ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΙ\ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, ιβ.12.1996 
COM(96) 609 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
επί τον σημερινού και τον προτεινόμενον ρόλον της Κοινότητας 
για την καταπολέμηση της κατανάλωσης καπνού 

Ανακοίνωση προς το Σνμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
επί τον σημερινού και τον προτεινόμενου ρόλου της Κοινότητας 
για την καταπολέμηση της κατανάλωσης καπνού 
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της έχουν τους αντίστοιχους και 
συμπληρωματικού ς ρόλους τους να διαδραματίσουν στην προώθηση 
' μιας αποτελεσματικής αντικαπνιστικής εκστρατείας. Ήδη, αρκετά από τα 
σημαντικότερα μέτρα που στοχεύουν στη μείωση των βλαβών που 
προκαλούνται από το κάπνισμα έχουν κοινοτική προέλευση. Αυτά 
εκτίθενται παραπέρα στην παρούσα Ανακοίνωση. Η Κοινότητα επίσης 
είναι σε θέση να ενεργήσει ως καταλύτης για μέτρα που εφαρμόζονται σε 
όλα τα κράτη μέλη διασφαλίζοντας ότι οι πληροφορίες σχετικά με τις 
περισσότερο - και τις λιγότερο - αποτελεσματικές στρατηγικές 
ανταλλάσσονται ταχέως. Για το σκοπό αυτό, περιγράφεται επίσης μια 
σειρά εθνικών αντικαπνιστικών πρωτοβουλιών. Ο σκοπός της 
Ανακοίνωσης είναι να συμβάλει σε μια αναθεώρηση των υφιστάμενων 
και πιθανών μελλοντικών αντικαπνιστικών στρατηγικών τόσο σε επίπεδο 
Κοινότητας, όσο και σε επίπεδο κράτους μέλους, με στόχο τη μείωση του 
αντίκτυπου του καπνίσματος στη δημόσια υγεία στην Ευρώπη. 
2. Η Ανακοίνωση στη συνέχεια παραθέτει πιθανές επιλογές για περαιτέρω 
δράση σε επίπεδο Κοινότητας και μέσω βελτιωμένης συνεργασίας μεταξύ 
των κρατών μελών. Η Επιτροπή κατόπιν θα εξετάσει την αναγκαιότητα 
πρότασης περαιτέρω συγκεκριμένων μέτρων και ενεργειών υπό το φως 
της ανταπόκρισης στην παρούσα ανακοίνωση. 
II. ΙΣΤΟΡΙΚΟ 
3. Η βλάβη στη δημόσια υγεία που προκαλείται από την κατανάλωση 
καπνού είναι πολύ σημαντική. Μισό εκατομμύριο άνθρωποι πεθαίνουν 
στην Κοινότητα κάθε χρόνο από τις επιπτώσεις του καπνού. Ο αριθμός 
θανάτων θα συνεχίσει να αυξάνεται έντονα κατά τον επόμενο αιώνα και 
το κάπνισμα θα παραμείνει το σημαντικότερο αίτιο θανάτου που θα 
μπορούσε να αποφευχθεί ανά την Κοινότητα σύμφωνα με στατιστικές της 
Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και του Διεθνούς Κέντρου 
Αντικαρκινικής Έρευνας. Σχεδόν το ήμισυ των θανάτων αυτών πλήττει 
άτομα ηλικίας μεταξύ 35 και 69 ετών και, ως εκ τούτου σαφώς ,^άτω του 
μέσου προσδόκιμου ζωής. Αυτό θέτει τον καπνό στην πρώτη γραμμή των 
αιτίων θνησιμότητας. Ακόμη το προκύπτον ανθρώπινο και οικονομικό 
κόστος μπορεί να περιοριστεί αποτελεσματικά. Υπάρχει ευρύτατη δέσμη 
επιλογών που διατίθενται για τη μείωση της συχνότητας του 
καπνίσματος. Αυτές περιλαμβάνουν π.χ. μέτρα αγωγής σε θέματα υγείας, 
φορολογική πολιτική αποσκοπούσα στην αποθάρρυνση της 
κατανάλωσης, βελτίωση της ενημέρωσης του καταναλωτή καθώς και 
περιορισμούς στην διαφήμιση και προώθηση στο εμπόριο των προϊόντων 
καπνού. Η πρόοδος μέχρι σήμερα, όσο αφορά τη μείωση της συχνότητας 
καπνίσματος, υπήρξε πάντως απογοητευτική. Οι θάνατοι από το 
κάπνισμα θα αυξηθούν σημαντικά κατά τις ερχόμενες δεκαετίες καθώς οι 
αλλαγές στην πληθυσμιακή δομή και ο αντίκτυπος του καπνίσματος στην 
υγεία θα εκδηλωθούν πλήρως. 
Ανω του 40% του ενήλικου κοινοτικού πληθυσμού συνεχίζει να καπνίζει 
4. Η συχνότητα καπνίσματος στην Κοινότητα παρουσίασε πτωτική τάση επί 
ορισμένες δεκαετίες αλλά ο ρυθμός πτώσης επιβραδύνθηκε κατά τα 
τελευταία έτη. Το Μάιο του 1994, εκτιμάτο ότι το 42% του ενήλικου 
πληθυσμού κάπνιζε σε σύγκριση με το 46% το 1987. Οι άνδρες συνεχίζουν 
να καπνίζουν σημαντικά περισσότερο από τις γυναίκες αν και η διαφορά 
αυτή μικραίνει επί αρκετό χρόνο τώρα. Οι Έλληνες είναι οι μεγαλύτεροι 
καπνιστές στην Κοινότητα, ακολουθούμενοι από τους Δανούς, τους 
Ισπανούς και τους Αυστριακούς. Αντίθετα, οι λιγότερο καπνιστές είναι 
οι Φινλανδοί, οι Σουηδοί και οι Πορτογάλοι. Πίσω από αυτά τα 
αναφερόμενα γενικά μεγέθη υπάρχουν κάποια σημαντικά στοιχεία, τα 
οποία εκτίθενται εν συντομία στη συνέχεια. 
4.1. Οι γυναίκες όλο και περισσότερο αρχίζουν το κάπνισμα 
Οι γυναίκες που καπνίζουν είναι πολύ λιγότερες από τους άνδρες. 
Εντούτοις, η διαφορά μεταξύ τους μικραίνει καθώς το ποσοστό των 
νεαρών γυναικών που αρχίζουν το κάπνισμα αυξάνεται. Υπάρχει 
μια στατιστική που δείχνει τούτο. Το ποσοστό καπνίσματος μεταξύ 
γυναικών ηλικίας άνω των 55 ετών, 14%, αποτελεί μόνο το 1/3 του 
αντίστοιχου αριθμού του 42% για γυναίκες ηλικίας μεταξύ 25 και 
39 ετών. Τα αντίστοιχα αριθμητικά στοιχεία για τους άνδρες είναι 
31% και 51% αντίστοιχα. Η τάση αυτή είναι ακόμη εμφανέστερη σε 
κράτη μέλη όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, όπου η συχνότητα 
καπνίσματος μεταξύ γυναικών έχει αυξηθεί από αμελητέα επίπεδα 
σε 25% και 15% αντίστοιχα μέσα στο διάστημα μιας γενεάς. 
Οι αλλαγές στα πρότυπα διαβίωσης, που χρησιμοποιούνται 
επιτυχώς για την προώθηση των προϊόντων στην αγορά 
αποτελούν τους κυριότερους παράγοντες που συμβάλλουν στην 
αύξηση αυτή. Αν δεν ελεγχθεί, η τάση αυτή θα μπορούσε να 
οδηγήσει σε μείωση του σημερινού υψηλότερου προσδόκιμου 
ζωής των γυναικών έναντι των ανδρών. Τη στιγμή αυτή οι 
γυναίκες έχουν μέχρι και 4Θ% λιγότερες πιθανότητες να πάθουν 
καρκίνο από ότι οι άνδρες αλλά η διαφορά αυτή μικραίνει καθώς 
η υψηλότερη συχνότητα καπνιστριών αρχίζει να έχει αντίκτυπο 
στην υγεία τους και ειδικά στην ευπροσβλητότητά τους από 
καρκίνο. Τα αριθμητικά στοιχεία για την συχνότητα εμφάνισης 
καρκίνου του πνεύμονα μεταξύ γυναικών ήδη αντικατοπτρίζουν 
τη τάση αυτή. Επιπρόσθετα θα υπά^/si αντίκτυπος στην 
ευπροσβλητότητά των γυναικών από καρδιακές παθήσεις, 
αναπνευστικές παθήσεις και στειρότητα. 
4.2. Πολλοί νέοι συνεχίζουν να αγνοούν τους κινδύνους του 
καπνίσματος 
Υπάρχει αξιοσημείωτη αύξηση του αριθμού των καπνιστών μεταξύ 
νέων από ποσοστό περίπου 1% σε ηλικία 11 ετών σε ποσοστό 
μεταξύ 20% και 33% στην ηλικία των 15 ετών. Πολλοί νέοι αγνοούν 
σαφώς τα αποδεικτικά στοιχεία που υπάρχουν για τα επιβλαβή 
αποτελέσματα του καπνού. Όσο μεγαλύτερης ηλικίας είναι ένα 
άτομο τόσο λιγότερη είναι η πιθανότητα του να αρχίσει να καπνίζει. 
Οι δραστηριότητες προώθησης στην αγορά επικεντρώνονται, ο)ς εκ 
τούτου, στα νεαρά άτομα κατά τα χρόνια διαμόρφωσης τους. 
Υπάρχει πιεστική ανάγκη, από πλευράς δημόσιας υγείας,για 
αποθάρρυνση των νέων από την υιοθέτηση της συνήθειας του 
καπνίσματος. 
4.3. Οι πλέον ευνοημένες κατηγορίες όλο και περισσότερο 
αποφεύγουν τα προϊόντα καπνού 
Μια άλλη αξιοσημείωτη τάση είναι η υψηλότερη συχνότητα 
καπνίσματος στις χαμηλότερες κοινωνικοοικονομικές τάξεις, 
καθώς οι έχοντες καλύτερη εκπαίδευση, καλύτερη αμοιβή και 
εκείνοι που είναι περισσότερο συνειδητοποιημένοι σε θέματα 
υγείας, όλο και περισσότερο αποφεύγουν το κάπνισμα. Αυτό έχει 
πολύ σημαντικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. Άτομα 
χαμηλότερων εισοδηματικών τάξεων δαπανούν δυσανάλογο ποσό 
για καπνό καθώς,και λόγω των εθιστικών του ιδιοτήτων, συχνά έχει 
προτεραιότητα έναντι των άλλων οικιακών δαπανών. Οι δαπάνες 
για άλλα είδη σημαντικά για την υγεία, όπως η διατροφή και η 
στέγαση, πάσχουν αντίστοιχα. 
4.4. Οι μη καπνιστές ζητούν όλο και περισσότερη προστασία 
από το κάπνισμα 
Πολλοί μη καπνιστές αντιδρούν, θεμιτά, στην έκθεση τους στην 
όχληση και τους κινδύνους που προέρχονται από το κάπνισμα των 
άλλων. Για πολλούς λόγους οι μη καπνιστές, κατά παράδοση, έχουν 
λιγότερη φροντίδα από τους κ(*πνιστές. Το κάπνισμα είναι από 
μακρού παγιωμένο και τα στοιχεία για την ζημία που προκαλείται 
από το παθητικό κάπνισμα ήλθαν στο φως μόνο πρόσφατα. 
Υπάρχει μια περίοδος προσαρμογής, λόγω τούτου, καθώς η 
κοινωνία προσαρμόζεται σ ' αυτές τις μεταβαλλόμενες περιστάσεις. 
Οπωσδήποτε, οι μη καπνιστές έχουν κάθε δικαίωμα να αναμένουν 
ότι η υγεία τους δεν θα βλάπτεται από τους καπνιστές. Αυτό ισχύει 
ειδικά στην περίπτωση ατόμων με αναπνευστικές παθήσεις, εγκύους 
γυναίκες και παιδιά που όλοι τους αποτελούν κατηγορίες ιδιαίτερα 
ευπρόσβλητες. 
5. Όλες οι παραπάνω τάσεις δείχνουν την ανάγκη στοχευμένης προσέγγισης 
για την καταπολέμηση του καπνίσματος. Το γενικό μήνυμα ότι" το 
κάπνισμα σας βλάπτει " παραμένει ισχυρό αλλά χρειάζεται να 
συμπληρωθεί από μέτρα στοχευόμενα σε τομείς ιδιαίτερα 
ευπρόσβλητους. 
III. ΓΙΑΤΙ ΜΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 
6. Η Συνθήκη, στο άρθρο 3(0) αυτής ορίζει ότι "οι δραστηριότητες της 
Κοινότητας θα περιλαμβάνουν συμβολή στην επίτευξη υψηλού επιπέδου 
προστασίας της υγείας". Το άρθρο 129 της Συνθήκης επίσης προβλέπει 
ότι θα πρέπει να αναλαμβάνεται κοινοτική δράση για την πρόληψη των 
ασθενειών, ιδιαίτερα των σημαντικότερων μαστιγών της υγείας. 
Προβλέπει επίσης ότι οι απαιτήσεις προστασίας της υγείας θα αποτελούν 
αναπόσπαστο μέρος των λοιπών πολιτικών της Κοινότητας. Το ίδιο 
άρθρο επίσης ορίζει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να συντονίζουν μεταξύ 
τους τις πολιτικές και τα προγράμματα τους για τη διασφάλιση ενός 
υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας και ότι η Επιτροπή 
δύναται να λαμβάνει κάθε χρήσιμη πρωτοβουλία για την προώθηση 
αυτού του συντονισμού· Το μέγεθος του προβλήματος των βλαβών που 
προκαλούνται στην υγεία από την κατανάλωση καπνού, απαιτεί την 
κινητοποίηση όλων των προσπαθειών για μείωση της. 
7. Η Κοινότητα βρίσκεται σε καλή θέση για να προωθήσει μια καλύτερη και 
περισσότερο συνεκτική γενική στρατηγική καταπολέμησης του 
καπνίσματος. Όλα τα κράτη μέλη επιδιώκουν την εφαρμογή μέτρων 
καταπολέμησης του καπνίσματος αλλά οι στρατηγικές αυτές διαφέρουν 
πολύ σημαντικά μεταξύ τους. Σαφώς υπάρχουν πολλά διδάγματα που θα 
πρέπει να συναχθούν από αυτές τις διαφορές. Γιατί σε ορισμένα κράτη 
μέλη καπνίζουν λιγότερα άτομα από ότι σε άλλα; Γιατί υπάρχουν 
αποκλίνουσες τάσεις στη συχνότητα καπνίσματος μεταξύ ανδρών και 
γυναικών και ανάμεσα στους νέους μεταξύ κρατών μελών; Ποιες 
στρατηγικές υπήρξαν επιτυχέστερες για τη μείωση της συχνότητας του 
καπνίσματος; Ποια είναι η κατάλληλη στρατηγική για την αντίκρουση της 
διαφημιστικής καπνιστικής εκστρατείας, η οποία συνεχίζει να 
προσελκύει μεγάλους αριθμούς νέων καταναλωτών; Οι απαντήσεις σε 
πολλά από αυτά τα ερωτήματα μπορούν να δοθούν αποτελεσματικά ,αν 
όχι και αποκλειστικά, σε κοινοτικό επίπεδο. 
IV. ΟΙ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ 
8. Η Κοινότητα έχει ήδη εγκρίνει δέσμη μέτρων που βοηθούν στην 
αντιμετώπιση της κατανάλωσης του καπνού.Επτά συγκεκριμένες 
προποβουλίες αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής και συγκεκριμένα: 
• το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" το οποίο 
λειτούργησε ως σημαντικότερο σημείο εστίασης για την προώθηση 
μέτρων που στοχεύουν στην μείωση της κατανάλωσης καπνού. 
Έρευνες που έγιναν στο κοινό ιδίως μέσω του Ευρωβαρομέτρου 
έδειξαν κατά τρόπο σαφή μια πολύ θετική εκτίμηση των 
κοινοτικών ενεργειών σε σχέση με την καταπολέμηση του 
καρκίνου και την πρόληψη του καπνίσματος· 
η πρόσφατη επίσημη θέσπιση της Συμβουλευτικής Επιτροπής για 
την Πρόληψη του Καρκίνου ώστε να της δώσει τη δυνατότητα να 
ενισχύσει το συμβουλευτικό της ρόλο προς την Επιτροπή και την 
επιδίωξη από μέρους της της εφαρμογής αντικαπνιστικών μέτρων. 
Η μέριμνα για την υγεία θα συνεχίσει να αποτελεί το ισχυρότερο 
διαθέσιμο κίνητρο για την αποθάρρυνση του καπνίσματος. Η 
στρατηγική δημόσιας υγείας της Επιτροπής μπορεί να επωφεληθεί 
τα μέγιστα από την ανεκτίμητη εμπειρογνωμοσύνη που διαθέτουν 
οι εμπειρογνώμονες σε θέματα καρκίνου αναφορικά με την 
καταπολέμηση του καπνίσματος. 
η οδηγία του Συμβουλίου για την τηλεόραση χωρίς 
σύνορα(89/552/ΕΟΚ), η οποία θέσπισε απαγόρευση τηλεοπτικής 
προβολής διαφημίσεων προϊόντων καπνού. 
• οι οδηγίες του Συμβουλίου (89/622/ΕΟΚ και 92/41/ΕΟΚ) σχετικά 
με την προσέγγιση των νομοθεσιών που αφορούν την επισήμανση 
των προϊόντων καπνού. Με αυτές ειδοποιήθηκαν οι καταναλωτές 
ως προς ορισμένους από τους κινδύνους που ενέχει το κάπνισμα 
μέσω της αναγραφής προειδοποιήσεων ως προς τους κινδύνους 
για την υγεία και πληροφόρησης ως προς την περιεκτικότητα των 
τσιγάρων σε πίσσα και νικοτίνη· 
η οδηγία του Συμβουλίου (92/41/ΕΟΚ - βλέπε παραπάνω) που 
απαγόρευσε την προώθηση στην αγορά ορισμένων τύπων καπνού 
για χρήση από το στόμα. Το μέτρο αυτό αποσκοπούσε ειδικότερα 
στην προστασία των νέων καθόσον αυτή η μορφή καπνού αποτελεί 
πρόδρομο του καπνίσματος. 
• η οδηγία του Συμβουλίου (90/239/EOK) για την προσέγγιση των 
νομοθεσκόν σχετικά με την μέγιστη περιεκτικότητα πίσσας στα 
τσιγάρα. Αυτή χρησίμευσε για να ειδοποιηθούν οι καταναλοπχς ως 
προς την περιεκτικότητα σε πίσσα, η οποία αποτελεί σημαντικό 
συντελεστή κινδύνου για πρόκληση καρκίνου και προβλέπει 
προοδευτική μείωση της περιεκτικότητας σε πίσσα κατά μέγιστο σε 
15 mg ανά τσιγάρο από 31 Δεκεμβρίου 1995 και 12 mg από 31 
Δεκεμβρίου 1997. 
• το ψήφισμα του Συμβουλίου της 26.11.1996 για τη μείωση του 
καπνίσματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο εκθέτει τις 
διάφορες στρατηγικές που έχουν εγκριθεί στα κράτη μέλη για τη 
μείωση της συχνότητας του καπνίσματος και αναγνωρίζει ότι, 
μέσω της συνεργασίας και του συντονισμού των πολιτικών τους 
και των προγραμμάτων τους αναφορικά με τις σημερινές παθήσεις 
και θανάτους που συνδέονται με το κάπνισμα και τον εθισμό στο 
κάπνισμα, σε συνεργασία με την Επιτροπή, τα κράτη μέλη 
μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των παθήσεων που 
προκαλούνται από το κάπνισμα στην κοινοτική επικράτεια. Το 
ψήφισμα αυτό καλεί την Επιτροπή να λαμβάνει ιδιαιτέρως 
υπόψη,στις κοινοτικές πολιτικές τα επιβλαβή αποτελέσματα του 
καπνού επί της υγείας και της ποιότητας ζωής των πολιτών της 
Κοινότητας· 
- να εκτελεί έρευνες ως προς τις καλύτερες πρακτικές των κρατών 
μελών προς την μείωση της συχνότητας καπνίσματος και την 
αξιολόγηση του αντίκτυπου τους· 
- να εξετάζει, υπό το φως της αξιολόγησης των μέτρων που 
λαμβάνονται από τα κράτη μέλη, τα πιθανά περαιτέρω μέτρα τα 
οποία θα μπορούσαν να ληφθούν από την Κοινότητα για την 
υποστήριξη ενεργειών που αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη 
προς την κατεύθυνση της μείωσης του καπνίσματος· 
- να υποστηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών για μείωση του 
καπνίσματος και να υποβάλει εκθέσεις σε τακτική βάση επί της 
προόδου που έχει επιτευχθεί από την Κοινότητα στην προα')θηση 
του συντονισμού από τα κράτη μέλη των πολιτικών τους και των 
προγραμμάτων τους καθώς και επί των δυνατοτήτων για 
περαιτέρω πρωτοβουλίες. 
9. Τα περισσότερα από τα μέτρα αυτά θεσπίστηκαν βάσει του κοινοτικού 
προγράμματος ενεργειών που αποσκοπούν στον εναρμονισμό της 
Ενιαίας Αγοράς. Αλλα εγκρίθηκαν με βάση τις διατάξεις της συνθήκης 
που αφορούν τη δημόσια υγεία. 
10. Ο καπνός αποτελεί ένα βαρέως φορολογούμενο προϊόν στα περισσότερα 
κράτη μέλη. Αυτό αιτιολογείται για λόγους δημόσιας υγείας καθώς έτσι 
βοηθείται η αποθάρρνση της κατανάλωσης. Οι υψηλές τιμές του καπνού 
είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές για την αποθάρρυνση των νέων από το 
κάπνισμα λόγω των περιορισμένων τους οικονομικών δυνατοτήτων. 
Επίσης μπορεί να χρησιμεύσουν στη δημιουργία πολύ σημαντικών 
εσόδων, σε ορισμένα κράτη μέλη, τα οποία βοηθούν στη χρηματοδότηση 
του κόστους υγειονομικής περίθαλψης που προκαλείται από την 
κατανάλωση καπνού. Εντούτοις, η πολιτική υψηλής φορολόγησης του 
καπνού περιορίζεται ως προς τα αποτελέσματα της από διάφορους 
παράγοντες: ειδικότερα, δεν επηρεάζει τον εθισμό στη νικοτίνη το>ν 
ατόμων που καπνίζουν. Έτσι, για να υπάρχει ικανοποιητικό προληπτικό 
αποτέλεσμα, μια πολιτική υψηλής (ρορολόγησης χρειάζεται να 
συνοδεύεται από παράλληλα μέτρα, όπως η παροχή συνδρομής σε 
καπνιστές για τη διακοπή του καπνίσματος, συγκράτηση της προώθησης 
των προϊόντων καπνού, αγωγή σε θέματα υγείας και εκστρατείες 
ενημέρωσης. 
Η Κοινότητα έχει αναλάβει ταυτόχρονα πρωτοβουλίες βάσει του 
προγράμματος της Ενιαίας Αγοράς σε σχέση με την φορολόγηση 
τσιγάρων και άλλων μορφών επεξεργασμένου καπνού. Εντούτοις, 
αντίθετα με τα μέτρα εσωτερικής αγοράς που περιγράφονται παραπάνω, 
αυτά αναλήφθηκαν βάσει του άρθρου 9 της Συνθήκης μάλλον παρά του 
άρθρου 100Α. Πρόκειται για σημαντική διάκριση καθώς το Συμβούλιο 
ενεργεί στη βάση της ομοφωνίας σε σχέση με το πρώτο άρθρο, ενώ οι 
αποφάσεις σε σχέση με το τελευταίο λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία 
11. Τη στιγμή αυτή, τρεις κύριες μορφές φορολογίας επιβάλλονται στα 
προϊόντα του καπνού στα κράτη μέλη -ο φόρος προστιθέμενης αξίας, 
ένας σταθερός ειδικός φόρος κατανάλωσης και ένας μεταβλητός 
,ανάλογος προς την αξία, φόρος κατανάλωσης. Οι σχετικές οδηγίες του 
Συμβουλίου προβλέπουν έναν περιορισμένο βαθμό προσέγγισης των 
φόρων αυτών. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη συνεχίζουν να 
απολαμβάνουν πολύ σημαντικού βαθμού ευελιξίας σε ότι αφορά τον 
καθορισμό το)ν φόρων επί του καπνού. Αυτό συμβάλλει, μαζί με τις 
διαφορές στις εργοστασιακές τιμές με τα περιθώρια κέρδους λιανικής 
πώλησης, στην ύπαρξη πολύ σημαντικών διαφορών των λιανικών τιμών 
τσιγάρων μεταξύ κρατών μελών. 
12. Οι διαφορές αυτές στις λιανικές τιμές είναι πολύ σημαντικές, 
κυμαινόμενες από μια χαμηλή τιμή 39 Ecu ανά 1.000 τσιγάρα στην 
Ελλάδα μέχρι μια υψηλή τιμή 186 Ecu στη Γαλλία και έναν κοινοτικό 
μέσο όρο 119 Ecu. Όντως, δεν υπάρχει κανένα άλλο κοινής καθημερινής 
χρήσης προϊόν που η τιμή του να παρουσιάζει τόσο μεγάλες διαφορές 
ανά την Κοινότητα. 
13. Θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι συγκριτικά υψηλοί φόροι στα 
προϊόντα καπνού τα καθιστούν ιδιαίτερα επιδεκτικά απάτης.Όσο 
υψηλότεροι είναι οι φόροι τόσο πιο ισχυρό είναι το κίνητρο για 
λαθρεμπορία . Οι σημερινές εκτιμήσεις λένε ότι ποσό μέχρι 400 
εκατομμυρίων Ecu χάνεται κάθε χρόνο από τα έσοδα των κρατών μελών 
της Κοινότητας εξαιτίας τέτοιων δραστηριοτήτων. Αυτό θα πρέπει να 
λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο κάθε πιθανής αύξησης του επιπέδου των 
φόρων. 
V. ΕΠΙΑΟΓΕΣ ΓΙΑ ΜΕΑΑΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
14. Σαφώς, υπάρχουν περιορισμοί συμπεριλαμβανομένης της αρχής της 
επικουρικότητας στις αρμοδιότητες της Επιτροπής να προτείνει 
περαιτέρω δράση για την καταπολέμηση της κατανάλωσης καπνού. 
Πάντως, ενδείκνυται να εξεταστεί μια νέα κοινοτική στρατηγική που θα 
στοχεύει στη ενθάρρυνση της μειωμένης κατανάλωσης καπνού. Η 
Επιτροπή ήδη με βάση το άρθρο 129 της Συνθήκης, εξασφάλισε την 
έγκριση του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου για ένα πρόγραμμα 
δράσης επί της πρόληψης του καρκίνου. Τα μέτρα καταπολέμησης του 
καπνίσματος θα συνεχίσουν να είναι ο στόχος προτεραιότητας του 
προγράμματος αυτού δεδομένου ότι το 1/3 όλων των θανάτων από 
καρκίνο σχετίζονται με το κάπνισμα. 
15. Επιπλέον οι ακόλουθες επιλογές πολιτικής είναι ανοικτές σε επίπεδο 
Κοινότητας. Οι επιλογές αυτές μπορούν να υλοποιηθούν μόνο με την 
ενεργό υποστήριξη άλλων κοινοτικών θεσμικών οργάνων και των 
κρατών μελών: 
15.1 Συλλογή στοιχείων και επιδημιολογικών μελετών 
Πρόταση συστήματος παρακολούθησης της κατανάλωσης 
καπνού ανά την Κοινότητα χρησιμοποιώντας ως βάση το 
πρόγραμμα δράσης για την παρακολούθηση της υγείας, το 
οποίο βρίσκεται τη στιγμή αυτή ενώπιον του Συμβουλίου και 
του Κοινοβουλίου. Αυτό θα διευκόλυνε στενότερη 
παρακολούθηση των τάσεων στην κατανάλωση και έτσι 
καλύτερη στόχευση των δραστηριοτήτων πρόληψης. Η 
ενημέρωση επί των υπαρχουσών τάσεων είναι συχνά ανεπαρκής 
και ανεπίκαιρη και ως εκ τούτου αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για 
μια αποτελεσματική στρατηγική. 
15.2 Παιδία 
Ανάπτυξη ενός κώδικα πρακτικής για τα παιδιά ως προς το 
δικαίωμα τους σε ένα περιβάλλον ελεύθερο καπνού, με βάση τον 
υφιστάμενο Ευρωπαϊκό Κώδικα Κατά του Καρκίνου. Τα μικρά 
παιδιά είναι ιδιαίτερα ευπρόσβλητα στα δευτερογενή 
αποτελέσματα του καπνίσματος. Είναι επίσης πολύ ευάλωτα 
στις διαφημίσεις και στις μεθόδους προώθησης του καπνού και 
χρειάζεται να είναι ενημερωμένα ως προς τα επιβλαβή 
αποτελέσματα της συνήθειας αυτής επί της υγείας. 
Προώθηση μελετών και ποιοτικών σχεδίων στο πλαίσιο των 
υφιστάμενων κοινοτικών προγραμμάτων δημόσιας υγείας και 
βάσει του Κοινοτικού Ταμείου για την έρευνα και πληροφόρηση 
για τον καπνό για βελτίωση της κατανόησης του γιατί τα νεαρά 
άτομα αρχίζουν να καπνίζουν· για τον αντίκτυπο το>ν 
προγραμμάτων αγωγής σε θέματα υγείας στους νέους στα 
σχολεία· για τους παράγοντες που παρακινούν τους νέους να 
καπνίζουν και για την ανάπτυξη μιας συνολικής προσέγγισης 
πρόληψης του καπνίσματος με στόχο του εφήβους. Τα μέτρα 
αυτά θεωρούνται απαραίτητα καθόσον είναι σαφές ότι τα 
υφιστάμενα μέτρα δεν λειτουργούν ικανοποιητικά για την 
συγκράτηση της συνήθειας του καπνίσματος μεταξύ των νέων. 
15.3 Χαρακτηρισμός 
Ο εθισμός στη νικοτίνη να θεωρείται ως εξάρτηση, 
επιτρέποντας έτσι την αντιμετώπιση τον μέσω των σχετικών 
κοινοτικών προγραμμάτων δημόσιας υγείας· 
15.4 Ουσίες προσθήκης 
Αξιολόγηση πιθανής τοξικότητας και συνεπειών για την υγεία 
που προκύπτουν από ουσίες προσθήκης σε προϊόντα καπνού. Η 
κοινοτική νομοθεσία για την προστασία του καταναλωτή 
προβλέπει ήδη την παροχή αναλυτικών πληροφοριών ως προς 
ουσίες προσθήκης και συστατικά που περιέχονται σε ευρεία 
δέσμη προϊόντων σε περιπτώσεις που αυτά έχουν συνέπεια για 
την υγεία. Κατά παράδοξο τρόπο εντούτοις, δεν υπάρχει 
σχετική πρόβλεψη σε σχέση με τα προϊόντα καπνού και αυτή η 
αμέλεια θα μπορούσε εύκολα να αναθεωρηθεί, αν ορισμένες 
ουσίες προσθήκης αποδειχθούν βλαβερές για την ανθρώπινη 
υγεία· 
75.5 Καρκινογόνοι παράγοντες 
Εξέταση της περίπτωσης για περαιτέρω προοδευτική μείωση 
της μέγιστης περιεκτικότητας σε πίσσα των 12mg ανά τσιγάρο 
που επιτρέπεται σύμφωνα με την οδηγία του Συμβουλίου 
(90/239/ΕΟΚ). Η ιατρική επιστήμη με απόλυτη ομοφωνία ζητά 
τη θέσπιση περαιτέρω μειώσεων1. Ομοίως, θα μπορούσε να 
εξεταστεί η θέσπιση μέγιστης περιεκτικότητας νικοτίνης στα 
τσιγάρα. 
15.6 Ενημέρωση και προστασία του καταναλωτή 
Επανεξέταση της εφαρμογής της υφιστάμενης οδηγίας 
επισήμανσης με σκοπό την αξιολόγηση της επάρκειας της για 
την ενημέρωση των καταναλωτών ως προς τους κινδύνους του 
καπνίσματος και κατά πόσον θα μπορούσαν να θεσπιστούν 
βελτιώσεις ως προς το περιεχόμενο και την μορφή των 
προειδοποιήσεων. Η δυνατότητα απαίτησης προειδοποιήσεων 
1 Βλ. Συστάσεις για τον καπνό,που εκδόθηκαν από την Επιτροπή Καρκινολόγων Υψηλού 
Επιπέόου,Ελσίνκι 02/10/96 σε παράρτημα. 
για την υγεία με μεγαλύτερα στοιχεία και περισσότερο οραπυν 
ήδη υπάρχει στην οδηγία περί επισήμανσης και η Επιτροπή θα 
μπορούσε να εξετάσει τη δυνατότητα αυτή με τα κράτη μέλη. 
Να εξεταστεί ορισμός του χαρακτηρισμού "ελαφρύ" ή "χαμηλής 
περιεκτικότητας σε πίσσα" αναφορικά με τα προϊόντα καπνού, 
καθόσον οι χαρακτηρισμοί αυτοί είναι προς το παρόν ασαφείς 
και ενδέχεται να παραπλανούν τους καταναλοπές, υποτιμώντας 
τους κινδύνους που παρουσιάζουν για την υγεία τα προϊόντα 
αυτά· 
Να προωθηθούν μέτρα για την αύξηση της ενημερότητας του 
κοινού και ειδικά των εγκύων γυναικών ,ως προς τους 
κινδύνους του καπνίσματος - τόσο του ενεργητικού όσο και του 
παθητικού - για το έμβρυο. 
Να ενημερώνεται, κατά τακτικά διαστήματα, το παρόν ψήφισμα 
του Συμβουλίου αναφορικά με το κάπνισμα σε δημόσιους 
χώρους με σκοπό την διαπίστωση των καλυτέρων - και των 
χειρότερων - πρακτικών στα κράτη μέλη. Αυτές θα μπορούσαν 
να ενθαρρύνουν μια βελτίωση του γενικού επιπέδου 
προστασίας. Η συζήτηση θα μπορούσε επίσης να αναληφθεί 
στο πλαίσιο της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική ώστε 
να ληφθεί υπόψη το ζήτημα αυτό στο πλαίσιο της βελτίοοσης του 
εργασιακού περιβάλλοντος και της βελτίωσης της υγείας και 
ασφάλειας των εργαζομένων. 
Για το συμφέρον της προστασίας της δημόσιας υγείας, να 
ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να εκμεταλλευτούν την ευελιξία 
που τους διατίθεται για αύξηση των επιπέδων φορολόγησης του 
καπνού. Από την Επιτροπή ζητείται να υποβάλλει στο 
Συμβούλιο έκθεση ανά δύο έτη και σχετική πρόταση όπου 
ενδείκνυται για την πρακτική εφαρμογή των υφιστάμενων 
οδηγιών του Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των 
ειδικών φόρων κατανάλωσης επί των προϊόντων καπνού. Η 
έκθεση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο την καθεαυτή 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και την τρέχουσα αξία των 
φόρων κατανάλωσης αλλά τους ευρύτερους στόχους της 
Συνθήκης. Η Επιτροπή θα μπορούσε να δώσει ιδιαίτερη 
προσοχή σ' αυτούς τους ευρύτερους στόχους, ειδικά την 
διάσταση της υγείας, σε μελλοντικές εκθέσεις. 
Στο πλαίσιο της έκθεσης αυτής για την κοινή οργάνωση της 
αγοράς ακατέργαστου καπνού, η Επιτροπή υποδεικνύει 
ορισμένους προσανατολισμούς για ουσιαστική μεταρρύθμιση. 
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η πρόταση αύξησης από 1 σε 2% 
της αναλογίας του πριμ που χορηγείται στο ταμείο έρευνας και 
πληροφόρησης για τον καπνό, τα καθήκοντα του οποίου είναι 
κατά πρώτον η έρευνα για ποικιλίες και καλλιεργητικές 
μεθόδους, οι οποίες θα είναι λιγότερο επιβλαβείς για την 
ανθρώπινη υγεία και κατά δεύτερο η ενημέρωση του ευρέως 
κοινού σχετικά με τα επιβλαβή αποτελέσματα του καπνίσματος. 
VI. ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ 
ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 
16. Δεδομένου ότι το κάπνισμα αποτελεί την σημαντικότερη αιτία θανάτου 
που θα μπορούσε να αποφευχθεί στις ανεπτυγμένες χώρες, όλα τα κράτη 
μέλη αποδίδουν υψηλή προτεραιότητα σε μέτρα που στοχεύουν στην 
μείωση της κατανάλωσης του καπνού. Το περιεχόμενο των 
προγραμμάτων αυτών και η μελλοντική τους ανάπτυξη αποτελούν 
φυσικά θέμα που ενδιαφέρει όλα τα κράτη μέλη. Οπωσδήποτε, η 
Επιτροπή έχει υποχρέωση βάσει του άρθρου 129 της Συνθήκης να 
ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα αυτό 
και να παράσχει την υποστήριξη της στη δράση το^ς. Τα ακόλουθα μέτρα, 
τα οποία εκτελούνται σε διαφορετική έκταση στα κράτη μέλη, φαίνονται 
να προσφέρουν τις καλύτερες προοπτικές για μια τέτοια συνεργασία: 
16.1 Προώθηση περαιτέρω μέτρων αποσκοπούντων στην προστασία 
των μη καπνιστών, και ιδίως παιδιών, εγκύων γυναικών και 
ατόμων που υποφέρουν από παθήσεις του αναπνευστικού, από τα 
επιβλαβή αποτελέσματα του παθητικού καπνίσματος. Τα 
νοσοκομεία, τα σχολεία, τα δημόσια κτίρια, οι δημόσιες μεταφορές 
και οι εμπορικές αεροπορικές πτήσεις αποτελούν χώρους για τους 
οποίους καταβάλλεται όλο και περισσότερη προσπάθεια ώστε να 
εξασφαλίζεται ότι οι μη καπνιστές προστατεύονται από τα επιβλαβή 
αποτελέσματα του καπνίσματος. 
16.2 Θέσπιση συγκεκριμένων στόχων για μείωση της συχνότητας 
καπνίσματος μεταξύ του πληθυσμού. Το παράδειγμα της Ιρλανδίας, 
όπου ο στόχος είναι για μείωση του καπνίσματος σε 20% του 
πληθυσμού μέχρι το 2000, έχει ενεργήσει ως ένα πολύ θετικό σημείο 
εστίασης των αντικαπνιστικών μέτρων και θα μπορούσε επωφελώς 
να εξεταστεί από άλλα κράτη μέλη. 
7<5.3£νίσχυση των εθνικών κανονισμών που αποσκοπούν στον 
περιορισμό της πώλησης προϊόντων καπνού σε ενηλίκους και στον 
περιορισμό της πρόσβασης νεαρών ατόμων στα τσιγάρα. Π.χ. 
ορισμένα κράτη μέλη έχουν περιορίσει τις πωλήσεις μέσω 
αυτομάτων μηχανών ή εκθετηρίων αυτοεξυπηρέτησης σε 
ελεγχόμενες ζώνες. 
16.4 Αύξηση στην τιμή των προϊόντων καπνού σε πραγματικές τιμές 
(ήτοι πέραν του πληθωρισμού) ως περαιτέρω μέσου αποτροπής της 
κατανάλωσης. Η απόφαση των αρχών του Ηνοομένου Βασιλείου για 
ετήσια άνοδο των τιμών σε πραγματικές τιμές 3% αποτελεί 
παράδειγμα, όπως και η γαλλική προσέγγιση. Περαιτέρω, ο 
αντίκτυπος τέτοιων αυξήσεων παραλείπεται από τον υπολογισμό 
του τιμαρίθμου στο Βέλγιο ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι αυξήσεις 
αυτές δεν έχουν πληθωριστικό αποτέλεσμα. 
11 
16.5 Να ενθαρρυνθούν μέτρα για παροχή μεγαλύτερης προστασίας 
για εργαζομένους οι οποίοι εκτίθενται σε πέραν του συνήθους 
επίπεδα καπνού καπνίσματος στο περιβάλλον (ΚΚΙΙ). Ένα 
σημαντικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής είναι η παροχή κινήτροχν 
για την εγκατάσταση βελτιωμένων εγκαταστάσεων εξαερισμού, 
ειδικά σε χοορους \ρυχαγωγίας. 
16.6 Ο περιορισμός της χορηγίας από επιχειρήσεις προϊόντων 
καπνού και της εμπορίας προϊόντων καπνού σε σημαντικές 
αθλητικές, μουσικές ή πολιτιστικές εκδηλώσεις που είναι πιθανόν 
να μεταδοθούν τηλεοπτικά ώστε να αποφεύγεται η έμμεση 
διαφήμιση προϊόντων καπνού από την τηλεόραση. 
16.7 Η αυξημένη χρηματοδότηση μέτρων αγωγής σε θέματα υγείας 
με στόχο τους καπνιστές καθώς και των οργανώσεων εθελοντών 
που ασχολούνται με την προστασία των συμφερόντων των μη 
καπνιστών και των δραστηριοτήτων διακοπής του καπνίσματος. 
16.8 Να παρέχονται φάρμακα που βοηθούν στην εγκατάλειψη του 
καπνίσματος (τσίχλες νικοτίνης, "αυτοκόλλητα" νικοτίνης κλπ) με 
ελάχιστο ή μηδενικό κόστος για τους καπνιστές. Το μέτρο αυτό θα 
αντιπροσώπευε μια προοδευτική βοήθεια προς του καπνιστές ώστε 
να εγκαταλείψουν την επιβλαβή αυτή συνήθεια.Ομοίως χρήσιμη θα 
ήταν η πρόβλεψη μιας γραμμής δωρεάν τηλεφωνικής κλήσης για την 
ενημέρωση και παροχή βοήθειας στους καταναλωτές αναφορικά με 
τους κινδύνους του καπνίσματος. 
VII. ΔΙΕΘΝΗΣ ΡΟΛΟΣ 
17. Το άρθρο 129, παράγραφος 3, της Συνθήκης προβλέπει τη στενή 
συνεργασία με τρίτες χώρες και τους αρμόδιους οργανισμούς στον τομέα 
της δημόσιας υγείας. Σαφώς, η εφαρμογή του στο πεδίο της 
καταπολέμησης της κατανάλωσης καπνού προσφέρει μια τέτοια 
δυνατότητα. Το κάπνισμα υπήρξε ενδημικό στα κράτη μέλη της 
Κοινότητας επί αιώνες και το κόστος είναι τώρα πολύ γνωστό. 
18. Εντούτοις, πολλές άλλες χώρες, ειδικά στον αναπτυσσόμενο κόσμο, μόνο 
τώρα αρχίζουν να υφίστανται τον πλήρη αντίκτυπο της κατανάλωσης 
καπνού. Πραγματικά καθώς τα ποσοστά καπνίσματος στις αναπτυγμένες 
χώρες παραμένουν στάσιμα, οι κυριότερες αναπτυσσόμενες αγορές για 
τους παραγωγούς τσιγάρων βρίσκονται στις αναπτυσσόμενες χώρες. 
Υπάρχουν ορισμένοι τομείς οπού η Κοινότητα θα μπορούσε να 
συνεργαστεί με τρίτες χώρες για να μειώσει τον αντίκτυπο της 
κατανάλωσης καπνού στη δημόσια υγεία. Μία μείωση της 
περιεκτικότητας σε πίσσα των προϊόντων καπνού που παρασκευάζονται 
στην Κοινότητα για εξαγωγή σε τρίτες χώρες, αποτελεί ένα τέτοιο μέτρο. 
Η Κοινότητα θα μπορούσε να παράσχει τη συνδρομή της στην ανάπτυξη 
αντικαρκινικών στρατηγικών, περιλαμβανομένων μέτρων 
καταπολέμησης της κατανάλωσης καπνού στο πλαίσιο των υφιστάμενων 
προγραμμάτων δημόσιας υγείας ή συνεργασίας. 
12 
19. Επιπρόσθετα, τα κράτη μέλη της Κοινότητας θα μπορούσαν να 
προωθήσουν τις αντικαπνιστικές εκστρατείες μέσω της ενεργούς 
υποστήριξης προς την προτεινόμενη σύμβαση περί κ(χπνίσματος της 
Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας. Ένας κώδικας πρακτικής για την 
προο')0ηση στην αγορά προϊόντων καπνού στις αναπτυσσόμενες χιόρες, 
που αποσκοπεί ειδικά στην προστασία ευάλωτων ομάδανν, θα μπορούσε 
να αποτελεί ένα ιδιαίτερα προοδευτικό διάβημα. Η Κοινότητα θα 
μπορούσε επίσης να εξετάσει την προσέγγιση που έχει υιοθετήσει η 
Διεθνής Τράπεζα η οποία αρνείται την παροχή ενισχύσεων σε σχέδια 
σχετιζόμενα με τον καπνό στο πλαίσιο των πολιτικών της στον τομέα της 
αναπτυξιακής βοήθειας. 
VIII. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 
20. Η Επιτροπή θα εξετάσει τις αντιδράσεις στην παρούσα ανακοίνωση και 
υπό το φως αυτής της εξέτασης ενδέχεται να υποβάλει τις κατάλληλες 
προτάσεις για ανάληψη δράσεων και πρόταση μέτρων. 
21. Η Επιτροπή προτείνει την υποβολή έκθεσης κάθε χρόνο, αναφορικά με 
την επιτευχθείσα πρόοδο σε σχέση με την προστασία της δημόσιας υγείας 
από τα επιβλαβή αποτελέσματα της κατανάλωσης καπνού. Εκεί θα 
συμπεριλαμβάνονται συγκριτικά αριθμητικά στοιχεία επί της εξέλιξης 
των τιμών των προϊόντων καπνού και αριθμητικά στοιχεία για τις τάσεις 
σε ότι αφορά την συχνότητα καπνίσματος. Η έκθεση θα χρησιμεύσει στην 
ενημέροοση των κρατών μελών και του κοινού αναφορικά με την πρόοδο 
της Κοινότητας στην καταπολέμηση της κατανάλωσης καπνού. 
22. Η πρόθεση είναι να παρασχεθεί με την προαναφερθείσα έκθεση ένας 
υψηλής διαφάνειας μηχανισμός για την αξιολόγηση της στρατηγικής 
πρόληψης του καπνίσματος, τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε 
επίπεδο κρατών μελών. Ειδικότερα θα παράσχει τους αρμόδιους για την 
διαμόρφωση πολιτικής τις διαθέσιμες επιλογές για την μείωση της 
κατανάλωσης καπνού και την ανάλυση της αποτελεσματικότητας αυτών. 
Η πρώτη τέτοια έκθεση, θα υποβληθεί στο Συμβούλιο το δεύτερο εξάμηνο 
του 1997. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο έχουν τη δυνατότητα να 
εξετάσουν την έκθεση αυτή και να προτείνουν περαιτέρω πρόσθετα μέτρα 
τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν προς την κατεύθυνση της μείωσης 
του καπνίσματος στην Κοινότητα. 
13 
ANNEX 
Πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" 
Υψηλού επιπέδου επιτροπή εμπειρογνωμόνων στον τομέα του καρκίνου 
Διάσκεψη για την επίτευξη συναίνεσης σχετικά με το κάπνισμα 
Ελσίνκι, 2 Οκτωβρίου 1996 
Συστάσεις για το κάπνισμα 
y 
Σύσταση 
Η υψηλού επιπέδου επιτροπή εμπειρογνωμόνων στον τομέα του καρκίνου του 
προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (η οποία 
αναφέρεται στο εξής ως επιτροπή εμπειρογνωμόνων), συνεκτιμώντας τη γνο>μη της 
Διάκεψης του Ελσίνκι για την επίτευξη συναίνεσης σχετικά με το κάπνισμα, συνιστά στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση να θεωρήσει τα μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης καπνού ως την 
πρώτη της προτεραιότητα στον τομέα της υγείας για την πενταετία 1997 - 2001. 
Σύσταση 
Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων θεωρεί ότι δεν ευσταθεί κανένα σκεπτικό για την 
προώθηση με οποιοδήποτε τρόπο, άμεσα ή έμμεσα, ενός διαπιστωμένα καρικινογόνου 
παράγοντα. Συνιστά, επομένως, με τον εντονότερο δυνατό τρό: * την χωρίς καθυστέρηση 
εφαρμογή των σχετικών μέτρων που έχουν ήδη εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Μεταξύ των αρχών αγωγής υγείας διαπιστώνεται ευρύτατη συμφωνία σχετικά με το ότι η 
διαφήμιση προϊόντων καπνού διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ενθάρρυνση της 
έναρξης του καπνίσματος και θα πρέπει να απαγορευθεί. 
Σύσταση 
Ιστορικά, εξακολουθούν να μην υπάρχουν ιδιαίτερες ρυθμίσεις για τη σύνθεση του 
τσιγάρου, σε αντίθεση με όλα τα άλλα δηλητήρια που διατίθενται στην αγορά. Τα τελευταία 
χρόνια επιβλήθηκαν ή έγινα συστάσεις για κάποια όρια στην περιεκτικότητα των τσιγάρων 
σε πίσσα και νικοτίνη. Επιτρέπεται, ωστόσο, στους κατασκευαστές να εισάγουν προσμίξεις 
χωρίς να υποχρεούνται να αποδεικνύουν ότι αυτές δεν είναι τοξικές είτε πριν είτε μετά την 
καύση. Τα κυβερνητικά υπουργεία αποφεύγουν να αναλάβουν την ευθύνη να επιτρέψουν 
να συμπεριληφθούν κάποιες ουσίες σε ένα μείγμα το οποίο αλλάζει με την καύση και είναι 
καρκινογενές. Δεν έχουν,όμως, αναστολές όσον αφορά τον έλεγχο των κατασκευαστών 
διαφόρων άλλων παραγόντων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα αντιβιοτικά και τα 
αναψυκτικά, για τους οποίους ισχύουν επίσημοι κανόνες. 
ΓΓαυτό, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων συνιστά να υπόκειται σε κυβερνητικό έλεγχο η 
περιεκτικότητα των τσιγάρων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από την 31η 
Οκτωβρίου 1997 και έπειτα πρέπει: 
(ί) να επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται μόνον καπνός, τσιγαρόχαρτο, υλικά φίλτρου 
και αποστάγματα καπνού στα τσιγάρα που πωλούνται ή χρησιμοποιούνται στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι οποιεσδήποτε προσμίξεις χρησιμοποιούνται θα πρέπει να 
αποδεικνύεται ότι δεν είναι τοξικές και δεν βλάπτουν με οποιοδήποτε τρόπο την υγεία, 
τόσο πριν όσο και μετά την καύση τους. Οι προσμίξεις στα :σιγάρα πρέπει να ελέγχονται 
και να αναγράφονται στην επισήμανση όπως συμβαίνει με άλλα φάρμακα και τρόφιμα 
στην αγορά. Η περιεκτικότητα των τσιγάρων σε πίσσα πρέπιι να περιοριστεί στα 12mg 
κατ'ανώτατο όριο, όπως προβλέπεται για την 31η Δεκεμβρίου 1997. Η περιεκτικότητα 
των τσιγάρων σε νικοτίνη πρέπει να περιοριστεί στο lmg κατ ανώτατο όριο, από τις 31 
Δεκεμβρίου 1997. 
(ii) Τα μέγιστα επιτρεπόμενα όρια περιεκτικότητας σε πίσσα (12mg) και νικοτίνη 
(lmg) των τσιγάρων που πωλούνται ή κατασκευάζονται στην Ευρωπαϊκή Ένοση πρέπει 
να μειώνονται κατά 10 % ετησίως μέχρι να φθάσουν τα 5mg πίσσας και τα 0.5mg 
νικοτίνης. 
(iii) Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997 θα πρέπει να έχουν τεθεί σε ισχύ προδιαγραφές 
επισήμανσης ανάλογες με εκείνες που εφαρμόζονται ήδη στην Αυστραλία. Ειδικότερα, θα 
πρέπει να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο και να γίνει ακόμη πιο εμφανής η προειδοποίηση 
/IS 
για την υγεία, ενώ θα πρέπει να αναφέρεται στην επισήμανση και ένας τηλεφωνικός 
αριθμός ατελούς κλήσης στον οποίο θα παρέχονται ακριβείς πληροφορίες για το 
κάπνισμα, τις επιπτώσεις του στην υγεία και την αποφυγή του. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 
2000, θα πρέπει να είναι υποχρεωτική η χωρίς αναφορά της μάρκας συσκευασία των 
τσιγάρων και των προϊόντων καπνού. 
Σύσταση 
Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων επισημαίνει ότι το κάπνισμα αρχίζει στην εφηβεία ή και 
νωρίτερα και ότι η μειωμένη διαθεσιμότητα δρα αποτρεπτικά όσον αφορά το κάπνισμα. 
Σε αυτή τη βάση συνιστάται να ληφθούν μέτρα με σκοπό τη μείωση της διαθεσιμότητας 
των προϊόντων καπνού σε παιδιά και εφήβους. Πρέπει να αποσυρθούν από την 
κυκλοφορία οι προθήκες πώλησης με αυτοεξυπηρέτηση και οι αυτόματοι πωλητές. 
Σύσταση 
Με βάση στοιχεία που δείχνουν ότι οι αυξήσεις της τιμής αποτελούν αποτρεπτικό 
παράγοντα για το κάπνισμα, έχουν μεγαλύτερη επίδραση στα παιδιά και, επιπλέον, ότι 
για να διατηρηθεί αυτό το αποτέλεσμα είναι απαραίτητο να αυξάνεται τακτικά η τιμή, η 
επιτροπή εμπειρογνωμόνων συνιστά την υιοθέτηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
μιας φορολογικής πολιτικής που να επιδιώκει την προς τα άνω εναρμόνιση της λιανικής 
τιμής πώλησης των προϊόντων καπνού. 
Σύσταση 
Ανεξάρτητα από το δικαίωμα των καπνιστών να καπνίζουν, υπάρχει και το δικαίωμα των 
μη καπνιστών να αναπνέουν όσο το δυνατόν λιγότερο ρυπασμένο αέρα. Ρυπαντές όπως υ 
αμίαντος ή το βενζόλιο περιορίζονται δια νόμου στο ελάχιστο πρακτικά ε^)ΐκτό όριο. Το 
ελάχιστο πρακτικά εφικτό όριο του καπνού είναι το μηδέν. Αν και ο κίνδυνος καρκίνου 
μπορεί να μην είναι τόσο άμεσος όσο ο κίνδυνος κρίσης άσθματος, η ορθόδοξη πρακτική 
δημόσιας υγείας απαιτεί οι μη καπνιστές να προστατεύονται από τον καπνό στο χώρο 
εργασίας και στους δημόσιους χώρους με την ευρύτερη δυνατή έννοια του όρου. Η κοινή 
λογική της παρούσας σύστασης τονίζεται από διάφορα νομικά προηγούμενα που δείχνουν 
ότι σε ορισμένες χώρες είναι δυνατόν να παραπεμφθούν οι εργοδότες σε δίκη για 
παράβαση της στοιχειώδους απαίτησης να παρέχουν ασφαλή χώρο εργασίας. 
Προκειμένου να προστατεύονται τα δικαιώματα των μη καπνιστών και να αποτρέπεται η 
ακούσια έκθεση στο παθητικό κάπνισμα, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων συνιστά την 
απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους και στο χώρο εργασίας. Στο χώρο 
εργασίας και σε χώρους όπως εστιατόρια και μπαρ είναι δυνατόν να προβλέπονται 
χωριστά τμήματα για τους καπνιστές. Το κάπνισμα πρέπει να απαγορευθεί στις 
αεροπορικές πτήσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Σύσταση 
Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων θεωρεί ότι υπάρχει σαφής και προφανής ανάγκη για 
ολοκληρωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα τα οποία θα ενημερώνουν τους επαγγελματίες, 
το κοινό και τα παιδιά για τους κινδύνους του καπνίσματος, ενώ θα εξηγούν και το 
σκεπτικό για τα αντικαπνσιτικά μέτρα που συνιστώνται εδώ. Τα εκπαιδευτικά 
προγράμματα πρέπει ασφαλώς να είναι προσαρμοσμένα στη γλώσσα και στις πολιτισμικές 
συνήθειες του εκάστοτε κοινού. 
Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων, έχοντας υπόψη της τα παραπάνω, προβαίνει στις εξής 
γενικές συστάσεις, εν γνώσει του ότι ορισμένες από αυτές έχουν ήδη εγκριθεί και 
εφαρμοστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος "Η Ευρώπη 
κατά του καρκίνου" που βρίσκεται σε εξέλιξη: 
Ah 
Όλες οι χώρες πρέπει να ενθαρρυνθούν να σχηματίσουν συνασπισμό 
ομάδων που ασχολούνται με τη δημόσια υγεία και την εκπαίδευση στο 
πλαίσιο τους, ο οποίος θα αναλάβει την οργάνωση κατάλληλων εθνικών 
προγραμμάτων που θα έχουν ως βασικό σκοπό την ανάληψη δράσης για τη 
μείωση της κατανάλωσης προϊόντων καπνού και των σοβαρών επιπτώσεων 
που έχει αυτή. 
Πρέπει να ενθαρρυνθούν οι εθνικές ομάδες να συμμετάσχουν σε ένα 
πανευρωπαϊκό δίκτυο συνεργασίας το οποίο θα στοχεύει στην κυκλοφορία 
των πληροφοριών και των εμπειριών. 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εξακολουθήσει να χρηματοδοτεί 
τακτικές, τουλάχιστον ετήσιες, συνεδριάσεις του εν λόγω δικτύου 
συνεργασίας. 
Η συναφής έρευνα στον τομέα της δημόσιας υγείας, της εκπαίδευσης και 
της συμπεριφοράς πρέπει να ανατεθεί στις εθνικές και ευρωπαϊκές ομάδες. 
Η εποπτεία και η παρακολούθηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, των 
τάσεων της συμπεριφοράς, του επιπολασμού του καπνίσματος, των 
γνώσεων και των συναφών στάσεων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα 
και να χρηματοδοτείται ως μέρος του γενικότερου προγράμματος. 
Πρέπει να υποστηριχθούν και να αναπτυχθούν περαιτέρω προγράμματα 
που θα απευθύνονται ειδικά στους επαγγελματίες του χώρου της υγείας 
στις χώρες εκείνες στις οποίες ο επιπολασμός του καπνίσματος είναι 
υψηλός στις συγκεκριμένες ομάδες. 
Πρέπει να υπάρχει ένα καθορισμένο κέντρο, μεταξύ των στόχων του 
οποίου θα περιλαμβάνεται η συνεχής αξιολόγηση της επιστημονικής 
βιβλιογραφίας που ασχολείται με τη σχέση μεταξύ χρησιμοποίησης 
προϊόντων καπνού και ασθένειας και των προτύπων των σχετικών με το 
κάπνισμα ασθενειών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κέντρο αυτό θα 
πρέπει να αναλάβει την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης την οποία θα υποβάλλει 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Σύσταση 
Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων επικροτεί τη σταδιακή κατάργηση της πώλησης 
αφορολόγητων τσιγάρων και άλλων προϊόντων καπνού. 
Αϊ 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 609 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-661-GR-C 
ISBN 92-78-13198-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο