[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 22.10.2009

COM(2009) 558 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2008 {SEC(2009)1380}

1. Εισαγωγή

Η παρούσα ετήσια έκθεση καλύπτει τις εξελίξεις και δραστηριότητες του 2008 και εκπονήθηκε κατ’ εφαρμογή του άρθρου 173 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας[1].

Η παρούσα έκθεση συνοδεύεται από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, το οποίο περιέχει αναλυτικότερες πληροφορίες και στατιστικά στοιχεία. Τα κύρια κεφάλαια αφορούν τις δραστηριότητες και τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν το 2008, καθώς και τις τάσεις των δραστηριοτήτων Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΤΑ) των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

2. Εξελίξεις στην ασκούμενη πολιτική: Ευρωπαϊκός χώρος έρευνας (ΕΧΕ)

Η έρευνα αποτελεί κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής της Λισαβόνας από την έγκρισή της, το 2000. Η κοινοτική πολιτική στον τομέα της έρευνας στηρίζει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την εξέλιξη των λοιπών κοινοτικών πολιτικών, με αποτέλεσμα να καθίσταται κρίσιμο πεδίο άσκησης πολιτικής για την κατάλληλη ανταπόκριση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Οι γενικοί στόχοι της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της έρευνας επιτεύχθηκαν με την επιτυχή ολοκλήρωση του δεύτερου έτους εφαρμογής του 7ου Προγράμματος-Πλαισίου (ΠΠ7) και με τη συνέχιση της προόδου προς τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.

Η κοινοτική πολιτική στον τομέα της έρευνας εξακολουθεί να έχει ως βασικούς στόχους την άνοδο της ερευνητικής αριστείας και τη βελτίωση της κοινωνικοοικονομικής συνάφειας, με την ενίσχυση του ανοικτού χαρακτήρα και της ελκυστικότητας του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ), ώστε να υλοποιηθεί η «πέμπτη ελευθερία» (ελεύθερη κυκλοφορία της γνώσης), με την εμβάθυνση της διεθνούς συνεργασίας σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας (Ε&T) και με τη σύσφιγξη των σχέσεων με τις γειτονικές χώρες. Η ανάπτυξη στρατηγικών σχέσεων με τα κράτη μέλη παραμένει ένα από τα βασικά μέσα προόδου προς την επίτευξη των στόχων αυτών.

Αν δεν αυξηθούν οι επενδύσεις στην έρευνα και δεν αναπτυχθεί ένα ερευνητικό σύστημα παγκόσμιας κλάσης στην Ευρώπη, θα επιβαρυνθούν με υψηλό κόστος οι μελλοντικές γενεές και θα διακυβευθεί η ευημερία μας. Τα στατιστικά στοιχεία για τις επενδύσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α)[2] δείχνουν ένα μόνιμο χάσμα μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ, καθώς η ένταση Ε&Α της ΕΕ παραμένει στάσιμη στο 1,84% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), ποσοστό πολύ κατώτερο του 2,61% των ΗΠΑ.

Η συνέχιση της αύξησης των δημοσίων επενδύσεων στην Ε&Α αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις συνθήκες της δημοσιονομικής και οικονομικής κρίσης, καθώς μπορεί να έχει αντικυκλικό αποτέλεσμα σε περιόδους κατά τις οποίες συμπιέζονται οι προϋπολογισμοί Ε&Α του ιδιωτικού τομέα. Ταυτόχρονα, οι φορείς χάραξης πολιτικής πρέπει να εξασφαλίσουν ότι δεν θα συνθλιβούν οι ιδιωτικές επενδύσεις στην Ε&Α και ότι θα ελαχιστοποιηθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μέσω των δημόσιων δαπανών για Ε&Α. Μολονότι είναι δύσκολο να προβλεφθούν οι επιπτώσεις της τρέχουσας οικονομικής ύφεσης, η διαρθρωτική μεταρρύθμιση της πολιτικής Ε&Α εξακολουθεί να έχει κρίσιμη σημασία για τον μετριασμό των συνεπειών της κρίσης και την εδραίωση της ανάκαμψης. Για τον λόγο αυτό, η Ε&Α αποτέλεσε ουσιώδες τμήμα της δέσμης μέτρων για την ανάκαμψη της οικονομίας, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2008. Ειδικότερα, η Επιτροπή πρότεινε τη σύσταση τριών μεγάλων εταιρικών σχέσεων μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, στον κλάδο των αυτοκινήτων («Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πράσινων αυτοκινήτων»), στον κατασκευαστικό κλάδο («Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία κτιρίων υψηλής ενεργειακής απόδοσης») και για να αυξηθεί η χρήση της τεχνολογίας στον κλάδο της μεταποίησης («Πρωτοβουλία εργοστασίων του μέλλοντος»)[3].

Στις 30 Μαΐου 2008 το Συμβούλιο «Ανταγωνιστικότητα» δρομολόγησε τη διαδικασία της Λουμπλιάνας, κύριος στόχος της οποίας είναι να βελτιωθεί η διακυβέρνηση της ερευνητικής πολιτικής ανά την Ευρώπη ώστε να επιτευχθεί πρόοδος προς την υλοποίηση του ΕΧΕ[4]. Η διαδικασία αυτή διαμορφώνει το πλαίσιο για την ενεργό συμμετοχή όλων των σημαντικών συντελεστών της έρευνας στην υλοποίηση πέντε συγκεκριμένων πρωτοβουλιών πολιτικής για τον ΕΧΕ, οι οποίες ανελήφθησαν το 2008 (βλ. σημείο 3.1).

Στις 2 Δεκεμβρίου 2008 το Συμβούλιο «Ανταγωνιστικότητα» ενέκρινε μακροπρόθεσμη προοπτική του ΕΧΕ με ορίζοντα το 2020[5]. Στην προοπτική αυτή, που αποτελεί κομβικό σημείο αναφοράς για τον προσδιορισμό των μελλοντικών δράσεων, προβλέπεται ότι ο ΕΧΕ θα έχει ωριμάσει έως το 2020 και θα προσφέρει ελκυστικούς όρους για τη διεξαγωγή έρευνας και για επενδύσεις σε κλάδους έντασης Ε&Α στην Ευρώπη, μέσω της βελτιστοποίησης του υγιούς ανταγωνισμού, της συνεργασίας και του συντονισμού στον επιστημονικό τομέα.

Στον πυρήνα της προοπτικής του ΕΧΕ βρίσκεται η υλοποίηση της «πέμπτης ελευθερίας», την οποία επικρότησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου του 2008[6] και η οποία συνίσταται στην ελεύθερη κυκλοφορία των ερευνητών, της επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογίας σε όλη την Ευρώπη. Καθοριστικοί παράγοντες είναι, εν προκειμένω, η άρση των εμποδίων και η παροχή νέων κινήτρων για την τόνωση της εν λόγω κυκλοφορίας, μεταξύ άλλων με την αναθεώρηση των πτυχών των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών που επηρεάζουν την έρευνα και τη γνώση.

3. Δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της ΕΕ

3.1. Επιτεύγματα της ασκούμενης πολιτικής

Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2008 δρομολόγησε τον δεύτερο κύκλο της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισσαβόνας και επαναβεβαίωσε την έρευνα και τη γνώση ως μία από τις τέσσερις προτεραιότητες6. Η περαιτέρω πρόοδος προς την υλοποίηση του στόχου της ΕΕ που αφορά την ένταση Ε&Α, καθώς και του ΕΧΕ χαρακτηρίζεται ρητά ως πεδίο όπου πρέπει να ενισχυθεί η δράση.

Η διαδικασία της Λουμπλιάνας διαμορφώνει το πλαίσιο για τον συνδυασμό πολιτικών δεσμεύσεων υψηλού επιπέδου και του γενικού προσανατολισμού του ΕΧΕ με απτή πρόοδο, μέσω κοινών δράσεων και σταθερών εταιρικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών, της Επιτροπής και των σημαντικών συντελεστών της έρευνας. Στο πλαίσιο αυτό, ανελήφθησαν το 2008 πέντε πρωτοβουλίες για τον ΕΧΕ, ως επακόλουθο του διαλόγου και των διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερομένους σχετικά με την πράσινη βίβλο του 2007 για τον ΕΧΕ[7]:

- Προκειμένου να επιταχυνθεί η δημιουργία πραγματικής αγοράς εργασίας για τους ερευνητές, εκδόθηκε ανακοίνωση με τον τίτλο «Καλύτερες σταδιοδρομίες και περισσότερη κινητικότητα: μια ευρωπαϊκή σύμπραξη για τους ερευνητές»[8]. Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας αυτής έχει αρχίσει.

- Προκειμένου να βελτιωθεί η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας που διεξάγεται με δημόσια χρηματοδότηση, η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση και κώδικα ορθής πρακτικής για τα πανεπιστήμια και τους άλλους δημόσιους ερευνητικούς οργανισμούς σχετικά με τη διαχείριση της διανοητικής ιδιοκτησίας στις δραστηριότητες μεταφοράς γνώσης[9]. Έχουν συσταθεί ομάδα εργασίας της Επιτροπής Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας της ΕΕ (CREST)[10] και ειδικό φόρουμ για να στηρίξουν την εφαρμογή της σύστασης και του κώδικα ορθής πρακτικής.

- Εκδόθηκε ανακοίνωση με θέμα τον κοινό προγραμματισμό[11] των δημοσίων ερευνητικών προγραμμάτων. Για την επιλογή των θεματικών πεδίων συγκροτήθηκε ομάδα υψηλού επιπέδου για τον κοινό προγραμματισμό (GPC) υπό την αιγίδα του Συμβουλίου. Τα κράτη μέλη ηγούνται μιας προσπάθειας για την ανάληψη κοινής πρωτοβουλίας στο πεδίο των νευροεκφυλιστικών ασθενειών και, ειδικότερα, της νόσου του Alzheimer («Πρωτοβουλία Alzheimer»).

- Η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση σχετικά με νομικό πλαίσιο για τις ευρωπαϊκές ερευνητικές υποδομές[12], η οποία αποσκοπεί στη διαμόρφωση προσαρμοσμένου στις ανάγκες νομικού πλαισίου ώστε να διευκολυνθεί η από κοινού εγκατάσταση και εκμετάλλευση ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών μεγάλης κλίμακας από τα κράτη μέλη.

- Εκδόθηκε ανακοίνωση με τον τίτλο «Ευρωπαϊκό στρατηγικό πλαίσιο για διεθνή επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία», στην οποία τονίζεται η σημασία της ενίσχυσης της σύμπραξης κρατών μελών και Επιτροπής για τη βελτίωση του συντονισμού και τη δημιουργία συνεργιών με τον υπόλοιπο κόσμο όσον αφορά τη συνεργασία Ε&Τ[13]. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, οι αυξανόμενες παγκόσμιες προκλήσεις επιτείνουν την ανάγκη για μια νέα προσέγγιση της διεθνούς συνεργασίας σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας.

Τον Ιούνιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επέλεξε τη Βουδαπέστη ως έδρα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT), μιας πρωτοβουλίας με την οποία επιδιώκεται η πληρέστερη ενοποίηση των τριών κορυφών – έρευνα, εκπαίδευση, καινοτομία – του τριγώνου της γνώσης. Διορίστηκαν 18 μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου που εκπροσωπούν τον τομέα της έρευνας, την τριτοβάθμια εκπαίδευση και τον επιχειρηματικό κόσμο, ενώ μέχρι το τέλος του 2009, θα επιλεγούν και θα αρχίσουν να δραστηριοποιούνται οι πρώτες Κοινότητες Γνώσης και Καινοτομίας (ΚΓΚ).

Το 2008 οι Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες (ΕΤΠ)[14] αποτέλεσαν την αιχμή του δόρατος στην επιδίωξη της Επιτροπής να υλοποιήσει διαφορετικές μορφές συμπράξεων μεγάλης κλίμακας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα: είχαν ως έμμεσο αποτέλεσμα Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες (ΚΤΠ), συνέβαλαν στην ανάληψη πρωτοβουλιών από τη βιομηχανία στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου Ενεργειακών Τεχνολογιών (Σχέδιο ΣΕΤ)[15] και διευκόλυναν τη διαμόρφωση των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στο πλαίσιο της προαναφερθείσας δέσμης μέτρων για την ανάκαμψη της οικονομίας[16]. Ορισμένες ΕΤΠ υπερέβησαν το ερευνητικό τους θεματολόγιο, συμβάλλοντας στην Πρωτοβουλία για τις Πρωτοπόρους Αγορές[17].

Το 2008 αναπτύχθηκαν περαιτέρω τα υφιστάμενα μέσα συνεργασίας που προβλέπει το ΠΠ7, όπως οι πρωτοβουλίες του άρθρου 169 και οι ΚΤΠ[18]. Η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για ευρωπαϊκό κοινό ερευνητικό πρόγραμμα μετρολογίας[19], βασιζόμενο στο άρθρο 169, ενώ επιτεύχθηκε συμφωνία όσον αφορά τόσο την πρωτοβουλία υποβοηθούμενης από το περιβάλλον αυτόνομης διαβίωσης[20], όσο και την πρωτοβουλία Eurostars[21]. Μετά την έκδοση των κανονισμών για τη σύσταση των τεσσάρων πρώτων ΚΤΠ[22], το 2007, το Συμβούλιο εξέδωσε το 2008 κανονισμό για την πέμπτη ΚΤΠ, η οποία έχει ως αντικείμενο τις κυψέλες καυσίμου και το υδρογόνο[23]. Και οι πέντε ΚΤΠ άρχισαν να λειτουργούν το 2008. Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, που συνοδεύει την παρούσα έκθεση, περιέχει στατιστικά στοιχεία για τις δραστηριότητες του 2008 των τεσσάρων ΚΤΠ που συνεστήθησαν το 2007. Πρόκειται για την πρώτη έκθεση σχετικά με την πρόοδο που σημείωσαν οι εν λόγω ΚΤΠ, η οποία πρέπει να υποβληθεί σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1 των αντίστοιχων κανονισμών του Συμβουλίου.

Η χρηματοδοτική διευκόλυνση καταμερισμού του κινδύνου (RSFF) εξασφαλίζει δάνεια για επενδύσεις στην Ε&Α και στην καινοτομία με στήριξη από το ΠΠ7. Το ΠΠ7 θα συνεισφέρει στον μηχανισμό αυτό έως 1 δισ. ευρώ, ποσό το οποίο, προστιθέμενο στη συνεισφορά της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), θα επιτρέψει τη διάθεση 8-12 δισ. ευρώ υπό μορφή δανείων. Το 2008, στο πλαίσιο της RSFF, η ΕΤΕπ υπέγραψε 16 πράξεις δανειοδότησης ύψους 1020 εκατ. ευρώ. Από τον Ιούλιο του 2007, οπότε δρομολογήθηκε η RSFF, το συνολικό ύψος των δανείων που εγκρίθηκαν βάσει αυτής έφθασε τα 1480 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2007-2008.

Σημειωτέον ότι, τον Δεκέμβριο του 2008, το Συμβούλιο ενέκρινε τη σύσταση, στην ΕΤΕπ, ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για καθαρές μεταφορές (ECTF), με σκοπό τη στήριξη των επενδύσεων για Ε&Α και καινοτομία στα πεδία της μείωσης των εκπομπών και της ενεργειακής απόδοσης του ευρωπαϊκού κλάδου των μεταφορών. Η ECTF θα έχει ετήσιο προϋπολογισμό 4 δισ. ευρώ και αποδέκτες τους κλάδους των αυτοκινήτων, των σιδηροδρόμων, της αεροναυτικής και της ναυπηγικής.

Το 2008 υπεγράφησαν πράξεις σύνδεσης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και του Μαυροβουνίου με το ΠΠ7. Ερευνητές από 39 χώρες (27 κράτη μέλη και 12 συνδεδεμένες χώρες) συμμετέχουν στα ερευνητικά έργα του ΠΠ7 έχοντας πλέον τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις. Επιπλέον, το 2008 συνήφθη η συμφωνία συνεργασίας Ε&T με την Αίγυπτο, που ήδη ίσχυε προσωρινά, υπεγράφη συμφωνία συνεργασίας Ε&T με τη Ν. Ζηλανδία και άρχισαν διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας συνεργασίας Ε&T με την Ιορδανία (ΕΚ). Συνήφθησαν επίσης και άρχισαν να ισχύουν οι συμφωνίες σύνδεσης με την Ελβετία και το Ισραήλ (ΕΚ), που ήδη ίσχυαν προσωρινά.

Στη διάσκεψη του Παρισιού για το Σχέδιο ΣΕΤ15, συνεστήθη ο Ευρωπαϊκός Συνασπισμός Ενεργειακής Έρευνας (ΕΣΕΕ). Στη διάρκεια του 2009 οι ευρωπαϊκές βιομηχανικές πρωτοβουλίες, που προβλέπονται στο σχέδιο ΣΕΤ, θα καθορίσουν χρονοδιαγράμματα για τις αντίστοιχες τεχνολογίες. Ο ΕΣΕΕ θα μεριμνά ώστε το ερευνητικό θεματολόγιο να εξασφαλίζει τη συνέχεια και να παρέχει ισχυρή βάση καινοτομίας στις πρωτοβουλίες.

Με τρεις ανακοινώσεις[24] που αφορούν τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) καταστρώθηκε πλήρης στρατηγική για την έρευνα και την καινοτομία στον τομέα αυτό στην ΕΕ. Η στρατηγική αυτή στηρίζεται στα επιτεύγματα των δραστηριοτήτων ΤΠΕ του προγράμματος-πλαισίου και στα διδάγματα που αντλήθηκαν από αυτές.

Στις ανακοινώσεις προτείνονται δράσεις που συνδυάζουν την κινητήρια δύναμη τόσο της προσφοράς, όσο και της ζήτησης καινοτομίας, τις δημόσιες συμβάσεις για Ε&Α και τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, με στόχο την πρωτοπορία, κυρίως όσον αφορά την ανάπτυξη του Διαδικτύου του μέλλοντος. Προτείνονται επίσης συγκεκριμένα μέτρα για να παύσει ο κατακερματισμός των προσπαθειών έρευνας και καινοτομίας με αντικείμενο τις ΤΠΕ, να βελτιωθεί ο συντονισμός των προσπαθειών αυτών και να υπάρχει δυνατότητα συγκέντρωσης των πόρων, όταν χρειάζεται.

Η ανακοίνωση με τον τίτλο «Προς μια συνεκτική στρατηγική καθορισμού ενός ευρωπαϊκού θεματολογίου γεωργικών ερευνών»[25] δίνει έμφαση σε ορισμένες πρωτοβουλίες καίριας σημασίας για την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή γεωργία. Το 2008 εκδόθηκε επίσης ανακοίνωση[26] στην οποία περιγράφεται σε γενικές γραμμές μια ευρωπαϊκή στρατηγική για θαλάσσια και ναυτιλιακή έρευνα.

Τα διαρθρωτικά ταμεία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη στήριξη των περιφερειών προκειμένου να υλοποιήσουν τη στρατηγική της Λισσαβόνας. Οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας για τη συνοχή επικεντρώνονται ολοένα περισσότερο στις προτεραιότητες της Λισσαβόνας, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η έρευνα. Από ανάλυση όλων των εγκεκριμένων επιχειρησιακών προγραμμάτων[27] προκύπτει ότι σχεδόν το 25% του συνόλου των χρηματοδοτικών πόρων των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ για την περίοδο 2007-2013 (ήτοι 86 εκατ. ευρώ) προβλέπεται να διατεθούν για Ε&Α και καινοτομία[28].

3.2. Εφαρμογή των προγραμμάτων πλαισίων

Το 7ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο (ΠΠ7), με συνολικό προϋπολογισμό άνω των 50 δισ. ευρώ (ΠΠ7 της Ευρατόμ: 2,7 δισ. ευρώ για πενταετή περίοδο) αποτελεί καίριας σημασίας μέσο για την κάλυψη των αναγκών της Ευρώπης από πλευράς απασχόλησης, ανταγωνιστικότητας και αειφόρου ανάπτυξης και των ερευνητικών αναγκών άλλων κοινοτικών πολιτικών, καθώς και για την κατάκτηση της πρωτοκαθεδρίας στην παγκόσμια οικονομία της γνώσης.

Το 2008 ήταν το δεύτερο έτος εφαρμογής του ΠΠ7. Δημοσιεύθηκαν 55 προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, που είχαν ως αποτέλεσμα να υποβληθούν περίπου 14000 προτάσεις από περισσότερους από 72000 αιτούντες. Επιλέχθηκαν για χρηματοδότηση περίπου 2500 προτάσεις.

Βάσει του ΠΠ7 έχουν συσταθεί δύο εκτελεστικοί οργανισμοί. Ο Εκτελεστικός Οργανισμός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΟΕΣΕ)[29] ιδρύθηκε για να υλοποιήσει το ειδικό πρόγραμμα «Ιδέες» του ΠΠ7. Ο Εκτελεστικός Οργανισμός Έρευνας (ΕΟΕ)[30] θα υλοποιήσει μέρη των ειδικών προγραμμάτων «Συνεργασία» (θεματικοί τομείς «Διάστημα» και «Ασφάλεια»), «Ικανότητες» (έρευνα προς όφελος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων) και «Άνθρωποι» του ΠΠ7 και θα παρέχει γενικές υπηρεσίες υποστήριξης του ΠΠ7[31] όσον αφορά την παραλαβή/αξιολόγηση των προτάσεων, τη διαχείριση των επιστολών διορισμού εμπειρογνωμόνων ως αξιολογητών και την επικύρωση των νομικών και οικονομικών στοιχείων των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα.

Οι δέκα θεματικοί τομείς που προσδιορίζονται στο πρόγραμμα «Συνεργασία» αντικατοπτρίζουν τα βασικά γνωστικά και τεχνολογικά πεδία, στα οποία η ερευνητική αριστεία έχει ιδιαίτερη σημασία για τη βελτίωση της ικανότητας της Ευρώπης να ανταποκριθεί στις μελλοντικές προκλήσεις. Το 2008 υποβλήθηκαν συνολικά 4619 προτάσεις, από τις οποίες επιλέχθηκαν για χρηματοδότηση 787, με συνολική αιτούμενη κοινοτική συνεισφορά που υπερβαίνει τα 2,8 δισ. ευρώ. Καταβλήθηκαν προσπάθειες για την αύξηση των διαθεματικών δραστηριοτήτων και συνεργασιών με τρίτες χώρες μέσω κοινών ή συντονισμένων προσκλήσεων υποβολής προτάσεων.

Στην περίπτωση του προγράμματος «Ιδέες» , το 2008 δημοσιεύθηκε η πρώτη πρόσκληση υποβολής προτάσεων για επιχορηγήσεις προηγμένης έρευνας. Η πρόσκληση αυτή οδήγησε στην υποβολή περισσότερων από 2000 προτάσεων, από τις οποίες επιλέχθηκαν 275, με συνολική αιτούμενη κοινοτική συνεισφορά περίπου 589 εκατ. ευρώ.

Το πρόγραμμα «Άνθρωποι» στηρίζει σειρά δράσεων για την προαγωγή της κατάρτισης και της δικτύωσης ερευνητών, της επαγγελματικής εξέλιξης, της δια βίου μάθησης και των συμπράξεων πανεπιστημίων-βιομηχανίας. Το 2008 υποβλήθηκαν 4563 προτάσεις, από τις οποίες επιλέχθηκαν περίπου 1200.

Το πρόγραμμα «Ικανότητες» έχει ως στόχο την ανάπτυξη των καλύτερων δυνατών πόρων και συνθηκών για την ερευνητική κοινότητα της Ευρώπης. Υποβλήθηκαν συνολικά 1659 προτάσεις για τις διάφορες δραστηριότητες του προγράμματος και επιλέχθηκαν 281, με συνολική αιτούμενη κοινοτική συνεισφορά περίπου 782 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά το ΠΠ7 της Ευρατόμ , υποβλήθηκαν 38 προτάσεις με αντικείμενο την πυρηνική σχάση και την ακτινοπροστασία, από τις οποίες επιλέχθηκαν για χρηματοδότηση 18, με συνολική αιτούμενη κοινοτική συνεισφορά περίπου 52 εκατ. ευρώ.

Στη διάρκεια του 2008, το Κοινό Κέντρο Ερευνών συνέχισε τις ερευνητικές του δραστηριότητες σύμφωνα με τα οικεία ειδικά προγράμματα, συμβάλλοντας στην υλοποίηση των άμεσων δράσεων του ΠΠ7 που αποσκοπούν στην υποστήριξη των ευρωπαϊκών φορέων χάραξης πολιτικής.

Το 2008 αναθεωρήθηκαν οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη διαδικασία προσφυγών. Αναθεωρήθηκαν επίσης οι κανόνες υποβολής προτάσεων και οι σχετικές διαδικασίες αξιολόγησης, επιλογής και ανάθεσης[32], όσον αφορά τις διαδικασίες δεοντολογικής εξέτασης, τον χειρισμό ευαίσθητων από πλευράς ασφάλειας δράσεων ΕΤΑ και τη βαθμολογία της αξιολόγησης. Παράλληλα, το 2008 επικαιροποιήθηκαν τα προγράμματα εργασιών για[33] όλα τα ειδικά προγράμματα του ΠΠ7 και εξασφαλίστηκε ο συντονισμός των διοργανικών σχέσεων με το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, καθώς και με την επιτροπή CREST.

Σε όλη τη διάρκεια του 2008 επήλθαν διάφορες βελτιώσεις στην υποστηρικτική υποδομή του ΠΠ7, στις οποίες συγκαταλέγονται το πρώτο πλήρες έτος λειτουργίας της κεντρικής υπηρεσίας αξιολόγησης και η δρομολόγηση της ενιαίας υπηρεσίας καταχώρισης (URF). Συνεχίστηκαν επίσης οι εργασίες για την κατάρτιση κριτηρίων παραδεκτού, βάσει των οποίων θα επιτρέπεται στους δικαιούχους του ΠΠ7 να καταλογίζουν τις δαπάνες προσωπικού με υπολογισμό της μέσης δαπάνης προσωπικού. Τέλος, διεξήχθησαν προπαρασκευαστικές εργασίες που αφορούν την αναθεώρηση του μεταβατικού κατ’ αποκοπή ποσοστού 60% για τις έμμεσες δαπάνες.

Σε όλη τη διάρκεια του 2008 επιβεβαιώθηκε ο υψηλός βαθμός χρήσης (16,4 εκατ. επισκέψεις) και διαθεσιμότητας (97,8%) της κοινοτικής πληροφορικής υπηρεσίας για την έρευνα και την ανάπτυξη CORDIS[34]. Όλες οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων δημοσιεύθηκαν έγκαιρα. Η έρευνα ικανοποίησης των χρηστών που διενεργήθηκε το 2008 κατέδειξε υψηλό βαθμό ικανοποίησης, ιδίως από το ειδησεογραφικό δελτίο CORDIS News, τις σελίδες του ΠΠ7 και από την υπηρεσία ειδοποίησης με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Το 2008 διπλασιάστηκε ο αριθμός των συνδρομητών των συμπληρωμάτων[35] του περιοδικού research*eu , γεγονός που αποδεικνύει τον ενδιαφέρον των χρηστών για την έκδοση αυτή.

4. Εξελίξεις στα κρατη μελη και εφαρμογη της ανοικτησ μεθοδου συντονισμου

4.1. Η ανοικτή μέθοδος συντονισμού στηρίζε ι την επίτευξη του στόχου του 3%

Στο πρόγραμμα δράσης για την επίτευξη του στόχου του 3%[36], η ανοικτή μέθοδος συντονισμού (OMC) χαρακτηρίζεται σημαντικό μέσο συμβολής στην αύξηση της έντασης Ε&Α της ΕΕ ώστε να προσεγγίσει το 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2010. Έκτοτε, η OMC λειτουργεί σε ετήσιους κύκλους. Τον Δεκέμβριο του 2007 η CREST εγκαινίασε τον τέταρτο κύκλο, συγκροτώντας ομάδες εργασίας για τα πανεπιστήμια, τα κατευθυνόμενα από τη βιομηχανία κέντρα ικανοτήτων, τη διεθνοποίηση της Ε&Α και την αξιολόγηση από ομότιμους κριτές του συνδυασμού πολιτικών της Αυστρίας και της Βουλγαρίας[37].

Η CREST εκτελεί επίσης ετήσιο κύκλο αμοιβαίας μάθησης με βάση τα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισαβόνας. Ο κύκλος του 2008 επικεντρώθηκε στη συντελούμενη πρόοδο όσον αφορά τους εθνικούς επενδυτικούς στόχους και στη συμβολή των εθνικών στρατηγικών Ε&Α στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.

Το σύστημα OMC-ΝΕΤ[38] αναπτύχθηκε με σκοπό τη στήριξη δραστηριοτήτων αμοιβαίας μάθησης και συντονισμού πολιτικών οι οποίες υλοποιούνται από πιο περιορισμένης σύνθεσης ομάδες κρατών μελών ή/και περιφερειών τους και έχουν ως αντικείμενο ζητήματα άσκησης πολιτικής με ειδικό ενδιαφέρον γι’ αυτές. Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2007 είχε ως αποτέλεσμα να επιλεγούν, το 2008, επτά έργα για χρηματοδότηση.

Στο ιδιαίτερο πεδίο της γεωργικής έρευνας, η Μόνιμη Επιτροπή Γεωργικής Έρευνας (SCAR) διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, διευκολύνοντας τον συντονισμό της γεωργικής έρευνας ανά την Ευρώπη, σε στενή συνεργασία με το δίκτυο αντιπροσώπων των κρατών μελών για την ευρωπαϊκή γνωσιοκεντρική βιοοικονομία.

4.2. Τάσεις των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα

Ένταση Ε&Α

Το 2007 η ένταση Ε&Α στην ΕΕ-27, μετρούμενη σε ακαθάριστες δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη ως ποσοστό του ΑΕΠ, ανήλθε σε 1,83%. Μολονότι, την ίδια περίοδο, οι πραγματικές δαπάνες για Ε&Α αυξήθηκαν κατά 19,6%, η ένταση Ε&Α παρέμεινε στάσιμη επειδή αυξήθηκε αντιστοίχως και το ΑΕΠ.

Η αμετάβλητη ένταση Ε&Α στο επίπεδο της ΕΕ συγκαλύπτει μια πολύ πιο διαφοροποιημένη εξέλιξη σε επίπεδο κρατών μελών. Ειδικότερα, την περίοδο 2000-2007, η ένταση Ε&Α αυξήθηκε σε 17 κράτη μέλη. Από την άλλη πλευρά, στα υπόλοιπα δέκα κράτη μέλη (Βέλγιο, Βουλγαρία, Ελλάδα, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Σλοβακία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο, που όλες μαζί αντιπροσωπεύουν περίπου το 47,1% του ΑΕΠ της EΕ-27) η ένταση Ε&Α μειώθηκε την περίοδο 2000-2007. Σημαντική άνοδος της έντασης Ε&Α σημειώθηκε ως επί το πλείστον σε χώρες όπου η ένταση αυτή είναι χαμηλή, με εξαίρεση την Αυστρία, γεγονός που καταδεικνύει ότι η αύξηση της έντασης Ε&Α ήταν κυρίως μια διαδικασία κάλυψης της διαφοράς.

Από το 2005 κάθε κράτος μέλος (πλην της Βουλγαρίας) έχει καθορίσει εθνικό στόχο έντασης Ε&Α. Οι εθνικοί αυτοί στόχοι μπορούν να διαφέρουν από τον γενικό στόχο του 3% για την ΕΕ, ανάλογα με την ιδιαίτερη κατάσταση κάθε κράτους μέλους όσον αφορά της δαπάνες για Ε&Α. Στο σχήμα 1 εμφαίνεται η πρόοδος κάθε κράτους μέλους προς την επίτευξη του οικείου στόχου έντασης Ε&Α (γκρι) και η πρόοδος που πρέπει να συντελεστεί ακόμη (μπλε)· διαπιστώνεται ότι χρειάζονται ακόμη σημαντικές προσπάθειες εκ μέρους πολλών κρατών μελών (και της ΕΕ-27 ως συνόλου) για να προχωρήσουν προς τους αντίστοιχους στόχους.

Τάσεις της χρηματοδότησης της Ε&Α[39]

Το 2005, στην ΕΕ-27, η χρηματοδότηση της Ε&Α από τις κυβερνήσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν ίση με 0,63% έναντι 0,64% το 2000. Αν στο ποσοστό αυτό προστεθούν τα κοινοτικά κονδύλια και τα διαφυγόντα φορολογικά έσοδα, το επίπεδο χρηματοδότησης της Ε&Α από τις κυβερνήσεις είναι πλησιέστερο προς εκείνο των ΗΠΑ. Όπως και στην περίπτωση της συνολικής έντασης Ε&Α, η εικόνα σε επίπεδο κρατών μελών είναι δυναμικότερη. Την περίοδο 2000-2007, η κρατική στήριξη της έντασης Ε&Α αυξήθηκε σε 14 κράτη μέλη. Από την άλλη πλευρά, σημειώθηκε ελαφρά μείωση στη Γερμανία και στη Γαλλία και συγκρατημένη αύξηση στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιταλία. Η στασιμότητα που παρατηρείται στο επίπεδο της ΕΕ εξηγείται από το γεγονός ότι στα τέσσερα αυτά κράτη μέλη αναλογεί πολύ μεγάλο μέρος του συνολικού κρατικού προϋπολογισμού Ε&Α στην ΕΕ-27.

Η χρηματοδότηση της Ε&Α από τις επιχειρήσεις στην ΕΕ-27 φθάνει το 1,00 % του ΑΕΠ, ενώ είναι σημαντικά υψηλότερη στις ΗΠΑ (1,69 % του ΑΕΠ) και υπερδιπλάσια στη Ν. Κορέα (2,43 % του ΑΕΠ) και στην Ιαπωνία (2,62 % του ΑΕΠ). Σημειώνεται ότι, την περίοδο 2000-2006, αυξήθηκε σημαντικά η ιδιωτική χρηματοδότηση της Ε&Α στην Ιαπωνία και στη Ν. Κορέα, αλλά μειώθηκε στις ΗΠΑ.

Όπως και στην περίπτωση της συνολικής έντασης Ε&Α, οι αυξήσεις στη χρηματοδότηση της Ε&Α από τις επιχειρήσεις συνδέονται με τη διαδικασία κάλυψης της διαφοράς από τα κράτη μέλη με χαμηλό επίπεδο εκκίνησης και δεν άρκεσαν για να αυξηθεί η συνολική ιδιωτική χρηματοδότηση της Ε&Α στην ΕΕ.

[pic]Πηγή: Γενική Διεύθυνση Έρευνας

Στοιχεία: Eurostat, κράτη μέλη

Σημειώσεις:

(1) IT: 2006· EE, IE, AT, FI: 2008.

(2) IT: 2000-2006· EE, IE, AT, FI: 2000-2008· EL: 2001-2007· FR, HU, MT: 2004-2007· SE: 2005-2007

(3) IT: 2006-2010· UK: 2007-2014· FR: 2007-2012· EL: 2007-2015· EE, IE, AT: 2008-2010· FI: 2008-2011

(4) IE: Ο στόχος έντασης Ε&Α για το 2010 εκτιμήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Έρευνας.

(5) Η Βουλγαρία δεν έχει καθορίσει στόχο έντασης Ε&Α.

Σχήμα 1: Ένταση Ε&Α – Πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων για το 2010 (σε ποσοστιαίες μονάδες)· σε παρένθεση: ένταση Ε&Α το 2007 (1)

4.3. Τάσεις των ασκούμενων πολιτικών στον τομέα της έρευνας

Το 2008 οι εθνικές πολιτικές Ε&Α εξελίχθηκαν προς την κατεύθυνση πιο σύνθετων και συνεκτικών συνδυασμών, καθώς πολλά κράτη μέλη επικεντρώθηκαν στην εφαρμογή στρατηγικών και άλλα κατάστρωσαν νέες στρατηγικές. Η διεύρυνση του πεδίου των στρατηγικών και η μεταβολή των θεσμικών ρυθμίσεων για τη χάραξη πολιτικής σε θέματα Ε&Α αποτελούν σταθερές τάσεις.

Για να αντιμετωπίσουν τη δημοσιονομική και οικονομική κρίση, τα κράτη μέλη έθεσαν σε εφαρμογή δέσμες μέτρων με στόχο την ανάκαμψη της οικονομίας, στο πλαίσιο των οποίων πολλά από αυτά αποδίδουν μεγάλη σημασία στην Ε&Α, ενώ σε μερικές από τις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο, αναμένονται σημαντικές περικοπές των δημόσιων προϋπολογισμών και συμπιέζονται οι προϋπολογισμοί του ιδιωτικού τομέα. Για να ανακουφίσουν τον ιδιωτικό τομέα, πολλά κράτη μέλη επιλέγουν να ενισχύσουν τα υφιστάμενα φορολογικά κίνητρα για Ε&Α.

Το ενδιαφέρον όλων σχεδόν των κρατών μελών εστιάζεται στην ανάπτυξη των κλάδων υψηλής τεχνολογίας της οικονομίας τους. Σε πολλά κράτη μέλη προσδιορίστηκαν τα σημαντικά από στρατηγική άποψη επιστημονικά πεδία ή βιομηχανικοί κλάδοι όπου και θα συγκεντρωθεί η στήριξη. Για τη συγκέντρωση αυτή είναι δυνατόν να επιλεγούν διάφορες οδοί: θεματικά προγράμματα συνεργατικής έρευνας, πρωτοβουλίες συσπείρωσης (clustering), ειδικά ιδρύματα θεματικών ερευνών ή στήριξη νέων εταιρειών τεχνολογικής βάσης (NTBF, από τα αρχικά των λέξεων New Technology Based Firms). Μια νέα προσέγγιση, που κερδίζει έδαφος, συνίσταται στη συγκέντρωση των πόρων με βάση τις κοινωνικές προκλήσεις αντί των ερευνητικών πεδίων ή βιομηχανικών κλάδων.

Η βελτίωση της ποιότητας και της αποδοτικότητας της δημόσιας ερευνητικής βάσης εξακολουθεί σε πολλά κράτη μέλη να αποτελεί βασική πτυχή της μεταρρύθμισης της πολιτικής σε θέματα Ε&Α. Στο πλαίσιο αυτό, η θεσμική αναδιάρθρωση της δημόσιας ερευνητικής βάσης είναι μια συνεχής διαδικασία, η οποία γενικά υπαγορεύεται από την ανάγκη να εξασφαλιστεί η διεξαγωγή της δημόσιας έρευνας σύμφωνα με τα ανώτατα πρότυπα παγκόσμιας κλίμακας.

Είναι σημαντικό να λαμβάνεται σαφώς υπόψη η ευρωπαϊκή προοπτική από τους φορείς χάραξης εθνικής πολιτικής κατά την κατάρτιση των οικείων εθνικών πολιτικών, ώστε να μεγιστοποιούνται τα οφέλη από τις συνέργειες και τα δευτερογενή αποτελέσματα. Τα μέσα που προσφέρει το πρόγραμμα-πλαίσιο εξακολουθούν να αποτελούν το κυρίως χρησιμοποιούμενο εργαλείο για τον συντονισμό των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων. Η πρόοδος όσον αφορά το άνοιγμα των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων παραμένει περιορισμένη, παρά τα παραδείγματα κρατών μελών που ενισχύουν τη διμερή συνεργασία τους. Τα τελευταία έτη, πολλά κράτη μέλη άρχισαν να αναπτύσσουν μηχανισμούς προσέλκυσης κορυφαίων ερευνητών από το εξωτερικό ως πρόσθετο μέσο ενίσχυσης των εθνικών τους συστημάτων. Όλα τα κράτη μέλη παρακολουθούν και συμμετέχουν ενεργά στις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Φόρουμ Ερευνητικών Υποδομών, τις οποίες, σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπληρώνουν με εργασίες για την ανάπτυξη εθνικών «χαρτών πορείας» ή με τη δέσμευση εθνικών χρηματοδοτικών πόρων για τη συμμετοχή σε έργα του φόρουμ αυτού.

5. Μελλοντικές προοπτικές

Τα επιτεύγματα που παρατίθενται ανωτέρω προλείαναν το έδαφος για το 2009, τρίτο έτος εφαρμογής του ΠΠ7 και έτος περαιτέρω εξελίξεων όσον αφορά τον ΕΧΕ.

Μετά τη δρομολόγηση των πέντε κοινοτικών πρωτοβουλιών για τον ΕΧΕ το 2008, οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν το 2009 στην εφαρμογή τους και στην περαιτέρω πρόοδο προς την υλοποίηση της προοπτικής του ΕΧΕ με ορίζοντα το 2020. Η εκ των υστέρων αξιολόγηση του ΠΠ6, η έκθεση προόδου για το ΠΠ7 και η επανεξέταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας αποτελούν ορόσημα στην πορεία προς την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΠ7 και την επανεξέταση του δημοσιονομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6. Πηγές λεπτομερέστερων πληροφοριών

Περισσότερες λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα έκθεση. Για περισσότερες πληροφορίες, διατίθενται στο κοινό τα ακόλουθα έγγραφα:

ετήσιες εκθέσεις παρακολούθησης για το πρόγραμμα-πλαίσιο και για τα ειδικά του προγράμματα,

εκθέσεις αξιολόγησης πενταετίας,

τακτικές εκθέσεις με βασικά αριθμητικά στοιχεία για την επιστήμη, την τεχνολογία και την ανταγωνιστικότητα, στις οποίες καταγράφονται οι επιδόσεις της Ευρώπης στην έρευνα, την τεχνολογία και την ανταγωνιστικότητα και παρέχονται πληροφορίες για την πρόοδο προς τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας,

στατιστικά στοιχεία σχετικά με την επιστήμη και την τεχνολογία στην Ευρώπη (Eurostat),

μελέτες και αναλύσεις που δημοσιεύονται στο πλαίσιο των κοινοτικών ερευνητικών δραστηριοτήτων και πολιτικών,

ο πρακτικός οδηγός για τις δυνατότητες χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας από την ΕΕ[40].

Τα περισσότερα από τα ανωτέρω έγγραφα είναι δυνατόν να ληφθούν ή να παραγγελθούν στους ακόλουθους δικτυακούς τόπους:

EUROPA: http://europa.eu/index_en.htm

CORDIS: http://cordis.europa.eu

Δικτυακός τόπος της Επιτροπής για την έρευνα: http://ec.europa.eu/research

ERA: http://ec.europa.eu/research/era

Δικτυακός τόπος για τις επενδύσεις στην ευρωπαϊκή έρευνα: http://ec.europa.eu/invest-in-research

ERAWATCH: http://cordis.europa.eu/erawatch

Δικτυακός τόπος της Γενικής Διεύθυνσης Έρευνας της Επιτροπής: http://ec.europa.eu/dgs/research/index_en.html

Δικτυακός τόπος της Γενικής Διεύθυνσης Κοινωνίας της Πληροφορίας της Επιτροπής: http://ec.europa.eu/dgs/information_society/index_en.html

Δικτυακός τόπος της Γενικής Διεύθυνσης Επιχειρήσεων της Επιτροπής: http://ec.europa.eu/dgs/enterprise/index_en.html

Δικτυακός τόπος της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας και Μεταφορών της Επιτροπής: http://ec.europa.eu/dgs/energy_transport/index_en.html

Δικτυακός τόπος του Κοινού Κέντρου Ερευνών: http://ec.europa.eu/dgs/jrc/index.cfm

Δικτυακός τόπος της Eurostat: http://epp.eurostat.ec.europa.eu

[1] «Στην αρχή κάθε έτους, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση, η οποία αναφέρεται ιδίως στις δραστηριότητες του προηγούμενου έτους στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και της διάδοσης των αποτελεσμάτων καθώς και στο πρόγραμμα εργασίας του τρέχοντος έτους.»

[2] Βλ. http://ec.europa.eu/research/era/pdf/key-figures-report2008-2009_en.pdf

[3] COM(2008) 800

[4] Βλ. έγγραφο 10231/08.

[5] Βλ. έγγραφο 16767/08.

[6] Βλ. έγγραφο 7652/1/08.

[7] COM(2007) 161

[8] COM(2008) 317

[9] Σύσταση C(2008) 1329 της Επιτροπής

[10] Βλ. http://www.consilium.europa.eu/crest.

[11] COM(2008) 468

[12] COM (2008) 467

[13] COM (2008) 588

[14] Βλ. http://cordis.europa.eu/technology-platforms/.

[15] COM(2007) 723

[16] COM(2008) 800

[17] Βλ. http://ec.europa.eu/enterprise/leadmarket/leadmarket.htm.

[18] Οι ΚΤΠ είναι ευρωπαϊκού επιπέδου συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στη βιομηχανική έρευνα, των οποίων η σύσταση βασίζεται στο άρθρο 171 της Συνθήκης.

[19] COM(2008) 814

[20] ΕΕ L 201 της 30.7.2008, σ. 49

[21] ΕΕ L 201 της 30.7.2008, σ. 58

[22] ΟΙ τέσσερις πρώτες ΚΤΠ είναι οι εξής: καινοτόμα φάρμακα (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 73/2008 του Συμβουλίου, http://imi.europa.eu ), Clean Sky (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 71/2008 του Συμβουλίου, http://www.cleansky.eu), ARTEMIS (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 74/2008 του Συμβουλίου, http://www.artemis-ju.eu) και ENIAC (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 72/2008 του Συμβουλίου, www.eniac.eu).

[23] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 521/2008 του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2008, http://ec.europa.eu/research/fch

[24] COM(2009) 116, COM(2009) 184, COM(2009) 108

[25] COM(2008) 862

[26] COM(2008) 534

[27] Στα Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΕΠ) παρουσιάζονται οι προτεραιότητες των κρατών μελών (ή/και των περιφερειών) που επωφελούνται από τα κονδύλια.

[28] Βλ. http://ec.europa.eu/regional_policy/atlas2007/index_en.htm

[29] Βλ. http://erc.europa.eu.

[30] Βλ. http://ec.europa.eu/research/rea.

[31] Εκτός του ειδικού προγράμματος «Ιδέες» και του προγράμματος της Ευρατόμ

[32] Βλ. ftp://ftp.cordis.europa.eu/pub/fp7/docs/fp7-evrules_en.pdf.

[33] Βλ. http://cordis.europa.eu/fp7/find-doc_en.html#workprogrammes.

[34] http://cordis.europa.eu

[35] http://ec.europa.eu/research/research-eu/index_en.html

[36] COM(2003)226

[37] Βλ. http://ec.europa.eu/invest-in-research/coordination/coordination01_en.htm.

[38] Βλ. http://ec.europa.eu/invest-in-research/coordination/coordination02_en.htm.

[39] Η Ε&Α χρηματοδοτείται από τις εξής τέσσερις πηγές: εγχώριες επιχειρήσεις, εθνικές κυβερνήσεις, άλλες εγχώριες πηγές και αλλοδαπές πηγές.

[40] Βλ. http://cordis.europa.eu/eu-funding-guide/home_en.html .