[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.11.2007

COM(2007) 700 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Να επωφεληθούμε πλήρως από το ψηφιακό μέρισμα στην Ευρώπη: Κοινή προσέγγιση για τη χρήση του φάσματος που απελευθερώνεται από την ψηφιακή μετάβαση

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Να επωφεληθούμε πλήρως από το ψηφιακό μέρισμα στην Ευρώπη: Κοινή προσέγγιση για τη χρήση του φάσματος που απελευθερώνεται από την ψηφιακή μετάβαση (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Η υπόσχεση της ψηφιακής μετάβασης: το ψηφιακό «μέρισμα» 3

2. Τι είναι το ψηφιακό μέρισμα 3

3. Ένας πόρος εξαιρετικής κοινωνικής, πολιτιστικής και οικονομικής αξίας 4

4. Μόνον ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ μπορεί να αποδεσμεύσει το πλήρες δυναμικό του ψηφιακού μερίσματος 6

5. Προς ένα κοινό σχεδιασμό του φάσματος 8

6. Συμπέρασμα 12

1. Η υπόσχεση της ψηφιακής μετάβασης: το ψηφιακό «μέρισμα»

Η μετάβαση από την αναλογική στην ψηφιακή επίγεια τηλεόραση έως τα τέλη 2012[1] θα απελευθερώσει μια άνευ προηγουμένου ποσότητα φάσματος στην Ευρώπη ως αποτέλεσμα της ανώτερης απόδοσης ως προς τη μετάδοση που προσφέρει η ψηφιακή τεχνολογία. Το εν λόγω φάσμα είναι γνωστό και ως « ψηφιακό μέρισμα ».

Το ψηφιακό μέρισμα αποτελεί μοναδική ευκαιρία για να καλυφθεί η ταχέως αναπτυσσόμενη ζήτηση για ασύρματες υπηρεσίες επικοινωνιών [2]. Απελευθερώνει επαρκές φάσμα για τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς έτσι ώστε να αναπτύξουν και να επεκτείνουν σημαντικά τις υπηρεσίες τους ενώ ταυτόχρονα προσφέρει και σε άλλες σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές χρήσεις, όπως οι ευρυζωνικές εφαρμογές που στοχεύουν στην κάλυψη του « ψηφιακού χάσματος »[3], πρόσβαση στον εν λόγω πολύτιμο πόρο. Συνεπώς το ψηφιακό μέρισμα δημιουργεί μια εν δυνάμει επωφελή κατάσταση για όλους τους ενδιαφερόμενους. Οι δράσεις στον τομέα αυτό θα συμβάλουν στην πρωτοβουλία i2010[4], μέρος της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισαβόνας, η οποία τονίζει τη σημασία των ΤΠΕ για την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης ως σημαντικής κινητήριας δύναμης για την καινοτομία και τις βελτιώσεις της παραγωγικότητας.

Εντούτοις, μπορούμε να επωφεληθούμε πλήρως από το ψηφιακό μέρισμα εάν το ενδιαφέρον εστιαστεί στην αξιοποίηση των πλέον αξιόλογων εφαρμογών για το φάσμα χωρίς την επιβολή προϋποθέσεων. Με την παρούσα ανακοίνωση προτείνεται συνεπώς συντονισμένη δράση στο επίπεδο της ΕΕ προκειμένου να εξασφαλιστεί η βέλτιστη χρήση του μερίσματος τόσο από κοινωνικής όσο και από οικονομικής άποψης.

2. Τι είναι το ψηφιακό μέρισμα

Το ψηφιακό μέρισμα μπορεί να περιγραφεί ως το φάσμα άνω και πέραν των συχνοτήτων[5] που απαιτούνται για την υποστήριξη των υφιστάμενων υπηρεσιών εκπομπής σε πλήρως ψηφιακό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων και των υφιστάμενων υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας[6].

Περισσότερα τηλεοπτικά κανάλια με λιγότερο φάσμα

Τα ψηφιακά συστήματα συμπίεσης που διατίθενται στο εμπόριο επιτρέπουν ήδη την μετάδοση από 6 έως 8 τυπικών καναλιών ψηφιακής τηλεόρασης σε φάσμα που προηγουμένως χρησιμοποιείτο από ένα μόνο αναλογικό τηλεοπτικό κανάλι[7], αναμένεται δε ότι αυτές οι βελτιώσεις της απόδοσης θα συνεχιστούν στο μέλλον. Το Ηνωμένο Βασίλειο για παράδειγμα σχεδιάζει τη διάθεση 45 καναλιών τηλεόρασης σε πολύ λιγότερο φάσμα σε σχέση με το προηγουμένως χρησιμοποιούμενο για το ισοδύναμο 7 εθνικών αναλογικών καναλιών εκπομπής[8] και εξετάζει το ενδεχόμενο να εισαγάγει μέχρι και είκοσι πρόσθετα τηλεοπτικά κανάλια στις επιπλέον συχνότητες. Με άλλα λόγια το ψηφιακό μέρισμα προβλέπεται να ξεπεράσει το φάσμα που διατίθεται σήμερα για τα συστήματα GSM στα περισσότερα κράτη μέλη.

Φάσμα «ανώτερης» ποιότητας

Όλες οι ζώνες του φάσματος δεν έχουν τα ίδια φυσικά χαρακτηριστικά: οι υψηλότερες συχνότητες δεν μεταφέρουν τα σήματα σε μεγάλη απόσταση και δεν διεισδύουν με ευκολία σε κτίρια, ενώ οι χαμηλότερες συχνότητες παρουσιάζουν περιορισμούς χωρητικότητας και δημιουργούν περισσότερες παρεμβολές. Το φάσμα του ψηφιακού μερίσματος είναι ιδιαίτερα ελκυστικό επειδή αποτελεί μέρος του «βέλτιστου» φάσματος ανάμεσα στα 200 MHz και το 1GHz, και προσφέρει βέλτιστη ισορροπία ανάμεσα στη χωρητικότητα μετάδοσης και την καλυπτόμενη απόσταση. Τα καλά χαρακτηριστικά διάδοσης σήματος που διαθέτει συνεπάγονται λιγότερες υποδομές για την παροχή ευρύτερης κάλυψης, γεγονός που μειώνει το κόστος και βελτιώνει την υπηρεσία, εξασφαλίζοντας ιδίως επικοινωνίες στο εσωτερικό των κτιρίων και την πρόσβαση σε απομεμακρυσμένους πληθυσμούς αγροτικών περιοχών.

Αλλά προς το παρόν είναι ιδιαίτερα κατακερματισμένο

Το φάσμα που αποτελεί το ψηφιακό μέρισμα είναι προς το παρόν ιδιαίτερα κατακερματισμένο σε σχετικά στενές ζώνες, διασκορπισμένες σε πολλές συχνότητες και συνδεδεμένες με κανάλια ψηφιακής εκπομπής. Αυτό είναι αποτέλεσμα των εναλλακτικών επιλογών σχεδιασμού του φάσματος που θέσπισε η περιφερειακή διάσκεψη ραδιοεπικοινωνιών της ITU, η οποία κατάρτισε διεθνές σχέδιο, τη συμφωνία της Γενεύης του 2006, βάσει των παραδοσιακών χρήσεων για τις εκπομπές[9]. Η συμφωνία της Γενεύης προβλέπει κάποια ευελιξία για το άνοιγμα του φάσματος σε άλλες χρήσεις. Εντούτοις, η ευελιξία περιορίζεται βάσει των υφιστάμενων τεχνικών προϋποθέσεων και στην πράξη η σημερινή κατάσταση δεν ευνοεί τη διάθεση του εν λόγω φάσματος σε αποτελεσματικότερες εναλλακτικές χρήσεις.

3. Ένας πόρος εξαιρετικής κοινωνικής, πολιτιστικής και οικονομικής αξίας

Το ψηφιακό μέρισμα πρέπει επίσης να εξετασθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της συνολικής ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης ραδιοφάσματος. Πρόκειται για μονίμως σπάνιο δημόσιο πόρο για τον οποίο η ζήτηση αυξάνει συνεχώς στη σύγχρονη κοινωνία: βρίσκεται στη βάση κάθε τύπου ασύρματης υπηρεσίας από τις επαγγελματικές χρήσεις όπως η ραδιοπλοήγηση, τα δορυφορικά συστήματα ή τα ραντάρ, μέχρις εφαρμογές ευρείας χρήσης όπως οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές καθώς και οι σταθερές και κινητές επικοινωνίες. Εκτιμάται ότι η συνολική αξία των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών που εξαρτώνται από τη χρήση του ραδιοφάσματος στην ΕΕ υπερβαίνει τα 250 δισεκατομμύρια ευρώ, που αντιστοιχεί στο 2,2 % περίπου του ετήσιου ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Ο ζωτικός αυτός ρόλος τον οποίο διαδραματίζει το ραδιοφάσμα συμβάλλει στην ανάπτυξη, αλλά έχει επίσης αναγνωριστεί στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας i2010 η οποία τονίζει το γεγονός ότι η αποτελεσματικότερη διαχείριση του ραδιοφάσματος θα τονώσει την καινοτομία στον κλάδο των ΤΠΕ και θα συμβάλει στην παροχή πιο προσιτών υπηρεσιών στους ευρωπαίους πολίτες.

Η όσον το δυνατόν αποτελεσματικότερη και αποδοτικότερη διαχείριση του ψηφιακού μερίσματος προς ικανοποίηση της μέγιστης ζήτησης και η κατάργηση των φραγμών που εμποδίζουν την αποτελεσματική του χρήση θα αποβούν υπέρ του δημόσιου συμφέροντος. Ο εν λόγω στόχος είναι ζωτικός για την πολιτική φάσματος της ΕΕ και αποτελεί μέρος των κύριων προτάσεων της Επιτροπής στο πλαίσιο της τρέχουσας αναθεώρησης του κανονιστικού πλαισίου για τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Εάν το ψηφιακό μέρισμα οργανωθεί σωστά, το εύρος των πιθανών χρήσεων είναι πολύ μεγάλο δεδομένου ότι όλες σχεδόν οι κοινές ασύρματες εφαρμογές θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τμήμα αυτού του φάσματος. Εντούτοις οι πλέον ελπιδοφόρες από τις εν λόγω χρήσεις υπάγονται στην κατηγορία των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών [10]. Το φάσμα του ψηφιακού μερίσματος προσφέρεται ιδιαίτερα για τρεις τουλάχιστον ευρείες κατηγορίες υπηρεσιών. Ορισμένες αποτελούν ήδη αντικείμενο μελέτης σε αρκετά κράτη μέλη:

1. Ασύρματες ευρυζωνικές επικοινωνίες . Η «πανταχού παρούσα ευρυζωνική πρόσβαση για όλους» αποτελεί την επόμενη πρόκληση της κοινωνίας των πληροφοριών. Η ασύρματη πρόσβαση είναι πιθανώς το πλέον υποσχόμενο μέσον γεφύρωσης του «ευρυζωνικού χάσματος» και θεραπείας του « ψηφιακού χάσματος », ιδίως σε απομεμακρυσμένες και αγροτικές περιοχές[11]. Η πρόσβαση σε ευρυζωνικές επικοινωνίες μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας[12] από πλευράς κερδών παραγωγικότητας και κοινωνικών επιπτώσεων. Οι ασύρματες επικοινωνίες παρέχουν επίσης εναλλακτικό πλαίσιο έδρασης που θα μπορούσε να αυξήσει τον ανταγωνισμό και να επισπεύσει τη διάθεση ευρυζωνικών υπηρεσιών στην αγορά. Οι ασύρματες ευρυζωνικές επικοινωνίες έχουν επίσης τη δυνατότητα υποστήριξης πανευρωπαϊκής διαλειτουργικότητας σε ζωτικές εφαρμογές στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας , όπως οι υπηρεσίες προστασίας του κοινού και αποκατάστασης από καταστροφές. Επίσης, το ίδιο φάσμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κοινού για να βελτιωθεί η κάλυψη των συστημάτων κινητής επικοινωνίας και μακροπρόθεσμα για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης για κινητές υπηρεσίες δεδομένων υψηλής ταχύτητας . Οι ευρυζωνικές επικοινωνίες μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για μελλοντικές καινοτόμες υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών.

2. Πρόσθετες επίγειες υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών . Οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές εισέρχονται σε περίοδο έντονων μετασχηματισμών και υψηλής καινοτομίας καθώς μεταβαίνουν προς τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες υψηλής ευκρίνειας. Η αύξηση του αριθμού των καναλιών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών συνδέεται με προοπτικές για μεγαλύτερη πολυφωνία έκφρασης των μέσων επικοινωνίας , αύξηση της παραγωγής του περιεχομένου για τα μέσα επικοινωνίας και ποιοτικότερες και διαδραστικότερες υπηρεσίες για τους θεατές . Συνεπώς οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί πρέπει να είναι σε θέση να αξιώσουν δίκαιο μερίδιο του ψηφιακού μερίσματος ως αντάλλαγμα των προσπαθειών τους και των επενδύσεών τους στο πλαίσιο της ψηφιακής μετάβασης.

3. Κινητά πολυμέσα . Στις πλέον καινοτόμες ομάδες εφαρμογών του κλάδου των ΤΠΕ συγκαταλέγονται οι υπηρεσίες κινητής τηλεόρασης και δορυφορικών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, που παρουσιάζουν θεαματικές προοπτικές[13].

Εκτός αυτών υπάρχουν και άλλες κατηγορίες χρήσεων που λειτουργούν ήδη ή που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν στις συχνότητες που καλύπτονται από το ψηφιακό μέρισμα, όπως η χρήση του φάσματος χωρίς άδεια[14] (π.χ. μικρής εμβέλειας συσκευές χαμηλής ισχύος, που χρησιμοποιούν πολύ μικρό εύρος ζώνης όπως ιατρική τηλεμετρία, ακουστικά βαρηκοΐας ή ιδίως οι συσκευές αναγνώρισης ραδιοσυχνότητας – RFID, για τις οποίες η σημερινή διάθεση φάσματος στην Ευρώπη στις ζώνες UHF μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη και τις νέες εφαρμογές κατά τα επόμενα έτη).

Το ψηφιακό μέρισμα πρέπει να θεωρηθεί αυτό που είναι στην πραγματικότητα: ένας δημόσιος πόρος με εξαιρετικές κοινωνικές, πολιτιστικές και οικονομικές δυνατότητες· για παράδειγμα, τα οφέλη για την οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου και μόνο εκτιμήθηκαν πρόσφατα σε 7,5 έως 15 δισεκατομμύρια ευρώ για 20 έτη[15].

4. Μόνον ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ μπορεί να αποδεσμεύσει το πλήρες δυναμικό του ψηφιακού μερίσματος

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη εξασφάλισης της βέλτιστης χρήσης του ψηφιακού μερίσματος. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν κατά τους επόμενους μήνες και έτη σχετικά με την οργάνωση, τη διάθεση και την κατανομή του μερίσματος θα επηρεάσουν όχι μόνον την ανταγωνιστικότητα του κλάδου των πληροφοριών και των μέσων επικοινωνίας της Ευρώπης, αλλά και την ικανότητά της ίδιας της Ευρώπης να καινοτομεί για να ανταποκριθεί στις κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει.

Το ψηφιακό μέρισμα δεν γνωρίζει σύνορα

Τα ραδιοκύματα δεν δεσμεύονται από τα εθνικά σύνορα: όσο πιο μεγάλη είναι η ισχύς της εκπομπής, τόσο μεγαλύτερες αποστάσεις μπορούν να καλύψουν τα σήματα εκτός της αρχικά προβλεπόμενης περιοχής κάλυψης, με κίνδυνο παρεμβολών σε άλλα συστήματα που λειτουργούν στην ίδια ή σε γειτονικές ζώνες του φάσματος. Η αποφυγή των παρεμβολών αποτελεί την τεχνική αιτιολόγηση για τη διαχείριση του φάσματος και το διασυνοριακό συντονισμό. Αυτός είναι επίσης και ο λόγος για τις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην συμφωνία της Γενεύης του 2006 σε διεθνές επίπεδο.

Κατάργηση των τεχνικών φραγμών για την αποδέσμευση του πλήρους δυναμικού του ψηφιακού μερίσματος

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι ζώνες UHF που επηρεάζονται από το ψηφιακό μέρισμα ευρίσκονται σήμερα διασκορπισμένες σε μικρά τμήματα σε όλη την έκταση του ευρύτατου αυτού συγκροτήματος φάσματος, ανταποκρινόμενες στο σχέδιο κατανομής του φάσματος της συμφωνίας της Γενεύης του 2006. Είναι συνεπώς δύσκολο ή αδύνατο να αξιοποιηθεί το μέρισμα σε εναλλακτικές χρήσεις. Οι ζώνες φάσματος που απελευθερώνονται είναι συχνά πολύ στενές για να αποδειχθούν οικονομικώς συμφέρουσες για νέες υπηρεσίες και τα περιθώρια ανάπτυξής τους περιορίζεται περαιτέρω από την κατακερματισμένη εφαρμογή της συμφωνίας της Γενεύης του 2006 σε εθνικό επίπεδο. Το αποτέλεσμα είναι οι καινοτόμες χρήσεις του μερίσματος, ακόμη και αν γίνουν δυνατές, να επιβαρύνονται από μικρή αποδοτικότητα του φάσματος και να απαιτούν ειδικές προσαρμογές του εξοπλισμού λειτουργίας στις τοπικές συνθήκες.

Η δημόσια διαβούλευση την οποία οργάνωσε η ομάδα για την πολιτική ραδιοφάσµατος στο πλαίσιο της ετοιμασίας της γνωμοδότησής της για το ψηφιακό μέρισμα[16] αποκάλυψε ότι πολλές δυνατές χρήσεις του μερίσματος απλώς δεν θα υλοποιηθούν αν δεν εξασφαλιστεί καλύτερος συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών για την πρόσβαση στο φάσμα . Αυτό με τη σειρά του θα μειώσει τη συνολική αξία του ψηφιακού μερίσματος. Η αντιμετώπιση αυτού του σημαντικού εμποδίου απαιτεί το « ξεκαθάρισμα » του φάσματος του ψηφιακού μερίσματος προκειμένου να καταστεί πιο εύχρηστο και ομοιογενέστερο σε διασυνοριακό επίπεδο . Αυτό μπορεί να επιτευχθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας της Γενεύης του 2006 κατά τρόπο συμβατό με τις διεθνείς συμφωνίες με τις γειτονικές χώρες και με μικρές προσαρμογές για την κάλυψη των εσωτερικών απαιτήσεων της ΕΕ. Αυτό θα καταστεί δυνατό μόνον εφόσον τα κράτη μέλη συνεργαστούν και ενισχυθεί η ευρωπαϊκή διάσταση του σχεδιασμού του φάσματος για το ψηφιακό μέρισμα.

Επιπλέον, ο ενισχυμένος συντονισμός της ΕΕ για το φάσμα θα διευκολύνει τη πανευρωπαϊκή διαλειτουργικότητα μειώνοντας έτσι τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά που ευνοούν ορισμένους τομείς ή φορείς της αγοράς και δημιουργούν ευκαιρίες για υφιστάμενες και νεοεισερχόμενες εταιρείες να ξεκινήσουν καινοτόμες ασύρματες υπηρεσίες.

Οι οικονομίες κλίμακας και το πεδίο εφαρμογής είναι κρίσιμης σημασίας για πολλές δυνατές χρήσεις του ψηφιακού μερίσματος

Οι περισσότερες επενδύσεις σε νέες ασύρματες τεχνολογίες πραγματοποιούνται σήμερα σε ευρωπαϊκή ή διεθνή κλίμακα. Στην περίπτωση του ψηφιακού μερίσματος, πολλές εν δυνάμει εφαρμογές είναι υπηρεσίες ευρείας κατανάλωσης για τις οποίες η αποτελεσματική εσωτερική αγορά που θα δημιουργηθεί με το συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα παίξει κρίσιμο ρόλο όσον αφορά την προώθηση των αναγκαίων επενδύσεων για την εγκατάσταση εφαρμογών της νέας τεχνολογίας. Η καινοτομία, που αποτελεί ένα από τους ακρογωνιαίους λίθους της «στρατηγικής της Λισαβόνας» θα υποστηριχθεί πλήρως μόνον εάν τα κράτη μέλη συνεργαστούν για να ανοίξουν την πρόσβαση στο ψηφιακό μέρισμα υπό ομοιογενείς και πιο ευέλικτους όρους. Ο συντονισμός μπορεί να δημιουργήσει μια θετική τάση προς νέες και εύρωστες βιομηχανικές και επιχειρηματικές εξελίξεις και να δώσει ώθηση στην οικονομία. Το κατακερματισμένο ψηφιακό μέρισμα είναι πιθανό να οδηγήσει μόνο στην ανάπτυξη νέων τοπικών ή «εξειδικευμένων» εφαρμογών που ίσως να μην διαθέτουν την απαιτούμενη κλίμακα για να πετύχουν. Μια συνεπής προσέγγιση που να καλύπτει ολόκληρη την ΕΕ θα συμβάλει επίσης στον περιορισμό των περιφερειακών διαφορών σε καθιερωμένες πολιτικές της ΕΕ, όπως η ηλ-υγεία, η ηλ-εκπαίδευση και άλλες υπηρεσίες δημόσιου ενδιαφέροντος.

Σύγκριση: εξελίξεις σχετικά με το ψηφιακό μέρισμα εκτός Ευρώπης

Η σημασία του ψηφιακού μερίσματος συγκέντρωσε επίσης το ενδιαφέρον εκτός Ευρώπης και έχει ήδη αναγνωριστεί από αρκετές κυβερνήσεις σε άλλες περιοχές του κόσμου.

- Στις ΗΠΑ, οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί θα απελευθερώσουν το μισό περίπου από το φάσμα UHF μετά την μετάβαση από την αναλογική στην ψηφιακή τηλεόραση το 2009, και το εν λόγω φάσμα έχει ήδη δεσμευθεί ως ψηφιακό μέρισμα προς αναδιανομή σε νέες υπηρεσίες. κυρίως μέσω τεχνολογικά ουδέτερων δημοπρασιών που προβλέπεται να οργανωθούν τον Ιανουάριο του 2008. Επιπλέον βρίσκονται σε εξέλιξη σχέδια κανονιστικών ρυθμίσεων προκειμένου να επιτραπεί σε «ευφυείς» συσκευές να χρησιμοποιήσουν το «λευκό φάσμα» που απομένει μεταξύ ζωνών τηλεοπτικής κάλυψης.

- Στην Ιαπωνία, σημαντικές ποσότητες φάσματος ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών έχουν απελευθερωθεί ή εξετάζεται η τεχνολογικά ουδέτερη απελευθέρωσή τους μέσω δημοπρασιών[17].

Τα παραπάνω βήματα θα επιτρέψουν στις οικονομίες των εν λόγω χωρών να προσφέρουν νέες και καινοτόμες υπηρεσίες και εφαρμογές (π.χ. κινητά πολυμέσα, ασύρματη ευρυζωνική πρόσβαση, ενοποιημένες υποδομές για προστασία του κοινού και αποκατάσταση από καταστροφές) παρέχοντας ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στις αντίστοιχες βιομηχανίες τους.

Η από κοινού αντιμετώπιση του ψηφιακού μερίσματος θα ενισχύσει τη συνολική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά και θα τονώσει τη θέση των ευρωπαϊκών βιομηχανιών του κλάδου των τηλεπικοινωνιών και της ΤΠ. Έτσι θα υπάρχει επίσης βεβαιότητα ότι το φάσμα του ψηφιακού μερίσματος θα προσαρμοστεί στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις και δεν θα «επιβληθεί» από επιτυχημένες εφαρμογές σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Η Ευρώπη δεν επιτρέπεται να παραμείνει στο περιθώριο. Έχει κρίσιμη σημασία να αντιμετωπιστούν στρατηγικά τα καίρια ζητήματα που συνεπάγεται το ψηφιακό μέρισμα.

5. Προς ένα κοινο σχεδιασμό του φάσματος

«Ξεκαθάρισμα» του φάσματος του ψηφιακού μερίσματος

Ο επαρκής σχεδιασμός του φάσματος έχει ουσιαστική σημασία προκειμένου να εξασφαλιστεί η βέλτιστη χρήση του ψηφιακού μερίσματος και να αρθούν οι τεχνικοί φραγμοί που εμποδίζουν τον ισότιμο ανταγωνισμό μεταξύ των εν δυνάμει χρηστών.

Παλαιότερες τεχνικές μελέτες[18] που εκπονήθηκαν με πρωτοβουλία της Επιτροπή έχουν δείξει σαφώς ότι, λόγω προβλημάτων παρεμβολών, οι συνηθισμένες υπηρεσίες ψηφιακών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και άλλες υπηρεσίες που διατίθενται μέσω ουσιαστικά διαφορετικών δικτύων επικοινωνιών δεν μπορούν να «αναμιχθούν» στις ίδιες ζώνες φάσματος. Αυτό μπορεί να παρακαμφθεί με τον εντοπισμό συνεχόμενων ή στενά συσχετισμένων ζωνών φάσματος για τη δημιουργία «ομάδων» υπηρεσιών που χρησιμοποιούν παρόμοιους τύπους δικτύων επικοινωνιών . Ωστόσο, ο σημερινός κατακερματισμός του ψηφιακού μερίσματος δεν επιτρέπει την ομαδοποίηση σε κοινές ζώνες. Μόνον η συντονισμένη προσπάθεια όλων των κρατών μελών θα μπορούσε να εξασφαλίσει την εν λόγω ομαδοποίηση δεδομένου ότι υφίσταται υψηλός βαθμός αλληλεξάρτησης στο σχεδιασμό του φάσματος σε διασυνοριακό επίπεδο.

Ενεργώντας από κοινού

Με βάση τα παραπάνω, η Επιτροπή προτείνει την σταδιακή κατάρτιση κοινού σχεδίου φάσματος σε επίπεδο ΕΕ . Αυτό θα αυξήσει την αποτελεσματικότητα του φάσματος πέραν αυτής που θα μπορούσε να επιτευχθεί σε εθνικό επίπεδο, με αποτέλεσμα να ενισχυθεί η συνολική δυναμικότητα και το εύρος των εφαρμογών του ψηφιακού μερίσματος.

Διατήρηση της ευελιξίας για την αντιμετώπιση διαφοροποιήσεων σε εθνικό επίπεδο

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η κατάσταση του φάσματος μπορεί να διαφέρει σε κάθε κράτος μέλος ανάλογα με το ιδιαίτερο περιβάλλον ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, ιδιαίτερα την έκταση της εξάρτησης από επίγεια τηλεόραση, για την κάλυψη ιδίως υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας. Υφίστανται επίσης σαφείς διαφορές χρονοδιαγράμματος και στρατηγικής στα εθνικά σχέδια για την ψηφιακή μετάβαση, οι οποίες πρέπει να εξεταστούν. Το κοινό σχέδιο φάσματος πρέπει συνεπώς να εισαχθεί σταδιακά με επαρκή ευελιξία για να καλύψει τις εύλογες εθνικές ιδιαιτερότητες, όπως τις τοπικές κοινωνικές ανάγκες και τις ανάγκες της αγοράς. Συνεκτιμώντας την ταχεία εξέλιξη της τεχνολογίας, τυχόν κοινός σχεδιασμός φάσματος πρέπει επίσης να αποτελέσει αντικείμενο συνεχούς ανασκόπησης ώστε να μπορούν να γίνουν οι ενδεδειγμένες προσαρμογές, όπως απαιτείται.

Προετοιμασία του εδάφους

Προκειμένου να προετοιμαστεί το έδαφος για την εναρμονισμένη ομαδοποίηση των ζωνών του φάσματος, η Επιτροπή προτείνει να αναλάβει τις προπαρασκευαστικές εργασίες για την αντιμετώπιση σειράς σημαντικών προκλήσεων . Αυτές περιλαμβάνουν τον καθορισμό του μεγέθους, των ορίων και των προϋποθέσεων πρόσβασης σε κάθε υποζώνη που φιλοξενεί συγκεκριμένο τύπο δικτύου και τη συναφή ομάδα υπηρεσιών καθώς και την αξιολόγηση του χρονοδιαγράμματος και των απαιτούμενων μέσων για την επίτευξη ευέλικτης και ρεαλιστικής μετάβασης σε εναρμονισμένη ομαδοποίηση. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες πρέπει επίσης να καλύψουν τον προσδιορισμό των διοικητικών και τεχνικών δαπανών που συνδέονται με τη μετάβαση των υπηρεσιών στις νέες ζώνες συχνοτήτων, όταν απαιτείται, και την ανάγκη ελαχιστοποίησης των εν λόγω δαπανών όταν αυτό είναι αναπόφευκτο. Είναι επίσης σημαντικό να προετοιμαστεί το έδαφος για την ασφαλή και υπεύθυνη ανάπτυξη και εγκατάσταση των λύσεων που αφορούν την υποδομή καθώς και να μελετηθούν οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους.

Μετά την προετοιμασία για τη μετακίνηση προς την εναρμονισμένη προσέγγιση, η Επιτροπή πρέπει να χρησιμοποιήσει δεσμευτική πράξη του κοινοτικού δικαίου για την έκδοση απόφασης σχετικά με την ομαδοποίηση.

Καθιέρωση «ομάδων εφαρμογών» σε κοινές ζώνες φάσματος

Η προτεινόμενη ομαδοποίηση του φάσματος πρέπει να ισχύει στο κύριο μέρος του ψηφιακού μερίσματος, την ζώνη UHF[19]. Θα μπορούσε να συνίσταται σε οργάνωση του φάσματος «ανωτάτου επιπέδου», με βάση την οποία θα μπορούν να αναπτυχθούν τα εθνικά και τα πανευρωπαϊκά σχέδια, και η οποία θα καθορίζει τα όρια εντός των οποίων μπορεί να αναπτυχθεί η εθνική ευελιξία μέσω της πρόβλεψης διαφόρων επιπέδων εναρμόνισης σε επίπεδο ΕΕ για κάθε ομάδα.

Συγκεκριμένα η ομαδοποίηση θα μπορούσε να στηριχθεί σε τρεις υποζώνες για τους τρεις πλέον κοινούς τύπους δικτύων:

Τύποι δικτύων σε κάθε υποζώνη | Έκταση του συντονισμού του σχεδιασμού φάσματος |

1) Μονοκατευθυντικά δίκτυα υψηλής ισχύος: (δηλ. κυρίως για υπηρεσίες σταθερών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών): αυτό το μέρος της UHF πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να εξασφαλιστεί η συνέχιση των υφιστάμενων τηλεοπτικών προγραμμάτων υπό ψηφιακή μορφή[20] (κάτι που βρίσκεται εκτός του πεδίου εφαρμογής του ψηφιακού μερίσματος) καθώς και για την εγκατάσταση κατάλληλων πόρων για την κάλυψη νέων αναγκών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών που αντιστοιχούν σε αυτή την παραδοσιακή δομή των δικτύων. | Εθνική διαχείριση (εθνικό μέρος του μερίσματος + συνέχιση εθνικών τηλεοπτικών καναλιών). Οι τεχνικές προϋποθέσεις χρήσης του εν λόγω τμήματος της UHF δεν πρέπει να υπόκειται σε επίσημη εναρμόνιση σε επίπεδο ΕΕ. Κατά συνέπεια, θα συνεχίσει να αποτελεί αντικείμενο μεμονωμένης εθνικής διαχείρισης, σύμφωνα με τη συμφωνία της Γενεύης του 2006. Όποτε είναι δυνατόν, τα τηλεοπτικά κανάλια που λειτουργούν σήμερα εκτός της εν λόγω υποζώνης, πρέπει προοδευτικά να μετακομίσουν εντός αυτής της συμφωνημένης κοινής υποζώνης, χρησιμοποιώντας τους μηχανισμούς τροποποιήσεων της συμφωνίας της Γενεύης του 2006. |

2) Μονοκατευθυντικά δίκτυα μέσης έως χαμηλής ισχύος (δηλ. τυπικά για υπηρεσίες κινητών πολυμέσων και νεώτερες μορφές συγκλινουσών υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και επικοινωνιών). | Εθνική διαχείριση, σε συνδυασμό με προαιρετικό συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ. Υποζώνη προς διάθεση σε μη αποκλειστική βάση σε κράτη μέλη που επιλέγουν να εκμεταλλευθούν το πλεονέκτημα των μεγαλύτερων οικονομιών κλίμακας και του ευκολότερου συντονισμού του φάσματος για εφαρμογές που εντάσσονται σε δίκτυα αυτού του τύπου. Πρέπει επίσης να εξασφαλίζει τη φυσική σύγκλιση, με την πάροδο του χρόνου, παρόμοιων υπηρεσιών σε παρόμοιες συχνότητες. Μπορεί να παρέχει ευκαιρία οικονομικώς συμφέρουσας εγκατάστασης κινητής τηλεόρασης[21]. |

3) Δικατευθυντικά δίκτυα χαμηλής ισχύος: (δηλ. τυπικά για υπηρεσίες σταθερής και κινητής ευρυζωνικής πρόσβασης): στην ομάδα αυτή θα μπορούσαν ενδεχομένως να ενταχθούν και άλλες εφαρμογές, όπως καινοτόμες υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών χαμηλής ισχύος. | Εναρμόνιση σε επίπεδο ΕΕ και σε ευέλικτη βάση, σταδιακή υλοποίηση για την αντιμετώπιση των εθνικών περιορισμών. |

Μόνο για λόγους παρουσίασης, η συνολική ομαδοποίηση θα μπορούσε να έχει την ακόλουθη μορφή:

Κοινές υποζώνες φάσματος (ομάδες)

470 MHz <ζώνη UHF-----------------------------------> 872 MHz

φασμα υπό αποκλειστικά εθνική διαχείριση Φάσμα που συντονίζεται σε επίπεδο ΕΕ

Φάσμα που χρησιμοποιείται για τη συνέχιση υφιστάμενων ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών Κενό φάσμα προς χρήση ως το εθνικό τμήμα του ψηφιακού μερίσματος Παραδείγματα υπηρεσιών: περισσότερες τηλεοπτικές υπηρεσίες, πιθανώς τηλεόραση υψηλής ευκρίνειας | Παράδειγμα υπηρεσίας: κινητή τηλεόραση στενής ζώνης | Παραδείγματα υπηρεσιών: ασύρματη ευρυζωνική πρόσβαση, κινητή πρόσβαση δεδομένων υψηλής ταχύτητας |

Μονοκατευθυντικά δίκτυα (υψηλής ισχύος) | Μονοκατευθυντικά δίκτυα (χαμηλής έως μεσαίας ισχύος) | Δικατευθυντικά δίκτυα (χαμηλής ισχύος) |

μέρος που αποτελεί το πραγματικό ψηφιακό μέρισμα.

6. Συμπέρασμα

Το ψηφιακό μέρισμα που προκύπτει λόγω της μετάβασης από τις αναλογικές στις ψηφιακές εκπομπές αποτελεί μοναδική ευκαιρία για να προωθηθεί ολόκληρος ο κλάδος των ασύρματων επικοινωνιών καθώς και ο κλάδος των ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών. Μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας σχετικά με την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη και να ικανοποιήσει μεγάλη ποικιλία κοινωνικών, πολιτιστικών και οικονομικών αναγκών των πολιτών της Ευρώπης.

Τα πλήρη οφέλη από το ψηφιακό μέρισμα μπορούν να αποκομισθούν μόνο με την υποστήριξη και την ενεργό συνεργασία των κρατών μελών και όλων των εμπλεκόμενων παραγόντων και εφόσον υιοθετηθεί κοινή προσέγγιση για το σχεδιασμό του φάσματος.

Δεδομένου ότι το ψηφιακό μέρισμα διατίθεται ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη και ότι η μετάβαση της ΕΕ προς την ψηφιακή τηλεόραση αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2012, είναι επείγον να δρομολογηθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με την κοινή προσέγγιση για τη χρήση του ψηφιακού μερίσματος.

Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη καλούνται να

- Διευκολύνουν την εισαγωγή νέων υπηρεσιών, συνεργαζόμενα μεταξύ τους και με την Επιτροπή για να προσδιορίσουν κοινές ζώνες φάσματος στο ψηφιακό μέρισμα, οι οποίες θα μπορούσαν να βελτιστοποιηθούν μέσω ομάδων εφαρμογών.

Η Επιτροπή πρόκειται να :

- Καταρτίσει τα απαιτούμενα μέτρα για να δεσμεύσει και να συντονίσει τις κοινές ζώνες σε επίπεδο ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο καλούνται να συζητήσουν την κοινή προσέγγιση που περιγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση και να εγκρίνουν τις προτεινόμενες δράσεις.

[1] COM(2005) 204 —Ανακοίνωση σχετικά με την «Επίσπευση της μετάβασης από τις αναλογικές στις ψηφιακές ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές».

[2] Όπως αναγνωρίζεται επίσης και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, βλ. Ψήφισμα του ΕΚ «Σχετικά με τη διαμόρφωση ευρωπαϊκής πολιτικής για το ραδιοφάσμα» (14/02/2007).

[3] COM(2006) 129 σχετικά με τη «Γεφύρωση του ευρυζωνικού χάσματος».

[4] COM(2005) 229 «Η στρατηγική i2010 - Ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση».

[5] Μέρος του φάσματος από τα 174 έως τα 230 MHz (VHF) και από τα 470 έως τα 862 MHz (UHF).

[6] Επιπλέον, αρκετά κράτη μέλη έχουν προσδιορίσει το επιλεγόμενο «παρεμβαλλόμενο φάσμα» (ή «λευκό φάσμα» μεταξύ δύο ζωνών τηλεοπτικής κάλυψης) ως δυνάμει σημαντικό συμπλήρωμα του ψηφιακού μερίσματος.

[7] Στην περίπτωση της τηλεόρασης υψηλής ευκρίνειας, το κέρδος για το φάσμα περιορίζεται, δεδομένου ότι μεταφέρεται περισσότερη πληροφορία. Εντούτοις και αυτή απαιτεί λιγότερο φάσμα σε σχέση με την αναλογική τηλεόραση.

[8] Πριν από την εισαγωγή της ψηφιακής τεχνολογίας, στο ΗΒ υπήρχαν 5 εθνικά κανάλια και μερικά περιορισμένα περιφερειακά κανάλια που αντιστοιχούσαν συνολικά σε ισοδύναμο φάσμα για ένα ή δύο εθνικά κανάλια.

[9] COM(2005) 461 σχετικά με τις «Προτεραιότητες της πολιτικής ραδιοφάσματος της ΕΕ για την ψηφιακή μετάβαση στο πλαίσιο της προσεχούς περιφερειακής διάσκεψης ραδιοεπικοινωνιών της ITU το 2006 (RRC-06)». Λεπτομέρειες σχετικά με τη διάσκεψη υπάρχουν στο http://www.itu.int/ITU-R/conferences/rrc/rrc-06/index.asp.

[10] Όπως περιγράφεται στην έκθεση της γαλλικής συμβουλευτικής επιτροπής ραδιοεπικοινωνιών (Commission consultative des radiocommunications) με ημερομηνία 10/10/2007, που διατίθεται στη διεύθυνση http://www.arcep.fr/uploads/tx_gspublication/rapport-ccr-151007.pdf.

[11] Κατά μέσον όρο στην ΕΕ των 25, ευρυζωνική πρόσβαση διατίθεται για άνω του 90% του πληθυσμού αστικών περιοχών αλλά περιορίζεται στο 71% του πληθυσμού αγροτικών περιοχών (εκτιμήσεις της Επιτροπής, Ιανουάριος 2007).

[12] Η ευρυζωνικότητα αποτελεί την βασική υποδομή της οικονομίας που στηρίζεται στη γνώση και έχει συμβάλλει σημαντικά στις οικονομικές επιπτώσεις των ΤΠΕ, στις οποίες οφείλονται οι μισές από τις βελτιώσεις της παραγωγικότητας των σύγχρονων οικονομιών κατά την τελευταία δεκαετία.

[13] Για παράδειγμα, η αξία της αγοράς για την κινητή τηλεόραση και μόνο εκτιμάται από 7 έως 20 δις ευρώ μέχρι το 2011, με πελάτες που θα ανέρχονται σε 200 έως 500 εκατομμύρια παγκοσμίως (McKinsey Quarterly, Μάρτιος 2006).

[14] Πρέπει να προβλεφθούν επίσης και ορισμένες αναλογικές υπηρεσίες που λειτουργούν σήμερα στη ζώνη UHF: π.χ. υπηρεσίες προγραμματισμού και ειδικών εκδηλώσεων ή ασύρματα μικρόφωνα.

[15] Ofcom, έργο UK Digital Dividend Review. Εκτίμηση που χαρακτηρίζεται ως «συντηρητική».

[16] Γνωμοδότηση της ομάδας για την πολιτική ραδιοφάσµατος σχετικά με τις επιπτώσεις του ψηφιακού μερίσματος στην πολιτική φάσματος της ΕΕ. Το πλήρες κείμενο διατίθεται στη διεύθυνση: http://rspg.ec.europa.eu/doc/documents/opinions/rspg07_161_final_op_digdiv.pdf.

[17] Περίπου 50 έως 60 MHz.

[18] Έκθεση της CEPT βάσει της εντολής της Επιτροπής για τις τεχνικές πτυχές που αφορούν τις εναλλακτικές επιλογές εναρμόνισης για το ψηφιακό μέρισμα (μέρος Α και μέρος Β).

[19] Το ψηφιακό μέρισμα καλύπτει τις ζώνες VHF και UHF. Η ζώνη VHF είναι πολύ μικρότερη της ζώνης UHF, λιγότερο ελκυστική από πλευράς διάδοσης του φάσματος, και κατά συνέπεια αντιμετωπίζει λιγότερο πρόβλημα σπανιότητας. Κατά συνέπεια, η ζώνη VHF θα μπορούσε να βελτιστοποιηθεί χωρίς συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ.

[20] Το μέρος αυτό της UHF πρέπει να χρησιμοποιηθεί κατά προτεραιότητα για την κάλυψη σημερινών και μελλοντικών υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας.

[21] Για λεπτομέρειες σχετικά με τις προτάσεις της Επιτροπής ως προς την κινητή τηλεόραση, βλέπε Ανακοίνωση της Επιτροπής COM (2007) 409 σχετικά με την Ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς κινητής τηλεόρασης, 18.7.2007.