ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ (ΕΚ) αριθ. 59/98 που καθορίστηκε από το Συμβούλιο στις 20 Ιουλίου 1998 για την έκδοση της οδηγίας 98/. . ./ΕΚ του Συμβουλίου, της . . ., για τη διατήρηση άγριων ζώων στους ζωολογικούς κήπους (98/C 364/02)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Σ παράγραφος 1,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189 Γ της συνθήκης (2),

Εκτιμώντας:

ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου, της 9ης Δεκεμβρίου 1996, για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας με τον έλεγχο του εμπορίου τους (3), απαιτεί αποδεικτικά στοιχεία για την ύπαρξη κατάλληλων εγκαταστάσεων για τη διαβίωση και τη φροντίδα ζώντων ζώων πολλών ειδών πριν επιτραπεί η εισαγωγή τους στην Κοινότητα 7 ότι ο εν λόγω κανονισμός απαγορεύει τη για εμπορικούς σκοπούς έκθεση στο κοινό ζώων των ειδών που αναφέρονται στο παράρτημα Α, εκτός από ειδικές εξαιρέσεις που χορηγούνται για σκοπούς εκπαίδευσης, έρευνας ή αναπαραγωγής 7

ότι η οδηγία 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (4) και η οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (5), απαγορεύουν την αιχμαλωσία και τη διατήρηση, καθώς και την εμπορία μεγάλου αριθμού ειδών, ενώ επιτρέπονται εξαιρέσεις για ειδικούς λόγους, όπως η έρευνα και η εκπαίδευση, η ανανέωση του πληθυσμού των ζώων, η επανεισαγωγή των ειδών και η αναπαραγωγή τους 7

ότι η ορθή εφαρμογή της υφιστάμενης και μελλοντικής κοινοτικής νομοθεσίας για τη διατήρηση της άγριας πανίδας και η ανάγκη να εξασφαλισθεί ότι οι ζωολογικοί κήποι επιτελούν αποτελεσματικά το σημαντικό τους έργο για τη διατήρηση των ειδών, την εκπαίδευση του κοινού, και την επιστημονική έρευνα, καθιστούν απαραίτητη την καθιέρωση κοινής βάσης για τη νομοθεσία των κρατών μελών όσων αφορά τη χορήγηση άδειας και την επιθεώρηση των ζωολογικών κήπων, τη διατήρηση ζώων στους ζωολογικούς κήπους, την κατάρτιση του προσωπικού και την εκπαίδευση των επισκεπτών 7

ότι απαιτείται δράση σε κοινοτικό επίπεδο ώστε να υπάρξουν ζωολογικοί κήποι σε όλη την Κοινότητα που θα συμβάλουν στη διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας, σύμφωνα με την υποχρέωση της Κοινότητας να θεσπίσει μέτρα την εκτός φυσικού οικοτόπου διατήρηση, σύμφωνα με το άρθρο 9 της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα 7

ότι ορισμένοι οργανισμοί, όπως η ευρωπαϊκή ένωση ζωολογικών κήπων και ενυδρείων, κατήρτισαν κατευθυντήριες γραμμές για τη φροντίδα και τη διαβίωση των ζώων σε ζωολογικούς κήπους, οι οποίες, θα μπορούσαν, ανάλογα με την περίπτωση, να συμβάλουν στην κατάρτιση και στη θέσπιση εθνικών προδιαγραφών,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1 Στόχος

Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η προστασία της άγριας πανίδας και η διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας προβλέποντας τη θέσπιση μέτρων εκ μέρους των κρατών μελών για την παροχή αδείας και την επιθεώρηση των ζωολογικών κήπων στην Κοινότητα, ενισχύοντας κατ' αυτόν τον τρόπο το ρόλο των ζωολογικών κήπων στη διατήρηση της βιοπολυμορφίας.

Άρθρο 2 Ορισμός

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως «ζωολογικοί κήποι» νοούνται όλες οι μόνιμες εγκαταστάσεις όπου φυλάσσονται ζώα άγριων ειδών για να επιδεικνύονται στο κοινό για επτά ή περισσότερες ημέρες το χρόνο, εκτός των τσίρκων, των καταστημάτων πωλήσεως οικιακών ζώων, και των εγκαταστάσεων τις οποίες τα κράτη μέλη απαλλάσσουν από τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας για το λόγο ότι δεν επιδεικνύουν σημαντικό αριθμό ζώων ή ειδών στο κοινό και ότι η εξαίρεση δεν υπονομεύει τους στόχους της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 3 Απαιτήσεις που ισχύουν για τους ζωολογικούς κήπους

Τα κράτη μέλη θεσπίζουν μέτρα δυνάμει των άρθρων 4, 5, 6 και 7, προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι όλοι οι ζωολογικοί κήποι εφαρμόζουν τα ακόλουθα μέτρα διατήρησης:

- συμμετοχή σε έρευνα, εφόσον αποβαίνει σε όφελος της διατήρησης του είδους ή/και κατάρτιση σε συναφείς ειδικές δεξιότητες στον τομέα της διατήρησης ή/και την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τη διατήρηση του είδους ή/και, όπου αυτό είναι σκόπιμο, αναπαραγωγή υπό συνθήκες αιχμαλωσίας, ανανέωση του πληθυσμού των ζώων ή επανεισαγωγή των ειδών στη φύση,

- προώθηση της εκπαίδευσης και της συνειδητοποίησης του κοινού όσον αφορά τη διατήρηση της βιοπολυμορφίας, ιδιαίτερα με την παροχή πληροφοριών για τα είδη που εκτίθενται και για τους φυσικούς τους οικότοπους,

- συνθήκες διαβίωσης των ζώων που ικανοποιούν τις βιολογικές απαιτήσεις των διαφόρων ειδών και τις απαιτήσεις όσον αφορά τη διατήρησή τους, μεταξύ άλλων προβλέποντας ειδικό για το κάθε είδος εμπλουτισμό των χώρων εγκλεισμού τους και διατήρηση υψηλού επιπέδου ζωοτεχνίας με ανεπτυγμένο πρόγραμμα προληπτικής και θεραπευτικής κτηνιατρικής αγωγής και διατροφής,

- φροντίδα για τη μη διαφυγή των ζώων, προς αποτροπή ενδεχόμενων οικολογικών απειλών σε βάρος αυτόχθονων ειδών, και παρεμπόδιση της εισαγωγής εξωτερικών επιβλαβών ζώων και παρασίτων,

- τήρηση ενημερωμένων αρχείων της συλλογής του ζωολογικού κήπου, κατάλληλων για τα είδη που καταγράφονται.

Άρθρο 4 Άδεια και επιθεώρηση

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν μέτρα για την παροχή αδείας και την επιθεώρηση υφισταμένων και νέων ζωολογικών κήπων, προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τηρούνται οι διατάξεις του άρθρου 3.

2. Κάθε ζωολογικός κήπος πρέπει να διαθέτει άδεια εντός τεσσάρων ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας ή, στην περίπτωση νέων ζωολογικών κήπων, πριν ανοίξουν για το κοινό.

3. Κάθε άδεια περιέχει όρους για την επιβολή των απαιτήσεων του άρθρου 3. Η συμμόρφωση με τους όρους παρακολουθείται, μεταξύ άλλων, με τακτική επιθεώρηση και λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλιστεί αυτή η συμμόρφωση.

4. Πριν από τη χορήγηση, την απόρριψη, την παράταση της διάρκειας της αδείας ή τη σημαντική τροποποίησή της, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών προβαίνουν σε επιθεώρηση για να εξακριβώνεται αν τηρούνται ή όχι οι προϋποθέσεις παροχής αδείας ή οι προτεινόμενες προϋποθέσεις παροχής αδείας.

5. Αν ο ζωολογικός κήπος δεν διαθέτει άδεια σύμφωνα με την παρούσα οδηγία ή δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις παροχής αδείας, ο ζωολογικός κήπος ή τμήμα του:

α) παύει να λειτουργεί για το κοινό κατόπιν εντολής της αρμόδιας αρχής, ή/και

β) συμμορφώνεται με τις ενδεδειγμένες απαιτήσεις που επιβάλλονται από την αρμόδια αρχή, ώστε να εξασφαλιστεί ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις παροχής αδείας.

Εάν οι απαιτήσεις αυτές δεν πληρωθούν εντός ενδεδειγμένης περιόδου, η οποία καθορίζεται από τις αρμόδιες αρχές και δεν υπερβαίνει τα δύο έτη, η αρμόδια αρχή αφαιρεί ή τροποποιεί την άδεια και κλείνει το ζωολογικό κήπο ή τμήμα του.

Άρθρο 5

Οι απαιτήσεις για την παροχή άδειας που ορίζονται στο άρθρο 4 δεν εφαρμόζονται όταν ένα κράτος μέλος μπορεί να αποδείξει κατά ικανοποιητικό για την Επιτροπή τρόπο ότι επιτυγχάνονται οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 1, και πληρούνται οι απαιτήσεις που πρέπει να εφαρμόζονται για τους ζωολογικούς κήπους που ορίζονται στο άρθρο 3, η δε συμμόρφωση προς αυτές διατηρείται συνεχώς μέσω συστήματος ρυθμίσεων και καταγραφής. Ένα τέτοιο σύστημα θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να περιέχει διατάξεις σχετικά με την επιθεώρηση και το κλείσιμο των ζωολογικών κήπων, αντίστοιχες προς τις διατάξεις του άρθρου 4 παράγραφοι 4 και 5.

Άρθρο 6 Κλείσιμο ζωολογικών κήπων

Στην περίπτωση που ένας ζωολογικός κήπος ή τμήμα του κλείσει, η αρμόδια αρχή εξασφαλίζει ότι η μεταχείριση ή η διάθεση των ζώων πληρούν τους όρους που κρίνονται κατάλληλοι από το κράτος μέλος και συνάδουν με τους σκοπούς και τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 7 Αρμόδιες αρχές

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, οι αρμόδιες αρχές ορίζονται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 8 Κυρώσεις

Τα κράτη μέλη καθορίζουν τις κυρώσεις που θα επιβάλλονται σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων εθνικού δικαίου που θεσπίζονται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία. Οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

Άρθρο 9 Εφαρμογή

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία όχι αργότερα από . . . (6). Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την αναφορά αυτή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομέρειες για την αναφορά αυτή θεσπίζονται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή τα κείμενα των κυριοτέρων διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν στο πεδίο που διέπεται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 10 Έναρξη ισχύος

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 11

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

. . .

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

(1) ΕΕ C 25 της 15.7.1996, σ. 63.

(2) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 29ης Ιανουαρίου 1998 (ΕΕ C 56 της 23.2.1998, σ. 34), κοινή θέση του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 1998 και απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της . . . (δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(3) ΕΕ L 61 της 3.3.1997, σ. 1 7 κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2307/97 της Επιτροπής (ΕΕ L 325 της 27.11.1997, σ. 1).

(4) ΕΕ L 103 της 25.4.1979, σ. 1 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 97/49/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 223 της 13.8.1997, σ. 9).

(5) ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σ. 7 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 97/62/ΕΚ (ΕΕ L 305 της 8.11.1997, σ. 42).

(6) Τρία έτη μετά την ημερομηνία δημοσίευσης στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Στις 13 Δεκεμβρίου 1995, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση σύστασης με βάση το άρθρο 130 Σ παράγραφος 1, σχετικά με τη διατήρηση άγριων ζώων σε ζωολογικούς κήπους.

2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβουλίο έδωσε τη γνώμη του, σε πρώτη ανάγνωση, στις 29 Ιανουαρίου 1998 (1), προτείνοντας 22 τροπολογίες. Η Επιτροπή δεν δέχθηκε καμία από τις τροπολογίες αυτές και, κατά συνέπεια, δεν υπέβαλε τροποποιημένη πρόταση.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έδωσε τη γνώμη της στις 24 Απριλίου 1996 (2).

3. Στις 20 Ιουλίου 1998, το Συμβούλιο καθόρισε την κοινή του θέση, σύμφωνα με το άρθρο 189 Γ της συνθήκης.

II. ΣΤΟΧΟΣ

4. Η πρόταση σύστασης αποσκοπούσε στον καθορισμό των γενικών αρχών όσον αφορά τη χορήγηση αδειών, την επιθεώρηση και το κλείσμο των ζωολογικών κήπων, καθώς και τη διαβίωση των ζώων, την κατάρτιση και την ασφάλεια του προσωπικού, την εκπαίδευση και την ασφάλεια του κοινού. Η ενσωμάτωση των αρχών αυτών στις εθνικές νομοθεσίες αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ζώων και να επιτρέψει στους ζωολογικούς κήπους να διαδραματίσουν καλύτερα τον ρόλο τους στην εκπαίδευση του κοινού, την επιστημονική έρευνα και τη διατήρηση των ειδών.

Τις αρχές αυτές συμπλήρωναν λεπτομερή παραρτήματα με τις κατευθυντήριες γραμμές που κατήρτισε η ευρωπαϊκή ένωση ζωολογικών κήπων και ενυδρείων.

III. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

Γενικές παρατηρήσεις

5. Το Συμβούλιο συντάχθηκε ουσιαστικά με τον προαναφερόμενο στόχο, και παράλληλα έκρινε ότι:

- είναι σκόπιμο να δοθεί έμφαση στην προστασία των άγριων ζώων και τη διαφύλαξη της βιολογικής ποικιλότητας, καθώς και στο ρόλο των ζωολογικών κήπων στο θέμα αυτό,

- για την επίτευξη του στόχου αυτού, απαιτείται η θέσπιση δεσμευτικής πράξης και, εν προκειμένω - όπως είχε αρχικά προτείνει η Επιτροπή, το 1991, και είχε ζητήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - μιας οδηγίας, δεδομένου ότι είναι αδύνατον να θεσπισθούν λεπτομερείς διατάξεις για ολόκληρο το φάσμα των εγκαταστάσεων που ενδέχεται να καλύπτει η εν λόγω πράξη.

6. Βάσει των προσανατολισμών αυτών, το Συμβούλιο μπόρεσε να αποδεχθεί, τις τροπολογίες αριθ. 1, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16 και 17.

Ειδικές παρατηρήσεις

(Οι παραπομπές σε άρθρα ή αιτιολογικές σκέψεις γίνονται στην κοινή θέση)

7. Τροπολογίες που δεν έχουν περιληφθεί στην κοινή θέση

- Το Συμβούλιο σημείωσε, στην τελευταία αιτιολογική σκέψη, ότι οι κατευθυντήριες γραμμές για τη στέγαση και τη φροντίδα των ζώων, τις οποίες έχουν καταρτίσει διάφοροι οργανισμοί, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εκπόνηση και τη θέσπιση εθνικών κανόνων 7 εντούτοις, δεν θεώρησε σκόπιμη την επισύναψη των κατευθυντήριων γραμμών της ευρωπαϊκής ένωσης ζωολογικών κήπων και ενυδρείων, επειδή δεν φαίνεται δυνατό να επιτευχθεί συμφωνία για τόσο λεπτομερή παραρτήματα που θα πρέπει να εφαρμοσθούν ομοιόμορφα σε όλες τις εγκαταστάσεις που καλύπτονται από την οδηγία, των οποίων όμως η ποικιλία από άποψη μεγέθους και δραστηριότητας πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη.

Συνεπώς, το Συμβούλιο δεν αποδέχθηκε τις τροπολογίες αριθ. 4, 18, 19, 20, 21, 22, 23 και 29 σχετικά με τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.

- Αφού έλαβε υπόψη το σύνολο των στοιχείων σχετικά με τις συνθήκες εκτροφής και τις φροντίδες τα οποία περιέχονται ήδη στο άρθρο 3 τρίτη περίπτωση, το Συμβούλιο δεν θεώρησε αναγκαίο να περιλάβει την τροπολογία αριθ. 15.

- Λαμβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες διατάξεις [ιδίως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97] και τον ορισμό που περιέχεται στο άρθρο 2, το Συμβούλιο δεν θεώρησε σκόπιμο έναν ακόμη περιορισμό των ζώων των οποίων δείγματα επιτρέπεται να υπάρχουν στους ζωολογικούς κήπους, και συνεπώς δεν αποδέχθηκε την τροπολογία αριθ. 7.

- Κυρίως, χάρη στα αρχεία που προβλέπονται στο άρθρο 3, πέμπτη περίπτωση, οι ζωολογικοί κήποι μπορούν να αποτελέσουν πηγή πληροφοριών για το εμπόριο άγριων ειδών. Δεδομένου ότι η πληροφόρηση αυτή ουδόλως περιορίζεται στο παράνομο εμπόριο, το Συμβούλιο δεν θεώρησε σκόπιμο να περιλάβει την τροπολογία αριθ. 28.

8. Τροποποιήσεις που έγιναν στην πρόταση της Επιτροπής

Εκτός από τις τροποποιήσεις που απορρέουν από τις αναφερόμενες στο σημείο 6 τροπολογίες, οι κυριότερες τροποποιήσεις που επέφερε το Συμβούλιο στην πρόταση της Επιτροπής είναι οι ακόλουθες:

- το άρθρο 2 διευκρινίζει την έννοια της μόνιμης εγκατάστασης, που αναφέρεται σε υποσημείωση για το σημείο 1 της πρότασης σύστασης, και περιορίζει τις εξαιρέσεις σε εγκαταστάσεις των οποίων η φύση και το μέγεθος δεν επιτρέπουν να υπαχθούν στις υποχρεώσεις της οδηγίας.

- το άρθρο 3 περιλαμβάνει τα κυριότερα στοιχεία του άρθρου 8 της πρότασης, προσανατολίζοντάς τα προς το στόχο της διατήρησης της ποικιλίας και συμπληρώνοντάς τα (τέταρτη περίπτωση) όσον αφορά τους οικολογικούς κινδύνους για τα ιθαγενή είδη ή οι οποίοι προέρχονται από τα είδη αυτά,

- το άρθρο 4 περιλαμβάνει ουσιαστικά τα σημεία 1 έως 6 της πρότασης, ορίζοντας ότι οι ζωολογικοί κήποι πρέπει να διαθέτουν άδεια εντός τεσσάρων ετών από την έναρξη ισχύος της οδηγίας, ή πριν ανοίξουν για το κοινό, και όχι μόνο ότι τα κράτη μέλη θεσπίζουν διατάξεις προς τον σκοπό αυτό 7 το άρθρο 5 αναγνωρίζει ότι συστήματα ισοδύναμα προς την παροχή αδειών μπορούν να εφαρμόζονται όταν μέσω αυτών εξασφαλίζεται η εφαρμογή των βασικών διατάξεων (σχετικά με τη διατήρηση, την επιθεώρηση και το κλείσιμο).

- ο δεσμευτικός χαρακτήρας της οδηγίας ενισχύεται από το άρθρο 8, δυνάμει του οποίου τα κράτη μέλη καθορίζουν κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων μεταφοράς της οδηγίας,

- το άρθρο 9 ορίζει προθεσμία τριών ετών για τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών.

(1) ΕΕ C 56 της 23.2.1998, σ. 34.

(2) ΕΕ C 204 της 15.7.1996, σ. 63.