ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
C0MC91) 341 τελικό 
Βρυξε-λλες, 30 Σεπτεμβρίου 1991 
ΑΝΑΚΟΙΝΟΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
σχετική με το πρδγραμμα δράσης της Κοινότητας στον τομδα της τοξικολογίας, 
με σκοπό την προστασία της υγείας 

- 1-
Ανακοίνωση της Eut τροπής στο Συμβούλιο σχετικά με το πρόγραμμα δράσης της 
Κοινότητας στον τομέα της τοξικολογίας, με σκοπό την προστασία της υγείας (86/C 
184/01) (1) 
Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Η παρούσα ανακοίνωση περιγράφει το σύνολο των δραστηριοτήτων που 
πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος "τοξικολογία με στόχο την προστασία 
της υγείας" (86/C184/01) κατά την περίοδο 1986 έως 1990. Το Συμβούλιο και οι 
Εκπρόσωποι των Κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου 
εξέφρασαν την πολτική θέληση να ληφθεί σειρά μέτρων, τόσο σε εθνικό όσο και σε 
κοινοτικό επίπεδο, πριν από το τέλος του 1990. 
Η τοξικολογία, με στόχο την προστασία της υγείας μέσω της πρόληψης ασθενειών 
που μπορούν να προκύψουν από την έκθεση σε τοξικές ουσίες, αποτελεί την πρωταρχική 
φροντίδα του προγράμματος αυτού. 
Οι στόχοι του προγράμματος αυτού καλύφθηκαν σε μεγάλο βαθμό, και ποικίλες 
ενέργειες είχαν καλή έκβαση. Οι εργασίες αυτές κατέστησαν προφανή την αυξανόμενη 
σημασία μιας προσέγγισης που να αφορά τις αλλοιώσεις οργάνων ή βιολογικών 
συστημάτων στο σύνολο τους και θα πρέπει να ληφθούν ιδιαίτερα υπόψη για τις 
περαιτέρω εργασίες σχετικά με τις πρόωρες συνέπειες, θα επιτρέψουν ιδιαίτερα την 
βελτίωση των μέσων έγκαιρου εντοπισμού των συνθηκών κου ευνοούν την ανάπτυξη 
ασθενειών, με στόχο την καλύτερη πρόληψη και προστασία της υγείας. 
Το πρόγραμμα αυτό έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη διακύμανση των πρόωρων βιοχημικών 
και φυσιολογικών παραμέτρων στο ανοσοποιητικό, νεφρικό και αναπαραγωγικό σύστημα, 
της οποίας η παρατήρηση είναι αναγκαίος όρος για την ανίχνευση παθολογικών 
αποκλίσεων και μπορεί να αποδειχθεί σημαντική βοήθεια για τον αγώνα ενάντια στις 
μεγάλες μάστιγες. 
2 -
II ΕΙΧΑΠΟ 
H παρούσα ανακοίνωση περιγράφει το σύνολο των δραστηριοτήτων που 
πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος "τοξικολογία με στόχο την προστασία 
της υγείας" (86/C 184/01) κατά την περίοδο 1986-1990. Το Συμβούλιο και οι 
Εκπρόσωποι των κρατών μελών που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου εξέφρασαν την 
πολιτική θέληση να ληφθεί μια σειρά μέτρων, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό 
επίπεδο, πριν από το τέλος του 1990. 
Μια ενδιάμεση έκθεση (COM 88/184 τελικό), διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο στις 11 
Απριλίου 1988. Το Συμβούλιο και οι Υπουργοί Υγείας που συνήλθαν στα πλαίσια του 
Συμβουλίου στις 31 Μαΐου 1988, έδειξαν ενδιαφέρον για τις εργασίες που 
πραγματοποιούνται και υπογράμμισαν την ανάγκη να συνεχιστούν οι δραστηριότητες 
αυτές τονίζοντας ιδιαίτερα την ανοσοτοξικολογία, τις συνέπειες στο αναπαραγωγικό 
και στο νεφρικό σύστημα και στις δοκιμές ln-vltro. Εξάλλου, δόθηκε ιδιαίτερη 
έμφαση στην ανάγκη πραγματοποίησης των εργασιών αυτών σε στενή συνεργασία με τα 
κράτη μέλη και τις διεθνείς οργανώσεις. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή μερίμνησε να 
συνεργαστεί, όποτε στάθηκε δυνατό, με τα ιδρύματα και τα εργαστήρια των κρατών 
μελών, καθώς και με τις διεθνείς οργανώσεις ( όπως είναι τα ειδικά ιδρύματα του 
ΟΗΕ) καθώς και με μη κυβερνητικούς οργανισμούς και τις παγκόσμιες ή ευρωπαϊκές 
ενώσεις των αρμόδιων για τους διάφορους τομείς ειδικών. Με τον τρόπο αυτό, η 
Επιτροπή πέτυχε την διεύρυνση των αρμοδιοτήτων που καλύπτουν τις εργασίες που 
πραγματοποιούνται σε καθένα από τους τομείς αυτούς, και παράλληλα την αποφυγή της 
διπλής απασχόλησης. 
ΜΙ ΚΥΡΙΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ 
Ανοσοποιητικό οόοτηυα 
Βάσει δύο διεθνών εργαστηρίων (2-3) που οργανώθηκαν από κοινού από την 
Επιτροπή και από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, καθώς και βάσει της ιδιαίτερα 
δραστήριας συμετοχής ορισμένων κρατών μελών, μια έγινε μια διαπίστωση των γνώσεων 
που αφορούν ιδιαίτερα την ανοσοαναστολή, την υπερευαισθησία και την 
αυτοανοσοποίηση, που κατέστησε προφανή την ανάγκη να υπάρχουν ανοσοτοξικολογικά 
τεστ πρόβλεψης (τόσο σχετικά με την ιστοπαθολογία όσο και με την ανοσοποιητική 
λειτουργία) δεδομένου του αντίκτυπου των ανοσοποιητικών προβλημάτων στην ανάπτυξη 
νοσηρών καταστάσεων. 
Οι συστάσεις αυτές οδήγησαν στην πραγματοποίηση μιας μελέτης διεθνούς 
συνεργασίας, υπό την αιγίδα της Επιτροπής και της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας , 
σχετικά με τα τεστ ανοσοτοξικότητας, της οποίας έχει ολοκληρωθεί το πρώτο στάδιο 
και προχωρεί το δεύτερο. Στο πρώτο αυτό στάδιο συνεργάστηκαν συνολικά 17 
εργαστήρια 11 διαφορετικών κρατών, από τα οποία τα 5 είναι κράτη μέλη της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Κατά το στάδιο αυτό προσδιορίστηκαν οι πιο ευαίσθητοι 
δείκτες που αποτελούν το αντικείμενο μιας πιο ενδελεχούς εξέτασης κατά το δεύτερο 
στάδιο ενόψει της τυχόν μεθοδολογικής εναρμόνισης. 
Για την καλύτερη προστασία της υγείας και την αποφυγή των νεφρικών παθήσεων, 
πρέπει να υπάρχουν βιολογικοί δείκτες που να επιτρέπουν την έγκαιρη εξακρίβωση των 
νεφρικών αλλοιώσεων. Για το σκοπό αυτό, οργανώθηκε ένα διεθνές εργαστήριο, σε 
συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (4), το οποίο κατέστησε προφανή την 
ανάγκη μιας μεθοδολογικής προσέγγισης για την αξιολόγηση της νεφροτοξικότητας. 
Συγκροτήθηκε μια κοινή μεταξύ Επιτροπής/και Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας ομάδα 
εμπειρογνωμόνων, που επέτρεψε την καθιέρωση των αρχών και μεθόδων που πρέπει να 
ακολουθηθούν για την καλύτερη δυνατή αξιολόγηση των νεφροτοξικών αποτελεσμάτων, 
τονίζοντας την εξακρίβωση των αλλοιώσεων, όσον πιο έγκαιρα είναι δυνατόν, και την 
πρόληψη νοσηρών καταστάσεων με τη βοήθεια έγκυρων βιολογικών δεικτών (5). 
AvqiTqpq.YWYtK,6 σύστημα 
Για την αξιολόγηση των συνεπειών στην αναπαραγωγή καθιερώθηκε μια 
μεθοδολογική προσέγγιση σε ό,τι αφορά τις παθήσεις στο αναπαραγωγικό σύστημα, υπό 
τη μορφή κατευθυντήριων οδηγιών οι οποίες δημιουργήθηκαν σε συνεργασία με ειδικούς 
υψηλού επιπέδου στον τομέα αυτό. Κατέστη προφανές ότι ο κύκλος της αναπαραγωγής 
χρειάζεται συνολική εξέταση ως προς τις επιδράσεις που έχουν επίδραση στα παιδιά, 
πριν, κατά και μετά τη γέννηση, καθώς και ως προς τις επιδράσεις που είναι δυνατόν 
να προσβάλουν τους ενήλικους στην ικανότητα τεκνοποίας τους. Για μια κατάλληλη 
αξιολόγηση των ενδεχόμενων κινδύνων, που αντιπροσωπεύουν οι διάφορες προσβολές του 
αναπαραγωγικού συστήματος, πρέπει να ληφθεί υπόψη ένας πολύ μεγάλος αριθμός 
παραμέτρων, τόσο στην πειραματική όσο και στην κλινική τοξικολογία. Αυτές οι 
κατευθυντήριες γραμμές θα αποτελέσουν αντικείμενο, το 1991, μονογραφίας που θα 
περιλαμβάνει επίσης την αξιολόγηση τριάντα περίπου ενώσεων και, ειδικότερα ουσιών 
που αποτελούν ενδεχόμενη πηγή τοξικομανίας. 
ΚαΡΚ\ΥΟΥόνες επι δράσε\ς 
Για να καλύψει τα διάφορα αιτήματα, έγινε μια κριτική θεώρηση των 
επιστημονικών δεδομένων σχετικά με τις καρκινογόνες ιδιότητες ογδόντα πέντε ενώσεων 
(6), ενώ αξιολογούνται και άλλες ενώσεις.Το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον καρκίνο 
(CIRC) συνέβαλε στις εργασίες αυτές. Παράλληλα, αναπτύσσεται μια μεθοδολογία που 
επιτρέπει να φωτιστεί ο ενδεχόμενος ρόλος ορισμένων βιομηχανικών πρακτικών στην 
εμφάνιση ή την ανάπτυξη καρκινογόνων εξελίξεων. 
KévTpq Αντι$6τ«ν 
Τα συμπεράσματα μιας έρευνας για τη λειτουργία των Κέντρων Αντιδότων (CAP), 
που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (7), έδειξαν 
την ανάγκη, από τη μια πλευρά, να γίνει περισσότερο γνωστός ο τρόπος δράσης των 
αντιδότων και η διαθεσιμότητα τους και, από την άλλη πλευρά, να εναρμονιστούν οι 
εκθέσεις δραστηριότητας των CAP, προκειμένου να διατίθενται συγκρίσιμα κλινικά 
δεδομένα. 
Η γνώση και η χρήση των αντιδότων αποτέλεσαν αντικείμενο έρευνας που διεξήχθη από 
την Επιτροπή στα κράτη μέλη. Τονίσθηκαν διάφορα θέματα σχετικά με τα αντίδοτα, όπως 
η άγνοια της φύσης τους και των ειδικών ενδείξεων τους και/ή η δυσκολία να 
διατίθενται αυτά στις απαιτούμενες προθεσμίες ώστε να είναι αποτελεσματική η 
θεραπεία της τοξίκωσης. Εξάλλου, η διαθεσιμότητα των αντιδότων εξετάστηκε σε ένα 
διεθνές εργαστήριο που οργανώθηκε σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας 
(8). Καταρτήστηκε ένα κοινό πρόγραμμα Επιτροπής/Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για τα 
αντίδοτα, με στόχο την επιτάχυνση της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητα τους και 
- 4 -
την εξακρίβωση των εργασιών που πρέπει ακόμη να γίνουν, ενώ ετοιμάζονται 
μονογραφίες σχετικά με τα αντίδοτα. 
Οι διάφορες αυτές έρευνες και μελέτες χρησίμευσαν ως βάση για την πρόταση που η 
Επιτροπή παρουσίασε στο Συμβούλιο, και η οποία εγκρίθηκε ως ψήφισμα του Συμβουλίου 
και των Εκπροσώπων των Κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνήλθαν στα πλαίσια του 
Συμβουλίου στις 3 Δεκεμβρίου 1990 σχετικά με τη βελτίωση της πρόληψης και της 
θεραπείας των οξειών δηλητηριάσεων στον άνθρωπο (ΕΕ αριθ. C 329/03 της 31ης 
Δεκεμβρίου 1990) (9). Τονίζει το σημαντικό ρόλο των Κέντρων Αντιδότων της 
Κοινότητας στον τομέα αυτόν. 
Εξάλλου δημιουργήθηκε ένα δοκιμαστικό δίκτυο των Κέντρων Αντιδότων (EUR0T0XNET). Τα 
Κέντρα Αντιδότων που συμμετέχουν δεσμεύονται να συνεργαστούν σε δραστηριότητες 
κλινικής τοξικολογίας που ενδιαφέρουν το σύνολο της Κοινότητας (διάδοση 
πληροφοριών, παρακολούθηση τοξικομανών, κοινή διάθεση των βιβλιογραφικών πηγών και 
της τεχνογνωσίας), με στόχο την καλύτερη αντιμετώπιση ιδιαίτερα των τοξικολογικών 
προβλημάτων που μπορούν να προκύψουν από την ελεύθερη διακίνηση των προϊόντων στην 
Κοινότητα. Τα μέλη του δικτύου εξασφαλίζουν επίσης μια κατάρτιση σε νέες 
τεχνολογίες (τοξικολογία και πληροφορική). 
Βιολογικοί δείκτες 
Η έκθεση στους τοξικούς παράγοντες προκαλεί συγκέντρωση των παραγόντων 
αυτών ή των μεταβολιτών τους, καθώς και βιοχημικά αποτελέσματα στους ανθρώπινους 
ιστούς. Χάρη στην παρουσία των βιολογικών αυτών δεικτών, είναι δυνατή η αξιολόγηση 
της έκθεσης σε αυτά τα χημικά μέσα. Για ορισμένες τοξικές ουσίες συντάχθηκαν 
μονογραφίες με θέμα τη χρησιμότητα των δεικτών, συντάσσονται δε και άλλες (10). Τα 
έγγραφα αυτά γνωρίζουν μεγάλη ζήτηση στα διάφορα κράτη μέλη και αποδεικνύονται 
ιδιαίτερα χρήσιμα για τους γιατρούς εργασίας, για τη παρακολούθηση των εργαζομένων 
και τη λήψη προληπτικών μέτρων. 
Δεδομένης της αυξανόμενης ανησυχίας για τις γενοτοξικές ενώσεις, οργανώθηκε 
ένα διεθνές εργαστήριο σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, με θέμα 
τους δείκτες που μπορούν να χρησιμεύσουν για την αξιολόγηση της έκθεσης, καθώς και 
οι βιολογικές επιδράσεις των γενοτοξικών χημικών ουσιών (11). Το συμπέρασμα που 
προέκυψε από το εργαστήριο αυτό ήταν η ανάγκη να συνεχιστούν οι βασικές έρευνες, 
προκειμένου να μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτοί οι δείκτες με πρακτικό τρόπο. 
Η μελέτη των βιοχημικών και φυσιολογικών παραμέτρων στον άνθρωπο και στα ζώα 
οι διακυμάνσεις τους ως προς τις κανονικές τιμές άρχισε με την κατάρτιση καταλόγου 
τιμών αναφοράς για τα στοιχεία που υπάρχουν φυσιολογικά σε απεριόριστη ποσότητα 
στους ιστούς των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (12). Οι παθολογικές 
διακυμάνσεις των παραμέτρων αυτών μπορούν να συσχετιστούν με τις παρατηρούμενες 
αλλοιώσεις σε ορισμένες νοσηρές καταστάσεις, ιδιαίτερα στις εκφυλιστικές ασθένειες, 
προκειμένου να ληφθούν έγκαιρα προληπτικά μέτρα, όπως έγινε για τις παθήσεις της 
νεφρικής λειτουργίας. 
Πειραματική τοξικολογία 
Στον τομέα αυτόν, τονίστηκε ιδιαίτερα η ανάγκη περιορισμού στο ελάχιστο του 
αριθμού των χρησιμοποιούμενων ζώων, λαμβάνοντας υπόψη την οδηγία του Συμβουλίου του 
1986 (86/609/ΕΟΚ) για την προστασία των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς 
σκοπούς (13). Για την επίτευξη του σκοπού αυτού η Επιτροπή εξέτασε την δυνατότητα 
να αντικατασταθούν οι πειραματικές μέθοδοι In vivo από μεθόδους In vltro και /ή ex 
vivo, ή σε άλλες περιπτώσεις να τελειοποιηθούν οι τωρινές μέθοδοι για καλύτερη 
χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων, και τέλος επέμεινε στην αποφυγή της περιττής 
επανάληψης των πειραματισμών. 
Οι τοξικολογικές μέθοδοι του παραρτήματος V της 6ης τροποποίησης της οδηγίας 
του Συμβουλίου 67/548/ΕΟΚ για την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των 
επικίνδυνων ουσιών που αποτελούν αντικείμενο της οδηγίας της Επιτροπής 84/449/ΕΟΚ 
(14) χρειάστηκαν ενημέρωση το 1989. Στον τομέα αυτό, αναθεωρήθηκαν 14 μέθοδοι του 
παραρτήματος V και εξετάστηκαν δύο νέες προτάσεις για την οξεία στοματική τοξίνωση. 
θα αποτελούν αδιάκοπα αντικείμενο αντίστοιχης οδηγίας της Επιτροπής. Οι μέθοδοι 
αυτές διαβιβάστηκαν επίσης στον ΟΟΣΑ, ώστε να εξακολουθήσει σε διεθνές επίπεδο μια 
ισόρροπη προσέγγιση. Αργότερα θα χρειαστεί να γενικευτεί αυτή η πορεία για το 
σύνολο των τοξικολογικών μεθόδων που αναφέρονται στις κοινοτικές οδηγίες. 
Η Επιτροπή υλοποίησε δύο κυκλικές πρότυπες δοκιμές για να εξετάσει ποια είναι τα 
πιθανά υποκατάστατα in vitro και ex vitro των μεθόδων in vivo που χρησιμοποιούνται 
για την αξιολόγηση του δερματικού και οφθαλμικού ερεθισμού οι οποίες μπορεί να 
κάνουν το ζώο να υποφέρει σημαντικά (15-16). Αυτές οι πρότυπες δοκιμές απέδωσαν 
καλύς συσχετισμούς που, μετά από επιβεβαίωση, προβλέπεται να επιτρέψουν την 
αντικατάσταση των υπαρχουσών μεθόδων από τις μεθόδους in vitro (κυτταρικής 
τοξικότητας) ή ex vivo (σε εξορυγμένο οφθαλμό) ή σε μεμβράνη αυγού όρνιθας. 
Με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των τοξικολογικών εργασιών και με σκοπό την 
επίτευξη περισσότερο ορθολογιστικής χρησιμοποίησης των διαθέσιμων ιδρυμάτων στα 
κράτη μέλη, καταρτίστηκε μια Επιτομή του συνόλου των ιδρυμάτων και εργαστηρίων που 
πραγματοποιούν τοξικολογικά τεστ (17). Η Επιτομή αυτή, που περιλαμβάνει 129 
ιδρύματα, διαδόθηκε ευρέως στα κράτη μέλη. Λαμβάνοντας υπόψη την γρήγορη εξέλιξη 
στον τομέα αυτόν, η περιοδική ενημέρωση αυτής της Επιτομής είναι αναγκαία, 
προκειμένου να περιλαμβάνει νέα ιδρύματα και να λαμβάνει υπόψη τις ενδεχόμενες 
αλλαγές στις δραστηριότητες των ήδη καταχωρημέων εργαστηρίων. 
EKnglfoygn Kgι κατάρτιση 
Σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση στην τοξικολογία, πραγματοποιήθηκε έρευνα για τα 
πανεπιστημιακά προγράμματα κατάρτισης στην τοξικολογία στα 12 κράτη μέλη της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας (18). Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής, που διαδόθηκαν 
ευρέως στα πανεπιστήμια, στους φοιτητές και στα εργαστήρια τοξικολογίας, έδειξαν 
ότι σε πολλά κράτη μέλη η ποικιλία των προγραμμάτων κατάρτισης που υφίσταται είναι 
πολύ σημαντική. Δεδομένης της γρήγορης ανάπτυξης αυτού του κλάδου εκπαίδευσης και 
της δημιουργίας προγραμμάτων κατάρτισης στον τομέα της τοξικολογίας, επιβάλλεται η 
κανονική ενημέρωση των αποτελεσμάτων της έρευνας. 
Η Επιτροπή υποστήριξε την πραγματοποίση ενοτήτων μαθημάτων στους τομείς της 
νεφροτοξικότητας, της τοξικότητας που προσβάλλει το αναπαραγωγικό σύστημα και της 
τοξικότητας μέσω του αναπνευστικού συστήματος. Η Επιτροπή προέβη σε συγκεκριμένες 
ενέργειες με τη μορφή χρηματικής υποστήριξης που χορηγήθηκε σε νέους τοξικολόγους 
για να τελειοποιήσουν την κατάρτιση τους μέσω της συνεργασίας τους με φημισμένα 
εργαστήρια άλλων κρατών μελών. 
- υ 
Αναλυτική τοΕικολονία 
Για την προώθηση της πληροφόρησης των κρατών μελών στο θέμα της κλινικής 
τοξικολογίας, οργανώθηκε από κοινού από την Επιτροπή, την Παγκόσμια Οργάνωση 
Υγείας, την Παγκόσμια Ομοσπονδία Ενώσεων Κλινικής Τοξικολογίας και Κέντρων 
Αντιδότων και από τη Διεθνή Ένωση των Αναγνωρισμένων Ιατρών Τοξικολόγων ένα διεθνές 
συνέδριο (LUX Τ0Χ*90 (19). 
Η σημασία των τοξικολογικών αναλύσεων και των συνεπειών που μπορεί να έχουν 
τα αποτελέσματα τους στο επίπεδο των αποφάσεων, οδήγησαν την Επιτροπή στην 
πραγματοποίηση έρευνας στα 12 κράτη μέλη, στα ιδρύματα που είναι ενεργά στον τομέα 
της τοξικολογικής ανάλυσης. Το αντικείμενο της έρευνας είναι ο προσδιορισμός της 
φύσης των χρησιμοποιούμενων τεστ, της αξιοπιστίας τους, της απαραίτητης 
επαγγελματικής ποιότητας, του σεβασμού των σωστών εργαστηριακών πρακτικών και της 
ικανότητας των εργαστηρίων. Για το σκοπό αυτό ετοιμάστηκε και στάλθηκε στα 
εργαστήρια ερωτηματολόγιο, του οποίου ένα ιδιαίτερο μέρος αφορά τις αναλύσεις 
ουσιών που μπορούν να οδηγήσουν στην τοξικομανία. 
Τα αποτελέσματα θα επιτρέψουν την καλύτερη γνώση των υπαρχόντων εργαστηρίων 
και των αναλυτικών δυνατοτήτων τους, τον εντοπισμό των αρμοδιοτήτων για ορισμένες 
ιδιαίτερες τοξικολογικές ανλύσεις, για παράδειγμα τα ιδρύματα που είναι ικανά να 
εντοπίζουν τις δόσεις ουσιών που μπορούν να οδηγήσουν στην τοξικομανία και 
ιδιαίτερα στα ούρα, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των Υπουργών 
Υγείας των κρατών μελών, που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 
1989, για την αξιοπιστία των αναλύσεων υγρών του σώματος προς διαπίστωση χρήσης 
παράνομων ναρκωτικών (ΕΕ C 185 σελ. 2 της 22.7.1989) (20). 
ι ν fcTMIIfcr AfaWA Ι π 
Οι στόχοι του προγράμματος αυτού καλύφθηκαν σε μεγάλο βαθμό, και ποικίλες 
ενέργειες είχαν καλή έκβαση. Οι εργασίες αυτές κατέστησαν προφανή την αυξανόμενη 
σημασία μιας προσέγγισης που να αφορά τις αλλοιώσεις οργάνων ή βιολογικών 
συστημάτων στο σύνολο τους και θα πρέπει να ληφθούν ιδιαίτερα υπόψη για τις 
περαιτέρω εργασίες σχετικά με τις πρόωρες συνέπειες, θα επιτρέψουν ιδιαίτερα την 
βελτίωση των μέσων έγκαιρου εντοπισμού των συνθηκών που ευνοούν την ανάπτυξη 
ασθενειών, με στόχο την καλύτερη πρόληψη και προστασία της υγείας. 
Προκειμένου να τεθούν οι βάσεις ώστε να προλαμβάνονται οι μεγάλες μάστιγες με 
τον έγκαιρο εντοπισμό τους, είναι αναγκαία η μελέτη των βιοχημικών και φυσιολογικών 
παραμέτρων στον άνθρωπο και στα ζώα, καθώς και η διακύμανση τους απέναντι στις 
λεγόμενες κανονικές τιμές. Πράγματι, η καθιέρωση ανώτατων και κατώτατων ορίων των 
λεγόμενων κανονικών τιμών αυτών των παραμέτρων αποτελεί αναγκαίο όρο για την 
ανίχνευση των παθολογικών παρεκκλίσεων (που επιτρέπουν την ενδεχόμενη εξακρίβωση 
αιτιολογικών παραγόντων και/ή που ευνοούν τις ασθένειες, ιδιαίτερα τις 
εκφυλιστικές) και για την έρευνα των βιολογικών εκδηλώσεων που αποτελούν ένδειξη 
τέτοιων νοσηρών διαδικασιών, ανιχνεύσιμων σε ένα πληθυσμό στον οποίο η συχνότητα 
της νοσηρότητας αυτής αποδεικνύεται ιδιαίτερα υψηλή. 
Επέτρεψε επίσης τη βελτίωση, σε κοινοτικό επίδεδο, της πρόληψης των οξειών 
τοξικώσεων και της μεθοδολογίας in-vitro στον τομέα της πειραματικής 
τοξικολογίας. Απασχολήθηκε επίσης με την βελτίωση των τοξικολογικών αναλύσεων των 
ναρκωτικών. 
Περισσότερο μακροπρόθεσμες εργασίες έχουν αρχίσει και αναμένεται να 
συνεχίσουν. Απομένει ιδίως να αναπτυχθεί η αξιοπιστία της παρεκβολής των δεδομένων 
του πειραματισμού σε ζώα στον άνθρωπο. 
Το σύνολο των συμπερασμάτων αυτών δείχνει την ανάγκη να συνεχιστεί με 
κατάλληλο τρόπο το πρόγραμμα αυτό, να διευρυνθούν οι στόχοι του και κυρίως να 
χρησιμοποιηθεί κάθε μέσο που μπορεί να θέσει τις τάσεις, ώστε να προλαμβάνονται οι 
μεγάλες μάστιγες, με στόχο την αποτελεσματική προστασία του πολύτιμου αγαθού που 
αποτελεί η υγεία. 
- 8 
V ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 
1. Ψήφισμα του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κρατών μελών, που συνήλθαν στα 
πλαίσια του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 1986, σχετικά με ένα πρόγραμμα δράσης 
της Κοινότητας στον τομέα της τοξικολογίας, με στόχο την προστασία της υγείας 
(ΕΕ αριθ. C 184/01 της 23ης Ιουλίου 1986) 
2. Immunotoxicology - International Seminar of the Immunological System as a 
Target for Toxic Damage. 
Luxembourg, Novembre 1984-EUR 10041 EN-1 PCS Joint Symposia-Mart I nus Nyhoff 
pub Iishers 1987. 
3. Immunotoxleity of Metals and ImmunotoxIcology Proceedings of an International 
Workshop (σε συνεργασία με το PISC (Διεθνές Πρόγραμμα Χημικής Ασφάλειας) / 
0MS - BIT - PNUE) και την "International Commission on Occupational Health" 
(ICOH), the Federal ministry Environment, Nature Conservation and Nuclear 
Safety, and the Federal Health Office (Ο.Δ.Γερμανίας) σχετικά με 
"IMMUNOTOXICITY of METALS and IMMUNOTOXICOLOGY") 
EUR 12764 (EN) IPCS Joint Symposia no 15 published by Plenum Press- New - York 
and London 1990 
4. Health Significance and Early Detection of Nephrotoxicity Proceedings of the 
joint CEC/IPCS workshop held in Luxembourg on 26-29 April 1988. 
Toxicology letters vol. 46 no 1-3-March 1989 Elsevier 
5. Principles and Methods for the Assessment of Nephrotoxicity associated with 
Exposure to Chemicals (in Press) (EUR 13222). 
6. Carcinogenicity Summary reviews of the Sientific Evidence 
Volume I EUR 12029 EN (1989) 
Volume II EUR 12481 EN (1990) 
7. Survey of Poison Control Centres and related Toxicological Services 1984-1986 
Journal de Toxicologie Clinique et expérimentale Septembre Octobre 1988 - no 5-
8éme année 
8. Availability of antidotes - Oslo 
CEC/V/E/1/LUX/54/89 
9. Ψήφισμα του Συμβουλίου και των Εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, 
που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου στις 3 Δεκεμβρίου 1990, σχετικά με τη 
βελτίωση της πρόληψης και της θεραπείας των οξειών δηλητηριάσεων στον άνθρωπο 
(ΕΕ αριθ. C 329/03 της 31ης Δεκεμβρίου 1990). 
10. Biological Indicators for the Assessment of Human Exposure to Industrial 
Chemicals: 
Benzene, Cadmium, Chlorinated Hydrocarbon Solvents, Lead, Manganese, 
Titanium, Toluene - EUR 8476 (1983). 
AcrylonitrI le, Aluminium, Chromium, Copper, Styrene, Xylene, Zinc - EUR 8903 
(1984). 
Alkyl Lead Compounds, Dimethylformamide, Mercury, Organophosphorus Pesticides 
- EUR 11135 (1987). 
AIdrin and Dleldrin, Arsenic, Cobalt, Endrin, Vandium - EUR 11135 (1987). 
Aromatic amines, aromatic nitro compounds, carbamate pesticides, nickel - EUR 
11478 EN (1988). 
Beryllium, Carbon Monoxide, Ethylbenzene, Methylstyrene, IsopropyI benzene, 
Inhalation Anaesthetics, Selenium EUR 12174 EN (1989). 
11. Indicators for Assessing Exposure and Biological Effects of Genotoxic 
Chemicals. 
Consensus report EUR 11659 EN (1988). 
Consensus and technical reports EUR 11642 EN (1988). 
12. Trace Elements reference values in tissues from inhabitants of the European 
Commun!ty. 
CEC - Joint Research Centre/Health and Safety Directorate March 1990. 
13. Οδηγία του Συμβουλίου της 24ης Νοεμβρίου 1986 (86/609/ΕΟΚ) περί προσεγγίσεως 
των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών περί 
της προστασίας των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς ή άλλους 
επιστημονικούς σκοπούς (ΕΕ αριθ. L 358/01 της 18ης Δεκεμβρίου 1986). 
14. Οδηγία της Επιτροπής 84/449/Ε0Κ της 25ης Απριλίου 1984 που προσαρμόζει για 
έκτη φορά στην τεχνική πρόοδο την οδηγία 67/548/Ε0Κ του Συμβουλίου περί 
προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων περί 
ταξινομήσεως, συσκευασίας και επισημάνσεως των επικινδύνων ουσιών (ΕΕ αριθ. L 
251 σελ. 94-145 της 19ης Σεπτεμβρίου 1984). 
15. Collaborative Study on Relationship between "in vivo" Primary Irritation and 
"in vitro" Experimental Models CEC/V/E/3/LUX/157/88 - REV.1 
16. Collaboration Study on the Evaluation of Alternative Methods to the Eye 
Irritation Test (Πρόκειται να δημοσιευθεί). 
17. Compendium of Toxicological testing Facilities in the European Communities 
EUR 11547 EN (1988). 
18. Survey of Training Progammes in Toxicology in the Member States of the 
European Community - EUR 12386 EN (1989) 
19. a) Proceedings of the International Congress on Clinical Toxicology, Poison 
Control and Analytical Toxicology - LUX TOX'90 of 2-5 May 1990, 
Luxembourg : Bulletin de la Société des Sciences Médicales du Grand-Duché 
de Luxembourg, Numéro Special 1990-127e année, 
b) Round table discussion of the Congress of 5 May 1990. 
20. Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των Υπουργών Υγείας των κρατών μελών, 
συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 1989, περί της 
αξιοπιστίας των αναλύσεων υγρών του σώματος προς διαπίστωση χρήσης παρανόμων 
ναρκωτικών (ΕΕ αριθ. C 185/02 της 22ας Ιουλίου 1989). 

ISSN 0254-1483 
COM(91)34l τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 03 
Apt*, καταλόγου : CB-CO-91-403-GR-C 
ISBN 92-77-75824-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg