ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την εφαρμογή των διατάξεων συμπληρωματικής κάλυψης ("topping-up") του άρθρου 4, παράγραφοι 2-5 της οδηγίας σχετικά με τα συστήματα εγγυήσεων των καταθέσεων (94/19/EC)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η οδηγία για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων (94/19/EC) προβλέπει ένα ελάχιστο επίπεδο εναρμόνισης για την εγγύηση των καταθέσεων εντός των κρατών μελών της ΕΕ. Βασικός στόχος της είναι η ενίσχυση της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος και η προστασία των καταθετών.

Οι αρχές του ελέγχου εκ μέρους της χώρας καταγωγής και της αμοιβαίας αναγνώρισης αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους αυτής της οδηγίας, όπως και εν γένει της νομοθεσίας της ΕΕ στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η εγγύηση του μητρικού οργανισμού ισχύει συνεπώς και για τα υποκαταστήματά του σε άλλα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, ένα υποκατάστημα ενός πιστωτικού ιδρύματος της ΕΕ, που είναι εγκατεστημένο σε ένα άλλο κράτος μέλος, μπορεί να προσφέρει εγγύηση που είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη σε σχέση με το επίπεδο που προβλέπεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία του κράτους μέλους υποδοχής.

Εν γένει, μόνο το ελάχιστο επίπεδο απαιτούμενο επίπεδο υπόκειται στην κοινοτική νομοθεσία. Ωστόσο, στον τομέα της εγγύησης των καταθέσεων, η οδηγία προχωρεί ένα ακόμη βήμα. Στο άρθρο 4, παρ. 2, η οδηγία προβλέπει ότι το κράτος μέλος υποδοχής που προσφέρει εγγύηση υψηλότερη από την ελάχιστη προβλεπόμενη, οφείλει να εξασφαλίσει ότι τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων του κράτους αυτού μπορούν να χορηγήσουν συμπληρωματική εγγύηση στα υποκαταστήματα πιστωτικών ιδρυμάτων από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ που το ζητούν. Αυτό παρέχει τη δυνατότητα στα ξένα υποκαταστήματα που παρέχουν χαμηλότερη εγγύηση από εκείνη της χώρας υποδοχής να συμπληρώσουν την εγγύηση που προσφέρουν βάσει της νομοθεσίας της χώρας προέλευσής τους μέχρι του επιπέδου και του πεδίου που προσφέρονται από τη χώρα υποδοχής. Η παράγραφος αυτή είναι γνωστή ως ρήτρα "topping-up".

Η οδηγία προβλέπει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει έκθεση για την εφαρμογή των παραγράφων 2, 3 και 4, που περιλαμβάνουν τις διατάξεις για τη συμπληρωματική κάλυψη. Επίσης, ζητείται από την Επιτροπή να προτείνει, εφόσον ενδείκνυται, σχετικές τροποποιήσεις των παραγράφων αυτών. Η 13η αιτιολογική σκέψη της οδηγίας παρέχει αναλυτικότερα στοιχεία για το σκοπό της προβλεπόμενης έκθεσης. Προσδιορίζεται ότι η Επιτροπή είναι σκόπιμο να αναφέρει την έκταση στην οποία τα υποκαταστήματα έκαναν χρήση αυτής της δυνατότητας και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν ενδεχομένως κατά την εφαρμογή αυτών των διατάξεων. Επίσης, αναφέρεται ότι δεν αποκλείεται να παρέχει το ίδιο το σύστημα του κράτους μέλους καταγωγής συμπληρωματική κάλυψη, υπό την επιφύλαξη των όρων τους οποίους το σύστημα έχει ενδεχομένως καθορίσει.

Με την παρούσα έκθεση η Επιτροπή τηρεί την υποχρέωσή της βάσει της οδηγίας να υποβάλει έκθεση για τη λειτουργία των παραγράφων σχετικά με τη συμπληρωματική κάλυψη.

2. η απαιτηση για την παροχη συμπληρωματικησ καλυψησ

Το άρθρο 4, παρ. 2 της οδηγίας 94/19/ΕΟΚ ορίζει ότι:

"Όταν το ύψος ή/και το πεδίο, περιλαμβανομένου του ποσοστού, της κάλυψης που προσφέρουν τα συστήματα εγγύησης του κράτους μέλους υποδοχής υπερβαίνουν το ύψος ή/και το πεδίο της κάλυψης που παρέχεται στο κράτος μέλος όπου το πιστωτικό ίδρυμα έχει λάβει άδεια λειτουργίας, το κράτος μέλος υποδοχής εξασφαλίζει ότι υπάρχει ένα επίσημα αναγνωρισμένο σύστημα εγγύησης των καταθέσεων στο έδαφός του στο οποίο ένα υποκατάστημα μπορεί να συμμετάσχει εθελουσίως προκειμένου να συμπληρώσει την εγγύηση η οποία ήδη ισχύει υπέρ των καταθετών δυνάμει της συμμετοχής του στο σύστημα του κράτους μέλους καταγωγής του".

Συνεπώς, όταν ένα κράτος μέλος έχει εγγύηση καταθέσεων που υπερβαίνει το ελάχιστο επίπεδο που απαιτείται βάσει της οδηγίας, το κράτος αυτό πρέπει να εξασφαλίσει ότι θα παρέχεται η δυνατότητα συμπληρωματικής κάλυψης στα ξένα υποκαταστήματα που επιθυμούν να βελτιώσουν την κάλυψή τους. Οι ελάχιστες απαιτήσεις που προβλέπονται από την οδηγία είναι :

- οι καταθέσεις καλύπτονται μέχρι ποσού 20.000 ευρώ από τις αρχές του 2000,

- το ελάχιστο ποσοστό της κάλυψης ανέρχεται σε 90% των καταθέσεων - μέχρι του ελάχιστου επιπέδου της εγγύησης που φθάνει σε 20.000 ευρώ,

- το ελάχιστο πεδίο προστασίας καθορίζεται βάσει ενός καταλόγου πιθανών εξαιρέσεων που παρατίθενται στο παράρτημα 1 της οδηγίας.

Αρκετά κράτη μέλη εφαρμόζουν το ελάχιστο επίπεδο και το ελάχιστο ποσοστό κάλυψης. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα κράτη μέλη δεν περιορίζει την εγγύηση των καταθέσεων στο ελάχιστο πεδίο, χρησιμοποιώντας όλες τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο παράρτημα I της οδηγίας. Συνεπώς, στην πράξη όλα τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να προσφέρουν συμπληρωματική εγγύηση των καταθέσεων για υποκαταστήματα από άλλα κράτη μέλη. Σύμφωνα με τις εκθέσεις τους, όλα τα κράτη μέλη έχουν ενσωματώσει επίσημα διάταξη στην εθνική τους νομοθεσία βάσει της οποίας είναι υποχρεωμένα να προσφέρουν διευκολύνσεις συμπληρωματικής κάλυψης στα ξένα υποκαταστήματα που επιθυμούν να βελτιώσουν την κάλυψή τους.

3. παρουσα χρηση των διαταξεων συμπληρωματικησ καλυψησ εντοσ τησ ευρωπαϊκησ ενωσης

Μία συμφωνία συμπληρωματικής κάλυψης αποτελεί σύμβαση μεταξύ δύο μερών, ενός πιστωτικού ιδρύματος με υποκατάστημα σε άλλο κράτος μέλος και ενός συστήματος εγγύησης καταθέσεων που είναι εγκατεστημένο στη χώρα υποδοχής του υποκαταστήματος αυτού. Η σύμβαση ορίζει τους όρους που συμφωνούνται, σύμφωνα με τους οποίους το σύστημα εγγύησης της χώρας υποδοχής αναλαμβάνει να χορηγήσει στο ξένο υποκατάστημα συμπληρωματική εγγύηση καταθέσεων η οποία συμπληρώνει την εγγύηση καταθέσεων της χώρας καταγωγής του.

Όπως φαίνεται στον πίνακα της παρούσας έκθεσης, μόνο το βρετανικό και το δανικό σύστημα εγγύησης των καταθέσεων έχουν μέχρι στιγμής συνάψει συμφωνίες συμπληρωματικής κάλυψης με υποκαταστήματα χωρών του ΕΟΧ που ασκούν δραστηριότητες στο έδαφός τους. Κανένα κράτος μέλος δεν έχει πραγματοποιήσει οποιεσδήποτε πληρωμές βάσει των συμφωνιών συμπληρωματικής κάλυψης.

Η συμφωνία συμπληρωματικής κάλυψης αποτελεί παρέκκλιση από τη γενική αρχή του ελέγχου από τη χώρα καταγωγής. Συνεπώς, δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το περιορισμένο ενδιαφέρον των πιστωτικών ιδρυμάτων να κάνουν χρήση της δυνατότητας αυτής. Επίσης, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που εξηγούν την έλλειψη ενδιαφέροντος για τις συμφωνίες αυτές. Ένας από τους παράγοντες αυτούς, που αναφέρθηκε από αρκετά κράτη μέλη, είναι ότι τώρα υπάρχει ένα ελάχιστο επίπεδο και πεδίο εγγύησης για την εγγύηση των καταθέσεων σε όλα τα κράτη μέλη, πράγμα που σημαίνει ότι οι όροι για την εγγύηση των καταθέσεων παρουσιάζουν σύγκλιση ενός της ΕΕ. Αυτό έχει μειώσει την ανάγκη συμπληρωματικής κάλυψης. Επί του παρόντος η πλειοψηφία των κρατών μελών έχει προβλέψει υποχρεωτική εγγύηση των καταθέσεων που φθάνει από 20.000 έως 25.000 ευρώ. Μόνο τρία κράτη μέλη προσφέρουν υψηλότερα επίπεδα: η Δανία (40.000 ευρώ), η Γαλλία (70.000 ευρώ) και η Ιταλία (104.000 ευρώ). Επιπλέον συμπληρωματική κάλυψη προσφέρουν τα εθελοντικά συστήματα της Γερμανίας. Μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ που δεν είναι κράτη μέλη, η Νορβηγία προσφέρει σημαντικά υψηλότερο επίπεδο εγγύησης από το ελάχιστο, που φθάνει σε 250.000 ευρώ.

Σημασία έχει επίσης το γεγονός ότι οι περισσότερες τραπεζικές εργασίες λιανικής πραγματοποιούνται από τοπικές εγκεκριμένες θυγατρικές πιστωτικών ιδρυμάτων της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι ο αριθμός των υποκαταστημάτων που πραγματοποιούν τραπεζικές εργασίες λιανικής σε άλλα κράτη μέλη είναι σχετικά μικρός, πράγμα που μειώνει επίσης και την ανάγκη συμπληρωματικής κάλυψης.

Είναι επίσης προφανές ότι τα πιστωτικά ιδρύματα δεν θεωρούν την εγγύηση ιδιαίτερα σημαντική για την ανταγωνιστικότητά τους. Τουλάχιστον, όχι αρκετά σημαντική για την αντιστάθμιση των πρόσθετων δαπανών που συνεπάγεται. Η μικρή ευαισθητοποίηση του κοινού για τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των εγγυήσεων των καταθέσεων και το γεγονός ότι η αγορά χαρακτηρίστηκε από οικονομική σταθερότητα συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ των παραγόντων που αναφέρθηκαν από τα κράτη μέλη και οι οποίοι εξηγούν γιατί δεν τίθεται θέμα ανταγωνιστικότητας. Επίσης επισημάνθηκε ότι ορισμένες μεγάλες τράπεζες στηρίζονται στη φήμη τους για την προσέλκυση πελατείας στο κράτος υποδοχής και, συνεπώς, τα υποκαταστήματά τους δεν χρειάζεται να κάνουν χρήση της δυνατότητας συμπληρωματικής κάλυψης για να προσελκύσουν καταθέσεις σε άλλα κράτη μέλη. Τέλος, σε ορισμένες περιπτώσεις οι πρόσθετες απαιτήσεις πληροφοριών που επέβαλαν οι χώρες υποδοχής μείωσαν τη ζήτηση για τη σύναψη συμφωνιών συμπληρωματικής κάλυψης.

4. διμερεισ συμφωνιεσ μεταξυ συστηματων εγγυησησ των καταθεσεων

Το παράρτημα II της οδηγίας προβλέπει ότι το σύστημα εγγύησης των καταθέσεων της χώρας καταγωγής και της χώρας υποδοχής συνάπτουν διμερή συμφωνία μόλις ένα υποκατάστημα άλλου κράτους μέλους υποβάλει αίτηση συμπληρωματικής κάλυψης. Στόχος μιας τέτοιας συμφωνίας είναι ο καθορισμός των κανόνων και των διαδικασιών για την καταβολή αποζημίωσης στους καταθέτες δεδομένου ότι και τα δύο συστήματα θα είναι υπεύθυνα για τις πληρωμές αυτές σε περίπτωση που το ασφαλισμένο ίδρυμα δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του έναντι των καταθετών του.

Μέχρι στιγμής έχουν συναφθεί τρεις μόνο συμφωνίες συμπληρωματικής κάλυψης μεταξύ συστημάτων εγγύησης καταθέσεων. Μία από αυτές συνάφθηκε παρά το ότι δεν υπήρχε συμφωνία συμπληρωματικής κάλυψης μεταξύ των χωρών. Τα μέρη αυτών των τριών υφιστάμενων συμφωνιών αυτών είναι τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, της Δανίας και της Σουηδίας και του Λουξεμβούργου και της Σουηδίας, αντίστοιχα. Όλες αυτές οι συμφωνίες είναι μάλλον γενικού χαρακτήρα και βασικά ακολουθούν τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην οδηγία, π.χ. καθορίζουν αρχές για την αμοιβαία ανταλλαγή πληροφοριών και περιορίζουν την ευθύνη κάθε συστήματος στη βασική (χώρα καταγωγής) ή στη συμπληρωματική (χώρα υποδοχής) κάλυψη των καταθέσεων, αντίστοιχα.

Οι γνώμες σχετικά με τη σημασία σύναψης διμερών συμφωνιών μεταξύ των συστημάτων εγγύησης των καταθέσεων διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών. Οι χώρες που τάσσονται περισσότερο υπέρ μιας πιο δυναμικής προσέγγισης θεωρούν ότι οι συμφωνίες μεταξύ των συστημάτων πρέπει να συνάπτονται μόλις το πιστωτικό ίδρυμα ενός κράτους μέλους ανοίγει υποκατάστημα σε μια άλλη χώρα της ΕΕ, ακόμη και αν το υποκατάστημα αυτό δεν έχει ζητήσει τη σύναψη συμφωνίας συμπληρωματικής κάλυψης με το σύστημα της χώρας υποδοχής. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, μια τέτοια συμφωνία πρέπει να ορίζει τις αρχές της συνεργασίας μεταξύ των δύο καθεστώτων ακόμη και όταν το υποκατάστημα χρησιμοποιεί μόνο την εγγύηση βάσει της χώρας καταγωγής για την αποζημίωση καταθετών στη χώρα υποδοχής. Ωστόσο, η πλειοψηφία των κρατών μελών προτιμά την παρούσα διάταξη της οδηγίας, σύμφωνα με την οποία η σύναψη διμερούς συμφωνίας είναι αναγκαία μόνο όταν έχει ήδη συναφθεί συμφωνία συμπληρωματικής κάλυψης. Θεωρούν ότι μια τέτοια συμφωνία θα διευκολύνει την άμεση καταβολή αποζημιώσεων από τα συστήματα. Τέλος, ορισμένα άλλα κράτη μέλη έχουν την άποψη ότι κάθε περίπτωση αποζημίωσης είναι πολύ συγκεκριμένη για να μπορεί μια γενικά διατυπωμένη διμερής συμφωνία να προσφέρει οποιαδήποτε ουσιαστική βοήθεια στη διαχείριση της κρίσης.

Τα κράτη μέλη ερωτήθηκαν επίσης κατά πόσο θεωρούν ότι οι κατευθυντήριες αρχές του παραρτήματος ΙΙ της οδηγίας θα έπρεπε να αναθεωρηθούν. Η συντριπτική πλειοψηφία των κρατών μελών προτιμά να διατηρηθεί ο συμβουλευτικός χαρακτήρας των αρχών. Πιστεύουν ότι δεν υπάρχει λόγος να διαμορφωθούν οι αρχές αυτές σε ένα κοινοτικό υπόδειγμα συμφωνίας συμπληρωματικής κάλυψης, δεδομένου ότι κάθε συγκεκριμένη περίπτωση καταβολής αποζημίωσης διαφέρει σημαντικά, μεταξύ άλλων λόγω των διαφορετικών συστημάτων εγγύησης που συμμετέχουν. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη επισήμαναν ορισμένους τομείς στους οποίους απαιτείται μεγαλύτερη εμβάθυνση των κατευθυντηρίων γραμμών, π.χ. να διευκρινιστεί ότι η χώρα υποδοχής θα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία για τη σύναψη μιας συμφωνίας, να καθοριστεί αν θα πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή της ακαθάριστης ή της καθαρής αποζημίωσης, να προσδιοριστούν οι κανόνες και οι διαδικασίες που διέπουν την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των συστημάτων, να οριστούν οι συνεισφορές που θα καταβάλλονται από τα ξένα υποκαταστήματα καθώς και το κόστος που αναλογεί σε κάθε ταμείο. Εντούτοις, εφόσον η ζήτηση και η εμπειρία στον τομέα της συμπληρωματικής κάλυψης είναι τόσο περιορισμένες, δεν αποδίδεται άμεση προτεραιότητα σε μια εκτεταμένη αναθεώρηση των αρχών που διέπουν τις διμερείς συμφωνίες.

5. αντικειμενικοι οροι

Το άρθρο 4 παρ. 3 της οδηγίας για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων ορίζει ότι τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, οι όροι για τη συμμετοχή των υποκαταστημάτων στο σύστημα εγγύησης των καταθέσεων ενός κράτους μέλους υποδοχής είναι αντικειμενικοί και έχουν γενική εφαρμογή. Εν προκειμένω τα κράτη μέλη δεν ανέφεραν να παρατηρήθηκε οποιαδήποτε διάκριση έναντι των υποκαταστημάτων των πιστωτικών τους ιδρυμάτων.

Θα άξιζε να σημειωθεί ότι η ύπαρξη "ίσων όρων" είναι δύσκολο να εξακριβωθεί. Ο λόγος είναι ότι σε αρκετά κράτη μέλη ούτε συνάφθηκαν οποιεσδήποτε συμφωνίες συμπληρωματικής κάλυψης ούτε ορίστηκαν οι θεωρητικοί όροι για τη συμπληρωματική κάλυψη. Η ρήτρα συμπληρωματικής κάλυψης απλώς ενσωματώθηκε στην εθνική νομοθεσία. Δεν προσδιορίστηκαν οι ειδικοί όροι δεδομένου ότι δεν υπεβλήθη ποτέ καμία αίτηση συμπληρωματικής κάλυψης. Αρκετά κράτη μέλη θεωρούν επίσης απίθανο να λάβουν οποιαδήποτε τέτοια αίτηση δεδομένου ότι τόσο το πεδίο όσο και το επίπεδο του εθνικού συστήματος εγγύησης των καταθέσεων δεν διαφέρει από τις ελάχιστες απαιτήσεις της οδηγίας.

6. πιθανα προβληματα

Σε γενικές γραμμές, τα κράτη μέλη θεωρούν τη συμπληρωματική κάλυψη ως μια διευκόλυνση που τους προσφέρεται από τη χώρα υποδοχής του υποκαταστήματός τους. Το μόνο πρόβλημα που επισημάνθηκε από ορισμένα κράτη μέλη σε σχέση με τη συμπληρωματική κάλυψη είναι ότι οι απαιτήσεις παροχής πληροφοριών που επιβλήθηκαν από το σύστημα της χώρας υποδοχής, σε ορισμένες περιπτώσεις, επηρέασαν αρνητικά το ενδιαφέρον για τη συμπληρωματική κάλυψη εκ μέρους των ξένων υποκαταστημάτων. Αυτές οι πρόσθετες απαιτήσεις πληροφοριών δεν εκλήφθηκαν μόνο ως φόρτος ή πρόσθετη δαπάνη. Δεδομένου ότι οι πληροφορίες που ζητήθηκαν δεν αφορούσαν μόνο το ξένο υποκατάστημα, αλλά και το μητρικό οργανισμό, δημιουργήθηκαν ανησυχίες και όσον αφορά πτυχές εμπιστευτικότητας.

7. η μεταβαλη των συνθηκων επηρεαζει τη συμπληρωματικη καλυψη

Η ρήτρα της συμπληρωματικής κάλυψης θεσπίστηκε έτσι ώστε να δοθεί η δυνατότητα στα ξένα υποκαταστήματα να προσφέρουν την ίδια εγγύηση με εκείνη που προσφέρουν τα εγχώρια ιδρύματα στην αγορά υποδοχής. Η δυνατότητα συμπληρωματικής κάλυψης θεωρήθηκε σημαντική για λόγους ανταγωνισμού κατά το χρόνο έκδοσης της οδηγίας, δεδομένου ότι επίπεδο και το πεδίο κάλυψης των συστημάτων εγγύησης των καταθέσεων διέφεραν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Έκτοτε, επήλθαν αρκετές αλλαγές στην αγορά οι οποίες είναι πιθανό να επηρέασαν την ανάγκη ύπαρξης και τη λειτουργία της ρήτρας συμπληρωματικής κάλυψης.

Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών που επηρέασαν την ανάγκη συμπληρωματικής κάλυψης είναι η σύγκλιση των επιπέδων της εγγύησης εντός των κρατών μελών, η σχεδιαζόμενη διεύρυνση της ΕΕ (η οποία, κατά τη διάρκεια μια μεταβατικής περιόδου, είναι πιθανό να οδηγήσει σε αποκλίσεις μεταξύ των επιπέδων εγγύησης της ΕΕ) και η λήξη ισχύος της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής [1]. Η λήξη της ισχύος της διάταξης αυτής σημαίνει ότι η εθνική εγγύηση δεν αντιπροσωπεύει αναγκαστικά την καλύτερη εγγύηση εντός μιας δεδομένης χώρας. Ένα υποκατάστημα άλλου κράτους μέλους μπορεί να προσφέρει καλύτερους όρους. Κατά συνέπεια, η συμπληρωματική κάλυψη δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιείται ως μέσο για την επίτευξη ενός ομοιογενούς βαθμού προστασίας εντός ενός κράτους μέλους. Μπορεί μόνο να εξασφαλίσει ότι προσφέρονται οι ίδιοι όροι που προβλέπει εκ του νόμου το εθνικό σύστημα εγγύησης των καταθέσεων.

[1] Η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής αναφέρεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1 της οδηγίας 94/19/EC η οποία έπαυσε να ισχύει στα τέλη του 1999. Βλ. επίσης την έκθεση της Επιτροπής COM(1999)722 για τη ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής.

8. υπαρχει αναγκη συμπληρωματικησ εγγυησησ;

Στο προοίμιο της οδηγίας ζητείται από την Επιτροπή να προτείνει, εφόσον ενδείκνυται, τροποποιήσεις όσον αφορά τη ρήτρα συμπληρωματικής κάλυψης. Ειδικότερα, προσδιορίζεται ότι δεν θα πρέπει να αποκλειστεί η δυνατότητα να παρέχει το ίδιο το σύστημα του κράτους μέλους καταγωγής συμπληρωματική κάλυψη. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι βασικές επιλογές που υπάρχουν είναι:

* να διατηρηθεί η παρούσα διάταξη συμπληρωματικής κάλυψης βάσει της χώρας υποδοχής,

* η ευθύνη για τη συμπληρωματική κάλυψη να μετατεθεί στο κράτος μέλος καταγωγής,

* να καταργηθεί η παρούσα διάταξη συμπληρωματικής κάλυψης.

8.1. Διατήρηση της παρούσας διάταξης συμπληρωματικής κάλυψης βάσει της χώρας υποδοχής

Η παρούσα διάταξη συμπληρωματικής κάλυψης της οδηγίας στηρίζεται στην ευθύνη που έχει το σύστημα εγγύησης του κράτους μέλους υποδοχής να προσφέρει συμπληρωματική κάλυψη μέχρι του επιπέδου της κάλυψης που παρέχεται στη χώρα υποδοχής όπως ορίζεται στην εθνική νομοθεσία.

Ένα γενικό επιχείρημα για τη διατήρηση της διάταξης αυτής ως έχει κατά τα προσεχή έτη είναι ότι μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι πιθανό ότι μετά την προσχώρησή τους θα επιτραπεί σε ορισμένες υποψήφιες χώρες, κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου, να προσφέρουν χαμηλότερα επίπεδα εγγύησης των καταθέσεων από ό,τι ορίζεται στην οδηγία. Σε αυτήν την περίπτωση, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα πιστωτικά ιδρύματα αυτών των υποψηφίων χωρών, τα οποία ενδέχεται να ενδιαφέρονται να ιδρύσουν υποκαταστήματα στη σημερινή ΕΕ, να έχουν τη δυνατότητα ή την υποχρέωση να πληρούν τουλάχιστον τις ελάχιστες υποχρεώσεις των κρατών μελών υποδοχής. Ένα σύστημα που στηρίζεται στη χώρα υποδοχής φαίνεται να είναι η μόνη βιώσιμη εναλλακτική δυνατότητα που θα εκπλήρωνε το στόχο αυτό.

Είναι επίσης σαφές ότι ανεξάρτητα από τις απαιτήσεις που προβλέπει μια οδηγία της ΕΕ, στα περισσότερα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν συστήματα που βασίζονται στη χώρα υποδοχής, δεδομένου ότι τα υποκαταστήματα τρίτων χωρών, που επιθυμούν να ασκήσουν δραστηριότητες σε κράτη μέλη, πρέπει κανονικά να συμπληρώσουν την κάλυψη που παρέχουν μέχρι το επίπεδο της χώρας υποδοχής. Ένα σύστημα που στηρίζεται στη χώρα υποδοχής φαίνεται να είναι ο λογικός τρόπος για την οργάνωση της συμπληρωματικής κάλυψης όταν η ανάγκη προσαρμογής της κάλυψης δεν εμφανίζεται παρά σε λίγα κράτη μέλη υποδοχής. Τέλος, προς το παρόν, δεν φαίνεται να είναι σκόπιμη μια εκτεταμένη αναθεώρηση της ρήτρας συμπληρωματικής κάλυψης, η οποία θα προκαλούσε πολύ μεγαλύτερο διοικητικό φόρτο από ό,τι θα δικαιολογούσε η τρέχουσα χρήση της.

Όμως, η άλλη όψη του νομίσματος είναι ότι η παρούσα διάταξη συμπληρωματικής κάλυψης έχει σταδιακά καταστεί λιγότερο αποτελεσματική ως μέσο προώθησης του ανταγωνισμού. Όπως προαναφέρθηκε, η προηγούμενη ενιαία εθνική κάλυψη καλείται να ανταγωνιστεί με μία ευρύτερη ποικιλία εγγυήσεων που συνυπάρχουν στην ίδια χώρα. Ένα σύστημα συμπληρωματικής κάλυψης που στηρίζεται στη χώρα υποδοχής, και το οποίο συνδέεται με το εθνικό σύστημα εγγύησης, δεν μπορεί ποτέ να συναγωνιστεί το μέγιστο επίπεδο που προσφέρεται από την αγορά, αλλά θα περιορίζεται στο επίπεδο που προβλέπεται σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις.

8.2. Μετάθεση της ευθύνης όσον αφορά τη συμπληρωματική κάλυψη στο κράτος μέλος καταγωγής

Όπως αναφέρεται στο προοίμιο της οδηγίας, μία εναλλακτική δυνατότητα έναντι της παρούσας προσέγγισης με βάση τη χώρα υποδοχής, είναι η αντικατάστασή της με ένα σύστημα συμπληρωματικής εγγύησης που βασίζεται στη χώρα καταγωγής.

Ένα σύστημα με βάση τη χώρα καταγωγής θα είχε το πλεονέκτημα ότι τα πιστωτικά ιδρύματα δεν θα ήταν υποχρεωμένα να παρέχουν οποιεσδήποτε ευαίσθητες πληροφορίες σε ένα ξένο σύστημα εγγύησης όταν ζητούν συμπληρωματική κάλυψη. Σε ένα σύστημα που στηρίζεται στη χώρα καταγωγής η συμπληρωματική εγγύηση του υποκαταστήματος θα παρέμενε στο ίδιο σύστημα εγγύησης όπως και η βασική του εγγύηση, το οποίο θα είχε ήδη πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πληροφορίες. Κατά συνέπεια, μία τέτοια οργάνωση θα είχε ορισμένα οικονομικά πλεονεκτήματα, ενώ παράλληλα θα μείωνε τις πιθανές ανησυχίες σχετικά με την εμπιστευτικότητα.

Όσον αφορά τα πιθανά επιχειρήματα κατά ενός συστήματος που στηρίζεται στη χώρα καταγωγής, η λύση αυτή είναι πιο απαιτητική σε σχέση με εκείνη που στηρίζεται στη χώρα υποδοχής για τα νέα κράτη μέλη που επιθυμούν να ανοίξουν τα ξένα υποκαταστήματά τους στα σημερινά κράτη μέλη της ΕΕ. Τέλος, φαίνεται ότι η παρούσα χαμηλή ζήτηση συμπληρωματικής κάλυψης καθιστά αμφίβολο κατά πόσο θα άξιζε μία σημαντική αναθεώρηση της ρήτρας συμπληρωματικής κάλυψης. Δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία που να δείχνουν ότι ένα σύστημα εγγύησης βάσει της χώρας καταγωγής θα ήταν πιο ελκυστικό από το παρόν σύστημα που στηρίζεται στη χώρα υποδοχής. Πράγματι, τα περισσότερα πιστωτικά ιδρύματα φαίνεται να θεωρούν ότι δεν χρειάζονται οποιαδήποτε συμπληρωματική ασφάλιση των καταθέσεων και για τα ξένα υποκαταστήματά τους.

8.3. Κατάργηση της διάταξης συμπληρωματικής κάλυψης

Μία τρίτη εναλλακτική δυνατότητα είναι η κατάργηση της διάταξης συμπληρωματικής κάλυψης που προβλέπει η οδηγία. Ωστόσο, όπως είναι αυτονόητο, θα εξακολουθούσε να υπάρχει η δυνατότητα θέσπισης ενός συστήματος συμπληρωματικής εγγύησης των καταθέσεων σε εθελοντική βάση.

Το περιορισμένο ενδιαφέρον των πιστωτικών ιδρυμάτων της ΕΕ για συμμετοχή σε συστήματα συμπληρωματικής κάλυψης είναι πιθανόν να υποδηλώνει ότι δεν υπάρχει ανάγκη διατήρησης της διάταξης συμπληρωματικής κάλυψης στην οδηγία. Για τα πιστωτικά εκείνα ιδρύματα που επιθυμούν να συμμετέχουν σε ένα σύστημα συμπληρωματικής κάλυψης, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι θα ήταν αρκετή μια εγγύηση που οργανώνεται σε ιδιωτικό επίπεδο, με βάση τη χώρα καταγωγής. Πράγματι, η κατάργηση της υφιστάμενης διάταξης συμπληρωματικής κάλυψης είναι η εναλλακτική δυνατότητα που είναι πιο συνεπής με τις αρχές του ελέγχου εκ μέρους της χώρας καταγωγής και της αμοιβαίας αναγνώρισης, που εφαρμόζονται σε άλλους τομείς της ενιαίας αγοράς.

Φαίνεται ότι το σημαντικότερο μειονέκτημα μιας τέτοιας κατάργησης είναι ότι η ρήτρα συμπληρωματικής κάλυψης ενδέχεται να είναι χρήσιμη κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διεύρυνσης. Η δυνατότητα συμπληρωματικής κάλυψης μπορεί να ζητηθεί από τα ξένα υποκαταστήματα πιστωτικών ιδρυμάτων που προέρχονται από τα νέα κράτη μέλη. Επίσης, ενδέχεται να είναι προς το συμφέρον των σημερινών κρατών μελών να εξασφαλίσουν την ύπαρξη μιας τέτοιας δυνατότητας, ιδίως αν ορισμένα από τα νέα κράτη μέλη έχουν χαμηλότερα εθνικά επίπεδα εγγύησης κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου σε σχέση με αυτά που ορίζει η οδηγία.

Ένας άλλος λόγος για τη διατήρηση της συμπληρωματικής κάλυψης με τη μορφή μιας νομοθετικής διάταξης είναι ότι μπορεί να αυξηθεί αισθητά η σημασία της σε περιόδους αστάθειας της χρηματοπιστωτικής αγοράς, όταν το κοινό αποκτά πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των διαφόρων εγγυήσεων. Στην περίπτωση μιας οικονομικής κρίσης, θα έχει ζωτική σημασία να υφίσταται στην αγορά μια αποδεκτή εγγύηση.

9. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Προς το παρόν η ζήτηση συμπληρωματικής κάλυψης στην ΕΕ υπήρξε πολύ περιορισμένη. Μέχρι στιγμής τα κράτη μέλη δεν κατέβαλαν οποιαδήποτε αποζημίωση στο πλαίσιο συμφωνίας συμπληρωματικής κάλυψης. Ωστόσο, δεν θα μπορούσε να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η διάταξη συμπληρωματικής κάλυψης της οδηγίας δεν είναι χρήσιμη και ότι θα έπρεπε να καταργηθεί.

Η ζήτηση συμπληρωματικής κάλυψης θα μπορούσε να μεταβληθεί. Αν προκύψουν συνθήκες οικονομικής αστάθειας με αποτέλεσμα την καταβολή αποζημιώσεων βάσει των συστημάτων εγγύησης των καταθέσεων, θα πρέπει να αναμένεται αύξηση της ζήτησης συμπληρωματικής κάλυψης.

Είναι επίσης πιθανό ότι η διάταξη συμπληρωματικής κάλυψης θα αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου της διαδικασίας διεύρυνσης. Το εργαλείο αυτό, που προσφέρει στα υποκαταστήματα τη δυνατότητα να συμπληρώσουν την εγγύησή τους μέχρι του επιπέδου της χώρας υποδοχής, θα αποκτήσει τότε αποφασιστική σημασία, αφού θα παρέχει σε όλες τις χώρες που προσχωρούν στην ΕΕ τη δυνατότητα να ιδρύσουν υποκαταστήματα στα σημερινά κράτη μέλη της ΕΕ, δηλαδή παρά το ότι μπορεί να επιτρέπεται στις χώρες αυτές να εφαρμόζουν στην εσωτερική αγορά τους κατά τη διάρκεια μια μεταβατικής περιόδου χαμηλότερο επίπεδο εγγύησης από το ελάχιστο προβλεπόμενο στην ΕΕ. Συνεπώς, στο παρόν στάδιο φαίνεται άκαιρο να προταθεί η κατάργηση της κοινοτικής διάταξης συμπληρωματικής κάλυψης.

Όσον αφορά την οργάνωση του συστήματος, η πλάστιγγα κλίνει σαφώς υπέρ της διατήρησης του παρόντος συστήματος σύμφωνα με το οποίο η χώρα υποδοχής είναι εκείνη που φέρει την ευθύνη. Ένα σημαντικό επιχείρημα είναι ότι με τη συμπληρωματική κάλυψη βάσει της χώρας υποδοχής διευκολύνεται η διασυνοριακή εγκατάσταση υποκαταστημάτων τραπεζών των υπό προσχώρηση χωρών κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου. Επιπλέον, δεν είναι σκόπιμο να προταθεί μια εκτεταμένη αναθεώρηση της ρήτρας συμπληρωματικής κάλυψης εφόσον δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία που να δείχνουν ότι ένα σύστημα που στηρίζεται στη χώρα καταγωγής θα ήταν ελκυστικότερο για τα πιστωτικά ιδρύματα από ό,τι το παρόν σύστημα με βάση τη χώρα υποδοχής. Πράγματι, αν τα πιστωτικά ιδρύματα θεωρούν ότι ένα σύστημα βάσει της χώρας καταγωγής είναι προτιμότερο, τίποτε δεν τα εμποδίζει να οργανώσουν ένα τέτοιο σύστημα σε εθελοντική βάση.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πίνακας 1: Η χρήση εκ μέρους των κρατών μελών της διάταξης συμπληρωματικής κάλυψης, άρθρο 4 παρ. 2-5 της οδηγίας για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων (94/19/EC) μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2000

1 2 3 4 5

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>