ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Έκθεση δραστηριοτήτων EURES 2000 - 2001 που υποβλήθηκε από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68: "Προς μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή αγορά της απασχόλησης: η συμβολή του EURES"

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Εισαγωγή

1. EURES: Υποστήριξη στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση

2. Η κινητικότητα της εργασίας και η κατάσταση ως προς τις ελλείψεις δεξιοτήτων

2.1. Ελλείψεις δεξιοτήτων σε επίπεδο ΕΕ

2.2. Διακρατική κινητικότητα

2.3. Διασυνοριακή κινητικότητα

3. Εξέλιξη του δικτύου την περίοδο 2000-2001

3.1. Μεγαλύτερη ενσωμάτωση του EURES στις ΔΥΑ

3.2. Η εδραίωση των διασυνοριακών EURES

3.2.1. Νέες συμπράξεις και ανάθεση μελετών σκοπιμότητας

3.2.2. Συνέργειες με τα άλλα προγράμματα της ΕΕ

3.2.3. Βελτιώσεις στον διάλογο και τον συντονισμό μεταξύ κοινωνικών και οικονομικών εταίρων

3.2.4. Η συμβολή των εργοδοτικών οργανώσεων

3.3. Το δίκτυο των συμβούλων EURES

3.4. Βελτιώσεις στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών

4. Υπηρεσίες on Line

4.1. Βελτιώσεις της βάσης δεδομένων κενών θέσεων εργασίας

4.2. Η βάση δεδομένων έρευνας βάσει βιογραφικού σημειώματος

4.3. Ο ιστοχώρος του EURES στο Διαδίκτυο

5. Χρηματοδότηση

6. Μελλοντικές εξελίξεις

6.1. Συμβολή στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης της Επιτροπής για τις δεξιότητες και την κινητικότητα

6.2. Διεύρυνση

7. Συμπέρασμα

εισαγωγη

Η ΕΕ εμφανίζει συγκριτικά χαμηλά επίπεδα επαγγελματικής κινητικότητας - δηλ. μετακίνησης των εργαζομένων μεταξύ επαγγελμάτων ή τομέων, είτε εντός ενός κράτους μέλους είτε μεταξύ κρατών μελών - και κύκλου κίνησης εργαζομένων. Καθώς η ΕΕ γίνεται όλο και περισσότερο μια οικονομία με ανεπτυγμένο τομέα υπηρεσιών και βασιζόμενη στη γνώση, η επαγγελματική κινητικότητα αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία σε ό,τι αφορά την προσαρμογή στις διαρθρωτικές αλλαγές και συνεπώς τη συμβολή στην καλύτερη λειτουργία των αγορών εργασίας και στην επίτευξη μεγαλύτερης παραγωγικότητας, απασχόλησης, μεγέθυνσης και ανταγωνιστικότητας.

Η γεωγραφική κινητικότητα στην ΕΕ είναι επίσης σχετικά χαμηλή, ιδίως από ένα κράτος μέλος σε άλλο, αλλά και εντός των κρατών μελών. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην ύπαρξη νομικών και διοικητικών φραγμών και εν μέρει σε περιορισμούς και συνήθειες οικονομικού, κοινωνικού και πολιτισμικού χαρακτήρα. Είναι αλήθεια ότι οι μορφές της γεωγραφικής κινητικότητας της εργασίας έχουν μεταβληθεί τα τελευταία χρόνια. Η προσωρινή μετανάστευση, οι μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων μεταξύ κατοικίας και εργασίας και οι διασυνοριακές μετακινήσεις μεταξύ κατοικίας και εργασίας έχουν γίνει, για παράδειγμα, περισσότερο συνηθισμένα φαινόμενα. Το συνολικό ποσοστό της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού είναι ωστόσο ακόμα χαμηλό.

Η βελτίωση του δυναμικού της γεωγραφικής κινητικότητας συνδέεται επίσης με την ύπαρξη διττών αγορών εργασίας στην Ευρώπη, καθώς οι περιφέρειες που παρουσιάζουν υψηλή ανεργία συνυπάρχουν με περιφέρειες που πάσχουν από ελλείμματα δεξιοτήτων. Η επαγγελματική κινητικότητα αποτελεί συχνά προϋπόθεση για τη γεωγραφική κινητικότητα. Οι προσπάθειες για την υποστήριξη της γεωγραφικής κινητικότητας θα αποφέρουν καλύτερα αποτελέσματα εάν συνδυάζονται με μέτρα για την επαγγελματική κινητικότητα. Αυτό απαιτεί ένα μείγμα πολιτικών συμπεριλαμβανομένης της μεταρρύθμισης των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και της παροχής καλύτερων ευκαιριών για τη γεωγραφική κινητικότητα - τόσο εντός κάθε κράτους μέλους όσο και μεταξύ των κρατών μελών.

Η Επιτροπή έχει σαφώς υπερασπιστεί μια τέτοια προσέγγιση στο σχέδιο δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα (COM (2002)-72). Στο έγγραφο αυτό προτείνονται μια σειρά μέτρων με σκοπό να προετοιμαστεί το ευρωπαϊκό εργατικό δυναμικό για τις μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Το σχέδιο δράσης επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στη Βαρκελώνη την άνοιξη του 2002, όπου επισημάνθηκε η ανάγκη εκσυγχρονισμού του δικτύου EURES [1] προκειμένου αυτό να συμβάλλει αποτελεσματικότερα στην αυξημένη κινητικότητα των εργαζομένων στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ). Η ανάπτυξη του EURES τα τελευταία δύο χρόνια που καλύπτει η παρούσα έκθεση - 2000 και 2001 - ανέδειξε το ρόλο που έχει διαδραματίσει το EURES και θα συνεχίσει να διαδραματίζει σε ό,τι αφορά την επίτευξη ορισμένων από τους βασικότερους στόχους του σχεδίου δράσης. Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται επίσης στις συστάσεις που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην έκθεση του της 31.05.2001 [2] σχετικά με τις δραστηριότητες του δικτύου EURES κατά το 1998 και 1999. Συγκεκριμένα αναδεικνύονται οι σχέσεις μεταξύ των δραστηριοτήτων EURES και της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, με την παράθεση στατιστικών δεδομένων για την κινητικότητα της εργασίας, εκθέσεων για τις εξελίξεις που αφορούν τις διασυνοριακές συμπράξεις EURES και παρέχονται ορισμένες ενδείξεις για τις εργασίες που πρέπει να γίνουν σε σχέση με τη διεύρυνση.

[1] COM (2002)-72, σύσταση 23

[2] Αριθ. αναφοράς 300.476

Η Επιτροπή έχει επίσης στηρίξει την ανάλυση της σημασίας της επαγγελματικής και γεωγραφικής κινητικότητας για να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση επιστημόνων και ερευνητών σε μια κοινωνία με βάση τη γνώση. Όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβώνα ενέκρινε την πρόταση της Επιτροπής για την ίδρυση του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου στον τομέα της έρευνας [3], ζήτησε από την Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τον περιορισμό των εμποδίων στην κινητικότητα των ερευνητών στην Ευρώπη. Η εφαρμογή της στρατηγικής για την κινητικότητα στον ΕΧΕ [4], που προτάθηκε για τον σκοπό αυτό, βρίσκεται σε πλήρη συνέργια με το πρόγραμμα δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, ενώ σε συνεργασία με το EURES αναπτύσσεται μια σειρά ενεργειών με στόχο τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για την κινητικότητα των ερευνητών.

[3] COM (2000) 6 της 18ης Ιανουαρίου 2000

[4] COM (2001) 331 της 20ής Ιουνίου 2001

Αυτά τα δύο χρόνια, διευρύνθηκε ο στόχος της ενσωμάτωσης των υπηρεσιών EURES σε ένα ευρύτερο φάσμα υπηρεσιών που παρέχονται στους αιτούντες εργασία και στους εργοδότες από τους εταίρους του EURES, και ιδίως τις Δημόσιες Υπηρεσίες Απασχόλησης (ΔΥΑ). Αυξάνεται ο αριθμός των μελών του προσωπικού των οργανώσεων-εταίρων που ενημερώνονται για τις υπηρεσίες EURES και μπορούν τώρα να παρέχουν στο κοινό ένα πρώτο σύνολο πληροφοριών.

Η σημασία της πλατφόρμας πληροφορικής του EURES υπογραμμίζεται από το γεγονός ότι πάνω από τις μισές ΔΥΑ στον ΕΟΧ έχουν εναρμονίσει τα συστήματα πληροφορικής τους με αυτό του EURES έως το 2001, γεγονός που επέτρεψε να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ανταλλασσόμενων προσφορών εργασίας. Η βάση δεδομένων για την έρευνα βάσει βιογραφικού, η οποία δίνει στους πολίτες τη δυνατότητα να προβάλλουν το βιογραφικό τους σημείωμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, άρχισε να λειτουργεί το 2001 σε πιλοτικό στάδιο. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο ιστοχώρος του EURES, ο οποίος περιέχει τις προαναφερθείσες βάσεις δεδομένων αλλά και πληροφορίες για τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, είναι ήδη ένας από τους ιστοχώρους της Επιτροπής που δέχονται τους περισσότερους επισκέπτες.

Παρά την πρόοδο που περιγράφεται στην έκθεση που ακολουθεί, εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρές προκλήσεις τόσο για την Επιτροπή όσο και τους εταίρους του δικτύου EURES. Χρειάζεται να γίνουν πολλά στην προσεχή περίοδο προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του σχεδίου δράσης της Επιτροπής και οι στόχοι που έχει θέσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο Υπουργών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

1. EURES: υποστηριξη στην ελευθερη κυκλοφορια των εργαζομενων και στην ευρωπαϊκη στρατηγικη για την απασχοληση

Δύο είναι τα σημεία πολιτικής στα οποία εστιάζεται το EURES. Το πρώτο αφορά την υποστήριξη που παρέχει το EURES προς τους εργαζομένους της ΕΕ (και κατ' επέκταση στους εργαζομένους της ΕΖΕΣ/ΕΟΧ) προκειμένου να ασκήσουν το δικαίωμα τους στην ελεύθερη κυκλοφορία και να ζήσουν και να εργαστούν σε άλλο κράτος μέλος. Τα δικαιώματα αυτά θεσπίζονται με τον κανονισμό 1612/68 και περιλαμβάνουν την παροχή πληροφοριών για ευκαιρίες εύρεσης εργασίας, βιογραφικά σημειώματα, τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας και για την αγορά εργασίας σε όλο τον ΕΟΧ, καθώς και την παροχή βοήθειας και συμβουλών προς τους αιτούντες εργασία και τους εργοδότες με τη βοήθεια των συμβούλων του EURES και των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης.

Το δεύτερο σημείο πολιτικής είναι η συμβολή του EURES στην υποστήριξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση και τις πτυχές που αφορούν την κινητικότητα της εργασίας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Τα εαρινά Ευρωπαϊκά Συμβούλια που πραγματοποιήθηκαν στη Λισσαβώνα το 2000 και στη Στοκχόλμη το 2001 έδωσαν πολύ μεγαλύτερη έμφαση στο ρόλο της κινητικότητας της εργασίας από ό,τι είχε διαφανεί πριν. Τα συμπεράσματα της Λισσαβώνας, για παράδειγμα, υπογραμμίζουν τη σημασία που έχει η βελτίωση της απασχολησιμότητας και η μείωση των ελλειμμάτων σε δεξιότητες, ιδίως με την παροχή υπηρεσιών απασχόλησης μέσω μιας ευρωπαϊκής βάσης δεδομένων για τις θέσεις εργασίας και τις μαθησιακές ευκαιρίες. Το Συμβούλιο αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι ερευνητές και ζήτησε να καταβληθούν ειδικές προσπάθειες για τον περιορισμό των εμποδίων στην κινητικότητά τους. Τα συμπεράσματα της Στοκχόλμης αναφέρθηκαν εύστοχα στην κινητικότητα των εργαζομένων μέσα σε νέες ανοικτές ευρωπαϊκές αγορές εργασίας και υπογράμμισαν ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί ο εκσυγχρονισμός των αγορών εργασίας και της κινητικότητας της εργασίας ώστε να επιτευχθεί μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα στις αλλαγές με την κατάργηση των υφιστάμενων φραγμών, και επεσήμαναν επίσης ότι θα έπρεπε να εξεταστεί η σκοπιμότητα της δημιουργίας ενός ενιαίου ευρωπαϊκού ιστοχώρου πληροφοριών για την κινητικότητα.

Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση το 2001 έδωσαν ακόμα μεγαλύτερη έμφαση στην κινητικότητα της εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής της διάστασης, και κάλεσαν τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους για τον εντοπισμό και την πρόληψη στενώσεων στην αγορά εργασίας (προσφορά - ζήτηση). Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ανάπτυξη της ικανότητας των υπηρεσιών απασχόλησης να αντιστοιχίζουν την προσφορά με τη ζήτηση, με την ανάπτυξη πολιτικών για την πρόληψη των ελλείψεων σε δεξιότητες και την ενίσχυση της επαγγελματικής κινητικότητας, επίσης με την προώθηση της γεωγραφικής κινητικότητας. Επιπλέον η λειτουργία των αγορών εργασίας πρέπει να ενισχυθεί με τη βελτίωση των βάσεων δεδομένων για θέσεις εργασίας και μαθησιακές ευκαιρίες, οι οποίες θα πρέπει να μπορούν να διασυνδέονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογιών της πληροφορίας και με την αξιοποίηση της εμπειρίας που έχει ήδη αποκτηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το δίκτυο EURES έχει σχεδιαστεί για να συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη αυτών των πολιτικών στόχων.

Επιπλέον, το δίκτυο EURES έχει μια υποστηρικτική λειτουργία σε σχέση με ορισμένους από τους άξονες της στρατηγικής για την απασχόληση. Ενισχύει την απασχολησιμότητα των αιτούντων εργασία παρέχοντάς τους δυνατότητες για απόκτηση επαγγελματικής πείρας στο εξωτερικό και συμβάλλει στην προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων, παρέχοντας τους πρόσβαση σε μεγαλύτερη δεξαμενή άντλησης εργατικού δυναμικού με ευρύτατο φάσμα δεξιοτήτων, εργασιακών παραδόσεων και γλωσσών.

2. η κινητικοτητα τησ εργασιασ και η κατασταση ως προσ τισ ελλειψεισ δεξιοτητων

2.1. Ελλείψεις δεξιοτήτων σε επίπεδο ΕΕ

Η επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, για μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και τη δημιουργία μιας δυναμικής οικονομίας που θα βασίζεται στη γνώση, απαιτεί εξειδικευμένο και ευπροσάρμοστο εργατικό δυναμικό. Η έλλειψη αντιστοιχίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων αποτελεί συχνά το μεγαλύτερο αίτιο για τη δημιουργία ανισορροπίας σε ό,τι αφορά την προσφορά και τη ζήτηση εργατικού δυναμικού σε τομεακό και γεωγραφικό επίπεδο. Επίσης ο ταχύτατα μεταβαλλόμενος κόσμος της εργασίας όλο και περισσότερο απαιτεί από τους ανθρώπους να αποκτήσουν την ικανότητα να προσαρμόζονται σε νέους τρόπους εργασίας, τεχνολογίες, τομείς και εργασιακά περιβάλλοντα. Αυτό φαίνεται καλύτερα από τα ακόλουθα αριθμητικά στοιχεία: την περίοδο 1995 - 2000, η αύξηση της απασχόλησης στους αποκαλούμενους τομείς που απαιτούν προσόντα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (δηλαδή τομείς όπου τουλάχιστον το 40% του εργατικού δυναμικού έχει ολοκληρώσει σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όπως οι βιομηχανίες εξοπλισμού γραφείων, οι συναφείς με τους υπολογιστές δραστηριότητες, η εκπαίδευση, η υγεία και οι κοινωνικές υπηρεσίες ή δραστηριότητες που σχετίζονται με την ιδιότητα μέλους οργανώσεων) ήταν 3%

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ετησίως σε σύγκριση με 1% στους άλλους τομείς (Πηγή: Eurostat, Έρευνα Εργατικού Δυναμικού). [5]

[5] Πηγή: Eurostat, Έρευνα Εργατικού Δυναμικού

Οι τεχνολογικές και βιομηχανικές αλλαγές συνεπάγονται την ανάπτυξη νέων ειδών χαρακτηρισμών των δεξιοτήτων ώστε να μπορούν οι επιχειρήσεις να παρέχουν τη σχετική κατάρτιση στους εργαζομένους τους. Ο στόχος της αύξησης του επιπέδου των επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη στην Ένωση σε 3% του ΑΕγχ έως το 2010 [6] θα δημιουργήσει επιπλέον ζήτηση για ειδικευμένους εργαζομένους και ερευνητές. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας και του ηλεκτρονικού επιχειρείν (eBusiness) απαιτείται ειδικότερα για την κάλυψη των ελλείψεων σε επαγγέλματα και τομείς των ΤΠΕ. Η μακροχρόνια ζήτηση στην Ευρώπη για εξειδικευμένο προσωπικό για τις ΤΠΕ παραμένει ισχυρή και οι βραχυπρόθεσμες εξελίξεις δεν έχουν υπονομεύσει τη βασική αυξητική τάση. Είναι αλήθεια ότι σημειώθηκε μείωση της μεγέθυνσης στις βιομηχανίες ΤΠΕ με αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγάλων πλεονασμάτων σε προσωπικό, π.χ. κατά το 2001, καθώς οι βιομηχανίες τηλεπικοινωνιών, υπολογιστών και ηλεκτρονικών εξήγγειλαν πάνω από 350.000 περικοπές θέσεων εργασίας [7]. Οι θέσεις όμως αυτές αφορούσαν κυρίως εργάτες παραγωγής και όχι εξειδικευμένο προσωπικό. Αναπόφευκτα με το πλεόνασμα αυτό θα περιοριστεί το "χάσμα": ωστόσο το "χάσμα" μεταξύ της προσφοράς εξειδικευμένου προσωπικού στις ΤΠΕ και των προβλεπόμενων αναγκών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 1,6 εκατομμύρια το 2003. (Πηγή: IDC, Ιούνιος 2001). [8]

[6] εγκρίθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βαρκελώνη

[7] Πηγή: Outplacement firm Challenger, Gray & Christmas

[8] Πηγή: IDC, Ιούνιος 2001

Τέλος, υπάρχουν ή θα υπάρξουν περιφέρειες με υψηλό ποσοστό ανεργίας και δίπλα τους ακριβώς περιφέρειες οι οποίες εμφανίζουν υψηλό ποσοστό απασχόλησης και συνεπώς παρουσιάζουν μεγάλες ελλείψεις εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού: για παράδειγμα το νότιο τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου, η Δανία, η Σουηδία, η κεντρική Πορτογαλία, οι Κάτω Χώρες και σε μικρότερη έκταση διάφορες περιοχές της Γερμανίας και της βόρειας Ιταλίας.

2.2. Διακρατική κινητικότητα

Το 2000 το δίκτυο EURES ανέλαβε τη διεξαγωγή μελέτης με θέμα "Μεταναστευτικές τάσεις στην Ευρώπη - κινητικότητα της εργασίας στην ΕΕ και μεταναστευτικές ροές μεταξύ ΕΕ ΕΟΧ/ΧΚΑΕ - Επισκόπηση των μέχρι σήμερα μελετών" [9].

[9] MKW GmbH, Munich

Πα' όλο που το κύριο θέμα της μελέτης ήταν η κινητικότητα της εργασίας μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ, ελήφθη επίσης υπόψη η μετανάστευση από τις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ). Είναι σαφές ότι το EURES θα αντιμετωπίσει τελείως νέες προκλήσεις ως αποτέλεσμα της επέκτασης της ΕΕ στην Ανατολική Ευρώπη, τόσο από ποιοτική όσο και από ποσοτική άποψη. Αυτό ισχύει όχι μόνο για τις μεθοριακές περιοχές αλλά και για τις διακρατικές δραστηριότητες του EURES που αφορούν τοποθετήσεις σε θέσεις εργασίας και παροχή συμβουλών.

Μετά την ανάλυση των υφιστάμενων μελετών για τη μετανάστευση, η μελέτη επεσήμανε τις μεταβαλλόμενες μορφές της κινητικότητας στα τέλη του αιώνα και κατέληξε στο ότι οι νέες τάσεις στην κινητικότητα είναι ένα πολυσύνθετο αποτέλεσμα διαφόρων αλληλεπικαλυπτόμενων τάσεων:

* Η μετεγκατάσταση της βιομηχανίας - το εργατικό δυναμικό που διαθέτει υψηλά προσόντα μετακινείται από τις κεντρικές περιοχές στα νέα κέντρα αριστείας στους διάφορους τομείς.

* Μεταποιητικές βιομηχανίες έντασης εργασίας με μικρές απαιτήσεις ως προς τα προσόντα του εργατικού δυναμικού μετακινούνται σε περιοχές χαμηλού κόστους (κατά κύριο λόγο στην περιφέρεια).

* Η διασυνοριακή κινητικότητα διαφόρων ειδών αυξάνεται μαζί με τα επίπεδα των προσόντων.

* Νέες υποδομές και βελτιώσεις των υφιστάμενων συστημάτων μεταφορών, όπως το TGV δημιουργούν νέες διαστάσεις στο τομέα της μετανάστευσης και των μετακινήσεων μεταξύ εργασίας και κατοικίας. Η μερική βελτίωση των συστημάτων μεταφορών διευκολύνει τη διάνυση μεγάλων αποστάσεων από την εργασία στην κατοικία, αντί να αυξάνει τη μετανάστευση.

* Η παγκοσμιοποίηση οδηγεί σε νέες μορφές προσωρινής μετανάστευσης εργαζομένων σε εταιρείες.

Στον ΕΟΧ το μεγαλύτερο μεταναστευτικό κύμα παρατηρείται μεταξύ των αστικών κέντρων και των περιχώρων στην επαρχία. Συνολικά, τα μοτίβα της γεωγραφικής μετανάστευσης βρίσκονται σε στενή συνάρτηση με αυτό που καλείται "η ιεραρχία των κεντρικών σημείων". Για παράδειγμα, οι άνθρωποι μετακινούνται από μια αγροτική περιοχή στο επόμενο αστικό κέντρο ή ίσως στην πιο κοντινή πρωτεύουσα η οποία διαθέτει τα επιθυμητά χαρακτηριστικά σε ό,τι αφορά διευκολύνσεις για κατάρτιση ή προοπτικές εργασίας. Σε γενικές γραμμές συνεπώς οι άνθρωποι μετακινούνται βήμα με βήμα σύμφωνα με αυτή την ιεράρχηση...

Από την εξέταση των υφιστάμενων μελετών για το θέμα ανακύπτουν τρία σημαντικά ζητήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τη λειτουργία του EURES:

- Η μετανάστευση αντικαθίσταται σε μεγάλο βαθμό από τις καθημερινές μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων μεταξύ εργασίας και κατοικίας.

- Τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκε μια τάση για προσωρινή μετανάστευση. Συνεπώς, τα όρια μεταξύ των εργαζομένων που διανύουν καθημερινά μεγάλες αποστάσεις για να εργαστούν και των μεταναστών γίνονται περισσότερο ασαφή.

- Η χρήση της εταιρικής μετανάστευσης ως εργαλείου της πολιτικής προσωπικού σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες.

Οι πρόσφατες μελέτες για τον αντίκτυπο της διεύρυνσης στα κράτη μέλη (βλέπε τμήμα 7.3.) δείχνουν ότι δεν είναι βάσιμες τυχόν ανησυχίες για "υπερχείλιση" της αγοράς εργασίας της ΕΕ από μετανάστες από τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η καθαρή μετανάστευση προς την ΕΕ εκτιμάται σε 200.000 έως 335.000 άτομα ετησίως σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες μελέτες.

2.3. Διασυνοριακή κινητικότητα

Μια άλλη μελέτη του EURES που διεξήχθη το 2001 [10] επεξέτεινε τα δεδομένα για τους διασυνοριακούς μετακινούμενους από και προς την εργασία εντός του ΕΟΧ, ενημερώνοντας τα αποτελέσματα προηγούμενης μελέτης που είχε διεξαχθεί για το EURES το 1995/96 [11]:

[10] MKW GmbH, Munich

[11] B & A Groep (Beleidsonderzoek & Advies BV) , the Hague

Η ανάλυση των διαθέσιμων στατιστικών δεδομένων έδειξε ότι υπήρχαν 496.982 διασυνοριακώς εργαζόμενοι εντός της εξεταζόμενης περιοχής το 1999 (εξαιρουμένων των 1.270 που μετακινούνται καθημερινά για εργασιακούς λόγους μεταξύ Γιβραλτάρ και Ισπανίας και των 964 μεταξύ Λονδίνου και Παρισιού). Συγκρίνοντας αυτό το αριθμητικό στοιχείο με τον συνολικό αριθμό των εργαζομένων στις μεθοριακές περιοχές της εξεταζόμενης ζώνης (34.302.903), οι διασυνοριακώς μετακινούμενοι μεταξύ κατοικίας και εργασίας αποτελούσαν το 1,4% του συνολικού εργατικού δυναμικού στην εξεταζόμενη περιοχή το 1999. Ο αριθμός των διασυνοριακώς μετακινούμενων μεταξύ κατοικίας και εργασίας στις υπό μελέτη περιοχές αυξήθηκε κατά 29% από το 1995 έως το 1999, με αποτέλεσμα η μέση ετήσια αύξηση να ανέρχεται σε 4%. Ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως για τους γερμανούς μετακινούμενους για εργασιακούς λόγους προς τις Κάτω Χώρες, σημειώθηκε εξαιρετικά μεγάλη ετήσια αύξηση της τάξης του 30%, σε άλλες περιοχές υπήρχαν ακόμη και χρονικές περίοδοι όπου σημειώθηκε ετήσια μείωση.

Η γεωγραφική κατανομή των διασυνοριακώς μετακινούμενων μεταξύ κατοικίας και εργασίας στην υπό μελέτη περιοχή είναι πολύ ανομοιόμορφη. Περίπου το 83% όλων των διασυνοριακώς μετακινούμενων μεταξύ κατοικίας και εργασίας προέρχονται μόνο από τέσσερις χώρες, συγκεκριμένα τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Βέλγιο και την Ιταλία. Οι μισοί από όλους τους διασυνοριακώς μετακινούμενους μεταξύ κατοικίας και εργασίας προέρχονται μόνο από τη Γαλλία. Οι χώρες προορισμού αυτών των εργαζομένων εμφανίζουν ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση, το 71% μετακινείται καθημερινά προς Ελβετία, Γερμανία και Λουξεμβούργο για εργασία. Παρά το μέγεθος τους, μικρά κράτη όπως το Μονακό, η Ανδόρα, το Λιχτενστάιν και το Σαν Μαρίνο είναι ο προορισμός σχεδόν του 9% των διασυνοριακώς μετακινούμενων μεταξύ κατοικίας και εργασίας. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση αυτού του είδους των εργαζομένων παρατηρείται στην περιοχή που καλύπτουν τα κράτη Benelux, η κοιλάδα του Ρήνου (Γερμανία - Γαλλία) και η Ελβετία. σχεδόν το 85% αυτής της κατηγορίας εργαζομένων συνολικά στον υπό μελέτη γεωγραφικό χώρο βρίσκονται σε αυτή την περιοχή. Υπάρχει σαφής σχέση μεταξύ του επιπέδου της διασυνοριακής μετακίνησης από και προς την εργασία και της πυκνότητας του πληθυσμού, δηλαδή το επίπεδο της διασυνοριακής μετακίνησης από και προς την εργασία αυξάνεται όσο αυξάνεται και η πυκνότητα του πληθυσμού. Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι το επίπεδο της διασυνοριακής μετακίνησης από και προς την εργασία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την πυκνότητα του πληθυσμού αλλά είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων.

Η παραδοσιακή εικόνα του διασυνοριακού εργαζόμενου (άρρενες εργάτες) έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Τα αποτελέσματα μιας μελέτης που ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2001 [12] δείχνουν ότι αυξάνεται σταθερά και το ποσοστό των γυναικών και όσων εργάζονται σε τομείς παροχής υπηρεσιών (υπάλληλοι). Ένας στους τρεις διασυνοριακούς εργαζόμενους είναι σήμερα γυναίκα ενώ η ομάδα των διασυνοριακών εργαζομένων με τη μεγαλύτερη αύξηση είναι αυτοί των εργαζομένων που έχουν ολοκληρώσει σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

[12] INSEE, Paris

Ενόψει της σημασίας που αποδίδεται στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των εμποδίων για τη διασυνοριακή κινητικότητα, η πρώτη έκθεση EURES για τέτοιου είδους εμπόδια δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2001. Η επικαιροποίηση αυτής της έκθεσης σχεδιάζεται για το καλοκαίρι του 2002, βάσει δεδομένων που θα παράσχουν οι διασυνοριακές συμπράξεις EURES, βάσει κοινού συστήματος κατάταξης και με βελτιωμένη δομή, προκειμένου να αναδειχθούν οι περιοχές στις οποίες οι συντελεστές του EURES μπορούν να αναλάβουν δράση για την αντιμετώπιση των εμποδίων και προκειμένου να ενημερωθούν οι διοικήσεις ή άλλοι φορείς ή άλλοι εμπλεκόμενοι φορείς για τη βελτίωση της κινητικότητας των διασυνοριακών εργαζομένων.

3. εξελιξη του δικτυου την περιοδο 2000-2001

3.1. Μεγαλύτερη ενσωμάτωση του EURES στις ΔΥΑ

Η σημασία που αποδίδεται στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας και της κινητικότητας της εργασίας στην ΕΕ αυξήθηκε κατά την υπό μελέτη περίοδο, όπως και ο κεντρικός ρόλος που οφείλουν να διαδραματίζουν οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης (ΔΥΑ).

Οι επικεφαλής των ΔΥΑ αναγνώρισαν τη σημασία των εξελίξεων αυτών τον Δεκέμβριο του 2000 όταν κατέθεσαν την κοινή δήλωση "Ο ρόλος των ΔΥΑ στην υποστήριξη της αγοράς εργασίας και της κινητικότητας στην Ευρώπη". Στο έγγραφο αυτό οι επικεφαλής των ΔΥΑ εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για το νέο ενδιαφέρον που αποκτά η ευρωπαϊκή διάσταση της αγοράς εργασίας και δεσμεύθηκαν για την ορθή λειτουργία παρέχοντας υποστήριξη:

* Για την ενίσχυση της συνεργασίας τους στο πλαίσιο του δικτύου EURES.

* Για την ανάπτυξη της προσβασιμότητας και της διαφάνειας των πληροφοριών σχετικά με την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, ιδίως με τη χρήση των τεχνολογιών ΤΠΕ.

* Για την εξασφάλιση της διαφάνειας σε ό,τι αφορά την προσφορά υπηρεσιών που αφορούν την κινητικότητα προς τους εργοδότες και τους αιτούντες εργασία, με τη χρήση σαφών και αποτελεσματικών επικοινωνιακών εργαλείων.

* Για τη συνέχιση της ανάπτυξης των επαγγελματικών προσόντων του προσωπικού τους σε θέματα διεθνούς κινητικότητας.

* Για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής διάστασης σε όλες τις υπηρεσίες που προσανατολίζονται στον πελάτη.

* Για την καθιέρωση διαδικασιών αξιολόγησης που θα εξασφαλίσουν την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

* Για την ενίσχυση της συνεργασίας με τους κοινωνικούς εταίρους και τη βελτίωση της λειτουργίας των διασυνοριακών δομών του EURES.

Η δέσμευση αυτή ενισχύθηκε με την έγκριση από τους επικεφαλής των ΔΥΑ ενός σχεδίου δράσης (επικυρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2000) για την πληρέστερη ενσωμάτωση του EURES στις ΔΥΑ, το οποίο εστιάστηκε σε τέσσερις τομείς: βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού, καλύτερη ανταλλαγή των προσφερόμενων θέσεων εργασίας, μεγαλύτερη προσοχή στις ανάγκες των εργοδοτών και αποτελεσματικότερη αξιολόγηση της ενσωμάτωσης.

Σε ό,τι αφορά το ανθρώπινο δυναμικό, η ενσωμάτωση της "διάστασης της κινητικότητας" σε όλες τις βασικές υπηρεσίες των ΔΥΑ απαιτεί ένα εσωτερικό σχέδιο προώθησης σε κάθε ΔΥΑ με την κατάρτιση κατάλληλων επιμορφωτικών προγραμμάτων που θα αφορούν την κινητικότητα και με ιδιαίτερη προσοχή στο ρόλο και τους πόρους των διευθυντικών στελεχών του EURES και των συμβούλων EURES. Η αποτελεσματικότερη υπηρεσία παροχής θέσεων εργασίας σε ευρωπαϊκή κλίμακα θα επιτευχθεί εάν προβληθούν περισσότερες θέσεις εργασίας από τις ΔΥΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο με μεγαλύτερη αριθμό αυτόματα μεταφερομένων, με ένα καλύτερο σύστημα κωδικοποίησης των θέσεων εργασίας και με την ανάπτυξη ενός αναθεωρημένου και αποκεντρωμένου συστήματος ανταλλαγής κενών θέσεων εργασίας και με την υποστήριξη της ανταλλαγής θέσεων εργασίας στις διασυνοριακές συμπράξεις EURES. Οι ανάγκες των εργοδοτών θα ικανοποιηθούν καλύτερα με τη δημοσίευση δέσμευσης παροχής υπηρεσιών EURES προς τους εργοδότες, με βελτιωμένες μεθόδους για να βοηθηθούν οι προσλήψεις σε διεθνές επίπεδο και με τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων EURES με πληροφορίες για την αγορά εργασίας. Η αξιολόγηση θα βελτιωθεί με την επανεξέταση των εσωτερικών μεθόδων αξιολόγησης των ΔΥΑ, την ετήσια έκθεση της Επιτροπής για το EURES και την ενσωμάτωσή του και μια ανάλυση που θα πραγματοποιήσουν από κοινού η Επιτροπή και οι ΔΥΑ σχετικά με τις υπηρεσίες EURES.

Η υλοποίηση του σχεδίου δράσης προγραμματίζεται να επανεξεταστεί στα τέλη του 2002. Εάν οι διακηρυχθείσες προθέσεις οδηγήσουν σε αποτελεσματική δράση, αυτό θα οριοθετήσει τη σαφή δέσμευση των κρατών μελών για την προώθηση της ενσωμάτωσης των υπηρεσιών EURES στο κύριο σώμα των δραστηριοτήτων των ΔΥΑ και θα υποστηρίξει την ευρωπαϊκή κινητικότητα της εργασίας ως στόχο πολιτικής.

3.2. Η εδραίωση των διασυνοριακών EURES

Το δίκτυο EURES διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στις μεθοριακές περιοχές, όπου φέρνει σε επαφή διάφορες οργανώσεις όπως είναι οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, οι κοινωνικοί εταίροι και οι τοπικοί φορείς. Οι οντότητες αυτές διαμορφώνουν συμπράξεις και μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα φόρουμ διαβουλεύσεων για την ενεργό υποστήριξη των κοινών και ανοικτών περιφερειακών αγορών εργασίας. Παρέχουν πληροφορίες και αποσκοπούν στην εξεύρεση λύσεων σε πρακτικά προβλήματα που αφορούν την κινητικότητα. Σήμερα υπάρχουν είκοσι τέτοιες διασυνοριακές συμπράξεις EURES και η Επιτροπή διερευνά συνεχώς κατά ποσό είναι εφικτή η δημιουργία νέων συμπράξεων με σκοπό να καλυφθούν όλες οι ενδιαφερόμενες μεθοριακές περιοχές.

3.2.1. Νέες συμπράξεις και ανάθεση μελετών σκοπιμότητας

Κατά την υπό μελέτη περίοδο συγκροτήθηκε ακόμα μια σύμπραξη (Tornedalen) το 2000 μεταξύ Σουηδίας και Φινλανδίας με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των διασυνοριακών συμπράξεων να ανέλθει σε είκοσι. Στα τέλη του 2001 ξεκίνησε μια μελέτη σκοπιμότητας σχετικά με το εάν είναι δυνατόν να δημιουργηθεί μια σύμπραξη μεταξύ των περιοχών του Alentejo, Algarve (Πορτογαλία), της Ανδαλουσίας και της Estremadura (Ισπανία) ("Guadiana "), κατόπιν αιτήματος τοπικών εταίρων. Η μελέτη αυτή αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2002.

Με την έναρξη ισχύος της διμερούς συμφωνίας για την ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ ΕΕ και Ελβετίας, υπάρχει το ενδεχόμενο να γίνει και η Ελβετία μέλος του δικτύου EURES και θα μπορούσε να ικανοποιήσει τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη συμμετοχή σε μια διασυνοριακή σύμπραξη. Αυτό θα αποτελούσε σημαντική εξέλιξη για το δίκτυο, εφόσον εκτιμάται ότι σχεδόν το ήμισυ των διασυνοριακώς μετακινούμενων μεταξύ εργασίας και κατοικίας στην ΕΕ εργάζονται στην Ελβετία.

Θα εξεταστεί η δυνατότητα σύστασης περισσότερων διασυνοριακών συμπράξεων ή διεύρυνσης της συμμετοχής στις υφιστάμενες συμπράξεις για τα σύνορα Ελβετίας/Ιταλίας και Ελβετίας/Γαλλίας, για παράδειγμα δίνοντας τη δυνατότητα στις ελβετικές περιοχές που συνορεύουν με το EURES-T Άνω Ρηνανίας/Ρήνου να γίνουν πλήρη μέλη της σύμπραξης (προς το παρόν συμμετέχουν ως παρατηρητές).

3.2.2. Συνέργειες με τα άλλα προγράμματα της ΕΕ

Αυξημένη σημασία δόθηκε στη συνεργασία μεταξύ των διασυνοριακών συμπράξεων EURES και του προγράμματος Interreg. Δεδομένου του ρόλου που διαδραματίζει το Interreg για την ολοκλήρωση της αγοράς εργασίας και την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, ειδική πρόβλεψη γίνεται για το EURES, εφόσον, στις περιοχές που υπάρχει διασυνοριακή σύμπραξη EURES, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην πραγματοποίηση δραστηριοτήτων που συμπληρώνουν ή υποστηρίζουν την υπάρχουσα σύμπραξη με σκοπό τη βελτίωση της λειτουργίας της διασυνοριακής αγοράς εργασίας. Υπάρχει η δέσμευση να καθορίζονται οι δραστηριότητες αυτές σε συμφωνία με τους τοπικούς εταίρους του EURES [13]. Ιδιαίτερη ώθηση στη συνεργασία αυτή δόθηκε χάρη σε ένα σεμινάριο EURES που διοργανώθηκε στη Βαρκελώνη τον Σεπτέμβριο του 1999, με σκοπό την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ του EURES και του Interreg και την εξεύρεση πρόσθετων διασυνοριακών δραστηριοτήτων σχετικά με την αγορά εργασίας που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν μέσω του Interreg.

[13] Ανακοίνωση της Επιτροπής της 28.4.2000 σχετικά με τη θέσπιση γενικών κατευθύνσεων για μια κοινοτική πρωτοβουλία που αφορά τη διευρωπαϊκή συνεργασία με σκοπό την ενθάρρυνση της αρμονικής και ισόρροπης ανάπτυξης του ευρωπαϊκού εδάφους, - INTERREG III (C(2000) 1101), παράρτημα II, Δέσμη A, μέρος 3

Από τη μέχρι σήμερα συμμετοχή των διασυνοριακών συμπράξεων στα σχετικά σχέδια του Interreg φαίνεται ότι αυτή δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη την ΕΕ. λόγω του χρόνου των αποφάσεων σχετικά με τα έγγραφα προγραμματισμού - σχεδιασμού και λόγω του ότι αναμένεται να ληφθούν αποφάσεις από τις διευθύνουσες επιτροπές του Interreg για διάφορα σχέδια, περισσότερες πληροφορίες για αυτή την αναπτυσσόμενη συνεργασία μπορούν να δοθούν σε μελλοντικές εκθέσεις.

Σε αρκετές διασυνοριακές συμπράξεις EURES, καθώς και στο πλαίσιο εθνικών σχεδίων δράσης, οι σύμβουλοι EURES συνεργάζονται επίσης και σε σχέδια του προγράμματος Leonardo da Vinci. Η συνεργασία αυτή αφορά κυρίως τον εντοπισμό εταιρειών, την επιλογή υποψηφίων που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν καθώς και την κοινωνική και επαγγελματική τους ένταξη μετά τη λήξη της περιόδου μαθητείας.

3.2.3. Βελτιώσεις στον διάλογο και τον συντονισμό μεταξύ κοινωνικών και οικονομικών εταίρων

Ο ρόλος των διασυνοριακών συμπράξεων EURES ως ένα φόρουμ για την ανάλυση, την ανταλλαγή ιδεών και την ανάληψη κοινών ενεργειών σε σχέση με τις διασυνοριακές αγορές εργασίας έχει αναπτυχθεί επίσης πολύ κατά την υπό μελέτη περίοδο.

Ορισμένες συμπράξεις, όπως η PED (Pτle Europιen de Dιveloppement, Ευρωπαϊκός Αναπτυξιακός Πόλος), η SLLRP (Σαρ/Λοραίνη/ Λουξεμβούργο /Ρηνανία-Παλατινάτο) και η Pyremed, και ιδίως οι κοινωνικοί εταίροι, έχουν πραγματοποιήσει συγκριτικές μελέτες των συλλογικών συμβάσεων που αφορούν τομείς οι οποίοι είναι περισσότερο σχετικοί με τη διασυνοριακή αγορά εργασίας. Οι μελέτες αυτές δίνουν πολύτιμες πληροφορίες στους εργαζομένους που προτίθενται να εργαστούν και στις εταιρείες που προτίθενται να εγκατασταθούν από την άλλη πλευρά των συνόρων. Σε άλλες συμπράξεις, όπως την Interalp και την Oresund, οι μελέτες επικεντρώθηκαν στη διασυνοριακή σύγκριση διαφορετικών ορισμών και χαρακτηριστικών γνωρισμάτων των επαγγελμάτων σε ορισμένους τομείς (π.χ. πρόνοια, κατασκευές), συμπεριλαμβανομένων των απαιτούμενων προσόντων και διπλωμάτων.

Εξακολουθούν επίσης να μελετώνται οι τάσεις σχετικά με τα προσόντα που απαιτούνται σε διασυνοριακό επίπεδο και οι τάσεις στις ροές μετακινήσεων από και προς την εργασία. Η πλειονότητα των εταίρων συγκέντρωσε επίσης στατιστικά δεδομένα για τις διασυνοριακές αγορές εργασίας και ανέλαβε τη διαδοσή τους είτε με τη μορφή εγγράφων είτε σε ιστοχώρο στο διαδίκτυο.

Πραγματοποιήθηκαν επίσης κοινές ενέργειες στον τομέα της διασυνοριακής απασχόλησης από τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, ιδίως σε ό,τι αφορά μαζικές προσλήψεις ή απολύσεις, τη δημιουργία των διασυνοριακών "job clubs" (λέσχες απασχόλησης) ή την ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ των οργανώσεων.

Οι κοινωνικοί εταίροι συμμετείχαν επίσης ενεργά στην προπαρασκευή και τη σύνταξη εγγράφων και φυλλαδίων για τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας στις μεθοριακές ζώνες, που είναι ιδιαίτερα χρήσιμα και για τους εργοδότες και για τους αιτούντες εργασία/και τους καθημερινώς μετακινούμενους από και προς την εργασία.

Ορισμένα διασυνοριακά EURES κατάρτισαν καταλόγους με τις δυνατότητες επαγγελματικής κατάρτισης στη μεθοριακή ζώνη και παρείχαν πληροφορίες για το θέμα αυτό, συχνά μέσω κόμβων από τους ιστοχώρους της σύμπραξης στο Διαδίκτυο με διάφορους άλλους ιστοχώρους στη ζώνη αυτή.

Ορισμένες διασυνοριακές συμπράξεις πραγματοποίησαν επίσης μελέτες για τις απαιτήσεις σχετικά με τα προσόντα ή την αναγνώριση των τίτλων σπουδών στις εν λόγω περιοχές και προτίθενται να αναλάβουν διασυνοριακές πρωτοβουλίες επαγγελματικής κατάρτισης (χρηματοδοτούμενες από άλλα προγράμματα όπως το Interreg), που θα είναι ανοιχτές στους κατοίκους και από τις δύο πλευρές των συνόρων και θα χορηγούν τίτλους που θα αναγνωρίζονται από τους εργοδότες και από τις δύο πλευρές των συνόρων.

3.2.4. Η συμβολή των εργοδοτικών οργανώσεων

Οι εργοδότες είναι μια βασική ομάδα-στόχος του EURES αλλά πολλοί από αυτούς δεν έχουν εξοικειωθεί με τις υπηρεσίες που μπορεί να τους παρέχει το EURES. Οι εργοδοτικές οργανώσεις συμμετέχουν στις περισσότερες διασυνοριακές συμπράξεις αλλά η συμμετοχή αυτή θα πρέπει να αυξηθεί. Παρέχουν κυρίως πληροφορίες στους εργοδότες που επιθυμούν να προσλάβουν εργαζομένους από την άλλη πλευρά των συνόρων, παρ' όλο που ορισμένοι αναλαμβάνουν και πρόσθετες δραστηριότητες, όπως έρευνες για τις μελλοντικές ανάγκες σε εργατικό δυναμικό, σεμινάρια για τους διευθυντές ανθρώπινου δυναμικού, συμμετοχή σε εμπορικές εκθέσεις και άλλες δραστηριότητες προώθησης. Σε εθνικό επίπεδο ορισμένες ΔΥΑ αναπτύσσουν δραστηριότητες προώθησης που απευθύνονται σε εργοδότες, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε εκθέσεις ενημέρωσης του κοινού σχετικά με τις θέσεις εργασίας, διαφημίσεων σε επαγγελματικά έντυπα και επισκέψεων των συμβούλων EURES. Ορισμένες δραστηριότητες προσλήψεων μεγάλης κλίμακας και άλλες μορφές διακρατικής συνεργασίας των ΔΥΑ απαιτούν τη στενότερη συμμετοχή των εργοδοτών.

Ωστόσο, είναι σαφές ότι έχει σημασία να αυξηθεί το επίπεδο ενημέρωσης των εργοδοτών για τις δραστηριότητες του EURES και να μπορούν οι εργοδοτικές οργανώσεις να ωφελούνται από τη συμμετοχή τους στις δραστηριότητες του EURES. Μια ομάδα εργασίας συγκροτήθηκε το 2000 με σκοπό να προσδιορίσει πως μπορούν να προσαρμοστούν καλύτερα οι υπηρεσίες του EURES στις ανάγκες των εργοδοτών με τον εντοπισμό και τη διάδοση καλών πρακτικών στο τομέα αυτό και με τη διατύπωση ενός σαφούς μηνύματος προς τους εργοδότες για το τι μπορεί να παρέχει σ'αυτούς και στις οργανώσεις τους το EURES.

3.3. Το δίκτυο των συμβούλων EURES

Οι σύμβουλοι EURES είναι η κινητήρια δύναμη του δικτύου EURES, καθώς κατέχουν ρόλο-κλειδί στην παροχή πληροφοριών και καθοδήγησης και παρέχουν τη συνδρομή τους σε ό,τι αφορά τοποθετήσεις/προσλήψεις, τόσο προς τους αιτούντες εργασία όσο και προς τους εργοδότες. Συνολικά υπάρχουν πάνω από 600 σύμβουλοι EURES σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ, συμπεριλαμβανομένων των παραμεθόριων περιοχών.

Ο ρόλος των συμβούλων EURES έχει εξελιχθεί από μια "αρχική ενιαία θυρίδα εξυπηρέτησης" σε ένα "πρόσωπο συντονισμού πόρων" που συντονίζει και προωθεί τις υπηρεσίες του EURES σε τοπικό/περιφερειακό επίπεδο και το οποίο διευθύνει διακρατικά σχέδια ή συνεργάζεται σε αυτά. Από την άποψη αυτή οι σύμβουλοι EURES εξακολουθούν να εκτελούν τα παραδοσιακά καθήκοντα ενημέρωσης και παροχής συμβουλών αλλά μαζί με αυτά συνδυάζουν και τα νέα καθήκοντα του ρόλου τους ως υπεύθυνου "ενσωμάτωσης" του EURES στις οργανώσεις τους.

Οι ετήσιες περίοδοι βασικής κατάρτισης διοργανώθηκαν στο πλαίσιο του EURES για 120 συνολικά νέους συμβούλους το 2000 και το 2001. Πραγματοποιήθηκαν επίσης δύο ετήσια διακρατικά προγράμματα συνεχούς επιμόρφωσης για να ανταποκριθούν στις ανάγκες των συμβούλων του EURES (π.χ. σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας σε διάφορες χώρες, ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, τον χειρισμό κενών θέσεων και τις προσλήψεις μεγάλης κλίμακας). Τα διευθυντικά στελέχη (π.χ. των ΔΥΑ σε τοπικό/περιφερειακό επίπεδο) κλήθηκαν να παρακολουθήσουν ορισμένα σεμινάρια και ένα νέο ειδικό σεμινάριο για τα στελέχη αυτά διοργανώθηκε στη Σουηδία τον Μάρτιο του 2001.

3.4. Βελτιώσεις στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών

Τα ποιοτικά πρότυπα EURES, όπως συμφώνησαν οι εταίροι για τη διαχείριση των κενών θέσεων εργασίας και των αιτήσεων απασχόλησης, θεωρούνται από πολλούς εταίρους ως αναπόσπαστο τμήμα των εθνικών λειτουργικών διαδικασιών και ενισχύονται περαιτέρω με την κατάρτιση των συμβούλων EURES και του λοιπού προσωπικού σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Ωστόσο, ορισμένοι από τους εταίρους βρίσκονται ακόμα στα πρώτα στάδια της έγκρισης και της εφαρμογής αυτών των ποιοτικών προτύπων. Για να γίνουν πλήρως λειτουργικά, όλες οι οργανώσεις χρειάζονται συστήματα διαχείρισης αυτών των προτύπων και παρακολούθησης της συνέχειας και αξιολόγησης, τα οποία θα τηρούνται αυστηρά.

Οι εταίροι συμφώνησαν για τη χρήση των δεσμεύσεων παροχής υπηρεσιών στους αιτούντες απασχόληση και στους εργοδότες και πολυάριθμοι εταίροι ενθαρρύνουν τέτοιου είδους δεσμεύσεις στον εθνικό τους ιστοχώρο, σε φυλλάδια, ενημερωτικά δελτία και άλλο υλικό προώθησης.

Η επικαιροποίηση των ποιοτικών προτύπων είναι μια συνεχής διαδικασία η οποία τροφοδοτείται από τις αντιδράσεις των χρηστών της υπηρεσίας. Οι εταίροι συμφώνησαν να πραγματοποιήσουν έρευνες στην "πελατεία τους" και τους ζητήθηκε να συμπεριλάβουν ερωτήσεις σχετικά με τις υπηρεσίες EURES στις έρευνες που απευθύνουν προς πελάτες σε εθνικό επίπεδο προκειμένου με τα στοιχεία αυτά να βελτιωθούν οι υπηρεσίες EURES. Πολλές από τις μελέτες και τις έρευνες που ήδη διεξάγουν οι εταίροι δείχνουν ότι οι αιτούντες εργασία και οι εργοδότες θεωρούν χρήσιμες τις πληροφορίες και τις λοιπές συμβουλευτικές υπηρεσίες του EURES.

4. υπηρεσιεσ on Line

4.1. Βελτιώσεις της βάσης δεδομένων κενών θέσεων εργασίας

Η βάση δεδομένων για τις κενές θέσεις εργασίας του EURES συνέχισε να διευρύνεται και ενισχύθηκε κατά την περίοδο 2000-2001. Τα τελευταία χρόνια είναι πλήρως λειτουργική. Συνεχίζονται οι εργασίες συντήρησης ως προς την κύρια εφαρμογή χρήστη (εξυπηρετεί 567 συμβούλους EURES). Σχεδιάζεται η πλήρης ανανέωση της ώστε να συμβαδίσει με τις σύγχρονες τεχνολογίες. Σχετικά με το σύστημα κωδικοποίησης των επαγγελμάτων EURES, πρόκειται να ενισχυθεί από την τρέχουσα μορφή του (ISCO-88) και να αποκτήσει πιο σύγχρονη μορφή ISCO (ώστε να συμπεριληφθούν πολλά από τα νεότερα επαγγέλματα) το 2002. Ο ιστοχώρος στο Διαδίκτυο τον οποίο χρησιμοποιεί το ευρύ κοινό προκειμένου να δει τις θέσεις εργασίας EURES συνεχίζει στην αρχική του μορφή του 2000. Πρέπει όμως σήμερα να επικαιροποιηθεί και να αποκτήσει τον σύγχρονο σχεδιασμό ιστοχώρων και τα αρχικά βήματα προς την κατεύθυνση αυτή πραγματοποιήθηκαν το 2002. Το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο TESTA II συνεχίζει να παρέχει την τεχνική δυνατότητα σύνδεσης που είναι αναγκαία για την ομαλή λειτουργία του EURES.

Πρόοδος σχετικά με την ενσωμάτωση των εθνικών συστημάτων

Το αποτέλεσμα των επτά ετών λειτουργίας είναι ότι δέκα από τους εταίρους ΔΥΑ EURES ανταλλάσσουν σήμερα αυτόματα θέσεις εργασίας με το EURES σε ημερήσια βάση. Συμπεριλαμβάνονται οι ΔΥΑ της Γαλλίας (ANPE), της Γερμανίας, του Βελγίου, της Αυστρίας, της Ιρλανδίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας, των Κάτω Χωρών και της Ιταλίας. Το 2002 θα προστεθούν οι εταίροι IEFP (Πορτογαλία) και του APEC (Γαλλία). Πραγματοποιούνται προπαρασκευαστικές εργασίες με τις κάτω χώρες (υποδοχή θέσεων εργασίας) και τη Βόρειο Ιρλανδία για περαιτέρω ολοκλήρωση. Αυτό θα εξαρτηθεί από τον ρυθμό με τον οποίο οι υπόλοιποι εταίροι επιτυγχάνουν την αυτόματη ανταλλαγή θέσεων εργασίας.

4.2. Η βάση δεδομένων έρευνας βάσει βιογραφικού σημειώματος

Οι επικεφαλής των ΔΥΑ αποφάσισαν το 1999 ότι θα έπρεπε να δημιουργηθεί στο πλαίσιο του EURES μια βάση δεδομένων με βιογραφικά σημειώματα στο Διαδίκτυο. Μια τέτοια πιλοτική βάση δεδομένων δρομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2001 και αρχικά περιοριζόταν σε τέσσερις επαγγελματικούς τομείς (τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας, πρόνοια, ξενοδοχειακός τομέας και εστίαση και αεροπορικά ταξίδια), ο δε στόχος ήταν να ερευνηθεί το ενδιαφέρον της αγοράς για μια τέτοια υπηρεσία και να αξιολογηθούν οι λειτουργικότητες και η ανταπόκριση των χρηστών. (http://www.eurescv-search.com)

Οι θεμελιώδεις αρχές, λειτουργίες και η διεπαφή χρήστη για την εφαρμογή δοκιμάστηκαν και η συνολική εντύπωση είναι ότι οι χρήστες εκτιμούν την υπηρεσία και τη θεωρούν χρήσιμη και εύχρηστη. Μάλιστα, το ενδιαφέρον των χρηστών ήταν τόσο μεγάλο ώστε ελήφθησαν ορισμένες τεκμηριωμένες υποδείξεις για βελτιώσεις και προσθήκες.

Το δοκιμαστικό στάδιο έδωσε τη δυνατότητα να καταγραφούν περίπου 28.688 βιογραφικά σημειώματα και περίπου 852 εργοδότες, κάτι που θα μπορούσε να θεωρηθεί χαμηλότερο των αρχικών προσδοκιών κυρίως για δύο λόγους: ανεπαρκείς δραστηριότητες προώθησης και περιορισμένος αριθμός επαγγελμάτων στη βάση δεδομένων. Εκτός από αυτό, οι μεταβολές στην κατάσταση της αγοράς εργασίας στις τεχνολογίες πληροφορίας και στους τομείς των αεροπορικών μεταφορών (υπήρχαν διαθέσιμες μόνο δύο από τις τέσσερις επαγγελματικές ομάδες) είχαν προφανώς αρνητικό αποτέλεσμα, ιδίως σε ό,τι αφορά τον αριθμό των εργοδοτών που αναζητούσαν εξειδικευμένο προσωπικό.

Το δοκιμαστικό στάδιο ήταν πολύ σύντομο για την εξαγωγή ουσιαστικών συμπερασμάτων αλλά κατέδειξε την ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις δραστηριότητες προώθησης και να αυξηθεί ο αριθμός των επαγγελμάτων στη βάση δεδομένων με τα βιογραφικά σημειώματα ώστε η υπηρεσία να γίνει περισσότερο ανοικτή και προσπελάσιμη.

Το δοκιμαστικό στάδιο θα επεκταθεί συνεπώς ώστε να καλύψει όλα τα επαγγελματικά πεδία το 2002-2003 και να εξασφαλίσει ότι το μορφότυπο είναι κατάλληλα προσαρμοσμένο ώστε να είναι συμβατό με το ευρωπαϊκό υπόδειγμα βιογραφικού σημειώματος που συνιστά η Επιτροπή [14]. Οι δραστηριότητες προώθησης θα ενισχυθούν, το δοκιμαστικό στάδιο θα αξιολογηθεί και η εφαρμογή θα αναπτυχθεί περαιτέρω και θα συνδεθεί με τη βάση δεδομένων "θέσεις εργασίας"/δοκιμαστικό σχέδιο EDEN που περιγράφεται κατωτέρω (6.2).

[14] Σύσταση της Επιτροπής για ένα κοινό ευρωπαϊκό υπόδειγμα βιογραφικού σημειώματος, 11 Μαρτίου 2002

4.3. Ο ιστοχώρος του EURES στο Διαδίκτυο

Προς το παρόν ο δημόσιος ιστοχώρος του EURES παρέχει τις ακόλουθες πληροφορίες και υπηρεσίες:

- Ιστοσελίδα για την αναζήτηση θέσεων εργασίας EURES που επιτρέπει την αναζήτηση "ευρωπαϊκών" προσφορών για θέσεις εργασίας, ανά περιοχή και ανά επάγγελμα

- Αναζήτηση βιογραφικών σημειωμάτων - EURES (βλέπε ανωτέρω)

- Πληροφορίες για το δίκτυο EURES, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών συμπράξεων και των στοιχείων όλων των συμβούλων EURES

- Πύλη πληροφοριών για θέσεις εργασίας και την κινητικότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο που παρέχουν οι εταίροι και άλλες οργανώσεις.

Σχεδιάζεται ο συνολικός επανασχεδιασμός και η ενίσχυση του δημόσιου ιστοχώρου, με την ενσωμάτωση βάσεων δεδομένων για τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας και τις περιφερειακές αγορές εργασίας, καθώς και για την ενίσχυση των συνδέσμων με τις σχετικές πρωτοβουλίες στον τομέα της κινητικότητας των ερευνητών. Αυτό σε συνδυασμό με μία ανανεωμένη εκστρατεία προώθησης χαμηλού κόστους, αποσκοπεί στο να αυξήσει σε μεγάλο βαθμό τη χρήση του ιστοχώρου.

Η βάση δεδομένων για τις περιφερειακές αγορές εργασίας θα βοηθήσει τις διάφορες περιοχές να εντοπίσουν που υπάρχει πλεόνασμα ή έλλειμμα δεξιοτήτων σε έναν ειδικό τομέα δραστηριότητας. Οι διαδικασίες συλλογής πληροφοριών ξεκίνησε από τις ΔΥΑ στα τέλη του 2000 με τη χρήση ενός πρότυπου υποδείγματος για την περιγραφή της κατάστασης των τοπικών και μερικές φορές εθνικών αγορών εργασίας και με τη χρήση καταλόγων, χρήσιμων διευθύνσεων και σχετικών ιστοχώρων στο Διαδίκτυο.

Η βάση δεδομένων για τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας θα παρέχει πληροφορίες και για τις 17 χώρες που συμμετέχουν στο EURES βάσει δεδομένων που παρέχουν οι εμπειρογνώμονες σε κάθε χώρα. Εκτός από τη βασική ενημέρωση θα παρέχει επίσης πληροφορίες για χρήσιμες επαφές και συναφείς ιστοχώρους στο Διαδίκτυο. Οι εργασίες στη βάση δεδομένων θα ξεκινήσουν εκ νέου το Σεπτέμβριο του 2001 προκειμένου να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν οι υπάρχουσες πληροφορίες που παρέχονται από την υπηρεσία "διάλογος με τους πολίτες". Η νέα έκδοση θα είναι έτοιμη στα τέλη του 2002.

Επιπροσθέτως, ένας πυλώνας διαδικτύου για την κινητικότητα των ερευνητών θα παρέχει πληροφορίες με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους ερευνητές, όπως π.χ. αναλυτικούς εθνικούς κανονισμούς και διαδικασίες, κενές θέσεις εργασίας και δυνατότητες χρηματοδότησης στον κλάδο της έρευνας. Θα εξασφαλίζει την κατάλληλη διασύνδεση με ειδικευμένους ιστοχώρους σε εθνικό επίπεδο και με ευρωπαϊκές πηγές όπως ο δημόσιος ιστοχώρος του EURES. Η δοκιμαστική φάση του πυλώνα αυτού θα είναι έτοιμη στις αρχές του 2003.

Ο ιστοχώρος "εταίροι" του EURES

Ο ιστοχώρος των εταίρων του EURES περιέχει τις πληροφορίες που χρειάζονται για τη διαχείριση των δραστηριοτήτων του EURES, συμπεριλαμβανομένων κόμβων για νομικά έγγραφα, για τις διαδικασίες που ακολουθούν διάφορες ομάδες εργασίας, τον κατάλογο των μελών του δικτύου, τις πληροφορίες για τα προγράμματα επιμόρφωσης και τα στατιστικά δεδομένα για τις δραστηριότητες του EURES.

5. χρηματοδοτηση

Ο προϋπολογισμός του EURES ανερχόταν σε 11,6 εκατομμύρια ευρώ το 2000 και 12,46 εκατομμύρια ευρώ το 2001. Το 2000 και το 2001 είχε καθοριστεί ανώτατο όριο της τάξης των 405.000 ευρώ και 540.000 ευρώ αντίστοιχα για τις δαπάνες τεχνικής βοήθειας και τις διοικητικές δαπάνες. Εκτός από αυτά τα ποσά, στο EURES διατέθηκε συνδρομή από τον προϋπολογισμό των ΕΖΕΣ (217.210 ευρώ το 2000 και 241.800 ευρώ το 2001) υπό τους όρους της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (συμμετοχή της Νορβηγίας και της Ισλανδίας).

Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων των εθνικών και διασυνοριακών εταίρων για την ανάπτυξη των υπηρεσιών EURES, συγκεκριμένα για δραστηριότητες ενημέρωσης, προώθησης και υποστήριξης ή για την αγορά εξοπλισμού Η/Υ.

Από τον προϋπολογισμό του EURES υποστηρίχθηκαν προς όφελος όλων των εταίρων πολυάριθμες υπηρεσίες, όπως η βασική και συνεχής κατάρτιση για τους συμβούλους EURES και τα διευθυντικά στελέχη, και η ανάπτυξη, διαχείριση και ενημέρωση των βάσεων δεδομένων και των ιστοχώρων για κενές θέσεις εργασίας, βιογραφικά σημειώματα, πληροφορίες για τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας και πληροφορίες σχετικά με τις περιφερειακές αγορές εργασίας.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Το σχήμα εμφανίζει την κατανομή του προϋπολογισμού για το 2000 και 2001 (κατά μέσο όρο).

Η αύξηση του ετήσιου προϋπολογισμού επέτρεψε τη χρηματοδότηση της επέκτασης του δικτύου. Συγκεκριμένα κάλυψε τις δαπάνες εκκίνησης νέων διασυνοριακών συμπράξεων καθώς επίσης και την ανάπτυξη βάσεων δεδομένων και ιστοχώρων στο Διαδίκτυο. Στον χάρτη που ακολουθεί φαίνονται οι διασυνοριακές συμπράξεις που λειτουργούσαν στα τέλη της υπό μελέτη περιόδου.

Επισκόπηση των διασυνοριακών συμπράξεων που λειτουργούσαν στα τέλη της υπό μελέτη περιόδου.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

6. μελλοντικεσ εξελιξεισ

6.1. Συμβολή στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης της Επιτροπής για τις δεξιότητες και την κινητικότητα

Στην ανακοίνωσή της για τις "Νέες ευρωπαϊκές αγορές εργασίας. ανοικτές σε όλους και με πρόσβαση από όλους" της 28/2/2001 [15], η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσο είναι σκόπιμο να δημιουργηθεί ένας ενιαίος ιστοχώρος πληροφόρησης για την ευρωπαϊκή κινητικότητα ο οποίος θα μπορούσε να συμπεριλάβει μια βάση δεδομένων για τις θέσεις εργασίας και τις δυνατότητες και τις μαθησιακές ευκαιρίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο (αξιοποιώντας την εμπειρία από το υφιστάμενο δίκτυο EURES), σύμφωνα και με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στη Λισσαβώνα τον Μάρτιο του 2000 και σύμφωνα και με τη στρατηγική για την απασχόληση. Στην ανακοίνωση χαρακτηρίστηκε το EURES ως ένα από τα μέσα για την ανάληψη μιας ενημερωτικής εκστρατείας για την κινητικότητα που θα απευθύνεται στους εργοδότες και τους εργαζομένους σχετικά με τις βασικές διαστάσεις, τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες που προσφέρει η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας.

[15] COM(2001) 116 τελικό

Παρομοίως, στην έκθεση που συνέταξε τον Δεκέμβριο του 2001 η ομάδα υψηλού επίπεδου για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, η οποία εξυπηρετήθηκε σε συνέχεια ανακοίνωσης της Επιτροπής το Φεβρουάριο του 2001, συνέστησε τη δημιουργία ενός τέτοιου ιστοχώρου ενιαίας εξυπηρέτησης και τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της λειτουργίας του συστήματος EURES έως το 2002 καθώς επίσης και την ενσωμάτωση τους στα εθνικά συστήματα.

Οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν το 2001 για το άνοιγμα των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας κατέληξαν στη σύνοψη σχεδίου δράσης της Επιτροπής για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, που εγκρίθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2002 [16]. Στο έγγραφο αυτό κλήθηκε το δίκτυο EURES να συμβάλει στη δημιουργία ενός ενιαίου ιστοχώρου ενημέρωσης σχετικά με την κινητικότητα στην Ευρώπη και επιβεβαιώθηκε ότι το EURES πρέπει να εκσυγχρονιστεί, να ενισχυθεί και να ενσωματωθεί στις υπηρεσίες απασχόλησης των κρατών μελών. Το σχέδιο δράσης υποδέχθηκε με ικανοποίηση το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στη Βαρκελώνη τον Μάρτιο του 2002.

[16] COM(2002)72 τελικό

Άλλες εξελίξεις σχετικά με τα συστήματα ΤΠΕ

* Ετοιμάζεται μια νέα πύλη EURES. Θα έχει τη λογική μιας βάσης δεδομένων και θα επιτρέπει σε όλους τους εταίρους να παρεμβαίνουν και να προσθέτουν σε απευθείας σύνδεση νέες πληροφορίες σχετικά με τα στοιχεία των συμβούλων, τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, την αγορά εργασίας. Θα περιλαμβάνει πολλά από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που έχει ένας "ιστοχώρος μελών" ο οποίος θα ενημερωθεί επίσης.

* Το πιλοτικό σχέδιο EDEN (δίκτυο ανταλλαγής δεδομένων σχετικά με την απασχόληση) ξεκίνησε στα τέλη του 2001. Το διαχειρίζεται ένας όμιλος τεσσάρων δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης. Σκοπός του είναι να τυποποιήσει τη μεταφορά των κενών θέσεων εργασίας και τα βιογραφικά σημειώματα με τη χρήση του Διαδικτύου και τεχνολογιών XML. Οι κενές θέσεις εργασίας θα καταγράφονται σε μια κεντρική βάση δεδομένων και σχεδιάζεται οι ίδιες οι ΔΥΑ να λειτουργήσουν ως "ξενιστές" των επιχειρησιακών λειτουργιών.

* Κατόπιν αιτήματος ορισμένων εταίρων ΔΥΑ, η Επιτροπή θα δοκιμάσει επίσης την προσέγγιση "ιστοϋπηρεσίες" για τη μεταφορά δεδομένων κενών θέσεων εργασίας στο Διαδίκτυο με τη χρήση XML. Βάσει αυτού, κενές θέσεις εργασίας θα παραμείνουν στους διάφορους ξεχωριστούς ιστοχώρους των ΔΥΑ και ένας κεντρικός μηχανισμός θα διευκολύνει τη δρομολόγηση των αιτήσεων κενών θέσεων εργασίας. Αυτό δεν θα απαιτήσει τη δημιουργία μιας κεντρικής βάσης δεδομένων. Ο έλεγχος και η διαχείριση του συστήματος θα παραμείνει στις διάφορες ΔΥΑ.

Έως τα τέλη του 2002 θα έχουν αξιολογηθεί τα αποτελέσματα των ανωτέρω πρωτοβουλιών. Στόχος είναι η δημιουργία μιας πολυγλωσσικής, προσανατολισμένης στο Διαδίκτυο, ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την απασχόληση με ειδίκευση στις κενές θέσεις και τα βιογραφικά σημειώματα, βάσει μιας κοινής δομής, όπως είναι ο πυρήνας του προαναφερθέντος ενιαίου ευρωπαϊκού ιστοχώρου πληροφοριών για την κινητικότητα της εργασίας.

Ανανέωση της νομικής βάσης του EURES

Η επανεξέταση των κανόνων που διέπουν το δίκτυο EURES ανακοινώθηκε στην ατζέντα κοινωνικής πολιτικής της Επιτροπής [17], της 28ης Ιουνίου 2000.

[17] Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, COM (2000) 379 τελικό

Προκειμένου να ληφθούν προσεκτικά υπόψη οι απόψεις των βασικών συντελεστών για το δίκτυο σε σχέση με τη διαδικασία ανανέωσης, η Επιτροπή διοργάνωσε αφενός, ένα σεμινάριο τον Μάιο του 2001 με όλους τους εταίρους του EURES στο Malmφ και, αφετέρου, συζητήσεις με τους επικεφαλείς των ΔΥΑ τον Ιούνιο και το Δεκέμβριο του 2001 προκειμένου να εξεταστούν οι βασικοί προσανατολισμοί για την προετοιμασία της επανεξέτασης του EURES, μεταξύ άλλων:

* Να ενισχυθεί η επαγγελματική και η γεωγραφική κινητικότητα σε συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και να εμπλουτισθούν οι υπηρεσίες και τα προϊόντα του EURES με την ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων του EURES στις ΔΥΑ.

* Να εδραιωθεί και να ενισχυθεί το EURES ως ένα βασικό εργαλείο υποστήριξης της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και της ολοκλήρωσης των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας, για την παρακολούθηση της κινητικότητας και για την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τις συναφείς για την απασχόληση νομικές διατάξεις ΕΕ/ΕΟΧ.

* Να επανεστιαστεί ο ρόλος της Επιτροπής και να ενισχυθούν τα εργαλεία προγραμματισμού κατά τρόπο ώστε η Επιτροπή να μπορεί να συγκεντρωθεί στη χάραξη στρατηγικής και το συνολικότερο συντονισμό, ενώ οι περισσότερες επιχειρησιακές αποφάσεις θα λαμβάνονται από τα μέλη και τους εταίρους του EURES.

* Να δοθεί στο EURES μια περισσότερο ευέλικτη μορφή η οποία θα μπορεί να αναπροσαρμόζεται εύκολα στις νέες τεχνολογικές και τις λοιπές εξελίξεις.

* Να εισαχθούν καλύτερα εργαλεία για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων.

* Να αποκτήσει το EURES μια δομή που θα παραμείνει υπό έλεγχο όταν αυξηθεί ο αριθμός των χωρών μελών μετά τη διεύρυνση της ΕΕ.

Περαιτέρω συζητήσεις και διαβουλεύσεις για τα θέματα αυτά πραγματοποιήθηκαν επίσης στο πλαίσιο τεχνικών και συμβουλευτικών επιτροπών για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων τον Νοέμβριο του 2001, ενόψει της αναθεώρησης της νομικής βάσης του EURES το 2002.

6.2. Διεύρυνση

Η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί σημαντική πρόκληση για το δίκτυο.

Θα υπάρξουν περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων για τα περισσότερα από τα νέα κράτη μέλη τα πρώτα χρόνια μετά τη διεύρυνση, σύμφωνα με το κεφάλαιο 2 του κοινοτικού κεκτημένου στις συμφωνίες προσχώρησης σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Στην αναγκαία προετοιμασία για τη διεύρυνση θα πρέπει να ληφθούν υπόψη αυτές οι μεταβατικές ρυθμίσεις.

Εκτός από τους γενικούς κανόνες που είναι εφαρμοστέοι στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων σε μια διευρυμένη Ένωση, αρκετά κράτη μέλη έχουν συνάψει διμερείς συμφωνίες με τις υποψήφιες χώρες όπου καθορίζονται οι όροι υπό τους οποίους οι εργαζόμενοι των χωρών αυτών θα μπορούν να εργάζονται στο κράτος μέλος. Η πλειονότητα των συμφωνιών αυτών αφορά προσωρινό προσωπικό, μαθητευόμενους, εποχιακούς και διασυνοριακούς εργαζομένους. Συνεπώς, και κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, το EURES μπορεί ήδη να συμβάλει στην υποστήριξη τέτοιων ειδών κινητικότητας των εργαζομένων από τις χώρες αυτές. Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη θα δέχονται εργαζομένους από τα νέα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου ενώ η πρόσβαση σε άλλα παραμένει ακόμα περιορισμένη.

Θα υπάρξει πρόβλεψη στο πλαίσιο της αναθεώρησης της νομικής βάσης του EURES προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το EURES θα παραμείνει λειτουργικό παρά την αύξηση του διοικητικού έργου λόγω της αύξησης του αριθμού των κρατών μελών που θα συμμετέχουν στο δίκτυο.

Οι βασικές εργασίες για την ανάπτυξη των υπηρεσιών EURES στα νέα κράτη μέλη πραγματοποιούνται μέσω των διμερών συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών, αλλά και μέσω των υφιστάμενων σχεδίων συνεργασίας των ΔΥΑ.

Τα υφιστάμενα σχέδια συνεργασίας των ΔΥΑ

Οι ΔΥΑ έχουν ήδη αναλάβει πολυάριθμες πρωτοβουλίες μαζί με τις υποψήφιες χώρες για την ανάπτυξη της συνεργασίας σε ό,τι αφορά την παροχή υπηρεσιών απασχόλησης, την εμπειρία των οποίων θα μπορέσει να αξιοποιήσει το EURES. Σε πολλές περιπτώσεις η συνεργασία χρηματοδοτήθηκε από οργανισμούς διμερών ενισχύσεων ή μέσω του PHARE ή/και τη χρηματοδότηση της Παγκόσμιας Τράπεζας. Όλο και περισσότερα σχέδια βασίζονται στην ιδέα της αδελφοποίησης μιας ΔΥΑ κράτους μέλους με μια ΔΥΑ υποψήφιας χώρας.

Τα σχέδια συνεργασίας των ΔΥΑ πραγματοποιήθηκαν στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τις χώρες της Βαλτικής - Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία - Κροατία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Σλοβενία, Πολωνία, Κύπρο και Μάλτα. Στις μεθοδολογίες της συνεργασίας περιλαμβάνεται τεχνική βοήθεια, παροχή συμβουλών, σεμινάρια, στρατηγικές μελέτες, επισκέψεις μελέτης και προμήθεια εξοπλισμού.

7. συμπερασμα

Η λειτουργία του συστήματος EURES την περίοδο 2000 και 2001 συνέπεσε με μια σημαντικά μεγαλύτερη εστίαση σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών στη συμβολή που θα μπορούσε να έχει η επαγγελματική και γεωγραφική κινητικότητα στην αντιμετώπιση των ελλειμμάτων σε δεξιότητες και την υποστήριξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής απασχόλησης. Τα συμπεράσματα των εαρινών Ευρωπαϊκών Συμβουλίων στη Λισσαβώνα και τη Στοκχόλμη (με ιδιαίτερη έμφαση στη Βαρκελώνη το 2002) τόνισαν συστηματικά το σπουδαίο ρόλο που μπορεί να έχει η κινητικότητα της απασχόλησης στο άνοιγμα των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας. Ο στόχος για περισσότερη επαγγελματική και γεωγραφική κινητικότητα είναι μέρος των ετήσιων κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση της Επιτροπής και αντανακλάται επίσης στα αντίστοιχα εθνικά σχέδια δράσης των κρατών μελών. Ο στόχος αποτελεί επίσης μέρος της δέσμευσης της Επιτροπής για τη δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου της γνώσης και ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου στον τομέα της έρευνας. Στο πλαίσιο αυτό, το EURES θα συνεχίσει να διαδραματίζει ρόλο-κλειδί ως εργαλείο για την υποστήριξη της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και την πλήρη ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας.

Αυτή η ισχυρή πολιτική εστίαση θα είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τον σχεδιασμό του επόμενου σταδίου του EURES, σε ό,τι αφορά την επανεξέταση της νομικής βάσης, το άνοιγμα του συστήματος για την υποδοχή περισσότερων χωρών ενόψει της διεύρυνσης, καθώς επίσης και την παροχή ευκολότερης πρόσβασης στους εργοδότες και τους αιτούντες εργασία σε πληροφορίες για την κινητικότητα της εργασίας, μέσα από ένα ενιαίο ιστοχώρο πληροφοριών για την κινητικότητα της εργασίας.