[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 23.7.2008

COM(2008) 486 τελικό

ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τη διατήρηση από ορισμένες τρίτες χώρες υποχρεώσεων θεώρησης κατά παράβαση της αρχής της αμοιβαιότητας σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2005 όσον αφορά το μηχανισμό αμοιβαιότητας

ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τη διατήρηση από ορισμένες τρίτες χώρες υποχρεώσεων θεώρησης κατά παράβαση της αρχής της αμοιβαιότητας σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2005 όσον αφορά το μηχανισμό αμοιβαιότητας

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

I. Εισαγωγή 2

II. Αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν μετά την έκδοση της τρίτης έκθεσης περί αμοιβαιότητας της Επιτροπής 3

1. Διαμόρφωση συνθηκών πλήρους αμοιβαιότητας 3

1.1. Ισραήλ 3

1.2. Μαλαισία 4

1.3. Παραγουάη 4

2. Περαιτέρω πρόοδος στο θέμα της αμοιβαιότητας μετά την έκθεση της 13 ης Σεπτεμβρίου 2007 4

2.1. Αυστραλία 4

2.2. Βραζιλία 5

2.3. Μπρουνέι Νταρουσαλάμ 5

2.4. Καναδάς 6

3. Έλλειψη προόδου στο θέμα της αμοιβαιότητας μετά την έκθεση της 13 ης Σεπτεμβρίου 2007 6

3.1. Ιαπωνία 6

3.2. Παναμάς 7

3.3. Σιγκαπούρη 7

3.4. Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής 8

III. Συμπέρασμα 10

I. Εισαγωγη

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2001, που περιλαμβάνει κατάλογο των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών (παράρτημα I του κανονισμού - «αρνητικός κατάλογος»), καθώς και κατάλογο των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή (παράρτημα II του κανονισμού - «θετικός κατάλογος»)[1], όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2005 του Συμβουλίου της 2ας Ιουνίου 2005[2], αποτελεί τη βασική πράξη που διέπει την κοινή πολιτική μας σε θέματα θεωρήσεων και παρέχει μηχανισμό αμοιβαιότητας για τις περιπτώσεις που μια τρίτη χώρα ευρισκόμενη στον θετικό κατάλογο διατηρεί ή εισάγει υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών. Η πρώτη[3] και η δεύτερη έκθεση[4] σχετικά με την αμοιβαιότητα στον τομέα των θεωρήσεων περιλαμβάνουν διεξοδική περιγραφή του μηχανισμού αυτού.

Στην τρίτη έκθεσή της[5] το 2007, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο διάλογος με τις τρίτες χώρες βάσει του νέου μηχανισμού αμοιβαιότητας απέδειξε την αποτελεσματικότητά του. Έχει επιτευχθεί πλήρης αμοιβαιότητα με τη Νέα Ζηλανδία και το Μεξικό ενώ έχει επίσης επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στο πλαίσιο του διαλόγου με την Αυστραλία. Εξάλλου, αναμένεται ότι θα ξεκινήσουν σύντομα διαπραγματεύσεις με τη Βραζιλία με σκοπό τη σύναψη ολοκληρωμένης συμφωνίας απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης. Ωστόσο, όσον αφορά τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ) σημειώθηκε μικρή πρόοδος, και αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση ενδέχεται να εξεταστεί η λήψη ενδεδειγμένων αντιμέτρων.

Στα συμπεράσματα της 18ης Σεπτεμβρίου 2007 το Συμβούλιο έκανε μνεία της έκθεσης της Επιτροπής και δήλωσε ότι οι συζητήσεις θα συνεχιστούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Συμβουλίου.

Η παρούσα τέταρτη έκθεση προβαίνει σε απολογισμό των προσεγγίσεων στις οποίες προέβη η Επιτροπή μετά τον Σεπτέμβριο 2007 έναντι τρίτων χωρών του θετικού καταλόγου οι οποίες εξακολουθούν να απαιτούν θεώρηση για τους υπηκόους ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών.

II. Αποτελεσματα που επετευχθηκαν μετα την εκδοση της τριτησ εκθεσησ περι αμοιβαιοτητασ της επιτροπησ

Μετά την υποβολή της έκθεσης στο Συμβούλιο της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, η Επιτροπή ανέλαβε ενεργά νέες προσπάθειες για το συγκεκριμένο θέμα.

1. Διαμόρφωση συνθηκών πλήρους αμοιβαιότητας

1.1. Ισραήλ

Γνωστοποίηση: Ρουμανία

Την 1η Μαρτίου 2008 ετέθη σε ισχύ το «Διάταγμα περί εισόδου στο Ισραήλ» (απαλλαγή από υποχρέωση θεώρησης)(Τροπολογία 5768-2008), με το οποίο προβλέπεται ότι όλοι οι υπήκοοι της Ρουμανίας απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης κατά την είσοδό τους στο Ισραήλ προκειμένου για βραχεία διαμονή.

Αξιολόγηση

Έχει πλέον επιτευχθεί πλήρης αμοιβαιότητα αναφορικά με την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης έναντι όλων των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών.

1.2. Μαλαισία

Γνωστοποίηση: Βουλγαρία

Στις 21 Ιανουαρίου 2008[6], η Βουλγαρία πληροφόρησε την Επιτροπή ότι από τις 18 Δεκεμβρίου 2007 οι Βούλγαροι υπήκοοι απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης κατά την είσοδό τους στη Μαλαισία προκειμένου για βραχεία διαμονή.

Αξιολόγηση

Έχει πλέον επιτευχθεί πλήρης αμοιβαιότητα αναφορικά με την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης έναντι όλων των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών του χώρου Σένγκεν.

1.3. Παραγουάη

Γνωστοποίηση: Βουλγαρία, Ρουμανία

Η Βουλγαρία πληροφόρησε την Επιτροπή ότι στις 27 Μαρτίου 2008[7] ετέθη σε ισχύ η συμφωνία μεταξύ Βουλγαρίας και Παραγουάης για την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης που είχε υπογραφεί στις 17 Μαρτίου 2006. Ως εκ τούτου, οι Βούλγαροι υπήκοοι δεν απαιτείται να έχουν στην κατοχή τους θεώρηση κατά την είσοδό τους στην Παραγουάη προκειμένου για βραχεία διαμονή. Στις 10 Αυγούστου 2008 οι αρχές της Παραγουάης πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι δυνάμει του διατάγματος αριθ. 1038 της 17ης Μαΐου 2007, οι υπήκοοι της Ρουμανίας δεν απαιτείται να έχουν στην κατοχή τους θεώρηση κατά την είσοδό τους στην Παραγουάη.

Αξιολόγηση

Έχει πλέον επιτευχθεί πλήρης αμοιβαιότητα αναφορικά με την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης έναντι όλων των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών του χώρου Σένγκεν.

2. Περαιτέρω πρόοδος στο θέμα της αμοιβαιότητας μετά την έκθεση της 13 ης Σεπτεμβρίου 2007

2.1. Αυστραλία

Τρέχουσα κατάσταση

Η Αυστραλία απαιτεί ηλεκτρονική άδεια ταξιδίου («Electronic Travel Authority» - ETA) από τους υπηκόους 14 κρατών μελών (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Πορτογαλία, Φινλανδία και Σουηδία), καθώς επίσης από τους υπηκόους της Ισλανδίας και της Νορβηγίας.

Ηλεκτρονική θεώρηση (e676) απαιτείται από τους υπηκόους 11 κρατών μελών (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Κύπρος, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβενία και Σλοβακία). Οι υπήκοοι αυτών των 11 κρατών μελών απολαύουν του καλουμένου «μηχανισμού αυτόματης χορήγησης» («autogrant facility») (βλ. παράρτημα 2 της πρώτης έκθεσης περί αμοιβαιότητας θεωρήσεων για περαιτέρω εξηγήσεις σχετικά με την ηλεκτρονική θεώρηση και τον «μηχανισμό αυτόματης χορήγησης»[8]).

Ενέργειες που ανελήφθησαν για την επίτευξη αμοιβαιότητας

Μετά την έκθεση της 13ης Σεπτεμβρίου 2007 η Αυστραλία χορήγησε το καθεστώς του «μηχανισμού αυτόματης χορήγησης» και στα υπόλοιπα τέσσαρα κράτη μέλη: στη Σλοβακία από την 20ή Μαρτίου 2008 και τη Βουλγαρία, την Πολωνία και τη Ρουμανία από τη 16η Ιουνίου 2008.

Η Αυστραλία ανέβαλε την καθιέρωση του συστήματος «eVisitors» από τα μέσα του 2008 στον Οκτώβριο 2008. Όλα τα κράτη μέλη και οι συνδεδεμένες χώρες του χώρου Σένγκεν, ανεξάρτητα από το καθεστώς που απολαύουν σήμερα, θα είναι οι πρώτες χώρες που θα επωφεληθούν του συστήματος «eVisitors».

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ελήφθησαν από την υπηρεσία Μετανάστευσης και Ιθαγένειας (Department of Immigration and Citizenship - DIAC) της Αυστραλίας, το σύστημα «eVisitors» προβλέπει τα εξής:

- Το «eVisitor» αποτελεί άδεια επίσκεψης της Αυστραλίας για τουρισμό ή επαγγελματικούς λόγους για ανώτατη περίοδο 3 μηνών ανά είσοδο στη χώρα.

- Το «eVisitor» ισχύει για 12 μήνες από την ημερομηνία έκδοσής του.

- Οι αιτήσεις για την έκδοση άδειας «eVisitor» γίνονται ηλεκτρονικά και είναι άνευ τελών.

Αξιολόγηση

Η Επιτροπή χαιρετίζει την υπαγωγή της Βουλγαρίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας και της Σλοβακίας στην κατηγορία για την οποία ισχύει ο «μηχανισμός αυτόματης χορήγησης», που έχει ως συνέπεια να απολαύουν όλα τα κράτη μέλη είτε του μηχανισμού αυτόματης χορήγησης είτε της ηλεκτρονικής άδειας ταξιδίου ETA.

Η Επιτροπή αναμένει την εφαρμογή του συστήματος «eVisitors» δεδομένου ότι αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την ίση μεταχείριση όλων των κρατών μελών. Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί επισταμένως την εφαρμογή του συστήματος «eVisitors» για να εξασφαλιστεί ότι παρέχεται ίση μεταχείριση και στην πράξη. Όταν είναι διαθέσιμες όλες οι πληροφορίες σχετικά με το σύστημα «eVisitors», η Επιτροπή θα εκπονήσει έκθεση αξιολόγησης ως προς την ισοδυναμία του εν λόγω συστήματος προς τη διαδικασία αιτήσεων για τη χορήγηση θεώρησης εντός του Σένγκεν, όπως αυτή προβλέπεται στην κοινή προξενική εγκύκλιο.

2.2. Βραζιλία

Τρέχουσα κατάσταση

Οι πολίτες πέντε κρατών μελών (Κύπρου, Εσθονίας, Λετονίας, Λιθουανίας και Μάλτας) υποχρεούνται ακόμα στην έκδοση θεώρησης κατά την είσοδό τους στη Βραζιλία.

Με τη ρηματική διακοίνωση αριθ. 9752 της 7ης Νοεμβρίου 2007[9] η Ρουμανία πληροφόρησε την Επιτροπή ότι, μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας μεταξύ των κυβερνήσεων Ρουμανίας και Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Βραζιλίας για την κατάργηση του συστήματος θεωρήσεων, στις 11 Νοεμβρίου 2007, οι πολίτες της Ρουμανίας απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης προκειμένου για διέλευση και ταξίδια σύντομης διάρκειας.

Ενέργειες που ανελήφθησαν για την επίτευξη αμοιβαιότητας

Στις 18 Απριλίου 2008 το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση με την οποία εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να κινήσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας για την άρση της υποχρέωσης θεώρησης προκειμένου για βραχεία διαμονή μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βραζιλίας. Στις 2 Ιουλίου 2008 η Επιτροπή συναντήθηκε με την Αποστολή της Βραζιλίας στην ΕΕ με σκοπό την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας για την άρση της υποχρέωσης θεώρησης προκειμένου για βραχεία διαμονή. Κατά τη σύσκεψη τα δύο μέρη συμφώνησαν επί του χρονοδιαγράμματος για τη διεξαγωγή των εν λόγω διαπραγματεύσεων με στόχο να υπογραφεί η συμφωνία το ταχύτερο δυνατόν.

Αξιολόγηση

Η Επιτροπή χαιρετίζει την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας για την άρση της υποχρέωσης θεώρησης προκειμένου για βραχεία διαμονή και θα καταβάλλει κάθε προσπάθεια για να υπογραφεί η συμφωνία το ταχύτερο δυνατό.

2.3. Μπρουνέι Νταρουσαλάμ

Τρέχουσα κατάσταση

Όλα τα κράτη μέλη και οι συνδεδεμένες χώρες απολαύουν απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για διαμονή διάρκειας 30 ημερών.

Ενέργειες που ανελήφθησαν για την επίτευξη αμοιβαιότητας

Με τη ρηματική διακοίνωση αριθ. 3668 της 22ας Απριλίου 2008 η Ρουμανία πληροφόρησε την Επιτροπή ότι, μετά από απόφαση της κυβέρνησης του Μπρουνέι Νταρουσαλάμ για την κατάργηση της υποχρέωσης έκδοσης θεωρήσεων, από την 1η Φεβρουαρίου 2008, οι πολίτες της Ρουμανίας απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης για διαμονή διάρκειας έως 30 ημέρες. Ο δικτυακός τόπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Μπρουνέι Νταρουσαλάμ αναφέρει ότι όλα τα κράτη μέλη και οι συνδεδεμένες χώρες απολαύουν απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για διαμονή διάρκειας 30 ημερών.

Αξιολόγηση

Το Μπρουνέι Νταρουσαλάμ χορηγεί απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για διαμονή διάρκειας 30 ημερών για όλες τις χώρες με τις οποίες έχει υπογράψει συμφωνία απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέχει ο δικτυακός τόπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Μπρουνέι Νταρουσαλάμ, χορηγείται απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για διαμονή διάρκειας 90 ημερών μόνο στους κατόχους συνήθων διαβατηρίων ΗΠΑ αναγνώσιμων από μηχάνημα. Δεδομένου ότι οι υπήκοοι μιας τρίτης χώρας απολαύουν ευνοϊκότερου καθεστώτος, η Επιτροπή θα ζητήσει διευκρινίσεις από τις αρχές του Μπρουνέι Νταρουσαλάμ σχετικά με τη διαφορετική μεταχείριση και θα προβεί σε αξιολόγηση της κατάστασης με το Μπρουνέι Νταρουσαλάμ μετά τις σχετικές διευκρινίσεις.

2.4. Καναδάς

Τρέχουσα κατάσταση

Παραμένει η απαίτηση θεώρησης για τους υπηκόους της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.

Ενέργειες που ανελήφθησαν για την επίτευξη αμοιβαιότητας

Μετά την έκθεση του 2007 ο Καναδάς ήρε την υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους 6 κρατών μελών: για την Τσεχική Δημοκρατία και τη Λετονία στις 31 Οκτωβρίου 2007 και για την Ουγγαρία, τη Λιθουανία, την Πολωνία και τη Σλοβακία στις 29 Φεβρουαρίου 2008. Όσον αφορά τη Λιθουανία και την Πολωνία, από την 1η Ιανουαρίου 2009 μόνο οι υπήκοοι των χωρών αυτών που είναι κάτοχοι διαβατηρίων με βιομετρικά δεδομένα θα μπορούν να ταξιδεύουν στον Καναδά χωρίς θεώρηση.

Καναδική αντιπροσωπία πραγματοποίησε τεχνικές επισκέψεις στη Ρουμανία (14-16 Απριλίου 2008) και τη Βουλγαρία (17 και 18 Απριλίου 2008) προς επανεξέταση της υποχρέωσης θεώρησης. Οι τελικές εκθέσεις αυτών των τεχνικών επισκέψεων αναμένεται ότι θα ολοκληρωθούν τον Αύγουστο 2008.

Αξιολόγηση

Η Επιτροπή χαιρετίζει την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για τους υπηκόους της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Πολωνίας και της Σλοβακίας. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τη διεξαγωγή συζητήσεων με τον Καναδά με στόχο την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Επίσης, η Επιτροπή θα αναλάβει δράση ώστε να επιτευχθεί ο στόχος απόκτησης των ιδίων δικαιωμάτων για όλους τους υπηκόους των κρατών μελών της ΕΕ όσον αφορά το καθεστώς διαβατηρίων τους προκειμένου να επιτευχθεί πλήρης αμοιβαιότητα με τον Καναδά.

3. Έλλειψη προόδου στο θέμα της αμοιβαιότητας μετά την έκθεση της 13 ης Σεπτεμβρίου 2007

3.1. Ιαπωνία

Τρέχουσα κατάσταση

Η υποχρέωση θεώρησης εξακολουθεί να υπάρχει πάντα για τους υπηκόους της Ρουμανίας.

Ενέργειες που ανελήφθησαν για την επίτευξη αμοιβαιότητας

Με την επιστολή της 10ης Απριλίου 2008, ο πρέσβης της Ιαπωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση πληροφόρησε την Επιτροπή ότι οι ιαπωνικές αρχές εξετάζουν επί του παρόντος τη δυνατότητα να ληφθούν μέτρα ώστε να επεκταθεί η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης στους υπηκόους της Ρουμανίας προκειμένου για βραχεία διαμονή τους στην Ιαπωνία. Οι ιαπωνικές αρχές κάλεσαν την Επιτροπή και τη Ρουμανία να συνεργαστούν ως προς τη συλλογή σχετικών στοιχείων που θα άρουν τις ανησυχίες των ιαπωνικών αρχών πριν προβούν στην επέκταση της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης.

Αξιολόγηση

Η Επιτροπή σημείωσε την απάντηση των ιαπωνικών αρχών με ημερομηνία 10 Απριλίου 2008 αλλά αναμένει πλήρη απάντησή τους στη δική της επιστολή του Ιουλίου 2007. Σύμφωνα με το κείμενο που συμφωνήθηκε κατά τη διάσκεψη κορυφής ΕΕ-Ιαπωνίας του 2008, η Επιτροπή επανέλαβε το αίτημά της για πλήρη αμοιβαιότητα ως προς την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες όλων των κρατών της ΕΕ και τόνισε τη σημασία που έχει η λύση αυτού του θέματος για τους ηγέτες, τόσο της ΕΕ όσο και της Ιαπωνίας.

3.2. Παναμάς

Τρέχουσα κατάσταση

Η υποχρέωση θεώρησης εξακολουθεί να υπάρχει πάντα για τους υπηκόους της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.

Ενέργειες που ανελήφθησαν για την επίτευξη αμοιβαιότητας

Μετά τις ρηματικές διακοινώσεις της 5ης Ιουλίου 2007 και της 10ης Απριλίου 2008, με τις οποίες ζητήθηκε η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, οι αρχές του Παναμά απάντησαν, στις 7 Μαΐου 2008, ότι τέθηκαν σε κίνηση οι διοικητικές διαδικασίες για την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας.

Αξιολόγηση

Οι αρχές του Παναμά επιβεβαίωσαν την πρόθεσή τους να προβούν σε απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, και κίνησαν τις σχετικές εσωτερικές διαδικασίες τους προς τον σκοπό αυτό. Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί στις αρχές του Παναμά εύλογη προθεσμία για να ολοκληρώσουν τις εν λόγω διοικητικές διαδικασίες. Εντούτοις, οι εργασίες αυτές θα πρέπει να παρακολουθηθούν εκ του σύνεγγυς ώστε να ενθαρρυνθεί η ταχεία επίλυση του εκκρεμούντος θέματος της αμοιβαιότητας ως προς τις θεωρήσεις.

3.3. Σιγκαπούρη

Τρέχουσα κατάσταση

Η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης περιορίζεται σε διαμονή μέγιστης διάρκειας 30 ημερών αν πρόκειται για αεροπορική άφιξη στη χώρα, και 14 ημερών όταν πρόκειται για άφιξη από θαλάσσης ή ξηράς, με δυνατότητα παράτασης επί τόπου για δύο περιόδους 30 ημερών σύμφωνα με το γενικότερο σύστημα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης. Εντούτοις, οι πολίτες τριών χωρών (Αυστραλίας, Νότιας Κορέας και Ηνωμένων Πολιτειών) απολαύουν προτιμησιακού καθεστώτος για διαμονή 90 ημερών στη Σιγκαπούρη.

Ενέργειες που ανελήφθησαν για την επίτευξη αμοιβαιότητας

Στις 13 Φεβρουαρίου 2008 η Επιτροπή κάλεσε τις αρχές της Σιγκαπούρης σε σύσκεψη τεχνικού περιεχομένου για να εξετάσουν τη δυνατότητα θέσπισης πλήρους αμοιβαιότητας σύμφωνα με τα όσα προτάθηκαν στην τρίτη έκθεση για αμοιβαιότητα, είτε με μονομερή απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για περίοδο τριών μηνών είτε με την υπογραφή συμφωνίας για την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης.

Την 1η Απριλίου 2008, οι αρχές της Σιγκαπούρης πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι δεν θα προβούν σε καμία αλλαγή ως προς το πρόγραμμά τους σχετικά με τις θεωρήσεις. Εξάλλου, υπογράμμισαν ότι ευρίσκονται στο στάδιο διαπραγματεύσεων συμφωνίας απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης με τη Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία και τη Βουλγαρία προκειμένου να επιτραπεί στους πολίτες αυτών των κρατών μελών να εισέρχονται στη Σιγκαπούρη για ανώτατη διαμονή έως 90 ημερών χωρίς να χρειάζεται να υποβάλλουν αίτηση για παράταση. Η Τσεχική Δημοκρατία και η Βουλγαρία πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι επί του παρόντος δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις με τη Σιγκαπούρη. Η Εσθονία δεν έχει ακόμα παράσχει καμία πληροφόρηση.

Αξιολόγηση

Η Επιτροπή παρατηρεί με λύπη ότι δεν χορηγήθηκε τρίμηνη διαμονή χωρίς υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες της ΕΕ, ενώ οι πολίτες της Σιγκαπούρης απολαύουν για την διαμονή τους στην ΕΕ απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης διάρκειας «τριών μηνών εντός περιόδου έξι μηνών». Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι πολίτες της ΕΕ θα τύχουν απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης αντίστοιχου επιπέδου με εκείνο που εφαρμόζεται για τις τρεις χώρες που απολαύουν προτιμησιακής μεταχείρισης.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει, παράλληλα με την ανάλυση των πληροφοριών που λαμβάνονται από τη Σιγκαπούρη και τα κράτη μέλη σχετικά με τις διαπραγματεύσεις για συμφωνία απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, να εξεταστεί η επιβολή αντιμέτρων σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 του κανονισμού 539/2001 του Συμβουλίου.

3.4. Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ)

Τρέχουσα κατάσταση

Εξακολουθεί να ισχύει υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους της Βουλγαρίας, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Εσθονίας, της Ελλάδας, της Κύπρου, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Ουγγαρίας, της Μάλτας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας και της Σλοβακίας.

Ενέργειες που ανελήφθησαν για την επίτευξη αμοιβαιότητας

Η Επιτροπή εξακολούθησε να εγείρει ενεργά το ζήτημα της μη αμοιβαιότητας ενώπιον των αμερικανικών αρχών σε τεχνικό και πολιτικό επίπεδο, μεταξύ άλλων και στη σύσκεψη της υπουργικής τρόικας ΕΕ-ΗΠΑ για θέματα δικαιοσύνης, ελευθερίας και ασφάλειας (10-11 Δεκεμβρίου 2007), στη σύσκεψη της υπουργικής τρόικας ΕΕ-ΗΠΑ για θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων (12-13 Μαρτίου 2008), και στη διάσκεψη κορυφής ΕΕ-ΗΠΑ που πραγματοποιήθηκε στις 10 Ιουνίου 2008.

Στις 30 Ιανουαρίου 2008 οι αμερικανικές αρχές παρέδωσαν στην Επιτροπή δύο σχέδια μνημονίων συμφωνίας τα οποία οι ΗΠΑ προτίθενται να συνάψουν αντίστοιχα με τις υποψήφιες να ενταχθούν στο «Πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης» (Visa Waiver Program - «VWP») χώρες και τις χώρες που ήδη συμμετέχουν στο πρόγραμμα αυτό. Τα σχέδια μνημονίων συμφωνίας περιελάμβαναν διάφορα στοιχεία κοινοτικής αρμοδιότητας, π.χ. το ηλεκτρονικό σύστημα άδειας ταξιδίου (ESTA), βελτιωμένες προδιαγραφές για ταξιδιωτικά έγγραφα και παροχή πληροφοριών προβλεπόμενης από τους κανόνες Σένγκεν.

Στις 12 Μαρτίου 2008 η επιτροπή μόνιμων αντιπροσώπων (Coreper) συμφώνησε να συνεχιστεί η διττή προσέγγιση: « Για να καταστεί δυνατή η ένταξη όλων των κρατών μελών της ΕΕ στο Πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης (VWP) των ΗΠΑ, συμφωνήθηκε από κοινού ότι τα κράτη μέλη μπορούν να κινήσουν ή να αναπτύξουν διμερείς δεσμεύσεις με τις ΗΠΑ. Στο πλαίσιο αυτό εξυπακούεται ότι θα τηρηθεί η κοινοτική νομοθεσία και ότι η Επιτροπή θα τηρηθεί πλήρως ενήμερη. Ο κοινοτικός άξονας που θα πρέπει να διαπραγματευτεί η Επιτροπή θα ακολουθήσει την κοινή προσέγγιση που συμφωνήθηκε στις 5 Μαρτίου 2008 .» Στην υπουργική τρόικα ΕΕ-ΗΠΑ για θέματα δικαιοσύνης, ελευθερίας και ασφάλειας (12-13 Μαρτίου 2008) η ΕΕ και οι ΗΠΑ συμφώνησαν με δήλωσή τους να ακολουθήσουν αυτή τη διττή προσέγγιση, και συγκεκριμένα « ότι τα θέματα που εμπίπτουν στις εθνικές αρμοδιότητες θα συζητηθούν με τις εθνικές αρχές, ενώ εκείνα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ΕΕ θα συζητηθούν με τις αρχές της ΕΕ» .

Όσον αφορά τον άξονα ΕΕ-ΗΠΑ αυτής της διττής προσέγγισης, στις 18 Απριλίου 2008 το Συμβούλιο εξέδωσε εντολή προς την Επιτροπή να διαπραγματευτεί συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των ΗΠΑ σχετικά με ορισμένες προϋποθέσεις πρόσβασης στο VWP των ΗΠΑ σύμφωνα με το άρθρο 711 του Νόμου του 2007 για την εφαρμογή των συστάσεων της Επιτροπής της 11ης Σεπτεμβρίου (Implementing Recommendations of the 9/11 Commission Act of 2007). Βάσει της εντολής η Επιτροπή εκπόνησε σχέδιο συμφωνίας μεταξύ της ΕΚ και των ΗΠΑ, που εγκρίθηκε από τα κράτη μέλη. Σκοπός της εν λόγω συμφωνίας είναι να καταγραφεί η πλήρωση των νομικών απαιτήσεων των ΗΠΑ που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ΕΚ προκειμένου για την ένταξη ή τη συνέχιση της συμμετοχής στο VWP. Το σχέδιο συμφωνίας αποτέλεσε τη βάση για την πρώτη σύσκεψη μεταξύ της Επιτροπής και των αμερικανικών αρχών, στις 29 Απριλίου 2008, για τις προϋποθέσεις του VWP των ΗΠΑ που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ΕΚ. Στη σύσκεψη αυτή οι ΗΠΑ επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να συνεργαστούν για την ανάπτυξη του κοινοτικού άξονα.

Η ανταλλαγή πληροφοριών αποτελεί κύριο μέλημα των αμερικανικών αρχών στο πλαίσιο του κοινοτικού άξονα. Εντούτοις, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δεν θεωρούν δυνατό να προβαίνουν σε ανταλλαγή πληροφοριών από βάσεις της ΕΕ (π.χ. Eurodac και SIS) με τρίτες χώρες λόγω νομικών περιορισμών. Πάντως, η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να εξετάσει περαιτέρω τις δυνατότητες ανταλλαγής πληροφοριών με τις αμερικανικές αρχές. Αυτό δηλώθηκε στην επιστολή του αντιπροέδρου κ. Barrot προς τον υπουργό κ. Chertoff της 25ης Ιουνίου 2008 στην οποία υπογραμμίστηκε η ανάγκη πλήρωσης των νομικών απαιτήσεων των ΗΠΑ που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ΕΚ (επαναπατρισμός, βελτιωμένα ταξιδιωτικά έγγραφα και ασφάλεια αερολιμένων) προκειμένου για την ένταξη ή τη συνέχιση της συμμετοχής στο VWP. Οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμα απαντήσει στην επιστολή αυτή.

Ως τμήμα του κοινοτικού άξονα η Επιτροπή πρέπει επίσης να αξιολογήσει κατά πόσον η άδεια ταξιδίου στο πλαίσιο του ESTA ισοδυναμεί ή όχι προς υποχρέωση θεώρησης. Στις 9 Ιουνίου 2008 δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών (Federal Register) η ενδιάμεση τελική ρύθμιση (Interim Final Rule) για το ESTA. Η Επιτροπή θα προβεί σε προκαταρκτική αξιολόγηση βάσει αυτής της ενδιάμεσης τελικής ρύθμισης και θα εξετάσει κατά πόσον το ESTA ισοδυναμεί προς τη διαδικασία αίτησης για θεώρηση του Σένγκεν όπως ορίζεται στην κοινή προξενική εγκύκλιο, παράλληλα με ανάλυση των επιπτώσεων του ESTA στην προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Εντούτοις, η Επιτροπή θα μπορέσει να προβεί σε τελική αξιολόγηση μόνο αφού η τελική ρύθμιση θα έχει δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών, δηλ. 60 ημέρες πριν από την έναρξη ισχύος της.

Όσον αφορά τις διμερείς ρυθμίσεις, 7 κράτη μέλη έχουν υπογράψει μνημόνιο συμφωνίας με τις ΗΠΑ: η Τσεχική Δημοκρατία στις 27 Φεβρουαρίου 2008, η Εσθονία και η Λετονία στις 12 Μαρτίου 2008, η Ουγγαρία, η Λιθουανία και η Σλοβακία στις 17 Μαρτίου 2008, και η Μάλτα στις 11 Απριλίου 2008. Επίσης, η Βουλγαρία υπέγραψε στις 17 Ιουνίου 2008 ενδιάμεση διακοίνωση με τις ΗΠΑ όπου υπογραμμίζονται οι απαιτήσεις του VWP ως προς την ασφάλεια. Για να βελτιωθεί η συνεργασία στον χώρο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, και ειδικότερα η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τρομοκρατικές απειλές, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν τη σύναψη διμερών ρυθμίσεων με μερικά κράτη μέλη. Για παράδειγμα, στις 11 Μαρτίου 2008 η Γερμανία υπέγραψε συμφωνία ενίσχυσης της συνεργασίας για την πρόληψη και την πάταξη σοβαρών μορφών εγκληματικότητας, ενώ στις 20 Μαΐου 2008 η Ουγγαρία υπέγραψε συμφωνία με τις ΗΠΑ για την ανταλλαγή πληροφοριών εξέτασης δεδομένων που αφορούν γνωστούς τρομοκράτες ή υπόπτους τρομοκρατικών πράξεων.

Αξιολόγηση

Μετά την έκθεση της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, οι ΗΠΑ υπέγραψαν επτά μνημόνια συμφωνίας με κράτη μέλη και μια ενδιάμεση διακοίνωση με ένα ακόμα κράτος μέλος· επίσης προβαίνουν σε διαπραγματεύσεις σχετικά με τον κοινοτικό άξονα και ανακοίνωσαν την ενδιάμεση τελική ρύθμιση για το ESTA. Εντούτοις, κανένα άλλο κράτος μέλος δεν έχει προσχωρήσει στο VWP. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα διακηρύξει τον κοινό τους στόχο να επιτύχουν, το ταχύτερο δυνατό, την πραγματοποίηση ταξιδίων απαλλαγμένων από την υποχρέωση θεώρησης, σε πλήρη συμφωνία με τις ισχύουσες νομοθεσίες, μεταξύ των κρατών μελών και των ΗΠΑ. Αυτό αναφέρθηκε πρόσφατα στη διάσκεψη κορυφής ΕΕ-ΗΠΑ, στις 10 Ιουνίου 2008, στην οποία το από κοινού συμφωνηθέν ανακοινωθέν της διάσκεψης ανέφερε: «Θα εργαστούμε από κοινού για να ενισχύσουμε την ασφάλεια των ταξιδίων χωρίς υποχρέωση θεώρησης, και οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναλαμβάνουν τη δέσμευσή τους να προεκτείνουν το Πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ το ταχύτερο δυνατό, και μάλιστα να εντάξουν εφέτος και άλλα κράτη μέλη της ΕΕ στο Πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης . »

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω η Επιτροπή θεωρεί ότι αν οι ΗΠΑ δεν τηρήσουν τις υποσχέσεις τους να εντάξουν μέχρι το τέλος του έτους και άλλα κράτη μέλη της ΕΕ στο VWP, θα πρέπει να εξεταστεί η λήψη ενδεδειγμένων μέτρων κατά των ΗΠΑ ώστε να επισπευστεί η πορεία προς πλήρη αμοιβαιότητα. Η Επιτροπή θα προτείνει αντίμετρα, π.χ. προσωρινή επαναφορά, από 1ης Ιανουαρίου 2009, της υποχρέωσης θεώρησης για τους αμερικανούς υπηκόους κατόχους διπλωματικών και υπηρεσιακών/επισήμων διαβατηρίων, εκτός εάν μέχρι το τέλος 2008 έχουν ενταχθεί στο VWP και άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Αυτό το προσωρινό μέτρο θα αρθεί μόλις πραγματοποιηθεί ουσιαστική πρόοδος προς πλήρη αμοιβαιότητα με τις ΗΠΑ σε θέματα θεώρησης. Όσον αφορά το ESTA, η Επιτροπή θα προβεί σε ενδιάμεση αξιολόγηση και σε τελική αξιολόγηση μόλις δημοσιευτεί η τελική ρύθμιση στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών.

III. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή θεωρεί ότι, μετά την τελευταία έκθεση της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, ο διάλογος με τρίτες χώρες βάσει του νέου μηχανισμού αμοιβαιότητας απέδειξε για μια ακόμα φορά την αποτελεσματικότητά του. Έχει επιτευχθεί νέα πλήρης αμοιβαιότητα στον τομέα των θεωρήσεων με τρεις τρίτες χώρες (Ισραήλ, Μαλαισία και Παραγουάη). Εξάλλου η Επιτροπή επέτυχε σημαντική πρόοδο στο διάλογό της με τον Καναδά, και μόνο η Βουλγαρία και η Ρουμανία εξακολουθούν να υπέχουν υποχρέωση θεώρησης. Στο διάλογό της με την Αυστραλία η Επιτροπή επέτυχε την πρόσβαση όλων των κρατών μελών στον «μηχανισμό αυτόματης χορήγησης» και ίση μεταχείριση για τους υπηκόους όλων των κρατών μελών από τον Οκτώβριο 2008. Ωστόσο, θα παρακολουθηθεί προσεκτικά η εφαρμογή του συστήματος eVisitors της Αυστραλίας. Έχουν αρχίσει οι διαπραγματεύσεις για συμφωνία απαλλαγής από υποχρέωση θεώρησης για βραχεία διαμονή μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Βραζιλίας προκειμένου να επιτευχθεί και με τη Βραζιλία πλήρης αμοιβαιότητα στον τομέα των θεωρήσεων.

Δεν σημειώθηκε καμία πρόοδος με την Ιαπωνία, τον Παναμά, τη Σιγκαπούρη και τις ΗΠΑ. Όσον αφορά τη Σιγκαπούρη, η Επιτροπή προτείνει την επιβολή αντιμέτρων εάν δεν επιτευχθεί πλήρης αμοιβαιότητα εντός εύλογου χρόνου.

Όσον αφορά τις ΗΠΑ, παρά τις προσπάθειες της Επιτροπής και μεμονωμένων κρατών μελών και παρά τις υποσχέσεις των ΗΠΑ να εντάξουν εφέτος και άλλα κράτη μέλη της ΕΕ στο VWP, δεν έχει σημειωθεί καμία ουσιαστική πρόοδος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα προτείνει την επιβολή αντιμέτρων – π.χ. προσωρινή επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης για τους αμερικανούς υπηκόους κατόχους διπλωματικών και υπηρεσιακών/επισήμων διαβατηρίων – από 1ης Ιανουαρίου 2009, αν δεν σημειωθεί καμία πρόοδος. Όσον αφορά το ESTA των ΗΠΑ, η Επιτροπή θα προβεί σε ενδιάμεση αξιολόγηση και σε τελική αξιολόγηση μόλις δημοσιευθεί η τελική ρύθμιση στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών.

Λόγω της σημασίας που έχει η επίτευξη της πλήρους αμοιβαιότητας, η Επιτροπή ανακοινώνει εδώ την πρόθεσή της να υποβάλει εκ νέου έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουνίου 2009, αν και τυπικά και κατ’ εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 851/2005, δεν έχει υποχρέωση να υποβάλει αυτή την έκθεση πριν από τις 30 Ιουνίου 2010.

[1] ΕΕ L 81 της 21.3.2001, σ. 1.

[2] ΕΕ L 141 της 4.6.2005, σ. 3.

[3] COM(2006) 3 τελικό.

[4] COM(2006) 568 τελικό.

[5] COM(2007) 533 τελικό.

[6] ΕΕ C 62 της 7.3.2008, σ. 2.

[7] Αναμένεται η επίσημη γνωστοποίηση της Βουλγαρίας.

[8] COM(2006) 3 τελικό.

[9] ΕΕ C 19 της 25.1.2008, σ. 1.