ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ σχετικά με την εκ των υστέρων αξιολόγηση του Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων για την περίοδο 2007-2010 (η έκθεση υποβάλλεται σύμφωνα με το άρθρο 52 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της απόφασης αριθ. 574/2007/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Μαΐου 2007) /* COM/2014/0235 final */





1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ[1] Το Ταμείο Εξωτερικών Συνόρων[2] (ΤΕΣ) συστάθηκε για την περίοδο 2007-2013 και του διατέθηκε προϋπολογισμός ύψους 1 858 εκατομμυρίων ευρώ. Εντάσσεται στο γενικό πρόγραμμα «Αλληλεγγύη και διαχείριση των μεταναστευτικών ροών»[3], το οποίο διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 4 032,23 εκατομμυρίων ευρώ. Σκοπός του ΤΕΣ είναι η στήριξη της ανάπτυξης διαρκών ικανοτήτων για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και η εφαρμογή κοινών προτύπων για τη διαχείριση των συνόρων και των θεωρήσεων σε ολόκληρο τον χώρο Σένγκεν. Το ΤΕΣ συστάθηκε με σκοπό την προαγωγή της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών[4], παρέχοντάς τους χρηματοδοτική ενίσχυση για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών τους και συμβάλλοντας στην ανάπτυξη ενός κοινού ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των συνόρων. Το ΤΕΣ υλοποιείται από 28 χώρες[5] και λειτουργεί βάσει στρατηγικού πολυετούς προγράμματος που καλύπτει το σύνολο της περιόδου προγραμματισμού. Οι ετήσιες κατανομές χρηματοδότησης υπόκεινται σε χωριστή διαπραγμάτευση και ορίζονται στο πλαίσιο ετήσιων προγραμμάτων. Η απόφαση για τη σύσταση του ΤΕΣ απαιτεί από την Επιτροπή να υποβάλει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012 έκθεση εκ των υστέρων αξιολόγησης σχετικά με την υλοποίηση του ΤΕΣ για την περίοδο 2007-2010[6]. Η εν λόγω έκθεση πρέπει να βασίζεται σε εθνικές εκθέσεις αξιολόγησης των αποτελεσμάτων και του αντικτύπου των εθνικών δράσεων που συγχρηματοδοτούνται από το ΤΕΣ[7]. Αρχικά είχε ζητηθεί από τα κράτη μέλη να υποβάλουν τις εκθέσεις τους έως τις 30 Ιουνίου 2012. Ωστόσο, δεδομένου ότι η εν λόγω προθεσμία συνέπιπτε με τη λήξη της περιόδου επιλεξιμότητας για τις δράσεις του ετήσιου προγράμματος του 2010, παρατάθηκε έως τις 31 Οκτωβρίου 2012, ώστε να συμπεριληφθούν τα συνολικά αποτελέσματά τους. Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζονται τα κύρια εκ των υστέρων πορίσματα 26 συμμετεχουσών χωρών[8]. Συνολικά καλύπτουν χρηματοδοτικές πιστώσεις ύψους 630 εκατομμυρίων ευρώ ή το 40% των συνολικών κονδυλίων του ΤΕΣ. Προκειμένου να διασφαλιστεί η συγκρισιμότητα των δεδομένων, τα κράτη μέλη έλαβαν προκαθορισμένα πρότυπα υποβολής στοιχείων που συζητήθηκαν και τροποποιήθηκαν από την κοινή επιτροπή για την αλληλεγγύη και τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών[9]. Η σύνοψη των εθνικών εκθέσεων εκ των υστέρων αξιολόγησης που επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση καταρτίστηκε από ιδιώτη ανάδοχο. Στα κεφάλαια που ακολουθούν εξετάζεται η σημασία, η αποδοτικότητα, η αποτελεσματικότητα, η συμπληρωματικότητα και η προστιθέμενη αξία του ΤΕΣ για την περίοδο 2007-2010. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΧΩΡΕΣ Η σημασία του ΤΕΣ για την ΕΕ κατά τη χρονική στιγμή της σύστασής του Μετά τις διευρύνσεις του 2004 και του 2007, ένας πρωτοφανώς μεγάλος αριθμός πολιτών της ΕΕ είχε την προσδοκία να αποκομίσει τα οφέλη από τη διαβίωση σε έναν χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Παράλληλα, η ΕΕ ήλθε αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις όσον αφορά την ασφάλεια των εξωτερικών της συνόρων. Το 2007 και το 2008, όταν το κεκτημένο του Σένγκεν τέθηκε σε ισχύ σε δέκα νέες χώρες, τα εξωτερικά σύνορα της Αυστρίας, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας μετατράπηκαν σε εσωτερικά σύνορα. Ούτε τα εθνικά μέτρα από μόνα τους αλλά ούτε τα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ επαρκούσαν για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Επιπλέον, εάν μία χώρα του Σένγκεν δεν προστάτευε αποτελεσματικά τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, οι συνέπειες θα γίνονταν αισθητές σε όλα τα κράτη μέλη. Το ΤΕΣ είναι το πρώτο ενωσιακό μέσο που προορίζεται ειδικά για τη χρηματοδότηση της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων. Εντάσσεται σε μία δέσμη πολιτικών που περιλαμβάνει επίσης τον οργανισμό Frontex, τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν και τον μελλοντικό μηχανισμό αξιολόγησης Σένγκεν. Γενικός στόχος του ΤΕΣ είναι η προαγωγή της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών μέσω του επιμερισμού της ευθύνης για την προστασία των εξωτερικών συνόρων και μέσω της ενίσχυσης των ικανοτήτων τους να εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους δυνάμει του κεκτημένου του Σένγκεν. Κατά την κατανομή πόρων στα ετήσια προγράμματα των κρατών μελών, το ΤΕΣ λαμβάνει υπόψη τα καθήκοντα που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη εξ ονόματος του χώρου Σένγκεν στο σύνολό του. Επίσης, εξετάζει την ιδιαίτερη κατάσταση κάθε χώρας, όπως το μήκος των εξωτερικών συνόρων που προστατεύει η χώρα, τον αριθμό των διελεύσεων συνόρων, των θεωρήσεων που εκδίδονται και των αρνήσεων εισόδου. Το 2011, εκπονήθηκε αξιολόγηση της ετήσιας κατανομής πόρων στα κράτη μέλη για τα ταμεία SOLID[10]. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εφαρμογή των κριτηρίων θεωρήθηκε γενικά ικανοποιητική και, ως εκ τούτου, δεν θεωρήθηκε αναγκαίο να τροποποιηθούν τα κριτήρια. Για μεγαλύτερες χώρες που είναι εξοικειωμένες με μεγαλύτερες μεταναστευτικές ροές, το ΤΕΣ συμπληρώνει ήδη διαθέσιμους προϋπολογισμούς, ενώ για μικρότερες χώρες με περιορισμένους πόρους το ΤΕΣ χρηματοδοτεί σημαντικές επενδύσεις που διαφορετικά θα ήταν αδύνατο να πραγματοποιηθούν. Το ΤΕΣ υλοποιείται βάσει ρυθμίσεων επιμερισμένης διαχείρισης μέσω ετήσιων εθνικών προγραμμάτων. Κάθε κράτος μέλος έχει διορίσει μια αρχή, την αποκαλούμενη «αρμόδια αρχή», στην οποία η Επιτροπή διαθέτει, στη συνέχεια, τη χρηματοδότηση που προορίζεται για τα εθνικά μέτρα. Στη συνέχεια, οι αρμόδιες αρχές επιλέγουν και διαχειρίζονται τα επιμέρους έργα. Το ΤΕΣ παρέχει χρηματοδοτική στήριξη σε εθνικές δράσεις που υπάγονται σε πέντε προτεραιότητες[11]: - εγκαθίδρυση του κοινού ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των συνόρων όσον αφορά τους ελέγχους προσώπων και την επιτήρηση των συνόρων αυτών· - ανάπτυξη και εφαρμογή των εθνικών στοιχείων του ευρωπαϊκού συστήματος επιτήρησης των συνόρων για τα εξωτερικά σύνορα και ένα μόνιμο ευρωπαϊκό δίκτυο περιπολίας στα νότια θαλάσσια σύνορα· - έκδοση θεωρήσεων και αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης· - δημιουργία των συστημάτων πληροφορικής που απαιτούνται για την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων· - πραγματική και αποτελεσματική εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και θεωρήσεων. Πέραν της συνεισφοράς του στα εθνικά προγράμματα, το ΤΕΣ χρηματοδοτεί δράσεις σε επίπεδο χώρου Σένγκεν. Οι «κοινοτικές δράσεις» αποσκοπούν κυρίως στη στήριξη διεθνικών δράσεων για την ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων και της πολιτικής θεωρήσεων, καθώς και για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στα εξωτερικά σύνορα. Για κάθε έτος της περιόδου προγραμματισμού 2007-2013, το ΤΕΣ δέσμευσε έως και 6% των διαθέσιμων πόρων του για αυτές τις δράσεις. Συμπληρωματικά προς τη χρηματοδότηση που διατίθεται βάσει ρυθμίσεων επιμερισμένης διαχείρισης, ορισμένα έργα που λαμβάνουν ενίσχυση στο πλαίσιο των κοινοτικών δράσεων τελούν υπό άμεση κεντρική διαχείριση. Το ΤΕΣ συνεισέφερε σε αυτά σε ποσοστό έως και 90% των συνολικών επιλέξιμων δαπανών για κάθε έργο. Το ΤΕΣ διέθεσε επίσης έως 10 εκατομμύρια ευρώ ετησίως σε «ειδικές δράσεις». Σε αντίθεση με τα προγράμματα, τα οποία έχουν πιο στρατηγικό χαρακτήρα, οι εν λόγω ειδικές δράσεις αφορούν την αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίζει ο Frontex σε συγκεκριμένα σημεία διέλευσης των συνόρων. Η χρηματοδότηση περιορίστηκε στο 80% των συνολικών επιλέξιμων δαπανών κάθε δράσης για μέγιστο διάστημα έξι μηνών. Στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων για τη Λιθουανία, το ΤΕΣ χρηματοδότησε την υλοποίηση του ειδικού καθεστώτος διέλευσης (ΕΚΔ)[12] για πολίτες της Ρωσικής Ομοσπονδίας που διέρχονται από έδαφος της ΕΕ κατά την είσοδο και την έξοδό τους από την περιοχή του Καλίνινγκραντ. Το ΕΚΔ παρείχε αντιστάθμιση για μη εισπραχθέντα τέλη και πρόσθετες δαπάνες που προέκυψαν δυνάμει της εφαρμογής των πρωτοκόλλων της πράξης προσχώρησης στην ΕΕ και των ειδικών προτεραιοτήτων που ορίζονται στη βασική πράξη. Για κάθε έτος της περιόδου προγραμματισμού 2007-2010, διατέθηκαν 15 εκατομμύρια ευρώ. Η παρούσα έκθεση εκ των υστέρων αξιολόγησης καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των πόρων του ΤΕΣ που κατανεμήθηκαν σε εθνικά προγράμματα δυνάμει ρυθμίσεων επιμερισμένης διαχείρισης. Η σημασία του ΤΕΣ σε ολόκληρο τον χώρο Σένγκεν και στα κράτη μέλη κατά τα πρώτα έτη υλοποίησης Η περίοδος υλοποίησης των ετήσιων προγραμμάτων για την περίοδο 2007-2010 ξεκίνησε το 2012 και διήρκησε έως τα μέσα του 2012. Σε αυτό το διάστημα τα κράτη μέλη επέφεραν σημαντικές αλλαγές στις εθνικές πολιτικές, στις νομοθεσίες και στη θεσμική τους διάρθρωση, ώστε να ενισχύσουν τη διαχείριση της διασυνοριακής μετανάστευσης. Παράλληλα, καταρτίστηκαν έργα μεγάλης κλίμακας σε επίπεδο χώρου Σένγκεν με σκοπό την υποστήριξη της προσπάθειας των κρατών μελών να βελτιώσουν τη διαχείριση της διεκπεραίωσης των αιτήσεων χορήγησης θεώρησης και της διασυνοριακής μετανάστευσης. Για τα προγράμματα αυτά, τα οποία καταρτίστηκαν από κοινού από την ΕΕ και τις χώρες Σένγκεν, απαιτήθηκαν σημαντικοί ανθρώπινοι και χρηματοδοτικοί πόροι προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι συμμετέχοντες θα ήταν εγκαίρως έτοιμοι για την έναρξη υλοποίησης. Το ΤΕΣ παρείχε κατά προτεραιότητα στήριξη για το σύστημα πληροφοριών Σένγκεν ΙΙ (SIS-II), το σύστημα πληροφοριών για τις θεωρήσεις (VIS), καθώς και σε άλλα εργαλεία αιχμής ΤΠΕ για την προστασία των συνόρων. Η οικονομική κρίση συνέπεσε χρονικά με την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα και επέφερε μείωση των μεταναστευτικών ροών. Μειώθηκαν οι συνολικοί αριθμοί υπηκόων τρίτων χωρών που συνελήφθησαν ενώ προσπαθούσαν να εισέλθουν παράνομα στον χώρο Σένγκεν, με τη μεγαλύτερη μείωση να καταγράφεται στην Τσεχική Δημοκρατία, την Αυστρία και την Εσθονία. Ωστόσο, οι εξεγέρσεις που σημειώθηκαν το 2011 στη Βόρεια Αφρική είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση των μεταναστευτικών πιέσεων, ειδικότερα προς τις χώρες της Μεσογείου. Μεγάλος αριθμός μεταναστών χωρίς έγγραφα συνελήφθησαν στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία, με την Ελλάδα να καταγράφει 227 320 συλλήψεις ετησίως κατά μέσο όρο, δηλαδή το ένα τρίτο των συνολικών συλλήψεων στην ΕΕ. Στην κεντρική και τη βόρεια Ευρώπη, καταγράφηκε εν γένει μείωση του αριθμού αρνήσεων εισόδου, ιδίως στη Σουηδία, τη Δανία, τη Λετονία και την Τσεχική Δημοκρατία. Μεταξύ 2009 και 2011, σε δώδεκα κράτη μέλη[13] καταγράφηκε αύξηση του αριθμού αρνήσεων εισόδου. Κατά την περίοδο αυτή, στην Ισπανία αντιστοιχούσε σταθερά περίπου το 80% του συνόλου των αρνήσεων εισόδου στον χώρο Σένγκεν. Επρόκειτο κυρίως για περιπτώσεις άρνησης εισόδου στα σημεία διέλευσης στη Ceuta και στη Melilla. Δεδομένων αυτών των εξελίξεων, τα κράτη μέλη θεώρησαν σημαντική τη συνεισφορά του ΤΕΣ για την κάλυψη των εθνικών αναγκών. Επτά κράτη μέλη[14] ανέφεραν ότι οι στόχοι των εθνικών τους προγραμμάτων εμφάνιζαν ιδιαίτερη συνάφεια με τις ανάγκες τους, ενώ 14 κράτη μέλη ανέφεραν ότι εμφάνιζαν συνάφεια σε εύλογα πλαίσια[15]. Ορισμένα κράτη μέλη επίσης ανέφεραν ότι οι μεταναστευτικές ροές, ειδικότερα οι μεγάλες εισροές των τελευταίων ετών στα νότια σύνορα της Μεσογείου, επηρέασαν σημαντικά τον τρόπο υλοποίησης του ΤΕΣ σε εθνικό επίπεδο[16]. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΤΕΣ ΩΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Ενώ 13 κράτη μέλη[17] ανέφεραν ότι δεν διέθεταν εναλλακτική επιλογή έναντι του ΤΕΣ ως πηγή χρηματοδότησης για τη διαχείριση των εξωτερικών τους συνόρων, άλλα κράτη μέλη αντιμετώπισαν τη συνεισφορά του ΤΕΣ ως συμπλήρωμα προς υφιστάμενα μέσα, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, ο Frontex, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και ο Νορβηγικός Χρηματοδοτικός Μηχανισμός. Ορισμένα από τα νεότερα κράτη μέλη της ΕΕ είχαν πρόσβαση σε προενταξιακή χρηματοδοτική βοήθεια μέσω της διευκόλυνσης Σένγκεν I (2004-2006 )[18], της διευκόλυνσης Σένγκεν II (2007-2009)[19], του ειδικού προγράμματος διέλευσης για το Καλίνινγκραντ (2004-2006 )[20] και του προγράμματος Phare. Το ΤΕΣ παρέχει στις συμμετέχουσες χώρες χρηματοδότηση για τη συμπλήρωση των εθνικών τους επενδύσεων στον τομέα της διαχείρισης των συνόρων. Η συνεισφορά του ποικίλει, το ίδιο και η συνεισφορά της συμμετέχουσας χώρας. Για παράδειγμα, η συνεισφορά του ΤΕΣ κάλυψε άνω του 50% των συνολικών εθνικών επενδύσεων στην Πορτογαλία, το 29% των επενδύσεων στην Κύπρο, αλλά ποσοστό μικρότερο του 10% στη Δανία, την Εσθονία, τη Σουηδία και τη Σλοβενία. Η συνεισφορά του ΤΕΣ στα ετήσια προγράμματα αφορούσε ως επί το πλείστον επενδύσεις σε συστήματα ΤΠΕ (ποσοστό άνω του 40% των εθνικών δαπανών σε τουλάχιστον εννέα κράτη μέλη[21]) και τη διεκπεραίωση αιτήσεων χορήγησης θεώρησης (ποσοστό άνω του 40% των εθνικών δαπανών σε τουλάχιστον πέντε κράτη μέλη[22]). Το ΤΕΣ συνεισέφερε σχετικά λιγότερο στην υλοποίηση άλλων βασικών μέσων, όπως προξενικές δραστηριότητες ή δραστηριότητες κατάρτισης. Ένας λόγος για αυτή την επιλογή είναι ενδεχομένως η χρηματοδοτική διάρθρωση του Ταμείου. Η συνεισφορά της ΕΕ έχει οριστεί στο 50% των συνολικών δαπανών κάθε δράσης και στο 75% για ειδικές δράσεις προτεραιότητας και για δράσεις σε χώρες που λαμβάνουν ενίσχυση από το Ταμείο Συνοχής. Προκειμένου να είναι επιλέξιμα για ενίσχυση κατά 75%, τα κράτη μέλη μπορούν να χρηματοδοτούν ειδικές προτεραιότητες, εν γένει για την υλοποίηση νέων ενωσιακών πρωτοβουλιών. Οι χώρες που ήδη διέθεταν ειδικούς εθνικούς προϋπολογισμούς για ορισμένους τομείς πολιτικής είχαν μεγαλύτερα περιθώρια για νέες επενδύσεις σχετικές με τις ενωσιακές προτεραιότητες. ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΕΣ Δαπάνες Η συνολικές πιστώσεις του ΤΕΣ για τα ετήσια προγράμματα των κρατών μελών την περίοδο 2007-2010 ανήλθε περίπου στα 630 εκατομμύρια ευρώ. Η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα έλαβαν περίπου το 48% της συνολικής χρηματοδότησης μεταξύ 2007 και 2010. Η Λιθουανία έλαβε επίσης υψηλά κονδύλια, εκ των οποίων 60 εκατ. ευρώ προορίζονταν για το ειδικό καθεστώς διέλευσης (ΕΚΔ). Κατανομή χρηματοδότησης από το ΤΕΣ ανά κράτος μέλος σε χιλιάδες ευρώ στο πλαίσιο των ετήσιων προγραμμάτων την περίοδο 2007-2010.[23] Το μέσο ποσοστό εκτέλεσης[24] για τα πρώτα έτη προγραμματισμού ήταν 86,7%, επί συνολικής δεδηλωμένης δαπάνης ύψους 546,5 εκατομμυρίων ευρώ (από τα 630 εκατομμύρια ευρώ που διατέθηκαν). Το ποσοστό εκτέλεσης στο πλαίσιο του προγράμματος κυμαίνεται από 46% στην Τσεχική Δημοκρατία (με παρεμφερή αριθμητικά στοιχεία για τη Δανία, τις Κάτω Χώρες και την Ελλάδα) έως 100% σε τέσσερα κράτη μέλη[25]. Συνολικά, 17 κράτη μέλη είχαν ποσοστό εκτέλεσης άνω του 80%, ενώ τα 13 μεταξύ αυτών[26] είχαν ποσοστό εκτέλεσης άνω του 90%. Οι περισσότερες δράσεις υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο της προτεραιότητας 1, ενώ έπονται οι προτεραιότητες 4, 3, 2 και 5. Από άποψη δαπανών, οι περισσότερες διατέθηκαν για την προτεραιότητα 2, ενώ έπονται οι προτεραιότητες 1, 4, 5 και 3. Το σύνολο των κρατών μελών, εκτός της Δανίας και της Ισλανδίας, ανέφεραν ότι υλοποίησαν δράσεις στο πλαίσιο της προτεραιότητας 1, δηλαδή για την ενίσχυση της διαχείρισης και του ελέγχου των συνόρων, και ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν μόλις δύο έως τρεις δράσεις[27], ενώ άλλα ανέφεραν περισσότερες από 40 δράσεις[28]. Τρεις χώρες[29] δαπάνησαν ποσοστό από 75% έως 90% των συνολικών κονδυλίων που έλαβαν από το ΤΕΣ στο πλαίσιο της προτεραιότητας 2, δηλαδή για την επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Εννέα ακόμη χώρες[30] υλοποίησαν δράσεις στο πλαίσιο της προτεραιότητας 2. Η Ιταλία και η Ισπανία μαζί υλοποίησαν το 55% του αριθμού των δράσεων στο πλαίσιο της προτεραιότητας 2. Τα περισσότερα κράτη μέλη υλοποίησαν δράσεις στο πλαίσιο της προτεραιότητας 3, δηλαδή για την έκδοση θεωρήσεων και την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης. Μόνο οκτώ κράτη μέλη δεν υλοποίησαν τέτοιες δράσεις[31]. Συνολικά υλοποιήθηκαν 95 δράσεις, με κόστος που ανήλθε σε 20,35 εκατομμύρια ευρώ. Όσον αφορά την προτεραιότητα 4, την εγκατάσταση και ανάπτυξη συστημάτων ΤΠΕ για τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων και τις θεωρήσεις, δράσεις υλοποιήθηκαν από όλα τα κράτη μέλη. Πρόκειται για 212 δράσεις που αντιστοιχούν σε δαπάνες ύψους 104 εκατομμυρίων ευρώ. Τα περισσότερα κράτη μέλη επένδυσαν στην ανάπτυξη της εθνικής συνιστώσας SIS (24,5 εκατομμύρια ευρώ) και στην ανάπτυξη του VIS (51,1 εκατομμύρια ευρώ). Τα κράτη μέλη που στηρίχθηκαν περισσότερο στο ΤΕΣ για την ανάπτυξη των εθνικών SIS (NSIS) ήταν η Ουγγαρία, η Γερμανία, η Εσθονία, η Γαλλία και η Ιταλία. Η Αυστρία, η Πορτογαλία, η Λιθουανία και η Φινλανδία χρησιμοποίησαν πόρους του ΤΕΣ για τη χρηματοδότηση του κόστους υλοποίησης των εθνικών SIS σε ποσοστό άνω του 40%. Βάσει των διαθέσιμων δεδομένων[32], αρκετές χώρες[33] χρηματοδότησαν τα εθνικά VIS (NVIS) σε ποσοστό άνω του 70% του συνολικού κόστους υλοποίησης μέσω πόρων του ΤΕΣ, ενώ άλλες χώρες κάλυψαν με πόρους του ΤΕΣ ποσοστό μεταξύ 30% και 50%[34]. Στο πλαίσιο της προτεραιότητας 5, για εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων, διατέθηκαν 33 εκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη κατάρτισης, ανάλυσης κινδύνου και ανάπτυξης βέλτιστων πρακτικών. Πρόκειται για σχετικά μικρό ποσό. Είκοσι κράτη μέλη χρησιμοποίησαν συγχρηματοδότηση από το ΤΕΣ για την κατάρτιση προσωπικού, δαπανώντας συνολικά 13,5 εκατομμύρια ευρώ πόρων από το ΤΕΣ για δραστηριότητες κατάρτισης. Αναθεωρήσεις Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, τα περισσότερα κράτη μέλη[35] πραγματοποίησαν αλλαγές στα ετήσια προγράμματά τους ώστε να αξιοποιήσουν καλύτερα τους διαθέσιμους ενωσιακούς πόρους. Οι εν λόγω τροποποιήσεις αφορούσαν κατά κύριο λόγο τη μεταβολή του αρχικά προβλεπόμενου κόστους σε ποσοστό άνω του 10% των συνολικών πιστώσεων (40% των αναθεωρήσεων), τη χρηματοδότηση νέων δράσεων (30,36%), και αλλαγές στο περιεχόμενο των δράσεων (19,64%). Δαπάνες διαχείρισης προγραμμάτων Για τη διαχείριση των ετήσιων προγραμμάτων για την περίοδο 2007-2010, τα κράτη μέλη αξιοποίησαν κατά κύριο λόγο την τεχνική βοήθεια που παρείχε η Επιτροπή στο πλαίσιο κάθε επιμέρους ετήσιου προγράμματος, μολονότι πολλά κράτη μέλη συνεισέφεραν πόρους σε είδος παρέχοντας, για παράδειγμα, προσωπικό ή εξοπλισμό. Το μεγαλύτερο μέρος των 18,1 εκατομμυρίων ευρώ που δαπανήθηκαν για τεχνική βοήθεια και αντιστοιχούν στο 3,31% των δαπανών του ΤΕΣ κατά την περίοδο αναφοράς, κάλυψε δαπάνες προσωπικού. Σε αντίθεση με τα περισσότερα κράτη μέλη, η Ρουμανία και η Ελλάδα εστίασαν το σύνολο των δαπανών τους σε έναν τομέα αντίστοιχα, η Ρουμανία στην παρακολούθηση και τη διαχείριση έργου και η Ελλάδα σε συστήματα πληροφορικής και εξοπλισμό. Η Γαλλία δαπάνησε το μεγαλύτερο μέρος της τεχνικής βοήθειας που έλαβε στην παρακολούθηση και τη διαχείριση έργου. Τα περισσότερα κράτη μέλη έκριναν ότι η τεχνική βοήθεια ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για την αποδοτική και αποτελεσματική υλοποίηση των προγραμμάτων, ιδίως χάρη στην αντιστάθμιση των δαπανών προσωπικού. Σύμφωνα με την Αυστρία, δεν θα ήταν εφικτή η υλοποίηση των προγραμμάτων εάν δεν υπήρχε η τεχνική βοήθεια. Συνολική αποδοτικότητα Όλα τα κράτη μέλη ανέφεραν ότι η εκτέλεση των εθνικών χορηγήσεων του ΤΕΣ ήταν είτε πολύ καλή[36], είτε καλή[37] είτε ικανοποιητική[38]. Αυτό είναι εύλογο, δεδομένου του συνολικού ποσοστού εκτέλεσης (87,6%) και του γεγονότος ότι οι δικαιούχοι χρηματοδότησης από το ΤΕΣ είναι κατά κύριο λόγο κρατικοί φορείς, επομένως οι διαδικασίες εκτέλεσης είναι αρκετά απλές. Εντούτοις, πολλά κράτη μέλη[39] ανέφεραν επίσης δυσκολίες ως προς την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων και τη διαχείριση δράσεων. Ορισμένα έργα απέτυχαν ή ακυρώθηκαν για διάφορους λόγους, όπως καθυστερήσεις, άγονοι διαγωνισμοί και έλλειψη πείρας στη διαχείριση έργων της ΕΕ. Δεδομένου ότι τα ετήσια προγράμματα δεν ήταν δυνατόν να ξεκινήσουν πριν εγκριθούν από την Επιτροπή, αντίστοιχα καθυστερούσε και η διαδικασία ανάθεσης. Άλλοι λόγοι που αναφέρθηκαν για την αποτυχία ή την ακύρωση έργων ήταν οι καθυστερήσεις κατά την υλοποίηση των κεντρικών SIS και VIS και η έλλειψη ευελιξίας του ΤΕΣ, το οποίο προϋποθέτει επίσημη διαδικασία αναθεώρησης σε περίπτωση ουσιαστικών τροποποιήσεων στα ετήσια προγράμματα. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΕΣ Οι υλοποιήσεις και τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο των ετήσιων προγραμμάτων για την περίοδο 2007-2010 κατανεμήθηκαν σε 12 βασικές κατηγορίες βάσει των προτεραιοτήτων του ΤΕΣ[40]. Ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων και ενίσχυση της επιτήρησης των εθνικών συνόρων (προτεραιότητες 1 και 2) Οι υλοποιήσεις και τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο αυτών των προτεραιοτήτων περιελάμβαναν από την αγορά και αναβάθμιση οχημάτων, αεροσκαφών και πλοίων έως την εγκατάσταση συστημάτων επιτήρησης μεγάλης κλίμακας και υποδομών εποπτείας των συνόρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αγορά εξοπλισμού επιτήρησης μικρότερου μεγέθους, η καθημερινή διαχείριση σημείων διέλευσης των συνόρων, η κατάρτιση προσωπικού και η εγκατάσταση δικτύων και επικοινωνιακών συστημάτων. Κατηγορία δράσης || ΥΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ || ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Μεταφορικά μέσα || Προμήθεια ή αναβάθμιση 3 153 οχημάτων, αεροσκαφών και πλοίων || Διενέργεια 3,6 εκατομμυρίων αποστολών περιπολίας Εκσυγχρονισμός 3% έως 100% του στόλου των κρατών μελών με ενίσχυση από το ΤΕΣ Μέσος χρόνος απόκρισης (από την ειδοποίηση έως την άφιξη επί τόπου): 67 λεπτά. Συστήματα επιτήρησης συνόρων || Προμήθεια ή αναβάθμιση 545 συστημάτων Σύνδεση 169 οντοτήτων || Εξοπλισμός 8 279 χλμ. εξωτερικών συνόρων Μέσος χρόνος απόκρισης: 32 λεπτά. Επιχειρησιακός εξοπλισμός για επιτήρηση των συνόρων || Προμήθεια ή αναβάθμιση 22 347 μονάδων εξοπλισμού || Ανανέωση 11% έως 100% του εξοπλισμού των κρατών μελών Μέσος χρόνος απόκρισης: 52 λεπτά. Κάλυψη επιπλέον 3 482 χλμ. εξωτερικών συνόρων Επιχειρησιακός εξοπλισμός για συνοριακούς ελέγχους || Προμήθεια ή αναβάθμιση 212 881 μονάδων εξοπλισμού || Εγκατάσταση εκσυγχρονισμένου εξοπλισμού στο 27% έως 100% των σημείων διέλευσης των συνόρων Απαιτούμενος χρόνος για τον έλεγχο ταξιδιωτών: 15 δευτερόλεπτα έως 4 λεπτά Συνοριακή υποδομή || Δημιουργία ή αναβάθμιση 108 σημείων διέλευσης των συνόρων Προσθήκη 710 θέσεων στις εγκαταστάσεις κράτησης στα εξωτερικά σύνορα Εγκατάσταση ή αναβάθμιση 61 περαιτέρω μονάδων υποδομής || 4 129 μέλη προσωπικού εργάζονται σε νέες ή αναβαθμισμένες υποδομές 24 σημεία και σταθμοί διέλευσης των συνόρων βελτιώθηκαν προς όφελος των συνοριοφυλάκων και των ταξιδιωτών Χρόνος διεκπεραίωσης για ταξιδιώτες στα σημεία διέλευσης στα εξωτερικά σύνορα: από 8 έως 90 λεπτά Δεκαέξι κράτη μέλη[41] προμηθεύτηκαν μέσα μεταφοράς για ελέγχους και επιτήρηση των συνόρων. Σε αυτά περιλαμβάνονται αυτοκίνητα, κυρίως στην Ιταλία και την Ελλάδα (2 629), μοτοσικλέτες (172, εκ των οποίων 148 στην Ελλάδα), λέμβοι (61), σκάφη περιπολίας (43), ελικόπτερα (34) και αεροπλάνα (5). Η Νορβηγία αξιοποίησε το ΤΕΣ για τον εκσυγχρονισμό του συνόλου του στόλου που διαθέτει σε σκούτερ χιονιού (8), οχήματα παντός εδάφους (7) και ρυμουλκούμενα οχήματα (3). Η Λιθουανία αγόρασε 100 ποδήλατα και η Ρουμανία 12 ελκυστήρες για τη συντήρηση των εξωτερικών συνόρων. Διενεργήθηκαν συνολικά 3,6 εκατομμύρια περιπολίες συνόρων, κυρίως σε εννέα κράτη μέλη[42]. Για παράδειγμα, η Ελλάδα πραγματοποίησε τις περισσότερες περιπολίες με οχήματα που αναβαθμίστηκαν ή αγοράστηκαν με πόρους του ΤΕΣ. Η Ισπανία προμηθεύτηκε τον υψηλότερο αριθμό συστατικών μερών και συστημάτων εποπτείας (386), κυρίως για την επέκταση του Sistema Integrado de Vigilancia Exterior («Ολοκληρωμένο σύστημα εξωτερικής επιτήρησης», SIVE)[43]. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα στην Ισπανία να συλλάβει 5 279 παράτυπους μετανάστες και να βελτιώσει την ασφάλεια των θαλάσσιων συνόρων της, μειώνοντας την παράτυπη μετανάστευση στις Κανάριες Νήσους κατά 17,5%. Η Ουγγαρία εγκατέστησε ένα κέντρο διοίκησης και ελέγχου και αρκετούς ραδιοσταθμούς ελέγχου για την επιτήρηση των συνόρων, η Ιταλία αύξησε το εθνικό δυναμικό της στο ευρωπαϊκό δίκτυο περιπολίας και στις Κάτω Χώρες δημιουργήθηκε μια κεντρική αίθουσα ελέγχου για τη λιμενική αστυνομία και τους θαλάσσιους συνοριοφύλακες. Η Βουλγαρία κατασκεύασε μια ολοκληρωμένη μονάδα επιτήρησης κατά μήκος 13 χλμ. των εξωτερικών συνόρων της και εγκατέστησε ένα αυτοματοποιημένο τεχνικό σύστημα επιτήρησης. Η Γαλλία επικαιροποίησε το σύστημα θαλάσσιας επιτήρησης SPATIONAV, το οποίο πλέον καλύπτει το 95% των θαλάσσιων συνόρων της. Η Μάλτα αύξησε την επιχειρησιακή κάλυψη των αεροσκαφών της για θαλάσσια περιπολία. Επιπλέον αυτών των συστημάτων, αγοράστηκαν συνολικά 22 347 μικρές και μεγάλες μονάδες επιχειρησιακού εξοπλισμού για την επιτήρηση των συνόρων. Στον εξοπλισμό μεγάλου μεγέθους περιλαμβάνονται ένα σύστημα θερμικής απεικόνισης για ελικόπτερα το οποίο αγόρασε η Αυστρία, εξοπλισμός βιντεοεπιτήρησης ελικοπτέρων τον οποίο αγόρασε το Βέλγιο και εξοπλισμός επεξεργασίας δορυφορικής εικόνας τον οποίο αγόρασε η Βουλγαρία. Στον εξοπλισμό μικρότερου μεγέθους περιλαμβάνονταν κάμερες νυχτερινής όρασης, διόπτρες νυχτερινής όρασης, συστήματα οπτικής ακτινοβολίας, κινητές κάμερες, συστήματα αισθητήρων που αγόρασε η Εσθονία, καθώς και εξοπλισμός παραλλαγής και προστασίας που αγόρασε η Ρουμανία. Ορισμένα κράτη μέλη[44] αναβάθμισαν το σύνολο του επιχειρησιακού εξοπλισμού τους, ενώ σε άλλες χώρες οι αναβαθμίσεις ήταν πιο περιορισμένες, όπως στη Σουηδία (15%) και στη Σλοβακική Δημοκρατία (12,36%). Συνολικά, η Ουγγαρία ανέφερε σημαντική αύξηση των ικανοτήτων της για την επιτήρηση των συνόρων, με αύξηση κατά 40% του μήκους των καλυπτόμενων εξωτερικών συνόρων. Η Ελλάδα επεσήμανε ότι η ελαφρά μείωση των συλλήψεων το 2011 κατέστη εν μέρει δυνατή χάρη στον νέο εξοπλισμό επιτήρησης, τα μέσα μεταφοράς για τις περιπολίες και τις υποδομές συγχρηματοδοτήθηκαν από το ΤΕΣ. Τα είδη εξοπλισμού που αγοράστηκαν ή αναβαθμίστηκαν ποικίλλουν σημαντικά. Οι δαπάνες της Ιταλίας, της Λιθουανίας και της Ελλάδας προορίζονταν κυρίως για την αναβάθμιση εξοπλισμού για συνοριακούς ελέγχους, για παράδειγμα για την επαλήθευση εγγράφων. Ορισμένες χώρες επένδυσαν σε εξοπλισμό μικρού μεγέθους, για παράδειγμα, για την έκδοση χιλιάδων αδειών τοπικής συνοριακής διέλευσης (Λιθουανία) και για ζεύξεις οπτικών ινών για αποτελεσματικότερους ελέγχους εγγράφων (Ιταλία). Άλλες χώρες επένδυσαν σε μία και μοναδική υποδομή μεγάλου μεγέθους, όπως ένα κέντρο για έρευνα και ανάλυση της πλαστογραφίας (Βουλγαρία). Πολλά κράτη μέλη[45] επένδυσαν σε εξοπλισμό επαλήθευσης εγγράφων, όπως εξοπλισμό φασματοσκόπησης[46] και μονάδες ανάγνωσης δακτυλικών αποτυπωμάτων[47]. Ορισμένα κράτη μέλη[48] προμηθεύτηκαν εξοπλισμό σχετικό με τις πύλες αυτοματοποιημένων συνοριακών ελέγχων[49] ή με το δημόσιο βασικό ευρετήριο του ΔΟΠΑ, το οποίο υποστηρίζει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την αυθεντικότητα των ηλεκτρονικών διαβατηρίων μεταξύ διαφορετικών κρατών[50]. Ο εξοπλισμός εκσυγχρονίσθηκε σε όλα τα σημεία διέλευσης των συνόρων στην Αυστρία, τη Μάλτα, τη Νορβηγία και τη Σλοβακική Δημοκρατία, καθώς και στο 50% της Λιθουανίας και στο 27% του Βελγίου. Σχεδόν το σύνολο των σημείων διέλευσης των συνόρων στη Γαλλία (97,5%) απέκτησε εξοπλισμό ελέγχου εγγράφων. Όσον αφορά τις υποδομές συνόρων, η Μάλτα αναβάθμισε το σύνολο των σημείων διέλευσης προς όφελος των συνοριοφυλάκων και των ταξιδιωτών, η Σλοβακική Δημοκρατία το 75%, η Σλοβενία το 23,8% και η Πολωνία το 5%. Η Νορβηγία αναβάθμισε ένα σημείο διέλευσης. Μικρός αριθμός κρατών μελών[51] διέθεσαν πόρους του ΤΕΣ για την επέκταση ή την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων κράτησης. Η Ελλάδα αναβάθμισε έξι εγκαταστάσεις κράτησης στα εξωτερικά σύνορα και αναβάθμισε τις υποδομές σε 17 σημεία διέλευσης. Η Ρουμανία ανακαίνισε τα κεντρικά γραφεία ορισμένων συνοριακών αστυνομικών τομέων. Τα περισσότερα κράτη μέλη[52] ανέφεραν ότι οι δράσεις που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο αυτών των προτεραιοτήτων ήταν αποτελεσματικές ως προς την επίτευξη των στόχων των πολυετών και των ετήσιων προγραμμάτων και ότι συνεισέφεραν στη συνολική βελτίωση της διαχείρισης των συνόρων. Λίγα κράτη μέλη[53] ανέφεραν ότι οι στόχοι ορισμένων ετήσιων προγραμμάτων δεν επιτεύχθηκαν ή επιτεύχθηκαν μόνο μερικώς, λόγω δυσκολιών ή καθυστερήσεων κατά την προμήθεια εξοπλισμού ή λόγω καθυστερήσεων ή ακυρώσεων άλλων έργων. Εντούτοις, οι επενδύσεις επέτυχαν ορισμένους καίριους στόχους: περισσότερες και καλύτερες υποδομές και ανθρώπινοι πόροι στα σύνορα, επενδύσεις σε καινοτόμα εργαλεία για αποδοτικότερη επιτήρηση των συνόρων σε καθημερινή βάση, αποδοτικότεροι και αποτελεσματικότεροι έλεγχοι των νότιων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βελτίωση σε επίπεδο λήψης αποφάσεων. Διεκπεραίωση αιτήσεων θεώρησης και αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης (προτεραιότητα 3) Η πλειονότητα των κρατών μελών που υλοποίησαν δράσεις στο πλαίσιο αυτής της προτεραιότητας έκρινε ότι τους βοήθησε σε μεγάλο βαθμό να απλουστεύσουν τις διαδικασίες έκδοσης θεώρησης και να αποτρέψουν τις παράνομες εισόδους[54]. Μεταξύ των βασικών στόχων που επιτεύχθηκαν, τα κράτη μέλη ανέφεραν ότι αναβάθμισαν τα συστήματα ΤΠΕ στα προξενεία τους, τοποθέτησαν αξιωματικούς συνδέσμους για τη μετανάστευση, εγκατέστησαν νέο εξοπλισμό έκδοσης θεωρήσεων σε περισσότερες από 280 τοποθεσίες και ανακαίνισαν τα τμήματα θεωρήσεων των προξενείων τους. Ορισμένα κράτη μέλη αντιμετώπισαν προβλήματα υλοποίησης και αναγκάστηκαν να ακυρώσουν ή να περιορίσουν ορισμένες δράσεις και δεν κατάφεραν να επιτύχουν όλους τους αρχικούς στόχους τους. Κατηγορία δράσης || ΥΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ || ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Προξενική συνεργασία και αξιωματικοί σύνδεσμοι || Εκτέλεση 24 κοινών προξενικών επιχειρήσεων μεταξύ 24 κρατών μελών Τοποθέτηση συνολικά 270 αξιωματικών συνδέσμων για τη μετανάστευση || Το ποσοστό των προξενείων που ωφελήθηκαν κυμαίνεται από 6,7% έως 92%. Προξενικές υποδομές || Κατασκευή ή ανακαίνιση 210 νέων τμημάτων θεωρήσεων Προμήθεια 257 μονάδων εξοπλισμού για την αναβάθμιση της ασφάλειας και τη βελτίωση της εξυπηρέτησης στα προξενεία || Εκδόθηκαν περισσότερες από 1,8 εκατομμύρια θεωρήσεις σε νέες ή ανακαινισμένες εγκαταστάσεις[55] Λιγότερες απειλές για την ασφάλεια Εξοπλισμός έκδοσης θεωρήσεων || Προμήθεια ή αναβάθμιση 4 905 μονάδων εξοπλισμού Εγκατάσταση νέου ή αναβαθμισμένου εξοπλισμού σε 682 τοποθεσίες || Μέσος χρόνος αναμονής για την υποβολή αίτησης θεώρησης: 15-30 λεπτά Τα κράτη μέλη με τον μεγαλύτερο αριθμό αξιωματικών συνδέσμων για τη μετανάστευση στα προξενεία τους ήταν η Γερμανία (122), η Αυστρία (56) και το Βέλγιο (37). Η Γερμανία τοποθέτησε αξιωματικούς συνδέσμους για την υποστήριξη και την παροχή ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης όσον αφορά την επαλήθευση εγγράφων στο προσωπικό των προξενείων της σε τρίτες χώρες. Χάρη στη συγχρηματοδότηση από το ΤΕΣ, η Αυστρία είχε τη δυνατότητα να τοποθετήσει συμβούλους σε θέματα εγγράφων σχεδόν στο 25% των προξενείων της, βελτιώνοντας έτσι σημαντικά την ικανότητα εντοπισμού αιτήσεων με ψευδή στοιχεία. Η Μάλτα παρείχε κατάρτιση σε 170 μέλη προσωπικού προξενείων στον τομέα της χρήσης εξοπλισμού εντοπισμού πλαστογραφίας. Αναφορικά με τις προξενικές υποδομές και τον εξοπλισμό έκδοσης θεωρήσεων, συνολικά ανακαινίστηκαν, εκσυγχρονίστηκαν ή αναβαθμίστηκαν 210 τμήματα θεωρήσεων στα προξενεία εννέα κρατών μελών[56]. Η Κύπρος εξόπλισε τα προξενεία της με πύλες ανίχνευσης μεταλλικών αντικειμένων και συστήματα επιτήρησης με ακτίνες X πολλαπλής ενέργειας. Η Ουγγαρία είχε προγραμματίσει να ανακαινίσει περισσότερα προξενεία, αλλά το κατάφερε σε ποσοστό λίγο κάτω του 10%. Η Ισπανία ανακαίνισε χώρους επιθεώρησης εισόδου, αίθουσες αναμονής και αίθουσες ελέγχου περιοχής, και ανέφερε ότι η ασφάλεια στα προξενεία της αυξήθηκε κατά 80%. Στο πλαίσιο των εργασιών ανακαίνισης, ορισμένα κράτη μέλη προέβησαν επίσης στη σύνδεση των προξενείων τους με τα συστήματα NSIS και NVIS, αναβάθμισαν τα συστήματα ΤΠΕ που διέθεταν[57], και εγκατέστησαν εξοπλισμό έκδοσης θεωρήσεων σε περισσότερες από 650 τοποθεσίες. Τα περισσότερα κράτη μέλη έκριναν ότι αυτή η προτεραιότητα απέβη ιδιαίτερα χρήσιμη για την απλούστευση των διαδικασιών έκδοσης θεωρήσεων και για την αποτροπή της παράτυπης εισόδου. Μεταξύ των βασικών αποτελεσμάτων ανέφεραν ότι βελτιώθηκε η διαχείριση των προξενικών τους υπηρεσιών, απλουστεύθηκε η διαδικασία θεωρήσεων, αυξήθηκε η ασφάλεια των κτιρίων των προξενείων καθώς και των ηλεκτρονικών δεδομένων, επεκτάθηκε το δυναμικό ΤΠΕ στα προξενεία τους, βελτιώθηκε η ικανότητα του προσωπικού των προξενείων να εντοπίζει αιτήσεις με ψευδή στοιχεία και εντατικοποιήθηκαν οι επιθεωρήσεις πριν από την επιβίβαση σε ευαίσθητους αερολιμένες. Συστήματα ΤΠΕ προς ενίσχυση της ενωσιακής νομοθεσίας στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων (προτεραιότητα 4) Η προτεραιότητα 4 καλύπτει την αναβάθμιση και την εξέλιξη τωνVIS, SIS-II και άλλων συστημάτων ΤΠΕ. Σημαντικός αριθμός κρατών μελών[58] έκριναν ότι οι δράσεις συνέβαλαν θετικά στην ανάπτυξη των συστημάτων ΤΠΕ που είναι αναγκαία για την εφαρμογή των ενωσιακών μέσων στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων. Ωστόσο, ορισμένα[59] αξιολόγησαν τις δράσεις ως μερικώς μόνο αποτελεσματικές, κυρίως λόγω δυσκολιών κατά την υλοποίησή τους. Στα κράτη αυτά συμπεριλαμβάνεται η Ουγγαρία, η οποία υλοποίησε τον μεγαλύτερο αριθμό δράσεων στο πλαίσιο αυτής της προτεραιότητας. Κατηγορία δράσης || ΥΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ || ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ SIS || Το ΤΕΣ συνεισέφερε σε ποσοστό μεταξύ 0,41% και 92,82% της συνολικής επένδυσης ανά κράτος μέλος για την ανάπτυξη του NSIS || 81% έως 100% των δοκιμών σύνδεσης ήταν επιτυχείς Επέκταση των δοκιμών συμμόρφωσης CSIS από 3 σε 1 407 Επέκταση των SIS σε 120 θεσμικούς φορείς VIS || Το ΤΕΣ συνεισέφερε σε ποσοστό μεταξύ 0,27% και 100% της συνολικής επένδυσης ανά κράτος μέλος για την ανάπτυξη του NVIS || Σύνδεση 378 προξενείων με το CVIS Σύνδεση 407 σημείων διέλευσης των συνόρων με το CVIS Σύνδεση 253 άλλων ενδιαφερόμενων φορέων Ο χρόνος αναμονής για την υποβολή αίτησης θεώρησης μειώθηκε στα 15-30 λεπτά Άλλα συστήματα ΤΠΕ || Ανάπτυξη ή αναβάθμιση 1 272 άλλων συστημάτων ΤΠΕ || Σύνδεση 121 θεσμικών φορέων Μείωση του μέσου χρόνου απόκρισης μέσω ΤΠΕ Έντεκα κράτη μέλη[60] ανέφεραν ότι στο πλαίσιο αυτής της προτεραιότητας διενέργησαν δοκιμές συμμόρφωσης με το SIS-II. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη ανέφεραν ότι οι εν λόγω δοκιμές ήταν επιτυχείς σε ποσοστό 100%, με εξαίρεση τη Γαλλία και τη Φινλανδία, οι οποίες είχαν ποσοστά επιτυχίας 99,2% και 81-93% αντίστοιχα. Στη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ελλάδα και τη Νορβηγία η χρηματοδότηση χρησιμοποιήθηκε κυρίως για τη σύνδεση των σημείων διέλευσης των συνόρων με το SIS-II, ενώ στη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Μάλτα, την Πορτογαλία και την Ισπανία η χρηματοδότηση χρησιμοποιήθηκε κυρίως για τη σύνδεση των προξενείων. Η Γερμανία και η Δανία επένδυσαν το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησής τους για τη σύνδεση άλλων επίσημων φορέων, όπως οι αρχές μετανάστευσης. Η Ιταλία στελέχωσε ένα γραφείο εξυπηρέτησης του VIS και παρείχε βοήθεια μέσω τηλεφώνου και υπολογιστικών συστημάτων για την επίλυση τεχνικών προβλημάτων, αποφεύγοντας με αυτόν τον τρόπο διακοπές και δυσλειτουργίες στο σύστημα έκδοσης θεωρήσεων. Διάφορα κράτη μέλη[61] αναβάθμισαν επίσης άλλα συστήματα και εξοπλισμό ΤΠΕ, μεταξύ των οποίων φορητοί υπολογιστές, εξοπλισμός επιτήρησης συνόρων, μονάδες ανάγνωσης βιομετρικών διαβατηρίων και λοιπός εξοπλισμός επαλήθευσης εγγράφων. Δύο κράτη μέλη, η Γαλλία και η Σουηδία, ανέφεραν ότι χάρη στον νέο εξοπλισμό μειώθηκε ο μέσος χρόνος αναμονής για την υποβολή αίτησης θεώρησης στα 15 λεπτά και στα 30 λεπτά αντίστοιχα. Ως τρεις βασικούς στόχους που επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο αυτής της προτεραιότητας, τα κράτη μέλη ανέφεραν ότι αναβάθμισαν ή ανέπτυξαν τα συστήματα NSIS-II, NVIS και άλλα χρήσιμα συστήματα ΤΠΕ (όπως συστήματα διασύνδεσης προγραμματισμού εφαρμογών (API), συστήματα αυτοματοποιημένων ελέγχων (ABC) και συστήματα FADO). Αποτελεσματική εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων (προτεραιότητα 5) Τα περισσότερα κράτη μέλη[62] που υλοποίησαν δράσεις στο πλαίσιο αυτής της προτεραιότητας, τις έκριναν αποτελεσματικές. Επιπλέον, περίπου τα δύο τρίτα των κρατών μελών[63] έκριναν ότι οι δράσεις διευκόλυναν σημαντικά την εφαρμογή των ενωσιακών προτύπων και της γενικότερης στρατηγικής σε αυτόν τον τομέα. Κατηγορία δράσης || ΥΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ || ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Κατάρτιση και ανάλυση κινδύνου || Παροχή κατάρτισης σε 32 594 μέλη προσωπικού Εγκατάσταση ή αναβάθμιση 1 515 λειτουργιών και εργαλείων (λογισμικό, στατιστικές) || Εκδόθηκαν 49 εκθέσεις Μεταξύ 8% και 94,03% του προσωπικού έλαβε κατάρτιση ανά χώρα Η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Γαλλία και η Λιθουανία (και σε μικρότερο βαθμό η Τσεχική Δημοκρατία, η Ισπανία και η Σλοβενία) παρείχαν κατάρτιση στον μεγαλύτερο αριθμό μελών προσωπικού στο πλαίσιο αυτής της προτεραιότητας. Στη Σουηδία έλαβε κατάρτιση το 80% του συνολικού αρμόδιου προσωπικού και στην Αυστρία, στη Μάλτα και στη Νορβηγία το αντίστοιχο ποσοστό κυμαινόταν από 29% έως 35%. Η Βουλγαρία παρείχε κατάρτιση σε έξι πιλότους, 10 μηχανικούς ελικοπτέρων και σε ορισμένα στελέχη της αστυνομίας συνόρων στον τομέα της εναέριας επιτήρησης. Επίσης θέσπισε μια θέση άσκησης διάρκειας ενός μήνα για έναν υπάλληλο σε προξενείο στην Τουρκία. Κανένα από τα κράτη μέλη δεν ανέλαβε κοινές δράσεις στον τομέα της ανάλυσης κινδύνου, μολονότι η Ιταλία παρείχε κύκλους κατάρτισης με αυτή τη θεματική. Η κατάρτιση περιελάμβανε από βασική υποχρεωτική κατάρτιση συνοριοφυλάκων[64] έως εξειδικευμένη κατάρτιση, για παράδειγμα όσον αφορά την απάτη σχετικά με έγγραφα[65], και περιελάμβανε επίσης κατάρτιση με στόχο τη βελτίωση της εναρμόνισης των πρακτικών που εφαρμόζονται στα διάφορα προξενεία[66]. Το γεγονός ότι η Λετονία έλαβε λιγότερες καταγγελίες σχετικά με τη διαδικασία θεωρήσεων κατέδειξε ότι τα δύο εργαλεία επιγραμμικής κατάρτισης, σχετικά με την έκδοση θεωρήσεων και τη χρήση του NVIS, απέδωσαν καρπούς. Οι νέες μέθοδοι διδασκαλίας στην Τσεχική Δημοκρατία και οι νέες διδακτικές ενότητες στη Βουλγαρία συνέδραμαν ώστε οι εν λόγω δράσεις να καταστούν περισσότερο βιώσιμες. Ως βασικούς στόχους που επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο αυτής της προτεραιότητας, τα κράτη μέλη επεσήμαναν την καλύτερη εφαρμογή των ενωσιακών προτύπων[67], την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της νομοθεσίας στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων[68], και την ενίσχυση της απόδοσης του προσωπικού που είναι αρμόδιο για τις θεωρήσεις[69]. ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΠΙΟ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΕΣ Προστιθέμενη αξία και αντίκτυπος Όλα τα κράτη μέλη που υπέβαλαν εκθέσεις αξιολόγησαν τα συνολικά αποτελέσματα και επιτεύγματα των ετησίων προγραμμάτων 2007-2010 από θετικά έως πολύ θετικά[70]. Όγκος: ο βαθμός στον οποίο η χρηματοδότηση από το ΤΕΣ συνεισέφερε στο συνολικό εύρος των δραστηριοτήτων διαχείρισης των συνόρων Οι περισσότερες χώρες ανέφεραν ότι το ΤΕΣ παρείχε σημαντική στήριξη για τη διαχείριση και τον έλεγχο των συνόρων (προτεραιότητες 1 και 2), για την εξέταση των θεωρήσεων και την παράτυπη μετανάστευση (προτεραιότητα 3) και για τα συστήματα VIS και SIS (προτεραιότητα 4). Το ΤΕΣ τους έδωσε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένες εθνικές αδυναμίες και ελλείψεις στα εξωτερικά σύνορα όσον αφορά τα συστήματα ΤΠΕ, την επιτήρηση των συνόρων και τις εθνικές ικανότητες απόκρισης, τα μέσα μεταφοράς και την προξενική συνεργασία. Το ΤΕΣ επίσης βελτίωσε τις εθνικές ικανότητες διαχείρισης των συνόρων και συνεισέφερε στην έρευνα, την ανάπτυξη, τη δοκιμή και την εισαγωγή καινοτόμων τεχνολογιών αιχμής στα σύνορα και στα προξενεία. Περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη[71] ανέφεραν ότι ήταν σημαντική η συμβολή του ΤΕΣ στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων εθνικών αδυναμιών και/ή ελλείψεων στα εξωτερικά σύνορα. Εντούτοις, η Γαλλία, η Λετονία και η Σουηδία ανέφεραν ότι ο ρόλος του ΤΕΣ ως προς την αντιμετώπιση συγκεκριμένων εθνικών αναγκών ήταν περιορισμένος, καθώς οι περισσότερες δράσεις δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί πλήρως. Η Γαλλία ανέφερε ότι ενώ μεν το ΤΕΣ όντως παρείχε στήριξη για την επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων της χώρας, η συμβολή του στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και στην προστασία των χερσαίων συνόρων ήταν περιορισμένη. Αρκετές χώρες ανέφεραν ότι το ΤΕΣ συνέβαλε στην προβολή μιας εικόνας ασφαλών συνόρων, ενώ άλλες χώρες έκριναν ότι κάτι τέτοιο ήταν δύσκολο να μετρηθεί. Πολλές συμμετέχουσες χώρες ανέφεραν ότι το ΤΕΣ αύξησε τον αντίκτυπο τόσο των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών προγραμμάτων και πολιτικών όσο και των υφιστάμενων πόρων στους τομείς παρέμβασης του ΤΕΣ. Παρόμοιες εκθέσεις υποβλήθηκαν από χώρες που συνεισφέρουν στα ολοκληρωμένα διαλειτουργικά ευρωπαϊκά συστήματα επιτήρησης, όπως το EUROSUR. Πεδίο εφαρμογής: ορισμένες δραστηριότητες δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί εάν δεν είχαν συγχρηματοδοτηθεί από το ΤΕΣ; Σύμφωνα με τα περισσότερα κράτη μέλη, πολλές ενέργειες θα ήταν αδύνατο να υλοποιηθούν ή θα ήταν λιγότερο αποτελεσματικές χωρίς τη συμβολή του ΤΕΣ. Πέντε κράτη μέλη έκριναν ότι θα είχαν επιτύχει τα ίδια αποτελέσματα χωρίς το ΤΕΣ[72], ενώ άλλα ανέφεραν ότι ελάχιστες δραστηριότητές τους, ίσως και καμία, δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν βάσει του εθνικού προϋπολογισμού[73] ούτε θα μπορούσαν να επιτύχουν τα ίδια αποτελέσματα χωρίς το ΤΕΣ[74]. Σε χώρες με μεγαλύτερους εθνικούς προϋπολογισμούς για τη διαχείριση συνόρων, η συνεισφορά του ΤΕΣ ήταν πιο περιορισμένη σε σχετικά αριθμητικά στοιχεία, όπως για παράδειγμα στη Γαλλία. Ωστόσο, σε χώρες με μικρότερους προϋπολογισμούς, η συμβολή του ΤΕΣ υπήρξε όντως καθοριστική καθιστώντας εφικτές μεγάλες επενδύσεις που διαφορετικά δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί, ιδίως στο τρέχον πλαίσιο περικοπής δαπανών. Σε ποιο βαθμό το ΤΕΣ βοήθησε τα κράτη μέλη στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών; Ορισμένα κράτη μέλη έκριναν ότι το ΤΕΣ τα βοήθησε σημαντικά[75] ή σε ορισμένο βαθμό[76] στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, μολονότι τα περισσότερα κράτη μέλη δεν εντόπισαν ή δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν στις μεταναστευτικές τάσεις μεταβολές που θα μπορούσαν να αποδοθούν στο ΤΕΣ. Το ΤΕΣ συνέβαλε στη διαχείριση μεγαλύτερων ροών επιβατών σε αερολιμένες και θαλάσσιους λιμένες[77] και στην εξασφάλιση αυστηρότερων επιθεωρήσεων και επιτήρησης. Η καλύτερη επιθεώρηση και επιτήρηση είχαν ως αποτέλεσμα λιγότερες παράνομες διελεύσεις, περισσότερες αιτήσεις χορήγησης θεωρήσεων[78], και λιγότερες συλλήψεις[79]. Η Ιταλία ανέφερε ότι πραγματοποίησε διεξοδικότερους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα αφότου απέκτησε εξοπλισμό αιχμής και αναβάθμισε τον υφιστάμενο εξοπλισμό της χάρη στη χρηματοδότηση από το ΤΕΣ. Το αποτέλεσμα ήταν αναβαθμισμένες ικανότητες καταπολέμησης της παράτυπης μετανάστευσης και το γεγονός ότι σώθηκαν πολλές ανθρώπινες ζωές, που διαφορετικά θα είχαν επιλέξει επικίνδυνες θαλάσσιες οδούς ελπίζοντας να εισέλθουν στη χώρα παράνομα. Βέλτιστες πρακτικές και διδάγματα που αποκομίσθηκαν Από τις πραγματοποιηθείσες εργασίες μπορούν να αποκομισθούν διάφορες βέλτιστες πρακτικές, οι οποίες θα μπορούσαν να ωφελήσουν τη διαχείριση των συνόρων, καθώς και τη διαχείριση έργων και προγραμμάτων. Στον τομέα της διαχείρισης προγραμμάτων και έργων, ορισμένα κράτη μέλη[80] έκριναν ότι η ανάληψη λιγότερων δράσεων, αλλά μεγαλύτερου εύρους, συνεπαγόταν μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης και εξασφάλιζε την έγκαιρη υλοποίηση. Άλλες χώρες[81] έκριναν ότι η σύσταση νέων φορέων κατέστησε δυνατή την αποδοτικότερη διαχείριση του ΤΕΣ. Αρκετές χώρες[82] έκριναν τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών κατά την υλοποίηση του ΤΕΣ ως ιδιαίτερα ορθή πρακτική. Συνεργάστηκαν με διάφορους τρόπους, όπως για παράδειγμα με την οργάνωση της εργασίας ανά ομάδες βάσει γεωγραφικών περιφερειών. Μια τέτοιου είδους συνεργασία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για περαιτέρω κοινά έργα. Όσον αφορά τα διδάγματα που αποκομίσθηκαν, ορισμένες χώρες[83] προέβησαν στον εξορθολογισμό της συνεργασίας και της επικοινωνίας μεταξύ των εθνικών αρχών τους και των δικαιούχων φορέων. Αυτό τους έδωσε τη δυνατότητα να εντοπίζουν και να υλοποιούν ταχύτερα έργα χρηματοδοτούμενα από το ΤΕΣ και να εξασφαλίζουν την έγκαιρη υλοποίηση των δράσεων. Πραγματοποίησαν προκαταρκτικές συζητήσεις, παρείχαν κατάρτιση σε δυνητικούς δικαιούχους στον τομέα του σχεδιασμού και της διαχείρισης έργων[84] και επισκέφθηκαν τις εγκαταστάσεις δικαιούχων όπου κρίθηκε αναγκαίο[85]. Η Ουγγαρία αποφάσισε να ελέγχει τα έγγραφα των δικαιούχων ως προς την επιλεξιμότητα και την πληρότητά τους πριν από την υποβολή τους, ώστε να αυξηθούν τα ποσοστά επιτυχίας και να αποτρέπονται τα σφάλματα λόγω έλλειψης εξοικείωσης με τις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων[86]. Οι κυπριακές αρχές διενήργησαν επιτόπιες επισκέψεις παρακολούθησης προκειμένου να ενημερώσουν τους δικαιούχους σχετικά με τους κανόνες επιλεξιμότητας, ενώ οι αρχές των Κάτω Χωρών προσπάθησαν να αποκτήσουν πλήρη εικόνα του συνολικού κόστους πριν από την οριστικοποίηση των ετήσιων προγραμμάτων τους. Ορισμένα κράτη μέλη[87] θέσπισαν ειδικές διαδικασίες ώστε να αποτραπεί η απώλεια διατεθέντων πόρων. Τα περισσότερα κράτη μέλη χρειάστηκε να αναθεωρήσουν τα ετήσια προγράμματά τους ώστε να μεγιστοποιήσουν τη χρήση των διαθέσιμων πόρων. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Έχοντας αναλύσει τις εκθέσεις των κρατών μελών, καθώς και πληροφορίες από άλλες πηγές, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ΤΕΣ επιτυγχάνει τους στόχους του παρότι σημειώθηκαν ορισμένες καθυστερήσεις κατά την υλοποίηση. Με ένα πολύ ικανοποιητικό μέσο ποσοστό εκτέλεσης 86,7%, το ΤΕΣ εκπληρώνει τον σκοπό του ως ενωσιακό εργαλείο για τη συγχρηματοδότηση επενδύσεων στα εξωτερικά σύνορα και στα προξενεία των συμμετεχουσών χωρών. Με αυτόν τον τρόπο, εξυπηρετεί τα συμφέροντα του χώρου Σένγκεν συνολικά και επιτυγχάνει ορατά, διαρκή αποτελέσματα. Οι επενδύσεις του ΤΕΣ κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς είχαν ως αποτέλεσμα τη διενέργεια 3,6 εκατομμυρίων αποστολών περιπολίας, τη συνολική μείωση του μέσου χρόνου απόκρισης, καθώς και την εγκατάσταση συστημάτων εποπτείας σε μήκος 8 279 χιλιομέτρων στα εξωτερικά σύνορα. Τα κράτη μέλη εκσυγχρόνισαν τον εξοπλισμό τους σε ποσοστό που κυμαινόταν από το ένα τρίτο έως το σύνολο των σημείων διέλευσης των συνόρων, μειώνοντας έτσι τον χρόνο αναμονής για τους ταξιδιώτες που υποβάλλονται σε έλεγχο. Περισσότερες από 1,8 εκατομμύρια θεωρήσεις εκδόθηκαν σε νέα ή ανακαινισμένα προξενεία και 378 προξενεία συνδέθηκαν με το κεντρικό σύστημα VIS. Το SIS επεκτάθηκε σε 120 επιπλέον θεσμικούς φορείς. Η επιτυχία του ΤΕΣ οφείλεται εν μέρει στον εξειδικευμένο χαρακτήρα του. Εστιάζοντας στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και στην έκδοση θεωρήσεων, αποφεύγει τον κατακερματισμό των πόρων. Οι δαπάνες φαίνεται να έχουν κατανεμηθεί σχετικά ισότιμα μεταξύ των διαφόρων προτεραιοτήτων του ΤΕΣ. Ωστόσο, τα κράτη μέλη διέθεσαν λιγότερους πόρους για την αναβάθμιση των προξενείων και την έκδοση θεωρήσεων (προτεραιότητα 3). Οι πόροι αυτοί κατά κανόνα ωφέλησαν τα υπουργεία εξωτερικών των κρατών μελών, τα οποία δεν είναι άμεσα αρμόδια για τη διαχείριση των συνόρων. Θα ήταν χρήσιμο να δημιουργηθεί ένας ευέλικτος μηχανισμός που θα καθιστά δυνατή τη συμμετοχή των σχετικών φορέων σε μεγαλύτερο βαθμό. Δεδομένου ότι επρόκειτο για την πρώτη προσπάθεια επιμερισμού της διαχείρισης ενός ταμείου που παρέχει στήριξη σε έναν τόσο απρόβλεπτο τομέα δραστηριοτήτων, ορισμένοι περιορισμοί ήταν αναπόφευκτοι. Περιπλέχθηκαν δε από το γεγονός ότι ο υπολογισμός και η κατανομή της χρηματοδότησης έπρεπε να πραγματοποιούνται σε ετήσια βάση, γεγονός που είχε επιπτώσεις στο χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ωστόσο, οι περιορισμοί αντιμετωπίστηκαν χάρη στην αποτελεσματική και καινοτόμο προσέγγιση των συμμετεχουσών χωρών, όπως περιγράφεται στην ενότητα σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές και τα διδάγματα που αποκομίσθηκαν. Η Επιτροπή από την πλευρά της παρείχε διαρκή καθοδήγηση, απλούστευσε τους εκτελεστικούς κανόνες και διέθεσε χρηματοδότηση για τη συντήρηση του εξοπλισμού που είχε ήδη αγοραστεί με τη στήριξη του ΤΕΣ. Τα προβλήματα που εντοπίστηκαν από τα κράτη μέλη και τα διδάγματα που αποκομίσθηκαν ελήφθησαν υπόψη κατά την κατάρτιση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020. Ο γενικός στόχος είναι να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής της ενωσιακής χρηματοδότησης για τη στήριξη της εσωτερικής ασφάλειας και της εξωτερικής της διάστασης και παράλληλα να απλουστευθούν περαιτέρω οι μηχανισμοί υλοποίησης και να αυξηθεί η ευελιξία, ιδιαίτερα όσον αφορά την απόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν καλύτερα σχετικές υπηρεσίες της Ένωσης, όπως η Ευρωπόλ και ο Frontex. Η επιμερισμένη διαχείριση θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται, αλλά με μετατόπιση προς τον πολυετή προγραμματισμό. Το μελλοντικό Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας θα καλύπτει τη διαχείριση θεωρήσεων και συνόρων, αλλά θα προσθέσει και ένα νέο στοιχείο, εξασφαλίζοντας ολοκληρωμένη αστυνομική συνεργασία στους τομείς της πρόληψης της εγκληματικότητας και της διαχείρισης κρίσεων. Η επέκταση της επιμερισμένης διαχείρισης της χρηματοδότησης στον τομέα της αστυνομικής συνεργασίας θα προετοιμάσει το έδαφος για την παροχή πιο στοχευμένης και σημαντικής στήριξης. [1] Αποποίηση ευθύνης: η παρούσα έκθεση στηρίζεται κυρίως σε δεδομένα που παρείχαν τα συμμετέχοντα κράτη μέλη. Μολονότι η Επιτροπή κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια να ελέγξει αυτά τα δεδομένα, δεν μπορεί να αποκλείσει εντελώς το ενδεχόμενο να υπάρχουν ασυνέπειες ή ανακρίβειες, αλλά πιστεύει ότι, εάν υπάρχουν, είναι μάλλον απίθανο να θίξουν την εγκυρότητα των συμπερασμάτων. [2] Απόφαση αριθ. 574/2007/ ΕΚ, ΕΕ L 144 της 6.6.2007, σ. 22 [3] COM(2005) 123 τελικό. Το γενικό πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη τρία ταμεία: Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επιστροφής, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ένταξης Υπηκόων Τρίτων Χωρών και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων. [4] Κατά πάγια πρακτική, ο όρος «κράτη μέλη» χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει τα συμβαλλόμενα μέρη της Συμφωνίας Σένγκεν, ανεξάρτητα από το εάν είναι κράτη μέλη της ΕΕ ή συνδεδεμένες χώρες. [5] Οι χώρες που συμμετείχαν στο ΤΕΣ την περίοδο 2007-2010 είναι τα κράτη μέλη της ΕΕ εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας, καθώς και οι συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν, δηλαδή η Ισλανδία, η Νορβηγία και η Ελβετία. Το Λιχτενστάιν συνεισφέρει στο ΤΕΣ, αλλά δεν συμμετέχει. Οι συνδεδεμένες χώρες, η Βουλγαρία και η Ρουμανία προσχώρησαν στο ΤΕΣ το 2010. [6] Άρθρο 52 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της απόφασης αριθ. 574/2007/ΕΚ. [7] Άρθρο 52 παράγραφος 2 στοιχείο β) της απόφασης αριθ. 574/2007/EK [8] Το Λουξεμβούργο δεν υπέβαλε έκθεση αξιολόγησης. Η Ελβετία υπέβαλε την έκθεσή της με υπέρμετρη καθυστέρηση και δεν κατέστη δυνατόν να συμπεριληφθεί στη συνολική συγκεφαλαιωτική έκθεση και,, επομένως, δεν μπόρεσε να συμπεριληφθεί ούτε στην παρούσα έκθεση. [9] Σε σύντμηση «Επιτροπή SOLID». [10] Ανακοίνωση για την εφαρμογή των κριτηρίων κατανομής των πόρων μεταξύ των κρατών μελών στο πλαίσιο του Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης Υπηκόων Τρίτων Χωρών και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επιστροφής. (COM(2011)448). [11] Απόφαση 2007/599/ΕΚ της Επιτροπής για την εφαρμογή της απόφασης αριθ. 574/2007/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών για την περίοδο 2007-2013. 12 Άρθρο 6 της απόφασης 574/2007 για τη σύσταση του Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων: «Το Ταμείο παρέχει στήριξη προς αντιστάθμιση των μη εισπραχθέντων τελών από θεωρήσεις διέλευσης και πρόσθετες δαπάνες που προκύπτουν από την εφαρμογή του συστήματος εγγράφων FTD (έγγραφο διευκόλυνσης της διέλευσης) και FRTD (έγγραφο διευκόλυνσης της σιδηροδρομικής διέλευσης) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 693/2003 (1) του Συμβουλίου και τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 694/2003 του Συμβουλίου». [13] BE, DK, EL, FI, HU, IT, LT, LV, NL, NO, SE, SI. [14] AT, BG, CY, EL, LV, PL, SI. [15] BE, DE, DK, EE, ES, FI, IT, LT, MT, NO, PT, RO, SE, SK. [16] BG, EL, IT. [17] AT, BE, BG, CZ, DE, EE, EL, HU, LT, LV, RO, SE, SI. [18] EE, HU, LT, LV, PL, SI, SK. [19] BG, RO. [20] LT. [21] CY, MT, PT, HU, ES, EL, SI, LT, BE. [22] CY, MT, HU, IT, BG. [23] Οι IS, NO και CH άρχισαν να συνεισφέρουν στο ΤΕΣ το 2009 και ενέκριναν τα πρώτα ετήσια προγράμματά τους το 2010. Οι BG και RO προσχώρησαν στο ΤΕΣ το 2010. [24] Το ποσοστό εκτέλεσης υπολογίστηκε βάσει των αριθμητικών στοιχείων που παρασχέθηκαν από τα κράτη μέλη. Οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν τα ποσοστά εκτέλεσης των ετήσιων προγραμμάτων που έχει ήδη κλείσει η Επιτροπή, καθώς και τις προβλέψεις των κρατών μελών για τα ετήσια προγράμματα που υπολείπονται ακόμη για κλείσιμο κατά τη στιγμή υποβολής των εθνικών εκ των υστέρων εκθέσεων αξιολόγησης. Σημειώνεται ότι η DK και η PL δεν διαβίβασαν δεδομένα για το εκτελεστικό πρόγραμμα 2010. Τα ποσοστά εκτέλεσης για την CY και την CZ δεν ήταν τελικά. [25] DE, CY, NO, EE. [26] AT, CY, DE, EE, ES, FI, IT, LT, LV, MT, NO, PL, SK. [27] AT, CZ, MT, RO, SE. [28] EL, LT. [29] ES, IT, MT. [30] BG, FR, HU, LT, PL, PT, RO, SE, SI. [31] EE, IS, IT, LV, LT, NL, PT, SK. [32] Πληροφορίες σχετικά με τις συνολικές δαπάνες ΤΕΣ για τα NVIS διατίθενται για 17 κράτη μέλη. Μεταξύ των κρατών μελών που υλοποίησαν δράσεις σε αυτόν τον τομέα, τρία κράτη μέλη (ES, FI, NL) δεν υπέβαλαν δεδομένα, μολονότι η Ισπανία και η Φινλανδία υπέβαλαν στοιχεία σχετικά με το μερίδιο των πόρων ΤΕΣ επί των συνολικών τους επενδύσεων στα NVIS. [33] BE, CY, DE, EL, FR, PT, IT, HU. [34] ES, FI, NO, MT, AT. [35] Όλα τα κράτη μέλη εκτός των BG, DK, EE, IS, MT, NL, NO. [36] AT, EE, MT, SI, SK. [37] BE, BG, DE, DK, ES, FI, FR, IT, LT, LV, NO, PL, PT, RO. [38] CZ, EL, HU, IS, NL, SE. [39] AT, BE, BG, CY, CZ, DK, EE, FI, FR, HU, IT, MT, NL, NO, PL, PT, RO, SE, SI, SK. [40] Ορισμένα κράτη μέλη κατηγοριοποίησαν τα αποτελέσματά τους διαφορετικά. Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης ομαδοποιήθηκαν σύμφωνα με τις προτεραιότητες του ΤΕΣ που θεωρήθηκαν συναφέστερες. [41] CY, DE, EE, EL, ES, FI, HU, IT, LT, MT, NO, PT, RO, SE, SI, SK. [42] CY, EE, EL, ES, HU, IT, MT, PT, SK. 3,14 εκατομμύρια περιπολίες πραγματοποιήθηκαν με αυτοκίνητο και 432.000 με μοτοσικλέτα. [43] Η δαπάνη αυτή υπερέβη τα 44 εκατομμύρια ευρώ ήτοι 37,33% της συνολικής δαπάνης της Ισπανίας στο πλαίσιο της προτεραιότητας 2. [44] EE, ES, NO, SI. [45] CZ, FR, HU, MT, NO, PT. [46] Συμπεριλαμβανομένων των FR, RO. [47] DE, HU, NO. [48] Συμπεριλαμβανομένων των DE, PT. [49] DE, ES. [50] AT, HU, NO. [51] EL, FR, HU. [52] AT, BE, BG, CY, CZ, DE, EL, ES, FI, FR, HU, NL, NO, RO, SK. [53] EE, IT, LT, PL, SE, SI. [54] AT, BG, CY, DE, EE, ES, FR, HU, IT, LT, LV, MT, NO, SI [55] Συμπεριλαμβάνονται οι θεωρήσεις Σένγκεν. [56] AT, CY, CZ, ES, FR, HU, LT, MT, NL, RO. [57] BE, RO, SI. [58] AT, BG, CY, DE, EE, ES, FR, HU, IT, LT, LV, MT, NO, SI [59] CZ, DK, EE, FI, HU, NL SE. [60] AT, DE FI, FR, HU, IT, LV, PT, RO, SE, SK. [61] BE, CZ, EL, ES, HU, LV, LT, PL, RO, SI, SK. [62] AT, BG, CZ, DE, ES, FI, FR, HU, IT, LV, LT, NO, SE, SK. [63] AT, BG, CZ, DE, ES, FR, HU, IT, LT, LV, PL, SI. [64] SI. [65] DE, FR. [66] ES, HU. [67] DE, ES, SI. [68] LT. [69] HU, LV. [70] Χώρες που χαρακτήρισαν τα αποτελέσματα πολύ θετικά: AT, BE, BG, CY, DK, ES, FR, HU, IT, LV, MT, PL, PT, RO, SI, SK. [71] Συνολικά 14 κράτη μέλη: BG, BE, CY, CZ, DE, EE, EL, HU, IT, LT, NL, PL, PT, SI. [72] DE, DK, FI, IS, NL. Να σημειωθεί ότι η Ισλανδία ενέκρινε τα πρώτα ετήσια προγράμματά της το 2010. [73] BE, BG, CY, EE, DK, LV, MT, PT, PL. [74] AT, BG, CZ, ES, IT. [75] BG, DE, ES, LT. [76] BE, CY, EE, EL, FR, IT, MT. [77] DE. [78] ES. [79] EL. [80] CY, DK, IT. [81] DK, HU, IT, NO. [82] AT, BE, BG, CZ, DE, DK, FI, FR, IS, NO, NL, PL, PT, SE, SK. [83] AT, BE, ES, FI, FR, HU, IT, NL, NO, LT, PT. [84] ES, HU, IT. [85] FR. [86] BG, CY, EE, FR, HU, NL, PL, SK. [87] AT, EL, PL, SE.