Γνωμοδότηση για την Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο περί της εφαρμογής του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις (94/C 388/09)

Στις 23 Νοεμβρίου 1993, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, αποφάσισε με βάση το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού να εκδώσει γνωμοδότηση για την Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο περί της εφαρμογής του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Ιουνίου 1994 με βάση την εισήγηση του κ. Petersen.

Κατά την 317η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 6ης Ιουλίου 1994) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με πλειοψηφία και 2 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Τόσο η γενική πολιτική όσο και η οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις. Χρειάζεται να υπερνικηθούν τεράστια προβλήματα οικονομικής ανάπτυξης και απασχόλησης, να ενταχθούν τέσσερεις υποψήφιες χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να ενισχυθούν αποτελεσματικά οι διεργασίες μεταρρύθμισης των νέων δημοκρατιών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η διεθνοποίηση των αγορών και η αυξανόμενη αλληλοεξάρτηση των εθνικών οικονομιών προκαλούν στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά ισχυρές μεταβολές, καθιστούν αναγκαίες νέες μορφές οικονομικής συνεργασίας και οδηγούν στην αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, με πολυάριθμες επιπτώσεις και στις θέσεις απασχόλησης.

1.2. Ενόψει των συνθηκών αυτών και της αυξανόμενης πίεσης του ανταγωνισμού επιβάλλεται, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, ο αποτελεσματικός συντονισμός της εθνικής και ευρωπαϊκής πολιτικής για τον ανταγωνισμό. Ο στόχος αυτός θα καταστεί τόσο ευκολότερος όσο ταχύτερα σημειώνει στο μεταξύ (ευκταία) πρόοδο η προσέγγιση των εθνικών νομοθεσιών περί ανταγωνισμού. Το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία ήδη προσάρμοσαν τις σχετικές ρυθμίσεις τους περί ανταγωνισμού στο ευρωπαϊκό πρότυπο. Θα ήταν δυνατό να σημειωθεί σημαντικό βήμα, αν και τα υπόλοιπα κράτη μέλη έδειχναν μεγαλύτερη προθυμία προσαρμογής των όρων ανταγωνισμού στους ευρωπαϊκούς κανόνες.

1.3. Σε αυτό το πλαίσιο είναι αναμφίβολα αναγκαίο να εξετάζεται και να επεκτείνεται συνεχώς το πεδίο εφαρμογής του ευρωπαϊκού ελέγχου των συγκεντρώσεων. Το μεγάλο πλεονέκτημα του ευρωπαϊκού ελέγχου των συγκεντρώσεων έγκειται στο γεγονός ότι την αποκλειστική αρμοδιότητα για τον έλεγχο των συγκεκριμένων περιπτώσεων συγκέντρωσης έχει η Επιτροπή των ΕΚ (αρχή Οne-stop-shop: εξέταση κάθε περίπτωσης από μια μόνο υπηρεσία με ίσους όρους) η οποία διαθέτει για το σκοπό αυτό και την καλύτερη τεχνογνωσία. Άλλωστε και υπό το πρίσμα της πολιτικής για την ολοκλήρωση θα ήταν εντελώς αντιφατικό να ελέγχονται οι διασυνοριακές συγκεντρώσεις από περισσότερες αρχές σύμφωνα με διαφορετικές νομοθεσίες και κριτήρια. Όσο οι συγκεντρώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα δεν ελέγχονται από μια μόνο αρχή, υπάρχει ο κίνδυνος να λαμβάνονται αποκλίνουσες αποφάσεις, να δημιουργηθεί νομική ανασφάλεια και επιβραδυνθούν υπερβολικά οι διαδικασίες. Με την πιθανή προσχώρηση τεσσάρων χωρών της ΕΖΕΣ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την εντατικοποίηση των σχέσεων με τα συνδεδεμένα κράτη Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αυτός ο λαβύρινθος νομοθετικών ρυθμίσεων κινδυνεύει να εξαπλωθεί ακόμη περισσότερο. Η παρεμβολή της γραφειοκρατίας στις διοικητικές διαδικασίες προκαλεί αυξανόμενο κόστος - γεγονός που είναι αναγκαίο να ληφθεί υπόψη - και, κατά συνέπεια, καθιστά την γεωγραφική θέση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας λιγότερο ελκυστική. Ήδη σήμερα, η ύπαρξη διαφορετικών νομικών συστημάτων καθώς τα λεπτομερή στοιχεία που απαιτούν οι διοικητικές αρχές για τις συνθήκες της αγοράς σε περίπτωση διασυνοριακών συγκεντρώσεων, δημιουργούν αδικαιολόγητα υψηλό διοικητικό βάρος για τις ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις. Η ύπαρξη διαφορετικών συστημάτων επιβαρύνει σε απαράδεκτο βαθμό, όχι μόνο τις επιχειρήσεις που υποβάλλουν την αίτηση αλλά και τρίτες επιχειρήσεις (συχνά μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις) οι οποίες είτε είναι ανταγωνιστές είτε παραλήπτες.

1.4. Δικαίως, η Επιτροπή αναφέρει στην τελευταία της έκθεση περί ανταγωνισμού ότι το 1993 θα πρέπει να σημειωθεί αισθητή πρόοδος στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων επειδή επίκειται η πρώτη αναθεώρηση του κανονισμού. Η ΟΚΕ διαπίστωσε με μεγάλη λύπη ότι η πρόγνωση αυτή δεν επαληθεύθηκε και θεωρεί απογοητευτική την έλλειψη προθυμίας εκ μέρους ορισμένων κρατών μελών της Ένωσης να αναθεωρήσουν από τώρα τον κανονισμό ΕΟΚ αριθ. 4064/89 (), παρά τις θεμελιωμένες προκαταρκτικές εργασίες της Επιτροπής και να μειώσουν τα όρια. Παρά το γεγονός ότι η προθεσμία ορίζεται σαφώς στο άρθρο 1, παράγραφος 3 και στο άρθρο 9, παράγραφος 10 του κανονισμού, η αναθεώρηση χρειάστηκε να καθυστερήσει για 3 περίπου έτη και αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο τέλος του 1996. Έτσι επιβεβαιώνονται οι ανησυχίες που είχε διατυπώσει η ΟΚΕ ήδη το 1990, ότι ορισμένα κράτη μέλη θα προσπαθήσουν να καθιερώσουν οριστικά τη συμβιβαστική λύση που επιτεύχθηκε για την αρχική φάση υλοποίησης της οδηγίας για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων ().

1.5. Ενόψει, του αυξανόμενου αριθμού των εθνικών συστημάτων ελέγχου των συγκεντρώσεων, αν η κακή ερμηνεία της επικουρικότητας οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερο κατακερματισμό του ελέγχου του ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι συνέπειες θα ήταν περισσότερο από ολέθριες, ενώ η Επιτροπή θα μπορούσε να παροτρυνθεί να αδρανήσει και να μην κάνει χρήση του δικαιώματος υποβολής προτάσεων. Εξάλλου, η αρχή της επικουρικότητας έχει θεμελιωθεί από την αρχή στις διατάξεις περί ανταγωνισμού της Συνθήκης της Ρώμης, όπως τόνισε και η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της για την 22η έκθεση περί ανταγωνισμού (). Τα άρθρα 85, 86 και 92 αλλά και το άρθρο 90 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα εφαρμόζονται μόνον εφόσον οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, οι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και κάθε εναρμονισμένη πρακτική, «δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών». Παρόμοιοι κανόνες ισχύουν και για τον ευρωπαϊκό έλεγχο των συγχωνεύσεων στα πλαίσια του οποίου ο έλεγχος συγχωνεύσεων ευρωπαϊκού επιπέδου διαχωρίζεται από τον έλεγχο εθνικού επιπέδου μέσω οριακών τιμών με αποτέλεσμα να λαμβάνεται ικανοποιητικά υπόψη η αρχή της επικουρικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της διατήρησης και δεύρυνσης της ισχύος της αποκαλούμενης «Dutch clause» (ολλανδική ρήτρα - Άρθρο 22, παράγρ. 3 του εσωτερικού κανονισμού). Μελλοντικά, θα πρέπει για το λόγο αυτό, να προβλεφθεί η δυνατότητα εφαρμογής της ρήτρας ύστερα από αίτηση των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων.

2. Παρατηρήσεις σχετικά με την έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις

2.1. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ οι αρχικοί φόβοι δεν επαληθεύτηκαν και η διοικητική πρακτική που ακολουθεί η Επιτροπή επιβεβαιώθηκε ουσιαστικά ως ορθή. Η Επιτροπή κατόρθωσε να δώσει υλική υπόσταση στο περιεχόμενο του κανονισμού περί ελέγχου των συγκεντρώσεων. Δεδομένης της πολυμορφίας των νομικών αλλά και των πραγματικών δυσκολιών που συνεπάγεται παρόμοιο εντελώς καινούργιο μέσο, το έργο που υλοποίησαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και συγκεκριμένα η αρμόδια Merger Task Force, είναι αξιοπρόσεκτο. Πρέπει επίσης να τονισθεί ότι οι προθεσμίες τηρήθηκαν. Σύντομες διαδικασίες χρειάζονται όμως και όλες οι μορφές συνεργασίας που κρίνονται με βάση τα άρθρα 85 και 86 της Συνθήκης ΕΚ. Ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση έγινε εκ μέρους της Γενικής Διεύθυνσης για τον ανταγωνισμό, σχετικά με τις κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας (βλ. σημείο 2.15). Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η θετική ακτινοβολία της δραστηριότητας της Merge Task Force επιδρά και στις άλλες υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού.

2.2. Στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ελέγχου των συγκεντρώσεων βρίσκεται η δημιουργία ή η ενίσχυση μιας δεσπόζουσας θέσης στην αγορά. Για να υπάρχει λόγος απαγόρευσης, το άρθρο 2, παράγραφος 3 του κανονισμού, ορίζει ωστόσο ότι πρέπει επίσης να είναι αποδεδειγμένο ότι η δημιουργία ή η ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης εμποδίζει σε σοβαρό βαθμό τον ανταγωνισμό στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της αγοράς αυτής. Κατά την κρίση του ανταγωνισμού, η Επιτροπή δεν εξέτασε μόνο τα υφιστάμενα μερίδια των επιχειρήσεων στην αγορά αλλά και πολυάριθμα άλλα κριτήρια (άρθρο 2, παράγραφος 1 του Κανονισμού), με σκοπό να εκτιμήσει αν η επικείμενη συγχώνευση θα βλάψει ριζικά τη δομή της αγοράς. Για το ζήτημα αυτό, η Επιτροπή επέλεξε έναν δυναμικό τρόπο εξέτασης. Σημαντικά κριτήρια για την αξιολόγηση που πραγματοποίησε η Επιτροπή αποτελούν, συγκεκριμένα, τόσο η θέση των υπόλοιπων ανταγωνιστών και πελατών καθώς και οι κάθετες σχέσεις εντός του ενδιαφερόμενου κλάδου, όπως π.χ. τα ιδιαίτερα προβλήματα των προμηθευτών. Βεβαίως, το ερώτημα εάν η επιχείρηση που δημιουργήθηκε με την συγχώνευση, συμπεριφέρεται μετά την συγχώνευση με ανεξέλεγκτο τρόπο ως προς τον ανταγωνισμό, μπορεί να απαντηθεί, όπως τονίζει η ΟΚΕ, μόνο με εκτιμήσεις της Επιτροπής.

2.3. Η Επιτροπή τείνει, ωστόσο, προς μια υπερβολικά στενή οριοθέτηση της αγοράς, τόσο από θεωρητική, όσο και από γεωγραφική άποψη. Από γεωγραφική άποψη, έχει λάβει επανειλημμένα ως βάση τις εθνικές αγορές, λόγω της ιδιαίτερης συμπεριφοράς των καταναλωτών οι οποίοι συνήθως προσανατολίζονται προς την εθνική αγορά. Πρόκεται όμως για μια πολύ κοντόφθαλμη προσέγγιση. Η ΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένα ότι η γεωγραφική διάσταση της Κοινότητας αποτελεί σήμερα ήδη το κατώτερο πλαίσιο αναφοράς χωρίς να παραμελείται συγχρόνως και η διεθνής διάσταση (). Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία έχουν από καιρό προσανατολίσει την αντίληψή τους σχετικά με τον ανταγωνισμό στις διασυνοριακές και παγκόσμιες αγορές. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΟΚΕ υπενθυμίζει το περιεχόμενο του άρθρου 2, παράγραφος 1 του κανονισμού, σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή, κατά την εξέταση των συγχωνεύσεων, πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον «πραγματικό ή ενδεχόμενο ανταγωνισμό από επιχειρήσεις εντός ή εκτός Κοινότητας». Τούτο συνεπάγεται, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, ότι η Επιτροπή θα αναλύει οπωσδήποτε, πριν από κάθε απόφαση σχετικά με μια συγχώνευση, την σχετική διεθνή αγορά και θα εξακριβώνει τη θέση που καταλαμβάνουν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις στην διεθνή αυτή αγορά. Συγχρόνως, η Επιτροπή θα πρέπει, στις αποφάσεις της, να λαμβάνει σε μεγαλύτερο βαθμό υπόψη ότι οι αγορές αναφοράς μεταβάλλονται και επεκτείνονται διαρκώς.

2.4. Εξάλλου, η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στις γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τον έλεγχο των συγκεντρώσεων τόνισε επανειλημμένα ότι είναι αναγκαίο η αξιολόγηση της συγκέντρωσης να πραγματοποιείται υπό το πρίσμα όλων των κοινοτικών πολιτικών, καθώς και της διασφάλισης των κοινωνικών αξιών και της απασχόλησης. Σε αυτό το πλαίσιο η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ασφαλώς ότι δεν είναι δυνατό να επιλυθούν τα πολύμορφα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που συνεπάγονται οι συγκεντρώσεις μέσω ενός κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων με βάση τις αρχές του ανταγωνισμού (). Το γεγονός αυτό καθιστά ακόμη πιό επείγουσα την εναρμόνιση των νομοθεσιών περί ανταγωνισμού με άλλους πολιτικούς τομείς όπως π.χ. με την περιφερειακή και τομεακή διαρθρωτική πολιτική, την πολιτική για την έρευνα και την ανάπτυξη ή την πολιτική καταναλωτών. Επιπλέον, θα πρέπει το Συμβούλιο και η Επιτροπή να επιταχύνουν τις εργασίες για την νομική εναρμόνιση. Στον τομέα του δικαίου των εταιρειών, η ΟΚΕ κρίνει ότι το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας προσφέρει κατάλληλες δυνατότητες για την βελτίωση της διασυνοριακής συνεργασίας των επιχειρήσεων και την προώθηση () της ολοκλήρωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΟΚΕ θεωρεί σε αυτό το πλαίσιο αυτονόητο ότι το καταστατικό της ανώνυμης ευρωπαϊκής εταιρείας θα γίνει δυνατό να αξιοποιηθεί και από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

2.5. Υπό το φως των εμπειριών που έχουν αποκτηθεί έως σήμερα σχετικά με τον κανονισμό, η ΟΚΕ διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις για την έκθεση της Επιτροπής.

Προτάσεις για την αναθεώρηση του κανονισμού

2.6.

Όρια του κύκλου εργασιών

2.6.1. Η ΟΚΕ είχε ασκήσει κατά το παρελθόν κριτική σχετικά με τα υπερβολικά υψηλά όρια στα οποία αρχίζει να κινείται η διαδικασία ελέγχου της συγχώνευσης στα πλαίσια των σχετικών γνωμοδοτήσεων (). Θεώρησε τα όρια αυτά ως πολιτικό συμβιβασμό που όμως δεν δικαιολογείται ούτε από οικονομική άποψη αλλά ούτε και από την άποψη του ανταγωνισμού.

2.6.2. Η ΟΚΕ έχει ελάχιστη κατανόηση για τη στάση της Επιτροπής η οποία δεν έχει υποβάλλει, μέχρι στιγμής, στο Συμβούλιο επίσημη πρόταση αναθεώρησης του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και ιδιαίτερα για τη μείωση των ορίων του κύκλου των εργασιών. Η αναφορά των αποτελεσμάτων που είχαν οι «εκτεταμένες διαβουλεύσεις» δεν είναι πειστική, κυρίως επειδή οι ενδοιασμοί που εξέφρασαν οι εθνικές αρχές και οι αρχές εποπτείας του ανταγωνισμού, επικουρικότητα, πληθωρισμός ή διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν καμία σχέση με το συγκεκριμένο πρόβλημα. Πολύ ορθά, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι «δεν θα ήταν ορθό να αναβάλλεται επ`αόριστον μια εξέταση των ορίων" (). Η ΟΚΕ κρίνει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλλει έγκαιρα τις προτάσεις αναθεώρησης στο Συμβούλιο και να ασκήσει την απαραίτητη πίεση στα κράτη μέλη ώστε να καταστεί δυνατόν να επιτευχθεί μείωση των ορίων κύκλου εργασιών στα πρόθυρα της επόμενης συνάντησης για την Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαφορετικά, υφίσταται ο κίνδυνος να καθυστερήσει εκ νέου η απαραίτητη τροποποίηση του κανονισμού σχετικά με τις συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, λόγω του προφασιζόμενου φόρτου εργασίας των κρατών μελών.

2.6.3. Προτείνεται να επιδιωχθεί η μείωση του βασικού ορίου (συνολικός κύκλος εργασιών παγκοσμίως) από 5 δισεκατομμύρια Ecu σε 2 δισεκατομμύρια Ecu. Το όριο αυτό ανταποκρίνεται στην αρχική πρόταση της Επιτροπής του 1989. Καθιστά εφαρμόσιμο στην πράξη τον διαχωρισμό μεταξύ συγχωνεύσεων κοινοτικής εμβέλειας και συγχωνεύσεων μη κοινοτικής εμβέλειας. Όσον αφορά το βασικό όριο, θα μπορούσε να εξετασθεί ενδεχομένως η δυνατότητα της σταδιακής μείωσης. Αυτό προϋποθέτει βέβαια, σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ, ότι η σταδιακή μείωση (από 5 σε 3 και στη συνέχεια σε 2 δισεκατομμύρια Ecu) καθώς και οι αντίστοιχες προθεσμίες τους θα ρυθμιστούν με δεσμευτικό τρόπο. Για την περίπτωση των συγχωνεύσεων που, παρά την υπέρβαση του ορίου των 2 εκατομμυρίων Ecu, έχουν επιπτώσεις μόνο σε επίπεδο τοπικής ή περιφερειακής αγοράς, το άρθρο 9, παράγραφος 1 του κανονισμού προσφέρει ικανοποιητική λύση.

2.6.4. Συγχρόνως, θα πρέπει να μειωθεί το κοινοτικό όριο κύκλου εργασιών από 250 εκατομμύρια Ecu σε 100 εκατομμύρια Ecu. Θεωρείται επίσης σκόπιμο να καταργηθεί το κριτήριο των δύο τρίτων του κανονισμού (άρθρο 1, παράγραφος 2). Η ρύθμιση των δύο τρίτων διευκολύνει τη συγχώνευση μεγάλων εταιρειών σε ένα κράτος μέλος της Ένωσης χωρίς να είναι απαραίτητη η έγκριση της Επιτροπής. Είναι ευνόητο ότι παρόμοιες συγχωνεύσεις μπορούν αναμφίβολα να εμποδίσουν τον ανταγωνισμό στην Κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της αγοράς αυτής.

2.7.

Οι λόγοι που δικαιολογούν την μείωση των ορίων

2.7.1. Όπως δηλώνει και η ίδια η Επιτροπή, οι στατιστικές της καλύπτουν μόλις το 20% των συγχωνεύσεων που αφορούν την Κοινότητα. Αυτό σημαίνει ότι το 80% των διασυνοριακών συγχωνεύσεων εξετάζονται, αν εξετάζονται, σύμφωνα με διαφορετικά κριτήρια, γεγονός που επιδεινώνει το πρόβλημα. Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής από τις 282 συγχωνεύσεις κοινοτικής εμβέλειας που αναφέρονται στην ετήσια έκθεση ανταγωνισμού (9191/92) μόνο οι 50 έως 60 περιπτώσεις εξακριβώθηκαν από τον ευρωπαϊκό έλεγχο συγκεντώσεων. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης, ότι ενδεχομένως, πολλές συγχωνεύσεις εγκρίνονται χωρίς να ληφθούν υπόψη οι αρνητικές επιπτώσεις που συνεπάγονται σε κοινοτικό επίπεδο. Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος, να μην μπορεί να ληφθεί υπόψη ο σωρευτικός χαρακτήρας παρόμοιων συγχωνεύσεων σε ορισμένα κράτη μέλη.

2.7.2. Η κατάσταση αυτή έχει σαν αποτέλεσμα πολυάριθμα και σοβαρά προβλήματα για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς:

- Η βιομηχανική πολιτική ορισμένων κρατών μελών δημιουργεί μεγάλα εμπόδια ως προς την πρόσβαση στην αγορά. Παρόμοια εμπόδια δεν συμβιβάζονται με την αρχή μιας ανοικτής βιομηχανικής πολιτικής προσανατολισμένης προς τον ανταγωνισμό. Και προπαντός, παρόμοια πολιτική αποβαίνει σε βάρος των ΜΜΕ, οι οποίες, συχνά βρίσκονται στις άλλες αγορές αντιμέτωπες και με «γίγαντες», οι οποίοι λόγω των δυνατοτήτων τους σε προσωπικό και οικονομικά μέσα μπορούν εύκολα να εμποδίσουν την διείσδυση τρίτων. Σημαντικό παράδειγμα αποτελεί η, ακόμη και σήμερα, ανεπαρκής συμμετοχή ΜΜΕ σε δημόσιες αγορές προμηθειών. Τούτο είναι ακόμη πιο σημαντικό διότι σε σχέδια διασυνοριακών συγκεντρώσεων μόνο μία αρμόδια αρχή λαμβάνει αποφάσεις για το σύνολο της εσωτερικής αγοράς.

- Το κριτήριο των δύο τρίτων, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό, σύμφωνα με το οποίο η συγχώνευση δεν έχει σημασία για την Κοινότητα, εάν οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στη συγχώνευση επιτυγχάνουν περισσότερο από δύο τρίτα του συνολικού, κοινοτικού τους κύκλου εργασιών στο ίδιο κράτος μέλος, κρίνεται επικίνδυνο, τόσο από άποψη της πολιτικής ολοκλήρωσης όσο και από άποψη της πολιτικής ανταγωνισμού. Όπως προαναφέρθηκε, με την ρύθμιση αυτή εξαιρούνται ολόκληροι κλάδοι από τον έλεγχο της Επιτροπής. Η Επιτροπή αναφέρει στην έκθεσή της ως παράδειγμα τη βιομηχανία χάλυβα, κλωστοϋφαντουγικών προϊόντων, εξαρτημάτων αυτοκινήτων, κατασκευής εργαλειομηχανών και ηλεκτρικού εξοπλισμού για σιδηροδρόμους. Σε μια εσωτερική αγορά δεν επιτρέπεται να υπάρχουν προνόμια συγκέντρωσης για ορισμένους κλάδους. Για τους λόγους αυτούς, αν το κριτήριο των δύο τρίτων δεν απαλειφθεί εντελώς, θα πρέπει τουλάχιστον να αντικατασταθεί από το κριτήριο των τριών τρίτων, όπως προτείνει και η ίδια η Επιτροπή. Με τη διαγραφή του κριτηρίου αυτού, όπως προτείνει η ΟΚΕ, εξασφαλίζεται ότι οι πράξεις συγχώνευσης που έχουν γεωγραφική αγορά αναφοράς η οποία είναι κατά κανόνα «πολύ ευρύτερη από την εθνική αγορα » () δεν θα εξαιρούνται.

- Ο έντονος έλεγχος του ανταγωνισμού σε κοινοτικό επίπεδο καθίσταται επίσης αναγκαίος λόγω της ευρωπαϊκής πολιτικής για την αποκρατικοποίηση, ειδικά στον τραπεζικό τομέα, στον ασφαλιστικό τομέα, στον τομέα της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών. Οι επιχειρήσεις στους τομείς αυτούς κατέχουν, εν μέρει, τουλάχιστον για μια μεταβατική περίοδο, εκ των πραγμάτων το εθνικό μονοπώλιο. Επομένως, ο έλεγχος της συμπεριφοράς τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει εξαιρετική σημασία όχι μόνο για τους καταναλωτές αλλά και για την διαμόρφωση των μελλοντικών διαρθρώσεων του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά. Ωστόσο, ο έλεγχος αυτός είναι προς το παρόν ανέφικτος, λόγω των υψηλών ορίων του κύκλου εργασιών καθώς και λόγω του κριτηρίου των δύο τρίτων.

- Το ποσοστό κατά το οποίο ο τομέας των υπηρεσιών συμβάλλει στο σχηματισμό του ΑΕΠ αυξάνεται διαρκώς. Σύμφωνα με την διαπίστωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ο τομέας των υπηρεσιών περιλαμβάνει πολλές βασικές δραστηριότητες, όπως η εκδοτική δραστηριότητα, η διαφήμιση και υπηρεσίες μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών οι οποίες λαμβάνουν σε αυξανόμενο βαθμό διασυνοριακές διαστάσεις αλλά παραμένουν, λόγω των υφιστάμενων ανώτατων ορίων εκτός της κοινοτικής δραστηριότητας. Δεσπόζουσες θέσεις οι οποίες εμποδίζουν ουσιαστικά σε μεγάλο βαθμό τον ανταγωνισμό στις αγορές αυτές μπορούν να βλάψουν τα συμφέροντα των ενδιάμεσων και τελικών καταναλωτών και να εμποδίσουν την τεχνική και οικονομική πρόοδο.

2.7.3. Ομολογουμένως, η εφαρμογή σταθερών ποσοτικών ορίων, όπως εξηγεί και η Επιτροπή οδηγεί σε μία γενική και «χονδρική» μέθοδο κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των εθνικών και κοινοτικών αρχών. Ωστόσο, η ΟΚΕ κρίνει ότι για λόγους νομικής ασφάλειας είναι αναγκαίο να διατηρηθεί το κριτήριο των ορίων. Όπως έχει αποδειχθεί σε εθνικό επίπεδο, άλλα κριτήρια όπως τα μερίδια στην αγορά, το μέγεθος της επιχείρησης (π.χ. αριθμός εργαζομένων) δεν είναι εφαρμόσιμα.

2.8.

Αποκέντρωση της εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού ή όχι;

2.8.1. Αδιαμφισβήτητα, η μείωση των ορίων θα συντελέσει σχεδόν στον διπλασιασμό των περιπτώσεων που θα πρέπει να εξετασθούν. Εκφράζονται γι`αυτό φόβοι ότι ο αυξημένος φόρτος εργασίας της Επιτροπής θα αποβεί σε βάρος της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων διαδικασιών ελέγχου.

2.8.2. Η ΟΚΕ θεωρεί αδικαιολόγητη την έλλειψη εμπιστοσύνης των κρατών μελών στις ικανότητες της Επιτροπής. Η σύσταση και ο τρόπος εργασίας της Merger Task Force αποτελεί την καλύτερη απόδειξη για της οργανωτικές ικανότητες της Επιτροπής όταν ορίζονται σύντομες προθεσμίες. Σχετικά με την αύξηση του φόρτου εργασίας, η Επιτροπή επισημαίνει, δικαίως ότι η αύξηση του προσωπικού που θα χρειαστεί για την επεξεργασία των πρόσθετων περιπτώσεων που θα προκύψουν μετά την μείωση των ορίων, θα είναι σαφώς μικρότερη από την αύξηση των περιπτώσεων (της τάξης +/ P 60 έως 110 περιπτώσεις ετησίως). Τέλος, η ΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένα, τελευταία μάλιστα στη γνωμοδότηση για την 22η έκθεση ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ότι θα ήταν άλλωστε ευκταίο και εφικτό να αυξηθεί ο αριθμός του προσωπικού που απασχολείται στην Γενική Διεύθυνση «ανταγωνισμός». Παρά την ανακοινωθείσα πολιτική λιτότητας το αίτημα αυτό μπορεί να ικανοποιηθεί μέσω της καλύτερης αξιοποίησης των υφιστάμενων πόρων ().

2.9.

Ευρωπαϊκή υπηρεσία εποπτείας των συμπράξεων

2.9.1. Η συζήτηση σχετικά με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας για την εποπτεία των συγκεντρώσεων εγείρει αντικειμενικά, πολύπλοκα ερωτήματα. Η θέση που θα κατέχει η υπηρεσία αυτή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το μελλοντικό θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βασικά ζητήματα όπως π.χ. η θέση του αρμόδιου επιτρόπου για τον ανταγωνισμό, ή η εφαρμογή άλλων παραμέτρων (διαρθρωτική πολιτική, πολιτική συνοχής, κτλ.), που δεν αφορούν τον ανταγωνισμό, μέσω μιας πολιτικής αρχής ελέγχου, αποτελούν θέματα που χρειάζονται εμπεριστατωμένη και αντικειμενική συζήτηση. Κατά την άποψη της ΟΚΕ στα πλαίσια της εκκρεμούσας επανεξέτασης του κανονισμού για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων, το θέμα της σύστασης ευρωπαϊκής υπηρεσίας εποπτείας των συμπράξεων, θα πρέπει να διαχωριστεί σαφώς από το θέμα της μείωσης των ορίων που ισχύουν.

Άλλες προτάσεις βελτίωσης του κανονισμού

2.10.

Παραπομπή στο άρθρο 9, παράγραφος 2 του κανονισμού

2.10.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θεώρησε αναγκαίο να προτείνει στην έκθεσή της την τροποποίηση της διαδικασίας παραπομπής που προβλέπεται στο άρθρο 9 του Κανονισμού. Ωστόσο, εξετάζει το ερώτημα αν είναι σκόπιμο να επιδιωχθεί μια ελαστικότερη προσέγγιση, την οποία παρουσιάζει στην έκθεση. Σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 2 του κανονισμού, η Επιτροπή μπορεί να παραπέμψει, ύστερα από αίτηση ενός κράτους μέλους μια υπόθεση συγχώνευσης στην αρμόδια εθνική υπηρεσία εποπτείας του ανταγωνισμού εάν υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί η να ενισχυθεί μια δεσπόζουσα θέση σε μια ειδική αγορά, λόγω της οποίας θα εμποδισθεί ουσιαστικά σε μεγάλο βαθμό ο ανταγωνισμός. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής, η καθιέρωση μιας ελαστικότερης διαδικασίας θα μπορούσε κάλιστα να συνδεθεί με την μελλοντική επανεξέταση των ορίων του κύκλου εργασιών.

2.10.2. Η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι η διάταξη του άρθρου 9 του κανονισμού προσδιορίζει τις εξαιρέσεις από την αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας και τονίζει ότι ως ρύθμιση που προβλέπει εξαιρέσεις είναι αναγκαίο να είναι περιορισμένη. Η ΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένα την αρχή της προτεραιότητας του κοινοτικού δικαίου σε σχέση με το εθνικό δίκαιο. Από τη στιγμή που επιτυγχάνεται το όριο για την κίνηση της διαδικασίας ελέγχου της συγχώνευσης (με την έννοια του άρθρου 1, παράγρ. 2 του Κανονισμού) η πρόθεση της συγχώνευσης έχει καταρχήν κοινοτική εμβέλεια. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ υποστηρίζει με έμφαση την διατήρηση της αυστηρής διατύπωσης της διάταξης. Καλεί γι`αυτό την Επιτροπή να μην προτείνει ούτε στο μέλλον μια πιο ελαστική διατύπωση της διάταξης αυτής.

2.11.

Δεσμεύσεις κατά την πρώτη φάση

2.11.1. Η Επιτροπή ανοίγει στην έκθεσή της προοπτικές για τη βελτίωση της πρακτικής των δεσμεύσεων κατά την πρώτη φάση της διαδικασίας που διαρκεί ένα μήνα. Κρίνει ότι δεν υπάρχει διαφάνεια στην υφιστάμενη διαδικασία, δεν διεξάγεται ακρόαση με τρίτους, δεν δημοσιεύονται οι δεσμεύσεις. Επιπλέον, δεν υπάρχει ένα πρότυπο με βάση το οποίο θα μπορούσαν ενδεχομένως αργότερα να επιβληθούν υποχρεώσεις. Το άρθρο 2, παράγρ. 1 του Κανονισμού ισχύει μόνο για υποχρεώσεις της δεύτερης φάσης. Η Επιτροπή εξετάζει για το λόγο αυτό την παράταση της προθεσμίας που προβλέπεται για τη φάση 1 της διαδικασίας κατά ένα μήνα και να διευκρινισθεί ότι οι διατάξεις του άρθρου 8, παράγρ. 2 του κανονισμού θα ισχύουν και κατά την πρώτη φάση της διαδικασίας.

2.11.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής που ζητά να διευκρινισθεί ρητά ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2 θα ισχύει και κατά την πρώτη φάση της διαδικασίας. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ δεν χρειάζεται να παραταθεί η πρώτη φάση κατά έναν ακόμη μήνα, διότι παρόμοια παράταση θα υπονόμευε έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του Κανονισμού, που είναι οι σύντομες προθεσμίες. Εάν μια υπόθεση παρουσιάζει εμφανείς δυσκολίες και δεν είναι δυνατό να εξαλειφθούν οι δυσκολίες αυτές κατά την πρώτη φάση, τότε η Επιτροπή θα πρέπει να προχωρήσει στη δεύτερη εμπεριστατωμένη φάση της εξέτασης. Άλλωστε υποχρεούται και σύμφωνα με την αρχή της επιτάχυνσης των διαδικασιών να εκδώσει την απόφασή της το συντομότερο δυνατό (άρθρο 10, παράγρ. 2, του κανονισμού). Κατά την δεύτερη, τετράμηνη φάση, η Επιτροπή διαθέτει ικανοποιητικό χρόνο, ώστε να μπορεί να ακούσει τη γνώμη τρίτων αλλά και των κρατών μελών.

2.12.

Η βελτίωση της διαφάνειας των δεσμεύσεων κατά τη δεύτερη φάση

2.12.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει στην έκθεσή της τη βελτίωση της διαφάνειας και, κατά τη δεύτερη φάση, τη λήψη αποφάσεων. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι επιχειρήσεις προτίθενται συνήθως να αναλάβουν δεσμεύσεις μόνο σε ένα μεταγενέστερο στάδιο της δεύτερης φάσης. Αυτό αποβαίνει σε βάρος της ακρόασης τρίτων ενδιαφερόμενων αλλά και των κρατών μελών. Γι`αυτό προτείνει και στη δεύτερη φάση την παράταση της τετράμηνης προθεσμίας κατά ένα μήνα κατ`ανώτατο όριο. Επιπλέον, θα μπορούσε σύμφωνα με την Επιτροπή, να ρυθμιστεί ρητά στον κανονισμό η δυνατότητα δημοσίευσης των δεσμεύσεων που έχουν προταθεί από τις επιχειρήσεις στην επίσημη εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, πριν από την έκδοση απόφασης έγκρισης.

2.12.2. Η ΟΚΕ εκφράζει σοβαρούς ενδοιασμούς έναντι των προτάσεων αυτών. Και σε αυτή την περίπτωση δεν θα ήταν σκόπιμο, για λόγους διοικητικής οικονομίας, να παραταθεί η διαδικασία. Η ακρόαση, αυτή καθαυτή, δεν μπορεί να έχει μεγαλύτερη βάρος απ`ότι το συμφέρον των επιχειρήσεων να διαθέτουν το συντομότερο δυνατό νομική σαφήνεια σχετικά με τα επιχειρηματικά τους σχέδια. Επιπλέον, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να προτείνει έγκαιρα τις υποχρεώσεις και τους όρους. Εάν προβεί στην απόφαση αυτή, θα υπάρχει ικανοποιητικός χρόνος για να διατυπώσουν τη γνώμη τους τα κράτη μέλη και οι ανταγωνιστές. Η περαιτέρω υποδιαίρεση των περίπλοκων διατάξεων προκαλεί ανασφάλεια στις επιχειρήσεις και την απώλεια νομικής ασφάλειας. Άλλωστε, ήδη κατά τη δεύτερη φάση ήδη δημοσιεύονται στην επίσημη εφημερίδα οι δεσμεύσεις που προτείνουν οι επιχειρήσεις, κι αυτό επαρκεί, διότι κάθε τρίτος ενδιαφερόμενος έχει κατ`αυτόν τον τρόπο τη δυνατότητα να προσφεύγει σε πρωτοβάθμιο δικαστήριο. Η απόφαση, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων, θα δημοσιεύεται στην επίσημη εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και συγχρόνως, τρίτοι ενδιαφερόμενοι θα λαμβάνουν γνώση των υποχρεώσεων και των όρων.

2.12.3. Ωστόσο, η ΟΚΕ υποστηρίζει τις γενικές προσπάθειες της Επιτροπής για την επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας. Χρειάζεται, συγκεκριμένα, η αύξηση της ποιότητας, αλλά και της ποσότητας των πληροφοριών κατά την πρώτη και δεύτερη φάση της διαδικασίας. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ θα πρέπει ιδιαίτερα να ληφθεί μέριμνα ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη να έχουν καλύτερη πρόσβαση στους σχετικούς φακέλλους και να λαμβάνουν ένα προσχέδιο της απόφασης που υποβάλλεται στη συμβουλευτική επιτροπή για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων επιχειρήσεων. Κατ`αυτόν τον τρόπο θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν στην εν λόγω επιτροπή τα επιχειρήματά τους όπως επιβάλλει ο νομικός χαρακτήρας της ακρόασης. Επιπλέον, κρίνεται αναγκαίο να καταστούν, όπως έχει ήδη προτείνει η ΟΚΕ (), πληρέστερες οι ανακοινώσεις τύπου της Επιτροπής και να αντικατοπτρίζουν τις θέσεις των επιχειρήσεων.

2.12.4. Το γεγονός ότι η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση για τη βελτίωση της πολιτικής για την πληροφόρηση, οφείλεται ιδιαίτερα στην επιθυμία της να δοθεί σε «τρίτους», οι οποίοι αποδεικνύουν ικανοποιητικά το ενδιαφέρον τους για ένα συγκεκριμένο σχέδιο συγχώνευσης, η δυνατότητα να υποβάλουν έγκαιρα αίτηση για ακρόαση και να έχουν τη δυνατότητα να γίνουν δεκτοί σε ακρόαση. Στους «τρίτους» αυτούς συγκαταλέγονται κυρίως οι «νομικά αναγνωρισμένοι εκπρόσωποι των εργαζομένων» που απασχολούνται στις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στη συγχώνευση. Η ΟΚΕ έχει αναφερθεί στην αναγκαιότητα αυτή ήδη στη γνωμοδότησή της για την «Τροποποίηση της πρότασης κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων των επιχειρήσεων » (). Σε μεμονωμένες περιπτώσεις παράλειψης ή καθυστέρησης στην πληροφόρηση εκ μέρους των επιχειρήσεων, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων δεν μπορούν, ωστόσο, να υποβάλουν εμπρόθεσμη πρόταση για ακρόαση, σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 4 του κανονισμού, και, συνεπώς, μόνο ανεπίσημα μπορούν να εκπροσωπούν τα συμφέροντα των εδιαφερόμενων εργαζομένων ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με βάση τις εμπειρίες αυτές, η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει από κοινού με τα κράτη μέλη, μια κατάλληλη πρόταση, η οποία να διασφαλίζει ότι οι νόμιμοι, αναγνωρισμένοι εκπρόσωποι των εργαζομένων στις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στη συγχώνευση, θα μπορούν να ενημερώνουν εγκαίρως την Επιτροπή για την αίτηση ακρόαση και να λαμβάνουν μέρος στην επίσημη ακρόαση σχετικά με τα σχέδια συγχώνευσης. Στο σημείο αυτό, κρίνεται απαραίτητο να εξετασθεί η πρόταση που υπέβαλε η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων στην Επιτροπή σχετικά με τη βελτίωση της διαδικασίας ακρόασης. Πρόκειται, κατά κύριο λόγο, για την τακτική της Επιτροπή για τα μονοπώλια και τις συγχωνεύσεις (Monopolies and Mergers Commission) του Ηνωμένου Βασιλείου.

2.13.

Αλλαγές που αφορούν τα τραπεζικά και πιστωτικά ιδρύματα (Άρθρο 5, παράγρ. 3 α του Κανονισμού)

2.13.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει στην έκθεσή της την άποψη, ότι θα πρέπει να αντικατασταθεί το κριτήριο που καθορίζεται σε αναλογία του ενεργητικού από την έννοια του «τραπεζικού ισολογισμού», όπως καθορίζεται στην οδηγία 86/635.

2.13.2. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ, η υπόδειξη αυτή παρουσιάζει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα. H χρησιμοποίηση του τραπεζικού ισολογισμού ως βάση, φαίνεται πιό σαφής και πιό εύλογη από ό,τι η υφιστάμενη νομική κατάσταση. Κρίνεται, ωστόσο, αναγκαίο να εξετασθούν οι λεπτομέρειες της κατάρτισης του τραπεζικού ισολογισμού. Για τον λόγο αυτό η ΟΚΕ δεν μπορεί να αποφανθεί, προς το παρόν, σχετικά.

2.13.3. Ο κύκλος εργασιών, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 1, εδάφιο 2 του κανονισμού, υπολογίζεται με βάση τον τόπο που είναι εγκατεστημένος ο αγοραστής του εν λόγω προϊόντος ή της υπηρεσίας. Η ΟΚΕ κρίνει ότι ο υπολογισμός εσόδων των τραπεζών σε σχέση με τον τόπο εγκατάστασης του πελάτη είναι πολυδάπανος, αν όχι ανέφικτος. Επομένως, θα ήταν σκοπιμότερο να προσδιοριστεί ο κύκλος εργασιών των πιστωτικών και άλλων χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων σε σχέση με τον τόπο εγκατάστασης του τραπεζικού ιδρύματος (παράρτημα, θυγατρική εταιρεία) που πραγματοποίησε τη διαδικασία και τον αντίστοιχο κύκλο εργασιών.

2.14.

Κριτήρια αξιολόγησης

2.14.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι βασικός στόχος του κανονισμού είναι η προστασία του ανταγωνισμού σε μια ανοικτή οικονομία της αγοράς από στρεβλώσεις. Συμπληρωματικά, ο κανονισμός απαιτεί από την Επιτροπή να προσανατολίζεται κατά την κρίση των συγχωνεύσεων κοινοτικής σημασίας και προς το γενικότερο πλαίσιο των θεμελιωδών στόχων της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (αιτιολογικό σημείο 13 του κανονισμού). Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να λαμβάνει κατά τις προγνώσεις της σχετικά με την μελλοντική εξέλιξη των αγορών όσο το δυνατό περισσότερο υπόψη τους προαναφερθέντες στόχους, χωρίς βέβαια να παραμελεί την βασική της αποστολή που είναι η διασφάλιση αποτελεσματικού ανταγωνισμού.

2.14.2. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΟΚΕ υπογραμμίζει με έμφαση την άποψη της Επιτροπής ότι θα ήταν εσφαλμένο να επιτραπεί η δημιουργία δεσποζουσών θέσεων οι οποίες θα εμποδίζουν την ανάπτυξη ουσιαστικού ανταγωνισμού στην αγορά της Κοινότητας. Παρόμοια πολιτική θα έβλαπτε καταρχήν τους καταναλωτές, θα αποδιοργάνωνε τις αγορές και θα επενεργούσε σε τελική ανάλυση σε βάρος των ιδίων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Άλλωστε, όπως έχει ήδη αναφέρει η ΟΚΕ, το άρθρο 2, παράγρ. 1 του Κανονισμού προσφέρει το ελαστικό πλαίσιο που είναι απαραίτητο για να λαμβάνονται υπόψη και οι μελλοντικές διαρθρωτικές εξελίξεις, ο πραγματικός ή πιθανός ανταγωνισμός των επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες εντός ή εκτός της επικράτειας της Κοινότητας καθώς και η τεχνική και οικονομική πρόοδος. (βλ. επίσης σημείο 2.1).

2.15.

Κοινές επιχειρήσεις

2.15.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη διαπίστωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι δεν είναι ικανοποιητικός ο διαχωρισμός που εφαρμόζεται σήμερα μεταξύ κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συγκέντρωσης και κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συνεργασίας. Η Επιτροπή εξέδωσε μια γενική δέσμη μέτρων για την επίλυση του προβλήματος αυτού (επέκταση των ισχυουσών απαλλαγών κατά κατηγορίες και δημοσίευση κατευθυντήριων γραμμών. Επιπλέον κατέβαλε προσπάθειες για την επίτευξη της ίσης μεταχείρισης κοινών επιχειρήσεων (είτε έχουν χαρακτήρα συνεργασίας, είτε έχουν χαρακτήρα συγκέντρωσης), μέσω της επίσπευσης της διαδικασίας.

2.15.2. Τα μέτρα αυτά αποτελούν, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, ένα σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, οι κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας έχουν το μειονέκτημα ότι δεν επωφελούνται πλήρως από την αποκλειστική «αρμοδιότητα» της Επιτροπής. Όπως είναι γνωστό η εκτίμηση των επιχειρήσεων αυτών στηρίζεται στα άρθρα 85 και 86 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, καθώς και στις διατάξεις του κανονισμού 17/62. Επειδή η Επιτροπη αποφασίζει στις περισσότερες περιπτώσεις μέσω διοικητικών επιστολών (confort letter), δημιουργείται μεγάλη νομική ανασφάλεια για τις επιχειρήσεις. Διότι ούτε τα εθνικά δικαστήρια, ούτε οι εθνικές υπηρεσίες εποπτείας του ανταγωνισμού αναγνωρίζουν αυτές τις διοικητικές επιστολές. Η ΟΚΕ κρίνειγι`αυτό ότι η Επιτροπή ή θα πρέπει να αναβαθμίσει το νομικό χαρακτήρα των εν λόγω επιστολών ή να τροποποιήσει τον κανονισμό 17/62. Σε αυτό το πλαίσιο επιβάλλεται ο παραλληλισμός μεταξύ του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων (άρθρο 6, παράγραφος 1, σημείο β του κανονισμού) και μιας αντίστοιχης διάταξης του κανονισμού 17/62.

2.15.3. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την ευχή που εξέφρασε και στη γνωμοδότηση για την 22η έκθεση ανταγωνισμού να προσαρμοστεί στην επικαιρότητα η γνωστοποίηση της Επιτροπής σχετικά με την κατάσταση των συγκεντρώσεων και των συνεργασιών με βάση τον κανονισμό 4064/89 καθώς με βάση τις νεότερες εξελίξεις που σημειώνονται στον διοικητικό τομέα.

2.16.

Κοινές επιχειρήσεις «de minimis»

2.16.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορούν την καθιέρωση μιας απλουστευμένης διαδικασίας γνωστοποίησης και εξέτασης για ορισμένες μικρές επιχειρήσεις, τις λεγόμενες κοινές επιχειρήσεις «de minimis». Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ προειδοποιεί ότι πρέπει να εξασφαλιστεί η ακρόαση τρίτων μερών. Οι απλοποιημένες διαδικασίες εξέτασης οδηγούν στην ελάφρυνση της γραφειοκρατίας που επιβαρύνει τις επιχειρήσεις και περιορίζουν ακόμη περισσότερο τον όγκο των διαδικασιών στην Επιτροπή. Κατ`αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται η ισχύς του δόγματος των αποτελεσμάτων που αποτελεί αρχή του διεθνούς δικαίου. Σύμφωνα με την αρχή αυτή η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάζει μόνο τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις που έχουν αισθητές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό στην Κοινή αγορά.

2.16.2. Επιπλέον, η ΟΚΕ κρίνει αναγκαίο να απλουστευθούν όλες οι ρυθμίσεις κοινοποίησης. Ενόψει της διεθνοποίησης των αγορών και της διόγκωσης των διαδικασιών που συνεπάγεται η διεθνοποίηση αυτή, οι υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για τον ανταγωνισμό πρέπει να μπορούν να διακρίνουν τις σημαντικές από τις ασήμαντες υποθέσεις. Είναι επομένως αναγκαίο να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη σημασία στον περιορισμό των διαδικασιών αλλά και στις αρχές που διέπουν τις συγκεντρώσεις. Τα απλουστευμένα έντυπα κοινοποίησης (η Επιτροπή αναφέρεται στο τμήμα 1 και 2 του έντυπου CO και σε ορισμένα συμπληρωματικά δεδομένα της αγοράς) δεν πρέπει να χρησιμεύουν μόνο για τις κοινές επιχειρήσεις συγκεντρωτικού χαρακτήρα, οι οποίες σύμφωνα με τις αρχές των άρθρων 85/86 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, κρίνονται με βάση τις διατάξεις του κανονισμού 17/62. Αντίθετα, παρόμοια διαδικασία κοινοποίησης σε δύο φάσεις θα πρέπει να ισχύει για κάθε μορφή συνεργασίας. Αυτό αποβαίνει σε όφελος των ΜΜΕ ειδικά, αλλά συντελεί και σε μείωση του κόστους γενικά. Επιπλέον, δημιουργείται κατ`αυτόν τον τρόπο ο ευκταίος παραλληλισμός μεταξύ της διαδικασίας για την συγκέντρωση και της διαδικασίας για τη συνεργασία επιχειρήσεων.

2.17.

Υπολογισμός του κύκλου εργασιών των κοινών επιχειρήσεων

2.17.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι δεν χρειάζεται να τροποποιηθεί το άρθρο 5, παράγραφος 5 του Κανονισμού σχετικά με τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών των κοινών επιχειρήσεων. Η Επιτροπή βρήκε στην πράξη ικανοποιητικούς τρόπους χειρισμού σε ό,τι αφορά το πρόβλημα του επιμερισμού. Επιπλέον, η ύπαρξη νομικής ασφάλειας ενισχύει το κύρος της οδηγίας αλλά και την αποδοχή του κατά την διοικητική πρακτική.

Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

() ΕΕ αριθ. L 395 της 30. 12. 1989.

() ΕΕ αριθ. C 225 της 10. 9. 1990, σ. 60.

() ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 94, σ. 83.

() ΕΕ αριθ. C 333 της 29. 12. 1986, σ. 86.

() ΕΕ αριθ. C 208 της 8. 8. 1988, σ. 12 και 15.

() ΕΕ αριθ. C 23 της 30. 1. 1989, σ. 37.

() ΕΕ αριθ. C 208 της 8. 8. 1988, σ. 12 και ΕΕ αριθ. C 225 της 10. 9. 1990, σ. 60.

() Έγγρ. COM(93) 385 τελικό, σ. 21.

() Έγγρ. COM (93) 385 τελικό, σ. 10.

() ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994, σ. 83.

() ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994, σ. 83.

() ΕΕ αριθ. C 208 της 8 .8. 1988.