EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 133/81

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής — Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης 2013»

[COM(2012) 750 τελικό]

2013/C 133/15

Γενικός εισηγητής: ο κ. Xavier VERBOVEN

Στις 19 Δεκεμβρίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

Ανακοίνωση της Επιτροπής - Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης 2013

COM(2012) 750 τελικό.

Στις 13 Νοεμβρίου 2012 το Προεδρείο της ΕΟΚΕ ανέθεσε τις προπαρασκευαστικές εργασίες στη Συντονιστική Επιτροπή «Ευρώπη 2020».

Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα των εργασιών, κατά την 487η σύνοδο ολομέλειας, της 13ης και 14ης Φεβρουαρίου 2013 (συνεδρίαση της 13ης Φεβρουαρίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή όρισε γενικό εισηγητή τον κ. Xavier VERBOVEN και υιοθέτησε με 180 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η φετινή Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης (EEA) δημοσιεύεται σε ένα κλίμα όπου οι προοπτικές για την οικονομία και την απασχόληση είναι ζοφερές αλλά, ταυτόχρονα, λαμβάνονται νέα μέτρα και δεσμεύσεις όπως το «Σύμφωνο για την ανάπτυξη και την απασχόληση» ή η πλήρης αναμόρφωση της οικονομικής διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για ταχεία και ισορροπημένη εφαρμογή του Συμφώνου για την ανάπτυξη και την απασχόληση και των μέτρων που επιδιώκουν να διαρραγεί ο δεσμός μεταξύ τραπεζών και κρατικού χρέους όπως τα μέτρα για την Τραπεζική Ένωση και το νέο πρόγραμμα της ΕΚΤ (Οριστικές Νομισματικές Συναλλαγές), διότι θα αποτελέσουν ουσιαστικό μέρος της πορείας προς την ανάκαμψη και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.

1.2 Αν και υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να επιτύχει εγκαίρως τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης 2013 (ΕΕΑ 2013) δεν προβαίνει σε ανάλυση των αιτίων της έλλειψης προόδου προς την επίτευξη των στόχων αυτών.

1.3 Λαμβάνοντας υπόψη την πολύ κακή κατάσταση της οικονομίας, τις αρνητικές συνέπειες για την κοινωνική συνοχή, την υψηλή και συνεχώς αυξανόμενη ανεργία και την αύξηση της φτώχειας, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί κατά της συνέχισης της σημερινής πολιτικής της λιτότητας και των σοβαρών συνεπειών μιας βαθιάς και παρατεταμένης ύφεσης, η οποία μπορεί να αποδυναμώσει διαρθρωτικά την οικονομία και να θέσει σε κίνδυνο τη μετάβασή της προς ένα περιβαλλοντικά βιώσιμο μοντέλο. Παρόμοιες ανησυχίες σχετικά με την κατάσταση της Ευρώπης και τις επιπτώσεις της λιτότητας στην οικονομική ανάπτυξη εκφράζονται από πολλούς άλλους διεθνείς παράγοντες της πολιτικής.

1.4 Όσον αφορά την ιδέα της εξυγίανσης «που ευνοεί την ανάπτυξη», η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει στο παρελθόν (1) την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών σε χρονικό διάστημα όσο το δυνατόν πιο ευέλικτο, ώστε να μην ανακοπεί η αναπτυξιακή δυναμική, καθώς και την επίτευξη «έξυπνης» ισορροπίας μεταξύ εσόδων και δαπανών, προσφοράς και ζήτησης. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει επίσης την προειδοποίησή της για τον κίνδυνο υπονόμευσης των συστημάτων δημόσιων υπηρεσιών και συλλογικής αλληλεγγύης, προκειμένου να μην αποδυναμωθεί η κοινωνική ασφάλιση έναντι των μεγάλων κινδύνων που απειλούν την κοινωνία (ανεργία, ασθένεια, γήρανση) και να αποφευχθεί η αύξηση των προληπτικών αποταμιεύσεων.

1.5 Όσον αφορά την έννοια της «διαφοροποιημένης» εξυγίανσης και την πρόταση ότι τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν οικονομική κρίση θα πρέπει να υιοθετήσουν ακόμη και «ταχύ ρυθμό δημοσιονομικής προσαρμογής», ενώ άλλα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να αφήσουν τους αυτόματους σταθεροποιητές να λειτουργήσουν, η ΕΟΚΕ αμφιβάλλει ότι αυτό το είδος μείγματος πολιτικής θα μπορούσε να αποδώσει. Τούτο μπορεί να έχει ακόμη και σαφή γενικό αρνητικό αντίκτυπο στη ζώνη του ευρώ, και ιδίως σε εκείνα τα κράτη μέλη που ήδη διέρχονται βαθιά ύφεση λόγω λιτότητας. Ταυτόχρονα, είναι σαφές ότι, κατά την έξοδό τους από την τρέχουσα κρίση, ορισμένες οικονομίες πρέπει να καταβάλουν πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες για την αποκατάσταση της σταθερότητας και της ανάπτυξης από ό,τι άλλες.

1.6 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις μη ισορροπημένες οικονομικές πολιτικές και τη μεγάλη βαρύτητα που αποδίδεται στη λιτότητα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η δημοσιονομική εξυγίανση με σκοπό τη διόρθωση σοβαρών δημοσιονομικών ανισορροπιών απαιτεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και, συνεπώς, υποστηρίζει ότι πρέπει να επιτευχθεί εξισορρόπηση του χρονοδιαγράμματος δημοσιονομικής εξυγίανσης με ένα ουσιαστικά ενισχυμένο και απτό Σύμφωνο για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

1.7 Η ΕΕΑ 2013 φαίνεται να δικαιολογεί τη δημοσιονομική εξυγίανση με την ανάγκη για εμπιστοσύνη, ιδίως την εμπιστοσύνη των χρηματοπιστωτικών αγορών. Αν και αναγνωρίζει τη σημασία της πρόσβασης σε πιστώσεις και της διευθέτησης του τομέα των χρηματοπιστωτικών αγορών, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή στο γεγονός ότι η εμπιστοσύνη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων είναι εξίσου σημαντική και ότι δεν μπορεί να υπάρξει κλίμα εμπιστοσύνης εάν οι επιχειρήσεις ανησυχούν για τη ζήτηση και οι άνθρωποι ανησυχούν για τη δουλειά, τον μισθό ή την κοινωνική ασφάλισή τους. Η εμπιστοσύνη των χρηματοπιστωτικών αγορών και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των παραγωγών είναι αλληλένδετες.

1.8 Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναληφθεί αποφασιστική δράση για την αποκατάσταση της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και καλεί την τρέχουσα Προεδρία να επιδιώξει με αποφασιστικότητα την ανάπτυξη. Υπάρχει ανάγκη για φιλόδοξα μέτρα υπέρ της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της πολιτικής επενδύσεων, τα οποία να επιδιώκουν τη βραχυπρόθεσμη αναζωογόνηση όσο και τον διαρθρωτικό μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας, προκειμένου να υπάρξει ανταπόκριση στις θεμελιώδεις προκλήσεις της αειφορίας, της δημιουργίας περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης, της ανοδικής κοινωνικής σύγκλισης και της ανταγωνιστικότητας που βασίζεται στην καινοτομία.

1.9 Η αλληλουχία πολιτικών για την ανάκαμψη της οικονομίας και πολιτικών για αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία είναι υψίστης σημασίας (2). Η νέα πολιτική προσέγγιση για το μέλλον της Ευρώπης πρέπει να βασίζεται σε ορισμένες αρχές. Πρέπει να ακολουθηθεί μια εξαιρετικά ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή, υπερεθνική και πολυετής προσέγγιση, αντί να υποχρεώνονται τα κράτη μέλη να ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Οι δυνάμεις της αγοράς, ιδίως οι χρηματοπιστωτικές αγορές, πρέπει να ελέγχονται και να κατευθύνονται από πολιτικές προτεραιότητες που έχουν αποφασιστεί δημοκρατικά. Η χρηματοδότηση πρέπει να είναι σθεναρή, αλλά να υπάρχει δίκαιη και ισότιμη κατανομή της. Οι ισχυρότερες περιφέρειες πρέπει να στηρίζουν τις πιο αδύναμες και να τις βοηθούν να καλύψουν την υστέρηση και να αποκτήσουν μια πιο παραγωγική, καινοτόμο και ισχυρή οικονομία. Αντιθέτως, τα κράτη μέλη που μπορούν να συγκεντρώσουν πρόσθετα φορολογικά έσοδα, οφείλουν να τα χρησιμοποιούν για να μειώσουν τα χρέη τους.

1.10 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το Σύμφωνο ανάπτυξης και απασχόλησης και καλεί την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να το εφαρμόσουν χωρίς καθυστέρηση και να προχωρήσουν περαιτέρω, μετατρέποντάς το σε ένα τεράστιο ευρωπαϊκό πρόγραμμα επενδύσεων. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις της για την ενίσχυση του προϋπολογισμού σύμφωνα με τις φιλοδοξίες της ΕΕ και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει, για μια ταχεία συμφωνία σχετικά με το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και για έναν ισχυρό ρόλο της ΕΤΕπ, η οποία ασχολείται με έργα υψηλής απασχόλησης (π.χ. προγράμματα για τις ΜΜΕ, βασικές υποδομές, ενέργεια και κλίμα).

1.11 Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, επίσης, τη σημασία που έχει η πολιτική συνοχής για την επίτευξη της σύγκλισης σε όλη την ΕΕ.

1.12 Προκειμένου να υπάρξει επανεκκίνηση της ανάπτυξης, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει το δυναμικό της ενιαίας αγοράς, την οικολογική στροφή της οικονομίας και την ανάγκη καινοτομίας για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ακόμη, τονίζει τον σημαντικό ρόλο των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, της επιχειρηματικότητας και της δημιουργίας επιχειρήσεων, των κοινωνικών επιχειρήσεων και των συνεταιρισμών στη διαδικασία της ανάκαμψης.

1.13 Δεδομένης της σύνδεσης που υπάρχει ανάμεσα στη χρηματοπιστωτική, την οικονομική, την κοινωνική και την περιβαλλοντική πτυχή της κρίσης, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή στην οικολογική στροφή της οικονομίας και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε αυτό.

1.14 Όσον αφορά την απασχόληση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη για επενδύσεις στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση (όπως κατάρτιση κατά την απασχόληση, συστήματα εναλλαγής εκπαίδευσης/ μαθητείας), προκειμένου να εξαλειφθούν τα σημεία συμφόρησης και οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις της για τη διευκόλυνση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, την ενίσχυση των ενεργητικών μέτρων για την αγορά εργασίας και την στήριξη της επιχειρηματικότητας και της αυτοαπασχόλησης. Πρέπει να καταβληθούν οι μέγιστες προσπάθειες για να κινητοποιηθούν επενδύσεις με υψηλό αντίκτυπο στην απασχόληση. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τα θέματα αυτά και επεξεργάζεται επί του παρόντος ειδικές γνωμοδοτήσεις για τη δέσμη μέτρων για την απασχόληση των νέων (3) και για τις μελλοντικές κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών (4). Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως η ΕΕΑ 2014 προωθεί την ευελιξία στην αγορά εργασίας χωρίς να λαμβάνεται σχεδόν καθόλου υπόψη η διάσταση της ασφάλειας. Υπενθυμίζει παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της, όπου αναφέρεται στην ιδέα ότι πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας και ότι, όσον αφορά την ευελιξία με ασφάλεια, υπάρχει ανάγκη «ισχυρού και ζωτικού κοινωνικού διαλόγου στον οποίο οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν ενεργά και είναι σε θέση να διαπραγματευθούν, να επηρεάσουν και να αναλάβουν την ευθύνη του ορισμού των συνιστωσών και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της ευέλικτης ασφάλειας» (5). Όσον αφορά τους μισθούς, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τον κίνδυνο διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων οι οποίες πυροδοτούν ανταγωνισμό προς τα κάτω μεταξύ των κρατών μελών. Επαναλαμβάνει ότι, για τις μεταρρυθμίσεις που αφορούν τη ρύθμιση των μισθών, απαιτούνται διαπραγματεύσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε εθνικό επίπεδο και ζητεί από την Επιτροπή να διευκρινίσει την άποψή της σχετικά με τους μισθούς, τον πληθωρισμό και την παραγωγικότητα.

1.15 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στο θέμα της ισότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Το κόστος και τα οφέλη των μεταρρυθμίσεων πρέπει να κατανεμηθούν δίκαια σε όλους (εργαζόμενους, νοικοκυριά, επιχειρήσεις).

1.16 Η ΕΟΚΕ καλεί να καταβληθούν πρόσθετες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης, την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, την εφαρμογή μιας «Στρατηγικής για την ενεργό ένταξη» με στόχο την εξασφάλιση μιας αγοράς εργασίας χωρίς αποκλεισμούς και την αντιμετώπιση της φτώχειας.

1.17 Τέλος, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη να βελτιωθεί η δημοκρατική λογοδοσία και η νομιμότητα των διαφόρων διαδικασιών του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, καθώς και ο συντονισμός των εθνικών οικονομικών πολιτικών. Ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες είναι απαραίτητοι για την ορθή διαμόρφωση και εφαρμογή των πολιτικών και των μεταρρυθμίσεων. Ως εκ τούτου, χρειάζεται στενή συνεργασία και διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός ισχυρότερου ρόλου των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η μεγαλύτερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων είναι λογικό να καταλήξει σε αρτιότερη υλοποίηση.

2. Εισαγωγή

2.1 H ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα την Ετήσια Επισκόπηση για την Ανάπτυξη (ΕΕΑ) 2013, με την οποία αρχίζει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, παρουσιάζει τις θέσεις της Επιτροπής όσον αφορά τις συνολικές δημοσιονομικές, οικονομικές και κοινωνικές προτεραιότητες για το 2013. Οι διεργασίες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου στοχεύουν στη βελτίωση του συντονισμού των οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών στην Ευρώπη, έτσι ώστε να μπορέσουν να επιτευχθούν αποτελεσματικά οι βασικοί στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

2.2 Η Ετήσια Επισκόπηση για την Ανάπτυξη πρέπει να συμβάλλει στη λήψη εθνικών οικονομικών και δημοσιονομικών αποφάσεων, τις οποίες τα κράτη μέλη θα διαμορφώσουν σε Προγράμματα Σταθερότητας και Σύγκλισης και σε Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων.

2.3 Η Επιτροπή, δεδομένης της ανάγκης να διατηρηθεί η ανάκαμψη και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη, θεώρησε ότι οι πέντε προτεραιότητες του 2012 εξακολουθούν να ισχύουν για το 2013: συνέχιση της διαφοροποιημένης δημοσιονομικής εξυγίανσης που ευνοεί την ανάπτυξη, αποκατάσταση της δανειακής ροής στην οικονομία, προώθηση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας στο παρόν και το μέλλον, αντιμετώπιση της ανεργίας και των κοινωνικών συνεπειών της κρίσης και εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης.

2.4 Το παρόν σχέδιο γνωμοδότησης περιλαμβάνει ανάλυση, παρατηρήσεις και προτάσεις για την ΕΕΑ 2013. — Το Μέρος 3 περιέχει ορισμένες γενικές παρατηρήσεις σχετικά με το πλαίσιο στο οποίο δημοσιεύεται η φετινή ΕΕΑ. — Το Μέρος 4 προτείνει συγκεκριμένες παρατηρήσεις και προτάσεις: δεδομένου ότι η Ευρώπη δεν φαίνεται ότι ακολουθεί τον σωστό δρόμο για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», η γνωμοδότηση θέτει το ζήτημα της επιλογής της δημοσιονομικής πολιτικής της λιτότητας και των συνεπειών της στην οικονομία, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Η γνωμοδότηση θεωρεί ότι προτεραιότητα θα πρέπει πλέον να δοθεί στα μέτρα υπέρ της πραγματικής οικονομίας, της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Καλεί τους ευρωπαίους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής, ιδίως ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου 2013, να μετατοπίσουν την πολιτική τους προσέγγιση και να επανεπικεντρώσουν τις πολιτικές σε μια ευρωπαϊκή προσέγγιση με γνώμονα τις επενδύσεις, την ανάκαμψη της οικονομίας, την απασχόληση και την πρόκληση της αειφόρου ανάπτυξης. Τέλος, η γνωμοδότηση επαναλαμβάνει τη σημασία της συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο χάραξης πολιτικής.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1 Η φετινή ΕΕΑ δημοσιεύθηκε σε ένα δυσχερές περιβάλλον, με δυσοίωνες προβλέψεις για την απασχόληση και την ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τις ανησυχίες που διατυπώνονται στην ΕΕΑ ότι, εξαιτίας της διάρκειας της κρίσης, τα κράτη μέλη δεν μπόρεσαν να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να υλοποιήσουν τους στόχους όσον αφορά την απασχόληση, την έρευνα και ανάπτυξη, το κλίμα/την ενέργεια, την εκπαίδευση και την καταπολέμηση της φτώχειας, και υπάρχει αυξανόμενος σκεπτικισμός για την ικανότητα της ΕΕ να επιτύχει αυτούς τους στόχους. Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι η ΕΕΑ 2013 συντάχθηκε σε ένα περιβάλλον πρωτοφανών εξελίξεων. Αφενός, το Σύμφωνο για την ανάπτυξη και την απασχόληση (6) υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου 2012. Αφετέρου, πραγματοποιήθηκαν θεμελιώδεις μεταβολές στην αρχιτεκτονική της διακυβέρνησης της Ένωσης (ιδίως η ενίσχυση της αμοιβαίας εποπτείας των δημοσιονομικών πολιτικών), που υπαγορεύθηκαν από την αδυναμία της υφιστάμενης δομής να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση και να προλάβει τη μετάδοση, η οποία απειλεί την ίδια την ύπαρξη του ευρώ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει παρατείνει την ύφεση προξενώντας υψηλή ανεργία. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να εφαρμοστούν γρήγορα και ισορροπημένα, δεδομένου ότι θα αποτελέσουν ουσιαστικό μέρος της πορείας προς την ανάκαμψη και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών, των επιχειρήσεων και των καταναλωτών.

3.2 Η ΕΟΚΕ σημειώνει την πρόσφατη δημοσίευση δύο σημαντικών εγγράφων: «Προς μια πραγματική Οικονομική και Νομισματική Ένωση» (7) και «Σχέδιο στρατηγικής για μια βαθιά και ουσιαστική Οικονομική και Νομισματική Ένωση» (8), για το οποίο η ΕΟΚΕ επεξεργάζεται επί του παρόντος τη γνωμοδότησή της. Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την επιβεβαίωση της αναγκαίας ρήξης του δεσμού μεταξύ τραπεζών και κρατικού χρέους και των πρώτων βημάτων προς την κατεύθυνση μιας Τραπεζικής Ένωσης (9). Διατυπώθηκε η δέσμευση να καταβληθούν «όλες οι απαραίτητες προσπάθειες» για να διασφαλιστεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η ΕΚΤ δεσμεύθηκε να προβεί σε σημαντικές ενέργειες για να καθησυχάσει τις νευρικές ευρωπαϊκές αγορές κρατικού χρέους. Μια Τραπεζική Ένωση θα συμβάλει στην ισότιμη πρόσβαση στην πίστωση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις σε όλη την ΕΕ και θα επιτρέψει στην ενιαία αγορά να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

4. Ειδικές παρατηρήσεις και προτάσεις

4.1 Η Ευρώπη δεν ακολουθεί τον σωστό δρόμο για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και οι αρμόδιοι οφείλουν επειγόντως να το αναγνωρίσουν

4.1.1 Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με λύπη ότι, εκτός από μια σύντομη αναφορά σε μια υποσημείωση στην έκθεση της Eurostat (10), η ΕΕΑ της Επιτροπής δεν αναφέρεται σχεδόν καθόλου στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Η ανακοίνωση αναφέρει απλώς ότι «συνολικά, η Ευρώπη καθυστερεί στην εκπλήρωση των στόχων της». Ωστόσο, στην ΕΕΑ δεν αναλύονται επαρκώς τα ακριβή αίτια της έλλειψης προόδου ως προς την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και το έγγραφο δεν θέτει καν το ερώτημα κατά πόσον οι τρέχουσες πολιτικές επιλογές είναι υπεύθυνες για την ακόμη μεγαλύτερη απομάκρυνση της ΕΕ από τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Η ΕΟΚΕ ζητεί ριζική αναθεώρηση των διαδικασιών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και ανακατανομή των διαρθρωτικών πόρων που διατίθενται για την επίτευξη των στόχων της, ούτως ώστε να υπάρξει εξισορρόπηση των πολιτικών για την ανταγωνιστικότητα και την λιτότητα με τις πολιτικές για την ανάπτυξη και την απασχόληση και τις κοινωνικές πολιτικές.

4.1.2 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τη σταθερή μείωση του ποσοστού απασχόλησης του πληθυσμού ηλικίας μεταξύ 20 και 64 ετών. Το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί από 70,3 % το 2008 σε 68,6 % το 2011, ενώ, σύμφωνα με τον στόχο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», θα έπρεπε να απασχολείται το 75 % του πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών. Σε απόλυτους αριθμούς, η Ευρώπη έχασε 5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας κατά την περίοδο αυτή (11). Ο αντίκτυπος είναι ορατός στα αυξανόμενα ποσοστά ανεργίας, που σήμερα φτάνουν το 10,7 % στην ΕΕ-27 ή ακόμη και το 11,8 % στην ευρωζώνη (12). Η κρίση έφερε μεγάλη ανεργία και, σε συνδυασμό με τις περικοπές των δημόσιων κοινωνικών δαπανών λόγω λιτότητας, προστέθηκαν μέσα σε ένα μόνο έτος (το 2011) 2 ακόμη εκατομμύρια άνεργοι στα 113,7 εκατ. άτομα που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην ΕΕ (24,3 % του πληθυσμού) (13). Εάν οι τάσεις αυτές συνεχιστούν, δεν είναι βέβαιο ότι θα μπορέσουν να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την απασχόληση και την ελευθέρωση 20 εκατομμυρίων ανθρώπων από τη φτώχεια.

4.1.3 Η ευρωπαϊκή οικονομία, σε πλήρη αντίθεση με άλλες μεγάλες οικονομίες παγκοσμίως, βυθίστηκε εκ νέου σε ύφεση το 2012, ενώ οι οικονομικές προβλέψεις μιλούν για μια εξαιρετικά αδύναμη ανάπτυξη το 2013 και αβέβαιη αλλά εξίσου αδύναμη ανάκαμψη το 2014. Τούτο σημαίνει ότι, εάν ο προσανατολισμός της δημοσιονομικής πολιτικής παραμείνει αμετάβλητος και δεν εφαρμοστούν συμπληρωματικές πολιτικές για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, προβλέπεται περαιτέρω επιδείνωση της ανεργίας και της κοινωνικής κατάστασης.

4.1.4 Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι παρόμοιες ανησυχίες σχετικά με την κατάσταση της Ευρώπης εκφράστηκαν από πολλούς άλλους διεθνείς πολιτικούς παράγοντες. Η ΔΟΕ έχει προειδοποιήσει ότι η ευρωζώνη θα μπορούσε να χάσει άλλα 4,5 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης, εάν δεν προβεί σε συντονισμένη μετάβαση από τη στρατηγική της λιτότητας (14). Η έκθεση (15) των Ηνωμένων Εθνών για την «Παγκόσμια οικονομική κατάσταση και προοπτικές» του 2013 προειδοποιεί ότι η ύφεση του 2012 θα συνεχιστεί και θα ενταθεί έως και το 2015 (16), εάν η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία προβούν σε ακόμη βαθύτερες δημοσιονομικές περικοπές το 2013. Σε συνδυασμό με το «δημοσιονομικό βάραθρο» των ΗΠΑ και την ανώμαλη προσγείωση της Κίνας, η ευρωπαϊκή στρατηγική δημοσιονομικής εξυγίανσης θεωρείται επικίνδυνη για την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα. Ακόμη και το ΔΝΤ, στις «Παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές» (17) του, διατυπώνει βαθιές αμφιβολίες, παραδέχεται ότι οι επιπτώσεις της λιτότητας στην οικονομική ανάπτυξη έχουν υποτιμηθεί σοβαρά και θέτει υπό αμφισβήτηση το μέγεθος του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή που χρησιμοποιήθηκε.

4.1.5 Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί τους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής στην Ευρώπη ότι η παρατεταμένη ύφεση μπορεί να αποδυναμώσει τη δομή της οικονομίας και να θέσει σε κίνδυνο τη μετάβαση σε ένα διαφορετικό περιβαλλοντικό και ενεργειακό πρότυπο. Η μακροχρόνια ανεργία μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια δεξιοτήτων, απογοήτευση, διακρίσεις στις νέες προσλήψεις και στην έξοδο από την αγορά εργασίας, προκαλώντας έτσι μακροχρόνιο αρνητικό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα και στο αναπτυξιακό δυναμικό. Η έλλειψη δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων (οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσμενείς προοπτικές ζήτησης) μπορεί να επηρεάσει το αναπτυξιακό δυναμικό της οικονομίας, διότι η ενσωμάτωση της τεχνολογικής προόδου και της καινοτομίας είναι ελλιπής. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, είναι επείγον να επανεξεταστεί η μακροοικονομική πολιτική και να προωθηθούν μεταρρυθμιστικά μέτρα, όπως ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, επενδυτικά κίνητρα και πολιτικές κοινωνικής ένταξης.

Διαφοροποιημένη δημοσιονομική εξυγίανση που ευνοεί την ανάπτυξη

4.1.6 Αν και η EEA 2013 ομολογουμένως αναγνωρίζει ότι η δημοσιονομική εξυγίανση μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομία βραχυπρόθεσμα, προβάλλει αμέσως δύο άλλα επιχειρήματα που ελαχιστοποιούν τον αντίκτυπο αυτό. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να εξετάσει και τα δύο αυτά επιχειρήματα. 1) Η ΕΕΑ 2013 αναφέρεται στην έννοια της «εξυγίανσης που ευνοεί την ανάπτυξη», εννοώντας ότι οι περικοπές δαπανών ενισχύουν περισσότερο την ανάπτυξη από ό,τι οι περαιτέρω αυξήσεις των φορολογικών εσόδων στις χώρες όπου η φορολογική επιβάρυνση είναι ήδη πολύ υψηλή. Η ΕΟΚΕ, αφενός, παρατηρεί ότι η Επιτροπή δεν διευκρινίζει τι συνιστά «υψηλή» φορολογική επιβάρυνση και, αφετέρου, υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της με τίτλο «Στρατηγικές για μια έξυπνη εξυγίανση της δημοσιονομικής πολιτικής» (18) του 2011, όπου ζητούσε την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών σε χρονικό διάστημα όσο το δυνατόν πιο ευέλικτο, ώστε να μην ανακοπεί η αναπτυξιακή δυναμική, καθώς και την επίτευξη «έξυπνης» ισορροπίας μεταξύ εσόδων και δαπανών, προσφοράς και ζήτησης. Στην ίδια γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ προειδοποιούσε επίσης για τον κίνδυνο υπονόμευσης των συστημάτων δημόσιων υπηρεσιών και συλλογικής αλληλεγγύης. Πράγματι, εάν, όπως συμβαίνει σήμερα σε πολλά κράτη μέλη, η κοινωνική ασφάλιση έναντι των μεγάλων κινδύνων που απειλούν την κοινωνία (ανεργία, ασθένεια, γήρανση) αποδυναμωθεί σοβαρά, τότε είναι λογικό τα νοικοκυριά να αντιδράσουν σε αυτή την αυξανόμενη ανασφάλεια αυξάνοντας προληπτικά τις αποταμιεύσεις τους και τούτο είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται μια οικονομία σε ύφεση. 2) Το άλλο επιχείρημα είναι ότι τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες θα πρέπει να συνεχίσουν τις πολιτικές λιτότητας ή ακόμη και να ακολουθήσουν «ταχύ ρυθμό δημοσιονομικής προσαρμογής», ενώ άλλα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να αφήσουν τους αυτόματους σταθεροποιητές να λειτουργήσουν. Αν και είναι σαφές ότι, κατά την έξοδό τους από την τρέχουσα κρίση, ορισμένες οικονομίες πρέπει να καταβάλουν πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες για την αποκατάσταση της σταθερότητας και της ανάπτυξης από ό,τι άλλες, η ΕΟΚΕ αμφιβάλλει εάν αυτό το μίγμα πολιτικής θα αποδώσει. Ο συνδυασμός της έντονα περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής σε πολλά κράτη μέλη με μια ουδέτερη δημοσιονομική πολιτική σε λίγα κράτη μέλη θα έχει σαφή αρνητικό αντίκτυπο στο σύνολο της ευρωζώνης και ιδιαίτερα σε εκείνα τα κράτη μέλη που ήδη διέρχονται βαθιά ύφεση λόγω λιτότητας.

4.1.7 Συνοψίζοντας, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις μη ισορροπημένες οικονομικές πολιτικές. Έχει δοθεί υπερβολική βαρύτητα στη λιτότητα και η δημοσιονομική εξυγίανση για τη διόρθωση σοβαρών δημοσιονομικών ανισορροπιών απαιτεί μεγαλύτερη χρονική διάρκεια. Τούτο επιβεβαιώνουν και πρόσφατα στοιχεία από το Fiscal Monitor (19) του ΔΝΤ. Σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα (2011-2012), το ΑΕγχΠ της ευρωζώνης έχει συρρικνωθεί κατά 3 % λόγω της μείωσης των δαπανών και της αύξησης των φόρων (20), δημιουργώντας έτσι νέα ύφεση. Πρόκειται για έναν ρυθμό εξυγίανσης τρεις φορές υψηλότερο από αυτόν που είχαν ορίσει οι ευρωπαϊκοί φορείς χάραξης πολιτικής στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του Συμφώνου Σταθερότητας (το οποίο αναφέρει μείωση του διαρθρωτικού ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕχπΠ ετησίως). Προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο ότι οι ίδιες αιτίες θα συνεχίσουν να παράγουν τα ίδια αποτελέσματα, η ΕΟΚΕ προτρέπει να υπάρξει εξισορρόπηση του χρονοδιαγράμματος δημοσιονομικής εξυγίανσης με ένα ουσιαστικά ενισχυμένο και απτό Σύμφωνο για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

4.1.8 Η ΕΕΑ 2013 βασίζεται στην ιδέα ότι προέχει να αποκατασταθεί και να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη, ιδίως η εμπιστοσύνη των χρηματοπιστωτικών αγορών, δεδομένου ότι οι αγορές αυτές έχουν την ικανότητα να περιορίσουν τη ροή της χρηματοδότησης στα κράτη μέλη. Με την ίδια βάση, η ΕΕΑ 2013 εξακολουθεί να στηρίζει την πολιτική λιτότητας.

4.1.9 Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην κρίση και ότι τα μέτρα διόρθωσης των προβλημάτων του τομέα αποτελούν κρίσιμο στοιχείο για την ανάκαμψη. Πράγματι, η πρόσβαση στην πίστωση είναι το οξυγόνο της οικονομίας, διότι χωρίς αυτήν οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να επενδύουν, ούτε να συναλλάσσονται και οι καταναλωτές δεν μπορούν να αγοράσουν αγαθά ή σπίτια. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εμπιστοσύνη των υπόλοιπων οικονομικών φορέων (νοικοκυριά και επιχειρήσεις) είναι εξίσου σημαντική. Ακόμα κι αν η βελτιωμένη πρόσβαση στην πίστωση θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να συναλλάσσονται και να αναπτύσσονται, τα χαμηλότερα επιτόκια και η αφθονία πίστωσης δεν έχουν το ίδιο αποτέλεσμα εάν οι άνθρωποι ανησυχούν για τη δουλειά τους, το μισθό και/ή την κοινωνική τους ασφάλιση και εάν οι επιχειρήσεις έχουν σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με τις προοπτικές ζήτησης. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει το γεγονός ότι η εμπιστοσύνη των χρηματοπιστωτικών αγορών, των καταναλωτών και των παραγωγών δεν είναι κατ’ ανάγκη αντικρουόμενες. Εάν περισσότερες επιχειρήσεις, ιδίως ΜΜΕ, μπορούν να επανέλθουν σε κανονική δραστηριότητα διότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση έχει αποκατασταθεί, η εμπιστοσύνη θα επανέλθει σταδιακά στους καταναλωτές. Επιπλέον, εάν οι αγορές ανησυχούν για το δημόσιο χρέος, ανησυχούν ακόμη περισσότερο όταν η οικονομία είναι αντιμέτωπη με κατάρρευση. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει μια βασική ιδέα που επεσήμανε στη γνωμοδότησή της για την ΕΕΑ 2012: «Χωρίς επαρκές ποσοστό ανάπτυξης, η κρίση δημόσιου χρέους δεν μπορεί να επιλυθεί (21)». Η χαμηλή προτεραιότητα στην ανάπτυξη συνεπάγεται υψηλό κίνδυνο ύφεσης, η οποία με τη σειρά της μειώνει άμεσα τη βιωσιμότητα του χρέους.

4.2 Τα μέτρα για την κρίση πρέπει να παραμεριστούν και να δοθεί πλέον προτεραιότητα στην πραγματική οικονομία, την ανάπτυξη και την απασχόληση

Μετατροπή του Συμφώνου για την ανάπτυξη και την απασχόληση σε ένα ευρύ ευρωπαϊκό πρόγραμμα επενδύσεων για τη βιώσιμη ανάπτυξη

4.2.1 Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναληφθεί αποφασιστική δράση για την αποκατάσταση της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και καλεί την τρέχουσα Προεδρία να επιδιώξει με φιλοδοξία την ανάπτυξη. Πολύ συχνά, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στήριξε δράσεις περιορισμένης εμβέλειας για την έξοδο από την κρίση και δραστηριοποιήθηκε μόνο όταν οι πιέσεις των αγορών απείλησαν το ίδιο το οικοδόμημα του ευρώ. Πρέπει να επιζητηθεί πιο επίμονα μια υγιής και ισόρροπη οικονομική διακυβέρνηση σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις που θα τονώσουν την διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα σε ολόκληρη την Ένωση και θα φέρουν την εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στην πρώτη γραμμή της ημερήσιας διάταξης στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Κάθε δημοσιονομική διορθωτική δράση θα φέρει συρρίκνωση, αλλά αν επιτευχθεί με διατήρηση των δαπανών που προωθούν το αναπτυξιακό δυναμικό (εκπαίδευση, κατάρτιση για τους ανέργους, Ε&Α, στήριξη των ΜΜΕ) και συνοδευθεί από απτή πρόοδο για την αποκατάσταση του κατακερματισμού του χρηματοπιστωτικού τομέα, οι μεσοπρόθεσμες και οι μακροπρόθεσμες προοπτικές για την ανάπτυξη και την απασχόληση θα μπορούσαν να διατηρηθούν.

4.2.2 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το Σύμφωνο ανάπτυξης και απασχόλησης, το οποίο αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα αναγνώρισης ότι η ανάπτυξη αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο για την έξοδο από την κρίση, και καλεί την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να το εφαρμόσουν χωρίς καθυστέρηση και να προχωρήσουν περαιτέρω, μετατρέποντάς το σε ένα τεράστιο ευρωπαϊκό πρόγραμμα επενδύσεων.

4.2.3 Προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στις «δαπάνες που ενισχύουν την ανάπτυξη», όπως οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων, την καινοτομία (που αποτελεί το κλειδί για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας), την οικολογική στροφή της οικονομίας (η οποία πρέπει να γίνει η κινητήρια δύναμη για την επόμενη βιομηχανική επανάσταση), τα μεγάλα δίκτυα, π.χ. διαδίκτυο υψηλής ταχύτητας, τις ενεργειακές και τις μεταφορικές διασυνδέσεις. Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων των τομέων που προσφέρουν απασχόληση είναι ζωτικής σημασίας: υγειονομική περίθαλψη, πράσινη οικονομία, οικονομία της τρίτης ηλικίας, κατασκευές, υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις, τουρισμός κλπ.

4.2.4 Η ενιαία αγορά εξακολουθεί να προσφέρει δυνατότητες υλοποίησης άμεσα αισθητών ωφελημάτων για τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και τους πολίτες, αλλά χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες, π.χ. στον τομέα των υπηρεσιών, της κινητικότητας, του ηλεκτρονικού εμπορίου, του ψηφιακού θεματολογίου, των ηλεκτρονικών δημοσίων συμβάσεων, των πολύ μικρών και των οικογενειακών επιχειρήσεων, των μέτρων για την στήριξη της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων, καθώς και μέτρα για την προστασία των καταναλωτών και για την κοινωνική διάσταση της ενιαίας αγοράς. Χρειάζεται επίσης μεγαλύτερη διαφάνεια και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας πολιτών, συμμετοχή και ανάληψη ευθύνης (22).

4.2.5 Η ΕΟΚΕ τονίζει τον σημαντικό ρόλο των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, της επιχειρηματικότητας και της δημιουργίας επιχειρήσεων στη διαδικασία της ανάκαμψης και στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, της καινοτομίας, των δεξιοτήτων και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Η αξιοποίηση του δυναμικού των ΜΜΕ περιλαμβάνει διάφορα μέτρα, όπως διευκόλυνση της διεθνοποίησης τους, άρση του διοικητικού φόρτου και μείωση του κόστους εκκίνησης, πέραν της διευκόλυνσης της πρόσβασής τους στην πίστωση, στις κεφαλαιαγορές, σε πλατφόρμες ομολόγων που απευθύνονται σε ΜΜΕ, σε διαρθρωτικά ταμεία και δανειακές εγγυήσεις.

4.2.6 Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι οι κοινωνικές επιχειρήσεις είναι βασικά στοιχεία του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου και της ενιαίας αγοράς. Αξίζουν ισχυρή αναγνώριση και προώθηση, ειδικά κατά την τρέχουσα δυσμενή οικονομική συγκυρία, και οι ιδιαιτερότητες τους πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πολιτικών.

4.2.7 Ο ρόλος των συνεταιρισμών πρέπει επίσης να αναφερθεί, δεδομένου ότι συμβάλλουν στην κοινωνική και εδαφική συνοχή και στην ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών και είναι πιο σταθερές και ανθεκτικές από ό,τι άλλες μορφές επιχειρήσεων, διαφυλάσσοντας θέσεις εργασίας, ακόμη και σε περιόδους κρίσης (23).

4.2.8 Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η ΕΕΑ 2013 υπογραμμίζει τη σημασία της προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την κλιματική αλλαγή και την ενέργεια (24). Η προώθηση μιας αποτελεσματικής αξιοποίησης των πόρων και μιας πράσινης «οικονομίας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών» είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και την τόνωση της απασχόλησης. Επίσης απαραίτητες είναι οι ευρείας κλίμακας ανακαινίσεις κτιρίων από την άποψη της ενεργειακής απόδοσης, όπως και οι επενδύσεις σε φιλικές προς το περιβάλλον μεταφορές, στη διαχείριση αποβλήτων και στη διαχείριση των υδάτων. Τούτο θα πρέπει να συνοδεύεται από ενισχυμένα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας, προκειμένου να διευκολυνθεί η μεταφορά μεγάλων φορτίων και ο διαμερισμός ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την Ευρώπη. Για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, τούτο θα πρέπει να συμπληρωθεί με επενδύσεις σε διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών υψηλής απόδοσης και με επέκταση των υποδομών για τα ευρυζωνικά δίκτυα.

4.2.9 Η βιομηχανική πολιτική, η αποτελεσματική χρήση των φυσικών πόρων και η καινοτομία πρέπει να συνδυαστούν, προκειμένου να διαμορφωθεί βιώσιμη ανάπτυξη.

4.2.10 Χρειάζονται σημαντικές επενδύσεις για την προώθηση των διαρθρωτικών αλλαγών και για την είσοδο της οικονομίας της ΕΕ στην οδό της έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση της συμφωνίας των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων επί του επόμενου Πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) και επαναλαμβάνει τη σημασία ενός ΠΔΠ που θα επιτρέπει την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τον προϋπολογισμό της ΕΕ (25), στις οποίες έχει επανειλημμένως υποστηρίξει ότι η ΕΕ χρειάζεται ενισχυμένο προϋπολογισμό για να αντιμετωπιστούν οι σημερινές προκλήσεις. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν πρέπει να θεωρείται βάρος, αλλά έξυπνο μέσο για την επίτευξη οικονομιών κλίμακας, τη μείωση του κόστους και τη μόχλευση ανταγωνιστικότητας, ανάπτυξης και απασχόλησης. Επιπλέον, περαιτέρω πόροι θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν μέσω συμπληρωματικών πηγών χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δράση της ΕΤΕπ, η οποία διοχετεύει μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση για επενδύσεις στην πραγματική οικονομία και προσελκύει πρόσθετη ιδιωτική χρηματοδότηση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εστίαση σε έργα με μεγαλύτερο αντίκτυπο στην αειφόρο ανάπτυξη και στις δυνατότητες απασχόλησης (όπως τα σχέδια για τις ΜΜΕ, την οικονομία της γνώσης, το ανθρώπινο κεφάλαιο, την ενεργειακή απόδοση και την κλιματική αλλαγή) και ζητεί να διοχετευθεί γρήγορα στον κλάδο των ΜΜΕ η αυξημένη χρηματοδότηση που παρέχεται στην ΕΤΕπ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη χρήση των εγγυήσεων της ΕΤΕπ για τις ιδιωτικές επενδύσεις σε ανακαινίσεις κτιρίων με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την καθιέρωση ομολόγων έργων για την τόνωση της χρηματοδότησης των βασικών έργων υποδομής στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των ΤΠΕ. Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς ένα πολύ αναγκαίο επενδυτικό πρόγραμμα της ΕΕ για τα επόμενα χρόνια.

4.2.11 Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία που έχει η πολιτική συνοχής για την επίτευξη της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής σύγκλισης σε ολόκληρη την ΕΕ, σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις της για μια ενιαία και συνεκτική πολιτική συνοχής, η οποία να περιλαμβάνει ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, να επικεντρώνεται περισσότερο στα πραγματικά βιώσιμα αποτελέσματα και να μπορεί να στηρίξει τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη μέλη της ΕΕ και αυτά που πλήττονται περισσότερο από την κρίση (26).

4.2.12 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σημασία που αποδίδει η ΕΕΑ στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, ο εκσυγχρονισμός αυτός περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, χρήση των δημόσιων συμβάσεων για την προώθηση της καινοτομίας, καταπολέμηση της διαφθοράς, αποτελεσματικότερη είσπραξη των φόρων, εξασφάλιση επαρκών χρηματοδοτικών πόρων και ενίσχυση της ικανότητας απορρόφησης των διαρθρωτικών πόρων.

Δημιουργία θέσεων εργασίας και αναβάθμιση των δεξιοτήτων

4.2.13 Η ΕΕΑ 2013 αναγνωρίζει ότι «μετά από πολλά χρόνια χαμηλής ανάπτυξης, η κρίση έχει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες» και ότι «η ανεργία αυξήθηκε σημαντικά και η οικονομική δυσχέρεια και η φτώχεια εντείνονται». Ορισμένες ομάδες πλήττονται περισσότερο από τον μέσο όρο: οι νέοι, τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση, οι μακροχρόνια άνεργοι, οι μονογονεϊκές οικογένειες, τα άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο (27). Πρέπει να καταβληθούν οι μέγιστες προσπάθειες για να κινητοποιηθούν επενδύσεις με υψηλό αντίκτυπο στην απασχόληση. Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής δέσμης κινήτρων που να έχει συνολικό αντίκτυπο στην πολιτική για την αγορά εργασίας, η οποία ανέρχεται στο 2 % του ΑΕγχΠ (28). Η ΕΟΚΕ έχει επίσης απευθύνει έκκληση για ένα «σύμφωνο κοινωνικών επενδύσεων» για την αντιμετώπιση της κρίσης με βιώσιμο τρόπο και επενδύσεις με μακροπρόθεσμη προοπτική (29). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις της για την αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, τη βελτίωση του επιπέδου δεξιοτήτων, τη διευκόλυνση της κινητικότητας, τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, την ενίσχυση των ενεργητικών μέτρων για την αγορά εργασίας και τη στήριξη της επιχειρηματικότητας και της αυτοαπασχόλησης. Για ορισμένες περιφέρειες ή κλάδους, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την περιγραφή της Επιτροπής όσον αφορά, αφενός, το χάσμα μεταξύ των υψηλών ποσοστών ανεργίας και, αφετέρου, την έλλειψη και την αναντιστοιχία δεξιοτήτων. Συνιστά επίσης να ληφθούν μέτρα για την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου, στο κατάλληλο επίπεδο, σχετικά με την κατανομή του χρόνου εργασίας. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσφατα τη Δέσμη μέτρων για την απασχόληση των νέων (30). Οι προτάσεις της, μεταξύ άλλων η υλοποίηση μιας «Εγγύησης για τη νεολαία», πρέπει να είναι έγκαιρες και δεσμευτικές και να συνοδεύονται από τους ανάλογους πόρους. Όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υιοθετήσουν τις προτάσεις αυτές.

4.2.14 Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη για επενδύσεις στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση (όπως κατάρτιση κατά την απασχόληση, συστήματα εναλλαγής εκπαίδευσης/μαθητείας), προκειμένου να εξαλειφθούν τα σημεία συμφόρησης και οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων (31).

4.2.15 Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το οποίο συμπληρώνεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, πρέπει να επικεντρωθεί στην προστασία μειονεκτουσών κατηγοριών ατόμων από τις επιπτώσεις της κρίσης (32), ενώ θα πρέπει να δημιουργηθεί και ένα ειδικό Ταμείο Αλληλεγγύης για τη Νεολαία (33).

Ανάγκη ισορροπημένης προσέγγισης των μεταρρυθμίσεων της αγοράς εργασίας

4.2.16 Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η ΕΕΑ 2013 προωθεί την ευελιξία στην αγορά εργασίας, με ελάχιστη ή και καθόλου εξέταση της διάστασης της ασφάλειας. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η αποφυγή του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας μέσω της γεφύρωσης των διαφορών στην προστασία της απασχόλησης μεταξύ διαφορετικών ειδών σύμβασης εργασίας δύναται να συμβάλει σε υψηλότερα επίπεδα απασχόλησης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, ωστόσο, παλαιότερη γνωμοδότησή (34) της, όπου αναφερόταν η ανάγκη να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας. «Η έννοια της ευέλικτης ασφάλειας δεν σημαίνει την μονομερή και αθέμιτη συρρίκνωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων». Στο παρελθόν, η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει την ανάγκη «ισχυρού και ζωτικού κοινωνικού διαλόγου στον οποίο οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν ενεργά και είναι σε θέση να διαπραγματευθούν, να επηρεάσουν και να αναλάβουν την ευθύνη του ορισμού των συνιστωσών και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της ευέλικτης ασφάλειας» (35). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει επίσης ότι, για να αντιμετωπιστεί ο κατακερματισμός των αγορών εργασίας, θα πρέπει «να κατοχυρωθεί επαρκής ασφάλεια για τους εργαζομένους βάσει όλων των τύπων συμβάσεων» (36). Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ευελιξία δεν μπορεί να επανορθώσει τα λάθη που έγιναν στην μακροοικονομική ζήτηση και μπορεί μάλιστα να επιδεινώσει την κατάσταση αν σταθερές και ποιοτικές θέσεις εργασίας αντικαθίστανται από ανασφαλείς εργασιακές σχέσεις· επιπλέον, η άρση των «διχτυών ασφαλείας» (προστασία της απασχόλησης, επιδόματα ανεργίας) μπορεί να καταστήσει την οικονομία πιο ευάλωτη στους αρνητικούς οικονομικούς κλυδωνισμούς.

Διαρθρωτική μεταρρύθμιση των μισθών

4.2.17 Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, για τις μεταρρυθμίσεις που αφορούν τη ρύθμιση των μισθών, απαιτούνται διαπραγματεύσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε εθνικό επίπεδο. Πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της επίτευξης ικανής αύξησης της ζήτησης, της σταθερότητας των τιμών, του ελέγχου των υψηλών και/ή αυξανόμενων ανισοτήτων και της διατήρησης της ανταγωνιστικότητας των τιμών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της μήπως οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα των μισθών υποκινήσουν ανταγωνιστικές μειώσεις των μισθών μεταξύ των κρατών μελών, μειώνοντας την εσωτερική ζήτηση στην ΕΕ και συμβάλλοντας, μέσα από αύξηση των εξωτερικών πλεονασμάτων της ευρωζώνης, σε μια πιο έντονη υπερτίμηση του ευρώ. Η ΔΟΕ (37) επιβεβαιώνει την τάση αυτή και προειδοποιεί για τις ευρύτατες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Η προσέγγιση της ΕΕΑ για τους κατώτατους μισθούς, ότι δηλαδή «πρέπει να επιτευχθεί ορθή ισορροπία μεταξύ της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και του κατάλληλου εισοδήματος», αντικατοπτρίζει τη γενική ιδέα ότι υπάρχει μια χρυσή τομή μεταξύ της δημιουργίας απασχόλησης και διαφόρων παραγόντων όπως η ποιότητα των θέσεων εργασίας και η προθυμία αποδοχής μιας προσφοράς εργασίας. Η ΕΟΚΕ διερωτάται σχετικά με τα αποδεικτικά στοιχεία για την ύπαρξη μιας τέτοιας χρυσής τομής, δεδομένου ότι οι έρευνες της ΔΟΕ σχετικά με τις εμπειρίες από τους κατώτατους μισθούς στην ΕΕ δεν βρήκαν κανένα στοιχείο που να υποστηρίζει ότι οι ελάχιστες αμοιβές καταστρέφουν θέσεις εργασίας (38). Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την αρχή "η εργασία πρέπει να ανταμείβεται" η οποία, παρότι καθιερώθηκε πριν από την κρίση, πρέπει να συνεχίσει να εφαρμόζεται Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διευκρινίσει την άποψή της σχετικά με τους μισθούς, τον πληθωρισμό και την παραγωγικότητα. Ενώ η ανακοίνωση της Επιτροπής με τη δέσμη μέτρων για την απασχόληση (39) διευκρίνισε ότι οι πραγματικοί μισθοί πρέπει να ευθυγραμμιστούν με την εξέλιξη της παραγωγικότητας, η ΕΕΑ 2013 δεν διασαφηνίζει εάν θέλει να ευθυγραμμίσει τους ονομαστικούς ή τους πραγματικούς μισθούς με την παραγωγικότητα. Η διαφορά σε αυτές τις δύο προσεγγίσεις είναι κρίσιμη, δεδομένου ότι στην τελευταία περίπτωση υπάρχει η πιθανότητα οι ονομαστικοί μισθοί να λαμβάνουν υπόψη την παραγωγικότητα αλλά όχι τον πληθωρισμό. Ένας τέτοιος «κανόνας» εμπεριέχει τον κίνδυνο μηδενικού πληθωρισμού που οδηγεί σε αποπληθωρισμό σε περίπτωση αρνητικών οικονομικών κλυδωνισμών.

Προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης

4.2.18 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στο θέμα της ισότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Προκειμένου να διαμορφωθεί εμπιστοσύνη και να διασφαλιστεί αποτελεσματική εφαρμογή των πολιτικών, το κόστος και τα οφέλη των μεταρρυθμίσεων πρέπει να κατανέμονται δίκαια σε όλους (εργαζόμενους, νοικοκυριά, επιχειρήσεις). Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία που αποδίδει η ΕΕΑ στη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη όσον αφορά τον αντίκτυπο στην κοινωνία και καλεί την Επιτροπή να παρακολουθεί κατά πόσον οι πολιτικές των εθνικών κυβερνήσεων το λαμβάνουν αυτό υπόψη στα μεταρρυθμιστικά τους προγράμματα.

Προώθηση της κοινωνικής ένταξης και αντιμετώπιση της φτώχειας

4.2.19 Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έκκληση της ΕΕΑ να καταβληθούν πρόσθετες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης, την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, την εφαρμογή μιας «Στρατηγικής για την ενεργό ένταξη» με στόχο την εξασφάλιση μιας αγοράς εργασίας χωρίς αποκλεισμούς και την αντιμετώπιση της φτώχειας.

Προαγωγή της ισότητας ανδρών και γυναικών

4.2.20 Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η διάσταση της ισότητας ανδρών και γυναικών, η οποία δεν μνημονεύεται σε καμία από τις επτά εμβληματικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», πρέπει να ενταχθεί πλέον στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (π.χ. στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων), διότι έχει κρίσιμη σημασία για την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της στρατηγικής (40).

4.3 Σημασία της συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

4.3.1 Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη να βελτιωθεί η δημοκρατική λογοδοσία και διαφάνεια των διάφορων διαδικασιών του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, καθώς και ο συντονισμός των εθνικών οικονομικών πολιτικών. Στο σημερινό πλαίσιο της απολεσθείσας εμπιστοσύνης στην ικανότητα των ευρωπαϊκών οργάνων να επιτύχουν αποτελέσματα, έχει ζωτική σημασία να ενισχυθεί ο ρόλος των οργάνων που εκπροσωπούν τους πολίτες, τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να αυξηθεί η νομιμότητα και η ανάληψη ευθύνης. Ο κάθετος και ο οριζόντιος διάλογος αποκτούν καίρια σημασία (41) και πρέπει να τεθούν ταχέως σε εφαρμογή οι διατάξεις περί συμμετοχικής δημοκρατίας του άρθρου 11 της ΣΕΕ (42). Η ΕΟΚΕ βρίσκει ανεπαρκή την αναφορά που κάνει η ΕΕΑ στον ρόλο του κοινωνικού διαλόγου. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αν είναι απαραίτητες, θα πρέπει να αναλαμβάνονται σε στενή συνεργασία και συνεννόηση —και όχι απλώς σε διαβούλευση— με τους κοινωνικούς εταίρους. Ο διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, π.χ. τις ενώσεις των καταναλωτών, είναι ουσιώδης για την ορθή διαμόρφωση και εφαρμογή των πολιτικών και των μεταρρυθμίσεων. Μπορεί να αυξήσει την αξιοπιστία και την κοινωνική αποδοχή των μεταρρυθμίσεων, αφού η συναίνεση και η εμπιστοσύνη μπορούν να συμβάλουν στη δέσμευση των ενδιαφερομένων και στην επιτυχία των μεταρρυθμίσεων. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να αξιολογούν τον αντίκτυπο των πολιτικών και, αν χρειάζεται, να προβαίνουν σε έγκαιρες προειδοποιήσεις. Σε πολλούς τομείς, εκείνες που πρέπει να μεταφράσουν σε πράξη τις προτεινόμενες πολιτικές είναι ακριβώς οι κοινωνικές οργανώσεις και ιδιαίτερα οι κοινωνικοί εταίροι (43). Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενισχυθεί ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε εθνικό. Θα πρέπει να συμμετέχουν ουσιαστικά και έγκαιρα, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, στην κατάρτιση των Ετήσιων Επισκοπήσεων της Ανάπτυξης, των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών (που συναποτελούν τις «ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές ΕΕ 2020») και των ειδικών συστάσεων ανά χώρα. Στο εθνικό επίπεδο, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να συμμετέχουν πιο ουσιαστικά στην κατάρτιση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων και η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με το δίκτυο των εθνικών ΟΚΕ και παρεμφερών οργανισμών, προκειμένου να ενημερώνει τους υπεύθυνους για τη χάραξη της ευρωπαϊκής πολιτικής σχετικά με τη συμμετοχή των εν λόγω οργανισμών στο εθνικό επίπεδο. Η μεγαλύτερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων είναι λογικό να καταλήξει σε αρτιότερη υλοποίηση.

Βρυξέλλες, 13 Φεβρουαρίου 2013. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Staffan NILSSON

(1) ΕΕ C 248, 25.8.2011, σ. 8-15.

(2) ETUC/CES, BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP, Joint statement on the Europe 2020 strategy [Κοινή δήλωση για τη στρατηγική «Ευρώπη 2020»], 4 Ιουνίου 2010.

(3) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής «Δέσμη μέτρων για την απασχόληση των νέων», COM(2012)728 final (δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στην ΕΕ).

(4) EE C 143 της 22.5.2012, σ. 94-101.

(5) ΕΕ C 211 της 19.8.2008, σ. 48-53.

(6) EUCO 76/12, σ. 7-15.

(7) Έκθεση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κ. Herman Van Rompuy, 5 Δεκεμβρίου 2012.

(8) COM(2012) 777 final/2, 30.11.2012.

(9) EE C 11 της 15.1.2013, σ. 34-38.

(10) Eurostat, Statistics in focus 39/2012, «Στρατηγική Ευρώπη 2020 – προς μια πιο έξυπνη, πράσινη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία της ΕΕ;»

(11) COM(2012) 750 final.

(12) Δελτίο τύπου της Eurostat 4/2013, 8 Ιανουαρίου 2013.

(13) Πίνακας Eurostat http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=0&language=en&pcode=t2020_50.

(14) ILO 2012, Eurozone job crisis: trends and policy responses, π.χ. σ. 11.

(15) Ηνωμένα Έθνη, World economic situation and prospects 2013 – global outlook, Δεκέμβριος 2012, σ. 28.

(16) – 0,9 % το 2013, 2,1 % το 2014 και – 3,3 % το 2015.

(17) IMF 2012, World Economic outlook, Coping with High Debt and Sluggish Growth, Οκτώβριος 2012, π.χ. σ. 21 ή πίνακας 1.1 στη σ. 41.

(18) ΕΕ C 248 της 25.8.2011, σ. 8-15.

(19) IMF Fiscal Monitor, Taking stock – a progress report on fiscal adjustment, Οκτώβριος 2012.

(20) Το 3 % αντιστοιχεί στη μεταβολή του διαρθρωτικού ελλείμματος μεταξύ 2010 και 2012· το διαρθρωτικό έλλειμμα υπολογίζεται με αφαίρεση της επίπτωσης της οικονομικής συγκυρίας. Το έλλειμμα αυτό χρειάζεται διόρθωση.

(21) EE C 143 της 22.5.2012, σ. 51-68, σημείο 16.

(22) EE C 76 της 14.3.2013, σ. 24-30.

(23) ΕΕ C 191 της 29.6.2012, σ. 24-29.

(24) Στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»: μείωση των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων κατά 20 % σε σχέση με την δεκαετία του '90, αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά 20 % μέχρι το 2020 και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης κατά 20 % μέχρι το 2020.

(25) ΕΕ C 229 της 31.7.2012, σ. 32-38 και ΕΕ C 248 της 25.8.2011, σ. 75-80.

(26) ΕΕ C 44 της 15.2.2013, σ. 76-82

(27) ΕΕ C 143 της 22.5.2012, σ. 94-101.

(28) EE C 11 της 15.1.2013, σ. 65-70.

(29) ΕΕ C 143 της 22.5.2012, σ. 23-28.

(30) COM(2012) 727 final – η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ είναι υπό επεξεργασία (SOC/474- CES2419-2012_00_00_TRA_APA).

(31) Η ΕΟΚΕ επεξεργάζεται επί του παρόντος γνωμοδότηση (SOC/476- CES658-2013_00_00_TRA_APA) για την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης: επενδύοντας στις δεξιότητες για καλύτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα», COM(2012) 669 final.

(32) ΕΕ C 143 της 22.5.2012, σ. 82-87.

(33) EE C 11 της 15.1.2013, σ. 65-70.

(34) ΕΕ C 211 της 19.8.2008, σ. 48-53.

(35) ΕΕ C 256 της 27.10.2007, σ. 108-113, σημείο 1.3.

(36) ΕΕ C 211 της 19.8.2008, σ. 48-53, σημείο 1.1.1.

(37) ILO 2012, Eurozone job crisis: trends and policy responses, π.χ. σ. 11.

(38) ILO 2010, The minimum wage revisited in the enlarged EU, σ. 26

(39) COM(2012) 173 final.

(40) EE C 76 της 14.3.2013, σ. 8-14.

(41) ΕΕ C 299 της 22.5.2012, σ. 122-127.

(42) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αρχές, διαδικασίες και δράσεις για την εφαρμογή του άρθρου 11, παράγραφοι 1 και 2 της Συνθήκης της Λισαβόνας», EE C 11 της 15.1.2013, σ. 8.

(43) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής «Δράση για τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση», COM(2012) 299 τελικό, EE C 44 της 15.2.2013, σ. 153.