ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

όσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) 2038/2006 σχετικά με την πολυετή χρηματοδότηση της δράσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας για την καταπολέμηση της ρύπανσης από τα πλοία για την περίοδο 2007-2009

εισαγωγη

Ο κανονισμός (ΕΚ) 2038/2006[1] παρέχει χρηματοδοτικό κονδύλιο στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας (εφεξής «ο Οργανισμός») για τη χρηματοδότηση δράσεων στον τομέα της καταπολέμησης της ρύπανσης που προκαλείται από τα πλοία.

Σύμφωνα με το άρθρο 8 του ανωτέρω κανονισμού, η Επιτροπή υποβάλει με το παρόν κείμενο έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα της χρήσης των προαναφερόμενων κονδυλίων για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2009.

Η προετοιμασία της παρούσας έκθεσης έγινε σε στενή συνεργασία με τον Οργανισμό, ο οποίος συνέβαλε σε ουσιαστικό βαθμό στο έργο[2], με τροφοδότηση στοιχείων από τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την εξωτερική αξιολόγηση του Οργανισμού το 2008, από τον έλεγχο που διενεργήθηκε από την Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου της Επιτροπής το 2009 και από τις διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους που έγιναν το Μάρτιο του 2010. Το θέμα συζητήθηκε επίσης σε αρκετές συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου του Οργανισμού.

Σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 στοιχείο ζ) του κανονισμού (ΕΚ)1406/2002[3], ο οργανισμός έχει εκπονήσει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τη δημοσιονομική εκτέλεση του λεπτομερούς σχεδίου όσον αφορά την επιφυλακή του Οργανισμού για την καταπολέμηση της ρύπανσης και τις δραστηριοτήτες αντμετώπισης για τα έτη 2007 έως 2010. Οι εκθέσεις αυτές είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του Οργανισμού.

Η Επιτροπή συμμερίζεται την ανάλυση που παρουσίασε ο Οργανισμός στη συμβολή του. Για την περίοδο 2007-2009 μπορούν να συναχθούν τα βασικά συμπεράσματα που ακολουθούν.

καθηκοντα του οργανισμου στον τομεα της καταπολεμησησ της ρυπανσησ

Τα καθήκοντα του Οργανισμού καλύπτουν τόσο τις περιπτώσεις τυχαίας, όσο και παράνομης απόρριψης. Αρχικά, εστιάστηκαν στην ρύπανση από πετρελαιοειδή. Ωστόσο, από το 2007 και μετά, ο Οργανισμός έχει επίσης αναπτύξει δραστηριότητες στον τομέα της θαλάσσιας ρύπανσης που προκαλείται από επικίνδυνες και επιβλαβείς ουσίες (π.χ. από τις χημικές ουσίες).

Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) 2038/2006 και την οδηγία 2005/35/ΕΚ σχετικά με τη ρύπανση από τα πλοία[4], τα τρία κύρια καθήκοντα του Οργανισμού στον τομέα της αντιμετώπισης της ρύπανσης που προκαλείται από τα πλοία είναι τα ακόλουθα:

α) Επιχειρησιακή συνδρομή στα κράτη μέλη

Ο Οργανισμός προσφέρει ένα δίκτυο σκαφών άμεσης ετοιμότητας για την καταπολέμηση των πετρελαιοκηλίδων, το οποίο έρχεται να «προσαυξήσει επικουρικά» τις δυνατότητες αντιμετώπισης των κρατών μελών, όταν αυτά επηρεάζονται από πετρελαιοκηλίδες. Παρέχει επίσης δορυφορικό σύστημα υπηρεσιών ανίχνευσης των διαρροών πετρελαιοκηλίδων και επιτήρησης που αποκαλείται « CleanSeaNet » («Δίκτυο καθαρών θαλασσών») και παρέχει πληροφορίες για τις διαρροές χημικών ουσιών μέσω του δίκτυου « MAR-ICE ».

β) Συνεργασία και συντονισμός

Ο Οργανισμός έχει επαφές με εμπειρογνώμονες των κρατών μελών σε θέματα καταπολέμησης της ρύπανσης καθώς και με τις υφιστάμενες περιφερειακές συμφωνίες και το Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ).

γ) Πληροφορίες

Ο Οργανισμός συλλέγει, αναλύει και διαδίδει πληροφορίες σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές, τις τεχνικές και τις καινοτομίες στον τομέα της προπαρασκευής για την αντιμετώπιση και της καταπολέμησης της θαλάσσιας ρύπανσης.

προΫπολογισμοσ

Το συνολικό κονδύλιο που διατίθεται στον Οργανισμό για τη χρηματοδότηση των ανωτέρω δράσεων κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως τις 31 Δεκεμβρίου ανέρχεται σε 154 εκατομμύρια ευρώ (βλ. άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) 2038/2006). Από το ποσό αυτό, για περίπου 60 εκατομμύρια ευρώ (δηλαδή σχεδόν το 40%) η ανάληψη των πιστώσεων έγινε κατά τα τρία πρώτα έτη. Αυτό ισοδυναμεί με αναλογική χρήση των διαθέσιμων κονδυλίων.

Μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2007 και 31ης Δεκεμβρίου 2009, περίπου το 98% των αναλήψεων υποχρεώσεων ήταν αφιερωμένες στη χρηματοδότηση της επιχειρησιακής βοήθειας, κυρίως για το δίκτυο των σκαφών άμεσης ετοιμότητας για την καταπολέμηση των πετρελαιοκηλίδων. Το υπόλοιπο 2% ήταν αφιερωμένο στις δράσεις συνεργασίας και πληροφόρησης (βλ. τον πίνακα στο παράρτημα).

Οι πληρωμές ανέρχονται σε περίπου 48 εκατομμύρια ευρώ. Το γεγονός ότι οι πληρωμές είναι χαμηλότερες από τις αναλήψεις μπορεί να εξηγηθεί από πολυάριθμους παράγοντες. Οι πληρωμές στο πλαίσιο πολυετών συμβάσεων μπορεί να κλιμακώνονται επί ορισμένο αριθμό ετών, μερικές φορές και μετά την περίοδο αναφοράς. Εξάλλου, οι καθυστερήσεις σε σχέση με τις νέες συμβάσεις για πλοία άμεσης ετοιμότητας ή οι ελλιπείς υπηρεσίες που παρέχονται από τους φορείς προσφοράς δορυφορικών εικόνων έχει επίσης οδηγήσει σε μείωση των πληρωμών.

επαρκεια του δημοσιονομικου πλαισιου

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν, τα κονδύλια που χορηγούνται στον Οργανισμό είναι επαρκή. Έχουν δώσει τη δυνατότητα στον Οργανισμό να διαθέτει το 2009 δίκτυο 13 πλήρως εξοπλισμένων σκαφών άμεσης ετοιμότητας για την αντιμετώπιση πετρελαιοκηλίδων, τα οποία μπορούν να κινητοποιηθούν ταυτόχρονα και τα οποία καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της ακτογραμμής της ΕΕ[5]. Έχει δώσει επίσης στον Οργανισμό τη δυνατότητα να αναπτύξει το σύστημα CleanSeaNet που παρέχει σύστημα υπηρεσιών ανίχνευσης των διαρροών πετρελαιοκηλίδων μέσω δορυφόρου σε 24 ευρωπαϊκά παράκτια κράτη (συμπεριλαμβανομένης της Κροατίας και της Νορβηγίας), τη στιγμή που μόνο 12 από τα προαναφερθέντα παράκτια κράτη είχαν προηγούμενη εμπειρία στον τομέα αυτό. Η ανάδραση από τα ενδιαφερόμενα μέρη διαδραματίζει επίσης θετικό ρόλο σε συνάρτηση με τις δράσεις συντονισμού και πληροφόρησης που προβλέπονται από τον Οργανισμό στο πλαίσιο αυτό.

Το γεγονός ότι το δημοσιονομικό πλαίσιο είναι πολυετές έχει καίρια σημασία για να επιτρέπεται η σύναψη πολυετών συμβάσεων με τη βιομηχανία. Οι συμβάσεις αυτές είναι απαραίτητες τόσο σε σχέση με τα σκάφη άμεσης ετοιμότητας για την αντιμετώπιση πετρελαιοκηλίδων, όσο και για την οργάνωση του CleanSeaNet .

Τέλος, η επάρκεια του δημοσιονομικού πλαισίου επιβεβαιώνεται σε πιο μακροπρόθεσμη βάση και από το γεγονός ότι ο Οργανισμός προβλέπει την ανάληψη υποχρεώσεων σε ύψος έως 97% του συνολικού χρηματοδοτικού κονδυλίου έως το τέλος του 2013.

αποτελεσματικοτητα και προστιθεμενη αξια του υφισταμενου συστηματοσ

Τα μέτρα που έχουν χρηματοδοτηθεί μέχρι στιγμής βάσει του πλαισίου είναι οικονομικώς αποδοτικά και δημιουργούν προστιθέμενη αξία. Εξάλλου, η προσφυγή στις διαδικασίες για την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων εγγυάται την επικράτηση της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς.

Με βάση το διεξοδικό σχέδιο του Οργανισμού για τις δραστηριότητες καταπολέμησης της ρύπανσης και άμεσης ετοιμότητας που εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού δεν ναυπηγήθηκαν, αλλά ούτε και αποκτήθηκαν από τον Οργανισμό σκάφη για την καταπολέμηση των πετρελαιοκηλίδων, δεδομένου ότι αυτό δεν θα ήταν οικονομικά αποδοτικό, λαμβάνοντας υπόψη τη συχνότητα χρήσης τους. Αντ’ αυτού, τα σκάφη ναυλώνονται από τις εμπορικές επιχειρήσεις μέσω ενός συστήματος που διασφαλίζει ότι είναι εξίσου επαρκώς εξοπλισμένα, αλλά και διαθέσιμα, μόλις αυτό ζητηθεί. Οι αριθμοί δείχνουν ότι η προτίμηση του εν λόγω συστήματος αντί της αγοράς σκαφών μείωσε το ετήσιο κόστος κατά περίπου 60%, μολονότι προσφέρει μεγαλύτερες δυνατότητες αποθήκευσης κατά 60%. Το « μεταβιβάσιμο προαιρετικό δικαίωμα αγοράς» σε σχέση με τον εξοπλισμό που επιτρέπει την μεταβίβασή του σε κάποιο άλλο πλοίο έχει θεμελιώδη σημασία, δεδομένου ότι ελαχιστοποιεί τις επενδυτικές απώλειες σε περίπτωση μεταβολής του αναδόχου.

Η πρωταρχική ευθύνη για την αντιμετώπιση ενός περιστατικού είναι και παραμένει αρμοδιότητα των εθνικών αρχών, οι επενδύσεις των οποίων διαφέρουν σημαντικά. Ωστόσο, από τα σενάρια διαρροής πετρελαιοκηλίδων που καταρτίζονται από τον Οργανισμό, τα οποία βασίζονται στην ουσία σε σοβαρά επεισόδια που σημειώθηκαν στο παρελθόν (π.χ. τα ναυάγια των πλοίων Erika και Prestige ), προκύπτει σαφώς ότι το θιγόμενο κράτος μέλος θα είχε ωφεληθεί από τη σημαντική εξοικονόμηση πόρων, εάν το δίκτυο σκαφών υπήρχε εκείνη τη στιγμή.

Η διοργάνωση του συστήματος ανίχνευσης και παρακολούθησης των περιπτώσεων διαρροής πετρελαιοκηλίδων σε επίπεδο ΕΕ είναι επίσης λιγότερο δαπανηρή (κατά περίπου 20%) και πιο αποτελεσματική από τα μέτρα σε εθνικό επίπεδο. Πράγματι, κατά μέσο όρο, με την απόκτηση μίας εικόνας καλύπτονται οι ανάγκες σχεδόν δύο παράκτιων κρατών (με την παραγγελία 6.391 εικόνων, ο Οργανισμός ήταν σε θέση να ανταποκριθεί σε 11.886 εθνικά αιτήματα). Το αυστηρό σύστημα ελέγχου ποιότητας που έχει θέσει σε εφαρμογή ο Οργανισμός διασφαλίζει επίσης ότι οι πληρωμές γίνονται μόνο τότε όταν πληρούνται απολύτως οι συμβατικές προδιαγραφές.

περιθωρια βελτιωσησ περαν του δημοσιονομικου πλαισιου

Η Επιτροπή σημειώνει ότι υπάρχει η δυνατότητα πραγματοποίησης ορισμένων βελτιώσεων, πέραν του δημοσιονομικού πλαισίου.

Πρώτον, η επικύρωση από όλα τα κράτη μέλη των σχετικών διεθνών συμβάσεων έχει μεγάλη σημασία για τη δημιουργία ενός κοινού ελάχιστου επιπέδου ετοιμότητας και αντίδρασης. Συνεπώς, είναι λυπηρό το γεγονός ότι η Διεθνής Σύμβαση για την ετοιμότητα κατά της ρύπανσης από πετρέλαιο, την αντίδραση και τη συνεργασία του 1990 (OPRC 1990) και το Πρωτόκολλο της σύμβασης σχετικά με τα περιστατικά ρύπανσης από επικίνδυνες και επιβλαβείς ουσίες του 2000 (Πρωτόκολλο OPRC-HNS του 2000) δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη. Παρομοίως, οι συμβάσεις για τη θέσπιση του διεθνούς καθεστώτος αποζημίωσης για τα θύματα των πετρελαιοκηλίδων από ατυχήματα που γίνονται με τη συμμετοχή δεξαμενόπλοιων (CLC 92[6], Ταμείο 92[7] και Συμπληρωματικό Ταμείο 2003[8]) δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη.

Δεύτερον, η διαθεσιμότητα εγκαταστάσεων για την απόρριψη του πετρελαίου που ανακτάται στις θαλάσσιες περιοχές φαίνεται να αποτελεί κοινό πρόβλημα σε όλη την Ευρώπη. Η «ρήτρα φορτοεκφόρτωσης» που ενσωματώθηκε από τον Οργανισμό στα ναυλοσύμφωνα των σκαφών (δηλαδή η διάταξη σύμφωνα με την οποία ο ανάδοχος μπορεί να κληθεί να βρεί ένα κατάλληλο πλοίο φορτοεκφόρτωσης), συμβάλλει στην αντιμετώπιση του ζητήματος, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις κατάλληλες λύσεις σε εθνικό επίπεδο.

Τέλος, η παρακολούθηση των ενδεχόμενων πετρελαιοκηλίδων που εντοπίζονται από τις υπηρεσίες του CleanSeaNet θα μπορούσε να βελτιωθεί σε ορισμένα κράτη μέλη. Παρά το ότι ο Οργανισμός επιφορτίζεται με την παροχή των υπηρεσιών ανίχνευσης και παρακολούθησης των πετρελαιοκηλίδων, εναπόκειται στις εθνικές αρχές να επιβεβαιώσουν την πιθανή διαρροή και να αναλάβουν την πρωτοβουλία των μέτρων έμπρακτης δίωξης, στρεφόμενες κατά των υπευθύνων για τη ρύπανση. Το συνολικό ποσοστό της επιβεβαίωσης (27%) αποκρύπτει τις έντονες περιφερειακές ανισότητες που οφείλονται στις εθνικές δυνατότητες ελέγχου ιδίως μέσω της εναέριας επιτήρησης. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να έχουν τη δυνατότητα ασυνείδητοι επιχειρηματίες που εκμεταλλεύονται τα σκάφη να προβαίνουν σε παράνομες απορρίψεις σε περιοχές όπου η παρακολούθηση είναι λιγότερο αυστηρή.

συμπερασματα

Εν κατακλείδι, ο προϋπολογισμός που διατίθεται αποκλειστικά για τις δραστηριότητες καταπολέμηση της ρύπανσης από το Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας είναι επαρκής και τα μέτρα που έχουν χρηματοδοτηθεί μέχρι στιγμής βάσει του πλαισίου είναι οικονομικώς αποδοτικά και δημιουργούν προστιθέμενη αξία.

Η Επιτροπή πρότεινε τον Οκτώβριο του 2010 την τροποποίηση του ιδρυτικού κανονισμού του ΕΟΑΝ[9], στον οποίο περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων και η διάταξη ότι το θιγόμενο κράτος μέλος μπορεί επίσης να ζητήσει τη συνδρομή του ΕΟΑΝ, στην περίπτωση της θαλάσσιας ρύπανσης που προκαλείται από εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν θεωρεί αναγκαίο να προτείνει την τροποποίηση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου που θεσπίζεται με τον κανονισμό (ΕΚ) 2038/2006.

Η Επιτροπή θα εκμεταλλευθεί τη συμβολή του οργανισμού στην παρούσα έκθεση, στο πλαίσιο της προετοιμασίας του επόμενου δημοσιονομικού προγραμματισμού.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Δραστηριότητες ετοιμότητας και καταπολέμησης του ΕΟΑΝ

Δημοσιονομικός ισολογισμός 2007-2009

Αναλήψεις υποχρεώσεων σε ευρώ | Πληρωμές σε ευρώ |

Δίκτυο πλοίων σε επιφυλακή για την καταπολέμηση πετρελαιοκηλίδων | 46,363,654.42 | 34,559,298.86 |

Ασκήσεις | 1,157,500.00 | 1,082,555.37 |

Βελτιώσεις | 5,324,730.86 | 4,547,630.50 |

Δράσεις της ευρωπαϊκής δορυφορικής υπηρεσίας παρακολούθησης των πετρελαιοκηλίδων (CleanSeaNet) | 2,859,946.40 | 4,671,731.14 |

Παροχή υποστήριξης στους χρήστες της CleanSeaNet | 358,270.53 | 223,995.50 |

Ανάπτυξη των υπηρεσιών της CleanSeaNet | 2,673,615.53 | 2,283,212.01 |

Συνεργασία και συντονισμός | 564,458.95 | 347,445.45 |

Δραστηριότητες στον τομέα της αντιμετώπισης της ΕΤΟ (HNS) | 79,100.00 | 37,564.23 |

Διάδοση των πληροφοριών | 50,054.79 | 61,138.64 |

Συναφείς αποστολές | 475,052.70 | 379,498.10 |

Σύνολο | 59,906,384.18 | 48,194,069.80 |

Σημείωση: Στους δύο τομείς στους οποίους οι πληρωμές υπερβαίνουν τις αναλήψεις υποχρεώσεων, ορισμένες πληρωμές αφορούν αναλήψεις που είχαν γίνει πριν από το 2007.

Επισκόπηση της κατανομής της χρηματοδότησης

[pic]

[1] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2038/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006 , σχετικά με την πολυετή χρηματοδότηση της δράσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας για την καταπολέμηση της ρύπανσης από τα πλοία, και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1406/2002 (ΕΕ L 394 της 30.12.2006, σ. 1. Βλ. επίσης το διορθωτικό στην ΕΕ L 30 της 3.2.2007, σ. 12).

[2] Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του ΕΟΑΝ στην εξής διεύθυνση:https://extranet.emsa.europa.eu/index.php?option=com_joomdoc&task=cat_view&gid=298&Itemid=100005

[3] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1406/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2002, σχετικά με τη σύσταση ευρωπαϊκού οργανισμού για την ασφάλεια στη θάλασσα (OJ L 245 of 29.03.2003, p. 10 ΕΕ L 208 της 5.8.2002, σ. 1).

[4] Οδηγία 2005/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Σεπτεμβρίου 2005, σχετικά με τη ρύπανση από τα πλοία και τη θέσπιση κυρώσεων για παραβάσεις (ΕΕ L 255 της 30.9.2005, σ. 11)

[5] Το δίκτυο επεκτάθηκε περαιτέρω έκτοτε. Τα σκάφη είναι στη διάθεση όλων των κρατών μελών, ανεξάρτητα από την πραγματική περιοχή λειτουργικής δράσης τους. Για χάρτες μπορείτε να ανατρέξετε στη συμβολή του Οργανισμού που αναφέρεται στην υποσημείωση 2.

[6] Πρωτόκολλο του 1992 για την τροποποίηση της διεθνούς σύμβασης του 1969 αναφορικά με την αστική ευθύνη για ζημίες ρύπανσης από πετρέλαιο.

[7] Πρωτόκολλο του 1992 για την τροποποίηση της διεθνούς σύμβασης περί ιδρύσεως διεθνούς ταμείου για την αποζημίωση ζημιών ρύπανσης από πετρέλαιο, του 1971.

[8] Πρωτόκολλο του 2003 στη διεθνή σύμβαση για την ίδρυση διεθνούς ταμείου αποζημίωσης ζημιών ρύπανσης από το πετρέλαιο, του 1992.

[9] COM(2010)611 της 28.10.2010.