Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Διακυβερνητική Διάσκεψη 2000 - Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής"

(2000/C 117/06)

Στις 24 Νοεμβρίου 2000, το Προεδρείο ανέθεσε σε ομάδα ad hoc απαρτιζόμενη από την κα Sigmund και τους κ.κ. Little και Piette, συνεισηγητές, να προετοιμάσει την κατάρτιση γνωμοδότησης της ΟΚΕ για την "Διακυβερνητική Διάσκεψη 2000 - Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής".

Κατά την 370ή σύνοδο ολομέλειας που πραγματοποιήθηκε στις 1 και 2 Μαρτίου 2000 (συνεδρίαση της 1ης Μαρτίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 137 ψήφους υπέρ, 10 ψήφους κατά και 25 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Λίγο πριν από την πραγματοποίηση εκτεταμένης διεύρυνσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ενώπιον μιας πρόκλησης άνευ προηγουμένου, την οποία τα ευρωπαϊκά όργανα καλούνται να αντιμετωπίσουν δεόντως.

Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προβεί σε θεσμική μεταρρύθμιση πριν από τη διεύρυνση, κατά τρόπο ώστε να εξακολουθήσει να εκπληρώνει τα καθήκοντά της με αποτελεσματικότητα, συνέπεια και διαφάνεια, διασφαλίζοντας παράλληλα την τήρηση των αρχών της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και τη διατήρηση του Κράτους Δικαίου που είναι κοινά σε όλα τα κράτη μέλη.

Συνεπώς, κάθε όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεσμικό ή μη, καλείται να εξετάσει τις δυνατότητες μεταρρύθμισής του και να υποβάλλει τις προτάσεις του επί του θέματος.

Η ΟΚΕ έχει επίγνωση των ευθυνών της, δεδομένου ότι αποτελεί "σταυροδρόμι" της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

Υπό αυτό ακριβώς το πρίσμα, η ΟΚΕ παρουσιάζει τη συμβολή της για τη Διακυβερνητική Διάσκεψη του 2000, προκειμένου να προετοιμάσει τη διεύρυνση και να συνεισφέρει αποτελεσματικά στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

2. Ο παρών ρόλος της ΟΚΕ

Με τη σύσταση της ΟΚΕ, η Συνθήκη της Ρώμης καθιέρωσε το πρώτο συμβουλευτικό όργανο σε ευρωπαϊκή κλίμακα το οποίο συγκεντρώνει στους κόλπους του "τους διάφορους κλάδους της οικονομικής και κοινωνικής ζωής", οι εκπρόσωποι των οποίων αντικατοπτρίζουν την ποικιλομορφία της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στο σύνολό της που έχει ως βήμα συζήτησης και προβληματισμού την ΟΚΕ.

Επί του παρόντος η ΟΚΕ απαρτίζεται από 222 μέλη που προέρχονται από οργανώσεις εργοδοτών, εργαζομένων, γεωργών, μεταφορέων, ΜΜΕ, βιοτεχνών, ελευθερίων επαγγελμάτων, συνεταιρισμών, καταναλωτών, οικογενειών και νεολαίας, καθώς και από οργανώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και την άσκηση εθελοντικής δραστηριότητας. Το ποσοστό εκπροσώπησης διαφέρει αναλόγως των κρατών μελών. Η ΟΚΕ συνιστά, λοιπόν, μη πολιτική συνέλευση με ευρύ φάσμα εμπειριών και αξιοσημείωτες και αναγνωρισμένες δυνατότητες εμπειρογνωμοσύνης.

Η διαδικασία λήψεως των αποφάσεών της εστιάζεται στην επίτευξη συναίνεσης και αντανακλά απόλυτα τη μορφή επικοινωνίας που αποτελεί ίδιον της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η ΟΚΕ είναι ο χώρος όπου οι εκπρόσωποι της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών ενημερώνονται άμεσα, εκφράζουν τις απόψεις τους και προασπίζουν τα συμφέροντά τους. Η ΟΚΕ, χάρη στην εγγύτητά της προς τους πολίτες, συμβάλει άμεσα και αποτελεσματικά στη διαφάνεια και στον εκδημοκρατισμό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Δεν χρησιμεύει μόνον ως θεσμικό πλαίσιο για τη διαβούλευση των φορέων της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί γέφυρα μεταξύ της Ευρώπης και της ποικιλόμορφης και πολυσύνθετης οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

3. Η ανάγκη αλλαγής

Η ΟΚΕ έχει ανέκαθεν επισημάνει ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως πάγια κατάσταση, αλλά ως διαδικασία σε συνεχή εξέλιξη. Για αυτόν το λόγο, η ΟΚΕ πρότεινε πάντοτε, κατά τις πρόσφατες Διακυβερνητικές Διασκέψεις, μεταρρυθμίσεις με στόχο την προαγωγή της εν λόγω διαδικασίας.

Επί του παρόντος, η διεύρυνση δεν αποτελεί μόνον πρόκληση, αλλά και ευκαιρία για τη θεσμική μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΟΚΕ επιθυμεί να της παρασχεθούν τα αναγκαία μέσα που θα της επιτρέψουν, αφενός, να συνεισφέρει καλύτερα στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και στην επιτυχία της διεύρυνσης και, αφετέρου, να ανταποκριθεί επάξια στις αλλαγές και στις προσδοκίες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

4. Οι κατευθύντηριες γραμμές

4.1. Σύνθεση

Η ΟΚΕ απαρτίζεται από εκπροσώπους των διαφόρων συνιστωσών της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

Στη σύνθεσή της πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη διασφάλισης ενδεδειγμένης εκπροσώπησης των διαφόρων κλάδων της οικονομικής και κοινωνικής ζωής και των άλλων κατηγοριών γενικού συμφέροντος.

Εξάλλου, όσον αφορά την εσωτερική της οργάνωση, η ΟΚΕ τάσσεται σαφώς υπέρ της διατήρησης της διάρθρωσής της σε τρεις ομάδες. Οι ομάδες Ι και ΙΙ απαρτίζονται από τους εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων, ενώ η Ομάδα ΙΙΙ πρέπει φυσιολογικά να αποτελεί σημείο συγκέντρωσης των υπολοίπων οργανώσεων της ευρωπαϊκής και αντιπροσωπευτικής κοινωνίας των πολιτών, συμπληρώνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο αποτελεσματικά την ποικιλόμορφη σύνθεση της ΟΚΕ.

4.2. Τρόπος διορισμού των μελών

Το ισχύον σύστημα διορισμού των μελών πρέπει να διατηρηθεί, για λόγους επικουρικότητας και διαφάνειας και για να διατηρηθεί η αναγκαία άμεση επικοινωνιακή σύνδεση μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών των κρατών μελών και της ΟΚΕ.

Εντούτοις, η ΟΚΕ δεν αποκλείει εν καιρώ το ενδεχόμενο συμπληρωματικού διορισμού, περιορισμένου και άμεσου, από τις αντιπροσωπευτικές ευρωπαϊκές οργανώσεις που αναγνωρίζονται από τα όργανα της Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη, εάν συντρέχει περίπτωση, ανάλογες αλλαγές που ενδέχεται να επέλθουν σε άλλα όργανα. Θα πρέπει να μελετηθούν οι κανόνες που θα διέπουν τους διορισμούς αυτούς.

4.3. Αριθμός των μελών

Η ΟΚΕ αναγνωρίζει πλήρως την ανάγκη περιορισμού του αριθμού των συμβούλων της ενόψει της διεύρυνσης.

Υπό αυτό το πρίσμα, ειδικότερα, απαιτείται να εφαρμοσθεί η γενική αρχή περί ίσης μεταχείρισης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών.

Κρίνεται σκόπιμη η διαφύλαξη της γεωγραφικής ισορροπίας και, ιδιαίτερα, ενός ενδεδειγμένου επιπέδου εκπροσώπησης των μικρών κρατών μελών.

4.4. Διάρκεια της θητείας

Θα ήταν ευκταίο να καταστεί η θητεία των συμβούλων της ΟΚΕ πενταετής, προκειμένου να συμπορεύεται η ΟΚΕ χρονικά με την Επιτροπή και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η θητεία πρέπει να παραμείνει ανανεώσιμη.

4.5. Αποστολές

Υφίστανται αρκετές δυνατότητες βελτίωσης.

Η αρχή της υποχρεωτικής διαβούλευσης απαιτείται να διατηρηθεί και, ενδεχομένως, να επεκταθεί και σε άλλους τομείς, όπως ο πολιτισμός, η πολιτική στον τομέα της μετανάστευσης ή τα ζητήματα που άπτονται της μη διακριτικής μεταχείρισης.

Εντούτοις, θα πρέπει να εναπόκειται στην ΟΚΕ να κρίνει κατά πόσον είναι σκόπιμο να γνωμοδοτεί επί των προτάσεων της Επιτροπής, ενημερώνοντάς την για τους λόγους αυτής της απόφασης.

Η ΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην άσκηση του συμβουλευτικού της ρόλου κατά τα αρχικά και διερευνητικά στάδια της διαμόρφωσης νέας νομοθεσίας. Για να προβληθεί η επιδίωξη αυτή και να εστιασθεί η προσοχή σε σημαντικούς και στρατηγικούς τομείς, η ΟΚΕ προτίθεται να καταστήσει τις εργασίες της περισσότερο επιλεκτικές.

Προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη διαφάνεια κατά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, απαιτείται να καθιερωθεί η παρακολούθηση της συνέχειας που δίδεται στις γνωμοδοτήσεις που καταρτίζει η ΟΚΕ έπειτα από αίτηση κάποιου ευρωπαϊκού οργάνου. Κατ' αυτόν τον τρόπο, τα όργανα που ζητούν τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ θα όφειλαν να την ενημερώνουν για τη συνέχεια που δόθηκε στις γνωμοδοτήσεις που καταρτίσθηκαν κατόπιν αιτήματός τους.

Επιπλέον, απαιτείται να βελτιωθεί η συμβουλευτική λειτουργία της κατά τρόπο ώστε η ΟΚΕ, αφενός, να αποτελέσει πραγματική προστιθέμενη αξία για τα άλλα όργανα και, αφετέρου, να χρησιμεύσει ως "αναμεταδότης" έναντι της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Τούτο δύναται να επιτευχθεί διαμέσου:

- της εισαγωγής δυνατότητας "διερευνητικής" προνομοθετικής διαβούλευσης της ΟΚΕ εκ μέρους της Επιτροπής·

- της ανάθεσης στην ΟΚΕ οργανωτικού ή συντονιστικού ρόλου όταν πρόκειται για έκδοση γνωμοδότησης επί πολυσύνθετων θεμάτων·

- της αναγνώρισης της ΟΚΕ ως ενδεδειγμένου βήματος για τη διενέργεια του κοινωνικού διαλόγου που θα πρέπει να αναπτυχθεί μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών·

- της ενίσχυσης του ρόλου της ΟΚΕ ως πλαισίου για την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ κοινωνικών και οικονομικών εταίρων.

Η ΟΚΕ προτίθεται, με δική της πρωτοβουλία, να μεριμνά περισσότερο για την παρακολούθηση και την προαγωγή της αντικτύπου των γνωμοδοτήσεών της.

4.6. Η αναγνώριση της ΟΚΕ ως πλήρους θεσμικού οργάνου

(π.υ.)

5. Προτάσεις επί των άρθρων της Συνθήκης που αφορούν την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Βρυξέλλες, 1η Μαρτίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη προταθείσα τροπολογία, η οποία συγκέντρωσε αριθμό ψήφων "υπέρ" αντίστοιχο τουλάχιστον προς το ένα τέταρτο του συνόλου των εγκύρων ψήφων, απορρίφθηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων.

Τροπολογία του κ. Malosse, της κας Pari, των κ.κ. Rodríguez García Caro, Vever.

Σημείο 2, 2η παράγραφος

Να τροποποιηθεί ως εξής:

"Επί του παρόντος η ΟΚΕ απαρτίζεται από 222 μέλη που προέρχονται από οργανώσεις εργοδοτών, εργαζομένων, γεωργών, μεταφορέων, ΜΜΕ, βιοτεχνών, ελευθερίων επαγγελμάτων, συνεταιρισμών, καταναλωτών, οικογενειών και νεολαίας, καθώς και από οργανώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και την άσκηση εθελοντικής δραστηριότητας. Το ποσοστό εκπροσώπησης διαφέρει αναλόγως των κρατών μελών. Πολλά μέλη αναπτύσσουν επίσης δραστηριότητες και έχουν ανειλημμένες ευθύνες σε αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της Ευρώπης, αναγνωρισμένες από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης. Η ΟΚΕ συνιστά, λοιπόν, μη πολιτική συνέλευση με ευρύ φάσμα εμπειριών και αξιοσημείωτες και αναγνωρισμένες δυνατότητες εμπειρογνωμοσύνης."

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 47, ψήφοι κατά: 100, αποχές: 12.