26. 6. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 159/1 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη λήψη κοινοτικών μέτρων για 
την προστασία των γλυκέων, παράκτων και θαλάσσιων υδάτων από τη ρύπανση που προκαλείται από 
νιτρικά ιόντα προερχόμενα από διάσπαρτες πηγές (') 
(89/C 159/01) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 17 Ιανουαρίου 1989 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 
130Ρ της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 4 Απριλίου 1989 με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. Sam. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά τη 265η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση 
της 26ης Απριλίου 1989) με μεγάλη πλειοψηφία, 3 ψήφους κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδό­
τηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η αύξηση του επιπέδου των νιτρικών ιόντων στα κοι­
νοτικά ύδατα θέτει δύο θεμελιώδη προβλήματα όσον αφορά 
το περιβάλλον. Το πρώτο αφορά την ασφάλεια του πόσιμου 
ύδατος και το δεύτερο συνίσταται στον ευτροφισμό των χερ­
σαίων και παράκτιων υδάτων. 
1.2. Οι δύο κύριες διάσπαρτες πηγές νιτρικών ιόντων είναι 
η γεωργία και τα αστικά λύματα. Η ρύπανση με νιτρικά ιόντα 
που προκαλείται από τη γεωργία οφείλεται σε ορισμένες 
πρακτικές διαμόρφωσης της γης ή καλλιέργειες και στην 
υπερβολική ή ακατάλληλη χρήση ζωικής κοπριάς και χημι­
κών λιπασμάτων. 
1.3. Η Επιτροπή προτείνει μια διαδικασία για τον έλεγχο 
των απορρίψεων νιτρικών ιόντων στο υδάτινο περιβάλλον. Τα 
κράτη μέλη οφείλουν να εντοπίσουν τις «ευαίσθητες ζώνες», 
εκείνες δηλαδή που έχουν υποστεί ρύπανση από νιτρικά ιόντα 
και για τις οποίες θα πρέπει να ληφθούν μέτρα. Τα μέτρα 
αυτά θα περιλαμβάνουν όρια σε κοινοτικό επίπεδο για τις 
ποσότητες κοπριάς που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στο 
έδαφος, όρια για τη χρήση χημικών λιπασμάτων που καθορί­
ζουν οι εθνικές αρχές, τις πρακτικές διαμόρφωσης της γης 
και όρια για την περιεκτικότητα των αστικών λυμάτων. 
(') ΕΕ αριθ. C 54 της 3. 3. 1989, σ. 4. 1.4. Η εφαρμογή της οδηγίας θα έχει οικονομικές συνέ­
πειες για ορισμένους γεωργούς σε περιοχές όπου για λόγους 
ιστορικούς η περιεκτικότητα του εδάφους σε νιτρικά ιόντα 
είναι ήδη υψηλή. Σχετικά η Επιτροπή υπενθυμίζει την 
πρόσφατη ανακοίνωση της για το «Περιβάλλον και Γεωρ­
γία», όπου ορίζεται ότι τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα 
να περιλαμβάνουν στα προγράμματα τους «την κατάλληλη 
τεχνική και/ή οικονομική βοήθεια για την προσαρμογή των 
ιδιόκτητων γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο νέο γεωργικό 
πλαίσιο». 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η διαπιστωθείσα τάση υψηλής περιεκτικότητας νιτρι­
κών ιόντων που εγγίζει και υπερβαίνει το ανώτατο επίπεδο 
περιεκτικότητας των 50 mg νιτρικών ιόντων ανά λίτρο πόσι­
μου νερού, το οποίο όρισε η Επιτροπή με την οδηγία 80/ 
778/ΕΟΚ, δικαιολογεί την πρόταση οδηγίας [COM(88) 708 
τελικό] την οποία και εγκρίνει η ΟΚΕ, εφόσον ληφθούν 
υπόψη οι γενικές και ειδικές παρατηρήσεις και ιδιαιτέρως οι 
παρατηρήσεις για τη ζωική κοπριά. 
2.2. Η ΟΚΕ αποδέχεται την προβληματική πού ώθησε την 
Επιτροπή να εξετάσει ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν για τη 
ζωϊκή κοπριά ενώ ο καθορισμός των ανώτατων δόσεων για 
τα χημικά λιπάσματα, οι πρακτικές από πλευράς χωροταξίας 
και ο περιορισμός της περιεκτικότητας σε νιτρικά ιόντα των 
χρησιμοποιούμενων κοινοτικών υδάτων εμπίπτουν στις αρμο­
διότητες των εθνικών αρχών, με την προϋπόθεση ότι οι κατευ-
Αριθ. C 159/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 26. 6. 89 
θύνσεις που προβλέπει η Επιτροπή θα διορθωθούν σε συνάρ­
τηση με την ετερογένεια, ιδίως όσον αφορά τις κλιματικές 
συνθήκες, και με τη σύσταση των εδαφών των περιοχών της 
Κοινότητας. 
2.3. Η εν λόγω οδηγία τόσο στην επεξεργασία της όσο και 
στην εφαρμογή της, θα επιφέρει θετικά αποτελέσματα μόνο 
στο βαθμό στον οποίο θα ευαισθητοποιηθούν και θα συμμε­
τάσχουν πραγματικά οι τομείς της γεωργίας και της βιομη­
χανίας, η τοπική αυτοδιοίκηση καθώς και ο πληθυσμός που 
θα ενημερώνεται τακτικά για την εξέλιξη της ποιότητας του 
πόσιμου νερού και για την περιεκτικότητα σε νιτρικά ιόντα 
των χρησιμοποιούμενων κοινοτικών υδάτων. 
2.4. Επειδή σε πολλές αγροτικές και απομονωμένες κατοι­
κίες είναι συχνά δύσκολο να επιτευχθεί το συνιστώμενο όριο 
των 44 mg/1 νιτρικών ιόντων ώστε να αποτρέπεται ο κίνδυνος 
της μεθεμοσφαιριναιμίας, ιδίως όταν αυτός εξαρτάται από 
μικρές ιδιωτικές πηγές, επιβάλλεται να προωθηθούν στις ευαί­
σθητες ζώνες προγράμματα για τη δημιουργία δικτύων διανο­
μής πόσιμου ύδατος. 
2.5. Ο καθορισμός και η οριοθέτηση των ευάλωτων ζωνών 
μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση στα εισοδήματα των 
γεωργών που εγκατοικούν εντός της περιμέτρου της. Επομέ­
νως, τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν ώστε με συνεν­
νόηση να αποτρέπεται η λήψη μέτρων που ενδέχεται, κατά 
συνέπεια, να προκαλέσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού 
μεταξύ των γεωργών όμορων κρατών μελών. 
2.6. Η ζωϊκή κοπριά πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο 
εξέτασης και μελετών όσον αφορά την παραγωγή, την αποθή­
κευση, τις περιόδους διασποράς και μάλιστα της προηγούμε­
νης επεξεργασίας της με μεθάνωση για την αποδοτικότητα 
της αποθήκευσης κυρίως στο πλαίσιο του προγράμματος 
VALORLN. 
2.7. Η ορθολογική χρήση χημικών λιπασμάτων και 
κοπριάς στις καλλιέργειες προϋποθέτει ότι εφαρμόζονται σε 
συνάρτηση με τις ανάγκες των φυτών, με το επίπεδο ρύπανσης 
σε νιτρικά ιόντα των υδάτων, την ποικιλία των γαιών, την 
παραγωγική τους ικανότητα νιτρικών ιόντων λόγω της φυσι­
κής και βιολογικής τους ρύπανσης καθώς και σε συνάρτηση 
με τις κλιματολογικές διαφορές και την ηλιακή ακτινοβολία. 
Για το λόγο αυτό πρέπει να συσταθεί στα κράτη μέλη η 
εφαρμογή προγραμμάτων για την ορθολογική λίπανση βάσει 
συστηματικών αναλύσεων των γαιών και άλλων μεθόδων. 
2.8. Η ΟΚΕ προτείνει στα κράτη μέλη να αναπτύξουν τα 
κατάλληλα αυτά προγράμματα τα οποία θα ανατεθούν σε 
δημόσια ιδρύματα ή ιδιωτικούς οργανισμούς με σύναψη κρα­
τικών συμβάσεων. 
2.9. Η τοποθέτηση στη γή ζωικής κοπριάς σε ευαίσθητες 
ζώνες δεν πρέπει να επιτρέπεται παρά μόνο αν έχει αποτελέσει αντικείμενο προγενέστερων αναλύσεων όσον αφορά την περι­
εκτικότητα της σε λιπαντικές ουσίες και ιδίως σε ανόργανο 
άζωτο. 
2.10. Δεδομένου ότι η λήψη κοινοτικών μέτρων όπως η 
φορολογία του λιπάσματος δεν μπορεί να είναι επαρκώς 
αποτρεπτική, η παρούσα οδηγία πρέπει να αποτελέσει 
αντικείμενο συστάσεων προς τα κράτη μέλη με σκοπό τα 
προγράμματα αυτά να παρέχουν τη δυνατότητα ενημέρωσης, 
παροχής συμβουλών και υποβοήθησης των παραγωγών και 
όσων χρησιμοποιούν κοπριά και λιπάσματα προκειμένου τα 
προεξοφλούμενα αποτελέσματα της εν λόγω οδηγίας να μεγι­
στοποιηθούν και να επιτευχθούν το ταχύτερο δυνατό. 
2.11. Ο καθορισμός των περιόδων κατά τις οποίες απαγο­
ρεύεται η τοποθέτηση ζωικής κοπριάς στη γη θα πρέπει να 
συμπληρωθεί με τον καθορισμό των περιόδων όπου συνίστα­
ται η τοποθέτηση αυτή, λαμβάνοντας υπόψη τις άριστες συν­
θήκες μείωσης των κινδύνων ρύπανσης. Όταν η τοποθέτηση 
ζωικής κοπριάς κατά τις περιόδους αυτές δεν είναι δυνατή 
λόγω πλήρους ενασχόλησης με τουριστικές δραστηριότητες, 
τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέπουν μέτρα αποζημίωσης. 
2.12. Οι συνθήκες τοποθέτησης ζωικής κοπριάς στο 
έδαφος και λιπασμάτων πρέπει να λαμβάνονται απαραιτήτως 
υπόψη κατά την εφαρμογή άλλων γεωργικών μέτρων όπως η 
προσωρινή παύση της καλλιέργειας. 
2.13. Δεδομένου ότι για την υλοποίηση του στόχου της 
οδηγίας η βελτίωση του περιβάλλοντος αποτελεί προτεραιό­
τητα, οι διατάξεις που αναφέρονται στο παράρτημα 3 πρέπει 
να προσλάβουν επιτακτικό χαρακτήρα. Για το λόγο αυτό το 
άρθρο 4.3 πρέπει να έχει τον αυτόν υποχρεωτικό χαρακτήρα 
όπως και τα άρθρα 4.1 και 4.2. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Άρθρο 2 (8) 
Η ΟΚΕ εκπλήσσεται για το γεγονός ότι ο αριθμός των ζώων 
δεν αποτελεί αντικείμενο δυνατών παραλλαγών σε συνάρτηση 
με το ποσοστό νιτρικών ιόντων που παράγονται από την 
κοπριά τους ή λαμβανόμενης υπόψη της κοπριάς. 
Πράγματι, η σύνθεση της ζωικής κοπριάς είναι εξαιρετικά 
ετερογενής, λόγω κυρίως των διαφορετικών θρεπτικών 
συστημάτων των ζώων. 
Δεδομένου ότι ο αριθμός των ζώων καθορίζεται σε σχέση με 
την επιφάνεια της τοποθέτησης και όχι σε σχέση, με τον 
αριθμό των ζώων που βρίσκονται σε μια γεωργική εκμετάλ­
λευση, ο όρος «ζώα» δεν μπορεί να αναφέρεται αποκλειστικά 
στα ζώα που εκτρέφονται για να χρησιμοποιηθούν ή για να 
επιφέρουν κέρδη, αλλά και στα ζώα που χρησιμοποιούνται 
για αθλητικές δραστηριότητες, που εκτρέφονται για προ­
σωπική ευχαρίστηση ή για εκπαιδευτικούς σκοπούς. 
3.2. Άρθρο 2 (θ) 
Η απόρριψη σε τάφρους ή σε επιτόπια υδατικά ρεύματα δεν 
μπορεί να θεωρηθεί ως «τοποθέτηση στη γη » διότι η ρύπανση 
26. 6. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 159/3 
του είδους αυτού δεν έχει το οικονομικό όφελος στο οποίο 
αναφέρεται η τέταρτη αιτιολογική σκέψη. 
Το είδος των απορρίψεων αυτών πρέπει να απογορεύεται και 
να αποτελεί αντικείμενο ελέγχου και ιδιαίτερης επεξεργα­
σίας. 
3.3. Άρθρο 4.1. (α) 
Όσον αφορά ιδιαιτέρως τις ευαίσθητες ζώνες, οι ποσότητες 
της ζωικής κοπριάς δεν μπορεί να καθορισθούν χωρίς προη­
γουμένως να είναι γνωστή η φύση της γης, η περιεκτικότητα 
της κοπριάς και ο αριθμός των ζώων που βρίσκονται επί του 
εξεταζόμενου εδάφους. Έχει λοιπόν πρωταρχική σημασία να 
προβλεφθεί η απογραφή των ζώων που βρίσκονται στο εν 
λόγω έδαφος. Η παράγραφος α) θα πρέπει συνεπώς να τρο­
ποποιηθεί ανάλογα. 
3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι διατάξεις που θεσπίζονται στα 
άρθρα 6,7 και 8 δεν πρέπει να αφορούν παρά μόνο τις τεχνικές 
Βρυξέλλες, 26 Απριλίου 1989. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
Η ΟΚΕ εγκρίνει απόλυτα την παρούσα πρόταση οδηγίας, 
η οποία έχει στόχο να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για 
σταδιακή κατάργηση ορισμένων μονάδων μέτρησης του απαιτήσεις οι οποίες δεν μπορούν να επιφέρουν μεταβολή ως 
προς το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής και δεν συνεπά­
γονται σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις στα κράτη μέλη. 
3.5. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θα πρέπει να 
είναι ένας από τους αποδέκτες των εκθέσεων που προβλέ­
πονται στα άρθρα 9 και 10. 
3.6. Παράρτημα 2 
Στα ζώα που απαριθμούνται θα πρέπει να προστεθούν τα 
άλογα και στην κατηγορία των νεαρών ζώων ή βοοειδών να 
εξετασθούν και τα άλλα μηρυκαστικά όπως τα ζαρκάδια, 
ελάφια κλπ. 
3.7. Παράρτημα 3 
Να προστεθούν οι τεχνικές όπως η διάνοιξη αυλακών, η 
χρησιμοποίηση βακτηριδίων, ενζύμων κλπ. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
«αυτοκρατορικού» συστήματος. Πράγματι, πρέπει να λη­
φθούν υπόψη οι εθνικές συνήθειες οι οποίες είναι συχνά 
ριζωμένες στα ήθη και έθιμα και το γεγονός ότι κάθε αλλαγή 
στον τομέα αυτό δημιουργεί προβλήματα στους πολίτες και, 
ιδιαίτερα, στα ηλικιωμένα άτομα. Γνωμοδότηση για την πρόταση για οδηγία του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 80/181/ΕΟΚ περί 
προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στις μονάδες μετρήσεως(') 
(89/C 159/02) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 16 Ιανουαρίου 1989 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 
100Α της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 5 Απριλίου 1989, με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. Proumens. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά την 265η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 
26ης Απριλίου 1989), με πλειοψηφία την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1.1. Η παράταση ισχύος των διατάξεων μέχρι το 1994 ή το 
(') ΕΕ αριθ. C 31 της 7.2. 1989, σ. 7. 1999 εξηγείται από το γεγονός αυτό.