[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 26.10.2004

COM(2004) 719 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Έκθεση σχετικά με τη χρησιμοποίηση των οικονομικών πόρων που προορίζονται για τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής

ΠΛΑΙΣΙΟ

Στο πλαίσιο των συζητήσεών του επί της οδηγίας 2003/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2003, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας[1], το Κοινοβούλιο είχε διατυπώσει το ερώτημα σχετικά με τις πιθανές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που θα μπορούσε να επιφέρει η κακή διαχείριση οικονομικών πόρων προοριζόμενων για τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και τη διαχείριση των αποβλήτων.

Η Επιτροπή είχε υπογραμμίσει με την ευκαιρία αυτή τη σημασία της χρηματοδότησης του παροπλισμού στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή είχε ωστόσο δηλώσει ότι το ζήτημα αυτό θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί με τα κατάλληλα κοινοτικά μέσα και όχι με την οδηγία σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή θεώρησε εν προκειμένω ότι η συνθήκη Ευρατόμ συνιστά το κατάλληλο πλαίσιο. Έτσι, κατέστη δυνατή η έγκριση της οδηγίας σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στις οποίες αποτυπώθηκε η πολιτική δέσμευση των θεσμικών κοινοτικών οργάνων όσον αφορά την τήρηση του υγιούς ανταγωνισμού στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Διοργανική δήλωση

«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή τονίζουν την ανάγκη να εξασφαλίσουν τα κράτη μέλη ότι υφίστανται πράγματι επαρκείς οικονομικοί πόροι για τις δραστηριότητες παροπλισμού και διαχείρισης των αποβλήτων, οι οποίες ελέγχονται στα κράτη μέλη, και ότι οι πόροι αυτοί διατίθενται πράγματι για τους σκοπούς για τους οποίους ορίσθηκαν και η διαχείρισή τους διενεργείται με διαφάνεια, κατά τρόπον ώστε να μην παρεμποδίζεται ο ανταγωνισμός με δίκαιους όρους στην αγορά της ενέργειας.»

Δήλωση της Επιτροπής

«Η Επιτροπή σημειώνει ότι είναι σημαντικό να εξασφαλισθεί ότι η διαχείριση των πόρων που έχουν ορισθεί για τις δραστηριότητες παροπλισμού και διαχείρισης των αποβλήτων, οι οποίες συνδέονται με τους στόχους της συνθήκης Ευρατόμ, διενεργείται με διαφάνεια, και ότι οι πόροι χρησιμοποιούνται μόνο για τον προαναφερόμενο σκοπό.

Στη συνάρτηση αυτή, η Επιτροπή προτίθεται, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της βάσει της συνθήκης Ευρατόμ, να δημοσιεύει ετήσια έκθεση σχετικά με τη χρήση των πόρων για τον παροπλισμό και τη διαχείριση των αποβλήτων. Η Επιτροπή θα αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στην εξασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των σχετικών διατάξεων του κοινοτικού δικαίου.»

Ο παροπλισμός είναι εγχείρημα πολύπλοκο σε τεχνικό επίπεδο για το οποίο απαιτούνται σημαντικοί οικονομικοί πόροι. Τα ποσά που χρειάζονται για να επιτευχθεί η αποκατάσταση χώρου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής εκτιμάται σήμερα ότι είναι της τάξεως του 10 μέχρι 15% του κόστους της αρχικής επένδυσης ανά αντιδραστήρα προς παροπλισμό. Λαμβάνοντας υπόψη το ύψος των προβλεπόμενων ποσών, και παρότι θα χρησιμοποιηθούν ετεροχρονισμένα για τον παροπλισμό, ο φορέας εκμετάλλευσης οφείλει να ενσωματώσει ήδη από την έναρξη της ηλεκτροπαραγωγής από τον πυρηνικό σταθμό, όχι μόνο τις τεχνολογικές, κοινωνικές και οικονομικές συνιστώσες του κόστους παραγωγής, αλλά και την οικονομική βιωσιμότητα του έργου στο σύνολό του, όπου περιλαμβάνεται ο παροπλισμός των εγκαταστάσεων. Η επιλεγόμενη στρατηγική διαχείρισης είναι καθοριστική για το ύψος της επένδυσης.

Ανεξάρτητα από τον τρόπο σχηματισμού των αποθεματικών που επιλέγουν οι φορείς εκμετάλλευσης των πυρηνικών σταθμών, η επικερδής διαχείριση των ποσών αυτών δεν είναι κατακριτέα καθεαυτή. Ωστόσο, δεν είναι εύκολο να χαραχθούν σαφή όρια μεταξύ των τρόπων «κανονικής» διαχείρισης αυτών των πόρων και των πρακτικών που είναι δυνατόν να επιφέρουν νόθευση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Εν προκειμένω, μπορεί ευλόγως να τεθεί το ερώτημα ποια είδη επενδύσεων επιτρέπονται. Δεν θα ήταν ορθό οι πόροι αυτοί να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την απόκτηση μεριδίων μεταξύ ανταγωνιζόμενων επιχειρήσεων.

Η Επιτροπή, έχοντας επίγνωση των πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, επεσήμανε ήδη το 2002, στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Η πυρηνική ασφάλεια στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ότι οι χρηματοδοτικοί πόροι που προορίζονται για τον παροπλισμό πρέπει να πληρούν ειδικούς κανόνες όσον αφορά τον σχηματισμό και τους τρόπους υπολογισμού και διαχείρισής τους, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι πόροι αυτοί δεν χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς. Η πρόταση οδηγίας για τον καθορισμό των βασικών υποχρεώσεων και των γενικών αρχών στον τομέα της ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 30 Ιανουαρίου 2003, καθόρισε τους νομικώς δεσμευτικούς όρους αυτού του μηχανισμού.

Με την παρούσα έκθεση η Επιτροπή εκπληρώνει την υποχρέωση που ανέλαβε κατά την έγκριση της οδηγίας σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας να δημοσιεύει έκθεση σχετικά με τη χρήση των πόρων που προορίζονται για τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής.

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Για να προετοιμάσει την πρώτη έκθεσή της η Επιτροπή απηύθυνε, στις 28 Απριλίου 2004, στα 14 από τα κράτη μέλη και υπό ένταξη χώρες που διαθέτουν πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, επιστολή με την οποία ζητούσε διευκρινίσεις όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των οικονομικών πόρων που προορίζονται για τον παροπλισμό. Επρόκειτο για τα εξής κράτη: Γερμανία, Βέλγιο, Ισπανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Ιταλία, Λιθουανία, Κάτω Χώρες, Τσεχική Δημοκρατία, Ηνωμένο Βασίλειο, Σλοβακία, Σλοβενία και Σουηδία.

Η Επιτροπή διαβίβασε στα κράτη αυτά τις πληροφορίες που είχε στη διάθεσή της σχετικά με τη χρήση των εν λόγω οικονομικών πόρων ζητώντας να επιβεβαιώσουν την ακρίβεια των πληροφοριών αυτών. Εξάλλου, ζήτησε από τα κράτη αυτά να της κοινοποιήσουν κάθε σχετική συμπληρωματική πληροφορία. Συγκεκριμένα, ζήτησε να της παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τον επιλεγέντα τρόπο διαχείρισης, τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση εξασφαλίζει ότι οι πόροι ανταποκρίνονται στις ανάγκες και στις εκτιμήσεις του κόστους παροπλισμού.

Εκτός από ένα κράτος μέλος (Ιταλία), τα προαναφερόμενα κράτη μέλη ανταποκρίθηκαν στο αίτημα παροχής πληροφοριών που διατύπωσε η Επιτροπή. Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι παρότι τα κράτη μέλη συνεργάστηκαν δεόντως με την Επιτροπή, τα περισσότερα από αυτά αρκέστηκαν να επιβεβαιώσουν ή να επιφέρουν ελάχιστες διορθώσεις στις πληροφορίες που είχε διαβιβάσει η Επιτροπή. Η Επιτροπή δεν έλαβε, στο πλαίσιο αυτού του εγχειρήματος, συμπληρωματικές πληροφορίες με βάση τις οποίες θα ήταν σε θέση να σχηματίσει ακριβέστερη εικόνα σχετικά με τη χρήση των οικονομικών πόρων που προορίζονται για τον παροπλισμό.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβίβασαν τα κράτη μέλη προκύπτει ότι η κατάσταση είναι πολύ ανομοιογενής, τόσο όσον αφορά τις στρατηγικές παροπλισμού όσο και τους επιλεγέντες τρόπους διαχείρισης των οικονομικών πόρων. Στον συνημμένο πίνακα παρουσιάζονται συνοπτικώς οι πληροφορίες που διαβίβασαν τα κράτη από τα οποία ζητήθηκαν πληροφορίες.

3.1 Στρατηγικές παροπλισμού

α) Άμεσος παροπλισμός

Έξι κράτη μέλη έχουν επιλέξει στρατηγική άμεσου παροπλισμού μετά την παύση λειτουργίας πυρηνικών εγκαταστάσεων. Πρόκειται για τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Φινλανδία, την Ιταλία, τη Λιθουανία και τη Σλοβενία. Η επιλογή αυτή συνεπάγεται ότι με την έναρξη των εργασιών παροπλισμού θα πρέπει να έχουν προβλεφθεί σημαντικότατου ύψους οικονομικοί πόροι.

Αξίζει να υπογραμμιστεί η ιδιαίτερη περίπτωση της Λιθουανίας, η οποία, κατά τις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ανέλαβε τη δέσμευση να κλείσει πρόωρα τις δύο μονάδες του πυρηνικού σταθμού Ignalina. Η Λιθουανία ανάλαβε τη δέσμευση να κλείσει τη μονάδα 1 του πυρηνικού σταθμού Ignalina πριν από το 2005 και τη μονάδα 2 το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2009. Αυτές οι δεσμεύσεις κλεισίματος των δύο μονάδων συμπεριλήφθηκαν στο πρωτόκολλο αριθ. 4 της πράξης προσχώρησης που τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2004. Λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις από το παρελθόν και την επικείμενη ημερομηνία κλεισίματος, η Λιθουανία δεν θα ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει από μόνη της αυτή την κατάσταση. Ειδικά για το σκοπό αυτό συστάθηκε, το 2001, Διεθνές Ταμείο Στήριξης του Παροπλισμού του πυρηνικού σταθμού Ignalina, το οποίο διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (BERD). Τη μεγαλύτερη συνδρομή στο ταμείο αυτό καταβάλλει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Εξάλλου, προκειμένου να ληφθεί υπόψη ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του κλεισίματος αυτού, η Ένωση αποδέχτηκε, ως ένδειξη αλληλεγγύης προς τη Λιθουανία, να προβλέψει κοινοτική χρηματοδότηση στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013. Πρέπει εν προκειμένω να επισημανθεί ότι η Επιτροπή ενέκρινε στις 29 Σεπτεμβρίου 2004 πρόταση κανονισμού για να καλυφθεί αυτή η χρηματοδότηση.

β) Ετεροχρονισμένος παροπλισμός

Τέσσερα κράτη μέλη έχουν επιλέξει τη στρατηγική του ετεροχρονισμένου παροπλισμού. Πρόκειται για την Ουγγαρία, τις Κάτω Χώρες, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία. Η στρατηγική αυτή συνεπάγεται ότι δεν απαιτείται να προβλεφθούν για τη στιγμή που παύει να λειτουργεί ο πυρηνικός σταθμός ποσά τόσο υψηλά όπως στην περίπτωση του άμεσου παροπλισμού. Στην περίπτωση αυτή η εγκατάσταση διατηρείται σε «απραξία» επί πολλά έτη ώστε να επιτευχθεί μείωση του επιπέδου της ραδιενέργειας. Έχει ωστόσο κεφαλαιώδη σημασία να εξασφαλιστεί ότι ο επιλεχθείς τρόπος διαχείρισης παρέχει την εγγύηση ότι οι οικονομικοί πόροι θα είναι διαθέσιμοι και επαρκείς τη στιγμή που θα απαιτηθούν.

Για τον πυρηνικό σταθμό Bohunice V1 της Σλοβακίας αναλήφθηκε επίσης δέσμευση πρόωρου κλεισίματος, κατά τις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας διεύρυνσης. Οι μονάδες 1 και 2 αυτού του πυρηνικού σταθμού θα πρέπει να έχουν κλείσει, αντιστοίχως, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2006 και την 31η Δεκεμβρίου 2008. Οι επιπτώσεις του πρόωρου αυτού κλεισίματος αντιμετωπίστηκαν με τον ίδιο τρόπο όπως και στην περίπτωση της Λιθουανίας. Συστάθηκε διεθνές ταμείο το οποίο διαχειρίζεται η BERD και η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδέχθηκε επίσης να προβλέψει κοινοτική χρηματοδότηση στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013. Στις 29 Σεπτεμβρίου 2004 η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση κανονισμού για να καλυφθεί αυτή η χρηματοδότηση.

Τέσσερις χώρες δεν έχουν ακόμα επιλέξει οριστική στρατηγική για τον παροπλισμό. Πρόκειται για το Βέλγιο, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σουηδία.

3.2 Διαχείριση των οικονομικών πόρων

α) Εξωτερική διαχείριση

Δέκα κράτη μέλη έχουν επιλέξει την εξωτερική διαχείριση, δηλαδή χωριστά από τους λογαριασμούς του φορέα εκμετάλλευσης της πυρηνικής εγκατάστασης. Πρόκειται για τις εξής χώρες: Ισπανία, Φινλανδία, Ουγγαρία, Ιταλία, Λιθουανία, Κάτω Χώρες, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Σλοβενία και Σουηδία.

Αυτός ο τρόπος διαχείρισης προσφέρει τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια και, μάλλον, τις καλύτερες εγγυήσεις σχετικά με την τελική χρήση των οικονομικών πόρων, ιδίως σε περίπτωση πτώχευσης του φορέα εκμετάλλευσης.

β) Εσωτερική διαχείριση

Στη Γερμανία και τη Γαλλία οι οικονομικοί πόροι που προορίζονται για τον παροπλισμό εγγράφονται ως προβλέψεις στους λογαριασμούς των επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτός ο τρόπος διαχείρισης καθιστά δυνατή την ευέλικτη χρήση των πόρων αυτών. Ένας και μόνον φορέας, ο φορέας εκμετάλλευσης της πυρηνικής εγκατάστασης, φέρει την ευθύνη για τα οικονομικά και τα τεχνικά θέματα.

Αυτός ο τρόπος διαχείρισης δεν παρέχει ωστόσο τον ίδιο βαθμό διαφάνειας όπως η εξωτερική διαχείριση. Δεν εξασφαλίζει εκ των προτέρων ότι οι πόροι θα είναι διαθέσιμοι όταν θα χρειασθούν, ούτε εξασφαλίζει ότι δεν θα είναι δυνατή η χρησιμοποίησή των πόρων αυτών για σκοπούς άλλους πέραν εκείνων για τους οποίους έχουν συσταθεί. Από τεχνική άποψη, οι δυνατότητες χρήσης των πόρων αυτών είναι τεράστιες και θα ήταν ενδεχομένως δυνατόν να αποτελέσουν κίνητρο για πρακτικές αντιβαίνουσες τον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

γ) Άλλοι τρόποι διαχείρισης

Το Βέλγιο επέλεξε πρωτότυπη λύση. Μέχρι το 2003 οι οικονομικοί πόροι εγγράφονταν στους λογαριασμούς του φορέα εκμετάλλευσης της πυρηνικής εγκατάστασης. Αφότου τέθηκε σε ισχύ ο νόμος της 11ης Απριλίου 2003[2], οι πόροι αυτοί συνεχίζουν να εγγράφονται στους λογαριασμούς του φορέα εκμετάλλευσης του πυρηνικού σταθμού υπό μορφή προβλέψεων επί των οποίων το Δημόσιο διαθέτει «golden share» που του παρέχει το δικαίωμα να προβάλει βέτο, εάν θεωρήσει ότι η διαχείριση ενέχει κίνδυνο για τη διασφάλιση των πόρων.

Στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου πρέπει να γίνει διάκριση ανάλογα με τον φορέα εκμετάλλευσης της πυρηνικής εγκατάστασης. Στην περίπτωση του BNFL οι οικονομικοί πόροι εγγράφονται στους εσωτερικούς λογαριασμούς, αλλά αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερης διαχείρισης, διαφορετικής από τη γενική επενδυτική πολιτική της εταιρείας. Η Βρετανική Κυβέρνηση προβλέπει ότι οι πόροι αυτοί θα μεταφερθούν προσεχώς στη «Nuclear Decommissioning Authority[3]» (Αρχή Πυρηνικού Παροπλισμού). Η κατάσταση είναι πιο πολύπλοκη στην περίπτωση της εταιρείας British Energy, η οποία τελεί υπό αναδιάρθρωση. Θα πρέπει να συσταθεί νέο ταμείο στο οποίο θα συνεισφέρει το Δημόσιο. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει ωστόσο να εγκριθεί από τις βρετανικές αρχές. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι έχει ήδη εγκριθεί σε επίπεδο Κοινότητας.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Ο παροπλισμός των πυρηνικών σταθμών θα αποτελέσει ζήτημα αυξανόμενης σημασίας τα επόμενα έτη. Μπορεί εύλογα να προβλεφθεί ότι μέχρι το 2025 θα πρέπει να παροπλιστούν πενήντα έως εξήντα πυρηνικοί αντιδραστήρες, από τους εκατόν πενήντα πέντε που λειτουργούν σήμερα στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η χρηματοδότηση του παροπλισμού αποτελεί πολύπλοκο ζήτημα το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί υπό διαφορετικά πρίσματα. Ο κύριος στόχος των οικονομικών πόρων που προβλέπονται για τον παροπλισμό είναι να εξασφαλιστεί ότι οι εργασίες παροπλισμού θα μπορούν να εκτελεστούν όταν φθάσει ο κατάλληλος χρόνος, εξασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας. Παροπλισμός πυρηνικής εγκατάστασης ο οποίος δεν θα μπορούσε να εκτελεστεί δεόντως λόγω έλλειψης επαρκών οικονομικών πόρων ενδέχεται να έχει μη αμελητέους κινδύνους από έκλυση ακτινοβολίας. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε, στην πρότασή της για οδηγία σχετικά με τον καθορισμό βασικών υποχρεώσεων και γενικών αρχών αναφορικά με την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων, να εντάξει το θέμα αυτό στο πλαίσιο του κεφαλαίου 3 της συνθήκης Ευρατόμ, που αφορά την προστασία της υγείας. Τα μέτρα σχετικά με τη χρηματοδότηση του παροπλισμού πρέπει να αξιολογηθούν σύμφωνα με τη συνθήκη Ευρατόμ. Εάν ωστόσο τα μέτρα αυτά δεν είναι αναγκαία προς εκπλήρωση των στόχων της συνθήκης Ευρατόμ ή τους υπερβαίνουν, ή εάν νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, πρέπει να αξιολογηθούν με βάση τη συνθήκη ΕΚ .

Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο να λάβει περισσότερα στοιχεία από τα κράτη μέλη ούτως ώστε να είναι σε θέση να διαμορφώσει πιο εμπεριστατωμένη κρίση σχετικά με την πραγματικότητα που διέπει τη χρηματοδότηση του παροπλισμού στο πλαίσιο της διευρυμένης Ένωσης. Λαμβάνοντας υπόψη τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, θα απαιτηθούν εντατικές προσπάθειες για τη συγκέντρωση ακριβέστερων πληροφοριών που θα καταστήσουν δυνατόν να σχηματισθεί σαφέστερη εικόνα για καίρια στοιχεία όπως ο τρόπος υπολογισμού του κόστους παροπλισμού, η επάρκεια των συσσωρευθέντων πόρων, η εξασφάλιση της διαθεσιμότητας των πόρων όταν χρειασθούν ή η διαχείρισή τους.

Οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών οφείλονται, κατά κύριο λόγο, σε ιστορικούς λόγους, δηλαδή στο οικονομικό πλαίσιο που προηγήθηκε της δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η ανάγκη για διαφάνεια και εναρμόνιση της διαχείρισης των οικονομικών πόρων της. Είναι λοιπόν αναγκαίο να παρασχεθούν από τα κράτη μέλη λεπτομερέστερες και καλύτερα διαρθρωμένες πληροφορίες. Θα συνεχισθούν λοιπόν οι επαφές που δημιουργήθηκαν για την εκπόνηση της πρώτης έκθεσης, ώστε να καταρτιστεί μέθοδος που να καθιστά δυνατές τις συγκρίσεις μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών.

Αυτό το απαραίτητο προκαταρκτικό έργο θα αποτελέσει έρεισμα ώστε να προκύψει τελικώς η εναρμόνιση των μεθόδων χρηματοδότησης του παροπλισμού στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ένωση πρέπει να εξασφαλίσει τη διαχείριση των πόρων που σχηματίζονται σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο. Με βάση τη σημερινή νομοθεσία, η Επιτροπή δύναται να παρέμβει δειγματοληπτικά για να ελέγξει ειδικές περιπτώσεις. Η παρέμβαση της Επιτροπής είναι δηλαδή εκ των υστέρων και όχι προληπτική.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να καθορισθούν τα πλέον κατάλληλα μέτρα τα οποία να εξασφαλίζουν ότι οι οικονομικοί πόροι που σχηματίζονται για τις ανάγκες παροπλισμού των πυρηνικών σταθμών είναι διαθέσιμοι στην κατάλληλη στιγμή ώστε να είναι δυνατόν να εκτελεστούν εργασίες παροπλισμού εγγυούμενες υψηλό επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας, καθώς και τη διαχείριση των πόρων αυτών με πλήρη διαφάνεια.

Προς το σκοπό αυτό, και εν αναμονή της έγκρισης από το Συμβούλιο των νομικώς δεσμευτικών πράξεων στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας και διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει το 2005, με βάση τη συνθήκη Ευρατόμ, σύσταση με την οποία θα καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα ούτως ώστε:

- να εξασφαλίζεται ότι οι οικονομικοί πόροι σχηματίζονται κατά την περίοδο εκμετάλλευσης των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής για να παραμένει υψηλό το επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας κατά τις εργασίες παροπλισμού·

- να εξασφαλίζεται ότι οι πόροι που έχουν σχηματιστεί με τον τρόπο αυτό είναι διαθέσιμοι και επαρκούν για να καλυφθούν, την κατάλληλη στιγμή, οι δαπάνες για τις εργασίες παροπλισμού·

- να εξασφαλίζεται ότι οι πόροι αυτοί χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς για τους οποίους έχουν σχηματιστεί και η διαχείρισή τους διέπεται από πλήρη διαφάνεια.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

SUMMARY BY MEMBER STATE

SLOVAKIA | Centralised (blocked) State Fund independent from operator | Decommissioning, spent fuel and radwaste management and disposal related costs. | 3.6 Billion € | State Fund (active since 1995) 317,94 M € as of 31.03.2004: IBDSF: 90 M € (2004-2006) | a) Contributions from nuclear operators b) Grants from State budget c) Penalties imposed by Nuclear Regulator d) Interest from Fund deposits. | Also contributions from International Bohunice Decommissioning Support Fund (IBDSF) due to the consequences of early closure.of units 1 and 2. |

SWEDEN | Nuclear Waste Fund (managed by the State) independent from operator | Decommissioning, spent fuel and radwaste management and disposal related costs. | 63 Billion SEK (2003 price level, 13 billions already spent) | 29 billion SEK (beginning of 2003) | Electricity price from nuclear origin |

FINLAND | State Nuclear Waste Management Fund holds and manage funds independent from operator | Decommissioning, spent fuel and radwaste management and disposal related costs. Contributors are entitled to borrow money from the fund against securities | 1.3 Billion € (2004) (future liabilities) | 1.3 Billion € (2004) (to cover all future liabilities) | Contributions from nuclear operators plus interest generated by the fund |

SPAIN | State company ENRESA holds and manage fund independent from operators | Decommissioning, spent fuel and radwaste management and disposal related costs | Total 11.5 Billion € (2004 value) Decommissioning of NPPs only: 2.3 Billions € (2004 value) | 1.73 Billion € (31/12/2003) | Electricity price |

SLOVENIA | External. Managed by a specific agency | Decommissioning, spent fuel and radwaste management and disposal related costs | 1.2 Billion € | Slovenian Fund 104 Million € (end 2003) Croatia shall form its own decommissioning fund | Levy on the produced electricity | Decommissioning and disposal of radwaste and spent fuel is a joint responsibility in equal shares of Slovenia and Croatia |

ITALY | External. Managed by a State owned company: SOGIN also responsible for dismantling works | 2.6 Billion € (2002) for power reactors plus 630 Million € (2002) for fuel cycle research plants. | Levy on the price of electricity added to the resources accumulated by ENEL and already transferred to the fund | All nuclear plants already permanently shut down and in the process of decommissioning |

CZECH REPUBLIC | Dedicated Nuclear Account (NA) managed by the Ministry of Finance. Verification of cost estimates and withdrawal of funds from the NA monitored by State organisation: RAWRA independent from operators | Decommissioning, spent fuel and radwaste management and disposal related costs | 860 Million € (1999) for decommissioning only 1550 Million € (1999) for disposal of spent fuel and high level waste | Electricity price |

HUNGARY | Central Nuclear Financial Fund in a dedicated Treasury account, managed by the Hungarian Atomic Energy Authority independent from operators. A Public Agency (PURAM) is responsible for the D & WM activities | Decommissioning, spent fuel and radwaste management and disposal related costs | 1.4 Billion € (2003) for decommissioning + 1.7 Billion € (2003) for waste management including disposal | ~60 Millions € | Electricity price, contributions from radwaste producers and State central budget |

NETHERLANDS | Funds for waste management transferred under 2002 agreement to the State together with ownership of responsible company COVRA. Operators have to make financial provisions for decommissioning requirements | Decommissioning, spent fuel and radwaste management and disposal related costs | 180 Millions € (present value) for spent fuel management and decommissioning of Dodewaard. 145Million € for dismantling of Borssele 1270 Million € for COVRA fund | 120 Million € (Dec. 2001) in Borssele fund Dodewaard fund under review | Contribution from nuclear operators and radwaste producers | Dodewaard out of operation since 1997. Borssele expected to be shut down in 2013 |

BELGIUM | Before the law of April 2003: Provisions within the books of the electricity producers (i.e. internal) After 11.04.2003:Funds in Nuclear Provision Company (in which the State has a golden share giving the right to veto) | Decommissioning costs. The nuclear provision company can lend up to 75% of the total amount to the nuclear operators at industrial interest rates. | Slightly higher than 12% of investment costs. | By the end of 2003 all past provisions have been transferred to the Nuclear Provision Company. Nuclear operators pay each year a contribution to cover at the end of industrial operation (i.e. at least 40 years) the discounted dismantling costs. | Electricity price. | Recent shifts towards a management of the fund more independent from operators. |

UNITED KINGDOM | There are three main nuclear operators: BE (private) and BNFL and UKAEA (public sector). There is not a single common regime for funding. BNFL: Internal not segregated fund but a Nuclear Liabilities Investment Portofolio earmarked for that purpose. BE: Internal independent Nuclear Generation Decommissioning Fund (NGDF). Under a new scheme presently under discussion a Nuclear Decommissioning Authority(NDA) would be responsible for securing the discharge of all public sector liabilities on civil public sector sites (i.e. owned by BNFL and UKAEA). Under a BE’s restructuring plan, pending EC approval, the NGDF would be subsumed within new Nuclear Liabilities Fund (NLF). | BE’s estimated nuclear liabilities (as of 31.03.2003 discounted at 3% per annum): £ 3.3 Billion for contracted spent fuel liabilities and £ 1.0 Billion for uncontracted spent fuel liabilities. NDA’s estimated total undiscounted future expenditure on discharging nuclear liabilities : ~£ 50 Billion ( ~80% BNFL and 20% UKAEA liability share) | BE contributes around £ 18 Million per annum to the NGDF, which as of 31.03.2003 amounts to £ 334 Million. Under proposed BE’s restructuring plan , BE would contribute to the NLF: £ 20 Million a year for the 15 BE reactors( adjusted for inflation); £ 275 Million of new bonds; £ 150,000 per tonne/ U loaded into Sizewell B; and 65% of BE’s free cash flow. | Nuclear operators and Government contributions (historic spent fuel liabilities) | Recent shifts towards a management of the funds more independent from operators. |

GERMANY | Internal. Contingency reserves in operator’s accounts and tax deductible. | No constraints on the allocation of reserves except the due care principle. | 25 Billion € (decommissioning costs only) not including research reactors and those inherited from the former GDR. | In tax balance sheet funds for decommissioning accumulated in equal instalments over 25 years and discounted at 5.5%. Radioactive waste management funds constituted in proportion to the generated radwaste and discounted also at 5.5% |

FRANCE | Not separated Internal to the operator. EDF is fully responsible for its management. These provisions are tax deductible. | In addition to decommissioning the provisioned amounts have been used to reduce the company debt and to invest in new assets and to fund dedicated assets (bonds & equity) | Decommissioning cost estimated at 258.86 € (1998) per installed Kw. Decommissioning cost equal to 15% construction costs and discounted at 3%. Provision are calculated for 40 years operation and regularly re-evaluated. | Total provision at the end of 2003 for NPP’s decommissioning : 9.4 Billion €. End of fuel cycle provision: 13.9 Billion € (i.e. 10.2 Billion € for reprocessing and 3.7 Billion € for disposal of waste fuel) | Provisions in the operator’s (EDF) accounts. |

[1] ΕΕ L 16 της 23.1.2004, σ. 74.

[2] Νόμος σχετικά με τον σχηματισμό προβλέψεων για τον παροπλισμό πυρηνικών σταθμών και για τη διαχείριση των σχάσιμων ακτινοβολημένων καυσίμων από αυτούς τους πυρηνικούς σταθμούς.

[3] Δημόσιος οργανισμός αρμόδιος για τον καθορισμό της στρατηγικής παροπλισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο NDA πρέπει να είναι έτοιμος να λειτουργήσει από την 1η Απριλίου 2005.