[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 6.11.2007

COM(2007) 678 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΟΧΗΣ (2006)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΟΧΗΣ (2006) 3

1. Εκτέλεση του προϋπολογισμού 3

2. Οικονομικό περιβάλλον και συνδρομή υπό αίρεση 9

3. Συντονισμός με τις πολιτικές για τις μεταφορές και το περιβάλλον 11

3.1. Μεταφορές 11

3.2. Περιβάλλον 11

4. Επιθεωρήσεις 12

5. Παρατυπίες και αναστολή της συνδρομής 13

6. Αξιολόγηση 14

7. Νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για την περίοδο 2007-2013 15

8. Πληροφόρηση και δημοσιότητα 16

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΟΧΗΣ (2006)

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94 του Συμβουλίου για την ίδρυση του Ταμείου Συνοχής. Καλύπτει τις δραστηριότητες του Ταμείου Συνοχής κατά το 2006.

1. Εκτέλεση του προϋπολογισμού

Οι πόροι του Ταμείου Συνοχής που διατέθηκαν για αναλήψεις υποχρεώσεων το 2006 ανήλθαν σε 6 032 082 110 ευρώ (τρέχουσες τιμές) για τα 13 δικαιούχα κράτη μέλη. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται οι πιστώσεις τεχνικής βοήθειας (8 100 000 ευρώ). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Ιρλανδία, λόγω της οικονομικής της ανάπτυξης, δεν είναι πλέον επιλέξιμη για χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής από την 1η Ιανουαρίου 2004. Την 1η Ιανουαρίου 2007 η Ρουμανία και η Βουλγαρία προσχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και από τότε είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής (αλλά δεν καλύπτονται από την παρούσα έκθεση για το έτος 2006).

Οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων χρησιμοποιήθηκαν εξ ολοκλήρου και καμία πίστωση δεν μεταφέρθηκε στο 2007.

Πίνακας 1. Εκτέλεση των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων το 2006 (σε ευρώ)

Μεταφερθείσες πιστώσεις από το 2005 | - | - | - | - | - | - |

Ανασυσταθείσες πιστώσεις | - | - | - | - | - | - |

Αποπληρωμές | - | - | - | - | - | - |

Μεταφερθείσες πιστώσεις από το 2005 | - | - | - | - | - | - |

Ανασυσταθείσες πιστώσεις | 60 776 | - | - | - | - | 60 776 |

Αποπληρωμές | - | - | - | - | - | - |

Ελλάδα | 191 616 437 | 38.8 % | 298 556 462 | 60.4 % | 4 026 467 | 494 199 366 | 8.4 % |

Πορτογαλία | 273 923 751 | 55.4 % | 218 291 973 | 44.2 % | 1 983 642 | 494 199 366 | 8.2 % |

Κύπρος | 15 599 762 | 75.5 % | 5 058 456 | 24.5 % | - | 20 658 218 | 0.3 % |

Τσεχική Δημοκρατία | 169 425 877 | 46.6 % | 192 728 948 | 53.0 % | 1 343 504 | 363 498 329 | 6.0 % |

Εσθονία | 51 641 255 | 45.3 % | 59 936 657 | 52.5 % | 2 505 460 | 114 083 372 | 1.9 % |

Ουγγαρία | 210 331 313 | 49.3 % | 209 390 382 | 49.1 % | 6 910 457 | 426 632 152 | 7.1 % |

Λεττονία | 84 648 355 | 50.3 % | 75 472 277 | 44.9 % | 8 112 593 | 168 233 225 | 2.8% |

Λιθουανία | 121 403 548 | 53.7 % | 99 888 363 | 44.2 % | 4 807 152 | 226 099 063 | 3.7 % |

Μάλτα | 4 305 250 | 51.0 % | 4 075 480 | 48.3 % | 65 171 | 8 445 901 | 0.1 % |

Πολωνία | 751 359 517 | 46.9 % | 828 944 996 | 51.7 % | 21 905 810 | 1 602 210 323 | 26.5 % |

Σλοβακία | 79 712 721 | 36.4 % | 138 255 724 | 63.2 % | 826 055 | 218 794 500 | 3.6 % |

Σλοβενία | 27 925 173 | 38.6 % | 44 270 658 | 61.2 % | 165 000 | 72 360 831 | 1.2 % |

Πίνακας 4. Πιστώσεις πληρωμών το 2006 (σε ευρώ) – περιλαμβανομένης της τεχνικής βοήθειας

Τα στοιχεία για τα νέα κράτη μέλη αναφέρονται μόνον σε πληρωμές για έργα που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής από την 1η Μαΐου 2004 (δηλ. χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η προενταξιακή βοήθεια για τα έργα του ISPA). Στον πίνακα 5 περιλαμβάνονται οι πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν το 2006 σε σχέση με έργα του ISPA τα οποία εγκρίθηκαν πριν από την προσχώρηση.

Κράτος μέλος | Περιβάλλον | Μεταφορές | Τεχνική βοήθεια | ΣΥΝΟΛΟ |

Ελλάδα | 194 069 922 | 40.2 % | 289 132 091 | 59.8 % | - | 483 202 013 | 17.7 % |

Ιρλανδία | 27 991 936 | 70.8 % | 11 521 393 | 29.2 % | - | 39 513 329 | 1.4 % |

Πορτογαλία | 148 750 484 | 73.1 % | 53 874 121 | 26.5 % | 899 853 | 203 524 458 | 7.5 % |

Κύπρος | - | 0.0 % | 6 001 512 | 100.0 % | - | 6 001 512 | 0.2 % |

Τσεχική Δημοκρατία | 32 982 124 | 26.2 % | 92 544 105 | 73.6 % | 278 460 | 125 804 689 | 4.6 % |

Εσθονία | 6 769 474 | 17.0 % | 32 972 870 | 82.9 % | 23 322 | 39 765 666 | 1.5 % |

Ουγγαρία | 82 157 579 | 70.9 % | 33 767 249 | 29.1 % | - | 115 924 828 | 4.2 % |

Λεττονία | 14 060 182 | 23.4 % | 42 930 570 | 71.5 % | 3 075 450 | 60 066 202 | 2.2 % |

Λιθουανία | 17 587 842 | 36.0 % | 31 243 260 | 64.0 % | - | 48 831 102 | 1.8 % |

Μάλτα | - | 0.0 % | 2 591 637 | 100.0 % | - | 2 591 637 | 0.1 % |

Πολωνία | 15 601 766 | 6.1 % | 239 697 120 | 93.7 % | 589 292 | 255 888 178 | 9.4 % |

Σλοβακία | 18 811 566 | 58.7 % | 13 218 768 | 41.3 % | - | 32 030 334 | 1.2 % |

Σλοβενία | 7 502 018 | 24.1 % | 23 651 860 | 75.9 % | - | 31 153 878 | 1.1 % |

Μη προσδιοριζόμ. | - | 0.0 % | - | 0.0 % | 965 686 | 965 686 | 0.0 % |

Πίνακας 5. Νέα κράτη μέλη - Πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν το 2006 για πρώην έργα του ISPA

Κράτος μέλος | Περιβάλλον | Μεταφορές | Τεχνική βοήθεια | ΣΥΝΟΛΟ |

Εσθονία | 17 872 983 | 55.6 % | 13 213 810 | 41.1 % | 1 036 078 | 32 122 871 | 4.7 % |

Ουγγαρία | 42 045 203 | 54.0 % | 34 943 145 | 44.9 % | 856 649 | 77 844 997 | 11.4 % |

Λεττονία | 12 195 774 | 24.8 % | 33 083 549 | 67.3 % | 3 890 083 | 49 169 406 | 7.2 % |

Λιθουανία | 21 227 151 | 55.0 % | 15 421 582 | 39.9 % | 1 955 102 | 38 603 835 | 5.7 % |

Πολωνία | 136 381 574 | 51.4 % | 126 946 209 | 47.9 % | 1 872 421 | 265 200 204 | 38.9 % |

Σλοβακία | 33 197 820 | 43.6 % | 40 809 790 | 53.6 % | 2 120 189 | 76 127 799 | 11.2 % |

Σλοβενία | 5 176 729 | 73.4 % | 1 875 000 | 26.6 % | 0 | 7 051 729 | 1.0 % |

Ελλάδα | 3 307 420 974 | 435 532 521 | 467 400 382 | 335 157 938 | 529 459 151 | 535 843 689 | 438 083 755 | 494 199 366 | 3 235 676 802 |

Ελλάδα | 2 815 806 760 | 1 236 273 691 | 1 579 533 069 |

Ιρλανδία | 575 411 134 | 517 830 136 | 57 580 998 |

Πορτογαλία | 3 128 862 926 | 1 467 756 462 | 1 661 106 465 |

Ισπανία | 11 773 161 809 | 7 383 381 713 | 4 389 780 096 |

ΣΥΝΟΛΟ EΕ 4 | 18 293 242 629 | 10 605 242 001 | 7 688 000 628 |

Κύπρος | 54 014 695 | 11 059 968 | 42 954 727 |

Τσεχική Δημοκρατία | 748 976 735 | 141 131 405 | 607 845 330 |

Εσθονία | 242 449 651 | 39 765 666 | 202 683 985 |

Ουγγαρία | 812 924 360 | 185 512 701 | 627 411 659 |

Λεττονία | 376 863 199 | 79 841 253 | 297 021 946 |

Λιθουανία | 517 642 688 | 97 697 349 | 419 945 339 |

Μάλτα | 21 966 289 | 2 591 637 | 19 374 652 |

Πολωνία | 3 191 270 327 | 255 730 261 | 2 935 540 066 |

Σλοβακία | 264 254 882 | 32 030 334 | 232 224 548 |

Σλοβενία | 172 654 702 | 39 651 472 | 133 003 230 |

ΣΥΝΟΛΟ EΕ 10 | 6 403 017 528 | 885 012 045 | 5 518 005 483 |

ΣΥΝΟΛΟ | 24 696 260 157 | 11 490 254 046 | 13 206 006 111 |

.

.

Πίνακας 7.2. Ποσά που εγκρίθηκαν για πρώην έργα του ISPA την περίοδο 2000-2006 (περιλαμβανομένων των RAL)

Χώρα | Καθαρές αναλήψεις υποχρεώσεων | Πληρωμές | RAL |

Τσεχική Δημοκρατία | 479 117 990 | 351 044 435 | 128 073 555 |

Εσθονία | 185 251 384 | 121 573 113 | 63 678 271 |

Ουγγαρία | 669 677 980 | 307 713 993 | 361 963 987 |

Λεττονία | 333 856 759 | 183 662 936 | 150 193 823 |

Λιθουανία | 307 765 169 | 161 019 456 | 146 745 712 |

Πολωνία | 2 444 163 012 | 1 093 425 990 | 1 349 686 751 |

Σλοβακία | 501 995 906 | 263 375 354 | 238 620 552 |

Σλοβενία | 83 499 178 | 45 820 204 | 37 678 974 |

ΣΥΝΟΛΟ | 5 005 327 377 | 2 527 635 482 | 2 476 641 625 |

.

Εκτέλεση του προϋπολογισμού την περίοδο 1993-1999

Το 2006 η εξέλιξη των πιστώσεων σε αναμονή εκκαθάρισης από την περίοδο 1993-1999 είχε ως εξής:

Πίνακας 8. Εκκαθάριση το 2006 των αναλήψεων υποχρεώσεων της περιόδου 1993-99 (σε ευρώ)

Κράτος μέλος | Αρχικές πιστώσεις προς εκκαθάριση | Αποδεσμεύσεις | Πληρωμές | Τελικές πιστώσεις προς εκκαθάριση |

Ισπανία | 204 299 149 | 17 163 676 | 99 864 092 | 87 271 381 |

Ελλάδα | 82 165 494 | 52 585 827 | 3 476 269 | 26 103 398 |

Ιρλανδία | 29 637 545 | 19 003 | 17 387 263 | 12 231 279 |

Πορτογαλία | 29 514 596 | 1 555 707 | 15 998 198 | 11 960 691 |

ΣΥΝΟΛΟ | 345 616 784 | 71 324 213 | 136 725 822 | 137 566 749 |

Οι υποχρεώσεις του Ταμείου Συνοχής προέρχονται από διαχωριζόμενες πιστώσεις. Με άλλα λόγια, οι πληρωμές ακολουθούν τις αρχικές αναλήψεις υποχρεώσεων των πόρων. Αν όλα τα έργα εκτελεστούν σύμφωνα με τις αποφάσεις, υπάρχει «αυτομάτως» ένα ποσό προς εκκαθάριση, λόγω του μεσοδιαστήματος μεταξύ της ημερομηνίας λήψης της απόφασης και της ημερομηνίας πληρωμής του υπολοίπου (συνήθως 4 έως 5 έτη).

Με σκοπό να αυξηθεί το επίπεδο πληρωμών για υποχρεώσεις που αναλήφθηκαν κατά το παρελθόν, συνεχίστηκε η ιδιαίτερη προσπάθεια για την εκκαθάριση των υπολειπόμενων πιστώσεων για έργα τα οποία είχαν αρχίσει πριν από το 2000. Το 40 % περίπου των υπολειπόμενων πιστώσεων προς εκκαθάριση, οι οποίες υπήρχαν ήδη στις αρχές του έτους, καταβλήθηκε ή αποδεσμεύθηκε το 2006. Έως το τέλος του 2006 οι πιστώσεις προς εκκαθάριση είχαν μειωθεί σε μόλις 2,7 % του ετήσιου προϋπολογισμού του Ταμείου Συνοχής (σε σύγκριση με ποσοστό περίπου 50 % στα τέλη του 2002, 39 % στα τέλη του 2003, 15 % στα τέλη του 2004 και 6,7 % στα τέλη του 2005). Η προσπάθεια για τη μείωση των πιστώσεων προς εκκαθάριση συνεχίστηκε το 2007 σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την υλοποίηση των έργων και για τις σχετικές αιτήσεις πληρωμών.

Στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης παρουσιάζονται λεπτομερή στοιχεία για τα έργα που εγκρίθηκαν το 2006 για κάθε κράτος μέλος.

2. Οικονομικό περιβάλλον και συνδρομή υπό αίρεση

Ο κανονισμός του Συμβουλίου για το Ταμείο Συνοχής[2] εξαρτά από μακροοικονομικούς όρους τη χρήση του Ταμείου. Ο κανονισμός ορίζει ότι «το Ταμείο δεν χρηματοδοτεί κανένα νέο έργο ή, σε περίπτωση σημαντικών έργων, κανένα νέο στάδιο έργου, σε κράτος μέλος σε περίπτωση που το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία κατόπιν συστάσεως της Επιτροπής, διαπιστώσει ότι, το κράτος μέλος δεν έχει εφαρμόσει το πρόγραμμα [σταθερότητας ή σύγκλισης] κατά τρόπον ώστε να αποφευχθεί ένα υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα». Η παραπάνω διάταξη αντικατοπτρίζει το ρόλο του Ταμείου Συνοχής ως οργάνου δημοσιονομικής στήριξης σε εθνικό επίπεδο το οποίο βοηθά τα κράτη μέλη να διατηρούν τη μακροοικονομική πειθαρχία.

Για τέσσερα κράτη μέλη που λαμβάνουν χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής (Κύπρος, Ουγγαρία, Πολωνία και Πορτογαλία) ελήφθησαν πρόσθετα μέτρα στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Για καμία από αυτές τις χώρες τα μέτρα που ελήφθησαν δεν περιλάμβαναν το ενδεχόμενο αναστολής της χρηματοδότησης από το Ταμείο.

Τον Ιούνιο του 2006 το Συμβούλιο αποφάσισε να ακυρώσει τη διαδικασία για την Κύπρο, αφού είχε διορθώσει το υπερβολικό έλλειμμά της το 2005. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση τον Ιούνιο του 2006 στην οποία δήλωνε ότι η χώρα βρισκόταν στο σωστό δρόμο για τη διόρθωση του υπερβολικού της ελλείμματος.

Διαπιστώθηκε ήδη δύο φορές από την έναρξη της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος το 2004 ότι η Ουγγαρία δεν έλαβε αποτελεσματικά μέτρα ώστε να ανταποκριθεί στις συστάσεις του Συμβουλίου, που διατυπώθηκαν η πρώτη τον Ιανουάριο του 2005 και η δεύτερη το Νοέμβριο του 2005. Ωστόσο, σε καμία από τις δύο αυτές περιπτώσεις δεν πρότεινε η Επιτροπή στο Συμβούλιο αναστολή των υποχρεώσεων που είχε αναλάβει το Ταμείο Συνοχής. Επειδή η Ουγγαρία δεν είναι μέλος της ευρωζώνης, της έχει χορηγηθεί ειδική παρέκκλιση από την εφαρμογή περαιτέρω μέτρων της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Έτσι, έπειτα από την υποβολή, το Σεπτέμβριο του 2006, του αναθεωρημένου επικαιροποιημένου προγράμματος σύγκλισης του 2006, το Συμβούλιο μπορεί να απευθύνει περαιτέρω συστάσεις προς την Ουγγαρία μόνο με την έκδοση νέας απόφασης βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7[3]. Εάν το κράτος δεν εφαρμόσει τη σύσταση αυτή, εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 104 παράγραφος 8, οι οποίες περιλαμβάνουν τη δυνατότητα αναστολής των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει το Ταμείο Συνοχής.

Το Νοέμβριο του 2006 το Συμβούλιο εξέδωσε για την Πολωνία απόφαση βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 8, στην οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι ενέργειες στις οποίες είχε προβεί η Πολωνία για τη διόρθωση του υπερβολικού της ελλείμματος, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου του 2004, αποδεικνύονταν ανεπαρκείς. Η απόφαση αυτή εκδόθηκε ωστόσο με βάση τους στόχους που είχαν καθοριστεί στην επικαιροποίηση του 2005 του προγράμματος σύγκλισης και στη γνωστοποίηση, την άνοιξη του 2006, των στοιχείων δημοσιονομικής θέσης. Ωστόσο, σύμφωνα με την πρόσφατη επικαιροποίηση, το 2006, του προγράμματος σύγκλισης, η Πολωνία θα διορθώσει το υπερβολικό της έλλειμμα έως το 2007, εν μέρει επειδή πληροί τις προϋποθέσεις για συμμετοχή στο αναθεωρημένο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης, που της επιτρέπει να αφαιρέσει ένα μέρος από το κόστος μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος.

Η Ελλάδα φαίνεται ότι βρίσκεται σε πορεία διόρθωσης του υπερβολικού της ελλείμματος: σύμφωνα με την απόφαση βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 9 που εξέδωσε το Συμβούλιο το Φεβρουάριο του 2005, μείωσε το έλλειμμά της σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕγχΠ το 2006. Σε τρία κράτη μέλη που προσχώρησαν πρόσφατα και τα οποία βρίσκονταν σε κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το 2004 – Τσεχική Δημοκρατία, Μάλτα και Σλοβακία – οι δημοσιονομικές εξελίξεις ήταν ευνοϊκές και δεν χρειάστηκε να εφαρμοστούν περαιτέρω μέτρα στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, αφού η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα το Δεκέμβριο του 2004 ότι και οι τρεις χώρες είχαν αντιδράσει αποτελεσματικά στις συστάσεις του Συμβουλίου. Ωστόσο, δεν ακυρώθηκε η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τις χώρες αυτές το 2006. Η Μάλτα, τηρώντας τις συστάσεις του Συμβουλίου, διόρθωσε το υπερβολικό της έλλειμμα πριν από το 2006. Η Σλοβακία θα μειώσει το έλλειμμά της σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕγχΠ έως το 2007, ενώ η Τσεχική Δημοκρατία σχεδιάζει να επιτύχει αυτό το στόχο πριν από το 2010.

Ο κανονισμός για το Ταμείο Συνοχής για την περίοδο 2007-2013[4] διευκρίνισε πολλές ασάφειες που περιέβαλλαν την εφαρμογή της υπό αίρεση συνδρομής του Ταμείου κατά το παρελθόν. Προβλέπει ότι η έκδοση απόφασης βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 8 προσφέρει μια ευκαιρία στην Επιτροπή να προτείνει αναστολή της συνδρομής του Ταμείου Συνοχής. Το Συμβούλιο, με τη σειρά του, μπορεί να αναστείλει το σύνολο ή ένα μέρος των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί από το Ταμείο, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του έτους που έπεται του έτους έκδοσης της απόφασης. Εάν, αργότερα, το Συμβούλιο διαπιστώσει, στο πλαίσιο της ΔΥΕ, ότι το κράτος μέλος προέβη στις απαραίτητες διορθωτικές ενέργειες, αυτό συνεπάγεται αυτομάτως την έκδοση απόφασης για άρση της αναστολής των υποχρεώσεων που ανέλαβε το Ταμείο Συνοχής. Δημιουργήθηκαν οι κανόνες για την επανεγγραφή στον προϋπολογισμό των αναληφθεισών υποχρεώσεων που έχουν ανασταλεί.

3. Συντονισμός με τις πολιτικές για τις μεταφορές και το περιβάλλον

3.1. Μεταφορές

Το 2006 ο τομέας των μεταφορών αντιπροσώπευε ποσοστό ελάχιστα χαμηλότερο από το ήμισυ (49,2 %) του συνόλου των υποχρεώσεων του Ταμείου Συνοχής. Όπως και στο παρελθόν, η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη να δώσουν ειδική προτεραιότητα σε σιδηροδρομικά έργα. Τα έργα που εγκρίθηκαν το 2006 ανά κράτος μέλος παρατίθενται στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

Στον τομέα των μεταφορών η κοινοτική στήριξη χορηγείται κατά συντονισμένο τρόπο μέσω διάφορων χρηματοδοτικών μέσων: Ταμείο Συνοχής, ISPA, ΕΤΠΑ, προγράμματα διευρωπαϊκών δικτύων, δάνεια της ΕΤΕπ. Η οικονομική στήριξη από τα μέσα αυτά διοχετεύεται κυρίως στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών (ΔΕΔ-Μ).

Σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94 όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1264/1999, το Ταμείο Συνοχής μπορεί να παρέχει ενίσχυση για έργα υποδομής κοινού ενδιαφέροντος στον τομέα των μεταφορών, τα οποία χρηματοδοτούνται από τα κράτη μέλη και προσδιορίζονται στο πλαίσιο των προσανατολισμών για την ανάπτυξη των ΔΕΔ-Μ.

Οι κοινοτικοί προσανατολισμοί για την ανάπτυξη των ΔΕΔ-Μ ορίζονται με την απόφαση αριθ. 1692/96/EΚ όπως τροποποιήθηκε. Η απόφαση προσδιορίζει 30 έργα προτεραιότητας ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και καλεί τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα σε αυτά. Το άρθρο 19α της απόφασης αριθ. 1692/96/EΚ ορίζει ότι τα κράτη μέλη, όταν υποβάλλουν τα έργα τους στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής, σύμφωνα με το άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94 του Συμβουλίου, δίνουν προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

3.2. Περιβάλλον

Το 2006 ο τομέας του περιβάλλοντος αντιπροσώπευε ποσοστό ελάχιστα μεγαλύτερο από το ήμισυ του συνόλου των υποχρεώσεων του Ταμείου Συνοχής (50,8 %). Γενικά, τα έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής συμβάλλουν στους συνολικούς στόχους της περιβαλλοντικής πολιτικής για την αειφορική ανάπτυξη, ιδίως στους στόχους των τομέων προτεραιότητας του έκτου προγράμματος-πλαισίου, και συγκεκριμένα της διαχείρισης των φυσικών πόρων, της διαχείρισης των αποβλήτων καθώς και των επενδύσεων που αποσκοπούν στον περιορισμό των επιπτώσεων από την αλλαγή του κλίματος. Οι επτά θεματικές στρατηγικές που εγκρίθηκαν το 2005 και το 2006 στους τομείς του ατμοσφαιρικού αέρα, των φυσικών πόρων, των αποβλήτων και της ανακύκλωσης, του αστικού περιβάλλοντος, του εδάφους, του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των φυτοφαρμάκων έχουν συνάφεια με τις πράξεις που συγχρηματοδοτεί το Ταμείο Συνοχής. Τα έργα που εγκρίθηκαν το 2006 από τα κράτη μέλη παρατίθενται στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

Το 2006 το Ταμείο Συνοχής εξακολούθησε να συμβάλλει στην εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, όχι μόνο με την απευθείας χρηματοδότηση υποδομών, αλλά και με την παροχή κινήτρων που ενθαρρύνουν την εφαρμογή των οικείων οδηγιών ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη χορήγηση χρηματοδότησης. Πρόκειται ιδίως για θεματικές παρεμβάσεις με εδαφική διάσταση, όπως είναι η διαφύλαξη της φύσης, η διαχείριση των στερεών αποβλήτων και των λυμάτων και η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ).

Οι πράξεις προσχώρησης των νέων κρατών μελών έχουν ορίσει ενδιάμεσους στόχους για τις επενδύσεις στο περιβαλλοντικό κεκτημένο. Γι’ αυτό, τα νέα κράτη μέλη έχουν εντάξει τη διαχείριση των λυμάτων και των στερεών αποβλήτων στις σημαντικές δαπάνες προτεραιότητας. Οι ανάγκες για επενδύσεις και έργα υποδομής παραμένουν υψηλές στις περισσότερες περιπτώσεις, όσον αφορά τις βασικές οδηγίες, σε τομείς όπως η επεξεργασία των στερεών αποβλήτων και των λυμάτων (ιδίως των αστικών λυμάτων) αλλά και στον τομέα της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα και στο πλαίσιο της προσπάθειας μείωσης της βιομηχανικής ρύπανσης (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης). Ως εκ τούτου, η χορήγηση χρηματοδότησης από το Ταμείο Συνοχής υπέρ των έργων υποδομής στον περιβαλλοντικό τομέα είναι ζωτική για τα νέα κράτη μέλη.

4. Επιθεωρήσεις

Για τα τέσσερα αρχικά δικαιούχα κράτη μέλη, διενεργήθηκαν συνολικά επτά αποστολές ελέγχου στην Ισπανία, στην Πορτογαλία και στην Ελλάδα με σκοπό να ελεγχθεί η εφαρμογή σχεδίων δράσης και να πραγματοποιηθεί η παρακολούθηση έργων του Ταμείου Συνοχής που είχαν ελεγχθεί το 2004-2005. Το 2006 ελέγχθηκε επίσης το έργο των φορέων εκκαθάρισης για το κλείσιμο έργων του Ταμείου Συνοχής.

Επιπλέον, το 2006 η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής θέσπισε διαδικασίες για το κλείσιμο των έργων του Ταμείου Συνοχής με σκοπό να εξασφαλίσει ότι θα παρέχονται επαρκείς πληροφορίες από την αρχή διαχείρισης και το φορέα εκκαθάρισης κατά τη διαδικασία κλεισίματος, ώστε να εξασφαλίζεται η νομιμότητα και η κανονικότητα της τελικής δήλωσης δαπάνης και να μην εφαρμόζονται, συνεπώς, δημοσιονομικές διορθώσεις.

Για τα κράτη μέλη που προσχώρησαν το 2004, ο έλεγχος που διενεργήθηκε το 2006 επικεντρώθηκε κυρίως στην παρακολούθηση και εξακρίβωση της αποτελεσματικής εφαρμογής των συστάσεων που είχαν διατυπωθεί κατά τους ελέγχους συστημάτων το 2005 και κατά τους περαιτέρω ελέγχους δαπανών των έργων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στην ανασκόπηση του έργου των εθνικών φορέων ελέγχου, μεταξύ άλλων στην εξακρίβωση της ποιότητας των ελέγχων συστημάτων, στους δειγματοληπτικούς ελέγχους και σε άλλα θέματα που έχουν σχέση με το έργο της κατάρτισης του πιστοποιητικού οικονομικού ελέγχου. Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν δεκατρείς αποστολές ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων των αποστολών που συνδυάζονταν με τον έλεγχο του ΕΤΠΑ (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης).

Λόγω συγκεκριμένων κινδύνων κατά την εφαρμογή αξιόπιστων διαδικασιών διαγωνισμού και ανάθεσης συμβάσεων, το 2005 δρομολογήθηκε μια ειδική θεματική έρευνα που αφορούσε κυρίως τις συμβάσεις που ανατίθενται ύστερα από την προσχώρηση νέων κρατών μελών με προληπτικό καθώς και διορθωτικό στόχο. Κατά το 2006 οι συστάσεις που διατυπώθηκαν με βάση αυτούς τους ελέγχους συνοδεύτηκαν από ελέγχους παρακολούθησης.

Στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της Γενικής Διεύθυνσης για το 2006, όσον αφορά τη λειτουργία των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου, εκδόθηκε ανεπιφύλακτη γνώμη για το σύστημα σε 5 κράτη μέλη (Κύπρος, Εσθονία, Ελλάδα, Μάλτα και Σλοβενία).

Για τα υπόλοιπα κράτη μέλη, η γνώμη εκδόθηκε με επιφυλάξεις, λόγω των ουσιωδών ελλείψεων που παρατηρήθηκαν σε βασικά στοιχεία του συστήματος (Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Λεττονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία και Ισπανία). Για κανένα κράτος μέλος δεν εκδόθηκε αρνητική γνώμη.

5. Παρατυπίες και αναστολή τής συνδρομής

Σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1831/94[5] για τις παρατυπίες και την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, καθώς και την οργάνωση ενός συστήματος πληροφόρησης στον τομέα αυτό, οκτώ από τα δικαιούχα κράτη μέλη ανέφεραν 228 υποθέσεις παρατυπιών που αφορούσαν κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 186 604 797 ευρώ. Οι υποθέσεις αυτές αποτέλεσαν αντικείμενο μιας πρώτης διοικητικής ή δικαστικής διαπίστωσης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι περισσότερες από αυτές τις υποθέσεις (183) κοινοποιήθηκαν από τα τέσσερα αρχικά δικαιούχα κράτη μέλη, με την Ελλάδα να κοινοποιεί το μεγαλύτερο αριθμό υποθέσεων (103)· οι υποθέσεις αυτές αντιπροσώπευαν συνολικά κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 117 856 924 ευρώ, από τα οποία απομένουν ακόμη να ανακτηθούν μόλις 12 698 144 ευρώ, αφού το υπόλοιπο ποσό αφαιρέθηκε από αιτήσεις τελικών πληρωμών που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή. Στη διάρκεια του έτους σημειώθηκε πρόοδος στην εφαρμογή του προαναφερόμενου κανονισμού στην Ισπανία, όπου κοινοποιήθηκαν 82 υποθέσεις, οι οποίες αντιπροσώπευαν κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 44 472 847 ευρώ, από τα οποία απομένουν ακόμη να ανακτηθούν 30 179 534 ευρώ. Από τις 18 υποθέσεις που κοινοποίησαν οι πορτογαλικές αρχές και οι οποίες αντιπροσώπευαν κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 23 747 904 ευρώ, απομένουν να ανακτηθούν περίπου 14 850 306 ευρώ.

Μόνο πέντε από τα νέα κράτη μέλη, η Πολωνία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Ουγγαρία, η Λεττονία και η Λιθουανία έχουν κοινοποιήσει υποθέσεις στην Επιτροπή (10, 6, 6, 2 και 1 υποθέσεις, αντίστοιχα) για μικρότερα ποσά από τα προαναφερόμενα. Ένα μέρος από τα ποσά αυτά αφαιρέθηκε πριν από την υποβολή των αιτήσεων πληρωμών στην Επιτροπή.

Τα υπόλοιπα δικαιούχα κράτη μέλη ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι δεν διαπίστωσαν παρατυπίες στη διάρκεια του 2006. Ορισμένες υποθέσεις που εντοπίστηκαν κατά τους εθνικούς ή/και κοινοτικούς ελέγχους δεν έχουν ακόμη κοινοποιηθεί σύμφωνα με τον οικείο κανονισμό.

Στις περισσότερες κοινοποιημένες υποθέσεις, οι παρατυπίες αφορούν την εφαρμογή των κανόνων για τις δημόσιες προμήθειες, ενώ στις υπόλοιπες υποθέσεις αφορούν την υποβολή μη επιλέξιμων δαπανών.

Στη διάρκεια του 2006 τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1828/2006 για τη νέα προγραμματική περίοδο 2007-2013. Το τμήμα 4 του εν λόγω κανονισμού που αφορά τις «παρατυπίες» τώρα ρυθμίζει την κοινοποίηση παρατυπιών και εφαρμόζεται επίσης στο Ταμείο Συνοχής για έργα που εγκρίνονται στο πλαίσιο της νέας προγραμματικής περιόδου. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1831/94 εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε αποφάσεις που εκδίδονται βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94.

Στη διάρκεια του 2006 η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) κίνησε τρεις διαδικασίες ύστερα από πληροφορίες που έλαβε σχετικά με το Ταμείο Συνοχής. Η μία από αυτές οδήγησε στο άνοιγμα «υπόθεσης εποπτείας»[6] και οι δύο άλλες μεταφέρθηκαν στο 2007 για αξιολόγηση. Δεν πραγματοποιήθηκαν αποστολές ελέγχου συνδεόμενες με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 2185/96 [7].

6. Αξιολόγηση

Το άρθρο 13 του αναθεωρημένου κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94 απαιτεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι η εκτέλεση των έργων του Ταμείου Συνοχής παρακολουθείται πραγματικά και αξιολογείται. Αυτό συνεπάγεται την εφαρμογή μέτρων εκτίμησης, παρακολούθησης και αξιολόγησης με βάση τα οποία προσαρμόζονται αναλόγως τα έργα, εάν χρειαστεί.

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη διεξάγουν, εάν χρειαστεί σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των συγχρηματοδοτούμενων έργων.

Τα έργα τα οποία πρόκειται να χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο εγκρίνονται από την Επιτροπή σε συμφωνία με το δικαιούχο κράτος μέλος. Όσον αφορά την εκτίμηση του έργου, κάθε αίτηση ενίσχυσης συνοδεύεται από ανάλυση κόστους-οφέλους του έργου. Η ανάλυση αυτή πρέπει να αποδεικνύει ότι τα κοινωνικοοικονομικά οφέλη μεσοπρόθεσμα είναι ανάλογα προς τους χρηματοδοτικούς πόρους που διατίθενται. Η Επιτροπή εξετάζει αυτή την αξιολόγηση με βάση τις αρχές που ορίζονται στον οδηγό ανάλυσης κόστους-οφέλους[8]. Ο οδηγός αυτός, που δημοσιεύθηκε το 2003, βρίσκεται σήμερα σε διαδικασία επικαιροποίησης.

Με βάση τα παραπάνω, στη διάρκεια του 2006 η Επιτροπή παρείχε σημαντική εσωτερική μεθοδολογική υποστήριξη και βοήθησε τα κράτη μέλη μέσω ενεργειών ανάπτυξης υποδομών που αποσκοπούσαν στη βελτίωση της συνοχής μεταξύ των εκ των προτέρων δημοσιονομικών και οικονομικών αναλύσεων των έργων. Τον Οκτώβριο του 2006 η Επιτροπή εξέδωσε ένα έγγραφο κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τη μεθοδολογία που θα πρέπει να εφαρμόζεται κατά τη διεξαγωγή μιας ανάλυσης κόστους-οφέλους[9]. Το έγγραφο εργασίας παρουσιάζει ορισμένες γενικές αρχές της ανάλυσης κόστους-οφέλους μαζί με ένα σύνολο κανόνων εργασίας και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν τις δικές τους κατευθυντήριες γραμμές ανάλυσης κόστους-οφέλους.

Επιπλέον, η Επιτροπή διενεργεί εκ των υστέρων αξιολόγηση σε δείγματα έργων που συγχρηματοδοτούνται από το ταμείο συνοχής. Η πιο πρόσφατη αξιολόγηση δημοσιεύθηκε το 2005 και εξέταζε ένα δείγμα 200 έργων που εκτελέστηκαν κατά την περίοδο 1993-2002. Η επόμενη εκ των υστέρων αξιολόγηση προβλέπεται να γίνει το 2009.

7. Νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για την περίοδο 2007-2013

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1164/94 για το Ταμείο Συνοχής θεσπίζει τους κανόνες για τη λειτουργία του Ταμείου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006. Ενόψει της έναρξης της νέας προγραμματικής περιόδου (2007-2013), η Επιτροπή εκπόνησε νέα σειρά κανονισμών για τη λειτουργία του Ταμείου Συνοχής, καθώς και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

Οι κανονισμοί αυτοί εκδόθηκαν στη διάρκεια του 2006. Οι νέοι κανονισμοί που αφορούν τη λειτουργία του Ταμείου Συνοχής είναι οι εξής:

- Κανονισμός (EK) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006 , περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999·

- Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1084/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006, για την ίδρυση Ταμείου Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94·

- Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1828/2006 της Επιτροπής, της 8ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου.

Όλοι οι κανονισμοί που εφαρμόζονται την περίοδο 2007-2013 διατίθενται στο δικτυακό τόπο INFOREGIO στην ακόλουθη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/official/regulation/newregl0713_el.htm

8. Πληροφόρηση και δημοσιότητα

Στις 22 Ιουνίου και στις 20 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκαν στις Βρυξέλλες δύο ενημερωτικές συναντήσεις με τα 25 κράτη μέλη. Κατά την πρώτη συνάντηση η Επιτροπή παρουσίασε την τελική κατανομή κονδυλίων του 2006 για κάθε κράτος μέλος. Επειδή το 2006 είναι το τελευταίο έτος της προγραμματικής περιόδου, υπογραμμίστηκε ότι όλες οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων που παραμένουν διαθέσιμες θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου. Δεν έχει προβλεφθεί μεταφορά πιστώσεων από άλλα κονδύλια του προϋπολογισμού. Επίσης, παρουσιάστηκε η πρωτοβουλία JASPERS (Joint Assistance in Supporting Projects in European Regions - κοινή βοήθεια για τη στήριξη σχεδίων στις ευρωπαϊκές περιφέρειες). Η πρωτοβουλία αυτή, που θεσπίστηκε σε συνεργασία μεταξύ Επιτροπής και ΕΤΕπ, προορίζεται να βοηθήσει τα κράτη μέλη στην τεχνική εκτίμηση μεγάλων έργων, στο μέλλον, τα οποία θα υποβληθούν στην Επιτροπή. Η πρωτοβουλία JASPERS θα εφαρμόζεται από το 2007. Κατά τη συνάντηση του Δεκεμβρίου η Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών για το κλείσιμο έργων του Ταμείου Συνοχής. Η Επιτροπή επέμεινε στα ακόλουθα σημεία: (i) όταν γίνεται το κλείσιμο, τα κατά τόπους έργα πρέπει να συμβαδίζουν με τις σχετικές αποφάσεις· (ii) η τελική ημερομηνία επιλεξιμότητας για έργα της περιόδου 2000-2006 εξακολουθεί να είναι η 31η Δεκεμβρίου 2010· (iii) εφαρμόζεται ο κανόνας της μίας τροποποίησης. Τέλος, η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η ενημερωτική αυτή συνάντηση ήταν η τελευταία στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94. Από την 1η Ιανουαρίου 2007 τα θέματα του Ταμείου Συνοχής θα εξετάζονται στο πλαίσιο της επιτροπής συντονισμού των Ταμείων, σύμφωνα με το νέο κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1083/2006.

Η Επιτροπή διοργάνωσε δύο συναντήσεις το 2006 για τους υπευθύνους θεμάτων επικοινωνίας του ΕΤΠΑ και του Ταμείου Συνοχής. Οι συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν στις 15 Ιουνίου και στις 5 Δεκεμβρίου. Συζητήθηκαν διάφορα θέματα επικοινωνίας, εξηγήθηκε η εφαρμογή των νέων κανονισμών και υποβλήθηκαν διάφορες μελέτες περιπτώσεων και δείγματα προϊόντων. Οι συναντήσεις αυτές για υπευθύνους θεμάτων επικοινωνίας θα συνεχιστούν το 2007.

[1] Χρησιμοποιήθηκαν λιγότερες πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων από το ποσό της κατανομής (βλέπε πίνακα 6) λόγω αποδέσμευσης των μη χρησιμοποιηθέντων ποσών και κλεισίματος.

[2] Bάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94 του Συμβουλίου, στην κωδικοποιημένη έκδοση που υπέβαλε η Επιτροπή.

[3] Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, άρθρο 104, για τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα

[4] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1084/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006, για την ίδρυση Ταμείου Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/1994.

[5] ΕΕ L 191 της 29ης Ιουλίου 1994, σ.1, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 2168/2005, ΕΕ L 345 της 21ης Δεκεμβρίου 2005, σ. 15.

[6] Οι υποθέσεις εποπτείας είναι υποθέσεις για τις οποίες ένας άλλος φορέας ή αρχή κράτους μέλους διενεργεί τη δική του εξωτερική έρευνα παρόλο που η OLAF έχει επίσης την αρμοδιότητα να το πράξει.

[7] ΕΕ L 292 της 15ης Νοεμβρίου 1996, σ. 2.

[8] http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/guides/cost/guide02_el.pdf

[9] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής, «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη μεθοδολογία για τη διενέργεια ανάλυσης κόστους-οφέλους», 2007-2013 – έγγραφο εργασίας αριθ. 4 της μονάδας αξιολόγησης, διατίθεται στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/working/sf2000_el.htm