ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 10.04.1996 
COM(96) 126 τελικό 
XXVr? ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
(1995) 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Ε ι σαγωγη 5 
Ι - Προστασία του ανταγωνισμοί: άρθρα 85 και 86 14 
Α - Εξασφάλιση των -πλεονεκτημάτων της εσωτερικής αγοράς 14 
1. Διανομή αυτοκινήτων 14 
2. Τίερ ιορισμοί του παράλληλου εμπορίου 16 
3. Περιορισμοί στην πρόσβαση νέων ανταγωνιστών στην αγορά 17 
4. Πράσινο Βιβλίο -για τους κάθετους περιορισμούς 20 
5. Διασυνοριακές μεταφορές -πίστωσης 21 
6. Επιεικής αντ ιμετώπιση εττ ιχε ι ρήσεων 22 
7. Πρόσβαση στον φάκελο 23 
Β - Συνεργασία και ανταγωνισμός στο πλαίσιο ενός ταχέως μεταβαλλόμενου 
και διεθνοποιοϋμενου ο ικονομικοΰ περιβάλλοντος 24 
1. Εφαρμογή" των άρθρων 85 και 86 στον τομέα των τηλεπικοινωνιών 24 
1.1. Στρατηγικές συμμαχίες 24 
1.2. Συμφωνίες πρόσβασης και διασύνδεσης 27 
2. Διεθνοποίηση των αγορών 27 
3. Μεταφορά τεχνολογίας 28 
Γ - Μεταφορές 29 
1. θαλάσσιες μεταφορές 29 
1.1. Koινοπραξίες ναυτιλιακών εταίρε ιών τακτικών γραμμών 29 
1.2. Καθορισμός των τιμών των χερσαίων μεταφορών από τις 
διασκέψε ις ναυτιλιακών εταίρε ιών τακτικών γραμμών 30 
2. Αεροπορικές μεταφορές 31 
2.1. ΔιαβουλεΟσεις για τον καθορισμό των ναΟλων στο πλαίσιο της 
ΙΑΤΑ 31 
2.2. Συνεργασία μεταξύ αεροπορικών εταιρειών 32 
Δ - Διευρωπαϊκά δίκτυα και κανόνες ανταγωνισμοί; 33 
Ε - Ανταγωνισμός και περιβάλλον 34 
ΣΤ- Αγορές ανταλλακτικών, αναλώσιμων υλικών και υπηρεσιών 
συντήρησης 35 
Ζ - ΕλεΟ0ερα επαγγέλματα 37 
Η - Επικουρικότητα και αποκέντρωση 37 
1. Συμφωνίες ήσσονος σημασίας 38 
2. Αποκέντρωση 38 
Ι - Στατιστική επισκόπηση 40 
II - Κρατικά μονοπώλια και δικαιώματα μονοπωλίων: 
άρθρα 37 και 90 43 
Α - Εισαγωγή 4J 
1. Οι υπηρεσίες -γενικού οικονομικού συμφέροντος στο επίκεντρο 
της πολιτ ικής της Επιτροπής για την ελευθέρωση των αγορών 43 
2. Η έκδοση οδηγιών βάσει του άρθρου 90 παράγραφος 3 της 
συνθήκης ΕΚ 44 
3. Αλλα μέσα στη διάθεση της Επιτροπής 45 
Β - Τηλεπικοινωνίες 45 
1. Γενικά μέτρα 45 
2. Οδηγία για την ελευθέρωση των καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων 46 
3. Οδηγία για την ελευθέρωση της κινητής τηλεφωνίας 46 
4. Οδηγία για την πλήρη ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιακών αγορών 47 
5. Διαδικασίες για παράβαση βάσει του άρθρου 90 παράγραφος 3 48 
Γ - Ενεργέια 49 
Δ - Ταχυδρομικές υπηρεσίες 50 
Ε - Μεταφορές 51 
1. Αεροδρόμια 51 
1.1.Τέλη προσγείωσης 52 
1.2.Υπηρεσίες εδάφους 52 
2. λιμένες 53 
ΣΤ- Αλλα κρατικά μονοπώλια εμπορικού χαρακτήρα 53 
1. Μονοπώλια οινοπνευματωδών ποτών στη Σουηδία και τη Φινλανδία 54 
2. Αυστριακό μονοπώλιο οινοπνευματωδών ποτών 54 
3. Αυστριακό μονοπώλιο άλατος 54 
4. Αυστριακό μονοπώλιο μεταποιημένων καπνών 54 
III - Ελεγχος σνγκεντρώσεων 56 
Α - Εισαγωγή" 56 
Β - Υποθέσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο εμπεριστατωμένης 
εξέτασης 56 
1. Υποθέσεις στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης 57 
2. Αλλες εμπεριστατωμένες έρευνες 58 
Γ - Αλλες σημαντικές υποθΙσεις 60 
Δ - Εννομα συμφέροντα των κρατών μελών 62 
Ε - Συγκεντρώσεις στον τομέα του άνθρακα και χάλυβα 62 
ΣΤ- Perrier 63 
Ζ - Στατιστική" επισκόπηση 64 
IV - Κρατικές Ενισχύσεις 66 
Α - Γενική πολιτική 66 
Νεα μέτρα για την τήρηση της υποχρέωσης κοινοποίησης 67 
1. Ανάκτηση ενισχύσεων που καταβλήθηκαν κατά παράβαση της 
συνθήκης 67 
2. Συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών δικαστηρίων 69 
Β - Η έννοια της ενίσχυσης 69 
Γ - Η εξέταση του συμβιβάσιμου των evιοχΰοίων μι ιην κοινή αγο/χν /.! 
1. Τομεακές ενισχύσεις 72 
1.1. Τομείς που υπόκεινται σε ιδιαίτερους κανόνες 72 
1.1.1. Ενισχύσεις προς τη ναυπηγική" βιομηχανία 72 
1.1.2. Βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα 73 
1.1.3. Ανθρακας 73 
1.1.4. Αυτοκινητοβιομηχανία 74 
1.1.5. Βιομηχανία συνθετικών ινών 76 
1.1.6. Μεταφορές 76 
1.1.7. Γεωργία 80 
1.1.8. Αλιεία 81 
1.2. Ειδικοί τομείς που δεν υπόκεινται σε συ-γκεκρ ιμένους 
κανόνες . 81 
1.2.1. Τραπεζικός τομέας 81 
1.2.2. Ταχυδρομεία 82 
1.2.3. Οπτικοακουστικός τομέας 83 
2. Οριζόντιες εν ισχύσεις 84 
2.1. Ερευνα και ανάπτυξη 84 
2.2. Ενισχύσεις απασχόλησης και -γενικά μέτρα κοινωνικού 
χαρακτήρα 85 
2.3. Ενισχύσεις περιβαλλοντικής προστασίας 87 
2.4. Ενισχύσεις υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (MME) 88 
2.5. Εξαγωγικές ενισχύσεις 89 
2.6. Ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης 90 
2.7. Treuhandanstalt 91 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 91 
Δ - Διαδικασίες (δικαιώματα καταγγελόντων) 92 
Ε - Στατιστικές 93 
V - Διεθνείς δραστηριότητες 95 
Α - Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος 95 
Β - Κεντρική" και Ανατολική Ευρώπη, κράτη της Βαλτικής, νέα ανεξάρτητα 
κράτη και μεσογειακές χώρες 95 
1. Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη 95 
2. Κράτη της Βαλτικής, Σλοβενία και Νέα Ανεξάρτητα Κράτη 96 
3. Μεσογειακές χώρες και Mercosur 97 
Γ - Βόρεια Αμερική 97 
Δ - Ιαπωνία 98 
Ε - Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία 99 
ΣΤ- Πολυμερείς οργανισμοί και άλλα διεθνή" θέματα 99 
1. ΟΟΣΑ ( 99 
2. ΔΟΕ 99 
3. Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη 
(UNCTAD) 99 
4. Διεθνές συνεργασία 100 
VI - Πολιτική* πληροφόρησης 101 
Παράρτημα : Υποθέσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση 102 
Ε ι aayœyfj 
1. Ανταγωνιστικό περιβάλλον: αναγκαία προϋπόθεση για την 
ανταγών ι στικδτητα 
1. Αναγνωρίζεται ότι η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλει 
αποφασιστικά στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της 
Ενωσης. 
Η πολιτική ανταγωνισμού συμβάλλε ι στην άριστη κατανομή των πόρων, η 
οποία ευνοεί την τεχνική πρόοδο και επιτρέπει την ύπαρξη της αναγκαίας 
ευελιξίας για την προσαρμογή σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Από την 
άποψη αυτή, λοιπόν, ο ανταγωνισμός συμβάδιζε ι με την ανταγωνιστικότητα. 
Η πείρα δείχνει ότι μόνο οι επιχειρήσεις που έχουν συνηθίσει σε ισχυρό 
ανταγωνισμό και δραστηριοποιούνται επιτυχώς σε ανοικτές και δυναμικές 
αγορές θα είναι σε θέση να διερύνουν τις δραστηριότητες τους είτε σε 
άλλες γεωγραφικές περιοχές είτε, -γεν ι κότερα, στα πλαίσια της 
παγκοσμιοποίησης της οικονομίας. 
Η πολιτική ανταγωνισμού και η πολιτική της ανταγωνιστικότητας, 
επομένως, δεν είναι ασυμβίβαστες. Αντίθετα, εξυπηρετούν τους ίδιους 
στόχους, δηλαδή τη δημιουργία των βασικών προϋποθέσεων -για την ανάπτυξη 
και διατήρηση μιας αποτελεσματικής και ανταγωνιστικής κοινοτικής 
βιομηχανίας, τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και υπηρεσιών που 
προσφέρονται στους ευρωπαίους πολίτες και την εξασφάλιση ενός σταθερού 
οικονομικού πλαισίου. 
2. Η εσωτβρικτ/ αγορά και τ/ πολιτική ανταγωνισμού 
2. Η συμπληρωματικότητα μεταξύ αυτών των δύο πολιτικών 
αντικατοπτρίζεται καθαρά και στον στόχο της Κοινότητας για τη 
δημιουργία εσωτερικής αγοράς. Αφενός, η εσωτερική ay ορά απ ο τελεί βασική 
προϋπόθεση -για την ανάπτυξη μιας αποδοτικής και ανταγωνιστικής 
βιομηχανίας. Αφετέρου, η πολιτική ανταγωνισμού διαδραματίζει 
αποφασιστικό ρόλο στην υλοποίηση και τη διατήρηση της εν λόγω αγοράς, 
και ιδίως μέσω των κανόνων οι οποίοι απαγορεύουν την αντι κατάσταση των 
ρυθμίσεων που δημιουργούσαν φραγμούς στις συναλλαγές με περιορισμούς 
ιδιωτικού η δημόσιου χαρακτήρα που έχουν τα ίδια αποτελέσματα. 
2.1. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά 
3. Παρόλο που τα νομοθετικά μέτρα που απαριθμούνται στη Κευκή Βίβλο της 
Επιτροπής για την εσωτερική αγορά το 1985 έχουν σχεδόν όλα υιοθετηθεί 
και ενσωματωθεί σε εθνικό επίπεδο, φαίνεται ότι ορισμένες αγορές 
προϊόντων η υπηρεσιών εξακολουθούν να είναι κατακερματισμένες1. 
Η ολοκλήρωση στα πλαίσια της εσωτερικής αγοράς, σε συνδυασμό με την 
προοδευτική παγκοσμιοποίηση των αγορών, αναμένεται να οδηγήσει σε 
διεύρυνση των γεωγραφικών αγορών (όχι κατ' ανάγκη σε κοινοτικό επίπεδο 
- οι εν λόγω αγορές μπορούν να περιλαμβάνουν ένα χωριστό σύνολο 
περιοχών ή χωρών). Ως εκ τούτου, η διαδικασία αυτή μπορεί να οδη-γήσει 
σε επαναπροσδιορισμό των διαρθρωτικών παραμέτρων της αγοράς εντός της 
οποίας πρέπει να εξεταστούν οι συνέπειες που θα έχουν οι πρωτοβουλίες 
των δημόσιων ή ιδιωτικών οικονομικών φορέων -για τον ανταγωνισμό. Είναι 
ακόμη πρόωρο να αποφανθούμε κατά πόσο η δημιουργία της εσωτερικής 
αγοράς είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα στον τομέα του ανταγωνισμού. 
Σε ορισμένες αγορές, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι ο ανταγωνισμός 
ασκείται όλο και περισσότερο σε υπερεθνικό επίπεδο, ενώ σε άλλες 
Στη δ ιαρκε ια του 1996, τ/ Επι τροπή προτίθεται να παρουσίασε ι τα αποτελέσματα μιας γεν ι κότερης 
ανάλυσης για τις επιπτώσεις και την αποτελεσματικότητα του -προ-γράμματος της εσωτερικής 
αγοράς, συμφωνά με το ψήφισμα 92/1218 του Συμβουλίου της 7ης Δεκεμβρίου 1992. 
παρατηρείται ακόμη μια στεγανοποίηση των αγορών σε εθνικό επίπεδο, η 
οποία οφείλεται ενδεχομένως σε μία σειρά από διαφορετικούς παράγοντες 
που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση των συνεπειών της 
εσωτερικής αγοράς στη γεωγραφική" έκταση των "σχετικών αγορών". 
4. Ο πρώτος παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η 
αποτελεσματικότητα των νομοθετικών διατάξεων (και παρεπόμενων μέτρων, 
όπως η ευρωπαϊκή τυποποίηση) -για την κατάργηση των νομικών και 
διοικητ ικών φραγμών στις διασυνοριακές συναλλαγές . Στις περιπτώσει ς που 
το νομοθετικό πλαίσιο είναι ελλιπές η" ακατάλληλο, η Επιτροπή προτίθεται 
να ασκήσει πιέσεις για την ενίσχυση" του. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις 
όπου δεν υπάρχουν φραγμοί εισόδου αλλά, λόγω της ανομοιογένειας των 
ασκούμενων εθνικών πολιτικών, επικρατούν διαφορετικές οικονομικές 
συνθήκες από τη μία χώρα στην άλλη, οι οποίες ενδέχεται να στρεβλώσουν 
τις συναλλαγές και να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό (π.χ. τιμολόγηση 
φαρμακευτικών προϊόντων, φορολοΎΪα, νομισματικές διακυμάνσεις) . Εφόσον 
οι παράγοντες αυτοί δημιουργούν τέτοιες αποκλίσεις στις οικονομικές 
συνθήκες ώστε οι οικονομικοί παράγοντες να προβαίνουν σε διακρίσεις 
μεταξύ των εθνικών αγορών, αυτό μπορεί να χρειαστεί να ληφθεί υπόψη -για 
τον προσδιορισμό της σχετικής αγοράς από άποψη ανταγωνισμού. Επίσης, 
οι εθνικές αγορές μπορεί επίσης να θεωρηθούν ως χωριστές οντότητες λόγω 
"φυσικών φραγμών", όπως η γλώσσα, οι προτιμήσεις και οι συνήθειες ή των 
διαρθρωτικών χαρακτηριστικών τα οποία περιορίζουν τις δυνατότητες 
εξαγωγές προϊόντων ή υπηρεσιών. Το ζήτημα αυτό προέκυψε όταν η Επιτροπή 
εξέτασε ορισμένα σχέδια συγκεντρώσεων στον τομέα της τηλεόρασης και των 
μέσων μαζικής ενημέρωσης, όπου, για λόγους γλωσσικούς και 
πολιτιστικούς, η Ενωση πρέπει να θεωρείται σαν ένα σύνολο διακεκριμένων 
εθνικών αγορών. Αυτή η πολιτιστική πολυμορφία, που αποτελεί τον πλούτο 
της κοινής ευρωπαϊκής κληρονομιάς, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από την 
Επιτροπή κατά την ανάλυση τέτοιων υποθέσεων, ακόμα και αν αυτό 
συνεπάγεται τη συχνότερη διαπίστωση της ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης 
(Nordic Satellite· RTL/Veronica/Endemol). 
2.2. Ο ρόλος της πολιτικής ανταγωνισμού 
5. Ενώ η διαδικασία ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς διαμόρφωνε ι το 
οικονομικό πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να ασκηθεί η πολιτική 
ανταγωνισμού, η εφαρμογή αυτής της πολιτικής συμβάλλε ι με τη σειρά της 
στην εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Στον τομέα του 
ανταγωνισμού, διακρίνονται τρεις βασικές κατηγορίες δραστηριοτήτων : 
συμφωνίες και πρακτικές αντίθετες προς τους κανόνες ανταγωνισμού, 
τομείς διεπόμενοι από ρύθμισεις ή μονοπωλιακά καθεστώτα, και κρατικές 
ενισχύσεις. Πρέπει να τονιστεί ότι η Επιτροπή έχει στη διάθεση της μία 
σειρά από αλληλένδετα μέσα για την άσκηση της πολιτικής της επί του 
ανταγωνισμού. Τους κανόνες σχετικά με την απαγόρευση των συμπράξεων, 
τις διατάξεις σχετικά με τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και των κρατικών 
ενισχύσεων και τους κανόνες ελευθέρωσης των αγορών, που εξυπηρετούν όλα 
τον ίδιο στόχο: την αποτροπή της νόθευσης του ανταγωνισμού στην 
εσωτερική αγορά. 
6. Ιδιαίτερο μέλημα της Επιτροπής κατά την εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού είναι να μην προσπαθούν οι επιχειρήσεις να εξουδετερώσουν 
την προώθηση του ανταγωνισμού που συνεπάγεται η εσωτερική αγορά με μία 
αντιανταγωνιστική συμπεριφορά που αποσκοπεί στη διατήρηση του 
κατακερματισμού της αγοράς. Μεταξύ των πρακτικών αυτών είναι οι 
περιορισμοί των παράλληλων εισαγωγών, ορισμένα είδη κάθετων συμφωνιών 
και/η συστημάτων διανομής και η αδικαιολόγητη άρνηση παροχής πρόσβασης 
{χωρίς διακρίσεις) σε εγκαταστάσεις τις οποίες χρειάζονται τρίτοι για 
την άσκηση των δραστηριοτήτων τους. 
1. Η ελευθέρωση των παραδοσιακά μονοπωλ ιακών αγορών , όπως οι υπηρεσίες 
κοινής ωφέλειας, αποτελεί σημαντικό βήμα για την εγκαθίδρυση της 
εσωτερικής αγοράς. Είναι αναμφισβήτητο ότι, χωρίς την ύπαρξη ισχυρής 
ανταγωνιστικης βάσης στους τομείς της ενέργειας, των δημόσιων μεταφορών 
και των τηλεπικοινωνιών, η ευρωπαϊκή" οικονομία, συμπεριλαμβανομένων 
των καταναλωτών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, θα βρίσκονται σε 
με ιονεκτική θέση2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, το Δεκέμβριο 
ιυυ ±y'Jb, κοιιέληξί οίο ονμηέμαυμα Οι ι ttvoti νημυίνιικΰ ν ι* Α ΛΧΟ Ι C ρωΟ c ί 
αυξημένος ανταγωνισμός σε διάφορους τομείς προκε ιμένου να προωθηθεί η 
ανταγωνιστικότητα και να δημιουργηθούν έτσι νέες θέσεις εργασίας. Η 
Επιτροπή" εξακολούθησε, ως εκ τούτου, τις προσπάθειες της για άνοιγμα 
των αγορών αυτών στον ανταγωνισμό και στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, 
μεριμνώντας παράλληλα ώστε τα προτεινόμενα η" λαμβανόμενα μέτρα να 
συμβιβάζονται με την εκ μέρους των δημοσίων υπηρεσιών πραγματοποίηση 
έργου γενικότερου οικονομικού συμφέροντος, όπως η παροχή καθολικής 
υπηρεσίας σε όλους τους πολίτες σε προσιτές τιμές. 
8. Οι τηλεπικοινωνίες αποτελούν τομέα μείζονος στρατηγικής σημασίας για 
την Ευρωπαϊκή Ενωση3. Η πραγματοποιούμενη ελευθέρωση του τομέα αυτού 
έχει ανάγκασε ι τους φορείς παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών να 
προσφέρουν νέες υπηρεσίες και να μειώσουν τις τιμές τους. Από το 
άνοιγμα των αγορών τηλεπικοινωνιών επωφελούνται τόσο οι επιχειρήσεις 
όσο και οι καταναλωτές. Η καθιέρωση ανταγωνισμού στον τομέα αυτό είναι 
επίσης απαραίτητη για την μετάβαση στην κοινωνία των πληροφοριών και, 
ως εκ τούτου, για την ικανότητα μας να επιβιώσουμε σε μία όλο και πιο 
ανταγωνιστική" παγκόσμια αγορά. Στα πλαίσια αυτά, βασικοί στόχοι που 
πρέπει να επιδιωχθούν είναι η πολιτιστική πολυμορφία και η ισότητα 
πρόσβασης στις νέες υπηρεσίες. 
Ενα μεγάλο μέρος της κοινοτικής νομοθεσίας για την πλήρη ελευθέρωση των 
αγορών μέχρι το 1998 έχει ηδη θεσπισθεί η βρίσκεται στο στάδιο της 
εκπόνησης. Η νομοθεσία αυτή πρέπει, οπωσδήποτε, να ενσωματωθεί στις 
εθνικές νομοθεσίες και να εφαρμοστεί στην πράξη για να εξασφαλιστεί η 
καθιέρωση πραγματικού ανταγωνισμού. Ο ρόλος της Επιτροπής δεν σταματά 
με τη θέσπιση των νομοθετικών αυτών πράξεων. Αντίθετα, η Επιτροπή 
πρέπει να μεριμνά ώστε, μετά την κατάργηση τους, οι νομικοί φραγμοί να 
μην αντι κατασταθούν με συμφωνίες ή πρακτικές ισοδύναμου αποτελέσματος, 
όπως συγκεντρώσεις αντίθετες προς τους κανόνες ανταγωνισμού, συμφωνίες 
κατανομής των αγορών, καταχρηστικές συμπεριφορές των ήδη λειτουργουσών 
επιχειρήσεων έναντι των νεοεισερχομένων - για παράδειγμα με την άρνηση 
παροχής πρόσβασης χωρίς διακρίσεις σε βασικές εγκαταστάσεις - η 
παράνομες κρατικές εν ίσχυσεις. Στις περιπτώσεις διατήρησης 
αποκλειστικών δικαιωμάτων σε ορισμένους προστατευόμενους τομείς, θα 
πρέπει να αποφεύγονται οι διασταυρούμενες επιδοτήσεις των μη 
προστατευόμενων τομέων δραστηριότητας της ίδιας επιχείρησης. 
Στο μεταξύ, οι επιχειρήσεις προετοιμάζονται για την εμφάνιση νέων 
αγορών. Νέες συμμαχίες παγκόσμιας κλίμακας έχουν υποβληθεί προς εξέταση 
στην Επιτροπή. Τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η Επιτροπή στις 
υπόθεσεις αυτές αποδεικνύουν ότι οι ισχύοντες κανόνες ανταγωνισμού, 
όταν εφαρμόζονται κατά τρόπο ρεαλιστικό, είναι σε θέση να προσαρμοσθούν 
στη δυναμική της καινοτομίας και της παγκοσμιοποίησης. Αλλά οι 
νεοεμφανιζόμενες αγορές επιτρέπουν αυτομάτως τη σύσταση των συμμαχιών 
αυτών. Οι συμμαχίες που προωθούν τον ανταγωνισμό θα πρέπει να 
επιτρέπονται η ακόμη και να ενθαρρύνονται, ενώ εκείνες που αποτελούν 
τροχοπέδη ή απειλούν τη διαδικασία κατάργησης των μονοπωλίων δεν θα 
πρέπει να γίνονται δεκτές. Στις περιπτώσεις που ενώνουν τις δυνάμεις 
τους μεγάλες οικονομικές ενότητες, η Επιτροπή θα πρέπει να αποτρέπε ι 
τη διαμόρφωση κλειστών αγορών. 
Βελτίωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, Δεύτερη Εκθεση της Συμβουλευτικής Ομάδας για 
την Ανταγωνιστικότητα, που υποβλήθηκε στον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στους 
αρχηγούς των κρατών και κυβερνήσεων το Δεκέμβριο του 1995 ("Εκθεση Ciampi"). Στην έκθεση 
αυτή τονίζεται ότι "αυτό που έχει σημασία δεν είναι τόσο η μεταβίβαση της ιδιοκτησίας - και 
διαχείρισης - των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας από το κράτος στον ιδιωτικό τομέα, όσο το 
άνοιγμα των υπηρεσιών αυτών στον ανταγωνισμό και η ελευθέρωση τους όσο το δυνατόν 
περισσότερο". 
Πράσινη Βίβλος για την ελευθέρωση της τηλεπικοινωνιακής υτοδομής και των δικτύων καλωδιακής 
τηλεόρασης: Μέρος -πρώτο (COM(94) 440, 25.10.94) και Μέρος δεΟτερο (COM(94) 682, 25.01.95). 
9. Ο κλάδος των αεροπορικών μεταφορών, του οποίου η πλήρης ελευθέρωση 
θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 1997, αποδεικνύει ακόμη πιο καθαρά 
από εκείνον των τηλεπικοινωνιών ότι η νομοθΐοία cviroreXff αναγκαίοι 
προϋπόθεση αλλά δεν αρκεί για την εξασφάλιση ενός πλήρως αν ταγών ι ο ; ι κ ου 
περιβάλλοντος. Στον τομέα αυτό, όπου οι επιχειρήσε ις αγωνίζονται για 
την εξασφάλιση ή διατήρηση ενός επαρκούς μεριδίου σε μία ανταγωνιστική 
αγορά που χαρακτηρίζεται από χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, υπάρχει 
πάντοτε ο κίνδυνος προσφυγής εκ μέρους των καθιερωμένων επιχειρήσεων , 
σε αθέμιτες μεθόδους για την προστασία των συμφερόντων τους. Η αυστηρή 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, ιδίως στον τομέα των κρατικών 
ενισχύσεων και του ελέγχου των καταχρηστικών συμπεριφορών, είναι 
απολύτως αναγκαία. Συγκεκριμένα, οι κρατικές ενισχύσεις θεωρούνται 
αντιπαραγωγικό μέτρο το οποίο τείνει να προστατεύσε ι τις μη αποδοτικές 
επιχειρήσεις έναντι των αποδοτικών, καθυστερώντας απλώς την αναγκαία 
αναδιάρθρωση τους. Οι ενισχύσεις αυτές μπορούν ακόμη και να 
χρησιμοποιηθούν για τον αποκλεισμό των νέων ανταγωνιστών, με την 
καθιέρωση τιμών προς άγραν πελατείας και άλλα μέτρα. Ενώ η αναδιάρθρωση 
είναι αναγκαία για τη βελτίωση της αποδοτ ικότητας και της 
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων σε μία αναπτυσσόμενη αγορά, η 
Επιτροπή πρέπει να μεριμνά ώστε ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης να μην 
συνεπάγεται αποκλεισμό δρομολογίων και διαθέσιμου χρόνου χρήσης των 
αερολιμένων, υψώνοντας έτσι εκ νέου φραγμούς οι οποίοι έχουν νομίμως 
καταργηθεί. 
10. Η ενέργεια είναι ένας άλλος βασικός κλάδος της βιομηχανίας που 
αναφέρθηκε στην έκθεση Ciampi. Ωστόσο, κατά το έτος αυτό δεν 
πραγματοποιήθηκε καμία ουσιαστική πρόοδος προς την απελευθέρωση του 
κλάδου αυτού. * 
11. Σύμφωνα με την τέταρτη έρευνα για τις κρατικές ενισχύσεις στην 
Ευρωπαϊκή Ενωση, που δημοσιεύθηκε το 1995, το συνολικό ϋψος των εθνικών 
ενισχύσεων κατά την περίοδο 1990-1992 σημείωσε πτώση, αλλά - με 94 
δισεκατ. ECU περίπου ετήσιο μέσο όρο στην Κοινότητα σαν σύνολο -
εξακολουθεί να είναι υπερβολικό σε σχέση με τους στόχους της Επιτροπής, 
ιδίως όσον αφορά τα πλουσιότερα κράτη μέλη. Η καταβολή τεράστιων ποσών 
σε κρατικές ενισχύσεις δεν αποτελεί μέσο για την εξασφάλιση της 
ανταγωνιστικότητας. Τα μέτρα αυτά καθυστερούν την απαιτούμενη 
αναδιάρθρωση, στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων και 
των περίφερε ιών και αποτελούν επιβάρυνση για τον κρατικό προϋπολογισμό. 
Ωστόσο, η απλή κατάργηση όλων των κρατικών ενισχύσεων δεν θα ήταν 
ρεαλιστική, και γι' αυτό άλλωστε δεν έχει ποτέ προβλεφθεί από τους 
συντάκτες της συνθήκης ούτε από την Επιτροπή. Σε μία αγορά η οποία δεν 
είναι τέλεια, οι δυνάμεις της δεν επιτρέπουν από μόνες τους την 
υλοποίηση ορισμένων θεμελιωδών στόχων των κρατών μελών και της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως η οικονομική και κοινώνική συνοχή, ένα 
ικανοποιητικό επίπεδο έρευνας και ανάπτυξης και προστασίας του 
περιβάλλοντος, η ανάπτυξη των MME και η ανάγκη σταδιακής διαρθρωτικής 
προσαρμογής, ιδίως για κοινωνικούς λόγους. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής, 
θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε, στις περιπτώσεις όπου μία κρατική 
ενίσχυση επιτρέπεται κατά παρέκκλιση, τα αρνητικά αποτελέσματα που έχει 
στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών να 
περιορίζονται στο απολύτως αναγκαίο και να αντισταθμίζονται με την 
υλοποίηση στόχων γενικού κοινοτικού συμφέροντος. 
3. Δΐ€θνής συνεργασία 
12. Η αυξανόμενη διεθνοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας και το 
μεταβαλλόμενο πρότυπο του σύγχρονου εμπορίου καθιστούν αναπόφευκτη τη 
διεθνή συνεργασία μεταξύ των αρχών ανταγωνισμού. 
Αρχικά, οι επιχειρήσεις που λειτουργούν σε παγκόσμια κλίμακα πρέπει να 
γνωρίζουν και να συμμορφώνονται με τις διαφορετικές νομοθεσίες και 
πρακτικές ανταγωνισμού, που ισχύουν σε κάθε κράτος. Η υποχρέωση αυτή 
συνεπάγεται κάποιο κόστος για τις επιχειρήσεις αυτές. Επιπλέον, όταν 
οι συναλλαγές εμπίπτουν στην αρμοδιότητα περισσότερων της μιας αρχών 
ανταγωνισμού υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επιβολής συγκρουόμενων μέτρων. 
Οι αρχές ανταγωνισμού, από την πλευρά τους, είναι δυνατό να 
αντ ιμετωπί ζουν δυσκολίες στην απόκτηση πληροφορ ιών οι onoiec, να 
αποδεικνύουν τυχόν παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, σε περίπτωση που 
η παράβαση αυτή λαμβάνει χώρα εκτός της δικαιοδοσίας τους. Εξάλλου, οι 
κανόνες ανταγωνισμού που έχουν ως στόχο την πραγματική του άσκηση στην 
εγχώρια αγορά μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματικοί για την 
αντιμετώπιση αθέμιτων πρακτικών σε παγκόσμια κλίμακα. Τέλος, είναι 
σαφές ότι η απελευθέρωση του εμπορίου, για να μπορεί να απόδωσε ι , 
πρέπει να συνοδεύεται από μία καλύτερη εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού· τα εμπόδια που έθετε ο δημόσιος τομέας και τα οποία έχουν 
σήμερα εξαλειφθεί δεν πρέπει να αντι κατασταθούν από αντίστοιχα εμπόδια 
εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα. 
Για όλους αυτούς τους λόγους, η εντονότερη συνεργασία σε διεθνές 
επίπεδο είναι σαφώς προς το συμφέρον και των επιχει ρήσεων και των 
καταναλωτών. 
13. Σε διμερή κλίμακα, η συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες (που 
επιβεβαιώθηκε από το Συμβούλιο τον Απρίλιο του 1995), προσφέρε ι ήδη ένα 
πεδίο συνεργασίας και οι διατάξεις της για το συντονισμό των ενεργειών 
εφαρμογής επιτρέπουν, σε ένα ορισμένο βαθμό, στα συμβαλλόμενα μέρη να 
συν εργαστούν για την αντιμετώπιση καταστάσεων που αντιβαίνουν τον 
θεμιτό ανταγωνισμό και επηρεάζουν τις αγορές της ΕΕ και των ΗΠΑ. 
Σε μία έκθεση με αντι κείμενο την πολιτική ανταγωνισμού στο πλαίσιο της 
νέας εμπορικής τάξης, που ανατέθηκε από τον Επίτροπο κ. VanMiert, μία 
ανεξάρτητη ομάδα εμπειρογνωμόνων συνιστά ως "προτεραιότητα" την 
ενίσχυση της σημερινής συμφωνίας μεταξύ Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 
Ηνωμένων Πολιτειών. Διατυπώνει επίσης συστάσεις σε σχέση με την 
πολυμερή συνεργασία, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι οι διμερείς 
συμφωνίες δεν μπορούν από μόνες τους να αντιμετωπίσουν επαρκώς όλα τα 
προβλήματα που θα μπορούσαν να ανακύψουν σε διεθνές επίπεδο. 
4. Ο ρόλος της Επιτροπής στην εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
14. Μπορεί πλέον να λεχθεί ότι η φάση ανάπτυξης της κοινοτικής 
πολιτικής ανταγωνισμού έχει ολοκληρωθεί. Οι βασικοί άξονες καθώς και 
το νομοθετικό πλαίσιο της πολιτικής αυτής έχουν πλέον τεθεί, μέσω της 
διοικητικής πρακτικής της Επιτροπής και των αρχών που έχουν αναπτύξει 
τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια. Αφετέρου, η Επιτροπή έχει στη διάθεση της 
περιορισμένους πόρους για την αντιμετώπιση ενός όλο και μεγαλύτερου 
αριθμού υποθέσεων. Ειδικότερα το 1995, ο αριθμός των νέων υποθέσεων, 
ιδιαίτερα των περιπτώσεων κρατικής ενίσχυσης και εκείνων που 
εντάσσονται στα άρθρα 85/86, αυξήθηκε σημαντικά με την προσχώρηση των 
τριών νέων κρατών μελών. 
15. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξετάζει τον καλύτερο τρόπο επικέντρωσης 
της δράσης της στις συμφωνίες εκείνες οι οποίες μπορούν να έχουν 
ουσιαστική επίπτωση στον ανταγωνισμό και είναι δυνατόν από τη φύση τους 
να επηρεάσουν σημαντικά τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Προς 
το σκοπό αυτό έχουν αναπτυχθεί ήδη αρκετά μέσα και νομικές αρχές. Εχουν 
επίσης αναληφθεί προπαρασκευαστικές εργασίες με σκοπό τη διεύρυνση και 
τελειοποίησή τους. Ιδιαίτερη σημασία για το θέμα αυτό έχουν η εφαρμογή 
της αρχής de minimis {στους τομείς της καταπολέμησης των αθέμιτων 
πρακτικών και των κρατικών ενισχύσεων), των απαλλαγών κατά κατηγορίες 
(που επιτρέπουν σε επιχειρήσεις να πραγματοποιούν συμφωνίες χωρίς την 
κοινοποίηση τους στην Επιτροπή για τη λήψη σύμφωνης γνώμης), και η 
έννοια του κοινοτικού συμφέροντος στην περίπτωση των καταγγελιών. 
16. Στις περιπτώσεις στις οποίες η Επιτροπή καλείται να εξετάσει 
υποθέσεις οι οποίες έχουν αξιόλογη επίπτωση στον ενδοκοινοτικό 
ανταγωνισμό, ο ρόλος των εθνικών αρχών και δικαστηρίων καθίσταται 
συνεχώς σημαντικότερος. Η αποκεντρωμένη εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού αποτελεί συχνά ένα ταχύτερο και αποτελεσματικότερο τρόπο 
τερματισμού των παραβάσεων. Η συχνότερη προσφυγή στα εθνικά δικαστήρια 
και τις αρμόδιες αρχές υπενθυμίζε ι στους πολίτες της Κοινότητας ότι οι 
κανόνες αυτοί αποτελούν μέρος του "θετικού δικαίου" κάθε κράτους μέλους 
και αποβλέπουν στην προστασία των δικαιωμάτων τους. 
17. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή συνέχισε να ενθαρρύνε ι την 
αποκεντρωμένη εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, ιδιαίτερα 
δε όσον αφορά τις περιπτώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των 
άρθρων 85 και 86. Επιδίωξη της είναι να καθιερωθεί μία ουσιαστική 
συνεργασία μεταξύ αυτής και των εθνικών δικαστηρίων και αρμόδιων αρχών 
ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η εκπόνηση μιας νέας 
ανακοίνωσης για τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των αρμόδιων 
εθνικών αρχών ανταγωνισμού· το κείμενο αυτό θα συμπλήρωσε ι την 
ανακοίνωση που ήδη έχει εκδοθεί και αφορά τη συνεργασία με τα εθνικά 
δικαστήρια. 
Η πολιτική αποκέντρωσης θα πρέπει ωστόσο να εφαρμόζεται σταδιακά και 
με προσοχή. Η σημερ ι νή διαδικασία αποκέντρωσης πρ έπε ι να συμβάδιζε ι με 
μία συνεχή προσπάθεια εκ μέρους της Επιτροπής για τη διευκρίνιση και 
απλούστευση των ουσιαστικών κανόνων ούτως ώστε τα κράτη μέλη να 
χρησιμοποιούν τις ίδιες αρχές στην εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων 
ανταγωνισμού. 
18. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, πρέπει να υπάρχει προσφυγή 
στην αρχή που θεωρείται κάθε φορά περισσότερο αρμόδια. Κατά ϋυνέπεια, 
ορισμένες υποθέσεις οι οποίες εμπίπτουν στη δικαιοδοσία περισσότερων 
της μιας εθνικών αρχών πρέπει να αναλαμβάνονται από την Επιτροπή. Ετσι, 
στην περίπτωση των συγκεντρώσεων είναι προτιμότερο για τις επιχειρήσεις 
να εξετάζει μόνη της η Επιτροπή τις προτεινόμενες συγχωνεύσεις παρά να 
υποβάλλονται στον έλεγχο περισσότερων εθνικών αρχών. Κατά το 1995, η 
Επιτροπή ανέλαβε την αναθεώρηση του κανονισμού ελέγχου των 
συγκεντρώσεων, με σκοπό, μεταξύ άλλων, την εξέταση της καταλληλότητας 
του κριτηρίου το οποίο βασί ζεται στον κύκλο εργασιών για τον 
προσδιορισμό των υποθέσεων εκείνων οι οποίες πρέπει να υποβάλλονται 
στην Επιτροπή και εκείνων που εμπίπτουν στην αποκλειστική δικαιοδοσία 
των κρατών μελών. 
19. Στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, η αρχή της επικουρικότητας 
ορίζει ότι η Κοινότητα πρέπει να έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα, 
επειδή δεν μπορεί να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να ελέγξουν τις δικές 
τους κρατικές ενισχύσεις με αντικειμενικό τρόπο έναντι των εταίρων 
τους. Ωστόσο, υπάρχει ένα θέμα που μπορεί να εξεταστεί σε εθνικό 
επίπεδο ·. τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να επιλαμβάνονται των καταγγελιών 
που υποβάλλουν ανταγωνιστές της επιχείρησης η οποία λαμβάνε ι κρατική 
ενίσχυση, και ειδικότερα δύνανται να ελέγχουν κατά πόσον το κράτος 
μέλος έχει τηρήσει τις αναγκαίες διαδικασίες κοινοποίησης και έγκρισης. 
Η Επιτροπή εξέδωσε μία νέα ανακοίνωση στο θέμα αυτό, η οποία έχει τρεις 
στόχους: την ενίσχυση και αποκέντρωση της επιβολής των κανόνων περί 
κρατικών ενισχύσεων, την αποσαφήνιση της νομικής θέσης προς όφελος όλων 
των ενδιαφερομένων μερών και τη συνδρομή προς τους δικαστές για την 
ορθή εκτέλεση των καθηκόντων τους. 
10 
5. Διαφάνεια 
20. Οι κανόνες ανταγωνισμού είναι συχνά πολύπλοκοι επειδή το 
οικονομικό, νομικό και πολιτικό πλαίσιο στο οποίο λειτουργούν είναι 
σύνθετο και συνεχώς εξελισσόμενο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν 
περιθώρια για μεγαλύτερη διαφάνεια και απλοποίηση. Η Επιτροπή έχει 
πράγματι βρει διάφορους τρόπους για τη βελτίωση της ενημέρωσης όσον 
αφορά την πολιτική της και την απλούστευση του νομικού πλαισίου. Οι 
τρόποι αυτοί περιλαμβάνουν : την προσφάτως εκδοθείσα απαλλαγή κατά 
κατηγορίες για τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας, η οποία θα 
αντικαταστήσει τους δύο κανονισμούς για την τεχνογνωσία και την 
εκχώρηση αδειών εκμετάλλευσης για διπλώματα ευρεσιτεχνίας· τη 
χρησιμοποίηση ανακοινώσεων για την παροχή κατευθυντήριων γραμμών 
σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς 
(διασυνοριακές μεταφορές πιστώσεων' ταχυδρομικές υπηρεσίες) · τη 
χρησιμοποίηση πράσινων βίβλων στο πλαίσιο των δημοσίων διαβουλεύσεων 
(όπως είναι οι πράσινες βίβλοι για τους κάθετους περιορισμούς και την 
αναθεώρηση του κανονισμού για τις συγκέντρωσε ις, που πρόκειται να 
δημοσιευθούν το 1996)· και η δημοσίευση επεξηγηματικών φυλλαδίων 
(κανονισμός για τη διανομή καινουργών αυτοκινήτων). Στον τομέα των 
κρατικών ενισχύσεων, η υποχρέωση κοινοποίησης, που αναφέρεται στη 
συνθήκη, αποτελεί κεντρικό στοιχείο για την εξασφάλιση της διαφάνειας. 
Η Επιτροπή ανέφερε σε ανακοίνωση της ότι σκοπεύει να χρησιμοποιήσει 
όλες τις εξουσίες που της παρέχει η συνθήκη ούτως ώστε να εξασφάλισε ι 
ότι τα κράτη μέλη τηρούν την εν λόγω υποχρέωση. Αρχισε επίσης τις 
εργασίες της για την εκπόνηση ενός αναθεωρημένου και ενοποιημένου 
πλαισίου περιφερειακών ενισχύσεων και ενέκρινε ένα νέο πλαίσιο 
ενισχύσεων για έρευνα και ανάπτυξη. Τέλος, συνέχισε την ενεργό δράση 
της για την ενημέρωση του κοινού σε θέματα πολιτικής ανταγωνισμού: 
ανακοινώσεις στον Τύπο και συσκέψεις, υπηρεσία ενημέρωσης της ΓΔ IV, 
δημοσιεύσεις, το ενημερωτικό δελτίο για την πολιτική ανταγωνισμού 
(Competition Policy Newsletter) και, κυρίως, η ετήσια Εκθεση για την 
πολιτική ανταγωνισμού· όλα αυτά τα μέσα εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό, 
δηλαδή την ενίσχυση της διαφάνειας, της ασφάλειας του δικαίου και της 
δυνατότητας προβλέψεων. 
6. Σεβασμός των δημοκρατικών αρχών 
21. Η πολιτική ανταγωνισμού δεν μπορεί να αποτέλεσε ι απλώς μία 
τεχνοκρατική ή διοικητική διεκπεραίωση· αντιθέτως, θα πρέπει να 
επιδιώξει την επίτευξη μιας ευρύτερης δυνατής δημοκρατικής συναίνεσης. 
Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον 
εποικοδομητικό διάλογο με τα υπόλοιπα όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης για 
όλες τις πτυχές που αφορούν την πολιτική του ανταγωνισμού. 
22. Η ετήσια έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού χρησιμεύει ως βασικό 
μέσο επικοινωνίας και ενημέρωσης των υπολοίπων οργάνων της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης, ειδικότερα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Οι χρήσιμες ανταλλαγές απόψεων 
και οι συζήτησεις σχετικά με την προηγούμενη έκθεση βοήθησαν σημαντικά 
την Επιτροπή στη διεκπεραίωση των καθηκόντων της και συνέβαλαν στην 
καλύτερη πληροφόρηση και κατανόηση της ευρωπαϊκής πολιτικής 
ανταγωνισμού. Επιπλέον, όπου είναι αναγκαίο, η Επιτροπή αναλαμβάνει την 
πρωτοβουλία διαβουλεύσεων με τα άλλα θεσμικά όργανα για τις 
νεοπροτεινόμενες διατάξεις ή άλλα έγγραφα πολιτικής. Ειδικότερα, στο 
πλαίσιο της έγκρισης των οδηγιών ελευθέρωσης δυνάμει του άρθρου 90, η 
Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στις παρατήρησεις του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
καθώς και της Επιτροπής των Περιφερειών. 
11 
23» Η Επιτροπή συνεργάστηκε επίσης στενά με το Συμβούλιο σε διάφορα 
θέματα που αφορούσαν την πολιτική της, ειδικότερα δε στις σχέσεις 
μεταξύ πολιτικής ανταγωνισμού και ανταγωνιστικότητας. 
24. Τα κράτη μέλη συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων εκ 
μέρους της Επιτροπής μέσω της Συμβουλευτικής Επιτροπής Περιοριστικών 
Πρακτικών και Δεσποζουσών θέσεων, της Συμβουλευτικής Επιτροπής 
Συγκεντρώσεων και της Διάσκεψης Κυβερνητικών Εμπειρογνωμόνων από τα 
κράτη μέλη. Εξάλλου, οι υπάλληλοι της Επιτροπής έχουν τακτικές και 
εποικοδομητικές ανεπίσημες επαφές με τους συναδέλφους τους σε εθνικό 
επίπεδο. 
25. Στις 3 και 4 Απριλίου, η Επιτροπή οργάνωσε στις Βρυξέλλες το πρώτο 
Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ανταγωνισμού που είχε ως θέμα τους κάθετους 
περιορισμούς*. Στο φόρουμ αυτό συμμετείχαν περισσότεροι από 260 
εκπρόσωποι των αρμόδιων αρχών ανταγωνισμού και των δικαστικών αρχών από 
35 ευρωπαϊκές χώρες. Σκοπός του φόρουμ αυτού ήταν η προώθηση της 
ανταλλαγής εμπειριών και ο διάλογος μεταξύ της Κοινότητας και υπαλλήλων 
των κρατών μελών, υπεύθυνων για την εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμοϋ, καθώς και η ενθάρρυνση της αποκεντρωμένης εφαρμογής των 
εν λόγω κανόνων. Για το 1996 προγραμματίζεται η οργάνωση ενός δεύτερου 
φόρουμ. 
26. Η ΧΧνη Ετήσια Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού της Επιτροπής 
(1995) διαφέρει στην παρουσίαση από τις προηγούμενες ετήσιες εκθέσεις. 
27. Κατά τα πρόσφατα έτη, η έκθεση ανταγωνισμού της Επιτροπής αυξήθηκε 
σε μέγεθος, υπερβαίνοντας τις 600 σελίδες to 1994. Εξάλλου, το έντυπο 
σχετικά με την "Ευρωπαϊκή Πολιτική Ανταγωνισμού - 1994", που συνόψιζε ι 
την πολιτική και τις αποφάσεις της Επιτροπής σε μία πιο εύχρηστη μορφή, 
έτυχε ευνοϊκής υποδοχής. Η Επιτροπή κλήθηκε, μετά από σχετικό αίτημα 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, να υποβάλλει στο εξής ένα 
περιεκτικότερο και ευκολότερο στην ανάγνωση έγγραφο. 
Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να παρουσιάσει μία συντομότερη 
έκθεση σε σχέση με το παρελθόν , δίνοντας βάρος στις κυριότερες 
εξελίξεις της πολιτικής στον τομέα του ανταγωνισμού, οι οποίες 
παρουσιάζονται, όπου είναι δυνατόν, με τις βασικότερες αποφάσεις της 
Επιτροπής καθώς και τα νέα νομοθετικά μέτρα. 
Εκτός από την παρούσα ετήσια έκθεση, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμοϋ 
(ΓΔ IV) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προετοίμασε μία "έκθεση για την 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοϋ στην Ευρωπαϊκή Ενωση - 1995", όπου 
περιγράφονται οι σημαντικές μεμονωμένες υποθέσεις επί των οποίων 
κλήθηκε να αποφασίσει η Επιτροπή- περιέχει επίσης κατάλογο με 
παραπομπές στις νέες νομοθετικές διατάξεις και ανακοινώσεις, αποφάσεις 
της Επιτροπής και ανακοινώσεις Τύπου, όπως επίσης και αποφάσεις του 
Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου. Περιγράφει επίσης τον 
τρόπο εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμοϋ στα κράτη μέλη. 
7. ϋτατιστι,κες 
28. Μεγάλη αύξηση παρατηρήθηκε στο συνολικό αριθμό υποθέσεων που 
καταχωρήθηκαν. Ο συνολικός αριθμός των νέων υποθέσεων (αθέμιτες 
πρακτικές, συγκέντρωσεις, κρατικές ενισχύσεις) αυξήθηκε από 1081 το 
1994 σε 1472 το 1995 - δηλαδή σε ποσοστό 36%. Οι νέες υποθέσεις των 
άρθρων 85 και 86 αυξήθηκαν περισσότερο από 42%, οι κοινοποιήσεις 
συγχωνεύσεων περίπου κατά 16% και ο αριθμός των νέων υποθέσεων κρατικών 
Ενημερωτικό δελτίο πολιτικής ανταγωνισμοΰ, αριθ. 5, τόμος 1, καλοκαίρι 1995, σ. 7. 
12 
εγγυήσεων κατά 35%. Σημαντικό μέρος της ανόδου αυτής, ιδιαίτερα στους 
τομείς των αθέμιτων πρακτικών και των κρατικών ενισχύσεων, οφείλεται 
στην προσχώρηση τριών νέων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ενωση από την 1η 
Ιανουαρίου 1995. 
29. Ο συνολικός αριθμός των υποθέσεων που έκλεισαν κατά το 1995 
παρέμεινε σχεδόν στα ίδια επίπεδα με εκείνα του 1994: 1210 υποθέσεις 
έναντι 1200. 
13 
I - Προστασία του ανταγωνισμοί; : άρθρα 85 και 86 
Α - Εξασφάλιση των πλεονεκτημάτων της εσωτερικής αγοράς 
30. Ενας από τους σημαντικότερους στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής 
ανταγωνισμοϋ είναι να διασφαλίσει ότι η ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς προσφέρε ι στους καταναλωτές και στην ευρωπαϊκή οικονομία ως 
σύνολο όλα τα οφέλη μιας αγοράς κοινοτικής κλίμακας. 
Η πολιτική ανταγωνισμού πρέπει να εξασφαλίζει στις επιχειρήσεις το 
κατάλληλο πλαίσιο που θα τους επιτρέψει να προσαρμοστούν στις νέες 
δυνατότητες που προσφέρε ι η άρση των εθνικών φραγμών. Εντούτοις, στις 
περιπτώσεις που οι επιχειρήσεις προσπαθούν να επιβραδύνουν το ρυθμό 
ολοκλήρωσης της αγοράς, ή ακόμη και να εμποδίσουν τις διασυνοριακές 
εμπορικές συναλλαγές με πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό, 
είναι απαραίτητο να εφαρμόζεται αυστηρή πολιτική, η οποία περιλαμβάνε ι 
την επιβολή αυστηρών κυρώσεων στις περιπτώσεις σοβαρών παραβάσεων των 
κανόνων ανταγωνισμοϋ. 
Οι κάθετες συμφωνίες μεταξύ προμηθευτών και διανομέων αποτελούν 
σημαντικό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτικής ανταγωνισμού στον τομέα 
αυτόν. Ορισμένες από τις συμφωνίες αυτές μπορεί να είναι απαραίτητες 
για τη διείσδυση σε νέες αγορές, τη διάθεση νέων προϊόντων στην αγορά 
ή την προώθηση των αποτελεσματικών δικτύων διανομής και, συνεπώς, 
ενδέχεται να είναι χρήσιμες για τους καταναλωτές. Ωστόσο, προβλήματα 
είναι δυνατόν να ανακύψουν στις περιπτώσεις που δεν ασκείται επαρκής 
ανταγωνισμός μεταξύ των παραγωγών ή μεταξύ των διανομέων στις ίδιες 
αγορές ή στις περιπτώσεις που οι συμφωνίες χρησιμοποιούνται για τον 
περιορισμό του ανταγων ισμοϋ, όπως για παράδε ιγμα για τον κατακερματισμό 
της αγοράς ή τον περιορισμό της πρόσβασης νέων επιχειρήσεων στην αγορά. 
1. Διανομή αυτοκινήτων 
31. Δεδομένου ότι τα αυτοκίνητα οχήματα αποτελούν διαρκή καταναλωτικά 
αγαθά η συντήρηση και επισκευή των οποίων απαιτούν ειδικές γνώσεις, οι 
κατασκευαστές συνεργάζονται με επιλεγμένους διανομείς και συνεργεία 
επισκευής για την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών διανομής και 
εξυπηρέτησης μετά την πώληση. Οι συμφωνίες του είδους αυτού μπορούν να 
συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη διανομή των προϊόντων αυτών και ο 
αποκλειστικός ή/και επιλεκτικός χαρακτήρας του συστήματος διανομής 
μπορεί να θεωρηθεί απαραίτητος για την εξασφάλιση της ορθολογικής 
οργάνωσης και αποτελεσματικότητας στον κλάδο των αυτοκινήτων οχημάτων. 
Αυτός ήταν και παράμενε ι ο κυριότερος λόγος για τον οποίο επιτρέπονται 
οι περιοριστικές συμφωνίες διανομής, πώλησης και εξυπηρέτησης μετά την 
πώληση στον τομέα των αυτοκινήτων. Εντούτοις, ο νέος κανονισμός 
απαλλαγής κατά κατηγορία σχετικά με τη διανομή, την πώληση και την 
εξυπηρέτηση μετά την πώληση αυτοκινήτων οχημάτων5 τον οποίο εξέδωσε η 
Επιτροπή στις 28 Ιουνίου 1995 για την αντικατάσταση του κανον ισμοϋ 
αριθ. 123/856, περιέχει αρκετές τροποποιήσεις, στόχος των οποίων είναι 
η άσκηση εντονότερου ανταγωνισμοϋ στις αγορές αυτοκινήτων και 
ανταλλακτικών, και η βελτίωση της θέσης των καταναλωτών, επιτρέποντας 
τους να επωφεληθούν πλήρως από την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. 
Κανονισμός της Επιτροπής αριθ. 1475/95 της 28ης Ιουνίου 1995 σχετικά με την εφαρμογή του 
άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών για τη διανομή, την 
πώληση και την εξυττηρίτηση μετά την -πώληση αυτοκινήτων οχημάτων, ΕΕ L 145, 29.6.1995, σ. 
25. 
Κανονισμός αριθ. 123/85/ΕΟΚ της Επιτροπής της 12ης Δεκεμβρίου 1984, ΕΕ L 15, 18.1.1985. 
14 
32. Πιο συγκεκριμένα, ο νέος κανονισμός εξασφαλίζει στους διανομείς 
μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τους κατασκευαστές των οχημάτων. 16ια(11ρη 
σημασία έχει το ότι οι διανομείς αυτοκινήτων μπορούν να πωλούν 
αυτοκίνητα άλλων κατασκευαστών με την προϋπόθεση ότι οι πωλήσεις 
πραγματοποιούνται σε χωριστά σημεία πώλησης που υπάγονται σε χωριστή 
διαχείριση από διαφορετικό νομικό πρόσωπο, έτσι ώστε να αποκλείεται 
οποιαδήποτε σύγχυση ως προς τα σήματα. Προκειμένου να διασφαλιστεί η 
άσκηση πραγματικού ανταγωνισμού στην αγορά συντήρησης και επισκευής, 
δεν επιτρέπεται στους κατασκευαστές ή προμηθευτές αυτοκινήτων να 
εμποδίζουν την πρόσβαση ανεξάρτητων παραγωγών και διανομέων 
ανταλλακτικών στην αγορά ή να περιορίζουν το δικαίωμα των διανομέων να 
προμηθεύονται ανταλλακτικά του ιδίου ποιοτικού επιπέδου από 
επιχειρήσεις της επιλογής τους που δεν ανήκουν στο δίκτυο. Επιπλέον, 
οι κατασκευαστές αυτοκινήτων οφείλουν να παρέχουν στα συνεργεία 
επισκευής που δεν ανήκουν στο δίκτυο τους τις απαραίτητες τεχνικές 
πληροφορίες για την επισκευή και τη συντήρηση των αυτοκινήτων που 
παράγουν, υπό την προϋπόθεση ότι οι πληροφορίες αυτές δεν καλύπτονται 
από δικαίωμα βιομηχανικής ιδιοκτησίας. 
33. Η δυνατότητα διανομής αυτοκινήτων οχημάτων περισσοτέρων του ενός 
σημάτων, το άνοιγμα της αγοράς ανταλλακτικών καθώς και η άσκηση 
εντονότερου ανταγωνισμοϋ στον τομέα της επισκευής έχουν ως στόχο την 
προσφορά περισσοτέρων δυνατοτήτων επιλογής στους καταναλωτές, σύμφωνα 
με τις αρχές της ενιαίας αγοράς. Ο ίδιος στόχος επιβάλλει να έχουν οι 
καταναλωτές τη δυνατότητα αγοράς, συντήρησης ή επισκευής ενός 
αυτοκινήτου σε οποιοδήποτε σημείο της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο οποίο οι 
τιμές ή οι όροι είναι περισσότερο ευνοϊκοί. 
Ο στόχος αυτός έχει ιδιαίτερη σημασία στον τομέα των αυτοκινήτων όπου 
οι διαφορές των τιμών μεταξύ των κρατών μελών είναι σημαντικές. Κατά 
την τελευταία της εξαμηνιαία έρευνα σχετικά με τις τιμές των 
αυτοκινήτων, η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι 
οι διαφορές των τιμών αυξήθηκαν σημαντικά από το Νοέμβριο 19947. Από 
τις αρχές του 1995 η Επιτροπή άρχισε να λαμβάνει όλο και περισσότερες 
καταγγελίες από υπηκόους της Ευρωπαϊκής Ενωσης, κυρίως από την Αυστρία, 
τη Γερμανία και τη Γαλλία, οι οποίοι δεν είχαν κατάφερε ι να αγοράσουν 
αυτοκίνητο στην Ιταλία και την Ισπανία όπου, μετά τις υποτιμήσεις, οι 
τιμές ήταν σχετικά χαμηλές6. 
Ο νέος κανονισμός απαγορεύει ρητά κάθε πρακτική που αποβλέπει στον 
περιορισμό του παράλληλου εμπορίου9. Οι διανομείς πρέπει να μπορούν να 
ανταποκριθούν στη ζήτηση που προέρχεται από το εξωτερικό της 
συμφωνημένης περιοχής εντός της οποίας μπορούν να πραγματοποιούν 
πωλήσεις και μπορούν στο μέλλον να προβαίνουν σε διαφήμισε ις εκτός του 
εδάφους τους. 
34. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δημοσίευσαν, στις 26 Σεπτεμβρίου 1995, 
ένα φυλλάδιο σε όλες τις γλώσσας της Κοινότητας το οποίο εξηγεί το νέο 
κανονιστικό πλαίσιο για τους κατασκευαστές, τους διανομείς, τους 
κατασκευαστές ανταλλακτικών, και τα ανεξάρτητα συνεργεία επισκευής. Το 
έντυπο αυτό παρέχει επίσης στους καταναλωτές πληροφορίες σχετικά με το 
δικαίωμα τους να αγοράζουν αυτοκίνητο σε οποιοδήποτε μέρος της 
Κοινότητας10. 
Ανακοινώσεις της Επιτροπής στον ΤΟπο ΙΡ/95/50 της 19.1.95 και ΙΡ/95/768 της 24.7.95. 
"Οι επιπτώσεις των νομισματικών διακυμάνσεων στην εσωτερική αγορά" , Ανακοίνωση της Επιτροπής 
τιρος το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 31.10.95, σημείο 25. 
Βλ. επίσης απόφαση του Δικαστηρίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 στις υποβε"σεις C-70/93 Bayerische 
Motorenwerke AG και ALD Auto-Leasing Ό GmbH και C-266/93 Bundeskartellamt και Volkswagen 
AG, VAG Leasing GmbH (δεν έχει ακδμη δήμο τιευθεί). 
" άιανομή αυτοκινήτων οχημάτων", Επεξηγηματικό Ιντυπο, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ IV, IV/9509/95. 
15 
2. Περί ορισμοί τον παράλληλου εμπορίου 
35. Μία από τις βασικότερες αρχές του κοινοτικοϋ δικαίου ανταγωνισμοϋ, 
είναι ότι απαγορεύεται ο κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς από τους 
παραγωγούς με τη σϋναψη ιδιωτικών συμφωνιών και η διατήρηση της 
εφαρμογής διαφορετικών τιμών μέσω πρακτικών απόλυτης εδαφικής 
προστασίας που περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Εντούτοις, η συμπεριφορά 
αυτή εξακολουθεί να παρατηρείται στην αγορά και στις περιπτώσεις πον 
η Επιτροπή διαπιστώνει κάτι τέτοιο θα λαμβάνει αυστηρά μέτρα. 
BASF/Accinauto 
36. Με απόφαση της τής 12ης Ιουλίου 199511, η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο 
ύψους 2,7 εκατ. ECU στη γερμανική εταιρεία παραγωγής βερνικιών 
επισκευής αυτοκινήτων BASF Lacke + Farben, θυγατρική του ομίλου BASF, 
και πρόστιμο ύψους 10.000 ECU στην Accinauto S.A., αποκλειστ ικό 
διανομέα της BASF στο Βέλγιο και το Αουξεμβοϋργο. Η υπόθεση ξεκίνησε 
με μία καταγγελία που υπέβαλαν δύο άγγλοι παράλληλοι εισαγωγείς 
βερνικιών επισκευής αυτοκινήτων μάρκας Glasurit. Οι εισαγωγείς αυτοί 
ισχυρίστηκαν ότι η Accinauto, από την οποία αγόραζαν τα προϊόντα 
Glasurit, σταμάτησε να τους προμήθευε ι το καλοκαίρι του 1990, βάσει 
οδηγιών που είχε λάβει από την BASF. Η Επιτροπή διεξήγαγε έρευνα στις 
εγκαταστάσεις της BASF και της Accinauto και διαπίστωσε ότι η Accinauto 
δεσμευόταν από συμβατικό όρο να μεταβίβαζε ι στην BASF όλες τις 
παραγγελίες από πελάτες εκτός της περιοχής ισχύος της σύμβασης 
αποκλειστικής διανομής. Η Επιτροπή συνήγαγε το συμπέρασμα ότι η 
υποχρέωση αυτή συνιστούσε απαράδεκτο περιορισμό του ανταγωνισμοϋ, 
δεδομένου ότι εμπόδιζε την εξαγωγή από την Accinauto των σχετικών 
προϊόντων από το Βέλγιο προς το Ενωμένο Βασίλειο. Πράγματι, στο πλαίσια 
της υποχρέωσης αυτής, αυτός που αποφάσιζε ι και ελέγχει την προμήθεια 
των παράλληλων εισαγωγέων από άλλα κράτη μέλη είναι η ίδια η BASF και 
όχι ο αποκλειστικός διανομέας. 
Φαρρακ e υ τ ι κά προ ιόν τα : organon 
37. Οι τιμές των φαρμακευτικών προϊόντων διαφέρουν σημαντικά από το ένα 
κράτος μέλος στο άλλο. Αυτό οφείλεται κυρίως στις διαφορές που υπάρχουν 
μεταξύ των εθνικών συστημάτων ελέγχου των τιμών και κοινωνικής 
ασφάλισης. Το Δικαστήριο έχει επανειλημμένα αποφανθεί ότι δεν πρέπει 
να εμποδίζονται οι παράλληλες εισαγωγές, οποιοιδήποτε και αν είναι οι 
παράγοντες που καθορίζουν τις διαφορές των τιμών. Συνεπώς, στον 
φαρμακευτικό τομέα, η Επιτροπή εφάρμοζε ι διαρκώς τους κανόνες 
ανταγωνισμοϋ στις συμφωνίες ή συμπεριφορές που περιορίζουν το παράλληλο 
εμπόριο φαρμάκων. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η ελεύθερη λειτουργία των 
δυνάμεων της αγοράς μπορεί να αποτέλεσε ι τον καταλύτη για τη βαθμιαία 
σύγκλιση όχι μόνο των τιμών αλλά και των μηχανισμών ελέγχου των τιμών. 
Οι τιμές που εφαρμόζονται στις χώρες με υψηλό κόστος πρέπει να 
μειωθούν, ενώ οι τιμές που εφαρμόζονται στις χώρες με χαμηλό κόστος θα 
πρέπει, αν δεν εξασφαλίζουν στις επιχειρήσεις του φαρμακευτικού τομέα 
λογική απόδοση της επένδυσης, θα πρέπει τελικά να αυξηθούν μπροστά στον 
κίνδυνο απόσυρσης του προϊόντος. Ορισμένα κράτη μέλη στα οποία οι τιμές 
των φαρμάκων είναι υψηλές ενθαρρύνουν τις παράλληλες εισαγωγές 
προκειμένου να επιτευχθεί μείωση των συνολικών δαπανών της χώρας για 
φάρμακα. 
38. Η Organon είναι βρετανική θυγατρική εταιρεία της Akzo (Κάτω Χώρες) 
η οποία ειδικεύεται στον τομέα της παραγωγής και εμπορίας 
Περισσότερα από 7.000 αντίτυπα του εντύπου αυτού ίχουν ήδη διανεμηθεί 
ΕΕ L 272, 15.11.1995, σ. 16. 
16 
αντισυλληπτικών. 
Στις 4 Μαίου 1994, η Organon τροποποίησε το καθεστώς τιμών που 
εφάρμοζε ι στα αντισυλληπτικά χάπια Mercilon και Marvelon, το τελευταίο 
από τα οποία κατέχει σημαντικά μερίδια στο σύνολο της αγοράς της 
Κοινότητας. Πριν από την ημερομηνία αυτή, η Organon εφάρμοζε έκπτωση 
12,5% σε όλα τα προϊόντα που διέθετε στους πελάτες της, ανεξάρτητα από 
τον τελικό προορισμό τους. Στο πλαίσιο του νέου καθεστώτος τιμών 
γινόταν διάκριση μεταξύ των αντισυλληπτικών προς πώληση στο Ηνωμένο 
Βασίλειο και των αντισυλληπτικών που προορίζονταν για εξαγωγή. Μόνο στα 
αντισυλληπτικά που προορίζονταν για πώληση στο Ηνωμένο Βασίλειο 
μπορούσε να γίνει έκπτωση 12,5%. 
Επειτα από πολλές καταγγελίες και την κοινοποίηση του νέου συστήματος 
τιμών από την Organon, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία κατά της Organon 
και προέβη σε κοινοποίηση των αιτιάσεων με στόχο την άρση της αναστολής 
της επιβολής προστίμου την οποία εξασφάλιζε ι η κοινοποίηση. Για την 
Επιτροπή, το νέο καθεστώς τιμών, το οποίο εντάσσεται στο πλαίσιο των 
συνεχών επαγγελματικών σχέσεων μεταξύ της Organon και των εμπόρων 
χονδρικής πώλησης και, συνεπώς, συνιστά συμφωνία κατά την έννοια του 
άρθρου 85 παράγραφος Ι12, αποτελεί σοβαρή παράβαση των κανόνων 
ανταγωνισμοϋ δεδομένου ότι εισάγει διακρίσεις στις τιμές των προϊόντων 
βάσει του γεωγραφικού προορισμού τους. Κατά συνέπεια, οι καταναλωτές 
δεν μπορούσαν να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα του παράλληλου 
εμπορίου. Πιο συγκεκριμένα, στις Κάτω Χώρες όπου οι δαπάνες για το χάπι 
Marvelon ολλανδικής προέλευσης δεν καλύπτονται πλήρως από το σύστημα 
κοινωνικής ασφάλισης, ενώ η τιμή του βρετανικού χαπιού επιτρέπε ι την 
πλήρη κάλυψη των δαπανών από το ολλανδικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, 
οι καταναλωτές έπαυσαν να έχουν το πλεονέκτημα της επιλογής του χαπιού 
Marvelon προέλευσης Ηνωμένου Βασιλείου, με το οποίο δεν ήταν 
υποχρεωμένο ι να καταβάλουν το επιπλέον ποσό που δεν καλύπτεται από το 
σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. 
Εντούτοις, η Organon αποφάσισε να εγκαταλείπει το νέο σύστημα 
καθορισμού των τιμών για το οποίο η Επιτροπή είχε προβάλει αντιρρήσεις 
και επανέφερε το προηγούμενο καθεστώς τιμών. Μετά την επαναφορά των 
πραγμάτων στην πρότερα κατάσταση, η Επιτροπή ανέστειλε τη διαδικασία, 
επιφυλάσσοντας το δικαίωμα να εξετάσει το σύστημα καθορισμού των τιμών 
που προτίθεται να υιοθετήσει η Organon. 
3. Περιορισμοί στην πρόσβαση νέων ανταγωνιστών στην αγορά 
39. Μία πράγματι κά ανταγων ιστ ική εσωτερική αγορά προϋποθέτε ι επίσης ότι 
οι επιχε ιρήσε ις είναι ελεύθερες να εισέλθουν στην αγορά και να ασκήσουν 
ανταγωνισμό στις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν ήδη δραστηριότητες σ' 
αυτήν. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή καταβάλλε ι ιδιαίτερες προσπάθειες 
για το άνοιγμα των αγορών και επεμβαίνει κάθε φορά που επιχειρήσεις, 
είτε μέσω συμφωνιών που περιορίζουν τον ανταγωνισμό είτε μέσω μονομερών 
ενεργέ ιών, εμποδίζουν την πρόσβαση νέων επιχειρήσεων στην αγορά. 
40. Η είσοδος νέων ανταγωνιστών στην αγορά μπορεί να εμποδιστεί με τη 
σύναψη κάθετων συμφωνιών μεταξύ των υφιστάμενων προμηθευτών και 
διανομέων. Αυτό συμβαίνει ιδίως στην περίπτωση κατά την οποία πολλοί 
διανομείς στην αγορά δεσμεύονται από συμβατικό όρο που δεν τους 
Στην απόφαση που επίδωσε στις 24 Οκτωβρίου 1995 στις υποθέσεις C-70/93 και C-266/93 {βλ. 
ανωτέρω υποσημείωση 9), το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την προηγούμενη νομολογία του σύμφωνα με 
την οποία η έκκληση την ο-ποία απευβΟνει η εταιρεία στους αντιπροσώπους της δεν αποτελεί 
μονομερή πράξη που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1, αλλά 
συμφωνία κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης, εφόσον εντάσσεται σε ίνα σύνολο συνεχών 
εμπορικών σχέσεων που διέπονται από γενική συμφωνία που ίχει συναφθεί εκ των προτέρων. 
17 
επιτρέπε ι να πωλούν παρά μόνο τα προϊόντα του κατασκευαστή με τον οποίο 
έχουν συνάψει σύμβαση ή συμφωνίες που έχουν επίσης ως αποτέλεσμα τον 
αποκλεισμό τρίτων από την αγορά. Υπόθεσε ις που αφορούν την αγορά 
παγωτών άμεσης κατανάλωσης (Unilever/Mars) αποτελούν χαρακτηριστικά 
παραδείγματα συμφωνιών του είδους αυτού. 
Σε άλλες περιπτώσεις, η πρόσβαση τρίτων στην αγορά εμποδίζεται από 
οριζόντια συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ των υπαρχόντων 
δυνητικών ανταγωνιστών. Αυτό συνέβη στην υπόθεση της ολλανδικής αγοράς 
εκμίσθωσης γερανών (Van Marwijk/FNK-SCK). 
Η πρόσβαση στην αγορά μπορεί επίσης να εμποδιστεί στην περίπτωση 
κατάχρησης από επιχείρηση που κατέχει μονοπωλιακή ή δεσπόζουσα θέση 
στον τομέα της παροχής βασικών υπηρεσιών ή υποδομών. Πρόκειται για ένα 
πρόβλημα που αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία σε διάφορους τομείς. 
Οταν μία επιχείρηση που κατέχει δεσπόζουσα θέση έχει υπό την κατοχή της 
ή ελέγχει την πρόσβαση σε υποδομές πού είναι απαραίτητες για την 
ανάπτυξη των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων των ανταγωνιστών της, η 
επιχείρηση αυτή πρέπει να εξασφάλιζε ι την πρόσβαση στις υποδομές αυτές 
χωρίς να κάνει διακρίσεις. Είτε πρόκειται για τον τομέα των μεταφορών, 
και ιδίως των αεροπορικών μεταφορών, τον τραπεζικό τομέα ή τον τομέα 
των τηλεπικοινωνιών, η Επιτροπή εφάρμοζε ι τη γενική αυτή αρχή του 
κοινοτικοϋ δικαίου ανταγωνισμού13 προκειμένου να εξασφαλίσει τη 
δυνατότητα ανάπτυξης νέου ανταγωνισμοϋ. Η υπόθεση σχετικά με την 
πρόσβαση στον γαλλικό λιμένα Roscoff (ICG/CCI Morlaix) αφορά το ίδιο 
πρόβλημα. 
Unilever/Mars 
41. Η Unilever κατέχει ηγετική θέση στην αγορά παγωτών άμεσης 
κατανάλωσης {παγωτά βιομηχανικής παραγωγής σε ατομικές μερίδες, τα 
οποία πωλούνται συσκευασμένα, για άμεση κατανάλωση, στα πρακτορεία 
τύπου, στα πρατήρια βενζίνης, κλπ.). 
Στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, η Unilever προηγείται αισθητά των 
υπολοίπων παραγωγών παγωτού. Η εταιρεία αυτή διαθέτει στους εμπόρους 
λιανικής πώλησης καταψύκτες εμπορικής χρήσης υπό τον όρο της 
αποκλειστικής διάθεσης των προϊόντων της, έτσι ώστε δεν επιτρέπεται 
στους εμπόρους λιανικής πώλησης να διατηρούν στους καταψύκτες αυτούς 
άλλα προϊόντα εκτός από τα προϊόντα της Unilever ("αποκλειστικότητα του 
καταψύκτη"). Επιπλέον, το κόστος της διάθεσης του καταψύκτη αυτού 
περιλαμβάνεται στην τιμή του παγωτού που επιβάλλεται σε όλους τους 
διανομείς, είτε έχουν καταψύκτη της Unilever είτε όχι. 
Επειτα από καταγγελία της Mars, η Επιτροπή εξέτασε τις συμφωνίες 
διανομής της Unilever στην Ιρλανδία. Διαπιστώθηκε λοιπόν ότι όταν ένας 
έμπορος λιανικής πώλησης διαθέτει ένα μόνο ή περισσότερους καταψύκτες 
της Unilever στο κατάστημα του, αυτό το σημείο πώλησης συνδέεται κατά 
κανόνα αποκλειστικά με τη διανομή παγωτού της μάρκας Unilever· τα 
περισσότερα σημεία πώλησης που διαθέτουν παγωτό άμεσης κατανάλωσης στην 
Ιρλανδία περιλαμβάνονται στην κατηγορία αυτή. Η Επιτροπή έχει ήδη 
καταδικάσει την αποκλειστικότητα των σημείων πώλησης το 1992 στο 
πλαίσιο υπόθεσης που αφορούσε τη γερμανική αγορά παγωτών άμεσης 
κατανάλωσης1*. Οι συμφωνίες της Unilever είχαν το σωρευτικό αποτέλεσμα 
Η γενική αυτή αρχή επιβεβαιώθηκε από την απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Απριλίου 1995 στις 
υποθέσεις C-241/91 Ρ και C-242/91 Ρ, Radio Telefis Eireann (RTE) και Indépendant Television 
Publications Ltd κατά Επιτροπής (Magill), Συλλογή 1995 1-743. 
Το 1992, η επιτροπή εξέδωσε αρνητική απόφαση κατά της Langnese (Unilever) και της SchOller 
που κατέχουν δυοπωλιακή θέση στην γερμανική αγορά παγωτών άμεσης κατανάλωσης. Ετη 
18 
του σημαντικού περιορισμού του ανταγωνισμοϋ, με.την παρεμπόδιση της 
πρόσβασης τρίτων στην αγορά. Η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης ότι οι 
συμφωνίες αυτές συνιστούσαν κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης της Unilever 
στην αγορά. 
Ωστόσο, η Unilever δέχθηκε να τροποποιήσει την πρακτική της με στόχο 
την ελευθέρωση της αγοράς, παρέχοντας μεγαλύτερες δυνατότητες επιλογής 
στους εμπόρους λιανικής πώλησης. Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή ανακοίνωσε 
ότι οι τροποποιηθείσες συμφωνίες πληρούσαν κατά τα φαινόμενα τις 
προϋπόθεσεις για τη χορήγηση απαλλαγής15. 
Van Marwijk/FNK-SCK 
42. Με την απόφαση της της 29ης Νοεμβρίου 199516, η Επιτροπή επέβαλε 
πρόστιμα17 στις FNK και SCK για παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 1 στην 
ολλανδική αγορά εκμίσθωσης γερανών. 
Η FNK (Federatie van Nederlandse Kraanverhuurbedrijven) αποτελεί ένωση 
επιχειρήσεων που εκμισθώνουν κινητούς γερανούς. Η SCK (Stichting 
Certificatie Kraanverhuurbedrijf) δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της FNK 
προκε ιμένου να εγγυάται, μέσω συστήματος πιστοποίησης, την ποιότητα των 
γερανών και των μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται στον τομέα εκμίσθωσης 
γερανών. Οι περισσότερες από τις επιχε ιρήσε ις που συμμετέχουν στην SCK, 
είναι επίσης μέλη της FNK. Οι επιχειρήσεις αυτές αντιπροσωπεύουν 50% 
έως 80% της ολλανδικής αγοράς. Οι εταιρείες εκμίσθωσης γερανών 
μισθώνουν οι ίδιες σε μεγάλο βαθμό γερανούς από άλλες εταιρείες 
εκμίσθωσης γερανών. 
Εκτός από τις τιμές που συνιστά η FNK για την εκμίσθωση γερανών και τις 
εναρμονισμένες τιμές που εφαρμόζονται μεταξύ των μελών της FNK, η 
Επιτροπή προσέβαλε την απαγόρευση στους κατόχους πιστοποιητικών της SCK 
να μισθώνουν γερανούς από εταιρείες που δεν είναι μέλη της SCK. Η 
Επιτροπή θεώρησε ότι η απαγόρευση αυτή από την SCK εμπίπτει στην 
απαγόρευση του άρθρου 85 παράγραφος 1, δεδομένου ότι το σύστημα 
πιστοποίησης της SCK δεν πληρούσε τις προϋπόθεσεις σχετικά με το 
άνοιγμα και την αποδοχή άλλων συστημάτων εγγυήσεων του ιδίου ποιοτικού 
επιπέδου. Η Επιτροπή συνήγαγε το συμπέρασμα ότι η απαγόρευση όχι μόνο 
περιόριζε την ελευθερία δράσης των συνδεδεμένων επιχειρήσεων, αλλά 
επίσης παρεμπόδιζε σε μεγάλο βαθμό την πρόσβαση τρίτων στην ολλανδική 
αγορά. 
Στην απόφαση της, η Επιτροπή αναφέρει πως το γεγονός ότι η πολιτική που 
ακολουθεί όσον αφορά την πιστοποίηση της αφήνει περιθώρια για τη 
λειτουργία συστημάτων πιστοποίησης ιδιωτικού δικαίου τα οποία 
αποσκοπούν σε συμπληρωματικό έλεγχο σχετικά με την τήρηση των νομικών 
προδιαγραφών, δεν σημαίνει ότι το περιεχόμενο των συστημάτων αυτών δεν 
πρέπει να σέβεται τους κανόνες περί ανταγωνισμοϋ. 
συγκεκριμένη περίπτωση, η Επιτροπή αντιτάχθηκε στις συμφωνίες αποκλειστικότητας του σημείου 
πώλησης, σύμφωνα με τις οποίες ο διανομέας αναλαμβάνει να πωλεί μόνο τα προϊόντα του 
κατασκευαστή με τον οποίο Ιχε ι συνάγει σύμβαση. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι το σωρευτικό 
αποτέλεσμα των εν λόγω συμφωνιών ισοδυναμεί με σημαντικό περιορισμό του ανταγωνισμού από 
την Langnese και την Schôller. Η διαπίστωση αυτή αποτίλεσε αντικείμενο προσφυγής των μερών 
αλλά επιβεβαιώθηκε από το Πρωτοδικείο στις αποφάσεις του της 8ης Ιουνίου 1995 στην υπόβεση 
Τ-7/93 Langnese-Iglo GmbH κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995 11-1533 και στην υπόθεση Τ-9/93 
Schôller Lebensmittel GmbH & Co. KG κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995 11-1611. 
ΕΕ C 211, 15.08.95, σ.4. 
ΕΕ L 312, 23.12.95, σ.79. 
Η Επιτροπή ήρε την αναστολή της επιβολής προστίμων που απορρέει από τις κοινοποιήσεις της 
FNK και της SCK κατά τους πρώτους μήνες του 1992, σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 6, με 
την απόφαση της τής 13ης Απριλίου 1994, ΕΕ L 117, 7.5.1994. 
19 
ICG/CCI Morlaix 
43. H Irish Continental Group (ICG) υπέβαλε στο Chambre de Commerce et 
d'Industrie de Morlaix (CCI Morlaix) αίτηση για την πρόσβαση στον 
λιμένα του Roscoff (Βρετάνη) με σκοπό να θέσει σε λειτουργία μια γραμμή 
σύνδεσης της Ιρλανδίας με τη Βρετάνη, με οχηματαγωγά σκάφη, κατά τη 
θερινή περίοδο του 1995. Την εποχή εκείνη η Brittany Ferries ήταν η 
μόνη εταιρεία οχηματαγωγών που παρείχε υπηρεσίες μεταφοράς με 
οχηματαγωγά σκάφη μεταξύ της Ιρλανδίας και της Βρετάνης. Αρχικά είχε 
συναφθεί συμφωνία αρχής μεταξύ των μερών, μετά την οποία η ICG 
ανακοίνωσε στο κοινό την έναρξη λειτουργίας της γραμμής της και άρχισε 
να κάνει κράτησεις. Εντούτοις, οι διαπραγματεύσεις διεκόπησαν τον 
Ιανουάριο του 1995 και δεν κατέστη δυνατή η σύναψη τελικής συμφωνίας 
μεταξύ του CCI Morlaix και της ICG μετά την κατάθεση καταγγελίας από 
την ICG στην Επιτροπή και τη διεξαγωγή περαιτέρω διαπραγματεύσεων. 
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, εκ πρώτης όψεως, το CCI Morlaix, ως 
οργανισμός ο οποίος διαχειρίζεται τον λιμένα του Roscoff που αποτελεί 
τον μόνο λιμένα της Γαλλίας που διαθέτει τις κατάλληλες λιμενικές 
εγκαταστάσεις για την παροχή υπηρεσιών μεταφοράς με οχηματαγωγά σκάφη 
μεταξύ της Βρετάνης και της Ιρλανδίας, κατείχε δεσπόζουσα θέση. 
Επιπλέον, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι με την αναιτιολόγητη άρνηση του να 
επιτρέψει την πρόσβαση της ICG στον λιμένα του Roscoff, το CCI Morlaix 
είχε προβεί, εκ πρώτης όψεως, σε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης. Ως εκ 
τούτου, η Επιτροπή έλαβε στις 16 Μαΐου 1995 προσωρινά μέτρα με τα οποία 
υποχρέωσε το CCI Morlaix να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα ώστε να 
εξασφαλιστεί η πρόσβαση της ICG στον λιμένα του Roscoff μέχρι το τέλος 
της θερινής περιόδου. 
Μετά την παρέμβαση της Επιτροπής, τα μέρη συνήψαν σύμβαση διάρκειας 5 
ετών για τη χρησιμοποίηση των εγκαταστάσεων του λιμένα Roscoff από την 
ICG, όχι μόνο για το αμοιβαίο συμφέρον, αλλά κυρίως προς όφελος των 
επιβατών, οι οποίοι με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζουν μεγαλύτερες 
δυνατότητες επιλογής όσον αφορά τις μεταφορικές υπηρεσίες και 
δραστηριότητες στην περιοχή του λιμένα Roscoff. 
4. Πράσινη βίβλος για τους κάθετους περιορισμούς 
44. Το κοινοτικό δίκαιο απέδιδε πάντα ιδιαίτερη προσοχή στις κάθετες 
συμφωνίες μεταξύ προμηθευτών και διανομέων στα κράτη μέλη, με την 
προοπτική της ολοκλήρωσης της αγοράς. Η προστασία του παράλληλου 
εμπορίου από τους περιορισμούς των ιδιωτικών επιχειρήσεων αποτελούσε 
ανέκαθεν βασικό στοιχείο της πολιτικής της Κοινότητας. Παρόλο που η 
πολιτική ανταγωνισμοϋ που εφάρμοζε ι η Κοινότητα στον τομέα των κάθετων 
περιορισμών έχει αποδειχθεί αποτελεσματική μέχρι στιγμής, η Επιτροπή 
κρίνει ότι είναι απαραίτητο να εξεταστεί κατά πόσο η πολιτική της 
Κοινότητας στον τομέα αυτόν εξακολουθεί να είναι κατάλληλα 
προσαρμοσμένη στις ανάγκες της διανομής και των καταναλωτών για το 
μέλλον. 
Για παράδειγμα, η χρησιμοποίηση της πληροφορικής και των μεθόδων just-
in-time οδηγεί στην τροποποίηση όχι μόνο των μεθόδων παραγωγής αλλά και 
της μορφής και των συστημάτων διανομής. Οι επιπτώσεις που έχουν οι 
αλλαγές αυτές θα πρέπει να ληφθούν πλήρως υπόψη από την πολιτική της 
Κοινότητας, έτσι ώστε να μην ανακοπεί η περαιτέρω ανάπτυξη των 
ιδιαίτερα καινοτόμων και ταχέως εξελισσόμενων τεχνικών διανομής. 
Επιπλέον, ο ι κυριότερες απαλλαγές κατά κατηγορία στον τομέα των κάθετων 
περιορισμών πρόκειται να αναθεωρηθούν σύντομα: αποκλειστική αγορά και 
20 
πώληση το 1997 και συμφωνίες franchising το 1999. Οι προπαρασκευαστικές 
εργασίες για την αναθεώρηση αυτή πρέπει να αρχίσουν σύντομα. 
Η αναθεώρηση θα λάβει τη μορφή πράσινης βίβλου, το οποίο θα παρουσιάζει 
διάφορες εναλλακτικές λύσεις για τη μελλοντική πολιτική. Το έγγραφο 
αυτό θα υποβληθεί προς διεξοδική μελέτη και συζήτηση με όλους τους 
ενδιαφερόμενους πολιτικούς, κοινωνικούς και ο ι κονομικοϋς εταίρους 
{Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κράτη μέλη, παραγωγούς, διανομείς και 
καταναλωτές) στη διάρκεια του επόμενου έτους. 
5. Διασυνοριακές μεταφορές πίστωσης 
45. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η εσωτερική αγορά δεν λειτουργεί με 
ικανοποιητικό τρόπο στον τραπεζικό τομέα. Οι πληρωμές στο πλαίσιο 
χρηματοπιστωτικών συναλλαγών αποτελούν σημαντικό παράγοντα κόστους για 
τις εταιρείες και μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρά εμπόδια στην εύρυθμη 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 
46.. Τον Σεπτέμβριο η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την 
εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού στις διασυνοριακές 
μεταφορές πίστωσης16. 
Η ανακοίνωση αυτή αποτελεί μέρος μιας δέσμης μέτρων που έλαβε η 
Επιτροπή, στα οποία περιλαμβάνεται μια! πρόταση οδηγίας, στόχος της 
οποίας είναι η βελτίωση των υπηρεσιών διασυνοριακών μεταφορών πίστωσης 
που παρέχουν οι τράπεζες1*. Τα συστήματα αυτά χρησιμοποιούνται από τις 
τράπεζες για τη μεταφορά χρηματικών ποσών για λογαριασμό πελατών τους 
μεταξύ διαφόρων χωρών της Ενωσης. 
Al. Η ανακοίνωση εκσυγχρονίζει και αντικαθιστά τις γενικές αρχές 
ανταγωνισμού που δημοσιεύθηκαν το 1992. Η ανακοίνωση διευκρινίζει ότι 
η γενική πολιτική της Επιτροπής θα συνίσταται στην ευνοϊκή αντιμετώπιση 
των συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ των τραπεζών, οι οποίες τους 
επιτρέπουν κυρίως να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της οδηγίας. 
Εντούτοις, η συνεργασία αυτή δεν πρέπει να αναπτύσσεται κατά τρόπο που 
να καταργείται ο ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών. Αυτός είναι και ο 
λόγος για τον οποίο η ανακοίνωση περιέχει οδηγίες προς τις τράπεζες 
σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να συνάπτονται οι συμφωνίες 
συν εργασίας ώστε να πραγματοποιούνται με αποτελεσματικότερο τρόπο οι 
διασυνοριακές μεταφορές πίστωσης, χωρίς να παραβιάζονται οι κανόνες 
ανταγωνισμοϋ. Συνεπώς, η ανακοίνωση αυτή μπορεί να συμβάλει στην 
ανάπτυξη ευνοϊκότερων συστημάτων πληρωμών για τους υπηκόους της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
48. Η ανακοίνωση θίγει δύο ιδιαίτερα σημαντικά θέματα: την πρόσβαση 
στην αγορά και τον τιμολογιακό ανταγωνισμό. 
Οσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά, η Επιτροπή επιθυμεί να διασφαλίσει 
ότι οι μικρότερες τράπεζες δεν θα αποκλείονται με αθέμιτα μέσα από 
συστήματα στα οποία πρέπει να έχουν προσχώρησε ι προκειμένου να είναι 
σε θέση να πραγματοποιούν διασυνοριακές μεταφορές πίστωσης για τους 
πελάτες τους. Οι όροι για την πρόσβαση στα συστήματα αυτά πρέπει να 
δικαιολογούνται αντικειμενικώς και να εφαρμόζονται άνευ διακρίσεων. 
Αντίθετα, ο αποκλεισμός νέων τραπεζών από ένα σύστημα που δεν είναι 
ΕΕ C 251, 27.09.95, σ. 3. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής "Μεταφορές χρηματικών ποσών στην Ευρωπαϊκή Ενωση: διαφάνεια, 
αποτελεσματικότητα και σταθερότητα", COM(94)436, 19 Οκτωβρίου 1994· Δελτίο ΕΕ 9-1995, σημείο 
1.3.12. 
21 
απολύτως απαραίτητο για τη διενέργεια των πληρωμών, για παράδειγμα ένα 
μικρό σύστημα που ίχε ι δημιουργηθεί από ομίλους τραιηεζών, btv 
δημιουργεί κατά κανόνα προβλήματα στον ανταγωνισμό. 
Οσον αφορά τον τιμολογιακό ανταγωνισμό, στην ανακοίνωση γίνεται σαφής 
διαχωρισμός μεταξύ των συμφωνιών για τον καθορισμό των τιμών μεταξύ των 
τραπεζών και των πελατών τους και των διατραπεζικών συμφωνιών για τον 
καθορισμό των τιμών. 
Οι τράπεζες δεν μπορούν να συνάπτουν συμφωνίες μεταξύ τους για τον 
καθορισμό του επιπέδου ή του είδους των τιμών που θα επιβάλλουν στους 
πελάτες τους. 
Το κυριότερο σημείο όσον αφορά τις διατραπεζικές συμφωνίες για τον 
καθορισμό των τιμών αποτελεί η αξιολόγηση των δ ιατραπεζ ικών προμηθειών, 
δηλαδή των προμηθειών που καταβάλλε ι μια τράπεζα {στην προκειμένη 
περίπτωση η τράπεζα του εντολέα ή η ανταποκρίτρια τράπεζα) σε μια άλλη 
τράπεζα {την τράπεζα του δικαιούχου). Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι 
πολυμερείς συμφωνίες σχετικά με τις διατραπεζικές προμήθειες συνιστούν 
περιορισμό του ανταγωνισμοϋ που εμπίπτει στην απαγόρευση των συμφωνιών 
για τον καθορισμό των τιμών την οποία προβλέπει το άρθρο 85 παράγραφος 
1. Εντούτοις, είναι δυνατόν να εξαιρεθούν σύμφωνα με το άρθρο 85 
παράγραφος 3, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋπόθεσεις. Στην περίπτωση 
μεταφοράς τύπου OUR (our charges), κατά την οποία τα έξοδα 
καταβάλλονται εξολοκλήρου από τον εντολέα, η τράπεζα του δικαιούχου δεν 
μπορεί να επιβάλει στον δικαιούχο πρόσθετη προμήθεια για την εκτέλεση 
μιας διασυνοριακής μεταφοράς πίστωσης. Στην περίπτωση αυτή, οι τράπεζες 
μπορούν να συμφωνήσουν ότι η τράπεζα του δικαιούχου θα μπορεί να 
εφαρμόσει διατραπεζική προμήθεια η οποία θα καθοριστεί πολυμερώς, με 
την προϋπόθεση ότι η προμήθε ια αυτή θα καλύπτει τις π ραγ ματ ι κά απολύτως 
απαραίτητες δαπάνες για την εκτέλεση της διασυνοριακής μεταφοράς 
πίστωσης. Η προμήθεια αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνε ι το μέσο πραγματικό 
κόστος που συνεπάγεται για τις τράπεζες του δικαιούχου ή εκτέλεση 
διασυνοριακών μεταφορών πίστωσης. Επιπλέον, η προμήθεια αυτή πρέπει να 
εκφράζεται ως ένα συμφωνημένο, σταθερό ποσό, το οποίο θα επιτρέπε ι τις 
διμερείς συμφωνίες σχετικά με τα ποσά που υπερβαίνουν ή είναι μικρότερα 
από την αξία αυτή. 
6. Επιεικής αντιμετώπιση επιχει ρήσεων 
49. Η Επιτροπή συνέχισε να καταβάλλει προσπάθειες στον τομέα της 
καταπολέμησης των συγκεκαλυμμένων καρτέλ για τον καθορισμό των τιμών 
ή την κατανομή των αγορών, πρακτικές που εξακολουθούν να εφαρμόζουν οι 
μεγάλες βιομηχανίες. 
Οι έρευνες απορροφούν όλο και μεγαλύτερο μέρος των διοικητικών πόρων 
της Επιτροπής για την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμοϋ. Στη διάρκεια 
του 1995, η Επιτροπή διεξήγαγε περίπου 91 επιτόπιους ελέγχους, από τους 
οποίους οι 87 ήταν αιφνιδιαστικοί. 
50. Η συγκρότηση καρτέλ είναι κατά κανόνα μυστική και οι συμμετέχουσες 
επιχειρήσεις καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες προκειμένου να 
αποφευχθεί ο εντοπισμός τους από τις αρχές, προσφεύγοντας κυρίως στη 
χρησιμοποίηση της πληροφορικής. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το κέρδος των καταναλωτών από την αποκάλυψη 
και την απαγόρευση μυστικών καρτέλ είναι μεγαλύτερο από τη σημασία που 
έχει η επιβολή προστίμων στις εταιρείες που συνεργάζονται με την 
22 
Επιτροπή και της επιτρέπουν ή τη βοηθοϋν να ανακάλυψε ι και να 
απαγορεύσε ι τη συγκρότηση καρτέλ. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή σκοπεύει 
να θεσπίσει ένα ευνοϊκό καθεστώς για τις εταιρείες που συνεργάζονται 
μαζί της στην προκαταρκτική έρευνα ή στο στάδιο της διαδικασίας για 
παράβαση20. Η Επιτροπή εξέδωσε σχέδιο ανακοίνωσης που καθόριζε ι τους 
όρους υπό τους οποίους οι επ ιχε ιρήσε ις που συνεργάζονται με την 
Επιτροπή μπορούν να απαλλαγούν από την καταβολή προστίμων, ή να τύχουν 
σημαντικής μείωσης των προστίμων που θα τους επιβάλλονταν σε 
διαφορετική περίπτωση. Πριν από την έγκριση της ανακοίνωσης, η Επιτροπή 
κάλεσε όλα τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα να υποβάλουν τις παρατήρησεις τους 
σχετικά με το σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής21. 
7. "Πρόσβαση στον φάκελο 
51. Οι διαδικασίες εφαρμογής του δικαίου ανταγωνισμοϋ στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα δεν πρέπει να είναι αυθαίρετες ή αθέμιτες. Η Επιτροπή οφείλει 
να τηρεί τους διαδικαστικούς κανόνες για την προστασία των συμφερόντων 
των επιχειρήσεων που θίγονται από τις αποφάσεις της. Σχετικά με το θέμα 
αυτό, μπορούμε να αναφέρουμε την προστασία των δικαιωμάτων υπεράσπίσης, 
και ιδίως το δικαίωμα ακρόασης. Οι αποδέκτες των αποφάσεων και τα 
ενδιαφερόμενα μέρη έχουν επίσης το δικαίωμα προσφυγής στα ευρωπαϊκά 
δικαστήρια. 
52. Το Πρωτοδικείο ακύρωσε μία σειρά αποφάσεων της Επιτροπής της 19ης 
Δεκεμβρίου 199022 σχετικά με την επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις των 
κανόνων ανταγωνισμοϋ στην αγορά ανθρακικού νατρίου. Μία από τις 
αποφάσεις αυτές αφορά την εναρμονισμένη πρακτική στο πλαίσιο της οποίας 
οι επιχειρήσεις Solvay και ICI προέβησαν σε κατανομή της ευρωπαϊκής 
αγοράς μεταξύ τους. Η Επιτροπή διαπίστωσε επιπλέον ότι τόσο η Solvay 
όσο και η ICI είχαν προβεί σε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά 
της Δυτικής Ευρώπης, η πρώτη στο Ηνωμένο Βασίλειο και η δεύτερη στην 
Ιρλανδία23. 
Η απόφαση η οποία στηριζόταν στο άρθρο 85 ακυρώθηκε διότι η Επιτροπή 
δεν είχε σεβαστεί τα δικαιώματα υπεράσπισης των μερών. Ίο Δικαστήριο 
αποφάνθηκε ότι η Επιτροπή θα έπρεπε, στο πλαίσιο της διαδικασίας του 
άρθρου 85, να επιτρέψει την πρόσβαση της Solvay σε ορισμένα έγγραφα που 
υπήρχαν στο φάκελο της Επιτροπής για την υπόθεση του άρθρου 86 κατά τις 
ICI24. Για τον ίδιο λόγο το Πρωτοδικείο δικαίωσε την ICI25. 
Η Επιτροπή εξετάζει προς το παρόν διεξοδικά τις επιπτώσεις των 
αποφάσεων αυτών στην πρακτική που ακολουθεί, επίσης σε σχέση με τα νέα 
καθήκοντα του συμβούλου ακροάσεων στο πλαίσιο των οποίων, αν μία 
επιχείρηση πιστεύει ότι η Επιτροπή δεν της παρέσχε όλα τα απαιτούμενα 
έγγραφα για την υπεράσπιση της, ο σύμβουλος ακροάσεων μπορεί να 
εξετάσει τον ισχυρισμό της και να αποφασίσει κατά πόσο ευσταθεί26. 
Στις 10 ΑυγοΟστου 1993, η Διεύθυνση Ανταγωνισμοί του αμερικάνικου Υπουργείου ΔικαιοσΟνης 
ανακοίνωσε ότι επρόκειτο να ακολούθησε ι πολιτική επιεικοϋς αντιμετώπισης των επιχειρήσεων. 
Στη συνέχεια, στις 10 ΑυγοΟστου 1994, ανακοίνωσε επίσης ότι επρόκειτο να ακολουθήσει 
πολιτική επιεικοϋς αντιμετώπισης των φυσικών προσώπων. 
ΕΕ C 341, 19.12.95, σ. 13. 
ΕΕ L 152 της 15.6.. 91. 
ΧΧή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1990), σημείο 92 και σημείο 113. 
Απόφαση του Πρωτοδικείου της 29ης Ιουνίου 1995, στην υπόθεση Τ-30/91 Solvay κατά Επιτροπής, 
Συλλογή 1995, σ. 11-1775. 
Απόφαση του Πρωτοδικείου της 29ης Ιουνίου 1995, στην υπόθεση Τ-36/91 Imperial Chemical 
Industries pic κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. 11-1847. 
Απόφαση της Επιτροπής της 12ης Δεκεμβρίου 1994 περί των καθηκόντων πού ανατίθενται στους 
23 
Β- Zvvepyaoîa και ανταγωνισμός στο πλαίσιο ενός ταχέως 
μεταβαλλόμενου και διεθνοποιοϋμενου οικονομικού περιβάλλοντος 
53. Το σημερινό οικονομικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από απότομη αύξηση 
των ανταγωνιστικών πιέσεων. Πολλοί είναι οι παράγοντες που συνετέλεσαν 
σε αυτό: η συνεχής μείωση της διάρκειας ζωής του προϊόντος- η συνεχώς 
αυξανόμενη διεθνοποίηση των βιομηχανιών και των αγορών και η ολοκλήρωση 
του νομοθετικοϋ προγράμματος για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. 
Η οικονομική πραγματικότητα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοϋ. Ως εκ τούτου, η οικονομική ανάλυση 
της αγοράς αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία στις υπόθεσε ις 
ανταγωνισμοϋ. Η Επιτροπή θα πρέπει να.λαμβάνει υπόψη της τα ιδιαίτερα 
οικονομικά γνωρίσματα μιας συγκεκριμένης αγοράς, τοποθετώντας την υπό 
εξέταση υπόθεση στο πραγματικό της πλαίσιο. 
Σε ένα οικονομικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη 
δυναμικών αγορών, την καινοτομία και τη διεθνοποίηση, η συνεργασία 
μεταξύ των επιχειρήσεων έχει συχνά ζωτική σημασία για τη διατήρηση της 
ανταγωνιστικότητας τους στην αγορά μέσω της βελτίωσης των εργασιών τους 
στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, της μείωσης του κόστους και της 
ανάπτυξης νέων προϊόντων. Ωστόσο, η συνεργασία αυτή δεν πρέπει να 
οδηγεί σε περιορισμό του ανταγωνισμοϋ που δεν συμβιβάζεται με τους 
\ κανόνες ανταγωνισμοϋ της συνθήκης. 
ι 
ί 
1. Εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 στον τομέα των τηλεπικοινωνιών 
1.1. Στρατηγικές συμμαχίες 
54. Η συνεχιζόμενη ελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών καθώς και 
η συνεχώς αυξανόμενη σύγκλιση των τηλεπικοινωνιών, των τεχνολογιών της 
πληροφορικής και των μέσων ενημέρωσης ενθαρρύνουν την ανάπτυξη 
σημαντικής εμπορικής δραστηριότητας στους κυριότερους τομείς της αγοράς 
των πληροφοριών. Οι παράγοντες που δραστηριοποιούνται στην αγορά 
καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να επωφεληθούν από τις 
νέες ευκαιρίες, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ή την αναγγελία μιας σειράς 
νέων συμμαχιών και εταιρικών σχέσεων27. 
Οι στρατηγικές συμμαχίες μεταξύ των οργανισμών τηλεπικοινωνιών (ΟΤ) που 
εισέρχονται στις παγκόσμιες αγορές, αποτελούν μία μορφή συμμαχίας του 
είδους αυτού (BT/MCI· Atlas-Phoenix),. Αλλες συμμαχίες {συμμαχίες ομίλων 
επιχειρήσεων ετερογενών δραστηριοτήτων) δημιουργήθηκαν είτε μεταξύ των 
επιχειρήσεων που δεν είχαν ακόμη εισέλθει στην αγορά τηλεπικοινωνιών, 
οι οποίες όμως επωφελούνται από συνεργίες μέσω της εισόδου στην αγορά -
όπως οι εταιρείες διανομής ηλεκτρικής ενέργειας ή οι τράπεζες που 
διαθέτουν σημαντικά εσωτερικά δίκτυα καθώς και χρηματοοικονομικούς 
πόρους και τεχνογνωσία - είτε μεταξύ των τελευταίων και των ΟΤ (Cable 
& Wireless και Veba· BT-Viag· BT-BNL, Albacom). Μεγάλες κοινοπραξίες 
έχουν επίσης δημιουργηθεί για την παροχή υπηρεσιών κινητών 
τηλεπικοινωνιών μέσω δορυφόρου σε παγκόσμια κλίμακα (Inmarsat-P, 
Iridium, Globalstar και Odyssey) 
συμβούλους ακροάσεων στο πλαίσιο των ενώπιον της Επιτροπής διαδικασιών για την εφαρμογή των 
κανόνων ανταγωνισμού, ΕΕ L 330, 21.12.94, σ.67. 
Αναλυτική επισκόπηση των υποθέσεων και δημοσιεύσεων στον τομέα αυτό περιέχει το έγγραφο 
"Πολιτική ανταγωνισμοί) της Κοινότητας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών" , Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
Επίσημες Εκδόσεις, ανανεωμίνη έκδοση, ΙοΟλιος 1995 (IV/18571/95). 
24 
55. Η εφαρμογή των βασικών κανόνων ανταγωνισμοϋ στις συμμαχίες αυτές 
αποτέλεσε μία από τις κυριότερες προκλήσεις της πολιτικής ανταγωνισμοϋ 
της Ενωσης στη διάρκεια των τελευταίων ετών. Η Επιτροπή οφείλει να 
διασφαλίσει ότι η διαδικασία αναδιάρθρωσης θα οδηγήσει στη δημιουργία 
ανταγωνιστικών δ ιαρθρώσεων της αγοράς με στόχο την ανάπτυξη. Η πολιτ ική 
της Κοινότητας που έχει ως στόχο την ελευθέρωση του τομέα των 
τηλεπικοινωνιών εξασφαλίζει την παροχή νέων υπηρεσιών και τη δημιουργία 
νέων προϊόντων σε ανταγωνιστικές τιμές για τον καταναλωτή, τη μείωση 
του κόστους για τη βιομηχανία και τη δημιουργία νέων θέσεων 
απασχόλησης. Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές δεν θα είχαν το αναμενόμενο 
αποτέλεσμα αν είχε επιτραπεί η ανάπτυξη νέων περιοριστικών συμφωνιών, 
πρακτικών ή διαρθρώσεων της αγοράς οι οποίες εμποδίζουν την ανάπτυξη 
ανταγωνισμοϋ στις ελευθερωμένες αγορές ή αν οι ΟΤ ήταν ελεύθεροι να 
προβούν σε καταχρηστικές ενέργειες προκε ιμένου να διατηρήσουν τη θέση 
τους στην αγορά. Φαίνεται λοιπόν ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ των 
διαφόρων πολιτ ικών της Κοινότητας και ότι όλα τα μέσα για την προστασία 
του ανταγωνισμοϋ πρέπει να χρησιμοποιηθούν από κοινού και με συνεκτικό 
τρόπο. 
56. Η κοινή επιχείρηση Concert, η οποία δημιουργήθηκε μεταξύ της 
British Telecommunications και της US MCI Corporation, αποτέλεσε την 
πρώτη σημαντική στρατηγική συμμαχία στον τομέα των τηλεπικοινωνιών την 
οποία εξέτασε η Επιτροπή και στην οποία χορήγησε απαλλαγή δυνάμει του 
άρθρου 85 παράγραφος 328. 
Οι συμμαχίες που αποβλέπουν στην παροχή νέων υπηρεσιών σε παγκόσμια 
κλίμακα με γνωρίσματα που ήδη παρουσιάζουν ζήτηση, ιδίως από τις 
μεγάλες εταιρείες (για παράδειγμα ασύρματες, διατερματικές, ενιαίας 
αγοράς και χρέωσης, κλπ.) θα βελτιώσουν κατά κανόνα την ποιότητα των 
παρεχόμενων προηγμένων υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών και θα συμβάλουν στη 
δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων, η οποία αποτελεί έναν από τους στόχους 
της συνθήκης ΕΚ {άρθρο 129Β). Οι καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των 
μεγάλων πολυεθνικών εταίρε ιών αλλά και των μικρομεσαίων καινοτόμων 
επιχειρήσεων, μπορούν να επωφεληθούν από την παροχή περισσότερο 
προηγμένων υπηρεσιών σε παγκόσμια κλίμακα αλλά και από την αύξηση της 
αποδοτικότητας τους, η οποία συμβάλλε ι στη βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας τους τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και στο πλαίσιο 
της Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
Ωστόσο, στο μέτρο που οι συμμαχίες προσφέρουν υπηρεσίες σε εθνική αλλά 
και διεθνή κλίμακα, το κριτήριο που προβλέπεται στο άρθρο 85 παράγραφος 
3 σύμφωνα με το οποίο πρέπει να είναι απαραίτητες, καθώς και η 
ενδεχόμενη κατάργηση του ανταγωνισμοϋ σε εθνικό επίπεδο αποτελούν 
σημαντικά στοιχεία της ανάλυσης της Επιτροπής. Καθοριστικοί παράγοντες 
για την υιοθέτηση ευνοϊκής στάσης από την Επιτροπή όσον αφορά τη 
δημιουργία της Concert ήταν ο πραγματικά παγκόσμιος χαρακτήρας των υπό 
εξέταση υπηρεσιών καθώς και το γεγονός ότι οι αγορές των δύο μητρικών 
εταίρε ιών είναι ανοικτές στον ανταγωνισμό. 
Atlas-Phoenix 
57. Η συμφων ία Atlas την οποία εξέτασε η Επιτροπή το 1995 διαφέρει από 
τη συμμαχία των BT-MCI για δύο σημαντικοϋςλόγους: πρώτον ο εθνικός 
χαρακτήρας των παρεχόμενων υπηρεσιών υπερίσχυε ι αισθητά των 
προβλεπόμενων στοιχείων παγκόσμιου χαρακτήρα και, δεύτερον, οι εθνικές 
Απόφαση της 27ης Ιουλίου 1994, ΕΕ L 223, 27.08.94, σ. 36· ΧΧίνη Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού (1994), σημεία 156-160. 
25 
αγορές των μερών (Γαλλία και Γερμανία) είναι σε πολύ μικρότερο βαθμό 
ανοικτές οτον ανταγωνισμό από τις τθνικές αγορές της ΠΤ και της ΜΓΤ 
(Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένες Πολιτείες). 
Η συμφωνία Atlas αφορά τη δημιουργία κοινής επιχείρησης μεταξύ του 
γαλλικού και του γερμανικού δημόσιου οργανισμοϋ τηλεπικοινωνιών, δηλαδή 
μεταξύ της France Telecom (FT), και της Deutsche Telekom (DT). Η Atlas 
αποτελεί επίσης το μέσο για τη συμμετοχή της DT και της FT στη δεύτερη 
πράξη, με την επωνυμία Phoenix, με την αμερικανική εταιρεία Sprint 
Corporation. 
Η Atlas αφορά δύο χωριστές αγορές τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών 
προστιθέμενης αξίας, και συγκεκριμένα την αγορά προηγμένων 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών για εταιρικούς χρήστες και την αγορά 
τυποποιημένων χαμηλού επιπέδου υπηρεσιών επικοινωνίας δεδομένων με 
μεταγωγή πακέτων. Η ευρύτερη συμμαχία Phoenix αφορά τις ίδιες αγορές 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών δικτύου προστιθέμενης αξίας καθώς και την 
αγορά ταξιδιωτικών υπηρεσιών και την αγορά υπηρεσιών μεταξύ 
τηλεπικοινωνιακών φορέων. 
Οι συμφωνίες Atlas και Phoenix προκάλεσαν ορισμένες ανησυχίες από την 
άποψη του ανταγωνισμού, ιδίως όσον αφορά τις εθνικές αγορές των 
ευρωπαίων εταίρων στις πράξεις, στις οποίες η FT και η DT κατέχουν εκ 
) του νόμου και de facto δεσπόζουσα θέση για ορισμένες τηλεπικοινωνιακές 
j υπηρεσίες και την παροχή της υποδομής. Αυτός είναι και ο λόγος για τον 
οποίο δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στον κίνδυνο κατάργησης του ανταγωνισμοϋ 
και εξάλειψης των θετικών αποτελεσμάτων της μελλοντικής πλήρους 
ελευθέρωσης. Απαντώντας στον ισχυρισμό αυτό, τα μέρη των συμμαχιών 
καθώς και η γαλλική και η γερμανική κυβέρνηση προέβησαν σε ορισμένες 
τροποποίησε ις και ανέλαβαν δεσμεύσεις προκειμένου να καθησυχάσουν τις 
ανησυχίες αυτές. Οι εν λόγω δεσμεύσεις αφορούν τη μη ενσωμάτωση στην 
Atlas των δημοσίων δικτύων μεταβίβασης δεδομένων με μεταγωγή πακέτων, 
τη μη εισαγωγή διακρίσεων όσον αφορά την πρόσβαση στα δίκτυα αυτά και 
την αποφυγή των διασταυρούμενων επιδοτήσεων. Εντούτοις, η κυριότερη 
δέσμευση την οποία ανέλαβαν οι κυβερνήσεις ήταν ότι από την 1η Ιουλίου 
1996 θα απελευθερωθεί η χρήση των εναλλακτικών υποδομών τηλεπικοινωνιών 
για την παροχή υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών (δηλαδή άλλες εκτός των 
δημοσίων υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας). Χωρίς την ελευθέρωση αυτή, 
ο ανταγωνισμός στον τομέα της επικοινωνίας δεδομένων ενδέχεται να 
περιοριστεί ή να καταργηθεί σε άλλα κράτη μέλη με τη συμμαχία μεταξύ 
των μεγαλυτέρων οργανισμών τηλεπικοινωνιών της Ενωσης. Η πλήρης 
ελευθέρωση, συμπεριλαμβανομένης της φωνητικής τηλεφωνίας και της 
υποδομής, θα επιτευχθεί την 1η Ιανουαρίου 1998. 
Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή δήλωσε ότι ήταν διατεθειμένη, με 
την επιφύλαξη παρατηρήσεων από τρίτα μέρη, να αντιμετωπίσε ι ευνοϊκά τις 
συμφωνίες At las-Phoenix29. 
58. Αλλες στρατηγικές συμμαχίες του ιδίου τύπου τις οποίες άρχισε να 
εξετάζει η Επιτροπή είναι η Unisource και η συμμαχία της Uniworld με 
την AT&T. 
Ανακοινώσεις βάσει του άρθρου 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17, ΕΕ C 337, 15.12.95, 
σ. 2 και 13. 
26 
ΤΙαγκόσμια συστήματα κινητής δορυφορικής τηλεπικοινών Caç 
59. Η Επιτροπή ξεκίνησε μία διεξοδική ανάλυση των νέων στρατηγικών 
συμμαχιών για την παροχή υπηρεσιών κινητής δορυφορικής τηλεπικοινωνίας 
σε παγκόσμια κλίμακα. 
Στον τομέα αυτόν, ο οποίος χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη μικρού αριθμού 
φορέων στην παγκόσμια αγορά, η διατήρηση του ανταγωνισμοϋ στα 
μεταγενέστερα στάδια παροχής υπηρεσιών, δηλαδή στην αγορά παροχής 
τοπικών υπηρεσιών καθώς και διανομής και προμήθειας εξοπλισμού, έχει 
ιδιαίτερη σημασία. 
Ενα από τα εξετασθέντα συστήματα, το Inmarsat-P, έχει ήδη τύχει 
ευνοϊκής αντιμετώπισης από την Επιτροπή20. 
1.2. Συμφωνίες πρόσβασης και διασύνδεσης 
60. Ενα από τα σοβαρά προβλήματα που θέτει η εφαρμογή του ευρωπαϊκού 
δ ικαίου ανταγων ισμοϋ στον τομέα αυτόν, και γεν ι κότερα για το ρυθμιστ ικό 
πλαίσιο της αγοράς τηλεπικοινωνιών του μέλλοντος, είναι το θέμα των 
συμφωνιών πρόσβασης και διασύνδεσης31. Πράγματι, οι συνθήκες που θα 
διαμορφωθούν μετά την κατάργηση των μονοπωλίων καθώς και στον τομέα των 
πολυμέσων θα χαράκτη ρ ι ζ οντά ι πιθανότατα από την ύπαρξη επιχειρήσεων που 
θα ελέγχουν, μόνες τους ή από κοινού, εξοπλισμό όπως τα δίκτυα, τα 
συστήματα πρόσβασης υπό όρους ή κρίσιμες διεπαφές λογισμικού, τα οποία 
μπορούν να προσφέρουν σημαντική οδό πρόσβασης στους καταναλωτές. 
Οι συμφωνίες πρόσβασης και διασύνδεσης μπορούν, καταρχήν, να θεωρηθούν 
ευνοϊκές για τον ανταγωνισμό δεδομένου ότι στοχεύουν στη δ ιεϋρυνση των 
παρεχόμενων υπηρεσιών που είναι διαθέσιμες για τους πελάτες. Εντούτοις, 
οι συμφωνίες αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν στην άσκηση αθέμιτων 
πρακτικών και στο κλείσιμο των αγορών καθώς και σε κατάχρηση 
δεσπόζουσας θέσης*2. Η χωρίς διακρίσε ις πρόσβαση στις βασικές υποδομές 
με λογικούς όρους έχει τεράστια σημασία στο πλαίσιο αυτό. Για το λόγο 
αυτόν, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει στη διάρκεια του 1996 σχέδιο 
ανακοίνωσης σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοϋ στον τομέα 
αυτόν. 
2. Διεθνοποίηση των αγορών 
ATFVBAe 
61. Η αγορά αεροσκαφών για περιφερειακές μεταφορές αποτελεί 
χαρακτηριστικό παράδειγμα τομέα παγκοσμίων διαστάσεων. Οι κυριότερο ι 
κατασκευαστές αναπτύσσουν δραστηριότητες σε όλες τις ηπείρους. 
62. Στις 18 Αυγούστου η Επιτροπή ενέκρινε, με επιστολή θέσεως στο 
αρχείο, τη δημιουργία κοινής επιχείρησης αεροσκαφών για περιφερειακές 
μεταφορές από την Aérospatiale και Alenia, η οποία έχει ήδη ενσωματωθεί 
στην ATR, και την British Aerospace. Απώτερος στόχος του σχεδίου αυτού 
είναι η συγχώνευση των δραστηριοτήτων των μερών στον τομέα των 
αεροσκαφών περιφερειακών μεταφορών. Το πρώτο στάδιο της συνεργασίας 
Ανακοίνωση βάσει του άρθρου 19 παράγραφος 2 του κανονισμου αριθ. 17, ΕΕ C 304, 15.11.95, 
α. 6. 
Συμπεράσματα της Ομάδας των Επτά και Πράσινο Βιβλίο για την υποδομή των τηλεπικοινωνιών. 
Coudert Bros, Competition aspects of interconnection agreements in the telecommunications 
sector, Εκθεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ιούνιος 1995. 
27 
αφορά κυρίως τις υπηρεσίες που παρέχονται απευθείας στους πελάτες και 
την από κοινού διεξαγωγή μελετών σκοπιμότητας για νέα αεροσκάφη στον 
τομέα αυτόν. 
Η έγκριση της Επιτροπής είναι για περιορισμένο χρονικό διάστημα, μέχρι 
τις 6 Ιουνίου 2000, έτσι ώστε να έχει τη δυνατότητα να αναθεώρησε ι την 
κατάσταση αν, μετά την ολοκλήρωση των μελετών σκοπιμότητας, τα μέρη 
αποφασίσουν να μην αναπτύξουν ή ξεκινήσουν την εφαρμογή προγραμμάτων 
για την παραγωγή νέων αεροσκαφών, περιορίζοντας τη συνεργασία τους στον 
τομέα των πωλήσεων και της εξυπηρέτησης μετά την πώληση. 
3. Μεταφορά τεχνολογίας 
63. Η ενίσχυση του δυναμισμού της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στους τομείς 
της καινοτομίας και της διάδοσης νέων τεχνολογιών αποτελεί ένα από τα 
κυριότερα καθήκοντα της Επιτροπής ενόψει της ανάπτυξης της μεγάλης 
εσωτερικής αγοράς. Η Επιτροπή έχει τονίσει ιδιαίτερα, στο Αευκό Βιβλίο 
της για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, τον 
πρωταρχικό ρόλο που διαδραμάτισε η μεταφορά τεχνολογίας στην ανάπτυξη 
της τεχνολογικής καινοτομίας για την οικονομία της Ευρωπαϊκής Ενωσης 
και τη συμβολή της στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των 
επιχειρήσεων που αναπτύσσουν δραστηριότητες στο χώρο αυτό. 
64. Στόχος του νέου κανονισμοϋ απαλλαγής κατά κατηγορία των συμφωνιών 
μεταφοράς τεχνολογίας33, όπως προτάθηκε το 1994 και τροποποιήθηκε το 
1995 μετά την ακρόαση των ενδιαφερόμενων τρίτων και τη δεύτερη 
συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής συμπράξεων και δεσποζουσών 
θέσεων, είναι να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη και την ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας με την ενοποίηση και απλοποίηση του περιεχομένου των 
δύο ισχυόντων κανονισμών για τις συμφωνίες άδειας εκμετάλλευσης3*. 
65. Με τον νέο κανονισμό, περιορίζεται ο αριθμός των διαφορών που 
υπάρχουν μεταξύ του κανονισμοϋ για τις άδε ιες εκμετάλλευσης διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας και του κανονισμοϋ για τις άδειες εκμετάλλευσης 
τεχνογνωσίας και καταργούνται ή μετατίθενται στη διαδικασία εναντΐωσης 
πολλές ρήτρες που εμποδιζαν στους κανονισμούς αυτούς την απαλλαγή κατά 
κατηγορία. Επιπλέον, ο κανονισμός πρόβλεπε ι νέες θεμιτές ρήτρες, 
προκειμένου να εξασφαλιστεί ο σεβασμός της συμβατικής ελευθερίας των 
μερών. Οι ελαστικότερες αυτές διατάξεις, από τις οποίες θα επωφεληθεί 
η μεγάλη πλειοψηφία των φορέων της Κοινότητας, συνοδεύονται από μία 
σαφή προειδοποίηση για τις επιχειρήσεις που κατέχουν δεσπόζουσα θέση 
στην αγορά. Ετσι, ο κανονισμός προβλέπει την άρση του ευεργετήματος της 
απαλλαγής από τις επιχειρήσεις που θα καταφέρουν, με την απόκτηση 
αδειών αποκλειστικής εκμετάλλευσης, να κατέχουν μονοπωλιακή θέση στην 
αγορά ενός προϊόντος και να εμποδίζουν την πρόσβαση τρίτων στις νέες 
τεχνολογίες. Κατά την αξιολόγηση μιας κατάστασης του είδους αυτού, η 
Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις περιπτώσεις στις οποίες το 
μερίδιο που κατέχει στην αγορά ο κάτοχος της άδειας υπερβαίνει το 
κατώτατο όριο του 40%. 
Η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό στις 31 Ιανουαρίου 1996. 
Κανονισμός (EOK) αριθ. 2349/84 της 23ης Ιουλίου 1984 και αριθ. 556/89 της 30ής Νοεμβρίου 
1988. 
28 
Γ - Μεταφορές 
1. θαλάσσιες μεταφορές 
66. Η Ευρωπαϊκή Ενωση αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό συνασπισμό σε 
παγκόσμιο επίπεδο. Το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών αυτών με τον 
υπόλοιπο κόσμο {και σημαντικό μέρος του ενδοκοινοτικοϋ εμπορίου) 
διεξάγεται με θαλάσσιες μεταφορές. Για το λόγο αυτό, οι θαλάσσιες 
μεταφορές τακτικών γραμμών έχουν μεγάλη σημασία. 
Συνεπώς, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ευρωπαϊκή Ενωση να διαθέτει 
τις καλύτερες δυνατές υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών στο χαμηλότερο 
δυνατό κόστος. Η πολιτική ανταγωνισμοϋ αποτελεί κατάλληλο μέσο για την 
επίτευξη του στόχου αυτού. 
67. θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι στις Ενωμένες Πολιτείες 
υιοθετήθηκε πρόσφατα από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και υποβλήθηκε για 
εξέταση στη Γερουσία ένα νομοσχέδιο το οποίο αφορά την κατάργηση των 
παρεμβατικών ρυθμίσεων στις θαλάσσιες μεταφορές τακτικών γραμμών και 
τη θέσπιση ενός περισσότερο ανταγωνιστικού νομικού καθεστώτος για τον 
τομέα αυτόν. Πρόκειται για την "Ocean Shipping Reform Act" του 1995. 
Αν εγκριθεί αυτό το σχέδιο νόμου, το αμερικανικό νομικό καθεστώς θα 
προσεγγίσει περισσότερο το ευρωπαϊκό καθεστώς. 
1.1. Κοινοπραξίες ναυτιλιακών εταίρε ιών τακτικών γραμμών 
68. Ο νέος κανονισμός για τη χορήγηση απαλλαγής κατά κατηγορία στις 
ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών35 αποτελεί σημαντικό μέσο για το 
σκοπό αυτό, δεδομένου ότι θα ενθαρρύνε ι τους πλοιοκτήτες να βελτιώσουν 
και να οργανώσουν ορθολογικά τις δραστηριότητες τους, έτσι ώστε να 
μειωθούν τα έξοδα τους και οι ναύλοι, επιτρέποντας τους ταυτόχρονα να 
προσφέρουν υπηρεσίες καλύτερης ποιότητας με μεγαλύτερη συχνότητα. 
Πρόκει τα/ για τη δεύτερη απαλλαγή κατά κατηγορία που εγκρίνεται στον 
τομέα των θαλασσίων μεταφορών τακτικών γραμμών. Ο κανονισμός 4056/86 
σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης στις 
θαλάσσιες μεταφορές περιέχει ήδη μία απαλλαγή κατά κατηγορία για τις 
ναυτιλιακές διασκέψεις36. 
69. Η νέα απαλλαγή κατά κατηγορία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1995 
για μία περίοδο πέντε ετών. Οι κοινοπραξίες μεταξύ ναυτιλιακών 
εταίρε ιών τακτικών γραμμών είναι συμφωνίες μεταξύ δύο τουλάχιστον 
ναυτιλιακών εταίρε ιών σχετικά με την από κοινού εκμετάλλευση τακτικών 
γραμμών θαλασσίων μεταφορών με την ανάπτυξη συνεργασίας τεχνικού, 
λειτουργικοϋ και/ή εμπορικού χαρακτήρα, με εξαίρεση τον καθορισμό των 
τιμών. Η απαλλαγή κατά κατηγορία αφορά μόνο τις διεθνείς θαλάσσιες 
μεταφορές τακτικών γραμμών από ή προς έναν ή περισσότερους λιμένες της 
Κοινότητας αποκλειστικά για τη μεταφορά εμπορευμάτων, κυρίως με 
εμπορευματοκιβώτια. Η απαλλαγή καλύπτει τόσο τις κοινοπραξίες που 
λε ιτουργούν στο πλαίσιο μιας ναυτιλιακής διάσκεψης όσο και τις 
κοινοπραξίες που ασκούν δραστηριότητες εκτός του πλαισίου των 
διασκέψεων αυτών, με εξαίρεση τις ενδεχόμενες δραστηριότητες τους για 
τον, από κοινού καθορισμό του ύψους των ναύλων. Τα μέλη μιας 
Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 870/95 της Επιτροπής της 20ής Απριλίου 1995 σχετικά με την εφαρμογή 
του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών, αποφάσεων και 
εναρμονισμένων πρακτικών μετα£0 ναυτιλιακών εταιρειών τακτικών γραμμών (κοινοπραξίες) 
δυνάμει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 479/92 του- Συμβουλίου, ΕΕ L 89/7, 21.04.95, σ. 7. 
Κανονισμός 4056/86 της 22ας Δεκεμβρίου 1986 (ΕΕ L 378/4, 31.12.86). 
29 
κοινοπραξίας που επιθυμούν να καθορίσουν από κοινού τιμές και τα οποία 
δεν πληρούν τα κριτήρια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86 ifpéîtei να 
ζητήσουν ατομική απαλλαγή. 
Η απαλλαγή κατά κατηγορία καλύπτει τις ακόλουθες δραστηριότητες: τον 
συντονισμό ή/και τον κοινό καθορισμό των ωραρίων των ταξιδιών καθώς και 
τον προσδιορισμό των ενδιάμεσων λιμένων· την ανταλλαγή, την πώληση η 
την αμοιβαία ναύλωση χώρου ή θέσεων εμπορευματοκιβωτίων στα πλοία- τη 
συνεκμετάλλευση με τη μορφή της κοινοπραξίας (pooling) πλοίων ή/και 
λιμενικών εγκαταστάσεων· τη χρήση ενός ή περισσοτέρων γραφείων κοινής 
εκμετάλλευσης· τη διάθεση εμπορευματοκιβωτίων, αμαξωμάτων και άλλου 
εξοπλισμού ή/και συμβάσεων εκμίσθωσης, χρηματοδοτικής μίσθωσης ή αγοράς 
του εξοπλισμού αυτού- τη χρησιμοποίηση συστήματος ανταλλαγής 
ηλεκτρονικών δεδομένων ή/και συστήματος κοινής τεκμηρίωσης - προσωρινές 
προσαρμογές χωρητικότητας37· τη συνεκμετάλλευση ή τη χρησιμοποίηση από 
κοινού λιμενικών τερματικών σταθμών και τις συναφείς με τους σταθμούς 
αυτούς υπηρεσίες - τη συμμετοχή σε κοινά ταμεία χωρητικότητας ή εσόδων· 
την άσκηση από κοινού των δικαιωμάτων ψήφου που κατέχει η κοινοπραξία 
σε μία ναυτιλιακή διάσκεψη· την ύπαρξη υποδομών κοινής εμπορίας ή/και 
την έκδοση κοινής φορτωτικής και οποιαδήποτε άλλη συναφή δραστηριότητα 
που είναι απαραίτητη για την εφαρμογή τους. 
70. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι κοινοπραξίες συμβάλλουν κατά κανόνα στη 
βελτίωση της παραγωγικότητας και της ποιότητας των παρεχόμενων 
υπηρεσιών τακτικών γραμμών με τον εξορθολογισμό των δραστηριοτήτων των 
ναυτιλιακών εταιρειών που είναι μέλη τους και με την επίτευξη 
οικονομιών κλίμακας κατά την εκμετάλλευση των πλοίων και των λιμενι,κών 
εγκαταστάσεων. Οι χρήστες των θαλασσίων μεταφορών εξασφαλί ζουν κατά 
κανόνα δίκαιο τμήμα του οφέλους που πρόκυπτε ι από τη δημιουργία 
κοινοπραξιών με την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζεται η άσκηση επαρκούς 
ανταγωνισμοϋ στις γραμμές στις οποίες αναπτύσσουν δραστηριότητες οι 
κοινοπραξίες. 
Για να τύχει της απαλλαγής κατά κατηγορία, μία κοινοπραξία πρέπει να 
κατέχει στις σειρές λιμένων που εξυπηρετεί μερίδιο κατώτερο του 30% της 
απευθείας μεταφοράς, όταν λειτουργεί στο πλαίσιο διάσκεψης και κατώτερο 
του 35% όταν λειτουργεί εκτός διάσκεψης. Στις κοινοπραξίες που κατέχουν 
μερίδιο μεταφορικών υπηρεσιών ανώτερο του προαναφερθέντος χωρίς ωστόσο 
αυτό να υπερβαίνε ι το 50% της απευθείας μεταφοράς, εφαρμόζεται 
απλοποιημένη διαδικασία εναντίωσης. 
1.2. Καθορισμός των τιμών των χερσαίων μεταφορών από τις διασκέψεις 
ναυτιλιακών εταιρειών τακτικών γραμμών 
71. Στις 8 Ιουνίου 1994, η Επιτροπή ενέκρινε μία έκθεση36 σχετικά με 
τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να εφάρμοσε ι τους κανόνες 
ανταγωνισμοϋ στις θαλάσσιες μεταφορές τακτικών γραμμών, την οποία 
υπέβαλε στη συνέχεια στο Συμβούλιο Μεταφορών. Η έκθεση αυτή αφορά 
κυρίως την ανάλυση της νομικής κατάστασης των συμφωνιών για τον 
καθορισμό των τιμών τις οποίες συνάπτουν οι πλοιοκτήτες που είναι μέλη 
ναυτιλιακών διασκέψεων σχετικά με τα χερσαία τμήματα των συνδυασμένων 
Η απαλλαγή αυτή δεν ισχΟει στις συμφωνίες σχετικά με τη μη χρησιμοποίηση της υφιστάμενης 
χωρητικότητας, βάσει των οποίων οι ναυτιλιακές εταιρείες που συμμετέχουν στην κοινοπραξία 
αποφεύγουν να χρησιμοποιούν ορισμένο ποσοστό της χωρητικότητας των πλοίων που 
χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της κοινοπραξίας· βλ. άρθρο 4 του κανονισμοΟ αριθ. 870/95 και 
την απόφαση της Επιτροπής της 19ης Οκτωβρίου 1994 σχετικά με την Trans-Atlantic Agreement 
στην οποία η Επιτροπή απαγόρευσε μία συμφωνία για τη μη χρησιμοποίηση της υφιστάμενης 
χωρητικότητας (ΕΕ L 376, 31.12.94, σ. 1). 
SEC(94)933. 
30 
μεταφορών που προσφέρουν στην Κοινότητα. Στην έκθεση αυτή αναφέρεται 
ότι η πρακτική που ακολουθούν οι διασκέψεις είναι αντίθετη με τους 
κοινοτικοϋς κανόνες ανταγωνισμοϋ και ότι υπ' αυτές τις συνθήκες δεν 
μπορεί να αποτέλεσε ι αντικείμενο καμίας απαλλαγής. Εντούτοις, στις 
κατευθυντήριες γραμμές της έκθεσης προτείνεται η υιοθέτηση μιας νέας 
προσέγγίσης, συμβιβάσιμης με τους κανόνες ανταγωνισμοϋ, η οποία θα 
επιτρέψει την αποτελεσματικότερη και περισσότερο ευνοϊκή για τους 
φορτωτές οργάνωση του χερσαίου τμήματος των συνδυασμένων μεταφορών 
εμπορευματοκιβωτίων. 
72. Στο πλαίσιο της συζήτησης της έκθεσης αυτής στο Συμβούλιο τον 
Νοεμβριο 1994, ο Επίτροπος Van Miert δέχθηκε να υποβληθεί στο Συμβούλιο 
έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των κατευθύνσεων αυτών βάσει των 
εργασιών μιας Επιτροπής Σοφών. Η επιτροπή αυτή, η οποία ονομάστηκε 
Ομάδα Συνδυασμένων Μεταφορών, συγκροτήθηκε τον Ιούλιο του 1995 και 
πρόκειται να του υποβάλει στις αρχές του 1996 μία ενδιάμεση έκθεση, η 
οποία θα υποβληθεί στο Συμβούλιο στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 
1996. 
73. Στη διάρκεια του 1994 η Επιτροπή έλαβε δύο αποφάσεις με τις οποίες 
απαγόρευε ι τις συμφωνίες καθορισμού των τιμών για το χερσαίο τμήμα των 
μεταφορών : την απόφαση ΤΑΑ (Transatlantic Agreement)39 και την απόφαση 
FEFC (Far Eastern Freight Conference)40. Στις 10 Μαρτίου 1995, το 
Πρωτοδικείο διέταξε την αναστολή της απόφασης ΤΑΑ, δεδομένου ότι 
απαγόρευσε τον από κοινού καθορισμό των τιμών που εφαρμόζονται στο 
χερσαίο τμήμα των συνδυασμένων μεταφορών εμπορευματοκιβωτίων στην 
Κοινότητα41. Η απόφαση του Τίρωτοδ ικεϊου επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια κατά 
την προσφυγή που έγινε στο Δικαστήριο, στις 19 Ιουλίου 199542. 
Στο μεταξύ, κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή μία τροποποιημένη έκδοση της 
συμφωνίας ΤΑΑ, η Trans-Atlantic Conference Agreement (TACA) . Η Επιτροπή 
απέστειλε στα μέρη της συμφωνίας TACA κοινοποίηση των αιτιάσεων στην 
οποία εκτίθενται οι λόγοι για τους οποίους έκρινε εκ πρώτης όψεως ότι 
έπρεπε να αρθεί η αναστολή της επιβολής προστίμων όσον αφορά τον 
καθορισμό των τιμών για το χερσαίο τμήμα των μεταφορών, αναστολή που 
ήταν αποτέλεσμα της νέας κοινοποίησης της TACA43. Η αίτηση που 
υποβλήθηκε για τη λήψη προσωρινών μέτρων προκειμένου να εμποδιστεί η 
εκτέλεση της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με την άρση της αναστολής 
της επιβολής προστίμων, απορρίφθηκε από το Πρωτοδικείο44. 
2. Αεροπορικές μεταφορές 
2.1. Διαβουλεύσεις για τον καθορισμό των ναύλων στο πλαίσιο της ΙΑΤΑ 
74. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1617/93 της 25ης Ιουνίου 199345 κηρύσσει 
το άρθρο 85 παράγραφος 3 εφαρμοστέο, ιδίως όσον αφορά τη διεξαγωγή 
διαβουλεύσεων για τους ναύλους μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων στις 
τακτικές αεροπορικές γραμμές μεταξύ των αερολιμένων της Κοινότητας. Η 
Απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 1994, ΕΕ L 376, 31.12.94, σ. 1. 
Απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 1994, ΕΕ L 378, 31.12.94, σ. 17. 
Υπόθεση Τ-395/94 R Atlantic Container Line and Others κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II-
595. 
Υπόθεση C-149/95 Ρ (R) Επιτροπή* κατά Atlantic Container Line and Others, Συλλογή 1995, σ. 
1-2165. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής στον Τύπο ΙΡ/95/646, 21.06.95. 
Απόφαση του Προέδρου του Πρωτοδικείου της 22ας Νοεμβρίου 1995, Υπόθεση Τ-395/94 R II 
Atlantic Container Line and others κατά Επιτροπής (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί). 
ΕΕ L 155 της 26.6.1993, σ. 18. 
31 
απαλλαγή αυτή υπόκειται εντούτοις στους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 
4 του εν λόγω κανονισμοϋ, δηλαδή μόνον εφόσον οι διαβουλεύσεις 
οδηγήσουν σε συμφωνίες interlining. 
75. Βάσει των πρώτων πληροφοριών που συνέλεξε η Επιτροπή το 1995, 
φαίνεται ότι κατά γενικό κανόνα, οι συμφωνίες interlining στον τομέα 
των ε μπορ ευ ματικών μεταφορών είναι ελάχιστες έως και ανύπαρκτες. 
Εξάλλου, έχει αποδειχθεί ότι οι τιμές που καθορίζονται κατόπιν 
διαβουλεύσεων από τις αεροπορικές εταιρείες είναι αισθητά υψηλότερες 
από τις συνήθεις τιμές της αγοράς και συνεπώς ενθαρρύνουν τις 
αεροπορικές εταιρείες να αυξήσουν τους ναύλους τους χωρίς να τηρούν 
τους κανόνες ανταγωνισμοϋ. 
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι θα πρέπει να τροποποιηθεί 
ο προαναφερθείς κανονισμός, έτσι ώστε να αποκλειστούν από το πεδίο 
εφαρμογής του οι συμφωνίες για τον καθορισμό των ναύλων στις 
εμπορευματικές μεταφορές. Η Επιτροπή έχει ήδη εκδώσει ανακοίνωση46, 
προκειμένου να δώσει στις αεροπορικές εταιρείες και στους τρίτους 
ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα να υποβάλουν τις παρατήρησε ις τους. Η 
Επιτροπή θα αποφάσισε ι το 1996 για τη συνέχεια που θα δοθεί στην 
υπόθεση αυτή. 
2.2. Συνεργασία μεταξύ αεροπορικών εταιρειών 
76. Η συνεργασία μεταξύ αεροπορικών εταίρε ιών μπορεί να συμβάλει στην 
αποτελεσματική αναδιάρθρωση των αεροπορικών μεταφορών στην Ευρώπη και 
να οδηγήσει στη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται 
στους καταναλωτές και του ελέγχου δαπανών. Η Επιτροπή δεν προτίθεται 
να εμποδίσει τις πράξεις αναδιάρθρωσης στον τομέα των αεροπορικών 
μεταφορών στην Ευρώπη, αλλά φροντϊζει να μην περιορί ζεται αδικαιολόγητα 
ο ανταγωνισμός και να μην εμποδίζεται η άσκηση πραγματικού ανταγωνισμού 
από τους νεοεισερχόμενους στα κυριότερα δρομολόγια. 
Οι όροι τους οποίους πρότειναν η Swissair και η Sabena και τους οποίους 
δέχθηκε η Επιτροπή εγκρίνοντας την πράξη συγκέντρωσης μεταξύ των δύο 
αυτών αεροπορικών εταιρειών καθώς και οι όροι τους οποίους επέβαλε η 
Επιτροπή για την απαλλαγή της συνεργασίας μεταξύ της Lufthansa και της 
SAS, αποβλέπουν στο στόχο αυτό. 
Lufthansa/SAS 
77. Η γενική συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Lufthansa και της SAS 
πρόβλεπε ι την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος αεροπορικών 
μεταφορών μεταξύ των δύο εταίρε ιών, το οποίο βασίζεται σε μακρόχρονες 
σχέσεις στον εμπορικό και επιχειρησιακό τομέα, η οποία προϋποθέτε ι 
ιδίως την ολοκλήρωση των δικτύων τους σε παγκόσμια κλίμακα. Η εμπορική 
συνεργασία θα προωθηθεί ιδιαίτερα στα δρομολόγια μεταξύ της 
Σκανδιναβίας και της Γερμανίας όπου τα μέρη προτίθενται να συστήσουν 
κοινή επιχε ίρηση. 
78. Η Επιτροπή ανέφερε*1 ότι, κατά την άποψη της, είναι δυνατό να 
χορηγηθεί απαλλαγή στην εν λόγω συμφωνία, παρόλο που περιορί ζει αισθητά 
τον ανταγωνισμό στις υπό εξέταση αγορές, και ιδίως στα δρομολόγια 
μεταξύ της Σκανδιναβίας και της Γερμανίας, με την επιφύλαξη της 
ΕΕ C 322 της 2.12.1995, σ. 15. 
ΕΕ C 201 της 5.8.95, σ. 2. 
32 
επιβολής όρων που θα έχουν ως στόχο τη διατήρηση του υφιστάμενου και 
δυνητικού ανταγωνισμού. 
Οι όροι αυτοί αφορούν κυρίως: το πάγωμα στη συχνότητα ορισμένων 
δρομολογίων που εκτελούν οι δύο αεροπορικές εταιρείες- τη δυνατότητα 
συμμετοχής στα προγράμματα "frequent flyer" (FFP) στις αεροπορικές 
εταιρείες που δεν διαθέτουν προγράμματα του είδους αυτού- την υποχρέωση 
για την LH και την SAS να συνάπτουν κάτω από ορισμένους όρους, 
συμφωνίες "interlining" με τους νεοεισερχόμενους ανταγωνιστές- τη λύση 
ορισμένων συμφωνιών συνεργασίας με άλλες εταιρείες- και τη θέση στη 
διάθεση άλλων μεταφορέων μιας συγκεκριμένης ημερήσιας κατανομής 
διαθέσιμου χρόνου στους αερολιμένες με μεγάλο κυκλοφοριακό φόρτο ώστε 
να επιτραπεί η άσκηση αποτελεσματικού ανταγωνισμοϋ από τους 
νεοεισερχόμενους ανταγωνιστές. 
Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση απαλλαγής στις 16 Ιανουαρίου 1996. 
Δ - Δι ευρωπαϊκά δίκτυα και κανόνες ανταγωνισμού 
79. Κατά τη διάρκεια του 1995, η Επιτροπή εξέτασε τις σχέσεις ανάμεσα 
στην ιδιωτική χρηματοδότηση των διευρωπαϊκών δικτύων και την εφαρμογή 
των κανόνων ανταγωνισμοϋ. Τα συμπεράσματα της ενσωματώθηκαν στη γενική 
έκθεση για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η οποία έτυχε ευνοϊκής υποδοχής στο 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης της 15ης και 16ης Δεκεμβρίου 1995. 
Στην έκθεση αυτή, η Επιτροπή ανέπτυξε ιδίως τις ακόλουθες 
κατευθυντήριες γραμμές για την αντιμετώπιση των θεμάτων ανταγωνισμοϋ 
και ανήγγειλε τη θέση σε λειτουργία, για τους υπεύθυνους των σχεδίων, 
μιας «ενιαίας θυρίδας εξυπηρέτησης» (one-stop help desk) 
(fax:32/2/295.65.04) που θα τους παρέχει πρόσθετες πληροφορίες σχετικά 
με τις κατευθυντήριες γραμμές. 
80 . Η Επιτροπή προτίθεται να εφάρμοσε ι τα ακόλουθα βασικά κ ρ ιτήρια κατά 
την εξέταση των φακέλων που θα της υποβληθούν : (α) Οταν ο φορέας 
εκμετάλλευσης ενός έργου υποδομής επιθυμεί να παράσχε ι σε επιχει ρήσεις 
μεταφορών δυνατότητα να εξασφαλίσουν, ήδη κατά την έναρξη υλοποίησης 
του σχεδίου, την αποκλειστική χρησιμοποίηση μέρους του δυναμικού, η 
δυνατότητα αυτή πρέπει να δίδεται σε όλες τις ενδιαφερόμενες κοινοτικές 
επιχειρήσεις- (β) Το δυναμικό που διατίθεται αποκλειστικά σε μια 
επιχείρηση πρέπει να είναι ανάλογο προς τις άμεσες ή έμμεσες δεσμεύσε ις 
χρηματοδοτικής συμμετοχής που αναλαμβάνει η επιχείρηση και να 
αντιστοιχεί σε λειτουργικές ανάγκες που έχουν προγραμματιστεί για 
εύλογο χρονικό διάστημα- (γ) Σε μια νέα υποδομή δεν πρέπει γενικά να 
υπάρχει συμφόρηση ήδη κατά την έναρξη λειτουργίας της. Κατά συνέπεια, 
το σύνολο του διαθέσιμου δυναμικού δεν πρέπει να διατίθεται 
αποκλειστικά σε μία επιχείρηση ή σε μία ένωση επιχειρήσεων κατά την 
έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ. Μέρος του δυναμικού πρέπει 
να παράμενε ι διαθέσιμο και να επιτρέπε ι την παροχή ανταγωνιστικών 
υπηρεσιών από άλλες επιχειρήσεις- (δ) Οι επιχειρήσεις που έχουν 
δικαιώματα αποκλειστικής χρησιμοποίησης δεν μπορούν να αντιτάσσονται 
στην κατάργηση των δικαιωμάτων αυτών εφόσον δεν ασκούνται· (ε) Η 
διάρκεια των συμφωνιών αποκλειστικής χρησιμοποίησης δυναμικού δεν 
πρέπει να υπερβαίνε ι ένα εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο θα 
καθορίζεται κατά περίπτωση. 
m απαρίθμηση των κριτηριων δεν είναι εξαντλητική και δεν προδικάζει την 
οριστική απόφαση της Επιτροπής, η οποία θα λαμβάνεται σε συνάρτηση με 
τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε σχεδίου. 
81. Η Επιτροπή θα καταβάλλει κάθε προσπάθεια για την όσο το δυνατόν 
ταχύτερη εξέταση των κοινοποιούμενων συμφωνιών που σχετίζονται με τη 
χρηματοδότηση διευρωπαϊκών δικτύων. Προτίθεται, ιδίως, να λαμβάνει 
τελική απόφαση εντός έξι μηνών κατ'ανώτατο όριο, υπό την προϋπόθεση ότι 
τα συμβαλλόμενα μέρη θα έρχονται σε επαφή με τις υπηρεσίες της πριν από 
την οριστικοποίηση των συμφωνιών. 
33 
άιασυνδβση δ ι κτυων φυσι κοϋ aep Cou 
82. Στη Κευκή Βίβλο της για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την 
απασχόληση, η Επιτροπή υπογράμμισε τη σημασία των νέων ευρωπαϊκών 
δικτύων υποδομών, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στην εξάλειψη των 
φραγμών μεταξύ ορισμένων αγορών στην Ευρώπη. 
Στις 17 Μαΐου 1995, η Επιτροπή εξέδωσε διοικητική επιστολή για την 
έγκριση μιας συμφωνίας κοινής επιχείρησης μεταξύ εννέα σημαντικών 
ευρωπαϊκών εταίρε ιών διανομής φυσικού αερίου, η οποία αφορούσε την 
κατασκευή και λειτουργία υποθαλάσσιας διασύνδεσης των δικτύων φυσικού 
αερίου του Ηνωμένου Βασιλείου και του Βελγίου, και ιδίως ενός 
σωληναγωγοϋ φυσικού αερίου υψηλής πίεσης που θα αποτέλεσε ι την πρώτη 
διασύνδεση μεταξύ των αγορών φυσικού αερίου του Ενωμένου Βασιλείου και 
της ηπειρωτικής Ευρώπης. 
Δεδομένου ότι οι ενδιαφερόμενοι τρίτοι θα έχουν τη δυνατότητα να 
αποκτούν, με ελεύθερα διαπραγματευόμενους όρους, πρόσβαση σε δυναμικό 
μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω της διασύνδεσης, και λαμβανομένου υπόψη 
του γεγονότος ότι το σχέδιο θα δημιούργησε ι τις προϋπόθεσεις για την 
ανάπτυξη του ανταγωνισμοϋ σε αγορές που είναι σήμερα ιδιαίτερα 
απομονωμένες, η Επιτροπή έκρινε ότι οι θετικές επιπτώσεις της κοινής 
επιχείρησης για τον ανταγωνισμό υπερβαίνουν τους ενδεχόμενους 
περιορισμούς. Στην επιστολή της, η Επιτροπή εξασφάλισε επίσης ότι η 
συμφωνία θα εφαρμοστεί στην πράξη κατά τρόπο ώστε να καλύπτεται 
αποτελεσματικά η ενδεχόμενη ζήτηση αντίστροφης ροής. 
Ε - Ανταγωνισμός και περιβάλλον 
83. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής υπενθύμισαν το 1995 τον τρόπο με τον 
οποίο προτίθενται να εφαρμόσουν την πολιτική ανταγωνισμοϋ στον τομέα 
του περιβάλλοντος, και ιδίως στις "αυτοδεσμευτικές" συμφωνίες48. 
84. Η πολιτική της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος βασίζεται 
σε μεγάλο βαθμό στην αρχή "ο ρυπαϊνων πλήρωνε ι". Στην πράξη, η 
αποτελεσματικότητα της αρχής αυτής εξαρτάται κυρίως από τη λειτουργία 
του μηχανισμοϋ των τιμών, οι οποίες πρέπει να αντικατοπτρίζουν το 
κόστος των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων μιας δραστηριότητας. 
Από την άποψη αυτή, ο μηχανισμός των τιμών δεν μπορεί να επιτελεί 
αποτελεσματικά τη λειτουργίααυτή έαν οι επιχειρήσεις δεν εσωτερικεϋουν 
το περιβαλλοντικό κόστος. Η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει" δεν αποκλείει 
την ύπαρξη περιπτώσεων στις οποίες δικαιολογείται, υπό ορισμένους 
όρους, η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων για την προστασία του 
περιβάλλοντος {βλέπε κατωτέρω). 
Τα μέσα για μια κατανομή των πόρων που να ανταποκρίνεται περισσότερο 
στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις είναι κυρίως οι άμεσες δημόσιες 
ρύθμισε ι ς, η φορολογία, οι ονομαζόμενες "αυτοδεσμευτικές" συμφωνίες και 
οι μηχανισμοί αυτορύθμισης. Οι αυτοδεσμευτικές συμφωνίες είναι 
συμβάσεις μεταξύ βιομηχανικών τομέων και διοίκησης οι οποίες περιέχουν 
περιβαλλοντικούς στόχους που πρέπει να επιτευχθούν από τον 
ενδιαφερόμενο τομέα βάσει δεδομένου χρονοδιαγράμματος . Οι συμφωνίες 
μπορούν να αφορούν τόσο τους στόχους αυτούς όσο και τα μέσα για την 
επίτευξη τους. 
Βλέπε το έγγραφο "Ανταγωνισμός και περιβάλλον", το οποίο υποβλήθηκε από την ΓΔ IV στη 
σύσκεψη στρογγυλής τραπέζης για το περιβάλλον και τον ανταγωνισμό που διοργανώθηκε από την 
επιτροπή δικαίου και πολιτικής ανταγωνισμοί/ του OOEA - Παρίσι, Μάιος 1995. 
34 
Οι Tttpiooottptç χωρίς του ΟΟΕΛ ηροοφι ϋγου ν ot 6λο *<*ι μίγηΧΟι ν.μο βαθμΰ 
στις συμφωνίες αυτές, παράλληλα με την εντεινόμενη τάση για την 
κατάργηση των διοικητικών ρυθμίσεων και τον περιορισμό των κρατικών 
παρεμβάσεων. 
Οι αυτοδεσμευτικές συμφωνίες, όπως και οι μηχανισμοί αυτορύθμισης, 
θεωρούνται συχνά ως λιγότερο γραφειοκρατικές και πιο εύκαμπτες λύσεις 
σε σχέση με τις παραδοσιακές πρακτικές. Ωστόσο, τόσο οι αυτοδεσμευτικές 
συμφωνίες όσο και οι μηχανισμοί αυτορύθμισης ενδέχεται να περιέχουν 
περιορισμούς του ανταγωνισμοϋ, όπως' εκείνοι που εμπίπτουν στην 
απαγόρευση του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης. Η Επιτροπή εξετάζει 
άλλωστε μια σειρά καταγγελιών σχετικά με το θέμα αυτό. 
85. Κατά την ανάλυση μεμονωμένων υποθέσεων, η Επιτροπή συγκρίνε ι τους 
απορρέοντες από τη συμφωνία περιορισμούς του ανταγωνισμοϋ με τους 
περιβαλλοντικούς στόχους που μπορούν να επιτευχθούν μέσω αυτής, 
εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 85 παράγραφος 3. 
Η βελτίωση, ιδίως, του περιβάλλοντος θεωρείται ότι συμβάλλε ι στη 
διαμόρφωση πιο ευνοϊκών όρων παραγωγής και διανομής και στην προώθηση 
της οικονομικής και τεχνικής προόδου. 
Ωστόσο, η Επιτροπή προτίθεται να συνέχισε ι να εφάρμοζε ι αυστηρά την 
αρχή της ελεύθερης πρόσβασης ξένων επιχειρήσεων στις εθνικές αγορές. 
θα παρακολουθεί επίσης με ιδιαίτερη προσοχή τα προβλήματα που 
σχετίζονται με την πρόσβαση τρίτων σε ένα σύστημα και τις συμφωνίες που 
θα μπορούσαν να έχουν ως συνέπεια τον παραγκωνισμό ενός προϊόντος από 
μια αγορά. 
Η Επιτροπή αντιτίθεται επίσης στον πολυμερή καθορισμό τιμολογίων ή 
τιμών κατά την εφαρμογή μιας συμφωνίας για το περιβάλλον· η ανάλυση των 
συμφωνιών θα γίνεται ωστόσο σε μονωμένη βάση και θα αφορά την εκτίμηση 
του βαθμού στον οποίο η συμφωνία είναι πράγματι απαραίτητη. Ο στόχος 
της προστασίας του περιβάλλοντος δεν καθιστά από μόνος του απαραίτητη 
μια συμφωνία για τις τιμές. 
ΣΤ -Αγορές ανταλλακτικών, αναλώσιμων υλικών και υπηρεσιών συντήρησης 
86. Ορισμένες καταγγελίες που έλαβε η Επιτροπή αφορούν περιπτώσεις 
ενδεχόμενης κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης σε αγορές δευτερευόντων 
προϊόντων, όπως ανταλλακτικά, αναλώσιμα υλικά ή υπηρεσίες συντήρησης. 
Τα προϊόντα αυτά χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με ένα κύριο προϊόν και 
πρέπει να είναι συμβατά με αυτό από τεχνική άποψη {π.χ. λογισμικό ή 
περιφερειακός εξοπλισμός κεντρικής μονάδας επεξεργασίας για έναν 
ηλεκτρον ικό υπολογιστή) . Γι'αυτά τα δευτερεύοντα προϊόντα ενδέχεται να 
υπάρχουν ελάχιστα ή και κανένα υποκατάστατο εκτός των ανταλλακτικών ή 
υπηρεσιών που παρέχει ο προμηθευτής του κυρίου προϊόντος. Τίθεται 
επομένως το ερώτημα εάν ένας παραγωγός κυρίων προϊόντων που δεν έχει 
δεσπόζουσα θέση ως προς τα προϊόντα αυτά μπορεί να έχει παρόμοια θέση 
σε μια μάλλον μικρή αγορά δευτερευόντων προϊόντων, δηλαδή την αγορά των 
προϊόντων που είναι συμβατά με έναν ορισμένο τύπο κυρίων προϊόντων που 
παράγε ι ο ίδιος. 
Το ερώτημα εγείρει πολλά και πολύπλοκα θέματα. Οι παραγωγοί κύριου 
εξοπλισμού ισχυρί ζονται ότι δεν είναι δυνατό να υπάρχει δεσπόζουσα θέση 
στην αγορά δευτερευόντων προϊόντων εάν δεν υπάρχει δεσπόζουσα θέση στην 
αγορά του κυρίου προϊόντος, εφόσον οι δυνητικοί αγοραστές δεν θα 
αγόραζαν πλέον το κύριο προϊόν εάν αυξάνονταν οι τιμές των 
ανταλλακτικών ή των υπηρεσιών συντήρησης του. Ίο επιχείρημα αυτό 
προϋποθέτε ι ότι η αγορά του κυρίου προϊόντος προσαρμόζεται γρήγορα σε 
35 
ουνάρτηση με την ικανότητα των καταναλωτών να υηολογί ζουν ίο οννο\ικ6 
κόστος του κυρίου προϊόντος κοιθ'όλη τη διάρκεια (ωής ίου, 
ntριλαμβανομίνων όλων ίων αν/αλλακ? ι κων, αναλώσιμων νΚικων, 
αναβαθμίσεων, υπηρεσιών κλπ. Συνεπάγεται επιπλέον ότι η διαφοροποίηση 
των τιμών μεταξύ δυνητικών νέων πελατών και "παλαιών" εξαρτημένων 
πελατών δεν είναι δυνατή ή ότι για τους παλαιούς πελάτες το κόστος 
αλλαγής προμηθευτή είναι χαμηλό. Αφετέρου, οι καταγγέλλοντες παραγωγοί 
αναλώσιμων υλικών ή υπηρεσιών συντήρησης θεωρούν ότι στις αγορές 
δευτερευόντων προϊόντων υπάρχει δεσπόζουσα θέση εάν τα μερίδια αγοράς 
είναι υψηλά, δηλαδή υιοθετούν μια προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη μόνο 
το δευτερεύον προϊόν χωρίς να αναλύει τις δυνατές αλληλεπιδράσεις 
μεταξύ της αγοράς του προϊόντος αυτού και εκείνης του κυρίου προϊόντος. 
Κατά την άποψη της Επιτροπής, καμία από τις προσέγγισεις αυτές δεν 
αντικατοπτρί ζε ι επαρκώς την πραγματικότητα. Σύμφωνα με την πάγια 
ερμηνεία της Επιτροπής, ως δεσπόζουσα θέση νοείται η ικανότητα μιας 
επιχείρησης να ενεργεί σε ουσιαστικό βαθμό ανεξάρτητα από τους 
ανταγωνιστές της και τους καταναλωτές. Κατά συνέπεια, για κάθε 
περίπτωση απαιτείται λεπτομερής διερεύνηση και εμπεριστατωμένη ανάλυση 
των πραγματικών δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, κατά την εκτίμηση 
ενδεχόμενης δεσπόζουσας θέσης η Επιτροπή θα λαμβάνει υπόψη όλους τους 
σημαντικούς παράγοντες, όπως τιμές και διάρκεια ζωής του κυρίου 
προϊόντος, διαφάνεια των τιμών των δευτερευόντων προϊόντων, κόστος των 
δευτερευόντων προϊόντων ως ποσοστό της αξίας του κυρίου προϊόντος, 
κόστος συγκέντρωσης των πληροφοριών και άλλα θέματα που αναφέρονται εν 
μέρει ανωτέρω. Την προσέγγιση αυτή ακολούθησε άλλωστε και το Supreme 
Court των ΗΠΑ στην απόφαση που έλαβε το 1992 στην υπόθεση Kodak. 
Pelikan/Kyocera 
87. Την ίδια προσέγγιση υιοθέτησε η Επιτροπή το 1995 κατά την απόρριψη 
της καταγγελίας που υπέβαλε η Pelikan, ένας γερμανός παραγωγός κασετών 
toner για εκτυπωτές, κατά της ιαπωνικής εταιρείας Kyocera, η οποία 
κατασκευάζει εκτυπωτές γ ια ήλεκτρο ν ι κοϋς υπολογιστές και παράγε ι επίσης 
κασέτες για τους εκτυπωτές αυτούς. Στην καταγγελία της, η Pelikan 
ισχυριζόταν ότι η Kyocera ανέπτυξε ορισμένες πρακτ ικές που αποσκοπούσαν 
στον εκτοπισμό της Pelikan από την αγορά κασετών toner και, μεταξύ 
άλλων, κατηγορούσε την Kyocera για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην 
αγορά δευτευρευόντων προϊόντων, παρόλο που αναμφισβήτητα η Kyocera δεν 
είχε δεσπόζουσα θέση στην αγορά του κυρίου προϊόντος. Εκτός από το 
γεγονός ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις συμπεριφοράς που θα μπορούσε να 
θεωρηθεί ως κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, η Επιτροπή δεν διαπίστωσε ούτε 
την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης της Kyocera στην αγορά αναλώσιμων υλικών. 
Αυτό οφειλόταν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αγοράς του κυρίου 
προϊόντος και εκείνης των δευτερευόντων προϊόντων. Οι πελάτες διέθεταν 
επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τις τιμές των αναλώσιμων υλικών και τις 
λάμβαναν υπόψη κατά τη λήψη της απόφασης για την προμήθεια εκτυπωτή. 
Το "συνολικό κόστος ανά σελίδα" ήταν ένα από τα πλέον καθοριστικά 
κριτήρια για τους πελάτες κατά την επιλογή εκτυπωτή, δεδομένου ότι το 
κόστος των αναλώσιμων υλικών {κυρίως κασέτες toner) καθ'όλη τη διάρκεια 
ζωής του εκτυπωτή αποτελεί ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό της αξίας του. Κατά 
συνέπεια, σε περίπτωση αύξησης των τιμών αναλώσιμων υλικών για έναν 
εκτυπωτή δεδομένου σήματος, οι καταναλωτές θα είχαν ισχυρά κίνητρα να 
αγοράσουν εκτυπωτές άλλου εμπορικού σήματος. Επιπλέον, δεν υπήρχαν 
ενδείξεις για ενδεχόμενες δυνατότητες διαφοροποίησης των τιμών μεταξύ 
"παλαιών/εξαρτημένων" και νέων πελατών. 
36 
Ζ - Κλίΰθ*ρα ίτταγγίλματα 
88. Στον τομέα της απρόσκοπτης κυκλοφορίας των ελεύθερων επαγγελμάτων 
στην Κοινότητα, ορισμένες περιοριστικές πρακτικές επηρεάζουν σε όλο και 
μεγαλύτερο βαθμό το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Πρέπει άλλωστε να 
αναμένεται αύξηση του αριθμού των υποθέσεων στον τομέα αυτό. Το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε επνανειλημμένα την Επιτροπή να εφάρμοσε ι 
τους κανόνες του ανταγωνισμοϋ στα ελεύθερα επαγγέλματα49. 
Coapi 
89. Στις 30 Ιανουαρίου 1995 η Επιτροπή έλαβε μια απόφαση βάσει του 
άρθρου 85, στην οποία εφάρμοσε τους κανόνες ανταγωνισμοϋ στον τομέα 
αυτό. 
Ίο Colegio Oficial de Agentes de la Propiedad Industrial (Coapi) είναι 
η επαγγελματική οργάνωση συμβούλων επί θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας 
στην Ισπανία. Απαρτίζεται από όλους τους συμβούλους που ασκούν 
δραστηριότητες στη χώρα αυτή. Οι σύμβουλοι επί θεμάτων βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας παρέχουν συμβουλές στο ευρύ κοινό, και επικουροϋν ή 
εκπροσωπούν πελάτες σε διαδικασίες που αφορούν δικαιώματα βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας. 
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι ο καθορισμός από τη γενική συνέλευση του 
Coapi υποχρεωτικών ελάχιστων τιμών για τις διασυνοριακές υπηρεσίες που 
παρέχουν τα μέλη του συνιστά παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 1. 
Σύμφωνα με την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι 
οι εθνικές διατάξεις βάσει των οποίων ελεύθερο ι επαγγελματίες συνάπτουν 
αυτές τις συμφωνίες ή λαμβάνουν σχετικές αποφάσεις δεν επηρεάζουν τη 
δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 85. Ακόμα και όταν οι δημόσιες αρχές 
ενθαρρύνουν παρόμοια συμπεριφορά ή παραχωρούν σε ένωση επιχειρήσεων 
εξουσία καθορισμού των τιμών που εφαρμόζουν τα μέλη της, η άσκηση του 
δικαιώματος αυτού εξακολουθεί να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του 
άρθρου 85 της συνθήκης. 
Η - Επικουρικότητα και αποκέντρωση 
90. Στην ομιλία του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά τη 
συζήτηση επί τη αναλή^ει των καθηκόντων της νέας Επιτροπής, ο Πρόεδρος 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τόνισε την ανάγκη συνεχούς προσπάθειας για την 
επικέντρωση της κοινοτικής δράσης στα σημαντικά θέματα: "Λιγότερες, 
αλλά πιο αποτελεσματικές ενέργειες". 
Όσον αφορά τις περιπτώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των 
άρθρων 85 και 86, η Επιτροπή εφαρμόζει την αρχή αυτή περιορίζοντας τις 
ενέργειες της στις συμφωνίες που έχουν ουσιαστικές επιπτώσεις στον 
ανταγωνισμό και μπορούν να επηρεάσουν σε αισθητό βαθμό το εμπόριο 
μεταξύ κρατών μελών, λαμβανομένων επιπλέον υπόψη των καθηκόντων της 
Επιτροπής, η οποία είναι η μόνη που έχει την εξουσία να εγκρίνει 
περιοριστικές συμφωνίες, η Επιτροπή προωθεί την αποκέντρωση ιδίως όσον 
αφορά υπόθεσε ις που δύνανται να καταλήξουν σε απαγορευτικές αποφάσεις. 
ψήφισμα για την XIX Εκβεση επί της πολιτικής ανταγωνισμοί), σημείο 9 τρίτη περίπτωση, και 
ψήφισμα για την XX Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμοί, σημείο 38, και απάντηση της 
Επιτροπής στην XXI Εκβεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σ.233-234. 
37 
1. Συμφωνίες ήσσονος σημασίας 
91. Οι συμφωνίες που έχουν αμελητέες συνέπειες στο εμπόριο μεταξύ 
κρατών μελών ή στον ανταγωνισμό Ôtv εμηίητυυν οιην απαγόρευση ίων 
περιοριστικών συμφωνιών που περιέχεται στο άρθρο 85 παράγραφος 1. 
Απαγορεύονται μόνον οι συμφωνίες που έχουν αισθητές επιπτώσεις στις 
συνθήκες της αγοράς. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή πρέπει να αναλύει 
προσεκτικά την αγορά στην οποία εφαρμόζονται αυτές οι συμφωνίες. 
Η ανακοίνωση της Επιτροπής για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας (de 
minimis) καθορίζει ποσοτικά κριτήρια που επιτρέπουν να προσδιοριστεί 
με συγκεκριμένο τρόπο η έννοια της "αισθητής επίπτωσης". Παρά την 
πρόσφατη αύξηση των κατώτατων ορίων50, εκτιμάται ότι η αναθεώρηση του 
καθεστώτος de minimis είναι πλέον αναγκαία. Η Επιτροπή έχει ήδη αρχίσει 
την επανεξέταση του θέματος ενόψει της υποβολής νέων προτάσεων εντός 
του 1996. 
2. Αποκέντρωση 
92. Στην προσπάθεια της να επικέντρωσε ι τις ενέργειες της κατά 
προτεραιότητα σε υπόθεσεις που έχουν ουσιαστική κοινοτική διάσταση, η 
Επιτροπή ενθαρρύνε ι επίσης την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί 
ανταγωνισμοϋ από τα εθνικά δικαστήρια, θεωρεί ιδίως ότι η εξέταση μιας 
καταγγελίας δεν παρουσιάζει επαρκές κοινοτικό ενδιαφέρον εάν ο 
καταγγέλλων έχε ι τη δυνατότητα να επιτύχει κατάλληλη προστασία των 
δικαιωμάτων του ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων51. Στις αποφάσεις της 
24ης Ιανουαρίου 1995 (αποφάσει ς SACEM), το Πρώτοδ ι κει ο διευκρίνισε τους 
όρους υπό τους οποίους η Επιτροπή μπορεί να απόρριψε ι μια καταγγελία 
για το λόγο ότι στερείται επαρκούς κοινοτ ικοϋ ενδιαφέροντος52. Αρκετές 
υπόθεσε ις έκλεισαν το 1995 στη βάση αυτή. 
93. Σημαντικό βήμα στις προσπάθειες αποκέντρωσης αποτέλεσε η ανακοίνωση 
σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ Επιτροπής και εθνικών δ ικαιοδοτικών 
οργάνων για την εφαρμογή των άρθρων 85 και 8653. Το 1995, δικαστήρια από 
την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Βέλγιο ζήτησαν από την 
Επιτροπή πληροφορίες για θέματα ανταγωνισμοϋ στο πλαίσιο του μηχανισμοϋ 
που περιγράφεται στην ανακοίνωση αυτή. 
Στην προδικαστική απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 199554, το Δικαστήριο 
έκρινε ότι οι αρχές της συνεργασίας μεταξύ Επιτροπής και εθνικών 
δικαστηρίων εφαρμόζονται επίσης και στο γεωργικό τομέα, στον οποίο ο 
κανονισμός αριθ. 26 προσδιορίζει το πεδίο εφαρμογής των κοινοτικών 
κανόνων ανταγωνισμοϋ. Πρέπει ιδίως να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την 
απόφαση του Δικαστηρίου, το εθνικό δικαστήριο μπορεί να λαμβάνει υπόψη 
Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της ανακοίνωσης του 1986 για τις 
συμφωνίες ήσσονος σημασίας, ΕΕ αριβ. C 368 της 23.12.94. 
Το Πρωτοδικείο επιβεβαίωσε για πρώτη φορά την πρακτική αυτή στην απόφαση της 17ης 
Σεπτεμβρίου 1992 στην υπόθεση Τ-24/90, Automec κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, 11-2223, 
παράγραφοι 91 έως 94. 
Υπόθεση Τ-114/92 ΒΕΝΙΜ κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, 11-147, και υπόθεση Τ-5/93 Tremblay 
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995 11-185. Παραπέμποντας στην απόφαση Automec II, το Πρωτοδικείο 
αποφάνθηκε ότι, κατά την εκτίμηση του κοινοτικού ενδιαφέροντος, η Επιτροπή πρέπει να 
στάθμιζε ι τη σημασία των εξεταζόμενων παραβάσεων όσον αφορά τη λειτουργία της κοινής αγοράς, 
την πιθανότητα που έχει να αποδείξει την ύπαρξη της παράβασης και την έκταση των ελέγχων 
που απαιτοΟνται για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοϋ. Το γεγονός ότι ένα 
εθνικό δικαστήριο ή μια αρμόδια για τον ανταγωνισμό εβνική αρχή επιλαμβάνεται υποθέσεως που 
αφορά τη συμβατότητα μιας συμφωνίας ή μιας πρακτικής με τα άρθρα 85 ή 86 αποτελεί έναν 
παράγοντα που πρέπει να ληφθεί υπόψη από την Επιτροπή. 
ΕΕ αριβ. C 39 της 13.2.1993, σ. 6. 
Συνεκδικασθείσες υποίέσεις C-319/93, C-40/94 και C-224/94, Dijkstra κατά Frico Domo, van 
Roessel κατά Campina Melkunie, de Bie κατά Campina Melkunie {δεν έχει ακόμα δημοσιευτεί) . 
38 
στο σκεπτικό του τόσο τα κριτήρια που καθορί ζε ι η νομολογία του 
Δικαστηρίου όσο και την πρακτική της Επιτροπής, η οποία προκύπτει όχι 
μόνο από τις αποφάσεις της, αλλά και από τις εκθέσεις για την πολιτική 
ανταγωνισμού και τις ανακοινώαιις της στον ταμία αυτό, 
94. Τα εθνικά δικαστήρια, καθώς και οι αρμόδιες για θέματα ανταγων ισμοϋ 
εθνικές αρχές, μπορούν να συμβάλουν με καθοριστικό τρόπο στην 
αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμοϋ 
και, γενικότερα, στην εξάλειψη των περιορισμών και των στρεβλώσεων του 
ανταγωνισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε περιπτώσεις στις οποίες 
εκτιμάται ότι υπάρχουν αισθητές οικονομικές επιπτώσεις σε ένα μόνο 
κράτος μέλος, οι ενδιαφερόμενες εθνικές αρχές, οι οποίες βρίσκονται 
κοντά στη σχετική αγορά, μπορούν να αντιμετωπίζουν πιο αποτελεσματικά 
την κατάσταση. 
Η Επιτροπή συνέχισε την προετοιμασία της ανακοίνωσης σχετικά με τη 
συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των αρμόδιων για θέματα 
ανταγωνισμοϋ εθνικών αρχών55, στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή θα 
ενημέρωνε ι και θα προβαίνει σε διαβουλεύσεις με τις εθνικές αρχές κατά 
την εφαρμογή από αυτές των άρθρων 85 παράγραφος 1 και 86 ή των εθνικών 
διατάξεων περί ανταγωνισμού σε περιπτώσεις που έχουν κοινοτική 
διάσταση. Ενα πρώτο σχέδιο έχει ήδη υποβληθεί στα κράτη μέλη για 
διαβούλευση. Οι διαβουλεύσεις με ενδιαφερόμενους τρίτους θα διεξαχθούν 
βάσει του σχεδίου ανακοίνωσης που η Επιτροπή προτίθεται να δημοσιεύσει 
το 1996. 
95. Η αποκεντρωμένη εφαρμογή της νομοθεσίας ανταγωνισμοϋ δεν θα πρέπει 
να οδηγήσει στη διαφοροποίηση της σε κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή επιδιώκει επίσης την εξασφάλιση 
ομοιομορφίας τόσο όσον αφορά το ουσιαστικό περιεχόμενο των εθνικών 
διατάξεων περί ανταγωνισμού όσο και την εφαρμογή τους. Αυτό δεν 
επιτυγχάνεται με τυπικές πράξεις εναρμόνισης, αλλά με συνεχή και 
εντατικότερη επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ Επιτροπής και αρμόδιων 
εθνικών αρχών. 
Προς το παρόν, εννέα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει εθνικές διατάξεις 
ανταγωνισμού για τις περιοριστικές συμφωνίες και τις καταχρήσεις 
δεσπόζουσας θέσεις, οι οποίες είναι κατ'ουσίαν όμοιες με τις 
κοινοτικές διατάξεις. Ία περισσότερα άλλα κράτη μέλη εξετάζουν την 
τροποποίηση των εθνικών τους διατάξεων ώστε να τις εναρμονίσουν προς 
τις κοινοτικές. Αυτή η "σταδιακή εναρμόνιση" αποτελεί φυσική συνέπεια 
της διαδικασίας ενοποίησης, η οποία δημιουργεί όλο και εντονότερες 
πιέσεις για τη διαμόρφωση ίσων όρων ανταγωνισμού στο σύνολο της 
Κοινότητας. 
Το σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής εμπνέεται από τα συμπεράσματα της ομάδας εργασίας ad 
hoc, η οποία αποτελείται από εκπροσώπους των εβνικών αρχών και της Επιτροπής. Τα 
συμπεράσματα αυτά εγκρίθηκαν από τους γενικούς διευθυντές ανταγωνισμού το 1994. Βλέπε XXIV 
Εκβεση επί της πολιτικής ανταγωνισμοί, 1994, σημεία 40-42. 
39 
I - Στατιστική επισκόπηση 
Διάγραμμα 1 : Νέες υποθέοί ι ς 
600 
500 + 
400 + 
300 
200 + 
100 + 282 •HI 
246 266 236 368 • Υποθέσεις για τις οποίες 
η Επιτροπή κινήθηκε 
αυτεπάγγελτα 
• Καταγγελίες 
D Κοινοποιήσεις 
1991 1992 1993 1994 1995 
96. Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή κατέγραψε 559 νέες 
υπόθεσεις, περιλαμβανομένων 368 κοινοποιήσεων, 145 καταγγελιών και 46 
υποθέσεων που κίνησε αυτεπάγγελτα η Επιτροπή. Ο αριθμός αυτός 
αντιπροσωπεύει αύξηση κατά περισσότερο από 42% σε σχέση με το 1994 και 
υπερβαίνει το μέσο όρο νέων υποθέσεων των τελευταίων 8 ετών κατά 
περισσότερο από 32%. 
Η αύξηση του αριθμού των νέων υποθέσεων οφείλεται κατά το ήμισυ σχεδόν 
(78 υπόθεσεις) στη μεταφορά εκκρεμών υποθέσεων από την Εποπτεύουσα Αρχή 
της ΕΖΕΣ μετά την προσχώρηση της Σουηδίας, της Φινλανδίας και της 
Αυστρίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. 
40 
Λ ι Αγρημμη ê : Yttt* Ο ρ α Ρ JΙ- #Ρ Μ Ρ Λ*λ ρ » mvi 
1200 
1000 + 
800 + 
600 + 
400 + 
200 + Ι Τυπικές αποφάσεις 
Ι Άτυπη διαδικασία 
1991 1992 1993 1994 1995 
97. Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή έκλεισε συνολικά 433 
υποθέσεις, από τις οποίες 419 με άτυπη διαδικασία (διοικητική επιστολή 
για τη θέση της υπόθεσης στο αρχείο, προειδοποιητική διοικητική 
επιστολή, απόρριψη καταγγελίας και διοικητικό κλείσιμο του φακέλου56) 
και 14 με τυπική απόφαση. Ίο 1995, ο αριθμός των υποθέσεων που έκλεισαν 
μειώθηκε κατά 23,4% σε σύγκριση με το 1994. 
Υποβέσεις που έκλεισαν διότι οι συμφωνίες δεν ίσχυαν πλέον, η επίπτωση τους ήταν αμελητέα 
και δεν δικαιολογοΟσε περαιτέρω εξέταση, οι καταγγελίες κατέστησαν αμφισβητήσιμες ή 
αποσύρθηκαν, ή διότι η έρευνα δεν κατέδειξε τη»» ύπαρξη πρακτικής αντίθετης με τους κανόνες 
ανταγωνισμού. 
41 
Διάγραμμα 3 : Εξέλιξη του αριθμόϋ των υποθέσεων 
98. Η εξέλιξη του αριθμού νέων και κλεισμένων υποθέσεων το 1995 
εμφανίζε ι συνολικά μια καθαρή αύξηση του αριθμού των ανοικτών υποθέσεων 
στο τέλος του έτους, για πρώτη φορά από το 1988. Ωστόσο, η αύξηση είναι 
μάλλον περιορισμένη και δεν υπερβαίνε ι το 12%, ενώ εάν δεν ληφοϋν υπόψη 
οι πρόσθετες υπόθεσεις που αφορούν τα νέα κράτη μέλη η αύξηση είναι 
μικρότερη από 5%. Ο πραγματικός αριθμός ανοικτών υποθέσεων παραμένει 
πάντως αισθητά χαμηλότερος σε σχέση με τις 3.000 υποθέσεις που 
εκκρεμούσαν ακόμα στα τέλη της δεκαετίας του 80 και αντιστοιχεί γενικά 
στον αριθμό των υποθέσεων που αποτελούν αντικείμενο ενεργούς 
διερεύνησης. 
Η Επιτροπή φιλοδοξεί ωστόσο ότι θα επιτύχει την περαιτέρω μείωση του 
αριθμού των ανοικτών υποθέσεων, ιδίως μέσω της βελτίωσης της 
αποτελεσματικότητας των διαδικασιών της και την προώθηση της 
αποκεντρωμένης εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμοϋ στις περιπτώσεις που 
αυτό κρίνεται σκόπιμο. 
42 
Π- Κρατικά μονοπώλια και δικαιώματα μονοπωλίων: άρθρα 37 και 90 
Α - Εισαγωγή 
1. Οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος στο €ττικ€ντρο της 
πολιτικής της Επιτροπής για την ελευθίρωση των αγορών 
99. Η Επιτροπή συνέχισε την πολιτική της για την ελευθέρωση και το 
άνοιγμα στον ανταγωνισμό ορισμένων τομέων που λειτουργούν παραδοσιακά 
σε μονοπωλιακή βάση, όπως οι τηλεπικοινωνίες, η ενέργεια, οι 
ταχυδρομικές υπηρεσίες ή οι μεταφορές. Πράγματι, στο βαθμό που οι 
τομείς αυτοί έχουν ουσιώδη σημασία για τους μεμονωμένους καταναλωτές, 
την ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης από την ευρωπαϊκή οικονομία στο σύνολο της, η αύξηση της 
αποτελεσματικότητας που θα προκύψει από την εισαγωγή ενός ορισμένου 
βαθμού ανταγωνισμοϋ θα έχει γενικά θετικές επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή 
κοινωνία. Αφετέρου, δεν είναι δυνατόν να θεωρείται ότι υπάρχει 
πραγματικά εσωτερική αγορά ενόσω οι βασικοί αυτοί τομείς συνεχίζουν να 
είναι οργανωμένο ι σε καθαρά εθνική βάση και να έχουν μονοπωλιακή 
διάρθρωση. 
Η σημασία αυτών των τομέων για το κοινωνικό σύνολο, καθώς και τα ειδικά 
χαρακτηριστικά τους, όπως η οργάνωση τους σε δίκτυα, οδήγησαν στο 
παρελθόν τις δημόσιες αρχές των κρατών μελών να αναγνωρίσουν 
αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα ή να επιτρέψουν άλλους περιορισμούς 
του ανταγωνισμοϋ προς όφελος δημόσιων ή ιδιωτικών φορέων, προκειμένου 
να διευκολυνθεί η εκπλήρωση από τους φορείς αυτούς αποστολών γενικού 
ο ικονομικοϋ συμφέροντος, όπως η παροχή καθολικής υπηρεσίας σε όλους 
τους πολίτες με καθορισμένους όρους και σε προσιτές τιμές. 
Η Επιτροπή αναγνώρισε πάντα τη νομιμότητα αυτών των στόχων γενικού 
οικονομικού ενδιαφέροντος, αλλά θεωρεί ότι τα μέσα που χρησιμοποιούνται 
παραδοσιακά για την επίτευξη τους δεν δικαιολογούνται πλέον σε όλες τις 
περιπτώσεις, ιδίως λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων και των νέων αναγκών 
των χρηστών, αλλά και λόγω της ίδιας της ενοποίησης των ευρωπαϊκών 
οικονομιών. Αυτό ισχύει ιδίως για την κοινωνία των πληροφοριών, η οποία 
θα αποτέλεσε ι τα επόμενα χρόνια σημαντική πηγή οικονομικής ανάπτυξης 
και δημιουργίας νέων υπηρεσιών και θέσεων απασχόλησης. 
Πρέπει επομένως να επανεξεταστούν, υπό το φως των νέων δεδομένων, τα 
κατάλληλα μέσα για να εξασφαλιστεί η παροχή δημόσιων υπηρεσιών υψηλής 
ποιότητας στους πολίτες. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο ανταγωνισμός μπορεί 
σε πολλές περιπτώσεις να βελτιώσει την ποιότητα των υπηρεσιών, να 
προώθησε ι την καινοτομία και τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης και 
να οδηγήσει σε μείωση των τιμών για τους καταναλωτές. Η κατάργηση των 
εμποδίων στον ελεύθερο ανταγωνισμό είναι ωστόσο μία μόνο πλευρά της 
πολιτικής ελευθέρωσης της Επιτροπής. Η θέσπιση, αφενός, νέου 
ρυθμιστικού πλαισίου θα είναι συχνά αναγκαία για να εξασφαλιστεί η 
παροχή καθολικής υπηρεσίας σε ένα ανταγων ιστικό περιβάλλον . Αφετέρου, 
στις περιπτώσεις στις οποίες η διατήρηση ορισμένων περιορισμών του 
ανταγων ισμοϋ αποδε ικνϋεται αναγκαία για την παροχή καθολικής υπηρεσίας, 
η Επιτροπή αναγνωρίζει τη συμβατότητα αυτών των περιορισμών με την 
κοινοτική νομοθεσία {περιλαμβανομένων των κρατικών ενισχύσεων). 
Η Επιτροπή θεωρεί κατά συνέπεια ότι η ανάπτυξη του ανταγωνισμοϋ 
συμβιβάζεται πλήρως με τα ιδιαίτρα χαρακτηριστικά της δημόσιας 
υπηρεσίας. Σχετικά με το θέμα αυτό, πρέπει ίσως να υπενθυμιστεί ότι η 
ελευθέρωση ενός τομέα δεν συνεπάγεται κατ'ανάγκη την ιδιωτικοποίηση των 
δημόσιων επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητες στον τομέα αυτό. Ίο 
άνοιγμα ενός τομέα στον ανταγωνισμό μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να 
απορρέει πράγματι από την εφαρμογή κοινοτικών κανόνων, αλλά οι κανόνες 
αυτοί είναι, αντίθετα, ουδέτερο ι ως προς το δημόσιο ή ιδιωτικό 
χαρακτήρα των σχετικών επιχειρήσεων. 
43 
2. Η έκδοση οδηγιών βάσε ι του άρθρου 90 παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ 
100. Για την επίτευξη στόχων που σχετίζονται με το άνοιγμα των αγορών 
στον ανταγωνισμό, το άρθρο 90 παράγραφος 3 παρέχει στην Επιτροπή την 
εξουσία, να απευθύνει αποφάσεις ή οδηγίες υποχρεωτικής εφαρμογής προς 
τα κράτη μέλη. Η δυνατότητα αυτή προσκρούε ι σε ορισμένες περιπτώσεις 
στην αντι θεση\διάφορων μερών. 
Στην πραγματικότητα, ακόμα και εάν το άρθρο 90 παράγραφος 3 παρέχει 
στην Επιτροπή τη δυνατότητα να εκδίδει οδηγίες, το Δικαστήριο 
διευκρίνισε ότι η εν λόγω διάταξη την εξουδιοδοτεί μόνο να θεσπίζει 
γενικούς κανόνες με τους οποίους προσδιορί ζονται οι υποχρέωσεις που τα 
κράτη μέλη ήδη υπέχουν δυνάμει της συνθήκης όσον αφορά τις δημόσιες 
επιχειρήσεις και τις άλλες επιχει ρήσεις στις οποίες έχουν παραχωρηθεί 
ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα, ή να λαμβάνει τα προληπτικά μέτρα που 
είναι αναγκαία για την άσκηση της εποπτικής αποστολής της. 
Η περιορισμένη αρμοδιότητα που παρέχεται στην Επιτροπή από το άρθρο 90 
παράγραφος 3 είναι κατά συνέπεια διαφορετική και πιο ειδική από τις 
εξουσίες που παρέχονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή 
στο Συμβούλιο όσον αφορά τη θέσπιση οδηγιών. Η Επιτροπή δεν μπορεί να 
επιβάλλει νέες υποχρεώσεις στα κράτη μέλη, αλλά μόνο να προσδιορίζει, 
κατά τρόπο που να ισχύει για όλα τα κράτη μέλη, τις συγκεκριμένες 
υποχρεώσεις που υπέχουν δυνάμει της συνθήκης. Η έκταση των υποχρεώσεων 
και των εξουσιών της Επιτροπής εξαρτάται κατά συνέπεια από το πεδίο 
εφαρμογής των κανόνων των οποίων πρέπει να εξασφάλισε ι την τήρηση. 
Η Επιτροπή άσκησε την εξουσία αυτή με ιδιαίτερη προσοχή. Οι οδηγίες του 
άβθρου 90 παράγραφος 3 χρησιμοποιήθηκαν μόνο σε καταστάσεις στις οποίες 
η ύπαρξη πολλαπλών παραβάσεων βασικών κανόνων της Συνθήκης ΕΚ τις 
καθιστούσε αναγκαίες για να αποφευχθεί η υπερβολική αύξηση των 
διαδικασιών για παράβαση και για να εξασφαλιστεί ένα ελάχιστο επίπεδο 
ασφάλειας δικαίου για τους οικονομικούς φορείς51. Οι πρωτοβουλίες αυτές 
ανταποκρίνονταν γενικά σε ανησυχίες που είχαν διατυπωθεί από το 
Συμβούλιο ή το Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στην 
ανάγκη χρησιμοποίησης του μέσου αυτού στο πλαίσιο διαφανών διαδικασιών, 
επικεντρωμένων στον ευρύτερο δυνατό διάλογο με τα άλλα όργανα της 
Ενωσης, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη. 
Η προσέγγι ση αυτή ακολουθείται κανονικά ήδη από τα πρώτα στάδια του 
προβληματισμού, μέσω της δημοσίευσης από την Επιτροπή πράσινών βίβλων 
ή εγγράφων εργασίας που προορί ζονται να θέσουν σε κίνηση τις συζήτησεις 
στο πλαίσ ι ο ανοικτών διαβουλεύσεων. Με βάση ιδίως τα αποτελέσματα αυτών 
των διαβουλεύσεων, τις μελέτες εμπειρογνωμόνων και τις πληροφορίες που 
θα έχει συγκέντρωσε ι, η Επιτροπή εγκρίνε ι, σε πρώτη ανάγνωση, σχέδιο 
οδηγίας που υποβάλλεται για γνωμοδότηση στο Κοινοβούλιο, την Οικονομική 
και Κοινώνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και τα κράτη μέλη. 
Το σχέδιο οδηγίας δημοσιεύεται επίσης στην Επίσημη Εφημερίδα των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ώστε να δίδεται στους ενδιαφερόμενους η 
δυνατότητα να υποβάλλουν τις παρατήρησε ις τους. 
Η τελική έγκριση από την Επιτροπή μιας οδηγίας βάσει του άρθρου 90 
παράγραφος 3 γίνεται μετά από προσεκτική εξέταση των σχολίων που έχουν 
Οδηγία 80/723/ΕΟΚ της Επιτροπής της 25ης Ιουνίου 1980 περί της διαφάνειας των οικονομικών 
σχέσεων μετα^Ο των κρατών μελών και των δημόσιων επιχειρήσεων (ΕΕ αριθ. L 195 της 
29.07.1980, σ.35), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 85/413/ΕΟΚ της Επιτροπής της 24ης 
Ιουλίου 1985 (ΕΕ αριθ. L 229 της 28.08.1985, σ. 20) και την οδηγία 93/84/ΕΟΚ της Επιτροπής 
της 30ής Σεπτεμβρίου 1993 (ΕΕ αριθ. L 254 της 12.10.1993, σ. 16)-.οδηγία 88/301/ΕΟΚ της 
Επιτροπής της 16ης Μαίου 1988 σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές τηλεπικοινωνιακών 
τερματικών (ΕΕαριθ. L 131 της 27.05.1988, σ. 73)· οδηγία 90/388/ΕΟΚ της Επιτροπής της 28ης 
Ιουνίου 1990 σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (ΕΕ 
αριθ. L 192 της 24.07.1990, σ. 10), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 94/46/ΕΚ της Επιτροπής 
της 13ης Οκτωβρίου 1994 σχετικά με τις δορυφορικές επικοινωνίες (ΕΕ αριθ. L 268 της 
19.10.1994, σ. 15) και την οδηγία 95/51/ΕΚ της Επιτροπής της 18ης Οκτωβρίου 1995 για την 
κατάργηση των περιορισμών στη χρήση των καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων για την παροχή ήδη 
ελευθερωμένων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (ΕΕ αριθ. L 256 της 26.10.1995, σ. 49). 
44 
διατυπωθεί, και ιδίως των ενδεχόμενων παρατηρήσεων του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, των κρατών μελών, της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών. 
Οι διαδικασίες διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του 
1995 σχετικά με τις οδηγίες για τα καλωδιακά τηλεοπτικά δίκτυα, τις 
κινητές επικοινωνίες και την πλήρη ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιακών 
αγορών αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα της προσέγγισης αυτής. 
3. Αλλα μέσα στη διάθεση της Επιτροπής 
101. Το άρθρο 90 παράγραφος 3 επιτρέπει επίσης στην Επιτροπή να 
λαμβάνει αποφάσεις για μεμονωμένες περιπτώσεις. Πρόκειται για πράξεις 
που θεσπίζονται κατά περίπτωση για την εφαρμογή της κοινοτικής 
νομοθεσίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, εντελώς όμοιες κατ'ουσία με 
εκείνες που χρησιμοποιεί η Επιτροπή σε άλλους τομείς (ενισχύσεις). Οι 
πράξεις αυτές αποτελούν επίσης αντικείμενο ελέγχου νομιμότητας από το 
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η Επιτροπή μπορεί να θεωρήσει αναγκαίο, για 
να εν ισχύσει την ασφάλεια δικαίου και τη διαφάνεια, να εξηγήσει τα 
κριτήρια που προτίθεται να εφαρμόσει κατά την άσκηση των εποπτικών 
καθηκόντων της όσον αφορά την τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας από τα 
κράτη μέλη και τους φορείς ενός συγκεκριμένου τομέα. Στις πρωτοβουλίες 
αυτές εντάσσεται, για παράδειγμα, το σχέδιο ανακοίνωσης σχετικά με την 
εφαρμογή των κανόνων της συνθήκης στον τομέα των ταχυδρομικών 
υπηρεσιών, το οποίο δημοσιεύθηκε το 1995. 
Β - Ττ;λ€πι κοι νωνΐες 
1. Γενικά μέτρα 
102. Η Επιτροπή συνέχισε, με την υποστήριξη του Συμβουλίου και του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τις ενέργειες της για την ελευθέρωση του τομέα 
των τηλεπικοινωνιών. 
Στις 25 Ιανουαρίου 1995, η Επιτροπή ενέκρινε το δεύτερο μέρος της 
Πράσινης Βίβλου για την ελευθέρωση της τηλεπικοινωνιακής υποδομής. Η 
Πράσινη Βίβλος εξέτασε τις κανονιστικές προϋποθέσεις για την εξασφάλιση 
πλήρως ανταγωνιστικών συνθηκών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών εντός του 
χρονοδιαγράμματος που συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο56. Μετά την 
ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων επί της Πράσινης Βίβλου, η Επιτροπή 
ενέκρινε στις 3 Μαΐου 1995 μια ανακοίνωση σχετικά με τη διαδικασία 
αυτών των διαβουλεύσεων59, στην οποία παρουσιάζονται συνοπτικά τα 
αποτελέσματα της και καταγράφονται τα αναγκαία μέτρα για την προώθηση 
της πλήρους ελευθέρωσης και την κατάρτιση συγκεκριμένου πλαισίου 
κανονιστικών ρυθμίσεων. Ία μέτρα αυτά περιλαμβάνουν : 
τον καθορισμό της 1ης Ιανουαρίου 1998 ως ημερομηνίας κατάργησης 
όλων των εναπομενόντων αποκλειστικών και ειδικών δικαιωμάτων, τόσο 
όσον αφορά την κινητή τηλεφωνία όσο και τον ανταγωνισμό μεταξύ 
δικτύων, με τη θέσπιση οδηγιών βάσει του άρθρου 90 στο πλαίσιο της 
κοινοτικής νομοθεσίας ανταγωνισμοϋ· 
την εξασφάλιση της χρηματοδότησης της καθολικής υπηρεσίας και την 
αποσαφήνιση των όρων διασύνδεσης και πρόσβασης, με την περαιτέρω 
ανάπτυξη του νομοθετικοϋ πλαισίου για την παροχή ανοικτού δικτύου 
(Open Network Provision)· 
Ψήφισμα του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1994 σχετικά με τις αρχές και το χρονοδιάγραμμα 
της ελευθέρωσης της τηλεπικοινωνιακής υποδομής, ΕΕ C 379, 31.12.1994, σ.4. 
COM(95)158. 
45 
ανάπτυξη του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων σε εθνικό και 
ΡυρωπαΙκο επίπεδο, περιλαμβανομένων των συζητήσεων σχετικά μρ τη 
μελλοντική αλληλεπίδραση μεταξύ εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας 
στον τομέα αυτό. 
Ί'ρε ις προτάοε ις οδηγιών της Κηιιρυηης 06toti ίυν αμΟμυυ »υ twtpocy μίχψος j 
εξετάστηκαν και/ή εγκρίθηκαν στον τομέα αυτό κατά τη διάρκεια του 
έτους. 
2. Οδηγία για την ελευθίρωση των καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων 
103. Στις 18 Οκτωβρίου, η Επιτροπή ενέκρινε μια οδηγία με την οποία 
επιτρέπεται η χρήση καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων για την παροχή ήδη 
ελευθερωμένων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών60. Το σχέδιο οδηγίας εκδόθηκε 
για δημόσια διαβούλευση στις 21 Δεκεμβρίου 199461. Παρόλο που δεν 
δεσμεύεται από ειδικές απαίτησεις δυνάμει της συνθήκης, η Επιτροπή 
επεδίωξε να καθιερώσει μια διαφανή και ανοικτή διαδικασία για τη 
θέσπιση οδηγιών βάσει του άρθρου 90 παράγραφος 3. Υποβλήθηκαν πάνω από 
40 γραπτές παρατήρησεις, οι οποίες κατέδειξαν την ύπαρξη ευρείας 
αποδοχής του σχεδίου της Επιτροπής. 
Η οδηγία πρόβλεπε ι την κατάργηση, από 1ης Ιανουαρίου 1996, όλων των 
περιορισμών στην παροχή χωρητικότητας μετάδοσης μέσω καλωδιακών 
τηλεοπτικών δικτύων για όλες τις τηλεπικοινώνιακές υπηρεσίες, πλην της 
δημόσιας φωνητικής τηλεφωνίας, και εξασφαλίζει ότι τα καλωδιακά 
τηλεοπτικά δίκτυα μπορούν να διασυνδέονται (α) με τα δημόσιο δίκτυο 
τηλεπικοινωνιών και (β) απευθείας μεταξύ τους. Η οδηγία απαιτεί επίσης 
από τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν τη λογ ιστ ική διαφάνεια και το 
διαχωρισμό των χρηματοοικονομικών λογαριασμών μεταξύ των δύο αυτών 
επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εάν ο κύκλος εργασιών στην αγορά 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών υπερβαίνει τα 50 εκατ. ECU. 
Η οδηγία αυτή αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς το στόχο της ελευθέρωσης της 
τηλεπικοινωνιακής υποδομής, ο οποίος θα επιτευχθεί με την έκδοση της 
οδηγίας για την πλήρη ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιακών αγορών. Η οδηγία 
θα διευκολύνει επίσης, από 1ης Ιανουρίου 1996, την παροχή ήδη 
ελευθερωμένων υπηρεσιών. 
3. Οδηγία για την ελευθέρωση της κινητής τηλεφωνίας 
104. Η δεύτερη οδηγία πρόβλεπε ι την ελευθέρωση των κινητών και 
προσωπικών επικοινωνιών. Το σχέδιο οδηγίας δημοσιεύθηκε από την 
Επιτροπή για δημόσια διαβούλευση την 1η Αυγούστου 199562, και προέβλεπε 
περίοδο δύο μηνών για την υποβολή παρατηρήσεων. Διαβιβάστηκε επίσης στο 
Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινώνική 
Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Οι παρατήρησεις σχετικά με 
τη διατύπωση του σχεδίου οδηγίας ήταν γενικά ευνοϊκές. 
Στη συνεδρίαση της 20ής Δεκεμβρίου 1995, η Επιτροπή συμφώνησε καταρχήν 
επ'αυτής της οδηγίας, η οποία βασίζεται στο άρθρο 90 παράγραφος 3. Η 
Επιτροπή ενέκρινε τυπικά την οδηγία στις 16 Ιανουαρίου 1996". Στόχος 
της Επιτροπής είναι να εξασφαλίσει ένα επαρκές επίπεδο θεμιτού 
ανταγωνισμοϋ τόσο όσον αφορά τη χορήγηση αδειών σε φορείς εκμετάλλευσης 
όσο και τη διαχείρηση δικτύων κινητής τηλεφωνίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, 
Οδηγία της Επιτροπής 95/51/ΕΚ της 18ης Οκτωβρίου 1995 για την τροποποίηση της οδηγίας 
90/388/ΕΟΚ ως προς την κατάργηση των περιορισμών στη χρήση των καλωδιακών τηλεοπτικών 
δικτύων για την παροχή ήδη ελευθερωμένων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, ΕΕ L 256, 26.10.95, 
σ. 49. 
XXIV Εκβεση επί της πολιτικής ανταγωνισμοί (1994), σημείο 220. 
Σχέδιο οδηγίας της Επιτροπής για την τροποποίηση της οδηγίας 90/388/ΕΟΚ όσον αφορά τις 
κινητές και προσωπικές επικοινωνίες, ΕΕ C 197, 1.8.1995, σ. 5. 
Οδηγία της Επιτροπής αριθ. 96/2/EOK της 16ης Ιανουρίου 1996 για τροποποίηση της οδηγίας 
90/388/ΕΟΚ όσον αφορά τις κινητές και προσωπικές επικοινωνίες, ΕΕ L 21, 26.1.96, σ. 59. 
46 
κατά τρόπο ώστε να ενθαρρύνε ι την είσοδο νέων ανταγωνιστών στην αγορά 
και να δ ι ευκολύνε ι τη διασύνδεση των εθνικών δικτύων. 
Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η οδηγία απαιτεί από τα κράτη μέλη 
να καταργήσουν όλα τα αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα στον τομέα των 
κινητών επικό ινών ιών και να καθιερώοουν, εάν ôtv το έχουν ακάμα κράζει, 
διαδικασίες έγκρισης για τη χορήγηση αδειών παροχής υπηρεσιών. 
Επιπλέον, η οδηγία απαιτεί από τα κράτη μέλη να επιτρέπουν στους 
νεοεισερχόμενους φορείς στην αγορά υπηρεσιών κινητών τηλεπικοινωνιών 
να παρέχουν τις υπηρεσίες τους μέσω δικών τους υποδομών ή μέσω των 
ονομαζόμενων εναλλακτικών υποδομών. Αυτό αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση 
για την προώθηση του ανταγωνισμοϋ δεδομένου ότι, όπως επεσήμανε η 
Επιτροπή στην ανακοίνωση της σχετικά με την επισκόπηση της κατάστασης 
στον τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών κατά το 199264, η διατήρηση 
των τιμολογίων σε υψηλά επίπεδα και η μη διαθεσιμότητα των βασικών 
υποδομών μέσω των οποίων οι ελευθερωθείσες υπηρεσίες διαβιβάζονται ή 
παρέχονται σε τρίτους καθυστέρησαν την ανάπτυξη αυτών των υπηρεσιών. 
Ωστόσο, τα κράτη μέλη με λιγότερο ανεπτυγμένα δίκτυα (Ισπανία, Ελλάδα, 
Ιρλανδία και Πορτογαλία) μπορούν να τύχουν, εάν το επιθυμούν, 
παρέκκλισης για μεταβατική περίοδο πέντε ετών. Λόγω της μικρής'έκτασης 
του δικτύου του, το Αουξεμβοϋργο μπορεί να παρατείνε ι την προθεσμία 
ελευθέρωσης κατά δύο έτη. 
Από νομική άποψη, η κατάργηση με την οδηγία αυτή των ειδικών ή 
αποκλειστικών δικαιωμάτων δικαιολογείται από το γεγονός ότι τα 
δ ικαιώματα αυτά συνιστούν περιορισμούς της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών 
κατά την έννοια του άρθρου 59. Ωστόσο, η οδηγία βασίζεται επίσης και 
στο άρθρο 86· η δέκατη αιτιολογική σκέψη ορίζει ιδίως τα εξής: 
χνΤα αποκλειστικά δικαιώματα που υφίστανται σήμερα στον τομέα των 
κινητών επικοινών ιών χορηγήθηκαν γενικά σε οργανισμούς οι οποίοι 
είχαν ήδη δεσπόζουσα θέση στη δημιουργία επίγειων δικτύων, ή σε 
κάποια από τις θυγατρικές τους. Σε αυτήν την περίπτωση, τα εν λόγω 
δικαιώματα έχουν ως αποτέλεσμα την επέκταση και, κατά συνέπεια, την 
ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης των οικείων οργανισμών, γεγονός το 
οποίο, σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, αποτελεί 
κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης η οποία είναι αντίθετη με το άρθρο 86." 
4. Οδηγία για την πλήρη ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιακών αγορών 
105. Στο ψήφισμα της 22ας Δεκεμβρίου 1994, το Συμβούλιο Υπουργών 
επιβεβαίωσε ότι η 1η Ιανουαρίου 1998 θα πρέπει να είναι η ημερομηνία 
ελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιακών υποδομών και των υπηρεσιών δημόσιας 
φωνητικής τηλεφωνίας, με την επιφύλαξη μεταβατικών ρυθμίσεων για 
ορισμένα κράτη μέλη (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία : μέχρι 
πέντε έτη- Αουξεμβοϋργο : μέχρι δύο έτη). Η Επιτροπή ανταποκρίθηκε στο 
ψήφισμα αυτό προτείνοντας δύο μέτρα: μια οδηγία της Επιτροπής βάσει του 
άρθρου 90 παράγραφος 3 για την πλήρη ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιακών 
αγορών και μια πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου 
βάσει του άρθρου 100Α για την εναρμόνιση των κανόνων διασύνδεσης. Τα 
μέτρα αυτά καταδεικνύουν την ανάγκη ανάπτυξης της πολιτικής 
ανταγωνισμού σε στενή συνεργασία με τη γενικότερη πολιτική της 
Κοινότητας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. 
106. Η οδηγία αυτή, η οποία βασίζεται επίσης στο άρθρο 90 παράγραφος 3, 
δημοσιεύτηκε για διαβούλευση στις 10 Οκτωβρίου 1995 και αφορά την 
ελευθέρωση όλων των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, περιλαμβανομένης της 
φωνητικής τηλεφωνίας, έως την 1η Ιανουαρίου 1998, με μεταβατικές 
περιόδους για ορισμένα κράτη μέλη. Οι περιορισμοί στη χρήση 
εναλλακτικών υποδομών πρέπει να καταργηθούν έως το 1996 {εκτός από τη 
Ανακοίνωση της 21ης Οκτωβρίου 1992 σχετικά με την επισκόπηση της κατάστασης στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών κατά το 1992, SEC (92) 1048. 
47 
δημόσια φωνητική τηλεφωνία, η οποία θα ελευθερωθεί το 1998), ενώ οι 
όροι και οι κανόνες έγκρισης των διασυνδέσεων πρέπει να έχουν 
θεσπιστεί έως το 1997. Η οδηγία ορίζει επίσης τις βασικές αρχέςγια την 
παροχή αδειών σε νεοεισερχόμενους ανταγωνιστές στις αγορές κινητής 
τηλεφωνίας και τηλεπικοινωνιακής υποδομής. Οι αρχές αυτές εγγυώνται την 
καθιέρωση του ανταγωνισμοϋ στους τομείς αυτούς και απαριθμούν τα 
αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της καθολικής υπηρεσίας στα κράτη 
μέλη. Επίσης, η οδηγία προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να 
δημοσιεύουν τους όρους και τις διαδικασίες χορήγησης αδειών, καθώς και 
τους όρους και τις προϋπόθεσε ις διασύνδεσης. 
Επιπλέον, τα κράτη μέλη με λιγότερο ανεπτυγμένα ή μικρά δίκτυα μπορούν 
να τύχουν παρέκκλισης για περίοδο πέντε και δύο ετών, αντίστοιχα. 
107. Παράλληλα με τις ενέργειες της για τη δημιουργία του ρυθμιστικού 
πλαισίου που αναφέρεται ανωτέρω, η Επιτροπή συνέχισε τις προσπάθειες 
της για να εξασφάλισε ι την πλήρη εφαρμογή των υφιστάμενων οδηγιών στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών, και ιδίως της οδηγίας για τις 
τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες65. Στις 4 Απριλίου, η Επιτροπή εξέδωσε μια 
ανακοίνωση66 σχετικά με το καθεστώς και την εφαρμογή της οδηγίας αυτής, 
με την οποία επιβεβαίωσε την πρόθεση της να επιτύχει την επίλυση των 
προβλημάτων και την κάλυψη των κενών που έχουν εντοπιστεί. 
5. Διαδικασίες για παράβαση βάσει του άρθρου 90 παράγραφος 3 
108. Εκτός από τις οδηγίες γενικής εφαρμογής βάσει του άρθρου 90 
παράγραφος 3, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται επίσης να λαμβάνει αποφάσεις 
κατά κρατών μελών σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Η Επιτροπή γνωστοποίησε 
την πρόθεση της να λάβει παρόμοιες αποφάσεις σε περιπτώσεις που αφορούν 
ενδεχόμενες διακρίσεις σε βάρος των δεύτερων φορέων εκμετάλλευσης 
δικτύων κινητής τηλεφωνίας σε περισσότερα κράτη μέλη. Οι δημόσιοι 
φορείς εκμετάλλευσης επωφελούνται ήδη από σημαντικά πλεονεκτήματα σε 
σχέση με τους νεοεισερχόμενους στην αγορά φορείς - π.χ. δίκτυο 
παραδοσιακής τηλεφωνίας, δεσπόζουσα θέση στην αγοράί και ευρεία 
πελατειακή βάση χρηστών κινητών υπηρεσιών (ενώ συχνά η άδεια παροχής 
κινητών υπηρεσιών έχει χορηγηθεί χωρίς διαδικασία επιλογής) . Η Επιτροπή 
επεδίωξε επομένως να εξασφάλισε ι ότι τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν 
διακρίσεις σε βάρος αυτών των ανεξάρτητων φορέων εκμετάλλευσης. Η 
Επιτροπή εξέφρασε ιδίως την ανησυχία της για τη διαδικασία δημοπράτησης 
που ορισμένα κράτη μέλη περιέλαβαν στα κριτήρια επιλογής του δεύτερου 
φορέα. Οι διαγωνισμοί αυτοί, οι οποίοι αποτέλεσαν αντικείμενο κριτικής 
ανάλυσης στην Πράσινη Βίβλο για τις κινητές και προσωπικές επικοινωνίες 
του 199467, έχουν σαν αποτέλεσμα τη χορήγηση αδειών σε ανεξάρτητους 
φορείς όχι μόνο μετά από σύγκριση ουσιαστικών ποιοτικών κριτηριων αλλά 
και βάσει χρηματοοικονομικής προσφοράς που πρέπει να υπερβαίνε ι ένα 
προκαθορισμένο κατώτατο όριο. 
Οδηγία της επιτροπής 90/388/ΕΟΚ σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές των τηλεπικοινωνιακών 
υπηρεσιών, ΕΕ L 19, 24.7.90, σ. 10. Η οδηγία για τις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες προέβλεπε 
την κατάργηση των ειδικών και των αποκλειστικών δικαιωμάτων που έχουν χορηγήσει τα κράτη 
μέλη για την παροχή κάθε είδους τηλεπικοινωνιακής υπηρεσίας εκτός από τη φωνητική τηλεφωνία. 
θεωρείται γενικά ότι αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του κοινοτικού πλαισίου για την 
ελευθέρωση της ευρωπαϊκής αγοράς τηλεπικοινωνιών. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής της 4ης Απριλίου 1995 προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το 
Ευμ/ΐοΟλιο σχετικά με το καθεστώς και την εφαρμογή της οδηγίας 90/388/ΕΟΚ για τον ανταγωνισμό 
στις αγορές τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, ΕΕ C 275, 20.10.95, σ. 2. 
Προς ένα περιβάλλον προσωπικών επικοινωνιών - Πράσινη Βίβλος για την κοινή προσέγγιση στον 
τομέα των κινητών και προσωπικών επκοινωνιών στην Ευρωπαϊκή Ενωση, COM(94)145. 
48 
Omnitel Pronto Italia 
109. Στις 4 Οκτωβρίου, η Επιτροπή έλαβε απόφαση βάσει του άρθρου 90 
παράγραφος 36β κατά της Ιταλίας για διακρίσεις σε βάρος της Omnitel 
Pronto Italia και υπέρ της Telecom Italia Mobile (ο δημόσιος φορέας). 
Η διακριτική μεταχείριση, με την οποία ενισχυόταν η δεσπόζουσα θέση της 
Telecom Italia Mobile, είχε τη μορφή απαίτησης καταβολής από την 
Omnitel Pronto Italia αρχικού ποσού για τη χορήγηση άδειας 
εκμετάλλευσης ραδιοτηλεφωνίας GSM, χωρίς την επιβολή απαίτησης 
καταβολής αντίστοιχου ποσού από την Telecom Italia ή την παροχή 
αντισταθμίσεων στην Omnitel με την ελάφρυνση του ρυθμιστικού πλαισίου. 
Η απόφαση προέβλεπε επομένως ότι η ιταλική κυβέρνηση όφειλε είτε να 
απαιτήσει την καταβολή αντίστοιχου ποσού από την Telecom Italia Mobile, 
είτε να λάβει, μετά από σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής, διορθωτικά μέτρα 
ισοδύναμου οικονομικού αποτελέσματος. Επιπλέον, τα μέτρα που θα 
λαμβάνονταν τελικά δεν έπρεπε να θίγουν τις συνθήκες ανταγωνισμοϋ που 
είχαν διαμορφωθεί με τη χορήγηση άδειας στο δεύτερο φορέα εκμετάλλευσης 
ραδιοτηλεφωνίας GSM. 
Υπηρεσίες ραδ ιοτηλεφων (ας GSM σε άλλα κράτη μέλη 
110. Η Επιτροπή προέβη επίσης σε ενέργειες κατά ορισμένων άλλων χωρών 
{όπως το Βέλγιο, η Ισπανία και η Ιρλανδία) προκε ιμένου να επιτύχει 
ισότιμους όρους ανταγωνισμοϋ για το δεύτερο φορέα εκμετάλλευσης 
ραδιοτηλεφωνίας GSM. Ετσι, μετά από συζήτησεις με την Επιτροπή το 
Βέλγιο ανέλαβε τελικά τη δέσμευση να επιβάλει στην Belgacom (ο δημόσιος 
φορέας) την καταβολή, για την άδεια GSM που κατέχει, ποσού αντίστοιχου 
με εκείνο που έπρεπε να καταβάλει ο δεύτερος φορέας GSM, Mobistar. Η 
Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί τους όρους με τους οποίους ασκούν 
τις δραστηριότητες τους οι δεύτεροι φορείς εκμετάλλευσης στα κράτη 
μέλη. 
Vebacom 
111. Η Επιτροπή έλαβε μέτρα βάσει του άρθρου 90 και σε άλλους τομείς 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. Τον Απρίλιο, η Vebacom, θυγατρική 
επιχείρηση τηλεπικοινωνιών της VEBA AG, η οποία είναι μια γερμανική 
εταιρεία χαρτοφυλακίου στον τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, 
υπέβαλε στην Επιτροπή καταγγελία βάσει του άρθρου 90. Η Vebacom 
προσπάθησε επανε ιλη,μμένα, χωρίς αποτέλεσμα, να λάβει άδεια για ένα 
ευρυ^ωνικό δίκτυο τηλεπικοινωνιών, τεχνολογίας SDH (Σύγχρονη Ψηφιακή 
Ιεραρχία), που θα επέτρεπε τη μεταφορά δεδομένων μεταξύ 36 διαφορετικών 
κόμβων του δημόσιου" γερμανικού τηλεοπτικοϋ δικτύου ARD. Η Επιτροπή 
κατέληξε προσωρινά στο συμπέρασμα ότι η καταγγελία ήταν βάσιμη, στο 
βαθμό ιδίως που η Vebacom προτίθεται να προσφέρε ι μια υπηρεσία που 
βασίζεται σε νέα τεχνολογία (SDH), την οποία δεν προσφέρε ι ο κάτοχος 
της μονοπωλιακής υποδομής στη Γερμανία, Deutsche Telekom AG. Μετά από 
άτυπες συζήτησεις με την Επιτροπή, το γερμανικό υπουργείο 
τηλεπικοινωνιών συμφώνησε να χορήγησε ι άδεια για τη δημιουργία και 
λειτουργία εναλλακτικού δικτύου τηλεπικοινωνιών. 
Γ ~Ενερ*γεια 
112. Οι τροποποιημένες προτάσεις οδηγιών σχετικά με τους κοινούς 
κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου, 
οι οποίες υποβλήθηκαν από την Επιτροπή στις 7 Δεκεμβρίου 1993, 
εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο λεπτομερούς εξέτασης από το 
Συμβούλιο. 
113. Ωστόσο, ούτε το 1995 δεν κατέστη δυνατή η επίτευξη ουσιαστικής 
προόδου όσον αφορά την ελευθέρωση των κοινοτικών αγορών ηλεκτρικού 
ΕΕ L 280, 23.11.1995, σ. 49-57. 
49 
ρεύματος και φυσικού αερίου, στις οποίες ακόμα κυριαρχούν, με 
ελάχιστες εξαίρεσεις, καθεστώτα αποκλειστικών δικαιωμάτων ή μονοπωλίων. 
Ίο Συμβούλιο Υπουργών της 20ής Δεκεμβρίου δεν συμφώνησε σχετικά με μια 
κοινή θέση επί του σχεδίου οδηγίας για τους κοινούς κανόνες της 
εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος, παρόλο που η Ισπανική Προεδρία 
έκρινε ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν πλέον εισέλθει στο τελικό στάδιο 
και ότι η απόφαση θα μπορούσε να ληφθεί στις αρχές του 1996. 
114. Στις αρχές του έτους, και μετά από αίτημα του Συμβουλίου, η 
Επιτροπή διερεύνησε τη συμβατότητα της προσέγγισης της, η οποία 
βασίζεται στην πρόσβαση τρίτων με διαπραγματεύσεις (καταναλωτές και 
παραγωγοί διαπραγματεύονται με τον φορέα εκμετάλλευσης την πρόσβαση στο 
δίκτυο), με το ονομαζόμενο "σύστημα μεταπρατικής αποκλειστικότητας" 
{μία μόνο οικονομική ενότητα ευθύνεται για το σύνολο των αγορών, 
πωλήσεων και δημόσιων υπηρεσιών). Στο έγγραφο εργασίας για την οργάνωση 
της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος69, η Επιτροπή συμπέρανε ότι 
το αρχικό υπό δ ε ιγμα της μεταπρατικής αποκλε ι στ ι κότητας δεν συμβιβάζεται 
με τη συνθήκη και δεν θα εξασφάλιζε ούτε ισοδύναμα οικονομικά 
αποτελέσματα ούτε συνθήκες αμοιβαιότητας μεταξύ των δύο συστημάτων. Η 
Επιτροπή πρότεινε επίσης ορισμένες προσαρμογές του υποδείγματος 
μεταπρατικής αποκλειστικότητας που θα επέτρεπαν ενδεχομένως τη 
συνύπαρξη των δύο συστημάτων. Οι προσαρμογές αυτές αφορούσαν τα 
περιθώρια επιλογής για το σύνολο των επιλέξιμων καταναλωτών, τη 
δυνατότητα πραγματοποίησης εισαγωγών και εξαγωγών υπό αντικειμενικές 
προϋποθέσεις, τα μέτρα για την εξασφάλιση της διαφάνειας και την 
αποφυγή των στρεβλώσεων του ανταγωνισμοϋ, τις εγγυήσεις θεμιτών όρων 
ανταγωνισμοϋ σε επίπεδο παραγωγής και πρόσβασης ανεξάρτητων παραγωγών, 
καθώς και τη δυνατότητα κατασκευής και χρησιμοποίησης γραμμών άμεσου 
εφοδιασμού. Στη σύνοδο του Ιουνίου, το Συμβούλιο αποδέχτηκε καταρχήν 
τη θέση της Επιτροπής, δ ιευκρινίζοντας ότι η συλλειτουργία των δύο 
συστημάτων είναι αδύνατη χωρίς την προσαρμογή του υποδείγματος 
μεταπρατικής αποκλειστικότητας. Ωστόσο, εκτός ελάχιστων σημείων, δεν 
επετεύχθη συμφωνία για τις προσαρμογές που πρότεινε η Επιτροπή. 
115. Τον Ιούλιο, η Ισπανική Προεδρία πρότεινε, ως συμβιβαστική λύση, 
ένα κείμενο που ενσωμάτωνε όλες τις πολιτικές συμφωνίες που είχαν ήδη 
διατυπωθεί σε προηγούμενα συμπεράσματα του Συμβουλίου, καλύπτοντας 
παράλληλα και τα συμπεράσματα του εγγράφου εργασίας που παρουσίασε η 
Επιτροπή το Μάρτιο, και πρότεινε λύσεις στα προβλήματα που δεν είχαν 
ακόμα επιλυθεί. Αποδεχόταν τη συνύπαρξη του συστήματος της πρόσβασης 
με διαπραγματεύσεις και εκείνου της μεταπρατικής αποκλειστικότητας, 
τροποποιώντας όμως το τελευταίο αυτό σύστημα κατά τρόπο που να λαμβάνει 
υπόψη ορισμένες από τις αναγκαίες μεταβολές. Ίο κείμενο αυτό αποτέλεσε 
αντικείμενο εκτενών συζητήσεων κατά το δεύτερο εξάμηνο. 
116. Τα δύο βασικά προβλήματα που δεν έχουν διευθετηθεί αφορούν την 
έκταση του ανοίγματος της αγοράς μέσω του κατάλληλου ορισμού των 
επιλέξιμων πελατών, και ιδίως το ερώτημα έαν οι διανομείς πρέπει να 
συμπεριληφθούν στους επιλέξιμους πελάτες που θα μποροϋν να συνάπτουν 
ελεύθερα συμβάσεις με τους πλέον αποτελεσματικούς παραγωγούς. Επιπλέον, 
ορισμένα κράτη μέλη εξέφρασαν την ανησυχία ότι η προτεινόμενη λύση για 
τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας μπορεί να οδηγήσει σε καταχρήσεις 
που θα περιορίζαν κατά αδικαιολόγητο τρόπο τον ανταγωνισμό. 
117. Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν κατέστη 
ακόμα δυνατή η επίτευξη συμφωνίας επί της πρότασης οδηγίας, 
λαμβανομένης ιδίως υπόψη της σημασίας του όλου θέματος. Πράγματι, όπως 
επισημαίνεται στην έκθεση Ciampi70, η έλλειψη ελευθέρωσης στον τομέα της 
ενέργειας επηρεάζει ήδη αρνητικά την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής 
οικονομίας. 
SEC(95)464 της 22.3.95. 
Βλέπε ανωτέρω υποσημείωση αριθ. 2. 
50 
Δ - Ταχυδρομικές υπηρεσίες 
118. Στις 26 Ιουλίου, η Επιτροπή ενέκρινε μια σειρά μέτρων που 
περιλάμβαναν μια πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη των 
κοινοτικών , ταχυδρομικών υπηρεσιών και ένα σχέδιο ανακοίνωσης της 
Επιτροπής για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοϋ στον ταχυδρομικό 
τομέα. Ία μέτρα αυτά έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν την παροχή 
καθολικής υπηρεσίας και, ταυτόχρονα, ένα μεγαλύτερο άνοιγμα της αγοράς 
ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό. 
Η πρόταση οδηγίας11, η οποία βασίζεται στο άρθρο 100Α της Συνθήκης ΕΚ, 
προβλέπει την παροχή καθολικής υπηρεσίας σε όλους τους κατοίκους της 
Κοινότητας, σε προσιτές τιμές και με ηψηλή ποιότητα, σε όλα τα σημεία 
της επικράτειας και ιδίως στις απομακρυσμένες και τις περιφερειακές 
περιοχές της Κοινότητας. Προκειμένου να εξασφαλίσει τη 
χρηματοοικονομική βιωσιμότητα της καθολικής υπηρεσίας, η πρόταση 
καθόριζε ι εναρμονισμένα κριτήρια για τις υπηρεσίες που μπορούν να 
παρέχονται αποκλε ιστικά από φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας. Ετσι, 
η μη υπερβαίνουσα τα 350 γραμμάρια εγχώρια αλληλογραφία, της οποίας τα 
τέλη είναι μικρότερα από το πενταπλάσιο του δημόσιου τέλους ενός 
αντικειμένου αλληλογραφίας πρώτης βαθμίδας (συνήθως επιστολή των 20 
γραμμαρίων) , καθώς και η διαφήμιση διά του ταχυδρομείου και η 
"εισερχόμενη δ ιασυνορ ιακή αλληλογραφία" , μπορούν να παραμείνουν έως τις 
31 Δεκεμβρίου 2000 στον τομέα των προστατευόμενων υπηρεσιών {με την 
επιφύλαξη της επανεξέτασης, το αργότερο στις 30 Ιουνίου 1999, του τομέα 
των διαφημίσεων διά του ταχυδρομείου). Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι 
τα κράτη μέλη θα μεριμνούν ώστε τα τιμολόγια της καθολικής υπηρεσίας 
να καθορίζονται σε προσιτά επίπεδα και σε συνάρτηση με το κόστος, και 
θα προβλέπουν για τις εθνικές υπηρεσίες πρότυπα ποιότητας συμβατά με 
τα κοινοτικά μέτρα. 
Ίο σχέδιο ανακοίνωσης12, το οποίο θα αποτέλεσε ι αντικείμενο δημόσιας 
διαβούλευσης, συμπλήρωνε ι την πρόταση οδηγίας. Στην ανακοίνωση της, η 
Επιτροπή παρουσιάζει τις κατευθυντήριες αρχές που θα ακολούθησε ι κατά 
την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοϋ της συνθήκης στον ταχυδρομικό 
τομέα, προκειμένου να διευκολύνει την βαθμιαία και ελεγχόμενη 
ελευθέρωση της αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών. Περίγραφε ι την προσέγγιση 
που προτίθεται να υιοθετήσει κατά την εξέταση, βάσει των κανόνων της 
συνθήκης, των κρατικών μέτρων που περιορίζουν την ελευθερία παροχής 
υπηρεσιών ή τον ανταγωνισμό στις αγορές ταχυδρομικών υπηρεσιών. Η 
Επιτροπή εξετάζει ιδίως τα θέματα που σχετίζονται με την αποφυγή των 
διακρίσεων όσον αφορά την πρόσβαση στο ταχυδρομικό δίκτυο, τον 
εντοπισμό των σταυροειδών επιδοτήσεων και τις εγγυήσεις κανονιστικοϋ 
χαρακτήρα που είναι αναγκαίες για να εφασφαλιστεί στον τομέα αυτό η 
διαμόρφωση συνθηκών θεμιτού ανταγωνισμοϋ και η εφαρμογή των κανόνων για 
τις κρατικές εν ισχύσεις. 
Ε-Μ€ταφορές 
1. Αεροδρόμια 
119. Η Επιτροπή συνεχίζει τις προσπάθειες της για να εξασφαλίσει ότι 
η ελευθέρωση των αεροπορικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ενωση δεν τίθεται 
σε κίνδυνο λόγω της εφαρμογής μη ανταγωνιστικών πρακτικών στους 
κοινοτικοϋς αερολιμένες. Για το σκοπό αυτό, εξέτασε διάφορες 
Πρόταση οδηγίας του ΕυρωπαϊκοΟ Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους κοινούς 
κανόνες για την ανάπτυξη των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας 
των παρεχόμενων υπηρεσιών, ΕΕ C 322, 2.12.1995, σ. 22. 
Εχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοί» στον 
ταχυδρομικό τομέα και ειδικότερα σχετικά με την εκτίμηση ορισμένων κρατικών μέτρων στον 
τομέα των ταχυδρομικών υπηρεσιών, ΕΕ C 322, 2.12.95, ρ. 3. 
51 
καταγγελίες και έλαβε αποφάσεις για τη βελτίωση του ανταγωνισμοϋ σε 
ορισμένα σημαντικά αεροδρόμια της Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
1.1. Τίλη προσγείωσης 
Αεροδρόμιο Bruxelles-National 
73 120. Η Επιτροπή εξέδωσε μια απόφαση βάσει του άρθρου 90 παράγραφος 3 
κατά του συστήματος εκπτώσεων επί των τελών προσγείωσης που τέθηκε σε 
εφαρμογή στο αεροδρόμιο Bruxelles-National με το βασιλικό διάταγμα της 
22ας Δεκεμβρίου 1989. Η British Midland, ο αερομεταφορέας που υπέβαλε 
την καταγγελία, εκτιμούσε ότι το σύστημα αυτό επέτρεπε στην Sabena, η 
οποία είναι ο κυριότερος ανταγωνιστής της στη γραμμή Βρυξελλών-
Κονδίνου, να επωφεληθεί από μια έκπτωση 18% επί των τελών προσγείωσης, 
ενώ κανένας άλλος αερομεταφορέας δεν μπορούσε να επωφεληθεί από 
παρόμοια έκπτωση. 
Αφού εξέτασε την καταγγελία, η Επιτροπή έκρινε ότι το σύστημα αυτό 
αποτελούσε μέτρο ασυμβίβαστο προς το άρθρο 90 παράγραφος 1, σε 
συνδυασμό με το άρθρο 86, δεδομένου ότι είχε ως αποτέλεσμα την εφαρμογή 
σε αερομεταφορείς άνισων όρων επί ισοδύναμων παροχών που σχετίζονται 
με την προσγείωση και την απογείωση, εισάγοντας κατ'αυτό τον τρόπο 
στρέβλωσεις του ανταγωνισμοϋ. Η Επιτροπή έκρινε ότι το σύστημα αυτό δεν 
μπορούσε να δικαιολογηθεί παρά μόνον εάν επέτρεπε στο διαχειριστή του 
αεροδρομίου να πραγματοποιήσει ανάλογες οικονομίες κλίμακας. 
Αυτό δεν συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση. Η Επιτροπή ζήτησε 
επομένως από τις βελγικές αρχές να καταργήσουν το εν λόγω σύστημα. 
1.2. Υπηρεσίες εδάφους 
121. Η Επιτροπή συνέχισε τη διερεύνηση των πρακτικών που παρεμποδίζουν 
τον ανταγωνισμό στον τομέα των υπηρεσιών εδάφους {κατά την προσγείωση 
και την απογείωση, στους τερματικοϋς σταθμούς και/ή κατά τη 
διεκπεραίωση εμπορευμάτων). Ίο 1995 σημειώθηκαν θετικές εξέλιξε ις στον 
τομέα αυτό, στον οποίο οι ενέργειες της Επιτροπής προς τις αρχές των 
κρατών μελών οδήγησαν είτε στην προοδευτική ελευθέρωση της αγοράς (όπως 
στη Ιρλανδία, όπου από 1ης Ιανουαρίου 1995 είναι δυνατή η πρόσβαση ενός 
δεύτερου φορέα στην αγορά υπηρεσιών εδάφους), είτε στην ανάληψη 
συγκεκριμένων δεσμεύσεων προς την κατεύθυνση αυτή {όπως στην Ελλάδα και 
την Ισπανία, των οποίων οι αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή τα μέτρα 
που προτίθενται να λάβουν για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του 
τομέα, καθώς και χρονοδιάγραμμα ελευθέρωσης). 
Η Επιτροπή συνέχισε εξάλλου την εξέταση των καταγγελιών βάσει του 
άρθρου 86 της συνθήκης, κατά των δύο ιδιωτικών αερολιμενικών 
επιχειρήσεων που είναι υπεύθυνες, αντίστοιχα, για τη διαχείριση των 
αεροδρομίων της Φραγκφούρτης και του Μιλάνου, τα οποία συγκαταλέγονται 
μεταξύ των μεγαλυτέρων της Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
122. Σημαντική εξέλιξη στον τομέα αυτό αποτέλεσε η επίτευξη, στο 
Συμβούλιο των Υπουργών Μεταφορών της 8ης Οκτωβρίου 1995, συμφωνίας επί 
της αρχής σχετικά με την οδηγία για την ελευθέρωση της αγοράς υπηρεσιών 
εδάφους στα αεροδρόμια της Κοινότητας. Η πρόταση αυτή, η οποία 
βασίζεται στο άρθρο 84 της συνθήκης, είχε υποβληθεί από την Επιτροπή 
το Δεκέμβριο 1994 και αποτελούσε συνέχεια του ψηφίσματος του Συμβουλίου 
της 24ης Οκτωβρίου 199474 σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στην 
πολιτική αεροπορία, καθώς και της ανακοίνωσης της Επιτροπής "Οι 
προοπτικές της πολιτικής αεροπορίας στην Ευρώπη". 
ΕΕ L 216, 12.9.1995, σ. 8. 
ΕΕ C 309, 05.11.94, α. 2. 
52 
Οι βοηθητικές υπηρεσίες εδάφους αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του 
συστήματος αερομεταφορών και είναι απαραίτητες για την άσκηση των 
δραστηριοτήτων των αερομεταφορέων. Η ελευθέρωση τους εντάσσεται στο 
πλαίσιο των συνοδευτικών μέτρων για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς 
στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών και αποτελεί ιδίως συνέχεια της 
κοινοτικής νομοθεσίας για την κατανομή του διαθέσιμου χρόνου χρήσης 
αερολιμένων και τη λειτουργία των ηλεκτρονικών συστημάτων κράτησης. 
Συμβάλλε ι επίσης στη μείωση του κόστους εκμετάλλευσης των 
αερομεταφορέων και την καλύτερη προσαρμογή των υπηρεσιών τους στις 
ανάγκες της πελατείας. 
Η πρόταση οδηγίας πρόβλεπε ι μια μεταβατική περίοδο για την προσαρμογή 
της αγοράς. Ορίζονται περισσότερες προθεσμίες θέσης σε ισχύ, σε 
συνάρτηση με ορισμένα επίπεδα αναφοράς. Η πλήρης ελευθέρωση θα 
επιτευχθεί, ανάλογα με τον τομέα, κατά την περίοδο μεταξύ 1998 και 
2003. 
2. Αιμενες 
123. Μετά την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου στην υπόθεση "Λιμήν 
της Γένουας"75, η Ιταλία έθεσε σε εφαρμογή μια διαδικασία μεταρρυθμίσεων 
των λιμένων της που οδήγησε στη θέσπιση το 1994 του νόμου αριθ. 84. 
Ο νόμος αυτός διακηρύττει ιδίως την αρχή της ελευθέρωσης της αγοράς 
λιμενικών εργασιών {φόρτωση και εκφόρτωση). Ωστόσο, ο στόχος αυτός δεν 
υλοποιήθηκε στην πράξη, δεδομένου ότι σε ορισμένους ιταλικούς λιμένες 
οι τοπικές αρχές αρνήθηκαν συστηματικά να εκδώσουν τις αναγκαίες άδειες 
σε δυνητικούς ανταγωνιστές των παλαιών συντεχνιών λιμενεργατών. 
Αντιμέτωπη με την κατάσταση αυτή, η οποία έθετε σε κίνδυνο την πολιτική 
ανταγωνισμοϋ της στον τομέα των λιμενικών εγκαταστάσεων, η Επιτροπή 
έκρινε ότι η λήψη μέτρων ήταν πλέον αναγκαία. Οι ενέργειες της 
επικεντρώθηκαν καταρχήν στο λιμένα της Γένοβας, λόγω της σημασίας του, 
ως μεγαλύτερου ιταλικού λιμένα, για το σύνολο της Ενωσης. 
Η Επιτροπή κάλεσε, στις 21 Ιουνίου 1995, την ιταλική κυβέρνηση να 
εκδώσει εντός δέκα ημερών άδεια διενέργειας λιμενικών εργασιών σε μια 
επιχείρηση στην οποία οι τοπικές λιμενικές αρχές είχαν αρνηθεί 
καταχρηστικά το δικαίωμα αυτό. 
Στις 11 Ιουλίου 1995, οι ιταλικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή ότι 
η εν λόγω άδεια είχε εκδοθεί εντός της ταχθείσας προθεσμίας, 
καθιστώντας έτσι δυνατή την πρόσβαση άλλων φορέων παροχής υπηρεσιών 
στις εγκαταστάσεις του λιμένα της Γένοβας. Το μέτρο αυτό θα έχει 
θετικές επιπτώσεις για τους χρήστες των εγκαταστάσεων αυτών και για 
πολλές, κυρίως μικρομεσαίες, τοπικές επιχε ιρήσεις. θα ενισχύσει επίσης 
το γεν ι κότερο δυναμισμό του λιμένα και θα του επιτρέψει να 
αντιμετωπίσει το διεθνή ανταγωνισμό. 
124. Η Επιτροπή συνεχίζει εξάλλου τις διαδικασίες για παράβαση που έχει 
κινήσει κατά της Ιταλίας όσον αφορά τις πλευρές της οργάνωσης των 
λιμένων που εγείρουν ακόμα προβλήματα συμβατότητας με το κοινοτικό 
δίκαιο. 
ΣΤ -Αλλα κρατικά μονοπώλιο; εμπορ ι κοΰ χαρακτήρα 
125. Το θέμα της διαρρύθμισης των εθνικών μονοπωλίων εμπορικού 
χαρακτήρα στα νέα κράτη μέλη αποτέλεσε αντικείμενο εντατικών επαφών 
μεταξύ της Επιτροπής και των κυβερνήσεων των κρατών αυτών. Οι επαφές 
αποσκοπούσαν στην προσαρμογή των νομοθεσιών που διέπουν τα μονοπώλια 
αυτά στο κοινοτικό κεκτημένο, και ιδίως στο άρθρο 37 της συνθήκης . 
Απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 1991 στην υπδβεση C-179/90 Porto di Genova κατά Siderurgica 
Gabrielli, Συλλογή 1991, σ. 1-5889. 
53 
1. Μονοπώλια οι νοπνβι/ματωδών ποτών στη Σουηδία και τη Φινλανδία 
126. Η διαρρύθμιση των μονοπωλίων οινοπνευματωδών ποτών στη Σουηδία και 
τη Φινλανδία αποτέλεσε αντικείμενο συζητήσεων μεταξύ της Επιτροπής και 
των νέων κρατών μελών, ενόψει της προσαρμογής των μονοπωλιακών αυτών 
καθεστώτων στο κοινοτικό κεκτημένο. Για το σκοπό αυτό, τα δύο κράτη 
μέλη δέχθηκαν να καταργήσουν τα αποκλειστικά δικαιώματα εισαγωγής, 
εξαγωγής, παραγωγής και χονδρικής εμπορίας, περιλαμβανομένης της 
χονδρικής πώλησης σε καφενεία και εστιατόρια. Η Επιτροπή εξασφάλισε ότι 
αυτά τα αποκλειστικά δικαιώματα - τα οποία έπρεπε να είχαν ήδη 
καταργηθεί κατά την έναρξη ισχύος της Συμφωνίας ΕΟΧ - καταργήθηκαν 
οριστικά με τη θέσπιση νέας νομοθεσίας περί οινοπνευματωδών ποτών στη 
Σουηδία και τη Φινλανδία στα τέλη του 199576. 
Οσον αφορά τα αποκλειστικά δικαιώματα λιανικής πώλησης οινοπνευματωδών 
ποτών, η Επιτροπή κρίνει ότι, με την επιφύλαξη μιας ενδεχόμενης 
εξέλιξης της νομολογίας του Δικαστηρίου, μπορούν να θεωρηθούν ότι 
συμβιβάζονται με το γενικότερο πλαίσιο του σημερινού κοινοτικοϋ 
κεκτημένου, λαμβανομένης ιδίως υπόψη της δικαιολογημένης μέριμνας των 
κρατών αυτών για την καταπολέμηση του αλκοολισμού, και εφόσον δεν 
εισάγουν διακρίσεις μεταξύ εθνικών και εισαγόμενων προϊόντων άλλων 
κρατών μελών. Προκειμένου να εξασφάλισε ι ότι οι πρακτικές των 
μονοπωλίων λιανικής πώλησης είναι σύμφωνες με αυτές τις απαίτησεις, η 
Επιτροπή έκρινε ότι πρέπει να συμμετάσχει ενεργά σε μια διαδικασία 
λεπτομερούς και περιοδικής παρακολούθησης της λειτουργίας τους. 
2. Αυστριακό μονοπώλιο οι νοπνβυματωδών ποτών 
127. Η Αυστρία διατηρεί, όσον αφορά την αλκοόλη και ορισμένα 
οινοπνευματώδη ποτά, ένα εθνικό μονοπώλιο εμπορικού χαρακτήρα που 
χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη αποκλε ιστικών δικαιωμάτων εισαγωγής και 
χονδρικής πώλησης, τα οποία, αντίθετα με τα αποκλειστικά δικαιώματα 
λιανικής πώλησης, θεωρούνται σαφώς μη συμβατά με το άρθρο 37 της 
Συνθήκης ΕΚ, χωρίς να είναι δυνατή στην περίπτωση αυτή η εφαρμογή των 
προαναφερθε ισών απαιτήσεων. Ία δ ικαιώματα αυτά έπρεπε επομένως να είχαν 
καταργηθεί την 1η Ιανουαρίου 1995. Δεδομένου ότι τα αμφισβητούμενα 
αποκλειστικά δικαιώματα δεν έχουν ακόμα καταργηθεί τυπικά, η Επιτροπή 
υποχρεώθηκε να κινήσει κατά της Αυστρίας τη διαδικασία του άρθρου 169 
της Συνθήκης ΕΚ. 
3. Αυστριακό μονοπώλιο άλατος 
128. Όσον αφορά το εθνικό μονοπώλιο εμπορικού χαρακτήρα στον τομέα του 
άλατος, μετά από παρέμβαση της Επιτροπής η Αυστρία δέχθηκε τελικά να 
κατάργησε ι τα αποκλειστικά δικαιώματα εισαγωγής και χονδρικής εμπορίας 
προϊόντων από άλλα κράτη μέλη, τα οποία έπρεπε να είχαν καταργηθεί ήδη 
από την αρχή του 199577. 
4. Αυστριακό μονοπώλιο μεταποιημένων καπνών 
129. Το αυστριακό μονοπώλιο μεταποιημένων καπνών, το οποίο 
χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη αποκλειστικών δικαιωμάτων εισαγωγής και 
εμπορίας, υπόκειται στις διατάξεις του άρθρου 71 παράγραφο ι 1 έως 3 της 
Πράξης Προσχώρησης της Αυστρίας78. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 
αυτού, η Αυστρία υποχρεούται να διαρρυθμίσει σταδιακά το μονοπώλιο 
μεταποιημένων καπνών και να ανοίξει προοδευτικά, ήδη από την 
ημερομηνία προσχώρησης, ποσοστώσεις για την εισαγωγή προϊόντων από 
Για τη Εουηδία, βλέπε νόμο περί οινοπνευματωδών ποτών 1738(94), ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 
16 Δεκεμβρίου 1994 και τέβηκε σε ισχΟ την 1 Ιανουαρίου 1995. Για τη Φινλανδία, βλέπε νόμο 
περί οινοπνευματωδών ποτών 1143/94, ο οποίος θεσπίστηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1994 και τέθηκε 
σε ισχύ την 1 Ιανουρίου 1995. 
Bundesgesetzblatt (Επίσημη Εφημερίδα της Αυστρίας) 518/1995, 4.8.1995. 
ΕΕ C 241, 29.08.1994, σ. 35. 
54 
κράτη μέλη, κατά τρόπο που να αποκλείει πλήρως, το αργότερο στις 31 
Δεκεμβρίου 1997, τις διακρίσεις μεταξύ κατοίκων κρατών μελών ως προς 
τους όρους εφοδιασμού και εμπορίας. Η συμμόρφωση με την υποχρέωση αυτή 
συνεπάγεται την κατάργηση των αποκλειστικών δικαιωμάτων εισαγωγής και 
χονδρικής εμπορίας. Οσον αφορά τη λιανική πώληση προϊόντων εισαγόμενων 
υπό ποσόστωση, η διάθεση τους στους καταναλωτές πρέπει να γίνεται χωρίς 
διακρίσεις. 
Αφού διαπίστωσε ότι η Αυστρία δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να 
συμμορφωθεί με τις διατάξεις αυτές, παραλείποντας ιδίως να ανοίξει 
ποσοστώσεις υπό τους προβλεπόμενους όρους, η Επιτροπή υποχρεώθηκε να 
κινήσει τη διαδικασία για παράβαση του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΚ. 
Η Επιτροπή μεριμνά επίσης, όσον αφορά τα εισαγόμενα υπό ποσοστώσεις 
προϊόντα, ώστε η λιανική πώληση τους στους καταναλωτές να γίνεται χωρίς 
διακρίσει ς. Ετσι, η Επιτροπή πρ έπε ι να εξασφάλισε ι, για παράδειγμα, ότι 
οι συμβάσεις παροχής άδειας εκμετάλλευσης και διανομής μεταξύ του 
αυστριακού φορέα Austria Tabakwerke και άλλων ευρωπαϊκών φορέων δεν 
θέτουν σε κίνδυνο την πρακτική αποτελεσματικότητα της διαρρύθμισης του 
αυστριακού μονοπωλίου μεταποιημένων καπνών και είναι σύμφωνες με τους 
κανόνες ανταγωνισμού της συνθήκης. 
55 
Ill - Ελ€γχος συγκεντρώσεων 
A - Εισαγωγή 
130. Οι πράξεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανον ισμοϋ για 
τις συγκεντρώσεις συνεχίστηκαν το 1995 με ρυθμό ταχύτερο ακόμα και από 
εκείνον του 1994. Οι κοινοποιηθείσες πράξεις ανήλθαν σε 114 (έναντι 100 
το 1994) και η Επιτροπή έλαβε 109 τελικές αποφάσεις (90 το 1994). Το 
1995, ο αριθμός των πράξεων ήταν κατά 24% υψηλότερος σε σχέση με το 
προηγούμενο έτος, κατά το οποίο είχε ήδη σημειωθεί αύξηση 50% περίπου 
σε σχέση με την τριετή περίοδο 1991-1993. Ο αριθμός των υποθέσεων που 
έφθασαν στη δεύτερη φάση της διαδικασίας ανήλθε σε επτά, έναντι έξι 
κατά το προηγούμενο έτος, ενώ δύο πράξεις κηρύχθηκαν ασυμβίβαστες με 
την κοινή αγορά έναντι μιας το 1994. 
Το 1995 συμπληρώθηκαν πέντε έτη από την έναρξη ισχύος του κανονισμοϋ 
για τις συγκέντρωσεις79. Κατά την πενταετή αυτή περίοδο, η Επιτροπή 
έλαβε 382 τελικές αποφάσεις, δηλαδή κατά μέσο όρο μία απόφαση κάθε 
τρεισήμισι εργάσιμες ημέρες ή περισσότερες από 70 αποφάσεις ετησίως. 
Η κατανομή των υποθέσεων ανά τομέα εμφανίζει καθ'όλη την περίοδο 
σημαντικό αριθμό κοινοποιήσεων στους τομείς των τηλεπικοινωνιών, των 
χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των 
φαρμακευτικών προϊόντων. 
Ο αναθεωρημένος εκτελεστικός κανονισμός80 τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαρτίου 
1995. Επιπλέον, οι τέσσερις ερμηνευτικές ανακοινώσεις που δημοσιεύθηκαν 
στα τέλη του 1994 εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά το 199581. Αφορούν τη 
διάκριση μεταξύ κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συγκέντρωσης και με 
χαρακτήρα συνεργασίας, την έννοια της συγκέντρωσης, την έννοια των 
συμμετεχουσών επιχειρήσεων και τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών. 
Η Επιτροπή τροποποίησε τον κανονισμό για τις συγκέντρωσεις μετά την 
επανεξέταση της εφαρμογής του το 1993. Το 1995 άρχισε η νέα διαδικασία 
επανεξέτασης. Η Επιτροπή προέβη σε εντατικές διαβουλεύσεις σχετικά με 
το θέμα της μείωσης των κατώτατων ορίων που προβλέπονται στον κανονισμό 
για τις συγκεντρώσεις, καθώς και με άλλες πλευρές του κανονισμοϋ που 
ενδεχομένως πρέπει να αναθεωρηθούν. Μεταξύ άλλων, ζητήθηκε η γνώμη των 
κρατών μελών, των άλλων κοινοτικών οργάνων, μεμονωμένων επιχειρήσεων, 
εμπορικών ενώσεων και νομικών συμβούλων. Στις αρχές του 199682 
δημοσιεύθηκε μια Πράσινη Βίβλος σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμοϋ 
για τις συγκέντρωσεις, η οποία θα αποτέλεσε ι τη βάση ευρείας δημόσιας 
διαβούλευσης. Πρέπει να αναμένεται ότι οι σχετικές νομοθετικές 
προτάσεις θα υποβληθούν στα τέλη του έτους. 
Β - Υποθέσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο ε[ϊπεριστατ(φενης εξέτασης 
131. Επτά υποθέσεις εξετάστηκαν σε βάθος {δεύτερη φάση της 
διαδικασίας), βάσει του κανονισμοϋ για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. 
Σε δύο από αυτές, και οι δύο στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης, 
η συγκέντρωση κηρύχθηκε ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά. Πρόκειται για 
την κοινή επιχείρηση Nordic Satellite Distribution (NSD) στη Βόρεια 
Ευρώπη και τη συγκέντρωση RTL/Veronica/Endemol (Holland Media Groep -
HMG) στις Κάτω Χώρες. Οι άλλες πέντε υποθέσεις κηρύχθηκαν συμβατές, δύο 
χωρίς όρους και τρεις υπό όρους που επέτρεψαν να αρθούν τα προβλήματα 
ανταγωνισμοϋ που εντόπισε η Επιτροπή κατά την έρευνα της. 
Κανονισμός (ΕΟΚ) του Συμβουλίου αριθ. 4064/89 της 21ης Δεκεμβρίου 1989 για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων μετα^Ο επιχειρήσεων, ΕΕ αριθ. L 395 της 30.12.89, σ. 1. 
Κανονισμός (ΕΚ) της Επιτροπής αριβ.3384/94 της 21ης Δεκεμβρίου 1994 σχετικά με τις 
κοινοποιήσεις, τις προθεσμίες και τις ακροάσεις που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) του 
Συμβουλίου αριθ. 4064/89 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μετα^Ο επιχειρήσεων, ΕΕ αριθ. L 
377 της 31.12.1994· XXIV Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1994), σημεία 234-235. 
XXIV Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμοί) (1994), σημεία 237-260. 
COM(96)19 
56 
1. Υποθέσεις στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης 
132. Οι κοινοποίησε ις πράξεων συγκέντρωσης ατον τομέα των μ?σων 
μαγικής ενημέρωσης σημείωσαν αισθητή αύξηση. Οι συγκε ντρώσ^ ις ανίες 
αντ ικατοπτρίζουν τα μεταβαλλόμενα ιδιοκτησιακά καθεστώ/α οίον tv λόγω 
τομέα και τη σύγκλιση τεχνολογιών που αναπτύχθηκαν χωριστά, όπως 
εκείνες των τηλεπικοινωνιών και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Οι 
περισσότερες υπόθεσεις δεν παρουσίαζαν προβλήματα ανταγωνισμοϋ και 
εγκρίθηκαν μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της διαδικασίας. 
Οι αποφάσεις στις υποθέσεις NSD και HMG καταδεικνύουν τη σημασία που 
αποδίδει η Επιτροπή στις πράξεις συγκέντρωσης στον τομέα αυτό. Οι εν 
λόγω συγκέντρωσεις είχαν σημαντικές οριζόντιες και κάθετες επιπτώσεις, 
δεδομένου ότι συνεπάγονταν τη δημιουργία νέων εταίρε ιών που θα 
μπορούσαν στο μέλλον να περιορίσουν σημαντικά την πρόσβαση σε 
τηλεοπτικά δίκτυα -επίγεια, δορυφορικά ή καλωδιακά. Η Επιτροπή είχε 
ήδη απαγορεύσε ι το 1994 την κοινή επιχείρηση MSG Media Service, την 
οποία σχεδίαζαν να δημιουργήσουν οι επιχείρησε ις Bertelsmann, Kirch και 
Deutsche Telekom με σκοπό την παροχή υπηρεσιών συνδρομητικής τηλεόρασης 
στη Γερμανία. Στην απόφαση της για την απαγόρευση της κοινής 
επιχείρησης NSD, η Επιτροπή κάλεσε τα μέρη να υποβάλουν νέες προτάσεις 
που να μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την κοινή αγορά. Ίο γεγονός 
αυτό τονίζει τη βούληση της Επιτροπής να διευκολύνει τη σύσταση νέων 
επιχειρήσεων στον εν λόγω τομέα τομέα, εφόσον αυτή δεν συνεπάγεται τη 
δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης. 
Nordic Satellite Distribution 
133. Η κοινή επιχείρηση NSD είχε ως σκοπό τη μετάδοση δορυφορικών 
τηλεοπτικών προγραμμάτων σε φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακών δικτύων και 
σε νοικοκυριά που διαθέτουν κεραίες λήψης δορυφορικών προγραμμάτων . Η 
Επιτροπή συμπέρανε ωστόσο ότι η δημιουργία της NSD υπό την προτεινόμενη 
μορφή θα οδηγούσε στη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων των μητρικών της 
επιχειρήσεων μέσω της κάθετης ολοκλήρωσης τους, από την παραγωγή 
τηλεοπτικών προγραμμάτων έως την παροχή υπηρεσιών λιανικής διανομής σε 
δίκτυα συνδρομητικής τηλεόρασης. 
Οι μητρικές της NSD κατέχουν ήδη ισχυρές θέσεις στον τομέα των μέσων 
μαζικής ενημέρωσης στη Σκανδιναβία. Η Norsk Telekom A/S είναι ο 
μεγαλύτερος φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακών δικτύων στη Νορβηγία, όπου 
ασκεί επίσης δραστηριότητες διανομής υπηρεσιών συνδρομητικής τηλεόρασης 
και ελέγχει δυναμικό δορυφορικής μετάδοσης κατάλληλο για σκανδιναβούς 
τηλεθεατές. Η TeleDanmark A/S (TD) είναι ο κύριος φορέας εκμετάλλευσης 
καλωδιακών δικτύων στη Δανία. Η TD ελέγχει επιπλέον, με την Kinnevik, 
το μεγαλύτερο μέρος του εναπομένοντος δυναμικού δορυφορικής μετάδοσης 
που είναι κατάλληλο για σκανδιναβούς τηλεθεατές. Η Kinnevik, σουηδικός 
όμιλος επιχειρήσεων ετερογενών δραστηριοτήτων, είναι ο κυριότερες 
φορέας παροχής δορυφορικών τηλεοπτικών προγραμμάτων στη Σκανδιναβία, 
ένας από τους μεγαλύτερους διανομείς υπηρεσιών συνδρομητικής τηλεόρασης 
στις σκανδιναβικές χώρες και κατέχει σημαντικό μερίδιο στην αγορά 
καλωδιακής και χρηματοδοτούμενης με διαφημίσεις τηλεόρασης στη Σουηδία. 
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η σύσταση της NSD θα είχε οδηγήσει στη 
δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης σε τρεις αγορές: 
αγορά παροχής χωρητικότητας δορυφορικού αναμεταδότη τηλεοπτικών 
εκπομπών στη Σκανδιναβία (Δανία, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία)· 
αγορά καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων στη Δανία- και 
αγορά διανομής υπηρεσιών δορυφορικής συνδρομητικής τηλεόρασης και 
άλλων κρυπτογραφημένων τηλεοπτικών καναλιών απευθείας σε 
νοικοκυριά. 
Ία στοιχεία κάθετης ολοκλήρωσης που εμπεριέχει η συγκέντρωση θα 
επέτρεπαν στα μέρη να αποκλείσουν κάθε δυνητικό ανταγωνισμό στην αγορά 
δορυφορικής τηλεόρασης στη Σκανδιναβία και να ελέγχουν πλήρως την 
57 
είσοδο στη σκανδιναβική αγορά δορυφορικών τηλεοπτικών εκπομπών . 
Δεδομένου ότι οι επηρεαζόμενες αγορές βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο, 
η Επιτροπή ενήργησε κατά τρόπο που να εξασφαλίζει ότι οι αγορές αυτές 
θα πήραμε ί νου ν στο μέλλον ανοικτές. 
RTUVeronica/Endemol 
134. Η Επιτροπή άρχισε την εξέταση της υπόθεσης RTL/Veronica/Endemol 
μετά από αίτημα της κυβέρνησης των Κάτω Χωρών βάσει του άρθρου 22 του 
κανονισμοϋ για τις συγκέντρωσεις. Ίο άρθρο αυτό επιτρέπε ι στα κράτη 
μέλη να κοινοποιούν στην Επιτροπή ακόμα και υπόθεσεις που δεν έχουν 
κοινοτική διάσταση, υπό τον όρο ότι επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ κρατών 
μελών. Παρόλο που έκρινε ότι η οικεία γεωγραφική αγορά ήταν εκείνη των 
Κάτω Χωρών, η Επιτροπή συμπέρανε ότι η συγκέντρωση είχε συνέπειες για 
το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών στο βαθμό που θα επηρέαζε τους όρους 
εισόδου νέων ανταγων ιστών στην ολλανδ ική αγορά τηλεοπτικών εκπομπών και 
τους όρους απόκτησης ξενόγλωσσων προγραμμάτων, καθώς και επειδή η ίδια 
η κοινή επιχείρηση εδρεύει στο Αουξεμβοϋργο, όπου δύο από τα κανάλια 
της έχουν λάβει άδεια λειτουργίας από τις αρχές του Μεγάλου Δουκάτου. 
Η εξέταση διενεργήθηκε με τη συνήθη διαδικασία, χωρίς όμως την εφαρμογή 
των συνήθων διατάξεων περί αναστολής. Κατά συνέπεια, τα μέρη μπόρεσαν 
να ολοκληρώσουν τη συγκέντρωση παρά την απόφαση της Επιτροπής ότι η 
κοινή επιχείρηση θα παρείχε στα μέρη δεσπόζουσα θέση στην αγορά. 
Η υπόθεση αφορούσε μια κο ινή επιχείρηση, την Holland Media Groep (HMG), 
μεταξύ της RTL, της Veronica και της Endemol. Η RTL εκχώρησε στην HMG 
τις δραστηριότητες τηλεοπτικής εκπομπής που ασκούσε στις Κάτω Χώρες, 
και ιδίως τα δύο εμπορικά κανάλια RTL4 και RTL5. Ενα τρίτο εμπορικό 
κανάλι εκχωρήθηκε από την Veronica, η οποία αποχώρησε από το δημόσιο 
σύστημα τηλεοπτικής εκπομπής στις Κάτω Χώρες για να συμμετάσχει στην 
κοινή επιχείρηση. Η άλλη κύρια μητρική, Endemol, είναι ο μεγαλύτερος 
ανεξάρτητος παραγωγός τηλεοπτικών προγραμμάτων στις Κάτω Χώρες. 
Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας της, η Επιτροπή έκρινε ότι η νέα 
εταιρεία θα είχε μερίδιο 40% τουλάχιστον στην αγορά τηλεοπτικών 
εκπομπών ελεύθερης πρόσβασης στις Κάτω Χώρες και πάνω από 60% στην 
αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων. Επιπλέον, η θέση της Endemol, η οποία 
είναι ήδη ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος παραγωγός τηλεοπτικών προγραμμάτων 
στις Κάτω Χώρες, θα ενισχυόταν ακόμα περισσότερο με τη συμμετοχή της 
στην HMG. Η Επιτροπή απαγόρευσε τη συγκέντρωση και κάλεσε τα μέρη να 
προτείνουν μέτρα για την αποκατάσταση, εντός τριών μηνών, συνθηκών-
πραγματικού ανταγωνισμού στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων 
και προγραμμάτων. Η απόφαση της Επιτροπής αποτέλεσε αντικείμενο 
προσφυγής ενώπιον του Πρωτοδικείου. 
2. Αλλες εμπεριστατωμένες έρευνες 
135. Ολες οι άλλες υπόθεσεις στις οποίες αποφασίστηκε η διεξαγωγή 
εμπεριστατωμένης- έρευνας κρίθηκαν τελικά συμβατές με την κοινή αγορά. 
Οι υποθέσεις Siemens/Italtel, μια κοινή επιχείρηση στον τομέα του 
τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού στην Ιταλία, και Mercedes Benz/Kâssbohrer, 
η οποία αφορούσε την απόκτηση από την Mercedes ενός άλλου γερμανού 
κατασκευαστή λεωφορείων και οχημάτων εμπορικής χρήσης, κηρύχθηκαν 
συμβατές χωρίς όρους. Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις τα μέρη ανέλαβαν 
ορισμένες δεσμεύσεις που περιλήφθηκαν στη απόφαση για τη μελλοντική 
άσκηση των δραστηριοτήτων τους. Ία μέρη δέχθηκαν τα ίδια να αναλάβουν 
τις δεσμεύσε ις αυτές, οι οποίες δεν αποτελούσαν μέρος της ανάλυσης των 
όρων ανταγωνισμού από την Επιτροπή. Για παράδειγμα, η STET, μητρική της 
Italtel, ανέλαβε τη δέσμευση να μην επηρέαζε ι την πολιτική προμηθειών 
της Telecom Italia προς όφελος της κοινής επιχείρησης, ενώ η Mercedes 
ανακοίνωσε ότι θα προμηθεύει σε ανταγωνιστικές τιμές κινητήρες σε 
άλλους κατασκευαστές που δεν διαθέτουν δυναμικό παραγωγής κινητήρων. 
13 6. Στην υπόθεση Siemens / Italtel, η Siemens και η STET, η οποία είναι 
εταιρεία χαρτοφυλακίου ιταλικών τηλεπικοινωνιακών φορέων, 
58 
περιλαμβανομένης της Italtel, σκόπευαν να μεταβιβάσουν σε μια κοινή 
επιχείρηση τις αντίστοιχες θυγατρικές τους στον τομέα του 
τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού. Με την πράξη συγκέντρωσης προέκυψαν 
θέματα κάθετης και οριζόντιας ολοκλήρωσης. Ως προς τις οριζόντιες 
επιπτώσεις, το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς της κοινής επιχείρησης 
αφορούσε τον τομέα του εξοπλισμού μεταγωγής, στον οποίο τα μέρη 
κατείχαν συνδυασμένο μερίδιο αγοράς 50-60% στην ιταλική αγορά και 
περίπου 30% των συνολικών πωλήσεων στην ΕΕ {το συνδυασμένο μερίδιο τους 
στην αγορά εξοπλισμού μετάδοσης ήταν χαμηλότερο). Από πλευράς 
καθετοποίησης, η κοινή επιχείρηση θα ελεγχόταν εν μέρει από το 
μεγαλύτερο πελάτη της. 
Στα συμπεράσματα της επί του συμβατού της προτεινόμενης κοινής 
επιχείρησης με την κοινή αγορά, η Επιτροπή έλαβε υπόψη: 
τις δυνητικές επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών, οι οποίες θα 
επιφέρουν κατά πάσαν πιθανότητα ουσιαστικές μεταβολές στις 
τηλεπικοινωνιακές αγορές· 
τις επιπτώσεις της τυποποίησης και των οδηγιών περί δημοσίων 
συμβάσεων όσον αφορά το άνοιγμα των εθνικών αγορών· και 
- την περαιτέρω ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, και ιδίως 
την ελευθέρωση της αγοράς τηλεπικοινωνιακής υποδομής, η οποία θα 
οδηγήσει στη δημιουργία παγκόσμιας αγοράς τηλεπικοινωνιακών 
εξοπλισμών. 
137. Στην υπόθεση Mercedes Benz/Kâssbohrer, η Επιτροπή έκρινε ότι 
παρόλο που η συγκέντρωση θα επηρέασε ι την αγορά λεωφορείων σε όλη την 
Ευρώπη, η γερμανική αγορά ιδίως απαιτούσε εμπεριστατωμένη ανάλυση. 
Εντοπίστηκαν τρεις βασικές αγορές, στις οποίες τα μέρη κατείχαν 
συνδυασμένο μερίδιο αγοράς 44% {αστικά λεωφορεία) , 54% {τουριστικά 
πούλμαν) και 74% {υπεραστικά λεωφορεία). Δεδομένου ωστόσο ότι το 
συνδυασμένο μερίδιο των δύο επιχειρήσεων στο σύνολο της αγοράς 
λεωφορείων και οχημάτων εμπορικής χρήσης ανερχόταν σε 57%, η Επιτροπή 
συμπέρανε ότι υπήρχαν επαρκείς περιορισμοί στην ελευθερία κινήσεων της 
Mercedes στη γερμανική αγορά, λόγω της ύπαρξης άλλων δύο γερμανών 
ανταγωνιστών, καθώς και δυνητικών ανταγωνιστών από άλλες ευρωπαϊκές 
χώρες. Σύμφωνα με τους πελάτες που συμμετείχαν στην έρευνα, πρέπει να 
αναμαίνεται ότι ο δυνητικός ανταγωνισμός ξένων προμηθευτών θα ενισχύσει 
τη θέση των γερμανικών επιχειρήσεων εκμετάλλευσης λεωφορείων. Τέλος, 
η Επιτροπή έκρινε ότι οι οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις, οι οποίες 
καθιστούν υποχρεωτικούς τους διαγωνισμούς για το μεγαλύτερο μέρος της 
αγοράς αστικών και υπεραστικών λεωφορείων, οδηγούν αναπόφευκτα στη 
δημιουργία μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής αγοράς. 
138. Στις άλλες υποθέσεις, η Επιτροπή κήρυξε τις συγκέντρωσεις συμβατές 
με την κοινή αγορά υπό τον όρο της τήρησης από τα μέρη των δεσμεύσεων 
που ανέλαβαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. 
139. Στην υπόθεση ABB/Daimler Benz, η Επιτροπή θεώρησε ότι η αγορά 
αμαξοστοιχιών για τοπικούς σιδηροδρόμους παράμενε ι κατ'ουσίαν εθνική, 
ενώ στα άλλα κράτη μέλη η έλλειψη σημαντικών εθνικών βιομηχανιών 
σιδηροδρομικών μεταφορών είχε ως αποτέλεσμα τη διαμόρφωση ευρύτερων 
γεωγραφικών αγορών. Η προτεινόμενη συγκέντρωση θα είχε οδηγήσει στη 
δημιουργία δεσπόζοντος δυοπωλίου στη γερμανική αγορά αμαξοστοιχιών 
τοπικών σιδηροδρόμων, θα είχε επίσης εμπόδισε ι την είσοδο ξένων 
προμηθευτών στην αγορά, μέσω της εξαφάνισης των ανεξάρτητων γερμανών 
προμηθευτών ηλεκτρολογικοϋ εξοπλισμού. Στις άλλλες αγορές σχετικών 
προϊόντων δεν εντοπίστηκαν προβλήματα ανταγωνισμοϋ. 
Για να άρουν τις ανησυχίες της Επιτροπής, τα μέρη συμφώνησαν να 
εκχωρήσουν την Kiepe Elektrik GmbH (θυγατρική της Daimler-Benz). Η 
Kiepe Elektrik GmbH είναι μια επιχείρηση που ειδικεύε τα ι στην προμήθεια 
ηλεκτρολογικών κατασκευαστικών στοιχείων για αμαξοστοιχίες τοπικών 
σιδηροδρόμων. Με την πώληση της επιχείρησης αυτής επιτυγχάνεται η 
διατήρηση στην αγορά ενός ειδικευμένου και ανεξάρτητου παραγωγού 
59 
ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, ο οποίος θα μπορεί να καλύπτει σημαντικό 
μέρος των αναγκών των κατασκευαστών μηχανολογικού εξοπλισμού για 
τοπικές αμαξοστοιχίες ή να συνεργάζεται με αυτούς. Η Kiepe είναι 
παλαιός και επιτυχημένος προμηθευτής και συνέβαλε σημαντικά στο άνοιγμα 
της γερμανικής αγοράς μέσω της συνεργασίας του με την καναδική 
επιχείρηση Bombardier. 
Η συναλλαγή αποτέλεσε αντικείμενο αίτησης των γερμανικών αρχών για 
παραπομπή βάσει του άρθρου 9 του κανονισμοϋ για τις συγκεντρώσεις. 
Παρόλο που τα θέματα ανταγωνισμοϋ αφορούσαν κατά κύριο λόγο τις δύο 
σχετικές αγορές προϊόντων στη Γερμανία, η Επιτροπή απέρριψε την αίτηση 
παραπομπής δεδομένου ότι η προτεινόμενη συγκέντρωση, η οποία θα 
επέτρεπε τη δημιουργία του μεγαλύτερου προμηθευτή εξοπλισμού για 
σιδηροδρομικές μεταφορές στον κόσμο, είχε σημαντικές επιπτώσεις στο 
σύνολο της Ευρώπης. 
140. Στην υπόθεση Orkla/Volvo, η συγκέντρωση εγκρίθηκε υπό τον όρο ότι 
η Orkla θα εκχωρούσε την επιχείρηση ζυθοποιίας Hansa. Χωρίς την πώληση 
της Hansa τα μέρη θα αποκτούσαν μερίδιο 75% στη νορβηγική αγορά μπύρας, 
ενώ ούτε οι έμποροι λιανικής πώλησης ούτε οι τομείς ξενοδοχειακών 
επιχει ρήσεων και υπηρεσιών τροφοδοσίας διέθεταν επαρκή αντισταθμιστική 
αγοραστική ισχύ. 
141. Στην υπόθεση Crown Cork and Seal/Carnaud MetalBox, μετά από 
λεπτομερή ανάλυση των θεμάτων οριζόντ ιας και κάθετης ολοκλήρωσης κατά 
τη δεύτερη φάση της διαδικασίας, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η μόνη αγορά 
στην οποία η προτεινόμενη συγκέντρωση μπορούσε να οδηγήσει στη 
δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης ήταν εκείνη των δοχείων 
αεροζόλ από λευκοσίδηρο. Στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), και οι 
δύο επ ιχε ιρήσε ις παράγουν και πωλούν δοχεία αεροζόλ από λευκοσίδηρο και 
κουτιά κονσερβών, καθώς και ορισμένα συστήματα κλεισίματος για δοχεία 
και φιάλες ποτών, περιλαμβανομένων των καλυμμάτων μεταλλικών δοχείων 
ποτών, των μεταλλικών πωμάτων και των πλαστικών και αλουμινένιων 
πωμάτων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συμπέρανε ότι η δέσμευση της Crown 
να εκχώρησε ι ορισμένες δραστηριότητες στον τομέα των δοχείων αεροζόλ 
από λευκοσίδηρο ανταποκρινόταν σε επαρκή βαθμό στις ανησυχίες της 
σχετικά με τον ανταγωνισμό. 
Τα μέρη συμφώνησαν να εκχωρήσουν μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων τους 
στις αγορές δοχείων αεροζόλ από λευκοσίδηρο πέντε διαφορετικών κρατών 
μελών. Οι δραστηριότητες αυτές αντιπροσώπευαν το 22% της σχετικής 
αγοράς στον ΕΟΧ. Χωρίς την πώληση αυτών των μονάδων, το συνδυασμένο 
μερίδιο αγοράς των δύο μερών θα είχε υπερβεί το 60%, ένω ο αμέσως 
επομένως ανταγωνιστής είχε μερίδιο αγοράς 15-20%. Τα μέρη έλεγχαν 
επιπλέον το μεγαλύτερο μέρος της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας. 
Γ - Αλλες ση[ϊαντι κες υπόθεσε ι ς 
142. Η Επιτροπή ενέκρινε μια σειρά σημαντικών συγκεντρώσεων κατά την 
πρώτη φάση της διαδικασίας, εντός μηνός από την κοινοποίηση τους. Στις 
υπόθεσεις αυτές περιλαμβάνονταν ορισμένες συγκέντρωσε ις στον 
φαρμακευτικό τομέα, όπως Glaxo/Wellcome, Behringwerke/'Armour 
Pharmaceutical, Hoechst/Marion Merrell Dow, Rhone Poulenc Rohrer/Fisons 
και Upjohn/Pharmacia. Για να άρει κάθε αμφιβολία ως προς το συμβατό της 
συγκέντρωσης με την κοινή αγορά, η Glaxo συμφώνησε να παραχωρήσει σε 
έναν τρίτο την άδεια αποκλειστικής εκμετάλλευσης μιας από τις υπό 
ανάπτυξη, από την Glaxo ή την Wellcome, χημικές ουσίες κατά της 
ημικρανίας. Φαίνεται ότι οι πρόσφατες συγκέντρωσε ις στον φαρμακευτικό 
τομέα αποσκοπούν στην αύξηση του φάσματος προϊόντων που προσφέρονται 
από τις εταιρείες, γεγονός που θα ενίσχυε την ανταγων ιστ ική τους θέση 
έναντι των χονδρεμπόρων, των νοσοκομείων και των αλυσίδων φαρμακείων . 
Για το λόγο αυτό, οι μέχρι σήμερα συγκεντρώσεις είχαν σε μεγάλο βαθμό 
συμπληρωματικό χαρακτήρα και δεν έθεταν ιδιαίτερα θέματα ανταγωνισμού. 
60 
143. Στην υπόθεση Swissair/Sahena, η Επιτροπή επέτυχε την επίλυση των 
προβλημάτων ανταγωνισμοϋ που ανέκυπταν στο πλαίσιο της συγκέντρωσης 
αυτής, η οποία αφορούσε την απόκτηση από την Swissair συμμετοχής 49,5% 
στο κεφάλαιο της Sabena. Η συναλλαγή θα είχε οδηγήσει στη δημιουργία 
μονοπωλίου στις αεροπορικές μεταφορές μεταξύ Ελβετίας και Βελγίου. 
Επιπλέον, η Swissair συμμετείχε στην European Quality Alliance με την 
SAS και την Austrian Airlines, ενώ η SAS είχε προτείνει μια συμφωνία 
συνεργασίας με την Lufthansa, λαμβανομένων υπόψη των συμφωνιών αυτών, 
η συγκέντρωση θα είχε επιτρέψει στους δύο αερομεταφορείς να 
δημιουργήσουν ένα ευρύ δίκτυο γραμμών που θα πραγματοποιούσε το 35% των 
μεταφορών επιβατών στην Ευρώπη, δηλαδή δύο φορές περισσότερες από τον 
αμέσως μεγαλύτερο ανταγωνιστή. Τίροτοϋ εγκρίνει τη συγκέντρωση, η 
Επιτροπή εξασφάλισε την ανάληψη δεσμεύσεων από τους δύο αερομετοφορείς 
και από τη βελγική και την ελβετική κυβέρνηση για τη χορήγηση των 
αναγκαίων δικαιωμάτων εναέριας κυκλοφορίας και χρόνων χρήσης 
αερολιμένων για την πραγματοποίηση ανταγωνιστικών πτήσεων μεταξύ 
Βελγίου και Ελβετίας. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης από την Swissair και την 
Sabena να παράσχουν στους ανταγωνιστές τους δυνατότητες κοινής 
εκμετάλλευσης γραμμών και συμμετοχής σε προγράμματα "πιστών πελατών". 
Τέλος, η Swissair έπρεπε να διακόψει τους δεσμούς της με την SAS στο 
πλαίσιο της European Quality Alliance. Η συγκέντρωση κοινοποιήθηκε δύο 
φορές και η δεύτερη κοινοποίηση έγινε μετά από μεταβολές στην αρχική 
πράξη. Η εκτίμηση της {περιλαμβανομένων των διαβουλεύσεων με τα κράτη 
μέλη) έγινε χωρίς να καταστεί αναγκαίο το άνοιγμα της δεύτερης φάσης 
της διαδικασίας. 
144. Η Επιτροπή ενέκρινε μια πράξη συγκέντρωσης με την οποία οι 
φινλανδικές εταιρείες Repola Corporation και Kymmene Corporation 
συγχωνεύθηκαν πλήρως. Η Repola και η Kymmene είναι μεγάλες διεθνείς 
εταιρείες που ασκούν δραστηριότητες στους τομείς του τυπογραφικού 
χαρτιού και των υλικών συσκευασίας. Η συγκέντρωση αφορούσε, μεταξύ 
άλλων τις αγορές δημοσιογραφικού χαρτιού, χαρτιού για περιοδικά και 
χάρτινων σάκων. 
Στην αγορά χάρτινων σάκων, η έρευνα της Επιτροπής επέτρεψε να 
διαπιστωθεί ότι υπάρχει μια χωριστή φινλανδική αγορά για το προϊόν αυτό, 
και ότι η συγκέντρωση θα οδηγούσε στη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης στην 
εν λόγω αγορά. Η νέα εταιρεία θα ήταν ο μόνος σχεδόν προμηθευτής 
χάρτινων σάκων σε φινλανδοϋς πελάτες. Ία μέρη ανέλαβαν τη δέσμευση να 
εκχωρήσουν μέρος των δραστηριοτήτων τους στη φινλανδική αγορά χάρτινων 
σάκων. 
Για το δημοσιογραφικό χαρτί και το χαρτί για περιοδικά, η σχετική αγορά 
είναι τουλάχιστον εκείνη της Δυτικής Ευρώπης και η Repola/Kymmene, όπως 
όλοι οι άλλοι μεγάλοι ευρωπαίοι παραγωγοί χαρτιού, μεταφέρουν και 
διαθέτουν οι ίδιοι τα προϊόντα τους στην αγορά, σε όλα σχεδόν τα κράτη 
μέλη. Μετά τη συγκέντρωση, η νέα εταιρεία θα είναι ο κυριότερος 
ευρωπαίος παραγωγός δημοσιογραφικού χαρτιού και χαρτιού για περιοδικά. 
Ωστόσο, το συνδυασμένο μερίδιο των δύο επιχειρήσεων δεν θα υπρβεϊ το 
20% περίπου σε καμία από τις αγορές αυτών των προϊόντων, στις οποίες 
υπάρχουν επίσης άλλοι ανταγωνιστές με ισχυρές θέσεις. 
Η Repola είναι, με άλλους πέντε φινλανδοϋς παραγωγούς χαρτιού, μέλος 
της Finnpap Marketing Association. Η Finnpap είναι ένας κοινός 
οργανισμός για την προώθηση των πωλήσεων των μελών του σε παγκόσμιο 
επίπεδο. Η Kymmene διαθέτει δικό της δίκτυο πωλήσεων και δεν είναι 
μέλος της Finnpap. Τα μέλη ανέλαβαν τη δέσμευση να μην πωλούν προϊόντα 
χαρτιού μέσω του κοινού οργανισμοϋ πωλήσεων Finnpap. 
61 
Δ - Εννομα συμφέροντα των κρατών μελών 
145. Στις 6 Μαρτίου 1995, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου υπέβαλαν, 
οτυ πλαίσιο της προτεινόμενης απόκτησης της Northumbrian Water απύ την 
Lyonnaise des Eaux, την πρώτη αίτηση για την αναγνώριση έννομου 
συμφέροντος βάσει του άρθρου 21 παράγραφος 3 του κανονισμοϋ για τις 
συγκεντρώσεις. Η αίτηση αφορούσε τις ρυθμιστικές διατάξεις στον τομέα 
της υδροδότησης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η νομοθεσία αυτή περιέχει ειδικές 
διατάξεις περί συγκεντρώσεων, οι οποίες επιτρέπουν στο ρυθμιστικό 
πλαίσιο να επιτύχει τους στόχους του όσον αφορά την εξασφάλιση της 
παροχής ζωτικής υπηρεσίας και της προστασίας των καταναλωτών. Κατά 
συνέπεια, κάθε πραγματοποιούμενη ή προτε ινόμενη συγκέντρωση 
παραπέμπεται στην Monopolies and Mergers Commission (MMC), η οποία 
αποφάσιζε ι έαν η συγκέντρωση αντίκειται στο δημόσιο συμφέρον . Ία 
κριτήρια για την εκτίμηση των συγκεντρώσεων στον τομέα της υδροδότησης 
με βάση το δημόσιο συμφέρον περιλαμβάνουν και τον αριθμό των 
ανεξάρτητων εταίρε ιών υδροδότησης μεταξύ των οποίων η αρμόδια αρχή 
μπορεί να πραγματοποιεί συγκρίσεις για τον υπολογισμό της κλίμακας των 
ρυθμιστικών τιμών. Η αίτηση του Ηνωμένου Βασιλείου κάλυπτε τις 
διατάξεις αυτές, εφόσον η παραπομπή στην MMC γίνεται αυτοδικαίως και 
δεν υπάρχουν περιθώρια διακριτικής ευχέρειας. 
Κατά την αναγνώριση του έννομου συμφέροντος του Ηνωμένου Βασιλείου, Η 
Επιτροπή καθόρισε συγκεκριμένα όρια για τις έρευνες της MMC σε 
παρόμοιες περιστάσεις. Η απόφαση της Επιτροπής της 29ης Μαρτίου 1995 
αναγνωρίζει ότι η MMC μπορεί να εκτιμά προτεινόμες συγκέντρωσε ις βάσει 
του δημοσίου συμφέροντος, αλλά ότι στις περιπτώσεις αυτές το δημόσιο 
συμφέρον περιορίζεται στα θέματα που σχετίζονται άμεσα με την εφαρμογή 
των ρυθμιστικών διατάξεων στον τομέα της υδροδότησης. Η Επιτροπή ζήτησε 
από το Ηνωμένο Βασίλειο να της κοινοποιεί όλα τα μέτρα που λαμβάνονται 
βάσει της απόφασης, ώστε να είναι σε θέση να ελέγχει την καταλληλότητα 
τους. 
Αμέσως μετά την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής, οι βρετανικές αρχές 
παρέπεμψαν την προτεινόμενη προσφορά εξαγοράς στην MMC. Με βάση την 
έκθεση της MMC, η οποία έκρινε ότι η συγκέντρωση θα αντέκειτο προς το 
δημόσιο συμφέρον εάν δεν συνοδευόταν από ουσιαστικές μειώσεις τιμών 
για τους καταναλωτές, η αρμόδια ρυθμιστική αρχή OFWAT προέβη σε 
διαβουλεύσεις με την Lyonnaise και την Northumbrian και πρότεινε 
ορισμένα μέτρα που περιλάμβαναν επίσης μια μείωση τιμών, την οποία η 
Lyonnaise αποδέχθηκε. Οπως προβλέπεται στην απόφαση, το Ηνωμένο 
Βασίλειο κοινοποίησε τα προτεινόμενα μέτρα στην Επιτροπή, η οποία δεν 
διατύπωσε παρατηρήσεις. 
Ε - Συγκέντρωσε ις στον τομέα του άνθρακα και χάλυβα 
146. Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή έλαβε επτά αποφάσεις για 
πράξεις συγκέντρωσης βάσει του άρθρου 66 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Τρεις από 
τις υποθέσεις αυτές αφορούσαν την πώληση κρατικών χαλυβουργιών σε 
ιδιωτικούς φορείς : την απόκτηση από τον όμιλο RIVA των δραστηριοτήτων 
πλατεών προϊόντων της Ilva, μια κοινή επιχείρηση μεταξύ της Usinor 
Sacilor και της Hoogovens για την εξαγορά του πορτογάλου παραγωγού 
πλατεών προϊόντων SN-Planos και μια κοινή επιχείρηση μεταξύ της RIVA 
και της FREIRE για την εξαγορά της SN-Longos. 
62 
ET - Perrier 
147. Στις 27 Απριλίου, το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε επί δύο προσφυγών 
κατά της απόφασης της Επιτροπής της 22ας Ιουλίου 1992 στην υπόθεση 
Neetlé/Perrier. Μια προσφυγή ασκήθηκε από τους εργαζομένους της 
Perrier και η άλλη από εκείνους της Vittel και της Pierval. Η Επιτροπή 
είχε εγκρίνει τη συγκέντρωση υπό όρους και υποχρεώσεις. Ία κυριότερα 
σημεία των αποφάσεων έχουν ως εξής: 
το Πρωτοδικείο αναγνωρίζει ότι ο κανονισμός για τις 
συγκεντρώσεις αφορά κατά κύριο λόγο θέματα ανταγωνισμού, αλλά 
κρίνει ότι αυτό δεν εμποδίζει την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις 
κοινωνικές συνέπειες μιας συγκέντρωσης εάν αυτές επηρεάζουν το 
επίπεδο ή τις συνθήκες απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ή σε 
σημαντικό τμήμα της· 
το γεγονός ότι ένας τρίτος ενδιαφερόμενος δεν παρενέβη κατά τη 
διοικητική διαδικασία δεν συνεπάγεται σε όλες τις περιπτώσεις 
ότι αυτός δεν νομιμοποιείται να προσβάλει τη σχετική απόφαση· 
μια διαδικασία συγκέντρωσης, καταρχήν, δεν αφορά άμεσα τους 
εκπροσώπους των εργαζομένων μιας εταιρείας, οι οποίοι δεν 
νομιμοποιούνται κατά συνέπεια να ζητήσουν την ακύρωση της 
απόφασης παρά μόνο εάν δεν τηρήθηκαν τα δικαιώματα που τους 
παρέχουν οι αφορώντες τη διαδικασία κανόνες-
οι τρίτοι ενδιαφερόμενοι δεν απολαύουν κατά τη διοικητική 
διαδικασία εγγυήσεων όμοιων με αυτές που χορηγούνται στα πρόσωπα 
που αφορά η συγκέντρωση. 
63 
Ζ - Στατιστική επισκόπηση 
Διάγραμμα 1 .'Αριθμός τελικών αποφάσεων ανά έτος από το 1990 
Διάγραμμα 2 : Κατανομή για το 1995 ανά e ιδος πράξης 
Είδος συγκέντρωσης (1990-95) 
'Αλλα 
Συμμετοχή εξαγοράς 7% 
5% 
Πλειοψηφική 
συμμετοχή 
39% Κοινή 
επιχείρηση/έλεγχος 
49% 
64 
Διάγραμμα 3 : Χώρες καταγωγής των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στις 
πράξεις συγκέντρωσης το 1995 
Κατανομή των επιχειρήσεων ανά χώρα προέλευσης 
49 (για το 1995· υποθέσεις για πς οποίες υπήρξε τελική απόφαση) 
50 
D UK USA F NL CH S BE Αλλα 
65 
IV - Κρατικές ενισχύσεις 
A -Γενική πολιτική 
148. Η Επιτροπή δημοσίευσε, τον Ιούλιο, την τέταρτη έκθεση της 
σχετικά με τις κρατικές εν ισχύσεις στην Κοινότητα*3 που αφορά τα έτη 
1991 και 1992. Η έκθεση αυτή αποτελεί σημαντικό ποσοτικό μέσο για τον 
προσδιορισμό της πολιτικής των ενισχύσεων. Η πτωτική τάση, αργή αλλά 
σταθερή, του συνολικού όγκου των ενισχύσεων που ήδη παρατηρήθηκε κατά 
τη διάρκεια της περιόδου 1981-1990 επιβεβαιώθηκε, παρά το υψηλό κόστος 
της γερμανικής ενοποίησης, μέσα σε ένα κλίμα ύφεσης και εντατικοποίησης 
του διεθνούς ανταγωνισμοϋ. Ο συνολικός όγκος των ενισχύσεων παράμενε ι 
ωστόσο σε υψηλά επίπεδα, κατά μέσο όρο, ανερχόμενος σε 94 
δισεκατομμύρια ECU ετησίως για το σύνολο της Κοινότητας, δηλαδή 1,9% 
του ΑΕΠ της και 704 ECU ανά απασχολούμενο. Το Συμβούλιο Βιομηχανικών 
Υποθέσεων που συνεδρίασε το Νοέμβριο ενέκρινε την ανάλυση της 
Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία είναι απαραίτητο, λαμβάνοντας συγχρόνως 
υπόψη και τους άλλους κοινοτικοϋς στόχους, να συνεχιστεί η μείωση του 
επιπέδου των ενισχύσεων, με την ενδυνάμωση των μηχανισμών του ελέγχου 
και τη βελτίωση της διαφάνειας. 
149. Η υποχρέωση κοινοποίησης των ενισχύσεων που επιβάλλεται από τη 
συνθήκη αποτελεί κεντρικό στοιχείο της διαφάνειας των ενισχύσεων. Η 
Επιτροπή υπενθύμισε, σε ανακοίνωση που εκδόθηκε τον Μάιο, ότι σκοπεύει 
να χρησιμοποιήσει όλες τις εξουσίες που της παρέχει η συνθήκη για να 
υποχρέωσε ι τα κράτη μέλη να σεβαστούν την υποχρέωση αυτή. Με τη 
δημοσίευση ανακοίνωσης σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής 
και των εθνικών δικαστικών αρχών, κατέστησε σαφή την επιθυμία της να 
συνεργαστεί με τα εθνικά δικαστήρια για την εκπλήρωση του ρόλου τους 
στο θέμα της προστασίας των δικαιωμάτων των επιχειρήσεων οι οποίες 
θίγονται από ενισχύσεις που χορηγούνται παράνομα στους ανταγωνιστές 
τους. 
150. Η δημοσίευση πλαισίων και ανακοινώσεων που καθορίζουν τα 
κριτήρια που χρησιμοποιεί η Επιτροπή κατά την εξέταση του συμβιβάσιμου 
χαρακτήρα των κρατικών ενισχύσεων με την κοινή αγορά αποτελεί ένα άλλο 
σημαντικό στοιχείο της πολιτικής της Επιτροπής στον τομέα της 
διαφάνειας και της απλούστευσης. Ολα τα κείμενα που ισχύουν στις 31 
Δεκεμβρίου 1994, συμπεριλαμβανομένου ενός εγχειριδίου διαδικασιών και 
ενός καταλόγου αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, συγκεντρώνονται 
στην ενημέρωση της συλλογής "Δίκαιο του ανταγωνισμοϋ στην Ευρωπαϊκή 
Ενωση. Τόμος II: κανόνες που εφαρμόζονται στις κρατικές ενισχύσεις". 
Κατά τη διάρκεια των ετών, ωστόσο, αυξήθηκε κατά πολύ ο αριθμός των 
κανόνων αυτών. Είναι συνεπώς χρήσιμο να ενοποιηθούν ορισμένα κείμενα 
και να επανεξετασθούν τα υφιστάμενα. Προς τον σκοπό αυτό, τα κείμενα 
που αφορούν τις περιφερειακές ενισχύσεις βρίσκονται στο στάδιο της 
ενοποίησης και η Επιτροπή ενέκρινε ένα νέο πλαίσιο ενισχύσεων για την 
έρευνα και ανάπτυξη, οι δε υπηρεσίες της είχαν εξετάσει το σχέδιο 
κειμένου σε συνεργασία με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών κατά 
τη διάρκεια πολυμερούς συνεδρίασης που έλαβε χώρα τον Απρίλιο. Στην 
ίδια συνεδρίαση συζητήθηκαν επίσης τα κριτήρια διάκρισης μεταξύ 
κρατικών ενισχύσεων και "γενικών" μέτρων - τα οποία δεν εμπίπτουν στο 
άρθρο 92 παράγραφος 1 - καθώς και τα προβλήματα που συνδέονται με 
ενισχύσεις οι οποίες χορηγούνται στο πλαίσιο πώλησης εδαφικών εκτάσεων 
του δημόσιου τομέα και με ενισχύσεις οι οποίες παρέχονται με τη μορφή 
εγγύησης δανείων, λεπτομερές ερωτηματολόγιο για τις κρατικές εγγυήσεις 
εστάλη σε όλα τα κράτη μέλη. 
Τέταρτη ίκθεση της Επιτροπής σχετικά με τις κρατικίς ενισχύσεις τον τομία των μεταποιημένων 
προϊόντων καθώς και σε ορισμίνους άλλους τομείς της Ευρωπαϊκής Ενωσης, COM (95) 365 τελικό. 
66 
151. To 1995 πραγματοποιήθηκαν δύο άλλες πολυμερείς συνεδριάσεις. Τον 
Ιούλιο, οι εμπειρογνώμονες των κρατών μελών ασχολήθηκαν με την 
αναθεώρηση του κανόνα de minimis και του πλαισίου των ενισχύσεων προς 
τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις όπως επίσης και με ένα σχέδιο 
κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές εν ισχύσεις στον τομέα των 
τεχνών και του πολιτισμοϋ, που αφορούσαν ειδικότερα τον οπτικοακουστικό 
τομέα. Τον Δεκέμβριο, συζήτησαν το θέμα του μελλοντικού ελέγχου των 
ενισχύσεων προς τον κλάδο των συνθετικών ινών, ένα πρώτο σχέδιο 
οριζόντιου πλαισίου για τις περιφερειακές ενισχύσεις σε μεγάλα 
επενδυτικά έργα καθώς και τα προβλήματα σχετικά με τον ορισμό και τη 
συλλογή των επιτοκίων αναφοράς και αναγωγής στην παρούσα αξία, των 
οποίων ο ρόλος είναι καθοριστικός στον υπολογισμό των ενισχύσεων. 
152. Το 1995, η Επιτροπή έλαβε για πρώτη φορά ένα τόσο μεγάλο αριθμό 
αποφάσεων για τις κρατικές ενισχύσεις, εν μέρει εξαιτίας της 
προσχώρησης των τριών νέων κρατών μελών. Αρκετές ενισχύσεις που εξέτασε 
προορίζονται για την αντιστάθμιση των κοινώνικών επιπτώσεων από την 
αναδιάρθρωση ορισμένων τομέων. Η Επιτροπή επιθυμεί επίσης τον καλύτερο 
έλεγχο των ενισχύσεων σε τομείς οι οποίοι για μεγάλο χρονικό διάστημα 
προστατεύονταν από το διεθνή ανταγωνισμό και των ενισχύσεων που 
χορηγούνται με ελάχιστα διαφανή τρόπο και που συχνά στο παρελθόν 
διέφευγαν από κάθε έλεγχο. Η μεγαλύτερη ευαισθησία των επιχειρήσεων 
στις ενισχύσεις τις οποίες λαμβάνουν οι ανταγωνιστές τους και η 
καλύτερη γνώση των δυνατοτήτων που τους προσφέρονται μέσω των 
κοινοτικών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, με σκοπό να 
εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμοϋ, τις οδηγεί στην όλο και 
συχνότερη υποβολή καταγγελιών στην Επιτροπή αλλά και επίσης στη συχνή 
προσφυγή στο Πρωτοδικείο για αποφάσεις τις οποίες η Επιτροπή ενέκρινε 
σχετικά με χορήγηση ενισχύσεων σε ανταγωνιστές τους. 
ΝΙα μέτρα για την τήρηση της υποχρέωσης κοινοποίησης. 
153. Η Επιτροπή συνέχισε τις προσπάθειες της για την καλύτερη τήρηση 
της υποχρέωσης την οποία έχουν τα κράτη μέλη να της κοινοποιούν όλα τα 
σχέδια κρατικών ενισχύσεων. Πράγματι, η εμπειρία έχει δείξει ότι η 
υποχρέωση αυτή, της οποίας η νομική βάση βρίσκεται στη συνθήκη ΕΚ 
{άρθρο 93, παράγραφος 3), πρέπει, εάν πρόκειται να έχει χρήσιμο 
αποτέλεσμα, να συνοδεύεται από μια σειρά μέτρων υποκίνησης, όπως και 
υποβολής κυρώσεων. 
1. Ανάκτηση ενισχύσεων που καταβλήθηκαν κατά παράβαση της συνθήκης 
154. Η Επιτροπή κατέστησε εκ νέου σαφή τη σημασία την οποία προσδίδει 
στο σύστημα ελέγχου πριν από τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων και στην 
υλοποίηση του στόχου αυτού, δηλαδή τον κανόνα της υποχρέωσης 
προηγούμενης κοινοποίησης. Στο πλαίσιο αυτό, εξέδωσε τον Μάιο 
ανακοίνωση** στην οποία διευκρινίζει τις αρχές των οποίων την τήρηση 
σκοπεύει να επιβάλει κατά την εφαρμογή της πολιτικής της για την 
ανάκτηση των ενισχύσεων οι οποίες έχουν καταβληθεί κατά παράβαση της 
εν λόγω υποχρέωσης. 
Η ανακοίνωση αυτή. εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια με σκοπό, 
αφενός, να οδηγηθούν τα κράτη μέλη σε αυστηρότερη τήρηση του άρθρου 93, 
παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΚ και, αφετέρου, να καταστούν οι 
οικονομικοί φορείς προσεκτικότερο ι στο θέμα της νομιμότητας της 
ενίσχυσης από την οποία επωφελούνται. Ο προβληματισμός πάντως αυτός δεν 
είναι καινούργιος. Η Επιτροπή έχει ήδη ασχοληθεί επισταμένως με το θέμα 
αυτό, ζητώντας την επιστροφή των μη συμβιβάσιμων και παράνομων 
ενισχύσεων85, θέση την οποία επιβεβαίωσε και ενίσχυσε το Ευρωπαϊκό 
ΕΕ C 156, 27.6.1995, σ. 5. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής για τις εν ισχύσεις οι οποίες καταβάλλονται κατά παράβαση της 
67 
Δικαστή ρ ι ο86. Προσφάτως, το Τΐρωτοδ ικείο επανέλαβε για μια ακόμα φορά την 
υποστήριξή του στην πολιτική της Επι τροπής στον ?ν λόγω τομέα. Γτην 
απόφαση του της 13ης Σεπτεμβρίου στις από κοινού εξεταζόμενες υποθέσεις 
Τ-244/93 και Τ-486/93, Textilwerke Deggendorf GmbH κατά Επιτροπής, το 
Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την απόφαση της Επιτροπής να εξάρτησε ι την 
έγκριση ενός νέου πακέτου ενισχύσεων από την αναστολή της πληρωμής των 
ενισχύσεων αυτών μέχρις ότου επιστραφεί ενίσχυση η οποία είχε 
προηγουμένως χορηγηθεί στην ίδια εταιρεία και η οποία είχε κηρυχθεί 
ασυμβίβαστη, δεδομένου ότι προέκυπτε σαφώς από την απόφαση της 
Επιτροπής ότι η σώρευση της ασυμβίβαστης ενίσχυσης και του νέου πακέτου 
ενισχύσεων θα καθιστούσε το σύνολο της ενίσχυσης μη συμβιβάσιμο με την 
κοινή αγορά. 
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα μόνο της προσωρινής διαταγής αναστολής που 
χρησιμοποιήθηκε τότε ήταν περιορισμένη, ΰτο βαθμό που επρόκειτο να 
τεθεί σε ισχύ μελλοντικά, δηλαδή, χωρίς να έχει κανένα άμεσο αποτέλεσμα 
στο μέρος (ή στο σύνολο) της ενίσχυσης η οποία είχε ήδη καταβληθεί . Τα 
μέτρα αυτά δεν ήταν συνεπώς αρκετά για να αντιμετωπίσουν και να 
διευθετήσουν το πρόβλημα της δυνητικής στρέβλωσης του ανταγωνισμοϋ, οι 
επιπτώσεις του οποίου ήταν δυνατόν να συνεχιστούν μέχρι τη λήψη 
οριστικής απόφασης από την Επιτροπή. Οι επιχειρήσεις λοιπόν οι οποίες 
είχαν λάβει παράνομη ενίσχυση ήταν με τον τρόπο αυτό πάντοτε, ακόμα και 
αν τελικά έπρεπε να επιστρέψουν το ποσό το οποίο είχαν λάβει, 
ευνοημένες σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους, είτε από καθαρά 
οικονομική άποψη είτε λόγω της παράτασης της περιόδου φερεγγυότητας 
τους στην περίπτωση επιχειρήσεων που αντιμετώπιζαν δυσκολίες. 
Η νέα ανακοίνωση της Επιτροπής εντάσσεται στο πλαίσιο αυτό. Στην 
ανακοίνωση αυτή αναφέρεται ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η Επιτροπή 
διατηρεί το δικαίωμα, με προσωρινή διαταγή και αφού δοθεί στο 
ενδιαφερόμενο κράτος μέλος η δυνατότητα να εκφράσει τις απόψεις του και 
να εξετάσει την εναλλακτική χορήγηση ενίσχυσης διάσωσης, να δώσει 
εντολή στο κράτος μέλος να ανακτήσει την ενίσχυση ή μέρος αυτής που 
έχει ήδη καταβληθεί κατά παράβαση της συνθήκης. Η ανάκτηση πρέπει να 
λάβει χώρα σύμφωνα με τις διατάξεις του εθνικού δικαίου και να 
προσαυξηθεί με τόκους υπερημερίας επί του ανακτώμενου ποσού, οι δε 
τόκοι υπολογίζονται από την ημερομηνία χορήγησης της παράνομης 
ενίσχυσης. Μια άλλη καινοτομία είναι ότι οι τόκοι θα πρέπει να 
υπολογιστοϋν όχι με βάση το νόμιμο επιτόκιο αλλά με βάση το εμπορικό 
επιτόκιο , δηλαδή το επιτόκιο αναφοράς που χρησιμοποιεί η Επιτροπή στο 
πλαίσιο των περιφερειακών ενισχύσεων8·7. Στην περίπτωση που το κράτος 
μέλος δεν συμμορφωθεί με την απόφαση αυτή επιβολής μέτρων, η Επιτροπή 
μπορεί να πρόσφυγε ι άμεσα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σύμφωνα με 
διαδικασία παρόμοια με εκείνη του άρθρου 93 παράγραφος 2, εδάφιο 2) της 
συνθήκης ΕΚ, ζητώντας τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων. 
συνθήκης, ΕΕ C 318, 24.11.1983. 
Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 21ης Μαρτίου 1990 στην υπόθεση C 142/87 Βασίλειο του 
Βελ-γίου κατά Επιτροπής (Tubemeuae), Συλλoyή 1990, σ. 1-959 και απόφαση του Ευρωπαϊκού 
Δικαστηρίου της 14ης Φεβρουάριου 1990 στην υπόθεση C 301/87 Γαλλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής 
(Boussac), Συλλογή 1990, σ. 1-307. 
Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μίλη, επιστολή SG(95) D/1971 της 22.2.1995. Το 
Πρωτοδικείο επανίλαβε προσφάτως τη δυνατότητα την οποία ί.χει η Επιτροπή να ζητήσει την 
καταβολή τάκων επί των ανακτώμενων ποσών : απόφαση της 8ης Ιουνίου 1995 στην υπόθεση Τ 459/93 
Siemens SA, Συλλογή 1995, σ. 11-1675. 
68 
2. Συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών δικαστηρίων 
155. Επιθυμώντας να ενισχυθεί η τήρηση της νομιμότητας στην 
Κοινότητα, η Επιτροπή εξέδωσε τον Οκτώβριο ανακοίνωση σχετικά με τη 
συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών δικαστηρίων στον τομέα 
των κρατικών ενισχύσεων88. Η ανακοίνωση αυτή δεν έχει επιτακτικό ή 
περιοριστικό χαρακτήρα, πλην όμως στοχεύει μάλλον στο να δοθεί μια νέα 
ώθηση στη σχέση μεταξύ του εκτελεστικοϋ οργάνου της Κοινότητας και των 
εθνικών δικαστικών αρχών, και να συγκεντρωθεί η προσοχή των τελευταίων 
στο ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν για τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων 
των τρίτων μερών και το σεβασμό ορισμένων διαδικαστικών υποχρεώσεων από 
τα κράτη μέλη. Η ανακοίνωση αυτή εντάσσεται άρα στη γενικότερη 
συλλογιστική που αναπτύχθηκε στο προηγούμενο σημείο. 
Ίο έγγραφο αυτό υπενθυμίζει ότι, εάν η Επιτροπή είναι το κοινοτ ικό 
όργανο που είναι επιφορτισμένο με την εφαρμογή και την ανάπτυξη της 
πολιτικής των ενισχύσεων για το κοινοτικό συμφέρον, τα εθνικά 
δικαστήρια είναι εκείνα που καλούνται να διασφαλίσουν, μέχρι την 
οριστική απόφαση της Επιτροπής, τα δικαιώματα των διαδίκων απέναντι σε 
μια ενδεχόμενη ελλειπή ή εσφαλμένη γνώση, εκ μέρους των κρατικών αρχών, 
της απαγόρευσης που αναφέρεται στην τελευταία φράση του άρθρου 93 
παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ89. Προς τον σκοπό αυτό, τα εθνικά 
δικαστήρια καλούνται να χρησιμοποιήσουν όλα τα αναγκαία μέσα και να 
εφαρμόσουν τις κατάλληλες δικονομικές διατάξεις του εθνικού δικαίου, 
και κυρίως: να λάβουν προσωρινά μέτρα με τα οποία να διατάσσεται η 
αναστολή ή η επιστροφή των ενισχύσεων που καταβλήθηκαν παράνομα, ή να 
χορηγηθούν αποζημίωσε ις και τόκοι στα μέρη που έχουν υποστεί ζημία. 
Για να καταστούν αποτελεσματικοί οι στόχοι αυτοί, η Επιτροπή προτείνει 
να βοηθήσει τις εθνικές δικαστικές αρχές συνεργαζόμενη με αυτές, κυρίως 
με τους εξής τρόπους: 
επιδίωξη και βελτίωση της πολιτικής διαφάνειας, μέσω δημοσίευσης 
πληροφοριών σε θέματα κρατικών ενισχύσεων, 
παροχή πληροφοριών διαδικαστικού χαρακτήρα για τις εκκρεμούσες 
υπόθεσε ις, 
παροχή εμπεριστατωμένων, στατιστικών και αναλυτικών πληροφοριών. 
Β -Η έννοια της ενίσχυσης 
156. Η ερμηνεία της έννοιας της ενίσχυσης όπως αυτή αναφέρεται στις 
συνθήκες αποτελεί συχνά το δυσκολότερο σημείο στην εξέταση των μέτρων 
εκ μέρους της Επιτροπής. Ία κριτήρια που καθορίζουν την παρουσία 
ενίσχυσης στα μέτρα τα οποία λαμβάνονται από τα κράτη μέλη σχετικά με 
ορισμένες επιχε ιρήσε ις τους έχουν ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τις 
διοικητικές αρχές των εν λόγω κρατών μελών που είναι επιφορτισμένες με 
την κοινοποίηση τους αλλά επίσης και για τα εθνικά δικαστήρια τα οποία 
μπορούν να κληθούν να καθορίσουν εάν ένα αμφισβητούμενο μέτρο έπρεπε 
να έχει υπαχθεί στην υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης. Αρκετές 
αποφάσεις που έλαβε η Επιτροπή κατά το 1995 επιτρέπουν τον καλύτερο 
προσδιορισμό της έννοιας της ενίσχυσης η οποία περιλαμβάνεται στους 
κανόνες για θέματα ανταγωνισμοϋ. 
157. α) Για να εφαρμοσθεί το άρθρο 92 παράγραφος 1, θα πρέπει το 
μέτρο να παρέχει στην επιχείρηση κάποιο οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο 
η τελευταία δεν θα είχε λάβει υπό κανονικές συνθήκες. Η Επιτροπή θεωρεί 
ότι ο όρος αυτός πληρούται εφόσον μια επιχείρηση αποκτά εδαφική έκταση 
ΕΕ C 312, 23.11.95, σ. 8. 
Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 21.11.1991 στην υπόθεση C 354/90, Fédération nationale 
du commerce extérieur des produits alimentaires et Syndicat national des négociants et 
transformateurs de saumon contre État français, Συλλογή 1991, σ. 1-5527, σημείο 14. 
69 
του δημοσίου ή βιομηχανικό χώρο σε τιμή χαμηλότερη εκείνης της αγοράς. 
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του 
άρθρου 93 παράγραφος 2 σχετικά με την απόκτηση εκ μέρους της Siemens 
Nixdorf AG/Mainz ϊδοιφικής ifKfatfetuç ΤΘΜ δημανΐννι err τιμή η onoiw 
εκτιμάται κατά 5,5 έως 21,5 εκατομμύρια DM χαμηλότερη της τρέχουσας 
τιμής. Ίο ίδιο σκεπτικό ισχύει και εφόσον το κράτος αποκτά κάποιο 
γήπεδο από εταιρεία σε τιμή η οποία είναι υψηλότερη από την αγοραία 
αξία. Επειδή η Επιτροπή διατηρούσε αμφιβολίες σχετικά με το εάν η τιμή 
του γηπέδου το οποίο πωλήθηκε από την ισπανική χαλυβουργική εταιρεία 
Tubacex προς τις δημόσιες αρχές ανταποκρινόταν στην αγοραία αξία, 
αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2. 
158. Η χρηματοδότηση από το δημόσιο του κόστους για την προπαρασκευή 
ενός εργοταξίου/βιομηχανικού χώρου και η παροχή συνδέσεων με τις 
διάφορες (δημόσιες) υπηρεσίες κοινής ωφελείας δεν εμπίπτει στο άρθρο 
92 παράγραφος 1, εφόσον η επιχείρηση καταβάλει αντίτιμο για τη 
χρησιμοποίηση της υποδομής με τη μορφή άμεσων ή έμμεσων επιβαρύνσεων. 
Δεδομένου ότι η προετοιμασία του χώρου στο Villey, Meurthe-et-Moselle 
για την εγκατάσταση μιας νέας παραγωγικής μονάδας από την εταιρεία 
χάρτου Kimberly-Clark ωφέλησε αποκλε ιστ ικά και μόνο την εν λόγω 
εταιρεία, ιδιαίτερα επειδή αυτή είναι ο κάτοχος και αποκλειστικός 
χρήστης των εγκαταστάσεων που δημιουργήθηκαν, η μερική χρηματοδότηση 
της προετοιμασίας αυτής αποτέλεσε ενίσχυση προς την εν λόγω εταιρεία. 
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη της το γεγονός ότι 
κάποιος ιδιώτης επενδυτής δεν θα είχε αναλάβει τις εν λόγω 
προπαρασκευαστικές εργασίες, δεδομένου ότι η τιμή πώλησης του χώρου δεν 
κάλυπτε ούτε τη μερική χρηματοδότηση της προετοιμασίας. 
159. Η χορήγηση δημόσιων πόρων, σε (δημόσια) επιχείρηση με όρους 
ευνοϊκότερους από εκείνους με τους οποίους κάποιος ιδιώτης επενδυτής 
σε συνήθεις συνθήκες αγοράς θα είχε χορήγησε ι την ίδια χρηματοδότηση 
σε ιδιωτική επιχείρηση συγκρίσιμης χρηματοοικονομικής και 
ανταγωνιστικής θέσης, αποτελεί κρατική ενίσχυση . Σε περιπτώσεις τις 
οποίες η απόκτηση εκ μέρους του κράτους συμμετοχής σε μια επιχείρηση 
μπορεί να συνδυαστεί με άλλα είδη δημόσιας παρέμβασης που πρέπει να 
κοινοποιούνται στην Επιτροπή βάσει τον άρθρου 93 παράγραφος 3, υπάρχει 
τεκμήριο ότι μπορεί να ενέχεται κρατική ενίσχυση. Σύμφωνα με την 
ανακοίνωση της για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΚ 
στις συμμετοχές των δημόσιων αρχών90 η Επιτροπή ζήτησε από την ισπανική 
κυβέρνηση να ενημερωθεί εκ των προτέρων για οποιαδήποτε απόκτηση 
συμμετοχής εκ μέρους του Institute for the Development of Andalusia. 
λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η σχεδιαζόμενη εισφορά κεφαλαίων 
εκ μέρους του βαυαρικού κράτους για την κάλυψη των συσσωρευμένων ζημιών 
των χαλυβουργικών επιχειρήσεων Neue Maxhûtte Stahlwerke GmbH και Lech-
Stahlwerke GmbH θα συμπέσει με την πώληση των μεριδίων του στις 
εταιρείες αυτές, εξαλείφοντας με τον τρόπο αυτό οποιαδήποτε προοπτική 
κερδοφορίας από την παροχή των κεφαλαίων αυτών ακόμα και μακροπρόθεσμα, 
η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι εν λόγω κεφαλαιακές εισφορές αποτελούν 
κρατική ενίσχυση. Για παρόμοιους λόγους, η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι 
κεφαλαιακές εισφορές από το ιταλικό κράτος μέσω της βιομηχανικής του 
εταιρείας holding ΕΝΙ στην εταιρεία παραγωγής λιπασμάτων Enichem 
Agricultura S.ρ.Α. κατά τα έτη 1991-1994 αποτελούσε κρατική ενίσχυση, 
δεδομένου ότι οι εισφορές αυτές καταβλήθηκαν προτού καταρτισθεί σχέδιο 
αναδιάρθρωσης μόνο για να αποφευχθεί η πτώχευση της εταιρείας και, κατά 
συνέπεια, χωρίς οποιεσδήποτε προοπτικές για κάποια λογική μελλοντική 
απόδοση. Η Επιτροπή θεώρησε, επιπλέον, ότι κάτω από τις περιστάσεις 
αυτές, η περίοδος κατά την οποία η επιχείρηση επλήγη από σοβαρές 
ζημίες, δηλαδή πέντε χρόνια, ήταν υπερβολικά μεγάλη για να θεωρηθεί ως 
αποδεκτή από έναν ιδιώτη επενδυτή, ο οποίος θα είχε ήδη αρκετά πριν 
Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής του 1983, Δελτίο ΕΚ 9-1984, σημεία 3.4 και 4.4. 
70 . 
npofitî ot εκκαθάριση ή αναδιάρθρωση /ης rraiptfaç. Οι κεφαλαιακίς 
εισφορές βάσει ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης ηου itatapr (ατηκέ apyùitpa 
αποτελούσαν συνεπώς κρατική ενίσχυση και, επιπλέον, η Επιτροπή θεώρησε 
ότι τα αναμενόμενα θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή του σχεδίου 
ήταν ιδιαίτερα χαμηλά σε σύγκριση με τη συνολική εισφορά νέου 
κεφαλαίου. 
Αφετέρου, εάν η εισφορά κεφαλαίου από το κράτος σε μια επιχείρηση 
συμπίπτει με την εισφορά κεφαλαίων από ιδιώτη επενδυτή κάτω από τους 
ίδιους όρους και η συμμετοχή του ιδιώτη επενδυτή στην επιχείρηση έχει 
πραγματική οικονομική σημασία, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχει 
στοιχείο ενίσχυσης στη δημόσια παρέμβαση. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή 
αποφάσισε ότι η εισφορά κεφαλαίων καθώς και τα δάνεια που χορηγήθηκαν 
από τις αρχές της Βαλονίας (Βέλγιο) στην κλωστοϋφαντουργική επιχείρηση 
EM-Filature βασίζονταν σε κανονικά εμπορικά κριτήρια και δεν 
αποτελούσαν κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι η παρέμβαση αυτή συνέπιπτε 
με μια εισφορά κεφαλαίων από ιδιώτες μετόχους με την οποία οι 
τελευταίο ι αποκτούσαν την πλειοψηφία των μετοχών στην εν λόγω 
επιχείρηση και ως ιδιώτες μέτοχοι προσέφεραν δάνεια με παρόμοιους 
όρους. Για τους ίδιους λόγους η Επιτροπή θεώρησε ότι η εισφορά 
κεφαλαίων από το πορτογαλικό κράτος στην εταιρεία επισκευής πλοίων 
Lisnave, στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης της εταιρείας δεν περιείχε στοιχεία 
κρατικής ενίσχυσης βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 1. 
160. β) Σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 1, η ενίσχυση πρέπει να 
χορηγείται σε ορισμένες μόνο επιχειρήσεις (ή για την παραγωγή ορισμένων 
αγαθών) για να θεωρηθεί ότι αποτελεί κρατική ενίσχυση. Ία γενικά μέτρα 
ο ικονομικής, δημοσιονομικής ή κοινωνικής πολιτικής δεν εμπίπτουν στο 
άρθρο 92 παράγραφος 1 και τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα για 
επιχειρήσεις σε ένα κράτος μέλος που απορρέουν από διαφορές σε τέτοιου 
είδους μέτρα γενικής πολιτικής πρέπει να εξετάζονται, εφόσον είναι 
απαραίτητο, με βάση την κατάλληλη διαδικασία που προβλέπεται στα άρθρα 
101 και 102. 
Ως εκ τούτου, το άρθρο 92 παράγραφος 1 δεν εφαρμόζεται στα γενικά μέτρα 
προς όλες τις επιχειρήσεις κάποιου κράτους μέλους τα οποία 
ανταποκρίνονται σε αντικειμενικές και μη εισάγουσες διακρίσεις 
απαίτησεις. Βάσει των επιχειρημάτων αυτών, η Επιτροπή θεώρησε ότι η 
ενίσχυση που χορηγήθηκε από τη γερμανική κυβέρνηση στους εργαζόμενους 
της επιχείρησης Maschinenfabrik Sangerhausen GmbH για την κάλυψη των 
υποχρεώσεων κοινωνικής ασφάλισης στο πλαίσιο εκκαθάρισης της 
επιχείρησης, δεν αποτελούσαν κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι η εν λόγω 
ενίσχυση είναι αυτόματα διαθέσιμη σε οποιαδήποτε υπό εκκαθάριση 
επιχείρηση στη Γερμανία. Ομοίως, η Επιτροπή θεώρησε ότι η αναστολή της 
πληρωμής του χρέους υπέρ της ισπανικής χαλυβουργικής εταιρείας Tubacex 
δεν αποτελούσε, η ίδια, κρατική ενίσχυση αλλά μάλλον ένα γενικό μέτρο 
το οποίο ελήφθη στο πλαίσιο της ισπανικής νομοθεσίας περί 
αφερεγγυότητας η οποία εφαρμόζεται γενικά σε όλες τις επιχειρήσεις. 
Ωστόσο, από τα ανωτέρω κριτήρια πρόκυπτε ι επίσης ότι εάν το αποτέλεσμα 
των αντικειμενικών απαιτήσεων βάσει ενός καθεστώτος στο οποίο έχουν 
πρόσβαση όλες οι επιχειρήσεις είναι ότι μόνο ορισμένες από αυτές 
μπορούν να επωφεληθούν από τα μέτρα, η Επιτροπή θεωρεί ότι ενέχεται 
κρατική ενίσχυση. 
Εάν το μέτρο εφαρμόζεται σε όλες τις επιχειρήσεις πλην όμως παρέχει 
διακριτική εξουσία στις αρχές όσον αφορά τη χρησιμοποίηση του μέτρου 
αυτού, είναι δυνατόν και στην περίπτωση αυτή να ενέχεται κρατική 
ενίσχυση. Η Επιτροπή θεώρησε, συνεπώς, ότι το φινλανδικό καθεστώς 
ενισχύσεων για την απασχόληση, το οποίο είναι διαθέσιμο σε όλες τις 
επιχειρήσεις όλων των κλάδων της βιομηχανίας και σε όλες τις περιοχές 
της χώρας, περιελάμβανε κρατική ενίσχυση, εφόσον οι αρχές στην αγορά 
εργασίας μπορούσαν να αποφασίσουν σε διακριτική βάση για το επίπεδο της 
ενίσχυσης καθώς και για την έκταση της επιδοτούμενης περιόδου για κάθε 
άνεργο που επρόκειτο να προσλάβει κάποια επιχείρηση. 
71 
161. γ) Το οικονομικό όφελος προς ορισμένες επιχειρήσεις πρέπει να 
χορηγείται από το κράτος μέλος ή από κρατικούς πόρους για να αποτελεί 
κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 1. Το εν λόγω άρθρο 
ισχύει σε ενισχύσεις που χορηγούνται από οποιαδήποτε κεντρική, 
περιφερειακή ή τοπική αρχή όπως επίσης και οποιονδήποτε δημόσιο ή 
ιδιωτικό φορέα που έχει συσταθεί ή υποδειχθεί από το κράτος για τη 
διαχείριση της ενίσχυσης .91 Ακόμα και στην περίπτωση που η ενίσχυση δεν 
χορηγείται μέσω ενός τέτοιου φορέα, είναι δυνατόν να υπάρχει κρατική 
ενίσχυση εφόσον η οικονομική συνδρομή προς τη δικαιούχο επιχείρηση 
{επιχειρήσεις) επιβάλλεται από το κράτος. 
162. δ) Η ενίσχυση πρέπει να επηρέαζε ι με αισθητό τρόπο τις 
συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Κ Επιτροπή θεώρησε ότι η προϋπόθεση 
αυτή επληρούτο στην περίπτωση της ενίσχυσης προς τη γερμανική εταιρεία 
Leuna-Werke GmbH, μολονότι η επιχείρηση δεν εξάγει αγαθά σε άλλα κράτη 
μέλη, δεδομένου ότι η ενίσχυση είναι δυνατόν να της επιτρέψει να 
αυξήσει την παραγωγή της για την εγχώρια αγορά και κατά συνέπεια να 
μειώσει τη δυνητική αγορά για τα αγαθά που εισάγονται από άλλα κράτη 
μέλη. 
Γ -Η εξΐταση του συμβιβάσιμου των ενισχύσεων με την κοινή αγορά 
1. Τομεακές ενισχύσεις 
1.1. Τομείς που υπόκεινται σε ιδιαίτερους κανόνες 
1.1,1. Ενισχύσεις προς τη ναυπηγική βιομηχανία 
163. Στις 21 Δεκεμβρίου, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό 
ΕΚ/3094/9592 εφαρμόζοντας συμφωνία του ΟΟΣΑ σε σχέση με τους κανονικοϋς 
όρους ανταγωνισμοϋ στους κλάδους της εμπορικής ναυπήγησης και 
επιδιόρθωσης πλοίων, συμπεριλαμβανομένης της εξάλειψης των επιδοτήσεων 
για την παραγωγή. Οι νέες διατάξεις θα εφαρμόζονται από την έναρξη 
ισχύος της συμφωνίας του ΟΟΣΑ. Η ημερομηνία αυτή επρόκειτο να είναι η 
1η Ιανουαρίου 1996, πλην όμως, δυστυχώς, παρά το γεγονός ότι η 
Ευρωπαϊκή Ενωση επεκϋρωσε τη συμφωνία τον Δεκέμβριο, η έναρξη ισχύος 
της καθυστέρησε λόγω αργοπορίας στη διαδικασία επικύρωσης από άλλα 
συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας. Ίο Συμβούλιο αποφάσισε, συνεπώς, ότι 
οι κανόνες της έβδομης οδηγίας για τις ενισχύσεις στη ναυπηγική 
βιομηχανία9* πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζονται ad interim και το 
αργότερο μέχρι την 1η Οκτωβρίου 1996. Εάν η συμφωνία ΟΟΣΑ δεν έχει 
τεθεί σε ισχύ μέχρι την 1η Ιουνίου 1996, η Επιτροπή θα υποβάλει τις 
απαραίτητες προτάσεις στο Συμβούλιο ούτως ώστε να μπορεί να ληφθεί 
απόφαση για τη μελλοντική πολιτική πριν την 1η Οκτωβρίου 1996. Με τα 
δεδομένα αυτά, η Επιτροπή αποφάσισε να διατηρήσει το κοινό ανώτατο όριο 
ενίσχυσης για την παραγωγή από την 1η Ιανουαρίου 1996 σε 9% για τα 
μεγάλα σκάφη και 4,5% για τα σκάφη που στοιχίζουν λιγότερο από 10 
εκατομμύρια ECU και για τις μετατροπές. 
Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην υπόθεση 78/76, Steinike und Weinlig v. Bundesamt fur 
Ernâhrung und Forstwirtschaft, [ 1977] Συλλογή αποφάσεων του Δικαστηρίου, σ. 575. 
ΕΕ h 332, 30.12.1995. 
Οδηγία του Συμβουλίου 90/684/EOK, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 94/73/ΕΚ. 
72 
1.1.2. Βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα 
164. Κατά το 1995, η Επιτροπή συνέχισε να είναι προσεκτική στην 
εφαρμογή του κοινοτικού πλαισίου ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου 
και χάλυβα94. Η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων για τις ενισχύσεις 
κατέληξαν στη λήψη ορισμένων αρνητικών αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένης 
της εντολής για την ανάκτηση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν παρανόμως. 
Ίο Συμβούλιο συναίνεσε ομόφωνα σε ειδικές παρεκκλίσεις βάσει του άρθρου 
95 ΕΚΑΧ που αφορούν αντιστοίχως την ενίσχυση για την παραγωγή και το 
κλείσιμο των εγκαταστάσεων εξόρυξης σιδηρομεταλλεϋματος στην Αυστρία, 
το Νοέμβριο, και την ιδιωτικοποίηση, το Δεκέμβριο, της δημόσιας 
χαλυβουργικής επιχείρησης στην Ιρλανδία. 
Η στενή παρακολούθηση των έξι προηγούμενων υποθέσεων βάσει του άρθρου 
95 ΕΚΑΧ (Ilva στην Ιταλία, CSI και Sidenor στην Ισπανία, ΕΚΟ Stahl και 
SEW Freital στη Γερμανία, και Siderurgia Nacional στην Πορτογαλία) 
διατηρήθηκε με τις εξαμηνιαίες εκθέσεις που υποβλήθηκαν στο Συμβούλιο. 
Τον Μάρτιο, η Επιτροπή πρότεινε όπως οι διατάξεις του πλαισίου 
ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα για τις εν ισχύσεις 
περιβαλλοντικής προστασίας ευθυγραμμιστούν με τις αναθεωρημένες 
κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές εν ισχύσεις στο 
πλαίσιο της περιβαλλοντικής προστασίας, βάσει της συνθήκης ΕΚ, ούτως 
ώστε να εξασφαλιστεί η ίση μεταχείριση της βιομηχανίας σιδήρου και 
χάλυβα σε σύγκριση με άλλους βιομηχανικούς κλάδους. Αναμένεται ακόμα 
η σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου. 
1.1.3. Ανθρακας 
165. Η απόφαση αριθ. 3632/93/ΕΚΑΧ95 της 28ης Δεκεμβρίου 1993, θεσπίζει 
τους κοινοτικοϋς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία 
άνθρακα, που καλύπτουν την περίοδο από 1994 μέχρι 2002. 
Στις 4 Απριλίου, η Επιτροπή ενέκρινε96 χρηματοδοτική συνδρομή, συνολικού 
ύψους 3.384,2 εκατομμυρίων ECU, προς τη Γερμανία για το 1995, με τη 
μορφή αντιστάθμισης για τις γεννήτριες παραγωγής ηλεκτρισμού βάσει της 
τρίτης νομοθετικής πράξης όσον αφορά την παραγωγή ηλεκτρισμού από 
κοινοτικό άνθρακα, ενίσχυση για τη διατήρηση του εργατικού δυναμικού 
που εργάζεται υπογείως στα ορυχεία ("Bergmannsprâmie"), καθώς και 
ενίσχυση για την κάλυψη έκτακτων δαπανών ορισμένων επιχειρήσεων άνθρακα 
σε σχέση με υποχρεώσεις τις οποίες παρέλαβαν. 
Στις 19 Ιουλίου, η Επιτροπή έδωσε θετική γνωμοδότηση για το σχέδιο 
αναδιάρθρωσης που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές και ενέκρινε ενίσχυση91, 
συνολικού ύψους 912,8 εκατομμυρίων ECU, για την κάλυψη των λειτουργικών 
ζημιών του 1994, ενίσχυση για την κάλυψη υποχρεώσεων λόγω του 
εκσυγχρονισμού, ορθολογικής οργάνωσης και αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας 
άνθρακα καθώς και ενίσχυση για έρευνα και ανάπτυξη. Συγχρόνως, η 
Επιτροπή ενέκρινε πρόσθετη γερμανική ενίσχυση συνολικού ύψους 196,9 
εκατομμυρίων ECU, για την προμήθεια οπτάνθρακα και κώκ για την 
κοινοτική βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα96. 
Απόφαση 3855/91/ΕΚΑΧ της Επιτροπής. 
ΕΕ L 329, 30.12.1993, σ. 12. 
Απόφαση 95/464/ΕΚΑΧ, ΕΕ L 267, 9.11.1995. σ. 42. 
Απόφαση 95/465/ΕΚΑΧ, ΕΕ L 267, 9.11.1995, σ.46. 
Απόφαση 95/499/ΕΚΑΧ, ΕΕ L 287, 30.11.1995, σ.53. 
73 
Στις 26 Ιουλίου, η Επιτροπή επέτρεψε στη Γαλλία" να χορηγήσει ενίσχυση, 
συνολικού ύψους 668,1 εκατομμυρίων ECU, για την κάλυψη των ζημιών 
εκμετάλλευσης του 1995, ενίσχυση για την κάλυψη υποχρεώσεων που 
προέκυψαν από τον εκσυγχρονισμό, την ορθολογική οργάνωση και την 
αναδιάρθρωση της βιομηχανίας άνθρακα και ενίσχυση για έρευνα και 
ανάπτυξη. 
Η έγκριση της Επιτροπής προς το Ηνωμένο Βασίλειο να χορήγησε ι ενίσχυση 
συνολικού ύψους 2.594,4 εκατομμυρίων ECU, για ζημίες του 1995, 
περιελήφθη στην απόφαση της Επιτροπής της 3ης Νοεμβρίου 1994100. 
Κοινοποιήσεις ενισχύσεων για το 1995 ελήφθησαν από τις πορτογαλικές και 
ισπανικές αρχές, καθώς και μια συμπληρωματική κοινοποίηση από τις 
γερμανικές αρχές. Ολες αυτές οι κοινοποιήσεις εξετάστηκαν από τις 
υπηρεσίες της Επιτροπής για να καθοριστεί εάν συμβιβάζονται ή όχι με 
την απόφαση 3632/93/ΕΚΑΧ. 
1.1.4. Αυτοκινητοβιομηχανία 
166. Με την απόφαση του της 29ης Ιουνίου 1995101, το Ευρωπαϊκό 
Δικαστήριο αποφάνθηκε, σε αντίθεση με την τελευταία απόφαση της 
Επιτροπής για παράταση του για αόριστο χρονικό διάστημα, ότι το 
κοινοτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων προς την αυτοκινητοβιομηχανία 
είχε πάψει να ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 1995. Για να αποφευχθεί το 
νομικό κενό, που θα μπορούσε δυνητικά να δημιουργηθεί με την απόφαση, 
η Επιτροπή έπρεπε να ενεργήσει κατ' εξαίρεση αποφασίζοντας στις 5 
Ιουλίου 1995 την αναδρομική παράταση του πλαισίου από την 1η Ιανουαρίου 
1995 και, συγχρόνως, να προτείνει στα κράτη μέλη την εκ νέου εισαγωγή 
του πλαισίου για περίοδο δύο ετών, αρχής γενομένης το αργότερο την 1η 
Ιανουαρίου 1996. 
Στη συνέχεια, η ισπανική κυβέρνηση προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο 
κατά της απόφασης της Επιτροπής να παρατείνει αναδρομικά την ισχύ του 
πλαισίου και, σε αντίθεση με όλα τα υπόλοιπα κράτη μέλη, αρνήθηκε 
επίσης την πρόταση για επανεισαγωγή του για περίοδο δύο ετών. Μετά την 
άρνηση αυτή, η Επιτροπή αναγκάστηκε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 
93 παράγραφος 2 για να εξεταστεί ο συμβιβάσιμος χαρακτήρας όλων των 
καθεστώτων ενίσχυσης από τα οποία μπορούσαν να επωφεληθούν οι 
επιχειρήσεις του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας στην Ισπανία. Στις 
20 Δεκεμβρίου, η Επιτροπή εξέδωσε μια οριστική απόφαση καλώντας την 
Ισπανία να συμμορφωθεί - ευθυγραμμισμένη με τη στάση των υπόλοιπων 
κρατών μελών - με τις απαίτησεις του νοεισαχθέντος πλαισίου. 
Με βάση την απόφαση της της 5ης ιουλιου, η Επιτροπή συνέχισε να 
εφάρμοζε ι καθόλη τη διάρκεια του 1995 το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων 
προς την αυτοκινητοβιομηχανία. Ελαβε εννέα κοινοποιήσεις οι οποίες 
στηρίζονταν σε εγκεκριμένα καθεστώτα και 2 κοινοποιήσεις βάσει ad-hoc 
καθεστώτων. Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση έγκρισης της κοινοποιηθείσας 
ενίσχυσης σε 6 υποθέσεις. Η Επιτροπή έλαβε επίσης προσωρινή απόφαση 
καλώντας τη γερμανική κυβέρνηση να παράσχει εντός συγκεκριμένης 
προθεσμίας όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να επιτραπεί η 
αξιολόγηση της ενίσχυσης προς τα νέα σχέδια της VW Sachsen, που δεν 
καλύπτονταν από προηγούμενη απόφαση του 1994102. 
99 Απόφαση 95/519/ΕΚΑΧ, ΕΕ L 299, 12.12.1995, σ. 18. 
100 Απόφαση 95/995/ΕΚΑΧ, ΕΕ L 379, 31.12.1995, σ. 6. 
101 Υπόθεση C-135/93 Ισπαν Γα κατά Επιτροπής [ 1995] Συλλογή 1-1651. 
102 ΧΧίνη Εκββση «πί της πολιτικές ανταγωνισμοί), σημείο 367 και παράρτημα II.Ε., σημείο 2.6. 
74 
167. Κατά την αξιολόγηση μεμονωμένων παροχών ενίσχυσης που βασίζονταν 
σε περιφερειακά καθεστώτα ενίσχυσης (π.χ. FORD Genk), η Επιτροπή 
συνέχισε να εφαρμόζει τα κριτήρια της βάσει των οποίων οι περιφερειακές 
ενισχύσεις στον εν λόγω τομέα πρέπει να είναι ανάλογες με το πραγματικό 
περιφερειακό μειονέκτημα που καλείται να αντιμετωπίσει ο εκάστοτε 
επενδυτής. Σημειώνεται, ωστόσο, ότι κατά μέσο όρο επέτρεψε υψηλότερα 
ποσοστά ενίσχυσης προς τους κατασκευαστές αυτοκινήτων για τη στήριξη 
επενδυτικών σχεδίων σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές της ΕΕ. 
168. Οσον αφορά τις περιπτώσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, η 
Επιτροπή εξέδωσε οριστικές αποφάσεις στις υποθέσεις ενίσχυσης που 
αφορούσαν τις DAF Belgium, DAF Netherlands και SEAT-Volkswagen. Με τις 
αποφάσεις αυτές ε^ητείτο, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, ανάκτηση 
τμήματος της ενίσχυσης στην περίπτωση της πτώχευσης της DAF και 
σημαντική μείωση της παραγωγικής ικανότητας στην περίπτωση της SEAT. 
Περαιτέρω, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία βάσει του 
άρθρου 93 παράγραφος 2 ΕΚ για την ενίσχυση που χορηγήθηκε από τις 
ισπανικές αρχές στην Santana Motor, S.A. 
169. Κατά την αξιολόγηση των περιπτώσεων ενίσχυσης για έρευνα και 
ανάπτυξη, η Επιτροπή, ενώ αναγνώριζε ι τις δυνητικές ευνοϊκές επιπτώσε ι ς 
των δραστηριοτήτων Ε&Α στην οικονομική ανάπτυξη, λαμβάνει υπόψη της τον 
κίνδυνο στρεβλώσεων του ανταγωνισμοϋ και επιχειρεί να διασφαλίσει ότι 
η ενίσχυση αυτή παρέχεται μόνο σε σχέδια τα οποία έχουν πραγματικά 
καινοτόμο χαρακτήρα σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Ελέγχει επίσης την τήρηση των 
ανώτατων ποσοστών ενίσχυσης που καθορίζονται από το κοινοτικό πλαίσιο 
ενισχύσεων για Ε&Α. Δεδομένου ότι οι προϋποθέσεις αυτές επληροϋντο στις 
υπόθεσε ις των Opel Austria και Ford Valencia, η Επιτροπή ενέκρινε τις 
προτεινόμενες για τα σχέδια αυτά ενισχύσεις. 
170. Και οι δύο αυτές υπόθεσεις περιελάμβαναν ενίσχυση για επενδυτικά 
σχέδια με σκοπό τη μείωση της περιβαλλοντικής ρύπανσης. Στο πλαίσιο της 
ευθυγράμμισης με το κοινοτικό πλαίσιο ενισχύσεων στην 
αυτοκινητοβιομηχανία και με τις κατευθυντήριες γραμμές κρατικών 
ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος, μια τέτοια ενίσχυση 
μπορεί να εγκριθεί μόνο εφόσον προορίζεται να καλύψει τις επιπλέον 
επενδυτικές δαπάνες για τη μείωση ή εξάλειψη της ρύπανσης του 
περιβάλλοντος ή για την προσαρμογή των μεθόδων παραγωγής με σκοπό την 
προστασία του περιβάλλοντος και εφόσον δεν υπάρχει υπέρβαση των ορίων 
έντασης της ενίσχυσης που προβλέπεται από τους κανόνες, δηλαδή 15% για 
σχέδια προσαρμογής στα νέα πρότυπα και 30% για σχέδια που υπερβαίνουν 
σημαντικά τα πρότυπα, ή για εκούσια μέτρα. Και στις δύο υπόθεσεις που 
αφορούν την Opel Austria και την Ford Valencia, καθώς και στην ανωτέρω 
αναφερθείσα υπόθεση Ford Genk, οι όροι αυτοί επληροϋντο και κατά 
συνέπεια η Επιτροπή ενέκρινε τις προτεινόμενες εν ισχύσεις. 
171. Σε αρκετές περιπτώσεις, η Επιτροπή ζήτησε από τις εθνικές αρχές 
να ελέγξουν την πραγματοποίηση των επιλέξιμων επενδύσεων και ζήτησε από 
τα κράτη μέλη να υποβάλουν ετήσιες εκθέσεις για το αποτέλεσμα των 
επενδύσεων αυτών καθώς και για την πληρωμή των ενισχύσεων. Εχει ήδη 
αποδειχθεί στην πράξη η σημασία της εν λόγω διαδικασίας παρακολούθησης, 
λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η εκτέλεση μεγάλων πολυετών 
επενδυτικών σχεδίων οδηγεί σε πολλές μεταβολές οι οποίες ίσως 
απαιτήσουν και αλλαγές στην καταβολή της ενίσχυσης. Κατά τη διάρκεια 
του 1995, ο ex-post αυτός έλεγχος ασκήθηκε στις υπόθεσεις Ford/VW 
Setubal και Fiat Mezzogiorno καθώς επίσης και στις υπόθεσεις Chrysler 
και SNF στην Αυστρία, όπου η Ευρωπαϊκή Ενωση κατέληξε σε συμφωνία με 
την Αυστρία για μείωση των ενισχύσεων. Στην απόφαση της στην υπόθεση 
NedCar, η Επιτροπή ζήτησε από τις ολλανδικές αρχές να κοινοποιήσουν 
τους κανόνες κατανομής του κόστους μεταξύ των παλαιών και νέων 
μοντέλων, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν χορηγείται καμία ενίσχυση 
75 
προς τις Volvo και Mitsubishi με την εφαρμογή ακατάλληλων διατάξεων103. 
Η ανάλυση των κανόνων κατανομής του κόστους για τα έτη 1994 και 1995 
έδειξε ότι δεν περιλαμβάνονταν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης. Τέλος, στην 
υπόθεση χορήγησης ενίσχυσης προς την Rover, η οποία χρονολογείται πριν 
από τη θέσπιση του πλαισίου, και στην περίπτωση περιφερειακής ενίσχυσης 
στην υπόθεση Opel Eisenach η επίβλεψη σταμάτησε, μετά την εκπλήρωση 
όλων των όρων της απόφασης. 
1.1.5. Βιομηχανία συνθετικών ινών 
172. Από το 1977, οι ενισχύσεις προς τον εν λόγω κλάδο υπόκεινταν σε 
συμπληρωματικό έλεγχο μέσω του πλαισίου ενισχύσεων προς τη βιομηχανία 
συνθετικών ινών. Τον Απρίλιο, η Επιτροπή ζήτησε από ανεξάρτητους 
συμβούλους την αξιολόγηση των επιπτώσεων του πλαισίου αυτού και, εάν 
εκρίνετο αναγκαίος ο συμπληρωματικός έλεγχος ποια μορφή θα έπρεπε να 
λάβει. Οι σύμβουλοι υπέβαλαν έκθεση τον Οκτώβριο και η Επιτροπή θα 
αποφάσισε ι στις αρχές του 1996 σχετικά με τις ενέργειες στις οποίες θα 
προβεί. Τον Απρίλιο, επίσης, η Επιτροπή παρέτεινε τη διάρκεια ισχύος 
του παρόντος πλαισίου104 για άλλους 9 μήνες μέχρι τις 31 Μαρτίου 1996105. 
1.1.6. Μεταφορές 
173. Το 1995 σημειώθηκε σημαντική αύξηση του αριθμού των περιπτώσεων 
ενίσχυσης στον τομέα των μεταφορών (από 29 σε 52). Η αύξηση αυτή 
συνοδεύτηκε από αύξηση της πολυπλοκότητας του περιεχομένου των 
υποθέσεων καθώς και από επέκταση του πεδίου εφαρμογής των άρθρων 92 και 
93. Με την πρόοδο της απελευθέρωσης των αγορών μεταφορών αυξάνονται και 
οι εμπορικές πιέσεις στους φορείς παροχής των υπηρεσιών αυτών. Η 
επικείμενη ολοκλήρωση της απελευθέρωσης των υπηρεσιών πολιτικής 
αεροπορίας θα περιλαμβάνε ι και τα δικαιώματα ενδομεταφορών (cabotage) 
για τους ευρωπαίους μεταφορείς από το Μάρτιο 1997. Οι προσφάτως 
εγκριθείσες οδηγίες για το κόστος χρησιμοποίησης καθώς και για την 
πρόσβαση στις υποδομές στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών προάγουν 
περαιτέρω τις προσπάθειες που άρχισαν με την οδηγία 91/440. Η ρύθμιση 
του θέματος αυτού επεκτάθηκε επίσης και στις θαλάσσιες ενδομεταφορές 
στο εσωτερικό των κρατών. Τα παραδείγματα αυτά είναι ενδεικτικά των 
ενεργέ ιών που καταβάλλονται στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της ενιαίας 
αγοράς μεταφορικών υπηρεσιών. 
174. Καθώς οι εμπορικές πράξεις υπεισέρχονται πλέον σε νέους τομείς, 
πρέπει να αυξηθεί ο έλεγχος της κρατικής χρηματοδοτικής υποστήριξης για 
να εξασφαλιστεί η διατήρηση της ισότιμης μεταχείρισης όλων των 
επιχειρήσεων, δημόσιων και ιδιωτικών. Στις περιπτώσεις των μεταφορών, 
δεν πρέπει να επιτρέπεται η παροχή πλεονεκτημάτων με τα οποία μειώνεται 
το κόστος το οποίο συνήθως περιλαμβάνεται στη διάρθρωση κόστους μιας 
επιχείρησης και αποτελεί απόρροια κρατικής ενέργειας - εκτός εάν 
ανταποκρίνεται στις ανάγκες συντονισμού των μεταφορών ή αποτελεί 
επιστροφή για την απαλλαγή από την υποχρέωση παροχής υπηρεσιών δημοσίου 
συμφέροντος. Επιπλέον, η ανάπτυξη των μεταφορών ως οικονομική 
δραστηριότητα ή ως συγκεκριμένο σχέδιο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος 
είναι δυνατόν να πληροί τα κριτήρια απαλλαγής. 
175. Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπές γνωμοδότησαν σε αρκετές περιπτώσεις (Ferrovie dello Stato, 
fixed Ôresund link) που τους ζητήθηκε από τα κράτη μέλη για να 
διευκρινιστεί κατά πόσον οι δημόσιες επενδύσεις σε υποδομές μπορούσαν 
103 ΧΧίνη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμοί, σημείο 367 και παράρτημα II.Ε, σημείο 2.6. 
104 ΕΕ C 346, 30.12.1992. 
105 ΕΕ C 142, 8.6.1995. 
76 
να θεωρηθούν κρατική ενίσχυση. Οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούσαν ανέκαθεν 
τη χρηματοδοτική παρέμβαση ως βασικό εργαλείο της πολιτικής τους για 
την ανάπτυξη των υποδομών. Καταρχήν, εφόσον η πρόσβαση και η χρήση ίων 
υποδομών είναι δημόσιες και γενικού χαρακτήρα, οι παρεμβάσεις αυτές δεν 
αποτελούν ενίσχυση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 1 αλλά συνήθως 
θεωρούνται ότι είναι προς το δημόσιο συμφέρον. Για να υπάρξει στρέβλωση 
- η οποία μπορεί να χαρακτηριστεί ως ενίσχυση -, τα πλεονεκτήματα κατά 
τη χρήση των υποδομών πρέπει να παρέχονται επιλεκτικά, με στόχο τη 
συνδρομή προς συγκεκριμένες επιχειρήσεις·, για παράδειγμα, μια ειδική 
εγκατάσταση για την αποκλειστική χρήση μιας και μόνο επιχείρησης- οι 
περιορισμοί πρόσβασης που δημιουργούν διακρίσεις. 
Σε οικονομικούς όρους, οι δημόσιες αρχές παρέχουν συνήθως τα αγαθά αυτά 
και τις υπηρεσίες λόγω αδυναμίας παροχής τους μέσω του συστήματος 
τιμολόγησης. Αγαθά όπως οι υποδομές είναι συνήθως αδιαίρετα και 
συνολικά αναλώσιμα από όλους τους πολίτες, είτε πληρώνουν γι'αυτά είτε 
όχι. Με την παροχή των δημόσιων αγαθών εκ μέρους της κυβέρνησης 
επωφελείται συνολικά η κοινωνία και δεν χορηγούνται αποκλειστικά σε μια 
συγκεκριμένη επιχείρηση ή κλάδο (αρχή του μη αποκλεισμοϋ). Συνέπεια του 
γεγονότος αυτού είναι ότι η δημόσια στήριξη για έργα υποδομής δεν θα 
αποτελεί υπό κανονικές συνθήκες ενίσχυση, αλλά μάλλον ένα γενικό μέτρο 
που θα καταδεικνύει την κυριαρχία του κράτους σε θέματα οικονομικής 
πολιτικής, χωροταξικού προγραμματισμού και ανάπτυξης. 
176. Διάφορες καταγγελίες που υποβλήθηκαν κατά το 1995 υπογράμμιζαν 
την ύπαρξη κρατικών ενισχύσεων προς τους λιμένες. Ίο ερώτημα που 
τίθεται αφορά τη δυνατότητα εξέτασης της οικονομικής υποστήριξης των 
λιμενικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του άρθρου 92. 
177. Οσον αφορά τον τομέα της πολιτικής αεροπορίας το 1995, η 
Επιτροπή βάσισε τις αποφάσεις της σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις 
στις αρχές που αναπτύχθηκαν στις νέες κατευθυντήριες γραμμές που 
εξέδωσε το Νοέμβριο του 1994106. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές 
λαμβάνουν υπόψη τις νέες συνθήκες εντονότερου ανταγωνισμοϋ που 
διαμορφώθηκαν μετά την έναρξη ισχύος της τρίτης δέσμης μέτρων 
ελευθέρωσης το 1993. Το 1994, η Επιτροπή ενέκρινε τη χορήγηση 
ενισχύσεων αναδιάρθρωσης, οι οποίες θα καταβληθούν σε δόσεις, υπέρ της 
TAP και της Air France. Και στις δύο περιπτώσεις, η Επιτροπή ενέκρινε 
τις ενισχύσεις με την προϋπόθεση της εκπλήρωσης μιας σειράς υποχρεώσεων 
και της εφαρμογής σχεδίων αναδιάρθρωσης. Στη συνέχεια, το 1995, η 
Επιτροπή εξέτασε, με τη βοήθε ια ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, κατά πόσο 
είχαν τηρηθεί οι όροι τους οποίους είχε επιβάλει. Δεδομένου ότι τόσο 
η TAP107 όσο και η Air France108 είχαν τηρήσει όλους τους επιβληθέντες 
όρους, η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις για την καταβολή της 
δεύτερης δόσης της ενίσχυσης. 
178. Επίσης κατά το 1994, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η εγγραφή της 
γαλλικής δημόσιας επιχείρησης CDC-P στην ομολογιακή έκδοση της Air 
France συνιστούσε παράνομη ενίσχυση, ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά, 
και ζήτησε την επιστροφή της. Τον Οκτώβριο 1994, η Γαλλία και η Air 
France προσέφυγαν στο Πρωτοδικείο κατά της απόφασης της Επιτροπής. Η 
Επιτροπή αποφάσισε τότε, στις 4 Απριλίου 1995109, να τροποποιήσει την 
αρχική της απόφαση, και να ζητήσει από τη Γαλλία να κατάθεσε ι το ποσό 
της ενίσχυσης και τους τόκους υπερημερίας σε δεσμευμένο τραπεζικό 
λογαριασμό μέχρις ότου αποφανθεί το Πρωτοδικείο. Σκοπός του μηχανισμοϋ 
αυτού είναι να εμπόδισε ι την Air France να χρησιμοποιεί το χρηματικό 
ποσό της ενίσχυσης, μέχρις ότου εκδοθεί η απόφαση του Πρωτοδικείου. 
106 
101 
108 
109 ΧΧίνη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 375. 
ΕΕ αριβ. C 154, της 21.6.1995. 
ΕΕ αριβ. C 295, της 10.11.1995. 
ΕΕ αριβ. L 219, της 15.9.1994. 
77 
179. Στις 4 Μαΐου 1995110,η Επιτροπή εξέτασε τις χρηματοοικονομικές 
συναλλαγές στο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ της Swissair και της Sabena, 
με στόχο την απόκτηση από τη Swissair συμμετοχή στρατηγικής σημασίας 
(49,5%)στη Sabena. Η πράξη προϋπέθετε την αύξηση του μετοχικού 
κεφαλαίου της Sabena κατά 9,5 δισεκατ. βελγικά φράγκα, εκ των οποίων 
τα 6 δισεκατ. θα εισέφερε η Swissair και το υπόλοιπο μέρος το βελγικό 
κράτος και βέλγοι επενδυτές. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι όταν πρόκειται 
να αυξηθεί η συμμετοχή του δημοσίου σε μια εταιρεία, η εισφορά 
κεφαλαίου δεν εμπεριέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης μόνο εάν η 
επένδυση του δημοσίου συνοδεύεται από εισφορά κεφαλαίου σημαντικοϋ 
ύψους από ιδιώτη μέτοχο. Η αγορά νέων μετοχών από τη Swisair στην ίδια 
τιμή και με τους ίδιους όρους με το βελγικό κράτος και τους βέλγους 
επενδυτές αποδεικνύει ότι η πράξη αποτελεί κανονική χρηματοοικονομική 
συναλλαγή και όχι κρατική ενίσχυση. 
180. Στις 10 Μαίου 1995, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να μην 
προβάλει αντιρρήσεις στα σχέδια της γερμανικής κυβέρνησης να 
χρηματοδοτήσει τα συνταξιοδοτικά ταμεία των υπαλλήλων της Lufthnansa 
στο πλαίσιο του προγράμματος ιδιωτικοποίησης της εταιρείας που άρχισε 
να εφαρμόζεται το 1992. Τα μέτρα συνδέονται με τις δαπάνες που 
επωμίσθηκε η Lufthansa μετά την αναγκαστική απόσυρση της από ένα 
συμπληρωματικό συνταξιοδοτικό ταμείο το οποίο διαχειριζόταν ο δημόσιος 
οργανισμός VBL, στον οποίο ήταν υποχρεωμένη να συμμετέχει, ως δημόσια 
εταιρεία. Η Επτροπή έκρινε ότι οποιοσδήποτε ιδιώτης επενδυτής στη θέση 
του γερμανικού κράτους, υποχρεωμένος να παραιτηθεί από τον έλεγχο της 
Lufthansa, θα είχε ενέργησε ι κατά τον ίδιο τρόπο προκειμένου να 
μεγιστοποίησε ι την τελική αξία της συμμετοχής του. 
181- Στις 19 Ιουλίου 1995, η Επιτροπή εξέτασε την εισφορά κεφαλαίου 
ύψους 300 εκατ. FF στην εταιρεία ΑΟΜ από τη μητρική της κρατική 
εταιρεία Credit Lyonnais. Η Επιτροπή, αφού εξέτασε το σχέδιο 
αναδιάρθρωσης της αεροπορικής εταιρείας, συνήγαγε το συμπέρασμα ότι η 
ΑΟΜ ήταν πιθανό να ανακτήσει την αποδοτικότητα της στο εγγύς μέλλον και 
ότι η καθαρή παρούσα αξία των ταμειακών ροών της ήταν υψηλότερη από την 
αξία της επένδυσης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έκρινε ότι επρόκειτο για 
κανονική χρηματοοικονομική συναλλαγή και όχι για κρατική ενίσχυση, 
εφόσον οποιοσδήποτε ιδιώτης επενδυτής που ενεργεί σε κανονικές συνθήκες 
οικονομίας της αγοράς θα είχε πραγματοποιήσει την επένδυση στην ΑΟΜ. 
182. Στις 29 Νοεμβρίου 1995, η Επιτροπή εξέδωσε τελική αρνητική 
απόφαση σχετικά με τον μηχανισμό έκτακτης απόσβεσης των αεροσκαφών που 
είναι εγγεγραμμένα στη Γερμανία και χρησιμοποιούνται για διεθνείς 
εμπορικές δραστηριότητες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το καθεστώς 
πρόβλεπε ι έκτακτη απόσβεση ύψους έως και 30% του συνολικού κόστους 
αγοράς. Η Επιτροπή έκρινε ότι το καθεστώς αυτό συνιστούσε ενίσχυση και 
ότι δεν ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής της δεύτερης και τρίτης παραγράφου 
του άρθρου 92. 
183. Η Επιτροπή έλαβε αρκετές αποφάσεις σχετικά με τη χορήγηση 
ενισχύσεων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. Οι κατευθυντήριες 
γραμμές της Επιτροπής το 1989 για την εξέταση των κρατικών ενισχύσεων 
προς τις κοινοτικές ναυτιλιακές εταιρείες είναι υπό αναθεώρηση στο 
πλαίσιο μιας συνολικής επανεκτίμησης της κοινοτικής πολιτικής για τις 
θαλάσσιες μεταφορές. Τα αποτελέσματα της επανεξέτασης αυτής θα 
παρουσιαστούν από την Επιτροπή σε μια ανακοίνωση την οποία θα κληθούν 
να συζητήσουν και να σχολιάσουν τα ευρωπαϊκά όργανα, τα κράτη μέλη και 
άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. 
BE L 239, της 7.10.1995, σ.19. 
78 
184. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή αποφάσισε ότι μια συμφωνία μεταξύ των 
ισπανικών πιριφιρι ιακών και τονικών αρχών της χώρας ίων Βάσκων και rr/ς 
επιχείρησης «Ferries Golfo de Viscaya», σχετικά με μια πορθμέιακή 
γραμμή μεταξύ του Bilbao και του Portsmouth δεν εμπεριείχε στοιχεία 
κρατικής ενίσχυσης. Η τελική απόφαση, μετά τη κίνηση της διαδικασίας 
δυνάμει του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης, ελήφθη στις 
6 Ιουνίου 1995. 
185. Σοβαρές αμφιβολίες δημιουργήθηκαν σχετικά με το συμβιβάσιμο της 
ενίσχυσης που χορηγήθηκε στη γαλλική κρατική ναυτιλιακή εταιρεία 
Compagnie Générale Maritime («CGM») με τη Συνθήκη. Κ Επιτροπή αποφάσισε 
στις 31 Οκτωβρίου 1995, και αργότερα στις 20 Δεκεμβρίου 1995, να 
κινήσει και να επεκτείνει αντίστοιχα, τη διαδικασία του άρθρου 93 
παράγραφος 2. Το ποσό της ενίσχυσης ανέρχεται σε 330 εκατ. ECU περίπου. 
186. Η Επιτροπή εξέτασε επίσης αρκετές υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων 
στον τομέα των οδικών μεταφορών, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη την 
ελευθέρωση των οδικών ενδομεταφορών που λαμβάνει χώρα σταδιακά από την 
1η Ιανουαρίου 1995111 και προϋποθέτε ι το άνοιγμα των τοπικών αγορών στον 
κοινοτικό ανταγωνισμό. 
187. Στις 18 Αυγούστου 1995, η Επιτροπή προσέφυγε στο Δικαστήριο κατά 
της Ιταλικής Δημοκρατίας, η οποία δεν είχε λάβει τα απαιτούμενα μέτρα 
προκειμένου να συμμορφωθεί με την απόφαση της Επιτροπής της 
9ης Ιουνίου 1993, η οποία κήρυσσε μια πίστωση φόρου στους επαγγελματίες 
οδικούς μεταφορείς στην Ιταλία ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά και 
καλούσε τις ιταλικές αρχές να ζητήσουν την επιστροφή των καταβληθέντων 
ποσών. 
Επιπλέον, το καθεστώς αυτό το οποίο είχε θεωρηθεί ως απλή ενίσχυση 
λειτουργίας και το οποίο είχε αρχικά προβλεφθεί για το φορολογικό έτος 
1992, παρατάθηκε από τις ιταλικές αρχές το 1993 και το 1994, με 
προϋπολογισμό ύψους 558 εκατ. ECU. Η Επιτροπή αποφάσισε στις 4 
Οκτωβρίου 1995, να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 της 
συνθήκης σχετικά με τις παρατάσεις αυτές και ζήτησε την άμεση αναστολή 
της ενίσχυσης. 
188. Στον τομέα της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, συνεχίζονται οι ενέργειες 
διαρθρωτικής εξυγίανσης με σκοπό τη μείωση των υφιστάμενων πλεονασμάτων 
μεταφορικής ικανότητας με τη διάλυση σκαφών. Οι ενέργειες αυτές έχουν 
ήδη αρχίσει από το 1990 βάσει του κανονισμοϋ (ΕΟΚ) αριθ. 1101/89 του 
Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 1989. Λόγω της έκτασης του πλεονάζοντος 
στόλου, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο, στις 23 Μαΐου 1995, πρόταση 
για την τροποποίηση του ανωτέρω κανονισμοϋ και με την οποία προτείνε ι 
την ανάληψη εκτεταμένης δράσης διάλυσης σκαφών, για την περίοδο 1996-
1998, με συγχρηματοδότηση από την Κοινότητα, τα ενδιαφερόμενα κράτη 
μέλη και τον συγκεκριμένο επαγγελματικό κλάδο. Η ενέργεια αυτή αποτελεί 
σημαντικό συνοδευτικό μέτρο της διαδικασίας προοδευτικής ελευθέρωσης 
της αγοράς εσωτερικών πλωτών μεταφορών, στο οποίο αποδίδει επίσης 
μεγάλη σημασία η Επιτροπή στην πρόταση της της 23ης Μαΐου 1995. 
189. Στη διάρκεια του 1995, η Επιτροπή εξέτασε, υπό το πρίσμα των 
άρθρων 92 και 93, ορισμένες πράξεις σιδηροδρομικών εταιρειών. Οσον 
αφορά την πώληση των εταίρε ιών παραγωγής σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού 
(ROSCOs) στο Ενωμένο Βασίλειο, η Επιτροπή αποφάσισε στις 29 Νοεμβρίου 
ότι οι εγγυήσεις που παρασχέθηκαν στους αγοραστές μεγιστοποίησαν το 
κέρδος από την πώληση και συνεπώς δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση. 
111 Κανονισμός 3118/93 του Συμβουλίου, ΕΕ L 279, 12.11.1993. 
79 
Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης, στις 18 Οκτωβρίου 1995, ότι μια κρατική 
εγγύηση υπέρ της Ferrovie dello Stato S.ρ.Α., την οποία χορήγησε η 
ιταλική κυβέρνηση για δάνειο ύψους 372 εκατ. ECU για την πραγματοποίηση 
επενδύσεων σε σιδηροδρομική υποδομή για τη σύνδεση Brenner-Verona με 
τρένα υψηλής ταχύτητας, δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση. 
1.1.7. Γεωργία 
190. Η προσχώρηση των τριών νέων κρατών μελών {Αυστρία, Σουηδία, 
Φινλανδία), μετέβαλε, σε έναν ορισμένο βαθμό, τα δεδομένα όσον αφορά 
τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα. Για κάθε νέο μέλος, η 
πράξη προσχώρησης πρόβλεπε ι μια ιδιαίτερη διαδ ικασία για τις εν ισχύσεις 
που ισχύουν κατά τη στιγμή της προσχώρησης και για μια ορισμένη 
μεταβατική περίοδο. Οπως προβλέπεται στην πράξη προσχώρησης, τα νέα 
κράτη μέλη κοινοποίησαν στην Επιτροπή, πριν από τις 30 Απριλίου 1995, 
τα ισχύονται καθεστώτα ενίσχυσης στο γεωργικό τομέα, σύμφωνα με το 
άρθρο 93 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ. Επιπλέον, η Επιτροπή εξέδωσε, 
στις 13 Φεβρουαρίου 1995, δύο αποφάσεις για την έγκριση των αυστριακών 
και φινλανδικών προγραμμάτων εφαρμογής των άρθρων 138 έως 140 της 
πράξης προσχώρησης, που προβλέπουν τη χορήγηση μεταβατικών και 
φθινουσών κρατικών ενισχύσεων σε γεωργικά προϊόντα. Οι αποφάσεις αυτές 
τροποποιήθηκαν στη συνέχεια για να ληφθούν υπόψη νέα στοιχεία. 
191. Κατά γενικό κανόνα, η Επιτροπή είναι εκείνη που πρέπει να 
αντιταχθεί στις εθνικές ενισχύσεις κάθε κράτους μέλους που αφορούν 
μέτρα στήριξης τα οποία υπάρχει κίνδυνος να διαταράξουν τους 
μηχανισμούς της κοινοτικής αγοράς και που, ως εν ισχύσεις λειτουργίας, 
δεν έχουν διαρκές αποτέλεσμα στην ανάπτυξη του εν λόγω τομέα. 
192. Όσον αφορά τις εν ισχύσεις στις επενδύσεις για τον τομέα 
πρωτογενούς παραγωγής, και κυρίως για την εφαρμογή του άρθρου 12 
παράγραφος 1 του κανονισμοϋ (ΕΟΚ) αριθ. 2328/91 του Συμβουλίου, σχετικά 
με τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των γεωργικών διαρθρώσεων112, η 
αξιολόγηση των κοινοτικών και εθνικών ενισχύσεων πρέπει στο εξής, και 
στο μέτρο του δυνατού, να πραγματοποιείται στο πλαίσιο παράλληλης 
εξέτασης των φακέλων εντός των προθεσμιών που ορίζονται για τις 
κρατικές ενισχύσεις· η διαδικασία αυτή θα επιτρέψει την αποστολή μιας 
μόνο επιστολής στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, τόσο δυνάμει των άρθρων 
92-93 της συνθήκης όσο και του κανονισμού αριθ. 2328/91. 
193. Όσον αφορά τις ενισχύσεις για τις επενδύσεις με σκοπό τη 
βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών προϊόντων, 
η κοινοτική πολιτική καθορίζεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 866/90 
του Συμβουλίου113. Ο κανονισμός αυτός επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη 
να προβλέπουν ενισχύσεις, κάτω από διάφορους όρους, σε συμφωνία με τα 
άρθρα 92 και 93 της συνθήκης. Η δυνατότητα αυτή, ωστόσο, περιορίζεται 
από τα κριτήρια επιλογής που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό, και 
εφαρμόζονται από την Επιτροπή κατ' αναλογία για την αξιολόγηση των 
κρατικών ενισχύσεων. 
Μέχρι το 1994/ τα κριτήρια επιλογής για την αξιολόγηση των επενδύσεων 
αυτών, γνωστά ως "τομεακά όρια", καθορίζονταν στην απόφαση 90/342/ΕΟΚ 
της Επιτροπής, της 7ης Ιουνίου 1990114. Με την απόφαση 94/173/ΕΟΚ της 
Επιτροπής, της 22ας Μαρτίου 1994115, τα κριτήρια αυτά τροποποιήθηκαν. 
Ίο 1994, η Επιτροπή είχε ενημερώσει τα κράτη μέλη ότι θα συνέχισε ι να 
112 ΕΕ L 218, 6.8.1991, σ. 1. 
113 ΕΕ L 91, 26.4.1990, σ. 1. 
ΕΕ L 163, 29.6.1990, σ. 71. 114 
115 ΕΕ L 79, 23.3.1994, σ. 29. 
80 
εφάρμοζε ι, στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, τα τομεακά όρια που 
προβλέπονται στο σημείο 2 του παραρτήματος της απόφασης του 1990116. Το 
1995, η Επιτροπή διαφοροποίησε τη θέση της ούτως ώστε να εφάρμοσε ι τα 
όρια που προβλέπονται από την απόφαση του 1994 στις περιπτώσεις εκείνες 
στις οποίες τα όρια αυτά θα ήταν λιγότερο αυστηρά111. Μετά τις 
προπαρασκευαστικές της εργασίες με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θέσπισε 
την αρχή της εφαρμογής στις κρατικές ενισχύσεις, από την 1η Ιανουαρίου 
1996, των κριτηρίων που περιλαμβάνονται στην απόφαση της 22ας Μαρτίου 
1994 και όχι εκείνων που περιλαμβάνονται στην απόφαση της της 7ης 
Ιουνίου 1990118. 
194. Η Επιτροπή θέσπισε επίσης την αρχή της αναθεώρησης της πολιτικής 
της σχετικά με τις επιδοτούμενες πίστωσεις διαχείρισης στον γεωργικό 
τομέα119. 
1.1.8. Αλιεία 
195. Το 1995, η Επιτροπή κατέγραψε 37 νέες περιπτώσεις 
κοινοποιηθε ισών ενισχύσεων και 20 περιπτώσεις μη κοινοποιηθε ισών 
ενισχύσεων ή ενισχύσεων που κοινοποιήθηκαν με καθυστέρηση, καθώς και 
τρεις νέες περιπτώσεις υφιστάμενων ενισχύσεων στον εν λόγω τομέα. 
Αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις στην περίπτωση 22 καθεστώτων, εκ 
των οποίων ένα είχε ήδη αρχίσει το 1994. Αποφάσισε, εξάλλου, να κινήσει 
τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ έναντι δύο 
μέτρων ενίσχυσης, ενός ιταλικού και ενός γερμανικού. Κατά τη διάρκεια 
της ιδίας περιόδου, η Επιτροπή αποφάσισε να περάτωσε ι τη διαδικασία του 
άρθρου 93 παράγραφος 2 που είχε κινηθεί έναντι ενός μέτρου ενίσχυσης 
που τέθηκε σε εφαρμογή στην Ιταλία και κοινοποιήθηκε το 1993. 
1.2. Ειδικοί τομείς που δεν υπόκεινται σε συγκεκριμένους κανόνες 
196. Ηδη από μερικά χρόνια, η Ευρώπη γνώρισε ένα σημαντικό ρεύμα 
ελευθέρωσης, ιδιωτικοποιήσεων και αναδιοργάνωσης ορισμένων εθνικών 
τομέων υπό καθεστώς μονοπωλίου. Ίο ρεύμα αυτό, σε συνδυασμό με τη 
συνέχιση της διαδικασίας εναρμόνισης των κανόνων σε κοινοτικό επίπεδο, 
οδήγησε την Επιτροπή να μελετήσει τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων σε 
θέματα κρατικών ενισχύσεων για ορισμένους συγκεκριμένους τομείς όπως 
είναι οι τράπεζες ή τα ταχυδρομεία. Οι εν λόγω τομείς, αν και θεωρητικά 
θα έπρεπε να υπόκεινται στην ίδια μεταχείριση με οποιονδήποτε άλλο 
τομέα (και ιδιαίτερα στην αρχή του "ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία 
αγοράς"), δεν παύουν ωστόσο να έχουν ορισμένες ιδιαιτερότητες οι οποίες 
είναι λογικό να λαμβάνονται υπόψη από την Επιτροπή κατά την εφαρμογή 
των κανόνων σε θέματα κρατικών ενισχύσεων. 
1.2.1. Τραπεζικός τομίας 
197. Στον τομέα αυτό παρατηρούνται ορισμένες ιδιαιτερότητες 
κοινωνικής και νομικής φύσεως (προστασία των αποταμιευτών), 
μακροοικονομικής και χρηματοπιστωτικής (απαραίτητη σταθερότητα του 
τομέα, ορθή λειτουργία του συστήματος πληρωμών), και τέλος πολιτικής 
και διεθνούς φύσεως (πιθανός αντίκτυπος με τη μορφή "πανικού" σε άλλα 
ιδρύματα της ίδιας χώρας ή σε άλλες χώρες δεδομένης της μεγάλης 
αλληλεξάρτησης που υφίσταται σε τομείς όπως ο τραπεζικός, κυρίως στις 
περιπτώσεις αφερεγγυότητας ενός μεγάλου ιδρύματος) . Για το λόγο αυτό, 
116 ΕΕ C 189, 12.7.1994, σ. 5. 
1X7 ΕΕ C 71, 23.3.1995, σ. 6. 
118 ΕΕ C 29, 2.2.1996, σ. 4. 
119 ΕΕ C 44, 16.2.1996, σ. 2. 
81 
υπάρχουν ειδικές αρχές επιφορτισμένες με την εποπτεία του εν λόγω τομέα 
στα διάφορα κράτη μέλη. 
Μετά την υπόθεση Baneeto το 1994, η υπόθεση Créait Lyonnaie απατιλίΐ 
ένα σημαντικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο πρέπει να εφαρμόζονται 
οι κανόνες για τις κρατικές εν ισχύσεις, λαμβάνοντας πάντα υπόψη τον 
ιδιαίτερα ευαίσθητο χαρακτήρα του εν λόγω τομέα. Η υπόθεση αυτή είναι 
από ποσοτική άποψη η σημαντικότερη από αυτές που έχει εξετάσει μέχρι 
σήμερα η Επιτροπή : ο συνολικός όγκος της ενίσχυσης ανέρχεται σε 45 
δισεκατομμύρια FFr (7,5 δισεκατομμύρια ECU). Επιπλέον, η Crédit 
Lyonnais ήταν στα τέλη του 1993 η πρώτη ευρωπαϊκή τράπεζα από άποψη 
συνολικού ισολογισμού, γεγονός που κατέστησε τη συγκεκριμένη υπόθεση 
παράδε ιγμα αφερεγγυότητας μιας τράπεζας σημαντ ικοϋ μεγέθους με όλες τις 
παρεπόμενες επιπτώσεις για το σύνολο του χρηματοπιστωτικού και 
τραπεζικού συστήματος της Γαλλίας, ακόμα και της Ευρώπης. 
Η αρχή την οποία ακολούθησε η Επιτροπή, μετά από διαβουλεύσεις με ομάδα 
εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου, ήταν εκείνη της εφαρμογής στον 
τραπεζικό τομέα των κανόνων ουσίας και διαδικασίας σε θέματα κρατικών 
ενισχύσεων, λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαιτερότητα του τομέα αυτού. Η 
τήρηση των κανόνων είχε, εξάλλου, ως αποτέλεσμα να αποφευχθεί η μη 
συνετή συμπεριφορά ορισμένων πιστωτικών ιδρυμάτων, τα οποία τυγχάνουν 
ρητής ή σιωπηρής υποστήριξης εκ μέρους του κράτους, στο βαθμό που 
πρόκειται για δημόσια ιδρύματα και/ή ιδρύματα των οποίων η σημασία 
είναι ιδιαίτερα μεγάλη για να αφεθούν σε πτώχευση. Η πρόταση αυτή 
είναι, πράγματι, πιθανόν να οδηγήσει σε ανάγκη κρατικής παρέμβασης και 
ως εκ τούτου σε στρέβλωση του ανταγωνισμοϋ η οποία θα μπορούσε να έχει 
αποφευχθεί. Ακόμα και εάν η κρατική παρέμβαση ήταν αναγκαία για να 
αποφευχθούν οι ανεπιθύμητες επιπτώσεις στα υπόλοιπα ιδρύματα και τις 
χρηματοπιστωτικές αγορές, η Επιτροπή θεώρησε ότι έπρεπε να εξασφαλιστεί 
ότι η προκρινόμενη λύση προκαλεί όσο το δυνατόν λιγότερη στρέβλωση των 
όρων ανταγωνισμοϋ. Τέλος, το υπό πτώχευση ίδρυμα πρέπει να παράσχει 
σημαντικές αντιπαροχές για την αντιστάθμιση των αρνητικών επιπτώσεων 
της κρατικής παρέμβασης στους υπόλοιπους φορείς της αγοράς. Αυτός είναι 
ο λόγος για τον οποίο η απόφαση την οποία έλαβε τελικά η Επιτροπή 
εξαρτά την έγκριση της ενίσχυσης προς την Crédit Lyonnais κυρίως από 
την πώληση σημαντικοϋ μέρους του διεθνούς δικτύου, από τη συνδρομή της 
στο κόστος του μηχανισμοϋ διαχωρισμού των ζημιογόνων δραστηριοτήτων με 
μια ρήτρα επανόδου σε υγιή κατάσταση, από τον σαφή διαχωρισμό μεταξύ 
της Crédit Lyonnais και της διάρθρωσης η οποία δημιουργήθηκε για να 
συμπεριλάβει τις διαχωριζόμενες πλέον δραστηριότητες και από την πιθανή 
ιδιωτικοποίηση της τράπεζας εντός των προσεχών πέντε ετών. 
1.2.2. Ταχυδρομεία 
198. Η Επιτροπή θεωρεί τον εν λόγω τομέα ιδιαίτερα σημαντικό λόγω της 
ουσιαστικής συμβολής του στην υλοποίηση των κοινώνικών και οικονομικών 
δραστηριοτήτων μιας χώρας. Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει συγχρόνως να λάβει 
υπόψη της το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αναγνώρισε την 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοϋ στον συγκεκριμένο τομέα120, με την 
επιφύλαξη της αρχής του άρθρου 90 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ. 
Οι ταχυδρομικές υπηρεσίες, κυρίως δημόσιες, ημιδημόσιες ή εκείνες στις 
οποίες έχουν δοθεί ειδικά και αποκλειστικά δικαιώματα, εξακολουθούν να 
διατηρούν προνομιακές σχέσεις με το κράτος. Η κατάσταση αυτή 
Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 12ης Φεβρουαρίου 1992 στις από κοινού εξετασθείσες 
υποθέσεις C-48/90 και C-66/90 Nederland en ΡΤΤ Nederland και ΡΤΤ Post κατά Επιτροπής, Συλλογή 
1992, σ. 1-565· απόφαση του Ευρωπαϊκοί; Δικαστηρίου στην υπόθεση C-320/91 Paul Corbeau, 
Συλλογή 1993, σ. 1-2563. 
82 
μεταφράζεται σε μια άμεση (επιδότησεις) ή έμμεση (φορολογικές 
επιπτώσεις) οικονομική υποστήριξη, που συχνά δεν είναι ιδιαίτερα 
διαφανής. Πλην όμως, στον συγκεκριμένο τομέα121 ισχύει αφενός, η οδηγία 
της Επιτροπής για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων του 
κράτους και των δημοσίων υπηρεσιών, γεγονός που επιφέρει ιδιαίτερες 
λογιστικές και χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις. Αφετέρου, οι άμεσες ή 
έμμεσες αυτές οικονομικές παρεμβάσε ι ς αποτελούν κρατικές ενισχύσεις τις 
οποίες η Επιτροπή καλείται να εποπτεύε ι, τόσο στο πλαίσιο υποχρέωσης 
προηγούμενης κοινοποίησης των σχεδίων ενίσχυσης στην οποία υπόκεινται 
τα κράτη όσο και στο πλαίσιο της μόνιμης εξέτασης εκ μέρους της 
Επιτροπής των υφιστάμενων καθεστώτων ενίσχυσης για να ληφθεί υπόψη η 
προοδευτική ανάπτυξη ή η λειτουργία της κοινής αγοράς. 
Στο θέμα αυτό η υπόθεση των Activités concurrentielles de la Poste 
française" (Ανταγωνιστικές δραστηριότητες των Γαλλικών Ταχυδρομείων) 
παρουσιάζει διπλό ενδιαφέρον στο βαθμό που ασχολείται τόσο με την 
εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις (άρθρα 92-93) όσο και 
με τις διατάξεις για τις επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με τη 
διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (άρθρο 92 
παράγραφος 2). Η υπόθεση αυτή αποτελεί την πρώτη από κοινού εφαρμογή 
των δύο αυτών διατάξεων εκ μέρους της Επιτροπής. Η τελευταία θεώρησε 
στις περιπτώσεις αυτές ότι τα φορολογικά πλεονεκτήματα από τα οποία 
μπορούσε να επωφεληθεί ο τομέας των ταχυδρομείων δεν υπερβαίνουν το 
επιπλέον κόστος που προκαλείται από τους περιορισμούς οι οποίοι 
επιβαρύνουν τα Γαλλικά Ταχυδρομεία στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης της 
αποστολής τους ως δημόσιας υπηρεσίας και δεν παρέχονται στις 
ανταγωνιστικές δραστηριότητες των Ταχυδρομείων (La Poste) (δηλαδή στις 
δραστηριότητες εκείνες οι οποίες δεν εκτελούνται αποκλειστικά από τα 
Γαλλικά Ταχυδρομεία, κατ'εφαρμογή του γαλλικού δικαίου). Η Επιτροπή 
αποφάσισε συνεπώς ότι τα φορολογικά πλεονεκτήματα δεν αποτελούν 
ενισχύσεις σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. 
1.2.3. Οπτικοακουστικός τομίας 
199. Η Επιτροπή αναγνώριζε ι ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία παραγωγής 
ταινιών όπως και εκείνη της παραγωγής τηλεοπτικών προγραμμάτων 
αποτελούν σημαντικό μέρος της διαφοροποιημένης ευρωπαικής πολιτιστικής 
£ωής. Στο πλαίσιο αυτό, η προώθηση της πολιτιστικής διαφοροποίησης 
έγινε αποδεκτή από την Επιτροπή ως αιτιολογία για την κρατική ενίσχυση 
προς την βιομηχανία παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών και τηλεοπτικών 
προγραμμάτων. Ωστόσο, κατά την αξιολόγηση της για την κρατική ενίσχυση 
προς τον οπτικοακουστικό τομέα, η Επιτροπή θα φρόντισε ι να εξασφάλισε ι 
ότι η ενίσχυση αυτή δεν προκαλεί περιττές στρέβλωσεις των όρων 
ανταγων ισμοϋ και ότι δεν υπάρχει διάκριση με βάση την ιθαγένεια ή άλλου 
είδους εμποδια στην ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών, προσώπων και 
ιδεών στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η Επιτροπή έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη 
ισορροπίας μεταξύ της αναγκαιότητας προώθησης της πολιτιστικής 
κληρονομιάς και της απελευθέρωσης του εμπορίου και του ανταγωνισμοϋ 
στην ενιαία αγορά. 
Για να διευκρινίσει την πολιτική της όσον αφορά τις ενισχύσεις στον εν 
λόγω τομέα, η Επιτροπή επεξεργάζεται κατευθυντήριες γραμμές για τις 
κρατικές ενισχύσεις στον πολιτιστικό τομέα, τις τέχνες και τον 
οπτ ικοακουστικό τομέα. Οι κατευθυντήριες γραμμές συζητήθηκαν με τα 
κράτη μέλη κατά τη διάρκεια πολυμερούς συνεδρίασης τον Ιούνιο. Ία κράτη 
μέλη εξέφρασαν, γενικά, την υποστήριξη τους προς τις κατευθυντήριες 
αυτές γραμμές. 
Οδηγία της Επιτροπής 80/723/EOK, 25.6.1980, που τροποποιήθηκε από την οδηγία 84/413/EOK, 
ΕΕ L 229, 28.8.1985, σ. 20. 
83 
200. Με βάση τα παράπονα που εξέφρασαν ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί 
ισχυριζόμενοι ότι οι δημόσιοι σταθμοί ελάμβαναν κρατικές ενισχύσεις που 
στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό στην αγορά τηλεοπτικών προγραμμάτων εντός 
της ΕΚ, η Επιτροπή ανέθεσε το 1993 σε μια εταιρεία συμβούλων την 
εκπόνηση σχετικής μελέτης, με ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα των 
υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλονται στους δημόσιους 
σταθμούς, το κόστος τους και το ϋψος της επιδότησης που λαμβάνουν. Η 
Επιτροπή παρέλαβε την οριστική έκθεση τον Οκτώβριο του 1995 και την 
απέστειλε στα κράτη μέλη για την υποβολή παρατηρήσεων. Οσον αφορά τα 
νέα κράτη μέλη και τις χώρες της ΕΖΕΣ, που έχουν υπόγραψε ι τη συμφωνία 
ΕΟΧ, η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής προσφορών για την 
εκπόνηση παρόμοιας μελέτης. Οταν ληφθούν οι παρατήρησεις των κρατών 
μελών για την πρώτη μελέτη και ολοκληρωθεί η δεύτερη μελέτη η Επιτροπή 
θα εξετάσει τις υπόθεσεις που εκκρεμούν και θα οργάνωσε ι διαβουλεύσεις 
για την εξεύρεση λύσεων. 
2. Οριζόντιες ενισχύσεις 
2.1. Ερευνα και ανάπτυξη 
201. Η Επιτροπή εξέδωσε στις 20 Δεκεμβρίου 1995 το νέο "κο ινοτικό 
πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για έρευνα και ανάπτυξη". 
Η αναθεώρηση του ισχύοντος από το 1986 πλαισίου εντάσσεται στις νέες 
συνθήκες ανταγωνισμοϋ, τόσο σε κοινοτικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. 
Η αναθεωρημένη έκδοση έλαβε υπόψη τις συστάσεις του Αευκοϋ Βιβλίου 
"Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση" όπως και τις επιπτώσεις 
των συμφωνιών από τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις του γύρου της 
Ουρουγουάης. Ίο κείμενο διευκρινίζει ορισμένες άγραφες πρακτικές τις 
οποίες ανέπτυξε η Επιτροπή από την έναρξη ισχύος του πλαισίου του 1986. 
Πράγματι, εάν γενικά το επίπεδο επιτρεπόμενων ενισχύσεων παραμένει στο 
25% για τα σχέδια προανταγωνιστικής ανάπτυξης - πλησιέστερα προς την 
αγορά - και σε 50% για τα σχέδια βασικής βιομηχανικής έρευνας, είναι 
δυνατή η χορήγηση "πριμοδοτήσεων" για τα σχέδια που αφορούν MME (+10 
ποσοστιαίες μονάδες), τις ενισχυόμενες περιφέρειες (+5 ή 10 ποσοστιαίες 
μονάδες) και τα σχέδια που εντάσσονται στις προτεραιότητες του 
κοινοτικοϋ προγράμματος πλαισίου Ε/Α (ΠΠΕΑ) (+15 ποσοστιαίες μονάδες). 
Εξάλλου, είναι δυνατή η πριμοδότηση της επιτρεπόμενης έντασης των 
ενισχύσεων (κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες) για τα σχέδια που 
ανταποκρίνονται σε ένα τουλάχιστον από τα ακόλουθα κριτήρια: 
διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ ανεξάρτητων επιχειρήσεων, ευρεία διάδοση 
των αποτελεσμάτων της έρευνας, συνεργασία πανεπιστημίων- βιομηχανίας. 
Επιτρέπεται προσαύξηση 25 μονάδων για τα σχέδια που αφορούν 
προτεραιότητες του ΠΠΕΑ και προβλέπουν επίσης διασυνοριακή συνεργασία 
μεταξύ επιχειρήσεων ή επιχειρήσεων και δημοσίων ερευνητικών οργανισμών 
και μια ευρύτερη διάδοση των αποτελεσμάτων. 
Ίο σύστημα αυτό πριμοδότησης θα επιτρέψει την προσαρμογή του ποσού της 
επιτρεπτής ενίσχυσης με βάση το κοινό συμφέρον, και θα πρέπει, σε κάθε 
περίπτωση, να τηρούνται τα μέγιστα ποσοστά του κώδικα επιδοτήσεων του 
ΠΟΕ. 
Για να ληφθεί υπόψη ο εξωκοινοτικός ανταγωνισμός και οι νέες 
δυνατότητες που προβλέπονται από τη συμφωνία για τις συμβάσεις και τα 
αντισταθμιστικά μέτρα του ΠΟΕ, το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι οι 
κοινοτικές επιχειρήσεις θα μπορούν να επωφελούνται από τα ανώτατα 
ποσοστά ενίσχυσης που επιτρέπονται από τον ΠΟΕ (50% για τις 
δραστηριότητες προανταγων ιστικής έρευνας και 75% για τις δραστηριότητες 
βασικής βιομηχανικής έρευνας) στις εξής περιπτώσεις: σώρευση μεταξύ 
84 
κρατικής ενίσχυσης και κοινοτικής στήριξης, σημαντικό πρόγραμμα κοινού 
ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (παρέκκλιση του άρθρου 92 παράγραφος 3, σημείο 
β), σχέδια ή προγράμματα για τα οποία πραγματοποιούνται παρόμοιες 
δραστηριότητες από επιχειρήσεις εγκατεστημένες εκτός της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης και οι οποίες έχουν λάβει (κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων 
ετών), ή πρόκειται να λάβουν ενίσχυση έντασης ισοδύναμης με το επίπεδο 
που είναι αποδεκτό από τον ΠΟΕ για τα δύο ίδια είδη έρευνας. 
Στο νέο πλαίσιο, για να μειωθεί η γραφειοκρατική επιβάρυνση για τα 
κράτη μέλη και την Επιτροπή, βάσει της ήδη κτηθείσας εμπειρίας, η 
Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινοποίηση της αύξησης του ετήσιου 
προϋπολογισμού (<100% του αρχικού ποσού) και/ή η παράταση ενός 
εγκεκριμένου καθεστώτος, δεν είναι πλέον απαραίτητες εφόσον συντρέχουν 
ορισμένες προϋποθέσεις. 
Η χορήγηση ενίσχυσης σε μεμονωμένο σχέδιο, στο πλαίσιο ενός καθεστώτος 
ενίσχυσης για έρευνα και ανάπτυξη που έχει εγκριθεί από την Επιτροπή, 
δεν πρέπει καταρχήν να κοινοποιηθεί . Στο πλαίσιο του 1995 περιελήφθη 
ένα διαφορετικό κριτήριο κοινοποίησης των "σημαντικών μεμονωμένων 
περιπτώσεων" που αναφέρεται στο ποσό της ενίσχυσης που καταβάλλεται (5 
εκατομμύρια ECU) και στο κόστος του σχεδίου (25 εκατομμύρια ECU). 
Στην αναθεώρηση του πλαισίου εξετάζονται επίσης διαφορετικές 
καταστάσεις στις οποίες η δημόσια χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων 
έρευνας και ανάπτυξης που διεξάγονται από ιδρύματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης ή δημόσια ιδρύματα έρευνας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, 
μεμονωμένα ή για λογαριασμό των επιχειρήσεων ή σε συνεργασία με αυτές, 
διέπεται ή όχι από τις διατάξεις του άρθρου 92 παράγραφος 1 της 
συνθήκης ΕΚ. 
Η νέα μορφή του πλαισίου διευκρινίζει εξάλλου ποιοι είναι οι παράγοντες 
τους οποίους θα λάβει υπόψη η Επιτροπή για να αξιολογήσει εάν οι 
ενισχύσεις για την έρευνα και ανάπτυξη που προτείνονται από κάποιο 
κράτος μέλος υπ ο κ ι νουν τις επιχειρήσει ς να αναλαμβάνουν συμπληρωματικές 
δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης, επιπλέον εκείνων τις οποίες 
διεξάγουν συνήθως στο πλαίσιο των καθημερινών τους ασχολιών (αποτέλεσμα 
υποκίνησης των ενισχύσεων για Ε&Α) . 
Η αναγκαιότητα της ενίσχυσης και το αποτέλεσμα της υποκίνησης θα 
θεωρηθούν ως δεδομένα για τις MME, ενώ η Επιτροπή θα πρέπει να ελέγξει 
τα στοιχεία αυτά με ιδιαίτερη προσοχή για τις μεγάλες επιχείρησε ις οι 
οποίες ασκούν ερευνητικές δραστηριότητες των οποίων τα αποτελέσματα 
είναι πλησίον του σταδίου της εμπορικής εκμετάλλευσης (πλησίον της 
αγοράς) . 
2.2. Εν ισχύσεις απασχόλησης και γενικά μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα 
202. Το συνεχιζόμενο υψηλό ποσοστό ανεργίας στην Κοινότητα αποτέλεσε 
το βασικό οικονομικό και κοινώνικό πρόβλημα για το 1995. Σε μια 
προσπάθεια αντιμετώπισης της σοβαρής αυτής κατάστασης, τα κράτη μέλη 
λαμβάνουν όλο και περισσότερα μέτρα για την προώθηση της απασχόλησης 
και η Επιτροπή, από την πλευρά της, στη Αευκή Βίβλο για την ανάπτυξη, 
ανταγωνιστικότητα και απασχόληση προτείνε ι διαφόρους τρόπους ενίσχυσης 
της απασχόλησης σε συνδυασμό με την κοινοτική πολιτική ανταγωνισμοϋ. 
Ία περισσότερα από τα μέτρα που θέσπισαν τα κράτη μέλη για την εφαρμογή 
των πολιτικών τους στην αγορά εργασίας είναι γενικής φύσεως και δεν 
συνεπάγονται ενίσχυση, είτε επειδή δεν ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις 
είτε επειδή δεν επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, 
σύμφωνα με την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Για 
85 
παράδειγμα, βάσει του νέου Danish Energy Package, το οποίο επιβάλλε ι 
νέους ή αυξημένους ενεργέ ιακοϋς φόρους για τις εκπομπές C02 και S02 στις 
βιομηχανικές επιχειρήσεις στη Δανία, ένα μέρος των εσόδων από τους εν 
λόγω φόρους θα επιστραφούν στη βιομηχανία με τη μορφή γενικής μείωσης 
των εισφορών που καταβάλλονται στην αγορά εργασίας. Δεδομένου ότι όλες 
οι επιχειρήσε ις επωφελούνται από τη μείωση αυτή αυτομάτως και σύμφωνα 
με αντικειμενικά κριτήρια, η Επιτροπή δεν θεώρησε ότι η μείωση αυτή 
αποτελεί κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 1. 
Μόνο τα μέτρα τα οποία επιλεκτικά μειώνουν το κόστος εργασίας ορισμένων 
επιχειρήσεων ή σε ορισμένους τομείς, είτε για να ενθαρρυνθεί η αύξηση 
του εργατικού δυναμικού στους εν λόγω τομείς, η διατήρηση του επιπέδου 
απασχόλησης ή η πρόσληψη ορισμένων κατηγοριών ανέργων, στρεβλώνουν ή 
απειλούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό εφόσον ευνοούν τους δικαιούχους 
σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές τους. Ετσι, η Επιτροπή θεώρησε ότι το 
Swedish employment aid scheme (σουηδικό καθεστώς ενίσχυσης για την 
απασχόληση) το οποίο διατίθεται μόνο σε επιχειρήσεις που απασχολούν 
μέχρι 500 εργαζόμενους, αποτελούσε κρατική ενίσχυση υπέρ των 
επιχειρήσεων αυτών και ότι ήταν εις βάρος των ανταγωνιστών με 
περισσότερους από 500 εργαζόμενους. 
203. Λόγω του σημαντικοϋ αριθμού μέτρων ενίσχυσης για την προώθηση 
της απασχόλησης, η Επιτροπή θεώρησε αναγκαίο να διευκρινίσει την 
πολιτική της για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα αυτό, σύμφωνα με 
τις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις ενισχύσεις στην απασχόληση122. 
Οσον αφορά τα μέτρα στήριξης για την κατάρτιση, αυτά πρόκειται να 
εξεταστούν στις γενικότερες κατευθυντήριες γραμμές για τη διάκριση 
μεταξύ κρατικών εγγυήσεων και γενικών μέτρων, δεδομένου ότι τα μέτρα 
στήριξης για την κατάρτιση είναι δυνατό σε πολλές περιπτώσεις να 
χαρακτηρισθούν ως γενικά μέτρα. Ο βασικός στόχος των κατευθυντήριων 
γραμμών ενίσχυσης της απασχόλησης είναι κυρίως να πληροφορηθούν τα 
κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη τις αρχές τις οποίες πρόκειται να 
εφαρμόσει η Επιτροπή για τον προσδιορισμό της ύπαρξης μέτρων ενίσχυσης 
υπέρ της απασχόλησης και τον συμβιβάσιμο χαρακτήρα τους με την κοινή 
αγορά και για την εξασφάλιση της συνοχής μεταξύ των κανόνων 
ανταγωνισμοϋ και των μέτρων πολιτικής για την απασχόληση που 
περιλαμβάνονται στο Κευκό Βιβλίο της Επιτροπής για την ανάπτυξη, την 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Οι κατευθυντήριες γραμμές 
επιβεβαιώνουν την ανέκαθεν θετική προσέγγιση της Επιτροπής έναντι των 
κρατικών ενισχύσεων που έχουν ως στόχο τη δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης, ιδιαίτερα δε εφόσον η ενίσχυση αυτή χορηγείται σε MME ή 
σε επιχειρήσεις οι οποίες βρίσκονται σε περιοχές επιλέξιμες για 
περιφερειακή ενίσχυση, υπό τον όρο ότι οι εν ισχύσεις οδηγούν σε καθαρή 
αύξηση του αριθμού των απασχολούμενων στην οικεία επιχείρηση. Ομοίως, 
η Επιτροπή θα λαμβάνει κανονικά ευνοϊκή θέση εάν η ενίσχυση χορηγείται 
σε επιχειρήσεις οι οποίες σκοπεύουν να προσλάβουν ανέργους που 
αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες δυσκολίες στην εξεύρεση μόνιμης εργασίας, 
όπως είναι οι μακροχρόνιοι άνεργοι ή τα νέα άτομα. Κατά την αξιολόγηση 
της, η Επιτροπή θα λαμβάνει επίσης υπόψη τις πιθανές αντιπαροχές που 
προσφέρονται'από την επιχείρηση για την ενίσχυση η οποία υπερβαίνε ι την 
απασχόληση των ανέργων, όπως αυτή στα πλαίσια της κατάρτισης. Επιπλέον, 
σε συμφωνία με τις γενικές αρχές στις οποίες βασίζεται η πολιτική για 
τις κρατικές ενισχύσεις, η Επιτροπή θα εξετάζει πάντοτε εάν η ενίσχυση 
είναι αναγκαία για την πρόσληψη ανέργων και επίσης τον προσωρινό της 
χαρακτήρα. 
Ωστόσο, η ευνοϊκή προσέγγιση της Επιτροπής δεν ισχύει για όλα τα 
καθεστώτα ενίσχυσης υπέρ της απασχόλησης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι 
ΕΕ C 334, 12.12.95, σ. 4. 
86 
ορισμένα μέτρα ενίσχυσης στον τομέα αυτό, λόγω των πραγματικών ή 
δυνητικών επιβλαβών επιπτώσεων τους στον ανταγωνισμό εντός της κοινής 
αγοράς, είναι αντίθετα με το κοινό συμφέρον και μπορούν να εγκριθούν 
μόνο σε πολύ περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων . Ετσι, οι κατευθυντήριες 
γραμμές επιβεβαιώνουν την αρνητική προσέγγιση της Επιτροπής για 
εν ισχύσεις που έχουν σκοπό τη διατήρηση των θέσεων απασχόλησης σε μια 
επιχείρηση. Πράγματι, τα μέτρα αυτά αποτελούν λειτουργικές ενισχύσεις 
οι οποίες έχουν γενικά ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση ή ματαίωση των 
διαρθρωτικών αλλαγών που είναι αναγκαίες για την οικονομική βιωσιμότητα 
μιας επιχείρησης ή ενός τομέα, διατηρώντας έτσι με τεχνητό τρόπο σε 
λειτουργία ζημιογόνες επιχειρήσεις. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, στις 
περισσότερες περιπτώσεις, οι αρνητικές συνέπειες τέτοιων ενισχύσεων 
αντισταθμίζουν τα πιθανά βραχυπρόθεσμα οφέλη από τη διατήρηση ενός 
επιπέδου απασχόλησης. Επιπλέον, η Επιτροπή θα έχει συνήθως μια ευνοϊκή 
στάση απέναντι στις ενισχύσεις για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης που 
θα είναι διαθέσιμες σε έναν ή περισσότερους τομείς μόνο οι οποίοι είναι 
ευαίσθητο ι, αντιμετωπίζουν προβλήματα υπερβάλλοντος δυναμικού ή 
διέρχονται κρίση. Ία αρνητικά αποτελέσματα που μπορεί να έχουν τα μέτρα 
αυτά ενίσχυσης σε ανταγωνιζόμενες επιχειρήσε ις στον ίδιο τομέα σε άλλα 
κράτη μέλη και ο κίνδυνος εξαγωγής της ανεργίας, μέσω της ενίσχυσης, 
σε άλλα κράτη μέλη κυριαρχούν σε σχέση με την προσπάθεια μείωσης της 
ανεργίας στο κράτος μέλος που χορηγεί την ενίσχυση. Η Επιτροπή 
αποφάσισε, στο πλαίσιο αυτό, να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται 
στο άρθρο 93 παράγραφος 2 για μια ενίσχυση υπέρ της απασχόλησης, που 
χορηγήθηκε στον κλάδο υποδηματοποιίας στην Ιταλία βάσει ενός γενικού 
καθεστώτος ενίσχυσης για την απασχόληση σε τομείς που αντιμετωπί ζουν 
σοβαρά προβλήματα ανεργίας. 
Σχετικά με τις ενισχύσεις διατήρησης των θέσεων απασχόλησης, μια τέτοια 
ενίσχυση μπορεί να επιτραπεί, ωστόσο, εφόσον χορηγείται σε επιχειρήσεις 
οι οποίες βρίσκονται σε περιοχές που λόγω των σοβαρών 
κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων είναι επιλέξιμες για περιφερειακή 
ενίσχυση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 σημείο α) ή εφόσον χορηγείται 
στο πλαίσιο ενός σχεδίου διάσωσης ή αναδιάρθρωσης123. Επιπλέον, η 
ενίσχυση για την απασχόληση σε συγκεκριμένους τομείς μπορεί να 
επιτραπεί για περιφέρειες με σοβαρά προβλήματα ανεργίας ή εφόσον 
χορηγείται σε επιμέρους τομείς όπου παρατηρείται οικονομική ανάπτυξη 
και δημιουργία θέσεων απασχόλησης. 
204. Για να τονισθεί η ανάγκη επείγουσας αντιμετώπισης της υψηλής 
ανεργίας που μαστίζει σήμερα την Ευρωπαϊκή Ενωση και για να ενισχυθεί 
η ανάληψη πολιτικών διαρθρωτικής αντιμετώπισης της απασχόλησης, 
ιδιαίτερα με τη θέσπιση μέτρων που να στοχεύουν άμεσα στην αγορά 
εργασίας, η Επιτροπή εξετάζει την καθιέρωση μιας ταχείας διαδικασίας 
για την κοινοποίηση καθεστώτων ενίσχυσης υπέρ της απασχόλησης και της 
κατάρτισης. Βάσε ι της διαδικασίας αυτής, η Επιτροπή θα αποφάσισε ι εντός 
20 ημερών για τα μέτρα ενίσχυσης που της κοινοποιούνται. 
2.3. Ενισχύσεις περιβαλλοντικής προστασίας 
205. Η περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας βασίζεται στην αρχή ότι 
η ρυπαίνουσα επιχείρηση πρέπει να πληρώνει για την περιβαλλοντική ζημία 
που προκαλεί. Οι ενισχύσεις περιβαλλοντικής προστασίας σε επιχειρήσεις 
είναι, καταρχήν, συμβιβάσιμες με την εν λόγω αρχή. Ωστόσο, πρέπει να 
αναγνωρισθεί ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, τέτοιες ενισχύσεις μπορεί 
να είναι αναγκαίες είτε ως κίνητρο προς επιχειρήσεις για την εφαρμογή 
μέτρων προστασίας του περιβάλλοντος που υπερβαίνουν τις σημερινές 
υποχρεωτικές προδιαγραφές είτε για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας 
Κατευθυντήριες γραμμίς για τη διάσωση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν 
οικονομικές δυσκολίες, ΕΕ C 368, 23.12.1994. 
της βιομηχανίας όταν επιβάλλονται νέες περιβαλλοντικές υποχρεώσεις. 
Κατά συνέπεια, κάτω από ορισμένες περιστάσεις, μπορούν να 
δικαιολογηθούν εν ισχύσεις περιβαλλοντικής προστασίας. Είναι σαφές, 
ωστόσο, ότι οι εν ισχύσεις αυτές είναι δυνατόν να στρεβλώσουν τον 
ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων εντός της κοινής αγοράς και 
δικαιολογούνται μόνο εφόσον τα ευνοϊκά αποτελέσματα της ενίσχυσης για 
το περιβάλλον αντισταθμίζουν τη στρέβλωση των όρων του ανταγωνισμοϋ. 
206. Οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις ενισχύσεις 
περιβαλλοντικής προστασίας124 έχουν ως στόχο την επίτευξη μιας 
ισορροπίας μεταξύ πολιτικής ανταγωνισμού και πολιτικής για το 
περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, οι κατευθυντήριες γραμμές επιβεβαιώνουν 
την αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει", αλλά ταυτοχρόνως προβλέπουν ορισμένες 
περιπτώσεις στις οποίες είναι δυνατόν να επιτραπεί η περιβαλλοντική 
ενίσχυση. 
Σε συμφωνία με τις αρχές αυτές, οι κατευθυντήριες γραμμές τονίζουν ότι, 
μολονότι η ενίσχυση για τη λειτουργία μιας επιχείρησης θεωρείται ότι 
κανονικά δεν συμβιβάζεται με την έννοια της κοινής αγοράς, η Επιτροπή 
μπορεί να επιτρέψει σε εξαιρετικές περιπτώσεις τέτοιου είδους ενίσχυση, 
με τη μορφή απαλλαγής από περιβαλλοντικούς φόρους όπως επίσης και άλλων 
αντισταθμιστικών μέτρων, υπό την προϋπόθεση ότι η ενίσχυση είναι 
αναγκαία για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων προστασίας του 
περιβάλλοντος. Ετσι, η Επιτροπή θεώρησε ότι η απαλλαγή από τους νέους 
ενεργειακούς φόρους για τις εκπομπές C02 και S02 υπέρ των επιχειρήσεων 
εντάσεως ενέργειας στη Δαν Γα και τις Κάτω Χώρες και η απαλλαγή" από- τους 
φόρους για τα υπόγεια ύ*δατα και τα απόβλητα υπέρ ορισμένων επιχε ιρήσεων 
στις Κάτω Χώρες, μπορεί να επιτραπεί, θεωρούμενη ως το αναπόφευκτο 
τίμημα που πρέπει να καταβληθεί λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι 
οι χώρες αυτές ήταν από τις πρώτες οι οποίες καθιέρωσαν το φόρο αυτό 
για τη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος. Εάν δεν προβλεφθεί 
κάποια φορολογική ελάφρυνση, οι φόροι αυτοί θα ζημιώσουν σοβαρά την 
ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων εντάσεως ενέργειας στις χώρες οι 
οποίες καθιέρωσαν πρώτες το φόρο αυτό, και στη συγκεκριμένη περίπτωση 
στη Δανία και τις Κάτω Χώρες, με αποτέλεσμα τη μείωση των ουσιαστικών 
οφελών. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί ότι οι φορολογικές αυτές απαλλαγές 
δεν στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και για να δοθεί κίνητρο στους 
δικαιούχους της ενίσχυσης να εφαρμόζουν μέτρα μείωσης της ρύπανσης, η 
Επιτροπή θα απαιτεί πάντοντε οι εν λόγω απαλλαγές να έχουν προσωρινό 
και, καταρχήν, φθίνοντα χαρακτήρα. 
2.4. Ενισχύσεις υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (MME) 
207. Η Επιτροπή συνέχισε το 1995 να εφαρμόζει στην εξέταση των 
ενισχύσεων υπέρ των MME τα κριτήρια του κο ινοτ ικοϋ πλαισίου ενισχύσεων 
υπέρ των MME, που θέσπισε η Επιτροπή στις 20 Μαΐου 1992125. Το πλαίσιο 
αυτό πρόβλεπε ι την επανεξέταση της εφαρμογής του από την Επιτροπή, το 
αργότερο τρία έτη μετά τη δημοσίευση του. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής 
υπέβαλαν συνεπώς στους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, κατά τη 
διάρκεια πολυμερούς συνεδρίασης τον Ιούλιο, τα συμπεράσματα της εν λόγω 
επανεξέτασης και πρότειναν τις αλλαγές εκείνες οι οποίες θεωρήθηκαν 
αναγκαίες. Ο στόχος τον οποίο επιδιώκει η Επιτροπή εξακολουθεί να είναι 
ότι η έγκριση των ενισχύσεων αυτών πρέπει να αποτελεί στοιχείο 
υποκίνησης και να ανταποκρίνεται στα συγκεκριμένα προβλήματα των MME, 
περιορίζοντας παράλληλα τις στρέβλωσεις του ανταγωνισμοϋ στον ελάχιστο 
δυνατό βαθμό. Οι συζήτησεις που ακολούθησαν αφορούσαν κυρίως την 
124 ΕΕ C 72, 10.3.1994. 
125 ΕΕ C 213 της 19.8.1992, α. 2. 
88 
αποσαφήνιση και απλούστευση των κανόνων, την προσαρμογή του κανόνα de 
minimis καθώς και τη δυνατότητα να λαμβάνονται υπόψη οι επενδυτικίς 
δαπάνες που συνδέονται με την μεταφορά τεχνολογιών. 
2.5. Εξαγωγικές ενισχύσεις 
208. Οι εξαγωγικές ενισχύσεις, δηλαδή οι ενισχύσεις που αφορούν την 
ποσότητα126 των αγαθών που πωλούνται σε άλλα κράτη μέλη/χώρες ΕΟΧ ή οι 
ενισχύσεις που συνδέονται με την εμπορική προώθηση και πώληση αγαθών 
στις χώρες αυτές, όπως είναι οι εν ισχύσεις για τη δημιουργία ή 
λειτουργία δικτύων διανομής ή πρακτορείων πωλήσεων αγαθών και υπηρεσιών 
εντός της Κοινότητας και του ΕΟΧ, είναι σαφώς αντίθετες με το στόχο της 
εσωτερικής αγοράς. Τέτοιου είδους ενισχύσεις δεν προωθούν κανέναν 
κοινοτικό στόχο που να μπορεί να δικαιολογεί την άμεση στρέβλωση του 
ανταγωνισμοϋ η οποία προκαλείται. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή δεν θα 
εγκρίνει εξαγωγικές ενισχύσεις. Ωστόσο, στο πλαίσιο της ευνοϊκής της 
προσέγγίσης όσον αφορά τη χρηματοδοτική συνδρομή προς τις MME, 
ιδιαίτερα δε ενόψει της περιορισμένης τεχνογνωσίας τους και των 
δυσκολιών που αντιμετωπίζουν στην εξεύρεση εξωτερικής χρηματοδότησης, 
η Επιτροπή μπορεί να επιτρέψει τη χορήγηση ενισχύσεων με ευνοϊκούς 
όρους σε MME, που αφορούν την ανάπτυξη εξαγωγικών αγορών, όπως είναι 
οι ενισχύσεις για παροχές συμβουλών και έρευνα αγοράς, υπό την 
προϋπόθεση ότι οι ενισχύσεις αυτές έχουν περιστασιακό χαρακτήρα και 
περιορίζονται στην είσοδο σε νέες αγορές. Η Επιτροπή μπορεί, κάτω από 
τις ίδιες περιστάσεις, να εγκρίνει ενίσχυση προς MME για τη συμμετοχή 
τους σε εμποροπανηγύρεις. 
209. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν ανταγωνίζονται μόνο εντός της 
ΕΚ/ΕΟΧ, αλλά επίσης και για επενδύσεις σε αλλοδαπές αγορές, όπως της 
Ανατολικής Ευρώπης, της Ρωσίας και της Νοτιοανατολικής Ασίας. Η 
Επιτροπή πιστεύει ότι οι ενισχύσεις σε επιχειρήσεις για επενδύσεις σε 
αλλοδαπές αγορές είναι δυνατόν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό και να 
επηρεάσουν τις συναλλαγές εντός της Κοινότητας και κατά συνέπεια 
εμπίπτουν στους κανόνες της συνθήκης ΕΚ για τις κρατικές ενισχύσεις. 
Η Επιτροπή ανησυχεί για το γεγονός ότι τέτοιου είδους μέτρα είναι 
δυνατόν να οδηγήσουν σε αλλαγή του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων 
και ότι μπορεί να είναι διαθέσιμες κατά κύριο λόγο στις κεντρικές και 
περισσότερο ανεπτυγμένες περιοχές της Κοινότητας, παρεμποδίζοντας με 
τον τρόπο αυτό τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο της 
κοινοτικής πολιτικής συνοχής για τη μείωση των αν ισοτήτων μεταξύ των 
περισσότερο και λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών της Κοινότητας. Από την 
άλλη πλευρά, τα μέτρα αυτά ενίσχυσης πιθανόν να βοηθοϋν χώρες της 
Ανατολικής Ευρώπης, τις Βαλτικές χώρες και τη Ρωσία στις προσπάθειες 
τους για τη μετάβαση σε οικονομία αγοράς και, συνεπώς, να 
δικαιολογούνται σε ορισμένες περιπτώσεις. Για να υπάρξει μια σαφής 
πολιτική στον εν λόγω τομέα, η Επιτροπή αποφάσισε σε ορισμένες 
περιπτώσεις καθεστώτων διεθνοποίησης να κινήσει τη διαδικασία του 
άρθρου 93 παράγραφος 2 και να καλέσει τα κράτη μέλη και τους 
ενδιαφερόμενους τρίτους να υποβάλουν τις παρατήρησεις τους. 
210. Η Επιτροπή συνέχισε τις προσπάθειες της για την επίτευξη 
συμφωνίας με τα κράτη μέλη σε μια ανακοίνωση για τη βραχυπρόθεσμη 
ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων, στην οποία καλούνται τα κράτη μέλη να 
αποσύρουν την κρατική υποστήριξη σε εταιρείες ασφάλισης εξαγωγικών 
πιστώσεων όσον αφορά τους βραχυπρόθεσμους εμπορικούς κινδύνους. Η 
Επιτροπή αναμένει την επίλυση των εκκρεμών προβλημάτων κατά τη διάρκεια 
του 1996 ούτως ώστε να μπορέσει να εγκριθεί η ανωτέρω ανακοίνωση. 
Η Επιτροπή efeTafei το ενδεχόμενο προσθήκης ρητής απαλλαγής προς το σκοπό αυτό, στον υπό 
αναθεώρηση κανόνα "de minimis". 
89 
2.6. Ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης 
211. Η Επιτροπή συνέχισε να εφαρμόζει τις νέες κατευθυντήριες γραμμές 
για τη διάσωση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν 
οικονομικές δυσκολίες127. Χωρίς τον αυστηρό έλεγχο, οι ενισχύσεις 
διάσωσης και αναδιάρθρωσης είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν από τα 
κράτη μέλη για να διατηρήσουν τεχνητά σε λειτουργία προβληματικές 
επιχειρήσεις, με κίνδυνο να ματαιωθούν ή να καθυστερήσουν αδ ικαιολόγητα 
οι αναγκαίες διαρθρωτικές προσαρμογές στην εσωτερική αγορά και να 
μεταφερθεί η επιβάρυνση των προσαρμογών αυτών σε βιώσιμες επιχειρήσεις. 
Ωστόσο, η ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης μπορεί να δικαιολογηθεί, 
για παράδειγμα, βάσει επιχειρημάτων κοινωνικής ή περιφερειακής 
πολιτικής, και ο κύριος στόχος των κατευθυντήριων γραμμών είναι να 
επιτευχθεί μια λογική ισορροπία μεταξύ των επιχειρημάτων αυτών και της 
δημιουργίας μιας κοινής αγοράς με ελεύθερη και χωρίς στρεβλώσεις άσκηση 
του ανταγωνισμοϋ. 
212. Σκοπός της ενίσχυσης διάσωσης είναι η προσωρινή διατήρηση της 
λειτουργίας μιας επιχείρησης ενώ καταρτίζεται ένα κατάλληλο πρόγραμμα 
αναδιάρθρωσης. Κατά συνέπεια, μια τέτοιου είδους ενίσχυση μπορεί να 
χορηγηθεί μόνο για ορισμένο χρονικό διάστημα, συνήθως όχι μεγαλύτερο 
από έξι μήνες. Η Επιτροπή θεώρησε ότι η εγγύηση διάρκειας 18 μηνών που 
χορηγήθηκε από την ισπανική κυβέρνηση στην επιχείρηση Gutierrez Asunce 
Corporacion (Guascor) για τη λή^η εμπορικών δανείων δεν πληρούσε τις 
προϋπόθεσεις ενίσχυσης διάσωσης. 
213. Βάσει των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή εξαρτά την έγκριση 
της για την ενίσχυση αναδιάρθρωσης από αυστηρούς όρους, ιδιαίτερα από 
την προϋπόθεση η ενίσχυση αυτή να αποτελεί συνήθως μια εφάπαξ πράξη. 
Πρέπει να συνδέεται με ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης ικανό να αποκατάστησε ι 
τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης μέσα σε μια λογική χρονική 
περίοδο και με βάση ρεαλιστικές υποθέσεις όσον αφορά τις μελλοντικές 
συνθήκες λειτουργίας της, ούτως ώστε να μην καταστεί απαραίτητη 
περαιτέρω ενίσχυση. Η Επιτροπή θεωρεί την προϋπόθεση αυτή αναγκαία για 
την έγκριση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης.128 λαμβανομένου υπόψη του 
γεγονότος ότι ορισμένα γερμανικά καθεστώτα εγγυήσεων και χορήγησης 
δανείων με ευνοϊκούς όρους για τη διάσωση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων 
που αντιμετωπίζουν δυσκολίες δεν αποκλείουν, καταρχήν, την 
επαναλαμβανόμενη χορήγηση ενίσχυσης για τέτοιου είδους πράξεις υπέρ της 
ίδιας επιχείρησης, η Επιτροπή διατήρησε τη δυνατότητα να εξετάσει τις 
επαναλαμβανόμενες αυτές ενισχύσεις μεμονωμένα. Ομοίως, επειδή το σχέδιο 
αναδιάρθρωσης για τη SANTANA Motor S.A., θυγατρική της SUZUKI Motor 
Corporation Group, δεν ήταν σαφές και πειστικό και δεν είχε ως στόχο 
την αποκατάσταση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας της επιχείρησης, η 
Επιτροπή δεν μπορούσε να εγκρίνει την ενίσχυση που σκόπευε να χορήγησε ι 
βάσει του σχεδίου αυτού η ισπανική κυβέρνηση και αποφάσισε να κινήσει 
τη διερευνητική διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 ΕΚ. 
214. Για να εξουδετερωθούν στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό οι αρνητικές 
επιπτώσεις προς τους ανταγωνιστές, αποτελεί προϋπόθεση για την έγκριση 
της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης σε επιχειρήσεις που λε ιτουργούν σε τομείς 
στους οποίους παρατηρείται υπερβάλλουσα διαρθρωτική παραγωγική 
ικανότητα η δικαιούχος επιχείρηση να μειώσει την παραγωγική της 
ικανότητα κατά τρόπο πραγματικό και αμετάκλητο. Κατά την έγκριση της 
ενίσχυσης αναδιάρθρωσης προς την ιταλική επιχείρηση λιπασμάτων Enichem 
Agricultura S.ρ.Α., η Επιτροπή έδωσε βάρος στην εφαρμογή του όρου της 
αμετάκλητης μείωσης της παραγωγικής ικανότητας της επιχείρησης και 
ΕΕ C 368, 23.12.1994, σ. 12. 
Βλ. επίσης κατευθυντήριες γραμμΐς της Κοινότητας για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομία της 
πολιτικής αεροπορίας, ΕΕ C 350, 10.12.94, σ. 5. 
90 
αποφάσισε, επιπλέον, ότι ο όρος αυτός θα έπρεπε να τηρηθεί μέχρις ότου 
παύσουν πλέον να είναι σημαντικά τα αποτελέσματα της ενίσχυσης στην 
ανταγωνιστική κατάσταση της Κοινότητας. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν μπορούσε 
να εγκρίνει την κρατική εγγύηση υπέρ της ισπανική εταιρείας Guascor 
εφόσον το σχέδιο αναδιάρθρωσης για την επιχείρηση δεν φαινόταν να 
πρόβλεπε ι τη μείωση του παραγωγικού δυναμικού σε έναν τουλάχιστον από 
τους τομείς παραγωγής στον οποίο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα αντιμετώπιζε 
προβλήματα υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας. 
Η Επιτροπή δεν μπορεί η ίδια να επιβάλει τον όρο της ιδιωτικοποίησης 
σε μια επιχείρηση η οποία λαμβάνει ενίσχυση με σκοπό την αναδιάρθρωση 
της. Πάντως, η δέσμευση εκ μέρους του κράτους μέλους όσον αφορά την 
ιδιωτικοποίηση του παραλήπτη της ενίσχυσης μπορεί να αποτέλεσε ι 
αποφασιστικό στοιχείο κατά την αξιολόγηση από την Επιτροπή της 
μελλοντικής βιωσιμότητας της επιχείρησης χωρίς την ανάγκη περαιτέρω 
παροχής ενίσχυσης. Στα πλαίσια αυτά, στην απόφαση της σχετικά με τον 
συμβιβάσιμο χαρακτήρα της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης προς την ιταλική 
επιχείρηση λιπασμάτων Enichem Agricultura S.ρ.Α., η Επιτροπή έλαβε 
υπόψη της τη δέσμευση που ανέλαβε η ιταλική κυβέρνηση για την 
ιδιωτικοποίηση της επιχείρησης. 
2.7. Treuhandanstalt 
215. Τον Ιανουάριο, η Επιτροπή αποφάσισε σχετικά με τους όρους που 
ίσχυαν για το 1995 όσον αφορά την ενίσχυση ιδιωτικοποίησης προς τα νέα 
Lânder. Οι όροι αυτοί είχαν καθοριστεί προηγουμένως το 1991129 και το 
1992130. Μετά τη διάλυση της Treuhandanstalt, η Επιτροπή αποφάσισε ότι 
οι διαδικασίες και τα κριτήρια αξιολόγησης που εφαρμόζονται στις 
ιδιωτικοποιήσεις για το 1995 πρέπει να συμφωνούν με εκείνα που ισχύουν 
σε άλλα κράτη μέλη. Μετά το μεταβατικό έτος 1995 δεν θα υπάρχουν πλέον 
ειδικοί κανόνες. 
Η Επιτροπή εξήτασε αρκετές μεμονωμένες υπόθεσεις ενίσχυσης για την 
ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων στα νέα Lânder. Κ κατά πολύ σημαντικότερη 
περίπτωση ήταν εκείνη της ιδιωτικοποίησης των εγκαταστάσεων 
πετροχημικών της BSL (Buna, Sâchsische Olefinwerke, Leuna) που 
αποκτήθηκαν από την Dow Chemical. Το Νοεμβρι ο, η Επιτροπή έλαβε τελική 
απόφαση επιτρέποντας τη χορήγηση ενίσχυσης 5 δισεκατομμυρίων ECU (9,5 
δισεκατομμύρια DM) για την αναδιάρθρωση της BSL ως ολοκληρωμένου 
συγκροτήματος. 
3. ΤΙεριφερειακες ενισχύσεις 
216. Η Επιτροπή συνέχισε την επανεξέταση των ισχυόντων καθεστώτων, 
των κανόνων εφαρμογής τους και των περιοχών που θεωρούνται επιλέξιμες 
για την καταβολή ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα {σύμφωνα με τις 
αρχές της μείωσης της κάλυψης του πληθυσμού και της συνοχής με τους 
χάρτες των Διαρθρωτικών Ταμείων). Ελήφθησαν αποφάσεις για τις Κάτω 
Χώρες, το Βέλγιο (εκτός Hainaut), την Ισπανία και την Ιταλία. Η 
συνολική διαδικασία αναθεώρησης των περιφερειακών χαρτών έχει 
ουσιαστικά ολοκληρωθεί και απομένει μια μόνο χώρα η οποία δεν έχει 
ακόμα αναθεώρησε ι τον χάρτη της. Οσον αφορά τις τρεις νέες χώρες οι 
οποίες πρρσεχώρησαν στην Κοινότητα την 1η Ιανουαρίου 1995 (Αυστρία, 
Σουηδία, Φινλανδία), η Επιτροπή δέχθηκε τους χάρτες οι οποίοι είχαν ήδη 
καθοριστεί από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού 
Οικονομικού Χώρου το 1994. Η Επιτροπή συνέχισε επίσης την εξέταση, με 
βάση τα άρθρα 92 και 93 της συνθήκης, του συμβιβάσιμου χαρακτήρα των 
129 ΧΧΙη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 249. 
130 ΧΧΙΙη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμοϋ, σημείο 349. 
91 
παρεμβάσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων στο πλαίσιο των διαφόρων 
κοινοτικών στόχων και πρωτοβουλιών. 
Δ - Διαδικασίες (δικαιώματα καταγγελοντων) 
217. Στην απόφαση του της 28ης Φεβρουαρίου 1995 στην υπόθεση Τ-95/94 
SYTRAVAL κατά Επιτροπής, το Πρωτοδικείο ακύρωσε την απόφαση της 
Επιτροπής της 31ης Δεκεμβρίου 1993, με την οποία απέρριπτε καταγγελία 
υπαινισσόμενης κρατικής ενίσχυσης υπέρ της "Sécuripost", θυγατρικής των 
κρατικών Γαλλικών Ταχυδρομείων, η οποία λειτουργούσε σε ανταγωνιστικές 
αγορές. Ίο Πρωτοδικείο θεώρησε ανεπαρκή την αιτιολόγηση της Επιτροπής 
για την απόρριψη σειράς ισχυρισμών εκ μέρους των καταγγελόντων όσον 
αφορά την προτιμησιακή μεταχείριση της Sécuripost από το κράτος μέσω 
των Γαλλικών Ταχυδρομείων. 
Η σπουδαιότητα της απόφασης αυτής έγκειται στις δηλώσεις του 
ΤΙρωτοδ ικείου όσον αφορά τα δ ικαιώματα των καταγγελόντων σε τέτοιου 
είδους διαδικασίες. Το Πρωτοδικείο καθιστά σαφές ότι η Επιτροπή πρέπει 
να εξετάζει αμερόληπτα και διεξοδικά όλους τους ισχυρισμούς που 
προβάλουν οι καταγγέλοντες και δεν μπορεί να επιβάλει στον καταγγέλοντα 
το βάρος της απόδειξης σχετικά με την ύπαρξη και τον συμβιβάσιμο 
χαρακτήρα της κρατικής ενίσχυσης. Σε διαφορετική περίπτωση, οι 
καταγγέλοντες θα έπρεπε να συλλέγουν στοιχεία που να υποστηρίζουν τους 
ισχυρισμούς τους, που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα είναι σε 
θέση να το πράξουν χωρίς τη μεσολάβηση της Επιτροπής. Κατά συνέπεια, 
η Επιτροπή δεν μπορεί να δικαιολογήσει την έλλειψη επαρκών αιτιάσεων 
ή την αδυναμία εξέτασης ορισμένων ισχυρισμών παραπέμποντας στις 
ανεπαρκείς πληροφορίες που παρείχε ο καταγγέλων. Ία συμπεράσματα στην 
υπόθεση SYTRAVAL επιβεβαιώνουν την απόφαση του ΤΙρωτοδ ικείου της 18ης 
Σεπτεμβρίου 1995 στην υπόθεση Τ-49/93 SIDE κατά Επιτροπής . 
218. Η διαδικασία εξέτασης των μέτρων κρατικής ενίσχυσης από την 
Επιτροπή αποτελείται από δύο στάδια, δηλαδή την προκαταρκτική εξέταση 
του μέτρου και την έναρξη της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 93 
παράγραφος 2 ΕΚ σε περιπτώσεις τις οποίες η Επιτροπή, μετά από την 
προκαταρκτική εξέταση, εξακολουθεί να έχει αμφιβολίες σχετικά με τον 
συμβιβάσιμο χαρακτήρα του μέτρου με την κοινή αγορά. Ενώ στη συνθήκη 
προβλέπεται διαδικασία με την οποία καλούνται οι τρίτοι ενδιαφερόμενοι 
να υποβάλουν τις παρατήρησεις τους στο πλαίσιο της διαδικασίας που έχει 
κινηθεί βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2, αυτό δεν συμβαίνει στην 
περίπτωση της προκαταρκτικής εξέτασης. Εάν ο συμβιβάσιμος χαρακτήρας 
μιας ενίσχυσης με την κοινή αγορά μπορεί να προσδιοριστεί χωρίς 
περαιτέρω εξέταση, δεν υπάρχει ανάγκη να κληθούν οι τρίτοι 
ενδιαφερόμενοι πριν από την απόφαση της Επιτροπής. Αποτελεί, συνεπώς, 
πάγια πρακτική της Επιτροπής να μην παρέχει τη δυνατότητα αυτή σε τρίτα 
μέρη, συμπεριλαμβανομένων των καταγγελόντων, κατά τη διάρκεια της 
προκαταρκτικής εξέτασης. Ίο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υποστήριξε τη θέση 
αυτή σε αρκετές αποφάσεις131. Ωστόσο, μετά την απαίτηση αμερόληπτης και 
διεξοδικής εξέτασης όλων των ισχυρισμών εκ μέρους του καταγγέλοντος και 
έκθεσης των λόγων που οδήγησαν στη λήψη της απόφασης του στην υπόθεση 
SYTRAVAL, το ΤΙρωτοδικείο επιβάλλει επιπλέον υποχρέωση στην Επιτροπή, 
κάτω από ορισμένες περιστάσεις, να κινεί μια διαδικασία εκατέρωθεν 
ακρόασης με τους καταγγέλοντες σε περιπτώσεις όπου εξετάζονται δύσκολα 
ζητήματα όπως είναι ο χαρακτηρισμός ορισμένων μέτρων ως κρατική 
ενίσχυση, ακόμα και πριν από την έναρξη της διαδικασίας του άρθρου 93 
παράγραφος 2. Επειδή η απόφαση αυτή φαίνεται να επιβάλλει πρόσθετες 
υποχρεώσεις στην Επιτροπή κατά την εξέταση των καταγγελιών σε 
περιπτώσεις που υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την ύπαρξη ενίσχυσης, 
131 Βλ. ειδικότερα την υπόθεση 84/82 Γερμανία κατ<ί Επιτροπές, Ευλλογ^ 1984, σ. 1451. 
92 
και επειδή φαίνεται ότι κάτι τέτοιο αντιβαίνει στην πάγια νομολογία του 
Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Επιτροπή προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο 
κατά της απόφασης αυτής. 
Ε - Στατιστικίς 
219. Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή κατέγραψε 680 
κοινοποιήσεις νέων ενισχύσεων ή τροποποιήσεις υφιστάμενων ενισχύσεων 
και 113 περιπτώσεις ενισχύσεων οι οποίες δεν κοινοποιήθηκαν132. Κατά τη 
διάρκεια της ίδιας περιόδου, αποφάσισε σε 504 υποθέσεις να μην εγείρει 
αντιρρήσεις. Σε 57 υποθέσεις αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του 
άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ ή του άρθρου 6 παράγραφος 4 της 
απόφασης 3855/91/ΕΚΑΧ. Το είδος αυτό της διεξοδικής εξέτασης οδήγησε, 
μεταξύ άλλων, σε 22 οριστικές θετικές αποφάσεις, 9 αρνητικές οριστικές 
αποφάσεις και 5 οριστικές αποφάσεις υπό όρους. Τέλος, η Επιτροπή 
αποφάσισε να προτείνε ι χρήσιμα μέτρα δυνάμε ι του άρθρου 93 παράγραφος 1 
της συνθήκης ΕΚ σε 6 περιπτώσεις ήδη υφιστάμενων ενισχύσεων. 
Διάγραμμα 1 : Née ς περιπτώσεις το 1995 
900 
• Επανεξέταση ενισχύσεων 
• Μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις 
Π Κοινοποιηθείσες ενισχύσεις 
1994 1995 
Οι αριθμοί αυτοί δεν καλύπτουν τις εν ισχύσεις στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, των 
μεταφορών και του άνθρακα. 
93 
Δ ιάγράμμα 2 
ΠΓνακας 1 : Αποφάσε ι ς ανά* κράτος μέλος 
Αυστρία 22 
Βέλγιο 15 
Δανία , 17 
Γερμανία 209 
Ελλάδα 9 
Ισπανία 110 
Φινλανδία 2 
Γαλλία 51 
Ιρλανδία 3 
Ιταλία 93 
Αουξεμβοϋργο 1 
Κάτω Χώρες 34 
Πορτογαλία 12 
Σουηδία 6 
Μεγάλη Βρετανία 35 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 619 
94 
\-ΔιεθνεΪς δραστηριότητες 
Α - Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος 
220. Μετά την ένταξη της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας στην 
Ευρωπαϊκή Ενωση, την 1η Ιανουαρίου 1995, μόνο η Νορβηγία και η Ισλανδία 
από τις χώρες της ΕΖΕΣ παρέμειναν συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας για 
τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο {συμφωνία ΕΟΧ). Στις χώρες αυτές 
προστέθηκε την 1η Μαΐου 1995 το Λιχτενστάϊν. 
Οι εν λόγω τρείς χώρες θα διατηρήσουν σε ισχύ τους κανόνες συνεργασίας 
στον τομέα του ανταγωνισμοϋ που απορρέουν από τη συμφωνία ΕΟΧ, έχουν 
συμπληρωθεί από τις διατάξεις άτυπων αλλά συστηματικών διαβουλεύσεων 
και έχουν θεσπιστεί με κοινή συμφωνία μεταξύ της Επιτροπής και της 
Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ133. 
Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 172 της συνθήκης προσχώρησης της Αυστρίας, 
της Φινλανδίας και της Σουηδίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση134, οι φάκελοι 
σχετικά με τα νέα κράτη μέλη που εξέταζε η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, 
διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή {σχεδόν 20 φάκελο ι όσον αφορά τα άρθρα 53 
και 54 της συμφωνίας ΕΟΧ και περίπου 400 φάκελοι ενισχύσεων). 
Β- Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, κράτη της Βαλτικής, νεα 
ανεξάρτητα κράτη και \ΐεσογε ιακες χώρες 
1. Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη 
221. Στο πλαίσιο της στρατηγικής προετοιμασίας για την προσχώρηση των 
έξι συνδεδεμένων ΧΚΑΕ135, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εσσεν που 
πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 1994 υπογράμμισε τη σημασία όχι μόνο 
της πολιτικής ανταγωνισμού αλλά και της εφαρμογής της. Μεταξύ άλλων, 
ανέθεσε στην Επιτροπή να εκπονήσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, 
πρόγραμμα κατάρτισης όσον αφορά την πολιτική του ανταγωνισμοϋ. Η 
Επιτροπή και οι αρχές των κρατών μελών συναντήθηκαν επανειλημμένα και 
επέτυχαν αφενός να βελτιώσουν τον συντονισμό των δράσεων τους και 
αφετέρου να δρομολογήσουν σημαντική κοινή δράση. Ίο Σεπτέμβριο 
αξιωματούχοι από τις έξι συνδεδεμένες ΧΚΑΕ και τα κράτη της Βαλτικής 
παρακολούθησαν δεκαπενθήμερο πρόγραμμα συλλογικής κατάρτισης στην ΓΔ4 
{το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα PHARE) και στη συνέχεια 
επισκέφτηκαν μια εθνική αρχή ανταγωνισμοϋ σε διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ. 
Η εν λόγω δράση επιδοκιμάστηκε ευρύτατα από τους συμμετέχοντες. 
Μέχρι στιγμής η τεχνική βοήθεια βάσει του προγράμματος PHARE έχει 
επικεντρωθε ί σε θέματα νομοθεσίας αντι τραστ. Το 1996, η εν λόγω βοήθεια 
θα εστιαστεί ιδίως στα μονοπώλια, τα αποκλε ιστικά δικαιώματα και τις 
κρατικές ενισχύσεις ενώ ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην αποτελεσματική 
εφαρμογή της νομοθεσίας. 
Η Λευκή Βίβλος της Επιτροπής,136 που παρέχει τις κατευθυντήριες γραμμές 
για την ένταξη των ΧΚΑΕ, υπογραμμίζει τη σημασία που έχει η κατάρτιση 
βιώσιμης πολιτικής ανταγωνισμοϋ για τις οικονομίες σε μεταβατικό στάδιο 
133 ΧΧΙΙη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 85 εως 89 και ΧΧίνη Εκθεση, σημείο 399. 
134 ΕΕ C 241, 29.08.1994. 
135 Οι ευρωπαϊκίς συμφωνίες με τη Ρουμανία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβάκικη 
Δημοκρατία τέθηκαν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 1995· οι συμφωνίες με την Πολωνία και την 
Ουγγαρία τέθηκαν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 1994, οι κύριοι κανόνες ανταγωνισμού των 
συμφωνιών είναι ουσιαστικά αυτοί της συνθήκης της Ρώμης· βλ. XXIV Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνιαμού, σημείο 401. 
136 Αευκή Βίβλος της Επιτροπής όσον αφορά την προετοιμασία των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής 
και Ανατολικές Ευρώπης για την Ινταίη στην εσωτερική αγορά της Ένωσης (Μάιος 1995), που 
επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών τον Ιούνιο του 1995. 
95 
και καθορίζει τέσσερις κύριους άξονες {αντιτράστ, συγχωνεύσεις, 
κρατικές εν ισχύ σε ι ς και κρατικά μονοπώλια/αποκλε ιστ ικά δικαιώματα) για 
την προσέγγιση των νομοθεσιών που θα πρέπει να θεσπίσουν οι 
συνδεδεμένες χώρες. Από την άποψη αυτή έχει επιτευχθεί σημαντική 
πρόοδος στον τομία αντιτράστ· όλες οι συνδεδεμένες χώρες, μί εξαίρεση 
μια, διαθέτουν μια διοικητική αρχή για το δίκαιο του ανταγων ισμοϋ . Κατά 
την προσχώρηση τους, οι εν λόγω χώρες θα πρέπει να αποδεχθούν όλα τα 
κοινοτικά κεκτημένα, ενώ παράλληλα συνεχίζεται η παροχή τεχνικής 
βοήθειας. 
Οσον αφορά τους κανόνες εφαρμογής για τις ευρωπαϊκές συμφωνίες, αυτοί 
που αφορούν τους κανόνες ανταγωνισμοϋ για τις επιχειρήσεις ευρίσκονται 
στο στάδιο έγκρισης τους από τα Συμβούλια Σύνδεσης. Όσον αφορά τις 
κρατικές ενισχύσεις, διεξάγονται συζητήσεις για προτεινόμενη σειρά 
κανόνων. Μια χώρα αποδέχτηκε τη σειρά κανόνων και έχει αρχίσει η 
διαδικασία επίσημης έγκρισης. Μια άλλη χώρα έχει ανακοινώσει τη 
συγκατάθεση της. 
Η Επιτροπή κατέβαλε προσπάθειες για να γνωστοποιήσει την πολιτική 
ανταγωνισμοϋ σε όλους τους οικονομικοϋς φορείς των εν λόγω χωρών. Στη 
διάσκεψη Brno τον Απρίλιο του 1995, ο Γενικός Διευθυντής για τον 
ανταγωνισμό μίλησε ενώπιον ευρύτατου ακροατηρίου, στο οποίο 
συμπεριλαμβάνονταν υπάλληλοι ανταγωνισμοϋ και εκπρόσωπο ι του 
επιχειρηματικοϋ κόσμου, σχετικά με τη διεθνή διάσταση της πολιτικής 
ανταγωνισμού και τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των αρχών του 
ανταγωνισμοϋ. Στη διάσκεψη Visegrad από τις 19-21 Ιουνίου 1995, οι 
προϊστάμενο ι των αρχών ανταγωνισμοϋ των ΧΚΑΕ και υπάλληλοι της ΓΔΐν, 
συζήτησαν τα συγκεκριμένα προβλήματα ανταγωνισμοϋ που αντιμετωπί ζουν 
οι οικονομίες σε μεταβατικό στάδιο καθώς και την αλληλεπίδραση μεταξύ 
της πολιτικής αντιτράστ και της πολιτικής κρατικών ενισχύσεων· 
αποφασίστηκε να εφαρμοσθεί κοινό πρόγραμμα δράσης. Μεταξύ άλλων, 
αποφασίστηκε να δημιουργηθεί δίκτυο για την ηλεκτρονική ανταλλαγή 
δεδομένων . Ίο Φεβρουάριο, ο Γενικός Διευθυντής ανταγων ισμοϋ επισκέφθηκε 
τη Βουλγαρία και συζήτησε θέματα κρατικών ενισχύσεων και μονοπωλίων. 
2. Κράτη της Βαλτικής, Σλοβενία και Νεα ανεξάρτητα Κράτη 
222. Στο πλαίσιο της στρατηγικής προετοιμασίας για την προσχώρηση των 
κρατών της Βαλτικής {Εσθονία, Λεττονία και Λιθουανία), οι συμφωνίες 
ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΕ) που περιλαμβάνουν κανόνες ανταγωνισμοϋ 
παρόμοιους με αυτούς των ευρωπαϊκών συμφωνιών με τις ΧΚΑΕ, τέθηκαν σε 
ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1995. Οι εν λόγω ΣΕΕ θα αντί κατασταθούν σύντομα 
από ευρωπαϊκές συμφωνίες, που υπογράφηκαν τον Ιούνιο του 1995· τα εν 
λόγω τρία κράτη πρέπει τώρα να πληρούν τους ίδιους όρους για να 
περιληφθούν στη στρατηγική προετοιμασίας που έχει ανάπτυξε ι η ΕΕ για 
τις ΧΚΑΕ. Οσον αφορά τους κανόνες εφαρμογής, προτείνονται οι ίδιοι όπως 
και για τις ΧΚΑΕ. Μια χώρα κοινοποίησε τη βασική της συγκατάθεση τόσο 
για τους κανόνες που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις όσο και γι' αυτούς 
που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις. Διαπραγματεύσεις έχουν αρχίσει με 
τη Σλοβενία για τη σύναψη ευρωπαϊκής συμφωνίας. 
Συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας έχουν υπογραφεί με τη Ρωσία, 
την Ουκρανία, τη Λευκορωσία, το Καζακστάν, την Κιργισία και την 
Μολδαβία· μολονότι οι συμφωνηθέντες κανόνες ανταγωνισμοϋ είναι λιγότερο 
αυστηροί από αυτούς που προβλέπονται στις συμφωνίες ΧΚΑΕ, οι συμφωνίες 
περιέχουν επίσης ρήτρα για την προσέγγιση των νομοθεσιών. Κ συνεργασία 
έχει ήδη αρχίσει, ιδίως μέσω της παροχής τεχνικής βοήθειας βάσει του 
προγράμματος TACIS. Στο πλαίσιο αυτό χρηματοδοτήθηκε διεθνής διάσκεψη 
που οργανώθηκε από τη ρωσική αρχή ανταγωνισμοϋ το φθινόπωρο του 1995 
στη Μόσχα, στην οποία συμμετείχε ο αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής 
ανταγωνισμού. Ομάδα εργασίας με τη Ρωσία συνεδρίασε το Μάϊο και εκ νέου 
το Δεκέμβριο, εξετάζοντας τρόπους για την έναρξη της πρακτικής 
εφαρμογής της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας. 
96 
3. Μεσογειακές χώρες και Mercosur 
223. Συμφωνίες σύνδεσης υπογράφηκαν με την Τυνησία, το Μαρόκο και το 
Ισραήλ και ανάλογες συμφωνίες ευρίσκονται στο στάδιο ίων 
διαπραγματεύσεων με την Ιορδανία, την Αίγυπτο και το Λίβανο. Οι εν λόγω 
συμφωνίες περιέχουν ή αναμένεται να περιέχουν κανόνες ανταγωνισμοϋ 
ανάλογους με αυτούς που προβλέπονται στις ευρωπαϊκές συμφωνίες. Η 
συμφωνία για τη δημιουργία τελωνειακής ένωσης με την Τουρκία, η οποία 
υπογράφηκε και βρίσκεται στο στάδιο επικύρωσης, περιέχει εξαιρετικά 
αυστηρές υποχρέωσεις όσον αφορά την προσέγγιση της νομοθεσίας, ιδίως 
το δίκαιο ανταγωνισμού, που πρέπει να εκπλήρωσε ι η Τουρκία εντός 
συγκεκριμένων προθεσμιών 
Να σημειωθεί ότι μέσω όλων των εν λόγω διμερών συμφωνιών προωθείται 
σημαντικά η πολιτική εναρμόνισης. Αυτό συμβιβάζεται με τις συστάσεις 
ομάδας εμπειρογνωμόνων για την πολιτική ανταγωνισμοϋ στη νέα εμπορική 
τάξη πραγμάτων (βλ. κατωτέρω). 
Εχουν αρχίσει διαπραγματεύσεις με την Mercosur, που αφορούν μεταξύ 
άλλων ορισμένες πτυχές του ανταγωνισμού. 
Γ ~ Βόρεια Αμε ρ ι κή 
224. Η συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των Ηνωμένων 
Πολιτειών για την εφαρμογή των νομοθεσιών τους περί ανταγωνισμού 
εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 10 Απριλίου 1995. Ταυτόχρονα 
το Συμβούλιο ενέκρινε το κείμενο επιστολής προς τις Ενωμένες Πολιτείες 
που διευκρινίζει την ερμηνεία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων όσον αφορά 
ορισμένες διάταξε ις της συμφωνίας137. 
Η εν λόγω επιστολή, που αντανακλά το κείμενο των δηλώσεων της Επιτροπής 
προς το Συμβούλιο, διασαφήνισε δύο θέματα. 
Πρώτον, η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να μην κοινοποιεί στις αρχές 
αντιτράστ των ΗΠΑ πληροφορίες που καλύπτονται από τις διατάξεις του 
άρθρου 20 του κανονισμοϋ 17, ή από ισοδύναμες διατάξεις σε άλλους 
κανονισμούς στον τομέα του ανταγωνισμοϋ, εκτός εάν έχει τη ρητή έγκριση 
της ενδιαφερόμενης πηγής. 
Δεύτερο, κάθε συμβαλλόμενος διασφαλίζει τον απόρρητο χαρακτήρα όλων των 
πληροφοριών που παρέχει εμπιστευτικά ο άλλος συμβαλλόμενος και κάθε 
συμβαλλόμενος χρησιμοποιεί κάθε νομικό μέσο που διαθέτει προκειμένου 
να απότρεψε ι την αποκάλυψη των εν λόγω πληροφοριών. Η Επιτροπή, αφού 
προειδοποιήσει τις αρχές ανταγωνισμού των ΗΠΑ, ενημέρωνε ι τα κράτη 
μέλη, τα συμφέροντα των οποίων θίγονται από κοινοποιήσεις που οι αρχές 
αντιτράστ των ΗΠΑ θα αποστείλλουν στην Επιτροπή και, μετά από 
διαβούλευση με τις αρχές των ΗΠΑ, πληροφορεί επίσης τα κράτη μέλη όσον 
αφορά ενδεχόμενη συνεργασία ή συντονισμό των δραστηριοτήτων εφαρμογής. 
Ωστόσο, στην τελευταία αυτή περίπτωση, η Επιτροπή σέβεται το αίτημα των 
αρχών των ΗΠΑ να μην αποκαλύψει πληροφορίες που αυτές έχουν παράσχει 
όταν πρέπει να διασφαλιστεί ο απόρρητος χαρακτήρας τους. 
Η έγκριση της συμφωνίας από τα κράτη μέλη έδωσε την πολιτική ώθηση και 
τη νομική ασφάλεια που απαιτούνται για να εντείνουν η ΕΕ και οι ΗΠΑ τις 
προσπάθειες συνεργασίας μεταξύ τους. 
Η υποβολή κοινοποιήσεων από τις ΗΠΑ στην ΕΕ βάσει της συμφωνίας 
συνεχίστηκε κανονικά καθόλη τη διάρκεια του έτους, συνολικά υποβλήθηκαν 
35 κοινοποιήσεις (21 από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και 14 από την 
Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου), 21 από τις οποίες αφορούσαν υπόθεσε ις 
131 ΕΕ L 95, 27.4.95 όπως διορθώθηκε από την ΕΕ L 131, 15.6.95. 
97 
συγχωνεύσεων. Οι κοινοποιήσεις από την ΕΕ στις ΗΠΑ συνεχίστηκαν μετά 
τις 10 Απριλίου, λόγω της σύντομης διακοπής που προκάλεσε η αβεβαιότητα 
σχετικά με τη νομιμότητα της συμφωνίας βάσει του κοινοτικού δικαίου1™. 
Η ΕΕ κοινοποίησε στις ΗΠΑ 43 υποθέσεις το 1995, 30 από τις οποίες 
αφορούσαν συγχωνεύσεις. 
Οι εξαμηνιαίες διμερείς συνάντησεις υψηλού επιπέδου μεταξύ της 
Επιτροπής και των αρχών αντιτράστ των ΗΠΑ ξανάρχισαν στις 13 Νοεμβρίου 
μετά από διακοπή 2 ετών. Οι συζήτησεις επικεντρώθηκαν στην 
αποτελεσματικότητα της τρέχουσας διμερούς συνεργασίας και 
προσδ ι ορίστηκε σε ι ρά τομέων γ ια περαιτέρω μελέτη . Επιπλέον, εξετάστηκαν 
οι δυνατότητες μελλοντικής διμερούς και πολυμερούς συνεργασίας στο 
πλαίσιο της έκθεσης ομάδας εμπειρογνωμόνων για την πολιτική 
ανταγωνισμοϋ στη νέα εμπορική κατάσταση πραγμάτων και στο πλαίσιο της 
έγκρισης από τις Ενωμένες Πολιτείες της Διεθνούς Πράξης για την παροχή 
βοήθειας κατά της δημιουργίας τραστ του 1994. Σημαντικό μέρος της 
συνεδρίασης αφιερώθηκε επίσης στις αγορές καινοτομίας και τις σχέσεις 
τους με την πολιτική ανταγωνισμοϋ. 
Στις 23 Ιανουαρίου το Συμβούλιο ανέθεσε στην Επιτροπή να αρχίσει 
διαπραγματεύσεις με τον Καναδά όσον αφορά διμερή συμφωνία συνεργασίας 
στον τομέα του ανταγωνισμού139. Ο πρώτος γύρος διαπραγματεύσεων βάσει 
της εν λόγω εξουσιοδότησης πραγματοποιήθηκε στις 27 Ιανουαρίου 1995, 
στο πλαίσιο του οποίου επιτεύχθηκε πρόοδος όσον αφορά τον καθορισμό του 
σχήματος σχεδίου συμφωνίας. Ίο σχέδιο συμφωνίας εξετάστηκε από την 
ομάδα οικονομικών θεμάτων του Συμβουλίου στις 6 Μαρτίου. Αναμένεται ότι 
οι διαπραγματεύσεις θα ολοκληρωθούν στις αρχές του 1996. 
Στις 14 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε ανεπίσημη συνεδρίαση μεταξύ της 
Επιτροπής και της καναδικής υπηρεσίας πολιτικής ανταγωνισμού για την 
ανταλλαγή απόψεων όσον αφορά πρόσφατες εξέλιξεις στον τομέα της 
πολιτικής ανταγωνισμοϋ στην ΕΕ και τον Καναδά. 
Δ - Ιοτττων Γα 
225. Οι σχέσεις μεταξύ της ΔΓ IV και της JFTC, τις ιαπωνικές αρχές 
ανταγωνισμοϋ (Japanese Fair Trade Commission), παρέμειναν στενές κατά 
τη διάρκεια του 1995.. 
Στις 22 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε στο Τόκιο το τρίτο σεμινάριο που 
οργάνωσαν από κοινού οι δύο αρχές ανταγωνισμού. Τα θέματα του εν λόγω 
σεμιναρίου αφορούσαν το ρόλο της πολιτικής ανταγωνισμοϋ σε μια 
διεθνοποιημένη οικονομία και το πεδίο εφαρμογής της πολιτικής 
ανταγωνισμού. 
Η ετήσια διμερής συνεδρίαση μεταξύ της ΔΓ IV και της JFTC 
πραγματοποιήθηκε στις 24 Νοεμβρίου. Οι δύο αρχές ανταγωνισμοϋ εξέτασαν 
προβλήματα σχετικά με τις διμερείς σχέσεις καθώς και θέματα κοινού 
ενδιαφέροντος, όπως η ελευθέρωση και η διεθνοποίηση των αρχών 
ανταγωνισμοϋ. Επίσης, ενημέρωσαν η μια την άλλη σχετικά με τις κύριες 
εξέλιξε ις τόσο σε νομοθετικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο εφαρμογής των 
κανόνων ανταγωνισμοϋ. 
Εξάλλου, οι επίσημες και ανεπίσημες επαφές εντατικοποιήθηκαν με τις 
ιαπωνικές αρχές κατά τη διάρκεια του 1995. Κατ' αυτό τον τρόπο, η ΔΓ 
IV μπόρεσε, στο πλαίσιο του σχεδίου για την κατάργηση των ρυθμιστικών 
παρεμβάσεων που ενέκρινε η ιαπωνική κυβέρνηση το Μάιο, να διαβιβάσει 
στην εν λόγω κυβέρνηση τα αιτήματα της στον τομέα του ανταγων ισμοϋ προς 
την κατεύθυνση μιας αυστηρότερης και ευρύτερης εφαρμογής των κανόνων 
ανταγωνισμοϋ, της κατάργησης ουσιαστικά όλων των εξαιρέσεων στους 
κανόνες αυτούς και της ενίσχυσης της αρχής του ανταγωνισμοϋ (JFTC). 
138 ΧΧίνη Εκβεση επί της πολιτικές ανταγωνισμοί), σημείο 413. 
139 ΧΧίνη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 414. 
98 
Ε - Αυστραλία και ΝΙα Ζτ/λανοΓα 
226. Κατά τη διάρκεια του 1995 συνεχίστηκαν οι διμερείς επαφές με την 
Αυστραλία. Ία θέματα που συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια των εν λόγω 
ανεπίσημων συναντήσεων περιελάμβαναν τις πρόσφατες εξελίξεις πολιτικής 
στην ΕΕ και Αυστραλία, ιδίως στον τομέα της κατάργησης των ρυθμιστικών 
παρεμβάσεων, και τη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας για τον ανταγωνισμό. 
ΣΤ - Πολι/μ€ρ€ΐς οργανισμό Γ και άλλα διεθνή θέματα. 
1. ΟΟΣΑ 
227. Η ΔΓ IV συμμετείχε ενεργά στις εργασίες του ΟΟΣΑ σχετικά με τον 
ανταγωνισμό. Τα σημαντικότερα θέματα εργασίας αφορούσαν τη σύγκλιση των 
νομοθεσιών, τη διεθνή συνεργασία και τις σχέσεις μεταξύ της πολιτικής 
ανταγωνισμοϋ και αυτής στον τομέα του διεθνούς εμπορίου, στο πλαίσιο 
της ελευθέρωσης των συναλλαγών. Οι εργασίες είχαν επίσης ως αντικείμενο 
την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμοϋ στους ελευθερωμένους τομείς 
{τηλεπικοινωνίες και θαλάσσιες μεταφορές)· τέλος, εξετάστηκαν 
διεξοδικότερα ορισμένες ιδιαίτερες ή τομεακές πτυχές της εφαρμογής της 
πολιτικής ανταγωνισμοϋ {πτώχευση εταίρε ιών και απαίτησεις 
αποδοτικότητας, κάθετη ενοποίηση στον τομέα του κινηματογράφου, 
πολιτική ανταγωνισμού και πολιτική περιβάλλοντος) . 
Η ΔΓ IV εκπροσωπεί την Επιτροπή στην Ομάδα Εργασίας για τα Μέτρα 
Δημόσιας Στήριξης της Επιτροπής Βιομηχανίας του ΟΟΣΑ. Η ΓΔ IV συνέχισε 
να συμβάλει με την εμπειρογνωμοσύνη της στην τρέχουσα έρευνα του ΟΟΣΑ 
όσον αφορά τη δημόσια στήριξη στον κατασκευαστικό τομέα. 
2. ΔΟΕ 
228. Οι διαπραγματεύσεις στους τομε,ακούς κλάδους, στους οποίους δεν 
είχε καταστεί δυνατή η επίτευξη συμφωνίας στο τέλος του Τύρου της 
Ουρουγουάης, συνεχίστηκαν, ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών 
τηλεπικοινωνιών βάσης. Η Ευρωπαϊκή Ενωση, στο πλαίσιο των εν λόγω 
διαπραγματεύσεων, επέμεινε κυρίως στην κατάρτιση χρονοδιαγράματος 
εξωτερικής ελευθέρωσης που να συμβιβάζεται με την ελευθέρωση που 
πραγματοποιείται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τις δοθείσες 
εγγυήσεις όσον αφορά την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών φορέων. 
Στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων όλα τα κράτη μέλη συμφώνησαν με την 
πρόταση της Επιτροπής για μια κοινή διαδικασία κοινοποίησης και 
αναφοράς στην Επιτροπή και το Διεθνή Οργανισμό Εμπορίου, τροποποιώντας 
κατ' αυτόν τον τρόπο το υφιστάμενο τυποποιημένο σύστημα κοινοποίησης 
και ετήσιας αναφοράς των κρατικών ενισχύσεων140. Ως αποτέλεσμα της εν 
λόγω τροποποίησης, η κοινοποϊηση των επιδοτήσεων, όπως ορίζεται από τη 
Συμφωνία για τις Επιδοτήσεις και τα Αντισταθμιστικά Μέτρα του ΔΟΕ, και 
η προαναφερθείσα ετήσια υποβολή αναφοράς πραγματοποιούνται σε μια φάση. 
Η Επιτροπή έχει τη βεβαιότητα ότι η εν λόγω νέα διαδικασία θα αφαιρέσει 
μέρος του διοικητικοϋ φόρτου των κρατών μελών και θα εξασφαλίσει ένα 
υψηλό επίπεδο διαφάνειας. 
3. Διάσκεψη των Ενωμένων Εθνών για το εμιτοριο και την ανάιττυξη 
(UNCTAD) 
229. Η ΓΔ IV συμμετείχε ενεργά στις εργασίες της UNCTAD για τις 
περιοριστικές εμπορικές πρακτικές. Συγκεκριμένα, συμμετείχε στην τρίτη 
διάσκεψη των Ενωμένων Εθνών για την αναθεώρηση του συνόλου των αρχών 
και των κανόνων που θεσπίστηκαν από την UNCTAD στον τομέα. 
140 Επιστολή της Επιτροπής D/20500 της 2.8.1995 που αντικαθιστά την επιστολή της Επιτροπής SG(94) 
D/2484, 22.2.1994. D/2484, 22.2.1994 
99 
4. Διεθνής συνεργασία 
230. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων που συγκρότησε ο κ. Van Miert το 1994 
για να εξετάσει τις προοπτικές στενότερης συνεργασίας μεταξύ των αρχών 
ανταγωνισμοϋ παρουσίασε την έκθεση της τον Ιούλιο του 1995141. Η ομάδα 
υπέβαλε σειρά συστάσεων. Αφού εξέτασε σύντομα τη δυνατότητα δημιουργίας 
διεθνούς αρχής ανταγων ισμοϋ και παγκόσμιου κώδικα ανταγων ισμοϋ , η ομάδα 
διαπίστωσε ότι κάτι ανάλογο δεν είναι ρεαλιστικό βραχυπρόθεσμα ή 
μεσοπρόθεσμα. Αντίθετα, η ομάδα θεώρησε ότι καταρχάς, θα πρέπει να 
θεσπιστεί η κατάλληλη σειρά κανόνων ανταγωνισμοϋ από τις χώρες που 
ακόμη δεν το έχουν ήδη πράξει. Από την άποψη αυτή, η ομάδα συνέστησε 
οι χώρες που έχουν απόκτησε ι εμπειρία στον τομέα αυτό, να παράσχουν τη 
βοήθεια τους. 
Ε ομάδα πρότεινε μια παράλληλη προσέγγιση που να συνδύαζε ι δύο 
προοπτικές. Πρώτο, συνέστησε να ενισχυθεί η διμερής συνεργασία μεταξύ 
των αρχών ανταγωνισμοϋ και να δοθεί προτεραιότητα στη διεύρυνση της 
υπάρχουσας συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την επέκταση της 
διμερούς συνεργασίας σε άλλες χώρες. 
Δεύτερο, που αποτελεί και την κύρια σύσταση της, η ομάδα πρότεινε να 
δημιουργηθεί ένα πολυμερές πλαίσιο συνεργασίας, επειδή πιστεύει ότι, 
ακόμη και αν ενισχυθεί, η διμερής συνεργασία δεν μπορεί να επιλύσει όλα 
τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχές ανταγωνισμού ούτε να δώσει 
την αποτελεσματική ώθηση για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμοϋ σε 
αγορές τρίτων χωρών. Μία πολυμερής συμφωνία θα πρέπει να 
συμπεριλαμβάνει όλα τα στοιχεία που υπάρχουν ήδη στις διμερείς 
συμφωνίες, στα οποία θα πρέπει να προστεθεί μια σειρά ελάχιστων κανόνων 
ανταγωνισμοϋ, ένα δεσμευτικό μέσο για την ανάληψη θετικών ενεργέ ιών 
αβροφροσϋνης και ένας αποτελεσματικός και προοδευτικός μηχανισμός 
διευθέτησης διαφορών. 
Στις 17 Ιουλίου η Επιτροπή ενέκρινε την υποβολή της έκθεσης στο 
Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο με σκοπό να αρχίσει συζήτησεις με τους 
κύριους εταίρους της Ενωσης και στο πλαίσιο των ενδιαφερόμενων διεθνών 
οργανισμών. 
'ά τη συνεδρίαση των γενικών διευθυντών των αρχών ανταγωνισμοϋ των 
ΐτών μελών στις 17 Οκτωβρίου 1995, αποφασίστηκε η συγκρότηση ομάδας Κατά 
κρα· 
εργασίας προκειμένου να εξετάσει τις τεχνικές πτυχές ορισμένων 
συστάσεων της ομάδας. 
Ε εν λόγω έκθεση υποβλήθηκε επίσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην 
επιτροπή του άρθρου 113 του Συμβουλίου και στους εταίρους της 
Κοινότητας στον ΟΟΣΑ. Η αρχική αντίδραση ήταν θετική. 
Πολιτική ανταγωνισμού στη via εμπορική τάξη πραγμάτων: ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και 
κανόνων. COM(95) 359 τελικό 
100 
VI - ΤΙολιτική πληροφόρησης 
231. Κατά τη διάρκεια του 1995 η Επιτροπή συνέχισε να ενημέρωνε ι το 
κοινό σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού. Οπως και στο παρελθόν, οι 
ανακοινώσεις στον τύπο για θέματα που αφορούν τον ανταγωνισμό συνέχισαν 
να αποτελούν περίπου το ένα τρίτο του συνόλου των δημοσιεύσεων της 
Επιτροπής. Στο πλαίσιο των περιορισμένων πόρων της, η υπηρεσία παροχής 
πληροφοριών της ΓΔ IV {Cellule Information) απάντησε κατά τη διάρκεια 
του περασμένου έτους σε περισσότερες από 1000 ερώτησεις του κοινού 
αποστέλλοντας σχετική τεκμηρίωση ή παρέχοντας χρήσιμες συμβουλές. Από 
τα τέλη του 1995, λόγω έλλειψης πόρων, οι περισσότερες αιτήσεις παροχής 
πληροφοριών απαντήθηκαν μέσω τυποποιημένων επιστολών που περιείχαν 
ενημερωμένο κατάλογο των κοινοτικών δημοσιεύσεων για τον ανταγωνισμό 
που προορίζονται για το κοινό1*2 (ο εν λόγω κατάλογος περιλαμβάνει 
μελέτες και ομιλίες του προσωπικού της ΓΔ IV). Η ΓΔ IV σε συνεργασΓα 
με την Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων δημοσίευσε το 1995 διάφορα βιβλία 
αναφοράς για το δίκαιο του ανταγων ισμού, ενώ το έντυπο EC Competition 
Policy Newsletter που εκδίδεται τρεις φορές το χρόνο {προς το παρόν σε 
17 000 αντίτυπα) έχει καθιερωθεί ως κύρια πηγή πληροφοριών στον τομέα 
αυτό. Για το 1996 έχει αρχίσει η προετοιμασία νέων δημοσιεύσεων και η 
ΓΔ IV σχεδιάζει να εισάγει δεδομένα στο EUROPA, που φιλοξενεί τα 
ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα στο παγκόσμιο δίκτυο World Wide Web143. 
Οσοι ενδιαφέρονται για περισσότερες πληροφορίες και για τον τελευταίο κατάλογο των"κοινοτικών 
δημοσιεύσεων για τον ανταγωνισμό που προορίζονται για το κοινό παρακαλούνται να απευβΟνονται 
στην DG IV's Cellule Information, C150 00/158, Wetstraat, 200 rue de la Loi, Bruxelles B-1049 
Brussel, tel. (+32-2) 295 76 20, fax. (+32-2) 295 54 37, Electronic mail: X400: c=BE;a=RTT; 
p=CEC;o=DG4;s=INF04, Internet: Info4@dg4.cec.be 
http://www.cec.lu 
101 
Υπόθεσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση 
1. Αρθρα 85 και 86 και άρθρο 90 
Υπόθεση Αριθμός παραγράφων 
Αεροδρόμιο Bruxelles National 120 
Atlas - Phoenix 57 
ATR/BAe . 61-62 
BASF/Accinauto 36 
Coapi 89 
Διασύνδεση δικτύων φυσικού αερίου 82 
ICG/CCI Morlaix 40,43 
Inmarsat-Ρ 59 
Lufthansa/SAS 77-78 
Omnitel Pronto Italia 109 
Organon 37-38 
Pelikan/Kyocera 87 
TACA 73 
Unilever/Mars 40,41 
Van Marwijk/FNK-SCK 40,42 
Vebacom 111 
bsBsas=ssss^BBiasBssssagsssBSgssBasasgs ι ι =ss8sssssse====ssss==i^=s=======ss==ss==== sail 
2. Ελεγχος συγχωνεύσεων 
Υπόθεση Αριθμός παραγράφων 
ABB/Daimler benz 139 
Crown Cork and Seal/Carnaud MetalBox 141 
Glaxo/We11come 142 
Lyonnaise des Eaux/Northumbrian Water 145 
Mercedes Benz/Kàssbohrer 135,137 
Nordic Satellite Distribution 133 
Orkla/volvo 140 
Perrier 147 
Repola Corporation/Kymmene 144 
RTL/Veronica/Endemol 134 
Siemens/Italtel 135-136 
Swissair/Sabena 76,143 
102 
3. Κρατικές ενισχϋσεις 
ΥπόΑεση Αριθμός παραγράφων 
Εταιρεία για την ανάπτυξη της Ανδαλουσίας 159 
Air France 177, 178 
ΑΟΜ . 181 
BSL (Buna, Sâchsiche Olefinwerke,Leuna) 215 
CGM 185 
Chrysler 171 
Crédit Lyonnais • 197 
DAF Belgium 168 
DAF Netherlands · 168 
EM-Filature 159 
Enichem Agricultura S.p.A. 159, 214 
Ferries Golf ο De Viscaya 184 
Ferrovie dello Stato S.p.A. 189 
Fiat Mezzogiorno 171 
Ford Genk 167 
Ford Valencia 169 
Ford/VW Setubal 171 
Guascor (Gutierrez Asunce Corporacion) 212 
Kimberley-Clark 158 
Lech-Sthlwerke GmbH 159 
Leuna-Werke GmbH 162 
Lisnave 159 
Lufthansa 180 
Maschinenfabrik Sangerhausen GmbH 160 
NedCar-Volvo/Mitsubishi 171 
Opel Austria 169 ^ 
Opel Eisenach 171 
Γαλλικά ταχυδρομεία (Poste française) 198 
Δανικό ενεργειακό πρόγραμμα 202, 206 
ΚαΑεστώς ενισχύσεων στην απασχόληση στη Σουηδία 202 
ROSCOs 189 
Rover 171 
Santana Motor SA 213 
SEAT-Volkswagen . 168 
Secteur de la chaussure en Italie 203 
Siemens Nixdorf AG/Mainz 157 
SNF i 171 
Sytraval ' . 217 
103 
Swissair-Sabena r/o 
TAP 177 
Taxes énergétiques aux Pays Bas 206 
Textilwerke Deggendorf GmbH κατά Επιτροπής 154 
Tubacex 157, 160 
104 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 126 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR · 08 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-135-GR-C 
ISBN 92-78-01874-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο 
y/f.r