Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με:

- την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσαρμογή της απόφασης 1110/94/ΕΚ όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 616/96/ΕΚ σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο για τις δράσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998)», και

- την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την προσαρμογή της απόφασης 94/268/EURATOM όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 96/253/EURATOM σχετικά με το πρόγραμμα πλαίσιο για τις δράσεις έρευνας και εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998)»

(96/C 212/06)

Στις 8 Μαρτίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 130 Ι, παράγραφοι 1 και 2, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και το άρθρο 170 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με τις ανωτέρω προτάσεις.

Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η επεξεργασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Μαΐου 1996, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Malosse.

Η ΟΚΕ, κατά την 336η σύνοδο ολομέλειάς της, της 29ης και 30ής Μαΐου 1996 (συνεδρίαση της 29ης Μαΐου 1996), υιοθέτησε με 102 ψήφους υπέρ και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Προτάσεις της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ΟΚΕ

1.1. τονίζει ότι η έρευνα, η τεχνολογική ανάπτυξη, και η καινοτομία αποτελούν πρωταρχικούς τομείς δράσης, προκειμένου να εξασφαλιστούν τόσο έντονη ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής βιομηχανίας, όσο και θετικές επιπτώσεις στην απασχόληση για την επίτευξη οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 7

1.2. εκφράζει την ανησυχία της, τη στιγμή που η τεχνολογική καθυστέρηση της ΕΕ έναντι των κυριότερων ανταγωνιστών της αυξάνεται συνεχώς, για το σοβαρό κίνδυνο που μπορεί να αποτελέσει η αμφισβήτηση των χρηματοδοτικών δεσμεύσεων υπέρ της ΕΤΑ, οι οποίες αναλήφθηκαν κατά την υιοθέτηση του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο (1994-1998) 7

1.3. υπογραμμίζει τη σημασία των άυλων επενδύσεων, ιδίως στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της έρευνας, στο πλαίσιο της στρατηγικής για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης στην ΕΕ 7

1.4. συμφωνεί, κατ`αρχήν, με τις προτάσεις της Επιτροπής 7

1.5. τάσσεται υπέρ της έντονης συγκέντρωσης των πόρων και του συντονισμού των προσπαθειών για την επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων 7

1.6. εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή δεν κάνει χρήση των πρόσθετων περιθωρίων χρηματοδότησης που παρέχει η πρώτη προσαρμογή του τέταρτου προγράμματος πλαισίου και ζητεί τόσο από την Επιτροπή όσο και από τις αρμόδιες για τον προϋπολογισμό αρχές να υλοποιήσουν τη βούληση της ΕΕ όσον αφορά την προώθηση των πολιτικών που έχουν θετική μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη επίδραση στην απασχόληση 7

1.7. εκφράζει εκ νέου την ανησυχία της όσον αφορά την έλλειψη διαφάνειας που χαρακτηρίζει τη σύσταση των «Task-Force» για τη βιομηχανία και την επιλογή σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος για τα οποία η Επιτροπή προτείνει να καταβληθεί ιδιαίτερη χρηματοδοτική προσπάθεια 7

1.8. εκφράζει την ανησυχία της για τους κινδύνους που συνεπάγεται σε μακροπρόθεσμο επίπεδο η εξειδίκευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε έναν περιορισμένο αριθμό βιομηχανικών τομέων και τις απειλές που δημιουργούνται από απόψεως οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 7

1.9. επαναλαμβάνει τη στήριξή της στις μεθόδους των «Task-Force» στο μέτρο που αποτελούν μέσα συντονισμού των ερευνητικών σχεδίων, σε όλα τα στάδια της υλοποίησής τους, επιδιώκοντας μεγαλύτερη συνεκτικότητα 7

1.10. ζητεί με έμφαση να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη δυνατότητα προσφυγής σε συμπληρωματικά προγράμματα ή σε συμμετέχοντες από την ΕΕ σε προγράμματα ΕΤΑ που πραγματοποιούνται από πολλά κράτη μέλη (άρθρα 130 Κ και 130 Λ της ΣΕΕ) 7

1.11. εκφράζει τη λύπη της διότι οι πρόσφατες προτάσεις δεν προβλέπουν κανένα νέο μέτρο για την αύξηση της συμμετοχής των ΜΜΕ, παρά το γεγονός ότι συμβάλλουν ουσιαστικά στην δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη και προτείνει τη σύσταση μιας οριζόντιας Task-Force για τις ΜΜΕ 7

1.12. ζητεί να αφιερωθεί ένα τμήμα της συμπληρωματικής χρηματοδότησης στις δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των ενεργειών ΕΤΑ στο πλαίσιο της προώθησης της δυναμικής «έρευνα-καινοτομία-αγορά» και προτείνει τη σύσταση μιας Task-Force για την καινοτομία 7

1.13. επίσης, ζητεί την ενίσχυση των ενεργειών επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και με τις τρίτες μεσογειακές χώρες, ιδίως με τη χορήγηση τμήματος των πρόσθετων πιστώσεων 7

2. Εισαγωγή

2.1. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο θεσπίστηκε οριστικά στις 26 Απριλίου 1994. Έχουν ληφθεί σχετικά δύο αποφάσεις, η πρώτη αφορά «το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (ΕΤΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1994-1998)» (), και η δεύτερη «το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο για τις δράσεις έρευνας και εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998)» (). Στις 25 Νοεμβρίου 1993 (), η ΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση για τις προτάσεις της Επιτροπής που αφορούν το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο.

2.2. Το πρόγραμμα-πλαίσιο προβλέπει την υλοποίηση τεσσάρων δράσεων που τέθηκαν σε εφαρμογή μέσω ειδικών προγραμμάτων. Έτσι, μεταξύ 27ης Ιουλίου και 8ης Δεκεμβρίου 1994, θεσπίστηκαν 20 ειδικά προγράμματα, δυνάμει του προγράμματος πλαίσιο 1994-1998 - από τα οποία τα 15 βάσει της πρώτης δράσης - για τα οποία η ΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση.

2.3. Αρχικά, οι αποφάσεις αυτές προέβλεπαν, για την υλοποίηση των 20 εν λόγω ειδικών προγραμμάτων, την χορήγηση πιστώσεων από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, συνολικού ύψους 12 300 εκατ. Ecu, από τα οποία, τα 11 046 εκατ. Ecu για το πρόγραμμα πλαίσιο της Κοινότητας και τα 1 254 εκατ. Ecu για το πρόγραμμα πλαίσιο EURATOM.

2.4. Λαμβανομένης υπόψη, τόσο της αύξησης των κοινοτικών πόρων που συνεπάγεται η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας όσο και της αύξησης των δαπανών έρευνας και ανάπτυξης, οι οποίες θα προκύψουν από τη συμμετοχή των τριών εν λόγω χωρών για την υλοποίηση των ειδικών προγραμμάτων, αποφασίστηκε στις 4 και 26 Μαρτίου 1996 (), μια πρώτη προσαρμογή κατά 6,5 % των ποσών αυτών. Η ΟΚΕ, ήδη από τις 5 Ιουλίου 1995 (), είχε ταχθεί υπέρ της πρώτης αυτής προσαρμογής.

2.4.1. Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση ύψους 800 εκατ. Ecu των συνολικών χορηγούμενων πιστώσεων για την υλοποίηση του τέταρτου προγράμματοςπλαίσιο 7 συνεπώς, το ποσό αυξάνεται από 12 300 σε 13 100 εκατ. Ecu εκ των οποίων τα 11 746 εκατ. αντί των 11 046 (δηλαδή 718 εκατ. Ecu επιπλέον) για το πρόγραμμαπλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 1 336 εκατ. αντί των 1 254 (αύξηση 82 εκατ. Ecu) για το πρόγραμμα-πλαίσιο της EURATOM. Οι συμπληρωματικές πιστώσεις κατανεμήθηκαν γραμμικά στα διάφορα προγράμματα.

2.5. Βάσει του άρθρου 1, παράγραφος 3, των δύο αποφάσεων της 26ης Απριλίου 1994, είχε προβλεφθεί ότι μπορεί να χορηγηθεί, αν συντρέχει λόγος, το συμπληρωματικό ποσό των 700 εκατ. Ecu, το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου 1996, για την υλοποίηση του τετάρτου προγράμματος-πλαίσιο. Πάντως, η λήψη παρόμοιας απόφασης είχε συνδεθεί με την αξιολόγηση της προόδου που θα είχε σημειωθεί όσον αφορά την εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο, τη συμβολή του στην ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής βιομηχανίας σε διεθνές επίπεδο, τη σχέση κόστους-οφέλους και την εξέλιξη των οικονομικών προοπτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.6. Σύμφωνα με τα τέσσερα κριτήρια που καθορίζονται από τις δύο αποφάσεις του Απριλίου 1994, η Επιτροπή φρονεί ότι έχουν εκπληρωθεί οι όροι προκειμένου να αποφασιστεί, πράγματι, η χορήγηση του συμπληρωματικού ποσού των 700 εκατ. Ecu (σημείο 2 της αιτιολογικής έκθεσης).

2.7. Η Επιτροπή τονίζει, εξάλλου, ότι η ανάλυση στην οποία προέβη, όσον αφορά τις ανάγκες της κοινοτικής έρευνας για τους βασικούς τομείς ενδιαφέροντος της βιομηχανίας και της κοινωνίας και της κατάστασης των κυριοτέρων ανταγωνιστών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιτρέπει να προσδιοριστούν πολυάριθμοι τομείς στους οποίους η αύξηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη και συνηγορεί για την επείγουσα και ουσιαστική αύξηση της χρηματοδότησης της έρευνας.

2.7.1. Λαμβάνοντας υπόψη, τόσο τους περιορισμούς του προϋπολογισμού που επηρεάζουν τη χρηματοδότηση της κοινοτικής έρευνας όσο και την ανάγκη να αποφευχθεί η διασπορά των διαθέσιμων χρηματοδοτικών μέσων η οποία θα αποδυνάμωνε το αποτέλεσμα, η Επιτροπή φρονεί ότι είναι απαραίτητο να διοχετευθεί η συμπληρωτική αυτή χρηματοδότηση προς τις ερευνητικές δραστηριότητες οι οποίες αφορούν θέματα όπου ζητείται να καταβληθεί μεγαλύτερη προσπάθεια κατά τρόπο πλέον επείγοντα.

2.8. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή προτείνει να ανταποκριθεί στις ανάγκες της έρευνας που προσδιόρισε διαμέσου της προσαρμογής των σχετικών ειδικών προγραμμάτων σύμφωνα με μία διπλή προσέγγιση η οποία θα είναι δύο διαφορετικών αλλά συμπληρωματικών ειδών:

- επικέντρωση και μεγαλύτερος συντονισμός των προγραμμάτων σε κοινοτικό επίπεδο, όπως και με τις ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται από τα κράτη μέλη, προκειμένου να μετριασθεί ο κατακερματισμός των ερευνητικών δραστηριοτήτων και τεχνολογικής ανάπτυξης και να αποφευχθεί η αλληλεπικάλυψη, και

- συμπληρωματική χρηματοδοτική ενίσχυση που θα επιτρέπει την ενίσχυση ορισμένων ερευνητικών δραστηριοτήτων, επιλεκτικού χαρακτήρα, προκειμένου να εξασφαλισθεί η κρίσιμη μάζα για την επιτυχή υλοποίησή τους.

2.9. Σε πέντε τομείς η Επιτροπή θεωρεί ότι το αίτημα για συμπληρωματική χρηματοδότηση της έρευνας έχει επιβεβαιωμένο επείγοντα χαρακτήρα και, εκτός από την ιδιαίτερη έμφαση για την ενίσχυση του συντονισμού των προγραμμάτων, δικαιολογεί τη χορήγηση πρόσθετων πιστώσεων. Πρόκειται για τους ακόλουθους τομείς:

- αεροναυπηγική (το αεροπλάνο νέας γενιάς) (165 εκατ. Ecu) 7

- εκπαιδευτικά πολυμέσα (125 εκατ. Ecu) 7

- αυτοκίνητο (το αυτοκίνητο του αύριο) (130 εκατ. Ecu) 7

- συνδυασμένες μεταφορές και διαλειτουργικότητα των μεταφορών (90 εκατ. Ecu) 7

- περιβάλλον (190 εκατ. Ecu) (από τα οποία 85 εκατ. Ecu για τον τομέα του ύδατος και 105 εκατ. Ecu για την πυρηνική ασφάλεια).

2.10. Για τρεις άλλους τομείς, οι οποίοι θεωρούνται, επίσης, ότι έχουν προτεραιότητα, η Επιτροπή προτείνει την προσαρμογή του επιστημονικού και τεχνολογικού περιεχομένου των σχετικών ειδικών προγραμμάτων προκειμένου να συγκεκρινομεποιηθούν καλύτερα οι δραστηριότητες της έρευνας και να διασφαλισθεί ο καλύτερος συντονισμός των προγραμμάτων 7 ωστόσο, δεν αντιμετωπίζει στο στάδιο αυτό, λόγω τόσο των κριτηρίων που έχει επιλέξει όσο και των διαθέσιμων συμπληρωματικών δημοσιονομικών πόρων, το ενδεχόμενο να χορηγήσει για τους τομείς αυτούς πρόσθετες πιστώσεις. Οι εν λόγω τρεις τομείς είναι:

- οι βιοτεχνολογίες (εμβόλια και ιογενείς ασθένειες),

- οι σιδηρόδρομοι και τα σιδηροδρομικά συστήματα του μέλλοντος,

- τα ναυτιλιακά συστήματα,

2.11. Αν εξαιρεθεί, επί του παρόντος, ο τομέας του περιβάλλοντος, οι προτεραιότητες αυτές αντιστοιχούν στα θέματα που επιλέγησαν στο πλαίσιο των επτά επιχειρησιακών μονάδων («Τask-Forces») «έρευνα-βιομηχανία» που συγκροτήθηκαν μέχρι σήμερα από την ίδια την Επιτροπή στο πλαίσιο των υπηρεσιών της και με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των πολιτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων και τεχνολογικής ανάπτυξης σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο. Μία νέα Task-force με θέμα το νερό πρέπει να συγκροτηθεί σύντομα.

2.12. Ειδικότερα, η συγκρότηση των εν λόγω Task-forces ανταποκρίνεται σε ένα τριπλό στόχο 7

- να βελτιωθεί ο καθορισμός των ερευνητικών προτεραιοτήτων και να εντοπισθούν τα σημεία που προκαλούν δυσλειτουργίες σε στενή συνεννόηση με τη βιομηχανία - συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ - και με τους χρήστες των αποτελεσμάτων της έρευνας 7

- να συντονισθούν αποτελεσματικότερα οι δραστηριότητες που εκτυλίσσονται στο πλαίσιο του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο 7

- να μελετηθούν όλες οι δυνατότητες που παρέχονται (χρημοτοδοτικές, κανονιστικές) εκτός προγράμματος πλαισίου, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που να ευνοεί την καινοτομία και να προωθεί τη συνεργασία των επιχειρήσεων.

3. Γενική αξιολόγηση των προτάσεων της Επιτροπής

3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί, κατ`αρχήν, με τη χορήγηση συμπληρωματικής χρηματοδότησης ύψους 700 εκατ. Ecu για την υλοποίηση του τέταρτου προγράμματοςπλαίσιο (1994-1998) και με την επιλεκτική προσέγγιση που ακολουθεί η Επιτροπή για την κατανομή των πιστώσεων στα διάφορα ειδικά προγράμματα προκειμένου να επικεντρωθεί η συμπληρωματική ερευνητική προσπάθεια σε θέματα που συνδέονται άμεσα με ενδεχόμενες βιομηχανικές εφαρμογές.

3.2. Υπενθυμίζει ότι έχει επανειλημμένως σχολιάσει τις περιορισμένες πιστώσεις που χορηγούνται στις κοινοτικές δραστηριότητες ΕΤΑ, στο μέτρο που τα ποσά που αφιερώνονται για το σκοπό αυτό δεν αναλογούν στη θέση που θα έπρεπε να καταλαμβάνει η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη στο πλαίσιο της προσπάθειας ανάκαμψης της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ().

3.2.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη ότι η κριτική αυτή αιτιολογείται πλήρως διότι:

- αφενός, οι πολιτικές των κρατών μελών για την επιστήμη και την έρευνα υφίστανται τις δημοσιονομικές πιέσεις που οφείλονται στη βούληση μείωσης των δημοσίων ελλειμμάτων, γεγονός που προκαλεί ύφεση, ή ακόμη και μείωση, σε πραγματική αξία, των πιστώσεων για την ΕΤΑ, σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του `90 () 7

- αφετέρου, όλες οι αναλύσεις υπογραμμίζουν ότι η απώλεια ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας έναντι των κυριώτερων ανταγωνιστών της στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και τη Νοτιοανατολική Ασία, αυξάνεται συνεχώς. Μία από τις κύριες αιτίες της κατάστασης αυτής πρέπει να αναζητηθεί στη σταθερή μείωση της ευρωπαϊκής ικανότητας για τεχνολογική παραγωγή κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του `80 και του `90 ().

3.3. Η ΟΚΕ εκφράζει, κατ`αρχήν, την ικανοποίησή της για την επιλεκτική προσέγγιση της Επιτροπής καθώς και για το γεγονός ότι η επιλεκτικότητα αυτή αποτελεί τμήμα μιας τακτικής για την αυξημένη συγκέντρωση των πόρων και το συντονισμό των προσπαθειών στις συμφωνηθείσες προτεραιότητες.

3.3.1. Μια τέτοια προσέγγιση αντιστοιχεί πλήρως με την ευχή που είχε εκφράσει κατά το παρελθόν η ΟΚΕ, προκειμένου οι πιστώσεις που χορηγούνται για την υλοποίηση των ειδικών προγραμμάτων να επικεντρώνονται κατά προτεραιότητα στους τομείς έρευνας που θα συμβάλουν άμεσα στην ανάκαμψη της οικονομίας και της απασχόλησης στην Ευρώπη ().

3.4. Ωστόσο, η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι παρούσες προτάσεις μεταβάλλουν την ισορροπία των διαφόρων ερευνητικών προτεραιοτήτων του προγράμματος-πλαίσιο. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η άσκηση αυτή υπερβαίνει το πλαίσιο της απλής ενδιάμεσης αναθεώρησης του εν λόγω προγράμματος και προτρέχει των μελλοντικών συζητήσεων σχετικά με το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο. Οι συζητήσεις αυτές προβλέπονται για τα τέλη του 1996. Ακόμη, η ΟΚΕ εμμένει να ληφθούν οι σχετικές αποφάσεις χωρίς να προδικάζονται τα αποτελέσματα των μελλοντικών συζητήσεων.

3.5. Η ΟΚΕ επιθυμεί να συνοδεύσει την κατ`αρχήν συμφωνία της με ορισμένες εξειδικευμένες επιφυλάξεις και υποδείξεις.

4. Δημοσιονομικές πτυχές

4.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι προτάσεις της Επιτροπής δεν αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητες που προέβλεπε η συμπληρωματική χρηματοδότηση, 745 εκατ. Ecu, με την εφαρμογή, στην εν λόγω συμπληρωματική χρηματοδότηση, του ίδιου ποσοστού 6,5 % που εφαρμόζεται στην πρώτη προσαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο κατόπιν της ένταξης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας.

4.2. Η Επιτροπή αιτιολογεί την απόφασή της να μην υπερβεί, με τις προτάσεις της, το ποσό των 700 εκατ. Ecu, αφενός, λόγω των περιορισμών του κοινοτικού προϋπολογισμού και, αφετέρου, λόγω της φροντίδας για μια ορθή δημοσιονομική διαχείριση 7 η ΟΚΕ, κατανοεί χωρίς καμία αμφιβολία τις ανησυχίες της Επιτροπής.

4.2.1. Συνεπώς, επιβεβαιώνει στην αιτιολογική έκθεση την πρόθεσή της να συμπεριλάβει τη συμπληρωματική χρηματοδότηση στο πλαίσιο του συνολικού ανώτατου ορίου των χρηματοδοτικών προοπτικών για την περίοδο 1993-1999 και, για το λόγο αυτό, να προβεί σε ουσιαστική αύξηση των υφιστάμενων ορίων της κατηγορίας 3, μέσω της οποίας χρηματοδοτούνται οι εσωτερικές πολιτικές στις οποίες συγκαταλέγεται και η πολιτική έρευνας.

4.3. Οι προτάσεις για την αναμόρφωση των χρηματοδοτικών προοπτικών για την περίοδο 1997-1999 υιοθετήθηκαν από την Επιτροπή στις 20 Μαρτίου 1996 και αντανακλούν τους προσανατολισμούς που είχαν αρχικά επιβεβεβαιωθεί από τον Πρόεδρό της ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την 31η Ιανουαρίου 1996.

4.4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η ανακατανομή που προτείνει η Επιτροπή κατέστη δυνατή με τη δημιουργία ενός «περιθωρίου ελιγμών» ύψους 4 δισ. Ecu, το οποίο, κατά κύριο λόγο, προέρχεται από τις οικονομίες που πραγματοποιήθηκαν στις γεωργικές δαπάνες χάρη στη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ και από την ευνοϊκή εξέλιξη των αγορών.

4.5. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή δεν έκρινε σκόπιμο και χρήσιμο να προσφύγει στο σύνολο των δυνατοτήτων της συμπληρωματικής χρηματοδότησης (45 εκατ. Ecu) που προσφέρει η πρώτη προσαρμογή του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο.

4.6. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι μια τέτοια πρόταση, χωρίς να θέσει σε αμφισβήτηση τη μέριμνα για δημοσιονομική ορθότητα και αυστηρότητα της Επιτροπής και των κρατών μελών, αντίθετα, μπορεί να επιβεβαιώσει ότι η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν σαφώς πρωταρχικούς τομείς δράσης για την εξασφάλιση έντονης ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής βιομηχανίας και θετικών επιπτώσεων στην απασχόληση για την επίτευξη οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

4.7. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, κατά την προαναφερθείσα παρέμβασή του, απηύθυνε έκκληση στο σύνολο των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών δυνάμεων να ενωθούν για τη σύναψη ενός «Ευρωπαϊκού Συμφώνου Εμπιστοσύνης για την Απασχόληση» και άφησε να εννοηθεί ότι η Επιτροπή θα λάβει σθεναρότερη στάση, για τον πρόσθετο λόγο ότι ο ίδιος χαρακτήρισε τη συμπληρωματική χρηματοδότηση ως μία από τις θεμελιώδεις πρωτοβουλίες για την προώθηση των επενδύσεων, της ανάπτυξης και της απασχόλησης.

4.8. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ καλεί τόσο την Επιτροπή όσο και τις αρμόδιες για τον προϋπολογισμό αρχές να δώσουν συγκεκριμένη μορφή στη βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ευνοήσει τις πολιτικές που έχουν θετική επίδραση στην απασχόληση και να υιοθετήσουν μια πιο φιλόδοξη πολιτική, χορηγώντας παράλληλα τα κατάλληλα μέσα.

4.9. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ υπογραμμίζει, επίσης, την απόλυτη ανάγκη να περιοριστούν αυστηρά οι διαχειριστικές και διοικητικές δαπάνες και να αφιερωθεί το κύριο τμήμα της πρόσθετης χρηματοδότησης του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο στις ενέργειες έρευνας αυτές καθεαυτές.

5. Ο καθορισμός των προτεραιοτήτων για την έρευνα

5.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή δεν αιτιολογεί επαρκώς τη μέθοδο με την οποία προέβη στην επιλογή των τομέων προτεραιότητας που θα λάβουν συμπληρωματική χρηματοδότηση και εκφράζει τη λύπη της διότι δε διαθέτει καμία πληροφορία που να της επιτρέπει να εκτιμήσει με ποιο τρόπο κατανεμήθηκε το ποσό των 700 εκατ. Ecu στους πέντε τομείς που επιλέχθηκαν.

5.2. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η επιλογή των τομέων προτεραιότητας που επέλεξε η Επιτροπή καλύπτει το αντικείμενο των Task Force. Η επιλογή των αντικειμένων αυτών πραγματοποιήθηκε χωρίς την παραμικρή διαβούλευση με τις διάφορες αρχές που συμμετέχουν στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων.

5.2.1. Η Επιτροπή αφήνει, κατ`αυτόν τον τρόπο, να εννοηθεί ότι οι προτάσεις της πηγάζουν από ορισμένες a priori θέσεις της και ότι οι προτεραιότητες που επέλεξε αντιστοιχούν απλώς στο αντικείνενο που καλύπτουν οι Task Force και ανταποκρίνονται μόνον κατά δεύτερο λόγο στα κριτήρια που η ίδια δηλώνει ότι εφάρμοσε.

5.3. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει τις ανησυχίες και τα ερωτήματα που έθεσε η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της σχετικά με το «συντονισμό των πολιτικών έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης» () και αφορούν την αδιαφανή μέθοδο που υιοθέτησε η Επιτροπή για τη σύσταση των Task Force και την επιλογή των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος για τα οποία σήμερα ζητεί να καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες.

5.4. Η αμηχανία που έχει ήδη εκφράσει η ΟΚΕ ενισχύεται. Οι Task Force έχουν αρχικά σχεδιασθεί ως ένα πλαίσιο εσωτερικού συντονισμού και δεν πρέπει να μετατραπούν σε δομές καθορισμού και διαχείρισης των προτεραιοτήτων έρευνας, εμποδίζοντας, με τον τρόπο αυτό, οποιαδήποτε ευελιξία στον καθορισμό των θεμάτων προτεραιότητας.

5.4.1. Συνεπώς, η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι προτάσεις της Επιτροπής δημιουργούν κάποια σύγχυση όσον αφορά τις λεπτομέρειες επιλογής των στρατηγικών θεμάτων έρευνας, των μεθόδων υλοποίησης των δράσεων ΕΤΑ και των (εσωτερικών στην Επιτροπή) μέσων διαχείρισης και συντονισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων.

5.5. Επίσης, υπενθυμίζει την προειδοποίηση που είχε ήδη διατυπώσει όσον αφορά τις εγγενείς αδυναμίες μιας προσέγγισης «εκ των άνω προς τα κάτω», η οποία περικλείει τον κίνδυνο να μην λάβει υπόψη την πραγματική διάσταση και την ταχύτητα των μεταβολών που σημειώνονται στις τεχνολογικές προκλήσεις, σε παγκόσμιο επίπεδο ().

5.6. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αναθεωρήσει τις προτεραιότητές της προσφεύγοντας συγκεκριμένα στη διαβούλευση με το σύνολο των ενδιαφερομένων τομέων, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ και των οργανισμών έρευνας. Η διαβούλευση αυτή θα μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη ευρείας συναίνεσης μεταξύ των παραγόντων έρευνας και καινοτομίας σχετικά με τους τομείς όπου προτείνεται να καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια, κυρίως χρηματοδοτική. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ισορροπία που έχει επιτευχθεί μεταξύ των προτεραιοτήτων έρευνας κατά την υιοθέτηση του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο.

5.7. Η ΟΚΕ, ενόψει του πέμπτου προγράμματος-πλαίσιο, υπογραμμίζει τη σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση μιας πραγματικής στρατηγικής στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, η οποία να βασίζεται συγκεκριμένα στις εργασίες του «Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Έρευνας και Τεχνολογίας», το οποίο συστάθηκε στο πλαίσιο του ιδρύματος μελέτης των προοπτικών της τεχνολογίας της Σεβίλλης. Όλοι οι παράγοντες έρευνας και καινοτομίας θα πρέπει να μπορούν να εντάξουν, στο πλαίσιο της εν λόγω στρατηγικής, τη δράση τους και, κυρίως, να θέσουν τους στόχους τους και να προσδιορίσουν τις προτεραιότητές τους στον τομέα της ΕΤΑ.

5.8. Στην αντίθετη περίπτωση, η ΟΚΕ θεωρεί ότι υφίσταται ο κίνδυνος:

- αφενός, μιας υπερβολικής συγκέντρωσης των δραστηριοτήτων ΕΤΑ που οδηγούν σε εξειδίκευση σε πολύ περιορισμένο αριθμό βιομηχανικών τομέων, όπου οι προοπτικές ανάπτυξης ενδεχομένως να μην μπορούν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες, γεγονός που θα είχε ως συνέπεια την εξασθένιση της ευρωπαϊκής οικονομίας, και,

- αφετέρου, τη διεύρυνση του τεχνολογικού χάσματος που χωρίζει τις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι η ερευνητική προσπάθεια θα προσανατολίζεται σε βιομηχανικούς τομείς όπου συμμετέχουν ολιγάριθμοι και γεωγραφικά περιορισμένοι παράγοντες.

5.9. Η ΟΚΕ εμμένει ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις ερευνητικές δράσεις διότι έτσι εξασφαλίζονται τόσο η αυξημένη ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας όσο και οι θετικές επιπτώσεις στην απασχόληση σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, από κοινού με τις υπόλοιπες συναφείς κοινοτικές πολιτικές ().

5.10. Ιδίως σε αυτήν την προοπτική, η ΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής που επιδιώκουν την ενίσχυση (συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης πρόσθετων πιστώσεων) των δραστηριοτήτων έρευνας που συνδέονται με τα εκπαιδευτικά πολυμέσα, εξαιτίας των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη.

5.10.1. Ακόμη, η ΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία που πρέπει να δοθεί στις άυλες επενδύσεις όπως οι πολιτικές έρευνας, τεχνολογικής καινοτομίας και αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού.

5.10.2. Η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό τα συστήματα, οι υπηρεσίες και το περιεχόμενο των πολυμέσων του μέλλοντος να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των ανθρωπιστικών αξιών και της εκπαίδευσης, οι οποίες περιλαμβάνονται στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ, καθώς και στη διατήρηση πολιτισμικής και γλωσσικής πολυμορφίας που την χαρακτηρίζει.

6. Οι task forces «έρευνα-βιομηχανία» και ο συντονισμός των πολιτικών έρευνας

6.1. Η ΟΚΕ επαναβεβαιώνει την υποστήριξή της στη μέθοδο των task forces στο βαθμό που συμβάλλουν στη συνεκτική και ορθολογική διαχείριση, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της βιομηχανίας και της κοινωνίας, των διαφόρων δραστηριοτήτων έρευνας. Η ΟΚΕ εμμένει ότι οι task forces θα πρέπει να αποτελούν κυρίως μέσα συντονισμού των σχεδίων έρευνας, σε όλα τα στάδια της υλοποίησής της, προκειμένου να τα καταστήσουν πιο συνεκτικά.

6.2. Αν αυτοί είναι οι στόχοι που έχουν τεθεί για τις task forces από την Επιτροπή, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι μπορούν να καταστούν ένα κατ`εξοχήν μέσο προώθησης και συντονισμού για την εφαρμογή του επόμενου προγράμματος-πλαίσιο. Τίθεται, βεβαίως, η προϋπόθεση ότι οι δαπάνες για το προσωπικό και οι διοικητικές δαπάνες που σχετίζονται με τη διαχείρισή τους θα περιοριστούν στο ελάχιστο.

6.3. Εν πάση περιπτώσει, η ΟΚΕ εκφράζει για μια ακόμη φορά τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν λαμβάνει υπόψη τη δυνατότητα προσφυγής σε συμπληρωματικά προγράμματα ή σε συμμετοχή της ΕΕ σε προγράμματα ΕΤΑ που αναλαμβάνονται από περισσότερα από ένα κράτη μέλη, όπως προβλέπεται στα άρθρα 130 Κ και 130 Λ της Συνθήκης.

6.3.1. Η έκπληξη της ΟΚΕ είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή η αρμόδια επίτροπος, κυρία Cresson, έχει πλειστάκις εκφράσει την πρόθεσή της να κάνει χρήση των εν λόγω διατάξεων () (). Εξάλλου, το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 1995 προέβλεπε επίσης τη χορήγηση συμπληρωματικής χρηματοδότησης στο τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο για την εκπόνηση συμπληρωματικών προγραμμάτων ().

6.3.2. Υπενθυμίζει ότι κατά τη συνεδρίασή του, της 10ης Μαρτίου 1995, το Συμβούλιο υπουργών έρευνας είχε εκτιμήσει ότι η εφαρμογή των διατάξεων αυτών χρήζει εμβριθούς μελέτης (). Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί στη μελέτη αυτή και, ενόψει της προετοιμασίας του πέμπτου προγράμματος-πλαίσιο, να ανακοινώσει άμεσα τα αποτελέσματα που θα προκύψουν.

6.4. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι, σε αυτό το πλαίσιο και εν είδει παραδείγματος, αυτές οι διατάξεις θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, κυρίως, για τη βελτίωση της συνεργίας των κοινοτικών δραστηριοτήτων ΕΤΑ και των σχεδίων ΕΥΡΗΚΑ, ιδίως με την αυξημένη συμμετοχή της ΕΕ στα σχέδια αυτά, όπως προβλέπεται εξάλλου από τις αποφάσεις σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο.

6.4.1. Η ενέργεια αυτή εντάσσεται πλήρως στο πλαίσιο της ανάκαμψης της δυναμικής έρευνα-καινοτομία-αγορά, την αναγκαιότητα της οποίας έχει ήδη επισημάνει η ΟΚΕ ().

6.5. Ακόμη, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ θα μπορούσε να επωφεληθεί από μια έντονη συμμετοχή στις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν προβαίνει σε σχετική μνεία στις προτάσεις της για τον τομέα της αεροναυτικής.

6.6. Η ΟΚΕ διερωτάται, τέλος, αν ορισμένες από τις δραστηριότητες έρευνας που θεωρεί πρωταρχικές η Επιτροπή δεν θα μπορούσαν, στο πλαίσιο των υπό εξέταση προτάσεων να αποτελέσουν αντικείμενο συμπληρωματικών προγραμμάτων με συγχρηματοδότηση από τα κράτη μέλη που ενδιαφέρονται περισσότερο.

7. Η συμμετοχή των ΜΜΕ

7.1. Στη δεύτερη έκθεση της συμβουλευτικής ομάδας για την ανταγωνιστικότητα, η οποία υποβλήθηκε το Δεκέμβριο του 1995, επισημαίνεται, για μια ακόμη φορά, το γεγονός ότι οι πολιτικές που αποσκοπούν στη στήριξη των ΜΜΕ πρέπει να αποτελέσουν τον κύριο άξονα των προτάσεων που αφορούν την τόνωση της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας στην Ευρώπη.

7.2. Στο πλαίσιο αυτό, το ψήφισμα του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 1995 για τις «μικρές και μεσαίες βιομηχανικές επιχειρήσεις και την τεχνολογική καινοτομία» () καλούσε κυρίως την Επιτροπή να «αυξήσει την πραγματική και ουσιαστική συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης» και να «ενισχύσει τα μέτρα διάδοσης και μεταφοράς της τεχνολογίας, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη(...)».

7.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι ιδιαίτερα τα μέτρα τόνωσης της τεχνολογίας, όπως οι δράσεις Craft, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο ειδικής χρηματοδότησης στο εσωτερικό διαφόρων προγραμμάτων έρευνας, έχουν συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της συμμετοχής των ΜΜΕ στις δραστηριότητες ΕΤΑ, κυρίως ως προμηθευτές ή χρήστες προϊόντων και μεθόδων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

7.4. Η ΟΚΕ εκφράζει την έντονη λύπη της διότι οι προτάσεις της Επιτροπής δεν προβλέπουν κανένα νέο μέτρο υπέρ της εντονότερης συμμετοχής των ΜΜΕ. Ακόμη, ανησυχεί για το ενδεχόμενο να οδηγήσει η δραστηριότητα των task-forces στην αμφισβήτηση της προσπάθειας που καταβάλλει η Επιτροπή, προκειμένου να καταστήσει πιο απλές και πιο διαφανείς τις διαδικασίες συμμετοχής στα ειδικά προγράμματα έρευνας και, ειδικότερα, να διευκολύνει την πρόσβαση των ΜΜΕ στις πηγές της χρηματοδότησης για την έρευνα.

7.5. Η ΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις μικρομεσαίες εξειδικευμένες και βιομηχανικές επιχειρήσεις, όπου ο συντονισμός των δράσεων Ε& ΤΑ των ΜΜΕ θα καταστήσει δυνατές τεχνολογικές και διαχειριστικές αλλαγές που θα ευνοήσουν την ανταγωνιστικότητα η οποία, με τη σειρά της, θα δημιουργήσει θέσεις απασχόλησης.

7.6. Η ΟΚΕ προτείνει, συνεπώς, να δοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα στις ΜΜΕ, κυρίως δε στις υπεργολαβίες, με την στοχοθέτηση νέων προτεραιοτήτων έρευνας. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνει στις αιτιολογικές σκέψεις της πρότασης της Επιτροπής να παρεμβληθεί το ακόλουθο κείμενο:

«Εκτιμώντας ότι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη 7 ότι οι ΜΜΕ συνιστούν σημαντικό χώρο ανάπτυξης καινοτομιών και ότι πρέπει συνεπώς να έχουν πλεονεκτική πρόσβαση στο τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο και να μπορούν να επωφελούνται γρήγορα των αποτελεσμάτων των εργασιών έρευνας που έχουν αναληφθεί, ούτως ώστε να γίνουν πιο αντιληπτές.»

7.7. Η ΟΚΕ διαπιστώνει, με ανησυχία, ότι η μέθοδος που ακολουθεί η Επιτροπή για την σύσταση των task-forces οδηγεί στη θέσπιση προνομιακών σχέσεων με τις δεσπόζουσες επιχειρήσεις των σχετικών βιομηχανικών τομέων. Τέλος, προτείνει να δημιουργηθεί μια οριζόντια task force των «ΜΜΕ» που θα εξασφαλίζει το συντονισμό του συνόλου των πολιτικών και των μέσων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη και στην ενίσχυση του τεχνολογικού δυναμικού και καινοτομίας των ΜΜΕ όπως ζητείται στο προαναφερθέν ψήφισμα του Συμβουλίου.

7.7.1. Η δημιουργία παρόμοιας task force θα καταστήσει πιο συγκεκριμένη την προτεραιότητα που ο Πρόεδρος της Επιτροπής δίνει, κατά την προαναφερθείσα παρέμβασή του, στις ΜΜΕ στο πλαίσιο των πολιτικών που ευνοούν την απασχόληση.

8. Η πολιτική της καινοτομίας

8.1. Η κύρια πρόκληση σήμερα της Ευρώπης συνίσταται στην μετατροπή των αποτελεσμάτων καρποφόρων ερευνών σε εμπορεύσιμη καινοτομία ().

8.2. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την απουσία προτάσεων που να απσκοπούν στη χορήγηση συμπληρωματικής χρηματοδότησης του ειδικού προγράμματος διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης () και στην ενίσχυση των ενεργειών που πραγματοποιούνται στο εν λόγω πλαίσιο.

8.3. Εκτιμά, επίσης, ότι η κατάσταση αυτή πόρρω απέχει από τις κατευθύνσεις και τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην «Πράσινη Βίβλο για την Καινοτομία» (), που παρουσίασε η Επιτροπή τον περασμένο Δεκέμβριο, και για την οποία η ΟΚΕ έχει κληθεί να γνωμοδοτήσει ξεχωριστά.

8.3.1. Τούτο είναι ακόμη πιο λυπηρό διότι η Επιτροπή δεν προβλέπει κανένα πρόσθετο χρηματοδοτικό μέσο που να ωθεί τις επιχειρήσεις να καινοτομούν και να παρέχει τη δυνατότητα στην ΕΕ να εξασφαλίζει, σε ένα αποδεκτό χρονικό περιθώριο, τη μετατροπή των αποτελεσμάτων των ερευνητικών σχεδίων σε νέα εμπορεύσιμα προϊόντα ή μεθόδους.

8.4. Η ΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, ότι οι δράσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο για το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο, πράγμα το οποίο αιτιολογεί πλήρως την αύξηση της χρηματοδότησής του. Εξάλλου, στη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα αυτό (), είχε κρίνει ανεπαρκές το ποσό που αποφάσισε να διαθέσει το Συμβούλιο ύψους 2 % της συνολικής χρηματοδότησης του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο.

8.5. Η ΟΚΕ εκτιμά, επίσης, ότι η σύσταση task force «Καινοτομία» θα συμβάλει στη διασφάλιση της απαραίτητης συνέργιας της πολιτικής έρευνας και της βιομηχανικής πολιτικής και στον προσανατολισμό όλων των πολιτικών και μέσων που ευνοούν τη δυναμική έρευνα-καινοτομία-αγορά στο πλαίσιο της επιδίωξης των στόχων της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, της αύξησης της απασχόλησης και της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

9. Η πυρηνική ασφάλεια

9.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής να αυξηθεί το ύψος των πιστώσεων που χορηγούνται στο ειδικό πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της ασφάλειας πυρηνικής σχάσης (). Η πρόταση αυτή συμφωνεί με προηγούμενες θέσεις της ΟΚΕ.

9.2. Η πρόθεση της Επιτροπής να διαθέσει σημαντικό ποσοστό από τα προτεινόμενα 105 εκατ. Ecu στη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, καθώς και στην ΚΑΚ, ανταποκρίνεται στις επιθυμίες της ΟΚΕ.

9.3. Ως προς τούτο, υπογραμμίζει το μεγάλο ενδιαφέρον που παρουσιάζει η στενή συνεργασία με τους οργανισμούς και το επιστημονικό προσωπικό των χωρών αυτών, όπου υπάρχει υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία και τεχνική αλλά λείπουν τα μέσα.

9.4. Επιμένει, εξάλλου, στην καθιέρωση συνέργιας των προγραμμάτων Phare και Tacis.

10. Η διεθνής συνεργασία

10.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει τις περιορισμένες πρόσθετες πιστώσεις ύψους 25 εκατ. Ecu που προτείνει να χορηγήσει η Επιτροπή στο ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς (). Επιπλέον, οι εν λόγω πιστώσεις θα χορηγηθούν μόνο για ερευνητικές εργασίες σε τρεις από τους πέντε τομείς που επέλεξε η Επιτροπή για συμπληρωματική χρηματοδότηση: πρόκειται για τα εκπαιδευτικά πολυμέσα (10 εκατ. Ecu), τις συνδυασμένες μεταφορές και τη διαλειτουργικότητα των μεταφορών (10 εκατ. Ecu) και το νερό (5 εκατ. Ecu).

10.2. Παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή δηλώνει ότι οι προτάσεις της συμβαδίζουν με την ανακοίνωσή της του Οκτωβρίου 1995 για «τις προοπτικές διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης» (), η ΟΚΕ διαπιστώνει απλώς ότι τα προτεινόμενα μέσα δεν ανταποκρίνονται στις προβαλλόμενες φιλοδοξίες. Η Επιτροπή έχει ανακοινώσει την πρόθεσή της να χορηγήσει πρόσθετη χρηματοοικονομική συμβολή σε δράσεις επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας με:

- τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) ενόψει της προετοιμασίας ένταξης των χωρών αυτών 7

- τις μεσογειακές χώρες στο πλαίσιο της προσπάθειας προώθησης της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, πρώτη φάση προς τη δημιουργία ευρωμεσογειακού επιστημονικού και τεχνολογικού χώρου.

10.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, στη γνωμοδότησή της για το ειδικό πρόγραμμα (), είχε ήδη εκφράσει την έντονη λύπη της για το γεγονός ότι το Συμβούλιο αποφάσισε να μειώσει κατά το ένα τρίτο το ύψος των πιστώσεων που χορηγεί η Επιτροπή για αυτές τις ενέργειες επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας. Οι παρούσες προτάσεις δεν παρέχουν καμία απάντηση στις κριτικές αυτές.

10.4. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση την πρόθεση που εκδήλωσε συγκεκριμένα η Προεδρία του Συμβουλίου να σταθεροποιήσει την ευρωμεσογειακή συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης σε θέματα όπως η διαχείριση του ύδατος, οι θαλάσσιες μεταφορές, η γεωργία και η αλιεία, η πολιτική άμυνα, η υγεία και η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

10.5. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί σε συγκεκριμένη χρηματοοικονομική υλοποίηση των προθέσεων που έχει εκφράσει στην ανακοίνωσή της και να αυξήσει τα χρηματοδοτικά μέσα που απαιτούνται για την εφαρμογή του υπό εξέταση ειδικού προγράμματος.

10.6. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι αποφάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση ανταποκρίνονται πλήρως στο ψήφισμα που υιοθέτησε το Συμβούλιο Έρευνας της 25ης Μαρτίου 1996 μετά την υποβολή της εν λόγω ανακοίνωσης () και τα συμπεράσματα της Προεδρίας του Συμβουλίου της ίδιας ημέρας σχετικά με την επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία της ΕΕ με τις τρίτες μεσογειακές χώρες ή τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

10.7. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει εκ νέου το μεγάλο ενδιαφέρον που παρουσιάζει μια στενή συνεργασία με τους επιστημονικούς οργανισμούς και προσωπικό από τρίτες χώρες. Η θέσπιση και ανάπτυξη μιας τέτοιας συνεργασίας θα πρέπει να αποκτήσουν προνομιακή θέση στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας και να αποκτήσουν προτεραιότητα έναντι της συχνά μη αιτιολογημένης χρήσης των μελετών και της τεχνολογικής συνεργασίας.

Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. L 126 της 18. 5. 1994, σ. 1.

() ΕΕ αριθ. L 115 της 6. 5. 1994, σ. 31.

() ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994, σ. 90.

() ΕΕ αριθ. L 86 της 4. 4. 1996, σ. 69 και 72.

() ΕΕ αριθ. L 256 της 2. 10. 1995, σ. 12.

() Ευρωπαϊκή έκθεση σχετικά με τους δείκτες έρευνας και τεχνολογίας 1994 - Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Νοέμβριος 1994.

() ΕΕ αριθ. C 393 της 31. 12. 1994, σ. 117.

() ΕΕ αριθ. C 18 της 22. 1. 1996, σ. 54.

() ΕΕ αριθ. C 18 της 22. 1. 1996, σ. 54 (σημείο 4.3.8).

() Σχετικά, η ΟΚΕ παραπέμπει στις συστάσεις που περιλαμβάνονται στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που επεξεργάζεται παράλληλα και η οποία αφορά τις «Συνέπειες της εισαγωγής νέων τεχνολογιών στην κατάσταση της απασχόλησης».

() Βλέπε παρέμβαση της κυρίας Cresson στην 3η συνεδρίαση ολομελείας της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης Επιστημών και Τεχνολογίας της 6ης Απριλίου 1995.

() Βλέπε, επίσης, παρέμβαση της κυρίας Cresson στην επιτροπή Ενέργειας Έρευνας και Τεχνολογίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 25ης Απριλίου 1995.

() ΕΕ αριθ. C 225 της 30. 8. 1995, σ. 6.

() ΑΤ «Έρευνα» 5425/95 (Τύπος 71).

() ΕΕ αριθ. C 341 της 19. 12. 1995, σ. 3.

() «Βελτίωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας» - 2η έκθεση της Συμβουλευτικής Ομάδας για την Ανταγωνιστικότητα - Δεκέμβριος 1995.

() ΕΕ αριθ. L 361 της 31. 12. 1994, σ. 101.

() Έγγρ. COM(95) 688 τελικό.

() ΕΕ αριθ. C 393 της 31. 12. 1994, σ. 151.

() ΕΕ αριθ. L 361 της 31. 12. 1994, σ. 132.

() ΕΕ αριθ. L 334 της 22. 12. 1994, σ. 109.

() Έγγρ. COM(95) 489 τελικό.

() ΕΕ αριθ. C 393 της 31. 12. 1994, σ. 148.

() ΕΕ αριθ. C 110 της 16. 4. 1996, σ. 1.