ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΤΗΣΙΑ - ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΣΥΝΟΧΗΣ 1999

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η παρούσα ετήσια έκθεση καλύπτει τις δραστηριότητες του Ταμείου Συνοχής κατά το ημερολογιακό έτος 1999.

Όπως και στις προηγούμενες εκθέσεις, στην παρούσα έκθεση πραγματοποιείται ανασκόπηση των εξελίξεων από το 1993, έτσι ώστε να δοθεί στον αναγνώστη πλήρης εικόνα των σημερινών δραστηριοτήτων του Ταμείου Συνοχής.

Η μορφή της έκθεσης αντανακλά τις απαιτήσεις του κανονισμού για την ίδρυση του Ταμείου Συνοχής. Έχει υποστεί ορισμένες προσαρμογές, για να ληφθούν υπόψη τα σχόλια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών.

Ελπίζεται ότι θα αποτελέσει επίσης ένα χρήσιμο έργο αναφοράς για όλους όσους ενδιαφέρονται για την προώθηση και τη διεύρυνση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Ένωσης.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΤΗΣΙΑ - ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΣΥΝΟΧΗΣ 1999

1 Γενικό πλαίσιο

1.1 Σύγκλιση και οικονομική ανάπτυξη στις δικαιούχες χώρες στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής

1.1.1 Ελλάδα

1.1.2 Ισπανία

1.1.3 Ιρλανδία

1.1.4 Πορτογαλία

1.2 Προϋποθέσεις χρηματοδότησης

1.2.1 Εισαγωγή

1.2.2 Απόφαση του Συμβουλίου για την Ελλάδα

2 Αρχές λειτουργίας και χορηγηθείσα συνδρομή

2.1 Συντονισμός με τις λοιπές κοινοτικές πολιτικές

2.1.1 Δημόσιες συμβάσεις

2.1.2 Νομοθεσία για θέματα περιβάλλοντος

2.1.3 Διαρθρωτικά Ταμεία

2.2 Ισορροπία μεταξύ υποδομής μεταφορών και περιβάλλοντος

2.2.1 Ταμείο Συνοχής και προστασία του περιβάλλοντος

2.2.2 Ενίσχυση του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (ΔΕΔ) κατά το 1999

2.3 Ο προϋπολογισμός και η χρησιμοποίησή του, πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών

2.3.1 Οι διαθέσιμοι πόροι του προϋπολογισμού

2.3.2 Η εκτέλεση του προϋπολογισμού

3 Τα έργα και οι ενέργειες που εγκρίθηκαν

3.1 Συνδρομή του Ταμείου ανά δικαιούχο κράτος μέλος

3.1.1 Ελλάδα

3.1.1.1 Περιβάλλον

3.1.1.2 Μεταφορές

3.1.2 Ισπανία (συμπεριλαμβανομένων των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών)

3.1.2.1 Περιβάλλον

3.1.2.2 Μεταφορές

3.1.3 Ιρλανδία

3.1.3.1 Περιβάλλον

3.1.3.2 Μεταφορές

3.1.4 Πορτογαλία

3.1.4.1 Περιβάλλον

3.1.4.2 Μεταφορές

3.2 Τεχνική βοήθεια και εκπόνηση μελετών

3.2.1 Γενική πολιτική του Ταμείου

3.2.2 Τεχνική βοήθεια με πρωτοβουλία της Επιτροπής

4 Παρακολούθηση, έλεγχος και παρατυπίες

4.1 Παρακολούθηση: συνεδριάσεις επιτροπών και αποστολές

4.1.1 Ελλάδα

4.1.2 Ισπανία

4.1.3 Ιρλανδία

4.1.4 Πορτογαλία

4.2 Αποστολές ελέγχου

4.2.1 Ελλάδα

4.2.2 Ισπανία

4.2.3 Ιρλανδία

4.2.4 Πορτογαλία

4.3 Παρατυπίες και αναστολή της συνδρομής

5 Εκτίμηση και αξιολόγηση

5.1 Γενικά

5.2 Εξέταση και εκ των προτέρων εκτίμηση των έργων

5.3 Συνεργασία με την ΕΤΕΠ κατά την εξέταση των έργων

5.4 Πρόγραμμα εκ των υστέρων αξιολόγησης

5.4.1 Περιβάλλον

5.4.2 Μεταφορές

6 Διοργανικός διάλογος, ενημέρωση και δημοσιότητα

6.1 Υποβολή της ετήσιας έκθεσης

6.1.1 Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

6.1.2 Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ)

6.2 Ενημέρωση των κρατών μελών

6.3 Άλλες εκδηλώσεις

6.3.1 Ενημέρωση των κοινωνικών εταίρων

6.3.2 Λοιπά

6.4 Μέτρα της Επιτροπής στον τομέα της δημοσιότητας και της πληροφόρησης

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οικονομικό περιβάλλον και προϋποθέσεις χρηματοδότησης

Κατά την περίοδο 1993-1999, το Ταμείο Συνοχής έδωσε τη δυνατότητα στις τέσσερις δικαιούχες χώρες (Ισπανία, Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία) να διατηρήσουν μια σημαντική προσπάθεια δημοσίων επενδύσεων στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών, τηρώντας παράλληλα τους στόχους μείωσης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων που προβλέπονται από τα προγράμματα σύγκλισης, τα οποία έχουν καταρτισθεί ενόψει της ίδρυσης της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.

Εκτέλεση του προϋπολογισμού

Χάρη στον προγραμματισμό της εκτέλεσης του προϋπολογισμού, ο οποίος καταρτίστηκε σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, επιτεύχθηκαν δύο στόχοι στο τέλος της περιόδου 1993-1999:

- η τήρηση των στόχων κατανομής των χρηματοδοτικών πόρων μεταξύ των χωρών (με βάση τις ψαλίδες που προβλέπει ο κανονισμός),

- η ισορροπία μεταξύ των δύο τομέων παρέμβασης (μεταφορές και περιβάλλον),

Μεταφορές

Το 1999 το Ταμείο Συνοχής ανέλαβε συνολικές υποχρεώσεις ύψους 1 523,5 εκατ. ευρώ για έργα μεταφορών. Από το 1993 οι συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων για συνδρομή σε έργα των ΔΕΔ μεταφορών από το Ταμείο Συνοχής, και τον προκάτοχό του, το χρηματοδοτικό μέσο, ανέρχονται σε 8 325,7 εκατ. ευρώ.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε εκφράσει την ευχή να ενισχυθεί η δραστηριότητα του Ταμείου Συνοχής στον τομέα των σιδηροδρόμων. Αυτό επετεύχθη το 1999, οπότε οι σιδηροδρομικές επενδύσεις αυξήθηκαν σημαντικά στην Ελλάδα και την Ισπανία και, σε μικρότερη έκταση, στην Πορτογαλία.

Περιβάλλον

Το 1999, η Επιτροπή αύξησε τις απαιτήσεις όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος στο πλαίσιο δύο οδηγιών που συνδέονται με τα έργα του Ταμείου Συνοχής: της οδηγίας 85/337 για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (οδηγία ΕΠΕ), καθώς και της οδηγίας 92/43 για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (οδηγία για τους οικοτόπους).

Μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο διατυπώθηκε κατά την εξέταση της προηγούμενης έκθεσης πεπραγμένων, το 1999 αυξήθηκαν οι επενδύσεις στον τομέα των στερεών αποβλήτων (στην Ελλάδα και προπάντων στην Πορτογαλία).

Πληροφόρηση και δημοσιότητα

Το 1999, πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής με θέμα το Ταμείο Συνοχής. Η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο στις Βρυξέλλες και η δεύτερη τον Ιούλιο στη Μαδρίτη.

Κατά την πρώτη συνάντηση, παρουσιάστηκαν στα κράτη μέλη οι δραστηριότητες του Ταμείου Συνοχής κατά το 1998. Η δεύτερη συνάντηση έδωσε την ευκαιρία για μια συζήτηση σχετικά με το μέλλον του Ταμείου Συνοχής (νέος κανονισμός).

Πραγματοποιήθηκαν επίσης σεμινάρια (ιδίως στη Λισσαβόνα) και διάφορες συνεδριάσεις.

Τον Οκτώβριο του 1999, συντάχθηκε ένας συνοπτικός οδηγός με στόχο να προσανατολίσει τα κράτη μέλη ως προς τον νέο κανονισμό για το Ταμείο Συνοχής της περιόδου 2000-2006. Ο οδηγός αυτός παρουσιάστηκε στα τέσσερα κράτη μέλη στις 30 Νοεμβρίου 1999.

Αξιολόγηση

Το πρόγραμμα εκ των υστέρων αξιολόγησης εγκαινιάστηκε στα μέσα του 1998 και έχει διάρκεια τρία έτη. Συνολικά κατά την περίοδο αυτή θα αξιολογηθούν 120 έργα, 60 σε καθένα από τους δύο τομείς παρέμβασης του Ταμείου Συνοχής. Μέχρι στιγμής, έχουν αξιολογηθεί 71 έργα, εκ των οποίων 40 στον τομέα των μεταφορών και 31 στον τομέα του περιβάλλοντος.

Χρηστή δημοσιονομική διαχείριση

Κατά το 1999, όπως και τα προηγούμενα έτη, καμία περίπτωση απάτης δεν αποκαλύφθηκε ούτε αναφέρθηκε από τα κράτη μέλη στο Γραφείο καταπολέμησης της απάτης της Επιτροπής (OLAF).

Οι κυριότερες εξελίξεις ανά χώρα

Οι σημαντικότερες εξελίξεις σε κάθε μια από τις τέσσερις δικαιούχες χώρες έχουν ως εξής:

Ελλάδα

Η Ελλάδα έλαβε κατά το 1999 από το Ταμείο Συνοχής συνδρομή ύψους 550 εκατ. EUR, από τα οποία διατέθηκαν για έργα στον τομέα του περιβάλλοντος 206 εκατ. EUR, δηλαδή το 37,5% του συνόλου, ενώ για μεταφορικές υποδομές διατέθηκαν 343,7 εκατ. EUR, δηλαδή το 62,5% του συνόλου.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Περιβάλλον

Κατά την περίοδο 1993-99 το μερίδιο των έργων στον τομέα του περιβάλλοντος ανέρχεται σε 48,8%.

Μεταφορές

Το 1999, η Επιτροπή διέθεσε για τον τομέα των μεταφορών στην Ελλάδα 343,7 εκατ. EUR, ποσό από το οποίο το 41% διατέθηκε για υποδομή σιδηροδρόμων, το 29% για υποδομή αεροδρομίων, ενώ ο τομέας των οδικών έργων αντιπροσώπευε το 27%. Για την περίοδο 1993-1999 το μερίδιο του τομέα των μεταφορών ανέρχεται σε 51,2%.

Ισπανία

Η Ισπανία έλαβε κατά το 1999 από το Ταμείο Συνοχής συνδρομή ύψους 1757,6 εκατ. EUR, από τα οποία διατέθηκαν για έργα στον τομέα του περιβάλλοντος 925,1 εκατ. EUR, δηλαδή το 52,6% του συνόλου, ενώ για μεταφορικές υποδομές διατέθηκαν 832,5 εκατ. EUR, δηλαδή το 47,4% του συνόλου.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Περιβάλλον

Κατά το 1999, οι δραστηριότητες επικεντρώθηκαν στη συνεχιζόμενη υλοποίηση έργων προτεραιότητας, τα οποία είχαν καθοριστεί κατά τα προηγούμενα έτη. Για την περίοδο 1993-99 το μερίδιο των έργων στον τομέα του περιβάλλοντος ανέρχεται σε 50,3%.

Μεταφορές

Το 1999, η Επιτροπή διέθεσε για τον τομέα των μεταφορών στην Ισπανία 832,5 εκατ. EUR, ποσό από το οποίο το 87% διατέθηκε για υποδομή σιδηροδρόμων, ενώ ο τομέας των οδικών έργων αντιπροσώπευε το 9%. Για την περίοδο 1993-1999 το μερίδιο του τομέα των μεταφορών ανέρχεται σε 49,7%.

Ιρλανδία

Η Ιρλανδία έλαβε κατά το 1999 από το Ταμείο Συνοχής συνδρομή ύψους 269,6 εκατ. EUR, από τα οποία διατέθηκαν για έργα στον τομέα του περιβάλλοντος 150,1 εκατ. EUR, δηλαδή το 55,7% του συνόλου, ενώ για μεταφορικές υποδομές διατέθηκαν 119,5 εκατ. EUR, δηλαδή το 44,3% του συνόλου.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Στην τελευταία ετήσια έκθεση ένα έργο για πόσιμο νερό εκ παραδρομής κατατάχθηκε στα έργα υγρών αποβλήτων.

Περιβάλλον

Κατά το 1999, οι δραστηριότητες επικεντρώθηκαν στη συνεχιζόμενη υλοποίηση έργων προτεραιότητας, τα οποία είχαν καθοριστεί κατά τα προηγούμενα έτη. Για την περίοδο 1993-99 το μερίδιο των έργων στον τομέα του περιβάλλοντος ανέρχεται σε 49,96%.

Μεταφορές

Το 1999, η Επιτροπή διέθεσε για τον τομέα των μεταφορών στην Ιρλανδία 119,6 εκατ. EUR, ποσό από το οποίο το 19,9% διατέθηκε για υποδομή σιδηροδρόμων, ενώ ο τομέας των οδικών έργων αντιπροσώπευε το 80,1%. Για την περίοδο 1993-1999 το μερίδιο του τομέα των μεταφορών ανέρχεται σε 50,04%.

Πορτογαλία

Η Πορτογαλία έλαβε κατά το 1999 από το Ταμείο Συνοχής συνδρομή ύψους 549,7 εκατ. EUR, από τα οποία διατέθηκαν για έργα στον τομέα του περιβάλλοντος 324,2 εκατ. EUR, δηλαδή το 59% του συνόλου, ενώ για μεταφορικές υποδομές διατέθηκαν 225,5 εκατ. EUR, δηλαδή το 41% του συνόλου.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Περιβάλλον

Κατά την περίοδο 1993-99 το μερίδιο των έργων στον τομέα του περιβάλλοντος ανέρχεται σε 51,9%.

Μεταφορές

Το 1999, η Επιτροπή διέθεσε για τον τομέα των μεταφορών στην Πορτογαλία 225,5 εκατ. EUR, ποσό από το οποίο το 20% διατέθηκε για υποδομή αεροδρομίων, το 16% για λιμένες, το 30% για υποδομή σιδηροδρόμων, ενώ ο τομέας των οδικών έργων αντιπροσώπευε το 34%. Για την περίοδο 1993-1999 το μερίδιο του τομέα των μεταφορών ανέρχεται σε 48,1%.

1 Γενικό πλαίσιο

1.1 Σύγκλιση και οικονομική ανάπτυξη στις δικαιούχες χώρες στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής

1.1.1 Ελλάδα

Η οικονομική πολιτική της Ελλάδας το 1999 καθοδηγήθηκε από τους στόχους του ενημερωμένου προγράμματος σύγκλισης, το οποίο υποβλήθηκε τον Σεπτέμβριο 1998 σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης [1].

[1] ΕΕ C 372 της 2.12.1998.

Το Συμβούλιο θεώρησε από το 1994 ότι η Ελλάδα είναι χώρα με υπερβολικό έλλειμμα, σύμφωνα με το άρθρο 104Γ παράγραφος 6 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έκτοτε, σύμφωνα με το άρθρο 104Γ παράγραφος 7, το Συμβούλιο διετύπωνε κάθε έτος συστάσεις προς την Ελλάδα για να διορθώσει την κατάσταση αυτή. Το 1998, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε στο 2,5% του ΑΕΠ, οριακά υψηλότερο από το προβλεπόμενο στο πρόγραμμα σύγκλισης. Το ποσοστό του χρέους της γενικής κυβέρνησης έφθασε στο ανώτατο σημείο του το 1996, ήτοι 112,3% του ΑΕΠ, αλλά μειώθηκε στη συνέχεια κατά 6,0 ποσοστιαίες μονάδες σε 106,3% του ΑΕΠ το 1998 [2]. Στις 17 Δεκεμβρίου 1999 το Συμβούλιο κατάργησε την απόφασή του σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα [3].

[2] Από τη μετάβαση στο σύστημα ολοκληρωμένων λογαριασμών ΕΣΟΛ95, από τον Μάρτιο 2000, προκύπτει έλλειμμα 3,1% του ΑΕΠ το 1998 και λόγος χρέους/ΑΕΠ 105,4, μειωμένος σε σχέση με το 111,3 του 1996.

[3] ΕΕ L 12 της 18.1.2000, σελίδα 24.

Το 1999, η δημοσιονομική κατάσταση της Ελλάδας εξελίχθηκε καλύτερα απ'ό,τι προβλεπόταν στο πρόγραμμα σύγκλισης. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε σε 1,6% του ΑΕΠ έναντι 2,1% που είχε οριστεί στο πρόγραμμα. Ο λόγος χρέους/ΑΕΠ επίσης μειώθηκε περαιτέρω σε 104,4%.

Τον Δεκέμβριο 1999, η Ελλάδα υπέβαλε την πρώτη ενημέρωση του προγράμματος σύγκλισης που καλύπτει την περίοδο 1999/2002. Το πρόγραμμα αυτό εξετάστηκε από το Συμβούλιο στις 31 Ιανουαρίου 2000 [4].

[4] Γνώμη του Συμβουλίου - ΕΕ C 60 της 2.3.2000, σελίδα 4.

Το ενημερωμένο πρόγραμμα του 1999 συνεχίζει τη στρατηγική που είχε οριστεί στο προηγούμενο πρόγραμμα, ώστε να επιτευχθεί η ολοκλήρωση της ονομαστικής σύγκλισης στις αρχές του 2000.

1.1.2 Ισπανία

Το 1999 η οικονομική πολιτική της Ισπανίας καθοδηγήθηκε από τους στόχους του προγράμματος σταθερότητας του 1998. Το πρόγραμμα επιβεβαίωσε την οικονομική στρατηγική που ακολουθείτο τα τελευταία έτη μέσα στο νέο πλαίσιο της συμμετοχής της Ισπανίας στην ΟΝΕ: προώθηση μιας υγιούς οικονομικής μεγέθυνσης μέσω της δημοσιονομικής εξυγίανσης και δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις. Οι πρωταρχικοί στόχοι της πολιτικής αυτής είναι η πραγματική σύγκλιση με τους ευρωπαίους εταίρους όσον αφορά το κατά κεφαλή εισόδημα και τη μείωση της ανεργίας. Το Συμβούλιο θεώρησε ότι το πρόγραμμα συμβαδίζει με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης [5]. Στις 25 Ιανουαρίου 2000, η ισπανική κυβέρνηση υπέβαλε το ενημερωμένο πρόγραμμα σταθερότητας, το οποίο στηρίζεται στη στρατηγική του προηγούμενου προγράμματος, καλύπτει την περίοδο 1999/2003 και εξετάστηκε από το Συμβούλιο στις 28 Φεβρουαρίου 2000.

[5] ΕΕ C 124 της 5.5.1999.

Κατά το 1999 επετεύχθη περαιτέρω πρόοδος ως προς τη δημοσιονομική εξυγίανση. Σύμφωνα με τις τελευταίες επίσημες εκτιμήσεις, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε από 2,6% το 1998 σε 1,1% του ΑΕΠ το 1999, ήταν δηλαδή χαμηλότερο από το 1,3% που προβλεπόταν στο ενημερωμένο πρόγραμμα σταθερότητας. Αυτή η μείωση του ελλείμματος βασίστηκε περισσότερο στη συγκράτηση των δαπανών, ιδίως των τρεχουσών δαπανών, παρά στην αύξηση των εσόδων. Για το 2000, ο δημοσιονομικός στόχος του 0,8% του ΑΕΠ μειώθηκε επίσημα προσφάτως σε 0,4%, με στόχο να επιτευχθεί ισοσκέλιση του προϋπολογισμού το 2001. Σύμφωνα με το ενημερωμένο πρόγραμμα σταθερότητας, οι λογαριασμοί της γενικής κυβέρνησης θα καταγράψουν πλεονάσματα σε ποσοστό 0,1% και 0,2% του ΑΕΠ κατά τα έτη 2002 και 2003 αντιστοίχως. Όσον αφορά τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ, στο ενημερωμένο πρόγραμμα του 1999 αναμένεται πλέον ότι έχει μειωθεί κατά 1,3 ποσοστιαία μονάδα σε 63,5% το 1999 σε σύγκριση με πρόβλεψη για 66,4% στο αρχικό πρόγραμμα. Στόχος είναι το ποσοστό αυτό να μειωθεί κάτω του 60% το 2002 και να φθάσει το 55,8% το 2003.

1.1.3 Ιρλανδία

Η υλοποίηση του προγράμματος σταθερότητας της Ιρλανδίας κατά το 1999 υπερέβη τις προσδοκίες των αρχών. Το πρόγραμμα κρίθηκε από το Συμβούλιο ότι συμβιβάζεται με το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης [6]. Η οικονομική μεγέθυνση εκτιμήθηκε από τις αρχές ότι ανήλθε σε 8,4% (περίπου 1Ύ% ανώτερη από την αρχική πρόβλεψη των αρχών). Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης, πριν από τις αναπροσαρμογές λόγω ειδικών παραγόντων, παρουσίασε εκτιμώμενο πλεόνασμα 3,2% του ΑΕΠ (διπλάσιο από το αρχικά προβλεπόμενο στο πρώτο πρόγραμμα σταθερότητας). Το πλεόνασμα αυξήθηκε λόγω της υψηλότερης από την προσδοκώμενη μεγέθυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Ο λόγος χρέους της κυβέρνησης προς ΑΕΠ μειώθηκε σε 52% το 1999.

[6] ΕΕ C 42 της 17.2.1999.

Η Ιρλανδία υπέβαλε το ενημερωμένο πρόγραμμα σταθερότητας - 2000-2002 - τον Δεκέμβριο 1999, πρόγραμμα το οποίο εξετάστηκε από το Συμβούλιο στις 31 Ιανουαρίου 2000. Ενσωματώνει τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν με τον προϋπολογισμό, που κατατέθηκε επίσης τον Δεκέμβριο 1999. Το πρόγραμμα επιβεβαιώνει ότι η Ιρλανδία θα εξακολουθήσει να πληροί τους στόχους του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Θα υπάρχουν πλεονάσματα στο ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης για όλα τα έτη έως το 2002. Προβλέπεται περαιτέρω μεγάλη μείωση του λόγου ακαθάριστου χρέους προς ΑΕΠ, σε 36% περίπου το 2002.

1.1.4 Πορτογαλία

Οι δημοσιονομικές εξελίξεις το 1999 εντάσσονταν στο πλαίσιο του πορτογαλικού προγράμματος σταθερότητας. Το πρόγραμμα αυτό κρίθηκε από το Συμβούλιο ότι συμβαδίζει σε γενικές γραμμές με τις απαιτήσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης [7]. Οι προσωρινές εκτιμήσεις εμφανίζουν ότι το κυβερνητικό έλλειμμα έφθασε το 2,0% του ΑΕΠ το 1999, ποσοστό που συμβαδίζει με τον στόχο του προγράμματος σταθερότητας. Τα αυξημένα φορολογικά έσοδα, χάρη και στις συνεχιζόμενες προσπάθειες να καταστεί αποτελεσματικότερη η φορολογική διοίκηση, συνετέλεσαν στην επίτευξη του στόχου αυτού, ενώ και οι τρέχουσες πρωτογενείς δαπάνες παρουσίασαν ταχεία αύξηση.

[7] ΕΕ C 68 της 11.3.1999.

Η Πορτογαλία υπέβαλε το ενημερωμένο πρόγραμμα σταθερότητας, που καλύπτει την περίοδο 2000-2004, στις 17 Φεβρουαρίου 2000. Το πρόγραμμα προβλέπει τη σταδιακή μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης από 1,5% του ΑΕΠ το 2000 έως την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού το 2004. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται ότι θα μειωθεί από 57,1% το 2000 σε 48,4% το 2004. Η μείωση αυτή οφείλεται στα αυξανόμενα πρωτογενή πλεονάσματα σε συνδυασμό με σημαντικά έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις.

1.2 Προϋποθέσεις χρηματοδότησης

1.2.1 Εισαγωγή

Σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94 του Συμβουλίου, η συνδρομή του Ταμείου Συνοχής χορηγείται υπό την προϋπόθεση της υγιούς δημοσιονομικής διαχείρισης. Η συνδρομή για νέα έργα σε ένα κράτος μέλος δύναται να ανασταλεί, εάν το Συμβούλιο κρίνει ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στο εν λόγω κράτος μέλος και εφόσον η εν λόγω απόφαση δεν ακυρωθεί σύμφωνα με το άρθρο 104 της συνθήκης.

Κάθε άνοιξη, τα δημόσια ελλείμματα για το προηγούμενο έτος αξιολογούνται με βάση τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής, που βασίζονται σε δημοσιονομικά στοιχεία που υποβάλλονται για το παρελθόν έτος από τα κράτη μέλη πριν από την 1η Μαρτίου. Κάθε φθινόπωρο, τα δημόσια ελλείμματα για το τρέχον έτος αξιολογούνται με βάση τις φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής, μετά από επαλήθευση της αξιοπιστίας τους.

1.2.2 Απόφαση του Συμβουλίου για την Ελλάδα

Στις 17 Δεκεμβρίου 1999 το Συμβούλιο κατήργησε την απόφασή του της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού δημοσίου ελλείμματος στην Ελλάδα [8]. Η πολιτική συμφωνία για την απόφαση αυτή επιτεύχθηκε στο Συμβούλιο ECOFIN της 29ης Νοεμβρίου 1999, με βάση σύσταση της Επιτροπής, η οποία είχε εγκριθεί από το Σώμα των Επιτρόπων στις 10 Νοεμβρίου.

[8] ΕΕ L 12 της 18.1.2000.

Κατόπιν των εξελίξεων αυτών, το άρθρο 6 του κανονισμού για το Ταμείο Συνοχής έπαυσε να έχει εφαρμογή στην Ελλάδα. Για τον λόγο αυτό η Επιτροπή δεν προχώρησε το φθινόπωρο του 1999 σε αξιολόγηση της τήρησης των προϋποθέσεων χρηματοδότησης από την Ελλάδα.

2 Αρχές λειτουργίας και χορηγηθείσα συνδρομή

2.1 Συντονισμός με τις λοιπές κοινοτικές πολιτικές

2.1.1 Δημόσιες συμβάσεις

Από την έναρξη της λειτουργίας του Ταμείου Συνοχής, η Επιτροπή φρόντισε ιδιαίτερα προσεκτικά, ώστε η κοινοτική νομοθεσία η σχετική με τις δημόσιες συμβάσεις να μεταφέρεται ορθά στο εθνικό δίκαιο και οι κοινοτικοί κανόνες και απαιτήσεις να εφαρμόζονται πιστά στο πλαίσιο της χορήγησης κοινοτικής χρηματοδοτικής συνδρομής. Τούτο αποτελεί ένα στοιχείο που είναι ιδιαίτερα σημαντικό, εάν ληφθεί υπόψη το υψηλό επίπεδο χρηματοδοτικής συμμετοχής του Ταμείου Συνοχής στα έργα που τυγχάνουν ενίσχυσης του Ταμείου, και ως εκ τούτου είναι αναγκαίο να επαληθεύει η Επιτροπή, με ιδιαίτερη αυστηρότητα, την τήρηση των κανόνων που αφορούν τη διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις.

Με την ευκαιρία των διαφόρων αποστολών ελέγχου που πραγματοποιεί, η Επιτροπή προβαίνει επίσης σε τακτικές επαληθεύσεις που αφορούν την τήρηση των σχετικών κοινοτικών οδηγιών στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων και την νομιμότητα των διαδικασιών επιλογής των προσφορών. Η παρακολούθηση που ασκεί η Επιτροπή στα έργα που εγκρίνονται από το Ταμείο επέτρεψε στις εθνικές διοικήσεις να κατανοήσουν καλύτερα και να εφαρμόσουν ορθότερα τις κοινοτικές διαδικασίες για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων και για τους διαγωνισμούς. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι εθνικές αρχές και οι επιτροπές παρακολούθησης συνεργάζονται όλο και περισσότερο και παρέχουν πλήρεις απαντήσεις στα ερωτήματά της, στο πλαίσιο της εξέτασης των αιτήσεων χρηματοδότησης έργων και κατά την παρακολούθηση της εκτέλεσης των έργων.

2.1.2 Νομοθεσία για θέματα περιβάλλοντος

Το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94 του Συμβουλίου για την ίδρυση του Ταμείου Συνοχής ορίζει ότι τα έργα πρέπει να είναι σύμφωνα με τις κοινοτικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος.

Οι στόχοι της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον ορίζονται στο άρθρο 174 της Συνθήκης.

Πρόκειται για:

* τη διατήρηση και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος,

* την προστασία της υγείας του ανθρώπου,

* την ορθολογική χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων.

Το κοινοτικό πρόγραμμα πολιτικής και δράσης στον τομέα του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης (πέμπτο πρόγραμμα δράσης), που εγκρίθηκε με ψήφισμα του Συμβουλίου το 1993, προέβλεπε ότι το Ταμείο Συνοχής θα συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων της συνθήκης, και ειδικότερα στην επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων, όπως είναι η μείωση της ρύπανσης των υδάτων και η ενδεδειγμένη διαχείριση των αποβλήτων. Εκτός από τα βασικά αυτά προβλήματα, το πρόγραμμα επικεντρωνόταν στην αναγκαιότητα να ενσωματωθεί η περιβαλλοντική διάσταση στις άλλες κοινοτικές πολιτικές, ώστε να τροποποιηθούν και να ελεγχθούν οι ανεπιθύμητες παρενέργειες της δραστηριότητας ορισμένων οικονομικών κλάδων. Το τελευταίο αυτό στοιχείο ενδιαφέρει το Ταμείο Συνοχής, διότι οι υποδομές των μεταφορών αποτελούν το δεύτερο είδος επενδυτικών προτεραιοτήτων, στο οποίο συγκεντρώνει τη δραστηριότητά του.

Επιπλέον, για να ενισχυθούν οι εσωτερικές διαδικασίες που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή το 1993, η Επιτροπή συμφώνησε το 1997 σχετικά με ένα φάσμα μέτρων που έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν την καλύτερη ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών ζητημάτων στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων και στη διοίκηση. Για το λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη χορήγηση μεγαλύτερων πιστώσεων για το περιβάλλον (φιλοπεριβαλλοντικός προϋπολογισμός - greening of the budjet).

2.1.3 Διαρθρωτικά Ταμεία

Κατά κανόνα ζητείται η γνώμη των Διαρθρωτικών Ταμείων, ιδίως του ΕΤΠΑ και ενίοτε του ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Προσανατολισμού, σχετικά με τις αιτήσεις και τις αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένων των τροποποιητικών αποφάσεων, όταν οι τροποποιήσεις που επιβάλλονται είναι ουσιώδεις. Οι υπηρεσίες προσφέρουν γνώμες και συμβουλές για ειδικά θέματα της αρμοδιότητάς τους.

Ο συντονισμός πρέπει απαραίτητα να διασφαλίζεται με βάση σαφείς και μόνιμες ρυθμίσεις, δεδομένου ότι το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1164/94 για την ίδρυση του Ταμείου Συνοχής προβλέπει ότι καμία θέση δαπάνης δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί ταυτόχρονα από το Ταμείο Συνοχής και από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Εξάλλου, η συνδρομή του Ταμείου Συνοχής και οποιοδήποτε άλλο είδος κοινοτικής ενίσχυσης, που χρηματοδοτείται για παράδειγμα από τον προϋπολογισμό των ΔΕΔ Μεταφορών, δεν μπορεί να υπερβαίνει, για το ίδιο έργο, το 90% των συνολικών δαπανών.

Σύμφωνα με τις αποφάσεις της συνόδου κορυφής του Εδιμβούργου, το σύνολο των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων στο πλαίσιο του στόχου αριθ. 1 των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, πρέπει να καθιστούν δυνατό τον πραγματικό διπλασιασμό της κοινοτικής χρηματοδοτικής συνδρομής που προορίζεται για τις περιφέρειες του στόχου αριθ. 1 στις τέσσερις δικαιούχες χώρες του Ταμείου Συνοχής. Όσον αφορά την Ισπανία, χώρα της οποίας μόνο ένα τμήμα είναι επιλέξιμο για ενίσχυση στο πλαίσιο του στόχου αριθ. 1, έχει διατεθεί στο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης του στόχου αριθ. 1 για την περίοδο 1994-1999 ποσό ύψους 7 950 εκατ. EUR από τις πιστώσεις υποχρεώσεων του Ταμείου Συνοχής. Το Ταμείο Συνοχής συμβάλλει με τον τρόπο αυτό στην προσπάθεια που αποσκοπεί στο διπλασιασμό, σε πραγματικούς όρους, της κοινοτικής ενίσχυσης που προορίζεται για τις μειονεκτικές περιφέρειες της Ισπανίας. Δεδομένου ότι το Ταμείο Συνοχής αποσκοπεί στην ενίσχυση κρατών και όχι περιφερειών, δεν χορηγεί συνδρομή με βάση οποιαδήποτε περιφερειακή κατανομή. Ο διπλασιασμός σε πραγματικούς όρους της προσπάθειας αλληλεγγύης της Ένωσης υπέρ των πτωχότερων περιφερειών της Ισπανίας, είναι ένας στόχος του οποίου η υλοποίηση υπάγεται στην πλήρη αρμοδιότητα της κεντρικής κυβέρνησης και των αυτόνομων κοινοτήτων. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η εθνική κυβέρνηση, αρμόδια για την υποβολή στο Ταμείο Συνοχής των αιτήσεων με τις οποίες ζητείται η χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης για τα έργα που θα υλοποιηθούν στις συγκεκριμένες περιφέρειες, είναι υπεύθυνη για τη διοχέτευση των πιστώσεων στις περιφέρειες. Η δε επιτροπή παρακολούθησης του στόχου 1 είναι αρμόδια να κρίνει, εάν έχει επιτευχθεί ο στόχος.

Χάρη στις διαδικασίες συντονισμού, δεν διαπιστώθηκε καμία περίπτωση διπλής χρηματοδότησης, με την ευκαιρία των διαφόρων επισκέψεων ελέγχου. Όπως έχει επισημανθεί σε προηγούμενες εκθέσεις, το Ταμείο δέχεται ωστόσο να παράσχει συνδρομή σε σαφώς προσδιορισμένα διαφορετικά στάδια των έργων στα οποία το ΕΤΠΑ ενδέχεται να παρέμβει για άλλα στάδια, και τούτο ιδίως όταν πρόκειται για πολύ μεγάλα έργα υποδομής στον τομέα των μεταφορών.

2.2 Ισορροπία μεταξύ υποδομής μεταφορών και περιβάλλοντος

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1164/94 του Συμβουλίου για την ίδρυση του Ταμείου Συνοχής απαιτεί την επίτευξη ενδεδειγμένης ισορροπίας μεταξύ της συνδρομής που χορηγείται για έργα υποδομής μεταφορών και της συνδρομής για έργα στον τομέα του περιβάλλοντος.

Σε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών το 1995 [9], η Επιτροπή διευκρίνισε τη θέση της ως προς την ισορροπία αυτή και δεσμεύτηκε να επιδιώξει, στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με τα δικαιούχα κράτη, κατανομή 50/50 μεταξύ μεταφορών και περιβάλλοντος, για το σύνολο της περιόδου 1993/1999.

[9] COM(95) 509 τελικό.

Η κατανομή των πιστώσεων μεταξύ τομέων παρουσίαζε στην αρχή της περιόδου σημαντικές αποκλίσεις, αλλά, για το σύνολο της περιόδου 1993-1999, η ισορροπία μεταξύ των δύο τομέων έχει αποκατασταθεί.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) Δεν περιλαμβάνει την τεχνική βοήθεια

2.2.1 Ταμείο Συνοχής και προστασία του περιβάλλοντος

Το 1999, η Επιτροπή αύξησε τις απαιτήσεις σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος, στο πλαίσιο δύο οδηγιών που συνδέονται με τα έργα του Ταμείου Συνοχής.

Πρόκειται για:

- την οδηγία 85/337 για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (οδηγία ΕΠΕ),

- και για την οδηγία 92/43 για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (οδηγία Οικοτόπων).

Οδηγία ΕΠΕ

Η τροποποιητική οδηγία 97/11, η οποία άρχισε να ισχύει το Μάρτιο 1999, εισήγαγε αντικειμενικά κατώτατα όρια και κριτήρια για τον προσδιορισμό των έργων που πρέπει να υποβάλλονται σε εκτίμηση σε συνάρτηση με το μέγεθος των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον. Ο κατάλογος των έργων, για τα οποία η ΕΠΕ είναι υποχρεωτική σε όλες τις περιπτώσεις, διευρύνθηκε. Επιπλέον, ενισχύθηκε η συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Οδηγία για τους Οικοτόπους

Η οδηγία αυτή όρισε την 10η Ιουνίου 1998 ως καταληκτική ημερομηνία για τη σύνταξη των καταλόγων των περιοχών που προστατεύονται στο πλαίσιο του Natura 2000. Ενίσχυσε επίσης τους ελέγχους που αποσκοπούν να εξασφαλίσουν ότι, για τους χώρους που ενδέχεται να επηρεαστούν από ένα έργο χρηματοδοτούμενο από την Κοινότητα, λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα από την άποψη του περιβάλλοντος εκ μέρους των ενδιαφερομένων κρατών μελών.

2.2.2 Ενίσχυση του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (ΔΕΔ) κατά το 1999

Στον τομέα των μεταφορών, το Ταμείο Συνοχής χρηματοδοτεί μόνο έργα υποδομής κοινού ενδιαφέροντος, τα οποία καθορίζονται με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές που έχουν θεσπιστεί με την απόφαση 1692/96/ΕΚ της 23ης Ιουλίου 1996 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές αποτελούν τη βάση για την επιλογή των έργων που πρόκειται να ενισχυθούν από το Ταμείο Συνοχής.

Χάρη στους ειδικούς στόχους του και τους σημαντικούς πόρους που έχει στη διάθεσή του, το Ταμείο Συνοχής διαδραματίζει βασικό ρόλο στην ανάπτυξη των ΔΕΔ στα τέσσερα δικαιούχα κράτη μέλη του Ταμείου Συνοχής. Για την περίοδο 1993/1999, συνολικά 8,3 δισεκατ. ευρώ, που αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ του προϋπολογισμού του Ταμείου, διατέθηκαν σε έργα μεταφορών (βλ. πίνακα παρακάτω). Για την περίοδο 2000-2006 το Ταμείο Συνοχής προβλέπει ότι θα διατεθεί το ίδιο ποσοστό του προϋπολογισμού του σε έργα μεταφορών.

Το Ταμείο Συνοχής έχει συνεργαστεί στενά με τα τέσσερα δικαιούχα κράτη μέλη για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων δράσης και συντονίζει τη συνδρομή που παρέχει με την αντίστοιχη της ΕΤΕΠ, του ΕΤΠΑ και του προϋπολογισμού των ΔΕΔ, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι πόροι κατανέμονται με τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο. Το 1999, το Ταμείο Συνοχής και η ΓΔ Μεταφορών εξακολούθησαν να διατηρούν στενή επαφή, για να εξασφαλισθεί μια συνεπής προσέγγιση στην υλοποίηση των έργων ΔΕΔ. Πραγματοποιήθηκαν τακτικές συνεδριάσεις μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών και διαβουλεύσεις για έργα ΔΕΔ που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής. Η συνεργασία αυτή θα ενισχυθεί κατά την περίοδο 2000-2006, ώστε να μεγιστοποιηθεί η επίπτωση των πόρων του Ταμείου Συνοχής κατά την υλοποίηση των ΔΕΔ στις δικαιούχες χώρες.

Στο πλαίσιο των προγραμματισμένων μεταφορικών δικτύων, προτεραιότητα έχει δοθεί εν γένει σε βασικές οδικές, σιδηροδρομικές και θαλάσσιες διαδρομές, οι οποίες συνιστούν ή αναβαθμίζουν τις κύριες συνδέσεις μεταξύ των κρατών μελών συνοχής και της υπόλοιπης ΕΕ. Άλλα ενισχυόμενα έργα αποσκοπούν στη βελτίωση των συγκοινωνιών και του εμπορίου μεταξύ των απομακρυσμένων περιφερειών και των βασικών κέντρων οικονομικής δραστηριότητας στο εσωτερικό των συγκεκριμένων χωρών, καθώς και στη βελτίωση της συνέχειας των δικτύων πλησίον των αστικών κέντρων. Οι πολυάριθμες παρακάμψεις πόλεων ή οι περιφερειακές οδοί που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Συνοχής χρησίμευσαν τόσο στη βελτίωση των συνδέσεων των δικτύων όσο και στο μετριασμό των δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων της κυκλοφορίας στα κέντρα των πόλεων.

Όσον αφορά τα έργα υψηλής προτεραιότητας που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν (Δεκέμβριος 1994), το Ταμείο Συνοχής έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην υλοποίηση των έργων υψηλής προτεραιότητας που βρίσκονται εν όλω ή εν μέρει στο έδαφος των κρατών μελών συνοχής: τραίνο υψηλής ταχύτητας, νότιος κλάδος. ελληνικοί αυτοκινητόδρομοι (ΠΑΘΕ και Εγνατία Οδός). πολυτροπική σύνδεση Πορτογαλίας/Ισπανίας. σιδηροδρομική σύνδεση Κορκ-Δουβλίνου-Μπέλφαστ. και οδική σύνδεση Ιρλανδίας-ΗΒ-Μπενελούξ.

Το 1999 το Ταμείο Συνοχής ανέλαβε υποχρεώσεις συνολικού ύψους 1523,5 εκατ. EUR για έργα μεταφορών [10]. Από το 1993 οι συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων για παροχή συνδρομής σε έργα ΔΕΔ μεταφορών από το Ταμείο Συνοχής και τον προκάτοχό του, το χρηματοδοτικό μέσο, ανήλθαν σε 8.325,7 εκατ. EUR .

[10] Περιλαμβάνονται αναλήψεις υποχρεώσεων για νέα έργα ή νέα στάδια υφισταμένων έργων, καθώς και συμπληρωματικές αναλήψεις υποχρεώσεων για έργα που είχαν εγκριθεί τα προηγούμενα έτη (νέες ετήσιες δόσεις ή τροποποιήσεις παλαιότερων αποφάσεων).

Αναλήψεις υποχρεώσεων για έργα ΔΕΔ ανά κλάδο μεταφορών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

*Συμπεριλαμβάνονται τα VTS (συστήματα κυκλοφορίας σκαφών για παρακολούθηση της ναυτιλίας)

2.3 Ο προϋπολογισμός και η χρησιμοποίησή του, πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών

2.3.1 Οι διαθέσιμοι πόροι του προϋπολογισμού

Τον Δεκέμβριο του 1992, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου προέβλεψε τη διάθεση στο Ταμείο Συνοχής για την περίοδο 1993-1999 ποσού ύψους 15 150 εκατ. EUR (σε σταθερές τιμές 1992), για τα κράτη μέλη της Ένωσης, των οποίων το κατά κεφαλή ΑΕΠ (Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν) είναι κατώτερο από το 90% του κοινοτικού μέσου όρου. Οι ετήσιες πιστώσεις του προϋπολογισμού αναπροσαρμόζονται λαμβάνοντας υπόψη τη μέση ετήσια αύξηση του επιπέδου των τιμών στην Ένωση.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Στον ανωτέρω πίνακα εμφαίνεται η ετήσια κατανομή των κονδυλίων σε τιμές 1992 και σε τιμαριθμικά αναπροσαρμοσμένες τιμές.

Στο τέλος του 1999, η Επιτροπή είχε αναλάβει υποχρεώσεις για το σύνολο των κονδυλίων του Ταμείου Συνοχής για την περίοδο 1993-1999. Οι πιστώσεις πληρωμών είχαν εκτελεσθεί σε ποσοστό 91,6%. Η καθυστερημένη υποβολή των αιτήσεων πληρωμής, καθώς και ο φόρτος εργασίας των αρμοδίων υπηρεσιών της Επιτροπής δεν επέτρεψαν την πλήρη απορρόφηση των πιστώσεων πληρωμών.

Στο παράρτημα Ι του κανονισμού για το Ταμείο Συνοχής καθορίζεται η ενδεικτική κατανομή μεταξύ των επιλέξιμων κρατών μελών για την περίοδο 1993-1999.

% των συνολικών πιστώσεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Κατά την λειτουργία του Ταμείου Συνοχής, η Επιτροπή ακολούθησε πιστά τις κατευθυντήριες γραμμές που είχαν οριστεί από το Συμβούλιο και επιδίωξε να επιτύχει τα μέσα ποσοστά της ενδεικτικής κατανομής για τις δικαιούχες χώρες. Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζονται λεπτομερώς οι αναλήψεις υποχρεώσεων που εκτελέσθηκαν από την Επιτροπή έως το 1999, με αποδέκτες τις τέσσερις χώρες του Ταμείου Συνοχής.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.3.2 Η εκτέλεση του προϋπολογισμού

Τα κονδύλια της χρήσης 1999 ανέρχονταν σε 3.117,7 εκατ. EUR σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων. 11,379 εκατ. EUR προστέθηκαν στα κονδύλια αυτά, κατόπιν ανασύστασης πιστώσεων κατ'εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 7 παράγραφος 6 του δημοσιονομικού κανονισμού.

Τα κονδύλια για πιστώσεις πληρωμών, τα οποία ανέρχονταν αρχικά σε 2.876,675 εκατ. EUR, μειώθηκαν σε 1.876,675 εκατ. EUR στο πλαίσιο της διαδικασίας "Notenboom", κατόπιν μεταφοράς 1.000 εκατ. EUR προς τη θέση B2-1200 "Στόχος 1 (ΕΤΠΑ-ΚΠΣ)".

σε χιλιάδες ευρώ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(1) Συμπεριλαμβάνονται ΔΣΠ, μεταφορές πιστώσεων, μεταφορές στο επόμενο, και ανασυστάσεις πιστώσεων.

Σε σχέση με το 1998, τα κονδύλια για πιστώσεις υποχρεώσεων αυξήθηκαν κατά 9% το 1999, ενώ τα κονδύλια για πιστώσεις πληρωμών μειώθηκαν κατά 30%. Επειδή το 1999 ήταν το τελευταίο έτος της περιόδου προγραμματισμού 1993-1999, οι ανάγκες σε πιστώσεις πληρωμών δεν ήσαν ανάλογες με τα ποσά των αναλήψεων υποχρεώσεων, διότι για σημαντικό μέρος των αναλήψεων υποχρεώσεων δεν ακολούθησαν πληρωμές προκαταβολών (αναλήψεις υποχρεώσεων για μεταγενέστερες ετήσιες δόσεις, παρακράτηση του τελικού υπολοίπου).

Αναλήψεις υποχρεώσεων το 1999

Οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων που είχαν εγγραφεί στον προϋπολογισμό του οικονομικού έτους 1999 απορροφήθηκαν πλήρως, με τήρηση της ενδεδειγμένης κατανομής, τόσο κατά χώρα όσο και κατά τομέα παρέμβασης.

Έτσι, όπως εμφαίνεται στον κατωτέρω πίνακα, η ποσόστωση που είχε καθοριστεί για την Ισπανία υπερέβη ελαφρά το μέσο της ψαλίδας που προβλεπόταν για την Ισπανία (55%), ώστε να διορθωθούν οι ανισορροπίες που οφείλονταν στα προηγούμενα οικονομικά έτη. Πράγματι, για το τελευταίο έτος του Ταμείου, ήταν πρωταρχικής σημασίας να γίνει αυστηρή κατανομή μεταξύ των δικαιούχων κρατών του συνόλου των πιστώσεων που χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά καθόλη τη διάρκεια της περιόδου 1993-1999, με παράλληλη τήρηση του μέσου της ψαλίδας που προβλεπόταν από τον κανονισμό του Ταμείου (Ισπανία 55%, Πορτογαλία και Ελλάδα 18%, Ιρλανδία 9%).

Διαπιστώνεται επίσης υπέρβαση προς όφελος του τομέα του περιβάλλοντος (51,3%), για να επιτευχθεί η κατανομή 50/50 κατά την περίοδο 1993-1999).

σε εκατ. EUR

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οι αναλήψεις υποχρεώσεων πραγματοποιήθηκαν εν μέρει για να εξασφαλισθεί η χρηματοδότηση των έργων που εγκρίθηκαν το 1999. Εντούτοις, το μεγαλύτερο μέρος των ποσών προκύπτει από την ανάληψη υποχρεώσεων για τη δόση του 1999 της συνδρομής που χορηγείται σε έργα που εγκρίθηκαν τα προηγούμενα έτη. Η εν λόγω δόση του 1999, για ορισμένα μεγάλα έργα που είχαν εγκριθεί προηγουμένως έφθασε σε σημαντικό ύψος, καθόσον έπρεπε να καλύψει τις δαπάνες των έργων που προβλέπονταν για το έτος 1999 και για τα επόμενα έτη. Εξάλλου, η Επιτροπή χρειάστηκε να αναλάβει υποχρεώσεις από τον προϋπολογισμό 1999 για το σύνολο της συνδρομής που χορηγείται στα έργα που εγκρίθηκαν κατά το εν λόγω έτος. Η έγκριση του κανονισμού του Ταμείου Συνοχής τον Ιούλιο του 1999 δεν επέτρεψε να ληφθούν υπόψη, κατά την έκδοση των αποφάσεων και την υλοποίηση των υποχρεώσεων οι πόροι που θα είναι διαθέσιμοι μετά το 1999.

Πληρωμές το 1999

Η απορρόφηση των πιστώσεων πληρωμών χαρακτηρίζεται από:

- τη μεταφορά 1000 εκατ. EUR στο πλαίσιο της διαδικασίας Notenboom,

- την υποαπορρόφηση των κονδυλίων.

Η μεταφορά δικαιολογείται για τους ακόλουθους λόγους (που δεν ήσαν γνωστοί τη στιγμή κατάρτισης των δημοσιονομικών προτάσεων):

- οι περισσότερες αναλήψεις υποχρεώσεων αφορούν δαπάνες περισσότερων ετών. Οι πληρωμές, αντίθετα, αφορούν τις δαπάνες που εκτελέστηκαν το 1999 και άρα μειωμένο τμήμα των υποχρεώσεων που είχαν αναληφθεί,

- για πολλά έργα που βρίσκονται στη φάση της περάτωσης, η μόνη πληρωμή που απομένει είναι η πληρωμή του υπολοίπου. Σύμφωνα με τους κανόνες εκτέλεσης του προϋπολογισμού, το υπόλοιπο αυτό δεν μπορεί να καταβληθεί πριν από τη φυσική και χρηματοδοτική περάτωση του έργου, αλλά και τη σύνταξη της τελικής έκθεσης,

- εγκρίθηκαν ορισμένα έργα που χρηματοδοτούνται με ιδιαίτερα σχήματα χρηματοδότησης, τα οποία μετατοπίζουν την εκτέλεση της δημόσιας δαπάνης προς το τέλος του έργου, γεγονός που οδήγησε στην πληρωμή πολύ χαμηλών προκαταβολών.

Η μη απορρόφηση του συνόλου των κονδυλίων για πιστώσεις πληρωμών οφείλεται στο γεγονός ότι σημαντικός αριθμός αιτήσεων έφθασε στην Επιτροπή κατά τον Δεκέμβριο 1999. Λόγω του φόρτου εργασίας των αρμοδίων υπηρεσιών της Επιτροπής στο τέλος του έτους, οι αιτήσεις αυτές δεν μπόρεσαν να καταλογιστούν στη χρήση του 1999.

Σύνοψη αναλήψεων υποχρεώσεων και πληρωμών για την περίοδο 1993-1999

Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζεται συνοπτικά, για το 1999 και για ολόκληρη την περίοδο από το 1993, η κατανομή των πιστώσεων υποχρεώσεων και πληρωμών ανά δικαιούχο κράτος μέλος και τομέα. Το άρθρο 7 παράγραφος 4 του κανονισμού για το Ταμείο Συνοχής παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να χρησιμοποιεί μέχρι το 0,5% των πόρων του Ταμείου για μέτρα τεχνικής βοήθειας με πρωτοβουλία της ίδιας της Επιτροπής. Η Επιτροπή υπήρξε μέχρις στιγμής προσεκτική στη χρήση της δυνατότητας αυτής.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Όσον αφορά την κατανομή ανά τομέα, στον ακόλουθο πίνακα εμφαίνονται τα κονδύλια ανά τομέα και τις κυριότερες υποκατηγορίες στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών. Στον πίνακα παρουσιάζεται το σύνολο για την περίοδο 1993-1998, τα λεπτομερή στοιχεία για το 1999 και στη συνέχεια το σύνολο για την περίοδο 1993-1999.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

3 Τα έργα και οι ενέργειες που εγκρίθηκαν

3.1 Συνδρομή του Ταμείου ανά δικαιούχο κράτος μέλος

3.1.1 Ελλάδα

Το 1999, το Ταμείο Συνοχής διέθεσε συνολικό ποσό 549,7 εκατ. EUR σε έργα στην Ελλάδα. Το 62,5% αντιστοιχεί σε έργα στον τομέα των μεταφορών και το 37,5% σε έργα στον τομέα του περιβάλλοντος.

3.1.1.1 Περιβάλλον

Για την έγκριση των έργων ακολουθήθηκε η ίδια συνολική στρατηγική όπως και στο παρελθόν για τους τομείς προτεραιότητας της ύδρευσης, του καθαρισμού των υγρών αποβλήτων, της διαχείρισης των απορριμμάτων και της προστασίας της φύσεως.

Ο κατάλογος όλων των έργων που εγκρίθηκαν ή τροποποιήθηκαν στον τομέα του περιβάλλοντος περιλαμβάνεται στον πίνακα του παραρτήματος ΙΙΙ.

Έργα υδροδότησης

Ο τομέας αυτός περιλαμβάνει ένα μεγάλο έργο (υδροδότηση της Θεσσαλονίκης από τον ποταμό Αλιάκμονα), συμπληρωματικά έργα στο μεγάλο έργο του Ευήνου [11] για την υδροδότηση της πρωτεύουσας, καθώς και βελτιώσεις στο υδραγωγείο του Μόρνου [12] παράλληλα με το μεγάλο έργο του Ευήνου.

[11] Το έργο του Ευήνου συνεχίζεται μετά την έγκριση του τρίτου και προτελευταίου τμήματός του.

[12] Η διαπλάτυνση του υδραγωγείου του Μόρνου εγκρίθηκε στα απαιτούμενα σημεία, στην είσοδό του στο πολεοδομικό συγκρότημα των Αθηνών.

Δεδομένου ότι πρόκειται για το έργο υδροδότησης των Αθηνών, το Ταμείο Συνοχής ήταν προσεκτικό ως προς την ορθή διαχείριση των υδατικών πόρων και ως προς τη βελτίωση των αγωγών για την υδροδότηση της πρωτεύουσας. Η θέση σε λειτουργία της σήραγγας Εύηνου/Μόρνου επέτρεψε την υδροδότηση των Αθηνών από το καλοκαίρι του 1995. Επιπλέον, το Ταμείο Συνοχής έδωσε τη συγκατάθεσή του για την πρόσληψη «συμβούλου έργου» για την εταιρεία ύδρευσης και αποχέτευσης των Αθηνών (ΕΥΔΑΠ) και για τη χρηματοδότηση ενεργειών στον τομέα της διαχείρισης της μεταφοράς υδατικών πόρων (τηλεδιαχείριση-τηλεχειρισμός).

Για να καλυφθούν οι ανάγκες σε εξωτερικά υδραγωγεία και προς όφελος της ασφάλειας της υδροδότησης της πρωτεύουσας, το Ταμείο Συνοχής ενέκρινε τη χρηματοδότηση της βελτίωσης των συνδέσεων των Αθηνών με άλλους ταμιευτήρες πόσιμου ύδατος, ήτοι της Υλίκης και του Μαραθώνα.

Για το μεγάλο έργο υδροδότησης της Θεσσαλονίκης, το Ταμείο Συνοχής μερίμνησε για την εξασφάλιση της καλής διαχείρισης των υδατικών πόρων, της παρακολούθησης των υφιστάμενων εγκαταστάσεων και της πρόσληψης «συμβούλου έργου». Παρά τη σημαντική προσπάθεια που καταβλήθηκε για την υλοποίηση του έργου, δυστυχώς σημειώνονται μεγάλες καθυστερήσεις, οφειλόμενες σε τεχνικές δυσκολίες.

Εξάλλου, το Ταμείο Συνοχής παρακολουθεί από κοντά το έργο κατάρτισης μιας βάσης υδρολογικών και μετεωρολογικών δεδομένων που θα συμβάλει στην καλύτερη διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας.

Το Ταμείο Συνοχής έχει αρχίσει την σε βάθος αξιολόγηση του έργου υδροδότησης της Ρόδου και των γειτονικών νήσων, στο πλαίσιο του γενικού περιβαλλοντικού σχεδίου των Δωδεκανήσων. Η χρηματοδότηση για την εκκίνηση, η οποία αφορά ουσιαστικά μελέτες και τον σύμβουλο διαχείρισης του έργου ολοκληρώθηκε με την χρηματοδότηση ομάδας εμπειρογνωμόνων και την αγορά των αναγκαίων εκτάσεων.

Καθαρισμός υγρών αποβλήτων

Οι αρχές που επικράτησαν για τις παρεμβάσεις αυτές ήταν:

- η έγκριση των κατά το δυνατό πληρέστερων, λειτουργικών και συνεκτικών έργων, στο πλαίσιο μιας συνολικής και ολοκληρωμένης στρατηγικής ανάλογα με την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη κάθε περιφέρειας,

- η προστασία του περιβάλλοντος, δεδομένου ότι τα κατά προτεραιότητα εγκριθέντα έργα είναι κυρίως έργα που αφορούν πόλεις που βρίσκονται σε ευαίσθητες περιοχές, έχουν πληθυσμό άνω των 15 000 κατοίκων και το κοινοτικό χρονοδιάγραμμα επιβάλλει άμεσες προτεραιότητες (1998-2000).

Όλες οι χρηματοδοτήσεις πραγματοποιήθηκαν με βάση πλήρεις φακέλους και τα έργα αποτέλεσαν αντικείμενο διεξοδικής μελέτης. Για τα έργα αυτά έχει αρχίσει μελέτη εκ των προτέρων και συνεχούς αξιολόγησης.

Όσον αφορά τον καθαρισμό των υγρών αποβλήτων καθώς και την επεξεργασία των λυμάτων, κυρίως των αστικών, έχει χρηματοδοτηθεί μεγάλος αριθμός έργων σε πολλές μεγάλες και μεσαίες επαρχιακές πόλεις.

Η δημοπράτηση του μεγάλου έργου του βιολογικού καθαρισμού των Αθηνών, δεύτερη φάση, στη νήσο Ψυττάλεια βρίσκεται υπό συνεχή παρακολούθηση. Το έργο αυτό, πρωταρχικής σημασίας, αποτέλεσε αντικείμενο εκ των προτέρων αξιολόγησης εις βάθος. Η λειτουργία του θα συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των θαλασσίων υδάτων του Σαρωνικού και κατ' αυτό τον τρόπο στην περιβαλλοντική βελτίωση των πέριξ αστικών περιοχών.

Η χρηματοδότηση του μεγάλου έργου του βιολογικού καθαρισμού των υγρών αποβλήτων Θεσσαλονίκης (δεύτερη φάση) συνεχίστηκε και κατά το 1999. Το μεγάλο αυτό έργο έχει μεγάλη σημασία για την ποιότητα των υδάτων στον Θερμαϊκό Κόλπο και εξυπηρετεί τη δεύτερη σε μέγεθος πόλη της Ελλάδας. Όσον αφορά την ποιότητα των υδάτων του Θερμαϊκού, το Ταμείο Συνοχής ενέκρινε ένα έργο βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων στην τουριστική περιοχή της Θεσσαλονίκης, τα επεξεργασμένα απόβλητα της οποίας διατίθενται επίσης στον Κόλπο. Οι παρεμβάσεις αυτές, σε συνδυασμό με το έργο αποχέτευσης του Καλοχωρίου, αποτελούν ένα σύνολο ενεργειών για τη βελτίωση του περιβάλλοντος στην περιφέρεια.

Κατόπιν προτάσεως των ελληνικών αρχών, το Ταμείο Συνοχής ασχολήθηκε περισσότερο με τη συνεχή αξιολόγηση του έργου αυτού. Έτσι, επιτεύχθηκε συμφωνία για επιχειρησιακές βελτιώσεις που έχουν ως στόχο την ολοκλήρωση του συνόλου του έργου.

Πέραν των μεγάλων έργων, το Ταμείο Συνοχής συνέβαλε στην συγχρηματοδότηση πολλών έργων ύδρευσης και αποχέτευσης σε όλες τις περιφέρειες της Ελλάδας.

Μεταξύ των νέων έργων, των οποίων η χρηματοδότηση έχει αρχίσει ήδη, μπορούν να αναφερθούν τα έργα:

* Φράγμα Αποσελέμη με συνδρομή 8,3 εκατ. EUR

* Μεσολόγγι, αποχέτευση και σταθμός καθαρισμού, με συνδρομή 5,4 εκατ. EUR

* Ζάκυνθος, ύδρευση και αποχέτευση, με συνδρομή 6,1 εκατ. EUR

* Αλεξανδρούπολη, ύδρευση, με συνδρομή 13,0 εκατ. EUR

* Κάλυμνος, αποχέτευση, με συνδρομή 3,4 εκατ. EUR

* Μαντούδι-Προκόπι, αποχέτευση, με συνδρομή 4,0 εκατ. EUR

* Πλωμάρι, ύδρευση και αποχέτευση, με συνδρομή 3,5 εκατ. EUR

* Αρχάνες, αποχέτευση, με συνδρομή 2,6 εκατ. EUR

* Σαρανταπόταμος, χείμαρρος, με συνδρομή 2,5 εκατ. EUR

* Ελασσόνα, αποχέτευση, με συνδρομή 4,7 εκατ. EUR

* Κόρινθος, αποχέτευση ομβρίων, με συνδρομή 5,0 εκατ. EUR

* Καλαμάτα, αποχέτευση ακαθάρτων και ομβρίων με συνδρομή 1,8 εκατ. EUR

Διαχείριση απορριμμάτων

Το Ταμείο Συνοχής έλαβε και εξέτασε το 1999 τις αιτήσεις συνδρομής για τη χρηματοδότηση μεγάλων έργων επεξεργασίας απορριμμάτων των πόλεων Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Η έλλειψη ωριμότητας των έργων αυτών και η απουσία δομών κατάλληλης διαχείρισης δεν επέτρεψαν να προταθεί η χρηματοδότηση των έργων για το 1999.

Το Ταμείο Συνοχής συνεισέφερε στη χρηματοδότηση των ακόλουθων έργων:

* Ρόδος, ΧΥΤΑ, με ποσό 2,2 εκατ. EUR

* Μεσολόγγι, ΧΥΤΑ, με ποσό 2,3 εκατ. EUR

* Κομοτηνή, ΧΥΤΑ, με ποσό 2,0 εκατ. EUR

* Κέρκυρα, ΧΥΤΑ, με ποσό 2,2 εκατ. EUR

* Αριδαία - Πέλλα, ΧΥΤΑ, με ποσό 1,8 εκατ. EUR .

Πρότυπα πειραματικά έργα

Οι ελληνικές αρχές είχαν εγκρίνει το 1998 το γενικό σχέδιο (Master Plan) του πρότυπου πειραματικού έργου αποκατάστασης της λίμνης Κορώνειας, καθώς και τη μελέτη του ολοκληρωμένου πρότυπου πειραματικού έργου της Νήσου Σαντορίνης.

Το 1999, το Ταμείο Συνοχής προχώρησε στη χρηματοδότηση της πρώτης φάσης των έργων αυτών.

Πρόκειται για:

* την αποκατάσταση της λίμνης Κορώνειας, με συνδρομή 2,5 εκατ. EUR,

* τη συντονισμένη δράση επεξεργασίας των απορριμμάτων, των υγρών αποβλήτων και παραγωγής πόσιμου νερού με αφαλάτωση θαλάσσιου νερού στη Σαντορίνη, με συνδρομή 1,6 εκατ. EUR.

Προστασία της φύσης

Το Ταμείο Συνοχής συνέχισε το 1999 τη συγχρηματοδότηση του έργου Κέντρο «ΓΑΙΑ» Περιβαλλοντικής Έρευνας και Κατάρτισης, με ποσό 0,5 εκατ. EUR.

3.1.1.2 Μεταφορές

Στον τομέα των μεταφορών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε συνολική ενίσχυση 93 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση διαφόρων τμημάτων των αυτοκινητοδρόμων ΠΑΘΕ και Εγνατίας (έργα προτεραιότητας των Διευρωπαϊκών Δικτύων - ΔΕΔ). Ποσό 142 εκατ. EUR διατέθηκε για χρηματοδότηση έργων στον τομέα των σιδηροδρόμων (ιδίως στον άξονα Πατρών-Αθηνών-Θεσσαλονίκης) και ποσό 10 εκατ. EUR διατέθηκε στη χρηματοδότηση έργων στον τομέα των λιμένων (εγκαταστάσεις υποδομής στον λιμένα του Πειραιώς).

Οι ενέργειες που εντάσσονται στο τομέα των μεταφορών βρίσκονται σε συντονισμό με το πρόγραμμα «Μεταφορές» του ΕΤΠΑ και εντός του πλαισίου προτεραιοτήτων που έχει καθοριστεί για τα ΔΕΔ.

Ταμείο Συνοχής και ΕΤΠΑ συνδυάζουν έτσι τη δράση τους, συμμετέχοντας και τα δύο στη χρηματοδότηση της επέκτασης και του εκσυγχρονισμού του σιδηροδρομικού και οδικού δικτύου της Ελλάδας, ιδίως των αυτοκινητοδρόμων ΠΑΘΕ και Εγνατία. Τα δίκτυα αυτά αναμένεται να βελτιωθούν περαιτέρω και η χρήση τους να διευκολυνθεί με τη δημιουργία «κέντρων αποθήκευσης εμπορευμάτων».

Η μελέτη του κέντρου της Λέσβου χρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής μέσω των πιστώσεων που προορίζονται για την τεχνική βοήθεια. Το Ταμείο Συνοχής θεωρεί ότι η προσέγγιση αυτή μπορεί να συμβάλει στην κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα, ο οποίος ενδιαφέρεται για την ταχεία και αποδοτική μεταφορά εμπορευμάτων. Ταχύτερες μεταφορές εμπορευμάτων, υποστηριζόμενες από μια αποδοτική υλικοτεχνική υποδομή (λιμένες συνδεδεμένοι με τα δίκτυα που είναι εφοδιασμένα με διατροπικές εξέδρες για συνδυασμένες μεταφορές), θα επιτρέψουν τη μείωση του κόστους των εμπορευμάτων και ως εκ τούτου την αύξηση των εξαγωγών των κρατών μελών, με παράλληλη δημιουργία έμμεσων και άμεσων θέσεων απασχόλησης.

Ο κατάλογος όλων των έργων που εγκρίθηκαν ή τροποποιήθηκαν στον τομέα των μεταφορών περιλαμβάνεται στον πίνακα του παραρτήματος ΙΙΙ.

Οδικά έργα

Η στρατηγική που ακολουθείται αποβλέπει στην ολοκλήρωση των δύο βασικών αξόνων της χώρας, Εγνατία Οδό και αυτοκινητόδρομο ΠΑΘΕ.

Αυτοκινητόδρομος ΕΓΝΑΤΙΑΣ ΟΔΟΥ

Το έργο «Άγιος Νικόλαος-Κουμαριά» προχώρησε ικανοποιητικά και το τμήμα αναμένεται να δοθεί στην κυκλοφορία τον Ιούλιο 2000, η δε τελική έκθεση στο τέλος του 2000.

Η κατασκευή του «κόμβου Αγ. Σίλα» έχει ολοκληρωθεί και τα άλλα έργα «Άγ. Ανδρέας-Νέα Καρβάλη» «ΧΘ 4+937-ΧΘ 9+400» και «Κατασκευή έξι οδογεφυρών» τα οποία αφορούν το τμήμα «παράκαμψη Καβάλας» προχώρησαν ικανοποιητικά. Το όλο τμήμα αναμένεται να δοθεί στην κυκλοφορία έως το τέλος του 2000.

Αυτοκινητόδρομος ΠΑΘΕ

Τα τμήματα «παράκαμψη Πατρών», «Υλίκη-Κάστρο-Μαρτίνο» έχουν ολοκληρωθεί και η τελική έκθεση αναμένεται να υποβληθεί το πρώτο εξάμηνο του 2000. Το τμήμα «Μαρτίνο-Αταλάντη-Αρκίτσα-Άγιος Κωνσταντίνος-οδογέφυρα» έχει σχεδόν περατωθεί και η κατασκευή του «σταθμού διοδίων Τραγάνας» προχωρεί ικανοποιητικά. Σημειώνεται ότι τα ανωτέρω τμήματα έχουν δοθεί στην κυκλοφορία.

«Κόμβος Ράχες-Άγιοι Θεόδωροι»: τμήμα μήκους 20 km, εκ των οποίων 15 έχουν δοθεί στην κυκλοφορία, η δεύτερη φάση μιας συμπληρωματικής σύμβασης προβλέπεται να χρηματοδοτηθεί από το Τ.Σ. το επόμενο έτος και η ολοκλήρωσή του προβλέπεται να γίνει στο τέλος του 2001.

«Σκοτίνα-Λιτόχωρο-Δίον-Κατερίνη»: Ολόκληρο το τμήμα έχει δοθεί στην κυκλοφορία πλην ενός 1 km. Η δεύτερη φάση μιας συμπληρωματικής σύμβασης προβλέπεται να χρηματοδοτηθεί από το ΤΣ το επόμενο έτος και η ολοκλήρωση του προβλέπεται να γίνει στο τέλος του 2001.

Έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας

Η εγκατάσταση των 4 τερματικών ραντάρ έχει ολοκληρωθεί. Το ίδιο και οι διάφοροι αναγκαίοι ποιοτικοί έλεγχοι. Λείπει μόνο ο ραδιοθόλος από το τερματικό ραντάρ της Ρόδου, ο οποίος θα τοποθετηθεί τον Φεβρουάριο του 2000. Προβλέπεται να ακολουθήσει ο έλεγχος λειτουργίας.

Οι διαδικασίες για την εγκατάσταση των τριών ραντάρ μεγάλης εμβέλειας στη Θάσο, τη Ρόδο και την Κάρπαθο προχωρούν.

Μετά από ορισμένες καθυστερήσεις, το σύστημα αεροναυτικής έρευνας και το σύστημα διαχείρισης ασφάλειας προχώρησαν το 1999 και ελπίζεται ότι θα επιλεγεί ανάδοχος και για τα δύο εντός του 2000. Ειδικά για τη διαχείριση ασφάλειας, αναμένονται αποτελέσματα έως το τέλος του 2000.

Σιδηροδρομικό δίκτυο

Το 1999 τα σιδηροδρομικά έργα που ήδη είχαν εγκριθεί συνεχίστηκαν, αν και μεταξύ αυτών ορισμένα παρουσιάζουν σημαντικές καθυστερήσεις. Η πρόοδος όλων των έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη διαπιστώθηκε από τους εκπροσώπους της διεύθυνσης του Ταμείου Συνοχής κατά τις ειδικές αποστολές που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια του έτους.

Διαπιστώθηκε επίσης η ανάγκη βελτίωσης στη διαχείριση της ΕΡΓΟΣΕ. Οι ελληνικές αρχές δεσμεύθηκαν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα.

Θαλάσσιες μεταφορές

Το 1999 εγκρίθηκε ένα μόνο λιμενικό έργο. Αφορά την κατασκευή αποβάθρας για την παραβολή κρουαζιερόπλοιων, στη θέση Παλατάκι του λιμένος Πειραιώς, έργο στο οποίο χορηγήθηκε συνδρομή ύψους 9,7 εκατ. EUR.

3.1.2 Ισπανία (συμπεριλαμβανομένων των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών)

Για να επιτευχθεί ισορροπία στην κατανομή του προϋπολογισμού μεταξύ μεταφορών και περιβάλλοντος στην Ισπανία κατά την περίοδο 1993-99, το Ταμείο Συνοχής επεδίωξε να χορηγηθεί μεγαλύτερη συνδρομή σε περιβαλλοντικά έργα, έτσι ώστε κατά την περίοδο 1997-99 η κατανομή να είναι 55% σε περιβαλλοντικά έργα και 45% σε έργα μεταφορών (βλ. κατάλογο των έργων στο παράρτημα ΙΙΙ).

3.1.2.1 Περιβάλλον

Ύδρευση

Κατά την περίοδο 1993-1999, οι παρεμβάσεις του Ταμείου Συνοχής σε έργα ύδρευσης ανήλθαν σε 1.211 εκατ. EUR, ποσό που αντιπροσωπεύει το 13,1% της συνολικής κοινοτικής συνδρομής που χορηγήθηκε στην Ισπανία.

Η προσπάθεια αφορούσε την αύξηση του διαθέσιμου όγκου πόσιμου ύδατος καλής ποιότητας, χάρη στην κατασκευή υποδομής υδροληψίας, μεταφοράς και επεξεργασίας και σε έργα ρύθμισης της υφιστάμενης υποδομής. Ένα σύστημα πρόβλεψης και έγκαιρης προειδοποίησης (SAIH) εγκαταστάθηκε με συνδρομή του Ταμείου Συνοχής σε όλες τις μεγάλες υδρολογικές λεκάνες.

Το 1999, η συνδρομή του Ταμείου Συνοχής στον τομέα της ύδρευσης αντιπροσωπεύει το 28% των διαθέσιμων πόρων για περιβαλλοντικά έργα στην Ισπανία, ήτοι 259 εκατ. EUR. Εκδόθηκαν δέκα νέες αποφάσεις και επτά τροποποιητικές αποφάσεις, στις οποίες αυξάνεται το κόστος, ώστε να δοθεί η δυνατότητα ένταξης συμπληρωματικών στοιχείων στις αρχικές εργασίες.

Οι αποφάσεις που εκδόθηκαν στον τομέα αυτό επικεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στα προβλήματα ρύθμισης των υφισταμένων δικτύων ύδρευσης καθώς και βελτίωσης της ποιότητας των υδάτων, και τούτο με στόχο να εξακολουθήσουν να συμμορφώνονται με τις παραμέτρους που προβλέπονται από τις κοινοτικές οδηγίες 80/788/ΕΟΚ και 98/83/ΕΚ.

Στόχος των έργων που εγκρίθηκαν στην περιφέρεια της Μαδρίτης είναι να εξασφαλιστεί σε όλες τις περιστάσεις η ύδρευση περιοχών με ισχυρή αστική ανάπτυξη, μέσω της καλύτερης χρησιμοποίησης των δυνατοτήτων διασύνδεσης μεταξύ 6 χωριστών υδρολογικών πηγών. Επιδιώκεται με τον τρόπο αυτό η ορθολογικότερη διαχείριση των πόρων μέσω της συντονισμένης χρησιμοποίησής τους.

Και άλλες μεγάλες πόλεις και περιφέρειες της Ισπανίας, όμως Σαλαμάνκα, Albacete, Καρθαγένη, Αλικάντε, η περιφέρεια Bajo Ebro και οι Βαλεαρίδες, επωφελήθηκαν το 1999 από την έγκριση έργων, τα οποία θα εξασφαλίσουν τελικά την υδροδότηση και ποιότητα νερού σύμφωνη με τις κοινοτικές οδηγίες.

Επεξεργασία υγρών αποβλήτων

Για την περίοδο 1993-1999, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στον τομέα αυτό, χάρη ιδίως στην παρέμβαση του Ταμείου Συνοχής. Δόθηκαν επιχορηγήσεις ύψους 2.068 εκατ. EUR. Αυτές αντιπροσωπεύουν το 22,4% των πιστώσεων που είχαν διατεθεί στην Ισπανία για τα επτά έτη. Οι επενδύσεις αυτές επέτρεψαν την κατάρτιση του ισπανικού εθνικού σχεδίου αποχέτευσης και καθαρισμού των λυμάτων, το οποίο εγκρίθηκε το 1995, καθώς και τη συμμόρφωση προς την οδηγία 91/271/ΕΟΚ.

Ο τομέας απορρόφησε το 1999 σημαντικότατο μέρος των διαθέσιμων πόρων για την Ισπανία, ήτοι 567,9 εκατ. EUR, ποσό που αντιπροσωπεύει το 32,3% του συνόλου. Εκδόθηκαν 18 αποφάσεις: πέντε αντιστοιχούν σε τροποποιήσεις (συμπληρωματικές εργασίες ή πρόσθετες φάσεις) και 13 αντιστοιχούν σε νέα έργα. Τα τελευταία αφορούν σταθμούς καθαρισμού ή ολοκληρωμένα συστήματα αποχέτευσης στις εξής Αυτόνομες Κοινότητες: Ανδαλουσία, Βαλεαρίδες, Κανάριες Νήσοι, Καντάβρια, Καστίλλη-Λεόν, Καταλωνία, Μαδρίτη και Βαλένθια. Μεταξύ των έργων αυτών, πρέπει να αναφερθεί η έγκριση του συστήματος Prat de Llobregat στην Καταλωνία, για ποσό 204 εκατ. EUR, το οποίο αφορά την κατασκευή σταθμού βιολογικού καθαρισμού, υποβρύχιου αγωγού απορροής και δικτύου συλλεκτήριων αγωγών που θα εξυπηρετεί εννέα δήμους της μητροπολιτικής περιοχής Βαρκελώνης.

Η ιδιαίτερη σημασία που έδωσε το Ταμείο Συνοχής στη χρηματοδότηση των έργων στις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες των δικαιούχων χωρών οδήγησε στη χρηματοδότηση σταθμών καθαρισμού λυμάτων στις δύο μεγαλύτερες νήσους του Αρχιπελάγους των Καναρίων, με ποσό 25 εκατ. EUR.

Διαχείριση απορριμμάτων

Το 1999, ποσό 70,3 εκατ. EUR διατέθηκε σε έργα διαχείρισης των αποβλήτων. Από το ποσό αυτό, 47,7 εκατ. EUR (68%) αντιστοιχούν σε αναλήψεις υποχρεώσεων για έργα που είχαν εγκριθεί τα προηγούμενα έτη (νέες ετήσιες δόσεις ή τροποποιήσεις παλαιότερων αποφάσεων) και τα υπόλοιπα σε αναλήψεις υποχρεώσεων για δύο πρωτοεγκρινόμενα έργα. Και στις δύο περιπτώσεις, τα νέα έργα ανταποκρίνονται στην υλοποίηση των περιφερειακών σχεδίων διαχείρισης απορριμμάτων των περιφερειών όπου χωροθετούνται τα έργα. Τα εν λόγω σχέδια βασίζονται σε συμφωνίες μεταξύ της εθνικής κυβέρνησης και των Αυτόνομων Κοινοτήτων, οι οποίες είναι αρμόδιες για τη διαχείριση των απορριμμάτων στο έδαφός τους.

Με τις αναλήψεις υποχρεώσεων του 1999, ο τομέας της διαχείρισης απορριμμάτων αντιπροσώπευε 481 εκατ. EUR, ποσό ίσο με το 10,3% των δαπανών που διατέθηκαν από το Ταμείο Συνοχής σε έργα περιβάλλοντος από το 1993 και μετά.

Διαμόρφωση και αποκατάσταση παραλιών

Μια απόφαση χορήγησε 9 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση ενός έργου αποκατάστασης του περιβάλλοντος της παραλίας στην ria Ferrol. Ο βασικός στόχος του έργου αυτού είναι να αποκατασταθούν στο μέτρο του δυνατού τα φυσικά χαρακτηριστικά, να καταστεί δυνατή η προσπέλαση της ακτής και να αναγεννηθούν οι υποβαθμισμένοι χώροι.

Έργα αναδάσωσης και ελέγχου της διάβρωσης

Την περίοδο 1993-1999, οι αποφάσεις που εκδόθηκαν σχετικά με έργα αναδάσωσης και ελέγχου της διάβρωσης στην Ισπανία προέβλεπαν 565 εκατ. EUR συνδρομής από το Ταμείο Συνοχής, ήτοι 12,1% του προϋπολογισμού για το περιβάλλον στην Ισπανία.

Τα έργα αυτά προκύπτουν από το Ισπανικό Σχέδιο Αναδάσωσης, το οποίο συντάχθηκε για την περίοδο 1995-1999, και περιλαμβάνουν μια σειρά εργασιών που εκτελούνται υπό την ευθύνη της Διεύθυνσης για τη Διατήρηση της Φύσεως του Ισπανικού Υπουργείου Περιβάλλοντος καθώς και των Αυτόνομων Κοινοτήτων.

Τα έργα καλύπτουν τις ακόλουθες βασικές δραστηριότητες:

- φύτευση των ευπαθών περιοχών με τη χρήση κατάλληλων ειδών δένδρων και θάμνων.

- εργασίες στις υφιστάμενες δασώδεις περιοχές με στόχο τη βελτίωση της βλάστησης και τη διατήρηση ισορροπίας μεταξύ της προστασίας του εδάφους και της δασικής κάλυψης.

- μικρά έργα υποδομής για τη σταθεροποίηση των οχθών ποταμών και χειμάρρων.

- αναδάσωση και εργασίες στις περιοχές που έχουν πληγεί ή κινδυνεύουν από πυρκαϊά.

Τα έργα αποσκοπούσαν όλα στην καταπολέμηση της διάβρωσης του εδάφους και της απερήμωσης στις ευπαθείς περιοχές, καθώς και στην προστασία και αναγέννηση των δασών που έχουν πληγεί από πυρκαϊά. Εκτείνονται σε όλες τις βασικές ποτάμιες λεκάνες της Ισπανίας και αντιπροσωπεύουν μια συντονισμένη απάντηση στο γεγονός ότι 40% περίπου της χερσαίας έκτασης της χώρας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα διάβρωσης.

Το 1999, εγκρίθηκαν δύο νέα έργα (19,5 εκατ. EUR) στις περιφέρειες της Βαλένθια και της Λεκάνης του Έβρου. Επίσης το 1991 πραγματοποιήθηκε αναθεώρηση των έργων που είχαν εγκριθεί τα προηγούμενα έτη, για να συμπεριληφθούν νέες ενέργειες στις περιοχές όπου χρειάζεται ενίσχυση των ως άνω δραστηριοτήτων. Οι πλέον πρόσφατες πληροφορίες αναφέρουν ότι ουσιαστικά το σύνολο των έργων θα έχει ολοκληρωθεί οριστικά εντός του 2000.

3.1.2.2 Μεταφορές

Το 1999 ήταν έτος παγιοποίησης των έργων υποδομής μεταφορών στην Ισπανία, κατά το οποίο εγκρίθηκαν λίγες μόνο νέες αποφάσεις.

Το Ταμείο Συνοχής έχει συνεισφέρει σημαντικά στη χρηματοδότηση ισπανικών έργων υποδομής μεταφορών, κυρίως οδικών και σιδηροδρομικών, σύμφωνα με τους στόχους του «Γενικού Σχεδίου Υποδομών 1993-2007» και τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (βλ. παράγραφο 2.2.2 ανωτέρω). Συνολικά από το 1993 ανελήφθησαν υποχρεώσεις για συνδρομή του Ταμείου ύψους 4.597 εκατ. EUR, ποσό που αντιπροσωπεύει το 50,3% των συνολικών κονδυλίων για την Ισπανία.

Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για οδικά έργα ανήλθαν σε 2.611 εκατ. EUR (56,8% του συνόλου των μεταφορών) και οι αντίστοιχες για σιδηροδρομικά έργα 1.859,2 εκατ. EUR (40,4% του συνόλου των μεταφορών).

Οδοί και αυτοκινητόδρομοι

Τα οδικά έργα αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο μέρος της συνδρομής του Ταμείου Συνοχής στην Ισπανία έως το 1997, αλλά από τότε το μερίδιο τους έχει κάπως μειωθεί σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Το μέγεθος των επενδύσεων αυτών αντικατοπτρίζει την ανάγκη να ολοκληρωθεί και να αναβαθμιστεί το εκτεταμένο ισπανικό βασικό οδικό δίκτυο, ώστε να ανταποκριθεί στην ταχεία αύξηση της κυκλοφορίας. Όλα τα έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής αποσκοπούν στην εκπλήρωση των στόχων των ΔΕΔ και του γενικού οδικού σχεδίου της Ισπανίας. Τα έργα περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση των αυτοκινητοδρόμων με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία. τη σύνδεση των απομακρυσμένων περιφερειών με τα μείζονα κέντρα οικονομικής δραστηριότητας. τη μείωση της υπέρμετρα ακτινικής δομής του ισπανικού οδικού δικτύου. την ανακούφιση της αστικής συμφόρησης. και την ενοποίηση του ισπανικού οδικού δικτύου με τα δίκτυα των γειτονικών χωρών της ΕΕ.

Σύμφωνα με τους στόχους αυτούς, η συνδρομή του Ταμείου Συνοχής συγκεντρώθηκε στους βασικούς άξονες (βλέπε παράρτημα).

Το Ταμείο Συνοχής έχει δώσει μεγάλη έμφαση στην παρακολούθηση των έργων που είχαν εγκριθεί τα προηγούμενα έτη. Η παρακολούθηση έγινε κυρίως μέσω των πληροφοριών (φυσικών και χρηματοδοτικών δεικτών) που υπέβαλαν οι ισπανικές αρχές, μέσω των πληροφοριών που υποβάλλονταν με τις αιτήσεις για ενδιάμεσες ή τελικές πληρωμές και μέσω αποστολών για την παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων επιτόπου.

Σιδηρόδρομοι

Το «Γενικό σχέδιο υποδομών 1993-2007» εντοπίζει τις βασικές προτεραιότητες για την αναβάθμιση της σιδηροδρομικής υποδομής στην Ισπανία, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης γραμμών υψηλών ταχυτήτων, της βελτίωσης σιδηροτροχιών, σηματοδότησης και άλλων υπερδομών στις υφιστάμενες γραμμές και γενικών μέτρων ασφάλειας και συντήρησης. Το Ταμείο Συνοχής συνέβαλε στη χρηματοδότηση των ενεργειών αυτών, όπου αυτές αφορούν την ανάπτυξη των ΔΕΔ.

Από το 1993, η συνδρομή του Ταμείου Συνοχής συγκεντρώθηκε στα έργα που αναφέρονται στο παράρτημα.

Λιμένες και αερολιμένες

Η συνολική συνδρομή που κατευθύνθηκε σε λιμένες και αερολιμένες αντιπροσωπεύει το 2,2% του προϋπολογισμού των μεταφορών (101,4 εκατ. EUR) και διατέθηκε αποκλειστικά στις Βαλεαρίδες Νήσους.

Συστήματα κυκλοφορίας σκαφών (VTS)

Τα έργα που υπάγονται στην κατηγορία αυτή αφορούν τον έλεγχο της θαλάσσιας κυκλοφορίας και την καταπολέμηση της θαλάσσιας ρύπανσης. Δεν εγκρίθηκαν νέα έργα το 1999. Πράγματι, το 1999 δεν υποβλήθηκε καμία νέα αίτηση συνδρομής στην κατηγορία αυτή. Κατά την περίοδο 1993-1999 χορηγήθηκε ποσό 25,3 εκατ. EUR σε έργα VTS στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου VTS.

3.1.3 Ιρλανδία

Όπως περιγράφηκε στις προηγούμενες εκθέσεις, η ισορροπία των αναλήψεων υποχρεώσεων από το Ταμείο Συνοχής για την Ιρλανδία έχει μετατοπισθεί με την πάροδο του χρόνου από την στήριξη σχετικά μικρών έργων προς τη στήριξη μεγάλων έργων με πολυετείς προϋπολογισμούς και από την έγκριση νέων έργων προς τη συνέχιση της υλοποίησης μεγάλων έργων. Η τάση αυτή συνεχίστηκε και στις δραστηριότητες του 1999. Η συνδρομή διατέθηκε κυρίως σε έργα που είχαν ενισχυθεί και τα προηγούμενα έτη, ενώ δεν εγκρίθηκε κανένα εντελώς νέο έργο. Η χρονιά χαρακτηρίστηκε επίσης από την ολοκλήρωση σημαντικού αριθμού έργων και στους δύο τομείς.

Όπως και τα τελευταία έτη, ο κύριος όγκος της συνδρομής στον τομέα του περιβάλλοντος διατέθηκε για τη συνέχιση της υλοποίησης έργων προτεραιότητας, είτε για νέα στάδια των έργων τα οποία η Επιτροπή είχε χρηματοδοτήσει στο παρελθόν ή για ετήσιες δόσεις συνδρομής προς μεγάλα έργα τα οποία είχαν εγκριθεί παλαιότερα. Το μόνο νέο στάδιο έργου που ενισχύθηκε ήταν το δίκτυο υγρών αποβλήτων της περιοχής του Δουβλίνου - στάδιο V. Κανένα εντελώς νέο έργο δεν προστέθηκε το 1999.

Περισσότερο από το 80% της συνδρομής για τα περιβαλλοντικά έργα το 1999 διατέθηκε σε έργα υγρών αποβλήτων. Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, τα έργα επεξεργασίας υγρών αποβλήτων στις μεγάλες αστικές περιοχές και σε ευαίσθητες από περιβαλλοντική άποψη περιοχές, τα οποία έπρεπε να ολοκληρωθούν σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες το αργότερο στο τέλος της δεκαετίας, είχαν προτεραιότητα για την παροχή συνδρομής. Τα στάδια έργου στα οποία ολοκληρώθηκε η χορήγηση συνδρομής ήταν τα κύρια αποχετευτικά δίκτυα στο Wexford (Στάδιο II), Δουβλίνο (Στάδιο II), Dundalk (Στάδιο II), Cork (Στάδιο II) και Drogheda (Στάδιο II). Η Επιτροπή εξακολούθησε να στηρίζει ομάδες συναφών έργων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων σε υδρολογικές λεκάνες ποταμών και λιμνών με στόχο την μεγιστοποίηση της επίπτωσης της συνδρομής που έχει ήδη διατεθεί για την προστασία του περιβάλλοντος στις περιοχές αυτές. Τα έργα υδρολογικών λεκανών στα οποία ολοκληρώθηκε η παροχή της κοινοτικής συνδρομής το 1999, είναι της λεκάνης του ποταμού Suir και της περιοχής Lough Ree.

Η συνδρομή για έργα υδροδότησης το 1999 συγκεντρώθηκε στη συνέχιση της αναβάθμισης του δικτύου ύδρευσης της ευρύτερης περιοχής Δουβλίνου και σε έργα διατήρησης των υδατικών πόρων στο Δουβλίνο. Η διατήρηση των υδατικών πόρων εξακολούθησε να έχει προτεραιότητα για τη χορήγηση συνδρομής, δεδομένου ότι μια μελέτη εμπειρογνωμόνων το 1996 απέδειξε ότι ο έλεγχος των διαρροών αποτελεί συχνά αποδοτικότερη από οικονομική άποψη λύση σε σύγκριση με την κατασκευή νέας πρωτογενούς υποδομής.

Στις μεταφορές, το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού χρησιμοποιήθηκε για τη συνέχιση της υλοποίησης μεγάλων έργων του διευρωπαϊκού οδικού δικτύου και το μεγαλύτερο μέρος της συνδρομής το 1999 διατέθηκε για έργα στον οδικό άξονα Δουβλίνου-Μπέλφαστ.

Στον τομέα των σιδηροδρόμων, ολοκληρώθηκε η παροχή συνδρομής στο έργο που καλύπτει τμήματα των γραμμών Δουβλίνου-Galway, Δουβλίνου-Sligo, Δουβλίνου-Waterford και Mallow-Tralee καθώς και στο έργο επέκτασης του DART στο Δουβλίνο.

Κατάλογος των έργων περιλαμβάνεται στο παράρτημα III.

3.1.3.1 Περιβάλλον

Επεξεργασία υγρών αποβλήτων

Το μεγαλύτερο μέρος της συνδρομής διατέθηκε στις ετήσιες δόσεις ενίσχυσης των μεγάλων υπό κατασκευή έργων και στο νέο στάδιο ενός έργου, στο οποίο η Επιτροπή είχε προσφέρει παλαιότερα συνδρομή.

Έργα ύδρευσης

Το μεγαλύτερο μέρος της συνδρομής διατέθηκε στη συμπλήρωση των ετήσιων δόσεων ενίσχυσης για δύο έργα που βρίσκονται ήδη υπό κατασκευή.

3.1.3.2 Μεταφορές

Οδοί

Το 1999, αναλήφθηκαν υποχρεώσεις 98,9 εκατ. EUR για έργα οδοποιίας. Το σύνολο της συνδρομής διατέθηκε για τις ετήσιες δόσεις ενίσχυσης μεγάλων υπό κατασκευή έργων. Το 1999 δεν εγκρίθηκε κανένα εντελώς νέο έργο στον τομέα των μεταφορών, αν και ένα πρόσθετο στάδιο ενός μεγάλου έργου κατασκευής αυτοκινητοδρόμου στηρίχθηκε εν μέρει με εφάπαξ ετήσια δόση.

Η Επιτροπή, έχοντας στόχο τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, έλαβε την απόφαση να μειώσει τη συνδρομή που είχε χορηγηθεί σε δύο έργα τα οποία αντιμετώπιζαν καθυστερήσεις συναφείς με περιβαλλοντικά ζητήματα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των κονδυλίων που διατέθηκαν στο έργο της παράκαμψης της Drogheda (στάδιο II).

Σιδηρόδρομοι

Ποσό 22,9 εκατ. EUR δεσμεύθηκε για τις τελικές ετήσιες δόσεις δύο υφισταμένων έργων προτεραιότητας στο σιδηροδρομικό δίκτυο.

3.1.4 Πορτογαλία

3.1.4.1 Περιβάλλον

Οι κλαδικές προτεραιότητες στον τομέα του περιβάλλοντος παρέμειναν, καθόλη τη διάρκεια της περιόδου 1993-1999, η υδροδότηση με πόσιμο νερό, η συλλογή και επεξεργασία των υγρών αποβλήτων και η διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων.

Το περιβάλλον αντιπροσώπευε για το σύνολο της περιόδου το 51,9% των παρεμβάσεων του Ταμείου Συνοχής στην Πορτογαλία, με αισθητή αύξηση τα τελευταία έτη και ιδίως το 1999, έτος κατά το οποίο το ποσοστό έφθασε το 59% των συνολικών αναλήψεων υποχρεώσεων.

Η κατανομή ανά τομέα παρέμβασης εμφανίζει, για το σύνολο της περιόδου, προβάδισμα των αναλήψεων υποχρεώσεων για τα υγρά απόβλητα (18,4% του συνόλου και 552 εκατ. EUR) σε σχέση με την υδροδότηση με πόσιμο νερό (16,9% και 507 εκατ. EUR) και την επεξεργασία των απορριμμάτων (14,6 εκατ. EUR και 437 εκατ. EUR),

Το 1999, σημειώθηκε επιτάχυνση της ανάληψης υποχρεώσεων για έργα επεξεργασίας υγρών αποβλήτων και απορριμμάτων (αντιστοίχως 24,7% και 21,4% του συνόλου). Αυτό οφείλεται στην προσπάθεια που κατέβαλε το κράτος μέλος για την κάλυψη της καθυστέρησης που υπήρχε ως προς την εκπλήρωση της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ.

Όσον αφορά την επεξεργασία των απορριμμάτων, δόθηκε προτεραιότητα στα συστήματα συλλογής και επεξεργασίας που προβλέπονται στο στρατηγικό σχέδιο, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Συνοχής και εγκρίθηκε από την Πορτογαλία το 1996.

Μεταξύ 1994 και 1999, η εξέλιξη του ποσοστού του πορτογαλικού πληθυσμού που καλύπτεται από τους τρεις εξεταζόμενους τομείς έχει ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Υδροδότηση με πόσιμο νερό

Οι παρεμβάσεις του Ταμείου Συνοχής στον τομέα της υδροδότησης με πόσιμο νερό κατά την περίοδο 1993-1999 ανήλθαν σε 507 εκατ. EUR, ποσό που αντιπροσωπεύει περίπου το 17% της ολικής συνδρομής του Ταμείου προς την Πορτογαλία και το 1/3 του ποσού που διατέθηκε στον τομέα του περιβάλλοντος για την ίδια περίοδο.

Η στρατηγική παρέμβασης που εφαρμόσθηκε απέβλεπε στην ισχυρή συγκέντρωση στις τρεις περισσότερο πυκνοκατοικημένες περιφέρειες της Πορτογαλίας (Μείζων Λισσαβόνα, Μείζον Πόρτο και περιφέρεια Algarve), ώστε να καλυφθεί η καθυστέρηση που υπάρχει στη χώρα στον τομέα αυτό και σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες 80/788/ΕΟΚ και 98/83/ΕΚ.

Η εφαρμογή συστημάτων διαχείρισης διαδημοτικού τύπου συνετέλεσε στην υλοποίηση έργων μεγάλης κλίμακας, τα οποία προσαρμόζονται άριστα στην επιλεγμένη στρατηγική παρέμβασης, καθόσον επιτρέπουν σημαντικές οικονομίες κλίμακας και τη χρησιμοποίηση αξιόπιστων τεχνικών και διαχειριστικών ικανοτήτων.

Το 1999, το ύψος των παρεμβάσεων του Ταμείου Συνοχής στον τομέα αυτό μειώθηκε σε περίπου 13% του συνόλου των αναλήψεων υποχρεώσεων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υπήρχαν πλέον, κατά το εν λόγω τελευταίο έτος, διαθέσιμα του προϋπολογισμού για την έγκριση νέων έργων, πέραν της ανάληψης υποχρεώσεων για τις ετήσιες δόσεις των μεγάλων έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη και της αυξημένης χρηματοδότησης που ζητήθηκε για την εκτέλεση των εργασιών που αφορούσαν την εκπόνηση του Εθνικού Σχεδίου Υδατικών Πόρων και των Σχεδίων Υδρολογικών Λεκανών.

Επεξεργασία υγρών αποβλήτων

Στον τομέα της επεξεργασίας υγρών αποβλήτων, το Ταμείο Συνοχής παρεμβαίνει σχεδόν αποκλειστικώς στις τρεις περιοχές με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αστικού πληθυσμού της Πορτογαλίας: Λισσαβόνα, Πόρτο και Algarve. Κάποιες εξαιρέσεις στο γεωγραφικό αυτό κριτήριο αποτελούν έργα, τα οποία αποβλέπουν στην επίλυση ιδιαίτερα σοβαρών περιβαλλοντικών προβλημάτων, ο επείγων χαρακτήρας των οποίων απαιτεί ταχεία και ενίοτε μεγάλης κλίμακας παρέμβαση.

Το 1999, οι αναλήψεις υποχρεώσεων από πιστώσεις του Ταμείου Συνοχής υπέρ του ανωτέρω τομέα αντιπροσωπεύουν ποσοστό 24,7% των διατεθέντων πόρων σε περιβαλλοντικά έργα.

Παρά την προσπάθεια αυτή, η κατάσταση στον τομέα της επεξεργασίας υγρών αποβλήτων εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις όσον αφορά τις ημερομηνίες που προβλέπονται από την οδηγία 91/271/ΕΟΚ για την εγκατάσταση συστημάτων επεξεργασίας, και άρα απαιτείται ένταση των προσπαθειών στο μέλλον. Όντως, όπως αποδεικνύει η μελέτη που εκπόνησε για λογαριασμό του Ταμείου Συνοχής η εταιρεία WS Atkins International, η Πορτογαλία χρειάζεται υψηλές επενδύσεις στον τομέα της επεξεργασίας υγρών αποβλήτων αστικής προέλευσης, για να ικανοποιήσει όλα τα κοινοτικά πρότυπα.

Κατά το 1999, η Επιτροπή και οι πορτογαλικές αρχές ενέτειναν τις προσπάθειές τους στον τομέα των λυμάτων, κατανέμοντας στον τομέα αυτό το μεγαλύτερο μερίδιο από τις επενδύσεις που αφορούν το περιβάλλον. Επέτυχαν έτσι σημαντική πρόοδο στην εφαρμογή των σχετικών κοινοτικών οδηγιών, ιδίως της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1991, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/15/ΕΚ της Επιτροπής της 27ης Φεβρουαρίου 1998.

Όσον αφορά τη συνδρομή που χορηγήθηκε βάσει νέων αποφάσεων, ο τομέας των υγρών αποβλήτων το 1999 έλαβε 11.045.750 ευρώ νέων διατιθέμενων πιστώσεων, ποσό που αντιστοιχεί σε ένα και μόνο νέο έργο (βλ. παράρτημα ΙΙΙ).

Πρώτη φάση του έργου ολοκληρωμένης απορρύπανσης των υδρολογικών λεκανών του Rio Lis και Ribeira de Seiηa: το εν λόγω ολοκληρωμένο σύστημα αποχέτευσης και επεξεργασίας των υγρών αποβλήτων των αστικών κέντρων που διαθέτουν τα απόβλητα στις εν λόγω λεκάνες, προβλέπει λύσεις για την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων των χοιροτροφικών εκμεταλλεύσεων που υπάρχουν στις ίδιες λεκάνες, οι οποίες ρυπαίνουν σε υψηλό βαθμό. Οι μελετώμενες λύσεις λαμβάνουν υπόψη την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» και προβλέπουν τη συμμετοχή του Υπουργείου Γεωργίας, καθώς και τη συμμετοχή των κατόχων γεωργικών εκμεταλλεύσεων μέσω των οικείων ενώσεων. Η λύση που θα προκριθεί, της οποίας γενικός στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος στη λεκάνη του ποταμού Lis, θα χρησιμεύσει ως παράδειγμα και για άλλες παρόμοιες περιπτώσεις σε άλλες υδρολογικές λεκάνες της χώρας.

Απορρίμματα

Όπως και το προηγούμενο έτος, η δραστηριότητα του Ταμείου Συνοχής στον τομέα των αστικών απορριμμάτων συγκεντρώθηκε ουσιαστικά στην παρακολούθηση της εκτέλεσης των έργων που είχαν εγκριθεί τα προηγούμενα έτη.

Το 1999 εγκρίθηκε μία μόνο νέα παρέμβαση. Αφορά την πρώτη φάση του έργου κατασκευής μονάδας αξιοποίησης των απορριμμάτων στη Νήσο Μαδέρα. Η εν λόγω πρώτη φάση αντιπροσωπεύει επένδυση ύψους 46 εκατ. EUR χρηματοδοτούμενη κατά 31 εκατ. EUR από το Ταμείο Συνοχής. Προβλέπει μεταξύ άλλων την κατασκευή και τον εξοπλισμό ενός αποτεφρωτήρα αστικών αποβλήτων και ενός για νοσοκομειακά απόβλητα. Μόλις ολοκληρωθεί, το έργο θα προσφέρει ολοκληρωμένη λύση στο πρόβλημα των απορριμμάτων που παράγονται στη νήσο Μαδέρα αλλά και στη νήσο Porto Santo. Η επένδυση έχει μεγάλη σημασία, κατά το μέτρο που η υλοποίησή της συνεπάγεται βελτιώσεις του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας και της ποιότητας ζωής. Πρέπει να υπογραμμισθεί επίσης ο άμεσος θετικός αντίκτυπος στον τουρισμό, βασικό οικονομικό τομέα του αρχιπελάγους.

Στο τέλος του 1999 λήγει η πρώτη περίοδος λειτουργίας του Ταμείου Συνοχής. Είναι επομένως δυνατό να γίνει απολογισμός της παρέμβασης του Ταμείου στην Πορτογαλία καθόλη τη διάρκεια της περιόδου 1993/1999 στον τομέα των απορριμμάτων.

Η κατάρτιση, το 1996, του στρατηγικού σχεδίου για τα αστικά στερεά απόβλητα, η οποία συγχρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Συνοχής, επέτρεψε τη διάγνωση των προβλημάτων και τον καθορισμό της στρατηγικής παρέμβασης, ώστε να διορθωθούν οι κακοί δείκτες που εμφανίζονταν στην Πορτογαλία, στο θέμα της επεξεργασίας των αστικών αποβλήτων.

Για τη δημιουργία της αναγκαίας υποδομής, η Πορτογαλία, εφάρμοσε ένα υπόδειγμα διαχείρισης βασιζόμενο στη δημιουργία διαδημοτικών οργανισμών, ενώσεων δήμων και επιχειρήσεων με μεικτά κεφάλαια (δημόσια και ιδιωτικά).

Έτσι, το Ταμείο Συνοχής χρηματοδότησε, κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου, 6 έργα υπό την ευθύνη διαδημοτικών οργανισμών, τρία υπό την ευθύνη ενώσεων δήμων και 2 υπό την ευθύνη επιχειρήσεων με μεικτά κεφάλαια. Τα έργα αυτά, όπως και το έργο της μονάδας αξιοποίησης απορριμμάτων στη νήσο Μαδέρα, αποτελούν το σύνολο σχεδόν της παρέμβασης του Ταμείου. Αντιπροσωπεύουν επένδυση 646 εκατ. ευρώ, συγχρηματοδοτούμενη από το Ταμείο μέχρις ύψους 438 εκατ. EUR, ποσό που αντιπροσωπεύει το 14,6% του συνόλου των πιστώσεων που διατέθηκαν στην Πορτογαλία κατά τη διάρκεια της περιόδου.

Τα έργα αυτά οδήγησαν στην κατασκευή ενός δικτύου βασικών υποδομών που αποσκοπεί στην κατάλληλη διαχείριση των αστικών απορριμμάτων. Καλύπτουν σχεδόν το σύνολο της παράκτιας ζώνης της Πορτογαλίας, εκεί όπου η πυκνότητα του πληθυσμού είναι υψηλότερη. Πράγματι, ο πληθυσμός που εξυπηρετείται αριθμεί περίπου 7,2 εκατ. κατοίκους, ήτοι 73% του πληθυσμού, για μια έκταση που αντιπροσωπεύει περίπου το 29% της επικράτειας.

3.1.4.2 Μεταφορές

* Ένα έτος παγιοποίησης

Το 1999 ήταν ουσιαστικά ένα έτος παγιοποίησης των πορτογαλικών έργων υποδομής μεταφορών παρά έτος έναρξης νέων έργων. Αυτό εξηγείται ιδίως από το γεγονός ότι το 1999 συμπίπτει με το τέλος της πρώτης περιόδου παρέμβασης του Ταμείου Συνοχής.

Έτσι, οι αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 225,5 εκατ. ευρώ που πραγματοποιήθηκαν το 1999 για έργα στον τομέα των μεταφορών αφορούν αποκλειστικά τις δόσεις 1999 των έργων που είχαν εγκριθεί τα προηγούμενα έτη.

Το 1999, καταβλήθηκε το υπόλοιπο της συνδρομής για τη γέφυρα Vasco da Gama (συν 29,3 εκατ. ευρώ, για συνολική συνδρομή 311,2 εκατ. ευρώ), μετά από πολλές συνεννοήσεις με τις πορτογαλικές αρχές που αποσκοπούσαν στη διασφάλιση της πλήρους τήρησης των περιβαλλοντικών ρητρών, με τις οποίες είχε συνδυαστεί η κοινοτική συγχρηματοδότηση. Πάντοτε το 1999, η Επιτροπή επέτυχε επίσης, με βάση την αντίστοιχη τελική έκθεση, τη χρηματοδοτική ολοκλήρωση των έργων της σιδηροδρομικής γραμμής Beira Alta.

* Προπαρασκευή της επόμενης περιόδου παρέμβασης

Το 1999 έδωσε τη δυνατότητα να τεθούν οι βάσεις της μελέτης από κοινού με τις πορτογαλικές αρχές σχετικά με τις μελλοντικές προοπτικές των δραστηριοτήτων του Ταμείου, μελέτης που βασίστηκε στη γενική εικόνα της εξέλιξης από το 1993 και της οποίας δίνονται παρακάτω οι γενικές γραμμές σε ό,τι αφορά τον τομέα των μεταφορών.

Στη διάρκεια πολλών συνεδριάσεων που πραγματοποιήθηκαν με τις πορτογαλικές αρχές, ιδίως στο πλαίσιο συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης που οργανώθηκαν πριν την υποβολή του Προγράμματος Περιφερειακής Ανάπτυξης της Πορτογαλίας, η Επιτροπή εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να εξαγγείλει τις προτεραιότητες δράσης και να γνωστοποιήσει τις ανησυχίες της, ιδίως στον τομέα του περιβάλλοντος.

* Τονίστηκαν ιδίως οι ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:

- η αυστηρή αξιολόγηση των διαθέσιμων για την περίοδο 2000-2006 πόρων θα δώσει τη δυνατότητα καλύτερου προσδιορισμού των προτεραιοτήτων, ιδίως ως προς την ολοκλήρωση των ΔΕΔ-Μ, και καλύτερου συντονισμού της παρέμβασης των διάφορων κοινοτικών μέσων.

- θα επιδιωχθεί η συγκέντρωση των πόρων στην υλοποίηση του έργου προτεραιότητας του Έσσεν αριθ. 8 («Πολυτροπική σύνδεση Πορτογαλίας/Ισπανίας με την υπόλοιπη Ευρώπη»).

- θα δοθεί προτεραιότητα στη βελτίωση της λειτουργίας τω σιδηροδρομικών και θαλάσσιων μεταφορών, με προοπτική να εξασφαλισθεί η μετατόπιση οδικής κυκλοφορίας προς τρόπους μεταφοράς που ρυπαίνουν λιγότερο και να διευκολυνθεί η προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης.

- η αυξημένη προσφυγή στην προσέγγιση ΡΡΡ (σύμπραξη δημόσιου/ιδιωτικού τομέα) θα επιτρέψει την αύξηση της μόχλευσης της κοινοτικής συνδρομής και θα καταστήσει δυνατή τη συγχρηματοδότηση ευρύτερου φάσματος έργων.

* Γενική εικόνα της εξέλιξης από το 1993

Η χρηματοδοτική συμμετοχή που κατευθύνθηκε στις μεταφορές από το 1993, η οποία έφθασε τα 1446 εκατ. ευρώ (48,1% των συνολικών κονδυλίων που χορηγήθηκαν στην Πορτογαλία), ήταν το επίκεντρο μιας στρατηγικής που αποσκοπούσε να εξασφαλιστεί η κατάλληλη ένταξη στα διευρωπαϊκά δίκτυα και να ενισχυθεί, λαμβανομένης υπόψη της περιφερειακής θέσης της χώρας, η αποδοτικότητα του συστήματος μεταφορών που διαθέτει.

Η παρέμβαση του Ταμείου - σχετικά συγκεντρωμένη (29% της «ποσόστωσης» της Πορτογαλίας), ιδίως στην αρχή της περιόδου, στις οδικές μεταφορές - έδωσε τη δυνατότητα ιδίως να περατωθούν οι διάδρομοι Λισσαβόνας/Μαδρίτης και Λισσαβόνας/Λα Κορούνια και να επιταχυνθεί η κατασκευή του άξονα Λισσαβόνας/Βαλαδολίδ. Αυτοί οι τρεις διάδρομοι, υψηλής προτεραιότητας, εντάσσονται στο διευρωπαϊκό δίκτυο, ενώ οι δύο τελευταίοι ανήκουν επίσης στο έργο προτεραιότητας του Έσσεν αριθ. 8. Εξάλλου, αποφασιστικής σημασίας συνεισφορά διατέθηκε στην εξάλειψη σημείων σοβαρής συμφόρησης στις αστικές περιοχές της Λισσαβόνας (μέσω της συγχρηματοδότησης έργων όπως ο εσωτερικός και εξωτερικός δακτύλιος της πόλης, διαπλατύνσεις αυτοκινητοδρόμων στα βόρεια της πόλης καθώς και η νέα γέφυρα του Τάγου) και του Πόρτο (αύξηση κυκλοφοριακής ικανότητας στο τμήμα Πόρτο/Aguas Santas, καθώς και ένα τμήμα των εργασιών για τη γέφυρα «de Freixo»).

Όσον αφορά τις σιδηροδρομικές υποδομές, καταβλήθηκε σημαντική προσπάθεια καθόλη τη διάρκεια της περιόδου (334 εκατ. ευρώ, ήτοι 11% του συνόλου) για την κατασκευή δύο σιδηροδρομικών διαδρόμων στρατηγικής σημασίας, οι οποίοι συνδέουν την Πορτογαλία με το κέντρο της Ευρώπης. Το Ταμείο στήριξε πολλά έργα που υπάγονται στα γενικά σχέδια εκσυγχρονισμού των εν λόγω δύο σιδηροδρομικών γραμμών με σκοπό να υποστηριχθεί το φιλόδοξο πρόγραμμα επενδύσεων σε υποδομές που εφαρμόζει η Πορτογαλία στον τομέα αυτό. Οι εργασίες της γραμμής «Beira Alta» ολοκληρώθηκαν, χάρη ιδίως στην κοινή παρέμβαση του Ταμείου Συνοχής και του ΕΤΠΑ, ενώ το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της γραμμής του Βορρά θα συνεχισθεί και κατά την περίοδο 2000/2006.

Οι θαλάσσιες μεταφορές επωφελήθηκαν επίσης από τη συνδρομή του Ταμείου καθόλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου παρέμβασης, με ποσό που δεν υπερβαίνει το 3% του συνόλου. Επενδύσεις που συνδέονται με τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων (λιμένες Λισσαβόνας και Leixυes), οι οποίες μπορούν να ευνοήσουν τη μετατόπιση προς τις θαλάσσιες μεταφορές ενός μέρους της χερσαίας κυκλοφορίας, καθώς και ενέργειες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας με τους άλλους τρόπους μεταφοράς και στην ασφάλεια των λιμένων (λιμένες Leixυes και Sines) είχαν προτεραιότητα για τη χορήγηση της συνδρομής του Ταμείου.

Στον τομέα των αερομεταφορών, ένα μόνο έργο - το αεροδρόμιο Funchal στη νήσο Μαδέρα - έτυχε της στήριξης του Ταμείου ύψους 160 εκατ. ευρώ (5% του συνόλου) με σκοπό τη βελτίωση της προσπελασιμότητας της εν λόγω άκρως απομακρυσμένης περιοχής και την προώθηση ιδίως του τουριστικού τομέα που έχει ισχυρή παρουσία στη νήσο αυτή.

3.2 Τεχνική βοήθεια και εκπόνηση μελετών

3.2.1 Γενική πολιτική του Ταμείου

Για να ευοδωθεί η εργασία διαχείρισης και να αυξηθεί η απόδοση των χορηγούμενων ενισχύσεων, η διεύθυνση του Ταμείου Συνοχής υποβοηθήθηκε από ορισμένους ειδικούς εμπειρογνώμονες και συμβούλους στους τομείς παρέμβασης του Ταμείου.

Οι σύμβουλοι διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην εκτίμηση, την ανάλυση και την παρακολούθηση των έργων που υποβάλλονται προς συγχρηματοδότηση στο Ταμείο Συνοχής. Όντως, η προσφυγή σε ειδικούς συμπληρώνει την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη της Επιτροπής με πρακτικές και ανταποκρινόμενες στα νεώτερα δεδομένα γνώσεις σε διάφορα θέματα, βοηθώντας την έτσι να εκπληρώσει καλύτερα τις υποχρεώσεις της.

3.2.2 Τεχνική βοήθεια με πρωτοβουλία της Επιτροπής

Τα μέτρα τεχνικής βοήθειας από εξωτερικούς συμβούλους διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην επιτέλεση των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στο Ταμείο Συνοχής.

Μέσω της δραστηριότητας αυτής υπάρχει δυνατότητα συμπλήρωσης των δεξιοτήτων που διαθέτουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής.

Οι σύμβουλοι που επιλέγονται με διαγωνισμό, σύμφωνα με τις διαδικασίες που θεσπίστηκαν με την οδηγία 92/50/ΕΟΚ σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών, συγκαταλέγονται μεταξύ των καλύτερων ευρωπαίων συμβούλων.

Οι περισσότεροι από τους συμβούλους που εργάζονται για το Ταμείο Συνοχής είναι εταιρείες προερχόμενες από χώρες διαφορετικές από τα κράτη που υπάγονται στο Ταμείο Συνοχής. Συχνά συνεργάζονται με συμβούλους στις δικαιούχες χώρες.

Οι αναλήψεις υποχρεώσεων από τον προϋπολογισμό 1999 του Ταμείου Συνοχής για μέτρα τεχνικής βοήθειας και εκπόνηση μελετών ανήλθαν σε ποσό ύψους 157.412 ευρώ. Το ποσό αυτό ήταν ελαφρώς κατώτερο (-10%) από εκείνο του παρελθόντος έτους. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι πολλές συμβάσεις-πλαίσια τεχνικής βοήθειας αποτελούν συνεχώς ισχύοντα πολυετή συμβόλαια που δεν χρειάζονται νέες δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων.

Στο σύνολο της περιόδου 1993-1999 οι αναληφθείσες υποχρεώσεις ανέρχονται σε 8,6 εκατ. EUR, ήτοι περίπου 0,05% των πόρων που αναλήφθηκαν από το Ταμείο.

Οι ισχύουσες συμβάσεις πλαίσια πλησιάζουν στη λήξη τους. Ως εκ τούτου, τον Ιούνιο του 1999, δημοσιεύτηκαν δύο μεγάλες προσκλήσεις υποβολής προσφορών για την επιλογή συμβούλων για τη νέα περίοδο που αρχίζει το 2000. Επιλέχθηκε μια κοινοπραξία συμβούλων για μια σύμβαση στον τομέα των μεταφορών, ενώ μια άλλη κοινοπραξία συμβούλων επιλέχθηκε στον τομέα του περιβάλλοντος, με σκοπό την υποστήριξη των υπηρεσιών της Επιτροπής στην τεχνική εκτίμηση των έργων που πρόκειται να χρηματοδοτηθούν ή που βρίσκονται σε εξέλιξη.

4 Παρακολούθηση, έλεγχος και παρατυπίες

4.1 Παρακολούθηση: συνεδριάσεις επιτροπών και αποστολές

4.1.1 Ελλάδα

Επιτροπές παρακολούθησης

Η επιτροπή παρακολούθησης των έργων του Ταμείου Συνοχής συνεδρίασε τον Μάρτιο και τον Οκτώβριο 1999 όσον αφορά τις επιτροπές μεταφορών και περιβάλλοντος. Συνεδρίασαν επίσης οι επιτροπές παρακολούθησης ad hoc: των έργων στα Σπάτα (μεταφορές), Ευήνου-ΕΥΔΑΠ και Ψυττάλειας (περιβάλλον).

Την προεδρία των επιτροπών παρακολούθησης ασκεί ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. Οι επιτροπές απαρτίζονται από τους γενικούς γραμματείς των άλλων υπουργείων τα οποία αφορούν οι παρεμβάσεις του Ταμείου Συνοχής, από εκπροσώπους της Επιτροπής, ήτοι του Ταμείου Συνοχής και των άλλων εμπλεκομένων διευθύνσεων και Γενικών Διευθύνσεων, από εκπροσώπους της ΕΤΕΠ, από εκπροσώπους των ελληνικών υπουργείων, από εκπροσώπους των ενώσεων δήμων και κοινοτήτων και από δημάρχους με την ιδιότητά τους ως κυρίων των έργων.

Η επιτροπή εξέτασε συνοπτικούς πίνακες για κάθε απόφαση και για κάθε έργο, καθώς και εκθέσεις για κάθε έργο. Η τήρηση των κοινοτικών πολιτικών εξετάζεται πολύ προσεκτικά εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι διάφορες συνεδριάσεις της επιτροπής παρακολούθησης επέτρεψαν εξάλλου:

- να γνωστοποιηθούν τα ποσά των αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν το 1999 για τα ελληνικά έργα στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος.

- να ανακοινωθούν στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους, στα Υπουργεία που ασκούν εποπτεία και στους τελικούς δικαιούχους τα αποτελέσματα της εξέτασης των νέων αιτήσεων συνδρομής.

- να γνωστοποιηθούν άμεσα τα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι τελικοί δικαιούχοι κατά την εκτέλεση των εργασιών.

- να καταγραφούν οι αμοιβαίες θέσεις (κράτους μέλους/Επιτροπής) ως προς τη συνέχιση των έργων, την επιλεξιμότητα των δαπανών και τις πληροφορίες που πρέπει να ανακοινώνονται στην Επιτροπή.

- να γνωστοποιηθούν εκ μέρους των ελληνικών αρχών οι πιθανές τροποποιήσεις που επρόκειτο να γίνουν το 1999 στα έργα που είχαν ήδη εγκριθεί και για τις οποίες οφείλει να αποφανθεί η Επιτροπή.

Η εκτέλεση στον τομέα των μεταφορών έφθασε το 1999 σε ικανοποιητικό ρυθμό για τα έργα του ΠΑΘΕ και της Εγνατίας (αναλήψεις υποχρεώσεων και κατασκευή). Όσον αφορά τα σιδηροδρομικά έργα, διαπιστώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις στην εκτέλεσή τους. Η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή.

Η επιτροπή ad hoc για τον νέο αερολιμένα των Αθηνών στα Σπάτα συνεδρίασε δύο φορές το 1999. Η επιτροπή παρακολούθησης ασχολείται με την φυσική και χρηματοδοτική πρόοδο του έργου, καθώς και με την τήρηση των κοινοτικών πολιτικών - προπάντων δε της πολιτικής περιβάλλοντος - αλλά και με την τήρηση των ειδικών διατάξεων που περιλαμβάνονται στην απόφαση της Επιτροπής. Οι διατάξεις αυτές αναφέρονται κυρίως στην ολοκλήρωση των οδών προσπέλασης στο αεροδρόμιο και στην εμπρόθεσμη εγκατάσταση του αεροναυτιλιακού εξοπλισμού. Χάρη στις προσπάθειες των ενδιαφερομένων, έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα. Η κατασκευή του αεροδρομίου προχωρεί σύμφωνα με τις προβλέψεις.

Η φυσική και χρηματοδοτική εκτέλεση των έργων του 1999 στον τομέα του περιβάλλοντος είναι επίσης εν γένει ικανοποιητική, αν και υπάρχουν ορισμένα έργα που καθυστερούν. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εξηγήσεις που δόθηκαν για τις καθυστερήσεις αυτές δεν φαίνονταν πειστικές, η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή (βασιζόμενη στις ρήτρες του παραρτήματος VI της απόφασης χορήγησης της συνδρομής του Ταμείου Συνοχής).

Η επιτροπή παρακολούθησης ad hoc του Ευήνου συνεδρίασε δύο φορές το 1999. Η επιτροπή αυτή παρακολουθεί την υδροδότηση των Αθηνών από τον ποταμό Εύηνο, καθώς και τα έργα της Εταιρείας Ύδρευσης Αθηνών (ΕΥΔΑΠ), τα οποία συνδέονται με τη μεταφορά του ύδατος και τη διαχείριση των υδατικών πόρων του πολεοδομικού συγκροτήματος των Αθηνών.

Το έργο του Ευήνου αποτελεί αντικείμενο φυσικής, χρηματοδοτικής και τεχνικής παρακολούθησης. Σημαντικό μέρος του έργου που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής έχει περατωθεί. Η εκπόνηση της διευρυμένης οριστικής μελέτης προχώρησε κατ' ευχήν. Η εταιρεία Montgomery Watson ανέλαβε καθήκοντα ως σύμβουλος διαχείρισης (project manager) των έργων της ΕΥΔΑΠ.

Η επιτροπή παρακολούθησης του βιολογικού καθαρισμού των Αθηνών - δεύτερη φάση - στην Ψυττάλεια συνεδρίασε δύο φορές το 1999. Το έργο αποτελεί αντικείμενο φυσικής, χρηματοδοτικής και τεχνικής παρακολούθησης.

Αποστολές παρακολούθησης

Στο πλαίσιο της δρομολόγησης των πρότυπων έργων, το Ταμείο Συνοχής πραγματοποίησε το 1999 δύο αποστολές στη Θεσσαλονίκη, στη λίμνη Κορώνεια, για να μπορέσει να εκκινήσει το έργο της προστασίας της εν λόγω λίμνης. Πολλές συζητήσεις με τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές πραγματοποιήθηκαν επί τόπου, όπως και συνεδριάσεις των εν λόγω αρχών με τους εμπειρογνώμονες που είχαν επιλεγεί από το Ταμείο Συνοχής, για να εκπονήσουν το στρατηγικό σχέδιο του έργου αυτού (Master Plan). Οι εκπρόσωποι των παραλίμνιων χωριών συμμετείχαν στις συνεδριάσεις αυτές, με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίησή τους ως προς την οικολογική, οικονομική και κοινωνική σημασία του έργου αυτού. Η έγκριση της πρώτης φάσης στα τέλη του 1999 θα συμβάλει στην εκκίνηση του έργου προστασίας της λίμνης Κορώνειας.

Και άλλες αποστολές πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1999 για τη δρομολόγηση του πρότυπου έργου της Σαντορίνης (ύδρευση, επεξεργασία λυμάτων και επεξεργασία απορριμμάτων), πάντοτε στο πλαίσιο συζητήσεων με τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές, καθώς και στο πλαίσιο ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του τοπικού πληθυσμού του εν λόγω ελληνικού νησιού σχετικά με τη σημασία του έργου. Η έγκριση της πρώτης φάσης στα τέλη του 1999 θα συμβάλει στη βελτίωση των συνθηκών προστασίας του περιβάλλοντος στη νήσο Σαντορίνη μέσω της ολοκληρωμένης θεώρησης των προβλημάτων που ανακύπτουν.

Δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στα έργα που εκτελούνται στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης και αποβλέπουν στην υδροδότηση της Θεσσαλονίκης με πόσιμο νερό από τον ποταμό Αλιάκμονα και στην εξυγίανση του Θερμαϊκού Κόλπου.

Το 1999 επίσης πραγματοποιήθηκαν και άλλες αποστολές παρακολούθησης από τους εισηγητές του Ταμείου Συνοχής. Οι αποστολές αυτές αναφέρονται, όπως και οι αποστολές ποιοτικού ελέγχου, στο παράρτημα ΙΙ της παρούσας έκθεσης.

4.1.2 Ισπανία

Επιτροπές παρακολούθησης

Το 1999, η επιτροπή παρακολούθησης των έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής συνεδρίασε δύο φορές στη Μαδρίτη: ενδέκατη συνεδρίαση στις 27, 28 και 29 Απριλίου και δωδέκατη συνεδρίαση στις 19, 20 και 21 Οκτωβρίου.

Η επιτροπή αυτή υποδιαιρείται σε επτά ειδικές επιτροπές:

* επιτροπή του έργου ΤΥΤ-Νότιος κλάδος: γραμμή Μαδρίτης-Βαρκελώνης

* επιτροπή έργων μεταφορών της κεντρικής διοίκησης

* επιτροπή έργων αναδάσωσης

* επιτροπή έργων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης

* επιτροπή έργων περιβάλλοντος της κεντρικής διοίκησης, συμπεριλαμβανομένων των υδρολογικών έργων

* επιτροπή έργων των Αυτόνομων Κοινοτήτων

* επιτροπή έργων σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (PPP).

Εξετάσθηκαν περίπου 220 δελτία παρακολούθησης, τα οποία αφορούσαν την κατάσταση των έργων ή ομάδων έργων.

Οι εργασίες που αφορούν πολλά έργα έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Εντούτοις, τα διοικητικά ζητήματα τα σχετικά με την περάτωση των συμβάσεων καθυστερούν την αποστολή των τελικών εκθέσεων και, κατά συνέπεια, την πληρωμή του υπολοίπου. Ζητήθηκε, στην τελική έκθεση που συνοδεύει την πληρωμή του υπολοίπου να αναφέρεται ρητά ότι επιτεύχθηκαν οι καθορισμένοι στόχοι και να εντάσσεται το έργο σε ένα σχέδιο.

Διαπιστώθηκε ότι τα έργα υλοποιούνται με αποτελεσματικό τρόπο. Ανακύπτουν πάντως προβλήματα διαχείρισης, οφειλόμενα στον υψηλό αριθμό τροποποιήσεων και συγχωνεύσεων.

Η επιτροπή των έργων σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα συνεδρίασε για πρώτη φορά το 1999. Η Επιτροπή αυτή αφορά τα έργα που περιλαμβάνουν και ιδιωτική χρηματοδότηση. Οι συμβάσεις για τα περισσότερα από τα εν λόγω έργα ανατίθενται με τη μορφή παραχώρησης. Σε άλλα έργα, η διαχείριση γίνεται από δημόσιες επιχειρήσεις που συνιστώνται με συμμετοχή της κεντρικής, περιφερειακής και τοπικής διοίκησης.

Επειδή οι εν λόγω συνεδριάσεις των επιτροπών παρακολούθήσης ήσαν οι τελευταίες πριν από την έναρξη ισχύος του νέου κανονισμού, έδωσαν την ευκαιρία για ορισμένες σκέψεις σχετικά με το παρελθόν και για τις μελλοντικές κατευθυντήριες γραμμές που βασίζονται στην πείρα που αποκτήθηκε.

Για την προσεχή περίοδο εξετάστηκαν τρεις άξονες προβληματισμού:

(1) Οι τροποποιήσεις που επέρχονται με τον νέο κανονισμό,

(2) Οι νέες αρχές για τη δημιουργία στρατηγικού πλαισίου των παρεμβάσεων του Ταμείου Συνοχής.

(3) Οι νέες διαχειριστικές μέθοδοι που αποσκοπούν στην απλούστερη, αποτελεσματικότερη και διαφανέστερη διαχείριση.

Αποστολές παρακολούθησης

Οι αποστολές που πραγματοποιήθηκαν έδωσαν τη δυνατότητα επιτόπιας επίσκεψης έργων στο στάδιο της εκτέλεσης και έργων στο στάδιο της μελέτης. Διοργανώθηκαν συσκέψεις με τους οργανισμούς που είναι αρμόδιοι για την υποβολή των έργων και με τους οργανισμούς που είναι αρμόδιοι για την υλοποίηση, έτσι ώστε να γνωρίσουν οι εκπρόσωποι του Ταμείου με περισσότερες λεπτομέρειες τα διάφορα κλαδικά σχέδια των περιφερειών που επισκέπτονταν. Οι αποστολές αυτές επέτρεψαν να ελεγχθεί η πρόοδος των εργασιών, να αποσαφηνισθούν οι δυσκολίες που ανέκυψαν στην εκτέλεση των έργων και, όσον αφορά τα έργα στο στάδιο της μελέτης, να γίνουν καλύτερα γνωστοί οι επιδιωκόμενοι στόχοι.

Ο κατάλογος των αποστολών αυτών περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ.

4.1.3 Ιρλανδία

Επιτροπή παρακολούθησης

Η επιτροπή παρακολούθησης της Ιρλανδίας συνεδρίασε δύο φορές το 1999, στις 15 Απριλίου και στις 25 Νοεμβρίου.

Όπως και τα προηγούμενα έτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπροσωπήθηκε από τη διεύθυνση του Ταμείου Συνοχής και από εκπροσώπους άλλων διευθύνσεων που ενδιαφέρονται για τις εργασίες του Ταμείου στην Ιρλανδία. Οι ιρλανδικές αρχές εκπροσωπήθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών, από το οποίο προέρχεται ο πρόεδρος και η γραμματεία της επιτροπής, από εκπροσώπους των Υπουργείων της ιρλανδικής κυβέρνησης με αρμοδιότητα στους τομείς που λαμβάνουν συνδρομή από το Ταμείο και από εκπροσώπους των δημοσίων οργανισμών που είναι αρμόδιοι για την υλοποίηση των έργων (π.χ. Irish Rail, δηλ. η κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων, οι λιμενικές αρχές). Συμμετείχαν επίσης, όπως και σε προηγούμενες συνεδριάσεις, εκπρόσωποι ορισμένων τοπικών αρχών που είναι αρμόδιες για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και τη διαχείριση οδικών έργων, έργων επεξεργασίας λυμάτων και ύδρευσης.

Γενικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολούθησε να είναι ικανοποιημένη με την ποιότητα των πληροφοριών που παρέχονται σχετικά με τη διαχείριση των έργων. Εντούτοις, σε ορισμένες (λίγες) περιπτώσεις χρειάστηκε να ζητηθούν συμπληρωματικές πληροφορίες για ορισμένα θέματα με στόχο να σχηματισθεί ακριβέστερη εικόνα της προόδου ή να αιτιολογηθούν οι καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των έργων.

Η Επιτροπή ήταν εν γένει ικανοποιημένη με την πρόοδο που σημειώθηκε. Ενώ υπήρξε σαφής πρόοδος με την επιτυχή περάτωση ορισμένων έργων το 1999, σχεδόν το ήμισυ των έργων δεν είχε περατωθεί στο τέλος του 1999. Η Επιτροπή ιδίως εξέφρασε την ανησυχία της σχετικά με τον αριθμό των περιβαλλοντικών έργων για τα οποία ζητήθηκε παράταση και σχετικά με την κλίμακα των αυξήσεων του κόστους που αναφέρθηκαν για ορισμένα έργα. Η Επιτροπή ενέμεινε στη θέση της, ότι αυξήσεις της επιχορήγησης θα εγκρίνονται, μόνον εάν παρέχεται αναλυτική αιτιολόγηση των αυξήσεων του κόστους, οι δε αυξήσεις θα εξαρτώνται από την ύπαρξη διαθέσιμων πόρων. Η θέση αυτή έγινε δεκτή από τις ιρλανδικές αρχές και δεν υποβλήθηκαν συγκεκριμένα αιτήματα για την κάλυψη αυξήσεων του κόστους.

Αποστολές παρακολούθησης

Οι αποστολές απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ.

4.1.4 Πορτογαλία

Επιτροπή παρακολούθησης

Το 1999 η επιτροπή παρακολούθησης συνεδρίασε δύο φορές, στις 25/26 Μαρτίου και στις 26/27 Οκτωβρίου. Όπως και στο παρελθόν, οι συνεδριάσεις αυτές συνέχισαν τη συστηματική προσέγγιση, η οποία προβάλλει τους δεσμούς που υφίστανται μεταξύ των διαφόρων έργων και τη συνολική συνεκτικότητα των παρεμβάσεων. Οι συνεδριάσεις αυτές αποτελούν επίσης καθοριστικό μέσο για την κατάλληλη παρακολούθηση κάθε έργου. Πράγματι, κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων αυτών αποκαλύπτονται τα προβλήματα που ανακύπτουν στην υλοποίηση των έργων και αναζητούνται οι προσφορότερες λύσεις.

Οι συνεδριάσεις αυτές αναλύονται σε περισσότερες ειδικές υποεπιτροπές παρακολούθησης. Έτσι, εκτός από τη γενική επιτροπή παρακολούθησης, δημιουργήθηκαν η επιτροπή παρακολούθησης των έργων που αφορούν τα αστικά απορρίμματα και η επιτροπή παρακολούθησης του έργου επέκτασης του αεροδρομίου Funchal στη νήσο Μαδέρα. Το έργο χρηματοδότησης του υδροηλεκτρικού σταθμού στο Alqueva παρακολουθείται επίσης στο πλαίσιο της επιτροπής παρακολούθησης που συγκρότησαν τα Διαρθρωτικά Ταμεία για το Ειδικό Πρόγραμμα Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης της περιοχής Alqueva (PEDIZA). Η επιτροπή αυτή συνεδρίασε δύο φορές το 1999.

Αποστολές παρακολούθησης

Εκτός από τη συμμετοχή της στις συνεδριάσεις της επιτροπής παρακολούθησης, η μονάδα E/2 της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής πραγματοποίησε το 1999 πολλές αποστολές παρακολούθησης, προκειμένου να εκτιμηθεί η πρόοδος των έργων, να γίνουν γνωστά επιτόπου τα προβλήματα που ανακύπτουν στην υλοποίησή τους και να αναζητηθούν οι προσφορότερες λύσεις που καθιστούν δυνατή την ομαλή εκτέλεση των έργων.

Η μονάδα Ε/2 της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής συμμετέσχε επίσης σε τεχνικού χαρακτήρα συνεδριάσεις που αποβλέπουν στον καθορισμό ή στη βελτίωση των στρατηγικών παρέμβασης σε ορισμένους τομείς που ενδιαφέρουν το Ταμείο Συνοχής, ιδίως τη διαχείριση των υδατικών πόρων και τις σιδηροδρομικές μεταφορές, ή και σε συνεδριάσεις που αποβλέπουν στην εφαρμογή νέων χρηματοδοτικών τεχνικών, ιδίως δε της σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΡΡΡ).

Οι αποστολές παρακολούθησης που πραγματοποιήθηκαν από τη μονάδα Ε/2 της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής στην Πορτογαλία απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ.

4.2 Αποστολές ελέγχου

4.2.1 Ελλάδα

Έλεγχοι της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής

Οι υπηρεσίες ελέγχου της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής πραγματοποίησαν μια αποστολή τον Ιανουάριο. Στόχοι της αποστολής ήσαν ο έλεγχος της λειτουργίας του συστήματος των δηλώσεων δαπανών στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας στην Αθήνα, αλλά και η εξέταση της δημοσιονομικής διαχείρισης και της παρακολούθησης εκ μέρους των αρμοδίων αρχών, καθώς και της εκτέλεσης των έργων από τους τελικούς δικαιούχους.

Τα έργα που ελέγχθηκαν ήσαν τα εξής:

93-94.09.61.070 - Κέντρο περιβαλλοντικής έρευνας και κατάρτισης Μουσείο Γουλανδρή φυσικής ιστορίας.

95.09.65.040 - Νέο αεροδρόμιο Αθηνών στα Σπάτα.

94.09.61.027 - Δίκτυο αποχέτευσης Κερατέας.

93.09.65.005 - Περιφερειακή λεωφόρος λιμένος Πειραιώς.

94.09.65.005 - Αποβάθρα ΙΙ του νέου σταθμού εμπορευματοκιβωτίων στο Ν. Ικόνιο του λιμένος Πειραιώς.

Τα κυριότερα ευρήματα, τα οποία συζητήθηκαν με τις εθνικές αρχές, ήσαν τα εξής:

- περιπτώσεις πιθανών μη επιλέξιμων δαπανών, επειδή είτε δεν καλύπτονταν από την απόφαση είτε είχαν πραγματοποιηθεί πριν από την περίοδο επιλεξιμότητας.

- απουσία χωριστής λογιστικής για το έργο του αεροδρομίου.

- καθυστερήσεις στην υποβολή των αιτήσεων πληρωμής στην Επιτροπή.

- ελλείψεις στον έλεγχο των δηλώσεων δαπανών πριν από την υποβολή των αιτήσεων στην Επιτροπή.

Στο πλαίσιο της δεύτερης αποστολής τον Φεβρουάριο, οι υπηρεσίες ελέγχου της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής εξέτασαν δύο έργα:

94.09.61.043 - Αποκατάσταση των χώρων εναπόθεσης απορριμμάτων και μελέτη για την κατασκευή σταθμού μεταφόρτωσης στη Θεσσαλονίκη.

94.09.61.075 - Ύδρευση - αποχέτευση και βιολογικός καθαρισμός λυμάτων στη Νάουσα.

Κατά τη διάρκεια του ελέγχου αυτού δεν προέκυψαν ιδιαίτερα ευρήματα που απαιτούσαν τη λήψη μέτρων.

Δημοσιονομικός έλεγχος

Η πρώτη αποστολή στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε από 17.2.1999 έως 18.2.1999 και αποσκοπούσε στον έλεγχο τεσσάρων περιβαλλοντικών έργων στο Βόλο και τη Λάρισα (έργα 95/09/61/062, 94/09/61/042, 94/09/61/062-1 και 96/09/61/085).

Η δεύτερη αποστολή στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε από 15.3.1999 έως 18.3.1999 και αποσκοπούσε στον έλεγχο έργων περιβάλλοντος και μεταφορών στην Κέρκυρα (έργα 94/09/61/028, 93/09/65/003 και 93/09/65/001).

Συντάχθηκαν εκθέσεις και για τις δύο αποστολές ελέγχου, οι οποίες διαβιβάστηκαν στις εθνικές αρχές. Τα κυριότερα ευρήματα του ελέγχου συζητήθηκαν με τις ελληνικές αρχές εσωτερικού ελέγχου κατά την ετήσια διμερή συνάντηση συντονισμού.

Τα κυριότερα ευρήματα ήσαν:

- ήταν δύσκολο να εξακριβωθεί η αντιστοιχία μεταξύ των δηλωμένων δαπανών και του λογιστικού συστήματος, λόγω της εγγραφής επιλέξιμων και μη επιλέξιμων δαπανών στους ίδιους λογαριασμούς.

- παρέμεινε ασαφές εάν και με ποιο τρόπο οι δηλώσεις δαπανών των συμβούλων διαχείρισης έργου ελέγχονται πριν από την υποβολή τους στην Επιτροπή.

- οι προκαταβολές που χορηγούνται από την Επιτροπή στο Υπουργείο Οικονομικών μόνο εν μέρει (65%) μεταβιβάζονταν στους διαχειριστές των έργων και παρέμεινε ασαφές εάν και υπό ποιους όρους μεταβιβαζόταν το υπόλοιπο στο διαχειριστή του έργου.

4.2.2 Ισπανία

Έλεγχοι της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής

Τον Οκτώβριο πραγματοποιήθηκε αποστολή από τις υπηρεσίες ελέγχου της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής για μια σειρά έργων.

Στόχοι της αποστολής αυτής ήσαν:

- να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα του συστήματος δημοσιονομικής διαχείρισης και της παρακολούθησης εκ μέρους των αρμοδίων αρχών σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο Αυτόνομων Κοινοτήτων,

- να ελεγχθεί η εκτέλεση ορισμένων έργων από τους τελικούς δικαιούχους,

- να επαληθευθεί η ποιότητα του ελέγχου που διενεργείται στις δηλώσεις δαπανών,

- να αναλυθεί η επίπτωση των έργων στην ανάπτυξη των περιοχών που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα.

Ο έλεγχος κάλυψε τα εξής έργα:

95.11.65.001 - Autovνa del Baix Llobregat

96.11.65.004 - Autovνa de las Rνas Bajas. Tramo: Alto Allariz-San Cipriαn

97.11.61.047 - SOGAMA

96.11.61.051 - Gestiσn residuos sσlidos urbanos en el Area Metropolitana de Barcelona

96.11.61.052 - Saneamiento en el Area Metropolitana de Barcelona

94.11.61.021 - Regeneraciσn ambiental de Ciutat Vella (Barcelona).

Δημοσι