ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εσπευσμένη σταδιακή καθιέρωση απαιτήσεων διπλού κύτους ή αντίστοιχου σχεδιασμού για τα πετρελαιοφόρα μονού κύτους και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2978/94 του Συμβουλίου

2000/0067 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εσπευσμένη σταδιακή καθιέρωση απαιτήσεων διπλού κύτους ή αντίστοιχου σχεδιασμού για τα πετρελαιοφόρα μονού κύτους και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2978/94 του Συμβουλίου

1. Ιστορικό

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και στο Συμβούλιο (έγγραφο COM(2000)142 τελικό - 2000/0067 COD): 22.03.2000

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: 19.10.2000

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών: 21.09.2000

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε πρώτη ανάγνωση: 30.11.2000

Ημερομηνία διαβίβασης της τροποποιημένης πρότασης (COM(2000)848 τελικό): 13.12.2000

Ημερομηνία έγκρισης της κοινής θέσης: 07.08.2001

2. Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής

Με το αρχικά προταθέν μέτρο, επιδιώκεται η επίσπευση της κατάργησης των πετρελαιοφόρων μονού κύτους, σε σύγκριση με τις ημερομηνίες που προβλέπονται στη σύμβαση MARPOL 73/78 [1], ώστε να υπάρξει αντιστοιχία με τις ημερομηνίες της OPA 90 [2] των Ηνωμένων Πολιτειών. Επεκτείνεται επίσης το πεδίο εφαρμογής των κανόνων της MARPOL σε μικρότερα πλοία, τα οποία επί του παρόντος βρίσκονται εκτός του πεδίου εφαρμογής της MARPOL.

[1] Διεθνής Σύμβαση για την Αποφυγή Ρυπάνσεως της Θάλασσας από Πλοία, 1973, όπως τροποποιήθηκε από το σχετικό Πρωτόκολλο του 1978, μαζί με τις σχετικές τροποποιήσεις του.

[2] Πράξη για τη ρύπανση από πετρέλαιο (Oil Pollution Act), 1990.

Πιο συγκεκριμένα, η Επιτροπή, στην αρχική της πρόταση, υπέβαλε έναν κανονισμό που:

- θεσπίζει πρόγραμμα εσπευσμένης σταδιακής καθιέρωσης απαιτήσεων διπλού κύτους ή αντίστοιχου σχεδιασμού για τα πετρελαιοφόρα μονού κύτους, σε σύγκριση με τη σύμβαση MARPOL 73/78.

- καθιερώνει ένα σύστημα οικονομικών κινήτρων για την υποστήριξη του προγράμματος, που βασίζεται στη διαφοροποιημένη χρέωση των λιμενικών και πλοηγικών τελών.

- καταργεί την εφαρμογή, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2978/94, της καταμέτρησης της χωρητικότητας των χώρων έρματος στα πετρελαιοφόρα διαχωρισμένου έρματος.

- εφαρμόζεται στα πετρελαιοφόρα νεκρού φορτίου 600 τόνων (tdwt) και άνω.

- εφαρμόζεται στα πετρελαιοφόρα που φέρουν τη σημαία ενός κράτους μέλους.

- εφαρμόζεται στα πετρελαιοφόρα που εισέρχονται σε λιμένα ή στα εσωτερικά ύδατα ενός κράτους μέλους της Κοινότητας, ανεξαρτήτως της σημαίας που φέρουν.

Η τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής ακολούθησε τη γνώμη του Κοινοβουλίου εκ του σύνεγγυς και τροποποίησε τον κανονισμό ως εξής:

- με την αντικατάσταση του αρχικού προγράμματος σταδιακής κατάργησης από το πρόγραμμα σταδιακής κατάργησης των πετρελαιοφόρων μονού κύτους, σύμφωνα με το σχέδιο χρονοδιαγράμματος που προτάθηκε κατά την 45η συνεδρίαση της Επιτροπής προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος(MEPC) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού.

- με την ομαδοποίηση των πετρελαιοφόρων κατηγορίας 3 και 4 σε μία ομάδα, ονομαζόμενη κατηγορία 3, και με την αύξηση του κατωτέρου ορίου μεγέθους για τα εν λόγω πετρελαιοφόρα από 600 tdwt σε 3.000 tdwt.

- με τη διαγραφή του συστήματος οικονομικών κινήτρων για την υποστήριξη του προγράμματος, που βασίζεται στη διαφοροποιημένη χρέωση των λιμενικών και πλοηγικών τελών.

- με την εισαγωγή της απαίτησης για πετρελαιοφόρα κατηγορίας 1 και 2 να δύναται να λειτουργούν μετά το 2005 και το 2010 μέχρι την τελική ημερομηνία κατάργησης, μόνον με την επιφύλαξη της συμμόρφωσης προς ένα πρόγραμμα αξιολόγησης της κατάστασης, για το οποίο παρατίθενται κριτήρια στο νέο Παράρτημα Ι.

- επιτρέποντας να λειτουργούν πετρελαιοφόρα κατηγορίας 1 περισσότερο από 25 έτη μέχρι την τελική ημερομηνία κατάργησης, μόνον εφόσον διαθέτουν πλευρικές δεξαμενές ή χώρους διπλού πυθμένα που δεν χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά πετρελαίου ή λειτουργούν με υδροστατική ισοσταθμισμένη φόρτωση.

3. Παρατηρήσεις επί της Κοινής Θέσης

3.1. Γενικές παρατηρήσεις επί της κοινής θέσης

Η γνώμη του Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση και η τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής αποσκοπούσαν στην ενσωμάτωση στον παρόντα κανονισμό του σχεδίου νέου κανονισμού 13G του Παραρτήματος I της MARPOL. Αυτό έγινε με τη συνεννόηση ότι, εάν χρειασθεί, θα αλλάξει το κείμενο του παρόντος κανονισμού σύμφωνα με το κείμενο του κανονισμού 13G της MARPOL 73/78 και την αξιολόγηση της κατάστασης, όπως θα εγκριθούν τελικά κατά την 46η συνεδρίαση της Επιτροπής προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος (MEPC) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) (23-27 Απριλίου 2001). Με την προϋπόθεση, όμως, όπως δήλωσε σαφώς το Συμβούλιο Μεταφορών της 20ής Δεκεμβρίου 2000, ότι η συμφωνία που θα επιτευχθεί στον IMO θα είναι αποδεκτή από τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η στρατηγική αυτή εκφράσθηκε επίσης σαφώς στην τροπολογία αριθ. 12 του Κοινοβουλίου. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου τονίσθηκε περαιτέρω η σπουδαιότητα των τελικών ημερομηνιών κατάργησης. Αυτή ήταν η εντολή, βάσει της οποίας τα κράτη μέλη της ΕΕ που ήταν παρόντα στη MEPC 46 του IMO διαπραγματεύθηκαν το τελικό κείμενο.

Εξ ονόματος των κρατών μελών της ΕΕ, που είναι επίσης όλα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης MARPOL, η σουηδική προεδρία δήλωσε επιπλέον, κατά τη λήξη της MEPC 46, ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ θεωρούν το κείμενο αποδεκτό και ότι θα "κάνουν χρήση της παραγράφου (8b) του αναθεωρημένου κανονισμού 13G του Παραρτήματος I της MARPOL προκειμένου να αρνηθούν την είσοδο των πετρελαιοφόρων που αναφέρονται στην παράγραφο (5) του ιδίου κανονισμού στους λιμένες και στους σταθμούς ανοικτής θάλασσας που βρίσκονται στην Κοινότητα, πέραν της επετείου παράδοσης των εν λόγω πετρελαιοφόρων το 2015, τηρουμένων πλήρως των όρων που καθορίζονται στην παράγραφο 8(b)" [3].

[3] Έκθεση της Επιτροπής προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος κατά την τεσσαρακοστή έκτη σύνοδό της, MEPC 46/23, σελίδα 22, παράγραφος 2.62.

Ως εκ τούτου, η κοινή θέση του Συμβουλίου αντικατοπτρίζει την έκβαση της MEPC 46, και ιδίως το ψήφισμα MEPC.95(46) με "τροποποιήσεις στον κανονισμό 13G του Παραρτήματος I της MARPOL 73/78 και στο συμπλήρωμα του πιστοποιητικού IOPP" και το ψήφισμα MEPC.94(46) με τίτλο "Πρόγραμμα αξιολόγησης της κατάστασης", τα οποία εγκρίθηκαν και τα δύο στις 27 Απριλίου 2001. Η Επιτροπή δέχεται την κοινή θέση, αφού αντικατοπτρίζει δεόντως το νέο διεθνές καθεστώς, όπως καθορίζεται στη MARPOL 73/78.

3.2. Ειδικές παρατηρήσεις

Η Επιτροπή σημειώνει ότι έχουν εισαχθεί ορισμένες αλλαγές στις αιτιολογικές σκέψεις, οι οποίες αντικατοπτρίζουν ορθά το νέο διεθνές πλαίσιο, εντός του οποίου πρέπει να τεθεί τώρα ο παρών κανονισμός. Η αλλαγή της δομής του άρθρου 4, και οι σχετικοί ορισμοί (άρθρο 3), επίσης αντιστοιχούν καλύτερα στη διατύπωση του αναθεωρημένου κανονισμού 13 του Παραρτήματος I της MARPOL, και καθιστούν το κείμενο σαφέστερο.

Επιπλέον, το Συμβούλιο εισήγαγε περαιτέρω αλλαγές διατύπωσης, ώστε να διασφαλισθεί η απολύτως άμεση εφαρμογή του κανονισμού. Για τον ίδιο σκοπό, εξαλείφθηκε το άρθρο για την εφαρμογή (πρώην άρθρο 9). Η Επιτροπή αποδέχεται τις αλλαγές αυτές, δεδομένου κυρίως ότι αρχικά ο κανονισμός προβλεπόταν να είναι άμεσα εφαρμόσιμος, και ότι η ουσία του πρώην άρθρου 9 διατηρείται με την εισαγωγή στο άρθρο των απαιτήσεων κοινοποίησης για τις εξαιρέσεις που παραχωρούνται από τα κράτη μέλη (άρθρο 8). Αυτό, άλλωστε, ευθυγραμμίζεται με την απλοποίηση της νομοθεσίας.

Η Επιτροπή δέχεται περαιτέρω το κατώτερο όριο μεγέθους των 5.000 tdwt (άρθρο 2), αφού αυτό αντικατοπτρίζει τώρα τη διεθνή συμφωνία.

Το Συμβούλιο προτείνει επιπλέον να εξαιρεθούν ορισμένα ειδικά πλοία που δεν χρησιμοποιούνται για εμπορικές υπηρεσίες, όπως τα πολεμικά πλοία και τα βοηθητικά σκάφη (άρθρο 2). Η Επιτροπή συμφωνεί με την τροποποίηση αυτή, αφού:

- αντιστοιχεί πλήρως στην εφαρμογή του άρθρου 3.3 της MARPOL και ότι, επομένως, ο νέος αναθεωρημένος κανονισμός 13G του Παραρτήματος I της MARPOL δεν εφαρμόζεται στα εν λόγω πλοία σε διεθνές επίπεδο.

- ευθυγραμμίζεται πλήρως με το προηγούμενο που έχει καθορισθεί από την εγκριθείσα προσφάτως οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών [4].

[4] ΕΕ L 332 της 28.12.2000 σ. 81. Οδηγία 2000/59/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής αποβλήτων πλοίου και καταλοίπων φορτίου.

Η Επιτροπή ιδίως θεωρεί ευπρόσδεκτο το γεγονός ότι ο κανονισμός έχει ενισχυθεί ώστε να εξασφαλίζεται ότι τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν και εκείνα τη δέσμευση να τηρήσουν αυστηρά τον αναθεωρημένο κανονισμό 13G για πλοία που φέρουν τη δική τους σημαία (άρθρα 4, 5, 7).

Η Επιτροπή επίσης θεωρεί ευπρόσδεκτο το ότι η αρχή της άρνησης εισόδου στους κοινοτικούς λιμένες των πετρελαιοφόρων κατηγορίας 2 και 3 μετά το 2015 έχει διατυπωθεί σαφώς σε ένα άρθρο του παρόντος κανονισμού (άρθρο 7).

Η Επιτροπή δέχεται την προσέγγιση του Συμβουλίου να καταστεί υποχρεωτική η χρήση του προγράμματος αξιολόγησης της κατάστασης (CAS), μέσω συγκεκριμένων άρθρων (άρθρα 5, 6), και σημειώνει τη σπουδαιότητα της ειδικής μνείας της διαδικασίας τροποποίησης σε σχέση με το CAS (άρθρο 11).

Η Επιτροπή συμφωνεί να υπάρχει δυνατότητα να προβλέπουν τα κράτη μέλη παρέκκλιση από τον κανονισμό για πετρελαιοφόρα που βρίσκονται σε κίνδυνο ή/και χρειάζονται επισκευή, υπό τον όρο ότι τηρούνται οι αυστηροί όροι και ότι κοινοποιούνται δεόντως στην Επιτροπή τα μέτρα εφαρμογής (άρθρο 8).

Οι διαδικασίες κοινοποίησης (άρθρο 9) ακολουθούν τις απαιτήσεις του αναθεωρημένου κανονισμού 13G του Παραρτήματος I της MARPOL, και το προηγούμενο που έχει καθορισθεί από πρότερη κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την κοινοποίηση της έγκρισης κοινοτικών μέτρων στον IMO [5].

[5] ΕΕ L 034 της 9.2.1998 σ.1. Οδηγία 97/70/ΕΚ του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 1997 για θέσπιση εναρμονισμένου καθεστώτος για τα αλιευτικά σκάφη μήκους 24 μέτρων και άνω.

Η Επιτροπή, τέλος, συμφωνεί με την αναβολή της κατάργησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2978/94 του Συμβουλίου (άρθρο 12), μέχρι το τέλος του 2007, ώστε να εξασφαλισθεί ότι παραμένουν ορισμένα οικονομικά αντικίνητρα για τη λειτουργία πετρελαιοφόρων μονού κύτους, τουλάχιστον μέχρι την τελική ημερομηνία που θα επιτρέπεται σε πετρελαιοφόρα κατηγορίας 1 να καταπλέουν σε λιμένες και σταθμούς ανοικτής θάλασσας που βρίσκονται υπό τη δικαιοδοσία των κρατών μελών. Η Επιτροπή σημειώνει, ωστόσο, ότι μπορεί να χρειασθεί να γίνουν τροποποιήσεις ήσσονος σημασίας στον προαναφερθέντα κανονισμό, μέσω της διαδικασίας επιτροπής, εν όψει των τροποποιήσεων σε διεθνείς πράξεις, κυρίως στο Παράρτημα I της MARPOL 73/78. Η Επιτροπή αποδέχεται, επίσης, την αλλαγή στον τίτλο του κανονισμού, ώστε να ενσωματωθεί η κατάργηση του εν λόγω κανονισμού.

4. Συμπεράσμάτα

Η Επιτροπή δέχεται την κοινή θέση, αφού ευθυγραμμίζεται εν γένει με το περιεχόμενο της αρχικής πρότασης της Επιτροπής και αντικατοπτρίζει τη διεθνή συμφωνία, όπως εγκρίθηκε από τη MEPC 46 του IMO στις 23-27 Απριλίου 2001, η οποία, σε παγκόσμιο επίπεδο, θα οδηγήσει στην επιτάχυνση της σταδιακής κατάργησης των πετρελαιοφόρων μονού κύτους και, επομένως, θα μειώσει τον κίνδυνο τυχαίας ρύπανσης από πετρέλαιο εξαιτίας προσάραξης ή σύγκρουσης, όχι μόνον στα ευρωπαϊκά ύδατα, αλλά παγκοσμίως.