Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί τροποποίησης της οδηγίας 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό, για ορισμένα οδικά οχήματα που κυκλοφορούν στην Κοινότητα, των μεγίστων επιτρεπομένων διαστάσεων στις εθνικές και διεθνείς μεταφορές και των μεγίστων επιτρεπομένων βαρών στις διεθνείς μεταφορές"

(1999/C 374/18)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

έχοντας υπόψη τον κατάλογο των εκκρεμουσών, την 1η Μαΐου 1999, προτάσεων της Επιτροπής, για τις οποίες η έναρξη ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ απαιτεί την τροποποίηση της νομικής βάσης ή της διαδικασίας (SEC(1999) 581 τελικό)·

έχοντας υπόψη την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί τροποποίησης της οδηγίας 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό, για ορισμένα οδικά οχήματα που κυκλοφορούν στην Κοινότητα, των μεγίστων επιτρεπομένων διαστάσεων στις εθνικές και διεθνείς μεταφορές και των μεγίστων επιτρεπομένων βαρών στις διεθνείς μεταφορές" (COM(1998) 414 τελικό - 98/0227 (COD) ex SYN)(1)

έχοντας υπόψη την απόφασή του Συμβουλίου, η οποία γνωστοποιήθηκε με επιστολή της 14ης Ioυνίου 1999, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το θέμα αυτό, βάσει των άρθρων 265, παράγραφος 1, και 71 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου, της 15ης Σεπτεμβρίου 1999, να ορίσει γενικό εισηγητή τον κ. Walsh (ΗΒ, ELDR) για να καταρτίσει γνωμοδότηση αναφορικά με το θέμα αυτό, σύμφωνα με το άρθρο 39 του Εσωτερικού Κανονισμού της Επιτροπής των Περιφερειών·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 30ή σύνοδο ολομέλειας της 15ης και 16ης Σεπτεμβρίου 1999 (συνεδρίαση της 16ης Σεπτεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στην πρόταση οδηγίας 96/53/ΕΚ εξετάζεται, μεταξύ άλλων, και το ζήτημα της χρησιμοποίησης φορτηγών οχημάτων 44 τόννων στους δρόμους της Ευρώπης. Στόχος της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η τροποποίηση της εν λόγω οδηγίας ώστε να επιτραπεί η χρησιμοποίηση μίας σειράς οχημάτων, με βάρος που υπερβαίνει τους 40 τόννους και κινητήριο άξονα βάρους 11,5 τόννων, για την πραγματοποίηση συνδυασμένων μεταφορών.

1.2. Παρά το γεγονός ότι συνεχίζει, γενικά, να υποστηρίζει την ανάπτυξη των συνδυασμένων μεταφορών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατά τη διάρκεια της πρώτης ανάγνωσης που πραγματοποίησε στις 15 Απριλίου 1999, απέρριψε την πρόταση της Επιτροπής και ζήτησε την υποβολή εναλλακτικών προτάσεων.

1.3. Το βασικό ερώτημα που απασχολεί τις τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι το κατά πόσο η χρησιμοποίηση των προτεινόμενων μέσων μεταφοράς είναι δυνατόν να προκαλέσει επιπλέον ζημιές στις οδικές υποδομές, καθώς και εάν είναι απαραίτητη η ενίσχυση των εν λόγω υποδομών, ιδιαίτερα των γεφυρών, στο βαθμό που τα εν λόγω θέματα υπάγονται στην αρμοδιότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

2. Αναλυτική εξέταση

2.1. Στόχος της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η τροποποίηση της οδηγίας του 1996 ώστε να καθορισθεί το μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος ορισμένων οχημάτων στον τομέα των συνδυασμένων μεταφορών ως ακολούθως:

- τόννοι για διάφορους συνδυασμούς ρυμούλκησης, στην περίπτωση τριαξωνικών τόσο οχημάτων όσο και ρυμουλκουμένων·

- τόννοι για τα αρθρωτά οχήματα, στην περίπτωση που το όχημα είναι τριαξωνικό και το ημιρυμουλκούμενο είναι είτε διαξονικό είτε τριαξωνικό·

- τόννοι για τα αρθρωτά οχήματα, στην περίπτωση που το όχημα είναι διαξονικό και το ημιρυμουλκούμενο είναι τριαξωνικό.

Για τα οχήματα αυτά θα επιτραπεί η χρησιμοποίηση κινητηρίου άξονα μεγίστου βάρους 11,5 τόννων.

2.2. Η χρησιμοποίηση κινητηρίου άξονα βάρους 11,5 τόννων σημαίνει ότι η φθορά που θα προκληθεί στο οδικό δίκτυο από τα εν λόγω οχήματα θα είναι κατά 30 % μεγαλύτερη από αυτή που προκαλούν τα οχήματα με κινητήριο άξονα βάρους 10,5 τόννων. Η φθορά που υφίσταται το οδικό δίκτυο είναι ανάλογη προς το βάρος του κινητήριου άξονα του οχήματος υψωμένο εις την τετάρτη δύναμη. Βάσει των προαναφερθέντων και των σχετικών υπολογισμών καταδεικνύεται ότι τα αρθρωτά οχήματα έξι αξόνων και 44 τόννων προκαλούν μικρότερες φθορές στο οδικό δίκτυο από ότι τα οχήματα πέντε αξόνων και 44 τόννων. Τα οχήματα 44 τόννων (που διαθέτουν ανάρτηση φιλική προς το οδικό δίκτυο) είναι λιγότερο επιζήμια για τις οδικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των γεφυρών, σε σχέση με τα εγκεκριμένα από την ΕΕ πενταξονικά οχήματα βάρους 38 ή 40 τόννων. Στην περίπτωση τροποποίησης της οδηγίας ώστε να συμπεριληφθούν σε αυτή και τα οχήματα 42 τόννων που προαναφέρθηκαν είναι βέβαιο ότι θα αυξηθούν σημαντικά οι δαπάνες των αρμόδιων για τη διαχείριση των αυτοκινητοδρόμων ταχείας κυκλοφορίας αρχών. Ακόμη η κυκλοφορίας τους θα έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση περαιτέρω ζημιών στο οδικό δίκτυο και θα απαιτηθεί η μεγαλύτερη ενίσχυση των γεφυρών.

2.3. Η οδηγία 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου αναγνωρίζει ότι:

- η αύξηση του μέγιστου επιτρεπόμενου βάρους των φορτηγών οχημάτων στους 44 τόννους απαιτεί τη "διασφάλιση μεγαλύτερης ισορροπίας μεταξύ της οικονομικής και ορθολογικής χρήσης των εμπορικών οδικών οχημάτων και των απαιτήσεων συντήρησης της υποδομής" (παράγραφος 5 του προοιμίου)

- "στην περίπτωση μεταφορών κατά ενότητες (διατροπικότητα) θα πρέπει να προβλεφθεί μεταβατική περίοδος για να μπορέσει το κράτος μέλος να προσαρμόσει την οδική υποδομή του" (παράγραφος 18 του προοιμίου)

- τα κράτη μέλη που θα υποχρεωθούν να προβούν στην προσαρμογή της οδικής υποδομής τους προκειμένου να επιτρέψουν την κυκλοφορία οχημάτων που συμμορφώνονται προς τις διατάξεις του παραρτήματος 1, έχουν τη δυνατότητα να απαγορεύσουν, το αργότερο μέχρι το Δεκέμβριο του 2003, την κυκλοφορία οχημάτων οι διαστάσεις των οποίων υπερβαίνουν τα ισχύοντα εθνικά πρότυπα (άρθρο 4, παράγραφος 4).

2.4. Συνοπτικά, η οδηγία 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου απαιτεί την προσαρμογή των οδικών υποδομών (προφανώς συμπεριλαμβανομένων των γεφυρών) με δημόσιες δαπάνες, ενώ προβλέπει περίοδο χάριτος για τα κράτη μέλη, που θα διαρκέσει μέχρι το Δεκέμβριο του 2003, για την πραγματοποίηση των αναγκαίων προσαρμογών. Για την πραγματοποίηση οιασδήποτε αναγκαίας ενίσχυσης των γεφυρών στο πλαίσιο των οδικών υποδομών θα απαιτηθεί η διάθεση κεφαλαίων αλλά ακόμη και στην περίπτωση αυτή θα υπάρξει πρόσθετη φθορά και ζημιές στην επιφάνεια των αυτοκινητοδρόμων (βλ. συνέχεια).

3. Υπερφόρτωση των φορτηγών οχημάτων

3.1. Η υπερφόρτωση των βαρέων οχημάτων μεταφοράς εμπορευμάτων αποτελεί πηγή συνεχιζόμενων ανησυχιών. Ένα ακόμη θέμα που προκαλεί ανησυχίες είναι η κακή χρήση φιλικών προς το οδικό δίκτυο αναρτήσεων που παρατηρήθηκε κατά τον προηγούμενο χρόνο. Παρατηρήθηκε το φαινόμενο μεταφορέων που χρησιμοποιούσαν προσαρτημένους άξονες σε αρκετή απόσταση από το έδαφος, πλήρως φορτωμένους, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την υπερφόρτωση του εναπομείναντος κινητηρίου άξονα. Κατά συνέπεια είναι απαραίτητη η καθιέρωση συστημάτων που να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση προς τα σχέδια του σχεδιαστή των χαρακτηριστικών των αξόνων στα οχήματα που διαθέτουν φιλικές προς το οδικό δίκτυο αναρτήσεις.

4. Επιχειρήματα υπέρ της μη χρησιμοποίησης οχημάτων 44 τόννων (και 42 τόννων)

4.1. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την εξέταση του παρόντος θέματος προέβη στη διατύπωση ορισμένων σημαντικών επιχειρημάτων που συνηγορούν υπέρ της μη χρησιμοποίησης οχημάτων βάρους 44 τόννων, καθώς και των πρόσφατα προτεινόμενων οχημάτων βάρους 42 τόννων:

- Η υιοθέτηση των προτάσεων θα αποτελέσει ένα πρώτο βήμα προς τη γενικευμένη καθιέρωση του ορίου των 44 τόννων για τις οδικές μεταφορές κάτι που θα πρέπει να αποφευχθεί λόγω του κινδύνου πρόκλησης ζημιών στις υποδομές ορισμένων κρατών μελών.

- Επίσης, θα πρέπει να αποφευχθεί η υιοθέτηση των προτάσεων λόγω της αναμενόμενης ένταξης στην ΕΕ μίας σειράς υποψηφίων χωρών οι υποδομές των οποίων δεν είναι ακόμη έτοιμες για την κυκλοφορία βαρέων οχημάτων.

4.2. Το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάσσεται υπέρ της ανάπτυξης των συνδυασμένων μεταφορών (π.χ. διατροπικές μεταφορές), δεν σημαίνει ότι μπορεί να αποδεχθεί οιαδήποτε πρόταση υποβάλλεται εν ονόματι της επίτευξης του εν λόγω στόχου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προέβη στην απόρριψη της πρότασης της Επιτροπής με στόχο την προστασία των συμφερόντων των ευρωπαίων πολιτών και του περιβάλλοντος.

4.3. Η συζήτηση σχετικά με την εξισορρόπηση που θα πρέπει να υπάρξει μεταξύ της οικονομικής και ορθολογικής χρήσης των εμπορικών οδικών οχημάτων και των απαιτήσεων συντήρησης της υποδομής δεν αφορά μόνον το ζήτημα την ενίσχυσης των γεφυρών αλλά και ορισμένα άλλα θέματα:

- Η προτεινόμενη αύξηση των διαστάσεων και του βάρους των φορτηγών οχημάτων θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στη συντήρηση των αυτοκινητοδρόμων.

- Παρά το γεγονός ότι τα οχήματα 44 τόννων (ή 42 τόννων) μπορούν να κυκλοφορούν χωρίς κανένα πρόβλημα στους αυτοκινητοδρόμους και στις κύριες υπεραστικές αρτηρίες, η κυκλοφορία τους σε τοπικά οδικά δίκτυα είναι δυνατόν να προκαλέσει προβλήματα, δεδομένου ότι στην περίπτωση των εν λόγω δικτύων οι μέν γέφυρες είναι στενότερες τα δε ισχύοντα πρότυπα χαμηλότερου επιπέδου. Ακόμη είναι δυνατόν να προκληθούν διαμάχες μεταξύ των οδηγών βαρέων οχημάτων μεταφοράς εμπορευμάτων και άλλων κατηγοριών χρηστών των οδικών δικτύων, όπως είναι οι πεζοί και οι ποδηλάτες.

4.4. H OKE θεωρεί ότι κάθε πρόταση σχετικά με τη χρήση φορτηγών οχημάτων 44 τόννων (ή 42 τόννων) είναι απορριπτέα. Εάν δεχθούμε ότι ευσταθεί το οικονομικό επιχείρημα του κόστους μεταφοράς, τότε, οι βιομηχανίες, η λειτουργία των οποίων εξαρτάται άμεσα από τις "συνδυασμένες μεταφορές", θα επιδιώξουν να μετεγκατασταθούν σε περιοχές που γειτνιάζουν με τους εν λόγω δρόμους. Μία τέτοια εξέλιξη θα είναι ιδιαίτερα επωφελής για τις πόλεις που ανάπτυσσονται ταχέως αλλά θα είναι ιδιαίτερα επιζήμια για τις παραδοσιακές βιομηχανικές περιοχές οι οποίες σχηματίσθηκαν πριν από τη δημιουργία των κύριων οδικών δικτύων κατά τον εικοστό αιώνα. Για τους λόγους αυτούς δεν μπορεί να γίνει δεκτή η αύξηση του βάρους ή των διαστάσεων.

4.5. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι συνδυασμένες μεταφορές δεν αφορούν πάντα τη σύνδεση τοπικών σιδηροδρομικών σταθμών με σημεία διανομής. Παραδείγματος χάρη στο Η.Β. μία μεγάλη αλυσίδα υπεραγορών χρησιμοποιεί αποθήκες μεταφόρτωσης στην περιοχή Midlands της Αγγλίας για την εξυπηρέτηση των καταστημάτων που διαθέτει στη Σκωτία, χρησιμοποιώντας για τη μεταφορά των εμπορευμάτων φορτηγά οχήματα βάρους 44 τόννων.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΟΚΕ απορρίπτει τη χρησιμοποίηση οχημάτων 44 τόννων καθώς και τη χρησιμοποίηση αρθρωτών οχημάτων 42 τόννων με ελκυστήρα δύο αξόνων και ρυμουλκόμενο όχημα τριών αξόνων.

5.2. Ο έλεγχος της τήρησης των βαρών και διαστάσεων των βαρέων φορτηγών οχημάτων επιβάλλεται.

5.3. Θα πρέπει να διατεθούν περαιτέρω πόροι ή ήδη υφιστάμενοι πόροι των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την επιτήρηση και τον έλεγχο των υπερφορτωμένων βαρέων οχημάτων.

Βρυξέλλες, 16 Σεπτεμβρίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) EE C 261 της 19.8.1998, σ. 13.