Έκθεση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο - Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση Μέτρα χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης - Κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2001 {SEC(2002)731}

1. Γενική εισαγωγή

2. Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ

2.1. Περιγραφή του Μηχανισμού

2.2. Κατάσταση του προϋπολογισμού

2.2.1. Σύντομη επισκόπηση

2.2.2. Γεωγραφική κατανομή

2.2.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

2.2.4. Εκταμιεύσεις

2.2.5. Εξοφλήσεις από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου

2.2.6. Λογαριασμοί

2.3. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

2.4. Αποδέκτριες ΜΜΕ

2.5. Απασχόληση

3. Joint European Venture (JEV)

3.1. Περιγραφή του προγράμματος

3.2. Κατάσταση του προϋπολογισμού

3.2.1. Σύντομη επισκόπηση

3.2.2. Γεωγραφική κατανομή

3.2.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

3.2.4. Εκταμιεύσεις

3.2.5. Λογαριασμοί

3.3. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

3.4. Εξέταση των σχεδίων

3.5. Απασχόληση

3.6. Ρυθμός υλοποίησης του JEV

4. Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

4.1. Περιγραφή του Μηχανισμού

4.2. Κατάσταση του προϋπολογισμού

4.2.1. Σύντομη επισκόπηση

4.2.2. Γεωγραφική κατανομή

4.2.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

4.2.4. Κάλυψη των ζημιών

4.2.5. Λογαριασμοί

4.3. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

4.4. Αποδέκτριες ΜΜΕ

4.5. Απασχόληση

5. Συμπεράσματα

5.1. Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση

5.2. Πολυετές πρόγραμμα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑTA {SEC(2002)731}

Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση

1. Γενική εισαγωγή

Η ετήσια έκθεση 2001 σχετικά με την Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση συντάσσεται δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 1, της απόφασης του Συμβουλίου (απόφαση 98/347/ΕΚ) που εκδόθηκε στις 19 Μαΐου 1998. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ετήσια έκθεση για τη συντελεσθείσα πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των τριών χρηματοδοτικών μέσων, δηλαδή του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ, του Μηχανισμού JEV (Joint European Venture) και του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Την παρούσα τρίτη ετήσια έκθεση, θα ακολουθήσει η έκθεση γενικής αξιολόγησης, την οποία θα εκπονήσει η Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 2, της προαναφερόμενης απόφασης. Στο άρθρο αυτό, το Συμβούλιο ζητεί από την Επιτροπή να παράσχει μια αξιολόγηση του προγράμματος, ιδίως όσον αφορά τη συνολική του χρησιμοποίηση και τις άμεσες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του στη δημιουργία απασχόλησης.

Η ετήσια έκθεση διαιρείται σε τρία τμήματα, δηλαδή ένα τμήμα ανά χρηματοδοτικό μέσο. Συμπληρώνεται από παραρτήματα, τα οποία αφορούν ιδίως στατιστικές για τις ΜΜΕ που υποστηρίζονται είτε από το Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ είτε από το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Οι στατιστικές αυτές βασίζονται σε δεδομένα σχετικά με το έτος 2000, τα οποία διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή στο πλαίσιο ερευνών που διενεργήθηκαν το 2001. Τέλος, στο συμπέρασμα περιγράφονται περαιτέρω εξελίξεις των μέσων της Πρωτοβουλίας στο πλαίσιο του Πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα (2001-2005) (MAP), χάρη στο οποίο απέκτησαν μια νέα νομική βάση.

Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, ένα ποσό 116,58 εκατ. ευρώ από συνολικές πιστώσεις ύψους 443,71 εκατ. ευρώ [1] ήταν ακόμη διαθέσιμο για πιστώσεις υποχρεώσεων από το ΕΤΕ για το Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ (49,68 εκατ. ευρώ) και για το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ (20,8 εκατ. ευρώ), καθώς και από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για το Μηχανισμό JEV (46,1 εκατ. ευρώ.).

[1] Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται οι αρχικές πιστώσεις του προϋπολογισμού της Πρωτοβουλίας που ανέρχονται σε 418,56 εκατ. ευρώ καθώς και οι τόκοι και τα λοιπά έσοδα από κέρδη που ανέρχονται σε 25,15 εκατ. ευρώ.

Οι δραστηριότητες του ΕΤΕ σχετικά με το Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ και του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ αναπτύχθηκαν σύμφωνα με τα σχέδια, μολονότι επηρεάστηκαν από τις οικονομικές εξελίξεις, και συγκεκριμένα από την πτώση των επιχειρηματικών κεφαλαίων στην Ευρώπη και από την αυξημένη απροθυμία των τραπεζών όσον αφορά τις δανειοδοτικές τους δραστηριότητες σε ΜΜΕ. Από την άποψη αυτή, οι τράπεζες πρόλαβαν τις προβλεπόμενες συνέπειες, από πλευράς αύξησης της έκθεσης σε κίνδυνο, της δεύτερης Συμφωνίας της Βασιλείας για την κεφαλαιακή επάρκεια, της οποίας μια προκαταρκτική έκδοση κοινοποιήθηκε το Μάρτιο του 2001. Όσον αφορά το πρόγραμμα JEV, ο ρυθμός χρησιμοποίησής του από την αγορά ήταν βραδύτερος του αναμενόμενου, σε σύγκριση με παρόμοια μέσα για κοινές επιχειρήσεις τα οποία διαχειρίζεται η Επιτροπή (π.χ. JOP). Κατά τη διάρκεια του 2001, η Επιτροπή εξέτασε λεπτομερώς τη δυνατότητα απλούστευσης του προγράμματος JEV, σύμφωνα με το αίτημα που διατυπώθηκε στην απόφαση του Συμβουλίου για το MAP.

Το Δεκέμβριο του 2001, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα σχετικά με τη δεύτερη ετήσια έκθεση της Επιτροπής για την Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση με βάση την έκθεση (Α5-0422/2001) την οποία υπέβαλε, το Νοέμβριο του 2001, ο κ. Bushill-Matthews, εισηγητής της «Επιτροπής απασχόλησης και κοινωνικών υποθέσεων» του Ευρωπαϊκό Κοινοβουλίου.

Το 2001, το Ελεγκτικό Συνέδριο διενέργησε λογιστικούς ελέγχους των χρηματοδοτικών μέσων τα οποία διαχειρίζεται το ΕΤΕ, δηλαδή του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ και του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Οι σχετικές με τους ελέγχους αυτούς κατά τομέα επιστολές απεστάλησαν στο Επίτροπο κ. Solbes αντίστοιχα στις 10 Ιουλίου 2001 και στις 25 Ιανουαρίου 2002. Η Επιτροπή έχει ήδη λάβει ορισμένα μέτρα σε ανταπόκριση στις διαπιστώσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο πλαίσιο των νέων συμφωνιών καταπίστευσης που υπογράφηκαν μεταξύ της Επιτροπής και του ΕΤΕ για την εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το MAP.

2. Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ

2.1. Περιγραφή του Μηχανισμού

Στόχος του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ είναι να αυξηθεί η διαθεσιμότητα επιχειρηματικών κεφαλαίων για καινοτόμες ΜΜΕ κατά την ίδρυσή τους και τα πρώιμα στάδια της ανάπτυξής τους.

Το ΕΤΕ επενδύει σε εξειδικευμένα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου (στο εξής ταμεία ΕΚ), τα οποία έχουν ιδρυθεί ειδικά για την παροχή μετοχικού κεφαλαίου ή άλλων μορφών επιχειρηματικού κεφαλαίου σε ΜΜΕ. Τα ταμεία που καλύπτονται από το Μηχανισμό αυτό είναι μικρότερα ή νεοϊδρυθέντα ταμεία, και ιδιαίτερα εκείνα που λειτουργούν σε επίπεδο περιφέρειας, συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένους βιομηχανικούς κλάδους ή τεχνολογίες και χρηματοδοτούν την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της Ε&Α.

Οι επενδύσεις πραγματοποιούνται σε ίση βάση με άλλους επενδυτές σε μετοχικό κεφάλαιο και πρέπει να αντιπροσωπεύουν 10% έως 25% του συνολικού κεφαλαίου του ταμείου ΕΚ, με ανώτατο όριο τα 10 εκατ. ευρώ.

Προκειμένου να παρασχεθεί στο ΕΤΕ κάποια ευελιξία ως προς την επιλογή των ταμείων και να μην αποκλείονται σοβαροί κατά τα άλλα υποψήφιοι, ο Μηχανισμός ακολουθεί μια επενδυτική πολιτική η οποία επιτρέπει στα ταμεία ΕΚ να διαθέτουν ένα μικρό ποσοστό των κεφαλαίων τους σε επενδύσεις εκτός της ΕΕ. Σε περίπτωση που το ταμείο ΕΚ προτίθεται να επενδύσει σε παρόμοιες μη επιλέξιμες περιοχές, η συμμετοχή του ΕΤΕ στα ταμεία ΕΚ μειώνεται κατά το αντίστοιχο ποσοστό των εν λόγω προβλεπόμενων επενδύσεων.

Το ΕΤΕ εξετάζει τις προτάσεις χρηματοδότησης με βάση κριτήρια όπως το μέγεθος, το επίπεδο συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα, η επενδυτική στρατηγική, η αγορά-στόχος, η ροή επενδυτικών ενεργειών, οι προτεινόμενοι όροι, το προσδοκώμενο ποσοστό απόδοσης, η διαχειριστική ομάδα που αναλαμβάνει το σχέδιο και, τέλος, ο βαθμός στον οποίο η επένδυση του ΕΤΕ στο ταμείο ΕΚ αναμένεται ότι θα έχει καταλυτικό αποτέλεσμα στη συγκέντρωση κεφαλαίων. Δίνεται επίσης προσοχή ώστε να εξασφαλιστεί ότι το πρόγραμμα στο σύνολό του θα έχει ισορροπημένη γεωγραφική εκπροσώπηση σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μετά την έγκριση της επιλεξιμότητας των προτάσεων του ταμείου ΕΚ από την Επιτροπή, το ΕΤΕ υπογράφει συμβατικές συμφωνίες με τους διαχειριστές του ταμείου και τους άλλους επενδυτές του ταμείου σε μετοχικό κεφάλαιο. Στη συνέχεια, το ΕΤΕ εκταμιεύει σταδιακά τα ποσά που έχουν διατεθεί στα ταμεία ΕΚ για να επενδυθούν σε ΜΜΕ.

2.2. Κατάσταση του προϋπολογισμού

2.2.1. Σύντομη επισκόπηση

Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, οι πιστώσεις του προϋπολογισμού του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ ανέρχονταν σε 168 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, σύμφωνα με την απόφαση 98/347/ΕΚ, παράρτημα Ι, σημείο 7 του Συμβουλίου, τα έσοδα από πραγματοποιηθείσες επενδύσεις μπορούν να επανεπενδύονται κατά την περίοδο επανεπένδυσης [2] και οι τόκοι που αποδίδει ο λογαριασμός διαχείρισης προστίθενται στους πόρους του Μηχανισμού. Ως εκ τούτου, αυτές οι δύο πηγές εσόδων προστίθενται στις πιστώσεις του προϋπολογισμού.

[2] Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, η περίοδος επανεπένδυσης αντιστοιχεί στα τέσσερα πρώτα έτη λειτουργίας του Μηχανισμού. Η περίοδος επανεπένδυσης μπορεί να παραταθεί τρία έτη κατ' ανώτατο όριο, με την προϋπόθεση ότι η αξιολόγηση της λειτουργίας του Μηχανισμού 48 μήνες μετά τη θέσπισή του θα είναι ικανοποιητική.

Ο συνολικός αυτός προϋπολογισμός καλύπτει το πλήρες κόστος του Μηχανισμού, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων σε ταμεία ΕΚ και των άλλων επιλέξιμων εξόδων του Μηχανισμού. Στο παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η κατανομή των πιστώσεων του προϋπολογισμού, των τόκων και των λοιπών εσόδων καθώς και η χρησιμοποίησή τους.

Πίνακας 2.1. Δεδομένα του προϋπολογισμού

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.2.2. Γεωγραφική κατανομή

Το ΕΤΕ εξακολουθεί να λαμβάνει μια σταθερή ροή αιτημάτων από δυνητικούς διαχειριστές ταμείων και χορηγούς από ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο τέλος του 2001, κατόπιν προσεκτικής εξέτασης από το ΕΤΕ, το ΕΤΕ και οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν εγκρίνει προτάσεις επενδύσεων σε 23 ταμεία ΕΚ, συνολικού ύψους 165 εκατ. ευρώ. 16 συμβάσεις υπογράφηκαν με το ΕΤΕ και μία αίτηση βρίσκεται ακόμη υπό εξέταση. Για τις έξι υπόλοιπες συμβάσεις, οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν. Διατέθηκε ποσό ύψους 123,5 εκατ. ευρώ για τα 17 αυτά ταμεία ΕΚ, ενώ η συνολική μέγιστη χρηματοδότηση που θα συγκεντρωθεί ανέρχεται σε 602 εκατ. ευρώ.

Η κατανομή των δεσμευμένων ποσών που αντιστοιχούν στα 17 ταμεία ΕΚ ανά χώρα παρουσιάζεται κατωτέρω:

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 2.1. Κατανομή των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου (ΕΚ) ανά χώρα

Το ΕΤΕ υπέγραψε συμβάσεις με 16 ταμεία ΕΚ για συνολικό ποσό 105,44 εκατ. ευρώ. Αυτά τα 16 ταμεία ΕΚ συγκέντρωσαν συνολικό ποσό 457,5 εκατ. ευρώ. Μια σύντομη περιγραφή των ταμείων ΕΚ που έχουν συνάψει συμβατικές συμφωνίες με το ΕΤΕ επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση (παράρτημα 1). Η διαφορά μεταξύ του δεσμευμένου ποσού και του υπογεγραμμένου ποσού εξηγείται από το γεγονός ότι εγκρίθηκε ένα ταμείο πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2001, για το οποίο όμως δεν υπογράφηκε ακόμη συμφωνία, και από το ενδεχόμενο κλείσιμο τριών άλλων ταμείων. Το ταμείο για το οποίο η σύμβαση δεν έχει υπογραφεί ακόμη βρίσκεται στην Αυστρία και το ΕΤΕ αναμένει να καταλήξει σε συμφωνία εντός των προσεχών μηνών.

Δεδομένου ότι οι τελικοί επενδυτικοί όροι που πρότειναν οι διαχειριστές των ταμείων ΕΚ δεν πληρούσαν τα κριτήρια επιλεξιμότητας του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ (π.χ. προσφορά προτιμησιακών όρων σε άλλους επενδυτές, υπολογισμός των τελών διαχείρισης μη σύμφωνος με την πρακτική της αγοράς, υπερκάλυψη του ταμείου), κατέστη αδύνατο για το ΕΤΕ να υπογράψει συμβάσεις με τα υπόλοιπα 6 προαναφερόμενα ταμεία ΕΚ. Ιδιαίτερα, σε μία περίπτωση, αφού το ΕΤΕ είχε γνωστοποιήσει την προθυμία του να προβεί σε επένδυση, το ταμείο ΕΚ κατόρθωσε να συγκεντρώσει αρκετά κεφάλαια στην αγορά. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι το ΕΤΕ ενεργεί ενίοτε ως καταλύτης χωρίς να χρειάζεται τελικά να επενδύει κοινοτικά κεφάλαια, τα οποία μπορούν επομένως να διατεθούν για επενδύσεις υψηλότερου κινδύνου που εγγυώνται μεγαλύτερη προσθετικότητα εκ μέρους της κοινοτικής συνεισφοράς.

2.2.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

Στο παρακάτω γράφημα παρουσιάζονται οι ανά τριμηνία εγκρίσεις των επενδύσεων σε ταμεία ΕΚ. Μετά την αναδιάρθρωση του ΕΤΕ που πραγματοποιήθηκε το 2000, η δραστηριότητα σημείωσε σημαντική αύξηση το 2001. Αν και περιορισμένη σε απόλυτους όρους, η δραστηριότητα αυτή πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της ταχείας υποχώρησης της αγοράς επιχειρηματικού κεφαλαίου και της έλλειψης δημιουργίας νέων ταμείων ΕΚ λόγω της απροθυμίας των επενδυτών για την κατηγορία περιουσιακών στοιχείων που αποτελούν τα επιχειρηματικά κεφάλαια. Επιβεβαιώνεται έτσι ο ρόλος του ΕΤΕ και του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ που συμβάλλουν στη στήριξη της αγοράς επιχειρηματικού κεφαλαίου στην Ευρώπη.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 2.2. Εγκρίσεις επενδύσεων στα ταμεία ΕΚ ανά τριμηνία

Το παρακάτω γράφημα δείχνει τη σωρευτική εξέλιξη του συνολικού δεσμευμένου ποσού (δηλαδή, συμβάσεις που έχουν υπογραφεί και συμβάσεις που βρίσκονται ακόμη υπό εξέταση, ήτοι 123 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2001) σε σύγκριση με τους διαθέσιμους πόρους (188 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2001).

Δείχνει επίσης την εξέλιξη των ποσών που ενέκρινε το ΕΤΕ για τα ταμεία ΕΚ (105 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2001).

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 2.3. Σωρευτική εξέλιξη των πράξεων

2.2.4. Εκταμιεύσεις

Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, οι συνολικές εκταμιεύσεις προς τα ταμεία ΕΚ ανέρχονταν σε 50 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με 32 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2000. Ως συνέπεια του αυξημένου ρυθμού δέσμευσης, το συνολικό ποσοστό εκταμίευσης ανέρχεται σήμερα στο 48% των δεσμευμένων ποσών.

Σημειωτέον ότι τα πρώτα ταμεία ΕΚ του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ που υπέγραψαν σύμβαση με το ΕΤΕ το 1999 παρουσιάζουν ένα μέσο ποσοστό εκταμίευσης 79%. Λαμβανομένου υπόψη ότι η μέση επενδυτική περίοδος αυτών των ταμείων ΕΚ είναι 4 έως 5 έτη, αυτό το ποσοστό εκταμίευσης μπορεί να θεωρηθεί σχετικά ικανοποιητικό.

Το παρακάτω γράφημα δείχνει την εξέλιξη των εκταμιεύσεων του ΕΤΕ προς τα ταμεία ΕΚ στις 31 Δεκεμβρίου 2001 σε σύγκριση με τα ποσά των υπογραφεισών συμβάσεων. Οι εκταμιεύσεις του ΕΤΕ πραγματοποιούνται παράλληλα με εκείνες όλων των λοιπών επενδυτών στα ταμεία ΕΚ, κατ' αναλογία προς τις επενδυτικές δεσμεύσεις τους. Τα εκταμιευθέντα ποσά χρησιμοποιούνται από τα ταμεία ΕΚ για τις επενδύσεις τους σε ΜΜΕ.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 2.4. Εκταμιεύσεις προς τα ταμεία ΕΚ

Στο παρακάτω γράφημα εμφανίζονται οι επενδύσεις που πραγματοποίησαν τα ταμεία ΕΚ σε αποδέκτριες ΜΜΕ σε σύγκριση με τις εκταμιεύσεις του ΕΤΕ προς τα ταμεία ΕΚ. Στο τέλος του 2001, ο λόγος της συνεισφοράς του Μηχανισμού προς την επένδυση των ταμείων EK ήταν 1 προς 4. Λαμβανομένου υπόψη του ότι τα ταμεία EK συγκέντρωσαν συνολικό ποσό 457,5 εκατ. ευρώ, το παρακάτω γράφημα δείχνει ότι το ήμισυ των κεφαλαίων των υπόψη ταμείων ΕΚ πρέπει ακόμη να επενδυθεί σε νέες ΜΜΕ ή να χρησιμοποιηθεί για επενδύσεις συνέχειας σε ΜΜΕ που ανήκουν ήδη στο χαρτοφυλάκιό τους.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 2.5. Επενδύσεις από τα ταμεία ΕΚ σε αποδέκτριες ΜΜΕ

2.2.5. Εξοφλήσεις από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου

Ορισμένα ταμεία ΕΚ του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ έχουν αρχίσει να εξοφλούν το χρέος τους προς το ΕΤΕ, μετά την πώληση της συμμετοχής τους σε ορισμένες επιτυχείς ΜΜΕ. Περισσότερες πληροφορίες για τις εταιρείες που έχουν αρχίσει να εξοφλούν το χρέος τους παρατίθενται στο σημείο 2.4 κατωτέρω.

Κατά το έτος 2001, τα ταμεία ΕΚ επέστρεψαν στο λογαριασμό διαχείρισης του Μηχανισμού συνολικό ποσό 5,3 εκατ. ευρώ, έναντι 9,6 εκατ. ευρώ το 2000 και 0,7 εκατ. ευρώ το 1999, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα στο ΕΤΕ να εξετάσει το ενδεχόμενο νέων επενδύσεων όπως προβλέπεται στην απόφαση του Συμβουλίου (βλ. σημείο 2.2.1). Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι το συνολικό ποσό που είχε επιστραφεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001 (15,6 εκατ. ευρώ) καλύπτει ήδη τη μέγιστη προμήθεια που πρέπει να καταβληθεί στο ΕΤΕ για τη διαχείριση του Μηχανισμού.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 2.6. Εξοφλήσεις από τα ταμεία ΕΚ

Η επιδείνωση των συνθηκών της αγοράς από το τέλος του 2000, που οξύνθηκε από τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, προξένησε απώλειες στις αποτιμήσεις. Πράγματι, ορισμένες έξοδοι καθυστέρησαν εξαιτίας της έλλειψης δυνητικών αγοραστών και οι πενιχρές προοπτικές για αρχικές δημόσιες προσφορές μετοχών, ενώ μια πιο επιλεκτική πολιτική επένδυσης σε εταιρείες σε πρώιμο στάδιο έχει προκαλέσει εντάσεις ως προς τη χρηματοδότηση για ορισμένες επιχειρήσεις στη φάση εκκίνησης ήδη παρούσες σε χαρτοφυλάκια.

2.2.6. Λογαριασμοί

Οι δημοσιονομικές καταστάσεις του Μηχανισμού επισυνάπτονται στο παράρτημα 6.

2.3. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

Τα περισσότερα ταμεία ΕΚ, που έχουν συνάψει συμβατικές συμφωνίες με το ΕΤΕ, παρουσιάζουν εθνική, αν όχι περιφερειακή, εστίαση μολονότι ορισμένα από τα ταμεία αυτά έχουν την ευχέρεια να επενδύουν σε πανευρωπαϊκή βάση. Προσανατολίζονται κυρίως προς επενδύσεις πρώιμου σταδίου σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, όπως οι τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών, το Διαδίκτυο, η υγεία και οι βιοεπιστήμες. Οι προσανατολισμοί αυτοί είναι σύμφωνοι με την επενδυτική πολιτική του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ.

Μια σύντομη περιγραφή των ταμείων ΕΚ, που έχουν συνάψει συμβατικές συμφωνίες με το ΕΤΕ, επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση (παράρτημα 1).

Αξίζει να σημειωθεί ότι τέσσερις χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να μην καλύπτονται από το Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ, και συγκεκριμένα η Ελλάδα, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες και η Ισπανία. Με εξαίρεση τις Κάτω Χώρες, πρόκειται για τις χώρες στις οποίες η αγορά επιχειρηματικού κεφαλαίου, ιδίως όσον αφορά τις φάσεις εκκίνησης και αρχικής ανάπτυξης, παρουσιάζει τη μικρότερη ανάπτυξη. Στις Κάτω Χώρες, δεν υπάρχουν πολλές νέες ομάδες που να λειτουργούν στην αγορά του πρώιμου σταδίου και τα περισσότερα ταμεία ΕΚ που υπάρχουν εφαρμόζουν μια πραγματιστική πολιτική διαφοροποίησης των επενδυτικών σταδίων προκειμένου να μετριαστεί ο κίνδυνος. Ωστόσο, κατά τους τελευταίους μήνες αξιολογήθηκε ένας αυξανόμενος αριθμός προτάσεων από τις χώρες αυτές και έχουν αναληφθεί ειδικές επιχειρησιακές προσπάθειες για την ανάπτυξη συναλλαγών σε χώρες όπου ο Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ δεν έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα [3].

[3] Στην Ισπανία, εγκρίθηκαν δύο πράξεις το 2002. Στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στις Κάτω Χώρες, πραγματοποιήθηκαν επαφές για πράξεις οι οποίες πρόκειται να δρομολογηθούν αργότερα στη διάρκεια του έτους 2002. Με τις δυνητικές αυτές επενδύσεις, ενδέχεται να επιτευχθεί μια πλήρης γεωγραφική κάλυψη.

2.4. Αποδέκτριες ΜΜΕ

Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, τα ταμεία ΕΚ είχαν επενδύσει σε 179 ΜΜΕ. Οι επενδύσεις ανέρχονται συνολικά σε 184,6 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε μέση επένδυση ύψους 1,03 εκατ. ευρώ ανά επιχείρηση. Τα στοιχεία αυτά είναι σύμφωνα με τις στατιστικές που παρέχονται στην Επετηρίδα 2001 της EVCA (Ευρωπαϊκής Ένωσης Επιχειρηματικού Κεφαλαίου), σύμφωνα με τις οποίες, το 2000, η μέση επένδυση σε εταιρείες στη φάση εκκίνησης ανερχόταν σε 0,98 εκατ. ευρώ, ενώ η μέση επένδυση σε εταιρείες στο πρώιμο στάδιο ανάπτυξης ανερχόταν σε 1,52 εκατ. ευρώ.

Η κατανομή ανά χώρα έχει ως εξής:

Πίνακας 2.2. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά χώρα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) ΗΠΑ, Καναδάς, Ισραήλ και Ελβετία (βλέπε σημείο 2.1)

Από τις 179 εταιρείες, οι 159 βρίσκονται ακόμη στα χαρτοφυλάκια των ταμείων ΕΚ και 20 επενδύσεις έχουν πραγματοποιηθεί. Από τις επενδύσεις αυτές, 15 έχουν πωληθεί και 5 έχουν διαγραφεί. Στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται λεπτομέρειες σχετικά με τις 20 αυτές επενδύσεις:

Πίνακας 2.3. Πραγματοποιηθείσες επενδύσεις

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Όσον αφορά τις πραγματοποιηθείσες επενδύσεις, η τελική αξία των επενδύσεων αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο τέσσερις φορές το αρχικό κεφάλαιο που επενδύθηκε. Δεν μπορεί να αναμένεται ότι οι μη πραγματοποιηθείσες επενδύσεις είναι δυνατόν να προκύψουν με παρεκβολή των αποτελεσμάτων αυτών.

Το μερίδιο του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ επιστρέφεται στο λογαριασμό διαχείρισης του Μηχανισμού, αφού αφαιρεθούν οι προμήθειες διαχείρισης που οφείλονται στα ταμεία ΕΚ (βλ. σημείο 2.2.5).

Η κατανομή των 15 εταιρειών ανά αριθμό μισθωτών την εποχή της πραγματοποίησης της επένδυσης (έξοδος) έχει ως εξής:

Πίνακας 2.4. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ στις οποίες πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η ταξινόμηση των 20 ΜΜΕ ανά τομέα δραστηριότητας έχει ως εξής:

Πίνακας 2.5. Τομέας δραστηριότητας των αποδεκτριών ΜΜΕ στις οποίες πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η κατανομή των 159 ΜΜΕ, που ανήκουν σήμερα στα χαρτοφυλάκια των ταμείων ΕΚ, ανά αριθμό μισθωτών στο τέλος του 2001, έχει ως εξής:

Πίνακας 2.6. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ ανήκουσες σε χαρτοφυλάκια

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η ταξινόμηση των 159 ΜΜΕ ανά τομέα δραστηριότητας έχει ως εξής:

Πίνακας 2.7. Τομέας δραστηριότητας των αποδεκτριών ΜΜΕ ανηκουσών σε χαρτοφυλάκια

Τομέας δραστηριότητας // Αριθμός αποδεκτριών ΜΜΕ

Πληροφορική // 74

Βιοτεχνολογία // 25

Ιατρική/Υγεία // 18

Σχετικός με τους καταναλωτές // 13

Λοιπή ηλεκτρονική // 12

Επικοινωνίες // 11

Άλλες υπηρεσίες // 4

Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες // 1

Βιομηχανικά προϊόντα και υπηρεσίες // 1

Σύνολο // 159

Οι ΜΜΕ του τομέα της υψηλής τεχνολογίας αντιπροσωπεύουν το 88% του συνολικού αριθμού ΜΜΕ που ανήκουν σήμερα στα χαρτοφυλάκια των ταμείων ΕΚ, εκ των οποίων άνω του 50% αντιστοιχεί σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών (πληροφορική και λοιπή ηλεκτρονική).

2.5. Απασχόληση

Τα ταμεία ΕΚ ανέφεραν συνολικό αριθμό 6 079 μισθωτών στο τέλος του έτους 2001 σε 159 εταιρείες στις οποίες έγιναν επενδύσεις και για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την απασχόληση. Από τους εν λόγω μισθωτούς, 5 225 ήταν απασχολούμενοι σε εταιρείες οι οποίες έλαβαν επένδυση πριν από το τέλος του 2000. τα σωρευτικά στοιχεία του προσωπικού των εταιρειών αυτών ανέρχονταν σε 4 367 μισθωτούς στο τέλος του 2000, αριθμός που αντιπροσωπεύει ετήσια αύξηση κατά 20%.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ετήσιας έρευνας που διενεργήθηκε στα μέσα του 2001, οι προβλέψεις των 100 υπόψη ΜΜΕ ως προς τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

Πίνακας 2.8. Επιπτώσεις στην απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Λεπτομερέστερες πληροφορίες παρατίθενται στο παράρτημα 2.

3. Joint European Venture (JEV)

3.1. Περιγραφή του προγράμματος

Σκοπός του προγράμματος JEV είναι να ενθαρρύνει τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων μεταξύ ευρωπαϊκών ΜΜΕ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο [4], παρέχοντάς τους με τον τρόπο αυτό βοήθεια για να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που προσφέρει η ενιαία αγορά.

[4] Απόφαση αριθ. 72/1999 της μικτής επιτροπής του ΕΟΧ της 15ης Ιουνίου 1999.

Η συνεισφορά προορίζεται να καλύψει ορισμένες από τις δαπάνες που σχετίζονται με τη σύσταση μιας κοινής επιχείρησης (Μηχανισμός για προπαρασκευαστικές εργασίες και επενδύσεις). Το ύψος (100 000 ευρώ ανά σχέδιο κατ' ανώτατο όριο) και οι όροι της συνεισφοράς αυτής έχουν ως εξής:

Το πρώτο μέρος της συνεισφοράς καλύπτει έως το 50% των επιλέξιμων δαπανών με μέγιστο όριο 50 000 ευρώ. Επιλέξιμες είναι οι δαπάνες που σχετίζονται με το σχεδιασμό και τη σύσταση μιας κοινής διεθνικής επιχείρησης την οποία δημιουργούν ευρωπαϊκές ΜΜΕ. Συγκεκριμένα περιλαμβάνονται οι δαπάνες μελέτης της αγοράς, προετοιμασίας του νομικού σχεδίου και του επιχειρηματικού σχεδίου, ανάλυσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων καθώς και οποιεσδήποτε άλλες δαπάνες που είναι απαραίτητες για τη σύσταση μιας κοινής επιχείρησης.

Το δεύτερο μέρος της συνεισφοράς καλύπτει έως το 10% του συνολικού ύψους της πραγματοποιηθείσας επένδυσης.

Επιπροσθέτως, το JEV υποστηρίζει δράσεις προβολής του προγράμματος (Μηχανισμός προώθησης). Το ανώτατο ύψος της συνεισφοράς για τις δράσεις προβολής στο πλαίσιο του Μηχανισμού προώθησης ανέρχεται σε 10 000 ευρώ για το υλικό προβολής και σε 20 000 ευρώ για εκδηλώσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της συνεργασίας. Η συνεισφορά καλύπτει το 50% των συνολικών επιλέξιμων δαπανών και λαμβάνει τη μορφή επιδότησης. Μπορούν να υποβάλουν αίτηση συνεισφοράς για δράσεις προβολής στο πλαίσιο του Μηχανισμού προώθησης JEV οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, οι ευρωπαϊκές, εθνικές ή περιφερειακές ενώσεις ΜΜΕ, τα εμπορικά επιμελητήρια, τα ευρωπαϊκά κέντρα πληροφόρησης, τα κέντρα επιχειρήσεων και καινοτομίας καθώς και άλλοι μη κερδοσκοπικοί φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως είναι οι εμπορικές και βιομηχανικές ενώσεις, δημόσιοι φορείς και άλλοι φορείς που προωθούν επενδύσεις επιλέξιμες βάσει του προγράμματος JEV.

Το φθινόπωρο του 2001, η Επιτροπή ανακάλεσε τη στήριξη για το Μηχανισμό προώθησης λόγω της αναθεώρησης και της εσωτερικής αξιολόγησης του προγράμματος JEV.

3.2. Κατάσταση του προϋπολογισμού

3.2.1. Σύντομη επισκόπηση

Οι πιστώσεις του προϋπολογισμού για το πρόγραμμα JEV ανήλθαν συνολικά σε 57 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 5 εκατ. ευρώ που διατέθηκαν το 1997 για την πιλοτική δράση JEV.

3.2.2. Γεωγραφική κατανομή

Όσον αφορά το JEV, δεδομένου ότι τα σχέδια είναι εξ ορισμού διεθνικά, η γεωγραφική κατανομή των πιστώσεων του προϋπολογισμού ανά κράτος μέλος στερείται σημασίας. Επομένως, η γεωγραφική κατανομή παρουσιάζεται στο πλαίσιο της εξέτασης των σχεδίων στο σημείο 3.4. κατωτέρω.

3.2.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

Στο τέλος του 2001, οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν δεσμεύσει 10,9 εκατ. ευρώ από τους διαθέσιμους πόρους του προϋπολογισμού για τελικές αποδέκτριες ΜΜΕ.

3.2.4. Εκταμιεύσεις

Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, οι συνολικές εκταμιεύσεις προς αποδέκτριες ΜΜΕ ανέρχονταν σε 1,3 εκατ. ευρώ.

3.2.5. Λογαριασμοί

Οι δημοσιονομικές καταστάσεις του προγράμματος επισυνάπτονται στο παράρτημα 6.

3.3. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

Το πρόγραμμα JEV υλοποιείται μέσω ενός δικτύου χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Το δίκτυο αυτό, που συγκροτήθηκε έπειτα από πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος (Επίσημη Εφημερίδα S 42 της 28ης Φεβρουαρίου 1998), απαρτιζόταν από 71 ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς στις 31 Δεκεμβρίου 2001, έναντι 85 το προηγούμενο έτος. Ο πλήρης κατάλογος αυτών των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση (παράρτημα 3).

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται μια γενική επισκόπηση των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών ανά χώρα:

Πίνακας 3.1. Κατανομή των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών (ΕΧΟ) ανά χώρα

Χώρα // Αριθμός ΕΧΟ

Αυστρία // 7

Βέλγιο // 6

Δανία // 2

Φινλανδία // 1

Γαλλία // 7

Γερμανία // 10

Ελλάδα // 2

Ιρλανδία // 1

Ιταλία // 19

Λουξεμβούργο // 3

Νορβηγία // 1

Πορτογαλία // 2

Ισπανία // 8

Σουηδία // 1

Ηνωμένο Βασίλειο // 1

Σύνολο // 71

Μια ΜΜΕ που επιθυμεί να υποβάλει αίτηση υπό το πρόγραμμα αυτό πρέπει να επικοινωνήσει με έναν από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς του δικτύου. Αυτός ο ενδιάμεσος οργανισμός επιφορτίζεται με την αξιολόγηση της αίτησης και τη διαβίβασή της στις υπηρεσίες της Επιτροπής. Η Επιτροπή επαληθεύει την επιλεξιμότητα της αίτησης και τις πιθανές επιπτώσεις στην απασχόληση.

Από τους 71 ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που εξακολουθούν να ανήκουν στο δίκτυο, το ένα τρίτο περίπου δεν έχει υποβάλει ποτέ αίτηση για σχέδιο κοινής επιχείρησης. Πάνω από τα τρία τέταρτα των σχεδίων κοινών επιχειρήσεων αντιστοιχούσαν στο ένα τέταρτο των δραστήριων ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών.

3.4. Εξέταση των σχεδίων

Από την αρχή του 1998 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001, μετά την εις βάθος αξιολόγηση των δυνητικών σχεδίων από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρέλαβαν 243 σχέδια, εκ των οποίων εγκρίθηκαν 175. Από τα σχέδια αυτά, 54 ήταν σχέδια προβολής και 121 ήταν σχέδια προπαρασκευαστικών εργασιών και επενδύσεων. Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζεται η εξέλιξη των σχεδίων:

Πίνακας 3.2. Κατάσταση των σχεδίων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Το πρώτο έτος του προγράμματος JEV (1998) χρησιμοποιήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής για τη σύσταση του δικτύου ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και για την υλοποίηση του προγράμματος. Κατά το δεύτερο έτος του προγράμματος, παραλήφθηκαν 104 σχέδια. Το 2000 και το 2001, ο αριθμός των νέων αιτήσεων που υποβλήθηκαν παρέμεινε περίπου στο ίδιο επίπεδο με το προηγούμενο έτος. Το αποτέλεσμα αυτό ήταν χαμηλότερο από τις προβλέψεις.

Μέχρι σήμερα, σχεδόν ένα στα πέντε σχέδια απορρίφθηκε από την Επιτροπή ή αποσύρθηκε από τον ενδιάμεσο χρηματοπιστωτικό οργανισμό. Οι περισσότερες απορρίψεις οφείλονταν σε μη συμμόρφωση με τα κριτήρια επιλεξιμότητας ή σε ανεπαρκείς επιπτώσεις όσον αφορά τη δημιουργία νέων οικονομικών δραστηριοτήτων που να συνεπάγονται επενδύσεις και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Οι περισσότερες αποσύρσεις οφείλονταν στο επίπεδο των διοικητικών απαιτήσεων σχετικά με την επεξεργασία των φακέλων και στις επακόλουθες καθυστερήσεις.

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τη γεωγραφική θέση των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων:

Πίνακας 3.3. Κατανομή των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων ανά χώρα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η ιθαγένεια των εταίρων (επικεφαλής και λοιπών) που συμμετέχουν στα σχέδια έχει ως εξής:

Πίνακας 3.4. Κατανομή των εταίρων σε κοινές επιχειρήσεις ανά χώρα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο αριθμός των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων ανά τομέα δραστηριότητας έχει ως εξής:

Πίνακας 3.5. Τομέας δραστηριότητας των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Από τις 258 ΜΜΕ εταίρους, το 53% είχε λιγότερους από 10 μισθωτούς, ενώ το 33% απασχολούσε μεταξύ 10 και 49 μισθωτούς.

Το μέγεθος των ΜΜΕ που συμμετείχαν στα εγκριθέντα σχέδια κοινών επιχειρήσεων (έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001) έχει ως εξής:

Πίνακας 3.6. Απασχόληση στις ΜΜΕ εταίρους

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

3.5. Απασχόληση

Με τη δημιουργία και τη δήλωση 28 μόνο κοινών επιχειρήσεων μέχρι σήμερα (σύμφωνα με τα 79 ερωτηματολόγια που επέστρεψαν οι ΜΜΕ), οι επιπτώσεις στην απασχόληση υπήρξαν περιορισμένες.

Παρά τις θετικές πρώτες ενδείξεις, στο τέλος του 2001 είχαν υποβληθεί μόνο 4 αιτήσεις για επενδυτικές επιδοτήσεις. Στην κάθε περίπτωση, είχε υλοποιηθεί μόνο το 20% της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης που προβλεπόταν στις αρχικές αιτήσεις. Θα πρέπει ωστόσο να ληφθεί υπόψη ότι τα αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης που παρέχονται στην αίτηση επιδότησης αντικατοπτρίζουν μόνο την τρέχουσα κατάσταση. η δημιουργία κοινής επιχείρησης και η επένδυση σ' αυτή είναι συχνά μια μακρά διαδικασία και είναι πιθανό να δημιουργηθούν περισσότερες θέσεις απασχόλησης καθώς θα αναπτύσσεται η επιχείρηση. Επίσης, δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την τυχόν δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις επιχειρήσεις των εταίρων ως συνέπεια της κοινής επιχείρησης.

Η μεγάλη πλειοψηφία των κοινών επιχειρήσεων που έχουν δημιουργηθεί και δηλωθεί μέχρι σήμερα, έχουν επιλέξει να μην υποβάλουν αίτηση για επενδυτική επιδότηση. Κατά γενική άποψη, οι διαδικασίες είναι υπερβολικά χρονοβόρες και πολύπλοκες. Ένας άλλος λόγος για τη μη υποβολή αίτησης για επενδυτική επιδότηση είναι ότι οι κοινές επιχειρήσεις έχουν επενδύσει περιορισμένα μόνο ποσά σε πάγια στοιχεία ενεργητικού και ως εκ τούτου, η ενίσχυση ύψους 10% δεν κρίθηκε επαρκές κίνητρο για να δικαιολογήσει τη διοικητική προσπάθεια. Μπορεί εύλογα να υποτεθεί ότι έχουν επίσης δημιουργηθεί θέσεις απασχόλησης σε κοινές επιχειρήσεις οι οποίες αποφάσισαν να μην υποβάλουν αίτηση για επενδυτική επιδότηση. λαμβανομένων όμως υπόψη των διαθέσιμων στοιχείων για την πραγματική δημιουργία θέσεων απασχόλησης όσον αφορά τις 4 αιτήσεις επιδότησης που υποβλήθηκαν, τα αριθμητικά στοιχεία ενδέχεται να είναι μάλλον περιορισμένα. Ο πραγματικός αριθμός των δημιουργούμενων θέσεων απασχόλησης θα επιβεβαιωθεί μόνο μετά την παράληψη των πρώτων εκθέσεων που θα εκπονήσουν οι κοινές επιχειρήσεις βάσει της πενταετούς τους υποχρέωσης υποβολής έκθεσης.

3.6. Ρυθμός υλοποίησης του JEV

Η ζήτηση της αγοράς για το JEV ήταν πολύ χαμηλότερη απ' ό,τι αναμενόταν στην αρχή. Αρχικά, το πρόγραμμα σχεδιάστηκε εν μέρει σε ανταπόκριση στα αιτήματα που είχαν διατυπώσει οργανώσεις εκπροσώπησης των ΜΜΕ συμπληρωματικά προς τα (τότε) υφιστάμενα προγράμματα κοινών επιχειρήσεων ECIP (European Community Investment Partners) και JOP (Joint Venture Programme - Phare/Tacis), τα οποία κάλυπταν αφενός τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Ασίας, της Μεσογείου και της Νότιας Αφρικής και αφετέρου τις ΧΚΑΕ και τα ΝΑΚ. Το ECIP έληξε στο τέλος του 1999 και το JOP στη διάρκεια του 2000. Ένα από τα αποτελέσματα του τέλους των προγραμμάτων αυτών ήταν ότι ορισμένοι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που είχαν προσφέρει υποστήριξη στις ΜΜΕ-πελάτες τους στα πλαίσια του ECIP, του JOP και του JEV μείωσαν αναλόγως ή διέκοψαν τις δραστηριότητές τους, δεδομένου ότι το πρόγραμμα JEV από μόνο του δεν τους παρείχε έναν επαρκή όγκο σχεδίων που να δικαιολογεί την απασχόληση ειδικού προσωπικού. Πολλοί θεώρησαν την αμοιβή που καταβλήθηκε στους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για την υποβολή των φακέλων ανεπαρκή έναντι των διοικητικών απαιτήσεων τις οποίες ανέλαβαν οι εν λόγω ενδιάμεσοι οργανισμοί κατά τη σύναψη της συμφωνίας-πλαισίου με την Επιτροπή.

Μολονότι η λογική στην οποία βασιζόταν το πρόγραμμα JEV κρίθηκε ορθή, ο χρόνος έδειξε ότι υπήρχε σχετικά περιορισμένη ζήτηση εκ μέρους των ΜΜΕ για την παροχή υποστήριξης με σκοπό τη δημιουργία διεθνικών κοινών επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην πραγματικότητα, οι ΜΜΕ που επένδυαν σε άλλα κράτη μέλη συχνά προτιμούσαν να δημιουργούν θυγατρικές παρά κοινές επιχειρήσεις ή να συνάπτουν πιο χαλαρές συμφωνίες χωρίς την υποχρέωση δημιουργίας νέας νομικής οντότητας.

Ο ρυθμός υλοποίησης του προγράμματος ενδέχεται να έχει επίσης επηρεαστεί από την ανάγκη επιβολής εμπεριστατωμένων ελέγχων επί της επεξεργασίας των αιτήσεων προκειμένου να διασφαλιστεί η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και να μειωθεί στο ελάχιστο ο κίνδυνος ανωμαλιών. Κατά συνέπεια, η επεξεργασία των φακέλων απαίτησε περισσότερο χρόνο από τον αναμενόμενο και το πρόγραμμα φαίνεται να υπέφερε από γραφειοκρατική αδράνεια. Απεναντίας όμως δεν διαπιστώθηκε καμία επιβεβαιωμένη περίπτωση απάτης.

Υπό το πρίσμα της πείρας αυτής, Επιτροπή θα διατυπώσει πρόταση για το μέλλον του προγράμματος JEV όταν θα υποβάλει τα αποτελέσματα της συνολικής αξιολόγησης της Πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση στο προσεχές μέλλον.

4. Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

4.1. Περιγραφή του Μηχανισμού

Στόχος του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ είναι να προωθήσει τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, υποστηρίζοντας τις επενδυτικές δραστηριότητες των ΜΜΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την αύξηση της διαθεσιμότητας χρηματοδότησης με τη μορφή δανείων. Ο επιδιωκόμενος στόχος επιτυγχάνεται με την αύξηση της δυναμικότητας των προγραμμάτων εγγυήσεων που λειτουργούν στα κράτη μέλη και αφορά τόσο νέα όσο και υπάρχοντα χαρτοφυλάκια. Ο Μηχανισμός αυτός παρέχει υψηλότερο όγκο εγγυήσεων για τα υπάρχοντα προϊόντα εγγυήσεων των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών (ΕΧΟ), πρόσβαση σε χρηματοδότηση για μεγαλύτερο αριθμό μικρών εταιρειών για μεγαλύτερη ποικιλία επενδύσεων και εγγυήσεις για δάνεια με υψηλότερο κίνδυνο. Ο Μηχανισμός καλύπτει μέρος των ζημιών που προκύπτουν από τις εγγυήσεις μέχρι ένα προκαθορισμένο ανώτατο όριο. Ο Μηχανισμός λειτουργεί υπό τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ) που ενεργεί ως καταπιστευματοδόχος. Το ΕΤΕ διαχειρίζεται τις επαφές με τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στο Μηχανισμό, αξιολογεί και υποβάλλει τις επιλεγμένες προτάσεις στις υπηρεσίες της Επιτροπής για έγκριση της επιλεξιμότητάς τους. Η κατάλληλη συνεργασία με τα κράτη μέλη εξασφαλίζεται με επαφές μεταξύ του ΕΤΕ και των αρμόδιων εθνικών αρχών.

Ο Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ δίνει προτεραιότητα σε εταιρείες που απασχολούν έως 100 μισθωτούς. Αποδίδεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρηματοδότηση των άυλων στοιχείων του ενεργητικού των ΜΜΕ. Οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί μπορούν να εφαρμόζουν αυστηρότερα κριτήρια επιλεξιμότητας των ΜΜΕ ανάλογα με τα ειδικά τους προϊόντα εγγυήσεων ή δανείων. Εν πάση περιπτώσει, οι επιλεγμένοι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί φέρουν την πλήρη ευθύνη για τη διαδικασία έγκρισης όσον αφορά τις τελικές αποδέκτριες ΜΜΕ.

4.2. Κατάσταση του προϋπολογισμού

4.2.1. Σύντομη επισκόπηση

Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, οι πιστώσεις του προϋπολογισμού του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ ανέρχονταν σε 198,56 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, σύμφωνα με την απόφαση 98/347/ΕΚ, παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 7 του Συμβουλίου, οι τόκοι που αποδίδει ο λογαριασμός διαχείρισης θα προστίθενται στους πόρους του Μηχανισμού. Ο συνολικός αυτός προϋπολογισμός καλύπτει τότε το πλήρες κόστος του Μηχανισμού, συμπεριλαμβανομένων των ζημιών που προκύπτουν από τις εγγυήσεις και οποιωνδήποτε άλλων επιλέξιμων κοστών ή εξόδων του Μηχανισμού. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η κατανομή του προϋπολογισμού, των σχετικών εσόδων και δαπανών:

Πίνακας 4.1. Δεδομένα του προϋπολογισμού

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.2.2. Γεωγραφική κατανομή

Στο τέλος του 2001, το ΕΤΕ είχε αναλάβει υποχρεώσεις ύψους 165,4 εκατ. ευρώ από τους διαθέσιμους πόρους του προϋπολογισμού. Η γεωγραφική κατανομή αυτών των πιστώσεων υποχρεώσεων παρουσιάζεται κατωτέρω:

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 4.1. Κατανομή των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών ανά χώρα

4.2.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

Οι τριμηνιαίες πιστώσεις υποχρεώσεων του ΕΤΕ προς τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς παρουσιάζονται στο παρακάτω γράφημα:

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 4.2. Πιστώσεις υποχρεώσεων του ΕΤΕ προς τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ανά τριμηνία

Το παρακάτω γράφημα δείχνει την εξέλιξη των πιστώσεων υποχρεώσεων του ΕΤΕ (165,4 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2001) σε σύγκριση με το συνολικό διαθέσιμο προϋπολογισμό (203,78 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2001). Πρέπει να σημειωθεί ότι οι τόκοι που αποδόθηκαν προστέθηκαν στις πιστώσεις του προϋπολογισμού το 2001. Στο γράφημα εμφαίνεται επίσης η πραγματική χρησιμοποίηση των πόρων του προϋπολογισμού από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 4.3. Σωρευτική εξέλιξη των πράξεων

Γενικά, τα προγράμματα εγγυήσεων έχουν ένα υψηλό αποτέλεσμα μόχλευσης. Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, το ύψος των εγγυημένων δανείων που χορηγήθηκαν σε ΜΜΕ στο πλαίσιο του Μηχανισμού ανερχόταν συνολικά σε 6,8 δισ. ευρώ. Ταυτοχρόνως, η χρησιμοποίηση των πόρων του προϋπολογισμού από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ανερχόταν σε 117 εκατ. ευρώ, επιτυγχάνοντας αποτέλεσμα μόχλευσης ίσο με 58. Σύμφωνα με τις προβλέψεις των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, εκτιμάται ότι θα χορηγηθούν άνω των 7,9 δισ. ευρώ σε δάνεια με βάση πιστώσεις υποχρεώσεων 165,4 εκατ. ευρώ.

Στο ακόλουθο γράφημα παρουσιάζονται η ανάπτυξη των δανείων σε ΜΜΕ και τα αντίστοιχα ποσά που έχουν επενδύσει μέχρι σήμερα οι αποδέκτριες ΜΜΕ σύμφωνα με τις δηλώσεις τους:

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 4.4. Δάνεια χορηγηθέντα σε ΜΜΕ και αντίστοιχες επενδύσεις

Σημειωτέον ότι οι πρώτοι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που υπέγραψαν σύμβαση με το ΕΤΕ (είτε κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1998 ή κατά το πρώτο τρίμηνο του 1999) έχουν ήδη χρησιμοποιήσει πλήρως το συνολικό τους χαρτοφυλάκιο εγγυήσεων. Λόγω της ταχείας εφαρμογής του Μηχανισμού, το ΕΤΕ υπέγραψε περαιτέρω αναλήψεις υποχρεώσεων με 12 ενδιάμεσους οργανισμούς το 2001.

4.2.4. Κάλυψη των ζημιών

Το ύψος του μεριδίου του ΕΤΕ όσον αφορά τα ανεξόφλητα δάνεια ανέρχεται σε 7,2 εκατ. ευρώ για το έτος 2001 (0,4 εκατ. ευρώ το 2000). Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 4,4% των πιστώσεων υποχρεώσεων του ΕΤΕ που ανέρχονται σε 165,4 εκατ. ευρώ. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει τους ενδιαμέσους οργανισμούς που πραγματοποίησαν προσκλήσεις για εγγύηση το 2001. Δείχνει επίσης την αναλογία της κάλυψης των ζημιών σε σχέση με τις αναλήψεις υποχρεώσεων του ΕΤΕ προς τον καθένα από αυτούς τους ενδιάμεσους οργανισμούς.

Πίνακας 4.2. Προσκλήσεις για εγγύηση ως % της ανάληψης υποχρεώσεων του ΕΤΕ το 2001

Ενδιάμεσος οργανισμός // Προσκλήσεις για εγγύηση (%)

Deutsche Ausgleichsbank (D) // 12,2

Bόrges (A) // 1,7

Almi (S) // 17,6

Cersa (E) // 0,1

BBMKB (NL) // 8,9

Artigiancredit Lombardia (I) // 0,6

Eurofidi (I) // 0,6

Artigiancredit Emilia Romagna (I) // 2,0

Federfidi Lombarda (I) // 1,4

Σύνολο // 4,4

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι προσκλήσεις για εγγύηση ακολουθούν τα ειδικά χαρακτηριστικά κινδύνου του χαρτοφυλακίου που καλύπτεται, δηλαδή οι επιχειρήσεις στη φάση εκκίνησης έχουν ένα υψηλότερο ποσοστό αθετήσεων των υποχρεώσεων από τις «κανονικές» ΜΜΕ και οι εν λόγω αθετήσεις εμφανίζονται συνήθως σε πρωιμότερο στάδιο. Επιπροσθέτως, η εγγύηση του ΕΤΕ αντικατοπτρίζει τη φύση της εγγύησης που παρέχεται από τον ενδιάμεσο οργανισμό (π.χ. πρώτη ζημία, υπολειμματική ζημία). Το χρονικό διάστημα μεταξύ της χορήγησης του δανείου και της πρόσκλησης για εγγύηση αντικατοπτρίζει τη δομή της συναλλαγής και τον αριθμό των συμμετεχόντων οργανισμών.

4.2.5. Λογαριασμοί

Οι δημοσιονομικές καταστάσεις του Μηχανισμού επισυνάπτονται στο παράρτημα 6.

4.3. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

Το ΕΤΕ υπέγραψε συμβάσεις με 23 ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς σε 12 χώρες. Το 2001, υπογράφηκαν συμβάσεις με 2 νέους ενδιάμεσους οργανισμούς και τροποποιήθηκαν 12 υφιστάμενες συμβάσεις. Σε ορισμένες χώρες, δεν υπάρχουν προγράμματα εγγυήσεων ή/και σημειώθηκε περιορισμένο δημόσιο ενδιαφέρον για το Μηχανισμό. Στις χώρες αυτές, το ΕΤΕ επιχείρησε να εξεύρει ιδιωτικούς οργανισμούς για να προσφέρεται υποστήριξη με τη μορφή εγγύησης στις ΜΜΕ σε όλα τα κράτη μέλη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τρεις χώρες της ΕΕ δεν καλύπτονται από το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, και συγκεκριμένα η Ελλάδα, η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο [5].

[5] Στην Ελλάδα, το ΕΤΕ πραγματοποίησε μια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές τον Ιανουάριο του 2002, με σκοπό την επιλογή τραπεζών ως δυνητικών ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών κατά το πρώτο τρίμηνο του 2002. Ωστόσο, οι τράπεζες έχουν εκδηλώσει ελάχιστο ενδιαφέρον μέχρι στιγμής. Στην Ιρλανδία, αφού ήρθε σε επαφή με τις τοπικές αρχές και με τους εκπροσώπους εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων, το ΕΤΕ εξέτασε με τις τοπικές εμπορικές τράπεζες τη θέλησή τους να συνεργαστούν στο πλαίσιο του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Οι τράπεζες όμως δεν εξέφρασαν ενδιαφέρον. Στο Λουξεμβούργο, διεξάχθηκαν οι πρώτες συζητήσεις με τις εθνικές αρχές και με δυνητικούς ενδιάμεσους οργανισμούς: λόγω της γενικά χαμηλής δραστηριότητας στον τομέα των εγγυήσεων στη χώρα αυτή, είναι δύσκολο να επιλεγούν αρκετά μεγάλα επιλέξιμα χαρτοφυλάκια με μια ελάχιστη διαφοροποίηση. Επιπλέον, η περίοδος δέσμευσης των κοινοτικών πόρων στο πλαίσιο του Μηχανισμού λήγει στις 29 Μαΐου 2002. Κατά συνέπεια, και λόγω των περιστάσεων που περιγράφονται ανωτέρω, το ΕΤΕ δεν υπέγραψε καμία σύμβαση με ενδιάμεσους οργανισμούς σε αυτές τις τρεις χώρες στο πλαίσιο του προϋπολογισμού «Ανάπτυξη και απασχόληση».

Προς το τέλος του 2001, οι περισσότεροι ενδιάμεσοι οργανισμοί μείωσαν τις δανειοδοτικές τους δραστηριότητες λόγω της σημαντικής έκθεσης σε κίνδυνο των δανείων σε ΜΜΕ και της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Ως εκ τούτου, ο αριθμός των πρόσθετων εγγυήσεων που συμπεριλήφθηκαν σε χαρτοφυλάκια υπό του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ μειώθηκε κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2001.

Βάσει της Συμφωνίας Διαχείρισης, το ΕΤΕ μπορεί να χρεώσει τέλη δέσμευσης στους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς εάν δεν επιτευχθούν οι ετήσιοι όγκοι-στόχοι. Το σύστημα αυτό καθιερώθηκε προκειμένου να ενισχυθεί η φάση εφαρμογής του Μηχανισμού. Το 2001, δεν χρεώθηκαν τέλη δέσμευσης όσον αφορά την Confidi Sardegna στην Ιταλία.

Λαμβανομένων υπόψη της σημερινής οικονομικής κατάστασης και του γεγονότος ότι λήγει η φάση εφαρμογής του Μηχανισμού στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, το ΕΤΕ πρότεινε τη γενική παραίτηση από την αξίωση της καταβολής τελών δέσμευσης όσον αφορά το 2001. Η πρόταση αυτή βρίσκεται υπό εξέταση από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Στο παρακάτω γράφημα παρουσιάζεται η χρησιμοποίηση των πιστώσεων υποχρεώσεων του ΕΤΕ ανά χώρα μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001. Η εν λόγω χρησιμοποίηση υπολογίζεται ως ο λόγος μεταξύ του συνολικού ποσού των εγγυήσεων που περιλαμβάνονται στα σχετικά χαρτοφυλάκια κάθε ενδιάμεσου οργανισμού υπό το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ διαιρούμενου διά του μέγιστου όγκου του χαρτοφυλακίου εγγυήσεων που συμφωνήθηκε συμβατικώς για τον ενδιάμεσο οργανισμό.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 4.5. Χρησιμοποίηση από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς

Σημειωτέον ότι στο γράφημα αυτό λαμβάνονται επίσης υπόψη οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις των συμβάσεων (αύξηση των πιστώσεων υποχρεώσεων και του όγκου των εγγυήσεων) λόγω της ταχείας χρησιμοποίησης από την αγορά του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ το 2000 και 2001. Ορισμένοι ενδιάμεσοι οργανισμοί ενδέχεται να ζητήσουν περαιτέρω αύξηση των σχετικών όγκων το 2002. Παρέχεται μια λεπτομερέστερη εικόνα της κατάστασης στις περιγραφές ανά χώρα κατωτέρω. Επισυνάπτονται ένας λεπτομερής κατάλογος των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και μια σύντομη περιγραφή των προϊόντων χρηματοδότησης που καλύπτονται από εγγύηση στο πλαίσιο του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ (παράρτημα 5).

Αυστρία

Ο Μηχανισμός υποστηρίζει δύο προγράμματα του Burges:

1. το «Jungunternehmerforderungsaktion» που υποστηρίζει επιχειρήσεις στη φάση εκκίνησης και μεταβιβάσεις κυριότητας.

2. το «Unternehmensdynamik» που υποστηρίζει καινοτόμες ΜΜΕ, δηλαδή την ανάπτυξη νέων προϊόντων ή υπηρεσιών, ή τη σημαντική βελτίωση υφιστάμενων προϊόντων ή υπηρεσιών.

Το Burges σημείωσε πολύ καλή ανάπτυξη των πράξεών του υπό το Μηχανισμό. Το ΕΤΕ υπέγραψε μια δεύτερη επέκταση της σύμβασης που καλύπτει την αύξηση των όγκων των σχετικών χαρτοφυλακίων το 2001. Στο τέλος του έτους, το 84% των εγγυήσεων είχε χορηγηθεί σε ΜΜΕ από το Burges.

Βέλγιο

Το «Fonds de Participation» χρησιμοποίησε το Μηχανισμό για να εφαρμόσει δύο προγράμματα: το πρώτο παρέχει εγγυήσεις για δάνεια σε άνεργα άτομα που επιθυμούν να δημιουργήσουν δική τους επιχείρηση. το δεύτερο παρέχει εγγυήσεις για δάνεια σε νεοϊδρυόμενες ΜΜΕ.

Δανία

Σημειώθηκε πολύ μεγάλη ζήτηση για τα δύο προγράμματα εγγύησης δανείων του Ταμείου Ανάπτυξης (Vζkstfonden). Το πρώτο πρόγραμμα του Ταμείου Ανάπτυξης υποστηρίζει καινοτόμες ΜΜΕ με δυναμικό ανάπτυξης και, ως εκ τούτου, δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Το δεύτερο υποστηρίζει την πρόσληψη προσωπικού με δυνητικώς μειωμένη παραγωγικότητα (άτομα που πάσχουν από κάποια κοινωνική διαταραχή ή σωματική αναπηρία). Λόγω της ταχείας χρήσης, τα ποσά των όγκων των σχετικών χαρτοφυλακίων αυξήθηκαν τον Οκτώβριο του 2001.

Φινλανδία

Παρά τις σημαντικές προσπάθειες εμπορικής προώθησης που κατέβαλε η Finnvera, η ζήτηση για τα προϊόντα εγγυήσεών της παρέμεινε χαμηλότερη από τις προσδοκίες. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση από εμπορικές τράπεζες έχει βελτιωθεί αισθητά κατά τα τελευταία έτη, περιορίζοντας έτσι το ρόλο της Finnvera ως δημόσιου οργανισμού που λειτουργεί συμπληρωματικά προς τον τραπεζικό τομέα.

Κατά συνέπεια, οι όγκοι των σχετικών χαρτοφυλακίων αναθεωρήθηκαν στο τέλος του 2001, λαμβανομένων υπόψη των όγκων που είχαν επιτευχθεί από την έναρξη λειτουργίας του Μηχανισμού στη Φινλανδία.

Γαλλία

Το ΕΤΕ υπέγραψε μια σύμβαση με ένα νέα ενδιάμεσο οργανισμό, τον Siagi, τον Απρίλιο του 2001. Εκδίδει εγγυήσεις δανείων σε πολύ μικρές επιχειρήσεις, και χαρακτηριστικά σε βιοτεχνικές ΜΜΕ και σε λιανοπωλητές. Όσον αφορά το Sofaris, μέχρι στιγμής έχουν χορηγηθεί πάνω από 29 000 δάνεια σε ΜΜΕ.

Γερμανία

Λόγω της υψηλής ζήτησης για το προϊόν δανείων «Startgeld» της Deutsche Ausgleichsbank (DtA), τα ποσά του σχετικού χαρτοφυλακίου αυξήθηκαν περισσότερο τον Ιούλιο του 2001. Μέχρι στιγμής έχουν χορηγηθεί περισσότερα από 17 000 δάνεια σε ΜΜΕ στη φάση εκκίνησης.

Το ΕΤΕ υπέγραψε σύμβαση με το Kreditanstalt fur Wiederaufbau (KfW) το Δεκέμβριο του 2000. Με την υποστήριξη του Μηχανισμού, το KfW υλοποίησε στα παλαιά ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας το πρόγραμμα Απασχόληση και Προσόντα, που λειτουργούσε ήδη στα νέα κρατίδια. Ωστόσο, η ζήτηση για το πρόγραμμα αυτό είναι χαμηλότερη από τις προβλέψεις, πράγμα που οφείλεται κυρίως στη βραδύτερη εφαρμογή από τις τράπεζες αναδανειοδότησης. Το ποσοστό χρησιμοποίησης του Μηχανισμού από το KfW που ανέρχεται σε 28% είναι ελαφρώς χαμηλότερο από τις προβλέψεις.

Ιταλία

Το ΕΤΕ έχει υπογράψει συμβάσεις για 9 προγράμματα εγγυήσεων που λειτουργούν σε περιφερειακό επίπεδο και με έναν ενδιάμεσο οργανισμό που λειτουργεί σε εθνικό επίπεδο. Κατά τα πρώτα έτη, η συνολική χρησιμοποίηση του Μηχανισμού ήταν πολύ ελπιδοφόρα. Κατά συνέπεια, οι σχετικοί όγκοι αυξήθηκαν για ορισμένους ενδιάμεσους οργανισμούς το 2000 και το 2001.

Κάτω Χώρες

Μολονότι οι όγκοι των σχετικών χαρτοφυλακίων του BBMKB (Besluit Borgstelling MKB kredieten) είχαν ήδη αυξηθεί τον Ιούλιο του 2001, επιτεύχθηκε εκ νέου ένα ποσοστό χρησιμοποίησης 91% στις 31 Δεκεμβρίου 2001.

Πορτογαλία

Υπό το Μηχανισμό, προβλεπόταν η δημιουργία ενός εθνικού ταμείου εγγυήσεων από την SPGM (Sociedade Portuguesa de Garantia Mϊtua). Η αρχικά σχεδιαζόμενη δομή προέβλεπε 5 περιφερειακά ταμεία εγγυήσεων. Λόγω σημαντικών νομικών περιορισμών, τα τελευταία αυτά ταμεία δεν έχουν ακόμη ιδρυθεί. Τον Ιανουάριο του 2001, η Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε ότι το νομοθετικό διάταγμα που εκδόθηκε το 1998 σχετικά με τις εταιρείες αμοιβαίων εγγυήσεων έπρεπε να τροποποιηθεί προκειμένου τα προβλεπόμενα περιφερειακά ταμεία να καταταχθούν ως πιστωτικά ιδρύματα βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί τραπεζικού τομέα. Η τροποποίηση αυτή δεν έχει επέλθει ακόμη και επομένως η δημιουργία του συστήματος αμοιβαίων εγγυήσεων έχει καθυστερήσει κατά περισσότερο από ένα έτος. 27 δάνεια χορηγήθηκαν σε ΜΜΕ υπό το υφιστάμενο πρόγραμμα εγγύησης.

Ισπανία

Το σύστημα το οποίο διαχειρίζεται η CERSA (Companνa Espaρola de Reafianzamiento) παρέχει κάλυψη σε εθνικά συστήματα αμοιβαίων εγγυήσεων και σε δάνεια που χορηγούνται από το Υπουργείο Επιστημών και Τεχνολογιών. Το ποσοστό χρησιμοποίησης 77% από τη CERSA υπερέβη τις προσδοκίες.

Σουηδία

Το Almi Fφretagspartner είναι ένας οργανισμός ανάπτυξης που λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη χρηματοδότηση από εμπορικές τράπεζες, παρέχοντας χρηματοδότηση σε ΜΜΕ που αντιμετωπίζουν δυσκολίες για τη χορήγηση δανείου από εμπορική τράπεζα λόγω του υψηλότερου κινδύνου που παρουσιάζουν.

Οι σουηδικές αρχές χαιρέτισαν την παρέμβαση του ΕΤΕ το 1999, δεδομένου ότι η άμεση εγγύηση από το ΕΤΕ ενισχύει τις δανειοδοτικές δραστηριότητες του Almi για τη χρηματοδότηση 1) του κεφαλαίου ανάπτυξης και κίνησης ή των επενδύσεων σε μηχανήματα, στην ανάπτυξη της αγοράς ή προϊόντων κ.λπ., 2) δανείων έναρξης λειτουργίας και 3) δανείων σε γυναίκες επιχειρηματίες, δηλαδή σε τομείς όπου υπάρχει ανικανοποίητη ζήτηση. Εντούτοις, η αναμενόμενη αύξηση της δανειοδοτικής δραστηριότητας, ιδίως στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, δεν πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις προβλέψεις. Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, λόγω της χαμηλής ζήτησης της αγοράς, το ποσοστό χρησιμοποίησης ήταν 66%, δηλαδή χαμηλότερο από τις προσδοκίες.

Ηνωμένο Βασίλειο

Το Prince's Trust υποστηρίζει κυρίως άνεργους νέους που επιθυμούν να δημιουργήσουν δική τους επιχείρηση. Εκτός από χαμηλότοκα δάνεια, παρέχει επίσης συμβουλευτική καθοδήγηση με σκοπό την υποστήριξη της σύστασης και της διοίκησης επιχείρησης. Σε ένα χρόνο είχε χορηγήσει περισσότερα από 3 400 δάνεια σε νέους ηλικίας μεταξύ 18 και 30 ετών. Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, το ποσοστό χρησιμοποίησης 36% ήταν ελαφρώς χαμηλότερο από τις προσδοκίες.

4.4. Αποδέκτριες ΜΜΕ

Στις 31 Δεκεμβρίου 2001, ο συνολικός αριθμός ΜΜΕ που επωφελούνταν από το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ ήταν 92 408 σε σύγκριση με 50 956 στην ίδια ημερομηνία το προηγούμενο έτος. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται η κατανομή ανά χώρα και τα αντίστοιχα συνολικά ποσά των δανείων:

Πίνακας 4.3. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά χώρα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

*) Η SPGM δημιουργεί την περίοδο αυτή ένα σύστημα αμοιβαίων εγγυήσεων στην Πορτογαλία. Επειδή τα ταμεία αμοιβαίων εγγυήσεων δεν έχουν αρχίσει ακόμη να λειτουργούν, η SPGM εξέδωσε εγγυήσεις στο πλαίσιο των συνήθων δραστηριοτήτων της προς όφελος των ΜΜΕ.

Οι τελικές αποδέκτριες με 10 το πολύ μισθωτούς απαρτίζουν το 90% του συνολικού αριθμού των ΜΜΕ. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση της κατανομής των ΜΜΕ ανά μέγεθος υπό το Μηχανισμό με εκείνη της ΕΕ εν γένει. Σύμφωνα με την έκτη έκθεση (έτος 2000) του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τις ΜΜΕ, το 93% των ΜΜΕ είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις, το 6% είναι μικρές επιχειρήσεις και το 1% είναι επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει σαφώς ότι ο Μηχανισμός εγγύησης υπέρ των ΜΜΕ επικεντρώνεται στον πληθυσμό-στόχο του «Χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ταξινόμηση των ΜΜΕ ανά αριθμό μισθωτών έχει ως εξής:

Πίνακας 4.4. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η ταξινόμηση των ΜΜΕ ανά έτος ίδρυσης έχει ως εξής:

Πίνακας 4.5. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά έτος ίδρυσης

Έτος ίδρυσης

// Αριθμός αποδεκτριών ΜΜΕ

<1998 // 31 966

1998 // 3 838

1999 // 10 707

2000 // 16 621

2001 // 14 395

2002*) // 178

Μη διαθέσιμα**) // 14 703

Σύνολο // 92 408

*) Τα δάνεια χορηγήθηκαν πριν από την ίδρυση των εταιρειών ως χρηματοδότηση προ της έναρξης δραστηριοτήτων.

**) Τα στοιχεία αυτά αφορούν κυρίως το Sofaris. Εκτιμάται ότι σχεδόν το 52% του χαρτοφυλακίου εγγυήσεων του Sofaris αφορά το πρόγραμμά του υπέρ των εταιρειών στη φάση εκκίνησης. Επομένως, από τις 14 703 ΜΜΕ για τις οποίες δεν διατίθενται στοιχεία σχετικά με το έτος ίδρυσης, περίπου 7 600 είναι εταιρείες στη φάση εκκίνησης.

Ο παραπάνω πίνακας δείχνει ότι τα 2/3 της υποστήριξης υπό το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ βοηθούν τη σύσταση νέων επιχειρήσεων και την ανάπτυξη νεοσύστατων επιχειρήσεων.

4.5. Απασχόληση

Μέχρι στιγμής, οι 92 408 ΜΜΕ που επωφελούνται από το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ έχουν δηλώσει ότι απασχολούν 384 178 άτομα. Έχουν επίσης αναφέρει ότι αναμένουν αύξηση κατά 54 512 μισθωτούς σε ένα έτος και περαιτέρω αύξηση κατά 56 866 μισθωτούς σε δύο έτη. Ως εκ τούτου εκτιμάται ότι οι ΜΜΕ που έχουν επωφεληθεί από το Μηχανισμό θα δημιουργήσουν συνολικά περίπου 111 378 νέες θέσεις απασχόλησης σε διάστημα δύο ετών ή κατά μέσο όρο 1,2 νέα θέση απασχόλησης ανά ΜΜΕ. Πρόκειται για αξιόλογο αποτέλεσμα, λαμβανομένου υπόψη ότι άνω του 80% των αποδεκτριών ΜΜΕ είναι πολύ μικρές εταιρείες που απασχολούν μέχρι 5 άτομα.

Η Επιτροπή θα παράσχει πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης κατά την υποβολή της γενικής αξιολόγησης την οποία θα εκπονήσει με βάση τα ερωτηματολόγια που απεστάλησαν σε ένα δείγμα αποδεκτριών ΜΜΕ.

5. Συμπεράσματα

5.1. Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση

Όσον αφορά τους Μηχανισμούς εκκίνησης του ΕΜΤ και εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, το συνολικό ποσοστό χρησιμοποίησης φαίνεται σχετικά ικανοποιητικό, παρά τη σημερινή οικονομική κάμψη που προκάλεσε, στο τέλος του 2001, τη σοβαρή μείωση των επενδυτικών δραστηριοτήτων από τους επενδυτές επιχειρηματικού κεφαλαίου και την αυξανόμενη απροθυμία των τραπεζών να χορηγούν δάνεια σε ΜΜΕ. Το επιδεινούμενο οικονομικό κλίμα ενδέχεται επίσης να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην προσδοκώμενη απόδοση των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου και στις δυνητικές ζημίες για τα συστήματα εγγυήσεων.

Όσον αφορά το JEV, ο ρυθμός χρησιμοποίησής του από την αγορά ήταν πολύ χαμηλότερος από τις προβλέψεις, οι επιπτώσεις στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης ήταν ελάχιστες και η αποτελεσματικότητα ως προς το κόστος ήταν πολύ χαμηλή. Η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η απροθυμία των τραπεζών να χρηματοδοτούν ΜΜΕ ενδέχεται επίσης να έχουν επιπτώσεις στη χρηματοδότηση διεθνικών κοινών επιχειρήσεων από ΜΜΕ εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μια αξιολόγηση η οποία βρίσκεται υπό διεξαγωγή θα παράσχει λεπτομερέστερα στοιχεία σχετικά με τις επιπτώσεις της Πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση όσον αφορά τόσο τη συνολική της χρησιμοποίηση όσο και τα άμεσα και τα προβλεπόμενα αποτελέσματά της στην απασχόληση. Κατά την υποβολή της αξιολόγησης, η Επιτροπή, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, θα διατυπώσει συστάσεις για το μέλλον των τριών αυτών συστημάτων και ιδίως για το πρόγραμμα JEV.

5.2. Πολυετές πρόγραμμα

Στις 20 Δεκεμβρίου 2000, το Συμβούλιο 2000/819/EK αποφάσισε να επεκτείνει τα τρία χρηματοδοτικά μέσα της Πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση υπό μια νέα νομική βάση, το Πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα, και ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 2001-2005 (MAP). Το νέο MAP προτείνει τροποποιήσεις και επεκτάσεις στο Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ και στο Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, και εισάγει μια νέα δράση, τη Δράση «κεφαλαίου αρχικής ώθησης». Το ΕΤΕ θα αναλάβει τη διαχείριση και των τριών δράσεων που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των εμφανών δυσλειτουργιών της αγοράς προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση.

Στις 4 Οκτωβρίου 2001, η επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος για τις επιχειρήσεις εξέδωσε θετική γνώμη για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων αυτών, όπως απαιτείται βάσει του άρθρου 3 της προαναφερόμενης απόφασης του Συμβουλίου.

Στις 10 Δεκεμβρίου 2001, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφασή της C(2001) 3973 σχετικά με την εφαρμογή των χρηματοδοτικών μέσων του MAP. Εν συνεχεία, στις 18 Δεκεμβρίου 2001, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψε με το ΕΤΕ τις συμφωνίες καταπίστευσης και διαχείρισης για το Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ, το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ και τη Δράση κεφαλαίου αρχικής ώθησης.

Στο πλαίσιο του νέου MAP, ο Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ αναπροσαρμόστηκε ώστε να υποστηρίζει τη σύσταση και τη χρηματοδότηση ΜΜΕ στη φάση εκκίνησής τους, επενδύοντας σε ειδικευμένα ταμεία ΕΚ και σε επωαστήρια.

Όσον αφορά το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, προστέθηκαν τρεις νέες υπο-θυρίδες προκειμένου να διευρυνθεί το φάσμα των διαθέσιμων μέσων εγγυήσεων:

- μικροπιστώσεις.

- επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου και

- δάνεια για την κάλυψη του εξοπλισμού πληροφορικής, των λογισμικών και της κατάρτισης στον τομέα του Διαδικτύου και του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Η Δράση κεφαλαίου αρχικής ώθησης έχει ως στόχο την παροχή υποστήριξης σε ταμεία κεφαλαίου εκκίνησης, επωαστήρια ή παρόμοιους οργανισμούς όπου συμμετέχει το ΕΤΕ. Η υποστήριξη αποσκοπεί στη μακροπρόθεσμη πρόσληψη πρόσθετων διαχειριστών επενδύσεων για να ενισχυθεί η ικανότητα του κλάδου επιχειρηματικού κεφαλαίου να καλύπτει επενδύσεις σε κεφάλαιο αρχικής ώθησης.