ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 20.09.1995 
COM(95) 440 τελικό 
95/0237 (AVC) 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΚΑΙ 
Πρόταση 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
που αφορά τη σύναψη από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες 
της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας 
και του Πρωτοκόλλου του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή 
απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα 
(υποβληθείσες από την Επιτροπή) 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
που αφορά τη σύναψη (χπό τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες 
της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας 
και του Πρωτοκόλλου του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή 
# απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα 
1. Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη υπέγραψαν στη Λισαβόνα, στις 
17 Δεκεμβρίου 1994, τη Συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας (εφεξής καλούμενη "η 
Συνθήκη") και το Πρωτόκολλο στον Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα 
σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα (εφεξής καλούμενο "το Πρωτόκολλο"). 
Ο αριθμός των μερών που υπέγραψαν τη Συνθήκη και το Πρωτόκολλο ανέρχεται συνολικά 
σε 50. 
2. Σύμφωνα με το άρθρο 45 της Συνθήκης οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες1, όπως άλλωστε 38 από 
τα 50 μέρη που υπέγραψαν τη Συνθήκη, εφαρμόζουν προσωρινά τη Συνθήκη από την 
ημερομηνία υπογραφής της. 
3. Η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να εγκρίνει τη Συνθήκη, σύμφωνα με το άρθρο 39 
της Συνθήκης, καθώς και το Πρωτόκολλο, κατ'εφαρμογή του άρθρου 15. 
4. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η σύναψη της Συνθήκης και του Πρωτοκόλλου από τις 
Ευρωπαϊκές Κοινότητες θα (χποτελέσει σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη της συνεργασίας 
με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Κοινοπολιτείας 
Ανεξαρτήτων Κρατών. Αφενός, η Συνθήκη θα προσφέρει μεγαλύτερη νομική εξασφάλιση 
στους επενδυτές, δεδομένου ότι θα τους προσφέρει το πλεονέκτημα να θεωρούνται ως 
εγχώριοι επενδυτές, θα καταστήσει υποχρεωτική τη διαφάνεια κατά την αντιμετώπιση των 
επενδύσεων και θα παρέχει εγγυήσεις όσον αφορά τις προμήθειες των καταναλωτριών 
χωρών. Εξάλλου, οι τρόποι εφαρμογής (Γραμματεία, Υπουργική Διάσκεψη, αναγνώριση 
μηχανισμών διαιτησίας) παρέχουν εγγυήσεις επιτήρησης και καθιερώνουν διαδικασία 
συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας. Η Συνθήκη αυτή πρέπει επιπλέον να ενισχυθεί με 
την διαπραγμάτευση, που διενεργείται επί του παρόντος, δεύτερης Συνθήκης σχετικά με 
τα προεπενδυτικά στάδια, σκοπός της οποίας είναι να επεκταθούν οι εγγυήσεις στους 
καινούργιους επενδυτές. Το Πρωτόκολλο, αφετέρου, θα ενισχύσει την προστασία του 
περιβάλλοντος, συγκεκριμένα μέσω της προώθησης της ενεργειακής απόδοσης. 
5. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο πρόταση (χπόφασης που αφορά την 
έγκριση της Συνθήκης και του Πρωτοκόλλου από το Συμβούλιο και την Επιτροπή με βάση, 
κατ'αντιστοιχία, αφενός τη συνθήκη ΕΚ, και, αφετέρου, των συνθηκών ΕΚ ΑΧ και 
Ευρατόμ, έτσι ώστε να απλοποιηθούν οι διαδικασίες, όπως συνέβη για την σύναψη των 
ευρωπαϊκών συμφωνιών. Οι αποφάσεις της Επιτροπής που λήφθηκαν με βάση τις 
συνθήκης ΕΚΑΧ και Ευρατόμ απαιτούν, κατ αντιστοιχία, ομόφωνη έγκριση και έγκριση 
με ειδική πλειοψηφία του Συμβουλίου. Η απόφαση του Συμβουλίου, που λήφθηκε 
ομόφωνα, δυνάμει του άρθρου 228, παράγραφος 2 δεύτερη φράση της Συνθήκης ΕΚ, 
απαιτεί την σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δυνάμει του άρθρου 228 
παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο και λόγω των θεσμικών συνεπειών της Συνθήκης για τον 
1 Βλέπε αποφάσεις του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 1994, ΕΕ L 380, 
31.12.1994. 
Λ^ 
Χάρτη Ενέργειας. Η απόφαση της Επιτροπής με βάση της Συνθήκη ΕΚΑΧ απαιτεί επίσης 
την διαβούλευση με την Συμβουλευτική Επιτροπή. 
6. Ενόψει των (χποφάσεων που θα ληφθούν από τη Διάσκεψη για τον Χάρτη, η οποία 
προβλέπεται στη Συνθήκη, η Ιίπιτροπή θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να καθοριστούν οι 
κατάλληλες διαδικασίες για την υιοθέτηση της θέσης των Κοινοτήτων στο πλαίσιο της 
Διάσκεψης για τον Χάρτη Ενέργειας. Για να ανταποκριθεί στην επιταγή της στενής 
συνεργασίας, όπως επισήμανε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στη γνωμοδότηση του αριθ. 1/94, 
η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η θέση των Κοινοτήτων και οι θέσεις των κρατών μελών 
θα πρέπει να συντονιστούν ενόψει των αποφάσεων που θα λάβει η Διάσκεψη για τον 
Χάρτη Ενέργειας στους τομείς που αφορούν κατανομή αρμοδιοτήτων. Για τον ίδιο λόγο, 
πρέπει να προβλεφθεί η ταυτόχρονη κατάθεση των πράξεων έγκρισης στον θεματοφύλακα, 
την Κυβέρνηση της Πορτογαλικής Δημοκρατίας. 
7. Η Επιτροπή προτείνει, κατά συνέπεια, στο Συμβούλιο, μετά τη σύμφωνη γνώμη του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να εκδώσει, με βάση τη Συνθήκη ΕΚ, απόφαση σχετικά με τη 
σύναψη της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας και του Πρωτοκόλλου του Χάρτη 
Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα. 
8. Το κείμενο αυτό υποβάλλεται επίσης στο Συμβούλιο ως σχέδιο απόφασης της Επιτροπής 
όσον αφορά τη σύναψη της Συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας και του Πρωτοκόλλου στο 
Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα, 
για: 
- σύμφωνη γνώμη με βάση της Συνθήκη ΕΚΑΧ 
- έγκριση με βάση τη Συνθήκη ΕΥΡΑΤΟΜ. 
Λ<-
ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΑΙΟΥ 
ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
σχετικά με τη σύναψη από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες 
της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας 
και του Πρωτοκόλλου του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση 
και τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα, και ιδίως το 
άρθρο 95, 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 54, 
παράγραφος 2, το άρθρο 57, παράγραφος 2, τελευταίο εδάφιο το άρθρο 66, το άρθρο 73 Γ, 
παράγραφος 2, τα άρθρα 87, 99, 100 Α και 113, το άρθρο 130 Σ, παράγραφος 1 και το 
άρθρο 235, σε σύνδεση με το άρθρο 228 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο και παράγραφος 3 
δεύτερο εδάφιο, 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το 
άρθρο 101 δεύτερο εδάφιο, 
τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής που συνεστήθη βάσει της συνθήκης για την ίδρυση 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και την ομόφωνη γνώμη του Συμβουλίου, 
την πρόταση της Επιτροπής1, 
τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου2, 
την έγκριση του Συμβουλίου που χορηγήθηκε δυνάμει του άρθρου 101 της συνθήκης για την 
ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, 
Εκτιμώντας: 
ότι ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας υπογράφηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1991 από τις 
Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη τους· 
1 ΕΕ 
2 ΕΕ 
Λ^ 
ότι οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη τους υπέγραψαν στις 17 Δεκεμβρίου 1994 
τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας και το Πρωτόκολο του Χάρτη Ενέργειας για την 
ενεργειακή απόδοση και τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα, ώστε να αποκτήσουν οι αρχές 
και οι στόχοι που θεσπίζει ο εν λόγω Χάρτης ένα διεθνές νομικό πλαίσιοασφαλές και 
δεσμευτικό· 
ότι οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη τους εφαρμόζουν τη συνθήκη για το Χάρτη 
Ενέργειας προσωρινά από την ημέρα της υπογραφής της σύμφωνα με τια αποφάσεις 
94/998/ΕΚ και 94/1067/Ευρατόμ του Συμβουλίου3· 
ότι οι αρχές και οι στόχοι της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας αποτελούν θεμελιώδες 
ζήτημα για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς επιτρέπουν στα κράτη μέλη της Κοινοπολιτείας 
Ανεξαρτήτων Κρατών και των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης να 
αναπτύξουν το ενεργειακό δυναμικό τους συμβάλλοντας ταυτόχρονα στη βελτίωση της 
ασφάλειας του εφοδιασμού-
ότι οι αρχές και οι στόχοι του Πρωτοκόλλου του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή 
απόδοση και τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα θα συμβάλουν στην ενδυνάμωση της 
προστασίας του περιβάλλοντος ιδίως μέσω της προαγωγής της ενεργειακής απόδοσης· 
ότι είναι αναγκαίο να παγιωθεί η πρωτοβουλία και ο κεντρικός ρόλος των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων επιτρέποντας την πλήρη συμμετοχή τους στην εφαρμογή της συνθήκης για το 
Χάρτη Ενέργειας και του Πρωτοκόλου του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και 
τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα· 
ότι η σύναψη της συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας και του Πρωτοκόλου του Χάρτη 
Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα θα συμβάλει 
στην επίτευξη των στόχων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων· 
ότι η προσφυγή στο άρθρο 73 Γ παράγραφος 2 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας ως νομικής βάσης για την παρούσα οδηγία είναι αναγκαία λόγω του γεγονότος 
ότι η συνθήκη για το χάρτη ενέργειας επιβάλλει ορισμένες υποχρεώσεις στις Ευρωπαϊκές 
Κοινότητες όσον αφορά την κίνηση των κεφαλαίων και τις μεταφορές των ποσών πληρωμής 
μεταξύ των Κοινοτήτων και των τρίτων χωρών που είναι συμβαλλόμενα μέρη στη συνθήκη 
για το χάρτη ενέργειας· 
ότι η συνθήκη για το χάρτη ενέργειας μπορεί να επηρεάσει νομοθετικές πράξεις που 
βασίζονται στο άρθρο 235 της συνθήκης ΕΚ και ότι για την εκτέλεση των υποχρεώσεων ως 
προς τη συνεργασία στον τομέα της ενέργειας που περιλαμβάνει η εν λόγω συνθήκη, η Συνθήκη 
δεν έχει προβλέψει άλλες αρμοδιότητες από αυτές που στηρίζονται στο ανωτέρω άρθρο· 
ότι η συνθήκη για το χάρτη ενέργειας και το πρωτόκολλο του χάρτη ενέργειας για την 
ενεργειακή απόδοση και τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα πρέπει να εγκριθούν από τις 
Ευρωπαϊκές Κοινότητες· 
ότι η διάσκεψη επί του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας που εγκαθιδρύει η συνθήκη για το 
Χάρτη Ενέργειας διαθέτει αυτόνομη εξουσία λήψεως αποφάσεων, και επομένως πρέπει να 
3 ΕΕ L 380, 31.12.1994, σ. 1 και 113 
5 
Λ Si 
προβλεφθούν οι κατάλληλες λεπτομέρειες οι οποίες θα επιτρέψουν τον καθορισμό της θέσης 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά την εν λόγω διάσκεψη· 
ότι προκειμένου να διασφαλισθεί η ενότητα στην εξωτερική εκπροίκόπηση των Ευρωπαϊκοί 
Κοινοτήτων, όσον αφορά τόσο τη διαδικασία ανάληψης όσο και την εκτέλεση των 
υποχρεώσεων που έχουν αναλάβει οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη, πρέπει να 
θεσπισθούν οι κατάλληλες λεπτομέρειες ως προς τον συντονισμό· για τον σκοπό αυτό πρέπει 
να προβλεφθεί η κατάθεση της παρούσας απόφασης στην κυβέρνηση της Πορτογαλικής 
Δημοκρατίας ταυτόχρονα με τις αντίστοιχες πράξεις κύρωσης των κρατών μελών ότι, για 
τους ίδιους λόγους, η θέση που θα υιοθετηθεί από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη 
μέλη πρέπει να είναι συντονισμένη ενόψει των αποφάσεων που θα λάβει η Διάσκεψη επί του 
Χάρτη η οποία συνεστήθη βάσει της συνθήκης στους τομείς που εμπίπτουν στις συντρέχουσες 
αρμοδιότητες τους, 
ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ: 
Άρθρο Ι 
Η συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας και το Πρωτόκολλο του Χάρτη Ενέργειας για την 
ενεργειακή απόδοση και τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα εγκρίνονται εξ ονόματος της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας. 
Τα κείμενα της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας και του Πρωτοκόλλου του χάρτη ενέργειας 
για την ενεργειακή απόδοση και τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα επισυνάπτονται στην 
παρούσα απόφαση. 
Άρθρο 2 
Ο πρόεδρος του Συμβουλίου καταθέτει την πράξη έγκρισης της συνθήκης για το Χάρτη 
Ενέργειας και του Πρωτοκόλλου του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα 
συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, στην κυβέρνηση 
της Πορτογαλικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 39 και 49 της 
συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας και των άρθρων 15 και 21 του Πρωτοκόλλου του Χάρτη 
Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα συναφή περιβαλλοντικά ζητήματα. Υπό τους 
ίδιους όρους, ο πρόεδρος της Επιτροπής προβαίνει στην κατάθεση εξ ονόματος της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής 
Ενέργειας. 
Οι πρόεδροι του Συμβουλίου και της Επιτροπής, ενεργώντας αντιστοίχως, εξ' ονόματος της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αφενός, και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα 
και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας αφετέρου, συνεννοούνται με τα κράτη 
μέλη προκειμένου να καταστεί δυνατή η ταυτόχρονη κατάθεση των αντιστοίχων εγγράφων 
έγκρισης. 
Άρθρο 3 
Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής και 
μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπό τους όρους του άρθρου 228 
παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ, καθορίζει τη θέση που καλούνται να λάβουν 
η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και η Ευρατόμ στο πλαίσιο της Διάσκεψης επί του Χάρτη, όσον 
·4> 
αφορά τις δεσμευτικές γι' αυτές αποφάσεις. Με βάση τη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου, 
το οποίο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία υπό τους όρους του άρθρου 28 της συνθήκης 
ΕΚΑΧ, η Επιτροπή καθορίζει τη θέση που θα ληφθεί εξ ονόματος της ΕΚΑΧ. 
Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη, όταν οι ληπτέες από τη Διάσκεψη επί του 
Χάρτη αποφάσεις έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, δυνάμει των αντιστοίχων αρμοδιοτήτων 
τους, διαμορφώνουν κοινή θέση, με διαδικασία που θα θεσπιστεί ομόφωνα από το Συμβούλιο 
κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής το αργότερο μέχρι την 1η Ιουλίου 1996 ή, εφ'όσον δεν 
έχουν θεσπιστεί τέτοιοι διαδικαστικοί κανόνες μέχρι την ημερομηνία αυτή, με ειδική 
πλειοψηφία κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής. 
Άρθρο 4 
Η παρούσα απόφαση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Βρυξέλλες, 
Για το Συμβούλιο Για την Επιτροπή 
Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/3 
(Μετάφραση) 
ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Ι. Η τελική σύνοδος ολομέλειας της διάσκεψης του 
Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας πραγματοποιήθηκε στη 
Λισσαβώνα, στις 16-17 Δεκεμβρίου 1994. Στη διά­
σκεψη συμμετείχαν αντιπρόσωποι της Δημοκρατίας 
της Αλβανίας, της Δημοκρατίας της Αρμενίας, της 
Αυστραλίας, της Δημοκρατίας της Αυστρίας, της 
Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, του Βασιλείου του 
Βελγίου, της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας, της 
Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, του Καναδά, της Δημο­
κρατίας της Κροατίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, 
της Τσεχικής Δημοκρατίας, του Βασιλείου της 
Δανίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, των Ευρω­
παϊκών Κοινοτήτων, της Δημοκρατίας της Φιν­
λανδίας, της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας 
της Γεωργίας, της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της 
Γερμανίας, της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Δημο­
κρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της 
Ισλανδίας, της Ιρλανδίας, της Ιταλικής Δημοκρατίας, 
της Ιαπωνίας, της Δημοκρατίας του Καζακστάν, της 
Δημοκρατίας της Κιργιζίας, της Δημοκρατίας της 
Λετονίας, του Πριγκηπάτου του Λιχτενστάιν, της 
Δημοκρατίας της Λιθουανίας, του Μεγάλου Δου­
κάτου του Λουξεμβούργου, της Δημοκρατίας της 
Μάλτας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, του Βασι­
λείου των Κάτω Χωρών, του Βασιλείου της Νορ­
βηγίας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Πορτογα­
λικής Δημοκρατίας, της Ρουμανίας, της Ρωσικής Ομο­
σπονδίας, της Δημοκρατίας της Σλοβακίας, της Δημο­
κρατίας της Σλοβενίας, του Βασιλείου της Ισπανίας, 
του Βασιλείου της Σουηδίας, της Ελβετικής Συνομο­
σπονδίας, της Δημοκρατίας του Τατζικιστάν, της 
Τουρκικής Δημοκρατίας, του Τουρκμενιστάν, της 
Ουκρανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης 
Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας, των Ηνωμένων 
Πολιτειών της Αμερικής και της Δημοκρατίας του 
Ουζμπεκιστάν (στο εξής αναφερόμενοι ως «οι αντι­
πρόσωποι»), καθώς και προσκεκλημένοι παρατηρητές 
από ορισμένες χώρες και διεθνείς οργανισμούς. 
ΙΣΤΟΡΙΚΟ 
II. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου στο Δουβλίνο, τον Ιούνιο του 1990, ο 
πρωθυπουργός των Κάτω Χωρών εισηγήθηκε την 
άποψη ότι η οικονομική ανάκαμψη στην ανατολική 
Ευρώπη και στην τότε Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλι­
στικών Δημοκρατιών θα μπορούσε να υποβοηθηθεί 
και να επιταχυνθεί μέσω συνεργασίας στον ενερ­
γειακό τομέα. Η εισήγηση αυτή έγινε δεκτή από το 
Συμβούλιο, το οποίο κάλεσε την Επιτροπή των Ευρω­
παϊκών Κοινοτήτων να μελετήσει τους καλύτερους 
δυνατούς τρόπους για την εφαρμογή τέτοιου είδους 
συνεργασίας. Τον Φεβρουάριο του 1991, η Επιτροπή 
πρότεινε την έννοια του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέρ­
γειας. 
Μετά από συζήτηση της πρότασης της Επιτροπής στο 
Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι Ευρω­
παϊκές Κοινότητες κάλεσαν τις άλλες χώρες της III. δυτικής και ανατολικής Ευρώπης, της Ένωσης Σοβιε­
τικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών και τα μη ευρω­
παϊκά μέλη της Οργάνωσης για την Οικονομική 
Συνεργασία και Ανάπτυξη να παρευρεθούν σε διά­
σκεψη στις Βρυξέλλες, τον Ιούλιο του 1991, προκει­
μένου να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τον Ευρω­
παϊκό Χάρτη Ενέργειας. Ορισμένες άλλες χώρες και 
διεθνείς οργανισμοί εκλήθησαν να παρακολουθήσουν 
τη διάσκεψη για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, ως 
παρατηρητές. 
Οι διαπραγματεύσεις για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη 
Ενέργειας ολοκληρώθηκαν το 1991 και ο Χάρτης 
εγκρίθηκε με υπογραφή τελικής πράξης κατά τη διά­
σκεψη που έλαβε χώρα στη Χάγη στις 16-17 Δεκεμ­
βρίου 1991. Στα υπογράφοντα μέρη του Χάρτη, τότε ή 
εκ των υστέρων, περιλαμβάνονται όλα εκείνα που 
απαριθμούνται στο ανωτέρω τμήμα Ι, εκτός των 
παρατηρητών. 
Τα υπογράφοντα μέρη του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέρ­
γειας ανέλαβαν την υποχρέωση: 
— να επιδιώξουν την επίτευξη των στόχων και 
αρχών του Χάρτη, όπως και να υλοποιήσουν και 
να διευρύνουν το συντομότερο δυνατό τη συνερ­
γασία τους, διαπραγματευόμενοι με καλή πίστη 
βασική συμφωνία και πρωτόκολλα. 
Σύμφωνα με αυτά, η διάσκεψη του Ευρωπαϊκού 
Χάρτη Ενέργειας άρχισε διαπραγματεύσεις επί 
βασικής συμφωνίας — που αργότερα ονομάσθηκε η 
συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας — η οποία απο­
σκοπεί στην προώθηση της βιομηχανικής συνερ­
γασίας ανατολής-δύσεως, παρέχοντας νομικές δια­
σφαλίσεις σε τομείς όπως οι επενδύσεις, η διαμετακό­
μιση και το εμπόριο. Η διάσκεψη άρχισε επίσης δια­
πραγματεύσεις επί πρωτοκόλλων στους τομείς της 
ενεργειακής απόδοσης, της πυρηνικής ασφάλειας και 
των υδρογονανθράκων, αν και, στην τελευταία περί­
πτωση, οι διαπραγματεύσεις διεκόπησαν αργότερα 
μέχρις ότου ολοκληρωθεί η συνθήκη για το Χάρτη 
Ενέργειας. 
Οι διαπραγματεύσεις για τη συνθήκη για το Χάρτη 
Ενέργειας και για το πρωτόκολλο του Χάρτη Ενέρ­
γειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά 
περιβαλλοντικά ζητήματα, ολοκληρώθηκαν επιτυχώς 
το 1994. 
Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΑ ΤΟ ΧΑΡΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Ως αποτέλεσμα των συσκέψεων της, η διάσκεψη για 
τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας ενέκρινε το κείμενο 
της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας (στο εξής ανα-
Αριθ. L 380/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12. 94 
φερόμενη ως «η συνθήκη»), η οποία περιλαμβάνεται 
στο παράρτημα 1, καθώς και σχετικές αποφάσεις οι 
οποίες περιλαμβάνονται στο παράρτημα 2, και συμ­
φώνησε ότι η συνθήκη θα είναι ανοικτή προς υπο­
γραφή στη Λισσαβώνα από τις 17 Δεκεμβρίου 1994 
έως τις 16 Ιουνίου 1995. 
ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ 
IV. Υπογράφοντας την τελική πράξη, οι αντιπρόσωποι 
αποφάσισαν να εγκρίνουν τις ακόλουθες ερμηνευ­
τικές δηλώσεις όσον αφορά τη συνθήκη: 
1. 'Οσον αφορά τη συνθήκη στο σύνολο της 
α) Οι αντιπρόσωποι τονίζουν ότι η συμφωνία επί 
των διατάξεων της συνθήκης επήλθε, λαμβά­
νοντας υπόψη την ειδική φύση της συνθήκης, 
η οποία αποσκοπεί στη διαμόρφωση νομικού 
πλαισίου για την προώθηση μακροπρόθεσμης 
συνεργασίας σε συγκεκριμένο τομέα και, κατά 
συνέπεια, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί 
προηγούμενο στο πλαίσιο άλλων διεθνών δια­
πραγματεύσεων. 
6) Οι διατάξεις της συνθήκης: 
i) δεν υποχρεώνουν κανένα από τα συμβαλ­
λόμενα μέρη να εισαγάγει υποχρεωτική 
πρόσβαση σε τρίτους ή 
ii) δεν εμποδίζουν τη χρήση συστημάτων 
καθορισμού τιμών, σύμφωνα με τα οποία, 
στο πλαίσιο συγκεκριμένης κατηγορίας 
καταναλωτών, εφαρμόζονται ενιαίες τιμές 
σε πελάτες που βρίσκονται σε διαφορετικές 
τοποθεσίες. 
γ) Παρεκκλίσεις από τη μεταχείριση του μάλλον 
ευνοούμενου κράτους δεν αποσκοπούν στην 
κάλυψη μέτρων τα οποία αφορούν ειδικά έναν 
συγκεκριμένο επενδυτή ή ομάδα επενδυτών, 
αντί να εφαρμόζονται γενικά. 
2. Όσον αφορά το άρθρο 1 σημείο 5 
α) Εξυπακούεται ότι η συνθήκη δεν παρέχει 
δικαιώματα ανάληψης άλλων οικονομικών 
δραστηριοτήτων πέραν εκείνων που αφορούν 
τον ενεργειακό τομέα. 
6) Οι ακόλουθες δραστηριότητες είναι χαρακτη­
ριστικές της οικονομικής δραστηριότητας 
στον ενεργειακό τομέα: 
ί) αναζήτηση και εξερεύνηση, καθώς και 
εξόρυξη, π.χ. πετρελαίου, φυσικού αερίου, 
άνθρακα και ουρανίου· 
ii) κατασκευή και λειτουργία εγκαταστάσεων 
παραγωγής ισχύος, περιλαμβανομένων και 
εκείνων που κινούνται με αιολική ενέργεια 
και άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· iii) χερσαία μεταφορά, διανομή, αποθήκευση 
και τροφοδοσία ενεργειακών υλών και 
προϊόντων, π.χ., μέσω δικτύων και 
αγωγών μεταφοράς και διανομής ή 
ειδικών σιδηροδρομικών γραμμών, καθώς 
και κατασκευή εγκαταστάσεων γι' αυτά, 
περιλαμβανομένης και της εγκατάστασης 
αγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου και 
ιλύος εναιωρήματος άνθρακα· 
iv) αποκομιδή και διάθεση αποβλήτων από 
εγκαταστάσεις που έχουν σχέση με την 
ενέργεια, όπως σταθμούς παραγωγής 
ισχύος, περιλαμβανομένων και ραδιε­
νεργών αποβλήτων από πυρηνικούς σταθ­
μούς ηλεκτροπαραγωγής· 
ν) παροπλισμός εγκαταστάσεων σχετικών με 
την ενέργεια, περιλαμβανομένων και 
σταθμών αντλήσεως πετρελαίου, διυλι­
στηρίων πετρελαίου και εργοστασίων 
παραγωγής ισχύος-
vi) εμπορία και πώληση, καθώς και εμπόριο 
ενεργειακών υλών και προϊόντων, π.χ., 
λιανικές πωλήσεις βενζίνης και 
νίί) δραστηριότητες έρευνας, παροχής συμ­
βουλών, προγραμματισμού, διαχείρισης 
και σχεδιασμού που αφορούν τις δραστη­
ριότητες οι οποίες αναφέρονται ανωτέρω, 
περιλαμβανομένων και εκείνων που απο­
σκοπούν στη βελτίωση της ενεργειακής 
απόδοσης. 
3. 'Οσον αφορά το άρθρο 1 σημείο 6 
Για μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με το κατά 
πόσον μια επένδυση που γίνεται στην επικράτεια 
ενός συμβαλλομένου μέρους ελέγχεται, άμεσα ή 
έμμεσα, από επενδυτή οποιουδήποτε άλλου συμ­
βαλλομένου μέρους, ως έλεγχος μιας επένδυσης 
νοείται έλεγχος στην πράξη, που καθορίζεται 
μετά από εξέταση των πραγματικών περιστάσεων 
σε κάθε κατάσταση. Κατά την εξέταση αυτή, 
πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι σχετικοί 
παράγοντες, περιλαμβανομένων, όσον αφορά τον 
επενδυτή, των εξής: 
α) οικονομικό συμφέρον, συμπεριλαμβανομένου 
του συμφέροντος εταιρικών κεφαλαίων στην 
επένδυση· 
6) ικανότητα άσκησης ουσιαστικής επιρροής στη 
διαχείριση και στη λειτουργία της επένδυσης 
και 
γ) ικανότητα άσκησης ουσιαστικής επιρροής 
στην επιλογή των μελών του διοικητικού συμ­
βουλίου ή οποιουδήποτε άλλου διαχειριστικού 
οργάνου. 
Σε περίπτωση αμφιβολίας σχετικά με το κατά 
πόσον ένας επενδυτής ελέγχει, άμεσα ή έμμεσα, 
μια επένδυση, ο επενδυτής που ισχυρίζεται την 
ύπαρξη τέτοιου ελέγχου αναλαμβάνει ο ίδιος το 
βάρος της απόδειξης της ύπαρξης του εν λόγω 
ελέγχου. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/5 
4. 'Οσον αφορά το άρθρο 1 σημείο 8 
Σύμφωνα με την πολιτική περί ξένων επενδύσεων 
της Αυστραλίας, η εγκατάσταση νέου έργου 
εξόρυξης ή επεξεργασίας πρώτων υλών στην 
Αυστραλία με συνολική επένδυση της τάξεως των 
10 εκατομμυρίων δολαρίων Αυστραλίας ή πλέον 
από ξένα συμφέροντα, ακόμη και όταν λειτουργεί 
ήδη παρόμοια επιχείρηση των ξένων αυτών συμ­
φερόντων στην Αυστραλία, θεωρείται ως πραγμα­
τοποίηση νέας επένδυσης. 
5. 'Οσον αφορά το άρθ'ρο 1 σημείο 12 
Οι αντιπρόσωποι αναγνωρίζουν την ανάγκη 
επαρκούς και αποτελεσματικής προστασίας των 
δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, σύμφωνα 
με τα αυστηρότερα διεθνώς αποδεκτά πρότυπα. 
6. Όσον αφορά το άρθρο 5 παράγραφος 1 
Η συμφωνία των αντιπροσώπων για το άρθρο 5 
δεν πρέπει να ερμηνεύεται ότι συνεπάγεται 
κάποιου είδους θέση σχετικά με το εάν ή κατά 
πόσον οι διατάξεις της συμφωνίας για επενδυτικά 
μέτρα στον τομέα του εμπορίου, η οποία προσαρ­
τάται στην τελική πράξη του Γύρου της Ουρου­
γουάης των πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύ­
σεων, υπεισέρχονται στα άρθρα III και XI της 
GATT. 
7. Όσον αφορά το άρθρο 6 
α) Η μονομερής και συντονισμένη αντιανταγωνι-
στική συμπεριφορά που αναφέρεται στο άρθρο 
6 παράγραφος 2 πρέπει να ορίζεται από κάθε 
συμβαλλόμενο μέρος σύμφωνα με τη νομο­
θεσία του και είναι δυνατόν να περιλαμβάνει 
καταχρήσεις εκμετάλλευσης. 
6) Οι όροι «επιβολή» και «επιβάλλει» περιλαμβά­
νουν δράση βάσει της νομοθεσίας περί αντα­
γωνισμού ενός συμβαλλομένου μέρους, μέσω 
ερευνών, νομικών διαδικασιών ή διοικητικής 
δράσεως, καθώς και μέσω οποιασδήποτε από­
φασης ή περαιτέρω νομοθεσίας σύμφωνα με 
την οποία χορηγείται ή συνεχίζεται μια εξου­
σιοδότηση. 
8. Όσον αφορά το άρθρο 7 παράγραφος 4 
Η εφαρμοζόμενη νομοθεσία θα περιλαμβάνει δια­
τάξεις για την προστασία του περιβάλλοντος, τη 
χρήση της, την ασφάλεια ή τα τεχνικά πρότυπα. 
9. Όσον αφορά τα άρθρα 9,10 και το μέρος V 
Δεδομένου ότι τα προγράμματα ενός συμβαλλο­
μένου μέρους που προβλέπουν δημόσια δάνεια, 
επιχορηγήσεις, εγγυήσεις ή ασφάλειες για τη διευ­κόλυνση του εμπορίου ή των επενδύσεων στο 
εξωτερικό δεν συνδέονται με επενδυτικές ή σχε­
τικές δραστηριότητες επενδυτών από άλλα συμ­
βαλλόμενα μέρη στην επικράτεια του, τέτοιου 
είδους προγράμματα μπορεί να υπόκεινται σε 
περιορισμούς όσον αφορά τη συμμετοχή σε αυτά. 
10. Όσον αφορά το άρθρο 10 παράγραφος 4 
Η συμπληρωματική συνθήκη θα καθορίσει όρους 
για την εφαρμογή της μεταχείρισης που περιγρά­
φεται στο άρθρο 10 παράγραφος 3. Οι όροι αυτοί 
περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, διατάξεις που 
αφορούν την πώληση ή άλλου είδους εκχώρηση 
κρατικής περιουσίας (ιδιωτικοποίηση) και την 
κατάργηση μονοπωλίων (απομονοπωλιοποίηση). 
11. Όσον αφορά τα άρθρο 10 παράγραφος 4 και το 
άρθρο 29 παράγραφος 6 
Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να λαμβάνουν 
υπόψη οποιαδήποτε σύνδεση μεταξύ των διατά­
ξεων του άρθρου 10 παράγραφος 4 και του 
άρθρου 29 παράγραφος 6. 
12. Όσον αφορά το άρθρο 14 παράγραφος 5 
Η πρόθεση είναι το συμβαλλόμενο μέρος το 
οποίο συνάπτει συμφωνία που αναφέρεται στο 
άρθρο 14 παράγραφος 5 να διασφαλίζει ότι οι 
όροι της εν λόγω συμφωνίας δεν έρχονται σε 
αντίθεση με τις υποχρεώσεις του συμβαλλομένου 
μέρους βάσει των άρθρων της συμφωνίας του Διε­
θνούς Νομισματικού Ταμείου. 
13. Όσον αφορά το άρθρο 19 παράγραφος 1 σημείο i) 
Επαφίεται σε έκαστο συμβαλλόμενο μέρος να 
αποφασίζει το βαθμό στον οποίο η εκτίμηση και 
η παρακολούθηση των περιβαλλοντικών επιπτώ­
σεων θα πρέπει να υπόκειται σε νομικές απαιτή­
σεις, ποιες αρχές είναι οι αρμόδιες για τη λήψη 
αποφάσεων σε σχέση με τέτοιου είδους απαιτή­
σεις και τις κατάλληλες διαδικασίες που πρέπει 
να ακολουθούνται» 
14. Όσον αφορά τα άρθρα 22 και 23 
Όσον αφορά το εμπόριο ενεργειακών υλών και 
προϊόντων, που καλύπτεται από το άρθρο 29, το 
άρθρο αυτό καθορίζει τις διατάξεις για τα ζητή­
ματα που καλύπτονται από τα άρθρα 22 και 23. 
15. Όσον αφορά το άρθρο 24 
Οι εξαιρέσεις που περιλαμβάνονται στη GATT 
και τις συναφείς πράξεις ^ εφαρμόζονται μεταξύ 
επιμέρους συμβαλλομένων μερών τα οποία είναι 
μέλη της GATT, όπως αναγνωρίζεται στο άρθρο 
4. Όσον αφορά το εμπόριο ενεργειακών υλών και 
Αριθ. L 380/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 11 94 
προϊόντων που διέπονται από το άρθρο 29, το 
άρθρο αυτό καθορίζει τις διατάξεις για τα ζητή­
ματα που καλύπτει το άρθρο 24. 
16. Όσον αφορά το άρθρο 26 παράγραφος 2 στοιχείο 
ο) 
Το άρθρο 26 παράγραφος 2 στοιχείο α) δεν θα 
πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο που να απαι­
τείται τα συμβαλλόμενα μέρη να θέσουν σε εφαρ­
μογή το τμήμα III της συνθήκης στο εσωτερικό 
τους δίκαιο. 
17. Όσον αφορά τα άρθρα 26 και 27 
Η παραπομπή σε υποχρεώσεις βάσει συνθήκης 
στην προτελευταία πρόταση του άρθρου 10 παρά­
γραφος 1 δεν περιλαμβάνει αποφάσεις που λαμ­
βάνονται από διεθνείς οργανισμούς, ακόμη και 
όταν αυτές είναι δεσμευτικές από νομικής 
πλευράς, ή συνθήκες οι οποίες τέθηκαν σε ισχύ 
πριν από την 1η Ιανουαρίου 1970. 
18. Όσον αφορά το άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο 
α) 
α) Σε περίπτωση που σε διάταξη της GATT 1947 
ή συναφούς πράξης, η οποία αναφέρεται στην 
παρούσα παράγραφο, προβλέπεται κοινή 
δράση από μέλη της GATT, επιδιώκεται τη 
δράση αυτή να την αναλαμβάνει η Διάσκεψη 
του Χάρτη. 
6) Ο όρος «άρχισαν να ισχύουν την 1η Μαρτίου 
1994 και εφαρμόζονται όσον αφορά τις ενερ­
γειακές ύλες και προϊόντα από τα μέλη της 
GATT 1947 μεταξύ τους» δεν αποσκοπεί να 
αναφέρεται σε περιπτώσεις όπου ένα μέλος 
της GATT έχει επικαλεσθεί το άρθρο XXXV 
της GATT, μη εφαρμόζοντας κατ' αυτό τον 
τρόπο την GATT έναντι άλλου μέλους της 
GATT, αλλά παρόλα αυτά, εφαρμόζει μονο­
μερώς και σε βάση de facto ορισμένες διατά­
ξεις της GATT έναντι του εν λόγω άλλου 
μέλους της GATT. 
19. Όσον αφορά το άρθρο 33 
Η προσωρινή Διάσκεψη του Χάρτη θα πρέπει, το 
συντομότερο δυνατό, να αποφασίσει για τον 
καλύτερο τρόπο με τον οποίο θα υλοποιήσει το 
στόχο του τίτλου III του Ευρωπαϊκού Χάρτη 
Ενέργειας, ότι πρέπει να διεξαχθούν διαπραγμα­
τεύσεις για πρωτόκολλα σε τομείς συνεργασίας, 
όπως εκείνοι που απαριθμούνται στον τίτλο III 
του Χάρτη. 
20. Όσον αφορά το άρθρο 34 
α) Ο προσωρινός Γενικός Γραμματέας θα πρέπει 
να έλθει σε άμεση επαφή με άλλους διεθνείς 
οργανισμούς, προκειμένου να ανακαλύψει 
τους όρους βάσει των οποίων αυτοί μπορεί να 
είναι πρόθυμοι να αναλάβουν καθήκοντα που προκύπτουν από τη συνθήκη και το Χάρτη. Ο 
προσωρινός Γενικός Γραμματέας μπορεί να 
υποβάλει αναφορά στην προσωρινή Διάσκεψη 
του Χάρτη κατά τη συνεδρίαση η οποία απαι­
τείται να συγκληθεί, βάσει του άρθου 45 
παράγραφος 4, το αργότερο 180 ημέρες μετά 
την εναρκτήρια ημερομηνία για υπογραφή της 
συνθήκης. 
6) Η Διάσκεψη του Χάρτη θα πρέπει να εγκρίνει 
τον ετήσιο προϋπολογισμό πριν από την 
έναρξη του οικονομικού έτους. 
21. 'Οσον αφορά το άρθρο 34 παράγραφος 3 στοιχείο γ) 
Οι τεχνικές αλλαγές στα παραρτήματα είναι 
δυνατόν να περιλαμβάνουν, π.χ. τη διαγραφή από 
τον κατάλογο των μερών που δεν έχουν υπο­
γράψει ή των μερών που έχουν υπογράψει ότι δεν 
προτίθενται να κυρώσουν ή προσθήκες στα 
παραρτήματα Ν και VC. Η πρόθεση είναι να προ­
τείνει η Γραμματεία τις αλλαγές αυτές στη Διά­
σκεψη του Χάρτη, εφόσον απαιτηθεί 
22. Όσον αφορά το παράρτημα TFU παράγραφος 1 
α) Εάν ορισμένα από τα συμβαλλόμενα μέρη μιας 
συμφωνίας που αναφέρεται στην παράγραφο 1 
δεν έχουν υπογράψει τη συνθήκη ή δεν έχουν 
προσχωρήσει σε αυτήν κατά τον απαιτούμενο 
για την κοινοποίηση χρόνο, τα μέρη της συμ­
φωνίας τα οποία έχουν υπογράψει τη συνθήκη 
ή έχουν προσχωρήσει σε αυτή μπορούν να το 
κοινοποιήσουν εκ μέρους τους. 
6) Η ανάγκη, γενικώς, κοινοποίησης των συμφω­
νιών καθαρά εμπορικής φύσεως δεν προβλέ­
πεται, δεδομένου ότι τέτοιου είδους συμφωνίες 
δεν πρέπει να θέτουν ζήτημα συμμόρφωσης 
προς το άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο α), 
ακόμη και όταν συνάπτονται από κρατικούς 
οργανισμούς. Η Διάσκεψη του Χάρτη μπορεί, 
ωστόσο, για τους σκοπούς του παραρτήματος 
TFU, να διευκρινίσει για ποιους τύπους συμ­
φωνιών, που αναφέρονται στο άρθρο 29 παρά­
γραφος 2 στοιχείο β), απαιτείται κοινοποίηση 
βάσει του παραρτήματος και για ποιους όχι. 
ΑΗΛΏΣΕΙΣ 
V. Οι αντιπρόσωποι δήλωσαν ότι το άρθρο 18 παρά­
γραφος 2 δεν πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο που να 
συνεπάγεται καταστρατήγηση της εφαρμογής των 
άλλων διατάξεων της συνθήκης. 
VI. Οι αντιπρόσωποι σημείωσαν επίσης τις ακόλουθες 
δηλώσεις οι οποίες έγιναν όσον αφορά τη συνθήκη: 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/7 
1. Όσον αφορά το άρθρο 1 παράγραφος 6 4. Όσον αφορά το άρθρο 10 
Η Ρωσική Ομοσπονδία επιθυμεί να τεθεί υπό επα­
νεξέταση, σε διαπραγματεύσεις όσον αφορά τη 
συμπληρωματική συνθήκη η οποία αναφέρεται στο 
άρθρο 10 παράγραφος 4, το ζήτημα της σημασίας 
της εθνικής νομοθεσίας σε σχέση με το θέμα του 
ελέγχου, όπως εκφράζεται στην ερμηνευτική 
δήλωση περί του άρθρου 1 παράγραφος 6. 
2. Όσον αφορά το άρθρο 5 και το άρθρο 10 παρά­
γραφος 11 
Η Αυστραλία σημειώνει ότι οι διατάξεις του 
άρθρου 5 και του άρθρου 10 παράγραφος 11 δεν μει­
ώνουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της 
δυνάμει της GATT, συμπεριλαμβανομένων των 
δικαιωμάτων και υποχρεώσεων όπως διατυπώ­
θηκαν στη συμφωνία του Γύρου της Ουρουγουάης 
για τα επενδυτικά μέτρα στον τομέα του εμπορίου, 
ιδίως όσον αφορά τον κατάλογο των εξαιρέσεων 
του άρθρου 5 παράγραφος 3, τον οποίο θεωρεί 
ελλιπή. 
Η Αυστραλία, περαιτέρω, σημειώνει ότι δεν θα 
ήταν σκόπιμο για τα όργανα επίλυσης των δια­
φορών τα οποία ιδρύονται δυνάμει της συνθήκης 
να ερμηνεύουν τα άρθρα III και XI της GATT στο 
πλαίσιο διαφωνίας μεταξύ μελών της GATT ή 
μεταξύ ενός επενδυτή μέλους της GATT και άλλου 
μέλους της GATT. Θεωρεί ότι, όσον αφορά την 
ισχύ του άρθρου 10 παράγραφος 11, μεταξύ ενός 
επενδυτή και ενός μέλους της GATT, το μόνο 
σημείο το οποίο μπορεί να εξεταστεί βάσει του 
άρθρου 26 είναι οι διαιτητικές αποφάσεις σε περί­
πτωση που μια ειδική επιτροπή της GATT ή το 
όργανο επίλυσης των διαφορών του ΠΟΕ διαπι­
στώσει για πρώτη φορά ότι ένα επενδυτικό μέτρο 
στον τομέα του εμπορίου το οποίο διατηρεί συμ­
βαλλόμενο μέρος δεν συμβιβάζεται με τις υποχρεώ­
σεις του δυνάμει της GATT ή της συμφωνίας για τα 
επενδυτικά μέτρα στον τομέα του εμπορίου. 
3. Όσον αφορά το άρθρο 7 
Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη τους, 
καθώς και η Αυστρία, η Νορβηγία, η Σουηδία και η 
Φινλανδία δηλώνουν ότι οι διατάξεις του άρθρου 7 
υπόκεινται στους συμβατικούς κανόνες του διε­
θνούς δικαίου σχετικά με τη δικαιοδοσία επί των 
υποβρύχιων καλωδίων και αγωγών ή, εφόσον δεν 
υπάρχουν σχετικοί κανόνες, στο γενικό διεθνές 
δίκαιο. 
Επίσης, δηλώνουν ότι σκοπός του άρθρου 7 δεν 
είναι να θίξει την ερμηνεία του ισχύοντος διεθνούς 
δικαίου σχετικά με τη δικαιοδοσία επί των υπο­
βρυχίων καλωδίων και αγωγών και δεν μπορεί να 
θεωρηθεί ότι οδηγεί σε τέτοιο αποτέλεσμα. Ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμε­
ρικής επιβεβαιώνουν εκάστη ότι θα εφαρμόσουν τις 
διατάξεις του άρθρου 10, σύμφωνα με τις ακό­
λουθες απόψεις: 
Για τους σκοπούς της δυνατότητας εξέτασης της 
μεταχείρισης της οποίας πρέπει να τυγχάνουν οι 
επενδυτές από άλλα συμβαλλόμενα μέρη και οι 
επενδύσεις τους, οι περιστάσεις θα εξετάζονται 
κατά περίπτωση. Σύγκριση μεταξύ της μεταχείρισης 
της οποίας τυγχάνουν οι επενδυτές ενός συμβαλλο­
μένου μέρους ή οι επενδύσεις επενδυτών ενός συμ­
βαλλομένου μέρους, και οι επενδύσεις ή οι επεν­
δυτές άλλου συμβαλλομένου μέρους, είναι έγκυρη 
μόνον εφόσον γίνεται μεταξύ επενδυτών και επεν­
δύσεων υπό παρόμοιες περιστάσεις. Για τον καθο­
ρισμό του κατά πόσον η διαφορετική μεταχείριση 
επενδυτών ή επενδύσεων συμβιβάζεται με το άρθρο 
10, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη δύο βασικοί 
παράγοντες. 
Ο πρώτος παράγων είναι οι στόχοι πολιτικής των 
συμβαλλομένων μερών σε διάφορους τομείς, στο 
βαθμό που είναι συνεπείς προς τις αρχές της μη 
διακριτικής μεταχείρισης που εκτίθενται στο άρθρο 
10. Θεμιτοί στόχοι πολιτικής μπορεί να δικαιολο­
γούν διαφορετική μεταχείριση ξένων επενδυτών ή 
των επενδύσεων τους, προκειμένου αυτό να 
εκφράζει διαφορά των σχετικών περιστάσεων 
μεταξύ των εν λόγω επενδυτών και των επενδύσεων 
τους, αφενός, και των ημεδαπών ομολόγων τους, 
αφετέρου. Παραδείγματος χάριν, ο στόχος της δια­
σφάλισης της ακεραιότητας του οικονομικού 
συστήματος μιας χώρας θα δικαιολογούσε εύλογα 
προληπτικά μέτρα όσον αφορά ξένους επενδυτές ή 
επενδύσεις, ενώ τέτοια μέτρα θα ήταν άχρηστα για 
τη διασφάλιση της επίτευξης των ιδίων στόχων, 
στο βαθμό που αυτό αφορά ημεδαπούς επενδυτές ή 
επενδύσεις. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι εν λόγω ξένοι 
επενδυτές ή οι επενδύσεις τους δεν θα βρίσκονται 
«σε παρόμοιες περιστάσεις» με τους ημεδαπούς 
επενδυτές ή' τις επενδύσεις τους. Κατά συνέπεια, 
ακόμη και αν ένα τέτοιο μέτρο συνεπάγεται διαφο­
ρετική μεταχείριση, δεν θα αντέβαινε προς το 
άρθρο 10. 
Ο δεύτερος παράγων είναι ο βαθμός στον οποίο το 
μέτρο αιτιολογείται από το γεγονός ότι ο εν λόγω 
επενδυτής ή η εν λόγω επένδυση υπόκειται σε ξένη 
ιδιοκτησία ή ευρίσκεται υπό ξένο έλεγχο. Ένα 
μέτρο που απεθόνεται ειδικά σε επενδυτές λόγω 
του ότι είναι ξένοι, χωρίς επαρκείς αντισταθμιστι­
κούς λόγους πολιτικής, που να είναι συνεπείς με 
την προηγούμενη παράγραφο, θα αντέβαινε προς 
τις αρχές του άρθρου 10. Ο ξένος επενδυτής ή η 
ξένη επένδυση θα ευρίσκονταν «σε παρόμοιες περι­
στάσεις» με ημεδαπούς επενδυτές και τις επενδύ­
σεις τους, και το μέτρο θα αντέκειτο προς το 
άρθρο 10. 
Αριθ. L 380/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
5. Όσον αφορά το άρθρο 25 7. Όσον αφορά το παράρτημα G παράγραφος 4 
Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη τους 
υπενθυμίζουν ότι, σύμφωνα με το άρθρο 58 της 
συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινό­
τητας: 
α) οι εταιρείες που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τη 
νομοθεσία ενός κράτους μέλους και οι οποίες 
έχουν την καταστατική τους έδρα, την κεντρική 
τους διοίκηση ή την κύρια εγκατάσταση τους 
εντός της Κοινότητας, εξομοιώνονται, για το 
δικαίωμα εγκατάστασης βάσει του τρίτου 
μέρους, τίτλος III κεφάλαιο 2 της συνθήκης για 
την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, προς 
τα φυσικά πρόσωπα που είναι υπήκοοι των 
κρατών μελών· οι εταιρείες οι οποίες έχουν 
μόνο την καταστατική τους έδρα εντός της Κοι­
νότητας πρέπει, για τον σκοπό αυτό, να έχουν 
πραγματικό και συνεχή δεσμό με την οικονομία 
ενός από τα κράτη μέλη· 
6) ως «εταιρείες» νοούνται οι εταιρείες αστικού ή 
εμπορικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των 
συνεταιρισμών και των άλλων νομικών προ­
σώπων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, με εξαί­
ρεση εκείνων που δεν επιδιώκουν κερδοσκοπικό 
σκοπό. α) Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και η Ρωσική Ομο­
σπονδία δηλώνουν ότι το εμπόριο πυρηνικών 
υλικών μεταξύ τους, μέχρις ότου καταλήξουν 
σε άλλη συμφωνία, διέπεται από τις διατάξεις 
του άρθρου 22 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης 
και συνεργασίας, η οποία εγκαθιδρύει εταιρική 
σχέση μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
και των κρατών μελών τους, αφενός, και της 
Ρωσικής Ομοσπονδίας, αφετέρου, που υπογρά­
φηκε στην Κέρκυρα στις 24 Ιουνίου 1994, τη 
συνημμένη σ' αυτή ανταλλαγή επιστολών και 
τη σχετική κοινή δήλωση, και ότι οι διαφορές 
που αφορούν το εμπόριο αυτό θα υπόκεινται 
στις διαδικασίες της εν λόγω συμφωνίας. 
6) Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και η Ουκρανία 
δηλώνουν ότι, σύμφωνα με τη συμφωνία εται­
ρικής σχέσης και συνεργασίας, που υπογρά­
φηκε στο Λουξεμβούργο στις 14 Ιουνίου 1994 
και τη σχετική ενδιάμεση συμφωνία, που μονο-
γράφηκε την ίδια ημέρα, η εμπορία πυρηνικών 
υλικών μεταξύ τους διέπεται αποκλειστικά 
από τις διατάξεις ειδικής συμφωνίας που θα 
συναφθεί μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Ατομικής Ενέργειας και της Ουκρανίας. 
Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη τους 
υπενθυμίζουν περαιτέρω ότι: 
το κοινοτικό δίκαιο προβλέπει τη δυνατότητα επέ­
κτασης της μεταχείρισης η οποία περιγράφεται 
ανωτέρω σε παραρτήματα και υποκαταστήματα 
εταιρειών ή επιχειρήσεων οι οποίες δεν είναι εγκα­
τεστημένες σε ένα από τα κράτη μέλη και ότι η 
εφαρμογή του άρθρου 25 της συνθήκης για το 
Χάρτη Ενέργειας επιτρέπει μόνον τις παρεκκλίσεις 
εκείνες που είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση 
της προτιμησιακής μεταχείρισης η οποία προκύπτει 
από την ευρύτερη διαδικασία οικονομικής ολοκλή­
ρωσης, η οποία είναι απόρροια των συνθηκών για 
την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
6. Όσον αφορά το άρθρο 40 
Η Δανία υπενθυμίζει ότι ο Ευρωπαϊκός Χάρτης 
Ενέργειας δεν εφαρμόζεται στη Γροιλανδία και 
στις Νήσους Φερόες έως ότου παραληφθεί σχετική 
ειδοποίηση εκ μέρους των τοπικών κυβερνήσεων 
της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόων. 
Η Δανία βεβαιώνει σχετικά ότι το άρθρο 40 της 
συνθήκης εφαρμόζεται στη Γροιλανδία και στις 
Νήσους Φερόες. Έως ότου αρχίσει να ισχύει αυτή η ειδική συμ­
φωνία, οι διατάξεις της συμφωνίας μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας 
και της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών 
Δημοκρατιών, για το εμπόριο και την οικονο­
μική και εμπορική συνεργασία, που υπογρά­
φηκε στις Βρυξέλλες, στις 18 Δεκεμβρίου 1989, 
συνεχίζει να εφαρμόζεται αποκλειστικά για το 
εμπόριο πυρηνικών υλικών μεταξύ τους. 
γ) Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και το Καζακστάν 
δηλώνουν ότι, σύμφωνα με τη συμφωνία εται­
ρικής σχέσης και συνεργασίας, που υπογρά­
φηκε στις Βρυξέλλες, στις 20 Μαΐου 1994, η 
εμπορία πυρηνικών υλικών μεταξύ τους διέ­
πεται αποκλειστικά από τις διατάξεις ειδικής 
συμφωνίας που θα συναφθεί μεταξύ της Ευρω­
παϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και 
του Καζακστάν. 
Έως ότου αρχίσει να ισχύει αυτή η ειδική συμ­
φωνία, οι διατάξεις της συμφωνίας μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας 
και της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών 
Δημοκρατιών, για το εμπόριο και την οικονο­
μική και εμπορική συνεργασία που υπογρά­
φηκε στις Βρυξέλλες, στις 18 Δεκεμβρίου 1989, 
31. 1194 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/9 
συνεχίζει να εφαρμόζεται αποκλειστικά για το 
εμπόριο πυρηνικών υλικών μεταξύ τους. 
δ) Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και η Κιργιζία 
δηλώνουν ότι, σύμφωνα με τη συμφωνία εται­
ρικής σχέσης και συνεργασίας, που υπογρά­
φηκε στις Βρυξέλλες, στις 31 Μαΐου 1994, η 
εμπορία πυρηνικών υλικών μεταξύ τους διέ­
πεται αποκλειστικά από τις διατάξεις ειδικής 
συμφωνίας που θα συναφθεί μεταξύ της Ευρω­
παϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και της 
Κιργιζίας. 
Έως ότου αρχίσει να ισχύει αυτή η ειδική συμ­
φωνία, οι διατάξεις της συμφωνίας μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας 
και της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών 
Δημοκρατιών, για το εμπόριο και την οικονο­
μική και εμπορική συνεργασία, που υπογρά­
φηκε στις Βρυξέλλες, στις 18 Δεκεμβρίου 1989, 
συνεχίζει να εφαρμόζεται αποκλειστικά για το 
εμπόριο πυρηνικών υλικών μεταξύ τους. 
ε) Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και το Τατζικιστάν 
δηλώνουν ότι η εμπορία πυρηνικών υλικών 
μεταξύ τους διέπεται αποκλειστικά από τις δια­
τάξεις ειδικής συμφωνίας που θα συναφθεί 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής 
Ενέργειας και του Τατζικιστάν. 
Έως ότου αρχίσει να ισχύει αυτή η ειδική συμ­
φωνία, οι διατάξεις της συμφωνίας μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας 
και της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών 
Δημοκρατιών, για το εμπόριο και την οικονο­
μική και εμπορική συνεργασία, που υπογρά­
φηκε στις Βρυξέλλες, στις 18 Δεκεμβρίου 1989, 
συνεχίζει να εφαρμόζεται αποκλειστικά για το 
εμπόριο πυρηνικών υλικών μεταξύ τους. στ) Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και το Ουζμπεκι­
στάν δηλώνουν ότι η εμπορία πυρηνικών 
υλικών μεταξύ τους διέπεται αποκλειστικά από 
τις διατάξεις ειδικής συμφωνίας που θα 
συναφθεί μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Ατομικής Ενέργειας και του Ουζμπεκιστάν. 
Έως ότου αρχίσει να ισχύει αυτή η ειδική συμ­
φωνία, οι διατάξεις της συμφωνίας μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας 
και της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών 
Δημοκρατιών, για το εμπόριο και την οικονο­
μική και εμπορική συνεργασία, που υπογρά­
φηκε στις Βρυξέλλες, στις 18 Δεκεμβρίου 1989, 
συνεχίζει να εφαρμόζεται αποκλειστικά για το 
εμπόριο πυρηνικών υλικών μεταξύ τους. 
ΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡ­
ΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΧΕΠΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ 
ΖΗΤΗΜΑΤΑ 
VII. Η Διάσκεψη για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας ενέ­
κρινε το κείμενο του προτοκόλλου του Χάρτη Ενέρ­
γειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά 
περιβαλλοντικά ζητήματα, το οποίο περιλαμβάνεται 
στο παράρτημα 3. 
Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
VIII. Η προσωρινή Διάσκεψη του Χάρτη και η Διάσκεψη 
του Χάρτη που προβλέπεται στη συνθήκη είναι στο 
εξής υπεύθυνες για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά 
αιτήσεις υπογραφής της τελικής πράξης της Διά­
σκεψης της Χάγης για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέρ­
γειας και του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας που 
εγκρίνονται κατ' αυτόν τον τρόπο. 
ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ 
IX. Τα πρακτικά των διαπραγματεύσεων της Διάσκεψης 
για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας θα κατατεθούν 
στη Γραμματεία 
Αριθ. L 380/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.1194 
Done at Lisbon on the seventeenth day of December in the year one thousand nine hundred 
and ninety-four. 
Fait à Lisbonne, le dix-sept décembre mil neuf cent quatre-vingt-quatorze. 
Geschehen zu Lissabon am siebzehnten Dezember neunzehnhundertvierundneunzig. 
Fatto a Lisbona il diciassettesimo giorno del mese di dicembre dell'anno millenovecentonovanta-
quattro. 
CoBepmeao Β JlMcca6one Β ceMHaauaTufl aeHb aexaôpn ΟΛΗΒ THCAMB 
neBBTbcoT ΑΘΒΗΜΟΟΤΟ «ιετΒβρτοΓο roua. 
Hecho en Lisboa, el diecisiete de dicîembre de mil novecientos noventa y cuatro. 
Udfaerdiget i Lissabon, den syttende december nittenhundrede og fireoghalvfems. 
Έγινε στη Λισαβόνα, στις δέκα επτά Δεκεμβρίου του έτους χίλια ενιακόσια ενενήντα τέσσερα. 
Gedaan te Lissabon, de zeventiende december negentienhonderd vierennegentig. 
Feito em Lisboa, aos dezassete de Dezembro de mil novecentos e noventa e quatro. 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/11 
Për Republikën e Shqipërisë 
^uijuiuuiuiQp 3uiGpiuu|binnipjujG huuuuip 
For Australia 
Fur die Republik Osterreich 
Αριθ. L 380/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
AsepSaflnaH ΟΗΗΗΜΘΗ 
c^ \? r, *"V-—<u.-^ 
Pour le royaume de Belgique 
Voor het Koninkrijk België 
Fur das Kônigreich Belgien 
Cette signature engage également la Communauté française de Belgique, la Communauté flamande, 
la Communauté germanophone de Belgique, la Région wallonne, la Région flamande et la région 
de Bruxelles-Capitale. 
Deze handtekening bindt eveneens de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap van België, 
de Duitstalige Gemeenschap van België, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedeîijk Gewest. 
Dièse Unterschrift bindet ebenso die Flàmische Gemeinschaft, die Franzôsische Gemeinschaft Belgi­
ens, die Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens, die Flàmische Region, die Wallonische Region 
und die Region Briissel-Hauptstadt. 
An ma P3cny6niKi Benapycb 
3a Peny6jiHxa BinrapHH 7 
uf^7 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/13 
For Canada 
Pour le Canada 
za Republiku Hrvatsku 
ί « rW 
For the Republic of Cyprus 
ΛνΐΜ^^ Lo^o*^ 
ZaOeskou Republiku 
Αριθ. L 380/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
For Kongeriget Danmark 
c^~^~^ 
Eesti Vabariigi nimel 
Por las Comunidades Europeas 
For De Europaeiske Faellesskaber 
Fur die Europâischen Gemeinschaften 
Για τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες 
For the European Communities 
Pour les Communautés européennes 
Per le Comunità europee 
Voor de Europese Gemeenschappen 
Pelas Comunidades Europeias 
Suomen tasavallan puolesta 
«^-v-y-* 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Api9.L 380/15 
Pour la République française 
ι·*Η"βιΉ' *ai»*x>*«?«vH» k^ae?·»· 
Fur die Bundesrepublik Deutschland 
Για την Ελληνική Δημοκρατία 
Αριθ. L 380/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
A Magyar Kôztârsasâg nevében 
Fyrir hônd Ly&veldisins islands 
<5£)ULb 
Thar cheann na hÉireann 
For Ireland 
S<-
Per la Repubblica italiana 
UA-
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων AptS.L 380/17 
B*m<Dtt*>tz 
Ka3axcTBH Pecny6nHxacunun ΟΤΗΗΒΗ 
Kupru3 PecnyôJiHKacu 3Nyu 
Αριθ. L 380/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Fiir das Furstentum Liechtenstein 
Xu 
Lietuvos Respublikos vardu 
Pour le grand-duché de Luxembourg 
For the Republic of Malta 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/19 
Pentru Republica Moldova 
Voor het Koninkrijk der Nederlanden 
>\ 
For Kongeriket Norge 
rvuu^^ 
Za Rzeczpospolita Polska 
v // »/£ · <*S?'fTèAdlf& λ 
Αριθ. L 380/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Pela Republica Portuguesa 
νο; 
Pentru Romania 
ι If 
3a PoccHflcxyD <J>eflepauwo 
Za Slovensku republiku 
0ψ&& 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/21 
Za Republiko Slovenijo 
S c 
Por el Reino de Espana 
For Konungariket Sverige 
Ν 
i^C' ^·Λ^~-
Fiir die Schweizerische Eidgenossenschaft 
Pour la Confédération suisse 
Per la Confederazione svizzera 
(&Ιθ.ι^-<ΛΨ. 
Αριθ. L 380/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
A3 iiouM TayMKMCTOii 
Ή α ψ* ÇL· 
Turkiye Cumhuriyeti adina 
TypXMeHHCTQH XeKyML'THIIMH QilHIIJlOH 
3a yxpaxiiy 
^-^^C 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/23 
For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland 
£L %<^ IJI<-JL· 
For the United States of America 
ysfexMciOU l)ccny6«HxacM XyxyuaTM tiOMiuiau 
Αριθ. L 380/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΑ ΤΟ ΧΑΡΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Προοίμιο 
ΤΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ, 
Έχοντας υπόψη το Χάρτη των Παρισίων για μια νέα Ευρώπη, που υπεγράφη στις 21 Νοεμβρίου 1990, 
Έχοντας υπόψη τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας που εγκρίθηκε με την τελική πράξη της Διάσκεψης της Χάγης 
για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, ο οποίος υπεγράφη στη Χάγη στις 17 Δεκεμβρίου 1991, 
Υπενθυμίζοντας ότι οι όλοι οι υπογράφοντες την τελική πράξη της Διάσκεψης της Χάγης ανέλαβαν την υπο­
χρέωση να επιδιώξουν τους στόχους και τις αρχές του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας και να υλοποιήσουν και να 
διευρύνουν, το συντομώτερο δυνατό, τη συνεργασία τους, διαπραγματευόμενοι, με καλή πίστη, συνθήκη για ένα 
Χάρτη Ενέργειας και πρωτόκολλα, και επιθυμώντας να θέσουν τις υποχρεώσεις που προβλέπει ο Χάρτης αυτός 
σε μια ασφαλή και δεσμευτική διεθνή νομική βάση, 
Επιθυμώντας επίσης να θεσπίσουν το διαρθρωτικό πλαίσιο που απαιτείται για την εφαρμογή των αρχών οι 
οποίες διακηρύσσονται στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, 
Επιθυμώντας να υλοποιήσουν το κύριο νόημα της πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας, που είναι η 
προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης με μέτρα για την ελευθέρωση των επενδύσεων και των συναλλαγών στον 
τομέα της ενέργειας, 
Επιβεβαιώνοντας ότι τα συμβαλλόμενα μέρη αποδίδουν υψίστη σημασία στην αποτελεσματική εφαρμογή της 
πλήρους εθνικής μεταχείρισης και της μεταχείρισης του μάλλον ευνοούμενου κράτους, και ότι οι δεσμεύσεις 
αυτές θα διέπουν τη διενέργεια επενδύσεων βάσει συμπληρωματικής συνθήκης, 
Έχοντας υπόψη το στόχο της προοδευτικής ελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου και την αρχή της αποφυγής 
διακρίσεων στο διεθνές εμπόριο, όπως διακηρύσσεται στη Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου και στις 
συναφείς πράξεις, και όπως προβλέπεται επίσης στην παρούσα συνθήκη, 
Έχοντας αποφασίσει να άρουν προοδευτικά τα τεχνικά, διοικητικά και άλλα εμπόδια στο εμπόριο ενεργειακών 
υλών και προϊόντων και των σχετικών εξοπλισμών, τεχνολογιών και υπηρεσιών, 
Προσβλέποντας στην ενδεχόμενη συμμετοχή στη Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου των συμβαλλομένων 
μερών τα οποία δεν είναι ακόμη μέλη της συμφωνίας αυτής και ενδιαφέρονται να συνάψουν ενδιάμεσες εμπο­
ρικές συμφωνίες, οι οποίες θα συνδράμουν τα εν λόγω συμβαλλόμενα μέρη και δεν θα εμποδίσουν την προετοι­
μασία τους για τη συμμετοχή αυτή, 
Έχοντας υπόψη τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις ορισμένων συμβαλλομένων μερών που είναι επίσης μέλη της 
Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου και των συναφών πράξεων, 
Έχοντας υπόψη τους κανόνες ανταγωνισμού σχετικά με τις συγχωνεύσεις, τα μονοπώλια, τις αντίθετες με τον 
ανταγωνισμό πρακτικές και την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, 
Έχοντας επίσης υπόψη τη συμφωνία για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, τις κατευθυντήριες γραμμές για 
τους προμηθευτές πυρηνικών όπλων και τις άλλες διεθνείς υποχρεώσεις ή μνημόνια συμφωνίας για τη μη διά­
δοση των πυρηνικών όπλων, 
Αναγνωρίζοντας την ανάγκη για την αποδοτικότερη δυνατή εξερεύνηση, παραγωγή, μετατροπή, αποθήκευση, 
μεταφορά, διανομή και χρήση της ενέργειας, 
Υπενθυμίζοντας τη σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές, τη σύμβαση για τη 
διαμεθοριακή ρύπανση της ατμόσφαιρας σε μεγάλη απόσταση και τα πρωτοκολλά της, καθώς και άλλες διεθνείς 
περιβαλλοντικές συμφωνίες, που αφορούν θέματα σχετικά με την ενέργεια και 
Αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη επείγουσα ανάγκη να ληφθούν μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος, 
συμπεριλαμβανόμενου του παροπλισμού ενεργειακών εγκαταστάσεων και της διάθεσης αποβλήτων και να καθο­
ριστούν διεθνώς συμπεφωνημένοι στόχοι και κριτήρια για τους σκοπούς αυτούς, 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/25 
ΣΥΜΦΩΝΗΣΑΝ ΤΑ ΕΞΗΣ: 
ΜΕΡΟΣ Ι 
ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ 
Άρ&ρο ι 
Ορισμοί 
Για τους σκοπούς της παρούσας συνθήκης, νοούνται ως: 
1. «Χάρτης», ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας, ο οποίος 
εγκρίθηκε με την τελική πράξη της Διάσκεψης της 
Χάγης για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, που υπε­
γράφη στη Χάγη στις 17 Δεκεμβρίου 199 Γ η υπογραφή 
της τελικής πράξης θεωρείται ως υπογραφή του Χάρτη. 
«Συμβαλλόμενο Μέρος», το κράτος ή ο οργανισμός 
περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης που έχει απο­
δεχθεί να δεσμευτεί από την παρούσα συνθήκη και στο 
οποίο ισχύει η συνθήκη. 
3. «Οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλή­
ρωσης», ο οργανισμός που αποτελείται από κράτη και 
στον οποίο τα τελευταία έχουν εκχωρήσει αρμοδιότητες 
για ορισμένα θέματα, μερικά από τα οποία διέπονται 
από την παρούσα συνθήκη, συμπερυλαμβανόμενης της 
αρμοδιότητας λήψης δεσμευτικών για τα εν λόγω κράτη 
αποφάσεων σχετικά με τα θέματα αυτά. 
«Ενεργειακές ύλες και προϊόντα», βάσει του εναρμονι­
σμένου συστήματος του Συμβουλίου Τελωνειακής 
Συνεργασίας και της συνδυασμένης ονοματολογίας των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τα είδη που περιλαμβάνονται 
στο παράρτημα ΕΜ. 
5. «Οικονομική δραστηριότητα στον ενεργειακό τομέα», 
μια οικονομική δραστηριότητα που αφορά την εξερεύ­
νηση, την εξόρυξη, τη διύλιση, την παραγωγή, την απο­
θήκευση, τη χερασία μεταφορά, τη μεταβίβαση, τη δια­
νομή, την εμπορία, το μάρκετινγκ ή την πώληση ενεργει­
ακών υλών και προϊόντων, εκτός από εκείνα που περι­
λαμβάνονται στο παράρτημα NI ή τη διανομή θέρ­
μανσης σε πολλαπλά κτίρια. 
6. «Επένδυση», κάθε είδους περιουσιακό στοιχείο που 
κατέχει ή ελέγχει άμεσα ή έμμεσα ένας επενδυτής και το 
οποίο περιλαμβάνει: 
α) υλική και άυλη, κινητή και ακίνητη ιδιοκτησία, και 
οποιαδήποτε άλλα περιουσιακά δικαιώματα, όπως, 
μισθώσεις, υποθήκες, εμπράγματες ασφάλειες και 
ενέχυρα* 6) εταιρεία ή επιχείρηση ή εταιρικά μερίδια, μετοχές ή 
άλλες μορφές συμμετοχής στο κεφάλαιο μιας εται­
ρείας ή επιχείρησης, καθώς και ομόλογα και άλλα 
χρέη εταιρείας ή επιχείρησης· 
γ) χρηματικές απαιτήσεις καθώς και συμβατικές απαι­
τήσεις για παροχές που έχουν οικονομική αξία και 
αφορούν μια επένδυση· 
δ) πνευματική ιδιοκτησία' 
ε) αποδόσεις* 
στ) κάθε εκ του νόμου, ή εκ συμβάσεως ή δυνάμει των 
εκ του νόμου εγκρίσεων και αδειών δικαίωμα ανα­
λήψεως οιασδήποτε οικονομικής δραστηριότητας 
στον ενεργειακό τομέα. 
Ενδεχόμενη μεταβολή του τύπου της επένδυσης των 
περιουσιακών στοιχείων δεν μεταβάλει τον χαρακτήρα 
τους ως επενδύσεων, ο δε όρος «επένδυση» καλύπτει 
όλες τις επενδύσεις, είτε τις ήδη υπάρχουσες είτε εκείνες 
που έχουν διενεργηθεί μετά την τελευταία από τις ημε­
ρομηνίες έναρξης ισχύος της παρούσας συνθήκης για το 
συμβαλλόμενο μέρος του επενδυτή που πραγματοποιεί 
την επένδυση και για το συμβαλλόμενο μέρος στην επι­
κράτεια του οποίου διενεργείται η επένδυση (στο εξής 
αναφέρεται ως «ημερομηνία έναρξης της ισχύος», υπό 
την προϋπόθεση ότι η συνθήκη θα ισχύει μόνο για 
θέματα που αφορούν τις επενδύσεις αυτές μετά την ημε­
ρομηνία έναρξης ισχύος. 
Με τον όρο «επένδυση» νοείται οποιαδήποτε επένδυση 
αφορά μια οικονομική δραστηριότητα στον ενεργειακό 
τομέα και επενδύσεις ή κατηγορίες επενδύσεων που 
χαρακτηρίζονται από ένα συμβαλλόμενο μέρος στην 
επικράτεια του ως «σχέδια αποδοτικότητας του Χάρτη» 
και κοινοποιούνται σχετικά στη Γραμματεία. 
7. «Επενδυτής»: 
α) όσον αφορά ένα συμβαλλόμενο μέρος: 
i) φυσικό πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα ή την 
ιθαγένεια ή κατοικεί μόνιμα στην επικράτεια του 
εν λόγω συμβαλλομένου μέρους σύμφωνα με το 
ισχύον δίκαιο* 
Αριθ. L 380/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
ii) εταιρεία ή άλλος οργανισμός που διέπεται από το 
δίκαιο το οποίο ισχύει στο εν λόγω συμβαλλό­
μενο μέρος* 
6) όσον αφορά ένα «τρίτο κράτος», ένα φυσικό πρό­
σωπο, εταιρεία ή άλλος οργανισμός που πληροί, 
mutatis mutantis, τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο 
στοιχείο α) για ένα συμβαλλόμενο μέρος. 
8. «Διενεργώ επενδύσεις» ή «διενέργεια επενδύσεων», η 
πραγματοποίηση νέων επενδύσεων, η απόκτηση του 
συνόλου ή μέρους υφιστάμενων επενδύσεων ή μετα­
στροφή σε διαφορετικούς τομείς επενδυτικών δραστη­
ριοτήτων. 
9. «Αποδόσεις», τα ποσά που προέρχονται από ή συνδέ­
ονται με μια επένδυση, ανεξάρτητα από τη μορφή 
με την οποία καταβάλλονται, συμπεριλαμβανόμενων 
των κερδών, των μερισμάτων, των τόκων, της υπεραξίας 
των δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιο­
κτησίας, της διαχείρισης, της τεχνικής συνδρομής ή 
άλλων αμοιβών ή επιστροφών σε είδος. 
10. Όσον αφορά ένα κράτος που είναι συμβαλλόμενο 
μέρος, ως «επικράτεια» νοείται: 
α) το έδαφος που τελεί υπό την κυριαρχία του, συμπερι­
λαμβανομένης της ξηράς, των εσωτερικών υδάτων 
και των χωρικών υδάτων και 
6) υπό την επιφύλαξη και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο 
της θάλασσας: η θάλασσα, ο βυθός Kat το υπέδαφος 
του, στα οποία το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος 
ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα και έχει δικαιοδοσία. 
Όσον αφορά έαν οργανισμό περιφερειακής οικονομικής 
ολοκλήρωσης που είναι συμβαλλόμενο μέρος, ως «Επι­
κράτεια» νοείται η επικράτεια των κρατών μελών του εν 
λόγω οργανισμού, βάσει των διατάξεων της συμφωνίας 
για την ίδρυση του οργανισμού. 
11. a) «GATT», η GATT 1947 ή GATT 1994 ή αμφότερα, 
εφόσον εφαρμόζονται και τα δύο. 
6) «GATT 1947», η Γενική Συμφωνία Δασμών και 
Εμπορίου που υπεγράφη στις 30 Οκτωβρίου 1947, και 
η οποία προσαρτάται στην τελική πράξη που 
εγκρίθηκε κατά τη λήξη της δεύτερης συνεδρίασης 
της προπαρασκευαστικής επιτροπής της Διάσκεψης 
των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και τη απασχό­
ληση, όπως αυτή αναθεωρήθηκε και τροποποιήθηκε 
αργότερα. 
γ) «GATT 1994», η Γενική Συμφωνία Δασμών και 
Εμπορίου, όπως ορίζεται στο παράρτημα ΙΑ της συμ­
φωνίας για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού 
Εμπορίου, όπως αυτή αναθεωρήθηκε και τροποποιή­
θηκε αργότερα. Ένα μέλος της συμφωνίας για την ίδρυση του Πα­
γκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου θεωρείται μέλος της 
GATT 1994. 
δ) «Συναφείς πράξεις», ανάλογα με την περίπτωση: 
i) συμφωνίες, διακανονισμοί ή άλλες νομικές πρά­
ξεις, συμπεριλαμβανόμενων των αποφάσεων, των 
διακηρύξεων και των δηλώσεων κοινών προθέ­
σεων, που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο της GATT 
1947, όπως αναθεωρήθηκαν και τροποποιήθηκαν 
αργότερα ή 
ii) η συμφωνία για την ίδρυση του Παγκόσμιου 
Οργανισμού Εμπορίου, συμπεριλαμβανόμενων 
των παραρτημάτων της 1 (εκτός της GATT 1994), 
2,3, και 4, και οι σχετικές αποφάσεις, διακηρύξεις 
και μνημόνια συμφωνίας, όπως αναθεωρήθηκαν 
και τροποποιήθηκαν αργότερα. 
12. Ο όρος «πνευματική ιδιοκτησία» καλύπτει το δικαίωμα 
δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα, τα εμπορικά 
σήματα, τις γεωγραφικές ενδείξεις, τα βιομηχανικά 
σχέδια, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα σχέδια ολοκλη­
ρωμένων κυκλωμάτων και την προστασία απορρήτων 
πληροφοριών. 
13. α) «Πρωτόκολλο του Χάρτη Ενέργειας» και «Πρωτό­
κολλο», συνθήκη η διαπραγμάτευση της οποίας επι­
τρέπεται και το κείμενο εγκρίνεται από τη Διάσκεψη 
του Χάρτη, και που συνάπτεται από δύο ή περισσό­
τερα συμβαλλόμενα μέρη με σκοπό τη συμπλήρωση, 
την αύξηση, την επέκταση ή τη διεύρυνση των διατά­
ξεων της παρούσας συνθήκης σε συγκεκριμένους 
τομείς ή κατηγορίες δραστηριότητας που εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής της συνθήκης, ή σε τομείς 
συνεργασίας που αναφέρονται στον τίτλο III του 
Χάρτη. 
6) «Διακήρυξη για το Χάρτη Ενέργειας» ή «διακή­
ρυξη», μια νομικά μη δεσμευτική συμφωνία, της 
οποίας η διαπραγμάτευση και η έκδοση εγκρίνεται 
από τη Διάσκεψη του Χάρτη, και η οποία συνάπτεται 
από δύο ή περισσότερα συμβαλλόμενα μέρη με 
σκοπό τη συμπλήρωση ή την επέκταση των διατά­
ξεων της παρούσας συνθήκης. 
14. «Ελευθέρως μετατρέψιμο νόμισμα», νόμισμα που 
ανταλλάσσεται ευρέως σε διεθνείς αγορές συναλλάγ­
ματος και χρησιμοποιείται ευρέως σε διεθνείς συναλ­
λαγές. 
Άρ#ρο2 
Στόχος της συνθήκης 
Η παρούσα συνθήκη θεσπίζει ένα νομικό πλαίσιο για την 
προώθηση της μακροπρόθεσμης συνεργασίας στον τομέα 
της ενέργειας, με βάση συμπληρωματικές ενέργειες και 
αμοιβαία οφέλη, σύμφωνα με τους στόχους και τις αρχές 
του Χάρτη. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/27 
ΜΕΡΟΣ II 
ΕΜΠΟΡΙΟ 
Άρ&ρο J 
Διεθνείς αγορές 
Τα συμβαλλόμενα μέρη καταδάλλουν προσπάθειες για να 
προωθήσουν την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές, δάσει 
εμπορικών κριτηρίων, και γενικότερα για την ανάπτυξη μιας 
ανοιχτής και ανταγωνιστικής αγοράς των ενεργειακών υλών 
και προϊόντων. 
Μη παρέκκλιση απο τη GATT και τις συναφείς πράξεις γενικά ή σε ποσό που έχει σχέση με τον όγκο ή την αξία 
της τοπικής παραγωγής την οποία εξάγει· 
δ) την εισαγωγή από μια επιχείρηση προϊόντων που χρησι­
μοποιούνται ή έχουν σχέση με την τοπική της παραγωγή, 
περιορίζοντας την πρόσβαση της στο ξένο συνάλλαγμα 
σε ποσό που έχει σχέση με την εισροή ξένου συναλλάγ­
ματος η οποία μπορεί να αποδοθεί στην επιχείρηση ή 
ε) την εξαγωγή ή την πώληση προϊόνων για εξαγωγή από 
μια επιχείρηση, είτε πρόκειται για συγκεκριμένο προϊόν, 
όγκο ή αξία προϊόντων, είτε για αναλογία όγκου ή αξίας 
της τοπικής της παραγωγής. 
Η παρούσα συνθήκη δεν προβλέπει, όσον αφορά τις σχέσεις 
μεταξύ συγκεκριμένων συμβαλλομένων μερών που είναι 
μέλη της GATT, καμία παρέκκλιση από τις διατάξεις της 
GATT Kat των συναφών πράξεων, όπως αυτές εφαρμόζονται 
μεταξύ των εν λόγω συμβαλλομένων μερών. 
'Αρ&ρο 5 
Επενδυτικά μέτρα στον τομέα του εμπορίου 
1. Ένα συμβαλλόμενο μέρος δεν εφαρμόζει κανένα επεν­
δυτικό μέτρο στον τομέα του εμπορίου που δεν συμβι­
βάζεται με τις διατάξεις του άρθρου III ή του άρθρου XI 
της GATT, υπό την επιφύλαξη των δικαιωμάτων και των 
υποχρεώσεων του συμβαλλομένου μέρους στο πλαίσιο 
της GATT και των συναφών πράξεων, καθώς και του 
άρθρου 29. 
2. Τα μέτρα αυτά καλύπτουν οποιοδήποτε επενδυτικό 
μέτρο είναι υποχρεωτικό ή εκτελεστό βάσει της εσωτερικής 
νομοθεσίας ή βάσει οποιασδήποτε διοικητικής απόφασης ή 
η συμμόρφωση προς το οποίο είναι αναγκαία για την άντ­
ληση οφέλους, και που απαιτεί: 
α) την αγορά ή τη χρησιμοποίηση από μια επιχείρηση προ­
ϊόντων εγχώριας προέλευσης ή από οποιαδήποτε εγχώρια 
πηγή, είτε πρόκειται για συγκεκριμένο προϊόν, όγκο ή 
αξία προϊόντων, είτε για αναλογία όγκου ή αξίας της 
τοπικής παραγωγής της ή 
β) η αγορά ή η χρησιμοποίηση εισαγόμενων προϊόντων από 
μια επιχείρηση να περιορίζεται σε ποσό που έχει σχέση 
με τον όγκο ή την αξία των τοπικών προϊόντων τα οποία 
εξάγει, 
ή το οποίο περιορίζει: 
γ) την εισαγωγή από μια επιχείρηση προϊόντων που χρησι­
μοποιούνται ή έχουν σχέση με την τοπική της παραγωγή 3. Καμία διάταξη της παραγράφου 1 δεν ερμηνεύεται με 
τρόπο ώστε να παρεμποδίζεται η εφαρμογή από πλευράς 
ενός συμβαλλομένου μέρους των επενδυτικών μέτρων στον 
τομέα του εμπορίου που περιγράφονται στην παράγραφο 2 
στοιχεία α) και γ) ως προϋπόθεση επιλεξιμότητας για προ­
γράμματα προώθησης των εξαγωγών, ξένης βοήθειας, 
δημοσίων συμβάσεων προμηθειών ή προτιμησιακών δασμών 
ή ποσοστώσεων. 
4. Παρά την παράγραφο 1, ένα συμβαλλόμενο μέρος 
μπορεί προσωρινά να συνεχίσει να εφαρμόζει επενδυτικά 
μέτρα στον τομέα του εμπορίου τα οποία ίσχυαν περισσό­
τερο από 180 ημέρες πριν από την υπογραφή της παρούσας 
συνθήκης, υπό την επιφύλαξη των διατάξεων περί κοινο­
ποίησης και σταδιακής κατάργησης που παρατίθενται στο 
παράρτημα TRM. 
Άρ&ρο 6 
Ανταγωνισμός 
1. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος καταβάλλει προσπάθειες 
για την άμβλυνση των στρεβλώσεων της αγοράς και των 
εμποδίων του ανταγωνισμού στις οικονομικές δραστηριό­
τητες στον ενεργειακό τομέα. 
2. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος εξασφαλίζει ότι στο 
πλαίσιο της δικαιοδοσίας του διαθέτει και επιβάλλει τους 
νόμους που απαιτούνται και ενδείκνυνται ώστε να αντιμε­
τωπίζονται οι μορφές μονομερούς και συντονισμένης 
αντιανταγωνισπκής συμπεριφοράς στις οικονομικές δρα­
στηριότητες στον ενεργειακό τομέα. 
3. Τα συμβαλλόμενα μέρη που έχουν πείρα στην εφαρ­
μογή κανόνων ανταγωνισμού εξετάζουν με κάθε προσοχή, 
εάν τους ζητηθεί και στο πλαίσιο των διαθέσιμων πόρων, τη 
δυνατότητα παροχής τεχνικής βοήθειας για την εκπόνηση 
Kat την εφαρμογή κανόνων ανταγωνισμού σε άλλα συμβαλ­
λόμενα μέρη. 
Αριθ. L 380/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 11 94 
4. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να συνεργάζονται για 
την επιβολή των κανόνων ανταγωνισμού, διεξάγοντας δια­
βουλεύσεις και ανταλλάσσοντας πληροφορίες. 
5. Εάν ένα συμβαλλόμενο μέρος κρίνει ότι κάποια συγκε­
κριμένη μορφή αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς ασκού­
μενη στην επικράτεια άλλου συμβαλλομένου μέρους επηρε­
άζει αρνητικά κάποιο σημαντικό συμφέρον σχετικό με τους 
στόχους που αναφέρονται στο παρόν άρθρο, μπορεί να το 
κοινοποιήσει στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος και να ζητήσει 
να λάβουν οι αρμόδιες αρχές του άλλου συμβαλλομένου 
μέρους τα δέοντα αναγκαστικά μέτρα. Το συμβαλλόμενο 
μέρος που κοινοποιεί συμπεριλαμβάνει στην κοινοποίηση 
επαρκείς πληροφορίες για να μπορέσει το συμβαλλόμενο 
μέρος στο οποίο απευθύνθηκε η κοινοποίηση να εντοπίσει 
την αντιανταγωνιστική συμπεριφορά που αποτελεί αντικεί­
μενο της κοινοποίησης, και περιλαμβάνει επίσης την προ­
σφορά παροχής περαιτέρω πληροφοριών και συνεργασίας, 
τις οποίες το συμβαλλόμενο μέρος που κοινοποιεί είναι σε 
θέση να παράσχει. Το συμβαλλόμενο μέρος στο οποίο απευ­
θύνεται η κονοποίηση ή, ανάλογα με την περίπτωση, οι 
αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές, μπορούν να συνεννο­
ούνται με το συμβαλλόμενο μέρος που κοινοποιεί και εξε­
τάζει με μεγάλη προσοχή το αίτημα του, προκειμένου να 
αποφασίσει εάν θα λάβει ή όχι αναγκαστικά μέτρα όσον 
αφορά την εικαζόμενη αντιανταγωνιστική συμπεριφορά που 
αναφέρει η κοινοποίηση. Το συμβαλλόμενο μέρος στο οποίο 
απευθύνεται η κοινοποίηση, ενημερώνει το συμβαλλόμενο 
μέρος που κοινοποιεί, για την απόφαση του ή για την από­
φαση των αρμοδίων για τον ανταγωνισμό αρχών, και 
μπορεί, εάν το επιθυμεί, να ενημερώσει το συμβαλλόμενο 
μέρος που κοινοποιεί για τους λόγους της απόφασης. Εάν 
έχει αρχίσει η εφαρμογή αναγκαστικών μέτρων, το συμβαλ­
λόμενο μέρος στο οποίο απευθύνεται η κοινοποίηση πληρο­
φορεί το συμβαλλόμενο μέρος που κοινοποιεί σχετικά με 
την έκβαση τους και, ει δυνατόν, σχετικά με τις σημαντικές 
εξελίξεις που μεσολάβησαν. 
6. Καμία διάταξη του παρόντος άρθρου δεν απαιτεί την 
παροχή πληροφοριών από ένα συμβαλλόμενο μέρος που να 
αντίκειται στην νομοθεσία του σχετικά με την κοινοποίηση 
πληροφοριών, την εμπιστευτικότητα ή το επαγγελματικό 
απόρρητο. 
7. Οι διαδικασίες που ορίζονται στην παράγραφο 5 και 
στο άρθρο 27 παράγραφος 1 είναι ο μόνος τρόπος επίλυσης, 
στο πλαίσιο της παρούσας συνθήκης, τυχόν διαφορών που 
μπορεί να ανακύψουν σχετικά με την εφαρμογή ή την 
ερμηνεία του παρόντος άρθρου. 
Άρ&ρο 7 
Διαμετακόμιση 
1. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος λαμβάνει τα αναγκαία 
μέτρα ώστε να διευκολύνει τη διαμετακόμιση ενεργειακών 
υλών και προϊόντων σύμφωνα με την αρχή της ελευθερίας 
της διαμετακόμισης, άνευ διακρίσεων λόγω καταγωγής, 
προορισμού ή κυριότητας των εν λόγω ενεργειακών υλών 
και προϊόντων και άνευ διακρίσεων ως προς τον καθορισμό 
των τιμών βάσει των παραπάνω κριτηρίων, και χωρίς να 
επιβάλλει παράλογες καθυστερήσεις, περιορισμούς ή επιβα­
ρύνσεις. 2. Τα συμβαλλόμενα μέρη ενθαρρύνουν τους σχετικούς 
φορείς να συνεργάζονται για: 
α) τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων μεταφοράς ενέρ­
γειας που απαιτούνται για τη διαμετακόμιση ενεργει­
ακών υλών και προϊόντων· 
β) την ανάπτυξη και τη λειτουργία εγκαταστάσεων μετα­
φοράς ενέργειας που να εξυπηρετούν την επικράτεια 
περισσοτέρων του ενός συμβαλλομένων μερών· 
γ) τη λήψη μέτρων για τον μετριασμό των επιπτώσεων 
των διακοπών του εφοδιασμού σε ενεργειακές ύλες και 
προϊόντα· 
δ) τη διευκόλυνση της διασύνδεσης με εγκαταστάσεις μετα­
φοράς ενέργειας. 
3. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος αναλαμβάνει την υπο­
χρέωση ότι οι διατάξεις του όσον αφορά τη μεταφορά ενερ­
γειακών υλών και προϊόντων και τη χρήση εγκαταστάσεων 
μεταφοράς ενέργειας δεν θα είναι λιγότερο ευνοϊκές για τις 
υπό διαμετακόμιση ενεργειακές ύλες και προϊόντα από ό,τι 
για τις ενεργειακές ύλες και προϊόντα που κατάγονται από 
ή προορίζονται για τη δική του επικράτεια, εκτός και αν 
άλλη ισχύουσα διεθνής συμφωνία ορίζει διαφορετικά. 
4. Σε περίπτωση που η διαμετακόμιση ενεργειακών υλών 
και προϊόντων είναι αδύνατον, από εμπορική άποψη, να 
πραγματοποιηθεί μέσω εγκαταστάσεων μεταφοράς ενέρ­
γειας, τα συμβαλλόμενα μέρη δεν παρεμποδίζουν την εγκα­
τάσταση νέου δυναμικού, εκτός και εάν ορίζεται διαφορε­
τικά σε ισχύουσα νομοθεσία που συμφωνεί με την παρά­
γραφο 1. 
5. Ένα συμβαλλόμενο μέρος, διαμέσου της επικράτειας 
του οποίου διαμετακομίζονται ενεργειακές ύλες και προϊ­
όντα, δεν είναι υποχρεωμένο: 
α) να επιτρέπει την κατασκευή ή την τροποποίηση εγκατα­
στάσεων μεταφοράς ενέργειας ή 
β) να επιτρέπει νέα ή συμπληρωματική διαμετακόμιση μέσω 
υφιστάμενων εγκαταστάσεων μεταφοράς ενέργειας, 
όταν αποδεικνύει στα άλλα ενδιαφερόμενα συμβαλλόμενα 
μέρη ότι αυτό ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια 
ή την αποδοτικότητα των ενεργειακών συστημάτων του, 
συμπεριλαμβανόμενης της ασφάλειας του εφοδιασμού. 
Τα συμβαλλόμενα μέρη εξασφαλίζουν, σύμφωνα με τις 
παραγράφους 6 και 7, τις καθιερωμένες ροές ενεργειακών 
υλών και προϊόντων προς, από ή μεταξύ των επικρατειών 
άλλων συμβαλλομένων μερών. 
6. Ένα συμβαλλόμενο μέρος, διαμέσου της επικράτειας 
του οποίου διαμετακομίζονται ενεργειακές ύλες και προϊ-
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/29 
όντα, σε περίπτωση διαφοράς για οποιοδήποτε θέμα προκύ­
πτει από την εν λόγω διαμετακόμιση, δεν διακόπτει, ούτε 
μειώνει, ούτε επιτρέπει σε φορέα που υπόκειται στον έλεγχο 
του να διακόψει ή να μειώσει, ούτε απαιτεί από φορέα που 
υπάγεται στη δικαιοδοσία του να διακόψει ή να μειώσει την 
υφιστάμενη ροή ενεργειακών υλών και προϊόντων, πριν από 
την ολοκλήρωση των καθοριζόμενων στην παράγραφο 7 
διαδικασιών επίλυσης διαφορών, εκτός και αν αυτό προβλέ­
πεται ρητά σε σύμβαση ή άλλη συμφωνία που διέπει την εν 
λόγω διαμετακόμιση ή επιτρέπεται βάσει απόφασης του 
μεσολαβητή. 
7. Οι ακόλουθες διατάξεις ισχύουν για τη διαφορά που 
περιγράφεται στην παράγραφο 6, αλλά μόνον αφού εξα­
ντληθούν όλα τα σχετικά συμβατικά ή άλλα μέσα επίλυσης 
διαφορών που έχουν συμφωνηθεί προηγουμένως μεταξύ των 
διαφωνούντων συμβαλλομένων μερών ή μεταξύ οποιουδή­
ποτε φορέως αναφέρεται στην παράγραφο 6 και φορέως 
ενός άλλου διαφωνούντος συμβαλλομένου μέρους: 
α) ένα διαφωνούν συμβαλλόμενο μέρος δύναται να παρα­
πέμψει τη διαφορά στον Γενικό Γραμματέα με κοινο­
ποίηση στην οποία συνοψίζεται το αντικείμενο της δια­
φοράς. Ο Γενικός Γραμματέας κοινοποιεί σε όλα τα 
συμβαλλόμενα μέρη οποιαδήποτε παρόμοια προσφυγή· 
6) εντός 30 ημερών από την παραλαβή της κοινοποίησης 
αυτής, ο Γενικός Γραμματέας, αφού ζητήσει τη γνώμη 
των διαφωνούντων μερών και των άλλων ενδιαφερο­
μένων συμβαλλομένων μερών, διορίζει μεσολαβητή. Ο 
εν λόγω μεσολαβητής πρέπει να έχει πείρα στα θέματα 
που αποτελούν αντικείμενο της διαφοράς και να μην 
είναι υπήκοος ή πολίτης ή μόνιμος κάτοικος στην επι­
κράτεια ενός διαφωνούντος μέρους ή ενός των άλλων 
ενδιαφερόμενων συμβαλλομένων μερών· 
γ) ο μεσολαβητής επιδιώκει τη συμφωνία των διαφω­
νούντων μερών για την επίλυση της διαφοράς ή επί μιας 
διαδικασίας επίλυσης της. Εάν, εντός 90 ημερών από το 
διορισμό του, αποτύχει να εξασφαλίσει την εν λόγω 
συμφωνία, εισηγείται επίλυση της διαφοράς ή διαδι­
κασία επίλυσης της και αποφασίζει τα προσωρινά τιμο­
λόγια και τους άλλους όρους και προϋποθέσεις που 
πρέπει να τηρούνται για τη διαμετακόμιση, αρχής γενο­
μένης από μια ημερομηνία που προσδιορίζει μέχρι την 
επίλυση της διαφοράς αυτής· 
δ) τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση 
να παρακολουθούν και να εξασφαλίζουν ότι οι φορείς 
που τελούν υπό τον έλεγχο ή τη δικαιοδοσία τους 
τηρούν οποιαδήποτε προσωρινή απόφαση βάσει του 
στοιχείου γ) σχετικά με τα τιμολόγια, τους όρους και 
τις προϋποθέσεις για χρονικό διάστημα 12 μηνών μετά 
την απόφαση του μεσολαβητή ή μέχρι την επίλυση της 
διαφοράς, αναλόγως του ποια από αυτές είναι προγενέ­
στερη· 
ε) παρά το στοιχείο β), ο Γενικός Γραμματέας μπορεί να 
μη διορίσει μεσολαβητή εάν κρίνει ότι η διαφορά 
αφορά διαμετακόμιση που αποτελεί ή έχει αποτελέσει αντικείμενο των καθοριζόμενων στα στοιχεία α) έως δ) 
διαδικασιών επίλυσης διαφορών και ότι οι διαδικασίες 
αυτές δεν θα οδηγήσουν σε επίλυση της διαφοράς· 
στ) η διάσκεψη του Χάρτη εγκρίνει τις συνήθεις διατάξεις 
σχετικά με τη διεξαγωγή της μεσολάβησης και την απο­
ζημίωση των μεσολαβητών. 
8. Καμία διάταξη του παρόντος άρθρου δεν συνιστά 
παρέκκλιση από τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις ενός 
συμβαλλομένου μέρους βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπε­
ριλαμβανόμενου του εθιμικού διεθνούς δικαίου και των 
ισχυουσών διμερών ή πολυμερών συμφωνιών, συμπεριλαμ­
βανομένων των κανόνων σχετικά με τα υποβρύχια καλώδια 
και τους πετρελαιαγωγούς. 
9. Το παρόν άρθρο δεν πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο 
που να υποχρεώνει οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος το 
οποίο δεν διαθέτει ένα ορισμένο είδος εγκαταστάσεων 
μεταφοράς ενέργειας για τη διαμετακόμιση, να λαμβάνει 
οποιαδήποτε μέτρα σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου όσον αφορά το εν λόγω είδος εγκαταστάσεων μετα­
φοράς ενέργειας. Ωστόσο, ένα συμβαλόμενο μέρος είναι 
υποχρεωμένο να συμμορφώνεται με τις διατάξεις της παρα­
γράφου 4. 
10. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου: 
α) Με τον όρο «διαμετακόμιση» νοείται: 
i) η μεταφορά, διαμέσου της επικράτειας ενός συμβαλ­
λομένου μέρους, προς ή από λιμενικές εγκαταστάσεις 
που βρίσκονται στην επικράτεια του για τη φόρτωση 
ή την εκφόρτωση ενεργειακών υλών και προϊόντων, 
που κατάγονται από την επικράτεια άλλου κράτους, 
και προορίζονται για την επικράτεια τρίτου κράτους 
εφόσον το άλλο κράτος ή το τρίτο κράτος είναι συμ­
βαλλόμενο μέρος ή 
ii) η μεταφορά μέσω της επικράτειας ενός συμβαλλο­
μένου μέρους ενεργειακών υλών και προϊόντων που 
κατάγονται από την επικράτεια άλλου συμβαλλο­
μένου μέρους και προορίζονται για την επικράτεια 
του εν λόγω άλλου συμβαλλομένου μέρους, εκτός Kat 
αν τα δύο ενδιαφερόμενα συμβαλλόμενα μέρη απο­
φασίσουν διαφορετικά και καταχωρίσουν την από­
φαση τους με κοινή εγγραφή στο παράρτημα Ν. Τα 
δύο συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να διαγραφούν από 
τον κατάλογο του παραρτήματος Ν, προβαίνοντας σε 
κοινή έγγραφη κοινοποίηση των προθέσεων τους στη 
Γραμματεία, η οποία διαβιβάζει την κοινοποίηση 
αυτή σε όλα τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη. Η δια­
γραφή αρχίζει να ισχύει τέσσερις εβδομάδες μετά την 
εν λόγω προηγούμενη κοινοποίηση· 
β) οι «εγκαταστάσεις μεταφοράς ενέργειας» συνίστανται σε 
αγωγούς μεταφοράς αερίων υψηλής πίεσης, δίκτυα και 
γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής 
τάσεως, αγωγούς μεταφοράς αργού πετρελαίου, αγωγούς 
υδαρούς άνθρακος, αγωγούς μεταφοράς πετρελαϊκών 
προϊόντων και άλλες μόνιμες εγκαταστάσεις που προορί­
ζονται απολειστικά για τη διακίνηση ενεργειακών υλών 
και προϊόντων. 
Αριθ. L 380/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
Άρ&ρο 8 
Μεταφορά τεχνολογίας 
1. Τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν για την προώθηση 
της πρόσβασης στην ενεργειακή τεχνολογία και τη μετα­
φορά της, σε εμπορική βάση και χωρίς διακρίσεις, για την 
ενίσχυση του αποτελεσματικού εμπορίου ενεργειακών υλών 
και προϊόντων και των επενδύσεων, όπως και για την υλο­
ποίηση των στόχων του Χάρτη, σύμφωνα με τη νομοθεσία 
Kat τους κανόνες τους, καθώς επίσης και για την προστασία 
των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. 
2. Προς τούτο, στο βαθμό που απαιτείται για την εφαρ­
μογή της παραγράφου 1, τα συμβαλλόμενα μέρη εξαλείφουν 
τα υπάρχοντα και δεν δημιουργούν νέα εμπόδια στη μετα­
φορά τεχνολογίας στον τομέα των ενεργειακών υλών και 
προϊόντων Kat του σχετικού εξοπλισμού και υπηρεσιών, με 
την επιφύλαξη των υποχρεώσεων για τη μη διάδοση των 
πυρηνικών όπλων και των λοιπών διεθνών υποχρεώσεων. 
Άρ&ρο 9 
Πρόσβαση σε κεφάλαια 
1. Τα συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν τη σπουδαιό­
τητα που έχουν οι ανοικτές κεφαλαιαγορές όσον αφορά την 
ενθάρρυνση της ροής κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση του 
εμπορίου ενεργειακών υλών και προϊόντων, καθώς και για 
τη διενέργεια και την ενίσχυση των επενδύσεων σε οικονο­
μικές δραστηριότητες στον ενεργειακό τομέα στην επικρά­
τεια άλλων συμβαλλομένων μερών, ιδίως εκείνων των 
οποίων οι οικονομίες βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο. 
Συνεπώς, κάθε συμβαλλόμενο μέρος προσπαθεί να προ­
ωθήσει προϋποθέσεις πρόσβασης εταιρειών και υπηκόων 
άλλων συμβαλλομένων μερών στην κεφαλαιαγορά του, με 
στόχο τη χρηματοδότηση του εμπορίου ενεργειακών υλών 
και προϊόντων και τη διενέργεια επενδύσεων σε οικονομικές 
δραστηριότητες στον ενεργειακό τομέα στην επικράτεια των 
εν λόγω άλλων συμβαλλομένων μερών, σε βάση όχι λιγό­
τερο ευνοϊκή από εκείνη που παρέχει σε παρόμοιες περιπτώ­
σεις στις δικές του εταιρείες και υπηκόους ή στις εταιρείες 
και υπηκόους οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους ή 
τρίτου κράτους, αναλόγως του ποια είναι η πω ευνοϊκή. 2. Ένα συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να εγκρίνει και να 
διατηρήσει προγράμματα που προβλέπουν την πρόσβαση σε 
κρατικές πιστώσεις, επιχορηγήσεις, εγγυήσεις και ασφάλειες 
για τη διευκόλυνση του εμπορίου ή των επενδύσεων στο 
εξωτερικό. Καθιστά προσιτές παρόμοιες διευκολύνσεις, 
σύμφωνα με τους στόχους, τους περιορισμούς και τα κρι­
τήρια των εν λόγω προγραμμάτων (που συμπεριλαμβάνουν, 
για οποιουσδήποτε στόχους, περιορισμούς ή κριτήρια που 
έχουν σχέση με την εγκατάσταση ενός αιτούντος για 
παροχή οποιασδήποτε παρόμοιας διευκόλυνσης ή τον τόπο 
παράδοσης των αγαθών ή παροχής των υπηρεσιών μέσω 
μιας παρόμοιας διευκόλυνσης) για επενδύσεις σε οικονο­
μικές δραστηριότητες στον ενεργειακό τομέα άλλων συμ­
βαλλομένων μερών ή για χρηματοδότηση του εμπορίου 
ενεργειακών υλών και προϊόντων με άλλα συμβαλλόμενα 
μέρη. 
3. Κατά την εφαρμογή προγραμμάτων οικονομικών δρα­
στηριοτήτων στον ενεργειακό τομέα, τα συμβαλλόμενα μέρη 
βελτιώνουν την οικονομική σταθερότητα και το επενδυτικό 
κλίμα των συμβαλλομένων μερών, επιδιώκουν δε να ενθαρ­
ρύνουν, κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο, τις σχετικές δραστη­
ριότητες και αξιοποιούν την εμπειρογνωμοσύνη των σχε­
τικών διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών. 
4. Καμία διάταξη του παρόντος άρθρου δεν εμποδίζει: 
α) τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς να εφαρμόζουν 
τις δικές τους πρακτικές δανειοδότησης και ασφάλισης, 
με βάση τις αρχές της αγοράς και για προληπτικούς 
λόγους ή 
β) ένα συμβαλλόμενο μέρος να λαμβάνει: 
i) προληπτικά μέτρα, συμπεριλαμβανόμενης της προ­
στασίας των επενδυτών, των καταναλωτών, των 
καταθετών, των κατόχων ασφαλιστηρίων συμβολαίων 
ή των προσώπων στα οποία ανήκει μια καταπιστευ-
ματική οφειλή, από έναν προσφέροντα χρηματοπι­
στωτικές υπηρεσίες ή 
ii) να εξασφαλίζει την ακεραιότητα και τη σταθερότητα 
του χρηματοπιστωτικού του συστήματος και κεφα­
λαιαγορών. 
ΜΕΡΟΣ III 
ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ 
Άραρο 10 
Προώθηση, προστασία και μεταχείριση των επενδύσεων 
1. Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας συνθήκης, 
κάθε συμβαλλόμενο μέρος ενθαρρύνει και δημιουργεί στα­
θερές, δίκαιες, ευνοϊκές και διαφανείς συνθήκες για τη διε­
νέργεια επενδύσεων στην επικράτεια του από επενδυτές των 
άλλων συμβαλλομένων μερών. Οι όροι αυτοί περιλαμβάνουν την υποχρέωση να παρέχει πάντοτε ίση και δίκαιη μετα­
χείριση στις επενδύσεις των επενδυτών άλλων συμβαλλο­
μένων μερών. Οι επενδύσεις αυτές απολούουν επίσης απο­
λύτως σταθερής προστασίας και ασφάλειας και κανένα συμ­
βαλλόμενο μέρος δεν θίγει κατά κανένα τρόπο με παράλογα 
ή άνισα μέτρα τη διαχείριση, συντήρηση, χρήση, εκμετά-
λευση ή διάθεση τους. Ουδέποτε επιφυλάσσεται σε τέτοιες 
επενδύσεις μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή από εκείνη που 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/31 
απαιτείται βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανό-
νενων των υποχρεώσεων βάσει συνθήκης. Κάθε συμβαλλό­
μενο μέρος τηρεί οποιεσδήποτε υποχρεώσεις έχει αναλάβει 
έναντι ενός επενδυτή ή μιας επένδυσης ενός επενδυτού οποι­
ουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους. 
2. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος προσπαθεί να παρέσχει σε 
επενδυτές άλλων συμβαλλομένων μερών, όσον αφορά τη 
διενέργεια επενδύσεων στην επικράτεια του, τη μεταχείριση 
που περιγράφεται στην παράγραφο 3. 
3. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, με τον όρο 
«μεταχείριση» νοείται η μεταχείριση που παρέχεται από 
ένα συμβαλλόμενο μέρος και η οποία δεν είναι λιγότερο 
ευνοϊκή από εκείνη που το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος 
παρέχει στους δικούς του επενδυτές ή στους επενδυτές οποι­
ουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρος ή τρίτου κράτους, 
αναλόγως του ποια είναι η πιο ευνοϊκή. 
4. Μια συμπληρωματική συνθήκη θα υποχρεώνει κάθε 
μέρος της, υπό την επιφύλαξη των προϋποθέσεων που θα 
θεσπιστούν σε αυτή, να παραχωρεί στους επενδυτές των 
άλλων μερών, όσον αφορά τη διενέργεια επενδύσεων στην 
επικράτεια του, τη μεταχείριση που περιγράφεται στην 
παράγραφο 3. Η συνθήκη αυτή θα είναι ανοικτή για υπο­
γραφή από τα κράτη και τους οργανισμούς περιφερειακής 
οικονομικής ολοκλήρωσης που έχουν υπογράψει ή προσχω­
ρήσει στην παρούσα συνθήκη. Οι διαπραγματεύσεις για τη 
σύναψη της συμπληρωματικής συνθήκης θα αρχίσουν το 
αργότερο την 1η Ιανουαρίου 1995, με σκοπό να ολοκληρω­
θούν πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998. 
5. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος επιδιώκει, όσον αφορά τη 
διενέργεια επενδύσεων στην επικράτεια του, τα εξής: 
α) να περιορίζει στο ελάχιστο τις εξαιρέσεις όσον αφορά 
την μεταχείριση που περιγράφεται στην παράγραφο 3· 
β) να άρει προοδευτικά τους υφιστάμενους περιορισμούς 
που θίγουν τους επενδυτές άλλων συμβαλλομένων μερών. 
6. α) Ένα συμβαλλόμενο μέρος μπορεί, όσον αφορά τη διε­
νέργεια επενδύσεων στην επικράτεια του, να δηλώνει 
ανά πάσα στιγμή εθελουσίως στη διάσκεψη του 
Χάρτη, μέσω της Γραμματείας, την πρόθεση του να 
μην παρέχει νέες εξαιρέσεις από τη μεταχείριση που 
περιγράφεται στην παράγραφο 3. 
β) Ένα συμβαλλόμενο μέρος μπορεί, επίσης, ανά πάσα 
στιγμή, να αναλάβει εθελοντικά την υποχρέωση να 
παρέχει στους επενδυτές άλλων συμβαλλομένων 
μερών, όσον αφορά τη διενέργεια επενδύσεων για ορι­
σμένες ή όλες τις οικονομικές δραστηριότητες στον 
ενεργειακό τομέα στην επικράτεια του, τη μεταχείριση 
η οποία περιγράφεται στην παράγραφο 3. Οι υποχρεώ­
σεις αυτές κοινοποιούνται στη Γραμματεία, απαριθ­
μούνται στο παράρτημα VC και είναι δεσμευτικές 
βάσει της παρούσας συνθήκης. 
7. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος παρέχει στις επενδύσεις που 
διενεργούν στην επικράτεια του επενδυτές από άλλα συμ­
βαλλόμενα μέρη, και στις σχετικές δραστηριότητες τους, συμπεριλαμβανόμενης της διαχείρισης, συντήρησης, χρήσης, 
εκμετάλλευσης ή διάθεσης τους, μεταχείριση όχι λιγότερο 
ευνοϊκή από εκείνη που χορηγεί στις επενδύσεις των δικών 
του επενδυτών ή των επενδυτών οποιουδήποτε άλλου συμ­
βαλλομένου μέρους ή τρίτου κράτους και στις σχετικές δρα­
στηριότητες τους, συμπεριλαμβανόμενης της διαχείρισης, 
συντήρησης, χρήσης, εκμετάλλευσης ή διάθεσης τους, ανα­
λόγως του ποια είναι η πιο ευνοϊκή. 
8. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής της παραγράφου 7 όσον 
αφορά προγράμματα, βάσει των οποίων ένα συμβαλλόμενο 
μέρος παρέχει επιχορηγήσεις ή άλλη οικονομική βοήθεια ή 
συνάπτει συμβάσεις έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της 
ενεργειακής τεχνολογίας, θεσπίζονται αποκλειστικά στη 
συμπληρωματική συνθήκη που περιγράφεται στην παρά­
γραφο 4. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος τηρεί ενήμερη τη Διά­
σκεψη του Χάρτη, μέσω της Γραμματείας, για τις λεπτομέ­
ρειες που ισχύουν όσον αφορά τα προγράμματα τα οποία 
περιγράφονται στην παράγραφο αυτή. 
9. Κάθε κράτος ή οργανισμός περιφερειακής οικονομικής 
ολοκλήρωσης που υπογράφει ή προσχωρεί στην παρούσα 
συνθήκη, υποβάλλει στη Γραμματεία, κατά την ημερομηνία 
υπογραφής της συνθήκης ή κατάθεσης της πράξης προσχώ­
ρησης του, έκθεση στην οποία συνοψίζονται όλοι οι νόμοι, 
κανονισμοί ή άλλα μέτρα σχετικά με: 
α) τις εξαιρέσεις από την παράγραφο 2 ή 
β) τα προγράμματα που αναφέρονται στην παράγραφο 8. 
Ένα συμβαλλόμενο μέρος ενημερώνει την έκθεση του, υπο­
βάλλοντας, αμέσως τροπολογίες στη Γραμματεία. Η Διά­
σκεψη του Χάρτη αναθεωρεί τις εκθέσεις αυτές σε τακτά 
χρονικά διαστήματα. 
Όσον αφορά το στοιχείο α), στην έκθεση μπορεί να υποδει­
κνύονται κλάδοι του ενεργειακού τομέα στους οποίους ένα 
συμβαλλόμενο μέρος παρέχει στους επενδυτές άλλων συμ­
βαλλομένων μερών τη μεταχείριση που περιγράφεται στην 
παράγραφο 3. 
Όσον αφορά το στοιχείο β), στην εξέταση από τη Διάσκεψη 
του Χάρτη μπορεί να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις 
τέτοιων προγραμμάτων στον ανταγωνισμό και τις επενδύ­
σεις. 
10. Παρά οποιαδήποτε άλλη διάταξη του παρόντος 
άρθρου, η μεταχείριση που περιγράφεται στις παραγράφους 
3 και 7 δεν ισχύουν για την προστασία της πνευματικής 
ιδιοκτησίας· αντίθετα, η μεταχείριση θα είναί εκείνη που 
ορίζεται στις αντίστοιχες διατάξεις των εφαρμοστέων διε­
θνών συμφωνιών που διέπουν την προστασία των δικαιω­
μάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και στις οποίες τα οικεία 
συμβαλλόμενα μέρη είναι μέλη. 
11. Για τους σκοπούς του άρθρου 26, η εφαρμογή από ένα 
συμβαλλόμενο μέρος ενός επενδυτικού μέτρου στον τομέα 
Αριθ. L 380/32 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
του εμπορίου, όπως αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφοι 1 
και 2, σε μια επένδυση ενός επενδυτού άλλου συμβαλλο­
μένου μέρους, η οποία υπάρχει κατά τη στιγμή της εφαρ­
μογής αυτής, θεωρείται, με την επιφύλαξη του άρθρο 5 
παράγραφοι 3 και 4, ως παράβαση μιας υποχρέωσης του 
προηγούμενου συμβαλλομένου μέρους βάσει του παρόντος 
μέρους. 
12. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος εξασφαλίζει ότι η εσωτε­
ρική του νομοθεσία προβλέπει αποτελεσματικά μέσα για 
την προβολή απαιτήσεων και την επιβολή των δικαιωμάτων 
όσον αφορά τις επενδύσεις, τις συμφωνίες επενδύσεων και 
τις άδειες πραγματοποίησης επενδύσεων. 
Άρ&ρο 11 
Στελέχη 2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, ένας επενδυτής 
συμβαλλομένου μέρους ο οποίος, σε οποιαδήποτε από τις 
περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο αυτή, 
υφίσταται ζημία στην επικράτεια άλλου συμβαλλομένου 
μέρους λόγω: 
α) επίταξης της επένδυσης του ή μέρους αυτής από τις δυνά­
μεις ή τις αρχές του εν λόγω άλλου συμβαλλομένου 
μέρους ή 
β) καταστροφής της επένδυσης του ή μέρους αυτής από τις 
δυνάμεις ή τις αρχές του εν λόγω άλλου συμβαλλομένου 
μέρους, η οποία δεν επιβάλλεται από τις ανάγκες των 
περιστάσεων, 
δικαιούνται αποκατάστασης ή αποζημίωσης, που και στις 
δύο περιπτώσεις θα είναι άμεση, επαρκής και αποτελεσμα­
τική. 
1. Ένα συμβαλλόμενο μέρος, με την επιφύλαξη των 
νόμων και κανονισμών του όσον αφορά την είσοδο, την 
παραμονή και την εργασία ενός φυσικού προσώπου, εξε­
τάζει με καλή πίστη τις αιτήσεις επενδυτών από άλλα συμ­
βαλλόμενη μέρη και στελεχών που απασχολούνται από τους 
εν λόγω επενδυτές ή κατά τις επενδύσεις των επενδυτών 
αυτών, για. είσοδο και προσωρινή παραμονή στην επικρά­
τεια του προκειμένου να αναλάβουν δραστηριότητες που 
ευνοούνται με την πραγματοποίηση ή την ανάπτυξη, δια­
χείριση, συντήρηση, χρήση, επικαρπία ή διάθεση των σχε­
τικών επενδύσεων, συμπεριλαμβανόμενης της παροχής συμ­
βουλών ή βασικών τεχνικών υπηρεσιών. 
2. Ένα συμβαλλόμενο μέρος επιτρέπει στους επενδυτές 
άλλων συμβαλλομένων μερών που έχουν πραγματοποιήσει 
επενδύσεις στην επικράτεια του, και για τις επενδύσεις των 
επενδυτών αυτών, να απασχολούν οποιοδήποτε στέλεχος 
της επιλογής του επενδυτή ή της επένδυσης, άσχετα από την 
ιθαγένεια και την υπηκοότητα του, υπό τον όρο ότι το εν 
λόγω στέλεχος έχει άδεια εισόδου, παραμονής και εργασίας 
στην επικράτεια του πρώτου συμβαλλομένου μέρους, και ότι 
η σχετική θέση εργασίας πληροί τις προϋποθέσεις, τους 
όρους και τις προθεσμίες της άδειας που χορηγείται στο εν 
λόγω στέλεχος. 
Άρΰρο 12 
Αποζημώσεις 
1. Εκτός από τις περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται το άρθρο 
13, σε έναν επενδυτή οποιουδήποτε συμβαλλομένου μέρους 
ο οποίος υφίσταται ζημία όσον αφορά οποιαδήποτε επέν­
δυση στην επικράτεια ενός άλλου συμβαλλομένου μέρους 
λόγω πολέμου ή άλλης ένοπλης σύγκρουσης, κατάστασης 
εθνικής ανάγκης, πολιτικών αναταραχών ή άλλων παρό­
μοιων γεγονότων στην εν λόγω επικράτεια, παραχωρείται 
από το δεύτερο συμβαλλόμενο μέρος, όσον αφορά την απο­
κατάσταση, αποζημίωση, αντισταθμιστική παροχή ή άλλη 
διευθέτηση, η πλέον ευνοϊκή μεταχείριση την οποία το δεύ­
τερο αυτό συμβαλλόμενο μέρος παρέχει σε οποιονδήποτε 
άλλο επενδυτή, είτε πρόκειται για δικό του επενδυτή, επεν­
δυτή οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους ή επεν­
δυτή από οποιοδήποτε τρίτο κράτος. Άρΰρο 13 
Απαλλοτρίωση 
1. Οι επενδύσεις των επενδυτών ενός συμβαλλομένου 
μέρους στην επικράτεια άλλου συμβαλλομένου μέρους δεν 
εθνικοποιούνται, δεν απαλλοτριώνονται, ούτε υπόκεινται σε 
μέτρο ή μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος με την εθνικο­
ποίηση ή την απαλλοτρίωση (στο εξής αναφέρονται ως 
«απαλλοτρίωση», εκτός εάν η απαλλοτρίωση: 
α) πραγματοποιείται για λόγους δημοσίου συμφέροντος-
β) γίνεται άνευ διακρίσεων· 
γ) τηρεί όλες τις νόμιμες διατυπώσεις και 
δ) συνοδεύεται από την καταβολή άμεσης επαρκούς και 
αποτελεσματικής αποζημίωσης. 
Η αποζημίωση αυτή ισούται προς τη δίκαιη αγοραία αξία 
την οποία είχε η απαλλοτριωμένη επένδυση αμέσως πριν 
γίνει γνωστή η απαλλοτρίωση ή η επικείμενη απαλλοτρίωση 
κατά τρόπο ώστε να επηρεαστεί η αξία της επένδυσης (στο 
εξής αναφέρεται ως «ημερομηνία αποτίμησης»). 
Η εν λόγω δίκαιη αγοραία αξία υπολογίζεται, κατόπιν αιτή­
ματος του επενδυτή, σε ελευθέρως μετατρέψιμο νόμισμα 
βάσει της αγοραίας τιμής συναλλάγματος που ισχύει για το 
νόμισμα αυτό κατά την ημερομηνία αποτίμησης. Η αποζη­
μίωση αυτή περιλαμβάνει επίσης τόκους υπολογιζόμενους 
με εμπορικό επιτόκιο, καθοριζόμενο βάσει της αγοράς από 
την ημερομηνία απαλλοτρίωσης έως την ημερομηνία κατα­
βολής. 
2. Ο θιγόμενος επενδυτής δικαιούται να ζητήσει από 
δικαστική ή άλλη αρμόδια και ανεξάρτητη αρχή του εν 
λόγω συμβαλλομένου μέρους να εξετάσει αμέσως, και στα 
πλαίσια του δικαίου του συμβαλλομένου μέρους που προ­
βαίνει στην απαλλοτρίωση, την περίπτωση του, την απο­
τίμηση της επένδυσης του και την καταβολή της αποζη­
μίωσης, σύμφωνα με τις αρχές που καθορίζονται στην παρά­
γραφο 1. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/33 
3. Προς αποφυγήν αμφισβητήσεων, η απαλλοτρίωση περι­
λαμβάνει καταστάσεις κατά τις οποίες ένα συμβαλλόμενο 
μέρος απαλλοτριώνει τα περιουσιακά στοιχεία μιας εται­
ρείας ή επιχείρησης στην επικράτεια του, στην οποία ένας 
επενδυτής οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους έχει 
επένδυση, συμπεριλαμβανόμενης της κυριότητας μετοχών. 
Άρ&ρο 14 
Μεταφορά ποσών που αφορούν επενδύσεις 
1. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος εγγυάται, όσον αφορά τις 
επενδύσεις που διενεργούνται στην επικράτεια του από 
επενδυτές οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους, την 
ελευθερία μεταφορών ποσών προς και από την επικράτεια 
του. Οι μεταφορές αυτές περιλαμβάνουν: 
α) το αρχικό κεφάλαιο και κάθε συμπληρωματικό κεφά­
λαιο για τη συντήρηση και την ανάπτυξη μιας επέν­
δυσης· 
6) τις αποδόσεις· 
γ) τις πληρωμές που καταβάλλονται βάσει συμβάσεως, 
συμπεριλαμβανόμενου του ποσού που καταβάλλεται για 
την απόσβεση του κεφαλαίου και την εξυπηρέτηση των 
δεδουλευμένων τόκων δυνάμει συμβάσεως δανείου-
δ) το αδαπάνητο μέρος των αποδοχών και άλλων αμοιβών 
προσωπικού που έχει προσληφθεί στο εξωτερικό στο 
πλαίσιο της επένδυσης αυτής· 
ε) το προϊόν της πώλησης ή της ρευστοποίησης της επέν­
δυσης ή τμήματος αυτής· 
στ) τις πληρωμές που προέρχονται από τη διευθέτηση δια­
φορών· 
ζ) τις καταβολές αποζημιώσεων σύμφωνα με τα άρθρα 12 
και 13. 
2. Οι μεταφορές σύμφωνα με την παράγραφο 1 εκτε­
λούνται αμελλητί και, εκτός από την περίπτωση της από­
δοσης σε είδος, σε ελευθέρως μετατρέψιμο νόμισμα. 
3. Οι μεταφορές εκτελούνται με την τιμή συναλλάγματος 
«spot» που επικρατεί στην αγορά για το συγκεκριμένο 
νόμισμα κατά την ημερομηνία μεταφοράς. Ελλείψει αγοράς 
συναλλάγματος, χρησιμοποιείται η πιο πρόσφατη τιμή που 
έχει εφαρμοσθεί για τις ξένες επενδύσεις ή η πιο πρόσφατη 
συναλλαγματική ισοτιμία για τη μετατροπή νομισμάτων σε 
ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα, ανάλογα με το ποια τιμή 
είναι η πιο συμφέρουσα για τον επενδυτή. 
4. Παρά τις παραγράφους 1 έως 3, ένα συμβαλλόμενο 
μέρος μπορεί να προστατεύει τα δικαιώματα των πιστωτών 
ή να εξασφαλίζει την τήρηση των νόμων για την έκδοση, 
την αγοραπωλησία και τη διαχείριση τίτλων και την εκτέ­
λεση δικαστικών αποφάσεων, εκδιδομένων σε αστικές, διοι­
κητικές και ποινικές υποθέσεις, μέσω της αντικειμενικής, 
αμερόληπτης και καλόπιστης εφαρμογής των νόμων του και 
των κανονισμών του. 5. Παρά την παράγραφο 2, τα συμβαλλόμενα μέρη τα 
οποία είναι κράτη που αποτελούσαν τμήμα της πρώην 
Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών μπορούν 
να προβλέπουν στις συμφωνίες που συνάπτουν μεταξύ τους 
ότι οι μεταφορές πληρωμών λαμβάνουν χώρα στα νομί­
σματα των εν λόγω συμβαλλομένων μερών, υπό τον όρο ότι 
οι συμφωνίες αυτές δεν παρέχουν στις επενδύσεις που διε­
νεργούνται στην επικράτεια τους από επενδυτές άλλων συμ­
βαλλομένων μερών λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση από 
εκείνη που παρέχεται είτε για τις επενδύσεις επενδυτών των 
συμβαλλομένων μερών που έχουν συνάψει τις εν λόγω συμ­
φωνίες είτε για τις επενδύσεις επενδυτών οποιουδήποτε 
τρίτου κράτους. 
6. Παρά την παράγραφο Ι στοιχείο β), ένα συμβαλλόμενο 
μέρος μπορεί να περιορίσει τη μεταφορά της απόδοσης σε 
είδος, όταν συντρέχουν περιστάσεις κατά τις οποίες το συμ­
βαλλόμενο μέρος έχει το δικαίωμα, βάσει του άρθρου 29 
παράγραφος 2 στοιχείο α) ή της GATT και των συναφών 
πράξεων, να περιορίσει ή να απαγορεύσει την εξαγωγή ή 
την πώληση για εξαγωγή που προϊόντος που αποτελεί την 
απόδοση σε είδος, υπό τον όρο ότι ένα συμβαλλόμενο μέρος 
επιτρέπει να γίνεται η μεταφορά της απόδοσης σε είδος 
δυνάμει ή βάσει μιας συμφωνίας επενδύσεων, άδειας πραγ­
ματοποίησης επενδύσεων ή άλλης γραπτής συμφωνίας 
μεταξύ του συμβαλλομένου μέρους και είτε ενός επενδυτή 
άλλου συμβαλλομένου μέρους είτε της επένδυσης του. 
Άραρο IS 
Υποκατάσταση 
1. Εάν συμβαλλόμενο μέρος ή ο αρμόδιος οργανισμός του 
(στο εξής αναφέρεται ως «μέρος που κατέβαλε αποζη­
μίωση») καταβαλει ποσό ως αποζημίωση ή εγγύηση που 
δίδεται για επένδυση ενός επενδυτή (στο εξής αναφέρεται 
ως το «μέρος που εισέπραξε αποζημίωση») στην επικράτεια 
ενός άλλου συμβαλλομένου μέρους (στη συνέχεια αναφέ­
ρεται ως το «μέρος υποδοχής»), το μέρος υποδοχής ανα­
γνωρίζει: 
α) τη μεταβίβαση στο μέρος που κατέβαλε αποζημίωση 
όλων των δικαιωμάτων και απαιτήσεων που προκύπτουν 
από την εν λόγω επένδυση και 
β) το δικαίωμα του μέρους που κατέβαλε αποζημίωση να 
ασκεί όλα τα εν λόγω δικαιώματα και να προβάλει τις 
απαιτήσεις αυτές δυνάμει υποκατάστασης, 
2. Το μέρος που κατέβαλε αποζημίωση δικαιούται πά­
ντοτε: 
α) της ίδιας μεταχείρισης όσον αφορά τα δικαιώματα και 
τις απαιτήσεις που αποκτά δυνάμει της μεταβίβασης η 
οποία προβλέπεται στην παράγραφο 1 και 
β) των ιδίων πληρωμών που απορρέουν από τα εν λόγω 
δικαιώματα και απαιτήσεις, 
με εκείνες τις οποίες το μέρος που εισέπραξε αποζημίωση 
εδικαιούτο να λάβει δυνάμει της παρούσας συνθήκης στο 
πλαίσιο της σχετικής επένδυσης. 
Αριθ. L 380/34 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
3. Σε οποιαδήποτε διαδικασία βάσει του άρθρου 26, ένα 
συμβαλλόμενο μέρος δεν υποστηρίζει, ως υπεράσπιση, αντα-
παίτηση, δικαίωμα αποκατάστασης ή για οποιοδήποτε άλλο 
λόγο, ότι έχει εισπράξει ή πρόκειται να εισπράξει, βάσει 
σύμβασης ασφάλισης ή εγγύησης, αποζημίωση ή άλλη αντι­
στάθμιση για όλες ή ορισμένες από τις εικαζόμενες ζημίες. 
Άρ&ρο 16 
Σχέση μβ άλλες συμφωνίες 
Εάν δύο ή περισσότερα συμβαλλόμενα μέρη έχουν συνάψει 
προηγουμένως ή συνάψουν αργότερα διεθνή συμφωνία για 
θέματα που αφορούν τα μέρη III ή V της παρούσας συν­
θήκης: 
1. καμία διάταξη του μέρους III ή V της παρούσας συν­
θήκης δεν ερμηνεύεται ως παρέκκλιση από οποιαδήποτε 
σχετική διάταξη της άλλης συμφωνίας ή από οποιοδή­
ποτε δικαίωμα αμφισβήτησης σχετικής αποφάσεως βάσει 
της συμφωνίας αυτής και 
2. καμία σχετική διάταξη της άλλης συμφωνίας δεν ερμη­
νεύεται ως παρέκκλιση από οποιαδήποτε διάταξη του 
μέρους III ή V της παρούσας συνθήκης ή από οποιοδή­
ποτε δικαίωμα αμφισβήτησης σχετικής αποφάσεως βάσει 
της παρούσας συνθήκης, 
όταν οποιαδήποτε παρόμοια διάταξη είναι πιο ευνοϊκή για 
τον επενδυτή ή την επένδυση. Άραρο 17 
Μη εφαρμογή του μέρους III σε ορισμένες περιπτώσεις 
Κάθε συμβαλλόμενο μέρος επιφυλάσσεται του δικαιώματος 
να εξαιρεί από τα ευεργετήματα του μέρους αυτού: 
1. ένα νομικό φορέα, εάν αυτός ανήκει σε ή ελέγχεται από 
πολίτες ή υπηκόους τρίτου κράτους και εάν δεν ανα­
πτύσσει σημαντικές επιχειρηματικές δραστηριότητες 
στην επικράτεια του συμβαλλομένου μέρους στο οποίο 
είναι οργανωμένος ή 
2. μια επένδυση, εάν το συμβαλλόμενο μέρος που προβαίνει 
στην εξαίρεση αποδείξει ότι η επένδυση αυτή έχει διενερ­
γηθεί από επενδυτή τρίτου κράτους με ή ως προς την 
οποία το συμβαλλόμενο μέρος που προβαίνει στην εξαί­
ρεση 
α) δεν διατηρεί διπλωματικές σχέσεις ή 
β) θεσπίζει ή διατηρεί μέτρα τα οποία: 
i) απαγορεύουν την πραγματοποίηση συναλλαγών με 
τον επενδυτή του εν λόγω κράτους ή 
ii) θα παραβιάζονταν ή θα παρακάπτονταν εάν τα 
πλεονεκτήματα του παρόντος μέρους παρέχονταν 
στους επενδυτές του εν λόγω κράτους ή στις επεν­
δύσεις τους. 
ΜΕΡΟΣ IV 
ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άραρο 18 
Κυριαρχία επί των ενεργειακών πόρων 
1. Τα συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν την κρατική 
κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα επί των ενεργει­
ακών πόρων. Επιβεβαιώνουν ότι τα δικαιώματα αυτά πρέπει 
να ασκούνται σύμφωνα και με την επιφύλαξη των κανόνων 
του διεθνούς δικαίου. 
2. Με την επιφύλαξη των στόχων της προώθησης της 
πρόσβασης στους ενεργειακούς πόρους καθώς και της εξε­
ρεύνησης και ανάπτυξης τους σε εμπορική βάση, η συνθήκη 
δεν θίγει σε καμία περίπτωση τους κανόνες των συμβαλλο­
μένων μερών που διέπουν το σύστημα ιδιοκτησίας των ενερ­
γειακών πάρων. 
3. Κάθε κράτος διατηρεί ειδικότερα το δικαίωμα να 
καθορίζει τις γεωγραφικές περιοχές στην επικράτεια του στις οποίες θα επιτραπεί η εξερεύνηση και η ανάπτυξη των 
ενεργειακών του πόρων, η βελτιστοποίηση της ανάκτησης 
τους, καθώς και ο ρυθμός εξάντλησης ή εκμετάλλευσης 
τους, να προσδιορίζει και να εισπράττει οποιουσδήποτε 
φόρους, δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιο­
κτησίας ή άλλα χρηματικά ποσά που καταβάλλονται στο 
πλαίσιο μιας τέτοιας εξερεύνησης και εκμετάλλευσης, όπως 
και να ρυθμίζει τα περιβαλλοντικά θέματα και τα θέματα 
ασφάλειας της εν λόγω εξερεύνησης, ανάπτυξης και αξιο­
ποίησης στην επικράτεια του, καθώς επίσης και να συμμε­
τέχει στην εν λόγω εξερεύνηση και εκμετάλλευση, μεταξύ 
άλλων, με την άμεση συμμετοχή του δημοσίου ή μέσω κρα­
τικών επιχειρήσεων. 
4. Τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση 
να διευκολύνουν την πρόσβαση στους ενεργειακούς πόρους, 
μεταξύ άλλων, με τη χορήγηση, χωρίς την εισαγωγή δια­
κρίσεων και σύμφωνα με γνωστοποιηθέντα κριτήρια, 
εγκρίσεων, αδειών, παραχωρήσεων και συμβάσεων για την 
αναζήτηση και την εξερεύνηση ενεργειακών πόρων, με 
στόχο την εκμετάλλευση ή την εξόρυξη τους. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/35 
Αραρο 19 
Περιβαλλοντικές πτυχές 
1. Για την επίτευξη αειφόρου ανάπτυξης και λαμβάνοντας 
υπόψη τις υποχρεώσεις του βάσει των διεθνών περιβαλλο­
ντικών συμφωνιών στις οποίες συμμετέχει, κάθε συμβαλλό­
μενο μέρος προσπαθεί να μειώσει στο ελάχιστο, κατά οικο­
νομικώς αποδοτικό τρόπο, τις δυσμενείς επιπτώσεις που 
έχουν στο περιβάλλον, τόσο εντός, όσο και εκτός της επι-
κτράτειάς του, όλες οι δραστηριότητες οι οποίες αναπτύσ­
σονται εντός της επικράτειας του και στο πλαίσιο του ενερ­
γειακού κύκλου, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την ασφά­
λεια. Στην προσπάθεια του αυτή, κάθε συμβαλλόμενο μέρος 
ενεργεί κατά αποδοτικό ως προς το κόστος τρόπο. Στις 
πολιτικές και τις δράσεις του, κάθε συμβαλλόμενο μέρος 
μεριμνά για τη λήψη προληπτικών μέτρων ώστε να προ­
λαμβάνεται ή να ελαχιστοποιείται η υποβάθμιση του περι­
βάλλοντος. Τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν ότι ο ρυ-
παίνων στις επικράτειες των συμβαλλομένων μερών πρέπει, 
καταρχήν, να βαρύνεται με το κόστος της ρύπανσης, συμπε­
ριλαμβανόμενης της διαμεθοριακής ρύπανσης, λαμβάνοντας 
δεόντως υπόψη το δημόσιο συμφέρον και χωρίς στρέβλωση 
των επενδύσεων στον ενεργειακό κύκλο ή το διεθνές 
εμπόριο. Συνεπώς, τα συμβαλλόμενα μέρη: 
α) λαμβάνουν υπόψη τα περιβαλλοντικά ζητήματα κατά τη 
χάραξη και την εφαρμογή των ενεργειακών τους πολι­
τικών-
β) προωθούν στο πλαίσιο του ενεργειακού κύκλου τη δια­
μόρφωση τιμών προσανατολισμένων στην αγορά και 
φροντίζουν ώστε οι τιμές αυτές να απηχούν πληρέστερα 
το περιβαλλοντικό κόστος και όφελος-
γ) έχοντας υπόψη το άρθρο 34 παράγραφος 4, ενθαρρύ­
νουν τη συνεργασία για την επίτευξη των περιβαλλο­
ντικών στόχων του Χάρτη και τη συνεργασία στον 
τομέα των διεθνών περιβαλλοντικών προτύπων για τον 
ενεργειακό κύκλο, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές 
μεταξύ των συμβαλλομένων μερών όσον αφορά τις 
δυσμενείς επιπτώσεις και το κόστος ελάττωσης-
δ) μεριμνούν ιδιαίτερα για τη βελτίωση της ενεργειακής 
απόδοσης, για την ανάπτυξη και τη χρήση ανανεώ­
σιμων πηγών ενέργειας, για την προώθηση και τη 
χρήση καθαρότερων καυσίμων και για τη χρησιμο­
ποίηση τεχνολογιών και τεχνολογικών μέσων που 
περιορίζουν τη ρύπανση-
ε) προωθούν τη συλλογή και τη διάδοση πληροφοριών 
μεταξύ συμβαλλομένων μερών σχετικά με περιβαλλο-
ντικώς ορθές και οικονομικώς αποδοτικές ενεργειακές 
πολιτικές και αποδοτικές ως προς το κόστος πρακτικές 
και τεχνολογίες· 
στ) προωθούν την επίγνωση του κοινού όσον αφορά τις 
περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εγεργειακών συστη­
μάτων, την εμβέλεια της πρόληψης ή της ελάττωσης των 
δυσμενών επιπτώσεων τους και το κόστος που συνδέ­
εται με διάφορα μέτρα πρόληψης ή ελάττωσης των επι­
πτώσεων· ζ) προωθούν και συνεργάζονται για την έρευνα, την ανά­
πτυξη και την εφαρμογή ενεργειακώς αποτελεσματικών 
και περιβαλλοντικώς ορθών τεχνολογιών, πρακτικών 
και μεθόδων που ελαχιστοποιούν τις δυσμενείς περιβαλ­
λοντικές επιπτώσεις σε όλο το φάσμα του ενεργειακού 
κύκλου κατά οικονομικώς αποδοτικό τρόπο· 
η) ενθαρρύνουν τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για τη 
μεταφορά και τη διάδοση των εν λόγω τεχνολογιών, 
παράλληλα με την κατάλληλη και αποτελεσματική προ­
στασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας· 
θ) προωθούν τη διαφανή εκτίμηση, σε πρώιμο στάδιο και 
πριν από τη λήψη αποφάσεων, και την εκ των υστέρων 
παρακολούθηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από 
σημαντικά για το περιβάλλον έργα ενεργειακών επενδύ­
σεων· 
ι) προωθούν τη διεθνή ενημέρωση και την ανταλλαγή 
πληροφοριών για τα σχετικά περιβαλλοντικά προγράμ­
ματα και πρότυπα των συμβαλλομένων μερών και για 
την εφαρμογή των εν λόγω προγραμμάτων και προ­
τύπων· 
ια) συμμετέχουν, εάν τους ζητηθεί και στο πλαίσιο των 
διαθέσιμων πόρων τους, στην ανάπτυξη και την εφαρ­
μογή κατάλληλων περιβαλλοντικών προγραμμάτων στα 
συμβαλλόμενα μέρη. 
2. Κατόπιν αιτήματος ενός ή περισσότερων συμβαλλο­
μένων μερών, οι διαφορές όσον αφορά την εφαρμογή ή την 
ερμηνεία των διατάξεων του παρόντος άρθρου εξετάζονται 
από τη Διάσκεψη του Χάρτη με σκοπό την εξεύρεση 
λύσεως, εφόσον δεν υφίστανται σε άλλα σχετικά διεθνή 
όργανα διακανονισμοί για την εξέταση των εν λόγω δια­
φορών. 
3. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου νοείται ως: 
α) «ενεργειακός κύκλος», το σύνολο της ενεργειακής 
αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων που 
σχετίζονται με την αναζήτηση, εξερεύνηση, παραγωγή, 
μετατροπή, αποθήκευση, μεταφορά, διανομή και κατανά­
λωση των διαφόρων μορφών ενέργειας και την επεξερ­
γασία και διάθεση αποβλήτων, καθώς και τον παρο­
πλισμό, διακοπή ή τερματισμό των εν λόγω δραστηριο­
τήτων, ελαχιστοποιώντας τις επιβλαβείς επιπτώσεις στο 
περιβάλλον· 
β) «περιβαλλοντικές επιπτώσεις», οποιοδήποτε αποτέλεσμα 
που προκαλείται από δεδομένη δραστηριότητα στο περι­
βάλλον, συμπεριλαμβανομένων τής ανθρώπινης υγείας 
και ασφάλειας, της πανίδας, της χλωρίδας, του εδάφους, 
του αέρα, των υδάτων* του κλίματος, του τοπίου και των 
ιστορικών μνημείων ή άλλων φυσικών δομών ή των 
αλληλεπιδράσεων μεταξύ των παραγόντων αυτών· 
επίσης, περιλαμβάνονται επιπτώσεις επί της πολιτιστικής 
κληρονομιάς ή των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών 
που προκύπτουν από αλλαγές στους παράγοντες αυτούς· 
Αριθ. L 380/36 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
γ) «βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης», δράση για τη 
διατήρηση της ίδιας ποσότητας τελικού αποτελέσματος 
(ενός εμπορεύματος ή υπηρεσίας), χωρίς να μειωθεί η ποι­
ότητα ή οι επιδόσεις του τελικού αποτελέσματος, μειώ­
νοντας παράλληλα την ποσότητα ενέργειας που απαι­
τείται για την παραγωγή του εν λόγω τελικού αποτελέ­
σματος· 
δ) «αποδοτικός ως προς το κόστος», η επίτευξη συγκεκρι­
μένου στόχου με το χαμηλότερο κόστος ή η επίτευξη του 
μεγίστου οφέλους για δεδομένο κόστος. 
Άρΰρο 20 
Διαφάνεια ματος ή κεφαλαίου, ενώ η εν λόγω διάταξη δεν ισχύει στις 
ακόλουθες περιπτώσεις: 
α) για πλεονέκτημα που παραχωρείται από συμβαλλόμενο 
μέρος δυνάμει των φορολογικών διατάξεων οποιασδή­
ποτε σύμβασης, συμφωνίας ή διακανονισμού που περι­
γράφεται στην παράγραφο 7 στοιχείο α) σημείο ii) ή 
β) για οποιοδήποτε φορολογικό μέτρο με το οποίο επιδιώ­
κεται η αποτελεσματική είσπραξη των φόρων, εκτός εάν 
το μέτρο ενός συμβαλλόμενου μέρους εισάγει αυθαίρετη 
διάκριση έναντι των ενεργειακών υλών και προϊόντων 
που κατάγονται από ή προορίζονται για την επικράτεια 
άλλου συμβαλλομένου μέρους ή περιορίζει αυθαίρετα τα 
ευεργετήματα που παρέχονται δυνάμει του άρθρου 7 
παράγραφος 3. 
1. Οι νόμοι, οι κανονισμοί και οι δικαστικές και διοικη­
τικές αποφάσεις γενικής ισχύος που αφορούν το εμπόριο 
ενεργειακών υλών και προϊόντων συγκαταλέγονται, σύμ­
φωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο α), στα μέτρα 
που υπόκεινται στους κανόνες διαφάνειας της GATT και 
των σχετικών συναφών πράξεων. 
2. Οι νόμοι, οι κανονισμοί και οι δικαστικές και διοικη­
τικές αποφάσεις γενικής ισχύος που θέτει σε εφαρμογή ένα 
συμβαλλόμενο μέρος, καθώς και οι συμφωνίες που ισχύουν 
μεταξύ συμβαλλομένων μερών και συνδέονται με άλλα 
θέματα που καλύπτει η παρούσα συνθήκη, δημοσιεύονται 
επίσης αμέσεως, ούτως ώστε τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη 
και επενδυτές να είναι σε θέση να λάβουν γνώση αυτών. Οι 
διατάξεις της παρούσας παραγράφου δεν υποχρεώνουν τα 
συμβαλλόμενα μέρη να γνωστοποιούν εμπιστευτικές πληρο­
φορίες, οι οποίες θα παρεμπόδιζαν την εφαρμογή του νόμου 
ή άλλως θα ήταν αντίθετες προς το δημόσιο συμφέρον ή θα 
παρέβλαπταν τα νόμιμα εμπορικά συμφέροντα οποιουδή­
ποτε επενδυτή. 
3. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος ορίζει ένα ή περισσότερα 
γραφεία πληροφόρησης, όπου μπορούν να υποβάλλονται οι 
αιτήσεις παροχής πληροφοριών όσον αφορά τους προανα­
φερόμενους νόμους, κανονισμούς, δικαστικές και διοικη­
τικές αποφάσεις, και ανακοινώνει αμέσως τους ορισμούς 
αυτούς στη Γραμματεία, η οποία τα γνωστοποιεί εάν της 
ζητηθεί. 
Άρ&ρο 21 
Φορολογία 
1. Εκτός αν άλλως ορίζεται στο παρόν άρθρο, καμία διά­
ταξη της παρούσας συνθήκης δεν δημιουργεί δικαιώματα 
ούτε επιβάλλει υποχρεώσεις όσον αφορά τα φορολογικά 
μέτρα των συμβαλλομένων μερών. Σε περίπτωση οποιασδή­
ποτε ανακολουθίας μεταξύ του παρόντος άρθρου και άλλων 
τυχόν διατάξεων της συνθήκης, το παρόν άρθρο υπερισχύει, 
στο βαθμό που υπάρχει ανακολουθία. 
2. Το άρθρο 7 παράγραφος 3 ισχύει για τα φορολογικά 
μέτρα, εκτός από εκείνα που αφορούν τη φορολογία εισοδή-3. Το άρθρο 10 παράγραφοι 2 και 7 ισχύει για τα φορολο­
γικά μέτρα των συμβαλλομένων μερών, εκτός από εκείνα 
που αφορούν τη φορολόγηση εισοδήματος ή κεφαλαίου, 
ενώ οι διατάξεις αυτές δεν ισχύουν στις ακόλουθες περιπτώ­
σεις: 
α) για την επιβολή υποχρεώσεων μεταχείρισης ως μάλλον 
ευνοούμενου κράτους όσον αφορά πλεονεκτήματα που 
παραχωρούνται από συμβαλλόμενο μέρος δυνάμει των 
φορολογικών διατάξεων οποιασδήποτε σύμβασης, συμ­
φωνίας ή διακανονισμού που περιγράφεται στην παρά­
γραφο 7 στοιχείο α) σημείο ii) ή προκύπτει από τη συμ­
μετοχή σε οποιοδήποτε οργανισμό περιφερειακής οικο­
νομικής ολοκλήρωσης ή 
β) για οποιοδήποτε φορολογικό μέτρο το οποίο επιδιώκει 
να εξασφαλίσει την αποτελεσματική είσπραξη φόρων, 
εκτός εάν το μέτρο αυτό εισάγει αυθαίρετη διάκριση 
έναντι επενδυτή άλλου συμβαλλομένου μέρους ή 
περιορίζει αυθαίρετα τα ευεργετήματα που παρέχονται 
δυνάμει των επενδυτικών διατάξεων της παρούσας συν­
θήκης. 
4. Το άρθρο 29 παράγραφοι 2 έως 6 ισχύει για τα φορο­
λογικά μέτρα, εκτός από εκείνα που αφορούν τη φορολό­
γηση εισοδήματος ή κεφαλαίου. 
5. α) Το άρθρο 13 ισχύει για τη φορολογία. 
β) Οποτεδήποτε ανακύπτει θέμα δυνάμει του άρθρου 13, 
και εφόσον αυτό αφορά το κατά πόσον ένας φόρος 
συνιστά απαλλοτρίωση ή το κατά πόσον ένας φόρος ο 
οποίος εικάζεται ότι συνιστά απαλλοτρίωση εισάγει 
διακρίσεις, ισχύουν οι ακόλουθες διατάξεις: 
ί) ο επενδυτής ή το συμβαλλόμενο μέρος που δια­
τείνεται ότι πρόκειται για απαλλοτρίωση, παρα­
πέμπει το θέμα του κατά πόσον το μέτρο αυτό 
συνιστά ή όχι απαλλοτρίωση ή εισάγει διακρίσεις 
στις αρμόδιες φορολογικές αρχές. Σε περίπτωση 
που ο επενδυτής ή το συμβαλλόμενο μέρος δεν 
προβούν στην εν λόγω παραπομπή, τα όργανα που 
είναι αρμόδια για την επίλυση διαφορών, σύμ­
φωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 2 στοιχείο γ) ή 
το άρθρο 27 παράγραφος 2, παραπέμπουν το θέμα 
στις σχετικές αρμόδιες φορολογικές αρχές· 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/37 
ii) οι αρμόδιες φορολογικές αρχές προσπαθούν να 
επιλύσουν τα παραπεμφθέντα ζητήματα εντός 
χρονικής περιόδου έξι μηνών από την παραπομπή. 
'Οταν πρόκειται για θέματα μη εισαγωγής δια­
κρίσεων, οι αρμόδιες φορολογικές αρχές εφαρμό­
ζουν τις διατάξεις περί μη διακρίσεων της οικείας 
φορολογικής σύμβασης ή, εάν η εν λόγω σύμβαση 
δεν περιέχει τέτοιες διατάξεις που να είναι δυνατό 
να εφαρμοσθούν για το φόρο αυτό ή εάν δεν 
ισχύει καμία τέτοια φορολογική σύμβαση μεταξύ 
των ενδιαφερόμενων συμβαλλομένων μερών, 
εφαρμόζουν τις αρχές περί μη διακρίσεων βάσει 
της πρότυπης φορολογικής σύμβασης του οργανι­
σμού για την Οικονομική Συνεργασία και Ανά­
πτυξη για το εισόδημα και το κεφάλαιο-ή του συνολικού κεφαλαίου ή επί στοιχείων αυτών, 
συμπεριλαμβανόμενων των φόρων επί προϊόντων 
εκποίησης ακινήτων, των φόρων ακινήτου περιουσίας, 
των φόρων κληρονομΙας και δωρεών ή των κατ' ουσίαν 
παρομοίων φόρων, των φόρων επί του συνολικού ποσού 
μισθών ή ημερομισθίων καταβαλλομένων από τις επιχει­
ρήσεις, καθώς και των φόρων υπεραξίας καφαλαίου-
γ) ως «αρμόδια φορολογική αρχή» νοείται η αρχή που είναι 
αρμόδια, δυνάμει συμφωνίας αποφυγής της διπλής φορο­
λογίας μεταξύ συμβαλλομένων μερών ή, εφόσον δεν 
ισχύει τέτοια συμφωνία, ο υπουργός ή το υπουργείο 
οικονομικών ή οι εξουσιοδοτημένοι εκπρόσωποι τους· 
iii) τα όργανα που είναι αρμόδια για την επίλυση δια­
φορών δυνάμει του άρθρου 26 παράγραφος 2 
στοιχείο γ) ή του άρθρου 27 στοιχείο α) μπορούν 
να λαμβάνουν υπόψη τυχόν πορίσματα στα οποία 
έχουν καταλήξει οι αρμόδιες φορολογικές αρχές 
ως προς το εάν τό μέτρο συνιστά ή όχι απαλλο­
τρίωση. Τα όργανα αυτά οφείλουν να λαμβάνουν 
υπόψη τυχόν πορίσματα στο οποία έχουν κατα­
λήξει οι αρμόδιες φορολογικές αρχές στην εξά­
μηνη περίοδο που αναφέρεται στο στοιχείο β) 
σημείο ii) όσον αφορά το κατά πόσον ο φόρος 
εισάγει διακρίσεις. Τα εν λόγω όργανα πρέπει 
επίσης να λαμβάνουν υπόψη τυχόν πορίσματα στα 
οποία έχουν καταλήξει οι αρμόδιες φορολογικές 
αρχές μετά την παρέλευση της εξάμηνης περιόδου-
iv) η παρέμβαση των αρμόδιων φορολογικών αρχών 
μετά την παρέλευση της εξάμηνης περιόδου που 
αναφέρεται στο στοιχείο β) σημείο ii), δεν πρέπει 
να έχει σε καμία περίπτωση ως αποτέλεσμα την 
καθυστέρηση των διαδικασιών βάσει των άρθρων 
26 και 27. 
6. Προς αποφυγήν αμφιβολιών, το άρθρο 14 δεν 
περιορίζει το δικαίωμα συμβαλλομένου μέρους να επιβάλλει 
ή να εισπράττει φόρους μέσω παρακράτησης ή άλλων 
μέσων. 
7. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου: 
α) ο όρος «φορολογικό μέτρο» περιλαμβάνει: δ) προς αποφυγήν αμφιβολιών, οι όροι «φορολογικές διατά­
ξεις» και «φόροι» δεν περιλαμβάνουν τους τελωνειακούς 
δασμούς. 
Άρ&ρο 22 
Κρατικές επιχειρήσεις και επιχειρήσεις με ειδικά προνόμια 
1. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος διασφαλίζει ότι οποιαδή­
ποτε κρατική επιχείρηση, την οποία διατηρεί ή ιδρύει, ασκεί 
τις δραστηριότητες της όσον αφορά την πώληση αγαθών ή 
την παροχή υπηρεσιών στην επικράτεια του κατά τρόπο 
σύμφωνο προς τις υποχρεώσεις του συμβαλλομένου μέρους 
βάσει του μέρους III της παρούσας συνθήκης. 
2. Κανένα συμβαλλόμενο μέρος δεν ενθαρρύνει, ούτε 
απαιτεί από μια κρατική επιχείρηση να ασκεί τις δραστη­
ριότητες της στην επικράτεια του κατά τρόπο που δεν συμ­
βιβάζεται με τις υποχρεώσεις του συμβαλλομένου μέρους 
βάσει άλλων διατάξεων της παρούσας συνθήκης. 
3. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος μεριμνά ώστε, εάν ιδρύει ή 
διατηρεί φορέα και αναθέτει στον φορέα αυτό κανονι­
στικές, διοικητικές ή άλλες κυβερνητικές εξουσίες, να ασκεί 
ο φορέας αυτός τις εν λόγω εξουσίες κατά τρόπο σύμφωνο 
προς τις υποχρεώσεις του συμβαλλομένου μέρους βάσει της 
παρούσας συνθήκης. 
ί) τις φορολογικές διατάξεις του εθνικού δικαίου του 
συμβαλλομένου μέρους ή μιας πολιτικής του υποδι­
αίρεσης ή ενός οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης 
και 
ii) τις φορολογικές διατάξεις κάθε σύμβασης για την 
αποφυγή της διπλής φορολογίας ή κάθε διεθνούς συμ­
φωνίας ή διακανονισμού που δεσμεύει το συμβαλλό­
μενο μέρος-
ως φόροι εισοδήματος ή κεφαλαίου θεωρούνται όλοι οι 
φόροι που επιβάλλονται επί του συνολικού εισοδήματος 4. Κανένα συμβαλλόμενο μέρος δεν ενθαρρύνει, ούτε 
απαιτεί από οποιοδήποτε φορέα στον οποίο παραχωρεί 
αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα, να ασκεί τις δραστηριό­
τητες του στην επικράτεια του με τρόπο που δεν συμβιβά­
ζεται με τις υποχρεώσεις του συμβαλλομένου μέρους βάσει 
της παρούσας συνθήκης. 
5. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ο όρος 
«φορέας» καλύπτει οποιαδήποτε επιχείρηση, υπηρεσία ή 
άλλον οργανισμό ή πρόσωπο. 
Αριθ. L 380/38 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
Άρ&ρο 23 
Τήρηση των διατάξεων από αρχές κατώτερες των εθνικών νομικώς μειονεκτούντα άτομα ή ομάδες και τα οποία 
κοινοποιούνται σχετικά στη Γραμματεία, υπό την προϋ­
πόθεση ότι τα μέτρα αυτά: 
1. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος είναι πλήρως υπεύθυνο, 
βάσει της παρούσας συνθήκης, για την τήρηση όλων των 
διατάξεων της συνθήκης και λαμβάνει τα εύλογα μέτρα που 
έχει στην διάθεση του για να εξασφαλίσει την τήρηση στην 
επικράτεια του των εν λόγω διατάξεων από τις περιφερει­
ακές και τοπικές κυβερνήσεις και αρχές. 
2. Η επίκληση των διατάξεων για την επίλυση των δια­
φορών, που αναφέρονται στα μέρη Π, IV και V της συν­
θήκης, είναι δυνατή για μέτρα που αφορούν την τήρηση της 
παρούσας συνθήκης από ένα συμβαλλόμενο μέρος και τα 
οποία έχουν ληφθεί από περιφερειακές και τοπικές κυβερνή­
σεις και αρχές στην επικράτεια του συμβαλλομένου μέρους. 
Άρ&ρο 24 
Εξαιρέσεις 
1. Το παρόν άρθρο δεν ισχύει για τα άρθρα 12, 13 και 29. Α. δεν έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία 
του συμβαλλομένου μέρους και 
Β. δεν εισάγουν διακρίσεις μεταξύ επενδυτών οποιουδή­
ποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους και επενδυτών 
του εν λόγω συμβαλλομένου μέρους που δεν συγκα­
ταλέγονται σε εκείνους για τους οποίους προ­
ορίζονται τα εν λόγω μέτρα, 
υπό τον όρο ότι τα μέτρα αυτά δεν αποτελούν συγκεκαλυμ­
μένους περιορισμούς των οικονομικών δραστηριοτήτων 
στον ενεργειακό τομέα, ούτε εισάγουν αυθαίρετη ή αδικαιο­
λόγητη διάκριση μεταξύ συμβαλλομένων μερών ή μεταξύ 
επενδυτών ή άλλων ενδιαφερόμενων προσώπων συμβαλλο­
μένων μερών. Τα μέτρα αυτά είναι δεόντως αιτιολογημένα 
και δεν εξουδετερώνουν ούτε θίγουν τα ευεργετήματα τα 
οποία ευλόγως ένα ή περισσότερα από τα λοιπά συμβαλλό­
μενα μέρη ενδέχεται να προσδοκούν δυνάμει της παρούσας 
συνθήκης, πέραν του βαθμού που είναι αυστηρώς απαραί­
τητος για την επίτευξη του δηλωθέντος σκοπού. 
2. Οι διατάξεις της παρούσας συνθήκης πλην: 
α) εκείνων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 και 
β) του σημείου i), του μέρους III της συνθήκης 3. Οι διατάξεις της παρούσας συνθήκης, πλην των αναφε-
ρόμων στην παράγραφο 1, δεν ερμηνεύονται κατά τρόπο 
ώστε να παρεμποδίζεται οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος 
από το να λάβει τα μέτρα που θεωρεί αναγκαία: 
α) για την προστασία των δασικών συμφερόντων του στον 
τομέα της ασφάλειας, περιλαμβανόμενων και εκείνων: 
δεν εμποδίζουν τα συμβαλλόμενα μέρη να λαμβάνουν ή να 
επιβάλλουν μέτρα: i) σχετικά με την προμήθεια ενεργειακών υλών και 
προϊόντων σε μια στρατιωτική μονάδα ή 
i) που είναι απαραίτητα για την προστασία της ζωής ή της 
υγείας των ανθρώπων, των ζώων ή των φυτών-
ii) που απαιτούνται για την απόκτηση ή τη διανομή ενερ­
γειακών υλών και προϊόντων σε περίπτωση ελλιπούς 
εφοδιασμού, ο οποίος οφείλεται σε λόγους που διαφεύ­
γουν του ελέγχου του συμβαλλομένου αυτού μέρους, 
εφόσον τα μέτρα αυτά είναι συνεπή προς τις ακόλουθες 
αρχές: 
Α. ότι όλα τα λοιπά συμβαλλόμενα μέρη δικαιούνται 
ισότιμου μεριδίου από τη διεθνή προσφορά των 
ενεργειακών αυτών υλών και προϊόντων και 
Β. ότι τυχόν μέτρα που αντίκεινται προς τη παρούσα 
συνθήκη θα παύσουν να εφαρμόζονται μόλις εκλεί­
ψουν οι λόγοι που προκάλεσαν τη λήψη τους ή ii) που έχουν ληφθεί σε περίοδο πολέμου, ένοπλης σύ­
γκρουσης ή άλλης κατάστασης έκτακτης ανάγκης 
στις διεθνείς σχέσεις-
β) για την εφαρμογή εθνικών πολιτικών όσον αφορά τη μη 
διάδοση των πυρηνικών όπλων ή άλλων πυρηνικών εκρη­
κτικών μηχανισμών ή απαραίτητων για την εκπλήρωση 
των υποχρεώσεων τους στο πλαίσιο της συμφωνίας για 
τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, των κατευθυ­
ντηρίων γραμμών για τους προμηθευτές πυρηνικών 
όπλων και άλλων διεθνών υποχρεώσεων ή ερμηνευτικών 
δηλώσεων για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων ή 
γ) για τη διατήρηση της δημοσίας τάξεως. 
Τα μέτρα αυτά δεν συνιστούν συγκεκαλυμμένο περιορισμό 
της διαμετακόμισης. 
ίίί) που έχουν ως στόχο να ωφελήσουν επενδυτές ή επενδύ­
σεις, οι οποίοι είναι αυτόχθονες ή κοινωνικώς και οικο-4. Οι διατάξεις της παρούσας συνθήκης βάσει των οποίων 
παραχωρείται μεταχείριση μάλλον ευνοούμενου κράτους 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/39 
δεν υποχρεώνουν κανένα συμβαλλόμενο μέρος να επεκτείνει 
στους επενδυτές άλλου συμβαλλομένου μέρους οποιαδήποτε 
προτιμησιακή μεταχείριση: 
α) που προκύπτει από τη συμμετοχή τους σε μια ζώνη ελεύ­
θερου εμπορίου ή τελωνειακή ένωση ή 
β) που παραχωρείται από διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες 
οικονομικής συνεργασίας μεταξύ κρατών που αποτε­
λούσαν τμήμα της πρώην Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλι­
στικών Δημοκρατιών, εφόσον εκκρεμεί η σύναψη των 
αμοιβαίων οικονομικών σχέσεων μεταξύ τους σε ορι­
στική βάση. 
Άρΰρο 25 
Συμφωνίες οικονομικής ολοκλήρωσης 
1. Οι διατάξεις της παρούσας συνθήκης δεν συνεπάγονται 
υποχρέωση για ένα συμβαλλόμενο μέρος που συμμετέχει σε Συμφωνία Οικονομικής Ολοκλήρωσης (στο εξής αναφέρεται 
ως «ΣΟΟ» να επεκτείνει, μέσω της μεταχείρισης του μάλλον 
ευνοούμενου κράτους, σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος που δεν 
συμμετέχει στην ΣΟΟ, οποιαδήποτε προτιμησιακή μεταχεί­
ριση που εφαρμόζεται μεταξύ των μερών της εν λόγω ΣΟΟ, 
επειδή συμμετέχουν σε αυτήν. 
2. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, με τον όρο 
«ΣΟΟ» νοείται μια συμφωνία που ελευθερώνει σημαντικά, 
μεταξύ άλλων, το εμπόριο και τις επενδύσεις, προβλέποντας 
διατάξεις περί μη εισαγωγής ή κατάργησης κατ' ουσία όλων 
των διακρίσεων μεταξύ των μερών της, μέσω της κατάρ­
γησης των υφισταμένων μέτρων που δημιουργούν δια­
κρίσεις ή/και της απαγόρευσης νέων ή περαιτέρω μέτρων 
που δημιουργούν διακρίσεις, είτε κατά την έναρξη ισχύος 
της συμφωνίας αυτής, είτε βάσει εύλογου χρονοδιαγράμ­
ματος. 
3. Το παρόν άρθρο δεν επηρεάζει την εφαρμογή της 
GATT και των συναφών πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 29. 
ΜΕΡΟΣ V 
ΕΠΙΛΥΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ 
Άρ&ρο 26 
Επίλυση διαφορών μεταξύ επενδυτού και συμβαλλόμενου 
μέρους 
1. Διαφορές μεταξύ ενός συμβαλλομένου μέρους και επεν­
δυτού άλλου οίυμβαλλομένου μέρους όσον αφορά μια επέν­
δυση του τελευταίου στην επικράτεια του πρώτου, οι οποίες 
αφορούν μια εικαζόμενη αθέτηση υποχρέωσης του πρώτου, 
βάσει του μέρους III, επιλύονται, εί δυνατόν, φιλικά. 
2. Εάν οι διαφορές αυτές δεν μπορέσουν να επιλυθούν 
σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1, εντός χρονικής 
περιόδου τριών μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία 
ένα από τα διαφωνούντα μέρη ζήτησε φιλική διευθέτηση, ο 
επενδυτής δύναται να επιλέξει την παραπομπή της διαφοράς 
για επίλυση: 
α) στα δικαστήρια ή στα διοικητικά δικαστήρια του διαφω­
νούντος συμβαλλομένου μέρους-
β) σύμφωνα με κάθε εφαρμοστέα, προηγουμένως συμφωνη­
θείσα διαδικασία επίλυσης διαφορών ή 
γ) σύμφωνα με τις ακόλουθες παραγράφους του παρόντος 
άρθρου. 
3. α) Με την επιφύλαξη μόνον των στοιχείων 6) και γ), 
κάθε συμβαλλόμενο μέρος συναινεί διά της παρούσης 
ανεπιφύλακτα στην παραπομπή μίας διαφοράς σε 
διεθνή διαιτησία ή συνδιαλλαγή, σύμφωνα με τις δια­
τάξεις του παρόντος άρθρου. β) ί)Τα συμβαλλόμενα μέρη που αναφέρονται στο 
παράρτημα ID δεν συναινούν ανεπιφύλακτα για 
την παραπομπή της εν λόγω διαφοράς, όταν ο 
επενδρτής έχει προηγουμένως παραπέμψει τη δια­
φορά βάσει της παραγράφου 2 στοιχείο α) ή β). 
ii) Για λόγους διαφάνειας, κάθε συμβαλλόμενο μέρος 
που αναφέρεται στο παράρτημα ID προβαίνει σε 
γραπτή δήλωση στη Γραμματεία όσον αφορά τις 
σχετικές πολιτικές, πρακτικές και όρους του, όχι 
αργότερα από την ημερομηνία κατάθεσης της 
πράξης κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης του, σύμ­
φωνα με το άρθρο 39, ή την ημερομηνία κατά­
θεσης της πράξης προσχώρησης του, σύμφωνα με 
το άρθρο 41. 
γ) Ένα συμβαλλόμενο μέρος που αναφέρεται στο παράρ­
τημα ΙΑ δεν συναινεί ανεπιφύλακτα για την παρα­
πομπή μιας διαφοράς, όταν αυτή βασίζεται στην 
τελευταία φράση του άρθρου 10 παράγραφος 1. 
4. Σε περίπτωση που ένας επενδυτής επιλέξει να παρα­
πέμψει τη διαφορά για επίλυση βάσει της παραγράφου 2 
στοιχείο γ), ο επενδυτής δηλώνει επίσης εγγράφως ότι 
συναινεί να υποβληθεί η διαφορά: 
α) i) στο διεθνές κέντρο για το διακανονισμό των δια­
φορών εξ επενδύσεων, που έχει ιδρυθεί με τη σύμβαση 
για τη ρύθμιση των σχετιζομένων προς τις επενδύσεις 
διαφορών μεταξύ κρατών και υπηκόων άλλων 
κρατών, που ανοίχτηκε προς υπογραφή στην Ουάσι­
γκτον, στις 18 Μαρτίου 1965 («Σύμβαση ICSID»), 
Αριθ. L 380/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
εφόσον το συμβαλλόμενο μέρος του επενδυτού και το 
διαφωνούν συμβαλλόμενο μέρος έχουν αμφότερα 
προσχωρήσει στη σύμβαση ICSID ή 
ii) Στο διεθνές κέντρο για το διακανονισμό των δια­
φορών εξ επενδύσεων, που έχει ιδρυθεί με τη σύμβαση 
που αναφέρεται στο στοιχείο α) σημείο i), κατ' εφαρ­
μογή των κανόνων που διέπουν την πρόσθετη διευκό­
λυνση για τη διεκπεραίωση προσφυγών από τη γραμ­
ματεία του κέντρου (στο εξής «κανόνες πρόσθετης 
διευκόλυνσης»), εφόσον το συμβαλλόμενο μέρος του 
επενδυτού ή το διαφωνούν συμβαλλόμενο μέρος, όχι 
όμως αμφότερα, έχει προσχωρήσει στη σύμβαση 
ICSID-παρούσας συνθήκης και των εφαρμοστέων κανόνων και 
αρχών του διεθνούς δικαίου. 
7. Ένας επενδυτής, εκτός των φυσικών προσώπων τα 
οποία έχουν την ιθαγένεια ενός διαφωνούντος συμβαλλο­
μένου μέρους κατά την ημερομηνία της γραπτής συναίνεσης, 
που αναφέρεται στην παράγραφο 4, και ο οποίος, πριν από 
την μεταξύ αυτού και του εν λόγω συμβαλλομένου μέρους 
γένεση της διαφοράς, ελέγχεται από επενδυτές άλλου συμ­
βαλλομένου μέρους, θεωρείται, για τους σκοπούς του 
άρθρου 25 παράγραφος 2 στοιχείο β) της σύμβασης ICSID, 
ως «υπήκοος άλλου συμβαλλομένου κράτους» και, για τους 
σκοπούς του άρθρου 1 παράγραφος 6 των κανόνων πρό­
σθετης διευκόλυνσης, υφίσταται μεταχείριση «υπηκόου 
άλλου κράτους». 
β) σε ένα μοναδικό διαιτητή ή ad hoc διαιτητικό δικα­
στήριο, που συνιστάται σύμφωνα με τους κανόνες περί 
διαιτησίας της επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για το 
διεθνές εμπορικό δίκαιο (στο εξής «UNCITRAL») ή 
γ) σε διαιτησία ενώπιον του ινστιτούτου διαιτησίας του 
Εμπορικού Επιμελητηρίου της Στοκχόλμης. 
5. α) Η συναίνεση που προβλέπεται στην παράγραφο 3, 
καθώς επίσης και η γραπτή συναίνεση του επενδυτή 
που παρέχεται σύμφωνα με την παράγραφο 4, θεω­
ρείται ότι πληροί τις απαιτήσεις όσον αφορά: 8. Οι διαιτητικές αποφάσεις, οι οποίες μπορεί να προβλέ­
πουν και την καταβολή τόκων, είναι τελικές και δεσμευτικές 
για τα διαφωνούντα μέρη. Μια διαιτητική απόφαση σχετικά 
με μέτρο κυβέρνησης ή αρχής κατώτερης της εθνικής του 
διαφωνούντος συμβαλλομένου μέρους προβλέπει ότι το συμ­
βαλλόμενο μέρος μπορεί να καταβάλλει χρηματική αποζη­
μίωση αντί οποιασδήποτε άλλης επανόρθωσης. Κάθε συμ­
βαλλόμενο μέρος εκτελεί αμελλητί της αποφάσεις αυτές και 
φροντίζει για την αποτελεσματική επιβολή τους στην επι­
κράτεια του. 
Άρ&ρο 27 
Επίλυση διαφορών μεταξύ συμβαλλομένων μερών 
i) τη γραπτή συναίνεση των διαφωνούντων μερών, 
για τους σκοπούς του κεφαλαίου II της σύμβασης 
ISCID και για τους σκοπούς των κανόνων πρό­
σθετης διευκόλυνσης-
ii) τη γραπτή συμφωνία για τους σκοπούς του 
άρθρου II της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για 
την αναγνώριση και την εκτέλεση διαιτητικών 
αποφάσεων, η οποία έγινε στη Νέα Υόρκη στις 10 
Ιουνίου 1958 (στο εξής «σύμβαση της Νέας 
Υόρκης» και 
iii) «τα μέρη μιας σύμβασης (που) συμφώνησαν 
εγγράφως» για τους σκοπούς του άρθρου 1 των 
κανόνων διαιτησίας της UNCITRAL. 
β) Κάθε διαιτησία δυνάμει του παρόντος άρθρου πραγ­
ματοποιείται, κατόπιν αιτήματος οποιουδήποτε δια­
φωνούντος μέρους, σε κράτος που είναι μέρος της 
σύμβασης της Νέας Υόρκης. Οι αιτήσεις που υποβάλ­
λονται σε διαιτησία βάσει των ανωτέρω θεωρείται ότι 
προκύπτουν από εμπορική σχέση ή συναλλαγή, για 
τους σκοπούς του άρθρου Ι της εν λόγω σύμβασης. 1. Τα συμβαλλόμενα μέρη επιδιώκουν να επιλύουν τις 
διαφορές σχετικά με την εφαρμογή ή την ερμηνεία της 
παρούσας συνθήκης διά της διπλωματικής οδού. 
2. Εάν η διαφορά δεν έχει επιλυθεί σύμφωνα με την 
παράγραφο 1 εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, και 
εκτός εάν η παρούσα συνθήκη προβλέπει άλλως ή υπάρχει 
άλλη γραπτή συμφωνία μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, 
ή το θέμα αφορά την εφαρμογή ή ερμηνεία του άρθρου 6 
ή του άρθρου 19 ή, για τα συμβαλλόμενα μέρη που απα­
ριθμούνται στο παράρτημα Α, την τελευταία πρόταση του 
άρθρου 10 παράγραφος 1, κάθε συμβαλλόμενο μέρος 
δύναται, μετά από γραπτή προειδοποίηση προς το άλλο δια­
φωνούν μέρος, να παραπέμψει το θέμα σε ad hoc διαιτητικό 
δικαστήριο δυνάμει του παρόντος άρθρου. 
3. Αυτό το ad hoc διαιτητικό δικαστήριο συνιστάται ως 
ακολούθως: 
α) το συμβαλλόμενο μέρος που κινεί τη διαδικασία 
διορίζει ένα μέλος του δικαστηρίου και ενημερώνει το 
άλλο διάδικο συμβαλλόμενο μέρος σχετικά με το διο­
ρισμό αυτό, εντός 30 ημερών από την παραλαβή της 
προειδοποίησης, που αναφέρεται στην παράγραφο 2, 
από το άλλο συμβαλλόμενο μέρος-
6. Το δικαστήριο που συνιστάται δυνάμει της πάρα- β) 
γράφου 4 αποφαίνεται επί της διαφοράς βάσει της εντός 60 ημερών από την παραλαβή της γραπτής προει­
δοποίησης που αναφέρεται στην παράγραφο 2, το άλλο 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/41 
διάδικο συμβαλλόμενο μέρος διορίζει ένα μέλος. Εάν ο 0 
διορισμός δεν πραγματοποιηθεί εντός της προβλεπο­
μένης προθεσμίας, το συμβαλλόμενο μέρος που κίνησε 
τη διαδικασία μπορεί, εντός 90 ημερών από την παρα­
λαβή της γραπτής προειδοποίησης που αναφέρεται στην 
παράγραφο 2, να ζητήσει να πραγματοποιηθεί ο διορι- η) 
σμός σύμφωνα με το στοιχείο δ)· το δικαστήριο εκδικάζει τη διαφορά βάσει της 
παρούσας συνθήκης και των εφαρμοστέων κανόνων και 
αρχών του διεθνούς δικαίου-
η διαιτητική απόφαση είναι τελική και δεσμευτική για 
τα διάδικα συμβαλλόμενα μέρη· 
γ) τότε, ένα τρίτο μέλος, που πρέπει να είναι υπήκοος ή 
πολίτης διαδίκου συμβαλλομένου μέρους, διορίζεται 
μεταξύ των διαφωνούντων συμβαλλομένων μερών. Το 
εν λόγω μέλος προεδρεύει του δικαστηρίου. Εάν, εντός 
150 ημερών από την παραλαβή της προβλεπόμενης στην 
παράγραφο 2 προειδοποίησης, τα συμβαλλόμενα μέρη 
δεν καταλήξουν σε συμφωνία για το διορισμό ενός 
τρίτου μέλους, ο διορισμός αυτός διενεργείται, σύμ­
φωνα με το στοιχείο δ), μετά από αίτηση οποιουδήποτε 
εκ των συμβαλλομένων μέρων, υποβαλλόμενη εντός 180 
ημερών από την παραλαβή της εν λόγω προειδο­
ποίησης· 
δ) οι διορισμοί που ζητείται να πραγματοποιηθούν σύμ­
φωνα με την παράγραφο αυτή διενεργούνται από τον 
Γενικό Γραμματέα του Διαρκούς Δικαστηρίου Διεθνούς 
Διαιτησίας, εντός 30 ημερών από την παραλαβή της 
σχετικής αίτησης. Εάν ο γενικός γραμματέας κωλύεται 
να ασκήσει το εν λόγω καθήκον, οι διορισμοί γίνονται 
από τον πρώτο γραμματέα του Προεδρείου, και εάν ο 
τελευταίος κωλύεται να ασκήσει το εν λόγω καθήκον, 
οι διορισμοί γίνονται από τον αρχαιότερο αναπληρωτή· 
ε) κατά τους διορισμούς που διενεργούνται σύμφωνα με 
τα στοιχεία α) έως δ), λαμβάνονται υπόψη τα προσόντα 
και η εμπειρία των υποψηφίων μελών, ιδίως επί 
θεμάτων της παρούσας συνθήκης· 
στ) πλην αντιθέτου συμφωνίας μεταξύ των συμβαλλομένων 
μερών, εφαρμόζονται οι περί διαιτησίας κανόνες της 
UNCITRAL, τροποποιημένοι, ενδεχομένως, από τα διά­
δικα συμβαλλόμενα μέρη ή τους διαιτητές. Το δικα­
στήριο αποφασίζει με πλειοψηφία των μελών του· θ) όταν, σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου, ένα 
μέτρο μιας περιφερειακής ή τοπικής κυβέρνησης ή 
αρχής εντός της επικράτειας ενός συμβαλλομένου 
μέρους που αναφέρεται στο μέρος Ι του παραρτήμα­
τος Ρ, αντίκειται προς την παρούσα συνθήκη, οποιοσ­
δήποτε εκ των δύο διαδίκων δύναται να επικαλεσθεί τις 
διατάξεις του μέρους II του παραρτήματος Ρ-
τα έξοδα του δικαστηρίου, περιλαμβανομένης και της 
αμοιβής των μελών του, βαρύνουν κατ' ισομοιρία τα 
διάδικα συμβαλλόμενα μέρη. Εντούτοις, το δικαστήριο 
είναι ελεύθερο να διατάξει ότι ένα από τα διάδικα συμ­
βαλλόμενα μέρη θα καταβάλει μεγαλύτερο τμήμα των 
εξόδων· 
ια) πλην αντιθέτου συμφωνίας μεταξύ των διαδίκων συμ­
βαλλομένων μέρων, το δικαστήριο εδρεύει στη Χάγη 
και χρησιμοποιεί τα κτήρια και τις εγκαταστάσεις του 
Διαρκούς Διαιτητικού Δικαστηρίου-
ιβ) αντίγραφο της απόφασης κατατίθεται στη Γραμματεία, 
η οποία και την καθιστά ευρέως διαθέσιμη. 
Άρ&ρο 28 
Μη εφαρμογή του άρθρου 27 σε ορισμένες διαφορές 
Διαφορά μεταξύ συμβαλλομένων μέρων όσον αφορά την 
εφαρμογή ή την ερμηνεία του άρθρου 5 ή του άρθρου 29 δεν 
επιλύεται δυνάμει του άρθρου 27, πλην αντιθέτου συμ­
φωνίας μεταξύ των διαδίκων συμβαλλομένων μερών. 
ΜΕΡΟΣ VI 
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρΰρο 29 
Προσωρινές διατάξεις σχετικά με θέματα που αφορούν το 
εμπόριο 
1. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου ισχύουν για το 
εμπόριο ενεργειακών υλών και προϊόντων, εφόσον οποιοδή­
ποτε συμβαλλόμενο μέρος δεν είναι μέλος της GATT και 
των συναφών πράξεων. α) Το εμπόριο ενεργειακών υλών και προϊόντων μεταξύ 
των συμβαλλομένων μερών, ένα τουλάχιστον εκ των 
οποίων δεν είναι μέλος της GATT ή σχετικής συνα­
φούς πράξης, διέπεται, υπό την επιφύλαξη των στοι­
χείων β) και γ) και των εξαιρέσεων και κανόνων που 
προβλέπονται στο παράρτημα Γ, από τις διατάξεις της 
GATT 1947 και των συναφών πράξεων, οι οποίες 
άρχισαν να ισχύουν την 1η Μαρτίου 1994 και εφαρ­
μόζονται μεταξύ τους, όσον αφορά τις ενεργειακές 
Αριθ. L 380/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
ύλες και προϊόντα, από τα μέλη της GATT 1994, ως 
εάν όλα τα συμβαλλόμενα μέρη να ήταν μέλη της 
GATT 1994 και των συναφών πράξεων. 
Αντιθέτως, το εν λόγω εμπόριο ενός συμβαλλομένου 
μέρους που είναι κράτος το οποίο αποτελούσε τμήμα 
της πρώην Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημο­
κρατιών μπορεί να διέπεται, με την επιφύλαξη των 
διατάξεων του παραρτήματος TFU, από συμφωνία 
μεταξύ δύο ή περισσοτέρων εκ των εν λόγω κρατών, 
έως την 1η Δεκεμβρίου 1999 ή την ημερομηνία 
ένταξης αυτού του συμβαλλόμενου μέρους στη GATT, 
αναλόγως του ποια από αυτές είναι προγενέστερη. εκτός από εκείνες τις διατάξεις της GATT 1947 και των 
συναφών πράξεων που απαριθμούνται στο παράρτημα G, 
καθώς και τις αντίστοιχες διατάξεις της GATT 1994 και 
των συναφών πράξεων ή 
β) έχει κοινοποιήσει στη Γραμματεία, στον μεγαλύτερο 
δυνατό βαθμό που επιτρέπουν οι νομοθετικές του διαδι­
κασίες, την πρόταση του για την εν λόγω αύξηση, έχει 
δώσει σε άλλα ενδιαφερόμενα συμβαλλόμενα μέρη 
λογικές δυνατότητες διαβουλεύσεων όσον αφορά την 
πρόταση του και έχει λάβει υπόψη ενδεχόμενες παρατη­
ρήσεις που έχουν διατυπώσει τα εν λόγω συμβαλλόμενα 
μέρη. 
γ) Όσον αφορά το εμπόριο μεταξύ δύο οποιωνδήποτε 
μελών της GATT, το στοιχείο α) δεν ισχύει εάν οποι­
οδήποτε εκ των δύο μερών δεν είναι μέλος της GATT 
1947. 
3. Κάθε υπογράφων την παρούσα συνθήκη, καθώς και 
κάθε κράτος ή οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολο­
κλήρωσης που προσχωρεί σε αυτή, καταθέτει στη Γραμ­
ματεία, κατά την ημερομηνία υπογραφής ή κατάθεσης της 
πράξης προσχώρησης του, κατάλογο όλων των δασμών και 
άλλων επιβαρύνσεων που επιβάλλονται στις ενεργειακές 
ύλες και προϊόντα κατά την εισαγωγή ή εξαγωγή, γνωστο­
ποιώντας το επίπεδο των εν λόγω δασμών και επιβαρύνσεων 
κατά την εν λόγω ημερομηνία υπογραφής ή κατάθεσης. 
Τυχόν μεταβολές των εν λόγω δασμών ή άλλων επιβαρύν­
σεων κοινοποιούνται στη Γραμματεία, η οποία ενημερώνει 
τα συμβαλλόμενα μέρη σχετικά. 
4. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος επιδιώκει να μην αυξήσει 
τους δασμούς ή τις λοιπές επιβαρύνσεις που επιβάλλονται 
κατά την εισαγωγή ή εξαγωγή: 6. Οι υπογράφοντες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να 
αρχίσουν διαπραγματεύσεις πριν από την 1η Ιανουαρίου 
1995, με σκοπό να καταλήξουν πριν από την 1η Ιανουαρίου 
1998, ανάλογα με τις διάφορες εξελίξεις του παγκόσμιου 
εμπορικού συστήματος, σε ένα κείμενο για την τροποποίηση 
της παρούσας συνθήκης, το οποίο, με την επιφύλαξη των 
διατάξεων που θα ορίζονται σε αυτή, θα δεσμεύει κάθε συμ­
βαλλόμενο μέρος να μην αυξήσει τους εν λόγω δασμούς ή 
επιβαρύνσεις πέραν του επιπέδου που θα ορίζει η εν λόγω 
τροποποίηση. 
7. Το παράρτημα D ισχύει για τις διαφορές σχετικά με 
την τήρηση των διατάξεων που εφαρμόζονται στις εμπο­
ρικές συναλλαγές βάσει του παρόντος άρθρου και, εκτός 
εάν αμφότερα τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνήσουν διαφο­
ρετικά, για τις διαφορές σχετικά με την τήρηση του άρθρου 
5 μεταξύ συμβαλλομένων μέρων από τα οποία ένα τουλάχι­
στον δεν είναι μέλος της GATT, πλην της περιπτώσεως που 
το παράρτημα D δεν ισχύει για τυχόν διαφορά μεταξύ συμ­
βαλλομένων μερών, που προκύπτει κυρίως από συμφωνία η 
οποία: 
α) στην περίπτωση εισαγωγής ενεργειακών υλών και προ­
ϊόντων, τα οποία περιγράφονται στο μέρος Ι του πίνακα 
που αφορά το συμβαλλόμενο μέρος που αναφέρεται στο 
άρθρο II της GATT, πέραν του επιπέδου που αναφέρεται 
στον εν λόγω πίνακα, εάν το συμβαλλόμενο μέρος είναι 
μέλος της GATT-
β) στην περίπτωση εξαγωγής ενεργειακών υλών και προ­
ϊόντων, καθώς και στην περίπτωση εισαγωγής τους, εάν 
το συμβαλλόμενο μέρος δεν είναι μέλος της GATT, πέραν 
του επιπέδου που κοινοποιήθηκε πλέον πρόσφατα στη 
Γραμματεία, εκτός εάν αυτό επιτρέπεται από τις διατά­
ξεις που εφαρμόζονται βάσει της παραγράφου 2 στοι­
χείο α). 
5. Ένα συμβαλλόμενο μέρος δύναται να αυξήσει τους εν 
λόγω δασμούς ή λοιπές επιβαρύνσεις πέραν του επιπέδου 
που αναφέρεται στην παράγραφο 4, μόνον εάν: 
α) στην περίπτωση δασμών ή άλλων επιβαρύνσεων που 
εισπράττονται κατά την εισαγωγή, η ενέργεια αυτή δεν 
είναι ασυμβίβαστη με τις ισχύουσες διατάξεις της GATT, α) έχει κοινοποιηθεί σύμφωνα με τις λοιπές απαιτήσεις της 
παραγράφου 2 στοιχείο β) και του παραρτήματος TFU 
και πληροί τις απαιτήσεις αυτές ή 
β) εγκαθιδρύει ζώνη ελεύθερων συναλλαγών ή τελωνειακή 
ένωση, όπως περιγράφεται στο άρθρο XXIV της GATT. 
Άρ&ρο 30 
Εξελίξεις στις διεθνείς εμπορικές ρυθμίσεις 
Τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση, υπό 
το φως των αποτελεσμάτων των πολυμερών εμπορικών δια­
πραγματεύσεων του Γύρου της Ουρουγουάης, που περιλαμ­
βάνονται κυρίως στη σχετική τελική πράξη, η οποία έγινε 
στο Μαρακές, στις 15 Απριλίου 1994, να αρχίσουν να εξετά­
ζουν, το αργότερο εώς την 1η Ιουλίου 1995 ή τη θέση σε 
ισχύ της παρούσας συνθήκης, οποιαδήποτε από αυτές είναι 
μεταγενέστερη, κατάλληλες τροποποιήσεις της παρούσας 
συνθήκης, με σκοπό την έγκριση των τροποποιήσεων αυτών 
από τη Διάσκεψη του Χάρτη. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/43 
Αράρο 31 
Εξοπλισμός σχετικός με την ενέργεια 
Κατά την πρώτη συνεδρίαση της, η προσωρινή Διάσκεψη 
του Χάρτη θα αρχίσει να εξετάζει τη συμπερίληψη σχετικού 
με την ενέργεια εξοπλισμού στις εμπορικές διατάξεις της 
παρούσας συνθήκης. 
Αράρο 32 
Μεταβατικές διατάξεις 
1. Δεδομένου ότι απαιτείται χρόνος για την προσαρμογή 
στις απαιτήσεις της οικονομίας της αγοράς, τα συμβαλλό­
μενα μέρη που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Τ μπορούν 
να αναστέλλουν προσωρινά την πλήρη τήρηση των υπο­
χρεώσεων τους, οι οποίες απορρέουν από μία ή περισσό­
τερες από τις ακόλουθες διατάξεις της παρούσας συνθήκης, 
με την επιφύλαξη των όρων των παραγράφων 3 έως 6: 
Άρθρο 6 παράγραφοι 2 και 5 
Άρθρο 7 παράγραφος 4 
Άρθρο 9 παράγραφος 1 
Άρθρο 10 παράγραφος 7 — ειδικά μέτρα 
Άρθρο 14 παράγραφος 1 στοιχείο δ) — αφορά μόνον τη 
μεταφορά αδαπάνητων αποδοχών 
Άρθρο 20 παράγραφος 3 
Άρθρο 22 παράγραφοι 1 και 3 τις σχετικές υποχρεώσεις τους έως την 1η Ιουλίου 2001. Σε 
περίπτωση που ένα συμβαλλόμενο μέρος θεωρήσει 
αναγκαίο, λόγω εξαΨετικων περιστάσεων, να ζητήσει είτε 
την παράταση της περιόδου της εν λόγω προσωρινής ανα­
στολής, είτε την καθιέρωση οποιασδήποτε περαιτέρω προ­
σωρινής αναστολής που δεν προβλεπόταν προηγουμένως 
στο παράρτημα Τ, η απόφαση για το αίτημα τροποποίησης 
του παραρτήματος Τ λαμβάνεται από τη Διάσκεψη του 
Χάρτη. 
4. Ένα συμβαλλόμενο μέρος το οποίο έχει επικαλεσθεί 
μεταβατικές διατάξεις κοινοποιεί στη Γραμματεία τουλάχι­
στον μία φορά κάθε 12 μήνες: 
α) την εφαρμογή τυχόν μέτρων που παρατίθενται στο 
παράρτημα Τ και τη γενική πρόοδο ως προς την πλήρη 
τήρηση των υποχρεώσεων του· 
β) την πρόοδο που προβλέπει ότι θα πραγματοποιήσει κατά 
τους επόμενους 12 μήνες ως προς την πλήρη τήρηση των 
υποχρεώσεων του, τυχόν προβλήματα τα οποία προ­
βλέπει και τις προτάσεις του για την αντιμετώπιση των 
προβλημάτων αυτών-
γ) την ανάγκη τεχνικής βοήθειας για τη διευκόλυνση της 
ολοκλήρωσης των σταδίων που εκτίθενται στο παράρ­
τημα Τ, η οποία είναι απαραίτητη για την πλήρη εφαρ­
μογή της παρούσας συνθήκης, ή την αντιμετώπιση τυχόν 
προβλημάτων που κοινοποιούνται σύμφωνα με το 
στοιχείο 6), καθώς και για την προώθηση άλλων απα­
ραίτητων μεταρρυθμίσεων προς την κατεύθυνση της 
αγοράς και του εκσυγχρονισμού του ενεργειακού του 
τομέα· 
δ) οποιαδήποτε ενδεχόμενη ανάγκη υποβολής αιτήματος 
του είδους που αναφέρεται στην παράγραφο 3. 
2. Άλλα συμβαλλόμενα μέρη βοηθούν ένα συμβαλλόμενο 
μέρος, το οποίο έχει αναστείλει την πλήρη τήρηση των υπο­
χρεώσεων του δυνάμει της παραγράφου 1, να επιτύχει τους 
όρους υπό τους οποίους μπορεί να δοθεί τέλος στην ανα­
στολή αυτή. Η εν λόγω βοήθεια μπορεί να δίδεται σε οποια­
δήποτε μορφή· τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη θεωρούν απο­
τελεσματικότερη για την ανταπόκριση στις ανάγκες που 
κοινοποιούνται δυνάμει της παράγραφος 4 στοιχείο γ), 
συμπεριλαμβανομένης, όπου ενδείκνυται, της προσφυγής σε 
διμερείς ή πολυμερείς διακανονισμούς. 
3. Οι εφαρμοστέες διατάξεις, τα στάδια έως την πλήρη 
εφαρμογή κάθε διάταξης, τα ληπτέα μέτρα και η ημερο­
μηνία ή, κατ' εξαίρεση, η συγκυρία κατά την οποία ολοκλη­
ρώνεται κάθε στάδιο και λαμβάνεται κάθε μέτρο, παρα­
τίθενται, για κάθε συμβαλλόμενο μέρος, το οποίο επικα­
λείται μεταβατικές διατάξεις, στο παράρτημα Τ. Κάθε ένα 
από αυτά τα συμβαλλόμενα μέρη λαμβάνει το αναφερόμενο 
μέτρο έως την ημερομηνία που προβλέπεται στο παράρ­
τημα Τ για τη σχετική διάταξη και στάδιο. Τα συμβαλλό­
μενα μέρη, τα οποία έχουν αναστείλει προσωρινά την πλήρη 
τήρηση των υποχρεώσεων τους δυνάμει της παραγράφου 1, 
αναλαμβάνουν τη δέσμευση να συμμορφωθούν πλήρως προς 5. Η Γραμματεία: 
α) διανέμει σε όλα τα συμβαλλόμενα μέρη τις κοινοποιή­
σεις που ανφέρονται στην παράγραφο 4· 
6) διανέμει και προωθεί ενεργά, βάσει, όπου ενδείκνυται, 
ρυθμίσεων άλλων διεθνών οργανισμών, την αντιστοιχία 
των αναγκών και των προσφορών τεχνικής βοήθειας που 
αναφέρεται στην παράγραφο 2 και στην παράγραφο 4 
στοιχείο γ)· 
γ) διανέμει σε όλα τα συμβαλλόμενα μέρη, κατά το τέλος 
κάθε εξαμήνου, σύνοψη όλων των κοινοποιήσεων που 
έγιναν βάσει της παραγράφου 4 στοιχείο α) ή δ). 
6. Η Διάσκεψη του Χάρτη εξετάζει σε ετήσια βάση την 
πρόοδο που έχουν σημειώσει τα συμβαλλόμενα μέρη όσον 
αφορά την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου 
και την αντιστοιχία των αναγκών και των προσφορών 
τεχνικής βοήθειας που αναφέρεται στην παράγραφο 2 και 
στην παράγραφο 4 στοιχείο γ). Κατά την εξέταση αυτή, 
μπορεί να αποφασίσει να αναλάβει κατάλληλη δράση. 
Αριθ. L 380/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
ΜΕΡΟΣ VII 
ΔΙΑΡΘΩΉΚΑ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 
Άραρο 33 
Πρωτόκολλα και δηλώσεις του Χάρτη Ενέργειας 
1. Η Διάσκεψη του Χάρτη μπορεί να επιτρέπει τη δια­
πραγμάτευση ορισμένων πρωτοκόλλων ή δηλώσεων του 
Χάρτη Ενέργειας, προκειμένου να επιδιωχθεί η επίτευξη των 
στόχων και των αρχών του Χάρτη. 
2. Κάθε υπογράφον μέρος του Χάρτη μπορεί να συμμετά­
σχει στις εν λόγω διαπραγματεύσεις. 
3. Ένα κράτος ή ένας οργανισμός περιφερειακής οικονο­
μικής ολοκλήρωσης δεν μπορεί να καταστεί συμβαλλόμενο 
μέρος ενός πρωτοκόλλου ή δήλωσης, εκτός εάν είναι, ή 
καταστεί ταυτόχρονα, υπογράφον μέρος του Χάρτη και 
συμβαλλόμενο μέρος της παρούσας συνθήκης. 
4. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3 και της παρα­
γράφου 6 στοιχείο α), οι τελικές διατάξεις που ισχύουν για 
ένα πρωτόκολλο ορίζονται στο πρωτόκολλο αυτό. 
5. Ένα πρωτόκολλο εφαρμόζεται μόνον για τα συμβαλλό­
μενα μέρη τα οποία συμφωνούν να δεσμεύονται από αυτό 
και δεν παρεκκλίνει από τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις 
των συμβαλλομένων μερών που δεν είναι μέρη του πρωτο­
κόλλου αυτού. 
6. α) Ένα πρωτόκολλο μπορεί να αναθέτει καθήκοντα στη 
Διάσκεψη του Χάρτη και στη Γραμματεία, υπό τον 
όρο ότι η εν λόγω ανάθεση δεν μπορεί να γίνει με 
τροποποίηση ενός πρωτοκόλλου, εκτός εάν η τροπο­
ποίηση αυτή εγκρίνεται από τη Διάσκεψη του Χάρτη, 
έγκριση που δεν υπόκειται σε διατάξεις του πρωτο­
κόλλου θεσπιζόμενες βάσει του στοιχείου β). 
β) Ένα πρωτόκολλο, στο οποίο προβλέπεται η λήψη απο­
φάσεων από τη Διάσκεψη του Χάρτη, μπορεί, με την 
επιφύλαξη του στοιχείου α), να προβλέπει όσον 
αφορά τις αποφάσεις αυτές: 
i) κανόνες ψηφοφορίας διαφορετικούς από εκείνους 
που ορίζονται στο άρθρο 36· 
ii) ότι μόνον τα μέρη του πρωτοκόλλου θεωρούνται 
συμβαλλόμενα μέρη για τους σκοπούς του άρθρου 
36 ή έχοντα δικαίωμα ψήφου βάσει των κανόνων 
που προβλέπονται στο πρωτόκολλο. 
Άρ&ρο 34 
Διάσκεψη του Χάρτη Ενέργειας 
1. Τα συμβαλλόμενα μέρη συνεδριάζουν σε τακτά χρο­
νικά διαστήματα στο πλαίσιο της Διάσκεψης του Χάρτη Ενέργειας (στο εξής καλείται «Διάσκεψη του Χάρτη», στην 
οποία κάθε συμβαλλόμενο μέρος δικαιούται να έχει έναν 
εκπρόσωπο. Οι τακτικές συνεδριάσεις διεξάγονται κατά 
διαστήματα που καθορίζονται από τη Διάσκεψη του Χάρτη. 
2. Η Διάσκεψη του Χάρτη μπορεί να συνέρχεται εκτά­
κτως σε ημερομηνίες που μπορεί να καθορίζει η ίδια ή 
κατόπιν γραπτού αιτήματος ενός συμβαλλομένου μέρους, 
υπό την προϋπόθεση ότι εντός έξι εβδομάδων από τη δια­
βίβαση του αιτήματος στα συμβαλλόμενα μέρη από τη 
Γραμματεία την υποστηρίζει το ένα τρίτο τουλάχιστον των 
συμβαλλομένων μερών. 
3. Τα καθήκοντα της Διάσκεψης του Χάρτη είναι τα εξής: 
α) ασκεί τα καθήκοντα που της έχουν ανατεθεί με την 
παρούσα συνθήκη και τα πρωτόκολλα· 
6) παρακολουθεί και διευκολύνει την εφαρμογή των 
αρχών του Χάρτη και των διατάξεων της παρούσας 
συνθήκης και των πρωτοκόλλων-
γ) διευκολύνει, σύμφωνα με την παρούσα συνθήκη και τα 
πρωτόκολλα, το συντονισμό των κατάλληλων γενικών 
μέτρων για την εφαρμογή των αρχών του Χάρτη-
δ) εξετάζει και εγκρίνει προγράμματα εργασίας που 
εκτελεί η Γραμματεία-
ε) εξετάζει και εγκρίνει τους ετήσιους λογαριασμούς και 
τον προϋπολογισμό της Γραμματείας-
στ) εξετάζει και εγκρίνει ή θεσπίζει τους όρους κάθε συμ­
φωνίας περί έδρας ή άλλης συμφωνίας, συμπεριλαμβα­
νομένων των προνομίων και ασυλιών που θεωρούνται 
απαραίτητα για τη Διάσκεψη του Χάρτη και τη Γραμ­
ματεία-
ζ) ενθαρρύνει προσπάθειες συνεργασίας με σκοπό τη διευ­
κόλυνση και την προώθηση μεταρρυθμίσεων προς την 
κατεύθυνση της αγοράς και του εκσυγχρονισμού των 
ενεργειακών τομέων στις χώρες της κεντρικής και ανα­
τολικής Ευρώπης και στην πρώην Ένωση Σοβιετικών 
Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, η οικονομία των οποίων 
βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο-
η) επιτρέπει και εγκρίνει τα όρια αρμοδιοτήτων για τη δια­
πραγμάτευση των πρωτοκόλλων, όπως και εξετάζει και 
εγκρίνει τα σχετικά κείμενα και τροποποιήσεις-
θ) επιτρέπει τη διαπραγμάτευση των δηλώσεων και 
εγκρίνει την εκδοσή τους-
ι) αποφασίζει για προσχωρήσεις στην παρούσα συνθήκη· 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/45 
ια) επιτρέπει τη διαπραγμάτευση συμφωνιών σύνδεσης και 
εξετάζει και εγκρίνει ή θεσπίζει τις συμφωνίες αυτές-
ιβ) εξετάζει και εγκρίνει κείμενα τροποποιήσεων της 
παρούσας συνθήκης-
ιγ) εξετάζει και εγκρίνει τροποποιήσεις και τεχνικές 
αλλαγές των παραρτημάτων της παρούσας συνθήκης· 
ιδ) διορίζει τον Γενικό Γραμματέα και λαμβάνει οποιαδή­
ποτε απόφαση απαιτείται για τη σύσταση και τη λει­
τουργία της Γραμματείας, συμπεριλαμβανομένης της 
διάρθρωσης, των βαθμίδων ιεραρχίας του προσωπικού 
και των όρων απασχόλησης των υπαλλήλων και του 
λοιπού προσωπικού. 
4. Κατά την άσκηση των καθηκόντων της, η Διάσκεψη 
του Χάρτη, μίσω της Γραμματείας, συνεργάζετει και χρησι­
μοποιεί, κατά το δυνατόν πληρέστερα, με οικονομικό και 
αποτελεσματικό τρόπο, τις υπηρεσίες και τα προγράμματα 
άλλων ιδρυμάτων και οργανισμών με καθιερωμένη αρμοδιό­
τητα σε θέματα σχετικά με τους στόχους της παρούσας συν­
θήκης. 
5. Η Διάσκεψη του Χάρτη μπορεί να συγκροτεί επικου­
ρικά όργανα που κρίνει απαραίτητα για την εκτέλεση των 
καθηκόντων της. 
6. Η Διάσκεψη του Χάρτη εξετάζει και θεσπίζει διαδικα­
στικούς και δημοσιονομικούς κανόνες. 
7. Το 1999 και, στη συνέχεια, κατά διαστήματα (όχι 
μεγαλύτερα των πέντε ετών) τα οποία καθορίζει η Διά­
σκεψη του Χάρτη, η Διάσκεψη του Χάρτη προβαίνει σε διε­
ξοδική εξέταση των καθηκόντων που προβλέπονται στην 
παρούσα συνθήκη, ανάλογα με το βαθμό στο οποίο θα 
^χουν υλοποιηθεί οι διατάξεις της συνθήκης και των πρωτο­
κόλλων. Στο τέλος κάθε εξέτασης, η Διάσκεψη του Χάρτη 
μπορεί να τροποποιεί ή να καταργεί τα καθήκοντα που 
ορίζονται στην παράγραφο 3 και να απαλλάσσει τη Γραμ­
ματεία. 
Άρ&ρο 35 
Γραμματεία 
1. Για την εκτέλεση των καθηκόντων της, η Διάσκεψη 
του Χάρτη διαθέτει Γραμματεία, αποτελούμενη από έναν 
Γενικό Γραμματέα και το απολύτως αναγκαίο για την απο­
τελεσματική λειτουργία της προσωπικό. 
2. Ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Διάσκεψη 
του Χάρτη. Ο πρώτος αυτός διορισμός ισχύει για περίοδο το 
πολύ πέντε ετών. 
3. Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων της, η Γραμ­
ματεία είναι υπεύθυνη έναντι της Διάσκεψης του Χάρτη,και 
της υποβάλλει σχετικές εκθέσεις. 4. Η Γραμματεία παρέχει στη Διάσκεψη του Χάρτη κάθε 
αναγκαία συνδρομή για την εκτέλεση των καθηκόντων της 
και διεκπεραιώνει τα καθήκοντα που της ανατίθενται βάσει 
της παρούσας συνθήκης ή οποιουδήποτε πρωτοκόλλου, 
καθώς και κάθε άλλο καθήκον το οποίο της αναθέτει η Διά­
σκεψη του Χάρτη. 
5. Η Γραμματεία μπορεί να προβεί στις διοικητικές και 
συμβατικές ρυθμίσεις που απαιτούνται για την ουσιαστική 
εκτέλεση των καθηκόντων της. 
Αράρο 36 
Ψηφοφορία 
1. Απαιτείται ομοφωνία των συμβαλλομένων μερών που 
παρίστανται και λαμβάνουν μέρος στην ψηφοφορία κατά τη 
συνεδρίαση της Διάσκεψης του Χάρτη, όταν οι αποφάσεις 
της Διάσκεψης του Χάρτη αφορούν τα ακόλουθα θέματα: 
α) την έγκριση τροποποιήσεων της παρούσας συνθήκης, 
εκτός των τροποποιήσεων των άρθρων 34 και 35 και 
του παραρτήματος Τ-
β) την έγκριση της προσχώρησης στην παρούσα συνθήκη, 
βάσει του άρθρου 41, κρατών ή οργανισμών περιφερει­
ακής οικονομικής ολοκλήρωσης που δεν ήταν υπογρά­
φοντα μέρη του Χάρτη στις 16 Ιουνίου 1995· 
γ) την εντολή διαπραγμάτευσης και την έγκριση ή έκδοση 
των κειμένων των συμφωνιών σύνδεσης· 
δ) την έγκριση τροποποιήσεων των παραρτημάτων ΕΜ, 
NS, G και Β· 
ε) την έγκριση τεχνικών αλλαγών των παραρτημάτων της 
παρούσας συνθήκης και 
στ) την έγκριση του διορισμού μελών των ειδικών επι­
τροπών από τον Γενικό Γραμματέα, βάσει του παραρτή­
ματος D παράγραφος 7. 
Τα συμβαλλόμενα μέρη καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπά­
θεια για να καταλήγουν σε συμφωνία με συναίνεση για 
κάθε άλλο ζήτημα που απαιτεί να λάβουν απόφαση βάσει 
της παρούσας συνθήκης. Εάν δεν μπορεί να επιτευχθεί συμ­
φωνία με συναίνεση, εφαρμόζονται οι παράγραφοι 2 έως 5. 
2. Οι αποφάσεις σχετικά με θέματα προϋπολογισμού που 
αναφέρονται στο άρθρο 34 παράγραφος 3 στοιχείο ε) λαμ­
βάνονται με ειδική πλειοψηφία των συμβαλλομένων μέρων 
των οποίων οι εκτιμώμενες συνεισφορές, που υπολογίζονται 
βάσει του παραρτήματος Β, αντιπροσωπεύουν, σε συν­
δυασμό, τουλάχιστον τα τρία τέταρτα των συνολικών εκτι­
μώμενων συνεισφορών οι οποίες υπολογίζονται σε αυτό. 
3. Οι αποφάσεις σχετικά με τα θέματα που αναφέρονται 
στο άρθρο 34 παράγραφος 7 λαμβάνονται με πλειοψηφία 
τριών τετάρτων των συμβαλλομένων μέρων. 
4. Εκτός των περιπτώσεων που διευκρινίζονται στην 
παράγραφο 1 στοιχεία α) έως στ), στις παραγράφους 2 και 
3, και υπό την επιφύλαξη της παραγράφου 6, οι αποφάσεις 
που προβλέπονται στην παρούσα συνθήκη λαμβάνονται με 
πλειοψηφία τριών τετάρτων των συμβαλλομένων μερών που 
παρίστανται και λαμβάνουν μέρος στην ψηφοφορία κατά τη 
Αριθ. L 380/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12. 94 
συνεδρίαση της Διάσκεψης του Χάρτη, στην οποία αποφα­
σίζονται τα εν λόγω θέματα. 
5. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ως «συμβαλ­
λόμενα μέρη που παρίστανται και λαμβάνουν μέρος στην 
ψηφοφορία» νοούνται τα συμβαλλόμενα μέρη που παρί­
στανται και δίνουν θετική ή αρνητική ψήφο, με την προϋ­
πόθεση ότι η Διάσκεψη του Χάρτη μπορεί να θεσπίσει δια­
δικαστικούς κανόνες ώστε τα συμβαλλόμενα μέρη να μπο­
ρούν να λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις δι' αλληλογραφίας. 
6. Με εξαίρεση τις διατάξεις της παραγράφου 2, καμία 
απόφαση που αναφέρεται στο παρόν άρθρο δεν είναι 
έγκυρη χωρίς την υποστήριξη της απλής πλειοψηφίας των 
συμβαλλομένων μερών. 
7. Ένας οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλή­
ρωσης, όταν ψηφίζει, διαθέτει αριθμό ψήφων ίσο προς τον 
αριθμό των κρατών μελών του που είναι συμβαλλόμενα 
μέρη της παρούσας συνθήκης, με την προϋπόθεση ότι ο εν 
λόγω οργανισμός δεν ασκεί το δικαίωμα ψήφου του εάν τα 
κράτη μέλη του ασκήσουν το δικό τους, και αντιστρόφως. 
8. Σε περίπτωση συνεχών καθυστερήσεων όσον αφορά 
την εκπλήρωση των οικονομικών υποχρεώσεων ενός συμ­
βαλλομένου μέρους στο πλαίσιο της παρούσας συνθήκης, η 
Διάσκεψη του Χάρτη δύναται να αναστείλει εξ ολοκλήρου ή 
εν μέρει τα δικαιώματα ψήφου του εν λόγω συμβαλλομένου 
μέρους. Άρ&ρο 37 
Αρχές χρηματοτόδησης 
1. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος αναλαμβάνει τις δαπάνες 
εκπροσώπησης του στις συνεδριάσεις της Διάσκεψης του 
Χάρτη και των επικουρικών οργάνων. 
2. Οι δαπάνες των συνεδριάσεων της Διάσκεψης του 
Χάρτη και των επικουρικών οργάνων θεωρούνται δαπάνες 
της Γραμματείας. 
3. Οι δαπάνες της Γραμματείας καλύπτονται από τα συμ­
βαλλόμενα μέρη, ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνατό­
τητες, όπως προσδιορίζεται στο παράρτημα Β, οι διατάξεις 
του οποίου μπορούν να τροποποιούνται σύμφωνα με το 
άρθρο 36 παράγραφος 1 στοιχείο δ). 
4. Ένα πρωτόκολλο μπορεί να περιέχει διατάξεις σύμ­
φωνα με τις οποίες οι οποιεσδήποτε δαπάνες της Γραμμα­
τείας που απορρέουν από ένα πρωτόκολλο βαρύνουν τα 
συμβαλλόμενα μέρη του. 
5. Η Διάσκεψη του Χάρτη μπορεί να δέχεται πρόσθετες 
εθελοντικές συνεισφορές από ένα ή περισσότερα συμβαλλό­
μενα μέρη ή από άλλες πηγές. Οι δαπάνες που θα καλύ­
πτονται με τις συνεισφορές αυτές δεν θεωρούνται, για τους 
σκοπούς της παραγράφου 3, δαπάνες της Γραμματείας. 
ΜΕΡΟΣ VIII 
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρ&ρο 38 
Υπογραφή 
Η παρούσα συνθήκη είναι ανοικτή στη Λισαβόνα από τις 
17 Δεκεμβρίου 1994 έως τις 16 Ιουνίου 1995 προς υπογραφή 
από τα κράτη και τους οργανισμούς περιφερειακής οικονο­
μικής ολοκλήρωσης που έχουν υπογράψει τον Χάρτη. 
Αρ&ρο 39 
Κύρωση, αποδοχή ή έγκριση 
Η παρούσα συνθήκη υπόκειται στην κύρωση, αποδοχή ή 
έγκριση των υπογραφόντων. Οι πράξεις κύρωσης, αποδοχής 
ή έγκρισης κατατίθενται στο θεματοφύλακα. 
Αράρο 40 
Εφαρμογή σε άλλα εδάφη 
1. Οποιοδήποτε κράτος ή οργανισμός περιφερειακής 
οικονομικής ολοκλήρωσης μπορεί, κατά τη στιγμή της υπο­
γραφής, κύρωσης, αποδοχής, έγκρισης ή προσχώρησης, να 
προβεί σε δήλωση, που κατατίθεται στο θεματοφύλακα, ότι η δεσμευτική ισχύς της συνθήκης θα εκτείνεται σε όλα τα 
εδάφη για τις διεθνείς σχέσεις των οποίων είναι υπεύθυνο, ή 
σε ένα ή σε περισσότερα από αυτά. Οι δηλώσεις αυτές 
τίθενται σε εφαρμογή κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος 
της συνθήκης για το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος. 
2. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος έχει τη δυνατότητα, σε 
μεταγενέστερη ημερομηνία, με δήλωση που κατατίθεται στο 
θεματοφύλακα, να επεκτείνει τη δεσμευτική ισχύ της 
παρούσας συνθήκης σε άλλα εδάφη που καθορίζονται στη 
δήλωση. Όσον αφορά τα εδάφη αυτά, η συνθήκη τίθεται σε 
ισχύ κατά την ενενηκοστή ημέρα μετά την παραλαβή της εν 
λόγω δήλωσης από το θεματοφύλακα. 
3. Οποιαδήποτε δήλωση γίνεται βάσει των δύο προηγου­
μένων παραγράφων μπορεί, όσον αφορά τα εδάφη που 
καθορίζονται στη δήλωση αυτή, να ανακαλείται με κοινο­
ποίηση προς το θεματοφύλακα. Η ανάκληση, με την επιφύ­
λαξη της δυνατότητας εφαρμογής του άρθρου 47 παρά­
γραφος 3, ενεργοποιείται κατά τη λήξη ενός έτους από την 
ημερομηνία παραλαβής της κοινοποίησης αυτής από το 
θεματοφύλακα. 
4. Ο ορισμός της «επικράτειας» στο άρθρο 1 παράγραφος 
10, ερμηνεύεται ως αφορών οποιαδήποτε δήλωση κατατεθεί 
σύμφωνα με το παρόν άρθρο. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/47 
Άρ&ρο41 
Προσχώρηση περιστάσεις της σύνδεσης, και σε κάθε περίπτωση, καθορί­
ζονται στη συμφωνία σύνδεσης. 
Η παρούσα συνθήκη είναι ανοικτή για προσχώρηση από 
την ημερομηνία κατά την οποία η συνθήκη παύει να είναι 
ανοικτή προς υπογραφή, από κράτη και οργανισμούς περι­
φερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης που έχουν υπογράψει 
το Χάρτη, υπό τους όρους που θα εγκριθούν από τη Διά­
σκεψη του Χάρτη. Οι πράξεις προσχώρησης κατατίθενται 
στο θεματοφύλακα. 
Αράρο 42 
Τροποποιήσεις 
1. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος δύναται να προτείνει τρο­
ποποιήσεις της παρούσας συνθήκης. 
2. Το κείμενο κάθε προτεινόμενης τροποποίησης της 
παρούσας συνθήκης ανακοινώνεται στα συμβαλλόμενα 
μέρη μέσω της Γραμματείας τουλάχιστον τρεις μήνες πριν 
από την ημερομηνία κατά την οποία προτείνεται προς 
έγκριση από τη Διάσκεψη του Χάρτη. 
3. Οι τροποποιήσεις της παρούσας συνθήκης, τα κείμενα 
του οποίων έχουν εγκριθεί από τη Διάσκεψη του Χάρτη, 
ανακοινώνονται από τη Γραμματεία στο θεματοφύλακα, ο 
οποίος τις υποβάλλει σε όλα τα συμβαλλόμενα μέρη προς 
κύρωση, αποδοχή ή έγκριση. 
4. Οι πράξεις κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης τροποποιή­
σεων της παρούσας συνθήκης κατατίθενται στο θεματοφύ­
λακα. Οι τροποποιήσεις τίθενται σε ισχύ μεταξύ των συμ­
βαλλομένων μερών που τις έχουν κυρώσει, αποδεχθεί ή 
εγκρίνει την ενενηκοστή ημέρα από την κατάθεση στο 
θεματοφύλακα των πράξεων κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης 
τους από τα τρία τέταρτα τουλάχιστον των συμβαλλομένων 
μερών. Στη συνέχεια, οι τροποποιήσεις τίθενται σε ισχύ για 
οποιοδήποτε άλλο συμβαλλόμενο μέρος την ενενηκοστή 
ημέρα μετά την υπό του εν λόγω συμβαλλομένου μέρους 
κατάθεση της πράξης κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης των 
τροποποιήσεων. 
Αράρο 43 
Συμφωνίες σύνδεσης 
1. Η Διάσκεψη του Χάρτη μπορεί να επιτρέψει τη διεξα­
γωγή διαπραγματεύσεων για συμφωνίες σύνδεσης με κράτη 
ή οργανισμούς περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης ή 
με διεθνείς οργανισμούς, για την προώθηση των στόχων και 
αρχών του Χάρτη και των διατάξεων της παρούσας συν­
θήκης ή ενός ή περισσοτέρων πρωτοκόλλων. Άρ&ρο 44 
Έναρξη ισχύος 
1. Η παρούσα συνθήκη τίθεται σε ισχύ την ενενηκοστή 
ημέρα από την ημερομηνία κατάθεσης της τριακοστής 
πράξης κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης της ή προσχώρησης 
σε αυτή, ενός κάτους ή οργανισμού περιφερειακής οικονο­
μικής ολοκλήρωσης, που ήταν υπογράφον μέρος του Χάρτη 
στις 16 Ιουνίου 1995. 
2. Για κάθε κράτος ή οργανισμό περιφερειακής οικονο­
μικής ολοκλήρωσης που κυρώνει, αποδέχεται ή εγκρίνει την 
παρούσα συνθήκη ή προσχωρεί σε αυτή μετά την κατάθεση 
της τριακοστής πράξης κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης, η 
συνθήκη τίθεται σε ισχύ την ενενηκοστή ημέρα από την 
ημερομηνία κατάθεσης από το οικείο κράτος ή οργανισμό 
περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης της πράξεως 
κύρωσης, αποδοχής, έγκρισης ή προσχώρησης του. 
3. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, οι πράξεις που 
κατατίθενται από τους οργανισμούς περιφερειακής οικονο­
μικής ολοκλήρωσης δεν συνυπολογίζονται επιπλέον εκείνων 
που έχουν κατατεθεί από τα κράτη μέλη των οργανισμών 
αυτών. 
Άρΰρο 45 
Προσωρινή εφαρμογή 
1. Κάθε υπογράφον μέρος συμφωνεί να εφαρμόζει προ­
σωρινά την παρούσα συνθήκη, έως ότου τεθεί σε ισχύ για 
το εν λόγω υπογράφον μέρος, σύμφωνα με το άρθρο 44, 
εφόσον αυτή η προσωρινή εφαρμογή δεν αντίκειται στο 
σύνταγμα, τους νόμους ή τους κανονισμούς του. 
2. α) Παρά την παράγραφο 1, οποιοδήποτε υπογράφον 
μέρος δύναται, κατά την υπογραφή, να υποβάλει στο 
θεματοφύλακα δήλωση ότι δεν είναι σε θέση να απο­
δεχθεί προσωρινή εφαρμογή. Η υποχρέωση της παρα­
γράφου 1 δεν ισχύει για υπογράφοντα που προβαίνει 
στην εν λόγω δήλωση. Ο υπογράφων αυτός μπορεί 
ανά πάσα στιγμή να αποσύρει τη δήλωση αυτή, με 
γραπτή κοινοποίηση προς το θεματοφύλακα. 
6) Ούτε ο υπογράφων που προβαίνει σε δήλωση 
σύμφωνα με το στοιχείο α), ούτε οι επενδυτές του εν 
λόγω υπογράφοντος μπορούν να διεκδικήσουν τα 
οφέλη από την προσωρινή εφαρμογή βάσει της παρα­
γράφου 1. 
2. Η σχέση που καθιερώνεται, καθώς και τα δικαιώματα 
και οι υποχρεώσεις που απορρέουν για ένα συνδεδεμένο 
κράτος, οργανισμό περιφερειακής οικονομικής ολοκλή­
ρωσης ή διεθνή οργανισμό, προσιδιάζουν στις ιδιαίτερες γ) Παρά το στοιχείο α), οποιοδήποτε υπογράφον μέρος 
προβεί στη δήλωση που αναφέρεται στο στοιχείο α), 
εφαρμόζει προσωρινά το μέρος VII έως ότου τεθεί σε 
ισχύ η συνθήκη έναντι του εν λόγω υπογράφοντος 
Αριθ. L 380/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
βάσει του άρθρου 44, στο βαθμό που η προσωρινή 
αυτή εφαρμογή δεν αντίκειται στους νόμους ή τους 
κανονισμούς του. 
3. α) Οποιοδήποτε υπογράφον μέρος μπορεί να καταγγείλει 
την προσωρινή εφαρμογή της συνθήκης, με γραπτή 
κοινοποίηση στο θεματοφύλακα της πρόθεσης του να 
μην καταστεί συμβαλλόμενο μέρος της συνθήκης. Η 
λήξη της προσωρινής εφαρμογής για οποιονδήποτε 
υπογράφοντα ισχύει μετά την παρέλευση 60 ημερών 
από την ημερομηνία κατά την οποία ο θεματοφύ­
λακας παρέλαβε τη γραπτή κοινοποίηση του υπογρά­
φοντος. 
β) Στην περίπτωση κατά την οποία ένας υπογράφων 
καταγγείλει την προσωρινή εφαρμογή βάσει του 
στοιχεία α), η υποχρέωση του υπογράφοντος βάσει 
της παραγράφου 1 να εφαρμόζει τα μέρη III και V, 
όσον αφορά οποιεσδήποτε επενδύσεις διενεργούνται 
στην επικράτεια του κατά τη διάρκεια της εν λόγω 
προσωρινής εφαρμογής από επενδυτές άλλων υπογρα­
φόντων μερών, εξακολουθεί να ισχύει όσον αφορά τις 
επενδύσεις αυτές για χρονικό διάστημα 20 ετών μετά 
την ημερομηνία κατά την οποία αρχίζει να ισχύει η 
καταγγελία, εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά στο 
στοιχείο γ). 
γ) Το στοιχείο β) δεν εφαρμόζεται για τους υπογρά­
φοντες που απαριθμούνται στο παράρτημα ΡΑ. Ένας 
υπογράφων μπορεί να διαγραφεί από τον κατάλογο 
του παραρτήματος ΡΑ, η δε διαγραφή αυτή αρχίζει να 
ισχύει από την ημερομηνία διαβίβασης σχετικού αιτή­
ματος στο θεματοφύλακα. 
4. Έως ότου τεθεί σε ισχύ η παρούσα συνθήκη, οι υπο­
γράφοντες συνεδριάζουν κατά τακτά διαστήματα στο 
πλαίσιο της προσωρινής Διάσκεψης του Χάρτη, η πρώτη 
συνεδρίαση της οποίας συγκαλείται από την προσωρινή 
Γραμματεία που αναφέρεται στην παράγραφο 5 το αργό­
τερο 180 ημέρες μετά την ημερομηνία ανοίγματος της συν­
θήκης προς υπογραφή, όπως ορίζεται στο άρθρο 38. 
5. Τα καθήκοντα της Γραμματείας εκτελούνται σε προ­
σωρινή βάση από μια προσωρινή Γραμματεία, έως ότου 
τεθεί σε ισχύ η παρούσα συνθήκη βάσει του άρθρου 44 και 
ιδρυθεί Γραμματεία. 
6. Τα υπογράφοντα μέρη, σύμφωνα με και υπό την επιφύ­
λαξη των διατάξεων της παραγράφου 1 ή της παραγράφου 2 
στοιχείο γ), ανάλογα με την περίπτωση, συμβάλλουν στα 
έξοδα της προσωρινής Γραμματείας ως εάν οι υπογράφοντες 
να ήταν συμβαλλόμενα μέρη βάσει του άρθρου 37 παρά­
γραφος 3. Τυχόν τροποποιήσεις στο παράρτημα Β από τα 
υπογράφοντα μέρη παύουν να ισχύουν κατά την έναρξη 
ισχύος της παρούσας συνθήκης. 
7. Ένα κράτος ή οργανισμός περιφερειακής οικονομικής 
ολοκλήρωσης που, πριν από την έναρξη ισχύος της 
παρούσας συνθήκης, προσχωρεί στη συνθήκη βάσει του 
άρθρου 41, έχει τα δικαιώματα και αναλαμβάνει τις υπο­
χρεώσεις ενός υπογράφοντος μέρους βάσει του παρόντος 
άρθρου έως ότου τεθεί σε ισχύ η συνθήκη. Αρ^ρο 46 
Επιφυλάξεις 
Δεν προβλέπεται η δυνατότητα διατύπωσης επιφυλάξεων ως 
προς την παρούσα συνθήκη. 
Αράρο 47 
Αποχώρηση 
1. Μετά την παρέλευση πενταετίας από την ημερομηνία 
κατά την οποία η παρούσα συνθήκη άρχισε να ισχύει για 
ένα συμβαλλόμενο μέρος, το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος 
μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να κοινοποιήσει εγγράφως στο 
θεματοφύλακα την αποχώρηση του από τη συνθήκη. 
2. Η αποχώρηση αυτή αρχίζει να ισχύει από τη λήξη ενός 
έτους μετά την ημερομηνία παραλαβής της κοινοποίησης 
από το θεματοφύλακα ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που 
προσδιορίζεται στην κοινοποίηση αποχώρησης. 
3. Οι διατάξεις της παρούσας συνθήκης εξακολουθούν να 
ισχύουν για τις επενδύσεις που έχουν διενεργηθεί στην επι­
κράτεια ενός συμβαλλομένου μέρους από επενδυτές άλλων 
συμβαλλομένων μερών ή στο έδαφος άλλων συμβαλλομένων 
μερών από επενδυτές του εν λόγω συμβαλλομένου μέρους 
κατά την ημερομηνία κατά την οποία αρχίζει να ισχύει η 
αποχώρηση του από τη συνθήκη και για χρονική περίοδο 
20 ετών από την ημερομηνία αυτή. 
4. Όλα τα πρωτόκολλα στα οποία συμμετέχει ένα συμ­
βαλλόμενο μέρος παύουν να ισχύουν για το εν λόγω συμ­
βαλλόμενο μέρος από την ημερομηνία κατά την οποία 
αρχίζει να ισχύει η αποχώρηση του από την παρούσα συν­
θήκη. 
Άρΰρο 48 
Καθεστώς των παραρτημάτων και των αποφάσεων 
Τα παραρτήματα της παρούσας συνθήκης και οι αποφάσεις 
που τίθενται στο παράρτημα 2 της τελικής πράξης της Διά­
σκεψης για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, που υπεγρά­
φησαν στη Λισαβόνα στις 17 Δεκεμβρίου 1994, αποτελούν 
αναπόσπαστα μέρη της συνθήκης. 
Άρ&ρο 49 
Θεματοφύλακας 
Θεματοφύλακας της παρούσας συνθήκης είναι η κυβέρνηση 
της Πορτογαλικής Δημοκρατίας. 
Άρ&ρο 50 
Αυθεντικά κείμενα 
Σε μαρτυρία των ανωτέρω, οι κάτωθι υπογεγραμμένοι, 
δεόντως εξουσιοδοτημένοι προς τούτο, υπέγραψαν την 
παρούσα συνθήκη στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιτα­
λικά, ρωσικά και ισπανικά, τα οποία είναι εξίσου αυθε­
ντικά, σε ένα μοναδικό πρωτότυπο, το οποίο θα κατατεθεί 
στην κυβέρνηση της Πορτογαλικής Δημοκρατίας. 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/49 
Done at Lisbon on the seventeenth day of December in the year one thousand nine hundred 
and ninety-four. 
Fait à Lisbonne, le dix-sept décembre mil neuf cent quatre-vingt-quatorze. 
Geschehen zu Lissabon am siebzehnten Dezember neunzehnhundertvierundneunzig. 
Fatto a Lisbona il diciassettesimo giorno del mese di dicembre dell'anno millenovecentonovanta-
quattro. 
CoeepeieHO Β Jlncca6one Β cexitajuiaTufl aeub nexa6pa ojum Tucima 
aeBfiTbcoT aeBfliiocTO »ieTBepToro roua. 
Hecho en Lisboa, el diecisiete de diciembre de mil novecientos noventa y cuatro. 
Udfaerdiget i Lissabon, den syttende december nittenhundrede og fireoghalvfems. 
Έγινε στη Αισαβόνα, στις δέκα επτά Δεκεμβρίου του έτους χίλια ενιακόσια ενενήντα τέσσερα. 
Gedaan te Lissabon, de zeventiende december negentienhonderd vierennegentig. 
Feito em Lisboa, aos dezassete de Dezembro de mil novecentos e noventa e quatro. 
Αριθ. L 380/50 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Për Republikën e Shqipërisë 
RuijuiumiuDp ^uiGpuiuibinnipjuiD hiuuuip 
For Australia 
Fiir die Republik Osterreich 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/51 
AsepoaflnnH ΒΜΗΗΜΗΗ 
^ ' *-& *+Μ 
Pour le royaume de Belgique 
Voor het Koninkrijk België 
Fiir das Kônigreich Belgien 
Cette signature engage également la Communauté française de Belgique, la Communauté flamande, 
la Communauté germanophone de Belgique, la Région wallonne, la Région flamande et la région 
de Bruxelles-Capitale. 
Deze handtekening bindt eveneens de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap van België, 
de Duitstalige Gemeenschap van België, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 
Dièse Unterschrift bindet ebenso die Flàmische Gemeinschaft, die Franzôsische Gemeinschaft Belgi-
ens, die Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens, die Flàmische Region, die Wallonische Region 
und die Region Briissel-Hauptstadt. 
AU iMfl P3cny6jniu Benapycb 
3a PenyôJiHKn Btnrepita 7 
uf-^7 
Αριθ. L 380/52 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
For Canada 
Pour le Canada 
za Republiku Hrvatsku 
For the Republic of Cyprus 
Zaéeskou Republiku 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/53 
For Kongeriget Danmark 
Mcce~*T5rf\Al:&~\ 
Eesti Vabariigi nimel 
Por las Comunidades Europeas 
For De Europaeiske Faellesskaber 
Fiir die Europâischen Gemeinschaften 
Για τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες 
For the European Communities 
Pour les Communautés européennes 
Per le Comunità europee 
Voor de Europese Gemeenschappen 
Pelas Comunidades Europeias 
Suomen tasavallan puolesta 
) 
Api9.L 380/54 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.1194 
Pour la République française 
Fur die Bundesrepublik Deutschland 
Για την Ελληνίκή Δημοκρατία 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/55 
A Magyar Kôztârsasâg nevében 
Fyrir hônd Lyoveldisins islands 
Thar cheann na hÉireann 
For Ireland 
s£ 
Per la Repubblica italiana 
Αριθ. L 380/56 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
B*W<oiz*>\z 
Ka3BKCTau Pecny6jiHxacuiiuu aTuiiaH 
Kupru3 PecnyojiMxacu Y^yn 
/· 
: \t 
Latvijas Republikas varda 
s 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/57 
Fiir das Fiirstentum Liechtenstein 
faCM 
Lietuvos Respublikos vardu 
Pour le grand-duché de Luxembourg 
For the Republic of Malta 
Αριθ. L 380/58 Επίσημη Εφημφίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Pentru Republica Moldova 
Voor het Koninkrijk der Nederlanden 
^Λ 
For Kongeriket Norge 
Za Rzeczpospolita Polska 
^-fA/f- ^-KtA^S S 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/59 
Pela Republica Portuguesa 
\& 
Pentru Romania 
l <\t 
3a PoccHflcxyn «tenepaumo 
Za Slovensku republiku 
οφ^ 
Αριθ. L 380/60 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Za Republiko Slovenijo 
s SOM'C 
Por el Reino de Espafia 
For Konungariket Sverige 
\ 
\y^Uy^-ΙΛ^Λ— 
Fiir die Schweizerische Eidgenossenschaft 
Pour la Confédération suisse 
Per la Confederazione svizzera 
jfl G. u-«_ c*JY/< 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Api9.L 380/61 
A3 iiouH TayxKHCTOii 
Turkiye Cumhuriyeti adina 
TypxMeHMcraH XeicyMOTHiimi anujinon 
3a Yxpaniy 
Αριθ. L 380/62 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland 
/>LV^ LS'^L· 
For the United States of America 
Υ36εκΗ0ΊΌΐι PecriyGjiHxacH XyxyuaTM ΙΙΟΜΗΔΒΙΙ 
31. 1194 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/63 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΠΑ ΤΟ ΧΑΡΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
1. Παράρτημα ΕΜ 
Ενεργειακές ύλες και προϊόντα 
(σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4) Σελίδα 
65 
2. Παράρτημα NI 
Μη συμπεριλαμβανόμενες ενεργειακές ύλες και προϊόντα για τον ορισμό της «Οικονομικής δραστη­
ριότητας στον ενεργειακό τομέα» ι 
(σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 5) 66 
3. Παράρτημα TRM 
Κοινοποίηση και σταδιακή κατάργηση (TRIM) 
(σύμφωνα με το άρθρο S παράγραφος 4) 66 
4. Παράρτημα Ν 
Κατάλογος συμβαλλομένων μερών που απαιτούν η διαμετακόμιση να πραγματοποιείται μέσω τουλά­
χιστον τριών χωριστών επικρατειών 
[σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 10 στοιχείο α)] 67 
5. Παράρτημα VC 
Κατάλογος συμβαλλομένων μερών που έχουν αναλάβει αυτοδεσμευτικές υποχρεώσεις σχετικά με το 
άρθρο 10 παράγραφος 3 
(σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 6) 67 
6. Παράρτημα ID 
Κατάλογος συμβαλλομένων μερών πού δεν επιτρέπουν σε επενδυτή να επανυποβάλει την ίδια δια­
φορά σε διεθνή διαιτησία σε μεταγενέστερο στάδιο, σύμφωνα με το άρθρο 26 
[σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 3 στοιχείο β) σημείο ι*)] 68 
7. Παράρτημα ΙΑ 
Κατάλογος συμβαλλομένων μερών που δεν επιτρέπουν σε επενδυτή ή σε συμβαλλόμενο μέρος να 
υποβάλει διαφορά που αφορά την τελευταία φράση του άρθρου 10 παράγραφος 1 σε διεθνή διαιτησία 
[σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και το άρθρο 27 παράγραφος 2] 68 
8. Παράρτημα Ρ 
Ειδική διαδικασία επίλυσης διαφορών σε επίπεδο κατώτερο του εθνικού 
[σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 3 στοιχείο θ)] 68 
9. Παράρτημα G 
Εξαιρέσεις και κανόνες που διέπουν την εφαρμογή των διατάξεων της GATT και των συναφών 
πράξεων 
[σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο α)] 70 
10. Παράρτημα TFU 
Διατάξεις για εμπορικές συμφωνίες μεταξύ κρατών που αποτελούσαν την πρώην Ένωση Σοβιετικών 
Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών 
[σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο β)] 73 
Π. Παράρτημα D 
Προσωρινές διατάξεις για την επίλυση εμπορικών διαφορών 
(σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 7) 74 
Αριθ. L 380/64 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
Σελίδα 
12. Παράρτημα Β 
Τύπος για τον καταμερισμό των δαπανών του Χάρτη 
(σύμφωνα με το άρθρο 37 παράγραφος 3) 78 
13. Παράρτημα ΡΑ 
Κατάλογος υπογραφόντων που δεν αποδέχονπζι την υποχρέωση προσωρινής εφαρμογής του 
άρθρου 45 παράγραφος 3 στοιχείο β) 
[σύμφωνα με το άρθρο 45 παράγραφος 3 στοιχείο γ)] 78 
14. Παράρτημα Τ 
Κατάλογος μεταβατικών μέτρων των συμβαλλομένων μερών 
(σύμφωνα με το άρθρο 32 παράγραφος 1) 79 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/65 
1. Παράρτημα ΕΜ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 
(σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4) 
Πυρηνική ενέργεια 
2612 Μεταλλεύματα ουρανίου ή θορίου και τα εμπλουτισμένα από αυτά: 
261210 Μεταλλεύματα ουρανίου και τα εμπλουτισμένα από αυτά 
2612 20 Μεταλλεύματα θορίου και τα εμπλουτισμένα από αυτά 
2844 Ραδιενεργά χημικά στοιχεία και ραδιενεργά ισότοπα (στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα σχάσιμα 
ή γόνιμα χημικά στοιχεία και ισότοπα) και ενώσεις τους· μείγματα και κατάλοιπα που περιέχουν 
τα προϊόντα αυτά· 
284410 Φυσικό ουράνιο και ενώσεις του 
284420 Ουράνιο εμπλουτισμένο σε U 235 και ενώσεις του· πλουτώνιο και ενώσεις του 
2844 30 Ουράνιο φτωχό σε U 235 και ενώσεις του· θόριο και ενώσεις του 
2844 40 Ραδιενεργά στοιχεία και ισότοπα και ραδιενεργές ενώσεις εκτός των 284410, 2844 20 ή 2844 30 
284450 Χρησιμοποιημένα (ακτινοβολημένα) καύσιμα στοιχεία (ράβδοι) πυρηνικών αντιδραστήρων 
284510 Βαρύ ύδωρ (οξείδιο του δευτερίου) 
Λιθάνθρακας, φυσικό αέριο, πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, ηλεκτρική ενέργεια 
2701 Λιθάνθρακας, πλίνθοι, σφαίρες και παρόμοια στερεά καύσιμα που παρασκευάζονται από λιθάν­
θρακα 
2702 Λιγνίτης, συσσωματωμένος ή μη, εκτός του γαγάτη 
2703 Τύρφη (στην οποία περιλαμβάνεται και η τύρφη για επίστρωση στάβλων), συσσωματωμένη ή μη 
2704 Οπτάνθρακας (κοκ) και ημιοπτάνθρακας από λιθάνθρακα, από λιγνίτη ή από τύρφη, συσσωματω­
μένος ή μή· άνθρακας αποστακτικού κέρατος 
2705 Αέριο από λιθάνθρακα, υδραέριο, φτωχό αέριο και παρόμοια αέρια, με εξαίρεση τα αέρια πετρε­
λαίου και άλλους αεριωδεις υδρογονάθρακες 
2706 Πίσσες από λιθάνθρακα, λιγνίτη ή τύρφη και άλλες ορυκτές πίσσες, έστω και αφυδατωμένες ή 
μερικώς αποσταγμένες, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι πίσσες που έχουν ανασυσταθεί 
2707 Λάδια και άλλα προϊόντα που προέρχονται από την απόσταξη σε υψηλή θερμοκρασία πίσσας από 
λιθάνθρακα· παρόμοια προϊόντα στα οποία τα αρωματικά συστατικά υπερισχύουν κατά βάρος των 
μη αρωματικών συστατικών (π.χ. βενζόλη, τολουόλη, ξυλόλη, ναφθαλίνη, άλλα μείγματα αρωμα­
τικών υδρογοναθράκων, φαινόλες, λάδια κρεοσώτου και άλλα) 
2708 Πίσσα στερεή και οπτάνθρακας (κοκ) πίσσας, που λαμβάνονται από πίσσα λιθανθράκων ή από 
άλλες ορυκτές πίσσες 
2709 Λάδια ακατέργαστα, από πετρέλαιο ή από ασφαλτούχα ορυκτά 
2710 Λάδια από πετρέλαιο ή από ασφαλτούχα ορυκτά, εκτός από τα ακατέργαστα λάδια 
2711 Αέρια πετρελαίου και άλλοι αέριοι υδρογονάθρακες 
Υγροποιημένοι: 
— φυσικό αέριο 
— προπάνιο 
— βουτάνια 
— αιθυλένιο, προπυλένιο, βουτυλένιο και βουταδιένιο (271114) 
— άλλα 
Αριθ. L 380/66 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
Σε αέρια κατάσταση: 
— φυσικό αέριο 
— άλλα 
2713 Οπτάνθρακας (κοκ) από πετρέλαιο, άσφαλτος από πετρέλαιο και άλλα κατάλοιπα λαδιών πετρε­
λαίου ή λαδιών από ασφαλτούχα ορυκτά 
2714 Άσφαλτοι εν γένει, φυσικές· σχίστες και άμμος, ασφαλτούχα· ασφαλτίτες και πετρώματα ασφαλ­
τούχα 
2715 Μείγματα ασφαλτικά με βάση τη φυσική άσφαλτο εν γένει, την πίσσα του πετρελαίου, την ορυκτή 
πίσσα ή το υπόλειμμα αυτής (π.χ. μαστίχες ασφαλτούχες, cut-backs) 
2716 Ηλεκτρική ενέργεια 
Άλλες μορφές ενέργειας 
4401 10 Καυσόξυλα σε κυλίνδρους, κούτσουρα, μικρά κλαδιά, σε δεμάτια ή με παρόμοιες μορφές 
4402 Ξυλοκάρβουνα (στα οποία περιλαμβάνονται και τα κάρβουνα από κελύφη ή καρύδια), έστω και 
συσσωματωμένα 
2. Παράρτημα NI 
ΜΗ ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΠΑ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ 
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΤΟΜΕΑ» 
(σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 5) 
2707 Λάδια και άλλα προϊόντα που προέρχονται από την απόσταξη σε υψηλή θερμοκρασία πίσσας από 
λιθάνθρακα· παρόμοια προϊόντα στα οποία τα αρωματικά συστατικά υπερισχύουν κατά βάρος των 
μη αρωματικών συστατικών (π.χ., βενζόλη, τολουόλη, ξυλόλη, ναφθαλίνη, άλλα μείγματα αρωμα­
τικών υδρογονανθράκων, φαινόλες, λάδια κρεοσώτου κ.ά.) 
440110 Καυσόξυλα σε κυλίνδρους, κούτσουρα, μικρά κλαδιά, σε δεμάτια ή με παρόμοιες μορφές 
4402 Ξυλοκάρβουνα (στα οποία περιλαμβάνονται και τα κάρβουνα από κελύφη ή καρύδια), έστω και 
συσσωματωμένα 
3. Παράρτημα TRM 
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ (TRIM) 
(σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 4) 
1. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος κοινοποιεί στη Γραμματεία κάθε επενδυτικό μέτρο που εφαρμόζει στον τομέα του 
εμπορίου, το οποίο δεν είναι σύμφωνο με τις διατάξεις του άρθρου 5, εντός: 
α) 90 ημερών από την έναρξη ισχύος της παρούσας συνθήκης, εάν το συμβαλλόμενο μέρος είναι μέλος της 
GATT ή 
6) 12 μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας συνθήκης, εάν το συμβαλλόμενο μέρος δεν είναι μέλος της 
GATT. 
Τα εν λόγω επενδυτικά μέτρα στον τομέα του εμπορίου, γενικής ή ειδικής εφαρμογής, κοινοποιούνται ταυτο­
χρόνως με τα κυριότερα χαρακτηριστικά τους. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/67 
2. Στην περίπτωση επενδυτικών μέτρων στον τομέα του εμπορίου, που εφαρμόζονται βάσει διακριτικής ευχέ­
ρειας, κοινοποιείται κάθε ειδική εφαρμογή. Δεν χρειάζεται να αποκαλύπτονται πληροφορίες που θα έβλαπταν 
τα θεμιτά εμπορικά συμφέροντα συγκεκριμένων επιχειρήσεων. 
3. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος καταργεί κάθε επενδυτικό μέτρο στον τομέα του εμπορίου, το οποίο κοινοποιείται 
σύμφωνα με το σημείο 1, εντός: 
α) διετίας από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας συνθήκης, εάν το συμβαλλόμενο μέρος είναι 
μέλος της GATT ή 
β) τριετίας από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας συνθήκης, εάν το συμβαλλόμενο μέρος δεν 
είναι μέλος της GATT. 
4. Κατά την περίοδο εφαρμογής που αναφέρεται στο σημείο 3, το συμβαλλόμενο μέρος δεν τροποποιεί τους 
όρους οποιουδήποτε επενδυτικού μέτρου στον τομέα του εμπορίου, το οποίο κοινοποιεί σύμφωνα με το 
σημείο 1, από εκείνα που ισχύουν κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας συνθήκης, κατά τρόπο 
ώστε να αυξηθεί ο βαθμός ασυνέπειας του προς τις διατάξεις του άρθρου 5 της παρούσας συνθήκης. 
5. Παρά τις διατάξεις του σημείου 4, το συμβαλλόμενο μέρος, προκειμένου να μην μεταχειρισθεί δυσμενώς τις 
υφιστάμενες επιχειρήσεις οι οποίες υπόκεινται σε ένα επενδυτικό μέτρο στον τομέα του εμπορίου που κοινο­
ποιείται σύμφωνα με το σημείο 1, δύναται να εφαρμόσει, κατά τη διάρκεια της περιόδου σταδιακής κατάρ­
γησης, το ίδιο επενδυτικό μέτρο στον τομέα του εμπορίου για μια νέα επένδυση, εφόσον: 
α) τα προϊόντα της εν λόγω επένδυσης είναι παρόμοια προϊόντα με εκείνα των υφισταμένων επιχειρήσεων και 
β) η εν λόγω εφαρμογή είναι αναγκαία ώστε να αποφευχθεί η στρέβλωση των όρων ανταγωνισμού μεταξύ 
της νέας επένδυσης και των υφισταμένων επιχειρήσεων. 
Οποιοδήποτε επενδυτικό μέτρο στον τομέα του εμπορίου, το οποίο εφαρμόζεται σε μια νέα επένδυση, κοινο­
ποιείται στη Γραμματεία. Οι όροι ενός τέτοιου επενδυτικού μέτρου στον τομέα του εμπορίου είναι ισοδύ­
ναμοι, ως προς τις επιπτώσεις τους στον ανταγωνισμό, με εκείνους που ισχύουν για τις υφιστάμενες επιχειρή­
σεις, λήγουν δε ταυτοχρόνως. 
6. Σε περίπτωση που ένα κράτος ή οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης προσχωρεί στην 
παρούσα συνθήκη, κατόπιν της έναρξης ισχύος της συνθήκης: 
α) η κοινοποίηση που αναφέρεται στα σημεία 1 και 2 λαμβάνει χώρα το αργότερο έως την ισχύουσα για την 
περίπτωση ημερομηνία του σημείου 1 ή κατά την ημερομηνία κατάθεσης της πράξης προσχώρησης και 
β) η περίοδος σταδιακής κατάργησης λήγει τη μεταγενέστερη από τις δύο ακόλουθες ημερομηνίες: την 
ισχύουσα για την περίπτωση ημερομηνία του σημείου 3 ή την ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε ισχύ 
η συνθήκη για το εν λόγω κράτος ή οργανισμό περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης. 
4. Παράρτημα Ν 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝ Η ΔΙΑΜΕΤΑΚΟΜΙΣΗ ΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟ­
ΠΟΙΕΙΤΑΙ ΜΕΣΩ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΤΡΙΩΝ ΧΩΡΙΣΤΩΝ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΩΝ 
[σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 10 στοιχείο α)] 
1. Καναδάς και Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής 
5. Παράρτημα VC 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΛΑΒΕΙ ΑΥΤΟΔΕΣΜΕΥΤΙΚΕΣ 
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ MË ΤΟ ΑΡΘΡΟ 10 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 
(σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 6) 
Αριθ. L 380/68 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12 94 
6. Παράρτημα ID 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΟΥΝ ΣΕ ΕΠΕΝΔΥΤΗ ΝΑ ΕΠΑΝΥΠΟ-
ΒΑΛΕΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ ΣΕ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ 
ΑΡΘΡΟ 26 
[σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 3 στοιχείο β) σημείο i)] 
1. Αζερμπαϊτζάν 13. Κροατία 
2. Αυστραλία 14. Κύπρος 
3. Βουλγαρία 15. Νορβηγία 
4. Ελλάδα 16. Ουγγαρία 
5. Ευρωπαϊκές Κοινότητες 17. Πολωνία 
6. Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής 18. Πορτογαλία 
7. Ιαπωνία 19. Ρουμανία 
8. Ιρλανδία 20. Ρωσική Ομοσπονδία 
9. Ισπανία 21. Σλοβενία 
10. Ιταλία 22. Σουηδία 
11. Καζακστάν 23. Τσεχική Δημοκρατία 
12. Καναδάς 24. Φινλανδία 
7. Παράρτημα ΙΑ 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΠΡΕΠΟΥΝ ΣΕ ΕΠΕΝΔΥΤΗ Ή ΣΕ ΣΥΜΒΑΛΛΟ­
ΜΕΝΟ ΜΕΡΟΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΕΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 10 
ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ 
[σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και το άρθρο 27 παράγραφος 2] 
1. Αυστραλία 
2. Καναδάς 
3. Νορβηγία 
4. Ουγγαρία 
8. Παράρτημα Ρ 
ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΓΠΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΩΤΕΡΟ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ 
[σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 3 στοιχείο θ)] 
ΜΕΡΟΣ Ι 
1. Καναδάς 
2. Αυστραλία 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/69 
ΜΕΡΟΣ II 
1. 'Οταν, σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου, ένα μέτρο μιας περιφερειακής ή τοπικής κυβέρνησης ή 
αρχής ενός συμβαλλομένου μέρους (στο εξής καλούμενο «το υπεύθυνο συμβαλλόμενο μέρος») αντίκειται προς 
μια διάταξη της παρούσας συνθήκης, το υπεύθυνο συμβαλλόμενο μέρος λαμβάνει εύλογα μέτρα που έχει στη 
διάθεση του, προκειμένου να εξασφαλίσει την τήρηση της συνθήκης όσον αφορά το συγκεκριμένο μέτρο. 
2. Το υπεύθυνο συμβαλλόμενο μέρος, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης, γνωστοποιεί 
εγγράφως στη Γραμματεία τις προθέσεις του προκειμένου να εξασφαλίσει τήρηση της συνθήκης όσον αφορά 
το συγκεκριμένο μέτρο. Η Γραμματεία υποβάλλει την κοινοποίηση στη Διάσκεψη του Χάρτη το συντομότερο 
δυνατόν και όχι αργότερα από τη συνεδρίαση της Διάσκεψης του Χάρτη που ακολουθεί την παραλαβή της 
γνωστοποίησης. Εάν είναι ανέφικτο να εξασφαλίσει άμεση τήρηση, το υπεύθυνο συμβαλλόμενο μέρος δια­
θέτει εύλογο χρονικό διάστημα για να το πράξει Το εύλογο χρονικό διάστημα καθορίζεται κατόπιν συμ­
φωνίας των δύο διάδικων μερών. Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία, το υπεύθυνο συμβαλλόμενο 
μέρος προτείνει εύλογο χρονικό διάστημα προς έγκριση από τη Διάσκεψη του Χάρτη. 
Σε περίπτωση που το υπεύθυνο συμβαλλόμενο μέρος δεν κατορθώσει, εντός του ευλόγου χρονικού διαστή­
ματος, να εξασφαλίσει τήρηση όσον αφορά το μέτρο, καταβάλλει προσπάθεια, κατόπιν αιτήματος του 
αντιδίκου συμβαλλομένου μέρους (στο εξής καλούμενο «το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος» να συμφωνήσει 
με το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος για την καταβολή ανάλογης αποζημίωσης ως αμοιβαίως ικανοποιητικής 
επίλυσης της διαφοράς 
4. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία για ικανοποιηηκή αποζημίωση, εντός 20 ημερών κατόπιν του αιτήματος του 
ζημιωθέντος συμβαλλομένου μέρους, το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος δύναται, με την άδεια της Διάσκεψης 
του Χάρτη, να αναστείλει εκείνες από τις υποχρεώσεις του προς το υπεύθυνο συμβαλλόμενο μέρος, σύμφωνα 
με τη συνθήκη, τις οποίες κρίνει ισοδύναμες προς εκείνες που αναιρεί το επίμαχο μέτρο, έως ότου τα συμβαλ­
λόμενα μέρη καταλήξουν σε συμφωνία για επίλυση της διαφοράς τους ή το μέτρο που δεν συμβιβάζεται με τη 
συνθήκη καταστεί σύμφωνο με αυτή. 
5. Όταν εξετάζει ποιες υποχρεώσεις θα αναστείλει, το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος εφαρμόζει τις ακόλουθες 
αρχές και διαδικασίες: 
α) το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος πρέπει, κατά πρώτον, να επιδιώξει να αναστείλει υποχρεώσεις που αφο­
ρούν το ίδιο μέρος της συνθήκης, όπως εκείνες για τις οποίες το δικαστήριο διαπίστωσε παράβαση· 
β) εάν το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος θεωρήσει ότι δεν είναι εφικτό ή αποτελεσματικό να αναστείλει υπο­
χρεώσεις που αφορούν το ίδιο μέρος της συνθήκης, μπορεί να επιδιώξει να αναστείλει υποχρεώσεις που 
αφορούν άλλα μέρη της συνθήκης. Εάν το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος αποφασίσει να ζητήσει άδεια για 
την αναστολή υποχρεώσεων σύμφωνα με το παρόν εδάφιο, αναφέρει τους σχετικούς λόγους, όταν υπο­
βάλλει αίτημα στη Διάσκεψη του Χάρτη για παροχή αδείας. 
6. Κατόπιν γραπτού αιτήματος του υπευθύνου συμβαλλομένου μέρους, που παραδίδεται στο ζημιωθέν συμβαλ­
λόμενο μέρος και στον πρόεδρο του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση, το δικαστήριο αποφασίζει εάν το 
επίπεδο των υποχρεώσεων που ανέστειλε το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος είναι υπέρμετρο και εάν ναι, σε 
ποιο βαθμό. Εάν το δικαστήριο δεν είναι δυνατόν να ανασυσταθεί, επί του θέματος αποφαίνονται ένας ή 
περισσότεροι διαιτητές, που διορίζει ο Γενικός Γραμματέας. Οι διαδικασίες έκδοσης αποφάσεων σύμφωνα με 
την παρούσα παράγραφο ολοκληρώνονται εντός 60 ημερών από την υποβολή του αιτήματος στο Δικαστήριο ή 
από το διορισμό στον οποίο προέβη ο Γενικός Γραμματέας. Οι υποχρεώσεις δεν αναστέλλονται εφόσον 
εκκρεμούν οι διαδικασίες έκδοσης της απόφασης, η οποία είναι τελική και δεσμευτική. 
7. Κατά την αναστολή οποιωνδήποτε υποχρεώσεων προς ένα υπεύθυνο συμβαλλόμενο μέρος, ένα ζημιωθέν συμ­
βαλλόμενο μέρος καταβάλλει κάθε προσπάθεια ώστε να μην θιγούν τα δικαιώματα που έχει από την παρούσα 
συνθήκη οποιοδήποτε άλλο συμβαλλόμενο μέρος. 
Αριθ. L 380/70 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
9. Παράρτημα G 
ΕΞΑΙΡΕΣΕΙ! ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΟΥ ΔΙΕΠΟΥΝ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΗΣ GATT ΚΑΙ ΤΩΝ 
ΣΥΝΑΦΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 
[σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο α)] 
1. Οι ακόλουθες διατάξεις της GATT 1947 και των συναφών πράξεων δεν εφαρμόζονται σύμφωνα με το άρθρο 
29 παράγραφος 2 στοιχείο α): 
α) Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου 
Π Πίνακες παραχωρήσεων (και οι πίνακες της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου) 
IV Ειδικές διατάξεις σχετικά με τις κινηματογραφικές ταινίες 
XV Συναλλαγματικές ρυθμίσεις 
XVIII Κρατική βοήθεια για την οικονομική ανάπτυξη 
ΧΧΠ Διαβουλεύσεις 
XXIII Ολική ή μερική εξουδετέρωση οφέλους 
XXV Κοινές ενέργειες των συμβαλλομένων μέρων 
XXVI Αποδοχή, έναρξη ισχύος και καταχώριση 
XXVII Αναστολή ή ανάκληση παραχωρήσεων 
XXVIII Τροποποίηση των πινάκων 
ΧΧνΠΙδις Δασμολογικές διαπραγματεύσεις 
XXIX Η σχέση της παρούσας συμφωνίας με το Χάρτη της Αβάνας 
XXX Τροπολογίες 
XXXI Ανάκληση 
XXXII Συμβαλλόμενα μέρη 
XXXIII Προσχώρηση 
XXXV Μη εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ των συγκεκριμένων συμβαλλομένων μερών 
XXXVI Αρχές και στόχοι 
XXXVII Αναλήψεις υποχρεώσεων 
XXXVIII Κοινή δράση 
Παράρτημα Η Σχετικά με το άρθρο XXVI 
Παράρτημα θ Σημειώσεις και συμπληρωματικές διατάξεις (ως προς τα ανωτέρω άρθρα της GATT) 
Μέτρα διασφάλισης για αναπτυξιακούς σκοπούς 
Μνημόνιο συμφωνίας για την κοινοποίηση, τις διαβουλεύσεις, την επίλυση των διαφορών και την επιτή­
ρηση. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/71 
β) Συναφείς πράξεις 
ί) Συμφωνία για τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο (κώδικας προτύπων) 
Προοίμιο (παράγραφοι Ι, 8, 9) 
1.3. Γενικές διατάξεις 
2.6.4. Εκπόνηση, έκδοση και εφαρμογή τεχνικών κανονισμών από όργανα της κεντρικής 
κυβέρνησης 
10.6. Πληροφορίες επί των τεχνικών κανονισμών, των προτύπων και των μεθόδων διαπι­
στώσεως της συμμόρφωσης 
11. Τεχνική βοήθεια στα λοιπά μέλη 
12. Ειδική και διακριτική μεταχείριση των αναπτυσσομένων χωρών 
13. Επιτροπή τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο 
14. Διαβουλεύσεις και επίλυση διαφορών 
15. · Τελικές διατάξεις (πλην των 15.5 και 15.13) 
Παράρτημα 2 Ομάδες τεχνικών εμπειρογνωμόνων 
Παράρτημα 3 Ειδικές ομάδες (Panels) 
ii) Συμφωνία για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών 
iii) Συμφωνία για την ερμηνεία και την εφαρμογή των άραρων XI, XVI και XXIII (επιδοτήσεις και αντι­
σταθμιστικά μέτρα) 
10. Επιδοτήσεις κατά την εξαγωγή ορισμένων πρωτογενών προϊόντων 
12. Διαβουλεύσεις 
13. Συμβιβασμός, επίλυση διαφορών και εγκεκριμένα αντίμετρα 
14. Αναπτυσσόμενες χώρες 
16. Επιτροπή επιδοτήσεων και αντισταθμιστικών μέτρων 
17. Συμβιβασμός 
18. Επίλυση διαφορών 
19.2. Αποδοχή και προσχώρηση 
19.4. Έναρξη ισχύος 
19.5.α) Εθνική νομοθεσία 
19.6. Επανεξέταση 
19.7. Τροπολογίες 
19.8. Ανάκληση 
19.9. Μη εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας μεταξύ συγκεκριμένων υπογραφόντων 
19.11. Γραμματεία 
19.12. Κατάθεση 
19.13. Καταχώριση 
iv) Συμφωνία για την εφαρμογή του άραρου VII (καθορισμός δασμολογητέας αξίας) 
12.6), iv) Συναλλακτική αξία 
11.1. Καθορισμός δασμολογητέας αξίας 
14. Εφαρμογή των παραρτημάτων (δεύτερη φράση) 
18. Όργανα (επιτροπή δασμολογητέας αξίας) 
Αριθ. L 380/72 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
19. Διαβουλεύσεις 
20. Επίλυση διαφορών 
21. Ειδική και διακριτική μεταχείριση των αναπτυσσομένων χωρών 
22. Αποδοχή και προσχώρηση 
24. Έναρξη ισχύος 
25.1. Εθνική νομοθεσία 
26. Επανεξέταση 
27. Τροπολογίες 
28. Ανάκληση 
29. Γραμματεία 
30. Κατάθεση 
31. Καταχώριση 
Παράρτημα II Τεχνική επιτροπή δασμολογητέας αξίας 
Παράρτημα III Ειδικές ομάδες ad hoc 
Πρωτόκολλο της συμφωνίας για την εφαρμογή του άρθρου VII (πλην των 1.7 και L8 — συνοδευόμενα 
από το αναγκαίο εισαγωγικό κείμενο) 
ν) Συμφωνία για τις διαδικασίες έκδοσης αδειών εισαγωγής 
1.4. Γενικές διατάξεις (τελευταία φράση) 
2.2. Αυτόματη έκδοση αδειών εισαγωγής (υποσημείωση 2) 
4. Όργανα, διαβουλεύσεις και επίλυση των διαφορών 
5. Τελικές διατάξεις (πλην της παραγράφου 2) 
vi) Συμφωνία για την εφαρμογή τον άρθρου VI (κώδικας αντιντάμπινγκ) 
13. Αναπτυσσόμενες χώρες 
14. Επιτροπή πρακτικών αντιντάμπινγκ 
15. Διαβουλεύσεις, συμβιβασμός και επίλυση διαφορών 
16. Τελικές διατάξεις (πλην των παραγράφων 1 και 3) 
vu) Διακανονισμός για το βόειο κρέας 
viii) Διεθνής διακανονισμός για τα γαλακτοκομικά προϊόντα 
α.) Συμφωνία για το εμπόριο αεροσκαφών πολιτικής αεροπορίας 
χ) Δήλωση για τα εμπορικά μέτρα πον λαμβάνονται σε σχέση με το ισοζύγιο πληρωμών 
γ) Όλες οι άλλες διατάξεις της GATT ή των συναφών πράξεων οι οποίες αφορούν 
i) κρατική βοήθεια για την οικονομική ανάπτυξη και τη μεταχείριση αναπτυσσομένων χωρών, πλην των 
παραγράφων 1 έως 4 της απόφασης της 28ης Νοεμβρίου 1979 (L/4903) για τη διακριτική και ενοΐκό-
τερη μεταχείριση, την αμοιβαιότητα και την πληρέστερη συμμετοχή των αναπτυσσομένων χωρών· 
ii) τη σύσταση ή τη λειτουργία ειδικευμένων επιτροπών και άλλων επικουρικών οργάνων· 
iii) υπογραφή, προσχώρηση, έναρξη ισχύος, ανάκληση και καταχώριση. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/73 
δ) Όλες οι συμφωνίες, διακανονισμοί, αποφάσεις, μνημόνια συμφωνίας, ή άλλη κοινή δράση σύμφωνα με τις 
διατάξεις που απαριθμούνται στα στοιχεία α) έως γ). 
2. Τα συμβαλλόμενα μέρη εφαρμόζουν τις διατάξεις της «Δήλωσης για τα εμπορικά μέτρα που λαμβάνονται σε 
σχέση με το ισοζύγιο πληρωμών» για μέτρα που λαμβάνονται από εκείνα τα συμβαλλόμενα μέρη τα οποία δεν 
είναι μέλη της GATT, εν τω μέτρω του εφικτού στο πλαίσιο των άλλων διατάξεων της παρούσας συνθήκης. 
3. Όσον αφορά τις απαιτούμενες κοινοποιήσεις δυνάμει των διατάξεων που εφαρμόζονται βάσει του άρθρου 29 
παράγραφος 2 στοιχείο α): 
α) τα συμβαλλόμενα μέρη τα οποία δεν είναι μέλη της GATT ή συναφούς πράξεως υποβάλλουν τις κοινοποιή­
σεις τους στη Γραμματεία. Η Γραμματεία διαβιβάζει αντίγραφα των κοινοποιήσεων σε όλα τα συμβαλλό­
μενα μέρη. Οι κοινοποιήσεις προς τη Γραμματεία υποβάλλονται σε μία από τις επίσημες γλώσσες της 
παρούσας συνθήκης. Τα συνοδευτικά έγγραφα μπορούν να υποβάλλονται μόνο στη γλώσσα του συμβαλλο­
μένου μέρους· 
β) οι εν λόγω απαιτήσεις δεν ισχύουν για τα συμβαλλόμενα μέρη της παρούσας συνθήκης τα οποία είναι 
επίσης μέλη της GATT και των συναφών πράξεων, οι οποίες περιέχουν τις οικείες απαιτήσεις κοινο­
ποίησης. 
4. Το εμπόριο πυρηνικών υλικών είναι δυνατόν να διέπεται από συμφωνίες αναφερόμενες στις σχετικές με την 
παράγραφο αυτή δηλώσεις που περιέχονται στη τελική πράξη της Διάσκεψης του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέρ­
γειας 
10. Παράρτημα TFU 
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΑ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΡΑΤΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΟΥΣΑΝ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ 
ΕΝΩΣΗ ΣΟΒΙΕΤΙΚΩΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΩΝ 
[σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο β)] 
1. Κάθε συμφωνία που περιγράφεται στο άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο β) κοινοποιείται εγγράφως στη Γραμ­
ματεία από όλα τα μέρη της εν λόγω συμφωνίας, τα οποία υπογράφουν ή προσχωρούν στην παρούσα συν­
θήκη, ή εκ μέρους αυτών: 
α) σε περίπτωση συμφωνίας που είναι σε ισχύ σε ημερομηνία που ακολουθεί κατά τρεις μήνες την ημερο­
μηνία κατά την οποία το πρώτο από τα εν λόγω μέρη υπογράφει ή καταθέτει την πράξη προσχώρησης 
στην συνθήκη, το αργότερο εντός έξι μηνών από την εν λόγω ημερομηνία υπογραφής ή κατάθεσης και 
β) σε περίπτωση συμφωνίας η οποία τίθεται σε ισχύ σε μεταγενέστερη ημερομηνία από την ημερομηνία που 
αναφέρεται στο στοιχείο α), αρκετά εγκαίρως πριν από την έναρξη ισχύος της, ώστε άλλα κράτη ή οργα­
νισμοί περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, που έχουν υπογράψει ή προσχωρήσει στη συνθήκη (στο 
εξής καλούμενα τα «ενδιαφερόμενα μέρη»), να διαθέτουν εύλογη ευκαιρία να εξετάσουν τη συμφωνία και 
να διατυπώσουν απόψεις και παρατηρήσεις επ' αυτής στα μέρη της συμφωνίας και στη Διάσκεψη του 
Χάρτη πριν από την έναρξη ισχύος της. 
2. Η κοινοποίηση περιλαμβάνει: 
α) αντίγραφα του πρωτοτύπου των κειμένων της συμφωνίας σε όλες τις γλώσσες στις οποίες έχει υπογραφεί· 
β) περιγραφή, με αναφορά στα σημεία που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΕΜ, των ειδικών ενεργειακών 
υλών και προϊόντων για τα οποία εφαρμόζεται· 
γ) επεξήγηση, χωριστά για κάθε σχετική διάταξη της GATT και των συναφών πράξεων που εφαρμόζονται 
βάσει του άρθρου 29 παράγραφος 2 στοιχείο α), των περιστάσεων που καθιστούν αδύνατη ή ανέφικτη την 
πλήρη συμμόρφωση των μερών της συμφωνίας προς τη διάταξη αυτή· 
δ) τα ειδικά μέτρα που πρέπει να θεσπίσει κάθε μέρος της συμφωνίας, προκειμένου να αντιμετωπίσει της 
περιστάσεις που αναφέρονται στο στοιχείο γ) και 
Αριθ. L 380/74 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
ε) περιγραφή των προγραμμάτων των μερών για την επίτευξη προοδευτικού περιορισμού και τελικής εξά­
λειψης των μη συμβατών διατάξεων της συμφωνίας. 
3. Τα μέρη μιας συμφωνίας που κοινοποιείται σύμφωνα με την παράγραφο 1 προσφέρουν στα ενδιαίρερόμενα 
μέρη εύλογη ευκαιρία για διαβουλεύσεις με αυτά σχετικά με την εν λόγω συμφωνία και λαμβάνουν υπόψη τις 
απόψεις και παρατηρήοτ.ις τους. Κατόπιν αιτήματος οποιουδήποτε ενδιαφερομένου μέρους, η συμφωνία υπο­
βάλλεται σε εξέταση από τη Διάσκεψη του Χάρτη, η οποία δύναται να εγκρίνει συστάσεις επ'αυιής. 
4. Η Διάσκεψη του Χάρτη, σε τακτά χρονικά διαστήματα, εξετάζει την εφαρμογή συμφωνιών που κοινοποι­
ούνται σύμφωνα με την παράγραφο 1, καθώς και την πρόοδο που έχει επιτευχθεί σχετικά με την εξάλειψη 
των διατάξεων τους οι οποίες δεν συμβιβάζονται με τις διατάξεις της GATT και των συναφών πράξεων, που 
εφαρμόζονται βάσει του άρθρου 29 παράγραφος 2 στοιχείο α). Κατόπιν αιτήματος οποιουδήποτε ενδιαφερο­
μένου μέρους, η Διάσκεψη του Χάρτη δύναται να εγκρίνει συστάσεις σχετικά με μια συμφωνία. 
5. Συμφωνία που περιγράφεται στο άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο β) είναι δυνατόν, σε περίπτωση εξαιρετικής 
έκτακτης ανάγκης, να επιτραπεί να τεθεί σε ισχύ, χωρίς την κοινοποίηση και τις διαβουλεύσεις που προβλέ­
πονται στο σημείο 1 στοιχείο β) και στα σημεία 2 και 3, υπό τον όρο ότι λαμβάνει χώρα η εν λόγω κοινο­
ποίηση και προσφέρεται αμέσως η ευκαιρία για τις διαβουλεύσεις αυτές. Στην περίπτωση αυτή, τα μέρη της 
συμφωνίας, παρόλα ταύτα, κοινοποιούν το κείμενο της, σύμφωνα με το σημείο 2 στοιχείο α), αμέσως μετά 
την έναρξη ισχύος της. 
6. Συμβαλλόμενα μέρη τα οποία είναι ή καθίστανται μέρη μιας συμφωνίας που περιγράφεται στο άρθρο 29 
παράγραφος 2 στοιχείο β) αναλαμβάνουν να περιορίσουν το ασυμβίβαστο της συμφωνίας προς τις διατάξεις 
της GATT και των συναφών πράξεων που ισχύουν βάσει του άρθρου 29 παράγραφος 2 στοιχείο α), στο μέτρο 
που είναι αναγκαίο για ν'αντιμετωπιστούν οι ειδικές περιστάσεις και να εφαρμόσουν τη συμφωνία αυτή κατά 
τρόπο ώστε να αποκλίνουν το ελάχιστο δυνατόν από τις εν λόγω διατάξεις. Καταβάλουν κάθε προσπάθεια 
για να προβούν σε επανορθωτικές ενέργειες, υπό το φως των παρατηρήσεων των ενδιαφερομένων μερών και 
οποιωνδήποτε συστάσεων της Διάσκεψης του Χάρτη. 
11. Παράρτημα D 
ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΕΜΠΟΡΙΚΏΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ 
[σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 7)J 
1. α) Στις σχέσεις μεταξύ τους, τα συμβαλλόμενα μέρη καταβάλλουν κάθε προσπάθεια, μέσω συνεργασίας και 
διαβουλεύσεων, να καταλήξουν σε αμοιβαίως ικανοποιητική επίλυση οποιασδήποτε διαφοράς σχετικά με 
υφιστάμενα μέτρα, τα οποία θα μπορούσαν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τη συμμόρωση προς τις δια­
τάξεις που ισχύουν για το εμπόριο βάσει του άρθρου 5 ή του άρθρου 29. 
β) Ένα συμβαλλόμενο μέρος δύναται να υποβάλει γραπτό αίτημα σε οποιοδήποτε άλλο συμβαλλόμενο μέρος 
για διεξαγωγή διαβουλεύσεων όσον αφορά οποιοδήποτε υφιστάμενο μέτρο του άλλου συμβαλλομένου 
μέρους που κρίνει ότι θα μπορούσε να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη συμμόρφωση προς τις διατάξεις που 
ισχύουν για το εμπόριο βάσει του άρθρου 5 ή του άρθρου 29. Ένα συμβαλλόμενο μέρος το οποίο ζητά 
διαβουλεύσεις αναφέρει, κατά το δυνατόν πληρέστερα, το καταγγελλόμενο μέτρο και προσδιορίζει τις δια­
τάξεις του άρθρου 5 ή του άρθρου 29, καθώς και της GATT και των συναφών πράξεων, τις οποίες θεωρεί 
σχετικές. Αιτήματα για διεξαγωγή διαβουλεύσεων δυνάμει της παρούσας παραγράφου κοινοποιούνται στη 
Γραμματεία, η οποία, σε τακτά χρονικά διαστήματα, ενηρεμώνει τα συμβαλλόμενα μέρη για τις εκκρε­
μούσες διαβουλεύσεις που έχουν κοινοποιηθεί 
γ) Ένα συμβαλλόμενο μέρος μεταχειρίζεται κάθε πληροφορία που δηλώνεται ότι είναι εμπιστευτική ή ότι 
αποτελεί επαγγελματικό απόρρητο, η οποία περιέχεται ή λαμβάνεται ως απάντηση σε γραπτό αίτημα ή 
λαμβάνεται κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων, κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο τη μεταχειρίζεται το 
συμβαλλόμενο μέρος που παρέχει την πληροφορία. 
δ) Κατά την επιδίωξη επίλυσης θεμάτων τα οποία ένα συμβαλλόμενο μέρος θεωρεί ότι επηρεάζουν τη συμ­
μόρφωση προς τις διατάξεις που ισχύουν για το εμπόριο, βάσει του άρθρου 5 ή του άρθρου 29, μεταξύ 
αυτού και ετέρου συμβαλλομένου μέρους, τα συμβαλλόμενα μέρη που συμμετέχουν σε διαβουλεύσεις ή 
άλλη διευθέτηση διαφοράς καταβάλλουν κάθε προσπάθεια να αποφύγουν επίλυση η οποία επηρεάζει αρνη­
τικά τις συναλλαγές οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/75 
2. α) Εάν εντός 60 ημερών από την παραλαβή του αιτήματος για διεξαγωγή διαβουλεύσεων, που αναφέρεται 
στην παράγραφο 1 στοιχείο β), τα συμβαλλόμενα μέρη δεν έχουν επιλύσει τη διαφορά τους ή συμφωνήσει 
να την επιλύσουν με συνδιαλλαγή, μεσολάβηση, διαιτησία ή άλλη μέθοδο, οποιοδήποτε εκ των δύο συμ­
βαλλομένων μερών δύναται να επιδώσει στη Γραμματεία γραπτό αίτημα για τη συγκρότηση εδικής επι­
τροπής (panel), σύμφωνα με τα στοιχεία β) έως στ). Στο αίτημα του, το αιτούμενο συμβαλλόμενο μέρος 
αναπτύσσει την ουσία της διαφοράς και αναφέρει ποιες διατάξεις του άρθρου 5 ή του άρθρου 29, καθώς 
και της GATT και των συναφών πράξεων, θεωρούνται σχετικές. Η Γραμματεία παραδίδει αμέσως αντί­
γραφα του αιτήματος σε όλα τα συμβαλλόμενα μέρη. 
β) Κατά την επίλυση μιας διαφοράς λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα άλλων συμβαλλομένων μερών. 
Οποιοδήποτε άλλο συμβαλλόμενο μέρος έχει ουσιώδες συμφέρον επί ενός θέματος δικαιούται να γίνει 
δεκτό σε ακρόαση από την ειδική επιτροπή και να υποβάλει εγγράφως στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις 
του, υπό τον όρο ότι και τα δύο διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη και η Γραμματεία έχουν λάβει γραπτή 
γνωστοποίηση του ενδιαφέροντος του, το αργότερο έως την ημερομηνία συγκρότησης της ειδικής επι­
τροπής, όπως καθορίζεται σύμφωνα με το στοιχείο γ). 
γ) Η ειδική επιτροπή τεκμαίρεται ότι συγκροτείται 45 ημέρες μετά την παραλαβή του γραπτού αιτήματος 
του συμβαλλομένου μέρους από τη Γραμματεία, σύμφωνα με το στοιχείο α). 
δ) Η ειδική επιτροπή αποτελείται από τρία μέλη, τα οποία επιλέγει ο Γενικός Γραμματέας από τον κατάλογο 
που περιγράφεται στην παράγραφο 7. Εκτός εάν τα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνήσουν 
άλλως, τα μέλη της ειδικής επιτροπής δεν είναι πολίτες των συμβαλλομένων μερών τα οποία είναι είτε 
διαφωνούντα μέρη, είτε έχουν κοινοποιήσει το ενδιαφέρον τους σύμφωνα με το στοιχείο β), ούτε πολίτες 
κρατών μελών ενός οργανισμού περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης ο οποίος είναι είτε διαφωνούν 
μέρος, είτε έχει κοινοποιήσει το ενδιαφέρον του σύμφωνα με το στοιχείο β). 
ε) Τα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη αποκρίνονται, εντός δέκα εργασίμων ημερών, στους διορισμούς των 
μελών της ειδικής επιτροπής και δεν προβάλλουν αντιρρήσεις για τους διορισμούς εκτός για επιτακτικούς 
λόγους. 
στ) Τα μέλη της ειδικής επιτροπής υπηρετούν υπό την προσωπική τους ιδιότητα και δεν ζητούν, ούτε λαμβά­
νουν εντολές από οποιαδήποτε κυβέρνηση ή άλλο φορέα. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος αναλαμβάνει την 
υποχρέωση να τηρεί τις εν λόγω αρχές και να μην επιδιώκει να επηρεάσει τα μέλη της ειδικής επιτροπής 
κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Τα μέλη της ειδικής επιτροπής επιλέγονται, φροντίζοντας να 
εξασφαλίζεται η ανεξαρτησία τους και να εκπροσωπείται στην ειδική επιτροπή επαρκής ποικιλία γνώ­
σεων και πολύπλευρη εμπειρία 
ζ) Η Γραμματεία κοινοποιεί αμέσως σε όλα τα συμβαλλόμενα μέρη ότι έχει συγκροτηθεί ειδική επιτροπή. 
3. α) Η Διάσκεψη του Χάρτη εγκρίνει διαδικαστικούς κανόνες για τις εργασίες των ειδικών επιτροπών, οι 
οποίοι έχουν λογική συνέπεια με το παρόν παράρτημα. Οι διαδικαστικοί κανόνες ακολουθούν όσο το 
δυνατόν περισσότερο εκείνους της GATT και των συναφών πράξεων. Η ειδική επιτροπή διαθέτει επίσης το 
δικαίωμα να θεσπίζει επιπλέον διαδικαστικούς κανόνες, οι οποίοι αντίκεινται προς τους διαδικαστικούς 
κανόνες που θεσπίζει η διάσκεψη του Χάρτη ή προς το παρόν παράρτημα. Κατά τις διαδικασίες ενώπιον 
της επιτροπής, κάθε διαφωνούν συμβαλλόμενο μέρος και οποιοδήποτε άλλο συμβαλλόμενο μέρος, το οποίο 
έχει κοινοποιήσει το ενδιαφέρον του σύμφωνα με την παράγραφο 2 στοιχείο β), δικαιούται να γίνει δεκτό 
για τουλάχιστον μία ακρόαση ενώπιον της επιτροπής και να υποβάλει εγγράφως τις παρατηρήσεις τους. Τα 
διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη δικαιούνται επίσης να προβάλουν επιχειρήματα γραπτώς. Η ειδική επι­
τροπή μπορεί να κάνει δεκτό το αίτημα οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους, το οποίο έχει κοινο­
ποιήσει το ενδιαφέρον του σύμφωνα με την παράγραφο 2 στοιχείο β), να έχει πρόσβαση σε οποιοδήποτε 
έγγραφο υποβάλλεται στην ειδική επιτροπή, με τη συγκατάθεση του συμβαλλομένου μέρους που το έχει 
υποβάλει. 
Οι εργασίες της ειδικής επιτροπής είναι εμπιστευτικές. Η ειδική επιτροπή προβαίνει σε αντικειμενική αξιο­
λόγηση των ζητημάτων που της έχουν υποβληθεί, συμπεριλαμβανομένων των πραγματικών περιστατικών 
της διαφοράς και της συμμόρφωσης των μέτρων προς τις διατάξεις που ισχύουν για το εμπόριο βάσει του 
άρθρου 5 ή του άρθρου 29. Κατά την άσκηση των καθηκόντων της, η ειδική επιτροπή συνεννοείται με τα 
διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη και τους δίδει επαρκείς ευκαιρίες να καταλήξουν σε αμοιβαία ικανοποι­
ητική λύση. Εκτός εάν τα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνήσουν άλλως, η ειδική επιτροπή 
στηρίζει την απόφαση της στα επιχειρήματα και τις παρατηρήσεις των διαφωνούντων συμβαλλομένων 
μερών. Οι ειδικές επιτροπές λαμβάνουν ως γνώμονα τις ερμηνείες που έχουν δοθεί στη GATT και τις 
συναφείς πράξεις εντός του πλαισίου της GATT και δεν αμφισβητούν κατά πόσον συμβιβάζονται με το 
άρθρο 5 ή το άρθρο 29 οι πρακτικές που εφαρμόζει οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος που είναι μέλος της 
GATT έναντι άλλων μελών της GATT, για τα οποία εφαρμόζει τη GATT, και οι οποίες δεν έχουν εφαρ­
μοσθεί από εκείνα τα άλλα μέλη για την επίλυση διαφορών σύμφωνα με τη GATT. 
Αριθ. L 380/76 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
Εκτός εάν τα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνήσουν άλλως, όλες οι διαδικασίες που συνεπά­
γονται την προσφυγή σε ειδική επιτροπή, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης της τελικής της εκθέσεως, 
πρέπει να ολοκληρωθούν εντός 180 ημερών από την ημερομηνία συγκρότησης της ειδικής επιτροπής· 
εντούτοις, εάν δεν ολοκληρωθούν 6λι;ς οι διαδικασίες εντός αυτού του χρονικού διαστήματος, δεν θίγεται 
η εγκυΡύτητα της τελικής ΑκΘεσης. 
β) Η ειδική επιτροπή προσδιορίζει τη δικαιοδοσία της· ο προσδιορισμός αυτός είναι οριστικός και δεσμευ­
τικός. Εάν ένα διαφωνούν συμβαλλόμενο μέρος προβάλει ένσταση ότι η διαφορά δεν υπάγεται στη δικαιο­
δοσία της ειδικής επιτροπής, η ένσταση εξετάζεται από την ειδική επιτροπή, η οποία αποφαίνεται εάν Θα 
ασχοληθεί με την ένσταση ως προδικαστικό ζήτημα ή εάν θα την συνεξετάσει στο πλαίσιο της απόφασης 
της επί της ουσίας της διαφοράς. 
γ) Σε περίπτωση που υποβληθούν δύό ή περισσότερα αιτήματα για συγκρότηση ειδικής επιτροπής σχετικά με 
διαφορές που είναι κατ' ουσία παρόμοιες, ο Γενικός Γραμματέας δύναται, με τη συγκατάθεση όλων των 
διαφωνούντων συμβαλλομένων μερών, να διορίσει μία και μόνη ειδική επιτροπή. 
4. α) Αφού εξετάσει τα αντεπιχεφήματα, η ειδική επιτροπή υποβάλλει στα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη τα 
περιγραφικά μέρη του σχεδίου της γραπτής έκθεσης της, τα οποία περιέχουν παρουσίαση των πραγμα­
τικών περιστατικών και σύνοψη των επιχειρημάτων που προέβαλαν τα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη. 
Στα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη προσφέρεται η ευκαιρία να υποβάλουν γραπτές παρατηρήσεις για 
τα περιγραφικά μέρη εντός χρονικού διαστήματος που καθορίζει η ειδική επιτροπή. 
Μετά την καθορισθείσα ημερομηνία για την παραλαβή των παρατηρήσεων των συμβαλλομένων μερών, η 
ειδική επιτροπή εκδίδει για τα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη προσωρινή γραπτή έκθεση, η οποία 
περιέχει τόσο τα περιγραφικά μέρη, όσο και τα προτεινόμενα πορίσματα και συμπεράσματα της ειδικής 
επιτροπής. Εντός χρονικού διαστήματος που καθορίζει η ειδική επιτροπή, ένα διαφωνούν συμβαλλόμενο 
μέρος δύναται να υποβάλει στην ειδική επιτροπή γραπτό αίτημα, προκειμένου η ειδική επιτροπή να επανε­
ξετάσει ειδικές πλευρές της προσωρινής έκθεσης πριν εκδώσει τελική έκθεση. Προ της έκδοσης της τελικής 
έκθεσης, η ειδική επιτροπή δύναται, κατά τη διακριτική της ευχέρεια, να συναντηθεί με τα διαφωνούντα 
συμβαλλόμενα μέρη για να εξετάσει τα θέματα που προβάλλονται στο εν λόγω αίτημα. 
Η τελική έκθεση περιέχει περιγραφικά μέρη (περιλαμβανομένης και της παρουσίασης των πραγματικών 
περιστατικών και της σύνοψης των επιχειρημάτων που προέβαλαν τα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη), 
τα πορίσματα και συμπεράσματα της ειδικής επιτροπής και ανάπτυξη των επιχειρημάτων που προβλή­
θηκαν για ειδικές πλευρές της προσωρινής έκθεσης, κατά το στάδιο της επανεξέτασης της. Στην τελική 
έκθεση αναπτύσσεται κάθε ουσιώδες θέμα το οποίο προβλήθηκε ενώπιον της ειδικής επιτροπής και είναι 
αναγκαίο για την επίλυση της διαφοράς, και αιτιολογούνται τα συμπεράσματα της ειδικής επιτροπής. 
Η ειδική επιτροπή εκδίδει την τελική της έκθεση, υποβάλλοντας την αμέσως στη Γραμματεία και στα 
διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη. Η Γραμματεία, το συντομότερο δυνατόν, διαβιβάζει την τελική έκθεση, 
συνοδευόμενη από οποιεσδήποτε γραπτές απόψεις τις οποίες επιθυμεί να επισυνάψει ένα διαφωνούν συμ­
βαλλόμενο μέρος, σε όλα τα συμβαλλόμενα μέρη. 
β) Σε περίπτωση που η ειδική επιτροπή αποφανθεί ότι ένα μέτρο το οποίο ελήφθη ή διατηρείται από ένα 
συμβαλλόμενο μέρος δεν συμβιβάζεται με διάταξη του άρθρου 5 ή του άρθρου 29 ή με διάταξη της GATT ή 
των συναφών πράξεων, που εφαρμόζεται σύμφωνα με το άρθρο 29, η ειδική επιτροπή δύναται να συστήσει, 
στην τελική της έκθεση, στο συμβαλλόμενο μέρος να αλλάξει ή να εγκαταλείψει το μέτρο ή να συμπερι­
φερθεί κατά τρόπο σύμφωνο προς τη διάταξη αυτή. 
γ) Οι εκθέσεις των ειδικών επιτροπών εγκρίνονται από τη Διάσκεψη του Χάρτη. Για να παρέχεται επαρκής 
χρόνος στη Διάσκεψη του Χάρτη, προκειμένου να εξετάζει τις εκθέσεις των ειδικών επιτροπών, μια έκθεση 
δεν εγκρίνεται από τη Διάσκεψη του Χάρτη πριν παρέλθουν τουλάχιστον 30 ημέρες αφού διατεθεί σε όλα 
τα συμβαλλόμενα μέρη από τη Γραμματεία. Τα συμβαλλόμενα μέρη που έχουν αντιρρήσεις για έκθεση μιας 
ειδικής επιτροπής αναφέρουν γραπτώς τους λόγους των αντιρρήσεων τους στη Γραμματεία τουλάχιστον 10 
ημέρες πριν από την ημερομηνία κατά την οποία η έκθεση πρόκειται να εξετασθεί για να εγκριθεί από τη 
Διάσκεψη του Χάρτη και η Γραμματεία διαβιβάζει αμέσως τους λόγους αυτούς σε όλα τα συμβαλλόμενα 
μέρη. Τα διαφωνούντα συμβαλλόμενα μέρη και τα συμβαλλόμενα μέρη που έχουν κοινοποιήσει το ενδια­
φέρον τους σύμφωνα με την παράγραφο 2 στοιχείο β) δικαιούνται να συμμετάσχουν πλήρως στην εξέταση 
της έκθεσης της ειδικής επιτροπής επί της διαφοράς αυτής από τη Διάσκεψη του Χάρτη και οι απόψεις 
τους καταγράφονται πλήρως. 
δ) Προκειμένου να εξασφαλίζεται αποτελεσματική επίλυση των διαφορών προς όφελος όλων των συμβαλλο­
μένων μερών, είναι ουσιώδης η άμεση συμμόρφωση προς τις αποφάσεις και συστάσεις της τελικής έκθεσης 
μιας ειδικής επιτροπής, η οποία έχει εγκριθεί από τη Διάσκεψη του Χάρτη. Το συμβαλλόμενο μέρος στο 
οποίο απευθύνεται μια απόφαση ή σύσταση της τελικής έκθεσης μιας ειδικής επιτροπής, που έχει εγκριθεί 
από τη Διάσκεψη του Χάρτη, ενημερώνει τη Διάσκεψη του Χάρτη για τις προθέσεις του όσον αφορά τη 
συμμόρφωση προς την εν λόγω απόφαση ή σύσταση. Σε περίπτωση που η άμεση συμμόρφωση είναι ανέ­
φικτη, το οικείο συμβαλλόμενο μέρος εξηγεί στη Διάσκεψη του Χάρτη τους λόγους του για τη μη συμμόρ­
φωση και, υπό το φως της εξήγησης αυτής, έχει στη διάθεση του εύλογο χρονικό διάστημα για να επιτύχει 
συμμόρφωση. Ο σκοπός της επίλυσης της διαφοράς είναι η τροποποίηση ή άρση των ασυμβίβαστων 
μέτρων. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/77 
5. α) Σε περίπτωση που ένα συμβαλλόμενο μέρος δεν συμμορφωθεί, εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, προς 
1 μια απόφαση ή σύσταση της τελικής έκθεσης μιας ειδικής επιτροπής, που έχει εγκριθεί από τη Διάσκεψη 
του Χάρτη, ένα διαφωνούν συμβαλλόμενο μέρος, το οποίο υφίσταται ζημία λόγω της μη συμμόρφωσης, 
δύναται να επιδώσει στο μη συμμορφούμενο συμβαλλόμενο μέρος γραπτό αίτημα και να ζητά από το μη 
συμμορφούμενο συμβαλλόμενο μέρος να αρχίσουν διαπραγματεύσεις, με σκοπό να συμφωνήσουν επί μιας 
αμοιβαίως αποδεκτής αποζημίωσης. Εάν ζητηθεί αυτό, το μη συμμορφούμενο συμβαλλόμενο μέρος αρχίζει 
αμέσως τις εν λόγω διαπραγματεύσεις. 
β) Εάν το μη συμμορφούμενο συμβαλλόμενο μέρος αρνηθεί να διαπραγματευθεί ή εάν τα συμβαλλόμενα μέρη 
δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία εντός 30 ημερών μετά την επίδοση του αιτήματος για διεξαγωγή δια­
πραγματεύσεων, το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος δύναται να υποβάλει γραπτό αίτημα στη Διάσκεψη του 
Χάρτη για να του επιτρέψει να αναστείλει τις υποχρεώσεις που υπέχει έναντι του μη συμμορφούμενου 
συμβαλλόμενου μέρους σύμφωνα με το άρθρο 5 ή το άρθρο 29. 
γ) Η Διάσκεψη του Χάρτη δύναται να επιτρέψει στο ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος να αναστείλει εκείνες 
από τις υποχρεώσεις του έναντι του μη συμμορφούμενου συμβαλλόμενου μέρους, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του άρθρου 5 ή του άρθρου 29 ή σύμφωνα με τις διατάξεις της GATT ή των συναφών πράξεων, που εφαρ­
μόζονται βάσει του άρθρου 29, τις οποίες το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος θεωρεί ισοδύναμες προς τις 
περιστάσεις. 
δ) Η αναστολή υποχρεώσεων είναι προσωρινή και εφαρμόζεται μόνον έως ότου αρθεί το μέτρο που διαπι­
στώθηκε ότι δεν συμβιβάζεται με το άρθρο 5 ή το άρθρο 29 ή έως ότου ευρεθεί αμοιβαίως ικανοποιητική 
λύση. 
6. α) Πριν αναστείλει τις εν λόγω υποχρεώσεις, το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος ενημερώνει το μη συμμορ­
φούμενο συμβαλλόμενο μέρος για τη φύση και το επίπεδο της προτιθέμενης αναστολής. Εάν το μη συμ­
μορφούμενο συμβαλλόμενο μέρος επιδώσει στον Γενικό Γραμματέα γραπτή ένσταση για το επίπεδο της 
αναστολής των υποχρεώσεων, στην οποία προτίθεται να προβεί το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος, η 
ένσταση παραπέμπεται σε διαιτησία, όπως προβλέπεται κατωτέρω. Η εφαρμογή της προτεινόμενης ανα­
στολής υποχρεώσεων αναβάλλεται έως ότου ολοκληρωθεί η διαιτησία και η απόφαση της ειδικής επι­
τροπής διαιτησίας καταστεί τελική και δεσμευτική, σύμφωνα με το στοιχείο ε). 
β) Ο Γενικός Γραμματέας συγκροτεί ειδική επιτροπή διαιτησίας, σύμφωνα με την παράγραφο 2 στοιχεία δ) 
έως στ), η οποία, εάν είναι εφικτό, είναι η ίδια ειδική επιτροπή η οποία εξέδωσε την απόφαση ή τη 
σύσταση που αναφέρεται στην παράγραφο 4 στοιχείο δ), προκειμένου να εξετάσει το επίπεδο υποχρεώ­
σεων που προτίθεται να αναστείλει το ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος. Εκτός εάν η Διάσκεψη του Χάρτη 
λάβει διαφορετική απόφαση, οι διαδικαστικοί κανόνες για τις εργασίες της ειδικής επιτροπής εγκρίνονται 
σύμφωνα με την παράγραφο 3 στοιχείο α). 
γ) Η ειδική επιτροπή διαιτησίας αποφαίνεται εάν το επίπεδο υποχρεώσεων, που προτίθεται να αναστείλει το 
ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος, είναι υπερβολικό ως προς τη ζημία που έχει υποστεί και, εάν ναι, σε ποιο 
βαθμό. Δεν εξετάζει τη φύση των υποχρεώσεων που αναστέλλονται, πέραν του βαθμού που αυτό είναι 
αδιαχώριστο από τον προσδιορισμό του επιπέδου των υποχρεώσεων που αναστέλλονται. 
δ) Η ειδική επιτροπή διαιτησίας παραδίδει το έγγραφο της απόφασης στο ζημιωθέν και στο μη συμμορφού­
μενο συμβαλλόμενο μέρος, καθώς και στη Γραμματεία, εντός 60 ημερών από τη συγκρότηση της ειδικής 
επιτροπής ή εντός άλλου χρονικού διαστήματος το οποίο μπορεί να καθορισθεί με συμφωνία μεταξύ του 
ζημιωθέντος και του μη συμμορφούμενου συμβαλλόμενου μέρους. Η Γραμματεία υποβάλλει την απόφαση 
στη Διάσκεψη του Χάρτη το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο κατά τη συνεδρίαση της Διάσκεψης 
του Χάρτη που ακολουθεί την παραλαβή της απόφασης. 
ε) Η απόφαση της ειδικής επιτροπής διαιτησίας καθίσταται τελική και δεσμευτική 30 ημέρες μετά την ημε­
ρομηνία της υποβολής της στη Διάσκεψη του Χάρτη και η οποιουδήποτε επιπέδου αναστολή των ωφε­
λειών, που επιτρέπεται βάσει αυτής, είναι δυνατόν να τεθεί σε εφαρμογή από το ζημιωθέν συμβαλλόμενο 
μέρος, κατά τρόπο που το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος θεωρεί ισοδύναμο προς τις περιστάσεις, εκτός 
εάν, πριν από την παρέλευση χρονικού διαστήματος 30 ημερών, η Διάσκεψη του Χάρτη αποφασίσει δια­
φορετικά. 
στ) Κατά την αναστολή οποιωνδήποτε υποχρεώσεων έναντι ενός μη συμμορφούμενου συμβαλλόμενου 
μέρους, ένα ζημιωθέν συμβαλλόμενο μέρος καταβάλλει κάθε προσπάθεια να μην αλλοιώσει τους όρους 
των συναλλαγών οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους. 
7. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος δύναται να υποδείξει δύο άτομα, τα οποία, εάν πρόκειται για συμβαλλόμενα μέρη 
που είναι επίσης μέλη της GATT και εάν το επιθυμούν και είναι σε θέση να υπηρετήσουν ως μέλη ειδικής 
επιτροπής σύμφωνα με το παρόν παράρτημα, είναι μέλη ειδικών επιτροπών, που διορίζονται στο πλαίσιο των 
ειδικών επιτροπών της GATT για επίλυση διαφορών. Ο Γενικός Γραμματέας δύναται επίσης να υποδείξει, με 
την έγκριση της Διάσκεψης του Χάρτη, το πολύ 10 άτομα, τα οποία είναι διατεθειμένα και σε θέση να υπηρε­
τήσουν ως μέλη ειδικών επιτροπών για σκοπούς επίλυσης των διαφορών, σύμφωνα με τις παραγράφους 2 έως 
4. Η Διάσκεψη του Χάρτη δύναται επιπλέον να αποφασίσει να υποδείξει, για τους ίδιους σκοπούς, το πολύ 20 
άτομα, τα οποία είναι εγγεγραμμένα σε καταλόγους διευθέτησης διαφορών άλλων διεθνών οργανισμών και 
τα οποία είναι διατεθειμένα και σε θέση να υπηρετήσουν ως μέλη ειδικών επιτροπών. Τα ονόματα όλων των 
υποδειχθέντων ατόμων αποτελούν τον κατάλογο διευθέτησης διαφορών. Τα άτομα υποδεικνύονται αυστηρά 
Αριθ. L 380/78 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
και μόνον βάσει της αντικειμενικότητας, αξιοπιστίας και ορθής κρίσης τους και, κατά το δυνατόν περισσό­
τερο, διαθέτουν εμπειρία σε διεθνή ζητήματα εμπορίου και ενέργειας, ιδιαίτερα όσον αφορά διατάξεις που 
εφαρμόζονται σύμφωνα με το άρθρο 29. Κατά την εκτέλεση οποιουδήποτε καθήκοντος στο πλαίσιο του 
παρόντος παραρτήματος, οι υποδειχθέντες δεν συνδέονται, ούτε λαμβάνουν εντολές από οποιοδήποτε συμβαλ­
λόμενο μέρος. Οι υποδειχθέντες υπηρετούν πενταετή ανανεώσιμη Θητεία και έως ότου υποδειχθούν οι διά-
δοχοί τους. Υποδειχθείς, του οποίου λήγει η θητεία, συνεχίζει να ασκεί τα καθήκοντα για τα οποία έχει 
επιλεγεί σύμφωνα με το παρόν παράρτημα. Σε περίπτωση θανάτου, παραίτησης ή ανικανότητας ενός υποδει­
χθέντος, το συμβαλλόμενο μέρος ή ο Γενικός Γραμματέας, αναλόγως του ποιος υπέδειξε το άτομο, έχει το 
δικαίωμα να υποδείξει άλλο άτομο για να υπηρετήσει κατά το υπόλοιπο της θητείας του υποδειχθέντος, η δε 
υπόδειξη από τον Γενικό Γραμματέα υποβάλλεται προς έγκριση στη Διάσκεψη του Χάρτη. 
8. Παρά τις διατάξεις του παρόντος παραρτήματος, υποδεικνύεται στα συμβαλλόμενα μέρη να προβαίνουν σε 
διαβουλεύσεις, καθόλη τη διάρκεια της διαδικασίας επίλυσης της διαφοράς, με σκοπό τη διευθέτηση της δια­
φοράς τους. 
9. Η Διάσκεψη του Χάρτη δύναται να διορίσει ή να υποδείξει άλλους φορείς ή fora για την επιτέλεση οποιουδή­
ποτε από τα καθήκοντα ανατίθενται βάσει του παρόντος παραρτήματος στη Γραμματεία και το Γενικό Γραμ­
ματέα. 
12. Παράρτημα Β 
ΤΥΠΟΣ ΠΑ ΤΟΝ ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ 
(σύμφωνα με το άρθρο 37 παράγραφος 3) 
1. Οι συνεισφορές που καταβάλλονται από τα συμβαλλόμενα μέρη καθορίζονται από τη Γραμματεία ετησίως, 
βάσει των ποσοστιαίων συνεισφορών τους που απαιτούνται σύμφωνα με την τελευταία διαθέσιμη κλίμακα 
εκτίμησης των Ηνωμένων Εθνών, βάσει του τακτικού προϋπολογισμού τους (συμπληρωμένη από πληροφορίες 
επί των θεωρητικών συνεισφορών για οποιαδήποτε συμβαλλόμενα μέρη δεν είναι μέλη των Ηνωμένων Εθνών). 
2. Οι συνεισφορές προσαρμόζονται, εν ανάγκη, ώστε να εξασφαλίζεται ότι το σύνολο των συνεισφορών όλων 
των συμβαλλομένων μερών ανέρχεται σε 100%. 
13. Παράρτημα ΡΑ 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΠΟΔΕΧΤΟΝΤΛΙ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ 
ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 45 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ β) 
[σύμφωνα με το άρθρο 45 παράγραφος 3 στοιχείο γ)] 
1. Γερμανία 
2. Λιθουανία 
3. Ουγγαρία 
4. Πολωνία 
5. Τσεχική Δημοκρατία 
6. Σλοβακική Δημοκρατία. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/79 
14. Παράρτημα Τ 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ 
(σύμφωνα με το άρθρο 32 παράγραφος 1) 
Κατάλογος συμβαλλομένων μερών που δικαιούνται μεταβατικών ρυθμίσεων 
Αζερμπαϊτζάν Μολδαβία 
Αλβανία Ουγγαρία 
Αρμενία Ουζμπεκιστάν 
Βουλγαρία Ουκρανία 
Γεωργία Πολωνία 
Εσθονία Ρουμανία 
Καζακστάν Ρωσική Ομοσπονδία 
Κιργισία Σλοβακία 
Κροατία Σλοβενία 
Λετονία Τατζικιστάν 
Λευκορωσία Τουρκμενιστάν 
Λιθουανία Τσεχική Δημοκρατία 
Πίνακας περιεχομένων που υπόκεινται σε μεταβατικές ρυθμίσεις 
Διάταξη Σελίδα 
'Αρθρο 6 παράγραφος 2 80 
Άρθρο 6 παράγραφος 5 82 
Άρθρο 7 παράγραφος 4 84 
Άρθρο 9 παράγραφος 1 85 
Άρθρο 10 παράγραφος 7 86 
Άρθρο 14 παράγραφος 1 στοιχείο δ) 86 
Άρθρο 20 παράγραφος 3 87 
Άρθρο 22 παράγραφος 3 88 
Αριθ. L 380/80 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
Άρθρο 6 παράγραφος 2 
«Κάθε συμβαλλόμενο μέρος εξασφαλίζει ότι στο πλαίσιο της δικαιοδοσίας του διαθέτει και επιβάλλει τους 
νόμους που απαιτούνται και ενδείκνυνται ώστε να αντιμετωπίζονται οι μορφές μονομερούς και συντονισμένης 
αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς στις οικονομικές δρόχττηριότητες στον ενεργειακό τομέα.» 
ΧΩΡΑ: ΑΛΒΑΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Δεν υπάρχει νόμος για την προστασία του ανταγωνισμού στην 
Αλβανία. Ο νόμος αριθ. 7746 της 28ης Ιουλίου 1983 για τους υδρο­
γονάνθρακες και ο νόμος αριθ. 7796 της 17ης Φεβρουαρίου 1994 για 
τα μεταλλεύματα δεν περιλαμβάνουν τέτοιες διατάξεις. Δεν υπάρχει 
νόμος για την ηλεκτρική ενέργεια, βρίσκεται όμως στο στάδιο της 
κατάρτισης. Ο νόμος αυτός έχει προγραμματισθεί να υποβληθεί 
στο Κοινοβούλιο έως το τέλος του 1996. Στους νόμους αυτούς, η 
Αλβανία προτίθεται να συμπεριλάβει διατάξεις για αντιανταγωνι­
στική συμπεριφορά. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1998. 
ΧΩΡΑ: ΑΡΜΕΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Επί του παρόντος, στην Αρμενία υφίσταται κρατικό μονοπώλιο 
στους περισσότερους ενεργειακούς τομείς. Δεν υπάρχει νόμος για 
την προστασία του ανταγωνισμού, επομένως, δεν εφαρμόζονται οι 
κανόνες ανταγωνισμού. Δεν υπάρχουν νόμοι για την ενέργεια. Τα 
σχέδια νόμων για την ενέργεια υπολογίζεται να υποβληθούν στο 
Κοινοβούλιο το 1994. Οι νόμοι προβλέπεται να συμπεριλαμβάνουν 
διατάξεις για αντιανταγωνιστική συμπεριφορά, θα εναρμονισθούν 
δε με την κοινοτική νομοθεσία περί ανταγωνισμού. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1997. 
ΧΩΡΑ: ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Η αντιμονοπωλιακή νομοθεσία βρίσκεται στο στάδιο της κατάρ­
τισης. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 2000. ΧΩΡΑ: ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Η αντιμονοπωλιακή νομοθεσία βρίσκεται στο στάδιο της κατάρ­
τισης. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 2000. 
ΧΩΡΑ: ΓΕΩΡΓΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Νόμοι για την κατάργηση των μονοπωλίων βρίσκονται, επί του 
παρόντος, στο στάδιο της κατάρτισης στη Γεωργία και αυτός είναι 
ο λόγος για τον οποίο το κράτος έως τώρα κατέχει το μονοπώλιο 
για σχεδόν όλες τις ενεργειακές πηγές και τους ενεργειακούς 
πόρους, γεγονός το οποίο περιορίζει τη δυνατότητα ανταγωνισμού 
στο κύκλωμα ενέργειας και καυσίμων. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1999. 
ΧΩΡΑ: ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Έχει θεσπισθεί ο νόμος για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού και 
τον περιορισμό των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων (αριθ. 656 της 
11ης Ιουνίου 1991), αλλά είναι γενικού χαρακτήρα. Χρειάζεται 
περαιτέρω ανάπτυξη της νομοθεσίας, ιδιαίτερα με την έγκριση σχε­
τικών τροποποιήσεων ή τη θέσπιση νέου νόμου. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1998. 
ΧΩΡΑ: ΚΙΡΠΖΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/81 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Έχει ήδη θεσπισθεί ο νόμος για τις αντιμονοπωλιακές πολιτικές. Η 
μεταβατική περίοδος χρειάζεται ώστε να προσαρμοστούν οι διατά­
ξεις του νόμου αυτού στον ενεργειακό τομέα, ο οποίος σήμερα 
ελέγχεται αυστηρά από το κράτος. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
ΧΩΡΑ: ΜΟΛΔΑΒΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Ο νόμος για τον περιορισμό των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων 
και την ανάπτυξη του ανταγωνισμού, της 29ης Ιανουαρίου 1992, 
παρέχει μια οργανωτική και νομική βάση για την ανάπτυξη μέτρων 
ανταγωνισμού, ώστε να αποφεύγονται, να περιορισθούν και να 
περικοπούν οι μονοπωλιακές δραστηριότητες· προσανατολίζεται 
προς την εφαρμογή όρων οικονομίας της αγοράς. Ωστόσο, ο νόμος 
αυτός δεν περιέχει συγκεκριμένα μέτρα για αντιανταγωνιστική 
συμπεριφορά στον ενεργειακό τομέα, ούτε καλύπτει πλήρως τις 
απαιτήσεις του άρθρου 6. 
Το 1995, θα υποβληθούν στο Κοινοβούλιο νομοσχέδιο για τον 
ανταγωνισμό και ένα κρατικό πρόγραμμα για την κατάργηση των 
μονοπωλίων στην οικονομία. Επίσης, το 1995 Θα υποβληθεί στο 
Κοινοβούλιο νομοσχέδιο για την ενέργεια το οποίο θα καλύπτει 
θέματα σχετικά με την κατάργηση των μονοπωλίων και την ανά­
πτυξη του ανταγωνισμού στον τομέα της ενέργειας. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1998. 
ΧΩΡΑ: ΡΟΥΜΑΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Οι κανόνες ανταγωνισμού δεν έχουν ακόμη εφαρμοσθεί στη Ρου­
μανία. Το σχέδιο νόμου για την προστασία του ανταγωνισμού έχει 
υποβληθεί στο Κοινοβούλιο και έχει προγραμματισθεί να εγκριθεί 
κατά τη διάρκεια του 1994. 
Το σχέδιο περιέχει διατάξεις σχετικά με την αντιανταγωνιστική 
συμπεριφορά, εναρμονισμένες με το κοινοτικό δίκαιο περί ανταγω­
νισμού. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1996. ΧΩΡΑ: ΡΩΣΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Η Ομοσπονδία. 
Περιγραφή 
Στη Ρωσική Ομοσπονδία έχει διαμορφωθεί ένα εκτεταμένο πλαίσιο 
αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, αλλά θα πρέπει να Θεσπισθούν και 
άλλα νομικά και οργανωτικά μέτρα για την αποφυγή, τον περιο­
ρισμό ή την καταστολή των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων και 
του αθέμιτου ανταγωνισμού, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
ΧΩΡΑ: ΣΛΟΒΕΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Ο νόμος για την προστασία του ανταγωνισμού, που θεσπίστηκε το 
1993 και δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα αριθ. 18/93, 
ρυθμίζει τα θέματα αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς εν γένει. Το 
υφιστάμενο δίκαιο προβλέπει επίσης προϋποθέσεις για την εγκα­
θίδρυση αρμόδιων αρχών για τον ανταγωνισμό. Επί του παρόντος, 
η κυριότερη αρμόδια αρχή για τον ανταγωνισμό είναι το γραφείο 
προστασίας του ανταγωνισμού του Υπουργείου Οικονομικών Σχέ­
σεων και Ανάπτυξης. Λόγω της σπουδαιότητας του ενεργειακού 
τομέα, προβλέπεται χωριστός νόμος επ' αυτού και επομένως χρειά­
ζεται περισσότερος χρόνος για την πλήρη συμμόρφωση. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1998. 
ΧΩΡΑ: ΤΑΤΖΒΪΙΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Το 1993, το Τατζικιστάν θέσπισε το νόμο για την κατάργηση των 
μονοπωλίων και τον ανταγωνισμό. Εντούτοις, λόγω της δυσχερούς 
οικονομικής κατάστασης στο Τατζικιστάν, έχει προσωρινά ανα­
σταλεί η δικαιοδοσία βάσει του νόμου. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1997. 
Αριθ. L 380/82 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
ΧΩΡΑ: ΤΟΥΡΚΜΕΝΙΣΤΑΝ 
Τομέας 
'Ολοι οι KvqyyotMKot τομι;ίς. 
Επίπεδο κυβέρνησα/ς 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Βάσει της απόφασης αριθ. 1532 του Προέδρου του Τουρκμενιστάν 
της 21ης Οκτωβρίου 1993, συγκροτήθηκε επιτροπή για τον περιο­
ρισμό των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων η οποία άρχισε ήδη τις 
δραστηριότητες της. Σκοπός της επιτροπής είναι να προστατεύσει 
τις επιχειρήσεις και άλλους φορείς από τη μονοπωλιακή συμπερι­
φορά και πρακτική και να προωθήσει τη διαμόρφωση αρχών της 
αγοράς με βάση την ανάπτυξη του ανταγωνισμού και του επιχειρη­
ματικού πνεύματος. 
Απαιτείται περαιτέρω ανάπτυξη νομοθετικών και κανονιστικών 
ρυθμίσεων που θα διέπουν την αντιμονοπωλιακή συμπεριφορά των 
επιχειρήσεων στις οικονομικές δραστηριότητες του ενεργειακού 
τομέα. Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
ΧΩΡΑ: ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στο Ουζμπεκιστάν έχει Θεσπιστεί ο νόμος για τον περιορισμό των 
μονοπωλιακών δραστηριοτήτων και ισχύει από τον Ιούλιο του 
1992. Παρόλα ταύτα, ο νόμος (όπως διευκρινίζεται στο άρθρο 1 
παράγραφος 3) δεν επεκτείνεται στις δραστηριότητες επιχειρήσεων 
στον ενεργειακό τομέα. . 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
Άρθρο 6 παράγραφος 5 
«Εάν ένα συμβαλλόμενο μέρος κρίνει ότι κάποια συγκεκριμένη μορφή αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς 
ασκούμενη στην επικράτεια άλλου συμβαλλομένου μέρους επηρεάζει αρνητικά κάποιο σημαντικό συμφέρον σχε­
τικό με τους στόχους που αναφέρονται στο παρόν άρθρο, μπορεί να τα κοινοποιήσει στο άλλο συμβαλλόμενο 
μέρος και να ζητήσει να λάβουν οι αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές του άλλου συμβαλλομένου μέρους τα 
δέοντα αναγκαστικά μέτρα. Το συμβαλλόμενο μέρος που κοινοποιεί μεριμνά ώστε η κοινοποίηση να περιλαμ­
βάνει επαρκείς πληροφορίες για να μπορεί το άλλο συμβαλλόμενο μέρος να εντοπίσει την αντιανταγωνιστική 
συμπεριφορά που αποτελεί αντικείμενο της κοινοποίησης και να περιλαμβάνει επίσης την προσφορά παροχής 
περαιτέρω πληροφοριών και συνεργασίας, τις οποίες είναι σε θέση να παράσχει το συμβαλλόμενο μέρος που 
κοινοποιεί Το συμβαλλόμενο μέρος στο οποίο απευθύνεται η κοινοποίηση ή, ανάλογα με την περίπτωση, οι 
αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές, συνεννοείται με το συμβαλλόμενο μέρος που κοινοποιεί και εξετάζει με 
μεγάλη προσοχή το αίτημα του, προκειμένου να αποφασίσει εάν θα λάβει ή όχι αναγκαστικά μέτρα όσον αφορά 
την εικαζόμενη αντιανταγωνιστική συμπεριφορά που αναφέρει η κοινοποίηση. Το συμβαλλόμενο μέρος στο 
οποίο απευθύνεται η κοινοποίηση ενημερώνει το άλλο για την απόφαση του ή για την απόφαση των αρμοδίων 
για τον ανταγωνισμό αρχών και μπορεί, εάν το επιθυμεί, να ενημερώσει το συμβαλλόμενο μέρος που κοινοποιεί 
για τους λόγους της απόφασης. Εάν έχει αρχίσει η εφαρμογή αναγκαστικών μέτρων, το συμβαλλόμενο μέρος στο 
οποίο απευθύνεται η κοινοποίηση πληροφορεί το συμβαλλόμενο μέρος που κοινοποιεί σχετικά με την έκβαση 
τους και, ει δυνατόν, σχετικά με τις σημαντικές εξελίξεις που μεσολάβησαν.» 
ΧΩΡΑ: ΑΛΒΑΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στην Αλβανία δεν υπάρχουν καθιερωμένα όργανα για την επιβολή 
των κανόνων ανταγωνισμού. Τα εν λόγω όργανα θα προβλέπονται 
στο νόμο για την προστασία του ανταγωνισμού, ο οποίος αναμέ­
νεται να ολοκληρωθεί το 19%. Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στην Αρμενία δεν έχουν ιδρυθεί όργανα για την επιβολή των διατά­
ξεων της παρούσας παραγράφου. 
Οι νόμοι για την ενέργεια και την προστασία του ανταγωνισμού 
προβλέπεται να περιλαμβάνουν διατάξεις για την εγκαθίδρυση των 
εν λόγω οργάνων. 
/ 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1997. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1999. 
ΧΩΡΑ: ΑΡΜΕΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. ΧΩΡΑ: ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/83 
Περιγραφή 
Θα ορισθούν αντιμονοπωλιακές αρχές μετά τη Θέσπιση αντιμονο­
πωλιακής νομοθεσίας. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 2000. 
ΧΩΡΑ: ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Θα ορισθούν αντιμονοπωλιακές αρχές μετά τη θέσπιση αντιμονο­
πωλιακής νομοθεσίας. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 2000. 
ΧΩΡΑ: ΓΕΩΡΓΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στη Γεωργία, οι νόμοι για την κατάργηση των μονοπωλίων 
βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της κατάρτισης και, για το 
λόγο αυτό, δεν έχουν οριστεί ακόμα αρχές για τον ανταγωνισμό. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1999. 
ΧΩΡΑ: ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στο Καζακστάν έχει συγκροτηθεί μια αντιμονοπωλιακή επιτροπή, 
αλλά χρειάζεται να βελτιωθούν οι δραστηριότητες της, και από 
νομοθετική και από οργανωτική άποψη, ώστε να διαμορφωθεί ένας 
αποτελεσματικός μηχανισμός ο οποίος θα ασχολείται με τις καταγ­
γελίες για αντιμονοπωλιακή συμπεριφορά. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1998. 
ΧΩΡΑ: ΚΙΡΠΖΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στην Κιργιζία δεν υπάρχει μηχανισμός για τον έλεγχο της αντια-
νταγωνιστικής συμπεριφοράς και της σχετικής νομοθεσίας. Χρειά­
ζεται να συγκροτηθούν σχετικές αντιμονοπωλιακές αρχές. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
ΧΩΡΑ: ΜΟΛΔΑΒΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Αρμόδιο για τον έλεγχο της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς στη 
Μολδαβία είναι το Υπουργείο Οικονομικών. Ο νόμος περί παραβά­
σεως των διοικητικών κανόνων υπέστη τροποποιήσεις που προβλέ­
πουν την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση παραβάσεως των 
κανόνων του ανταγωνισμού από τις μονοπωλιακές επιχειρήσεις. 
Το νομοσχέδιο περί ανταγωνισμού, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο 
της κατάρτισης, θα περιέχει διατάξεις για την επιβολή των κανόνων 
του ανταγωνισμού. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1998. 
ΧΩΡΑ: ΡΟΥΜΑΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στη Ρουμανία δεν έχουν ιδρυθεί όργανα για την επιβολή των διατά­
ξεων της παρούσας παραγράφου. 
Στο νομοσχέδιο για την προστασία του ανταγωνισμού, το οποίο 
έχει προγραμματισθεί να εγκριθεί κατά τη διάρκεια του 1994, προ­
βλέπονται τα όργανα που θα αναλάβουν την επιβολή των κανόνων 
ανταγωνισμού. 
Στο σχέδιο επίσης προβλέπεται εννεάμηνη περίοδος για την εφαρ­
μογή, η οποία αρχίζει από την ημερομηνία δημοσίευσης του. 
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή συμφωνία σύνδεσης μεταξύ της Ρου­
μανίας και των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, παραχωρήθηκε στη Ρου­
μανία πενταετής περίοδος για την εφαρμογή των κανόνων ανταγω­
νισμού. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1998. 
Αριθ. L 380/84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
ΧΩΡΑ: ΤΑΤΖΙΚΙΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Το Τατζικιστάν έχει θεσπίσει νόμους για την κατάργηση των μονο­
πωλίων και τον ανταγωνισμό, αλλά τα όργανα για την επιβολή των 
κανόνων ανταγωνισμού βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1997. ΧΩΡΑ: ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στο Ουζμπεκιστάν έχει θεσπιστεί ο νόμος για τον περιορισμό των 
μονοπωλιακών δραστηριοτήτων και ισχύει από τον Ιούλιο του 
1992. Παρόλα ταύτα, ο νόμος (όπως διευκρινίζεται στο άρθρο 1 
παράγραφος 3) δεν επεκτείνεται στις δραστηριότητες των επιχειρή­
σεων στον ενεργειακό τομέα. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
Άρθρο 7 παράγραφος 4 
«Σε περίπτωση που η διαμετακόμιση ενεργειακών υλών και προϊόντων είναι αδύνατον, από εμπορική άποψη, να 
πραγματοποιηθεί μέσω εγκαταστάσεων μεταφοράς ενέργειας, τα συμβαλλόμενα μέρη δεν παρεμποδίζουν την 
εγκατάσταση νέου δυναμικού, εκτός και εάν ορίζεται διαφορετικά σε ισχύουσα νομοθεσία που συμφωνεί με την 
παράγραφο 1.» 
ΧΩΡΑ: ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Χρειάζεται να Θεσπιστεί μια σειρά νόμων για την ενέργεια, συμπε­
ριλαμβανομένων των διαδικασιών χορήγησης αδειών για τη διαμε­
τακόμιση. Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, προβλέ­
πεται να κατασκευαστούν και να εκσυγχρονιστούν οι γραμμές 
μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και η δυναμικότητα παρα­
γωγής ισχύος, με σκοπό να προσαρμοστεί το τεχνικό τους επίπεδο 
στις διεθνείς απαιτήσεις και στους όρους της οικονομίας της 
αγοράς. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1999. ΧΩΡΑ: ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Η Βουλγαρία δεν διαθέτει νόμους που ρυθμίζουν τη διαμετακόμιση 
ενεργειακών υλών και προϊόντων. Στον ενεργειακό τομέα λαμβάνει 
χώρα συνολική αναδιάρθρωση, στην οποία περιλαμβάνεται η ανά­
πτυξη θεσμικού πλαισίου, νομοθεσίας και κανονιστικών ρυθ­
μίσεων. 
Κατάργηση 
Χρειάζεται επταετής μεταβατική περίοδος, ώστε η νομοθεσία που 
αφορά τη διαμετακόμιση ενεργειακών υλών και προϊόντων να είναι 
απολύτως σύμφωνη με την παρούσα διάταξη. 
1η Ιουλίου 2001. 
ΧΩΡΑ: ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Επί του παρόντος καταρτίζονται νόμοι για την ενέργεια, τη γη και 
άλλα θέματα και, έως την τελική τους έγκριση, επικρατεί αβεβαιό­
τητα όσον αφορά τους όρους για την εγκατάσταση νέου δυναμικού 
για τους μεταφορείς ενέργειας στην επικράτεια της Λευκορωσίας. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1998. ΧΩΡΑ: ΓΕΩΡΓΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Χρειάζεται να προετοιμασθεί μια σειρά νόμων επί του θέματος. Επί 
του παρόντος, υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές προϋποθέσεων για 
τη μεταφορά και τη διαμετακόμιση διαφόρων ενεργειακών πηγών 
στη Γεωργία (ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο, πετρελαϊκά προϊ­
όντα, άνθρακας). 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1999. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/85 
ΧΩΡΑ: ΟΥΓΓΑΡΙΑ 
Τομέας 
Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Σύμφωνα με την παρούσα νομοθεσία, η εγκατάσταση και η λει­
τουργία γραμμών υψηλής τάσεως αποτελεί κρατικό μονοπώλιο. 
Προετοιμάζεται το νέο νομικό και κανονιστικό πλαίσιο για την 
εγκατάσταση, τη λειτουργία και την ιδιοκτησία γραμμών υψηλής 
τάσεως. 
Το Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου έχει ήδη αναλάβει την 
πρωτοβουλία να προωθήσει ένα νέο νόμο για την ηλεκτρική ενέρ­
γεια, ο οποίος Θα έχει επιπτώσεις και στον αστικό κώδικα και στο 
νόμο για την εκχώρηση. Η συμμόρφωση μπορεί να επιτευχθεί μετά 
την έναρξη ισχύος του νέου νόμου για την ηλεκτρική ενέργεια και 
των συναφών κανονιστικών διαταγμάτων. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1996. ΧΩΡΑ: ΠΟΛΩΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στο πολωνικό δίκαιο για την ενέργεια, που βρίσκεται στο τελικό 
στάδιο συντονισμού, προβλέπεται η θέσπιση νέων κανονισμών 
νομοθετικού περιεχομένου, παρόμοιων με εκείνους που εφαρμό­
ζονται στις χώρες με ελεύθερη αγορά (άδειες παραγωγής, διαμετα­
κόμισης, διανομής και εμπορίου για τους μεταφορείς ενέργειας). 
Έως ότου εγκριθεί από το Κοινοβούλιο, απαιτείται προσωρινή ανα­
στολή των υποχρεώσεων σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1995. 
Άρθρο 9 παράγραφος Ι 
«Τα συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν τη σπουδαιότητα που έχουν οι ανοικτές κεφαλαιαγορές όσον αφορά την 
ενθάρρυνση της ροής κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση του εμπορίου ενεργειακών υλών και προϊόντων, καθώς 
και για τη διενέργεια και την ενίσχυση των επενδύσεων σε οικονομικές δραστηριότητες στον ενεργειακό τομέα 
στην επικράτεια άλλων συμβαλλομένων μερών, ιδίως εκείνων των οποίων οι οικονομίες βρίσκονται σε μεταβα­
τικό στάδιο. Συνεπώς, κάθε συμβαλλόμενο μέρος προσπαθεί να προωθήσει προϋποθέσεις πρόσβασης εταιρειών 
και υπηκόων άλλων συμβαλλομένων μερών στην κεφαλαιαγορά του, με στόχο τη χρηματοδότηση του εμπορίου 
ενεργειακών υλών και προϊόντων και τη διενέργεια επενδύσεων σε οικονομικές δραστηριότητες στον ενεργειακό 
τομέα στην επικράτεια των εν λόγω άλλων συμβαλλομένων μερών, σε βάση όχι λιγότερο ευνοϊκή από εκείνη που 
παρέχει σε παρόμοιες περιπτώσεις στις δικές του εταιρείες και υπηκόους και στις εταιρείες και υπηκόους οποιου­
δήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους ή τρίτου κράτους, αναλόγως του ποια είναι η πιο ευνοϊκή.» 
ΧΩΡΑ: ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Η σχετική νομοθεσία βρίσκεται στο στάδιο της κατάρτισης. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 2000. 
ΧΩΡΑ: ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Η σχετική νομοθεσία βρίσκεται στο στάδιο της κατάρτισης. Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 2000. 
ΧΩΡΑ: ΓΕΩΡΓΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Η σχετική νομοθεσία βρίσκεται στο στάδιο της προπαρασκευής. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1997. 
ΧΩΡΑ: ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Αριθ. L 380/86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Το νομοσχέδιο για τις ξένες επενδύσεις βρίσκεται στο στάδιο της 
έγκρισης και αναμένεται να υιοθετηθεί από το Κοινοβούλιο το φθι­
νόπωρο του 1994. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. ΧΩΡΑ: ΚΙΡΠΖΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Η σχετική νομοθεσία επί του παρόντος βρίσκεται υπό προπαρα­
σκευή. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
Άρθρο 10 παράγραφος 7 — Ειδικά μέτρα 
«Κάθε συμβαλλόμενο μέρος παρέχει στις επενδύσεις που διενεργούν στην επικράτεια του επενδυτές από άλλο 
συμβαλλόμενο μέρος, και στις σχετικές δραστηριότητες τους, συμπεριλαμβανόμενης της διαχείρισης, συντή­
ρησης, χρήσης, εκμετάλλευσης ή διάθεσης τους, μεταχείριση όχι λιγότερο ευνοϊκή από εκείνη που χορηγεί στις 
επενδύσεις των δικών του επενδυτών ή των επενδυτών οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους ή τρίτου 
κράτους και στις σχετικές δραστηριότητες τους, συμπεριλαμβανόμενης της διαχείρισης, συντήρησης, χρήσης, 
εκμετάλλευσης ή διάθεσης τους, αναλόγως του ποια είναι η πιο ευνοϊκή.» 
ΧΩΡΑ: ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Οι αλλοδαποί δεν δύνανται να αποκτήσουν δικαιώματα ιδιο­
κτησίας επί της γης. Εταιρεία με συμμετοχή αλλοδαπού μεγαλύτερη 
από 50% δεν δύναται να αποκτήσει δικαιώματα ιδιοκτησίας σε 
γεωργική γη. 
Οι αλλοδαποί και τα ξένα νομικά πρόσωπα δεν δύνανται να απο­
κτήσουν δικαιώματα ιδιοκτησίας σε γη, πλην της περιπτώσεως κλη-
ρονομίας, σύμφωνα με το δίκαιο. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να 
την μεταβιβάσουν. Αλλοδαπός δύναται να αποκτήσει δικαιώματα ιδιοκτησίας σε 
κτίρια, αλλά χωρίς να διαθέτει δικαιώματα ιδιοκτησίας επί της γης. 
Αλλοδαποί ή εταιρείες υπό τον έλεγχο ξένης συμμετοχής πρέπει να 
λάβουν άδεια πριν αναπτύξουν τις ακόλουθες δραστηριότητες: 
— εξερεύνηση, αξιοποίηση και εξόρυξη φυσικών πόρων από τα 
χωρικά ύδατα, την υφαλοκρηπίδα ή τη ζώνη αποκλειστικής 
οικονομικής εκμετάλλευσης, 
— απόκτηση κτηματικής περιουσίας σε γεωγραφικές περιοχές που 
καθορίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο, 
— οι άδειες εκδίδονται από το Υπουργικό Συμβούλιο ή από φορέα 
εξουσιοδοτημένο από το Υπουργικό Συμβούλιο. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
Άρθρο 14 παράγραφος 1 στοιχείο δ) 
«Κάθε συμβαλλόμενο μέρος εγγυάται, όσον αφορά τις επενδύσεις που διενεργούνται στην επικράτεια του από 
επενδυτές οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους, την ελευθερία των σχετικών μεταφορών χρηματικών 
ποσών προς και από την επικράτεια του. Οι μεταφορές αυτές περιλαμβάνουν: 
το αδαπάνητο μέρος των αποδοχών και άλλων αμοιβών προσωπικού που έχει προσληφθεί στο εξωτερικό στο 
πλαίσιο της επένδυσης αυτής.» 
ΧΩΡΑ: ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. Περιγραφή 
Οι αλλοδαποί που απασχολούνται από εταιρείες με ξένη συμμετοχή 
που υπερβαίνει το 50 % ή από αλλοδαπό που έχει καταχωρηθεί ως 
μεμονωμένος επιχειρηματίας ή από υποκατάστημα ή αντιπροσω­
πευτικό γραφείο ξένης εταιρείας στη Βουλγαρία, οι οποίοι λαμβά­
νουν το μισθό τους σε βουλγαρικά λέβα, δύνανται να αγοράσουν 
συνάλλαγμα μέχρι ποσού που δεν υπερβαίνει το 70% του μισθού 
τους, συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών για κοινωνική ασφά­
λιση. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/87 
ΧΩΡΑ: ΟΥΓΓΑΡΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Σύμφωνα με το νόμο για τις επενδύσεις αλλοδαπών στην Ουγγαρία, 
άρθρο 33, οι αλλοδαποί που είναι ανώτερα στελέχη, εκτελεστικοί 
διευθυντές, μέλη του ελεγκτικού συμβουλίου και αλλοδαποί εργα­
ζόμενοι δύνανται να μεταφέρουν το εισόδημα τους, μέχρι ύψους 
50% των αποδοχών μετά το φόρο που κατεβλήθησαν από την εταιρεία που τους απασχολεί, μέσω της τράπεζας της εταιρείας 
τους. 
Κατάργηση 
Η κατάργηση αυτού του συγκεκριμένου περιορισμού εξαρτάται από 
την πρόοδο που είναι σε θέση να επιτελέσει η Ουγγαρία όσον 
αφορά την εφαρμογή του προγράμματος ελευθέρωσης του ξένου 
συναλλάγματος, τελικός στόχος του οποίου είναι η πλήρης μετατρε­
ψιμότητα του Forint. Ο περιορισμός αυτός δεν προβάλλει εμπόδια 
για τους ξένους επενδυτές. Η κατάργηση βασίζεται στις διατάξεις 
του άρθρου 32. 
1η Ιουλίου 2001. 
Άρθρο 20 παράγραφος 3 
«Κάθε συμβαλλόμενο μέρος ορίζει ένα ή περισσότερα γραφεία πληροφόρησης, όπου μπορούν να υποβάλλονται 
οι αιτήσεις παροχής πληροφοριών όσον αφορά τους προαναφερόμενους νόμους, κανονισμούς, δικαστικές και 
διοικητικές αποφάσεις, και ανακοινώνει αμέσως τα στοιχεία των γραφείων αυτών στη Γραμματεία, η οποία τα 
γνωστοποιεί εάν της ζητηθεί» 
ΧΩΡΑ: ΑΡΜΕΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στην Αρμενία δεν υπάρχουν ακόμη επίσημα γραφεία πληροφόρησης 
όπου μπορούν να υποβάλλονται οι αιτήσεις πληροφοριών όσον 
αφορά τους σχετικούς νόμους και άλλους κανονισμούς, ούτε 
υπάρχει κέντρο πληροφόρησης. Το εν λόγω κέντρο προγραμμα­
τίζεται να ιδρυθεί κατά το 1994/95. Χρειάζεται τεχνική βοήθεια. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1996. 
ΧΩΡΑ: ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Μέχρι στιγμής, στο Αζερμπαϊτζάν δεν υπάρχουν επίσημα γραφεία 
πληροφόρησης όπου μπορούν να υποβάλλονται οι αιτήσεις πληρο­
φοριών όσον αφορά τους σχετικούς νόμους και κανονισμούς. Επί 
του παρόντος, οι πληροφορίες αυτές συγκεντρώνονται σε διάφο­
ρους οργανισμούς. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1997. 
ΧΩΡΑ: ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στη Λευκορωσία δεν υπάρχουν ακόμα επίσημα γραφεία πληροφό­
ρησης, που θα μπορούσαν να δίδουν πληροφορίες σχετικά με 
νόμους, κανονισμούς, δικαστικές και διοικητικές αποφάσεις. Όσον 
αφορά τις δικαστικές και διοικητικές αποφάσεις, δεν συνηθίζεται 
να δημοσιεύονται. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1998. 
ΧΩΡΑ: ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Έχει αρχίσει η διαδικασία ίδρυσης γραφείων πληροφόρησης. Όσον 
αφορά τις δικαστικές και διοικητικές αποφάσεις, δεν δημοσι­
εύονται στο Καζακστάν (πλην ορισμένων αποφάσεων που λαμβάνει 
το ανώτατο δικαστήριο) διότι δεν θεωρείται ότι αποτελούν πηγή 
δικαίου. Για να αλλάξει η υφιστάμενη πρακτική θα απαιτηθεί 
μακρά μεταβατική περίοδος. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
ΧΩΡΑ: ΜΟΛΔΑΒΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Αριθ. L 380/88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
Περιγραφή 
Χρειάζεται να ιδρυθούν γραφεία πληροφόρησης. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1995. 
ΧΩΡΑ: ΡΩΣΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Η Ομοσπονδία και οι δημοκρατίες που αποτελούν την Ομοσπονδία. 
Περιγραφή 
Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν στη Ρωσική Ομοσπονδία επίσημα 
γραφεία πληροφόρησης όπου μπορούν να υποβάλλονται οι αιτήσεις 
πληροφοριών όσον αφορά τους σχετικούς νόμους και άλλες κανονι­
στικές πράξεις. Όσον αφορά τις δικαστικές και διοικητικές αποφά­
σεις, δεν θεωρείται ότι αποτελούν πηγή δικαίου. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 2000. 
ΧΩΡΑ: ΣΛΟΒΕΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Στη Σλοβενία, δεν υπάρχουν ακόμη επίσημα γραφεία πληροφό­
ρησης, όπου μπορούν να υποβάλλονται οι αιτήσεις πληροφοριών 
όσον αφορά τους σχετικούς νόμους και άλλες κανονιστικές πρά­
ξεις. Επί του παρόντος, οι πληροφορίες αυτές διατίθενται από τα 
διάφορα υπουργεία. Στο νόμο για τις ξένες επενδύσεις, ο οποίος 
καταρτίζεται, προβλέπεται η ίδρυση του εν λόγω γραφείου πληρο­
φόρησης. Κατάργηση 
Ι η Ιανουαρίου 1998. 
ΧΩΡΑ: ΤΑΤΖΙΚΙΣΤΑΝ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Ακόμη δεν υπάρχουν στο Τατζικιστάν γραφεία πληροφόρησης όπου 
μπορούν να υποβάλονται οι αιτήσεις πληροφοριών όσον αφορά 
τους σχετικούς νόμους και άλλους κανονισμούς. Είναι μόνον θέμα 
διαθέσιμης χρηματοδότησης. 
Κατάργηση 
31 Δεκεμβρίου 1997. 
ΧΩΡΑ: ΟΥΚΡΑΝΙΑ 
Τομέας 
Όλοι οι ενεργειακοί τομείς. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Απαιτείται βελτίωση της παρούσας διαφάνειας των νόμων, ώστε να 
προσαρμοστεί στο επίπεδο της διεθνούς πρακτικής. Η Ουκρανία Θα 
πρέπει να ιδρύσει γραφεία πληροφόρησης, τα οποία να παρέχουν 
πληροφορίες σχετικά με νόμους, κανονισμούς, δικαστικές και διοι­
κητικές αποφάσεις, καθώς και πρότυπα γενικής εφαρμογής. 
Κατάργηση 
1η Ιανουαρίου 1998. 
ΆρΟ-ρο 22 παράγραφος 3 
«Κάθε συμβαλλόμενο μέρος μεριμνά ώστε εάν ιδρύει ή διατηρεί κρατικό φορέα και αναθέτει στο φορέα αυτό 
κανονιστικές, διοικητικές ή άλλες κυβερνητικές εξουσίες, να ασκεί ο φορέας αυτός τις εν λόγω εξουσίες κατά 
τρόπο σύμφωνο προς τις υποχρεώσεις του συμβαλλομένου μέρους βάσει της παρούσας συνθήκης.» 
ΧΩΡΑ: ΤΣΕΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ 
Τομέας 
Βιομηχανίες ουρανίου και πυρηνικών. 
Επίπεδο κυβέρνησης 
Εθνικό. 
Περιγραφή 
Προκειμένου να εξαντληθούν τα αποθέματα μεταλλευμάτων ουρανίου που είναι αποθεματοποιημένα από την 
υπηρεσία αποθεμάτων κρατικών υλικών, δεν πρόκειται να δοθούν άδειες για εισαγωγές μεταλλευμάτων 
ουρανίου και εμπλουτισμένων από αυτά, στα οποία περιλαμβάνονται δέσμες καυσίμου ουρανίου που περιέχουν 
ουράνιο μη τσεχικής καταγωγής. 
Κατάργηση 
1η Ιουλίου 2001. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/89 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΑ ΤΟ ΧΑΡΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Η Διάσκεψη για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας ενέκρινε 
τις ακόλουθες αποφάσεις: 
1. 'Οσον αφορά τη συνθήκη στο σύνολο της 
Σε περίπτωση που υπάρχει ανακολουθία μεταξύ της συν­
θήκης Spitsbergen της 9ης Φεβρουαρίου 1920 (συνθήκη 
του Svalbard) και της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, 
η συνθήκη Spitsbergen υπερισχύει στο βαθμό που υπάρχει 
ανακολουθία, υπό την επιφύλαξη των θέσεων των συμ­
βαλλομένων μερών όσον αφορά τη συνθήκη του Svalbard. 
Σε περίπτωση τέτοιας ανακολουθίας ή διαφωνίας ως προς 
το εάν υπάρχει ανακολουθία, ή σε ποιο βαθμό, το άρθρο 
16 και το τμήμα V της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας 
δεν εφαρμόζονται. 
2. 'Οσον αφορά το άρθρο 10 παράγραφος 7 
Η Ρωσική Ομοσπονδία μπορεί να ζητήσει από εταιρείες 
με ξένη συμμετοχή να λαμβάνουν νομοθετική έγκριση 
για τη χρηματοδοτική μίσθωση (leasing) περιουσίας της 
Ομοσπονδίας, υπό τον όρο ότι η Ρωσική Ομοσπονδία θα 
διασφαλίσει χωρίς εξαίρεση ότι η ρύθμιση αυτή δεν θα 
εφαρμόζεται κατά τρόπο που να δημιουργεί διακρίσεις 
μεταξύ επενδύσεων επενδυτών άλλων συμβαλλομένων 
μερών. 
3. Όσον αφορά το άρθρο 14 (*) 
1. Ο όρος «ελευθερία μεταφορών» στο άρθρο 14 παρά­
γραφος 1 δεν εμποδίζει ένα συμβαλλόμενο μέρος (το 
οποίο στο εξής αναφέρεται ως «περιορίζον μέρος» να 
εφαρμόζει περιορισμούς στην κυκλοφορία κεφαλαίου 
από τους επενδυτές του, υπό τον όρο ότι: 
α) οι περιορισμοί αυτοί δεν θίγουν τα παρεχόμενα 
δυνάμει του άρθρου 14 παράγραφος 1 δικαιώματα 
σε επενδυτές άλλων συμβαλλομένων μερών όσον 
αφορά τις επενδύσεις τους· 
β) οι περιορισμοί αυτοί δεν θίγουν τρέχουσες συναλ­
λαγές και 
Υποσημείωση στην απόφαση αριά. 3 
(*) Η παρούσα απόφαση έχει συνταχθεί υπό την έννοια ότι τα συμ­
βαλλόμενα μέρη που προτίθενται να την εφαρμόσουν και που 
έχουν επίσης συνάψει με τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα 
κράτη μέλη τους συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας 
που περιέχουν άρθρο το οποίο καταργεί την εφαρμογή των συμ­
φωνιών αυτών υπερισχυούσης της συνθήκης, ανταλλάσσουν επι­
στολές κοινών προθέσεων οι οποίες έχουν ως έννομη συνέπεια 
τη μεταξύ αυτών εφαρμογή του άρθρου 16 της συνθήκης σε 
συνάρτηση με την παρούσα απόφαση. Η ανταλλαγή επιστολών 
πρέπει να ολοκληρωθεί εν ευθέτω χρόνω πριν από την υπο­
γραφή. γ) το συμβαλλόμενο μέρος εξασφαλίζει ότι για τις 
μεταφορές σχετικά με επενδύσεις που διενερ­
γούνται στην επικράτεια του από επενδυτές όλων 
των άλλων συμβαλλόμενων μερών, χορηγείται 
μεταχείριση όχι λιγότερο ευνοϊκή από εκείνη που 
παραχωρεί στις επενδύσεις επενδυτών οποιουδή­
ποτε άλλου συμβαλλόμενου μέρους ή οποιουδήποτε 
τρίτου κράτους, αναλόγως του ποια είναι η ευ­
νοϊκότερη. 
2. Η παρούσα απόφαση πρέπει να εξεταστεί από τη Διά­
σκεψη του Χάρτη πέντε έτη μετά την έναρξη της 
ισχύος της συνθήκης, αλλά όχι αργότερα από την ημε­
ρομηνία που προβλέπεται στο άρθρο 32 παράγραφος 3. 
3. Ένα συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να ζητήσει την εφαρ­
μογή τέτοιων περιορισμών μόνον αν είναι συμβαλλό­
μενο μέρος κράτος, που αποτελούσε τμήμα της πρώην 
Ενώσεως Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών και 
έχει κοινοποιήσει εγγράφως στην προσωρινή Γραμ­
ματεία, όχι αργότερα από την 1η Ιουλίου 1995, ότι επι­
θυμεί να είναι επιλέξιμο για την εφαρμογή περιορι­
σμών σύμφωνα με την παρούσα απόφαση. 
4. Για την αποφυγή αμφιβολιών, η παρούσα απόφαση 
δεν εισάγει, σε καμία περίπτωση, παρεκκλίσεις από τα 
δικαιώματα που θεσπίζονται, δυνάμει του άρθρου 16, 
υπέρ ενός συμβαλλομένου μέρους, των επενδυτών του 
ή των επενδύσεων τους ή από τις υποχρεώσεις ενός 
συμβαλλομένου μέρους. 
5. Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης: 
Ως «τρέχουσες συναλλαγές» νοούνται οι τρέχουσες 
πληρωμές που συνδέονται με την κυκλοφορία εμπο­
ρευμάτων, υπηρεσιών ή προσώπων, οι οποίες διεξά­
γονται σύμφωνα με τη συνήθη διεθνή πρακτική, και 
δεν περιλαμβάνουν διευθετήσεις οι οποίες συνιστούν 
ουσιαστικά συνδυασμό τρέχουσας πληρωμής και 
κεφαλαιακής συναλλαγής, όπως πληρωμές που αφο­
ρούν μελλοντικές υποχρεώσεις και προκαταβολές, με 
σκοπό την καταστρατήγηση της σχετικής νομοθεσίας 
του περιορίζοντος μέρους στον τομέα αυτό. 
4. Όσον αφορά το άρθρο 14 παράγραφος 2 
Με την επιφύλαξη των απαιτήσεων του άρθρου 14 και 
των άλλων διεθνών υποχρεώσεων της, κατά τη διάρκεια 
της περιόδου μετάβασης σε πλήρη μετατρεψιμότητα του 
εθνικού της νομίσματος, η Ρουμανία πρέπει να καταβάλει 
κάθε προσπάθεια για τη λήψη κατάλληλων μέτρων με 
σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διαδι­
κασιών της για τις μεταφορές των αποδόσεων από τις 
επενδύσεις και να εξασφαλίσει, εν πάση περιπτώσει, τη 
διενέργεια των μεταφορών αυτών σε ελευθέρως μετατρέ­
ψιμο νόμισμα χωρίς περιορισμούς ή καθυστέρηση που 
υπερβαίνει τους έξι μήνες. Η Ρουμανία πρέπει να εξα­
σφαλίσει ότι, για τις μεταφορές σχετικά με επενδύσεις 
Αριθ. L 380/90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
που διενεργούνται στην επικράτεια της από επενδυτές 
όλων των άλλων συμβαλλομένων μερών, χορηγείται 
μεταχείριση όχι ολιγότερο ευνοϊκή από εκείνη που παρα­
χωρεί στις επενδύσεις επενδυτών οποιουδήποτε άλλου 
συμβαλλομένου μέρους ή οποιουδήποτε τρίτου κράτους, 
αναλόγως του ποια είναι η ευνοϊκότερη. 
S. Όσον αφορά το άρθρο 24 παράγραφος 4 στοιχείο α) και το 
άρθρο 25 
Μια επένδυση ενός επενδυτή που αναφέρεται στο άρθρο 1 
παράγραφος 7 στοιχείο α) σημείο ii) από συμβαλλό­
μενο μέρος που δεν είναι μέρος Συμφωνίας Οικονομικής 
Ολοκλήρωσης (ΣΟΟ) ή μέλος ζώνης ελεύθερων συναλ­
λαγών ή τελωνειακής ενώσεως, δικαιούται μεταχείρισης βάσει μιας τέτοιας ΣΟΟ, ζώνης ελεύθερων συναλλαγών ή 
τελωνειακής ενώσεως, υπό τον όρο ότι η επένδυση: 
α) έχει την καταστατική της έδρα, την κεντρική της δι­
οίκηση ή την κύρια εγκατάσταση της στην επικράτεια 
συμβαλλομένου μέρους της εν λόγω ΣΟΟ ή μέλους της 
εν λόγω ζώνης ελεύθερων συναλλαγών ή τελωνειακής 
ενώσεως ή 
β) σε περίπτωση που μόνο η καταστατική της έδρα 
βρίσκεται στην επικράτεια αυτή, έχει πραγματικό και 
συνεχή δεσμό με την οικονομία ενός από τα μέρη της 
εν λόγω ΣΟΟ ή τα μέλη της εν λόγω ζώνης ελεύθερων 
συναλλαγών ή τελωνειακής ενώσεως. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/91 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα 
ΠΡΟΟΙΜΙΟ 
ΤΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ του παρόντος πρωτοκόλλου, 
Έχοντας υπόψη τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, που εγκρίθηκε με την τελική πράξη της Διάσκεψης της Χάγης 
για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, ο οποίος υπεγράφη στη Χάγη στις 17 Δεκεμβρίου 1991, και ιδίως τις εκεί 
περιλαμβανόμενες δηλώσεις, σύμφωνα με τις οποίες είναι απαραίτητη η συνεργασία στον τομέα της ενεργειακής 
απόδοσης και της σχετικής προς αυτήν προστασίας του περιβάλλοντος, 
Έχοντας υπόψη επίσης τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας, η οποία είναι ανοικτή προς υπογραφή από τις 17 
Δεκεμβρίου 1994 έως τις 16 Ιουνίου 1995, 
Γνωρίζοντας το έργο που έχει αναληφθεί από διεθνείς οργανισμούς και fora στον τομέα της ενεργειακής από­
δοσης και των περιβαλλοντικών ζητημάτων του ενεργειακού κύκλου, 
Έχοντας επίγνωση των βελτιώσεων όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού και των σημαντικών οικονομικών 
και περιβαλλοντικών απολαβών, που προκύπτουν από την εφαρμογή αποδοτικών ως προς το κόστος μέτρων 
ενεργειακής απόδοσης και έχοντας επίγνωση της σημασίας τους για την αναδιάρθρωση των οικονομιών και τη 
βελτίωση του επιπέδου ζωής, 
Αναγνωρίζοντας ότι οι βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση μειώνουν τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις 
του ενεργειακού κύκλου, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης της Θερμοκρασίας και της οξύτητας του πλανήτη, 
Πεπεισμένα ότι οι ενεργειακές τιμές Θα πρέπει να εκφράζουν όσο το δυνατόν περισσότερο μια ανταγωνιστική 
αγορά, διασφαλίζοντας διαμόρφωση τιμών βάσει κριτηρίων αγοράς, συμπεριλαμβανομένης πληρέστερης 
έκφρασης του περιβαλλοντικού κόστους και των περιβαλλοντικών κερδών, και αναγνωρίζοντας ότι τέτοιου 
είδους διαμόρφωση τιμών είναι ζωτικής σημασίας για την πρόοδο στην ενεργειακή απόδοση και στη συνδεόμενη 
προς αυτή προστασία του περιβάλλοντος, 
Εκτιμώντας το ζωτικό ρόλο του ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, 
στην προώθηση και την εφαρμογή μέτρων ενεργειακής απόδοσης, και με πρόθεση να διασφαλισθεί ευνοϊκό 
θεσμικό πλαίσιο για βιώσιμες οικονομικά επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση, 
Αναγνωρίζοντας ότι εμπορικές μορφές συνεργασίας ενδέχεται να χρειασθεί να συμπληρωθούν από διακυβερνη­
τική συνεργασία, ιδίως στο χώρο της διαμόρφωσης της ενεργειακής πολιτικής και της αναλύσεως, καθώς και σε 
άλλους χώρους, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης, αλλά όχι κατάλληλοι 
για ιδιωτική χρηματοδότηση και 
Επιθυμώντας να αναλάβουν συλλογική και συντονισμένη δράση στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της 
σχετικής περιβαλλοντικής προστασίας και να εγκρίνουν πρωτόκολλο το οποίο προβλέπει πλαίσιο για τη χρήση 
της ενέργειας κατά τρόπο όσο το δυνατόν περισσότερο οικονομικό και αποδοτικό, 
ΣΥΜΦΩΝΗΣΑΝ ΤΑ ΕΞΗΣ: 
Αριθ. L 380/92 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
ΜΕΡΟΣ Ι 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Αρθρο Ι 
Πεδίο εφαρμογής και στόχοι του πρωτοκόλλου 
1. Το παρόν πρωτόκολλο ορίζει τις αρχές πολιτικής για 
την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης, ως σημαντικής 
πηγής ενέργειας και για την κατά συνέπεια μείωση 
δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ενεργειακών 
συστημάτων. Επιπλέον, παρέχει καθοδήγηση για την ανά­
πτυξη προγραμμάτων ενεργειακής απόδοσης, υποδεικνύει 
περιοχές συνεργασίας και παρέχει πλαίσιο για την ανά­
πτυξη συλλογικής και συντονισμένης δράσης. Τέτοιου 
είδους δράση μπορεί να περιλαμβάνει την αναζήτηση, εξε­
ρεύνηση, παραγωγή, μετατροπή, αποθήκευση, μεταφορά, 
διανομή και κατανάλωση ενέργειας και μπορεί να συνδέεται 
με οποιονδήποτε οικονομικό τομέα. 
2. Οι στόχοι του παρόντος πρωτοκόλλου είναι οι εξής: 
α) η προώθηση πολιτικών ενεργειακής απόδοσης, που συμ­
βαδίζουν με την αειφόρο ανάπτυξη * 
6) η δημιουργία προϋποθέσεων-πλαισίων, οι οποίες ωθούν 
παραγωγούς και καταναλωτές να χρησιμοποιούν την 
ενέργεια όσο το δυνατόν πιο οικονομικά, αποδοτικά και 
υγιώς από περιβαλλοντικής πλευράς, ιδίως μέσω της 
οργάνωσης αποδοτικών ενεργειακών αγορών και πληρέ­
στερης έκφρασης των περιβαλλοντικών ζημιών και 
κερδών 
γ) προώθηση συνεργασίας στον τομέα της ενεργειακής από­
δοσης. 
Αρθρο 2 
Ορισμοί 
Για τους σκοπούς του παρόντος πρωτοκόλλου, νοούνται ως: 
1. «Χάρτης», ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας, που 
εγκρίθηκε με την τελική πράξη της Διάσκεψης της Χάγης 
για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, ο οποίος υπεγράφη 
στη Χάγη στις 17 Δεκεμβρίου 1991 * η υπογραφή της 
τελικής πράξης θεωρείται ότι αποτελεί υπογραφή του 
Χάρτη. 
2. «Συμβαλλόμενο μέρος», κράτος ή οργανισμός περιφερει­
ακής οικονομικής ολοκλήρωσης που έχει αποδεχθεί να 
δεσμευθεί από το παρόν πρωτόκολλο και στο οποίο 
ισχύει το πρωτόκολλο. 
3. «Οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης», 
οργανισμός αποτελούμενος από κράτη, στον οποίο αυτά 
έχουν εκχωρήσει αρμοδιότητες για ορισμένα θέματα, 
μερικά εκ των οποίων διέπονται από το παρόν πρωτό­
κολλο, συμπεριλαμβανομένης της αρμοδιότητας λήψεως αποφάσεων που δεσμεύουν τα εν λόγω κράτη όσον 
αφορά τα θέματα αυτά. 
4. «Ενεργειακός κύκλος», το σύνολο της ενεργειακής 
αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων που 
σχετίζονται με την αναζήτηση, εξερεύνηση, παραγωγή, 
μετατροπή, αποθήκευση, μεταφορά, διανομή και κατανά­
λωση των διαφόρων μορφών ενέργειας και την επεξερ­
γασία και διάθεση αποβλήτων, καθώς και τον παρο­
πλισμό, διακοπή ή τερματισμό των εν λόγω δραστηριο­
τήτων, ελαχιστοποιώντας τις επιβλαβείς επιπτώσεις στο 
περιβάλλον. 
5. «Αποδοτικότητα ως προς το κόστος», η επίτευξη συγκε­
κριμένου στόχου με το χαμηλότερο κόστος ή η επίτευξη 
του μεγίστου οφέλους για δεδομένο κόστος. 
6. «Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης», δράση για τη 
διατήρηση της ίδιας ποσότητας τελικού αποτελέσματος 
(ενός εμπορεύματος ή υπηρεσίας), χωρίς να μειωθεί η ποι­
ότητα ή οι επιδόσεις του τελικού αποτελέσματος, μειώ­
νοντας παράλληλα την ποσότητα ενέργειας που απαι­
τείται για την παραγωγή του εν λόγω τελικού αποτελέ­
σματος. 
7. «Περιβαλλοντικές επιπτώσεις», οποιοδήποτε αποτέλεσμα 
που προκαλείται από δεδομένη δραστηριότητα στο περι­
βάλλον, συμπεριλαμβανομένων της ανθρώπινης υγείας 
και ασφάλειας, της πανίδας, της χλωρίδας, του εδάφους, 
του αέρα, των υδάτων, του κλίματος, του τοπίου και των 
ιστορικών μνημείων ή άλλων φυσικών δομών ή των 
αλληλεπιδράσεων μεταξύ των παραγόντων αυτών 
επίσης, περιλαμβάνονται επιπτώσεις επί της πολιτιστικής 
κληρονομιάς ή των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών που 
προκύπτουν από αλλαγές στους παράγοντες αυτούς. 
ΜΕΡΟΣ II 
ΑΡΧΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
Αρθρο 3 
Βασικές αρχές 
Τα συμβαλλόμενα μέρη καθοδηγούνται από τις ακόλουθες 
αρχές: 
1. Τα συμβαλλόμενα μέρη συνεργάζονται και, αναλόγως, 
συνδράμουν το ένα το άλλο στην ανάπτυξη και εφαρ­
μογή πολιτικών, νόμων και κανονισμών ενεργειακής 
απόδοσης. 
2. Τα συμβαλλόμενα μέρη θεσπίζουν πολιτικές ενεργειακής 
απόδοσης και κατάλληλα νομικά και ρυθμιστικά πλαίσια 
που, μεταξύ άλλων, προωθούν τα εξής: 
α) αποτελεσματική λειτουργία των μηχανισμών της 
αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαμόρφωσης 
τιμών βάσει κριτηρίων αγοράς και της πληρέστερης 
έκφρασης των περιβαλλοντικών ζημιών και κερδών 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/93 
β) μείωση των φραγμών στην ενεργειακή απόδοση, 
παροτρύνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις επενδύσεις-
Υ) μηχανισμούς χρηματοδότησης των πρωτοβουλιών 
ενεργειακής απόδοσης· 
δ) εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση· 
ε) διάδοση και μεταφορά τεχνολογιών· 
στ) διαφάνεια των νομικών και ρυθμιστικών πλαισίων. 
3. Τα συμβαλλόμενα μέρη επιδιώκουν την επίτευξη του πλή­
ρους οφέλους της ενεργειακής απόδοσης, στο σύνολο του 
ενεργειακού κύκλου. Προς το σκοπό αυτό, εντός των 
αρμοδιοτήτων τους, διαμορφώνουν και εφαρμόζουν πολι­
τικές ενεργειακής απόδοσης, καθώς και συλλογικές και 
συντονισμένες δράσεις, βάσει της αποδοτικότητας ως 
προς το κόστος και της οικονομικής απόδοσης, λαμβά­
νοντας δεόντως υπόψη τα περιβαλλοντικά ζητήματα. 
4. Οι πολιτικές ενεργειακής απόδοσης περιλαμβάνουν τόσο 
βραχυπρόθεσμα μέτρα για την προσαρμογή προηγου­
μένων πρακτικών, όσο και μακροπρόθεσμα μέτρα για τη 
βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στο σύνολο του 
ενεργειακού κύκλου. 
5. Κατά τη συνεργασία τους προκειμένου να επιτύχουν τους 
στόχους του παρόντος πρωτοκόλλου, τα συμβαλλόμενα 
μέρη λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές σε δυσμενείς επι­
πτώσεις και δαπάνες ελάττωσης μεταξύ συμβαλλομένων 
μερών. 
6. Τα συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν το ζωτικό ρόλο 
του ιδιωτικού τομέα. Ενθαρρύνουν δράσεις από επιχειρή­
σεις κοινής ωφελείας στον τομέα της ενέργειας, υπεύ­
θυνες αρχές και ειδικευμένους οργανισμούς, καθώς και 
στενή συνεργασία μεταξύ βιομηχανίας και διοικήσεων. 
7. Για τη συλλογική και συντονισμένη δράση λαμβάνονται 
υπόψη σχετικές αρχές που εγκρίνονται στο πλαίσιο διε­
θνών συμφωνιών που αποσκοπούν στην προστασία και 
βελτίωση του περιβάλλοντος, μέρη των οποίων αποτε­
λούν τα συμβαλλόμενα μέρη. 
8. Τα συμβαλλόμενα μέρη επωφελούνται πλήρως από το 
έργο και την εμπειρογνωμοσύνη αρμοδίων διεθνών ή 
άλλων οργανισμών και φροντίζουν να αποφεύγουν την 
επανάληψη της εργασίας. Αρθρο 5 
Στρατηγικές και στόχοι πολιτικής 
Τα συμβαλλόμενα μέρη διαμορφώνουν στρατηγικές και στό­
χους πολιτικής για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, 
μειώνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις περιβαλλοντικές επι­
πτώσεις του ενεργειακού κύκλου, αναλόγως, σε σχέση με τις 
δικές τους ειδικές ενεργειακές συνθήκες. Οι στρατηγικές 
αυτές και οι στόχοι πολιτικής είναι διαφανείς για όλα τα 
ενδιαφερόμενα μέρη. 
Αρθρο 6 
Χρηματοδότηση και οικονομικά κίνητρα 
1. Τα συμβαλλόμενα μέρη ενθαρρύνουν την εφαρμογή 
νέων προσεγγίσεων και μεθόδων για τη χρηματοδότηση 
επενδύσεων στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της 
προστασίας του περιβάλλοντος σε σχέση με την ενέργεια, 
όπως ρυθμίσεις κοινοπραξιών μεταξύ χρηστών ενέργειας και 
εξωτερικών επενδυτών (στο εξής καλούμενη «χρηματοδό­
τηση από τρίτους»). 
2. Τα συμβαλλόμενα μέρη επιδιώκουν να αξιοποιούν και 
να προωθούν την πρόσβαση σε ιδιωτικές αγορές κεφαλαίου 
και σε υπάρχοντα διεθνή θεσμικά όργανα χρηματοδότησης, 
προκειμένου να διευκολύνουν επενδύσεις για βελτίωση της 
ενεργειακής απόδοσης και την προστασία του περιβάλ­
λοντος που σχετίζεται με την ενεργειακή απόδοση. 
3. Τα συμβαλλόμενα μέρη, υπό τους όρους των διατάξεων 
της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας και των άλλων 
διεθνών τους νομικών υποχρεώσεων, μπορούν να παρέχουν 
φορολογικά ή οικονομικά κίνητρα σε χρήστες ενέργειας, 
προκειμένου να διευκολύνουν τη διείσδυση στην αγορά 
τεχνολογιών, προϊόντων και υπηρεσιών ενεργειακής από­
δοσης. Αυτό το επιδιώκουν κατά τρόπο ο οποίος, αφενός, 
διασφαλίζει τη διαφάνεια και, αφετέρου, ελαχιστοποιεί τη 
στρέβλωση των διεθνών αγορών. 
Άρθρο 7 
Προώθηση τεχνολογίας ενεργειακής απόδοσης 
1. Σύμφωνα με τις διατάξεις της συνθήκης για το Χάρτη 
Ενέργειας, τα συμβαλλόμενα μέρη ενθαρρύνουν εμπορικές 
συναλλαγές και συνεργασία σε αποδοτικές από ενεργειακής 
πλευράς και υγιείς από περιβαλλοντικής πλευράς τεχνο­
λογίες, υπηρεσίες σχετιζόμενες με την ενέργεια και διαχειρι­
στικές πρακτικές. 
2. Τα συμβαλλόμενα μέρη προωθούν τη χρήση των εν 
λόγω τεχνολογιών, υπηρεσιών και διαχειριστικών πρα­
κτικών στο σύνολο του ενεργειακού κύκλου. 
Αρθρο 4 
Κατανομή ευθύνης και συντονισμός 
Τα συμβαλλόμενα μέρη φροντίζουν να διασφαλίζουν ότι οι 
πολιτικές ενεργειακής απόδοσης παραμένουν συντονισμένες 
μεταξύ όλων των αρμοδίων αρχών τους. Αρθρο 8 
Εσωτερικά προγράμματα 
1. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι πολιτικής που 
διαμορφώνονται σύμφωνα με το άρθρο 5, τα συμβαλλόμενα 
μέρη αναπτύσσουν, εφαρμόζουν και ενημερώνουν σε τακτά 
Αριθ. L 380/94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
διαστήματα προγράμματα ενεργειακής απόδοσης που αρμό­
ζουν καλύτερα στις περιστάσεις. 
2. Τα προγράμματα αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν 
δραστηριότητες, όπως οι εξής: 
α) ανάπτυξη μακροπρόθεσμων σεναρίων ζήτησης και προ­
σφοράς ενέργειας, για τον προσανατολισμό της διαδι­
κασίας λήψεως αποφάσεων· 
6) εκτίμηση της ενεργειακής, περιβαλλοντικής και οικονο­
μικής επίπτωσης των δράσεων που έχουν αναληφθεί· 
γ) ορισμό προτύπων που προορίζονται να βελτιώσουν την 
απόδοση του εξοπλισμού που χρησιμοποιεί ενέργεια και 
προσπάθειες εναρμόνισης τους σε διεθνές επίπεδο ώστε 
να αποφεύγονται στρεβλώσεις του εμπορίου-
δ) ανάπτυξη και ενθάρρυνση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας 
και της βιομηχανικής συνεργασίας, συμπεριλαμβανο­
μένων των κοινοπραξιών· 
ε) προώθηση της χρήσεως των πλέον αποδοτικών από 
ενεργειακής πλευράς τεχνολογιών, οι οποίες είναι οικο­
νομικά βιώσιμες και περιβαλλοντικά υγιείς· 
στ) ενθάρρυνση καινοτόμων προσεγγίσεων για επενδύσεις 
σε βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης, όπως η χρημα­
τοδότηση από τρίτους και η συγχρηματοδότηση· 
ζ) ανάπτυξη κατάλληλων ενεργειακών ισολογισμών και 
βάσεων δεδομένων, για παράδειγμα, με δεδομένα σχε­
τικά με τη ζήτηση ενέργειας, σε επαρκώς λεπτομερές 
επίπεδο και σχετικά με τεχνολογίες που αφορούν τη 
βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης· 3. Κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων τους ενεργει­
ακής απόδοσης, τα συμβαλλόμενα μέρη διασφαλίζουν την 
ύπαρξη καταλλήλων θεσμικών και νομικών υποδομών. 
ΜΕΡΟΣ III 
ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 
Αρθρο 9 
Τομείς συνεργασίας 
Η συνεργασία μεταξύ συμβαλλομένων μέρων μπορεί να 
λάβει οποιαδήποτε κατάλληλη μορφή. Τομείς πιθανής 
συνεργασίας απαριθμούνται στο παράρτημα. 
ΜΕΡΟΣ IV 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕ! ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 
Αρθρο 10 
Ρόλος της Διάσκεψης του Χάρτη 
1. Όλες οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τη Διάσκεψη 
του Χάρτη σύμφωνα με το παρόν πρωτόκολλο, λαμβάνονται 
μόνον από τα συμβαλλόμενα μέρη της συνθήκης για το 
Χάρτη Ενέργειας, τα οποία αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη 
του παρόντος πρωτοκόλλου. 
2. Η Διάσκεψη του Χάρτη, εντός 180 ημερών από τη θέση 
σε ισχύ του παρόντος πρωτοκόλλου, επιδιώκει την έγκριση 
διαδικασιών για την συνεχή εξέταση και διευκόλυνση της 
εφαρμογής των διατάξεων του, συμπεριλαμβανομένων των 
απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων, καθώς και του προσδιορι­
σμού τομέων συνεργασίας, σύμφωνα με το άρθρο 9. 
η) προώθηση της δημιουργίας γνωμοδοτικών και συμβου­
λευτικών υπηρεσιών, οι οποίες μπορούν να ελέγχονται 
από τη δημόσια ή την ιδιωτική βιομηχανία ή από επι­
χειρήσεις κοινής ωφελείας και οι οποίες παρέχουν 
πληροφορίες σχετικά με προγράμματα και τεχνολογίες 
ενεργειακής απόδοσης και στηρίζουν τους καταναλωτές 
και τις επιχειρήσεις· 
θ) στήριξη και προώθηση της συμπαραγωγής, καθώς και 
μέτρων αύξησης της απόδοσης συστημάτων παραγωγής 
και διανομής θέρμανσης οικισμών σε κτίρια και βιομη­
χανίες· 
δημιουργία ειδικευμένων οργανισμών ενεργειακής από­
δοσης σε κατάλληλα επίπεδα, οι οποίοι χρηματοδο­
τούνται και επανδρώνονται επαρκώς για την ανάπτυξη 
και εφαρμογή πολιτικών. Αρθρο U 
Γραμματεία και χρηματοδότηση 
1. Η Γραμματεία, που συγκροτείται δυνάμει του άρθρου 
35 της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, παρέχει στη Διά­
σκεψη του Χάρτη όλη την απαραίτητη στήριξη για την εκτέ­
λεση των καθηκόντων της βάσει του παρόντος πρωτο­
κόλλου και παρέχει άλλες παρόμοιες υπηρεσίες που ενδέ­
χεται να χρειασθούν κατά καιρούς για τη στήριξη του πρω­
τοκόλλου, υπό τον όρο ότι εγκρίνονται από τη Διάσκεψη 
του Χάρτη. 
2. Οι δαπάνες της Γραμματείας και της Διάσκεψης του 
Χάρτη που προκύπτουν από το παρόν πρωτόκολλο καλύ­
πτονται από τα συμβαλλόμενα μέρη του παρόντος πρωτο­
κόλλου, σύμφωνα με τις δυνατότητες τους, οι οποίες καθο­
ρίζονται όπως προβλέπεται στο παράρτημα Β της συνθήκης 
για το Χάρτη Ενέργειας. 
31. 12. 94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/95 
Αρθρο 12 
Ψηφορορία 
1. Απαιτείται ομοφωνία των συμβαλλομένων μερών που 
παρίστανται και λαμβάνουν μέρος στην ψηφοφορία κατά τη 
συνεδρίαση της Διάσκεψης του Χάρτη, όταν πρέπει να 
ληφθούν αποφάσεις για τα ακόλουθα θέματα: 
α) έγκριση τροποποιήσεων του παρόντος πρωτοκόλλου και 
β) έγκριση προσχωρήσεων στο παρόν πρωτόκολλο, βάσει 
του άρθρου 16. 
Τα συμβαλλόμενα μέρη καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπά­
θεια για την επίτευξη συμφωνίας με συναίνεση, επί οιουδή­
ποτε άλλου ζητήματος για το οποίο απαιτείται να λάβουν 
απόφαση βάσει του παρόντος πρωτοκόλλου. Εάν δεν μπορεί 
να επιτευχθεί συμφωνία με συναίνεση, οι αποφάσεις για μη 
δημοσιονομικά ζητήματα λαμβάνονται με πλειοψηφία τριών 
τετάρτων των συμβαλλομένων μερών που παρίστανται και 
λαμβάνουν μέρος στην ψηφοφορία κατά τη συνεδρίαση της 
Διάσκεψης του Χάρτη κατά την οποία πρέπει να ληφθούν 
αποφάσεις για τα ζητήματα αυτά. 
Οι αποφάσεις επί δημοσιονομικών ζητημάτων λαμβάνονται 
με σταθμισμένη πλειοψηφία των συμβαλλομένων μερών, 
των οποίων οι εκτιμώμενες συνεισφορές αντιπροσωπεύουν, 
σε συνδυασμό, τουλάχιστον τα τρία τέταρτα των συνολικών 
εκτιμώμενων εισφορών. 
2. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ως «συμβαλ­
λόμενα μέρη που παρίστανται και λαμβάνουν μέρος στην 
ψηφοφορία» νοούνται τα συμβαλλόμενα μέρη του παρόντος 
πρωτοκόλλου, τα οποία παρίστανται και δίνουν θετική ή 
αρνητική ψήφο, με την προϋπόθεση ότι η Διάσκεψη του 
Χάρτη μπορεί να αποφασίσει σχετικά με εσωτερικό κανο­
νισμό, ώστε τα συμβαλλόμενα μέρη να μπορούν να λαμβά­
νουν τέτοιου είδους αποφάσεις δι' αλληλογραφίας. 
3. Εκτός από τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 1 σχε­
τικά με τα δημοσιονομικά ζητήματα, καμία από τις αποφά­
σεις οι οποίες αναφέρονται στο παρόν άρθρο δεν είναι 
έγκυρη, εάν δεν υποστηρίζεται από την απλή πλειοψηφία 
των συμβαλλομένων μερών. 
4. Ένας οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλή­
ρωσης, όταν ψηφίζει, διαθέτει αριθμό ψήφων ίσο προς τον 
αριθμό των κρατών μελών του, τα οποία είναι συμβαλλό­
μενα μέρη του παρόντος πρωτοκόλλου, με την προϋπόθεση 
ότι ο εν λόγω οργανισμός δεν ασκεί το δικαίωμα ψήφου 
του, εάν τα κράτη μέλη του ασκήσουν το δικό τους και 
αντιστρόφως. 
5. Στην περίπτωση συνεχών καθυστερήσεων όσον αφορά 
την εκπλήρωση των οικονομικών υποχρεώσεων ενός συμ­
βαλλομένου μέρους δυνάμει του παρόντος πρωτοκόλλου, η 
διάσκεψη του Χάρτη δύναται να άρει τα δικαιώματα ψήφου 
του εν λόγω συμβαλλομένου μέρους, εξ ολοκλήρου ή εν 
μέρει. 
Αρθρο 13 
Σχέση με τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας 
1. Στην περίπτωση ασυμβίβαστου μεταξύ των διατάξεων 
του παρόντος πρωτοκόλλου και των διατάξεων της συν­θήκης για το Χάρτη Ενέργειας, υπερισχύουν οι διατάξεις της 
συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, στο βαθμό του ασυμ­
βίβαστου. 
2. Το άρθρο 10 παράγραφος 1 και άρθρο 12 παράγραφοι 
1 έως 3 δεν ισχύουν όσον αφορά ψηφοφορίες στο πλαίσιο 
της Διάσκεψης του Χάρτη επί τροποποιήσεων του παρόντος 
πρωτοκόλλου, με τις οποίες ανατίθενται καθήκοντα στη 
Διάσκεψη του Χάρτη ή στη Γραμματεία, η θέσπιση των 
οποίων προβλέπεται στη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας. 
ΜΕΡΟΣ V 
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Αρθρο 14 
Υπογραφή 
Το παρόν πρωτόκολλο θα είναι ανοικτό προς υπογραφή στη 
Λισαβόνα από τις 17 Δεκεμβρίου 1994 έως τις 16 Ιουνίου 
1995 από τα κράτη και τους οργανισμούς περιφερειακής 
οικονομικής ολοκλήρωσης, οι αντιπρόσωποι των οποίων 
έχουν υπογράψει το Χάρτη και τη συνθήκη για το Χάρτη 
Ενέργειας. 
Αρθρο 15 
Κύρωση, αποδοχή ή έγκριση 
Το παρόν πρωτόκολλο υπόκειται στην κύρωση, αποδοχή ή 
έγκριση των υπογραφόντων. Οι πράξεις κύρωσης, αποδοχής 
ή έγκρισης κατατίθενται στο θεματοφύλακα. 
Αρθρο 16 
Προσχώρηση 
Το παρόν πρωτόκολλο είναι ανοικτό για προσχώρηση από 
την ημερομηνία κατά την οποία το πρωτόκολλο παύει να 
είναι ανοικτό προς υπογραφή από κράτη και οργανισμούς 
περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, που έχουν υπο­
γράψει το Χάρτη και είναι συμβαλλόμενα μέρη της συν­
θήκης για το Χάρτη Ενέργειας, υπό τους όρους που θα 
εγκριθούν από τη Διάσκεψη του Χάρτη. Οι πράξεις προσχώ­
ρησης κατατίθενται στο θεματοφύλακα. 
Αρθρο 17 
Τροποποιήσεις 
1. Οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος δύναται να προ­
τείνει τροποποιήσεις του παρόντος πρωτοκόλλου. 
2. Το κείμενο κάθε προτεινόμενης τροποποίησης του 
παρόντος πρωτοκόλλου ανακοινώνεται στα συμβαλλόμενα 
μέρη μέσω της Γραμματείας, τουλάχιστον τρεις μήνες πριν 
από την ημερομηνία κατά την οποία προτείνεται προς 
έγκριση από τη Διάσκεψη του Χάρτη. 
Αριθ. L 380/96 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
3. Οι τροποποιήσεις του παρόντος πρωτοκόλλου, τα 
κείμενα των οποίων έχουν εγκριθεί από τη Διάσκεψη του 
Χάρτη, ανακοινώνονται από τη Γραμματεία στο θεματοφύ­
λακα, ο οποίος τις υποβάλλει σε όλα τα συμβαλλόμενα μέρη 
προς κύρωση, αποδοχή ή έγκριση. 
4. Οι πράξεις κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης τροποποιή­
σεων του παρόντος πρωτοκόλλου κατατίθενται στο θεματο­
φύλακα. Οι τροποποιήσεις τίθενται σε ισχύ μεταξύ των συμ­
βαλλομένων μερών που τις έχουν κυρώσει, αποδεχθεί ή 
εγκρίνει την τριακοστή ημέρα από την κατάθεση στο θεμα­
τοφύλακα των πράξεων της κύρωσης, αποδοχής, ή έγκρισης 
τους από τα τρία τέταρτα τουλάχιστον των συμβαλλομένων 
μερών. Στη συνέχεια, οι τροποποιήσεις τίθενται σε ισχύ 
έναντι οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους, την 
τριακοστή ημέρα μετά την υπό του εν λόγω συμβαλλομένου 
μέρους κατάθεση της πράξης κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης 
των τροποποιήσεων. 
Αρθρο 18 
Έναρχη ισχύος 
1. Το παρόν πρωτόκολλο τίθεται σε ισχύ την 30ή ημέρα 
μετά την ημερομηνία κατάθεσης της 15ης πράξεως κύρωσης, 
αποδοχής έγκρισης ή προσχώρησης σε αυτό, από κράτος ή 
οργανισμό περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, που 
έχει υπογράψει το Χάρτη και είναι συμβαλλόμενο μέρος της 
συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας ή την ίδια ημερομηνία 
κατά την οποία τίθεται σε ισχύ η συνθήκη για το Χάρτη 
Ενέργειας, αναλόγως του ποιο είναι μεταγενέστερο. 
2. Για κάθε κράτος ή οργανισμό περιφερειακής οικονο­
μικής ολοκλήρωσης για τους οποίους η συνθήκη για το 
Χάρτη Ενέργειας έχει τεθεί σε ισχύ και το οποίο κυρώνει, 
αποδέχεται ή εγκρίνει το παρόν πρωτόκολλο ή προσχωρεί 
σε αυτό μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος πρωτο­
κόλλου, σύμφωνα με την παράγραφο 1, το πρωτόκολλο 
τίθεται σε ισχύ την τριακοστή ημέρα μετά την ημερομηνία 
κατάθεσης υπό του εν λόγω κράτους ή οργανισμού περιφε­
ρειακής οικονομικής ολοκλήρωσης της πράξεως του κύ­
ρωσης, αποδοχής, έγκρισης ή προσχώρησης. 
3. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, οι πράξεις που 
κατατίθενται από οργανισμούς περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης δεν συνυπολογίζονται επιπλέον εκείνων που 
έχουν κατατεθεί από τα κράτη μέλη των οργανισμών αυτών. 
Αρθρο 19 
Επιφυλάξεις 
Δεν προβλέπεται η δυνατότητα διατύπωσης επιφυλάξεων ως 
προς το παρόν πρωτόκολλο. 
Άρθρο 20 
Αποχώρηση 
1. Ανά πάσα στιγμή μετά την έναρξη ισχύος του 
παρόντος πρωτοκόλλου για ένα συμβαλλόμενο μέρος, το εν 
λόγω συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να κοινοποιήσει 
εγγράφως στο θεματοφύλακα την αποχώρηση του από το 
πρωτόκολλο. 
2. Τα συμβαλλόμενα μέρη, τα οποία αποχωρούν από τη 
συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας, θεωρείται επίσης ότι 
έχουν αποχωρήσει από το παρόν πρωτόκολλο. 
3. Η ημερομηνία έναρξης ισχύος της αποχώρησης, βάσει 
της παραγράφου 1, είναι ενενήντα ημέρες μετά την παρα­
λαβή της κοινοποίησης από το θεματοφύλακα. Η ημερο­
μηνία έναρξης ισχύος της αποχώρησης, βάσει της παρα­
γράφου 2, είναι η ίδια όπως και η ημερομηνία έναρξης 
ισχύος της αποχώρησης από τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέρ­
γειας. 
Άρθρο 21 
Θεματοφύλακας 
Θεματοφύλακας του παρόντος πρωτοκόλλου είναι η κυβέρ­
νηση της Πορτογαλικής Δημοκρατίας. 
Άρθρο 22 
Αυθεντικά κείμενα 
Σε μαρτυρία των ανωτέρω, οι κάτωθι υπογεγραμμένοι, 
δεόντως εξουσιοδοτημένοι προς τούτο, υπέγραψαν το παρόν 
πρωτόκολλο στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, 
ρωσικά και ισπανικά, τα οποία είναι εξίσου αυθεντικά, σε 
ένα μοναδικό πρωτότυπο, το οποίο θα κατατεθεί στην 
κυβέρνηση της Πορτογαλικής Δημοκρατίας. 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/97 
Done at Lisbon on the seventeenth day of December in the year one thousand nine hundred 
and ninety-four. 
Fait à Lisbonne, le dix-sept décembre mil neuf cent quatre-vingt-quatorze. 
Geschehen zu Lissabon am siebzehnten Dezember neunzehnhundertvierundneunzig. 
Fatto a Lisbona il diciassettesimo giorno del mese di dicembre dell'anno millenovecentonovanta-
quattro. 
CoeepiueHo Β JlMccoooiie Β ceuHanuoTufl aehb aexaSpn ΟΔΗΒ ΤΗΟΑΜΒ 
aeBHTbcoT ΔΘΒΜΙΟΟΤΟ weTBepToro rono. 
Hecho en Lisboa, el diecisiete de diciembre de mil novecientos noventa y cuatro. 
Udfaerdiget i Lissabon, den syttende december nittenhundrede og fireoghalvfems. 
Έγινε στη Λισαβόνα, στις δέκα επτά Δεκεμβρίου του έτους χίλια ενιακόσια ενενήντα τέσσερα. 
Gedaan te Lissabon, de zeventiende december negentienhonderd vierennegentig. 
Feito em Lisboa, aos dezassete de Dezembro de mil novecentos e noventa e quatro. 
Αριθ. L 380/98 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Për Republikën e Shqipërisë 
3uijiuuuuuGp ^uiGpujuibinnipjuiG hiuuuip 
For Australia 
Fiir die Republik osterreich 
31.1194 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/99 
A3ep6aflnaH auutmaH 
C , Ο- Λ { 
Pour le royaume de Belgique 
Voor het Koninkrijk België 
Fiir das Kônigreich Belgien 
Cette signature engage également la Communauté française de Belgique, la Communauté flamande, 
la Communauté germanophone de Belgique, la Région wallonne, la Région flamande et la région 
de Bruxelles-Capitale. 
Deze handtekening bindt eveneens de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap van België, 
de Duitstalige Gemeenschap van België, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 
Dièse Unterschrift bindet ebenso die Flàmische Gemeinschaft, die Franzôsische Gemeinschaft Belgi­
ens, die Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens, die Flàmische Region, die Wallonische Region 
und die Region Briissel-Hauptstadt. 
Απ iMii P3cny6niXi Benapycb 
3a PenyôJiHxa BwirapHfl 
, ^ 
éf7 
Αριθ. L 380/100 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
For Canada 
Pour le Canada 
za Republiku Hrvatsku 
For the Republic of Cyprus 
ZaCeskou Republiku 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/101 
For Kongeriget Danmark 
OÎ^c'^τ5^J^;^^ 
Eesti Vabariigi nimel 
Por las Comunidades Europeas 
For De Europaeiske Faellesskaber 
Fiir die Europâischen Gemeinschaften 
Για τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες 
For the European Communities 
Pour les Communautés européennes 
Per le Comunità europee 
Voor de Europese Gemeenschappen 
Pelas Comunidades Europeias 
tLL Ikwf ^**Λ 
Suomen tasavallan puolesta 
) 
Apt». L 380/102 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Pour la République française 
luJMfotggn^mlt (ftgjbà-g&givn^ill l».»hjRj»«H" 
Fur die BundesrepublikDeutschland 
Για την Ελληνική Δημοκρατία 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/103 
A Magyar Kôztârsasâg nevében 
Fyrir hônd Lyôveldisins islands 
Thar cheann na hÉireann 
For Ireland 
s£ 
Per la Repubblica italiana 
Αριθ. L 380/104 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Β*βΤ<0£*ί>Κ: 
KasaxcTaii Pecny6jiHxacuuuu ΘΤΗΗΒΗ 
Kuprua PecnyojiMxacu Y^yii 
s 
,'.ν »»vv 
Latvijas Republikas varda 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Fiir das Furstentum Liechtenstein Αριθ. L 380/105 
r\ *ο-~-Λ 
Lietuvos Respublikos vardu 
Pour le grand-duché de Luxembourg 
For the Republic of Malta 
Αριθ. L 380/106 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Pentru Republica Moldova 
Voor het Koninkrijk der Nederlanden 
^^\ 
V 
For Kongeriket Norge 
Za Rzeczpospolita Polska 
-fA/ -^-fèAiy^ λ 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/107 
Pela Republica Portuguesa 
\£» 
Pentru Romania 
3a PoccHflcxyc 4>eiiepaunD 
Za Slovensku republiku 
Otft0A> 
Αριθ. L 380/108 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
Za Republiko Slovenijo 
S c 
Por el Reino de Espana 
For Konungariket Sverige 
\ 
\A^U^ 1ΑΛΑ— 
Fur die Schweizerische Eidgenossenschaft 
Pour la Confédération suisse 
Per la Confederazione svizzera 
lui G- "-- «-«-ΓΜ 
31.12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/109 
A3 ΜΟΜΗ TlT/HKHCTOIl 
ToCt/lt^ tyf* 
Tûrkiye Cumhuriyeti adina 
TypxueHHCTaH XeKywrrHimii ΟΙΙΜΙΠΟΗ 
3a Yxpaïiiy 
Αριθ. L 380/110 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.94 
For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland 
. %^ iS^L· 
For the United States of America 
ysôexHC'i-oii PccnyfuiHKUcM XyxyuaTM IIOUHABH 
31. 12.94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 380/111 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Παραστατικός και μη εξαντλητικός κατάλογος πιθανών τομέων συνεργασίας, σύμφωνα με το άρθρο 9 
Ανάπτυξη προγραμμάτων ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού φραγμών και δυνα­
τοτήτων της ενεργειακής απόδοσης, και η ανάπτυξη προτύπων επισήμανσης ενεργειακής κατανάλωσης και από­
δοσης. 
Μελέτη των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του ενεργειακού κύκλου. 
Ανάπτυξη οικονομικών, νομοθετικών και κανονιστικών μέτρων. 
Μεταφορά τεχνολογίας, τεχνική βοήθεια και βιομηχανικές κοινοπραξίες, υπό τους όρους των διεθνών καθε­
στώτων δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και άλλων ισχυουσών διεθνών συμφωνιών. 
Έρευνα και ανάπτυξη. 
Εκπαίδευση, επιμόρφωση, πληροφόρηση και στατιστική. 
Καθορισμός και εκτίμηση μέτρων, όπως φορολογικών ή άλλων νομικών μέσων βασισμένων στην αγορά, συμπε­
ριλαμβανομένων εμπορεύσιμων αδειών, ώστε να λαμβάνεται υπόψη το εξωτερικό κόστος και όφελος, ιδίως το 
περιβαλλοντικό. 
Ενεργειακή ανάλυση και διαμόρφωση πολιτικής: 
— εκτίμηση των δυνατοτήτων ενεργειακής απόδοσης, 
— ανάλυση και στατιστική της ζητήσεως ενέργειας, 
— ανάπτυξη νομοθετικών και κανονιστικών μέτρων, 
— ολοκληρωμένος προγραμματισμός πόρων και διαχείριση βάσει κριτηρίων ζήτησης, 
— μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων ενεργειακών έργων. 
Αξιολόγηση των οικονομικών μέσων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και περιβαλλοντικοί στόχοι 
Ανάλυση της ενεργειακής απόδοσης στη διύλιση, μετατροπή, μεταφορά και διανομή υδρογονανθράκων. 
Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την παραγωγή και μετάδοση ισχύος: 
— συμπαραγωγή, 
— κατασκευαστικά στοιχεία εργοστασίων (καυστήρες, στρόβιλοι, γεννήτριες κλπ.), 
— ολοκλήρωση δικτύων. 
Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στον τομέα της οικοδομής: 
— πρότυπα θερμικής μόνωσης, παθητικά ηλιακά συστήματα και εξαερισμός, 
— θέρμανση χώρων και συστήματα κλιματισμού του αέρα, 
— καυστήρες υψηλής απόδοσης, με χαμηλό επίπεδο NCX., 
— τεχνολογίες μέτρησης και ατομική μέτρηση, 
— οικιακές συσκευές και φωτισμός. 
Υπηρεσίες δήμων και υπηρεσίες τοπικών αρχών: 
— συστήματα θέρμανσης οικισμών, 
— αποδοτικά συστήματα διανομής φυσικού αερίου, 
Αριθ. L 380/112 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 94 
— τεχνολογίες ενεργειακού προγραμματισμού, 
— αδελφοποίηση πόλεων ή άλλων σχετικών εδαφικών οντοτήτων, 
— ενεργειακή διαχείριση σε πόλεις και σε δημόσια κτίρια, 
— διαχείριση αποβλήτων και ανάκτηση ενέργειας από τα απόβλητα. 
Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στο βιομηχανικό τομέα: 
— κοινοπραξίες, 
— διαδοχική χρήση ενέργειας, συμπαραγωγή ενέργειας και ανάκτηση θερμότητας απωλειών, 
— ενεργειακοί έλεγχοι. 
Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στον τομέα των μεταφορών: 
— πρότυπα επιδόσεων των οχημάτων με κινητήρα, 
— ανάπτυξη αποδοτικών υποδομών στον τομέα των μεταφορών. 
Πληροφόρηση: 
— δημιουργία επίγνωσης, 
— βάσεις δεδομένων: πρόσβαση, τεχνικές προδιαγραφές, συστήματα πληροφοριών, 
— διάδοση, συλλογή και ταξινόμηση τεχνικών πληροφοριών, 
— μελέτες συμπεριφοράς. 
Επιμόρφωση και εκπαίδευση: 
— ανταλλαγές διοικητικών στελεχών, υπαλλήλων, μηχανικών και φοιτητών από το χώρο της ενέργειας, 
— οργάνωση διεθνών επιμορφωτικών τμημάτων. 
Χρηματοδότηση: 
— ανάπτυξη νομικού πλαισίου, 
— χρηματοδότηση από τρίτους, 
— κοινοπραξίες, 
— συγχρηματοδότηση. 

* 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 440 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 12 14 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-493-GR-C 
ISBN 92-77-93883-8 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβοΰργο