Συμπεράσματα του Συμβουλίου

της 2ας Δεκεμβρίου 2003

σχετικά με τους υγιεινούς τρόπους ζωής: αγωγή, ενημέρωση και επικοινωνία

(2004/C 22/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ,

1. ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΙ ότι ένας από τους στόχους του προγράμματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας (2003-2008) είναι η προαγωγή της υγείας και η πρόληψη των ασθενειών μέσω του συνυπολογισμού των καθοριστικών παραγόντων της υγείας σε όλες τις πολιτικές και τις δραστηριότητες, ιδίως δε μέσω της κατάρτισης και της εφαρμογής στρατηγικών και μέτρων, περιλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την ευαισθητοποίηση του κοινού, όσον αφορά τους καθοριστικούς παράγοντες της υγείας που έχουν σχέση με τον τρόπο ζωής.

2. ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΙ μια σειρά μέτρων και διακηρύξεων της Κοινότητας υπέρ των υγιεινών τρόπων ζωής, π.χ. στους τομείς, αφενός, της καταπολέμησης του καπνίσματος και της μείωσης των βλαβερών συνεπειών του οινοπνεύματος, αφετέρου δε, της διατροφής, και επαναλαμβάνει ότι εξακολουθεί να επιδιώκει τους σχετικούς στόχους.

3. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ τη σημαντική και αυξανόμενη συμβολή των ανθυγιεινών τρόπων ζωής στην εμφάνιση ασθενειών. Ως εκ τούτου, η βελτίωση της δημόσιας υγείας αποτελεί κύριο στόχο στα κράτη μέλη και τις προσχωρούσες χώρες. Οι υγιεινότεροι τρόποι ζωής όχι μόνον μπορούν να οδηγήσουν στη βελτίωση της υγείας και τη μείωση των ασθενειών και των τραυματισμών, αλλά παράλληλα, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων δαπανών στον τομέα της υγείας, η καλύτερη πρόληψη αποτελεί εξαιρετική επένδυση και λίαν συμφέρουσα προσέγγιση από οικονομική άποψη.

4. ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΕΙ ότι το επίκεντρο πολιτικής στους τρόπους ζωής θα είναι αποτελεσματικότερο μακροπρόθεσμα αν ταυτόχρονα δίδεται έμφαση στη δημιουργία υγιεινών μορφών περιβάλλοντος και στη διαθεσιμότητα υγιεινών επιλογών σε τομείς εκτός του τομέα της δημόσιας υγείας. Τομείς με μεγαλύτερη επιρροή στην υγεία των ανθρώπων περιλαμβάνουν την κοινωνική ασφάλιση, την ύπαρξη απασχόλησης και τις συνθήκες εργασίας, τη στέγαση, το φυσικό περιβάλλον και την υγιεινή διατροφή.

5. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ ότι κατά την ανάληψη πρωτοβουλιών για τη βελτίωση της δημόσιας υγείας πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη ότι θα πρέπει να μειωθούν οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, αυτό δε μεριμνώντας ώστε καθ' όλες τις δραστηριότητες που έχουν ως στόχο να επηρεάσουν τους τρόπους ζωής να λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές και κοινωνικές ομάδες που εκτίθενται περισσότερο σε κίνδυνο.

6. ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ τα πορίσματα της μελέτης δι' ερωτηματολογίου στην οποία προέβη η Ιταλική Προεδρία σχετικά με τις πολιτικές υγείας, τους τρόπους ζωής και τις δημόσιες επικοινωνίες στην Ευρώπη, από τα οποία προκύπτει, μεταξύ άλλων, η προσήλωση των κρατών μελών και των προσχωρουσών χωρών στην προαγωγή των υγιεινών τρόπων ζωής, καθώς και η σημαντική ομοιότητα των γενικών τους στρατηγικών για καλύτερη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες ορισμένων προγραμμάτων.

7. ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ για τα συμπεράσματα και τις συστάσεις της Συνδιάσκεψης σχετικά με τους "Υγιεινούς τρόπους ζωής: Αγωγή, Ενημέρωση και Επικοινωνία", η οποία διοργανώθηκε από κοινού από την Ιταλική Προεδρία και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διεξήχθη στο Μιλάνο, στις 3 και 4 Σεπτεμβρίου 2003.

8. ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ ειδικότερα τα συμπεράσματα της Συνδιάσκεψης όσον αφορά τον αντίκτυπο των τρόπων ζωής στην υγεία, την ανάγκη για συνολική προσέγγιση, που θα περιλαμβάνει την παροχή δυνατοτήτων, όσον αφορά τους τρόπους ζωής και τη σημασία της παρακολούθησης, της αξιολόγησης και της εκτίμησης των επιπτώσεων των τρόπων ζωής.

9. ΤΟΝΙΖΕΙ τον ουσιαστικό ρόλο που διαδραματίζουν η αγωγή (ιδίως των παιδιών στο σχολείο), η ενημέρωση και η επικοινωνία, στη συνάρτηση ευρύτερων πολιτικών, στο καίριο έργο της παροχής κινήτρων και, μάλιστα, της παροχής δυνατότητας στους πολίτες και της υποβοήθησής τους να υιοθετούν υγιεινότερους τρόπους ζωής.

10. ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΕΙ τη σημασία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης με έμφαση σε συγκεκριμένους χώρους (για παράδειγμα, στα σχολεία και στους τόπους εργασίας) με σκοπό την προαγωγή υγιεινών τρόπων ζωής.

11. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ ότι είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων προκειμένου να προωθηθεί "κοινωνική ευαισθητοποίηση" όσον αφορά τη σημασία των υγιεινών τρόπων ζωής, ειδικότερα για τα παιδιά και τις άλλες ομάδες κινδύνου, και να προαχθούν θετικά υποδείγματα συμπεριφοράς και να αντιμετωπιστούν οι παραπλανητικές μορφές διαφήμισης και εμπορίας που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν ανθυγιεινό τρόπο ζωής.

12. ΤΟΝΙΖΕΙ ότι είναι σημαντικό να ενισχυθούν οι σχέσεις μεταξύ, αφενός, των προσπαθειών που καταβάλλονται για την υιοθέτηση υγιεινών τρόπων ζωής και, αφετέρου, των λοιπών κοινοτικών πολιτικών σε τομείς όπως ο κοινωνικός τομέας, το περιβάλλον, η γεωργία, οι μεταφορές και η φορολογία των προϊόντων. Κατά την έκδοση νέων ή αναθεωρημένων κοινοτικών νομοθετημάτων με επιπτώσεις στην υγεία (π.χ. στους τομείς του καπνίσματος, της ασφάλειας των τροφίμων και της επισήμανσης, των ισχυρισμών για υγιεινές ιδιότητες, της προώθησης των πωλήσεων, της Τηλεόρασης χωρίς Σύνορα κτλ.) θα πρέπει να επιδιώκεται η συνεργία με υγιεινούς τρόπους ζωής.

13. ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ για την πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής να συγκροτήσει Ομάδα "Υγιεινοί Τρόποι Ζωής" η οποία, με τη συμμετοχή ειδικών από τα κράτη μέλη, θα συμβάλει στη βελτίωση της συλλογής και της διάδοσης δεδομένων, πληροφοριών και γνώσεων που έχουν σχέση με το αντικείμενό της.

14. ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ για τη δέσμευση που ανέλαβε η Επιτροπή να συνεχίσει και να ενισχύσει τις τρέχουσες εργασίες στα πλαίσια του σκέλους "Καθοριστικοί παράγοντες της υγείας" του προγράμματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας, προκειμένου να εξασφαλιστεί ουσιαστικός γενικός συντονισμός των σχετικών δραστηριοτήτων, στις οποίες περιλαμβάνονται η καταγραφή των διαθέσιμων βέλτιστων πρακτικών, η ανάπτυξη μέσων αξιολόγησης, και η παροχή συμβουλών προς τα κράτη μέλη.

15. ΚΑΛΕΙ την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να ενημερώνουν τακτικά, ιδίως στα πλαίσια του προγράμματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας, ένα πρόγραμμα για τις ακόλουθες πρωτοβουλίες υπέρ της προαγωγής υγιεινών τρόπων ζωής:

- να συμβάλουν προκειμένου να προαχθεί, κατά θετικό τρόπο, η υιοθέτηση υγιεινών τρόπων ζωής από τους πολίτες, διοργανώνοντας σειρά δράσεων βάσει στοιχείων αποτελεσματικών παρεμβάσεων που προκύπτουν από έρευνα, με τη συμμετοχή κρατών μελών, διεθνών οργανισμών και άλλων ενδιαφερομένων,

- να καθορίσουν τα κατάλληλα μηνύματα που πρέπει να μεταδίδονται στο κοινό, τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, τους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής και τους λοιπούς ενδιαφερομένους, καθώς και να βελτιώσουν την ουσιαστική διάδοση των μηνυμάτων αυτών,

- να ενισχύσουν την παρακολούθηση όσον αφορά τον αντίκτυπο των καθοριστικών παραγόντων της υγείας και να συγκεντρώσουν έγκαιρα και αξιόπιστα δεδομένα σε συγκρίσιμη βάση,

- να χρησιμοποιήσουν ορισμένα μέσα του Προγράμματος μέσω των ομάδων και δικτύων που ήδη υπάρχουν ή που πρόκειται να συσταθούν(1). Τα μέσα αυτά θα μπορούσαν να συμπληρωθούν από συμβολές σχετικών ενδιαφερομένων, όπως της επιστημονικής και της ιατρικής κοινότητας, των ιατρών γενικής ιατρικής, των φαρμακοποιών, των νοσοκόμων, των οδοντιάτρων και των λοιπών επαγγελματιών τον τομέα της περίθαλψης που έρχονται σε επαφή με το κοινό, των αντιπροσωπευτικών φορέων των ασθενών, του εκπαιδευτικού και του ψυχαγωγικού τομέα και των ειδικών επί των επικοινωνιών, και

- να εξετάσουν, βάσει της γνωμοδότησής των κατά θέμα ειδικών ομάδων στα πλαίσια του προγράμματος, τον καλύτερο τρόπο για:

- την εφαρμογή της αποκτηθείσας πείρας από την καταπολέμηση του καπνίσματος (όπως τα διδάγματα που προκύπτουν από την αξιολόγηση της εκστρατείας για την Ευρώπη χωρίς κάπνισμα) σε άλλους τομείς (π.χ. παχυσαρκία και μείωση των βλαβερών συνεπειών του οινοπνεύματος),

- τη χρήση κατά συνεπή τρόπο, μηνυμάτων που καταρτίζονται και επικυρώνονται από κοινού στις ευρωπαϊκές, εθνικές και περιφερειακές εκστρατείες, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπός τους κατά τρόπο συνεπή προς άλλες ευρωπαϊκές ή παγκόσμιες πρωτοβουλίες,

- τη συνεργασία με την εισαγωγική ιστοσελίδα της ΕΕ σε θέματα υγείας και με κοινοτικούς φορείς, όπως ο Οργανισμός της Λισσαβώνας για τα Ναρκωτικά, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων για την υποστήριξη της ανταλλαγής πληροφοριών και τη βελτίωση της προβολής της διαδικασίας ενθάρρυνσης της επιλογής υγιεινών τρόπων ζωής,

- την πλήρη σύμπραξη της ΠΟΥ και άλλων αρμόδιων διεθνών οργανισμών στη διαδικασία αυτή,

- την ενθάρρυνση των κατασκευαστών και άλλων σχετικών εμπορικών επιχειρήσεων να συμβάλλουν, εφόσον δει, στις προσπάθειες που καταβάλλονται για την προαγωγή υγιεινών τρόπων ζωής μέσω της παραγωγής τους, της εμπορίας και άλλων σχετικών δραστηριοτήτων.

16. ΚΑΛΕΙ τα κράτη μέλη να προβαίνουν σε ανταλλαγή πληροφοριών με την Επιτροπή, διεθνείς οργανισμούς όπως η ΠΟΥ και μη κυβερνητικές ομάδες, όσον αφορά μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και συντονισμό των δραστηριοτήτων και παρεμβάσεων με σκοπό τον εντοπισμό και την αξιοποίηση συνεργιών, τη διευκόλυνση του σχεδιασμού των επιστημονικών γνωμοδοτήσεων και την καλύτερη δυνατή χρήση των διαθέσιμων πόρων.

17. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή, βάσει της ανάπτυξης της διαδικασίας αυτής και της συγκεκριμένης πείρας που αποκομίζεται στον τομέα αυτόν, να εξετάσει τον αποτελεσματικότερο τρόπο με τον οποίο θα διευκολυνθεί η συνεχής προσήλωση των κρατών μελών στη διαδικασία μετρήσιμης προαγωγής και υλοποίησης υγιεινών τρόπων ζωής.

(1) Π.χ. ομάδα "Οινοπνευματώδη" της ΓΔ "Υγεία και Προστασία των Καταναλωτών", Δίκτυο για τη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα, Φόρουμ Υγείας της Κοινότητας, Eurohealthnet, DAFNE, δίκτυο για την προαγωγή της υγείας στο χώρο εργασίας, το Δίκτυο Προώθησης της Υγείας στα Σχολεία και το Δίκτυο Αρμόδιων Αρχών για την Ενημέρωση στον Τομέα της Υγείας.