Ειδική έκθεση Είναι ορθή η διαχείριση 
της στήριξης που παρέχει 
η ΕΕ για την πρόληψη και 
την αποκατάσταση των 
ζημιών που προκαλούνται 
στα δάση από πυρκαγιές 
και φυσικές καταστροφές;EL 2014  αριθ.  24
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο ( http://europa.eu ).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2015
ISBN 978-92-872-1536-9
doi: 10.2865/324283
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2015
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Luxembourg
Είναι ορθή η διαχείριση 
της στήριξης που παρέχει 
η ΕΕ για την πρόληψη και 
την αποκατάσταση των 
ζημιών που προκαλούνται 
στα δάση από πυρκαγιές 
και φυσικές καταστροφές;
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2014  αριθ.  24
02
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Συντομογραφίες και γλωσσάριο
I–IX  Σύνοψη
1–16  Εισαγωγή
1–2 Η προστατευτική λειτουργία των δασών
3–7 Πυρκαγιές και φυσικές καταστροφές
4–5 Πυρκαγιές
6–7 Άλλα είδη καταστροφών
8–10  Πολιτική αγροτικής ανάπτυξης: βασικό μέσο για την προστασία των δασών της ΕΕ
11–16  Η στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης για την αποκατάσταση του δασοκομικού δυναμικού και 
την εισαγωγή δράσεων πρόληψης (μέτρο 226)
17–20  Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
21–74  Παρατηρήσεις 
21–42  Μέρος I — Οι προληπτικές δράσεις δεν ήταν επαρκώς στοχευμένες
22–29  Η εικόνα των αναγκών που διέθετε η Επιτροπή κατά τον χρόνο έγκρισης των ΠΑΑ δεν ήταν ολοκληρωμένη
30–35  Ελλείψεις ως προς τη διαδικασία επιλογής σε επίπεδο κρατών μελών
36–42  Η χρηματοδότηση δεν ανταποκρινόταν στους κινδύνους και τις ανάγκες που διαπιστώθηκαν
43–54  Μέρος II — Διαπιστώθηκαν δράσεις που δεν ήταν κατάλληλες για την επίτευξη των στόχων 
του μέτρου
43 Λόγω της φύσης τους, οι δράσεις που ελέγχθηκαν συνέβαλαν τις περισσότερες φορές στην επίτευξη 
των στόχων του μέτρου 226, ωστόσο…
44–47  … χορηγήθηκε στήριξη για ορισμένες δασοκομικές δράσεις που δεν συνδέονται με φυσικές καταστροφές
48–49  Δεν κατέστη δυνατή η εξακρίβωση βασικών απαιτήσεων επιλεξιμότητας για ορισμένους τύπους πράξεων 
που υλοποιήθηκαν
50–52  Χορηγήθηκε στήριξη για δασικές οδούς των οποίων δεν είχε καταδειχθεί κάποια ιδιαίτερη συμβολή 
στην πρόληψη των πυρκαγιών...
53–54  … και αυτό θα μπορούσε να έχει δυσμενείς δευτερεύουσες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, εάν δεν ληφθούν 
δεόντως υπόψη οι τοπικές συνθήκες
03 Περιεχόμενα
55–64  Μέρος III — Η σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας των δράσεων που χρηματοδοτήθηκαν δεν 
ήταν δεόντως εξασφαλισμένη
55–60  Δεν αποδείχθηκε σε όλες τις περιπτώσεις ο εύλογος χαρακτήρας του κόστους
61–64  Συγκεκριμένες περιπτώσεις που εγκυμονούν κίνδυνο παροχής υπέρμετρης δημόσιας στήριξης
65–74  Μέρος IV — Τα εργαλεία παρακολούθησης δεν επιτρέπουν στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη 
να εκτιμήσουν καταλλήλως την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα του μέτρου
66–67  Τα διαθέσιμα εργαλεία παρακολούθησης
68–70  Ανεπαρκείς δείκτες για τη μέτρηση του βαθμού επίτευξης των στόχων
71–72  Περιορισμένη χρησιμότητα των ενδιάμεσων αξιολογήσεων
73–74  Η αποτελεσματικότητα των προληπτικών δράσεων δεν μετρήθηκε σωστά
75–81  Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I — Κατανομή χρηματοδοτικών πόρων στο πλαίσιο του μέτρου 226
 Παράρτημα II — Κατάλογος πράξεων που εξετάστηκαν
 Απαντήσεις της Επιτροπής
04
 Συντομογραφίες και 
γλωσσάριο
ΑΑ: Αγροτική ανάπτυξη
Άλλη δασική έκταση : Έκταση άνω των 0,5 εκταρίων μη κατατασσόμενη στα δάση, 
με συγκόμωση 5 έως 10 % ή καλυπτόμενη με δένδρα, χαμόδενδρα και θάμνους άνω 
του 10 %. Ο ορισμός δεν περιλαμβάνει εκτάσεις προοριζόμενες κατά κύριο λόγο για 
χρήσεις γεωργικής ή αστικής γης.
Ανάγκη : Δυνατότητα ή δυσχέρεια σχετιζόμενη με τις εμπλεκόμενες ομάδες 
ή περιφέρειες, στην οποία στοχεύει η δημόσια παρέμβαση.
Άξονας : Συνεκτική ομάδα μέτρων με ειδικούς σκοπούς που συμβάλλουν στην 
επίτευξη ενός ή περισσοτέρων από τους στόχους στήριξης της αγροτικής ανάπτυξης. 
Κατά την περίοδο 2007-2013, το μέτρο 226 αποτελούσε μέρος του άξονα 2, σκοπός 
του οποίου είναι η βελτίωση του περιβάλλοντος και της υπαίθρου.
Δάσος : Έκταση με επιφάνεια μεγαλύτερη από 0,5 εκτάρια, με δένδρα ύψους άνω 
των 5 μέτρων και με συγκόμωση μεγαλύτερη του 10 %, ή με δένδρα που έχουν 
τη δυνατότητα να φθάσουν τα όρια αυτά επιτόπου. Ο ορισμός δεν περιλαμβάνει 
εκτάσεις προοριζόμενες κατά κύριο λόγο για χρήσεις γεωργικής ή αστικής γης1.
ΕΓΤΑΑ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Το ΕΓΤΑΑ αποτελεί 
το βασικό χρηματοδοτικό μέσο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης. Μαζί με το 
ΕΓΤΕ (Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων) αποτελεί ένα από τα δύο μέσα 
χρηματοδότησης της ΚΓΠ.
ΕΕ: Ευρωπαϊκή Ένωση
ΚΓΠ : Κοινή γεωργική πολιτική
ΚΠΠΑ : Κοινό πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης
Μέτρο : Η βασική μονάδα διαχείρισης προγράμματος, η οποία συνίσταται σε 
σειρά παρόμοιων πράξεων χρηματοδοτούμενων από επακριβώς καθορισμένο 
προϋπολογισμό.
Μέτρο 226 : Στήριξη παρεχόμενη μέσω του ΕΓΤΑΑ για την αποκατάσταση του 
δασοκομικού δυναμικού και την εισαγωγή δράσεων πρόληψης2.1 Άρθρο 30 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1974/2006, 
της 15ης Δεκεμβρίου 2006, για 
τη θέσπιση λεπτομερών 
κανόνων εφαρμογής 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 
του Συμβουλίου για τη 
στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 368 
της 23.12.2006, σ. 15).
2 Άρθρο 48 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 
του Συμβουλίου, 
της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, 
για τη στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 277 
της 21.10.2005, σ. 1).
05 Συντομογραφίες και γλωσσάριο
ΠΑΑ : Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης. Έγγραφο που συντάσσεται από κράτος 
μέλος ή περιφέρεια, εγκρίνεται από την Επιτροπή και αφορά τον σχεδιασμό της 
εφαρμογής της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης.
Πράξη : Έργο που επιλέγεται βάσει κριτηρίων και υλοποιείται από τον δικαιούχο, 
συμπεριλαμβανομένης σειράς δράσεων που αφορούν τους στόχους της στήριξης.
Φυσική καταστροφή : Φυσικό γεγονός βιοτικής ή αβιοτικής φύσεως που οδηγεί 
σε σημαντικές διαταραχές των δασικών δομών, προκαλώντας εντέλει σημαντικές 
περιβαλλοντικές και οικονομικές ζημίες.
EFFIS (European Forest Fire Information System) : Ευρωπαϊκό σύστημα 
πληροφόρησης για τις δασικές πυρκαγιές. Βάση δεδομένων που δημιουργήθηκε 
από την Επιτροπή και περιέχει πληροφορίες σχετικά με την παρακολούθηση της 
συχνότητας εμφάνισης και των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών σε επίπεδο ΕΕ. 
Τα εν λόγω στοιχεία χρησιμεύουν για την κατάρτιση ετήσιας έκθεσης σχετικά με τις 
δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη και σε γειτονικές χώρες.
06
I
Τα ευρωπαϊκά δάση απειλούνται από πυρκαγιές, οι οποίες 
οφείλονται συνήθως σε εκ προθέσεως ή εξ αμελείας ανθρώ -
πινες ενέργειες, και από φυσικές καταστροφές, συμπερι -
λαμβανομένων αβιοτικών (π.χ. ανεμοθύελλες, ανομβρία, 
πλημμύρες, χιονοστιβάδες κ.λπ.) ή βιοτικών (επιβλαβείς 
οργανισμοί και ασθένειες) καταστροφών.
II
Το Συνέδριο εξέτασε εάν ήταν ορθή η διαχείριση της στή -
ριξης από το ΕΓΤΑΑ, αφενός, για την αποκατάσταση του 
δασοκομικού δυναμικού σε δάση που έχουν πληγεί από 
φυσικές καταστροφές και, αφετέρου, πυρκαγιές και για την 
εισαγωγή δράσεων πρόληψης («μέτρο 226»), καθώς και εάν 
οδήγησε στην επίτευξη των προβλεπόμενων αποτελεσμά -
των με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Το μέτρο αυτό ήταν 
διαθέσιμο κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 
στο πλαίσιο του άξονα 2, στόχος του οποίου ήταν η βιώ -
σιμη χρήση των δασικών εκτάσεων ως τρόπος βελτίωσης 
του περιβάλλοντος και της υπαίθρου στην ΕΕ. Στο τέλος 
του 2012 το συνολικό ποσό της προβλεπόμενης στήριξης 
από το ΕΓΤΑΑ για το μέτρο 226 ανερχόταν σε 1,55 δισεκα -
τομμύρια ευρώ για την περίοδο 2007-2013.
III
Ο έλεγχος του Συνεδρίου κάλυψε την Επιτροπή και επι -
λεγμένα κράτη μέλη (Αυστρία, Γαλλία (Ακουιτανία), Ιταλία 
(Μπαζιλικάτα), Ισπανία (Ανδαλουσία) και Σλοβακία). Τα εν 
λόγω κράτη μέλη αντιστοιχούσαν από κοινού σε ποσοστό 
που υπερέβαινε το 85 % των συνολικών δαπανών που είχαν 
δηλωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012. Το μεγαλύτερο ποσο -
στό της στήριξης (80 %) αφορούσε προληπτικές δράσεις, 
κατά κύριο λόγο δράσεις πυροπροστασίας.
IV
Το Συνέδριο συνάγει το συμπέρασμα ότι η διαχείριση της 
στήριξης δεν ήταν αρκούντως αποτελεσματική και ότι 
η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δεν είναι σε θέση να αποδεί -
ξουν ότι τα προβλεπόμενα αποτελέσματα επιτεύχθηκαν με 
οικονομικά αποδοτικό τρόπο.V
Οι προληπτικές δράσεις δεν ήταν επαρκώς στοχευμένες. Το 
Συνέδριο επισήμανε ότι, παρά το γεγονός ότι το μέτρο 226 
στοχεύει σε δάση που αντιμετωπίζουν μέτριο έως υψηλό 
κίνδυνο πυρκαγιάς, δεν υπάρχει κοινός ορισμός ούτε κοινά 
κριτήρια σε επίπεδο ΕΕ για τον προσδιορισμό τους. Οι δια -
δικασίες επιλογής στα κράτη μέλη ήταν ελλιπείς από πολλές 
απόψεις, διότι είτε παρουσίαζαν έλλειψη σαφών κριτηρίων 
επιλογής ή αποτελεσματικής αξιολόγησης των προτεινό -
μενων δράσεων είτε παρέβλεπαν ορισμένους παράγοντες 
κινδύνου. Η ιεράρχηση των περιβαλλοντικών στόχων ήταν 
ανεπαρκής στο στάδιο της επιλογής και, ορισμένες φορές, 
παραβλεπόταν κατά τη διάρκεια της υλοποίησης.
VI
Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε η εφαρμογή δράσεων που 
δεν ήταν κατάλληλες για την επίτευξη των στόχων του 
μέτρου. Παρά το γεγονός ότι, λόγω της φύσης τους, πολλές 
από τις συγχρηματοδοτούμενες δράσεις που εξετάστηκαν 
(αντιπυρικές ζώνες, αραίωση, αποψίλωση κ.λπ.) συνέβαλαν 
κατά γενικό κανόνα στην επίτευξη των στόχων της στήρι -
ξης, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι υπήρχαν περιπτώσεις δρά -
σεων οι οποίες δεν συνδέονταν με φυσικές καταστροφές 
ή πυρκαγιές, αλλά είχαν ως κίνητρο άλλους οικονομικούς 
ή περιβαλλοντικούς στόχους. Για ορισμένα είδη πράξεων 
που υλοποιήθηκαν, δεν ήταν δυνατή η εξακρίβωση των 
βασικών απαιτήσεων επιλεξιμότητας λόγω έλλειψης τεκμη -
ρίωσης. Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης περιπτώσεις δασι -
κών οδών οι οποίες χρησιμοποιούνταν για την οικονομική 
εκμετάλλευση των δασών, χωρίς να έχει καταδειχθεί κάποια 
ιδιαίτερη συμβολή τους στην πρόληψη των πυρκαγιών. 
Η υψηλή πυκνότητα των οδών που κατασκευάστηκαν θα 
μπορούσε επίσης να έχει περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
VII
Η σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας των δράσεων που 
χρηματοδοτήθηκαν δεν ήταν δεόντως εξασφαλισμένη. Το 
Συνέδριο διαπίστωσε περιπτώσεις συχνής τροποποίησης του 
ανώτατου ορίου της δημόσιας στήριξης χωρίς αιτιολόγηση, 
περιπτώσεις στις οποίες οι πάγιες δαπάνες σε μια περιφέρεια 
ήταν κατά πολύ υψηλότερες από ό,τι σε άλλες περιφέρειες 
για παρόμοιες δράσεις, καθώς και περιπτώσεις στο πλαί -
σιο των οποίων δόθηκε προτεραιότητα στη χειρωνακτική 
εργασία εις βάρος της χρήσης μηχανημάτων, με συνέπεια 
την αύξηση του κόστους. Διαπιστώθηκαν επίσης περιπτώ -
σεις που παρουσίαζαν κινδύνους διάθεσης υπερβολικά 
υψηλών ποσών δημόσιας στήριξης, καθώς είχαν επιλεγεί 
έργα που είχαν ήδη ολοκληρωθεί, στο πλαίσιο των οποίων 
οι δικαιούχοι ήταν σε θέση να χρηματοδοτήσουν πράξεις 
με ιδίους πόρους με συνέπεια η στήριξη να διοχετευθεί σε 
αγροτεμάχια.Σύνοψη
Σύνοψη 07
VIII
Τέλος, τα εργαλεία παρακολούθησης δεν επέτρεψαν στην 
Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν καταλλή -
λως την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα του 
μέτρου. Ειδικότερα, οι δείκτες επιδόσεων που καθορί -
στηκαν βάσει του κοινού πλαισίου παρακολούθησης και 
αξιολόγησης (ΚΠΠΑ) ήταν ανεπαρκείς και οι διαθέσιμες αξι -
ολογήσεις είχαν περιορισμένη χρησιμότητα. Όσον αφορά 
την αποτελεσματικότητα των προληπτικών δράσεων, δεν 
κατέστη δυνατή η συναγωγή σχετικών συμπερασμάτων, 
διότι η αποτελεσματικότητα αυτή δεν αποτέλεσε αντικεί -
μενο μέτρησης. Οι αδυναμίες που εντοπίστηκαν ενδέχεται 
να συνεχιστούν κατά την περίοδο 2014-2020, δεδομένου 
ότι τα νέα προτεινόμενα εργαλεία παρακολούθησης δεν 
βελτίωσαν το πλαίσιο παρακολούθησης για τη συγκεκρι -
μένη στήριξη.
IX
Όσον αφορά τα προαναφερθέντα συμπεράσματα και 
λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η παροχή της 
στήριξης που υποβλήθηκε σε έλεγχο συνεχίζεται κατά την 
περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, το Συνέδριο διατυ -
πώνει τις ακόλουθες συστάσεις:
 — τα κράτη μέλη οφείλουν:
α) να επιλέγουν προληπτικές δράσεις βάσει σαφών 
κριτηρίων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και 
κατόπιν διεξοδικής και τεκμηριωμένης διαδικασίας 
αξιολόγησης·
β) να ενισχύουν τον αντίκτυπο της στήριξης στην προ -
στασία του περιβάλλοντος δίνοντας προτεραιότητα 
στην ανάληψη δράσεων σε δασικές εκτάσεις υψίστης 
περιβαλλοντικής αξίας, όπως οι δασικές περιοχές του 
δικτύου Natura 2000·
γ) να διασφαλίζουν ότι παρέχεται στήριξη μόνο σε 
δράσεις που συνδέονται με φυσικές καταστροφές 
ή πυρκαγιές·
δ) να καθιερώσουν ένα σύστημα ελέγχου το οποίο μπο -
ρεί να διασφαλίζει την αποτελεσματική επαλήθευση 
της συμμόρφωσης με τους όρους υπό τους οποίους 
παρέχεται στήριξη, καθώς και την τήρηση κατάλλη -
λων εγγράφων ή στοιχείων·
ε) να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση σε περιβαλλοντικές 
παραμέτρους που συνδέονται με τις δράσεις που 
λαμβάνουν στήριξη, ιδίως μέσω του καθορισμού 
κατάλληλων διασφαλίσεων για την αποφυγή επιπτώ -
σεων στο περιβάλλον·στ) να μεριμνούν ώστε οι πάγιες δαπάνες που δηλώνο -
νται για τις δράσεις που λαμβάνουν στήριξη να είναι 
εύλογες·
ζ) να αιτιολογούν το ανώτατο ποσό της στήριξης, 
καθώς και οιαδήποτε τροποποίησή του, βάσει των 
δαπανών που επωμίζονται συνήθως οι δικαιούχοι·
η) να απαιτούν από τους δικαιούχους να καταδεικνύουν 
με σαφήνεια την ανάγκη τους για στήριξη στο πλαί -
σιο του μέτρου 226·
θ) να υποβάλλουν αναφορές σχετικά με τις συνέπειες 
των δράσεων που εκτελούνται όσον αφορά τη μείω -
ση του αριθμού των πυρκαγιών / ή των φυσικών κα -
ταστροφών και της έκτασης της πληγείσας περιοχής.
 — Η Επιτροπή οφείλει:
α) να εξακριβώσει, κατά την έγκριση των ΠΑΑ των κρα -
τών μελών για την περίοδο 2014-2020, την επαρκή 
περιγραφή και αιτιολόγηση των αναγκών ανάληψης 
προληπτικών δράσεων στις δασικές περιοχές για τις 
οποίες προβλέπεται η χορήγηση δημόσιας στήριξης·
β) να καθορίσει κοινά βασικά κριτήρια για τη διαφο -
ροποίηση των δασικών περιοχών που πρόκειται να 
ταξινομηθούν ως περιοχές που εγκυμονούν χαμηλό, 
μέτριο και υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς·
γ) να εξακριβώσει ότι τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει 
κατάλληλο σύστημα ελέγχου·
δ) να αποσαφηνίσει τις απαιτήσεις για τις δράσεις που 
πρόκειται να λάβουν στήριξη στο πλαίσιο του μέ -
τρου 226, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι οι δράσεις 
αυτές συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην πρό -
ληψη πυρκαγιών και φυσικών καταστροφών, ιδίως 
όταν αποτελούν μέρος κερδοσκοπικής οικονομικής 
δραστηριότητας και ότι, ως τέτοιες, θα μπορούσαν 
επίσης να λάβουν χρηματοδότηση στο πλαίσιο του 
άξονα 1·
ε) να βελτιώσει την εκ μέρους της παρακολούθηση του 
μέτρου, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η υλοποίησή 
του από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τους συγκεκρι -
μένους στόχους που έχουν καθοριστεί.
08
 Εισαγωγή
Η προστατευτική 
λειτουργία των δασών
01 
Στην ΕΕ, η συνολική έκταση των δασών 
και άλλων δασικών περιοχών ανέρχεται 
περίπου σε 180 εκατομμύρια εκτάρια, 
αποτελεί περίπου το 42,4 % του συνό -
λου της χερσαίας έκτασης της ΕΕ και 
υπερβαίνει την έκταση των γαιών που 
χρησιμοποιούνται για γεωργικούς σκο -
πούς (περίπου 174 εκατομμύρια εκτά -
ρια)3. Ο ρόλος των δασών είναι ιδιαίτερα 
σύνθετος και εξυπηρετεί οικονομικούς, 
κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς σκο -
πούς. Η κοινωνικοοικονομική σημασία 
των δασών είναι μεγάλη: η παραγωγή και 
η επεξεργασία ξυλείας συμβάλλει στην 
αγροτική ανάπτυξη και δημιουργεί εκα -
τομμύρια θέσεις εργασίας, συχνά σε μι -
κρές και μεσαίες αγροτικές επιχειρήσεις4.
02 
Επί πολλές δεκαετίες, οι περιβαλλοντι -
κές λειτουργίες των δασών προσελκύ -
ουν ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον, 
κυρίως σε σχέση με την προστασία της 
βιοποικιλότητας και, προσφάτως, στο 
πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής. Τα δάση 
διαθέτουν σημαντικές προστατευτικές 
λειτουργίες5:
α) Τα δάση προστατεύουν τους οικισμούς 
και τις υποδομές . Πολλές ορεινές 
περιοχές στην Ευρώπη δεν θα ήταν 
κατοικήσιμες χωρίς τα δάση που 
αποτρέπουν τις ζημίες ή την κατα -
στροφή οδικών αξόνων, σιδηροδρο -
μικών γραμμών, καλλιεργήσιμων 
εκτάσεων, ακόμη δε και ολόκληρων 
κατοικημένων περιοχών, από κατο -
λισθήσεις, πλημμύρες, καταπτώσεις 
βράχων και χιονοστιβάδες.β) Τα δάση προστατεύουν τα εδάφη . 
Οι δασικές εκτάσεις συντελούν σε 
μεγάλο βαθμό στη διαφύλαξη του 
τοπίου και στη γονιμότητα του εδά -
φους. Τα δάση προφυλάσσουν από 
τη διάβρωση του εδάφους και από 
την απερήμωση ειδικά στις ορεινές 
ή ημιάνυδρες περιοχές, κυρίως περι -
ορίζοντας την απορροή των υδάτων 
και μετριάζοντας την ταχύτητα των 
ανέμων.
γ) Τα δάση ρυθμίζουν την παροχή γλυκού 
νερού . Τα δάση διαδραματίζουν 
καίριο ρόλο στην αποθήκευση, τον 
καθαρισμό και την αποδέσμευση 
υδάτων σε επιφανειακά υδάτινα 
συστήματα και τον υπόγειο υδρο -
φόρο ορίζοντα. Ο ρόλος τους ως 
καθαριστών εμπεριέχει τη διεργασία 
διάσπασης ή απορρόφησης των 
περισσότερων ρύπων της ατμόσφαι -
ρας που μεταφέρονται με τη βροχή.
δ) Τα δάση συμβάλλουν στη διατήρηση 
της βιοποικιλότητας . Τα δάση είναι 
καίριος παράγοντας της ευρωπαϊκής 
φύσης και φιλοξενούν τον μεγαλύ -
τερο αριθμό σπονδυλωτών ζώων 
της ηπείρου. Επίσης, χιλιάδες είδη 
εντόμων και ασπονδύλων, καθώς και 
πολλά φυτά ζουν μόνο σε δασικά 
ενδιαιτήματα.
ε) Τα δάση ως δεξαμενές διοξειδίου του 
άνθρακα . Τα δάση είναι βασικός 
κρίκος της συνολικής αλυσίδας του 
κύκλου του άνθρακα εξαιτίας της 
ικανότητάς τους να απορροφούν το 
CO2 από την ατμόσφαιρα και να το 
αποθηκεύουν στη βιομάζα τους και 
το έδαφος.3 «Agriculture, forestry and 
fishery statistics» (Στατιστικές 
γεωργίας, δασοκομίας και 
αλιείας), Eurostat Pocketbooks , 
2013. Εκτός εάν ορίζεται 
διαφορετικά, στην παρούσα 
ειδική έκθεση ο όρος «δάσος» 
περιλαμβάνει και τις λοιπές 
δασικές εκτάσεις.
4 COM(2013) 659 τελικό, 
της 20ής Σεπτεμβρίου 2013, με 
τίτλο «Μια νέα δασική 
στρατηγική της ΕΕ: για τα 
δάση και τον δασικό τομέα».
5 COM(2010) 66 τελικό, 
της 1ης Μαρτίου 2010, με τίτλο 
«Πράσινη Βίβλος για την 
προστασία των δασών και τη 
σχετική πληροφόρηση στην 
ΕΕ – Προετοιμασία των δασών 
ενόψει της κλιματικής 
αλλαγής».
09 Εισαγωγή
Πυρκαγιές και φυσικές 
καταστροφές
03 
Τα ευρωπαϊκά δάση απειλούνται από 
πυρκαγιές, οι οποίες οφείλονται συ -
νήθως σε εκ προθέσεως ή εξ αμελείας 
ανθρώπινες ενέργειες, και από φυσικές 
καταστροφές, συμπεριλαμβανομένων 
αβιοτικών (ανεμοθύελλες, ανομβρία, 
πλημμύρες, χιονοστιβάδες κ.λπ.) ή βιοτι -
κών (επιβλαβείς οργανισμοί και ασθένει -
ες) καταστροφών.Πυρκαγιές
04 
Κατά την περίοδο 1983-2012, στην ΕΕ κα -
ταστρέφονταν από πυρκαγιές κατά μέσο 
όρο 480 000 εκτάρια6 δασικών περιοχών 
ετησίως. Ο μέσος όρος των καμένων πε -
ριοχών κατά την περίοδο 1983-1992 ήταν 
σημαντικά υψηλότερος από ό,τι κατά τις 
επόμενες δεκαετίες, κατά τη διάρκεια 
των οποίων καθοριστικό ρόλο διαδρα -
μάτισε η βελτίωση των μέσων δασικής 
πυρόσβεσης στα κράτη μέλη (βλέπε 
γράφημα 1 )7.6 Στατιστικά στοιχεία του EFFIS 
για τις καμένες εκτάσεις κατά 
την περίοδο 1980-2012. 
Η μέση τιμή βασίζεται σε 
στοιχεία που ελήφθησαν από 
20 κράτη μέλη της ΕΕ. Δεν 
υπήρχαν διαθέσιμα 
πληροφοριακά στοιχεία για τα 
ακόλουθα κράτη μέλη: BE, DK, 
IE, LU, MT, NL και UK.
7 Κοινή έκθεση του Κοινού 
Κέντρου Ερευνών και της 
Γενικής Διεύθυνσης 
Περιβάλλοντος με τίτλο 
«Forest Fires in Europe, Middle 
East and North Africa» 
(Δασικές πυρκαγιές στην 
Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και 
τη Βόρειο Αφρική), 2012. Τα 
στατιστικά στοιχεία που 
διαβιβάστηκαν αφορούν 
19 κράτη μέλη. Για τα κράτη 
μέλη του Νότου (Ελλάδα, 
Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και 
Πορτογαλία), τα στοιχεία 
αφορούν την περίοδο 
1980-2012. Για όλα τα 
υπόλοιπα κράτη μέλη 
(Βουλγαρία, Τσεχική 
Δημοκρατία, Γερμανία, 
Εσθονία, Κύπρος, Λετονία, 
Ουγγαρία, Αυστρία, Πολωνία, 
Ρουμανία, Σλοβακία, 
Φινλανδία και Σουηδία), τα 
στοιχεία που διαβιβάστηκαν 
αφορούν την περίοδο 
1990-2012.Μέσος όρος καμένων εκτάσεων (σε εκτάρια) ετησίως κατά 
την περίοδο 1983-2012
Πηγή: Κοινή έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών και της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος με τίτ  -
λο «Forest Fires in Europe, Middle East and North Africa» (Δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη, τη Μέση 
Ανατολή και τη Βόρειο Αφρική), 2012.300 000350 000400 000450 000500 000550 000600 000
1983-1992 1993-2002 2003-2012Γράφημα 1
10 Εισαγωγή
8 Έκθεση αριθ. 3/2008 του 
Ευρωπαϊκού Οργανισμού 
Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) με τίτλο 
«European forests — ecosystem 
conditions and sustainable use» 
(Ευρωπαϊκά δάση — συνθήκες 
οικοσυστημάτων και βιώσιμη 
χρήση), σ. 51.
9 COM(2010) 66 τελικό, σ. 12· τεχνική 
έκθεση αριθ. 13/2010 του 
Ευρωπαϊκού Οργανισμού 
Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) με τίτλο 
«Mapping the impacts of natural 
hazards and technological 
accidents in Europe» (Χαρτογρά -
φηση των επιπτώσεων των 
φυσικών κινδύνων και των 
τεχνολογικών ατυχημάτων στην 
Ευρώπη), σ. 25.
10 Τεχνική έκθεση αριθ. 13/2010 του 
Ευρωπαϊκού Οργανισμού 
Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) με τίτλο 
«Mapping the impacts of natural 
hazards and technological 
accidents in Europe» (Χαρτογρά -
φηση των επιπτώσεων των 
φυσικών κινδύνων και των 
τεχνολογικών ατυχημάτων στην 
Ευρώπη), σ. 33 έως 40.  
Έκθεση του Ευρωπαϊκού 
Ινστιτούτου Δασών (European 
Forest Institute, EFI) από το 
σεμινάριο υπό μορφή εργαστηρί -
ων σχετικά με τις θύελλες (STORMS 
Workshop) με τίτλο «Policies for 
Forest Storm Damages Mitigation 
and Restoration» (Πολιτικές για τον 
μετριασμό των ζημιών που 
υφίστανται τα δάση από τις 
θύελλες και για την αποκατάστασή 
τους), Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2010, 
σ. 20.
11 COM(2010) 66 τελικό, σ. 12.
12 Έκθεση αριθ. 3/2008 του 
Ευρωπαϊκού Οργανισμού 
Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) με τίτλο 
«European forests — ecosystem 
conditions and sustainable use» 
(Ευρωπαϊκά δάση — συνθήκες 
οικοσυστημάτων και βιώσιμη 
χρήση), σ. 53 έως 54: το 2005, στη 
Σουηδία καταστράφηκαν περίπου 
2 900 000 εκτάρια, κυρίως νεαρής 
άγριας πεύκης (Pinus sylvestris), 
λόγω της βόσκησης άλκης (Alces 
alces), ενώ στη νότια Ιταλία 
καταστράφηκαν σχεδόν 
500 000 εκτάρια γης λόγω της 
εκτεταμένης βόσκησης ζώων.
13 Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3529/86 
του Συμβουλίου, της 17ης Νοεμβρί -
ου 1986, σχετικά με την προστασία 
των δασών στην Κοινότητα από τις 
πυρκαγιές (ΕΕ L 326 της 21.11.1986, 
σ. 5), και κανονισμός (ΕΟΚ) 
αριθ. 2158/92 του Συμβουλίου, της 
23ης Ιουλίου 1992, για την 
πυροπροστασία των κοινοτικών 
δασών (ΕΕ L 217 της 31.7.1992, σ. 3).
14 Άρθρο 30 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1257/99 του Συμβουλίου, της 05 
Ποσοστό άνω του 95 % των εν λόγω 
πυρκαγιών προκλήθηκαν από ανθρώ -
πινες ενέργειες, είτε εκ προθέσεως ή εξ 
αμελείας (για παράδειγμα, πυρκαγιές 
που συνδέονται με γεωργικές πρακτικές, 
όπως η καύση αχύρου ή θάμνων, καύση 
δασικών αποβλήτων ή η ανανέωση βο -
σκοτόπων, αλλά και το τσιγάρο). Περίπου 
το 85 % των συνολικών εκτάσεων που 
κάηκαν εξαιτίας δασικών πυρκαγιών 
βρίσκονται στην περιοχή της Μεσογείου 
και την Πορτογαλία. Πρόσφατες δασι -
κές πυρκαγιές είχαν ως συνέπεια την 
απανθράκωση μεγάλων εκτάσεων στην 
Πορτογαλία κατά τα έτη 2003 και 2005, 
στην Ελλάδα κατά το έτος 2007 και στην 
Ισπανία κατά το έτος 2006. Όσον αφορά 
τις σοβαρά πληγείσες δασικές εκτάσεις, 
η σοβαρότερη πρόκληση είναι αυτή της 
επαναφοράς τους στην προ της πυρ -
καγιάς κατάσταση, ιδίως σε ό,τι αφορά 
τη βιοποικιλότητα. Οι περιβαλλοντικές 
επιπτώσεις των δασικών πυρκαγιών δεν 
περιορίζονται στην απώλεια της βιοποι -
κιλότητας και στις ζημίες που υφίστανται 
τα οικοσυστήματα. Οι πυρκαγιές έχουν 
επίσης ως συνέπεια εκπομπές σωματι -
δίων και αερίων (συμπεριλαμβανομέ -
νου του CO2) στην ατμόσφαιρα, εκροή 
ανόργανων ουσιών, καταστροφή του 
οργανικού στρώματος του εδάφους και 
μεταβολές στα ποσοστά απορρόφησης 
ύδατος από το έδαφος, στοιχείο που 
καθιστά τις καμένες εκτάσεις επιρρεπείς 
στη διάβρωση, στην απώλεια εδάφους 
και στις κατολισθήσεις. Είναι επίσης 
πιθανόν οι επαναλαμβανόμενες δασικές 
πυρκαγιές, σε συνδυασμό με τις περιό -
δους ανομβρίας, να έχουν ως συνέπεια 
την απερήμωση8.
Άλλα είδη καταστροφών
06 
Κατά την περίοδο από το 1950 έως 
το 2009, οι ανεμοθύελλες αποτέλεσαν 
τον πλέον ζημιογόνο παράγοντα στην 
Ευρώπη. Οι ζημίες από τις θύελλες 
υπερέβησαν το 50 % όλων των αβιοτι -
κών ειδών ζημιών που σχετίζονται με τα 
δάση9. Οι πλέον καταστροφικές θύελλες 
κατά τα τελευταία έτη σημειώθηκαν τα έτη 1999, 2005, 2007 και 2009. Οι 
θύελλες του 1999 («Lothar» και «Martin») 
προκάλεσαν ολέθριες ζημίες στη Γαλλία 
και την κεντρική Ευρώπη, με σχεδόν 
200 εκατομμύρια m³ κατεστραμμένης 
ξυλείας. Τον Ιανουάριο του 2005 η θύελ -
λα «Gudrun» έπληξε ολόκληρη τη νότια 
Σουηδία, καταστρέφοντας 66 εκατομμύ -
ρια m³ ξυλείας (που ισοδυναμεί περίπου 
με την ετήσια συγκομιδή μη υλοτομηθεί -
σας ξυλείας στη Σουηδία). Τον Ιανουάριο 
του 2007 η θύελλα «Kyrill» προξένησε 
εκτεταμένες ζημίες στην κεντρική Ευρώ -
πη, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας 
45 εκατομμυρίων m³ (εκ των οποίων 
16 εκατομμύρια m³ στη Γερμανία) μη 
υλοτομηθείσας ξυλείας από τα δάση. Τον 
Ιανουάριο του 2009 η θύελλα «Klaus» 
ισοπέδωσε τεράστιες δασικές φυτείες 
στη Γαλλία (37 εκατομμύρια m³, κυρίως 
παραθαλάσσιας πεύκης), την Ισπανία 
και την Ιταλία10. Εκτός από τις αρνητικές 
περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτών των 
θυελλών, προκαλούνται επίσης κοινωνι -
κές (θάνατοι) και οικονομικές επιπτώσεις 
(ύφεση των τιμών της ξυλείας) εξαιτίας 
της διάθεσης τεράστιων ποσοτήτων της 
εν λόγω κατεστραμμένης ξυλείας στην 
αγορά11.
07 
Συχνότερες και σφοδρότερες περίοδοι 
ανομβρίας πλήττουν μεγάλες περιοχές 
της Ευρώπης, προξενώντας λειψυδρία 
και αυξάνοντας την πίεση που ασκείται 
στους υδάτινους πόρους. Από την άλλη 
πλευρά, αρκετές μεγάλες καταστροφικές 
πλημμύρες σημειώθηκαν στην Ευρώπη 
κατά τα τελευταία χρόνια. Οι καταστρο -
φές αυτές προκαλούν επίσης ζημίες στα 
δάση, αν και σε μικρότερο βαθμό από 
ό,τι οι πυρκαγιές, οι θύελλες και οι βιο -
τικοί παράγοντες, όπως τα έντομα (π.χ. 
σκολύτες), οι ασθένειες ή η άγρια πανίδα 
και η μη ελεγχόμενη βόσκηση12.
11 Εισαγωγή
Πολιτική αγροτικής 
ανάπτυξης: βασικό μέσο 
για την προστασία 
των δασών της ΕΕ
08 
Η ΕΕ διαθέτει μακρά παράδοση συμβο -
λής στη δασική προστασία, ιδίως όσον 
αφορά την πρόληψη πυρκαγιών. Κατά 
την περίοδο 1986-2002 για τα δάση της 
ΕΕ θεσπίστηκαν ειδικοί κανονισμοί, οι 
οποίοι αφορούσαν αποκλειστικά και 
μόνο την πρόληψη των δασικών πυρκα -
γιών13, ενώ, από το 2000 και εξής, η δα -
σική προστασία περιλαμβάνεται στην 
πολιτική αγροτικής ανάπτυξης14.
09 
Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης για την 
περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 
εστίασε σε τρεις κεντρικούς στόχους15 
προς επίτευξη μέσω δέσμης μέτρων, τα 
οποία συγκεντρώνονται σε ομάδες, για 
κάθε στόχο, σύμφωνα με τον αντίστοι -
χο «θεματικό άξονα», και για τα οποία 
παρέχεται χρηματοδοτική στήριξη μέσω 
του ΕΓΤΑΑ16:
α) βελτίωση της ανταγωνιστικότητας 
του τομέα της γεωργίας και της δα -
σοκομίας (άξονας 1)·
β) βελτίωση του περιβάλλοντος και της 
υπαίθρου (άξονας 2)·
γ) βελτίωση της ποιότητας ζωής στις 
αγροτικές περιοχές και ενθάρρυνση 
της διαφοροποίησης της οικονομι -
κής δραστηριότητας (άξονας 3).
10 
Κατά την περίοδο 2007-2013, ένα μέτρο 
που αφορά συγκεκριμένα τη δασοκομία 
(μέτρο 122 «Βελτίωση της οικονομι -
κής αξίας των δασών») εντάχθηκε στο 
πλαίσιο του άξονα 117, ενώ διάφορα 
άλλα μέτρα εντάχθηκαν στο πλαίσιο του 
άξονα 218.Η στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης για 
την αποκατάσταση 
του δασοκομικού 
δυναμικού και 
την εισαγωγή δράσεων 
πρόληψης (μέτρο 226)
11 
Κατά την περίοδο 2007-2013, η στήριξη 
από το ΕΓΤΑΑ για την αποκατάσταση των 
δασών που είχαν πληγεί από φυσικές κα -
ταστροφές και πυρκαγιές, καθώς και για 
την εισαγωγή δράσεων πρόληψης, ήταν 
διαθέσιμη μέσω του μέτρου 226, «Απο -
κατάσταση του δασοκομικού δυναμικού 
και εισαγωγή δράσεων πρόληψης», στο 
πλαίσιο του άξονα 2. Το εν λόγω μέτρο 
συμπεριελήφθη σε 58 προγράμματα 
αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) που καταρ -
τίστηκαν από 15 κράτη μέλη19.
12 
Στο τέλος του 2012 το συνολικό ποσό της 
στήριξης από το ΕΓΤΑΑ που είχε προ -
βλεφθεί για τις δράσεις στο πλαίσιο του 
μέτρου 226 ανήλθε περίπου σε 1,55 δι -
σεκατομμύρια ευρώ. Η στήριξη από το 
ΕΓΤΑΑ καλύπτει μέρος του συνολικού 
ποσού δημόσιας στήριξης που καταβλή -
θηκε στους δικαιούχους από τις αρμόδι -
ες εθνικές διοικητικές αρχές. Το ποσοστό 
συγχρηματοδότησης από το ΕΓΤΑΑ 
ορίζεται σε κάθε πρόγραμμα αγροτικής 
ανάπτυξης (ΠΑΑ). Το συνολικό ποσό της 
δημόσιας στήριξης μπορεί να καλύπτει 
έως και το 100 % των επιλέξιμων δαπα -
νών που επωμίζονται οι δικαιούχοι του 
μέτρου.17ης Μαΐου 1999, για τη στήριξη 
της αγροτικής ανάπτυξης από το 
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Προσανατολισμού και Εγγυήσεων 
(ΕΓΤΠΕ) και για την τροποποίηση 
και κατάργηση ορισμένων 
κανονισμών (ΕΕ L 160 της 26.6.1999, 
σ. 80).
15 Άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου.
16 Για την περίοδο 2014-2020, 
εγκαταλείφθηκε η συγκέντρωση 
των μέτρων σε ομάδες ανά άξονα. 
Κατά την εν λόγω περίοδο, κάθε 
μέτρο που χρηματοδοτείται από το 
ΕΓΤΑΑ θα πρέπει να προγραμματί -
ζεται κατά τρόπον ώστε να 
συμβάλλει στην επίτευξη μίας 
ή περισσοτέρων από τις ακόλουθες 
έξι προτεραιότητες της Ένωσης 
(άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1305/2013 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, 
της 17ης Δεκεμβρίου 2013, για τη 
στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης 
από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και 
την κατάργηση του κανονι -
σμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου (ΕΕ L 347 
της 20.12.2013, σ. 487)):
(1) προώθηση της μεταφοράς 
γνώσεων και της καινοτομίας
(2) ανταγωνιστικότητα όλων των 
τύπων γεωργίας και 
βιωσιμότητα των γεωργικών 
εκμεταλλεύσεων
(3) οργάνωση της αλυσίδας 
τροφίμων και διαχείριση 
κινδύνων
(4) αποκατάσταση, διατήρηση και 
ενίσχυση των 
οικοσυστημάτων
(5) αποδοτικότητα των πόρων και 
στροφή προς μια οικονομία 
χαμηλών εκπομπών διοξειδίου 
του άνθρακα με ανθεκτικότη -
τα στην αλλαγή του κλίματος
(6) κοινωνική ένταξη, μείωση της 
φτώχειας και οικονομική 
ανάπτυξη.
17 Το εν λόγω μέτρο αποτελεί 
αντικείμενο της ειδικής έκθεσης 
αριθ. 8/2013 του Ευρωπαϊκού 
Ελεγκτικού Συνεδρίου με τίτλο 
«Στήριξη για τη βελτίωση της 
οικονομικής αξίας των δασών από 
το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Αγροτικής Ανάπτυξης» ( http://eca.
europa.eu ).
18 Μέτρα για τη δασοκομία στο 
πλαίσιο του άξονα 2: 221 — Πρώτη 
δάσωση γεωργικών γαιών 
222 — Πρώτη εγκατάσταση 
γεωργοδασοκομικών συστημάτων 
σε γεωργική γη 223 — Πρώτη 
δάσωση μη γεωργικών γαιών 
224 — Ενισχύσεις 
Natura 2000 225 — Δασοπεριβαλ -
λοντικές ενισχύσεις 226 — Αποκα -
τάσταση του δασοκομικού 
δυναμικού και εισαγωγή δράσεων 
πρόληψης 227 — Μη παραγωγικές 
12 Εισαγωγή
13 
Στις 31 Δεκεμβρίου 2012 οι ενισχύσεις 
από το ΕΓΤΑΑ που είχαν καταβληθεί στο 
πλαίσιο του μέτρου αυτού ανέρχονταν 
περίπου σε 860 εκατομμύρια ευρώ. 
Το μεγαλύτερο ποσοστό της στήριξης 
(80 %) είχε διατεθεί για την ανάληψη 
προληπτικών δράσεων, κατά κύριο 
λόγο δραστηριοτήτων πυροπροστασίας 
(για αναλυτικά στοιχεία σχετικά με την 
κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων 
στο πλαίσιο του μέτρου 226, βλέπε 
παράρτημα Ι ).
14 
Δημόσια χρηματοδοτική στήριξη δια -
τίθεται τόσο για δημόσιες όσο και για 
ιδιωτικές δασικές εκτάσεις, δεδομένου 
ότι οι κανονισμοί της ΕΕ δεν αποκλεί -
ουν καμία μορφή ιδιοκτησίας από την 
υλοποίηση του μέτρου 226. Η παροχή 
στήριξης στο πλαίσιο της αγροτικής ανά -
πτυξης για την ανάληψη προληπτικών 
δράσεων πυροπροστασίας επιτρέπεται μόνο για δασικές εκτάσεις που έχουν 
χαρακτηριστεί από τα κράτη μέλη ως 
περιοχές υψηλού ή μέτριου κινδύνου δα -
σικής πυρκαγιάς σύμφωνα με τα οικεία 
σχέδια πυροπροστασίας και μπορεί να 
καλύπτει τη δημιουργία προστατευτικών 
υποδομών (π.χ. δασικών μονοπατιών, 
διαδρόμων, σημείων υδροδότησης, 
αντιπυρικών ζωνών, αποψιλωμένων και 
υλοτομημένων περιοχών), προληπτικές 
δασοκομικές πρακτικές (π.χ. έλεγχο της 
βλάστησης, αραίωση, διαφοροποίηση 
της δομής της βλάστησης) και εγκατά -
σταση ή βελτίωση σταθερών εγκατα -
στάσεων παρακολούθησης δασικών 
πυρκαγιών20. Στην περίπτωση των 
δασικών αντιπυρικών ζωνών, οι επιλέξι -
μες δαπάνες μπορεί να περιλαμβάνουν, 
εκτός από τις δαπάνες εγκατάστασης, τα 
επακόλουθα έξοδα συντήρησης για την 
αντίστοιχη περιοχή.επενδύσεις.
19 Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρα -
τία, Δανία, Γερμανία (5), Ελλάδα, 
Ισπανία (17), Γαλλία (3), Ιταλία 
(20), Κύπρος, Λετονία, 
ΛΙθουανία, Ουγγαρία, Αυστρία, 
Πολωνία, Πορτογαλία (3), 
Σλοβακία.
20 Άρθρο 48 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 και άρθρο 33 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1974/2006.Προβλεπόμενη στήριξη από το ΕΓΤΑΑ στο πλαίσιο 
του μέτρου 226 για την περίοδο 2007-2013 (σε 
εκατομμύρια ευρώ)
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή.Γράφημα 2
0100200300400500600700
ΙσπανίαΙταλία ΓαλλίαΣλοβακία ΠολωνίαΠορτογαλίαΑυστρία Κύπρο/uni03C2
Τσεχική ∆η/uni03BCοκρατίαΒουλγαρίαΓερ/uni03BCανία ΛετονίαΛιθουανία Ουγγαρία∆ανία
13 Εισαγωγή
15 
Για άλλες προληπτικές δράσεις, καθώς 
και για δράσεις που έχουν στόχο την 
αποκατάσταση του δασοκομικού δυνα -
μικού σε δάση τα οποία έχουν πληγεί 
από φυσική καταστροφή ή πυρκαγιά, οι 
κανονισμοί της ΕΕ προβλέπουν ότι οι εν 
λόγω δράσεις πρέπει να σχετίζονται με 
κάποια καταστροφή, ήτοι να συνδέονται 
με την εμφάνιση ή τον κίνδυνο εμφάνι -
σης φυσικής καταστροφής ή πυρκαγιάς, 
αλλά δεν καθορίζουν συγκεκριμένους 
όρους επιλεξιμότητας, όπως ένα ελάχι -
στο επίπεδο κινδύνου.16 
Η στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης για 
την «αποκατάσταση του δασοκομικού 
δυναμικού και την εισαγωγή δράσεων 
πρόληψης» υπόκειται σε καθεστώς 
επιμερισμένης διαχείρισης μεταξύ της 
Επιτροπής και των κρατών μελών. Τα 
κράτη μέλη καταρτίζουν προγράμματα 
αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) σε εθνικό 
ή περιφερειακό επίπεδο. Εφόσον τα εν 
λόγω προγράμματα εγκριθούν από την 
Επιτροπή, υλοποιούνται από τα κράτη 
μέλη. Έχει θεσπιστεί «κοινό πλαίσιο πα -
ρακολούθησης και αξιολόγησης», βάσει 
κοινών δεικτών, των ετήσιων εκθέσεων 
υλοποίησης που υποβάλλουν τα κρά -
τη μέλη, καθώς και διαφόρων τύπων 
αξιολογήσεων.
14
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
17 
Κύριος στόχος του ελέγχου ήταν να εκτι -
μηθεί εάν ήταν ορθή η διαχείριση του 
μέτρου στήριξης στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ 
για την αποκατάσταση του δασοκομικού 
δυναμικού και για την εισαγωγή δράσε -
ων πρόληψης, καθώς και εάν η Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη είναι σε θέση να απο -
δείξουν ότι η εν λόγω στήριξη διασφά -
λισε την επίτευξη των προβλεπόμενων 
στόχων της με οικονομικά αποδοτικό 
τρόπο.
18 
Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στα ακόλουθα 
ζητήματα:
α) Ήταν η στήριξη δεόντως στοχευ -
μένη στις ανάγκες πρόληψης των 
κινδύνων φυσικών καταστροφών και 
πυρκαγιών;
β) Ήταν οι χρηματοδοτούμενες πράξεις 
κατάλληλες για την επίτευξη των 
στόχων του μέτρου;
γ) Ήταν οι χρηματοδοτούμενες πράξεις 
οικονομικά αποδοτικές;
δ) Είναι τα εργαλεία παρακολούθησης 
κατάλληλα για την εκτίμηση της 
αποδοτικότητας και της αποτελε -
σματικότητας του μέτρου;19 
Ο έλεγχος κάλυψε τόσο την Επιτροπή 
όσο και επιλεγμένα κράτη μέλη. Στο 
επίπεδο της Επιτροπής, οι ελεγκτικές 
εργασίες αφορούσαν τον σχεδιασμό του 
μέτρου και τις δραστηριότητες διαχείρι -
σης της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομέ -
νης της έγκρισης των ΠΑΑ που υπέβαλαν 
τα κράτη μέλη και της παρακολούθησης 
της υλοποίησης του μέτρου. Στο επίπε -
δο των κρατών μελών, στο πλαίσιο του 
ελέγχου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις 
στην Αυστρία, τη Γαλλία (Ακουιτανία), 
την Ιταλία (Μπαζιλικάτα), τη Σλοβακία 
και την Ισπανία (Ανδαλουσία). Σε αυτά 
τα κράτη μέλη αντιστοιχεί από κοινού 
ποσοστό που υπερβαίνει το 85 % των 
συνολικών δαπανών που δηλώθηκαν για 
το μέτρο 226 σύμφωνα με στοιχεία της 
31ης Δεκεμβρίου 2012.
20 
Στις ελεγκτικές εργασίες συμπεριλαμ -
βάνονταν επιθεώρηση των ΠΑΑ, των 
εθνικών ή περιφερειακών νομοθετικών 
διατάξεων και διοικητικών διαδικασιών, 
καθώς και συνεντεύξεις με τις αρμόδιες 
διαχειριστικές αρχές στα κράτη μέλη στα 
οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις. 
Επιπλέον, ελέγχθηκαν 68 πράξεις που 
έλαβαν στήριξη στο πλαίσιο του μέ -
τρου 226, εκ των οποίων 45 ελέγχθηκαν 
επιτόπου, προκειμένου να εξακριβωθούν 
οι επιδράσεις των διαφόρων τύπων 
των επιλέξιμων δράσεων που πραγμα -
τοποιήθηκαν στις αντίστοιχες δασικές 
περιοχές (για αναλυτικά στοιχεία, βλέπε 
παράρτημα ΙΙ ).
15
 Παρατηρήσεις
Μέρος I — Οι προληπτικές 
δράσεις δεν ήταν 
επαρκώς στοχευμένες
21 
Η κατάλληλη στόχευση των προληπτι -
κών δράσεων21 προϋποθέτει τα εξής:
 ο η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει γενι -
κή εικόνα της φυσικής καταστροφής 
και των κινδύνων πυρκαγιάς κατά 
την αξιολόγηση των ΠΑΑ που υπο -
βάλλουν τα κράτη μέλη·
 ο η διαδικασία επιλογής σε επίπεδο 
κρατών μελών πρέπει να ανταποκρί -
νεται στις ανάγκες που διαπιστώνο -
νται στα ΠΑΑ·
 ο κατά συνέπεια, η χρηματοδότηση 
πρέπει να συνάδει με τους παράγο -
ντες κινδύνου.
Η εικόνα των αναγκών που 
διέθετε η Επιτροπή κατά 
τον χρόνο έγκρισης των ΠΑΑ 
δεν ήταν ολοκληρωμένη
Απουσία κοινού ορισμού 
των δασών που αντιμετωπίζουν 
τον κίνδυνο πυρκαγιάς
22 
Έως και τη λήξη της ισχύος του το 2001, 
ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2158/92 του 
Συμβουλίου για την πυροπροστασία των 
κοινοτικών δασών καθόριζε τα κριτήρια 
για την ταξινόμηση των δασικών περιοχών 
ως περιοχών χαμηλού, μέτριου ή υψηλού 
κινδύνου πυρκαγιάς. Δυνάμει του εν λόγω 
κανονισμού, τα κράτη μέλη ήταν υποχρε -
ωμένα να καταρτίζουν καταλόγους των 
περιοχών που ταξινομούσαν ανάλογα 
με τον βαθμό κινδύνου πυρκαγιάς που 
παρουσιάζουν και να τους υποβάλλουν 
προς έγκριση στην Επιτροπή22. Η απόφα -
ση της Επιτροπής για την κατάρτιση των 
καταλόγων δασικών περιοχών υψηλού και 
μέτριου κινδύνου πυρκαγιάς στην Ελλάδα, 
την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πορτογαλία23 δεν επικαιροποιήθηκε από 
το 2001 και, ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη 
που προσχώρησαν στην Ένωση από το 
2004 και μετά δεν συμμετείχαν στη συγκε -
κριμένη διαδικασία.
23 
Μετά τη λήξη ισχύος του προανα -
φερθέντος κανονισμού, οι διατάξεις 
του άρθρου 48 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 όρισαν ότι οι προληπτικές 
δράσεις κατά των πυρκαγιών πρέπει να 
αφορούν τα δάση που χαρακτηρίζονται 
από τα κράτη μέλη ως υψηλού ή μέσου 
κινδύνου για δασικές πυρκαγιές σύμφωνα 
με τα οικεία σχέδια δασοπροστασίας24.
24 
Ελλείψει κοινών κριτηρίων για την εκτί -
μηση των κινδύνων πυρκαγιάς, τα κράτη 
μέλη προβαίνουν τα ίδια σε ανάλυση των 
κινδύνων πυρκαγιάς βάσει της δικής τους 
μεθοδολογίας. Κατά συνέπεια, τα κριτή -
ρια που χρησιμοποιούνται για την ταξι -
νόμηση των δασικών περιοχών ως ζωνών 
μέσου ή υψηλού κινδύνου παρουσιάζουν 
διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών 
μελών της ΕΕ.
25 
Το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφόρησης 
για τις δασικές πυρκαγιές (EFFIS) αποτε -
λεί βάση δεδομένων που δημιουργήθηκε 
από την Επιτροπή και περιέχει πληρο -
φορίες σχετικά με την παρακολούθηση 
της συχνότητας εμφάνισης και των 
επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών 
σε επίπεδο ΕΕ25. Τα εν λόγω δεδομένα 
χρησιμεύουν για την κατάρτιση ετήσιας 
έκθεσης σχετικά με τις δασικές πυρ -
καγιές στην Ευρώπη και τις γειτονικές 
χώρες26. Ωστόσο, δεν χρησιμοποιούνται 
για την αξιολόγηση των αναλύσεων 
κινδύνου πυρκαγιάς των κρατών μελών 
κατά την έγκριση των ΠΑΑ. Η Επιτροπή 
δεν εκδίδει ειδικές κατευθυντήριες οδη -
γίες27 για την ταξινόμηση των κινδύνων 
πυρκαγιάς με σκοπό την προώθηση 
βέλτιστων πρακτικών και τη διασφάλιση 
της συγκρισιμότητας και της αξιοπιστίας 
των αναλύσεων κινδύνου πυρκαγιάς των 
κρατών μελών.21 Το παρόν μέρος επικεντρώνεται 
στις προληπτικές δράσεις, για την 
αποτελεσματικότητα των οποίων 
η κατάλληλη στόχευση έχει 
καθοριστική σημασία. Οι δράσεις 
αυτές αντιπροσωπεύουν περίπου 
το 80 % των χρηματοδοτούμενων 
δράσεων.
22 Όπως αναφέρεται στο άρθρο 2, 
παράγραφοι 2 και 3, του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2158/92, 
ως περιοχές υψηλού κινδύνου 
είναι δυνατόν να ταξινομούνται 
μόνον οι περιοχές οι οποίες 
βρίσκονται στην Πορτογαλία, 
στην Ισπανία, στην Ελλάδα, καθώς 
και σε ορισμένες περιφέρειες της 
Γαλλίας και της Ιταλίας, και στις 
οποίες ο διαρκής ή εποχιακός 
κίνδυνος πυρκαγιάς των δασών 
απειλεί σοβαρά την οικολογική 
ισορροπία, την ασφάλεια των 
προσώπων και των αγαθών 
ή συμβάλλει στην επιτάχυνση της 
απερήμωσης της υπαίθρου. Με 
αιτιολογημένη αίτηση κράτους 
μέλους μπορούν να αναγνωρίζο -
νται ως ζώνες υψηλού κινδύνου 
και ζώνες ευρισκόμενες σε άλλες 
περιοχές. Ως περιοχές μέτριου 
κινδύνου είναι δυνατόν να 
ταξινομούνται οι περιοχές στις 
οποίες ο κίνδυνος πυρκαγιάς των 
δασών, χωρίς να έχει μόνιμο 
ή εποχιακό χαρακτήρα, μπορεί να 
αποτελέσει σημαντική απειλή για 
τα δασικά οικοσυστήματα.
23 Απόφαση αριθ. 1619/1993 της 
Επιτροπής, της 24ης Ιουνίου 1993: 
τη δεδομένη χρονική περίοδο 
(ΕΕ-12), 60 εκατομμύρια εκτάρια 
δασών, έκταση που ισοδυναμού -
σε με το 42 % των συνολικών 
δασικών εκτάσεων εκείνη την 
εποχή, είχαν ταξινομηθεί ως ζώνες 
που αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο 
πυρκαγιάς, κυρίως στην περιοχή 
της Μεσογείου.
24 Η εν λόγω απαίτηση δεν έχει 
μεταβληθεί για την περίοδο 
2014-2020 (βλέπε άρθρο 24 
παράγραφοι 2 και 3 του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013).
25 Τα πληροφοριακά στοιχεία 
σχετικά με τις δασικές εκτάσεις 
της ΕΕ που αντιμετωπίζουν τον 
κίνδυνο πυρκαγιάς υποβάλλονται 
σε επεξεργασία με βάση τα 
σύνολα δεδομένων του 
συστήματος EFFIS, όπως εκείνα 
που αφορούν τον κίνδυνο 
δασικής πυρκαγιάς λόγω καιρικών 
φαινομένων, την πιθανότητα 
πυρκαγιάς, την περίμετρο των 
καμένων περιοχών, και τα σύνολα 
δεδομένων σχετικά με συμβάντα 
πυρκαγιάς, τα οποία διαβιβάζουν 
οι χώρες και τα οποία συμπληρώ -
νονται από άλλα βοηθητικά 
πληροφοριακά στοιχεία που 
αφορούν την έκταση των δασικών 
πόρων, όπως οι δασικοί χάρτες 
16 Παρατηρήσεις
του Κοινού Κέντρου Ερευνών ή η 
βάση δεδομένων του ευρωπαϊκού 
καταλόγου εδαφικών εκτάσεων 
«Corine Land Cover». Είκοσι 
δύο ευρωπαϊκές χώρες διαβιβά -
ζουν ετησίως στοιχεία σε 
εθελοντική βάση, δεδομένου ότι 
σε κανέναν κανονισμό της ΕΕ δεν 
προβλέπεται η υποχρέωση 
υποβολής των εν λόγω στοιχείων 
μετά το 2006 (ήτοι μετά τη λήξη 
ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 2152/2003 για την έμφαση 
στα δάση).
26 Κοινή έκθεση του Κοινού Κέντρου 
Ερευνών και της Γενικής Διεύθυν -
σης Περιβάλλοντος με τίτλο 
«Forest Fires in Europe, Middle East 
and North Africa» (Δασικές 
πυρκαγιές στην Ευρώπη, τη Μέση 
Ανατολή και τη Βόρειο Αφρική), 
2012.
27 Στα συμπεράσματά του για την 
πρόληψη δασικών πυρκαγιών 
εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(3010η σύνοδος του Συμβουλίου 
Γενικών Υποθέσεων της 26ης Απρι -
λίου 2010), το Συμβούλιο κάλεσε 
την Επιτροπή «να συμπεριλάβει τις 
δασικές πυρκαγιές στις προτεραιό -
τητες που πρέπει να αντιμετωπι -
σθούν στις διεξαγόμενες εργασίες 
για την ανταλλαγή ορθών 
πρακτικών και την κατάρτιση 
κατευθυντήριων γραμμών για την 
αξιολόγηση και χαρτογράφηση 
των κινδύνων, καθώς και 
κατευθυντήριων γραμμών όσον 
αφορά στοιχειώδεις προδιαγραφές 
για την πρόληψη καταστροφών 
ανάλογα με τον συγκεκριμένο 
κίνδυνο». Στο έγγραφο εργασίας 
των υπηρεσιών της Επιτροπής, της 
21ης Δεκεμβρίου 2010, σχετικά με 
τις κατευθυντήριες οδηγίες όσον 
αφορά την αξιολόγηση και τη 
χαρτογράφηση των κινδύνων για 
τη διαχείριση καταστροφών («Risk 
Assessment and Mapping 
Guidelines for Disaster 
Management»), η Επιτροπή δεν 
αναφέρεται συγκεκριμένα στις 
πυρκαγιές και δεν τάσσεται υπέρ 
του καθορισμού ειδικών κριτηρίων, 
δεικτών αναφοράς ή προδιαγρα -
φών ως προς τους κινδύνους, αλλά 
υπογραμμίζει τις υφιστάμενες 
ελλείψεις που παρουσιάζουν οι 
μεθοδολογίες και διευκρινίζει ότι 
θα καταρτιστεί κατάλογος 
συνιστώμενων μεθόδων και 
προδιαγραφών για τις αξιολογή -
σεις των κινδύνων ενόψει μιας 
μελλοντικής έκδοσης των εν λόγω 
κατευθυντήριων οδηγιών.
28 COM(2013) 659 final.26 
Το παράδειγμα της Σλοβακίας είναι εν -
δεικτικό των δυνητικών αποκλίσεων που 
μπορούν να εντοπιστούν με χρήση των 
διαθέσιμων στοιχείων του συστήματος 
EFFIS. Σύμφωνα με το εθνικό σύστημα 
ταξινόμησης των δασικών περιοχών 
ανάλογα με τον κίνδυνο πυρκαγιάς, 
τα 1,8 εκατομμύρια εκτάρια από τα 
2 εκατομμύρια εκτάρια των συνολικών 
δασικών εκτάσεων της χώρας χαρακτη -
ρίζονται ως περιοχές μέτριου ή υψηλού 
κινδύνου πυρκαγιάς. Εντούτοις, ούτε 
από τα ιστορικά αριθμητικά στοιχεία 
σχετικά με τις δασικές πυρκαγιές των 
παρελθόντων ετών ούτε από τη βάση 
δεδομένων του συστήματος EFFIS (βλέπε 
γράφημα 3 ) προκύπτει ένα τόσο υψηλό 
ποσοστό περιοχών μέτριου και υψη -
λού κινδύνου πυρκαγιάς στη χώρα. Οι 
σλοβακικές αρχές δεν γνωστοποίησαν 
στους ελεγκτές του Συνεδρίου ούτε 
τη μέθοδο που ακολουθούν για την εν 
λόγω ταξινόμηση ούτε τα κριτήρια που 
χρησιμοποιούν για την ταξινόμηση των 
δασικών περιοχών στα διάφορα επίπεδα 
κινδύνου πυρκαγιάς.
Η Επιτροπή δεν διαθέτει 
συνολικά πληροφοριακά 
στοιχεία όσον αφορά άλλες 
φυσικές καταστροφές που 
πλήττουν τα δάση
27 
Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η Επι -
τροπή δεν διαθέτει συνολικά πληροφο -
ριακά στοιχεία σχετικά με την ιστορική 
εξέλιξη της συχνότητας εμφάνισης φυ -
σικών καταστροφών και καταστροφικών 
συμβάντων (εξαιρουμένων των πυρκα -
γιών). Δεν έχει τεθεί στη διάθεση της 
Επιτροπής καμία ανάλυση όσον αφορά 
το μέγεθος της ζημίας που υφίστανται οι 
δασικές περιοχές λόγω άλλων αβιοτικών 
(π.χ. ανομβρία, ανεμοθύελλες ή χιονοστι -
βάδες) ή βιοτικών καταστροφών (επιβλα -
βείς οργανισμοί και ασθένειες).28 
Στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Μια 
νέα δασική στρατηγική της ΕΕ: για τα 
δάση και τον δασικό τομέα»28, η Επι -
τροπή αναγνωρίζει ως στρατηγικούς 
προσανατολισμούς: α) τη σύσταση του 
Συστήματος Πληροφοριών για τα Δάση 
της Ευρώπης «συλλέγοντας εναρμονι -
σμένες πληροφορίες σε πανευρωπαϊκό 
επίπεδο» και «ενσωματώνοντας διάφο -
ρα συστήματα πληροφοριών (π.χ. το 
EFFIS) και πλατφόρμες δεδομένων (...)», 
β) την ανάγκη να «ευθυγραμμιστούν οι 
πληροφορίες σχετικά με τα δάση στην 
ΕΕ», γ) την ανάγκη να «βελτιώνονται, να 
καθίστανται συγκρίσιμες και να ανταλ -
λάσσονται πληροφορίες για τα δάση και 
την παρακολούθηση των δασών (…)» και 
δ) την ανάγκη να «αναπτύξει διάφορες 
αυτοτελείς ενότητες, π.χ. για τα δάση και 
τις φυσικές διαταραχές, όπως οι πυρκα -
γιές και οι επιβλαβείς οργανισμοί».
29 
Η Επιτροπή δεν διαθέτει συνολικά πλη -
ροφοριακά στοιχεία όσον αφορά άλλες 
μορφές φυσικών καταστροφών που 
πλήττουν τα δάση και, ως εκ τούτου, δεν 
έχει ολοκληρωμένη εικόνα των αναγκών 
όσον αφορά την πρόληψη καταστρο -
φών κατά την αξιολόγηση των σχεδίων 
στο πλαίσιο του μέτρου 226, τα οποία 
προτείνονται στα ΠΑΑ που υποβάλλουν 
τα κράτη μέλη.
Ελλείψεις ως προς τη διαδι -
κασία επιλογής σε επίπεδο 
κρατών μελών
30 
Οι διαχειριστικές αρχές οφείλουν να 
θέτουν προτεραιότητες για την ανάληψη 
δράσεων σε δασικές περιοχές υψίστης 
περιβαλλοντικής αξίας (λαμβάνοντας 
υπόψη την πολυλειτουργικότητα των 
δασών, όπως αυτή περιγράφεται στα 
σημεία 1 και 2), στις οποίες έχουν εντο -
πιστεί σε προγενέστερο στάδιο ενδε -
χόμενοι σοβαροί κίνδυνοι. Το στοιχείο 
αυτό πρέπει να αντικατοπτρίζεται στη 
διαδικασία επιλογής.
17 Παρατηρήσεις
29 Με εξαίρεση την Ανδαλουσία, 
στην περίπτωση της στήριξης που 
διατέθηκε βάσει ανταγωνιστικών 
προσκλήσεων υποβολής 
επενδυτικών προτάσεων.
30 Έκθεση αριθ. 5/2012 του 
Ευρωπαϊκού Οργανισμού 
Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) με τίτλο 
«Protected areas in Europe — an 
overview» (Προστατευόμενες 
περιοχές στην Ευρώπη — γενική 
επισκόπηση), σ. 70 έως 79. Το 
χερσαίο σκέλος του δικτύου 
Natura 2000 (768 000 km2), 
ποσοστό 46 % του οποίου 
περιλαμβάνει δασικές περιοχές 
του δικτύου Natura 2000, 
καλύπτει περίπου το 17,9 % της 
χερσαίας επιφάνειας της ΕΕ-27. 
Η συνολική δασική έκταση στην 
ΕΕ-27 ισούται περίπου με 
1,8 εκατομμύρια km2.
31 Απαρτίζεται δε από ειδικές ζώνες 
διατήρησης (ΕΖΔ), τις οποίες 
ορίζουν τα κράτη μέλη δυνάμει 
της οδηγίας για τους οικοτόπους, 
και εμπερικλείει επίσης ζώνες 
ειδικής προστασίας (ΖΕΠ), τις 
οποίες ορίζουν δυνάμει της 
οδηγίας για τα πτηνά. Το δίκτυο 
Natura 2000 δεν αποτελεί 
σύστημα αμιγώς αποτελούμενο 
από φυσικά καταφύγια, στα οποία 
αποκλείεται κάθε είδος 
ανθρώπινης δραστηριότητας. 
Παρότι το δίκτυο θα περιλαμβάνει 
ασφαλώς φυσικά καταφύγια, 
αναμένεται ότι το μεγαλύτερο 
μέρος των εκτάσεων θα 
εξακολουθεί να ανήκει στην 
κυριότητα ιδιωτών και θα δοθεί 
έμφαση στην εξασφάλιση 
βιώσιμης διαχείρισης στο μέλλον.Έλλειψη αποτελεσματικών 
διαδικασιών επιλογής...
31 
Στην Ιταλία (Μπαζιλικάτα) οι διαθέσιμοι 
χρηματοδοτικοί πόροι για την υλοποίη -
ση του μέτρου κατανεμήθηκαν αρχικά 
μεταξύ ενώσεων δήμων, ανάλογα με 
τον αριθμό των δασικών εργατών που 
θα απασχολούνταν στους δήμους που 
συγκροτούσαν κάθε ένωση. Μετά την 
κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων, 
οι ενώσεις υπέβαλαν προτάσεις έργων 
και αιτήσεις για τη χορήγηση ενίσχυσης 
σύμφωνα με τα κονδύλια που είχαν ήδη 
διατεθεί για κάθε ένωση. Στη συνέχεια, 
οι προτάσεις έργων και οι αιτήσεις 
ενίσχυσης υποβλήθηκαν σε επίσημη 
διαδικασία επιλογής και κατάταξης, πλην 
όμως η διαδικασία αυτή δεν είχε κανένα 
αποτέλεσμα στην πράξη, διότι όλες οι 
αιτήσεις έγιναν δεκτές με επιβεβαίωση 
των ποσών της ενίσχυσης που είχαν ήδη 
ανατεθεί για τον σκοπό αυτό.
32 
Επιπλέον, όσον αφορά την επιλογή των 
δασικών περιοχών που έλαβαν στήριξη, 
δεν υπήρχαν έγγραφα τεκμηρίωσης στα 
οποία να αιτιολογούνται οι επιλογές που 
έγιναν ή να αναφέρονται συγκεκριμέ -
να επίπεδα κινδύνου ή άλλοι τεχνικοί 
στόχοι προτεραιότητας (για παράδειγμα 
χρονοδιάγραμμα εργασιών με συγκεκρι -
μένες προθεσμίες σε σχέδιο διαχείρισης 
δημοτικού δάσους, ανάγκη υλοποίησης 
ή ολοκλήρωσης πράξεων που είχαν ήδη 
εκτελεστεί σε άλλα δημοτικά δάση).
33 
Στην Ισπανία (Ανδαλουσία) καθορίστη -
καν διάφορα κριτήρια επιλογής για το 
μέτρο 226. Επίσης, στην περίπτωση 
ανταγωνιστικών προσκλήσεων υπο -
βολής επενδυτικών προτάσεων, εφαρ -
μόστηκε και τεκμηριώθηκε διαδικασία 
επιλογής. Αντιθέτως, για τις δράσεις που 
προωθούνταν απευθείας από τις περιφε -
ρειακές αρχές, και αντιστοιχούσαν σε με -
ρίδιο που υπερέβαινε τα ¾ των δαπανών, 
δεν υπήρξε ούτε ιεράρχηση των εν λόγω 
δράσεων βάσει κριτηρίων σύμφωνα με συγκεκριμένη ανάλυση κινδύνων ούτε 
τεκμηρίωση της διαδικασίας επιλογής.
34 
Η Αυστρία έχει θέσει σε εφαρμογή 
σύστημα παροχής βοήθειας για δασο -
κομικά θέματα. Η περιοχή που εμπίπτει 
στο πεδίο αρμοδιότητας της τοπικής 
δασικής υπηρεσίας κατανέμεται μεταξύ 
επαγγελματιών συμβούλων σε θέματα 
δασών, οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι με 
το καθήκον της απευθείας επικοινωνίας 
με τους ιδιοκτήτες και τους διαχειρι -
στές δασικών εκτάσεων. Οι σύμβουλοι 
αποφασίζουν εάν μπορούν να λάβουν 
στήριξη οι δασοκομικές δράσεις που 
προτείνουν οι διαχειριστές των δασών. 
Η απόφαση αυτή δεν βασίζεται σε σαφή 
κριτήρια επιλογής και σε γραπτή αξιο -
λόγηση της προτεινόμενης δασοκομικής 
δράσης (αξιολόγηση των τεχνικών προ -
διαγραφών, σημασία, επείγουσα ανάγκη, 
επιπτώσεις στο περιβάλλον κ.λπ.).
… ή κριτήρια επιλογής που δεν 
ιεραρχούν κατά προτεραιότητα 
τις περιβαλλοντικές ανάγκες
35 
Η ανάληψη δράσεων στις δασικές πε -
ριοχές υψίστης περιβαλλοντικής αξίας 
στην ΕΕ, όπως σε τόπους του δικτύου 
Natura 2000, δεν θεωρήθηκε ως προ -
τεραιότητα σε όλες τις περιπτώσεις29 
(βλέπε πλαίσιο 1).  Εκτιμάται ότι οι δα -
σικές περιοχές του δικτύου Natura 2000 
αντιπροσωπεύουν περίπου το 20 % των 
συνολικών δασικών περιοχών της ΕΕ30. 
Σκοπός του δικτύου Natura 2000 είναι να 
διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη επιβίω -
ση των πλέον ευάλωτων και απειλούμε -
νων ειδών και οικοτόπων της Ευρώπης31.
18 Παρατηρήσεις
33 Σύμφωνα με την ετήσια 
έκθεση του 2012 σχετικά με τη 
πιθανότητα εμφάνισης 
επιβλαβών παραγόντων στα 
δάση και τις προβλέψεις για το 
επόμενο έτος που εξέδωσε το 
Εθνικό Κέντρο Δασών της 
Σλοβακίας.Η χρηματοδότηση δεν αντα -
ποκρινόταν στους κινδύ -
νους και τις ανάγκες που 
διαπιστώθηκαν
36 
Η χρηματοδότηση πρέπει να εναρμονί -
ζεται με τους διαπιστωθέντες κινδύνους 
και να προσανατολίζεται στις περιοχές 
που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες 
ανάγκες.
Στη Σλοβακία και την 
Αυστρία, η χρηματοδότηση 
δεν ανταποκρινόταν στους 
διαπιστωθέντες κινδύνους...
37 
Στη Σλοβακία η κατανομή της χρημα -
τοδοτικής στήριξης στο πλαίσιο του 
μέτρου 226 δεν αντιστοιχούσε στους 
κυριότερους παράγοντες δυνητικής 
πρόκλησης δασικών ζημιών. Για παρά -
δειγμα, παρότι οι καταστροφές που 
συνδέονται με ανεμοθύελλες αποτε -
λούσαν τον σημαντικότερο παράγοντα 
κινδύνου πρόκλησης δασικών ζημιών 
στη χώρα (80 %), και έπονταν οι χιονο -
πτώσεις (12 %) και η ανομβρία με κύματα 
καύσωνα (7 %)33, το υψηλότερο ποσο -
στό της δημόσιας στήριξης στο πλαίσιο του μέτρου 226 χρησιμοποιήθηκε για 
την ανάληψη δράσεων δασικής πυρο -
προστασίας (61 %), κυρίως με σκοπό 
τη χρηματοδότηση της κατασκευής και 
συντήρησης δασικών οδών, οι οποίες 
χρησιμοποιούνταν πρωτίστως για την 
εκμετάλλευση των δασών, χωρίς να 
αιτιολογείται η ιδιαίτερη σχέση τους με 
τη δασική πυροπροστασία.
38 
Στην Αυστρία, παρά την κατάρτιση 
αναλυτικών σχεδίων δασικής διαχείρισης 
και σχεδίων για τις επικίνδυνες ζώνες, 
η υπό εξέλιξη εκτίμηση των κινδύνων για 
τη δασική προστασία που διενεργούν 
οι αυστριακές αρχές έχει περιορισμένο 
αντίκτυπο στη στόχευση της ενίσχυσης. 
Διαπιστώθηκε η έλλειψη σαφούς συ -
σχετισμού μεταξύ του βασικού δασικού 
κινδύνου και των δαπανών του προϋπο -
λογισμού. Για παράδειγμα, στο ομόσπον -
δο κρατίδιο του Σάλτσμπουργκ, του 
οποίου τα 376 χιλιάδες εκτάρια δασικής 
έκτασης ταξινομούνται ως περιοχή πολύ 
χαμηλού έως μέτριου κινδύνου, διατέ -
θηκαν κατά τι περισσότεροι χρηματο -
δοτικοί πόροι από ό,τι στο ομόσπονδο 
κρατίδιο της Καρινθίας, της οποίας τα 
584 χιλιάδες εκτάρια δασικής έκτασης 
ταξινομούνται ως περιοχή μέτριου έως 
πολύ υψηλού κινδύνου.Ιεράρχηση των περιβαλλοντικών αναγκών σε επίπεδο κράτους μέλους
Μολονότι σημαντικό ποσοστό των σλοβακικών δασών χαρακτηρίζονται ως ζώνες προστατευόμενων δασών υψηλής 
περιβαλλοντικής αξίας (συμπεριλαμβανομένου του δικτύου Natura 2000), οι εν λόγω δασικές εκτάσεις δεν θεωρή -
θηκαν ως προτεραιότητα στο πλαίσιο της διαδικασίας επιλογής, με συνέπεια τον περιορισμό του δυνητικού περι -
βαλλοντικού αντίκτυπου του μέτρου 226.
Στη Γαλλία (Ακουιτανία) σχεδιάστηκαν δράσεις αποκατάστασης με σκοπό τη μεγιστοποίηση της επιφάνειας των 
δασικών περιοχών που έλαβαν στήριξη μετά από θύελλα, χωρίς να τεθούν σε προτεραιότητα δάση υψηλότερης πε -
ριβαλλοντικής αξίας. Επίσης, οι περιφερειακοί κανόνες δεν έλαβαν καθόλου υπόψη τις περιβαλλοντικές πτυχές της 
απομάκρυνσης της ξυλείας, της αποψίλωσης και της αποκατάστασης των πληγεισών περιοχών32. Για παράδειγμα, 
οι εν λόγω κανόνες δεν επέβαλαν υποχρέωση εκπόνησης οικολογικών μελετών σε ευαίσθητες περιοχές σε επίπεδο 
έργου και δεν απαγόρευσαν ορισμένες πράξεις που έχουν επιπτώσεις στην προστασία του εδάφους, όπως η εκσκα -
φή μεγάλων ζωνών γης με χρήση εκσκαφέα.
32 Σε σύγκριση με την περιφέρεια της Ακουιτανίας, η περιφέρεια της Λορένης, η οποία επίσης χρηματοδότησε επενδύσεις για την αποκατάσταση 
των δασοσυστάδων που είχαν πληγεί από τη θύελλα του 1999, κατήρτισε κανόνες ώστε να λαμβάνονται υπόψη ζητήματα περιβαλλοντικής 
φύσεως.Πλαίσιο 1
19 Παρατηρήσεις
… ενώ στην Ιταλία 
(Μπαζιλικάτα) και την 
Ισπανία (Ανδαλουσία), 
η χρηματοδότηση 
διοχετεύθηκε κατά κύριο λόγο 
στις δημόσιες δασικές εκτάσεις 
για τη στήριξη δραστηριοτήτων 
υψηλής έντασης εργασίας
39 
Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε δυσανά -
λογα υψηλή κατανομή χρηματοδοτικής 
στήριξης προς ορισμένους δημόσιους 
φορείς (περιφερειακές ή δημοτικές 
αρχές) για την εκτέλεση πράξεων σε 
δασικές εκτάσεις δημόσιας ιδιοκτησίας, 
καθώς επίσης και συγκέντρωση χρημα -
τοδοτικών πόρων σε δαπανηρές δρα -
στηριότητες έντασης εργασίας.
40 
Στην Ιταλία (Μπαζιλικάτα) το μέτρο 226 
τέθηκε σε εφαρμογή αποκλειστικά σε 
δασικές εκτάσεις δημοτικής ιδιοκτησίας, 
οι οποίες αντιπροσωπεύουν ποσοστό 
μόλις 30 % των συνολικών δασικών 
περιοχών στη συγκεκριμένη περιφέρεια. 
Το γεγονός ότι μια δασική περιοχή είναι 
δημοτικής ιδιοκτησίας δεν συνεπάγεται 
ότι η εν λόγω περιοχή απειλείται από 
υψηλότερο κίνδυνο πυρκαγιάς. Στην 
πραγματικότητα, η δασική περιοχή 
η οποία επλήγη το 2012 από πυρκαγιά 
που ξέσπασε στην Μπαζιλικάτα ήταν 
αυξημένη κατά 93 % σε σύγκριση με 
το 2011 και κατά 231 % σε σύγκριση 
με την περίοδο 2009-2011. Οι εν λόγω 
πυρκαγιές είχαν εκδηλωθεί κατά μείζο -
να λόγο σε περιοχές ιδιωτικών δασικών 
εκτάσεων. Η χρηματοδοτική στήριξη 
περιορίστηκε σε δημοτικά δάση λόγω 
της πρόθεσης να εξασφαλιστούν θέσεις 
απασχόλησης στους δασικούς εργάτες 
που προσλαμβάνονταν σε ετήσια βάση 
για την εκτέλεση εποχιακών εργασιών σε 
δασικές εκτάσεις δημοτικής ιδιοκτησίας 
(βλέπε σημείο 31).41 
Στην Ισπανία (Ανδαλουσία), παρότι πο -
σοστό άνω του 70 % των δασών ανήκουν 
στην κυριότητα ιδιωτών, οι δαπάνες στο 
πλαίσιο του μέτρου για τις δημόσιες δα -
σικές περιοχές ήταν περίπου τριπλάσιες 
από τις αντίστοιχες δαπάνες για τις ιδι -
ωτικές δασικές περιοχές. Ούτε στο ΠΑΑ 
ούτε στην εκ των προτέρων αξιολόγηση 
παρέχονταν πληροφοριακά στοιχεία τα 
οποία θα μπορούσαν ενδεχομένως να 
αιτιολογήσουν την άνιση κατανομή των 
χρηματοδοτικών πόρων, ενώ στην εξή -
γηση περί έλλειψης αποδοτικότητας του 
ιδιωτικού δασικού τομέα που παρείχαν οι 
ισπανικές αρχές υποδηλώνεται η ανάγκη 
δημόσιας στήριξης.
42 
Στην ίδια περιφέρεια, επιπλέον, στην 
περίπτωση των ανταγωνιστικών προ -
σκλήσεων υποβολής επενδυτικών 
προτάσεων του 2008, η δημόσια στήριξη 
που χορηγήθηκε δυνάμει του μέτρου 226 
για την αποψίλωση περιοχών με ξυλώ -
δεις και μη θάμνους αντιστοιχούσε σε 
χρηματοδοτικούς πόρους έξι φορές 
υψηλότερους από το συνολικό ποσό που 
χρησιμοποιήθηκε στην εν λόγω περιφέ -
ρεια για άλλες ειδικές δράσεις που χρη -
ματοδοτήθηκαν με σκοπό την πρόληψη 
των πυρκαγιών, όπως η δημιουργία και 
συντήρηση αντιπυρικών ζωνών ή η δημι -
ουργία και συντήρηση σημείων υδροδό -
τησης. Παρά το γεγονός ότι οι εργασίες 
αποψίλωσης περιοχών με ξυλώδεις και 
μη θάμνους έχουν θετικό αντίκτυπο 
στην αντιμετώπιση της εξάπλωσης των 
πυρκαγιών, πρόκειται για δαπανηρές 
δραστηριότητες υψηλής έντασης εργα -
σίας. Οι ισπανικές αρχές αναγνώρισαν 
ότι οι εργασίες αποψίλωσης και αραίω -
σης εκτελούνται σε πολλές περιοχές στις 
οποίες είναι ενδεχομένως οικονομικά και 
οικολογικά σκόπιμη η ελεγχόμενη καύ -
ση. Αιτιολόγησαν δε την επιλογή τους με 
το επιχείρημα της έλλειψης ειδικευμένου 
προσωπικού και της ύπαρξης νομικών 
(απαιτείται η έκδοση λεπτομερών διοικη -
τικών εντολών καύσης) και κοινωνικών 
φραγμών, ωστόσο σχεδιάζουν να ανα -
πτύξουν τη χρήση ελεγχόμενης καύσης 
στο εγγύς μέλλον.
20 Παρατηρήσεις
34 Έκθεση της ΓΔ Γεωργίας και 
Αγροτικής Ανάπτυξης, του 
Μαρτίου 2009, σχετικά με την 
υλοποίηση δασοκομικών 
μέτρων δυνάμει του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005: Εντούτοις, 
δράσεις που αφορούν τη 
διαχείριση επιβλαβών 
οργανισμών μπορούν να 
θεωρηθούν επιλέξιμες στο 
πλαίσιο του εν λόγω μέτρου, 
εφόσον συνδέονται με κάποια 
φυσική καταστροφή, π.χ. 
ανεμοθλασία, πλημμύρες 
ή δασικές πυρκαγιές.Μέρος II — 
Διαπιστώθηκαν δράσεις 
που δεν ήταν κατάλληλες 
για την επίτευξη 
των στόχων του μέτρου
Λόγω της φύσης τους, οι δρά -
σεις που ελέγχθηκαν συνέβα -
λαν τις περισσότερες φορές 
στην επίτευξη των στόχων 
του μέτρου 226, ωστόσο…
43 
Η στήριξη στο πλαίσιο του μέτρου 226 
έπρεπε να χορηγηθεί μόνο για την απο -
κατάσταση του δασοκομικού δυναμικού 
σε δάση που έχουν πληγεί από φυσικές 
καταστροφές και πυρκαγιές και για την 
εισαγωγή δράσεων πρόληψης. Δεδομέ -
νης της φύσης τους (αντιπυρικές ζώνες, 
αραίωση, αποψίλωση κ.λπ.), πολλές από 
τις συγχρηματοδοτούμενες δράσεις που 
εξετάστηκαν κατά τη διάρκεια του ελέγ -
χου συνέβαλαν τις περισσότερες φορές 
στην επίτευξη των στόχων της στήριξης. 
Ορισμένα έργα ήταν ιδιαίτερης σημασίας 
λόγω του έντονα προστατευτικού χαρα -
κτήρα τους (βλέπε πλαίσιο 2 ).… χορηγήθηκε στήριξη για 
ορισμένες δασοκομικές δρά -
σεις που δεν συνδέονται με 
φυσικές καταστροφές
Διαχείριση επιβλαβών 
οργανισμών και ασθενειών
44 
Οι δράσεις αποκατάστασης και πρόλη -
ψης στο πλαίσιο του μέτρου 226 πρέπει 
να σχετίζονται με κάποια καταστροφή, 
ήτοι να συνδέονται με την εμφάνι -
ση ή τον κίνδυνο εμφάνισης φυσικής 
καταστροφής. Οι ζημίες που οφείλονται 
σε έντομα / επιβλαβείς οργανισμούς 
ή ασθένειες αυτές καθαυτές δεν θεω -
ρούνται φυσική καταστροφή34. Για τον 
λόγο αυτό, οι δράσεις που αφορούν τη 
συνήθη διαχείριση επιβλαβών οργανι -
σμών δεν πρέπει να είναι επιλέξιμες για 
χρηματοδότηση, εκτός εάν η εμφάνισή 
τους αποτελεί συνέπεια φυσικής κατα -
στροφής. Στην Ισπανία (Ανδαλουσία) και 
τη Σλοβακία χορηγήθηκε στήριξη στο 
πλαίσιο του μέτρου 226 για προληπτικές 
δράσεις που αφορούσαν τη διαχείρι -
ση επιβλαβών οργανισμών, παρά το 
γεγονός ότι δεν συνδέονταν με φυσικές 
καταστροφές. Οι δράσεις αυτές θεωρή -
θηκαν επιλέξιμες διότι η περιοχή είχε 
ήδη προσβληθεί από επιβλαβείς οργανι -
σμούς. Ωστόσο, η περιορισμένη έκταση 
της προσβολής δεν δικαιολογούσε την 
ύπαρξη κινδύνου φυσικής καταστροφής.
Παράδειγμα ορθής πρακτικής (έργα υψηλής περιβαλλοντικής αξίας)
Στην Αυστρία χρηματοδοτήθηκαν αρκετά έργα για την πρόληψη χιονοστιβάδων σε δάση που υπάγονται σε καθε -
στώς προστασίας με την ανάληψη δράσεων οριζόντιας υλοτόμησης δένδρων, η οποία συμβάλλει επίσης σημαντικά 
στην προστασία των υδάτινων πηγών που τροφοδοτούν τα γειτονικά δημοτικά συστήματα υδροδότησης.Πλαίσιο 2
21 Παρατηρήσεις
Μεταφορά δράσεων από άλλα 
μέτρα
45 
Στην Αυστρία όλες οι δράσεις που δρο -
μολογήθηκαν αρχικά στο πλαίσιο του 
μέτρου 224 «Ενισχύσεις Natura 2000» 
και του μέτρου 225 «Δασοπεριβαλλο -
ντικές ενισχύσεις» χρηματοδοτήθηκαν 
ουσιαστικά στο πλαίσιο του μέτρου 226. 
Ωστόσο, το μέτρο 224 και το μέτρο 225 
αφορούν δράσεις που αποσκοπούν στη 
διατήρηση και τη βελτίωση των περιβαλ -
λοντικών λειτουργιών των δασικών πε -
ριοχών και των δασοσυστάδων που δεν 
συνδέονται με την πρόληψη καταστρο -
φών, ενώ στο πλαίσιο του μέτρου 226 
προβλέπεται αποκλειστικά η χορήγηση 
στήριξης σε περίπτωση καταστροφών.  
Ομοίως, ορισμένα έργα φύτευσης, τα 
οποία υποβλήθηκαν αρχικά στο πλαίσιο 
του μέτρου 122 που αποσκοπούσε στη 
«Βελτίωση της οικονομικής αξίας των 
δασών», εγκρίθηκαν αργότερα στο πλαί -
σιο του μέτρου 226, χωρίς σαφή ένδειξη 
της σύνδεσής τους με τυχόν φυσικές 
καταστροφές.
Αύξηση του αριθμού των ειδών 
δένδρων
46 
Στην Ανδαλουσία η στήριξη στο πλαίσιο 
του μέτρου 226 περιλάμβανε δράσεις 
που αποσκοπούσαν στη διατήρηση 
και τη βελτίωση των οικοσυστημάτων 
δασικών περιοχών μέσω της αύξησης 
του αριθμού των ειδών δένδρων σε 
συγκεκριμένη ζώνη στην οποία δεν 
διαπιστώθηκε υποβάθμιση ή απώλεια 
της δενδροκάλυψης συνεπεία φυσικής 
καταστροφής ή πυρκαγιάς. Επομένως, 
στην Ανδαλουσία, ο απώτερος σκοπός 
των εν λόγω δράσεων δεν αφορούσε τον 
στόχο του μέτρου 226.Κατασκευή υποδομών μετά 
την παρέλευση πολύ μεγάλου 
χρονικού διαστήματος από 
την εμφάνιση της φυσικής 
καταστροφής
47 
Η αποθήκευση υγρής ξυλείας συνιστά 
τεχνική που συμβάλλει στη διατήρη -
ση της ποιότητας της ξυλείας μετά την 
υλοτόμηση και, ως εκ τούτου, βελτιστο -
ποιεί την τιμή πώλησης. Στην Αυστρία 
χορηγήθηκε στήριξη για την κατασκευή 
εγκαταστάσεων αποθήκευσης υλοτομη -
μένης ξυλείας με σκοπό την πρόληψη της 
προσβολής από σκολύτη σε περιοχές με 
ελάτη που είχαν πληγεί από φυσικές κα -
ταστροφές (ανεμοθύελλες). Με τον έλεγ -
χο διαπιστώθηκε ότι οι εγκαταστάσεις 
αυτές, οι οποίες κατασκευάστηκαν μετά 
την παρέλευση πολύ μεγάλου χρονικού 
διαστήματος από την εμφάνιση της 
καταστροφής, χρησιμοποιούνταν ουσι -
αστικά για την αποθήκευση ξύλου οξιάς, 
το οποίο προσβάλλεται σε περιορισμένο 
μόνο βαθμό από τον σκολύτη.
Δεν κατέστη δυνατή η εξα -
κρίβωση των βασικών απαι -
τήσεων επιλεξιμότητας για 
ορισμένους τύπους πράξεων 
που υλοποιήθηκαν
48 
Το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονι -
σμού (ΕΕ) αριθ. 65/2011 ορίζει ότι, ως 
γενική αρχή ελέγχου, τα κράτη μέλη θε -
σπίζουν σύστημα ελέγχου που εξασφα -
λίζει ότι διενεργούνται όλοι οι αναγκαίοι 
έλεγχοι για αποτελεσματική εξακρίβωση 
της τήρησης των όρων χορήγησης της 
ενίσχυσης. Στο άρθρο 33 παράγραφος 2 
του ίδιου κανονισμού προβλέπεται ότι 
διατηρείται επαρκές ίχνος ελέγχου.
22 Παρατηρήσεις
49 
Το Συνέδριο διαπίστωσε τις συστημικές 
αδυναμίες που παρουσιάζονται στο 
πλαίσιο 3.  Δεδομένων των αδυναμιών 
αυτών, δεν κατέστη δυνατή η εξακρίβω -
ση της τήρησης των όρων χορήγησης 
της ενίσχυσης, λόγω έλλειψης τεκμηρί -
ωσης ή πληροφοριακών στοιχείων προς 
επίρρωση των βασικών απαιτήσεων 
επιλεξιμότητας.
Χορηγήθηκε στήριξη για 
δασικές οδούς των οποίων 
δεν είχε καταδειχθεί κάποια 
ιδιαίτερη συμβολή στην πρό -
ληψη των πυρκαγιών...
50 
Στο πλαίσιο του μέτρου 226 προβλεπό -
ταν η παροχή στήριξης για την κατα -
σκευή και τη συντήρηση δασικών οδών 
και διαδρόμων στη Γαλλία (Ακουιτανία), 
την Αυστρία, τη Σλοβακία και την Ισπα -
νία (Ανδαλουσία) που χρησιμοποιούνταν 
για την εξαγωγή ξυλείας και άλλων δασι -
κών προϊόντων (φλοιών και φελλών) από 
παραγωγικά δάση ιδιωτικής ιδιοκτησίας 
(βλέπε πλαίσιο 4 ).51 
Η δημιουργία και η συντήρηση δασικών 
οδών που χρησιμοποιούνται κατά κύριο 
λόγο για την εξαγωγή ξυλείας και άλλων 
δασικών προϊόντων δεν εντάσσεται 
στους σκοπούς του μέτρου 226. Για τις 
πράξεις αυτές παρέχεται κατάλληλη στή -
ριξη από το ΕΓΤΑΑ στο πλαίσιο του άξο -
να 1 (μέτρα 122 και 125), ο οποίος έχει 
ως στόχο τη βελτίωση της ανταγωνιστι -
κότητας του δασοκομικού τομέα. Παρότι 
οι δασικές οδοί είναι απαραίτητες για 
την κατάσβεση πυρκαγιών, στο πλαίσιο 
του μέτρου 226 πρέπει να αποφεύγεται 
η στήριξη έργων τα οποία έχουν ως βα -
σικό κίνητρο την επίτευξη οικονομικών 
στόχων, χωρίς να αποφέρουν ιδιαίτερα 
οφέλη πυροπροστασίας. Αρκετά από 
τα έργα που ελέγχθηκαν (από τα 8 έργα 
που ελέγχθηκαν, τα 5 αφορούσαν την 
κατασκευή οδών σε δάση ιδιωτικής ιδιο -
κτησίας) δεν περιλάμβαναν αιτιολόγηση 
των οφελών σε σχέση με τους στόχους 
πυροπροστασίας, ούτως ώστε να δια -
σφαλίζεται η αποτελεσματική συμβολή 
της στήριξης στην επίτευξη περιβαλλο -
ντικών στόχων.
Παραδείγματα ανεπαρκούς πληροφόρησης ή τεκμηρίωσης όσον αφορά 
τη χορήγηση στήριξης στο πλαίσιο του μέτρου 226
Στην Ακουιτανία (Γαλλία), ένα σημαντικό κριτήριο επιλεξιμότητας που έπρεπε να εξακριβωθεί για όλες τις αιτήσεις 
παροχής ενίσχυσης ήταν η τήρηση του κατώτατου ορίου ζημιών το οποίο καθορίζεται από τις περιφερειακές αρχές 
(40 % κατ’ ελάχιστον). Με τον έλεγχο αποκαλύφθηκε η απουσία συστήματος διοικητικής πληροφόρησης για τον 
προσδιορισμό των δασοσυστάδων που είχαν πληγεί από τις ανεμοθύελλες του 1999, καθώς και για τον καθορισμό 
του επιπέδου των ζημιών που προκλήθηκαν. Ως εκ τούτου, δεν ήταν δυνατόν να επαληθευθεί η ακρίβεια των δηλώ -
σεων των αιτούντων.
Στη Σλοβακία, τα έγγραφα τεκμηρίωσης που περιλαμβάνονταν στους φακέλους της διαδικασίας δημόσιων συμβά -
σεων ήταν ελλιπή, δεδομένου ότι ο φάκελος του δικαιούχου περιλάμβανε μόνο την επιτυχή προσφορά, αλλά όχι 
και τις απορριφθείσες προσφορές. Πρόκειται επομένως για απώλεια στοιχείων όσον αφορά την αποτελεσματική 
αξιολόγηση των προσφορών.Πλαίσιο 3
23 Παρατηρήσεις
52 
Στην Αυστρία, για παράδειγμα, ένα έργο 
αφορούσε την κατασκευή μιας δασικής 
οδού, η οποία επρόκειτο να εξασφαλίσει 
την πρόσβαση σε 25 εκτάρια δασικής 
έκτασης. Ο απώτερος σκοπός του έργου 
ήταν η διάνοιξη του δάσους για την εξα -
γωγή ξυλείας από τους ιδιοκτήτες του. 
Στα επιχειρήματα που προβάλλονταν 
στους φακέλους του έργου περιλαμβά -
νονταν η αξιοποίηση των αχρησιμοποίη -
των δασικών καταφυγίων, η αύξηση της 
αποδοτικής αξιοποίησης της υλοτομίας 
και η δημιουργία τοπικών πριστηρίων.
… και αυτό θα μπορούσε να 
έχει δυσμενείς δευτερεύ -
ουσες περιβαλλοντικές επι -
πτώσεις, εάν δεν ληφθούν 
δεόντως υπόψη οι τοπικές 
συνθήκες
53 
Οι όροι της παροχής στήριξης για τη 
δημιουργία και τη συντήρηση δασικών 
οδών στο πλαίσιο του μέτρου 226 πρέπει 
να είναι σαφείς, ούτως ώστε να διασφα -
λίζεται η αποτελεσματική συμβολή της 
στήριξης στην επίτευξη των περιβαλλο -
ντικών στόχων. Στους κανονισμούς της ΕΕ δεν καθορίζονται ελάχιστες απαιτή -
σεις, όπως περιορισμός της πρόσβασης, 
βαθμός πυκνότητας που να μη θέτει 
σε κίνδυνο την προστασία των οικοσυ -
στημάτων ή υποχρεωτική πιστοποίηση 
των έργων από τοπικές πυροσβεστικές 
υπηρεσίες, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται 
η δέουσα προστασία του περιβάλλο -
ντος. Σύμφωνα με την τεχνική έκθεση 
με τίτλο «Feasibility Study on means 
of combating forest dieback in the 
European Union» (Μελέτη σκοπιμότητας 
σχετικά με τα μέσα καταπολέμησης του 
μαρασμού των δασών στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση), η οποία εκπονήθηκε από τη ΓΔ 
Περιβάλλοντος (Δεκέμβριος 2007), η κα -
τασκευή οδών μπορεί να συμβάλει στη 
δασική προστασία ή μπορεί να επιφέρει 
το αντίθετο αποτέλεσμα (...). Τα δίκτυα 
δασικών οδών παρέχουν πρόσβαση 
σε περίπτωση δασικών πυρκαγιών και, 
επομένως, συνδράμουν στην κατάσβεσή 
τους. Στον αντίποδα αυτού του επιχειρή -
ματος, οι δασικές οδοί μπορεί να προκα -
λέσουν τον μεγαλύτερο κατακερματισμό 
των δασών, την αποσταθεροποίηση 
των λειτουργιών οικοσυστήματος και, 
επομένως, την αύξηση της τρωτότητας 
των δασών.Παράδειγμα της οικονομικής χρήσης δασικών οδών για τις οποίες χορηγήθηκε 
στήριξη στο πλαίσιο του μέτρου 226 (Ακουιτανία, Γαλλία)Πλαίσιο 4

24 Παρατηρήσεις
54 
Στη Σλοβακία, για τις δασικές οδούς 
που καλύπτουν οι χρηματοδοτούμενες 
πράξεις στο πλαίσιο του μέτρου 226, 
στο ΠΑΑ που εγκρίθηκε από την Επιτρο -
πή προβλεπόταν βέλτιστη πυκνότητα 
της τάξης των 20-25 m/εκτάριο. Με τον 
έλεγχο διαπιστώθηκε ότι στην πραγματι -
κότητα χορηγήθηκε στήριξη για δασικό 
οδικό δίκτυο δυσανάλογα υψηλής πυ -
κνότητας, στοιχείο που ενδέχεται να έχει 
αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική 
κατάσταση των αντίστοιχων δασών. Για 
παράδειγμα, ιδιώτης δικαιούχος υπέβαλε 
το 2008 αίτηση για τέσσερα έργα που 
αφορούσαν τη δημιουργία νέων δασικών 
οδών στη δασική του εκμετάλλευση35. 
Πριν από την εν λόγω επένδυση σε 
υποδομές, οι δασικές οδοί στη δασική 
του εκμετάλλευση ήταν περιορισμένου 
μήκους. Η επένδυση είχε ως αποτέλε -
σμα την κατασκευή νέων δασικών οδών 
μήκους περίπου 40 km με επακόλουθη 
πυκνότητα δασικού οδικού δικτύου της 
τάξης των 36 m/ha, τιμή που υπερβαίνει 
τη βέλτιστη πυκνότητα των 20-25 m/ha 
που αναφερόταν στο ΠΑΑ. Ένας άλλος 
δικαιούχος κατασκεύασε δασικές οδούς 
συνολικού μήκους 3 619 m σε δασική 
εκμετάλλευση 24,96 ha, επιτυγχάνοντας 
με τον τρόπο αυτό πυκνότητα δασικού 
οδικού δικτύου της τάξης των 145 m/ha, 
ήτοι πολύ υψηλή τιμή σε σύγκριση τόσο 
με τον σλοβακικό μέσο όρο (περίπου 
10,6 m/ha) όσο και με τη βέλτιστη πυ -
κνότητα των 20-25 m/ha που αναφερό -
ταν στο ΠΑΑ.Μέρος ΙΙΙ —  
Η σχέση κόστους/
αποτελεσματικότητας 
των δράσεων που 
χρηματοδοτήθηκαν 
δεν ήταν δεόντως 
εξασφαλισμένη
Δεν αποδείχθηκε σε όλες 
τις περιπτώσεις ο εύλογος 
χαρακτήρας του κόστους
55 
Στο άρθρο 24, παράγραφος 2, 
στοιχείο δ), του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 65/2011 της Επιτροπής όσον αφορά 
τις διαδικασίες ελέγχου ορίζεται ότι 
οι διοικητικοί έλεγχοι των αιτήσεων 
ενίσχυσης περιλαμβάνουν την εξα -
κρίβωση του εύλογου χαρακτήρα του 
κόστους, που αξιολογείται με τη χρήση 
κατάλληλου συστήματος αξιολόγησης, 
όπως το κόστος αναφοράς, η σύγκριση 
των διαφόρων προσφορών ή η επιτροπή 
αξιολόγησης.
56 
Οι ελλείψεις των διαδικασιών που τέθη -
καν σε εφαρμογή στην Αυστρία, τη Σλο -
βακία και την Ιταλία (Μπαζιλικάτα) είχαν 
επιπτώσεις στον εύλογο χαρακτήρα του 
κόστους των υποστηριζόμενων δράσεων 
(βλέπε πλαίσιο 5 ).35 Η συνολική δασική έκταση 
ταξινομείται ως ζώνη υψηλού 
κινδύνου πυρκαγιάς.
25 Παρατηρήσεις
Παραδείγματα ανεπαρκούς αιτιολόγησης των πάγιων δαπανών
Παράδειγμα 1
Στην Αυστρία, καθορίζονταν σε ετήσια βάση ο τύπος των παρεμβάσεων και τα αντίστοιχα ανώτατα όρια (σταθερά 
ανώτατα όρια ή κατ’ αποκοπή ποσά ανά εκτάριο ή δένδρο). Εντούτοις, απουσίαζε οιαδήποτε αιτιολόγηση ή σκε -
πτικό για τον καθορισμό ορισμένων ανώτατων ορίων που υποβάλλονταν σε σημαντικές τροποποιήσεις από το ένα 
έτος στο άλλο:
Δάσωση μετά από φυσικές καταστροφές
Στο ομόσπονδο κρατίδιο της Καρινθίας, το ανώτατο όριο για τη δάσωση δασών φυλλοβόλων δένδρων (>75 % πλα -
τύφυλλα δένδρα) είχε καθοριστεί αρχικά στα 1 800 ευρώ/εκτάριο το 2008, ενώ από το 2009 και μετά αυξήθηκε στα 
2 500 ευρώ/εκτάριο. Το 2010 η στήριξη δάσωσης ανήλθε στο ποσό των 6 000 ευρώ/εκτάριο.
Αραίωση
Επίσης, στο ομόσπονδο κρατίδιο της Καρινθίας διαπιστώθηκε αύξηση του ανώτατου ορίου στήριξης αραίωσης από 
300 ευρώ/εκτάριο το 2008 σε 400 ευρώ/εκτάριο το 2009 και, στην περίπτωση της καταβολής κατ’ αποκοπή ποσών 
όσον αφορά τη στήριξη για την προστασία των δασών, από 420 ευρώ/εκτάριο σε 560 ευρώ/εκτάριο.
Στο ομόσπονδο κρατίδιο της Κάτω Αυστρίας, η δημόσια στήριξη για την αραίωση ανερχόταν κατά την περίοδο 
από το 2007 έως το 2009 στο ποσό των 350 ευρώ/εκτάριο. Το 2010 αυξήθηκε στο ανώτατο ποσό των 750 ευρώ/
εκτάριο (εφόσον μπορούσε να δικαιολογηθεί με τιμολόγια) ή των 500 ευρώ/εκτάριο στην περίπτωση της καταβολής 
κατ’ αποκοπή ποσών. Και τα δύο προαναφερόμενα ποσά μειώθηκαν εκ νέου στο ποσό των 350 ευρώ/εκτάριο από 
το 2011 και μετά.
Παράδειγμα 2
Οι πάγιες δαπάνες που καθορίστηκαν στην περιφέρεια της Μπαζιλικάτα ήταν σημαντικά υψηλότερες από ό,τι σε 
άλλες γειτονικές ιταλικές περιφέρειες για τις ίδιες ή παρόμοιες προληπτικές δράσεις, όπως εμφαίνεται κατωτέρω.
Χειρωνακτικές εργασίες αποψίλωσης
Οι πάγιες δαπάνες χειρωνακτικών εργασιών αποψίλωσης για τη διάνοιξη δασικών μονοπατιών πλάτους 1,2 μέτρου 
στη Μπαζιλικάτα ανέρχονταν στο ποσό των 7,81 ευρώ ανά μέτρο, ενώ οι πάγιες δαπάνες ανάλογης δραστηριότη -
τας, ήτοι για τη «διάνοιξη δασικού μονοπατιού πλάτους ενός μέτρου, ανεξαρτήτως του τύπου του εδάφους», στην 
περιφέρεια της Απουλίας ανέρχονταν σε μόλις 3,58 ευρώ ανά μέτρο.
Αποκατάσταση υπηρεσιακών διαδρόμων
Όσον αφορά την αποκατάσταση υπηρεσιακών διαδρόμων, ο πάγιος χρόνος εργασίας ήταν στη Μπαζιλικάτα 
35 λεπτά ανά μέτρο και το πάγιο κόστος ανερχόταν σε 6,89 ευρώ ανά μέτρο. Για παρόμοια δραστηριότητα στην 
περιφέρεια της Απουλίας, ο πάγιος χρόνος εργασίας ήταν 9 λεπτά (συμπεριλαμβανομένων τριών λεπτών χρήσης 
χορτοκοπτικού μηχανήματος) και το πάγιο κόστος ανερχόταν στο ποσό των 2,15 ευρώ ανά μέτρο. Στην περιφέρεια 
της Καμπανίας, το κόστος άσκησης παρόμοιας δραστηριότητας ανερχόταν στο ποσό των 2,77 ευρώ ανά μέτρο.Πλαίσιο 5
26 Παρατηρήσεις
59 
Στην Ανδαλουσία δεν υλοποιήθηκαν 
καθόλου ορισμένες δράσεις, οι οποίες 
αντιπροσώπευαν περίπου το 13,5 % της 
συνολικής συμβατικής τιμής για την 
εκτέλεση δασοκομικών εργασιών στο 
πλαίσιο ενός έργου που αφορούσε δημό -
σιες δασικές εκτάσεις. Εντούτοις, ο ανά -
δοχος προέβη στην υλοποίηση κάποιων 
άλλων δράσεων με πολύ υψηλότερη τιμή 
από εκείνη που προβλεπόταν στον τεχνι -
κό έργο. Λαμβανομένου, ωστόσο, υπόψη 
ότι ο ανάδοχος δεν υπερέβη το συνολικό 
εγκριθέν κόστος του έργου, δεν ήταν 
υποχρεωμένος να αιτιολογήσει ούτε τη 
μη εκτέλεση ορισμένων δράσεων ούτε 
το αυξημένο κόστος κάποιων άλλων.60 
Στη Γαλλία, οι δικαιούχοι υποχρεούνται 
να υποβάλουν με την αίτησή τους μόνο 
μία προσφορά για ορισμένες παρεμβά -
σεις αποκατάστασης και συντήρησης. 
Η υποβολή περισσότερων προσφορών 
θα συνέβαλε στη διασφάλιση της επιλο -
γής της πλέον οικονομικά συμφέρουσας 
προσφοράς.Παράδειγμα δαπανηρής δραστηριότητας λόγω χρήσης χειρωνακτικής εργασίας
Συντήρηση δασικών οδών
Το συνολικό κόστος για τη συντήρηση 7 253,82 μέτρων δασικών οδών στην Μπαζιλικάτα ανήλθε στο ποσό των 
337 665,32 ευρώ36, με πάγιο κόστος 46,55 ευρώ ανά μέτρο.
Για παρόμοια δασική οδό ίδιου μήκους στην Τοσκάνη, η εκτέλεση των εργασιών συντήρησης με χρήση τόσο χειρω -
νακτικών όσο και μηχανικών μέσων θα κόστιζε μόνο 37 828,67 ευρώ, δεδομένου ότι το πάγιο κόστος στην εν λόγω 
περιφέρεια ανέρχεται στο ποσό των 5,21 ευρώ ανά μέτρο.
36 46,55 ευρώ ανά μέτρο.Πλαίσιο 657 
Στην περιφέρεια της Μπαζιλικάτα, οι 
δραστηριότητες θα μπορούσαν να διεξα -
χθούν με οικονομικότερο και αποδοτι -
κότερο τρόπο εάν γινόταν μεγαλύτερη 
χρήση μηχανημάτων (όπως σε άλλες 
περιφέρειες) και όχι ανθρώπινου δυνα -
μικού. Λόγω της εκτενέστερης χρήσης 
της χειρωνακτικής εργασίας, οι πάγιες 
δαπάνες που καθορίστηκαν σε διάφορες 
περιπτώσεις στην περιφέρεια της Μπα -
ζιλικάτα είναι μακράν υψηλότερες από 
τις πάγιες δαπάνες που καθορίστηκαν σε 
άλλες περιφέρειες για τις ίδιες ή παρό -
μοιες δραστηριότητες (βλέπε πλαίσιο 6 ).58 
Στη Σλοβακία, όλα τα έργα διέπονται 
από τους κανόνες σύναψης δημόσιων 
συμβάσεων, στοιχείο που όφειλε να 
διασφαλίζει την αποδοτική χρήση των 
δημόσιων πόρων. Οι ελεγκτές επισήμα -
ναν την παντελή έλλειψη αξιολόγησης 
όσον αφορά τον εύλογο χαρακτήρα των 
επενδυτικών δαπανών που δήλωσαν οι 
δικαιούχοι, παρά το γεγονός ότι τα έργα 
χρηματοδοτήθηκαν εξ ολοκλήρου από 
δημόσιους πόρους. Ο μοναδικός επίση -
μος έλεγχος που έπρεπε να διενεργηθεί 
συνίστατο στο να εξακριβωθεί ότι οι δα -
πάνες που δήλωνε ο αιτών δεν υπερέβαι -
ναν το ανώτατο όριο που καθοριζόταν 
στο πλαίσιο της διαδικασίας δημόσιων 
συμβάσεων.
27 Παρατηρήσεις
Συγκεκριμένες περιπτώσεις 
που εγκυμονούν κίνδυνο 
παροχής υπέρμετρης δημό -
σιας στήριξης
61 
Η παροχή στήριξης σε περιπτώσεις στις 
οποίες δεν καταδεικνύεται με σαφήνεια 
η ανάγκη του δικαιούχου (φαινόμενο μη 
αποδοτικής δαπάνης) υποβαθμίζει την 
αποδοτικότητα της στήριξης.
62 
Στην Αυστρία, χρηματοδοτήθηκαν στο 
πλαίσιο του μέτρου έργα τα οποία είχαν 
ήδη ολοκληρωθεί. Ο εθνικός εκτελεστι -
κός κανονισμός τέθηκε σε ισχύ στις αρ -
χές του 2008 και, ως εκ τούτου, οι πρώτες 
αποφάσεις ανάθεσης εκδόθηκαν μόλις 
τον Απρίλιο του 2008. Ωστόσο, οι δυνη -
τικοί δικαιούχοι είχαν τη δυνατότητα και 
ενθαρρύνθηκαν να υποβάλουν αιτήσεις 
λήψης στήριξης από τον Ιανουάριο του 
2007 και να προβούν στην εκτέλεση των 
έργων με δική τους ευθύνη.  Συνολικά, 
υποβλήθηκαν το 2007 3 671 αιτήσεις 
στήριξης έργων, εκ των οποίων τουλά -
χιστον 444 έργα περατώθηκαν πριν από 
την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης 
ανάθεσης. Όσον αφορά τις αιτήσεις που 
υποβλήθηκαν από το 2008 και μετά, 
τουλάχιστον 147 έργα εκτελέστηκαν πριν 
από την έγκριση της επιδότησης, παρά 
το γεγονός ότι ο εκτελεστικός κανονι -
σμός που τέθηκε σε ισχύ από το 2008 
όριζε ότι οι δαπάνες που αφορούν έργα 
τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμο -
γής του μέτρου 226 θεωρούνται επιλέξι -
μες μόνον από την ημερομηνία έκδοσης 
της απόφασης χορήγησης στήριξης και 
μετά. Στις περιπτώσεις αυτές, οι αρχικές 
αποφάσεις των δικαιούχων να προβούν 
στην εκτέλεση των έργων χωρίς ενίσχυ -
ση έθεταν υπό αμφισβήτηση την ανάγκη 
τους να λάβουν δημόσια στήριξη.63 
Στη Σλοβακία, δύο δικαιούχοι που ελέγ -
χθηκαν, και οι οποίοι έλαβαν στήριξη για 
την κατασκευή δασικών οδών, διαβε -
βαίωσαν κατά τη διάρκεια της επιτόπιας 
επίσκεψης ελέγχου ότι θα υλοποιούσαν 
τις δράσεις ακόμη και χωρίς δημόσια 
χρηματοδότηση.
64 
Στην Ισπανία, θεωρήθηκαν επίσης επι -
λέξιμες για τη χορήγηση δασοκομικής 
στήριξης στο πλαίσιο του μέτρου 226 
εκτάσεις γης γεωργικής κυρίως χρήσης 
(βοσκότοποι με δένδρα, βοσκότοποι με 
ξυλώδεις θάμνους και άλλες εκτάσεις 
βοσκής), οι οποίες είχαν δηλωθεί ως 
«επιλέξιμα εκτάρια» για τους σκοπούς 
της ενεργοποίησης δικαιωμάτων ενίσχυ -
σης37 και είχαν αναγνωριστεί ως τέτοια 
στο ισπανικό σύστημα αναγνώρισης 
αγροτεμαχίων. Ορισμένοι δικαιούχοι 
έλαβαν στήριξη για την αποψίλωση 
ξυλωδών και μη θάμνων στο πλαίσιο του 
μέτρου 226, ως δράση πρόληψης κατά 
των πυρκαγιών, ενώ υποχρεούνταν ήδη 
να διατηρούν τα οικεία αγροτεμάχια ως 
γεωργικές εκτάσεις σε καλή γεωργική και 
περιβαλλοντική κατάσταση (ήτοι χωρίς 
ξυλώδεις και μη θάμνους).37 Στο άρθρο 34 του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2009 
του Συμβουλίου, της 
19ης Ιανουαρίου 2009, σχετικά 
με τη θέσπιση κοινών 
κανόνων για τα καθεστώτα 
άμεσης στήριξης για τους 
γεωργούς στο πλαίσιο της 
κοινής γεωργικής πολιτικής και 
τη θέσπιση ορισμένων 
καθεστώτων στήριξης για 
τους γεωργούς, για την 
τροποποίηση των 
κανονισμών (ΕΚ) 
αριθ. 1290/2005, (ΕΚ) 
αριθ. 247/2006, (ΕΚ) 
αριθ. 378/2007 και για την 
κατάργηση του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1782/2003 (ΕΕ L 30 
της 31.1.2009, σ. 16), ορίζεται 
ότι η εν λόγω στήριξη 
χορηγείται με την 
ενεργοποίηση δικαιώματος 
ενίσχυσης ανά επιλέξιμο 
εκτάριο. Ως «επιλέξιμο 
εκτάριο» νοείται στο ίδιο 
άρθρο «κάθε γεωργική έκταση 
της εκμετάλλευσης, … ή, όταν 
οι εκτάσεις χρησιμοποιούνται 
και για μη γεωργικές 
δραστηριότητες, [που] 
χρησιμοποιείται κυρίως για 
γεωργικές δραστηριότητες».
28 Παρατηρήσεις
Μέρος IV — Τα εργαλεία 
παρακολούθησης 
δεν επιτρέπουν 
στην Επιτροπή και 
στα κράτη μέλη να 
εκτιμήσουν καταλλήλως 
την αποδοτικότητα και 
την αποτελεσματικότητα 
του μέτρου
65 
Η εξακρίβωση της αποτελεσματικότητας 
του μέτρου 226 προϋποθέτει τη χρήση 
κατάλληλων εργαλείων παρακολούθη -
σης και αξιολόγησης, τα οποία επιτρέ -
πουν τον προσδιορισμό των αναγκαίων 
βελτιώσεων για τη μεγιστοποίηση του 
αντίκτυπου της στήριξης που παρέχει 
η ΕΕ.
Τα διαθέσιμα εργαλεία 
παρακολούθησης
66 
Για την περίοδο 2007-2013 συντάχθηκε 
«Κοινό πλαίσιο παρακολούθησης και 
αξιολόγησης» (ΚΠΠΑ) σε συνεργασία 
μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών 
μελών. Η πρόοδος, η αποδοτικότητα και 
η αποτελεσματικότητα της υλοποίησης 
των προγραμμάτων αγροτικής ανά -
πτυξης σε σχέση με τους στόχους τους 
μετρώνται μέσω δεικτών που αφορούν 
την κατάσταση εκκίνησης, τη δημοσι -
ονομική εκτέλεση, τις αποδόσεις, τα 
αποτελέσματα και τις επιπτώσεις των 
προγραμμάτων38.67 
Η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες 
οδηγίες για τον καθορισμό των ακόλου -
θων κοινών δεικτών επιδόσεων σχετικά 
με την υλοποίηση του μέτρου 226: α) 
αριθμός δράσεων πρόληψης/αποκατά -
στασης· β)  πληγείσες δασικές περιοχές 
που έλαβαν στήριξη και γ) συνολικός 
όγκος των επενδύσεων.  Επιπλέον των 
προαναφερθέντων δεικτών επιδόσεων, 
δυνάμει του ΚΠΠΑ για το μέτρο 226 κα -
θορίστηκε ο ακόλουθος δείκτης αποτε -
λεσμάτων: περιοχή με επιτυχή διαχείρι -
ση γης η οποία συμβάλλει στη βελτίωση 
της βιοποικιλότητας, στην ποιότητα των 
υδάτων και του εδάφους και στην κατα -
πολέμηση των κλιματικών μεταβολών.
Ανεπαρκείς δείκτες για 
τη μέτρηση του βαθμού επί -
τευξης των στόχων
68 
Μολονότι η πλειονότητα των χρηματο -
δοτούμενων δράσεων είναι προληπτικού 
χαρακτήρα, ο δείκτης που είχε καθο -
ριστεί για τις εν λόγω δράσεις (αριθ -
μός προληπτικών δράσεων) δεν ήταν 
αρκετός. Ο δείκτης υλοποιήσεων που 
ορίζεται ως « πληγείσες δασικές περιοχές 
που έλαβαν στήριξη » αναφέρεται μόνο 
σε δάση που έχουν πράγματι πληγεί από 
καταστροφές και, επομένως, αφορά 
μόνο τις δράσεις αποκατάστασης.
69 
Όσον αφορά τον δείκτη αποτελεσμάτων 
όσον αφορά τη βελτίωση της βιοποικι -
λότητας, την ποιότητα των υδάτων και 
του εδάφους και την καταπολέμηση των 
κλιματικών μεταβολών, με τον έλεγχο 
διαπιστώθηκε ότι καμία από τις διαχειρι -
στικές αρχές στις οποίες πραγματοποι -
ήθηκαν επισκέψεις δεν ήταν σε θέση να 
αποδώσει την επίτευξη του αποτελέσμα -
τος κάθε δράσης σε κάποιο από τα σκέλη 
του δείκτη· ορισμένες μάλιστα διαχειρι -
στικές αρχές ανέφεραν την ίδια συνολική 
περιοχή ως το αποτέλεσμα που επιτεύ -
χθηκε για κάθε σκέλος του δείκτη.38 Άρθρα 80 και 81 του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005.
29 Παρατηρήσεις
70 
Ο δείκτης αποτελεσμάτων που καθορί -
στηκε για τη νέα περίοδο προγραμμα -
τισμού 2014-202039 (αριθμός γεωργικών 
εκμεταλλεύσεων που συμμετέχουν σε 
συστήματα διαχείρισης κινδύνου) δεν 
συνιστά βελτίωση όσον αφορά την αξι -
ολόγηση της αποτελεσματικότητας της 
στήριξης και, ως εκ τούτου, αναμένεται 
ότι θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν οι 
διαπιστωθείσες αδυναμίες.
Περιορισμένη χρησιμό -
τητα των ενδιάμεσων 
αξιολογήσεων
71 
Τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης 
αξιολογούνται ως προς τις προπαρα -
σκευαστικές εργασίες, την υλοποίηση και 
την ολοκλήρωσή τους (εκ των προτέρων, 
ενδιάμεσες και εκ των υστέρων αξιολο -
γήσεις). Η εκ των προτέρων αξιολόγηση 
αποσκοπεί στη βελτιστοποίηση της 
κατανομής των δημοσιονομικών πόρων 
και στη βελτίωση της ποιότητας του 
προγραμματισμού, ενώ στις ενδιάμεσες 
και τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις 
εξετάζεται ο βαθμός απορρόφησης 
των πόρων, η αποτελεσματικότητα και 
η αποδοτικότητα του προγραμματισμού 
του ΕΓΤΑΑ, ο κοινωνικοοικονομικός του 
αντίκτυπος, καθώς και ο αντίκτυπος που 
έχει στις προτεραιότητες της Ένωσης. 
Όσον αφορά το μέτρο 226, τα τέσσερα 
ερωτήματα αξιολόγησης που καθορίζο -
νται στο ΚΠΠΑ για την περίοδο 2007-
2013 αφορούν τον βαθμό στον οποίο οι 
δράσεις που λαμβάνουν στήριξη έχουν 
συμβάλει στα εξής: α) στην αποκατά -
σταση του δασοκομικού δυναμικού (των 
πληγεισών δασικών εκτάσεων)· β) στη 
συντήρηση των δασικών εκτάσεων (προ -
ληπτικές δράσεις)· γ) στην ενίσχυση της 
βιώσιμης διαχείρισης των δασικών γαιών 
και δ) στη βελτίωση του περιβάλλοντος.72 
Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι, όσον 
αφορά το μέτρο 226, τα πληροφοριακά 
στοιχεία που αντλήθηκαν από τις ενδι -
άμεσες αξιολογήσεις ήταν ανομοιογενή 
και ελλιπή. Για παράδειγμα, σε αντίθεση 
με την περίπτωση της Ανδαλουσίας, 
στις περιπτώσεις της Μπαζιλικάτα και 
της Ακουιτανίας, οι υπεύθυνοι αξιολό -
γησης δεν απάντησαν σε κανένα από τα 
ερωτήματα. Ωστόσο, μολονότι η Ανδα -
λουσία απάντησε σε όλα τα ερωτήματα, 
οι απαντήσεις δεν ήταν πάντα χρήσι -
μες για την εκτίμηση της προόδου της 
υλοποίησης, διότι τα ίδια αριθμητικά 
στοιχεία (αριθμός πράξεων και αριθμός 
εκταρίων) παρέχονταν για τις ερωτήσεις 
που αφορούσαν τόσο τη συντήρηση των 
δασικών εκτάσεων όσο και τη βιώσιμη 
διαχείριση των δασικών γαιών.
Η αποτελεσματικότητα 
των  προληπτικών δράσεων 
δεν μετρήθηκε σωστά
73 
Οι ζημίες λόγω πυρκαγιών επικεντρώ -
νονται σε μερικά μόνο κράτη μέλη της 
περιοχής της Μεσογείου. Από στατιστικά 
στοιχεία σε επίπεδο ΕΕ διαπιστώνεται 
μείωση μετρίου μεγέθους των συνολικών 
εκτάσεων που κάηκαν κατά τα τελευταία 
έτη (βλέπε σημείο 4). Εντούτοις, δεν 
παρατηρείται η ίδια τάση σε επίπεδο 
κρατών μελών (βλέπε γράφημα 3 ).39 Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 808/2014 της Επιτροπής, 
της 17ης Ιουλίου 2014, σχετικά 
με τη θέσπιση κανόνων 
εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1305/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου για τη 
στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 227 
της 31.7.2014, σ. 18).
30 Παρατηρήσεις Γράφημα 3Εκτάρια δασικών εκτάσεων που κάηκαν σε χώρες 
που λαμβάνουν στήριξη στο πλαίσιο του μέτρου 226
74 
Το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης από 
το ΕΓΤΑΑ στο πλαίσιο του μέτρου 226 
αποσκοπούσε στην εισαγωγή προλη -
πτικών δράσεων, ιδίως για την πρόληψη 
κατά των δασικών πυρκαγιών (βλέπε 
παράρτημα Ι ). Παρότι ποσοστό 80 % 
των χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ 
χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση 
προληπτικών πράξεων, δεν μετράται 
η αποτελεσματικότητα των εν λόγω 
πράξεων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν 
έχει στη διάθεσή της στατιστικά στοιχεία 
ώστε να είναι σε θέση να επιβεβαιώσει 
την αποτελεσματικότητα των προληπτι -
κών δράσεων κατά των πυρκαγιών που 
υλοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο 
πλαίσιο του μέτρου 226 και δεν ζήτησε 
γεωγραφικά πληροφοριακά στοιχεία για 
τις περιοχές στις οποίες υλοποιήθηκαν οι 
δραστηριότητες που έλαβαν στήριξη.0200
1004006008001 000
900
700
500
3001 200
1 1001 400
1 300
1993-1999 2000-2006 2007-2012Χιλιάδε/uni03C2 εκτάρια
Ισπανία
ΠορτογαλίαΙταλία Γαλλία
ΒουλγαρίαΠολωνία ΟυγγαρίαΚύπρο/uni03C2 Λετονία Γερ/uni03BCανία Σλοβακία
Τσεχική ∆η/uni03BCοκρατίαΛιθουανίαΑυστρία∆ανία
Πηγή:  EFFIS.
31
 Συμπεράσματα και 
συστάσεις
75 
Κατά την περίοδο 2007-2013, η πα -
ρασχεθείσα από την ΕΕ στήριξη στο 
πλαίσιο του μέτρου 226 για την αγροτική 
ανάπτυξη αποσκοπούσε στην αποκα -
τάσταση του δασοκομικού δυναμικού 
σε δάση που έχουν πληγεί από φυσικές 
καταστροφές και πυρκαγιές, καθώς και 
στην εισαγωγή των κατάλληλων δράσε -
ων πρόληψης. Το μεγαλύτερο ποσοστό 
της στήριξης (80 %) αφορούσε προληπτι -
κές δράσεις, κυρίως δράσεις πυροπρο -
στασίας. Το Συνέδριο εξέτασε εάν ήταν 
ορθή η διαχείριση της στήριξης και εάν 
η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δύνανται 
να αποδείξουν ότι η εν λόγω στήριξη 
διασφάλισε την επίτευξη των προβλεπό -
μενων στόχων με οικονομικά αποδοτικό 
τρόπο. Ελέγχθηκε δείγμα 68 δράσεων, 
εκ των οποίων οι 45 υποβλήθηκαν σε 
επιτόπιο έλεγχο στο πλαίσιο επισκέψεων 
που πραγματοποιήθηκαν στον τελικό 
αποδέκτη.
76 
Το Συνέδριο συνάγει το συμπέρασμα ότι 
η διαχείριση της στήριξης δεν ήταν η δέ -
ουσα και ότι η Επιτροπή και τα κράτη 
μέλη δεν είναι σε θέση να αποδείξουν ότι 
τα προβλεπόμενα αποτελέσματα επιτεύ -
χθηκαν με οικονομικά αποδοτικό τρόπο.
77 
Λαμβανομένου ιδίως υπόψη του γεγονό -
τος ότι η εν λόγω στήριξη είναι διαθέ -
σιμη και κατά την τρέχουσα περίοδο 
προγραμματισμού 2014-202040, το 
Συνέδριο διατυπώνει τις συστάσεις που 
παρατίθενται κατωτέρω:Οι προληπτικές δράσεις 
δεν ήταν επαρκώς 
στοχευμένες
78 
Το Συνέδριο επισήμανε ότι, παρά το γε -
γονός ότι το μέτρο 226 στοχεύει σε δάση 
που αντιμετωπίζουν μέτριο ή υψηλό 
κίνδυνο πυρκαγιάς, δεν υπάρχει κοινός 
ορισμός ούτε κοινά κριτήρια σε επίπεδο 
ΕΕ για τον χαρακτηρισμό τους. Οι δια -
δικασίες επιλογής στα κράτη μέλη ήταν 
ελλιπείς από διάφορες απόψεις, διότι είτε 
παρουσίαζαν έλλειψη σαφών κριτηρίων 
επιλογής ή αποτελεσματικής αξιολόγη -
σης των προτεινόμενων δράσεων είτε 
παρέβλεπαν ορισμένους παράγοντες 
κινδύνου. Η ιεράρχηση των περιβαλ -
λοντικών στόχων ήταν ανεπαρκής στο 
στάδιο της επιλογής και ορισμένες φορές 
παραβλεπόταν κατά τη διάρκεια της υλο -
ποίησης (βλέπε σημεία 21 έως 42).
Σύσταση 1
Τα κράτη μέλη οφείλουν:
— να επιλέγουν προληπτικές δράσεις 
βάσει σαφών κριτηρίων που ανταπο -
κρίνονται στις ανάγκες και κατόπιν 
διεξοδικής και τεκμηριωμένης διαδι -
κασίας αξιολόγησης·
— να ενισχύουν τον αντίκτυπο της 
στήριξης στην προστασία του περι -
βάλλοντος δίνοντας προτεραιότητα 
στην ανάληψη δράσεων σε δασικές 
εκτάσεις υψίστης περιβαλλοντικής 
αξίας, όπως οι δασικές περιοχές του 
δικτύου Natura 2000.
Η Επιτροπή οφείλει:
— να εξακριβώσει, κατά την έγκριση 
των ΠΑΑ των κρατών μελών για 
την περίοδο 2014-2020, την επαρ -
κή περιγραφή και αιτιολόγηση των 
αναγκών ανάληψης προληπτικών 
δράσεων στις δασικές περιοχές για 
τις οποίες προβλέπεται η χορήγηση 
δημόσιας στήριξης·40 Άρθρο 24 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1305/2013.
32 Συμπεράσματα και συστάσεις
— να καθορίσει κοινά βασικά κριτήρια 
για τη διαφοροποίηση των δασικών 
περιοχών που πρόκειται να ταξινο -
μηθούν ως περιοχές χαμηλού, μέτρι -
ου και υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς.
Διαπιστώθηκαν δράσεις 
που δεν ήταν κατάλληλες 
για την επίτευξη 
των στόχων του μέτρου
79 
Μολονότι πολλές από τις συγχρηματο -
δοτούμενες δράσεις που εξετάστηκαν 
(αντιπυρικές ζώνες, αραίωση, αποψίλωση 
κ.λπ.) συνέβαλαν λόγω της φύσης τους 
στην επίτευξη των στόχων της στήριξης, 
το Συνέδριο διαπίστωσε ότι υπήρχαν 
περιπτώσεις δράσεων οι οποίες δεν συν -
δέονταν με φυσικές καταστροφές ή πυρ -
καγιές, αλλά είχαν ως κίνητρο άλλους οι -
κονομικούς ή περιβαλλοντικούς στόχους. 
Για ορισμένους τύπους πράξεων που 
υλοποιήθηκαν, δεν ήταν δυνατή η εξακρί -
βωση των βασικών απαιτήσεων επιλεξι -
μότητας λόγω έλλειψης τεκμηρίωσης. Το 
Συνέδριο διαπίστωσε επίσης περιπτώσεις 
δασικών οδών που χρησιμοποιούνταν για 
την οικονομική εκμετάλλευση των δασών, 
των οποίων οδών δεν είχε καταδειχθεί 
κάποια ιδιαίτερη συμβολή στην πρόληψη 
των πυρκαγιών. Η υψηλή πυκνότητα των 
οδών που κατασκευάστηκαν θα μπο -
ρούσε επίσης να έχει περιβαλλοντικές 
επιπτώσεις (βλέπε σημεία 43 έως 54).
Σύσταση 2
Τα κράτη μέλη οφείλουν:
— να διασφαλίζουν ότι παρέχεται 
στήριξη μόνο σε δράσεις που συν -
δέονται με φυσικές καταστροφές 
ή πυρκαγιές·
— να καθιερώσουν ένα σύστημα ελέγ -
χου το οποίο μπορεί να διασφαλίζει 
την αποτελεσματική επαλήθευση της 
συμμόρφωσης προς τους όρους υπό 
τους οποίους παρέχεται η στήριξη, καθώς και την τήρηση κατάλληλων εγ -
γράφων ή πληροφοριακών στοιχείων·
— να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση σε 
περιβαλλοντικές παραμέτρους 
που συνδέονται με τις δράσεις που 
λαμβάνουν στήριξη, ιδίως μέσω του 
καθορισμού κατάλληλων εξασφαλί -
σεων για την αποτροπή επιπτώσεων 
στο περιβάλλον.
Η Επιτροπή οφείλει:
— να εξακριβώσει ότι τα κράτη μέλη 
έχουν θεσπίσει το εν λόγω σύστημα·
— να αποσαφηνίσει τις απαιτήσεις για 
τις δράσεις που πρόκειται να λάβουν 
στήριξη στο πλαίσιο του μέτρου 226, 
ούτως ώστε να διασφαλίζεται 
ότι συμβάλλουν σημαντικά στην 
πρόληψη πυρκαγιών και φυσικών 
καταστροφών, ιδίως όταν αποτελούν 
μέρος κερδοσκοπικής οικονομικής 
δραστηριότητας και, ως τέτοιες, θα 
μπορούσαν επίσης να λάβουν χρημα -
τοδότηση στο πλαίσιο του άξονα 1.
Δεν εξασφαλιζόταν 
δεόντως η οικονομική 
αποδοτικότητα 
των δράσεων που 
χρηματοδοτήθηκαν
80 
Όσον αφορά τις δαπάνες των δράσεων 
που έλαβαν στήριξη, το Συνέδριο διαπί -
στωσε περιπτώσεις συχνής τροποποίη -
σης του ανώτατου ορίου της δημόσιας 
στήριξης χωρίς αιτιολόγηση, περιπτώ -
σεις στις οποίες οι πάγιες δαπάνες σε 
μια περιφέρεια ήταν σε μεγάλο βαθμό 
υψηλότερες από ό,τι σε άλλες περιφέ -
ρειες για παρόμοιες δράσεις, καθώς και 
περιπτώσεις στις οποίες δόθηκε προ -
τεραιότητα στη χειρωνακτική εργασία 
εις βάρος της χρήσης μηχανημάτων, 
με συνέπεια την αύξηση του κόστους. 
Διαπιστώθηκαν επίσης περιπτώσεις 
που παρουσίαζαν κινδύνους διάθεσης 
υπερβολικά υψηλών ποσών δημόσιας 
στήριξης, καθώς είχαν επιλεγεί έργα που 
33 Συμπεράσματα και συστάσεις
είχαν ήδη ολοκληρωθεί, στο πλαίσιο 
των οποίων οι δικαιούχοι ήταν σε θέση 
να χρηματοδοτήσουν πράξεις με ιδίους 
πόρους και η στήριξη είχε διοχετευθεί σε 
αγροτεμάχια (βλέπε σημεία 55 έως 64).
Σύσταση 3
Τα κράτη μέλη οφείλουν:
— να μεριμνούν ώστε οι πάγιες δαπάνες 
που δηλώνονται για τις δράσεις που 
λαμβάνουν στήριξη να είναι εύλογες·
— να αιτιολογούν το ανώτατο ποσό 
της στήριξης, καθώς και οιαδήποτε 
τροποποίησή του, βάσει των δαπα -
νών που επωμίζονται συνήθως οι 
δικαιούχοι·
— να απαιτούν από τους δικαιούχους 
να καταδεικνύουν με σαφήνεια την 
ανάγκη τους για στήριξη στο πλαίσιο 
του μέτρου 226.
Τα εργαλεία 
παρακολούθησης δεν 
επιτρέπουν στην Επιτροπή 
και στα κράτη μέλη να 
εκτιμήσουν καταλλήλως 
την αποδοτικότητα και 
την αποτελεσματικότητα 
του μέτρου
81 
Ειδικότερα, οι δείκτες επιδόσεων που 
καθορίστηκαν βάσει του ΚΠΠΑ ήταν ανεπαρκείς και οι διαθέσιμες αξιολογή -
σεις ήταν περιορισμένης χρησιμότητας. 
Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα 
των προληπτικών δράσεων, δεν κατέστη 
δυνατή η συναγωγή σχετικών συμπερα -
σμάτων, διότι δεν αποτέλεσε αντικείμενο 
μέτρησης (βλέπε σημεία 65 έως 74). Οι 
αδυναμίες που εντοπίστηκαν ενδέχεται 
να συνεχιστούν κατά την περίοδο 2014-
2020, δεδομένου ότι τα νέα προτεινό -
μενα εργαλεία παρακολούθησης δεν 
βελτίωσαν το πλαίσιο παρακολούθησης 
για τη συγκεκριμένη στήριξη.
Σύσταση 4
Τα κράτη μέλη οφείλουν:
— να υποβάλλουν αναφορές σχετικά 
με τις συνέπειες των δράσεων που 
πραγματοποιούνται όσον αφορά 
τη μείωση του αριθμού των πυρ -
καγιών / ή των φυσικών καταστρο -
φών και της έκτασης της πληγείσας 
περιοχής.
Η Επιτροπή οφείλει:
— να βελτιώσει την παρακολούθηση 
του μέτρου εκ μέρους της, ούτως 
ώστε να διασφαλίζεται η υλοποίησή 
του από τα κράτη μέλη σύμφωνα με 
τους συγκεκριμένους στόχους που 
έχουν τεθεί.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει η κα   
Rasa BUDBERGYTĖ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη 
συνεδρίασή του της 17ης Δεκεμβρίου 2014.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Πρόεδρος

34
 Παραρτήματα Παράρτημα IΚατανομή χρηματοδοτικών πόρων στο πλαίσιο του μέτρου 226
(σε ευρώ)
Προβλεπόμενες δημόσιες 
δαπάνες κατά την περί -
οδο 2007-2013 (πρώτα 
ΠΑΑ)Δημοσιονομική εκτέλεση 
των δημόσιων δαπανών 
την 31η Δεκεμβρίου 2012Αριθμός υποστηριζόμε -
νων δράσεωνΔημοσιονομική εκτέλεση του ΕΓΤΑΑ 
(για ΝΕΕΣ αιτήσεις κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013)
Κράτη μέληΣυνει -
σφορά 
ΕΓΤΑΑ στο 
μέτρο  226Συνολικές 
δημόσιες 
δαπάνες 
για το 
μέτρο  226Ενισχύσεις 
ΕΓΤΑΑΣύνολο 
κρατικών 
ενισχύσεωνΠρόληψηΑποκατά -
σταση Πρόληψη 
— ενισχύ -
σειςΑποκατά -
σταση — 
ενισχύσειςΣύνολο 
ενισχύσε -
ων ΕΓΤΑΑ
Βουλγαρία 24 224 29 541 544 664 37 29 244 300 544
Τσεχική 
Δημοκρατία22 379 28 017 11 068 13 835 47 264 3 189 7 879 11 068
Δανία 3 692 6 712 3 792 6 895 0 0 0 0 0
Γερμανία 11 005 14 239 11 082 13 852 717 308 9 112 1 970 11 082
Ελλάδα 136 082 179 996 0 0 0 0 0 0 0
Ισπανία 468  573 789 950 342 441 543 633 18 666 1 223 275 944 25 486 301 430
Γαλ λία 257 364 467 498 154 768 283 910 455 5 656 7 153 40 010 47 163
Ιταλία 233 655 431 691 143 722 252 069 1 716 261 131 141 9 725 140 866
Κύπρος 2 250 4 500 1 336 2 671 86 30 962 373 1 336
Λετονία 12 974 16 218 1 676 2 104 13 248 1 091 584 1 675
Λιθουανία 12 000 15 000 8 510 10 637 28 167 6 215 2 295 8 510
Ουγγαρία 8 251 10 736 1 084 1 392 0 4 105 0 1 084 1 084
Αυστρία 40 934 81 932 40 959 83 018 12 683 3 842 28 866 8 180 37 046
Πολωνία 112 000 140 000 31 121 38 901 74 169 19 424 5 158 24 582
Πορτογαλία 119 313 146 077 19 012 21 502 237 70 14 684 4 328 19 012
Σλοβακία 88 281 111 354 89 844 113 396 179 186 57 104 32 740 89 844
ΣΥΝΟΛΟ 1 552 977 2 473 463 860  958 1 388 480 34 938 16 558 555  129 140  113 695  242
35 Παραρτήματα Παράρτημα IIΚατάλογος πράξεων που εξετάσtηκαν
Κράτος 
μέλοςΑριθμός 
πράξηςΦύση της πράξης Τύπος παρέμβασηςΣυνολικές 
δημόσιες 
δαπάνες 
(σε ευρώ)Συνολική 
συνεισφορά 
από το ΕΓΤΑΑ 
(σε ευρώ)Επιτόπια 
επίσκεψη
ES 1 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, σχέδια 
πυροπροστασίας 4 464,30 3 348,23 Ναι
ES 2 ΠρόληψηΑραίωση, συντήρηση αντιπυρικών 
διόδων641 768,30 4 8 2 437, 8 5 Ναι
ES 3 Αποκατάσταση Αποψίλωση, αναδάσωση 13 013,61 9 782,18 Ναι
ES 4 Αποκατάσταση Αποψίλωση, αραίωση 499 443,40 374 582,55 Ναι
ES 5 ΑποκατάστασηΑραίωση, συντήρηση αντιπυρικών 
διόδων951 688,65 713 766,49 Ναι
ES 6 Πρόληψη Προληπτικές δράσεις 51 488,59 38 871,67 Όχι
ES 7 Πρόληψη και αποκατάστασηΑραίωση, αποψίλωση, συντήρηση 
δασικών διαδρόμων, πύκνωση2 262 163,20 1 741 226,39 Όχι
ES 8 Πρόληψη και αποκατάστασηΑραίωση, αποψίλωση, αναδάσωση, 
κατασκευή και συντήρηση αντιπυρι -
κών διόδων1 038  834,14 784 763,11 Όχι
ES 9 Πρόληψη Αραίωση, αποψίλωση 1 750  955,95 1 313 216,96 Όχι
ES 10 Αποκατάσταση Αραίωση, αποψίλωση 60 236,19 45 17 7,14 Όχι
ES 11 Αποκατάσταση Αποψίλωση 209 115,15 165 631,35 Όχι
ES 12 ΠρόληψηΚατασκευή και συντήρηση αντιπυρι -
κών ζωνών 278,78 225,00 Όχι
ES 13 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, σχέδια 
πυροπροστασίας34 323,01 33 750,00 Όχι
ES 14 ΑποκατάστασηΣυντήρηση δασικών οδών και αντιπυ -
ρικών διόδων297 550,92 276 095,98 Όχι
ES 15 Πρόληψη και αποκατάσταση Αραίωση, αποψίλωση και αναδάσωση 1 712  450,99 1 314  688,73 Όχι
FR 1 Πρόληψη κινδύνων Καθαρισμός, αποκατάσταση 5 368,00 9 760,00 Όχι
FR 2 Πρόληψη κινδύνων Πρόσβαση 44 791,12 81 438,40 Όχι
FR 3 Πρόληψη κινδύνων Υποδομές 140 768,62 255 942,96 Ναι
FR 4 Αποκατάσταση ζημιών Καθαρισμός, αποκατάσταση 113 979,04 207 234,62 Ναι
FR 5 Αποκατάσταση ζημιών Καθαρισμός, αποκατάσταση 178 750,88 325 001,60 Ναι
FR 6 Αποκατάσταση ζημιών Αποκατάσταση 4 121,85 7 494,28 Ναι
FR 7 Αποκατάσταση ζημιών Καθαρισμός, αποκατάσταση 11 035,20 20 064,00 Ναι
FR 8 Αποκατάσταση ζημιών Καθαρισμός, αποκατάσταση 14 331,68 26 0 5 7, 6 0 Ναι
FR 9 Αποκατάσταση ζημιών Καθαρισμός 63 490,90 115 438,00 Όχι
FR 10 Αποκατάσταση ζημιών Καθαρισμός, αποκατάσταση 34 342,00 62 440,00 Όχι
FR 11 Αποκατάσταση ζημιών Καθαρισμός, αποκατάσταση 18 182,15 33 058,46 Όχι
36 Παραρτήματα Παράρτημα IIΚράτος 
μέλοςΑριθμός 
πράξηςΦύση της πράξης Τύπος παρέμβασηςΣυνολικές 
δημόσιες 
δαπάνες 
(σε ευρώ)Συνολική 
συνεισφορά 
από το ΕΓΤΑΑ 
(σε ευρώ)Επιτόπια 
επίσκεψη
IT 1 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι, 
αποψίλωση1 192 999,59 685 974,76 Ναι
IT 2 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 1 034 691,15 594 947 ,41 Ναι
IT 3 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 1 042 459,99 599 414,50 Ναι
IT 4 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι, 
αποψίλωση816 808,12 469 664,67 Ναι
IT 5 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 407 399,34 234 254,62 Ναι
IT 6 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 394 524,99 226 851,87 Ναι
IT 7 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 405 571,49 233 203,61 Ναι
IT 8 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι, 
αποψίλωση1 244 483,70 715 578,13 Ναι
IT 9 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 62 5 927,12 359 908,09 Ναι
IT 10 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι, 
αποψίλωση616 179,62 354 303,28 Ναι
IT 11 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι, 
αποψίλωση1 378  702,24 792 753,79 Ναι
IT 12 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 706 745,31 406  378,55 Ναι
IT 13 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 1 002 850,95 576 639,30 Ναι
IT 14 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 900 440,30 517 753,17 Ναι
IT 15 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι, 
αποψίλωση998 533,36 574 156,68 Ναι
IT 16 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι, 
αποψίλωση499 266,68 287 078,34 Ναι
IT 17 Πρόληψη Αντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι 608 695,65 350 000,00 Ναι
IT 18 ΠρόληψηΑντιπυρικές ζώνες, δασικοί διάδρομοι, 
αποψίλωση583 960,24 335 777 ,14 Ναι
AT 1 ΑποκατάστασηΑποψίλωση δασικών εκτάσεων μετά 
από καταστροφή33 800,00 16 413,00 Ναι
AT 2 Πρόληψη Αραίωση 5 840,00 3 041,00 Ναι
AT 3 Αποκατάσταση Φύτευση 9 001,00 4 371,00 Ναι
AT 4 Natura 2000Δένδρα μεγάλης περιβαλλοντικής 
αξίας5 080,00 2 646,00 Ναι
AT 5 ΠρόληψηΟριζόντια υλοτόμηση, αφαίρεση 
καλωδίων29 029,00 15 118,00 Ναι
AT 6 Αποκατάσταση Αφαίρεση καλωδίων 17 058,00 8 283,00 Ναι
AT 7 Αποκατάσταση Αφαίρεση καλωδίων 18 500,00 9 008,00 Ναι
AT 8 Αποκατάσταση Αφαίρεση καλωδίων 115 883,00 56 273,00 Ναι
AT 9 ΠρόληψηΑφαίρεση καλωδίων, προπαρασκευα -
στικές εργασίες, φύτευση, αραίωση123 698,00 61 994,00 Ναι
37 Παραρτήματα Παράρτημα IIΚράτος 
μέλοςΑριθμός 
πράξηςΦύση της πράξης Τύπος παρέμβασηςΣυνολικές 
δημόσιες 
δαπάνες 
(σε ευρώ)Συνολική 
συνεισφορά 
από το ΕΓΤΑΑ 
(σε ευρώ)Επιτόπια 
επίσκεψη
AT 10 ΠρόληψηΑφαίρεση καλωδίων, προπαρασκευα -
στικές εργασίες, φύτευση, αραίωση98 538,00 48 250,00 Ναι
AT 11 Πρόληψη Έλεγχος σκολύτη 684  810,00 333 434,00 Όχι
AT 12 Πρόληψη Δασική οδός 142 415,00 69 342,00 Όχι
AT 13 ΠρόληψηΑποκατάσταση δασικής προστασίας, 
πρόληψη χιονοστιβάδων, αφαίρεση 
καλωδίων, φύτευση κ.λπ.128 062,00 62 250,00 Όχι
SK 1 ΠρόληψηΥποδομές, δασική οδός, υδατοδεξαμε -
νή, παρακολούθηση503 619,00 402 895,00 Ναι
SK 2 Πρόληψη Υποδομές, δασική οδός 404  885,00 222 687 ,00 Ναι
SK 3 ΠρόληψηΥποδομές, δασική οδός, 
υδατοδεξαμενή903 141,00 722 513,00 Ναι
SK 4 Αποκατάσταση Ψεκασμός με άσβεστο και λίπασμα 633 904,00 507 123,00 Ναι
SK 5 Αποκατάσταση Αναδάσωση 204 132,00 163 305,00 Ναι
SK 6 Πρόληψη Υποδομές, δασική οδός 778 136,00 622 509,00 Ναι
SK 7 Πρόληψη Υποδομές, δασική οδός 79 689,00 63 751,00 Όχι
SK 8 ΠρόληψηΚαθαρισμός και συντήρηση λωρίδας 
πυρόσβεσης371 433,00 297 146,00 Όχι
SK 9 ΠρόληψηΥποδομές, δασική οδός· άλλα διορθω -
τικά μέτρα5 0 4 97 7, 0 0 403 982,00 Όχι
SK 10 Αποκατάσταση Αναδάσωση, δασική οδός 1 495 292,00 1 196 234,00 Όχι
SK 11 Αποκατάσταση Αναδάσωση 153 271,00 12 2 617, 0 0 Όχι
38
Όσον αφορά τη νέα περίοδο προγραμματισμού, η Επι -
τροπή ανέλυσε την κατάσταση του δασικού τομέα στο 
έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής του 
2013, το οποίο αποτελεί παράρτημα στην ανακοίνωση 
της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το 
Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: «Μια νέα 
δασική στρατηγική της ΕΕ: για τα δάση και τον δασικό 
τομέα»3.
VI
Στο πλαίσιο των πρακτικών βιώσιμης δασικής διαχείρι -
σης, οι δασικές οδοί (ή άλλες επενδύσεις) που κατα -
σκευάζονται κατά κύριο λόγο για την πρόληψη των 
πυρκαγιών μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται για 
προληπτικές δράσεις έναντι άλλων κινδύνων, καθώς 
και για εργασίες αποκατάστασης και επανόρθωσης, για 
σκοπούς αναψυχής ή για σκοπούς οικονομικού χαρα -
κτήρα. Η δημιουργία κατάλληλου δικτύου δασικών 
οδών δεν συμβάλλει μόνο στην καλύτερη προστασία 
των δασών από τις πυρκαγιές, αλλά και στη βιώσιμη 
οικονομική αποτίμηση των δασικών πόρων σε πολλές 
περιφέρειες. Συχνά πρέπει να αναλαμβάνονται τέτοιου 
είδους δράσεις προκειμένου να αποφεύγεται η πλήρης 
απώλεια της κοινωνικοοικονομικής αξίας των δασικών 
περιοχών που μπορεί να οδηγήσει στην εγκατάλειψή 
τους και, ως εκ τούτου, στην αύξηση του κινδύνου 
πυρκαγιάς.
Όσον αφορά τη νέα περίοδο προγραμματισμού, έχουν 
καταρτιστεί δελτία καθοδήγησης προκειμένου να δια -
σφαλιστεί η ορθή εφαρμογή του μέτρου από τα κράτη 
μέλη / τις περιφέρειες. Επιπλέον, τα κράτη μέλη / οι 
περιφέρειες θα πρέπει να προσδιορίσουν καλύτερα τις 
ανάγκες και τους λόγους για τους οποίους επιθυμούν 
να αυξήσουν την πυκνότητα των οδικών συστημάτων 
τους.
3  COM(2013) 659 final: http://ec.europa.eu/agriculture/forest/
strategy/index_en.htmΣύνοψη
IV
Η Επιτροπή θεωρεί ότι εν γένει τα προληπτικά μέτρα 
των δασικών καταστροφών συνεισέφεραν στους στό -
χους των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης. Έχουν 
επιτευχθεί συγκεκριμένα αποτελέσματα και καταγρά -
φονται λιγότερες πυρκαγιές. Επιπλέον, αντλήθηκαν 
διδάγματα που θα εφαρμοστούν κατά την περίοδο 
2014-2020, ιδίως όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής των 
μέτρων και τη βελτίωση της καθοδήγησης.
V
Στον κανονισμό για την αγροτική ανάπτυξη1 προβλέ -
πεται ότι οι προληπτικές δράσεις κατά των πυρκαγιών 
θα πρέπει να καλύπτουν τις περιοχές που έχουν χαρα -
κτηρισtεί από τα κράτη μέλη ως υψηλού και μέσου 
κινδύνου για πυρκαγιές, σύμφωνα με τα οικεία σχέδια 
δασοπροστασίας. Τα εν λόγω σχέδια δασοπροστασίας 
και τα δασικά προγράμματα των κρατών μελών, σε 
εθνικό ή κατώτερο του εθνικού επίπεδο, ή ισοδύναμα 
κείμενα αποτέλεσαν την κατάλληλη βάση για τη στό -
χευση και την ιεράρχηση κατά τη διαδικασία επιλογής.
Η Επιτροπή ανέλυσε την κατάσταση του δασικού 
τομέα, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών της πρό -
ληψης των δασικών καταστροφών και της παρακολού -
θησης, στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επι -
τροπής του 2005, το οποίο αποτελεί παράρτημα στην 
ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή της δασικής 
στρατηγικής της ΕΕ2. Στον κανονισμό για την αγροτική 
ανάπτυξη ορίζεται ότι τα μέτρα για τη δασοκομία θα 
πρέπει να συμβάλλουν στην εφαρμογή της κοινοτικής 
δασοκομικής στρατηγικής. Η ανωτέρω δασοκομική 
στρατηγική καλύπτει οικονομικές, περιβαλλοντικές 
και κοινωνικές πτυχές της βιώσιμης διαχείρισης των 
δασών.
1 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου.
2  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — 
Παράρτημα στην ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή 
της Δασικής Στρατηγικής της ΕΕ {COM(2005) 84 τελικόl} 
/* SEC/2005/0333 */ http://ec.europa.eu/agriculture/
forest/1998-strategy-2006-action -plan/sec-2005-333_en.pdfΑπαντήσεις  
της Επιτροπής
Απαντήσεις της Επιτροπής 39
IX Πρώτο εδάφιο γ)
Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο νέος κανονισμός για την 
αγροτική ανάπτυξη περιλαμβάνει ένα αναθεωρημένο 
μέτρο όσον αφορά την προστασία και την αποκατά -
σταση των δασών. Το νέο μέτρο μπορεί να παράσχει 
στήριξη για δράσεις που σχετίζονται με την πρόληψη 
και την αποκατάσταση των ζημιών στα δάση από 
δασικές πυρκαγιές, φυσικές καταστροφές και κατα -
στροφικά φαινόμενα, καθώς και για προληπτικές 
δράσεις που αφορούν τους επιβλαβείς οργανισμούς 
και τις ασθένειες, υπό την προϋπόθεση ότι ο κίνδυνος 
εμφάνισης σχετικής καταστροφής στηρίζεται από επι -
στημονικές αποδείξεις και αναγνωρίζεται από επιστη -
μονικούς δημόσιους οργανισμούς.
IX Πρώτο εδάφιο ε)
Υπάρχουν ήδη διάφορες περιβαλλοντικές εξασφαλί -
σεις όσον αφορά τις δράσεις που λαμβάνουν στήριξη. 
Για παράδειγμα, στο δίκτυο Natura 2000, το καθεστώς 
προστασίας δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφοι 2 και 
3, της οδηγίας για τους οικοτόπους4 διασφαλίζει την 
αποφυγή τυχόν σημαντικής υποβάθμισης των εν λόγω 
ζωνών. Σε άλλες περιοχές, οι εκτιμήσεις περιβαλλοντι -
κών επιπτώσεων θα συμβάλουν επίσης στην πρόληψη 
των επιπτώσεων στο περιβάλλον. Τέλος, οι αρμόδιες 
εθνικές αρχές θα μπορούσαν να απαιτούν την προ -
σκόμιση πιστοποιητικού ορθών περιβαλλοντικών 
πρακτικών ή βιώσιμης δασικής διαχείρισης για όλες τις 
δράσεις που πρόκειται να λάβουν συγχρηματοδότηση 
από τα ταμεία της ΕΕ ως προαπαιτούμενο για τη λήψη 
της εν λόγω συγχρηματοδότησης.
Κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού, οι περιβαλλο -
ντικές επιδόσεις των δικαιούχων αποτελούν κυρίαρχο 
στοιχείο της υλοποίησης των διαφόρων μέτρων.
IX Πρώτο εδάφιο στ)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, όταν καλύπτονται πάγιες δαπά -
νες από τα προγράμματα, τα κράτη μέλη / οι περιφέ -
ρειες διασφαλίζουν ότι οι σχετικοί υπολογισμοί είναι 
κατάλληλοι, ακριβείς και πραγματοποιούνται εκ των 
προτέρων με βάση μια δίκαιη, ισότιμη και επαληθεύ -
σιμη μέθοδο. Πρέπει να διοριστεί ανεξάρτητος φορέας 
για την εκτέλεση των υπολογισμών όλων των πάγιων 
δαπανών ή για την επαλήθευση της καταλληλότητάς 
τους.
4 Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου.VII
Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, η Επιτροπή 
θεσπίζει τα εθνικά ή περιφερειακά ΠΑΑ, ενώ η υλοποί -
ηση και η εξασφάλιση της σχέσης κόστους/αποτελε -
σματικότητας και της αποδοτικότητας της στήριξης 
εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των κρατών μελών και 
των διαχειριστικών αρχών τους.
Όσον αφορά τη χρήση χειρωνακτικής εργασίας αντί 
για τη χρήση μηχανημάτων, κάποιες φορές τέτοιου 
είδους επιλογές ενδέχεται να συνδέονται με τα 
χαρακτηριστικά του εδάφους (ορεογραφία, περιβαλ -
λοντικές πτυχές κ.λπ.) και πρέπει να εξετάζονται στο 
ευρύτερο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης.
VIII
Είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί προσεκτική ισορρο -
πία μεταξύ του κόστους της παρακολούθησης και της 
αξιολόγησης και των πιθανών οφελών τους. Ειδικότερα 
όσον αφορά τη μέτρηση σχετικά με τις προληπτικές 
δράσεις, ο προσδιορισμός της αιτιακής αλυσίδας είναι 
δύσκολος και, ως εκ τούτου, δαπανηρός. Επιπλέον, 
η αποτελεσματικότητα ορισμένων δασοκομικών 
παρεμβάσεων μπορεί να αξιολογηθεί μόνον αφού 
παρέλθουν αρκετά έτη ή ακόμα και δεκαετίες.
Όσον αφορά την περίοδο 2014-2020, έχουν εισαχθεί 
ορισμένες βελτιώσεις. Για παράδειγμα, στο πλαίσιο του 
ΚΠΠΑ θα συλλέγονται στοιχεία για έναν νέο δείκτη 
«περιοχής στήριξης» όσον αφορά τις προληπτικές 
δράσεις. Επιπλέον, προκειμένου να λαμβάνονται χρή -
σιμα αποτελέσματα αξιολόγησης, αναμένεται η κατάρ -
τιση μιας ενισχυμένης ετήσιας έκθεσης υλοποίησης 
το 2019. Στο πλαίσιο της εν λόγω έκθεσης θα πραγμα -
τοποιείται αξιολόγηση του ΠΑΑ και θα παρέχονται τα 
πρώτα αποτελέσματα όσον αφορά την αποδοτικότητα 
του ΠΑΑ.
IX Πρώτο εδάφιο β)
Η Επιτροπή φρονεί ότι τα δάση του δικτύου Natura 
2000 έχουν υψηλή περιβαλλοντική αξία και προσφέ -
ρουν σημαντικές και πολλαπλές υπηρεσίες οικοσυστή -
ματος. Επιπλέον, αρκετές από τις διατάξεις του Natura 
2000 ισχύουν για όλα τα δάση της ΕΕ, ανεξάρτητα από 
το εάν εμπίπτουν στο δίκτυο Natura 2000 και, εν προ -
κειμένω, ο ρόλος των δασών που δεν εμπίπτουν στο 
δίκτυο Natura 2000 είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικός.
Απαντήσεις της Επιτροπής 40
Τα μέτρα και οι οργανισμοί πληρωμών που πρόκειται 
να υποβληθούν σε έλεγχο προσδιορίζονται βάσει 
ανάλυσης κινδύνων. Η δημοσιονομική σημασία δια -
δραματίζει μείζονα ρόλο στον ποσοτικό προσδιορισμό 
της έκθεσης σε κίνδυνο. Αυτό σημαίνει ότι μια περιοχή 
ελέγχου με υψηλές δαπάνες είναι πιθανότερο να λάβει 
υψηλή κατάταξη και να υποβληθεί σε έλεγχο. Το μέτρο 
226 υποβλήθηκε σε έλεγχο το 2014 και θα υποβληθεί 
εκ νέου το 2015.
IX Δεύτερο εδάφιο δ)
Η Επιτροπή βρίσκεται επί του παρόντος σε διαδι -
κασία εφαρμογής αυτής της σύστασης μέσω του 
νομικού πλαισίου των ΠΑΑ και πρόσθετων εγγράφων 
καθοδήγησης.
Το νέο μέτρο καλύπτει μια ευρύτερη κλίμακα κινδύνων 
και ζημιών. Για την περίοδο 2014-2020, το συναφές 
δελτίο του μέτρου, που επέχει θέση εγγράφου καθο -
δήγησης, περιλαμβάνει λεπτομερείς απαιτήσεις και 
διευκρινίσεις και, ως εκ τούτου, μπορεί να αποτελέσει 
βοηθητικό εργαλείο για τα κράτη μέλη όσον αφορά 
τον κατάλληλο σχεδιασμό του μέτρου.
Επισημάνθηκε ιδιαιτέρως στα κράτη μέλη / στις περι -
φέρειες ότι, σε περίπτωση αβεβαιότητας όσον αφορά 
τον σκοπό των δράσεων, υπάρχουν άλλα μέτρα που 
στοχεύουν συγκεκριμένα στην αύξηση της οικονομι -
κής αξίας των δασών.
IX Δεύτερο εδάφιο ε)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Έχουν εισαχθεί ήδη ορισμένες προσαρμογές: για παρά -
δειγμα, στο πλαίσιο του ΚΠΠΑ 2014-2020 θα συλλέγο -
νται στοιχεία για τον δείκτη «περιοχής στήριξης» για 
τις προληπτικές δράσεις.
Προκειμένου να λαμβάνονται νωρίτερα χρήσιμα απο -
τελέσματα αξιολόγησης, το 2019 θα ξεκινήσει η κατάρ -
τιση μιας ενισχυμένης ετήσιας έκθεσης υλοποίησης. 
Η εν λόγω ενισχυμένη έκθεση υλοποίησης θα περιλαμ -
βάνει μια αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του προ -
γράμματος και, ει δυνατόν, μια εκτίμηση επιπτώσεων.IX Πρώτο εδάφιο ζ)
Επί του παρόντος τελεί υπό κατάρτιση και υπό συζή -
τηση με τα κράτη μέλη ένα έγγραφο καθοδήγησης 
σχετικά με τους ελέγχους και τις ποινές στον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης. Το παράρτημα Ι του εν λόγω 
εγγράφου περιέχει έναν κατάλογο σημείων ελέγχου 
που θα χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη για την 
εκτίμηση του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών.
IX Δεύτερο εδάφιο α)
Η Επιτροπή βρίσκεται επί του παρόντος σε διαδικασία 
εφαρμογής της σύστασης.
Η ανάγκη επαρκούς περιγραφής των προληπτικών 
δράσεων περιλαμβάνεται στην ενότητα «ανάλυση 
αναγκών» της στρατηγικής στο ΠΑΑ για την περίοδο 
2014-2020 και, σε ορισμένες περιπτώσεις, περιλαμβά -
νεται ακόμα και στο επίπεδο των συμφωνιών εταιρικής 
σχέσης.
Η Επιτροπή εξετάζει τα ΠΑΑ που υποβάλλονται και 
ελέγχει τη λογική της παρέμβασης και τις ανάγκες 
ανάληψης προληπτικών δράσεων κατά τη διάρκεια της 
περιόδου έγκρισης του προγράμματος και απαιτεί οι 
προληπτικές δράσεις να βασίζονται στο σχέδιο προ -
στασίας της συναφούς περιοχής.
IX Δεύτερο εδάφιο β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η Επιτροπή θα εξετάσει, από κοινού με τις εθνικές 
αρχές, τη δυνατότητα ανάληψης δράσης σε κατάλληλο 
επίπεδο στον τομέα των κοινών βασικών κριτηρίων 
για τη διαφοροποίηση των δασικών περιοχών που 
πρόκειται να ταξινομηθούν ως περιοχές που εγκυμο -
νούν χαμηλό, μέτριο και υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς.
IX Δεύτερο εδάφιο γ)
Η Επιτροπή βρίσκεται επί του παρόντος σε διαδικασία 
εφαρμογής της σύστασης.
Η Επιτροπή διενεργεί ελέγχους συμμόρφωσης στα 
κράτη μέλη προκειμένου να επαληθεύσει ότι οι 
δαπάνες που καταβάλλονται συμμορφώνονται με 
τους κανόνες. Εάν διαπιστωθούν αδυναμίες κατά τη 
διάρκεια του ελέγχου, εφαρμόζονται δημοσιονομικές 
διορθώσεις.
Απαντήσεις της Επιτροπής 41
Παρατηρήσεις
21 Σημείο πρώτο
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, χάρη στο έργο της ομάδας 
εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις 
δασικές πυρκαγιές και της μόνιμης δασικής επιτροπής 
που ενεργεί ως πλατφόρμα διαβούλευσης και ενη -
μέρωσης με τα κράτη μέλη, διαθέτει επαρκείς πλη -
ροφορίες σχετικά με τις δασικές πυρκαγιές και άλλες 
καταστροφές, συμπεριλαμβανομένων των επιβλαβών 
οργανισμών και των ασθενειών. Τα ΠΑΑ που υπο -
βάλλονται περιλαμβάνουν ένα κεφάλαιο, στο οποίο 
περιγράφονται τα δάση και η κατάσταση του περιβάλ -
λοντος· αυτές οι πληροφορίες αποτελούν τη βάση για 
την αξιολόγηση των προτάσεων του προγράμματος.
Επιπλέον, η ένταξη της ενότητας για τις διαταραχές 
στα δάση στο σύστημα πληροφοριών για τα δάση 
της Ευρώπης (Forest Information System for Europe, 
FISE) δυνάμει της πρόσφατης ανακοίνωσης για τη νέα 
δασική στρατηγική της ΕΕ θα ενισχύσει την επισκό -
πηση των φυσικών καταστροφών που σχετίζονται με 
τα δάση.
21 Σημείο δεύτερο
Τα ΠΑΑ περιλαμβάνουν την ανάλυση SWOT που 
καθοδηγεί τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες στις 
στρατηγικές επιλογές τους όσον αφορά τις προτεραι -
ότητες, τους στόχους και τα μέτρα που πρόκειται να 
συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα και πρέπει επίσης 
να αποτελεί τη βάση για την παρακολούθηση και την 
αξιολόγηση του προγράμματος.
Κοινή απάντηση στα σημεία 22-24
Τα κράτη μέλη, που εκτείνονται από τον Αρκτικό 
Κύκλο μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό (Νήσος Ρεϊνιόν, Γαλ -
λία), παρουσιάζουν σημαντικές βιογεωγραφικές και 
κλιματικές διαφορές και ως εκ τούτου η ταξινόμηση 
των δασικών περιοχών βάσει του κινδύνου πυρκαγιάς 
πρέπει να αντικατοπτρίζει τα χαρακτηριστικά της περι -
φέρειας που διατρέχει τον εν λόγω κίνδυνο.
Στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2158/92, 
ζητήθηκε η εν λόγω ταξινόμηση να προτείνεται από τα 
κράτη μέλη και να εγκρίνεται από την Επιτροπή.Εισαγωγή
01
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, δεδομένου ότι τα δάση επιτε -
λούν πολλαπλές λειτουργίες και εξυπηρετούν οικονο -
μικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς σκοπούς 
μέσω της παροχής κρίσιμων υπηρεσιών οικοσυστήμα -
τος, οι λειτουργίες τους δεν είναι δυνατόν να διαχωρι -
στούν πλήρως μεταξύ τους. Ως εκ τούτου, τα δασο -
κομικά μέτρα που έχουν κατά κύριο λόγο σκοπούς 
οικονομικού χαρακτήρα ενδέχεται να εξυπηρετούν 
ταυτόχρονα κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς στόχους. 
Οι παρεμβάσεις που έχουν κυρίως προληπτικό χαρα -
κτήρα μπορεί επίσης να έχουν κοινωνικά, οικονομικά 
και άλλα περιβαλλοντικά οφέλη. Κατά τον σχεδιασμό, 
τη διαχείριση και τον έλεγχο των δασοκομικών μέτρων 
πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο ιδιαίτερος χαρακτήρας 
των δασικών διεργασιών.
04
Η μείωση των καμένων περιοχών μπορεί να οφείλεται 
στην ορθή εφαρμογή των συστημάτων πρόληψης 
δασικών πυρκαγιών που κατέστη δυνατή μέσω του 
μέτρου.
Μολονότι τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι 
η έκταση των καμένων περιοχών έχει σταθεροποιηθεί 
έως κάποιο βαθμό, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υφίστα -
ται αυξανόμενη απειλή δασικών πυρκαγιών και άλλων 
καταστροφών.
05
Οι δασικές πυρκαγιές έχουν επίσης σημαντικό κοινω -
νικοοικονομικό αντίκτυπο, καθώς πλήττουν τα μέσα 
διαβίωσης ανθρώπων που εξαρτώνται από τα δάση, 
δημιουργούν στρεβλώσεις στις αγορές ξυλείας και 
αποτελούν αιτία θανάτων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 42
27
Η Επιτροπή θεωρεί ότι διαθέτει ολοκληρωμένα 
πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την ιστορική και 
την προβλεπόμενη εξέλιξη της εμφάνισης φυσικών 
καταστροφών και άλλων καταστροφικών συμβάντων 
και το ενδεχόμενο εμφάνισης επιβλαβών οργανισμών 
και ασθενειών στο πλαίσιο του FISE, καθώς και μέσω 
μελετών (π.χ. σχετικά με την προσαρμογή των δασών 
στην κλιματική αλλαγή5 ή άλλων μελετών σχετικά με 
καταστροφές6). Εντούτοις, τα εν λόγω πληροφοριακά 
στοιχεία δεν έχουν μέχρι στιγμής εναρμονιστεί μεταξύ 
των κρατών μελών. Η Επιτροπή παρακολουθεί επίσης 
τα αιτήματα ενεργοποίησης των ευρωπαϊκών ταμείων 
αλληλεγγύης που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη 
έπειτα από μείζονες καταστροφές και τα αιτήματά 
τους για την τροποποίηση των προγραμμάτων αγρο -
τικής ανάπτυξης. Ακόμα, τα κράτη μέλη ενημερώνουν 
τακτικά τη μόνιμη δασική επιτροπή σχετικά με μείζονα 
ακραία συμβάντα.
28
Επί του παρόντος η Επιτροπή εργάζεται για τη θέσπιση 
του FISE. Τον Δεκέμβριο του 2014 θα διατεθεί και θα 
παρουσιαστεί στη μόνιμη δασική επιτροπή ένα πιλο -
τικό μοντέλο του συστήματος.
29
Η Επιτροπή θεωρεί ότι διαθέτει επαρκές επίπεδο γνώ -
σεων σχετικά με τις μορφές φυσικών καταστροφών 
που πλήττουν τα δάση, καθώς και με τις ανάγκες όσον 
αφορά την πρόληψη καταστροφών για την ανάλυση 
των ΠΑΑ μέσω απευθείας επαφών με τα κράτη μέλη 
και τις περιφέρειες, τακτικών συνεδριάσεων των αρμό -
διων για τα δάση της ΕΕ διευθυντών και μέσω του υπό 
εξέλιξη έργου της μόνιμης δασικής επιτροπής και του 
FISE.
30
Λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχει κοινός ορισμός 
των «δασικών περιοχών υψίστης περιβαλλοντικής 
αξίας», η Επιτροπή υποστηρίζει τη θέσπιση ενός 
«πλαισίου δράσης προτεραιότητας» για τη συγχρημα -
τοδότηση μέσω της ΕΕ, παρόμοιο με αυτό που υπάρχει 
ήδη σε όλα τα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση του 
δικτύου Natura 2000 μέσω των διαφόρων ταμείων της 
ΕΕ. Οι προτεραιότητες των κρατών μελών που θα δια -
τυπώνονται στο εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να αντικα -
τοπτρίζονται στη συνέχεια στην επιλογή τους.Βάσει του τρέχοντος ΕΓΤΑΑ, τα κράτη μέλη δεν χρει -
άζεται να προτείνουν τον χαρακτηρισμό περιοχών με 
διαφορετικά επίπεδα κινδύνου πυρκαγιάς στην Επι -
τροπή. Ο χαρακτηρισμός των εν λόγω περιοχών αποτε -
λεί αρμοδιότητα των κρατών μελών. Όλα τα νέα κράτη 
μέλη συμμετέχουν στην ομάδα εμπειρογνωμόνων για 
τις δασικές πυρκαγιές και συνεργάζονται στο πλαίσιο 
των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού συστήματος 
πληροφόρησης για τις δασικές πυρκαγιές (European 
Forest Fire Information System, EFFIS). Συνεπώς διατί -
θενται πληροφορίες σχετικά με τις δασικές πυρκαγιές. 
Οι εν λόγω διατάξεις αναδεικνύουν την κοινή πρόθεση 
της Επιτροπής και των κρατών μελών να διατηρήσουν 
τα μέτρα πρόληψης των δασικών πυρκαγιών κατά το 
δυνατόν στοχευμένα και συνεκτικά μεταξύ τους, λαμ -
βάνοντας υπόψη τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των 
βιογεωγραφικών συνθηκών στα κράτη μέλη.
Ένας από τους στόχους της θέσπισης του EFFIS είναι 
η ύπαρξη εναρμονισμένων πληροφοριών σχετικά με τις 
δασικές πυρκαγιές σε όλη την Ευρώπη. Οι εν λόγω πλη -
ροφορίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις δραστηριό -
τητες αμοιβαίας συνεργασίας στον τομέα της πρόληψης 
και της καταπολέμησης των δασικών πυρκαγιών.
25
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν γνώση του γενικού 
κινδύνου δασικής πυρκαγιάς ενός κράτους μέλους 
ή μιας περιφέρειας όταν προβαίνουν σε ανάλυση των 
ΠΑΑ.
Η Επιτροπή έχει προτείνει μια μεθοδολογία για την 
εκτίμηση του κινδύνου δασικής πυρκαγιάς στο πλαίσιο 
των δραστηριοτήτων του EFFIS. Εντούτοις, απαιτού -
νται περαιτέρω προσπάθειες, σε συνεργασία με τα 
κράτη μέλη, για την κατάρτιση ενός εναρμονισμένου 
χάρτη κινδύνου δασικής πυρκαγιάς στην Ευρώπη.
26
Η Επιτροπή έχει ζητήσει από τις σλοβακικές αρχές να 
προβούν σε ριζική αναθεώρηση της μεθοδολογίας 
ταξινόμησης των δασικών περιοχών ανάλογα με τον 
κίνδυνο πυρκαγιάς στην επιστολή παρατηρήσεων που 
απέστειλε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων 
για το ΠΑΑ της περιόδου 2014-2020. Η Επιτροπή θα 
εξετάσει προσεκτικά, από κοινού με τις σλοβακικές 
αρχές, τον προσδιορισμό των αναγκών για την περί -
οδο 2014-2020, λαμβάνοντας υπόψη τα μακροπρό -
θεσμα δεδομένα σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισης 
πυρκαγιών και την αναλογικότητα μεταξύ της χρημα -
τοδότησης και της πρόληψης.
Απαντήσεις της Επιτροπής 43
35
Τα κράτη μέλη θεσπίζουν πλαίσια δράσης προτεραι -
ότητας για τη χρηματοδότηση των δικτύων τους στο 
πλαίσιο του Natura 2000 από το 2012. Κατά τη νέα 
περίοδο χρηματοδότησης, τα εν λόγω πλαίσια θα απο -
τελέσουν το πλέον χρήσιμο εργαλείο για την ιεράρ -
χηση των δράσεων στους τόπους του Natura 2000. 
Η Επιτροπή θα διασφαλίσει ότι θα δοθεί η κατάλληλη 
προτεραιότητα στις δράσεις που προτείνονται για 
τους τόπους του Natura 2000 σύμφωνα με τα πλαίσια 
δράσης προτεραιότητας των αντίστοιχων κρατών 
μελών, καθώς και σε δράσεις σε άλλες περιοχές υψη -
λής περιβαλλοντικής αξίας, όπως για παράδειγμα τα 
εθνικά πάρκα.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα δάση επιτελούν πολλαπλές 
λειτουργίες και ότι οι περιβαλλοντικές αξίες πρέπει 
να εξετάζονται στο κατάλληλο πλαίσιο. Ως εκ τούτου, 
τα κριτήρια επιλογής που αναπτύσσονται βάσει των 
προγραμμάτων θα πρέπει να περιλαμβάνουν και άλλες 
πτυχές της βιώσιμης διαχείρισης των δασών.
Επιπλέον, διάφορες διατάξεις που αφορούν το δίκτυο 
Natura 2000 εφαρμόζονται σε όλα τα δάση της ΕΕ, 
ανεξάρτητα από το εάν εμπίπτουν στους τόπους του 
δικτύου Natura 2000.
Πλαίσιο 1
Οι σλοβακικές αρχές έχουν προτείνει την ένταξη περι -
βαλλοντικών κριτηρίων στα κριτήρια επιλογής των 
επιμέρους μέτρων 8.3 και 8.4 (πρόληψη και αποκα -
τάσταση των ζημιών στα δάση) στο πλαίσιο του ΠΑΑ 
2014-2020.
Όσον αφορά τις ειδικές παρεμβάσεις στη Γαλλία, αυτές 
θα πρέπει να επιλέγονται σύμφωνα με τις τοπικές 
συνθήκες. Σε περίπτωση ξηρών αμμωδών εδαφών με 
πολύ περιορισμένο οργανικό περιεχόμενο στην επιφα -
νειακή στοιβάδα, η χρήση εκσκαφέων θα μπορούσε να 
θεωρηθεί σκόπιμη και ενδέχεται να αποτελεί γρήγορη 
λύση για την αποκατάσταση της πληγείσας περιοχής. 
Λόγω των ειδικών βιογεωγραφικών συνθηκών ορισμέ -
νων περιοχών, η λήψη κατάλληλων και άμεσων μέτρων 
αντιμετώπισης είναι αναγκαία για την πρόληψη της 
εξάπλωσης επιβλαβών οργανισμών και ασθενειών 
(που θα είχε αρνητικές επιπτώσεις σε μη πληγέντα 
ή προστατευόμενα δάση), και ο περιορισμός του κιν -
δύνου δασικής πυρκαγιάς και η αποφυγή της απερή -
μωσης πρέπει να λαμβάνουν υψηλή προτεραιότητα.Κοινή απάντηση στα σημεία 31–33
Ένα από τα κριτήρια που έχει ορίσει η διαχειριστική 
αρχή για την επιλογή των πράξεων είναι η συμφωνία 
με το περιφερειακό δασικό σχέδιο, καθώς και με άλλα 
μέσα σχεδιασμού για τα δάση. Με αυτό τον τρόπο 
διασφαλίζεται η ποιότητα των επιλεγμένων πράξεων 
και δίνεται προτεραιότητα σε παρεμβάσεις σε περι -
οχές που διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο δασικής 
πυρκαγιάς.
Επιπλέον, όσον αφορά τα προγράμματα δασικής πυρο -
προστασίας που έχουν λάβει στήριξη από την ΕΕ από 
το 1992, τα κράτη μέλη διαθέτουν σημαντική εμπειρο -
γνωμοσύνη στον τομέα της ιεράρχησης των έργων.
Σε επίπεδο περιφερειών / κρατών μελών, τα σχέδια 
δασοπροστασίας περιέχουν τις πληροφορίες που 
αφορούν την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών 
και άλλων καταστροφών. Πληροφορίες διατίθενται 
επίσης στο διοικητικό επίπεδο των επαρχιών (επίπεδο 
NUTS-3) σχετικά με την τοποθεσία, το μέγεθος και το 
αίτιο της δασικής πυρκαγιάς. Για τη νέα περίοδο προ -
γραμματισμού, η Επιτροπή έχει ζητήσει την κάλυψη 
των αναγκών πρόληψης και προστασίας από το σχέδιο 
δασοπροστασίας στο πλαίσιο των προγραμμάτων 
αγροτικής ανάπτυξης.
34
Η Αυστρία θέσπισε σύστημα για την επιλογή των 
έργων, το οποίο εγκρίθηκε από την επιτροπή παρακο -
λούθησης στις 19 Ιουνίου 2014. Το σύστημα συνίστα -
ται σε μια προσέγγιση 3 σταδίων που βασίζεται στις 
προϋποθέσεις επιλεξιμότητας όπως περιγράφονται 
στα μέτρα, σε πρόσθετες εθνικές νομικές διατάξεις και, 
κατά περίπτωση, σε περισσότερο αναλυτικά κριτή -
ρια. Αυτό το νέο σύστημα αναμένεται να διασφαλίσει 
υψηλό επίπεδο ποιότητας των πράξεων που έχουν επι -
λεχθεί για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020.
5  Impacts of Climate Change on European Forests and Options for 
Adaptation (Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα ευρωπαϊκά 
δάση και δυνατότητες προσαρμογής), http://ec.europa.eu/
agriculture/analysis/external/euro_forests/index_en.htm
6 http://ec.europa.eu/environment/forests/studies.htm
Απαντήσεις της Επιτροπής 44
Κοινή απάντηση στα σημεία 39-41
Ο προϋπολογισμός του μέτρου 226 διατίθεται για όλα 
τα είδη δασών, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια. Μολο -
νότι, κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του προγράμ -
ματος, τα δημόσια δάση έλαβαν υψηλότερη χρημα -
τοδοτική στήριξη, η διαφορά αυτή αντισταθμίζεται 
εάν ληφθούν υπόψη τα εκτάρια που έλαβαν στήριξη. 
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση προόδου του 2013 για 
την Ανδαλουσία, το 78 % των δασικών περιοχών που 
έλαβαν στήριξη ήταν ιδιωτικές.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη και 
στις διαχειριστικές αρχές να επιλέγουν τα καλύτερα 
έργα λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικοοικονομικές 
και γεωγραφικές συνθήκες που επικρατούν στο εσωτε -
ρικό τους και να αιτιολογούν την καταλληλότητα του 
υπολογισμού των καλυπτόμενων δαπανών.
Η στήριξη για δραστηριότητες υψηλής έντασης εργα -
σίας μπορεί να συνδέεται με τα χαρακτηριστικά του 
εδάφους (ορεογραφία, περιβαλλοντικές πτυχές κ.λπ.) 
και πρέπει να εξετάζεται στο ευρύτερο πλαίσιο της 
αγροτικής ανάπτυξης.
42
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η καύση, ως μέθοδος αποψίλω -
σης περιοχών, αποτελεί ιδιαίτερα επικίνδυνη πρακτική. 
Υπόκειται σε πολύ περιοριστικές διοικητικές προϋπο -
θέσεις και δεν είναι κοινωνικά αποδεκτή.
44
Η Επιτροπή θεωρεί ότι λόγω της αυξημένης συχνό -
τητας και έντασης των κυμάτων καύσωνα και των 
παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας («κύρια αιτία»), 
που υπό ορισμένες προϋποθέσεις μπορούν να ανακη -
ρυχθούν επίσης φυσικές καταστροφές, ορισμένα προ -
γράμματα εισήγαγαν δράσεις κατά των «δευτερογε -
νών ζημιών» (επιβλαβών οργανισμών και ασθενειών), 
οι οποίες αποτρέπουν τη μεγαλύτερη εξάπλωση των 
ζημιών που συνεπάγεται σοβαρές περιβαλλοντικές και 
κοινωνικοοικονομικές συνέπειες. Ως εκ τούτου, μπορεί 
να θεωρηθεί ότι οι παρεμβάσεις που έλαβαν στήριξη 
μέσω μέτρων αγροτικής ανάπτυξης συνεισέφεραν 
επιτυχώς στον στόχο του μέτρου και των αντίστοιχων 
προγραμμάτων.37
Οι δασικές οδοί που εξυπηρετούν στόχους πρόληψης 
των πυρκαγιών μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται 
για άλλους σκοπούς. Διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο 
στην αποκατάσταση και την πρόληψη των επιπτώ -
σεων των καταστροφών. Επιπλέον, η οικοδόμηση δύο 
διαφορετικών ειδών οδών, εκ των οποίων το ένα θα 
εξυπηρετούσε σκοπούς δασικής πυροπροστασίας και 
το άλλο άλλους σκοπούς, θα συνεπαγόταν μη αποδο -
τικές επενδύσεις υψηλού κόστους.
Στη Σλοβακία, οι δασικές οδοί που κατασκευάστηκαν 
για τη δασική πυροπροστασία στο πλαίσιο των προ -
γραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης χρησιμοποιήθηκαν 
αποτελεσματικά για άμεσες δράσεις αποκατάστασης 
μετά τις πρόσφατες καταιγίδες και ανεμοθύελλες. 
Η βελτίωση της πρόσβασης συνέβαλε στην ελαχιστο -
ποίηση του κινδύνου περαιτέρω καταστροφών (πυρ -
καγιών ή εμφάνισης επιβλαβών οργανισμών) και, χάρη 
στην κατάλληλη πρόσβαση, η διαταραχή του εδάφους 
ελαχιστοποιήθηκε, με αποτέλεσμα να διασωθούν οι 
οργανικές ύλες του εδάφους, με θετικά αποτελέσματα 
για την τοπική χλωρίδα και πανίδα.
Δεν υπάρχουν αποτελεσματικοί μηχανισμοί για την 
προστασία των δασών από τις καταστροφές που 
προκαλούνται από τον άνεμο ή τις χιονοπτώσεις. Ως 
εκ τούτου, οι δράσεις εστιάζουν κυρίως στη δασική 
πυροπροστασία. Οι προληπτικές δράσεις δεν συνδέο -
νται ποτέ με αβιοτικές ζημίες που έχουν ήδη πραγμα -
τοποιηθεί, αλλά με την πρόληψη αυτών. Ως εκ τούτου, 
το ποσοστό της δημόσιας στήριξης για την ανάληψη 
δράσεων δασικής πυροπροστασίας δεν μπορεί να 
συσχετιστεί απευθείας με τις ζημίες που προκαλούνται 
από πυρκαγιές.
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 50.
38
Οι εκτιμήσεις των κινδύνων που αφορούν τα δάση 
χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και από εθνικά κονδύ -
λια. Η Αυστρία χορηγεί ορισμένα ποσά (ποσοστώσεις) 
των κονδυλίων της ΕΕ στις διάφορες περιφέρειες. Το 
υπόλοιπο χρηματοδοτείται από τα εθνικά κονδύλια.
Απαντήσεις της Επιτροπής 45
Πλαίσιο 3
Η κατάσταση έχει αντιμετωπιστεί. Στην Ακουιτανία 
χρησιμοποιούνται πλέον δορυφορικές εικόνες για τον 
προσδιορισμό των περιοχών που έχουν πληγεί. Όλα 
τα πληγέντα γεωτεμάχια ελέγχονται από εμπειρογνώ -
μονα που επαληθεύει την κλίμακα της ζημίας προτού 
υποβληθεί η αίτηση αποζημίωσης. Στη συνέχεια, οι 
κρατικές υπηρεσίες επεξεργάζονται τις αιτήσεις και 
διενεργούν επιτόπιους δειγματοληπτικούς ελέγχους 
πριν από τη χορήγηση της αποζημίωσης.
Οι σλοβακικές αρχές αναγνώρισαν ότι είχε διαπραχθεί 
διοικητικό σφάλμα και ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι 
είχαν ήδη επικαιροποιηθεί οι συναφείς εσωτερικές 
διαδικασίες.
50
Οι δασικές οδοί ενδέχεται να εξυπηρετούν πολλα -
πλούς σκοπούς: διευκολύνουν την πρόσβαση σε περί -
πτωση δασικών πυρκαγιών, παρέχουν πρόσβαση για 
προληπτικές ενέργειες πυροπροστασίας και χρησιμο -
ποιούνται για την εξαγωγή ξυλείας και άλλων δασικών 
προϊόντων.
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι οι δασικές οδοί που 
κατασκευάζονται για σκοπούς πρόληψης των πυρκα -
γιών μπορούν να εξυπηρετούν και άλλους σκοπούς, 
με την προϋπόθεση ότι η αρχική τους λειτουργία δεν 
παρεμποδίζεται από κάποια εναλλακτική χρήση.
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 51.
51
Η χρήση δασικών οδών για σκοπούς οικονομικού 
χαρακτήρα δεν υπονομεύει τον ρόλο τους στον τομέα 
της δασικής πυροπροστασίας. Η αραίωση και η απο -
μάκρυνση της βιομάζας διαδραματίζουν σημαντικό 
ρόλο στα μέτρα δασικής πυροπροστασίας. Οι οδοί 
χρησιμοποιούνται επίσης για τη μεταφορά της ξυλείας 
στο πλαίσιο των αναγκαίων προληπτικών δραστηρι -
οτήτων. Συνολικά, οι πολλαπλές χρήσεις των εν λόγω 
οδών ενισχύουν τη σχέση κόστους και αποδοτικότη -
τας της επένδυσης.45
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, κατά τη διάρκεια της περι -
όδου προγραμματισμού, η Αυστρία αντιμετώπισε προ -
βλήματα με την υλοποίηση των μέτρων 224 και 225. 
Παρά την παροχή συνεχούς ενθάρρυνσης, τα εν λόγω 
μέτρα δεν υλοποιήθηκαν επιτυχώς. Για τον λόγο αυτό, 
η Αυστρία ενέκρινε έργα με στόχο την προστασία του 
δασοκομικού δυναμικού στο πλαίσιο του μέτρου 226.
46
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, βάσει των διαθέσιμων γνώ -
σεων σχετικά με την αλληλεπίδραση μεταξύ των 
δασών και του κλίματος, η διαφοροποίηση των δασών 
και η εισαγωγή διαφόρων ειδών δένδρων μπορεί να 
βελτιώσει την ανθεκτικότητα των δασών έναντι πολ -
λών καταστροφών και πυρκαγιών και μπορεί επίσης να 
βελτιώσει την προσαρμοστικότητά τους στην κλιμα -
τική αλλαγή. Οι ανωτέρω διαφοροποιήσεις πρέπει να 
εισάγονται πριν από την επέλευση των καταστροφών, 
βάσει γνωμοδοτήσεων εμπειρογνωμόνων, σχεδίων 
δασοπροστασίας και μακροπρόθεσμων δασικών στρα -
τηγικών ή στρατηγικών προσαρμογής στην κλιματική 
αλλαγή.
47
Δεδομένου ότι η έκθεση της διακυβερνητικής επι -
τροπής για την κλιματική αλλαγή (Intergovernmental 
Panel on Climate Change, IPCC)7 προβλέπει αύξηση 
της συχνότητας ή της έντασης των ακραίων μετεω -
ρολογικών φαινομένων, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό 
το μέτρο είναι κατάλληλο για την παροχή έγκαιρης 
αντίδρασης σε μελλοντικές καταστροφές.
Όσον αφορά το ξύλο οξιάς, δεν προσβάλλεται μόνο 
από έντομα αλλά και από διάφορους μύκητες που 
μπορούν να καταστρέψουν το ξύλο, προκαλώντας 
σημαντική απώλεια αξίας και συμβάλλοντας στην 
εξάπλωση του κινδύνου εμφάνισης επιβλαβών οργα -
νισμών και ασθενειών σε μη πληγέντα δάση, γεγονός 
που είναι ιδιαίτερα επιζήμιο για τα μέχρι πρότινος υγιή 
οικοσυστήματα.
Η συγκεκριμένη περίπτωση που διαπιστώθηκε από το 
Συνέδριο θα εξεταστεί από την Επιτροπή.
7  https://www.ipcc.ch/pdf/special -reports/srex/SREX_FD_SPM_
final.pdf
Απαντήσεις της Επιτροπής 46
57
Η στήριξη για δραστηριότητες υψηλής έντασης 
εργασίας μπορεί να συνδέεται με τα χαρακτηριστικά 
του εδάφους (ορεογραφία, περιβαλλοντικές πτυχές 
κ.λπ.) και πρέπει να εξετάζεται στο ευρύτερο πλαί -
σιο της αγροτικής ανάπτυξης. Η χρήση ανθρώπινου 
δυναμικού μπορεί να συνεπάγεται μεθόδους που είναι 
περισσότερο φιλικές προς το περιβάλλον, καθώς και 
σημαντικά κοινωνικοοικονομικά οφέλη, που συνι -
στούν επίσης έναν από τους στόχους της πολιτικής 
αγροτικής ανάπτυξης.
Πλαίσιο 6
Τα επίπεδα του κόστους μπορεί να διαφέρουν ανά -
λογα με τις οικολογικές, γεωγραφικές και γεωλογικές 
συνθήκες, καθώς και άλλους παράγοντες. Ενδέχεται 
επίσης να υπάρχουν λόγοι που καθιστούν παντελώς 
αδύνατη τη χρήση μηχανημάτων ή επιβάλλουν τη 
χρήση δαπανηρότερων μηχανημάτων λόγω, μεταξύ 
άλλων, της ύπαρξης πλαγιών, δύσκολης πρόσβασης, 
περιβαλλοντικών κανόνων κ.λπ.
58
Η Επιτροπή ζήτησε από τις σλοβακικές αρχές να 
συμπεριλάβουν την επαλήθευση του εύλογου χαρα -
κτήρα των δαπανών στα ΠΑΑ 2014-2020.
60
Σε ορισμένες περιοχές, ο αριθμός των παρόχων υπηρε -
σιών για συγκεκριμένες εργασίες είναι περιορισμένος.
61
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διαχειριστικές αρχές είναι 
αρμόδιες για τη διασφάλιση της αποδοτικότητας της 
στήριξης σε επίπεδο έργου.
Το φαινόμενο μη αποδοτικής δαπάνης θα πρέπει 
να αποτρέπεται μέσω της διασφάλισης ότι η επέν -
δυση πραγματοποιείται μόνον αφού έχει υποβλη -
θεί η αίτηση στήριξης ή έχει χορηγηθεί η στήριξη. 
Ειδάλλως, η εκτίμηση των μη αποδοτικών δαπανών θα 
μπορούσε να λάβει ιδιαιτέρως υποκειμενικό χαρα -
κτήρα και να οδηγήσει στην άνιση μεταχείριση των 
αιτούντων.52
Η χρήση δασικών οδών για σκοπούς οικονομικού 
χαρακτήρα δεν πρέπει να υπονομεύει την ικανότητά 
τους να εξυπηρετούν σκοπούς πρόληψης των δασικών 
καταστροφών.
53
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω του γεγονότος ότι οι 
βιογεωγραφικές, γεωλογικές και οικολογικές συνθήκες 
των τοπικών δασών διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των 
χωρών της ΕΕ, ο καθορισμός κριτηρίων σε επίπεδο ΕΕ 
όσον αφορά τις ελάχιστες απαιτήσεις θα μπορούσε να 
αποβεί προβληματικός. Οι εν λόγω ελάχιστες απαι -
τήσεις πρέπει να ορίζονται στο πλέον ενδεδειγμένο 
επίπεδο.
Επιπλέον, η δημιουργία κατάλληλου δικτύου δασι -
κών οδών δεν θα συμβάλει μόνο στη βελτίωση της 
προστασίας των δασών από πυρκαγιές αλλά και στη 
βιώσιμη οικονομική αποτίμηση των δασικών πόρων 
σε πολλές περιφέρειες. Αυτό είναι συχνά απαραίτητο 
προκειμένου να αποφεύγεται η πλήρης απώλεια της 
κοινωνικοοικονομικής αξίας των δασικών περιοχών 
που μπορεί να οδηγήσει στην εγκατάλειψή τους 
και τελικά ακόμα και στην αύξηση του κινδύνου 
πυρκαγιάς.
54
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πυκνότητα των δασικών οδών 
μπορεί να είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη ανάλογα με 
τις τοπικές βιογεωγραφικές και γεωλογικές συνθήκες. 
Ακόμα, οι δασικές οδοί μπορεί να εξυπηρετούν περισ -
σότερες περιοχές και εκμεταλλεύσεις και ενδέχεται 
ορισμένα τμήματα μιας δασικής οδού να καλύπτουν 
περιοχές όπου η πυκνότητα του οδικού δικτύου είναι 
ήδη επαρκής. Στο πλαίσιο των ΠΑΑ 2014-2020, η Επι -
τροπή ζήτησε από τις σλοβακικές αρχές να συμπεριλά -
βουν στα κριτήρια επιλογής τους την πυκνότητα του 
οδικού δικτύου στην περιοχή.
Πλαίσιο 5
Τα κυμαινόμενα ποσοστά ενισχύσεων δεν αποκλεί -
ονταν στην προηγούμενη περίοδο προγραμματι -
σμού. Εντούτοις, δεν επιτρέπονται στη νέα περίοδο 
προγραμματισμού.
Πλαίσιο 5, παράδειγμα 2
Βλέπε απάντηση στο σημείο 57.
Απαντήσεις της Επιτροπής 47
68
Για λόγους αναλογικότητας, το ΚΠΠΑ 2007-2013 
περιλάμβανε ένα σύνολο κοινών δεικτών αποδόσεων 
που διασφαλίζουν την άθροιση δεδομένων και τη 
σύγκριση μεταξύ των ΠΑΑ και που είναι σχεδιασμένοι 
για να ανταποκρίνονται στη μεγάλη πλειονότητα των 
περιπτώσεων. Για την ανάδειξη τυχόν ιδιαιτεροτήτων, 
τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν πρόσθε -
τους δείκτες εάν κρίνεται σκόπιμο.
Στο πλαίσιο του ΚΠΠΑ 2014-2020 θα συλλέγονται στοι -
χεία σχετικά με τον δείκτη «περιοχής στήριξης» για τις 
προληπτικές δράσεις. Ο εν λόγω δείκτης θα συμπλη -
ρώσει το κενό που εντοπίστηκε στο ΚΠΠΑ 2007-2013.
69
Από τις παρατηρήσεις προκύπτει ότι, λόγω της πολυ -
πλοκότητας και της υφιστάμενης διασύνδεσης μεταξύ 
διαφορετικών δράσεων, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν 
κρίνεται σκόπιμη η ανάλυση των δεικτών αποτελεσμά -
των σε πολύ λεπτομερές επίπεδο. Γι’ αυτό τον λόγο, 
στο πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης για την 
περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, η Επιτροπή έχει 
επιλέξει να αξιολογήσει τα αποτελέσματα σε επίπεδο 
περιοχής εστίασης.
70
Ο εν λόγω δείκτης αποτελεί ένα από τα στοιχεία του 
συστήματος αξιολόγησης. Το νέο σύστημα αξιολόγη -
σης πρέπει να εξεταστεί στο σύνολό του.
71
Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι οι ενδιάμεσες αξιο -
λογήσεις των ΠΑΑ έχουν περιορισμένη προστιθέμενη 
αξία. Ως εκ τούτου, η απαίτηση ενδιάμεσης αξιολόγη -
σης έχει καταργηθεί για την περίοδο προγραμματι -
σμού 2014-2020.
72
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 69 και 71.62
Για την περίοδο 2014-2020, όσον αφορά τα επενδυτικά 
έργα, θεωρούνται επιλέξιμες μόνον οι δαπάνες που 
έχουν πραγματοποιηθεί μετά την υποβολή αίτησης 
από τον δικαιούχο, σύμφωνα με το άρθρο 60, παρά -
γραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013. Τα 
κράτη μέλη μπορούν επίσης να ορίζουν μια μεταγε -
νέστερη χρονική στιγμή για την επιλεξιμότητα των 
δαπανών, όπως για παράδειγμα την ημερομηνία της 
απόφασης χορήγησης.
63
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η απάντηση του 
δικαιούχου θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω 
προκειμένου να διευκρινιστεί υπό ποιες συνθήκες και 
πόσο αποτελεσματικά θα πραγματοποιούνταν η εν 
λόγω επένδυση και κατά πόσο θα μπορούσε να είχε 
επιτευχθεί ο αρχικός στόχος χωρίς τη στήριξη δυνάμει 
του μέτρου αυτού.
64
Εντός ορισμένων ορίων, ένα «επιλέξιμο εκτάριο» 
για τους σκοπούς της ενεργοποίησης δικαιωμάτων 
ενίσχυσης μπορεί να περιλαμβάνει κάποια δένδρα και 
ξυλώδεις ή μη θάμνους.
Ο περιορισμός της υπερβολικής ανάπτυξης των εν 
λόγω δένδρων και των ξυλωδών και μη θάμνων μπορεί 
να περιορίσει τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών στο 
γεωτεμάχιο και τις γύρω δασικές περιοχές.
Κοινή απάντηση στα σημεία 65-67
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω του γεγονότος ότι οι 
φυσικές διεργασίες στα δάση είναι πολύπλοκες και ότι 
οι μετρήσιμες επιπτώσεις ορισμένων παρεμβάσεων 
ενδέχεται να εμφανιστούν μόνο μετά την πάροδο 
αρκετών ετών ή δεκαετιών, τα προληπτικά μέτρα των 
δασικών καταστροφών πρέπει να εξετάζονται στο 
ευρύτερο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης και σε 
μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Οι δασικές απογραφές των 
κρατών μελών που θα μπορούσαν να επαναληφθούν 
σε 10-20 χρόνια και άλλα προγράμματα παρακολού -
θησης των δασών μπορούν να παράσχουν πληρο -
φορίες σχετικά με τις αλλαγές. Τα δασοκομικά μέτρα 
σχεδιάζονται και εφαρμόζονται βάσει πληροφοριών 
και εμπειριών που αποκτώνται μέσω μακροχρόνιας 
πείρας —διάρκειας 100-150 ετών— από την εφαρμογή 
μοντέλων δασικής διαχείρισης που τελούν υπό τη 
διαχείριση των δασοκομικών ινστιτούτων και πανεπι -
στημίων των κρατών μελών.
Απαντήσεις της Επιτροπής 48
Συμπεράσματα και συστάσεις
76
Η Επιτροπή θεωρεί ότι γενικά τα προληπτικά μέτρα 
των δασικών καταστροφών συνεισέφεραν επιτυχώς 
στους στόχους των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυ -
ξης. Έχουν επιτευχθεί συγκεκριμένα αποτελέσματα 
και καταγράφονται λιγότερες πυρκαγιές. Επιπλέον, 
αντλήθηκαν διδάγματα που θα εφαρμοστούν κατά την 
περίοδο 2014-2020, ιδίως όσον αφορά το πεδίο εφαρ -
μογής των μέτρων και τη βελτίωση της καθοδήγησης.
78
Στον κανονισμό για την αγροτική ανάπτυξη9 προβλέ -
πεται ότι οι προληπτικές δράσεις κατά των πυρκαγιών 
θα πρέπει να καλύπτουν τις περιοχές που έχουν χαρα -
κτηριστεί από τα κράτη μέλη ως υψηλού και μέσου 
κινδύνου για πυρκαγιές, σύμφωνα με τα οικεία σχέδια 
δασοπροστασίας. Τα εν λόγω σχέδια δασοπροστασίας 
και τα δασικά προγράμματα των κρατών μελών, σε 
εθνικό ή κατώτερο του εθνικού επίπεδο, ή ισοδύναμα 
κείμενα αποτέλεσαν την κατάλληλη βάση για τη στό -
χευση και την ιεράρχηση κατά τη διαδικασία επιλογής.
Η Επιτροπή ανέλυσε την κατάσταση του δασικού 
τομέα, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών της πρό -
ληψης των δασικών καταστροφών και της παρακολού -
θησης, στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επι -
τροπής του 2005, το οποίο αποτελεί παράρτημα στην 
ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή της δασικής 
στρατηγικής της ΕΕ. Στον κανονισμό για την αγροτική 
ανάπτυξη ορίζεται ότι τα μέτρα για τη δασοκομία θα 
πρέπει να συμβάλλουν στην εφαρμογή της κοινοτικής 
δασοκομικής στρατηγικής. Η ανωτέρω δασοκομική 
στρατηγική καλύπτει οικονομικές, περιβαλλοντικές 
και κοινωνικές πτυχές της βιώσιμης διαχείρισης των 
δασών.
9 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου.73
Μολονότι ο μέσος όρος καμένων εκτάσεων στην ΕΕ 
δεν παρουσιάζει αύξηση, συχνά οι ετήσιες ζημίες λόγω 
πυρκαγιών επικεντρώνονται σε πολύ λίγες χώρες. Οι 
εν λόγω χώρες διαφέρουν ανάλογα με το έτος (π.χ. 
Πορτογαλία και Ισπανία το 2003, Πορτογαλία το 2005, 
Ιταλία και Ελλάδα το 2007, Ισπανία το 2012 κ.λπ.). Κάθε 
έτος ενδέχεται να εμφανιστεί ακραίος κίνδυνος πυρ -
καγιάς σε συγκεκριμένες περιφέρειες λόγω κυμάτων 
καύσωνα και ξηρασίας, σε συνδυασμό με ισχυρούς 
ανέμους. Συνεπώς, ορισμένες χώρες ενδέχεται να 
αντιμετωπίζουν σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές 
ακραίες περιπτώσεις πυρκαγιάς, που οφείλονται σε 
μετεωρολογικά φαινόμενα που εγκυμονούν κίνδυνο 
πυρκαγιάς και κυριαρχούν σε περιοχές της λεκάνης της 
Μεσογείου ή σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
Οι διαφορές που παρατηρήθηκαν ως προς τις τάσεις 
σε επίπεδο κρατών μελών οφείλονται συχνά σε 
ακραίες συνθήκες κινδύνου πυρκαγιάς που παρα -
τηρήθηκαν σε δεδομένα έτη εντός της υπό εξέταση 
χρονικής περιόδου, όπως προκύπτει από την ανάλυση 
των δεδομένων σε ετήσια βάση έναντι μετεωρολογι -
κών δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς8.
74
Η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει σημαντική πείρα 
σχετικά με τη φύση των προληπτικών μέτρων, συμπε -
ριλαμβανομένων γνώσεων όσον αφορά την αποδοτι -
κότητα και την αποτελεσματικότητά τους ανά περιοχή 
του προγράμματος. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 
20 ετών έχουν λάβει στήριξη από τα ταμεία της ΕΕ 
πολυάριθμα έργα και προγράμματα πρόληψης δασι -
κών καταστροφών και έχουν εκπονηθεί διάφορες 
μελέτες και ερευνητικά έργα.
8  San-Miguel -Ayanz, J., Moreno, J. M., Camia, A. (2013) Analysis 
of large fires in European Mediterranean landscapes: Lessons 
learned and perspectives. Forest Ecology and Management, 294, 
σ. 11-22.
Απαντήσεις της Επιτροπής 49
Σύσταση 1 — Η Επιτροπή οφείλει — 
Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η Επιτροπή θα εξετάσει, από κοινού με τις εθνικές 
αρμόδιες αρχές, τη δυνατότητα ανάληψης δράσης 
σε κατάλληλο επίπεδο στον τομέα των κοινών βασι -
κών κριτηρίων για τη διαφοροποίηση των δασικών 
περιοχών που πρόκειται να ταξινομηθούν ως περιοχές 
που εγκυμονούν χαμηλό, μέτριο και υψηλό κίνδυνο 
πυρκαγιάς.
79
Στο πλαίσιο των πρακτικών βιώσιμης δασικής διαχείρι -
σης, οι δασικές οδοί (ή άλλες επενδύσεις) που κατα -
σκευάζονται κατά κύριο λόγο για την πρόληψη των 
πυρκαγιών μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται για 
προληπτικές δράσεις έναντι άλλων κινδύνων, καθώς 
και για εργασίες αποκατάστασης και επανόρθωσης, για 
σκοπούς αναψυχής ή για σκοπούς οικονομικού χαρα -
κτήρα. Η δημιουργία κατάλληλου δικτύου δασικών 
οδών δεν συνεισφέρει μόνο στην καλύτερη προστασία 
των δασών από τις πυρκαγιές αλλά και στη βιώσιμη 
οικονομική αποτίμηση των δασικών πόρων σε πολλές 
περιφέρειες. Συχνά πρέπει να αναλαμβάνονται τέτοιου 
είδους δράσεις προκειμένου να αποφεύγεται η πλήρης 
απώλεια της κοινωνικοοικονομικής αξίας των δασικών 
περιοχών που μπορεί να οδηγήσει στην εγκατάλειψή 
τους και, ως εκ τούτου, στην αύξηση του κινδύνου 
πυρκαγιάς.
Όσον αφορά τη νέα περίοδο προγραμματισμού, έχουν 
καταρτιστεί δελτία καθοδήγησης προκειμένου να δια -
σφαλιστεί η ορθή εφαρμογή του μέτρου από τα κράτη 
μέλη / τις περιφέρειες. Επιπλέον, τα κράτη μέλη / οι 
περιφέρειες θα πρέπει να προσδιορίσουν καλύτερα τις 
ανάγκες και τους λόγους για τους οποίους επιθυμούν 
να αυξήσουν την πυκνότητα των οδικών συστημάτων 
τους.Όσον αφορά τη νέα περίοδο προγραμματισμού, η Επι -
τροπή ανέλυσε την κατάσταση του δασικού τομέα στο 
έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής του 
2013, το οποίο αποτελεί παράρτημα στην ανακοίνωση 
της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το 
Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: «Μια νέα 
δασική στρατηγική της ΕΕ: για τα δάση και τον δασικό 
τομέα»10.
Σύσταση 1 — Τα κράτη μέλη οφείλουν — 
Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή φρονεί ότι τα δάση του δικτύου Natura 
2000 έχουν υψηλή περιβαλλοντική αξία και προσφέ -
ρουν σημαντικές και πολλαπλές υπηρεσίες οικοσυστή -
ματος. Επιπλέον, αρκετές από τις διατάξεις του Natura 
2000 ισχύουν για όλα τα δάση της ΕΕ, ανεξάρτητα από 
το εάν εμπίπτουν στο δίκτυο Natura 2000 και, εν προ -
κειμένω, ο ρόλος των δασών που δεν εμπίπτουν στο 
δίκτυο Natura 2000 είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικός.
Σύσταση 1 — Η Επιτροπή οφείλει — 
Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή βρίσκεται επί του παρόντος σε διαδικασία 
εφαρμογής της σύστασης.
Η ανάγκη επαρκούς περιγραφής των προληπτικών 
δράσεων περιλαμβάνεται στην ενότητα «ανάλυση 
αναγκών» της στρατηγικής στο ΠΠΑ για την περίοδο 
2014-2020 και, σε ορισμένες περιπτώσεις, περιλαμβά -
νεται ακόμα και στο επίπεδο των συμφωνιών εταιρικής 
σχέσης.
Η Επιτροπή εξετάζει τα ΠΑΑ που υποβάλλονται και 
ελέγχει τη λογική της παρέμβασης και τις ανάγκες 
ανάληψης προληπτικών δράσεων κατά τη διάρκεια της 
περιόδου έγκρισης του προγράμματος και απαιτεί οι 
προληπτικές δράσεις να βασίζονται στο σχέδιο προ -
στασίας της συναφούς περιοχής.
10  COM(2013) 659 final: http://ec.europa.eu/agriculture/forest/
strategy/index_en.htm
Απαντήσεις της Επιτροπής 50
Η Επιτροπή διενεργεί ελέγχους συμμόρφωσης στα 
κράτη μέλη προκειμένου να επαληθεύσει ότι οι 
δαπάνες που καταβάλλονται συμμορφώνονται με 
τους κανόνες. Εάν διαπιστωθούν αδυναμίες κατά τη 
διάρκεια του ελέγχου, εφαρμόζονται δημοσιονομικές 
διορθώσεις.
Τα μέτρα και οι οργανισμοί πληρωμών που πρόκειται 
να υποβληθούν σε έλεγχο προσδιορίζονται βάσει 
ανάλυσης κινδύνων. Η δημοσιονομική σημασία δια -
δραματίζει μείζονα ρόλο στον ποσοτικό προσδιορισμό 
της έκθεσης σε κίνδυνο. Αυτό σημαίνει ότι μια περιοχή 
ελέγχου με υψηλές δαπάνες είναι πιθανότερο να λάβει 
υψηλή κατάταξη και να υποβληθεί σε έλεγχο. Το μέτρο 
226 υποβλήθηκε σε έλεγχο το 2014 και θα υποβληθεί 
εκ νέου το 2015.
Σύσταση 2 — Η Επιτροπή οφείλει — 
Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή βρίσκεται επί του παρόντος σε διαδι -
κασία εφαρμογής αυτής της σύστασης μέσω του 
νομικού πλαισίου των ΠΑΑ και πρόσθετων εγγράφων 
καθοδήγησης.
Το νέο μέτρο καλύπτει μια ευρύτερη κλίμακα κινδύνων 
και ζημιών. Για την περίοδο 2014-2020, το συναφές 
δελτίο του μέτρου, που επέχει θέση εγγράφου καθο -
δήγησης, περιλαμβάνει λεπτομερείς απαιτήσεις και 
διευκρινίσεις και, ως εκ τούτου, μπορεί να αποτελέσει 
βοηθητικό εργαλείο για τα κράτη μέλη όσον αφορά 
τον κατάλληλο σχεδιασμό του μέτρου.
Επισημάνθηκε ιδιαιτέρως στα κράτη μέλη / στις περι -
φέρειες ότι, σε περίπτωση αβεβαιότητας όσον αφορά 
τον σκοπό των δράσεων, υπάρχουν άλλα μέτρα που 
στοχεύουν συγκεκριμένα στην αύξηση της οικονομι -
κής αξίας των δασών.
80
Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, η Επιτροπή 
θεσπίζει τα εθνικά ή περιφερειακά ΠΑΑ, ενώ η υλοποί -
ηση και η εξασφάλιση της σχέσης κόστους/αποτελε -
σματικότητας και της αποδοτικότητας της στήριξης 
εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των κρατών μελών και 
των διαχειριστικών αρχών τους.Σύσταση 2 — Τα κράτη μέλη οφείλουν — 
Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο νέος κανονισμός για την 
αγροτική ανάπτυξη περιλαμβάνει ένα αναθεωρημένο 
μέτρο που αφορά την προστασία και την αποκατά -
σταση των δασών. Το νέο μέτρο μπορεί να παράσχει 
στήριξη για δράσεις που σχετίζονται με την πρόληψη 
και την αποκατάσταση των ζημιών στα δάση από 
δασικές πυρκαγιές, φυσικές καταστροφές και κατα -
στροφικά φαινόμενα, καθώς και για προληπτικές 
δράσεις που αφορούν τους επιβλαβείς οργανισμούς 
και τις ασθένειες, υπό την προϋπόθεση ότι ο κίνδυνος 
εμφάνισης σχετικής καταστροφής στηρίζεται από επι -
στημονικές αποδείξεις και αναγνωρίζεται από επιστη -
μονικούς δημόσιους οργανισμούς.
Σύσταση 2 — Τα κράτη μέλη οφείλουν — 
Τρίτη περίπτωση
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι υπάρχουν ήδη διά -
φορες περιβαλλοντικές εξασφαλίσεις όσον αφορά τις 
δράσεις που λαμβάνουν στήριξη. Για παράδειγμα, στο 
δίκτυο Natura 2000, το καθεστώς προστασίας δυνάμει 
του άρθρου 6, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας για 
τους οικοτόπους διασφαλίζει την αποφυγή οποιασ -
δήποτε σημαντικής υποβάθμισης των εν λόγω ζωνών. 
Σε άλλες περιοχές, οι εκτιμήσεις περιβαλλοντικών 
επιπτώσεων θα συμβάλουν επίσης στην πρόληψη των 
επιπτώσεων στο περιβάλλον. Τέλος, οι αρμόδιες εθνι -
κές αρχές θα μπορούσαν να απαιτούν την προσκόμιση 
πιστοποιητικού ορθών περιβαλλοντικών πρακτικών 
ή βιώσιμης δασικής διαχείρισης για όλες τις δράσεις 
που πρόκειται να λάβουν συγχρηματοδότηση από τα 
ταμεία της ΕΕ ως προαπαιτούμενο για τη λήψη της εν 
λόγω συγχρηματοδότησης.
Κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού, οι περιβαλλο -
ντικές επιδόσεις των δικαιούχων αποτελούν κυρίαρχο 
στοιχείο της υλοποίησης των διαφόρων μέτρων.
Σύσταση 2 — Η Επιτροπή οφείλει — 
Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή βρίσκεται επί του παρόντος σε διαδικασία 
εφαρμογής της σύστασης.
Απαντήσεις της Επιτροπής 51
Σύσταση 4 — Η Επιτροπή οφείλει
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Έχουν εισαχθεί ήδη ορισμένες προσαρμογές: για 
παράδειγμα, στο πλαίσιο του ΚΠΠΑ 2014-2020 θα 
συλλέγονται στοιχεία για τον δείκτη «περιοχής στήρι -
ξης» για τις προληπτικές δράσεις. Ο εν λόγω δείκτης 
θα συμπληρώσει το κενό που εντοπίστηκε στο ΚΠΠΑ 
2007-2013.
Προκειμένου να ληφθούν νωρίτερα χρήσιμα αποτελέ -
σματα αξιολόγησης, το 2019 θα ξεκινήσει η κατάρτιση 
μιας ενισχυμένης ετήσιας έκθεσης υλοποίησης. Η εν 
λόγω ενισχυμένη έκθεση υλοποίησης θα περιλαμβάνει 
μια αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του προγράμμα -
τος και, ει δυνατόν, μια εκτίμηση επιπτώσεων.Όσον αφορά τη χρήση χειρωνακτικής εργασίας αντί 
για τη χρήση μηχανημάτων, κάποιες φορές τέτοιου 
είδους επιλογές ενδέχεται να συνδέονται με τα 
χαρακτηριστικά του εδάφους (ορεογραφία, περιβαλ -
λοντικές πτυχές κ.λπ.) και πρέπει να εξετάζονται στο 
ευρύτερο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης.
Σύσταση 3 — Τα κράτη μέλη οφείλουν — 
Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, όταν καλύπτονται πάγιες δαπά -
νες από τα προγράμματα, τα κράτη μέλη / οι περιφέ -
ρειες διασφαλίζουν ότι οι σχετικοί υπολογισμοί είναι 
κατάλληλοι, ακριβείς και πραγματοποιούνται εκ των 
προτέρων με βάση μια δίκαιη, ισότιμη και επαληθεύ -
σιμη μέθοδο. Πρέπει να διοριστεί ανεξάρτητος φορέας 
για την εκτέλεση των υπολογισμών όλων των πάγιων 
δαπανών ή για την επαλήθευση της καταλληλότητάς 
τους.
Σύσταση 3 — Τα κράτη μέλη οφείλουν — 
Δεύτερη περίπτωση
Επί του παρόντος τελεί υπό κατάρτιση και υπό συζή -
τηση με τα κράτη μέλη ένα έγγραφο καθοδήγησης 
σχετικά με τους ελέγχους και τις ποινές στον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης. Το παράρτημα Ι του εν λόγω 
εγγράφου περιέχει έναν κατάλογο σημείων ελέγχου 
που θα χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη για την 
εκτίμηση του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών.
81
Είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί προσεκτική ισορρο -
πία μεταξύ του κόστους της παρακολούθησης και της 
αξιολόγησης και των πιθανών οφελών τους. Ειδικότερα 
όσον αφορά τη μέτρηση σχετικά με τις προληπτικές 
δράσεις, ο προσδιορισμός της αιτιακής αλυσίδας είναι 
δύσκολος. Επιπλέον, η αποτελεσματικότητα ορισμέ -
νων δασοκομικών παρεμβάσεων μπορεί να αξιολογη -
θεί μόνον αφού παρέλθουν αρκετά έτη ή ακόμα και 
δεκαετίες.
Όσον αφορά την περίοδο 2014-2020, έχουν εισαχθεί 
βελτιώσεις. Για παράδειγμα, στο πλαίσιο του ΚΠΠΑ θα 
συλλέγονται στοιχεία για έναν νέο δείκτη «περιοχής 
στήριξης» όσον αφορά τις προληπτικές δράσεις. Επι -
πλέον, προκειμένου να λαμβάνονται χρήσιμα αποτε -
λέσματα αξιολόγησης, αναμένεται η κατάρτιση μιας 
ενισχυμένης ετήσιας έκθεσης υλοποίησης το 2019. 
Στο πλαίσιο της εν λόγω έκθεσης θα πραγματοποιείται 
αξιολόγηση του ΠΑΑ και θα παρέχονται τα πρώτα απο -
τελέσματα όσον αφορά την αποδοτικότητα του ΠΑΑ.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
Δωρεάν εκδόσεις:
•  ένα αντίτυπο: 
από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu)·
•  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες: 
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης( http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Άμεση Ευρώπη ( http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή 
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που  πραγματοποιούνται μέσω 
ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσεις επί πληρωμή:
• από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu).
Συνδρομές επί πληρωμή:•  μέσω των εμπορικών αντιπροσώπων της Υπηρεσίας Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_el.htm).
QJ-AB-14-023-EL-N  ISSN 1977-5660
Κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, το 
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) 
παρείχε στήριξη, αφενός, για την αποκατάσταση του 
δασοκομικού δυναμικού σε δάση που είχαν πληγεί από 
φυσικές καταστροφές και πυρκαγιές και, αφετέρου, για την 
εισαγωγή δράσεων πρόληψης. Το συμπέρασμα που 
συνάγεται από τον έλεγχο του Συνεδρίου είναι ότι 
η διαχείριση της στήριξης δεν ήταν αρκούντως 
αποτελεσματική και ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δεν 
είναι σε θέση να αποδείξουν ότι τα επιδιωκόμενα 
αποτελέσματα επιτεύχθηκαν με οικονομικά αποδοτικό 
τρόπο.
Οι προληπτικές δράσεις δεν ήταν επαρκώς στοχευμένες. Με 
τον έλεγχο διαπιστώθηκε η εφαρμογή δράσεων που δεν 
ήταν κατάλληλες για την επίτευξη των στόχων του μέτρου. 
Η οικονομική αποδοτικότητα των δράσεων που 
χρηματοδοτήθηκαν δεν εξασφαλιζόταν δεόντως. Τέλος, τα 
εργαλεία παρακολούθησης δεν επέτρεψαν στην Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν καταλλήλως την 
αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα του μέτρου.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ