Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για δράσεις που εφαρμόζονται σε αναπτυσσόμενες χώρες στον τομέα του περιβάλλοντος και στο πλαίσιο της μακρόπνοης ανάπτυξης

(96/C 20/04)

COM(95) 294 τελικό - 95/0161(SYN)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 28 Ιουνίου 1995)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 130 Σ και 130 Χ,

την πρόταση της Επιτροπής,

Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Μαΐου 1992 σχετικά με το περιβάλλον και τη συνεργασία για την ανάπτυξη,

Πεπεισμένη για την ανάγκη να επιτευχθεί μια μακρόπνοη ανάπτυξη, συμβάλλοντας σε μια πραγματική ένταξη της περιβαλλοντικής διάστασης στην αναπτυξιακή διαδικασία,

Αναφερόμενοι στο ψήφισμα του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών της 1ης Φεβρουαρίου 1993 σχετικά με ένα κοινοτικό πρόγραμμα πολιτικής και δράσης σε θέματα περιβάλλοντος και μακρόπνοης ανάπτυξης,

Εκτιμώντας ότι:

η δημιουργία κατάλληλων μέσων και η εφαρμογή πειραματικών δράσεων αποτελούν ουσιαστικά στοιχεία της ένταξης της περιβαλλοντικής διάστασης στο σύνολο των εν λόγω τομέων 7

η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της ενέκριναν η δήλωση του Ρίο, και το πρόγραμμα δράσης της Agenda 21 7

η Κοινότητα και τα κράτη μέλη αυτής επικύρωσαν τις συνθήκες για τη βιολογική ποικιλομορφία και τη μεταβολή του κλίματος, καθώς και τις συνθήκες για την απερήμωση και ότι, με τον τρόπο αυτό, ανέλαβαν τη δέσμευση να λαμβάνουν υπόψη τις σχετικές κοινές αλλά διαφοροποιημένες ευθύνες των ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων μερών 7

πρέπει να ενταχθούν οι εσωτερικές και εξωτερικές πτυχές της πολιτικής της Κοινότητας σχετικά με το περιβάλλον ώστε να δοθεί μια συνεκτική λύση στα προβλήματα τα οποία εκθέτει η ΔΗΕΠΑ, ιδίως στις συνέπειες των σφαιρικών μεταβολών του περιβάλλοντος επί της κατάστασης του περιβάλλοντος στην Κοινότητα 7

ιδίως όσον αφορά τις κλιματικές αλλαγές, και τη διατήρηση της διαφοροποίησης και των βιολογικών και γενετικών πόρων (συμπεριλαμβανομένων των θαλασσών, των ακτών και τους εδάφους), ένα τοπικό συμβάν έχει αναντίρρητες συνέπειες για ολόκληρο τον πλανήτη και τις μέλλουσες γενεές, και για την ευζωία, την υγεία και την ασφάλεια των πολιτών της Κοινότητας, κυρίως όσον αφορά την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους 7

η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της υπέγραψαν την συνθήκη για την καταπολέμηση της απερήμωσης 7

τα χρηματοδοτικά μέσα που διαθέτει σήμερα η Κοινότητα σε θέματα διατήρησης και μακρόπνοης ανάπτυξης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πλήρως 7

αναμένεται να εγκριθούν διατάξεις για την χρηματοδότηση των δράσεων που προβλέπει ο παρών κανονισμός 7

θα πρέπει να οριστούν οι τρόποι εκτέλεσης, και ιδίως η μορφή της δράσης, οι δικαιούχοι της βοήθειας και οι διαδικασίες λήψεως αποφάσεων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Η Κοινότητα προσφέρει χρηματοδοτική βοήθεια και τεχνική συνδρομή, σε δράσεις που έχουν στόχο να διευκολύνουν την ένταξη της περιβαλλοντικής διάστασης στη διαδικασία μακρόπνοης ανάπτυξης που εφαρμόζουν οι αναπτυσσόμενες χώρες (ΑΧ).

Άρθρο 2

1. Οι δράσεις προς εφαρμογή βάσει του παρόντος κανονισμού αφορούν κατά προτεραιότητα τους εξής τομείς:

- τη διατήρηση της βιολογικής ποικιλομορφίας με τη διατήρηση των οικοσυστημάτων και βιοτόπων, που είναι απαραίτητη για να εξακολουθήσει να υπάρχει ποικιλία ειδών και να επιβιώσουν είδη που απειλούνται με εξαφάνιση, καθώς και με τον καθορισμό και αξιολόγηση των πόρων της βιολογικής ποικιλομορφίας,

- βελτίωση του περιβάλλοντας, ιδίως του αστικού, με την εφαρμογή σχεδίων διαχείρισης που αφορούν τα στερεά και υγρά απόβλητα και την ατμοσφαιρική μόλυνση στο πλαίσιο της χωροταξίας,

- διατήρηση των παράκτιων ζωνών με την μείωση των πηγών της μόλυνσης και τη στήριξη πρωτοβουλιών που αφορούν τη μακρόπνοη δισχείριση των θαλασσίων οικοσυστημάτων,

- χρήση και μεταφορά τεχνολογιών προσαρμοσμένων στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος ιδίως στον τομέα της ενέργειας,

- βελτίωση των πρακτικών για τη διατήρηση του εδάφους και τη διαχείριση στους τομείς της κτηνοτροφίας, της προστασίας των δασικών πόρων, της καταπολέμησης της απερήμωσης,

- προσαρμογή της παραγωγικής διαδικασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες και ευαισθητοποίηση όλων των οικονομικών φορέων όσον αφορά τα περιβαλλοντικά θέματα που ενδέχεται να επηρεάσουν τις εμπορικές συναλλαγές με τις αναπτυσσόμενες χώρες (π.χ. περιβαλλοντικά πρότυπα, ετικέτες, πιστοποίηση).

2. Επιλέξιμες μορφές δράσεων είναι οι εξής:

- πρότυπες δράσεις που εφαρμόζονται επιτόπου και που αναμένεται να συμβάλλουν στην μακρόπνοη ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την μακρόπνοη διαχείριση των φυσικών πόρων,

- διαμόρφωση κατευθυντήριων γραμμών και μέσων που έχουν σκοπό την προώθηση της μακρόπνοης ανάπτυξης και την ένταξη του περιβάλλοντος στην ανάπτυξη, ιδίως υπό μορφή σχεδίων και προγραμμάτων,

- ανάλυση των επιπτώσεων στο περιβάλλον (μελέτες αντικτύπου) και εκτίμηση έργων, προγραμμάτων, στρατηγικών και πολιτικών που εφαρμόζονται στις αναπτυσσόμενες χώρες.

3. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί:

- στις δράσεις ανάπτυξης των θεσμικών δυνατοτήτων στις αναπτυσσόμενες χώρες τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο,

- στη συμμετοχή των τοπικών πληθυσμών κατά τον προσδιορισμό, το σχεδιασμό, και την εκτέλεση των δράσεων.

Άρθρο 3

Δικαιούχοι της βοήθειας και εταίροι της συνεργασίας είναι όχι μόνο τα κράτη και οι περιοχές αλλά και αποκεντρωμένες υπηρεσίες, περιφερειακές οργανώσεις, δημόσιες υπηρεσίες, παραδοσιακές ή τοπικές κοινότητες, φορείς και βιομηχανίες του ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων και των συνεταιρισμών και μη κυβερνητικών οργανισμών, και αντιπροσωπευτικές οργανώσεις του τοπικού πληθυσμού.

Άρθρο 4

1. Τα μέσα που μπορούν να εφαρμοστούν στο πλαίσιο των δράσεων που προβλέπονται στο άρθρο 2, περιλαμβάνουν κυρίως μελέτες, τεχνική βοήθεια, κατάρτιση ή άλλες υπηρεσίες, προμήθειες και εργασίες καθώς και αποστολές αξιολόγησης και ελέγχου.

2. Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύπτει τόσο τις επενδυτικές δαπάνες εκτός της αγοράς ακινήτων όσο και τις δαπάνες λειτουργίας, σε συνάλλαγμα ή τοπικό νόμισμα, ανάλογα με τις ανάγκες της εφαρμογής των δράσεων. Ωστόσο, με εξαίρεση τα προγράμματα κατάρτισης και έρευνας, οι δαπάνες λειτουργίας καλύπτονται μόνο κατά την έναρξη και η κάλυψη μειώνεται σταδιακά.

3. Καταβάλλονται συστηματικές προσπάθειες ώστε να συμβάλλουν, κυρίως χρηματικά, οι φορείς ή οι εταίροι που είναι και οι τελικοί δικαιούχοι της δράσης (χώρες, τοπικές κοινότητες, επιχειρήσεις κ.λπ.) στα πλαίσια των δυνατοτήτων τους και ανάλογα με το χαρακτήρα κάθε δράσης.

4. Η συγχρηματοδότηση επιδιώκεται ιδίως με τα κράτη μέλη ή πολυμερείς οργανισμούς, περιφερειακούς ή άλλους. Λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα που δηλώνουν τον κοινοτικό χαρακτήρα της χορηγούμενης βοήθειας δυνάμει του παρόντος κανονισμού.

5. Για να βελτιωθεί η συνοχή και συμπληρωματικότητα μεταξύ των δράσεων οι οποίες χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα και αυτών που χρηματοδοτούνται από τα κράτη μέλη ώστε να εξασφαλισθεί η βέλτιστη αποτελεσματικότητα του συνόλου των εν λόγω δράσεων, η Επιτροπή λαμβάνει κάθε αναγκαίο συντονιστικό μέτρο, ιδίως:

α) καθιέρωση συστήματος για τη συστηματική ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις χρηματοδοτούμενες δράσεις ή αυτές των οποίων η χρηματοδότηση προβλέπεται από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη 7

β) συντονισμός στον τόπο εφαρμογής των δράσεων, μέσω τακτικών συναντήσεων και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αντιπροσώπων της Επιτροπής και των κρατών μελών, στη δικαιούχο χώρα.

Άρθρο 5

Η χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται με βάση τον παρόντα κανονισμό, λαμβάνει τη μορφή μη επιστρεπτέας βοήθειας.

Άρθρο 6

1. Η Επιτροπή επιφορτίζεται με την εξέταση, απόφαση και διαχείριση των δράσεων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό, σύμφωνα με τις δημοσιονομικές διαδικασίες και άλλες ισχύουσες διαδικασίες, και κυρίως αυτές που προβλέπονται στο δημοσιονομικό κανονισμό που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Κοινοτήτων.

2. Οι αποφάσεις για δράσεις, των οποίων η χρηματοδότηση δυνάμει του παρόντος κανονισμού υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια Ecu ανά δράση, καθώς και κάθε τροποποίηση των εν λόγω δράσεων που συνεπάγεται υπέρβαση του αρχικώς συμφωνηθέντος ποσού πλέον του 20 % για κάθε δράση, λαμβάνονται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 7.

3. Κάθε συμφωνία ή σύμβαση χρηματοδότησης που συνομολογείται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, προβλέπει κυρίως ότι η Επιτροπή και το Ελεγκτικό Συνέδριο μπορούν να προβαίνουν σε επιτόπου έλεγχο, σύμφωνα με τις συνήθεις ρυθμίσεις τις οποίες ορίζει η Επιτροπή στο πλαίσιο των ισχυουσών διατάξεων, ειδικότερα τις ρυθμίσεις του χρηματοδοτικού κανονισμού ο οποίος εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Κοινοτήτων.

4. Στον βαθμό που, για την εφαρμογή των δράσεων, συνάπτονται συμφωνίες χρηματοδότησης μεταξύ της Κοινότητας και της δικαιούχου χώρας, αυτές προβλέπουν ότι η καταβολή των φόρων, δασμών και επιβαρύνσεων δεν χρηματοδοτείται από την Κοινότητα.

5. Η συμμετοχή στις διαδικασίες υποβολής προσφορών και στις συμβάσεις προμηθειών είναι ανοικτή, επί ίσοις όροις σε όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα των κρατών μελών και του δικαιούχου κράτους. Μπορεί να επεκτείνεται και σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες.

6. Οι προμήθειες είναι καταγωγής κρατών μελών ή του δικαιούχου κράτους ή άλλων αναπτυσσομένων χωρών. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις δεόντως δικαιολογημένες, οι προμήθειες αυτές μπορούν να είναι καταγωγής άλλης χώρας.

Άρθρο 7

1. Η Επιτροπή επικουρείται από συμβουλευτική επιτροπή συγκροτούμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών και στην οποία προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής, δηλαδή ανάλογα με τη χώρα ή περιφέρεια που είναι δικαιούχος των μέτρων:

α) για τις χώρες της Αφρικής, Καραϊβικής και Ειρηνικού, η Επιτροπή ΕΤΑ, η σύσταση της οποίας προβλέπει το άρθρο 21 της εσωτερικής συμφωνίας αριθ. 91/401/ΕΟΚ σχετικά με τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση της βοήθειας της Κοινότητας στο πλαίσιο της τέταρτης σύμβασης της Λομέ, η οποία εξεδόθη στις 16 Ιουλίου 1990 από τους αντιπροσώπους των κρατών μελών συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου 7

β) για τις χώρες της Μεσογείου, η Επιτροπή MED, τη σύσταση της οποίας προβλέπει το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1762/92 του Συμβουλίου της 2ας Ιουνίου 1992 7

γ) για τις χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, η Επιτροπή ΑΛΑ, τη σύσταση της οποίας προβλέπει το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 443/92 του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992.

2. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της επί του σχεδίου, εντός προθεσμίας την οποία ενδεχομένως ορίζει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος, κατά περίπτωση δε, προβαίνει σε ψηφοφορία.

Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να ζητήσει την καταχώρηση της θέσης του στα εν λόγω πρακτικά.

Η Επιτροπή κατά κύριο λόγο λαμβάνει υπόψη τη γνώμη της επιτροπής. Ενημερώνει την επιτροπή για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη την εν λόγω γνώμη.

3. Μία φορά το χρόνο γίνεται ανταλλαγή απόψεων, βάσει παρουσίασης την οποία πραγματοποιεί ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής, για τις γενικές κατευθύνσεις σχετικά με τις δράσεις που πρόκειται να αναληφθούν στο μέλλον, στο πλαίσιο κοινής συνεδρίασης των τριών επιτροπών που αναφέρονται στην πρώτη παράγραφο.

Άρθρο 8

Στο τέλος κάθε οικονομικού έτους, η Επιτροπή υποβάλλει ετήσια έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, στην οποία περιλαμβάνονται συνοπτική παρουσίαση των δράσεων που χρηματοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους καθώς και αξιολόγηση της εκτέλεσης του παρόντος κανονισμού κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους.

Στην περίληψη περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων πληροφορίες σχετικά με τους φορείς με τους οποίους συνάφθηκαν συμβάσεις έργων.

Στην έκθεση περιλαμβάνεται επίσης περίληψη των εξωτερικών αξιολογήσεων, ενδεχομένως όσον αφορά συγκεκριμένες δράσεις.

Άρθρο 9

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη μέρα μετά τη δημοσίευση του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Ο παρών κανονισμός είναι υποχρεωτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.