EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 161/8

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο πολίτης στο επίκεντρο μιας εσωτερικής ψηφιακής αγοράς χωρίς αποκλεισμούς: Σχέδιο δράσης για μια επιτυχή έκβαση» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2013/C 161/02

Εισηγήτρια: η κ. DARMANIN

Στις 19 Ιανουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα:

Ο πολίτης στο επίκεντρο μιας εσωτερικής ψηφιακής αγοράς χωρίς αποκλεισμούς: σχέδιο δράσης για μια επιτυχή έκβαση

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 7 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας της, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 69 ψήφους υπέρ, και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Η εσωτερική ψηφιακή αγορά διαθέτει μεγάλες δυνατότητες για την προώθηση της ανάπτυξης, την τόνωση της απασχόλησης και εν γένει για την προαγωγή της ευημερίας. Εντούτοις, αρκετοί πολίτες, λόγω του αποκλεισμού τους, δεν είναι σε θέση να απολαύσουν τα οφέλη των ευκαιριών αυτών. Τα αίτια του αποκλεισμού είναι κοινωνιολογικού, πολιτισμικού και νομοθετικού χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ έχει εντοπίσει αρκετά προβλήματα και φραγμούς που εμποδίζουν σήμερα τον πολίτη να βρεθεί πραγματικά στο επίκεντρο της ενιαίας ψηφιακής αγοράς: α) προβλήματα υποδομών β) ασαφές νομικό πλαίσιο γ) ανεπαρκώς καθορισμένα δικαιώματα του πολίτη δ) ελλιπής, προς το παρόν, εφαρμογή των συστημάτων επίλυσης ατομικών ή συλλογικών παραπόνων ε) αποκλίσεις στο καταναλωτικό περιβάλλον των διαφόρων κρατών μελών στ) ασφάλεια του κυβερνοχώρου ζ) οι ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις και οι ηλεκτρονικές υπογραφές δεν έχουν τεθεί ακόμη σε πλήρη λειτουργία η) μη εφαρμογή των υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης, και θ) εφαρμογή εντός της Εσωτερικής Αγοράς.

1.2 Επομένως, η ΕΟΚΕ εισηγείται τη λήψη των ακόλουθων μέτρων που θα επιτρέψουν πλήρως στον πολίτη να βρεθεί στο επίκεντρο της ενιαίας ψηφιακής αγοράς: α) ελεύθερη και καθολική πρόσβαση β) ανοικτό και ουδέτερο διαδίκτυο γ) πρόληψη καταχρήσεων δ) τυποποίηση των ΤΠΕ ε) διαλειτουργικότητα και διασυνδεσιμότητα στ) υπολογιστικό νέφος ζ) έλεγχος των τιμών, πχ. ελάχιστες χρεώσεις η) εκπαίδευση και κατάρτιση θ) προστασία από τις διαδικτυακές απάτες και το ηλεκτρονικό έγκλημα (πχ. πειρατεία, παραχάραξη) ι) ασφάλεια (συμπεριλαμβανομένης της προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, της προστασίας των παιδιών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες) ια) κώδικας ψηφιακών δικαιωμάτων (1) ιβ) εφαρμογή της οδηγίας περί δικαιωμάτων του καταναλωτή στο ψηφιακό περιβάλλον ιγ) αναθεώρηση της νομοθεσίας για την οδηγία περί ηλεκτρονικού εμπορίου, τις ηλεκτρονικές πληρωμές και την κινητή τηλεφωνία ιδ) αναθεώρηση της πολιτικής για τις ρ/τ εκπομπές ιε) ενημερωτικές εκστρατείες ιστ) συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών σε όλα τα επίπεδα λήψης πολιτικών αποφάσεων ιζ) έκδοση ενός ηλεκτρονικού οδηγού για τις ψηφιακές υπηρεσίες

2. Ο πολίτης στο επίκεντρο της εσωτερικής ψηφιακής αγοράς ως οικονομικός, κοινωνικός και πολιτικός παράγοντας με γνώμονα τις τέσσερις βασικές ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς

2.1 Η ανάδειξη του πολίτη σε οικονομικό παράγοντα: Η ψηφιακή επανάσταση έχει οδηγήσει στην κατάργηση αρκετών θέσεων εργασίας. Ωστόσο, όπως παρατηρεί ο McKinsey (2), για κάθε χαμένη θέση εργασίας δημιούργησε 2,6 νέες. Η κοινωνία πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτά τα δεδομένα και έχει τις δυνατότητες να το πράξει. Ορισμένα επαγγέλματα θα εξαλειφθούν και οι νεότερες γενιές θα έχουν διαφορετική προοπτική: οφείλουν να ακολουθήσουν την ψηφιακή επανάσταση, διότι παρέχει θέσεις εργασίες. Πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα «Scratch» του πανεπιστημίου MIT προσδίδουν προστιθέμενη αξία στα ήδη υπάρχοντα προσόντα του κάθε ενεργού πολίτη. Τα εργαστήρια Skunk της NASA, τα οποία εξασφαλίζουν το κατάλληλο δημιουργικό περιβάλλον μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος αποστολής αεροσκαφών στο διάστημα, αποτελούν ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα.

2.2 Η ανάδειξη του πολίτη σε πολιτικό παράγοντα: Θα πρέπει να υπάρχει ελευθερία διακίνησης ιδεών, κάτι το οποίο διευκολύνεται σε μεγάλο βαθμό από το Διαδίκτυο. Οι νέες γενιές, αν και προσκολλημένες στο Διαδίκτυο, εντούτοις ταξιδεύουν περισσότερο απ' ό,τι οι προηγούμενες. Το Διαδίκτυο παράγει επιθυμία διασύνδεσης με τον κόσμο. Η ψηφιακή τεχνολογία έχει δημιουργήσει μια νέα μορφή ελεύθερης κυκλοφορίας.

2.2.1 Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα, εντός και εκτός Ευρώπης, σχετικά με την κινητοποίηση των πολιτών για να εκφράσουν τις απόψεις τους και να επηρεάσουν δημοκρατικά το πολιτικό γίγνεσθαι. Είναι δε σαφές ότι η φωνή των πολιτών πρέπει να εισακουστεί ακόμα περισσότερο στο πολιτικό πεδίο. Αλλά και οι δημοκρατικές διαδικασίες πρέπει επίσης να προσαρμοστούν στην ψηφιοποίηση.

2.3 Ο πολίτης ως κοινωνικός παράγοντας: Οι ηλεκτρονικές δεξιότητες δεν αφορούν απλώς τη δυνατότητα χρήσης του Διαδικτύου, αλλά και την αξιοποίηση του προς όφελος του κοινωνικού συνόλου και κάθε ατόμου χωριστά. Γι' αυτό και πρέπει οι κοινότητες να κάνουν ευρύτερη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρει το Διαδίκτυο. Μολαταύτα, σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να γίνεται απολύτως σεβαστή η επιλογή του καθενός να το χρησιμοποιεί ή όχι.

2.4 Όπως υπογραμμίζεται και στα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «Ολοκλήρωση της ενιαίας ψηφιακής αγοράς» (3) και «Ενιαία αγορά για τους Ευρωπαίους» (4), έχουν αρκετές αδυναμίες οι τις προσπάθειες που καταβάλλονται για να βρεθεί ο πολίτης πραγματικά στο επίκεντρο της Εσωτερικής Αγοράς. Οι αδυναμίες, οι οποίες δεν είναι μόνο νομοθετικής αλλά και κοινωνιολογικής φύσεως, αφορούν τη μόνιμη ύπαρξη πολλών κωλυμάτων που δυσχεραίνουν την πλήρη πρόσβαση του καταναλωτή στην Εσωτερική Αγορά.

3. Γενικές παρατηρήσεις και δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για την ενίσχυση της χρήσης ψηφιακών μέσων εκ μέρους του πολίτη – Σκέψεις για ένα σχέδιο δράσης

Η δυνατότητα πρόσβασης, η γνώση και η εμπιστοσύνη αποτελούν τα σημαντικότερα ζητούμενα όσον αφορά τη χρήση του Διαδικτύου και την ενσωμάτωση στην ψηφιακή αγορά.

3.1 Πρόσβαση

Κάθε πολίτης της EE πρέπει να έχει την ίδια δυνατότητα πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Προς τούτο, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι υποδομές, το υλισμικό, το λογισμικό και η οργάνωση της ανάπτυξης ικανοτήτων (orgware) (5).

Πρόσβαση μέσω των υποδομών

3.1.1 Κάθε πολίτης της EE πρέπει να έχει την ίδια δυνατότητα πρόσβασης στο Διαδίκτυο (6). Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καθορισθεί η μέγιστη τιμή κόστους ανά Mbps, για πρόσβαση τόσο από σταθερές, όσο και από κινητές συσκευές, και να ισχύσει σε όλα τα κράτη μέλη.

3.1.1.1 Σύμφωνα με τον Φορέα Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (BEREC), οι περισσότερες εθνικές ρυθμιστικές αρχές έλαβαν καταγγελίες από καταναλωτές σχετικά με την απόκλιση μεταξύ των διαφημιζόμενων και των πραγματικών ταχυτήτων σύνδεσης με το Διαδίκτυο. Η πραγματική εσωτερική ψηφιακή αγορά μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν όλοι οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύων της EE τελούν υπό αυστηρό δημόσιο έλεγχο προκειμένου να διασφαλίζεται το ονομαστικό εύρος ζώνης σύμφωνα με τον πυλώνα του ψηφιακού θεματολογίου που αφορά την ευρυζωνικότητα.

3.1.1.2 Σήμερα, η ετερογενής πρόσβαση στο Διαδίκτυο μέσω κινητών τηλεφώνων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στη δημιουργία μιας ουσιαστικής εσωτερικής ψηφιακής αγοράς, και τούτο επειδή η ταχεία εξάπλωση των ευφυών τηλεφώνων (smartphone) και των πινακιδίων (tablet) αυξάνει ολοένα και περισσότερο την οικονομική σημασία των διαδικτυακών δραστηριοτήτων των πολιτών μέσω κινητού τηλεφώνου (ηλεκτρονικό εμπόριο, ηλεκτρονική υγεία, κ.λπ.). Σε αυτό το πλαίσιο, η Δράση 101 του ψηφιακού θεματολογίου ορίζει σαφώς ότι, μέχρι το 2015, θα πρέπει να έχει σχεδόν εκμηδενιστεί η διαφορά μεταξύ περιαγωγής και εθνικών χρεώσεων.

3.1.1.3 Επιπλέον, χάρη στις κατάλληλες υποδομές, πρέπει να παρέχεται πλήρης κάλυψη όλης της επικράτειας της EE προκειμένου να αποφεύγεται αποκλεισμός πολιτών που ζουν σε αγροτικές περιοχές. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ενδεχομένως οι φορείς του τομέα να μην κρίνουν οικονομικά συμφέρουσα την εξασφάλιση υποδομών. Εντούτοις, το συγκεκριμένο εμπόδιο πρέπει να αρθεί. Μια λύση ενδεχομένως να είναι οι ΣΔΙΤ στις αγροτικές περιοχές, και μια άλλη η σύμπραξη παρόχων περιεχομένου σε επενδύσεις στις υποδομές, δεδομένου ότι και οι ίδιοι συχνά ωφελούνται από την ύπαρξη δικτύων σύνδεσης.

Σημεία ασύρματης σύνδεσης στις πόλεις

3.1.2 Η βασική δωρεάν πρόσβαση σε ασύρματα δίκτυα (wifi) πρέπει να αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε Ευρωπαίου πολίτη. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η οργάνωση δημόσιων δωρεάν σημείων σύνδεσης στο Διαδίκτυο (hot-spots) στις πόλεις και η παροχή πρόσβασης σε ανοιχτά δεδομένα 2.0 καθώς και σε προγράμματα ανοικτού κώδικα θα δώσουν τη δυνατότητα επικοινωνίας και αναζήτησης εργασίας (7).

3.1.3 Αν και η κατά τόπους κάλυψη δεν πρέπει να αποτελεί αυστηρή προϋπόθεση, είναι όμως απαραίτητο κάθε δήμος να εγγυάται τουλάχιστον ένα δωρεάν σημείο ασύρματης σύνδεσης. Μια λογική προσέγγιση θα ήταν η εξασφάλιση ενός ελάχιστου αριθμού δωρεάν σημείων σύνδεσης με το Διαδίκτυο ανάλογου με τον πληθυσμό· κάθε εθνική ρυθμιστική αρχή μπορεί να δημιουργήσει τοπικούς κανόνες συμβατούς με τις οδηγίες της EE.

3.1.4 Παρότι αναγνωρίζεται η ύψιστη σημασία της πρόσβασης στο Διαδίκτυο και στο καθολικό ευρυζωνικό δίκτυο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμανε ότι δεν υπάρχει συναίνεση σχετικά με τον μελλοντικό ρόλο της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας (ΥΙΤΚΥ) στην προώθηση των στόχων της EE ως προς την ευρυζωνικότητα (8).

3.1.5 Μέχρι σήμερα, η Φινλανδία, η Ισπανία και η Μάλτα έχουν θεσπίσει νομοθεσία για τη συμπερίληψη της ευρυζωνικότητας στην εθνική ΥΠΚΥ. Στις 5 Ιουλίου 2011, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα (9) στο οποίο υπογράμμιζε τη σημασία των ΥΠΚΥ ως πλέγματος ασφαλείας για την κοινωνική ένταξη.

Υλισμικό

3.1.6 Η ένταξη όλων των Ευρωπαίων πολιτών στην ψηφιακή αγορά σημαίνει δυνατότητα σύνδεσης με το Διαδίκτυο, πράγμα που συνεπάγεται την κτήση κατάλληλου υλισμικού και λογισμικού για τη σύνδεση με το Διαδίκτυο.

3.1.6.1 Το βασικό υλισμικό (10) πρέπει να διατίθεται σε όλες τις χώρες της EE σε τιμή προσιτή για όλους. Γι' αυτόν τον λόγο η ΕΟΚΕ τάσσεται σαφώς υπέρ της εκπόνησης συγκεκριμένου σχεδίου υπό τον «Ορίζοντα 2020», βάσει του οποίου το βασικό υλισμικό θα κατασκευάζεται στην Ευρώπη σε πραγματικά προσιτή τιμή. Δυστυχώς ο προϋπολογισμός του "Ορίζοντα 2020" μειώθηκε πρόσφατα από το Συμβούλιο.

Λογισμικό

3.1.6.2 Το λογισμικό (11) θα πρέπει να είναι ανοιχτού κώδικα, ώστε να αποφεύγεται το πρόσθετο κόστος και να είναι δυνατή η χρήση κοινών προτύπων εργαλείων επεξεργασίας και ανταλλαγής εγγράφων χωρίς ιδιοκτησία. Επιπλέον, το εν λόγω λογισμικό πρέπει να είναι κατάλληλο για χρήση από άτομα με ειδικές ανάγκες. Το λογισμικό ανοιχτού κώδικα θα πρέπει να συμπληρώνει το υπόλοιπο βασικό λογισμικό.

3.2 Προστασία του ανοικτού Διαδικτύου και της ουδετερότητας του

3.2.1 Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει (12) ότι, από τη σκοπιά του πολίτη της EE, οι Πάροχοι Υπηρεσιών Διαδικτύου (ΠΥΔ) οφείλουν να εγγυώνται ότι ο πολίτης μπορεί να συνδεθεί στο δημόσιο Διαδίκτυο χωρίς περιορισμούς από τις κυβερνήσεις ή τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων ως προς το περιεχόμενο, τους ιστοτόπους, τις πλατφόρμες, το είδος του εξοπλισμού με τον οποίο ενδέχεται να είναι συνδεδεμένος και τους τρόπους επικοινωνίας που επιτρέπονται. Αυτή ακριβώς είναι και η έννοια του «ανοικτού Διαδικτύου», ενός από τα θεμελιώδη δικαιώματα του ψηφιακού πολίτη.

3.2.2 Επιπλέον, όλοι οι ΠΥΔ της EE πρέπει να αντιμετωπίζουν όλες τις πηγές παρόμοιων Διαδικτυακών δεδομένων ως ισότιμες, χωρίς διακρίσεις μεταξύ διαφόρων ειδών κυκλοφορίας για οικονομικούς λόγους.

3.2.3 Τα προκαταρκτικά ευρήματα του BEREC σχετικά με τις πρακτικές διαχείρισης κυκλοφορίας στην Ευρώπη αποκαλύπτουν σαφώς ότι η πρακτική παρεμπόδισης της κυκλοφορίας VoIP (13) είναι συνηθισμένη (14).

3.2.4 Οι ρυθμιστικές αρχές της EE διαπίστωσαν ότι οι υπηρεσίες VoIP, όπως το Skype, παρεμποδίζονται από τους φορείς εκμετάλλευσης κινητής τηλεφωνίας. Η διομότιμη επικοινωνία, η οποία επιτρέπει την ανταλλαγή αρχείων μεταξύ χρηστών του Διαδικτύου, συχνά επιβραδύνεται ή παρεμποδίζεται από φορείς εκμετάλλευσης τόσο σταθερής όσο και κινητής τηλεφωνίας. Καθώς ολοένα και περισσότερες υπηρεσίες γίνονται Διαδικτυακές, φαίνεται, ότι οι φορείς εκμετάλλευσης μπαίνουν στον πειρασμό να προβαίνουν σε διακρίσεις έναντι άλλων υπηρεσιών που ανταγωνίζονται τις δικές τους ή που δεν αποφέρουν υψηλά κέρδη, δημιουργώντας ουσιαστικά λωρίδες ταχείας και βραδείας κυκλοφορίας για διάφορες υπηρεσίες. Το αποτέλεσμα είναι να υπονομεύεται σοβαρά η δικτυακή ουδετερότητα.

3.2.5 Αντιθέτως, η αρχή της δικτυακής ουδετερότητας υπαγορεύει ότι κανένας πάροχος δεν μπορεί να θέσει προτεραιότητες στην κυκλοφορία μέσω Διαδικτύου για οικονομικούς λόγους. Οι πάροχοι πρέπει να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξυπηρετούν κάθε χρήστη. Η έκφραση «διαδικτυακή ουδετερότητα» απουσιάζει πλήρως από την Ανακοίνωση του ψηφιακού θεματολογίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αρχή της διαδικτυακής ουδετερότητας πρέπει να οριστεί με σαφήνεια και να κατοχυρώνεται βάσει του ενωσιακού δικαίου ως συμπλήρωμα των δικαιωμάτων των πολιτών, όπως αυτά ορίζονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της EE.

3.3 Οργάνωση ανάπτυξης ικανοτήτων

3.3.1 Η τεχνολογία δεν επαρκεί για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ενιαίας ψηφιακής αγοράς· εξίσου χρήσιμη είναι η οργάνωση ανάπτυξης ικανοτήτων -δηλαδή η γνώση, οι δεξιότητες και η επίγνωση των χρηστών. Γι' αυτό και η ΕΟΚΕ δίνει μεν έμφαση στη γνώση –εν προκειμένω στις ηλεκτρονικές δεξιότητες– δεν παύει όμως να σταθμίζει τα οφέλη έναντι των κινδύνων που συνεπάγεται η χρήση του Διαδικτύου.

3.3.2 Γνώση

Η οργάνωση ανάπτυξης ικανοτήτων συνιστά καθοριστική πτυχή της μεγιστοποίησης της χρήσης του Διαδικτύου χάρη στην επίγνωση του τρόπου χρήσης του, όχι μόνο για λόγους αναψυχής, αλλά και για την πρόοδο του ατόμου και του συνόλου.

3.4 Διασφάλιση κατάρτισης για την απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων

3.4.1 Για να μπορούν οι πολίτες της EE να βρίσκονται πραγματικά στο επίκεντρο της εσωτερικής ψηφιακής αγοράς, χρειάζονται οπωσδήποτε ενισχυμένες ψηφιακές ικανότητες και μεγάλη εξοικείωση με τα μέσα επικοινωνίας έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί ουσιαστικά το ψηφιακό χάσμα και να μεγιστοποιηθεί η ψηφιακή ένταξή τους.

3.4.1.1 Η ψηφιακή ένταξη συνεπάγεται κυρίως παροχή ίσων ευκαιριών σε κάθε πολίτη της EE και ιδίως (15) προς: — ηλικιωμένους, — άτομα με ειδικές ανάγκες, — εργαζόμενους με χαμηλό εισόδημα, — μειονεκτούντες από εκπαιδευτικής άποψης, — μειονότητες. Είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντικό να προταθούν δείκτες ψηφιακών δεξιοτήτων και παιδείας στα μέσα επικοινωνίας (16) και να εφαρμοστούν μακροπρόθεσμες πολιτικές ηλεκτρονικών δεξιοτήτων και ψηφιακού γραμματισμού όσο το δυνατόν συντομότερα (17) σε καθένα από τα κράτη μέλη. Είναι συνεπώς επιτακτική ανάγκη τα Ταμεία Συνοχής, ιδίως το ΕΚΤ, να παρέχουν τη δυνατότητα χρήσεώς τους από τοπικούς φορείς της κοινωνίας πολιτών στις περιφέρειες με σκοπό την ανάπτυξη δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού.

3.5 Ψηφιακά σχολεία

3.5.1 Η διαδικασία ψηφιοποίησης στην Ευρώπη πρέπει να συμπεριλάβει τα σχολεία –τόσο τους καθηγητές όσο και τους μαθητές. Είναι απαραίτητο να παρασχεθούν τα μέσα για ένα πραγματικά ψηφιακό σχολείο, που σταδιακά θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ψηφιοποίηση της διοίκησης και της διδασκαλίας, και ταυτόχρονα να συμβάλλει στη βελτίωση του περιβάλλοντος.

3.5.2 Παρότι οι μαθητές είναι συνήθως πιο εξοικειωμένοι με τις νέες τεχνολογίες και χρειάζονται βοήθεια και καθοδήγηση για να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους, οι παλαιότερες γενιές εμφανίζουν υψηλό ποσοστό αναλφαβητισμού στον τομέα των ΤΠΕ. Προαπαιτούμενο για δημιουργία ψηφιακού σχολείου και ψηφιακής είναι η κατάρτιση των καθηγητών για την απόκτηση δεξιοτήτων στον τομέα των ΤΠΕ· έτσι, θα μπορούν οι ηλικιωμένοι να επικοινωνούν καλύτερα με τις νέες γενιές.

3.5.3 Πρέπει μάλιστα να σχεδιαστούν από την αρχή οι μέθοδοι διδασκαλίας. Η εύρεση του κατάλληλου συνδυασμού των παραδοσιακών μεθόδων διδασκαλίας με τις νέες τεχνολογίες αποτελεί μια συνεχή πρόκληση για τους καθηγητές.

3.5.4 Επιπλέον, για να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ της παραδοσιακής εκπαίδευσης και των νέων τεχνολογιών πρέπει να διατεθούν τα μέσα για τη διαδικτυακή διδασκαλία, έτσι ώστε να εφαρμοσθεί μια συνεπής και αξιόπιστη διαδικασία μάθησης, διαθέσιμη παντού και σε όλους. Οι Δράσεις 61 (18) και 68 (19) του ψηφιακού θεματολογίου περιέχουν μέτρα σχεδιασμού μάλλον προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι δεν θα έχουν όλοι οι μελλοντικοί τελικοί χρήστες το ίδιο επίπεδο δεξιοτήτων στον τομέα των ΤΠΕ. Συνεπώς, οι διασυνδέσεις και τα περιεχόμενα πρέπει να διαθέτουν τη δυνατότητα προσαρμογής τους σε διάφορα επίπεδα ώστε να είναι μεν φιλικά προς τον βασικό χρήστη, αλλά ταυτόχρονα και πιο απαιτητικά, και επομένως πιο ενδιαφέροντα για τον πιο έμπειρο χρήστη.

3.6 Ευρωπαϊκό πιστοποιητικό ικανότητας χειρισμού ηλεκτρονικού υπολογιστή

3.6.1 Το Ευρωπαϊκό πιστοποιητικό ικανότητας χειρισμού ηλεκτρονικού υπολογιστή (ECDL) πρέπει να επεκταθεί επισήμως σε όλα τα κράτη μέλη και να επικαιροποιείται συνεχώς σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα εργαλεία λογισμικού και υλισμικού.

3.6.1.1 Το ECDL πρέπει να βασίζεται σε ανοικτό λογισμικό και να χορηγείται μόνο έπειτα από τυποποιημένες ανά την EE εξετάσεις, ενώ πρέπει επίσης να εισαχθεί σε όλα τα προγράμματα δημόσιων σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ώστε να παρέχει βασικές και κοινές γνώσεις ΤΠ σε όλους τους σπουδαστές της EE.

3.6.2 Είναι απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή το περιεχόμενο σύμφωνα με τα μέσα.. Στην προσπάθεια της για ψηφιοποίηση της Ευρώπης, η EE πρέπει να αυξήσει τη διαθεσιμότητα ψηφιακών μέσων όπως τα ηλεκτρονικά βιβλία. Από αυτήν την άποψη, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξει περαιτέρω την Ευρωπαϊκή Βιβλιοθήκη (20), αλλά ταυτόχρονα εκφράζει την ανησυχία της μήπως αυτή η ενδεχομένως ρηξικέλευθη υπηρεσία είναι ακόμα άγνωστη σε πολλούς και πρέπει να προβληθεί καλύτερα, ιδίως στον εκπαιδευτικό κλάδο.

3.7 Εμπιστοσύνη

3.7.1 Η εμπιστοσύνη αποτελεί βασικό στοιχείο για τη βέλτιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει το Διαδίκτυο εντός της εσωτερικής αγοράς. Γι' αυτόν τον λόγο, ο πολίτης πρέπει να είναι βέβαιος ότι υφίστανται τα κατάλληλα συστήματα πρόληψης και προστασίας από βλάβες προσωπικού ή συλλογικού χαρακτήρα. Τέτοια μπορούν να είναι η δίωξη παρανομούντων στον κυβερνοχώρο, κατά τα πρότυπα της πάταξης του κοινού εγκλήματος, καθώς και η εφαρμογή ειδικής νομοθεσίας για το Διαδίκτυο.

3.8 Πρόληψη

3.8.1 Είναι απαραίτητη η επιμόρφωση με αντικείμενο τις βασικές δυνατότητες αλλά και κινδύνους του Διαδικτύου. Καθοριστική] συμβολή στην πρόληψη μπορούν να έχουν εύληπτα εκπαιδευτικές εκστρατείες με αποδέκτες ποικίλου ψηφιακού γραμματισμού.

3.8.2 Συν τοις άλλοις, βασικό στοιχείο για την πρόληψη είναι ύπαρξη ρυθμιστικού πλαισίου. Παρότι η ρύθμιση του Διαδικτύου είναι ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση, η προστασία από κάθε κίνδυνο έχει μεγάλη σημασία για τον πολίτη της EE. Γι' αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά τη χάραξη ενός εκτελεστού βασικού ρυθμιστικού πλαισίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

3.8.3 Οι πάροχοι υπηρεσιών Διαδικτύου μπορούν να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες (π.χ. όπως προβλέπεται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων) μέσω της αυτορρύθμισης, όπως συμβαίνει ήδη με επιτυχία στη διαφήμιση και σε άλλους τομείς. Αυτή η επιλογή –η οποία αποτελεί μια λύση στο πρόβλημα της σημερινής κατάστασης απορρύθμισης– προϋποθέτει ότι ο νομοθέτης θα αξιολογεί και θα εποπτεύει τακτικά το νέο καθεστώς, καθώς και ότι θα επιβάλλονται κυρώσεις.

3.9 Προστασία

3.9.1 Ο πολίτης που εισέρχεται στην ψηφιακή κοινότητα πρέπει να αισθάνεται κατάλληλα προστατευμένος και, γι' αυτόν τον λόγο, θα πρέπει να είναι σαφής ο τρόπος παροχής των σχετικών ηλεκτρονικών υπηρεσιών. Υπό αυτή την έννοια, οι πάροχοι περιεχομένου θα μπορούσαν να εκθέτουν το επίπεδο προστασίας των ιστοτόπων τους ακολουθώντας συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές (21).

3.9.2 Μία από τις μεγαλύτερες πηγές ανησυχίας των χρηστών είναι οι περιπτώσεις απάτης. Επομένως, συνιστάται η διενέργεια ερευνών με θέμα την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο Διαδίκτυο.

3.9.3 Επίσης, εξαιρετική σημασία για τον πολίτη της EE έχει η ανάπτυξη των ψηφιακών ευρυζωνικών δικτύων να μην αποβεί σε βάρος της δημόσιας υγείας. Συγκεκριμένα, κάθε κράτος μέλος πρέπει να εγγυάται, δυνάμει του ίδιου ρυθμιστικού πλαισίου της EE, τις ακόλουθες βασικές προϋποθέσεις: — ασφαλής έκθεση στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία, — απαγόρευση επικίνδυνων χημικών ουσιών σε προϊόντα ΤΠΕ, — ανάπτυξη των δικτύων σε αρμονία με το περιβάλλον, και — απαίτηση προϊόντων χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας στους δημόσιους διαγωνισμούς.

3.10 Ποινική δίωξη

3.10.1 Οι παράνομες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο είναι τόσο σοβαρές όσο και το κοινό έγκλημα, συνεπώς θα πρέπει να αντιμετωπίζονται αναλόγως. Τα κράτη μέλη οφείλουν να διαθέσουν περισσότερα μέσα για τον έλεγχο και την πάταξη του ηλεκτρονικού εγκλήματος με τρόπο αποτελεσματικό, δραστικό και ταχύ.

3.11 Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων

3.11.1 Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντάξει έναν Κώδικα ψηφιακών δικαιωμάτων του πολίτη (22) ως μέσου για την ουσιαστική προστασία του και στην καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης εντός της ενιαίας ψηφιακής αγοράς.

4. Επιμέρους παρατηρήσεις

4.1 Υπηρεσίες ηλεκτρονικής διοίκησης

4.1.1 Είναι σαφές ότι η ηλεκτρονική διοίκηση διευκολύνει τη χρήση υπηρεσιών διοίκησης κυρίως από πολίτες και τις MME. Η διαλειτουργικότητα αποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική και δραστική παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης. Μέσα σε αυτό το περίγραμμα, οι πολίτες πρέπει να έχουν πλήρη έλεγχο και πρόσβαση στα προσωπικά τους δεδομένα χωρίς τη δυνατότητα τροποποίησής τους, αλλά με την ικανότητα να εντοπίζουν αυτούς που ανέτρεξαν σε κάποιο τμήμα αυτών δικαιολογημένα ή όχι. Ωστόσο, θα πρέπει ο πολίτης να έχει την ελευθερία της επιλογής χρήσης υπηρεσιών ψηφιακής ή παραδοσιακής μορφής.

4.1.2 Η πλήρης παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης κρίνεται θεμιτή λόγω των πλεονεκτημάτων που αυτές συνεπάγονται, δηλαδή περιορισμός του κόστους, των γραφειοκρατικών διατυπώσεων και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να προκρίνουν τις ψηφιακές υπηρεσίες προκειμένου να διευκολύνουν την κυκλοφορία των πολιτών.

4.2 Οι μικρές, οι μεσαίες επιχειρήσεις και το Ευρωπαϊκό Επιχειρηματικό Δίκτυο

4.2.1 Στη γνωμοδότηση με τίτλο «Μικρή επιχείρηση, μεγάλος κόσμος» (23), η ΕΟΚΕ ζητά τη λήψη «μέτρων υποστήριξης του ηλεκτρονικού εμπορίου, το οποίο θα μπορούσε να γίνει σημαντικό εργαλείο διεθνοποίησης των ΜΜΕ». Η εφαρμογή της ψηφιακής στρατηγικής της ΕΕ αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα και για τις ΜΜΕ. Υπό αυτή την έννοια και δεδομένων των δυνατοτήτων των ΜΜΕ να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, κρίνεται σημαντική η δημιουργία μονοαπευθυντικών θυρίδων για τον ΦΠΑ, η προώθηση της ηλεκτρονικής έκδοσης τιμολογίου και του υπολογιστικού νέφους. Η κατάλληλη χρήση των ΤΠΕ, η ανάπτυξη ηλεκτρονικών δεξιοτήτων από πλευράς ΜΜΕ, η μεγαλύτερη συμμετοχή τους στις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις και η καθολική ευρυζωνική σύνδεσή τους είναι καίρια ζητούμενα. Το ίδιο ισχύει άλλωστε και για εγχειρήματα όπως το Ευρωπαϊκό υποστηρικτικό δίκτυο ηλεκτρονικού εμπορίου, το Πρόγραμμα-πλαίσιο ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας ή το Πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ.

4.2.2 Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επανεξετάσει τον τρόπο διαχείρισης του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού και να δημιουργήσει ένα ψηφιακό περιβάλλον για τις ΜΜΕ της ΕΕ. Και εδώ, η ύπαρξη κλίματος εμπιστοσύνης εντός της ενιαίας ψηφιακής αγοράς έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και μια προσέγγιση από τη βάση προς τα άνω με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων θα μπορούσε να εξασφαλίσει πρόσθετα διδακτικά οφέλη.

4.2.3 Το Ευρωπαϊκό Επιχειρηματικό Δίκτυο δημιουργήθηκε για να στηρίζει τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ να αναπτύσσουν νέες αγορές, να εφαρμόζουν νέες τεχνολογίες και να αποκτούν πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ.

4.2.4 Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού Δικτύου πρέπει να ενισχυθεί για να εξασφαλιστεί η καθολική ψηφιακή ένταξη όλων των ΜΜΕ της ΕΕ και να δοθεί σε κάθε πολίτη της ΕΕ η δυνατότητα πρόσβασης σε όλα τα διαθέσιμα ανοικτά δεδομένα που μπορούν σταδιακά να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό δίκτυο συνδέσεων σε ολόκληρη την ΕΕ.

4.2.5 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καταγράφει συνεχώς την αποτελεσματικότητα των δράσεων του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού Δικτύου μέσω της περιοδικής συλλογικής παρατηρήσεων από τις ΜΜΕ και όλους τους πολίτες της ΕΕ που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του.

4.3 Φυσικοί φραγμοί στην ενιαία ψηφιακή αγορά

4.3.1 Ένα από τα χαρακτηριστικά φυσικά εμπόδια στην ανάπτυξη της ενιαίας ψηφιακής αγοράς είναι η –ψηφιακή ή μη– γλώσσα.

4.3.2 Μολονότι αυτό συνιστά δικαίωμα κάθε ατόμου, η αποστασιοποίηση από την ενιαία ψηφιακή αγορά και τα πραγματικά οφέλη που παρέχει συνιστά ανασταλτικό παράγοντα.

4.3.3 Μολονότι έχουν αρθεί οι γεωγραφικοί φραγμοί και η απομόνωση χάρη στην ενιαία ψηφιακή αγορά, οι επαφές με τον φυσικό κόσμο (π.χ. η αποστολή αγαθών) σημαίνουν ότι η απόκεντρη τοποθεσία και η απομόνωση μπορεί αποτελέσουν φυσικό φραγμό.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Staffan NILSSON

(1) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε προσφάτως μία συλλογή των δικαιωμάτων που προβλέπονται σήμερα στα διάφορα νομοθετικά κείμενα της ΕΕ: https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/code-eu-online-rights.

(2) McKinsey Μάιος 2011: Internet Matters, the net’s sweeping impact on jobs, growth and prosperity.

(3) εισηγ. Pablo Arias Echeverría, 2012/2030 (INI), 11/12/2012.

(4) εισηγ. António Fernando Correia de Campos, 2010/2278 (INI), 06/04/2011.

(5) Σύμφωνα με το ορισμό της Wikipedia, το orgware περιγράφει την ανάπτυξη ικανοτήτων διαφόρων θεσμικών φορέων που συμμετέχουν στη διαδικασία προσαρμογής μιας νέας τεχνολογίας

(6) Το ψηφιακό θεματολόγιο αναφέρει ήδη τους τρεις βασικούς στόχους ως προς τη δυνατότητα ευρυζωνικότητας: α) μέχρι το 2013 το 100 % των πολιτών της EE πρέπει να έχουν πρόσβαση σε σύνδεση 2Mbps και, μέχρι το τέλος του 2020, β) το 100 % των πολιτών της EE πρέπει να έχουν πρόσβαση σε σύνδεση 30Mbps και γ) το 50 % των ευρωπαϊκών νοικοκυριών να έχουν συνδέσεις με το Διαδίκτυο πάνω από 100 Mbps.

(7) Βλέπε υποσημείωση αριθ. 2.

(8) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Η καθολική υπηρεσία στις ηλ-επικοινωνίες: έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης και την τρίτη τακτική επανεξέταση του πεδίου εφαρμογής σύμφωνα με το άρθρο 15 της οδηγίας 2002/22/ΕΚ (23/11/2011).

(9) Ψήφισμα (P7_TA(2011)0306).

(10) Ως υλισμικό νοούνται οι σταθεροί υπολογιστές, οι φορητοί υπολογιστές, οι υπολογιστές τύπου netbook, τα ευφυή τηλέφωνα, τα πινακίδια ή οποιαδήποτε ηλεκτρονική συσκευή με δυνατότητα σύνδεσης στο Διαδίκτυο.

(11) Ως λογισμικό νοείται κυρίως ένας φυλλομετρητής και μια δέσμη επεξεργασίας εγγράφων.

(12) ΕΕ C 24 της 28/01/2012, σ. 139.

(13) Voice over IP (Φωνή μέσω IP).

(14) Τα ευρήματα είναι αποτέλεσμα μιας έρευνας του BEREC για αρκετούς μήνες και συνιστούν πληροφορίες που συλλέχθηκαν από 250 εταιρείες σταθερής τηλεφωνίας και 150 εταιρείες κινητής τηλεφωνίας στην Ευρώπη.

(15) ΕΕ C 318 της 29/10/2011, σ. 9.

(16) Δράση 62 του ψηφιακού θεματολογίου.

(17) Δράση 66 του ψηφιακού θεματολογίου.

(18) Ανάπτυξη επιγραμμικού εκπαιδευτικού εργαλείου για καταναλωτές που αφορά τις νέες τεχνολογίες των μέσων επικοινωνίας.

(19) Ένταξη της ηλε-μάθησης στις εθνικές πολιτικές των κρατών μελών.

(20) Στη Δράση 79 του ψηφιακού θεματολογίου, προτείνεται ένα βιώσιμο πρότυπο χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής ψηφιακής βιβλιοθήκης.

(21) Ελλείψει ρυθμιστικού πλαισίου, οι πάροχοι περιεχομένου θα μπορούσαν να καταρτίσουν κώδικες δεοντολογίας όπως συμβαίνει ήδη σε πολλούς άλλους τομείς (για περισσότερες πληροφορίες: http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.self-and-co-regulation-enter-the-database).

(22) Βλ. υποσημ. 1

(23) ΕΕ C 229, 31.07.2012, p. 49.