[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 10.3.2009

COM(2009) 99 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2008 ΓΙΑ ΤΟ ΧΟΝΓΚ ΚΟΝΓΚ

Ειδική διοικητική περιφέρεια του Χονγκ Κονγκ: Ετήσια έκθεση 2008

Συνοπτική παρουσίαση

11 έτη μετά τη μεταβίβαση της κυριαρχίας του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα, η υλοποίηση της αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα» συνεχίζει να είναι ικανοποιητική, με τη διατήρηση του τρόπου ζωής στο Χονγκ Κονγκ, το σεβασμό του κράτους δικαίου και την προστασία των θεμελιωδών ελευθεριών. Κατά το 2008 σημειώθηκε ικανοποιητική πρόοδος στη συνεργασία με την ΕΕ η οποία ευνοήθηκε από μια αμοιβαία πραγματιστική προσέγγιση και ενισχύθηκε περαιτέρω από το πρόγραμμα επιχειρηματικών πληροφοριών της ΕΕ. Μετά από κάμψη που σημειώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’90, η οικονομία του Χονγκ Κονγκ αναθερμάνθηκε ιδίως λόγω της τόνωσης του τοπικού τουρισμού που εξασφάλισε η Κίνα και της προνομιακής πρόσβασης στην ηπειρωτική της αγορά που παρείχε στο Χονγκ Κονγκ. Η οικονομία έχει επηρεαστεί σήμερα σε μεγάλο βαθμό από την παγκόσμια οικονομική κρίση η οποία έχει καταφέρει ισχυρό πλήγμα στον τομέα των υπηρεσιών. Εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων για την προετοιμασία της εκλογής με καθολική ψηφοφορία του επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας το 2017 και των μελών του νομοθετικού συμβουλίου το 2020.

Εισαγωγή

Η Επιτροπή, στην ανακοίνωση που εξέδωσε αμέσως μετά τη μεταβίβαση της κυριαρχίας του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα το 1997 δεσμεύθηκε να εκδίδει ετήσια έκθεση για τις εξελίξεις στην Ειδική Διοικητική Περιφέρεια του Χονγκ Κονγκ. Η παρούσα είναι η ενδεκάτη σχετική έκθεση.

Έχουν παρέλθει πλέον έντεκα έτη από την ανακήρυξη του Χονγκ Κονγκ σε Ειδική Διοικητική Περιφέρεια (ΕΔΠ) της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας με βάση την αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα», όπως προσδιορίζεται στη σινο-βρετανική κοινή διακήρυξη και στο βασικό νόμο του Χονγκ Κονγκ. Ο βασικός νόμος ο οποίος άρχισε να ισχύει την 1η Ιουλίου 1997 εγγυάται το σύστημα οικονομίας αγοράς, το επιχειρηματικό περιβάλλον, το σεβασμό του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών στο Χονγκ Κονγκ για τα επόμενα 50 έτη. Κατά τα έντεκα αυτά έτη η εφαρμογή της αρχής ήταν ικανοποιητική.

Το Χονγκ Κονγκ αποτελεί σημαντικό εταίρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθόσον έχουν κοινές αξίες και συμφέροντα στους τομείς της οικονομίας, του εμπορίου, των κανονιστικών ρυθμίσεων, των κοινωνικών θεμάτων και του πολιτισμού. Οι σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και του Χονγκ Κονγκ συνέχισαν να αναπτύσσονται από το 1997 και εξής στους εν λόγω τομείς. Οι σχέσεις ΕΕ-Χονγκ Κονγκ διευρύνθηκαν κατά τα τελευταία έτη με τη διάνοιξη νέων τομέων συνεργασίας σε τομείς όπως το περιβάλλον, η αεροπορία, ο ανταγωνισμός και η εκπαίδευση. Η ΕΕ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να εξακολουθήσει ο λαός του Χονγκ Κονγκ να απολαύει την αυτονομία και τις ελευθερίες και γι’ αυτό υποστηρίζει τα μέτρα για ταχεία και ουσιαστική πρόοδο προς εκλογές με καθολική ψηφοφορία, όπως προβλέπει ο βασικός νόμος.

Οικονομικές εξελίξεις

Το Χονγκ Κονγκ ως ένα διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο με ανοικτή οικονομία το οποίο ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στην οικονομία της Ηπειρωτικής Κίνας και εξαρτάται από τις εξαγωγές προς τις αγορές των ΗΠΑ και της ΕΕ, δεν θα μπορούσε να αποφύγει τις επιπτώσεις της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης. Η οικονομία του παρουσίασε απότομη επιβράδυνση κατά το 2008, παρόλο που είχε σημειώσει ικανοποιητικό ρυθμό ανάπτυξης περίπου 5,7% κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Στα πλαίσια αυτά το χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις. Οι πληθωριστικές πιέσεις περιορίστηκαν προς τα τέλη του έτους με το δείκτη τιμών καταναλωτή να ανέρχεται το Νοέμβριο σε 3,1% (από ποσοστό πάνω από 6% στα μέσα του 2008). Τα δημοσιονομικά αποθεματικά παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα παρέχοντας στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να λάβει μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Όπως υπογράμμισε ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας κ. Donald Tsang στο πολιτικό του διάγγελμα του Οκτωβρίου, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Χονγκ Κονγκ είναι να ανταπεξέλθει στο σοβαρό εξωτερικό χρηματοπιστωτικό περιβάλλον και να ενισχύσει το ρόλο του Χονγκ Κονγκ ως διεθνούς χρηματοπιστωτικού κέντρου. Το Χονγκ Κονγκ αντέδρασε στη χρηματοπιστωτική κρίση με μέτρα για την ενίσχυση του κανονιστικού πλαισίου, για παροχή ρευστότητας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και για την εξασφάλιση όλων των τραπεζιτικών καταθέσεων. Ωστόσο, η πιστωτική στενότητα επέτεινε τις δυσχέρειες πολλών υπερχρεωμένων επιχειρήσεων, ιδίως μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και διασυνοριακών κατασκευαστών στο Δέλτα του ποταμού Pearl όπου το λειτουργικό περιβάλλον κατέστη δυσχερές λόγω της αύξησης του κόστους παραγωγής και της μείωσης της εξωτερικής ζήτησης. Για τη βοήθειά τους παρασχέθηκαν από την κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ μηχανισμοί χρηματοδότησης.

Η κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ προσδιόρισε τέσσερις τομείς της οικονομίας που είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση - χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, εμπόριο και υλικοτεχνική υποστήριξη, τουρισμός και υπηρεσίες σχετικές με την κατανάλωση καθώς και ακίνητη περιουσία και κατασκευές. Η Taskforce για τις οικονομικές προκλήσεις στην οποία προεδρεύει ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας θα διατυπώσει συγκεκριμένες επιλογές για την κυβέρνηση και την επιχειρηματική κοινότητα για την αντιμετώπιση των εν λόγω προκλήσεων. Ωστόσο, με την επέκταση των επιπτώσεων της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ορθολογική οργάνωση των επιχειρήσεων και οι μαζικές απολύσεις καθιστούν την ανεργία μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το Χονγκ Κονγκ.

Ο κινέζος πρωθυπουργός Wen Jiabao επανέλαβε τον Οκτώβριο του 2008 ότι η Κίνα θα βοηθήσει το Χονγκ Κονγκ ώστε να ξεπεράσει την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και προσδιόρισε αναλυτικά τις κατευθύνσεις των μέτρων στήριξης – συνεργασία με τους ρυθμιστικούς φορείς του χρηματοπιστωτικού τομέα του Χονγκ Κονγκ σε θέματα σχεδίων έκτακτης ανάγκης, εφαρμογή σχεδίων υποδομών με ταχεία διαδικασία ιδίως η γέφυρα Χονγκ Κονγκ-Μακάο-Zhuhai, επέκταση του προγράμματος μεμονωμένων ταξιδιωτών, στήριξη των ΜΜΕ και διασφάλιση του σταθερού εφοδιασμού σε τρόφιμα για την καταπολέμηση του πληθωρισμού.

Το Χονγκ Κονγκ συνεχίζει να επιδιώκει στενότερη ολοκλήρωση με την ηπειρωτική Κίνα στα θέματα της κυκλοφορίας των ατόμων, των γνώσεων, των υπηρεσιών και των πόρων, ιδίως μέσω της ρύθμισης στενότερης οικονομικής εταιρικής σχέσης (CEPA). Το Χονγκ Κονγκ και η ηπειρωτική Κίνα υπέγραψαν το 2003 το βασικό κείμενο της πρώτης συμφωνίας τους ελευθέρων συναλλαγών (CEPA I). Μετά από πέντε συμπληρωματικούς γύρους, η CEPA μετατράπηκε σε ουσιαστική εμπορική συμφωνία «ΠΟΕ-συν» για την ελευθέρωση των υπηρεσιών. Οι εγκατεστημένοι στο Χονγκ Κονγκ πάροχοι υπηρεσιών της ΕΕ απολαύουν προτιμησιακής πρόσβασης στην αγορά της Ηπειρωτικής Κίνας. Στα μέσα του 2008, είχαν καταχωριστεί στο πλαίσιο της CEPA 1.232 συνολικά επιχειρήσεις ως πάροχοι υπηρεσιών στο Χονγκ Κονγκ, εκ των οποίων οι 144 ήταν επιχειρήσεις της ΕΕ με έδρα στο Χονγκ Κονγκ.

Στα νομισματικά θέματα, το Χονγκ Κονγκ επανέλαβε ότι θα διατηρήσει τη σύνδεση του νομίσματός του με το δολάριο των ΗΠΑ η οποία εφαρμόζεται τα τελευταία 25 χρόνια. Επισημάνθηκε εξάλλου ότι θα επεκταθεί περαιτέρω η ανάπτυξη των συναλλαγών σε Renminbi (RMB) στο Χονγκ Κονγκ στο πλαίσιο της στήριξης που παρέχει η ηπειρωτική Κίνα στο Χονγκ Κονγκ για την αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης. Το Χονγκ Κονγκ θα συνεχίσει να αποτελεί πεδίο δοκιμής για πιλοτικά σχέδια σχετικά με την ελευθέρωση του RMB.

Συνεργασία ΕΕ-Χονγκ Κονγκ

Από το 1997 οι σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και του Χονγκ Κονγκ συνεχίζουν να αναπτύσσονται στη βάση κοινών συμφερόντων και αμοιβαίων προβληματισμών. Το Χονγκ Κονγκ αποτελεί στρατηγικό εταίρο της ΕΕ στους τομείς του εμπορίου και των επενδύσεων και μια πλατφόρμα για διαμεσολάβηση στο εμπόριο και στις επενδύσεις μεταξύ ΕΕ και Κίνας. Υπάρχει ουσιαστική και πραγματιστική διμερής συνεργασία η οποία ενισχύθηκε κατά τη διάρκεια του 2008 σε νέους τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

Το 2007, η ΕΕ ήταν, αμέσως μετά την ηπειρωτική Κίνα, ο δεύτερος σημαντικότερος εμπορικός εταίρος του Χονγκ Κονγκ. Εξάλλου, το Χονγκ Κονγκ αποτέλεσε τη 15η σημαντικότερη αγορά για τις εξαγωγές της ΕΕ το 2007. Οι συνολικές διμερείς εμπορικές συναλλαγές μεταξύ ΕΕ και Χονγκ Κονγκ ανήλθαν σε 31,5 δισεκατ. ευρώ το 2007 και κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2008 αυξήθηκαν κατά 3,9% και ανήλθαν σε 35,4 δισεκατ. ευρώ. Καθώς οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις συναλλάσσονται όλο και πιο άμεσα με την Κίνα, το σχετικό μέγεθος των εμπορικών συναλλαγών μέσω του Χονγκ Κονγκ έχει περιοριστεί. Οι εμπορικές συναλλαγές ΕΕ-Κίνας μέσω του Χονγκ Κονγκ ως ποσοστό των συνολικών συναλλαγών ΕΕ-Κίνας παρουσιάζουν σταθερή μείωση από ένα τρίτο το 2002 σε περίπου 13% κατά τους πρώτους 8 μήνες του 2008.

Η ΕΕ ήταν ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στο Χονγκ Κονγκ το 2006 (σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία), προπορευόμενη αισθητά των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας, με εξαίρεση την ηπειρωτική Κίνα και τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους. Αφετέρου, το Χονγκ Κονγκ απετέλεσε το δημοφιλέστερο προορισμό άμεσων επενδύσεων της ΕΕ στην Ασία. Οι επενδύσεις του Χονγκ Κονγκ στην Ευρώπη αναπτύσσονται σταθερά και αποτελούν πλέον τη δεύτερη σημαντικότερη πηγή άμεσων ξένων επενδύσεων προερχομένων από την Ασία, μετά την Ιαπωνία.

Το Χονγκ Κονγκ προσέλκυσε σημαντικό αριθμό ευρωπαίων πολιτών που διαμένουν και εργάζονται στο έδαφός του, ο συνολικός αριθμός των οποίων ανερχόταν τον Ιούνιο του 2008 σε 31.000 (επίσημα στοιχεία της υπηρεσίας μετανάστευσης του Χονγκ Κονγκ). Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πολιτών της ΕΕ στην Ασία και για το λόγο αυτό εξακολουθεί να αποτελεί κινητήριο παράγοντα για τη δέσμευση της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ. Η παρουσία των επιχειρήσεων της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ συνεχίζει να αυξάνεται καλύπτει ευρύ φάσμα τομέων, ιδίως χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες σε επιχειρήσεις, εμπορικές συναλλαγές, λιανικό εμπόριο και μεταφορές. Τον Ιούνιο του 2008 υπήρχαν στο Χονγκ Κονγκ 1.298 τοπικές έδρες εταιρειών και 2.584 περιφερειακά γραφεία που αντιπροσώπευαν τις μητρικές τους εταιρείες που έχουν έδρα εκτός του Χονγκ Κονγκ. Οι εταιρείες της ΕΕ εξακολουθούν να αποτελούν το μεγαλύτερο επενδυτή στο έδαφος του Χονγκ Κονγκ με 1.142 τοπικές έδρες και περιφερειακά γραφεία στο έδαφός του.

Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Η ΕΕ, το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο: δυνατότητες συνεργασίας 2007-2013» εξακολουθεί να είναι το κατευθυντήριο πλαίσιο πολιτικής για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Χονγκ Κονγκ. Στην ανακοίνωση αυτή προσδιορίζεται μια σειρά από στόχους που συνιστούν προκλήσεις για την προώθηση των σχέσεων ΕΕ-Χονγκ Κονγκ μέσω της εμβάθυνσης και της διεύρυνσης της συνεργασίας σε επτά κύριους τομείς: εμπόριο και τελωνεία, χρηματοπιστωτικός τομέας, σχέσεις μεταξύ των λαών, μεταφορές, περιβάλλον, υγεία και επισιτιστική ασφάλεια.

Η εφαρμογή των συμφωνηθέντων μέτρων συνεργασίας στις πολιτικές και στις κανονιστικές ρυθμίσεις στους επτά τομείς αναμένεται να ενισχυθεί περισσότερο σήμερα με την έναρξη εφαρμογής του «Προγράμματος ενημέρωσης για τις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» για το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο (EUBIP) το οποίο θα διαχειριστεί πρόγραμμα γεγονότων με συγκεκριμένο θέμα μέχρι το 2011. Το EUBIP θα χρησιμεύσει ως μέσο για τη βελτίωση της κατανόησης και την ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ του Χονγκ Κονγκ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτοντας ένα φάσμα διμερών δραστηριοτήτων συνεργασίας σε τομείς όπως το εμπόριο και οι επενδύσεις, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, οι μεταφορές και η υλικοτεχνική υποστήριξη, το περιβάλλον, η υγεία, τα τρόφιμα και η ασφάλεια των προϊόντων. Τον Αύγουστο του 2008 δημοσιεύθηκε πρόσκληση υποβολής προτάσεων και η σύμβαση ανατέθηκε σε κοινοπραξία αποτελούμενη από το Ευρωπαϊκό Εμπορικό Επιμελητήριο του Χονγκ Κονγκ, το Ινστιτούτο Προώθησης του Εμπορίου και των Επενδύσεων του Μακάο και το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών Σπουδών του Μακάο. Το πρόγραμμα EUBIP αναμένεται να τεθεί πλήρως σε εφαρμογή στις αρχές του 2009.

Η δεύτερη συνάντηση για το διαρθρωμένο διάλογο ΕΕ-Χονγκ Κονγκ πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 11 Δεκεμβρίου, συμβάλλοντας στην προώθηση του διμερούς διαλόγου και της συνεργασίας στους τομείς του εμπορίου, των προτύπων, της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, των επενδύσεων, των τελωνείων, του ανταγωνισμού, της επισιτιστικής ασφάλειας, της αεροπορίας, του περιβάλλοντος, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού. Η έρευνα αποτελεί πιθανό τομέα συνεργασίας και οι οργανώσεις του Χονγκ Κονγκ δύνανται να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα ICT/FP7.

Ο διαρθρωμένος διάλογος έχει καταστεί μια αποτελεσματική υψηλού επιπέδου πλατφόρμα στην οποία υπάλληλοι αμφοτέρων των πλευρών συζητούν θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Κατά τη συνάντηση του τρέχοντος έτους πραγματοποιήθηκαν ουσιαστικές συζητήσεις για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και οι δύο πλευρές προέβησαν σε εκτίμηση των αντιδράσεων των αντίστοιχων κυβερνήσεών τους. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ενισχύσουν τη διμερή συνεργασία μέσω του προγράμματος ενημέρωσης για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, του κύκλου σεμιναρίων από το Χονγκ Κονγκ/Μακάο για τα ΔΠΙ και τα θέματα τυποποίησης καθώς και πρωτοβουλιών για το περιβάλλον, τους δημιουργικούς κλάδους και τις διαπροσωπικές ανταλλαγές.

Κατά το 2008 μια σειρά από διμερείς επισκέψεις υψηλού επιπέδου συνέβαλαν στην ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ-Χονγκ Κονγκ και στην προώθηση πρωτοβουλιών συνεργασίας. Ο Επίτροπος κ. Kovacs επισκέφθηκε το Χονγκ Κονγκ τον Ιανουάριο αποσκοπώντας στην εμβάθυνση της τελωνειακής συνεργασίας και ξεκίνησε διερευνητικό διάλογο με την κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ σχετικά με την οδηγία της ΕΕ για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων. Τον Ιούνιο, η Επίτροπος κα Kuneva επισκέφθηκε το Χονγκ Κονγκ για να παρουσιάσει στην επιχειρηματική κοινότητα τις πολιτικές της ΕΕ όσον αφορά την παγκόσμια διακυβέρνηση στον τομέα της ασφάλειας των προϊόντων. Πραγματοποιήθηκαν επίσης πολυάριθμες επισκέψεις από στελέχη της Επιτροπής στο Χονγκ Κονγκ προκειμένου να διερευνήσουν τη δυνατότητα συνεργασίας σε τομείς όπως το περιβάλλον, οι οικονομικές υποθέσεις, η τεχνολογία πληροφόρησης και επικοινωνιών και το εμπόριο. Τον Απρίλιο, ο Γενικός Γραμματέας κ. Henry Tang, επισκέφθηκε τις Βρυξέλλες και συναντήθηκε με τον Επίτροπο κ. Mandelson. Κατά την επίσκεψη αυτή έκανε έκκληση για στενότερες σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και του Χονγκ Κονγκ.

Το περιβάλλον αποτελεί έναν από τους κύριους τομείς στους οποίους μπορεί να προωθηθεί η συνεργασία ΕΕ-Χονγκ Κονγκ. Η Επιτροπή χαιρετίζει το αυξημένο ενδιαφέρον της κυβέρνησης της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ για την κλιματική αλλαγή και για τον προσανατολισμό της πολιτικής της προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα καθώς και για το γεγονός ότι, παρά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, οι δεσμεύσεις του Χονγκ Κονγκ για την περιβαλλοντική προστασία παραμένουν αμετάβλητες. Το Χονγκ Κονγκ εκτιμά ότι δύναται να διαδραματίσει ρόλο σε περιφερειακό επίπεδο, ιδίως επηρεάζοντας τη γειτονική επαρχία του Guangdong να θεσπίσει πρωτοβουλίες πολιτικής και επιθυμεί ιδιαίτερα να συνεργαστεί με την ηπειρωτική Κίνα για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα στην περιφέρεια. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ προσβλέπει στην ταχεία προώθηση πρωτοβουλιών συνεργασίας με το Χονγκ Κονγκ για την προστασία του περιβάλλοντος και στη συνεργασία στο πλαίσιο του θεματολογίου για την παγκόσμια κλιματική αλλαγή. Το Χονγκ Κονγκ το οποίο διαθέτει τη μεγαλύτερη εμπειρία στα χρηματοπιστωτικά θέματα στην Ασία, καθώς και μια καλά ρυθμισμένη αγορά και ένα καλό σύστημα διαιτησίας, αποτελεί επίσης μια σοβαρή υποψηφιότητα για να καταστεί περιφερειακή πλατφόρμα εμπορίας για καινοτόμα οικολογικά χρηματοδοτικά προϊόντα, αξιοποιώντας ενδεχομένως την εμπειρία της ΕΕ στην εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ETS).

Η Επιτροπή συνέβαλε επίσης ενεργά στη διαδικασία διαβούλευσης με το Χονγκ Κονγκ για το σχέδιο νόμου για τον ανταγωνισμό που θα υποβληθεί στο νομοθετικό συμβούλιο κατά τη νομοθετική περίοδο 2008-09. Η Επιτροπή χαιρετίζει τη δέσμευση της κυβέρνησης του Χονγκ Κονγκ να θεσπίσει διατομεακή νομοθεσία για τον ανταγωνισμό η οποία θα συμβάλει στη διασφάλιση ισότιμων όρων και θα ενισχύσει μακροπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητα του Χονγκ Κονγκ. Επιπλέον, η Επιτροπή επιδοκιμάζει μελλοντικές ανταλλαγές και συνεργασία για την εφαρμογή της νομοθεσίας.

Λαμβανομένων υπόψη των στενών σχέσεων ΕΕ-Χονγκ Κονγκ στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, περιλαμβανομένων των διμερών συμφωνιών με τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, η Επιτροπή πρότεινε να ξεκινήσουν επαφές με το Χονγκ Κονγκ για οριζόντια συμφωνία αεροπορικών υπηρεσιών η οποία θα προσέδιδε ασφάλεια δικαίου στις υφιστάμενες διμερείς συμφωνίες ενσωματώνοντας ρήτρα καθορισμού του αερομεταφορέα από την Κοινότητα. Σε συνέχεια των ανταλλαγών μεταξύ εμπειρογνωμόνων της ΕΕ και του Χονγκ Κονγκ που πραγματοποιήθηκαν το 2008, έχει προγραμματιστεί για το Μάρτιο του 2009 συνάντηση υψηλού επιπέδου.

Η δημόσια διπλωματία της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ αποτέλεσε βασική προτεραιότητα κατά το 2008 προκειμένου να εξασφαλιστεί η πρόσθετη αξία στις προσπάθειες των κρατών μελών της ΕΕ για δημόσια διπλωματία στο Χονγκ Κονγκ. Το Χονγκ Κονγκ αποτελεί για την περιφέρεια αυτή ένα κέντρο ελευθεροτυπίας και ελευθερίας του λόγου, έναν κεντρικό κόμβο για τα μέσα ενημέρωσης και μια πύλη εισόδου στην ηπειρωτική Κίνα. Οι προσπάθειες της Επιτροπής εστιάστηκαν λοιπόν στο να γίνει πιο αισθητή η παρουσία της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ και στο να παρασχεθεί ταχεία και ουσιαστική πληροφόρηση σχετικά με τις πολιτικές της ΕΕ σε θέματα εμπορίου και κανονιστικών ρυθμίσεων, την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή, το διαπολιτισμικό διάλογο και το ρόλο της ΕΕ στον κόσμο.

Πολιτικές εξελίξεις

Σύμφωνα με την υποχρέωση που ανέλαβε το 1997 έναντι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή συνέχισε να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις θεσμικές και κοινωνικές εξελίξεις Χονγκ Κονγκ κατά το 2008. Μία από αυτές είναι η δημοκρατική ανάπτυξη του Χονγκ Κονγκ και η πορεία προς την εκλογή με καθολική ψηφοφορία που προβλέπεται στο βασικό νόμο της Ειδικής Διοικητικής Περιφέρειας του Χονγκ Κονγκ.

Το 2008 ξεκίνησε με μια σαφή δέσμευση εκ μέρους της κυβέρνησης της ΕΔΠ σε σχέση με την εφαρμογή της καθολικής ψηφοφορίας και ενός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την έγκαιρη θεσμοθέτησή της ενόψει της άμεσης εκλογής του επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας το 2017 και του νομοθετικού συμβουλίου το 2020, σύμφωνα με την απόφαση που εξέδωσε η μόνιμη επιτροπή του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου στις 29 Δεκεμβρίου 2007. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στήριξε σταθερά την έγκαιρη και ουσιαστική πρόοδο προς τον απώτερο στόχο της καθολικής ψηφοφορίας στο Χονγκ Κονγκ. Για το λόγο αυτό η ΕΕ εξέφρασε στις 24 Ιανουαρίου την απογοήτευσή της όταν ανακοινώθηκε ότι αποκλείεται το ενδεχόμενο καθολικής ψηφοφορίας για το 2012, τη στιγμή που η πλειοψηφία των κατοίκων του Χονγκ Κονγκ είναι υπέρ της ταχείας υλοποίησης μιας ευρύτερης δημοκρατίας, όπως αναγνώρισε η κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ το Δεκέμβριο του 2007. Η άποψή μας ήταν πάντα ότι η ταχεία πρόοδος προς την καθιέρωση της καθολικής ψηφοφορίας στο Χονγκ Κονγκ σύμφωνα με το βασικό νόμο θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα τόσο του Χονγκ Κονγκ όσο και της Κίνας. Ελπίζουμε συνεπώς ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα εργαστούν από κοινού για να εκπονήσουν συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με μια διευρυμένη ψηφοφορία στις εκλογές του 2012 για τον επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας και νομοθετικού συμβουλίου, συμβάλλοντας έτσι στην πρόοδο του Χονγκ Κονγκ προς την πλήρως καθολική ψηφοφορία.

Η κυβέρνηση της ΕΔΠ δήλωσε ότι κατά τα προσεχή τέσσερα έτη οι συζητήσεις θα εστιαστούν στους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να τροποποιηθούν τα εκλογικά συστήματα για τις εκλογές του 2012 για τον επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας και για το νομοθετικό συμβούλιο. Το Φεβρουάριο, ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας Donald Tsang διόρισε τριανταμελή ομάδα εργασίας για τη θεσμική ανάπτυξη επιφορτισμένη να μελετήσει εφικτές επιλογές για τις εκλογές του 2012. Στην ετήσια πολιτική του ομιλία της 15ης Οκτωβρίου 2008, ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας Donald Tsang αναγνώρισε ότι το χρονοδιάγραμμα για την καθολική ψηφοφορία που προτάθηκε από τη μόνιμη επιτροπή του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου τυγχάνει ευρείας αποδοχής από την Κοινότητα. Η κυβέρνηση αναμένεται να προβεί κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009 σε διαβούλευση των πολιτών σχετικά με τα συστήματα εκλογής του επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας και των μελών του νομοθετικού συμβουλίου το 2012.

Οι εκλογές του 2008 για το νομοθετικό συμβούλιο πραγματοποιήθηκαν στις 7 Σεπτεμβρίου υπό την εποπτεία της επιτροπής εκλογικών υποθέσεων. Το νομοθετικό συμβούλιο αριθμεί 60 έδρες: 30 νομοθέτες εκλέγονται με άμεση εκλογή σε γεωγραφικές εκλογικές περιφέρειες και 30 νομοθετικοί σύμβουλοι εκλέγονται σε λειτουργικές εκλογικές περιφέρειες. Οι εκλογές αυτές για το νομοθετικό συμβούλιο στις οποίες συμμετείχαν 142 υποψήφιοι για τις έδρες των γεωγραφικών εκλογικών περιφερειών, ήταν η πιο ανταγωνιστική εκλογική διαδικασία που πραγματοποιήθηκε στην ιστορία του Χονγκ Κονγκ. Η δημοκρατική συμμαχία για τη βελτίωση και την πρόοδο του Χονγκ Κονγκ (DAB) παρέμεινε το μεγαλύτερο κόμμα του νομοθετικού σώματος με 13 έδρες στο νομοθετικό συμβούλιο. Ο πρώην πρόεδρός του, Jasper Tsang Yok-sing εκλέχθηκε πρόεδρος του νομοθετικού συμβουλίου. Η πανδημοκρατική παράταξη κέρδισε 23 από τις 60 έδρες του σώματος διαθέτοντας μειοψηφία αρνησικυρίας για τις συνταγματικές αλλαγές. Το ποσοστό της παρέμεινε αμετάβλητο στις άμεσες εκλογές στις γεωγραφικές εκλογικές περιφέρειες όπου συγκέντρωσε το 60% της λαϊκής ψήφου. Ωστόσο, λόγω της φύσεως του εκλογικού συστήματος, τα κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση διατηρούν άνετη πλειοψηφία στο νομοθετικό σώμα.

Οι εκλογές διεξήχθησαν με δίκαιο και ομαλό τρόπο. Η συνολική εικόνα διεξαγωγής των εκλογών ήταν μία ακόμα απόδειξη για την πολιτική ωριμότητα του λαού του Χονγκ Κονγκ και απέδειξε ότι υπάρχει υγιής βάση για ταχεία πρόοδο προς τον απώτερο στόχο του βασικού νόμου που είναι η καθολική ψηφοφορία.

Η νομοθετική αυτή περίοδος θα είναι ιδιαίτερα σημαντική για το νομοθετικό συμβούλιο το οποίο θα συζητήσει την κυβερνητική πρόταση για τις συνταγματικές αλλαγές και ιδίως την πρόταση για συνέχιση του εκδημοκρατισμού της εκλογικής διαδικασίας μέχρι το 2012, η οποία χρειάζεται την ψήφο των δύο τρίτων των μελών του νομοθετικού αυτού συμβουλίου.

Κατά το 2008 επεκτάθηκε επίσης το σύστημα ευθύνης υπουργών της κυβέρνησης με το διορισμό από τον επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας οκτώ υφυπουργών και εννέα πολιτικών βοηθών στο πλαίσιο του συστήματος πολιτικών διορισμών οι οποίοι θα συνεργαστούν στενά με τους επικεφαλής των κυβερνητικών γραφείων και με τους δημόσιους υπαλλήλους και θα συμβάλουν στην εφαρμογή των κυβερνητικών πολιτικών.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, τα θεμελιώδη δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται στο βασικό νόμο προστατεύθηκαν από ανεξάρτητα δικαστήρια και αρχές επιβολής του νόμου. Ο απολογισμός των δικαστικών αρχών και των υπηρεσιών επιβολής του νόμου στο Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να είναι θετικός. Κατά το 2008 ανέκυψαν ορισμένες υποθέσεις δικαστικού ελέγχου για διοικητικές αποφάσεις που έθιγαν σοβαρά συνταγματικά ζητήματα. Το Δεκέμβριο, το ανώτατο δικαστήριο εξέδωσε απόφαση κατά της διαδικασίας που εφαρμόζει η υπηρεσία μετανάστευσης για τον έλεγχο των καταγγελιών περί βασανιστηρίων που έχουν υποβληθεί από αιτούντες άσυλο στους οποίους δεν επετράπη να συνοδεύονται από το δικηγόρο τους σε κανένα στάδιο της διαδικασίας ελέγχου. Σύμφωνα με την απόφαση τούτο συνιστά παράβαση των διεθνών υποχρεώσεων που ανέλαβε το Χονγκ Κονγκ δυνάμει της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά των βασανιστηρίων. Σε άλλη υπόθεση δικαστικού ελέγχου, το ανώτατο δικαστήριο εξέδωσε καταδικαστική απόφαση για την εφαρμοζόμενη από την κυβέρνηση πρακτική της στέρησης του δικαιώματος ψήφου σε όλους τους φυλακισμένους ανεξαρτήτως της ποινής τους. Το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η στέρηση αυτή αντίκειται σε δικαίωμα συνταγματικά κατοχυρωμένο από το βασικό νόμο και το χάρτη δικαιωμάτων του Χονγκ Κονγκ. Με βάση τις εν λόγω υποθέσεις δικαστικού ελέγχου, ο υπουργός δικαιοσύνης Wong Yan-lung δήλωσε ότι η δικαστή εξουσία του Χονγκ Κονγκ παρείχε στην κυβέρνηση σημαντικές και πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές σε τομείς όπου οι ισχύουσες νομικές διατάξεις ενδέχεται να είναι διφορούμενες.

Ωστόσο, δημιουργήθηκαν ανησυχίες λόγω των διοικητικών αποφάσεων για απαγόρευση της εισόδου στο Χονγκ Κονγκ ξένων υπηκόων κατά τη διέλευση της Ολυμπιακής Φλόγας καθώς και για εκκρεμούσες ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις που αφορούν ραδιοφωνικό σταθμό χωρίς άδεια που λειτουργούν ακτιβιστές υπέρ της δημοκρατίας. Οι εναγόμενοι ισχυρίστηκαν ότι το καθεστώς αδειοδότησης των ραδιοφωνικών σταθμών του Χονγκ Κονγκ ήταν αντισυνταγματικό καθώς παρέχει απόλυτη διακριτική ευχέρεια στον επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας να αποφασίζει για τη χορήγηση των αδειών, γεγονός που θα μπορούσε να υποσκάψει την ελευθερία της έκφρασης. Οι κατηγορίες που αποδόθηκαν στα εν λόγω άτομα απορρίφθηκαν από το δικαστή Douglas Yau ο οποίος αποφάνθηκε ότι το σύστημα αδειοδότησης παραβιάζει τις διατάξεις του βασικού νόμου για την ελευθερία του λόγου. Η απόφαση αυτή ακυρώθηκε από το εφετείο στις 12 Δεκεμβρίου το οποίο δικαίωσε με την απόφασή του την κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ. Το δικαστήριο αυτό αποφάνθηκε ότι δεν μπορεί να γίνει επίκληση της αμφισβήτησης της συνταγματικότητας του καθεστώτος αδειοδότησης για την υπεράσπιση αξιόποινης πράξης και παρέπεμψε την υπόθεση τα δικαστήρια για εκ νέου εκδίκαση.

Η Επιτροπή χαιρετίζει τη θέσπιση του νομοσχεδίου για τις φυλετικές διακρίσεις το οποίο εγκρίθηκε ομόφωνα από το νομοθετικό συμβούλιο στις 10 Ιουλίου. Το νομοσχέδιο αυτό καθιστά παράνομη τη διάκριση, την παρενόχληση και την εξύβριση για φυλετικούς λόγους και επεκτείνει τις αρμοδιότητες της Επιτροπής ίσων ευκαιριών σε θέματα φυλετικών διακρίσεων. Το εν λόγω νομοσχέδιο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την εξασφάλιση μεγαλύτερης ισότητας στην κοινωνία του Χονγκ Κονγκ. Χαιρετίζουμε ακόμη τη νομοθετική ρύθμιση που δημοσιεύθηκε στις 6 Ιουνίου 2008 σχετικά με την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στην πολιτική δικαιοσύνη που αποσκοπούν στη βελτίωση της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας στο σύστημα πολιτικής δικονομίας και στη μείωση της περιπλοκότητας και των καθυστερήσεων στην εκδίκαση των διαφορών στο Χονγκ Κονγκ. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις αναμένεται να τεθούν σε ισχύ τον Απρίλιο του 2009.

Το Χονγκ Κονγκ θα επιδιώξει να διατηρήσει τη θέση του στην περιοχή ως περιφερειακό κέντρο για το εμπόριο, τις υπηρεσίες και τα μέσα ενημέρωσης. Η ιδιαίτερα επιτυχημένη διοργάνωση από το Χονγκ Κονγκ των υπηκόων Ολυμπιακών Αγώνων τον Αύγουστο και των Παραολυμπιακών Αγώνων το Σεπτέμβριο, επιβεβαιώνει τη φήμη του ως πολυπολιτισμικής πρωτεύουσας της Ασίας, ως μοναδικού μέρους όπου «η Ανατολή συναντά τη Δύση».

Προοπτικές για το μέλλον

Η άμεση πρόκληση για την κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ θα είναι ο περιορισμός των αρνητικών επιπτώσεων της χρηματοπιστωτικής κρίσης στην πραγματική οικονομία. Η δημιουργία νέων ευκαιριών για απασχόληση, η προώθηση της εγχώριας ζήτησης και η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα είναι από τις βασικές προτεραιότητες της κυβέρνησης της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ ενώ παράλληλα θα συμβάλουν στη διατήρηση του ρόλου του Χονγκ Κονγκ ως διεθνούς κέντρου της Ασίας για το χρηματοπιστωτικό τομέα και τον τομέα των υπηρεσιών. Ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας Donald Tsang, στην πολιτική του ομιλία για το 2009 δήλωσε ότι το Χονγκ Κονγκ πρέπει να προσπαθήσει να «μετατρέψει τη χρηματοπιστωτική κρίση σε μια ευκαιρία» και τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της θέσης του Χονγκ Κονγκ ως διεθνούς χρηματοπιστωτικού κέντρου.

Το μέλλον του Χονγκ Κονγκ ως διεθνούς χρηματοπιστωτικού κέντρου συνδέεται με τους διευρυνόμενους οικονομικούς του δεσμούς με την ηπειρωτική Κίνα και ιδίως την περιοχή του ποταμού Pearl, και με τους παραδοσιακούς δεσμούς του με τη Νοτιοανατολική Ασία καθώς επίσης και με τα βασικά πλεονεκτήματα που διαθέτει λόγω του υγιούς νομικού περιβάλλοντος, του κράτους δικαίου, του ικανοποιητικού ρυθμιστικού καθεστώτος και της χρηματοπιστωτικής εμπειρίας. Το Χονγκ Κονγκ θα συνεχίσει να παρέχει υπηρεσίες χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης μεταξύ της ηπειρωτικής Κίνας και του υπόλοιπου κόσμου.

Λόγω των μεγάλων ευρωπαϊκών συμφερόντων στο Χονγκ Κονγκ, που προκύπτουν από την παρούσα έκθεση, το Χονγκ Κονγκ θα συνεχίσει να αποτελεί σημαντικό εταίρο για την ΕΕ στην Ασία και θα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις σχέσεις της ΕΕ με την ηπειρωτική Κίνα. Σε γενικές γραμμές η Επιτροπή προτείνει τη συνέχιση της ουσιαστικής δέσμευσής της έναντι της κυβέρνησης της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ για την ενίσχυση της συνεργασίας μας στην πράξη προκειμένου να αντιμετωπίσουμε από κοινού παγκόσμιες προκλήσεις όπως η χρηματοπιστωτική κρίση, η οικονομική αλληλεξάρτηση και η προστασία του περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο της γενικής κινητοποίησης για να βελτιωθεί η διαφάνεια σε διεθνές επίπεδο ως απάντηση στη χρηματοπιστωτική κρίση, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ προσδοκούν από την ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ να επιδείξει προθυμία για συνεργασία με την ΕΕ στον τομέα της φορολογίας μέσω της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις διαπροσωπικές επαφές και ανταλλαγές οι οποίες θα συμβάλουν στην καλύτερη γνωριμία μεταξύ της Ευρώπης και του Χονγκ Κονγκ και στο σεβασμό της πολιτιστικής πολυμορφίας που αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό τόσο του Χονγκ Κονγκ όσο και της Ευρώπης.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, σε γενικές γραμμές, η αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα» τηρείται και έχει ικανοποιητικά αποτελέσματα για τους κατοίκους του Χονγκ Κονγκ. Είναι σημαντικό για την ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ να συνεχίσει να απολαύει υψηλό βαθμό αυτονομίας σε οικονομικά, εμπορικά, φορολογικά χρηματοπιστωτικά και κανονιστικά θέματα. Η ΕΕ στηρίζει αποφασιστικά τη συνέχιση της σταθερότητας και της ευημερίας στο Χονγκ Κονγκ. Πιστεύουμε ότι ο καλύτερος τρόπος για την εγγύηση των αγαθών αυτών είναι να ακολουθήσει το Χονγκ Κονγκ την πορεία προς ένα σύστημα καθολικής ψηφοφορίας όπως προβλέπει ο βασικός νόμος. Η δημοκρατική ανάπτυξη του Χονγκ Κονγκ είναι σημαντική για την ΕΕ.