Ποσό 380 εκατ. EUR διατέθηκε σε αυτόν τον τομέα προτεραιότητας στο πλαίσιο της δεύτερης δόσης της διευκόλυνσης.

Κατόπιν της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος που προκηρύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2018, επιλέχθηκαν προσωρινά ορισμένα έργα για χρηματοδότηση στο πλαίσιο της δεύτερης δόσης. Οι διαπραγματεύσεις με την AFD για την πρώτη σύμβαση ολοκληρώθηκαν επιτυχώς τον Δεκέμβριο του 2019 και υπογράφηκε προσθήκη τον Δεκέμβριο του 2020. Τον Σεπτέμβριο του 2020 υπογράφηκε δεύτερη σύμβαση με την Παγκόσμια Τράπεζα. Τα έργα αυτά περιλαμβάνουν δράσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης και της ποιότητας όσον αφορά τις δημοτικές υπηρεσίες στους τομείς της υδροδότησης, της διαχείρισης λυμάτων και στερεών αποβλήτων στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από την εισροή προσφύγων. Επιπλέον, ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις με την Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW) και, τον Ιούλιο του 2020, υπογράφηκε σύμβαση ύψους 25 εκατ. EUR για υποδομές αναψυχής με σκοπό τη στήριξη της κοινωνικής συνοχής. Η κατασκευή μιας εγκατάστασης μηχανικής βιολογικής επεξεργασίας αποβλήτων στην επαρχία Gaziantep συνεχίζεται στο πλαίσιο έργου του EUTF το οποίο υλοποιείται από το αναπτυξιακό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNDP).

Βασικές ανάγκες και κοινωνικοοικονομική στήριξη

Περισσότερα από 2,83 δισ. EUR διατέθηκαν για βασικές ανάγκες και κοινωνικοοικονομική στήριξη στο πλαίσιο της διευκόλυνσης.

Σκοπός των παρεμβάσεων στον συγκεκριμένο τομέα προτεραιότητας είναι η διασφάλιση της κάλυψης των βασικών αναγκών των πλέον ευάλωτων προσφύγων και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της αυτοδυναμίας των προσφύγων. Με τον τρόπο αυτόν, θα καταστεί δυνατή η σταδιακή μετάβαση από την εξάρτηση από την κοινωνική πρόνοια στην αυξημένη αυτοδυναμία και σε ευκαιρίες διαβίωσης.

Στο πλαίσιο της βοήθειας που παρέχεται από τη διευκόλυνση για την κάλυψη βασικών αναγκών, περισσότεροι από 2,6 εκατομμύρια πρόσφυγες έλαβαν στήριξη που τους επιτρέπει να ζουν με αξιοπρέπεια. Το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης παρέχεται μέσω του Δικτύου Κοινωνικής Προστασίας Εκτάκτου Ανάγκης (ESSN), ενός προγράμματος ανθρωπιστικής κοινωνικής βοήθειας που προσφέρει σε μηνιαία βάση μετρητά, χωρίς περιορισμό, για διάφορους σκοπούς, μέσω συστήματος χρεωστικής κάρτας, σε περισσότερους από 1,8 εκατομμύρια ευάλωτους δικαιούχους πρόσφυγες πλέον. Στο πλαίσιο της πρόσφατης συμφωνίας με τη Διεθνή Ομοσπονδία του Ερυθρού Σταυρού / της Ερυθράς Ημισελήνου για το ESSN 3, στο τέλος του 2019 διατέθηκε από τη διευκόλυνση χρηματοδότηση ύψους 500 εκατ. EUR σε αυτό το εμβληματικό πρόγραμμα. Η τρέχουσα στήριξη των βασικών αναγκών των προσφύγων στην Τουρκία στο πλαίσιο του ESSN 3 έχει προγραμματιστεί να λήξει τον Μάρτιο του 2021. Με συμπληρωματική χρηματοδότηση ύψους 400 εκατ. EUR εκτός της διευκόλυνσης που εγκρίθηκε από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή τον Ιούλιο του 2020 στο πλαίσιο του διορθωτικού προϋπολογισμού που αναφέρεται ανωτέρω, εξασφαλίζεται η συνέχιση της στήριξης από το ESSN τουλάχιστον έως το τέλος του 2021.

Σύμφωνα με τη στρατηγική μετάβασης της διευκόλυνσης και δεδομένου του παρατεταμένου χαρακτήρα της συριακής κρίσης, οι παρεμβάσεις της διευκόλυνσης στο πλαίσιο του αναπτυξιακού σκέλους επικεντρώθηκαν όλο και περισσότερο σε δραστηριότητες κοινωνικοοικονομικής στήριξης και στη δημιουργία ευκαιριών διαβίωσης. Προκειμένου να συνεχιστεί η στήριξη των βασικών αναγκών των πλέον ευάλωτων, η Επιτροπή υπέγραψε, τον Δεκέμβριο του 2020, σύμβαση για άμεση επιχορήγηση ύψους 245 εκατ. EUR προς το Υπουργείο Οικογένειας, Εργασίας και Κοινωνικών Υπηρεσιών, ώστε να καταστεί δυνατή η παροχή μηνιαίας οικονομικής στήριξης σε επίπεδο εφάμιλλο με την κοινωνική βοήθεια που παρέχει σε ευάλωτα άτομα το τουρκικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Μετά το προπαρασκευαστικό στάδιο, οι πληρωμές στους δικαιούχους αναμένεται να ξεκινήσουν τον Ιούλιο του 2021. Το έργο θα πρέπει να υλοποιηθεί παράλληλα με το ESSN και να παρέχει στήριξη σε νοικοκυριά με μονογονεϊκές οικογένειες, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία και άτομα με σοβαρή αναπηρία. Η επιλογή της ομάδας διαχείρισης του έργου έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και η σύσταση του γραφείου έργου και η προσαρμογή του πακέτου τεκμηρίωσης του έργου βρίσκονται σε εξέλιξη. Η αντιπροσωπεία της ΕΕ και το προσωπικό του τοπικού γραφείου της ECHO έχουν ξεκινήσει τακτικές συνεδριάσεις για τον συντονισμό της παράλληλης εφαρμογής του ESSN και της άμεσης επιχορήγησης.

Εξακολουθεί να παρέχεται πρόσθετη κοινωνικοοικονομική στήριξη στους πρόσφυγες με προφίλ που τους επιτρέπει να έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Η στήριξη αυτή αποσκοπεί στην αύξηση της απασχολησιμότητας των προσφύγων και προβλέπει επαγγελματική κατάρτιση και κατάρτιση για την απόκτηση δεξιοτήτων, γλωσσική κατάρτιση, παροχή συμβουλών επαγγελματικού προσανατολισμού, προγράμματα κατάρτισης στον χώρο εργασίας και απλούστευση της διαδικασίας έκδοσης αδειών εργασίας για την παροχή στήριξης τόσο στους Σύρους πρόσφυγες όσο και στις κοινότητες υποδοχής. Παρέχονται μικρές επιχορηγήσεις για επιχειρήσεις και επιχειρηματική κατάρτιση σε νεοφυείς και υφιστάμενες επιχειρήσεις Σύρων προσφύγων και κοινοτήτων υποδοχής, σε συνεργασία με τον οργανισμό ανάπτυξης μικρών και μεσαίων βιομηχανιών της Τουρκίας (KOSGEB). Ένα επιπλέον έργο που υλοποιείται επί του παρόντος από την Παγκόσμια Τράπεζα στηρίζει την ανάπτυξη και εφαρμογή ενός μοντέλου κοινωνικής επιχειρηματικότητας για γυναίκες, με σκοπό την παροχή βιώσιμων προσοδοφόρων δραστηριοτήτων τόσο στις ευάλωτες γυναίκες πρόσφυγες από τη Συρία όσο και στις γυναίκες της Τουρκίας. Τα έργα θα πρέπει να υλοποιηθούν έως τα μέσα του 2025 το αργότερο.

Σε συνέχεια της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος του 2018 προς τους εταίρους υλοποίησης, τον Δεκέμβριο του 2019 υπογράφηκαν δύο συμβάσεις με την Expertise France και το Διεθνές Κέντρο για την Ανάπτυξη Μεταναστευτικής Πολιτικής (ICMPD). Οι συμβάσεις αυτές αποσκοπούν στην παροχή στήριξης σε νεοφυείς επιχειρήσεις και σε πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις με τη μορφή μικροεπιχορηγήσεων και επιχειρηματικής πλαισίωσης και καθοδήγησης, επαγγελματικής κατάρτισης και μαθητείας. Τον Σεπτέμβριο του 2020 η Επιτροπή υπέγραψε τέσσερις πρόσθετες συμβάσεις με την Παγκόσμια Τράπεζα για δραστηριότητες που αποσκοπούν στην αύξηση της απασχολησιμότητας και στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των προσφύγων και των κοινοτήτων υποδοχής, στη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, στην αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης στην αγορά, στη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη, καταχώριση και επέκταση των επιχειρήσεων, καθώς και στη στήριξη της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στον γεωργικό τομέα. Οι δραστηριότητες απευθύνονται τόσο στους πρόσφυγες όσο και στις κοινότητες υποδοχής, σε μια προσπάθεια να τονωθεί η κοινωνική συνοχή και να καταπολεμηθούν τα στερεότυπα που οδηγούν σε κοινωνικές εντάσεις. Οι τέσσερις συμβάσεις υπογράφηκαν μετά την έγκαιρη σύναψη νέας συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία διέπει όλες τις χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ πράξεις. Επιπλέον, υπογράφηκαν δύο πρόσθετες συμβάσεις με την KfW τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2020 αντίστοιχα, ενώ μια μικρή συμπληρωματική ενίσχυση του έργου ICMPD, το οποίο χρηματοδοτήθηκε με την εξοικονόμηση κονδυλίων από την πρόσκληση, αποτέλεσε επίσης αντικείμενο διαπραγμάτευσης το 2020.

Διαχείριση της μετανάστευσης

Στον συγκεκριμένο τομέα προτεραιότητας η διευκόλυνση χρηματοδότησε, στο πλαίσιο της πρώτης δόσης, δύο έργα συνολικού ύψους 80 εκατ. EUR.

Το πρώτο έργο παρείχε ενωσιακή στήριξη για την ενίσχυση των ικανοτήτων της Τουρκικής Ακτοφυλακής όσον αφορά την πραγματοποίηση επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Το δεύτερο έργο αποσκοπούσε στην παροχή στήριξης στη Γενική Διεύθυνση Διαχείρισης της Μετανάστευσης (DGMM) όσον αφορά τη διαχείριση των επιστροφών από την ΕΕ. Και τα δύο έργα ολοκληρώθηκαν, ενώ το δεύτερο έργο έληξε τον Δεκέμβριο του 2019.

Πτυχές που αφορούν το φύλο στο πλαίσιο των έργων της διευκόλυνσης

Η Επιτροπή δεσμεύεται να εφαρμόσει το σχέδιο δράσης της ΕΕ για θέματα φύλου ΙΙ (GAP) «Μεταμορφώνοντας τις ζωές των κοριτσιών και των γυναικών μέσα από τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ 2016-2020» και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ισότητα των φύλων III «Μαζί προς έναν κόσμο ισότητας μεταξύ των φύλων 2021-2025» σχετικά με την ενίσχυση της ισότητας των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών στην εξωτερική δράση της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η προώθηση, προστασία και εκπλήρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών και κοριτσιών, η ισότητα των φύλων και η χειραφέτηση των γυναικών και κοριτσιών αποτελούν πρωταρχικές προτεραιότητες και στόχους της ΕΕ που καθοδηγούν τις παρεμβάσεις της διευκόλυνσης.

Ειδικότερα, το ανθρωπιστικό σκέλος της διευκόλυνσης διέπεται από την πολιτική της ECHO για θέματα φύλου του 2013 με τίτλο «Gender in Humanitarian Aid: different needs, adapted response» (Η διάσταση του φύλου στην ανθρωπιστική βοήθεια: διαφορετικές ανάγκες, προσαρμοσμένη απάντηση). Αυτό έχει ως συνέπεια να ζητείται από τους εταίρους να διενεργούν αναλύσεις της διάστασης του φύλου κατά την έναρξη των προγραμμάτων, να προσαρμόζουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων σύμφωνα με τους διαφορετικούς κινδύνους και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζουν οι ομάδες φύλου, και να υποβάλλουν έκθεση αποτελεσμάτων με χωριστά στοιχεία ανά φύλο.

Ως εκ τούτου, τα θέματα φύλου λαμβάνονται υπόψη και ενσωματώνονται σε όλα τα έργα της διευκόλυνσης. Οι παρεμβάσεις της διευκόλυνσης σχεδιάζονται με στόχο την προώθηση της παροχής ίσων ευκαιριών σε άνδρες και γυναίκες, αγόρια και κορίτσια. Για σκοπούς παρακολούθησης συγκεντρώνονται δεδομένα κατά φύλο. Η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου συνδυάζεται με ειδικές δράσεις που έχουν αναπτυχθεί για να διασφαλίσουν την πρόοδο στον εν λόγω τομέα. Η διευκόλυνση συνεργάζεται με εταίρους υλοποίησης οι οποίοι διαθέτουν άρτια πείρα στη συγκεκριμένη προσέγγιση, καθώς και την ικανότητα διαλόγου με τις τουρκικές αρχές. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά (UNICEF), η μονάδα των ΗΕ για τις Γυναίκες και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ).

5.Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Το σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης της διευκόλυνσης έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να αναπτύσσεται σταδιακά και να βελτιώνεται συνεχώς.

Πλαίσιο αποτελεσμάτων

Το πλαίσιο αποτελεσμάτων της διευκόλυνσης αντικατοπτρίζει το στρατηγικό πλαίσιο της διευκόλυνσης αυτής καθαυτής, καθώς και τις συγκεκριμένες δράσεις που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο της διευκόλυνσης και τα λογικά πλαίσιά τους. Η πρώτη έκδοση του πλαισίου αποτελεσμάτων αναπτύχθηκε από τον Αύγουστο του 2016 έως τον Μάρτιο του 2017 μέσω διαβούλευσης με τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων της διευθύνουσας επιτροπής της διευκόλυνσης, των αρμόδιων τουρκικών αρχών, καθώς και των αρμόδιων υπηρεσιών της Επιτροπής. Τον Μάρτιο του 2017 κοινοποιήθηκε το πρώτο σχέδιο στη διευθύνουσα επιτροπή, ενώ η αναθεωρημένη έκδοση κοινοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2018.