A4-0258/97

Ψήφισμα σχετικά με τις διακρίσεις κατά των γυναικών στη διαφήμιση

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την Γενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Άνθρώπου,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 1 και 5 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με την εξάλειψη κάθε μορφής διάκρισης κατά των γυναικών,

- έχοντας υπόψη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών,

- έχοντας υπόψη την Διάσκεψη της Βιέννης του 1993 για τα δικαιώματα του ανθρώπου,

- έχοντας υπόψη το Σχέδιο Συνθήκης του Άμστερνταμ και ειδικότερα το άρθρο ΣΤ, παράγραφος 1, και τα άρθρα 2 και 6Α της Συνθήκης ΕΚ (CONF/4001/97),

- έχοντας υπόψη το άρθρο 1 της διακήρυξης για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες που έχει επισυναφθεί στο ψήφισμά του της 12ης Απριλίου 1989 γι ατο θέμα αυτό ((ΕΕ C 120 της 16.5.1989, σελ. 51)),

- έχοντας υπόψη τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης του 1984 σχετικά με την ισότιμη μεταχείριση γυναικών και ανδρών στα μέσα ενημέρωσης (R (84) 17) και τις βασικές αρχές που διέπουν την τηλεοπτική διαφήμιση (R (84) 3), καθώς και τις συστάσεις της 5ης Φεβρουαρίου 1985 σχετικά με τη νομική προστασία κατά διακρίσεων λόγω φύλου (R (85) 2),

- έχοντας υπόψη το άρθρο 12 της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων (οδηγία σχετική με την τηλεόραση) ((ΕΕ L 298 της 17.10.1989, σελ. 23)),

- έχοντας υπόψη το άρθρο 7 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης της 5 Μαΐου 1989 σχετικά με τις διασυνοριακές τηλεοπτικές αναμεταδόσεις,

- έχοντας υπόψη τα αιτήματα της 4ης Παγκόσμιας Διάσκεψης για τη Γυναίκα στο Πεκίνο το 1995,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου της 5ης Οκτωβρίου 1995 σχετικά με την εικόνα της γυναίκας και του άνδρα στη διαφήμιση και τα μέσα ενημέρωσης ((ΕΕ C 296 της 10.11.1995, σελ. 15)),

- έχοντας υπόψη την Πράσινη Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις εμπορικές επικοινωνίες (COM(96)0192),

- έχοντας υπόψη την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής σχετικά με την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στο πλαίσιο των οπτικοακουστικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών πληροφόρησης (COM(96)0483),

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το παράνομο και βλαβερό περιεχόμενο στο Internet (COM(96)0487), και το σχετικό ψήφισμά του της 24ης Απριλίου 1997 ((ΕΕ C 150 της 19.5.1997, σελ. 38)),

- λαμβάνοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Δεκεμβρίου 1993 σχετικά με την πορνογραφία ((ΕΕ C20 της 24.1.1994, σελ. 546)),

- λαμβάνοντας υπόψη την Χάρτα που υπέγραψαν στη Ρώμη στις 18 Μαΐου 1996 οι γυναίκες Υπουργοί των κρατών μελών της ΕΕ, τη γνωμοδότησή του της 24 Μαΐου 1996 σχετικά με τη σύσταση του Συμβουλίου όσον αφορά την ισόρροπη συμμετοχή των ανδρών και γυναικών στη ληψη αποφάσεων ((ΕΕ C 166 της 10.6.96, σελ. 269)) και τη σύσταση του Συμβουλίου της 2 Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με την ισότιμη συμμετοχή γυναικών και ανδρών στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων ((ΕΕ L 319 της 10.12.1996, σελ. 11)),

- λαμβάνοντας υπόψη το ψήφισμά του της 14ης Οκτωβρίου 1987 σχετικά με τον τρόπο προβολής και τη θέση της γυναίκας στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ((ΕΕ C 305 της 16.11.1987, σελ. 66)),

- έχοντας υπόψη την πρόταση ψηφίσματος της κ. Grφner σχετικά με τις διακρίσεις κατά των γυναικών στη διαφήμιση (B4-0545/95),

- έχοντας υπόψη το Άρθρο 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής για τα Δικαιώματα της Γυναίκας (A4- 0258/97),

A. πεπεισμένο ότι η διακριτική μεταχείριση κατά των γυναικών προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη θεμελιώδη αρχή των ίσων δικαιωμάτων ανδρών και γυναικών,

Β. εκτιμώντας ότι η εικόνα της γυναίκας στη διαφήμιση δύναται σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελέσει αντικείμενο κριτικής, όταν η διαφήμιση ενθαρρύνει τη διάδοση σεξιστικών στερεότυπων, διατηρεί τους ρόλους κλισέ των δύο φύλων και παρουσιάζει το γυναικείο σώμα κατά τρόπο υποτιμητικό και αναξιοπρεπή,

Γ. υπογραμμίζοντας το γεγονός ότι η αλόγιστη εκμετάλλευση του γυναικείου σώματος για εμπορικούς σκοπούς μπορεί να προσβάλει ιδιαίτερα την αξιοπρέπεια της γυναίκας,

Δ. πεπεισμένο ότι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης με την προβολή προτύπων επηρεάζουν τις κοινωνικές συμπεριφορές και, αντικατοπτρίζοντας την ποικιλομορφία των ρόλων των δύο φύλων, μπορούν να συμβάλλουν στην αλλαγή των νοοτροπιών και στην υλοποίηση της αρχής των ίσων δικαιωμάτων ανδρών και γυναικών,

Ε. πεπεισμένο ότι ο ρόλος της γυναίκας σήμερα είναι ιδιαίτερα πολυσχιδής και επομένως κάθε στερεότυπη κατανομή ρόλων δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα της ζωής των γυναικών,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι δεν υφίστανται γενικά κριτήρια για διαφημίσεις με σεξιστικό περιεχόμενο,

Z. γνωρίζοντας ότι η αντίληψη του περιεχομένου των διαφημιστικών μηνυμάτων μπορεί να καθορίζεται και από το φύλο και την πολιτισμική παράδοση,

Η. εκτιμώντας ότι η διαφήμιση αντικατοπτρίζει και επιθυμίες της κοινωνίας και μπορεί να ασκεί επιρροή μέσω θετικών παραδειγμάτων,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαφήμιση μπορεί να αποτελέσει μέσον καταπολέμησης του ρατσισμού, του σεξισμού και των διακρίσεων, μέσω μεγαλύτερης χρήσης των διαφόρων πτυχών της πολυπολιτισμικής κοινωνίας στην οποία ανήκουμε όλοι,

Ι. γνωρίζοντας ότι τυπικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης διαφήμισης είναι τα άμεσα μηνύματα και τα ευκολονόητα κείμενα,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι έχει αλλάξει η εικόνα της γυναίκας στο πλαίσιο μιας γενικότερης κοινωνικής μεταβολής και ότι έχει μειωθεί γενικά η συχνότητα καταγγελιών,

ΙΒ. προβλέποντας ότι με τις νέες οπτικοακουστικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες πληροφόρησης, ιδιαίτερα με το Internet, θα αυξηθούν σημαντικά οι δραστηριότητες εμπορίας (μάρκετινγκ) και θα συγκερασθούν περιεχόμενα που μέχρι τώρα ήταν σαφώς καθορισμένα,

ΙΓ. εκτιμώντας ότι το καθεστώς των μέσων μαζικής ενημέρωσης που βασίζεται σε δημόσιους μηχανισμούς ελέγχου έχει τροποποιηθεί λόγω των νέων συστημάτων επικοινωνίας και των πολυμέσων,

ΙΔ. εκτιμώντας ότι με τα νέα μέσα μαζικής ενημέρωσης τροποποιούνται ριζικά και οι βασικοί όροι για τη νομική προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και συζητούνται ήδη νέες μορφές νομικής προστασίας,

ΙΕ. ανησυχώντας για τις εικόνες βίας στα νέα μέσα ενημέρωσης,

ΙΣΤ. πεπεισμένο ότι ορισμένες μορφές πορνογραφίας κυρίως όταν συνδυάζονται με εικόνες σεξουαλικής βίας και καταπίεσης, προσβάλλουν την αξιοπρέπεια του ανθρώπου,

ΙΖ. πεπεισμένο για την ανεπάρκεια της νομοθεσίας των κρατών μελών και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί προστασίας από περιπτώσεις υποτιμητικής παρουσίασης της γυναίκας στα μέσα μαζικής ενημέρωσης,

ΙΗ. γνωρίζοντας ότι οι γενικές εθνικές διατάξεις που αφορούν τη διαφήμιση προβλέπουν μεν την προστασία δημοσίων συμφερόντων, στα οποία συγκαταλέγονται και η προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και η προστασία από αντικοινωνικές συμπεριφορές, σπάνια όμως καλύπτουν την περίπτωση διακρίσεων λόγω φύλου,

ΙΘ. γνωρίζοντας ότι οι εθνικοί περιορισμοί όσον αφορά την τήρηση των κοινωνικών κανόνων και οι εθνικές ρυθμίσεις αυτοελέγχου παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις,

Κ. πεπεισμένο ότι, με την επιφύλαξη του θεμελιώδους δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης, άρθρο 10, παράγραφος 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, πρέπει, μεταξύ άλλων, να δοθεί προσοχή στην προστασία των δημοσίων ηθών[semigr ]

ΚΑ. πεπεισμένο ότι και η διαφήμιση πρέπει να λάβει δεόντως υπόψη της τη σημασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ότι η προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και η διακριτική μεταχείριση λόγω φύλου για την πρώθηση των πωλήσεων είναι απαράδεκτη[semigr ]

1. τονίζει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών αποτελούν αναπαλλοτρίωτο, ακέραιο και αδιαίρετο τμήμα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και υπενθυμίζει την Διακήρυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αφορμή την Παγκόσμια Διάσκεψη για τη Γυναίκα στο Πεκίνο το 1995[semigr ]

Ευρωπαϊκή Ένωση

2. επιδοκιμάζει το γεγονός ότι το αίτημα για ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών ως καθήκον της Κοινότητας και η μη διακριτική μεταχείριση λόγω φύλου ενσωματώθηκαν στο Σχέδιο Συνθήκης του Άμστερνταμ[semigr ] αλλά κρίνει μη ικανοποιητικές τις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων που επελέγησαν[semigr ]

3. πιστεύει ότι η νομική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Κοινότητα ενισχύεται με την προσχώρηση της Κοινότητας στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου[semigr ]

Κράτη μέλη

4. ζητεί να μεταφερθούν στη νομοθεσία και στη νομική πράξη τα σχετικά διεθνή Σύμφωνα και οι Συμβάσεις, καθώς και η αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης[semigr ]

5. ζητεί να ληφθούν νομικά μέτρα για την απαγόρευση κάθε μορφής πορνογραφίας στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στη διαφήμιση, καθώς και να απαγορευθεί η διαφήμιση πορνογραφικών προϊόντων και του σεξουαλικού τουρισμού[semigr ]

Διαφημιστικός τομέας και μέσα προβολής των διαφημίσεων

6. καλεί τα μέσα ενημέρωσης να εκπληρώσουν επαξίως το ρυθμιστικό τους έργο όσον αφορά τον σεβασμό της αξιοπρέπειας του ανθρώπου και την υλοποίηση της ισότητας των δύο φύλων[semigr ]

7. ζητεί από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να αναπτύξουν δράση κατά τρόπον ώστε να συντελέσουν στην αλλαγή νοοτροπιών που είναι αναγκαία, για την πραγματική υλοποίηση της ισότητας, και να μη μεταδίδουν εικόνες που οδηγούν στη διατήρηση ή την επιδείνωση της κατάστασης όσον αφορά τις υφιστάμενες διακρίσεις[semigr ]

8. καταδικάζει την παρουσίαση της γυναίκας στις εμπορικές επικοινωνίες με τρόπο που υποτιμά την αξιοπρέπειά της και την ισοτιμία της έναντι του ανδρικού φύλου[semigr ]

9. ζητεί να καταπολεμηθούν τα σεξιστικά στερεότυπα στο περιεχόμενο, την εικόνα και τη γλώσσα της διαφήμισης[semigr ]

10. ζητεί από τον διαφημιστικό κλάδο να εγκαταλείψει ολοσχερώς με συγκεκριμένες ενέργειες την υποτίμηση της γυναίκας στο ρόλο του σεξουαλικού αντικειμένου του άνδρα με τεχνικά μέσα και εικονογραφημένες περιγραφές όπως ο περιορισμός του ρόλου της γυναίκας στην εξωτερική ομορφιά και την σεξουαλική επιθυμία[semigr ]

11. συστήνει στον διαφημιστικό κλάδο να επιδείξει πιο εποικοδομητική δημιουργικότητα κατά τον σχεδιασμό των διαφημίσεων, ώστε να προβάλλεται η σημασία της γυναίκας στην κοινωνία, την εργασία, την οικογένεια και το δημόσιο βίο[semigr ]

12. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Οργάνωση Διαφήμισης και την Επιτροπή να προωθήσουν υπερεθνικά μέτρα πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης για τα μέσα ενημέρωσης και τον διαφημιστικό τομέα, προκειμένου να επιτευχθεί μια αλλαγή νοοτροπίας υπέρ εκείνων των αξιών που καθορίζουν και μπορούν να μεταβάλουν την εικόνα της γυναίκας[semigr ]

13. επαναλαμβάνει το αίτημά του για ισότιμη συμμετοχή ανδρών και γυναικών στις διαδικασίες παραγωγής και λήψεως αποφάσεων στο διαφημιστικό τομέα και στα μέσα ενημέρωσης, προκειμένου να ενισχυθεί η επιρροή των γυναικών στο περιεχόμενο των διαφημίσεων και των προγραμμάτων και με τον τρόπο αυτό να συμμετέχουν έγκαιρα στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων[semigr ]

14. ενθαρρύνει τις γυναίκες που εργάζονται στο διαφημιστικό τομέα να δημιουργήσουν δικά τους και/ή ειδικά διαφημιστικά γραφεία που θα λειτουργούν με διαφορετικό πνεύμα και να διαμορφώνουν τις διαφημίσεις με βάση την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης και της ισότητας των ευκαιριών με πρωτότυπα και σύγχρονα μέσα[semigr ]

15. συνιστά ότι τα τηλεοπτικά συμβούλια στα κράτη μέλη, που δεν το έχουν μέχρι τούδε πράξει, θα πρέπει να συντάξουν ένα κώδικα δεοντολογίας[semigr ]

Αρχές αυτορρύθμισης του διαφημιστικού κλάδου

16. καλεί τα εθνικά όργανα που είναι επιφορτισμένα με τον έλεγχο της πειθαρχίας στον τομέα της διαφήμισης να ενημερώνουν σε μεγαλύτερο βαθμό τους καταναλωτές όσον αφορά τους στόχους, τον τρόπο λειτουργίας και τις βασικές αρχές του ελέγχου της διαφήμισης καθώς και τις δυνατότητές τους να υποβάλλουν καταγγελίες[semigr ] ενθαρρύνει τις βιομηχανίες που συμμετέχουν στην αυτορρύθμιση να εισαγάγουν ελάχιστες προδιαγραφές για διαφήμιση χωρίς διακρίσεις[semigr ]

17. συνιστά την εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για την Έλεγχο της Διαφήμισης (EASA) σε ένα γνήσιο όργανο αυτοελέγχου του ευρωπαϊκού διαφημιστικού τομέα, το οποίο θα έχει ως αποστολή να θεσπίζει ευρωπαϊκές βασικές αρχές στον τομέα της διαφήμισης, όπως, μεταξύ άλλων, κατά της διακριτικής διαφήμισης, και το οποίο, ως όργανο αυτορρυθμίσεως, θα είναι, σε περίπτωση διασυνοριακών προσφυγών, εξοπλισμένο με ελεγκτικές και συμβουλευτικές αρμοδιότητες[semigr ]

18. επιδοκιμάζει το γεγονός ότι κατά την πρόσφατη αναθεώρηση (Απρίλιος 1997) του Διεθνούς Κώδικα Διαφημιστικών Δραστηριοτήτων περιελήφθη και η απαγόρευση της προσβολής της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, καθώς και η απαγόρευση της παραπλάνησης σε βίαιες πράξεις ή σε παράνομες και αξιόποινες συμπεριφορές, και συστήνει την περαιτέρω αναμόρφωση του ICC κατά της παραβίασης των δικαιωμάτων των γυναικών[semigr ]

19. εκτιμά ότι πρέπει να αναπτυχθούν οι εθνικές νομοθετικές ρυθμίσεις που αφορούν τη διαφήμιση (αρμοδιότητες των ελεγκτικών οργάνων και κανόνες συμπεριφοράς) με στόχο την επίτευξη σύγκλισης σε επίπεδο ΕΕ[semigr ] εκτιμά ότι με τον τρόπο αυτό θα συγκλίνουν περισσότερο εθνικές διατάξεις και περιοριστικές ρυθμίσεις στον τομέα της διαφήμισης σε επίπεδο ΕΕ[semigr ]

20. καλεί τις αρχές αυτορρύθμισης να συμφωνήσουν αποτελεσματικές μορφές ελέγχου των διαφημίσεων στον τομέα των νέων μέσων ενημέρωσης[semigr ]

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

21. προτείνει στην Επιτροπή να ενθαρύνει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συντάξουν ένα κώδικα αυτορρύθμισης για τη διαφημιστική βιομηχανία ώστε να καταπολεμηθούν όλες οι μορφές διακριτικής μεταχείρισης[semigr ]

22. ζητεί από την Επιτροπή να συνεχίσει να αγωνίζεται για μια ρεαλιστική εικόνα της γυναίκας στα μέσα ενημέρωσης και για διαφημίσεις γυναικών που έχουν ενεργό ρόλο στον κόσμο της εργασίας και αναλαμβάνουν καθήκοντα στην κοινωνική ζωή, καθώς και να συμπεριλάβει και τον τομέα της διαφήμισης στις μελέτες της σχετικά με τη νέα αντίληψη του ρόλου των δύο φύλων[semigr ]

23. προτείνει στην Επιτροπή να καθιερώσει ευρωπαϊκό βραβείο διαφήμισης, κατά το πρότυπο του βραβείου NIKI[semigr ]

24. παρακινεί την Επιτροπή να επανεξετάσει το υφιστάμενο ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο στον τομέα της διαφήμισης[semigr ] τονίζει ότι η μεγαλύτερη σύγκλιση των εθνικών νομοθετικών ρυθμίσεων πρέπει να εγγυάται ταυτόχρονα το απαραίτητο επίπεδο προστασίας του κοινού συμφέροντος[semigr ]

25. ζητεί από την Επιτροπή να υλοποιήσει το πρόγραμμα δράσης του Πεκίνου στον τομέα των γυναικών και των μέσων ενημέρωσης και να παρουσιάζει τα αποτελέσματα στην ετήσια έκθεση[semigr ]

26. καλεί την Επιτροπή να προωθήσει σε κοινοτικό επίπεδο την συνεργασία των επαγγελματικών ενώσεων, των γυναικείων οργανώσεων και των μη κυβερνητικών οργανώσεων που αναπτύσσουν δράση στον τομέα της διαφήμισης και των μέσων ενημέρωσης[semigr ]

27. παρέχει την αμέριστη υποστήριξή του προς την Επιτροπή στην προσπάθειά της να δημιουργήσει συνεκτικό νομικό πλαίσιο για την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την καταπολέμηση της κακής χρήσης των νέων οπτικοακουστικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών πληροφόρησης[semigr ]

28. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα, την αιτιολογική έκθεση και τα παραρτήματα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών, στα αρμόδια για τον έλεγχο της διαφήμισης όργανα των κρατών μελών, καθώς και στις ευρωπαϊκού επιπέδου ομοσπονδίας διαφημιστικών εταιρειών[semigr ]