Βρυξέλλες, 10.12.2004

COM(2004) 800 τελικό

2003/0172 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την

Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού για τα προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια και περί τροποποιήσεως των οδηγιών 92/42/ΕΚ, 96/57/ΕΚ και 2000/55/ΕΚ του Συμβουλίου

2003/0172 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την

Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού για τα προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια και περί τροποποιήσεως των οδηγιών 92/42/ΕΚ, 96/57/ΕΚ και 2000/55/ΕΚ του Συμβουλίου

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

+++++ TABLE +++++

2 . ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Στο πλαίσιο της εκτίμησης ότι άνω του 80% όλων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που σχετίζονται με τα προϊόντα (όπως η κλιματική αλλαγή που συνδέεται με την κατανάλωση ενέργειας) καθορίζονται κατά τη διάρκεια της φάσης σχεδιασμού του προϊόντος, η Επιτροπή πρότεινε την καθιέρωση ενός νομοθετικού πλαισίου για τη θέσπιση μέτρων εφαρμογής σχετικά με τις απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού προϊόντων που καταναλώνουν ενέργεια (ΠΚΑ) (μη συμπεριλαμβανομένων των μέσων μεταφοράς). Κάθε μέτρο εφαρμογής θα θεσπίζεται από την Επιτροπή, η οποία θα επικουρείται από μια κανονιστική επιτροπή, και θα εξετάζει τα προϊόντα σύμφωνα με τα κριτήρια που θεσπίζονται στην οδηγία αυτή. Στόχος της πρότασης είναι να εξασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων που καταναλώνουν ενέργεια στην εσωτερική αγορά και να υποστηριχθεί τόσο η πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος όσο και η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.

3 . ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με την κοινή θέση

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση βελτιώνει την πρόταση, αποσαφηνίζοντας διάφορα θέματα όπως το πεδίο εναρμόνισης της οδηγίας, τους όρους υπό τους οποίους συγκεκριμένα προϊόντα θα αποτελέσουν αντικείμενο των μέτρων εφαρμογής και τη διαδικασία για τη θέσπιση των μέτρων εφαρμογής.

Όλα τα κύρια στοιχεία που επισημάνθηκαν από το Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση και έγιναν δεκτά από την Επιτροπή αντικατοπτρίζονται ευρέως στην κοινή θέση. Γίνεται αναφορά στη δημιουργία ενός φόρουμ διαβούλευσης προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμετοχή των ενδιαφερομένων στην προετοιμασία των μέτρων εφαρμογής· εισαγωγή ενός σχεδίου εργασίας· έμφαση στη μείωση των αερίων θερμοκηπίου τα πρώτα χρόνια εφαρμογής· ρήτρα αναθεώρησης για την οδηγία-πλαίσιο και για τα επιμέρους μέτρα εφαρμογής· προσοχή στη συμμόρφωση των εισαγόμενων προϊόντων· αντίκτυπος στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις· κριτήρια για την αξιολόγηση της αυτορρύθμισης από τη βιομηχανία.

Εξάλλου, η Επιτροπή θα προτιμούσε, αφενός, αυστηρότερη ρύθμιση για τις ρήτρες που αφορούν την παρακολούθηση της αγοράς από τα κράτη μέλη και, αφετέρου, την ενσωμάτωση των κριτηρίων επιλεξιμότητας για τις αυτορρυθμιστικές δραστηριότητες. Ωστόσο, το συμβιβαστικό κείμενο φαίνεται επίσης αποδεκτό ως προς αυτά τα σημεία, δεδομένου ότι, αφενός, το Συμβούλιο, περισσότερο για λόγους επικουρικότητας παρά ουσίας, προέβαλε αντιρρήσεις για λεπτομερέστερες διατάξεις σχετικά με την παρακολούθηση της αγοράς και, αφετέρου, η κοινή θέση κάνει αναφορά στην ανακοίνωση της Επιτροπής (αιτιολογική σκέψη 16) όπου απαριθμούνται τα κριτήρια επιλεξιμότητας.

3.2. Τροπολογίες που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και ενσωματώθηκαν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στην κοινή θέση

Οι τροπολογίες 5, 6, 7, 8, 9 και 10 εισήχθησαν στην κοινή θέση (αιτιολογικές σκέψεις 2-7)· η τροπολογία 5 με μικρή και η τροπολογία 10 με ουσιαστική αναδιατύπωση. Παρέχουν στις αιτιολογικές σκέψεις περαιτέρω αιτιολόγηση για την ανάγκη θέσπισης οδηγίας-πλαισίου σχετικά με την προώθηση του οικολογικού σχεδιασμού των ΠΚΑ από πλευράς περιβαλλοντικής βελτίωσης και ενεργειακής απόδοσης.

Τροπολογία 13: εισήχθη στην κοινή θέση μια αιτιολογική σκέψη (αριθ. 9) σχετικά με την ενημέρωση των καταναλωτών, με βάση την τροπολογία 13 του ΕΚ· είναι δεκτή από την Επιτροπή, επειδή διευκρινίζει περαιτέρω την ανάγκη για την ενημέρωση των καταναλωτών.

Τροπολογία 16: η αιτιολογική σκέψη 11 της κοινής θέσης αποτελεί αναδιατύπωση της τροπολογίας 16 του ΕΚ κατά τρόπον ώστε να είναι δεκτή από την Επιτροπή (προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση αλλά με τρόπο που να μη θίγει την ολοκληρωμένη προσέγγιση που ακολουθεί η οδηγία).

Τροπολογία 17: η αιτιολογική σκέψη 12 της κοινής θέσης αποτελεί αναδιατύπωση της τροπολογίας 17 του ΕΚ κατά τρόπον ώστε να είναι δεκτή από την Επιτροπή (η δέσμευση να υιοθετηθούν μέτρα εφαρμογής για τη θέσπιση ειδικών απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού εντός 12 μηνών δεν είναι αποδεκτή).

Τροπολογία 20: Η αιτιολογική σκέψη 13 της κοινής θέσης περιλαμβάνει ένα μικρό μέρος της τροπολογίας 20 του ΕΚ κατά τρόπον ώστε να είναι δεκτή από την Επιτροπή [η αποδοχή ολόκληρης της τροπολογίας 20 του ΕΚ θα οδηγούσε σε γενίκευση της ανάλυσης του ελάχιστου κόστους του κύκλου ζωής (ΕΚΚΖ) με κίνδυνο να καταστεί η λήψη αποφάσεων πολύ δύσκαμπτη και χρονοβόρα, πράγμα που θα επηρέαζε τα προνόμια της Επιτροπής σχετικά με τη χρήση των πόρων].

Τροπολογία 23: Η αιτιολογική σκέψη 17 της κοινής θέσης αποτελεί αναδιατύπωση της τροπολογίας 23 του ΕΚ κατά τρόπον ώστε να είναι δεκτή από την Επιτροπή.

Τροπολογία 24: Η αιτιολογική σκέψη 18 της κοινής θέσης αποτελεί αναδιατύπωση της τροπολογίας 24 του ΕΚ κατά τρόπον ώστε να είναι δεκτή από την Επιτροπή (διαγράφοντας την απαίτηση υποβολής εκθέσεων για τις δραστηριότητες παρακολούθησης της αγοράς κάθε δύο έτη).

Τροπολογίας 25: Η αιτιολογική σκέψη 22 της κοινής θέσης αποτελεί αναδιατύπωση της τροπολογίας 25 του ΕΚ κατά τρόπον ώστε να είναι δεκτή από την Επιτροπή (η πληροφόρηση σχετικά με την παρακολούθηση της αγοράς διαχωρίζεται από την τεχνική γνώση· το προνόμιο της Επιτροπής σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής προπαρασκευαστικών εργασιών για τα σχέδια μέτρων και τη χρήση των πόρων της δεν θίγεται).

Τροπολογία 26: Η αιτιολογική σκέψη 23 της κοινής θέσης αποτελεί αναδιατύπωση της τροπολογίας 26 του ΕΚ κατά τρόπον ώστε να είναι δεκτή από την Επιτροπή (το προνόμιο της Επιτροπής σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής προπαρασκευαστικών εργασιών για τα σχέδια μέτρων και τη χρήση των πόρων της δεν θίγεται).

Τροπολογία 35: Το άρθρο 2 παράγραφος 5 της κοινής θέσης είναι ίδιο με την τροπολογία 35 του ΕΚ.

Τροπολογία 47: Το άρθρο 3 παράγραφοι 2 και 3 της κοινής θέσης περιλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της τροπολογίας 47 του ΕΚ· συνάδοντας με την πρόταση της Επιτροπής, δεν γίνεται αναφορά στις εθελοντικές συμφωνίες· η Επιτροπή μπορεί επίσης να δεχθεί την τροποποιημένη έκδοση σχετικά με την πληροφόρηση των καταναλωτών, επειδή διατηρεί τα ουσιαστικά στοιχεία.

Τροπολογία 48: Το άρθρο 4 παράγραφος 5 δεύτερη παύλα της κοινής θέσης περιλαμβάνει το μόνο μέρος της τροπολογίας 48 του ΕΚ που έγινε δεκτό από την Επιτροπή.

Η τροπολογία 59 και το άρθρο 13 της κοινής θέσης εξετάζουν δύο θέματα που δεν περιλαμβάνονται στην αρχική πρόταση της Επιτροπής: το «σχέδιο εργασίας» (ΣΕ) που πρέπει να παρουσιάζεται περιοδικά από την Επιτροπή και τα μέτρα εφαρμογής που πρέπει να προταθούν κατά προτεραιότητα ενόσω εκκρεμεί η έγκριση του πρώτου σχεδίου εργασίας. Η Επιτροπή μπορεί να συμφωνήσει με τη διατύπωση του άρθρου 13, δεδομένου ότι έχει οριστεί ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα και μια αποτελεσματική διαδικασία για την έγκριση του ΣΕ (το ΣΕ πρέπει να εγκριθεί από την Επιτροπή, έπειτα από διαβούλευση με τους ενδιαφερομένους, αναφορά στο άρθρο 12). Όσον αφορά τα μέτρα προτεραιότητας που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών CO2 στο πλαίσιο του Κιότο, η διατύπωση του άρθρου 13 παράγραφος 2 της κοινής θέσης είναι δεκτή, δεδομένου ότι πληροί τα κριτήρια του άρθρου 12. Δεν προεξοφλεί το αποτέλεσμα των αξιολογήσεων αντικτύπου ούτε περιορίζει το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής να θεσπίσει ή όχι μέτρα εφαρμογής.

Η τροπολογία 63 και το άρθρο 14 της κοινής θέσης εξετάζουν τη δημιουργία ενός νέου συμβουλευτικού φορέα (που δεν προβλέπεται στην αρχική πρόταση της Επιτροπής). Η Επιτροπή μπορεί να συμφωνήσει με τη διατύπωση του άρθρου 14, δεδομένου ότι προβλέπει μια ισόρροπη εκπροσώπηση και κατάλληλη συμμετοχή των ενδιαφερομένων.

Η τροπολογία 65 και το άρθρο 19 της κοινής θέσης εξετάζουν την επανεξέταση της οδηγίας. Η Επιτροπή μπορεί να συμφωνήσει με τη διατύπωση του άρθρου 19, δεδομένου ότι δεν προεξοφλεί το αποτέλεσμα της επανεξέτασης και δεν αναφέρεται σε ιδιαίτερα περιβαλλοντικά θέματα με βάση τα οποία πρέπει να πραγματοποιηθεί η εν λόγω επανεξέταση (πράγμα που ισχύει και με την τροπολογία 65 του ΕΚ).

Η τροπολογία 66 αναφέρεται στο παράρτημα I, το οποίο, όπως αναδιατυπώθηκε από το Συμβούλιο, είναι δεκτό από την Επιτροπή· εισάγει διάφορες διευκρινίσεις που φαίνονται χρήσιμες, χωρίς, παράλληλα, να θίγει τις παραμέτρους του οικολογικού σχεδιασμού· αποσαφηνίζει, επίσης, περαιτέρω το ρόλο του παραγωγού και, όπως ζητήθηκε από το ΕΚ, προβλέπει ιδιαίτερο κεφάλαιο που θα καλύπτει τις απαιτήσεις για πληροφόρηση.

Το τελευταίο μέρος της τροπολογίας 69 του ΕΚ (βελτίωση της διατύπωσης), που έγινε δεκτό από την Επιτροπή, αντικατοπτρίζεται στην κοινή θέση (παράρτημα IV).

Η τροπολογία 73 του ΕΚ (και το μέρος της τροπολογίας 60 που έγινε δεκτό από την Επιτροπή) στοχεύει στην εισαγωγή κριτηρίων επιλεξιμότητας για εθελοντικές δεσμεύσεις της βιομηχανίας που θα θεωρηθούν αποδεκτή εναλλακτική λύση αντί των κανονιστικών μέτρων εφαρμογής. Μολονότι η τροπολογία δεν ενσωματώθηκε αυτούσια στην κοινή θέση, η αιτιολογική σκέψη 16 αναφέρεται στο σχετικό κεφάλαιο της ανακοίνωσης της Επιτροπής για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες, το οποίο περιλαμβάνει τα κριτήρια της τροπολογίας 73.

3.3. Τροπολογίες που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Καμία

3.4. Νέα στοιχεία που εισήχθησαν από το Συμβούλιο

Το άρθρο 1.4 αποσαφηνίζει ότι η προτεινόμενη οδηγία δεν θίγει την υπόλοιπη κοινοτική νομοθεσία για το περιβάλλον. Η αιτιολογική σκέψη 20 υπογραμμίζει τη σημασία της συνεκτίμησης της υπάρχουσας εθνικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας κατά την προετοιμασία των μέτρων εφαρμογής.

Προστέθηκαν διάφοροι νέοι ορισμοί στο άρθρο 2 και άλλοι τροποποιήθηκαν. Προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι σε όλες τις περιπτώσεις (συμπεριλαμβανομένων των εισαγόμενων προϊόντων) ένα αναγνωρίσιμο φυσικό ή νομικό πρόσωπο είναι υπεύθυνο για τη συμμόρφωση του προϊόντος, ο ορισμός του «κατασκευαστή» τροποποιήθηκε ώστε να συμπεριλάβει το κείμενο που περιλαμβανόταν προηγουμένως στο άρθρο 7 της πρότασης της Επιτροπής.

Το πεδίο εναρμόνισης της προτεινόμενης οδηγίας καθορίστηκε περαιτέρω [άρθρα 5 παράγραφος 1, 5 παράγραφος 2, 12 παράγραφος 6 τελευταία πρόταση και παράρτημα VII (3)]. Η υπάρχουσα εθνική περιβαλλοντική νομοθεσία την οποία θεωρούν σχετική τα κράτη μέλη θα λαμβάνεται υπόψη κατά την προετοιμασία των μέτρων εφαρμογής (άρθρο 12 παράγραφος 4 στοιχείο γ).

Στο άρθρο 7, το Συμβούλιο διατηρεί το παράρτημα V ως δυνατότητα επιλογής για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης (το παράρτημα V τροποποιήθηκε προκειμένου να δώσει στους κατασκευαστές τη δυνατότητα να επιλέξουν τη χρήση των συστημάτων διαχείρισης της ποιότητας ως μέσων για την απόδειξη της συμμόρφωσης, εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις που ορίζει το εν λόγω παράρτημα).

Στο άρθρο 12, προστέθηκαν κριτήρια που πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα προϊόντα πριν εφαρμοστούν γι’ αυτά τα μέτρα εφαρμογής (άρθρο 12 παράγραφος 2), ιδίως ένα κατώτατο όριο πωλήσεων και εμπορικού όγκου (αυτό περιορίζει το πεδίο εφαρμογής μη συμπεριλαμβάνοντας περιφερειακά προϊόντα, ο συνολικός περιβαλλοντικός αντίκτυπος των οποίων δεν θα ήταν, ούτως ή άλλως, σημαντικός σε επίπεδο ΕΕ). Αναπτύχθηκαν επίσης περαιτέρω τα απαραίτητα στάδια για τη θέσπιση των μέτρων εφαρμογής (άρθρο 12 παράγραφος 4 στοιχεία β έως στ).

Τα μέτρα εφαρμογής μπορούν να επεκτείνουν τη δυνατότητα χρήσης άλλων «οικολογικών σημάνσεων» για την απόδειξη της συμμόρφωσης, πράγμα που αντικατοπτρίζει αυτό που είναι αποδεκτό ως κανόνας για το κοινοτικό οικολογικό σήμα (άρθρο 8 παράγραφος 4).

Στο παράρτημα Ι, ο ρόλος του κατασκευαστή αποσαφηνίζεται περαιτέρω.

Κάθε μέτρο εφαρμογής θα περιλαμβάνει ημερομηνίες για αξιολόγηση και πιθανή αναθεώρηση (παράρτημα VII.9).

Παρατήρηση: η Επιτροπή απέρριψε το μέρος της τροπολογίας 58 που προβλέπει ότι η Επιτροπή θεσπίζει (αντί «ενδέχεται να θεσπίζει») μέτρα εφαρμογής όταν πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 12 (διότι παραβιάζεται το δικαίωμα πρωτοβουλίας της ). Ωστόσο, προκειμένου να οριοθετηθεί σαφέστερα η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων που πρέπει να ασκούνται από την Επιτροπή, το Συμβούλιο εισήγαγε αυτήν την τροπολογία. Η Επιτροπή μπορεί να την αποδεχθεί ως μέρος ενός συνολικού συμβιβασμού, δεδομένου ότι τα μέτρα εφαρμογής θα απαιτούνται, εκτός εάν οι δυνάμεις της αγοράς ρυθμίσουν δεόντως το θέμα.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση που εγκρίθηκε ομόφωνα στις 10 Ιουνίου 2004 αποσαφηνίζει περαιτέρω ορισμένα θέματα και εισάγει πρόσθετη ευελιξία με καλή σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας για την εφαρμογή από τους κατασκευαστές, ενώ, παράλληλα, δεν αλλοιώνει τους στόχους και την προσέγγιση της πρότασής της.