Γνωμοδότηση για την 3η Ετήσια Έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των ΜΜΕ

(96/C 82/02)

Στις 8 Μαΐου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την 3η Ετήσια Έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των ΜΜΕ.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του, στις 29 Νοεμβρίου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pasotti.

Κατά την 331η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 20ής Δεκεμβρίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

1.1. Το 1991 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προώθησε, μετά από πρόσκληση για την υποβολή προσφορών που διήρκεσε τρία χρόνια, την πραγματοποίηση ετήσιας έκθεσης σχετικά με την κατάσταση και τις προοπτικές των ΜΜΕ στην ενιαία αγορά.

1.2. Στην πρόσκληση εκλαμβάνεται ως δεδομένο ότι οι αναλύσεις και οι έρευνες για τις ΜΜΕ διεξάγονται ανομοιογενώς ως προς την ποιότητα και την ποσότητα στα κράτη μέλη της Ένωσης.

1.3. Στόχος της έκθεσης είναι η παροχή συντονισμένης επιστημονικής βοήθειας στους πολιτικούς και θεσμικούς φορείς, ζήτημα που έχει διερευνηθεί στις αναλύσεις που πραγματοποίησαν τα κράτη μέλη και η Κοινότητα, χάρη σε ένα δίκτυο εθνικών οργανισμών. Η εν λόγω βοήθεια θα πρέπει να διατηρήσει μία σωρευτική πολιτιστική ικανότητα διαχρονικώς, παρακολουθώντας κατ`έτος τις εξελίξεις ορισμένων κρίσιμων παραγόντων για την επιτυχία ή την αποτυχία των ΜΜΕ.

1.4. Η τρίτη έκθεση σημαδεύει την ολοκλήρωση της πρώτης εντολής που η Επιτροπή ανέθεσε στο εν λόγω δίκτυο. Παρέχεται τώρα η ευκαιρία να πραγματοποιηθεί σφαιρική αξιολόγηση του έργου που έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής.

1.5. Για το λόγο αυτό, κατά τη συνολική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της έκθεσης είναι απαραίτητο να αξιολογηθεί τόσο η διάρθρωση του δικτύου και ο τρόπος λειτουργίας του, όσο και η διάρθρωση της ίδιας της έκθεσης.

2. Διάρθρωση του δικτύου

2.1. Η οργάνωση του δικτύου είναι σημαντική διότι επηρεάζει ουσιαστικά την ποιότητα του έργου που έχει επιτελεσθεί.

2.2. Στα τρία χρόνια των εργασιών, η μορφή του εξελίχθηκε και ενώ αρχικά χαρακτηριζόταν από εξαιρετικά συγκεντρωτική διαχείριση περί τον κύριο ανάδοχο (main contractor), κατέληξε στην ανάπτυξη στενότερης συνεργασίας μεταξύ των μελών.

2.3. Ο κύριος ανάδοχος εξακολουθεί να εκτελεί καθήκοντα συντονιστού. Συστάθηκε Διευθύνουσα Επιτροπή (Streering Commitee) η οποία απαρτίζεται από τρεις εθνικούς οργανισμούς. Κάθε κεφάλαιο της έκθεσης έχει συντονισθεί από έναν από τους οργανισμούς που συγκεντρώνει τα στοιχεία σχετικά με την εθνική κατάσταση στα άλλα κράτη μέλη.

2.4. Οι οργανισμοί είναι και δημόσιοι και ιδιωτικοί. Ένας από τους κρίσιμους παράγοντες της έκθεσης είναι οι δυσκολίες συντονισμού.

3. Διάρθρωση της έκθεσης

3.1. Το Παρατηρητήριο έχει δεχθεί κατά καιρούς ορισμένες υποδείξεις εκ μέρους της Επιτροπής και της ΟΚΕ, η οποία στην τελευταία της γνωμοδότηση είχε διατυπώσει πολλές ειδικές παρατηρήσεις.

3.1.1. Η τρίτη έκδοση της έκθεσης περιλαμβάνει δεδομένα σχετικά με τα δώδεκα κοινοτικά κράτη μέλη συν τις τέσσερις χώρες των οποίων η προσχώρηση βρισκόταν στο στάδιο της ολοκλήρωσης κατά το 1994.

3.1.2. Οι γλώσσες που χρησιμοποιούνται πλέον, μετά την επιλογή της αγγλικής γλώσσας κατά την πρώτη έκθεση, είναι η γαλλική, η γερμανική και η αγγλική. Στην τρίτη έκδοση, η περίληψη που παλαιότερα κυκλοφορούσε χωριστά, ενσωματώνεται πλέον στην έκθεση και ξεχωρίζει χάρη στο διαφορετικό χρώμα των σελίδων της. Η έκθεση και η περίληψη ενδιαφέρουν όλους όσοι ασχολούνται με τις δραστηριότητες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να εκδοθούν σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.2. Από την έως τώρα διάρθρωσή της και, κατά συνέπεια, από τη φύση της, η έκθεση εξακολουθεί να διατηρεί εγκυκλοπαιδική δομή το ευμεταχείριστο της οποίας είναι απαραίτητο να αποτελέσει αντικείμενο μελέτης.

3.3. Ο συντονιστής δίνει δικαιολογημένα έμφαση, στην αρχή, στις δυσκολίες επεξεργασίας των δεδομένων αφού δεν υφίσταται κοινό πρότυπο στα κράτη μέλη της Ένωσης. Μία άλλη παρατήρηση που πρέπει να τονισθεί είναι ότι τα δεδομένα δεν είναι σύγχρονα του χρόνου έκδοσης της έκθεσης.

3.4. Η έκθεση χωρίζεται σε 4 τμήματα και 18 κεφάλαια. Τα τμήματα είναι τα εξής:

1) Επίδοση των επιχειρήσεων (Business Performance)

2) Περιβάλλον των επιχειρήσεων (Business Environment)

3) Θεματικές μελέτες (Thema Studies)

4) Συμπεράσματα (Conclusions).

4. Γενικές παρατηρήσεις

Aπό το υλικό που έχει συλλεγεί στην τρίτη έκθεση του Παρατηρητηρίου η ΟΚΕ επιθυμεί να εξαγάγει συμπεράσματα όσον αφορά τις εκτιμήσεις για τους κρίσιμους παράγοντες επιτυχίας ή αποτυχίας των ΜΜΕ, που πρέπει να επισημανθούν στην Επιτροπή ως χαρακτηριστικά σημεία κατά την εφαρμογή προγράμματος ανάπτυξης και ενίσχυσης των ΜΜΕ στην Ενιαία Αγορά και στο Διεθνές Εμπόριο.

Τρεις εισαγωγικές μεθοδολογικές παρατηρήσεις:

4.1. Η πρώτη αφορά τον ορισμό των ΜΜΕ (). Η ΟΚΕ κρίνει ακατάλληλο τον σήμερα χρησιμοποιούμενο ορισμό των ΜΜΕ προς τον οποίο τείνουν να προσαρμοστούν οι εθνικές νομοθεσίες. Ο ορισμός των ΜΜΕ είναι θέμα σημαντικό και αν η κατάταξη είναι υπέρ του δέον διευρυμένη, το αποτέλεσμα θα είναι να συγκαταταχθούν προς ανάλυση επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν εντελώς διαφορετικά προβλήματα. Η χρησιμοποίηση ακριβέστερης ταξινομήσεως των ΜΜΕ θα συνεπιφέρει αναπόφευκτα λιγότερο αξιόπιστα και λιγότερο συγκρίσιμα στοιχεία για τις συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων, τουλάχιστον κατά τα πρώτα στάδια. Η διάσταση της επιχείρησης ανά απασχολούμενο είναι μια παράμετρος η οποία πρέπει να οριστεί με προσοχή διότι εμπεριέχει διάφορα προβλήματα ανάπτυξης. Είναι σαφές ότι είναι άτοπη η ενσωμάτωση σε μία μόνο ανάλυση μικρών επιχειρήσεων με λιγότερους από πέντε υπαλλήλους, οι οποίες αποτελούν σήμερα την πλειοψηφία των ΜΜΕ, και επιχειρήσεων που υπερβαίνουν το όριο των εκατό εργαζόμενων. Και είναι πράγματι ορθό να επισημάνουμε ότι η οργανωτική αναδιάρθρωση μιας επιχείρησης που πρέπει να υπερβεί το όριο των τριάντα υπαλλήλων είναι από τη φύση της διαφορετική από εκείνη στην οποία πρέπει να προβεί μια επιχείρηση με εκατό υπαλλήλους. Σε διαφορετικές διαστάσεις αντιστοιχούν διαφορετικά προβλήματα και πρέπει να εφαρμοστούν διαφορετικά μέσα και λύσεις. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η κατανομή του χώρου των ΜΜΕ με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και, κατά συνέπεια, η εξεύρεση λιγότερο γενικών ορισμών, στους οποίους να λαμβάνονται υπόψη οι διαστάσεις των αγορών αναφοράς και η φύση του περιβάλλοντος της επιχείρησης που είναι ιδιαίτερη σε κάθε χώρα της Ένωσης. Η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να μελετήσει γρήγορα και σε βάθος το θέμα, δεδομένου ότι πρόκειται για καθοριστικής σημασίας ζήτημα ώστε να γίνουν σωστές επιλογές οικονομικής πολιτικής.

4.2. Η δεύτερη μεθοδολογική παρατήρηση αφορά την ανεπαρκή ποιότητα και ομοιογένεια των στοιχείων που διαθέτουμε σήμερα. Η ΟΚΕ εκτιμά την προσπάθεια που κατέβαλε η Επιτροπή για την επίτευξη του στόχου της δράσης του Παρατηρητηρίου ακόμη και με τη δημιουργία ιστορικού αρχείου περισσότερο σαφούς και οργανικού από το σημερινό. Εντούτοις, τα κενά και η ανομοιογένεια των στατιστικών που χαρακτηρίζουν την έκθεση δυσχεραίνουν το έργο της ανάλυσης. Έχει ουσιαστική σημασία να ζητείται η γνώμη της Eurostat σχετικά με τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην Έκθεση του Παρατηρητηρίου για να διασφαλίζεται, όποτε είναι δυνατό, η χρησιμοποίηση συγκρίσιμων στοιχείων και για να εντοπίζονται με ορθότητα οι αλλαγές που απορρέουν από τη βελτίωση της μεθοδολογίας. Η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να επιτύχει σύντομα ένα σίγουρο και αξιόπιστο στατιστικό πλαίσιο.

4.3. Η τρίτη παρατήρηση αφορά την ενημέρωση της Έκθεσης. Σε μια ιδιαίτερα δυναμική περίοδο της κοινοτικής οικονομίας, με έντονη αστάθεια της νομισματικής αγοράς, με μη εδραιωμένη ακόμη ανάκαμψη η οποία σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στο διεθνές εμπόριο, με ταχεία εξέλιξη και εξίσου ταχεία παρακμή ορισμένων εμπορευματολογικών τομέων, είναι απολύτως αναγκαίο να υπάρχει εξαιρετικά ταχεία ενημέρωση όσον αφορά την ανάλυση των τάσεων των επιχειρήσεων.

Η ενημέρωση αυτή είναι αδύνατη αν η έκθεση πρέπει να αναπαράγει τη σημερινή «εγκυκλοπαιδική» δομή ενώ θα ήταν περισσότερο πρακτική μέσω πιο λακωνικής ενημέρωσης. Η παρούσα γνωμοδότηση της ΟΚΕ προσπαθεί να αναλύσει τις τάσεις που, σε μια έκθεση που εκπονήθηκε βάσει στοιχείων τα οποία έχουν συλλεγεί το 1994, φαίνονται να είναι λιγότερο συγκυριακές και περισσότερο διαρθρωτικές.

Η ΟΚΕ προτείνει την αναδιάρθρωση της διατύπωσης της έκθεσης προς αυτή την κατεύθυνση.

5. Ειδικές παρατηρήσεις

5.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την ανάλυση των επιπτώσεων που θα έχει η οικοδόμηση της Ενιαίας Αγοράς στο χώρο των ΜΜΕ. Για το λόγο αυτό εκτιμά την προσέγγιση της έκθεσης που προσανατολίζεται στην ανάλυση του Περιβάλλοντος εντός του οποίου αναπτύσσεται το σύνολο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, από κοινού με τους κρίσιμους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η επιτυχία ή η αποτυχία μιας επιχείρησης.

5.2. Στη συνέχεια γίνεται σύνθεση ορισμένων αποτελεσμάτων της έκθεσης όσον αφορά τη σύγκλιση μεταξύ των περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5.2.1. Κατά την περίοδο 1988-1994 το περιβάλλον των επιχειρήσεων βελτιώθηκε συνολικά. Η σύγκλιση ορισμένων οικονομικών μεγεθών στις δώδεκα χώρες της ΕΕ είχε θετικές επιπτώσεις ακόμη και στο περιβάλλον των ΜΜΕ, με διαφορετική ωστόσο ένταση από τη μια χώρα στην άλλη. Για παράδειγμα, η προστιθέμενη αξία σημείωσε μέση ετήσια αύξηση 2,7 % χάρη κυρίως στις εξαγωγές που πραγματοποίησαν οι ΜΜΕ είτε άμεσα είτε ως υπεργολάβοι επιχειρήσεων μεγαλύτερων διαστάσεων και περισσσότερο διεθνοποιημένων. Εξαιρούνται οι επιχειρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας που διαστρεβλώνουν αρνητικά τις σχετικές στατιστικές.

5.2.2. Η ανάκτηση της παραγωγικότητας που σημειώθηκε σε πολλές επιχειρήσεις περιόρισε τις επιπτώσεις που είχαν οι ΜΜΕ στον τομέα της απασχόλησης. Η συγκρατημένη αύξηση της απασχόλησης αποδίδεται επίσης στην ανεπάρκεια της αγοράς εργασίας η οποία διέπεται από κανόνες καθορισμένους για μεγάλες επιχειρήσεις και είναι ανίκανη να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητες των ΜΜΕ.

5.2.3. Η σύγκριση της απόδοσης των ΜΜΕ στην Ευρώπη των Δώδεκα με την απόδοση των ΜΜΕ των πρώην χωρών ΕΖΕΣ αποκαλύπτει τα σαφώς καλύτερα αποτελέσματα που σημειώθηκαν στις πρώτες όσον αφορά την προστιθέμενη αξία, τον κύκλο εργασιών και την απασχόληση. Αντίθετα και στους δύο χώρους σημειώθηκε μείωση του ρυθμού ανάπτυξης. Παρά τη σύγκλιση των γενικών οικονομικών συνθηκών και ορισμένων προδιαγραφών που αφορούν τις ΜΜΕ, εξακολουθεί να υφίσταται διαφορά μεταξύ των δύο χώρων, εξαιτίας κυρίως της αποκλίνουσας συμπεριφοράς που σημειώθηκε σε ορισμένα μεγέθη στις χώρες του νοτίου τμήματος της Ένωσης.

5.3. Ανάλυση ορισμένων κρίσιμων παραγόντων

Οι ακόλουθες εκτιμήσεις προκύπτουν από την ανάλυση των αποτελεσμάτων του 4ου τμήματος της έκθεσης, και ιδιαίτερα από την ανάλυση του θεωρητικού υποδείγματος που περιλαμβάνεται σε αυτό.

5.3.1. Αγορές και ανταγωνισμός

Η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την οικοδόμηση μιας υψηλά ανταγωνιστικής αγοράς χωρίς μονοπωλιακές θέσεις ούτε στον τομέα της ζήτησης ούτε στον τομέα της προσφοράς. Αν υπάρχει ένα περιβάλλον επιχειρήσεων το οποίο για να αναπτυχθεί έχει απόλυτη ανάγκη ανταγωνιστικών αγορών, αυτό είναι το περιβάλλον των ΜΜΕ. Οι εν λόγω επιχειρήσεις ευημερούν και αφανίζονται σε μια έντονα ανταγωνιστική αγορά και είναι αδιανόητο να επιβιώσουν όταν οι παρέχοντες αγαθά και υπηρεσίες δεν κινούνται σε αγορές το ίδιο ανταγωνιστικές. Το πρόβλημα δεν συνίσταται στην επιλογή κρατικών ή ιδιωτικών μονοπωλίων, αλλά στο γεγονός ότι σε ανταγωνιστικές αγορές κανείς δεν μπορεί να πληρώσει τη μη αποδοτικότητα που συνεπάγονται τα μονοπώλια και τα καρτέλ, πόσο μάλλον οι ΜΜΕ.

5.3.1.1. Το ίδιο θέμα τίθεται και όσον αφορά τις αγορές των ΜΜΕ: σημειώνεται μια σταδιακή αύξηση των συγκεντρώσεων μέσω συμφωνιών και συγχωνεύσεων στις οποίες ενέχονται μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, φυσικοί εντολοδότες των ΜΜΕ: ο κίνδυνος συνίσταται στο γεγονός ότι δημιουργείται έντονα ανταγωνιστική διεθνής αγορά για τις ΜΜΕ και ταυτόχρονα μια αγορά μεγάλων επιχειρήσεων οι οποίες τείνουν σταδιακά να καταλάβουν μη ανταγωνιστική θέση καρτέλ. Εν προκειμένω καθίστανται σαφείς οι δυσκολίες επιβίωσης των ΜΜΕ.

5.3.2. Κεφάλαιο και δημόσια οικονομικά

Για μια ακόμη φορά η ΟΚΕ υπογραμμίζει το γεγονός ότι τα αποτελέσματα της έκθεσης δείχνουν τις μεγάλες δυσκολίες που συναντούν οι ΜΜΕ για την προμήθεια Κεφαλαίου. Τα δεδομένα του προβλήματος είναι γνωστά, έχουν κατ`επανάληψη αποτελέσει αντικείμενο συζητήσεων τόσο σε επιστημονικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, αποτέλεσαν αντικείμενο πολλών γνωμοδοτήσεων της ΟΚΕ, χωρίς ωστόσο να προκύψουν σημαντικά από άποψη ποιότητας ή ποσότητας αποτελέσματα. Η πρόσβαση στην αγορά κεφαλαίων αποτελεί ζήτημα που θέτει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε στενή συσχέτιση με το επιχειρησιακό περιβάλλον επί του οποίου επιδρούν και του οποίου υφίστανται την επίδραση, είτε μέσω εθνικών επιλογών (κατά πρώτο λόγο των φορολογικών), είτε ευρωπαϊκών, μέσω της επικουρικότητας και της ικανότητας της Επιτροπής να χαράσσει κατευθύνσεις. Η ΟΚΕ θεωρεί την πρόσβαση σε επιχειρηματικά κεφάλαια καθοριστικής σημασίας μεταβλητή κατά την αξιολόγηση της ποιότητας του επιχειρησιακού περιβάλλοντος. Παράλληλα με ένα συμβατό επίπεδο ανταγωνισμού στον τραπεζικό τομέα θα πρέπει να αναπτυχθούν κατά τρόπο ομοιογενή στα κράτη της Ένωσης, όλα τα μέσα όπως τα Μετοχικά Δάνεια και τα τοπικά χρηματιστήρια των οποίων η παρουσία δεν είναι ομοιόμορφη στα κράτη μέλη. Στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία μιας πιστωτικής αγοράς η οποία να περιλαμβάνει πολλούς διαφορετικής φύσεως φορείς ανταγωνιστικούς μεταξύ τους και με διαφοροποιημένα προϊόντα. Σχετικά, η ΟΚΕ επικαλείται την ισχυρή και επεκτατική ερμηνεία του κόσμου των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του άρθρο 130 της Συνθήκης.

5.3.3. Το θεωρητικό υπόδειγμα

5.3.3.1. Η ΟΚΕ παρακολουθεί με ενδιαφέρον την οικοδόμηση του θεωρητικού υποδείγματος της Ενιαίας Αγοράς το οποίο παρουσιάζεται στην Έκθεση. Αν επιβεβαιωθεί η επιστημονική του αξιοπιστία, θα καταστεί δυνατό να συναχθούν εξ αυτού ορισμένες ωφέλιμες υποδείξεις για την οικονομική πολιτική.

5.3.3.2. Μια ιδιαίτερα προσεκτική ματιά στους πίνακες 17.6,7,8,9 και κυρίως σε δύο σημαντικούς δείκτες (δημιουργία θέσεων εργασίας και αύξηση της προστιθέμενης αξίας), αποκαλύπτει σαφώς τις επιπτώσεις του οικονομικού περιβάλλοντος στο χώρο των ΜΜΕ.

5.3.3.3. Οι αρνητικοί παράγοντες για την ανάπτυξη και την απασχόληση είναι: ποιότητα των μεταφορών πιστώσεων της δημόσιας διοίκησης και έγκριση κονδυλίων για την Ε& Α (δημόσια δαπάνη), κόστος και αγορά εργασίας, μεσαίο μέγεθος επιχείρησης.

5.3.4. Το θέμα της ποιότητας ή της σύνθεσης της δημόσιας δαπάνης είναι σημαντικό για τις ΜΜΕ αν ληφθεί υπόψη ότι, όσο κι αν αυξηθεί το ποσοστό διεθνοποίησης, γι`αυτές διαδραματίζει ακόμη σημαντικό ρόλο η εθνική αγορά. Η πτυχή αυτή είναι ακόμη πιο κρίσιμη στις χώρες εκείνες όπου η δημοσιονομική πολιτική είναι εκ παραδόσεως περισσότερο επεκτατική. Η τήρηση των κριτηρίων σύγκλισης συνέβαλε στην έντονη μείωση των κονδυλίων του κρατικού προϋπολογισμού που προορίζονται για δαπάνες κατανάλωσης και επενδύσεων. Η εν λόγω μείωση επηρέασε σημαντικά την αγορά προϊόντων των ΜΜΕ. Η ΟΚΕ υποδεικνύει ως σημαντική πτυχή των δημοσιονομικών πολιτικών, που αποσκοπούν στη σταθεροποίηση της ανάκαμψης της κοινοτικής οικονομίας, τη διαφορετική κατανομή των πιστώσεων του προϋπολογισμού (ακόμη και μέσω πιο ρεαλιστικών φορολογικών και νομισματικών πολιτικών) με σαφή δέσμευση να ευνοούν πρωτοβουλίες επενδύσεων.

5.3.5. Οι πολιτικές για την απασχόληση και την αγορά εργασίας αποτελούν ένα καθοριστικής σημασίας στοιχείο. Από το υπόδειγμα που παρουσιάζεται δεν προκύπτουν ενθαρρυντικές εκτιμήσεις όσον αφορά τη χρησιμότητα ενεργητικών και παθητικών πολιτικών στην αγορά εργασίας. Ούτε οι δραστικές πολιτικές που χρησιμοποιούν οι χώρες της Βορείου Ευρώπης ούτε οι πολιτικές που εφαρμόζονται στο νότιο τμήμα και οι οποίες έχουν περισσότερο χαρακτήρα ενίσχυσης επέφεραν τα προσδωκόμενα αποτελέσματα. Αντίθετα, συμβάλλοντας καθοριστικά στη σύνθεση της δημόσιας δαπάνης που δεν ευνοεί το περιβάλλον των ΜΜΕ, οι πολιτικές αυτές είχαν αρνητικά αποτελέσματα. Η συζήτηση για τα σημερινά επίπεδα κοινωνικής ασφάλισης και τη λειτουργία της πόρρω απέχει από τη σύνθεση των διαφόρων θέσεων και τούτο ακριβώς οδηγεί στην υιοθέτηση μιας προσέγγισης που να λαμβάνει υπόψη τους στόχους και τα μέσα που υποδεικνύονται στο Λευκό Βιβλίο.

5.3.5.1. Έως τώρα οι ΜΜΕ δεν μπόρεσαν να εκμεταλλευτούν πλήρως τις δυνατότητές τους για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Οι μεγάλων διαστάσεων επιχειρήσεις (ΜΔΕ) είχαν μεγαλύτερη ικανότητα διαχείρισης του εργατικού δυναμικού και σε περιόδους κρίσης προέβησαν σε απολύσεις εργατικού δυναμικού ή σε αναδιαρθρώσεις ή μετεγκαταστάσεις. Οι ΜΜΕ, οι οποίες διαθέτουν μικρότερη ελαστικότητα, διατήρησαν ουσιαστικά τα επίπεδα απασχόλησης. Η ανάκαμψη που επικεντρώνεται στις εξαγωγές προσέλκυσε κατά πρώτο λόγο το ενδιαφέρον των ΜΔΕ λόγω της διεθνοποίησής τους. Με τη σειρά τους οι ΜΜΕ στηρίχτηκαν περισσότερο στην ανάκτηση της παραγωγικότητας και λιγότερο στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Η σταθεροποίηση της ανάκαμψης, αν γίνει μέσω κατάλληλων δημοσιονομικών πολιτικών και κανόνων αγοράς εργασίας οι οποίοι να προσαρμόζονται περισσότερο στην οργάνωση των ΜΜΕ, θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην αύξηση της απασχόλησης.

5.3.5.2. Ειδικά η σημερινή δομή της οικονομικής ανάκαμψης δείχνει ότι χωρίς προσπάθεια εκ μέρους των ΜΜΕ δεν είναι δυνατή η μείωση του ποσοστού ανεργίας. Η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να μελετήσει προσεκτικά το φαινόμενο αυτό, με την εκπόνηση προγράμματος το οποίο να ωθεί τους επιχειρηματίες να θέτουν τις επιχειρήσεις τους στο δρόμο της ανάπτυξης επιλέγοντας, όπου το επιτρέπει η αγορά, να μην παραμείνουν μικροί. Η επιλογή αυτή μπορεί να παραμείνει προσωπική. Δεν πρέπει να είναι εξωτερική υποχρέωση που υπαγορεύεται από τεχνικές και πολιτισμικές δυσκολίες κατά την αντιμετώπιση επεκτατικών πολιτικών.

5.3.6. Προσεκτική μελέτη θα πρέπει επίσης να πραγματοποιηθεί όσον αφορά την ικανότητα τεχνολογικής καινοτομίας. Τα κονδύλια του προϋπολογισμού που προορίζονται για την Έρευνα και την Ανάπτυξη (Ε& Α) συνέβαλαν γενικά στην υπεξαίρεση πόρων της δημόσιας δαπάνης που διατίθεται για επενδύσεις και κατανάλωση, μειώνοντας κατά συνέπεια το διατιθέμενο ποσοστό πλούτου των ΜΜΕ. Η εν λόγω μείωση θα ήταν δικαιολογημένη αν οι δαπάνες για την έρευνα συνέβαλαν στην επίτευξη της ανάπτυξης του συνόλου του βιομηχανικού συστήματος. Δυστυχώς, όμως, προορισμός των κεφαλαίων αυτών ήταν η πλήρης ενίσχυση των ΜΔΕ με αποτέλεσμα τη διατάραξη της ισορροπίας έναντι των ΜΜΕ.

5.3.7. Η Έρευνα και Ανάπτυξη που αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας, δεν μπορούν να αποτελέσουν δαπάνες που περιορίζονται στη βιομηχανία, αλλά βασική φιλοσοφία που κατευθύνει τις πρακτικές επιχειρηματικής ανάπτυξης σε όλες τους τις εκδηλώσεις. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να καταβάλει προσπάθειες προκειμένου να επιτευχθεί εκ νέου ισορροπία στην κατανομή των πόρων μέσω της μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας των ήδη υφιστάμενων προγραμμάτων καθώς και να αναλάβει δέσμευση συνεργασίας με τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα που ασχολούνται με την τεχνολογική έρευνα, ή καλύτερα με την παροχή κινήτρων όσον αφορά την τεχνολογική καινοτομία στις ΜΜΕ. Η πτυχή αυτή, κυρίως στο πλαίσιο της διεθνοποίησης, συνιστά ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα.

Βρυξέλλες, 20 Δεκεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Επιχειρήσεις που απασχολούν 0-9 άτομα (μικροεπιχειρήσεις) 10-99 άτομα (μικρές επιχειρήσεις), 100-499 άτομα (επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους). Σελίδα 72 της έκθεσης.