Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πώς μπορούν, με βάση την εκπαίδευση και την κατάρτιση και υπό το πρίσμα της διά βίου μάθησης, να προαχθούν οι δεξιότητες που χρειάζονται στην Ευρώπη ώστε να εδραιωθεί μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή, πιο ανθεκτική και με μεγαλύτερη συνοχή»

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας)

(2021/C 286/06)

Εισηγήτρια: η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ

Αίτημα της πορτογαλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ Επιστολή της 26.10.2020 Νομική βάση Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο τμήμα Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη Υιοθετήθηκε από το τμήμα 16.4.2021 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 27.4.2021 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 560 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 219/1/1

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και άλλες επενδύσεις για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και μιας ανθεκτικής κοινωνίας στο πλαίσιο της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης της οικονομίας, βελτιώνοντας την ποιότητα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης (συστήματα, ιδρύματα και προγράμματα) και αποφεύγοντας τους αποκλεισμούς, προκειμένου μια τέτοια κοινωνία να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μαθητών όλων των ηλικιών και όλων των σταδίων μάθησης, να τους προετοιμάζει για τη ζωή και την εργασία και να διασφαλίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι, καθώς και ο αυξημένος αριθμός ανέργων —ιδίως οι γυναίκες— έχουν πρόσβαση στην κατάρτιση. Τα παραπάνω θα συμβάλουν στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και των υπηρεσιών και στην κατάλληλη προετοιμασία των επιχειρήσεων για τον χειρισμό των εξελίξεων στον εκάστοτε κλάδο τους και τον περιορισμό των κενών στις δεξιότητες που υφίστανται κατά την ψηφιακή και οικολογική μετάβαση των βιομηχανιών.

1.2. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση επιτεύξιμων μακροπρόθεσμων στόχων και τη δημιουργία ενός σταθερού συστήματος παρακολούθησης εντός του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης για κάθε κράτος μέλος με στόχο την επίτευξη εκπαίδευσης και κατάρτισης υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και διά βίου μάθησης για όλους, ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι όλοι έχουν τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις ικανότητες και τις στάσεις που απαιτούνται προκειμένου η Ευρώπη να δημιουργήσει μια πιο δίκαιη, πιο συνεκτική, πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή και πιο ανθεκτική κοινωνία.

1.3. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η δημοκρατική διακυβέρνηση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης — για παράδειγμα μέσω του κοινωνικού διαλόγου — θα αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο για την επιτυχή ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο στο πλαίσιο του επόμενου στρατηγικού πλαισίου της ΕΕ. Πρέπει να είναι εξασφαλισμένη, να ενισχυθεί και να συμπεριλάβει ουσιαστικές διαβουλεύσεις με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

1.4. Η ΕΟΚΕ συστήνει το εξής: κάθε μελλοντική « ανοικτή μέθοδος συντονισμού της ομάδας εργασίας » πρέπει να παρουσιάζει τα αποτελέσματα των πολιτικών και κατά προτίμηση τις συστάσεις πολιτικής προς συζήτηση στο Συμβούλιο Εκπαίδευσης. Τα αποτελέσματα των ομάδων εργασίας πρέπει να δημοσιοποιούνται, να εφαρμόζονται αποτελεσματικά και να χαίρουν υψηλή προβολής στο κατάλληλο επίπεδο χάραξης πολιτικής και μεταξύ των επαγγελματιών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Είναι επομένως σημαντικό στα μέλη αυτών των ομάδων να συμπεριλαμβάνονται οι οικείοι κοινωνικοί εταίροι και οι ενδιαφερόμενοι που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη της εκπαιδευτικής πολιτικής, καθώς και εκπρόσωποι των σχολικών διευθυντών, των εκπαιδευτικών και των μαθητών από κάθε χώρα.

1.5. Για την επίτευξη των δεικτών, των κριτηρίων αναφοράς και των στόχων του Σχεδίου δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, του Ψηφίσματος του 2020 του Συμβουλίου σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και της Σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και της Δήλωσης του Osnabrück, η ΕΟΚΕ προτείνει τη διενέργεια πρόσθετης έρευνας και εκτίμησης αντικτύπου για την προσαρμογή των δεικτών και την προσθήκη νέων που κρίνονται απαραίτητοι , προς υποστήριξη της προσπάθειας των χωρών να βελτιώσουν τον τρόπο παροχής στοιχείων όσον αφορά την εφαρμογή, καθώς ο πλήρης αντίκτυπος της κρίσης της COVID-19 στα εκπαιδευτικά συστήματα, στους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς δεν είναι ακόμη σαφείς. Οι δείκτες θα πρέπει επίσης να οδηγήσουν στην εκπόνηση μέτρων που θα υποστηρίζουν κοινωνικοοικονομικά μειονεκτούντες μαθητές και εκπαιδευόμενους, καθώς και τα ΑμεΑ, με κοινές κοινωνικές και εκπαιδευτικές πολιτικές σε εθνικό επίπεδο. Η επίτευξη των κριτηρίων αναφοράς και τα αποτελέσματα των δεικτών θα πρέπει να παρουσιάζονται, μετά από διαβούλευση με τους αρμόδιους κοινωνικούς εταίρους και τους λοιπούς συναρμοδίους σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

1.6. συνεδριάσεις άτυπης συνεργασίας, υπό την καθοδήγηση της προεδρίας, για τους τομείς της εκπαίδευσης (DG School, DGVET, DGHE) Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συνέχιση του βασικού έργου που διεξήχθη στις(DG School, DGVET, DGHE) ( 1 ) , την εξεύρεση συνεργειών μεταξύ τους και την ενίσχυση του προφίλ τους, με τη συμμετοχή των οικείων κοινωνικών εταίρων από κάθε κράτος μέλος της ΕΕ και σε διαβούλευση με τις κατάλληλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ακολουθώντας το παράδειγμα της συμβουλευτικής επιτροπής για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Συνιστά επίσης τη σύνδεση μεταξύ των πολιτικών της ΕΕ και των εθνικών/περιφερειακών πολιτικών, στο πλαίσιο ουσιαστικών εταιρικών σχέσεων μεταξύ των υπουργείων, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, και την από κοινού άσκηση της διακυβέρνησης.

1.7. Η ΕΟΚΕ ζητεί την αποτελεσματική εφαρμογή της πρώτης αρχής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων που θα εγκριθεί κατά την κοινωνική σύνοδο κορυφής του 2021, με την πλήρη συμμετοχή των οικείων κοινωνικών εταίρων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, και με υποστήριξη από βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις και από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

1.8. Η ΕΟΚΕ προβάλλει την ολιστική προσέγγιση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και τονίζει τη σημασία μιας τέτοιας προσέγγισης της εφαρμογής πρόσφατων πρωτοβουλιών της ΕΕ για την εκπαίδευση (Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης), την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (σύσταση ΕΕΚ), τις δεξιότητες (ευρωπαϊκό πρόγραμμα δεξιοτήτων), την εκπαίδευση των νέων (Bridge to Jobs) και τις ψηφιακές δεξιότητες (σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027), διασφαλίζοντας ότι συμβάλλουν στην ισότιμη πρόσβαση στην ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση, στον επαναπροσδιορισμό και στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων για μια δίκαιη μετάβαση στην αγορά εργασίας, στην υποστήριξη των ενηλίκων χαμηλών δεξιοτήτων να βρουν εργασία και να αποκτήσουν επιχειρηματικές δεξιότητες και στην παροχή βοήθειας στις επιχειρήσεις για να συμβαδίζουν με την παγκόσμια καινοτομία και ανταγωνιστικότητα.

1.9. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 πρέπει να διασφαλίζει τον αποτελεσματικό κοινωνικό διάλογο με συνδικαλιστικές οργανώσεις, τη διαβούλευση με ενδιαφερόμενους φορείς, τον σεβασμό και την εφαρμογή των εργασιακών δικαιωμάτων και την πληροφόρηση των εργαζομένων, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή στην ανάπτυξη ψηφιακών και επιχειρηματικών δεξιοτήτων, ιδίως όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, την εκπαίδευση ενηλίκων και την κατάρτιση των εργαζομένων με σκοπό τον περιορισμό των κενών στις δεξιότητες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. Αναφορικά με την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση του ποσοστού των πολιτών ηλικίας 16 έως 74 ετών με βασικές ψηφιακές δεξιότητες από 56 % το 2019 σε 70 % το 2025, η ΕΟΚΕ ζητεί την κατανομή συγκεκριμένων ποσών εντός των μελλοντικών προγραμμάτων της ΕΕ, καθορισμό των επιμέρους στόχων και ορόσημων, καθώς και συνεπή αξιολόγηση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε ένα συνεχώς και ταχέως μεταβαλλόμενο ψηφιακό περιβάλλον.

1.10. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την αποτελεσματική υποστήριξη των εργαζομένων και των ανέργων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στην εκπαίδευση και κατάρτιση ενηλίκων χωρίς αποκλεισμούς, εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση ειδικά όσων έχουν ανάγκη , όπως οι άνεργοι, οι μη τυπικοί εργαζόμενοι, οι ενήλικες χαμηλών δεξιοτήτων, τα ΑμεΑ, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι, οι ηλικιωμένοι πολίτες, καθώς και τα άτομα από κοινωνικοοικονομικά μειονεκτούσες ομάδες, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη τη διάσταση του φύλου.

1.11. Η ΕΟΚΕ προτείνει την καταπολέμηση των αυξανόμενων ανισοτήτων στα σχολεία και την ευρύτερη κοινωνία μέσω αποτελεσματικών συνδυασμένων κοινωνικών και εκπαιδευτικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη διεξαγωγή κοινής συνόδου του Συμβουλίου μεταξύ των υπουργών παιδείας και των υπουργών κοινωνικών υποθέσεων για την εξεύρεση λύσεων προς αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων και της άνισης πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση ως συνέπεια της κρίσης της νόσου COVID-19.

1.12. Μολονότι επιδοκιμάζει τους στόχους του νέου ψηφίσματος σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης, η ΕΟΚΕ προτείνει την τακτική προσαρμογή των δεικτών και των σημείων αναφοράς του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης, καθώς και την προσθήκη νέων απαραίτητων (π.χ., για τις πράσινες δεξιότητες και ικανότητες/για τη μάθηση σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη), για τους οποίους οι χώρες θα μπορούν εύκολα να παρέχουν στοιχεία, με μέλημα, μεταξύ άλλων, ότι τα εθνικά μέτρα θα υποστηρίζουν αποτελεσματικά τα κοινωνικοοικονομικά μειονεκτούντα άτομα, τους μαθητές και τους εκπαιδευόμενους.

1.13. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι ζωτικής σημασίας για όλους τους μαθητές να αναπτύξουν κοινωνικές ικανότητες μέσω της διά βίου μάθησης, ότι πρέπει να μεριμνάται ώστε αυτές οι ικανότητες να διδάσκονται από νεαρή ηλικία και καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης ενηλίκων, καθώς και να γίνουν εντατικές προσπάθειες να επιτευχθούν ανοχή και απουσία διακρίσεων στην εκπαίδευση και την κατάρτιση για όλους τους πολίτες. Η διδασκαλία βασικών ικανοτήτων, ιδίως της κοινωνικής ευαισθησίας, της ενσυναίσθησης, του διαπολιτισμικού διαλόγου, η αγωγή του πολίτη, η διδασκαλία κοινωνικών ικανοτήτων και επιχειρηματικότητας (συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής) πρέπει να εφαρμόζεται σε ολόκληρη τη διαδικασία εκπαίδευσης και κατάρτισης.

1.14. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν το σχέδιο ανάκαμψης NextGenerationEU και άλλα κονδύλια της ΕΕ, μεταξύ άλλων από το Erasmus, από τα ταμεία ΕΚΤ+ και Δίκαιης Μετάβασης, με αποτελεσματικό και συνεπή τρόπο για την υποστήριξη πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης με στόχο μια πιο δίκαιη, πιο συνεκτική, πιο συμπεριληπτική, πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή και πιο ανθεκτική κοινωνία.

1.15. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου πρέπει να λειτουργεί ενθαρρυντικά προς τις κυβερνήσεις ώστε να διασφαλίζονται βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων για τη βελτίωση της ποιότητας, της δικαιοσύνης, της ισότητας και της κοινωνικής ένταξης στα σχολεία, καθώς και για την ενίσχυση της ίσης πρόσβασης σε ψηφιακό υλικό για όλους τους μαθητές όλων των ηλικιών και την υποστήριξη της ασφαλούς χρήσης ψηφιακών τεχνολογιών σε σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα.

1.16. μικροδιαπιστευτήρια θα πρέπει να διαθέτει ποιοτικά πρότυπα και σαφείς πληροφορίες σχετικά με την αξία της κατάρτισης, προκειμένου να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά στην αγορά εργασίας ως περαιτέρω κατάρτιση και να προστεθεί στα πλήρη προσόντα. Είναι σημαντικό τα μικροδιαπιστευτήρια να μην υπάγονται σε υπερβολική ρύθμιση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η εύκολη προσαρμογή τους στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι ικανότητες πρέπει να αναγνωρίζονται και να γίνονται δεκτές, τηρώντας τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές απαιτήσεις κάθε κράτους μέλους. Η διασφάλιση της ίσης πρόσβασης με σκοπό την απόκτηση πλήρους τίτλου είναι θεμελιώδης και, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης ( 2 ) και της σύμβασης της Λισαβόνας για την αναγνώριση τίτλων ( 3 ) . Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη γνώμη της ( 4 ) ότι η εκπαίδευση που οδηγεί σεθα πρέπει να διαθέτει ποιοτικά πρότυπα και σαφείς πληροφορίες σχετικά με την αξία της κατάρτισης, προκειμένου να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά στην αγορά εργασίας ως περαιτέρω κατάρτιση και να προστεθεί στα πλήρη προσόντα. Είναι σημαντικό τα μικροδιαπιστευτήρια να μην υπάγονται σε υπερβολική ρύθμιση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η εύκολη προσαρμογή τους στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

1.17. Η ΕΟΚΕ ζητά την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης σε εθνικό επίπεδο —ύστερα από ουσιαστικό κοινωνικό διάλογο με τους εκπαιδευτικούς— με σκοπό αφενός τη βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας στην ψηφιακή εποχή, υψηλότερα πρότυπα διδασκαλίας, ανάπτυξη αρχικής εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών με αυξημένη ποιότητα και χωρίς αποκλεισμούς, και συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη, και αφετέρου τη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας και μισθών για τους διδάσκοντες προκειμένου να γίνει το επάγγελμα πιο ελκυστικό για υποψηφίους με υψηλή ειδίκευση.

1.18. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη σεβασμού της πανεπιστημιακής ελευθερίας, της αυτονομίας και του αυτοδιοίκητου των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όσον αφορά τη συμβολή τους στη διά βίου μάθηση, καθώς και την ανάγκη διασφάλισης κατάλληλων δημόσιων επενδύσεων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την έρευνα, καθώς και την ανάγκη σεβασμού τόσο της συμμετοχικότητας και της ποικιλομορφίας των πανεπιστημιακών δικτύων της Ευρώπης όσο και των εθνικών και θεσμικών ικανοτήτων σε σχέση με την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η ΕΟΚΕ ζητά να συζητηθούν διεξοδικότερα ιδέες ως προς το λεγόμενο «ευρωπαϊκό πτυχίο» και το «καταστατικό του ευρωπαϊκού πανεπιστημίου» με τις κυβερνήσεις, τους αρμόδιους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Επίσης, ζητά να υποστηριχθεί η ανάπτυξη προσφορών επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

2. Ιστορικό

2.1. Η γνωμοδότηση αυτή συμβάλλει στις συζητήσεις του Συμβουλίου υπό την πορτογαλική Προεδρία (πρώτο εξάμηνο 2021) σχετικά με την υλοποίηση πρωτοβουλιών της ΕΕ για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση, ιδίως όσον αφορά τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα δεξιοτήτων και το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-27.

2.2. Η αυξανόμενη εισοδηματική ανισότητα, η ανθρώπινη κινητικότητα και ο γηράσκων πληθυσμός είναι κοινωνικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης. Σε μια εποχή που η κοινωνία αντιμετωπίζει οικονομικές επιταγές όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η κυκλική οικονομία, η υποστήριξη της μάθησης των ατόμων μπορεί να αποτελέσει τη λύση για μια πιο βιώσιμη κοινωνία, προκειμένου να ξεπεραστούν τα εμπόδια και οι προκλήσεις του κοινωνικού και οικονομικού μετασχηματισμού, με την παράλληλη προώθηση των δεξιοτήτων μάθησης.

2.3. Οι ηγέτες των χωρών της ΕΕ συναντήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής του Γκέτεμποργκ στις 17 Νοεμβρίου 2017 για να υπογράψουν τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και, με την ευκαιρία αυτή, ξεκίνησαν τις πρώτες συζητήσεις τους σχετικά με την έναρξη του λεγόμενου Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης ( 5 ) . Από το 2018 έως το 2020 ακολούθησαν αρκετές νέες προτάσεις σχετικές με το θέμα, οι οποίες μετουσιώθηκαν στο νέο ψήφισμα του Συμβουλίου τον Φεβρουάριο του 2021. Η πρωτοβουλία σχετίζεται με την πρώτη αρχή του πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η οποία ορίζει ότι «κάθε άτομο έχει δικαίωμα σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, κατάρτιση και διά βίου μάθηση προκειμένου να αποκτήσει και να διατηρήσει δεξιότητες που θα του επιτρέπουν να συμμετέχει πλήρως στην κοινωνία και να διαχειρίζεται με επιτυχία τις αλλαγές στην αγορά εργασίας», καθώς και με τα δικαιώματα που αναφέρονται στην τέταρτη αρχή, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για κατάρτιση και επανεκπαίδευση, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση των νέων στη συνεχή εκπαίδευση, τη μαθητεία και την πρακτική άσκηση.

2.5. η αξία χρήσης επιστρέφει: νέες προοπτικές και προκλήσεις για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και υπηρεσίες Στη γνωμοδότησή της, ( 13 ) (2019), η ΕΟΚΕ εξέφρασε την άποψη ότι καινοτόμα, εξαιρετικά εξειδικευμένα προϊόντα και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πελατών, καθώς και στην κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα, θα μπορούσαν να αποτελέσουν την ουσία και το επίκεντρο της σύγχρονης ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Επομένως, συνιστά παρεμβάσεις πολιτικής για οικείες υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης.

2.6. επίτευξη του ευρωπαϊκού χώρου εκπαίδευσης έως το 2025 ποιότητα, ένταξη και ισότητα των φύλων, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, εκπαιδευτικοί και εκπαιδευτές, τριτοβάθμια εκπαίδευση και γεωπολιτικές διαστάσεις . Το Συμβούλιο Εκπαίδευσης της ΕΕ της 30ής Νοεμβρίου 2020 υπογράμμισε τη σημασία της εθνικής ικανότητας όσον αφορά την εκπαίδευση και τον σεβασμό της ποικιλομορφίας των πολιτισμών και των εκπαιδευτικών συστημάτων και αμφισβήτησε το «ολοκληρωμένο πλαίσιο διακυβέρνησης για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης» και το προτεινόμενο «σύνολο στόχων της ΕΕ που θα πρέπει να επιτευχθούν έως το 2030» Στις 30 Σεπτεμβρίου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση για την ( 14 ) , η οποία επικεντρώθηκε σε έξι τομείς:. Το Συμβούλιο Εκπαίδευσης της ΕΕ της 30ής Νοεμβρίου 2020 υπογράμμισε τη σημασία της εθνικής ικανότητας όσον αφορά την εκπαίδευση και τον σεβασμό της ποικιλομορφίας των πολιτισμών και των εκπαιδευτικών συστημάτων και αμφισβήτησε το «ολοκληρωμένο πλαίσιο διακυβέρνησης για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης» και το προτεινόμενο «σύνολο στόχων της ΕΕ που θα πρέπει να επιτευχθούν έως το 2030» ( 15 )

2.7. ο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 — Επαναπροσδιορισμός της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για την ψηφιακή εποχή Ερχόμενη να προστεθεί στις προηγούμενες πρωτοβουλίες πολιτικής, η ανακοίνωση της Επιτροπής για το σχέδι ( 16 ) συνοδεύτηκε από συμπεράσματα του Συμβουλίου στα οποία υπογραμμίζεται ότι η ψηφιακή εκπαίδευση πρέπει να «επικεντρώνεται στον εκπαιδευόμενο και να υποστηρίζει όλα τα άτομα και τους πολίτες προκειμένου να αναπτύξουν την προσωπικότητα και τις δεξιότητές τους με αυτοπεποίθηση, ελεύθερα και υπεύθυνα» ( 17 )

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η πανδημία της νόσου COVID-19 ωθεί την ευρωπαϊκή οικονομία σε βαθιά ύφεση και αυξάνει το ποσοστό ανεργίας λόγω της άνευ προηγουμένου οικονομικής ύφεσης και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες στην κρίση. Παρά την ευρεία χρήση προγραμμάτων διατήρησης θέσεων εργασίας (με την υποστήριξη ενωσιακών και εθνικών μέσων), η ανεργία στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί από 6,7 % το 2019 σε 7,7 % το 2020 και σε 8,6 % το 2021, πριν σημειώσει σχετική μείωση φθάνοντας στο 8,0 % το 2022 (Eurostat, 5 Νοεμβρίου 2020). Το υψηλό ποσοστό ανεργίας λόγω της κρίσης της νόσου COVID-19 ενισχύει τις αυξανόμενες απαιτήσεις για δεξιότητες, καθώς και την αναβάθμιση και τον επαναπροσδιορισμό των δεξιοτήτων του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού λόγω της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης της βιομηχανίας. Μια αποτελεσματική πολιτική της ΕΕ πρέπει να υποστηρίζει την οικονομική ανάπτυξη και μια ανθεκτική κοινωνία.

3.2. ψηφιακή μετάβαση στους τομείς της εκπαίδευσης και της εργασίας αλλά και στην καθημερινή ζωή . Στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το επικαιροποιημένο θεματολόγιο δεξιοτήτων υπογραμμίζεται ότι «όλοι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα πρόσβασης σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς κατάρτιση και διά βίου μάθηση στο πλαίσιο μιας δίκαιης μετάβασης και ενόψει δημογραφικών μεταβολών . Επισημαίνεται η ανάγκη αντιμετώπισης της εκπαιδευτικής ένδειας η οποία έχει οξυνθεί ως αποτέλεσμα της άνισης πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19.» Η κρίση της νόσου COVID-19 επιτάχυνε επίσης την. Στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το επικαιροποιημένο θεματολόγιο δεξιοτήτων υπογραμμίζεται ότι «όλοι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα πρόσβασης σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς κατάρτιση και διά βίου μάθηση στο πλαίσιο μιας δίκαιης μετάβασης και ενόψει. Επισημαίνεται η ανάγκη αντιμετώπισης τηςη οποία έχει οξυνθεί ως αποτέλεσμα της άνισης πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19.» ( 18 ) Η ανάπτυξη γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων χρειάζεται όχι μόνο για την εξυπηρέτηση των αναγκών της αγοράς εργασίας και των προοπτικών της συνολικής ανταγωνιστικότητας που βασίζεται στην ποιότητα, αλλά και για την προετοιμασία των εκπαιδευομένων προκειμένου να είναι ενεργοί, δημοκρατικοί πολίτες και να συμβάλουν στη μείωση των κοινωνικών και εκπαιδευτικών ανισοτήτων. Για τον σκοπό αυτό, εκτός από τη διασφάλιση της βελτίωσης των ψηφιακών δεξιοτήτων των πολιτών της ΕΕ, ο γραμματισμός στα ψηφιακά μέσα θεωρείται ζωτικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πολίτες μπορούν να ανταπεξέρχονται στις πολυπλοκότητες του σημερινού κόσμου.

3.3. Είναι αναγκαίο, τα μέτρα πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο να διασφαλίζουν ότι η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούν ανθρώπινα δικαιώματα και δημόσιο αγαθό , καθώς και ότι σέβονται την πολιτιστική πολυμορφία της Ευρώπης και διασφαλίζουν ότι οι πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης είναι εθνικές αρμοδιότητες . Οι πολιτικές σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο πρέπει να περιλαμβάνουν αποτελεσματικά μέτρα για την εφαρμογή του θεματολογίου των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τη βιώσιμη ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών έως το 2030 και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων , προκειμένου να επιτευχθεί εκπαίδευση και κατάρτιση καλής ποιότητας, αποτελεσματική και χωρίς αποκλεισμούς για όλους σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, με τη συμμετοχή όλων των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων .

3.4. Είναι σημαντικό ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης να ενισχύσει την περαιτέρω πολιτική συνεργασία μεταξύ των χωρών της ΕΕ και να συνεχίσει να παρέχει μια πλατφόρμα μάθησης για τα υπουργεία, τους κοινωνικούς εταίρους από το χώρο της εκπαίδευσης και τους οικείους ενδιαφερόμενους φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Η αποτελεσματική διακυβέρνηση απαιτεί μια συνεπή πολιτική εκπαίδευσης και κατάρτισης σε κάθε τομέα της εκπαίδευσης από την προσχολική εκπαίδευση έως την εκπαίδευση ενηλίκων, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης για όλες τις ηλικιακές ομάδες, καθώς και τη σύνδεση των ενωσιακών και των εθνικών/περιφερειακών πολιτικών στο πλαίσιο αποτελεσματικών συνεργασιών μεταξύ υπουργείων, κοινωνικών εταίρων και κοινωνίας των πολιτών, συνερχόμενων σε τριμερείς ομάδες πολιτικής.

3.5. βιώσιμη χρηματοδότηση για τη διά βίου μάθηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, στο πλαίσιο της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και οι αποτελεσματικές ιδιωτικές επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση για όλες τις ηλικίες είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία των μέτρων πολιτικής όσον αφορά την κοινωνική και οικονομική ένταξη των μαθητών όλων των ηλικιών και την υποστήριξη των εταιρειών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό το σχέδιο ανάκαμψης NextGenerationEU και άλλα κονδύλια της ΕΕ , περιλαμβανομένων των ταμείων ΕΚΤ + και Δίκαιης Μετάβασης, να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά και με συνέπεια για την υποστήριξη πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης σε σχέση με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο . Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της σχετικά με τη ( 19 ) και υπογραμμίζει ότι οι βιώσιμες δημόσιεςστην εκπαίδευση και την κατάρτιση και οι αποτελεσματικές ιδιωτικές επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση για όλες τις ηλικίες είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία των μέτρων πολιτικής όσον αφορά την κοινωνική και οικονομική ένταξη των μαθητών όλων των ηλικιών και την υποστήριξη των εταιρειών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό τοκαι άλλα, περιλαμβανομένων των ταμείων ΕΚΤ + και Δίκαιης Μετάβασης, να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά και με συνέπεια για την υποστήριξη πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης σε σχέση με το

3.6. Δεδομένου ότι δεν έχουν επιτευχθεί αρκετοί δείκτες και σημεία αναφοράς του στρατηγικού πλαισίου «ΕΚ 2020», η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι πολλοί από τους δείκτες έχουν ενισχυθεί στην πρωτοβουλία για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης. Ωστόσο, οι εν λόγω δείκτες είναι εξαιρετικά απαιτητικοί και χρειάζεται οικονομική δέσμευση από τις κυβερνήσεις. Είναι επίσης σημαντικό να αποσαφηνιστούν οι όροι χρήσης των δεικτών από κάθε χώρα και να θεσπιστεί σημείο αναφοράς για την ενίσχυση της εκπαίδευσης στο πλαίσιο ενός βιώσιμου περιβάλλοντος.

3.7. κοινωνικές τους ικανότητες . Οι μαθητές πρέπει να διδάσκονται προκειμένου να βελτιώσουν αυτές τις ικανότητες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, μαθαίνοντας πώς να μαθαίνουν, συμμετέχοντας ενεργά στην κοινωνία, μαθαίνοντας για διαφορετικούς πολιτισμούς, μαθαίνοντας γλώσσες, αλλά και μέσω της κινητικότητας, βελτιώνοντας τις γνώσεις τους για τις τέχνες κ.λπ. Ιστορικά παραδείγματα έχουν δείξει ότι οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις συμβάλλουν στην αυξανόμενη τάση του ριζοσπαστισμού. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της λήψης μέτρων για την περαιτέρω υλοποίηση της Διακήρυξης για την προώθηση της ιθαγένειας και των κοινών αξιών της ελευθερίας, της ανεκτικότητας και της μη διάκρισης μέσω της εκπαίδευσης (2015) Η κρίση της νόσου COVID-19 κατέστησε σαφές ότι τα σχολεία είναι απαραίτητα προκειμένου οι μαθητές να μπορέσουν να αναπτύξουν τις. Οι μαθητές πρέπει να διδάσκονται προκειμένου να βελτιώσουν αυτές τις ικανότητες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, μαθαίνοντας πώς να μαθαίνουν, συμμετέχοντας ενεργά στην κοινωνία, μαθαίνοντας για διαφορετικούς πολιτισμούς, μαθαίνοντας γλώσσες, αλλά και μέσω της κινητικότητας, βελτιώνοντας τις γνώσεις τους για τις τέχνες κ.λπ. Ιστορικά παραδείγματα έχουν δείξει ότι οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις συμβάλλουν στην αυξανόμενη τάση του ριζοσπαστισμού. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της λήψης μέτρων για την περαιτέρω υλοποίηση της(2015) ( 20 ) , εφαρμόζοντας τη σε μαθητές όλων των ηλικιών.

3.8. πράσινων δεξιοτήτων, ικανοτήτων και στάσεων όλων των πολιτών στην Ευρώπη, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να συνδέσουν τις περιβαλλοντικές πολιτικές με τις εκπαιδευτικές πολιτικές και να καταρτίσουν εθνικές στρατηγικές πράσινων δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Η ΕΟΚΕ σημειώνει Για τη βελτίωση τωνκαι στάσεων όλων των πολιτών στην Ευρώπη, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να συνδέσουν τις περιβαλλοντικές πολιτικές με τις εκπαιδευτικές πολιτικές και να καταρτίσουν εθνικές στρατηγικές πράσινων δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ( 21 ) ότι θα μπορούσαν να αναπτυχθούν δείκτες και σημεία αναφοράς για τις πράσινες δεξιότητες και ικανότητες σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με την ευαισθητοποίηση όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, την περιβαλλοντική ευθύνη και τη βιώσιμη ανάπτυξη, προκειμένου να βοηθήσουν τις χώρες να ενσωματώσουν πράσινες δεξιότητες και ικανότητες, υιοθετώντας μια μετασχηματιστική εκπαιδευτική προσέγγιση στα εκπαιδευτικά προγράμματα από τη νεαρή ηλικία, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης ενηλίκων, ως μέρος της διά βίου μάθησης.

3.9. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-27 επικεντρώνεται στην ίση πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία, στο διαδίκτυο και στην ανάπτυξη ψηφιακών ικανότητα και δεξιοτήτων, ιδίως για τις γυναίκες που απασχολούνται στους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών, καθώς και της πληροφορικής. Οι αποτελεσματικές στρατηγικές σε εθνικό και εταιρικό επίπεδο για τις δεξιότητες και την ψηφιοποίηση θα πρέπει να υποστηρίζουν τους εργαζομένους με την παροχή σχετικής κατάρτισης υψηλής ποιότητας. Είναι σημαντικό οι εταιρείες να λαμβάνουν επίσης ενισχύσεις για να διασφαλίζουν την αναβάθμιση και τον επαναπροσδιορισμό των δεξιοτήτων των εργαζομένων τους, ιδίως όσον αφορά την ψηφιοποίηση των θέσεων εργασίας τους. Τα παραπάνω συμβαδίζουν επίσης με τον πράσινο μετασχηματισμό της βιομηχανίας όσον αφορά τα προϊόντα και τις διαδικασίες, που αποτελεί ταυτόχρονα αναγκαιότητα και ευκαιρία για την ευρωπαϊκή επιχειρηματικότητα.

3.10. πλήρεις τίτλους σπουδών . Όσον αφορά την αυτόματη αμοιβαία αναγνώριση έως το 2025, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι ικανότητες πρέπει να αναγνωρίζονται τηρώντας τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές απαιτήσεις κάθε κράτους μέλους, ενώ πρέπει να βελτιωθεί η πρόσβαση σε επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικές με τις διαδικασίες αναγνώρισης για μαθητές και εκπαιδευόμενους. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να προωθηθεί η εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης Είναι θεμελιώδης ανάγκη ο σεβασμός στους. Όσον αφορά τηνέως το 2025, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι ικανότητες πρέπει να αναγνωρίζονται τηρώντας τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές απαιτήσεις κάθε κράτους μέλους, ενώ πρέπει να βελτιωθεί η πρόσβαση σε επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικές με τις διαδικασίες αναγνώρισης για μαθητές και εκπαιδευόμενους. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να προωθηθεί η εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την ( 22 ) και της σύμβασης της Λισαβόνας για την αναγνώριση τίτλων ( 23 ) , προκειμένου να υποστηριχθεί η διά βίου μάθηση για όλους.

3.11. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-27 όσον αφορά τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας ανταλλαγής ψηφιακού υλικού και μαθημάτων . Είναι απαραίτητο να παρέχονται πλήρεις πληροφορίες στους χρήστες σχετικά με το κατά πόσον τα εκπαιδευτικά προγράμματα οδηγούν σε πλήρη ή μερική πιστοποίηση ή σε μικροδιαπιστευτήρια, ποιος επικυρώνει και διασφαλίζει την ποιότητα των διαδικτυακών μαθημάτων, εάν και πώς αναγνωρίζονται και πώς μπορούν να προστεθούν στον πλήρη τίτλο σπουδών. Θα ήταν σημαντικό να καταχωρηθούν αυτά τα προγράμματα στην πύλη Europass και να ληφθούν σοβαρά υπόψη τα πνευματικά δικαιώματα και η ιδιοκτησία του διαδικτυακού υλικού, καθώς και η ποιότητα και η συνάφεια των σχετικών διαδικτυακών μαθημάτων.

3.12. Οι εκπαιδευτικοί διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ωστόσο σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ λιγότεροι από ένας στους πέντε εκπαιδευτικούς θεωρούν ότι το επάγγελμά τους χαίρει εκτίμησης στην κοινωνία διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ωστόσο σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ λιγότεροι από ένας στους πέντε εκπαιδευτικούς θεωρούν ότι το επάγγελμά τους χαίρει εκτίμησης στην κοινωνία ( 24 ) , ενώ το επάγγελμα του εκπαιδευτικού είναι κατά μέσο όρο 11 % λιγότερο καλά αμειβόμενο από άλλους επαγγελματίες σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ( 25 ) . Στον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης πρέπει να παρέχεται αποτελεσματική υποστήριξη σε εκπαιδευτικούς, εκπαιδευτές και στο υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αρνητικές επιπτώσεις της κρίσης της νόσου COVID-19.

3.13. Η συμμετοχικότητα και η ποικιλομορφία των δικτύων των ευρωπαϊκών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων , καθώς και των φοιτητών και εκπαιδευτικών που εμπλέκονται πρέπει να υποστηριχθεί από όλες τις χώρες της διαδικασίας της Μπολόνια με ταυτόχρονο σεβασμό και διαφύλαξη των εθνικών και θεσμικών ικανοτήτων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021 Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Christa SCHWENG

(1) Συνεδρίαση γενικών διευθυντών σχολικής εκπαίδευσης, γενικών διευθυντών επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και γενικών διευθυντών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

(2) 2012/C 398/01.

(3) Σύμβαση της Λισαβόνας για την Αναγνώριση τίτλων.

(4) ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 40.

(5) COM(2017) 673 final.

(6) COM(2020) 274 final.

(7) COM(2020) 275 final.

(8) COM(2020) 276 final.

(9) COM(2020) 277 final.

(10) ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 40.

(11) ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 48.

(12) ΕΕ C 56 της 16.2.2021, σ. 1.

(13) ΕΕ C 97 της 24.3.2020, σ. 27.

(14) COM(2020) 625 final.

(15) Βιντεοδιάσκεψη υπουργών Παιδείας, 30 Νοεμβρίου 2020 — Κύρια αποτελέσματα:https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/eycs/2020/11/30/education/#.

(16) COM(2020) 624 final.

(17) 2020/C 415/10.

(18) ΕΕ C 10 της 11.1 2021, σ. 40.

(19) ΕΕ C 232 της 14.7.2020, σ. 8.

(20) Διακήρυξη του Παρισιού (2015).

(21) ΕΕ C 56 της 16.2.2021, σ. 1.

(22) 2012/C 398/01.

(23) Σύμβαση της Λισαβόνας για την αναγνώριση τίτλων.

(24) TALIS — Διεθνής έρευνα του ΟΟΣΑ για τη διδασκαλία και τη μάθηση — ΟΟΣΑ 2018.

(25) «Η Εκπαίδευση με μια ματιά», μελέτη του ΟΟΣΑ για το 2020 Εισαγωγή στην ψηφιακή βιβλιοθήκη του ΟΟΣΑ: Οι δείκτες και το πλαίσιό τους (OECD Education at a Glance 2020, OECD iLibrary | Introduction: The indicators and their framework) (oecd-ilibrary.org).