ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(82) 865 τελικό 
Βρυξέλλες, 11 Φεβρουαρίου 1983 
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ 
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ  1984-1987 
(Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο) 
COM (82) 865 τελικό 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Σελίδα 
ΕΙΣΑΓΩΓΉ 1 
I. Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ - ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ 
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΟΥΝ 2 
II. Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΛΑΙΣΙΟ 6 
III. ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 
ΠΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 10 
Α. Αρχές, επιλογές και αντικειμενικοί στόχοι  nou 
προτείνονται για την περίοδο  1984-1987  10 
Β. Οδηγός προγραμματισμοί 18 
Ε ισαγωγή 
Β-1 Οι επιλογές 22 
- Προαγωγή ανταγωνιστικότητας στον γεωργικό τομέα 23 
(συμπεριλαμβανομένης και της αλιείας) 
- Προαγωγή της ανταγωνιστικότητας στο βιομηχανικά 
τομέα 35 
- Βελτίωση της διαχείρισης των πρώτων υλών 52 
- Βελτίωση της διαχείρισης των ενεργειακών πόρων 58 
- Αόζηση της βοήθειας στην ανάπτυξη 81 
- Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και απασχόλησης 85 
- Βελτίωση της αποδοτικότητας του επιστημονικοί 
και τεχνικοί δυναμικοί της Κοινότητας 98 
Β—1. Οι οριζόντιες ενέργειες 105 
IV. 01 ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ 106 
1. Δομές και διαδικασίες 106 
2. 0ι τρόποι - Τα προγράμματα δράσης 107 
3. Χρηματοδοτικοί πόροι 108 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 112 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑI Παρδρτημα Ιϊ : Ανάλυση της κατάστασης της 
Κοινότητας στο διεθνές πλαίσιο 
Παράρτημα  II: Πίνακας κατανομής των σχεδίων 
ανδ αντικειμενικό στόχο 

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ  ΓΙΑ ΜΙΑ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ  ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 
ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑτ-ΠΛΑΙΣ  ΙΟ 1984 - 1987 
ΕΙΣΑΓΩΓΉ 
Στο έγγραφο αυτό παρουσιδζεται  το πρώτο συνολικό πρόγραμμα-αλαίσι  ο 
των επιστημονικών  και τεχνικών δραστηριοτήτων "έρευνας, ανάπτυξης 
και επίδειξης"  (E,AGE)  όπως προτάθηκε στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα  για 
τη χρονική περίοδο  1984-1987. 
Σε απάντηση  των ζητημάτων έθεσε  το Συμβούλιο  των Υπουργών  το 1981 
και μετα  το Μάρτιο και Ιούνιο 1982 — με  βδση τις ανακοινώσεις  της 
Επιτροπής  (ΐ) - η  πρόταση στηρίχθηκε: 
- σε πραγματικά δεδομένα  και προβλέψεις, σχετικδ'με εθνικές πολιτικές  
έρευνας,  ανάπτυξης  και επίδειξης  των Κρατών μελών καθώς  και σε παρόμοια 
στοιχεία  των κυριοτέρων τρίτων χωρών  (2), 
- σε κοινοτικές προοπτικές μελέτες (εργασίες  της ομάδας FAST) (3) και 
στα δεκατρία σχέδια  ανα αντικειμενικό στόχο  που εκπονήθηκαν ειδικό 
για την ετοιμασία  του παρόντος πρώτου προγραμματος-πλαισίου, 
- σε μελέτες και συζητήσεις  που παρουσίασαν  οι ενδιαφερόμενες υπηρεσίες  
της Επιτροπής  με τη βοήθεια  των εμπειρογνωμόνων  των Κρατών μελών  και 
των προσωπικοτήτων  που ήταν μέλη  της ΕυρωπαΤκής Επιτροπής Έρευνας 
και Ανάπτυξης (ΕΕΕΑ)  και της  Επιτροπής Βιομηχανικής Έρευνας  και 
Ανάπτυξης  (ΕΕΕΑ). 
(ΐ) Πρβλ με τα έγγραφα COM/81/574  τελικό, SED/82/310, 
SEC/82/896  τελικό. 
(2) Βλ. στο  Παράρτημα  I "Ανάλυση  της κατάστασης  της Κοινότητας  στο 
διεθνές πλαίσιο". 
(3) FAST: Forecasting  @ Assessment  in the  field of Science and 
Technology  (Προβλέψεις  και εκτιμήσβις  στο χώρο της Επιστήμης 
και Τεχνολογίας). 
(4) Βλ. πίνακα σχεδίων  ανά αντικειμενικό στόχο  στο Παράρτημα  II. 

- 2 -
Το έγγραφο αυτί αποβλέπει στο να καθορίσει: 
— τις κοινοτικές κοινωνικο-οικονομικές επιλογές, που αποτελούν και τις 
βάσεις της κοινής πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας, 
— τους βασικούς επιστημονικούς και τεχνικούς στίχους που Βα ήταν 
σκόπιμο να συμπεριληφθούν στο κοινοτικό πρόγραμμα της περιόδου  1984-1987. 
— τους ειδικότερους στόχους των οποίων οι σχετικές προτεραιότητες και 
η βαρύτητα καθορίζονται στον ακολουθητέο οδηγό προγραμματισμού για 
να θεσπιστούν οι δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης που, 
πρέπει να αναληφθούν από κοινού. 
Η Επιτροπή κρίνει ότι, στη βόση  αυτή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο 
θα είναι σε θέση να εκφέρουν γνώμη για το μέγεθος και τον προσανατολισμό 
των προσπαθειών που θα πρέπει να συμφωνρθούν στο κοινοτικό πρόγραμμα, για  
την επιστήμη και την τεχνολογία, σε σχέση με άλλες δραστηριότητες και -
πολιτικές της Κοινότητας, και σε σχέση με τις επιστημονικές και τεχνολογικές  
δραστηριότητες και πολιτικές των Κρατών μελών. 
Έτσι, το πρόγραμμα-πλαίσιο δεν θα αποτελεί μόνο ένα όργανο κοινοτικού 
προγραμματισμού, αλλδ θα χρησιμεύει επίσης και ως όργανο μεσοπρόθεσμων 
χρηματοδοτικών προβλέψεων, βοηθώντας στη λήψη αποφάσεων για επί μέρους 
προγράμματα και για θέματα προϋπολογισμού. 
I. Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ - 01 ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΟΠΤΧΤΟΥΝ 
Στο μεταίχμιο της αρχής της δεκαετίας του 1980 όλες οι εκβιομηχανισμένες 
χώρες - και σε διαφορετικό βαθμό, όλα τα Κράτη μέλη της Κοινότητας, 
βρίσκονται αντιμέτωπες με πέντε μεγάλα προβλήματα· 
1, Η οικονομική κρίση με επακόλουθα τον πληθωρισμό και την ανεργία 
Δύο εκτιμήσεις επάνω στο σημείο αυτό: ο αριθμός των ανέργων που σήμερα 
έχει ανέλθει,  στην Κοινότητα σε 10,7 εκατομ., δηλαδή 9,6% του εργαζόμενου 

- 3 -
πληθυσμοο,  κινδύνευε ι  να φθάσει τα  15 εκαταμ. το  1985 (ΐ). Για να μπορεί 
να υπάρξει το  1995 ένα ποσοστό" ανεργίας  2% θα έπρεπε να δημιουργούνται 
καθε χρόνο, απ6 σήμερα μέχρι το έτος αυτό, περίπου  1 εκατομ. νέες θέσεις 
εργασίας. 
2. Η αβέβαιη (αν 6χι καμπτώμενη) ανταγωνιστική ικανότητα της μεγάλης  
πλειοψηφίας τον Κρατών μελών ως προς τις μεγάλες τρίτες χώρες, 
άφορα την ανταγωνιστικότητα στον τομέα -τηςεπιστήμης ή τεχνολογίας, της 
γεωργίας και της βιομηχανίας. 
Πράγματι,  το ισοζύγιο των αγροτικών συναλλαγών της  ECK με τον υπόλοιπο 
κόσμο παραμένει παθητικό. Η ανταγωνιστικότητα στον βιομηχανικό τομέα, 
ήδη ανεπαρκής όσον αφορδ τις τεχνολογίες αιχμής, τείνει να χειροτερεύει 
και σε δλλους παραδοσιακότερους τομείς παραγωγής όπως το αυτοκίνητο 
ή τα χημικό προϊόντα. Τέλος, όλες οι εθνικές και κοινοτικές μελέτες 
συγκλίνουν στα συμπεράσματα  τους, και είναι φανερή ανάγκη μιας 
αναζωπόροσης της επιστημονικής και τεχνικής "δημιουργικότητας" στην 
Κοινότητα. 
3. Η ανάγκη βελτίωσης της διαχείρισης των ενεργειακών πόρων και τον πρώτον 
υλών 
Είτε πρόκειται για  πετρέλαιο,  φυσικό αέριο, ουράνιο, είτε για ορυκτούς 
πόρους αξιοποιήσιμους υπό λογικοος οικονομικούς όρους, η Κοινότητα 
εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από άλλες χώρες σε ό,τι αφορά τον εφοδιασμό της. 
Πρέπει λοιπόν, η Κοινότητα, να προσέξει ιδιαίτερα τη διαχείριση των 
πρωτογενών και δευτερογενών πόρων που διαθέτει (ανακοκλωση των πρώτων 
υλών, εκμετδλλευση των πτωχών μεταλλευμδτων, χρησιμοποίηση μεθόδων 
εξοικονόμησης ενεργειακών  πόρων, ανανεώσιμα είδη  ενεργείας...). 
(ΐ) θα πρέπει να γίνει μια υπόμνηση σ'αυτθ το σημεΓο, λόγω της προοπτικής για 
διεδρυνση της Κοινδτητας, δτι η Ισπανία και η Πορτογαλία, γνωρίζουν, 
όσον αφορδ την απασχόληση, εξ ίσου δΰσκολες καταστάσεις όσο και τα 
10 Κράτη μέλη. Πηγή των παραπδνω στοιχείων: 
EUROSTAT 6.19Θ2 και 'Εκθεση  FAST. 

- 4 -
4. Η απαραίτητη σύσφιξη τον σχέσεων και της συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες 
Χ&ρες 
Τόσο για λόγους αλληλεγγύης προς τον Τρίτο κόσμο όσο και για λόγους κοινού 
1 
οικονομικού συμφέροντος, η Κοινότητα είναι σε Βέση να διαδραματίσει 
μοναδικό ρόλο όσον αφορδ τόσο την ανάπτυξη της Ε, AGE στις ίδιες τις 
αναπτυσσόμενες χώρες όσο και στην ανάπτυξη της δικής της Ε,Α προκειμένου 
να ανταποκριθεί στις ανάγκες των αναπτυσσομένων χορών. 
5. Η προετοιμασία της κοινωνίας για τις αλλαγές που άρχισαν να επιτελούνται  
ή που θα επιτελεσθούν λόγω της ανάπτυξης των νέων τεχνολογιών 
(τόσο σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο όσο και σε εθνικό ή κοινοτικό 
επίπεδο). 
Παίρνοντας στο σημείο αυτό σαν παράδειγμα μόνον τις επιπτώσεις της 
ανάπτυξης των τεχνολογιών στον τομέα της πληροφόρησης, ας υπενθυμίσουμε 
ότι το ένα τρίτο των σημερινών θέσεων εργασίας στην Ευρδπη θα επηρεαστούν 
άμεσα στη φύση και λειτουργία τους από την ανάπτυξη των τεχνολογιών 
αυτών. Η επαγγελματική κατάρτιση, η εκπαίδευση, ο καταμερισμός καθηκόντων, 
αποτελούν για τις αναπτυγμένες κοινωνίες σημαντικά ζητήματα που πρέπει 
να αντιμετωπιστούν για να διατηρήσουν και βελτιώσουν, στους κόλπους 
τους, το βιοτικό επίπεδο, την κοινωνική ισορροπία και την ποιότητα ζωής. 
Εκτός από αυτό τα πέντε σημαντικό προβλήματα που απαιτούν βραχυπρόθεσμη 
και μεσοπρόθεσμη αντιμετώπιση, τα Κράτη μέλη της Κοινότητας θα έχουν 
μακροπρόθεσμα - Οπως κατέδειξαν οι εργασίες της ομδδας  FAST - να 
αντιμετωπίσουν και να ελέγξουν εξελίξεις που ήδη διαγράφονται! 
- Η σε βδθος αναδιάρθρωση των υπηρεσιών. Οι υπηρεσίες θα αποκτήσουν 
στα επόμενα χρόνια μια εντελώς ξεχωριστή σπουδαιότητα ως συντελεστές 
δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, ανταγωνιστικότητας και κοινωνικής 0) 
συμμετοχής. (Πρέπει να επισημανθεί εδδ ότι το 1980  ήδη, ο τομέας των 
υπηρεσιών αντιπροσωπεύε στους κόλπους της Κοινότητας ποσοστό  51% των 
θέσεων εργασίας και το 56% της προστιθεμένης  αξίας). 
- Η οργάνωση και η ανανέωση της παραγωγής με την κατδλληλη προσφυγή 
στις νέες τεχνολογίες οι οποίες αποτελούν  Βασική* προϋπόθεση  για μια νέα 
ανάπτυξη» 
(ΐ) Για παρδδειγμα αναφέρουμε την προσαρμογή των μεταφορών στις νέες 
ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας 

- 5 -
- Η καλύτερη δυνατή χρήση του εδάφους με την ολοκληρωμένη διαχείριση 
της γης, των υδδτων και των ανανεώσιμων φυσικών πόρων (σήμερα ήδη 
πολλαπλασιάζονται τα προβλήματα από τις αλληλοσυγκρουόμενες χρήσεις 
του εδδφους για διαφορετικούς σκοπούς: βιομηχανία, αγρονομία, αστική 
ανάπτυξη,  μεταφορές 
- Η ανάπτυξη του Τρίτου κόσμου πέρα από την μεταφορδ τεχνολογίας και 
προϊόντων (οργανωμένες συνεργασίες, ανταλλαγές, καταμερισμός 
δραστηριοτήτων  ... ). 
- Τέλος, η συνεχής προσαρμογή της κοινωνίας στις τεχνολογικές εξελίξεις 
(σχέση εργασίας/ελεδθερων δραστηριοτήτων, αστικές δομές, κοινωνική 
συμμετοχή σε δημόσιες δραστηριότητες, πολιτιστικές επιπτώσεις των 
τεχνολογιών επικοινωνίας  ...). 
Παρδ το γεγονός  ότι, απέναντι στις απειλητικές αυτές πραγματικότητες 
και προοπτικές, η επιστημονική και τεχνική ανάπτυξη δεν μπορεί μόνη της 
να εγγυηθεί ούτε την οικονομική βελτίωση, ούτε τηνμακροπρόθεσμη 
ανταγωνιστικότητα, ούτε την κοινωνική ευμδρεια, αποτελεί  - χωρίς και να αρκεΓ  -
ένα αναγκαίο στοιχείο. Η συνεισφορδ αυτού του πολυδύναμου μέσου που 
λέγεται Ε, AGE, είναι πολλές φορές θεμελιακή. 
Έτσι, όλες οι εκβιομηχανισμένες και εκβιομηχανιζόμενες με ταχύ ρυθμό 
χώρες, καταβδλλουν σημαντικές προσπάθειες για να βοηθήσουν την Ε, ASE. 
Ποιες προσπάθειες καταβάλλει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα μέσα  σ'αυτό το 
πλαίσια}..  Ποια είναι η θέση που έχει μέσα στο διεθνή χώρο} 
Η ανάλυση αυτής της κατάστασης παρουσιάζεται σχηματικά στο Παράρτημα I 
του παρόντος εγγράφου (η σύνθεση των αναλύσεων έγινε από τις υπηρεσίες 
της ΕΟΚ, της  UNESKO, του OCEA ...), και λεπτομερέστερα κατά  τομέα, στα 
σχέδια ανά συγκεκριμένο στόχο, στο Παράρτημα  II. 

6 • 
Θα παρουσιάσουμε επομένως παρακάτω μερικά μόνο γενικά στοιχεία σχετικά 
με τις ισχυρές πλευρές και τις αδυναμίες της Κοινότητας μέσα στο διεθνή 
χώρο. 
II. Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Τα δέκα Κρδτη μέλη της Κοινότητας διαθέτουν ένα σημαντικό δυναμικό έρευνας 
και διαθέτουν για τη δραστηριότητα αυτή 20% των παγκόσμιων πιστώσεων 
για Ε,ΑΕΕ  (1982). 
Περισσότερο από 1 εκατομμύριο επιστημόνων και τεχνικών - εκ των οποίων 
350.000 ερευνητές - συμμετέχουν σήμερα στις έρευνες. 
Το ερευνητικό δυναμικό της Κοινότητας δεν είναι κατώτερο παρό μόνο κατό 
27% αυτού των Ηνωμένων Πολιτειών - εδν ληφθούν υπόψη μόνο οι πολιτικές 
(σε διάκριση με τις στρατιωτικές) έρευνες - και είναι διπλόσιο της 
Ιαπωνίας (1982). 
Από την άποψη των δημοσίων  πιστώσεων,  η σύγκριση,  αναγόμενη σε δισεκατομμύρια 
ΕΕυ, των προσπαθειών που καταβλήθηκαν από τις χώρες της Κοινότητας, τις 
Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία, μας επιτρέπει να δι ι απ ιστώσουμεI 
Πιστώσεις Προϋπολογισμού (χρηματοδότηση του Κρότους σε δισ. ΕΠυ) 
Έτος 1975 1981 1982 (πΡ°σωΡ,να στοιχεία) 
Ββΐ^ΐφίβ/Ββίβϊβ (Βέλγιο) 0,36 0,54 0,56 
Ώ&ηιη&Γ^ (Δανία) 0,18 0,24 0,25 
ΰβαΐΒοΙιΙ&ηΙ (Γερμανία) 4, 18 7,07 7,84 
Ελλός 0,07 0,07 
ΡΓΒηοβ (Γαλλία) 3,18 6,63 8,17 
ΐΓβΙαηά (Ιρλανδία) 0,03 0,06 0,08 
Ιΐ&ΐία (Ιταλία) 0,56 2,06 1,97 
ΝβάθΓΐ&ηά  (Κδτω Χώρες) 0,64 1,18 1,28 
υηϋβ(1-Κϊηδΰ.οιη  (Ην. Βασίλειο) 2,37 5,99 6,33 
Ευη-ιο (ΕΥΡ-10) 11,50 23,85 26,49 
ΑΝΑΦΟΡΑ για σύγκριση 
1 Εθυ=$1, 
Η.Π.Α. (Ομοσπονδ.χρηματοδοτ.) 24077 
14,56 =$1,11645  =$1,00324 
30,16(εκτιμ) 38,15 (εκτιμ) 
1 ΕΕυ-354,312 ΎΕΝ  -247,598  Υ -244,671  Υ 
ΙΑΠΩΝΙΑ (Κυθερν. χρηματοδοτ.) 2,49 6,83  (εκτιμ) 7,50 (εκτιμ) 
Υ.Γ. Η κατανομή της χρηματοδότησης της Ε,Α6£ μεταξύ του δημόσιου τομέα (Κρατικές 
χρηματοδοτήσει  ς) και του ιδιωτικού τομέα (βιομηχανία,  Α3ΒΙ., κλπ) είναι 
περίπου 50/50% για ΕΥΡ-10 και ΗΠΑ, ενώ στην Ιαπωνία το Κράτος 
χρηματοδοτεί τις δραστηριότητες Ε,ΑΒΕ λιγότερο από 30% 

- 7 -
Έτσι, σε γενικό επίπεδο, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι τα Κράτη μέλη 
της Κοινότητας διαθέτουν επιστημονικά και βιομηχανικά μέσα αξιοσημείωτου 
εύρους, πλούτου και ποικιλίας. Τα άτομα, οι ομάδες, ο εξοπλισμός, τα 
χρηματοδοτικό μέσα (παρόλο που είναι ελαφρώς  ανεπαρκή),  τα μέσα για τη 
μετατροπή της γνώσης σε καινοτομία, αποτελούν στο σύνολο τους ένα όργανο 
προόδου με μοναδικές δυνατότητες σε διεθνές επίπεδο. 
Σε δεύτερη, εντούτοις, ανάλυση οι ευρωπαϊκές δυνατότητες παρουσιάζουν 
ανησυχητικό χαρακτηριστικό. Η μεγδλη πλειονότητα των εθνικών και 
κοινοτικών μελετών που πραγματοποιήθηκαν κατα τα τελευταία χρόνια 
αποκαλύπτουν στις ακόλουθες πραγματικότητεςι 
— ορισμένη μείωση της δημιουργικότητας, της επιστημονικής "παραγωγικότητας" 
των ευρωπαϊκών συστημότων έρευνας, 
— ανεπ&ρκεια διακλαδικής επιστημονικής έρευνας — (δεδομένου ότι σε πολλούς 
τομείς - νέες πηγές ενέργειας, περιβάλλον, είδη διατροφής γεωργικής 
προέλευσης - οι αναγκαίες λύσεις δεν μπορούν να βρεθούν παρδ μόνο 
με τη βοήθεια που μπορούν να προσφέρουν έρευνες που περιλαμβάνουν 
πολλούς επιστημονικούς τομείς και  κλδδους), 
— ορισμένα μη αμελητέα χδσματα στο φάσμα των ερευνών που θεωρούνται 
υπερβολικό εφαρμοσμένες από το Πανεπιστήμιο και πολύ βασικές από τη 
βιομηχανία (π.χ.: συνθετικδ  υλικδ, τεχνολογίες αγροτικών τροφών, 
τοξικολογία,  ....·), 
— η αναντιστοιχία που μπορεί να παρατηρηθεί σε διάφορους τομείς μεταξύ 
της επιστημονικής προσφορδς (το προϊόν των ερευνητικών εργαστηρίων) και 
• της επιστημονικής και τεχνικής ζήτησης, ιδίως αυτής που προέρχεται 
από τη βιομηχανία, 
• των κοινωνικών απαιτήσεων, 
• και, σε μικρότερο βαθμό, της κυβερνητικής ζήτησης. 
Η σχετική αυτή αναντιστοιχία μεταξύ προσφρρδς και ζήτησης προξενεί 
μερικές φορές σοβαρδ χδσματα. 0 ευρω-σιβηρικός αγωγός φυσικού αερίου 
αποτελεί χαρακτηριστικό παρδδειγμα, όπου το αμερικανικό εμπδργκο 
κατέδειξε το βαθμό εξδρτησης της Ευρώπης. Η αναντιστοιχία αυτή οδηγεί 
επίσης, σε πολλές περιπτώσεις, στην ανάπτυξη δχρηστων εφαρμοσμένων 
ερευνών ή προκαλεί την εμφάνιση καινοτομιών χωρίς ανταπόκριση στην 
αγορδ (σειρδ υπολογιστικών μηχανών, πρότυπα αεροπλάνων, φαρμακευτικό 
προϊόντα, ...) 

- 8 -
- η μή προσαρμογή, ή τουλάχιστον η πολΰ αργή αξέλιξη, τον οργανωτικών 
δομών της δημόσιας έρευνας (ας αναφέρουμε εδώ τα πολυ γνωστά ζητήματα 
της κατανομής των λειτουργιών  " Έρευνα και Εκπαίδευση  " στους 
πανεπιστημιακούς κόλπους και τις σχέσεις Πανεπιστήμιο/Βιομηχανία), 
- η ελλιπής σημασία που αποδίδεται στη διάδοση των επιστημονικών και 
τεχνικών πληροφοριών και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της 
Ε, AGE, 
- τέλος, η πολυ μεγάλη ομοιότητα των δημοσίων δραστηριοτήτων  EGA στους 
κόλπους των χωρών της Κοινότητας! βλα τα  Κράτη, μέλη αναπτύσσουν 
συγχρόνως, σε μεγάλες κλίμακες τις ίδιες έρευνες με δημόσια κεφάλαια. 
Εάν σε διδφορες περιπτώσεις, οι εν λόγω αλληλεπικαλύψεις δραστηριοτήτων 
μπορεί να δρουν θετικό και αποδοτικό, υπάρχει όμως πάντοτε ένα όριο 
πέραν του οποίου οι διπλές χρήσεις αποβαίνουν άκαρπες,  ΚΒΙ ΟΙ 
ενδοκοινοτικοί συναγωνισμοί εξελίσσονται προς βλόβη της ανταγωνιστικής  
ικανότητας της Κοινότητας έναντι των τρίτων χωρών. 
Και αυτό ισχύει ιδιαίτερα Οταν το επίπεδο των εθνικών ενεργών ομόδων 
παραμένει διεθνώς υπο—ανταγωνιστικό. 
Βέβαια, εδώ και μερικό  χρόνια, όσον αφορά το τελευταίο αυτό σημείο, 
ο αριθμός και το εδρος των κοινών δραστηριοτήτων και της κοινοτικής 
συνεργασίας έχουν γνωρίσει μία ταχεία άνοδο. Παρόλα αυτδ όμως η 
ανταγωνιστική ικανότητα των Κρατών μελών παραμένει αβέβαιη, η δε 
επιστημονική και τεχνική τους ακτινοβολία δνιση. 
Η ομοιότητα των αρνητικών αυτών χαρακτηριστικών, στους κόλπους της 
Κοινότητας, οι σημαντικές δαπάνες που γίνονται σε εθνικό επίπεδο  -
χωρίς εντοότοις να φθδνουν το επίπεδο της διεθνοός ανταγωνιστικότητας  — 
τα όρια των δυνατοτήτων και οι ανεπδρκειες της κδθε χώρας, είναι 
στοιχεία που συνηγορούν για τη συστηματικοποίηση της συνεργασίας. 

- 9 
Πρέπει όμως η συνεργασία αυτή να γίνει στα πλαίσια διμερών και πολυμερών 
συμφωνιών οργανωμένων τυχαία ή στα πλαίσια μιας οργανωμένης και προοδευτι 
αναπτυσσόμενης σε κοινοτικό επίπεδο στρατηγικής (συμπεριλαμβανομένων και 
των σχέσεων με τρίτες αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες)} 
Αυτό είναι σήμερα τα ερωτήματα που η Επιτροπή θέτει υπό συζήτηση οτα 
Κρδτη μέλη με βδση το παρόν έγγραφο που προτείνει μία στρατηγική για 
την επιστήμη και την τεχνολογία για την Ευρώπη και την έκφραση της 
σε ένα πρόγραμμα-^!λαίσ ι ο  για την περίοδο  1984-1987. 

- 10 -
ΠΙ. ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΟΠΗ 
Α. ΑΡΧΕΣ. ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΡΔΡ  1984- 1967 
Τρεις ε ίνα* οι Βασικές αρχές που προτείνονται επάνω στις οποίες θα 
θεμελιωθεί η κοινή* στρατηγική* 1984 - 1987 : 
- Πρώτο, μία ενισχυμένη προτεραιότητα για την ανάπτυξη επιστημονικών 
και τεχνικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της επανακατανομής των 
δραστηριοτήτων και πολιτικών της Κοινότητας και της απόδοσης· μέσα 
στο πλαίσιο αυτί της επανακατανομή*ς, ενός αυξανόμενου ποσοστοό 
ανθρώπινων και οικονομικών μέσον για τις δραστηριότητες αυτές· 
- Δεύτερο,  ξεκινώντας από τις Βασικές επιλογές,  ή* προσφυγή* στην  προ­ 
σέγγιση κατά* στόχους, δηλαδή* στην επιλογή* καθορισμένων και  σημαντι­
κών στόχων για την περίοδο 1984 -  1987, με σκοπό I 
-, να διευκολυνθεί η εφαρμογή* της στρατηγική*ς που επιθυμοόν τα Κοίτη 
μέλη, 
. να διευκολυνθεί η μετέπειτα έγκριση τον προγραμμάτων δράσεως που 
πρέπει να  αναληφθούν,  μέσο της διαπίστωσης και της ιεράρχησης τον 
αναγκών της Κοινότητας  και, με αυτόν τον τρόπο τον σχετικών  συντε­
λεστών βαρύτητας που πρέπει να δοθούν στους αντίστοιχους επιστη-
μονικοός και τεχνικούς αντικειμενικούς σκοπάός, 
• να γίνει συγκεκριμένος πειραματισμός τηςμμεθύδου τον πολιτικών και 
τεχνικών επιλογών μεταξύ των εθνικών, διεθνών και κοινοτικών ν 
ενεργειών· 
- Τρίτο, την ανάληψη συνεχούς προσπάθειας για την τόνοση της αποτελε­
σματικότητας του επιστημονικοό και τεχνικοό δυναμικοό της Κοινότητας, 
Το θέμα αυτό, που αποτελεί 7ο βασικό στόχο που περιλήφθηκε στο πρά— 
γραμμα-πλαΓσιο 1984 -  1987, εξετάζεται σε  ει δικό κεφάλαιο στο 2ο μέ­
ρος του παρόντος εγγράφου που προσδιορίζει τους "Οδηγούς του προ-
γραμματισμοό"· 
Δεν θα εξετάσουμε λοιπόν εδώ παρά μόνο τις δύο πρώτες προτεινόμενες 
βασικές αρχές : 

11 
Μ κοινή* βτρατηγική για την Ε&Α δεν πρέπει να έχει αφ*εαυτής ως σκοπώ να 
δόσει μία ευρωπαϊκή δ ι άοταση  «π-1 ς επιστημονι κές  και τεχνικές δραστηριότη­
τες τον Κρατάν  μελών, αλλά* να δημιουργήσει,  με έναν τρόπο  συνεχή*, τις πιο* 
ευνοϊκές συνθήκες για μΓα κοινή  ανάπτυξη.  Στην κοινή* αυτή ανάπτυξη προ-
στΓβεται και το θέμα τςς διευκόλυνσης της συνεργασΓας με τρίτες αναπτυγ­
μένες ή αναπτυσσόμενες χώρες* 
Οι συνθήκες όμως  αυτές, συχνό* δεν πληρούνται στο κοινοτικό* επίπεδο, όπος 
εξ ά*λλου αναγνωρίσθηκε  από* τα Κράτη όέλη κατά τα Συμβούλια της Β ΗαΤου 
και της 30 ΙουνΓου 1982. 
Για να είν«ι δυνατή* πραγματική επΙλογή μεταξά* τον εθνικών1, διεθνών και 
κοινοτικών δραστηριοτήτων, η εκτίμηση του όρκου τον κοινοτικών προσπα­
θειών, που πρέπει να αντιμετωπισθούν, θα  πρέπει: να μην περιορίζεται εκ  
τον προτέρων σε ένα ποσό που είναι τεχνητά περιορισμένο και που Λεν  αντι­
στοιχεί στα πρρβλήματα που πρέπει να αντιμετωπισθούν. Τίθεται πράγματι 
εδώ το ζήτημα ταυ ύψους, του επιπέδου, που θα πρέπει να δοθεί στην κοινο­
τική δραστηριότητα. 
Για να μποροόν να διεξαχθΑσν συζητήσεις  και, κατόπιν, να πραγματοποιηθάάν 
χρήσιμες επιλογές, είναι αναγκαίο να αντιμετωπίσουμε το θέμα  υπό* το πρί­
σμα μίας σημαντικής μελλοντικής αύξησης τον κοινοτικών  μέσον, τουλάχιαττον 
για ορισμένες επιλογές· Αλλοιώς, δεν μποροόμε παρά να επανέλθουμε στις 
σημερινές πραγματικότητες, στις ήδη διαπιστωμένες  ανισορροπίες,και,  στα 
θέματα που δεν αποτελούν αντικείμενο κοινών ενεργειών, σε μία δαπανηρή 
ασυντόνιστη Ευρώπη· Για παράδειγμα, μποροόμε να αναφέρουμε εδώ τη θερμο­
πυρηνική σόντηξη, που είναι μόα δραστηριότητα για την οποία τα Κράτη  μέλη, 
που έχουν δεσμευθεί σε μία κατεύθυνση που συνεπάγεται δαπάνες σχεδόν 3 
δισεκατομμυρίων ΕΟϋ από τώρα μέχρι το  1998, έχουν αποφασίσει να συνοο— 
νίσουν το σόναλο τον προσπαθειών τους και να επενδόσουν, από τώρα μέχρι 
το 1986, από κοινοό 600 εκατομμόρια  Ε01Ι, έχοντας ος σκοπό και την αποδο­
τικότητα και την οικονομία, διερευνώντας πάντοτε τη διεόρανση της συνερ­
γασίας σε διεθνές επίπεδο. Πόέπει βέβαια να παραδεχθούμε ότι τα θέματα 1. ΕΒΙΣΧΥΜΕΝΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΑ ΤΙΣ ΕΙΤΙΣΤΜΜΟΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 

- 12 -
υπό συζήτηση δεν παρουσιάζονται πάντοτε με την #δια σαφήνεια· Παντός η 
περίπτωση αστή εΓναι σημαντική  από* άποψη αναφοράς. 
Πρέπει όμος ακόμα να αναγνορισθεί από τα κοινοτικό όργανα ότι οι επιστη­
μονικές και τεχνικές δραστηριότητες της Κοινότητας θα  πρέπέ* να έχουν μ Γα 
κτεΓνουν και τις ενισχύουν με το λιγότερο κόστος για όλους. 
Σχετικό με το θέμα αυτό εΓναι σκόπιμο να υπενθυμΓσουμε τον καθοριστικό 
ρόλο που έπαιζαν για τα Κράτη μέλη κατά τ>ς τελευταίες δεκαετΓες οι  προ— 
σπόθειες ευρωπαϊκής συνεργασίας, στο να διατηρήσουν, μέσω της καινοτομίας 
την ανταγονι στικότητά  τους (πυρηνική  σχάση, θερμοπυρηνική σύντηξη, διά­
στημα .··)· ΕΓναι χρήσιμο επίσης να θυμηθούμε ότι αντίθετος, στους τομείς 
όπου η ευρωπαϊκή συνεργασία δεν  είχε, ή δεν έχει, ακόμα αναπτυχθεί,  τα 
χάσματα μεταξά της Κοινότητας, τον Ηνωμένων Πολιτει<5ν και της Ισπανίας 
διευρύνονται (είναι ήδη έκδηλα στους τομείς της πληροφορικής και των βιο-
τεχναλογιών,  αδυναμίες που εκδηλώνονται ακόμα και σε περισσότερο παραδο­
σιακούς τομείς ι αυτοκίνητο, χημικό προϊόντα και πρώτες  όλες). 
Λόγο του άμεσου ενδιαφέροντος, για τα Κράτη  μέλη, που η κοινοτική κλίμα­
κα παρουσιάζει σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη  μορφή* συνεργασίας — όσον 
αφορά τη συνέχεια, την αποτελεσματικάτητα και την οικονομία -  οι κοινές 
προσπάθ ει ες, πρέπει να συστηματοποιούνται κάθε φορά που δι  απι στων εται η 
ανάγκη συνεργασίας· 
Ξεκινώντας από τα σημαντικά προβλήματα και ανάγκες, που εντοπίσθηκαν 
κατά την κατάρτιση του παρόντος πραγ ράμματα ς-ττλαισίου, η Επιτροπή δεν 
μπορεί παρά να διαπιστώσει ότι πρέπει να δοθεί όλο και μεγαλύτερη 
σημασία στις επιστημονικές και τεχνικές δροστηριότητες, μέσα στο πλαίσιο 
της αναδιάταξης τον στρατηγικών και των πολιτικών τις οποίες διευθύνει· αυξημένη προτεραιότητα για τη δεκαετία του  1980, λόγο της προστιθεμένης  
αξίας που αποφέρουν στις διάφορες εθνικές ενέργειες με το να τις  ε»ε** 

. 13 « 
2. Η ΜΕβΟΔΟΣ ΚΑΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΎ! ΣΚΟΠΟΥΣ - ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ 
ΣΚΟΠΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 
Το σύνολο τον εργασιών και τον διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν για 
την εκπόνηση του παρόντος ττρσγράμματας-πλαισίου, απεκάλυψε ιδίως και 
επαλήθευσε ι 
- την ομοιότητα τον κυριοτέρων προβλημάτων τα οποΓα αντιμετωπίζουν 
τα Κράτη μέλη της Κοινότητας (οικονομική*  κρίση,  αΕνταγωνιστικάτητα  ...), 
- την πολΰ μεγάλη ταυτότητα τον ερευνών που διεξάγονται (σε διάφορα 
επίπεδα και με διαφορετική*  χρηματοδότηση),  από τα διάφορα Κράτη  μέλη, 
παράγοντας που περιορίζει στην πράγματικότητα - όταν οι αλληλοεπικα­
λύψεις είναι άχρηστες - την ανταγωνιστική ικανότητα της Ευρώπης, 
- το βαθμό εξάρτησης, που μερικές φορές είναι απαράδεκτος, από τρίτες 
χώρες (παραδείγματος  χάριν, φυτικές πρωτείνες, το αμερικανικό εμπάρ­
γκο σχετικά με τον αγογό αερίου  Ευρώπης/Σιβηρίας,  πρώτες όλες), 
- την προοδευτική επίταση τον τεχναλογικών ανισορροπιών  Βορράσ/Βορράς 
και Βορράς/Νότος, 
-τις διαφορές ή τις "ανεπάρκειες που υπάρχουν μεταξά της προσφοράς της 
επιστήμης,  δηλαδή τον ττροΤόντον έρευνας, και τον οικονομικών και  κοι­
νωνικών ζητήσεων. 
Έτσι, εφόσον κάθε στρατηγική αποτελεί και μία  απάντηση,  η Επιτροπή* -
επιβεβαιώνοντας και διευκρινίζοντας τις προηγουμένες ανακοινώσεις της -
προτείνει τις ακόλουθες βασικές επιλογές και μεγάλους αντικειμενικούς 
σκοποός της επιστήμης και της τεχνολογίας για το πρώτο πράγραμμα-πλαίσιο 
1984 - 1987 I 

- 14 -
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ 
ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 
1· Προώθηση της 
ανταγβνιστικότητας 
στο γεωργικά τομέα 
(σνμπερι λαμβανομένης 
και της αλιείας) 1*1. Ανάπτυξη της γεωργικής παραγογικότητας 
και βελτίοση τον προΤόντον 
2. Προώθηση της 
ανταγβνιστικότητας 
στο βιομηχανικό 
τομέα 2.1, Εξάλειψη και μείωση τον εμποδίων 2. Προώθηση της 
ανταγβνιστικότητας 
στο βιομηχανικό 
τομέα 2,2, Βελτίοση & ανάπτυξη νέον μεθόώον & νέον 
προΤόντον για τις παραδοσιακές βιομηχα^Γ 
νίες 2. Προώθηση της 
ανταγβνιστικότητας 
στο βιομηχανικό 
τομέα 
2,3, Προώθηση & ανάπτυξη 
νέον τεχνολογιών 2.3.1, Τεχνολογίες 
πληροφόρησης 
2.3.2, Βιοτεχνολογίες 
3, Βελτίοση της διαχείρισης 
τον πρώτον υλών 3,1, Βελτιστοποίηση της χρήσης πρώτον υλών 
(συμπεριλαμβανομένης της ανακυκλώσεως 
4, Βελτίοση της διαχείρισης 
τον ενεργειακών πόρων 
και μείωση της ενερ­
γειακής εξάρτησης 4,1, Ανάπτυξη της ενέργειας πυρηνικής σχάσης 
(ιίίως TO θέμα της ασφάλειας) 4, Βελτίοση της διαχείρισης 
τον ενεργειακών πόρων 
και μείωση της ενερ­
γειακής εξάρτησης 4,2, Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη  (JET) 4, Βελτίοση της διαχείρισης 
τον ενεργειακών πόρων 
και μείωση της ενερ­
γειακής εξάρτησης 
4,3, Ανάπτυξη τον ανανεώσιμον μορφών ενεργείας 4, Βελτίοση της διαχείρισης 
τον ενεργειακών πόρων 
και μείωση της ενερ­
γειακής εξάρτησης 
4,4, Ορθολογική χρήση της «νέργειας (ανάλυση 
συστημάτων,  υδρογονάνθρακες, άνθρακας, 
εξοικονόμιση ενέργειας) 
5. Ενίσχυση της βοήθειας 
στην ανάπτυξη 5,1, Επιστημονικές - Τεχνικές δραστηριότητες 
υπέρ τον αναπτυσσομένων χορών 
6« Βελτίοση τον συνθηκών 
διαβίωσης και απασχό­
λησης 6.1, Βελτίοση της ασφάλειας και προστασία της 
υγείας 
6.2, Προστασία του περιβάλλοντος (και πρόοήψη 
κινδύνων) 
7, Βελτίοση της αποτελεσματικότητας του δυναμικού Επιστήμης/Τεχνολογίας της 
ΕΟΚ (Τόνωση) 
Για να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε καλύτερα τον οδηγό προγραμματισμού που 
θα χρησιμοποιηθεί για την περίοδο 1984 - 1967 - σε συνάρτηση με τις  επι­
λογές και τους στόχους - είναι χρήσιμο να αναλύσουμε εκ τον προτέρων τις  
κοινοτικές επιστημονικές και τεχνικές επιλογές που υπάρχουν σήμερα. 
Οι σημερινές επιστημονικές και τεχνικές επιλογές της Κοινότητας 

-15 
Διατηρώντας το πλέγμα τον επιλογών και στάχον που προτείνονται για την 
περίοδο 1984 -  1987," σαν πλαίσιο τοποθέτησης τον σημερινών Επιστημονικών 
και τεχνικών δράστηριστητών (Ε,ΛΑ &  Ε) της ΕΟΚ, μπορεί να διαπιστωθεί 
ότι οι επιλογές, όπως διαμορφώνονται σήμερα εμπράγματα και  κατά* τομέα, 
συνεπάγονται τις ακόλουθες χρηματοδοτικές δαπάνες (το  1982) I 
(θ πίνακας που ακολουθεί εκπονήθηκε αναλύοντας όλα τα προγράμματα κατά 
τομέα που είναι σήμερα σε φάση ανάπτυξης, και προσδιορίζοντας τους  αντι­
κειμενικούς βποπαύς που εξυπηρετούν είτε ολικώς είτε μερικώς»  *Ενβτι , 
στις οριζόντιες γραμμές αναφέρονται οι στόχοι και στις κατακόρυφες  στή­
λες οι τομείς). 

Γεωργία, Βιομηχανία Μεταφορές Πρώτες Ενέργεια Ανάπτυξη ΗθΐνΐΛ»Ική Περιβάλλον ήοαστηριότητες 
ΓΒΟΛΟ 1 κατά % κατά 
Αλιεία ύλες με γενικό 
ενδιαφέρον ΓΒΟΛΟ χντικείμ 
σκοπό επιλογή 
«ΠΙΙΤΗΜΟΝΙΚΙΙ  ΚΑΙ  ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕ!  / Γει»ργία, 'ϋες Τεχνολο­ Μέταλλα Εξοικ^νονπσι Ερευνα υπέρ Ερευνα στην  ια­ Πραηκία 
ΛΡΛΓΤΗΡΙΟΤΗΤΕΙ 
•ιστώοεις προΰτνολογισμού 
γιά το 1Μ2 
ΥΓΪ1ΛΡΕΏΓΕΙΧ 
Η·να6α: εκατομ. ΕΟΙί ^ Τομέας 
χ^ραστηριότη-Αλιεία γίες (3ιοτε-
χν/γίες,  ηλ. 
υπολ.  ακ  γρο», 
μι κοοηλεκ  χρο­
νική,  τηλβ,-
νΓχν«ί«1 
Παοαδοσ.  Τε­
χνολογίες 
(χάλυβας, υ^αντ, 
υποδήματα, τρόφ.) 
Κοινοτ. ΓΐΧΜΧίο {Ουράνιο 
Κεραμικά 
Εύλο 
Ανακύκλωση 
ηοοϊ όντων 
Μακατά-
στοοης ενέτΐίπας 
ϊααογΟΜΤνΰοακες 
Ανϊπ^ας 
Ελεγχόμενη θερ­
μοπυρηνική σύν­
τηξη  υΤΓ) 
Νέες ενέργειες 
Πυρηνική σχάση •ΠΛ* ανπττυσ-
«ουέ\*Λ>  χω­
ρών, τρική  και  *νιμό-
οια υγεία 
υγιεινή*  και  •Οφά^ 
λεια μεταλλείων 
Προστασία  από 
ακτινοβολίες του 
κοιβΜλοντος 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ 
ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ Ν. 
ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ  ΚΑΙ ΤΗΣ  ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ  \ Ανανοράς 
.1.Προώθηση  της 
γεωργικής 1 .1.Ανάπτυξη  της  γεωργικής παρα­
γωγικότητας  λ βελτίωση  των 4,52 4,08 -0,20 1,84 _ _ 0,12 0,24 11,00 1,86 1,86 
ανταγωνιστι­ προϊόντων 
κότητας  (συμ-
περιλαμβανο­
μένης  της  αλιείας) 
2.Προώθηση 2.1.Εξάλειψη  * ιιείωστι εμποδίων 0,43 0,92 -2,76 - - -0,24 4,35 0,74 
της ανταγωνιστι­
κότητας στον  το­
μέα της  Βιομηχα­2.2.Βελτίωση  &  ανάπτυξη νέων 
μεθόδων  1  νέων προϊόντων 
γιά τις  παραδοσ. Βιομηχανίες -23,14 - 3,01 20,12 - 0,42 3,06 0,24 49,99 8,47 18,46 
νίας 2.3.Προώθηση  * 
ανάπτυξη 2.3.1,Τεχνολογ  ία 
Πλ^εοοόρησης -52,57 - - 0,10 - - - - 52,67 8,92 
νέων τεχνο-
λογιών 2.3.2.  ΒίοτετυολσγίΕΰ 0,75 -0.28 0,92 - - - -1,95 0,33 
3.Βελτίωση  της 
διαχείρισης 3.1. Θελτιστοποίηβη  της  χρήσης πρώτων 
υλών (συμπεριλαμβανομένης  της 0,05 1,27 -ι 
ι 6,11 0,15 _ 0,42 _ 8,00 1,36 1,36 
των πρώτων 
υλών ανακύκλωσης  των ι της  υποκα­
τάστασης  των) 
4.βελτίωση  της 
βιαχέίρισης 
των ενεργεια­4.1-Ανάπτυξη  της  ενέργειας  πυρηνι­
κής σχάσης <ιδίως  το  θέμα  της 
ασψάλειας) - - -0,91 111,79 - 1,53 - 0,12 114,35 19,37 
κών πύρων  1 4.^.Ελεγχομένη θερμοπυρηνική  συν- _ _ 179,47 179,47 30,41 63,(6 
μείωση  της ΤΓ,ξη  (ΛΕΤ) 179,47 
ενεργειακής 
εξάρτησης Ι..).Ανάπτυξη  των  ανανεώσιμων ενερ­
γειών - - -0,10 21,22 - - - -21,32 3,62 
Ι.Ι.ϋρθΌλδγι,κ"  "χρήση  της  ενέργειας 
(ανάλυση συστημάτων, υδρογο­
νάνθρακες, άνθρακας, εξοικο­
νόμηση ενέργειας) -3,04 -·,73 53,Μ - - 0,96 «0,58 10,26 
5.Ενίσχυση  της 
•ονείας προς 
ανάπτυξη 5 .1 .  Επιστημονικές  - τεχνικές 6ραβτηρ»0ττν* 
τος υ»4ρ  τον  οναπτυσσομένον χορον 1,(1 - 0,23 1,02 0,10 -·,06 0,24 3.9* 0,67 0,(7 
4.Βελτίωση  των 
•ννΟηΜϋν δια­δ.Ι.Ιελτίωση  της  ασφάλειας  I προ-
οτο-φία  ΤΤΗΕ  υγείας -β,10 0,06 6 ,77 - 14,10 *,39 0,12 12,24 5,46 
10,15 
βίωσης  και 
«.καοχοληνης ί.ζ.ποο-οτασία  του  περιβάλλοντος 
(περιβάλλον  και  πρόληψη 
οχλιίσεον) - >,·· - 0,(3 3,Μ - 3,73 17,88 0,24 27,4· 4,69 10,15 
7.Βελτίωση  τη>€ αποτελεσματικότητας  του  δυναμικού 
1*,ιστήμης/Τ»χνβλβγία  της ΕΟ* - - - - - - - - - - - -
β»«ί*ντ»€<  6βπ·τηΒ·«τητ«ε  (Ρ«Τ.£«ΜΜ Α*ν. οοτόστΐοη Ηβλέτ.  κλπ - - - - - - -22,68 22. «8 1,·4 3,·4 
5,01 11.41 1.70 " Γ 12,4ί 403,11 0,·0 19,7· 25,08 1*0.25 •0,00 100,00 
ΓΟΙΙΚΟ ΖΥΗΟΛΟ 
% κατά νομέα δραστηριότητας 2,11 «·, Η 0,14 1,35 4,25 100,00 

- 17 -
Οι κοινοτικές επιλογές που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, θεωρούμενες κατά 
στόχο, καταδεικνύουν I 
— μία καταφανή* προτεραιότητα που έχει δοθεί στη βελτίοση του τρόπου δια-
χ χείρισης τον ενεργειακών πόρον χ 
• στόχος : 63,66% τον κοινοτικών μέσον 
- ίνα περιορισμένο ενδιαφέρον που έχει επιδειχθεί για την προώθηση της 
βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας ι 
. στόχος t 18,46% τον κοινοτικών μέσον 
- μία κάποια προσοχή που έχει δοθεί για τη βελτίοση τον συνθηκών οιαβίώ-
σεος και εργασίας (υγεία, ασφάλεια, περιβάλλον)  t 
. στόχος s 10,15% τον κοινοτικών μέσον 
- την εκκίνηση προσπαθειών για τη βελτίοση του τρόπου διαχείρισης τον 
πρώτον υλών  t 
• στόχος ι 1,36% τον κοινοτικών μέσον 
- ένα συγκρατημένο ενδιαφέρον που βκδηλώθηκε υπέρ της προώθησης της 
γεβργίκής παραγωγικότητας  t 
• στόχος t 1,86% τον κοινοτικών μέσον 
- μία σχεδόν παντελή έλλειφη, μέχρι σήμερα, δραστηριοτήτων  · ESA υπέρ 
τον αναπτυσσομένων χορών  t 
• στόχος t 0,67% τον κοινοτικών μέσον· 
Το συνολικό ποσό τον παραχορηθέντων χρηματοδοτικών πόρον (όλες οι 
δραστηριότητες  EfAGE συγχονευμενές) έφθασε το  1982 τα 590 εκ. ECU δηλαδή 
2,6% του γενικού προϋπολογισμού της Κοινότητας, ή επίσης  2,2% του α 
συνόλου των δημοσίων δαπανών που αντιστοιχούν στα Κράτη μέλη· 

Οι επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν σε κοινο­
τικό επίπεδο, έχουν το κατάλληλο εόρος μέσα στο γενικό πλαίσιο τον 6ια— 
φόρων δράστη ρ ι οτήτον και πολιτικών που κατηύθυνε η Κοινότητα } 
Οι επιλογές που έγιναν, μπορούν να θεωρηθούν,ταυτόχρονα ως επαρκείς  
και κατάλληλες σχετικά με τα θέματα που θα έχει να αντιμετωπίσει η 
Κοινότητα για τη δεκαετία του # 80 (αγροτικές και βιομηχανικές  ανταγωνι­
στικότητες και απασχολήσεις εργατικού δυναμικού, περισσότερο ισορροπημένη 
περιφερειακή*  ανάπτυξη,  εμφάνιση νέον τεχνολογιών, απαραίτητη ενίσχυση τον 
δεσμών με τις αναπτυσσόμενες χώρες  ···)} 
Η Επιτροπή θεωρεί άτι η κλίμακα της προσπάθειας και τον επιλογών που έγιναν 
έχουν ανάγκη επανεξέτασης. Επίσης, πρέπει να επενεκτιμηθούν τα ύφη των 
χρηματοδοτικών μέσον που έχουν παραχωρηθεί για κάθε επιλογή, και πρέπει 
να καθοριστούν οι σχετικοί συντελεστές βαρύτητας που πρέπει να  αντιστοι­
χούν στους διάφορους στόχους που διατηρήθηκαν ή που θα πρέπει να διατη­
ρηθούν. 
Β. ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 
Εισαγογή 
Με βάση τις κοινοτικές επιλογές που τελικά διατηρήθηκαν, και τους κύριους 
στόχους για την επιστήμη και την τεχνική που έχουν καθοριστεί  (1), προ— 
σοπικότητες από τον κόσμο της επιστήμης και της βιομηχανίας  (2) ανέλαβαν 
την εργασία της εκπόνησης προγραμμάτων κατά στόχο. Τα προγράμματα αυτά 
εξετάζουν,  αφοό λάβουν υπ'άφιν τις κοινές πολιτικές που πλαισιώνουν τις 
δραστηρIάτητες Ε,Α&Ε Λι 
(1) Έγγραφο 8Ε0/β2/310 (προπαρασκευαστικό σημείωμα του Συμβουλίου της 
8.3.82) ι Πρόγραμμα-ίτλαΓσιο τον κοινοτικών επιστημονικών και τεχνικών 
δραστηριοτήτον· 
Έγγραφο δΕ0/82/896 τελικό (έγγραφο εργασίας της Επιτροπής) ι 
Πρόγραμμα-4τλαίσιο τον επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτον  1984-1987  ι 
πρώτο σχέδιο. 
(2) Πρβλ Παράρτημα  II. 

- 19 -
_ σπουδαιότητα της Ε,ΑΕΑ στον υπβ εξέταση ταμία, 
_ οι προσανατολισμόΓ που υιοβετήΐηκαν από τις κυριότερες τρίτες χώρες, 
από τα Κρότη μέλη και σε κοινοτικό επίπεδο, 
— το είδος και το εόρος τον προσπαθειών που θα Οταν επιθυμητό να ανα» 
πτυχθοόν σε ευροπαΤκό επίπεδο, 
- τους στόχους, την επίτευξη τον οποίον οι κοινοτικές ενέργειες πρέπει 
να επιδιώξουν· 
Τα έγγραφα  αυτό, τα αποτελέσματα τον διαβουλεόσεον με κυβερνητικοός 
εμπειρογνώμονες και οι εργασίες τον υπηρεσιών της  Επιτροπής,  χρησίμευσαν 
σον βάση για τις σκέψεις της Επιτροπές κατώ" την ετοιμασία του παρόντος 
οδηγού προγραμματισμού. Τέλος, τρεις βασικοί παράγοντες χρησίμευσαν ως 
οδηγοί στην Επιτροπή για τη διαμόρφωση των απόψεων της. 
α) Ετη σημερινή περίοδο περιορισμού τον προΟπολογισμών, η επιστημονική* 
και τεχνική δραστηριότητα πρέπει όταν διεξάγεται από κοινού! 
- να δίδει στα Κρότη μέλη τη δυνατότητα να εκμεταλλευτούν με τόν καλύ­
τερο δυνατό τρόπο τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η κοινοτική διάστα­
ση, 
- να φθάσει με την κατανομή τον δαπανών, σε σημαντικό επίπεδα, ανάλογα 
με το εύρος τον προβλημότον που πρέπει να επιληφθούν, 
- να χρηματοδοτύίταΐ απύοδιαθέσιμους κοινοτικούς πόρους του προΒπολο— 
τγαμαύ, κυρίας με αναδρομή σε υπάρχοντα κεφάλαια·  Πράγματι,  οι 
διάφορες κοινοτικές πολιτικές θα έπρεπε να έχουν μία άμεση συμμετοχή 
σ'αυτή τη γενική  στρατηγική,  πράγμα που αποτελεί βασικό στοιχείο της 
κοινοτικής επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
β) Τα κριτήρια που ακολουθούν πρέπει να υιοθετηθούν προκειμένου να εξασφα­
λισθεί η επιλογή τον επιστημονικών στόχον για την έρευνα, την ανώκπυ— 
ξη και την επίδειξη Ι 
- οι στόχοι Ε,Α&Ε οι  οποίοι, λόγο τον πόρον σε ανθρώπινο δυναμικό και 
χρηματοδοτήσεις που  απαιτούν,  δεν μπορούν να επιτευχθούν με εθνικές 
μόνο βάσεις, 
- οι στόχοι Ε, AGE τον οποίον η επίτευξη προϋποθέτει την"ύπαρξη μεγάλης 
ή οργαναμένης αγοράς, 

20 
- Οι στόχοι Ε,ΑδΕ που θα μπορούσαν να επιτευχθούν κυρίος μόνο με την 
ανάπτυξη διεθνών ενεργειών, 
- οι στόχοι Ε,ΑΒΕ που αποτελούν απαντήσεις σε ίδιες  ή* όμοιες συλλογικές 
ανάγκες στους κόλπους τον Κρατών  μελών, 
- οι αντικειμενικοί σκοπόΓ Ε,ΑΕΕ που πρέπει να υφοθετηθούν για να συμβάλ­
λουν στην εφαρμογή ή τον καθορισμό τον άλλων πολιτικών της Κοινότητας· 
Η ταυτόχρονη εξέταση, κατά τις κοινοτικές συζητήσεις, τον κυρίων στόχων 
και τον κριτηρίων επιλογής που έχουν  προταθεί,  θα επιτόέψει,  πέρα από 
~Γ<την άμεση εναρμόνιση επιλογών, τον  στόχων, κ και τον ενεργειών 
- την αναζήτηση μίας συνολικής ισαρροπίας μεταξύ τον διαφόρων ενεργειών 
Ε,Α&Ε που πρέπει να λάβουν χώρα, σε συνάρτηση με τα συμφέροντα, που 
περικές φορές αποκλίνουν τον Κρατών μελών (είτε σε εθνικό είτε σε 
περιφερειακό  επίπεδο), 
- το να εξετασθούν ενέργειες κοινού ενδιαφέροντος που ενδεχομένως να μιήν 
απαιτούσαν τη συμμετοχή όλον τον Κρατάν  μεΧών, 
- την αναζήτηση συμφωνίας ή κοινής συναινέσεως σε ότι αφορά διεθνείς 
εξο-κοΐνοτικές ενέργειες που πρέπει να  αναπτυχθούν,  να τφοαχρμβοβοσν 
να συμπληρωθούν και να  αναληφθούν,:  διαστημικές έρευνες οκεανογρποΓα, 
μετεωρολογία, ενέργειες  008Τ, ενέργειες που πρέπει να βναληφι&οβν κητώνιν 
τον συζητήσεον που είχε η ομάδα εργασίας "Τεχνολογία,  ανάιτηαξΓ  και 
απασχόληση"  που σχηματίσθηκε κατά τη διάσκεψη κορυφής στις Β&ροολίίες... 
γ) 0< στόχοι και τα κριτήρια επιλογής που προτάθηκαν στη Κοινίτητα για τττν 
περίοδο 1984-1987  θα έπρεπε, κατά την επιλογή* τον ενεργειών πον 6α λ^ίΒοκτ 
χώρα, να συμπεριλάβουν επίσης, προοδευτικά, κατά τη διάρκεια της  περι£ι£ο>» 
αυτής, μία περισσότερο προοπτική επιλογή με σαφή προοονατολιοιμκ5 πτρο>ς ττρ 
προσαρμογή τον ευρωπαϊκών κοινωνιών σε επιστημονικές,  ο ι κανάρια ες και 
κοτνονικές αλλαγές που προβλέπεται να επέλθουν μακροπρόθεσμα  [ΐ]. 
(1) Εργασίες της Ομάδας ΡΑ5Τ 

- 21 -
Η Επιτροπή έχει πεισθεί να υιοθετήσει μύα σταδιβκή αντιμετώπφφη τον 
θεμάτων λόγο τον αποκλίσεων που είναι σήμερα εμφανείς και διότι τα Κράτη 
αντιδροόν άλλοτε λίγο και άλλοτε πολό (Είτε λόγο του συνεχώς αυξανομένου 
ανταγονισμοό είτε λόγο τον επιβλαβών επιπτόσεβν της τεχνολογικής ανάπτυ— 
ine 
Πράγματι ( προκαθορίζονται και εξασφαλίζονται τις Βάσεις της στρατηγικής  
δράσης που θα χρειασθεί να εφαρροσβε f<κατά τη δεκαετία του  *90, η 
περίοδος 1984—1987  απαιτεί πρώτα την προοδευτική εφαρμογή μία στρατηγικής  
προσαρμογήςf επαναπροσανατολίζοντας, αναπτύσσοντας και συμπληρώνοντας τις 
σημερινές ενέργειες της Κοινότητας που έχουν αναληφθεί βάσει τον τριών 
Συνθηκών· 
Η από τοόδε  αντιμετώπιση,  μέσο της Ε,Α8Ε, του εξοκοινοτικοό ανταγονισμοό, 
και όχι μόνο ουσιαστικά ή διατήρηση του ενδομοινοτικοό συναγωνισμού, η 
ενίσχυση της αλληλεγγγόης μεταξβ Κρατών μελών μέσο κοινώνναντνκειμενικών 
στόχων, επιλογών αποτελούν τις κόριες κατευθύνσεις που έχουν υιοθετηθεί 
από την Επιτροπή για αυτό το πρώτο πρόγραμμα-πλαΓσιο των κοινοτικών 
επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων . 

-22-
Γενικές παρατηρήσεις 
- Η παρούσα πρόταση  γι 6 ένα  πράγραμμα-πλαίσιο εΓναι  η πρώτη  του  είδους 
αυτού  και, ως εκ  τούτου, αντιπροσωπεύει  το  αρχικά στάδιο μιας συνεχούς 
διαδικασίας διερεύνησης  και  γενικών αποφάσεων  που  απαιτείται  από τα 
κοινοτικά όργανα σχετικά  με την  επιστήμη  και την  τεχνολογία. 
Δεδομένου  άτι  εκπονήθηκε  με  βάση στοιχεία  που σε  ορισμένες περιπτώσεις 
ήταν ατελής  ή αβέβαια,  η  πρόταση αυτή περιέχει ατέλειες  και  αδυναμίες. 
Το όργανο αυτό πρέπει  να  τελειοποιηθεί κατά  τά επόμενα χρόνια, καθώς  Βα 
βελτιώνονται  οι  συνθήκες συλλογής πληροφοριών.  Η  αντικειμενικότητα  και 
σαφήνεια  των  συζητήσεων  των  σχετικών  με την  επιλογή μεταξύ εθνικών  και 
κοινοτικών δραστηριοτήτων,  θα  εξαρτηθούν κυρίως  από την  ποιότητα  των  βασι­
κών εθνικών  και  διεθνών δεδομένων  που  μπορούν  να  περισυλλέγουν. 
- Ήδη οι  κοινοτικές επιστημονικές  και  τεχνικές  δραστηρΓότητες  είναι πολλές 
καί ποικίλες (ακόμα  και εάν  συχνά διεξάγονται  σε  περιορισμένη κλίμακα). 
Οι δραστηριότητες  που  έχουν  ως  βάση  τις  τρείς Συνθήκες αντιπροσωπεύουν 
μία δέσμη προγραμμάτων  που θα  πρέπει  να  ενσωματωθούν  — μερικές φορές, μετά 
από διευθετήσεις  - στη νέα  προτεινόμενη στρατηγική. 
- Στίς επόμενες σελίδες,  οι επτά κοινοτικές επιλογές επαναξετάζονται διαδο­
χικά  και  κατανέμονται ανάλογα  με τους κύριους στόχους  που  έχουν επισημανθεί. 
Κατά  την  εκπόνηση αυτού  του  οδηγού προγραμματισμού, ελήφθησαν υπόψη  οι αν α— 
πόφεκτες επικαλύψεις στόχων, επιστημονικών τομέων  και  τεχνολογιών.  Στά 
κείμενα  τα  σχετικά  με τις  διάφορες επιλογές, υποδεικνύεται  ο βαθμός σπου­
δαιότητας  που  πρέπει  να  αποδοθεί  για  κάθε κύριο στόχο ατούς ειδικούς στό­
χους  της Ε,Α & Ε που  πρέπει  να  εξεταστούν. Δεδομένου  δτι το  ερευνητικό 
κόστος κυμαίνεται ανάλογα  με τον  τομέα  (π.χ.  πειραματική έρευνα σέ"μεγάλες 
εγκαταστάσεις στόν τομέα  της  πυρηνικής ασφάλειας,  ή έρευνα  τού  τύπου "ανά­
λυση συστημάτων")  και  ανάλογα  με τίς  μορφές δράσης (συντονισμένη δράση, 
από κοινού δράση, ενέργειες  με  κοινές δαπάνες, άμεση ενέργεια  ή προγράμματα 
επίδειξης),  τα  ποσοστά  πού  αναλογούν  σε  κάθε συγκεκριμένο στόχο διαμορφών 
νονται λαμβάνοντας υπόψη  τά παραπάνω δεδομένα. 
- Τέλος, πρέπει  να  παρατηρήσουμε  ότι τα επί  μέρους προγράμματα επίδειξης,  που πε­
ριλαμβάνονται  σε  αυτό  το πρόγραμμα-πλαίσιο, επιζητούν, πέραν  τών  καθαυτό 
επιστημονικών  και  τεχνικών στόχων  που  καθορίζονται στον οδηγό προγραμματι­
σμού,  οικονομικούς  και  εμπορικούς στόχους εφόσον μεταξύ άλλων πρέπει  να 
ανταποκρίνονται ακολουθες  δύο  προϋποθέσεις:  "να  έχουν προοπτικές εμπο­
ρικής αξιοποίησης  και να  παρουσιάζουν προβλήματα χρηματοδότησης λόγω  των ση­
μαντικών οικονομικών κινδύνων  που  εμπεριέχονται  σε  τέτοια σχέδια". 

-23-
Β-1 ΠΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ 
1. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΓΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΑ» 
ΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ) 
Για λίγους που συχνά συγκλίνουν, η γεωργία και η αλιεία βρίσκονται αντιμέ­
τωπες σήμερα με την ανάγκη να προσαρμοσθούν σέ άλο και πιό δασκάλες συνθή­
κες εκμετάλλευσης. 
Στην περίπτωση της γεωργίας, οι σημερινές οικονομικές δυσκολίες έχουν κατα­
δείξει τους κινδύνους μίας στρατηγικής γιά τήν παραγωγή που είναι κυρίας 
βασισμένη στην συνεχώς αυξανόμενη χρησιμοποίηση τον μέσων παραγωγής. 
Σήμερα, η εξέλιξη αυτή δημιούργησε τις προϋποθέσεις της ανατροπής της! 
Η Κοινότητα έφθασε, και μάλιστα ξεπεράσει για το σύνολο σχεδόν των κυριο­
τέρων προΤόντων, το ύφος παραγωγής που είναι απαραίτητο γιά να ικανοποιήσει 
τις ανάγκες της με αποτέλεσμα υψηλό κόστος γιά την Κοινή Αγροτική Πολιτική. 
Εκτός τούτου, η αύξηση της τιμής της ενεργείας και γενικά η αύξηση του 
κόστους παραγωγής, καθιστούν όλο καί περισσότερο ασταθείς τις συνθήκες 
εκμετάλλευσης των λιγότερα αποδοτικών επιχειρήσεων. 
Η απάντηση στις προσκλήσεις αυτές έγκειται έν μέρει στήν προσαρμογή των δο­
μών της παραγωγής και στη βελτίωση της παραγωγικότητας, στις οποίες πρέπει 
να συμβάλει η έρευνα. 
Στην περίπτωση της αλιείας, εκτός της τιμής της ενεργείας που επιβαρύνει 
το κόστος των προΤόντων, δημιουργούνται δυσκολίες από την απώλεια των 
δικαιωμάτων αλιείας σε ύδατα τρίτων χωρών και από την εφαρμογή προστατευτι­
κών μέτρων σε κοινοτικά ύδατα. 
Καί εδώ επίσης, παρόλα τα δύσκολα προβλήματα που παρουσιάζονται από την προ­
σαρμογή τού τομέα στις νέες συνθήκες αλιείας, επιβάλλονται δομικές αλλαγές 
καί βελτίωση των μεθόδων, τομεΤς οτούς οποίους η έρευνα μπορεί να παίξει 
προωθητικό ρόλο. 
1.1. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ  
ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΏΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 
ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
0 τομέας των ειδών διατροφής γεωργικής προέλευσης είναι ένας τομέας "κλειδί" 

-24-
για την  ευρωπαϊκή οικονομία.  Η  σημασία  της ΚΑΠ  (Κοινή Αγροτική Πολιτική) 
και οι  επιδράσεις  της στα  χρηματοδοτικά μέσα  που  διαθέτει  η Ευρώπη  yié  να 
εφαρμόσει  το  σύνολο  των  πολιτικών  της  — περισσότερο  από  7056  TOU  προϋπολογι­
σμού χρησιμοποιούνται  για τη  στήριξη  των  αγροτικών τιμών  - έχουν υττονραμμ  ι— 
σθεί πολλές φορές. Εκτός τούτου,  το  nuuuu ιό των  πόρων  που οι  *ατα·ναλ/.ιτ6ς 
διαθέτουν  για την  αγορά τροφίμων αντιπροσωπεύει περίπου  το 3θ}£  TOUJ  αιυνίλοι-
των εξόδων μίας οικογένειας. 
Οι ενέργειες  οι σχετικές  με την  έρευνα πρέπει προφανώς  να  τοπίο  θ ε~ π toi* 
στη συνολική προοπτική  της  Κοινής Αγροτικής Πολιτικής  και να  Ó&JQ'U'V  sjmv.bfur: 
απαντήσεις στις βασικές  της  επιλογές. Ειδικότερα, πρέπει  να  συμΒΑλον*  Srr-e 
να: 
— μειώνουν αφενός  τις  ανισότητες μεταξύ  των  εσόδων  των  αγροτών  και τον ε.5>'3>-
ζομένων  σε  άλλους τομείς,  και  αφετέρου  τις  εσωτερικές ανισότητες  WQL  »OB— 
κύπτουν  από τις  συνθήκες παραγωγής.  Οι  τελευταίες αυτές  που  εττηρεΑζοιυν 
εμφανώς  την  παραγωγικότητα, είναι συνάρτηση  των  εσωτερικών δομών ΤΕΎ  επι­
χειρήσεων (μέγεθος  και  εξοπλισμός)  και των  χαρακτηριστικών  του  περιβάλ­
λοντος (κλίμα, φύση  του  εδάφους, υποδομές, κλπ...). 
— αυξάνουν  την  αποδοτικότητα  των  αγροτικών επιχειρήσεων  σε ότι  am-o&  _πν 
ποιότητα  των  τροφίμων,  τις  μεθόδους εκτροφής  και  λίπανσης,  τή  ρύπανση 
που προέρχεται  από  γεωργικές δραστηριότητες,  το  περιβάλλον,  κλπ... 
Η γεωργική έρευνα  που  διεξάγεται  από τα  Κράτη μέλη  στα  υπάρχοντα ι îauua—a 
και κέντρα ερευνών, έχει φθάσει  σε  αξιόλογα επίπεδα. Υπάρχουν  óyoc  σημαν—ι— 
κά χάσματα στόν συντονισμό  των  προσπαθειών. 
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Τα σημερινά επίπεδα κοινοτικής υποστήριξης  της  γεωργικής έοευνας είναι 
ανεπαρκή,  και το  πράγραμμα-πλαίσιο  των  κοινοτικών δραστηριοτήτβν  '964-1987 
προτείνει  τον  υπερδιπλασιασμό τους.  Η  σειρά  των  διαφόρων ει»δικών στόχαν, 
όπως παρουσιάζεται παρακάτω,  δεν  πρέπει  να  ερμηνευθεί  σαν  ένδειξη προτε­
ραιότητας ενός στόχου έναντι άλλου. 

- 25 -
1. Καλύτερη χρήση των αποβλήτων και τον υποπροϊόντων 
Παραγωγή βιομάζας 
0 στόχος αυτός της έρευνας εΓναι σημαντικός διότι συμβάλλει άμεσα στη 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών επιχειρήσεων λόγο της μείω­
σης των εισροών υπό μορφή λιπασμάτων, ενέργειας και ζωοτροφών. Επιπλέον, 
μία ορθολογικότερη χρησιμοποίηση των γεωργικών αποβλήτων θα είχε επίσης 
ως αποτέλεσμα τη μείωση της ρύπανσης των επιφανειακών υδάτων και της ατμό­
σφαιρας (βλέπε τόν στόχο "Προστασία περιβάλλοντος"). 
Μία αυξημένη κοινοτική προσπάθεια είναι αναγκαία για έναν καλύτερο συντο­
νισμό των εθνικών προγραμμάτων, όπως επίσης και η υποστήριξη τον έργον 
τών σχετικών με τις τεχνικές που επιτρέπουν νέες χρήσεις των αποβλήτων: 
αναερόβιος ζύμωση, διάφορες χρήσεις του άχυρου, παραγωγή πρωτεϊνών από 
ζωικά απόβλητα, χρησιμοποίηση των αποβλήτων που προέρχονται από σφαγεία, 
κοπριές, κλπ... 
Η χρησιμοποίηση της βιομάζας γιά ενεργειακούς σκοπούς έχει προκαλέσει 
ενδιαφέρον σε κοινοτικό επίπεδο, γεγονός που οδήγησε ατή χρησιμοποίηση 
σημαντικών ποσοτήτων βιομάζας στα προγράμματα "Ηλιακή ενέργεια" 
(ενέργεια με από κοινού ανάληψη των εξόδων, προγράμματα επίδειξης) της 
Επιτροπής. Είναι παρόλα αυτά αναγκαίο να κάνουμε εδώ δύο παρατηρήσεις 
που πηγάζουν από την εξέταση της χρήσης αυτής μέσα από το πρίσμα της 
ανταγωνιστικότητας της γεωργικής παραγωγής: 
α. η χρησιμοποίηση τον αποβλήτων για ενεργειακούς σκοπούς και στο επίπεδο 
των γεωργικών επιχειρήσεων προκειμένου να μειωθεί το ενεργειακό κόστος 
των διαφόρων ειδών παραγωγής. 0 στόχος αυτός πρέπει λοιπόν να υποστηριχθεί. 
β. η παραγωγή βιομάζας (παραδείγματος χάριν, "ενεργειακές" καλλιέργειες 
όπως φυτά με ταχεία ανάπτυξη)αποτελεί αντιθέτως έναν αμφιλεγόμενο στόχο 
διότι θεωρείται σημαντικός από πλευράς ενεργείας, ενώ δεν θεωρείται βασι­
κός για τη γεωργία: η εφαρμογή του σε μία σημαντική κλίμακα θα απαιτούσε 
μη αμελητέα μέσα, ιδίως όσον αφορά τις εκτάσεις που θα έπρεπε να δεσμευθούν 
για το σκοπό αυτό. Από την άλλη μεριά οι γνώμες αποκλίνουν όσον αφορά τις 
σχετικές αποδόσεις των διαφόρων δυνατών χρήσεων της βιομάζας σάν πηγή 

-26-
ενεργείας στις τροφές ή επίσης και ως πρώτη ύλη (παραδείγματος χάριν, 
στη χημική βιομηχανία, η οποία θα μπορούσε να επωφεληθεί περισσότερο 
από την πολύπλοκη μοριακή δομή των φυτικών ουσιών). 
θα ήταν λοιπόν χρήσιμο αν η Κοινότητα συνέβαλε ατή διαμόρφωση μεθοδολογίας 
που να επιτρέπει την αντικειμενική αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων της παρα­
γωγής και των χρήσεων της βιομάζας, βασισμένη σε μία σαφή ορολογία και σε 
σωστούς υπολογισμούς τον οικονομικών αποδόσεων, έτσι ώστε να μπορούν να 
γίνουν συγκρίσεις μεταξύ των διαφόρων δυνατών μορφών αξιοποίσης της βιο­
μάζας. 
2. Ενιαία διευθέτηση των οριακών γεωργικών περιοχών  
(ειδικά των μεσογειακών περιοχών) 
Ένας από τους στόχους για τη βελτίωση της κατάστασης στις οριακές περιοχές, 
είναι η Οσο το δυνατόν πληρέστερη ενσωμάτωση της γεωργίας σε άλλες περιφε­
ρειακές δραστηριότητες (ενιαία γεωργική ανάπτυξη). Αυτό θα μπορούσε να 
ενισχυθεί με πειραματικές ενέργειες και επιδείξεις υποστηριζόμενες από 
την Κοινότητα. 
θα ήταν χρήσιμο να σχηματισθεί μία βάση αντικειμενικών δεδομένων σε θέματα 
χρησιμοποίησης της γης, των δυνατοτήτων της, των φυσικών κινδύνων και της 
αξιολόγησης τους °πδ οικολογική άποψη, και να δημιουργηθούν συστήματα γεωργι­
κών προειδοποιήσεων και προγνώσεων. Προηγμένες τεχνολογίες, όπως η αεροδια­
στημική τηλεανίχνευση, μπορούν να αποτελέσουν σημαντική συμβολή. 
Η αποκατάσταση των υποβαθμισμένων εδαφών με σκοπό την αναδάσωση καί,  γενι­
κότερα, η βελτίωση της εκμετάλλευσης των ξυλωδών πόρων με την επιλογή 
νέων δασικών ποικιλιών, θα έπρεπε να τύχει κοινοτικής υποστήριξης με τη 
μορφή σχεδίων έρευνας και επίδειξης. 
(*) Κατά την έννοια της οδηγίας του Συμβουλίου της 24 Ιουνίου 1980 που 
μετέτρεψε την κατευθυντήριο οδηγία 75/258/Ε0Κ περί "Γεωργίας σε 
ορεινές και σε μειονεκτικές περιοχές". 

-27-
3. Ελλειμματικές καλλιέργειες 
Η Κοινότητα εισάγει μεγάλες ποσότητες ορισμένων προϊόντων όπως καλαμπόκι, 
καπνό, ζωοτροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες. Η κοινοτική υποστήριξη για εργα­
σίες που έχουν σκοπό να προάγουν την καλλιέργεια τέτοιων προϊόντων είναι 
δικαιολογημένη, ιδίως για οικονομικές μελέτες σχετικές με τις επιπτώσεις 
που θα είχε η αντικατάσταση των παραδοσιακών καλλιεργειών με Αλλες που βα 
απέβλεπαν στην κάλυψη των ελλειμμάτων. 
4. Μείωση των πλεονασμάτων 
Σε κάθε περίοδο εμπορίας, η Κοινότητα αντιμετωπίζει προβλήματα πλεονασμάτων 
που δεν είναι περιστασιακά αλλά διαρθρωτικά. Η έρευνα θα πρέπει να συμβάλει 
στην εξεύρεση λύσεων στο πρόβλημα των πλεονασμάτων αυτών, είτε με τη μείωση 
του κόστους παραγωγής και διανομής με αποτέλεσμα τα προϊόντα να είναι αντα­
γωνιστικά στις παγκόσμιες αγορές, είτε με τη μετατροπή τους σε προϊόντα που 
μπορούν ευκολότερα να βρουν αποδοτικές διεξόδους, είτε ακόμα με την επιστρο­
φή σε άλλες μορφές εκμετάλλευσης — ιδίως των ελλειμματικών καλλιεργειών που 
αναφέρθηκαν προηγουμένως — των μέσων (εδάφη, εγκαταστάσεις) παραγωγής τους. 
Οι έρευνες που πρέπει να γίνουν πρός τις τρείς αυτές κατευθύνσεις για την 
αντιμετώπιση του προβλήματος, θα είναι συνδεδεμένες άμεσα με τις άλλες 
δραστηριότητες τις σχετικές με γεωργικά θέματα, θέματα ειδών διατροφής γεωργι­
κής προέλευσης ή" γεωργσβιομηχανικά θέματα : βιομοριακή μηχανική, τηλεανίχνευση, 
δάση,  βιοενεργειακός τομέας, έρευνα στις αναπτυσσόμενες χώρες κλπ... 
Ένα σημαντικά μέρος της προσπάθειας θα πρέπει να αφιερωθεί σε έργα επίδει­
ξης, ιδίως στο πεδίο της αποκαταστάσεως των εδαφών, στις καλλιεργητικές 
μεθόδους και στα προϊόντα, των οποίων οι κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις 
θα έπρεπε να αποτελέσουν θέμα ιδιαίτερης προσοχής. 
5. Ποιότητα των τροφίμων (Μελέτη των αποτελεσμάτων της 
"εντατικής" καλλιέργειας). 
Η αυξανόμενη ανησυχία των καταναλωτών σχετικά με την ποιότητα των τροφίμων, 
που επιτείνεται από τη χρησιμοποίηση συγχρόνων μεθόδων εντατικής καλλιέργειας, 
είναι ένας λόγος για την Κοινότητα να κάνει μία σημαντική ερευνητική 
προσπάθεια σε αυτό το πεδίο. Δεδομένου του πολύπλοκου και των οικονομικών 

-28-
επι πτώσεων του δέματος αυτού, θα ήταν σκόπιμο να μελετηθεί σε κοινοτικό 
επίπεδο, μέσα στο γενικό πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. 
Η Κοινότητα θα έπρεπε επίσης να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων μεθόδων στην 
τοξικολογία, επιτρέποντας έτσι να προσδιοριστούν καλύτερα τα κριτήρια 
"ασφαλείας" των ειδών διατροφής. 
Η βελτίωση της επεξεργασίας των τροφίμων αποτελεί και αυτή ένα στόχο 
που θα πρέπει να επιδιωχθεί, όπως και ήδη συμβαίνει σήμερα με τις συντο­
νισμένες ενέργειες  COST.  Η κοινοτική προσπάθεια στον τομέα αυτόν θα πρέ­
πει να είναι περισσότερο συγκεκριμένη και εντατικότερη. 
6. Βελτίωση των ζωικών παραγωγών 
Στο πεδίο αυτό, μία κοινοτική ώθηση θα μπορούσε να συμβάλει στο να 
προάγει και να συντονίσει καλύτερα τις εργασίες των Κρατών μελών σχε­
τικά με τα εξής θέματα 
- ο αγώνας κατά των νεανικών ασθενειών τον ζώων 
- η βελτίωση της απόδοσης της αναπαραγωγής των ζώων 
- η ταξινόμηση των σφαγίων (ενόψει μίας καλύτερης διαφοροποίησης κατά 
την επεξεργασία των τιμών του κρέατος) 
- η ανάπτυξη μεθόδων ευρύτερης αποδοχής για τη στέγαση, μεταφορά και 
σψαγή των ζώων  ("ANIMAL  WELFARE"). 
7. Βιολογική καταπολέμηση, ενιαία- καταπολέμηση των ασθενειών και τον  
παρασίτων 
Πρόκειται για την καταπολέμηση των ασθενειών και των παρασίτων. Διεξά­
γονται βέβαια έρευνες σε κάθε Κράτος μέλος με σκοπό να μειωθούν οι απώ­
λειες παραγωγικότητας που οφείλονται σε διάφορες δυσμενείς συνθήκες που 
επιδρούν στα φυτά και στα ζώα. Οι εργασίες θα έπρεπε να συντονίζονται 
καλύτερα. Συμβάλλουν εξάλλου στη μείωση των κινδύνων ρύπανσης. 
Η κοινοτική προσπάθεια θα έπρεπε να συγκεντρωθεί ειδικά σε μερικά  πει­
ραματικά προγράμματα επίδειξης των αποτελεσμάτων τής ενιαίας καταπολέ­
μησης. 

-29-
Η προστασΓα κατά των εισαγομένων "εξωτικών" ασθενειών θα έπρεπε να 
αποτελέσει ένα μέρος του έν λόγω στάχου. Τα αποτελέσματα της έρευνας 
στο θέμα αυτά θά εύρισκαν μ Γα χρήσιμη εφαρμογή στους κανονισμούς τούς 
σχετικούς με την εισαγωγή φυτικών και ζωικών προ"όντων. 
θ. Ανάπτυξη και εφαρμογές προηγμένων μεθόδων 
Η Κοινότητα οφείλει να προβεί σε επιλογή προκειμένου να βελτιωθεί ο 
συντονισμός των εργασιών των Κρατών μελών, να διακινούνται πληροφορίες 
και ερευνητές και για να βοηθηθούν οι έρευνες σε ορισμένα θέματα κρίσι­
μα ή πολύ ειδικευμένα, όπως είναι οι γενετικές μεταβολές και η προστασία 
των γενετικών πόρων (βλέπε τον αντικειμενικό σκοπό "Βιοτεχνολογία"), ή 
η τηλεανίχνευση στην υπηρεσία της γεωργίας (αξιολόγηση των αποδόσεων, 
διαχείριση του νερού άρδευσης, διατάξεις καλλιεργειών και η επίβλεψη 
της κατάστασης των). Στον τομέα των γενετικών πόρων, η χρησιμότητα 
των τραπεζών γονιδίων για την προστασία και τη βελτίωση της ανθεκτικότητας 
κατά των ασθενειών των καλλιεργούμενων φυτικών ειδών, είναι αναγνωρισμένη 
από όλα τα Κράτη μέλη. Τέτοιες τράπεζες υπάρχουν σε εθνική κλίμακα, 
αλλά θα έπρεπε επίσης να εξεταστεί η δυνατότητα και η χρησιμότητα των 
τραπεζών γονιδίων για την περίπτωση της κτηνοτροφίας. 
9. Πληροφόρηση 
Δεδομένης της μεγάλης διασποράς των ομάδων και των θεμάτων έρευνας στα 
Κράτη μέλη και της μεγάλης ωφέλειας που θα προκύψει από έναν καλύτερο 
συντονισμό των προσπαθειών, είναι απαραίτητο να.βελτιωθεί η κοινοτική 
υποδομή σε θέματα πληροφοριών για τρέχοντα ή προβλεπόμενα θέματα έρευνας. 
Ένα δίκτυο πληροφοριών βασισμένο στην απογραφή  AGREP  (permanent 
Inventory  of the  Agricultural  Research  Projects  of the  European 
Community:  Μόνιμη Απογραφή Προγραμμάτων Γεωργικής Έρευνας της Ευρω­
παϊκής Κοινότητας), που θα έπρεπε να δημιουργηθεί και να συμπληρωθεί 
με δεδομένα σχετικά με τους πόρους των προγραμμάτων, θα αποτελούσε 
ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Η δημιουργία του Προϋποθέτει κοινοτική 
υποστήριξη, ιδίως για να ενθαρρυνθεί η δραστηριότητα^πληροφόρησης σε 
ορισμένα Κράτη μέλη, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα πλήρες δίκτυο. 
ι 

-30-
Παρατηρήσε ι ς 
Η υποστήριξη, δια της αγροτικής έρευνας, της Βοήθειας πρός τις 
αναπτυσσόμενες χώρες, αποτελεί το αντικείμενο ενός άλλου τμήμα­
τος του προγράμματος-πλαισίου (βλέπε την επιλογή "Ενίσχυση της 
βοήθειας για ανάπτυξη") όπου αναπτύσσονται η σημασία και οι  επι­
θυμητοί προσανατολισμοί της αγροτικής έρευνας προς όφελος τον 
αναπτυσσομένων χωρών. Η έρευνα αυτή θα είναι προτιμότερο να γί­
νει σε συνεργασία με τα ιδρύματα ερευνών των αναπτυσσομένων χωρών. 

- 31 -
1.2.. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ 
ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΛΙΕΙΑΣ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η έρευνα στο πεδίο της αλιείας είναι ένα απδ τα στοιχεία που 
είναι απαραίτητα για την εφαρμογή μιας διαρθρωτικής πολιτικής 
στον τομέα αυτδν. Μέχρι τάρα η υποστήριξη της Κοινότητας σε αυτήν 
την έρευνα περιορίσθηκε σε μερικές ενέργειες περιορισμένης 
εμβέλειας και στην ίδρυση μίας Επιστημονικής και Τεχνικής Επιτροπής 
Αλιείας (Απόφαση της ΕυρωπαΓκής Επιτροπής της θης Ιουνίου 1979 
(JO L156/29))  που παίζει ένα συμβουλευτικό ρδλο για την ΕυρωπαΓκή 
Επιτροπή.Στο πλαίσιο των " Προτάσεων για θέματα διαρθρωτικής πολιτικής 
στον τομέα της αλιείας" που απετέλεσαν το αντικείμενο ανακοίνωσης 
προς το Συμβούλιο (θΟΜ(θθ)420 τελικδ της 18ης Ιουλίου 19θθ), η 
ΕυρωπαΓκή Επιτροπή προτείνει έναν κανόνισμδ σχετικδ με το συντονισμδ και 
την προώθηση της έρευνας στον τομέα της αλιείας που βασικά περιέχει 
τα στοιχεία επιλογής των τομέων στα οποία πρέπει να εφαρμοσθεί ο 
συντονισμδς σε θέματα έρευνας. Το έγγραφο διατηρεί την επικαιρδτητά του, 
ενω τα προτεινδμενα θέματα επανεξετάζονται και παρακάτω. Στο σημείο 
αυτό θα προστεθούν νέες προτάσεις και υποδείξεις που είναι σχετικές 
με τις τελευταίες εξελίξεις του τομέα. 
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Οι στδχοι που έχουν προτεραιδτητα στις μελλοντικές κοινοτικές ενέργειες 
θα πρέπει να επαναπροσδιορισθούν γύρω απδ 5 γενικά θέματα: 
1. Αξ ιολδγηση των πδρων 
Πρδκειται για ένα πεδίο που έχει ήδη καλυφθεί ικανοποιητικά απδ τακτικές 
εργασίες των Κρατών μελών με σκοπδ να ελέγχουν κάθε είδος που παρουσιάζει 
ένα οικονομικά ενδιαφέρον, θα έπρεπε πάντως, οι εργασίες αυτές να συντονιστούν 
σε κοινοτικδ επίπεδο και να υποστηριχθεί η ανάπτυξη τους προς τις 
ακδλουθες κατευθύνσεις : 

- 32 -
- Κατάταξη των πδρων σε βιο-οικονομικά πρότυπα : στον τομέα αυτόν, θα 
ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη μι'α πολιτική βοήθειας για τις επιστημονικές 
ανταλλαγές μεταξύ των Κρατών μελών και των διεθνών οργανισμών, ιδΓως 
του ΟΙΕΜ (εκτδς της Μεσογείου), και τις επαφές με το εξωτερικό1 της 
Κοινότητας (Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδός). 
- Ανάπτυξη μεθόδων για την επιτήρηση και αξιολόγηση των πόρων. Δεδομένου 
του υψηλού κόστους των πλοίων - εργαστηρίων και του περιορισμένου, 
επομένως, αριθμού των, δεν μπορεί να υπάρξει σκέψη για αποτελεσματική 
επιτήρηση με εθνικά μέσα. Η κοινή προσπάθεια είναι πράγματι απαραίτητη 
στο σημείο αυτό για να καλύψει εκτενείς θαλάσσιους χώρους, συμπεριλαμβα­
νομένων και ζωνών που είναι λίγο γνωστές (παραδείγματος χάριν ο Νότιος 
Ατλαντικός). 
Στο επίπεδο της τεχνικής τελειοποίησης των μεθόδων θα έπρεπε να δοθεί έμφαση 
στις νέες εξελίξεις της ηχητικής εντόπισης και της επισήμανσης ειδικών ειδών. 
2. Αλιευτικές Μέθοδοικαιμέθοδοι επιλογής των αλιευμάτων 
Εξοικονόμηση ενεργείας στις μεθόδους σύλληψης και κατεργασίας των προΓόντων: 
το θέμα αυτό καλύπτεται ικανοποιητικά από τα προγράμματα των Κρατών μελών, 
αλλά μία κοινοτική ενέργεια συντονισμού είναι απαραίτητη για τις μελέτες 
τεχνικής και οικονομικής φύσης που αποβλέπουν στη βελτίωση των αλιευτικών 
εξαρτημάτων (ιδίως της ανεμότρατας) και της πιο οικονομικής χρήσης τους από 
ενεργειακής απόψεως, καθώς και για τις προηγμένες τεχνικές που δίνουν 
τη δυνατότητα εξοικονόμησης ενεργείας στη κατεργασία και στην διατήρηση 
των προΓόντων. Βλέπε το στόχο " Ορθολογική χρήση της ενέργειας". 
3. Κατεργασία των προΓόντων 
Η βελτίωση των τεχνικών κατεργασίας των προΓόντων (π.χ. ψύξη) δικαιολογεί 
μία κοινοτική ενίσχυση, και θα έπρεπε να έχει επιπτώσεις στην ποιότητα 
των τροφίμων και στην εξοικονόμηση ενέργειας. 

- 33 -
Απδ την άλλη μεριά, η χρησιμοποίηση ψαριών μικρού μεγέθους (ιδιαίτερα 
ψάρια απδ τα πελάγη της μεσογείου), και των υποπροϊόντων αλιείας, καθώς 
επίσης και των αποβλήτων, 9α μπορούσε να αποτελέσει πράγμα που δεν έχει 
μέχρι τώρα συμβεί, πηγή" πρωτεΓνών για κατανάλωση απδ ανθρώπους και απδ 
ζώα.  Μία κοινοτική" ενέργεια έρευνας επάνω στο θέμα αυτό είναι ιδιαίτερα 
επιθυμητή. 
4. Αλληλεπίδραση μεταξύ των ειδών και του περιβάλλοντος 
Η μελέτη των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ των διαφόρων ειδών και με 
το περιβάλλον τους αποτελεί ένα πεδίο έρευνας που δεν έχει γίνει 
αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής και δπου μία συντονισμένη ενέργεια 
σε κοινοτικά και διεθνή επίπεδα θα ήταν πολύ χρήσιμη. 
Μία κοινοτική ενέργεια είναι επίσης επιθυμητή στον γενικότερο τομέα των 
μολύνσεων που έχουν επιπτώσεις στην αλυσίδα διατροφής του ανθρώπου. 
Τέτοιες εργασίες θα έδιναν τη δυνατότητα να ξεπερασθεί το σημερινό 
στάδια που συνίσταται κυρίως στην επεξεργασία και εφαρμογή μεθόδων 
τακτικής αναλύσεως ρουτίνας σχετικά με τον έλεγχο της θαλάσσιας ρύπανσης, 
δίνοντας περισσότερη σημασία στη σχέση μεταξύ της ρύπανσης και των 
ασθενειών που μεταφέρονται μέσω ψαριών που προέρχονται από μολυσμένες 
ζώνες. 
5. Ιχθυοτροφεία 
• αναπτυσσόμενος αυτός τομέας δραστηριότητας αξίζει ιδιαίτερης προσοχής. 
Μεταξύ των σημαντικών και επίκαιρων θεμάτων συμπεριλαμβάνεται η βελτίωση 
της αναπαραγωγής των ειδών, οι γενετικοί χωρισμοί και η μελέτη των 
ασθενειών που επιδρούν στην καλλιέργεια. 

- 34 -
ΕΠΙΛΟΓΗ 1 ; ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΤΟΜΕΑ 
(συμπεριλαμβανομένης και της αλιείας) 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών μεταξύ των διάφορων ειδικών στόχων. 
Ανάπτυξη της αγροτικής παραγωγικότητας και βελτίωση της ποιότητας  
και μετατροπή των αγροτικών προΤόντων 
Ειδικοί στόχοι 
- Απόβλητα (συμπεριλαμβανομένης και της βιομάζας) 
- Οριακές περιοχές 
- Ελλειματικές καλλιέργειες 
- Μείωση των πλεονασμάτων 
- Ποιότητα των τροφίμων 
- Βελτίωση των ζωΤκών παραγωγών 
- Βιολογική — ενιαία καταπολέμηση των ασθενειών 
και των παρασίτων 
- Ανάπτυξη και εφαρμογές προηγμένων μεθόδων 
- Πληροφόρηση 20 
10 
5 
15 
10 
15 
10 
15 
< 3 
Αλιε ία 
Ειδικοί αντικειμενικοί σκοποί 
- Αξιολόγηση των πόρων 
- Τεχνικές σύλληψης 
- Μέθοδοι κατεργασίας των προΤόντων 
- Περιβάλλον (ασθένειες στο φυσικό περιβάλλον, 
ρύπανση,  κλπ....) 
- Ιχθυοτροφεία (συμπεριλαμβανομένων και των 
ασθενειών σε τεχνητό περιβάλλον) 35 
15 
15 
15 
20 
Για να μπορέσει να ανταποκριθεί στην ελάχιστη απαιτούμενη αποδοτικότητα, 
η χρηματοδότηση των ενεργειών σχετικά με την επιλογή " Προώθηση 
ανταγωνιστικότητας στο γεωργικό και αλιευτικό τομέα" θα έπρεπε να φθάσει, 
για την περίοδο 1984-1987, τα 130 εκατ. ΕΟΙΙ ( με σταθερές τιμές 1982) με 
την εξής κατανομή : 
- υποεπιλογή - γεωργία 115 εκατ. ΕΟΙΙ 
- υποεπιλογή - αλιεία 15 εκατ. ΕΟΙΙ 
Για την επιλογή αυτή, η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει, κατά το δυνατόν, τα κονδύλια 
προϋπολογισμού του τομέα αυτού για να χρηματοδοτήσει τις άμεσα συνδεόμενες 
προσπάθειες Ε, Α6Ε ' 

- 35 -
2. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η αναγκαιότητα μίας κοινοτικής βιομηχανικής στρατηγικής, η σημασΓα της Ε, Α6Ε 
στην στρατηγική αυτή και η προτεραιότητα που πρέπει να δοθεί στην επιλογή 
"Προώθηση της ανταγωνιστικότητας στο βιομηχανικό τομέα" στο πλαίσιο του 
προγραμματισμού των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της Επιστήμης 
και Τεχνικής, έχουν υπογραμμισθεί σε δύο πρόσφατες ανακοινώσεις της 
Επιτροπής προς το Συμβούλιο ν  ^. 
Η γρήγορη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και η αναπόφευκτη βιομηχανική εφαρμογή 
τους θα προκαλέσουν σοβαρές μεταλλαγές όχι μόνο στο επίπεδο των μεθόδων 
κατασκευής αλλά ακόμη και στο επίπεδο της φύσης των προΓόντων και των 
υπηρεσιών, στο επίπεδο της δομής, της οργάνωσης και εντόπισης των 
βιομηχανικών δραστηριοτήτων. Είναι απαραίτητο να προβλεφθούν αυτές οι 
μεταλλαγές για να μπορέσουν οι βιομηχανίες να έχουν το χρόνο που χρειάζεται 
για προσαρμογή, και επομένως να μπορέσουν να καταστούν περισσότερο 
ανταγωνιστικές, αντί να υποστούν την πίεση ενός αποτελεσματικότερου 
ανταγωνισμού και να προσπαθούν να αμυνθούν με μία αργοπορημένη και επιβεβλη­
μένης προσαρμογής. Εναπόκειται κατά κύριο λόγο στη βιομηχανία να αναλάβει 
τις αναγκαίες προσπάθειες, αλλά και η Κοινότητα προσαρμοζόμενη με τις 
εθνικές πρωτοβουλίες και τους κύκλους της βιομηχανίας (συμπεριλαμβανομένων 
των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων), μπορεί και πρέπει να παίξει ένα 
σημαντικό ρόλο στις διαδικασίες αυτές, εκεί όπου είναι χρήσιμο, σε συνάρτηση 
με την οικονομική, κοινωνική ή στρατηγική σπουδαιότητα των επι μέρους τομέων. 
Η κοινοτική στρατηγική που απορρέει από την ανάγκη της πολιτικής αυτής της 
μακροπρόθεσμης βιομηχανικής αλλαγής, πρέπει να διαρθρωθεί σύμφωνα με την εζέλιζη 
ΟΟΜ(ΒΙ) 639 τελικδ/2- "Α Οοπωηιηϊΐν 81;Γ&τ;β8γ ίο άβνβίορ Βατορβ»8 
ΙηάτιβΊΐΓν .  (:"Μία  Στρατηγική της Κοινότητας για την Ανάπτυξη της 
Βιομηχανίας της,Ευρώπης"), 00Μ (θΐ) 574 τελικό -" ΙΑ ΓβοΙιβΓοΙιβ 3&Τ 
βΐ Ιβ. Οοπωιαη&ιιΐίβ βιιτορββηβ - ΡΓοροβΐϋοηβ ροτιτ Ιββ βηηβββ 8θ"(:" Η 
Επιστημονική και Τεχνική Έρευνα και η ευρωπα'Γκή Κοινότητα - Προτάσεις 
για τη δεκαετία *80"). 

- 36 -
της καττάστασης και προοπτικής με την Ε, ΑΕΕ και τις ενέργειες πρότυπου 
πειραματισμού και επίδειξης : 
- παρατηρούμενη κατάσταση και προοπτικές 
Είναι στρατηγικής σημασίας να γίνει μία ανάλυση του πώς είναι δυνατδν 
οι παραδοσιακοί τομείς να χρησιμοποιήσουν, κατά τον καλύτερο τρδπο, 
τις νέες τεχνολογίες για να βελτιώσουν,αν όχι να μεταβάλουν τη τεχνολογία 
υποδομής .. ,. 
- έρευνα και ανάπτυξη 
0 εκσυγχρονισμδς της τεχνολογίας υποδομής έχει ανάγκη απδ μία εμβάθυνση 
γνώσεων σε τρία επίπεδα: 
ο Οι νέες τεχνολογίες που προσφέρουν ένα τεράστιο δυναμικδ αλλαγής. Η 
προτεραιότητα θα δοθεί στις νέες τεχνολογίες πληροφόρησης που ήδη.έχουν 
αρχίσει να επιφέρουν ριζικές αλλαγές σε πολλούς οικονομικούς τομείς 
και όπου μία μαζική προσπάθεια είναι απαραίτητη, καθώς επίσης και στις 
β ιοτεχνολογίες που θά έχουν σημαντικές επιπτώσεις σε πολλούς οικονομικούς 
τομείς, και ιδιαίτερα στη γεωργία, στην υγεία, στη χημική βιομηχανία 
και στο περιβάλλον. 
ο οι πολυκλαδικές τεχνολογίες, δηλαδή, τεχνολογίες "κλειδιά" που είναι 
κοινές σε πολλούς τομείς. 
ο η προσαρμογή συγκλινουσών τεχνολογιών (όπως οι τεχνολογίες υλικών, 
σχεδιασμού και κατασκευής) σε ειδικούς τομείς. 
- ενέργειες πρότυπου πειραματισμού ή επίδειξης εκσυγχρονισμού της τεχνολογίας  
υποδομής. 
Για ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους ή τομείς, σημαντικούς για την 
ευρωπαΓκή οικονομία, στους οποίους μπορεί να επέλθουν ενδιαφέρουσες μεταβολές 
σε λογικό χρονικό διάστημα, ίσως χρειάζεται μία ώθηση για να υπερνικηθούν 
οι δισταγμοί μπροστά στις αλλαγές. Αυτές οι έγκαιρες παρεμβάσεις θα έπρεπε 
να αφορούν εγχειρήματα κατανεμημένα σε πολλά Κράτη μέλη, και σε διάφορες 
κλίμακες, έτσι ώστε να προκύψει όφελος από την ευρύτητα των εμπειριών. 
Τεχνολογία υποδομής : σύνολο τεχνολογιών που αποτελούν την υποδομή 
ενός τομέα ή ενός προΓδντος. 

- 37 -
Η προώθηση της ανταγωνι στι κδτητας στον βιομηχανικό" τομέα εΓναι Γσως 
ο πολυπλοκότερος στόχος αυτού του προγράμματος πλαισίου, διότι αφορά 
το σύνολο σχεδόν των μεθόδων παραγωγής. Η κοινοτική Ε,  AGE  δεν μπορεί 
φυσικά να καλύψει το σύνολο των τομέων,αλλά με την καταλυτική της επενέργεια 
θα έχει ως αποτέλεσμα να παρασύρει σε πρωτοβουλίες τα Κράτη μέλη και 
τη βιομηχανία. Προϋπόθεση για την επιτυχία αυτού του σχεδίου είναι να 
επιτευχθεί η κοινή συναίνεση και η συμμετοχή των σχετικών βιομηχανικών 
κύκλων. Κατά την εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής, οι μικρές και 
μεσαίες επιχειρήσεις θα πρέπει να αποτελέσουν το αντικείμενο ιδιαίτερης 
προσοχής για να ληφθούν υπόψη οι ίδιες τους ανάγκες και δυσχέρειες. 
Πριν εξετάσουμε τους μεγάλους στόχους αυτής της επιλογής, πρέπει να 
σημειώσουμε ότι η ποικιλία των οικονομικών και κοινωνικών αγαθών που 
παρέχει η βιομηχανία, επιβάλλει ώστε οι στόχοι αυτοί να είναι στενά 
συνδεδεμένοι με άλλους στόχους του προγράμματος πλαισίου  : παραδείγματος 
χάριν, η καλύτερη χρήση των πρώτων υλών και των ενεργειακών πόρων οδηγεί 
στην διαμόρφωση ανταγωνιστικότερων νέων υλικών, προΓόντων και μεθόδων, 
και έχει αξιοσημείωτες επιπτώσεις στην ανάπτυξη των παραδοσιακών βιομηχανιών 
(πράγματι,  το ένα τρίτο περίπου των δραστηριοτήτων υπέρ των βιομηχανιών 
αυτών μπορεί να είναι το αποτέλεσμα ενεργειών προσανατολισμένων κυρίως 
προς άλλους στόχους]. Αντίθετα, οι νέες τεχνολογίες, με τις εφαρμογές τους, 
θα συνεισφέρουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας στους 
τομείς της γεωργίας, της υγείας, της ασφάλειας της ορθολογικής χρήσης 
της ενέργειας, κλπ... 
•I ΚΥΡΙΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Μέσα στο πλαίσιο του καταλυτικού ρόλου της, η κοινοτική Ε, Α6Ε πρέπει 
να προσπαθήσει να προωθήσει τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων τομέων 
της βιομηχανίας, και μεταξύ της βιομηχανίας και των ερευνητικών 
κέντρων και των πανεπιστημίων. Η βελτίωση της συνεργασίας σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο αποτελεί σταθερή επιδίωξη που αντανακλά στους τρείς κύριους 
στόχους που αποβλέπουν στην προώθηση της ανταγωνιστικότητας στο βιομηχανικό 
τομέα. 

- 3Β 
2.1.  Εξάλειψη  και  μεΤόση  τον  εμποδίων. 
2.2.  Βελτίωση  και  ανάπτυξη νΕων μεθάδων  και  νέον προϊόντων  για τις 
συμβατικές βιομηχανίες. 
2.3.  Προώθηση  και  ανάπτυξη νέον τεχνολογιών  : 
2.3.1.  Τεχνολογίες πληροφόρησης 
2.3.2.  Βιοτεχνολογία 
2.1.  ΕΞΑΛΕΙΨΗ  ΚΑΙ  ΜΕΙΟΣΗ  ΤΟΝ  ΕΜΠΟΔΙΩΝ 
Η αγορά  τον  βιομηχανικών προϊόντον  και  αγαθών υπόκειται  στη  σύγκριση 
και την  ποιότητα  των  μέτρων  : η  αμφισβήτηση  της  ποιότητας  των  προϊό­
ντων  που  προέρχεται  από μή  ακριβή  και  καθορισμένα μέτρα, πράγματι 
είναι ζημιογόνα.  Οι  δραστηριότητες  της  Κοινότητας  για τον  καθορισμό 
κριτηρίων ποιότητας, απαιτούν επίσης προβληματισμό  επί των  μέσων 
εξακρίβωσης  και των  μεθόδων μέτρησης  που να  αναγνωρίζονται  από  όλους, 
διότι αλλιώς  το  επιθυμητό αποτέλεσμα εναρμονισμού  δεν  μπορεί  να  επι­
τευχθεί.  Μία  δραστηριότητα έρευνας  και  ανάπτυξης  στο  πεδίο αυτό 
αντιστοιχεί πλήρως στίς κοινοτικές βλέψεις.  Οι  επιστημονικοί  και 
τεχνικοί στόχοι  θα  είναι  η βελτίωση  των  μεθόδων μέτρησης,  η προετοι­ 
μασία  και η  πιστοποίηση  των  υλικών αναφοράς στον πυρηνικό τομέα 
(ενεργειακές  και  ιατρικές εφαρμογές) καθώς επίσης  και σε  πεδία όπου 
γίνονται αισθητή  η αύξηση  των  αναγκών, όπος  η μετρολογία  των  δια­
στάσεων,  των  μηχανικών, μεγεθών ηλεκτρικών, μεγεθών οπτικών μεγεθών, 
των θερμοκρασιών,  η χημική ανάλυση (ιδιαίτερα  των  μετάλλων,  τον τρο-
φίμον καθώς  και  βιομηχανικών ρυπαντών),  και οι  φυσικές  και  τεχνικές 
ιδιότητες  των  υλικών. 
Η δραστηριότητα αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία  με την  τεχνολογική 
πρόοδο,  που  έχει  σαν  αποτέλεσμα  την  αυξανόμενη πολυπλοκότητα  των 
προϊόντον,  και  επόμενος  και τον  αναγκαίων μεθδδαν ελέγχου  και  μετρή-
σεως,  και που  αποτελεί  ένα  σταθερό στόχο  της  κοινοτικής  Ε & Α. 
Πέρα  από  αυτή  τη δραστηριότητα, είναι χρήσιμο  να  υπενθυμίσουμε  ότι 
άλλοι στόχοι, ιδίως  ο στόχος  " Προώθηση  και  ανάπτυξη  τον  τεχνολογιών 

- 39 -
πληροφόρησης", απαιτούν προσπάθειες προτυποποίησης και καθορισμού 
κανόνων που επίσης αποσκοπούν στη μείωση των εμποδίων. 
2.2. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΝΕΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΑ ΤΙΣ  
ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ 
0 στόχος αυτός είναι κεφαλαιώδους σημασίας διότι αφορά τον κύριο κορμό 
της βιομηχανίας της κοινωνίας μας. Μέχρι τώρα υπήρξε  αντΓ  κείμενο μίας 
σχετικό περιορισμένης και συγκυριακής κοινοτικής προσπάθειας, που θα 
ενταθεί σημαντικό κατό την περίοδο του εν λόγο προγράμματος πλαισίου. 
1. Σύμφωνα με τη προσέγγιση που καθορίστηκε..στην εισαγωγή, θα εκπονηθούν 
*μελέτες της παρατηρούμενης κατάστασης και προοπτικής σε συνεργασία 
με τους σχετικούς τομείς. 
Πρόκειται αφενός για μία ανάλυση ενός τομέα ή ενός καθορισμένου 
προϊόντος, των ιδιοτήτων του, τον λειτουργιών του και της αγοράς του 
καθώς επίσης και της/διαδικασίας παραγωγής του, προκειμένου να μελε­
τηθεί ο βαθμός στον οποίο οι διαθέσιμες τεχνολογίες μπορούν να βελτιώ­
σουν την ποιότητα ή να μετατρέψουν το προϊόν και να αυξήσουν την 
παραγωγικότητα. Αφετέρου, πρόκειται για την πραγματοποίηση μίας  λει­
τουργικής ανάλυσης που να επιτρέπει να εντοπισθούν οι σπουδαιότερες 
τεχνολογίες - συμβατικές ή νέες - και να προσδιορισθεί σε ποιους 
τομείς μπορούν να χρησιμοποιηθούν καλύτερα. Πρέπει, τέλος να μελετη­
θούν οι εμπειρίες των καινοτομιών στην τεχνολογία υποδομών που έχουν 
πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη και αλλού, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες 
και στην Ιαπωνία. 
Τα αποτελέσματα των μελετών αυτών θα βοηθήσουν στον καθορισμό των 
προτεραιοτήτων για τις ενέργειες που θα επακολουθήσουν σχετικά με 
τους στόχους. 
2. Ε & Α στις πολυκλαδικές τεχνολογίες. Πρόκειται για τον εντοπισμό και 
την τελειοποίηση των τεχνολογιών "κλειδί" που είναι κοινές σε πολλούς 
βιομηχανικούς τομείς. Είναι ένα πεδίο στο οποίο πρέπει να συνεργασθούν 
οι βιομηχανίες, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια. 

- 4U  -
Ανάλογα  με τις  μελέτες  που  έχουν  ήδη  γΐνει  και τις  ανάγκες  που  έχουν 
εκφρασθεί  από  τους Ευρωπαίους βιομηχάνους,  θα  πρέπει  να  εφαρμοστούν μέτρα 
που θα είναι αρκετά σημαντικά ώστε  από  τώρα  και  μέχρι  το 19ΘΘ να  γίνουν 
ουσιαστικά ανοίγματα στις ακόλουθες κατευθύνσεις  : 
-την ανάπτυξη νέων υλικών, (συνθετικά, πολυμερή, υπερκράματα, κεραμικά, 
κλπ...)  για  υψηλότερες αποδόσεις  ή που  επιτρέπουν  την  αντικατάσταση 
στρατηγικών εισαγομένων υλικών. 
- τη  βελτίωση  της  αξιοπιστίας  και της  αντοχής χρήσης, 
- την  ανάπτυξη νέων μεθόδων εφαρμογής  και  κατεργασίας  των  υλικών, ιδίως 
της χρήσης  των  ακτίνων λέϊζερ  (laser) , 
- τη  βελτίωση  των  ιδιοτήτων  των  επιφανειών  και  μεμβρανών, 
- την  ανάπτυξη  και  βελτίωση  των  τεχνικών συγκολλήσεως και'ένωσης  των 
υλικών, 
- την  ανάπτυξη νέων τεχνικών  και της  χρήσης επιστημονικών οργάνων ιδίως 
για τον  ποιοτικό έλεγχο  των  προϊόντων καθώς  και για τη  μέτρηση  της 
ρύπανσης (πρβλ στόχος "Προστασία περιβάλλοντος"). 
Πολλοί βιομηχανικοί τομείς  και  ειδικά  το  αυτοκίνητο,  οι εργαλειομηχανές, 
τα μή  σιδηρούχα,  οι μεταφορές,  η χημεία θα-επωφεληθούν  από τα  αποτελέσματα 
που θα επιτευχθούν. 
. 3. Ε & Α για την  τεχνολογική ανανέωση ειδικών τομέων 
Η τεχνολογία υποδομής μπορεί  να  ανανεωθεί  με τη  συνδυασμένη χρήση συγκλι-
νουσών τεχνολογιών, όπως παραδείγματος χάριν  των  κατασκευών  που  ελέγχονται 
από υπολογιστές,  των  νέων υλικών  και  νέων μεθόδων ενώσεως  (junction). 
Οι τεχνολογίες αυτές αναπτύσσονται συχνά  σε έναν άλλο τομέα  και  πρέπει 
να προσαρμοστούν στις ειδικές ανάγκες  και να  καταστούν συμβιβαστές μεταξύ 
τους. 
Κατά προτεραιότητα, πρέπει  να  εξεταστούν  : οι  τομείς  που  σήμερα είναι  οι 
περισσότερο απειλούμενοι όπως, παραδείγματος χάριν,  ο τομέας  της  ένδυσης, 

- 41 -
η κλωστοϋφαντουργία και η βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα, καθώς και οι 
οικονομικά και στρατηγικά σημαντικοί τομείς .που μπορούν να επωφεληθούν 
ιδιαίτερα από μία ανανέωση της τεχνολογίας υποδομής, όπως παραδείγματος 
χάριν οι μεταφορές, οι εργαλειομηχανές, οι κατασκευές και τα είδη δια­
τροφής γεωργικής προέλευσης. 
4. Ενέργειες πρότυπου πειραματισμού ή επίδειξης 
Για να μπορέσει να επιτευχθεί η ανανέωση της τεχνολογίας υποδομής ορισμέ­
νων τομέων, θα είναι απαραίτητο όχι μόνο να γίνουν γνωστές στους βιομη­
χάνους οι νέες δυνατότητες που απορρέουν από προηγούμενες έρευνες, αλλά 
επίσης να επιταχυνθεί η ενσωμάτωση τους μέσα στους σχετικούς τομείς μέσω 
προτύπων πειραματικών δραστηριοτήτων ή ακόμα μέσο πειραματικών επιδείξεων 
μέσα στις ίδιες τις επιχειρήσεις. 0 αριθμός των δραστηριοτήτων αυτών θα 
είναι αναγκαστικά περιορισμένος και η επιλογή τους (τομείς, επιχειρήσεις, 
περιοχές, χώρες), σε στενή συνεργασία με τη βιομηχανία, θα αποσκοπεί κατά 
κύριο λόγο στη μεγιστοποίηση τον» επθυμητών αποτελεσμάτων. Η βιομηχανία 
σιδήρου και η χάλυβα καθώς και ο τομέας της ένδυσης, εμφανίζονται από 
τώρα σαν τομείς με προτεραιότητα. 
2.3. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΏΝ 
2.3.1.  ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 
Οι τεχνολογίες πληροφόρησης (Τ.Π.) έχουν στρατηγική σημασία όχι μόνο λόγω των 
σοβαρών επιπτώσεων τους σε ένα μεγάλο αριθμό οικονομικών και κοινωνικών δραστη­
ριοτήτων, αλλά επίσης και για το μέγεθος του βιομηχανικού τομέα τους. 
Εάν ο σημερινός ρυθμός αύξησης διατηρηθεί μέχρι το 1990, ο τομέας αυτός θα 
καταστεί πράγματι ο σημαντικότερος κατασκευαστικής βιομηχανίας, αντιπροσωπεύοντας 
σε παγκόσμιο επίπεδο ένα συνολικό ποσό συναλλαγών 600 διεσεκατομμυρίων δολαρίων. 
Στον τομέα αυτόν, Οπου η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από την τεχνολογική πρωτο­
πορία, η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξαρτάται πολύ συχνά από λύσεις που εισάγει, 
και καθυστερεί στην υιοθέτηση των σύγχρονων τεχνολογιών. Η ανταγονι στ ικότητα 
της ευρωπαϊκής 

- 42 -
βιομηχανίας των Τ.Π. διακυβεύεται, και μΓα τεράστια προσπάθεια Ε, Α  & Ε 
είναι απαραίτητη για να φέρει την Ευρώπη στο τεχνολογικό επΓπεδο των Αμερι­
κανών και Ιαπώνων ανταγωνιστών της. Συνειδητοποιώντας τα διακυβευόμενα, 
τα Κράτη μέλη έχουν ξεκινήσει ή ετοιμάζουν ένα εθνικδ σχέδιο σημαντικών 
προγραμμάτων Ε, Α  & Ε. Η Κοινότητα Βα πρέπει όχι μόνο να βοηθήσει στο συν­
τονισμό των εθνικών πολιτικών αλλά επίσης να ενθαρρύνει, με δυναμικΕς κατα­
λυτικές ενέργειες, τις ενδοκοινοτικές συνεργασίες που εΓναι αναγκαίες για 
την επίτευξη των ορίων αποδοτικότητας και για την επεξεργασία κοινών κανό­
νων και προτύπων. 
Η κοινοτική προσπάθεια θα αποβλέπει στην επίτευξη των ακολούθων στόχων: 
1. Ε & Τ για την απδκτηση των βασικών τεχνολογιών 
Οι μελέτες και οι διαβουλεύσεις με βιομηχανικούς εμπειρογνώμονες έχουν 
δείξει δτι η κοινοτική προσπάθεια θα έπρεπε να συγκεντρωθεί ταυτόχρονα 
στους ακόλουθους πέντε τομείς: πραγματικά δεν είναι δυνατόν σήμερα να 
κάνει κανείς πι δ στενές επιλογές, διότι η πρόοδος σε ένα τομέα εξαρτάται 
απά την πρόοδο που επιτυγχάνεται στους άλλους. 
Μ ι κροηλεκτρον  ι κή_τεχ y αλογ_ί α 
Το κόστος και η απόδοση δλων των σύγχρονων ηλεκτρονικών συστημάτων εξαρτών­
ται απδ την πρδοδο της μικροηλεκτρονικής τεχνολογίας και ιδιαίτερα απδ τα 
κυκλώματα  VLSI  (με ολοκλήρωση πολύ μεγάλης κλίμακας). Η Ευρώπη, που  αντι­
προσωπεύει το  20%  της αγοράς των ολοκληρωμένων κυκλωμάτων αλλά που παρά­
γει μδνο το  6%,  δεν μπορεί να συνεχίζει να εξαρτάται απδ τις ΗΠΑ και την 
Ιαπωνία σε αυτδ το γενικδ τομέα. Χρειάζεται μία σημαντική προσπάθεια για 
να αναπτυχθεί στην Ευρώπη ένα δυναμικό σχεδιασμού, κατασκευής και δοκιμής 
των κυκλωμάτων  VLSI,  Για να υπάρξει ανταγωνιστικότητα, η προσπάθεια πρέ­
πει να στραφεί προς την τεχνολογία με διαστάσεις κάτω απδ ένα μικρό (ΐμ). 
Τεχνολογία^Οπνί/ΑΡΙΕ 
Η πρόοδος στο επίπεδο του  SOFTWARE  είναι εξίσου καθοριστική δσο και η πρό­
οδος στη μικροηλεκτρονική για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προΤδν-

- 43 -
των. Η ανάπτυξη του  SOFTWARE  εΓναι δαπανηρή και απαιτεΓ συνεργασία σε ευρω­
παϊκό επίπεδο για να χρησιμοποιηθεί κατά τον καλύτερο τρόπο το ανθρώπινο δυ­
ναμικό που υπάρχει σήμερα στην Ευρώπη στον τομΕα αυτδ. Πρέπει να επιτευχθεί 
σημαντική πρδοδος στην τεχνολογία του  SOFTWARE,  ιδίως στη βελτίωση των τεχνι­
κών μεθδδων για την παραγωγή σπονδυλωτού  (modular)  SOFTWARE,  που θα μπορεί 
να μεταφέρεται, και που είναι απαραίτητο για τον έλεγχο της νέας γενεάς των 
συστημάτων επεξεργασίας πληροφοριών προηγμένης μορφής. 
Επεξεργασία πληροφοριών προηγμένης μορφή  (AIP) 
Η νέα γενεά των συστημάτων  AIP  θα επιτρέψει στον άνθρωπο να επικοινωνεί 
απευθείας με τη μηχανή της οποίας η λειτουργία θα πλησιάζει περισσότερο τον 
τρόπο της ανθρώπινης σκέψης η οποία διεξάγεται με συσχέτιση και με επαγωγή 
παρά με υπολογισμό και αποθήκευση στοιχείων. Οι έρευνες θα πρέπει να στρα­
φούν προς την επιστήμη των πληροφοριών (αναπαράσταση των γνώσεων, τεχνικές 
συναγωγής και επαγωγής), στην αποθήκευση και χρήση των γνώσεων, την επεξερ­
γασία των σημάτων, τις εξωτερικές διασυνδέσεις και τις νέες αρχιτεκτονικές 
των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Οι έρευνες αυτές θα επιτρέψουν ιδίως τη σχε­
δίαση και λειτουργία ειδικευμένων συστημάτων διαχειρίσεως  (management experts 
systems). 
Αυτόματη γραφειακή εργασία 
Η αυτδματη γραφειακή εργασία θα αποβεί πιθανώς η πι ο μεγάλη αγορά της Τεχνο­
λογίας Πληροφορήσεως. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η  IBM  και η  Xerox  έχουν 
δαπανήσει μέχρι τώρα στον τομέα αυτδ περισσότερο απδ δλη την ευρωπαϊκή βιο­
μηχανία. Η προσπάθεια θα πρέπει να στραφεί ιδιαίτερα στις διάφορες πλευρές 
των "ευφυών" συνδιαλλαγών μεταξύ του ανθρώπου και της μηχανής (ολοκληρωμένη 
επικοινωνία με εικδνα-κείμενο-ομιλία, παραγωγή και διανομή εγγράφων, κλπ.). 
Μεταξύ των εφαρμογών του κλάδου αυτού, η αυτδματη μετάφραση είναι ιδιαίτερα 
σημαντική απδ κοινοτική άποψη. 
Καθετοποιημένη παραγωγή μέσω υπολογιστοΰ 
'ϋλη η κατασκευαστική βιομηχανία  - οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις, 

- 44 -
καθώς επίσης και οι μεγάλες  - θα έχει σημαντικά οφέλη απδ την ανάπτυξη συ­
στημάτων που Βα ενοποιούν το σχεδιασμό, την κατασκευή, τη συναρμολόγηση, 
τις δοκιμές και την επισκευή με τη βοήθεια ενδς ηλεκτρονικού υπολογιοταύ. 
Μαζί με τον κλάδο της αυτδμπτης γραφειακής εργασίας αποτελεί μία απδ τις 
πι δ σημαντικές εφαρμογές της τεχνολογίας πληροφορήσεως λδγω του μεγέγους 
της αγοράς που αντιπροσωπεύουν. 
Οι έρευνες θα πρέπει να στραφούν ιδίως προς την αρχιτεκτονική των ολοκλη­
ρωμένων συστημάτων, τη ρομποτική, τα αισθητήρια στοιχεία και θα απαιτήσουν 
εξελίξεις στη μικροηλεκτρονική και στο  SOFTWARE. 
2. Δη  μ ι ουργία υποδομής για επικοινωνία μεταξύ ερευνητικών εργαστηρίων 
Το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών που συνδέει τα κέντρα έρευνας, τα πανε­
πιστήμια και τα βιομηχανικό, εργαστήρια διασκορπισμένα στην επικράτεια της 
Κοινότητας, αποτελεί μία απαραίτητη υποδομή για την εφαρμογή των κοινοτικών 
προγραμμάτων συνεργασίας σε θέματα Ε  & Τ. 
Ένα τέτοιο σύστημα θα έπρεπε να προσφέρει διάφορες υπηρεσίες (ανταλλαγή 
πληροφοριών, ανταλλαγή κωδικών και βάσεων δεδομένων, και αμοιβαία πρόσβα­
ση στις μηχανογραφικές εγκαταστάσεις των φορέων που συνεργάζονται για ένα 
πρόγραμμα) και η επίτευξη του θα έπρεπε να είναι κυρίως αποτέλεσμα χρησι­
μοποίησης των τεχνικών μεθόδων επικοινωνίας που προσφέρουν οι οργανισμοί 
τηλεπικοινωνιών σε ευνικδ και διεθνές επίπεδο, και των δυνατοτήτων μηχα­
νοργάνωσης που προσφέρουν οι κατασκευαστές. Η κοινοτική προσπάθεια θα 
έπρεπε να στραφεί ιδίως προς το πρδβλημα τυποποίησης πρωτοκόλλων υψηλής 
στάθμης. 
Οα πρέπει να γίνουν μελέτες προς τον καθορισμό των χαρακτηριστικών και των 
τρόπων γρήγορης εφαρμογής ενδς τέτοιου συστήματος που θα προσαρμόζεται ανα­
λόγως της εμπειρίας που αποκτάται και που θα μπορούσε τελικά να εξαπλωθεί 
σε δλη την ευρωπαϊκή έρευνα της Κοινότητας. 

- 45 -
3. Η ανάπτυξη των εφαρμογών και η κατάρτιση των καταναλωτών Ο 
Η εκμετάλλευση του τεχνολογικοί κεφαλαίου για την τοποθέτηση στην αγορά 
νέων προϊόντων που να είναι ανταγωνίσιμα και ελκυστικά για τον κατανα­
λωτή,  αποτελεί έναν αποδεδειγμένως ασθενή κρίκο στη διαδικασία της  και­
νοτομίας στο πεδίο των Τ.Π. στην Ευρώπη. Η ανεπάρκεια στην εκμετάλλευση 
των βασικών τεχνολογιών δεν αποτελεί τη μδνη αιτία. Πρέπει να επισημά­
νουμε εξίσου την τάση των Ευρωπαίων βιομηχάνων και καταναλωτών να προ­
τιμούν εισαγόμενες λύσεις που θεωρούν ότι εμπεριέχουν λιγότερους κινδύ­
νους. 
Μία αυξημένη προσπάθεια ανάπτυξης και ανταλλαγής εμπειριών σχετικά με 
τις εφαρμογές των Τ.Π. θα επέτρεπε αφενδς να αναπτυχθεί η ευρωπαϊκή 
αγορά, και θα βοηθούσε αφετέρου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα των 
βιομηχανιών στις οποίες θα εφαρμοζόντουσαν αυτές οι νέες τεχνολογίες. 
Μία προσπάθεια σε κοινοτική κλίμακα είναι αναγκαία, δεδομένου ότι δια­
σκορπισμένες εθνικές ενέργειες διακινδυνεύουν να ανοίξουν για τα προϊ­
όντα μόνο μία εθνική αγορά. Επίσης, δεδομένου ότι το πεδίο των εφαρ­
μογών είναι τδσο εκτεταμένο, υπάρχει φόβος ότι ορισμένοι τομείς θα 
καλυφθούν πολύ καθυστερημένα απδ τις νέες τεχνικές. 
Η έμφαση πρέπει να δοθεί ατούς τομείς εκείνους που μπορούν να επωφε­
ληθούν περισσότερο από τις Τ.Π. όπως οι συμβατικές βιομηχανίες, η 
γεωργία, η ιατρική, οι μεταφορές, η πυρηνική βιομηχανία, κλπ. 
Η εφαρμογή της προσπάθειας αυτής, ιδίως υπδ τη μορφή των "προγραμμά­
των συνεργασίας" που συγκεντρώνουν καταναλωτές, βιομηχανίες και κέντρα 
ερευνών, θα ενεργοποιήσει τις σχέσεις μεταξύ βιομηχανίας και καταναλω­
τών και θα παίξει έναν αποφασιστικό ρόλο για την κατάρτιση των κατανα­
λωτών. 
(*") 0 στόχος αυτδς πρέπει να θεωρηθεί σε σύνδεσμο με το κεφάλαιο σχε­
τικά με την τεχνολογική ανανέωση ειδικών τομέων του στόχου "Βελτί­
ωση και ανάπτυξη νέων τεχνικών μεθόδων και νέων προϊόντων για τις 
παραδοσιακές βιαμηχανίες". 

- 46 -
2.3.2.  ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟηΕΣ 
Ο πραγματισμός που μέχρι τώρα διέπει τις εφαρμογές των βι ο-επι οτημών θα 
επηρεαστεί τα επδμενα έτη απδ την αυξημένη εκμετάλλευση της χημείας των 
αυτο-οργανουμένων συστημάτων. Οι βιοτεχνολογίες, με τις δυνατότητες εφαρ­
μογής τους σε ένα πολύ μεγάλο αριθμό τομέων κεφαλαιώδους σημασίας, αποτε­
λούν ένα μέσο που μπορεί, μακροπρόθεσμα, να μεταβάλλει ριζικά τις σημερι­
νές τεχνολογίες και να βελτιώσει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. 
Η προτεινδμενη στρατηγική έχει επομένως ως σκοπδ να υποστηρίζει και να 
βελτιώσει την αποτελεσματικδτητα των δημοσίων και ιδιωτικών πρωτοβουλιών 
στον τομέα αυτδν και να δημιουργήσει ένα ευνοϊκδ κλίμα για την ανάπτυξη 
της βιοτεχνολογίας στην Ευρώπη. 
Οι βιοτεχνολογίες θα παράσχουν τη δυνατότητα παραγωγής πολλών νέων προϊδν-
των και υπηρεσιών και θα μετατρέψουν τις δραστηριότητες σε πολλοΰς σημαν­
τικούς παραδοσιακούς τομείς, ιδιαίτερα στις φαρμακευτικές βιομηχανίες, 
τον τομέα της λεπτής χημείας, τη βιομηχανία ειδών διατροφής γεωργικής προ­
έλευσης, το περιβάλλον, καθώς και σε ειδικούς τομείς απδ τους οποίους 
ορισμένοι θα αποκτήσουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα δπως η ενέργεια που προέρ­
χεται απδ τη βιομάζα, η ανάκτηση του πετρελαίου, η κατεργασία των μεταλ­
λευμάτων δια διαχωρισμού με έκπλυση των μετάλλων μέσω μικροβιακών διαδι­
κασιών, κλπ. 
Η ποικιλία των δυνατών εφαρμογών και οι παραλλαγές των λύσεων που επιτρέ­
πουν οι βιοτεχνολογίες, απαιτούν, για να επιτευχθεί η μέγιστη απδδοση, 
προσπάθεια και ανταλλαγές που ξεπερνούν το εθνικδ πλαίσιο. Απδ την άλλη 
πλευρά, οι πλευρές που αφορούν "το πλαίσιο" ιδίως δσον αφορά τις ουσιαστι­
κές και κανονιστικές πτυχές, πρέπει να αναπτυχθούν παράλληλα με την έρευνα 
και τις εφαρμογές έτσι ώστε να μπορέσουν, αυτές, να τύχουν πραγματικής 
εφαρμογής. Αυτή ήταν η εμπειρία απδ τις δυσκολίες που αντιμετωπίσθηκαν 
κατά την παραγωγή των βιοπρωτεΥνών. Οι πλευρές αυτές που αφορούν το 
πλαίσιο έχουν μία κοινοτική διάσταση. Ως εκ τούτου, οι επιδιωκόμενοι 
αντικειμενικοί σκοποί είναι οι ακόλουθοι: 

- 47 -
- έρευνα προσανατολισμένη προς τομείς "κλειδιά" 
(50% της συνολικής προσπάθειας], 
- ανάπτυξη των εφαρμογών των βιοτεχνολογιών  (30%], 
- ενίσχυση της ευρωπαϊκής έρευνας στον τομέα της βιοτεχνολογίας, διευκο­
λύνοντας την με μέτρα που αφορούν το πλαίσιο  (20%]. 
1· "Ερευνα προσανατολισμένη προς τομείς "κλειδιά" των βιοτεχνολογιών 
0 βασικδς στόχος στο θέμα αυτδ συνίσταται στην τδνωση και προαγωγή των 
κοινοτικών ενεργειών έρευνας των οποίων ο μακροπρόθεσμος πτδχος έγκειται 
στην εξάλειψη των δυσχερειών που εμποδίζουν την εφαρμογή των συγχρόνων 
βιοχημικών και γενετικών μεθόδων στη βιομηχανία και τη γεωργία. Οι 
ενέργειες αυτές πρέπει να συμπεριλάβουν ή να ενσωματώσουν: 
- τις βασικές μελέτες σχετικά με τη γενετική, τη φυσιολογία και τη βιο­
χημεία των μικρο-οργανισμών, επιτρέποντας τη σύνθεση, απδ απλές και 
άφθονες ύλες (διοξείδιο του άνθρακος, υδρογδνο και μεθανδλη], ενδς 
ευρέος φάσματος πολύπλοκων μιγμάτων που σήμερα παράγονται απδ εισαγό­
μενους υγρούς υδρογονάνθρακες, 
- τη βελτίωση των μεθόδων έκφρασης και μετάδοσης των πληροφοριών σχετικά 
με τη νέα γενετική σε οργανισμούς χρήσιμους στον άνθρωπο, 
> 
- την αξιοποίηση ενζύμων, μικρο-οργανισμών και σειράς κυττάρων για την 
παραγωγή ουσιών μεγάλης προστιθέμενης αξίας και για τον έλεγχο σημαν­
τικών επεξεργασιών, 
- τις μελέτες μικροβιακής φυσιολογίας, για να αυξηθούν οι γνώσεις σχε­
τικά με τους συντελεστές που επενεργούν στην απόδοση, στη σταθερότητα 
των στελεχών και το κδστος παραγωγής της βιομάζας, 
- τη φοτοβιολογική έρευνα για την τελειοποίηση νέων μεΟδδων βιομετατροπής, 
- τις μεθόδους επεξεογασίας των διαλυμένων αποβλήτων, 
- τα συστήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών για τις θεωρητικές παραστάσεις 
και σχέδια ή τις μετατροπές των βιολογικώς ενεργών μορίων, 

- 48 -
- τις τεχνικές της κρυογενικής διατήρησης εφαρμοζόμενες σε φυτά, κύτταρα 
και ιστούς, 
- την ανάπτυξη βασικών γνώσεων για την κυτταρική και μοριακή παθολογία 
καθώς και την τελειοποίηση νέων φαρμακολογικών δοκιμασιών  in vitro  
και νέων φαρμάκων, ιδιαίτερα για προληπτικές θεραπείες, των οποίων η 
ανάπτυξη δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με τη βοήθεια χρηματοδοτήσεων 
με δημόσια κεφάλαια (βλέπε το στόχο "βελτίωση της ασφάλειας και προστα­
σία της υγείας"), 
- τι ς έρευνες για το γενικό θέμα της βιολογικής ασφάλειας. 
2. Ανάπτυξη των εφαρμογ ών f 1") 
Οι αναπτυξιακές αυτές ενέργειες πρέπει, κατά προτεραιότητα, να στραφούν 
προς τους στόχους που προσδιορίζονται στο παρόν πρόγραμμα πλαίσιο. Οα 
αποτελέσουν, μακροπρόθεσμα, μία φυσική προέκταση των ενεργειών έρευνας 
που περιγρδφηκαν παραπάνω. Προς το παρόν, πρόκειται βασικά για πρότυπα 
πειραματικά σχέδια ή σχέδια επίδειξης σε τομείς που αφορούν: 
- την ηλιακή ενέργεια και την εκμετάλλευση της βιομάζας, 
-την αξιοποίηση των εδαφών και την ενιαία διαχείριση τους, 
- την αποδοτικότητα των υπαρχόντων γεωργικών προϊόντων, 
- τη μεταφορά στην τροπική γεωργία των μεθόδων και των υλικών της σύγχρο­
νης βιοτεχνολογίας, 
- τη χρησιμοποίηση των μεθόδων και των υλικών της σύγχρονης βιοτεχνολο­
γίας για τη μελέτη των προβλημάτων διατροφής. 
3· Μέτρα που αναφέρονται στο πλαίσι ο 
Έχουν  επισημανθεί τα ακόλουθα μέτρα που ανάγονται στο πλαίσιο: 
(+-) 0 στόχος αυτός πρέπει να εξεταστεί σε συνάρτηση με το κεφάλαιο το σχε­
τικό με την τεχνολογική ανανέωση των ειδικών τομέων του στόχου "Βελτί­
ωση και ανάπτυξη νέων μεθόδων και νέων προϊόντων για τις συμβατικές 
βΐομηχανίες". 

- 49 -
α. να ενθαρρυνθούν τα Κράτη μέλη για την ανάπτυξη κέντρων αυθεντίας (με 
μοναδικό κύρος, σε παγκόσμιο επίπεδο) σε επιλεγέντα πεδία. Να δημιουρ­
γηθεί ένα ευρωπαϊκό δίκτυο μέ βάση τα κέντρα αυτδ, έτσι ώστε η Κοινό­
τητα στο  σύνολο  Της να διαθέτει ένα δυναμικό διεθνούς επιπέδου σε ό­
λους τους τομείς, προσιτό σε κδθε Κράτος μέλος, 
β. να υποβοηθήσει, στα πανεπιστήμια, τη δημιουργία ομάδων εργασίας για 
πολυκλαδικά σχέδια, τις επιστημονικές επαφές μεταξά της βιομηχανίας 
και του πανεπιστημίου, και μεταξύ των διαφόρων χωρών της Κοινότητας, 
και με τον τρόπο αυτδ, την ανάπτυξη του απαραίτητου ανθρώπινου δυνα-
μικού, 
γ. να αναπτύξει την ποιότητα των υπηρεσιών και της ενίσχυσης της υποδο­
μής με σκοπό τη βελτίωση του "πλαισίου" των βιοτεχνολογιών (παραδείγμα­
τος χάριν, "λογιστική" ενίσχυση απδ την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών συλ­
λογών καλλιεργειών και των συναφών τραπεζών δεδομένων, 
δ. να αναπτύξει την ευρωπαϊκή θέση στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτη­
σίας, με σκοπό να την προστατεύσει και να διευκολύνει την εκμετάλλευ­
ση της. 
Όσον αφορά τα σημεία α και β, τα μέτρα αυτά θα ενταχθούν στο γενικό πλαί­
σιο των δραστηριοτήτων τόνωσης (βλ. επιλογή ?). 

- 50 -
ΕΠΙΛΟΓΉ 2: ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών μεταξΰ των διαφδρων ειδικών στόχων. 
2.1. Εξάλειψη και μείωση των εμποδίων 
Ειδικοί στόχοι °/° 
- Πυρηνικά υλικά και πρότυπες μέθοδοι 
(ενεργειακές και ιατρικές εφαρμογές) 45 
- Μετρολογία διαστάσεων, μηχανικών μεγεθών, 
ηλεκτρικών μεγεθών, οπτικών μεγεθών, και 
θερμοκρασιών 25 
- Χημικές αναλύσεις (μέταλλα, τρόφιμα, και 
ρυπαντές) 15 
- Φυσικές και τεχνικές ιδιότητες των υλικών 15 
2.2.  Βελτίωση και ανάπτυξη νέων μεθόδων και νέων προϊόντων  
για τις συμβατικές βιομηχανίες 
Ει δικοί στόχοι °/° 
- Προοπτικές μελέτες και παρατήρηση <3 
- Ε & Τ στις πολυκλαδικές τεχνολογίες 
(λέϊζερ, νέα υλικά, κλπ.) 40 
- Ε & Τ κατά τομείς (βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα, 
κλωστοϋφαντουργία, ένδυση, μεταφορές, κλπ.) 40 
- Ενέργειες προτύπου πει ρσμοτι σμού ή επίδειξης 
για την επιτάχυνση του εκσυγχρονισμού της τε­
χνολογίας υποδομής σε ορισμένες βιομηχανίες 
(βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα, κλωστοϋφαντουρ­
γία κλπ.) 20 

- 51 -
2.3. Π ροώθηση κπι ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών  
2.3.1.  Τεχνολογίες πληροφόρησης 
Ει 5ι κοί στόχοι °/ο 
- Ε G- Τ γι  π την απόκτηση των βασικών τεχνολογιών: 
μικροηλεκτρονική, τεχνολογία  SOFT-VAHÉ,  επεξεργα­
σία πληροφοριών προηγμένης μορφής, αυτόματη γρα­
φειακή εργασία και καθετοποιημένη παραγωγή μέσω 
υπολογιστού  70 
- Δημιουργία υποδομής για επικοινωνία μεταξύ ερευ­
νητικών εργαστηρίων, απαραίτητη για τις ενδοκοι­
νοτικές συνεργασίες σε επίπεδο Ζ  & Τ, 5 
- Ανάπτυξη των εφαρμογών (συμβατικές βιομηχανίες, 
πυρηνική βιομηχανία, γεωργία, ιατρική, κλπ.}  25 
2.3.2.  Ειοτεχνολογίες 
Ειδικοί στόχοι % 
- Ενίσχυση της βασικής έρευνας στους τομείς "κλειδιά"  50 
- Ενίσχυση της ευρωπαϊκής θέσης μέσω των εφαρμογών 
των βιοτεχνολογιών  30 
- Μέτρα που αναφέρονται στο πλαίσιο  20 
Για να είναι σημαντική η ενέργεια της Κοινότητας και για να συμβά­
λει αποτελεσματικά στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης 
στο βιομηχανικό τομέα έναντι των κυρίων ανταγωνιστών της, είναι 
αναγκαίο να διατεθούν για την περίοδο  1984 - 1937  πιστώσεις που να 
μην είναι κατώτερες του ενός δισεκατομμυρίου  ECU  (σε σταθερές τιμές 
1982)  με την ακόλουθη κατανομή μεταξύ των μεγάλων στόχων: 
- Εξάλειψη και μείωση των εμποδίων 30 εκ.  ECU 
- Συμβατικές βιομηχανίες 350 εκ.  ECU 
- Νέες τεχνολογίες εκ των οποίων: τεχνολογίες 
πληροφόρησης '100 εκ. ECU 
- Βιοτεχνολογίες Θ0 εκ.  ECU 
Η κατανομή αυτή θα επανεξεταστεί όταν καθοριστεί το πλαίσιο υλοποί­
ησης των στόχων. 

- 52 -
3. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ 
3.1. ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΥΝΑΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ  
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Επιπλέον των ορυκτών καυσίμων όπου ο βαθμός της εξάρτησης της είναι πολύ 
γνωστός, η Κοινότητα εξαρτάται πολύ από τις εισαγωγές της για να καλύψει 
τις ανάγκες της σχετικά με τις περισσότερες των ανανεώσιμων και μη-ανανε-
ωσι μων πρώτων υλών. Εκτιμάται άτι για το σύνολο των πλέον απαραίτητων προ­
ϊόντων, ο βαθμός εξάρτησης της Ε.Κ. είναι της τάξης των 75°/>. Πλησιάζει, 
ή ακδυη και φθάνει τα 100% για υλικά όπως τα φωσφορικά άλατα, το χρώμιο, 
το κοβάλτιο, το μαγγάνιο, το μολυβδαίνιο, ο λευκόχρυσας, το τιτάνιο, το 
βανάδιο, το νιόβιο και το ταντάλιο. Η κατάσταση αυτή εξάρτησης επιδεινώ­
νεται από την άνιση κατανομή ανά τον κόσμο των πηγών πρώτων υλών. Έτσι, 
περισσότερο από τα 3/4 των γνωστών ή υπολογιζόμενων αποθεμάτων πολλών 
πρώτων υλών είναι συγκεντρωμένα σε ένα περιορισμένο αριθμό χωρών, όλων 
εκτός της Κοινότητας. 
Η συνειδητοποίηση των επιπτώσεων μιας τέτοιας κατάστασης ευνόησε την ε­
φαρμογή μίας σειράς ενεργειών στην Ευρώπη με σκοπό να εξασφαλισθεί ο τα­
κτικός εφοδιασμόο των απαραίτητων αυτών υλικών. Οι ενέργειες αυτές 
στοχεύουν ιδιαίτερα στη διαφοροποίηση των πηγών εισαγωγής, στα αποθέ­
ματα,  στην αύξηση της δυνατότητας αυτοεφοδιασμού, σε μία συχνότερη προσφυ­
γή σε δευτερεύουσες πρώτες ύλες (ανακύκλωση), στην ανάπτυξη των πόρων 
ανανεώσιμων υλικών (π.χ. ξυλεία) και στην αντικατάσταση των σπάνιων  υλι­
κών με άλλα που είναι δυνατόν να εξευρεθούν ευκολότερα. 
Η κοινοτική έρευνα θα συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης της Κοινότητας 
από το εξωτερικό, αυξάνοντας το δικό της δυναμικό παραγωγής και χρησι­
μοποιώντας όσο το δυνατόν ορθολογικότερα τις διαθέσιμες πρώτες ύλες. 

- 53 -
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
1. Ορυκτές ουσίες 
Εξερεύνηση των κοιτασμάτων 
Η έμφαση θα δοθεί στην ανίχνευση των βαθειών κοιτασμάτων και στην τε­
λειοποίηση των μεθόδων. Μεταξύ των πεδίων δραστηριότητας που πρέπει 
να υποστηρίξει μία κοινοτική προσπάθεια, σημειώνουμε: 
- την έρευνα των βαθειών κοιτασμάτων. Ανάπτυξη, της τηλεανίχνευσης 
και μελέτες για το σχημάτισμα τους, για τη δομή, και σύνθεση των 
των πρώτων 2, 3 χλμ του φλοιού της γης με μεθόδους που αφορούν 
πολλούς κλάδους της επιστήμης, 
- τη βελτίωση των προγνωστικών προτύπων, 
- τις μεθόδους ερμηνείας των δεδομένων, 
- το συντονισμό και τη βελτίωση των συστημάτων πληροφόρησης και ανταλ­
λαγής δεδομένων, 
- τις έρευνες στο θαλάσσιο περιβάλλον. 
Εξόρυξη,  κατεργασία των μεταλλευμάτων και μεταλλευτική τεχνολογία 
Οι κοινοτικές ενέργειες πρέπει να είναι προσανατολισμένες προς την 
τελειοποίηση των προηγμένων τεχνολογιών για: 
- να αξιολογηθούν τα πτωχά και σύνθετα μεταλλεύματα, 
- να καταστούν εκμεταλλεύσιμα ορισμένα στρώματα οριακής απόδοσης 
βελτιώνοντας την ασφάλεια της εκμετάλλευσης, τις τεχνικές εξόρυ­
ξης και μεταφοράς των μεταλλευμάτων από τα μεταλλεία, καθώς επί­
σης και τις τεχνικές εκμετάλλευσης των στρωμάτων υψηλής 
περιεκτικότητας — μικρής απόδοσης, 
- να βελτιωθεί η ανάκτηση των μικρομερών υπολειμμάτων, 

- 54 -
- να εξοικονομηθεί ενέργεια, 
- να βελτιωθεί η εφαρμογή της γεωοτατιάτικής και της προτυποποίησης 
της εκμετάλλευσης των μεταλλείων, 
- να βελτιωθεί η σχεδίαση και η λειτουργία των πλωτών βιομηχανικών 
εγκαταστάσεων διαχωρισμού και επεξεργασίας μεταλλευμάτων. 
2. Τομέας ξυλείας 
Η Κοινότητα είναι αναγκασμένη να προσφεύγει σε εισαγωγές για να καλύψει 
περισσότερες απδ τις μισές ανάγκες της σε ξυλεία και σε προϊόντα κατα­
σκευασμένα με βάση το ξύλο. Αυτή η ανισορροπία συναλλαγών με το εξω­
τερικά, κατατάσσεται απδ άποψη σπουδαιότητας αμέσως μετά το πετρέλαιο. 
Σήμερα η κατανάλωση αυξάνεται πιο γρήγορα απδ την εγχώρια παραγωγή, 
και επομένως η επιδείνωση αυτή της ανισορροπίας δικαιολογεί δραστήριες 
ενέργειες εκ μέρους της Κοινότητας, ιδιαίτερα δια μέσου των προγραμ­
μάτων της Ε, Α  & Ε. 
Η έρευνα στον τομέα της ξυλείας θα στραφεί επομένως σε δύο στόχους: 
να μειωθεί η εξάρτηση απδ το εξωτερικό, και να βελτιωθεί η οικονομική 
βιωσιμότητα των βιομηχανιών ξυλείας. Βλέπομε αμέσως ότι οι δύο αυτοί 
στόχοι είναι στενά συνδεδεμένοι με δύο άλλους τομείς του προγράμματος 
πλαισίου,  δηλαδή της βιομηχανίας και της γεωργίας, ή ειδικότερα, της 
δασοκομίας. 
Όσον αφορά την παραγωγή ξυλείας στην Κοινότητα, η έμφαση πρέπει να 
δοθεί στην ποσοτική αύξηση και στην ποιοτική βελτίωση της ξυλείας 
που προορίζεται για βιομηχανικούς σκοπούς. Μπορούμε έτσι να ξεχωρί­
σουμε άλλους ειδικότερους στόχους: 
- μεταποίηση του ξύλου και αναλόγων οργανικών υλών σε ινώδη προϊόντα. 
Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις νέες μεθόδους κατασκευής πολτού 
απδ το ξύλο, στις τεχνικές που επιτρέπουν την παραγωγή αποδοτικό­
τερων πολτών με βάση τα άχυρα και άλλες ξυλώδεις οργανικές ίνες, 
και στην-προσαρμογή των μεθόδων κατασκευής χαρτιών και χαρτονιών 
στα χαρακτηριστικά των νέων παραγομένων παλτών, 
- χημική και βιολογική κατεργασία του ξύλου και των υποπροϊόντων του 
τομέα της ξυλείας (το σημείο αυτό αφορά ιδιαίτερα εφαρμογές της βιο­
τεχνολογίας), ιδίως η αξιοποίηση των μεθόδων χρησιμοποίησης της ξύ­
λινης, της ημικυτταρίνης και της κυτταρίνης. 

- 55 -
3. Ανακύκλωση 
Οι κοινοτικές ενέργειες σε Ε, Α & Ε στο πεδίο αυτέ δικαιολογούνται δχι 
μδνα απδ το γεγονδς δτι συμβάλλουν στη βελτίωση της Βέσης της Κοινότη­
τας δσον αφορά τις πρώτες ύλες, αλλά επίσης και απδ τις ωφέλιμες  επι­
πτώσεις που έχουν στο περιβάλλον και στον ενεργείακδ ισολογισμό (πα­
ραδείγματος χάριν, τη μετατροπή των αποβλήτων σε καύσιμα). Εξάλλου, 
οι ερευνητικές εργασίες σχετικά με την ανακύκλωση παρουσιάζουν συχνά 
πολύ στενή συγγένεια με άλλους στδχους σχετικούς με τη γεωργία, τη 
βιοτεχνολογία, την προστασία του περιβάλλοντος κλπ. 
•ι ειδικοί στόχοι των κοινοτικών ενεργειών των σχετικών με την ανακύ­
κλωση θα είναι : 
- η βελτίωση των τεχνικών διαχωρισμού και επεξεργασίας (μηχανικής και 
θερμικής) των αποβλήτων και η αξιολόγηση  TGJV  προϊόντων, 
- η επεξεργασία των γεωργικών, δασικών και οργανικών αποβλήτων (βλέπε 
τους στόχους " Γεωργία " και " Βιοτεχνολογία "), 
- οι προχωρημένες τεχνικές για την ανάκτηση στρατηγικών μετάλλων, 
- η κάθαρση των δευτερευόντων μετάλλων και άλλες προχωρημένες τεχνικές. 
4• Υποκατάσταση και τεχνολογία τάν υλικών 
Γι Γ? να μπορέσει να  μειώσει  τους κινδύνους της ένδειας και να ελαττώσει 
το έλλειμμα του ισοζυγίου συναλλαγών, η Κοινότητα πρέπει να δώσει προ­
τεραιότητα σε ενέργειες Ξ, Α & Ε με σκοπό να αποκτήσει καλύτερες γνώ­
σεις σχετικά με τα  υΛικά δοτέ  να εκμεταλλευθεί τις δυνατότητες υποκα­
τάστασης των "στρατηγικών" ουσιών με περισσότερα συνηθισμένες ουσίες, 
παραδείγματος νάριν, την υποκατάσταση του χρωμίου, του αργύρου, του 
κασσίτερου, του βολφραμίου και του κοβαλτίου που είναι βασικά  υλικό: 
της ηλεκτρικής και ηλεκτρονικής βιομηχανίας και της βιομηχανίας εργα-
λειομηχανών, καθώς επίσης και για την επεξεργασία των επιφανειών και 
των επικαλύψεων. 
Ανεξάρτητα από τις ωφέλιμες επιπτώσεις στην οικονομική ανεξαρτησία 
της Κοινότητας, οι εργασίες στο πεδίο αυτό θα συμβάλουν στην επίτευξη 

- 56 -
το\> στόχων  των  σχετικών  με το  περιβάλλον,  την  ενέργεια,  και  ιδίας  την 
αντπγωνιπτικδτητα  στο  βιομηχανικά  τημέα. Αυτδς εΓναι ο  λόγος  για τον 
οποίο  η υποκατάσταση  και η  τεχνολογία  των  υλικών αναφέρονται πάλι  στο 
κεφάλαιο  που  αφορά  το οτδχο "Βελτίωση  και  ανάπτυξη νέων μεθόδων  και 
νέων προϊδντων  για τις  συμβατικές βιομηχανίες". 

- 5T-
ΕΠΙΛΡΓΗ 3 ; ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ  ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΠΝ 
Ενδεικτική κατανομή προσπαθειών μεταξύ των διαφόρων ειδικών στόχων. 
3.1. Καλύτερη δυνατή χρήση των πρώτων υλών 
Ειδικοί στόχοι  % 
- Ορυκτές ουσίες 65 
. αναζήτηση ( 25 
. εξόρυξη , κατεργασία, ( 
εξορυκτική τεχνολογ ία ( 40 
- Ξύλο 25 
- Ανακύκλωση 10 
Προκειμένου να υπάρξει αποτελεσματική ανταπόκριση στο στόχο αυτό 
σε κοινοτικό επίπεδο, τα μέσα που θα έπρεπε να διατεθούν για την 
περίοδο  1984-87  είναι κατ'ελάχιστα όριο  80 εκ.  ECU (  σε σταθερές 
τιμές  1982). 

- 58 -
4. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ  ΠΟΡΠΗ  ΚΑΙ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ­
ΚΗΣ ΕΞΆΡΤΗΣΗΣ 
Η αναγκαιότητα για την Κοινότητα να αντιμετωπίσει την ενεργειακή πρόκληση έ­
χει επιβεβαιωθεί επανειλημμένως απδ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατά τα τελευταία 
χρδνια. 
Η ενεργειακή στρατηγική για την Κοινδτητα (*) υπογραμμίζει τη λογική μίας 
δυναμικής κοινοτικής δράσης στον ενεργείακδ τομέα, καθδς και την ανάγκη μίας 
αυξημένης προσπάθειας για να επιταχυνθεί η μείωση της εξάρτησης απδ το πε­
τρέλαιο (εξοικονόμηση ενέργειας, ανάπτυξη ενέργειας υποκατάστασης, διαφορο­
ποίηση της προσφοράς και της ζήτησης) και να διευκολυνθεί η προσαρμογή της 
κοινοτικής βιομηχανίας στην αγορά της ενέργειας. 
0 στόχος αυτδς έχει αποτελέσει απδ το  1974  την πι 6 δυσβάστακτη κοινοτική 
επιλογή στον επιστημονικό τομέα. Μέχρι το έτος  2000,  χωρίς να δοθεί από­
λυτη προτεραιότητα, η επιδίωξη της επιλογής αυτής θα έπρεπε εντούτοις να 
συνεπιφέρει ενίσχυση και ιδίως διεύρυνση των δραστηριοτήτων Ε, Α & Ε που 
αντιστοιχούν στους κύριους άξονες: ανεξαρτησία, εξασφάλιση μακροπρόθεσμου 
εφοδιασμού, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια. 
Στο κοινοτικό επίπεδο, η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης πρέπει 
να θεωρηθεί υπό το πρίσμα της πυρηνικής ασφάλειας και της ιδιαίτερης 
συμβολής που μπορεί να επιφέρει η κοινοτική Ε, Α & Ε στην αποδοχή της 
εν λόγω μορφής ενέργειας, χάρις μεταξύ άλλων στις εργασίες μεγάλης κλί­
μακας, οι οποίες, εκτός απδ τα επιστημονικά αποτελέσματα που αποφέρουν 
με την υποδειγματική τους αξία, την ομοφωνία που δείχνουν, και την ανε­
ξαρτησία που χαρακτηρίζει τις κοινοτικές εργασίες, μπορούν να έχουν μία 
θετική επίδραση στο πεδίο της πυρηνικής διαμάχης. 
Οι έρευνες σχετικά με την ελεγχόμενη πυρηνική σύντηξη έχουν από την έναρ­
ξη τους συμπεριληφθεί ιιέσα στο πλαίσιο ενός συντονισμένου κοινοτικού προ­
γράμματος. Πράγματι, δεδομένης αφενός της συμβολής, που Βα μπορούσε να 
("*") C0M(B1)  540 τελικό "Ανάπτυξη μίας ενεργειακής στρατηγικής για την 
Κοι νότητα". 

59 • 
επιφέρει η σχάση στα πλαίσιο του μακροπρόθεσμου εφοδιασμού με ενέργεια της 
Κοινότητας, και αφετέρου του μεγέθους της προσπάθειας που απαιτείται για 
να επιτευχθεί το στάδιο της εφαρμογής της τεχνολογίας αυτής, το Συμβούλιο 
θεώρησε δτι έπρεπε "να συνεχιστούν απδ κοινού, στις διάφορες φάσεις της 
ανάπτυξης τους, οι εργασίες που έχουν αναληφθεί μέχρι τώρα στον εν λόγω 
τομέα". 
ανάπτυξη των ανανεώσιμων ενεργειών αποσκοπεί δχι μόνο στην αύξηση της 
ενεργειακής ανςαρτησίας της Ευρώπης, αλλά επίσης και στην προώθηση της 
βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και της γεωργικής παραγωγικότητας καθώς 
και στην ανάπτυξη της ενίσχυσης προς τις αναπτυσσόμενες χώρες. Μία ιδιαί­
τερη προσπάθεια πρέπει να καταβληθεί σ' αυτόν τον πολύ ευρύ τομέα για να 
προωθηθούν σε κοινοτικό επίπεδο οι ενέργειες που θα μπορούσαν καλύτερα 
να επωφεληθούν απδ την κοινοτική διάσταση. 
Η Ε, Α & Ε σε τομείς που είναι συνυφασμένοι με τη βέλτιστη χρήση των  ορυ­
κτών καυσίμων και ειδικότερα την αυξημένη χρήση του άνθρακα και των άλλων 
στερεών καυσίμων, την παραγωγή και τη χρήση των συνθετικών καυσίμων, την 
εξοικονόμηση ενέργειας, τη βέλτιστη χρήση της θερμότητας (παραγωγή, μετα­
φορά και αποθήκευση), τις νέες χρήσεις του ηλεκτρισμού, σε συνδυασμό με 
τις μελέτες ανάλυσης των συστημάτων και ενεργειακού προγραμματισμού, πρέ­
πει να καταστήσει δυνατή την ορθολογική χρήση της ενέργειας που συμβάλλει 
στη βελτίωση της ανεξαρτησίας, στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας, κα­
θώς και στη βελτιστοποίηση του κόστους. 
4.1. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΧΑΣΗΣ 
(ΕΙΔΙΚΑ Τϋ ΒΕΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ) 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης είναι ένας απδ τους κύριους τρό­
πους μείωσης, μέσω της διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας, της εξάρτησης 
της Κοινότητας απδ το πετρέλαιο. Η συνέχιση ενδς σταθερού πυρηνικού προ­
γράμματος είναι επομένως ένα βασικδ στοιχείο της ευρωπαϊκής ενεργειακής 
πολιτικής. Η κοινοτική στρατηγική {*) προβλέπει την ενίσχυση και την εντα-
C) C0M(82J  36 τελικδ: μία ενεργειακή στρατηγική για την Κοινότητα: τα πυ­
ρή ν ι κά θέματα. 

- 60 -
Τ|ΚοπαΓηση των δραστηριοτήτων έρευνας, ειδικά στο γενικά τομέα της πυρηνι­
κής ασφάλειας, της προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος και του ε­
λέγχου των σχασίμων υλικών. Το Ευρωπαϊκά Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα που 
εγκρίνει και επικυρώνει τη στρατηγική αυτή έναντι της οποίας, επιπλέον, το 
Συμβούλιο έλαβε ευνοϊκή θέση (*"). Πρέπει να υπενθυμιστεί εξάλλου δτι η 
πυρηνική επιλογή περιλαμβάνει την ανάπτυξη του πλήρους κύκλου του καύσι­
μου,  συμπεριλαμβανομένης της επανεπεξεργασίας και των ταχέων αντιδραστή­
ρων. 
Αυτή είναι η προοπτική βάσει της οποίας εδραιώθηκαν οι παρόντες προσανατο­
λισμοί για την κοινοτική Ε & Α. 
01 ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ 
Οι δραστηριότητες της κοινοτικής Ε, Α & Ε θα είναι επομένως βασικά στραμ­
μένες προς τα θέματα ασφάλειας, δηλαδή της προστασίας των πληθυσμών και 
των εργαζομένων από τους πυρηνικούς κινδύνους. Με τον προσανατολισμό αυτό, 
η κοινοτική έρευνα μπορεί να έχει θετική επίδραση στο πεδίο της πυρηνικής 
διαμάχης, προσφέροντας μία αντικειμενική πληροφόρηση που ξεπερνάει τα εθ­
νικά πλαίσια. Συμβάλλοντας τέλος στην προσέγγιση των εθνικών απόψεων σχε­
τικά με την ασφάλεια, η κοινοτική ενέργεια ευνοεί το στόχο της προώθησης 
της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας μειώνοντας τα εμπόδια στο εσωτερικό 
της ευρωπαϊκής αγοράς. 
Στο διεθνές επίπεδο παρατηρείται μία τάση ολοένα εντονότερη για συνεργα­
σία στο γενικό τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, και η τάση αυτή, που θεω­
ρείται πολύ ευνοϊκή για την ανάπτυξη της πηγής αυτής ενέργειας, θα ληφθεί 
υπόψη από την κοινοτική δράση. 
Οι κυριότεροι τομείς που λαμβάνονται υπόψη είναι η ασφάλεια των αντιδρα­
στήρων, η διαχείριση και η αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων, η προστα­
σία από τις ακτινοβολίες, ο έλεγχος των σχασίμων υλικών, η αποξήλωση των 
πυρηνικών εγκαταστάσεων καθώς επίσης και, στο υπόλοιπο του κύκλου του 
καυσίμου που έχει ήδη φθάσει σε βιομηχανικό επίπεδα, ορισμένα θέματα ασφά­
λειας που δικαιολογούν μία κοινοτική ενέργεια. 
(+0 Συμβούλιο Ενέργεια της 13ης Ιουλίου 1982. 

61 -
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
1. Ασφάλεια των αντιδραστήρων 
Η κατηγορία των αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος έχει ήδη φθδσει στο βιομη-
χανικδ και εμττορικδ στάδιο: περισσότεροι απδ διακόσιοι αντιδραστήρες του 
τύπου αυτού λειτουργούν ανά τον κόσμο. Η διάδοση της τεχνολογίας αυτής 
και η επίδραση που έχει στην κοινωνία απαιτούν μία εμβάθυνση της έρευνας 
σε θέματα ασφάλε.ας. Οι βασικοί λόγοι προέρχονται απδ την ανάγκη καλύ­
τερης αξιολόγησης των περιθωρίων ασφάλειας των αντιδραστήρων - και επο­
μένως αύξησης της διαθεσιμότητας τους -, εδραίωσης κοινής μεθόδου σχετικά 
με τα πρότυπα ασφάλειας, και διευκόλυνσης της διαδικασίας λήψεως αποφά­
σεων. Εκτδς αυτού, μία κοινοτική έρευνα μπορεί να συμβάλει σε καλύτερη 
αποδοχή εκ μέρους του κοινού της εν λόγω πηγής ενέργειας. 
Οι κοινοτικές ενέργειες στον τομέα αυτό θα πρέπει επομένως να ακολουθή­
σουν τους εξής στόχους: 
- Χρησιμοποίηση στο μέγιστο βαθμό των δεδομένων λειτουργίας των 80 πε­
ρίπου αντιδραστήρων που λειτουργούν σήμερα στα Κράτη μέλη και που πα­
ρέχουν μια αναντικατάστατη βάση στοιχείων, για τη βελτίωση των γνώ­
σεων όσον αφορά την αξιοπιστία της εγκατάστασης, των συστημάτων και 
των συνιστωντων εξοπλισμών, καθώς και την επιρροή των ανθρώπινων συντε­
λεστών στο θέμα της ασφάλειας. Οι μέθοδοι των πιθανοτήτων, των ο­
ποίων η ανάπτυξη πρέπει να επιζητηθεί, θα επιτρέψουν, με τη χρησιμο­
ποίηση των δεδομένων αυτών, τη βελτίωση της αξιολόγησης των κινδύνων. 
- Ανάπτυξη διάφορων τεχνικών και μεθοδολογιών για την πρδληψη των  ατυ ­
χημάτων, ιδίως στο επίπεδο των συστημάτων ελέγχου, χρήσης καταλλή­
λων οργάνων και τεχνικών επιτήρησης. 
- Βελτίωση της γνώσης των μηχανισμών των ατυχημάτων συνδυάζοντας θεω-
ρητικές και πειραματικές έρευνες, ώστε να βελτιωθούν οι κώδικες των 
υπολογισμών που χρησιμοποιούνται για τις αναλύσεις στο θέμα της ασφά­
λειας. Η σύγκριση μεταξύ των διαφόρων κωδίκων, η διάδοση της πληρο­
φόρησης, η παρουσίαση κωδίκων που έχουν επικυρωθεί από τις εργασίες 

- 62 -
αυτές, σε κύκλους που είναι δυνατόν να τους  χρησιμοποιήσουν,  αποτε­
λούν ατοιχεΓα που Βα  πρέπει να συντελέσουν σε μία προοδευτική εναρ­
μόνιση των αναλύσεων πυρηνικής ασφάλειας σε ευρωπαϊκδ επΓπεδο. 
- Μία καλύτερη  γνώση, με πειράματα εντός  και εκτδς αντιδραστήρα,  των 
διαδοχικών φάσεων ατυχημάτων που Βα μπορούσε να οδηγήσει στον καθο­
ρισμέ κανόνων σχετικά  με τη συμπεριφορά των χείριστων σε περίπτωση 
ανάγκης. 
Η επιζήτηση των στόχων αυτών  πρέπει να συνοδεύεται  από μΓα υποκίνηση 
για ανταλλαγή ενδοκοινοτικής  πληροφδρησης,  η οποία θα  παράσχει την τε­
χνική βάση που είναι απαραίτητη για την  εναρμδνιση,  σε ευρωπαϊκδ  επί­
πεδο, των οδηγιών  και των πρακτικών ασφάλειας. 
0 πρώτος ταχύς αντιδραστήρας ισχύος, εμπορικού  μεγέθους, είναι σήμερα 
υπδ κατασκευή στην  Ευρώπη. Επομένως, η κατηγορία των αναπαραγωγικών 
αντιδραστήρων ταχέων νετρονίων  και ψύξης με νάτριο δεν έχει ακδμα 
φθάσει στο ίδιο επίπεδο ανάπτυξης δπως  οι αντιδραστήρες ελαφρού ύδα­
τος. Έρευνες στον τομέα της ασφάλειας είναι ακδμη αναγκαίες για να 
μπορέσει να προετοιμαστεί καλύτερα η γενική υιοθέτηση τους σε βιομη­
χανική κλίμακα. Οι βασικοί άξονες της έρευνας αυτής Βα  είναι: η πρδ-
ληψη των ατυχημάτων,  η μελέτη της συμπεριφοράς των καυσίμων  και του 
πυρήνα του αντιδραστήρα υπδ ανώμαλες συνθήκες λειτουργίας —  συμπερι­
λαμβανομένων των διαφόρων φάσεων ατυχήματος μέχρι και της φάσης της 
αποσυναρμολόγησης  —, η μελέτη της συμπεριφοράς των δομών και των κα— 
τασκευαστικών στοιχείων με φορτίσεις που αντιστοιχούν στα εν λδγω 
υποθετικά ατυχήματα,  και η αξιολόγηση των καταστάσεων μετά το ατύχημα. 
Οι μελέτες αυτές θα έπρεπε να οδηγήσουν στον καθορισμδ μίας κοινής 
βάσης κωδίκων υπολογισμού που να  είναι παραδεκτή εν γένει, να δύναται 
να εναρμονίσει τη μέθοδο ασφάλειας των αντιδραστήρων αυτών σε ευρω­
παϊκό επίπεδο  και να συμβάλει στην εξάλειψη των εμποδίων στην αγορά 
των κατασκευαστικών στοιχείων των ταχέων αντιδραστήρων. 

- 63 -
Σε γενικότερο επίπεδο, δηλαδή ανεξάρτητα της κατηγορίας των αντιδραστή­
ρων, 0α δοθεί μία ιδιαίτερη προσοχή στην αλληλεπίδραση ανθρώπου - μηχα­
νής και στην εργονομία, καθώς επίσης και στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών 
(ειδικά των εφαρμογών των τεχνολογιών πληροφόρησης) στο βιομηχανικά 
αυτό τομέα. (Βλέπε εξάλλου τους στόχους "Βελτίωση της ασφάλειας και 
της προστασίας της υγείας" καθώς και "Προώθηση της βιομηχανικής ανταγω-
νιστικδτητας"). 
Το σύνολο των στόχων αυτών μπορεί να επιτευχθεί μόνο με έναν ισορροπη­
μένο συνδυασμό θεωρητικών και πειραματικών ερευνών. Το τελευταίο αυτό 
σημείο απαιτεί τη χρησιμοποίηση μεγάλων εγκαταστάσεων και τη συμμετοχή 
υψηλής ποιότητας ομάδων πολλαπλών ειδικοτήτων, πρέπει δε να πραγματο­
ποιηθεί μέσα σε πλαίσιο κατά το δυνατόν ευρύτερης διεθνούς συνεργασίας. 
Η συνεργασία  αυτή, στο επίπεδο της Κοινότητας, πρέπει να επιτελεστεί 
με κοινή καταβολή προσπαθειών γύρω από τα σημαντικότερα πειράματα, 
που πραγματοποιούνται είτε στα κοινοτικά κέντρα έρευνας, είτε στα εθ­
νικά κέντρα με κοινοτική συμμετοχή. Αυτό θα διευκόλυνε εξάλλου μία 
διεθνή συνεργασία, της οποίας τα αποτελέσματα θα ήταν διαθέσιμα για 
όλα τα Κράτη  μέλη. 
2. Η διαχείριση των  ραδι ενεργών αποβλήτων εφαρμόζεται από πολλές  δεκαε­
τίες στην Κοινότητα. Παρ* όλα αυτά, το τελευταίο στάδιο, η οριστική 
αποθήκευση των αποβλήτων, εφαρμόζεται μόνο για απόβλητα ελαφρώς ρα­
διενεργά και σχετικώς βραχείας ζωής. 0 σκοπός της κοινοτικής Ε, Α 
& Ε είναι επομένως η επίδειξη ενός πλήρους συστήματος διαχείρισης, 
που εξασφαλίζει την ασφάλεια και την προστασία του ανθρώπου και του 
περιβάλλοντος του, σε κάθε ένα από τα στάδια αυτά. 
Το δωδεκαετές κοινοτικό πρόγραμμα στο θέμα των ραδιενεργών αποβλήτων 
(1980 - 1992], που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το 1980 , εξασφαλί­
ζει τον απαραίτητο κοινοτικό συντονισμό, καθώς και τον προσανατολισμό 
και τη συνέχιση των δραστηριοτήτων που πρέπει να πραγματοποιηθούν 
στον τομέα αυτό. Οι στόχοι που επιδιώκονται από τις κοινοτικές ενερ­
γεί ες θα είναι: 
ΕΕ Ο 51/1 της  29.2.1980. 

- 64 -
- Όσον άφορα τις φάσεις  επεξεργασίας,  συσκευασίας, και χειρισμού των  
αποβλήτων: 
. η βελτιστοποίηση των υπαρχουσών μεθόδων για τα απόβλητα χαμηλής 
και μεσαίας  ραδιενεργείας,  και η παρουσίαση οικονομικότερων, 
ασφαλέστερων  και αποδοτικότερων μεθδδων. 
. η ανάπτυξη διεργασιών για ορισμένα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας 
και μακράς διάρκειας ζωής που να επιτρέπουν να εξασφαλιστεί η 
ακινητοποίηση  τους, υπό κατάλληλες στερεές  μορφές, προκειμένου 
να αποθηκευθούν οριστικά. 
. η ανάπτυξη αναλόγων διεργασιών για αέρια  απόβλητα, ώστε στο μέλ­
λον να μην είναι πλέον δυνατό να αποβάλλονται υπδ μορφή λυμάτων. 
Το σύνολο αυτό θα  πρέπει να συμπληρωθεί  με την εκπόνηση κριτηρίων  ποι­
ότητας των αποβλήτων για την αποθήκευση τους. 
- Όσον αφορά  τη φάση της οριστικής αποθήκευσης των αποβλήτων υψηλής 
ραδιενέργειας: 
. η επίδειξη του πραγματοποιήσιμου της οριστικής αποθήκευσης σε βα-
θειές ηπειρωτικές γεωλογικές διαμορφώσεις  (άλας, γρανίτης,  άργι­
λος, κλπ.] με τη μελέτη, την πραγματοποίηση  και τη χρησιμοποίηση 
πειραματικών σπηλαίων  και πρωτότυπων εγκαταστάσεων. 
. η αξιολόγηση του πραγματοποιήσιμου της οριστικής αποθήκευσης με 
κατόρυξη στα ωκεανικά ιζηματογενή  πετρώματα,  μέσω εργαστηριακών 
πειραμάτων  και επιτόπιων δοκιμών. 
. η αξιολόγηση της ασφάλειας των διαφόρων επιλογών οριστικής απο­
θήκευσης, χάρις στην ανάπτυξη μεθοδολογιών ανάλυσης κινδύνου και 
την ένταξη των φαινομένων σε  υποδείγματα,  βάσει πειραματικών  απο­
τελεσμάτων.  0 τρόπος αυτός παρακάμπτει το εμπόδιο της αδυναμίας 
να αποδειχθεί άμεσα η ασφάλεια για πολύ μακροχρόνιες περιόδους, 
και θα προσαρμοστεί σε όλες τις πειραματικές πραγματοποιήσεις. 
Γι α να επιτευχθούν  οι εν λόγω στόχοι, θα πρέπει να εξακολουθήσει χωρίς 
χαλάρωση η κοινοτική προσπάθεια της  Ε, Α & Ε, που συγκεντρώνει,  εδώ 

- 65 -
και αρκετά χρόνια, ένα σημαντικά μέρος των προσπαθειών των Κρατών μελών, 
ιδιαίτερα στο θέμα της οριστικής αποθήκευσης. 
Πρέπει να ενισχυθούν η ευρωπαϊκή συνεργασία  και ο κοινοτικός συντονισμός, 
καθώς και η διεθνής συνεργασία υπδ την ευρεία  έννοια, διδτι μδνο με  κοι­
νές προσπάθειες θα  είναι δυνατό να δικαιολογηθεί,  κατά τρόπο πειστικό 
για την κοινή γνώμη, η οριστική αποθήκευση. 
3. Τα προβλήματα που προκύπτουν απδ τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, μετά την 
παύση της λειτουργίας  τους, είναι γενικού ενδιαφέροντος και απαιτούν 
μία κοινοτική ενέργεια στον τομέα της αποξήλωσης των πυρηνικών εγκατα­
στάσεων. Οι επιδιωκόμενοι στόχοι πρέπει να  είναι η βελτίωση  και η 
ανάπτυξη νέων ειδικευμένων τεχνικών αποξήλωσης  και οι δοκιμές τους, 
υπό πραγματικές  συνθήκες, κατά τη διάρκεια σημαντικών εργασιών αποξή­
λωσης που έχουν αναληφθεί στα Κράτη  μέλη. Βα εξεταστούν επίσης τα 
προβλήματα που συνδέονται με την ενδεχόμενη επαναχρησιμοποίηση των ανα-
κτωμένων υλικών. 
4. Πι άλλες φάσεις του κύκλου  καυσίμου: κατασκευή,  εμπλουτισμός, επανεπε-
ξεργασία, που έχουν  φτάσει στο βιομηχανικό  και εμπορικό στάδιο, δεν 
πρέπει να αποτελέσουν,  αυτές καθεαυτές,  αντικείμενο κοινοτικών ερευνών, 
εκτδς αν πρόκειται για ορισμένα ειδικά θέματα γενικού ενδιαφέροντος και 
πάντοτε συνδεδεμένα  με το ζήτημα της ασφάλειας (π.χ.  αεροζόλ). 
5. Οι μέθοδοι προστασίας των πληθυσμών  και των εργαζομένων από τις  ακτι­
νοβολίες που εκπέμπονται  καθ* όλο τον κύκλο  καυσίμου, και ο έλεγχος 
των επιδράσεων  τους, αποτελούν πρωταρχικό κοινοτικδ  στόχο. Οι βιολο­
γικές επιπτώσεις των  ακτινοβολιών,  και ειδικά  οι επιπτώσεις ασθενών 
δόσεων, πρέπει να μελετηθούν για να αξιολογηθούν  οι κίνδυνοι κατά τρόπο 
αντικειμενικό. (Βλέπε το στόχο "Βελτίωση της ασφάλειας και προστασία 
της υγείας"). 
6. Η σημασία  και ο οικονομικός αντίκτυπος του ελέγχου διασφαλίσεων  (safe­
guards), και η ανάγκη ύπαρξης μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής στον τομέα 
αυτό για τη δεκαετία του  1990, συνεπάγονται σημαντική κοινοτική ενέρ­
γεια KCI συντονισμό των εθνικών  προσπαθειών.  Για να υποβοηθηθεί η 
εφαρμογή των πολυεθνικών  (EURATOM) και διεθνών  (IAEA) συστημάτων ελέγ­
χου διασφαλίσεων,  οι κοινοτικές δραστηριότητες θα έχουν ως στόχο την 

- 6ü -
ανάπτυξη οργάνων  και την αξιολόγηση των αποδδσεών τους στα εργοστάσια, 
για τον προσδιορισμό,  τη μέτρηση, τον περιορισμό  και την επιτήρηση των 
πυρηνικών υλικών" την ανάπτυξη ενδς λειτουργικού  και ολοκληρωμένου συ­
στήματος αξιολόγησης και μεταβίβασης δεδομένων* και τη μελέτη  ή την 
ανάπτυξη μεθοδολογιών για την παραμετρική ανάλυση  και τη βελτιστοποίη­
ση των τεχνικών ελέγχου σε διάφορες κατηγορίες εργοστασίων ή στον κύ­
κλο καυσίμου. Το σύνολο των δραστηριοτήτων αυτών θα  λάβει υπόψη τις 
βιομηχανικές ανάγκες στην  Ευρώπη, και την αύξηση των κυκλοφορούντων 
πυρηνικών υλικών. 
7. Για να επιτευχθούν  οι στόχοι που αναφέρονται στο πρόγραμμα  αυτδ, είναι 
απαραίτητο να  υπάρξει ένας ορισμένος αριθμός πυρηνικών δεδομένων που 
να είναι ακριβή και παγκοσμίως  παραδεκτά.  Και η ανάπτυξη της  πυρηνι­
κής βιομηχανίας καθώς και π εφαρμογή πυρηνικών τεχνικών σε άλλους το­
μείς απαιτούν την ύπαρξη πυρηνικών υλικών  αναφοράς. Βλέπε, άλλωστε, 
το στδχο "Εξάλειψη των εμποδίων". 
3. Τέλος, η θεμελιακή έρευνα δεν θα έπρεπε να απουσιάζει απδ τις κοινο­
τικές φροντίδες στον πυρηνικό  τομέα, και μία δραστηριδτητα συμβιβαστή 
με τους στόχους που αναωέρθηκαν  προηγουμένως,  θα διατηρηθεί στον το­
μέα της έρευνας των  ακτινίδων,  στον οποίο η Κοινότητα διαδραματίζει 
απδ χρόνια ένα πρωτεύοντα ρδλο. 
Πρέπει να γίνει ειδική μνεία σχετικά με τη χρήση του αντιδραστήρα υ­
ψηλής ροής  (HPR: High Flux Reactor),  της εγκατάστασης  Petten του 
Κοινού Κέντρου  Ερευνών. (Ακτινοβολήσεις καυσίμων  και υλικών δομής 
για την ασφάλεια των  αντιδραστήρων,  διατήρηση των υλικών για τη  σύν­
τηξη και παραγωγή ραδιοϊσοτόπων). 

- 67 -
4.2. ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΗ ΟΕΡΜΟΠΥΡΗΝΙΚΗ ΣΥΝΤΗΞΗ 
ΕΙΣΑΓΩΓΉ 
Η θερμοπυρηνική σύντηξη είναι μία απδ τις μακροπρόθεσμες δυνατές λύσεις στο 
ενεργειακέ πρόβλημα, και αμέσως μετά το τέλος του δεύτερου παγκοσμίου  πολέ­
μου τέθηκαν σε εφαρμογή ευρέα προγράμματα έρευνας για να μπορέσει να περάσει 
η θερμοπυρηνική σύντηξη  απδ το θεωρητικό στάδιο στο στάδιο της πρακτικής. 
ΣΤΟΧΟΙ ΠΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ  Ε, Α & Ε 
Τρεις στόχοι πρέπει να επιτευχθούν διαδοχικά: 
- το πραγματοποιήσιμο απδ επιστημονικής  πλευράς, που ελπίζεται ότι θα κατα­
δειχθεί κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του  '80 χάρις στους μεγάλους  πει­
ραματικούς σταθμούς  ΤΟΚΑΜΑΚ, των οποίων η κατασκευή τελειώνει τώρα, (ϋΕΤ 
στην Ευρωπαϊκή  Κοινότητα,  ΤΡΤΠ στις ΗΠΑ  και ϋΤ 60 στην  Ιαπωνία). 
- το πραγματοποιήσιμο απδ τεχνικής πλευράς -  σε 6,τι αφορά ειδικά το  χει­
ρισμό και την παραγωγή σε μεγάλη κλίμακα του τρίτιου,  τη διατήρηση των 
υλικών, τον τηλεχειρισμό,  τα υπεραγώγιμα πηνία  και τη μετατροπή της ενέρ­
γειας σύντηξης - χάρις σε πολύ μεγάλες και πολυδάπανες μηχανές που  προ­
βλέπονται σήμερα: ΝΕΤ στην  Ευρώπη, ΕΤΠ στις ΗΠΑ, ΡΕΡ, στην Ιαπωνία, ΙΝΤΟΗ 
στα πλαίσιο ενός κοινού προγράμματος Ευρωπαϊκή Κοινότητα/Ηνωμένες  Πολι-
τείες/ΕΣΣΔ/ίαπωνία, ή άλλες μηχανές που θα μπορούσαν να κατασκευαστούν 
στο πλαίσιο διεθνών συνεργασιών. 
- τέλος, το πραγματοποιήσιμο απδ εμπορικής  πλευράς, που θα μπορούσε να κα­
ταδειχθεί στην αρχή του επόμενου αιώνα χάρις στον πειραματικό αντιδραστή­
ρα ισχύος 0ΕΜ0. 
0 δρόμος αυτός θα  είναι μακρύς και δαπανηρός, και είναι μάλλον απίθανο ότι 
η βιομηχανική παραγωγή ενέργειας με βάση τη σύντηξη θα μπορέσει να γενικευ­
θεί πριν απδ πενήντα περίπου  χρδνια, και μέχρι τότε  οι παγκόσμιες δαπάνες 
Ε, Α & Ε θα έχουν πιθανώς  ξεπεράσει τα 100 δισεκατομμύρια  ΕΟίΙ. 
Όσον αφορά την έρευνα σε αντιδραστήρες σύντηξης με μαγνητικά  περιορισμό,  η 
Ευρώπη κατέχει την πρώτη θέση  και το ευρωπαϊκό  πρόγραμμα,  - που συγκεντρώνει 

- 68 -
υπδ κοινοτικό συντονισμό όλες τις δραστηριότητες των Κρατών μελών στον το­
μέα αυτό - πρέπει να συνεχιστεί χωρίς διακοπή. Πρέπει ταυτόχρονα να  συνε­
χιστούν οι προσπάθειες που αποβλέπουν στο να καταδείξουν το πραγματοποιή­
σιμο από επιστημονικής πλευράς της σύντηξης και να αναληφθούν νέες προσπά­
θειες για να καταδειχθεί το πραγματοποιήσιμο από τεχνικής πλευράς. Η ευρω­
παϊκή συνεργασία και ο συντονισμός της Επιτροπής πρέπει να ενισχυθούν, διότι 
μόνο με κοινή ενέργεια είναι δυνατόν οι ευρωπαϊκές χώρες να μπορέσουν να 
αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που παρουσιάζει η σύντηξη. Θα πρέπει συγχρό­
νως να διερευνηθούν στο μέγιστο οι δυνατότητες συνεργασίας με τα άλλα  προ­
γράμματα ανά τον κόσμο. 
Η στρατηγική του ευρωπαϊκού προγράμματος  είναι: 
- να πραγματοποιηθεί στην κατηγορία ΤΟΚΑΜΑΚ ένα σημαντικό πρόγραμμα με  στό­
χο την κατάληξη σε αντιδραστήρα επίδειξης, να ολοκληρωθεί η πρώτη φάση 
του εν λόγω προγράμματος (σχέδιο μΈΤ και οι προεκτάσεις του) και να πραγμα­
τοποιηθούν προγράμματα για την υποστήριξη του σχηματισμού ΤΟΚΑΜΑΚ, 
- να συνεχιστεί η ανάπτυξη της τεχνολογίας που είναι απαραίτητη για την 
πραγματοποίηση της δεύτερης φάσης του προγράμματος ΤΟΚΑΜΑΚ  (ΝΕΤ), σύμφωνα 
με τους προσανατολισμούς που προκύψαν απδ τις σχεδιαστικές μελέτες, 
- να μελετηθούν τα συστήματα περιορισμού και υποκατάστασης που μπορούν να 
καταλήξουν σε αντιδραστήρα σύντηξης, κατά προτίμηση σε συνεργασία με 
άλλα παγκόσμια προγράμματα σύντηξης και ιδίως το αμερικανικό πρόγραμμα, 
- να εξεταστούν, προς το τέλος της δεκαετίας του 1980, τα αποτελέσματα 
του προγράμματος ϋΕΤ και παρομοίων πειραμάτων που πρόκειται να πραγμα­
τοποιηθούν αλλού, και να αποφασιστεί αν υπάρχει αποχρών λόγος για την 
εκτέλεση της δεύτερης φάσης του προγράμματος ΤΟΚΑΜΑΚ. 
Παράλληλα με τις δραστηριότητες αυτές, θα εκπονηθούν μελέτες για τα συστή­
ματα αντιδραστήρων σύντηξης, ώοτε να υπάρχει υόνιμη αξιολόγηση των γνώσεων 
και νπ διατηρηθεί η κατεύθυνση του προγράμματος προς τον τελικό στόχο που 
αποτελεί α αντιδραστήρας επίδειξης  (ΟΕΜΟ). 

- 69 -
Η απόφαση του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1932 θέσπισε το πρόγραμμα  1932 -
1905, στο οποίο χορηγείται  προϋπολογισμός 620 εκατομμυρίων  Ε01Ι, απδ τα 
•ποία .Τ 19 εκυτομμύρι η !-ΧΙ) διατίθενται  για το πρόγραμμα ϋΕΤ  και 301 εκατομ­
μύρια Ε01Ι για το πρόγραμμα εκτός  ϋΕΤ. Το κοινοτικό αυτό πρόγραμμα περιλαμ­
βάνει περίπου  1000 ερευνητές. 
Η πρόσφατη αυτή απ^ναση έχει επομένως καθορίσει τους προσανατολισμούς της 
Ξ, Α & Ε στον τομέα αυτό μέχρι το 1986, η επιλογή δε της σύντηξης, που 
αποτελεί μακροπρόθεσμη επιλογή, συνεχίζεται συνειδητό και σταθερό. 0ι 
αντίστοιχες δραστηριότητες που τείνουν να καταδείξουν το πραγματοποιήσιμο 
από επιστημονικής πλευράς της σύντηξης και αρχίζουν την κατάδειξη του 
πραγματοποιήσιμου από τεχνικής πλευράς, 9α πρέπει κατά τη διάρκεια του 
παρόντος προγράμματος-πλαισίου να επωφεληθούν απδ τα χρηματοδοτικά μέσα 
που θα είναι βασικά σταθερά, όσον αφορά τις έρευνες στο πεδίο της φυσικής, 
αλλά ππυ θα αυξηθούν σημαντικά όσον αφορά τις έρευνες στο πεδίο της τεχνο­
λογίας. 
4.3. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Στο πλαίσιο της ενεργειακής στρατηγικής για την Κοινότητα , η ανάπτυξη 
των ανανεώσιμων ενεργειών είναι ενας από τους πρωταρχικούς στόχους που 
συμβάλλει στην επιτάχυνση της μείωσης της εξάρτησης από το πετρέλαιο και 
στη διευκόλυνση της προσαρμογής της κοινοτικής βιομηχανίας ττην αγορά της 
ενεργεί ας. 
Όσον αφορά τις ανανεώσιμες ενέργειες, που είναι ελκυστικές λόγω του  απο­
κεντρωμένου χαρακτήρα τους και των δυνατοτήτων που προσφέρουν για την εν 
μέρει αποδέσμευση της εξάρτησης από τις εισαγωγές, έχουν γίνει πολλές εργα­
σίες, ππυ παρουσιάζουν βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες δυ­
νατότητες εφαρμογών. 
Πρέπει, εντούτοις, να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια προκειμένου να κατα­
δειχθεί η τεχνική και οικονομική δυνατότητα επιβίωσης τους, και να αυξηθούν 
(+·) θΠΜ(θΐ) 540 τελικό  (2.10.81;  "Η ανάπτυξη μίας ενεργειακής οτρατηγικής 
για την Κοινότητα". 

- 7C -
οι πιθανότητες ανάπτυξης αγοράς για τις συσκευές που χρησιμοποιούν τις εν 
λόγω ενεργεί ες. 
Η ανάπτυξη μιας τέτοιας αγοράς  3α. ήταν πράγματι ωφέλιμη, και για τη μείωση 
της ενεργειακής εξάρτησης της Κυινότητας και για την απασχόληση. 
Η συμβολή των ανανεώσιμων ενεργειών Πα έπρεπε σχεδόν να διπλασιαστεί κατά 
την παρούσα δεκαετία και να φτάσει περίπου τα  23 ΕΤΙΠ (Εκατομμύρια Τόννοι 
Ισοδυνάμου Πετρελαίου] το χρόνο, κατά τπ  1990. Αν ληφθούν υπόψη οι επενδύ­
σεις που 0α επέτρεπαν την εξασφάλιση της ανάπτυξης μίας τέτοιας δυναμικό­
τητας παραγωγής ενέργειας, τα ωφέλιμα αποτελέσματα που θα είχε η εφαρμογή 
των νέων αυτών τεχνολογιών στην απασχόληση είναι προφανή. 
Πρέπει εξάλλου να παρατηρήσουμε ότι οι δραστηριότητες που θα σημειωθούν 
στο πεδίο αυτό θα εξυπηρετήσουν όχι μόνο το στόχο "Βελτίωση της  διαχείρι­
σης των ενεργειακών πόρων", αλλά θα συμβάλουν ταυτόχρονα και στην πραγμα­
τοποίηση άλλων στόχων όπως η βελτίωση του περιβάλλοντος, η ανταγωνιστικό­
τητα της βιομηχανίας και της γεωργίας, η βοήθεια προς τις αναπτυσσόμενες 
χώρες. 
£τις παραγράφους που ακολουθούν, θα εξεταστούν οι κυριότερες πηγές ανανεώ­
σιμων ενεργειών: άμεση ηλιακή, βιομάζα, αιολική, γεωθερμική και υδραυλική, 
κάθε μία από τις οποίες παρέχει την ύλη για ειδικό στόχο έρευνας. Η  προ­
τεραιότητα θα δοθεί στην άμεση ηλιακή ενέργεια, στη βιομάζα και στη γεωθερ­
μία, και στη συνέχεια θα εξεταστούν η αιολική και η υδραυλική ενέργεια. Οι 
εργασίες που θα γίνουν στο πλαίσιο των ειδικών αυτών στόχων πρέπει επίσης 
να συμπεριλάβουν την ανάπτυξη, σε κοινοτικό επίπεδο, μεθόδων και εγκαταστά­
σεων που θα επιτρέψουν να δοκιμαστούν και να αξιολογηθούν οι διατάξεις και 
οι αρχές στις οποίες στηρίζονται, καθώς επίσης και ενεργειών για τη λύση 
των προβλημάτων που περιορίζουν την εφαρμογή νέων ιδεών όπως, παραδείγμα­
τος χάριν, αυτών που σχετίζονται με τα υλικά. 
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
1. *Αμεση ηλιακή ενέργεια 
Το σημαντικό δυναμικό ηλιακής ενέργειας που είναι διαθέσιμη στην  Κοι­
νότητα, δικαιολογεί μία σημαντική δράση Ε,  AGE, με κέντρο την παρα­
γωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού. 

- 71 -
'ϋσαν αφορά τις θερμικές εφαρμογές, τα κοινοτικά προγράμματα Οα πρέπει 
να συνεχίΰαυν - ιδίως στην τομέα της επίδειξης - την ανάπτυξη των 
τεχνολογιών για τη Θέρμανση  χώρων, την παραγωγή θερμού νερού και τον 
κλιματισμό των κτιρίων, χρησιμοποιώντας, μεταξύ  άλλων, την παθητική 
αρχιτεκτονική.  Η ενσωμάτωση διαφόρων τεχνολογιών (θερμική αντλία,  θερ­
μική αποταμίευση, κλπ.) σε "υβριδικά" συστήματα, για τα οποία η ηλια­
κή ενέργεια αποτελεί μία από τις ενεργειακές συμβολές, θα αποτελέσει 
αντικείμενο αξιολόγησης. 
Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει επίσης να ασχοληθούν και με την ανάπτυξη 
νέων τεχνικών που μπορούν να εφαρμοστούν στη βιομηχανία (θερμότητα για 
διάφορες β ι ομΓ,χ,αν ι κές διεργασίες),  στη γεωργία  ("ηλιακά"  θερμοκήπια και 
ξήρανση, άντληση νερού και  άρδευση),  και στην αφαλάτωση του νερού. Σε 
μερικούς από τους προαναφερθέντες τομείς, που είναι ήδη αρκετά προχωρη­
μένοι, οι προσπάθειες θα έπρεπε να στραφούν περισσότερο προς την  επίδει­
ξη και λιγότερο προς την έρευνα. 
Στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρισμού, θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι εργα­
σίες σχετικά με  τους ηλιακούς θερμικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού 
και να δοθεί έμφαση στην φωτοβολτα'Γκή μετατροπή, συνεχίζοντας τις έρευνες 
σχετικά με νέα ηλιακά στοιχεία και με πρότυπες πειραματικές εγκαταστάσεις. 
2. Βιομάζα 
Το θεωρητικά δυναμικά της βιομάζας που υπάρχει στην Ευρώπη, κάνει τη 
βιομάζα έναν από τους σημαντικότερους πόρους ανανεώσιμης ενέργειας. Το 
ξύλο καθώς και τα αγροτικά απόβλητα και ορισμένες "ενεργειακές" καλλιέρ­
γειες θα μπορούσαν να παράσχουν ένα σημαντικό συμπλήρωμα. Οι σχετικές 
προτεραιότητες που πρέπει να δοθούν στις διάφορες δυνατές χρήσεις της 
βιομάζας και των εδαφών στα οποία Οα μπορούσε να συλλεχθεί, καθώς και οι 
απαιτούμενες έρευνες, αναφέρθηκαν στα στόχο "προώθηση της γεωργικής 
ανταγωνιστικότητας" του παρόντος εγγράφου. 
Πάντως, στον εν λόγω τομέα πρέπει να επιτελεστούν οι εργασίες Ε, Α&Ε σε 
κοινοτικό επίπεδο και ιδίως θεμελειώδεις έρευνες σχετικά με τη φωτοβιο­
λογία, τη ζύμωση και την ενζυματική υδρόλυση της κυτταρίνης. 

- 72 -
Οι ενεργειακές καλλιέργειες (συμπεριλαμβανομένων των φυκών) Βα  απο­
τελέσουν το αντικείμενο κυρίως  ενεργέ ιών  έρευνας, όπως και η καύση, η πυ­
ρόλυση και η υδρορευστοποίηση της βιομάζας, καθώς και η ανάπτυξη και η 
βελτίωση των διεργασιών μετατροπής της βιομάζας σε υγρά καύσιμα μέσω 
θερμοχημικής οδού και ζύμωσης (βλέπε επίσης το στόχο  " Βιοτεχνολογίες") . 
3. Α^ολική_ενέργει α 
Νέες τεχνολογίες Οα μπορούσαν να υποκινήσουν τη χρησιμοποίηση, σε μεγά­
λη κλίμακα, της αιολικής ενέργειας σε ορισμένες περιοχές της Κοινότητας. 
Η Ε, Α&Ε θα συγκεντρωθεί στις γεννήτριες μεγάλης, μεσαίας και μικρής 
ισχύος, στην παραγωγή ηλεκτρισμού σε κεντρικούς και περιφερειακούς  σταθ­
μούς με σύζευξη στο δίκτυο για τις περισσότερες των περιπτώσεων, καθώς 
επίσης και σε άλλες εφαρμογές της εν λόγω πηγής ενέργειας. Επιπλέον, 
Βα αξιολογηθεί η δυνατότητα παραγωγής αιολικής ενέργειας στην Κοινότητα. 
4. Γεωθερμική ενέργεια 
Η μορφή αυτή ενέργειας Βα μπορούσε, χάρις σε νέες γνώσεις, να παράσχει 
ένα σημαντικότερο ενεργειακό συμπλήρωμα στην Ευρώπη. Μεταξύ των κοινο­
τικών δράσεων, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα θερμά ξηρά πετρώ­
ματα, λόγω των πολύ μεγάλων δυνατοτήτων που παρουσιάζουν για την παρα­
γωγή ηλεκτρισμού, καθώς και στην παραγωγή και χρησιμοποίηση της θερμό­
τητας χαμηλής θερμοκρασίας, όπου τα προβλήματα της επανέγχυσης απαιτούν 
ακόμη προσπάθειες έρευνας και όπου μονάδες θέρμανσης χώρων, που  χρησι­
μοποιούν νερό χαμηλής θερμοκρασίας, Βα πρέπει να αποτελέσουν το  αντικεί­
μενο μιας προσπάθειας επίδειξης. 
Η μελέτη των πηγών υψηλής θερμοκρασίας (κυρίως άλμες υπό πίεση) για την 
παραγωγή ηλεκτρισμού θα απαπήσβι αυξημένες προσπάθειες Ε&Α, παραδείγμα­
τος χάριν η μελέτη της διάβρωσης και τα προβλήματα της επανέγχυσης. 
Εκτός αυτών, το κοινοτικό πρόγραμμα 3α πρέπει να συνεχίσει την αξιο­
λόγηση του ευρωπαϊκού γεωθερμικού δυναμικού. 

- 73 -
5. Υδρπυλι κη_ενέ£γεκχ 
Η υδροηλεκτρική τεχνολογία, ήδη αρκετά αναπτυγμένη, δεν χρειάζεται 
πρόσθετες έρευνες. Εν τούτοις, η Κοινότητα θα υποστηρίξει προγράμ­
ματα επίδειξης που αποβλέπουν στην εκμετάλλευση των πηγών υδροηλεκ­
τρικής ενέργειας χαμηλής ισχύος. 
6. Άλλες όψεις των ανανεώσιμων ενεργειών 
Ανεξάρτητα από τα τεχνικά και οικονομικά προβλήματα που αποτελούν  τρο­
χοπέδη στη διείσδυση στην αγορά των ανανεώσιμων ενεργειών, άλλα στοιχεία 
νομικής, κοινωνικής φύσης ή συνυφασμένα με το περιβάλλον, μπορούν επίσης 
να δημιουργήσουν εμπόδια στην εν λόγω διείσδυση. Τα στοιχεία αυτά  πρέπει, 
κατά το δυνατόν, να αποτελέσουν το αντικείμενο εργασιών παραλλήλων με 
τις εργασίες αυτής καθαυτής της Ε, Α&Ε. 
Βα είναι επίσης αναγκαίο να ληφθούν υπόψη τα τοπικά χαρακτηριστικά κατά 
την ανάπτυξη των διαφόρων τεχνικών. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στις 
τεχνικές που θα μπορούσαν να συμβάλουν στον ενεργειακό εφοδιασμό των 
αναπτυσσομένων χωρών (βλέπε το στόχο " Επιστημονικές και τεχνικές δρα­
στηριότητες προς όφελος των αναπτυσσομένων  χωρών"). 
4.4. ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η ορΒολογική χρήση της ενέργειας (ΟΧΕ) αποβλέπει στη βελτιστοποίηση του 
ενεργειακού συστήματος, το οποίο υπόκειται σε διάφορες πολιτικές και πε­
ριορισμούς. Πρόκειται επομένως για ένα πολύ ευρύ τομέα σε  σ^ενή σχέση με 
πολλούς άλλους στόχους, όπως η βελτίωση των βιομηχανικών τεχνικών και η 
προστασία του περιβάλλοντος. 
Πρέπει ταυτόχρονα να βελτιωθεί η κατανόηση της λειτουργίας του ενεργεια­
κού συστήματος και να αναπτυχθούν νέες τεχνικές που θα συμβάλουν στη βελ­
τιστοποίηση του. Υπό το πρίσμα αυτό, και παρ' όλες τις ανισότητες μεταξύ 
των ενεργειακών πόρων των Κρατών μελών, είναι δυνατό" να καθοριστεί ένας 
ορισμένος αριθμός κοινοτικών στόχων. Οι σημαντικότεροι είναι : η μελέτη 
των στερεών καυσίμων (ιδίως του άνθρακα(τ) ), η εξοικονόμηση ενέργειας, 
(ΐ) "0 ρόλος του άνθρακα στην ενεργειακή στρατηγική της Κοινότητας" 
ΕΕ 0 105  (26/4/82) 

- 74 -
οι υδρογονάνθρακες, η μεταφορά και η αποταμίευση της θερμότητας, η 
παραγωγή ηλεκτρισμού και η ανάλυση των συστημάτων. 
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
1. Ανάλυση των συστημάτων 
Οι δραστηριότητες, που συντονίζονται από την Επιτροπή και αφορούν 
την ανάλυση των συστημάτων, έχουν συμβάλει σε μία καλύτερη κατανόη­
ση των συστημάτων προσφοράς και ζήτησης ενέργειας και επίσης των αλ­
ληλοεπιδράσεων μεταξύ τους και με άλλους τομείς, καθώς και με την 
οικονομία εν  γένει. Έχουν αναπτυχθεί υποδείγματα τα οποία σήμερα είναι 
χρησιμοποιήσι  μα. 
Οι κύριοι στόχοι των κοινοτικών δράσεω/ είναι επί του παρόντος η βελ­
τίωση και η εφαρμογή των υποδειγμάτων που ήδη έχουν αναπτυχθεί, η 
επέκταση τους, εφόσον Θεωρηθεί αναγκαία, η ενημέρωση των βάσεων δε­
δομένων, η ανάπτυξη νέων υποδειγμάτων, καθώς και υποδειγμάτων που 
μπορούν να εφαρμοστούν στις αναπτυσσόμενες χώρες. 
^* Εξοικονόμηση  ενέργει  ας 
Οικιστικός και εμπορικός τομέας 
Η σημασία του ενεργειακού αποθέματος που αντιστοιχεί στην εξοικονό­
μηση στη θέρμανση των χώρων είναι σημαντική : η εξοικονόμηση αυτή 
Βα μπορούσε να  φθάσει, το έτος  2000, τα 50/Ό της κατανάλωσης που  αντι­
προσωπεύει σήμερα το ένα τρίτο της ολικής ενεργειακής ζήτησης. 
Μέχρι τώρα, οι περισσότερες προσπάθειες της Ε, Α5Ε έχουν στραφεί 
προς αυτές καθαυτές τις κατασκευές. 0α έπρεπε τώρα να υπάρξει περισ­
σότερο ενδιαφέρον για τη βελτίωση των υπαρχόντων κτιρίων που αντιπρο­
σωπεύουν ένπ δυναμικό εξοικονόμησης. 
Οι κοινοτικές δράσεις Πα αφορούν το συντονισμό, της τυποποίηση και 
τη διάδοση της πληροφόρησης ξεκινώντας από μία βάση δεδομένων για 
τις υπάρχουσες τεχνικές εξοικονόμησης ενέργειας, την απόδοση τους 
και τους κανόνες τους. 
Αυτές καΠαυτές οι δράσεις Ε, Α&Ε Οα συγκεντρωθούν κατά προτεραιότητα 
στις προηγμένες τεχνικές μόνωσης, αερισμού και θέρμανσης, ενεργειακής 

- 75 -
διαχείρισης των κτιρίων. Θα προστεθούν μελέτες των συστημάτων, της 
αρχιτεκτονικής, και των κοινωνικό—οικονομικών ερευνών. 
Τα σχέδια επίδειξης 6α ασχοληθούν κυρίως με δημόσια κτίρια, μεγάλες 
πολυκατοικίες και κτιριακά συγκροτήματα τοπικών συνεταιρισμών και 
ενώσεων, και θα παράσχουν στοιχεία που να επιτρέπουν την αξιολόγηση, 
τη λήψη απόφασης και την εφαρμογή εθνικών και περιφερειακών σχεδίων. 
Βιομηχανικός τομέας 
0 τομέας αυτός αντιπροσωπεύει περίπου το 35Π/Ό της ολικής ενεργειακής 
ζήτησης, πράγμα που υπογραμμίζει αμέσως τη σημαντική επίπτωση της  εξοι­
κονόμησης που μπορεί να επιτευχθεί με διάφορα μέσα : 
1. μειώνοντας την κατανάλωση ενέργειας κατά τις διεργασίες παραγωγής 
και επανακτώντας τη θερμική ενέργεια που εκλύεται κατά τα διάφορα 
στάδια των διεργασιών αυτών, 
2. εφαρμόζοντας νέες διεργασίες οικονομικότερες σε ενέργεια, 
3. χρησιμοποιώντας υλικά και προϊόντα των οποίων η κατασκευή απαιτεί 
τη λιγότερη δυνατή ενέργεια. 
Για να καταστεί δυνατό να αποφευχθούν υπερβολικά σημαντικές προσπάθειες 
σε ειδικούς τομείς, η κοινοτική έρευνα Θα ασχοληθεί κυρίως με το σημείο 
1, ενώ η επίδειξη θα δώσει έμφαση στα σημεία 1 και 2 και κατά προτεραιό­
τητα στα προβλήματα ορθολογικής χρήσης της ενέργειας στις μικρές και με­
σαίες επιχειρήσεις, ενώ για τη βαρειά βιομηχανία θα καταβληθεί πιό πε­
ριορισμένη προσπάθεια. 
Η ένταξη των δι ργασιών σε ενεργειακά υποδείγματα θα χρησιμοποιηθεί για 
να επιτευχθεί ο σημαντικότερος στόχος που συνίσταται στη^' επίτευξη καλύ­
τερης απόδοσης στην παραγωγή και στη χρήση τη: θερμότητας και του ηλεκ­
τρισμού στη βιομηχανία. 
Ένα άλλο σημαντικό θέμα είναι η υποκατάσταση των υδρογονανθράκων, δη­
λαδή η χρησιμοποίηση μη ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών στη Βέση των 
υγρών ή αερίων υδρογονανθράκων. 

-76-
Γεωργικός τομέας 
Τα σχέδια επίδειξης συνιστούν ενα ατπ5 τα καλύτερα μέσα γι,α να 
καταδειχθείη εξοικονόμηση ενέργειας που μπορεΓ να πραγματοποιηθεί 
στη γεωργία. Ένας πολύ κατάλληλος τομέας για τέτοια σχέδια είναι 
η ξήρανση των συγκομιδών. 
Τομέας μεταφορών 
Η κατανάλωση ενέργειας στον τομέα αυτόν άφορα σχεδόν αποκλειστικά τά 
παράγωγα προϊόντα τού πετρελαίου, πράγμα που οδήγησε ήδη τους ιδιω­
τικούς και δημόσιους οργανισμούς να αφιερώσουν σημαντικά προγράμματα 
στον τομέα αυτόν. Η Κοινότητα θα δώσει ιδιαίτερη σημασία στην  εξοι­
κονόμηση ενέργειας στις μεταφορές, ταυτόχρονα με τη βελτίωση των 
υπαρχουσών τεχνικών και με την ανάπτυξη μη συμβατικών μηχανικών μέσων 
και νέων τεχνικών" ιδιαίτερα, την ανάπτυξη και τη χρήση υλικών, κραμ-
μάτων και κεραμικών που επιτρέπουν την επίτευξη υψηλότερων ενεργειακών 
αποδόσεων. 
3. Στερεά καύσιμα 
Το αναγεννώμενο ενδιαφέρον της Ε,Α & Ε για τά στερεά καύσιμα είναι 
συνδεδεμένα με στόχο την αύξηση του ρόλου του άνθρακα στην παραγωγή 
ηλεκτρισμού και της αντικατάστασης του πετρελαίου από τον άνθρακα 
(η από συνθετικά καύσιμα κατασκευασμένα με βάση τον άνθρακα) σε σειρά 
τομέων. 
Χωρίς να παραμελείται η μεταφορά και η επεξεργασία των στερεών καυ­
σίμων, η Ε,Α & Ε θα πρέπει να ασχοληθεί κυρίως με τα ακόλουθα θέματα. 
Παραγωγή 
Όσον αφορά την παραγωγή του άνθρακα, στόχος παραμένει η βελτίωση της 
παραγωγικότητας και, επομένως, οι κοινοτικές ενέργειες Ε,Α & Ε θα παρα­
μείνουν και αυτές μέσα στα πλαίσια του σημερινού προγράμματος ΕΚΑΧ 
(που καλύπτει επίσης τους στόχους ασφάλειας και βελτίωσης των συνθηκών 
εργασίας, βλέπε τον στόχο "Βελτίωση της ασφάλειας και προστασία της  υγείας"). 

-77-
Χρησιμοποίηση 
Η κοινοτική Ε,Α & Ε θα προσπαθήσει να βελτιώσει τις διεργασίες καύσης 
και τις μεθόδους μετατροπής των στερεών καυσίμων σε αέρια και υγρά 
προϊόντα, ώστε να ικανοποιήσει καλύτερα τις ανάγκες των ενεργειακών 
συστημάτων που είναι βασισμένα στη χρησιμοποίηση υγρών καυσίμων. 
Οι εργασίες με θέμα την καύση Βα αποβλέψουν στην ανάπτυξη και την 
επίδειξη νέων τεχνικών — όπως η καύση με ρευστοποιημένο λίκνο και 
με μίξη στερεών/υγρών - καθώς και τη βελτίωση των καυστήρων και των 
παραδοσιακών συστημάτων καύσης. 
Στον τομέα της αεριοποίησης, δεδομένης της έκτασης των εργασιών που 
επιτελούνται σε διάφορα  μέρη, τα κοινοτικά προγράμματα θα δώσουν έμφαση 
στην επίδειξη και στην έρευνα βάσης σε νέες διεργασίες. Η Κοινότητα 
θα συνεχίσει, επίσης, να παρέχει την υποστήριξη της σε σχέδια υπόγειας 
αεριοποίησης. 
Όσον "αφορά την υγροποίηση που πραγματοποιείται είτε μέσω προκαταρκτι­
κής αεριοποίησης, είτε μέσω υδρορευστοποίησης, η Κοινότητα θα υποστηρίζει 
τις ενέργειες Ε,Α & Ε για την παραγωγή συνθετικών υγρών καυσίμων. Οι 
δραστηριότητες αυτές θα είναι επίσης δυνατό να έχουν επίπτωση στην 
τεχνολογία της μετατροπής της βιομάζας. 
0 χαρακτηρισμός του άνθρακα, η τεχνικο-οικονομική αξιολόγηση των 
διαφόρων συνθετικών καυσίμων, οι ειδικές χρήσεις τους, η τυποποίηση 
τους και τα προβλήματα υλικών θα αποτελέσουν επίσης αντικείμενο μελετών. 
Συναφείς ενέργειες με την Ε,Α & Ε 
Οι εργασίες που αναφέρθηκαν παραπάνω, η φύση των οποίων είναι τεχνολο­
γική, θα πλαισιωθούν από θεμελειώδεις έρευνες φυσικής και χημείας με 
σκοπό την καλύτερη κατανόηση των διαφόρων σχετικών διεργασιών. 
Εκτός αυτό(5, σε κάθε φάση της ανάπτυξης, της παραγωγής και της χρησιμοποίησης 
τον στερών καυσίμων, θα είναι παλά σημαντικό" να εξετάζεται κατά πόσο συμβιβά­
ζονται με την προστασία του περιβάλλοντος — βλέπε το στόχο "Προστασία του 
Περί βάλλοντος". 

-78-
4. θερμότητα 
Οι κονοτικές έρευνες στον τομέα αυτό θα αφορούν τη μεταφορά και 
την αποταμίευση της θερμότητας. 'Οσον αφορά την μεταφορά, πρόκειται 
για βελτίωση της διαχείρισης των αστικών δικτύων θέρμανσης, με δια­
τάξεις τηλεμέτρησης και με δημιουργία υποδειγμάτων, ανάιιτυξη τον 
θερμοχημικών συστημάτων για την παροχή θερμότητας διεργασίας και τε<-
λειοποίηση μεγάλων θερμικών αντλιών. 
Οι εργασίες σχετικά με την αποταμίευση θα αφορούν ταυτόχρονα τις 
αποταμιεύσεις σε μικρή και μεγάλη κλίμακα, για μικρές και μεγάλες 
χρονικές περιόδους, με μεθόδους όπως, παραδείγματος χάριν, της 
χημικής αποταμίευσης. Οι εν λόγω εργασίες θα συμπληρωθούν με 
οικονομικές αξιολογήσεις. 
5. Ηλεκτρι σμός 
Οι στόχοι της κοινοτικής Ε,Α Β Ε θα αφορούν την ανάπτυξη νέων βιο­
μηχανικών διεργασιών για τη χρησιμοποίηση του ηλεκτρισμού πού 
παράγεται από πηγές πλήν των υδρογονανθράκων, την ανάπτυξη ηλεκτρο­
κίνητων οχημάτων, νέων τύπων συσσωρευτβν, και τη βελτίωση των απο­
δόσεων στη χρήση της εν λόγω ενέργειας. 

- 79 -
ΕΠΙΛΟΓΗ 4. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών μεταξύ των διάφορων ειδικών ατδχων. 
4.1. Πυρηνική ενέργεια σχδσης 
Ειδικοί στόχοι Λ. 
60 - Ασφδλεια των αντιδραστήρων 
. αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος: χρησιμοποίηση των 
δεδομένων λειτουργίας, πρδληψη ατυχημδτων, βελ­
τίωση της ''ατανδησης των μηχανισμών των ατυχη­
μδτων, εναρμδνιση 
. ταχείς αντιδραστήρες: πρδληψη ατυχημδτων,  μελέ­
τη της συμπεριφορδς των καυσίμων, του πυρήνα του 
αντιδραοτήρα, των δομών και των συνιστδντων  τμη­
μάτων υπδ ανώμαλες συνθήκες λειτουργίας, αξιολδ-
Υηση των καταστάσεων μετδ απδ ατύχημα. 40 
20 
- Ραδιενεργδ απόβλητα: επεξεργασία, συσκευασία και 
χειρισμός των αποβλήτων, οριστική αποθήκευση των 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας. 15 
- Αποξήλωση των εγκαταστδσεων: ανδπτυξη και εφαρμο­
γή των τεχνικών υπδ πραγματικές συνθήκες, 
θέματα ασφάλειας σε δλλες φάσεις του κύκλου καυ­
σίμου. Προστασία του πληθυσμού και των εργαζομένων. 
— Έλεγχος διασφαλίσεων (δβίβρίΗ.ΓάΒ) 10 
10 
- Μετρήσεις και πυρηνικά υλικά αναφορδς 
Έρευνα επί των ακτινίδων. 5 

- ΘΟ -
4.2. Ελεγχομένη θερμοπυρηνική σύντηξη  
Ειδικοί στόχοι 
- Κατασκευή και εκμετάλλευση του ΔΕΤ 
- ΤΟΚΑΜΑΚ (συμπεριλαμβανομένης της θέρμανσης 
και διαγνώσεων) μεσαίας κλίμακας 
- ΝΕΤ και τεχνολογία 
- Εναλλακτικές κατευθύνσεις της ΤΟΚΑΜΑΚ 
- Λδϊζερ  (ΙΛ8ΘΓΒ) 
4.3. Ανανεώσιμες ενέργειες 
Ειδικοί στόχοι 
- *Αμεση ηλιακή ενέργεια 
- Βιομάζα 
- Αιολική ενέργεια 
- Γεωθερμική ενέργεια 
- Υδραυλική ενέργεια 
- *Αλλες ενέργειες Λ. 
50 
30 
15 
5 
<3 
Λ. 
30 
25 
15 
20 
5 
5 
4.4. Ορθολογική χρήση της ενέργειας 
Ειδικοί στόχοι 
- Ανάλυση συστημάτων 
- Εξοικονδμηση ενέργειας 
- Στερεά καύσιμα 
- Οερμδτητα 
- Ηλεκτρισμός % 
< 3 
40 
45 
10 
5 
Για να επιτευχθούν, στον τομέα  αυτδ, σημαντικδ αποτελέσματα, και ανάλογα προς 
τις ανάγκες, η χρηματοδότηση των κοινοτικών ενεργειών σχετικδ με την επιλογή 
"Βελτίωση της διαχείρισης των ενεργειακών πδρων και μείωση της ενεργειακής 
εξάρτησης" θα έπρεπε κατ'ελδχίστο να φτάσει τα 1900 εκατομ. Ε01Ι (αξία 1982) για 
την περιδδο 1984-1987, με την ακδλουθη κατανομή σε εκατομμύρια Ε01) : 
- ανδπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχδσης 540 εκατομ. ΕΟίΙ 
- ελεγχδμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 480 εκατομ. Ε01Ι 
- ανδπτυξη ανανεώσιμων ενεργειών 310 εκατομ. ΕΟυ 
- ορθολογική χρήση της ενέργειας 520 εκατομ. Ε01) 

- 81 -
5. ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ ΤΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΠΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
5.1. ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΡΟΣ ΟΦΕΛΟΣ ΤΩΝ  
ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Μέχρι τώρα, η συνεισφορά της Κοινότητας στις αναπτυσσόμενε,ς χώρες, σε θέμα­
τα επιστηυονικής και τεχνικής έρευνας, έχει πραγματοποιηθεί υπό τέσσερις 
κυρίως υορφές: 
- χρηματική συνεισωορά στα διεθνή Ινστιτούτα που εξαρτώνται από την Σ.Ο.Δ.Γ.Ε. 
(Συμβουλευτική Ομάδα Διεθνούς Γεωργικής Έρευνας) 
- χρηματοδότηση ενός τομέα "έρευνα" σε αναπτυξιακές ενέργειες 
- χρηματοδότηση ορισμένων επενδύσεων για επιστημονικούς σκοπούς 
- συνεισοορά στην επιμόρφωση ερευνητών και τεχνικού προσωπικού. 
Η εν λόγω συνεισφορά δεν ήταν αμελητέα, ούτε όσον αφορά το μέγεθος της  βοή­
θειας, ούτε όσον αφοοά τα αποτελέσματα της, εφόσον προστιθέμενη στις άλλες 
πηγές βοήθειας, διμερείς ή πολυμερείς, επέτρεψε την ανάπτυξη ή τη διατήρηση 
επιστημονικών δραστηριοτήτων σχετικών με την ανάπτυξη. 
Οι εν λόγω, όμως, ενέργειες δεν εγγράφονται στο πλαίσιο,, μιας συνολικής πο­
λιτικής. 0 περιορισμένος χαρακτήρας τους μπορεί να της αφαιρέσει ένα μέρος 
της αποτελεσματικότητας τους. 
Το Πρόγραμμα-πλαίσιο θα επιτρέψει να δοθεί συνοχή στην ενέργεια αυτή και, 
συνεπώς, να την καταστήσει αποτελεσματικότερη. Το εν λόγω πρόγραμμα είναι 
εξαιρετικά σημαντικό λόγω της δυνατότητας που θα προσφέρει στις αναπτυσσόμε­
νες χώρες να επιλέξουν τις οδούς οι οποίες είναι οι καταλληλότερες για τη 
διευκόλυνση της ανάπτυξης τους. Η βοήθεια της Κοινότητας στον τομέα της 
επιστημονικής έρευνας, όπως και σε άλλους τομείς, δύναται να αποτελεί μόνο 
την υποστήριξη σε πολιτικές που επιλέγησαν ελεύθερα στο πλαίσιο διαλόγου, 
στον οποίο θα προβεί η Κοινότητα με τις ενδιαφερόμενες χώρες και ο οποίος 
θα αφορά την αποτελεσματικότητα και την καταλληλότητα των πολιτικών αυτών. 
Το πρόγοαμμα-πλαίσιο θα επιτρέψει στην Κοινότητα να κατευθύνει καλύτερα τις 
επιστημονικές κπι τεχνικές προσπάθειες της πρός όφελος των αναπτυσσομένων 
χωρών. Η κοινοτική διάσταση προσφέρει, από την άποψη  αυτή, δυνατότητες που 
πρέπει να αξιοποιηθούν και στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να εξεταστεί, η συνολική 
ισορροπία των προγραμμάτων των Κρατών μελών και της Κοινότητας, ώστε να δοθεί 
στην καθολική προσπάθεια η μέγιστη συνοχή και αποτελεσματικότητα. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Η κατεύθυνση που πρέπει να δοθεί στη βοήθεια αυτή πρέπει να βασίζεται στις 
ακόλουθες σκέψεις: 

- 82 -
α) Η εττ ι στηι ιονική έρευνα πι πδραματίζε  ι αημαντι κό ρόλο στη διαδικασία της ' 
ανάπτυξης. Η πνεπαρκής προσπάθεια των  αναπτυσσομένων  χωρών απαιτεΓ αφε­
νός τη συνειδητοποΓηση,  εκ μέρους των πολιτικών υπευθύνων στις αναπτυσ­
σόμενες χώρες, της σημασίας της έρευνας για την ανάπτυξη  τους, και αφε­
τέρου μια εξωτερική βοήθεια στον τομέα αυτό, ώστε να δημιουργηθεί στις 
εν λόγω χώρες μια αυτόνομη ικανότητα έρευνας, που να είναι σε θέση να 
πραγματοποιήσει τη  , δική του επιστημονική έρευνα και να τις καταστήσει 
ικανές να κατευθύνουν το μέλλον τους. 
β) Η εν \.6γω εξωτερική βοήθε,ιπ πρέπει να εμφανίζεται μέ δύο όψεις: 
- Π ς βοήΒεΐα μέσω των διεθνών ή κοινοτικών οργανισμών που ήδη παρεμ­
βαίνουν και παρέχουν την εγγύηση της άμεσης αποτελεσματικότητας και 
της απαραίτητης συνέχειας. Η διαδικασία αυτή έδωσε καλά αποτελέσμα­
τα. Η βοήθεια αυτή οφείλει ταυτόχρονα να στραφεί καλύτερα πρός τις 
ανάγκες των χωρών πρός τις οποίες απευθύνεται και να κινητοποιήσει κατά 
καλύτερο τρόπο, πρός όφελος των αναπτυσσομένων  χωρών, το σύνολο των 
γνώσεων που ήδη διατίθενται στις χώρες της Κοινότητας, καθώς και τις 
ικανότητες βασικών ερευνών των Κρατών  μελών, 
- Ως βοήθεια για την εμφάνιση εθνικών και περιφερειακών συστημάτων έρευνας ατών 
αναπτυσσομένων  χωρών. Είναι έργο μακρόπνοο, του οποίου οι κίνδυνοι 
είναι μειωμένοι, λόγω της ύπαρξης της πρώτης μορφής βοήθειας, αποτελεί 
δε τόν κύριο στόχο, που θα επιτρέπει εν καιρώ να διασφαλιστεί η τεχνο­
λογική ωριμότητα των Κρατών και να καθιερωθεί σε συνεργασία με την  διε­
θνή επιστημονική κοινότητα. 
Κατά την επιτέλεση των πράξεων, θα έπρεπε να ενταχθεί καλά η έρευνα στο 
τοπικό πλαίσιο, ιδίως με 
- τη διατήρηση του  κεκτημένοι),  με την σπογππφή και την αξιοποίηση των παραδο­
σιακών τεχνικών γνώσεων και την υποστήριξη των υπαρχουσών επιστημονικών 
κοινοτήτων, 
- την επιστημονική έοευνα σε πανεπιστημιακό  επίπεδο,  σε θέματα παραδοσιακών 
γνώσεων (φαρμακοποιΤα, κατασκευαστικά υλικά, αρχιτεκτονικοί  ρυθμοί, ), 
ώστε να καθοριστούν επακριβώς αι δυνατότητες χρησιμοποίησης στη διαδικασία 
της ανάπτυξης, 
- την υποστήριξη των τοπικών βασικών οργανισμών για τη σχεδίαση και την  εκτέ­
λεση δράσεων δημιουργών καινοτομίας (εκθέσεις, διαγωνισμοί, καθορισμός τι­
μών, ...). 

- 83 -
γ) Η γεωργία πρέπει να αποτελέσει, σε πρώτη φάση , το κύριο θέμα της προσπά­
θειας αυτής: η προτεραιότητα αυτή συμβαδίζει με την πολιτική" της ΕΟΚ, που 
τοποθετεί*  τη γεωργία στο επίκεντρο των προσπαθειών ανάπτυξης των αναπτυσ­
σομένων χωρών και που προετοιμάζεται να αυξήσει το μερίδιο της γεωργίας 
στα θέματα της κοινοτικής επιστημονικής έρευνας. 
Γύμψωνα με το πνεύμα αυτό, έχει αρχίσει τώρα μία δράση για την κινητοποί­
ηση- του ευρωπαϊκού επιστημονικού δυναμικού - σε επίπεδο μάλλον βασικό — 
προς όψελος της ανάπτυξης. 
Η δράση αυτή θα πρέπι.ι να συμπληρωθεί με προσπάθεια για την ανάπτυξη των 
ενδογενών ικανοτήτων έρευνας στα συνεργαζόμενα  Κρ'τη, ευνοώντας, αλλά χωρίς 
αποκλειστικότητα, τις έρευνες που αποβλέπουν σε αποτελέσματα και/ή σε λύ­
σεις βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα. 
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ 
α) Η Βοήθεια θα πρέπει να προσαρμόζεται προς το επίπεδο της επιστημονικής 
ανάπτυξης της χώρας. Στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, στα όρια της  επι­
βίωσης, θα πρέπει ακόμη για ορισμένο χρόνο να επικρατήσει η βοήθεια μέσω 
ξένων ερευνητών, ενώ μια προσπάθεια  γι π επιμόρφωση των τοπικών ερευνητών 
και προπαρασκευή μιας δομής υποδοχής θα πρέπει να συμβάλει στην  προετοι­
μασία της δϊαδοχής. 
ντσ Κρότη μέλη τα ππηίπ έχουν φτάσει ήδη σε ορισμένο βαθμό επιστημονικής 
ικανότητας, η  επ Ι κρστέητπρη  μπρπή; θα πρέπει νπ είναι η βοήθεια πρός τους 
τομείς οι πποίοι υπεσέγοιιν και  η ι οποίοι ενισχυόμενοι κπτά τον τρόπο 
αυτό θα μπορούν να γίνουν κέντρα εθνικής κπι περιφερειακής προώθησης, ενώ 
άλλες ποικίλες μορφές  δύνανται-  να εκτείνονται από προγράμματα συνεργασί­
ας μεταξύ ινίττιτούτων μέχοι την εισαγωγή συστημάτων προοριζομένων να διευ­
κολύνουν την επανεξέταση εθνικών ερευνητών, οι οποίοι βρίσκονται στις ευ-
ροπανκές χώρες ή αλλού. 
Με Ρ,^πη τέτοια κένταο θα καταστεί δυνατή η "πραγματοποίηση ενός περιφερει­
ακού συντονισμού της έρευνας, με σκοπό την καλύτερη χρήση του διαθέσιμου 
ανθρώπινου και υλικού δυναμικού. 
θ) Από τη  υ ία πλευρά, η εξωγενής έοευνα θα πρέπει να κινητοποιείται όλο και 
πεοι ΓΓΓτότεοη για θέματα που απαιτούν πολύπλοκα ανθρώπινα και υλικά μέσα, 
αφήνοντας την τηπική έρευνα νπ  αναλάβει,  προοδευτικά, τα θέματα που είναι 
περισσότερο ποοσιτά υπό τις σιινθήκες που επικρατούν επί τόπου. 
Από την *λλη πλευρά, η βοήθεια πρός τα σχέδια έρευνας θα πρέπει να υπόκειται 
σε αυστηρή αξιολόγηση της ποιότητας τους: κατάλληλοι  στόχοι, προσαρμοσμέ­
νη υεθοδολογία, καλ^ς συστάσεις όσον αφορά τις δικαιούχες ομάδες. Εν  ολί­
γοις, είναι απαραίτητο τα κριτήρια ποιότητας να υπερισχύσουν από τις θεωρή­
σεις τοπικής καταλληλότητας. 

- 84 -
) Προτείνονται έξι τομεακοί προσανατολισμοί, λόγω της συνοχής τους με την 
κοινοτική πολιτική βοήθειας για την ανάπτυξη: 
- η γεωργία, το δάσος, α αγώνας κατπ της ερημοποίησης, η αλιεία (και ιχθυ­
οκαλλιέργεια),  δίνοντας προτίμηση στα θέματα που αφορούν την αυτάρκεια σε 
τρόφιμο και την αγροτική ανάπτυξη, 
»- το περιβάλλον: υδρογεωλογία και κλιματολογία, 
- η υγεία, ιδίως τα προβλήματα διατροφής του παιδιού και της μητέρας (σε 
συσχετισμό με τη γεωργική παραγωγή και την επισιτιστική  βοήθεια),  και οι 
τροπικές ασθένειες, 
- οι πόροι του εδάφους κ<τι του υπεδάφους: γεωλογική ανίχνευση, 
- η ενέργεια: οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που προσαρμόζονται στις οικονο-
μίετ της επιβίωσης^ 
- ο πληθυσμός: δημογραφική μελέτη. 
ΕΠΙΛΟΓΗ 5: ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών μεταξύ των διαφόρων ειδικών στόχων 
5.1. Εφαρμογή των επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων πρός όφελος των  
αναπτυσσομένων χωρών 
Ειδικοί στόχοι %. 
- Γεωργία, κτηνοτροφία, δάσος, ερημοποίηση  50 
- Αλιεία και ιχθυοκαλλιέργεια 10 
- Πληθυσμός και υγεία 20 
- Ορυκτοί πόροι 10 
- Ενέργεια 5 
- Περιβάλλον 5 
Η συνολική κοινοτική δράση  - ταυτόχρονα στην Κοινότητα και στις αναπτυσ­
σόμενες χώρες  - για την επιλογή αυτή πρέπει να τύχει των μέσων που  αντιστοι­
χούν στη σπουδαιότητα του στόχου αυτού, και που εκτιμούνται, για την  περί­
οδο 19Β4-19Β7,  κατ* ελάχιστο σε  150 εκατομ. ECU (αξία 1982). 

- 85 -
5. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
Στο πλαίσιο αυτής της πολύ ευρείας επιλογής, μέχρι σήμερα έχουν ληφθεί υπόψη μόνο 
δύο επιστημονικοί και τεχνικοί  στόχοι, που αναπτύσσονται κατωτέρω. Άλλοι επιστη­
μονικοί και τεχνικοί στόχοι θα πρέπει να εξεταστούν κατά τη διάρκεια των διαδο­
χικών αναθεωρήσεων του προγράμματος  — πλαισίου. 
6.1. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙ ΑΣ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Είναι ουσιώδες να βελτιωθεί η ασφάλεια και να προστατευτεί η υγεία, ώστε να δια­
σφαλιστεί για τον άνθρωπο ένα υψηλό επίπεδο ποιότητας ζωής. Η υγεία, που είναι 
συνδεδεμένη με την ευημερία του ατόμου, και η ασφάλεια, που εξασφαλίζει την  προ­
στασία του, από τους κινδύνους που παρουσιάζει το περιβάλλον, συνεπώς αλληλο— 
εξαρτώνται και πρέπει να μελετηθούν  μαζί. Η υγεία είναι επίσης ένας από τους πρω­
ταρχικούς στόχους των επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων της Κοινότητας 
υπέρ των αναπτυσσομένων χωρών. 
Στόχος των εργασιών Ε,Α&Ε της Κοινότητας είναι η βελτίωση των γνώσεων στους 
ακόλουθους τομείς  : 
1. Προσαρμογή του ανθρώπου 
2. Αναπαραγωγή, ανάπτυξη και γήρανση 
3. Προσωπικό περιβάλλον 
4. Τεχνολογία για την υγεία 
5. Ιατρική περίθαλψη 
6. Προώθηση της υγείας 
Η κατάταξη των προτεραιοτήτων καθορίστηκε με βάση τα ακόλουθα κριτήρια  : σπου­
δαιότητα του ή των προβλημάτων, δυνατότητες εφαρμογής, συμβολή στη μείωση του 
κόστους της περίθαλψης και εγκυρότητα των στατιστικών δεδομένων των οποίων η 
αντιπροσωπευτική αξία αυξάνεται σε συνάρτηση με το μέγεθος του πληθυσμού. Τα 
κριτήρια που εφαρμόζονται πρέπει να εξεταστούν υπό το φως των γενικών στόχων που 
προσδιορίστηκαν από την Π.Ο.Υ. και άλλους οργανισμούς. Σε όλες τις περιπτώσεις, 
γίνεται παραδεκτός ο καθορισμός της υγείας με βάση τη μέγιστη απόδοση, λαμβανο­
μένων υπόψη των εσωτερικών και κυρίως των εξωτερικών περιορισμών. 
Ένας από τους σημαντικότερους στόχους που επιδιώκονται είναι να ευνοηθεί η εφαρ­
μογή στην πράξη των βασικών γνώσεων που προκύπτο  ιν κατά τη διάρκεια των εργασιών 
της έρευνας. Όσον αφορά το γενικό προσανατολισμό, πρόκειται για το πέρασμα από 
τη θεραπεία στη βασική πρόληψη. 

- 86 -
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
1. Προσαρμογή του ανθρώπου 
Προσαρμοστικότητα του ατόμου 
Οι έρευνες πρέπει να κατευθύνονται προς τον προσδιορισμό δεικτών προσαρμο­
στικότητας ταυ ατόμου μέσα στους κόλπους της οικογενείας του και μέσα στο 
κοινωνικό περιβάλλον κατά τα διάφορα στάδια της ζωής. 
Πρέπει να μελετηθούν οι επιπτώσεις των διεγερτικών (καφές, οινόπνευμα, ψυχο­
τροπικά και απηγορευμενα φάρμακα) που επιδρούν στη συμπεριφορά του ανθρώπου 
όσον αφορά τη διαδικασία προσαρμογής. 
Προσαρμογή και περιβάλλον εργασίας 
Η (Βελτιστοποίηση των σχέσεων μεταξύ του ανθρώπου και του περιβάλλοντος εργασίας 
του είναι βασική για την καλυτέρευση της υγείας. Πρέπει να ενθαρρυνθούν οι 
εργονομικές μελέτες και να αυξηθούν οι γνώσεις σχετικά με τις ψυχο-φυσιολογικές 
όψεις διαφόρων επαγγελμάτων, συμπεριλαμβανομένης της μελέτης των επιπτώσεων 
του φωτός, ταυ θορύβου, κλπ. και της επίδρασης της πληροφορικής και της  τηλε­
πληροφορικής σε ορισμένες απεικονίσεις απασχολήσεων, με ιδιαίτερη προσοχή 
στο θέμα της απασχόλησης αναπήρων ατόμων. 
2. Αναπαραγωγή,ανάπτυξη και γήρανση 
Συγγενείς ανωμαλίες και βρεφική θνησιμότητα 
Πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες Ε,Α&Ε με σκοπό τη βελτίωση των μεθόδων 
ανακάλυψης στο εμβρυϊκό στάδιο, συγγενών ανωμαλιών και εξιχνίασης συγγενών 
μεταβολικών ασθενειών ή άλλων φυσιολογικών ελαττωμάτων στα νεογέννητα.  Προ­
ληπτικές μελέτες θα επιτρέψουν μία καλύτερη εξακρίβωση των πιθανών κινδύνων, 
συμπεριλαμβανομένων των εμβρυοτοξικών επιπτώσεων και των ανεπαρκειών που  μπο­
ρούν να αυξήσουν τη συχνότητα τους. 
Πρέπει να μελετηθεί η σχέση μεταξύ της βρεφικής θνησιμότητας και νοσηρότητας 
και των εμβρυϊκών  συνθηκών·.  Πρέπει να ενθαρρυνθούν οι έρευνες για τους  μηχα-τ1 
νισμούς άμυνας, στη βρεφική φυσιολογία, και για την ενεργοποίηση τους. 

- 87 -
Ανάπτυξη 
Βα πρέπει να ενθαρρυνθούν οι μελέτες για ομάδες γεννήσεων,  ώστε να προσδιοριστεί 
η επίδραση των προσωπικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραγόντων στη 
σωματική και πνευματική ανάπτυξη. Αλληλομορφωτικές μελέτες θα επιτρέψουν 
την αξιολόγηση της σημασίας της δίαιτας και της διατροφής κατά την παιδική 
ηλικία και στην αρχή της ζωής. Οι ανάγκες διατροφής για να μελετηθεί η κα­
τανάλωση θερμίδων, λιπών και πρωτεϊνών σε σχέση με την τρέχουσα κατάσταση 
υγείας και να καθοριστούν βέλτιστα πρότυπα διατροφής. 
Ηλι κ ιωμ ένα άτο μα 
Τα προβλήματα που παρουσιάζονται με τη χρόνια αλλοίωση της λειτουργίας 
του εγκεφάλου και τις αναπηρίες των αισθήσεων (ακοή και  όραση), καθώς και 
εκείνες που σχετίζονται με την κίνηση στα ηλικιωμένα άτομα, θα αποτελέσουν 
το αντικείμενο σοβαρών μελετών. 
Η προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στα προληπτικά μέτρα καθώς και στις πρόωρες 
διαγνωστικές μεθόδους και στις ιατρικές και χειρουργικές θεραπείες,  συμπερι­
λαμβανομένων των φυσικών ή τεχνητών μεταμοσχεύσεων. 
ϋι φυσιολογικές μελέτες πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν , με σκοπό την καλύτερη 
κατανόηση των χαρακτηριστικών των βιοχημικών, φυσιολογικών και ρυθμιστικών 
αλληλεπιδράσεων στα ηλικιωμένα άτομα. 
3. Προσωπικό περιβάλλον 
Ατυχήματα 
Είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθούν οι επιδημιολογικές έρευνες για τα οικιακά 
και τροχαία ατυχήματα, με σκοπό να αξιολογηθούν οι ανθρώπινοι και οι τεχνο­
λογικοί παράγοντες που υπεισέρχονται. Η ικανότητα οδήγησης πρέπει να  μελε­
τηθεί, λαμβάνοντας υπόψη τις πιθανές επιδράσεις φαρμάκων που έχουν δοθεί 
με συνταγή. 
Όσον αφορά τα εργατικά ατυχήματα, είναι απαραίτητο να μελετηθεί η εφαρμογή 
των αρχών της ολοκληρωμένης ασφάλειας κατά τη σχεδίαση και τη χρησιμοποίηση 
της μηχανής, την επιλογή των υλικών και την οργάνωση της εργασίας. Μία 

- Θ8 -
ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε ορισμένες βιομηχανίες, όπως οι οικο­
δομικές, και σε ορισμένες ομάδες εργαζομένων, όπως οι  νέοι, οι μετανάστες 
και οι υπεργολάβο ι. 
Οι έρευνες για τον περιορισμό των επιπτώσεων των ατυχημάτων που οφείλονται 
σε ακτινοβολίες, διατηρούν ένα χαρακτήρα υψηλής προτεραιότητας. Σχετικά 
με το θέμα αυτό, θα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις τοπικές ακτινο­
βολήσεις περιορισμένης σημασίας, που παράγονται αρκετά συχνά μέσα στο 
περιβάλλον της εργασίας. 
Εκθεσε ι ς 
Οι έρευνες για τις επιδράσεις των ιονιζουσών ακτινοβολιών στον άνθρωπο και 
στο περιβάλλον του πρέπει να συμπεριλάβουν τη μελέτη των σωματικών και  γεν— 
νετικών επιπτώσεων, την αξιολόγηση των κινδύνων και τη βελτιστοποίηση των 
μέτρων προστασίας, καθώς και τη βελτίωση της δοσιμετρίας με προοπτική την 
προστασία των εργαζομένων, του κοινού εν  γένει, και των ασθενών που υπόκεινται σε 
ακτινολογικές εξετάσεις. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη έμφαση στον εντοπισμό εναλλακτικών> μεθόδων που επιτρέπουν τη 
μείωση της έκθεσης στις ακτινοβολίες κατά τη διάρκεια διαγνωστικής εξέτασης 
(βλέπε επίσης το στόχο "Ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης, ειδικό 
το θέμα ασφάλειας"). 
Πρέπει να μελετηθούν οι βλάβες ή επιπτώσεις που μπορούν να προκύψουν 
μακροπρόθεσμα, λόγω της αυξανόμενης εφαρμογής οπτικών και μη οπτικών <.ιη 
ιονιζουσών ακτινοβολιών (υπέρηχοι, υπεριώδες φως, μικροκύματα, λέϊζερ, 
ραδιοφωνικά κύματα,  κλπ..). Πρέπει να τελειοποιηθεί μία αξιόπιστη  δοσι-
μετρία. 
Είναι απαραίτητο να εκπονηθεί μία στρατηγική που να επιτρέπει να επανακτηθεί 
η απώλεια χρόνου στο θέμα της τοξικολογικής πληροφόρησης σχετικά με ορισμένες 
χημικές ουσίες. Νέες μέθοδοι τοξικών δοκιμών και βιο-δοκιμων πρέπει να 
αναπτυχθούν και να τυποποιηθούν (βλέπε επίσης το στόχο "Προστασία του  περι— 
βάλλοντος και πρόληψη της  ρύπανσης"). 
Η σκόνη, ο θόρυβος, οι δονήσεις και η θερμοκρασία αποτελούν χαρακτηριστικούς 
ρυπαντές των μεταλλείων, της σιδηρουργικής βιομηχανίας και άλλων βαρέων 
βιομηχανιών,  και παραμένουν ως προβλήματα με προτεραιότητα. 

- 89 -
Οι βιοτεχνολογίες θα αποτελέσουν, μέχρι το τέλος του αιώνα,  èva σημαντικό 
τομέα βιομηχανικής δραστηριότητας. Είναι απαραΓτητο να μελετηθούν οι 
πιθανοί κίνδυνοι και να ερευνηθούν οι μέθοδοι που θα επιτρέψουν την 
ανίχνευση των κινδύνων αυτών, την πρόληψη τους και τον περιορισμό τους 
(βλέπε επίσης το στόχο "Προώθηση και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών* "βιοτεχ­
νολογίες")* 
Η παρακολούθηση των εργαζομένων και του κοινού που εκτίθενται στους κιν-» 
δΰνους αυτούς, απαιτεί τη δημιουργία συστημάτων πληροφόρησης. Η έρευνα 
και η ανάπτυξη πηγών δεδομένων για την ιατρική έρευνα αποτελούν στόχους 
με προτεραιότητα. 
4. Τεχνολογία για  ι ην υγεία 
Δι άγνωρη 
Είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν "μη επιθετικές"  ( non-offensive β ) μέθοδοι 
για την πρόωρη ανακάλυψη αλλοιωμένων λειτουργιών και την κλινική παρακο­
λούθηση, καθώς και μέθοδοι μέτρησης των ρυθμιστικών παραγόντων και των 
δεικτών. Οι μελέτες που αναφέρονται στις κυτταρικές καλλιέργειες,  γενε­
τικούς δείκτες, μεταφορά δια μέσω μεμβρανών, την ενζυμολογία αιχμής, την 
ανοσοχημεία και την κυτταροχημέία, κλπ... πρέπει να ενθαρρυνθούν στην 
κλινική πρακτική. 
Η κλινική αποτελεσματικότητα των τελευταίων εξελίξεων στις τεχνικές της 
κλινικής παρουσίασης πρέπει να  ελεγχθεί. 
Οι πληροφορικές και τηλεπληροφορικές μέθοδοι αιχμής πρέπει να ενσωματω­
θούν στις κλινικές διαδικασίες. 
θεραπεία 
Οι έρευνες για τη βιοχημεία των δεκτών πρέπει να ενθαρρυνθούν, συμπεριλαμ­
βανομένης της ανάπτυξης των ειδικών φορέων για τα ενεργά μόρια με προχωρη­
μένες τεχνικές ανοσοποίησης. Εκτός αυτού, πρέπει να ενθαρρυνθεί η ανάπτυ­
ξη των φαρμακολογικών συστημάτων  in-vitro  , που είναι παραδεκτά από το 
σύνολο ή την πλειονότητα των Κρατών μελών, καθώς και η ανάπτυξη νέων φαρμά­
κων, ιδιαίτερα των προληπτικών, που συνεπάγονται σημαντικές δαπάνες Ε,ΑΕΕ 

- 90 -
και έχουν σοβαρή επίδραση στο γενικό" κόστος της περίθαλψης (βλέπε επίσης 
το στόχο "ΠροάΒηση και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών* βιοτεχνολογίες"). 
Η γενετική" μηχανική πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή πρωτεϊνι­
κών μορίων. 
Πρέπει να συνεχιστούν οι έρευνες για τη θεραπεία μέσω πλάσματος και αίμα­
τος για την εξωσωματική εξάλειψη ενδογενών ή εξωγενών τοξικών ουσιών, με 
το συνδυασμό βιολογικών και φυσικοχημικών μεθόδων. 
Πρέπει να υποστηριχτεί και να αξιολογηθεί η συνδυασμένη εφαρμογή χειρουρ­
γικών, φυσικών και φαρμακολογικών μεθόδων για την εκλεκτική καταστροφή ορ­
γανικών αλλοιώσεων. 
Είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η ανάπτυξη μεθόδων πρόγνωσης και θεραπείας για 
τις επιπτώσεις λόγω τοπικής ή γενικής έκθεσης του σώματος σε ακτινοβολία. 
Ένας συντονισμός των ερευνών είναι απαραίτητος στους τομείς των μεταμο­
σχεύσεων οργάνων, της ανοσολογικής έρευνας, των τεχνητών οργάνων και 
ιστών, συμπεριλαμβανομένων των υβριδικών τεχνικών και των βιολογικώο 
συμβιβαστών υλικών . 
5. Ιατρική περίθαλψη  
Υπηρεσίες υγείας 
Οι τρέχουσες συνθήκες που προκαλούν αναπηρίες, Οπως συναισθηματικές διατα­
ραχές, ρευματικές ασθένειες, κλπ... είναι προβλήματα με υψηλή προτεραιότητα. 
Τα πλεονεκτήματα που παρουσιάζουν οι προληπτικές  μέθοδοι,  οι κλινικές δια1-
δικασίες και οι νέες ιατρικές τεχνολογίες, πρέπει να αξιολογηθούν μέσω ελεγ­
χομένων δοκιμών. 
Πρέπει να αυξηθούν οι έρευνες για την παρακολούθηση και την προφύλαξη της 
υγείας με μεθόδους πρόωρης διάγνωσης και ανίχνευσης της επιδείνωσης των 
λειτουργιών. 
Οργάνωση 
Οι έρευνες για την κατανομή, τη χρησιμοποίηση και την αποτελεσματικότητα των 
πόρων πρέπει να ενθαρρυνθούν ανάλογα με την επίσημη αξιολόγηση του κόστους. 
Πρέπει να αναληφθούν συγκριτικές μελέτες για τον προορισμό και τον 

91 -
προγραμματισμό των πώρων στα Κράτη  μέλη. ΕΓναι απαραίτητο να καθοριστούν 
οι ανάγκες σε θέματα πληροφόρησης για τη διαχείριση των υπηρεσιών υγείας 
και να σχεδιαστούν και δημιουργηθούν συστήματα ιατρικής πληροφόρησης. 
6· Προώθηση της υγείας 
Πρέπει να συνεχιστούν οι έρευνες με σκοπό την προώθηση υγιεινών τρόπων ζωής, 
ιδιαίτερα για τις ομάδες με υψηλό βαθμό κινδύνου, παραδείγματος χάριν, οι 
μεταναστεύοντες εργάτες. Οι τεχνικές και τα προγράμματα θα αξιολογηθούν, 
θα πρέπει να οργανωθούν εκστρατείες με σκοπό τη διαπαιδαγώγηση του κοινού, 
τον καθορισμό του τι αναμένει από τις υπηρεσίες υγείας, και για να μάθει 
να χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες αυτές. Τα αποτελέσματα των εκστρατειών αυτών 
θα αξιολογηθούν. 
6.2. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΒΛΑΒΩΝ)  
ΕΙΣΑΓΩΓΉ 
Οι Βασικοί στόχοι της πολιτικής του  περι βάλλοντος (ΐ) βίναι : προφύλαξη 
της ανθρώπινης υγείας και ζωής καθώς και των ζώντων συστημάτων που είναι 
αναγκαία στον άνθρωπο, διασφάλιση της φυτικής και ζωΤκής ζωής και του  φβσι-
κοΰ περιβάλλοντος στο σύνολο του, βελτίωση, κατά γενικό τρόπο, της ποιότη­
τας ζωής. 
Μέχρι σήμερα, ο τρόπος της διαχείρισης του περιβάλλοντος υπήρξε βασικά  αντι­
δραστικός, τα προβλήματα δε αντιμετωπιζόντουσαν γενικά μεμονωμένα, βαθμηδόν 
όπως εμφανιζόντουσαν, ή μάλλον Οπως τα εμφάνιζε η επικαιρότητα. Σήμερα, 
ο καθένας αναγνωρίζει ότι μία προληπτική διαχείριση θα άρμοζε περισσότ&ρο, 
θα ήταν αποτελεσματικότερη και λιγότερο δαπανηρή, σε σχέση με τη συνήθη 
"θεραπευτική" διαχείριση. Βέβαια, ένας τέτοιος νέος τρόπος προϋποθέτει 
έναν επαναπροσανατολισμό της Ε^Α6Ε η οποία ασκείται για τη»· υποστήριξη 
της πολιτικής του περιβάλλοντος. Εν συντομία, οι προσαρμογές αυτές 
(ΐ) "Πρόγραμμα δράσης των ΕυρωπαΤκών Κοινοτήτων σε θέματα περιβάλλοντος" 
(1982-1986)  (έγγραφο υπό αναθεώρηση)  C0M(81)626  τελικό - 4/11/1981. 

• 92 -
μπορούν να συνοψιστούν ως εξής  : 
- Πρόληψη 
Η Ε,ABE "Περιβάλλον" θα έπρεπε να ευνοήσει, στο πλαΓσιο της υποστήριξης 
της, τον προληπτικό τρόπο της διαχείρισης του περιβάλλοντος.  0 τρόπος 
αυτός προϋποθέτει ότι οι διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν το περιβάλ­
λον εξετάζονται σε όσο το δυνατό πιό πρόωρο στάδιο, και σε όσο το δυνατόν 
υψηλότερο επίπεδο λήψης αποφάσεων. Η υποστήριξη της Ε&Α είναι απαραίτητη 
για τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση των κινδύνων φυσικής προέλευσης 
(όπως ιονίζουσες και μη  - ιονίζουσες ακτινοβολίες), χημικής η βιολογικής 
προέλευσης, καθώς και για το σχεδιασμό και την εφαρμογή πολιτικών και 
προγραμμάτων που αποβλέπουν στην προστασία του περιβάλλοντος. 
- Μακροπρόθεσμα προγράμματα έρευνας 
Επιπλέον από την έρευνα που είναι στραμμένη προς τη διαχείριση των  τωρι­
νών ή των μεσοπρόθεσμος μελλοντικών προβλημάτων, οι ενέργειες μακροπρό­
θεσμης έρευνας είναι απαραίτητες.  G στόχος τους θα είναι να βελτιώσουν 
την κατανόηση των θεμελιωδών διεργασιών στους τομείς του περιβάλλοντος 
και της οικολογίας, θα πρέπει να λάβουν ιδίως υπόψη τους κλιματολογικούς 
παράγοντες που, σύμφωνα με τον τρόπο με τον οποίο  αλληλοεπιδρουν,  μπορούν 
να αποτελέσουν για τον άνθρωπο μία πηγή πλεονεκτημάτων ή ενοχλήσεων. Η 
μακροπρόθεσμη έρευνα θα βοηθήσει τους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων να 
συνειδητοποιήσουν καλύτερα τα μελλοντικά προβλήματα και τις τάσεις. 
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Δεδομένου ότι οι περισσότερες ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν αντίκτυπο στο 
περιβάλλον, αμοιβαία ο στόχος "Περιβάλλον" είναι ισχυρά συνδεδεμένος με το 
σύνολο των άλλων στόχων του προγράμματος-^τλαισίου (όπως η γεωργία, η ίβιομη-
νία, η ενέργεια, οι αναπτυσσόμενες χώρες, οι πρώτες ύλες, κλπ). Συνεπώς, το 
φάσμα των προβλημάτων,^/ττου περιμένουν λύση από τις προσπάθειες της Ε, AGE 
"Περιβάλλον" είναι πολύ ευρύ. 

- 93 -
οι διάφορες όψεις του περιβάλλοντος αγνοούν τα σΰνορα, σε σημείο που οι 
περισσότερες απδ αυτές είναι κοινές σε πολλές χώρες. Είναι επομένως ανδγκη 
να υπάρξει ευρεία συνεργασία σε κοινοτικδ επίπεδο, κυρίως εάν σκεφτεί κανείς 
τα περιορισμένα μέσα (ανθρωπινά και χρηματοδοτικά) που διαθέτει κάθε χώρα 
για τις έρευνες στον τομέα του περιβάλλοντος. Το ενδιαφέρον για μια τέτοια 
συνεργασία γίνεται ακδμα σαφέστερο στον τομέα της μακροπρόθεσμης έρευνας, 
που είναι γενικά δαπανηρή και που ενδιαφέρει δλα τα Κράτη  μέλη, ακδμη δε 
και τρίτες χώρες. 
Οι ειδικοί στδχοι που πρέπει να καθοριστούν για την κοινοτική έρευνα ανα­
φέρονται κατωτέρω: 
1. Έρευνα για την υποστήριξη της διαχείρισης του περιβάλλοντος 
0 ευρύς αυτδς οτδχος καλύπτει τρεις τομείς: τη ρύπανση, τους πδρους, 
και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ του ανθρώπου και του περιβάλλοντος. 
Σε καθένα απδ τους τομείς αυτούς, είναι δυνατδ να καθοριστούν  ειδι­
κότεροι στδχοι . 
0 αγώνας κατά της ρύπανσης εντοπίζεται σε θέματα δπως οι πηγές ρύ­
πανσης, η πρδοδδς τους, οι οικολογικές επιπτώσεις τους και οι  επι­
πτώσεις τους πάνω στην υγεία, η μείωση τους και η πρδληψή τους. Οι 
ειδικοί στδχοι  είναι, παραδείγματος χάριν: 
- επιπτώσεις των χημικών προϊόντων και έλεγχδς τους 
- συμπεριφορά και έλεγχος των ραδιονουκλεϊδίων σε διάφορα οικοσυ­
στήματα 
- αξιολόγηση της ρύπανσης, ανάπτυξη της απορρύπανσης και των καθαρών 
τεχνολογιών για επιλεγμένους βιομηχανικούς τομείς, ιδιαίτερα για 
τις βιομηχανίες που λειτουργούν στον τομέα της ενέργειας (μεταλλεία, 
καύση και μετατροπή του άνθρακα, οχήματα) 
- συσσώρευση του 00? στην ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις του στο κλίμα 

- 94 -
- αντίκτυπος των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στη  στρατδσφαι  ρα 
- επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στα γήινα οικοσυστήματα, 
ιδιαίτερα τα όξινα αποθέματα 
- η επεξεργασία, η αποθήκβυση και η μείωση του όγκου τον τοξικδν 
και επικινδύνων αποβλήτων 
- εξάντληση και ρύπανση των υδροφόρων στρωμάτων, ρύπανση των γλυ­
κών υδάτων, ρύπανση των παρακτίων οικοσυστηματων και ρύπανση 
της θάλασσας απδ τους υδρογονάνθρακες 
- αντίκτυπος των νέων τεχνολογιών για το περιβάλλον, παραδείγμα­
τος χάριν της βιοτεχνολογίας 
- μείωση και έλεγχος της ρύπανσης που προέρχεται απδ το θδρυβο 
και τι ς δονήσει  ς. 
Η προφύλαξη των πόρων σε σχέση με το φυσικό περιβάλλον είναι στενά 
συνδεδεμένη με στόχους που λήφθηκαν υπδψη στα θέματα "Γεωργία" και 
"Αλιεία". Οι ειδικότεροι στδχοι αφορούν παραδείγματος χάριν: 
- την προφύλαξη της ποικιλίας των ζώντων ειδών και των γενετικών 
πδρων, 
- τον αγώνα κατά της φθοράς των εδαφών και της μείωσης των καλλιερ-
γήσιμων επιφανειών, 
- την ορθολογική εκμετάλλευση των δασών, 
- την ορθολογική χρήση των εντομοκτόνων και των λιπασμάτων, 
- την προφύλαξη των πδρων των ωκεανών. 
"Οσον αφορά τις αλληλεπιδράσει  ς ανθρώπου/περιβάλλοντος, η κοινοτική 
Ε, Α & Ε θα αποβλέψει στην ενσωμάτωση εργασιών που περιλαμβάνουν 
πολλές ειδικότητες και στην εκτίμηση της συνολικής αλληλεπίδρασης 
μεταξύ του ανθρώπου και του περιβάλλοντος του. 
Οι έρευνες με προτεραιότητα θα αφορούν: 
- τις επιπτώσεις της αατυκοποίησης, του τουρισμού και της εντπτική'· 
καλλιέργειας, 
- τις επιπτώσεις της αύξησης του πληθυντικού, 
- την απώλεια της πολιτιστικής κληρονομίας. 

- 95 -
2. Γένική αντίληψη των προβλημάτων του  περί βάλλοντος 
Οι εργασίες των κοινοτικών Ξ, Α  & Ε πρέπει να δώσουν τη δυνατότητα 
να αποκτηθεί μία γενική ιδέα στους ακόλουθους τομείς: 
- βελτίωση της κατανόησης των θεμελιωδών διεργασιών στα οικοσυστή­
ματα, 
- βελτίωση των γνώσεων των κλιματολογικών μηχανισμών και της  επί­
πτωσης των ανθρωπινών δραστηριοτήτων στο κλίμα, 
- αξιολόγηση του αντίκτυπου των κλιματολογικών μεταβολών στους 
υδάτινους και γεωργικούς πδρους (διάβρωση,  ερήμωση), 
- αντίληψη εκ μέρους του κοινού των προβλημάτων του περιβάλλοντος, 
και διαχείριση της πληροφόρησης σε θέματα προστασίας του περιβάλ­
λοντος, 
- ανάπτυξη σε κοινοτικά επίπεδο τεχνικών αξιολόγησης των κινδύνων, 
επινδησης υποδειγμάτων, κλπ. 
Πέραν αυτών των ειδικών στόχων, πρέπει να σημειωθεί δτι είναι απα­
ραίτητο να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή θέση στον τομέα των οργάνων μέτρη­
σης κπι ελέγχου των περιβαλλοντικών παραμέτρων (βλέπε το οτδχο 
"Βελτίωση και ανάπτυξη νέων τεχνικών κπι νέων προϊόντων για τις 
νέες βιομηχανίες" ). 

- 96 -
ΕΠΙΛΟΓΗ 6; ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
Ενδεικτική κατανομή της προσπάθειας μεταξύ των διάφορων ειδικών στόχων. 
6.1. ΒελτΓωση της ασφάλειας και προστασίας της υγείας 
Ειδικοί στόχοι 
- Προσαρμογή του άνθρωπου 
- Αναπαραγωγή, ανάπτυξη και γήρανση 
- Προσωπικδ περιβάλλον 
- Τεχνολογία για την υγεία 
- Ιστρική περίθαλψη 
- ΠροόΒηση της υγείας 
6.2. Προστασία του περιβάλλοντος (περιβάλλον και πρόληψη των βλαβών) 
Ειδικοί στόχοι °/β 
- Διαχείριση του περιβάλλοντος  70 
. υείωση και πρόληψη της ρύπανσης  40 
. προφύλαξη των φυσικών πάρων  25 
. αλληλεπιδράσεις ανυρωπου/περιβάλλοντος  5 
— Γενική αντίληψη των προβλημάτων του  περι­
βάλλοντος: διεργασίες του οικοσυστήματος 
και κλιματολογικοί μηχανισμοί, πληροφδρη-
ση και ίττάση του κοινού* τεχνικός αξιολό­
γησης των κινδύνων, κλπ.  30 
Για να επιτευχθεί η απαιτούμενη αποτελεσματικότητα σε κοινοτικά επίπεδο, τα. 
μέσα που πρέπει νπ διατεθούν νιο. την επιλογή  αυτή, για την περίοδο  1984 - 1937, 
Qα ίπρεπε να ανέλθουν τουλάχιστον σε  27C εκ. EGU (σταθερή αξία  1982), με τον 
ακάλουΟο καταμερισμό: 10 
5 
25 
40 
15 
3 

- 97 -
- βελτίωση της ασφάλειας και προστασία της υγείας 110 εκ. ECU 
- προστασία του περιβάλλοντος 160 εκ. ECU 
Πρέπει να σημειωθεί (βλ. σελίδα  85) δτι πτο μέλλον θα πρέπει να ληφθούν 
υπδψη πρόσθετοι επιστημονικοί και τεχνικοί  στδχοι, για τους οποίους θα 
πρέπει να διατεθούν κατάλληλα μέσα. 

- 98 -
7. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠ ΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΥ 
ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η νέα αυτή* δράση που θα αποτελέσει, κατά τη διάρκεια, του  1983 
και 1984, αντικείμενο πειραματισμού για την εξέταση των τράπων 
και μεθόδων παρέμβασης που θα χρησιμοποιηθούν για τη δράση  αυτή, 
ανταποκρίνεται σε μία από τις σπουδαιότερες επιλογές του προγράμ­
ματος πλαισίου και πρέπει να αποτελέσει μία από τις βάσεις της 
κοινής στρατηγικής. 
Από τη μία πλευρά, αποβλέπει άμεσα στην ενίσχυση της επιστημονι­
κής ανταγωνιστικότητας της Κοινότητας ενώ ταυτόχρονα φροντίζει 
άμεσα η έμμεσα για την αύξηση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας, 
τη βελτίωση των παραγόντων ασφάλειας ή την ανάπτυξη του διαλόγου 
μεταξύ Κοινότητας και τρίτων χωρών. 
Από την άλλη πλευρά, εξασφαλίζει, μέσα στο πρόγραμμα πλαίσιο, ένα 
απαραίτητο συμπλήρωμα για τις προγραμματισμένες ενέργειες, έτσι 
ώστε να μπορέσει η κοινή στρατηγική Ε&Α να διατηρήσει την  ελαστι­
κότητα, οξύτητα και ταχύτητα ενέργειας που της είναι απαραίτητες. 
Η τόνωση, από την ίδια της τη  φύση, κατέχει μία ιδιαίτερη θέση 
μέσο σία πρόγραμμα-πλαίσιο.  Πράγματι,  αποβλέποντας στην ενίσχυ­
ση της αποδοτικότητας της  EGA μέσα στην Κοινότητα, η "τόνωση" βα­
σίζεται περισσότερο στην παρο χή ενίσχυσης σε ομάδες και "μορφές" 
Ε&Α (πολυκλαδικές και πολυεθνικές) παρά στην ανάπτυξη δραστηριο­
τήτων έρευνας και ανάπτυξης. Για το λόγο αυτό καλύπτει ένα σύνο­
λο μη προγραμματιζόμενων ενεργειών. 
Η £ράση τόνωσης  : 
- συμπληρώνει τη σειρά των μέτρων που έχουν αναληφθεί σε εθνικό, 
διεθνή καί κοινοτικό επίπεδο για την υποστήριξη της  ανταγωνι­
στικότητας της ευρωπαϊκής επιστήμης και τεχνολογίας, 
- συμπληρώνει, όταν είναι αναγκαίο, με πρόσθετες "ελεύθερες" ενέρ­
γειες, Tu μεσοπρόθεσμα κοινοτικά προγράμματα Ε&Α. 
Γι α την αποδέσμευση των κλαδικών ερευνών την πρόσβαση τους σε πολυεθ­
νική κοινοτική διάσταση και την πολύπλευρη αξιοποίηση τους, την εκ-

- 99 -
μετάλλευση ελπιδοφόρων νέων επιτευγμάτων ή την ικανοποίηση απρό­
βλεπτων αναγκών, απαιτούν μία ικανότητα αντίδρασης που να είναι 
αποτελεσματική έναντι των πρωτοεμφανιζόμενων καταστάσεων την ίδια 
στιγμή που αυτές εμφανίζονται. Η αδυναμία των παραγόντων ευελιξίας, 
η σχετική έλλειψη απασχόλησης για τους νέους διπλωματούχους και, 
μερικές φορές, η μη προσαρμογή των δομών σε μεταλλαγές της επιστή­
μης και της τεχνολογίας, είναι μειονεκτήματα που πρέπει να  υπερνι­
κηθούν. 
Μία ανάλυση των διαρθρωτικών και ανθρώπινων παραγόντων που  περιορί­
ζουν την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής Ε&Α σε τομείς όπου η αυ­
τή ρυθμίζει απ* ευθείας τις πιθανότητες επίτευξης των επιστημονικών 
και τεχνικών στόχων της Κοινότητας, σε θέματα αναζωογόνησης της  απο­
δοτικότητας, μπορεί να οδηγήσει μόνο στο εκ των προτέρων προσδιορι­
σμό των τρόπων δράσης για τη μείωση ή την εξάλειψη των ανασταλτι­
κών αυτών παραγόντων, και στην εκτίμηση των μέσων που είναι  απαραί­
τητα γ ι α το σκοπό αυτό. 
Η επιλογή των "συνεργατών" που θα πραγματοποιήσουν την τόνωση ανα­
λαμβάνοντας ορισμένες εργασίες Ε&Α, θα γίνει βάσει των προσόντων 
τους, των δυνατοτήτων τους καθώς και των πιθανοτήτων να οδηγήσει 
πράγματι η ενέργεια αυτή σε μία καλύτερη αποδοτικότητα της εν λόγω 
Ε&Α. Η αξιολόγηση αυτή πρέπει να γίνεται χωριστά για κάθε περίπτω­
ση, από την ίδια την επιστημονική και τεχνική κοινότητα, ανάλογα με 
τις προσφορές συνεργασίας που παρουσιάζονται. 
Η εφαρμογή των αρχών αυτών οδήγησε στην κατάρτηση ενός κατευθυντήριου 
διαγράμματος τόνωσης, πού συνοψίζεται παρακάτω  (1), και που αποβλέπει 
στη βελτίωση της αποδοτικότητας των μέσων της Ε&Α, ανταποκρινόμενη 
στις επιλογές και στους επιστημονικούς και τεχνικούς στόχους του γε­
νικού προγράμματος πλαισίου για την περίοδο 1984 - 1987. 
(ΐ) Το κατευθυντήριο διάγραμμα στην αναλυτική του μορφή, αντιστοιχεί 
στα "Σχέδια κατά στόχο" που καταρτίστηκαν για τις διάφορες  βασι­
κές επιλογές του προγράμματος πλαίσιου (βλέπε κατάλογο των  σχε­
δίων αυτών στο παράρτημα II) 

- 100 -
Με βάση τη μεθοδολογικού χαρακτήρα αξιολόγηση στην οποία  Θα προβεί 
η Επιτροπή  στο τέλος του πρώτου έτους  της πειραματικής φάσης,  τα 
κοινοτικά όργανα  Βα πρέπει να αποφανθούν  για το κατευθυντήριο διά­
γραμμα έτσι ώστε  η δράση της οποία "το ενδιαφέρον  και σκοπιμότητα" 
αναγνωρίστηκαν κατά  το Συμβούλιο  της 30 Ιουνίου 1982, να μπορέσει 
να αναπτυχθεί  - από το 1985 - με τις κατάλληλες βάσεις  και τα κα­
τάλληλα μέσα. 
ΤΟΜΞΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ 
Πολλές δεκάδες μελετών  (από τις  οποίες 36 προοπτικές  που έχουν εκπα-
νισθεί από την ομάδα FAST), περισσότερες  από 30 συναντήσεις  (συνέ­
δρια, σεμινάρια, ομάδες εμπειρογνωμόνων)  στα πλαίσια,  ή υπό την αι­
γίδα, των συμβουλευτικών επιτροπών γενικού χαρακτήρα  (CERO, CORDI), 
πολλές διαβουλεύσεις  σε εΒνικό και διεθνές επίπεδο  (ESF,Ίδρυμα 
Solvay, NATO, NAS)(l),  οι εργασίες  για τη σύγκριση  των εθνικών πολι­
τικών (COPOL) και την επεξεργασία  των σχεδίων κατά στόχο  του προ­
γράμματος πλαισίου. 
- επέτρεψαν  να προβληθούν  οι παράγοντες  που περιορίζουν  την αποτε­
λεσματικότητα  των ευρωπαϊκών συστημάτων  Ε&Α, το επίπεδο καταλλη­
λότητας τους  για τις σημερινές ανάγκες, 
- οδήγησαν στην αξιολόγηση  των ορίων των εθνικών, διεθνών  και κοι­
νοτικών δράσεων,  που έχουν ήδη διεξαχθεί  γ ι α να αναζωογήσουν  την 
αποδοτικότητα αυτή  και να βελτιώσουν  την καταλληλότητα  αυτή, 
- διέκριναν έναν μεγάλο αριθμό παλυτομεακών  και πολυκλαδικών πεδίων 
δραστηριότητας  που απαιτούν κατάλληλη υποστήριξη  και πολυεθνική 
δτάσταση για να μπορέσουν  να παρουσιάσουν καλύτερη επιστημονική 
και τεχνική ανάπτυξη. 
Λαμβάνοντας  υπ' όψη και τις  άλλες έξι επιλογές  του προγράμματος  πλαι­
σίου, οι ανάγκες "τόνωσης"  σε πολλά πεδία είναι σημαντικές.  Με μία 
( 1 ) ESF : Fondation  Européen*  de la Science : Ευρωπαϊκό "Ιδρυμα 
Επιστημών. 
NATO: North Atlantic  Treaty Organization  : Οργάνωση Βόρειο  -
Ατλαντικού Συμφώνου. 
NAS : National  Academy of  Science (ΗΠΑ[) : Εθνική Ακαδημία  Επι­
στημών . 

- 101 -
προσέγγιση που εΓναι ταυτόχρονα φιλόδοξη και ρεαλιστική, η  Επι­
τροπή θέτει σε προτεραιότητα ορισμένα από τα πεδΓα, βασίζοντας 
την επιλογή της σε μία ανδλυση της επιστημονικής και τεχνικής 
σπουδαιότητας κάθε πεδίου, της -αποδοτικότητας της διεξαγόμενης 
Ε&Α, του επιπέδου αλληλοεξάρτησης με πολλούς άλλους επιστημονικούς 
και τεχνικούς τομείς, του ενδιαφέροντος της σε σχέση με τις  επι­
λογές του προγράμματος πλαισίου, και των προοπτικών ουσιαστικής 
προόδου που παρουσιάζει. Τέλος, -έχουν προβλεφθεί αλληλεπικαλύψεις 
με τα κοινοτικά προγράμματα Ε&Α, έτσι ώστε να καταστούν αισθητές 
- κάθε φορά που αυτό θα φανεί αναγκαία - οι επιπτώσεις της τόνω­
σης στους τομείς που καλύπτονται από μεσοπρόθεσμα προγράμματα 
της Κοινότητας. 
Οι επιλογές αυτές θα προσαρμοσθούν και συμπληρωθούν κατά την ανά­
πτυξη της δραστηριότητας της τόνωσης, ιδίως ανάλογα με  τ ι ς απαι­
τήσεις των επιστημονικών και τεχνικών Κοινοτήτων. 
Σε ορισμένες  περιπτώσει  ς,όταν τα πεδία αλληλεπικαλύπτονται ή εξαρτώ­
νται από την ανάπτυξη κοινών μέσων σχεδιασμού, τότε διακρίνονται μό­
νο βάσει των γνώσεων που καλύπτουν ή βάσει της μικρής ή μεγάλης  "από­
στασης" τους από την "εφαρμογή". 
- Επιστήμες των συνθέτων συστημάτων 
Ευρύ πεδίο όπου η ανάπτυξη και η εμβάθυνση των θεμελιωδών γνώσεων 
παρουσιάζει ενδιαφέρον σε πολλούς επιστημονικούς και τεχνικούς το­
μείς και κλάδους. Ορισμένα στοιχεία του πεδίου αυτού παρουσιάζουν 
ιδιαίτερο κοινωνικό-αικονομικό ενδιαφέρον. Σ' αυτά θα στραφούν κυ­
ρίως οι ειδικώτερες ενέργειες τόνωσης που 0α έχουν ως σκοπό να 
ενισχύσουν τους δεσμούς μεταξύ των "θεμελιωδών", "εφαρμοσμένων" 
και "αναπτυξιακών" μερών της επιστημονικής και τεχνικής δραστηριό­
τητας. 
Έτσι, θα καλύπτονται : η θεμελιώδης έρευνα στη βιολογία και η 
ανάπτυξη της, η διαχωριστική επιφάνεια εδάφους ατμόσφαιρας, η 
χημεία (ιδίως η λεπτή χημεία και τα θεμελιώδη φαινόμενα της  καύσης), 
οι γεωλογικές επιστήμες, και τέλος η οπτική. 

- 102 -
~ Επιστήμες ΤΓ)ξ πληροφόρησης και της επικοινωνίας 
Το πεδίο αυτό αποτελεί ήδη αντικείμενο πολλών κοινοτικών ενεργειών, 
και ένα σημαντικό πρόγραμμα για Ε&Α (Ε5ΡΠΙΤ) έχει ήδη  προταθεί.  Όλες 
αυτές οι προσπάθειες απαιτούν επιπλέον μία ενίσχυση στο επίπεδο της 
επινόησης στο Πέμα αυτό, με τη βοήΕΙεισ καλυτέρων ανταλλαγών μεταξύ 
επιστημόνων θεμελιώδους έρευνας κα[!ώς και μία δραστηριοποίηση της 
σχέσης επινόηση — εφαρμογή προκαλώντας συνεργασία μεταξύ των ερευνη­
τών και καταναλωτών. 
- Ωκεανογραφία 
Είναι ένα πεδίο Ε&Α με πολλές προοπτικές που παρουσιάζει ένα παρα­
δειγματικό πολυκλαδικό χαρακτήρα όπου η απαραίτητη αλληλεπίδραση 
των κλάδων και δραστηριοτήτων Ε&Α μπορεί να βελτιωθεί μέσω της τό­
νωσης. Τρία πεδία δραστηριότητας μπορούν να εξετασθούν (οι παρά-
κτι ες ζώνες, τα μεγάλα βάθη και η διαχωριστική επιφάνεια ωκεανού/ατ­
μόσφαιρας),  όπου ενέργειες τόνωσης είναι απαραίτητες γ  ι α να ενισχύ­
σουν και να συμπληρώσουν τα εθνικά ή διεθνή προγράμματα Ε&Α, που 
ήδη εκτελούνται ή που Βα πρέπει να αναπτυχθούν. 
- Εκμετάλλευση του διαστήματος 
Το διάστημα είναι ένα εξαιρετικό εργαστήριο όπου μπορεί να σημειω-
Πεί σημαντική επιστημονική πρόοδος (ιδίως στη βιολογία και τη μελέτη 
των διεργασιών της ύλης - σχηματισμός υλικών σε περιβάλλον μειωμέ­
νης βαρύτητας  -). Την περίοδο αυτή μπορούν να ευνοήσουν μέτρα τόνω­
σης που υποβοηθούν τις δραστηριότητες Ε&Α "επί του εδάφους" σε  υπο­
στήριξη των πειραμάτων "στα διάστημα" και συμβάλλουν στην άρση της 
επιστημονικής και τεχνικής απομόνωσης ορισμένων ομάδων στην Κοινότητα. 
- ^υστκή και χημεία των επιφανειών 
Στενά συνδεδεμένο με το πεδίο των επιστημών των συνθέτων φαινομένων, 
το πεδίο αυτό μπορεί να έχει πιό άμεσες εφαρμογές της ανάπτυξης των 
βασικών γνώσεων. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην κατάλυση, για τα φαινόμε­
να "ανταλλαγής" ή προσκόλλησης. Οι δυσκολίες που οφείλονται ρτο δια­
σκορπισμό των ομάδων στο μικρό τους μέγεθος, ή στις κακές επικοινωνίες 

- 103 -
μεταίύ των τομέων της Ε&Α, 0α αποτελέσουν αντικείμενο καταλλήλων 
ενεργειών τόνωσης. 
- 0 ΕΠ ι στημον ι κός _εξοττλ_ι_σμος 
Πεδίο που γνωρίζει μία σημαντική οικονομική ανάπτυξη όπου Ε!α πρέπει 
να προωθηθεί αυξημένη προσπάθεια Ε&Α που καταβάλλεται για να ενισχυ­
θούν οι επιστημονικές και τεχνικές βάσεις του τομέα αυτού που ενδια­
φέρει τόσο την ίδια την πρόοδο των γνώσεων όσο και μία σημαντική  βιο­
μηχανική "αγορά". Η τόνωση στην περίπτωση αυτή Βα πρέπει να περιλαμ­
βάνει την υποστήριξη των δραστηριοτήτων βασικής Ε&Α ή της τελειοποίη­
σης νέων οργάνων, πράγμα που προϋποθέτει μία στενή συνεργασία μετα­
ξύ των επιστημονικών ομάδων. Οι τομείς των επιστημονικών οργάνων που 
σχετίζονται με τα πεδία που έχουν επιλεγεί για τη δραστηριότητα της 
τόνωσης,.  Ρα τύχουν ιδιαίτερης προσοχής. 
- Επιστήμη_της δομής των συνΡέτων υλικών 
Πεδίο μεγάλου ενδιαφέροντος για τις προηγμένες τεχνολογίες άπου ένας 
σχετικός "εμπειρισμός" αποτελεί ορισμένες φορές τροχοπέδη στην  επι­
στημονική και τεχνική πρόοδο. Εκτός από την ανάγκη για την ανάπτυξη 
πραγματικών κοινών προγραμμάτων Ε&Α, υπάρχει ανάγκη αναζωογόνησης 
της αποδοτικότητας  ΙιδΓως στους τομείς των μεταλλικών συνθέτων υλι-
κών και των βιο-υλικών) ενισχύοντας τις θεμελιώδεις πολυκλαδικές ερ­
γασίες που συνδέονται με τον πειραματισμό. 
Γι α να μην περιορισθεί η δυνατότητα αντίδρασης σε απρόβλεπτες καταστά­
σεις, λόγω των γενομένων επιλογών, ένα ορισμένο μέρος των μέσων που 
προορίζονται για την τόνωση 0α διαφυλαχθεί για άλλα πεδία όπου Πα  μπο­
ρούσε να παρουσιασθεί ανάγκη. 
Τρόποι παρέμβασης 
Το είδος των δυσκολιών που 6α πρέπει να αντιμετωπισθούν επιβάλλει με­
θόδους που η Επιτροπή πρόκειται να δοκιμάσει και να τελειοποιήσει το 
19Π3 και 1984. Η δραστηριότητα της τόνωσης, κατά την περίοδο  1935-1987, 
(Οά λάβει επομένως, κυρίως τις 4 μορφές που δοκιμάστηκαν το 1933 και 
1904 : επιχορηγήσει  ς, επι δώματα έρευνας, συμβάσεις "συνεργασίας εργα­
στηρίων",  συμβάσεις λειτουργίας, θα διεξαχθούν δύο είδη ενεργειών : 

- 104 -
ενέργειες υποκίνησης για την προώθηση της κινητικότητας, της ένωσης, 
των_δυνατοτητων_γι α νέες Ε&Α, και ενέργειες με προκαθορισμένο σκοπό 
για την κινητοποίηση μιας σειράς μέσων αναλόγων προς το επιδιωκόμε­
νο αποτέλεσμα. 
Απαραίτητα χρηματοδοτικά μέσα 
Λαμβανομένων υπ' όψη των αναγκών που πρέπει να ικανοποιηθούν, των 
ορίων αποδοτικότητας-που πρέπει να ξεπεραστούν για να επιτευχθεί το 
επιδιωκόμενο αποτέλεσμα (υπολογιζόμενο εξετάζοντας το επίπεδο των 
εθνικών και διεθνών παρεμβάσεων του είδους  αυτού),  αποφασίστηκε 
ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί για τη δραστηριότητα της τόνωσης το 
5"/ο του συνόλου των ετησίων κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων που προο­
ρίζονται για την επιστήμη και την τεχνολογία : ο στόχος αυτός Βα 
πρέπει να επιτευχθεί στο τέλος της περιόδου  1984-1987. 

- 105 -
Β-2 ΟΙ  ΟΡΙΖΌΝΤΙΕΣ  ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΜΓ/ικ 
Η θέσπιση ενός σφαιρικού προγράμματος-πλαισίου προϋποθέτει επίσης δτι η 
Κοινδτητα θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις "οριζόντιες ενέργειες" επιστημονικού 
και τεχνικού ενδιαφέροντος : 
-τις προοπτικές μελέτες (Πρόγραμμα ΡΑ5Τ  Ιΐ) , 
- τη διάδοση των επιστημονικών και τεχνικών πληροφοριών και γνώσεων, 
- την προστασία των εφευρέσεων, 
- την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της  Ε,ΑΕΕ, 
- τέλος, τη συνεχή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της Ε, Α6Ε καθώς και 
της εκμετάλλευσης τους. 
Το σύνολο των δραστηριοτήτων αυτών παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον. 
Επειδή συνιστούν άμεσα ή έμμεσα, βασικδ παράγοντα της αποδοτικότητας της 
κοινοτικής Ε, ΑΕΕ, οι ενέργειες αυτές έχουν ανάγκη συστηματικής υπηστήριξης. 
Εξάλλου, λδγω του "οριζοντίου" χαρακτήρα τους αποτελούν αντικείμενο 
ειδικών προτάσεων της Επιτροπής (ΐ), που συνοδεύουν και υποστηρίζουν 
την παρούσα πρόταση προγράμματος πλαισίου. 
Για να καταστούν επαρκώς αποδοτικές οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει 
να τους παρασχεθούν μέσα, για την περίοδο 1984-19Β7, ύψους τουλάχιστον 
110 εκατομ. ΕΟυ (σε σταθερές τιμές  1982). Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 
οι δραστηριότητες εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων της κοινοτικής Ε, ΑΕΕ 
για τις οποίες η Επιτροπή έχει προτείνει έναν ειδικδ τρόπο χρηματοδότησης (ΐ). 
(1) Βλέπε έγγραφα "  ΡΓοηοϋοη  άβ  ΙΊιϋΙΐΒβ,ΐιοη  άββ Γββνιΐΐ&ΐβ άβ Ιβ. 
ΗΜ) οοππιαηβ,υΙί&ίΓβ "  ("Προώθηση  της χρησιμοποίησης των αποτελεσμάτων 
της Κοινοτικής ΕΕΑ") και  " ΡΙβη  ά'β,οΐιοη οοηπηιηατιΐαχΓβ  οοηοβΓηβηΐ 
1* βνβ,ΐιι&ϋοη άββ ΓββΐύΛ&ΐβ άββ  ρΓΟβτεαηιηβΒ  άβ Η&Ι) 
οοπππαηΑίιΙίίΐΧΓβΒ "  ("Σχέδιο  κοινοτικής δράσης για την αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων των κοινοτικών προγραμμάτων  Ε6Α"). 

- 106 -
IV. ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ 
Η εφαρμογή της κοινής στρατηγικής σε θέματα Ε, Α6Ε, η οποία προτείνεται 
στο παρδν έγγραφο, για τα έτη 1984 έως 1987, προϋποθέτει αναγκαστικά 
την προσαρμογή 
- των διαρθρώσεων και διαδικασιών διαβουλεύσεων λήψης αποφάσεων και 
διαχεΓρισης, 
- των διαδικασιών διεξαγωγής των κοινοτικών επιστημονικών και τεχνικών 
δράσεων. 
1. Διαρθρώσεις και διαδικασίες 
Η σφαιρική προσέγγιση στην οποία στηρίζεται η έννοια του προγράμματος -
πλαισίου οδήγησε ήδη την Επιτροπή οτή λήψη διαφδρων αποφάσεων σχετικών 
με την αναδιοργάνωση. 
Απδ έτους και πλέον έχει συμπτύξει σε μία Γενική Διεύθυνση τις υπηρεσίες 
που είναι υπεύθυνες για τις δραστηριδτητες του ΚΚΕ Ι ) και για ένα 
σημαντικδ τμήμα των κοινοτικών δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται απδ 
κοινού. 
Σε δεύτερο στάδιο, άρχισε να δημιουργεί ένα σύστημα ενδουπηρεσιακών 
διαβουλεύσεων προσαρμοσμένο στην νέα προσέγγιση που καθορίζει το 
πρόγραμμα-πλαίσιο. 
Όσον αφορά τους μηχανισμούς προετοιμασίας των αποφάσεων και 
δ ιαχε ίρι σης στο επίπεδο των υπεύθυνων για την πολιτική των Κρατών μελών 
σε θέματα Ε, Α£Ε, καθώς και των κυβερνητικών εμπειρογνωμδνων, η 
Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει σύντομα στο Συμβούλιο τις κατάλληλες 
συστάσεις. 
Οι συζητήσεις που Βα έχουν τα κοινοτικά δργανα επάνω στην παρούσα 
πρόταση του προγράμματος-πλαισίου θα πρέπει να δώσουν τη δυνατότητα 
στην Επιτροπή να καταλήξει σε αποφάσεις ειδικά για ότι αφορά: 
- το διυπουργικό (ή δ  ιυπηρεσιακδ)  χαρακτήρα του συστήματος που πρέπει 
να προταθεί για να εξασφαλιστούν η επεξεργασία και οι περιοδικές 
αναθεωρήσεις του σφαιρικού προγράμματος πλαισίου των κοινοτικών 
δραστηριοτήτων Ε,ΑΕΕ, 
ΚΚΕ : Κοινό Κέντρο Ερευνών 

- 107 -
- τις μεταβολές των διαρθρώσεων και των διαδικασιών διαβουλεύσεων που 
πρέπει να επέλθουν πριν και μετα τη λήψη των αποφάσεων των κοινοτικών 
οργάνων όσον αφορά τις επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες που 
προκύπτουν απδ το πρόγραμμα-πλαίσιο . 
•ι συστάσεις της Επιτροπής θα έχουν ως κύριο σκοπό την επιτάχυνση και 
την ορθολογικοποίηση του σημερινού συστήματος καθώς και την προσέγγιση 
των διαδικασιών που ακολουθούνται κατά την εξέταση των επιστημονικών, 
τεχνικών και χρηματοδοτικών πτυχών των κοινοτικών προτάσεων. 
2. Μέθοδοι και Μέσα - Τα προγράμματα δράσης 
α] Στον Οδηγό προγραμματισμού του προγράμματος-πλαισίου καθορίζεται 
ένα σύνολο ειδικών επιστημονικών και τεχνικών στόχων που πρέπει να 
αποτελέσουν τη βάση για τον προσδιορισμό των απαιτουμένων κοινοτικών 
ενεργειών.  Οι κοινοτικές αυτές ενέργειες, που στηρίχτηκαν ως επί το 
πλείστον πάνω σε μία τομεακή ή κλαδική  βάση, δεν έχουν σχεδιαστεί 
αναγκαστικά για την επίτευξη ενός και μόνο στόχου αλλά αντίθετα 
θα ανταποκριθούν ταυτόχρονα σε πολλούς στόχους οι  οποίοι,  κατά 
περίπτωση,  αντιστοιχούν σε διάωορες επιλογές. Ως εκ τούτου πρέπει να 
αναπτυχθεί ένα πλαίσιο το οποίο να συνδέει τους στόχους με τις δράσεις. 
β) Ορισμένες ενέργειες που ανταποκρίνονται στους επιστημονικούς και 
τεχνικούς στόχους που έχουν καθορισθεί για την περίοδο  1984-1987 
αποτελούν από τώρα αντικείμενο αποφάσεων του Συμβουλίου : πρόκειται 
συγκεκριμένα για σχέδια επίδειξης στον τομέα της ενέργειας και για 
ένα ορισμένο αριθμό προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης. Η Επιτροπή 
προτίθεται να εφαρμόσει στο μέλλον για τα προγράμματα αυτά την έννοια 
των προγραμμάτων δράσης. 
Ένα πρόγραμμα δράσης ανταποκρινόμενο σε έναν ή περισσότερους από τους 
καθορισμένους επιστημονικούς και τεχνικούς στόχους, θα αποτελείται από 
ένα σύνολο ενεργειών Ε&Α σε έναν καθορισμένο τομέα συνδυάζοντας τα 

- 108 -
διάφορα μέσα  που χρησιμοποιούνται  σε κοινοτικά επΓπεδα  : έρευνες στα 
πλαίσια του ΚΚΕ  (άμεση δράση),  συμβάσεις κοινής χρηματοδότησης (έμμεση 
δράση) και συντονισμένη έρευνα (συντονισμένη  δράση),  ενώ ένα από τα 
βασικά χαρακτηριστικά  του προγράμματος δράσης  θα είναι η εξασφάλιση ενιαίας 
διαχείρισης  του συνόλου των χρησιμοποιουμένων μέσων. Κατά  την εκπόνηση 
του προγράμματος δράσης  θα ληφθούν κυρίως υπ'δψη  τα σχέδια επίδειξης, 
οι ενέργειες  που πραγματοποιήθηκαν  στα πλαίσια του COST, και οι ενέργειες 
που πραγματοποιήθηκαν  σε εθνικό επίπεδο. 
γ) Η Επιτροπή προτίθεται  να παρουσιάσει προοδευτικά  τις προτάσεις  της για 
την έναρξη  ή τη συνέχιση ενεργειών στον τομέα  της ESA, υπό μορφή προγραμμάτων 
δράσης όπου  θα περιλαμβάνεται  εάν παρουσιασθεί  η ανάγκη, ένας ορισμένος 
αριθμός διεξαγόμενων ενεργειών  Ε6Α. 
Τα προγράμματα δράσης  θα αποτελέσουν αντικείμενο μεμονωμένων αποφάσεων 
του Συμβουλίου. 
Για την περίοδο 1984-1987  το πρόγραμμα  του ΚΚΕ θα  αποτελέσει  και πάλι 
αντικείμενο μίας γενικής απόφασης  ενώ τα διάφορα  επί μέρους τμήματα  του 
θα ενσωματωθούν  στα αντίστοιχα προγράμματα δράσης.  Η έγκριση  των 
προγραμμάτων  που πραγματοποιούνται σύμφωνα  με το άρθρο 55 της Συνθήκης 
ΕΚΑΧ θα ακολουθήσει,  τις ειδικές διαδικασίες  που προβλέπονται  από τη 
Συνθήκη αυτή. 
δ) Η Επιτροπή  θα παρουσιάσει σύντομα  το σχέδιο που προτίθεται  να εφαρμόσει 
για την εισαγωγή  των προγραμμάτων δράσης  τα οποία έχουν σχεδιαστεί  για 
να ανταποκριθούν στους κοινοτικούς στόχους  που προτείνει  στο παρόν έγγραφο. 
3. Τα χρηματοδοτικά μέσα  που πρέπει να προβλεφθούν 
Η στρατηγική προσα ρμογής που προτείνεται στην Κοινότητα  για την  περίοδο 
1984-1987  εισάγει σημαντικές μεταβολές στους ακολουθούμενους προσανατολισμούς 
και στις επιστημονικές  και τεχνικές δραστηριότητες  που διεξάγονται 
μέχρι σήμερα  σε κοινοτικό επίπεδο. 

- 109 -
Η στρατηγική αυτή στηρίζεται κυρίως: 
- σε σαφή προτεραιότητα για τη βελτίωση της επιστημονικής, γεωργικής και 
βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, πράγμα που έχει ως επακόλουθα μία 
αξιοσημείωτη αύξηση της σχετικής βαρύτητας που πρέπει να αποδοθεί 
(όσον αφορά τους πόρους) στις επιλογές αυτές. 
- σε μία ειδική προτεραιότητα για τις επιστημονικές και τεχνικές 
δραστηριότητες που ενδιαφέρουν τις αναπτυσσόμενες χώρες. Λόγω της 
σχεδόν παντελούς απουσίας, μέχρι σήμερα, ενεργειών που να ανταποκρίνονται 
στην επιλογή αυτή η προσπάθεια που πρέπει να καταβληθεί παρουσιάζεται 
επομένως, συγκριτικά, ως πιο σημαντική, 
- στη διατήρηση της σημασίας που αποδίδεται στη βελτίωση της διαχείρισης 
των ενεργειακών πόρων, χωρίς εν τούτοις να δίδεται στην επιλογή αυτ^ η 
απόλυτη προτεραιότητα την οποία είχε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του *70, 
-σε μία ορισμένη αύξηση των προσπαθειών για τη βελτίωση της διαχείρισης 
των πρώτων  υλών, 
- στη διατήρηση των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναπτυχθούν για τη βελτίωση 
των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας καθώς και των οριζοντίων δραστηριοτήτων 
του διεξάγονται από την Κοινότητα (διάδοση των γνώσεων, αξιοποίηση των 
αποτελεσμάτων, προβλέψεις  ......). 
Τα χρηματοδοτικά μέσα που πρέπει να προβλεφθούν για την επίτευξη των  προτει­
νομένων στόχων κατά την περίοδο  1984-1987  θα πρέπει να αντιστοιχούν - όπως 
αναφέρεται για κάθε στόχο στον οδηγό προγραμματισμού - στα ακόλουθα 
ελάχιστα  όρι α: 
- Προώθηση της γεωργικής ανταγωνιστικότητας, 
συμπεριλαμβανομένης και της αλιείας 
. επί μέρους επιλογή γεωργία 
. επί μέρους επιλογή αλιεία εκατ. ΕΟΙ) 
115 εκατ. ΕΟΙΙ 
15 εκατ. ΕΕΙΙ 
— Προώθηση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας 
. Εξάλειψη και μείωση των εμποδίων 
. Παραδοσιακές βιομηχανίες 30 εκατ. ΕΟΙΙ 
350 εκατ. ΕΟΙΙ 

- 110 -
. Νέες Τεχνολογίες 6Β0 εκατ. Εου 
- Βελτίωση της διαχείρισης των πρώτων υλών 80 εκατ. εου 
- Βελτίωση της διαχείρισης των ενεργειακών πόρων 
. Ανάπτυξη της ενέργειας από πυρηνική σχάση 540 εκατ. Εου 
. Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 480 εκατ. Εου 
. Ανάπτυξη των ανανεώσιμων ενεργειακών πόρων 310 εκατ. Εου 
. Ορθολογική χρήση της ενέργειας 520 εκατ. Εου 
- Αύξηση της βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες 150 εκατ. εου 
- Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και απασχόλησης 
. Βελτίωση της ασφάλειας και προστασία 
της υγείας 110 εκατ. εου 
. Προστασία του περιβάλλοντος 160 εκατ. εου 
— Βελτίωση της αποδοτικότητας του επιστημονικού 
και τεχνικού δυναμικού 5°/ι του συνόλου των 
ετησίων πιστώσεων για 
επιστήμη και τεχνολογία 
-» Οριζόντια δράση (συμπεριλαμβανομένης της  χρησι­
μοποίησης της ΕΕΑ 110  εκατ. Ε01Ι 
Το ελάχιστο ύψος της χρηματοδότησης υπολογίζεται σε  3.750 εκατ. ΕΟΙΙ 
για την περίοδο  1984-1987. 
Χωρίς να είναι πραγματικά φιλόδοξη, σε σχέση με τις ανάγκες που πρέπει 
να ικανοποιηθούν, η παρούσα πρόταση αποτελεί μια ανανεωμένη ανάληψη 
υποχρεώσεων σε ευρωπαΓκά πλαίσια η οποία μπορεί να συγκριθεί μ'εκείνη 
που είχαν αποφασίσει και ακολουθήσει τα Κράτη μέλη κατά τη διάρκεια της 
δεκαετίας του '60 (2] 
(1) Ποσοστό που πρέπει να έχει επιτευχθεί στο τέλος της περιόδου 1984- 87. 
Υπενθυμίζεται , πράγματι, ότι το 1968, μόνο οι κοινοτικές δραστηριότητες 
ΕΒΑ αντιπροσώπευαν 2,5% του συνόλου των δημοσίων προϋπολογισμών των Κρατών 
μελών, ενώ το 1982, οι δραστηριότητες Ε,Α£Ε δεν αντιπροσωπεύουν παρά 
2,2% του συνόλου αυτού. (2) 

- 111 -
Η προτεινόμενη στρατηγική προϋποθέτει, εκ νέου, κοινή βούληση και 
συγκεκριμένη επιλογή σημαντικών στόχων κοινού ενδιαφέροντος που 
ανταποκρίνονται στις ανάγκες των Κρατών μελών. Υποδηλώνει την 
αναγνώριση του γεγονότος ότι η Ε, ΑΕΕ συνιστά μεσοπρόθεσμα ένα 
ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέσο για την ταυτόχρονη καταπολέμηση 
των επιπτώσεων της κρίσης και την απαλλαγή από  αυτή. 
Κατά τη γνώμη της Επιτροπής, δεδομένου ότι η Ε, Α6Ε αποτελεί , για 
για Κράτη μέλη και την Κοινότητα, μία από τις πλέον παραγωγικές 
επενδύσεις μακροπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, η χρηματοδοτική 
υποστήριξη που θα της παρασχεθεί πρέπει όχι μόνο να είναι ιδιαίτερα 
αυξημένη,  αλλά και να διασφαλίζεται έναντι των ατυχημάτων ή των 
συγκυριακών πιέσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ανακατανομή 
των κοινοτικών πόρων. 
Επίσης, η Επιτροπή θεωρεί αναγκαίο τον καθορισμό ενός ορισμένου 
ποσοστού του προϋπολογισμού της Κοινότητας για τη χρηματοδότηση των 
κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε, ΑΕΕ. 
Λαμβάνοντας υπόψη την εκτίμηση που αναφέρεται ανωτέρω σχετικά με το 
ελάχιστο ποσό που θα απαιτηθεί για το πρόγραμμα-πλαίσιο  1984-1987  το 
ποσοστό αυτό θα πρέπει να καλύπτει, στο τέλος της εν λόγω περιόδου , 
περίπου 4°/0 των πόρων της Κοινότητας ετησίως. 
Οι επόμενες αποφάσεις που θα ληφθούν στο θέμα των επιστημονικών και 
τεχνικών δραστηριοτήτων, θα πρέπει να περιλαμβάνονται μέσα στα όρια 
τα οποία καθορίζονται κατά τον τρόπο αυτό ίΐ), και τα οποία θα 
αναθεωρούνται για κάθε πρόγραμμα-πλαίσιο. 
(1) Για τις δραστηριότητες Ε, ΑΕΕ που διέπονται από τη Συνθήκη ΕΚΑΧ πρέπει 
να τηρούνται οι κανόνες χρηματοδότησης που συνδέονται με τη Συνθήκη  αυτή. 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - 112 -
Με βάση την παρούσα ανακοίνωση  η οποία προτείνει  το πρδγραμμα-πλαίσιο 
1984-1987,  η Επιτροπή καλεί  το Συμβούλιο,  και το  Κοινοβούλιο  : 
α. να λάβουν θέση σχετικά  με τους επιστημονικούς  και τεχνικούς στόχους 
που έχουν επιλεγεί,  τις σχετικές προτεραιότητες τους  και τις  ελάχιστες 
χρηματοδοτικές πιστώσεις  που απαιτούνται  για την  εφαρμογή τους, 
β. να συμφωνήσουν  ότι η χρηματοδότηση  των κοινοτικών δραστηριοτήτων 
Ε, Α6Ε πρέπει να καλύπτεται  από τον  προϋπολογισμό  της Κοινότητας. 
Η χρηματοδότηση αυτή πρέπει  να φθάσει στο τέλος της περιόδου  1984-1987 
το 4% περίπου  των κοινοτικών πόρων ετησίως. 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Προβαίνοντας σε μία συνθετική επεξεργασία των πληροφοριακών στοιχείων 
έχουν συλλεγεί (υπηρεσιακό* έγγραφα της ΕΟΚ, λεπτομερείς αναλύσεις που 
περιέχονται στα προγράμματα κατά αντικείμενο, έγγραφα των ΙΙΝΕ500, ΟΟΣΑ 
και ΝΑΤΟ) είναι δυνατόν να καταδειχθεί - με αριθμούς και σχεδιαγράμ­
ματα - η κατάσταση της Κοινότητας μέσα στο διεθνές πλαίσιο καθώς και 
οι προβλεπόμενες εξελίξεις. 
Τα στοιχεία αυτί πρέπει βν τούτοις να ληφθούν υπόψη με αρκετή προσο­
χή, δεδομένου ότι οι συγκρίσεις γίνονται συχνό δύσκολες λόγω των δια­
φορών που υπάρχουν στους ορισμούς ή στις ονοματολογίες που χρησιμοποιού­
νται στις διάφορες εξεταζόμενες χώρες και λόγω των σημαντικών μεταβολών 
που παρουσιάζουν οι συναλλαγματικές ισότιμες και αϊ δείκτες τιμών στην 
κατανάλωση (οι τύποι που χρησιμοποιούνται για την αντιστάθμιση των με­
ταβολών αυτών στις προβλέψεις είναι προφανώς βασισμένοι πάνω σε υποθέ­
σεις). 
1. Το διεθνές πλαίσιο 
Το 1981, περισσότερα από 200 δισ. ΕΟυ δαπανήθηκαν για Ε,Α&Ε σε 
παγκόσμιο επίπεδο (δημόσιες και ιδιωτικές  δαπάνες).  Περισσότεροι 
από 2 εκ. ερευνητές πήραν μέρος στις δραστηριότητες αυτές,  ενι­
σχύοντας έτσι μέσω της καινοτομίας, τα ρεύματα του ανταγωνισμού. 
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς να διατηρούν την επιστημονική και 
τεχνική κυριαρχία που είχαν για περίπου 20 χρόνια, εξακολουθούν 
να είναι η χώρα που διαθέτει ςτήμερα το πληρέστερο δυναμικό έρευ­
νας και καινοτομίας και, κατά γενικό κανόνα, το πλέον παραγωγικό. 
Χωρίς να παρουσιάζουν ούτε κενά ούτε σοβαρές ελλείψεις στις ανα­
πτυγμένες έρευνες, εξακολουθούν να καταβάλλουν σημαντικές προσπά­
θειες στον τομέα αυτό. 

- 2 -
Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής 
1982, Ομοσπονδιακή Χρηματοδότηση της Ε&Α, κατά Φορέα (εκτιμήσεις) 
Δισ. $ Εκ. ΕΟυ % Συνόλου 
Εθνική Άμυνα 19,65 15,59 51,34 
Διαστημική Έρευνα και 
Τεχνολογία 5,74 5,72 15,00 
Υγεία και Κοινωνικές 
Παροχές 3,90 3,89 10,20 
Ενεργεί α 4,86 4,Β4 12,69 
Φυσικοί πόροι και 
Περιβάλλον 0,72 0,72 1,88 
Μεταφορές 0,36 0,36 0,94 
Γεωργ ία 0,84 0,84 2,21 
Κοινωνικές Υπηρεσίες 0,51 0,51 1,33 
Ν.5.Ρ. (ΕΒνικό Ίδρυμα 
Επιστημών) 0,90 0,90 2,36 
'Αλλοι Φορείς 0,78 0,78 2,05 
ΣΥΝΟΛΟ 38,28  38,15  100,00 
1 ΕΟΙ - $  1,00324  (μέσος όρος 6 μηνών 1982) 
Πηγή : Μ8.Ρ.  ( Νβ-ϋοηβΐ Βοίβηοβ Ρσαηιΐ&ΐϊοη :  Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών) 
Παρά τις ορισμένες αρνητικές καμπές που παρουσιάζονται στις καμπύ­
λες αύξησης των πιστώσεων που χορηγήθηκαν από την ομοσπονδιακή κυ­
βέρνηση προς την Ε&Α, οι προβλέψεις δείχνουν ότι η προσπάθεια αυτή 
Βα συνεχισθεί στα επόμενα χρόνια. 
Συνολικές δαπάνες της Ε&Α για τις  Η.Π,Α. 
(δημόσιες έρευνες + ιδιωτικές έρευνες) 
Προβλέψεις δαπανών εκφρασμένες σε δισεκατομμύρια ΕΟυ 
1982 1984 
(1 ΕΟυ I $1,00324) 
Δαπάνες Ε&Α 77,38 + 94 1987 
+ 116 
Λόγος δαπανών Ε&Α/ΑΕΠ 1980 : 2,4 α/0 

- 3 -
Όσον αφορά τους εν ενεργεία ερευνητές, μπορούμε σήμερα να υπολογίσουμε 
άτ ι φθάνουν τους +  660.000  στις ΗΠΑ και άτι το πανεπιστημιακά  δυναμι­
κά στη χώρα αυτή είναι τριπλάσιο ίου αντίστοιχου δυναμικού της Ευρ^· 
πης των 10. 
Η Ιαπωνία είναι σήμερα η χώρα που - τηρουμένων των αναλογιών - επενδύει 
σε Α3Ε τα μεγαλύτερα ποσοστά. Κατά τη τελευταία δεκαετία ο λύγος 
των δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊδν 
μεταβλήθηκε απά 1,5% σε 2% (όταν η ένταση της προσπάθειας στην Κοινό­
τητα - Ευρώπη 10 - δεν άλλαζε καθόλου : περίπου 1,9%). Προβλέπεται ότι 
ο λόγος αυτός θα φθάσει το 2,5% το 19Θ5 και το 3% το 1990 (ΐ). 
Μία εντατική προσπάθεια έρευνας σε συνδυασμό με μία ξεκάθαρη και συγκε­
ντρωμένη βιομηχανική πολιτική επέτρεψε στην Ιαπωνία να καταλάβει προο­
δευτικά στις διεθνείς αγορές προχωρημένες ή ακόμα και δεσπόζουσες θέσεις : 
βαριά μεταλλουργία, ναυπηγική, οπτική, πληροφορική, βιοτεχνολογία 
0ι στόχοι για τα επόμενα χρόνια έχουν ήδη εξαγγελθεί (2). Αφορούν (εκτός 
από την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας στα πεδία των νέων τεχνολογιών 
πληροφόρησης και της βιοτεχνολογίας): 
- τα υλικά βιομηχανικής ανακύκλωσης 
- την ωκεανογραφία 
- τα άκρως επεξεργασμένα είδη διατροφής 
- το ιατρικό και χειρουργικό υλικό 
- και, γενικά τον εξοπλισμό που συνδέεται με τις τεχνολογίες πληροφό­
ρησης, και επιτρέπει την εξοικονόμιση εργατικού δυναμικού. 
Έκθεση του Οργανισμού Επιστημών και Τεχνικών της Ιαπωνικής Κυβέρνη­
σης (1981) 
Πηγή : Υπουργείο Διεθνούς Εμπορίου και Βιομηχανίας, Τόκιο. [2] 

- 4 -
Όσον άφορα τις χρηματοδοτικές προβλέψεις, αναμένεται  η ακόλουθη 
πιθανή εξέλιξη  : 
Συνολ ι κές δαπάνες_Ε! __Α_γ]_α_χην_Ιαπων_Γα 
(δημόσιες δαπάνες  + ιδιωτικές δαπάνες  ) 
Προβλέψεις δαπανών εκφρασμένες  σε δισεκατομμύρια  ECU 
J982  1984 1987 
(1 ECU = 244,671 YEN) 
Δαπάνες Ε&Α + 25,26 +30 +41 
Ερευνητές  εν ενεργεία το 1981 : 405.000 
(δηλαδή,  περισσότεροι "ερευνητές"  εν ενεργεία απ'  ότι στην Κοινότητα. 
Υπενθυμίζεται σχετικά ότι  ο ιαπωνικός πανεπιστημιακός πληθυσμός έχει 
ξεπεράσει  τον αντίστοιχο  της Ευρώπης των  10). 
Τέλος, θα πρέπει να υπογραμμιστεί  το γεγονός ότι  οι πιστώσεις  Ε&Α 
στην Ιαπωνία προορίζονται αποκλειστικά  για την πολιτική (μη στρατιω­
τική) έρευνα. 
Η κατάσταση στην ΕΣΣΔ και στις χώρες  της COMECON χαρακτηρίζεται, ταυ­
τόχρονα : 
- από σημαντικές επενδύσεις  σε Ε&Α  (κυρίως στην ΕΣΣΔ όπου  ο λόγσς των 
δαπανών,  Ε&Α/ΑΕΠ είναι  ο υψηλότερος  του κόσμου δεδομένου ότι  υπερβαί­
νει το  3 Γ/ο - επίσημα στοιχεία  1980). 
- από μία συγκέντρωση  των δραστηριοτήτων  σε ορισμένους τομείς  : στρα­
τιωτική έρευνα, διάστημα, προώθηση, υδροακουστική, οπτική  ... (επί­
σης στο πεδίο της θεμελειώδους έρευνας: μαθηματικά, θεωρητική φυσική, 
αστρονομία, πυρηνική  φυσική). 
- από μία ιδιαίτερα ανεπαρκή εφαρμογή  των αποτελεσμάτων  της Ε&Α, ιδίως 
για τη λύση προβλημάτων γεωργικής  ή βιομηχανικής παραγωγής και παρα­
γωγικότητας  ή ακόμα και εκμετάλλευσης  των πόρων. 
Πρέπει να σημειωθεί και  να υπογραμμισθεί επίσης  η τεράστια προσπάθεια 
στον τομέα της εκπαίδευσης και παιδείας  - ιδίως επιστημονική και  τεχνι­
κή - που έχει αρχίσει  και συνεχίζεται στις χώρες  της COMECON. 

- 5 -
Η ΕΣΣΔ και οι άλλες χώρες της ΟΟΜΞΟΟΝ εμφανίζουν επομένως ένα διπλό 
(αντιφατικό) χαρακτηριστικό  διότι, ενώ είναι επιστημονικό ανεπτυγμένες 
χώρες, εξαρτώνται σε πολλά πεδία από τη Δύση για διάφορες τεχνολογίες 
ή τεχνολογικές εφαρμογές, που είναι Βεμελείώδεις από οικονομικής πλευ­
ράς. Για το λόγο αυτό, ενδέχεται να παρουσιάσουν σημαντικό ενδιαφέρον 
για την Κοινότητα κατά τα επόμενα χρόνια, σε θέματα επιστημονικής και 
τεχνικής συνεργασίας. 
Η Κίνα, τεράστιο κράτος με αργό ρυθμό εκβιομηχάνισης, είναι ταυτόχρο­
να, αναπτυγμένη επιστημονικά και τεχνικά σε ορισμένα πεδία (διάστημα, 
άτομο, βιολογία...) και υπανάπτυκτη σε πολλούς βασικούς τομείς. Η θέ­
ληση που έχει εκδηλωθεί για μία κανονική αύξηση των επενδύσεων σε Ε&Α 
αν και είναι δύσκολο να εκφραστεί με αριθμούς, σημειώνεται με ιδιαίτε­
ρο ενδιαφέρον λόγω της ποσότητας και της ποιότητας των πόρων, που δια­
θέτει η χώρα  αυτή, ιδίως σε ανθρώπινο υλικό. 
Όσον αφορά τις άλλες εκβιομηχανισμένες χώρες (Καναδά, Σουηδία,  Ελβε­
τία, Αυστρία, Ισπανία ...) οι πληροφορίες που διατίθενται δείχνουν 
μία σαφή διάθεση για την απόδοση αυξανόμενης σημασίας στην έρευνα και 
την ανάπτυξη  (1). 
Παρομοίως - τηρουμένων των αναλογιών - οι χώρες που -.αναπτύσσονται 
με ταχύ ρυθμό (Βραζιλία, Μεξικό, Ινδίες, Κορέα ...) οι οποίες έχουν 
εισέλθει τελευταία στις αγορές των κλασικών ή προηγμένων τεχνολογιών, 
εκδηλώνουν την πρόθεση τους (1) να υποστηρίξουν με αυξανόμενο ρυθμό 
τις επενδύσεις για Ε, Α&Ε σε διάφορα πεδία. 
(1) Βλέπε σχετικά τα 13 "σχέδια κατά αντικείμενο" 

- 6 -
2. Τα Κράτη μέλη της ΕΟΚ 
Η αντιπαράθεση των εθνικών πολιτικών Ε, Α&Ε των Κρατών μελών 
((00Ρ0Ι_ 79 και ϋϋΡΟΕ 81 (1)) και η σύγκριση τους με εκείνες των 
Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας, κατέδειξαν δτι : 
α) Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διέθετε κατά την έναρξη της δεκαχτίας του 
'80 ένα σημαντικό ερευνητικό δυναμικό : 
. 20°/ο των κεφαλαίων που διατέθηκαν για Ε, Α&Ε σε όλο τον κόσμο (δη­
μόσια έρευνα + ιδιωτική έρευνα : περισσότερα απδ 52 δισεκατομμύρια 
ΕΟϋ το 1982). 
. περισσότερο από 1 εκατομμύριο επιστήμονες και τεχνικοί (από τους 
οποίους 350.000  είναι ερευνητές) συμμετέχουν σήμερα σε δραστηριό­
τητες αυτού του είδους. 
. οι δυνατότητες της Κοινότητας σε Ε&Α είναι λιγότερες από το ήμισυ 
των αντίστοιχων δυνατοτήτων των ΗΠΑ (αλλά λιγότερες μόνον κατά 
27% αν ληφθούν υπ' όψη μόνον οι πολιτικές έρευνες) και διπλάσιες 
εκείνων της Ιαπωνίας. 
β) Αν και, σε γενικό επίπεδο, οι "τεχνολογικές αποκλίσεις" μεταξύ ΕΥΡ 
10 και ΗΠΑ έχουν μειωθεί αισθητά σε 15 χρόνια, νέες αδυναμίες παρου­
σιάζονται έναντι των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. Παρομοίως δεν μπορούμε 
παρά να διαπιστώσουμε, σε σχέση με τις δύο αυτές χώρες, τις ελλείψεις 
της Κοινότητας όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευ 
νας και την αξιοποίηση τους σε καινοτομία και ιδιαίτερα σε βιομηχαν 
κή καινοτομία. 
γ) Για τις μεγάλες βασικές έρευνες (Μ£  Βοίβηοββ)  και τις μεγάλες τεχ­
νολογίες, η ευρωπαϊκή συνεργασία επέτρεψε στις χώρες της Ευρώπης να 
μην απομακρυνθούν από τα κύρια ρεύματα της επιστήμης και της βιομηχαν 
κής καινοτομίας σε τομείς όπως η φυσική υψηλών ενεργειών, το διάστημα 
η αεροναυτική ή η θερμοπυρηνική σύντηξη. 
(1) Βλ. έγγραφα 
- 0ΒΕ5Τ/1237/79 
- 0ΠΕ5Τ/1202/2/82 Γβν. 2 

- 7 -
ΑντΓθετα, στα πεδία όπου η ευρωπαϊκή συνεργασία δεν είχε ή δεν  έχει 
ακδμα αναπτυχθεί, παρουσιάζονται αποκλίσεις μεταξύ της ΕΥΡ 10, των 
ΗΠΑ και της Ιαπωνίας (εμφανή ήδη για την πληροφορική και τις βιοτεχ­
νολογίες" ανησυχητικές ενδείξεις, εμφανίζονται για τους πιό παραδο­
σιακούς τομείς : αυτοκίνητο, χημεία,  υλικά). 
Εξέλιξη  κα1_Χ ασε15 
Γενικά δεδομένα : 
Όσον αφορά τους προϋπολογισμούς, διαπιστώνεται άτι από το 1970 μέχρι 
το 1980 το σύνολο των πιστώσεων προϋπολογισμού για Ε&Α (σχεδόν 20 δις 
Ε01) το 1980) (ΐ) αυξήθηκε κατά ένα τρίτο σε πραγματικές τιμές. Οι πι­
στώσεις αυτές παρέμειναν στάσιμες στις ΗΠΑ ενώ υπερδιπλασιάστηκαν 
στην Ιαπωνία. 
Στο επίπεδο των προτεραιοτήτων, τα τμήμα που διατίθεται για την άμυνα 
εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό : 
ΕΥΡ 10 25% των δημοσίων πιστώσεων 
ΗΠΑ 47% των δημοσίων πιστώσεων 
Ιαπωνία 2% των δημοσίων πιστώσεων 
Εν τούτοις, η κατάσταση στις διάφορες χώρες της Κοινότητας ποικίλλει 
σημαντικά και το ποσοστό των πιστώσεων Ε&Α που προορίζονται για την 
άμυνα κυμαίνεται μεταξύ 0 και άνω του 50%. 
Εκτός απδ το θέμα της άμυνας, οι πολιτικές Ε&Α των Κρατών μελών των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στρέφονται γύρω από : 
- την προώθηση μιας ανταγωνιστικής οικονομικής ανάπτυξης σε διεθνές 
επίπεδο, 
- την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων όπως π.χ. βελτίωση των συνθηκών 
εργασίας και την προστασία του περιβάλλοντος, 
- τη διατήρηση κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ της θεμελειώδους έρευνας 
και της έρευνας που προσανατολίζεται προς πρακτικές εφαρμογές. 
26,5 δισ.Εϋυ το 1982. 

- 8 -
Δεδομένα κατά τόμεί ς 
Η σημασΓα που έχει δαΒεΓ στη γεωργΓα μέσα στη Κοινότητα,  (uno τη 
μορφή της κοινής γεωργικής πολιτικής) εμφανίζεται μόνο μερικώς 
δσον αψορα την Ε&Α σε εθνικό επίπεδο. Παρατηρείται,  πράγματι,  ότι 
οι δημόσιες δαπάνες Ε&Α για το σύνολο των Κρατών μελών αντιπροσω­
πεύουν, κατά μέσα, μόνο  3,7% των συνολικών πιστώσεων, και ότι δεν 
κατανέμονται ομοιόμορφα μεταξύ των χωρών (Κάτω Χώρες και Δανία  9% 
Γαλλία 4% και ϋ.Δ. Γερμανίας  2%). 
Στην Ιταλία, εξάλλου,  - όπου οι γεωργικές εκτάσεις έχουν μειωθεί 
κατά 6% τα τελευταία δέκα χρόνια  (3% κατά μέσο όρο στην Κοινότητα)  -
διατίθεται για γεωργική Ε&Α μόνο  0,9 ECU  ανά κάτοικο, ενώ στις Κάτω 
Χώρες διατίθενται για τον ίδιο σκοπό  6,8 ECU.  Στην Ιρλανδία όπου δια­
τίθενται  4,7 ECU  ανά κάτοικο για Ε&Α, δεύτερη θέση μετά τις Κάτω Χώ­
ρες), η γεωργία κατέχει μία ουσιαστική θέση στην οικονομία του τό­
που, αλλά η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή σε σχέση με τα άλλα Κρά­
τη μέλη. 
Στο Pj.2ynx^vjj<â  χομέσ, Π παρέμβαση των εθνικών αρχών για την Ε&Α εί­
ναι σημαντικότερη δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει, για ορισμένα Κράτη 
μέλη, περίπου  50%. Η ανάπτυξη των δυνατοτήτων των επιχειρήσεων άσον 
αφορά την καινοτομία εμφανίζεται σαν ένα από τα μέσα για να αντιμε­
τωπισθεί η κρίση που πλήττει την οικονομία των δυτικών χωρών. Αυτό 
συνειδητοποιήθηκε σχετικά πρόσφατα κσΕόσον, μετά από μία σημαντική 
μείωση των δραστηριοτήτων στον τομέα της Ε&Α για βιομηχανικούς σκο­
πούς στις αρχές της δεκαετίας του  '70, νέες προσπάθειες άρχισαν να 
καταβάλλονται μόνο κατά το  1978. Η διατήρηση αυτής της τάσης επέτρε­
ψε να επανέλθουμε το  1981 στο επίπεδο του  1974. 
Όσον αφορά την ενέργεια, η Κοινότητα έχει δασέ  ι ήδη από το  1974, 
μεγάλη προτεραιότητα οτη χρηματοδότηση της Ε&Α  (11% του συνό­
λου των προϋπολογισμών για Ε&Α). Αυτό δικαιολογείται σε μεγάλο  βαθ­
μό από πολύ αρνητικό ισοζύγιο των συναλλαγών σε ενεργειακά προϊό­
ντα. Ωστόσο από το  1974 παρατηρείται μία ανακατανομή των δημοσίων 
κεφαλαίων μέσα στο οικονομικό μερίδιο που διατίθεται για ενεργεια­
κές έρευνες: το τμήμα που αντιστοιχεί στην ενέργεια από πυρηνική 
σχάση ελαττώθηκε σημαντικά (κατά  20% περίπου για την Ο.Δ. Γερμανίας 
και κατά  7% για την Γαλλία μεταξύ  1975 και 1980) προς όφελος της 
ενέργειας από ορυκτά καύσιμα, της ανανεώσιμης ενέργειας και της 

- 9 -
εξοικονόμησης ενέργειας. Αντίθετα,  το τμήμα που αντιστοιχεί στην 
ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη παραμένει  σε σχετικό υψηλό επίπεδα 
(για το 1979'6π/> των  δημοσίων πιστώσεων  που διατίθενται  για ενεργεια­
κή έρευνα  σε όλη την  Κοινότητα). 
Μετά τον εφοδιασμό  σε ενεργειακούς πόρους,  ο εφοδιασμός  σε πρώτες 
ύλες αποτελεί  το δεύτερο ασθενές σημείο  της οικονομίας  της Κοινότη­
τας της οποίας οι εισαγωγές υπερβαίνουν  το διπλάσιο  των εξαγωγών. 
Η προσπάθεια  που καταβάλλεται  από τους δημόσιους φορείς  των Κρατών 
μελών σχετικά  με την Ε&Α, για τη καλύτερη δυνατή χρήση  των πρώτων 
υλών και την  ανακύκλωση τους, είναι  παρ" όλα  αυτά περιορισμένη  και 
εξακολουθεί  να είναι της τάξης του 7"/ο των δημοσίων πιστώσεων  που 
διατίθενται  για βιομηχανική έρευνα. 
Η βελτίωση  των συνθηκών διαβίωσης αποτελεί  μία από τις  βασικές  επι­
λογές της πολιτικής  των Κρατών μελών  τα οποία, μέσω  του προϋπολογι­
σμού τους  για την  Ε&Α, έχουν δίσει  μία αυξανόμενη σημασία στον  το­
μέα αυτό κατά  την τελευταία δεκαετία. 
Σημειώνεται επίσης ότι,  απδ το 1970  μέχρι το 1979, το  τμήμα των πι­
στώσεων Ε&Α που  αφορούσαν  τη διευθέτηση  των χωρών δραστηριότητας 
του ανθρώπου,  την προστασία  και τη βελτίωση  της υγείας του ανθρώπου, 
και τα προβλήματα κοινωνικής ζωής, ανήλθε  απδ 7,5°/ 0 σε 11,2°/ο. Φαίνε­
ται όμως ότι η τάση αυτή σταθεροποιείται,  και κατά το 19Β0  παρατηρή­
θηκε μία ελαφρή κάμψη ιδίως όσον αφορά στην κοινωνική  ζωή. 
Τέλος, η ευρωπαϊκή  και διεθνής επιστημονική  και τεχνική συνεργασία 
(εκτός των κοινοτικών δράσεων  και των  δράσεων 005Τ) αφορά κυρίως: 
- εργασίες θεμελειώδους έρευνας.  Στο σημείο αυτό αναφέρονται κυρίως 
το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικής Έρευνας  (ΟβηΐΓβ ΕτίΓορέβη 
άβ ΚβοΙιβΓοΙιβ ΝαοΙέ&ΪΓβ  ? (3ΕΗΝ ), το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μορια­
κής Βιολογίας  ( ΕτίΓορβ&η ΜοΙβοαΙ&Γ Βίοΐοβγ Ιι&βοΓβ+.ΟΓγ  : ΕΜΒί) 
• μέσα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Μοριακής Βιολογίας 
ΟδΐίΓορβ&η ΜοΙβοαΙ&Γ Βίοΐοβ^ ΟΓ^&ηϊζ&Ιίίοη  I ΕΚΒΟ  ) το  Αστε­
ροσκοπείο  του ευρωπαϊκού Οργανισμού  για αστρονομικές έρευνες  στο 
νότιο ημισφαίριο (Ε50)  και το "Γενικό Πρόγραμμα Ατμοσφαιρικής 
Έρευνας"  (θΐοΐβ.1 Α+,ωοβρΙιβΓίο Κβββ&ΓοΙι Ρτοβτβπι  ϊ  ΟΑΗΡ  ). 
Εξ άλλου υπενθυμίζεται  ο ιδιαίτερος ρόλος  τον οποίο διαδραματίζει 
το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επιστημών  σε θέματα ανταλλαγής πληροφοριών  και 

- 10 -
συντονισμού των δραστηριοτήτων θεμελιώδους έρευνας. 
- μεγάλα προγράμματα τεχνολογικής έρευνας. Μεταξύ των κυριοτέρων 
παραδειγμάτων αναφέρεται ή Ευρωπαϊκή ΥπηρεσΓα Διαστήματος  ( Agence 
Spatiale Européenne: ASE)  η onofa από" οικονομικής πλευράς είναι ο 
σημαντικότερος οργανισμός διεθνούς συνεργασίας στον κόσμο με προϋπο­
λογισμό 730 εκ. ECU το 1980 και σχεδόν  1500 συνεργάτες. Επίσης, ανα­
φέρεται ο Σύνδεσμος  EUR0DIF (κατασκευή εργοστασίου εμπλουτισμού των 
πυρηνικών καυσίμων με τη μέθοδο διαχύσεως αερίων) και το πρόγραμμα 
Airbus. 
Τέλος, όσον αφορά ειδικότερα τις δραστηριότητες Ε&Α των Κρατών μελών 
που αποβλέπουν στην ενίσχυση των αναπτυσσομένων χωρών, η Γαλλία πα­
ρέχει τη σημαντικότερη βοήθεια (της  τάξη^; του 65°/ 0 της συνολικής  βοή­
θειας της Κοινότητας που έφθανε, το  1980, τα 260 εκ. ECU περίπου -
σημαντική αύξηση σε σχέση με τα  200 εκ. ECU του 1975). 

ΣΥΝΟΛΟ ΕΥΡ-10  = 2 3.842, 14 ΕΚΑΊ^  .. ΕΟυ 
ΕΤΟΣ 1981 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΥΡ-10 
ΚΑΤΑΝΟΜΗ 
ΣΤΙΣ 10  ΧΩΡΕ  Γ ΣΥΝΟΛΟ ΕΥΡ-10 
ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΚΑΤΑ 
ΣΤΟΧΟ ΝΑΒ5 
5. ΓΕΩΡΓΙΑ 
7. ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ 
θ. ΔΙΑΣΤΗΜΑ 
Δεν έχουν δοθεί στοιχεία  γιά το Λουξεμβούργο 
1. Εξερεύνηση  και εκμετάλλευση  του γήινου περιβάλλοντος 
2. Διευθέτηση  των χωρον δραστηριότητας  ταυ ανθρώπου 
3. Προστασία  & προώθηση  της ΒνβΓας του ανΒρόττου (εκ τον 
αττοΓαν 3,3 Ερευνα επί των  οχλήσεων) 
4. Παραγωγή, διανομή  & ορθολογική χρήση  της ενέργειας 
5. Γεοργιι^  παραγωγικότητα και τεχνολογία (*) ΝΑΒ5: ΝσΓηεηοΐ3τ.υχθ ρουχ  1'3Π3ΐγ3θ  βτ. 13 οαπρ3Τ3Ϊ5θη  άθ5 
Ιχιάαθτ.3 3θίθπτ.ϊ£ϊςιαθ5  : Ονοματολογία  γιά την  ανάλυση 
και σύγκριση  των προϋπολογισμών  γιά την  επιστήμη 
6. Βιομηχανική παραγωγικότητα  & τεχνολογία 
7. Προβλήματα  της καινονική°ς ζαής 
8. Εξερεύνηση  και εκμετάλλευση  του διαστήματος 
9. Άμυνα 
10. Γενική προώθηση  των γνώσεων 

ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε & Α ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΜΕ ΚΑΤΑΝΟΜΗ 
ΕΤΟΥΣ 10 ΣΤο^ο^Σ. ΝΑΒ5 
ΕΤΟΣ 1981 12. 
ΈΤΟΥΣ ίο ΝΑΒ5 
ΕΤΟΣ 1981 

- 13 -
Η εξέλιξη  τον δημόσιον πιστβσεαν  από το 1976,  Εχει ας εξηςν '% 
Πι στάσεις ΠραΟπολογισμοί  (Χρηματοδότηση  του Κρότους  σε δισ. ΕΟυ) 
Ετος 1975 1981 1982 
Ββΐ£ΐφΐβ/Ββΐ£ίβ (Βέλγιο) 0,36 0,54 0,56 *ροσωρβ 
Β&ηιη&Γΐί: (ΔανΓα) 0,18 0,24 0,25 προσβρι 
Ββιιΐ; βοΐιΐ&ηά {Γ  ερμαν  Γα ) ( 4,18 7,07 7,84 ττρασορ. 
Ελλός 0,07 0,07 προσορ*. 
ΐΓβΙ&ηά.  (ΐρλανδΓα) 3,18 6,63 8,17 νρασαρ» 
ϋΛϋδΐ  ίΐταλΓα) 0,03 2,06 1,91 προσορ. 
ΗβάβΓίβχκΙ (Κότβ Χώρες) 0,56 1,18 1,28 προσορ. 
υηίΐβα-Κίη§άοπι(Η« », ΒαοΐΧέι*·)2·  37 5,99 6,33 προσορ*· 
ΕυΉ-10 (ΕΥΡ-10) 11,50 23,85 26,49 προσορ· 
ΑΝΑΦΟΡΑ για σόγκριση 
1 ΕΟΙ *-41 
Η^ΤΙ,Α, (Οροσττ* χρηματοδότ. ,24977 
: 14,36 •^$1,11645 3 *1 
30,16(εκτιμ) ,00324 
38,15 (εκτιμ) 
1ΕΒϋ-354,  312 ΥΕΝ •647,598Υ «244,671Υ 
ΙΑΠΟΝΙΑ (Κυβερν. χρηματοδοτ)2,49  6,83  (εκτιμ) 7,50 (εκτιμ) 
Υ «Γ. Η κατανομή*  της χρηματοδότησης  της Ε;Α£Ε μεταξύ"  του δημόσιου τομέα 
(Κρατικές χρηματοδοτήσεις)  και του ιδιοτικοό τομέα (βιομηχανία, 
Α5Β!_, κλπ) είναι περίπου  50/50% για την  ΕΥΡ-10 και τις ΗΠΑ, ενό  στην 
ΙαπονΓα το Κρότος χρηματοδοτεί  τις δραστηριότητες Ε,ΑΕΕ  σε ποσοστό 
μικρότερο  από 30%. 
(1) Οι προβλέψεις  για την  περΓοδο 1984-1987 δεν  εΓναι δυνατό  να  περιληφ-
θοόν  στο  σημεΓο αυτό καθόσον χαρακτηρίζονται  από  μεγόλη αβεβαιότητα 
στα Κρότη  μέλη  της Ε0Κ, 

ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ 
1. Προώθηαη  της γβωργικής αντα­
γωνιστικότητας (συμπεριλαμβα­
νομένης και της  αλιείας) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ  ΚΑI ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ 
ΣΤΟΧΟΙ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΑ 
1.1. Ανάπτυξη  της γεβργική'ς παρα- ^Τμήμα "Γεωργία" 
γωγικότητας (εδάφη,  φυσικά  και 
ζωΤκα' -προϊόντα, γεωργικές 
τεχνολογ ίες) 
1.2. Βελτίωση  της ποιότητας  και 
μεταποίηση,  των γεωργικών 
προϊόντων ΡΓΟί . Μ. Ρ . ΙΟγτηοηά  , ΑφτχαυΙίπίΓ&Ι 
Βοίθηοβ  ΟοηΞίιΙ^&ηΊ:,  Μαίάεηΐιβ&ά,  υκ. 
Τμήμα "Αλιεία" 
Ότ. 5.Γ. Ώβ Οιτοοτ:, ΜΐηϊεΐΓΐθ  νβη 
Ιβηάβουν βη νίβεβΓί;),  Ρί;]Κ5ίη3τ;ίτ.υ 
νοοΓ  νΪ55βΓΪ30ηάβΓ20θ1ί ,  ΝΙι 
2. Προώθηση  πις βιομηχανικής 
ανταγονιστ'. χότητας 2.1. Εξάλειψη  & μείωση των εμποδίων)ϋΓ.  ϋ. Οοίοπι&ο, ΡΓβδίάβητ.  άβ 1'ΕΝΕΑ 
2.2. Βελτίωση  των τεχνικών  & των 
παραδοσιακών προϊόντων 
2.3. Προώθηση  & 2.3.1.  Τεχνολογία Μ. Α. ϋβηζϊη, αησίβη ΟΪΓΘΟΓΘΙΙΓ  άθ 
ΙΊηδτ-ϋυτ.  άβ ΓΘΟΚΘΓΟΙΙΟ  εη ίηίθΓπι~ 
tique et automatique  (IRIA), F 
ανάπτυξη  των πληροφόρησης 
νέων τεχνο-  2.3.2.  Βιοτεχνο­
λογιών λογίες  / ΜΓ. Μ. 0ίΐητ.1βγ,  00 XII, ΓΑδΤ 
ΌΓ. Κ. 53Γ9θ3ητ:, XII, ΓΑ5Τ 
3. Βελτίωση  της διαχείρισης  των 
πρώτων υλών 3.1. ΒελτιστοποΓηση  της χρήσης πρώ- Υπηρεσίες  της Επιτροπής 
των υλών (συμπεριλαμβανομέ­
νης της ανακύκλωσης  τους. " 

ΚΟΙΝΟΤΙΚΡΓ. ΕΠΙΛΟΓΕΣ 
4. Βελτίωση της διαχείρισης των 
ενεργειακών πόρων και μείωση 
της ενεργειακής εξάρτησης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΛΤ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ  
ΣΤΟΧΟΙ 
4.1. ΑνΛπτυξη της ενέργειας από 
πυρηνική  σχάση (ιδΓως το θέμα της <| 
ασφάλειας)· ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΜΠΕΪΡΟΓΝΩΜί 
ΡΓΟ£. ϋΓ.Α. ΒΙΓΚΙΙΟΙΟΓ,  Οοϋο1ΐ5θ!·.€θΗ* 
ί'ύτ ΚβαΚτ.θΓ3ΐσΙΐ6ΓΐΐΘΪ1:  ΟπιβΗ (0Κ5;,Ο 
Μ. Α. Οδνινθηβτ.,  Ιη3ρβοτ.θ\ΐΓ  9^η^Γ*^ 
ά'ΕΠΓ ρου,Γ Ια  5<ΐΓθτ.θ  β τ. Ια εδσυπ"^ 
^ ηυσΙδαίΓθ, Γ 
(Φάκελλος της Ομάδας Σύντηξης) 4.2. Ελεγχομένη θερμοπυρηνική 
σύντηξη (σΕΤ) 
4.3. Ανάπτυξη νέων πηγών ενέργειας ΡΓΟ£. Η. Ουχαπά,  υηίνθΓ3Ϊτ.δ  άβ 
4.4. Βέλτιστη χρήση των ορυκτών 
καυσίμων (υδρογονάνθρακες, 
άνθροκας) I ΡβΓϊδ, Γ (9ΠΟΪΘΠ  ΡΓοείάθητ.  άυ 
0θΠΙΐηΪ333ΓΪ3τ.  3 1'θηθΓ9ίβ  3013ΪΓΘ 
(00ΜΕ5),  Γ). 
4.5, Εξοικονόμίση  ενέργειας 
5. Ενίσχυση της βοήθειας στην 
ανάπτυξη 5.1. Εφαρμογή των δραστηριοτήτων Ό^. Ό.  Νΐ11ί3ΐη5,  ΟΓονη Α9βητ. £ο." * 
Επιστήμης/Τεχνικής προς άφελος  0νβΓ3θ33  ΟονβΓηιηθηΓ.  & Λάπιίηΐ5τ.Γ'  τΑ^Μ01 
αναπτυσσομένων χωρών ϋΚ,  ΜΘΠΙ&ΓΘ  άυ Οοπιίτ.θ  βοοηοπιϊααθ  ^ 
500Ϊ31. 
6. Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης 6.1. Βελτίωση της ασφάλειας 
και απασχόλησης 6.2. Προστασία της ασφάλειας 
6.3. Προστασία του περιβάλλοντος 
(περιβάλλον και πρόληψη τον 
οχλή*σεον) 1ΡΓΟ£.  I,. ΟΟΠ3Τ.Ο,  ΟΝΚ, Ρίδβ 
ϋΓ. Α. 5θΓ3, ΩΟ XII,  Ρτο9Γ3πυηβ 
ΕπνϊΓοηηθπίθητ.  (αηοίβη  ϋορυτ.γ Ρίχ. 
ο£ Μοηϊτ.θΓΐη9  3ηά Α53θ55ΐηθηΐ: 
ΚΘ5Θ3ΓΟΗ  Οθητ,Γο,  01ΊΘ15Θ3  Οοΐΐυ,-
ϋηίνβΓ5ΐτ.γ  ο£ Εοηάοη) . 
"^Βελτίωση  τ ι,^ αποτελεσματικότητας του δυναμικού Επιστήμης/ 
Τεχνικής της ΕΟΚ (τόνωση) . Υπηρεσίες της Επιτροπής, με τη 
βοήθεια ειδικών Συμβούλων ^ 

Παράρτημα  1. Τ 
ΞΜΛΟΠϋΣ  ΚΑΙ  ΣΤΌΧΟΙ 
Διευκρινίσεις  και ρυθμίσεις  της επιτροπής 
στις αρχικές προτάσεις  που εκτίθενται 
στο έγγραφο  0ΟΜ(82)8δ5  τελικό. 

- 2 -
ί-'ετά από τις συζητήσεις στο Συμβούλιο σχετικά με την ανακοίνωση 
"προτάσεις για μια ευρωπαϊκή στρατηγική στον τομέα της επιστήμης 
και της τεχνολογίας - πρόγραμμα - πλαίσιο  Ι98Ί- - 1987"  ΟΟΜ(82)8ο5 
τελικό, μετά τις συζητήσεις που προηγήθηκαν αυτών και αφού έλαβε 
υπόψη τα αποτελέσματα τος εξέτασης του προγράμματος - πλαισίου 
από τις ειδικές επιστημονικές και τεχνικές επιτροπές, η Επιτροπή 
θεωρεί σκόπιμο να προβεί σε ορισμένες συμπληρωματικές διευκρινίσεις 
και να προτείνει από τώρα, χςορίς να αμφισβητήσει το γενικό πλαίσιο 
και τους συσχετισμούς που καθορίζονται, μερικές ρυθμίσεις που  αφο­
ρούν τις επιλογές και τους στόχους που εκτίθενται στην ανακοίνω-
ση' της 00Μ(δ2)865  τελικό. 
Τα στοιχεία αυτά συγκεντρώνονται σε 8 θέματα και ένα συνοπτικό 
πί νακα. 

- 3 -
Επιλογή I. "Προαγωγή  της ανταγωνιστικότητας  στο γεωργικό τομέα 
(περιλαμβανομένης και_της  αλιείας)" 
130 Ήκατ._Ε.0.υ. 
Στην πρόταση  της, η Επιτροπή, θέλησε  να τονίσει ιδιαίτερα  τη σημα­
σία που αποδίδεται στην επιλογή  αυτή, προβλέποντας  τον τριπλασιασμό, 
σε απόλυτη αζία,  της ερευνητικής προσπάθειας  για την  επίτευξη  των 
στόχων που συνδέονται  με την προαγωγή  της ανταγωνιστικότητας στον 
τομέα της γεωργίας.  Με το διάβημα αυτό σημειώνεται  το πρώτο βήμα  για 
την ενίσχυση  των στόχων αυτής  της επιλογής. 
Κατά τις συζητήσεις στις υπηρεσίες  του Συμβουλίου, ορισμένες  αντι­
προσωπείες ζήτησαν  να αυξηθεί η προσπάθεια  που καταβάλλεται  για την 
επιλογή αυτή. Λαμβάνοντας υπόψη  τη σημασία της κοινής γεωργικής  πο­
λιτικής η Επιτροπή  θα μπορούσε  να ανταποκριθεί σχετικά.  Εν τούτοις 
εφιστά την προσοχή των κρατών μελών  στο γεγονός ότι ενδεχόμενη  αύ­
ξηση στην επιλογή  α.;τή θα  επιφέρει μεταβολή στην ισορροπία  του συνόλου 
των προτάσεων  και συνεπώς θα απαιτηθεί  νέα διαδικασία εξισορρόπησης. 
Εφόσον η πλειοψηφία  των κρατών μελώνέκανε ευνοϊκά δεκτό  το συσχετι­
σμό που προτάθηκε,  η Επιτροπή,  με την επιφύλαξη ενδεχόμενης συζήτησης 
στο Ευμβούλιο, εμμένει στην αρχική  της πρόταση, όπου φαίνεται σαφώς 
η ηυςημένη σημίχσία  που αποδίδεται στην προαγωγή  της ανταγωνιστικότη­
τας στον τομέα  της γεωργίας. 
1: έγκριση της κοινής πολιτικής  για την  αλιε'αυπογραμμίζει  τη σημασία 
που έχει μια εντονότερη προσπάθεια  Ξ, Α και Ε με  σκοπό τη βελτίωση 
τηε εκμετάλλευσης  των ανανεώσιμων πόρων  της θάλασσας προς όφελος  της 
Κο ινότη τας. 
Οι κοινοτικές έρευνες  θα πρέπει να αποβλέπουν στους κύριους στόχους 
που περιλαμβάνονται στον οδηγό προγραμματισμού, παράγραφος  1.2 - " Α­
νάπτυξη της παραγωγικότητας, βελτίωση  της ποιότητας  και μετατροπή 
των προϊόντων  ι.Γ.ιείας" στο  έγγραφο 0ΟΜ/82/865 τελικό. 

- '+ -
Επιλογή 2 "Προαγωγή της ανταγωνιστικότητας στον βιομηχανικό τομέα" 
Ι.Οβ_0_Εκατ.  E.O.U. 
Στο πρόγραμμα - πλαίσιο εκφράζεται η βούληση της Επιτροπής να  ενι­
σχύσει σημαντικά την Ε, Α και Ε για την προαγωγή τηςανταγωνιστικό-
τητας στο βιομηχανικό τομέα. Η έκφραση της βούλησης αυτής έτυχε ευ­
νοϊκής υποδοχής από το Συμβούλιο αλλά κατά τις συζητήσεις φάνηκε ότι 
θα ήταν χρήσιμο να προσδιοριστούν ακριβώς οι σχετικές προθέσεις της 
Επιτροπής. Στην επιλογή  αυτή, πέρα από την εζάλειψη και τη μείωση 
των εμποδίων, η Επιτροπή αποβλέπει σε δύο σκοπούς: 
- να προαγάγει την έρευνα στον τομέα των νέων τεχνολογιών και να ευ­
νοήσει με τον τρόπο αυτό την ανάπτυξη των αντίστοιχων νέων  βιομη­
χανικών τομέων. Η Επιτροπή θα κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για 
όλους τους τομείς αυτούς (προγράμματα  ESPRIT και Βιοτεχνολογία) 
και θα εξετάσει τα επιστημονικά και τεχνολογικά προβλήματα που  συν­
δέονται με τον τομέα των τηλεπικοινωνιών, 
- να προαγάγει την ανάπτυξη των τεχνολογιών υποδομής που είναι  κοι­
νές σε πολλούς τομείς(τεχνολογία υλικών, λέηζερ, ....) και να βο­
ηθήσει την οριζόντια διάδοση σε όλους τους "συμβατικούς" τομείς 
των εφαρμογών των τεχνολογιών αυτών και των νέων τεχνολογιών, κυ­
ρίως με πειραματικές ενέργειες ή ενέργειες επίδειξης στον τομέα της 
ανανέωσης της τεχνολογικής υποδομής. Πραγματικά,η διάδοση αυτή των 
εφαρμογών αποτελεί ένα από τα κλειδιά του εκσυγχρονισμού του απα­
ραίτητου ευρωπαϊκού δυναμικού, με το οποίο θα αντιμετωπιστούν οι 
εξωτερικοί ανταγωνιστές μας. Αυτό επιδιώκει ο στόχος "Βελτίωση και 
ανάπτυξη νέων μεθόδων και νέων προϊόντων για τις συμβατικές  βιομη­
χανίες" (του οποίου η σύντμηση σε "συμβατικές βιομηχανίες" στους 
συνοπτικούς πίνακες μπορεί να προκαλέσει  σύγχυση).  Στις προτάσεις 
που πολύ σύντομα Οα υποβάλει η Επιτροπή,θα εξεταστεί το θέμα αυτ'ο. 

- 5 -
Δεν πρόκειται λοιπόν για επιχορηγήσεις στις συμβατικές βιομηχανίες 
ή για παροχή ενισχύσεων στους τομείς που γνωρίζουν κρίση αλλά για 
ενίσχυση,  με την ανάπτυξη και την εφαρμογή νέων μεθόδων, της ανταγω­
νιστικότητας των συμβατικών βιομηχανιών, κυρίως στους τομείς εκείνους, 
όπου λόγω του μεγέθους των επιχειρήσεων (μικρομεσαίες) δεν είναι 
δυνατόν να γίνει με ίδια μέσα η αναγκαία έρευνα και ανάπτυξη. 
ίίναι σαφές ότι η προαγωγή της ανταγωνιστικότητας στο βιομηχανικό 
τομέα δεν θα επιτευχθεί μόνο με ενέργειες έρευνας, ανάπτυξης ή ε­
πίδειξης αλλά είναι αναγκαίο να ληφθούν ορισμένα συνοδευτικά μέτρα 
που ξεφεύγουν από το επιστημονικό και τεχνικό πλαίσιο, όπως π.χ. 
μέτρα για την τόνωση επενδύσεων, την ανάπτυξη διακρατικής υποδομής 
στον τομέα της καινοτομίας, την διευκόλυνση της βιομηχανικής  ανανέ­
ωσης κ.λ.π. 

- 6 -
Επιλογή 3 "Βελτίωση της διαχείρησης των πρώτων  υλών" - 8θ Εκατ. S.C.U. 
Το επίπεδο της επιλογής αυτής θεωρήθηκε πολύ χαμηλό ώστε να είναι 
δυνατή μια ενέργεια τύπου  "OFF - SHORE",  για τις οποίες απαιτούν­
ται συνήθως σημαντικά ποσά. Π Επιτροπή προτίθεται, αφού πρώτα 
προβεί σε προκαταρτική μελέτη του θέματος, να ενισχύσει το ρόλο 
της επιλογής αυτής κατά την πρώτη αναθεώρηση του προγράμματος -  πλαι­
σίου, συναρτήσει και των αποτελεσμάτων της προκαταρτικής αυτής με­
λέτης. 
Σχετικά με την παρουσία ερευνών για την "ξυλεία" στο πλαίσιο 
του στόχου αυτού.υπήρξαν αμφιβολίες»  Πράγματι,  το ξύλο.είναι δυνατόν 
είτε να θεωρηθεί σαν γεωργικό προϊόν είτε οι έρευνες οι σχετικές με τη 
χρησιμοποίηση του να υπαχθούν στην επιλογή "Βελτίωση της  ανταγωνι­
στικότητας στο βιομηχανικό τομέα". Εν τούτοις θα ήταν ενδιαφέρον να 
περιληφθεί το ξύλο σαν ιδιαίτερος στόχος στο πρόγραμμα - πλαίσιο. Το 
ουσιώδες πρόβλημα που τίθεται λόγω της εισαγωγής απο την Κοινότητα 
ξύλου και προϊόντων ξύλου σε ποσότητα που υπερβαίνει το ήμισυ των α­
ναγκών της, ήταν η αιτία που παρέμεινε ο συγκεκριμένος αυτός στόχος 
στην επιλογή  αυτή, αφού έγινε αναφορά στις δύο άλλες σχετικές επιλο­
γές. Ομοίως διατυπώθηκε η άποψη ότι θα έπρεπε νά εξεταστεί και το 
πρόβλημα του νερού σαν πρώτης ύλης και των αποθεμάτων του. Στο  στό­
χο "Προστασία του περιβάλλοντος" περιλαμβάνεται η "... εξάντληση και 
μόλυνση των υδροφόρων στρωμάτων" και συνεπώς εξετάζεται και το θέ­
μα αυτό. 

- 7 -
Κπιλογή ^. "Βελτίωση της διαχείρησης των ενεργειακών πδρων και 
μείωση της ενεργειακης_εξάρτησης_^ 
1.850 Εκατ. Ε.Ο.ϋ., που μειώθηκαν σε 1.770  Εκατ. Ε.Ο.υ. 
Για να δοθεί απάντηση σε ορισμένα ερωτήματα, που έχουν τεθεί από 
τις εθνικές αντιπροσωπείες, η Επιτροπή προχώρησε σε βάθος την ανά­
λυση της σχετικά με τον στόχο "πυρηνική ενέργεια σχάσης". Με την 
ανάλυση αυτή κατέστη δυνατόν να διαχωριστούν στους σχετικούς στόχους 
οι έρευνες που αποβλέπουν άμεσα στην ανάπτυξη αυτής της μορφής ενέρ­
γειας, από τις έρευνες που αφορούν τους στόχους "Βελτίωση της ασφά­
λειας και προστασία της υγείας" και "Προστασία του περιβάλλοντος", 
οι οποίες συνεπώς θα πρέπει να περιληφθούν στην επιλογή "Βελτίωση 
των συνθηκών διαβίωσης και απασχόλησης". Με τον τρόπο αυτό 8θ  Εκατ. 
Ε.Ο.υ. μεταφέρθηκαν για την προώθηση αυτής της τελευταίας επιλογής. 
Εκτός από την εξαίρεση αυτή η Επιτροπή διατήρησε τους συσχετισμούς 
που έχουν  προταθεί,  δηλαδή: 
- Ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης ^6θ αντί 5^0 
- Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 48θ 
- Ανάπτυξη των ανανεώσιμων ενεργειών 310 
- Ορθολογική χρήση της ενέργειας 520 
ϊπιλογή 4: Βελτίωση των ενεργειακών πόρων και 
μείωση της ενεργειακής εξάρτησης 1.770 αντί 1.850 
Πάντως, θα πρέπει να παρατηρηθεί,ότι το 198^ η Επιτροπή θα ασχο­
ληθεί με τη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων μεγάλης σημασίας στον 
τομέα της θερμοπυρηνικής σύντηξης καθώς και σχεδίων επίδειξης. Οι 
προτάσεις αυτές θα λαβαίνουν υπόψη τα αποτελέσματα των εν εξελίξει 
προγραμμάτων και θα οδηγήσουν σε συζήτηση εις βάθος σχετικά με τα 
συγκεκριμένα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στους τομείς 
αυτούς για κοινοτικές ενέργειες. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσαν να 

- 8 -
επέλθουν μεταβολές των συσχετισμών στην επιλογή  αυτή. Κατά συνέπεια 
η Επιτροπή εμμένοντας σταθερά στην πρόταση της όσον αφορά τη σχετική 
σημασία της επιλογής αυτής στο πρόγραμμα - πλαίσιο, θεωρεί ότι η κα­
τανομή μεταξύ των τεσσάρων στόχων που την αποτελούν θα μπορούσε να 
αναθεωρηθεί σε συνάρτηση με στοιχεία που συνδέονται με την εφαρμογή 
προγραμμάτων. 

- 9 -
Επιλογή  5· "Αύξηση  της βοή θε ιας__στη ν ανάπτυξη" -_Ι50_Εκο;τ ._E_.C_,U_. 
Σύμφωνα με το πνεύμα του "Μνημονίου  για την  κοινοτική πολιτική 
ανάπτυξης" (I) και ανταποκρινόμενη  σε αυξανόμενες αιτήσεις  από ανα­
πτυσσόμενες χώρες  για κοινοτική ενέργεια στον τομέα  της επιστήμης 
και της τεχνολογίας,  η Επιτροπή περιέλαβε εξαρχής  στο πρόγραμμα  -
πλαίσιο την επιλογή "αύξηση  της βοήθειας στην ανάπτυξη". Κατόπιν, 
στο έγγραφο  COM(82)865  τελικό, έγιναν προτάσεις  με συγκεκριμένονς 
αριθμούς σχετικά  με την επιλογή  αυτήι. Ορισμένες αντιπροσωπείες  ζή­
τησαν να εκφράσουν σχετική γνώμη,αφού προκύψουν  τα αποτελέσματα  του 
προγράμματος "Επιστήμη  και τεχνική στην υπηρεσία  της ανάπτυξης". 
Η Επιτροπή υπενθυμίζει  ότι τώρα, σε αυτό το πρώτο πρόγραμμα  - πλαί­
σιο, θα εκφραστεί  η πολιτική βούληση  και το μέγεθος της. Οι  λεπτομέρειες 
εφαρμογής  θα καθοριστούν προοδευτικά,  στο πλαίσιο των προγραμμά­
των δράσης  και η εμπειρία  που θα προκύψει  από το πρώτο συγκεκριμένο 
πρόγραμμα στον τομέα αυτόν  θα ληφθεί υπόψη. 
Η Επιτροπή εκτιμά  ότι το σημερινό πρόγραμμα "Επιστήμη  και τεχνολογία 
προς όφελος  των αναπτυσσομένων  χωρών",  με τα δύο  σκέλη του "Γεωργία" 
και"Τροπική Ιατρική", αποτελεί  το ξεκίνημα  για ευρύτερη  δράση. Υπο­
γραμμίζει  ότι δεν  είναι δυνατόν  να αναμένεται  η ολοκλήρωση  της α­
ξιολόγησης  των αποτελεσμάτων αυτού  του προγράμματος  για να ξεκινήσει 
άλλη ενέργεια στον τομέα αυτό. Αυτή  η υπερβολικά άκαμπτη στάση  θα 
μπορούσε  να δημιουργήσει κίνδυνο διακοπής μιας μακρόπνοης ενέργειας, 
να αποθαρρύνει τους ερευνητές  και να διαψεύσει  τις ελπίδες των ανα­
πτυσσομένων  χωρών, που ζητούν  την ανάληψη κοινοτικών ενεργειών στον 
τομέα της επιστήμης  και της  τεχνολογίας. 
Κατά τη·γνώμη της Επιτροπής  δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί περίπτωση 
τροποποιήσεων όσον αφορά  την επιλογή  αυτή. 
(I) COM(82)640 

- 10 -
Επιλογή 6. "Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και απασχόλησης" 
270 Εκατ. Ξ.Ο.ϋ., που αυξήθηκαν σε 3§5  Εκατ. Ξ.Ο.ΙΙ. 
Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, για την ανάπτυξη της πυρηνικής 
ενέργειας σχάσης προβλέπονται έρευνες που σχετίζονται αμεσότερα με 
την "Βελτίωση των συνθηκών διαρίωσης και απασχόλησης". II επιλογή 
αυτή λοιπόν ευνοείται με τη μεταφορά 8θ  Εκατ. Ε.Ο.ΙΙ. που προέρχον­
ται από την ενεργειακή επιλογή. 
Άλλωστε η τελευταία αυτή υπήρξε αντικείμενο επανεξέτασης που είχε 
σαν βάση συζητήσεις που έγιναν στους κόλπους του Συμβουλίου καθώς και 
περαιτέρω εργασίες, ιδίως από ειδικευμένες επιστημονικές επιτροπές. 
Η έρευνα για τις θεομηνίες, που καλύπτει την πρόγνωση τους, την  πρό­
ληψη τους και την αντιμετώπιση των συνεπειών τους είναι θέμα κοινού 
ενδιαφέροντος. Η κοινοτική διάσταση θα επέτρεπε, με τον συντονισμό 
των ερευνητικών προσπαθειών καθώς και με την εκτέλεση προγράμματος 
κινητοποίησης, να αυξηθούν οι γνώσεις στον τομέα αυτό και να περιο­
ριστούν οι επιζήμιες συνέπειες που προκαλούν στους ανθρώπους και στα 
αντικείμενα τα φυσικά αυτά φαινόμενα (κατακλυσμός και ανομβρία,  σει­
σμός, εκκρήξεις ηφαιστείων κ.λ.π.  ...). Αυτό το είδος της έρευνας θα 
πρέπει ουσιαστικά να κατανεμηθεί στους δύο στόχους της επιλογής αυτής. 
θα ήταν σκόπιμο εξάλλου να αυξηθεί η σημασία της μέριμνας για την 
υγεία στο πλαίσιο του στόχου "Βελτίωση της ασφάλειας και προστασία 
της υγείας" και να μη μειωθεί σε απόλυτους όρους η στάθμη των ερευ­
νών σε σχέση με τη σημερινή. 
Στο πλαίσιο του στόχου "Προστασία του  περι βάλλοντος",θα πρέπει να 
δοθεί αυξημένη προτεραιότητα στο πρόβλημα της καταστροφής των δασών 
λόγω των όξινων βροχών. Το πρόβλημα αυτό αναφέρεται ήδη στην πρόταση 
της Επιτροπής. 

- II -
Οι σκέψεις αυτές οδήγησαν την Επιτροπή στην ακό?\.ουθη κατανομή 
μέσων: 
- Βελτίωση της ασφάλειας και προστασία της υγείας 190  Εκατ. E.C.U. 
- Προστασία του περιβάλλοντος 195  Εκατ. E.C.U. 
Επιλογή 6: "Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης 
και απασχόλησης" 335  Εκατ. Ξ.CU, 
αντί 270 

- 12 -
Επιλογή 7· "Βελτίωση της αποδοτικότητας του επιστημονικού και 
τεχνικού δυναμικού της Κοινότητας" - 85  Εκατ. Ε.Ο.υ. 
Μερικές αντιπροσωπείες διετύπωσαν τη γνώμη ότι δεν θα έπρεπε να δια­
τεθούν εδώ σημαντικά μέσα, πριν είναι διαθέσιμα τα αποτελέσματα από 
την πειραματική φάση της ενέργειας τόνωσης. Η Επιτροπή υπενθυμίζει 
ότι η πειραματική περίοδος 198^ - Ι93 1*» αφορά αποκλειστικά τις λεπτομέρειες 
εφαρμογής και όχι τις αρχές στις οποίες στηρίζεται τέτοιου είδους 
δράση. Οι αρχές αυτές έχουν ήδη εγκριθεί από το Συμβούλιο. 
Επειδή οι προκαταρτικές μελέτες οδήγησαν την Επιτροπή στην εκτίμηση 
ότι το 5 ο/ο των πιστώσεων που πρέπει να διατεθούν για τις επιστημο­
νικές και τεχνολογικές δραστηριότητες σε κοινοτικό επίπεδο πρέπει 
να χρησιμοποιηθεί για ενέργειες χωρίς τόνωση, η Επιτροπή διατηρεί 
το ποσοστό αυτό σαν στόχο που πρέπει να επιτευχθεί στο τέλος της πε­
ριόδου.Για το λόγο αυτό προτίθεται να αυξήσει προοδευτικά ταχρηματο-
δοτικά μέσα που έχουν διατεθεί για την επιλογή αυτή και να προβλέ­
ψει συνολικό ποσόν ύψους 85  Εκατ. Ε.Ο.ϋ. γιατην περίοδο 1984- - 1987. 
Εάν τα συμπεράσματα από την πειραματική φάση οδηγήσουν στην ανάγκη 
ριζικής επανεξέτασης ορισμένων από τις λεπτομέρειες παρέμβασης καθώς 
και του χρονοδιαγράμματος προοδευτικής ανάπτυξης που προβλέπονται 
για τις ενέργειες αυτές, τα χρηματοδοτικά μέσα που θα έπρεπε στην 
περίπτωση αυτή να διατεθούν κατά την περίοδο 1984 - 1987 μπορούν να 
μεταφερθούν σε άλλες δραστηριότητες έρευνας. 

- 13 -
CPI/ΌΐΙΤΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ - 110  Εκατ. E.C.U.,  που_μεΐώθηκαν_σε_90_Εκατ._Ε .C.U. 
Ανταποκρινόμενη σε ερωτήματα που τέθηκαν κατά τη διάρκεια των 
συζητήσεων του προγράμματος - πλαισίου, η Επιτροπή επιθυμεί να 
διευκρινίσει ότι στις οριζόντιες ενέργειες στον τομέα της  επι­
στήμης και της τεχνολογίας περιλαμβάνονται συγκεκριμένα: 
- το πρόγραμμα  FAST, 
- οι μελέτες προετοιμασίας μελλοντικών προγραμμάτων, 
- προαγωγή της χρησιμοποίησης των αποτελεσμάτων (με την ευρεία 
έννοια περιλαμβάνονται εδώ οι ενέργειες προστασίας, διάδοσης, 
αξιολόγησης των αποτελεσμάτων της έρευνας καθώς και η παραχώρηση 
διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας), 
- ενέργειες κατάρτισης καθώς και παροχής υποτροφιών και δυνατοτή­
των εξάσκησης, 
- συνεχής αξιολόγηση τωναποτελεσμάτων της Ε, Α και Ε και χρησιμο­
ποίηση των αποτελεσμάτων  αυτών. 
Μετά από αυστηρή ανάλυση αυτών των οριζοντίων ενεργειών με σκοπό 
να αποκλειστούν εκείνες που δεν έχουν ουσιαστικό περιεχόμενο Ξ, Α 
και Ε, η Επιτροπή επέτυχε να μειώσει τα μέσα που απαιτούνται για 
τις ενέργειες αυτές από 110  Εκατ. E.C.U. σε 90 Εκατ. E.C.U. 

- :Λ -
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ  ΓϊΧΓ:ΛΚΛΛ".  Γ.ΤΟΧΓ.'.Ι!  ΚΛΙ  .0!·:..  • •Οι.: ·•  '·' •  ;ί_^1'£__Ϊ£;ίίΐ 
ΑΧΛΓΚΛΙΜ  ΓΙΛ ΰ·;· τ..;?:;τ:*  ΤΩ,;  ;·;·Λ.:·::. :;: ΛΥΤΏΝ 
ΕΚΑΤ. Ε.Ο.υ.(I)  ' ο/ο 
1. Προαγωγή  της ανταγωνιστικότητας  στο γεωργικό  130 315 
τομέα 
- Ανάπτυξη  της παραγωγικότη  τας στη νί.ωργία και 
βελτίωση των προϊόντων:  γεωργία  115 
αλιεία 15 
2. Προαγωγή  της ανταγωνιστικότητας  στο ,'< ι ομηχαν ικό Ι.θ6θ  28,2 
τομέα 
- "εξάλειψη  και μείωσν των εμποδίων  30 
- Νέες μέθοδοι  και νέα  προϊόντα  για τις  συμβατι­
κές βιομηχανίες  ν50 : 
- Νέες τεχνολογίες  ύΟΟ 
3· Βελτίωση  της δ ιαχείρήσης  των πρώτων υλών  3θ 2,1 ' 
4. Βελτίωση  της διαχείρησης  των ενεργειακών πόρων  1.770 4?,2 
- Ανάπτυξη  της πυρην ικής  Γ. νέργε ιας σχάσης Ί-60 
- Ελεγχόμενη ΰερμοπυρτν  ική σύνταξη '"Ό 
- Ανάπτυξη  των ανανείκ; ι-μων μορφών ενάργειας  ΟΙΟ 
(1) σε ώ.Ο.υ., σταθερές τιμές  1982 
(2) αντιστοιχεί  σε 5 ο/ο στο  τέλος της περιόδου. - Ορθολογική χρήση  της ενέργειας 520 
5· Αύξηση  της βοήθειας στην ανάπτυξη 150 4,0 
ό. Βελτίωση  των συνθηκών διαβίωσης  και «τιασχολησης 3ο5 10,3 
- Βελτίωση  της ασ^άλε-ατ  και προστασία  της υγείας 190 
- ιΐροστασία  του περιβάλλοντος 195 
7. Βελτίωση  της αποδοτικότητας  του επιστημονικού  και 35 2,3(2/ 
τεχνικού δυναμικού 
- Οριζόντιες ενέργειες 90 2,4 
3.750  100,0 

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 
Συσχετισμός κριτηρίων και στόχων 
1 = κύριος συσχετισμός 
2 = σημαντικός συσχετισμός 
3 = δευτερεύων συσχετισμός 
1. Προαγωγή της ανταγωνιστικότητας στο γεωργικό τομέα 
- Ανάπτυξη της παραγωγικότητας στη γεωργία και βελ 
τίωση των προϊόντων: γεωργία 
αλιεία 
2. Προαγωγή της ανταγωνιστικότητας στο βιομηχανικό 
τομέα 
- Εξάλειψη και μείωση των εμποδίων 
- Νέες μέθοδοι και νέα προϊόντα για  τις' συμβατικές 
βιομηχανίες-  •'·' -
- Νέες τεχνολογίες ·— 
3· Βελτίωση της διαχείρησης των πρώτων  υλών— 
4. Βελτίωση της διαχείρησης των ενεργειακών πόρων 
- Ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης 
- Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη — 
- Ανάπτυξη των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας 
- Ορθολογική χρήση της ενέργειας-
5· Αύξηση της βοήθειας στην ανάπτυξη-
6. Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και απασχόλησης 
- Βελτίωση της ασφάλειας και προστασία της υγείας -
- Προστασία του περιβάλλοντος -.-
7· Βελτίωση της αποδοτικότητας του επιστημονικού και 
τεχνικού δυναμικού-ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ Ξ ΝΔΙΑΦΕΡΟΝ 
Ανθρώπινο 
δυναμικό 
και χρημα­
τοδοτικά 
μέσα που 
απαιτούνται Μέγεθος 
αγοράς Διεθνικός 
χαρακτήρας Συλλογικές 
ανάγκες Στήριξη των 
μεγάλων 
στόχων της 
Κοινότητας 
— - - - . ..... 2 
2 -2 
I -2 - - I 
I 
2 - 2 
3 " 
- 3 ι 
2 • 2 ·  : · 
I ·—— 2 - 2 
3 " 
- 3 • I 
2 
2 • I -. ! 
2 
Ι • 2 
• · 2 I 
... 2 -1 
I 
- 2 -  - -2 
• 2 -I 
I I 
.. ... .. ι 
- --- - 2 · ι — — I 
- 2- 3  3 
1 I 2 
.... Τ - 2- 3  3 
1 Χ 
- · 2 - I I