφοράς 1986-1990, το 20 % περίπου των ελαιούχων σπόρων που παρήχθησαν στην Ιταλία προέρχονταν από εκτάσεις που παράγουν δύο συγκομιδές ετησίως: αρχικά σιτηρά και στη συνέχεια σπόρους σόγιας. Για τον υπολογισμό των μέσων ιστορικών αποδόσεων των ελαιούχων σπόρων, οι ιταλικές αρχές έλαβαν υπόψη τη συνολική παραγωγή ελαιούχων σπόρων, συμπεριλαμβανόμενης αυτής που προερχόταν από εκτάσεις οι οποίες παράγουν δύο συγκομιδές ετησίως. Εντούτοις, ανήγαγαν την εν λόγω συνολική παραγωγή σε συνολική έκταση που δεν περιλάμβανε τις εκτάσεις οι οποίες παράγουν δύο συγκομιδές ετησίως. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι ιταλικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή σταθμισμένη μέση απόδοση 3,74 τόνων ανά εκτάριο για τους ελαιούχους σπόρους. Όμως, η πραγματική μέση απόδοση των ελαιούχων σπόρων κατά την περίοδο 1986-1990 ήταν μόνον 3,07 τόνοι/εκτάριο(21). Η Επιτροπή, που ενημερώθηκε σχετικά με αυτή τη μέθοδο υπολογισμού, δεσμεύτηκε έναντι των ιταλικών αρχών να μην αμφισβητήσει ούτε την ίδια τη μέθοδο ούτε τα αποτελέσματά της.

31. Το Συνέδριο εκτιμά ότι η συνολική οικονομική επίπτωση που προκύπτει από τις παρατηρήσεις που παρουσιάζονται στα σημεία 29 και 30 ανήλθε σε 729,3 εκατομμύρια ευρώ δαπανών που καταλογίστηκαν στον κοινοτικό προϋπολογισμό κατά την περίοδο 1993-1999, ήτοι 474,7 εκατομμύρια ευρώ για τους ελαιούχους σπόρους και 254,6 εκατομμύρια ευρώ για τα σιτηρά(22). Δεδομένου ότι οι εν λόγω δαπάνες προκύπτουν από σχέδια περιφερειοποίησης που έκανε δεκτά η Επιτροπή, η ανάκτησή τους από τα κράτη μέλη ή από τους δικαιούχους είναι πλέον αδύνατη, λαμβανομένων υπόψη των αρχών του δικαίου που υπενθυμίζονται στο σημείο 28.

32. Στη μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 εξακολουθούν να προβλέπονται σχέδια περιφερειοποίησης που περιλαμβάνουν αποδόσεις υψηλότερες από τις μέσες ιστορικές αποδόσεις:

α) για την Ισπανία και την Ιταλία, το Συμβούλιο έκανε δεκτές μέσες αποδόσεις 2,9 και 3,9 τόνων/εκτάριο αντίστοιχα(23), ενώ οι ιστορικές αποδόσεις των σιτηρών ανέρχονταν σε 2,513 και 3,78 τόνων/εκτάριο. Επομένως, το Συμβούλιο όρισε με τον κανονισμό του προσαύξηση των πραγματικών μέσων ιστορικών αποδόσεων κατά 15,4 % και 3,2 % αντίστοιχα·

β) την Πορτογαλία(24), η Επιτροπή παρέτεινε την ισχύ της μέσης απόδοσης ύψους 2,9 τόνων/εκτάριο αντί 2,5 τόνων/εκτάριο [βλέπε σημείο 30 α)].

33. Εξάλλου, οι προγενέστερες παρατηρήσεις του Συνεδρίου(25) σχετικά με το σχέδιο περιφερειοποίησης των σιτηρών στη Γερμανία θα ισχύουν και για τους ελαιούχους σπόρους από το 2002/03 και εξής, ενώ οι παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν όσον αφορά το σχέδιο περιφερειοποίησης της Γαλλίας εξακολουθούν να ισχύουν για το σύνολο των αροτραίων καλλιεργειών (βλέπε σημείο 29). Οι προσαυξημένες πληρωμές που προκύπτουν είναι υψηλότερες από αυτές που καθορίζει η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΠΑΥΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ

Υποχρέωση προσωρινής παύσης της καλλιέργειας αρόσιμων γαιών

34. Το 1992, η Κοινότητα θέσπισε για τους παραγωγούς την υποχρέωση προσωρινής παύσης της καλλιέργειας σε καθορισμένο ποσοστό των αρόσιμων γαιών τους, προκειμένου να μπορούν να τύχουν αντισταθμιστικών πληρωμών(26). Για την τήρηση της υποχρέωσης αυτής, οι γεωργοί λαμβάνουν ως αντιστάθμιση κοινοτική ενίσχυση βάσει της έκτασης. Η υποχρέωση ισχύει για το σύνολο των αρόσιμων γαιών. Το ελάχιστο ποσοστό προσωρινής παύσης της καλλιέργειας καθορίστηκε αρχικά στο 15 % και επανεξετάζεται ετησίως προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις της παραγωγής και της αγοράς. Από τη θέσπισή του και εξής, έχει κυμανθεί μεταξύ 5 και 15 %.

35. Το 1992, η Κοινότητα θέσπισε επίσης το αποκαλούμενο καθεστώς της αγροβιομηχανικής προσωρινής παύσης καλλιέργειας. Πρόκειται για τη δυνατότητα χρήσης των γαιών υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας για την παραγωγή υλών που χρησιμεύουν στην παρασκευή, εντός της Κοινότητας, προϊόντων που δεν προορίζονται κυρίως για κατανάλωση από τον άνθρωπο ή τα ζώα, με την προϋπόθεση να εφαρμόζονται αποτελεσματικά συστήματα ελέγχου(27). Κατά την περίοδο 1992-1999, το 7 έως 18 % περίπου των ελαιούχων σπόρων παρήχθησαν σε εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας.

Καθεστώς που παρουσιάζει δυσχέρειες στον έλεγχο

36. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος της αγροβιομηχανικής προσωρινής παύσης καλλιέργειας καθορίστηκαν από την Επιτροπή(28). Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι σπόροι χρησιμοποιούνται για βιομηχανικούς σκοπούς, το καθεστώς της αγροβιομηχανικής προσωρινής παύσης καλλιέργειας διέπεται από αυστηρούς διοικητικούς περιορισμούς, τόσο για τους οικονομικούς φορείς όσο και για τη διοικητική αρχή ελέγχου. Είναι αναγκαία η σύναψη σύμβασης για τις πρώτες ύλες που καλλιεργούνται σε εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας μεταξύ του παραγωγού και του λήπτη ή του μεταποιητή. Η εν λόγω σύμβαση πρέπει να προσδιορίζει, μεταξύ άλλων, τη σχετική έκταση, την προβλεπόμενη απόδοση και το ύψος της εγγύησης που πρέπει να συσταθεί. Αντίγραφο της σύμβασης πρέπει να υποβάλλεται στη διοικητική αρχή ελέγχου που εξετάζει τις εκτάσεις και τις καλλιέργειες. Η παράδοση και η παραλαβή της συγκομιδής πρέπει να κοινοποιούνται στη διοικητική αρχή. Ο παραγωγός υποχρεούται να παραδίδει όλη την πρώτη ύλη που συγκομίζεται και ο λήπτης ή ο πρώτος μεταποιητής υποχρεούται να παραλαμβάνει όλη αυτή την πρώτη ύλη και να εγγυάται ότι ισοδύναμη ποσότητα αυτής της πρώτης ύλης χρησιμοποιείται κατά την παρασκευή μη εδώδιμων προϊόντων στην Κοινότητα.

37. Ο λήπτης ή ο πρώτος μεταποιητής υποχρεούται να προβεί στη σύσταση εγγύησης που υπολογίζεται βάσει ποσού 250 ευρώ/εκτάριο. Η εγγύηση αποδεσμεύεται για κάθε πρώτη ύλη, κατ' αναλογία προς τις μεταποιούμενες ποσότητες, εφόσον η οικεία εθνική αρχή του λήπτη ή του πρώτου μεταποιητή λάβει την απόδειξη ότι το εμπόρευμα έφθασε στο επιτρεπόμενο τελικό προορισμό.

38. Στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, εκεί όπου οι έλεγχοι είναι συγκεντρωτικοί (Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο), δυναμικό 65 συνολικά υπαλλήλων έχει τοποθετηθεί στον έλεγχο της χρησιμοποίησης των σπόρων από τους λήπτες και τους μεταποιητές.

Καθεστώς που περιλαμβάνει το ενδεχόμενο αυστηρών κυρώσεων

39. Προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το σύνολο των παραχθέντων σπόρων που προέρχονται από εκτάσεις υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας παραδίδεται στο λήπτη ή στον πρώτο μεταποιητή, η κανονιστική ρύθμιση προβλέπει ότι οι εθνικές αρχές καθορίζουν ετησίως αντιπροσωπευτικές αποδόσεις. Οι εν λόγω αντιπροσωπευτικές αποδόσεις αποτελούν τις ελάχιστες αποδόσεις που πρέπει πράγματι να επιτευχθούν. Πρέπει να έχουν καθοριστεί πριν από τις 31 Ιουλίου για την κράμβη και τη σόγια και πριν από τις 31 Αυγούστου για τον ηλίανθο, ήτοι ένα μήνα περίπου πριν από τη συγκομιδή. Έπειτα από αυτές τις ημερομηνίες, δεν είναι πλέον δυνατή η ακύρωση των συμβάσεων· δύνανται να γίνουν δεκτές μειωμένες αποδόσεις μέχρι και 10 % κατ' ανώτατο όριο σε σχέση με την αντιπροσωπευτική απόδοση, αποκλειστικά σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις.

40. Εάν ο παραγωγός δεν κατορθώσει, εκτός από περίπτωση ανωτέρας βίας, να παραγάγει την απαιτούμενη ποσότητα, θεωρείται ότι δεν τήρησε τις υποχρεώσεις που ανέλαβε για τα αγροτεμάχια υπό καθεστώς αγροβιομηχανικής προσωρινής παύσης καλλιέργειας. Στην περίπτωση αυτή, επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις από τον κανονισμό για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων (ΟΣΔΕ)(29). Όταν η αντιπροσωπευτική απόδοση δεν καλύπτεται, η επιλέξιμη έκταση υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας και το ποσό της ενίσχυσης μειώνονται(30). Σε περίπτωση ελλείμματος που δεν υπερβαίνει το 3 %, η ενίσχυση μειώνεται αναλογικά. Σε περίπτωση ελλείμματος υψηλότερου του 3 % και χαμηλότερου του 20 %, το ποσό της ενίσχυσης μειώνεται κατά το διπλάσιο του ποσοστού του ελλείμματος. Για ελλείμματα υψηλότερα του 20 %, η ενίσχυση για προσωρινή παύση καλλιέργειας ακυρώνεται. Όταν, μετά από αναλογική μείωση, η έκταση που έχει αναγνωριστεί ως ευρισκόμενη υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας δεν καλύπτει πλέον το υποχρεωτικό ποσοστό προσωρινής παύσης καλλιέργειας, οι ενισχύσεις για το σύνολο των αροτραίων καλλιεργειών μειώνονται επίσης αναλογικά.

Αδυναμίες της διαχείρισης από την Επιτροπή

41. Η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση του Ιουλίου του 1997 δεν διευκρινίζει πώς καθορίζονται οι αντιπροσωπευτικές αποδόσεις. Τον Απρίλιο του 1998 η Επιτροπή εξέδωσε ερμηνευτικό σημείωμα, στο οποίο προτείνει μια μέθοδο χωρίς δεσμευτικό χαρακτήρα για τον καθορισμό των εν λόγω αποδόσεων. Εντούτοις, σε δύο (Γερμανία, Ιταλία) από τα πέντε κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, οι αρχές που ήταν επιφορτισμένες με τον υπολογισμό των αντιπροσωπευτικών αποδόσεων αγνοούσαν την ύπαρξη του σημειώματος αυτού.

42. Το ερμηνευτικό σημείωμα δεν καθόριζε τυποποιημένη ποιότητα που έπρεπε να ληφθεί υπόψη για την τήρηση των αντιπροσωπευτικών αποδόσεων. Στη Γερμανία, το πραγματικό βάρος μετατρέπεται σε τυποποιημένο βάρος, ήτοι υπολογίζεται λαμβάνοντας υπόψη ποσοστό ξένων υλών 2 % και ποσοστό υγρασίας 9 %. Στα λοιπά τέσσερα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, ο έλεγχος των αντιπροσωπευτικών αποδόσεων διενεργείται βάσει του πραγματικού βάρους, ανεξαρτήτως των ποσοστών ξένων υλών και υγρασίας. Κατά τη διάρκεια των ελέγχων του, το Συνέδριο διαπίστωσε ποσοστά ξένων υλών έως και 20 % και ποσοστά υγρασίας έως και 32 %. Ο καθορισμός των αντιπροσωπευτικών αποδόσεων χωρίς προσδιορισμό των δύο αυτών παραμέτρων ενέχει τον κίνδυνο να κατορθώσει να καλύψει ο παραγωγός την ελάχιστη ποσότητα χάρη σε τεχνητά υψηλά ποσοστά ξένων υλών και υγρασίας.

Αδυναμίες της διαχείρισης από τα κράτη μέλη

43. Η συγκριτική εξέταση των εθνικών συστημάτων αποκάλυψε τη βούληση ορισμένων εθνικών διοικητικών αρχών να καταστήσουν ελαστικότερο το σύστημα, καθορίζοντας σχετικά χαμηλές αντιπροσωπευτικές αποδόσεις. Έτσι, η εξέταση των αντιπροσωπευτικών αποδόσεων που είχαν καθοριστεί για τις ισπανικές επαρχίες της Κόρδοβας και της Σεβίλλης για τη μη αρδευόμενη καλλιέργεια του ηλιανθόσπορου το 2000, αποκαλύπτει ότι ο μέσος όρος των εν λόγω αποδόσεων αντιστοιχεί μόλις στο 60 % της συνολικής απόδοσης στις δύο αυτές επαρχίες για τις εκτάσεις εκτός προσωρινής παύσης καλλιέργειας. Στις δύο αυτές επαρχίες αντιστοιχεί το 26 % της συνολικής έκτασης που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλιανθόσπορων στην Ισπανία. Στην Καταλονία, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι αρμόδιες αρχές καθόρισαν άπαξ οριστικές αντιπροσωπευτικές αποδόσεις, επίσης ιδιαίτερα χαμηλές.

44. Η υποχρέωση μεταποίησης των πρώτων υλών σε τελικά προϊόντα μη εδώδιμα στο έδαφος της Κοινότητας αποτελεί προϋπόθεση για την εκμετάλλευση των γαιών υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας. Στην Ισπανία, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι συνολική ποσότητα 2248 τόνων ηλιελαίου εξήχθη προς την Τουρκία. Οι ισπανικές αρχές αποδέσμευσαν παράτυπα το τμήμα της εγγύησης που αφορούσε την εν λόγω ποσότητα ελαίου (1,25 εκατομμύρια ευρώ). Η εγγύηση θα έπρεπε να είχε κατασχεθεί υπέρ του κοινοτικού προϋπολογισμού. Το εξαγχθέν έλαιο αντιστοιχούσε στο 23 % της αγροβιομηχανικής προσωρινής παύσης καλλιέργειας στην Ισπανία για το εν λόγω έτος (1998).

45. Όταν ένας παραγωγός δεν κατόρθωνε να παραγάγει ποσότητα τουλάχιστον ίση με την αντιπροσωπευτική απόδοση, οι ιταλικές αρχές εφάρμοζαν μόνον αναλογική μείωση της έκτασης που κάλυπτε η σύμβαση, ανεξαρτήτως του ύψους του ελλείμματος.

46. Στην Ισπανία, το Συνέδριο εξέτασε δείγμα 49 συμβάσεων, που αντιστοιχούσαν σε συνολική έκταση 1125 εκταρίων. Σε 11 περιπτώσεις, που αφορούσαν συνολική έκταση 231 εκταρίων, οι παραδοθείσες ποσότητες παρουσίαζαν έλλειμμα υψηλότερο του 3 %. Αντί της επιβολής κύρωσης ίσης ή διπλάσιας του ελλείμματος, οι ισπανικές αρχές εφάρμοσαν αναλογική μείωση, και αυτό μόνον σε πέντε περιπτώσεις. Έτσι, καταβλήθηκαν αχρεωστήτως κοινοτικές ενισχύσεις συνολικού ύψους 29000 ευρώ.

47. Στην Ιταλία, η συστηματική μη εφαρμογή των κυρώσεων που προβλέπονται σε περίπτωση ελλείμματος υψηλότερου του 3 % σε σχέση με την αντιπροσωπευτική απόδοση επέφερε συνολικά αχρεωστήτως καταβληθείσες πληρωμές για 86 εκτάρια υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας για τα έτη 1997 έως 1999. Επιπλέον, το Συνέδριο εξέτασε δείγμα 19 περιπτώσεων όπου δεν καλύφθηκε η ελάχιστη απόδοση. Σε 15 από αυτές τις περιπτώσεις, που αφορούσαν συνολική έκταση 793 εκταρίων, το ελάχιστο ποσοστό προσωρινής παύσης καλλιέργειας δεν καλυπτόταν πλέον έπειτα από την αναλογική μείωση. Σε οκτώ από τις εν λόγω περιπτώσεις, οι ιταλικές αρχές δεν προέβησαν στην αναλογική μείωση των ενισχύσεων για τις λοιπές αροτραίες καλλιέργειες, προξενώντας μη αιτιολογημένες δαπάνες ύψους 61000 ευρώ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Συμπέρασμα σχετικά με το σχεδιασμό του μέτρου

Απουσία ποσοτικά προσδιορισμένων στόχων

48. Ένας από τους στόχους που έθεσε η μεταρρύθμιση του 1991 ήταν η διασφάλιση καλύτερης ισορροπίας της αγοράς. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν παρέσχε περαιτέρω διευκρινίσεις ως προς το στόχο αυτό προκειμένου να τον καταστήσει λειτουργικό. Αυτό είχε ως συνέπεια να δυσχεραίνεται η αξιολόγηση της επίτευξής του, αξιολόγηση που προβλέπει ο δημοσιονομικός κανονισμός (βλέπε σημεία 18 και 19).

Άνιση μεταχείριση των γεωργών σε διαφορετικά κράτη μέλη

49. Η επιλογή που προσέφερε στα κράτη μέλη η μεταρρύθμιση του 1991 να λάβουν υπόψη για τον υπολογισμό της ενίσχυσης στους ελαιούχους σπόρους τις ιστορικές αποδόσεις είτε των ελαιούχων σπόρων είτε των σιτηρών, προκάλεσε άνιση μεταχείριση μεταξύ των παραγωγών σε διαφορετικά κράτη μέλη. Σύμφωνα με εκτίμηση του Συνεδρίου, η επιλογή αυτή προξένησε, μεταξύ άλλων, πρόσθετες δαπάνες του προϋπολογισμού ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ περίπου, μεταξύ του 1992 και του 1999, στα κράτη μέλη που είχαν λάβει υπόψη τις αποδόσεις των σιτηρών (βλέπε σημείο 25).

Η μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 δεν ευνοεί την καλλιέργεια των ελαιούχων σπόρων σε σχέση με τα σιτηρά

50. Η μεταρρύθμιση που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 καθόρισε τις άμεσες ενισχύσεις στο ίδιο επίπεδο για τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους και την προσωρινή παύση της καλλιέργειας. Κατ' αυτόν τον τρόπο, πραγματοποίησε ένα πρώτο βήμα προς την ίση μεταχείριση όλων των αροτραίων καλλιεργειών και καθιστά μη εφαρμοστέους ορισμένους περιορισμούς που προβλέπει η συμφωνία Blair House. Εντούτοις, ευνοεί την καλλιέργεια σιτηρών σε σχέση με τους ελαιούχους σπόρους μέσω της διατήρησης του καθεστώτος παρέμβασης, καθώς και μέσω της καταβολής επιστροφών κατά την εξαγωγή. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, το μέσο εισόδημα ανά εκτάριο που παράγουν οι ελαιούχοι σπόροι αναμένεται να μειωθεί, ενώ το μέσο εισόδημα που παράγουν τα σιτηρά αναμένεται να παραμείνει σταθερό (βλέπε σημείο 16).

Συμπέρασμα σχετικά με την εφαρμογή του μέτρου

Καθυστερημένη αξιολόγηση

51. Ο δεύτερος στόχος που καθόρισε το Συμβούλιο κατά τη μεταρρύθμιση του 1991 ήταν η αντιστάθμιση της απώλειας εισοδήματος που προέκυψε από τη μείωση των θεσμικών τιμών μέσω αντισταθμιστικής πληρωμής στους παραγωγούς. Ο στόχος αυτός ήταν αρκετά σαφής ώστε η επίτευξή του να υποβάλλεται σε περιοδική αξιολόγηση, σύμφωνα με το δημοσιονομικό κανονισμό.

52. Μολονότι οι κοινοτικές δαπάνες για το καθεστώς στήριξης των ελαιούχων σπόρων ανήλθαν κατά προσέγγιση σε 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για την περίοδο 1993-1999, η Επιτροπή πραγματοποίησε αξιολόγηση της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας του καθεστώτος στήριξης μόλις τον Νοέμβριο του 2001, ενώ οι μεταρρυθμίσεις του Προγράμματος Δράσης 2000 εφαρμόζονταν ήδη (βλέπε σημείο 19).

Οι ετήσιοι υπολογισμοί της Επιτροπής προξένησαν πρόσθετες δαπάνες του προϋπολογισμού

53. Το Συνέδριο εκτιμά τις πρόσθετες δαπάνες του προϋπολογισμού που προέκυψαν από τον υπολογισμό της Επιτροπής για τις διαπιστωθείσες τιμές αναφοράς και τα περιφερειακά ποσά αναφοράς σε 366 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 1992/93 έως 1999/2000 (βλέπε σημείο 27).

Σχέδια περιφερειοποίησης που περιλάμβαναν υπερβολικά υψηλές αποδόσεις

54. Το επίπεδο των κοινοτικών ενισχύσεων εξαρτάται από τις μέσες ιστορικές αποδόσεις που περιλαμβάνονται στα σχέδια περιφερειοποίησης που κατήρτισαν τα κράτη μέλη. Τα σχέδια περιφερειοποίησης της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Πορτογαλίας, που έγιναν επισήμως δεκτά από την Επιτροπή, περιλαμβάνουν υπερβολικά υψηλές αποδόσεις που προξένησαν δαπάνες υψηλότερες από αυτές που καθόριζε η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση κατά 729,3 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 1993-1999 (βλέπε σημείο 31).

55. Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 εξακολουθούν να ισχύουν σχέδια περιφερειοποίησης με προσαυξημένες αποδόσεις, που προξενούν πρόσθετες δαπάνες (βλέπε σημεία 32 και 33).

Μη ανακτήσιμες δαπάνες

56. Οι πρόσθετες δαπάνες που καταλογίστηκαν στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναφέρονται στα σημεία 53 και 54 εκτιμώνται συνολικά σε 1100 εκατομμύρια ευρώ περίπου, για την περίοδο 1993-1999. Δεδομένου ότι οι δαπάνες αυτές προέκυψαν από αποφάσεις που έλαβε η Επιτροπή, η ανάκτησή τους είναι νομικά αδύνατη (βλέπε σημεία 28 και 31). Αυτό ισχύει επίσης για ορισμένες δαπάνες που αναφέρονται στα σημεία 32 και 33.

Ενδεχόμενο αυστηρών κυρώσεων και αδυναμίες στην εφαρμογή του καθεστώτος της αγροβιομηχανικής προσωρινής παύσης καλλιέργειας στα κράτη μέλη

57. Το καθεστώς της αγροβιομηχανικής προσωρινής παύσης καλλιέργειας παρουσιάζει δυσχέρειες στον έλεγχο (βλέπε σημεία 36 έως 38) αλλά είναι απαραίτητο ως εγγύηση για την τήρηση των ισχυουσών δεσμεύσεων της συμφωνίας Blair House. Οι εφαρμοστέες κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης των αντιπροσωπευτικών αποδόσεων αποτελούν διόλου αμελητέο κίνδυνο για τους δικαιούχους κοινοτικών ενισχύσεων (βλέπε σημεία 39 και 40).

58. Οι διαπιστωθείσες αδυναμίες που προκαλούν επιπτώσεις στον προϋπολογισμό είναι: η αποδοχή σπόρων με πολύ υψηλά ποσοστά ξένων υλών και υγρασίας (βλέπε σημείο 42), τεχνητά χαμηλές αντιπροσωπευτικές αποδόσεις (βλέπε σημείο 43), λανθασμένη εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων στον τομέα των κυρώσεων (βλέπε σημεία 46 και 47). Η Επιτροπή εξέδωσε με καθυστέρηση δύο ετών ερμηνευτικό σημείωμα στο οποίο εξηγεί τους λεπτομερείς τρόπους καθορισμού των αντιπροσωπευτικών αποδόσεων, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζει τα ανώτατα ποσοστά ξένων υλών και υγρασίας (βλέπε σημεία 41 και 42).

59. Στην Ισπανία, το Συνέδριο διαπίστωσε μια περίπτωση παρατυπίας που αφορούσε 1,25 εκατομμύρια ευρώ (σημείο 44).

Συστάσεις

60. Το Συνέδριο συνιστά τα εξής:

α) πρέπει να καθοριστούν σαφείς και ποσοτικά προσδιορισμένοι στόχοι·

β) πρέπει η Επιτροπή να επανεκτιμήσει τη στήριξη που παρέχεται σε είδη τα οποία θα μπορούσαν να καλλιεργούνται αντί των ελαιούχων σπόρων·

γ) πρέπει η Επιτροπή να αξιολογήσει τα σχέδια περιφερειοποίησης εφαρμόζοντας κριτήρια χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, προκειμένου να διασαφηνιστεί και να απλοποιηθεί η νομοθεσία σχετικά με την περιφερειοποίηση, καθώς και να εξασφαλιστεί ίση μεταχείριση στους τελικούς δικαιούχους σε διαφορετικά κράτη μέλη·

δ) πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον αρμόζει να διορθωθούν οι μέσες ιστορικές αποδόσεις που έχουν υπερεκτιμηθεί σε ορισμένα σχέδια περιφερειοποίησης (βλέπε σημεία 32 και 33)·

ε) πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο μπορούν να ανακτηθούν οι αχρεωστήτως καταβληθείσες κοινοτικές ενισχύσεις:

- ποσού που απομένει να προσδιοριστεί λόγω της μη επιβολής στην Ισπανία και την Ιταλία των κυρώσεων που προβλέπονται σε περίπτωση μη τήρησης της αντιπροσωπευτικής απόδοσης που ισχύει για τις βιομηχανικές καλλιέργειες (βλέπε σημεία 46 και 47),

- ύψους 1,25 εκατομμυρίων ευρώ, λόγω του ότι στην Ισπανία αποδεσμεύτηκε εγγύηση μολονότι δεν πληρούνταν οι κανονιστικές προϋποθέσεις (βλέπε σημείο 44).

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel Fabra Vallés

Πρόεδρος

(1) Μέσος όρος των αποδόσεων της περιφέρειας κατά την περίοδο 1986-1990, εξαιρώντας από τον υπολογισμό την κατώτατη και την ανώτατη απόδοση της περιόδου [άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1992, για τη θέσπιση καθεστώτος στήριξης των παραγωγών ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών (ΕΕ L 181 της 1.7.1992, σ. 12)].

(2) Το 1995, η προβλεπόμενη τιμή αναφοράς 163 ευρώ ανά τόνο αυξήθηκε σε 196,8 ευρώ ανά τόνο κατόπιν τροποποίησης των συναλλαγματικών ισοτιμιών που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των ενισχύσεων στα εθνικά νομίσματα. Η αύξηση αυτή παρέμεινε ουδέτερη για τις ενισχύσεις που ήταν εκφρασμένες σε εθνικά νομίσματα.

(3) Περιορισμός σε 5482000 εκτάρια το 1994/95 και σε 5128000 εκτάρια από το 1995/96 και εξής. Η έκταση αυτή μειώνεται ανάλογα με το ποσοστό των εκτάσεων υπό καθεστώς προσωρινής παύσης της καλλιέργειας, το οποίο καθορίζει ετησίως το Συμβούλιο για τις αροτραίες καλλιέργειες, χωρίς η μείωση αυτή να μπορεί να είναι κατώτερη του 10 %.

(4) Άρθρο 2 του δημοσιονομικού κανονισμού, της 21ης Δεκεμβρίου 1977, που εφαρμόζεται επί του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 356 της 31.12.1977, σ. 1).

(5) Βλέπε άρθρο 10 παράγραφος 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1251/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, για τη θέσπιση καθεστώτος στήριξης των παραγωγών ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών (ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σ. 1).

(6) Άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου.

(7) Άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου.

(8) Άρθρο 1 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 231/94 του Συμβουλίου, της 24ης Ιανουαρίου 1994, για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 (ΕΕ L 30 της 3.2.1994, σ. 2).

(9) Η επίπτωση εκτιμάται συγκρίνοντας τις πραγματικές με τις θεωρητικές δαπάνες εάν η ενίσχυση ανά εκτάριο στη Γαλλία και την Ισπανία βασιζόταν στις ιστορικές αποδόσεις των ελαιούχων σπόρων.

(10) Άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου.

(11) Μία απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Μαρτίου 2002 (C-328/00) επιβεβαιώνει τη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής στην εφαρμογή της μεθόδου υπολογισμού σε επτάμηνη περίοδο αναφοράς. Με την εν λόγω απόφαση, το Δικαστήριο αποφάνθηκε μόνον επί της νομιμότητας της απόφασης της Επιτροπής και δεν έθιξε την πτυχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.

(12) Η υπεραντιστάθμιση εκτιμάται συγκρίνοντας τις πραγματικές με τις θεωρητικές δαπάνες εάν η διαπιστωθείσα τιμή αναφοράς υπολογιζόταν σε δωδεκάμηνη βάση, ήτοι από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Για το πρώτο έτος εφαρμογής (1992/93), δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία για δωδεκάμηνη περίοδο.

(13) Άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου.

(14) Η αύξηση των δαπανών υπολογίζεται συγκρίνοντας τις πραγματικές με τις θεωρητικές δαπάνες εάν η διαφορά που εκφράζεται ως ποσοστό μεταξύ της διαπιστωθείσας και της προβλεπόμενης τιμής αναφοράς δεν είχε στρογγυλοποιηθεί.

(15) Το πρόσθετο κόστος υπολογίζεται συγκρίνοντας τις πραγματικές με τις θεωρητικές δαπάνες εάν η διαπιστωθείσα τιμή αναφοράς είχε αντικατασταθεί στον αρχικό υπολογισμό του κοινοτικού ποσού αναφοράς. Ο υπολογισμός της Επιτροπής διόρθωσε την ενίσχυση ανά εκτάριο λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορά που εκφράζεται ως ποσοστό μεταξύ της διαπιστωθείσας και της ιστορικής τιμής αναφοράς.

(16) Η πρόσθετη επιβάρυνση εκτιμάται συγκρίνοντας τις πραγματικές με τις θεωρητικές δαπάνες εάν οι δαπάνες συλλογής είχαν προστεθεί στις τιμές αγοράς που κοινοποίησε η Ιταλία.

(17) ΕΕ C 348 της 18.11.1997, σ. 70.

(18) Σημείο 3.23 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 1996.

(19) Σημείο 3.22 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 1996.

(20) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3653/90 του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 1990, περί των μεταβατικών διατάξεων για την κοινή οργάνωση της αγοράς σιτηρών και ρυζιού στην Πορτογαλία (ΕΕ L 362 της 27.12.1990, σ. 22).

(21) Πηγή: Eurostat - "New Cronos".

(22) Η οικονομική επίπτωση των υπερεκτιμημένων ιστορικών αποδόσεων υπολογίζεται ως εξής: η διαφορά μεταξύ του μέσου όρου των ιστορικών αποδόσεων και του μέσου όρου των αποδόσεων που ελήφθησαν υπόψη στο σχέδιο περιφερειοποίησης εκφράζεται ως ποσοστό του δεύτερου αυτού μέσου όρου. Το ποσοστό αυτό εφαρμόζεται στις σωρευμένες δαπάνες του προϋπολογισμού των ετών 1993 έως 1999. Το αποτέλεσμα του υπολογισμού αυτού είναι 474,7 εκατομμύρια ευρώ για τους ελαιούχους σπόρους και 254,6 εκατομμύρια ευρώ για τα σιτηρά.

(23) Άρθρο 3 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1251/1999 του Συμβουλίου.

(24) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3653/90 του Συμβουλίου.

(25) Σημείο 3.22.α) της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 1996. Το Συνέδριο είχε παρατηρήσει ότι αντίθετα με την κανονιστική νομοθεσία η μέση απόδοση των νέων ομόσπονδων κρατιδίων δεν ήταν ίση με τη μέση απόδοση των παλαιών ομόσπονδων κρατιδίων, αλλά υψηλότερη κατά 0,04 τόνους/εκτάριο.

(26) Άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου.

(27) Έως το 2001/02, οι εκτάσεις υπό αγροβιομηχανική προσωρινή παύση καλλιέργειας τύγχαναν της ενίσχυσης για την προσωρινή παύση καλλιέργειας. Από την περίοδο εμπορίας 2002/03 και εξής, το ύψος της ενίσχυσης για την προσωρινή παύση καλλιέργειας και για τις αροτραίες καλλιέργειες θα είναι το ίδιο.

(28) Οι όροι που διέπουν την αγροβιομηχανική προσωρινή παύση καλλιέργειας για την περίοδο που αφορούσε ο έλεγχος του Συνεδρίου διατυπώνονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 334/93 της Επιτροπής, της 15ης Φεβρουαρίου 1993 (ΕΕ L 38 της 16.2.1993), ο οποίος καταργήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1586/97 της Επιτροπής, της 29ης Ιουλίου 1997 (ΕΕ L 215 της 7.8.1997, σ. 3).

(29) Άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3887/92 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1992, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων (ΕΕ L 391 της 31.12.1992, σ. 36).

(30) Άρθρο 5 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1586/97 της Επιτροπής.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΥΜΦΩΝΙΑ BLAIR HOUSE

"Κοινή δήλωση προθέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής σχετικά με ορισμένους ελαιούχους σπόρους στο πλαίσιο της GATT" (ΕΕ L 147 της 18.6.1993, σ. 26).

1. Η κοινοτική νομοθεσία για τους παραγωγούς γογγυλόσπορων, κραμβόσπορων, ηλιανθόσπορων και σπόρων σόγιας περιλαμβάνεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1992.

2. Η Κοινότητα θα διενεργήσει τις εξής επιπλέον αναπροσαρμογές στα ευεργετήματα που προκύπτουν για τους ευρωπαίους παραγωγούς εκ του προγράμματος αυτού σχετικά με τις πληρωμές για τα σιτηρά οι οποίες αφορούν την καλλιέργεια συγκεκριμένων ελαιούχων σπόρων.

3. α) Η Κοινότητα διενεργεί δαπάνες στήριξης της αγοράς για γογγυλόσπορους, κραμβόσπορους, ηλιανθόσπορους και σπόρους σόγιας μόνο υπό τους όρους και προϋποθέσεις που προβλέπονται στον κανονισμό που αναφέρεται στην παράγραφο 1.

β) Η Κοινότητα θα εξαιρέσει από τα ευεργετήματα του καθεστώτος τις καλλιέργειες "ηλιανθόσπορου ζαχαροπλαστικής", αρχίζοντας από τις ποσότητες που πρόκειται να συγκομιστούν το 1994.

4. Η Κοινότητα καθιερώνει μια χωριστή βασική έκταση για τους παραγωγούς που επωφελούνται από το σύστημα πληρωμών για τα σιτηρά οι οποίες αφορούν την καλλιέργεια συγκεκριμένων ελαιούχων σπόρων. Το σύστημα πρέπει να τηρεί τις ακόλουθες αρχές:

- θα εφαρμοστεί σταδιακώς, όσον αφορά τις καλλιέργειες που θα φυτευθούν για συγκομιδή κατά το 1994 και τα επόμενα έτη,

- σύμφωνα με τις συνθήκες προσχώρησης, η πλήρης εφαρμογή για την Ισπανία και την Πορτογαλία θα αρχίσει το 1995/96.

5. Το σύστημα χωριστής βασικής έκτασης πρέπει να περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:

- ορίζεται μια κοινοτική βασική έκταση ελαιούχων σπόρων για την οποία θα διενεργούνται πληρωμές για τα σιτηρά οι οποίες αφορούν την καλλιέργεια ελαιούχων σπόρων (τα στοιχεία για την Κοινότητα των Δώδεκα παρατίθενται στο παράρτημα),

- για κάθε συγκεκριμένο έτος εμπορίας η εφαρμοστέα βασική έκταση ελαιούχων σπόρων για την Κοινότητα των Δώδεκα θα μειώνεται ώστε να αντικατοπτρίζει τον ετήσιο ρυθμό παύσης αροτραίων καλλιεργειών που καθορίζεται από το Συμβούλιο. Η μείωση, ωστόσο, καμία χρονιά δεν πρέπει να είναι κάτω του 10 % της βασικής έκτασης.

6. Σε κάθε περίοδο εμπορίας [τηρουμένων των διατάξεων του διορθωτικού μηχανισμού του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1765/92, άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο δ)], οι πληρωμές για τα σιτηρά οι οποίες αφορούν την καλλιέργεια συγκεκριμένων ελαιούχων σπόρων θα υπόκεινται στους ακόλουθους συμπληρωματικούς κανόνες:

- για κάθε ποσοστιαία μονάδα κατά την οποία η φυτευμένη έκταση που απολαύει των ανωτέρω πληρωμών υπερβαίνει την κοινοτική βασική έκταση ελαιούχων σπόρων (μειωμένη σύμφωνα με την παράγραφο 5), οι αντισταθμιστικές πληρωμές προς τους οικείους παραγωγούς ελαιούχων σπόρων θα μειώνονται κατά 1 %,

- κάθε μείωση των αντισταθμιστικών πληρωμών που εφαρμόζεται σε φυτευμένη έκταση που υπερβαίνει τη χωριστή βασική έκταση πρέπει να εφαρμόζεται κατά την ίδια περίοδο εμπορίας,

- επιπροσθέτως, η ποσοστιαία μείωση της αναπροσαρμοσμένης αντισταθμιστικής πληρωμής θα μεταφέρεται και στην επόμενη περίοδο εμπορίας,

- ωστόσο, σε οποιοδήποτε έτος κατά το οποίο δεν απαιτείται μείωση της αντισταθμιστικής πληρωμής, όταν δηλαδή η φυτευμένη έκταση δεν υπερβαίνει τη χωριστή βασική (μετά τη μείωση την προβλεπόμενη στην παράγραφο 5), η αντισταθμιστική πληρωμή γι' αυτό το έτος μπορεί να επανέλθει στο επίπεδο του βασικού ποσού αναφοράς,

- οι μετέπειτα αναπροσαρμογές της αντισταθμιστικής πληρωμής διενεργούνται όπως περιγράφηκε ανωτέρω.

7. Εάν τα υποπροϊόντα της καλλιέργειας ελαιούχων σπόρων σε εκτάσεις υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας οι οποίες προορίζονται για την παρασκευή εντός της Κοινότητας προϊόντων μη κατά κύριο λόγο προοριζομένων για κατανάλωση από τον άνθρωπο ή τα ζώα υπερβαίνουν ετησίως το ένα εκατομμύριο μετρικούς τόνους, εκφραζόμενους σε ισοδύναμο σογιαλεύρου, η Κοινότητα πρέπει να λάβει κατάλληλα διορθωτικά μέτρα εντός του πλαισίου της αναμόρφωσης της κοινής γεωργικής πολιτικής.

8. Η Κοινότητα θα χορηγήσει δασμολογική ποσόστωση για την εισαγωγή 500000 μετρικών τόνων αραβοσίτου στην Πορτογαλία, αρχίζοντας από το έτος εμπορίας 1993/94. Ο δασμός που θα ισχύει για την εν λόγω δασμολογική ποσόστωση θα ορισθεί σε τέτοιο επίπεδο ώστε να εξασφαλιστεί ότι η ποσόστωση θα εξαντληθεί.

9. Η Κοινότητα θα ενσωματώσει τις υποχρεώσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1 έως 8 στον κοινοτικό πίνακα ανειλημμένων υποχρεώσεων για την παροχή στηρίξεων σε εσωτερικό επίπεδο (Schedule of domestic support commitments) που θα επισυναφθεί στο πρωτόκολλο GATT που θα προκύψει από το Γύρο της Ουρουγουάης.

10. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής συμφωνούν να παραιτηθούν από οποιαδήποτε περαιτέρω αξίωση αποζημίωσης λόγω αθέτησης υποχρεώσεων. Τα μέρη συμφωνούν ότι, εάν οποιοδήποτε εξ αυτών θεωρήσει ότι η παρούσα συμφωνία έχει παραβιαστεί, θα προχωρήσει σε δεσμευτική διαιτησία στο πλαίσιο της GATT για θέματα παραβίασης, ζημίας και αποκατάστασης.

Παράρτημα

Σύστημα χωριστής βασικής έκτασης ελαιούων σπόρων για την Κοινότητα των Δώδεκα(1)

(Σπόροι σόγιας, γογγυλόσποροι, κραμβόσποροι και ηλιανθόσποροι)

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(1) Τα στοιχεία πρέπει να μειωθούν για να αντικατοπτρίζουν τον ετήσιο ρυθμό παύσης καλλιέργειας αροτραίων καλλιεργειών.

Απαντησεις της επιτροπης

ΣΥΝΟΨΗ

VI.

α) Η αξιολόγηση της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ του 1992 πραγματοποιείται προοδευτικά, ανά τομέα. Για τις μεγάλες καλλιέργειες, έχουν ήδη ολοκληρωθεί οι ακόλουθες αξιολογήσεις: σκληρός σίτος (1999), ελαιούχα (2001), άμυλο και αμυλούχα προϊόντα (2002), προσωρινή παύση καλλιέργειας γαιών (2002). Στον προγραμματισμό των δραστηριοτήτων αξιολόγησης της Γενικής Διεύθυνσης περιλαμβάνονται και άλλοι τομείς.

β) Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ το 1992 επέφερε σημαντικές μειώσεις στις τιμές του ηλίανθου και των σπερμάτων σόγιας. Για το λόγο αυτό, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο τροποποίησαν την πρόταση της Επιτροπής, δίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο ρητώς στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ ιστορικών αποδόσεων "ελαιούχων" ή "σιτηρών".

Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται τα συμπεράσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τις περιπτώσεις που αφορούν τον τρόπο υπολογισμού των ενισχύσεων, και αναφέρονται στο σημείο 27 στοιχεία α), β) και δ). Θεωρεί ότι έχει πράγματι σεβαστεί τον κανονισμό που θέσπισε το Συμβούλιο. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να συμφωνήσει με τα συμπεράσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την ύπαρξη ενός επιπλέον δημοσιονομικού κόστους που θα υπολογιζόταν βάσει της εσφαλμένης εφαρμογής του κανονισμού. Με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, το σύστημα το οποίο επικρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο αντικαταστάθηκε.

δ) Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα σχέδια περιφερειοποίησης καταρτίστηκαν σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς. Δεν προτίθεται να ζητήσει από τα κράτη μέλη να τα τροποποιήσουν δεδομένου ότι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της μεταρρύθμισης του Προγράμματος Δράσης 2000.

ε) Οι περιπτώσεις που εντόπισε το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι γνωστές στην Επιτροπή και εξετάζονται οι συνέχειες που θα δοθούν σε αυτές στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών.

VII.

α) Η εφαρμογή των μέτρων γεωργικής πολιτικής υπόκειται ανά έξι μήνες σε αξιολογήσεις κατ' εφαρμογή του δημοσιονομικού κανονισμού. Οι δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα συνοψίζονται στο έγγραφο SEC(2002) 24 "Έκθεση προς το Συμβούλιο για τις δραστηριότητες αξιολόγησης της ΓΔ Γεωργίας 1997-2001". Όσον αφορά τις προβλέψεις, το σχέδιο των δραστηριοτήτων αξιολόγησης εντάσσεται στο ετήσιο σχέδιο διαχείρισης (ΕΣΔ), και περιλαμβάνει ένα πολυετές σχέδιο που επανεξετάζεται και εμπλουτίζεται ετησίως.

Άλλωστε, ο στόχος της ισορροπίας της αγοράς είναι μία πολύ γνωστή έννοια, το περιεχόμενο της οποίας εξελίσσεται σε συνάρτηση με την κατάσταση της αγοράς (ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης).

β) Το ζήτημα της επαναξιολόγησης της ενίσχυσης στα προϊόντα που θα μπορούσαν να καλλιεργούνται αντί των ελαιούχων σπόρων θα εξεταστεί κατά την ενδιάμεση αναθεώρηση.

γ) Η Επιτροπή δεν προτίθεται να ζητήσει από τα κράτη μέλη να αλλάξουν τα σχέδια περιφερειοποίησής τους, διότι μετά τις συζητήσεις σε επίπεδο Συμβουλίου τα εν λόγω σχέδια συμπεριλήφθηκαν στο Πρόγραμμα Δράσης 2000.

δ) Οι εν λόγω περιπτώσεις αφορούν τις γαίες που βρίσκονται υπό καθεστώς βιομηχανικής αγρανάπαυσης. Ως εκ τούτου, εξετάζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (ΚΟΑ) ΤΩΝ ΕΛΑΙΟΥΧΩΝ ΣΠΟΡΩΝ

16. Οι παρατηρήσεις και οι διευκρινίσεις όσον αφορά τα έσοδα ανά εκτάριο(1) περιορίζονται στην περίοδο 1998-2003. Η προοδευτική ευθυγράμμιση των ενισχύσεων στα ελαιούχα με τις ενισχύσεις στα σιτηρά, η οποία συντελείται σε μία χρονική στιγμή όπου οι τιμές είναι σχετικά χαμηλές, έχει ως αποτέλεσμα τα έσοδα ανά εκτάριο για τα ελαιούχα να σημειώνουν μείωση. Ωστόσο, μεσο- και μακροπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τη μεγάλη ζήτηση, οι τιμές της κράμβης και του ηλίανθου στην κοινοτική αγορά αναμένεται να αυξηθούν και να συμβάλλουν στη βελτίωση των εσόδων των παραγωγών.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΑ ΕΛΑΙΟΥΧΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 1992/93 ΕΩΣ ΤΟ 1999/2000

19. Η εφαρμογή των μέτρων γεωργικής πολιτικής υπόκειται ανά έξι μήνες σε αξιολογήσεις κατ' εφαρμογή του δημοσιονομικού κανονισμού. Οι δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα συνοψίζονται στο έγγραφο SEC(2002) 24 "Έκθεση προς το Συμβούλιο για τις δραστηριότητες αξιολόγησης της ΓΔ Γεωργίας 1997-2001". Όσον αφορά τις προβλέψεις, το σχέδιο των δραστηριοτήτων αξιολόγησης εντάσσεται στο ετήσιο σχέδιο διαχείρισης (ΕΣΔ), και περιλαμβάνει ένα πολυετές σχέδιο που επανεξετάζεται και εμπλουτίζεται ετησίως.

Στην αξιολόγηση αναλύεται η εξέλιξη - πριν και μετά τη μεταρρύθμιση - της σχετικής αποδοτικότητας των ελαιούχων και των ανταγωνιστικών καλλιεργειών. Εκτός εξαιρέσεων, η άμεση ενίσχυση επέδρασε αντισταθμιστικά στη μείωση της τιμής των ελαιούχων σπόρων. Ο αξιολογητής συμπέρανε ότι το εισόδημα των παραγωγών προστατεύτηκε.

25. Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ το 1992 επέφερε σημαντικές μειώσεις στις τιμές του ηλίανθου και των σπερμάτων σόγιας. Για το λόγο αυτό, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο τροποποίησαν την πρόταση της Επιτροπής, δίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο ρητώς στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ ιστορικών αποδόσεων "ελαιούχων" ή "σιτηρών".

Η δυνατότητα επιλογής μεταξύ ιστορικών αποδόσεων σιτηρών ή ελαιούχων καλλιεργειών ήταν συμβατή με τις διαφορετικές περιφερειακές συνθήκες καλλιέργειας των κρατών μελών κατά τη διάρκεια της αντίστοιχης περιόδου αναφοράς. Το να βασιστούν οι ενισχύσεις για τα ελαιούχα στις αποδόσεις "ελαιούχων καλλιεργειών" ήταν περισσότερο επωφελές σε περιφέρειες όπου καλλιεργούνταν γογγυλόσποροι, οι ελαιούχοι σπόροι με την υψηλότερη απόδοση, ενώ για τη σόγια και τον ηλίανθο μία ενίσχυση βάσει των σιτηρών είναι γενικότερα καλύτερη, δεδομένου ότι οι εν λόγω καλλιέργειες έχουν χαμηλότερες αποδόσεις από το γογγυλόσπορο. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο αποφάσισαν να παρέχουν αυτή τη δυνατότητα στα κράτη μέλη, προκειμένου οι παραγωγοί στις περιφέρειες όπου καλλιεργούνται κυρίως σόγια και ηλίανθος να μην υφίστανται άδικη μεταχείριση. Το δημοσιονομικό κόστος αποτελεί συνέπεια μίας σαφούς απόφασης πολιτικής από μέρους του Συμβουλίου και η Επιτροπή ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες που έθεσε το Συμβούλιο.

Η ευθυγράμμιση των ενισχύσεων βάσει της έκτασης που αποφασίστηκε από το Πρόγραμμα Δράσης 2000 προβλέπει την αποκλειστική χρησιμοποίηση της ιστορικής απόδοσης σιτηρών για την καθιέρωση ενίσχυσης βάσει της έκτασης, ανεξαρτήτως καλλιέργειας, για τα ελαιούχα.

Επιπλέον, η αξιολόγηση (βλέπε σημείο 19) πραγματεύτηκε τις επιπτώσεις των σχεδίων περιφερειοποίησης στην παραγωγή ανά περιφέρεια, ήτοι από την πλευρά του στόχου της ισορροπίας της αγοράς. Διαπίστωσε ότι τα σχέδια συνέβαλαν στην επίτευξη των περιφερειακών στόχων εντόπισης της καλλιέργειας σε σχέση με την εντόπιση της ζήτησης προϊόντων.

27. Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται τα συμπεράσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τις περιπτώσεις που αφορούν τον τρόπο υπολογισμού των ενισχύσεων, και αναφέρονται στο σημείο 27 στοιχεία α), β) και δ). Θεωρεί ότι έχει πράγματι σεβαστεί τον κανονισμό που θέσπισε το Συμβούλιο. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να συμφωνήσει με τα συμπεράσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την ύπαρξη ενός επιπλέον δημοσιονομικού κόστους που θα υπολογιζόταν βάσει της εσφαλμένης εφαρμογής του κανονισμού. Με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, το σύστημα το οποίο επικρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο αντικαταστάθηκε.

α) Το Συμβούλιο αποφάσισε να καθορίσει το οριστικό ποσό πριν από τα τέλη Ιανουαρίου, ώστε να πληρώσει εγκαίρως τους παραγωγούς. Στη μέθοδο υπολογισμού χρησιμοποιήθηκαν τιμές που ίσχυαν την περίοδο της συγκομιδής και της έναρξης της περιόδου εμπορίας, καλύπτοντας έως και 70 % των πωλήσεων της συγκομιδής. Η Επιτροπή δεν γνώριζε τις μεταγενέστερες τιμές έως τη στιγμή που έπρεπε να καθοριστεί η ενίσχυση. Εξάλλου, οι τιμές κατά τους μήνες Φεβρουάριο έως Ιούνιο δεν επηρεάζουν ιδιαίτερα τα εισοδήματα των παραγωγών, διότι οι περισσότεροι παραγωγοί πωλούν τις σοδειές τους σύντομα μετά τη συγκομιδή και οι μεταγενέστερες αυξήσεις τιμών, που υπολογίζονται από το Ελεγκτικό Συνέδριο σε επίπεδο 1,91 %, δεν καλύπτουν ούτε καν το κόστος αποθήκευσης. Επομένως, το στοιχείο αυτό δεν προσθέτει τίποτα στο εισόδημα των γεωργών. Η Επιτροπή έλαβε εμμέσως υπόψη της τις αυξήσεις των τιμών που σημειώθηκαν μετέπειτα στην περίοδο, διότι η δυνατότητα χορήγησης στους παραγωγούς μίας πριμοδότησης εμπορίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 11 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1765/92 δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ.

β) Η μέθοδος υπολογισμού καθιερώθηκε, ώστε να επιτρέπει τη διόρθωση σε περίπτωση υψηλότερης ή χαμηλότερης διαπιστωθείσας τιμής αναφοράς από την προσωρινή. Την εποχή που καθιερώθηκε η μέθοδος υπολογισμού, η πορεία της ανάπτυξης της τιμής δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθεί. Η μέθοδος υπολογισμού που χρησιμοποιήθηκε θα οδηγούσε σε χαμηλότερες αυξήσεις ενισχύσεων σε περίπτωση χαμηλότερων τιμών αγοράς, όπως συνέβη κατά το πρώτο έτος εφαρμογής.

γ) Η μέθοδος που χρησιμοποίησε η Επιτροπή υποβλήθηκε στο Συμβούλιο κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εγκρίσεων.

δ) Η Επιτροπή δεν θεώρησε αναγκαίο να αμφισβητήσει τις τιμές που κοινοποιούσαν τα υπουργεία των κρατών μελών, ιδίως εάν μία επίσημη έκδοση (ZMP Ölsaaten Spezialinformation) κάλυπτε τιμές από τρία κράτη μέλη, που χρησιμοποιούνταν παράλληλα με τις τιμές τις οποίες κοινοποιούσαν τα συγκεκριμένα κράτη μέλη χωρίς σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο πηγών. Επίσης, πραγματοποιήθηκε μία αποστολή στην Ιταλία, ώστε να ελεγχθεί το κόστος μεταφοράς στη χώρα και να υπολογισθεί ένα συμπλήρωμα σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3405/93, μετά τον αποκλεισμό των ιταλικών τιμών τα προηγούμενα έτη, διότι δεν είχαν συμπεριλάβει το κόστος μεταφοράς. Τα έτη κατά τα οποία οι ιταλικές τιμές δεν ευθυγραμμίζονταν με τις τιμές που κοινοποιούσαν άλλα κράτη μέλη, οι εν λόγω τιμές αποκλείσθηκαν από τον υπολογισμό. Μόνο το 1997/98 θα είχε επιτευχθεί διαφορετικό αποτέλεσμα.

Ωστόσο, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου και θεωρεί ότι σε μεγάλο βαθμό αντικατοπτρίζουν τις δυσκολίες που ενυπάρχουν στο σύστημα ενίσχυσης ελλιπών πληρωμών. Τα εν λόγω προβλήματα επιλύθηκαν χάρη στη μεταρρύθμιση του Προγράμματος Δράσης 2000, το οποίο ορίζει ενίσχυση ευθυγραμμισμένη με εκείνη των σιτηρών.

28. Η Επιτροπή ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες που έθεσε το Συμβούλιο.

29 έως 31. Ο κανονισμός του Συμβουλίου επιτρέπει την περιφερειοποίηση και, πράγματι, τη χρησιμοποίηση διαφορετικών επιλογών ως προς τα έτη αναφοράς (μέσος όρος πέντε ετών, εκτός των ετών με την καλύτερη και τη χειρότερη απόδοση) για τις αποδόσεις και τις εκτάσεις σε επίπεδο περιφέρειας. Επιπλέον, τα δεδομένα δεν είναι απαραιτήτως όλα διαθέσιμα και ακριβή στο βαθμό που προτείνει το Ελεγκτικό Συνέδριο (ήτοι εαρινή ελαιώδης κράμβη στη Γερμανία). Τουτέστιν, δεν υπάρχει ακριβής ή αυτόματη μαθηματική σχέση μεταξύ της απόδοσης αναφοράς και των αποδόσεων που προβλέπονται στο σχέδιο περιφερειοποίησης. Το γεγονός αυτό αναγνωρίζεται ρητώς στον ίδιο τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1765/92 του Συμβουλίου, που προβλέπει στο άρθρο 3 παράγραφος 4 ότι η Επιτροπή μπορεί να απορρίπτει σχέδια που δεν συμβιβάζονται με ιστορικά δεδομένα ή με την απόδοση αναφοράς. Εάν ήταν δυνατόν να επιτευχθεί η ακριβής μαθηματική σχέση που αξιώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, τότε το κείμενο του Συμβουλίου θα υποχρέωνε αναμφισβήτητα την Επιτροπή να απορρίπτει κάθε σχέδιο που δεν ανταποκρίνεται σε έναν ακριβή, αυτόματο μαθηματικό υπολογισμό των αποδόσεων.

Η Επιτροπή δεν προτίθεται να ζητήσει από τα κράτη μέλη να αλλάξουν τα σχέδια περιφερειοποίησής τους, διότι μετά τις συζητήσεις σε επίπεδο Συμβουλίου τα εν λόγω σχέδια συμπεριλήφθηκαν στο Πρόγραμμα Δράσης 2000.

31. Η Επιτροπή ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες που όρισε το Συμβούλιο.

32-33. Οι ιστορικές αποδόσεις αναφοράς που διατηρήθηκαν κατά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ το 1992 αποτέλεσαν τη βάση των συζητήσεων για το Πρόγραμμα Δράσης 2000 στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο και συνεπώς, εμμέσως, μέρος της απόφασης του Συμβουλίου.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΠΑΥΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ

41. Ο κανονισμός επιτρέπει στο κράτος μέλος να υπολογίζει τις αποδόσεις είτε σε ατομική βάση για συγκεκριμένες εκμεταλλεύσεις είτε σε τοπική βάση. Στην τελευταία περίπτωση, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέγουν τις γεωγραφικές θέσεις που θα χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των αποδόσεων, οι οποίες μπορεί, αλλά δεν πρέπει απαραιτήτως, να αντιστοιχούν στις περιφέρειες που ορίστηκαν στο σχέδιο περιφερειοποίησης των κρατών μελών που καταρτίζεται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1251/1999.

Το ερμηνευτικό σημείωμα - που διανεμήθηκε επανειλημμένως - δίδει στα κράτη μέλη ένα πλαίσιο αποδεκτό ενόψει της θέσπισης αντιπροσωπευτικών αποδόσεων για τις μη επισιτιστικές καλλιέργειες. Ωστόσο, οι διαδικασίες και τα μέτρα ελέγχου που εφαρμόζονται στην πραγματικότητα στις περιπτώσεις που αφορούν ειδικές τοπικές συνθήκες υπάγονται πλήρως στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.

42. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι μη επισιτιστικές καλλιέργειες σε γαίες που βρίσκονται υπό καθεστώς αγρανάπαυσης επωφελούνται από ενισχύσεις, οι οποίες βασίζονται στην προσωρινή παύση καλλιέργειας και όχι στην παραγωγή τους. Το σύνολο της συγκομισθείσας παραγωγής στις γαίες που βρίσκονται υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας πρέπει να δίδεται για τη μεταποίηση που δεν αφορά είδη διατροφής.

Ο έλεγχος θα μπορούσε να ενισχυθεί, εάν επιβαλλόταν στα κράτη μέλη η εισαγωγή μέγιστων ποσοστών προσμείξεων και υγρασίας που συνδέονται με την αντιπροσωπευτική απόδοση. Παρά ταύτα:

- δεν υφίστανται, εκτός από την περίπτωση της παρέμβασης των σιτηρών, κοινοτικά πρότυπα για τον καθορισμό προτύπων ποιότητας, δεδομένου ότι η ενίσχυση αποτελεί φύσει κατ' αποκοπή ποσό ανά εκτάριο. Επιπρόσθετα κριτήρια θα επιβάρυναν ακόμη περισσότερο το σύστημα, κάτι που θα μπορούσε να αποθαρρύνει τη χρησιμοποίηση του εν λόγω μέτρου,

- τα επιλέξιμα προϊόντα για το σύστημα που δεν περιλαμβάνει είδη διατροφής είναι πάρα πολλά,

- στόχος του ελέγχου των ελάχιστων ποσοτήτων που παραδίδονται είναι να αποφεύγεται η πώληση μέρους της μη επισιτιστικής παραγωγής ελαιούχων στην αγορά τροφίμων. Από τη στιγμή που εξελίχθηκε η παραγωγή των βιοκαυσίμων, η οποία υποστηρίζεται και από τις νέες προτάσεις οδηγιών της Επιτροπής σχετικά με την προώθηση της κατανάλωσης των βιοκαυσίμων, δεν υπάρχει πλέον ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις τιμές που ισχύουν για τα μη επισιτιστικά και τα επισιτιστικά ελαιούχα.

43. Όσον αφορά την περίπτωση που αναφέρεται στην Καταλονία για τις περιόδους 1998 και 1999, τα αίτια που επέφεραν τις εν λόγω διορθώσεις είναι ουσιαστικά σημαντικές ελλείψεις στα μέτρα ελέγχου που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ σε αυτές τις αυτόνομες κοινότητες. Μεταξύ των ελλείψεων, οι ισχνές αποδόσεις των γαιών που βρίσκονται υπό καθεστώς βιομηχανικής αγρανάπαυσης επικρίθηκαν ιδιαίτερα στην Καταλονία.

Όσον αφορά τις ελλείψεις που διαπιστώθηκαν στην Ανδαλουσία, είναι γνωστές στην Επιτροπή, η οποία θα πραγματοποιήσει την κατάλληλη παρακολούθηση στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών. Βλέπε απάντηση στο σημείο 46.

44. Το σημείο αυτό θα διερευνηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία εκκαθάρισης λογαριασμών. Ενδεχομένως θα εφαρμοστούν δημοσιονομικές διορθώσεις.

45. Βλέπε απάντηση στο σημείο 47.

46. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρακολούθησαν τις ελλείψεις που περιέγραψε το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά τις προηγούμενες αποστολές. Έτσι, ήδη για τις περιόδους 1996 και 1997, εφαρμόσθηκαν κατ' αποκοπή δημοσιονομικές διορθώσεις (για την Καταλονία βλέπε σημείο 43). Τα αίτια που επέφεραν τις εν λόγω διορθώσεις είναι ουσιαστικά σημαντικές ελλείψεις στα μέτρα ελέγχου που εφαρμόσθηκαν στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ σε αυτές τις αυτόνομες κοινότητες. Μεταξύ των ελλείψεων, οι ισχνές αποδόσεις των γαιών που βρίσκονται υπό καθεστώς βιομηχανικής αγρανάπαυσης επικρίθηκαν ιδιαίτερα στην Καταλονία.

Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, δρομολογήθηκε έρευνα προκειμένου να ανακτηθούν τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά στο πλαίσιο της περιόδου 1998 στην Ανδαλουσία. Επιπλέον, έρευνα που διενήργησαν οι αρχές της εν λόγω αυτόνομης κοινότητας σχετικά με την κατάσταση που αφορά τις συγκομιδές των ετών 1999 και 2000 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω ανεπάρκειες δεν υφίστανται πλέον. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα εξασφαλίσουν την κατάλληλη παρακολούθηση.

47. Ήδη το 2000, οι υπηρεσίες της Επιτροπής εντόπισαν προβλήματα στην εφαρμογή κυρώσεων και προβλέπουν την εφαρμογή, στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών, μίας κατ' αποκοπή διόρθωσης στις δαπάνες που δήλωσε η Ιταλία για τις περιόδους 1999 και 2000, κυρίως διότι οι ιταλικές αρχές δεν εφαρμόζουν με συστηματικό τρόπο τις μειώσεις και τις κυρώσεις που προβλέπει ο κανονισμός. Επομένως, οι υπηρεσίες θεωρούν ότι οι περιπτώσεις που εντόπισε το Ελεγκτικό Συνέδριο καλύπτονται από τη δημοσιονομική κατ' αποκοπή διόρθωση που εφαρμόζεται στην Ιταλία στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

48. Ο στόχος της ισορροπίας της αγοράς είναι μία πολύ γνωστή έννοια, το περιεχόμενο της οποίας εξελίσσεται ανάλογα με την κατάσταση της αγοράς. Επιπλέον, στο πλαίσιο του Προγράμματος Δράσης 2000, χάρη στο μη ειδικό χαρακτήρα των ενισχύσεων ανά εκτάριο, που επιτρέπει την υπέρβαση της μέγιστης επιφάνειας που όρισε η συμφωνία του Blair House για τους ελαιούχους σπόρους, δεν χρειάζεται να οριστεί ποσοτικός στόχος. Στην περίπτωση των ελαιούχων, οι ερωτήσεις αξιολόγησης επικεντρώνονταν στην αποτελεσματικότητα των μέτρων για τον εφοδιασμό της αγοράς. Για κάθε ειδική κατάσταση προσφοράς και ζήτησης ανά προϊόν, ο αξιολογητής χρησιμοποίησε ένα κατάλληλο κριτήριο για τη διατύπωση κρίσης.

49. Πρώτον, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο τροποποίησαν ρητώς την πρόταση της Επιτροπής, ούτως ώστε να δώσουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ ιστορικών αποδόσεων "ελαιούχων" ή "σιτηρών". Η εν λόγω δυνατότητα επιλογής συντέλεσε στην κάλυψη των διαφορετικών περιφερειακών συνθηκών καλλιέργειας των κρατών μελών, κατά την αντίστοιχη περίοδο αναφοράς. Το να βασιστούν οι ενισχύσεις για τα ελαιούχα στις αποδόσεις "ελαιούχων καλλιεργειών" ήταν περισσότερο επωφελές σε περιφέρειες όπου καλλιεργούνταν γογγυλόσποροι, οι ελαιούχοι σπόροι με την υψηλότερη απόδοση, ενώ για τη σόγια και τον ηλίανθο μία ενίσχυση βάσει των "σιτηρών" ήταν υψηλότερη. Καταρτίζοντας τα δικά τους σχέδια περιφερειοποίησης, τα κράτη μέλη καθίστανται υπεύθυνα για την επιλογή τους. Η ευθυγράμμιση των ενισχύσεων βάσει της έκτασης που αποφασίστηκε από το Πρόγραμμα Δράσης 2000 προβλέπει την αποκλειστική χρησιμοποίηση της ιστορικής απόδοσης σιτηρών, ώστε να εισαχθεί ενίσχυση βάσει της έκτασης, ανεξαρτήτως καλλιέργειας, για τα ελαιούχα.

50. Η ευθυγράμμιση της ενίσχυσης για τα ελαιούχα με εκείνη των σιτηρών επιτρέπει στους παραγωγούς να αντιδρούν στα μηνύματα της αγοράς και στις κλιματικές συνθήκες και να κάνουν τις επιλογές τους ανεξαρτήτως του επιπέδου της ενίσχυσης. Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι μετά την εν λόγω ευθυγράμμιση, η έκταση στην οποία καλλιεργούνται ελαιούχα για κάθε περίοδο θα είναι κατώτερη του επιπέδου του 1999. Οι ελαιούχοι σπόροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην αμειψισπορά και οι αποφάσεις των γεωργών περί καλλιεργειών θα εξαρτώνται από την εξέλιξη της τιμής τόσο των ελαιούχων όσο και των σιτηρών. Οι εκτάσεις στις οποίες καλλιεργούνται ελαιούχα θα αυξάνονταν, εάν οι τιμές αγοράς για τα σιτηρά κυμαίνονταν σε επίπεδα παρόμοια με το επίπεδο της τιμής παρέμβασης. Το συμπέρασμα της Επιτροπής σχετικά με την εξέλιξη των εισοδημάτων βασίζεται στην υπόθεση ότι η τιμή του σίτου θα διατηρηθεί σε επίπεδα κατά πολύ υψηλότερα από την τιμή παρέμβασης και ότι δεν θα χρειαστεί να χορηγηθούν επιστροφές λόγω θετικών εξελίξεων στην παγκόσμια αγορά. Οι εκτάσεις στις οποίες καλλιεργούνται ελαιούχα αυξήθηκαν ήδη κατά την περίοδο 2000-2002 σε ορισμένες περιοχές, π.χ. στα νέα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας. Μόνο χάρη σε μία ενίσχυση βάσει της έκτασης, ανεξαρτήτως καλλιέργειας, για τα ελαιούχα, η κοινοτική παραγωγή θα έχει τη δυνατότητα να υπερβεί το όριο της συμφωνίας του Blair-House.

Στο Πρόγραμμα Δράσης 2000, η ευθυγράμμιση των ενισχύσεων στα ελαιούχα με εκείνες των σιτηρών συνοδεύεται από μία μείωση της τιμής παρέμβασης των σιτηρών, η οποία περιορίζει τα αποτελέσματα που λαμβάνονται στην εκ των υστέρων προσομοίωση. Σύμφωνα με τις υπηρεσίες της Επιτροπής προβλέπεται, μεσο- και μακροπρόθεσμα, αύξηση της ευρωπαϊκής παραγωγής ελαιούχων, χάρη σε μία αύξηση των τιμών και των αποδόσεων.

51-52. Το 2000, η Επιτροπή ανέθεσε μία σύμβαση για τη διενέργεια αξιολόγησης της ευρωπαϊκής πολιτικής για τα ελαιούχα, για την περίοδο 1993-1999, σε κάποια ανεξάρτητη εταιρεία συμβούλων. Η εν λόγω έκθεση ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2001 και είναι διαθέσιμη από τον Νοέμβριο του 2001 στην ιστοθέση της ΓΔ Γεωργίας. Η λεπτομερής αυτή αξιολόγηση διενεργήθηκε μόλις πρόσφατα, διότι ήταν απαραίτητο ο τομέας των ελαιούχων να εξεταστεί σε συνδυασμό με τον τομέα των σιτηρών, για τον οποίο όμως η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ του 1992 εφαρμόστηκε πλήρως από το 1995.

53. Το Ελεγκτικό Συνέδριο διατυπώνει τέσσερις παρατηρήσεις σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού που χρησιμοποίησε η Επιτροπή προκειμένου να ορίσει το επίπεδο των ενισχύσεων και αντλεί συμπεράσματα σχετικά με ένα επιπλέον κόστος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Η Επιτροπή εκτιμά ότι έχει τηρηθεί ο κανονισμός που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο, όπως μαρτυρούν οι απαντήσεις στο σημείο 27 στοιχεία α), β) και δ). Υπό τις παρούσες συνθήκες, τα διορθωτικά μέτρα δεν είναι αναγκαία. Με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, το σύστημα το οποίο επικρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο αντικαταστάθηκε.

54-55. Η Επιτροπή δεν προτίθεται να ζητήσει από τα κράτη μέλη να αλλάξουν τα σχέδια περιφερειοποίησής τους, διότι μετά τις συζητήσεις σε επίπεδο Συμβουλίου τα εν λόγω σχέδια συμπεριλήφθηκαν στο Πρόγραμμα Δράσης 2000. Η Επιτροπή ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες που έθεσε το Συμβούλιο και επομένως δεν βλέπει κανένα λόγο για ανακτήσεις χρηματικών ποσών.

55. Οι ιστορικές αποδόσεις αναφοράς που διατηρήθηκαν κατά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ το 1992 αποτέλεσαν τη βάση των συζητήσεων για το Πρόγραμμα Δράσης 2000 στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο και συνεπώς, εμμέσως, μέρος της απόφασης του Συμβουλίου.

56. Η Επιτροπή ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες που έθεσε το Συμβούλιο.

58. Η παράδοση σπόρων με πολύ υψηλά ποσοστά προσμείξεων και υγρασίας δεν συνιστά, αυτή καθαυτή, δυσλειτουργία του μη επισιτιστικού καθεστώτος με δημοσιονομικές επιπτώσεις. Πράγματι, πρέπει να παραδίδεται όλη η συγκομισθείσα ποσότητα.

Δυσλειτουργία θα μπορούσε να προκληθεί από τη δόλια αλλαγή της παραδιδόμενης ποσότητας μέσω τεχνητής αύξησης της υγρασίας ή των προσμείξεων, με στόχο να διοχετευθεί σε άλλες χρήσεις ένα μέρος της παραγωγής.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι στην παρούσα κατάσταση, όπου οι τιμές για τα ελαιούχα που διοχετεύονται στην επισιτιστική και μη επισιτιστική αγορά ευθυγραμμίζονται, η επιβολή επιπρόσθετων μέτρων ελέγχου όσον αφορά τα μέγιστα ποσοστά προσμείξεων και υγρασίας θα ήταν δύσκολο να αιτιολογηθεί από άποψη κόστους-αποτελεσματικότητας (βλέπε απάντηση στο σημείο 42).

59. Το σημείο αυτό θα διερευνηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία εκκαθάρισης λογαριασμών. Ενδεχομένως, θα εφαρμοστούν δημοσιονομικές διορθώσεις.

60. α) Ο στόχος της ισορροπίας της αγοράς συνιστά μία πολύ γνωστή έννοια, το περιεχόμενο της οποίας εξελίσσεται σύμφωνα με την κατάσταση της αγοράς (ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης).

β) Το ζήτημα της επαναξιολόγησης της ενίσχυσης στα προϊόντα που θα μπορούσαν να καλλιεργούνται αντί των ελαιούχων σπόρων θα εξεταστεί κατά την ενδιάμεση αναθεώρηση του Προγράμματος Δράσης 2000.

γ) Μετά το 2002, οι ενισχύσεις στα ελαιούχα ευθυγραμμίζονται με εκείνες των σιτηρών και με μία σταθερή ενίσχυση που σε όλα τα κράτη μέλη βασίζεται μόνο στις αποδόσεις σιτηρών, με αποτέλεσμα να απλοποιούνται τα σχέδια περιφερειοποίησης.

δ) Η Επιτροπή δεν προτίθεται να ζητήσει από τα κράτη μέλη να αλλάξουν τα σχέδια περιφερειοποίησής τους, διότι μετά τις συζητήσεις σε επίπεδο Συμβουλίου τα εν λόγω σχέδια συμπεριλήφθηκαν στο Πρόγραμμα Δράσης 2000.

ε) Όπως επισημαίνεται στο σημείο 46 και 47, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θεωρούν ότι τα ποσά που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ανακτήθηκαν κυρίως στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών ή από τα ίδια τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Επιπλέον, πρέπει να προστεθεί ότι τα ποσά αυτά είναι σχετικά χαμηλά.

Το σημείο αυτό θα διερευνηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία εκκαθάρισης λογαριασμών.

(1) Έσοδα ανά εκτάριο: ενίσχυση ανά εκτάριο + τιμή παραγωγού * απόδοση.