[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 7.2.2007

COM(2007)49 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ TO ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, TΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Έκθεση για την ισότητα των φύλων – 2007

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Κύριεσ Εξελιξεισ 3

2.1 Πολιτικές και νομοθεσία 3

2.2 Διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών 5

3. Προκλησεισ και στρατηγικοι προσανατολισμοι 7

3.1 Εξάλειψη των διαφορών μεταξύ γυναικών και ανδρών στην αγορά εργασίας 7

3.2 Βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ των φύλων στον καταμερισμό των προσωπικών και οικογενειακών ευθυνών 8

3.3 Εξασφάλιση της παροχής πλήρους στήριξης από τις πολιτικές συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης προς τις πολιτικές για την ισότητα των φύλων 9

3.4 Διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου 10

4. Συμπερασματα 10

ANNEX 12

1. Εισαγωγή

Σύμφωνα με το εαρινό Συμβούλιο του Μαρτίου 2003 η Επιτροπή καλείται να καταρτίζει κάθε χρόνο έκθεση προόδου όσον αφορά την ισότητα των φύλων καθώς και προσανατολισμούς για την ένταξη της διάστασης του φύλου στις διάφορες πολιτικές. Η παρούσα έκθεση είναι η τέταρτη που υποβάλλεται σε συνέχεια του αιτήματος αυτού.

Το 2006 σφραγίστηκε με δύο γεγονότα που είχαν μεγάλη σημασία για την ισότητα των φύλων στην ΕΕ : την έκδοση από την Επιτροπή χάρτη πορείας για την ισότητα για την περίοδο 2006- 2010 και την έκδοση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του συμφώνου για την ισότητα των φύλων. Οι δύο αυτές σημαντικές πρωτοβουλίες απηχούν την ενεργό δέσμευση της ΕΕ να προωθήσει το στόχο της επίτευξης πραγματικής ισότητας μεταξύ των δυο φύλων.

Η ΕΕ που αριθμεί πλέον 27 κράτη μέλη, ετοιμάζεται να εορτάσει την 50ή επέτειο της πολιτικής για την ισότητα των φύλων καθώς και το ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών για όλους. Εξάλλου, η πολιτική για την ισότητα φαίνεται να αποτελεί το μίτο της Αριάδνης για δυο τομείς που βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος: τον τομέα της οικονομικής μεγέθυνσης και της απασχόλησης και τον τομέα των δημογραφικών μεταβολών. Η πολιτική για την ισότητα θα χρειαστεί την πλήρη υποστήριξη της πολιτικής συνοχής, της οποίας η νέα περίοδος προγραμματισμού αρχίζει το 2007.

2. Κύριεσ Εξελιξεισ

2.1 Πολιτικές και νομοθεσία

Με την έκδοση του χάρτη πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών [1] την 1η Μαρτίου 2006, η Επιτροπή καθόρισε τις προτεραιότητές της και το πλαίσιο δράσης της για την προώθηση της ισότητας έως το 2010, υλοποιώντας κατά τον τρόπο αυτό την αποστολή της για την προώθηση της ισότητας των φύλων και τη διασφάλιση της συμβολής του συνόλου των πολιτικών της στην επίτευξη αυτού του στόχου. Ο χάρτης πορείας απηχεί τη δέσμευση της Επιτροπής να προωθήσει και να ενισχύσει τη δράση της σε αυτόν τον τομέα. Κάθε χρόνο θα καταρτίζεται έκθεση παρακολούθησης.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 23 και 24 Μαρτίου 2006, τα κράτη μέλη ενέκριναν το ευρωπαϊκό σύμφωνο για την ισότητα των φύλων [2] . Το Σύμφωνο σηματοδοτεί τη βούληση των κρατών μελών να δραστηριοποιηθούν στην κατεύθυνση της υλοποίησης πολιτικών που θα στοχεύουν στην προαγωγή της απασχόλησης των γυναικών και της διασφάλισης καλύτερης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής ούτως ώστε να αντιμετωπιστούν οι δημογραφικές προκλήσεις. Στο πλαίσιο αυτό κρίνεται ουσιαστική η ανάπτυξη υπηρεσιών φύλαξης παιδιών προκειμένου να υλοποιηθούν οι στόχοι της Βαρκελώνης[3].

Η γήρανση του πληθυσμού σε συνδυασμό με τη μείωση της γεννητικότητας δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για τις κοινωνίες μας, οι οποίες παρουσιάζονται στην ανακοίνωση για το δημογραφικό μέλλον της Ευρώπης [4], που εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 12 Οκτωβρίου 2006. Είναι προφανές ότι οι πολιτικές για την ισότητα των φύλων θα συμβάλουν σημαντικά στην αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών. Αφενός, με την ενίσχυση της απασχόλησης των γυναικών που θα αντισταθμίσει κατά τον τρόπο αυτό την προβλεπόμενη μείωση του ενεργού πληθυσμού και αφετέρου με την υποστήριξη της υλοποίησης των προσωπικών επιλογών γυναικών και ανδρών, μια από τις οποίες είναι και η απόκτηση του επιθυμητού αριθμού παιδιών.

Εκ παραλλήλου, η Επιτροπή δρομολόγησε επίσημη διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων[5] για τον πιθανό προσανατολισμό κοινοτικής δράσης σε θέματα συνδυασμού επαγγελματικής, προσωπικής και οικογενειακής ζωής, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης ευέλικτων όρων εργασίας, της ανάπτυξης υπηρεσιών φύλαξης και μέριμνας και της ενδεχόμενης επανεξέτασης των υφιστάμενων διατάξεων όσων αφορά την άδεια μητρότητας και τη γονική άδεια[6].

Το νομοθετικό πλαίσιο της ισότητας των φύλων βελτιώθηκε αισθητά με την έκδοση τον Ιούνιο του 2006 οδηγίας[7] που απλουστεύει και εκσυγχρονίζει την υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία για την ίση μεταχείριση γυναικών και ανδρών σε θέματα απασχόλησης. Η βελτίωση της σαφήνειας του δικαίου αναμένεται να διευκολύνει την καλύτερη εφαρμογή του, συμβάλλοντας κατά τον τρόπο αυτό στη βελτίωση της νομοθεσίας. Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο το αργότερο έως τον Αύγουστο του 2008. Όσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας του 2002 για την ίση μεταχείριση[8], κινήθηκαν διαδικασίες λόγω παράλειψης υποχρέωσης κατά εννέα κρατών μελών, εκ των ποίων οι τέσσερις δεν είχαν ακόμη περατωθεί στα τέλη του 2006.

Ο κανονισμός για την ίδρυση ευρωπαϊκού ιδρύματος για την ισότητα των φύλων εκδόθηκε το Δεκέμβριο του 2006[9]. Σκοπός του ιδρύματος είναι η παροχή σημαντικής τεχνογνωσίας για τη χάραξη πολιτικών στον τομέα της ισότητας των φύλων.

Το 2006 εκδόθηκαν νέοι κανονισμοί για τα διαρθρωτικά ταμεία [10] και κοινοτικοί στρατηγικοί προσανατολισμοί σε θέματα συνοχής[11] για την περίοδο 2007-2013 που προβλέπουν τόσο ειδικές δράσεις όσο και την ένταξη της διάστασης της ισότητας σε όλες τις διεξαγόμενες δράσεις[12]. Η εφαρμογή τους θα εμπίπτει κυρίως στην ευθύνη των κρατών μελών μέσω των εθνικών στρατηγικών πλαισίων αναφοράς και των επιχειρησιακών προγραμμάτων. Ο κανονισμός του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης ενσωματώνει επίσης την αρχή της ισότητας των φύλων[13] στην πολιτική στήριξης της αγροτικής ανάπτυξης. Εξάλλου, το κοινοτικό πρόγραμμα PROGRESS[14] περιλαμβάνει ένα τμήμα για την ισότητα των φύλων που θα στηρίξει την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής για την ισότητα των φύλων στον τομέα της απασχόλησης και της κοινωνικής αλληλεγγύης.

Η φτώχεια πλήττει συχνά τις γυναίκες, κυρίως δε τις ηλικιωμένες και τις μόνες μητέρες. Εξάλλου, τα συστήματα υγείας και κοινωνικής προστασίας δεν ανταποκρίνονται πάντα στις διαφορετικές ανάγκες γυναικών και ανδρών. Για το λόγο αυτό, η προαγωγή της ισότητας των φύλων αποτελεί έναν από τους γενικούς στόχους του νέου πλαισίου για τη διαδικασία κοινωνικής προστασίας και κοινωνικής ένταξης που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Μαρτίου του 2006[15]. Η εφαρμογή του θα πρέπει να συμβάλει στην εφαρμογή πολιτικών με στόχο τη μείωση των διαφορών μεταξύ γυναικών και ανδρών στους τομείς αυτούς.

Όσον αφορά τη βία και το εμπόριο ανθρώπων, η Επιτροπή στο πλαίσιο ανακοίνωσής της τον Αύγουστο του 2006 παρουσίασε ένα σχέδιο δράσης για την κατάρτιση στατιστικών όσον αφορά την εγκληματικότητα και την ποινική δικαιοσύνη[16] σε τομείς όπως το εμπόριο ανθρώπων, η βία κατά των γυναικών και η οικογενειακή βία. Κατά τον τρόπο αυτό θα βελτιωθούν σημαντικά οι γνώσεις για τις μάστιγες αυτές των οποίων θύματα τις περισσότερες φορές είναι γυναίκες.

Η ισότητα ανδρών και γυναικών αναγνωρίζεται ως παράγοντας που συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη και στο πλαίσιο των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ. Η Επιτροπή προετοιμάζει να εκδώσει στις αρχές του 2007 ανακοίνωση για την ένταξη της ισότητας των φύλων στη συνεργασία για την ανάπτυξη. Εξάλλου, το Νοέμβριο του 2006 εκδόθηκε σχέδιο δράσης πενταετίας για την ενίσχυση του ρόλου της γυναίκας στην κοινωνία των μεσογειακών χωρών στο πλαίσιο της σύμπραξης Euromed. Το σχέδιο αυτό αποτελεί το πλαίσιο εντός του οποίου η ΕΕ και οι μεσογειακές χώρες θα συνεργαστούν για την ενίσχυση του ρόλου της γυναίκας σε κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό επίπεδο.

2.2 Διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών

Η αύξηση της απασχόλησης των γυναικών συνεχίστηκε με έντονους ρυθμούς τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Ωστόσο η εξέλιξη αυτή δεν ανατρέπει τη σαφώς δυσμενή θέση των γυναικών έναντι των ανδρών στην αγορά εργασίας. Οι αποκλίσεις παραμένουν μεγάλες και είναι πάντα εις βάρος των γυναικών. Οι διαφορές στις συνθήκες εργασίας και ο διαχωρισμός της αγοράς εργασίας δεν υποχωρούν, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στη σημαντική και σταθερή διαφορά των μισθών.

Οι γυναίκες εργαζόμενες εξακολουθούν να αποτελούν τον κινητήριο μοχλό της οικονομικής μεγέθυνσης. Από τη δρομολόγηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας το 2000, οι έξι από τις οκτώ εκατομμύρια θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΕΕ στελεχώθηκαν με γυναίκες. Το 2005, το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών αυξήθηκε για δωδέκατη συνεχή χρονιά φθάνοντας το 56,3%, δηλαδή αυξήθηκε κατά 2,7 μονάδες από το 2000, έναντι 0,1 μονάδας που ήταν η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των ανδρών. Η συνέχιση της θετικής αυτής τάσης[17] θα επιτρέψει την υλοποίηση του στόχου της Λισσαβώνας για ποσοστό γυναικείας απασχόλησης 60% το 2010. Παρομοίως, η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών άνω των 55 ετών ήταν σαφώς ταχύτερη έναντι εκείνης των ανδρών και φθάνει πλέον το 33,7% δηλαδή αυξήθηκε κατά 7 μονάδες από το 2000.

Κατά συνέπεια, η απόκλιση του ποσοστού απασχόλησης γυναικών και ανδρών μειώθηκε σε 15,0 μονάδες το 2005, δηλαδή κατά 2,6 μονάδες σε πέντε χρόνια. Πρέπει να σημειωθεί ότι η απόκλιση ποικίλλει έντονα ανάλογα με την ηλικία : μεταξύ των νέων (ηλικίας 15-24 ετών) είναι μόνο 5,9 μονάδες, μεταξύ των εργαζομένων ηλικίας μεταξύ 25 και 54 ετών είναι 16,7 μονάδες και κορυφώνεται στις 18,1 μονάδες μεταξύ των άνω των 55 ετών. Η θετική εξέλιξη της απασχόλησης των γυναικών αντικατοπτρίζεται επίσης στην αναλογικά ταχύτερη μείωση του ποσοστού ανεργίας τους, η απόκλιση του οποίου έναντι των ανδρών μειώθηκε από 2,8 το 2000 σε 2,0 το 2005.

Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η μεγάλη δυσκολία συνδυασμού επαγγελματικής και προσωπικής ζωής που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και η άνιση κατανομή των οικιακών και οικογενειακών ευθυνών εξακολουθούν να είναι πολύ έντονες. Προκαλεί έκπληξη η διαπίστωση ότι το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών ηλικίας 20 και 49 ετών μειώνεται κατά 15 μονάδες όταν αποκτούν παιδί ενώ των ανδρών αυξάνεται κατά 6 μονάδες. Επιπλέον, οι αυξανόμενες ανάγκες ευελιξίας του εργατικού δυναμικού βαραίνουν κυρίως τις γυναίκες. Σχεδόν το ένα τρίτο των γυναικών εργάζονται με καθεστώς ημιαπασχόλησης (32,9%) έναντι μόνο 7,7% των ανδρών· το 14,8% των εργαζομένων γυναικών απασχολούνται με σύμβαση ορισμένου χρόνου δηλαδή κατά μία μονάδα περισσότερο από το ποσοστό των ανδρών εργαζομένων. Η χρήση ευέλικτων τρόπων εργασίας μπορεί να αντικατοπτρίζει προσωπικές προτιμήσεις αλλά η μεγάλη απόκλιση μεταξύ των φύλων υπογραμμίζει την έλλειψη ισορροπίας μεταξύ ανδρών και γυναικών ως προς τη χρήση του χρόνου.

Εξάλλου, η αγορά εργασίας σε ένα μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να έχει στεγανά. Η εξέλιξη των δεικτών επαγγελματικού και κλαδικού διαχωρισμού ανά φύλο δεν παρουσιάζει την ελάχιστη ένδειξη σημαντικής μείωσης. Φαίνεται επομένως ότι η αύξηση της απασχόλησης των γυναικών γίνεται κυρίως σε τομείς δραστηριότητας και σε επαγγέλματα κατεξοχήν γυναικεία. Σχεδόν τέσσερις εργαζόμενες στις δέκα εργάζονται στη δημόσια διοίκηση, στην εκπαίδευση ή στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής δράσης ενώ το 50% των εργαζομένων γυναικών είναι υπάλληλοι γραφείου, πωλήτριες ή απασχολούνται σε θέσεις με ελάχιστη έως καμία απολύτως ειδίκευση.

Επιπλέον, εξακολουθεί να μην υπάρχει ίση εκπροσώπηση των φύλων σε θέσεις λήψης αποφάσεων , πολιτικών ή οικονομικών. Κάτω από το ένα τρίτο των στελεχών είναι γυναίκες και το ποσοστό παρουσίας γυναικών στα διοικητικά συμβούλια των 50 μεγαλύτερων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο ήταν μια γυναίκα στους δέκα άνδρες το 2005. Στα εθνικά κοινοβούλια, το μέσο ποσοστό γυναικών είναι της τάξης του 24%. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι 33%.

Ο διαχωρισμός εντοπίζεται και στην εκπαίδευση . Παρόλο που οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν πλέον την πλειονότητα των νέων πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (59%), εξακολουθούν να υπάρχουν στερεότυπα στους κλάδους σπουδών. Η εκπαίδευση, οι ανθρωπιστικές επιστήμες, οι καλές τέχνες και η υγεία συγκεντρώνουν σχεδόν το 50% των πτυχιούχων γυναικών αλλά λιγότερο από το ένα τέταρτο των ανδρών πτυχιούχων. Απεναντίας, οι θετικές σπουδές προσελκύουν μόνο μία γυναίκα στις δέκα σε αντιδιαστολή με τους άνδρες όπου η αναλογία είναι τέσσερις στους δέκα.

Ένα από τα αποτελέσματα αυτών των διαφορών και ανισοτήτων που υφίστανται οι γυναίκες στην αγορά εργασίας είναι η συνεχιζόμενη διαφορά στις αμοιβές γυναικών και ανδρών. Για κάθε ώρα εργασίας οι γυναίκες αμείβονται κατά μέσο όρο 15% λιγότερο από τους άνδρες [18].

Σε κοινωνικό επίπεδο, οι γυναίκες παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο αποκλεισμού και φτώχειας, ιδίως μεταξύ των ηλικιωμένων και των μονογονεϊκών οικογενειών. Ο κίνδυνος φτώχειας για τις γυναίκες ηλικίας άνω των 65 ετών είναι 20% δηλαδή κατά 5 μονάδες μεγαλύτερος από ό,τι για τους άνδρες, ενώ για τις μονογονεϊκές οικογένειες[19] είναι 34%. Εξάλλου, το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας επηρεάζει το 4,5% των γυναικών, δηλαδή κατά 1 μονάδα περισσότερο από ό,τι τους άνδρες. Οι γυναίκες αποτελούν επίσης τη πλειονότητα του ανενεργού πληθυσμού και επομένως είναι πιο ευάλωτες στον κίνδυνο της φτώχειας.

3. Προκλησεισ και στρατηγικοι προσανατολισμοι

Κατά το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2006 υπογραμμίστηκε ότι οι πολιτικές για την ισότητα των φύλων αποτελούν σημαντικό μέσο προώθησης της οικονομικής μεγέθυνσης, της ευημερίας και της ανταγωνιστικότητας. Η ευρωπαϊκή στρατηγική για την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση αναγνωρίζει επίσης τη συμβολή της ισότητας των φύλων στην υλοποίηση των στόχων της Λισαβώνας. Για να αξιοποιηθεί στο έπακρο το παραγωγικό δυναμικό του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού, θα πρέπει να υποστηριχθεί η συμμετοχή και η παραμονή των γυναικών στην αγορά εργασίας καθώς και η κατάργηση των διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών σε όλους τους τομείς. Οι πολιτικές για την ισότητα προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις αυτές, θα χρειαστούν την ενεργό συνδρομή της πολιτικής συνοχής και την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας για την ίση μεταχείριση. Η Επιτροπή θα υποστηρίξει τη δράση των κρατών μελών σε διάφορους καίριους τομείς στους οποίους χρειάζεται να επιτευχθεί ακόμη σημαντική πρόοδος με βάση τις προτεραιότητες που περιλαμβάνονται στο χάρτη πορείας για την ισότητα.

3.1 Εξάλειψη των διαφορών μεταξύ γυναικών και ανδρών στην αγορά εργασίας

Η πρόσβαση σε έμμισθη απασχόληση ποιότητας αποτελεί εχέγγυο οικονομικής ανεξαρτησίας τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες.. Όμως εξακολουθούν να υπάρχουν πολύ σημαντικές διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών, κυρίως όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας (καθεστώς μερικής απασχόλησης, προσωρινές συμβάσεις εργασίας) ή τους τομείς εργασίας ή τα ασκούμενα επαγγέλματα. Επιβάλλεται η ανάλυση και άμεση αντιμετώπιση των παραγόντων που προκαλούν αυτές τις διαφορές.

- Πρέπει να καταπολεμηθούν σε βάθος οι λόγοι που προκαλούν το διαχωρισμό της αγοράς εργασίας ο οποίος κυρίως οφείλεται στις στερεότυπες επιλογές που προτείνει το εκπαιδευτικό σύστημα και οι τομείς της κατάρτισης και του επαγγελματικού προσανατολισμού·

- Πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες για την άρση των εμποδίων που παρακωλύουν την πρόσβαση των γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων και θέσεις στελεχών·

- Οι προσπάθειες που καταβάλλονται για τη μείωση της διαφοράς στις αμοιβές μεταξύ γυναικών και ανδρών θα πρέπει να συνεχιστούν σε συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο χαμηλό επίπεδο των μισθών σε επαγγέλματα και κλάδους όπου δραστηριοποιούνται κατεξοχήν γυναίκες και στις αιτίες που οδηγούν στη μείωση των μισθών σε επαγγέλματα και κλάδους που προτιμώνται από τις γυναίκες

- Κατά την κατάρτιση, εφαρμογή και παρακολούθηση των πολιτικών για ευελιξία με ασφάλεια[20] πρέπει να συνεκτιμάται ο διαφορετικός αντίκτυπος που έχουν οι εν λόγω πολιτικές στους άνδρες από ότ,ι στις γυναίκες ώστε αυτές να μην επηρεάζουν ως προς το σκέλος «ευελιξία» περισσότερο τις γυναίκες και ως προς το σκέλος «ασφάλεια» περισσότερο τους άνδρες·

- Οι πολιτικές και τα μέτρα που στοχεύουν στην αύξηση της απασχόλησης ειδικών ομάδων στόχων όπως είναι οι νέοι, οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας, οι μακροχρόνια άνεργοι, οι εθνοτικές μειονότητες, οι μετανάστες ή τα άτομα με αναπηρία, πρέπει να συνεκτιμούν τις ειδικές καταστάσεις και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι άνδρες και οι γυναίκες σε κάθε μία από τις ομάδες αυτές.

3.2 Βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ των φύλων στον καταμερισμό των προσωπικών και οικογενειακών ευθυνών

Είναι πολλοί και διάφοροι οι λόγοι που περιορίζουν την ελευθερία επιλογής όσον αφορά το συνδυασμό επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, όπως είναι για παράδειγμα η έλλειψη υπηρεσιών παιδικής μέριμνας, θέματα οικονομικά, στέρηση δυνατοτήτων επαγγελματικής ανέλιξης, κίνδυνος απώλειας δεξιοτήτων, δυσκολίες επανένταξης στην αγορά εργασίας ή η πίεση που ασκούν τα στερεότυπα. Πρέπει να επανεξεταστούν οι όροι χορήγησης αδειών ώστε να υπάρξει καλύτερη κατανομή των προσωπικών και οικογενειακών ευθυνών μεταξύ ανδρών και γυναικών και να διευκολυνθεί κατά τον τρόπο αυτό η ποιότητα ζωής και η ευημερία των παιδιών.

- Πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι γονικές άδειες αφορούν τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες και κυρίως ότι έχουν προσωπικό χαρακτήρα (δεν μεταβιβάζονται), προσφέρουν οικονομικά πλεονεκτήματα, μπορούν να χορηγούνται τμηματικά και ότι τέλος η διάρκειά τους δεν εμποδίζει την επιστροφή στην εργασία·

- Όσον αφορά τη γήρανση του πληθυσμού της ΕΕ, η συνέχιση της ανάπτυξης προσβάσιμων και οικονομικά προσιτών υπηρεσιών μέριμνας για τα συντηρούμενα πρόσωπα είναι κεφαλαιώδους σημασίας. Μπορεί επίσης να προβλεφθεί η θεσμοθέτηση «αδειών τέκνου» που θα επιτρέπουν τη φροντίδα των ηλικιωμένων, τόσο για άνδρες όσο και για γυναίκες·

- Πρέπει επίσης να υποστηριχθεί η χορήγηση αδειών πατρότητας που θα επιτρέπουν τη συμμετοχή του πατέρα στις οικιακές και οικογενειακές ευθύνες αμέσως μετά τη γέννηση του παιδιού·

- Η καταπολέμηση των στερεοτύπων πρέπει να ενταθεί σε όλα τα επίπεδα από το σύνολο των ενδιαφερομένων μερών και πρέπει συγκεκριμένα να στοχεύει τους άνδρες και τις επιχειρήσεις·

- Προέχει η διατήρηση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων που έχουν πάρει γονική άδεια μέσω της λήψης συνοδευτικών μέτρων κατά τη διάρκεια της αδείας και κατά την επιστροφή στην εργασία. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται μέτρα για τη διασφάλιση της διατήρησης των δεξιοτήτων του εργαζομένου και της πρόσβασής του σε κύκλους κατάρτισης καθώς και η διασφάλιση της συνέχισης της επαγγελματικής σταδιοδρομίας·

- Οι επιχειρήσεις, και ιδίως οι ΜΜΕ, πρέπει να έχουν την κατάλληλη υποστήριξη για την εφαρμογή μέτρων που αποσκοπούν στο συνδυασμό επαγγελματικής, προσωπικής και οικογενειακής ζωής.

3.3 Εξασφάλιση της παροχής πλήρους στήριξης από τις πολιτικές συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης προς τις πολιτικές για την ισότητα των φύλων

Το 2007 αποτελεί το πρώτο έτος της νέας περιόδου προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης. Οι πολιτικές αναπροσανατολίστηκαν ώστε να συμβάλουν ακόμη περισσότερο στους στόχους που καθορίστηκαν στη Λισαβώνα και να προωθήσουν την οικονομική μεγέθυνση, την παραγωγικότητα και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Είναι αναγκαία η πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού των ταμείων ώστε να συμβάλουν καταλυτικά στις πολιτικές για την ισότητα των φύλων.

- Τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν την προαγωγή της ισότητας των φύλων καθώς και την ένταξη της διάστασης του φύλου σε κάθε στάδιο της εφαρμογής των ταμείων, κυρίως με την προώθηση της σύμπραξης στη διαδικασία αυτή των οργανισμών που είναι αρμόδιοι για την προώθηση της ισότητας των φύλων[21] ·

- Τα έγγραφα προγραμματισμού των ταμείων πρέπει να προωθούν και να εφαρμόζουν τη διττή προσέγγιση της πολιτικής για την ισότητα μέσω, αφενός, ειδικών μέτρων που στοχεύουν στην προώθηση της ισότητας και αφετέρου, μέσω της προσεκτικής συνεκτίμησης του τρόπου με τον οποίο τα άλλα σχέδια και η διαχείριση των ταμείων μπορούν να επηρεάζουν άνδρες και γυναίκες[22]·

- Τα ταμεία θα πρέπει να συμβάλουν στη βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, να αυξήσουν τη συμμετοχή των γυναικών στην απασχόληση και την επαγγελματική εξέλιξή τους καθώς και να υποστηρίξουν την υλοποίηση στόχων σχετικά με τις δομές φύλαξης παιδιών και την ανάπτυξη άλλων δομών μέριμνας και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτές[23]. Τα ταμεία θα πρέπει επίσης να στηρίξουν τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, μέσω της παροχής υπηρεσιών στις επιχειρήσεις και της πρόσβασης σε πηγές χρηματοδότησης[24]·

- Οι δράσεις διάδοσης και ανταλλαγής ορθών πρακτικών και οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε θέματα ισότητας των φύλων πρέπει να ενισχυθούν όπως άλλωστε και ο διάλογος μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών[25]·

3.4 Διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου

Το κοινοτικό κεκτημένο σε θέματα ισότητας των φύλων συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην πρόοδο που συντελέστηκε τα πενήντα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί δε να εξελίσσεται και να εκσυγχρονίζεται ώστε να γίνεται όλο και σαφέστερο και αποτελεσματικότερο. Ωστόσο προέχει η διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής της νομοθεσίας που υπερβαίνει την απλή μεταφορά του κεκτημένου. Οι εθνικοί φορείς πρέπει να υποστηρίξουν ενεργά την εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης εφαρμογή του δικαίου.

- Είναι σημαντικό να ληφθούν μέτρα που θα στοχεύουν στην ενίσχυση των δεξιοτήτων σε θέματα ισότητας των φύλων, όσων δραστηριοποιούνται στον τομέα της δικαιοσύνης και ιδίως των δικαστών και των δικηγόρων, ώστε να διαθέτουν την απαραίτητη κατάρτιση και τεχνική υποστήριξη για την εξέταση θεμάτων που αφορούν την ισότητα των φύλων στο πλαίσιο της εκτέλεσης των καθηκόντων τους·

- Τα κράτη μέλη και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να υποστηρίξουν ενεργά την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας για την ίση μεταχείριση γυναικών και ανδρών και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις που θα επιτρέπουν την τήρησή τους·

- Οι οργανισμοί προώθησης της ισότητας που προβλέπονται στην οδηγία 2002/73[26] μπορούν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο όσον αφορά την εφαρμογή της νομοθεσίας. Η δράση τους πρέπει να υποστηρίζεται με την εξασφάλιση των απαραίτητων οικονομικών και ανθρώπινων πόρων και τη διάθεση όλων των απαραίτητων δεξιοτήτων που απαριθμούνται στην οδηγία.

4. Συμπερασματα

Με βάση την παρούσα έκθεση και σύμφωνα με τις προτεραιότητες που υπογραμμίζονται στο χάρτη πορείας και στο ευρωπαϊκό σύμφωνο για την ισότητα των φύλων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλείται να παροτρύνει τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που περιγράφονται ανωτέρω σε συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου:

- να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξάλειψη των διαφορών στις αμοιβές μεταξύ γυναικών και ανδρών·

- να ενισχυθεί η ένταξη της διάστασης της ισότητας των φύλων στην εφαρμογή των πολιτικών για την απασχόληση·

- να συνεχιστούν οι προσπάθειες ώστε να παρέχεται η δυνατότητα σε άνδρες και γυναίκες να συνδυάζουν την επαγγελματική, προσωπική και οικογενειακή ζωή και να παρέχεται στήριξη στους κοινωνικούς εταίρους για την εφαρμογή μέτρων σε αυτή την κατεύθυνση·

- να υιοθετηθεί μια προσέγγιση των θεμάτων που συνδέονται με τις δημογραφικές μεταβολές η οποία θα συνεκτιμά την ισότητα των φύλων·

- να αξιοποιηθεί στο έπακρο το δυναμικό που προσφέρει η πολιτική συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης για τη στήριξη της προώθησης της ισότητας των φύλων μέσω προγραμμάτων που συγχρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία·

- να μεταφερθούν άμεσα οι οδηγίες 2006/54/ΕΚ σχετικά με την ίση μεταχείριση μεταξύ των φύλων (αναδιατύπωση) και 2004/113/ΕΚ σχετικά με την ίση μεταχείριση των φύλων στην παροχή πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες.

ANNEX

This statistical annex provides an overview of the situation of women and men in the EU, its evolution over time and remaining gender gaps in different fields such as the labour market, education, presence in decision making positions and social inclusion. Indicators have been chosen according to their relevance in covering aspects of the lives of women and men and the availability of comparable and reliable data. These indicators were already presented in the previous reports in order to facilitate the follow-up from one year to another.

Employment rates

Over the last few years, progress has been achieved towards the Lisbon target of reaching an employment rate for women of 60% by 2010. Female employment rate has risen from 53.6% in 2000 to 56.3% in 2005 whereas over the same period male employment rate has remained stable (from 71.2% to 71.3%). As a result, the gap between women's and men's employment rates decreased from 17.6 percentage points (p.p.) in 2000 to 15 p.p. in 2005. At national level, significant differences exist across the EU, with an employment rate gap below 10 p.p. in Finland, Sweden, Denmark, the Baltic countries, Bulgaria and Slovenia but exceeding 20 p.p. in Cyprus, Spain, Italy, Greece and Malta. The gap between female and male employment rates remains much higher amongst older workers (55 to 64 years) at 18.1 p.p. in 2005, down from 20 p.p. in 2000. This reduction was due to a strong rise in the employment rate of older female workers, from 26.9% in 2000 to 33.7% in 2005.

Unemployment rates

The positive evolution of female employment was reflected in unemployment figures, as the gap between women's and men's unemployment rates narrowed from 2.8 p.p. in 2000 to 2.0 p.p. in 2005. This decrease occurred notably in countries where the gap was the highest in 2000 (Spain, Italy, Cyprus, Germany, France and Poland). Nevertheless women were still more likely to be unemployed than men as the unemployment rate was 9.9% among women in 2005 whereas it was 7.9% among men.

Part-time work

Women's participation in the labour market is still largely characterised by a high share of part-time work. In 2006, the share of women employees working part-time was 32.9% in the EU while the corresponding figure for men was 7.7%. The share of female part-timers exceeded 30% in France, Denmark and Luxembourg, 40% in Sweden, Austria, Belgium, United Kingdom and Germany and even reached 75% in the Netherlands. Conversely, the share of part-timers among female workers was very low in Bulgaria, Slovakia, Hungary, the Czech Republic and Latvia.

Reconciliation of professional , private and family life

Women's participation to employment is affected by their predominant role in the care of children and other dependant persons, such as elderly or disabled persons. The difficulties faced by women in reconciling their professional and private life are evidenced by the strong impact of parenthood on employment rates. Participation in employment and the amount of time worked by women between 20 and 49 years are closely linked to the number and age of their children, which is less the case for men. In 2005, the employment rate for women aged 20-49 was 61.1% when they had children under 12, compared with 76% when they did not. For men with children under 12, however, the employment rate was higher (91.5%) than for those without children (85.6%).

Education and research

In most Member States, more women than men reach a high level of education. However, once graduated, the presence of women clearly decreases at each step of the typical academic career. Indeed, women are more numerous and more successful than men at first degree level (59% of ISCED5a graduates), but their share decreases amongst PhDs (43% of ISCED6 graduates), and reaches a minimum amongst full professors (15% of Grade A full professors). Moreover, study fields continue to be greatly segmented with a low presence of women in engineering or science and technology and a high one in health, education or the humanities.

Segregation

The choice of study fields certainly impacts on the gender segregation of the labour markets evidenced both for occupations and economic sectors. Estonia, Cyprus, Slovakia, Finland and Hungary face high segregation in occupations whilst sectoral segregation is the highest in Estonia, Slovakia, Lithuania, Ireland, Finland and Sweden. In consequence of segregated labour markets there is an under-representation of women in sectors crucial for economic development and usually well remunerated. For example, only 29% of scientists and engineers in the EU are women.

Decision-making

The average number of female members of national parliaments (single/lower houses) was 24% in 2006, just 1 p.p. above the 2004 level. This share exceeds 30% in Germany, Austria, Spain and Belgium and 40% in Finland, the Netherlands, Denmark and Sweden. However, it was below 15% in Greece, France, Slovenia, Ireland and Romania and did not exceed 10% in Malta and Hungary. Regarding decision-making in the economic sphere, women's share among managers in enterprises and administrations was 32% in 2005, just 1 p.p. above the 2000 level. This share exceeded 35% in Baltic countries and France while it was lower than 15% in Malta and Cyprus.

At risk of poverty rate for older people

The consequence of the disadvantaged position of women on the labour market was visible in the gender gap in poverty risk, especially among older persons (aged 65 and over). The share of people being at risk of poverty (having an income below the threshold set at 60% of the national median income) is significantly higher for women than for men in the EU (20% vs. 15%) in almost all Member States. The gap exceeds 10 p.p. in five countries: Romania, Bulgaria, Ireland, Slovenia and Estonia.

Average age of women at first child

The average age of women at child bearing is still increasing, reaching 28.3 years in 2004. It is under 25 years for Bulgaria, Romania and the Baltic countries but was the highest in Germany, the Netherlands, Spain and the United Kingdom.

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

Employment rates (women and men aged 15-64) in EU Member States – 2000 and 2005

Women | Men | Gender gap |

2000 | 2005 | 2000 | 2005 | 2000 | 2005 |

EU (25 countries) | 53.6 | 56.3 | 71.2 | 71.3 | 17.6 | 15 |

Belgium | 51.5 | 53.8 | 69.5 | 68.3 | 18 | 14.5 |

Czech Republic | 56.9 | 56.3 | 73.2 | 73.3 | 16.3 | 17 |

Denmark | 71.6 | 71.9 | 80.8 | 79.8 | 9.2 | 7.9 |

Germany | 58.1 | 59.6 | 72.9 | 71.2 | 14.8 | 11.6 |

Estonia | 56.9 | 62.1 | 64.3 | 67 | 7.4 | 4.9 |

Greece | 41.7 | 46.1 | 71.5 | 74.2 | 29.8 | 28.1 |

Spain | 41.3 | 51.2 | 71.2 | 75.2 | 29.9 | 24 |

France | 55.2 | 57.6 | 69.2 | 68.8 | 14 | 11.2 |

Ireland | 53.9 | 58.3 | 76.3 | 76.9 | 22.4 | 18.6 |

Italy | 39.6 | 45.3 | 68 | 69.9 | 28.4 | 24.6 |

Cyprus | 53.5 | 58.4 | 78.7 | 79.2 | 25.2 | 20.8 |

Latvia | 53.8 | 59.3 | 61.5 | 67.6 | 7.7 | 8.3 |

Lithuania | 57.7 | 59.4 | 60.5 | 66.1 | 2.8 | 6.7 |

Luxembourg | 50.1 | 53.7 | 75 | 73.3 | 24.9 | 19.6 |

Hungary | 49.7 | 51 | 63.1 | 63.1 | 13.4 | 12.1 |

Malta | 33.1 | 33.7 | 75 | 73.8 | 41.9 | 40.1 |

Netherlands | 63.5 | 66.4 | 82.1 | 79.9 | 18.6 | 13.5 |

Austria | 59.6 | 62 | 77.3 | 75.4 | 17.7 | 13.4 |

Poland | 48.9 | 46.8 | 61.2 | 58.9 | 12.3 | 12.1 |

Portugal | 60.5 | 61.7 | 76.5 | 73.4 | 16 | 11.7 |

Slovenia | 58.4 | 61.3 | 67.2 | 70.4 | 8.8 | 9.1 |

Slovakia | 51.5 | 50.9 | 62.2 | 64.6 | 10.7 | 13.7 |

Finland | 64.2 | 66.5 | 70.1 | 70.3 | 5.9 | 3.8 |

Sweden | 70.9 | 70.4 | 75.1 | 74.4 | 4.2 | 4 |

United Kingdom | 64.7 | 65.9 | 77.8 | 77.6 | 13.1 | 11.7 |

Bulgaria | 46.3 | 51.7 | 54.7 | 60 | 8.4 | 8.3 |

Romania | 57.5 | 51.5 | 68.6 | 63.7 | 11.1 | 12.2 |

Eurostat, Labour Force Survey (LFS), annual averages

Employment rates of older workers (women and men aged 55-64) in EU Member States – 2000 and 2005

Women | Men | Gender gap |

2000 | 2005 | 2000 | 2005 | 2000 | 2005 |

EU (25 countries) | 26.9 | 33.7 | 46.9 | 51.8 | 20 | 18.1 |

Belgium | 16.6 | 22.1 | 36.4 | 41.7 | 19.8 | 19.6 |

Czech Republic | 22.4 | 30.9 | 51.7 | 59.3 | 29.3 | 28.4 |

Denmark | 46.6 | 53.5 | 64.1 | 65.6 | 17.5 | 12.1 |

Germany | 29 | 37.5 | 46.4 | 53.5 | 17.4 | 16 |

Estonia | 39 | 53.7 | 55.9 | 59.3 | 16.9 | 5.6 |

Greece | 24.3 | 25.8 | 55.2 | 58.8 | 30.9 | 33 |

Spain | 20.2 | 27.4 | 54.9 | 59.7 | 34.7 | 32.3 |

France | 26.3 | 35.2 | 33.6 | 40.7 | 7.3 | 5.5 |

Ireland | 27.2 | 37.3 | 63.2 | 65.7 | 36 | 28.4 |

Italy | 15.3 | 20.8 | 40.9 | 42.7 | 25.6 | 21.9 |

Cyprus | 32.1 | 31.5 | 67.3 | 70.8 | 35.2 | 39.3 |

Latvia | 26.7 | 45.3 | 48.4 | 55.2 | 21.7 | 9.9 |

Lithuania | 32.6 | 41.7 | 50.6 | 59.1 | 18 | 17.4 |

Luxembourg | 16.4 | 24.9 | 37.2 | 38.3 | 20.8 | 13.4 |

Hungary | 13.3 | 26.7 | 33.2 | 40.6 | 19.9 | 13.9 |

Malta | 8.4 | 12.4 | 50.8 | 50.8 | 42.4 | 38.4 |

Netherlands | 26.1 | 35.2 | 50.2 | 56.9 | 24.1 | 21.7 |

Austria | 17.2 | 22.9 | 41.2 | 41.3 | 24 | 18.4 |

Poland | 21.4 | 19.7 | 36.7 | 35.9 | 15.3 | 16.2 |

Portugal | 40.6 | 43.7 | 62.1 | 58.1 | 21.5 | 14.4 |

Slovenia | 13.8 | 18.5 | 32.3 | 43.1 | 18.5 | 24.6 |

Slovakia | 9.8 | 15.6 | 35.4 | 47.8 | 25.6 | 32.2 |

Finland | 40.4 | 52.7 | 42.9 | 52.8 | 2.5 | 0.1 |

Sweden | 62.1 | 66.7 | 67.8 | 72 | 5.7 | 5.3 |

United Kingdom | 41.7 | 48.1 | 60.1 | 66 | 18.4 | 17.9 |

Bulgaria | 10.3 | 25.5 | 33.2 | 45.5 | 22.9 | 20 |

Romania | 43.8 | 33.1 | 56 | 46.7 | 12.2 | 13.6 |

Eurostat, Labour Force Survey (LFS), annual averages

Unemployment rates (women and men aged 15 and over) in EU Member States – 2000 and 2005

In this table, the gender gap is calculated as women's unemployment rate minus men's unemployment rate

Women | Men | Gender gap |

2000 | 2005 | 2000 | 2005 | 2000 | 2005 |

EU (25 countries) | 10.2 | 9.9 | 7.4 | 7.9 | 2.8 | 2 |

Belgium | 8.5 | 9.5 | 5.6 | 7.6 | 2.9 | 1.9 |

Czech Republic | 10.3 | 9.8 | 7.3 | 6.5 | 3 | 3.3 |

Denmark | 4.8 | 5.3 | 3.9 | 4.4 | 0.9 | 0.9 |

Germany | 8.7 | 10.3 | 6 | 8.9 | 2.7 | 1.4 |

Estonia | 11.8 | 7.1 | 13.8 | 8.8 | -2 | -1.7 |

Greece | 17.2 | 15.3 | 7.5 | 6.1 | 9.7 | 9.2 |

Spain | 16 | 12.2 | 7.9 | 7 | 8.1 | 5.2 |

France | 10.9 | 10.9 | 7.6 | 9 | 3.3 | 1.9 |

Ireland | 4.2 | 4 | 4.3 | 4.6 | -0.1 | -0.6 |

Italy | 13.6 | 10.1 | 7.8 | 6.2 | 5.8 | 3.9 |

Cyprus | 7.2 | 6.5 | 3.2 | 4.3 | 4 | 2.2 |

Latvia | 12.9 | 8.7 | 14.4 | 9.1 | -1.5 | -0.4 |

Lithuania | 14.1 | 8.3 | 18.6 | 8.2 | -4.5 | 0.1 |

Luxembourg | 3.1 | 5.9 | 1.8 | 3.5 | 1.3 | 2.4 |

Hungary | 5.6 | 7.4 | 7 | 7 | -1.4 | 0.4 |

Malta | 7.4 | 9 | 6.4 | 6.5 | 1 | 2.5 |

Netherlands | 3.6 | 5.1 | 2.2 | 4.4 | 1.4 | 0.7 |

Austria | 4.3 | 5.5 | 3.1 | 4.9 | 1.2 | 0.6 |

Poland | 18.1 | 19.1 | 14.4 | 16.6 | 3.7 | 2.5 |

Portugal | 4.9 | 8.7 | 3.2 | 6.7 | 1.7 | 2 |

Slovenia | 7 | 7 | 6.5 | 6.1 | 0.5 | 0.9 |

Slovakia | 18.6 | 17.2 | 18.9 | 15.5 | -0.3 | 1.7 |

Finland | 10.6 | 8.6 | 9.1 | 8.2 | 1.5 | 0.4 |

Sweden | 5.3 | 7.7 | 5.9 | 7.9 | -0.6 | -0.2 |

United Kingdom | 4.8 | 4.3 | 5.8 | 5.1 | -1 | -0.8 |

Bulgaria | 16.2 | 9.8 | 16.7 | 10.3 | -0.5 | -0.5 |

Romania | 6.3 | 7.6 | 7.2 | 8.3 | -0.9 | -0.7 |

Eurostat, Labour Force Survey (LFS), annual averages

Share of part-time workers in total employment, in EU Member States - 2001 and 2006

Women | Men |

2001 | 2006 | 2001 | 2006 |

EU (25 countries) | 29.8 | 32.9 | 6.2 | 7.7 |

Belgium | 36.8 | 42.6 | 5.2 | 7.9 |

Czech Republic | 8.6 | 8.7 | 2.2 | 2.3 |

Denmark | 31.6 | 35.9 | 10.2 | 12.8 |

Germany | 39.3 | 45.8 | 5.3 | 9.3 |

Estonia | 10.4 | 11.6 | 4.7 | 4.6 |

Greece | 7.2 | 10.4 | 2.3 | 3 |

Spain | 17.3 | 23.5 | 2.8 | 4.5 |

France | 30.4 | 30.7 | 5.0 | 5.8 |

Ireland | 31.3 | : | 6.5 | : |

Italy | 17.8 | 26.7 | 3.8 | 4.7 |

Cyprus | 12.9 | 12 | 5 | 4.6 |

Latvia | 12.1 | 8.7 | 7.9 | 4.6 |

Lithuania | 10 | 11.8 | 7.6 | 6.5 |

Luxembourg | 25.6 | 38.2 | 1.8 | 2.5 |

Hungary | 5.1 | 5.7 | 2 | 2.8 |

Malta | 17.1 | 21.8 | 3.7 | 4.5 |

Netherlands | 71.3 | 74.7 | 20 | 23.2 |

Austria | 33.6 | 40.7 | 4.3 | 6.5 |

Poland | 12.6 | 13.5 | 8.2 | 7.1 |

Portugal | 16.7 | 15.9 | 6.9 | 7.5 |

Slovenia | 7.4 | 11.8 | 5 | 7.8 |

Slovakia | 3.8 | 4.8 | 1.2 | 1.2 |

Finland | 16.7 | 18.2 | 7.6 | 9.2 |

Sweden | 32.7 | 40.3 | 10.8 | 11.7 |

United Kingdom | 44.3 | 42.6 | 9 | 10.6 |

Bulgaria | 3.9 | 2.7 | 3.1 | 1.6 |

Romania | 19.1 | 10.2 | 14.7 | 9.3 |

Eurostat, Labour Force Survey (LFS) - Spring results

Pay gap between women and men in unadjusted form in EU Member States - 2005 (Difference between men’s and women’s average gross hourly earnings as a percentage of men’s average gross hourly earnings)

2005 (1) |

EU (25 countries) | 15 |

Belgium | 6 |

Czech Republic | 19 |

Denmark | 17 |

Germany | 22 |

Estonia | 24 |

Greece | 9 |

Spain | 13 |

France | 12 |

Ireland | 11 |

Italy | 7 |

Cyprus | 25 |

Latvia | 17 |

Lithuania | 15 |

Luxembourg | 14 |

Hungary | 11 |

Malta | 4 |

Netherlands | 18 |

Austria | 18 |

Poland | 10 |

Portugal | 5 |

Slovenia | 8 |

Slovakia | 24 |

Finland | 19 |

Sweden | 16 |

United Kingdom | 20 |

Bulgaria | 16 |

Romania | 13 |

Source: Eurostat. Administrative data are used for LU, Labour Force Survey for FR and MT. Provisional results of EU-SILC (Statistics on Income and Living Conditions) are used for BE, EL, ES, IE, IT, AT, PT, and UK. All other sources are national surveys. SI: Provisional results.

Exception to the reference year: (1) 2004: BE, DK, EE, FI, IE, IT, PT

NB: EU25 estimates are population weighted-averages of the latest available values.

Educational attainment (at least upper secondary school) of women and men aged 20 - 24, in EU Member States – 2005

Women | Men |

EU (25 countries) | 80.3 | 74.7 |

Belgium | 85.3 | 78.4 |

Czech Republic | 91.1 | 91.3 |

Denmark | 80.5 | 73.8 |

Germany | 72.5 | 70.4 |

Estonia | 87.6 | 77.6 |

Greece | 88.5 | 79.7 |

Spain | 68.5 | 55.4 |

France | 85 | 80.1 |

Ireland | 88.9 | 82.6 |

Italy | 78.1 | 69.2 |

Cyprus | 89.1 | 71.1 |

Latvia | 85.2 | 74.7 |

Lithuania | 91.8 | 83.9 |

Luxembourg | 75.8 | 66.6 |

Hungary | 84.9 | 81.9 |

Malta | 57 | 50.5 |

Netherlands | 79.9 | 71.4 |

Austria | 87.3 | 84.6 |

Poland | 93.3 | 88.9 |

Portugal | 57.5 | 40.8 |

Slovenia | 93.2 | 88 |

Slovakia | 92.6 | 91 |

Finland | 85.7 | 81 |

Sweden | 88.7 | 86.4 |

United Kingdom | 78.9 | 77.4 |

Bulgaria | 77.1 | 75.9 |

Romania | 76.8 | 75.2 |

Source: Eurostat, Labour Force Survey (LFS), annual averages.

NB: IE: Provisional value. Students living abroad for one year or more and conscripts on compulsory military service are not covered by the EU Labour Force Survey, which may imply lower rates than those available at national level. This is especially relevant for CY.

Members of single/lower houses of national parliaments in EU Member States - Distribution by sex 2004 and 2006

2004 | 2006 |

Women | Men | Women | Men |

EU (25 countries) | 23 | 77 | 24 | 76 |

Belgium | 33 | 67 | 36 | 64 |

Czech Republic | 15 | 85 | 16 | 84 |

Denmark | 38 | 62 | 39 | 61 |

Germany | 32 | 68 | 33 | 67 |

Estonia | 15 | 85 | 20 | 80 |

Greece | 13 | 87 | 13 | 87 |

Spain | 35 | 65 | 36 | 64 |

France | 13 | 87 | 13 | 87 |

Ireland | 12 | 88 | 12 | 88 |

Italy | 12 | 88 | 17 | 83 |

Cyprus | 9 | 91 | 16 | 84 |

Latvia | 17 | 83 | 21 | 79 |

Lithuania | 22 | 78 | 23 | 77 |

Luxembourg | 24 | 76 | 24 | 76 |

Hungary | 9 | 91 | 10 | 90 |

Malta | 9 | 91 | 9 | 91 |

Netherlands | 38 | 62 | 39 | 61 |

Austria | 36 | 64 | 33 | 67 |

Poland | 21 | 79 | 19 | 81 |

Portugal | 20 | 80 | 25 | 75 |

Slovenia | 13 | 87 | 13 | 87 |

Slovakia | 17 | 83 | 21 | 79 |

Finland | 40 | 60 | 38 | 62 |

Sweden | 48 | 52 | 48 | 52 |

United Kingdom | 18 | 82 | 20 | 80 |

Bulgaria | : | : | 21 | 79 |

Romania | : | : | 11 | 89 |

Source: European Commission, Employment, Social affairs and Equal opportunities DG, Database on Women and Men in Decision making. NB: The indicator has been developed within the framework of the follow-up of the Beijing Platform for Action in the EU Council of Ministers.

Data for 2004 are not available for BG and RO.

Distribution of managers by sex in EU Member States – 2000 and 2005

2000 | 2005 |

Women | Men | Women | Men |

EU (25 countries) | 30.6 | 69.4 | 32.2 | 67.8 |

Belgium | 32.2 | 67.8 | 32.9 | 67.1 |

Czech Republic | 24.1 | 75.9 | 30.3 | 69.7 |

Denmark | 24.0 | 76.0 | 23.0 | 77.0 |

Germany | 27.1 | 72.9 | 26.3 | 73.7 |

Estonia | 39.8 | 60.2 | 37.5 | 62.5 |

Greece | 25.1 | 74.9 | 25.8 | 74.2 |

Spain | 31.7 | 68.3 | 32.3 | 67.7 |

France | 35.0 | 65.0 | 38.0 | 62.0 |

Ireland | 26.1 | 73.9 | 30.2 | 69.8 |

Italy | 17.3 | 82.7 | 31.9 | 68.1 |

Cyprus | 15.0 | 85.0 | 13.6 | 86.4 |

Latvia | 37.3 | 62.7 | 44.3 | 55.7 |

Lithuania | 43.1 | 56.9 | 42.7 | 57.3 |

Luxembourg | 27.1 | 72.9 | 23.8 | 76.2 |

Hungary | 33.1 | 66.9 | 34.3 | 65.7 |

Malta | 17.7 | 82.3 | 14.5 | 85.5 |

Netherlands | 25.3 | 74.7 | 25.6 | 74.4 |

Austria | 30.3 | 69.7 | 27.0 | 73.0 |

Poland | 32.7 | 67.3 | 32.5 | 67.5 |

Portugal | 31.3 | 68.7 | 34.2 | 65.8 |

Slovenia | 29.1 | 70.9 | 32.8 | 67.2 |

Slovakia | 30.8 | 69.2 | 31.2 | 68.8 |

Finland | 25.9 | 74.1 | 29.7 | 70.3 |

Sweden | 30.1 | 69.9 | 29.8 | 70.2 |

United Kingdom | 34.1 | 65.9 | 34.5 | 65.5 |

Bulgaria | 30.0 | 70.0 | 34.3 | 65.7 |

Romania | : | : | 30.7 | 69.3 |

Eurostat, Labour Force Survey (LFS), spring data

NB: Managers are persons classified in ISCO 12 and 13.

CY, MT: data lack reliability due to the small sample size. IT: change in data collection method.

Gender segregation in occupations and in economic sectors in EU Member States, in 2001 and 2005

Gender segregation in occupations | Gender segregation in economic sectors |

2001 | 2005 | 2001 | 2005 |

Belgium | 26.1 | 26.2 | 18.1 | 18.1 |

Czech Republic | 29.2 | 28.4 | 18.9 | 19.1 |

Denmark | 28.1 | 26.9 | 19 | 18.7 |

Germany | 27 | 26.5 | 18.2 | 18.2 |

Estonia | 32.4 | 30.8 | 24.4 | 23.7 |

Greece | 21.5 | 22.5 | 15.4 | 15.9 |

Spain | 24.9 | 26.6 | 19.3 | 20.4 |

France | 26.6 | 26.3 | 17.4 | 17.6 |

Ireland | 26.7 | 27.2 | 20.7 | 22.4 |

Italy | 21.9 | 23.9 | 15.2 | 17.9 |

Cyprus | 29.5 | 30.6 | 17.5 | 20.9 |

Latvia | 29.7 | 27.1 | 21 | 21 |

Lithuania | 28.4 | 27.4 | 20.8 | 22.4 |

Luxembourg | 26.8 | 26.4 | 19.6 | 17.4 |

Hungary | 28.3 | 28.4 | 19.3 | 19.8 |

Malta | 17.2 | 24.3 | 15.2 | 15.2 |

Netherlands | 25 | 26.2 | 18.1 | 17.5 |

Austria | 27.2 | 26 | 20.3 | 18.3 |

Poland | 25.6 | 25.5 | 13.9 | 19 |

Portugal | 26.3 | 25.9 | 21.2 | 20.5 |

Slovenia | 26.8 | 27.6 | 17.4 | 18.3 |

Slovakia | 31.2 | 29.5 | 22.8 | 22.4 |

Finland | 29.6 | 28.9 | 21.9 | 22.2 |

Sweden | 28 | 27.4 | 21.2 | 21.6 |

United Kingdom | 26.8 | 25.9 | 18.8 | 18.5 |

Bulgaria | 27.0 | 27.8 | 17.5 | 19.2 |

Romania | : | 22.3 | 13.8 | 15.0 |

Eurostat, Labour Force Survey (LFS) – Spring data

Gender segregation in sectors is calculated as the average national share of employment for women and men applied to each sector; differences are added up to produce the total amount of gender imbalance expressed as a proportion of total employment (NACE classification).

Gender segregation in occupations is calculated as the average national share of employment for women and men applied to each occupation; differences are added up to produce the total amount of gender imbalance expressed as a proportion of total employment (ISCO classification).

Employment rates of women and men (aged 25-49), depending on whether they have children (under 12) – 2005

Without children | With children | Difference |

Women | Men | Women | Men | Women | Men |

EU (25 countries) | 76 | 85.6 | 61.1 | 91.5 | -14.9 | 5.9 |

Belgium | 76.2 | 87.2 | 70.1 | 92.4 | -6.1 | 5.2 |

Czech Republic | 86.5 | 90.5 | 54.4 | 94 | -32.1 | 3.5 |

Germany | 78.9 | 82.3 | 55.7 | 89.2 | -23.2 | 6.9 |

Estonia | 87.8 | 82.8 | 59.4 | 91.4 | -28.4 | 8.6 |

Greece | 58.7 | 85.4 | 55.9 | 96.1 | -2.8 | 10.7 |

Spain | 66.5 | 89.7 | 56.5 | 93 | -10 | 3.3 |

France | 77.3 | 84.7 | 66.9 | 91.4 | -10.4 | 6.7 |

Italy | 64.7 | 90.6 | 53.4 | 93.8 | -11.3 | 3.2 |

Cyprus | 73.9 | 90.4 | 67.6 | 96.1 | -6.3 | 5.7 |

Latvia | 80.9 | 83 | 65.1 | 90.2 | -15.8 | 7.2 |

Lithuania | 83.9 | 87 | 77.3 | 90.4 | -6.6 | 3.4 |

Luxembourg | 76.6 | 93.7 | 63.7 | 97.2 | -12.9 | 3.5 |

Hungary | 78.9 | 82.7 | 48.5 | 86.2 | -30.4 | 3.5 |

Malta | 36.9 | 88.9 | 28 | 93.1 | -8.9 | 4.2 |

Netherlands | 81.5 | 88.1 | 71.3 | 94.1 | -10.2 | 6 |

Austria | 83.2 | 88.8 | 68.4 | 93.7 | -14.8 | 4.9 |

Poland | 71.5 | 80.4 | 60.5 | 87.2 | -11 | 6.8 |

Portugal | 77.3 | 90.6 | 76.6 | 94.5 | -0.7 | 3.9 |

Slovenia | 82.7 | 87.1 | 84.5 | 94.3 | 1.8 | 7.2 |

Slovakia | 79.6 | 85.4 | 55.7 | 87.7 | -23.9 | 2.3 |

Finland | 79.4 | 78.8 | 70 | 91.8 | -9.4 | 13 |

United Kingdom | 83.2 | 87.2 | 63.3 | 91.2 | -19.9 | 4 |

Bulgaria | 75.1 | 77.1 | 61.4 | 81.5 | -13.7 | 4.4 |

Romania | 70.4 | 83.1 | 64.6 | 86.2 | -5.8 | 3.1 |

Source : Eurostat, European Labour Force Survey, annual averages.

Notes: No data for DK, IE and SE.

At-risk-of-poverty rate after social transfers for older people (women and men aged 65 years and over) in EU Member States – 2003

Women | Men |

EU (25 countries) | 20 | 15 |

Belgium | 21 | 20 |

Denmark | 18 | 16 |

Germany | 18 | 10 |

Estonia | 22 | 7 |

Greece | 30 | 26 |

Spain | 32 | 27 |

France | 17 | 14 |

Ireland | 45 | 34 |

Italy | 18 | 13 |

Cyprus | 55 | 48 |

Latvia | 17 | 7 |

Lithuania | 15 | 5 |

Luxembourg | 6 | 6 |

Hungary | 12 | 6 |

Netherlands | 7 | 6 |

Austria | 20 | 13 |

Poland | 7 | 4 |

Portugal | 30 | 29 |

Slovenia | 23 | 11 |

Slovakia | 11 | 11 |

Finland | 20 | 11 |

Sweden | 18 | 9 |

United Kingdom | 27 | 21 |

Source: Eurostat. SILC and national sources.

NB: 1) At risk of poverty rate for elderly persons: The share of persons aged 65+ with an income below the risk-of-poverty threshold, which is set at 60% of the national median income. Income must be understood as equivalised disposable income (sum from all sources, adjusted for household size and composition). Gender breakdown is based on assumption of equal sharing of resources within household. It should be noted that the data is drawn from the reference European source (EU-SILC) where available, but that during the transition to data collection under the EU-SILC regulations, ex post harmonised national sources are still used for around half of the countries. In consequence, whilst every effort has been made, for this reason indicators cannot be considered to be fully comparable

EU aggregates are computed as population weighted averages of available national values. Data is presented for income reference year 2003. No data is available for CZ or MT for this reference year. NL and SK : provisional values.

Average age of women at birth of first child - 2000 and 2004

2000 | 2004 |

EU (25 countries) | 27.7 | 28.3 |

Czech Republic | 25.0 | 26.3 |

Denmark | 27.7 | 28.4 |

Germany | 28.2 | 28.8 |

Estonia | 24.0 | 24.8 |

Greece | 28.0 | 28.0 |

Spain | 29.1 | 29.2 |

France | 27.9 | 28.4 |

Ireland | 27.6 | 28.0 |

Cyprus | 26.2 | 27.2 |

Latvia | 24.4 | 24.7 |

Lithuania | 23.9 | 24.8 |

Luxembourg | 28.4 | 28.7 |

Hungary | 25.1 | 26.3 |

Netherlands | 28.6 | 28.9 |

Austria | 26.4 | 27.0 |

Poland | 24.5 | 25.5 |

Portugal | 26.5 | 27.1 |

Slovenia | 26.5 | 27.5 |

Slovakia | 24.2 | 25.3 |

Finland | 27.4 | 27.8 |

Sweden | 27.9 | 28.6 |

United Kingdom | 29.1 | 29.7 |

Bulgaria | 23.5 | 24.4 |

Romania | 23.6 | 24.5 |

Source: Eurostat, Demography statistics.

NB: No data available for BE, IT and MT for both years. UK: Scotland and Northern Ireland not included

For DE, LU, UK and BG: birth order of current marriage: the comparability with other countries is limited.

Exceptions to the reference years:

(1) DE, EE, EL and ES: 2003.

[1] COM (2006) 92 τελικό.

[2] Συμπεράσματα της Προεδρίας, 7775/1/06/ Αναθ. 1.

[3] Παροχή υπηρεσιών φύλαξης για το 33% των παιδιών ηλικίας από 0 έως 3 ετών και για το 90% των παιδιών ηλικίας από 3 ετών έως την ηλικία της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης μέχρι το 2010.

[4] COM (2006) 571 τελικό.

[5] SEC(2006) 1245.

[6] Οδηγίες 92/85/ΕΟΚ και 96/34/ΕΚ.

[7] Οδηγία 2006/54/ΕΚ.

[8] Οδηγία 2002/73/ΕΚ.

[9] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1922/2006

[10] Κυρίως οι κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 1081/2006 και 1083/2006.

[11] Απόφαση του Συμβουλίου 2006/702/ΕΚ

[12] Άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006.

[13] Άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005.

[14] Απόφαση αριθ. 1672/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 2006.

[15] Με βάση το έγγραφο 6801/06 του Συμβουλίου της 27.02.2006.

[16] COM (2006) 437 τελικό.

[17] Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών θα εξακολουθήσει να αυξάνεται και θα φθάσει το 65% το 2025 και στη συνέχεια θα σταθεροποιηθεί σε αυτό το επίπεδο.Βλέπε http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/european_economy/2006/eesp106en.pdf

[18] Σχετική απόκλιση μέσης ακαθάριστης ωριαίας αμοιβής ανδρών και γυναικών

[19] Που στην πλειονότητα τους είναι γυναίκες.

[20] Πολιτικές που στοχεύουν ταυτόχρονα να προσφέρουν ευελιξία στην αγορά εργασίας και να ενισχύσυν την ασφάλεια στην εργασία.

[21] Άρθρα 11 κσι 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου και άρθρα 6 και 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου.

[22] Σημείο 1 των κοινοτικών στρατηγικών προσανατολισμών.

[23] Σημείο 1.3.1 των κοινοτικών στρατηγικών προσανατολισμών.

[24] Σημείο 1.2.4 των κοινοτικών στρατηγικών προσανατολισμών.

[25] Σημείο 1.3.1 των κοινοτικών στρατηγικών προσανατολισμών.

[26] Άρθρο 8α της οδηγίας 2002/73/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Σεπτεμβρίου 2002.