Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 19/65/ΕΟΚ σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ως προς ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών (98/C 365/06) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(1998) 546 τελικό - 98/0287(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 20 Οκτωβρίου 1998)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 87,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

(1) ότι με τον κανονισμό του αριθ. 19/65/ΕΟΚ (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να κηρύσσει με κανονισμό, με την επιφύλαξη της εφαρμογής του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (2), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας και σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3 της συνθήκης, το άρθρο 85 παράγραφος 1 ανεφάρμοστο έναντι ορισμένων κατηγοριών συμφωνιών στις οποίες μετέχουν μόνο δύο επιχειρήσεις και με τις οποίες η μία επιχείρηση αναλαμβάνει την υποχρέωση έναντι της άλλης να διαθέτει ορισμένα προϊόντα μόνο σε αυτή, με σκοπό τη μεταπώληση εντός ορισμένου τμήματος του εδάφους της κοινής αγοράς, ή με τις οποίες η μια επιχείρηση αναλαμβάνει την υποχρέωση έναντι της άλλης να προμηθεύεται ορισμένα προϊόντα μόνο από αυτή, με σκοπό τη μεταπώληση, ή με τις οποίες οι δύο επιχειρήσεις αναλαμβάνουν αμοιβαία υποχρέωση αποκλειστικής διαθέσεως και προμήθειας με σκοπό τη μεταπώληση 7

(2) ότι, δυνάμει του κανονισμού αριθ. 19/65/ΕΟΚ, η Επιτροπή εξέδωσε, μεταξύ άλλων, τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 (3) και (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 (4) σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας αντίστοιχα, όπως τροποποιήθηκαν τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1582/97 (5), καθώς και τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4087/88 (6) για την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 σε κατηγορίες συμφωνιών δικαιόχρησης, όπως τροποποιήθηκε από την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας 7

(3) ότι η Επιτροπή εξέδωσε στις 22 Ιανουαρίου 1997 ένα Πράσινο Βιβλίο (7) για την κοινοτική πολιτική ανταγωνισμού και τους κάθετους περιορισμούς προκειμένου να αρχίσει μια εκτενής δημόσια συζήτηση σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφοι 1 και 3 της συνθήκης στις συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων, εκάστη εκ των οποίων δραστηριοποιείται σε διαφορετικό οικονομικό στάδιο, οι οποίες αφορούν τη διάθεση ή/και την προμήθεια αγαθών που προορίζονται για μεταπώληση ή μεταποίηση ή οι οποίες αφορούν την εμπορία υπηρεσιών (στο εξής: «κάθετες συμφωνίες»), συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών αποκλειστικής διανομής, αποκλειστικής προμήθειας, δικαιόχρησης και επιλεκτικής διανομής 7 ότι στην έννοια αυτή δεν εμπίπτουν οι κάθετες συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστών εξαιρουμένων, αφενός των μη αμφοτεροβαρών κάθετων συμφωνιών εφόσον κανένα από τα μέρη δεν πραγματοποιεί ετήσιο κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια Ecu και αφετέρου των κάθετων συμφωνιών μεταξύ ενώσεων λιανεμπόρων και των μελών τους ή μεταξύ τέτοιων ενώσεων και των προμηθευτών τους, υπό την προϋπόθεση ότι μέλη των εν λόγω ενώσεων είναι μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις σύμφωνα με τον ορισμό που δίδεται στη σύσταση 96/280/ΕΚ της Επιτροπής (8) 7

(4) ότι από τις παρατηρήσεις που διατύπωσαν μετά την έκδοση του ρηθέντος Πράσινου Βιβλίου τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, η Επιτροπή των Περιφερειών καθώς και οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί και νομικοί κύκλοι, προκύπτει μια γενικότερη ευνοϊκή διάθεση σε σχέση με τη μεταρρύθμιση της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού όσον αφορά τις κάθετες συμφωνίες 7 ότι αυτό προϋποθέτει την αναθεώρηση των κανονισμών περί απαλλαγών κατά κατηγορίες που προαναφέρθηκαν 7

(5) ότι η μεταρρύθμιση αυτή πρέπει να ικανοποιεί δύο απαιτήσεις, και συγκεκριμένα τη διασφάλιση της αποτελεσματικής προστασίας του ανταγωνισμού και την ταυτόχρονη κατοχύρωση ενός ικανοποιητικού επιπέδου ασφάλειας δικαίου για τις επιχειρήσεις 7 ότι κατά την επιδίωξη των στόχων αυτών πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη απλούστευσης, στο μέτρο του δυνατού, του διοικητικού ελέγχου καθώς και του σχετικού κανονιστικού πλαισίου 7

(6) ότι οι προαναφερθέντες κανονισμοί περί απαλλαγών κατά κατηγορίες δεν περιορίζονται στον καθορισμό των κατηγοριών συμφωνιών στις οποίες εφαρμόζονται και στην αποσαφήνιση των περιορισμών που δεν επιτρέπεται να προβλέπουν οι συμφωνίες αυτές, αλλά περιλαμβάνουν απαρίθμηση των περιοριστικών ρητρών για τις οποίες γίνεται δεκτή απαλλαγή 7 ότι ένα τέτοιο κανονιστικό πλαίσιο θεωρείται εν γένει υπερβολικά άκαμπτο για τις συμβατικές σχέσεις, σε ένα οικονομικό πλαίσιο όπου οι δομές και οι τεχνικές της διανομής εξελίσσονται με ταχείς ρυθμούς 7

(7) ότι οι εν λόγω κανονισμοί αφορούν μόνο ορισμένες κατηγορίες διμερών αποκλειστικών συμφωνιών που συνάπτονται με σκοπό τη μεταπώληση και οι οποίες είτε έχουν ως στόχο την αποκλειστική διανομή ή/και προμήθεια αγαθών είτε προβλέπουν περιορισμούς σε σχέση με την κτήση ή την άσκηση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας 7 ότι παρόλα αυτά αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής τους οι συμφωνίες μεταξύ περισσοτέρων των δύο επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά οικονομικά στάδια, καθώς και οι συμφωνίες επιλεκτικής διανομής, εμπορίας υπηρεσιών ή οι σχετικές με την προμήθεια ή και την αγορά προϊόντων που προορίζονται για μεταποίηση 7 ότι ο αποκλεισμός αυτός έχει ως συνέπεια σημαντικός αριθμός κάθετων συμφωνιών να μην μπορεί να τύχει απαλλαγής βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης παρά μόνον αφού η Επιτροπή προβεί σε ατομική εξέταση, πράγμα το οποίο ενδέχεται να περιορίσει την ασφάλεια δικαίου για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις και να προκαλέσει αδικαιολόγητη αύξηση των διοικητικών ελέγχων 7

(8) ότι από τη συζήτηση που ακολούθησε την έκδοση του προαναφερθέντος Πράσινου Βιβλίου κατέστη επίσης εμφανής η ανάγκη καθορισμού των όρων εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφοι 1 και 3, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις οικονομικές συνέπειες που απορρέουν από τις κάθετες συμφωνίες 7 ότι η θέσπιση οικονομικών προϋποθέσεων με τις οποίες να περιορίζονται οι περιπτώσεις εφαρμογής του κανονισμού περί απαλλαγής εξαιτίας των επιζήμιων για τον ανταγωνισμό πιθανών συνεπειών της εκάστοτε συμφωνίας πρέπει κατ' ανάγκη να γίνεται με κριτήριο το μερίδιο που αντιπροσωπεύουν στην οικεία αγορά τα προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο της συμφωνίας 7

(9) ότι είναι, ως εκ τούτου, σκόπιμο να αντικατασταθεί το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο με μια ρύθμιση η οποία θα είναι ταυτόχρονα απλούστερη, πιο ευέλικτη και περισσότερο εξειδικευμένη και θα αφορά όλα τα είδη κάθετων συμφωνιών 7 ότι μια τέτοια διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού περί απαλλαγής που ισχύει για τέτοιου είδους συμφωνίες πρέπει να συνοδεύεται ιδίως από κριτήρια (π.χ. κατώτατο όριο για το μερίδιο αγοράς) που να επιτρέπουν τον προσδιορισμό των συνθηκών υπό τις οποίες, λόγω των οικονομικών επιπτώσεων των σχετικών συμφωνιών, παύει να έχει εφαρμογή ο αντίστοιχος κανονισμός περί απαλλαγής 7

(10) ότι οι εξουσίες που παρέχει στην Επιτροπή ο κανονισμός αριθ. 19/65/ΕΟΚ δεν της επιτρέπουν να προβεί σε τέτοια μεταρρύθμιση των κανόνων που ισχύουν σήμερα 7 ότι είναι, κατά συνέπεια, αναγκαία η διεύρυνση του πεδίου του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο α) και παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού, προκειμένου να καλύπτει, εφόσον εμπίπτουν στο πεδίο του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης, όλα τα είδη των κάθετων συμφωνιών μεταξύ δύο ή περισσοτέρων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά οικονομικά στάδια, οι οποίες αφορούν τη διάθεση ή/και την προμήθεια αγαθών που προορίζονται για μεταπώληση ή για μεταποίηση ή οι οποίες αφορούν την εμπορία υπηρεσιών, περιλαμβανομένων των συμφωνιών αποκλειστικής διανομής, αποκλειστικής προμήθειας, δικαιόχρησης και επιλεκτικής διανομής, καθώς και των συνδυασμών τους 7

(11) ότι οι προαναφερθέντες κανονισμοί περί απαλλαγής παρέχουν στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 7 του κανονισμού αριθ. 19/65/ΕΟΚ, τη δυνατότητα να αίρει το ευεργέτημα της εφαρμογής των εν λόγω κανονισμών εφόσον, σε συγκεκριμένη περίπτωση, μια συμφωνία έχει ορισμένες επιπτώσεις που είναι ασυμβίβαστες με τους όρους που προβλέπει το άρθρο 85 παράγραφος 3 7 ότι προκειμένου να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική εποπτεία των αγορών και η πιο αποκεντρωμένη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, ενδείκνυται να προβλεφθεί ότι, όταν οι επιπτώσεις δεδομένης συμφωνίας προκύπτουν στο έδαφος ενός κράτους μέλους που παρουσιάζει όλα τα χαρακτηριστικά μιας χωριστής αγοράς, τότε η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους αυτού μπορεί να άρει, στο έδαφός του, το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία, εκδίδοντας απόφαση με σκοπό την εξάλειψη των εν λόγω επιπτώσεων 7 ότι για το σκοπό αυτό είναι αναγκαία η συμπλήρωση του άρθρου 7 του κανονισμού, προκειμένου να προσδιορίζονται οι συνθήκες υπό τις οποίες οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών μπορούν να αίρουν το ευεργέτημα της εφαρμογής του κανονισμού περί απαλλαγής κατά κατηγορία 7

(12) ότι, προκειμένου να εξασφαλιστεί αποτελεσματικός έλεγχος των αποτελεσμάτων που προκύπτουν σε δεδομένη αγορά από την ύπαρξη των παράλληλων δικτύων των παρόμοιων συμφωνιών, ένας κανονισμός περί απαλλαγής μπορεί να θεσπίζει τους όρους κάτω από τους οποίους αυτά τα δίκτυα συμφωνιών αποκλείονται από την εφαρμογή του 7 ότι αυτοί οι όροι μπορούν να βασίζονται σε διαρθρωτικό κριτήριο, όπως το τμήμα της αγοράς που καλύπτεται από αυτές τις συμφωνίες 7 ότι, ωστόσο, τέτοιοι όροι δεν θα ισχύσουν αυτόματα επειδή ενδέχεται οι οικείες επιχειρήσεις να μην διαθέτουν ακριβείς τομεακές πληροφορίες 7 ότι, επομένως, η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει την εξουσία να διαπιστώσει ότι σε δεδομένη αγορά οι σχετικές συμφωνίες τηρούν τους προαναφερθέντες όρους, σε αυτή την περίπτωση, η Επιτροπή θα πρέπει να καθορίσει μια μεταβατική περίοδο τουλάχιστον έξι μηνών, στη λήξη της οποίας η απαλλαγή κατά κατηγορίες παύει να εφαρμόζεται στις σχετικές συμφωνίες,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΩΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Ο κανονισμός αριθ. 19/65/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής:

1. Το άρθρο 1 τροποποιείται ως εξής:

α) η παράγραφος 1, αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«1. Με την επιφύλαξη της εφαρμογής του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου, η Επιτροπή δύναται να κηρύξει, με κανονισμό και σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3 της συνθήκης, ανεφάρμοστο το άρθρο 85 παράγραφος 1:

α) σε κατηγορίες συμφωνιών μεταξύ δύο ή περισσοτέρων επιχειρήσεων, εκάστη εκ των οποίων δραστηριοποιείται σε διαφορετικό οικονομικό στάδιο, οι οποίες αφορούν τη διάθεση ή/και την προμήθεια αγαθών που προορίζονται για μεταπώληση ή μεταποίηση ή οι οποίες αφορούν την εμπορία υπηρεσιών, εκτός εάν:

- οι εν λόγω συμφωνίες έχουν συναφθεί μεταξύ πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστριών επιχειρήσεων, με εξαίρεση όμως τις μη αμφοτεροβαρείς συμφωνίες εφόσον κανένας από τους συμβαλλομένους δεν πραγματοποιεί ετήσιο κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια Ecu ή

- οι εν λόγω συμφωνίες έχουν συναφθεί μεταξύ ενώσεων λιανεμπόρων και των μελών τους ή μεταξύ τέτοιων ενώσεων και των προμηθευτών τους, εφόσον μέλη των εν λόγω ενώσεων δεν είναι μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις σύμφωνα με τον ορισμό που δίδεται στο παράρτημα της σύστασης 96/280/ΕΚ της Επιτροπής (*) 7

β) σε κατηγορίες συμφωνιών στις οποίες συμμετέχουν μόνο δύο επιχειρήσεις και περιέχουν περιορισμούς που έχουν επιβληθεί σχετικά με την κτήση ή την άσκηση δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας - ιδίως διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, προτύπων χρήσεως, σχεδίων ή σημάτων - ή με δικαιώματα που απορρέουν από συμβάσεις με τις οποίες μεταβιβάζονται μέθοδοι κατασκευής ή εκχωρείται δικαίωμα εφαρμογής τους ή γνώσεις σχετικές με τη χρήση και την εφαρμογή βιομηχανικής τεχνικής 7

(*) ΕΕ L 107 της 30.4.1996, σ. 4».

β) στην παράγραφο 2 στοιχείο β) η φράση «τις διατάξεις που πρέπει να περιλαμβάνονται στις συμφωνίες ή» διαγράφεται 7

γ) η παράγραφος 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«3. Οι παράγραφοι 1 και 2 εφαρμόζονται κατ' αναλογία επί κατηγοριών εναρμονισμένων πρακτικών» 7

δ) προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος 4:

«4. Ως συμφωνίες συναπτόμενες μεταξύ ανταγωνιστριών επιχειρήσεων κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 1 λογίζονται εκείνες οι οποίες συνάπτονται μεταξύ παραγωγών ή διανομέων όμοιων προϊόντων ή προϊόντων που θεωρούνται ομοιειδή από τους καταναλωτές λόγω των ιδιοτήτων τους, της τιμής τους και της χρήσης για την οποία προορίζονται και οι οποίες αφορούν τέτοιου είδους προϊόντα».

2. Στο άρθρο 7 προστίθενται τα ακόλουθα εδάφια:

«Ένας κανονισμός δυνάμει του άρθρου 1 μπορεί να ορίσει τους όρους που αποκλείουν από την εφαρμογή του ορισμένα παράλληλα δίκτυα παρόμοιων συμφωνιών ή κοινών πρακτικών που λειτουργούν σε συγκεκριμένη αγορά: όταν αυτοί οι όροι πληρούνται, η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει απόφαση και να καθορίσει μια περίοδο στη λήξη της οποίας ο κανονισμός δεν θα ίσχυε πλέον για τις σχετικές συμφωνίες ή τις εναρμονισμένες πρακτικές 7 τέτοια χρονική περίοδος δεν δύναται να είναι μικρότερη των έξι μηνών.

Εφόσον, σε συγκεκριμένη περίπτωση, οι συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές τις οποίες αφορά ένας κανονισμός εκδοθείς δυνάμει του άρθρου 1 έχουν ορισμένες επιπτώσεις οι οποίες είναι ασυμβίβαστες με τους όρους του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης και οι οποίες προκύπτουν στο έδαφος ενός κράτους μέλους, ή σε μέρος αυτού, που παρουσιάζει όλα τα χαρακτηριστικά μιας χωριστής αγοράς, η αρμόδια αρχή του οικείου κράτους μέλους μπορεί, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής ή κάποιου φυσικού ή νομικού προσώπου που αποδεικνύει ότι έννομο συμφέρον, να άρει το ευεργέτημα της εφαρμογής αυτού του κανονισμού».

Άρθρο 2

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

(1) ΕΕ 36 της 6.3.1965, σ. 533/65.

(2) ΕΕ 13 της 21.2.1962, σ. 204/62.

(3) ΕΕ L 173 της 30.6.1983, σ. 1.

(4) ΕΕ L 173 της 30.6.1983, σ. 5.

(5) ΕΕ L 214 της 6.8.1997, σ. 27.

(6) ΕΕ L 359 της 28.12.1988, σ. 46.

(7) COM(96) 721 τελικό.

(8) ΕΕ Λ 107 της 30.4.1996, σ. 4.