Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (2014-2018) με το οποίο συμπληρώνεται το «Ορίζοντας 2020 - Πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία» /* COM/2011/0812 τελικό - 2011/0400 (NLE) */





ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Το προτεινόμενο πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης Ευρατόμ (2014-2018), εφεξής το «πρόγραμμα Ευρατόμ», αφορά ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας (σύντηξη και σχάση) και της ακτινοπροστασίας. Η πρόταση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία, Ορίζοντας 2020. Προσδιορίζει τον συνολικό προϋπολογισμό για άμεσες και έμμεσες δράσεις, τάσσει τους στόχους των δραστηριοτήτων Ε&Α και διευκρινίζει τα μέσα για τη στήριξή τους. Η πρόταση λαμβάνει τη μορφή ενός ενιαίου κανονισμού που καλύπτει όλες τις συναφείς πτυχές για την υλοποίηση ερευνητικών δραστηριοτήτων στα ανωτέρω πεδία, τάσσει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους και θεσπίζει κατάλληλους κανόνες για τη συμμετοχή ερευνητικών οργανισμών, πανεπιστημίων και της βιομηχανίας. Θα καλύψει το πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης σχετικά με την ενέργεια από πυρηνική σύντηξη, τις ερευνητικές δραστηριότητες στους τομείς της σχάσης και της ακτινοπροστασίας, καθώς και τις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ στους τομείς της πυρηνικής ασφάλειας και προστασίας. Κατά συνέπεια, η πρόταση θα διασφαλίσει ότι οι δραστηριότητες έρευνας και εκπαίδευσης που χρηματοδοτούνται από την Ένωση στην πυρηνική επιστήμη και τεχνολογία θα συνεχιστούν στο διάστημα των ετών 2014-18, διατηρώντας έτσι τα αποτελεσματικά και αποδοτικά προγράμματα που σήμερα ασκούν καταλυτικό ρόλο και συντονίζουν τις δραστηριότητες στα κράτη μέλη, ώστε να μεγιστοποιηθεί η προστιθέμενη αξία της Ένωσης. Υποστηρίζοντας τις ανωτέρω προτεραιότητες, το πρόγραμμα Ευρατόμ (2014-2018) θα συμβάλει στους τρεις στρατηγικούς στόχους που περιγράφονται στο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία, Ορίζοντας 2020, δηλαδή: επιστήμη αριστείας, βιομηχανική υπεροχή και κοινωνιακές προκλήσεις. Κατά συνέπεια, θα διατηρηθούν κατάλληλοι σύνδεσμοι και διεπαφές μεταξύ του προγράμματος Ευρατόμ και του προγράμματος πλαισίου Ορίζοντας 2020. Το προτεινόμενο πρόγραμμα Ευρατόμ συνδέεται σαφώς με τους στόχους των στρατηγικών Ευρώπη 2020 και Ενέργεια 2020. Το πρόγραμμα θα συμβάλει στην εμβληματική πρωτοβουλία «Ένωση καινοτομίας» στηρίζοντας προεμπορική και συναφή με την ασκούμενη πολιτική έρευνα, διευκολύνοντας δε τη μεταφορά τεχνολογίας μεταξύ των ακαδημαϊκών κύκλων και της βιομηχανίας. Δίνοντας έμφαση στην εκπαίδευση σε όλες τις δραστηριότητές του, ώθηση στην ανταγωνιστικότητα στην υφιστάμενη πυρηνική βιομηχανία και δημιουργώντας ένα νέο τομέα βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας ειδικότερα για ενέργεια από πυρηνική σύντηξη, το πρόγραμμα Ευρατόμ θα οδηγήσει σε οικονομική μεγέθυνση και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε ευρύ φάσμα επιστημονικών ειδικοτήτων. Η συνθήκη Ευρατόμ περιορίζει τη διάρκεια των ερευνητικών προγραμμάτων στον πυρηνικό τομέα σε 5 έτη[1]. Η προτεινόμενη νομοθεσία θα λήξει συνεπώς στα τέλη 2018. Ο ITER εξετάζεται σε χωριστή απόφαση, καθώς η χρηματοδότηση γι’ αυτό το έργο δεν εμπίπτει στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, σύμφωνα με την ανακοίνωση με τίτλο «Ένας προϋπολογισμός για την Ευρώπη 2020» (COM(2011)500 της 29.6.2011). Το πρόγραμμα Ευρατόμ (2014-2018) υλοποιείται μέσω ενός ενιαίου κανονισμού, ο οποίος ορίζει όλες τις αναγκαίες διατάξεις για την υλοποίηση ερευνητικών δραστηριοτήτων στον πυρηνικό τομέα. Η νέα αυτή θεώρηση έρχεται σε αντίθεση με τις προηγούμενες περιόδους προγραμματισμού, στις οποίες το περιεχόμενο του παρόντος κανονισμού καλυπτόταν από τέσσερις διαφορετικές νομοθετικές πράξεις (τρεις αποφάσεις σχετικά με το πρόγραμμα πλαίσιο, το ειδικό πρόγραμμα για τις έμμεσες δράσεις και το ειδικό πρόγραμμα για τις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ, αντίστοιχα, καθώς και ένα κανονισμό που όριζε τους κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων και τους κανόνες διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων). Ο κανονισμός επιδιώκει ομοίως τον στόχο της απλούστευσης, καθώς αναφέρεται στο ίδιο Ταμείο εγγυήσεων των συμμετεχόντων όπως στο πρόγραμμα πλαίσιο Ορίζοντας 2020. Επιπλέον, το πρόγραμμα Ευρατόμ (2014-2018) προτείνει μια σημαντική απλοποίηση των κανόνων χρηματοδότησης, καθώς και μια αναθεωρημένη στρατηγική ελέγχου, υποστηρίζοντας έτσι τον γενικό στόχο της απλούστευσης. 2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Στην κατάρτιση της πρότασης σχετικά με το Πρόγραμμα Ευρατόμ ελήφθησαν πλήρως υπόψη οι απαντήσεις σε μια εκτενή δημόσια διαβούλευση βάσει της Πράσινης Βίβλου «Από τις προκλήσεις στις ευκαιρίες: προς ένα κοινό πλαίσιο στρατηγικής για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας στην Ένωση»[2]. Διοργανώθηκαν συμπληρωματικές διαβουλεύσεις με εκπροσώπους κυβερνήσεων και ευρύ φάσμα εμπλεκόμενων παραγόντων από τη βιομηχανία, τους ακαδημαϊκούς κύκλους και την κοινωνία των πολιτών με σκοπό τη συζήτηση σχετικά με την ενεργειακή πρόκληση του μελλοντικού ερευνητικού προγράμματος, όπου καλύφθηκαν ζητήματα σχετικά και άσχετα με την πυρηνική ενέργεια. Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη τα αποτελέσματα των συζητήσεων που έλαβαν χώρα στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο Ευρατόμ για την περίοδο 2012-2013. Η πρόταση βασίζεται επίσης σε μια ενδελεχή εκτίμηση επιπτώσεων, βάσει των διαβουλεύσεων με τους εμπλεκόμενους παράγοντες και βάσει εσωτερικών και εξωτερικών αξιολογήσεων. Από την εκτίμηση επιπτώσεων προέκυψε ότι οι προκλήσεις της πυρηνικής προστασίας και ασφάλειας και της μείωσης των πυρηνικών δεξιοτήτων στην Ευρώπη μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά μέσω της εκμετάλλευσης των συνεργειών μεταξύ των ερευνητικών προσπαθειών των κρατών μελών και του ιδιωτικού τομέα, και μεταξύ επιστημονικών κλάδων και τεχνολογικών τομέων. Η δράση στο επίπεδο της Ένωσης μπορεί να ενισχύσει το πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας στο πυρηνικό πεδίο και να συντονίσει τις ερευνητικές προσπάθειες των κρατών μελών αποτρέποντας την άσκοπη επανάληψη, διατηρώντας «κρίσιμη μάζα» σε βασικούς τομείς και διασφαλίζοντας ότι η δημόσια χρηματοδότηση επιφέρει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Ένα πρόγραμμα στο επίπεδο της Ένωσης μπορεί επίσης να αναλάβει το μακροπρόθεσμο πρόγραμμα Ε&Α υψηλού κινδύνου σχετικά με την ενέργεια από πυρηνική σύντηξη, επιμερίζοντας τον κίνδυνο και δημιουργώντας ένα ευρύ πεδίο εφαρμογής και οικονομίες κλίμακας που δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν διαφορετικά. 3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Η νομική βάση του παρόντος Προγράμματος πλαισίου προβλέπεται στο άρθρο 7 της Συνθήκης Ευρατόμ. 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Ο συνδεόμενος με την πρόταση προϋπολογισμός παρουσιάζεται σε τρέχουσες τιμές. Στο «νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο» που επισυνάπτεται στην παρούσα πρόταση εκτίθενται οι επιπτώσεις ως προς τους δημοσιονομικούς, τους ανθρώπινους και τους διοικητικούς πόρους. 2011/0400 (NLE) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (2014-2018) με το οποίο συμπληρώνεται το «Ορίζοντας 2020 - Πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία» ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (εφεξής η «Συνθήκη Ευρατόμ»), και ιδίως το άρθρο 7 πρώτη παράγραφος, Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[3], Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[4], Εκτιμώντας τα ακόλουθα: (1) Ένας από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (εφεξής η «Κοινότητα») είναι να συμβάλλει στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου εντός των κρατών μελών μέσω, μεταξύ άλλων, της προώθησης και διευκόλυνσης της πυρηνικής έρευνας στα κράτη μέλη, και της συμπλήρωσής της μέσω της διεξαγωγής ενός κοινοτικού προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης. (2) Η πυρηνική έρευνα μπορεί να συμβάλλει στην κοινωνική και οικονομική ευημερία και την περιβαλλοντική αειφορία βελτιώνοντας την πυρηνική προστασία, την πυρηνική ασφάλεια και την ακτινοπροστασία. Εξίσου σημαντική είναι η συμβολή της πυρηνικής έρευνας στη μακροπρόθεσμη διαδικασία αφαίρεσης του άνθρακα από το ενεργειακό σύστημα με ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο. (3) Στηρίζοντας την πυρηνική έρευνα, το Πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Κοινότητας (αναφερόμενο στο εξής ως το «πρόγραμμα Ευρατόμ») θα συνεισφέρει στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζοντας 2020» που έχει θεσπιστεί δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ XX/XXXX της [….][5] (εφεξής το «πρόγραμμα πλαίσιο Ορίζοντας 2020») και θα διευκολύνει την υλοποίηση της στρατηγικής Ευρώπη 2020 και τη δημιουργία και λειτουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. (4) Παρά τον ενδεχόμενο αντίκτυπο της πυρηνικής ενέργειας στην προσφορά ενέργειας και την οικονομική ανάπτυξη, τα σοβαρά πυρηνικά ατυχήματα ενδέχεται να προκαλούν κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία. Συνεπώς, πρέπει να δίνεται η μεγαλύτερη δυνατή σημασία στην πυρηνική ασφάλεια και, εάν συντρέχει περίπτωση, στις πτυχές ασφάλειας του προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης Ευρατόμ. (5) Καθώς όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν πυρηνικές εγκαταστάσεις ή χρησιμοποιούν ραδιενεργά υλικά ιδιαίτερα για ιατρικούς σκοπούς, το Συμβούλιο έχει αναγνωρίσει στα συμπεράσματά του της 2ης Δεκεμβρίου 2008[6] τη συνεχιζόμενη ανάγκη για δεξιότητες στον πυρηνικό κλάδο, ιδιαίτερα μέσω της κατάλληλης εκπαίδευσης και κατάρτισης που σχετίζεται με την έρευνα και υπόκειται σε συντονισμό σε επίπεδο Κοινότητας. (6) Μέσω της υπογραφής της συμφωνίας για την ίδρυση του διεθνούς οργανισμού ενέργειας σύντηξης ITER με σκοπό την από κοινού υλοποίηση του έργου ITER[7], η Κοινότητα ανέλαβε να συμμετάσχει στην κατασκευή και στη μελλοντική εκμετάλλευση του ITER. Η συνεισφορά της Κοινότητας τελεί υπό τη διαχείριση της «ευρωπαϊκής κοινής επιχείρησης για τον ITER και την ανάπτυξη της πυρηνικής σύντηξης» (αναφερόμενη στο εξής ως «Fusion for Energy»), που ιδρύθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της 27ης Μαρτίου 2007[8]. Οι δραστηριότητες της Fusion for Energy, συμπεριλαμβανομένου του ITER, υπόκεινται σε χωριστή νομοθετική πράξη. (7) Προκειμένου να καταστεί η σύντηξη αξιόπιστη επιλογή για την εμπορική παραγωγή ενέργειας σε εμπορική βάση, είναι κατ’ αρχάς αναγκαία η επιτυχής και έγκαιρη ολοκλήρωση της κατασκευής του ITER και η έναρξη επιχειρησιακής λειτουργίας του. Κατά δεύτερον, είναι αναγκαίο να καταρτιστεί ένας φιλόδοξος, αλλά ρεαλιστικός οδικός χάρτης για την αντίστοιχη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2050. Για την επίτευξη των ανωτέρω επιδιώξεων πρέπει να δοθεί νέα κατεύθυνση στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα σύντηξης. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις δραστηριότητες υποστήριξης του ITER. Ο εν λόγω εξορθολογισμός πρέπει να επιτευχθεί χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ηγετική θέση της Ευρώπης στην επιστημονική κοινότητα σύντηξης. (8) Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) θα πρέπει να συνεχίσει να παρέχει ανεξάρτητη επιστημονική και τεχνολογική υποστήριξη προσανατολισμένη στον πελάτη, για τη διαμόρφωση, την ανάπτυξη, την υλοποίηση και την παρακολούθηση κοινοτικών πολιτικών, ιδιαίτερα στον τομέα της πυρηνικής προστασίας και ασφάλειας και της έρευνας και εκπαίδευσης σχετικά με την ασφάλεια. (9) Το Κοινό Κέντρο Ερευνών θα πρέπει να συνεχίσει να δημιουργεί πρόσθετους πόρους μέσω ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ, εργασιών για τρίτα μέρη και, σε λιγότερο βαθμό, της εκμετάλλευσης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. (10) Παρότι εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να επιλέγει κατά πόσο ή όχι θα κάνει χρήση της πυρηνικής ενέργειας, ο ρόλος της Ένωσης είναι η ανάπτυξη, προς όφελος όλων των κρατών μελών της, ενός πλαισίου για την υποστήριξη από κοινού έρευνας αιχμής, της δημιουργίας γνώσεων και της διατήρησης των γνώσεων σχετικά με τις τεχνολογίες πυρηνικής σχάσης, με ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια, την προστασία από έκνομες ενέργειες, την ακτινοπροστασία και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Αυτό απαιτεί ανεξάρτητες επιστημονικές αποδείξεις, στις οποίες μπορεί να συμβάλει καθοριστικά το ΚΚΕρ. Αυτό έχει αναγνωριστεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Εμβληματική πρωτοβουλία στο πλαίσιο της στρατηγικής Ευρώπη 2020 Ένωση Καινοτομίας»[9], στην οποία η Επιτροπή διατύπωσε την πρόθεσή της να ενισχύσει τις επιστημονικές ενδείξεις για τη χάραξη πολιτικής μέσω του ΚΚΕρ. Το ΚΚΕρ προτίθεται να ανταποκριθεί στην πρόκληση αυτή, εστιάζοντας την έρευνα με αντικείμενο την πυρηνική ασφάλεια και προστασία στις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης. (11) Με στόχο την οικοδόμηση βαθύτερης σχέσης μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού στην επιστήμη, το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να ενθαρρύνει την τεκμηριωμένη ενασχόληση των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών με ζητήματα έρευνας και καινοτομίας μέσω της προώθησης της επιστημονικής εκπαίδευσης, της καλύτερης πρόσβασης στην επιστημονική γνώση, της ανάπτυξης υπεύθυνων προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας που ανταποκρίνονται στις ανησυχίες και τις προσδοκίες των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών και μέσω της διευκόλυνσης της συμμετοχής τους στις δραστηριότητες του προγράμματος Ευρατόμ. (12) Η υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ πρέπει να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες ευκαιρίες και ανάγκες της επιστήμης και της τεχνολογίας, της βιομηχανίας, των ασκούμενων πολιτικών και της κοινωνίας. Από αυτή την άποψη, τα προγράμματα πρέπει να θεσπίζονται σε στενή επαφή με τους εμπλεκόμενους από όλους τους σχετικούς τομείς, και πρέπει να παρέχεται επαρκής ευελιξία προσαρμογής στις νέες εξελίξεις. Στη διάρκεια του προγράμματος Ευρατόμ πρέπει να ζητούνται συνεχώς εξωτερικές συμβουλές, χρησιμοποιώντας επίσης σχετικές δομές, όπως είναι τα Ευρωπαϊκά Τεχνολογικά Βάθρα (13) Αναμένεται ότι το πρόγραμμα Ευρατόμ θα συμβάλει στην ελκυστικότητα του επαγγέλματος του ερευνητή στην Ένωση. Πρέπει να δίνεται επαρκής έμφαση στην Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή και στον κώδικα δεοντολογίας για την πρόσληψη ερευνητών[10], μαζί με άλλα συναφή πλαίσια αναφοράς που έχουν οριστεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, ενώ τηρείται ο εθελοντικός τους χαρακτήρας. (14) Οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ πρέπει να στοχεύουν στην προώθηση της ισότητας μεταξύ των φύλων στην έρευνα και την καινοτομία, πιο συγκεκριμένα μέσω της αντιμετώπισης των υποκείμενων αιτίων των διαφορών μεταξύ των φύλων, μέσω της αξιοποίησης του πλήρους φάσματος των δυνατοτήτων τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών ερευνητών και μέσω της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στο περιεχόμενο των έργων ούτως ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της έρευνας και να ενισχυθεί η καινοτομία. Οι δραστηριότητες πρέπει επίσης να στοχεύουν στην υλοποίηση των αρχών που αφορούν την ισότητα μεταξύ των φύλων όπως προβλέπεται στα άρθρα 2 και 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στο άρθρο 8 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). (15) Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που υποστηρίζει το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να τηρούν τις θεμελιώδεις δεοντολογικές αρχές. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις της Ευρωπαϊκής ομάδας για τη δεοντολογία της επιστήμης και των νέων τεχνολογιών. Οι ερευνητικές δραστηριότητες πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη το άρθρο 13 της ΣΛΕΕ και να περιορίζουν τη χρήση ζώων στην έρευνα και τις δοκιμές, με απώτερο στόχο την αντικατάσταση της χρήσης ζώων. Όλες οι δραστηριότητες πρέπει να διεξάγονται διασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου. (16) Θα πρέπει επίσης να επιτευχθεί ένας μεγαλύτερος αντίκτυπος με τον συνδυασμό του προγράμματος Ευρατόμ και ιδιωτικών κεφαλαίων στο πλαίσιο συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε καίριους τομείς όπου η έρευνα και η καινοτομία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των ευρύτερων επιδιώξεων ανταγωνιστικότητας της Ένωσης. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. (17) Το πρόγραμμα Ευρατόμ θα πρέπει να προωθήσει τη συνεργασία, ιδίως στο πεδίο της ασφάλειας, με βάση το κοινό συμφέρον και αμοιβαίο όφελος. (18) Προκειμένου να διατηρηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά, η χρηματοδότηση που παρέχεται από το πρόγραμμα Ευρατόμ θα πρέπει να σχεδιαστεί σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών και να αποφευχθούν στρεβλώσεις της αγοράς, όπως ο παραγκωνισμός των ιδιωτικών χρηματοδοτήσεων, δημιουργώντας αναποτελεσματικές δομές αγορών ή συντηρώντας μη αποδοτικές επιχειρήσεις. (19) Η ανάγκη υιοθέτησης μιας νέας προσέγγισης για τον έλεγχο και τη διαχείριση κινδύνου στη χρηματοδότηση της έρευνας στην Ένωση αναγνωρίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 4 Φεβρουαρίου 2011, το οποίο ζήτησε μια νέα ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, καθώς και μεταξύ της ανάληψης κινδύνων και της αποφυγής κινδύνων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην απόφασή του στις 11 Νοεμβρίου 2010 σχετικά με την απλούστευση της εφαρμογής των προγραμμάτων-πλαισίων έρευνας[11], ζήτησε μια ρεαλιστική στροφή προς τη διοικητική και δημοσιονομική απλούστευση και δήλωσε ότι η διαχείριση της χρηματοδότησης της έρευνας στην Ένωση πρέπει να βασίζεται περισσότερο στην εμπιστοσύνη και να έχει μεγαλύτερη ανοχή στους κινδύνους έναντι των συμμετεχόντων. (20) Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθόλη τη διάρκεια του κύκλου των δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, της ανίχνευσης και της διερεύνησης των παρατυπιών, της ανάκτησης των απολεσθέντων, των εσφαλμένως καταβληθέντων ή των μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων χρημάτων και, εφόσον χρειάζεται, με την επιβολή κυρώσεων. Μια αναθεωρημένη στρατηγική ελέγχου, στην οποία η εστίαση θα μετατίθεται από την ελαχιστοποίηση των ποσοστών σφάλματος στον έλεγχο βάσει των κινδύνων και στον εντοπισμό της απάτης, θα μειώσει το φόρτο του ελέγχου για τους συμμετέχοντες. (21) Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί υγιής δημοσιονομικής διαχείριση του προγράμματος Ευρατόμ και υλοποίησή του με τον πλέον αποτελεσματικό και φιλικό προς το χρήστη τρόπο, μεριμνώντας ταυτόχρονα για ασφάλεια δικαίου και προσβασιμότητα στο πρόγραμμα από κάθε συμμετεχόντα. Είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 του Συμβουλίου [νέος δημοσιονομικός κανονισμός][12] και με τις απαιτήσεις της απλούστευσης και της βελτίωσης της νομοθεσίας. (22) Για τη διασφάλιση της πλέον αποτελεσματικής υλοποίησης και της εύκολης πρόσβασης για όλους τους συμμετέχοντες μέσω απλουστευμένων διαδικασιών, και για την επίτευξη ενός συνεπούς, ολοκληρωμένου και διαφανούς πλαισίου για τους συμμετέχοντες, η συμμετοχή στο πρόγραμμα Ευρατόμ και η διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας θα πρέπει να υπόκειται στους κανόνες που εφαρμόζονται στο πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020», όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. XX/XXXX [Κανόνες συμμετοχής], με ορισμένες προσαρμογές. (23) Είναι σημαντικό να συνεχιστεί η διευκόλυνση της εκμετάλλευσης της διανοητικής ιδιοκτησίας που αναπτύσσουν οι συμμετέχοντες, προστατεύοντας παράλληλα τα νόμιμα συμφέροντα των άλλων συμμετεχόντων και της Κοινότητας σύμφωνα με το Κεφάλαιο 2 της Συνθήκης Ευρατόμ. (24) Τα Ταμεία εγγυήσεων των συμμετεχόντων, τα οποία τελούν υπό τη διαχείριση της Επιτροπής και έχουν θεσπιστεί σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006 του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 2006, με τον οποίο καθορίζονται οι κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων στη δράση που αναλαμβάνεται δυνάμει του έβδομου προγράμματος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και οι κανόνες διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων (2007-2011)[13] και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. XX/XX της [...], με τον οποίο καθορίζονται οι κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων στις δράσεις που αναλαμβάνονται δυνάμει του έβδομου προγράμματος πλαισίου και οι κανόνες διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων (2007-2013)[14], έχουν αποδειχθεί ένας σημαντικός μηχανισμός διασφαλίσεων που μετριάζει τους κινδύνους που συνδέονται με τα οφειλόμενα ποσά που δεν επιστρέφονται από ασυνεπείς συμμετέχοντες. Το Ταμείο εγγυήσεων των συμμετεχόντων που θεσπίστηκε σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. XX/2012 [Κανόνες συμμετοχής και διάδοσης] θα πρέπει επίσης να καλύπτει δράσεις στο πλαίσιο του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. XX/XX [Κανόνες συμμετοχής της Ευρατόμ (2012-2013)] και του παρόντος κανονισμού. (25) Το άρθρο 7 της Συνθήκης Ευρατόμ αναθέτει στην Επιτροπή την ευθύνη της διεξαγωγής του προγράμματος Ευρατόμ. Για τους σκοπούς της υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ, εξαιρουμένων των άμεσων δράσεών της, η Επιτροπή θα επικουρείται στο έργο της από μια συμβουλευτική επιτροπή κρατών μελών για τη διασφάλιση του κατάλληλου συντονισμού με εθνικές πολιτικές στους τομείς που καλύπτονται από το υπόψη πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης. (26) Η επίτευξη των στόχων του προγράμματος Ευρατόμ στους σχετικούς τομείς απαιτεί την υποστήριξη εγκάρσιων δραστηριοτήτων, τόσο στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ όσο και από κοινού με τις δραστηριότητες του προγράμματος πλαίσιο «Ορίζοντας 2020». (27) Η αποτελεσματική διαχείριση της απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης και της παρακολούθησης, απαιτεί την ανάπτυξη ειδικών δεικτών απόδοσης οι οποίοι είναι δυνατόν να μετρηθούν με την πάροδο του χρόνου· είναι ρεαλιστικοί και ταυτόχρονα αντικατοπτρίζουν τη λογική της παρέμβασης και σχετίζονται με την κατάλληλη ιεράρχηση στόχων και δραστηριοτήτων. Πρέπει να θεσπιστούν κατάλληλοι μηχανισμοί συντονισμού της υλοποίησης και της παρακολούθησης του προγράμματος Ευρατόμ, καθώς και της παρακολούθησης της προόδου, των επιτευγμάτων και της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. (28) Έχει ληφθεί η γνώμη του Διοικητικού Συμβουλίου του Κοινού Κέντρου Ερευνών, το οποίο συγκροτήθηκε με την απόφαση 96/282/Ευρατόμ της Επιτροπής της 10ης Απριλίου 1996 περί αναδιοργάνωσης του Κοινού Κέντρου Ερευνών[15], σχετικά με το επιστημονικό και τεχνολογικό περιεχόμενο του ειδικού προγράμματος για τις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ. (29) Για λόγους ασφάλειας δικαίου, θα πρέπει να καταργηθούν η απόφαση 2006/970/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και κατάρτισης (2007 έως 2011) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ)[16], ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, η απόφαση 2006/976/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης (2007-2011) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ)[17], η απόφαση 2006/977/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, περί του ειδικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών ώστε να εκτελεσθεί το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο (2007-2011) δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ)[18], η απόφαση XXXX/XXXX της [...] για το πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (2012 - 2013)[19], ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. XXX/XXXX [Κανόνες συμμετοχής της Ευρατόμ (2012-2013)], η απόφαση XXXX/XXXX/Ευρατόμ του Συμβουλίου της [...] σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα, προς εκτέλεση με έμμεσες δράσεις, με το οποίο υλοποιείται το πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης (2012-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας[20] και η απόφαση XXXX/XXXX/Ευρατόμ του Συμβουλίου της [...] σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα, προς εκτέλεση με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών, με το οποίο υλοποιείται το πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης (2012 έως 2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας[21]. (30) Η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη της Επιστημονικής και Τεχνικής Επιτροπής Ευρατόμ, ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ: TITLE I ΘΕΣΠΙΣΗ Άρθρο 1 Θέσπιση Με τον παρόντα κανονισμό θεσπίζεται το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης Ευρατόμ για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018, εφεξής το «πρόγραμμα Ευρατόμ», και διατυπώνονται οι κανόνες συμμετοχής στο εν λόγω πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε προγράμματα χρηματοδοτικών φορέων οι οποίοι διαχειρίζονται τα κονδύλια που χορηγούνται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και στις δραστηριότητες που διεξάγονται από κοινού δυνάμει του παρόντος κανονισμού και στο πλαίσιο του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020» που θεσπίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) XX/XXX (εφεξής «Ορίζοντας 2020»). Άρθρο 2 Ορισμοί Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) ως «δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας» νοείται όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, της διάδοσης και βελτιστοποίησης των αποτελεσμάτων και της τόνωσης της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (εφεξής η «Κοινότητα»)· β) ως «άμεσες δράσεις» νοούνται οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που ανέλαβε η Επιτροπή μέσω του Κοινού Κέντρου Ερευνών της· γ) ως «έμμεσες δράσεις» νοούνται οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας στις οποίες η Ένωση ή η Κοινότητα (εφεξής η «Ένωση») παρέχει οικονομική στήριξη και οι οποίες αναλαμβάνονται από συμμετέχοντες· δ) ως «σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα» νοείται η σύμπραξη όπου εταίροι από τον ιδιωτικό τομέα, η Κοινότητα και, ενδεχομένως, άλλοι εταίροι, αναλαμβάνουν τη δέσμευση να υποστηρίξουν από κοινού την ανάπτυξη και υλοποίηση ενός προγράμματος ή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας που έχουν στρατηγική σημασία· ε) ως «σύμπραξη μεταξύ δημόσιων φορέων» νοείται η σύμπραξη όπου φορείς του δημοσίου ή φορείς με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας σε περιφερειακό, εθνικό ή διεθνές επίπεδο αναλαμβάνουν τη δέσμευση με την Κοινότητα να υποστηρίξουν από κοινού την ανάπτυξη και την υλοποίηση ενός προγράμματος ή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας. Άρθρο 3 Στόχοι 1. Γενικός στόχος του προγράμματος Ευρατόμ είναι η βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, της προστασίας από έκνομες ενέργειες και της ακτινοπροστασίας, και η συμβολή στη μακροπρόθεσμη διαδικασία αφαίρεσης του άνθρακα από το ενεργειακό σύστημα κατά τρόπο ασφαλή, αποδοτικό και διασφαλισμένο έναντι έκνομων ενεργειών. Ο γενικός στόχος υλοποιείται μέσω των δραστηριοτήτων που ορίζονται στο παράρτημα Ι υπό τη μορφή άμεσων και έμμεσων δράσεων που προωθούν τους ειδικούς στόχους που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του παρόντος άρθρου. 2. Οι έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ έχουν τους κατωτέρω ειδικούς στόχους: α) υποστήριξη της ασφαλούς επιχειρησιακής λειτουργίας πυρηνικών συστημάτων· β) συμβολή στην ανάπτυξη λύσεων για τη διαχείριση των τελικώς παραγόμενων πυρηνικών αποβλήτων· γ) στήριξη στην ανάπτυξη και δυνατότητα διατήρησης πυρηνικών ικανοτήτων σε επίπεδο Ένωσης· δ) ενίσχυση της ακτινοπροστασίας· ε) πρόοδος προς την κατάδειξη του εφικτού της σύντηξης ως πηγής ισχύος μέσω της αξιοποίησης των υφιστάμενων και μελλοντικών εγκαταστάσεων σύντηξης· στ) τοποθέτηση των θεμελίων για μελλοντικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική σύντηξη με την ανάπτυξη υλικών, τεχνολογιών και μελετών αρχικής σύλληψης· ζ) προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας· η) διασφάλιση της διαθεσιμότητας και χρήσης ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκής εμβέλειας. 3. Οι άμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ έχουν τους κατωτέρω ειδικούς στόχους: α) βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, στην οποία περιλαμβάνονται: ασφάλεια καυσίμων και αντιδραστήρων, διαχείριση αποβλήτων και παροπλισμός, και ετοιμότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης· β) βελτίωση της πυρηνικής προστασίας από έκνομες ενέργειες, στην οποία περιλαμβάνονται: πυρηνικές διασφαλίσεις, μη διάδοση όπλων, καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας και εγκληματολογικές έρευνες περί τα πυρηνικά· γ) αύξηση της αριστείας της επιστημονικής βάσης για την τυποποίηση στον πυρηνικό τομέα· δ) ενίσχυση της διαχείρισης γνώσεων, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης· ε) υποστήριξη της πολιτικής της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία από έκνομες ενέργειες, καθώς και της συναφούς εξελισσόμενης νομοθεσίας της Ένωσης. 4. Το πρόγραμμα Ευρατόμ θα υλοποιηθεί κατά τρόπο που να διασφαλίζει ότι οι προτεραιότητες και δραστηριότητες που λαμβάνουν στήριξη ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και ότι λαμβάνουν υπόψη τις εξελίξεις της επιστήμης, της τεχνολογίας, της καινοτομίας, της χάραξης πολιτικών, των αγορών και της κοινωνίας. 5. Στο πλαίσιο των ειδικών στόχων που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3, μπορεί να λαμβάνονται υπόψη νέες και απρόβλεπτες ανάγκες που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της περιόδου υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένης της ανταπόκρισης σε αναδυόμενες ευκαιρίες, κρίσεις και απειλές, σε ανάγκες που σχετίζονται με την ανάπτυξη νέων πολιτικών της Ένωσης και στην καθοδήγηση δράσεων που προβλέπεται να λάβουν στήριξη στο πλαίσιο μελλοντικών προγραμμάτων. Άρθρο 4 Προϋπολογισμός 1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ ανέρχεται σε 1.788,889 εκατομμύρια ευρώ. Το εν λόγω ποσό κατανέμεται ως εξής: α) Έμμεσες δράσεις για το πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης σχετικά με τη σύντηξη, 709,713 εκατομμύρια ευρώ· β) Έμμεσες δράσεις για πυρηνική σχάση, ασφάλεια και ακτινοπροστασία, 354,857 εκατομμύρια ευρώ· γ) Άμεσες δράσεις, 724,319 εκατομμύρια ευρώ. Για την υλοποίηση έμμεσων δράσεων του προγράμματος Ευρατόμ, το ποσοστό για τα διοικητικά έξοδα της Επιτροπής δεν θα υπερβαίνει το 13,5 %. 2. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο του προγράμματος Ευρατόμ μπορεί να καλύψει δαπάνες που σχετίζονται με τις δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικής εξακρίβωσης και αξιολόγησης που απαιτούνται για τη διαχείριση του προγράμματος και για την επίτευξη των στόχων του, και συγκεκριμένα μελέτες και συναντήσεις εμπειρογνωμόνων, εφόσον σχετίζονται με τους γενικούς στόχους του παρόντος κανονισμού, δαπάνες που συνδέονται με δίκτυα τεχνολογίας των πληροφοριών με επίκεντρο την επεξεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και όλες τις άλλες δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής στις οποίες υποβάλλεται η Επιτροπή για τη διαχείριση του προγράμματος Ευρατόμ. 3. Εφόσον είναι αναγκαίο, μπορούν να εγγράφονται πιστώσεις στον προϋπολογισμό μετά το 2018 για την κάλυψη των δαπανών τεχνικής και διοικητικής συνδρομής, προκειμένου να καταστεί εφικτή η διαχείριση δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018. 4. Εάν οι άμεσες δράσεις συμβάλουν σε πρωτοβουλίες θεσπιζόμενες από οντότητες στις οποίες η Επιτροπή έχει αναθέσει την υλοποίηση καθηκόντων σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 και το άρθρο 15, η συμβολή αυτή δεν μέρος της χρηματικής συνεισφοράς που χορηγείται στις εν λόγω πρωτοβουλίες. Άρθρο 5 Σύνδεση τρίτων χωρών 1. Το Πρόγραμμα Ευρατόμ είναι ανοικτό στη σύμπραξη: α) χωρών υπό ένταξη, υποψηφίων χωρών και δυνάμει υποψηφίων χωρών, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους για τη συμμετοχή των εν λόγω χωρών σε προγράμματα της Ένωσης που θεσπίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες πλαίσια και στις αποφάσεις των συμβουλίων σύνδεσης ή σε παρόμοιες συμφωνίες∙ β) επιλεγμένων τρίτων χωρών που πληρούν όλα τα ακόλουθα κριτήρια: (i) έχουν καλές ικανότητες στην επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία· (ii) έχουν καλό ιστορικό συμμετοχής σε προγράμματα έρευνας και καινοτομίας της Ένωσης· (iii) έχουν στενούς οικονομικούς και γεωγραφικούς δεσμούς με την Ένωση· (iv) είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) ή χώρες ή εδάφη που παρατίθενται στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧX/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [22]. 2. Οι ειδικοί όροι και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των συνδεδεμένων χωρών στο πρόγραμμα Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένης της χρηματικής συνεισφοράς με βάση το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της συνδεδεμένης χώρας, καθορίζονται από διεθνείς συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και των συνδεδεμένων χωρών. ΤΙΤΛΟΣ II ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ, ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΕΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ Άρθρο 6 Διαχείριση και μορφές κοινοτικής στήριξης 1. Το πρόγραμμα Ευρατόμ θα υλοποιηθεί μέσω έμμεσων δράσεων που χρησιμοποιούν μία ή περισσότερες από τις μορφές χρηματοδότησης που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. ΧΧΧ/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός], συμπεριλαμβανομένων επιχορηγήσεων, βραβείων, δημόσιων συμβάσεων, χρηματοπιστωτικών μέσων και χρηματικών συνεισφορών. Η κοινοτική στήριξη αποτελείται επίσης από άμεσες δράσεις με τη μορφή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας που αναλαμβάνει το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ). 2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 10 της συνθήκης Ευρατόμ, η Επιτροπή μπορεί να αναθέσει τμήμα της υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ στους φορείς χρηματοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο [55 παράγραφος 1 στοιχείο β)] του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός]. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να αναθέσει την υλοποίηση έμμεσων δράσεων στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ σε φορείς που δημιουργούνται ή στους οποίους γίνεται αναφορά στο πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020» Άρθρο 7 Κανόνες συμμετοχής και διάδοσης αποτελεσμάτων 1. Η συμμετοχή οποιασδήποτε νομικής οντότητας σε έμμεσες δράσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ διέπεται από τους κανόνες που διατυπώνονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [κανόνες συμμετοχής και διάδοσης], σύμφωνα με τις παραγράφους 2 και 3 του παρόντος άρθρου. 2. Για τους σκοπούς του προγράμματος Ευρατόμ, οι «κανόνες προστασίας από έκνομες ενέργειες» που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο του άρθρου 40 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΧΧ) [κανόνες συμμετοχής και διάδοσης] περιλαμβάνουν τα αμυντικά συμφέροντα των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 24 της Συνθήκης Ευρατόμ. Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο του άρθρου 41 παράγραφος 3 του ανωτέρω κανονισμού, η Επιτροπή ή ο φορέας χρηματοδότησης μπορεί, όσον αφορά τα αποτελέσματα που παράγονται από συμμετέχοντες που έχουν λάβει χρηματική συνεισφορά από την Κοινότητα, να εγείρει αντιρρήσεις όσον αφορά μεταβιβάσεις ιδιοκτησίας ή εκχωρήσεις αποκλειστικών ή μη αποκλειστικών αδειών εκμετάλλευσης σε τρίτους που είναι εγκατεστημένοι σε τρίτη χώρα που δεν είναι συνδεδεμένη με το πρόγραμμα Ευρατόμ, εάν θεωρεί ότι η εκχώρηση ή μεταβίβαση δεν συνάδει με τα συμφέροντα ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της Ένωσης ή ότι αντίκειται σε δεοντολογικές αρχές ή ανακινεί ζητήματα ασφάλειας. Στα «ζητήματα ασφάλειας» περιλαμβάνονται τα αμυντικά συμφέροντα των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 24 της Συνθήκης Ευρατόμ. Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο του άρθρου 46, παράγραφος 1 του ανωτέρω κανονισμού, η Κοινότητα και οι κοινές επιχειρήσεις της, για τους σκοπούς ανάπτυξης, υλοποίησης και παρακολούθησης των πολιτικών και των προγραμμάτων της Κοινότητας ή των υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν μέσω της διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, απολαμβάνουν δικαιώματα πρόσβασης στα αποτελέσματα ενός συμμετέχοντος που έχει λάβει χρηματική συνεισφορά από την Κοινότητα. Τα εν λόγω δικαιώματα πρόσβασης περιλαμβάνουν το δικαίωμα εκχώρησης άδειας σε τρίτους για χρήση των αποτελεσμάτων σε δημόσιες συμβάσεις και το δικαίωμα περαιτέρω εκχώρησης αδειών, περιορίζονται δε σε μη εμπορική και μη ανταγωνιστική χρήση και παραχωρούνται ατελώς. 3. Το «Ταμείο εγγυήσεων των συμμετεχόντων» που ιδρύθηκε σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/2012 [κανόνες συμμετοχής και διάδοσης] αντικαθιστά και διαδέχεται τα ταμεία εγγυήσεων των συμμετεχόντων που θεσπίστηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006 και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. XX/XX [κανόνες συμμετοχής Ευρατόμ 2012-2013]. Τυχόν ποσά από τα Ταμεία εγγυήσεων των συμμετεχόντων που θεσπίστηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006 και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. XX/XX [κανόνες συμμετοχής Ευρατόμ (2012-2013)] μεταφέρονται στο Ταμείο εγγυήσεων των συμμετεχόντων από τις 31 Δεκεμβρίου 2013. Οι συμμετέχοντες σε δράσεις στο πλαίσιο της απόφασης ΧΧ/ΧΧ του Συμβουλίου [πρόγραμμα Ευρατόμ 2012-2013], οι οποίοι υπογράφουν συμφωνίες επιχορήγησης μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2013, συνεισφέρουν στο Ταμείο εγγυήσεων των συμμετεχόντων. Άρθρο 8 Εγκάρσιες δραστηριότητες 1. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος Ευρατόμ και να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που είναι κοινές για το πρόγραμμα Ευρατόμ και το πρόγραμμα πλαίσιο Ορίζοντας 2020, οι δραστηριότητες που αφορούν τόσο τις έμμεσες δράσεις που προβλέπονται στο παράρτημα Ι ή/και δραστηριότητες που υλοποιούν το ειδικό πρόγραμμα του προγράμματος πλαισίου Ορίζοντας 2020, όπως θεσπίστηκε με την απόφαση XX/XXXX/ΕΕ του Συμβουλίου[23], μπορούν να ωφεληθούν από τη χρηματική συνεισφορά της Ένωσης. 2. Η αναφερόμενη στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου χρηματική συνεισφορά μπορεί να συνδυαστεί με τις χρηματικές συνεισφορές για έμμεσες δράσεις όπως προβλέπεται στο άρθρο 4 του παρόντος κανονισμού και στο άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. ΧΧ/ΧΧΧΧ [για τη θέσπιση του Ορίζοντας 2020], και να υλοποιηθεί μέσω ενός ενιαίου μηχανισμού χρηματοδότησης. Άρθρο 9 Ισότητα φύλων Το πρόγραμμα Ευρατόμ διασφαλίζει την αποτελεσματική προώθηση της ισότητας των φύλων και της διάστασης του φύλου στην έρευνα και την καινοτομία. Άρθρο 10 Αρχές δεοντολογίας 1. Όλες οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ συμμορφώνονται με τις αρχές δεοντολογίας και τη σχετική εθνική, ενωσιακή και διεθνή νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και των συμπληρωματικών πρωτοκόλλων της. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στην αρχή της αναλογικότητας, στο δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, στο δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, στο δικαίωμα στη σωματική και διανοητική ακεραιότητα του ατόμου, στο δικαίωμα της μη εισαγωγής διακρίσεων και στην ανάγκη διασφάλισης υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας. 2. Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ εστιάζονται αποκλειστικά στις εφαρμογές πολιτικού χαρακτήρα. Άρθρο 11 Προγράμματα εργασίας 1. Η Επιτροπή θεσπίζει προγράμματα εργασίας για την υλοποίηση των έμμεσων δράσεων. Τα προγράμματα εργασίας επιτρέπουν προσεγγίσεις «εκ των κάτω προς τα άνω», οι οποίες αντιμετωπίζουν τους στόχους με καινοτόμους τρόπους. Τα προγράμματα εργασίας ορίζουν τα βασικά στοιχεία υλοποίησης των δράσεων σύμφωνα με τον κανονισμό XX/2012 [ο δημοσιονομικός κανονισμός], μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι λεπτομερείς στόχοι τους, η σχετική χρηματοδότηση και το χρονοδιάγραμμα, καθώς και μια πολυετής προσέγγιση και στρατηγικοί προσανατολισμοί για τα επόμενα έτη υλοποίησης. 2. Για τις άμεσες δράσεις, η Επιτροπή, σύμφωνα με την απόφαση 96/282/Ευρατόμ, καταρτίζει πολυετές πρόγραμμα εργασίας, στο οποίο ορίζονται με περισσότερες λεπτομέρειες οι στόχοι και οι επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που παρουσιάζονται στο Παράρτημα Ι, καθώς και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Το ανωτέρω πολυετές πρόγραμμα εργασίας λαμβάνει επίσης υπόψη τις σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται από τα κράτη μέλη, τις συνδεδεμένες χώρες, καθώς και ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. Επικαιροποιείται όποτε και όπως κρίνεται σκόπιμο. 3. Τα προγράμματα εργασίας λαμβάνουν υπόψη την τρέχουσα κατάσταση της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας σε εθνικό επίπεδο, στο επίπεδο της Ένωσης αλλά και διεθνώς, καθώς και τις σχετικές εξελίξεις στην ασκούμενη πολιτική, την αγορά και την κοινωνία. Επικαιροποιούνται όποτε και όπως κρίνεται σκόπιμο. 4. Τα προγράμματα εργασίας περιέχουν μια ενότητα όπου θα προσδιορίζονται οι εγκάρσιες δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 8. Άρθρο 12 Διοίκηση του προγράμματος 1. Για τους σκοπούς υλοποίησης των έμμεσων δράσεων του προγράμματος Ευρατόμ, η Επιτροπή θα επικουρείται στο έργο της από τις ακόλουθες συμβουλευτικές επιτροπές: α) για θέματα σχετικά με τη σχάση, από τη συμβουλευτική επιτροπή που αναφέρεται στα σημεία 5 και 6 του Παραρτήματος της απόφασης 84/338/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ του Συμβουλίου[24]; β) για θέματα σχετικά με τη σύντηξη, από τη συμβουλευτική επιτροπή για το πρόγραμμα σύντηξης, η οποία ιδρύθηκε σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1980[25]. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 3 παράγραφος 3 της απόφασης 84/338/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ και από το σημείο 9 της απόφασης του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1980, αντίστοιχα, στις συμβουλευτικές επιτροπές θα προεδρεύει η Επιτροπή 2. Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά την αντίστοιχη επιτροπή που αναφέρεται στην παράγραφο 1 σχετικά με τη γενικότερη πρόοδο υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ, και της παρέχει εγκαίρως πληροφορίες σχετικά με όλες τις έμμεσες δράσεις που προτείνονται ή χρηματοδοτούνται δυνάμει του προγράμματος Ευρατόμ. Άρθρο 13 Εξωτερικές συμβουλές και εμπλοκή της κοινωνίας 1. Για την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ λαμβάνονται υπόψη οι συμβουλές και εισηγήσεις που παρέχονται, κατά περίπτωση, από: την Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή Ευρατόμ όπως ορίζει το άρθρο 134 της Συνθήκης Ευρατόμ, συμβουλευτικές ομάδες ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου που θεσπίζονται από την Επιτροπή, τις δομές διαλόγου που έχουν δημιουργηθεί δυνάμει διεθνών συμφωνιών για την επιστήμη και την τεχνολογία, μελλοντοστραφείς δραστηριότητες, στοχευμένες δημόσιες διαβουλεύσεις και διαφανείς και διαδραστικές διαδικασίες που διασφαλίζουν τη στήριξη υπεύθυνων εργασιών έρευνας και καινοτομίας. 2. Συνεκτιμώνται επίσης πλήρως οι συναφείς πτυχές των θεματολογίων έρευνας και καινοτομίας που καταρτίζονται από τα Ευρωπαϊκά Τεχνολογικά Βάθρα, τις Πρωτοβουλίες Κοινού Προγραμματισμού και τις Ευρωπαϊκές Συμπράξεις Καινοτομίας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΕΙΔΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΔΡΑΣΗΣ Άρθρο 14 Μικρομεσαίες επιχειρήσεις Στο πρόγραμμα Ευρατόμ αποδίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην εξασφάλιση της επαρκούς συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και του αντίκτυπου της καινοτομίας σε αυτές. Οι ποσοτικές και ποιοτικές εκτιμήσεις της συμμετοχής των ΜΜΕ πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των ρυθμίσεων αξιολόγησης και παρακολούθησης. Άρθρο 15 Συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και μεταξύ δημοσίων φορέων Για την επίτευξη των στόχων που παρατίθενται στο άρθρο 3, μπορεί να υλοποιούνται ειδικές δραστηριότητες του προγράμματος Ευρατόμ μέσω: α) Κοινών επιχειρήσεων που ιδρύονται βάσει του κεφαλαίου 5 της Συνθήκης Ευρατόμ. β) Συμπράξεων μεταξύ δημοσίων φορέων, βάσει του μηχανισμού χρηματοδότησης «δράσεις συγχρηματοδότησης προγράμματος». γ) Συμβατικών συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπως αναφέρεται στο άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. xxx/201x. Άρθρο 16 Διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς 1. Οντότητες εγκατεστημένες σε τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμοί είναι επιλέξιμοι για συμμετοχή στις έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ υπό τους όρους που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) XX/XX [κανόνες συμμετοχής]. Εξαιρέσεις στη γενική αρχή προβλέπονται στο άρθρο 7. Η διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς προωθείται από το πρόγραμμα Ευρατόμ με σκοπό: α) την ενίσχυση της αριστείας και ελκυστικότητας της Ένωσης για την έρευνα και την καινοτομία, καθώς και της οικονομικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητάς της· β) την αποτελεσματική αντιμετώπιση παγκόσμιων κοινωνικών προκλήσεων· γ) τη στήριξη των στόχων εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης, συμπληρωματικώς προς εξωτερικά προγράμματα. 2. Οι στοχευμένες δράσεις με στόχο την προώθηση της συνεργασίας με συγκεκριμένες τρίτες χώρες ή ομάδες τρίτων χωρών θα υλοποιηθούν με βάση το κοινό συμφέρον και το αμοιβαίο όφελος, λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές και τεχνολογικές ικανότητές τους και τις ευκαιρίες της αγοράς, καθώς και τον αναμενόμενο αντίκτυπο. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η αμοιβαία πρόσβαση σε προγράμματα τρίτων χωρών. Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος, προωθούνται ο συντονισμός και οι συνέργειες με πρωτοβουλίες των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών. Στις προτεραιότητες συνεργασίας λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις της πολιτικής της Ένωσης και οι ευκαιρίες συνεργασίας με τρίτες χώρες, καθώς και οι ενδεχόμενες αδυναμίες των συστημάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των τρίτων χωρών. Άρθρο 17 Επικοινωνία και διάδοση 1. Κατά την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ, οι δραστηριότητες διάδοσης και επικοινωνίας θεωρούνται αναπόσπαστο τμήμα όλων των δράσεων που λαμβάνουν στήριξη από το πρόγραμμα Ευρατόμ. 2. Οι επικοινωνιακές δραστηριότητες μπορεί να περιλαμβάνουν: α) πρωτοβουλίες που στοχεύουν στη διεύρυνση της ευαισθητοποίησης και στη διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ, ιδιαίτερα για τις περιφέρειες ή τα είδη συμμετεχόντων που εκπροσωπούνται λιγότερο∙ β) στοχευμένη συνδρομή σε έργα και κοινοπραξίες με στόχο την παροχή πρόσβασης στις αναγκαίες δεξιότητες για τη βελτιστοποίηση της επικοινωνίας και της διάδοσης των αποτελεσμάτων∙ γ) πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του διαλόγου και της συζήτησης, σχετικά με επιστημονικά, τεχνολογικά και σχετικά με την καινοτομία ζητήματα, με το κοινό, και εκμετάλλευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άλλων καινοτόμων τεχνολογιών και μεθοδολογιών· δ) ανακοίνωση των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης εφόσον σχετίζονται με τους στόχους του παρόντος κανονισμού. 3. Με την επιφύλαξη των ισχυουσών διατάξεων της Συνθήκης Ευρατόμ και της σχετικής νομοθεσίας της Ένωσης, οι δραστηριότητες διάδοσης μπορεί να περιλαμβάνουν: α) δραστηριότητες που συγκεντρώνουν τα αποτελέσματα μιας σειράς έργων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από άλλες πηγές, προκειμένου να διατεθούν φιλικές προς το χρήστη βάσεις δεδομένων και εκθέσεις που συνοψίζουν τα κύρια ευρήματα· β) διάδοση των αποτελεσμάτων σε ιθύνοντες χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών τυποποίησης, προκειμένου να προωθηθεί η χρήση των σχετικών με την πολιτική αποτελεσμάτων από τους κατάλληλους φορείς σε διεθνές, ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ III ΕΛΕΓΧΟΣ Άρθρο 18 Λογιστικοί και λοιποί έλεγχοι 1. Το σύστημα ελέγχου που έχει θεσπιστεί για την υλοποίηση του παρόντος κανονισμού θα σχεδιαστεί έτσι ώστε να παρέχει εύλογη βεβαιότητα για την επίτευξη κατάλληλης διαχείρισης των κινδύνων που σχετίζονται με την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των πράξεων, καθώς και τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκείμενων συναλλαγών, λαμβάνοντας υπόψη τον πολυετή χαρακτήρα των προγραμμάτων, καθώς και τη φύση των σχετικών πληρωμών. 2. Το σύστημα ελέγχου διασφαλίζει την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, λαμβάνοντας υπόψη τις διοικητικές και λοιπές δαπάνες των ελέγχων σε όλα τα επίπεδα, ώστε να μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος Ευρατόμ και να καταστεί δυνατόν να προσελκυστούν σε αυτό οι άριστοι ερευνητές και οι πλέον καινοτόμες επιχειρήσεις. 3. Ως μέρος του συστήματος ελέγχου, η στρατηγική λογιστικού ελέγχου των δαπανών των έμμεσων δράσεων του προγράμματος Ευρατόμ βασίζεται στον δημοσιονομικό έλεγχο ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος δαπανών σε ολόκληρο το πρόγραμμα. Το εν λόγω αντιπροσωπευτικό δείγμα συμπληρώνεται από στοιχεία επιλεγόμενα βάσει εκτίμησης των κινδύνων που συνδέονται με τις δαπάνες. Οι λογιστικοί έλεγχοι των δαπανών των έμμεσων δράσεων στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ διεξάγονται με συνεκτικό τρόπο, σύμφωνα με τις αρχές της οικονομίας, της απόδοσης και της αποτελεσματικότητας, ώστε να ελαχιστοποιείται το βάρος του λογιστικού ελέγχου για τους συμμετέχοντες. Άρθρο 19 Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης 1. Κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίζει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και με την ανάκτηση, σε περίπτωση που διαπιστωθούν παρατυπίες, των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, καθώς επίσης, οσάκις κρίνεται σκόπιμο, με την επιβολή αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών κυρώσεων 2. Η Επιτροπή ή οι εκπρόσωποί της και το Ελεγκτικό Συνέδριο έχουν την εξουσία να ελέγχουν, βάσει δικαιολογητικών καθώς και επιτόπιων ελέγχων, όλους τους δικαιούχους επιχορηγήσεων, τους αναδόχους και τους υπεργολάβους που έχουν λάβει κονδύλια της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3, οι λογιστικοί έλεγχοι από την Επιτροπή μπορούν να πραγματοποιούνται έως και τέσσερα έτη μετά την τελική πληρωμή. 3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) δύναται να διενεργεί επιτόπιους ελέγχους και επιθεωρήσεις στους οικονομικούς παράγοντες που έχουν σχέση, άμεσα ή έμμεσα, με τη χρηματοδότηση αυτή, σύμφωνα με τις διαδικασίες που καθορίζονται στον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου[26], με στόχο τη διαπίστωση τυχόν απάτης, διαφθοράς ή οποιασδήποτε άλλης παράνομης ενέργειας εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή με σύμβαση που αφορά χρηματοδότηση από μέρους της Ένωσης. 4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, στις συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, στις συμφωνίες και αποφάσεις επιχορήγησης και στις συμβάσεις που απορρέουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και η OLAF εξουσιοδοτούνται ρητώς να διενεργούν τέτοιους διαχειριστικούς ελέγχους, επιτόπιους ελέγχους και επιθεωρήσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Άρθρο 20 Παρακολούθηση 1. Η Επιτροπή παρακολουθεί ετησίως την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένων της προόδου και των επιτευγμάτων. 2. Η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις και διαδίδει τα αποτελέσματα της εν λόγω παρακολούθησης. Άρθρο 21 Αξιολόγηση 1. Οι αξιολογήσεις διενεργούνται εγκαίρως ώστε να τροφοδοτούν με στοιχεία τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Μέχρι τις 31 Μαΐου 2017, και συνεκτιμώντας την εκ των υστέρων αξιολόγηση του 7ου προγράμματος πλαισίου Ευρατόμ που θεσπίστηκε με την απόφαση 2006/970/Ευρατόμ και του προγράμματος Ευρατόμ (2012-2013) που θεσπίστηκε με την απόφαση 20XX/XX/Ευρατόμ και θα έχει ολοκληρωθεί έως τα τέλη 2015, η Επιτροπή διενεργεί, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Ευρατόμ σχετικά με την επίτευξη, σε επίπεδο αποτελεσμάτων και προόδου στην ύπαρξη αντικτύπου, των στόχων και σχετικά με τη συνεχιζόμενη καταλληλότητα του συνόλου των μέτρων, την απόδοση και χρήση των πόρων, τις δυνατότητες περαιτέρω απλούστευσης, και την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Κατά την αξιολόγηση συνεκτιμάται επίσης η συμβολή των μέτρων στις προτεραιότητες της Ένωσης για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, και τα αποτελέσματά στους στον μακροχρόνιο αντίκτυπο των προηγούμενων μέτρων. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2022, η Επιτροπή διενεργεί, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, εκ των υστέρων αξιολόγηση του προγράμματος Ευρατόμ. Η εν λόγω αξιολόγηση καλύπτει το σκεπτικό, την υλοποίηση και τα επιτεύγματα, καθώς και τον μακροχρόνιο αντίκτυπο και τη βιωσιμότητα των μέτρων, προκειμένου να τροφοδοτήσει με στοιχεία κάθε απόφαση σχετικά με ενδεχόμενη ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή μεταγενέστερου μέτρου. 2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, οι άμεσες και έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ θα αποτελέσουν αντικείμενο χωριστών αξιολογήσεων. 3. Οι αξιολογήσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 αξιολογούν την πρόοδο που συντελείται στην πορεία επίτευξης των στόχων που τάσσονται στο άρθρο 3, συνεκτιμώντας τους σχετικούς δείκτες απόδοσης που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙ. 4. Τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή τα δεδομένα και τις πληροφορίες που είναι αναγκαία για την παρακολούθηση και αξιολόγηση των σχετικών μέτρων. 5. Η Επιτροπή ανακοινώνει τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, καθώς και τις παρατηρήσεις της, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. ΤΙΤΛΟΣ III ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 22 Κατάργηση και μεταβατικές διατάξεις 1. Καταργούνται από την 1η Ιανουαρίου 2014 η απόφαση 2006/970/Ευρατόμ, ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, η απόφαση 2006/976/Ευρατόμ, η απόφαση 2006/977/Ευρατόμ, η απόφαση XXXX/XXXX [πρόγραμμα πλαίσιο Ευρατόμ (2012-2013)], ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. XXX/XXXX [κανόνες συμμετοχής της Ευρατόμ (2012-2013)], η απόφαση XXXX/XXXX/Ευρατόμ [ειδικό πρόγραμμα (2012-2013)] και η απόφαση XXXX/XXXX/Ευρατόμ [ειδικό πρόγραμμα – άμεσες δράσεις (2012-2013)]. 2. Οι δραστηριότητες που ωφελούνται από τη χρηματική συνεισφορά της Κοινότητας στο πλαίσιο προγραμμάτων που θεσπίστηκαν με τις αναφερόμενες στην παράγραφο 1 αποφάσεις και οι συναφείς οικονομικές υποχρεώσεις εξακολουθούν να διέπονται από τους κανόνες που εφαρμόζονται στα εν λόγω προγράμματα έως την ολοκλήρωσή τους. 3. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο που αναφέρεται στο άρθρο 4 μπορεί επίσης να καλύψει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που είναι αναγκαίες για τη διασφάλιση της μετάβασης από το εν λόγω πρόγραμμα στα μέτρα που εγκρίθηκαν δυνάμει της απόφασης XX/XX/Ευρατόμ [πρόγραμμα πλαίσιο Ευρατόμ (2012-2013)], της απόφασης XXXX/XXXX/Ευρατόμ [ειδικό πρόγραμμα (2012-2013)] και της απόφασης XXXX/XXXX/Ευρατόμ [ειδικό πρόγραμμα – άμεσες δράσεις (2012-2013)]. Άρθρο 23 Έναρξη ισχύος Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι - ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Φιλοσοφία του προγράμματος Ευρατόμ – στρωνοντας το δρόμο για το 2020 Με την επίτευξη των στόχων που τάσσονται στο άρθρο 3, το πρόγραμμα Ευρατόμ θα ενισχύσει τα αποτελέσματα όσον αφορά τις τρεις προτεραιότητες του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020»: επιστήμη αριστείας, βιομηχανική υπεροχή και κοινωνιακές προκλήσεις. Το πρόγραμμα Ευρατόμ θα στηρίξει ειδικότερα τη μετάβαση σε ένα αξιόπιστο, αειφόρο και ανταγωνιστικό ενεργειακό σύστημα στο μέλλον, εν όψει της αυξανόμενης ανεπάρκειας πόρων, των αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών και της κλιματικής αλλαγής. Το πρόγραμμα Ευρατόμ θα ενισχύσει το πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας στο πυρηνικό πεδίο και θα συντονίσει τις ερευνητικές προσπάθειες των κρατών μελών, αποτρέποντας έτσι άσκοπες επαναλήψεις, διατηρώντας «κρίσιμη μάζα» σε βασικούς τομείς και διασφαλίζοντας ότι η δημόσια χρηματοδότηση χρησιμοποιείται με βέλτιστο τρόπο. Η στρατηγική για την ανάπτυξη της σύντηξης ως αξιόπιστης επιλογής για την εμπορική παραγωγή ενέργειας χωρίς άνθρακα θα ακολουθήσει έναν οδικό χάρτη με ενδιάμεσους στόχους και απώτερο στόχο την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2050. Για την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής θα πραγματοποιηθεί μια εκ βαθέων αναδιάρθρωση των έργων που αφορούν τη σύντηξη στην Ευρώπη (συμπεριλαμβανομένης της διακυβέρνησης, της χρηματοδότησης και της διαχείρισης) προκειμένου να διασφαλιστεί η μετατόπιση της έμφασης από την καθαρή έρευνα στο σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία μελλοντικών εγκαταστάσεων όπως ο ITER, ο DEMO και άλλες. Για το σκοπό αυτό θα χρειαστεί η στενή συνεργασία μεταξύ ολόκληρης της κοινότητας πυρηνικής σύντηξης της Ένωσης, της Επιτροπής και των εθνικών φορέων χρηματοδότησης. Προκειμένου να διατηρήσει την εμπειρογνωμοσύνη που είναι αναγκαία σε επίπεδο Ένωσης για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, το πρόγραμμα θα ενισχύσει περαιτέρω το ρόλο του στην εκπαίδευση μέσω της δημιουργίας εγκαταστάσεων εκπαίδευσης πανευρωπαϊκού ενδιαφέροντος όπου θα παραδίδονται προγράμματα ειδικού σκοπού. Αυτό θα συνεχίσει να προάγει τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας και την περαιτέρω ένταξη νέων κρατών μελών και συνδεδεμένων χωρών. 2. Δραστηριοτητες που είναι αναγκαιεσ για την επιτευξη των στοχων του προγραμματοσ 2.1. Έμμεσες δράσεις α) Υποστήριξη της ασφαλούς επιχειρησιακής λειτουργίας πυρηνικών συστημάτων (Κοινωνιακές προκλήσεις) Σύμφωνα με το γενικό στόχο, υποστήριξη κοινών ερευνητικών δραστηριοτήτων σχετικά με την ασφαλή λειτουργία των συστημάτων αντιδραστήρων (συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων κύκλου καυσίμων) που χρησιμοποιούνται στην Ένωση ή, στον βαθμό που είναι απαραίτητο για τη διατήρηση ευρύτερης εμπειρογνωμοσύνης σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας στην Ένωση, των τύπων αντιδραστήρων που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον, με έμφαση αποκλειστικά σε θέματα ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων όλων των πτυχών του κύκλου καυσίμου, όπως είναι ο διαχωρισμός και η μεταστοιχείωση. β) Συμβολή στην ανάπτυξη λύσεων για τη διαχείριση των τελικώς παραγόμενων πυρηνικών αποβλήτων (Επιστήμη αριστείας· κοινωνιακές προκλήσεις) Κοινές ή/και συντονισμένες ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με τις εναπομείνασες σημαντικές πτυχές της γεωλογικής διάθεσης των αναλωμένων καυσίμων και των μακρόβιων ραδιενεργών αποβλήτων με επίδειξη των τεχνολογιών και της ασφάλειας, όπως κρίνεται σκόπιμο. Οι εν λόγω δραστηριότητες προωθούν την ανάπτυξη μιας κοινής θεώρησης των βασικών ζητημάτων που αφορούν τη διαχείριση αποβλήτων από την απόρριψη μέχρι τη διάθεση των αποβλήτων στην Ένωση. Ερευνητικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τη διαχείριση άλλων ροών ραδιενεργών αποβλήτων για τις οποίες δεν υπάρχουν επί του παρόντος βιομηχανικά ώριμες διεργασίες. γ) Στήριξη στην ανάπτυξη και δυνατότητα διατήρησης πυρηνικών ικανοτήτων σε επίπεδο Ένωσης (Επιστήμη αριστείας) Προώθηση κοινών δραστηριοτήτων εκπαίδευσης και κινητικότητας μεταξύ ερευνητικών κέντρων και της βιομηχανίας και μεταξύ διαφορετικών κρατών μελών και συνδεδεμένων χωρών και υποστήριξη της διατήρησης διεπιστημονικών ικανοτήτων σε πυρηνικά θέματα προκειμένου να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα ερευνητών, μηχανικών και εργαζομένων στον τομέα των πυρηνικών που διαθέτουν τις κατάλληλες δεξιότητες στην Ένωση σε μακροπρόθεσμο επίπεδο. δ) Ενίσχυση της ακτινοπροστασίας (Επιστήμη αριστείας· κοινωνιακές προκλήσεις) Κοινές ή/και συντονισμένες ερευνητικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα σχετικά με τους κινδύνους των χαμηλών δόσεων ακτινοβολίας (από βιομηχανική, ιατρική ή περιβαλλοντική έκθεση) και σχετικά με τη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης όσον αφορά ατυχήματα που σχετίζονται με ακτινοβολία, για την παροχή μιας πανευρωπαϊκής επιστημονικής και τεχνολογικής βάσης για ένα άρτιο, δίκαιο και κοινωνικά αποδεκτό σύστημα προστασίας. ε) Πρόοδος προς την κατάδειξη του εφικτού της σύντηξης ως πηγής ισχύος μέσω της αξιοποίησης των υφιστάμενων και μελλοντικών εγκαταστάσεων σύντηξης (Βιομηχανική υπεροχή· κοινωνιακές προκλήσεις) Στήριξη κοινών ερευνητικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνουν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας Ανάπτυξης Σύντηξης για τη διασφάλιση της ταχείας έναρξης της λειτουργίας υψηλής απόδοσης του ITER συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης σχετικών εγκαταστάσεων (μεταξύ των οποίων και ο JET, Joint European Torus), της ανάπτυξης ενοποιημένων μοντέλων με χρήση υπολογιστών υψηλής απόδοσης καθώς και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων για την προετοιμασία της επόμενης γενιάς ερευνητών και μηχανικών. στ) Τοποθέτηση των θεμελίων για μελλοντικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική σύντηξη με την ανάπτυξη υλικών, τεχνολογιών και μελετών αρχικής σύλληψης (Βιομηχανική υπεροχή· κοινωνιακές προκλήσεις) Στήριξη κοινών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνουν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας Ανάπτυξης Σύντηξης για την ανάπτυξη και έγκριση υλικών για ένα σταθμό παραγωγής ηλεκτρισμού για σκοπούς επίδειξης, οι οποίες απαιτούν, μεταξύ άλλων, προπαρασκευαστικό έργο για μια κατάλληλη εγκατάσταση δοκιμής υλικών και διαπραγματεύσεις για τη συμμετοχή της Ένωσης σε ένα κατάλληλο διεθνές πλαίσιο για την εν λόγω εγκατάσταση. Στήριξη κοινών ερευνητικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνουν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας Ανάπτυξης Σύντηξης, οι οποίες θα εξετάσουν ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία του αντιδραστήρα και θα αναπτύξουν και θα επιδείξουν όλες τις τεχνολογίες για ένα σταθμό παραγωγής ηλεκτρισμού μέσω σύντηξης για σκοπούς επίδειξης. Οι εν λόγω δραστηριότητες περιλαμβάνουν την προετοιμασία ολοκληρωμένων σχεδίων κατασκευής του σταθμού παραγωγής ηλεκτρισμού για σκοπούς επίδειξης και τη διερεύνηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι stellarator ως τεχνολογία σταθμού ηλεκτροπαραγωγής. ζ) Προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας (Βιομηχανική υπεροχή) Υλοποίηση ή υποστήριξη της διαχείρισης των γνώσεων και της μεταφοράς τεχνολογίας από την έρευνα που συγχρηματοδοτείται από αυτό το πρόγραμμα στη βιομηχανία που εκμεταλλεύεται όλες τις καινοτόμες πτυχές της έρευνας. Προώθηση της καινοτομίας μέσω, μεταξύ άλλων, ανοικτής πρόσβασης σε επιστημονικές δημοσιεύσεις, μιας βάσης δεδομένων για τη διαχείριση και τη διάδοση γνώσεων καθώς και της προώθησης θεμάτων τεχνολογίας σε εκπαιδευτικά προγράμματα. Στον μακροπρόθεσμο ορίζοντα, το πρόγραμμα Ευρατόμ θα υποστηρίξει την προετοιμασία και ανάπτυξη ενός ανταγωνιστικού βιομηχανικού κλάδου πυρηνικής σύντηξης, και συγκεκριμένα μέσω της εφαρμογής ενός τεχνολογικού οδικού χάρτη για ένα σταθμό παραγωγής ηλεκτρισμού με ενεργό βιομηχανική συμμετοχή στα έργα σχεδιασμού και ανάπτυξης. η) Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και χρήσης ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκής εμβέλειας (Επιστήμη αριστείας) Δραστηριότητες για την υποστήριξη της κατασκευής, ανακαίνισης, χρήσης και συνεχούς διαθεσιμότητας σημαντικών ερευνητικών υποδομών στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ, καθώς και της κατάλληλη πρόσβασης σε αυτές και της συνεργασία μεταξύ τους. θ) Ευρωπαϊκή Συμφωνία Ανάπτυξης Σύντηξης Μια επιχορήγηση (δράση συγχρηματοδότησης προγράμματος) διατίθεται στη νομική οντότητα που ιδρύεται ή διορίζεται από μέλη της Ευρωπαϊκή Συμφωνίας Ανάπτυξης Σύντηξης για την υλοποίηση και το συντονισμό των δραστηριοτήτων τους. Η εν λόγω επιχορήγηση μπορεί να περιλαμβάνει πόρους σε είδος από την Κοινότητα, όπως είναι η επιστημονική και τεχνική εκμετάλλευση JET σύμφωνα με το άρθρο 10 της Συνθήκης Ευρατόμ, ή η απόσπαση προσωπικού της Επιτροπής. 2.2. Άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ Οι πυρηνικές δραστηριότητες του ΚΚΕρ στοχεύουν στην υποστήριξη της υλοποίησης των οδηγιών 2009/71/Ευρατόμ[27] και 2011/70/Ευρατόμ[28] του Συμβουλίου, καθώς και των συμπερασμάτων του Συμβουλίου που δίνουν προτεραιότητα στα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής προστασίας και ασφάλειας στην Ένωση και διεθνώς. Συγκεκριμένα, το ΚΚΕρ κινητοποιεί τις ικανότητες και την εμπειρογνωμοσύνη που είναι αναγκαίες προκειμένου να συνεισφέρει στην αξιολόγηση και τη βελτίωση της ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων και στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και άλλων εφαρμογών εκτός της σχάσης, για να παράσχει μια επιστημονική βάση για τη σχετική νομοθεσία της Ένωσης και, εάν κρίνεται αναγκαίο, για να αντιδράσει σε πυρηνικά συμβάντα και ατυχήματα εντός των ορίων της αποστολής του και των αρμοδιοτήτων του. Για τον σκοπό αυτό , το ΚΚΕρ θα διενεργεί εργασίες έρευνας και αξιολογήσεις, θα παρέχει αναφορές και πρότυπα και θα προσφέρει ειδική κατάρτιση και εκπαίδευση. Θα επιδιωχθούν, κατά περίπτωση, συνέργειες με το Τεχνολογικό Βάθρο Βιώσιμης Πυρηνικής Ενέργειας (SNETP) και άλλες εγκάρσιες πρωτοβουλίες. α) Βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, στην οποία περιλαμβάνονται: ασφάλεια καυσίμων και αντιδραστήρων, διαχείριση αποβλήτων και παροπλισμός, και ετοιμότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης Το ΚΚΕρ συμβάλλει στην ανάπτυξη εργαλείων και μεθόδων για την επίτευξη υψηλών προτύπων στην ασφάλεια των αντιδραστήρων πυρηνικής ενέργειας που αφορούν την Ευρώπη και στην ασφάλεια του κύκλου των καυσίμων τους. Τα εν λόγω εργαλεία και οι μέθοδοι περιλαμβάνουν: 1) ανάπτυξη μοντέλων για τις αναλύσεις σοβαρών ατυχημάτων και μεθοδολογίες για την αξιολόγηση των ασφαλών λειτουργικών περιθωρίων πυρηνικών εγκαταστάσεων· υποστήριξη της καθιέρωσης μιας κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης για την αξιολόγηση προηγμένων κύκλων καυσίμου και σχεδίων· έρευνα και διάδοση των διδαγμάτων που αποκομίστηκαν από την εμπειρία επιχειρησιακής λειτουργίας. Το Κκερ θα ενισχύσει περαιτέρω το «Ευρωπαϊκό κέντρο μετάδοσης της επιχειρησιακής εμπειρίας από πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής» για να ανταποκριθεί στις προκλήσεις πυρηνικής προστασίας που προέκυψαν μετά τη Fukushima. 2) ελαχιστοποίηση των επιστημονικών αβεβαιοτήτων στην πρόβλεψη της μακροπρόθεσμης συμπεριφοράς των ραδιενεργών αποβλήτων και της διασποράς ραδιονουκλεϊδίων στο περιβάλλον· και βασικές πτυχές της έρευνας σχετικά με την παύση λειτουργίας των πυρηνικών εγκαταστάσεων. 3) ενίσχυση της ικανότητας της Ένωσης να αντιδρά σε πυρηνικά ατυχήματα και συμβάντα μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης συστημάτων και υποδειγμάτων προειδοποίησης για τη διασπορά ακτινοβολίας στον αέρα και μέσω της κινητοποίησης πόρων και εμπειρογνωμοσύνης για την ανάλυση και την ανάπτυξη υποδειγμάτων πυρηνικών ατυχημάτων και την παροχή σχετικής τεχνικής υποστήριξης. β) Βελτίωση της πυρηνικής προστασίας από έκνομες ενέργειες, στην οποία περιλαμβάνονται: πυρηνικές διασφαλίσεις, μη διάδοση όπλων, καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας και εγκληματολογικές έρευνες περί τα πυρηνικά Η μεγαλύτερη δυνατή προσοχή θα αποδοθεί στον τομέα της μη διάδοσης. Το ΚΚΕρ: 1) θα αναπτύξει ενισχυμένες μεθοδολογίες και μεθόδους εντοπισμού/επαλήθευσης και τεχνολογίες για την υποστήριξη των διασφαλίσεων της Κοινότητας και την ενίσχυση των διεθνών διασφαλίσεων. 2) θα αναπτύξει και εφαρμόσει ενισχυμένες μεθόδους και τεχνολογία για την πρόληψη, την ανίχνευση και την ανταπόκριση σε πυρηνικά συμβάντα και συμβάντα που σχετίζονται με ραδιενέργεια, συμπεριλαμβανομένης της πιστοποίησης της τεχνολογίας ανίχνευσης και της ανάπτυξης μεθόδων και τεχνικών για την εγκληματολογική έρευνα περί τα πυρηνικά για την καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας, μέσω της συνέργειας με το παγκόσμιο πλαίσιο ΧΒΑΠ (χημικών, βιολογικών, ακτινολογικών και πυρηνικών μέσων). 3) θα στηρίξει την εφαρμογή της συνθήκης περί μη διαδόσεως των πυρηνικών όπλων και των σχετικών στρατηγικών της Ένωσης μέσω αναλύσεων, μελετών και παρακολούθησης της τεχνικής εξέλιξης των συστημάτων ελέγχου των εξαγωγών με στόχο την υποστήριξη των σχετικών υπηρεσιών της Επιτροπής και της Ένωσης. γ) Αύξηση της αριστείας της επιστημονικής βάσης για την τυποποίηση στον πυρηνικό τομέα Το ΚΚΕρ θα αναπτύξει περαιτέρω την επιστημονική βάση για την πυρηνική προστασία και ασφάλεια. Θα δοθεί έμφαση στην έρευνα σχετικά με τις θεμελιώδεις ιδιότητες και τη συμπεριφορά των ακτινιδίων, των δομικών και των πυρηνικών υλικών. Για την υποστήριξη της τυποποίησης στο πλαίσιο της Ένωσης, το ΚΚΕρ θα παράσχει πυρηνικά πρότυπα, δεδομένα και μετρήσεις αναφοράς τελευταίας τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης και υλοποίησης σχετικών βάσεων δεδομένων και εργαλείων αξιολόγησης. Το ΚΚΕρ θα υποστηρίξει την περαιτέρω ανάπτυξη ιατρικών εφαρμογών, ήτοι νέων θεραπειών του καρκίνου βάσει της ακτινοβολίας άλφα. δ) Ενίσχυση της διαχείρισης γνώσεων, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης Το ΚΚΕρ συμβαδίζει με τις νέες εξελίξεις στην έρευνα και τον εξοπλισμό, καθώς και στους κανονισμούς σχετικά με την ασφάλεια και το περιβάλλον. Για τον σκοπό αυτό θα υλοποιηθεί ένα κυλιόμενο επενδυτικό σχέδιο για τις επιστημονικές υποδομές. Προκειμένου να παραμείνει η Ένωση στην πρώτη γραμμή σε θέματα ασφάλειας και προστασίας, το ΚΚΕρ αναπτύσσει εργαλεία διαχείρισης γνώσεων, θα παρακολουθεί τις τάσεις της Ένωσης σε θέματα ανθρώπινου δυναμικού μέσω του Παρατηρητηρίου ανθρώπινων πόρων στον πυρηνικό τομέα που διαθέτει και θα προσφέρει ειδικά προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, τα οποία θα καλύπτουν και πτυχές σχετικές με την παύση λειτουργίας. ε) Υποστήριξη της πολιτικής της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία από έκνομες ενέργειες, καθώς και της συναφούς εξελισσόμενης νομοθεσίας της Ένωσης Το ΚΚΕρ θα ενισχύσει την ικανότητά του για την παροχή των ανεξάρτητων επιστημονικών και τεχνικών στοιχείων που απαιτούνται για την υποστήριξη της μεταβαλλόμενης νομοθεσίας της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική προστασία και ασφάλεια. Ως το εκτελεστικό όργανο της Ευρατόμ για το Διεθνές Φόρουμ Γενεά IV (GIF), το ΚΚΕρ εξακολουθεί να συντονίζει τη συνεισφορά της Κοινότητας στο GIF. Το ΚΚΕρ επιδιώκει και θα αναπτύσσει περαιτέρω διεθνείς ερευνητικές συνεργασίες με σημαντικές χώρες εταίρους και διεθνείς οργανισμούς (ΔΟΑΕ, ΟΟΣΑ/ΟΠΕ) για την προώθηση των πολιτικών της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική προστασία και ασφάλεια. 3. Εγκαρσιεσ δραστηριοτητες στο πλαισιο του προγραμματοσ ευρατομ Προκειμένου να επιτύχει τους γενικούς στόχους του, το πρόγραμμα Ευρατόμ υποστηρίζει συμπληρωματικές δραστηριότητες (άμεσες και έμμεσες, συντονισμού και ενίσχυσης του κοινού προγραμματισμού) που διασφαλίζουν τη συνέργεια των ερευνητικών προσπαθειών για την επίλυση κοινών προκλήσεων (όπως για παράδειγμα υλικά, τεχνολογία ψυκτικών μέσων, πυρηνικά δεδομένα αναφοράς, ανάπτυξη μοντέλων και προσομοίωση, τηλεχειρισμός, διαχείριση αποβλήτων, ακτινοπροστασία). 4. Εγκαρσιεσ δραστηριοτητες και διεπαφεσ με το προγραμμα πλαισιο ερευνασ και καινοτομιασ «οριζοντασ 2020» Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος Ευρατόμ, θα διασφαλιστούν οι κατάλληλοι σύνδεσμοι και οι κατάλληλες διεπαφές, όπως για παράδειγμα οι κοινές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, μέσω του ειδικού προγράμματος του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020». Το πρόγραμμα Ευρατόμ μπορεί να συμβάλει στη δανειακή διευκόλυνση και την κεφαλαιακή διευκόλυνση που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020» και το οποίο θα διευρυνθεί για να καλύψει τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 4. 5. Ιεραρχηση προτεραιοτητων Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ αλληλοενισχύουν τις ερευνητικές προσπάθειες των κρατών μελών και του ιδιωτικού τομέα, οι προτεραιότητες των προγραμμάτων εργασίας θα προσδιοριστούν βάσει στοιχείων που θα παράσχουν οι εθνικές δημόσιες αρχές και οι ενδιαφερόμενοι του τομέα των πυρηνικών ερευνών στο πλαίσιο φορέων ή πλαισίων όπως είναι οι τεχνολογικές πλατφόρμες και τα τεχνικά φόρα για τα πυρηνικά συστήματα και την πυρηνική ασφάλεια (SNETP), για τη διαχείριση των τελικών αποβλήτων (IGDTP) και για την ακτινοπροστασία / τον κίνδυνο των χαμηλών δόσεων (MELODI), την Ευρωπαϊκή Συμφωνία Ανάπτυξης Σύντηξης ή οποιονδήποτε σχετικό οργανισμό ή φόρουμ των εμπλεκόμενων στην πυρηνική ενέργεια. Οι προτεραιότητες των άμεσων δράσεων προσδιορίζονται μέσω διαβουλεύσεων με τις Γενικές Διευθύνσεις πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καθώς και με το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ. 6. Διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς Η διεθνής συνεργασία σε θέματα πυρηνικής έρευνας και καινοτομίας, βάσει κοινών στόχων και αμοιβαίας εμπιστοσύνης θα συνεχιστεί, με στόχο την παροχή σαφών και σημαντικών ωφελειών για την Ένωση. Για να συνεισφέρει στην επίτευξη των ειδικών στόχων που ορίζονται στο άρθρο 4, η Κοινότητα επιδιώκει την ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης της Ένωσης μέσω διεθνών συμφωνιών συνεργασίας και την προώθηση της πρόσβασης της πυρηνικής βιομηχανίας της Ένωσης στις νέες αναδυόμενες αγορές. Οι διεθνείς δραστηριότητες συνεργασίας προάγονται μέσω πολυμερών πλαισίων (όπως οι ΔΟΑΕ, ΟΟΣΑ, ITER, GIF), και μέσω των υφιστάμενων ή νέων διμερών συνεργασιών με χώρες που διαθέτουν ισχυρό τομέα Ε&Α και βιομηχανικές βάσεις, καθώς και ερευνητικές εγκαταστάσεις υπό λειτουργία, σχεδιασμό ή κατασκευή. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II — ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ Στο παρόν παράρτημα παρουσιάζεται ένας περιορισμένος αριθμός δεικτών επιδόσεων για κάθε ειδικό στόχο του προγράμματος Ευρατόμ, με σκοπό την αξιολόγηση αποτελεσμάτων και επιπτώσεων. 1. Δείκτες για έμμεσες δράσεις α) Υποστήριξη της ασφαλούς επιχειρησιακής λειτουργίας πυρηνικών συστημάτων – Ποσοστό των χρηματοδοτούμενων έργων (κοινές ερευνητικές εργασίες ή/και συντονισμένες δράσεις) που είναι πιθανόν να οδηγήσουν σε εμφανή βελτίωση των πρακτικών πυρηνικής προστασίας στην Ευρώπη. β) Συμβολή στην ανάπτυξη λύσεων για τη διαχείριση των τελικώς παραγόμενων πυρηνικών αποβλήτων – Αριθμός χώρων εναπόθεσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων ή/και αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας σε γεωλογικούς σχηματισμούς, οι οποίοι προγραμματίζονται στην Ευρώπη και για τους οποίους η Επιτροπή υποστήριξε την κατάρτιση φακέλου ασφαλείας και την ενδεχόμενη προπαρασκευαστική φάση. γ) Στήριξη στην ανάπτυξη και δυνατότητα διατήρησης πυρηνικών ικανοτήτων σε επίπεδο Ένωσης – Κατάρτιση μέσω της έρευνας – αριθμός διδακτορικών φοιτητών και ερευνητών μεταδιδακτορικού επιπέδου που λαμβάνουν στήριξη μέσω των έργων της Ευρατόμ σχετικά με τη σχάση – Αριθμός υποτρόφων και εκπαιδευόμενων στο πρόγραμμα σύντηξης της Ευρατόμ. δ) Ενίσχυση της ακτινοπροστασίας – Ποσοστό των χρηματοδοτούμενων έργων που είναι πιθανόν να έχουν εμφανείς επιπτώσεις στην κανονιστική πρακτική όσον αφορά την ακτινοπροστασία. ε) Πρόοδος προς την κατάδειξη του εφικτού της σύντηξης ως πηγής ισχύος μέσω της αξιοποίησης των υφιστάμενων και μελλοντικών εγκαταστάσεων σύντηξης – Αριθμός δημοσιεύσεων σε περιοδικά μεγάλης εμβέλειας. στ) Τοποθέτηση των θεμελίων για μελλοντικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική σύντηξη με την ανάπτυξη υλικών, τεχνολογιών και μελετών αρχικής σύλληψης – Ποσοστό των θεσπισθέντων οροσήμων του οδικού χάρτη της Ευρατόμ σχετικά με τη σύντηξη για την περίοδο 2014-2018, τα οποία έχουν επιτευχθεί από το πρόγραμμα Ευρατόμ. ζ) Προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας – Αριθμός τεχνοβλαστών (spin-off) από την έρευνα με αντικείμενο τη σύντηξη στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ – Αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας που υποβάλλονται από εργαστήρια σύντηξης η) Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και χρήσης ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκής εμβέλειας – Αριθμός ερευνητικών υποδομών που λαμβάνουν στήριξη σε επίπεδο Κοινότητας και αριθμός ερευνητών που χρησιμοποιούν ερευνητικές υποδομές μέσω στήριξης της κινητικότητας και της πρόσβασης. 2. Δείκτες για άμεσες δράσεις α) Δείκτης αντίκτυπου για την υποστήριξη πολιτικών από το ΚΚΕρ – Αριθμός εκδηλώσεων απτού ειδικού αντίκτυπου σε πολιτικές της Ένωσης που προκύπτουν από τεχνική και επιστημονική υποστήριξη πολιτικών παρεχόμενη από το ΚΚΕρ. β) Δείκτης επιστημονικής παραγωγικότητας του ΚΚΕρ – Αριθμός δημοσιεύσεων με αξιολόγηση από ομότιμους Οι δείκτες που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β) μπορούν να μετρηθούν σύμφωνα με τους κατωτέρω στόχους άμεσων δράσεων της Κοινότητας: · Βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, στην οποία περιλαμβάνονται: ασφάλεια καυσίμων και αντιδραστήρων, διαχείριση αποβλήτων και παροπλισμός, και ετοιμότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης· · Βελτίωση της πυρηνικής προστασίας από έκνομες ενέργειες, στην οποία περιλαμβάνονται: πυρηνικές διασφαλίσεις, μη διάδοση όπλων, καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας και εγκληματολογικές έρευνες περί τα πυρηνικά· · Αύξηση της αριστείας της επιστημονικής βάσης για την τυποποίηση στον πυρηνικό τομέα· · Ενίσχυση της διαχείρισης γνώσεων, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης· · Υποστήριξη της πολιτικής της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία από έκνομες ενέργειες, καθώς και της συναφούς εξελισσόμενης νομοθεσίας της Ένωσης. ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 1.1. Τίτλος της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.2. Σχετικός(-οί) τομέας(-είς) πολιτικής στη δομή ΔΒΔ/ΠΒΔ 1.3. Χαρακτήρας της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.4. Στόχος(-οι) 1.5. Αιτιολόγηση της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.6. Διάρκεια και δημοσιονομικός αντίκτυπος 1.7. Προβλεπόμενη(-ες) μέθοδος(-οι) διαχείρισης 2. MEΤΡΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ 2.1. Διατάξεις στον τομέα της παρακολούθησης και της υποβολής εκθέσεων 2.2. Σύστημα διαχείρισης και ελέγχου 2.3. Μέτρα για την πρόληψη της απάτης και των παρατυπιών 3. ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 3.1. Τομέας(-είς) του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου και γραμμή(-ές) δαπανών του προϋπολογισμού που επηρεάζονται 3.2. Εκτιμώμενος αντίκτυπος στις δαπάνες 3.2.1. Συνοπτική παρουσίαση του εκτιμώμενου αντικτύπου στις δαπάνες 3.2.2. Εκτιμώμενος αντίκτυπος στις επιχειρησιακές πιστώσεις 3.2.3. Εκτιμώμενος αντίκτυπος στις πιστώσεις διοικητικού χαρακτήρα 3.2.4. Συμβατότητα με το ισχύον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 3.2.5. Συμμετοχή τρίτων στη χρηματοδότηση 3.3. Εκτιμώμενος αντίκτυπος στα έσοδα ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 1.1. Τίτλος της πρότασης/πρωτοβουλίας Κανονισμός του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (2014-2018) με το οποίο συμπληρώνεται το «Ορίζοντας 2020 - Πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία» 1.2. Σχετικός(-οί) τομέας(-είς) πολιτικής στη δομή ΔΒΔ/ΠΒΔ[29] - 08 Έρευνα και καινοτομία - 10 Κοινό Κέντρο Ερευνών 1.3. Χαρακτήρας της πρότασης/πρωτοβουλίας ý Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά νέα δράση ¨ Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά νέα δράση μετά από πιλοτικό έργο/προπαρασκευαστική δράση[30] ¨ Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά την παράταση υφιστάμενης δράσης ¨ Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά δράση προσανατολισμένη προς νέα δράση 1.4. Στόχοι 1.4.1. Ο(οι) πολυετής(-είς) στρατηγικός(-οί) στόχος(-οι) της Επιτροπής που αφορά η πρόταση/πρωτοβουλία Το πρόγραμμα Ευρατόμ θα ενισχύσει το πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας στο πυρηνικό πεδίο και θα συντονίσει τις ερευνητικές προσπάθειες των κρατών μελών αποτρέποντας την άσκοπη επανάληψη, διατηρώντας «κρίσιμη μάζα» σε βασικούς τομείς και διασφαλίζοντας ότι η δημόσια χρηματοδότηση χρησιμοποιείται με βέλτιστο τρόπο. Οι τεχνικοί στόχοι του προγράμματος Ευρατόμ είναι η βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, της προστασίας από έκνομες ενέργειες και της ακτινοπροστασίας, και η συμβολή στη μακροπρόθεσμη διαδικασία αφαίρεσης του άνθρακα από το ενεργειακό σύστημα κατά τρόπο ασφαλή, αποδοτικό και διασφαλισμένο έναντι έκνομων ενεργειών. Οι ανωτέρω στόχοι συνδέονται με αυτούς των στρατηγικών Ευρώπη 2020 και Ενέργεια 2020. Το πρόγραμμα θα συμβάλει στην εμβληματική πρωτοβουλία «Ένωση καινοτομίας» στηρίζοντας συναφή με την ασκούμενη πολιτική, προ-εμπορική και εγκάρσια έρευνα στον τομέα των πυρηνικών, και διευκολύνοντας τη διαδικασία μεταφοράς γνώσεων και τεχνολογίας μεταξύ των ακαδημαϊκών κύκλων, της βιομηχανίας και των δημόσιων αρχών. Δίνοντας έμφαση στην εκπαίδευση σε όλες τις δραστηριότητές του, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα στην τρέχουσα πυρηνική βιομηχανία και δημιουργώντας ένα νέο τομέα βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας συγκεκριμένα για την ενέργεια από πυρηνική σύντηξη, το πρόγραμμα Ευρατόμ θα οδηγήσει στην ανάπτυξη και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε ένα ευρύ πεδίο ακαδημαϊκών κλάδων. Για τη στρατηγική Ενέργεια 2020, το πρόγραμμα Ευρατόμ θα αντιμετωπίσει ζητήματα πυρηνικής προστασίας και ασφάλειας και θα διατηρήσει τη μακροπρόθεσμη τεχνολογική ανταγωνιστικότητα της Ένωσης. 1.4.2. Ειδικός(-οί) στόχος(-οι) και σχετική(-ές) δραστηριότητα(-ες) ΔΒΔ/ΠΒΔ για τις έμμεσες δράσεις Ειδικός στόχος αριθ. 1 - Υποστήριξη της ασφαλούς επιχειρησιακής λειτουργίας πυρηνικών συστημάτων Ειδικός στόχος αριθ. 2 - Συμβολή στην ανάπτυξη λύσεων για τη διαχείριση των τελικώς παραγόμενων πυρηνικών αποβλήτων Ειδικός στόχος αριθ. 3 – Στήριξη στην ανάπτυξη και δυνατότητα διατήρησης πυρηνικών ικανοτήτων σε επίπεδο Ένωσης Ειδικός στόχος αριθ. 4 – Ενίσχυση της ακτινοπροστασίας Ειδικός στόχος αριθ. 5 – Πρόοδος προς την κατάδειξη του εφικτού της σύντηξης ως πηγής ισχύος μέσω της αξιοποίησης των υφιστάμενων και μελλοντικών εγκαταστάσεων σύντηξης Ειδικός στόχος αριθ. 6 - Τοποθέτηση των θεμελίων για μελλοντικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική σύντηξη με την ανάπτυξη υλικών, τεχνολογιών και μελετών αρχικής σύλληψης Ειδικός στόχος αριθ. 7 - Προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας Ειδικός στόχος αριθ. 8 – Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και χρήσης ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκής εμβέλειας Σχετική(-ές) δραστηριότητα(-ες) ΔΒΔ/ΠΒΔ: 08 Έρευνα και καινοτομία. 1.4.3. Ειδικός(-οί) στόχος(-οι) και σχετική(-ές) δραστηριότητα(-ες) για τις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ Ειδικός στόχος αριθ. 1 – Βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, στην οποία περιλαμβάνονται: ασφάλεια καυσίμων και αντιδραστήρων, διαχείριση αποβλήτων και παροπλισμός, και ετοιμότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης Ειδικός στόχος αριθ. 2 – Βελτίωση της πυρηνικής προστασίας από έκνομες ενέργειες, στην οποία περιλαμβάνονται: πυρηνικές διασφαλίσεις, μη διάδοση όπλων, καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας και εγκληματολογικές έρευνες περί τα πυρηνικά Ειδικός στόχος αριθ. 3 – Αύξηση της αριστείας της επιστημονικής βάσης για την τυποποίηση στον πυρηνικό τομέα Ειδικός στόχος αριθ. 4 – Ενίσχυση της διαχείρισης γνώσεων, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης Ειδικός στόχος αριθ. 5 – Υποστήριξη της πολιτικής της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία από έκνομες ενέργειες, καθώς και της συναφούς εξελισσόμενης νομοθεσίας της Ένωσης Σχετική(-ές) δραστηριότητα(-ες) ΔΒΔ/ΠΒΔ: 10 Κοινό Κέντρο Ερευνών. 1.4.4. Αναμενόμενο(-α) αποτέλεσμα(-τα) και αντίκτυπος Να προσδιοριστούν τα αποτελέσματα που θα πρέπει να έχει η πρόταση/πρωτοβουλία όσον αφορά τους(τις) στοχοθετημένους(-ες) δικαιούχους/ομάδες. 1) Επιπτώσεις από το πρόγραμμα Ευρατόμ αναμένονται στην προστιθέμενη αξία της Κοινότητας όσον αφορά τη βελτίωση της ασφαλούς εκμετάλλευσης των υπαρχόντων και μελλοντικών πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού, στη λήψη περαιτέρω σημαντικών μέτρων για την ασφαλή υλοποίηση της γεωλογικής διάθεσης των μακρόβιων πυρηνικών αποβλήτων υψηλού επιπέδου και στη διασφάλιση αυστηρότερης νομοθεσίας ελέγχου των βιομηχανικών και ιατρικών πρακτικών που σχετίζονται με τη χρήση ιονίζουσας ακτινοβολίας. 2) Το πρόγραμμα Ευρατόμ θα οδηγήσει στην ενίσχυση της πυρηνικής ασφάλειας μέσω ερευνών σχετικά με τις πυρηνικές διασφαλίσεις και υλοποίηση τεχνολογιών επαλήθευσης και ανίχνευσης, όσον αφορά τόσο τα πυρηνικά υλικά όσο και τον κύκλο του πυρηνικού καυσίμου. 3) Το πρόγραμμα Ευρατόμ θα συμβάλει στην ανάπτυξη πυρηνικών δεξιοτήτων και εμπειρογνωμοσύνης στην Ένωση μέσω ερευνητικών δράσεων, δράσεων κατάρτισης και κινητικότητας και μέσω καλύτερης πρόσβασης και χρήσης ερευνητικών εγκαταστάσεων. 4) Στηρίζοντας την έρευνα στον τομέα της σύντηξης, το πρόγραμμα Ευρατόμ θα διασφαλίσει την ταχεία έναρξη λειτουργίας του ITER, θα αναπτύξει και θα πιστοποιήσει υλικά για χρήση σε σταθμό ηλεκτροπαραγωγής για σκοπούς επίδειξης και θα αναπτύξει και θα επιδείξει τις σχετικές τεχνολογίες για ένα σταθμό παραγωγής ηλεκτρισμού μέσω σύντηξης για σκοπούς επίδειξης. Οι δραστηριότητες του προγράμματος περιλαμβάνουν την προετοιμασία ολοκληρωμένων σχεδίων κατασκευής του σταθμού παραγωγής ηλεκτρισμού για σκοπούς επίδειξης και τη διερεύνηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι stellarator ως τεχνολογία σταθμού ηλεκτροπαραγωγής. 1.4.5. Δείκτες αποτελεσμάτων και αντικτύπου Να προσδιοριστούν οι δείκτες για την παρακολούθηση της υλοποίησης της πρότασης/πρωτοβουλίας. Η ακόλουθη ενότητα προσδιορίζει ορισμένους βασικούς δείκτες για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και επιπτώσεων ως προς τους ειδικούς στόχους του προγράμματος Ευρατόμ. Δείκτες για έμμεσες δράσεις 1) Υποστήριξη της ασφαλούς επιχειρησιακής λειτουργίας πυρηνικών συστημάτων Δείκτης: Ποσοστό των χρηματοδοτούμενων έργων (κοινές ερευνητικές εργασίες ή/και συντονισμένες δράσεις) που είναι πιθανόν να οδηγήσουν σε εμφανή βελτίωση των πρακτικών πυρηνικής προστασίας στην Ευρώπη. Τρέχων: 90% (2011)· Στόχος: 100% (2018) 2) Συμβολή στην ανάπτυξη λύσεων για τη διαχείριση των τελικώς παραγόμενων πυρηνικών αποβλήτων Δείκτης: Αριθμός χώρων εναπόθεσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων ή/και αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας σε γεωλογικούς σχηματισμούς, οι οποίοι προγραμματίζονται στην Ευρώπη και για τους οποίους η Επιτροπή υποστήριξε την κατάρτιση φακέλου ασφαλείας και την ενδεχόμενη προπαρασκευαστική φάση. Τρέχων: 0 (2011)· Στόχος: 3 (2018), 3) Στήριξη στην ανάπτυξη και δυνατότητα διατήρησης πυρηνικών ικανοτήτων σε επίπεδο Ένωσης Δείκτης: Κατάρτιση μέσω της έρευνας – αριθμός διδακτορικών φοιτητών και ερευνητών μεταδιδακτορικού επιπέδου που λαμβάνουν στήριξη μέσω των έργων της Ευρατόμ σχετικά με τη σχάση. Τρέχων: περίπου 200 (σύνολο για 2007-2011)· Στόχος: 300 (σύνολο για 2014-2018) Δείκτης: Αριθμός υποτρόφων και εκπαιδευόμενων στο πρόγραμμα σύντηξης της Ευρατόμ. Τρέχων: κατά μέσον όρο 27 κατ’έτος (2011)· Στόχος: 40 κατ’έτος (2018) 4) Ενίσχυση της ακτινοπροστασίας Δείκτης: Ποσοστό των χρηματοδοτούμενων έργων που είναι πιθανόν να έχουν εμφανείς επιπτώσεις στην κανονιστική πρακτική όσον αφορά την ακτινοπροστασία. Τρέχων: 90% (2011)· Στόχος: 100% (2018) 5) Πρόοδος προς την κατάδειξη του εφικτού της σύντηξης ως πηγής ισχύος μέσω της αξιοποίησης των υφιστάμενων και μελλοντικών εγκαταστάσεων σύντηξης Δείκτης: Αριθμός δημοσιεύσεων σε περιοδικά μεγάλης εμβέλειας. Τρέχων: περίπου 800 (2010)· Στόχος: Διατήρηση των τρεχόντων επιπέδων (2018). Περιγραφή του δείκτη: Πηγή δεδομένων – βάση δεδομένων Scopus. Παρακαλούμε να σημειωθεί ότι με τη μετατόπιση της έμφασης του προγράμματος σύντηξης της Ευρατόμ από την έρευνα στην ανάπτυξη τεχνολογίας, ο εν λόγω δείκτης ενδέχεται να είναι χαμηλότερος στο μέλλον. Ο δείκτης αφορά άρθρα των οποίων τουλάχιστον ένας από τους συγγραφείς προέρχεται από το ευρωπαϊκό εργαστήριο σύντηξης που συμμετέχει στο πρόγραμμα Ευρατόμ. Υπολογίζεται βάσει 5 διεθνών περιοδικών με αξιολόγηση από ομότιμους: Nuclear Fusion, Plasma Physics and Controlled Fusion, Fusion Engineering and Design, Fusion Science and Technology, Journal of Fusion Energy. 6) Τοποθέτηση των θεμελίων για μελλοντικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική σύντηξη με την ανάπτυξη υλικών, τεχνολογιών και μελετών αρχικής σύλληψης Δείκτης: Ποσοστό των θεσπισθέντων οροσήμων του οδικού χάρτη της Ευρατόμ σχετικά με τη σύντηξη για την περίοδο 2014-2018, τα οποία έχουν επιτευχθεί από το πρόγραμμα Ευρατόμ. Τρέχων: νέος δείκτης, 0% Στόχος: 90%, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης σχετικά με τις δραστηριότητες μελέτης αρχικής σύλληψης σταθμού ηλεκτροπαραγωγής από σύντηξη (2018) Περιγραφή του δείκτη: νέος δείκτης που θα βασίζεται στον οδικό χάρτη του προγράμματος σύντηξης που θα αναπτυχθεί πριν από το 2014. 7) Προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας Δείκτης: Αριθμός τεχνοβλαστών (spin-off) από την έρευνα με αντικείμενο τη σύντηξη στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ Τρέχων: 33% των συμβάσεων οδήγησαν σε τεχνοβλαστούς (2011)· Στόχος: 50% (2018) Περιγραφή του δείκτη: νέα προϊόντα ή υπηρεσίες που αναπτύσσονται από εταιρίες που συμμετέχουν στην έρευνα στον τομέα της σύντηξης. Δείκτης: Αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας που υποβάλλονται από εργαστήρια σύντηξης Τρέχων: 2-3 νέα διπλώματα ευρεσιτεχνίας κατ’ έτος (2011)· Στόχος: κατά μέσον όρο 4-5 νέα διπλώματα ευρεσιτεχνίας κατ’ έτος (2018) 8) Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και χρήσης ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκής εμβέλειας Δείκτης: Αριθμός ερευνητικών υποδομών που λαμβάνουν στήριξη σε επίπεδο Κοινότητας και αριθμός ερευνητών που χρησιμοποιούν ερευνητικές υποδομές μέσω στήριξης της κινητικότητας και της πρόσβασης. Τρέχων: περίπου 800 (2008)· Στόχος: 1200 (2018) Περιγραφή του δείκτη: ο μηχανισμός κινητικότητας στο πλαίσιο του προγράμματος σύντηξης υποστηρίζει βραχυπρόθεσμες επισκέψεις ευρωπαίων επιστημόνων στις εγκαταστάσεις σύντηξης, όπως είναι ο JET.. Δείκτες για άμεσες δράσεις 1) Δείκτης αντίκτυπου για την υποστήριξη πολιτικών από το ΚΚΕρ Αριθμός εκδηλώσεων απτού ειδικού αντίκτυπου σε πολιτικές της Ένωσης που προκύπτουν από τεχνική και επιστημονική υποστήριξη πολιτικών παρεχόμενη από το ΚΚΕρ. Τρέχων: 39 (2010)· Στόχος: 45 (2018) 2) Δείκτης επιστημονικής παραγωγικότητας του ΚΚΕρ Αριθμός δημοσιεύσεων με αξιολόγηση από ομότιμους Τρέχων: 190 (2010), Στόχος: 210 (2018) Οι δείκτες που αναφέρονται στα ανωτέρω σημεία 1) και 2) μπορούν να μετρηθούν σύμφωνα με τους κατωτέρω στόχους άμεσων δράσεων της Κοινότητας: - Βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, στην οποία περιλαμβάνονται: ασφάλεια καυσίμων και αντιδραστήρων, διαχείριση αποβλήτων και παροπλισμός, και ετοιμότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης· - Βελτίωση της πυρηνικής προστασίας από έκνομες ενέργειες, στην οποία περιλαμβάνονται: πυρηνικές διασφαλίσεις, μη διάδοση όπλων, καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας και εγκληματολογικές έρευνες περί τα πυρηνικά· - Αύξηση της αριστείας της επιστημονικής βάσης για την τυποποίηση στον πυρηνικό τομέα· - Ενίσχυση της διαχείρισης γνώσεων, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης - Υποστήριξη της πολιτικής της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία από έκνομες ενέργειες, καθώς και της συναφούς εξελισσόμενης νομοθεσίας της Ένωσης. 1.5. Αιτιολόγηση της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.5.1. Βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη κάλυψη αναγκών Ο σεισμός του Μαρτίου 2011 στην Ιαπωνία και τα επακόλουθα γεγονότα στον πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Fukushima Daiichi αποτελούν μια θλιβερή υπενθύμιση του ότι η πυρηνική σχάση, παρότι είναι μια αξιόπιστη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας βασικού φορτίου με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, απαιτεί συνεχείς προσπάθειες στον τομέα της ασφάλειας και της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών. Οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η τρέχουσα πυρηνική τεχνολογία για να μπορέσει να συνεισφέρει περαιτέρω στην ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια εφοδιασμού και την αφαίρεση του άνθρακα από τα ευρωπαϊκά ενεργειακά συστήματα είναι η διασφάλιση συνεχών υψηλών επιπέδων ασφάλειας, η ανάπτυξη λύσεων για τη διαχείριση των τελικών αποβλήτων και η διατήρηση των πυρηνικών δεξιοτήτων. Εξίσου σημαντική είναι και η ανάγκη διασφάλισης ενός άρτιου συστήματος ακτινοπροστασίας σε επίπεδο Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη τα οφέλη των χρήσεων της ακτινοβολίας στην ιατρική και τη βιομηχανία. Δεδομένης της αυξανόμενης ανησυχίας σχετικά με τον κίνδυνο της μη διάδοσης και την απειλή της πυρηνικής τρομοκρατίας είναι επίσης αναγκαία η ανάπτυξη κατάλληλων διασφαλίσεων για τη διατήρηση της πυρηνικής ασφάλειας στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο. 1.5.2. Προστιθέμενη αξία παρέμβασης της Ένωσης Υπάρχουν σαφείς λόγοι που δικαιολογούν την παρέμβαση της Κοινότητας για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της πυρηνικής ασφάλειας και της μείωσης των πυρηνικών δεξιοτήτων στην Ευρώπη. Επίσης, οι αγορές δεν θα αναλάβουν το μακροπρόθεσμο πρόγραμμα Ε&Α υψηλού κινδύνου στον τομέα της ενέργειας σύντηξης. Υπάρχουν αναμφισβήτητα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι εάν τα κράτη μέλη ενεργήσουν μεμονωμένα δεν θα μπορέσουν να προβούν στην απαιτούμενη δημόσια παρέμβαση. Οι επενδύσεις τους στην έρευνα και την καινοτομία είναι σχετικά χαμηλές και πλήττονται από κατακερματισμό. Είναι απίθανο τα κράτη μέλη να καταφέρουν μεμονωμένα να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της έλλειψης διεθνικής συνεργασίας. Η Ευρατόμ βρίσκεται στην κατάλληλη θέση για να παράσχει προστιθέμενη αξία μέσω της εκμετάλλευσης των συνεργειών μεταξύ των ερευνητικών προσπαθειών των κρατών μελών και του ιδιωτικού τομέα, και μεταξύ επιστημονικών κλάδων και τεχνολογικών τομέων. Η παρέμβαση της Κοινότητας μπορεί να ενισχύσει το πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας στον κλάδο των πυρηνικών τεχνολογιών και να συντονίσει τις ερευνητικές προσπάθειες των κρατών μελών αποτρέποντας τον διπλασιασμό, διατηρώντας «κρίσιμη μάζα» σε βασικούς τομείς και διασφαλίζοντας ότι η δημόσια χρηματοδότηση χρησιμοποιείται με βέλτιστο τρόπο. Το πρόγραμμα Ευρατόμ αναλαμβάνει επίσης το μακροπρόθεσμο πρόγραμμα Ε&Α υψηλού κινδύνου σχετικά με την ενέργεια από πυρηνική σύντηξη, επιμερίζοντας τον κίνδυνο και δημιουργώντας ένα ευρύ πεδίο εφαρμογής και οικονομίες κλίμακας που δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν διαφορετικά. Οι άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών («ΚΚΕρ») παρέχουν προστιθέμενη αξία λόγω της μοναδικής ευρωπαϊκής τους διάστασης. Τα εν λόγω οφέλη εκτείνονται από την ικανοποίηση της ανάγκης της Επιτροπής να διαθέτει εσωτερική πρόσβαση σε επιστημονικές πληροφορίες ανεξάρτητα από εθνικά και ιδιωτικά συμφέροντα έως τα άμεσα οφέλη για τους πολίτες της Ένωσης μέσω της συμβολής σε πολιτικές που οδηγούν σε βελτιωμένες οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες. 1.5.3. Διδάγματα που αποκομίστηκαν από ανάλογες εμπειρίες του παρελθόντος Το πρόγραμμα Ευρατόμ βασίζεται στην εμπειρία που έχει συσσωρευτεί από προηγούμενα προγράμματα πλαίσια Ευρατόμ. Κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που καλύπτει αρκετές δεκαετίες, τα προγράμματα Ευρατόμ έχουν: – καταφέρει να απασχολήσουν τους καλύτερους ερευνητές και τα καλύτερα ιδρύματα του τομέα των πυρηνικών στην Ευρώπη· – συμβάλει τα μέγιστα στις γνώσεις της Ευρώπης στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη δικτύωση και τη συνεργασία, με σημαντική συμβολή στην αναδιάρθρωση της πυρηνικής έρευνας στην Ευρώπη. Εκτός από τις επιτυχίες, πρέπει να αντληθούν σημαντικά διδάγματα από το παρελθόν: – Η έρευνα, η καινοτομία και η εκπαίδευση πρέπει να αντιμετωπιστούν με πιο συντονισμένο τρόπο· – Τα αποτελέσματα των ερευνών πρέπει να διαδίδονται καλύτερα και να αξιοποιούνται για τη δημιουργία νέων προϊόντων, διαδικασιών και υπηρεσιών· – Η λογική της παρέμβασης πρέπει να είναι περισσότερο εστιασμένη, συγκεκριμένη, λεπτομερής και διαφανής· – Πρέπει να ενισχυθούν η παρακολούθηση και η αξιολόγηση. Στις συστάσεις για άμεσες δράσεις που διατυπώνονται σε πρόσφατες εκθέσεις αξιολόγησης επισημαίνεται ότι το ΚΚΕρ μπορεί – να προωθήσει μια ισχυρότερη ενοποίηση της παραγωγής γνώσεων στην Ένωση· – να εκπονήσει αναλύσεις επιπτώσεων και μελέτες κόστους-ωφελειών για συγκεκριμένα έργα στο πλαίσιο του νέου προγράμματος του ΚΚΕρ· – να ενισχύσει τη συνεργασία με τη βιομηχανία προκειμένου να αυξήσει τα οφέλη για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. 1.5.4. Συνέπεια και ενδεχόμενη συνέργεια με άλλα συναφή μέσα Το Πρόγραμμα Ευρατόμ (2014-2018) συμβάλλει στους στόχους που περιγράφονται στο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία, Ορίζοντας 2020 (2014-2020). Κατά συνέπεια, θα δημιουργηθούν κατάλληλοι σύνδεσμοι και διεπαφές μεταξύ του προγράμματος Ευρατόμ και του προγράμματος πλαισίου Ορίζοντας 2020 μέσω εγκάρσιων δράσεων. 1.6. Διάρκεια και δημοσιονομικός αντίκτυπος ý Πρόταση/πρωτοβουλία περιορισμένης διάρκειας – ý Ισχύουσα πρόταση/πρωτοβουλία από την 1/1/2014 έως την 31/12/2018 – ý Δημοσιονομικός αντίκτυπος από το 2014 έως το 2026 ¨ Πρόταση/πρωτοβουλία απεριόριστης διάρκειας – Περίοδος σταδιακής εφαρμογής από το ΕΕΕΕ έως το ΕΕΕΕ, – και στη συνέχεια λειτουργία με κανονικό ρυθμό. 1.7. Προβλεπόμενος(-οι) τρόπος(-οι) διαχείρισης[31] ý Κεντρική άμεση διαχείριση από την Επιτροπή ý Κεντρική έμμεση διαχείριση με ανάθεση καθηκόντων εκτέλεσης σε: – ý εκτελεστικούς οργανισμούς – ý οργανισμούς που έχουν συστήσει οι Κοινότητες[32] – ý εθνικούς δημόσιους οργανισμούς/οργανισμούς με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας – ¨ πρόσωπα επιφορτισμένα με την εκτέλεση συγκεκριμένων δράσεων δυνάμει του τίτλου V της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως προσδιορίζονται στην αντίστοιχη βασική πράξη κατά την έννοια του άρθρου 49 του δημοσιονομικού κανονισμού ý Επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη (όποτε κρίνεται σκόπιμο) ¨ Αποκεντρωμένη διαχείριση με τρίτες χώρες ¨ Από κοινού διαχείριση με διεθνείς οργανισμούς (προς διευκρίνιση) Αν αναφέρονται περισσότεροι τρόποι διαχείρισης, παρακαλείσθε να τους διευκρινίσετε στο τμήμα «Παρατηρήσεις». Παρατηρήσεις Η Επιτροπή προτίθεται να χρησιμοποιήσει μια ποικιλία τρόπων διαχείρισης για την υλοποίηση της εν λόγω δραστηριότητας με βάση τους τρόπους διαχείρισης που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των τρεχουσών δημοσιονομικών προοπτικών. Η διαχείριση θα γίνει μέσω των υπηρεσιών της Επιτροπής και μέσω των υφισταμένων εκτελεστικών οργανισμών της Επιτροπής, οι οποίοι θα ανανεώσουν και επεκτείνουν την αποστολή τους κατά ισόρροπο τρόπο. Προβλέπεται εξωτερική ανάθεση περαιτέρω δραστηριοτήτων του προγράμματος Ευρατόμ, ιδίως με προσφυγή στους υφιστάμενους εκτελεστικούς οργανισμούς της Επιτροπής, στο βαθμό που είναι συμβατή με τη διατήρηση των κύριων πολιτικών αρμοδιοτήτων εντός των υπηρεσιών της Επιτροπής. Τα μέσα εξωτερικής ανάθεσης που θα χρησιμοποιηθούν για την υλοποίηση των εν λόγω δραστηριοτήτων επιλέγονται με βάση την αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητά τους. Παράλληλα, το προσωπικό που έχει διατεθεί στους εκτελεστικούς οργανισμούς της Επιτροπής πρέπει να αυξηθεί ανάλογα με το μέρος του προϋπολογισμού που αντιστοιχεί στις δραστηριότητες που έχουν ανατεθεί εξωτερικά και με συνεκτίμηση των αναλήψεων υποχρεώσεων για τη στελέχωση με προσωπικό στις οποίες προέβη η Επιτροπή (Προϋπολογισμός για την «Ευρώπη 2020» COM (2011) 500). 2. MEΤΡΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Απλούστευση Το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να προσελκύσει τους άριστους ερευνητές και τις πλέον καινοτόμες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με ένα πρόγραμμα με τον ελάχιστο δυνατό διοικητικό φόρτο για τους συμμετέχοντες και με κατάλληλους όρους χρηματοδότησης. Η απλούστευση του προγράμματος Ευρατόμ αποτελεί μέρος ευρύτερης διαδικασίας απλούστευσης που προτείνεται για το «Ορίζοντας 2020». Όπως και για το «Ορίζοντας 2020», η απλούστευση του προγράμματος Ευρατόμ θα έχει συνεπώς τρεις συνολικούς στόχους: μείωση των διοικητικών δαπανών των συμμετεχόντων, επιτάχυνση όλων των διαδικασιών διαχείρισης των προτάσεων και των επιχορηγήσεων, και μείωση του ποσοστού δημοσιονομικών σφαλμάτων. Η απλούστευση του προγράμματος Ευρατόμ θα επιτευχθεί σε πολλά επίπεδα. 1) Διαρθρωτική απλούστευση: Οι κανόνες του «Ορίζοντας 2020» θα χρησιμοποιηθούν και για το πρόγραμμα Ευρατόμ. 2) Η απλούστευση των κανόνων χρηματοδότησης σε μεγάλη κλίμακα θα διευκολύνει την προετοιμασία των προτάσεων και τη διαχείριση των έργων. Ταυτόχρονα, θα μειωθεί ο αριθμός των δημοσιονομικών σφαλμάτων. Προτείνεται η ακόλουθη προσέγγιση: Το βασικό μοντέλο χρηματοδότησης για επιχορηγήσεις είναι: – Απλούστευση της επιστροφής των πραγματικών άμεσων δαπανών, με ευρύτερη αποδοχή της συνήθους λογιστικής των δικαιούχων, συμπεριλαμβανομένης της επιλεξιμότητας ορισμένων φόρων και επιβαρύνσεων· – Η δυνατότητα χρήσης μοναδιαίων δαπανών προσωπικού (μέσων δαπανών προσωπικού) από δικαιούχους που την χρησιμοποιούν ως τη συνήθη λογιστική μέθοδό τους, και από ιδιοκτήτες ΜΜΕ χωρίς μισθό· – Απλούστευση της καταγραφής του χρόνου μέσω της παροχής ενός σαφούς και απλού συνόλου ελάχιστων προϋποθέσεων, και συγκεκριμένα μέσω της κατάργησης των υποχρεώσεων καταγραφής χρόνου για το προσωπικό που εργάζεται αποκλειστικά στο έργο της Ένωσης· – Ένα ενιαίο ποσοστό επιστροφής για όλους τους συμμετέχοντες αντί για 3 διαφορετικά ποσοστά ανά τύπο συμμετέχοντα· – Ένας ενιαίος κατ' αποκοπή συντελεστής που καλύπτει τις έμμεσες δαπάνες, αντί για 4 μεθόδους υπολογισμού των έμμεσων δαπανών, ως γενικός κανόνας· – Χρηματοδότηση βάσει των αποτελεσμάτων με κατ’ αποκοπή ποσά για ολοκληρωμένα έργα σε ειδικούς τομείς. 3) Μια αναθεωρημένη στρατηγική ελέγχου, όπως περιγράφεται στην ενότητα 2.2.2, με την οποία θα επιτευχθεί μια νέα ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, θα μειώσει περαιτέρω το διοικητικό φόρτο για τους συμμετέχοντες. Πέραν των απλούστερων κανόνων και ελέγχων, όλες οι διαδικασίες και διεργασίες για την υλοποίηση των έργων θα εξορθολογιστούν. Ο εξορθολογισμός περιλαμβάνει τις λεπτομερείς διατάξεις που αφορούν το περιεχόμενο και το προφίλ των προτάσεων, τις διαδικασίες για τη μετατροπή των προτάσεων σε έργα, τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων και παρακολούθησης, καθώς και τα σχετικά έγγραφα καθοδήγησης και τις υπηρεσίες υποστήριξης. Στη μείωση των διοικητικών δαπανών της συμμετοχής θα συμβάλει σημαντικά ένα ενιαίο βάθρο ΤΠ φιλικό προς το χρήστη και βασισμένο στη δικτυακή πύλη των συμμετεχόντων στο έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο της Ένωσης για την Ε&Α (2007-2013) («ΠΠ7»). 2.1. Κανόνες παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων Για την αξιολόγηση και παρακολούθηση των έμμεσων δράσεων του προγράμματος Ευρατόμ θα εκπονηθεί ένα νέο σύστημα. Θα βασίζεται σε μια ολοκληρωμένη, επίκαιρη και εναρμονισμένη στρατηγική, με ιδιαίτερη έμφαση στη διεκπεραιωτικότητα, τις υλοποιήσεις, τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο. Θα στηριχθεί από κατάλληλο αρχείο δεδομένων, εμπειρογνώμονες, ειδική ερευνητική δραστηριότητα και αυξημένη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες, και θα αξιοποιηθεί μέσω κατάλληλης διάδοσης και υποβολής εκθέσεων. Για τις άμεσες δράσεις, το ΚΚΕρ θα συνεχίσει να βελτιώνει την παρακολούθησή του προσαρμόζοντας περαιτέρω τους δείκτες του για τη μέτρηση των εκροών και του αντικτύπου. 2.2. Σύστημα διαχείρισης και ελέγχου Ένα όριο σφάλματος 2% ελήφθη ως κύριος δείκτης για τη νομιμότητα και την κανονικότητα που αφορούν το πεδίο των ερευνητικών επιχορηγήσεων. Ωστόσο, αυτό έχει προκαλέσει μια σειρά απροσδόκητων ή ανεπιθύμητων παρενεργειών. Υπήρξε μια ισχυρή αίσθηση, μεταξύ των δικαιούχων, καθώς και της νομοθετικής αρχής, ότι το βάρος του ελέγχου έχει γίνει δυσβάστακτο. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο μείωσης της ελκυστικότητας του ερευνητικού