ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση του Συμβουλίου επί της τροποποιημένης πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής αποβλήτων πλοίου και καταλοίπων φορτίου

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

1. Ιστορικό του φακέλου:

Η πρόταση διαβιβάσθηκε στο Συμβούλιο στις: 20.07.1998

Η γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (σε πρώτη ανάγνωση) εκδόθηκε στις: 11.02.1999

Η τροποποιημένη πρόταση εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις: 19.04.1999

Το νέο Κοινοβούλιο επιβεβαίωσε την πρώτη ανάγνωση του Κοινοβουλίου στις: 16.09.1999

Η κοινή θέση εκδόθηκε στις: 08.11.1999

Η γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής εκδόθηκε στις: 24.03.1999

Η γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών εκδόθηκε στις: 11.03.1999

2. Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής:

Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στον περιορισμό της ρύπανσης της θάλασσας, με την εξασφάλιση ύπαρξης επαρκών διαθέσιμων εγκαταστάσεων παραλαβής αποβλήτων σε όλους τους λιμένες της ΕΕ, στους οποίους συγκαταλέγονται οι λιμένες αναψυχής και οι μαρίνες. Προβλέπει, επίσης, μέσα, προκειμένου να εξασφαλίζεται η χρησιμοποίηση των διαθέσιμων εγκαταστάσεων από όλα τα πλοία, συμπεριλαμβανομένων των αλιευτικών και των σκαφών αναψυχής. Τα μέσα αυτά συνίστανται, μεταξύ άλλων, σε απαιτήσεις κοινοποίησης, υποχρεώσεις παράδοσης, κανόνες σύγκλισης των συστημάτων τελών και εναρμονισμένες διαδικασίες ελέγχου.

Η πρόταση λοιπόν βασίζεται σε υφιστάμενες διεθνείς υποχρεώσεις, τις οποίες έχουν ήδη αποδεχθεί όλα τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της Διεθνoύς Σύμβασης τoυ 1973 για την Πρόληψη της Ρύπανσης από Πλoία και τoυ συναφούς Πρωτoκόλλoυ τoυ 1978 (Marpol 73/78), αλλά επεκτείνεται περαιτέρω στον λεπτομερή καθορισμό των πρακτικών, νομικών και οικονομικών ευθυνών μεταξύ των διαφόρων συντελεστών που ασχολούνται με την παράδοση αποβλήτων και καταλοίπων στους λιμένες.

3. Σχόλια επί της κοινής θέσης:

3.1 Γενικές παρατηρήσεις επί της κοινής θέσης:

Κατά την πρώτη ανάγνωσή του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε δεκαοκτώ τροπολογίες στην αρχική πρόταση της Επιτροπής. Η Επιτροπή δέχθηκε οκτώ από τις τροπολογίες αυτές, ορισμένες εν μέρει, άλλες κατά τις κύριες αρχές τους ή κατόπιν αναδιατύπωσης, και τροποποίησε την αρχική πρότασή της αναλόγως. Οι τροπολογίες - ή τουλάχιστον, οι βασικές αρχές τους - που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή έχουν λογική συνέπεια με τον στόχο της αρχικής πρότασης και προσφέρουν προστιθέμενη αξία, μέσω της διευκρίνισης των διατάξεών της.

Η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να δεχθεί τις άλλες τροπολογίες, για λόγους που εξηγήθηκαν στην αιτιολογική έκθεση της τροποποιημένης πρότασης (COM (1999) 149 τελικό) και προφορικώς από τον Επίτροπο Neil Kinnock στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 11 Φεβρουαρίου 1999.

Το Συμβούλιο εξέδωσε κοινή θέση επί ενός κειμένου το οποίο περιέχει την ουσία των περισσοτέρων τροπολογιών που ενσωματώθηκαν στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, καθώς και ορισμένες επιπρόσθετες διατάξεις. Αποτελεί εξισορροπημένη συμβιβαστική λύση μεταξύ των διαφόρων επιθυμιών των κρατών μελών, αλλά διατηρεί την κύρια ώθηση της πρότασης της Επιτροπής.

3.2 Κατάληξη των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώτη ανάγνωση:

Αιτιολογικές σκέψεις:

- Τρεις από τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που συμπεριλήφθηκαν στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής ήταν προσθήκες στις αιτιολογικές σκέψεις. Το Συμβούλιο δέχθηκε δύο εξ αυτών (τη μνεία της Σύμβασης του Ελσίνκι και τη μνεία των ωφελειών ενός συστήματoς πληρoφoριών για την αξιoλόγηση της εφαρμoγής της oδηγίας). Η τρίτη προσθήκη, ωστόσο, αφορούσε την τροποποίηση του άρθρου 12 παράγραφος 3, θέμα που θεωρήθηκε ότι είναι καλύτερα να αντιμετωπισθεί με δήλωση στα πρακτικά του Συμβουλίου. Συνεπώς, έχει διαγραφεί η αιτιολογική σκέψη 22α και η συμφωνία για συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής για τη θέσπιση κοινών κριτηρίων εντοπισμού των πλοίων τα οποία παράγουν μειωμένες ποσότητες αποβλήτων βρίσκεται ως δήλωση στα πρακτικά του Συμβουλίου. Η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί αυτή την αλλαγή.

Η τροπολογία στο άρθρο 3:

- Η Επιτροπή δέχθηκε αυτή την τροπολογία κατ' αρχήν, κατόπιν αναδιατύπωσης, προκειμένου να την ευθυγραμμίσει με το κείμενο της Marpol 73/78 (άρθρο 12 παράγραφος 1 στοιχείο θ. της τροποποιημένης πρότασης). Ωστόσο, το Συμβούλιο προτίμησε να αντιμετωπίσει το ζήτημα των εξαιρουμένων πλοίων με δήλωση στα πρακτικά του Συμβουλίου, λόγω της ειδικής θέσης των πολεμικών σκαφών στην κοινοτική νομοθεσία και των δυσκολιών επιβολής της προτεινόμενης διάταξης. Η Επιτροπή δέχεται τα επιχειρήματα αυτά και θεωρεί ότι η δήλωση του Συμβουλίου επαρκεί για να εξασφαλίσει ότι ακόμη και σκάφη που απολαύουν ασυλίας και φέρουν τη σημαία των κρατών μελών πρέπει να συμμορφωθούν με το καθεστώς διάθεσης των αποβλήτων.

Οι τροπολογίες στο άρθρο 11:

- Όσον αφορά την τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο άρθρο 11 παράγραφος 3 σχετικά με τις συνέπειες της μη συμμόρφωσης προς την οδηγία, τόσο η Επιτροπή, όσο και το Συμβούλιο συμφώνησαν με το Κοινοβούλιο ότι η σύνδεση των επιθεωρήσεων με εργασίες διακίνησης φορτίου ή επιβίβαση επιβατών ίσως είναι υπερβολική. Ενώ η Επιτροπή, στην τροποποιημένη πρότασή της, ακολούθησε τη διατύπωση που προτάθηκε από το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο έκρινε ότι στο πλαίσιο αυτό μπορεί να μην ενδείκνυται λεπτομερέστερη επιθεώρηση βάσει της οδηγίας 95/21/ΕΚ, καθώς αυτή συνεπάγεται ορισμένους ελέγχους που αφορούν αποκλειστικά την ασφάλεια. Θεωρήθηκε επίσης ότι δεν ενδείκνυται να γίνει μνεία της εν λόγω οδηγίας, δεδομένου οι επιθεωρήσεις των αποβλήτων δεν διενεργούνται πάντοτε από λιμενικούς υπαλλήλους του κρατικού έλεγχου των λιμένων. Η Επιτροπή δέχεται τα επιχειρήματα αυτά και δέχεται επίσης ότι η μνεία της απαγόρευσης του απόπλου μέχρις ότου διενεργηθεί κατάλληλη επιθεώρηση συνιστά επαρκή μηχανισμό αποτροπής και ελέγχου, εάν συνδυάζεται με το καθεστώς κυρώσεων που προβλέπεται στο άρθρο 13.

Οι τροπολογίες στο άρθρο 12:

- Όσον αφορά την πρόταση να συμπεριληφθεί στο άρθρο 12 νέα παράγραφος 3α σχετικά με κριτήρια σε κλίμακα ΕΕ για πλοία φιλικά προς το περιβάλλον, η τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής περιείχε διάταξη προς αυτή την κατεύθυνση, αν και με αρκετά διαφορετική διατύπωση. Το Συμβούλιο συμφώνησε με την αρχή της επιδίωξης τέτοιων κριτηρίων, αλλά έκρινε ότι ο καταλληλότερος τρόπος να συμπεριληφθεί η εν λόγω αρχή ήταν με δήλωση στα πρακτικά του Συμβουλίου, η οποία επισυνάπτεται στην κοινή θέση. Η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί αυτόν τον τρόπο αντιμετώπισης του θέματος.

Οι τροπολογίες στο νέο άρθρο 17α:

- Το Κοινοβούλιο εξέφρασε ανησυχία σχετικά με την κάλυψη των λυμάτων και τον ελλείποντα ορισμό της καταλληλότητας στην αρχική πρόταση οδηγίας και πρότεινε να συμπεριληφθεί μνεία της προσαρμογής της οδηγίας, μόλις διευκρινισθούν τα αντίστοιχα ζητήματα σε διεθνές επίπεδο, στο πλαίσιο του ΔΝΟ. Όσον αφορά τα λύματα, η Επιτροπή συμφώνησε κατ' αρχήν και πρότεινε νέο άρθρο 15 παράγραφος 3 στην τροποποιημένη πρότασή της. Το Συμβούλιο συμφώνησε με την αρχή, αλλά ήταν διατεθειμένο να προχωρήσει ακόμη περαιτέρω και να καταστήσει "αυτόματη" την κάλυψη των ουσιών του Παραρτήματος IV της Marpol, κατόπιν της έναρξης ισχύος του Παραρτήματος IV. Αυτό είναι επακόλουθο των τροποποιήσεων στα άρθρα 2 παράγραφος 3 και 16 παράγραφος 1 της κοινής θέσης και τυγχάνει της υποστήριξης της Επιτροπής. Όσον αφορά τον ορισμό της καταλληλότητας, η Επιτροπή του ΔΝΟ για την Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος ολοκλήρωσε τις εργασίες της επί του θέματος κατά το χρονικό διάστημα που η ομάδα εργασίας του Συμβουλίου εξέταζε την παρούσα πρόταση. Στην κοινή θέση επιζητήθηκε συνέπεια με την προσέγγιση του ΔΝΟ, το οποίο εξασφαλίζεται με το τροποποιημένο κείμενο του άρθρου 4. Η Επιτροπή υποστηρίζει τις εν λόγω τροποποιήσεις.

Η τροπολογία στο παράρτημα I:

- Τόσο η Επιτροπή, όσο και το Συμβούλιο δέχθηκαν την αρχή της παραπομπής σε κανονισμό της ΕΚ αντί σε πρότυπα του ISO για την υπόδειξη συστήματος περιβαλλoντικής διαχείρισης. Πόσω μάλλον, αφού η αλλαγή της παραπομπής δεν μεταβάλλει τον σκοπό της διάταξης, δεδομένου ότι τα δύο συστήματα περιβαλλoντικής διαχείρισης είναι εν πολλοίς παρόμοια. Ωστόσο, πρέπει να αποφευχθεί να καταστεί υποχρεωτικό ή "οιονεί υποχρεωτικό" στο πλαίσιο αυτό το σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου, το οποίο βασίζεται σε εκούσια συμμετοχή. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή και το Συμβούλιο διατήρησαν την αρχική διατύπωση της πρότασης ("Η συμμόρφωση αυτή τεκμαίρεται&"), αν και συμφώνησαν να αλλάξουν την παραπομπή και να παραπέμψουν στον κανονισμό EMAS.

3.3 Νέες διατάξεις που θεσπίσθηκαν από το Συμβούλιο και αντίστοιχη θέση της Επιτροπής:

Αιτιολογικές σκέψεις:

- Το Συμβούλιο τροποποίησε και αναδιάταξε τις αιτιολογικές σκέψεις, σύμφωνα με το κείμενο της κοινής θέσης, προκειμένου να τις καταστήσει ορθολογικές. Η Επιτροπή συμφώνησε με αυτή την αναδιάταξη για λόγους συνέπειας και σαφήνειας.

Άρθρο 2:

- Εκτός από συντακτικές τροποποιήσεις και τον αναδιατυπωμένο ορισμό για τα "απόβλητα πλοίου", θέμα το οποίο αναπτύχθηκε στο προηγούμενο μέρος, το Συμβούλιο άλλαξε δύο ορισμούς. Ο ένας είναι ο ορισμός των "πλοίων", όπου η συμπερίληψη της λέξης "ποντοπόρα" εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας τα σκάφη των εσωτερικών πλωτών οδών και, μέσω του άρθρου 3, τους λιμένες που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από τα εν λόγω σκάφη. Η άλλη αλλαγή αφορά τον ορισμό των "λιμένων". Ο σκοπός του νέου ορισμού είναι να αποφευχθούν τα στοιχεία ταυτολογίας του αρχικού ορισμού και να διευκρινισθεί λεπτομερέστερα η κάλυψη. Κατ' ουσία, όμως, δεν προβλέπεται διαφορά, καθώς και οι δύο ορισμοί εξασφαλίζουν ευρύτατη κάλυψη των λιμένων, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται οι τερματικοί σταθμοί και οι μαρίνες. Η Επιτροπή θεωρεί αυτές τις τροποποιήσεις ευπρόσδεκτες.

Άρθρο 3:

- Οι λέξεις "συμπεριλαμβανομένων των αλιευτικών σκαφών και των σκαφών αναψυχής" στην παράγραφο 1 προστέθηκαν για να ενισχυθεί η θέση σύμφωνα με την οποία τα υπόψη σκάφη είναι "πλοία" κατά την έννοια της οδηγίας. "Εκτός αντιθέτων ρητών διατάξεων" θεωρήθηκε περιττό. Με την προσθήκη στην παράγραφο 2 εξασφαλίζεται η εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας λιμένων που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από σκάφη των εσωτερικών πλωτών οδών ή από πλοία που απολαύουν ασυλίας. Αυτό ακολουθεί τη λογική της Σύμβασης Marpol 73/78. Η Επιτροπή δύναται να δεχθεί τη διευκρίνιση αυτή, που απορρέει από προβληματισμούς περί δικαιοδοσίας, αλλά κρίνει ότι ακόμη και λιμένες που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από πολεμικά ή άλλα πλοία που απολαύουν ασυλίας πρέπει να διαθέτουν εγκαταστάσεις παραλαβής αποβλήτων, μέσω της δήλωσης των κρατών μελών, η οποία αποτελεί μέρος της κοινής θέσης.

Άρθρο 4:

- Το Συμβούλιο αποφάσισε να συνδέσει τις απαιτήσεις για διάθεση εγκαταστάσεων παραλαβής με τις ανάγκες των πλoίων πoυ χρησιμoπoιoύν συνήθως τον λιμένα, προκειμένου να αποφύγει υπερβολικές απαιτήσεις για τους λιμένες. Η πρόβλεψη καταλληλότητας στην παράγραφο 2 υπαγορεύθηκε από επακόλουθες εξελίξεις στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και από την ανάγκη να εναρμονισθούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι ευρωπαϊκές έννοιες με τις διεθνείς. Οι αλλαγές στην τρίτη παράγραφο αφορούν την υποχρέωση να εξασφαλίζεται κατάλληλη γνωστοποίηση ανεπαρκών εγκαταστάσεων στα κράτη μέλη παρά στους πλοιάρχους. Η Επιτροπή δέχεται όλες αυτές τις αλλαγές, αφού προσθέτουν μεγαλύτερη σαφήνεια, χωρίς να επηρεάζουν την κύρια ώθηση της αρχικής πρότασής της.

Άρθρο 5:

- Tο Συμβούλιο πρόσθεσε ορισμένες διατάξεις στο άρθρο 5, με σκοπό τη διευκρίνιση του κειμένου. Το νέο κείμενο στην πρώτη παράγραφο ενισχύει το καθήκον διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη, στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι χρήστες του λιμένα, όταν καταρτίζεται το πρόγραμμα παραλαβής και διακίνησης απoβλήτων. Αυτή η διαδικασία διαβουλεύσεων περιλαμβανόταν μόνον στο παράρτημα στην αρχική πρόταση και, επομένως, ενισχύεται με αυτή την προσθήκη. Αφού με τον τρόπο αυτόν υποστηρίζονται και ενισχύονται οι στόχοι της αρχικής πρότασής της, η Επιτροπή δέχεται την εν λόγω προσθήκη.

- Με τη νέα παράγραφο 2 επιδιώκεται να αποφεύγονται αδικαιολόγητες επιβαρύνσεις για τους λιμένες και, για τον σκοπό αυτόν, καθίσταται δυνατή η κατάρτιση προγραμμάτων σε περιφερειακό πλαίσιο, εφόσον απαιτείται για λόγους αποτελεσματικότητας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή είναι βιώσιμη λύση για μικρούς λιμένες που βρίσκονται κοντά ο ένας στον άλλον, για τους οποίους μπορεί να υπάρχουν κοινές στρατηγικές διαχείρισης αποβλήτων και για τους οποίους θα ήταν δυσανάλογη η διοικητική επιβάρυνση επιμέρους προγραμματισμού. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι επιβάλλεται να μην παρερμηνευθεί η παρούσα διάταξη, ούτε να γίνει κατάχρησή της, με αποτέλεσμα να μειωθεί η εθνική διαδικασία διαχείρισης αποβλήτων, μέσω περιορισμένου αριθμού περιφερειακών προγραμμάτων που καλύπτουν ολόκληρη την ακτογραμμή. Ως εκ τούτου, τονίζει τη σπουδαιότητα της διάταξης όσον αφορά τα προβλεπόμενα για κάθε επιμέρους λιμένα και θεωρεί ότι η επιλογή του περιφερειακού προγραμματισμού πρέπει να περιορίζεται κυρίως στους μικρούς λιμένες που βρίσκονται κοντά ο ένας στον άλλον.

Άρθρο 6:

- Το Συμβούλιο καθόρισε δύο διατάξεις όσον αφορά την υποχρέωση εκ των προτέρων κοινοποίησης για τα πλοία. Η προσθήκη στο τέλος της πρώτης παραγράφου διευκρινίζει ότι ο παραλήπτης μπορεί επίσης να είναι ο φορέας εκμετάλλευσης της εγκατάστασης παραλαβής και ότι, στην περίπτωση αυτή, το άτομο αυτό πρέπει να διαβιβάσει την πληροφορία στην αρμόδια αρχή. Η Επιτροπή έκρινε ότι η επιλογή αυτή προβλεπόταν στην αρχική της πρόταση, αλλά δεν αντιτίθεται στη διευκρίνιση που προτείνεται από το Συμβούλιο. Η άλλη αλλαγή είναι η διάταξη στην παράγραφο 2 σχετικά με το χρονικό διάστημα φύλαξης των στοιχείων στο πλοίο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η υπόψη διάταξη συνιστά βελτίωση και συμφωνεί με το Συμβούλιο ότι η φύλαξή τους στο πλοίο τουλάχιστον έως τον επόμενο λιμένα κατάπλου είναι η ενδεδειγμένη διάρκεια. Η ανίχνευση του ιστορικού διάθεσης απoβλήτων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω των μητρώων για τα έλαια και τα απόβλητα του πλοίου.

Άρθρο 7:

- Το Συμβούλιο εισήγαγε ορισμένες νέες διατάξεις στο άρθρο 7 παράγραφος 2 σχετικά με τις υποχρεώσεις παράδοσης των αποβλήτων πλοίων. Η αλλαγή της διατύπωσης στην πρώτη πρόταση της παραγράφου υποδεικνύει την ύπαρξη δικαιώματος των πλοίων να αποπλέουν, εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις, ενώ από το προηγούμενο κείμενο συναγόταν ότι εναπόκειτο στις αρχές των κρατών μελών να χορηγήσουν άδεια σε κάθε επιμέρους περίπτωση. Αφού η δεύτερη προσέγγιση θα μπορούσε να καταλήξει σε αδικαιολόγητη διοικητική επιβάρυνση, τόσο για τα πλοία, όσο και για τις αρχές, η Επιτροπή κρίνει ότι η διευκρίνιση αυτή αποτελεί βελτίωση. Ορισμένες λέξεις που προστέθηκαν προς το τέλος της πρότασης διευκρινίζουν περαιτέρω ότι ο χώρος για την αποθήκευση των αποβλήτων πρέπει να προορίζεται ειδικά για τον σκοπό αυτόν και ότι καλύπτεται η συνολική ποσότητα αποβλήτων, και όχι μόνον η ποσότητα που πρόκειται να συσσωρευθεί.

- Η δεύτερη πρόταση στην παράγραφο 2 είναι νέα. Προβλέπει επιπρόσθετα προληπτικά μέτρα από τα κράτη του λιμένα, εάν το πλοίο διαθέτει επαρκή ικανότητα αποθήκευσης αποβλήτων, αλλά, παρόλα ταύτα, λόγω του προβλεπόμενου δρομολογίου του, παρουσιάζει κίνδυνο για το θαλάσσιο περιβάλλον. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο κίνδυνος να απορριφθούν τα απόβλητα στη θάλασσα πρέπει να είναι το αποφασιστικό κριτήριο στο πλαίσιο αυτό.

- Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η τρίτη παράγραφος, η οποία επίσης προστέθηκε από το Συμβούλιο, είναι σημαντική υπό το φως των αλλαγών που έγιναν στη δεύτερη παράγραφο. Η τρίτη παράγραφος εξασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη δύνανται να επιλέγουν αυστηρότερες απαιτήσεις παράδοσης, εφόσον θεσπίζονται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Αφενός, αυτό σημαίνει ότι η οδηγία δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν αυστηρότερα περιφερειακά πρότυπα για απαιτήσεις παράδοσης, που έχουν συμφωνηθεί σε διεθνές επίπεδο, όπως η τροποποίηση του Παραρτήματος IV της Σύμβασης του Ελσίνκι του 1974/1992, η οποία καλύπτει τη Βαλτική Θάλασσα. Αφετέρου, σημαίνει ότι οποιεσδήποτε απαιτήσεις παράδοσης δεν αντιστοιχούν ή δεν είναι σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο, δεν θα έχουν τέτοια αποτελέσματα.

Άρθρο 8:

- Στο άρθρο 8 παράγραφος 2 στοιχείο (α), έχει διαγραφεί η λέξη "ουσιαστικά" από την αρχή της συνεισφοράς όλων των πλοίων που προσεγγίζουν σε λιμένα στο κόστος παραλαβής αποβλήτων, ανεξαρτήτως του εάν χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις ή όχι. Στην πρώτη του ανάγνωση, το Κοινοβούλιο πρότεινε τροπολογία επί του θέματος, η οποία προέβλεπε ότι τουλάχιστον 90% του κόστους παραλαβής αποβλήτων θα καλύπτεται από συνεισφορές όλων των πλοίων. Η τροπολογία δεν υποστηρίχθηκε από την Επιτροπή, η οποία έκρινε ότι δεν λάμβανε επαρκώς υπόψη την ανάγκη για διαφορετικές λύσεις σε διάφορους λιμένες και κράτη μέλη.

- Το Συμβούλιο ήταν επίσης της γνώμης ότι χρειάζεται περισσότερο ευέλικτη προσέγγιση για το σύστημα τελών, χωρίς, όμως, να διακυβεύονται οι θεμελιώδεις αρχές επί των οποίων βασίζεται το άρθρο για τα συστήματα τελών (ήτοι, ότι όλα τα πλοία θα συνεισφέρουν στο κόστος και ότι το σύστημα τελών δεν θα παρέχει κίνητρο για απόρριψη αποβλήτων στη θάλασσα). Η κοινή θέση αντιπροσωπεύει μια λεπτή ισορροπία μεταξύ των διαφόρων απόψεων των κρατών μελών επί του θέματος. Η άποψη της Επιτροπής είναι ότι το σύστημα τελών πρέπει να αφήνει περιθώριο για κάποια ευελιξία και ότι η πλέον σημαντική πλευρά αυτού του άρθρου είναι ότι διατηρούνται οι δύο προαναφερόμενες αρχές. Έχει δεχθεί την κοινή θέση ως συμβιβαστική λύση, έχοντας επίσης κατά νουν την κοινή δήλωση που μνημονεύεται κατωτέρω. Η Επιτροπή περαιτέρω πιστεύει ότι οι διαφορές στις πρακτικές συνέπειες μεταξύ της αρχικής διατύπωσης και εκείνης της κοινής θέσης είναι σχετικά περιορισμένες.

- Η πρόταση του Κοινοβουλίου να συμπεριληφθεί νέα παράγραφος σχετικά με μέτρα παρακολούθησης σε περίπτωση που το σύστημα τελών έχει αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό δεν έγινε δεκτή από την Επιτροπή. Εκτός από τις πρακτικές δυσκολίες εκτίμησης των αρνητικών επιπτώσεων στον ανταγωνισμό με βάση ένα (ήσσονος σημασίας) στοιχείο των συνολικών λιμενικών τελών, δεν ήταν αποδεκτό και για τυπικούς λόγους: εάν ανακύψουν πραγματικά προβλήματα ανταγωνισμού, η Επιτροπή δύναται να χρησιμοποιήσει τις εξουσίες που της παρέχονται από τη συνθήκη. Αφετέρου, τόσο το Συμβούλιο, όσο και η Επιτροπή συμμερίζονται τις ανησυχίες του Κοινοβουλίου μήπως ένα σύστημα τελών, που δεν αποθαρρύνει αρκετά την απόρριψη αποβλήτων στη θάλασσα, έχει αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και μήπως ένα σύστημα τελών, που είναι υπέρ το δέον ευέλικτο, έχει ανεπιθύμητο αντίκτυπο στην πορεία που ακολουθούν οι ροές αποβλήτων εντός της Κοινότητας. Ως εκ τούτου, η κοινή θέση περιλαμβάνει δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής στα πρακτικά ότι θα πρέπει να γίνει πρόταση τροποποίησης της οδηγίας, εάν τυχόν υπάρξουν τέτοια αποτελέσματα.

- Πλην των ανωτέρω, μόνον συντακτικές αλλαγές έχουν γίνει στο άρθρο 8. Η διαγραφή των 10 λέξεων στην πρώτη πρόταση της παραγράφου 2 απορρέει από την υπόθεση ότι το τέλος εξ ορισμού είναι απίθανο να έχει ως αποτέλεσμα την ενθάρρυνση της παράδοσης. Η αλλαγή της διατύπωσης στο στοιχείο (β) είναι συνέπεια της διαγραφής της λέξης "ουσιαστικά" στο στοιχείο (α) και έχει σκοπό να δώσει έμφαση στην ουδέτερη θέση του άρθρου ως προς τη σχέση μεταξύ του σταθερού και του μεταβλητού μέρους του τέλους. Η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί τις εν λόγω αλλαγές.

Άρθρο 9:

- Στο άρθρο για τις εξαιρέσεις, το Συμβούλιο αποφάσισε να αναφερθεί ειδικά στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 7, αντί να αναφερθεί σε ολόκληρο το άρθρο. Ο λόγος για την αλλαγή αυτή είναι να καταστεί σαφές ότι καμία εξαίρεση δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να επιτραπεί σε πλοίο που δεν διαθέτει επαρκή ικανότητα αποθήκευσης αποβλήτων να συνεχίσει το ταξίδι του. Οι αλλαγές στη δεύτερη παράγραφο καθιστούν σαφές ότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να ενημερώνουν την Επιτροπή μεμονωμένα για κάθε επιμέρους εξαίρεση, αλλά επαρκεί, για τον σκοπό αυτόν, λιγότερο γραφειοκρατικό σύστημα κοινοποίησης. Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί τις αλλαγές αυτές, αφού απλώς διευκρινίζουν τις ιδέες στις οποίες βασίζεται η αρχική της πρόταση.

Άρθρο 11:

- Εκτός από την αλλαγή στο καθεστώς επιβολής, το οποίο περιγράφηκε στο προηγούμενο μέρος, μόνον συντακτικές αλλαγές έχουν γίνει στο άρθρο 11. Η μόνη μετατροπή που συνεπάγεται αλλαγή στη διατύπωση είναι η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της επιθεώρησης κατά την παράγραφο 2 δεύτερη περίπτωση, όπου οι "ανακρίβειες" στις πληροφορίες της κοινοποίησης έχουν διευρυνθεί για να συμπεριληφθούν και "άλλοι λόγοι να πιστεύεται ότι το πλοίο δεν συμμορφούται προς την παρούσα οδηγία". Η Επιτροπή θεωρεί ευπρόσδεκτες τις αλλαγές στο άρθρο 11 και κρίνει ότι βελτιώνουν τη σαφήνεια του άρθρου.

Άρθρο 12:

- Το Συμβούλιο αποφάσισε να διαγράψει την παράγραφο (ζ.) του άρθρου 12, η οποία προέβλεπε δέουσα αποζημίωση των πλοιοκτητών, οι οποίοι έχουν τηρήσει την οδηγία, αλλά υφίστανται αδικαιολόγητη καθυστέρηση λόγω ανεπάρκειας των λιμενικών εγκαταστάσεων παραλαβής αποβλήτων. Ο λόγος για τη διαγραφή ήταν το επιχείρημα ότι οι υφιστάμενες νομικές διαδικασίες καθιστούν δυνατή σε κάθε περίπτωση την αποζημίωση των πλοίων και ότι η παράγραφος αυτή ήταν περιττή. Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι αυτή η διασφάλιση για πλοία και πλοιοκτήτες ήταν σημαντικό στοιχείο για την επίτευξη κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που αφορούν τα πλοία και εκείνων που αφορούν τους λιμένες στην οδηγία και ότι η διαγραφή, επομένως, ήταν ατυχής. Η Επιτροπή έκανε δήλωση στα πρακτικά του Συμβουλίου, όπου έλαβε υπόψη τις απόψεις των κρατών μελών και δήλωσε ότι το θέμα θα παραμείνει υπό εξέταση και η Επιτροπή θα επανέλθει επ' αυτού, εν ανάγκη. Κατά τον τρόπο αυτόν, η Επιτροπή έχει εξασφαλίσει ότι τα προβλήματα που σχετίζονται με ανεπαρκή μέριμνα για τις ανάγκες και τα δικαιώματα των πλοίων εντός του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας θα αντιμετωπισθούν στο μέλλον, εάν αποδειχθεί ότι είναι ουσιαστικά.

Άρθρο 14:

- Το τροποποιημένο κείμενο του άρθρου 14 παραπέμπει στην απόφαση 1999/468/ΕΚ της 28ης Ιουνίου 1999. Η απόφαση αυτή εκδόθηκε αφού η Επιτροπή είχε υποβάλει την τροποποιημένη πρότασή της και το κείμενο, κατά συνέπεια, έχει προσαρμοσθεί για να καταστεί σύμφωνο προς το πλέον πρόσφατο κείμενο. Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί αυτόν τον τρόπο παραπομπής στην απόφαση 1999/468/ΕΚ.

Άρθρο 15:

- Το Συμβούλιο προσδιόρισε ότι μόνον ο ορισμός της Marpol 73/78 μπορεί να τροποποιείται με τη διαδικασία της επιτροπής, παρά όλοι οι ορισμοί. Προτίμησε επίσης να χρησιμοποιήσει τον ευρύτερο όρο "μέσα του ΔΝΟ" αντί για "ψηφίσματα", προκειμένου να είναι δυνατή η απλουστευμένη προσαρμογή οποιουδήποτε σχετικού κειμένου του ΔΝΟ που έχει προσαρμοσθεί ή υποστεί αλλαγές, στο οποίο παραπέμπει η παρούσα οδηγία. Η Επιτροπή δεν αντιτίθεται σε καμία από τις αλλαγές αυτές.

Άρθρο 16:

- Το Συμβούλιο θέλησε να παρατείνει το χρονικό όριο για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας από 18 μήνες σε 24 μήνες. Η Επιτροπή θα προτιμούσε συντομώτερη προθεσμία, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη ότι όλα τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση Marpol 73/78 και άρα ήδη υπέχουν υποχρέωση, κατά το διεθνές δίκαιο, να διαθέτουν επαρκείς εγκαταστάσεις παραλαβής στους λιμένες τους. Η Επιτροπή αντιλαμβάνεται, ωστόσο, ότι ακόμη και το χρονικό όριο των 24 μηνών αποτελεί συμβιβαστική λύση μεταξύ των διαφόρων επιθυμιών των κρατών μελών και δεν αντιτίθεται σε αυτόν τον συμβιβασμό, ούτε έχει αντίρρηση για την διαγραφή της τρίτης παραγράφου του άρθρου 16, η οποία εν μέρει επαναλάμβανε την πρώτη παράγραφο και προέβλεπε διαδικασία κοινοποίησης που θα ήταν υπερβολικά γραφειοκρατική.

Παραρτήματα I & II:

- Το Συμβούλιο εισήγαγε ορισμένες αλλαγές στα παραρτήματα της οδηγίας. Με τις αλλαγές επιδιώκεται απλώς και μόνον να διευκρινισθεί η αρχική πρόθεση της πρότασης της Επιτροπής και να καταστούν πιο εύχρηστα τα παραρτήματα. Όσον αφορά το παράρτημα II, οι αλλαγές στις πληροφορίες που πρέπει να κοινοποιούνται έχουν σκοπό να παρέχονται στους λιμένες τα ελάχιστα απαραίτητα δεδομένα για την κατάλληλη παρακολούθηση της εφαρμογής της οδηγίας. Η Επιτροπή δέχεται όλες τις αλλαγές στα παραρτήματα, καθώς προσφέρουν μεγαλύτερη σαφήνεια, χωρίς να επηρεάζουν τις κύριες αρχές της αρχικής και τροποποιημένης πρότασης.

3.4 Προβλήματα σε συνάρτηση με τις διαδικασίες των επιτροπών κατά την έγκριση της κοινής θέσης:

Βλέπε άρθρο 14

4. Συμπεράσματα

Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η ουσία της κοινής θέσης είναι αποδεκτή, αφού τηρεί τις βασικές αρχές της αρχικής πρότασης και προσφέρει αξιοσημείωτη προστιθέμενη αξία, με τις διευκρινίσεις και τις επιπρόσθετες διατάξεις της. Εξάλλου, η ουσία των τροπολογιών που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ενσωματώθηκαν στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής έχουν ληφθεί δεόντως υπόψη στην παρούσα κοινή θέση.