Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Η Ενιαία Αγορά το 1995»

(96/C 212/10)

Την 1η Μαρτίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Η Ενιαία Αγορά το 1995».

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Μαΐου 1996. (Εισηγητής: ο κ. Vever, συνεισηγητής: ο κ. Pasotti.)

Κατά την 336η σύνοδο ολομέλειας της 29ης και 30ής Μαΐου 1996 (συνεδρίαση της 29ης Μαΐου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 87 ψήφους υπέρ, 7 κατά και 6 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΟΚΕ συγχαίρει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την παρουσίαση, ήδη κατά τον μήνα Φεβρουάριο, της τρίτης ετήσιας έκθεσής της «Η Ενιαία Αγορά το 1995». Η εν λόγω επίσπευση των διαδικασιών, πριν από την καθορισμένη προθεσμία, οφείλεται στη διαρκή εγρήγορση που χαρακτηρίζει τη δραστηριότητα της Επιτροπής, στο βασικό αυτό τομέα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

1.2. Η τρίτη αυτή έκθεση παρέχει πολυάριθμες πληροφορίες για την εξέλιξη της κατάστασης και τις κύριες γραμμές δράσης που ακολουθήθηκαν κατά το 1995. Δεν υπάρχει όμως καμία αναφορά στα πρόσθετα συμπεράσματα και κατευθύνσεις που πρόκειται να προτείνει η Επιτροπή το 1996, στο πλαίσιο μίας ειδικής έκθεσης για τις επιπτώσεις της ενιαίας αγοράς. Κατά συνέπεια η ΟΚΕ ευελπιστεί ότι, οι παρατηρήσεις που διατυπώνει σχετικά με την εν λόγω τρίτη έκθεση, θα συμβάλουν θετικά στην προετοιμασία της εν λόγω σφαιρικής μελέτης της Επιτροπής.

1.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι κατά την περίοδο 1996-1999, παρουσιάζονται τρείς νέες ευκαιρίες, για να δοθεί νέα ώθηση στην προσπάθεια ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, λόγω των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων της Διακυβερνητικής Διάσκεψης, της τελικής προετοιμασίας της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και του γεγονότος ότι η περίοδος αυτή είναι η τελευταία που υπολείπεται ενόψει των νέων διευρύνσεων. Παρόμοια ευκαιρία δεν πρόκειται να ξαναπαρουσιασθεί: σε περίπτωση που δεν αξιοποιηθεί για την πραγματοποίηση αποφασιστικών προόδων, υφίσταται ο κίνδυνος να υποσκαφθεί ανεπανόρθωτα ο στόχος της προσεχούς ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς και να δημιουργηθούν, επίσης, αρνητικές επιπτώσεις όσον αφορά τις συνθήκες εφαρμογής της ΟΝΕ.

1.4. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς θα πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο της προσπάθειας επίτευξης του άμεσης προτεραιότητας στόχου που αφορά την ουσιαστική βελτίωση της κατάστασης στον τομέα της απασχόλησης, λόγω της αύξησης της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ανάπτυξης που θα έχει ως αποτέλεσμα παρόμοια ευνοϊκή εξέλιξη. Θα πρέπει, ακόμη, να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο - μακροοικονομικό και διαρθρωτικό - που έχει στη διάθεσή της. Προς το σκοπό αυτό η ΟΚΕ επιθυμεί:

- να γίνει αναφορά στο υπό επεξεργασία Σύμφωνο εμπιστοσύνης για την απασχόληση, στη μη επαρκή αξιοποίηση της ενιαίας αγοράς και να αναληφθεί δέσμευση όλων των εταίρων για την επίσπευση της ολοκλήρωσής της 7

- να προωθηθεί μία αποτελεσματικότερη διαρθρωτική πολιτική, που θα λαμβάνει υπόψη την κοινωνική διάσταση για να ενισχυθούν οι ενέργειες των κρατών μελών κατά της ανεργίας και για να διασφαλισθεί ότι στην επιτάχυνση των διαδικασιών για την τελική εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς, θα συμπεριληφθούν πλήρως οι κοινωνικές προσαρμογές στις μεταβολές που θα επέλθουν, προκειμένου να προωθηθεί η απασχόληση στην Ευρώπη.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η τρίτη ετήσια έκθεση της Επιτροπής παρουσιάζει πολλές καινοτομίες σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση:

- αφενός, παρουσιάζει ενδιαφέρον για ένα μεγαλύτερο αριθμό κρατών μελών, λόγω της διεύρυνσης που έλαβε χώρα στις αρχές του 1995, και της αύξησης των κρατών μελών από 12 σε 15 7

- αφετέρου, η παρουσίασή της βασίζεται σε κατευθυντήριες γραμμές δράσης που καθορίσθηκαν και αναπτύχθηκαν, σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η έκθεση του 1994 είχε ως επίκεντρο την διπλή προτεραιότητα των πτυχών «ολοκλήρωση» και «εφαρμογή». Στην έκθεση 1995 προστίθενται τέσσερις επιπλέον κατευθυντήριες γραμμές δράσης: οι σχέσεις με την ΟΝΕ, ο ρόλος των πολιτών, η προσαρμογή στις μεταβολές, η προετοιμασία των μελλοντικών διευρύνσεων. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη, κατά τον τρόπο αυτό, τις ανησυχίες που είχε διατυπώσει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, για τη δεύτερη ετήσια έκθεση, τον Νοέμβριο 1995.

2.2. Η ΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, εξέφραζε κατά κύριο λόγο την ανησυχία της για την απώλεια του δυναμισμού της διαδικασίας τελικής υλοποίησης της ενιαίας αγοράς. Παρά τις σημαντικές προόδους που πραγματοποιήθηκαν το 1995, η εν λόγω γενική εντύπωση παραμένει, κατά την ανάγνωση της τρίτης ετήσιας έκθεσης. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι πρέπει ακόμη να γίνουν πολλά. Αναφέρει κυρίως ότι θα πρέπει να ολοκληρωθεί η ενιαία αγορά τόσο των πολιτών όσο και των επιχειρήσεων, να απελευθερωθούν οι αγορές φυσικού αερίου, ηλεκτρισμού και τηλεπικοινωνιών, να υπάρξει προσαρμογή στην κοινωνία των πληροφοριών, να επιταχυνθεί η δημιουργία των διευρωπαϊκών δικτύων, να παρασχεθεί η αναγκαία βοήθεια στις Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ώστε να προετοιμασθούν για την ένταξή τους στην ενιαία αγορά. Επισημαίνει επίσης ότι θα πρέπει να αποτελεί στόχο η θέσπιση λιγότερων αλλά αποτελεσματικότερων νόμων.

2.3. Η ΟΚΕ, ενώ επισημαίνει την ανάγκη, ενόψει των δυσκολιών που αντιμετωπίζονται, για μια επακριβή εκτίμηση των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν από την καθιέρωση της ενιαίας αγοράς και το είδος των δυσκολιών που θα συναντηθούν, υπογραμμίζει, εντούτοις, ότι οι λόγοι που επέβαλαν την επιτάχυνση της ολοκλήρωσής της το 1996, είναι περισσότερο επίκαιροι παρά ποτέ.

2.3.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι παρά τις προόδους που πραγματοποιήθηκαν, κυρίως όσον αφορά την εφαρμογή των οδηγιών, η ολοκλήρωση αυτή παραμένει ατελής και συνεχίζει να παρουσιάζει καθυστερήσεις. Όπως η ΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της σχετικά με την ετήσια έκθεση για το 1994, βασικοί φάκελλοι έχουν καθυστερήσει, εάν δεν έχει σταματήσει η υλοποίησή τους. Εξάλλου τα κράτη μέλη συνεχίζουν να υιοθετούν, σε εθνικό επίπεδο, πολυάριθμες κανονιστικές ρυθμίσεις, χωρίς να επιδεικνύουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον κατά τη διαδικασία αυτή, για τις επιπτώσεις των εν λόγω ρυθμίσεων στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

2.3.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την εν λόγω εμμονή στην μερική, μόνο, υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, που δεν της δίδει τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στις προσδοκίες, που έχει προκαλέσει η δημιουργία της. Η μη αριστοποίηση της ενιαίας αγοράς, σε συνδυασμό με τη διατήρηση διαρθρωτικών μειονεκτημάτων ως προς το διεθνή ανταγωνισμό, δύο παράγοντες που συνδέονται άμεσα μεταξύ τους, αποτελούν τους κύριους λόγους για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ακόμη κατορθώσει να βελτιώσει τους ρυθμούς ανάπτυξής της και τα ποσοστά απασχόλησης, κυρίως σε σύγκριση με τους βασικούς διεθνείς ανταγωνιστές της.

2.3.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει επίσης ότι η συνοχή της ενιαίας αγοράς, παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη έναντι των νομισματικών διαταραχών, ιδιαίτερα μετά τις σημαντικές διαφοροποιήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ των ευρωπαϊκών νομισμάτων, λόγω της ανεπαρκούς οικονομικής σύγκλισης κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, οι οποίες κατέστησαν εντονότερες εξαιτίας της υποτίμησης του δολλαρίου. Εκφράζει την ανησυχία της για μία ενδεχόμενη επιδείνωση των εν λόγω νομισματικών διαταραχών κατά τη διάρκεια της περιόδου που θα προηγηθεί της εισόδου στην τελική φάση της ΟΝΕ, με πολύ αρνητικές οικονομικές και ψυχολογικές επιπτώσεις, στην περίπτωση που δεν καταβληθούν ειδικές προσπάθειες για να ενισχυθεί η οικονομική και νομισματική σύγκλιση.

2.3.4. Η ΟΚΕ εύχεται να παρασχεθούν, το συντομότερο δυνατόν, τα σημεία που θα επιτρέψουν να διασαφηνισθεί το μέλλον της ενιαίας αγοράς ως προς:

- τους πολίτες που τείνουν να συνδέσουν το υψηλό σημερινό ποσοστό ανεργίας με την θέση σε λειτουργία της ενιαίας αγοράς, διότι δεν έχει επαρκώς υπογραμμισθεί ότι το 1992 δεν είχε πραγματοποιηθεί παρά μόνο η μερική υλοποίησή της, και μάλιστα σε μία περίοδο οικονομικής ύφεσης, με αποτέλεσμα να μην έχουν ακόμη διαφανεί οι θετικές επιπτώσεις της 7 πρέπει να δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα που γεννώνται όσον αφορά την απασχόληση, την κοινωνική εξέλιξη, τις υποχρεώσεις του δημοσίου, τις διάφορες όψεις της πολιτικής του ανταγωνισμού, την ποιότητα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και την εντατικοποίηση των προσπαθειών έρευνας/ανάπτυξης 7

- τους οικονομικούς παράγοντες οι οποίοι με δυσκολία παρακολουθούν την ταχεία ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, γεγονός που έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη των συναλλαγών, των επενδύσεων και των στρατηγικών των επιχειρήσεων 7

- τους κοινωνικούς εταίρους, οι οποίοι πρέπει να διαδραματίσουν ένα ρόλο για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της βιομηχανικής οργάνωσης και των μεθόδων παραγωγής 7

- τα κράτη μέλη, όσον αφορά τη φορολογική εναρμόνιση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως καταδεικνύει η έκθεση Monti, χωρίς την ανάληψη συντονισμένης δράσης, οι προσπάθειες των κρατών μελών στον εν λόγω τομέα καθίστανται λιγότερο αποτελεσματικές, λόγω κυρίως του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και της κυκλοφορίας των κεφαλαίων σε παγκόσμιο επίπεδο 7

- τα μη κράτη μέλη, λόγω του πολλαπλασιασμού των ζωνών ελεύθερων συναλλαγών, μεταξύ της Ευρωπαίκής Ένωσης και άλλων χωρών ή περιφερειακών οντοτήτων, προκειμένου να μελετήσουν ουσιαστικά το εν λόγω ζήτημα, ώστε να καταστεί δυνατή η επεξεργασία μίας πραγματικής εμπορικής στρατηγικής, πράγμα που συνεπάγεται την αξιολόγηση των συνεπειών που θα έχουν παρόμοιες συμφωνίες στο σύνολο του βιομηχανικού και εμπορικού τομέα.

2.4. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, για τη δεύτερη ετήσια έκθεση, τον Νοέμβριο 1995, είχε ταχθεί σαφώς υπέρ ενός προγράμματος για να προσδοθεί νέα ώθηση στην ενιαία αγορά και να επανακτηθεί η εμπιστοσύνη του κοινού: το εν λόγω πρόγραμμα θα απαιτούσε την εκ νέου πολιτική δέσμευση των κρατών μελών, για την επιτάχυνση των διαδικασιών ολοκλήρωσής της, την επέκταση του πεδίου εφαρμογής των διαδικασιών λήψης αποφάσεων κατά πλειοψηφία καθώς και τον προσδιορισμό συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος υιοθέτησης των τελευταίων βασικών μέτρων, έως το 1999. Η εν λόγω προτεραιότητα, καθίσταται περισσότερο επίκαιρη παρά ποτέ, ενόψει της έναρξης της Διακυβερνητικής Διάσκεψης για την αναθεώρηση της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.5. Η Επιτροπή δεν έχει εκφρασθεί επί του παρόντος παρά κατά τρόπο έμμεσο και ασαφή, όσον αφορά την εν λόγω σύσταση:

- από τη μία πλευρά, η Επιτροπή στην τρίτη έκθεσή της προτείνει ορισμένες στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την συμπλήρωση και εδραίωση της ενιαίας αγοράς, χωρίς όμως να τις εντάσσει στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος 7

- από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή στη γνωμοδότησή της, που εξέδωσε στις 28 Φεβρουαρίου ενόψει της Διακυβερνητικής Διάσκεψης, τάσσεται υπέρ της γενικής επέκτασης της λήψης αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία. Η εν λόγω εξέλιξη αφορά, κατά συνέπεια, την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς σε όλους τους τομείς 7

- εξάλλου, η Επιτροπή συνιστά επίσης, στην εν λόγω γνωμοδότηση για τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, την επέκταση της κοινοτικής αρμοδιότητας, με προσφυγή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων κατά πλειοψηφία, και στα διάφορα θέματα που άπτονται της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, γεγονός που θα είχε ιδιαίτερα θετικές επιπτώσεις σε ένα τομέα καθοριστικής σημασίας για την ενιαία αγορά.

2.6. Η ΟΚΕ από την πλευρά της, εκφράζει την επιθυμία να εξετασθούν κατά τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, οι τρόποι:

- επέκτασης της λήψης αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία στους τομείς κοινοτικής αρμοδιότητας, που αφορούν την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Η λήψη αποφάσεων κατά τον τρόπο αυτό θα πρέπει να αποτελέσει τον κανόνα, κάθε φορά που παρεμβάλλονται εμπόδια στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς 7 και αυτό σημαίνει ότι το Κοινωνικό Πρωτόκολλο πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα των μελλοντικών συνθηκών 7

- επέκτασης της κοινοτικής αρμοδιότητας, με τη λήψη αποφάσεων κατά πλειοψηφία, όχι μόνο στα διάφορα ζητήματα που συνδέονται με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, αλλά επίσης και στις αποφάσεις που αφορούν τη συνεργασία με τις τελωνειακές αρχές.

2.7. Εξάλλου, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, με την ευκαιρία της έκθεσης για τις επιπτώσεις της ενιαίας αγοράς που θα παρουσιάσει το δεύτερο εξάμηνο του 1996, να.

- καθορίσει χρονοδιάγραμμα για την υιοθέτηση των τελευταίων μέτρων που υπολείπονται, λαμβάνοντας υπόψη το καθοριστικό γεγονός της υλοποίησης της ΟΝΕ το 1999 7

- προσδιορίσει την μεθοδολογία υιοθέτησης των εν λόγω μέτρων, ανάλογα με τις κατηγορίες των προβλημάτων, σχετικά με την οποία, η ΟΚΕ διατυπώνει στη συνέχεια πολλές συστάσεις (Βλ. σημείο 3.1.2).

3. Παρατηρήσεις σχετικά με τους έξι βασικούς άξονες δράσης για το 1995

Η Επιτροπή αρχίζει την τρίτη έκθεσή της με την παρουσίαση των έξι βασικών αξόνων δράσης επί των οποίων βασίσθηκε η δράση της κατά το 1995, όπως τις παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης το Δεκέμβριο 1995, το οποίο αντέδρασε θετικά στην εν λόγω παρουσίαση. Οι εν λόγω έξι βασικοί άξονες δράσης, μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τη διατύπωση παρατηρήσεων επί του συνόλου της τρίτης έκθεσης, που αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης της ΟΚΕ.

3.1. Ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς

3.1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ευχή να καταστεί δυνατή η παρουσίαση στο μέλλον, εκ μέρους της Επιτροπής, ειδικού κεφαλαίου που να περιλαμβάνει πλήρη κατάλογο των διατάξεων που απαιτούνται ακόμη για τη δημιουργία μίας πραγματικά ενιαίας αγοράς.

3.1.2. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση τόσο του αριθμού όσο και της διαφορετικής φύσης των εν λόγω μέτρων. Για το λόγο αυτό συνιστά στην Επιτροπή να προβεί στη διάκριση των μεγάλων προβλημάτων κατά κατηγορία, για την καλύτερη αντιμετώπισή τους κατά τη διάρκεια των επόμενων ετών.

3.1.3. Η Επιτροπή θα πρέπει κατ`αρχήν να επικεντρώσει την προσοχή της στον «σκληρό πυρήνα» των μέτρων, η μη υιοθέτηση των οποίων οφείλεται κατά κύριο λόγο στην μεγάλη δυσκολία, ή στην αδυναμία επίτευξης της απαιτούμενης σήμερα ομοφωνίας. Η εν λόγω κατάσταση αιτιολογεί πλήρως την επανεξέταση του κανόνα αυτού.

3.1.3.1. Τα σημαντικότερα ζητήματα που υπάγονται στην πρώτη αυτή κατηγορία είναι διάφορα: το καθεστώς που διέπει την ευρωπαϊκή εταιρεία, το καθεστώς που διέπει τις συγχωνεύσεις επιχειρήσεων, η κατάργηση της επιβολής διπλής φορολογίας, το οριστικό καθεστώς ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης, η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, η οριστική ενίχυση της εξωτερικής τελωνειακής συνεργασίας. Εξάλλου η θέση σε ισχύ του κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας, απαιτεί την λήψη ομόφωνης απόφασης, στο βαθμό που μέχρι σήμερα το αποκλειστικό νομικό πλαίσιο που υφίσταται είναι μία Διεθνής Σύμβαση.

3.1.3.2. Η ΟΚΕ ευελπιστεί ότι η επέκταση της ισχύος των διαδικασιών λήψης των αποφάσεων κατά πλειοψηφία, θα καταστήσει δυνατή τη λήψη των αποφάσεων που υπολείπονται στους εν λόγω τομείς έως το 1999, δηλαδή πριν από την εγκαθίδρυση της ΟΝΕ και κάθε άλλης νέας διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.1.3.3. Η ΟΚΕ, παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζει ότι η ύπαρξη ομοφωνίας κατά τη λήψη αποφάσεων για τους πλέον ευαίσθητους τομείς παραμένει θεμιτή, θεωρεί ότι η λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία (η οποία θα μπορούσε να προσαρμόζεται ανάλογα, όταν πρόκειται για ιδιαίτερα ευαίσθητα ζητήματα) αποτελεί οριστικά την προτιμότερη λύση, εάν λάβει κανείς υπόψη την συνεχιζόμενη αδυναμία λήψης αποφάσεων και τις επιζήμιες συνέπειες που αυτή συνεπάγεται για την ενιαία αγορά. Πράγματι, η ρύθμιση όλων των εν λόγω ζητημάτων, στο εγγύς μέλλον, είναι θεμελιώδους σημασίας.

3.1.3.4. Όσον αφορά τον τομέα της φορολογίας, θα πρέπει να καταρριφθούν τα επιχειρήματα των κρατών μελών, βάσει των οποίων θα πρέπει να υπάρξει αντιστάθμιση των εσόδων που θα απωλέσουν, λόγω της κατάργησης της διπλής φορολογίας: το εν λόγω επιχείρημα, ευσταθεί όσο και το επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο δημοσιονομικοί λόγοι, επιβάλλουν τη διατήρηση των ενδοκοινοτικών τελωνειακών δασμών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει κατά συνέπεια να προβεί στην αποτίμηση του οικονομικού κόστους που αντιπροσωπεύει η ανεπαρκής εναρμόνιση της φορολογίας σε καθοριστικής σημασίας, για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, τομείς.

3.1.4. Η Επιτροπή θα πρέπει, κατά δεύτερο λόγο, να επικεντρώσει την προσοχή της σε άλλα προβλήματα, εξίσου επείγοντα, η μη επίλυση των οποίων οφείλεται αυτή τη φορά, όχι στο γεγονός της απαίτησης ομοφωνίας, αλλά στη συνεχιζόμενη ύπαρξη δυσκολιών για την επίτευξη κοινοτικής σύγκλισης, λόγω της λογικής των εθνικών διοικήσεων που επικρατεί.

3.1.4.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ευχή να υπάρξουν ορισμένες θεμελιώδεις θετικές μεταβολές ως προς τους εν λόγω τομείς, έως το 1999, παρά το γεγονός ότι για την πλήρη υλοποίηση των μακρόπνοων αυτών έργων θα απαιτηθεί η επιπλέον παράταση των προθεσμιών που έχουν καθορισθεί. Στόχος είναι να υπάρξει αντιστροφή της υφιστάμενης δυναμικής, υπέρ μίας μη αντιστρέψιμης διαδικασίας κοινοτικής σύγκλισης. Προς τον σκοπό αυτό απαιτείται κυρίως:

- να εντατικοποιηθεί η θέσπιση ευρωπαϊκών τεχνικών προτύπων, γεγονός που θα δώσει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να αποφύγουν τη υποχρέωση της χρησιμοποίησης διπλών και ορισμένες φορές τριπλών προτύπων παραγωγής, καθώς και το κόστος που αυτή αντιπροσωπεύει και θα επηρεάσει κατά αποφασιστικό τρόπο τα διεθνή πρότυπα 7

- να αναληφθεί χωρίς καθυστέρηση δράση για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, τόσο όσον αφορά τους τομείς που υπόκεινται σε ρυθμίσεις βάσει των οδηγιών εναρμόνισης, όσο και τους τομείς που δεν υπόκεινται σε ρυθμίσεις, σε σχέση με άλλα πιθανά εμπόδια, μέσω της ευαισθητοποίησης και κατάρτισης των τοπικών διοικητικών υπαλλήλων, σχετικά με την πρακτική εφαρμογή της εν λόγω αναγνώρισης. Όσον αφορά το ζήτημα των τεχνικών εμποδίων, η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στην προηγούμενη γνωμοδότησή της είχε επισημάνει τη χρησιμότητα της πρόβλεψης, σε τοπικό επίπεδο, επαρκούς αριθμού εξουσιοδοτημένων κέντρων, που θα έδινε τη δυνατότητα στους οικονομικούς παράγοντες να προβούν σε επιτόπιο έλεγχο, σε κέντρα που βρίσκονται σε μία λογική απόσταση, πράγμα που δεν συμβαίνει σήμερα 7

- να ελέγχεται η τήρηση από τα κράτη μέλη των σημαντικών απαιτήσεων ασφάλειας των προϊόντων, κυρίως η ενσυνείδητη χρησιμοποίηση του σήματος ΕΚ και η αποτελεσματικότητα των ελέγχων στην αγορά () 7

- να υποστηριχθεί η ανάπτυξη της δραστηριότητας του Κοινοτικού Γραφείου Εμπορικών Σημάτων, που δημιουργήθηκε πρόσφατα 7

- να ληφθούν περισσότερο υπόψη, στο πλαίσιο της συνέχισης της γενικής πολιτικής για την απελευθέρωση των μονοπωλίων, οι ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει κάθε τομέας, σύμφωνα με τις συστάσεις που έχει διατυπώσει η ΟΚΕ 7

- να δοθεί τέλος στις καθυστερήσεις που παρουσιάζονται ως προς τη θέση σε λειτουργία των διευρωπαϊκών δικτύων που είναι πρωταρχικά για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

3.1.4.2. Η ΟΚΕ εκφράζει επίσης την επιθυμία να προβεί η Επιτροπή στη διεξαγωγή συζήτησης σχετικά με τα μέσα για την αποφυγή του πολλαπλασιασμού των ρυθμιστικών διαφορών στην πηγή, εκ μέρους των κρατών μελών, και όχι στην εκ των υστέρων αντιμετώπιση της κατάστασης, με την καταβολή προσπαθειών εναρμόνισης στους πλέον διαφορετικούς τομείς. Το εν λόγω ζήτημα, που συνδέεται άμεσα με τα προβλήματα λειτουργίας που αντιμετωπίζει η λειτουργία της ενιαίας αγοράς, αναλύεται στη συνέχεια.

3.2. Μέτρα για την ικανοποιητική λειτουργία της ενιαίας αγοράς

3.2.1. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι στα τέλη του 1995, τα κράτη μέλη είχαν κοινοποιήσει το 93,4 % των μέτρων μεταφοράς και νομοθετικής εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο, που απαιτούνται για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Εντούτοις το εν λόγω ποσοστό υποκρύπτει την ύπαρξη σημαντικών διαφορών ανά χώρα. Η κατάσταση που επικρατεί στα νέα κράτη μέλη προσεγγίζει σε σημαντικό βαθμό την αντίστοιχη κατάσταση των άλλων κρατών μελών, γεγονός που κρίνεται ιδιαίτερα θετικό.

3.2.2. Τα κυριότερα προβλήματα που υφίστανται αφορούν την ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο των κοινοτικών οδηγιών για τις ασφαλίσεις, τις δημόσιες συμβάσεις, την παροχή υπηρεσιών σε σχέση με τις νέες τεχνολογίες και την πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία.

3.2.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανάπτυξη διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, προκειμένου να τεθούν σε εφαρμογή οι κανόνες που αφορούν την ενιαία αγορά. Υπογραμμίζει, εξάλλου, τη σημασία της συνεργασίας στον τελωνειακό τομέα, στο βαθμό που η ομοιόμορφη εφαρμογή τρόπων ελέγχου στα εξωτερικά σύνορα αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διασφάλιση της συνοχής της ενιαίας αγοράς στο σύνολό της. Η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι αναγκαία η άμεση συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών φορέων, στην εν λόγω συνεργασία με τα κράτη μέλη, ενώ ο ρόλος τους θα πρέπει να αξιοποιηθεί και να καταστεί σαφέστερος στην έκθεση της Επιτροπής.

3.2.4. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, επί του παρόντος, υφίστανται ελάχιστα μέσα στη διάθεση των οικονομικών παραγόντων για την ταχεία αντιμετώπιση των πρακτικών προβλημάτων που παρουσιάζονται κατά την καθημερινή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Οι δυνατότητες προσφυγής που προβλέπονται από τη Συνθήκη, κυρίως η υποβολή καταγγελιών στην Επιτροπή, δεν παρουσιάζουν δυσκολίες να τεθούν σε λειτουργία, αλλά η διαδικασία που απαιτείται για την επίλυση ενός προβλήματος είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα. Για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων προβλημάτων που τίθενται, απαιτείται κατά συνέπεια η πρόβλεψη μηχανισμών, ικανών να διασφαλίσουν στους οικονομικούς παράγοντες την ταχεία αντίδραση των αρμόδιων για την ελεύθερη κυκλοφορία αρχών, στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

3.2.5. Όσον αφορά την επιβολή ουσιαστικών κυρώσεων για την εξάλειψη των παραβάσεων, η ΟΚΕ υποστηρίζει τις κατευθυντήριες γραμμές, που έχει καθορίσει η Επιτροπή και συνιστά την προσεχή εκπόνηση έκθεσης εκ μέρους της Επιτροπής, σχετικά με την πραγματική κατάσταση που επικρατεί στα διάφορα κράτη μέλη.

3.2.6. Εξάλλου, η ΟΚΕ εκφράζει την έντονη ανησυχία της, για την διαρκώς αυξανόμενη θέσπιση τεχνικών κανόνων σε εθνικό επίπεδο και για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιμετωπισθεί. Παρά το γεγονός της θέσης σε λειτουργία της ενιαίας αγοράς οι εθνικές κοινοποιήσεις, βάσει της διαδικασίας που προβλέπεται από την οδηγία 83/189, αυξήθηκαν από 362 το 1992, σε 438 το 1995, ενώ παρατηρείται συνεχής περιορισμός των κοινοτικών αντιδράσεων, είτε υπό την μορφή διατύπωσης παρατηρήσεων και εμπεριστατωμένων γνωμοδοτήσεων, είτε κατά κύριο λόγο εκδήλωσης προθέσεων για την έκδοση οδηγιών (από 43 το 1992 σε 6 το 1995). Η εν λόγω εξέλιξη προκαλεί ανησυχίες, παρά το γεγονός ότι η απόκλιση που παρουσιάζεται σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής μπορεί να αποδοθεί σε διάφορους λόγους ή τυχαία γεγονότα. Πράγματι, όπως αναγνωρίζει και η ίδια η Επιτροπή, οι επιπτώσεις των εν λόγω εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων στην ενιαία αγορά προκαλούν ανησυχίες και είναι δυνατόν να θέσουν σε κίνδυνο την ύπαρξη της ίδιας της ενιαίας αγοράς.

Συνεπώς, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αρχίσει χωρίς καθυστέρηση μία συνολική ανάλυση της ανησυχητικής και όλο αυξανόμενης τάσης να θεσπίζονται εθνικές κανονιστικές διατάξεις στην Ευρώπη, η οποία δεν εξετάσθηκε στο πλαίσιο των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα για το μετριασμό και την απλούστευση των κανονιστικών διατάξεων, πράγμα που πρέπει να γίνει χωρίς καθυστέρηση, λόγω των ιδιαίτερα επιζήμιων συνεπειών της, τόσο για τη λειτουργία, όσο και για την ίδια την αξιοπιστία της ενιαίας αγοράς.

Μετά την πραγματοποίηση της εν λόγω ανάλυσης, θα πρέπει να συμφωνηθούν προσεχώς τα κατάλληλα μέτρα εκ μέρους των κοινοτικών θεσμικών οργάνων, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, για την αντιμετώπιση των προβλημάτων στην πηγή.

3.2.7. Όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις και τις επιπτώσεις τους στις συνθήκες ανταγωνισμού που επικρατούν στην ενιαία αγορά, η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την πρόθεση της Επιτροπής, που διετύπωσε στην ανακοίνωσή της τον Μάϊο του 1995, να προβεί στη χρήση όλων των εξουσιών που διαθέτει, για τον καλύτερο έλεγχό τους. Παράλληλα με την ενέργεια αυτή, η ΟΚΕ εκφράζει επίσης την επιθυμία για την πραγματοποίηση παρόμοιων ελέγχων, ως προς τις ενισχύσεις που χορηγεί η ίδια η Κοινότητα, οι οποίες αυξήθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, και είναι δυνατόν να έχουν το ίδιο αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς, με τις κρατικές ενισχύσεις.

3.2.8. Η ΟΚΕ επιμένει στη σημασία ανάληψης ευνοϊκών ενεργειών για τις ΜΜΕ και τη βιοτεχνία προκειμένου να επωφεληθούν της ενιαίας αγοράς. Πρόκειται, βασικά, για μηχανισμούς που προωθούν την πληροφόρηση και τη συνεργασία.

3.3. Να καταστεί η ενιαία αγορά ο ακρογωνιαίος λίθος της ΟΝΕ

3.3.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει την καθοριστική σημασία που έχουν για τη συνοχή της ενιαίας αγοράς τα προβλήματα που δημιουργούν οι νομισματικές διαταραχές. Η Επιτροπή βασίζει την προσέγγιση της στον εν λόγω τομέα σε υποθέσεις, παρά το γεγονός ότι τα προβλήματα είναι ήδη σήμερα, και υπαρκτά και συγκεκριμένα. Οι διαφοροποιήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, που έχουν λάβει χώρα από το 1992, κυμάνθηκαν από 20 έως 30 %, με αρνητικές επιπτώσεις και διατάραξη των εμπορικών συναλλαγών, των επενδύσεων, της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της σταθερότητας των εισοδημάτων σε διεθνές επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των δικαιούχων κοινωνικών παροχών.

3.3.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πρότασή της να ολοκληρωθεί το βασικό μέρος της ενιαίας αγοράς έως το 1999, θα καθιστούσε δυνατό τον συγχρονισμό της υλοποίησης της ενιαίας αγοράς με την εγκαθίδρυση της ΟΝΕ, γεγονός που θα έχει καθοριστική σημασία για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Επανεπιβεβαιώνει την υποστήριξή της προς την ΟΝΕ, κυρίως διότι θεωρεί ότι μόνον η καθιέρωση ενιαίου νομίσματος θα μπορέσει να διασφαλίσει την ύπαρξη συνθηκών ισότητας και διαφάνειας σχετικά με τον ανταγωνισμό, τις επενδύσεις και τις συναλλαγές στην ενιαία αγορά.

3.3.3. Η ΟΚΕ συμμερίζεται πλήρως την άποψη της Επιτροπής σχετικά με την ανάγκη ενίσχυσης της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της οικονομικής σύγκλισης, προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι νομισματικές διαταραχές και να προετοιμασθεί η έναρξη της τελικής φάσης της ΟΝΕ. Εντούτοις εκφράζει την ευχή, η εν λόγω ανάγκη, να εξετασθεί σε βάθος και κατά συγκεκριμένο τρόπο. Η είσοδος στην τελική φάση της ΟΝΕ, το 1999, ενός περιορισμένου αριθμού κρατών μελών, δεν θα πρέπει να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη συνοχή της ενιαίας αγοράς, λόγω της ανεξέλεγκτης ταυτόχρονης ύπαρξης μίας ζώνης στην οποία έχει καθιερωθεί η χρήση του ενιαίου νομίσματος «euro», και μίας ζώνης στην οποία δεν έχει ακόμη καθιερωθεί. Τα προσωρινά όρια που θέτει η ύπαρξη του «σκληρού πυρήνα» της ΟΝΕ, δεν θα πρέπει να προκαλέσουν ρήγματα στην ενιαία αγορά. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε:

- να υπάρξει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή κρατών μελών στη φάση ΙΙΙ 7

- να συνοδευθεί το σύμφωνο σταθερότητας μεταξύ των κρατών μελών στα οποία θα καθιερωθεί η χρήση του ενιαίου νομίσματος, από μηχανισμούς διασφάλισης της οικονομικής και νομισματικής σύγκλισης με τα λοιπά κράτη μέλη, προκειμένου να δοθεί σε αυτά η δυνατότητα να περιληφθούν στην πρώτη ομάδα κρατών που θα συμμετάσχουν στη φάση ΙΙΙ, το συντομότερο δυνατό.

3.3.4. Τέλος η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η έναρξη της τελικής φάσης της ΟΝΕ, θα δημιουργήσει νέες δυνατότητες συνεργασίας και ενίσχυσης της εναρμόνισης μεταξύ των κρατών μελών, κυρίως, στον δημοσιονομικό και κοινωνικό τομέα, καθώς και στους τομείς της φορολογίας και των εισφορών. Η ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό καθεστώς ενιαίου νομίσματος, θα έχει άμεσες θετικές επιπτώσεις στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, οι οποίες θα πρέπει να μελετηθούν την κατάλληλη στιγμή.

3.4. Να διασφαλισθεί η δημιουργία μίας ενιαίας αγοράς των πολιτών

3.4.1. Η ΟΚΕ τονίζει εκ νέου ότι αποτελεί επείγουσα ανάγκη, να λάβει συγκεκριμένο χαρακτήρα, η επανειλημμένα εκπεφρασμένη βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετικά με την προσέγγιση των πολιτών.

- Ακριβώς όπως και η Επιτροπή, η ΟΚΕ εκτιμά ότι η κοινωνική πολιτική αποτελεί απαραίτητο στοιχείο για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Ωστόσο, εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή στη σχετική έκθεσή της, δεν έδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα στην κοινωνική διάσταση. Πλέον, δεν τίθεται μόνον ζήτημα ενημέρωσης του πολίτη, αλλά πρέπει και να αναληφθούν συγκεκριμένες δράσεις προκειμένου να αποκτήσει ο πολίτης πληρέστερη εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

- Η ΟΚΕ εκφράζει, επίσης, την άποψη ότι κατά την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την προστασία των καταναλωτών και του περιβάλλοντος. Παραπέμπει στις σχετικές γνωμοδοτήσεις που έχουν υιοθετηθεί. Αναπτύσσει διεξοδικά τις σκέψεις της για την πολύπλοκη σχέση μεταξύ της ελεύθερης κυκλοφορίας των αγαθών, των υπηρεσιών και της δικαιολογημένης απαίτησης των πολιτών για υψηλό επίπεδο προστασίας.

3.4.2. Προκειμένου να καταστεί ο πολίτης, ενεργός παράγων της ενιαίας αγοράς, θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ένα σύστημα αμφίδρομης πληροφόρησης με την κοινωνία των πολιτών, αρχίζοντας με τους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες και να διασφαλισθεί η κατάλληλη δημιουργία δικτύων, μεταξύ του συνόλου των υφιστάμενων στην Ευρώπη φορέων πληροφόρησης (Ευρωπαϊκό κέντρο πληροφοριών, κοινωνικές ευρωθυρίδες, ευρωθυρίδες των καταναλωτών, κ.λπ.). Η σωστή ενημέρωση του πολίτη, προϋποθέτει την διάθεση σημαντικών και αποτελεσματικών μέσων, η μορφή των οποίων μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο επεξεργασίας από τους ενδιαφερόμενους σε κοινοτικό, εθνικό, αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο, διότι οι περιφερειακές επιπτώσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής είναι σημαντικές και δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη επί του παρόντος. Προς τον σκοπό αυτό, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ως εκπρόσωπος των κοινωνικών και επαγγελματικών κατηγοριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί να διατηρεί συνεχή επαφή με τους πολίτες και να εκφράζει τις απόψεις τους. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών έχουν ήδη διενεργηθεί ακροάσεις και διοργανωθεί διασκέψεις, προκειμένου να προωθηθεί η Ευρώπη των Πολιτών, καθώς και οι διάφορες πτυχές της ενιαίας αγοράς. Οι εν λόγω δραστηριότητες μπορούν να εμπλουτισθούν, μέσω των πληροφοριών που συγκεντρώνονται από τα περιφερειακά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια ή Συνελεύσεις παρεμφερούς χαρακτήρα, από το σύνολο της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.4.3. Η ΟΚΕ, ως προς το ζήτημα αυτό, επαναδιατυπώνει τη σύστασή της για τη δημιουργία Παρατηρητηρίων Ενιαίας Αγοράς στα διάφορα κράτη μέλη, κυρίως σε επίπεδο περιφερειών και παραμεθόριων περιοχών, με την επιτόπου συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων. Η ΟΚΕ λόγω της θέσης του προνομιακού συνομιλητού των εν λόγω περιφερειακών παρατηρητηρίων που διαθέτει μέσω του Παρατηρητηρίου της για την Ενιαία Αγορά, θα ενίσχυε στην περίπτωση αυτή τον ενδιάμεσο ρόλο της σε σχέση με τα υπόλοιπα θεσμικά κοινοτικά όργανα, λόγω της διαρκούς ροής πληροφοριών σχετικά με την καθημερινή πρακτική της ενιαίας αγοράς.

3.4.4. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την απόφαση της Επιτροπής σχετικά με τη θέση σε εφαρμογή της δράσης «Πρώτα ο Πολίτης» (Citizen first), ως συμπλήρωμα της ενιαίας αγοράς. Κατά την θέση σε εφαρμογή της εν λόγω δράσης, θα πρέπει να επιδιώκεται διαρκώς, η προσέλκυση του ενδιαφέροντος των πολιτών στην οικοδόμηση της Ευρώπης, στην καθημερινή τους ζωή. Η ΟΚΕ επισημαίνει κυρίως, το ενδιαφέρον της για τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν σε υψηλό επίπεδο, κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής, από την ομάδα που τη διηύθυνε η κ. Veil, και εκφράζει την επιθυμία να της δοθεί η δυνατότητα να συμμετάσχει στον προβληματισμό αυτό.

3.4.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη διασαφήνισης του ίδιου του στόχου της ενιαίας αγοράς, ανάγκη που έγινε έντονα αισθητή από όλους τους οικονομικούς παράγοντες που δραστηριοποιούνται στο πλαίσιό της. Κρίνεται σκόπιμο, λόγω των διαδοχικών και μελλοντικών διευρύνσεων που πρόκειται να πραγματοποιηθούν, να προβεί η Επιτροπή σε διασαφηνίσεις σχετικά με τις ακατάπαυστες εθνικές πρωτοβουλίες θέσπισης τεχνικών νομοθετικών διατάξεων (442 κοινοποιήσεις το 1995), τη διεξαγόμενη συζήτηση σχετικά με την αρχή της επικουρικότητας και τις απόψεις για τον περιορισμό των κοινοτικών κανονιστικών διατάξεων, και τη μορφή που θα πρέπει να έχει μία ενιαία αγορά που θεωρείται ότι λειτουργεί ικανοποιητικά, στην περίπτωση που δεν καταστεί ποτέ δυνατή η πλήρης ενοποίησή της. Θα πρέπει κατά κύριο λόγο να υπάρξει πλήρης καθορισμός των ορίων, στο πλαίσιο μίας τέτοιας αγοράς, του πλήρως εναρμονισμένου τομέα, του τομέα που διέπεται από αμοιβαίες αναγνωρίσεις και του τομέα στον οποίο υφίστανται διαφορές στις οποίες οι οικονομικοί παράγοντες θα πρέπει να προσαρμοσθούν. Θα πρέπει επίσης να προσδιορισθούν τα μέσα διατήρησης της καλής λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, όταν αυτή θα φθάσει στο στάδιο της ωριμότητάς της.

3.4.6. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την έκδοση δέκα πρακτικών οδηγών, στους διάφορους τομείς. Ζητεί κυρίως από την Επιτροπή να προβεί στην έκδοση ενός βασικού πρακτικού οδηγού σχετικά με την πρόσβαση στην ενιαία αγορά, ο οποίος θα μπορούσε να αποτελέσει το κύριο σημείο αναφοράς για την παροχή πληροφοριών. Ο εν λόγω οδηγός, καθώς και οι συμπληρωματικοί οδηγοί που θα τον συνοδεύουν, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα θέματα που απασχολούν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις ΜΜΕ, και να παρέχουν μία όσο το δυνατόν περισσότερο σαφή εικόνα σχετικά με υφιστάμενες ελευθερίες και δυνατότητες της ενιαίας αγοράς. Η ΟΚΕ θα μπορούσε να συμμετάσχει κατά εποικοδομητικό τρόπο στην εκπόνηση του εν λόγω οδηγού, ο οποίος θα πρέπει να είναι κατανοητός και προσιτός σε όλους.

3.4.7. Τέλος η ΟΚΕ εκφράζει την γενική υποστήριξή της, προς την προσέγγιση της Επιτροπής, με σκοπό την βελτίωση του παραγόμενου νομοθετικού έργου, διατυπώνοντας ωστόσο δύο παρατηρήσεις:

3.4.7.1. Η ΟΚΕ, ως εκπρόσωπος των κοινωνικοοικονομικών φορέων που δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς και αποτελούν τους κύριους χρήστες των ευρωπαϊκών κανονιστικών διατάξεων, εκφράζει αφενός την επιθυμία να συμμετάσχει στον εκ των προτέρων έλεγχο της επικουρικότητας όσον αφορά τις προτάσεις της Επιτροπής.

3.4.7.2. Αφετέρου, η ΟΚΕ υπενθυμίζει την προηγούμενη παρατήρησή της σχετικά με τις ανεξέλεγκτες εθνικές πρωτοβουλίες για τη θέσπιση νέων ρυθμίσεων (3.2.6) οι οποίες θα δικαιολογούσαν την εκπόνηση πραγματικής ανάλυσης και την υποβολή συγκεκριμένων προτάσεων προκειμένου να δοθεί προσοχή στο παραμελημένο μέχρι σήμερα θέμα της μειώσεως των ρυθμίσεων στην Ευρώπη.

3.5. Προσαρμογή της ενιαίας αγοράς στις τεχνολογικές, κυρίως, μεταβολές

3.5.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την άποψη της Επιτροπής ότι είναι ανάγκη να υιοθετηθεί ένα εναρμονισμένο κανονιστικό πλαίσιο στον τομέα της κοινωνίας των πληροφοριών που θα διευκολύνει τη δημιουργία δικτύων για την τροφοδότηση της ενιαίας αγοράς. Εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δραστηριότητα που αναπτύχθηκε στον τομέα αυτό το 1995 και η οποία θα συνεχισθεί.

3.5.2. Η ΟΚΕ τονίζει, ακόμη, ότι σημειώθηκαν καθυστερήσεις κατά την ανάπτυξη του συνόλου των διευρωπαϊκών δικτύων υποδομής, ιδίως εκείνων στα οποία είχε δοθεί προτεραιότητα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Essen. Οι καθυστερήσεις αυτές οφείλονται, βασικά, σε προβλήματα χρηματοδότησης, λόγω της ανάγκης να μειωθούν τα δημόσια ελλείμματα. Η ΟΚΕ εύχεται να ευρεθούν καινοτόμες ιδέες για να επιταχυνθεί η υλοποίηση των δικτύων αυτών, όπως:

- η μεγαλύτερη προσφυγή σε μικτές μορφές, δημόσιας/ιδιωτικής χρηματοδότησης στο πλαίσιο εταιρικών σχέσεων που θα προσδιορισθούν κατά περίπτωση 7

- η συνοχή της πολιτικής των μεγάλων δικτύων με το στόχο της σύγκλισης 7

- η χρησιμοποίηση θέσεων του κοινοτικού προϋπολογισμού που παρουσιάζουν πλεόνασμα ή που δεν χρησιμοποιούνται, όπως προέτεινε πρόσφατα και η Επιτροπή.

3.6. Προετοιμασία της ενιαίας αγοράς για τη διεύρυνση

3.6.1. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η προοπτική της διεύρυνσης της ενιαίας αγοράς προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) αποτελεί διττή πρόκληση:

- για τις ΧΚΑΕ, το θέμα αυτό θα αποτελέσει σύντομα αντικείμενο γνωμοδότησης της ΟΚΕ με βάση τη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής 7

- για τη διαχείριση της διευρυμένης ενιαίας αγοράς του μέλλοντος, η οποία θα πρέπει να λάβει υπόψη τις μεγάλες διαφορές όλων των μελών της.

3.6.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σημαντική ανάπτυξη των συναλλαγών μεταξύ της ενιαίας αγοράς και των ΧΚΑΕ, οι οποίες πραγματοποιούνται ήδη χωρίς δασμούς και ποσοτικούς περιορισμούς στους περισσότερους τομείς. Εύχεται, να συνεχισθεί η πρόοδος του ανοίγματος αυτού μέχρι τις μελλοντικές διευρύνσεις. Ως εκ τούτου, αναμένει από την Επιτροπή να μεριμνά για τη διατήρηση της συνοχής της ενιαίας αγοράς χρησιμοποιώντας, ιδίως, όλη της την επιρροή για να επιταχυνθεί η εισαγωγή των κανόνων ανταγωνισμού της Κοινότητας στις ΧΚΑΕ και για να ευθυγραμμισθούν, προοδευτικά, οι χώρες αυτές με την εξωτερική εμπορική πολιτική της Κοινότητας έναντι των τρίτων χωρών.

3.6.3. Τέλος, η ΟΚΕ τονίζει ότι:

- στο πλαίσο των μελλοντικών διευρύνσεων, η ΕΕ πρέπει αφενός, να ολοκληρώσει τη διάσταση της ολοκλήρωσης της αγοράς, και, αφετέρου, πρέπει να αυξήσει την αποτελεσματικότητα και το άνοιγμα των ενισχύσεων που χορηγούνται για τις οικονομικές, βιομηχανικές και κοινωνικές πτυχές για να διευκολυνθεί η είσοδος νέων χωρών στην Κοινοτική Ευρώπη 7

- οι υφιστάμενες χώρες μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες πρέπει να αρχίσουν να προσαρμόζουν την νομοθεσία τους στις απαιτήσεις της ενιαίας αγοράς πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ένταξη και να θέσουν ως στόχο την πλήρη εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου 7

- η σύστασή της για την ολοκλήρωση του σημαντικότερου μέρους της ενιαίας αγοράς ως το 1999, δικαιολογείται και από την προοπτική των νέων διευρύνσεων: πράγματι, ένας παρόμοιος στόχος θα καθιστούσε δυνατή την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς των 15 και θα διασφάλιζε στα νέα μέλη την ωφέλεια του κεκτημένου, αντί να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις με 20 ή 25 για την τελική ολοκλήρωση, η οποία θα μπορούσε να αποδειχθεί, λόγω του αριθμού, σημαντικά δυσχερής, αν όχι αμφίβολη.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τις προόδους που επιτεύχθηκαν το 1995, σχετικά με την υιοθέτηση νέων αποφάσεων που αφορούν την ενιαία αγορά και την εφαρμογή των οδηγιών. Πάντως, η ΟΚΕ

- διαπιστώνει ότι οι πρόοδοι αυτές δεν αντισταθμίζουν, ακόμη, τα μειονεκτήματα που συνεχίζουν να υπάρχουν στην αγορά αυτή, σε όρους σφαιρικής βελτιστοποίησης, διεθνούς ανταγωνιστικότητας, οικονομικής ανάπτυξης, δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, νομισματικής σταθερότητας και σαφήνειας για τους πολίτες και τους οικονομικούς παράγοντες,

- ανησυχεί, επίσης, για τα αποτελέσματα που μπορεί να έχει στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς η παράλληλη τάση των κρατών μελών να επιβάλουν όλο και περισσότερες ρυθμίσεις σε εθνικό επίπεδο,

- προτίθεται να εξετάσει, στο πλαίσιο κυρίως του παρατηρητηρίου της ενιαίας αγοράς, τα μείζονα θέματα που παραμελήθηκαν από την Επιτροπή στην έκθεσή της, ιδίως όσον αφορά την πολιτική της απασχόλησης, τις ΜΜΕ, την προστασία των καταναλωτών και του περιβάλλοντος.

4.2. Η ΟΚΕ καλεί να αναληφθεί αποφασιστική δράση τα 3 επόμενα χρόνια για να ολοκληρωθεί η ενιαία αγορά, χρησιμοποιώντας τις ευκαιρίες που παρέχονται από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, την υλοποίηση της ΟΝΕ και από τα τελευταία έτη που προηγούνται των νέων διευρύνσεων.

4.3. Η ΟΚΕ ζητεί να δοθεί κατά προτεραιότητα προσοχή, μέσω της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, στη βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης, κυρίως, χάρη στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και στην οικονομική ανάπτυξη που θα καταστήσει εφικτή μια παρόμοια βελτίωση, λαμβανομένων υπόψη των συνοδευτικών μέτρων διάρθρωσης και των κοινωνικών απαιτήσεων.

4.4. Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία όπως η Διακυβερνητική Διάσκεψη εξετάσει όλα τα μέσα με τα οποία μπορεί να επεκταθεί η ψηφοφορία με ενισχυμένη πλειοψηφία σε όλα τα θέματα που προβάλλουν εμπόδια στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και να επεκταθεί, επίσης, η κοινοτική αρμοδιότητα και στους τομείς της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και της τελωνειακής συνεργασίας.

4.5. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει πρόγραμμα, επ`ευκαιρία της έκθεσης για τις επιπτώσεις της ενιαίας αγοράς που θα υποβάλει το Β` εξάμηνο του 1996, για την υιοθέτηση των τελευταίων μέτρων που απαιτούνται. Το πρόγραμμα αυτό θα έχει ως άξονα το τελικό στάδιο υλοποίησης της ΟΝΕ το 1999 και θα συμπεριλαμβάνει τη διαδικασία που θα επιβάλει την κοινοτική σύγκλιση έναντι της λογικής των εθνικών διοικήσεων, έστω και αν η ολοκλήρωση ορισμένων μακρόπνοων έργων πιθανόν να χρειασθεί πρόσθετο χρόνο.

4.6. Σχετικά με την περιστολή των παραβάσεων με αποτελεσματικές ποινές η ΟΚΕ υποστηρίζει τις κατευθυντήριες γραμμές που χάραξε η Επιτροπή όσον αφορά την πραγματική κατάσταση που επικρατεί στα διάφορα κράτη μέλη.

4.7. Η ΟΚΕ, ενώ υποστηρίζει την προσέγγιση της Επιτροπής για «καλύτερους νόμους» και ενώ επιθυμεί να συμμετάσχει στους εκ των προτέρων ελέγχους της επικουρικότητας, εντούτοις, τονίζει ότι και τα κράτη μέλη οφείλουν να προβούν στη μείωση της νομοθεσίας στην Ευρώπη. Μία ομάδα προβληματισμού θα έπρεπε να εμβαθύνει την πτυχή αυτή που δεν έχει εξετασθεί μέχρι σήμερα, για να εξετάσει τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται προληπτικά για να αποφευχθεί το διπλό πρόβλημα του πληθωρισμού και της ανομοιογένειας των ρυθμίσεων στην Ευρώπη.

4.8. Η ΟΚΕ επικροτεί την ενίσχυση των ελέγχων αναφορικά με τις εθνικές βοήθειες, που ανακοίνωσε η Επιτροπή, οι οποίες μπορούν να βλάψουν τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και συνιστά, συγχρόνως, να πραγματοποιηθεί ανάλογος έλεγχος και για τις κοινοτικές βοήθειες.

4.9. Η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι ανάγκη να αποφευχθεί κάθε νομισματική διάσπαση στην ενιαία αγορά, συμπεριλαμβανομένης και της περίπτωσης εισόδου περιορισμένων κρατών μελών στην τελική φάση της ΟΝΕ το 1999: ένας μηχανισμός οικονομικής και νομισματικής σύγκλισης σε όλη την κλίμακα της ΕΕ θα επέτρεπε να δοθούν οι απαραίτητες εγγυήσεις, ότι δηλαδή όλα τα κράτη μέλη θα σέβονται τις αρχές και ότι, τελικά, θα ενταχθούν στην ΟΝΕ.

4.10. Τέλος, η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι ανάγκη να διασαφηνισθεί η τεχνική διοργάνωση και η μόνιμη συντήρηση μιας ενιαίας αγοράς που θα έχει «ικανοποιητική λειτουργία» (εναρμονίσεις, αμοιβαίες αναγνωρίσεις, διαφορές) 7 επιθυμεί να συμμετάσχει στη σύλληψη ενός σαφούς ερμηνευτικού οδηγού για όλους τους πολίτες και ανανεώνει τη σύστασή της για προώθηση στα διάφορα κράτη μέλη των παρατηρητηρίων της ενιαίας αγοράς, βασικά σε περιφερειακό και μεθοριακό επίπεδο.

Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 212 της 22. 7. 1996, σ. 7, παράγραφοι 4.2.4, 6.3.4, 6.7 και 6.8.