ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 24.05 1995 
COM(95) 184 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΧΑΡΤΗ 
ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ 
ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
(υπυβλΐ|()έν (ΐπό την Ηπιτροπή) 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1 Κοινοτικός γάρτης 1 bis 
1.00 Η αγορά εργασίας. Ειδικότερα η δράση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού 4 
Ταμείου 
1.01 Απασχόληση και αμοιβή 
1.02 Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας 9 
1.03 Ελεύθερη κυκλοφορία 12 
1.04 Κοινωνική προστασία 16 
1.05 Συμμετοχή των εργαζομένων 19 
1.06 Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών 20 
1.07 Επαγγελματική κατάρτιση 
1.08 Προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων 
1.09 Προστασία των παιδιών και των εφήβων ^n 
1.10 Ηλικιωμένοι 32 
1.11 Ατομα με ειδικές ανάγκες 33 23 
25 
35 
43 2. Συικρωνία νια την κοινωνική πολιτική 
2.1 Η ανακοίνωση της Επιτροπής της 14.12.93 σχετικά με την εφαρμογή του 
Πρωτοκόλλου 
2.2. Η εφαρμογή της Συμφωνίας: πληροφόρηση των εργαζομένων και 
διαβουλεύσεις 
3. Το μέλλον της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής 
3.1 Το Πράσινο Βιβλίο και η διαδικασία διαβούλευσης 4 
3.2 Το Λευκό Βιβλίο για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική: η πορεία προς το 4 r 
μέλλον για την Ένωση 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5: 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Ο κοινοτικός χάρτης των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων εγκρίθηκε 
από ένδεκα αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, που συνεδρίασαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου του Στρασβούργου στις 8 και 9 Δεκεμβρίου 1989. Το Πρωτόκολλο σχετικά με την 
κοινωνική πολιτική σημειώνει ότι "ένδεκα κράτη μέλη επιθυμούν να συνεχίσουν το δρόμο που 
χάραξε ο κοινωνικός χάρτης του 1989", τα εξουσιοδοτεί "να κάνουν χρήση των οργάνων, των 
διαδικασιών και των μηχανισμών της Συνθήκης, προκειμένου να λάβουν και να εφαρμόσουν στο 
βαθμό που τους αφορούν τις αναγκαίες πράξεις και αποφάσεις" και ορίζει ότι τα 
προαναφερόμενα "δεν θίγουν τις διατάξεις της Συνθήκης, ιδίως όσες αφορούν την κοινωνική 
πολιτική η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του κοινοτικού κεκτημένου". Με τη σειρά της, 
η Συμφωνία ορίζει ότι "η Κοινότητα και τα κράτη μέλη έχουν ως στόχο να προωθήσουν την 
απασχόληση, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, την παροχή της κατάλληλης 
κοινωνικής προστασίας, τον κοινωνικό διάλογο και την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων που 
θα επιτρέψουν ένα υψηλό και διαρκές επίπεδο απασχόλησης και την καταπολέμηση του 
κοινωνικού αποκλεισμού. Προς τούτο, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη εφαρμόζουν μέτρα στα 
οποία λαμβάνεται υπόψη η ποικιλομορφία των εθνικών πρακτικών, ιδιαιτέρως στον τομέα των 
συμβατικών σχέσεων, καθώς και η ανάγκη να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας 
της Κοινότητας". 
2. Η έναρξη ισχύος την 1η Νοεμβρίου 1993 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση επέφερε 
αυτόματα την αντίστοιχη του πρωτοκόλλου σχετικά με την κοινωνική πολιτική και της 
Συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική. 
3. Η κοινοτική δράση για την εφαρμογή του Χάρτη και της Συμφωνίας διαπνέεται, με την 
πρόθεση να βελτιώσει πς εργασιακές συνθήκες και το βιοτικό επίπεδο, ιδίως από τις 
ακόλουθες τρεις θεμελιώδεις αρχές: 
- την αρχή της επικουρικότητας λαμβανομένου υπόψη του ιδιαίτερου χαρακτήρα του 
κοινωνικού πεδίου, σύμφωνα με την οποία είναι αναγκαίο να προτείνεται για καθένα από τα 
θέματα δράσης η πλέον ενδεδειγμένη λειτουργία (εναρμόνιση, συντονισμός, σύγκλιση, 
συνεργασία κ.λπ.), συνεκτιμούμενων των προσδιορισθεισών αναγκών και της ενδεχόμενης 
προστιθέμενης αξίας της κοινοτικής δράσης 
- την αρχή του σεβασμού της ποικιλομορφίας των εθνικών συστημάτων, πολιτισμών και 
πρακτικών καθόσον είναι θετική όσον αφορά τις απαιτήσεις της υλοποίησης της εσωτερικής 
αγοράς 
_ τη διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, συνδυάζοντας το οικονομικό και 
το κοινωνικό στοιχείο. Σε κάθε πρωτοβουλία πρέπει να επιδιώκεται και να επιτυγχάνεται κάποια 
ισορροπία. 
lfeio 
4. Η μέθοδος που ακολουθεί η Επιτροπή στην εφαρμογή αυτών των πρωτοβουλιών 
χαρακτηρίζεται από μια ευρεία χρήση της προηγούμενης διαβούλευσης τόσο μετά κράτη μέλη 
όσο και με τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο συμβουλευτικών επιτροπών, "ad hoc" 
επιτροπών διαβουλεύσεων ή ακόμη στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου. Οσον αφορά τον 
κοινωνικό διάλογο, η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει τη θετική συνεισφορά των κοινωνικών 
εταίρων στην ανάπτυξη της κοινωνικής διάστασης με την έκδοση πολυάριθμων κοινών γνωμών 
και δηλώσεων(1). 
5. Πρέπει να αναφερθεί επίσης ο σημαντικός ρόλος που διαδραμάτισαν εν προκειμένω το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Οσον αφορά το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο που, επανειλλημένως, έχει υπογραμμίσει ότι η κοινωνική διάσταση αποτελεί 
θεμελιώδη προϋπόθεση για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η Επιτροπή, ανεξαρτήτως 
των επικρίσεων που έχει διατυπώσει το , Κοινοβούλιο για ορισμένες ειδικές πτυχές των 
υποβληθεισών προτάσεων, συμφωνεί με την άποψη του Κοινοβουλίου ότι "η σημερινή κοινοτική 
Ευρώπη προτείνει δύο νέα πλαίσια για το νομικό εμπλουτισμό του (ευρωπαϊκού κοινωνικού) 
προτύπου μας: το κοινοτικό καθήκον για τα θεμελιώδη κοινοτικά δικαιώματα των εργαζομένων 
και το μελλοντικό καθεστώς του ευρωπαίου πολίτη που θα πρέπει να θεσμοθετηθεί με την 
Πολιτική Ενωση παράλληλα με τις μεταρρυθμίσεις της Οικονομικής και Νομισματικής 
Ενωσης"(2). Οσον αφορά την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή που, από την πλευρά της, 
έχει διαδραματίσει εποικοδομητικό ρόλο, ιδίως στο στάδιο της κατάρτισης του χάρτη, πρέπει 
να επισημανθεί ότι οι γνώμες της συμβάλλουν θετικά στην προοδευτική και ενιαία υλοποίηση 
της κοινωνικής πολιτικής. 
6. Βάσει της παραγράφου 29 του χάρτη, η Επιτροπή πρέπει να συντάσσει ετήσια έκθεση 
σχετικά με την εφαρμογή του εν λόγω χάρτη. Η έκθεση αυτή, που συγχωνεύθηκε με την 
προηγούμενη έκθεση για την εξέλιξη της κοινωνικής κατάστασης στην Κοινότητα (άρθρο 122 
ΣΕΚ), έχει συνταχθεί τρεις φορές. Το άρθρο 7 της Συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική ορίζει 
ότι η Επιτροπή καταρτίζει κάθε χρόνο έκθεση για τις εξελίξεις όσον αφορά την υλοποίηση των 
στόχωντου άρθρου 1, περιλαμβανομένης της δημογραφικής κατάστασης στην Κοινότητα. Στην 
ανακοίνωση της σχετικά με την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου για 
(1) Κοινή γνώμη σχετικά με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου επαγγελματικής και γεωγραφικής κινητικότητας και τη βελτίωση 
της λειτουργίας της αγοράς εργασίας στην Ευρώπη (13 Φεβρουαρίου 1990), όσον αφορά τη βασική εκπαίδευση και την αρχική 
κατάρτιση και την επαγγελματική κατάρτιση των ενηλίκων (19 Ιουνίου 1990), τις νέες τεχνολογίες, την οργάνωση της εργασίας, την 
προσαρμοστικότητα της αγοράς εργασίας (10 Ιανουαρίου 1991), την μετάβαση από το σχολείο στο βίο των ενηλίκων και τον 
επαγγελματικό βίο (5 Απριλίου 1991), τους τρόποι που θα επιτρέψουν την ευρύτερη δυνατή αποτελεσματική πρόσβαση (20 Δεκεμβρίου 
1991), τα επαγγελματικά προσόντα και την επικύρωση τους (13 Οκτωβρίου 1992), τις ενέργειες και το μελλοντικό ρόλο της Κοινότητας 
στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, λαμβανομένου υπόψη του ρόλου των κοινωνικών εταίρων (28 Ιουλίου 1993), τις 
γυναίκες και την κατάρτιση (3 Δεκεμβρίου 1993). 
Συμφωνία της 31ης Οκτωβρίου 1991 σχετικά με το ρόλο των κοινωνικών εταίρων. 
Μια νέα στρατηγική συνεργασίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση (3 Ιουλίου 1992). Κοινή δήλωση για το μέλλον του κοινωνικού 
διαλόγου (3 Ιουλίου 1992). Σύσταση της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων και της Ενωσης Συνομοσπονδιών Βιομηχανίας και 
Εργοδοτών της Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Κέντρου επιχειρήσεων με κρατική συμμετοχή όσον αφορά τη λειτουργία των 
Διεπαγγελματικών Συμβουλευτικών Επιτροπών (Ιούνιος 1993). Πρόταση των κοινωνικών εταίρων σχετικά με την εφαρμογή της 
Συμφωνίας που προσαρτάται στο πρωτόκολλο για την κοινωνική πολιτική της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση (29 Οκτωβρίου 1993). 
Το κατευθυντήριο σχέδιο για τις βασικές κατευθύνσεις των οικονομικών πολιτικών (5 Δεκεμβρίου 1993). 
(2) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κοινων. υποθ., Σχέδιο έκθεσης για την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας μετά το 1992, Μέρος IX: Το ευρωπαϊκό 
κοινωνικό πρότυπο, ΕΚ 151.130/ΙΧ της 30ης Μαΐου 1991 και Ψήφισμα Α3-0238/92 της 8ης Ιουλίου 1992 
την κοινωνική πολιτική(3) η Επιτροπή αποφάσισε ότι η εν λόγω έκθεση θα ενοποιηθεί, 
για πρακτικούς λόγους, με την έκθεση για την εφαρμογή του Χάρτη. 
7. Η παρούσα έκθεση, όσον αφορά το σχετικό με το Χάρτη μέρος, συντάχθηκε στο 
ίδιο πνεύμα με τις τρεις προηγούμενες και αποτελεί στην πραγματικότητα μια 
ενημερωμένη μορφή της τρίτης έκθεσης στις 31 Δεκεμβρίου 1994. Ωστόσο, για 
λόγους χρονοδιαγράμματος, το μέρος που αφορά την εφαρμογή του Χάρτη από τα 
κράτη μέλη θ' αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστής έκθεσης 
(3) COM(93)600 τελικό της 14ης Δεκεμβρίου 1993 
1. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ 
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 
1.00 Η ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ 
1. Το 1994, ύστερα από μία τριετία στη διάρκεια της οποίας οι αριθμοί των 
εργαζομένων σημείωσαν προοδευτική πτώση, η τάση αντιστράφηκε και οι προοπτικές 
βελτιώθηκαν σημαντικά. Χρειαζόμαστε τη μεγέθυνση για να επιλύσουμε τα κοινωνικά 
προβλήματα και το πρόβλημα της ανεργίας αλλά, όπως αναφέρεται μέσα στην έκθεση 
με τίτλο "Η απασχόληση στην Ευρώπη το 1994", "....χρειαζόμασταν κάτι περισσότερο 
από τη μεγέθυνση. Πρέπει επίσης να δημιουργήσουμε ένα αναπτυξιακό μοντέλο με 
μεγαλύτερη ένταση εργασίας, χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα και τα εργαλεία που 
έχουμε στη διάθεση μας". Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξέθεσε τις απόψεις της 
σχετικά με τις αιτίες και τη στρατηγική για την επισήμανση των βασικών διαρθρωτικών 
αλλαγών που απαιτούνται για τη βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης στο 
Λευκό Βιβλίο για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση το οποίο 
εξετάστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 1993. Ενα από τα βασικά 
μηνύματα του Λευκού Βιβλίου είναι ότι για να βρεθεί μακροπρόθεσμη λύση στην 
ανεργία, πρέπει να βελτιωθεί η σχετική με την απασχόληση ένταση της ανάπτυξης 
στην Κοινότητα. Στη διάρκεια του 1994, η Επιτροπή πραγματοποίησε διεξοδικές 
μελέτες σχετικά με τις διάφορες προτάσεις του Λευκού Βιβλίου και υπέβαλε στο 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εσσεν ένα σχέδιο δράσης για την απασχόληση το οποίο 
θέτει το πλαίσιο για τις ενέργειες των κρατών μελών όσον αφορά την αντιμετώπιση 
των συναφών διαρθρωτικών προβλημάτων. 
Το Δεκέμβριο του 1994, το Συμβούλιο που έγινε στο Έσσεν καθιέρωσε προτεραιότητα 
για "τη συνέχιση και την ενίσχυση της στρατηγικής του Λευκού Βιβλίου ώστε να 
παγιωθεί η ανάπτυξη, να βελτιωθούν η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας 
και η ποιότητα του περιβάλλοντος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και - δεδομένου του ακόμη 
ανεπίτρεπτα υψηλού ποσοστού ανεργίας - να δημιουργηθούν περισσότερες θέσεις 
εργασίας για τους πολίτες μας". Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δέσμευσε τα κράτη μέλη 
να συμπεριλάβουν σ* ένα πολυετές πρόγραμμα τις συστάσεις για τους ακόλουθους 
πέντε τομείς προτεραιότητας όσον αφορά την απασχόληση: 
- Βελτίωση των προοπτικών απασχόλησης των εργαζομένων με την προώθηση 
επενδύσεων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. Αυτό αφορά ιδίως την 
κατάρτιση καθόλη τη διάρκεια του βίου και την πρόσβαση στην κατάρτιση για όλους. 
- Αύξηση της έντασης της απασχόλησης μέσα στη μεγέθυνση, ιδίως με: 
- πιο εύκαμπτη οργάνωση της εργασίας, που να ανταποκρίνεται τόσο στις επιθυμίες 
των εργαζομένων όσο και στις απαιτήσεις του ανταγωνισμού, 
- μισθολογική πολιτική που να ευνοεί τις επενδύσεις που δημιουργούν θέσεις 
εργασίας, πράγμα που στη σημερινή κατάσταση απαιτεί μισθολογικές συμφωνίες 
τοποθετημένες σε πλαίσιο μετριοπάθειας, προβλέπουσες αυξήσεις σε μικρότερο 
ποσοστό από το ποσοστό αύξησης της παραγωγικότητας, 
- και τέλος, με την ενθάρρυνση πρωτοβουλιών, ιδίως στο περιφερειακό και στο τοπικό 
επίπεδο, που να ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις, π.χ. στον τομέα του 
περιβάλλοντος και των κοινωνικών υπηρεσιών. 
- Μείωση του έμμεσου μισθολογικού κόστους ειδικότερα για τους ανειδίκευτους 
εργαζόμενους. Οσον αφορά αυτό το σημείο, ο καθορισμός του στόχου της δράσης 
αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα της. 
- Αύξηση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής για την αγορά εργασίας και 
ειδικότερα των υπηρεσιών απασχόλησης 
- Ενίσχυση των μέτρων υπέρ ομάδων που θίγονται ιδιαίτερα από την ανεργία, 
προσφέροντας ιδίως καλύτερες προοπτικές στους νέους προτείνοντας τους είτε 
απασχόληση είτε κατάρτιση. 
2. Το πεδίο των παρεμβάσεων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, έτσι όπως 
καθορίστηκε από τη Συνθήκη της Ρώμης προκειμένου να υποστηρίξει την απασχόληση 
και να προωθήσει τη γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα των εργαζομένων 
στην Κοινότητα, διευρύνθηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και τους κανονισμούς που 
εκδόθηκαν το 1993 όσον αφορά τα διαρθρωτικά ταμεία. 
3. Αυτή η νέα αναμόρφωση που επιβεβαίωσε τις καθορισθείσες το 1988 αρχές 
λειτουργίας των διαρθρωτικών ταμείων (ο πολυετής προγραμματισμός, η συνεργασία 
και η συνεργία μεταξύ των διάφορων διαρθρωτικών μέσων), σημαίνει διεύρυνση της 
αποστολής του Κοινωνικού Ταμείου στην πρόληψη της ανεργίας στο πλαίσιο του νέου 
στόχου αριθ. 4 που αφορά την προσαρμογή των εργαζομένων στις βιομηχανικές 
μεταλλαγές και στην εξέλιξη των συστημάτων παραγωγής, καθώς και επέκταση των 
δραστηριοτήτων του στον τομέα της εκπαίδευσης στις λιγότερο φτωχιές περιοχές της 
Ένωσης. Χαρακτηρίζεται επίσης από την αναζήτηση μιας ευελιξίας. Πράγματι, η 
ρύθμιση δεν καθορίζει πλέον με αυστηρό τρόπο τις επιλέξιμες ενέργειες, πράγμα που 
επιτρέπει τη συγχρηματοδότηση των ενεργειών κατάρτισης-απασχόλησης που είναι 
απαραίτητες για την υλοποίηση διάφορων στόχων της κοινοτικής διαρθρωτικής 
πολιτικής και υπέρ των οποίων παρεμβαίνει το ΕΚΤ, ήτοι: 
- αφενός, οι στόχοι περιφερειακής ανάπτυξης: στόχος αριθ. 1 (ανάπτυξη και 
διαρθρωτική προσαρμογή των περιοχών που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην 
ανάπτυξη τους), στόχος αριθ. 2 (μετατροπή των περιοχών ή τμημάτων των περιοχών 
που έχουν θιγεί σοβαρά από τη βιομηχανική παρακμή) και στόχος αριθ. 5β (ανάπτυξη 
των αγροτικών περιοχών) στους οποίους πρέπει να προστεθεί, με τη διεύρυνση της 
Κοινότητας, ο νέος στόχος αριθ. 6 για τις αραιοκατοικημένες περιοχές της Σουηδίας 
και της Φινλανδίας 
- και αφετέρου, οι "οριζόντιοι" στόχοι, ήτοι αυτοί που ισχύουν για ολόκληρο το 
κοινοτικό έδαφος: ο στόχος αριθ. 3 (η καταπολέμηση της μακρόχρονης ανεργίας, η 
επαγγελματική ένταξη των νέων και των ατόμων που κινδυνεύουν με αποκλεισμό από 
την αγορά εργασίας), καθώς και ο προαναφερόμενος στόχος αριθ. 4. 
Γενικότερα, η νέα ρύθμιση χαρακτηρίζεται από τη βούληση μιας περισσότερο 
στρατηγικής προσέγγισης που έχει ως στόχο τις προτεραιότητες της Κοινότητας 
στους τομείς της απασχόλησης και της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού, οι 
οποίες καθορίζονται τόσο στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα 
και την απασχόληση όσο και στο Λευκό βιβλίο για την κοινωνική πολιτική. 
4. Για την πραγμάτωση όλων αυτών των στόχων, τέθηκαν στη διάθεση του ΕΚΤ 
ενισχυμένα χρηματοδοτικά μέσα: την περίοδο 1989-1993 δεσμεύτηκαν 25 δισ. ECU, 
ενώ για την εξαετία 1994-1999 θα διατεθούν 42 δισ. ECU στα 15 κράτη μέλη της 
Κοινότητας. Περίπου το 90% των παρεμβάσεων του ΕΚΤ υλοποιούνται στο πλαίσιο 
πολυετών προγραμμάτων (Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης ή Ενιαία Έγγραφα 
Προγραμματισμού) που ορίζουν τα ποσά και τις προτεραιότητες παρεμβάσεων για 
κάθε κράτος μέλος και για κάθε στόχο για τα προσεχή έτη. Το υπόλοιπο κατανέμεται 
μέσω των προγραμμάτων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο Κοινοτικών 
Πρωτοβουλιών που αποσκοπούν να προωθήσουν τοπικές, καινοτόμες και διακρατικές 
προσεγγίσεις στον τομέα της κατάρτισης και της απασχόλησης. Το Κοινωνικό Ταμείο 
επιδεικνύει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για δύο Κοινοτικές Πρωτοβουλίες: 
- την Πρωτοβουλία Απασχόληση, ο προϋπολογισμός της οποίας ανέρχεται σε 1,4 δισ. 
ECU για την περίοδο 1994-1999 και που περιλαμβάνει 3 άξονες (NOW για την ισότητα 
ευκαιριών στην αγορά εργασίας, YOUTHSTART για την κατάρτιση και την 
απασχόληση των νέων ηλικίας κάτω των 20 ετών και HORIZON υπέρ των πλέον 
ευπρόσβλητων ατόμων στην αγορά εργασίας, ιδίως για τα άτομα με ειδικές ανάγκες). 
- την πρωτοβουλία ADAPT (προϋπολογισμός 1,4 δισ. ECU για την περίοδο 1994-1999) 
που επιδιώκει να διευκολύνει την προσαρμογή των εργαζομένων στις βιομηχανικές 
μεταλλαγές. 
5. Οι βασικές αποφάσεις που δεσμεύουν το ΕΚΤ για τα προσεχή έτη ελήφθησαν στη 
διάρκεια του 1994: Ήτοι, η σύνταξη των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης και των 
περισσότερων επιχειρησιακών προγραμμάτων ή των ενιαίων εγγράφων 
προγραμματισμού για τους διάφορους στόχους, αλλά και η έγκριση προγραμμάτων 
που υπέβαλαν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των διάφορων Κοινοτικών Πρωτοβουλιών. 
6. Τα ΚΠΣ και τα ΕΕΠ που καθορίστηκαν για τους διάφορους στόχους (περίπου 40 
δισ. ECU για την περίοδο 1994-1999) δείχνουν σημαντική συγκέντρωση κεφαλαίων 
υπέρ περιοχών που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη τους και οι οποίες θα 
επωφεληθούν του 51% των παρεμβάσεων, αλλά και υπέρ των στόχων αριθ. 3 και 4 
στους οποίους θα χορηγηθεί το 31% των ποσών, ενώ το υπόλοιπο αφορά τους 
στόχους αριθ. 2 και 5β. Επιπλέον, ποσό 3,5 δισ. θα δεσμευτεί στα προγράμματα των 
Κοινοτικών Πρωτοβουλιών (εκ των οποίων 2,8 δισ. για τις πρωτοβουλίες ADAPT και 
Απασχόληση). 
7. Τα νέα ΚΠΣ αντικατοπτρίζουν μια πιο ενιαία και στρατηγική προσέγγιση υπέρ της 
ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού και της βελτίωσης της αγοράς εργασίας, με μια 
προσπάθεια συγκέντρωσης των πόρων στα πιο ενεργά μέτρα της πολιτικής στον τομέα 
της απασχόλησης. Πρόθεση του ΕΚΤ είναι να εξασφαλιστεί ότι οι πόροι του 
χρησιμοποιούνται κατά τον αποτελεσματικότερο τρόπο υπέρ των κοινοτικών 
προτεραιοτήτων, και ειδικότερα: 
- η βελτίωση της πρόσβασης και της ποιότητας της εκπαίδευσης και της αρχικής 
κατάρτισης, ειδικότερα μέσω της προοδευτικής ανάπτυξης ενός προγράμματος που 
θα διασφαλίζει μια εξειδικευμένη εκπαίδευση και κατάρτιση σε όλους τους νέους 
(YOUTHSTART), αλλά και την προώθηση του ανθρώπινου δυναμικού στον τομέα της 
έρευνας, της επιστήμης και της τεχνολογίας (στους στόχους αριθ. 1, 2, 5β και 3) 
- η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας και την πρόληψη της ανεργίας με την 
προσαρμογή των εργαζομένων σας αλλαγές μέσω μιας συστηματικής προσέγγισης 
της συνεχούς κατάρτισης (στόχοι αριθ. 1, 2, 5β και 4). 
- η ανάπτυξη των δυνατοτήτων απασχόλησης για όσους εκτίθενται στους κινδύνους 
της μακρόχρονης ανεργίας και του αποκλεισμού στο πλαίσιο μιας πορείας ένταξης 
(στους στόχους αριθ. 1 και 3) με την επιλογή στην πράξη των αναγκαίων ενεργειών 
για την επαγγελματική ένταξη των ενδιαφερόμενων ατόμων. Θα πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη προσοχή στην ενίσχυση της τοπικής προσέγγισης, στη διεύρυνση της 
συνεργασίας σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, στη στήριξη που πρέπει να 
παρασχεθεί στις νέες πηγές απασχόλησης. Τέλος, η προώθηση της ισότητας 
ευκαιριών ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας αποτελεί μια προτεραιότητα που 
διατέμνει όλες τις παρεμβάσεις του Κοινωνικού Ταμείου. 
1.01 ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΑΜΟΙΒΗ 
1. Η Επιτροπή, στο πρόγραμμα δράσης για την εφαρμογή του Χάρτη, ανέφερε ότι 
"ενώπιον της σημαντικής ανάπτυξης και των ποικίλων συμβάσεων εργασίας εκτός της 
σύμβασης αορίστου χρόνου, απαιτείται ένα κοινοτικό πλαίσιο το οποίο να διασφαλίζει 
την ελάχιστη συνοχή μεταξύ αυτών των διάφορων μορφών σύμβασης, με κίνδυνο, 
άλλως, να ευνοηθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και με σκοπό να ενισχυθεί, σε 
κοινοτικό επίπεδο, η διαφάνεια της αγοράς εργασίας". 
Από την άποψη της Επιτροπής, σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για κάποια 
επανεξέταση της αναγκαιότητας αυτών των ειδικών μορφών εργασιακών σχέσεων που 
είναι βασικές όσον αφορά τις προκλήσεις που θέτει η ανάπτυξη μιας ενιαίας 
στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Πρόκειται μάλλον για τον 
καθορισμό ορισμένων θεμελιωδών διατάξεων οι οποίες, σέβονται, αφενός, την ανάγκη 
ευελιξίας των επιχειρήσεων και, αφετέρου, τις επιδιώξεις ορισμένων εργαζομένων, 
λαμβάνοντας υπόψη τις ποικιλόμορφες καταστάσεις στα κράτη μέλη και την αυτονομία 
των κοινωνικών εταίρων. 
2. Με βάση αυτόν τον προβληματισμό, η Επιτροπή πρότεινε μια σειρά θεμελιωδών 
διατάξεων στον τομέα της "άτυπης εργασίας" που αποτελείται από τρία μέσα (την 
εργασία με μερική απασχόληση, την εργασία ορισμένου χρόνου και την προσωρινή 
εργασία), ανταποκρινόμενη σε μια τριπλή απαίτηση: 
- να εξασφαλιστεί καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και μεγαλύτερη 
διαφάνεια της αγοράς εργασίας στο πλαίσιο της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 
(νομική βάση άρθρο 100Α της συνθήκης ΕΟΚ) 
- να προαχθεί η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των εργαζομένων 
(νομική βάση άρθρο 100 της συνθήκης ΕΟΚ) 
- να διασφαλιστεί η προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων στο 
χώρο 
εργασίας (4) (νομική βάση 118Α της συνθήκης ΕΟΚ). 
Μεταξύ των τριών προτάσεων, μόνον αυτή που βασίζεται στο άρθρο 118Α και η οποία 
καλύπτει τους έκτακτους εργαζομένους και τους εργαζομένους με σύμβαση εργασίας 
ορισμένου χρόνου, εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών της 25ης Ιουνίου 1991 (5). 
Οι δύο άλλες προτάσεις (η μία όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, που 
βασίζεται στο άρθρο 100Α και η άλλη τις συνθήκες εργασίας, που βασίζεται στο 
άρθρο 100), που καλύπτουν επίσης τους εργαζόμενους με μερική απασχόληση, 
αντιμετώπισαν σημαντικές δυσκολίες στο Συμβούλιο. Την περίοδο 1991-1993 
σημειώθηκε μικρή πρόοδος σχετικά με αυτές. 
Οι προσπάθειες της βελγικής προεδρίας, το δεύτερο εξάμηνο του 1993, δεν επέφεραν 
εντυπωσιακά αποτελέσματα. Η γερμανική προεδρία απέδωσε εκ νέου στην 
επεξεργασία των εκκρεμών προτάσεων υψηλή προτεραιότητα. Αυτές συζητήθηκαν σε 
διάφορες συνεδριάσεις της Ομάδας Κοινωνικών Υποθέσεων και αποτέλεσαν 
αντικείμενο συζήτησης προσανατολισμού κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου της 
22ας Σεπτεμβρίου 1994 και τελικής συζήτησης στη συνεδρίαση του Συμβουλίου της 
6ης Δεκεμβρίου 1994. Στην τελευταία αυτή συνεδρίαση του Συμβουλίου επιβεβαιώθηκε 
και τυπικά ότι, για το εγγύς μέλλον, δεν αναμένεται ομόφωνη έγκριση των προτάσεων 
της Επιτροπής, ή ακόμη μέρους αυτών, από τα δώδεκα ή τα δεκαπέντε κράτη μέλη. 
Η Επιτροπή εκφράζει τη βαθιά λύπη της για την αποτυχία του Συμβουλίου να 
σημειώσει ουσιαστική πρόοδο όσον αφορά τις προτάσεις της Επιτροπής για την άτυπη 
εργασία. Θεωρεί ειδικότερα ότι απαιτείται επειγόντως η ανάληψη δράσης ώστε να 
εξασφαλιστεί ότι η μερική απασχόληση είναι ελκυστική και ότι οι εργαζόμενοι με 
μερική απασχόληση τυγχάνουν κατάλληλης μεταχείρισης, προκειμένου να ενισχυθεί 
η συνεισφορά που μπορεί να έχει η συγκεκριμένη μορφή εργασίας στη μείωση της 
ανεργίας. Όπως αναφέρει στο Λευκό βιβλίο για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική, η 
Επιτροπή θα ξεκινήσει διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο της 
Συμφωνίας για την ευρωπαϊκή πολιτική σχετικά με το ζήτημα των συνθηκών εργασίας 
των "άτυπων" εργαζόμενων, ειδικότερα των εργαζόμενων με μερική απασχόληση, των 
εργαζόμενων με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου και με σχέση προσωρινής 
εργασίας. 
3. Ο Χάρτης επιβεβαιώνει την αρχή σύμφωνα με την οποία κάθε απασχόληση πρέπει 
ν' αμείβεται δίκαια, επισημαίνοντας ότι "σύμφωνα με τα ισχύοντα σε κάθε χώρα πρέπει 
να εξασφαλίζεται στους εργαζόμενους μια δίκαιη αμοιβή, δηλαδή μια αμοιβή επαρκή 
ώστε να τους εξασφαλίζει ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο". Με την προοπτική αυτή, 
και τηρώντας πλήρως την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή δεν προτίθεται ούτε 
να νομοθετήσει ούτε να προτείνει μηχανισμούς αναγκαστικού χαρακτήρα όσον αφορά 
τις αμοιβές. Εκτιμά ωστόσο ότι είναι πρόσφορο να χαράξει ορισμένες βασικές αρχές 
για τις δίκαιες αμοιβές, λαμβάνοντας υπόψη εν προκειμένω τις κοινωνικές και 
οικονομικές πραγματικότητες και χρησιμοποιώντας τα συνήθη μέσα οικονομικής και 
κοινωνικής πολιτικής και ιδίως αυτά που αποσκοπούν στο να προαγάγουν την 
οικονομική ανάπτυξη, να αυξήσουν την παραγωγικότητα, να καταπολεμήσουν τη 
διάκριση και να εξασφαλίσουν την αλληλεγγύη μεταξύ των διάφορων κοινωνικών 
ομάδων. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξέδωσε την 
(4) COM(90)228 τελικό - SYN 280 και SYN 281 της 13ης Αυγούστου 1990 
(5) Οδηγία του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 1991 (91/383/EOK) για τη συμπλήρωση των μέτρων που αποσκοπούν στο να προαγάγουν 
τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία των εργαζομένων με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή με σχέση 
προσωρινής εργασίας ΕΕ αριθ. L206 της 29.07.1991 
1η Σεπτεμβρίου 1993(6) γνώμη σχετικά με τη δίκαιη αμοιβή. Διατυπώνοντας την 
οριστική της γνώμη, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, καθώς και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. 
1.02 ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
1. Ύστερα από τριετείς διαπραγματεύσεις μεταξύ του Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου 
και της Επιτροπής, το Συμβούλιο ενέκρινε βάσει του άρθρου 118Α της συνθήκης ΕΚ, 
την πρόταση οδηγίας σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου 
εργασίας (7) στις 23 Νοεμβρίου 1993(8). Η οδηγία εφαρμόζεται σε όλους τους τομείς 
δραστηριότητας εξαιρουμένων των μεταφορών, των θαλασσίων δραστηριοτήτων και 
των δραστηριοτήτων των ασκούμενων ιατρών. Επιπλέον, δεν θίγει το δικαίωμα των 
κρατών μελών να εφαρμόζουν ή να θεσπίζουν ευνοϊκότερες διατάξεις για τους 
εργαζόμενους. 
Η οδηγία επιβάλλει στα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου ο 
εργαζόμενος να απολαύει. 
- ημερήσιας ανάπαυσης τουλάχιστον ένδεκα συναπτών ωρών ανά εικοσιτετράωρο 
- εβδομαδιαίας ανάπαυσης τουλάχιστον 35 συναπτών ωρών κατά μέσον όρο 
- για ημερήσια εργασία που υπερβαίνει τις έξι ώρες, χρόνου διαλείμματος οι τεχνικές 
λεπτομέρειες του οποίου καθορίζονται με συμφωνίες μεταξύ κοινωνικών εταίρων ή 
ελλείψει αυτών, από την εθνική νομοθεσία 
- ετήσιας άδειας μετ' αποδοχών τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων σύμφωνα με τους 
όρους που προβλέπουν οι εθνικές νομοθεσίες ή/και πρακτικές 
- η εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας περιορίζεται σε 48 ώρες κατά μέσον όρον, 
συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών. 
Όσον αφορά τη νυκτερινή εργασία, η οδηγία επιβάλλει η κανονική διάρκεια εργασίας 
των εργαζομένων τη νύχτα να μην υπερβαίνει κατά μέσον όρο τις οκτώ ώρες ανά 
εικοσιτετράωρο και οι εργαζόμενοι να δικαιούνται δωρεάν ιατρική εξέταση πριν από 
την ανάληψη της νυκτερινής εργασίας και κατά τακτά χρονικά διαστήματα στη 
συνέχεια. Εάν οι εργαζόμενοι υποφέρουν από προβλήματα υγείας που συνδέονται με 
τη νυκτερινή εργασία, πρέπει να μετατίθενται, όποτε είναι δυνατόν, σε θέση 
(6) COM(93) 388 τελικό 
(7) COM(90) 317 τελικό - SYN 295 της 20ης Σεπτεμβρίου 1990 
(8) Οδηγία 93/104/ΕΚ της 23ης Νοεμβρίου 1993 σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας (ΕΕ L307 της 
13.12.1993) 
ημερήσιας εργασίας. Ο εργοδότης που χρησιμοποιεί εργαζόμενους τη νύχτα τακτικά 
ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια. Επιπλέον οι 
εργαζόμενοι τη νύχτα πρέπει να απολαύουν ενός επιπέδου προστασίας της υγείας και 
της ασφάλειας ανάλογης προς τη φύση της εργασίας τους, καθώς και των 
κατάλληλων υπηρεσιών και μέσων προστασίας. 
Τα κράτη μέλη πρέπει να συμμορφωθούν με την οδηγία το αργότερο έως τις 23 
Νοεμβρίου 1993. Ωστόσο, ένα κράτος μέλος δύναται να μην εφαρμόσει το άρθρο 6 
σχετικά με την ανώτατη εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας εάν πληρούνται ορισμένες 
προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η τήρηση των γενικών αρχών προστασίας της 
ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων. 
Ομοίως, τα κράτη μέλη δύνανται, όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 7 (ετήσια 
άδεια) να κάνουν χρήση ανώτατης μεταβατικής περιόδου διάρκειας τριών ετών που 
αρχίζει από τις 23 Νοεμβρίου 1996, υπό τον όρο ότι κατά τη μεταβατική αυτή περίοδο 
ο εργαζόμενος παίρνει ετήσια άδεια μετ' αποδοχών διάρκειας τριών εβδομάδων και 
ότι η εν λόγω άδεια δεν αντικαθίσταται από χρηματική αποζημίωση, εκτός αν λύεται 
η σχέση εργασίας. 
2. Κατόπιν πρότασης της Επιτροπής (9), το Συμβούλιο εξέδωσε οδηγία περί 
αποδεικτικού στοιχείου της εργασιακής σχέσης (10). Η οδηγία θέτει την υποχρέωση 
στον εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο για τους όρους που διέπουν τη 
σύμβαση ή τη σχέση εργασίας. Η οδηγία συμβάλλει τοιουτοτρόπως στη βελτίωση της 
διαφάνειας στην αγορά εργασίας που γνωρίζει μετασχηματισμούς που μπορούν να 
μεταβάλλουν την κατάσταση των εργαζομένων που ασκούν στο εξής τη 
δραστηριότητα τους στο πλαίσιο εργασιακών σχέσεων που ξεφεύγουν ως επί το 
πλείστον από το παραδοσιακό πρότυπο της σχέσης εργασίας. Πράγματι, 
παρακολουθούμε την εφαρμογή νέων μορφών της εργασίας, την άνθηση διαφόρων 
τύπων μαθητείας και συμβάσεων απασχόλησης - κατάρτισης, την ευκαμψία του 
πρόσκαιρου πλαισίου της παροχής εργασίας μερικής ή πλήρους απασχόλησης και 
γενικότερα την ανάπτυξη νέων μορφών εργασίας ή τοποθέτησης σε θέση εργασίας 
που τείνουν να καταστήσουν ασαφή την κατάσταση πολλών εργαζομένων κάνοντας 
την συγκεχυμένη, αβέβαιη και ασταθή. Τοιουτοτρόπως, έννοιες όπως μισθωτός, 
εργαζόμενος, χρόνος εργασίας δεν διέπονται πλέον από το κλασικό εργατικό δίκαιο. 
Η οδηγία πρέπει να επιτρέπει σε κάθε εργαζόμενο να γνωρίζει για ποιον εργάζεται, 
πού εργάζεται καθώς και τους βασικούς όρους της σχέσης εργασίας του. 
3. Στις 18 Σεπτεμβρίου 1991 η Επιτροπή πρότεινε οδηγία που τροποποιεί την οδηγία 
75/129/ΕΟΚ για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τις 
ομαδικές απολύσεις (11). Η δεκαπενταετής εφαρμογή της οδηγίας 75/129/ΕΟΚ και 
η επίδραση της εσωτερικής αγοράς στην αναδιάρθρωση των εταιρειών κατέστη καν 
αναγκαία την αναθεώρηση της. Πράγματι, στο πλαίσιο της επιτάχυνσης των 
(9) COM(90) 563 τελικό της 9ης Ιανουαρίου 1991 
(10) Οδηγία του Συμβουλίου της 14ης Οκτωβρίου 1991 (91/533/ΕΟΚ) σχετικά με την υποχρέωση του εργοδότη να ενημερώνει τον 
εργαζόμενο για τους όρους που διέπουν τη σύμβαση ή τη σχέση εργασίας ΕΕ L 288 της 18.10.1991 
(11) EEL 48 της 22.02.1975 
10 
διακρατικών αναδιαρθρώσεων εταιρειών τις παραμονές της ολοκλήρωσης της 
εσωτερικής αγοράς, παρατηρείται ότι ολοένα συχνότερα οι απολύσεις αποφασίζονται 
σ" ένα διευθυντικό επίπεδο ανώτερο από αυτό του άμεσου εργοδότη των 
ενδιαφερόμενων εργαζομένων, δηλαδή από μια επιχείρηση που ασκεί τον έλεγχο ενός 
ομίλου, που βρίσκεται στο ίδιο κράτος μέλος με τον εργοδότη ή σε άλλο κράτος 
μέλος, ή από την κεντρική διοίκηση μιας επιχείρησης με πολλαπλές εγκαταστάσεις 
μέρος των οποίων αποτελεί ο εργοδότης, όταν βρίσκεται εκτός του κράτους μέλους 
στο οποίο είναι εγκατεστημένος ο εργοδότης. Το Συμβούλιο ενέκρινε αυτές τις 
τροποποιήσεις σπς 24 Ιουνίου 1992(12). Η οδηγία διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της 
οδηγίας 75/129/ΕΟΚ στις απολύσεις που εξετάζονται από τέτοια κέντρα λήψης 
αποφάσεων, διασφαλίζοντας ότι παρέχουν στον εργοδότη όλες τις χρήσιμες 
πληροφορίες για την ενημέρωση και διαβούλευση των εκπροσώπων των εργαζομένων 
και την κοινοποίηση του σχεδίου στην αρμόδια δημόσια αρχή. Επιπλέον, η οδηγία 
εξετάζει τα δικαιώματα των εργαζομένων όσον αφορά την ενημέρωση και τη 
διαβούλευση στις περιπτώσεις απολύσεων κατόπιν δικαστικής απόφασης. 
4. Η Επιτροπή υπέβαλε στις 8 Σεπτεμβρίου 1994(13) πρόταση αναθεώρησης της 
οδηγίας 77/187/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 14ης Φεβρουαρίου 1977 για την προσέγγιση 
των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των 
εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων 
εγκαταστάσεων. Αυτή η πρόταση αποσκοπεί στην αναθεώρηση της οδηγίας, υπό το 
πρίσμα της επίπτωσης της εσωτερικής αγοράς, των νομοθετικών τάσεων των κρατών 
μελών όσον αφορά τη διάσωση των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, της 
νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, της ήδη εγκεκριμένης αναθεώρησης της 
οδηγίας περί ομαδικών απολύσεων και των νομοθετικών προτύπων που ισχύουν ήδη 
στα περισσότερα κράτη μέλη. Οι βασικές προτεινόμενες τροποποιήσεις αποσκοπούν: 
- να αποσαφηνιστεί ο τομέας εφαρμογής και οι ορισμοί της ισχύουσας οδηγίας 
- να αποσαφηνιστεί η εφαρμογή της οδηγίας σε περίπτωση μεταβίβασης μιας απλής 
λειτουργίας της επιχείρησης. 
- να αποσαφηνιστεί η εφαρμογή των υποχρεώσεων της οδηγίας στις αποφάσεις 
διεθνούς μεταβίβασης και στους ομίλους επιχειρήσεων 
- να περιοριστεί η κοινή ευθύνη εκχωρητή και εκδοχέα 
- να επιτραπεί μια μεγαλύτερη ευελιξία όταν πρόκειται για μεταβιβάσεις που 
πραγματοποιούνται στο πλαίσιο διαδικασιών πτώχευσης 
Εξάλλου, στο πλαίσιο της μέριμνας για αποσαφήνιση και διαφάνεια, προτείνεται η 
κατάργηση της ισχύουσας οδηγίας επ' ευκαιρία τροποποιήσεων των οποίων αποτελεί 
το αντικείμενο, προβαίνοντας σε μια ανάπλαση των κειμένων. 
(12) Οδηγία του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1992 (95/56/ΕΟΚ), ΕΕ L 45 της 26.08.1992 
(13) ΕΕ C 74 της 01.10.1994 
11 
5. Όσον αφορά τους διακινούμενους εργαζομένους, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 
Αννόβερου κάλεσε τον Ιούνιο του 1988 την Επιτροπή να εκπονήσει μια έκθεση για την 
κοινωνική ένταξη των διακινούμενων εργαζόμενων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 8ης 
και 9ης Δεκεμβρίου 1989 ζήτησε να καταγραφούν οι εθνικές θέσεις σχετικά με τη 
μετανάστευση ενόψει συζήτησης στο Συμβούλιο. Στο πλαίσιο αυτό, η έκθεση της 
Επιτροπής "για την κοινωνική ένταξη των διακινούμενων από τρίτες χώρες που 
κατοικούν μόνιμα και νόμιμα στα κράτη μέλη"(14) επέφερε μια πρώτη διασάφηση 
τόσο στη νομική όσο και στη de facto κατάσταση των μεταναστών. 
6. Επιπλέον, η έκθεση με θέμα "πολιπκές που αφορούν τη μετανάστευση και την 
κοινωνική ενσωμάτωση των μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα" που ζήτησε η 
Επιτροπή από ομάδα εμπειρογνωμόνων(15), συνέβαλε σημανπκά στην εμβάθυνση 
αυτού του ζητήματος. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 1990 
έλαβε γνώση της εν λόγω έκθεσης και ζήτησε τόσο από το Συμβούλιο Γενικών 
Υποθέσεων όσο και από την Επιτροπή να εξετάσουν "τα πλέον κατάλληλα μέτρα όσον 
αφορά την παροχή βοήθειας σπς χώρες αποδημίας, τους όρους εισόδου και βοήθειας 
για την κοινωνική ένταξη...". Εξάλλου, λίγο μετά την έναρξη ισχύος της συνθήκης 
για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Επιτροπή διαβίβασε σπς 23 Φεβρουαρίου 1994 στο 
Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανακοίνωση περί της μετανάστευσης και 
του ασύλου(16), που εξέτασε το σύνολο των πλευρών του προβλήματος, 
συμπεριλαμβανομένης της αφομοίωσης των μεταναστών σπς κοινωνίες υποδοχής. 
1.03 ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ 
1. Σχεπκά με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, σπς 28 Ιουνίου 1991, η Επιτροπή 
υπέβαλε πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου όσον αφορά την απόσπαση εργαζομένων 
στο πλαίσιο της παροχής υπηρεσιών(17). Η Επιτροπή θέλησε, με την έγκριση αυτής 
της πρότασης, το Συμβούλιο να ενεργήσει κατά τρόπον ώστε τα κράτη μέλη να 
συντονίσουν πς νομοθεσίες τους προκειμένου να προβλέπεται ένας πυρήνας 
επιτακπκών κανόνων ελάχιστης προστασίας.Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε 
γνώμη σπς 10 Φεβρουαρίου 1993 και η Επιτροπή τροποποίησε την πρόταση της σπς 
16 Ιουνίου 1993. 
Η συζήτηση για το συγκεκριμένο θέμα θεωρήθηκε όπ είχε προτεραιότητα από τη 
γερμανική και από τη γαλλική προεδρία. Ωστόσο παρ' όλες πς προσπάθειες που 
καταβλήθηκαν μέχρι σήμερα οι εργασίες δεν κατέληξανστην υιοθέτηση κοινής θέσης 
για την πρόταση αυτή. 
(14) SEC(89) 924 τελικό της 22ας Ιουνίου 1989 
(15) SEC(90) 1813 τελικό της 28ης Σεπτεμβρίου 1990 
(16) SEC(91) 1855 τελικό 
(17) COM(91) 230 τελικό - SYN 346, ΕΕ C 225 της 30.08.1991 
12 
2. Προκειμένου να καταστεί αποτελεσματική η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων 
και να ευνοηθεί η δημιουργία μιας πραγμαπκής ευρωπαϊκής αγοράς της 
απασχόλησης, δημιουργήθηκε το σύστημα EURES (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία 
Απασχόλησης) για να χρησιμεύσει τόσο ως οργανισμός απασχόλησης σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα, που έχει ως αποστολή να πληροφορεί, να συμβουλεύει και να τοποθετεί σε 
θέση εργασίας τα άτομα που ζητούν απασχόληση σε ολόκληρο το ευρωπαϊκό έδαφος, 
όσο και ως φόρουμ για την εξέταση, σε επιχειρησιακό επίπεδο, όλων των ζητημάτων 
που συνδέονται με την απασχόληση στην Ευρώπη. Το δίκτυο ξεκίνησε επίσημα το 
Νοέμβριο του 1994. 
To EURES είναι ένα δίκτυο συνεργασίας που συγκεντρώνει πς δημόσιες υπηρεσίες 
απασχόλησης των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, καθώς και άλλους 
περιφερειακούς, εθνικούς ή διεθνείς φορείς που ασχολούνται με ζητήματα σχετικά με 
την απασχόληση. 350 ευρωσυμβουλοι, που τυγχάνουν ειδικής κατάρτισης και είναι 
κατανεμημένοι στο έδαφος του ΕΟΧ, αποτελούν το λειτουργικό δυναμικό του δικτύου 
EURES. Το δίκτυο επιτρέπει σε κάθε εργαζόμενο να πληροφορείται τις διαθέσιμες 
προσφορές απασχόλησης σπς χώρες της επιλογής του. Κάθε επιχείρηση που επιθυμεί 
να διευρύνει πς προσλήψεις της πέραν του εθνικού εδάφους της μπορεί να 
συμβουλεύεται τα γενικά χαρακτηριστικά των υποψηφίων που είναι διατεθειμένοι να 
εργαστούν σε άλλη χώρα και να κοινοποιεί τις προσφορές εργασίας σε άλλους 
εταίρους του EURES. Ετσι το δίκτυο αποτελεί για τους εργαζόμενους έναν επιπλέον 
μηχανισμό που επιτρέπει την πρόσβαση σε μία συνετή κινηπκότητα, ενώ για τις 
μεγάλες επιχειρήσεις, παραμένει μια πηγή χρήσιμων πληροφοριών ή ένα μέσο 
πρόσληψης. Τέλος, το EURES περιλαμβάνει ειδικές δομές που λαμβάνουν υπόψη τα 
διασυνοριακά προβλήματα και είναι συγκεντρωμένες υπό την επωνυμία "EURES -
Διασυνοριακοί εργαζόμενοι". 
3. Η συστηματική δράση της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 48 
παρ. 4 της συνθήκης ΕΚ (απασχόληση στη δημόσια διοίκηοη)(19) εξελίχθηκε θετικά. 
Κατόπιν αυτής της δράσης και των διαδικασιών παραβάσεων που επακολούθησαν 
έναντι όλων των ενδιαφερομένων κρατών μελών, ο όρος της ιθαγένειας δεν απαιτείται 
πλέον για την πρόσβαση σε σημανπκό αριθμό θέσεων απασχόλησης στο δημόσιο 
τομέα πολλών κρατών μελών. 
4. Στη σύσταση της της 21ης Δεκεμβρίου 1993(20), η Επιτροπή πρότεινε κάποιες 
λύσεις για τα φορολογικά προβλήματα των εργαζομένων που προκύπτουν από την 
ελεύθερη κυκλοφορία και ιδίως των μεθοριακών εργαζομένων με σκοπό τη 
διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης. Το σύστημα που προτείνεται μέσα στη σύσταση 
αυτή είναι το εξής: όλα τα άτομα που ασκούν οικονομική δραστηριότητα (μισθωτοί και 
ελεύθεροι επαγγελματίες) σε κάποιο κράτος μέλος εκτός από το κράτος κατοικίας 
τους πρέπει να υπάγονται στο ίδιο φορολογικό σύστημα που υπάγονται οι κάτοικοι, 
με την προϋπόθεση όπ αποκτούν τουλάχιστον το 75% του συνόλου των εισοδημάτων 
τους στη χώρα δραστηριότητας. 
5. Βάσει του άρθρου 8Β παρ. 1 της Συνθήκης ΕΚ όπως το εισήγαγε η Συνθήκη για την 
Ευρωπαϊκή Ενωση, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση οδηγίας περί 
λεπτομερών κανόνων άσκησης του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι κατά τις 
13 
δημοπκές και κοινοπκές εκλογές από τους πολίτες της Ενωσης που κατοικούν σε 
κράτος μέλος του οποίου δεν είναι 
(18) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2434/92 του Συμβουλίου, ΕΕ L 245 της 26.08.1992 
(19) ΕΕ C 72 της 18.03.1988 
(20) ΕΕ L 39 της 10.02.1994 
14 
υπήκοοι(21). Η οδηγία αυτή που εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 19 Δεκεμβρίου 
1994 (22), αποτελεί μετά την οδηγία σχεπκά με το δικαίωμα του εκλέγειν και 
εκλέγεσθαι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τη δεύτερη πτυχή της εφαρμογής ενός από 
τα βασικά δικαιώματα της ιθαγένειας της Ένωσης που αναφέρονται στο άρθρο 8Β 
παρ. 1 της συνθήκης ΕΚ, που προβλέπει ότι όλοι οι πολίτες, που κατοικούν σε 
κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι, έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν και του 
εκλέγεσθαι σπς δημοτικές εκλογές υπό τις ίδιες συνθήκες με τους υπηκόους του 
συγκεκριμένου κράτους. Η οδηγία αφήνει την επιλογή στους υπηκόους της Ένωσης 
να ψηφίζουν στη χώρα κατοικίας ή καταγωγής τους και επιλύει το πρόβλημα της 
εκλογής στο αξίωμα του δημάρχου και του ανπδημάρχου, διευκρινίζοντας ότι τα 
κράτη μέλη μπορούν να διαφυλάσσουν ή να περιορίζουν την εκλογή σε αυτά τα 
αξιώματα, καθώς και την εκλογή κοινοβουλευπκής συνέλευσης, για τους υπηκόους 
τους. Εν γένει, η οδηγία βασίζεται στην αρχή ότι κάθε παρέκκλιση από τους γενικούς 
κανόνες πρέπει να αιπολογείται από ειδικά προβλήματα κάθε κράτους μέλους και να 
επαναξεταστεί, επ' ευκαιρία της έκθεσης που θα υποβάλλει η Επιτροπή πριν το τέλος 
του 1998. Οι παρεκκλίσεις που λαμβάνει υπόψη το Συμβούλιο επιτρέπουν ιδίως στα 
κράτη μέλη στα οποία μπορούν να τεθούν ειδικά προβλήματα, λαμβανομένου υπόψη 
ενός ποσοστού που υπερβαίνει το 20% των υπηκόων της Ενωσης που διαμένουν σ' 
αυτά χωρίς να έχουν την ιθαγένεια τους, να εξασφαλίζουν το δικαίωμα του εκλέγειν 
και εκλέγεσθαι στους εκλογείς που ικανοποιούν ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με τη 
διάρκεια διαμονής. Ως προθεσμία μεταφοράς αυτής της οδηγίας έχει οριστεί η 1η 
Ιανουαρίου 1996, η οποία θα επανεξεταστεί με την ευκαιρία της έκθεσης που θα 
υποβάλει η Επιτροπή πριν από τα τέλη του 1998. 
6. Για το σκοπό αυτό πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το άρθρο 8Β παρ. 1 αποτελεί 
εφαρμογή της αρχής της ισότητας και της μη διάκρισης μεταξύ υπηκόων κρατών 
μελών και υπηκόων τρίτων χωρών, και συνακόλουθο του δικαιώματος της ελεύθερης 
κυκλοφορίας και διαμονής που παρέχεται από το άρθρο 8Α της Συνθήκης. 
7. Ας σημειωθεί όπ οι προτάσεις (23) της Επιτροπής που αποσκοπούν στην 
τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 1612/68 και της οδηγίας 68/360/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου, όσον αφορά τη διακίνηση και διαμονή των εργαζομένων και της 
οικογένειας τους εντός της Κοινότητας, εκκρεμούν ενώπιον του Συμβουλίου. 
8. Έχει υποβληθεί στο Συμβούλιο πρόταση κανονισμού(24) που αποσκοπεί, αφενός, 
να συμπεριλάβει τα ειδικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης των υπαλλήλων και, 
αφετέρου, να συντονίσει τα ειδικά συστήματα που εφαρμόζονται σε όλα τα άτομα που 
δεν καλύπτονται ακόμη από τους κανονισμούς - στο βαθμό που είναι ασφαλισμένα σ' 
ένα κράτος μέλος. 
9. Επιπλέον, λαμβανομένων υπόψη των αλλαγών που επέφεραν τα κράτη μέλη σπς 
νομοθεσίες τους όσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση και τη δυνατότητα ορισμένων 
(21) ΕΕ C 105 της 13.04.1994 
(22) ΕΕ L 368 της 31.12.1994 
(23) EEC 100 της 21.04.1989. ΕΕ C 119 της 15.05.1990 
(24) Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων 
κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μσθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της 
Κοινότητας και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 (ΕΕ C 46 της 
20.02.1992). 
15 
τροποποιήσεων τεχνικού χαρακτήρα, εκδόθηκε σπς 30 Ιουνίου 1993(25) κανονισμός 
και υποβλήθηκε πρόταση κανονισμού(26) για την τροποποίηση των κανονισμών αριθ. 
1408/71, 574/72, 1247/92 και 1945/93. 
10. Η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και το πρωτόκολλο 
προσαρμογής της συμφωνίας για τον ΕΟΧ(27) τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 
1994. 
Όσον αφορά το τέταρτο παράρτημα της συμφωνίας για την κοινοτική ρύθμιση στον 
τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, η Αυστρία, η Φινλανδία, η Ισλανδία, η Νορβηγία 
και η Σουηδία περιλαμβάνονται στο σύστημα συντονισμού, με σκοπό να διευκολύνουν 
την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο έδαφος του ΕΟΧ. 
11. Η κωδικοποίηση των κοινοπκών κανονισμών για την κοινωνική ασφάλιση των 
διακινούμενων εργαζομένων περιλαμβάνεται στο νομοθετικό πρόγραμμα της 
Επιτροπής για το 1995. Εχουν ήδη αρχίσει οι προπαρασκευαστικές εργασίες της 
κωδικοποίησης. 
12. Η έλλειψη συντονισμού, η ποικιλομορφία και η πολλαπλότητα των ιδιωτικών 
επικουρικών συστημάτων και η αυξανόμενη σημασία τους σε σχέση με τα κρατικά 
συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, καθιστά περίπλοκη τη δυνατότητα μεταφοράς των 
δικαιωμάτων σε περίπτωση κινητικότητας των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών. 
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή εξέδωσε, στις 17 Ιουλίου 1991, "Ανακοίνωση για τα 
συμπληρωματικά καθεστώτα κοινωνικής ασφάλισης"(28). Πρόκειται για ένα έγγραφο 
προβληματισμού και ευαισθητοποίησης με το οποίο η Επιτροπή προτίθετο να ξεκινήσει 
μια συζήτηση σε κοινοπκή κλίμακα σχετικά με τα επικουρικά συστήματα 
συνταξιοδότησης. Η ανακοίνωση δεν είχε ως στόχο να αξιολογήσει τα χαρακτηριστικά 
των εθνικών συστημάτων αλλά να παρουσιάσει μια καταγραφή των προβλημάτων που 
θέτουν τα επικουρικά συστήματα όσον αφορά την κινηπκότητα των εργαζομένων. Ο 
στόχος που θα επιτευχθεί με τη δυνατότητα μεταφοράς των επικουρικών δικαιωμάτων 
συνταξιοδότησης είναι να εξαλειφθούν τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των 
εργαζομένων τα οποία οφείλονται στην έλλειψη κοινοπκών διατάξεων που να τους 
προστατεύουν ένανπ της απώλειας αυτών των δικαιωμάτων. Με την προοπτική αυτή, 
η Επιτροπή, σύμφωνα με το Λευκό βιβλίο για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική, θα 
αρχίσει διαβουλεύσεις ενόψει ενδεχόμενης επεξεργασίας οδηγίας για την καθιέρωση 
γενικού πλαισίου. Με βάση αυτές πς διαβουλεύσεις, η Επιτροπή θα εγκρίνει στο 
πρώτο εξάμηνο του 1995 σχέδιο οδηγίας για την καθιέρωση γενικού πλαισίου για να 
προστατεύσει τα επικουρικά ή επαγγελματικά συνταξιοδοτικά δικαιώματα των 
εργαζομένων που κυκλοφορούν μέσα στην Ένωση. Ο στόχος της οδηγίας είναι να 
εξασφαλίσει την ενδεικνυόμενη προστασία των ατομικών δικαιωμάτων που 
αποκτήθηκαν ή που θα αποκτηθούν από ασφαλισμένους και πρώην ασφαλισμένους 
σε επικουρικά συνταξιοδοπκά συστήματα, οι οποίοι μεταβαίνουν σε άλλες χώρες μέσα 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η προστασία αυτή αφορά ιδίως τη διατήρηση και τη 
δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τόσο από υποχρεωτικά όσο 
και από εθελονπκά συστήματα. Η οδηγία θα εφαρμοστεί στους υπηκόους κράτους 
μέλους, στους απάτριδες και στους πρόσφυγες που κατοικούν σε κράτος μέλος. 
1.04 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 
1. Η αναγκαία αλληλεγγύη ένανπ των πλέον άπορων κοινωνικών ομάδων άπτεται 
προπάντων της ευθύνης των κρατών μελών. Εντούτοις από τα μέσα της δεκαετίας του 
1970, 
16 
(25) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1945/93 του Συμβουλίου της 30ης Ιουνίου 1993 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ 
1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών 
τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 1408/71 και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1247/92 που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/81 (ΕΕ L 181 της 23.07.1993) 
(26) ΕΕ C 14 της 26.05.1994. Η γνώμη της ΟΚΕ εκδόθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1994 
(27) EEL1 της 3.01.1994 
(28) SEC (91) 1332 
17 
η Κοινότητα έχει εκφράσει την ανησυχία της για πς καταστάσεις αυτές. Στα 
προγράμματα για τη φτώχια 1975-1980 και 1984-1988 προστίθεται η απόφαση του 
Συμβουλίου της 18ης Ιουλίου 1989 περί θεσπίσεως ενός νέου κοινοτικού 
προγράμματος για την οικονομική και κοινωνική ένταξη των λιγότερο ευνοημένων 
κοινωνικών ομάδων (1989-1994). 
2. Η Επιτροπή εξέδωσε στις 23 Δεκεμβρίου 1992 την ανακοίνωση "Για την αλληλεγγύη 
στην Ευρώπη: εντατικοποίηση της καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού, 
προώθηση της ένταξης"(29). Στο πλαίσιο της τήρησης της αρχής της 
επικουρικότητας, η ανακοίνωση προτείνει πς συνολικές κατευθύνσεις δράσης που θα 
μπορούσε να αναπτύξει η Επιτροπή στο συγκεκριμένο τομέα. 
3. Σπς 22 Σεπτεμβρίου 1993 η Επιτροπή εξέδωσε ένα νέο πρόγραμμα 
("Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δράσης για την καταπολέμηση του αποκλεισμού και την 
προώθηση της αλληλεγγύης") (30) το οποίο αποσκοπεί να διαδεχτεί το τρίτο 
πρόγραμμα για τη φτώχια που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994. 
4. Εξάλλου, τα κράτη μέλη που ανπμετωπίζουν διαρκώς διάφορες μορφές κοινωνικού 
αποκλεισμού προσπάθησαν να ανταπεξέλθουν στην κατάσταση αυτή θεσπίζοντας 
διάφορες μορφές διασφάλισης πόρων για τις πλέον άπορες κοινωνικές ομάδες. 
5. Με το ψήφισμα του Συμβουλίου και των Υπουργών Κοινωνικών Υποθέσεων 
συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου της 29ης Σεπτεμβρίου 1989 όσον αφορά την 
καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, οι υπουργοί κατέστηκαν εμφανή τη 
σημασία που αποδίδουν στο να συνοδεύουν τις πολιτικές οικονομικής ανάπτυξης με 
πολιτικές διασφάλισης πόρων προσαρμοσμένες στις καταστάσεις των κρατών. Η 
συγκεκριμένη βούληση αλληλεγγύης που εξέφρασε κατ' αυτόν τον τρόπο το 
Συμβούλιο των Υπουργών, αποτέλεσε τη βάση του σχεδίου σύστασης όσον αφορά 
κοινά κριτήρια σχεπκά με την επάρκεια πόρων και παροχών στα συστήματα κοινωνικής 
προστασίας (31). Το σχέδιο σύστασης αποσκοπούσε να αναγνωριστεί από τα κράτη 
μέλη, και να οργανωθούν οι συναφείς τρόποι εφαρμογής, ένα γενικό ατομικό 
δικαίωμα σε επαρκείς εγγυημένους πόρους και παροχές. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη 
σχεπκή σύσταση σπς 24 Ιουνίου 1992 (32). Κατ' εφαρμογή της σύστασης, η 
Επιτροπή δημοσίευσε στα τέλη του 1993 μια πρώτη έκθεση "Η κοινωνική προστασία 
στην Ευρώπη" που περιγράφει την κατάσταση της κοινωνικής προστασίας στα κράτη 
μέλη, αναλύει πς πολιπκές που ακολουθούν και εξετάζει τα βασικά προβλήματα που 
αντιμετωπίζουν στο συγκεκριμένο τομέα(33). Η έκθεση αυτή θα δημοσιεύεται τακτικά 
από την Επιτροπή. 
(29) COM (92) 542 τελικό 
(30) COM (93) 435 τελικό 
(31) COM (91) τελικό της 13ης Μαίου 1991, ΕΕ C 163 της 22.06.1991 
(32) ΕΕ L 245 της 26.08.1992 
(33) COM (93) 531 τελικό 
18 
6. Αφετέρου, προκειμένου να προαχθεί η προσέγγιση των επιπέδων κοινωνικής 
προστασίας, η Επιτροπή πρότεινε, κατόπιν των υποχρεώσεων που ανέλαβε στο 
πρόγραμμα για την εφαρμογή του χάρτη, μια στρατηγική σύγκλισης των πολιτικών 
των κρατών μελών της Κοινότητας στον τομέα της κοινωνικής προστασίας. Αυτή η 
στρατηγική, που εκτίθεται στη σύσταση του Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 1992 για τη 
σύγκλιση των στόχων και πολιπκών κοινωνικής προστασίας προτίθεται να είναι 
ευέλικτη, προοδευτική και βασισμένη στην εκούσια δράση των κρατών μελών(34). 
Μια τέτοια στρατηγική, που προϋποθέτει τον καθορισμό σε κοινοτικό επίπεδο κοινών 
στόχων που επιτρέπουν τη σύγκλιση των πολιπκών κοινωνικής προστασίας, αποσκοπεί 
να προαγάγει τα εθνικά συστήματα συστήματα κοινωνικής προστασίας σύμφωνα με 
τους γενικούς στόχους της Κοινότητας. Εξάλλου, η συγκεκριμένη στρατηγική 
σύγκλισης δεν πρέπει να εξετάζεται ως μία μεμονωμένη δράση αλλά να εντάσσεται 
σε μια ευρύτερη προοπτική οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης και πρόληψης του 
αποκλεισμού. 
1.05 ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 
1. Το κοινοπκό μέσο για την απόκτηση μετοχών από τους μισθωτούς εργαζόμενους 
και την οικονομική τους συμμετοχή σπς επιχειρήσεις, που ανακοίνωσε η Επιτροπή στο 
πρόγραμμα δράσης, λαμβάνει υπόψη πς πλέον πρόσφατες εξελίξεις, καθώς και τις 
πολιπκές που εφαρμόζει σήμερα η Κοινότητα(35). Το μέσο αυτό αφορά κυρίως τη 
συμμετοχή των μισθωτών στα κέρδη και στην αύξηση του κεφαλαίου της επιχείρησης 
τους, καθώς και την απόκτηση μετοχών από τους μισθωτούς εργαζόμενους. Η 
επιλογή του μέσου που αναφέρεται στη σύσταση του Συμβουλίου αιτιολογείται από 
τη φύση του ανπκειμένου που ωθεί στην προτιμητέα χρήση ενός μέσου μη 
αναγκαστικού χαρακτήρα(36). 
2. Παρατηρούνται σημανπκές διαφορές στα είδη των προγραμμάτων οικονομικής 
συμμετοχής που εφαρμόζονται ουσιαστικά σπς διάφορες χώρες. Το νομικό και 
φορολογικό τους καθεστώς παρουσιάζει σημανπκές αποκλίσεις μεταξύ των χωρών. 
Μπορεί να πρόκειται για χορήγηση επιμισθίων σε μετρητά, συμμετοχή στα κέρδη με 
απόκτηση μετοχών και άλλες μορφές ετεροχρονισμένης συμμετοχής ή ακόμη 
ορισμένα ιδιαίτερα συστήματα απόκτησης μετοχών, όπως η δωρεάν διανομή μετοχών 
στους μισθωτούς ή η προσφορά μετοχών υπό προπμησιακούς όρους, συστήματα για 
δικαίωμα αγοράς μετοχών προσιτών σε όλους τους μισθωτούς ή μόνον στα ανώτερα 
στελέχη, προγράμματα εκχώρησης μεγάλου μέρους μετοχών και εξαγορές 
επιχειρήσεων από μισθωτούς. 
3. Η σύσταση αφορά κυρίως τα εσωτερικά συστήματα μιας επιχείρησης - συλλογικά, 
συνεχή - και τα συστήματα συμμετοχής των εργαζομένων σε 
(34) 92/442/ΕΟΚ 
(35) COM (91) 259 τελικό, Βρυξέλλες 3 Σεπτεμβρίου 1991 
(36) Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την προώθηση της συμμετοχής των μισθωτών εργαζομένων στα κέρδη και στα 
αποτελέσματα των επιχειρήσεων (συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο), ΕΕ C 245 της 20.09.1991 
19 
συνάρτηση μ' ένα κριτήριο εκτίμησης των αποτελεσμάτων της επιχείρησης (άμεσα 
ή έμμεσα). Στόχος της σύστασης είναι να ενθαρρύνει την ευρεία χρήση των διάφορων 
μορφών συμμετοχής των μισθωτών στα οφέλη και στα αποτελέσματα των 
επιχειρήσεων, είτε μέσω συμμετοχής στα κέρδη, είτε μέσω της απόκτησης μετοχών 
από τους μισθωτούς ή με συνδυασμό των δύο. 
Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση του για το συγκεκριμένο θέμα στις 27 Ιουλίου 
1992(37). 
4. Η έκδοση από το Συμβούλιο της 22ας Σεπτεμβρίου 1994 της οδηγίας 94/45/ΕΚ(38) 
σχετικά με τη διεθνή ενημέρωση και διαβούλευση των εργαζομένων οτις επιχειρήσεις 
και ομίλους επιχειρήσεων κοινοπκής κλίμακας θα έχει σίγουρα κάποιο αντίκτυπο σε 
άλλες προτάσεις που συζητούνται στο Συμβούλιο για το συγκεκριμένο θέμα ή 
παρεμφερή θέματα (βλέπε το σημείο 2.2 παρακάτω). 
Η Επιτροπή προπ'θεται να αναλύσει εάν και σε ποιο βαθμό η προαναφερόμενη οδηγία 
θα διευκολύνει και μάλιστα θα επιταχύνει την έγκριση άλλων προτάσεων που 
εκκρεμούν στο Συμβούλιο. Πρόκειται, για προτάσεις που αφορούν το ρόλο των 
εργαζομένων στο καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας, τη διάρθρωση των 
ανωνύμων εταιρειών (5η οδηγία), το καταστατικό του ευρωπαϊκού σωματείου, του 
ευρωπαϊκού συνεταιρισμού και της ευρωπαϊκής ένωσης κοινωνικής αλληλεγγύης. 
1.06 ΙΣΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ 
1. Στη διάρκεια της εφαρμογής του τρίτου προγράμματος μεσοπρόθεσμης κοινοτικής 
δράσης για την ισότητα ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών (1991-1995), η 
Επιτροπή θεωρεί όπ ο στρατηγικός στόχος που πρέπει να επιτευχθεί συνίσταται στη 
μετάβαση από τα ίσα δικαιώματα στην ίση μεταχείριση στην αγορά εργασίας, μέσω 
της παροχής ίσων ευκαιριών στην κοινωνία. Για το σκοπό αυτό, οι πρωτοβουλίες της 
αποσκοπούν στην επίλυση τριών βασικών προγραμμάτων: στο συνδυασμό του 
επαγγελμαπκού και του ιδιωπκού βίου, στην κατάργηση του οριζόντιου και κάθετου 
«διαχωρισμού της αγοράς εργασίας, στη συμμετοχή των γυναικών στη λήψη των 
αποφάσεων. 
2. Προκειμένου να προωθηθεί η πλήρης εφαρμογή του θεμελιώδους δικαιώματος της 
ίσης αμοιβής και σύμφωνα με την υποχρέωση που έχει αναλάβει στο τρίτο 
πρόγραμμα, η Επιτροπή εξέδωσε στις 23 Ιουνίου 1994 ένα μνημόνιο για την ίση αμοιβή 
για εργασία ίσης αξίας(39), το οποίο εξηγεί και αναλύει την ισχύουσα νομοθεσία, 
καθώς και πς συναφείς αποφάσεις του Δικαστηρίου. Το μνημόνιο προορίζεται κυρίως 
για τους εργοδότες, συνδικαλιστικές οργανώσεις, νομικούς, εθνικούς οργανισμούς 
ισότητας και άλλους φορείς που καλούνται να εφαρμόσουν τη νομοθεσία για την ίση 
αμοιβή. Κατά την παρακολούθηση 
(37) ΕΕ L 245 της 26.08.1992 
(38) ΕΕ L 254 της 30.09.1994 
(39) COM (94) 6 
20 
του μνημονίου, η Επιτροπή προπ'θεται να υιοθετήσει έναν κώδικα ορθής πρακτικής 
όσον αφορά την ίση αμοιβή. 
3. Ένα από τα θέματα που άπτονται της ποιότητας της εργασίας των γυναικών είναι 
το θέμα της προστασίας της αξιοπρέπειας των γυναικών και των ανδρών στην 
εργασία. Με το ψήφισμα του Μαίου 1990 για την προστασία της αξιοπρέπειας των 
γυναικών και των ανδρών στην εργασία(40), οι υπουργοί της ΕΕ απέδειξαν ότι 
υποστηρίζουν πς προσπάθειες που καταβάλλονται ευρέως προκειμένου ο χώρος 
εργασίας να καταστεί περισσότερο φιλόξενος για αμφότερα τα φύλα. Η Επιτροπή 
εξέδωσε με τη σειρά της σύσταση(41) και έναν κώδικα συμπεριφοράς προκειμένου 
να ληφθούν μέτρα για το συγκεκριμένο θέμα. Θεώρησε πρόσφορο να συνεχιστούν οι 
εργασίες της στο συγκεκριμένο τομέα δημοσιεύοντας τον οδηγό "Πώς να 
καταπολεμήσουμε τη σεξουαλική παρενόχληση", ένα πρακτικό και αντικειμενικό 
εγχειρίδιο που συγκεντρώνει αποσπάσματα γενικής πολιπκής, προγράμματα που 
ευνοούν την ίση μεταχείριση, νόμους και υποθέσεις που εκδικάστηκαν ενώπιον των 
δικαστηρίων. Σ' αυτό οι εργοδότες, οι συνδικαλισπκές οργανώσεις, οι εκπρόσωποι 
του προσωπικού και οι οργανώσεις γυναικών θα βρουν ό,π χρειάζονται για την 
εκπόνηση στρατηγικών που προορίζονται για την καταπολέμηση αυτού του είδους 
συμπεριφοράς. 
4. Βασισμένη στο άρθρο 118Α της συνθήκης ΕΟΚ, η πρόταση οδηγίας σχετικά με την 
προστασία κατά την εργασία των εγκύων και λεχώνων αποτελεί μια ιδιαίτερη οδηγία 
υπό την έννοια της οδηγίας-πλαισίου 89/391 /ΕΟΚ σχετικά με την εφαρμογή μέτρων 
για την προώθηση της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την 
εργασία(42). Αποσκοπεί να βελπώσει την προστασία των εγκύων και λεχώνων που 
θεωρούνται ως ομάδα κινδύνου υπό την έννοια της προαναφερόμενης οδηγίας-
πλαισίου χωρίς ωστόσο να επιφέρει επιδείνωση των όρων εργασίας τους, και ιδίως 
της κατάστασης τους στην αγορά εργασίας. Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην 
πρόταση αφορούν αφενός τις περιόδους παύσης της εργασίας, τη διάρκεια της 
εργασίας και τα δικαιώματα που συνδέονται με την εργασία και, αφετέρου, τις 
συνθήκες εργασίας, περιλαμβανομένης της έκθεσης σε παράγοντες ή μεθόδους που 
μπορούν να θίξουν την υγεία των δικαιούχων. Περιλαμβάνει επίσης μια ειδική διάταξη 
σχετικά με το βάρος της απόδειξης σε περίπτωση διαφοράς. Η συγκεκριμένη 
πρόταση οδηγίας ανταποκρίνεται σε μια σημανπκή ειδική ανάγκη και, 
επανειλημμένως, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει υπογραμμίσει τον επιτακτικό 
χαρακτήρα αυτής της πρωτοβουλίας που μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην 
προώθηση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζόμενων γυναικών στο χώρο 
εργασίας τους. Το Συμβούλιο εξέδωσε το οριστικό κείμενο στις 19 Οκτωβρίου 
1992(43). 
5. Η έλλειψη ιδρυμάτων φύλαξης παιδιών επαρκούς ποιότητας και σε προσιτή τιμή 
εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο στην πρόσβαση των γυναικών στην αγορά 
εργασίας και στην επαγγελμαπκή κατάρτιση. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή 
εξασφαλίζει την παρακολούθηση 
(40) Ψήφισμα 90/C 157/02 της 29ης Μαίου 1990, ΕΕ C 157 της 27.06.1990 
(41) Σύσταση 92/131/ΕΟΚ της 27ης Νοεμβρίου 1991, ΕΕ C49 της 24.02.1992 
(42) ΕΕ L 183 της 29.06.1989 
(43) Οδηγία 92/85/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 1992, ΕΕ L 348 της 28.11.1992 
21 
της σύστασης σχεπκά με τη φύλαξη των παιδιών(44), που συστήνει σειρά μέτρων 
που θα επιτρέπουν στους άνδρες και πς γυναίκες να συνδυάζουν τις επαγγελματικές 
και οικογενειακές τους υποχρεώσεις που απορρέουν από τη φύλαξη των παιδιών και 
την εκπαίδευση τους. Προετοιμάστηκε ένα ερωτηματολόγιο προς τα κράτη μέλη 
προκειμένου να συγκεντρωθούν οι αναγκαίες πληροφορίες για τη σύνταξη έκθεσης 
αξιολόγησης σχεπκά με την εφαρμογή της σύστασης, υπό το πρίσμα της οποίας η 
Επιτροπή θα επεξεργαστεί τα κατάλληλα μέτρα που πρέπει να προταθούν για το 
συγκεκριμένο τομέα. 
Αν και οι οδηγίες που αφορούν την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών (75/117/ΕΟΚ, 
76/207/ΕΟΚ 79/7/ΕΟΚ και 86/378/ΕΟΚ) είχαν αρκετά ευρύ πεδίο εφαρμογής, δεν 
ελάμβαναν αρκετά υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των ανεξάρτητα εργαζόμενων 
γυναικών και ανδρών και κυρίως την κατάσταση των εργαζόμενων γυναικών και 
ανδρών που έχουν ένα ελάχιστα σαφές επαγγελματικό καθεστώς (ούτε συνέταιροι 
ούτε μισθωτοί). Ως εκ τούτου σπς 11 Δεκεμβρίου 1986, το Συμβούλιο εξέδωσε οδηγία 
σχεπκά με την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών που ασκούν ανεξάρτητη 
δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής, καθώς και για την προστασία 
της μητρότητας(45), που αποσκοπούσε να προσδιορίσει την ειδική συνεισφορά αυτών 
των εργαζομένων στο εισόδημα της οικογένειας, να χορηγήσει στους συζύγους που 
ασκούν τα ίδια είτε παρεπόμενα καθήκοντα ένα σαφώς καθορισμένο επαγγελματικό 
καθεστώς και, συνεπώς, να εξασφαλίσει τα δικαιώματα τους στην κοινωνική ασφάλιση. 
6. Σπς 16 Σεπτεμβρίου 1994, η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση για την εφαρμογή αυτής της 
οδηγίας(46), από την οποία προκύπτει ότι, εάν από αυστηρά νομική άποψη η οδηγία 
μπορεί να θεωρηθεί ως εφαρμοσθείσα στα κράτη μέλη, τα πρακτικά αποτελέσματα 
δεν είναι πλήρως ικανοποιητικά σε σχέση με τον πρώτο στόχο της, που αποσκοπούσε 
γενικότερα στη βελπ'ωση του καθεστώτος του συζύγου που ασκεί τα ίδια καθήκοντα. 
Είναι συνεπώς αναγκαίο η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μελετήσουν τις δυνατότητες 
προόδου στο συγκεκριμένο τομέα. 
7. Παρά πς προσπάθειες που κατέβαλε τόσο η Επιτροπή όσο και η Προεδρία του 
Συμβουλίου, δεν κατέστη δυνατή η έκδοση των οδηγιών σχετικά με τη γονική άδεια 
και το βάρος της απόδειξης. Προκειμένου να προωθήσει τα θέματα αυτά, η Επιτροπή 
αποφάσισε να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που προσφέρει το Πρωτόκολλο για την 
κοινωνική πολιπκή. Έγιναν διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους, στη βάση 
ενός εγγράφου της Επιτροπής, το οποίο αφορά όλες πς πλευρές της εναρμόνισης της 
οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή. Η Επιτροπή πρόκειται να υποβάλει σύντομα 
στους κοινωνικούς εταίρους ένα συμβουλευτικό έγγραφο σχετικά με το βάρος 
απόδειξης σε περιπτώσεις ίσης μεταχείρισης. 
8. Σπς 28 Σεπτεμβρίου 1994, το Δικαστήριο εξέδωσε 6 ερμηνευτικές αποφάσεις 
σχεπκά με την εφαρμογή του άρθρου 119 της Συνθήκης στο επαγγελματικό 
(επικουρικό) σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Οι αποφάσεις αυτές αποσαφηνίζουν την 
απόφαση Barber της 17ης Μαίου 1990 όπου το Δικαστήριο αποφάνθηκε σαφώς ότι οι 
παροχές που παρέχει το επαγγελμαπκο σύστημα των μισθωτών εργαζόμενων 
εντάσονται στις έννοιες της αμοιβής υπό την έννοια του άρθρου 119 της Συνθήκης 
σχεπκά με την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών. Συνεπώς, καθώς το άρθρο αυτό δεν 
(44) Σύσταση του Συμβουλίου 92/241/ΕΟΚ, της 31ης Μαρτίου 1992, ΕΕ L 123 της 08.05.1992 
(45) Οδηγία 867613/ΕΟΚ, ΕΕ L 359 της 19.12.1986 
(46) COM (163)94 
22 
προβλέπει εξαιρέσεις όσον αφορά την αρχή ίσης αμοιβής και προέχει κάθε άλλης 
δευτερογενούς νομοθεσίας, οι συγκεκριμένες διατάξεις της οδηγίας 86/378/ΕΟΚ 
σχετικά με την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα 
που πρόβλεπαν παρόμοιες παρεκκλίσεις (άρθρο 9 αυτής της οδηγίας) δεν είναι πλέον 
εφαρμόσιμη και δεν έχει καμμία επίδραση σε ό,π αφορά τους μισθωτούς. Έτσι η 
Επιτροπή, για λόγους νομικής ασφάλειας, προπ'θεται να υποβάλλει τροποποίηση της 
οδηγίας 86/378/ΕΟΚ προκειμένου να την καταστήσει σύμφωνη με το άρθρο 119 της 
Συνθήκης όπως έχει ερμηνευτεί από το Δικαστήριο 
1.07 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
1. Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε η ανάπτυξη και η ποιότητα της επαγγελμαπκής 
κατάρτισης περιλαμβάνονται στην ημερήσια διάταξη και επηρεάζουν έντονα την 
ικανότητα της Κοινότητας να ανπμετωπίσει επιτυχώς πς προκλήσεις που θέτει η 
έλευση του 21ου αιώνα. Το θέμα αυτό βρίσκεται στο επίκεντρο αναλύσεων και 
προτάσεων που έχει υποβάλλει η Επιτροπή στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια των Βρυξελλών 
και κατόπιν της Κέρκυρας με το Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την 
ανταγωνισπκότητα και την απασχόληση. Το Λευκό Βιβλίο κατέστησε εμφανές ότι η 
Κοινότητα πρέπει να προβεί σε μία ουσιαστική προσαρμογή των συστημάτων 
εκπαίδευσης και κατάρπσης. Προώθησε το στόχο της βελτίωσης της ανάπτυξης της 
συνεχούς κατάρποης καθόλη τη διάρκεια του βίου. 
2. Τα προγράμματα κοινοπκής δράσης στον τομέα της επαγγελματικής κατάρποης 
γνώρισαν ταχεία πρόοδο από το 1987, κατόπιν της έγκρισης του προγράμματος 
Comett. Η μεταγενέστερη έγκριση από το Συμβούλιο σειράς άλλων προγραμμάτων 
δράσης, όπως το Eurotecnet, το Petra και το Force, καθώς και της σύστασης 
περί της πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρπση, που ελήφθη σε άμεση 
εφαρμογή του σημείου 15 του Χάρτη των Θεμελιωδών Κοινωνικών Δικιαωμάτων των 
Εργαζομένων δείχνει τη σημασία που αποδίδεται σε ολόκληρη την Κοινότητα, στην 
επανγελμαπκή κατάρπση, ως θεμελιώδη πολιπκή τόσο για την κοινωνική ανάπτυξη 
όσο και για πς κοινωνικές ισορροπίες. Τα τέσσερα εν λόγω προγράμματα δράσης 
ολοκληρώνονται στα τέλη του 1994. Εχουν επιφέρει σημαντικά και συγκεκριμένα 
αποτελέσματα για τη δημιουργία των βάσεων της διασυνοριακής συνεργασίας. Η 
Ευρώπη της κατάρπσης... Η ευρωπαϊκή αγορά της κατάρτισης... Οι διεθνικές 
συνεργασίες στον τομέα της κατάρπσης.... Τα ευρωπαϊκά δίκτυα κατάρτισης... 
αυτές οι εκφράσεις αποτελούν του λοιπού αναπόσπαστο μέρος της τρέχουσας 
γλώσσας και των κύκλων των ευρωπαίων εκπαιδευπκων. Αποτελούν αναφορές των 
δραστηριοτήτων και των πρακπκών τους. 
3. Η εφαρμογή μιας κοινοπκής πολιπκής στον τομέα της επαγγελματικής κατάρποης 
καθορίζεται με το άρθρο 127 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Στη βάση 
αυτού του άρθρου η Επιτροπή πρότεινε ένα σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου σχετικά 
με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την εφαρμογή μιας πολιτικής της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την επαγγελματική κατάρτιση "LEONARDO da Vinci" (47). 
Το Συμβούλιο αφού ενέκρινε κοινή θέοη(48) για την πρόταση της Επιτροπής εξέδωσε 
την απόφαση σπς 6 Δεκεμβρίου 1994(49). Το πρόγραμμα θα καλύψει την περίοδο 1η 
Ιανουαρίου 1995 έως 31 Δεκεμβρίου 1999. 
(47) ΕΕ C 67 της 04.03.1994 
(48) Κοινή θέση (ΕΚ) αριθ. 33/94 της 18ης Ιουλίου 1994 ΕΕ C 224 της 31.08.1994 
(49)ΕΕ L 340 της 29.12.1994. 
23 
Το πρόγραμμα LEONARDO da Vinci είναι συνεπώς το κοινοπκό πρόγραμμα δράσης που 
αποσκοπεί να στηρίξει και να συμπληρώσει πς πολιπκές των κρατών μελών, 
εξαιρουμένης κάθε εναρμόνισης των νομοθεπκών και κανονιστικών διατάξεων των 
κρατών μελών. Τα κράτη είναι υπεύθυνα για το περιεχόμενο και την οργάνωση της 
κατάρπσης. Τα σημανπκότερα στοιχεία του προγράμματος είναι τα ακόλουθα: 
α) Οι στόχοι: προώθηση της ποιότητας της επαγγελμαπκής κατάρποης και της 
δυνατότητας καινοτομίας στο συγκεκριμένο τομέα. 
β) Τα όργανα στήριξης των φορέων: θα ορίζονται με ευθύνη των κρατών μελών και 
θα στηρίζονται καθόσον είναι αναγκαίο στις δομές των υφιστάμενων προγραμμάτων. 
γ) Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων: Οι κοινωνικοί εταίροι είναι βασικοί φορείς του 
LEONARDO. Συμμετέχουν στη διαδικασία διαβούλευσης τόσο σε κοινοτικό όσο και σε 
εθνικό επίπεδο. Παρεμβαίνουν ως συντελεστές ειδικών σχεδίων, είτε με ίση 
εκπροσώπηση είτε όχι. Μεταξύ του προγράμματος και του Κοινωνικού Διαλόγου θα 
καθοριστούν ειδικές σχέσεις. Αυτή η εκτέλεση σχεδίων που διαχειρίζονται απευθείας 
οργανώσεις εργοδοτών ή εργαζομένων, με ενδεχόμενη συμμετοχή άλλων εταίρων, 
τους δίνει τη δυνατότητα να πάρουν απευθείας μέρος στη μελέτη συγκεκριμένων 
σχεδίων κατάρπσης, των οποίων τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από 
πς οργανώσεις τους. Αυτά τα σχέδια αποτελούν επίσης σημανπκο βοήθημα για την 
ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου στο κοινοπκό επίπεδο και για το σκοπό αυτό θα 
δημιουργηθεί μηχανισμός ολοκληρωμένης παρακολούθησης αυτών των ειδικών 
σχεδίων. 
δ) Τα μέτρα: διακρίνονται ανάλογα με τη σκοπιμότητα τους, σε τρεις δέσμες: 
Δέσμη Ι: στήριξη της βελτίωσης των συστημάτων και των μηχανισμών επαγγελματικής 
κατάρπσης στα κράτη μέλη, 
Δέσμη II: στήριξη της βελτίωσης των ενεργειών επαγγελματικής κατάρτισης 
συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας πανεπιστημίων/επιχειρήσεων όσον αφορά τις 
επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους, 
Δέσμη III: στήριξη της ανάπτυξης των γλωσσικών ικανοτήτων, των γνώσεων και της 
διάδοσης των καινοτομιών στον τομέα της επαγγελμαπκής κατάρποης. 
ε) Οι τομείς κατάρπσης. αφορά όλους τους τομείς επαγγελματικής κατάρτισης: 
αρχική κατάρτιση και μετάβαση στον ενεργό βίο, συνεχής κατάρτιση, συνεργασία 
πανεπιστημίων/επιχειρήσεων. To LEONARDO επιδιώκει το στόχο της ανάπτυξης της 
κατάρπσης καθόλη τη διάρκεια του βίου, "Life-long Learning". 
στ) Οι φορείς: αφορά όλους τους φορείς της επαγγελμαπκής κατάρτισης: δημόσιες 
αρχές, επιχειρήσεις, κοινωνικοί εταίροι σε εθνικό και κοινοπκό επίπεδο, δημόσιοι και 
ιδιωπκοί οργανισμοί κατάρπσης, πανεπιστήμια. Επιπλέον επιδιώκονται οι συνεργασίες 
μεταξύ όλων αυτών των φορέων. 
ζ) Ο συντονισμός και η συνεργία των μέσων: το LEONARDO δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο 
συντονισμό με άλλες κοινοπκές ενέργειες και επιδιώκει τη συμπληρωμαπκότητα 
μεταξύ των ενεργειών και των χρηματοδοτήσεων που χορηγεί το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό 
Ταμείο. 
η) Η αξιολόγηση: η εφαρμογή μηχανισμών αξιολόγησης, που υλοποιούνται ως 
συνεργασίες μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών έχει ως στόχο να αυξήσει 
24 
το εμφανές και τη γνώση των κοινοπκών ενεργειών και τον ανπ'κτυπό τους στα εθνικά 
συστήματα. 
ι) Η διεύρυνση: το πρόγραμμα Leonardo θα είναι επίσης ανοικτό σπς συνδεδεμένες 
χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης καθώς και στην Κύπρο και στη 
Μάλτα, ώστε να ενισχυθεί η τυχόν αλληλεπίδραση της ανάπτυξης μιας πολιτικής 
επαγγελμαπκής κατάρποης μέσα στην Ένωση και της υποστήριξης που θα παρέχει 
η Ένωση σπς ενέργειες επαγγελμαπκής κατάρπσης σε αυτές πς χώρες. 
5. Σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους στο κοινοπκό επίπεδο, 
δημιουργήθηκε μηχανισμός για την υποστήριξη του κοινωνικού διαλόγου σχετικά με 
τη συνεχή κατάρτιση, ύστερα από πρωτοβουλία της Επιτροπής. Αυτός ο τεχνικός 
μηχανισμός αποβλέπει στο να εντοπίσει, συλλέξει και αναλύσει τις καινοτομικές 
πρακπκές συνεχούς κατάρτισης που συνεπάγονται διαδικασίες διαλόγου μεταξύ των 
κοινωνικών εταίρων. Με τον τρόπο αυτό καθιστά δυνατό τον εντοπισμό των θεμάτων 
κοινού ενδιαφέροντος για το διάλογο των κοινωνικών εταίρων και την υποστήριξη τους 
με συγκεκριμένες περιπτώσεις που διαφωτίζουν αυτά τα θέματα. Αυτός ο μηχανισμός 
συνδέεται στενά με πς εργασίες του κοινωνικού διαλόγου και πρέπει να εξελιχθεί προς 
μία μόνιμη βάση πληροφοριών και παρατηρήσεων των καινοτομικών πρακτικών στον 
τομέα της κατάρπσης όπου θα συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι, με στόχο να 
εμπλουπ'σουν το διάλογο τους. 
6. Οι κοινωνικοί εταίροι εμβάθυναν επίσης τις σημανπκές στους συνεισφορές στην 
ανάπτυξη της επαγγελμαπκής κατάρπσης με τις εργασίες τους στο πλαίσιο του 
κοινωνικού διαλόγου πάνω σε δύο θέματα: 
στο πλαίσιο της τρίτης εντολής που δόθηκε στην ομάδα εκπαίδευση/κατάρτιση 
του κοινωνικού διαλόγου, με τη σύνταξη ενός σχεδίου κοινής γνώμης - που 
βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης - με θέμα "συνεισφορά της 
επαγγελμαπκής κατάρπσης στην καταπολέμηση της ανεργίας και στην 
επανένταξη των ανέργων στην αγορά εργασίας"· 
στο πλαίσιο της 4ης εντολής της ίδιας ομάδας που προβλέπει: "να 
επανεξετάσει πς κοινές γνώμες στον τομέα της εκπαίδευσης και της 
επαγγελμαπκής κατάρπσης ενόψει του συντονισμού, της λογικής τους 
αλληλουχίας και ενδεχομένως της ενημέρωσης τους στο πλαίσιο του λευκού 
βιβλίου για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Στη 
βάση αυτή, θα ήταν δυνατόν να εξεταστούν από κοινού νέα θέματα ώστε να 
ανπμετωπιστούν με επιτυχία οι σημερινές προκλήσεις. Ύστερα από αυτή την 
εξέταση και χωρίς να προδικάσουμε τη φύση του αποτελέσματος, η επιτροπή 
του κοινωνικού διαλόγου θα αποφασίσει για τη συνέχεια που επιθυμεί να δώσει 
σ'αυτό στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου. 
1.08 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ 
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 
1. Η προστασία της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία εξασφαλίζεται σε 
κοινοτικό επίπεδο από ένα σύνολο διατάξεων αναγκαστικού χαρακτήρα βασισμένων, 
κατόπιν της έναρξης ισχύος της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, στο άρθρο 118Α. Το 
πρόγραμμα που εφαρμόζει τον κοινοπκό Χάρτη έχει συμπεριλάβει νέες προτάσεις 
πρωτοβουλιών σε ορισμένους τομείς όπου η ασφάλεια θέτει σημαντικά προβλήματα. 
25 
Πρόκειται για δέκα προτάσεις ειδικών οδηγιών που άπτονται, ως επί το πλείστον, της 
εφαρμογής της οδηγίας-πλαισίου (89/381/ΕΟΚ) αφενός και δύο άλλων πρωτοβουλιών 
που αφορούν αντίστοιχα πς επαγγελμαπκές ασθένειες και τη δημιουργία ενός 
οργανισμού για την ασφάλεια, την υγιεινή και την υγεία, αφετέρου. 
2. Τα 3/4 των διάφορων προτάσεων που υπέβαλε η Επιτροπή στο πλαίσιο του 
προγράμματος έχουν ήδη εγκριθεί: 
- Οδηγία 92/29/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 1992 σχετικά με πς ελάχιστες 
προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για την προώθηση βελπωμένης ιατρικής 
περίθαλψης στα πλοία(50). 
- Οδηγία 92/57/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1992 σχεπκά με τις ελάχιστες 
προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που πρέπει να εφαρμόζονται στα προσωρινά ή 
κινητά εργοτάξια (όγδοη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 
1, της οδηγίας 89/31/ΕΟΚ)(51). 
- Οδηγία 92/91/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 3ης Νοεμβρίου 1992 περί των ελάχιστων 
προδιαγραφών για τη βελπωση της προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των 
εργαζομένων σπς εξορυκπκές δια γεωτρήσεων βιομηχανίες (ενδέκατη ειδική οδηγία 
κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 
(50) ΕΕ L 113 της 30.04.1992 
(51) ΕΕ L 245 της 27.08.1992 
26 
89/391/EOK)(52). 
- Οδηγία 92/104/EOK του Συμβουλίου της 3ης Δεκεμβρίου 1992 περί των ελαχίστων 
προδιαγραφών για τη βελτίωση της προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των 
εργαζομένων σπς υπαίθριες ή υπόγειες εξορυκπκές βιομηχανίες (δωδέκατη ειδική 
οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ)(53). 
- Οδηγία 93/103/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 1993 σχετικά με τις 
ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία στα αλιευπκά σκάφη 
(13η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 
89/391/ΕΟΚ)(54). 
- Σύσταση 90/326/ΕΟΚ της Επιτροπής της 22ας Μαίου 1990 σχεπκά με την έκδοση 
ευρωπαϊκού καταλόγου των επαγγελμαπκών ασθενειών(55). 
- Οδηγία 92/58/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1992 περί των ελάχιστων 
προδιαγραφών για τη σήμανση ασφάλειας και/ή υγείας στην εργασία (ένατη ειδική 
οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16, παρ. 1 της οδηγίας 89/391 /ΕΟΚ)(56). 
- Οδηγία 91/382/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 1991 για την τροποποίηση της 
οδηγίας 83/477/ΕΟΚ για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που 
οφείλονται στην έκθεση τους στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας (δεύτερη 
ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ)(57). 
3. Με τη σύσταση της 22ας Μαΐου 1990 σχετικά με την έκδοση ευρωπαϊκού καταλόγου 
των επαγγελμαπκών ασθενειών(58), η Επιτροπή διευκρίνισε όχι μόνον ότι προτίθεται, 
μετά από τριετή εφαρμογή, να εξετάσει εάν υπάρχει ακόμη ανάγκη να προτείνει μια 
νομοθεπκή διάταξη αναγκαστικού χαρακτήρα αλλά και να δώσει έμφαση στην 
πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου, ενθαρρύνοντας τοιουτοτρόπως τα μέτρα που 
αποσκοπούν στη μείωση των επιβλαβών παραγόντων που συναντώνται στο χώρο 
εργασίας. Στο πλαίσιο αυτής της εξέτασης, πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις με 
αντιπροσώπους κυβερνήσεων, σπς οποίες κατέστη εμφανές όπ τα κράτη μέλη έχουν 
ήδη υιοθετήσει σε μεγάλο βαθμό τον ευρωπαϊκό κατάλογο των επαγγελματικών 
(52) ΕΕ L 348 της 20.11.1992 
(53) ΕΕ L 404 της 31.12.1992 
(54) ΕΕ L 307 της 13.12.1993 
(55) ΕΕ L 160 της 26.06.1990 
(56) ΕΕ L 245 της 26.08.1992 
(57) ΕΕ L 206 της 29.07.1991 
(58) ΕΕ L 160 της 26.06.1990 
27 
ασθενειών. Η Επιτροπή θα προβαίνει σε επανεξέταση του εν λόγω καταλόγου από την 
άποψη της ιατρικής προόδου και της ιατρικής παρέμβασης. 
4. Ως συνέχεια της γνώμης που εξέδωσε το Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση, η 
Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο σπς 9 Ιουνίου 1994 τροποποιημένη πρόταση 
οδηγίας σχεπκά με την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων 
έναντι των κινδύνων που συνδέονται με έκθεση σε χημικούς παράγοντες στο χώρο 
εργασίας. Η τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής διατηρεί τη δομή και τους 
στόχους της αρχικής πρότασης, αλλά αποσαφηνίζει και αναπτύσσει ορισμένες 
διατάξεις. Η πρόταση επιδιώκει τους ακόλουθους στόχους: 
α) καθορισμός ελάχιστων προδιαγραφών για την προστασία των εργαζομένων έναντι 
των κινδύνων για την υγεία και την ασφάλεια τους που προκύπτουν απ' όλους τους 
χημικούς παράγοντες που υπάρχουν στο χώρο εργασίας 
β) παγίωση, ενημέρωση και προσαρμογή των ισχυουσών διατάξεων που σχετίζονται 
με τους χημικούς παράγοντες υπό των πρίσμα των σημερινών γνώσεων και 
ευθυγράμμιση τους μετά μέτρα που προβλέπει η οδηγία 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου 
για την εφαρμογή των μέτρων που αποσκοπούν στη βελτίωση της ασφάλειας και της 
υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία(59) " 
γ) έγκριση των συμπληρωματικών προδιαγραφών με σκοπό τη βελτίωση της 
προστασίας των εργαζομένων έναντι των κινδύνων που προκύπτουν από 
δραστηριότητες όπου εμπλέκονται χημικοί παράγοντες 
δ) αποσαφήνιση των κοινοπκών διατάξεων σχεπκά με την υγεία και την ασφάλεια των 
εργαζομένων που εκτίθεται σε χημικούς παράγοντες και βελτίωση της βάσης στην 
οποία οι πληροφορίες παρέχονται στους εργαζόμενους 
ε) μέριμνα προκειμένου όλα τα προληπτικά μέτρα στο χώρο εργασίας να βασίζονται 
σε ορθή εκπ'μηοη των κινδύνων που συνδέονται με τον τρόπο χρήσης των χημικών 
προϊόντων και τα μέτρα προστασίας να λαμβάνουν υπόψη τα χαρακτηριστικά του 
χώρου εργασίας, τη δραστηριότητα τις περιστάσεις και όλους τους ειδικούς 
κινδύνους. 
5. Προκειμένου να επιτευχθεί η εναρμόνιση στην πρόοδο των υφιστάμενων συνθηκών 
στον τομέα της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας στο χώρο εργασίας, το 
Συμβούλιο εξέδωσε σπς 12 Οκτωβρίου 1993 την οδηγία 93/88/ΕΟΚ που προβλέπει μια 
ταξινόμηοη(60) των βιολογικών παραγόντων, συμπληρώνοντας το παράρτημα III της 
οδηγίας 90/679/ΕΟΚ για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που 
διατρέχουν λόγω της έκθεσης τους σε βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία(61 ). 
Εχει συμπεριληφθεί μια ταξινόμηση 
(59) ΕΕ L 183 της 29.06.1989 
(60) ΕΕ L 268 της 29.10.1993 
(61) EEL 374 της 31.12.1990 
28 
που κατατάσσει τους βιολογικούς παράγοντες σε ομάδες (2, 3 και 4) ανάλογα με τη 
σημασία του κινδύνου που παρουσιάζουν. Σ' αυτή τη βελπωμένη μορφή 
περιλαμβάνονται περίπου 300 οργανισμοί. Επιπλέον, έχει συμπεριληφθεί ένας κώδικας 
συμπεριφοράς που περιλαμβάνει συστάσεις σχετικά με τον εμβολιασμό. Ο 
εμβολιασμός θα συνεχίσει ωστόσο να διέπεται από πς εθνικές νομοθεσίες και 
πρακπκές. 
6) Σπς 18 Ιουλίου 1994, το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό για την ίδρυση του 
Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας και Υγείας κατά την Εργασία, που θα έχει ως 
έδρα το Μπιλμπάο(62). Ο Οργανισμός θα έχει ως βασικό καθήκον τη συγκέντρωση και 
διάδοση τεχνικών, οικονομικών και επιστημονικών πληροφοριών για την ασφάλεια κατά 
την εργασία, την προώθηση και τη στήριξη των ανταλλαγών πληροφοριών και 
εμπειριών μεταξύ κρατών μελών, την οργάνωση διασκέψεων και σεμιναρίων, την 
παροχή των αναγκαίων πληροφοριών στην Επιτροπή για την προετοιμασία και την 
αξιολόγηση των νομοθεπκών κειμένων, τη δημιουργία δικτύου που θα συνδέει τα 
εθνικά δίκτυα των κρατών μελών, και τέλος, τη συγκέντρωση και διάδοση 
πληροφοριών για την υγεία και την ασφάλεια που προέρχονται από χώρες εκτός της 
Ενωσης. Η Επιτροπή θα επιμείνει ιδιαίτερα προκειμένου ο Οργανισμός να τεθεί σε 
λειτουργία το 1995. 
7. Η οδηγία 92/29/ΕΟΚ(63) του Συμβουλίου σχεπκά με πς ελάχιστες προδιαγραφές 
ασφάλειας και υγείας για την προώθηση βελπωμένης ιατρικής περίθαλψης στα πλοία 
τέθηκε σε ισχύ σπς 31.12.1994. Τα πλοία διαφέρουν από τους άλλους χώρους 
εργασίας καθόσον είναι κινητά και γεωγραφικά απομονωμένα, όπου οι επαγγελματικοί 
κίνδυνοι του πληρώματος είναι υψηλότεροι από αλλού. Είναι συνεπώς ουσιαστική η 
θέσπιση ειδικών διατάξεων με τις οποίες "οι εργαζόμενοι σε ποντοπόρα πλοία" να 
επωφελούνται από το ίδιο επίπεδο προστασίας της υγείας και της ασφάλειας με αυτό 
που παρέχεται στους εργαζόμενους στην ξηρά στην Κοινότητα. Στην οδηγία 
καθορίζονται τρεις κατηγορίες ελάχιστων προδιαγραφών: 
- Πρώτον κάθε πλοίο είτε είναι ποντοπόρο είτε πλέει σε παράκπα ύδατα πρέπει να 
διαθέτει ιατρικά εφόδια τα οποία, όσον αφορά την ποιότητα, να ανταποκρίνονται στα 
χαρακτηριστικά που αναφέρονται στο παράρτημα. Εχουν επίσης καθοριστεί τα 
ανπ'δοτα που απαιτούνται για τα πλοία που μεταφέρουν επικίνδυνα υλικά και κάθε 
σωσίβια σχεδία και λέμβος πρέπει να είναι εξοπλισμένη με υδατοστεγές κιβώτιο 
φαρμακείου. Τα μεγάλα πλοία με πλήρωμα άνω των 15 εργαζόμενων πρέπει να 
διαθέτουν ένα νοσοκομείο πλοίου, ενώ όταν το πλήρωμα περιλαμβάνει 100 ή 
περισσότερους εργαζόμενους πρέπει να διαθέτει ιατρό. Η ευθύνη για την προμήθεια 
και ανανέωση των ιατρικών εφοδίων, που πρέπει να ελέγχονται κάθε χρόνο από τα 
κράτη μέλη, εναπόκειται αποκλειστικά στον πλοιοκτήτη, χωρίς καμία επιβάρυνση των 
εργαζομένων. 
- Επιπλέον, η επαγγελμαπκή κατάρπση των ναυτικών πρέπει να περιλαμβάνει τα μέτρα 
ιατρικής περίθαλψης και πρώτων βοηθειών που πρέπει να λαμβάνονται στην 
περίπτωση ατυχήματος ή σοβαρού επείγοντος ιατρικού περιστατικού. 
- Τέλος, προκειμένου να εξασφαλιστεί καλύτερη περίθαλψη σε επείγουσες 
περιπτώσεις, τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίσουν ένα ή περισσότερα κέντρα τα οποία 
θα παρέχουν στους εργαζόμενους σε πλοία δωρεάν ιατρικές συμβουλές μέσω 
ασυρμάτου. 
(62) ΕΕ L 216 της 20.08.1994 
(63) ΕΕ L 113 της 30.04.1992 
29 
8. Οσον αφορά την οδηγία σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και 
υγείας για πς μεταφορικές δραστηριότητες και τους χώρους εργασίας επί των μέσων 
μεταφοράς, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο τροποποιημένη πρόταση στα τέλη 
του φθινοπώρου 1993(64). 
9. Τέλος, όσον αφορά την οδηγία περί των ελαχίστων απαιτήσεων υγείας και 
ασφάλειας αναφορικά με την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους 
από φυσικούς παράγοντες, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο τροποποιημένη 
πρόταση τον Ιούλιο του 1994(65). 
1.09 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ 
1. Τα παιδιά και οι έφηβοι αποτελούν ένα αποθεματικό εργατικού δυναμικού, η 
σημασία του οποίου ποικίλλει ανάλογα με τα κράτη μέλη. Πρόκειται συχνά για ένα 
άδηλο εργαπκό δυναμικό που δύσκολα καθίσταται αντιληπτό από τα στατιστικά μέσα. 
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας της Eurostat 1989 για το εργατικό 
δυναμικό, 397.000 νέοι ηλικίας 14 έως 19 ετών κατείχαν μια θέση απασχόλησης στην 
Πορτογαλία, 563.000 στην Ισπανία, 2.128.000 στο Ηνωμένο Βασίλειο και 743.000 
στην Ιταλία. Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, στις αρχές της δεκαετίας 
του 80, 90.000-200.000 παιδιά ηλικίας κάτω των 15 ετών εξακολουθούσαν να 
εργάζονται στην Πορτογαλία. Συνολικά στην Κοινότητα σύμφωνα με την Eurostat 
(1989), περίπου 2 εκατ. νέοι ηλικίας 15 ετών εργάζονται σήμερα, εκ των οποίων 
πλέον του 1/3 στον τομέα των υπηρεσιών διανομής και ξενοδοχείων, εστιατορίων, 
κάμπινγκ. Οι εν λόγω εργαζόμενοι νέοι συναντώνται κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο 
(πλέον του 1/3 του συνόλου), στη Γερμανία (15%) και στην Ιταλία (12%). 
2. Είναι συνεπώς φυσιολογικό ο κοινοτικός χάρτης των θεμελιωδών κοινωνικών 
δικαιωμάτων των εργαζομένων να αποδίδει μια προνομιακή θέση στην προστασία των 
παιδιών και των εφήβων (παράγραφοι 20-23). Η παράγραφος 22 περιλαμβάνει 
στόχους αρχής όπως η αναπροσαρμογή των "κανόνων του εργατικού δικαίου που 
ισχύουν για τους εργαζόμενους νέους, έτσι ώστε οι κανόνες αυτοί να ανταποκρίνονται 
οτις απαιτήσεις της ανάπτυξης των νέων και στις ανάγκες της επαγγελματικής τους 
κατάρπσης και πρόσβασης στην εργασία", τον περιορισμό της διάρκειας εργασίας 
και την απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας σε νέους κάτω των 18 ετών. Η 
παράγραφος 20 ορίζει ένα ουσιαστικό περιεχόμενο των κοινωνικών δικαιωμάτων: "η 
ελάχιστη ηλικία για την ανάληψη εργασίας δεν πρέπει να είναι μικρότερη από την 
ηλικία κατά την οποία λήγει η υποχρεωπκή σχολική φοίτηση, οπωσδήποτε δε να μην 
είναι μικρότερη από την ηλικία των 15 χρόνων". 
Ομοίως, στο κεφάλαιο 11 του προγράμματος δράσης για την εφαρμογή του χάρτη, 
η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη βούληση της να προστατεύσει τους νέους έναντι των 
συνθηκών εργασίας και απασχόλησης που μπορούν να βλάψουν την υγεία, την 
ασφάλεια και την ανάπτυξη τους. Έτσι η Επιτροπή θέτει ως στόχο την έκδοση από 
το Συμβούλιο οδηγίας για την προστασία των νέων και σπς 
(64) COM (93) 421 τελικό ΕΕ C 325 της 02.12.1993 
(65) COM (94) 284 τελικό ΕΕ C 230 της 19.08.1994 
30 
15 Ιανουαρίου 1992 ενέκρινε πρόταση(66) η οποία, αφού αποτέλεσε αντικείμενο 
γνώμης του Κοινοβουλίου σε πρώτη και δεύτερη ανάγνωση, καθώς και κοινής θέσης 
του Συμβουλίου, εγκρίθηκε ορισπκά σπς 22 Ιουνίου 1994(67). 
3. Η εν λόγω οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα άτομα ηλικίας κάτω των 18 ετών οπού 
έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας που ορίζεται από το ισχύον δίκαιο σε ένα κράτος 
μέλος ή/και υπόκειται στο ισχύον δίκαιο ενός κράτους μέλους. 
Επιπλέον καθορίζει πς ομάδες νέων ως εξής: 
- νέος: κάθε άτομο ηλικίας κάτων των 18 ετών 
- παιδί: κάθε νέος ο οποίος δεν έχει φθάσει το 15ο έτος ηλικίας ή υπόκειται ακόμη στη 
σχολική υποχρέωση πλήρους χρόνου που επιβάλλει η εθνική νομοθεσία 
- έφηβος: κάθε νέος τουλάχιστον 15 ετών και κάτω των 18 ετών, ο οποίος έχει παύσει 
να υπόκειται στη σχολική υποχρέωση πλήρους χρόνου που επιβάλει η εθνική 
νομοθεσία. 
Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν την μη εφαρμογή της οδηγίας για πς 
εργασίες έκτακτου χαρακτήρα ή βραχείας διάρκειας που αφορούν πς οικιακές 
εργασίες που πραγματοποιούνται σε ιδιωπκό νοικοκυριό ή την εργασία που δεν 
θεωρείται ούτε επιβλαβής, ούτε επιζήμια, ούτε επικίνδυνη για τους νέους στην 
οικογενειακή επιχείρηση. 
Η οδηγία προβλέπει όπ τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα όσον αφορά την 
απαγόρευση της εργασίας των παιδιών και τη μέριμνα ούτως ώστε η εργασία των 
εφήβων να αποτελεί αντικείμενο αυστηρής ρύθμισης και προστασίας υπό τους όρους 
που προβλέπει η οδηγία. 
Βασικός στόχος της οδηγίας είναι η απαγόρευση της εργασίας των παιδιών. Ωστόσο, 
τα κράτη μπορούν υπό ορισμένες προϋποθέσεις να προβλέπουν ότι αυτή η 
απαγόρευση δεν εφαρμόζεται: 
α) στα παιδιά που ασκούν δραστηριότητες πολιπσπκής, καλλιτεχνικής, αθληπκής ή 
διαφημισπκής φύσεως, υπό την προϋπόθεση της λήψης προηγούμενης άδειας από την 
αρμόδια αρχή για ατομικές περιπτώσεις 
β) στα παιδιά ηλικίας άνω των 14 ετών που απασχολούνται στο πλαίσιο ενός 
συστήματος εναλλακπκής κατάρτισης ή πρακτικής άσκησης σε επιχείρηση, καθόσον 
η εργασία αυτή πραγματοποιείται σύμφωνα με τους όρους που καθορίζει η αρμόδια 
αρχή 
γ) στα παιδιά ηλικίας τουλάχιστον 14 ετών που εκτελούν ελαφρές εργασίες εκτών 
αυτών που αναφέρονται στο σημείο (α). Ορισμένες ελαφρές εργασίες μπορούν 
ωστόσο να εκτελούνται από παιδιά που έχουν φθάσει το 13ο έτος ηλικίας για 
περιορισμένο αριθμό ωρών 
(66) ΕΕ C 84 της 04.04.1992, COM (93) 35, ΕΕ C 77 της 18.03.1993 
(67) Οδηγία 94/33/ΕΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1994 για την προστασία των νέων κατά την εργασία (ΕΕ L 216/12 της 
20.08.1994). 
31 
εβδομαδιαίως και για κατηγορίες εργασιών, που ορίζονται από την εθνική νομοθεσία. 
4. Όσον αφορά τη διάρκεια της εργασίας, η οδηγία επιβάλλει περιορισμούς για τα 
παιδιά που υπόκεινται ακόμη στη σχολική υποχρέωση πλήρους χρόνου: προκειμένου 
η τακπκή τους παρακολούθηση και η εξέλιξη τους να μην θίγονται από μια καθημερινή 
μακράς διάρκειας εργασία, έχει καθοριστεί το όριο των 12 ωρών εβδομαδιαίως και 
των 2 ωρών ανά ημέρα φοίτησης. Ο χρόνος που χορηγεί ο νέος στην επαγγελματική 
κατάρτιση πρέπει να συνυπολογίζεται στη διάρκεια της εργασίας. Αντίθετα, για όλους 
τους εφήβους και τους νέους που παρακολουθούν εναλλακτική κατάρτιση, η διάρκεια 
της εργασίας υπόκειται στα ανώτατα όρια των 8 ωρών ημερησίως ή 40 ωρών 
εβδομαδιαίως, εφόσον αυτά τα όρια μπορούν να συνοδεύονται από παρεκκλίσεις υπό 
ορισμένους ειδικούς όρους. 
5. Η οδηγία προβλέπει επίσης την απαγόρευση της νυκτερινής εργασίας μεταξύ των 
ωρών 20.00 και 6.00 για τα παιδιά και μεταξύ 22.00 και 6.00 ή 23.00 και 7.00 για 
τους εφήβους, με ορισμένες δυνατότητες παρέκκλισης για τους τελευταίους. 
6. Η οδηγία περιλαμβάνει διατάξεις που αφορούν: 
- τις γενικές υποχρεώσεις του εργοδότη, όπως η προστασία της ασφάλειας και της 
υγείας των νέων, η αξιολόγηση των κινδύνων που υπάρχουν για τους νέους και 
συνδέονται με την εργασία τους, η αξιολόγηση και η παρακολούθηση της υγείας των 
νέων, η ενημέρωση των νέων και των νομίμων ανππροσωπων τους σχετικά με τους 
ενδεχόμενους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία 
- πς εργασίες των οποίων η άσκηση απαγορεύεται για τους νέους για παράδειγμα 
οι εργασίες που υπερβαίνουν τις φυσικές ή ψυχολογικές τους ικανότητες, οι εργασίες 
που συνεπάγονται επιβλαβή έκθεση σε επικίνδυνους παράγοντες. 
7. Κάθε κράτος μέλος καθορίζει όλα τα αναγκαία μέτρα που θα εφαρμόζονται σε 
περίπτωση παραβίασης των διατάξεων που θεσπίζονται κατ' εφαρμογή της παρούσας 
οδηγίας. Τα μέτρα αυτά πρέπει να έχουν συγκεκριμένο και αναλογικό χαρακτήρα. Η 
οδηγία περιλαμβάνει ρήτρα μη υποβάθμισης του επιπέδου προστασίας των νέων. 
8. Η οδηγία πρέπει να μεταγραφεί στην εσωτερική έννομη τάξη των κρατών μελών το 
αργότερο σπς 22 Ιουνίου 1996. Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο τυγχάνει 
συμπληρωμαπκής προθεσμίας για τη μεταφορά ορισμένων διατάξεων της οδηγίας που 
αφορούν τη διάρκεια της εργασίας. 
1.10 ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ 
1. Η σημανπκή αύξηση από σήμερα έως τα τέλη του αιώνα του αριθμού των 
ηλικιωμένων και των υπερηλίκων καθιστά έντονο σε ολόκληρη την Κοινότητα το 
πρόβλημα της κοινωνικής αφομοίωσης, καθώς και το αντίστοιχο των οικονομικών και 
κοινωνικών συνεπειών του γήρατος. Η θέσπιση νομοθεσίας εν προκειμένω δεν 
αποτελεί την κατάλληλη απάντηση, καθόσον η προσέγγιση, οι πολιτιστικές συνήθειες 
και οι παραδόσεις διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών. 
32 
2. Η γήρανση του πληθυσμού, η αλλαγή των σχέσεων μεταξύ του ενεργού και του μη 
ενεργού πληθυσμού, η μεταλλαγή των οικογενειακών δομών έχουν οημανπκές 
κοινωνικοοικονομικές συνέπειες. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή υπέβαλε ανακοίνωση 
σχεπκά με τους ηλικιωμένους συνοδευόμενη από πρόταση απόφασης του Συμβουλίου 
για κοινοπκές ενέργειες υπέρ των ηλικιωμένων(68). Κατόπιν αυτής της δράσης το 
Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 1990 σχεπκά με κοινοτικές 
ενέργειες υπέρ των ηλικιωμένων(69). 
3. Μεταξύ των διάφορων ενεργειών που προτείνονται υπέρ των ηλικιωμένων, 
σημανπκή θέση κατέχουν οι σχεπκές με την ανταλλαγή εμπειριών. Πρέπει να 
αναφερθεί επιπλέον η απόφαση του Συμβουλίου που ανακηρύσσει το 1993 
"Ευρωπαϊκό έτος των ηλικιωμένων και της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών" 
(1993)(70). 
4. Με βάση την πρόταση της Επιτροπής της 10ης Ιανουαρίου 1992(70) το Συμβούλιο 
ενέκρινε σπς 24 Ιουνίου 1992 απόφαση σχεπκά με την οργάνωση του ευρωπαϊκού 
έτους των ηλικιωμένων και της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών (1993)(71) 
5. Επ' ευκαιρία της λήξης του ευρωπαϊκού έτους 1993, το Συμβούλιο εξέδωσε δήλωση 
σχεπκά με τους ηλικιωμένους, σπς 6 Δεκεμβρίου 1993(72). Σπς 24 Φεβρουαρίου 1994 
το Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα για τους ηλικιωμένους. 
6. Οπως αναφέρεται στο Λευκό Βιβλίο για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική, η 
Επιτροπή υπέβαλε πρόταση απόφασης για περαιτέρω ενέργειες σε ολόκληρη την 
Ένωση προκειμένου να ανπμετωπισθούν οι προκλήσεις που θέτει η γήρανση του 
πληθυσμού καλύπτοντας, ειδικότερα, το ρόλο και τη συνεισφορά του ενεργού 
συνταξιοδοτηθέντος πληθυσμού, ούτως ώστε να προωθηθούν νέες ιδέες και πρακπκές 
στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
1.11. ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 
1. Πλέον του 10% των πολιτών της Ένωσης έχουν πληγεί, σε διάφορους βαθμούς, 
από σημανπκούς αισθητηριακούς ή διανοητικούς περιορισμούς που παρεμποδίζουν 
την πλήρη επαγγελματική και κοινωνική ενσωμάτωση τους. Έχοντας ως αφετηρία τη 
διαπίστωση όπ μόνο μια συνολική και ενιαία πολιπκή, που θα ασκείται ιδίως στους 
τομείς της εκπαίδευσης, της λειτουργικής αναπροσαρμογής, της κατάρτισης και της 
απασχόλησης και 
(68) COM (90) 80 τελικό, Βρυξέλλες 24 Απριλίου 1990 
(69) ΕΕ L 28 της 02.02.1991 
(70) EEC 25 της 01.02.1992 
(71) ΕΕ L 245 της 26.08.1992 
(72) ΕΕ C 343/Ατης 21.12.1993 
33 
της κοινωνικής ένταξης, μπορεί να επιφέρει ουσιασπκά αποτελέσματα εν προκειμένω, 
η Ένωση ανέπτυξε πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας τέτοιας 
προσέγγισης και μπορούν να δημιουργήσουν μια συνεργία και επαγωγικά 
αποτελέσματα στα κράτη μέλη. 
2. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και η πρωτοβουλία HORIZON προάγουν σημαντικά 
τη στήριξη και την προώθηση της κατάρποης και της επαγγελματικής 
αναπροσαρμογής των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Το πρόγραμμα HELIOS II, που 
εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 25 Φεβρουαρίου 1993 για τετραετή περίοδο, ευνοεί 
την ανταλλαγή πληροφοριών και την προώθηση καινοτόμων εμπειριών όσον αφορά την 
ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες, που έχουν αναπτύξει τα κράτη μέλη και οι μη 
κυβερνηπκές οργανώσεις. Τοιουτοτρόπως, πλέον των 676 εταίρων που έχουν ορίσει 
τα κράτη μέλη και 250 ενεργειών που έχουν οργανώσει οι ΜΚΟ συμμετέχουν στην 
εκτέλεση του προγράμματος. 
3. Επιπλέον, για να βελτιωθούν η κινητικότητα και η ασφαλής μεταφορά των 
εργαζομένων με μειωμένη κινηπκότητα η Επιτροπή ενέκρινε στις 19 Δεκεμβρίου 1991 
πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου(73). 
4. Μετά το ψήφισμα του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των 
κρατών μελών της 16ης Δεκεμβρίου 1991 και του Λευκού Βιβλίου για τη μελλοντική 
ανάπτυξη της κοινής πολιτικής των μεταφορών, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο 
στις 26 Νοεμβρίου 1993, έκθεση σχεπκά με τα ληπτέα μέτρα στην Κοινότητα όσον 
αφορά την πρόσβαση στα μεταφορικά μέσα των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα. 
Η Επιτροπή πρότεινε μια σειρά κοινοτικών ενεργειών που πρέπει να γίνουν όσον 
αφορά τα εφαρμοστέα τεχνικά πρότυπα στα μεταφορικά μέσα, τη δυνατότητα 
προσπέλασης και τη χρηματοδότηση των υποδομών μεταφορών, την 
αποτελεσματικότητα της σηματοδότησης και των πληροφοριών που παρέχονται στους 
ταξιδιώτες, την κατάρτιση που αφορά την ευαισθητοποίηση στα προβλήματα και στις 
ανάγκες των ατόμων με ειδικές ανάγκες καθώς και την έρευνα και την ανάπτυξη. 
5. Τέλος, το Λευκό Βιβλίο για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική χαράσσει την πορεία 
της προσεχούς ανάπτυξης της κοινοτικής δράσης υπέρ των ατόμων με ειδικές 
ανάγκες. Πρόκειται κυρίως: 
- να ληφθεί μέριμνα με βάση τη θετική εμπειρία του Ευρωπαϊκού Φόρουμ των ατόμων 
με ειδικές ανάγκες, προκειμένου οι ανάγκες των ατόμων με ειδικές ανάγκες να 
λαμβάνονται καλύτερα υπόψη στην κοινοτική νομοθεσία ήτις κοινοτικές πρωτοβουλίες 
- να προταθεί ένα επαρκές μέσον ενόψει της θέσπισης σε κοινοτικό επίπεδο των 
κανόνων των Ηνωμένων Εθνών για την ισότητα ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές 
ανάγκες 
- να ενθαρρυνθούν, στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, οι συζητήσεις σχετικά με 
τον τρόπο ευρύτερης διάδοσης του προτύπου ενός κώδικα ορθών πρακτικών σε 
σχέση με πς ίδιες πολιπκές και πρακπκές της Επιτροπής όσον αφορά το προσωπικό 
με ειδικές ανάγκες 
- να προταθεί η εισαγωγή στο κοινοπκό δίκαιο ρητής αναφοράς στην καταπολέμηση 
της διάκρισης που βασίζεται μεταξύ άλλων στη μειονεξία. 
73 Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί των ελάχιστων προδιαγραφών για τη βελτίωση της κινητικότητας και της ασφαλούς 
μεταφοράς από και προς τον τόπο εργασίας των εργαζομένων με μειωμένη κινητικότητα (πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 68 της 
16.03.1991. Τροποποιημένη πρόταση ΕΕ C 15 της 21.01.1992). 
34 
2. Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
2.1. Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ 14.12.93 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ 
1. Μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση, η Επιτροπή 
εξέθεσε, σε ανακοίνωση που υπέβαλε στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, τους 
τρόπους με τους οποίους προτίθεται να εξασφαλίσει την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου 
και της Συμφωνίας για την κοινωνική πολιπκή, που εκφράζουν τη βούληση των κρατών 
μελών, με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο, να προαγάγουν την κοινωνική διάσταση της 
ευρωπαϊκής οικοδόμησης με τον ίδιο ρυθμό της οικονομικής, εμπορικής και 
νομισματικής διάστασης. 
2. Η Επιτροπή υπενθυμίζει όπ το άρθρο 2 παρ. 1 της Συμφωνίας διευκρινίζει τους 
στόχους της κοινωνικής πολιπκής στο δρόμο που χάραξε ο Χάρτης του 1989. Οι 
στόχοι αυτοί καλύπτουν την προώθηση της απασχόλησης, τη βελπωση των συνθηκών 
διαβίωσης και εργασίας, μια επαρκή κοινωνική προστασία, τον κοινωνικό διάλογο, την 
ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού που να επιτρέπει αυξημένο και βιώσιμο επίπεδο 
απασχόλησης και την καταπολέμηση του αποκλεισμού. Οι στόχοι αυτοί έρχονται να 
συμπληρώσουν τα γενικά και συγκεκριμένα καθήκοντα της Κοινότητας που 
απαριθμούνται στη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όπως 
ανπκαταστάθηκε από το άρθρο 2 του τίτλου II της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
Ενωση. 
Κατά πρώτο λόγο, η συμφωνία προβλέπει όπ το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική 
πλειοψηφία και κατόπιν διαβούλευσης με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
στους ακόλουθους τομείς: 
- υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων 
- συνθήκες εργασίας 
- πληροφόρηση και διαβούλευση των εργαζομένων 
- ισότητα ευκαιριών και μεταχείρισης για τους άνδρες και πς γυναίκες 
- ένταξη των ατόμων που αποκλείονται από την αγορά εργασίας. 
Κατά δεύτερο λόγο, το άρθρο 2 παρ. 3 προβλέπει όπ το Συμβούλιο αποφασίζει 
ομόφωνα για την πρόταση της Επιτροπής, κατόπιν διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στους ακόλουθους τομείς: 
- οικονομικές συνεισφορές για την προώθηση της απασχόλησης και της δημιουργίας 
θέσεων απασχόλησης 
- κοινωνική ασφάλιση και κοινωνική προστασία των εργαζομένων 
- προστασία των εργαζομένων σπς περιπτώσεις που λήγει η σύμβαση εργασίας τους 
- εκπροσώπηση των εργαζομένων και συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων 
- συνθήκες απασχόλησης για πολίτες τρίτων χωρών που κατοικούν νόμιμα στο 
κοινοπκό έδαφος. 
Τέλος, το άρθρο 2 παρ. 6 θέτει ρητά εκτός του πεδίου των κοινωνικών αρμοδιοτήτων 
τα θέματα τα σχεπκά με πς αμοιβές, το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα 
απεργίας και το δικαίωμα ανταπεργίας (lock-out). 
35 
Εξάλλου, η συμφωνία επιβεβαιώνει την αναγνώριση, που έχει εισαχθεί με το άρθρο 
118Β της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, του θεμελιώδους ρόλου των κοινωνικών 
εταίρων. Αυτή η αναγνώριση λειτουργεί σε δύο επίπεδα: 
- σε εθνικό επίπεδο, εφόσον "τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέσουν στους κοινωνικούς 
εταίρους, σε περίπτωση που οι κοινωνικοί εταίροι το ζητήσουν από κοινού, την 
εφαρμογή των οδηγιών που θεσπίζονται στο πλαίσιο της συμφωνίας" (άρθρο 2, παρ. 
4), 
- σε κοινοπκό επίπεδο, εφόσον η Επιτροπή έχει ως καθήκον να προωθεί τη 
διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων και να λαμβάνει κάθε πρόσφορο μέτρο 
προκειμένου να διευκολύνει το διάλογο τους, που μπορεί να οδηγήσει σε συμβατικές 
σχέσεις περιλαμβανομένων των συμφωνιών, μεριμνώντας για μία ισόρροπη στήριξη 
των μερών (άρθρα 3 και 4). 
3. Η κοινωνική πολιτική υπόκειται, συνεπώς σε δύο αυτόνομα και συμπληρωματικά 
μεταξύ τους νομικά πλαίσια. 
36 
Πρωτόκολλο του Μααστριχτ - Δυνατότητα ειδικής πλειοψηφίας (44/66) (άρθρο 2 παρ. 
1) 
- η βελτίωση, ιδιαίτερα, του περιβάλλοντος εργασίας για την προστασία της υγείας και 
της ασφάλειας των εργαζομένων 
- οι συνθήκες εργασίας 
- η πληροφόρηση και διαβούλευση των εργαζομένων 
- η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά πς ευκαιρίες τους στην αγορά 
εργασίας και τη μεταχείριση κατά την εργασία 
- η ένταξη των ατόμων που αποκλείονται από την αγορά εργασίας 
Απαίτηση οιαοΦωνίαο (11) (άρθοο 2 παρ. 3) 
- η κοινωνική ασφάλιση και η κοινωνική προστασία των εργαζομένων 
- η προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης εργασίας 
- η συλλογική εκπροσώπηση και η άμυνα των συμφερόντων των εργαζομένων, 
περιλαμβανομένης της συνδιαχείρισης 
- οι συνθήκες απασχόλησης των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν μόνιμα στο 
έδαφος της Κοινότητας 
- οιχρηματοδσπκές συνεισφορές που αποσκοπούν στην προώθηση και στη δημιουργία 
θέσεων απασχόλησης 
Ρητά εκτός αρμοδιότητας (άρθρο 2 παρ. 6) 
- αμοιβές 
- δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, δικαίωμα απεργίας, δικαίωμα ανταπεργίας (lock out) 
Συνθήκη ΕΚ - δυνατότητα ειδικής πλειοψηφίας (54/76) 
- άρθρο 49: ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων 
- άρθρο 54: δικαίωμα εγκατάστασης 
- άρθρο 57:αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων 
- άρθρο 100Α, άρθρο 43: γεωργία, άρθρο 75: μεταφορές 
- άρθρο 118Α: ασφάλεια και υγεία στο χώρο εργασίας 
- άρθρο 125 (νέο>: ΕΚΤ (απόφαση εφαρμογής) 
- άρθρο 127 (νέο): επαγγελμαπκή κατάρπση 
Απαίτηση οιαοΦωνία€ (12) 
- άρθρο 51: κοινωνική ασφάλιση (αναγκαία μέτρα για την ελεύθερη κυκλοφορία) 
- άρθρο 100: εσωτερική αγορά 
- άρθρο 130Δ: αποστολή, στόχοι προτεραιότητας και οργάνωση των διαρθρωπκών 
ταμείων 
- άρθρο 235: πραγματοποίηση των στόχων της Κοινότητας 
37 
Ο κύριος στόχος της Επιτροπής είναι να προαγάγει την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής 
κοινωνικής πολιτικής που θα ωφελήσει το σύνολο των εργαζομένων και πολιτών της 
Ένωσης. Η Επιτροπή επιθυμεί, και θα καταβάλλει προσπάθειες προς αυτή την 
κατεύθυνση, η κοινωνική πολιπκή να βασιστεί εκ νέου σ* ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο: με 
την προοππκή αυτή, η διακυβερνηπκή διάσκεψη του 1996 θα είναι αποφασιστική. 
4. Επίσης η ανακοίνωση επισημαίνει ότι η συμφωνία έχει νομική βάση, εφόσον το 
Πρωτόκολλο για την κοινωνική πολιτική, το οποίο έχει εγκριθεί από όλα τα κράτη μέλη 
και έχει προσαρτηθεί στη συνθήκη ΕΚ και έχει επομένως ισχύ συνθήκης, αποδέχεται 
τη δυνατότητα λήψης μέτρων από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Ωστόσο πρέπει να 
υπογραμμιστεί όπ το Πρωτόκολλο δεν θίγει την ευχέρεια των φορέων να ανατρέχουν, 
όσον αφορά τον κοινωνικό τομέα, στις διατάξεις που προβλέπονται από τη Συνθήκη 
ΕΚ, σύμφωνα με τις διαδικασίες που δεσμεύουν όλα τα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια 
η κοινωνική πολιπκή διέπεται: 
- από πς διατάξεις της Συνθήκης ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από τη Συνθήκη για την 
Ευρωπαϊκή Ενωση και 
- από πς διατάξεις της Συμφωνίας, οι οποίες θα αποτελέσουν νέες βάσεις για 
κοινοτική δράση, περιλαμβανομένης της πιθανής θέσπισης νομοθετικών μέτρων από 
ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. 
5. Η ανακοίνωση διευκρινίζει ότι η Επιτροπή θα καθορίσει την επιλογή του νομικού 
πλαισίου, στο οποίο θα στηρίξει πς προτάσεις της, όσον αφορά τα ακόλουθα 
ζητήματα: 
- τη φύση της πρότασης 
-τη στάση των κοινωνικών εταίρων απέναντι στην πρόταση 
- την αναγκαιότητα να προωθηθεί η κοινωνική διάσταση με τον ίδιο ρυθμό όπως και 
οι άλλοι τομείς πολιπκής και ως εκ τούτου η δυνατότητα για το Συμβούλιο να 
αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία 
- τη βούληση να επωφεληθούν των διατάξεων όλοι οι εργαζόμενοι της Κοινότητας 
- τη δυνατότητα να προχωρήσουν μαζί οι δώδεκα. 
Η Επιτροπή θα αποφασίσει κατά περίπτωση, συναρτήσει των προαναφερθέντων 
κριτηρίων, το κατά πόσον ενδείκνυται η προσφυγή στο Πρωτόκολλο. Πάντως, ακόμη 
και αν υπάρχει μία νομική βάση μέσα στη συνθήκη που να συνεπάγεται διαδικασία για 
λήψη απόφασης που ενδέχεται να καταλήξει σε απόφαση, όπως ο τομέας της υγείας 
και της ασφάλειας στο χώρο εργασίας, η Επιτροπή θα δώσει την προτεραιότητα στο 
νομικό μέσο που επιτρέπει τη λήψη απόφασης από όλα τα κράτη μέλη. 
6. Η Επιτροπή στην ανακοίνωση της υπενθυμίζει όπ η Επιτροπή έχει τώρα(74) την 
υποχρέωση διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους τόσο όσον αφορά το ζήτημα 
του προσανατολισμού της κοινωνικής πολιτικής της Κοινότητας όσο και το 
περιεχόμενο των κοινοτικών ενεργειών στο συγκεκριμένο τομέα. Διευκολύνοντας τον 
κοινωνικό διάλογο, η Επιτροπή πρέπει να μεριμνά για "μια ισόρροπη υποστήριξη των 
μερών". Μεταξύ των διάφορων μέτρων που μπορούν να διευκολύνουν το διάλογο, 
αναφέρουμε τη διοργάνωση συνεδριάσεων, τη βοήθεια που παρέχεται σε μελέτες που 
έχουν εκπονηθεί από κοινού ή από μικτές ομάδες εργασίας, καθώς και 
(74) Αρθρο 3 παρ. 1 της Συμφωνίας 
38 
την παροχή τεχνικής βοήθειας που κρίνεται αναγκαία για τη στήριξη του διαλόγου. 
7. Όσον αφορά τη διαβούλευση, η ανακοίνωση διευκρινίζει: 
- Η Επιτροπή θα συνεχίσει όμως και στο παρελθόν πς ευρείες διαβουλεύσεις 
προκειμένου να εξασφαλίσει όπ η πολιτική της είναι η καταλληλότερη δυνατή σε 
σχέση με την οικονομική και κοινωνική πραγμαπκότητα. Η διαβούλευση αυτή θα 
καλύψει το σύνολο των ευρωπαϊκών ή, κατά περίπτωση, εθνικών οργανώσεων που 
μπορεί να ενδιαφέρονται για την κοινοπκή κοινωνική πολιτική. 
- Στο πλαίσιο των διατάξεων του άρθρου 3 της Συμφωνίας προβαίνει σε επίσημες 
διαβουλεύσεις με πς ευρωπαϊκές οργανώσεις κοινωνικών εταίρων στο βαθμό που 
ανταποκρίνονται συνολικά στα ακόλουθα κριτήρια: 
- Είναι διεπαγγελμαπκές ή έχουν συσταθεί κατά κλάδο ή κατηγορία δραστηριοτήτων 
και είναι οργανωμένες σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
- αποτελούνται από οργανώσεις οι οποίες έχουν αναγνωριστεί ως αναπόσπαστο μέρος 
των δομών των κοινωνικών εταίρων των κρατών μελών, έχουν ικανότητα 
διαπραγμάτευσης συμφωνιών και είναι, στο μέτρο του δυνατού, ανππροσωπευπκές 
σε όλα τα κράτη μέλη 
- έχουν επαρκείς δομές που τους επιτρέπουν να συμμετέχουν αποτελεσματικά στη 
διαδικασία διαβούλευσης. 
Με βάση τα κριτήρια που αναφέρονται στην ανακοίνωση, η Επιτροπή κατάρτισε 
κατάλογο οργανώσεων με πς οποίες θα προβαίνει σε επίσημες διαβουλεύσεις κατά 
το άρθρο 3 της Συμφωνίας. Ο κατάλογος αυτός θα αναθεωρηθεί υπό το φως της 
αποκτηθείσας εμπειρίας και της ανάπτυξης του κοινωνικού διαλόγου. 
- Η Επιτροπή εκπμά όπ αυτές οι διαδικασίες ειδικής διαβούλευσης κατά το άρθρο 3 
της Συμφωνίας πρέπει να εφαρμόζονται για κάθε πρόταση σχεπκά με τον κοινωνικό 
τομέα οποιαδήποτε και αν είναι η επιλεγείσα νομική βάση. Εξάλλου, η Επιτροπή 
διατηρεί το δικαίωμα να προβαίνει σε ειδικές διαβουλεύσεις σχετικά με κάθε άλλη 
πρόταση σε οριζόνπο ή κλαδικό επίπεδο που έχει κοινωνικές συνέπειες. 
- Οι επίσημες διαβουλεύσεις των κοινωνικών εταίρων που προβλέπονται στο άρθρο 
3 της Συμφωνίας μπορούν να καταλήξουν σε γνώμες ή κατά περίπτωση σε συστάσεις. 
8. Όσον αφορά τη διαπραγμάτευση, η ανακοίνωση επισημαίνει ότι οι κοινωνικοί 
εταίροι που προβαίνουν σε διαβουλεύσεις με την Επιτροπή σχεπκά με το περιεχόμενο 
πρότασης για κοινοπκή δράση, μπορούν να πληροφορούν την Επιτροπή για τη 
βούληση τους να κινήσουν μια διαδικασία διαπραγμάτευσης που μπορεί να καταλήξει 
σε συμφωνία. Η διάρκεια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης μπορεί να είναι εννέα 
μήνες και ακόμη να παραταθεί με τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής. Με τη λήξη 
αυτής της διαδικασίας οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει συνεπώς να υποβάλλουν στην 
Επιτροπή έκθεση σχεπκά με πς διαπραγματεύσεις η οποία να πληροφορεί την 
Επιτροπή: 
39 
(α) είτε ότι έχουν συνάψει συμφωνία και καλούν από κοινού την Επιτροπή να προτείνει 
στο Συμβούλιο την έγκριση απόφασης εφαρμογής 
(β) είτε ότι έχουν συνάψει συμφωνία μεταξύ τους και προτιμούν να εξασφαλίσουν την 
εφαρμογή της σύμφωνα μεπς ίδιες διαδικασίες και πρακπκές των κοινωνικών εταίρων 
και των κρατών μελών 
(γ) είτε όπ προτίθενται να εξακολουθήσουν πς διαπραγματεύσεις πέραν των 
προβλεπομένων εννέα μηνών και συνεπώς ζητούν από την Επιτροπή να καθορίσουν 
από κοινού νέα προθεσμία 
(δ) είτε ότι είναι αδύνατον να καταλήξουν σε συμφωνία. 
Στην περίπτωση που προβλέπεται στο σημείο (δ), η Επιτροπή θα εξετάσει τη 
σκοπιμότητα πρότασης, υπό το φως των πραγματοποιηθεισών εργασιών, νομοθετικής 
πράξης στον εν λόγω τομέα και θα κοινοποιήσει τις αποφάσεις της στο Συμβούλιο. Θα 
γίνει επίσης διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στη Συνθήκη. 
9. Η ανακοίνωση επισημαίνει επίσης ότι οι συμφωνίες που συνάπτονται σε κοινοτικό 
επίπεδο πρέπει να εφαρμόζονται είτε σύμφωνα με τις διαδικασίες και την πρακτική των 
ενδιαφερομένων κοινωνικών εταίρων και των κρατών μελών, είτε σε θέματα που 
καλύπτονται από το άρθρο 2, όταν το ζητούν από κοινού τα υπογράφοντα μέρη, με 
απόφαση του Συμβουλίου κατόπιν πρότασης της Επιτροπής. Το Συμβούλιο αποφασίζει 
με ειδική πλειοψηφία, εκτός εάν η εν λόγω συμφωνία περιέχει μία ή περισσότερες 
διατάξεις σχεπκές με τομέα από τους αναφερόμενους στο άρθρο 2, παράγραφο 3, 
οπότε αποφασίζει με ομοφωνία. Επιπλέον, η ανακοίνωση αποσαφηνίζει ότι "δυνάμει 
των διατάξεων της Συμφωνίας, η Επιτροπή δεν υποχρεούται νομικά να προβαίνει σε 
διαβουλεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με αιτήσεις που της 
υποβάλλονται από τους κοινωνικούς εταίρους για την εφαρμογή μιας συμφωνίας μέσω 
απόφασης του Συμβουλίου. Ωστόσο, η Επιτροπή προτίθεται να το ενημερώνει 
αποστέλλοντας του το κείμενο της συμφωνίας συνοδευόμενο από την πρόταση 
απόφασης και την αιπολογική έκθεση, έτσι ώστε να μπορεί, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, 
να διαβιβάσει τη γνώμη του στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο", και ότι "εφόσον το 
Συμβούλιο αποφασίζει, σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στο τελευταίο 
εδάφιο του άρθρου 4 παράγραφος 2, να μην θέσει σε εφαρμογή τη συμφωνία όπως 
αυτή συνάφθηκε από τους κοινωνικούς εταίρους, η Επιτροπή θα αποσύρει την 
πρόταση της για απόφαση και θα εξετάσει τη σκοπιμότητα να προτείνει νομοθετική 
πράξη στο εν λόγω τομέα. 
10. Επιπλέον η ανακοίνωση υπενθυμίζει ότι το άρθρο 2, παρ. 4 της Συμφωνίας θεσπίζει 
τη γενική αρχή δυνάμει της οποίας μπορούν να π'θενται σε ισχύ οι οδηγίες δια της 
οδού της συλλογικής σύμβασης. Η αρχή αυτή έχει αναγνωριστεί και έχει γίνει δεκτή, 
υπό ορισμένες προϋποθέσεις, από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Είναι επίσης 
σύμφωνη με πς προδιαγραφές της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας και του 
Συμβουλίου της Ευρώπης. 
11. Τα συμπεράσματα της ανακοίνωσης μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: 
- Η νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε από την συνύπαρξη δύο νομικών πλαισίων 
δράσης στον κοινωνικό τομέα είναι πολύπλοκη και θα είναι δύσκολο να διευθετηθεί. 
40 
- Ο νέος ρόλος των κοινωνικών εταίρων αποτελεί σημαντικό βήμα, όμως θα απαιτηθεί 
χρόνος για να ενδυναμωθεί και να αναπτυχθεί. 
- Η Επιτροπή θα πράξει ό,π μπορεί για τη διεξαγωγή αυτών των νέων διαδικασιών με 
αποτελεσματικό και ευέλικτο τρόπο. Το σπουδαιότερο σ* αυτό το πρώιμο στάδιο της 
εφαρμογής των νέων μηχανισμών είναι να προβλεφθεί η δυνατότητα φυσικής εξέλιξης. 
Πράγμαπ, η δημιουργία βαριάς υποδομής δεν φαίνεται όπ θα δώσει τα καλύτερα 
αποτελέσματα σ* ένα τόσο πρώιμο στάδιο. 
- Η Επιτροπή εκπμά όπ η παρούσα ανακοίνωση θέτει τους βασικούς κανόνες για την 
εφαρμογή των νέων διαδικασιών, με στόχο να υλοποιηθεί μια αποτελεσματική και 
ευρεία δράση. Πρόκειται για μια δυναμική διαδικασία που θα εξελίσσεται με την 
πάροδο του χρόνου και θα απαιτεί μεταγενέστερη αξιολόγηση. 
12. Η ανακοίνωση της Επιτροπής έχει αποτελέσει ανπκείμενο διεξοδικής εξέτασης στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. 
13. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατά τη συμπληρωματική σύνοδο ολομέλειας του στις 
23 και 24 Φεβρουαρίου 1994, ενέκρινε μια πρώτη έκθεση σχεπκά με τη νέα κοινωνική 
διάσταση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση (Εισηγήτρια: κα REDING) η οποία 
περιλαμβάνει ένα ψήφισμα και κυρίως ένα σχέδιο κοινής δήλωσης του ΕΚ, του 
Συμβουλίου και της Επιτροπής, που μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση για τη 
διαπραγμάτευση μιας διοργανικής συμφωνίας σχεπκά με την εφαρμογή του 
Πρωτοκόλλου για την κοινωνική πολιπκή. Το σχέδιο κοινής δήλωσης περιλαμβάνει 
κυρίως την απαίτηση του από κοινού καθορισμού της ανππροσωπευπκότητας των 
κοινωνικών εταίρων σε κοινοπκό επίπεδο και της εξασφάλισης της πληροφόρησης των 
οργάνων που συμμετέχουν στη νομοθεπκή διαδικασία καθόλη τη διάρκεια της 
διαδικασίας διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης των κοινωνικών εταίρων. Οσον αφορά 
την εφαρμογή μιας συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων το Κοινοβούλιο 
υπογραμμίζει όπ η συμφωνία, όπως έχει συναφθεί, θα πρέπει να εφαρμοστεί με 
απόφαση του Συμβουλίου. Εάν το Συμβούλιο προπ'θεται να την τροποποιήσει, η 
συμφωνία θεωρείται άκυρη και το Κοινοβούλιο ζητά την ανάληψη της κανονικής 
νομοθεπκής διαδικασίας. Εξάλλου, ζητά το Συμβούλιο να αρνείται την εφαρμογή της 
συμφωνίας μόνον κατόπιν διαβούλευσης και γνωμοδότησης του Κοινοβουλίου. 
14. Μια δεύτερη έκθεση (εισηγήτρια επίσης η κα REDINE) που εκπονήθηκε ειδικά ως 
απάντηση στην ανακοίνωση της Επιτροπής, εγκρίθηκε στις 2 Μαΐου 1994. Στο 
επίκεντρο της μέριμνας του Κοινοβουλίου βρίσκονται κυρίως τα κριτήρια επιλογής των 
οργανώσεων με πς οποίες πρέπει να γίνεται διαβούλευση σύμφωνα με το άρθρο 3 της 
Συμφωνίας, η διαδικασία διαβούλευσης καθαυτή και ένα νομικό και θεσμικό πλαίσιο 
που πρέπει να δημιουργηθεί για την εφαρμογή των άρθρων 3 και 4 της Συμφωνίας. 
Εξάλλου, το Κοινοβούλιο προσφεύγει στο σχέδιο του κοινής δήλωσης της πρώτης 
έκθεσης. 
15. Το Κοινοβούλιο θεωρεί όπ ο κατάλογος των κοινωνικών εταίρων με τους οποίους 
πρέπει να γίνεται διαβούλευση, τον οποίον έχει καταρτίσει η Επιτροπή, πρέπει να 
"αναθεωρείται προκειμένου να επιτυγχάνεται καλύτερη εκπροσώπηση του συνόλου 
των συνδικαλιστικών και εργοδοπκών δυνάμεων". Για το σκοπό αυτό, το Κοινοβούλιο 
προτείνει εναλλακπκά κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι οργανώσεις με τις οποίες 
πραγματοποιούνται διαβουλεύσεις βάσει του άρθρου 3 της Συμφωνίας για την 
κοινωνική πολιπκή υπογραμμίζοντας το δικαίωμα των οργανώσεων να συμμετέχουν 
ανάλογα με το επίπεδο τους στη συλλογική διαπραγμάτευση, αλλά πρέπει "να 
διαθέτουν μια εντολή εκ μέρους των οργανώσεων που πς αποτελούν προκειμένου να 
πς εκπροσωπούν στο πλαίσιο του κοινοτικού κοινωνικού διαλόγου και να είναι σε θέση 
να αποδεικνύουν την ανππροσωπευπκότητά τους". 
41 
16. Όσον αφορά πς διαδικασίες διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης, το Κοινοβούλιο 
ζητά συμπληρωματική προθεσμία έξι εβδομάδων για την Επιτροπή για να συντάσσει 
την πρόταση της όταν πρόκειται για νέες πρωτοβουλίες (συνολικά: τρεις προθεσμίες 
των έξι εβδομάδων). Κατά τη διαπραγμάτευση, το Κοινοβούλιο επιθυμεί η δυνατή 
παράταση της διάρκειας μιας διαπραγμάτευσης που έχει ορισθεί σε εννέα μήνες να 
υπόκειται σε επιπλέον περιορισμούς που απορρέουν από την αρχή ότι η Επιτροπή θα 
μεριμνά "για την μόνον κατ' εξαίρεση παράταση της και κατόπιν γνωμοδότησης του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου". Επιπλέον, το Κοινοβούλιο αναμένει από την Επιτροπή 
"εφόσον είναι εμφανές, στη διάρκεια της διαδικασίας, όπ δεν καθίσταται δυνατή η 
επίτευξη συμφωνίας, να επανεξετάζει την πρόταση της και να τη διαβιβάζει στο 
Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο". 
17. Τέλος, το Κοινοβούλιο τάσσεται υπέρ μιας νομοθεπκής πρωτοβουλίας για την 
εφαρμογή του κοινωνικού Πρωτοκόλλου. Καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει σύμφωνα 
με τα κριτήρια που καθορίζει στην έκθεση της μια "πρόταση νομοθετικής πράξης 
σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 3 και 4 της Συμφωνίας για την κοινωνική 
πολιτική, που ορίζει το θεσμικό και νομικό πλαίσιο λήψης αποφάσεων από τους 
κοινωνικούς εταίρους σε ευρωπαϊκό επίπεδο". Δεδομένου ότι το δικαίωμα του 
συνεταιρίζεσθαι είναι εκτός του πεδίου εφαρμογής της νομοθετικής δράσης της 
Συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική, το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι η προσεχής 
Διακυβερνητική Διάσκεψη θα πρέπει να καταστήσει δυνατές τέτοιες πράξεις όσον 
αφορά το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι σε κοινοτικό επίπεδο. 
18. Δύο κράτη μέλη (Βέλγιο και Γερμανία) κοινοποίησαν την ιδιαίτερη θέση τους 
σχετικά με την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου για την κοινωνική πολιτική. Το υπόμνημα 
του βέλγου υπουργού Απασχόλησης, Εργασίας και Πολιτικής για την Ισότητα 
Ευκαιριών της 4 Μαρτίου 1994 υπογραμμίζει κυρίως την επιθυμία για πλήρη 
ενημέρωση του Συμβουλίου κατά τη διαδικασία διαβούλευσης των κοινωνικών εταίρων. 
Το Συμβούλιο κατά τη σύνοδο της 19ης Απριλίου 1994 προέβη σε μία πρώτη 
ανταλλαγή απόψεων σχεπκά με τη βάση αυτού του υπομνήματος της βελγικής 
αντιπροσωπείας. Η γερμανική κυβέρνηση παρουσίασε στις 30 Μαΐου 1994 τη θέση της 
υπό μορφή μνημονίου. Το εν λόγω μνημόνιο δεν έχει αποτελέσει ακόμη αντικείμενο 
συζήτησης στο πλαίσιο του Συμβουλίου. 
19. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 24ης 
Νοεμβρίου 1994, εξέδωσε γνώμη για την ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά την 
εφαρμογή του Πρωτοκόλλου για την κοινωνική πολιτική (εισηγητής κ. VAN DIJK). Κατ' 
αρχήν, η ΟΚΕ υπογραμμίζει την προσήλωση της στην κατακόρυφη επικουρικότητα που 
αναγνωρίζεται ως αρχή από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και διασαφηνίζεται με τη 
Συμφωνία για την κοινωνική πολιτική κατά τα άρθρα 2 παρ. 4, 3 και 4. Όσον αφορά 
την επιλογή της νομικής βάσης που πρέπει να λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή στον τομέα 
της κοινωνικής πολιπκής, εκφράζει την προτίμηση της για την προσφυγή στη 
Συμφωνία. Εξάλλου, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ενσωμάτωσης της Συμφωνίας στη 
Συνθήκη επ' ευκαιρία της προσεχούς Διακυβερνητικής Διάσκεψης. 
20. Εξετάζοντας την έννοια της ανππροσωπευπκότητας και το ζήτημα της επιλογής 
των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων με τις οποίες πρέπει να γίνεται επίσημη 
διαβούλευση σύμφωνα με το άρθρο 3 της Συμφωνίας, η ΟΚΕ είναι της γνώμης όπ τα 
κριτήρια της Επιτροπής "θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τη διαπραγματευτική 
ικανότητα" δεδομένου ότι ένα τέτοιο 
42 
κριτήριο μπορεί να βοηθήσει τους κοινωνικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο να 
επιτύχουν το στόχο των ευρωπαϊκών συμβατικών σχέσεων. 
21. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας ευρείας ερμηνείας του πεδίου εφαρμογής των νέων 
διαδικασιών διαβούλευσης. Επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή προτίθεται να 
εφαρμόσει πς επίσημες διαβουλεύσεις για κάθε πρωτοβουλία στον κοινωνικό τομέα 
οποιαδήποτε και αν είναι η επιλεγείσα νομική βάση και καλεί την Επιτροπή να 
προβαίνει σε τέτοιες διαβουλεύσεις επίσης για κάθε άλλη πρόταση οριζόνπου ή 
κλαδικού χαρακτήρα που έχει κοινωνικές επιπτώσεις. 
22. Όσον αφορά πς ίδιες πς διαδικασίες διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης 
καθαυτές, η ΟΚΕ εμμένει στην πλήρη ενημέρωση της καθόλη τη διάρκεια της 
διαδικασίας και προτείνει η διάρκεια του πρώτου σταδίου διαβούλευσης των 
κοινωνικών εταίρων να είναι 8 εβδομάδες και η Επιτροπή να πρέπει να υποβάλλει την 
πρόταση της για το δεύτερο στάδιο διαβούλευσης (επίσης 8 εβδομάδες) εντός 
προθεσμίας 4 μηνών. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι κοινωνικοί εταίροι είναι ελεύθεροι να 
αρχίζουν τη διαπραγμάτευση οιαδήποτε στιγμή, κατά το πρώτο στάδιο ή το δεύτερο 
στάδιο της διαβούλευσης ή ακόμη κατά έναν πλήρως αυτόνομο τρόπο. 
23. Η ΟΚΕ θίγει διάφορα ζητήματα που συνδέονται με την εφαρμογή μιας συμφωνίας 
που έχει συναφθεί μεταξύ κοινωνικών εταίρων σε κοινοπκό επίπεδο. Οσον αφορά την 
εφαρμογή σύμφωνα με τις εθνικές πρακπκές και διαδικασίες, η ΟΚΕ εξετάζει το εύρος 
της δήλωσης των Υψηλών Συμβαλλομένων Μερών εκπμώντας ότι η άρνηση της 
υποχρέωσης να ληφθούν νομοθεπκά μέτρα για τη διευκόλυνση της εφαρμογής μιας 
τέτοιας συμφωνίας δεν αποκλείει την υποχρέωση αποφυγής μιας νομοθεσίας που θα 
είχε αρνηπκό αντίκτυπο στην εφαρμογή της. Εξάλλου, η ΟΚΕ θέτει το ερώτημα του 
νομικού χαρακτήρα της απόφασης του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 2 
και συστήνει κάποια ευελιξία όσον αφορά το νομικό μέσο αναγκαστικού χαρακτήρα 
που πρέπει να χρησιμοποιηθεί. 
24. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης όπ η Επιτροπή δεν μπορεί να αντιτίθεται στην πρόταση 
εφαρμογής μιας συμφωνίας με απόφαση του Συμβουλίου όταν αυτή ζητείται από 
κοινού από τα υπογράφοντα μέρη. Αντίθετα, η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή θα 
μπορούσε να προτείνει στα μέρη που συμμετέχουν σπς διαπραγματεύσεις να 
εξετάσουν την αποδοχή τροποποιήσεων στη συμφωνία τους προκειμένου να καταστεί 
δυνατή η εφαρμογή της εφόσον το Συμβούλιο, σ1 ένα πρώτο στάδιο, δεν καταλήγει 
στη λήψη απόφασης. Σε όλες πς περιπτώσεις, η ΟΚΕ θεωρεί όπ η συμφωνία πρέπει 
να εφαρμόζεται όπως έχει συναφθεί και όπ, σε περίπτωση άρνησης του Συμβουλίου 
να λάβει απόφαση το θέμα πρέπει να εξετάζεται τόσο από την ΟΚΕ όσο και από το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
25. Η ΟΚΕ, μεριμνώντας για τους πρακπκούς τρόπους της εφαρμογής των νέων 
διαδικασιών διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης, προτείνει τη δημιουργία ανεξάρτητης 
γραμματείας προκειμένου να είναι σε θέση οι κοινωνικοί εταίροι να διαθέτουν ίδια 
μέσα για την προετοιμασία, την οργάνωση και την παρακολούθηση των συνεδριάσεων 
του κοινωνικού διαλόγου. 
2.2. Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ: 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ 
43 
1. Στην πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη σύσταση μιας ευρωπαϊκής επιτροπής 
σε επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας με σκοπό να 
ενημερώνονται οι εργαζόμενοι και να ζητείται η γνώμη τους(75), η Επιτροπή έλαβε 
υπόψη την αρχή της επικουρικότητας. Ετσι, η πρόταση δεν θίγει τις εσωτερικές 
διαδικασίες ενημέρωσης και διαβούλευσης των κρατών μελών που αφορούν τις 
εθνικές επιχειρήσεις οι οποίες εξακολουθούν να υπόκεινται στη νομοθεσία και στις 
πρακπκές των κρατών μελών και, επιπλέον, δεν παραβιάζεται η αυτονομία των 
κοινωνικών εταίρων. Οχι μόνον η πρόταση της Επιτροπής βασίστηκε στην κοινή γνώμη 
που εγκρίθηκε το Μάρπο του 1987 στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου από την CES 
(Ευρωπαϊκή συνομοσπονδία ενώσεων εργαζομένων και οι συνδικαλιστικές επιτροπές 
της), την UNICE (Ενωση συνομοσπονδιών της βιομηχανίας και των εργοδοτών της 
Ευρώπης και κλαδικές οργανώσεις της) και το CEEP (Ευρωπαϊκό κέντρο της δημόσιας 
επιχείρησης) αλλά εφόσον πληρούνται οι όροι σχεπκά με τη σύσταση μιας ευρωπαϊκής 
επιτροπής επιχείρησης, είναι αρμοδιότητα των κοινωνικών εταίρων κατ' αρχήν να 
καθορίσουν με τη διαπραγμάτευση, το χαρακτήρα, τη σύνθεση, τα καθήκοντα και τις 
εξουσίες αυτής της επιτροπής, καθώς και τους τρόπους λειτουργίας. Μόνον ελλείψει 
συμφωνίας θα πρέπει να εφαρμοστούν οι προβλεπόμενες συμπληρωματικές 
προδιαγραφές. 
2. Επειδή δεν έγινε δυνατόν να ληφθεί απόφαση από όλα τα κράτη μέλη, η Επιτροπή 
έχει αποφασίσει να θέσει την πρόταση της για οδηγία στο νομικό πλαίσιο της 
Συμφωνίας σχεπκά με την κοινωνική πολιπκή, πράγμα που επέτρεψε την πρώτη 
πρακτική δοκιμή των διαδικασιών διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης που η εν λόγω 
Συμφωνία έχει θεσπίσει. 
3. Σε περίπτωση που οι κοινωνικοί εταίροι δεν είναι σε θέση να διαπραγματευτούν, 
σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 4 της Συμφωνίας μια συμβατική συμφωνία, και 
εκτιμώντας ότι μια κοινοτική πρωτοβουλία στο συγκεκριμένο τομέα είναι πάντα 
αιτιολογημένη, η Επιτροπή ενεργοποιεί τις διαδικασίες που είναι κατάλληλες για τις 
νομοθετικές πρωτοβουλίες. Στις 13 Απριλίου 1994, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει 
μια νέα πρόταση(76) με σκοπό την υποβολή της στο Συμβούλιο βάσει του άρθρου 2 
παρ. 2 της Συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη της την 1η Ιουνίου 1994(77). 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε σε πρώτη ανάγνωση τη γνώμη του στις 4 Μαίου 
1994(78). 
Σπς 3 Ιουνίου 1994, η Επιτροπή ενέκρινε τροποποιημένη πρόταση, σύμφωνα με το 
άρθρο 189Α παρ. 2 της συνθήκης ΕΚ, που περιλάμβανε ορισμένες τροπολογίες που 
πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο(79). 
Στις 18 Ιουλίου 1994, το Συμβούλιο ενέκρινε κοινή θέση για την εν λόγω 
(75) COM (90) 581 τελικό, Βρυξέλλες, 25 Ιανουαρίου 1991 
(76) COM (94) 134 τελικό ΕΕ. C 135 της 15.09.1994 
(77) Δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη στην Επίσημη Εφημερίδα 
(78) Δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη στην Επίσημη Εφημερίδα 
(79) ΕΕ C 199 της 21.07.1994 
44 
τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής(δΟ). 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέτασε την κοινή θέση του Συμβουλίου σε δεύτερη 
ανάγνωση σπς 15 Σεπτεμβρίου 1994 και την ενέκρινε, με την επιφύλαξη των 12 
προτεινόμενων τροπολογιών. 
Η Επιτροπή εξέτασε πς τροπολογίες που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε 
δεύτερη ανάγνωση, επαναλαμβάνοντας ορισμένες από αυτές στην επανεξετασθείσα 
πρόταση της. 
4. Το Συμβούλιο Κοινωνικών Υποθέσεων εξέδωσε ομόφωνα, με αποχή της 
Πορτογαλίας, την οδηγία κατά τη συνεδρίαση της 22ας Σεπτεμβρίου 1994(81). Τα 
βασικά χαρακτηρισπκά της οδηγίας 94/45/ΕΟΚ της 22ας Σεπτεμβρίου 1994 για τη 
θέσπιση μιας ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης ή μιας διαδικασίας σε επιχειρήσεις 
και ομίλους επιχειρήσεων κοινοπκής κλίμακας με σκοπό να ενημερώνονται οι 
εργαζόμενοι και να ζητείται η γνώμη τους είναι τα εξής: 
5. Γενικά: Η οδηγία για την ενημέρωση των εργαζομένων και τη διαβούλευση με 
αυτούς σε επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων κοινοπκής κλίμακας εκδόθηκε από 
το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 2 παράγραφος 2 της Συμφωνίας για την κοινωνική 
πολιπκή. Συνεπώς, απευθύνεται μόνον στα έντεκα κράτη μέλη που έχουν υπογράψει 
τη Συμφωνία για την κοινωνική πολιπκή και συνεπώς δεν εφαρμόζεται στο Ηνωμένο 
Βασίλειο. 
6. Ο στόχος: Στόχος της οδηγίας είναι να βελτιωθεί η πληροφόρηση των εργαζομένων 
και η διαβούλευση με αυτούς σε κοινοπκής κλίμακας επιχειρήσεις και ομίλους 
επιχειρήσεων σχεπκά με διεθνικά ζητήματα, δηλαδή όσα αφορούν τουλάχιστον δύο 
επιχειρήσεις που βρίσκονται σε δύο διαφορεπκά κράτη μέλη. Ο κίνδυνος έγκειται στο 
όπ ο σκοπός αυτός μπορεί να διασκορπιστεί μέσα σ* ένα φάσμα διαδικασιών, πράγμα 
που καθιστά αδύνατη την παρακολούθηση της κατάστασης, και για το σκοπό αυτό 
προτείνεται η σύσταση μιας ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης όπου ζητείται από 
εργαζόμενους ή εκπροσώπους τους σύμφωνα με μία διαφανή διαδικασία και στο 
βαθμό που τα ενδιαφερόμενα μέρη δεν αποφασίζουν με κοινή συμφωνία, να θεσπίσουν 
κάποια άλλη διαδικασία ενημέρωσης και διαβούλευσης. 
7. Πεδίο εφαρμογής: Προβλέπεται όπ η θέσπιση ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης 
ή μιας διαδικασίας για την ενημέρωση των εργαζομένων και τη διαβούλευση με 
αυτούς περιορίζεται σε κοινοπκής κλίμακας επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων 
που απασχολούν τουλάχιστον 10Ό0 εργαζόμενους έχουν τουλάχιστον δύο επιχειρήσεις 
σε διαφορεπκά κράτη μέλη που έκαστο απασχολεί τουλάχιστον 150 άτομα. Ασφαλώς, 
οι μηχανισμοί για την πληροφόρηση των εργαζομένων και τη διαβούλευση με αυτούς 
που αποσκοπεί να δημιουργήσει η οδηγία σε επίπεδο επιχειρήσεων και ομίλων 
επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας κατά κανένα τρόπο δεν προτίθενται να αποτρέψουν 
τη συνύπαρξη και την ανάπτυξη αποκεντρωμένων πρακτικών ενημέρωσης και 
διαβούλευσης που είναι ευθυγραμμισμένες με την τρέχουσα επιχειρημαπκή πρακτική 
ή πς ειδικές ανάγκες μεμονωμένων επιχειρήσεων. Η οδηγία καλύπτει επίσης 
περιπτώσεις όπου κοινοπκής κλίμακας επιχειρήσεις ή όμιλοι επιχειρήσεων έχουν την 
έδρα τους σε χώρες εκτός της επικράτειας των κρατών μελών τα οποία αφορά άμεσα 
(80) ΕΕ C 244 της 31.08.1994 
(81) ΕΕ L 254 της 30.09.1994 
45 
η οδηγία. Στην περίπτωση αυτή, οι εν λόγω επιχειρήσεις τυγχάνουν παρόμοιας 
μεταχείρισης που βασίζεται είτε στον αντιπρόσωπο της επιχείρησης ή του ομίλου 
επιχειρήσεων είτε στην επιχείρηση με τον μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων στην 
επικράτεια των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Οι επιχειρήσεις και οι όμιλοι 
επιχειρήσεων που έχουν την κεντρική τους διοίκηση στο Ηνωμένο Βασίλειο θα 
υπόκεινται, ασφαλώς σπς ίδιες υποχρεώσεις όπως αυτές που επιβάλλονται σε 
επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων από τρίτες χώρες. 
8. Απαιτήσεις για την έναρξη της διαδικασίας: Οι ελάχιστες απαιτήσεις για την έναρξη 
της διαδικασίας περιλαμβάνουν σήμερα τη γραπτή αίτηση τουλάχιστον εκατό 
εργαζομένων ή των εκπροσώπων τους σε δύο τουλάχιστον ενδιαφερόμενα κράτη 
μέλη. 
9. Η συμφωνία: Το κύριο μέρος της οδηγίας αποσκοπεί να παράσχει το νομικό 
πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να συναφθεί συμφωνία μεταξύ της κεντρικής 
διεύθυνσης και των εκπροσώπων των εργαζομένων. Τα μέρη είναι ελεύθερα να 
θεσπίσουν το μηχανισμό ενημέρωσης και διαβούλευσης που ταιριάζει καλύτερα στις 
ανάγκες τους π.χ. διαδικασία ενημέρωσης και διαβούλευσης αντί μιας ευρωπαϊκής 
επιτροπής επιτροπής επιχείρησης. 
10. Περίοδος διαπραγμάτευσης: Η οδηγία ορίζει όπ εάν εντός τριετίας δεν έχει 
επιτευχθεί συμφωνία, τότε εφαρμόζονται οι κανόνες που αναφέρονται στο 
παράρτημα. Οπου όμως η κεντρική διεύθυνση αρνείται ν' αρχίσει διαπραγματεύσεις, 
το παράρτημα εφαρμόζεται μετά από περίοδο έξι μηνών. Εφαρμόζεται επίσης αμέσως 
εάν τα δύο μέρη το αποφασίσουν. 
11. Εμπιστευτικότητα: Η οδηγία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να επιτρέπουν υπό 
ορισμένες προϋποθέσεις και εγγυήσεις, την απόκρυψη πληροφοριών, η 
γνωστοποίηση των οποίων μπορούσε να επιφέρει σοβαρές ζημίες στην ενδιαφερόμενη 
επιχείρηση. 
12. Ισχύουσες συμφωνίες: Οι ισχύουσες συμφωνίες για τη διασυνοριακή ενημέρωση 
και διαβούλευση θα εξαιρεθούν από πς υποχρεώσεις που επιβάλλει η προτεινόμενη 
οδηγία. Οταν οι εν λόγω συμφωνίες λήξουν, τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να 
αποφασίσουν από κοινού για την ανανέωση τους. Σε άλλη περίπτωση, εφαρμόζονται 
οι διατάξεις της προτεινόμενης οδηγίας. 
13. Οι επικουρικές υποχρεώσεις του παραρτήματος: Η οδηγία προβλέπει ότι, εκτός 
από την ετήσια συνεδρίαση ενημέρωσης και διαβούλευσης που αναφέρεται στην 
παράγραφο 2 του παραρτήματος, μπορεί να πραγματοποιούνται επίσης συνεδριάσεις 
διαβούλευσης με περιορισμένη ανππροσωπεία από την ευρωπαϊκή επιτροπή 
επιχείρησης (3 μέλη). Εκπρόσωποι της επιχείρησης ή/και των εγκαταστάσεων τους 
οποίους αφορούν τα εν λόγω μέτρα έχουν επίσης δικαίωμα συμμετοχής σ' αυτές τις 
συνεδριάσεις διαβούλευσης. Με τη λύση αυτή καθίσταται δυνατή η διαφύλαξη των 
βασικών στόχων της οδηγίας και η αποφυγή του υπερβολικού κόστους και του 
περίπλοκου της προσφυγής σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επιτροπή επιχείρησης (που 
μπορεί να αριθμεί μέχρι 30 μέλη) κάθε φορά που μελετάται η λήψη απόφασης. Τα 
θέματα που υπόκεινται σε διαβούλευση είναι οιοδήποτε μέτρο που μπορεί να έχει 
σημαντικό αντίκτυπο στα συμφέροντα των εργαζομένων, ειδικότερα σε περίπτωση 
μετεγκατάστασης, παύσης της λειτουργίας επιχειρήσεων ή εγκαταστάσεων ή 
ομαδικών απολύσεων. 
46 
3. ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
3.1. ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ 
1. Το Νοέμβριο του 1993 η Επιτροπή εξέδωσε το Πράσινο Βιβλίο για την ευρωπαϊκή 
κοινωνική πολιπκή. Για την προετοιμασία του είχε δημοσιεύσει στην Επίσημη 
Εφημερίδα πρόσκληση για την υποβολή εισηγήσεων και παρατηρήσεων από τα 
ενδιαφερόμενα μέλη. Ελήφθησαν 500 εισηγήσεις από κυβερνήσεις κρατών μελών, 
άλλες οργανώσεις και ιδιώτες. Οι εισηγήσεις μαρτυρούν το έντονο ενδιαφέρον που 
υπάρχει για διάφορες πτυχές της κοινωνικής πολιπκής. 
2. Στόχος του Πράσινου Βιβλίου ήταν να προκαλέσει μια συζήτηση ευρέος φάσματος, 
σχεπκά με πς μελλονπκές κατευθύνσεις της κοινωνικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης σε όλα τα κράτη μέλη μεταξύ των ενδιαφερομένων, περιλαμβανομένων 
ασφαλώς των κοινωνικών εταίρων, καθώς και των διάφορων ομάδων πίεσης. Η 
συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε μία στιγμή όπου η προσοχή της Κοινότητας 
εστιαζόταν στο θέμα του τρόπου με τον οποίο θα γίνει δυνατόν να συνδυαστούν οι 
οικονομικοί και κοινωνικοί στόχοι ένανπ της αυξανόμενης ανεργίας και αυξανόμενης 
ανησυχίας σχεπκά με την ικανότητα της Ευρώπης να παραμείνει ανταγωνιστική τον 
21ο αιώνα. 
3. Το Πράσινο Βιβλίο επισημαίνει όπ διεξάγονται πολλές συζητήσεις σε όλα τα κράτη 
μέλη σχεπκά με τον τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος της ανεργίας, το οποίο 
σε μεγάλο βαθμό αναγνωρίζεται όπ έχει διαρθρωπκό χαρακτήρα. Μεταξύ των υπό 
συζήτηση θεμάτων, ας σημειωθεί η ανάγκη για μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα της 
αγοράς εργασίας, η πρόταση για τη διεύρυνση των μισθολογικών αποκλίσεων και τη 
μεγαλύτερη ποικιλία των μισθών σε συνάρτηση με πς οικονομικές συνθήκες, καθώς 
και τα ερωτήματα σχεπκά με το εάν οι κοινωνικές παροχές πρέπει να μειωθούν ή να 
στραφούν σε τέτοιους στόχους ώστε να παρέχουν μεγαλύτερα κίνητρα για την 
αναζήτηση εργασίας. Το γεγονός αυτό συνδέεται με τα προβλήματα που 
ανπμετωπίζουν όλα τα κράτη μέλη όσον αφορά τη χρηματοδότηση της αυξανόμενης 
ζήτησης που υπάρχει στα συστήματα κοινωνικής προστασίας και την έρευνα για 
μεγαλύτερη αποδοπκότητα της λειτουργίας των συστημάτων αυτών ως μέσου για την 
εξοικονόμηση πόρων. Ταυτόχρονα, υπάρχει συνεχώς μεγαλύτερος βαθμός ανησυχίας 
του πληθυσμού όπ αντίθετα με το στόχο της εξασφάλισης ότι η οικονομική και η 
κοινωνική πρόοδος συμβαδίζουν, όπως δηλώνεται σαφώς τόσο στη Συνθήκη της 
Ρώμης όσο και στη Συνθήκη του Μααστριχτ, το πραγματικό αποτέλεσμα της 
διαδικασίας ένταξης θα μπορούσε να είναι ο υποβιβασμός των κοινωνικών προτύπων. 
Συνεπώς εκφράζεται ο φόβος όπ η δημιουργία της ενιαίας αγοράς θα μπορούσε να 
ανοίξει το δρόμο για τη δημιουργία κοινωνικού ντάμπινγκ δηλαδή την απόκτηση ενός 
πλεονεκτήματος αθέμιτου ανταγωνισμού στην Κοινότητα μέσω απαράδεκτα χαμηλών 
κοινωνικών προτύπων. Ωστόσο, υπάρχει επίσης ανησυχία ότι, με κάποιο τρόπο, επειδή 
είναι επιτακπκή η δραστηριοποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο αυτό μπορεί να αποτελέσει 
το πρόσχημα για αλλαγές στα κοινωνικά πρότυπα, σε εθνικό επίπεδο. 
4. Η σαφής διαβεβαίωση που βρίσκεται στο επίκεντρο του Πράσινου Βιβλίου είναι ότι 
η επόμενη φάση στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιπκής δεν μπορεί να 
βασίζεται στην άποψη όπ η κοινωνική πρόοδος πρέπει να υποχωρήσει ώστε να 
υπάρξει ανάκαμψη της οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Αντίθετα, όπως έχει 
διατυπωθεί επανειλημμένως στο Συμβούλιο, η Κοινότητα δεσμεύεται πλήρως να 
εξασφαλίσει όπ η οικονομική και η κοινωνική πρόοδος συμβαδίζουν. Πράγματι, ένα 
47 
μεγάλο μέρος της επιρροής και της ισχύος της Ευρώπης προέρχεται ακριβώς από την 
ικανότητα της να συνδυάζει τη δημιουργία πλούτου με ενισχυμένες παροχές και 
ελευθερίες για τους λαούς της. 
5. Το Πράσινο Βιβλίο είναι διαρθρωμένο σε πέντε μέρη. Στο πρώτο μέρος 
παρουσιάζονται τα μέχρι σήμερα επιτεύγματα της Κοινότητας στον κοινωνικό τομέα. 
Στο δεύτερο μέρος εξετάζονται οι κοινωνικές προκλήσεις του παρόντος. Εξετάζονται 
δηλαδή οι κίνδυνοι της φθίνουσας κοινωνικής συνοχής στην Ευρώπη και οι κίνδυνοι 
που απειλούν τους σημαντικούς κοινούς στόχους όπως η κοινωνική προστασία, η 
αλληλεγγύη και τα υψηλά επίπεδα απασχόλησης. Απαιτείται νέα μεσοπρόθεσμη 
στρατηγική η οποία θα συγκεντρώσει τις οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές μέσα σε 
μια εταιρική σχέση και δεν θα τις οδηγήσει σε σύγκρουση μεταξύ τους. Μόνο με τον 
τρόπο αυτό θα αποκατασταθούν η διαρκής και βιώσιμη ανάπτυξη, η κοινωνική 
αλληλεγγύη και η δημόσια εμπιστοσύνη. Αναγνωρίζεται ότι τα ευρωπαϊκά συστήματα 
παραγωγής πρέπει να βασίζονται στις νέες τεχνολογίες. Δεν μπορεί να υπάρξει 
κοινωνική πρόοδος χωρίς τη δημιουργία πλούτου. Ωστόσο, πρέπει επίσης να 
αναγνωριστεί όπ οι συνεπείς διαρθρωπκές αλλαγές θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε 
άλλους σημαντικούς τομείς, όπως τα επίπεδα της απασχόλησης, οι συνθήκες 
εργασίας και διαβίωσης, η ποιότητα ζωής και η ανάπτυξη των εργασιακών σχέσεων. 
Το τρίτο μέρος πραγματεύεται τις πιθανές αντιδράσεις της Ενωσης έναντι των 
προκλήσεων αυτών τόσο όσον αφορά αυτό που επιθυμούν τα κράτη μέλη όσο και 
αυτό που η Κοινότητα προσπαθεί να επιτύχει. Στο τέταρτο μέρος διατυπώνεται ένα 
συνοππκό συμπέρασμα. Στο πέμπτο μέρος συγκεντρώνονται τα ερωτήματα που 
τίθενται σε διάφορα μέρη του Πράσινου Βιβλίου. Αυτά θα αποτελέσουν και το 
επίκεντρο της συζήτησης που θα ακολουθήσει. 
3.2 ΛΕΥΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟ 
ΜΕΛΛΟΝ ΠΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ 
1. Οι βάσεις του Λευκού Βιβλίου τέθηκαν από το πρόσφατο Πράσινο Βιβλίο 
συμβουλευπκού χαρακτήρα για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιπκή "Επιλογές για την 
Ενωση" (82). 
2. Τον Ιούλιο του 1994, η Επιτροπή εξέδωσε ένα Λευκό Βιβλίο για την "Ευρωπαϊκή 
Κοινωνική πολιπκή: η πορεία προς το μέλλον για την Ενωση" (83). Μετά από 
πρόσκληση της Επιτροπής, το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών 
διαβίωσης και εργασίας προέβη σε μια σύνθεση των διαφόρων προτάσεων που είχαν 
δημοσιευθεί - μαζί με τις απαντήσεις που είχαν δοθεί από τα κράτη μέλη και τα 
όργανα της Κοινότητας - ως συνοδευπκό παράρτημα του Λευκού Βιβλίου. Βασισμένο 
στους σκοπούς και τους στόχους του Κοινοτικού Χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών 
δικαιωμάτων των εργαζομένων και στα επιτεύγματα του προγράμματος του 1989 για 
την κοινωνική δράση της Επιτροπής, το Λευκό Βιβλίο αποσκοπεί να χαράξει ένα 
δρόμο για τη μελλονπκή ανάπτυξη της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής κατά τον 
προσεχή αιώνα. 
(82) COM (93) 551 της 17ης Νοεμβρίου 1993 
(83) COM (94) 333 της 27ης Ιουλίου 1994 
48 
3. Το Λευκό Βιβλίο εκθέτει συνεπώς μια στρατηγική για την παγιοποίηση και ανάπτυξη 
της μελλονπκής δράσης της Ενωσης στον τομέα της κοινωνικής πολιπκής. Προτείνει 
ορισμένα ειδικά μέτρα με τα οποία μπορεί να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα 
συγκεκριμένη πρόοδος. Προτείνει επίσης άλλους τομείς εξέτασης και ανάπτυξης σε 
περισσότερο μακροπρόθεσμο πλαίσιο. Οι ενέργειες αυτές θα παγιοποιηθούν στο 
επερχόμενο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής, το οποίο θα υποβληθεί στη διάρκεια 
του 1995 κατόπιν διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη, τα θεσμικά όργανα της Ενωσης 
και άλλους ενδιαφερόμενους οργανισμούς σχετικά με πς προτάσεις που αναφέρονται 
στο Λευκό Βιβλίο. Τα βασικά στοιχεία του Λευκού Βιβλίου είναι τα εξής: 
4. Απασχόληση: Η καταπολέμηση της ανεργίας και η επιδίωξη περισσότερου πλούτου 
και θέσεων σταθερής απασχόλησης αποτελεί βασική προτεραιότητα του Λευκού 
Βιβλίου. Βασισμένο στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και 
την απασχόληση και στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Βρυξελλών 
το 1993, το Λευκό Βιβλίο προτείνει την προετοιμασία ενός διεξοδικότερου σχεδίου 
δράσης στο επίπεδο της Ενωσης και κρατών μελών, το οποίο θα έχει ως στόχο 
βραχυπρόθεσμα την αναστροφή της τάσης της ανεργίας και, μέχρι το τέλος του 
αιώνα, τη σημανπκή μείωση των αριθμών των ανέργων. Ένα σχέδιο δράσης 
εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατά τη συνοδό του στο Essen το Δεκέμβριο 
του 1994. Το Λευκό Βιβλίο προτείνει επίσης σειρά σχετικών ενεργειών που 
αποσκοπούν να βελτιώσουν τη συνεισφορά της Επιτροπής στην επίτευξη των 
κοινοπκών στόχων στον τομέα της απασχόλησης, όπως η εκπόνηση της ετήσιας 
Εκθεσης για την απασχόληση στην Ευρώπη, η ενίσχυση του συστήματος 
παρακολούθησης της απασχόλησης και μια ανακοίνωση για προγράμματα πολιτικής 
επικεντρωμένα στη δράση-έρευνα στον τομέα της απασχόλησης. 
5. Κατάρπση: Το Λευκό Βιβλίο δίνει έμφαση στην αποφασιστική σημασία των 
επενδύσεων στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης και προτείνει σειρά 
ενεργειών που αποσκοπούν στην προοδευτική ανάπτυξη της πολιτικής για την 
επαγγελμαπκής κατάρποης σε επίπεδο Ενωσης. Αναφέρει επίσης λεπτομερώς την 
ειδική συνεισφορά του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Τομέα για την ανάπτυξη του 
ανθρώπινου δυναμικού, την καταπολέμηση της ανεργίας και τη λειτουργία της αγοράς 
εργασίας. 
6. Εργαπκό δίκαιο: Το Λευκό Βιβλίο δίνει προτεραιότητα στην έγκριση των εκκρεμών 
προτάσεων του Προγράμματος δράσης στον κοινωνικό τομέα (ενημέρωση των 
εργαζομένων και άτυπη εργασία), αλλά προτείνει επίσης επιπλέον προσπάθειες για 
να συμπληρωθεί η οδηγία για το ωράριο και να αξιολογηθεί περαιτέρω η ανάγκη για 
δράση σε ορισμένους άλλους τομείς. 
7. Υγεία και ασφάλεια: Το Λευκό Βιβλίο θέτει προτεραιότητα στην έγκριση των 
εκκρεμών προτάσεων στο συγκεκριμένο τομέα (δραστηριότητες στον τομέα των 
μεταφορών, φυσικοί παράγοντες, χημικοί παράγοντες, συνθήκες μετακίνησης των 
εργαζομένων με ειδικές ανάγκες, εργασιακός εξοπλισμός (τροποποίηση), από κοινού 
με την έγκριση του τέταρτου προγράμματος δράσης για την υγεία και την ασφάλεια 
το 1995. 
8. Ίσες ευκαιρίες για άνδρες και γυναίκες: Το Λευκό Βιβλίο αποσκοπεί να σημειώσει 
πρόοδο όσον αφορά πς εκκρεμείς προτάσεις στο συγκεκριμένο τομέα (γονική άδεια 
και βάρος της απόδειξης), και προτείνει σειρά άλλων ενεργειών, 
συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης του τέταρτου προγράμματος δράσης για τις ίσες 
ευκαιρίες το 1995 και την προετοιμασία της τέταρτης 'Εκθεσης για την ισότητα, που 
θα ξεκινήσει το 1996. 
9. Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων: Το Λευκό Βιβλίο προτείνει τη συνέχιση 
των προσπαθειών για την άρση των υπολειπόμενων φραγμών στην 
49 
ελεύθερη κυκλοφορία, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης μιας ομάδας υψηλού 
επιπέδου για την επανεξέταση όλων των πτυχών της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς 
όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων (μισθωτοί, 
αυτοαπασχολούμενοι, σπουδαστές, συνταξιούχοι και άλλοι), προκειμένου να 
αξιολογηθούν τα προβλήματα που π'θενται και να προταθούν πιθανές λύσεις στην 
Επιτροπή στη διάρκεια του 1995. Προτείνει επίσης τη συνέχιση των προσπαθειών για 
τη βελτίωση του συντονισμού της κοινωνικής ασφάλισης των διακινούμενων 
εργαζόμενων που μετακινούνται εκτός της Κοινότητας, καθώς και την περαιτέρω 
ανάπτυξη του δικτύου EURES (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Απασχόλησης). Το Λευκό Βιβλίο 
προτείνει επίσης περαιτέρω δράση σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να ενισχυθεί η 
ένταξη των μεταναστών και να καταπολεμηθεί ο ρατσισμός και η ξενοφοβία. 
10. Κοινωνική προστασία και κοινωνική δράση: Το Λευκό Βιβλίο προτείνει να 
συνεχιστεί η ανάλυση και παρακολούθηση των πολιτικών κοινωνικής προστασίας σε 
κράτη μέλη, κυρίως μέσω της έκθεσης για την κοινωνική προστασία στην Ευρώπη, 
και να εξεταστεί η διατύπωση συστάσεων στο συγκεκριμένο τομέα. Από το 1994 η 
Επιτροπή εκπονεί επίσης ετήσια έκθεση σχετικά με τη δημογραφική κατάσταση. 
Επιπλέον, θα δοθεί προτεραιότητα στην προώθηση της δράσης σε κοινοτικό επίπεδο 
για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, ιδίως βάσει των προτάσεων που 
έχουν ήδη υποβληθεί στο Συμβούλιο. Το Λευκό Βιβλίο υποβάλλει επίσης προτάσεις 
για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης των ατόμων με ειδικές ανάγκες και των 
ηλικιωμένων, καθώς και τις εργασίες που έχουν πραγματοποιηθεί για να καταδειχθεί 
η προστιθέμενη αξία της κοινοπκής δράσης για την καταπολέμηση των διακρίσεων 
που βασίζονται στη φυλή, στη θρησκεία, στην ηλικία και τη μειονεξία, με σκοπό τη 
συμπερίληψη ειδικής αναφοράς για την καταπολέμηση τέτοιων διακρίσεων στην 
προσεχή αναθεώρηση της Συνθήκης. 
11. Δημόσια υγεία: Με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής για το πλαίσιο δράσης 
στον τομέα της δημόσιας υγείας (84), το Λευκό Βιβλίο προτείνει την προώθηση των 
προγραμμάτων που έχουν ήδη υποβληθεί στο Συμβούλιο (καρκίνος, αναβάθμιση της 
υγείας, πρόληψη της εξάρτησης από τα ναρκωτικά, AIDS) και, όπου κρίνεται 
κατάλληλο, την παρουσίαση περαιτέρω προτάσεων. 
12. Ο κοινωνικός διάλογος και ο ρόλος των εθελοντικών οργανώσεων: Το Λευκό 
Βιβλίο διατυπώνει προτάσεις για την προώθηση και ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου 
με σκοπό ειδικότερα να καταστούν πλήρως επωφελείς οι διατάξεις της Συμφωνίας για 
την κοινωνική πολιπκή που προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ενωση. 
Αποσκοπεί επίσης να ενισχύσει το διάλογο με τις εθελοντικές οργανώσεις, 
συγκαλώντας κάθε 18 μήνες ένα φόρουμ για την κοινωνική πολιτική όπου θα 
συζητούνται και θα εξετάζονται ζητήματα κοινωνικής πολιπκής. 
13. Διεθνής συνεργασία: Το Λευκό Βιβλίο προτείνει την περαιτέρω ανάπτυξη της 
συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς και διμερείς επαφές με άλλες χώρες και δίνει 
ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη σχέσεων με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης. 
14. Εκτέλεση και εφαρμογή: Το Λευκό Βιβλίο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να 
βελπωθεί η εκτέλεση και η εφαρμογή της νομοθεσίας στον κοινωνικό τομέα και 
διατυπώνει σειρά προτάσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση της ροής της 
πληροφόρησης όσον αφορά την κοινοπκή νομοθεσία και τα κοινωνικά δικαιώματα. 
Γενικότερα, η Επιτροπή εκπμά ότι, στο άμεσο μέλλον, η παγιοποίηση και η εφαρμογή 
του ισχύοντος νομοθετικού κορμού θα είναι, προκειμένου να μην υπάρξει στρέβλωση 
του ανταγωνισμού λόγω μη μεταφοράς, 
(84) COM (93) 559 της 24ης Νοεμβρίου 1993 
50 
τουλάχιστον εξίσου σημανπκή με την υποβολή νέων προτάσεων. 
Ενδεχομένως η κατάσταση αλλάξει εφόσον σταθεροποιηθεί η διαδικασία 
προσαρμογής του εργαπκου δικαίου, που έχει σήμερα αναληφθεί σε όλα τα κράτη 
μέλη. Όταν διασαφηνιστούν σε εθνικό επίπεδο τα νέα πρότυπα των δικαιωμάτων των 
εργαζομένων, θα παρουσιαστεί εκ νέου στην ημερήσια διάταξη το ζήτημα των τρόπων 
με τους οποίους μπορούν να τύχουν καλύτερης υποστήριξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Υπό πς συνθήκες αυτές, σχεδόν πέντε χρόνια μετά την έκριση του κοινωνικού χάρτη, 
η Επιτροπή εκπμά όπ πρέπει να προσδιορίσει επακριβώς την κατάσταση για το 
μέλλον. Για το σκοπό αυτό προβλέπει τη διοργάνωση, το 1995, από κοινού με το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μιας κοινής συνεδρίασης προκειμένου να αξιολογηθούν τα 
επιτεύγματα, τα προβλήματα και οι προοππκές πέντε χρόνια μετά τη θέσπιση του 
κοινωνικού χάρτη. Η εν λόγω συνεδρίαση θα έχει επίσης ως βάση την έκθεση 
αξιολόγησης του 1994 σχεπκά με την επίτευξη των στόχων του άρθρου 1 της 
συμφωνίας για την κοινωνική πολιπκή. 
51 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Πίνακας με πς οδηγίες και τους κανονισμούς για πς οποίες υπάρχουν παραπομπές 
μέσα στο κείμενο της έκθεσης. 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1.01. Απασχόληση και αμοιβή 
91/383/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 1991 για τη συμπλήρωση των 
μέτρων που αποσκοπούν στο να προαγάγουν τη βελτίωση της ασφάλειας και της 
υγείας κατά την εργασία των εργαζομένων με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή 
με σχέση πρόσκαιρης εργασίας 
(ΕΕ L 206 της 29/07/91 σελ. 19). 
1.02 Βελτίωση των όρων διαβίωσης και εργασίας 
91/533/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 14ης Οκτωβρίου 1991 σχετικά με την 
υποχρέωση του εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο για τους όρους που διέπουν 
τη σύμβαση ή τη σχέση εργασίας. 
(ΕΕ L 288 της 18/10/91 σελ. 32) 
92/56/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1992 η οποία τροποποιεί την 
οδηγία 75/129/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που 
αφορούν πς ομαδικές απολύσεις 
(ΕΕ L 245 της 26/08/92 σελ. 3) 
75/129/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 17ης Φεβρουαρίου 1975 περί προσεγγίσεως 
των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν πς ομαδικές απολύσεις 
(ΕΕ L 48 της 22/02/75 σελ. 29) 
93/104/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 1993 όσον αφορά ορισμένα 
στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας 
(ΕΕ L 307 της 13/12/93 σελ. 18) 
1.03 Ελεύθερη κυκλοφορία 
Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2434/92 του Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 1992 που 
τροποποιεί το δεύτερο μέρος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 περί της ελεύθερης 
κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας 
(ΕΕ L 245 της 26.08.92 σελ. 1) 
52 
Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1945/93 του Συμβουλίου της 30ης Ιουνίου 1993 για την 
τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων 
κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των 
οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, του κανονισμού (ΕΟΚ), αριθ. 
574/72 περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1247/92 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
1408/71 
(ΕΕ L 181 της 23/07/93 σελ. 1) 
1.06 Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών 
92/85/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 1992 σχεπκά με την 
εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελπωση της υγείας και της ασφάλειας κατά 
την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσων εργαζομένων (δέκατη ειδική 
οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ. 
(ΕΕ L 348 της 28/11/92 σελ. 1) 
86/613/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 1986 σχεπκά με την 
εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν 
ανεξάρτητη δραστηριότητα συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής, καθώς και για την 
προστασία της μητρότητας 
(ΕΕ L 359 της 19/2/86 σελ. 56) 
Διορθωπκό στην οδηγία 86/613/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 1986 
σχεπκά με την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που 
ασκούν ανεξάρτητη δραστηριότητα συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής καθώς και 
για την προστασία της μητρότητας 
(ΕΕ L 32 της 03/02/87 σελ. 36) 
1.08 Προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων 
89/391/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1989 σχετικά με την εφαρμογή 
μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των 
εργαζομένων κατά την εργασία 
(ΕΕ L 183 της 29/06/89 σελ. 1) 
53 
* 90/679/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 26ης Νοεμβρίου 1990 για την προστασία 
των εργαζομένων από τους κινδύνους που οφείλονται στην έκθεση τους σε 
βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία (έβδομη ειδική οδηγία κατά την έννοια του 
άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) (ΕΕ L 374 της 31.12.90, σ.1) 
91/382/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 1991 για την τροποποίηση της 
οδηγίας 83/477/ΕΟΚ για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που 
οφείλονται στην έκθεση τους στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας (δεύτερη 
ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ) 
(ΕΕ L 206 της 29/07/91 σελ. 16) 
92/29/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 1992 σχετικά με τις ελάχιστες 
προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για την προώθηση βελτιωμένης ιατρικής 
περίθαλψης στα πλοία 
(ΕΕ L 113 της 30/04/92 σελ. 13) 
92/57/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1992 σχετικά με τις ελάχιστες 
προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που πρέπει να εφαρμόζονται στα προσωρινά ή 
κινητά εργοτάξια (όγδοη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 
1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) 
(ΕΕ L 245 της 26/08/92 σελ. 6) 
92/58/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1992 σχετικά με τις ελάχιστες 
προδιαγραφές για τη σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας στην εργασία (ένατη ειδική 
οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) 
(ΕΕ L 245 της 26/08/92 σελ. 23) 
92/91/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 3ης Νοεμβρίου 1992 περί των ελαχίστων 
προδιαγραφών για τη βελτίωση της προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των 
εργαζομένων σπς εξορυκτικές δια γεωτρήσεων βιομηχανίες (ενδέκατη ειδική οδηγία 
κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) 
(ΕΕ L 348 της 28/11/92 σελ. 9) 
92/104/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 3ης Δεκεμβρίου 1992 περί των ελαχίστων 
προδιαγραφών για τη βελτίωση της προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των 
εργαζομένων σπς υπαίθριες ή υπόγειες εξορυκτικές βιομηχανίες (δωδέκατη ειδική 
οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) 
(ΕΕ L 404 της 31/12/92 σελ. 10) 
93/88/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 12ης Οκτωβρίου 1993 για την τροποποίηση 
της οδηγίας 90/679/ΕΟΚ για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που 
οφείλονται στην έκθεση τους σε βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία (έβδομη 
ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) 
(ΕΕ L 268 της 29/10/93 σελ. 71) 
93/103/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 1993 σχετικά με τις 
ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία στα αλιευτικά σκάφη 
(13η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 
89/391/ΕΟΚ) 
(ΕΕ L 307 της 13/12/93 σελ. 1) 
54 
Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2062/94 του Συμβουλίου της 18ης Ιουλίου 1994 για την ίδρυση 
ευρωπαϊκού οργανισμού ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία 
(ΕΕ L 216 της 20/08/94 σελ. 1) 
1.09 Προστασία των παιδιών και των εφήβων 
94/33/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1994 σχεπκά με την προστασία 
των νέων κατά την εργασία 
(ΕΕ L 216 της 20/08/94 σελ. 12) 
2. Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΠΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
2.2. Η εφαρμογή της Συμφωνίας: Η οδηγία γιαπς ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων 
94/45/ΕΟΚ: Οδηγία του Συμβουλίου της 22ας Σεπτεμβρίου 1994 για τη θέσπιση μιας 
ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης ή μιας διαδικασίας σε επιχειρήσεις και ομίλους 
επιχειρήσεων κοινοπκής κλίμακας με σκοπό να ενημερώνονται οι εργαζόμενοι και να 
ζητείται η γνώμη τους 
(ΕΕ L 254 της 30/09/94 σελ. 64) 
55 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΩΝ 
ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΤΑΘΕΙ ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΑΚΟΜΗ ΕΓΚΡΙΘΕΙ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Κοινοπκόο νάοτηο 
1.01 Απασχόληση και αμοιβή 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με ορισμένες συμβάσεις και σχέσεις 
εργασίας που επιφέρουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ 
C 224 της C 224 της 8.9.90. Τροποποιημένη πρόταση ΕΕ C της 5.12.90). 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με ορισμένες εργασιακές σχέσεις όσον 
αφορά τις συνθήκες εργασίας (Πρόταση της Επιτροπής COM (90) 228/Ι τελικό (ΕΕ C 
224, 8.9.1990). 
1.02 Βελτίωση των όρων διαβίωσης και εργασίας 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών 
μελών σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση 
μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων. (Πρόταση 
της Επιτροπής ΕΕ C 274 της 01.10.1994). 
1.03 Ελεύθερη κυκλοφορία 
Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 1612/68 περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων στο εσωτερικό της 
Κοινότητας (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C100, 21.4.1989. Τροποποιημένες προτάσεις 
ΕΕ C 119, 15.5.1990 και ΕΕ C 177, 18.7.1990). 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 68/360/ΕΟΚ σχετικά με 
τη διακίνηση και διαμονή των εργαζομένων των κρατών μελών και των οικογενειών 
τους στο εσωτερικό της Κοινότητας (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 100, 21.4.1989. 
Τροποποιημένη πρόταση ΕΕ C 119, 15.5.1990). 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου όσον αφορά την απόσπαση εργαζομένων στο 
πλαίσιο της παροχής υπηρεσιών (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 225 της 30/08/91). 
Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους 
μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται 
στο εσωτερικό της Κοινότητας και 
56 
του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού/ΕΟΚ) 
αριθ. 1408/71. (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 46 της 20.02.1992). 
Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους 
μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται 
στο εσωτερικό της Κοινότητας και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 περί του τρόπου 
εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1247/92 
που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
1945 που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1247/92. (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ 
C 143 της 26.05.94). 
1.05 Συμμετοχή των εργαζομένων 
- σχέδιο οδηγίας όσον αφορά το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας (Πρόταση της 
Επιτροπής ΕΕ C 263 της 16.10.1989). 
- σχέδιο οδηγίας όσον αφορά πς διαδικασίες πληροφόρησης και διαβούλευσης των 
εργαζομένων (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 297 της 15.11.1980. Τροποποιημένη 
πρόταση ΕΕ C 217 της 12.08.1983). 
- σχέδιο πέμπτης οδηγίας όσον αφορά τη δομή των ανωνύμων εταιρειών και τις 
εξουσίες και υποχρεώσεις των οργάνων τους (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 240 της 
19.08.1983). 
- σχέδιο οδηγίας που συμπληρώνει το καταστατικό του ευρωπαϊκού σωματείου όσον 
αφορά το ρόλο των εργαζομένων (Πρόταση της Επιτροπής, ΕΕ C 99 της 21.4.1992). 
- σχέδιο οδηγίας που συμπληρώνει το καταστατικό του ευρωπαϊκού συνεταιρισμού 
όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 99 της 
21.04.1992). 
1.08 Προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχεπκά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας 
και υγείας για πς μεταφορικές δραστηριότητες και τους χώρους εργασίας επί των 
μέσων μεταφοράς (δωδέκατη ειδική οδηγία υπό την έννοια του άρθρου 16 της 
οδηγίας 89/391/ΕΟΚ). (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 25, 28.1.1993. Τροποποιηθείσα 
πρόταση ΕΕ C 294, 30.10.1993). 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί των ελαχίστων απαιτήσεων υγείας και 
ασφάλειας αναφορικά με την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους 
από χημικούς παράγοντες στο χώρο εργασίας (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ αριθ. C 
165 της 16.06.93. Τροποποιημένη πρόταση ΕΕ C 230 της 19.08.1994. 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί των ελαχίστων απαιτήσεων υγείας και 
57 
ασφάλειας αναφορικά με την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους 
από φυσικούς παράγοντες (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 77 της 18.03.93. 
Τροποποιημένη πρόταση COM (94) 284 της 04.07.94). 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 89/655/ΕΟΚ 
σχεπκά με πς ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση 
εξοπλισμού από τους εργαζόμενους κατά την εργασία τους (Πρόταση της Επιτροπής 
ΕΕ C 104 της 12/04/94). 
1.11 Ατομα με ειδικές ανάγκες 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη βελτίωση 
της κινηπκότητας και της ασφαλούς μεταφοράς των εργαζομένων με μειωμένη 
κινηπκότητα από και προς τον τόπο εργασίας (Πρόταση της Επιτροπής ΕΕ C 68, 
16.3.1991. Τροποποιημένη πρόταση ΕΕ C 15, 21.1.92). 
58 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 184 τελικό 
GE 04 05 06 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-208-GR-C 
ISBN 92-77-88919-5 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
sa