Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) /* COM/2011/0874 τελικό - 2011/0428 (COD) */





ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Η ανακοίνωση της Επιτροπής για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για τα έτη 2014-2020 (στο εξής η ανακοίνωση για το ΠΔΠ)[1] ορίζει το δημοσιονομικό πλαίσιο και τους βασικούς προσανατολισμούς για την υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»[2]. Στην πρότασή της, η Επιτροπή αποφάσισε να αντιμετωπίσει το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα ως αναπόσπαστο μέρος όλων των βασικών μέσων και παρεμβάσεων. Σύμφωνα με αυτή τη λεγόμενη προσέγγιση «ενσωμάτωσης», οι στόχοι για το περιβάλλον και το κλίμα «πρέπει να αντανακλώνται σε όλα τα βασικά μέσα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι συμβάλλουν στη δημιουργία μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, με αποδοτικότητα των πόρων και ανθεκτικότητα στην αλλαγή του κλίματος, η οποία θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, θα δημιουργήσει περισσότερες και οικολογικότερες θέσεις εργασίας και θα αποφέρει οφέλη για την υγεία». Ωστόσο, τα βασικά χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης δεν αντιμετωπίζουν όλες τις ανάγκες που αφορούν συγκεκριμένα το περιβάλλον και το κλίμα. Η υλοποίηση της περιβαλλοντικής και κλιματικής νομοθεσίας παραμένει ανομοιόμορφη και ανεπαρκής σε ολόκληρη την Ένωση, γεγονός που οδηγεί στην ενοποίηση των περιβαλλοντικών και κλιματικών προβλημάτων. Η κατάσταση απαιτεί νέους και αποδοτικότερους τρόπους υλοποίησης της νομοθεσίας, καθώς και ανάπτυξη και διάδοση βέλτιστων πρακτικών σε ολόκληρη την Ένωση προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη και οι εμπλεκόμενοι μαθαίνουν ο ένας από τον άλλον. Για το λόγο αυτό, εκτός από την ενσωμάτωση, η Επιτροπή προτείνει τη συνέχιση του προγράμματος LIFE, το οποίο διέπεται προς το παρόν από τον κανονισμό LIFE+[3]. Ο συνδυασμός της προσέγγισης ενσωμάτωσης με συγκεκριμένο μέσο θα αυξήσει τη συνοχή και την προστιθέμενη αξία της παρέμβασης της Ένωσης. Ένα ειδικό μέσο επιτρέπει στην Επιτροπή να καθορίζει καλύτερα προτεραιότητες, να παρακολουθεί άμεσα την υλοποίηση και να διασφαλίζει ότι οι διαθέσιμοι πόροι χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για την προστασία του περιβάλλοντος και του κλίματος. Αυτή η προσέγγιση δίνει στην Επιτροπή την ευκαιρία να επιλέγει τα καλύτερα έργα σε ολόκληρη την Ένωση, αντιμετωπίζοντας έτσι αστοχίες συντονισμού. Επιπλέον, οι περιβαλλοντικοί πόροι ενέχουν τη φύση του δημόσιου αγαθού και κατανέμονται άνισα σε ολόκληρη την Ένωση. Η υποχρέωση διατήρησης και βελτίωσης των πόρων αυτών απαιτεί συνεκτική εφαρμογή των αρχών της αλληλεγγύης και του επιμερισμού των ευθυνών. Σε αυτό το πλαίσιο, το άρθρο 8 της οδηγίας για τους οικοτόπους[4] συνδέει ρητά την υλοποίηση μέτρων διατήρησης με τη συγχρηματοδότηση από την Ένωση. Το πρόγραμμα LIFE διαδραματίζει ουσιώδη ρόλο για τη βελτίωση της κατανομής αλληλεγγύης και του επιμερισμού ευθυνών όσον αφορά τη διατήρηση του περιβάλλοντος ως κοινού αγαθού της Ένωσης. Ένα συγκεκριμένο χρηματοδοτικό πρόγραμμα για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα: · διασφαλίζει αποτελεσματικότερη παρέμβαση σε σύγκριση με την επιμέρους δράση ενός κράτους μέλους, μέσω συγκέντρωσης πόρων και εμπειρογνωμοσύνης και μέσω προσέλκυσης συνεργασιών που θα ήταν δύσκολο να επιτευχθούν με άλλον τρόπο· · παρέχει την πλατφόρμα για την ανάπτυξη και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και γνώσεων, τη βελτίωση, προώθηση και επιτάχυνση αλλαγών στην υλοποίηση του περιβαλλοντικού και κλιματικού κεκτημένου, και τη διασφάλιση της δυνατότητας των κρατών μελών και των εμπλεκομένων να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλον και να αντιμετωπίζουν αυτές τις προκλήσεις αποτελεσματικότερα· · δημιουργεί συνέργειες διάφορων κοινοτικών και εθνικών ταμείων συντονίζοντας τη δράση τους από κοινού, με σκοπό την επίτευξη περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων, μοχλεύοντας παράλληλα πρόσθετα δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια. Αυτό αυξάνει τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης της Ένωσης και προάγει μια πιο ομοιόμορφη υλοποίηση του κεκτημένου· · καθιστά πιο ευδιάκριτη την περιβαλλοντική και κλιματική δράση φέρνοντας την Ένωση πλησιέστερα στους πολίτες της και καταδεικνύοντας τη δέσμευση της Ένωσης για την επίτευξη περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων, καθιστώντας έτσι αυτούς τους στόχους πιο συναφείς. Πολλές αξιολογήσεις[5] επιβεβαιώνουν ότι το πρόγραμμα LIFE αποτελεί ένα επιτυχές μέσο για την υλοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης, με σημαντική προστιθέμενη αξία. Ωστόσο, στις αξιολογήσεις αυτές τονίστηκε επίσης το γεγονός ότι οι επιπτώσεις της πολιτικής του προγράμματος LIFE περιορίζονται από την έλλειψη στρατηγικής εστίασής του. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στην αμιγώς «από τη βάση προς την κορυφή» προσέγγιση για την επιλογή έργων, η οποία δεν επέτρεψε στην Επιτροπή να κατευθύνει τη ζήτηση με βάση τις ανάγκες της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής της Ένωσης. Άρα απαιτείται σαφέστερη επικέντρωση σε δραστηριότητες και κλάδους όπου το πρόγραμμα LIFE μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο. Οι νέες προκλήσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε και η επίτευξη των στόχων και σκοπών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» απαιτούν τροποποιήσεις στο πρόγραμμα. Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η θωράκιση της Ένωσης προκειμένου να καταστεί ανθεκτικότερη στους σχετικούς κινδύνους είναι μερικές από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση και είναι απαραίτητο να αναληφθεί δράση επειγόντως, όπως προβλέπει η στρατηγική «Ευρώπη 2020». Η Επιτροπή αναγνωρίζει αυτή την πρόκληση και στην ανακοίνωση για το ΠΔΠ δηλώνει ότι προτίθεται να αυξήσει το ποσοστό του κοινοτικού προϋπολογισμού που σχετίζεται με τη δράση για το κλίμα τουλάχιστον σε 20% με τη συμβολή διάφορων πολιτικών. Συνεπώς το πρόγραμμα για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα (LIFE) θα πρέπει να συμβάλλει προς το στόχο αυτό. 2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Ο παρών κανονισμός βασίζεται σε μια εκτενή ανάλυση επιλογών που εξετάζονται στην εκτίμηση επιπτώσεων[6] και σε ευρεία διαβούλευση με τους εμπλεκομένους. Συγκεκριμένα, διενεργήθηκαν οι ακόλουθες μελέτες και διαβουλεύσεις: – η εκ των υστέρων αξιολόγηση του Προγράμματος LIFE (1996-2006)[7] και η μεσοπρόθεσμη αξιολόγηση του Προγράμματος LIFE+ (2007-2009)[8]· – μελέτες που εκπονήθηκαν από εξωτερικούς συμβούλους, συγκεκριμένα: «Συνδυασμένη εκτίμηση επιπτώσεων και εκ των προτέρων αξιολόγηση της αναθεώρησης του κανονισμού LIFE+»[9] και «Κλιματική αλλαγή στο μελλοντικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο»[10]· – δημόσια διαδικτυακή διαβούλευση «Η φωνή σας στην Ευρώπη» [11]· – διαβούλευση που διενήργησε η Επιτροπή των Περιφερειών[12]· – διαβούλευση των μελών της Επιτροπής LIFE+ και των περιβαλλοντικών ακολούθων των κρατών μελών και ad-hoc συνάντηση των εμπλεκομένων[13]. Σύμφωνα με το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων, οι επιδόσεις του προγράμματος LIFE όσον αφορά το περιβάλλον και την προστιθέμενη αξία είναι γενικά καλές. Οι εμπλεκόμενοι υποστηρίζουν τη συνέχιση του προγράμματος LIFE, καθώς και τις διάφορες παρεμβάσεις και προτάσεις που έγιναν από την Επιτροπή, περιλαμβανομένου και ενός νέου τύπου έργων, των Ολοκληρωμένων Έργων. Μολονότι οι εμπλεκόμενοι υποστηρίζουν το πρόγραμμα LIFE προκειμένου να αυξηθεί η εστίασή του στην υλοποίηση και ενσωμάτωση περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων σε άλλες πολιτικές, δεν υποστηρίζουν τον περιορισμό των καλυπτόμενων θεματικών τομέων. Παρομοίως, μολονότι οι εμπλεκόμενοι υποστηρίζουν γενικά τη μετάβαση από μια αμιγώς «από τη βάση προς την κορυφή» προς μια περισσότερο «από την κορυφή προς τη βάση» προσέγγιση, αντιτίθενται στη θέσπιση ετήσιων και εξαντλητικών προτεραιοτήτων. Ο κύριος λόγος είναι ότι οι τομείς προτεραιότητας θα πρέπει να είναι σχετικά σταθεροί προκειμένου να επιτρέπουν στους πιθανούς αιτούντες να σχεδιάζουν, να συντάσσουν και να υποβάλλουν προτάσεις. Συνεπώς, η αξιολόγηση επιπτώσεων εστιάζεται στις συστάσεις των αξιολογήσεων και του Ελεγκτικού Συνεδρίου[14] με σκοπό την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της προστιθέμενης αξίας του προγράμματος LIFE, ενσωματώνοντας παράλληλα τις βασικές ανησυχίες και συστάσεις των εμπλεκομένων. Οι επιλογές για τη θέσπιση προτεραιοτήτων που αναλύονται στην εκτίμηση επιπτώσεων αποσκοπούν στην εξισορρόπηση μεταξύ της ανάγκης για σταθερότητα για τους πιθανούς αιτούντες και της ανάγκης για μεγαλύτερη εστίαση στις ανάγκες πολιτικής της Ένωσης. Αναλύονται τρία σενάρια. Το πρώτο είναι το σενάριο της υφιστάμενης κατάστασης, με αμιγώς «από τη βάση προς την κορυφή» προσέγγιση, η οποία διορθώνεται εν μέρει με τη συγκέντρωση πόρων που διατίθενται για τη δράση για το κλίμα. Το δεύτερο είναι μια ευέλικτη προσέγγιση «από την κορυφή προς τη βάση» για όλους τους τύπους έργων, όπου η Επιτροπή εκπονεί πολυετή προγράμματα εργασιών ορίζοντας θεματικές προτεραιότητες συνδεδεμένες με την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων, και κατευθύνοντας τη ζήτηση έτσι ώστε να καλύψει θεματικές προτεραιότητες εντός των διάφορων στοιχείων. Τα ολοκληρωμένα έργα, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών τους, εστιάζονται μόνο σε ορισμένους κλάδους μέχρι την επίτευξη των στόχων. Το τρίτο σενάριο συνδυάζει την προσέγγιση «από την κορυφή προς τη βάση» για ολοκληρωμένα έργα και την προσέγγιση «από τη βάση προς την κορυφή» για όλους τους υπόλοιπους τύπους έργων. Με αυτή την επιλογή, η Επιτροπή περιορίζει εκ των προτέρων τη θεματική εστίαση των ολοκληρωμένων έργων σε τέσσερις κλάδους του υποπρογράμματος «Περιβάλλον» μέχρι την επίτευξη των στόχων, ενώ οι αιτούντες μπορούν να υποβάλλουν προτάσεις για άλλους τύπους έργων σε όλους τους περιβαλλοντικούς κλάδους. Η προτιμώμενη επιλογή είναι η ευέλικτη προσέγγιση «από την κορυφή προς τη βάση». Η αξιολόγηση επιπτώσεων ανέλυσε επιλογές για τομείς στους οποίους θα πρέπει να εστιάζονται τα ολοκληρωμένα έργα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το δίκτυο Natura 2000, τα ύδατα, τα απόβλητα και ο αέρας είναι οι κλάδοι με τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας και εκείνοι στους οποίους μπορούν να επιτευχθούν περισσότερα περιβαλλοντικά οφέλη. Οι εμπλεκόμενοι, ιδίως δε οι περιφερειακές αρχές, τόνισαν επίσης αυτούς τους κλάδους. Εφόσον το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα» έχει θεσπιστεί πρόσφατα, τα ολοκληρωμένα έργα που σχετίζονται με το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν μπορούν να εφαρμοστούν σταδιακά κατά τη διάρκεια 2-3 ετών από την έναρξη της περιόδου προγραμματισμού. Η εκτίμηση επιπτώσεων ανέλυσε επίσης το κατά πόσον το 50% των παραδοσιακών πόρων των έργων που διετίθεντο για τη φύση και τη βιοποικιλότητα ήταν ακόμη σε ισχύ και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι όντως ήταν. Στην πραγματικότητα, όλοι οι εμπλεκόμενοι έκριναν τη βιοποικιλότητα ως την πιο σημαντική προτεραιότητα για το πρόγραμμα LIFE. Η εκτίμηση επιπτώσεων αξιολόγησε επίσης επιλογές για τη γεωγραφική διανομή των έργων, περιλαμβανομένης και της πιθανότητας εθνικών κατανομών (παρόμοια με τον κανονισμό LIFE+). Προβλέπονται τρεις επιλογές: ένα αποκλειστικά και μόνο αξιοκρατικό σύστημα χωρίς το συνυπολογισμό γεωγραφικών κριτηρίων κατά την επιλογή, ένα σύστημα γεωγραφικής εξισορρόπησης που διασφαλίζεται από την Επιτροπή σε αρμονία με τις αρχές της αλληλεγγύης και του επιμερισμού ευθυνών, και ένα σύστημα εθνικών κατανομών για τα ολοκληρωμένα έργα. Η προτιμώμενη επιλογή είναι η διασφάλιση γεωγραφικής εξισορρόπησης για ολοκληρωμένα έργα. Τελικά, δόθηκε μεγάλη έμφαση στην απλοποίηση προκειμένου να αξιοποιηθούν οι αλλαγές που υλοποιήθηκαν με το πρόγραμμα LIFE+, όπως η χρήση των «e-proposals». Οι τομείς που προσδιορίστηκαν για πρόσθετη απλοποίηση ήταν οι εξής: μια προσέγγιση δύο σταδίων για την επιλογή ολοκληρωμένων έργων, η αυξανόμενη χρήση εφάπαξ και κατ’ αποκοπή ποσών, και η μη επιλεξιμότητα ορισμένων δαπανών. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω απλοποίηση δεν θα φέρει τους δικαιούχους σε μειονεκτική θέση, η εκτίμηση επιπτώσεων διερεύνησε την επιλογή της αύξησης των ποσοστών συγχρηματοδότησης. Στο πλαίσιο των μέτρων απλοποίησης, αναλύθηκαν και επιλογές για την εξωτερική ανάθεση των περισσότερων από τις διαχειριστικές εργασίες σε υπάρχοντα εκτελεστικό οργανισμό, περιλαμβανομένων της πλήρους εξωτερίκευσης και μιας υβριδικής επιλογής. 3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Οι περιβαλλοντικοί στόχοι της Ένωσης ορίζονται στον τίτλο XX της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Η πιο κοινή νομική βάση για την περιβαλλοντική και κλιματική νομοθεσία είναι το άρθρο 192 της ΣΛΕΕ το οποίο εξουσιοδοτεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να αποφασίζουν ποια δράση πρέπει να αναλάβει η Ένωση προκειμένου να επιτύχει τους περιβαλλοντικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 191 της ΣΛΕΕ. Συγκεκριμένα, η Συνθήκη της Λισαβόνας έδωσε ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στη δράση για το κλίμα, ορίζοντας ρητά την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ως μέρος των περιβαλλοντικών στόχων. Το άρθρο 11 της ΣΛΕΕ ορίζει την υποχρέωση ένταξης των απαιτήσεων περιβαλλοντικής προστασίας στον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη. Επιπλέον, το άρθρο 8 της οδηγίας για τους οικοτόπους συνδέει ρητά την υλοποίηση μέτρων διατήρησης με τη χορήγηση συγχρηματοδότησης από την Ένωση. Αυτή η πρόταση για νέο κανονισμό LIFE ορίζεται ως πρόγραμμα LIFE με δύο υποπρογράμματα: το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον» και το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα». Η δημιουργία υποπρογράμματος «Δράση για το κλίμα» αναβαθμίζει το πρώην θεματικό σκέλος «κλιματική αλλαγή» που ανήκε στη συνιστώσα περιβαλλοντική πολιτική και διακυβέρνηση, του προγράμματος LIFE+. Υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες για συνέργειες μεταξύ περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων ως έργων που μπορούν να εξυπηρετήσουν πολλαπλούς σκοπούς. Λόγου χάρη, τα έργα που σχετίζονται με την προστασία των δασών μπορούν να αποφέρουν κοινά οφέλη για τη βιοποικιλότητα και το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής αυξάνοντας την αναδάσωση και, ως εκ τούτου, βελτιώνοντας τη δυνατότητα απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα. Τα έργα αποκατάστασης κατακλυζόμενων περιοχών μπορεί να διευκολύνουν την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη μετάβαση προς μια κοινωνία περισσότερο ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή. Στόχος του προγράμματος LIFE είναι να αποτελέσει τον καταλύτη που θα προωθήσει την υλοποίηση και την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων σε άλλες πολιτικές και στην πρακτική των κρατών μελών. Δίνεται ειδική έμφαση στη βελτίωση της διακυβέρνησης, εφόσον αυτή συνδέεται άρρηκτα με τη βελτίωση της υλοποίησης. Μια σημαντική αλλαγή για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος LIFE και τον στενότερο συσχετισμό με τις προτεραιότητες της κοινοτικής πολιτικής είναι η μετάβαση από μια αμιγώς «από τη βάση προς την κορυφή» προσέγγιση σε μια ευέλικτη «από την κορυφή προς τη βάση» προσέγγιση. Η Επιτροπή, σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη, θα εκπονήσει προγράμματα εργασιών τουλάχιστον διετούς ισχύος Αυτά θα καλύπτουν π.χ. προτεραιότητες, κατανομή πόρων μεταξύ διάφορων τύπων χρηματοδότησης, και στόχων για την οικεία περίοδο. Οι προτεραιότητες που θα περιλαμβάνονται σε αυτά δεν θα είναι εξαντλητικές, προκειμένου να δίνεται στους αιτούντες η δυνατότητα να υποβάλλουν προτάσεις σε άλλους τομείς, καθώς και να ενσωματώνουν νέες ιδέες και να αντιδρούν σε νέες προκλήσεις. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επικουρείται από την επιτροπή για το πρόγραμμα LIFE για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα, το οποίο έχει διττό χαρακτήρα, κυρίως, με διαφορετικά προεδρία και διαφορετικές συνθέσεις, ανάλογα με το εάν τα υπό εξέταση θέματα σχετίζονται με το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον» ή το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα». Η Επιτροπή, μέσω κατ' εξουσιοδότηση πράξεων, θα θεσπίσει άλλες συγκεκριμένες πτυχές του προγράμματος LIFE, όπως ο καθορισμός περαιτέρω κριτηρίων επιλεξιμότητας για την επιλογή έργων, κριτηρίων για την εφαρμογή γεωγραφικής εξισορρόπησης σε ολοκληρωμένα έργα και δεικτών επιδόσεων που ισχύουν για συγκεκριμένες θεματικές προτεραιότητες. Μια άλλη σημαντική αλλαγή είναι η δημιουργία ενός νέου τύπου έργων: τα «Ολοκληρωμένα έργα». Σκοπός τους είναι να βελτιώσουν την υλοποίηση της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής και να ενσωματωθούν σε άλλες πολιτικές, κυρίως μέσω της διασφάλισης της συντονισμένης κινητοποίησης άλλων κοινοτικών, εθνικών και ιδιωτικών κεφαλαίων για την επίτευξη των περιβαλλοντικών ή κλιματικών στόχων. Τα ολοκληρωμένα έργα θα λειτουργούν σε εκτεταμένη εδαφική κλίμακα (ιδίως σε περιφερειακό, πολύ-περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο και με διακλαδικό τρόπο) και θα είναι προσανατολισμένα προς την υλοποίηση έργων ή στρατηγικών περιβαλλοντικής και κλιματικής δράσης που απαιτούνται από την περιβαλλοντική ή κλιματική νομοθεσία, σύμφωνα με άλλες δράσεις της Ένωσης, ή θα εκπονούνται από τις αρχές των κρατών μελών. Τα ολοκληρωμένα έργα για το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον» θα εστιάζονται κυρίως στην υλοποίηση έργων και προγραμμάτων που σχετίζονται με τις οδηγίες για τα πτηνά[15] και τους οικοτόπους, την οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα[16] και τη νομοθεσία σχετικά με την ποιότητα των αποβλήτων και του αέρα. Αυτά τα ολοκληρωμένα έργα θα πρέπει επίσης να επιτρέπουν την επίτευξη αποτελεσμάτων σε άλλους τομείς πολιτικής, ιδίως δε σύμφωνα με την οδηγία πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική[17]. Για το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα», τα ολοκληρωμένα έργα μπορούν να εστιάζονται στην υλοποίηση στρατηγικών μετριασμού και προσαρμογής και έργων. Τα ολοκληρωμένα έργα αποσκοπούν επίσης, κατά το δυνατόν, στην κινητοποίηση άλλων κοινοτικών πηγών χρηματοδότησης με την εκμετάλλευση συνεργειών και τη διασφάλιση της συνοχής μεταξύ διαφορετικών κοινοτικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Παρέχουν παραδείγματα στις αρμόδιες αρχές σχετικά με το πώς είναι δυνατός ο συντονισμός διάφορων χρηματοδοτικών μέσων για την καλύτερη υλοποίηση της περιβαλλοντικής και κλιματικής νομοθεσίας της Ένωσης. Σε επίπεδο Ένωσης, αυτός ο συντονισμός μεταξύ του προγράμματος LIFE και άλλων κοινοτικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων μπορεί να εφαρμοστεί εντός του κοινού στρατηγικού πλαισίου. Ο παρών κανονισμός παρέχει επίσης σαφέστερο ορισμό των χρηματοδοτούμενων δραστηριοτήτων για κάθε τομέα προτεραιότητας. Το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον» αποτελείται από τρεις τομείς προτεραιότητας, με εστίαση στην υλοποίηση και την ολοκλήρωση. Ο τομέας προτεραιότητας «Βιοποικιλότητα» επεκτείνεται για να υποστηρίξει την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών για ευρύτερες προκλήσεις σχετικές με τη βιοποικιλότητα, διατηρώντας παράλληλα την εστίασή του στο δίκτυο Natura2000. Ο τομέας προτεραιότητας «Περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων» εστιάζεται πλέον στην υλοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης και αποκλείει την καινοτομία που προσανατολίζεται προς την αναπαραγωγή σε επίπεδο αγοράς, εφόσον αυτή θα καλύπτεται καλύτερα από το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020»[18]. Στο πλαίσιο της αυξημένης επικέντρωσης στη βελτίωση της διακυβέρνησης, ο τομέας προτεραιότητας «Διακυβέρνηση και πληροφόρηση» αντικαθιστά το προηγούμενο στοιχείο «Πληροφόρηση και επικοινωνία» του προγράμματος LIFE+ και θα προάγει πιο ενεργά τη διάδοση γνώσεων για τη λήψη αποφάσεων και την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών για καλύτερη και αποτελεσματικότερη συμμόρφωση, πέραν των εκστρατεών ευαισθητοποίησης. Στον χάρτη πορείας 2050[19] αναγνώρίζεται ότι οι δοκιμές νέων προσεγγίσεων για το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής θα εξακολουθήσουν να είναι ουσιώδεις για τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Πρέπει επίσης να διασφαλιστεί η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ως διασυνοριακή προτεραιότητα της Ένωσης. Επιπλέον, η προώθηση της διακυβέρνησης και η ευαισθητοποίηση συνιστούν ουσιώδη στοιχεία για την επίτευξη εποικοδομητικών αποτελεσμάτων και τη διασφάλιση της συμμετοχής των εμπλεκομένων. Συνεπώς, το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα» θα πρέπει να υποστηρίζει προσπάθειες που συμβάλλουν σε τρεις συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας: Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής, Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και Διακυβέρνηση και πληροφόρηση για το κλίμα. Ένας βασικός στόχος του προγράμματος LIFE είναι να γίνει καταλύτης για την προώθηση αλλαγών στην ανάπτυξη και υλοποίηση πολιτικών, παρέχοντας και προωθώντας ευρύτερα λύσεις και βέλτιστες πρακτικές για την επίτευξη περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων. Συνεπώς προσφέρει δυνατότητες για συγχρηματοδότηση έργων με σαφή περιβαλλοντικά ή κλιματικά οφέλη και επεκτείνει την υπάρχουσα βάση γνώσεων. Η Επιτροπή θα διασφαλίσει συνέργειες μεταξύ του προγράμματος LIFE και άλλων μέσων της Ένωσης, π.χ. μπορεί να εκμεταλλευτεί τα αποτελέσματα της έρευνας και καινοτομίας που προκύπτουν από την απόφαση «Ορίζοντας 2020» και από προγενέστερα προγράμματα πλαίσια στα πεδία της έρευνας και της καινοτομίας. Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να καλύπτει όλους τους τύπους χρηματοδότησης που απαιτούνται για το χειρισμό των στόχων και προτεραιοτήτων. Συγκεκριμένα, οι επιχορηγήσεις δράσης για τη χρηματοδότηση έργων αντιπροσωπεύουν τη βασική χρηματοδοτική παρέμβαση. Είναι επίσης δυνατές οι λειτουργικές επιχορηγήσεις για ΜΚΟ και άλλες οντότητες που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την Ένωση και δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα του περιβάλλοντος ή του κλίματος. Το πρόγραμμα LIFE επιτρέπει τη χρήση χρηματοδοτικών μέσων[20]. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να προάγει τη χρήση πράσινων δημόσιων συμβάσεων κατά την υλοποίηση επιχορηγήσεων δράσης. Το πρόγραμμα LIFE επεκτείνει την εδαφική του διάσταση με μια πιο ευέλικτη προσέγγιση αναφορικά με τη χρηματοδότηση για το περιβάλλον και το κλίμα εκτός της Ένωσης: πρώτον, επιτρέποντας επισήμως δραστηριότητες εκτός της Ένωσης σε εξαιρετικές περιπτώσεις και υπό συγκεκριμένες συνθήκες καθώς και σε χώρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα όντας εκτός Ενώσεως, και δεύτερον, παρέχοντας τη νομική βάση για συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς που ενδιαφέρονται για την περιβαλλοντική και κλιματική πολιτική και οι οποίοι δεν εμπίπτουν κατ’ ανάγκην στο πεδίο εφαρμογής της εξωτερικής δράσης της Ένωσης (π.χ. διεθνείς μελέτες). Στο πλαίσιο της διαδικασίας απλοποίησης, το πρόγραμμα LIFE θεσπίζει λιγότερο πολύπλοκες διαδικασίες. Είναι σημαντικό να συμμετέχουν τα κράτη μέλη στον καθορισμό προτεραιοτήτων για το πρόγραμμα LIFE, κυρίως προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι προτεραιότητες αυτές θα αντανακλούν επαρκώς τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και θα βοηθούν αποτελεσματικά στη βελτίωση και επιτάχυνση της υλοποίησης της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής. Επιπλέον, το πρόγραμμα LIFE θα συνεχίσει να βελτιώνει συστήματα πληροφορικής για την επίσπευση και τη διευκόλυνση της ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων. Για την περαιτέρω διευκόλυνση της συμμετοχής μικρών εμπλεκομένων, όπως ΜΜΕ ή ΜΚΟ, θα αποδίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην ύπαρξη σαφών, ευανάγνωστων και ομοιόμορφων αιτήσεων, προθεσμιών που θα παρέχουν επαρκή χρόνο για την υποβολή αιτήσεων, βοήθειας για τη σύνταξη των αιτήσεων, και δημοσιοποιημένων προθεσμιών για την απόρριψη ή αποδοχή της πρότασης έργου, με συνοδευτική σαφή επεξήγηση των λόγων τυχόν απόρριψης. Κατά την αξιολόγηση της αίτησης, θα αναλύονται οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις ενός έργου. Θα αυξήσει επίσης την κατ’ αποκοπήν και εφάπαξ χρήση ποσών για τη διευκόλυνση των διαδικασιών υποβολής αιτήσεων και εκθέσεων και θα ελαφρύνει τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων για ολοκληρωμένα έργα. Συγκεκριμένα, μπορεί να εφαρμοστεί μια διαδικασία δύο σταδίων για την επιλογή ολοκληρωμένων έργων. Η υποβολή εκθέσεων και ο επαναπρογραμματισμός μπορεί να βασίζεται σε ένα διετή κύκλο και το πρόγραμμα πληρωμών μπορεί να προσαρμοστεί, προκειμένου να διασφαλίζει μια πιο σταδιακή ροή χρημάτων για το σχέδιο. Παρομοίως, ορισμένες δαπάνες που έχουν αποδειχθεί επαχθείς ως προς την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων δεν θεωρούνται πια επιλέξιμες (π.χ. ΦΠΑ), ενώ η επιλεξιμότητα άλλων δαπανών, όπως οι δαπάνες προσωπικού που αφορούν τους μόνιμους εργαζομένους που δεν έχουν προσληφθεί συγκεκριμένα για το σχέδιο, μπορεί να περιορίζεται ή να αποκλείεται, διατηρώντας παράλληλα έναν μηχανισμό που επιτρέπει τη συνέχιση της συμβολής τους στη δραστηριότητα του οικείου έργου. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα βρεθούν σε μειονεκτική θέση οι δικαιούχοι και να διατηρηθούν παρόμοια επίπεδα υποστήριξης των έργων που χρηματοδοτούνται μέσω επιχορηγήσεων δράσης, για παράδειγμα βάσει του κανονισμού LIFE+, τα ποσοστά συγχρηματοδότησης θα πρέπει να αυξηθούν από το τρέχον 50% σε 70% και, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, σε 80%, διασφαλίζοντας παράλληλα το ίδιο επίπεδο μόχλευσης με το σημερινό. Το υψηλότερο ποσοστό του 80% ισχύει για ολοκληρωμένα έργα, προκειμένου να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι ενώ τα έργα αυτά απαιτούν συγκεκριμένες εισροές από μέρους του μόνιμου προσωπικού, η δαπάνη για μόνιμο προσωπικό μπορεί να μην θεωρείται επιλέξιμη. Ισχύει και για ειδικά έργα που υποστηρίζουν συγκεκριμένες ανάγκες για την ανάπτυξη και την υλοποίηση πολιτικής ή νομοθεσίας της Ένωσης, ως αντάλλαγμα για τη στρατηγική αξία των εν λόγω έργων και προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ελκυστικό ποσοστό συγχρηματοδότησης. Τελος, το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να παραμένει υπό κεντρική διαχείριση, με σκοπό τη μεγιστοποίηση των δεσμών με την πολιτική, της ποιότητας των παρεμβάσεων, της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της σταθερότητας των πόρων, καθώς και για να διασφαλιστεί ότι τα ευρήματα των έργων του προγράμματος LIFE λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαμόρφωση της πολιτικής της Ένωσης. Αυτό θεωρείται ουσιώδης πόρος από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη και τους εμπλεκομένους. Ωστόσο, η τρέχουσα διαχείριση μπορεί να βελτιωθεί, αναθέτοντας ορισμένες από τις εργασίες σε υπάρχοντα εκτελεστικό οργανισμό. Με δεδομένα τα χαρακτηριστικά του προγράμματος LIFE και προκειμένου να αυξηθούν οι συνέργειες με άλλα κοινοτικά χρηματοδοτικά προγράμματα, η Επιτροπή θα διερευνήσει την πιθανότητα ανάθεσης, σε μεγάλο βαθμό, των εργασιών επιλογής και παρακολούθησης στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ανταγωνιστικότητα και την Καινοτομία, διατηρώντας παράλληλα τη διακυβέρνηση του προγράμματος LIFE εντός της Επιτροπής. Δεδομένου ότι οι στόχοι των προτεινόμενων δράσεων, όπως ορίζονται στο άρθρο 3, λόγω της ίδιας της φύσης τους,, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορούν συνεπώς, λόγω της κλίμακας και των επιπτώσεων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίζει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη αυτών των στόχων. 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Το συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο για το πρόγραμμα LIFE που ορίζεται στην ανακοίνωση για το ΠΔΠ για την περίοδο 2014-2020, εκφραζόμενο σε σημερινές τιμές, ανέρχεται σε 3.618 εκατομμύρια ευρώ[21]. Από το ποσό αυτό, τα 2.713,5 εκατομμύρια ευρώ κατανέμονται για το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον», εκ του οποίου το ήμισυ των πόρων που διατίθενται για έργα χρηματοδοτούμενα μέσω επιχορηγήσεων δράσης κατανέμονται για την υποστήριξη της διατήρησης της φύσης και της βιοποικιλότητας. 904,5 εκατομμύρια ευρώ διατίθενται στο υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα» 2011/0428 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκεκριμένα το άρθρο 192, Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κατόπιν διαβίβασης του έργου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια, Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[22], Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[23], Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, Εκτιμώντας τα ακόλουθα: (1) Η περιβαλλοντική και κλιματική πολιτική και νομοθεσία της Ένωσης έχει επιφέρει ουσιαστικές βελτιώσεις στην κατάσταση του περιβάλλοντος. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλες περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις οι οποίες, εάν δεν αντιμετωπιστούν, θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις για την Ευρώπη. (2) Η χρηματοδότηση για αυτές τις περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις, λόγω της κλίμακας και της περιπλοκότητάς τους, θα πρέπει να γίνει κατά κύριο λόγο μέσω μεγάλων χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Στην ανακοίνωσή της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Προϋπολογισμός για την ‘Ευρώπη 2020’»[24] (η «ανακοίνωση για το ΠΔΠ»), αναγνωρίζοντας την πρόκληση που παρουσιάζει η κλιματική αλλαγή, η Επιτροπή δήλωσε ότι προτίθεται να αυξήσει το ποσοστό του κοινοτικού προϋπολογισμού που σχετίζεται με το κλίμα τουλάχιστον στο 20%, με τη συμβολή διάφορων πολιτικών. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου αυτού. (3) Τα χρηματοδοτικά αυτά προγράμματα της Ένωσης δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν όλες τις ανάγκες που αφορούν συγκεκριμένα το περιβάλλον και το κλίμα. Για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα απαιτούνται συγκεκριμένες προσεγγίσεις, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ανισόμορφη ενσωμάτωση των στόχων τους στην πρακτική των κρατών μελών, η άνιση και ανεπαρκής υλοποίηση της νομοθεσίας στα κράτη μέλη και η ανεπαρκής διάδοση και προώθηση των στόχων πολιτικής. Είναι σκόπιμο να συνεχιστεί το πρόγραμμα LIFE το οποίο διέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Μαΐου 2007, σχετικά με το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον (LIFE+)[25] και να θεσπιστεί νέος κανονισμός. Συνεπώς ο παρών κανονισμός πρέπει να θεσπίσει ένα συγκεκριμένο χρηματοδοτικό Πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (το «πρόγραμμα LIFE»). (4) Οι περιβαλλοντικοί πόροι είναι άνισα κατανεμημένοι ανά την Ένωση, αλλά τα οφέλη τους αφορούν και γίνονται αισθητά από την Ένωση ως σύνολο. Η υποχρέωση που έχει η Ένωση να διατηρεί και να βελτιώνει τους πόρους αυτούς προϋποθέτει τη συνεκτική εφαρμογή των αρχών της αλληλεγγύης και του επιμερισμού των ευθυνών, πράγμα που συνεπάγεται ότι ορισμένα περιβαλλοντικά και κλιματικά προβλήματα της Ένωσης αντιμετωπίζονται καλύτερα σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. Το πρόγραμμα LIFE διαδραματίζει ουσιώδη ρόλο για τη βελτίωση της κατανομής αλληλεγγύης και του επιμερισμού ευθυνών όσον αφορά τη διατήρηση του περιβάλλοντος ως κοινού αγαθού της Ένωσης. (5) Με δεδομένα τα χαρακτηριστικά και το μέγεθός του, το πρόγραμμα LIFE δεν μπορεί να επιλύσει όλα τα περιβαλλοντικά και κλιματικά προβλήματα. Στόχος του είναι μάλλον να γίνει καταλύτης για την προώθηση αλλαγών στην ανάπτυξη και υλοποίηση πολιτικών, παρέχοντας και προωθώντας ευρύτερα λύσεις και βέλτιστες πρακτικές για την επίτευξη των περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων. (6) Ο παρών κανονισμός καθορίζει, για όλη τη διάρκεια του προγράμματος LIFE, ένα χρηματοδοτικό κονδύλιο ύψους 3.618 εκατομμυρίων ευρώ[26] που αποτελεί την προνομιακή αναφορά κατά την έννοια του σημείου 17 της πρότασης της Επιτροπής για τη Διοργανική Συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής της 29ης Ιουνίου 2011 για τη συνεργασία σε δημοσιονομικά ζητήματα και στη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση[27], για την αρχή του προϋπολογισμού μέσα στα πλαίσια της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού. (7) Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των συνόδων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λουξεμβούργου του Δεκεμβρίου 1997 και της Θεσσαλονίκης του Ιουνίου 2003, οι υποψήφιες χώρες και οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων που συμμετέχουν στη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, καθώς και οι χώρες στις οποίες εφαρμόζεται η ΕυρωπαΙκή Πολιτική Γειτονίας πρέπει να είναι επιλέξιμες για συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα, σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στις σχετικές διμερείς συμφωνίες που συνήφθησαν με τις χώρες αυτές. (8) Για να είναι αποτελεσματικές οι σχετικές με το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της Ένωσης, είναι απαραίτητη η υλοποίηση ορισμένων δραστηριοτήτων εκτός των ορίων της. Οι επενδύσεις αυτές ίσως να μη χρηματοδοτούνται πάντα με μέσα εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Θα πρέπει να είναι δυνατές κατ’ εξαίρεση οι παρεμβάσεις σε χώρες οι οποίες δε συμμετέχουν άμεσα στο πρόγραμμα LIFE, καθώς και η συμμετοχή νομικών προσώπων εδρευόντων στις εν λόγω χώρες σε δραστηριότητες χρηματοδοτούμενες βάσει του προγράμματος LIFE, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. (9) Ο παρών κανονισμός θα πρέπει επίσης να παρέχει ένα πλαίσιο συνεργασίας με συναφείς διεθνείς οργανισμούς και υποστήριξης των οργανισμών αυτών, λαμβανομένης υπόψη της διασφάλισης των αναγκών της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής, οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των μέσων εξωτερικής δράσης, όπως είναι ορισμένες μελέτες. (10) Θα πρέπει να ενσωματώνονται περιβαλλοντικές και κλιματικές απαιτήσεις στις πολιτικές και δραστηριότητες της Ένωσης. Άρα το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να συμπληρώνει άλλα κοινοτικά χρηματοδοτικά προγράμματα, περιλαμβανομένου και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης[28], του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου,[29] του Ταμείου Συνοχής[30], του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων,[31] του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης[32], του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας[33], του προγράμματος «Ορίζοντας 2020»[34]. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν τη συμπληρωματικότητα σε όλα τα επίπεδα. Σε επίπεδο Ένωσης, η συμπληρωματικότητα θα πρέπει να διασφαλίζεται με την εφαρμογή δομημένης συνεργασίας μεταξύ του προγράμματος LIFE και της συνδιαχείρισης κοινοτικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων στο πλαίσιο του κοινού στρατηγικού πλαισίου,[35] ιδίως δε προκειμένου να προωθηθεί η χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που συμπληρώνουν τα ολοκληρωμένα έργα ή υποστηρίζουν τη χρήση λύσεων, μεθόδων και προσεγγίσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE. Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει επίσης να προάγει την αφομοίωση των αποτελεσμάτων σχετικής με το περιβάλλον και το κλίμα έρευνας του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να προσφέρονται ευκαιρίες συγχρηματοδότησης για έργα με σαφή περιβαλλοντικά και κλιματικά οφέλη για την εξασφάλιση συνεργειών. Απαιτείται συντονισμός για την αποφυγή διπλής χρηματοδότησης. (11) Η ανάσχεση και η αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας και η βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων, σε συνδυασμό με την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και των σχετικών με την υγεία ανησυχιών, παραμένουν οι βασικές προκλήσεις για την Ένωση. Αυτές οι προκλήσεις απαιτούν αυξημένες προσπάθειες σε επίπεδο Ένωσης για την παροχή λύσεων και βέλτιστων πρακτικών που βοηθούν στην επίτευξη των στόχων της ανακοίνωσης της επιτροπής «Ευρώπη 2020: Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (εφεξής «Στρατηγική ‘Ευρώπη 2020’»)[36]. Επιπρόσθετα, η συνολική βελτίωση της διακυβέρνησης, ιδίως δε μέσω της ευαισθητοποίησης και συμμετοχής των εμπλεκομένων, είναι ουσιώδης προϋπόθεση για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων. Συνεπώς, το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον» θα πρέπει να περιλαμβάνει τρεις τομείς προτεραιότητας για δράση: Περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων, Βιοποικιλότητα, και Περιβαλλοντική διακυβέρνηση και πληροφόρηση. Τα έργα που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων περισσότερων του ενός από τους τρεις αυτούς τομείς προτεραιότητας και να συνεπάγονται τη συμμετοχή περισσότερων του ενός κρατών μελών. (12) Η ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Χάρτης πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη»[37] (εφεξής ο «Χάρτης πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη») έχει καθορίσει τα ορόσημα και τις δράσεις που απαιτούνται προκειμένου να μπει η Ένωση στο δρόμο που οδηγεί στην αποδοτική, από πλευράς πόρων, και βιώσιμη ανάπτυξη. Συνεπώς, ο τομέας προτεραιότητας «Περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων» θα πρέπει να υποστηρίζει την αποτελεσματική υλοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ένωσης από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, ιδίως δε στους περιβαλλοντικούς κλάδους που καλύπτονται από το χάρτη πορείας που οδηγεί σε μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη διασφαλίζοντας την ανάπτυξη και ανταλλάσσοντας νέες λύσεις και βέλτιστες πρακτικές. Ωστόσο, θα πρέπει να αποκλείονται εκείνες οι δραστηριότητες οικοκαινοτομίας που επικαλύπτονται με το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020». (13) Η ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Η ασφάλεια ζωής μας, το φυσικό μας κεφάλαιο: στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2020»[38] (εφεξής η Στρατηγική της Ένωσης για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2020») έθεσε τους στόχους για την ανάσχεση και αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας. Οι στόχοι αυτοί περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας[39] και της οδηγίας 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών[40], καθώς και τη διατήρηση και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών τους. Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να συμβάλλει στην επίτευξη αυτών των στόχων. Συνεπώς, ο τομέας προτεραιότητας «Βιοποικιλότητα» θα πρέπει να εστιάζεται στην υλοποίηση και διαχείριση του δικτύου Natura2000 που συστήθηκε βάσει της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, ιδίως δε σε σχέση με τα πλαίσια δράσης προτεραιότητας που προβλέπονται στο άρθρο 8 της ίδιας οδηγίας, στην ανάπτυξη και διάδοση βέλτιστων πρακτικών σχετικών με τη βιοποικιλότητα, και στις οδηγίες 2009/147/ΕΚ και 92/43/ΕΟΚ, καθώς και στις ευρύτερες σχετικές με τη βιοποικιλότητα προκλήσεις που προσδιορίζονται στην Στρατηγική της Ένωσης για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2020. (14) Τα δάση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο για το περιβάλλον και το κλίμα όσον αφορά, για παράδειγμα, τη βιοποικιλότητα, τα ύδατα, το έδαφος και το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν. Τα δάση και το έδαφος βοηθούν στη ρύθμιση του κλίματος, απορροφώντας το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) από την ατμόσφαιρα και αποθηκεύουν τεράστιες ποσότητες άνθρακα. Προκειμένου να βελτιστοποιηθεί ο ρόλος αυτός, απαιτείται η παροχή συναφών, συμβατών δεδομένων και πληροφοριών. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει λοιπόν να αποτελεί επίσης ένα πλαίσιο για την υποστήριξη περιβαλλοντικών και κλιματικών συνεργειακών δράσεων σχετικά με τα δάση και το έδαφος. Άλλοι τομείς αυξημένων συνεργειών είναι η έλλειψη υδάτων και οι ξηρασίες, καθώς και η διαχείριση κινδύνων πλημμυρών. (15) Η ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Χάρτης πορείας για τη μετάβαση σε μια ανταγωνιστική οικονομία χαμηλών επιπέδων ανθρακούχων εκπομπών το 2050»[41] (εφεξής «Χάρτης πορείας 2050») αναγνώρισε ότι οι δοκιμές νέων προσεγγίσεων για το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής θα εξακολουθήσουν να είναι ουσιώδεις παράγοντες για τη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ως εγκάρσια προτεραιότητα της Ένωσης. Επιπλέον, η προώθηση της διακυβέρνησης και η ευαισθητοποίηση είναι ουσιώδη στοιχεία για την επίτευξη εποικοδομητικών αποτελεσμάτων και τη διασφάλιση της συμμετοχής των εμπλεκομένων. Συνεπώς, το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα» θα πρέπει να υποστηρίζει προσπάθειες που συμβάλλουν σε τρεις συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας: Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής, Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και Διακυβέρνηση και πληροφόρηση για το κλίμα. Τα έργα που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να μπορούν να συμβάλλουν στην επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων σε περισσότερους του ενός από τους τρεις αυτούς τομείς προτεραιότητας και να συνεπάγονται τη συμμετοχή περισσοτέρων του ενός κρατών μελών. (16) Ο τομέας προτεραιότητας «Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής» θα πρέπει να συμβάλλει στην ανάπτυξη και υλοποίηση της κλιματικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης, ιδίως δε αναφορικά με την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων για τα αέρια θερμοκηπίου, τις πολιτικές που σχετίζονται με τις χρήσεις γης, τις αλλαγές χρήσεων γης και τη δασοπονία, το σύστημα εμπορίας εκπομπών, την προσπάθεια των κρατών μελών για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση, τις μεταφορές και τα καύσιμα, την προστασία του στρώματος του όζοντος και τα φθοριούχα αέρια. (17) Οι αρχικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι ήδη αισθητές στην Ευρώπη και παγκοσμίως, λόγου χάρη οι ακραίες καιρικές συνθήκες που οδηγούν σε πλημμύρες και ξηρασίες, και η άνοδος της θερμοκρασίας και της στάθμης της θάλασσας. Ο τομέας προτεραιότητας «Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» θα πρέπει λοιπόν να συμβάλλει στην προσαρμογή σε αυτές τις επιπτώσεις που αφορούν όλους τους πληθυσμούς, όλους τους κλάδους της οικονομίας και όλες τις περιφέρειες, προκειμένου να βελτιωθεί η ανθεκτικότητα της Ένωσης μέσω συγκεκριμένων μέσων και στρατηγικών προσαρμογής. Οι δράσεις στον τομέα αυτόν θα πρέπει να συμπληρώνουν τις δράσεις που είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού μέσου πολιτικής προστασίας. (18) Η πλήρης υλοποίηση της περιβαλλοντικής και κλιματικής νομοθεσίας και πολιτικής συνδέεται άρρηκτα με την επίτευξη καλύτερης διακυβέρνησης, τη βελτίωση της συμμετοχής των εμπλεκομένων και τη διάδοση πληροφοριών. Άρα ο τομέας προτεραιότητας «Διακυβέρνηση και πληροφόρηση» θα πρέπει και στα δύο υποπρογράμματα να στηρίζει την ανάπτυξη πλατφορμών και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για τη βελτίωση της συμμόρφωσης και υλοποίησης, και τη διασφάλιση της υποστήριξης του κοινού και των εμπλεκομένων στις προσπάθειες διαμόρφωσης πολιτικής που καταβάλλει η Ένωση στους τομείς του περιβάλλοντος και του κλίματος. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να υποστηρίζουν βελτιώσεις ως προς τη διάδοση της βάσης γνώσεων, την ευαισθητοποίηση, τη συμμετοχή του κοινού, την πρόσβαση σε πληροφορίες και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά ζητήματα. (19) Στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, πρέπει να παρέχεται υποστήριξη σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002 για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό[42]. Τα έργα που χρηματοδοτούνται σύμφωνα με το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να πληρούν κριτήρια επιλεξιμότητας, προκειμένου να διασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή χρήση των κοινοτικών κεφαλαίων και η προστιθέμενη αξία για την Ευρώπη. Οι διακλαδικές αυτές επιπτώσεις θα πρέπει να προωθούνται. Η Επιτροπή θα πρέπει να προάγει και να προωθεί τη χρήση πράσινων δημόσιων συμβάσεων, ιδίως κατά την υλοποίηση έργων. (20) Προκειμένου να διασφαλίζονται ισότιμοι όροι για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά και να αποφεύγονται οι περιττές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η χρηματοδότηση που παρέχεται στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE θα πρέπει να αντιμετωπίζει, κατά περίπτωση, τις αδυναμίες της αγοράς. Επιπλέον, σε περίπτωση που αποτελεί κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να διαμορφώνεται σε συμμόρφωση με τους κανόνες περί κρατικής ενίσχυσης προκειμένου να αποτρέπονται οι στρεβλώσεις της αγοράς, όπως ο παραγκωνισμός της ιδιωτικής χρηματοδότησης, η δημιουργία αναποτελεσματικών δομών στην αγορά ή η διατήρηση μη αποδοτικών επιχειρήσεων και δεν θα πρέπει να είναι δυνατή η εφαρμογή της ωσότου εγκριθεί από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της συνθήκης, εκτός εάν συμμορφώνεται με κανονισμό εγκεκριμένο βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 της 7ης Μαΐου 1998 για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε ορισμένες κατηγορίες οριζόντιων κρατικών ενισχύσεων[43]. (21) Για τη βελτίωση της υλοποίησης της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής και την επέκταση της ενσωμάτωσης κλιματικών και περιβαλλοντικών στόχων σε άλλες πολιτικές, το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να προωθεί έργα που στηρίζουν ολοκληρωμένες προσεγγίσεις για την υλοποίηση της περιβαλλοντικής και κλιματικής νομοθεσίας και πολιτικής. Για το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον», αυτά τα έργα θα πρέπει να εστιάζουν κυρίως στην υλοποίηση της στρατηγικής της Ένωσης για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2020, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη την αποτελεσματική διαχείριση και εδραίωση του δικτύου Natura2000 που δημιουργήθηκε βάσει της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ μέσω της υλοποίησης πλαισίων δράσης προτεραιότητας που προβλέπονται στο άρθρο 8 της ίδιας οδηγίας, της οδηγίας 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2000, για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων[44] και της νομοθεσίας για τα ύδατα και τον αέρα. Αυτά τα έργα, ενώ εστιάζονται στα προσδιοριζόμενα θέματα, θα αποτελούν ένα μηχανισμό υλοποίησης πολλαπλών σκοπών (π.χ. με σκοπό την επίτευξη περιβαλλοντικών οφελών και τη δημιουργία δυνατοτήτων) που θα επιτρέπει την επίτευξη αποτελεσμάτων σε άλλους τομείς πολιτικής, ιδίως δε σε σχέση με την οδηγία 2008/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2008, περί πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (οδηγία πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική)[45]. Αυτοί οι τύποι έργων θα μπορούσαν να προβλέπονται σε άλλους περιβαλλοντικούς τομείς. Για το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα», τα έργα αυτά θα πρέπει να αφορούν συγκεκριμένα στρατηγικές και έργα για το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν. Αυτοί οι τύποι έργων θα πρέπει να υποστηρίζουν μόνο μια σειρά από συγκεκριμένες δραστηριότητες και μέτρα, ενώ άλλες δραστηριότητες που συμπληρώνουν εκείνες που περιλαμβάνονται στο σχέδιο θα πρέπει να αντλούν κεφάλαια από άλλα κοινοτικά χρηματοδοτικά προγράμματα, καθώς και από άλλα εθνικά, περιφερειακά και ιδιωτικά κεφάλαια. Η χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος LIFE θα πρέπει να αξιοποιεί συνέργειες και να διασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ διάφορων κοινοτικών χρηματοδοτικών πηγών, εξασφαλίζοντας τη στρατηγική εστίαση στο περιβάλλον και στο κλίμα. (22) Η Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος στη σύμβαση σχετικά με την πρόσβαση στην πληροφόρηση, τη συμμετοχή του κοινού και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα (εφεξής η «Σύμβαση Aarhus») της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΟΗΕ). Συνεπώς θα πρέπει να υποστηρίζεται το έργο μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) εφόσον υποστηρίζουν αποτελεσματικά τους στόχους της Σύμβασης Aarhus, ενισχύοντας τον προβληματισμό και τις απόψεις των πολιτών της Ένωσης στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάπτυξης πολιτικών, ενώ υποστηρίζουν επίσης την υλοποίησή της και την ευαισθητοποίηση για περιβαλλοντικά και κλιματικά προβλήματα και αντιδράσεις σε πολιτικές. Το πρόγραμμα LIFE πρέπει να υποστηρίζει μεγάλο εύρος ΜΚΟ που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την Ένωση και δραστηριοποιούνται κατά κύριο λόγο στον τομέα του περιβάλλοντος και/ή της κλιματικής δράσης, μέσω της ανταγωνιστικής και διαφανούς χορήγησης λειτουργικών επιχορηγήσεων, προκειμένου να τις βοηθούν να συνεισφέρουν αποτελεσματικά στην πολιτική της Ένωσης, και στηρίζοντας και ενισχύοντας την ικανότητά τους να καταστούν αποδοτικότεροι εταίροι. (23) Προκειμένου να επιτελέσει το ρόλο της ως προς την ανάληψη πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την υλοποίηση της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής, η Επιτροπή θα πρέπει να χρησιμοποιεί πόρους από το πρόγραμμα LIFE προκειμένου να υποστηρίζει την έναρξη, την υλοποίηση και την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης, περιλαμβανομένης και της αγοράς υπηρεσιών και αγαθών. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που κατανέμονται σε δραστηριότητες επικοινωνίας βάσει του παρόντος κανονισμού καλύπτουν επίσης την εταιρική επικοινωνία σχετικά με τις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης[46]. (24) Το σημερινό χάσμα στην αγορά μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς δανείων, ιδίων κεφαλαίων και κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου είναι πιθανόν να εξακολουθήσει να υφίσταται στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης και, κατά περίπτωση, συνεπώς, να επιτρέψει τη χρήση χρηματοδοτικών μέσων για την υποστήριξη έργων που έχουν τη δυνατότητα δημιουργίας εσόδων στους τομείς του περιβάλλοντος ή του κλίματος. Τα χρηματοδοτικά μέσα που υποστηρίζονται από το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων αναγκών της αγοράς με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, σύμφωνα με τους στόχους του προγράμματος, και δεν θα πρέπει να παραγκωνίζουν την ιδιωτική χρηματοδότηση. Τα χρηματοδοτικά μέσα μπορούν να συνδυαστούν με επιχορηγήσεις χρηματοδοτούμενες από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, μεταξύ άλλων και βάσει του παρόντος κανονισμού. (25) Η πείρα από προγενέστερα μέσα ανέδειξε την ανάγκη προγραμματισμού σε πολυετή βάση και εστίασης των προσπαθειών σε συγκεκριμένες περιβαλλοντικές και κλιματικές προτεραιότητες και συγκεκριμένους τομείς δράσης. Τέτοια πολυετή προγράμματα εργασιών θα πρέπει να είναι ευέλικτα για την επίτευξη των στόχων και σκοπών του προγράμματος LIFE, διασφαλίζοντας παράλληλα την απαραίτητη σταθερότητα των τομέων προτεραιότητας, προκειμένου να επιτρέπουν στους πιθανούς αιτούντες να σχεδιάζουν, να συντάσσουν και να υποβάλλουν προτάσεις. Από αυτή την άποψη τα εν λόγω πολυετή προγράμματα εργασιών θα πρέπει να ισχύουν τουλάχιστον για δύο έτη, με μη εξαντλητικές προτεραιότητες. (26) Προκειμένου να απλοποιηθεί το πρόγραμμα LIFE και να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος για τους αιτούντες και τους δικαιούχους, θα πρέπει να γίνεται πιο εκτεταμένη χρήση κατ’ αποκοπή και εφάπαξ ποσών, και η χρηματοδότηση θα πρέπει να εστιάζεται σε πιο συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών. Προκειμένου να διασφαλίζεται η αποζημίωση για μη επιλέξιμες δαπάνες και να διατηρείται το αποτελεσματικό επίπεδο υποστήριξης που παρεχεται μέσω του προγράμματος LIFE, τα ποσοστά συγχρηματοδότησης θα πρέπει να είναι κατά γενικό κανόνα 70% και σε ειδικές περιπτώσεις 80%. (27) Το πρόγραμμα LIFE και τα υποπρογράμματά του θα πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά και να αξιολογούνται βάσει αντίστοιχων δεικτών, προκειμένου να επιδέχονται αναπροσαρμογών. Προκειμένου να αποδειχθούν τα κοινά οφέλη που μπορούν να αποφέρουν αμφότερα τα υποπρογράμματα στη δράση για το κλίμα και στη βιοποικιλότητα και να παρέχεται πληροφόρηση για το επίπεδο δαπανών, η παρακολούθηση του προγράμματος LIFE θα πρέπει να εντοπίζει τις δαπάνες που σχετίζονται με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, όπως ορίζεται στην ανακοίνωση για το ΠΔΠ. Αυτός ο εντοπισμός θα πρέπει να εκτελείται βάσει μιας απλής μεθοδολογίας, κατατάσσοντας τις δαπάνες σε μία από της εξής τρεις κατηγορίες: δαπάνες που σχετίζονται μόνο με το κλίμα / τη βιοποικιλότητα (αποτιμώνται στο 100%), δαπάνες που σχετίζονται σημαντικά με το κλίμα / τη βιοποικιλότητα ( υπολογίζονται σε 40%), και δαπάνες που δεν σχετίζονται με το κλίμα / τη βιοποικιλότητα (υπολογίζονται σε 0%). Αυτή η μεθοδολογία δεν θα πρέπει να αποκλείει τη χρήση ακριβέστερων μεθοδολογιών, κατά περίπτωση. (28) Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης θα πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου των δαπανών, περιλαμβανομένης της πρόληψης, του εντοπισμού και της διερεύνησης παρατυπιών, της ανάκτησης κεφαλαίων που απωλέσθηκαν, καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ή χρησιμοποιήθηκαν εσφαλμένα και, κατά περίπτωση, των κυρώσεων. (29) Προκειμένου να διασφαλίζονται ομοιόμορφες συνθήκες για την υλοποίηση του παρόντος κανονισμού σε σχέση με την έγκριση των πολυετών προγραμμάτων εργασιών, θα πρέπει να ανατίθενται στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες. Οι εξουσίες αυτές πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή[47]. (30) Προκειμένου να εξασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή χρησιμοποίηση των κοινοτικών κεφαλαίων και να διασφαλίζεται προστιθέμενη αξία για την Ευρώπη, θα πρέπει να ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία έγκρισης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τον καθορισμό κριτηρίων επιλεξιμότητας για την επιλογή έργων, κριτηρίων για την εφαρμογή γεωγραφικής εξισορρόπησης σε «ολοκληρωμένα έργα», καθώς και δεικτών επιδόσεων που ισχύουν για συγκεκριμένες θεματικές προτεραιότητας. Συνεπώς, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό η Επιτροπή να προβεί στις κατάλληλες διαβουλεύσεις, και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, κατά τις προπαρασκευαστικές εργασίες της. Η Επιτροπή, κατά την προετοιμασία και τη σύνταξη κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, θα πρέπει να διασφαλίζει την κατά τον δέοντα τρόπο ταυτόχρονη και έγκαιρη διαβίβαση των συναφών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. (31) Κατά συνέπεια, πρέπει να καταργηθεί ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 614/2007. (32) Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποδοτική μετάβαση μεταξύ του προγράμματος LIFE και των μέτρων που εγκρίνονται βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 614/2007, είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η παρακολούθηση, ο έλεγχος και η ποιοτική αξιολόγηση των δράσεων που χρηματοδοτούνται βάσει του εν λόγω κανονισμού μετά τη λήξη του. (33) Η προστιθέμενη αξία του προγράμματος LIFE απορρέει από την ιδιαιτερότητα της προσέγγισης και της εστίασής του, πράγμα που καθιστά τις παρεμβάσεις του ειδικά προσαρμοσμένες στις περιβαλλοντικές και κλιματικές ανάγκες. Το πρόγραμμα LIFE μπορεί να συμβάλει στην αποδοτικότερη υλοποίηση των περιβαλλοντικών πολιτικών από ό,τι η επιμέρους δράση ενός κράτους μέλους, μέσω της αυξημένης συγκέντρωσης πόρων και τεχνογνωσίας. Επίσης, παρέχει την πλατφόρμα για την ανάπτυξη και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και γνώσεων, τη βελτίωση, προώθηση και επιτάχυνση αλλαγών στην υλοποίηση του κεκτημένου, και τη δημιουργία δυνατοτήτων, υποστηρίζοντας ιδιωτικούς φορείς στη δοκιμή τεχνολογιών και λύσεων μικρής κλίμακας, κυρίως ΜΜΕ, και επιτρέποντας στα κράτη μέλη και στους εμπλεκομένους να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλον. Επιπροσθέτως, το πρόγραμμα LIFE δημιουργεί συνέργειες διάφορων κοινοτικών και εθνικών ταμείων, μοχλεύοντας παράλληλα πρόσθετα εθνικά και ιδιωτικά κεφάλαια, αυξάνοντας έτσι τη συνοχή της παρέμβασης της Ένωσης και προάγοντας μια πιο ομοιόμορφη υλοποίηση του κεκτημένου. (34) Εφόσον οι στόχοι των προτεινόμενων δράσεων, δηλαδή η συμβολή στην υλοποίηση και ανάπτυξη της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης, περιλαμβανομένης και της ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων σε άλλες πολιτικές, και η προώθηση της βελτίωσης της διακυβέρνησης, δεν μπορούν να υλοποιηθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και, ως εκ τούτου, λόγω της κλίμακας και των επιδράσεών τους, είναι καλύτερο να υλοποιούνται σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη αυτών των στόχων. ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ: ΤΙΤΛΟΣ I Το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) Άρθρο 1 Θέσπιση Με τον παρόντα κανονισμό θεσπίζεται ένα Πρόγραμμα για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα, το οποίο καλύπτει την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως την 31η Δεκεμβρίου 2020 (εφεξής το «πρόγραμμα LIFE »). Άρθρο 2 Ορισμοί Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) ως «πιλοτικά έργα» νοούνται έργα που εφαρμόζουν τεχνική ή μέθοδο η οποία δεν έχει εφαρμοστεί ούτε έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν, ή αλλού, και τα οποία αποφέρουν πιθανά περιβαλλοντικά και κλιματικά οφέλη σε σύγκριση με τις τρέχουσες βέλτιστες πρακτικές· β) ως «έργα επίδειξης» νοούνται έργα που θέτουν σε εφαρμογή, δοκιμάζουν, αξιολογούν και διαδίδουν ενέργειες, μεθοδολογίες ή προσεγγίσεις που είναι καινούριες ή άγνωστες στο πλαίσιο του συγκεκριμένου έργου, λόγου χάρη το γεωγραφικό, οικολογικό, κοινωνικοοικονομικό, και οι οποίες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν αλλού σε παρόμοιες περιστάσεις· γ) ως «έργα βέλτιστων πρακτικών» νοούνται έργα που εφαρμόζουν κατάλληλες, οικονομικά αποδοτικές, τελευταίου τύπου τεχνικές, μεθόδους και προσεγγίσεις, λαμβάνοντας υπόψη το συγκεκριμένο πλαίσιο του έργου· δ) ως «ολοκληρωμένα έργα» νοούνται έργα που υλοποιούν με βιώσιμο τρόπο, σε εκτεταμένη εδαφική κλίμακα, ιδίως περιφερειακή, πολυ-περιφερειακή ή εθνική κλίμακα, στρατηγικές ή έργα για το περιβάλλον ή το κλίμα που απαιτούνται από συγκεκριμένη περιβαλλοντική ή κλιματική νομοθεσία της Ένωσης, σύμφωνα με άλλες πράξεις της Ένωσης ή που έχουν αναπτυχθεί από τις αρχές κρατών μελών· ε) ως «έργα τεχνικής βοήθειας» νοούνται έργα που αποσκοπούν στην υποστήριξη της προπαρασκευής ολοκληρωμένων έργων που αναφέρονται στο στοιχείο δ)· στ) ως «προπαρασκευαστικά έργα» νοούνται έργα που υποστηρίζουν συγκεκριμένες ανάγκες για την υλοποίηση και ανάπτυξη της περιβαλλοντικής ή κλιματικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης. Άρθρο 3 Στόχοι και δείκτες 1. Το πρόγραμμα LIFE έχει συγκεκριμένα τους εξής γενικούς στόχους: α) να συμβάλει στη στροφή προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, με αποδοτικότητα των πόρων και ανθεκτικότητα στην αλλαγή του κλίματος, στην προστασία και στη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, καθώς και στην ανάσχεση και αντιστροφή της απώλειας της βιοποικιλότητας· β) να βελτιώσει την ανάπτυξη, την υλοποίηση και την επιβολή της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης και να προωθήσει και να προαγάγει την ολοκλήρωση και την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων σε άλλες πολιτικές της Ένωσης και στην πρακτική του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, μεταξύ άλλων και μέσω της αύξησης των δυνατοτήτων τους· γ) να υποστηρίξει τη βελτίωση της περιβαλλοντικής και κλιματικής διακυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα. Με τον τρόπο αυτό, το πρόγραμμα LIFE συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην επίτευξη των στόχων και σκοπών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». 2. Οι επιδόσεις του προγράμματος LIFE αξιολογούνται, συγκεκριμένα, με βάση τους εξής δείκτες: α) αποδοτέες περιβαλλοντικές και κλιματικές βελτιώσεις, όσον αφορά το στόχο που αναφέρεται στο στοιχείο α) της παραγράφου 1. Σε σχέση με το στόχο που αφορά τη συμβολή στην ανάσχεση και αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας, οι αποδοτέες περιβαλλοντικές βελτιώσεις μετρούνται μέσω του ποσοστού του δικτύου Natura2000 που αποκαθίσταται ή τίθεται υπό επαρκή διαχείριση, της επιφάνειας των υπηρεσιών οικοσυστημάτων που αποκαθίστανται, καθώς και του αριθμού και του τύπου των οικοτόπων και των ειδών των οποίων η κατάσταση διατήρησης βελτιώνεται στοχευμένα· β) τον αριθμό των παρεμβάσεων που αναπτύσσονται ή αναλαμβάνονται και οι οποίες υλοποιούν έργα, προγράμματα ή στρατηγικές σύμφωνα με την περιβαλλοντική ή κλιματική πολιτική και νομοθεσία της Ένωσης, και τον αριθμό των παρεμβάσεων που προσφέρονται για αναπαραγωγή ή μεταφορά, όσον αφορά τους στόχους που συνδέονται με την ανάπτυξη και την υλοποίηση που αναφέρεται στο στοιχείο β) της παραγράφου 1· γ) τον αριθμό των παρεμβάσεων που επιτυγχάνουν συνέργειες με άλλα κοινοτικά χρηματοδοτικά προγράμματα ή που ενσωματώνονται σε αυτά, ή οι οποίες ενσωματώνονται στην πρακτική του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα, όσον αφορά τους στόχους που συνδέονται με την ολοκλήρωση και την ενσωμάτωση που αναφέρεται στο στοιχείο β) της παραγράφου 1· δ) τον αριθμό των παρεμβάσεων που υλοποιούνται προκειμένου να διασφαλιστεί η βελτίωση της διακυβέρνησης, της διάδοσης πληροφοριών και της ευαισθητοποίησης σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές όσον αφορά το στόχο που αναφέρεται στο στοιχείο γ) της παραγράφου 1· Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εγκρίνει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 30 σχετικά με τους δείκτες επιδόσεων προκειμένου να εφαρμοστούν στις θεματικές προτεραιότητες, όπως αυτές ορίζονται στα πολυετή προγράμματα εργασιών που αναφέρονται στο άρθρο 24. 3. Η υλοποίηση των στόχων που ορίζονται στην παράγραφο 1 επιδιώκεται μέσω των εξής υποπρογραμμάτων (εφεξής τα «υποπρογράμματα»): α) το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον»· β) το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα». Άρθρο 4 Προϋπολογισμός 1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την υλοποίηση του προγράμματος LIFE καθορίζεται σε 3.618.000.000 ευρώ[48]. 2. Η ανάλυση του προϋπολογισμού για τα υποπρογράμματα έχει ως εξής: α) Το ποσό των 2.713.500.000 ευρώ από το συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο που αναφέρεται στην παράγραφο 1 διατίθεται για το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον»· β) Το ποσό των 904.500.000 ευρώ από το συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο που αναφέρεται στην παράγραφο 1 διατίθεται για το υποπρόγραμμα «Κλιματική δράση». Άρθρο 5 Συμμετοχή τρίτων χωρών στο πρόγραμμα LIFE Η συμμετοχή στο πρόγραμμα LIFE είναι ανοιχτή στις εξής χώρες: α) χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) που είναι συμβαλλόμενα μέρη στη συμφωνία σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ)· β) υποψήφιες και πιθανές υποψήφιες προς ένταξη χώρες, καθώς και χώρες υπό προσχώρηση στην Ένωση· γ) χώρες γα τις οποίες ισχύει η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας· δ) χώρες που έχουν γίνει μέλη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 993/1999 του Συμβουλίου, της 24ης Απριλίου 1999, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1210/90 για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος και του ευρωπαϊκού δικτύου πληροφοριών και παρατηρήσεων σχετικά με το περιβάλλον[49]. Η εν λόγω συμμετοχή θα υλοποιείται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στις αντίστοιχες διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες που θεσπίζουν τις γενικές αρχές για τη συμμετοχή τους σε προγράμματα της Ένωσης. Άρθρο 6 Δράσεις εκτός της Ένωσης 1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 5, το πρόγραμμα LIFE μπορεί να χρηματοδοτεί δράσεις εκτός της Ένωσης, υπό τον όρο ότι οι δράσεις αυτές είναι αναγκαίες για την επίτευξη των περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων της Ένωσης ή για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων που εκτελούνται στα κράτη μέλη. 2. Στα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 18 μπορεί να συμμετέχει νομικό πρόσωπο που έχει συσταθεί εκτός της Ένωσης υπό τον όρο ότι ο δικαιούχος που συντονίζει το σχέδιο έχει την έδρα του στην Ένωση και η δράση που πρόκειται να εκτελεστεί εκτός της Ένωσης πληροί τις απαιτήσεις της παραγράφου 1. Άρθρο 7 Διεθνής συνεργασία Κατά την εξέλιξη της υλοποίησης του προγράμματος LIFE, θα είναι δυνατή η συνεργασία με συναφείς διεθνείς οργανισμούς, με τα ιδρύματα και τους φορείς τους, όταν αυτό απαιτείται για την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 3. Άρθρο 8 Συμπληρωματικότητα 1. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η υποστήριξη που παρέχεται από το πρόγραμμα LIFE συνάδει με τις πολιτικές και τις προτεραιότητες της Ένωσης και συμπληρώνει τα υπόλοιπα μέσα της Ένωσης. 2. Οι πράξεις που χρηματοδοτούνται βάσει του προγράμματος LIFE συμμορφώνονται με το κοινοτικό και εθνικό δίκαιο, περιλαμβανομένων και των κανόνων της Ένωσης περί κρατικών ενισχύσεων. Συγκεκριμένα, η χρηματοδότηση που χορηγείται βάσει του προγράμματος LIFE η οποία αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης κοινοποιείται στην Επιτροπή από τα κράτη μέλη και δεν μπορεί να υλοποιηθεί ωσότου εγκριθεί από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της συνθήκης, εκτός εάν συμμορφώνεται με κανονισμό που έχει εγκριθεί σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 994/98 του Συμβουλίου. 3. Σύμφωνα με τις αντίστοιχες ευθύνες τους, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν το συντονισμό μεταξύ του προγράμματος LIFE και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, του Ταμείου Συνοχής, του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας, με σκοπό τη δημιουργία συνεργειών, κυρίως στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων έργων που αναφέρονται στο άρθρο 18 στοιχείο δ), και την υποστήριξη της χρησιμοποίησης λύσεων, μεθόδων και προσεγγίσεων που αναπτύσσονται βάσει του προγράμματος LIFE. Σε επίπεδο Ένωσης, ο συντονισμός γίνεται στο πλαίσιο του κοινού στρατηγικού πλαισίου που αναφέρεται στο άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. …. (κανονισμός ΚΣΠ). 4. Η Επιτροπή διασφαλίζει επίσης τη συνοχή και τις συνέργειες, και αποτρέπει την επικάλυψη μεταξύ του προγράμματος LIFE και άλλων πολιτικών και μέσων της Ένωσης, ιδίως δε του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» και εκείνων που περιλαμβάνονται στο πλαίσιο της εξωτερικής δράσης της Ένωσης. ΤΙΤΛΟΣ II ΤΑ ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον» Άρθρο 9 Συγκεκριμένοι τομείς προτεραιότητας του υποπρογράμματος «Περιβάλλον» 1. Το υποπρόγραμμα «Περιβάλλον» περιλαμβάνει τρεις τομείς προτεραιότητας: – Περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων· – Βιοποικιλότητα· – Περιβαλλοντική διακυβέρνηση και πληροφόρηση. 2. Τουλάχιστον το 50% των δημοσιονομικών πόρων που κατανέμονται σε έργα υποστηριζόμενα μέσω επιχορηγήσεων για δράση του υποπρογράμματος «Περιβάλλον», χορηγούνται ειδικά για έργα που υποστηρίζουν τη διατήρηση της φύσης και της βιοποικιλότητας. Άρθρο 10 Συγκεκριμένοι στόχοι για τον τομέα προτεραιότητας «Περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων» Οι συγκεκριμένοι στόχοι του υποπρογράμματος «Περιβάλλον», για τον τομέα προτεραιότητας «Περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων» είναι συγκεκριμένα οι εξής: α) η ανάπτυξη, δοκιμή και επίδειξη πολιτικών ή διαχειριστικών προσεγγίσεων, βέλτιστων πρακτικών και λύσεων για περιβαλλοντικές προκλήσεις, που προσφέρονται για αναπαραγωγή, μεταφορά ή ενσωμάτωση, περιλαμβανομένου του σεβασμού για των δεσμών μεταξύ περιβάλλοντος και υγείας, και η υποστήριξη της πολιτικής και της νομοθεσίας που σχετίζεται με την αποδοτικότητα των πόρων, περιλαμβανομένου και του χάρτη πορείας που οδηγεί σε μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη· β) η υποστήριξη της εφαρμογής, ανάπτυξης, δοκιμής και επίδειξης ολοκληρωμένων προσεγγίσεων για την υλοποίηση έργων και προγραμμάτων σύμφωνα με την περιβαλλοντική πολιτική και νομοθεσία της Ένωσης, κυρίως στους τομείς των υδάτων, των αποβλήτων και του αέρα· γ) η βελτίωση της γνωστικής βάσης για την ανάπτυξη, εκτίμηση, παρακολούθηση και αξιολόγηση της περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης και η εκτίμηση και παρακολούθηση των παραγόντων, πιέσεων και αντιδράσεων που έχουν εππτώσεις στο περιβάλλον εντός και εκτός της Ένωσης. Άρθρο 11 Συγκεκριμένοι στόχοι για τον τομέα προτεραιότητας «Βιοποικιλότητα» Οι συγκεκριμένοι στόχοι του υποπρογράμματος «Περιβάλλον», για τον τομέα προτεραιότητας «Βιοποικιλότητα» είναι συγκεκριμένα οι εξής: α) η συμβολή στην υλοποίηση της πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης στον τομέα της βιοποικιλότητας, περιλαμβανομένης και της Στρατηγικής της Ένωσης για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2020 και των οδηγιών 2009/147/ΕΚ και 92/43/ΕΟΚ, κυρίως μέσω της εφαρμογής, ανάπτυξης, δοκιμής και επίδειξης προσεγγίσεων, βέλτιστων πρακτικών και λύσεων· β) η υποστήριξη της περαιτέρω ανάπτυξης, υλοποίησης και διαχείρισης του δικτύου Natura 2000 που έχει δημιουργηθεί βάσει του άρθρου 3 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, ιδίως δε της εφαρμογής, ανάπτυξης, δοκιμής και επίδειξης ολοκληρωμένων προσεγγίσεων για την υλοποίηση των πλαισίων δράσης προτεραιότητας που αναφέρονται στο άρθρο 8 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ· γ) η βελτίωση της βάσης γνώσεων για την ανάπτυξη, εκτίμηση, παρακολούθηση και αξιολόγηση της πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης για τη βιοποικιλότητα και για την εκτίμηση και παρακολούθηση των παραγόντων, πιέσεων και αντιδράσεων που έχουν επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα εντός και εκτός της Ένωσης. Άρθρο 12 Συγκεκριμένοι στόχοι για τον τομέα προτεραιότητας «Περιβαλλοντική διακυβέρνηση και πληροφόρηση» Οι συγκεκριμένοι στόχοι του υποπρογράμματος «Περιβάλλον» για τον τομέα προτεραιότητας «Περιβαλλοντική διακυβέρνηση και πληροφόρηση» είναι συγκεκριμένα οι εξής: α) η προώθηση της ευαισθητοποίησης σε περιβαλλοντικά ζητήματα, περιλαμβανομένης και της εξασφάλισης υποστήριξης από μέρους του κοινού και των εμπλεκομένων στη διαμόρφωση της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος, και η προώθηση της κατάρτισης όσον αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη· β) η υποστήριξη της επικοινωνίας, της διαχείρισης και της διάδοσης πληροφοριών στον τομέα του περιβάλλοντος, και η διευκόλυνση της ανταλλαγής γνώσεων σχετικά με επιτυχείς περιβαλλοντικές λύσεις και πρακτικές, μεταξύ άλλων και μέσω της ανάπτυξης πλατφορμών συνεργασίας μεταξύ εμπλεκομένων, και της εκπαίδευσης· γ) η προώθηση και συμβολή για την αποτελεσματικότερη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία της Ένωσης και την επιβολή αυτής της νομοθεσίας, κυρίως μέσω της προώθησης της ανάπτυξης και της διάδοσης βέλτιστων πρακτικών και προσεγγίσεων πολιτικής· δ) η προώθηση της βελτίωσης της περιβαλλοντικής διακυβέρνησης, με τη διεύρυνση της συμμετοχής των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων και ΜΚΟ, στις διαβουλεύσεις και στην εφαρμογή πολιτικών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα» Άρθρο 13 Συγκεκριμένοι τομείς προτεραιότητας του υποπρογράμματος «Δράση για το κλίμα» Το υποπρόγραμμα «Δράση για το κλίμα» θα περιλαμβάνει τρεις τομείς προτεραιότητας: – Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής· – Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή· – Κλιματική διακυβέρνηση και πληροφόρηση. Άρθρο 14 Συγκεκριμένοι στόχοι για τον τομέα προτεραιότητας «Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής» Με σκοπό τη συμβολή στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ο τομέας προτεραιότητας «Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής» περιλαμβάνει συγκεκριμένα τους εξής ειδικούς στόχους: α) τη συμβολή στην υλοποίηση και ανάπτυξη της πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης για το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, περιλαμβανομένης και της ενσωμάτωσης σε όλους τους τομείς πολιτικής, κυρίως μέσω της ανάπτυξης, δοκιμής και επίδειξης προσεγγίσεων πολιτικής και διαχείρισης, βέλτιστων πρακτικών και λύσεων για το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής· β) τη βελτίωση της γνωστικής βάσης για την ανάπτυξη, εκτίμηση, παρακολούθηση, αξιολόγηση και υλοποίηση αποτελεσματικών δράσεων και μέτρων μετριασμού και την ενίσχυση της δυνατότητας πρακτικής εφαρμογής αυτών των γνώσεων· γ) τη διευκόλυνση της ανάπτυξης και υλοποίησης ολοκληρωμένων προσεγγίσεων, λόγου χάρη για στρατηγικές και έργα μετριασμού σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο· δ) τη συμβολή στην ανάπτυξη και επίδειξη καινοτόμων τεχνολογιών, συστημάτων, μεθόδων και μέσων μετριασμού τα οποία προσφέρονται για αναπαραγωγή, μεταφορά και ενσωμάτωση. Άρθρο 15 Συγκεκριμένοι στόχοι για τον τομέα προτεραιότητας «Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» Με σκοπό τη συμβολή στην υποστήριξη των προσπαθειών που οδηγούν σε αυξημένη ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, ο τομέας προτεραιότητας «Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» περιλαμβάνει συγκεκριμένα τους εξής ειδικούς στόχους: α) τη συμβολή στην ανάπτυξη και υλοποίηση της πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, περιλαμβανομένης και της ενσωμάτωσης σε όλους τους τομείς πολιτικής, κυρίως μέσω της ανάπτυξης, δοκιμής και επίδειξης προσεγγίσεων πολιτικής και διαχείρισης, βέλτιστων πρακτικών και λύσεων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή· β) τη βελτίωση της γνωστικής βάσης για την ανάπτυξη, εκτίμηση, παρακολούθηση, αξιολόγηση και υλοποίηση αποτελεσματικών δράσεων και μέτρων προσαρμογής και την ενίσχυση της δυνατότητας πρακτικής εφαρμογής αυτών των γνώσεων· γ) τη διευκόλυνση της ανάπτυξης και υλοποίησης ολοκληρωμένων προσεγγίσεων, λόγου χάρη για στρατηγικές και έργα προσαρμογής σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο· δ) τη συμβολή στην ανάπτυξη και επίδειξη καινοτόμων τεχνολογιών, συστημάτων, μεθόδων και μέσων προσαρμογής τα οποία προσφέρονται για αναπαραγωγή, μεταφορά και ενσωμάτωση. Άρθρο 16 Συγκεκριμένοι στόχοι για τον τομέα προτεραιότητας «Κλιματική διακυβέρνηση και πληροφόρηση» Οι συγκεκριμένοι στόχοι του τομέα προτεραιότητας «Κλιματική διακυβέρνηση και πληροφόρηση» είναι συγκεκριμένα οι εξής: α) η προώθηση της ευαισθητοποίησης για κλιματικά ζητήματα, περιλαμβανομένης της εξασφάλισης υποστήριξης από μέρους του κοινού και των εμπλεκομένων στη διαμόρφωση πολιτικής της Ένωσης στον τομέα του κλίματος, και η προώθηση της κατάρτισης όσον αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη· β) η υποστήριξη της επικοινωνίας, της διαχείρισης και της διάδοσης πληροφοριών στον τομέα του κλίματος, και η διευκόλυνση της ανταλλαγής γνώσεων σχετικά με επιτυχείς κλιματικές λύσεις και πρακτικές, μεταξύ άλλων και μέσω της ανάπτυξης πλατφορμών συνεργασίας μεταξύ εμπλεκομένων, και της εκπαίδευσης· γ) η προώθηση και συμβολή για αποτελεσματικότερη συμμόρφωση με την κλιματική νομοθεσία της Ένωσης και την επιβολή αυτής της νομοθεσίας, κυρίως μέσω της προώθησης της ανάπτυξης και της διάδοσης βέλτιστων πρακτικών και προσεγγίσεων πολιτικής· δ) η προώθηση της βελτίωσης της κλιματικής διακυβέρνησης, με τη διεύρυνση της συμμετοχής των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων και ΜΚΟ, στις διαβουλεύσεις και στην εφαρμογή πολιτικών. ΤΙΤΛΟΣ III ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Χρηματοδότηση Άρθρο 17 Τύποι χρηματοδότησης 1. Η κοινοτική χρηματοδότηση δύναται να λαμβάνει τις ακόλουθες νομικές μορφές: α) επιχορηγήσεις· β) συμβάσεις κρατικών προμηθειών· γ) συνεισφορές σε χρηματοδοτικά μέσα σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις περί χρηματοδοτικών μέσων που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 και άλλες πιο λειτουργικές απαιτήσεις που ορίζονται σε συγκεκριμένες πράξεις της Ένωσης δ) οποιεσδήποτε άλλες παρεμβάσεις που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 3. 2. Η Επιτροπή εφαρμόζει τον παρόντα κανονισμό σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002. 3. Η χρηματοδότηση βάσει του παρόντος κανονισμού που αποτελεί κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης υλοποιείται σε συμμόρφωση με τους οικείους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων της Ένωσης. Άρθρο 18 Έργα Οι επιχορηγήσεις δράσης μπορούν να χρηματοδοτούν τα εξής έργα: α) πιλοτικά έργα· β) έργα επίδειξης· γ) έργα βέλτιστων πρακτικών· δ) ολοκληρωμένα έργα, κυρίως στους τομείς της φύσης, των υδάτων, των αποβλήτων, του αέρα, καθώς και του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και της προσαρμογής σε αυτήν· ε) έργα τεχνικής βοήθειας· στ) προπαρασκευαστικά έργα· ζ) έργα πληροφόρησης, ευαισθητοποίησης και διάδοσης· η) οποιαδήποτε άλλα έργα που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 3. Άρθρο 19 Κριτήρια επιλεξιμότητας για έργα 1. Τα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 18 πληρούν τα εξής κριτήρια επιλεξιμότητας: α) είναι κοινοτικού ενδιαφέροντος, συμβάλλοντας σημαντικά στην επίτευξη ενός από τους στόχους του προγράμματος LIFE που ορίζονται στο άρθρο 3· β) διασφαλίζουν μια οικονομικά αποδοτική προσέγγιση και είναι τεχνικώς και οικονομικώς συναφή· γ) είναι ορθά ως προς την προτεινόμενη υλοποίηση. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εγκρίνει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 30, σχετικά με τον καθορισμό των προϋποθέσεων εφαρμογής του κριτηρίου που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο α), προκειμένου να προσαρμοστεί το κριτήριο στους συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας, όπως ορίζονται στα άρθρα 9 και 13. 2. Ει δυνατόν, τα έργα που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE προωθούν συνέργειες μεταξύ διάφορων στόχων, καθώς και τη χρήση πράσινων δημόσιων συμβάσεων 3. Τα ολοκληρωμένα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 18 στοιχείο δ) περιλαμβάνουν, κατά περίπτωση, τους εμπλεκομένους και προάγουν, ει δυνατόν, το συντονισμό με άλλες κοινοτικές πηγές χρηματοδότησης και την κινητοποίηση των πηγών αυτών. Η Επιτροπή διασφαλίζει τη γεωγραφική εξισορρόπηση σύμφωνα με τις αρχές της αλληλεγγύης και του επιμερισμού προσπαθειών κατά τη διαδικασία ανάθεσης ολοκληρωμένων έργων. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εγκρίνει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 30, σχετικά με τα κριτήρια εφαρμογής γεωγραφικής εξισορρόπησης σε κάθε θεματικό τομέα που αναφέρεται στο άρθρο 218 στοιχείο δ). 4. Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαιτέρως υπόψη διεθνικά έργαέργα, όταν η διεθνική συνεργασία είναι ουσιώδης για την εξασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος και των κλιματικών στόχων, και προσπαθεί να εξασφαλίζει ότι τουλάχιστον το 15% των δημοσιονομικών πόρων που προορίζονται για έργα έργα διατίθενται για διεθνικά έργα. Άρθρο 20 Ποσοστά συγχρηματοδότησης και επιλεξιμότητα των δαπανών για έργα 1. Το μέγιστο ποσοστό συγχρηματοδότησης για τα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 18 είναι το 70% των επιλέξιμων δαπανών. Κατ’ εξαίρεση, το μέγιστο ποσοστό συγχρηματοδότησης για τα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 18 στοιχεία δ) και στ) είναι το 80% των επιλέξιμων δαπανών. 2. Ο ΦΠΑ δεν θεωρείται επιλέξιμη δαπάνη για τα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 18. Οι δαπάνες που σχετίζονται με την αγορά γης θεωρούνται επιλέξιμες για κοινοτική χρηματοδότηση για τα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 18, υπό την προϋπόθεση ότι: – η αγορά θα συμβάλει στη βελτίωση, διατήρηση και αποκατάσταση της ακεραιότητας του δικτύου Natura2000 που συνεστήθη σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ· – η αγορά γης είναι ο μόνος ή ο πλέον αποτελεσματικός τρόπος για την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος διατήρησης· – η αγοραζόμενη γη προορίζεται, μακροπροθέσμως, αποκλειστικά για χρήσεις που συνάδουν με τους στόχους που εκτίθενται στα άρθρα 11, 14 ή 15, και – το οικείο κράτος μέλος εξασφαλίζει, μέσω μεταβίβασης ή άλλου τρόπου, ότι η γη αυτή χρησιμοποιείται, μακροπροθέσμως, αποκλειστικά για σκοπούς διατήρησης της φύσης. Άρθρο 21 Λειτουργικές επιχορηγήσεις 1. Οι λειτουργικές επιχορηγήσεις υποστηρίζουν ορισμένες λειτουργικές και διοικητικές δαπάνες μη κερδοσκοπικών φορέων οι οποίοι επιδιώκουν σκοπούς γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα του περιβάλλοντος ή/και της δράσης για το κλίμα και εμπλέκονται στην ανάπτυξη, υλοποίηση και επιβολή της πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης. 2. Το μέγιστο ποσοστό κοινοτικής συγχρηματοδότησης για τις λειτουργικές επιχορηγήσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 είναι το 70% των επιλέξιμων δαπανών. Άρθρο 22 Άλλοι τύποι δράσεων Το πρόγραμμα LIFE μπορεί να χρηματοδοτήσει δράσεις που υλοποιούνται από την Επιτροπή για την υποστήριξη της έναρξης, υλοποίησης και ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης με σκοπό την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 3. Αυτές οι δράσεις μπορούν να περιλαμβάνουν: α) ενημέρωση και επικοινωνία, περιλαμβανομένων εκστρατειών ευαισθητοποίησης. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που κατανέμονται σε δράσεις επικοινωνίας βάσει του παρόντος κανονισμού καλύπτουν επίσης την εταιρική επικοινωνία επί των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης. β) μελέτες, έρευνες, εφαρμογή μοντέλων και ανάπτυξη σεναρίων· γ) την προετοιμασία, την υλοποίηση, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση έργων, πολιτικών, προγραμμάτων και νομοθεσίας· δ) εργαστήρια, διασκέψεις και συναντήσεις· ε) δικτύωση και πλατφόρμες βέλτιστης πρακτικής· στ) οποιεσδήποτε άλλες δράσεις που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 3. Άρθρο 23 Δικαιούχοι Το πρόγραμμα LIFE μπορεί να χρηματοδοτεί δημόσιους ή/και ιδιωτικούς φορείς. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Μέτρα υλοποίησης Άρθρο 24 Πολυετή προγράμματα εργασιών 1. Η Επιτροπή εγκρίνει πολυετή προγράμματα εργασιών για το πρόγραμμα LIFE. Οι εκτελεστικές αυτές πράξεις θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 29 παράγραφος 2. 2. Κάθε πολυετές πρόγραμμα εργασιών έχει τουλάχιστον διετή διάρκεια και ορίζει, σύμφωνα με τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 3, τα εξής: α) τη διάρκεια του πολυετούς προγράμματος εργασιών· β) την κατανομή κεφαλαίων σε κάθε τομέα προτεραιότητας και μεταξύ διαφόρων τύπων χρηματοδότησης στο πλαίσιο κάθε υποπρογράμματος· γ) τις θεματικές προτεραιότητες για τα έργα που θα χρηματοδοτηθούν κατά την περίοδο που καλύπτεται από το πολυετές πρόγραμμα εργασιών· δ) ποιοτικά και ποσοτικά αποτελέσματα, δείκτες και στόχους για κάθε τομέα προτεραιότητας και τύπο έργων κατά την περίοδο που καλύπτεται από το πολυετές πρόγραμμα εργασιών· ε) κριτήρια επιλογής και ανάθεσης για τις επιχορηγήσεις· στ) ενδεικτικά χρονοδιαγράμματα για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων κατά την περίοδο που καλύπτεται από το πολυετές πρόγραμμα εργασιών. 3. Η Επιτροπή αναθεωρεί, κατά περίπτωση, τα πολυετή προγράμματα εργασιών. Οι εκτελεστικές αυτές πράξεις θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 29 παράγραφος 2. Άρθρο 25 Μέθοδοι υλοποίησης Η Επιτροπή υλοποιεί τις δράσεις που αποσκοπούν στην επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 3 σύμφωνα με τις μεθόδους διαχείρισης που καθορίζονται στο άρθρο 53 του κανονισμού (ΕΚ,Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002, ιδίως δε της άμεσης ή έμμεσης διαχείρισης από την Επιτροπή σε κεντρική βάση, ή της από κοινού διαχείρισης με διεθνείς οργανισμούς. Άρθρο 26 Διοικητική και τεχνική βοήθεια Η οικονομική βοήθεια που χορηγείται βάσει του προγράμματος LIFE μπορεί να καλύπτει και τις απαραίτητες δαπάνες που σχετίζονται με τις δραστηριότητες προπαρασκευής, παρακολούθησης, επιθεώρησης, ελέγχου, επικοινωνίας και αξιολόγησης που απαιτούνται άμεσα για τη διαχείριση του προγράμματος LIFE και την επίτευξη των στόχων του. Άρθρο 27 Παρακολούθηση και αξιολόγηση 1. Η Επιτροπή παρακολουθεί τακτικά την υλοποίηση του προγράμματος LIFE και των υποπρογραμμάτων του, περιλαμβανομένου και του ύψους των δαπανών που σχετίζονται με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις. Εξετάζει επίσης συνέργειες μεταξύ του προγράμματος LIFE και άλλων συμπληρωματικών προγραμμάτων της Ένωσης, ιδίως δε μεταξύ των υποπρογραμμάτων του. 2. Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: α) το αργότερο έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2017, εξωτερική μεσοπρόθεσμη έκθεση αξιολόγησης του προγράμματος LIFE (και των υποπρογραμμάτων του), περιλαμβανομένων και των ποιοτικών και ποσοτικών πτυχών της υλοποίησής του, του ύψους των δαπανών που σχετίζονται με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, και της συμπληρωματικότητάς του με άλλα συναφή προγράμματα της Ένωσης, της επίτευξης των στόχων όλων των μέτρων (σε επίπεδο αποτελεσμάτων και επιπτώσεων, ει δυνατόν), της αποδοτικότητας της χρήσης πόρων και της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας του, για την έκδοση απόφασης για την ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή των μέτρων. Η αξιολόγηση πραγματεύεται επίσης τις δυνατότητες απλούστευσης, την εσωτερική και εξωτερική του συνάφεια, τη συνεχιζόμενη συνάφεια όλων των στόχων, καθώς και τη συμβολή των μέτρων στην επίτευξη των προτεραιοτήτων της Ένωσης για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του προκατόχου του. Η έκθεση συνοδεύεται από σχόλια της Επιτροπής, περιλαμβανομένου και του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται υπόψη τα ευρήματα της μεσοπρόθεσμης αξιολόγησης κατά την υλοποίηση του προγράμματος LIFE, ιδίως δε κατά την εκπόνηση των πολυετών προγραμμάτων εργασιών· β) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2023, εξωτερική και ανεξάρτητη εκ των υστέρων έκθεση αξιολόγησης που καλύπτει την υλοποίηση και τα αποτελέσματα του προγράμματος LIFE και των υποπρογραμμάτων του, περιλαμβανομένου και του ύψους των δαπανών που σχετίζονται με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, της έκτασης στην οποία το πρόγραμμα LIFE ως σύνολο και το καθένα από τα υποπρογράμματά του επιτυγχάνουν τους στόχους τους, καθώς και τη συμβολή του προγράμματος LIFE στην επίτευξη των στόχων και σκοπών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». 3. Η Επιτροπή δημοσιοποιεί τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων που διενεργούνται σύμφωνα με το παρόν άρθρο. Άρθρο 28 Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης 1. Η Επιτροπή λαμβάνει τα δέοντα μέτρα για να εξασφαλίσει ότι, όταν υλοποιούνται δράσεις χρηματοδοτούμενες βάσει του παρόντος κανονισμού, προστατεύονται τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και οποιωνδήποτε άλλων έκνομων ενεργειών, με αποτελεσματικούς ελέγχους και, σε περίπτωση που διαπιστώνονται παρατυπίες, με την ανάκτηση των ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως και, κατά περίπτωση, μέσω αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών κυρώσεων. 2. Η Επιτροπή ή οι εκπρόσωποί της και το Ελεγκτικό Συνέδριο έχουν την εξουσία του λογιστικού ελέγχου, βάσει δικαιολογητικών και επιτόπιων ελέγχων, η οποία ασκείται σε όλους τους δικαιούχους, αντισυμβαλλομένους και υπεργολάβους που έλαβαν κοινοτική χρηματοδότηση βάσει του προγράμματος. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί επιτόπιους ελέγχους και επιθεωρήσεις στους οικονομικούς παράγοντες που έχουν σχέση, άμεσα ή έμμεσα, με τη χρηματοδότηση αυτή, σύμφωνα με τις διαδικασίες που ορίζονται στον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου με στόχο τη διαπίστωση απάτης, διαφθοράς ή άλλης παράνομης ενέργειας που επηρεάζει τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με μια συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή μια σύμβαση που αφορά χρηματοδότηση εκ μέρους της Ένωσης. Με την επιφύλαξη του πρώτου και του δεύτερου εδαφίου, η συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς και οι συμφωνίες και αποφάσεις επιχορηγήσεων και οι συμβάσεις που απορρέουν από την υλοποίηση του παρόντος κανονισμού πρέπει να εξουσιοδοτούν ρητά την Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF να διενεργούν τέτοιους λογιστικούς ελέγχους, επιτόπιους ελέγχους και επιθεωρήσεις. 3. Ο δικαιούχος της χρηματοδοτικής συνδρομής τηρεί στη διάθεση της Επιτροπής όλα τα δικαιολογητικά για τις σχετικές με το σχέδιο δαπάνες, επί πέντε έτη μετά την τελευταία πληρωμή για το εν λόγω σχέδιο. ΤΙΤΛΟΣ IV ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 29 Διαδικασία επιτροπολογίας 1. Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή για το πρόγραμμα για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα LIFE. Η εν λόγω επιτροπή είναι μια επιτροπή υπό την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011. 2. Οσάκις γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011. Άρθρο 30 Άσκηση της εξουσιδότησης 1. Η εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο παρόν άρθρο. 2. Η εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 και στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 3 ανατίθεται στην Επιτροπή για αόριστη χρονική περίοδο από την [ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού]. 3. Η εκχώρηση της εξουσίας που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 και στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 3 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εκχώρηση αρμοδιοτήτων που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Τίθεται σε ισχύ την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευση της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε αυτήν. Δεν επηρεάζει την εγκυρότητα οποιωνδήποτε κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που βρίσκονται ήδη σε ισχύ. 4. Μόλις εκδώσει μια πράξη κατ’ εξουσιοδότηση, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. 5. Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που εκδίδονται σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 ή 19 παράγραφος 3 τίθενται σε ισχύ μόνο, εφόσον δεν διατυπωθούν αντιρρήσεις είτε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είτε από το Συμβούλιο, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης αυτής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εάν, πριν από τη λήξη της προθεσμίας αυτής, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν πρόκειται να προβάλουν αντιρρήσεις. Η περίοδος αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου. Άρθρο 31 Κατάργηση Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 614/2007 καταργείται. Οι παραπομπές στον καταργούμενο κανονισμό θεωρούνται ως παραπομπές στον παρόντα κανονισμό. Άρθρο 32 Μεταβατικά μέτρα 1. Μέτρα που έχουν αρχίσει πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2013 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 εξακολουθούν να διέπονται, μέχρι την ολοκλήρωσή τους, από τον εν λόγω κανονισμό και συμμορφώνονται με τις τεχνικές διατάξεις που ορίζονται σε αυτόν. Η επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 29 παράγραφος 1 αντικαθιστά την επιτροπή που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού. 12. Η οικονομική βοήθεια που χορηγείται βάσει του προγράμματος LIFE μπορεί να καλύπτει και δαπάνες σχετικές με την τεχνική και διοικητική βοήθεια, περιλαμβανομένης και της υποχρεωτικής παρακολούθησης, επικοινωνίας και αξιολόγησης που απαιτείται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 μετά τη λήξη του, προκειμένου να διασφαλιστεί η μετάβαση μεταξύ του προγράμματος LIFE και των μέτρων που εγκρίνονται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007. 3. Τα ποσά που απαιτούνται στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού κονδυλίου για μέτρα παρακολούθησης, επικοινωνίας και λογιστικού ελέγχου κατά την περίοδο μετά την 31η Δεκεμβρίου 2020 λογίζονται ως επιβεβαιωθέντα μόνον εάν είναι συνεπή προς το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2021. 4. Οι πιστώσεις που αντιστοιχούν σε έσοδα «για ειδικό προορισμό» τα οποία προκύπτουν από την αποπληρωμή αχρεωστήτως, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 καταβληθέντων ποσών, χρησιμοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002, για τη χρηματοδότηση του προγράμματος LIFE. Άρθρο 33 Έναρξη ισχύος Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. Βρυξέλλες, Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 1.1. Τίτλος της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.2. Σχετικός(-οί) τομέας(-είς) πολιτικής στη δομή ΔΒΔ/ΠΒΔ 1.3. Χαρακτήρας της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.4. Στόχος(-οι) 1.5. Αιτιολόγηση της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.6. Διάρκεια και δημοσιονομικές επιπτώσεις 1.7. Προβλεπόμενος(-οι) τρόπος(-οι) διαχείρισης 2. ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ 2.1. Διατάξεις για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων 2.2. Σύστημα διαχείρισης και ελέγχου 2.3. Μέτρα για την πρόληψη της απάτης και των παρατυπιών 3. ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 3.1. Τομέας(-είς) του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου και γραμμή(-ές) των δαπανών του προϋπολογισμού που επηρεάζονται 3.2. Εκτιμώμενες επιπτώσεις στις δαπάνες 3.2.1. Συνοπτική παρουσίαση των εκτιμώμενων επιπτώσεων στις δαπάνες 3.2.2. Εκτιμώμενη επίπτωση στις επιχειρησιακές πιστώσεις 3.2.3. Εκτιμώμενη επίπτωση στις πιστώσεις διοικητικής φύσεως 3.2.4. Συμβατότητα με το ισχύον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 3.2.5. Συμμετοχή τρίτων στη χρηματοδότηση 3.3. Εκτιμώμενες επιπτώσεις στα έσοδα ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 1.1. Τίτλος της πρότασης/πρωτοβουλίας «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE)» 1.2. Σχετικός(-οί) τομέας(-είς) πολιτικής στη δομή ΔΒΔ/ΠΒΔ[50] ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ 1.3. Χαρακτήρας της πρότασης/πρωτοβουλίας ¨ Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά νέα δράση ¨ Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά νέα δράση μετά από πιλοτικό σχέδιο / προπαρασκευαστική δράση[51] X Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά την παράταση υφιστάμενης δράσης ¨ Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά αλλαγή προσανατολισμού δράσης προς νέα δράση 1.4. Στόχοι 1.4.1. Ο(Οι) πολυετής(-είς) στρατηγικός(-οί) στόχος(-οι) της Επιτροπής που αφορά η πρόταση/πρωτοβουλία Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2014-2020 1.4.2. Ειδικός(-οί) στόχος(-οι) και σχετική(-ές) δραστηριότητα(-ες) ΔΒΔ/ΠΒΔ Ειδικός στόχος αριθ. 1. Περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων 2. Βιοποικιλότητα 3. Περιβαλλοντική διακυβέρνηση και πληροφόρηση 4. Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής 5. Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή 6. Κλιματική διακυβέρνηση και πληροφόρηση Οικεία(-ες) δραστηριότητα(-ες) ΔΒΔ/ΠΒΔ: (βάσει της ονοματολογίας του 2011) 07 03 – Ανάπτυξη και υλοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης 07 12 – Υλοποίηση της πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης για την κλιματική δράση 1.4.3.& 1.4.4 Αναμενόμενα αποτελέσματα και επιπτώσεις, και δείκτες Προσδιορίζονται τα αποτελέσματα που αναμένεται να έχει η πρόταση/πρωτοβουλία όσον αφορά τους(τις) στοχευόμενους(-ες) δικαιούχους/ομάδες. Στόχος || Αναμενόμενο αποτέλεσμα || Δείκτης αποτελεσμάτων || Αναμενόμενη επίπτωση || Δείκτης επιπτώσεων Ειδικοί στόχοι κοινοί και στα δύο υποπρογράμματα Βελτίωση της ανάπτυξης, υλοποίησης και επιβολής της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής και νομοθεσίας της Ένωσης (άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο β)). · μέσω ανάπτυξης, δοκιμής και επίδειξης προσεγγίσεων, βέλτιστων πρακτικών και λύσεων που προσφέρονται για αναπαραγωγή ή μεταφορά· και άρθρο 10 στοιχείο α), άρθρο 11 στοιχείο α), άρθρο 12 στοιχείο γ), άρθρο 14 στοιχείο α), άρθρο 14 στοιχείο δ), άρθρο 15 στοιχείο α), άρθρο 15 στοιχείο δ) και άρθρο 16 στοιχείο γ) · μέσω βελτίωσης της βάσης γνώσεων για την πληροφόρηση των υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων άρθρο 10 στοιχείο γ), άρθρο 11 στοιχείο γ), άρθρο 12 στοιχείο β), άρθρο 14 στοιχείο β), άρθρο 15 στοιχείο β) και άρθρο 16 στοιχείο β) || Εφαρμογή νέων ή επικαιροποιημένων προσεγγίσεων ή βέλτιστων πρακτικών από τον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα, με αναπαραγωγή ή μεταφορά του 25% των έργων/μέτρων/προσεγγίσεων || · Ποσοστό των επικαιροποιημένων ή νέων προσεγγίσεων, μεθόδων ή λύσεων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE και οι οποίες αναπαράγονται ή μεταφέρονται · Αριθμός κρατών μελών / περιφερειών που αναπαράγουν προσεγγίσεις ολοκληρωμένων έργων || Αποτελεσματική ενσωμάτωση περιβαλλοντικών και κλιματικών ανησυχιών στην πρακτική του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα || · Ποσοστό των επικαιροποιημένων ή νέων προσεγγίσεων που αναπτύσσονται μέσω του προγράμματος LIFE και οι οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί συστηματικά ή έχουν βελτιωθεί από τον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα · Αριθμός κρατών μελών / περιφερειών που εφαρμόζουν ολοκληρωμένα έργα και νέων κρατών μελών / περιφερειών που εφαρμόζουν ολοκληρωμένες προσεγγίσεις λόγω παραδειγμάτων του προγράμματος LIFE Βελτίωση της βάσης γνώσεων για την πληροφόρηση των υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων || · Αριθμός μέσων, προσεγγίσεων, μελετών που αναπτύσσονται ή εκπονούνται μέσω του προγράμματος LIFE · Αριθμός προτάσεων πολιτικής/νομοθεσίας βάσει μελετών που έχουν εκπονηθεί · Αριθμός προτάσεων πολιτικής/νομοθεσίας βάσει αποτελεσμάτων έργων || Αποδοτέες ολοκληρωμένες πρακτικές υπευθύνων λήψης αποφάσεων με τη χρήση δεικτών ή μέσων που αναπτύσσονται και δοκιμάζονται μέσω του προγράμματος LIFE || · Αριθμός αποδοτέων ολοκληρωμένων πρακτικών με τη χρήση δεικτών ή μέσων που αναπτύσσονται και δοκιμάζονται έπειτα από παραδείγματα του προγράμματος LIFE · Μείωση του αριθμού περιπτώσεων παραβιάσεων της νομοθεσίας της ΕΕ οι οποίες οφείλονται σε παρεμβάσεις του προγράμματος LIFE Προώθηση της ολοκλήρωσης και ενσωμάτωσης περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων σε άλλες πολιτικές της Ένωσης και στη δημόσια και ιδιωτική πρακτική, μεταξύ άλλων και μέσω της αύξησης των δυνατοτήτων τους, ιδίως δε με εφαρμογή, ανάπτυξη, δοκιμή και επίδειξη ολοκληρωμένων προσεγγίσεων, βέλτιστων πρακτικών και λύσεων που προσφέρονται για ενσωμάτωση. άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο β), άρθρο 10 στοιχεία α)-β), άρθρο 11 στοιχεία α)-β), άρθρο 12 στοιχείο γ), άρθρο 14 στοιχείο α), άρθρο 14 στοιχείο γ), άρθρο 14 στοιχείο δ), άρθρο 15 στοιχείο α), άρθρο 15 στοιχείο γ), άρθρο 15 στοιχείο δ) και άρθρο 16 στοιχείο γ) || Αύξηση της ενσωματωμένης χρηματοδότησης για περιβαλλοντικές και κλιματικές λύσεις: · το 25% των προσεγγίσεων ενσωματώνονται σε εθνικά/περιφερειακά προγράμματα· · Αύξηση της κινητοποίησης άλλων κοινοτικών ταμείων για το περιβάλλον ή το κλίμα κατά 25% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2011 || · Ποσοστό προσεγγίσεων/έργων χρηματοδοτούμενων μέσω του προγράμματος LIFE που ενσωματώνονται σε εθνικά/περιφερειακά προγράμματα · Αριθμός μέτρων που συμπληρώνουν ολοκληρωμένα έργα χρηματοδοτούμενα από άλλα κοινοτικά ταμεία || Αποτελεσματική ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών και κλιματικών ανησυχιών σε άλλες πολιτικές της Ένωσης || · Αριθμός πολυκλαδικών πλαισίων συνεργασίας/συντονισμού για τη χρηματοδότηση του περιβάλλοντος και του κλίματος, τα οποία εκπονούνται από και έπειτα από παραδείγματα του προγράμματος LIFE · Αριθμός προσεγγίσεων ή έργων που χρηματοδοτούνται μέσω του προγράμματος LIFE και τα οποία επεκτείνονται, γενικεύονται και διαδίδονται από άλλα κοινοτικά ταμεία Υποστήριξη για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής και κλιματικής διακυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα Άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο γ) και άρθρα 12 και 16 || Αύξηση της συμμετοχής των εμπλεκομένων και των πολιτών σε δράσεις ευαισθητοποίησης || Αριθμός συμμετεχόντων σε δράσεις ευαισθητοποίησης || Αύξηση της ευαισθητοποίησης για τα προβλήματα και τις λύσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον και το κλίμα || Ευαισθητοποίηση αναφορικά με προβλήματα και λύσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον και το κλίμα, όπως μετρούνται από δημοσκοπήσεις του Ευρωβαρομέτρου Βελτίωση της συμμετοχής των πολιτών και ΜΚΟ στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. || · Αριθμός πολιτών που συμμετέχουν σε διαδικτυακές διαβουλεύσεις · Αριθμός προτάσεων τροποποίησης νομοθετικών πράξεων που προέρχονται από ΜΚΟ χρηματοδοτούμενες από το πρόγραμμα LIFE || Αποδοτέοι ολοκληρωμένοι δίαυλοι για τη συμμετοχή του κοινού και συνεχιζόμενη ανοδική τάση ως προς την ποιότητα και την ένταση της συμμετοχής των πολιτών και των ΜΚΟ στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. || Λαμβάνονται υπόψη προτάσεις προερχόμενες από διάφορες εμπλεκομένους όσον αφορά την πολιτική και τις νομοθετικές πράξεις που σχετίζονται με το περιβάλλον ή το κλίμα. Ειδικοί στόχοι για τον τομέα προτεραιότητας, «Περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων» (άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) και άρθρο 10) Ανάπτυξη, δοκιμή και επίδειξη πολιτικών ή διαχειριστικών προσεγγίσεων, βέλτιστων πρακτικών και λύσεων για περιβαλλοντικές προκλήσεις, που προσφέρονται για αναπαραγωγή, μεταφορά ή ενσωμάτωση, περιλαμβανομένου και του σεβασμού για το δεσμό που υπάρχει μεταξύ περιβάλλοντος και υγείας, και η υποστήριξη της πολιτικής και της νομοθεσίας που σχετίζεται με την αποδοτικότητα των πόρων, περιλαμβανομένου και του χάρτη πορείας που οδηγεί σε μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη· Άρθρο 10 στοιχείο α) || Αύξηση της αποδοτικότητας των πόρων της ενωσιακής οικονομίας. || Αριθμός έργων που αναπτύσσουν, δοκιμάζουν ή επιδεικνύουν προσεγγίσεις, βέλτιστες πρακτικές ή λύσεις που διασφαλίζουν μεγαλύτερη αποδοτικότητα των πόρων. || Ολοκληρωμένη στροφή προς μια πιο αποδοτική, ως προς τους πόρους, οικονομία. || Αριθμός ολοκληρωμένων και αποδοτικών από πλευράς πόρων προσεγγίσεων που εφαρμόζουν τεχνολογίες ή προσεγγίσεις επιδεικνυόμενες μέσω του προγράμματος LIFE και επίπεδο αποδοτικότητας πόρων που διασφαλίζεται. Υποστήριξη της εφαρμογής, ανάπτυξης, δοκιμής και επίδειξης ολοκληρωμένων προσεγγίσεων για την υλοποίηση έργων και προγραμμάτων σύμφωνα με την περιβαλλοντική πολιτική και νομοθεσία της Ένωσης, κυρίως στους τομείς των υδάτων, των αποβλήτων και του αέρα. Άρθρο 10 στοιχείο β) || Το 10% των περιοχών λεκανών απορροής ποταμών τίθενται υπό επαρκή διαχείριση κατά το πέρας της περιόδου προγραμματισμού. || · Αριθμός ολοκληρωμένων έργων για την υλοποίηση της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα και καλυπτόμενη έκταση σε km2· · Αριθμός περιοχών λεκανών απορροής ποταμών που τίθενται υπό επαρκή διαχείριση· · Αριθμός υδάτινων συστημάτων που βελτιώνουν την οικολογική κατάσταση. || Ολοκλήρωση και επέκταση της επαρκούς διαχείρισης των στοχευμένων κλάδων. || · Αριθμός περιοχών λεκανών απορροής ποταμών που εξακολουθούν να τελούν υπό επαρκή διαχείριση και νέων περιοχών ποτάμιων λεκανών που τίθενται υπό επαρκή διαχείριση λόγω παραδειγμάτων του προγράμματος LIFE· · Αριθμός στοχευμένων υδάτινων όγκων που επιτυγχάνουν καλή οικολογική κατάσταση. Το 12% των περιφερειών που επιτυγχάνουν επαρκή διαχείριση αποβλήτων κατά το πέρας της περιόδου προγραμματισμού. || Αριθμός ολοκληρωμένων έργων για την υλοποίηση έργων και προγραμμάτων αποβλήτων και καλυπτόμενη έκταση σε (ha) ανά πληθυσμό. || Αριθμός περιφερειών που εξακολουθούν να εφαρμόζουν επαρκή διαχείριση αποβλήτων και αριθμών νέων περιφερειών που εφαρμόζουν βελτιωμένη διαχείριση λόγω παραδειγμάτων του προγράμματος LIFE. Το 10% του πληθυσμού της Ένωσης επωφελείται από τη βελτιωμένη ποιότητα του αέρα κατά το πέρας της περιόδου προγραμματισμού. || Αριθμός ολοκληρωμένων έργων για την υλοποίηση της οδηγίας για την ποιότητα του αέρα και καλυπτόμενος πληθυ