Τροποποιημένη πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για το έκτο πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο ΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΥΡΑΤΟΜ), ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (2002-2006) - (υποβληθείσες από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Σύμφωνα με τις συνθήκες ΕΚ και Ευρατόμ, η Επιτροπή ενέκρινε, στις 21 Φεβρουαρίου 2001, προτάσεις αποφάσεων σχετικών με το πρόγραμμα πλαίσιο (2002-2006) (έκτο πρόγραμμα πλαίσιο) έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, με σκοπό την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας.

Οι προτάσεις αυτές εξετάστηκαν από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Το Κοινοβούλιο γνωμοδότησε σε πρώτη ανάγνωση στις [15] Νοεμβρίου 2001. Το Συμβούλιο προτίθεται να καταλήξει προσεχώς σε κοινή θέση.

Προκειμένου να διευκολύνει την επίτευξη συμφωνίας επί του προγράμματος πλαισίου, και λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της διαφάνειας, η Επιτροπή εκθέτει τώρα τις θέσεις της ως προς τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου, υπό μορφή τροποποιημένων προτάσεων. Οι τροποποιημένες αυτές προτάσεις διατηρούν μεν τις βασικές αρχές των αρχικών προτάσεων της Επιτροπής, αλλά αποδίδουν την ουσία και το πνεύμα, αν και όχι πάντα την ακριβή διατύπωση, ενός μεγάλου μέρους των τροπολογιών του Κοινοβουλίου, και συγκεκριμένα των τροπολογιών εκείνων που η Επιτροπή κρίνει ότι συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος πλαισίου και είναι πιθανό να διευκολύνουν τις μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις.

Τα κυριότερα θέματα που έθιξε το Κοινοβούλιο αφορούν το πρόγραμμα πλαίσιο ΕΚ. Όσον αφορά τη θέση της Επιτροπής, αξίζει να υπογραμμιστούν τα ακόλουθα σημεία:

- Ως προς τη διάρθρωση των επτά θεματικών πεδίων προτεραιότητας, η Επιτροπή αποδέχεται τις αλλαγές που επιθυμεί να εισαγάγει το Κοινοβούλιο, και συγκεκριμένα: α) τη διάκριση του θεματικού πεδίου προτεραιότητας 1 σε δύο επιμέρους πεδία, εκ των οποίων το ένα εστιάζεται στη γονιδιωματική και τις εφαρμογές της στην υγεία, και το δεύτερο στις κυριότερες ασθένειες. και β) τη διάκριση του θεματικού πεδίου προτεραιότητας 6 σε τρία επιμέρους πεδία, τα οποία καλύπτουν αντιστοίχως τα αειφόρα ενεργειακά συστήματα, τις αειφόρες επίγειες μεταφορές και την πλανητική μεταβολή και τα οικοσυστήματα.

- Όσον αφορά το αντικείμενο των θεματικών πεδίων προτεραιότητας, καθώς και το επιστημονικό και τεχνικό τους περιεχόμενο, η Επιτροπή αποδέχεται πολλές από τις διευκρινίσεις, και ορισμένες προσθήκες, που ζήτησε το Κοινοβούλιο, στον βαθμό που η ίδια κρίνει ότι οι διευκρινίσεις και προσθήκες αυτές αντικατοπτρίζουν σημαντικές ανάγκες και ευθυγραμμίζονται με τον γενικό άξονα κάθε πεδίου προτεραιότητας. Οι τίτλοι των ενοτήτων τροποποιήθηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις ούτως ώστε να αντιπροσωπεύουν καλύτερα το περιεχόμενό τους. Για άλλα σημαντικά θέματα, όπου είναι δυνατό να προαχθεί μεγαλύτερη συνέργεια μεταξύ των σημαντικών ερευνητικών προσπαθειών που καταβάλλονται σε εθνικό επίπεδο, παρέχονται σαφέστερες παραπομπές στο τμήμα "Ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" - "συντονισμός των ερευνητικών δραστηριοτήτων".

- Όσον αφορά τα μέσα, η Επιτροπή αποδέχεται την αρχή της ομαλής μετάβασης από τα "παραδοσιακά" στα "νέα" μέσα και την ιδέα ενός "τέταρτου μέσου" σύμφωνα με το πνεύμα της "κλίμακας αριστείας", το οποίο θα λάβει δύο μορφές που ήδη προβλέπονται σε άλλα τμήματα του προγράμματος πλαισίου: τα "ειδικά στοχοθετημένα έργα" και τη "δικτύωση ερευνητικών δραστηριοτήτων" που θα εφαρμόζονται σε όλους τους τύπους συμμετεχόντων. Για τον σκοπό αυτό, παρότι το πρόγραμμα πλαίσιο θα υλοποιηθεί κυρίως μέσω "ολοκληρωμένων έργων" και "δικτύων αριστείας", ένα μέρος των ερευνητικών δραστηριοτήτων των θεματικών πεδίων προτεραιότητας θα διεξαχθούν μέσω αυτού του "τέταρτου μέσου" βάσει φθίνουσας προσέγγισης, ούτως ώστε να εξασφαλισθεί προοδευτικά αυξανόμενη χρήση των νέων μέσων.

- Όσον αφορά τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται στο Κοινοβούλιο σχετικά με την υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου, για λόγους πλήρους διαφάνειας, η Επιτροπή ανταποκρίθηκε στα σχετικά αιτήματα στο μέτρο του δυνατού, διατηρώντας παράλληλα ένα συνεκτικό πλαίσιο ως προς την υποβολή εκθέσεων και αποφεύγοντας τις περιττές αλληλεπικαλύψεις.

- Όσον αφορά το μέρος του προγράμματος που φέρει τον τίτλο "Πρόβλεψη των επιστημονικών και τεχνολογικών αναγκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης", το Κοινοβούλιο πρότεινε αλλαγές στον προϋπολογισμό και στο αντικείμενο των δραστηριοτήτων οι οποίες, κατά την άποψη της Επιτροπής, θα καταστήσουν αδύνατη την επίτευξη σημαντικών κοινοτικών στόχων. Θίγονται ιδίως δύο μέρη αυτής της δραστηριότητας:

- οι ερευνητικές δραστηριότητες με σκοπό την υποστήριξη κοινοτικών πολιτικών και την αντιμετώπιση αναδυόμενων αναγκών, όπου οι σημαντικές περικοπές του προϋπολογισμού που προβλέπονται θα καταστήσουν αδύνατη τη διεξαγωγή απαραίτητων ερευνητικών δραστηριοτήτων προς υποστήριξη κοινοτικών πολιτικών σε τομείς όπως η γεωργία και η δασοκομία, η αλιεία, η δημόσια υγεία και η πολιτιστική κληρονομικά, καθώς και σε νέα και καινοφανή ερευνητικά πεδία κρίσιμης σημασίας για το μέλλον της Ένωσης στην εποχή της κοινωνίας της γνώσης. Προκειμένου να διευκρινιστεί το περιεχόμενο των ερευνητικών δραστηριοτήτων και οι επιχειρησιακοί όροι που εφαρμόζονται σε αυτές τις δράσεις, η Επιτροπή τροποποίησε την παρουσίαση αυτών των δραστηριοτήτων, και συμπεριέλαβε ουσιαστικές περαιτέρω διευκρινίσεις, σύμφωνα με την τροποποιημένη της πρόταση για το ειδικό πρόγραμμα "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" [1].

[1] COM(2001) 594 τελικό της 17.10.2001

- οι ειδικές δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας, όπου η προτεινόμενη μεταφορά προς το σκέλος "ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα" του προγράμματος, θα καταστήσει αδύνατη την εκπλήρωση των πολιτικών δεσμεύσεων της Κοινότητας σε αυτό τον εξαιρετικά σημαντικό τομέα. Προκειμένου να διατηρηθεί η διαφάνεια και η διακριτή οριζόντια φύση τους, οι δραστηριότητες αυτές διατηρήθηκαν όπως είχαν στην αρχική πρόταση της Επιτροπής.

- Όσον αφορά τον προϋπολογισμό, η Επιτροπή διατηρεί το συνολικό ποσό που είχε προταθεί αρχικά (καθώς και τα επιμέρους ποσά για τα σκέλη ΕΚ και ΕΥΡΑΤΟΜ). Η Επιτροπή εισήγαγε ωστόσο σημαντικές τροποποιήσεις στην κατανομή του προϋπολογισμού αυτού, σύμφωνα με τους προσανατολισμούς που υπέδειξε το Κοινοβούλιο, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί με τις τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο ερευνητικό περιεχόμενο διαφόρων τμημάτων του προγράμματος.

2001/0054 (CNS)

Τροποποιημένη πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για το έκτο πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ), με σκοπό την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας (2002-2006)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Δυνάμει του άρθρου 7 της συνθήκης, είναι δυνατή η θέσπιση πολυετούς προγράμματος πλαισίου το οποίο να καλύπτει το σύνολο των ερευνητικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης και εκπαίδευσης στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, και το οποίο τίθεται σε εφαρμογή με προγράμματα έρευνας και εκπαίδευσης.

(2) Το 2000, η Επιτροπή εξέδωσε μία ανακοίνωση σχετικά με τις προοπτικές και τους στόχους της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού χώρου στον τομέα της έρευνας [2] και μια δεύτερη ανακοίνωση σχετικά με τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας και τις κατευθυντήριες γραμμές των δράσεων της Ένωσης στον τομέα της έρευνας για την περίοδο 2002-2006 [3]. Το 2000 η Επιτροπή εξέδωσε επίσης ανακοίνωση με τίτλο "Καινοτομία στο πλαίσιο της οικονομίας της γνώσης" [4].

[2] COM(2000) 6 τελικό της 18.1.2000.

[3] COM(2000) 612 τελικό της 4.10.2000.

[4] COM(2000) 567 τελικό της 20.9.2000.

(3) Τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια της Λισσαβώνας και της Σάντα Μαρία ντε Φέιρα που πραγματοποιήθηκαν αντιστοίχως το Μάρτιο και τον Ιούνιο του 2000 κατέληξαν σε συμπεράσματα στα οποία προβλέπεται η ταχεία εγκαθίδρυση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας και της Καινοτομίας, με στόχο τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την οικονομική ανάπτυξη.

(4) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [5] [6], το Συμβούλιο [7] [8], η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή [9] και η Επιτροπή των Περιφερειών [10] τάχθηκαν επίσης υπέρ της υλοποίησης του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας.

[5] Ψήφισμα της 18ης Μαΐου 2000, PE 290.465 σ. 48.

[6] Ψήφισμα της 15ης Φεβρουαρίου 2001

[7] Ψήφισμα της 15ης Ιουνίου 2000, ΕΕ C 205 της 19.7.2000, σ. 1.

[8] Ψήφισμα της 16ης Νοεμβρίου 2000, ΕΕ C 374 της 28.12.2000, σ. 1.

[9] Γνώμη της 24ης Μαΐου 2000, ΕΕ C 204 της 18.7.2000, σ. 70.

[10] Γνώμη της 12ης Απριλίου 2000, ΕΕ C 226 της 8.8.2000, σ. 18.

(5) Στις 19 Οκτωβρίου 2000 [11], η Επιτροπή ανακοίνωσε τα πορίσματα της εξωτερικής αξιολόγησης της υλοποίησης και των αποτελεσμάτων των κοινοτικών δράσεων που αναπτύχθηκαν κατά την προ της αξιολόγησης πενταετία, καθώς και τις παρατηρήσεις της επ'αυτών.

[11] COM(2000) 659 τελικό της 19.10.2000.

(6) Είναι επομένως απαραίτητο να θεσπιστεί, για την περίοδο 2002-2006, ένα νέο πρόγραμμα πλαίσιο το οποίο να συμβάλει στην υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας.

(7) Το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο καθορίζει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους και προτεραιότητες των προβλεπόμενων δράσεων και υποδεικνύει τις γενικές γραμμές των δράσεων αυτών, οι οποίες θα διεξαχθούν υπό την επιφύλαξη της προστασίας των χρηματοοικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

(8) Στην παρούσα απόφαση εντάσσεται ποσό δημοσιονομικής αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 34 της διοργανικής συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη βελτίωση της διαδικασίας του προϋπολογισμού [12], για όλη τη διάρκεια του προγράμματος πλαισίου, χωρίς να θίγονται οι αρμοδιότητες της αρμόδιας επί του προϋπολογισμού αρχής, όπως αυτές ορίζονται στη συνθήκη.

[12] ΕΕ C 172 της 18.6.1999, σ. 1

(9) Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) καλείται να συμβάλει στην υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου, ιδίως στα πεδία στα οποία μπορεί να προσφέρει αντικειμενική και ανεξάρτητη τεχνογνωσία και να συνεισφέρει στην εφαρμογή άλλων κοινοτικών πολιτικών.

(10) Οι ερευνητικές δραστηριότητες που θα αναληφθούν βάσει του έκτου προγράμματος πλαισίου είναι απαραίτητο να υλοποιούνται σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές δεοντολογίας, και ιδίως εκείνες που προβλέπονται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι οργανισμοί που θα συμμετέχουν στην πυρηνική έρευνα οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την κοινωνική αποδοχή των δραστηριοτήτων τους.

(11) Σε συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο "Γυναίκες και επιστήμη" [13] και των ψηφισμάτων που εξέδωσαν το Συμβούλιο [14] και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [15] σχετικά με το θέμα αυτό, έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα σχέδιο δράσης με σκοπό την ενίσχυση και βελτίωση της θέσης και του ρόλου των γυναικών στις επιστήμες και την έρευνα στην Ευρώπη.

[13] COM (1999) 76.

[14] Ψήφισμα της 20ής Μαΐου 1999, ΕΕ C 201 της 16.7.1999.

[15] Ψήφισμα της 3ης Φεβρουαρίου 2000, PE 284.656.

(12) Η συμμετοχή στις δραστηριότητες του έκτου προγράμματος πλαισίου θα ενθαρρυνθεί μέσω της δημοσίευσης των απαραίτητων πληροφοριών σχετικά με το περιεχόμενο, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες. οι πληροφορίες αυτές πρέπει να διατίθενται, εγκαίρως και στο σύνολό τους, στους δυνητικούς συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προέρχονται από τις υποψήφιες προς ένταξη και τις λοιπές συνδεδεμένες χώρες.

(13) Η Επιτροπή σκόπιμο είναι, αφενός, να υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο τακτικές εκθέσεις προόδου σχετικά με την υλοποίηση του έκτου προγράμματος πλαισίου και, αφετέρου, να αναθέσει τη διενέργεια ανεξάρτητης αξιολόγησης των δράσεων που έχουν υλοποιηθεί, εγκαίρως και πριν να υποβάλει πρόταση για το επόμενο πρόγραμμα πλαίσιο, σύμφωνα με πνεύμα διαφάνειας έναντι όλων των ενδιαφερόμενων συντελεστών.

(14) Η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη της επιστημονικής και τεχνικής επιτροπής, η οποία και γνωμοδότησε.

(15) Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις του έκτου πολυετούς προγράμματος πλαισίου συμβιβάζονται με το τρέχον ανώτατο όριο της κατηγορίας 3 των δημοσιονομικών προοπτικών,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1. Θεσπίζεται, για την περίοδο 2002-2006, πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, εφεξής καλούμενο "έκτο πρόγραμμα πλαίσιο".

2. Το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο περιλαμβάνει όλες τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, διεθνούς συνεργασίας, διάδοσης και αξιοποίησης καθώς και εκπαίδευσης που αναπτύσσονται στα ακόλουθα πεδία:

- επεξεργασία και αποθήκευση αποβλήτων.

- ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη.

- άλλες δραστηριότητες Ευρατόμ.

- δραστηριότητες Ευρατόμ του Κοινού Κέντρου Ερευνών.

3. Στο παράρτημα καθορίζονται οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και οι σχετικές προτεραιότητες και υποδεικνύονται οι γενικές γραμμές των προβλεπόμενων δράσεων.

Άρθρο 2

1. Tο ποσό δημοσιονομικής αναφοράς για την υλοποίηση του έκτου προγράμματος πλαισίου κατά την περίοδο 2002-2006 ανέρχεται σε 1.230 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων 150 εκατομμύρια ευρώ για την επεξεργασία και αποθήκευση αποβλήτων, 700 εκατομμύρια ευρώ για την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη, 50 εκατομμύρια ευρώ για άλλες δραστηριότητες Ευρατόμ και 330 εκατομμύρια ευρώ για τις δραστηριότητες Ευρατόμ του Κοινού Κέντρου Ερευνών.

2. Οι λεπτομερείς όροι της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας διέπονται από τις διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως θα συμπληρωθούν, εφόσον χρειαστεί, με το ή τα προγράμματα έρευνας και εκπαίδευσης που θα θεσπίσει το Συμβούλιο για τους σκοπούς της εφαρμογής της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 3

Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται βάσει του έκτου προγράμματος πλαισίου πρέπει να υλοποιούνται σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές δεοντολογίας. Θα εξασφαλισθεί πλήρης ισότητα ευκαιριών, χωρίς διακρίσεις μεταξύ των φύλων.

Άρθρο 4

Η πρόοδος της υλοποίησης του έκτου προγράμματος πλαισίου και ιδίως των στόχων και προτεραιοτήτων του, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιονομικών του πτυχών, εκτίθεται λεπτομερώς στην έκθεση που υποβάλλει κάθε έτος η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 7 της συνθήκης.

Άρθρο 5

Πριν να υποβάλει πρόταση για το επόμενο πρόγραμμα πλαίσιο, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες ανωτέρου επιπέδου τη διενέργεια αξιολόγησης των κοινοτικών δράσεων που έχουν υλοποιηθεί κατά την προ της αξιολόγησης πενταετία. Η Επιτροπή ανακοινώνει τα πορίσματα της αξιολόγησης, καθώς και τις παρατηρήσεις της επ'αυτών, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.

Άρθρο 6

Στο έκτο πρόγραμμα πλαίσιο δύνανται να συμμετάσχουν, σύμφωνα με τις αντίστοιχες συμφωνίες, αποφάσεις ή πρωτόκολλα, οι χώρες του ΕΟΧ, οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες, και άλλες χώρες μεταξύ των οποίων η Ελβετία.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

1. Θεματικά ερευνητικά πεδία προτεραιότητας

1.1 Επεξεργασία και αποθήκευση αποβλήτων

H πυρηνική ενέργεια σχάσης εξασφαλίζει σήμερα το 35% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ένωση και αποτελεί ένα στοιχείο του διαλόγου σχετικά με την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και τη μείωση της ευρωπαϊκής ενεργειακής εξάρτησης. Οι εν ενεργεία σταθμοί θα εξακολουθήσουν να λειτουργούν για ακόμη 20 έτη τουλάχιστον.

Σε μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν νέες τεχνολογίες για την ασφαλή εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας σχάσης προκειμένου να καλυφθούν οι ευρωπαϊκές ενεργειακές ανάγκες στις επόμενες δεκαετίες κατά τρόπο ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας σχάσης για την παραγωγή ενέργειας προσκρούει σήμερα στο πρόβλημα των αποβλήτων, και ιδίως στο ζήτημα της βιομηχανικής εφαρμογής τεχνικών λύσεων για τη διαχείριση των αποβλήτων μακράς διάρκειας ζωής.

Οι ευρωπαϊκές δημόσιες και ιδιωτικές ερευνητικές προσπάθειες όσον αφορά τις τεχνολογίες επεξεργασίας και αποθήκευσης πυρηνικών αποβλήτων είναι σημαντικές. Μέσω του συντονιστικού της ρόλου, η δράση της Ένωσης στον τομέα αυτό επιτρέπει τη συγκέντρωση των σχετικών προσπαθειών σε μια κρίσιμη μάζα και εξασφαλίζει τη συνεκτικότητα των προσανατολισμών που ακολουθούν οι οργανισμοί διαχείρισης αποβλήτων και οι ενδιαφερόμενες βιομηχανίες.

Η δράση της Ένωσης θα καλύψει ταυτοχρόνως το άμεσο πρόβλημα της αποθήκευσης των αποβλήτων και το πιο μακροπρόθεσμο ζήτημα της μείωσης των επιπτώσεών τους. Με αυτή την προοπτική, η δράση της Ένωσης θα καλύψει τις ακόλουθες πτυχές:

- έρευνα σχετικά με τις διεργασίες μακροπρόθεσμης αποθήκευσης σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς, με τη δικτύωση των δραστηριοτήτων που διεξάγονται σε διάφορες τοποθεσίες στους τρεις προβλεπόμενους βασικούς τύπους γεωλογικών σχηματισμών.

- έρευνα με σκοπό τη μείωση των επιπτώσεων των αποβλήτων, ιδίως χάρη στην ανάπτυξη αντιδραστήρων νέου σχεδιασμού οι οποίοι να παράγουν λιγότερα απόβλητα και στην ανάπτυξη τεχνολογιών για τη μείωση των κινδύνων που συνδέονται με τα απόβλητα μέσω τεχνικών διαχωρισμού και μεταστοιχείωσης.

1.2 Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη

Η ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη αποτελεί μία από τις μακροπρόθεσμες επιλογές ενεργειακού εφοδιασμού υπό συνθήκες βιώσιμης ανάπτυξης, ιδίως για την κεντρική ηλεκτροπαραγωγή βασικού φορτίου.

Για λόγους που έχουν σχέση με τον περίπλοκο χαρακτήρα των βασικών γνώσεων φυσικής και των τεχνολογικών προβλημάτων που χρειάζεται να επιλυθούν, οι εξελίξεις που απαιτούνται για την πιθανή εφαρμογή της σύντηξης στην παραγωγή ενέργειας εντάσσονται αναγκαστικά σε μια διαδικασία πολλών σταδίων καθένα από τα οποία μπορεί να διαρκέσει αρκετές δεκαετίες και καθορίζεται από το προηγούμενο.

Χάρη στις προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ολοκληρωμένου ερευνητικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη, η Ευρώπη κατέχει παγκόσμια πρωτοκαθεδρία στις έρευνες σχετικά με τη σύντηξη μέσω μαγνητικής συγκράτησης.

Η πρόοδος των ερευνών και τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί, ιδίως όσον αφορά τον ευρωπαϊκό tokamak JET, καθιστούν πλέον δυνατή την προοπτική της μετάβασης στο "Next Step": την κατασκευή μιας μηχανής ικανής να παράγει αντιδράσεις σύντηξης υπό συνθήκες ανάλογες με εκείνες ενός αντιδραστήρα παραγωγής ενέργειας.

Η περάτωση των εργασιών εκπόνησης μιας λεπτομερούς τεχνικής μελέτης "Next Step" στο πλαίσιο του έργου διεθνούς συνεργασίας ITER, καθιστά δυνατή τη λήψη απόφασης για τη δρομολόγηση του έργου αυτού και την κατασκευή της μηχανής.

Ο επιδιωκόμενος στόχος θα είναι η επίδειξη της επιστημονικής και τεχνολογικής σκοπιμότητας της παραγωγής ενέργειας σύντηξης. Οι ακριβείς όροι υλοποίησης του έργου θα εξαρτηθούν από τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται σήμερα στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας και από τις μεταγενέστερες εξελίξεις, και ιδίως από τις αποφάσεις που θα ληφθούν όσον αφορά τη συμβολή της Ευρώπης στο έργο ITER και το θέμα του τόπου εγκατάστασης της μηχανής. Θα χρειαστεί να καθοριστεί κατάλληλο νομικό πλαίσιο.

Η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πρωτοβουλία ITER απαιτεί την εφαρμογή ενός συνοδευτικού προγράμματος το οποίο να περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:

- εκμετάλλευση της μηχανής κατά τρόπο ώστε να αξιοποιηθούν οι βελτιώσεις που γίνονται επί του παρόντος στη μηχανή, καθώς και δυνητική συμμετοχή στις ερευνητικές δραστηριότητες που είναι απαραίτητες για την ολοκλήρωση της αποξήλωσης του JET στο τέλος του κύκλου ζωής του.

- συνέχιση των ερευνών στο πεδίο της φυσικής και της τεχνολογίας σύντηξης, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν: μελέτη και αξιολόγηση εναλλακτικών μεθόδων μαγνητικής συγκράτησης, ιδίως με τη συνέχιση της κατασκευής του "stellarator" Wendelstein 7-X και την εκμετάλλευση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων στις συμπράξεις Ευρατόμ. συντονισμένες δραστηριότητες τεχνολογικής έρευνας, και ιδίως έρευνας σχετικής με τα υλικά σύντηξης.

Για την υλοποίηση του "Νext Step" θα κινητοποιηθεί σημαντική ποσότητα ανθρώπινων και χρηματοοικονομικών πόρων. Οι προσπάθειες που καταβάλλουν σήμερα οι ευρωπαίοι εταίροι της Ευρατόμ στον τομέα της σύντηξης θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν αναλόγως, μετά τη λήψη απόφασης σχετικά με την κατασκευή του ITER.

2. Άλλες δραστηριότητες στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας και των πυρηνικών διασφαλίσεων

Βάσει προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και προς υποστήριξη των πολιτικών της Ένωσης στους τομείς της υγείας, της ενέργειας και του περιβάλλοντος:

- έρευνα στο πεδίο της ακτινοπροστασίας, με αντικείμενο ιδίως τον ποσοτικό προσδιορισμό των κινδύνων που συνδέονται με χαμηλά επίπεδα έκθεσης.

- μελέτες καινοτόμων εννοιών για νέες και ασφαλέστερες διεργασίες εκμετάλλευσης της πυρηνικής ενέργειας.

- εκπαίδευση και επιμόρφωση στους τομείς της πυρηνικής ενέργειας και της ακτινοπροστασίας.

3. Πυρηνικες δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών

Σύμφωνα με την εντολή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης των πολιτικών της Ένωσης που του έχει ανατεθεί, το ΚΚΕρ θα εστιάσει τις δραστηριότητές του στις ακόλουθες πτυχές. Κύριος στόχος θα είναι η περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας μέσω δικτυώσεων, ούτως ώστε να επιτευχθεί ευρεία συναίνεση επί σειράς σχετικών θεμάτων σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συνεργασία με τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες. Οι δραστηριότητες εκπαίδευσης θα αποτελούν σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ προκειμένου να βοηθήσει την Κοινότητα να εξασφαλίσει μια νέα γενιά επιστημόνων που θα διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες και εμπειρογνωμοσύνη. Τα κυριότερα πεδία ερευνητικής δραστηριότητας θα είναι τα εξής [16]:

[16] Επιπλέον, το ΚΚΕρ έχει δικαίωμα συμμετοχής σε όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες υπό τους ίδιους όρους με εκείνους που ισχύουν για τους εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς [π.χ., στα πλαίσια προσκλήσεων υποβολής προτάσεων].

3.1 Πυρηνική ασφάλεια και πυρηνικές διασφαλίσεις:

Επεξεργασία και αποθήκευση αποβλήτων, ιδίως τεχνικές διαχωρισμού και μεταστοιχείωσης ακτινιδών μακράς διάρκειας ζωής. ακτινοπροστασία. ασφάλεια των υφιστάμενων αντιδραστήρων (με προτεραιότητα στους αντιδραστήρες των υποψήφιων προς ένταξη χωρών), καθώς και των αντιδραστήρων νέας γενιάς. έλεγχος των σχάσιμων υλικών και υποστήριξη της μη διάδοσής τους. παρακολούθηση των δραστηριοτήτων αποξήλωσης και παροπλισμού των απηρχαιωμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων.

3.2 Μετρήσεις και υλικά αναφοράς:

Μετρήσεις και υλικά αναφοράς : Μετρολογία των ραδιονουκλεϊδίων, ιδίως στην περίπτωση χαμηλής ραδιενέργειας και κυκλικών δοκιμών από δίκτυα εργαστηρίων αριστείας. αλληλεπίδραση νετρονίων και ύλης για την παραγωγή βασικών δεδομένων για τις μελέτες μεταστοιχείωσης αποβλήτων και ανάπτυξης νέων συστημάτων.