Οι περισσότεροι πάροχοι δεδομένων εξέφρασαν την άποψή τους ότι η λήψη οικονομικής αποζημίωσης για τη συμμετοχή στη συλλογή δεδομένων του ΔΔΒΓΕ θα ήταν σημαντική γι’ αυτούς. Στην πρωτοβουλία, η Επιτροπή προτείνει τη δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν διάφορα κίνητρα για τη συμμετοχή των γεωργών στο δίκτυο δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων χρηματοδοτικών συνεισφορών.

•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας

Για την προετοιμασία της πρότασης του ΔΔΒΓΕ, ζητήθηκε η γνώμη των μελών της επιτροπής ΔΓΛΠ καθώς και των ειδικών ομάδων εργασίας.

•Εκτίμηση επιπτώσεων

Δεδομένου του εξαιρετικά τεχνικού χαρακτήρα της πρωτοβουλίας και της περιορισμένης επιλογής πολιτικής για την Επιτροπή, δεν κρίθηκε αναγκαία η διενέργεια εκτίμησης των επιπτώσεων. Στην εκτίμηση των επιπτώσεων που συνοδεύει τις νομοθετικές προτάσεις του 2018 για την ΚΓΠ μετά το 2020 προσδιορίστηκε η ανάγκη προσαρμογής και ενίσχυσης των υφιστάμενων πηγών δεδομένων ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στη νέα πολιτική, καθώς και η ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας των δεδομένων, ιδίως σε σχέση με τους δείκτες που συνδέονται με τη γεωργία, τη βιοποικιλότητα και το κλίμα. Στην εκτίμηση των επιπτώσεων προτάθηκε επίσης η επέκταση της κάλυψης του ΔΓΛΠ ώστε να παρέχει την καλύτερη δυνατή εκπροσώπηση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων με προσανατολισμό στην αγορά. Επιπλέον, διευκρινίστηκε ότι ενδέχεται να απαιτηθεί αναθεώρηση των μεταβλητών στο δελτίο εκμετάλλευσης (λαμβανομένων επίσης υπόψη των συστάσεων του έργου FLINT) καθώς και του τρόπου με τον οποίο οργανώνεται η συμμετοχή των δικαιούχων της ΚΓΠ στη συλλογή των δεδομένων του ΔΓΛΠ.

•Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου

Για τη μετατροπή του ΔΓΛΠ σε ΔΔΒΓΕ, η απλούστευση και η μείωση της επιβάρυνσης θεωρήθηκαν κεντρική συνιστώσα της πρωτοβουλίας, παράλληλα με τη βιωσιμότητα. Στόχος ήταν να προσδιοριστούν οι τομείς στους οποίους οι μέθοδοι συλλογής δεδομένων μπορούν να απλουστευθούν και το κόστος να μειωθεί αναλόγως.

Πρώτον, πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι μέθοδοι συλλογής δεδομένων διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, καθώς έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν την καταλληλότερη γι’ αυτά μέθοδο συλλογής δεδομένων του ΔΓΛΠ σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης. Επιπλέον, δεν υπάρχει λεπτομερής επισκόπηση της/των μεθόδου/-ων συλλογής δεδομένων κάθε κράτους μέλους μαζί με λεπτομερή επισκόπηση του κόστους και της επιβάρυνσης. Ως εκ τούτου, οι πλέον πρόσφατες μελέτες και έργα (σχετική επισκόπηση παρατίθεται κατωτέρω), καθώς και τα συναφή αποτελέσματα των δραστηριοτήτων διαβούλευσης ελήφθησαν υπόψη για την παρούσα διαδικασία απλούστευσης και μείωσης της επιβάρυνσης. Βάσει αυτών, στη συνέχεια προτείνονται ορισμένοι τρόποι απλούστευσης και μείωσης της επιβάρυνσης. Ωστόσο, θα εναπόκειται εντέλει στα κράτη μέλη να επιλέξουν τους πλέον κατάλληλους τρόπους καθώς και τις μεθόδους συλλογής δεδομένων του ΔΔΒΓΕ για τη συλλογή πρόσθετων περιβαλλοντικών και κοινωνικών μεταβλητών.

1. Η μελέτη με τίτλο «Cost of and good practices for FADN data collection» [Κόστος και ορθές πρακτικές για τη συλλογή των δεδομένων του ΔΓΛΠ] εκπονήθηκε και δημοσιεύτηκε το 2015. Κύριος στόχος της μελέτης αυτής ήταν να εξεταστούν οι μέθοδοι και το κόστος στα κράτη μέλη για τη συλλογή των δεδομένων του ΔΓΛΠ, λαμβανομένης υπόψη της χρήσης των δεδομένων προς όφελος των συμμετεχόντων γεωργών, καθώς και για τη βελτίωση της χάραξης πολιτικής. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής επιβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει ενιαία μέθοδος συλλογής των δεδομένων του ΔΓΛΠ· Τα κράτη μέλη επιλέγουν τον τρόπο συλλογής των δεδομένων. Ως εκ τούτου, το κόστος συλλογής των δεδομένων του ΔΓΛΠ διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Η μελέτη παραθέτει τρεις κύριους παράγοντες διαφοράς κόστους:

1) την κλίμακα και το μέγεθος του δείγματος του ΔΓΛΠ (π.χ. η Μάλτα συλλέγει στοιχεία από 536 γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ενώ η Πολωνία από 12 100),

2) τις διαφορετικές μεθόδους που εφαρμόζονται για τη συλλογή δεδομένων του ΔΓΛΠ (π.χ. δεδομένα που συλλέγονται απευθείας από το όργανο-σύνδεσμο του ΔΓΛΠ ή μέσω μισθωμένων ιδιωτικών λογιστικών εταιρειών) και

3) εξωτερικούς παράγοντες, όπως τα διαφορετικά επίπεδα μισθών μεταξύ των κρατών μελών και τα διαφορετικά μέσα μεγέθη γεωργικών εκμεταλλεύσεων εντός του πεδίου παρατήρησης του ΔΓΛΠ.

Η επιλογή της μεθοδολογίας συλλογής δεδομένων μπορεί να αντισταθμίσει, τουλάχιστον σε κάποιον βαθμό, το υψηλότερο κόστος που προκύπτει από τα υψηλότερα επίπεδα μισθών και από την αύξηση της κλίμακας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η αποδοτικότερη μορφή συλλογής δεδομένων όσον αφορά τη δημόσια δαπάνη είναι από τους υφιστάμενους λογαριασμούς (οι οποίοι έχουν παραχθεί με ιδιωτική δαπάνη). Ταυτόχρονα, η μέθοδος αυτή φαίνεται να είναι η λιγότερο ευέλικτη. Όταν τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά δεδομένα δεν είναι διαθέσιμα στο πλαίσιο των υφιστάμενων λογαριασμών, η μέθοδος συλλογής δεδομένων για το ΔΔΒΓΕ ενδέχεται να χρειάζεται προσαρμογές ή αλλαγές. Τέλος, η μελέτη διευκρινίζει ότι η προσθήκη ή η διαγραφή μιας επιπλέον μεταβλητής δεν έχει τεράστιο αντίκτυπο στον λόγο του συνολικού κόστους συλλογής δεδομένων ανά αριθμό μεταβλητών. Με το πλαίσιο που έχει θεσπιστεί, το ετήσιο κόστος είναι κυρίως σταθερό κόστος (που σχετίζεται με τη δημιουργία και τη διεξαγωγή έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων πόρων, της κατάρτισης, του συστήματος ΤΠ), ενώ το ειδικό μεταβλητό κόστος (π.χ. επικαιροποίηση των οδηγιών, προσθήκη ειδικού κωδικού) είναι μικρό.

2. Το ερευνητικό έργο FLINT καθόρισε δείκτες σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης για τη βελτίωση της αξιολόγησης της πολιτικής (μεταξύ άλλων) σχετικά με την πολλαπλή συμμόρφωση, τη βιωσιμότητα και την καινοτομία στην ΚΓΠ. Η συλλογή δεδομένων σχετικά με τους εν λόγω δείκτες συνδέθηκε με το ΔΓΛΠ σε ένα πιλοτικό δίκτυο σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Τα αποτελέσματα αυτού του έργου 1) επιβεβαιώνουν ότι το σύστημα που βασίζεται στο ΔΓΛΠ αποτελεί αποδοτικό και κατάλληλο εργαλείο για τη συλλογή πρόσθετων περιβαλλοντικών και κοινωνικών δεδομένων σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης· 2) παρέχουν μια στέρεη βάση επιστημονικών στοιχείων μαζί με καταλόγους πιθανών νέων μεταβλητών και παραδείγματα του τρόπου συλλογής δεδομένων για τις νέες αυτές μεταβλητές, ενώ επίσης προσδιορίζουν σημεία συμφόρησης στην εφαρμογή και αναλυτικά οφέλη.

3. Η μελέτη σχετικά με το κόστος της επέκτασης του ΔΓΛΠ στο ΔΔΒΓΕ αποτελεί επικαιροποίηση δύο μελετών που περιγράφηκαν προηγουμένως. Παρέχει ανάλυση κάποιων πρόσθετων δαπανών για την προσθήκη των «δεδομένων του FLINT» στο τρέχον σύνολο δεδομένων του ΔΓΛΠ. Εκτιμά ότι το μέσο κόστος συλλογής των δεδομένων του ΔΓΛΠ στην ΕΕ ισούται με 750 EUR ανά δελτίο εκμετάλλευσης, ενώ το κόστος επέκτασης στο ΔΔΒΓΕ (με την προσθήκη όλων των δεδομένων του FLINT) θα αύξανε το κόστος σε 1 040 EUR ανά δελτίο εκμετάλλευσης, δηλαδή αύξηση κατά 40 % περίπου. Η μελέτη αυτή επιβεβαίωσε τα αποτελέσματα της μελέτης του 2015 που δείχνουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών όσον αφορά το τρέχον κόστος συλλογής δεδομένων του ΔΓΛΠ, καθώς και το αναμενόμενο πρόσθετο κόστος που συνδέεται με τη μετατροπή σε ΔΔΒΓΕ. Η μελέτη επιβεβαίωσε επίσης ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη συλλέξει ορισμένες μεταβλητές σχετικά με τη βιωσιμότητα οι οποίες προβλέπονται για το ΔΔΒΓΕ, ενώ άλλα όχι και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν υψηλότερο αρχικό κόστος. Ως εκ τούτου, οι συνολικές δαπάνες για τη συλλογή δεδομένων δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες μεταξύ των κρατών μελών. Τέλος, οι εκτιμώμενες μεταβολές του κόστους εκτείνονται σε ευρύ φάσμα, από χώρες όπως η Ιρλανδία (+ 10 %) και οι Κάτω Χώρες (+ 11 %) έως τη Γαλλία (+ 124 %) και τη Μάλτα (+ 225 %). Ωστόσο, πρέπει να προστεθεί ότι αυτός ο υπολογισμός του κόστους περιλαμβάνει την προσθήκη και των 70 μεταβλητών, όπως προβλέπονται στο έργο FLINT, ενώ η προτεινόμενη μετατροπή σε ΔΔΒΓΕ δεν έχει ως στόχο την προσθήκη τόσο μεγάλου αριθμού (70) μεταβλητών, η δε προσθήκη μεταβλητών θα είναι σταδιακή με την πάροδο του χρόνου. Πρώτον, η επέκταση στο ΔΔΒΓΕ θα είναι σταδιακή. Δεύτερον, σύμφωνα με την αρχική εκτίμηση, κατά την επέκταση θα εξεταστεί ένα εύρος από 5 έως 25 νέες μεταβλητές, οι οποίες θα πρέπει να αξιολογηθούν περαιτέρω με την ανάλυση που βρίσκεται σε εξέλιξη για το πιλοτικό έργο που περιγράφεται στο σημείο 4 κατωτέρω, ενώ επίσης θα εξεταστεί η εξέλιξη του νομικού πλαισίου μετά τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και τη στρατηγική για τη βιοποικιλότητα. Επιπλέον, τα οφέλη που απορρέουν από τη διαδικασία απλούστευσης, καθώς και από τις διασυνδέσεις και την κοινοχρησία δεδομένων με άλλες βάσεις δεδομένων δεν εξετάζονται στη μελέτη. Ως εκ τούτου, το κόστος επέκτασης του ΔΔΒΓΕ μπορεί να εκτιμηθεί ως πολύ χαμηλότερο απ’ ό,τι στην προαναφερθείσα μελέτη.

4. Ένα πιλοτικό έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη θα διενεργήσει ανάλυση και θα παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις μεταβλητές βιωσιμότητας και τις αντίστοιχες πηγές δεδομένων για κάθε κράτος μέλος. Όπως προαναφέρθηκε, οι μέθοδοι συλλογής δεδομένων εξαρτώνται από την επιλογή του κράτους μέλους. Ως εκ τούτου, αυτό το πιλοτικό έργο θα παράσχει αξιολόγηση της/των μεθόδου/-ων συλλογής δεδομένων που εφαρμόζονται για τη συλλογή δεδομένων βιωσιμότητας για κάθε κράτος μέλος και θα δείξει τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται (ή μπορούν να συνδεθούν) με το σύστημα συλλογής δεδομένων του ΔΓΛΠ. Τα αποτελέσματα θα περιγράφουν την κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος και θα παρέχουν εύλογη εκτίμηση της διοικητικής επιβάρυνσης και του κόστους που συνδέεται με τη συλλογή δεδομένων. Τα αποτελέσματα αυτά θα τροφοδοτήσουν άμεσα τις εργασίες για το παράγωγο δίκαιο του ΔΔΒΓΕ.

Η πρόταση για το ΔΔΒΓΕ αποσκοπεί στη μείωση του κόστους και της διοικητικής επιβάρυνσης για τους γεωργούς και τα κράτη μέλη σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Με βάση τα πορίσματα και την ανάλυση, στην πρόταση λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

(1)Οικοδόμηση σε γερά θεμέλια. Η συλλογή δεδομένων για τη βιωσιμότητα, είτε εντός είτε εκτός του ΔΓΛΠ, θα δημιουργήσει κόστος. Η χρήση του ήδη εδραιωμένου συστήματος ΔΓΛΠ και του δικτύου του αποτελεί οικονομικά αποδοτικότερη επιλογή για τη συλλογή πρόσθετων περιβαλλοντικών και κοινωνικών δεδομένων σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης για την αξιολόγηση της πολιτικής της ΕΕ, αντί της δημιουργίας νέας χωριστής και πρόσθετης βάσης δεδομένων. Τα οικονομικά δεδομένα του ΔΓΛΠ αποτελούν απαίτηση στο πλαίσιο της πολιτικής της ΕΕ. Ως εκ τούτου, θα εξακολουθήσουν να υφίστανται δαπάνες και επιβαρύνσεις που συνδέονται με τη διατήρηση και τη βελτίωση του ΔΓΛΠ. Επιπλέον, θα ήταν μεγαλύτερος ο κίνδυνος να μειωθεί η συνάφεια ενός αμιγώς οικονομικού ΔΓΛΠ.

(2)Αλλαγές με την πάροδο του χρόνου. Η μετατροπή στο ΔΔΒΓΕ είναι μια διαδικασία που θα απαιτήσει χρόνο. Μολονότι εκτιμάται ότι το 2025 είναι το πρώτο έτος συλλογής νέων δεδομένων, στην αρχή ο αριθμός των νέων μεταβλητών θα είναι περιορισμένος. Σύμφωνα με την αρχική εκτίμηση, ο αριθμός των νέων μεταβλητών θα κυμαίνεται μεταξύ 5 και 25.

(3)Η διαλειτουργικότητα βοηθάει. Το ΔΔΒΓΕ θα ενθαρρύνει την περαιτέρω χρήση ήδη διαθέσιμων δεδομένων σε άλλες βάσεις δεδομένων και πηγές (π.χ. συνδέσεις με το ΟΣΔΕ, άλλες σχετικές βάσεις δεδομένων των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών). Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, αυτό θα μειώσει το κόστος της συλλογής δεδομένων για τα κράτη μέλη και, ταυτόχρονα, θα μειώσει την επιβάρυνση των γεωργών (δηλαδή τα δεδομένα για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις θα συλλέγονται άπαξ και θα χρησιμοποιούνται πολλές φορές).