Αριθ. Ο 41/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 2.91 
φιλοσοφίας και της ηθικής, όπως επίσης και από εκπρο­
σώπους των ενώσεων των ασθενών. Χρειάζεται να υπενθυμι­
σθεί ότι κατά τη γνωμοδότησή της (') η ΟΚΕ είχε ιδιαίτερα 
επιμείνει ότι απαιτείται δομή αυτού του τύπου, για να αξιολο­
γηθούν οι ηθικές και κοινωνικές επιπτώσεις των εξελίξεων 
αυτών των ερευνών, και ότι είναι αναγκαίο, να τεθούν 
συγκεκριμένες δεσμεύσεις στις συμβάσεις (απαγόρευση της 
τροποποίησης των γεννητικών ή εμβρυακών κυττάρων, 
προστασία της ανωνυμίας, κλπ). 
2.3. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι στην τελική 
απόφαση του Συμβουλίου έγινε δεκτό το αίτημά της να περι­
λαμβάνεται στους παραλήπτες των εκθέσεων αξιολόγησης 
αυτού του προγράμματος. 
3. Περιεχόμενα και διαδικασίες εκτέλεσης του νέου προγράμ­
ματος 
3.1. Βάσει της κατανομής των πιστώσεων που καθορίζεται 
από το πρόγραμμα-πλαίσιο οι προβλεπόμενες χρηματοδοτι­
κές δυνατότητες ανέρχονται σε 133 εκατομμύρια Εαι, εκ των 
οποίων θα πρέπει να αφαιρεθούν 1,33 εκατομμύρια Εοιι που 
προορίζονται για την κεντρική δράση διάδοσης και αξιολό­
γησης των αποτελεσμάτων. προγραμματα, οπως είναι το πέμπτο πρόγραμμα ιατρικής 
έρευνας, που διαχειρίζεται η Γενική Διεύθυνση (ΓΔ) V και 
το πρόγραμμα Ε + Α για το περιβάλλον, που εξετάζει μία 
πτυχή της επιδημιολογικής έρευνας. 
3.8. Πρέπει επίσης να γίνει ρητή αναφορά στο συντονισμό 
με άλλα προγράμματα στα θέματα της δημόσιας υγείας όπως 
είναι «Η Ευρώπη κατά του καρκίνου», για το οποίο το παρόν 
πρόγραμμα διασφαλίζει την ερευνητική πτυχή. 
3.9. Οι διαδικασίες εκτέλεσης που αναφέρονται στο παράρ­
τημα 3 προβλέπουν σχέδια έρευνας που θα αποτελέσουν 
αντικείμενο συμβάσεων κοινής χρηματοδότησης, συνοδευ­
τικά μέτρα και συντονισμένες ενέργειες. Σύμφωνα με πλη­
ροφορίες που χορηγήθηκαν από την Επιτροπή, οι συντο­
νισμένες ενέργειες θα παραμείνουν το κυριότερο μέσο στο 
βαθμό που έχουν ένα ουσιαστικό πολλαπλασιαστικό αποτέ­
λεσμα σε σχέση με τον περιορισμένο χαρακτήρα των πόρων 
(είκοσι πέντε φορές σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των υπηρε­
σιών της Επιτροπής βάσει προηγούμενων εμπειριών). Προ­
βλέπονται ωστόσο μεγαλύτερες επενδύσεις για κοινές διαρ­
θρώσεις (κεντρικές υπηρεσίες) για τις οποίες η χρηματο­
δότηση της Κοινότητας θα καλύψει το 100%, όπως επίσης 
και δραστηριότητες κοινής χρηματοδότησης που θα πρέπει 
να ενσωματωθούν στα υπάρχοντα δίκτυα έρευνας. 
3.2. Οι τομείς έρευνας έχουν επαναπροσδιορισθεί και 
παρουσιάζουν ορισμένες σημαντικές καινοτομίες. 
3.3. Ο πρώτος τομέας «εναρμόνιση μεθοδολογιών και πρω­
τοκόλλων στην επιδημιολογική, βιολογική και κλινική 
έρευνα» περιλαμβάνει το Υποπρόγραμμα I του προηγούμενου 
προγράμματος, με την προσθήκη της πειραματικής χρήσης 
των φαρμάκων και τον εντοπισμό των παραγόντων κινδύνου, 
ειδικότερα όσον αφορά την υγεία στον τόπο εργασίας. 
3.4. Ο δεύτερος τομέας «εφαρμογές σχετικά με ασθένειες 
ευρέων κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων» συνεχίζει τις 
ενέργειες που έχουν αναληφθεί για το ΑΙϋδ, τον καρκίνο, 
τα προβλήματα υγείας που συνδέονται με την ηλικία και 
προσθέτει δύο νέες προτεραιότητες, τις καρδιοαγγειακές 
παθήσεις και τις νευρολογικές και ψυχικές ασθένειες. 4. Γενικές παρατηρήσεις 
4.1. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση του γεγονότος ότι οι διαδι­
καστικές πτυχές κάι οι διατάξεις που προβλέπονται στο σώμα 
της πρότασης προκύπτουν σε γενικές γραμμές από τη νέα 
οργανωτική φιλοσοφία του τρίτου προγράμματος-πλαίσιο και 
αποτελούν κοινά στοιχεία όλων των ειδικών προγραμμάτων 
που υποβλήθηκαν στους διάφορους τομείς. 
Η ΟΚΕ κατανοεί την ανάγκη για ορθολογισμό και συντο­
νισμό που οδήγησε σ'αυτήν την επιλογή, αλλά εκφράζει την 
ανησυχία της θεωρώντας ότι δεν θα πρέπει να τεθούν σε 
κίνδυνο ή να θυσιασθούν τα ειδικά περιεχόμενα και οι έγκυ­
ρες οργανωτικές εμπειρίες που προέκυψαν από τα προηγού­
μενα προγράμματα. 
3.5. Ο τρίτος τομέας αποτελεί τη.συνέχεια του προγράμμα­
τος «ανάλυση του ανθρώπινου γονιδιώματος» και δίνει 
έμφαση στις ιατρικές εφαρμογές που σκοπό έχουν να συμ­
βάλουν στην ευημερία των ασθενών. 4.2. Η ΟΚΕ υποδεικνύει συνεπώς ότι θά πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη προσοχή σε μια συνεκτική μετάβαση από τα εν 
εξελίξει προγράμματα στα προγράμματα με τη νέα διατύπωση, 
αξιοποιώντας έτσι τη συσσωρευμένη εμπειρία. 
3.6. Η ενδεικτική κατανομή των δαπανών παρέχεται στο 
παράρτημα 2 όσον αφορά τους τρεις τομείς, χωρίς να εισέλθει 
στα ειδικά κονδύλια. 
3.7. Δεν φαίνεται πλέον να αναφέρεται ρητά ο στόχος 
«υγειονομικά προβλήματα που συνδέονται με το περιβάλλον 
και τον τρόπο ζωής» του προηγούμενου προγράμματος. Σύμ­
φωνα με πληροφορίες που δόθηκαν από τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής ο στόχος αυτός θα ενσωματωθεί σε άλλα αυτόνομα 
(') ΕΕ αριθ. Ο 56 της 6. 3. 47. 4.3. Στο σημείο αυτό η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της, διότι 
η έκθεση αξιολόγησης του προηγούμενου προγράμματος 
δημοσιεύθηκε μετά την υποβολή του νέου προγράμματος και 
αποδεικνύεται καταφανώς ελλιπής, επειδή περιέχει περιο­
ρισμένα μόνο στοιχεία για τα αποτελέσματα που επιτεύχθη­
καν. Ασφαλώς δεν είναι αυτή η καλύτερη μέθοδος για το νέο 
ξεκίνημα της κοινοτικής έρευνας σ'αυτόν τον τομέα. 
4.4. Όσον αφορά την επανεξέταση του προγράμματος που 
προβλέπεται στο άρθρο 5 ζητεί να συμμετάσχει σ'αυτή πλή­
ρως και να περιλαμβάνεται μεταξύ των παραληπτών της έκθε­
σης που προβλέπεται στο εδάφιο 2, η διατύπωση του οποίου 
προβλέπει προς το παρόν διαβίβαση μόνο στο Συμβούλιο και 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
18. 2.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. 0 41/3 
4.5. Όσον αφορά την επιτροπή που προβλέπεται για την 
υποβοήθηση της Επιτροπής (άρθρα 6 και 7) και η οποία 
αντιστοιχεί στη διαδικασία ΙΙΙα, η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυ­
χία ότι εγκαταλείποντας την ισχύουσα σήμερα διαδικασία 
της συμβουλευτικής επιτροπής θα προκύψουν προβλήματα 
ως προς τη συνέχεια της διαχείρισης του προγράμματος και 
επιμένει στο να ικανοποιηθούν οι ειδικές απαιτήσεις του 
προγράμματος «ανάλυση του ανθρώπινου γονιδιώματος» που 
περιλαμβάνει στοιχεία ηθικής και κοινωνικής αξιολόγησης 
στα πλαίσια της νέας διαδικασίας. 
4.6. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει τα ειδικά χαρακτηριστικά του 
παρόντος προγράμματος, που δεν ανταποκρίνεται σε απαιτή­
σεις απλής και καθαρής ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής 
έρευνας, αλλά έχει ως αναπόσπαστο στόχο τη βελτίωση της 
ποιότητας ζωής και της υγείας των ευρωπαίων πολιτών, και 
θα πρέπει να εξισορροπεί την αρχή της συμπληρωματικό-
τητας με την αρχή της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. 
4.7. Η ΟΚΕ ωστόσο τονίζει τη χρησιμότητα της ενσωμά­
τωσης στο εν λόγω πρόγραμμα των βιομηχανικών φαρμα-
κοβιολογικών ερευνών, δεδομένου ότι αυτές οι τελευταίες 
αποτελούν σημαντικό στοιχείο σύνδεσης μεταξύ πανεπι­
στημιακής έρευνας και τελικού πεδίου εφαρμογής με επακό­
λουθες θετικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Ιδιαί­
τερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη σωστή ενημέρωση και 
στη συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που 
λειτουργούν στον τομέα. 
4.8. Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη την κατεύθυνση που υιοθε­
τήθηκε ώς σήμερα, δηλαδή την προώθηση των συντονισμέ­
νων ενεργειών και τη δημιουργία δικτύων διασυνδέσεως, 
υπογραμμίζει όμως ότι ο συντονισμός των ερευνητών αποτε­
λεί μόνο ένα μέσο και όχι σκοπό καθαυτόν, και ότι για να 
επιτευχθούν απτά αποτελέσματα απαιτείται, ενίσχυση των 
μέσων και επιστράτευση των πιο ικανών ερευνητών, οπουδή­
ποτε ευρίσκονται, με τη χρησιμοποίηση κέντρων εξαιρετικής 
φήμης και με την προοπτική βέβαια ότι θα αυξηθούν οι 
χρηματοδοτήσεις. 
4.9. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι σε σχέση με τα διστακτικά 
βήματα των πειραματικών προγραμμάτων του 1978, οι κοινο­
τικοί πόροι που προορίζονται για την έρευνα στο βιοϊατρικό 
πεδίο θα έχουν τώρα υπερεκατονταπλασιασθεί. Ωστόσο παρα­
μένουν ανεπαρκείς για την εξασφάλιση ενός πραγματικού 
άλματος προς τα μπρος στην κοινή προσπάθεια και χρη­
σιμεύουν ουσιαστικά για την ενθάρρυνση του συντονισμού 
μεταξύ των εθνικών πρωτοβουλιών. 
4.10. Η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι η επιλογή των δικτύων έρευ­
νας και των υπεύθυνων σχεδίου θα πρέπει να ανταποκρίνεται σε πραγματικά τεχνικά και επιστημονικά κριτήρια, και 
εκφράζει συνεπώς την κατάπληξή της για την προσφυγή στην 
ειδική διαδικασία που προβλέπεται στην έκτη αιτιολογική 
σκέψη. 
Επιπλέον, η συγκρότηση των δικτύων έρευνας θα πρέπει να 
πραγματοποιηθεί σε συνάρτηση με τήν απαίτηση να 
δραστηριοποιηθούν κατά τον καλύτερο τρόπο οι υπάρχουσες 
δυνατότητες, ενσωματώνοντας στο σχέδιο όπου χρειάζεται 
και μη κοινοτικές χώρες που διαθέτουν δυναμικό με τις κατάλ­
ληλες ικανότητες. 
5. Παρατηρήσεις επί του επιστημονικού και τεχνικού περιε­
χομένου (Παράρτημα 1) 
5.1.. Όσον αφορά το ειδικό επιστημονικό περιεχόμενο του 
προγράμματος, η ΟΚΕ υποδεικνύει να μην εγκαταλειφθεί η 
ουσιαστικά προληπτική προσέγγιση έναντι των προβλη­
μάτων υγείας και έρευνας για τα κοινωνικά και περιβαλ­
λοντικά αίτια των ασθενειών, αποκαθιστώντας τις κατάλλη­
λες διασυνδέσεις με άλλα υπό εξέλιξη προγράμματα. 
5.2. Η ΟΚΕ διερωτάται επιπλέον για ποιό λόγο η Επιτροπή 
δεν έκρινε ότι έπρεπε ρητά να ενσωματώσει κριτήρια κοινω­
νικοοικονομικής και ειδικής αξιολόγησης της. έρευνας όπως 
επίσης και ειδικές ερευνητικές κατευθύνσεις σ'αυτούς τους 
κλάδους, οι οποίες αντίθετα αναφέρονται στο πρόγραμμα Ε 
+ Α για τις γεωτεχνολογίες: οι κοινωνικοοικονομικές και 
δεοντολογικές επιπτώσεις του υπό εξέταση προγράμματος 
καθιστούν απαραίτητη την ανάπτυξη αυτής της διάστασης 
της έρευνας. 
5.3. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να διατηρηθεί η κατα­
νομή των πόρων σύμφωνα με το προβλεπόμενο σχήμα, και 
ότι οι έρευνες για τις ασθένειες που έχουν σήμερα σοβαρές 
συναισθηματικές επιπτώσεις δεν πρέπει να προκαλέσουν 
ανισορροπίες εις βάρος των μελετών επί των καρδιοαγγεια­
κών παθήσεων και των σοβαρών επιπτώσεων που συνδέονται 
με το γήρας (νόσος του ΑΙζΗεΐπιεΓ, κλπ.) που αποτελούν 
επίσης σοβαρά ιατρικά και κοινωνικά προβλήματα. 
5.4. Η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να διατηρήσει το πρόγραμμα 
μια ορισμένη ευελιξία διατύπωσης και να μπορούν να εντάσ­
σονται σ'αυτό έρευνες που δεν αναφέρονται ρητά στο παρόν 
έγγραφο, από τη στιγμή που θα αποδειχθεί ότι συνδέονται 
επωφελώς με επιστημονικούς τομείς που αποτελούν αντικεί­
μενο του ίδιου του προγράμματος και με παθολογίες που 
ενδιαφέρουν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού ή ηλικιών (δια­
βήτης). 
5.5. Η ΟΚΕ υποδεικνύει τον πιο στενό συντονισμό με τα 
άλλα προγράμματα στα θέματα της δημόσιας υγείας, όπως 
επίσης με το πρόγραμμα ΑΙΜ. 
Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 1990. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ν Ρπιηςοίδ δΤΑΕΟΕΙΛΝ 
Αριθ. 0 41/4 \ 
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 2. 91 
Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί θεσπίσεως ειδικού προγράμματος έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης στο χώρο των μετρήσεων και δοκιμών (1990-1994) (') 
(91/0 41/02) 
Στις 6 Ιουνίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο 130 Ο — δεύτερη παράγραφος, της συνθήκης ΕΟΚ, το 
Συμβούλιο απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για 
τη ν παραπάνω π ρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο είχε ανατεθεί η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 7 Νοεμβρίου 1990 με βάση 
την εισηγητική έκθεση του κ. ΡΐΌΐιπιεηδ. 
Κατά τη 281η σύνοδο ολομέλειας, συνεδρίαση της 20ής Νοεμβρίου 1990, η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Η ΟΚΕ έλαβε γνώση της εν λόγω πρότασης αποφάσεως του 
Συμβουλίου με ιδιαίτερη ικανοποίηση. 
Το ειδικό αυτό πρόγραμμα παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον 
και πολλά πλεονεκτήματα για το χώρο των μετρήσεων και 
δοκιμών. Η ΟΚΕ έχει, ωστόσο, να παρατηρήσει τα ακόλουθα. Επίσης, ο προβλεπόμενος αριθμός των μελών του προσωπι­
κού ενδέχεται να είναι, επομένως, δυσανάλογος προς τις 
δραστηριότητες που θα αναληφθούν και οι οποίες απαιτούν 
απαιτούν ακριβώς ένα σχετικά σημαντικό προσωπικό, λόγω 
των εσωτερικών εργασιών που επιτελεί το ίδιο αυτό προ­
σωπικό. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η παρούσα πρόταση αφορά ένα πρόγραμμα δράσεων 
που πρέπει να πραγματοποιηθούν βάσει συμβάσεων κοινής 
χρηματοδότησης και συντονισμένων ενεργειών με προϋπολο­
γισμό ύψους 50 εκατομμυρίων Εοιι. 
Εξάλλου, η πρόταση αναφέρει ένα πρόγραμμα ιδίων δράσεων 
του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) που θα αποτελέσει το 
αντικείμενο μεταγενέστερης απόφασης του Συμβουλίου, ο δε 
προϋπολογισμός που προβλέπεται γι'αυτό θα είναι ύψους 90 
εκατομμυρίων Εοιι. 
1.2. Το παρόν πρόγραμμα συμβάσεων κοινής χρηματο­
δότησης θεσπίσθηκε για μια περίοδο πέντε ετών. 
Ωστόσο, οι πιστώσεις του προϋπολογισμού κατανέμονται 
στην ουσία σε τέσσερα χρόνια, αφού το πρώτο έτος, δηλαδή 
το 1990, δεν λαμβάνεται υπόψη. 
1.3. Η ΟΚΕ τονίζει τη σημασία που έχει η τήρηση της 
κατανομής των πιστώσεων του προϋπολογισμού με τον τρόπο 
που έχει προβλεφθεί. 
Στην περίπτωση μεταφοράς πιστώσεων από το ένα έτος στο 
άλλο, θα πρέπει, ωστόσο, στο τέλος της υπό εξέταση περιόδου 
να επιτευχθεί το προβλεπόμενο σύνολο. 
1.4. Οι δαπάνες προσωπικού, ο αριθμός των μελών του 
οποίου έχει καθορισθεί με ακρίβεια, αντιπροσωπεύουν το 
16% του συνόλου του προϋπολογισμού. 
Το εν λόγω ποσοστό θα τροποποιηθεί σε περίπτωση που δεν 
καλυφθούν οι πιστώσεις του προϋπολογισμού αυτού. 2. Σκοποί και στόχοι του παρόντος προγράμματος 
2.1. Στην πραγματικότητα, μπορεί να θεωρηθεί ότι τα 
προγράμματα της Κοινοτικής Υπηρεσίας Αναφοράς (ΚΥΑ) 
και ΚΚΕρ αποτελούν μέσα υποστήριξης, ενώ τα ερευνητικά 
προγράμματα, στα οποία μπορεί κατά ένα τρόπο να ενταχθεί, 
υπάγονται στα στρατηγικά μέσα. 
2.2. Οι στόχοι είναι λοιπόν πρακτικοί ερευνητικοί στόχοι, 
βαθμονόμησης κυρίως και αναφοράς, στα πλαίσια των διαφό­
ρων πεδίων προτεραιότητας για τα οποία γίνεται λόγος παρα­
κάτω. 
2.3. Αναφέρουμε, εξάλλου, ενδεικτικά ότι τα δείγματα που 
αναπτύχθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος διατίθενται 
προς πώληση· έτσι, μέσα στο 1989, διατέθηκαν οχτώ χιλιάδες 
δείγματα, από τα οποία 80% στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερι­
κής κυρίως, την Ιαπωνία και τον Καναδά, χώρες μη κοινο­
τικές, πράγμα που δείχνει την ποιότητα των αποτελεσμάτων. 
2.4. Όσον αφορά τα δείγματα αυτά, η ΟΚΕ διερωτάται σε 
ποιο βαθμό μπορεί να διασφαλισθεί από την Επιτροπή η 
εμπορική πλευρά του θέματος που συνίσταται στην εξεύρεση 
δυνητικών πελατών και στην πραγματική διαπραγμάτευση 
των εν λόγω δειγμάτων. 
Πράγματι, σύμφωνα με στοιχεία που παρέσχε η Επιτροπή, τα 
οχτώ χιλιάδες δείγματα απέδωσαν έσοδα 400 000 Εοιι, δηλαδή 
κάθε δείγμα πωλήθηκε προς 50 Εοιι, πράγμα που φαίνεται 
ασήμαντο, ενώ οι δυνητικοί πελάτες θα μπορούσαν να είναι 
όχι μόνο οι κρατικές διοικήσεις ή τα πανεπιστήμια αλλά και 
οι επιχειρήσεις. Το θέμα της αποδοτικότητας και της τιμής 
πώλησης των δειγμάτων αυτών θα άξιζε να μελετηθεί ενδελε-
χέστερα. 
(') ΕΕ αριθ. Ο 174 της 16. 7. 1990, σ. 35. 2.5. Σχετικά, η ΟΚΕ διερωτάται επίσης όσον αφορά τη 
διάδοση των πληροφοριών τόσο για τις προσκλήσεις υποβο-