Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διασυνοριακή διακίνηση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών"

(COM(2002) 85 τελικό - 2002/0046 (COD))

(2002/C 241/11)

Την 1η Μαρτίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 175 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Ιουνίου 2002, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Espuny Moyano.

Κατά την 392η σύνοδο ολομέλειάς της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 17ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 123 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Πρόταση της Επιτροπής

1.1. Στα πλαίσια του Πρωτοκόλλου της Καρθαγένης για την ασφάλεια της βιοτεχνολογίας, σκοπός της πρότασης της Επιτροπής είναι να θεσπίσει κοινό σύστημα κοινοποίησης και ενημέρωσης για τις εξαγωγές ΓΤΟ προς τρίτες χώρες, με στόχο να συμβάλει στη διασφάλιση επαρκούς επιπέδου προστασίας όσον αφορά την ασφαλή μεταφορά, χειρισμό και χρήση των ΓΤΟ.

1.1.1. Η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει τέσσερα κεφάλαια: - στόχος, πεδίο εφαρμογής και ορισμοί - εξαγωγές ΓΤΟ σε τρίτες χώρες - μή σκόπιμη διασυνοριακή διακίνηση - κοινές διατάξεις.

1.2. Πεδίο εφαρμογής

1.2.1. Η πρόταση κανονισμού θα εφαρμοστεί στις εξαγωγές και στη μή σκόπιμη διασυνοριακή διακίνηση όλων των ΓΤΟ που μπορούν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στη διατήρηση και αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας, με παράλληλη συνεκτίμηση των κινδύνων για την υγεία του ανθρώπου.

1.2.2. Από την πρόταση αποκλείονται τα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση καθώς και όσοι από τους ΓΤΟ που προορίζονται για σκόπιμη απελευθέρωση στο περιβάλλον, σύμφωνα με απόφαση των συμβαλλόμενων στο πρωτόκολλο μερών, δεν ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις.

1.3. Εξαγωγές ΓΤΟ σε τρίτες χώρες (κεφάλαιο ΙΙ)

1.3.1. Πριν από την πρώτη διασυνοριακή διακίνηση κάθε ΓΤΟ που προορίζεται για σκόπιμη απελευθέρωση στο περιβάλλον, ο εξαγωγέας αποστέλλει κοινοποίηση στην αρμόδια εθνική αρχή εισαγωγών.

1.3.2. Στην περίπτωση που δεν δίδεται απάντηση στην καθορισμένη προθεσμία, ο εξαγωγέας αποστέλλει δεύτερη κοινοποίηση. Ο εξαγωγέας διατηρεί αρχείο της κοινοποίησης καθώς και τη βεβαίωση παραλαβής και αποστέλλει αντίγραφο των εγγράφων αυτών στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους εξαγωγής καθώς και στην Επιτροπή.

1.3.3. Η Επιτροπή κοινοποιεί εξ' ονόματος της Κοινότητας στο Κέντρο Ανταλλαγής Πληροφοριών για την Ασφάλεια της Βιοτεχνολογίας (CIISB) κάθε οριστική απόφαση σχετικά με τη χρήση στην Κοινότητα, συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης στην αγορά, ενός ΓΤΟ που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διασυνοριακής διακίνησης προκειμένου να χρησιμοποιηθεί κατευθείαν ως τρόφιμο, ως ζωοτροφή ή για μεταποίηση.

1.3.4. Οι εξαγωγείς φροντίζουν ώστε ο φορέας που λαμβάνει το προϊόν να λαμβάνει επίσης την ένδειξη ότι το προϊόν αποτελείται από ΓΤΟ ή περιέχει ΓΤΟ, τον κώδικα ή τους κώδικες των ΓΤΟ αυτών καθώς και δήλωση του φορέα στην οποία αυτός βεβαιώνει ότι το προϊόν προορίζεται μόνο για τρόφιμο ή για ζωοτροφή ή για μεταποίηση αναφέροντας επίσης τους μοναδικούς κώδικες ΓΤΟ που ενδεχομένως περιέχει το προϊόν.

1.3.5. Κάθε σχετική πληροφορία θα πρέπει να αποστέλλεται στο CIISB προκειμένου να υπάρξει ο κατάλληλος συντονισμός και εναρμόνιση.

1.4. Μη σκόπιμη διασυνοριακή διακίνηση

1.4.1. Σε περίπτωση που συμβαίνει περιστατικό με συνέπεια τη μή σκόπιμη απελευθέρωση ΓΤΟ, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την ενημέρωση των πολιτών, αποστέλλουν κοινοποίηση, χωρίς καθυστέρηση, στην Επιτροπή και τα υπόλοιπα κράτη μέλη καθώς και στα κράτη που πλήττονται ή ενδέχεται να πληγούν, στο CIISB, και, αν χρειαστεί, στις αρμόδιες διεθνείς οργανώσεις, και αρχίζουν διαβουλεύσεις με το κράτος που έχει πληγεί ή ενδέχεται να πληγεί. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν και τις πληροφορίες που προσδιορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ της πρότασης.

1.5. Κοινές διατάξεις

1.5.1. Προσδιορίζονται τα στοιχεία που τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή και τα οποία η Επιτροπή κοινοποιεί με τη σειρά της στο CIISB.

1.5.2. H Επιτροπή υποδεικνύει ένα συντονιστικό κέντρο και κάθε κράτος μέλος υποδεικνύει το δικό του συντονιστικό κέντρο καθώς και την αρμόδια εθνική αρχή.

1.5.3. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν το αντίστοιχο καθεστώς κυρώσεων.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία της εφαρμογής στην πράξη του Πρωτοκόλλου της Καρθαγένης για την ασφάλεια της βιοτεχνολογίας προκειμένου να αντιμετωπιστεί το θέμα της προστασίας και αειφόρου χρήσης της βιοποικιλότητας όπως επίσης και να αποτραπούν οι κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία.

2.2. Η ΕΟΚΕ δέχεται με ικανοποίηση την πρόταση της Επιτροπής, δεδομένου ότι αποτελεί ένα πρόσθετο βήμα προς την αποσαφήνιση της νομοθεσίας για τους ΓΤΟ και παράλληλα λαμβάνει σαφώς υπόψη την αρχή της προφύλαξης.

2.3. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι ο συντονισμός που έχει ανατεθεί στο CIISB θα έχει σαφώς θετική επίδραση.

2.4. Η πρόταση της Επιτροπής δεν θα έχει οικονομικό αντίκτυπο στις εισαγωγές, που θα συνεχίσουν να υπόκεινται στην κοινοτική νομοθεσία, και, όσον αφορά τις εξαγωγές, θα έχει κάποιο οικονομικό αντίκτυπο, αλλά θα αυξήσει τη νομική ασφάλεια.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Το άρθρο 23.3 του Πρωτοκόλλου της Καρθαγένης αναφέρει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας θα φροντίσουν ώστε ο πληθυσμός να γνωρίζει τον τρόπο πρόσβασης στο Κέντρο Ανταλλαγής Πληροφοριών για την Ασφάλεια της Βιοτεχνολογίας (CIISB). Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι στο σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής δεν γίνεται καμία σχετική αναφορά.

3.2. Το άρθρο 13 ("Κυρώσεις") θεσπίζει ότι τα κράτη μέλη ορίζουν τους κανόνες για τις κυρώσεις που εφαρμόζονται για παραβάσεις των διατάξεων του παρόντος κανονισμού και λαμβάνουν όλα τα μέτρα που είναι αναγκαία για να εξασφαλισθεί η εφαρμογή τους. Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το καθεστώς κυρώσεων είναι αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών, αλλά υποδεικνύει να καταβληθούν οι προσπάθειες που είναι αναγκαίες για να υπάρξει εναρμόνιση τόσο όσον αφορά τις παραβάσεις όσο και την βαρύτητα των κυρώσεων στα διάφορα κράτη.

3.3. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να εκφράσει την ανησυχία της για το πρόβλημα που μπορεί να ανακύψει εάν δεν υπάρξει απάντηση στις κοινοποιήσεις του εξαγωγέα, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει, στην πράξη, στην παράλυση των εξαγωγών με τις συνακόλουθες οικονομικές συνέπειες. Ωστόσο κρίνει ότι οι προθεσμίες που παρέχονται (60 ημέρες για τη βεβαίωση παραλαβής της πρώτης κοινοποίησης, 270 ημέρες για την απάντηση στην κοινοποίηση συν 60 ημέρες για απάντηση σε δεύτερη κοινοποίηση που θα πρέπει να γίνει εάν δεν υπάρξει απάντηση στην διάρκεια της προαναφερθείσας προθεσμίας των 270 ημερών) ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο εμπόριο. Μήπως θα μπορούσαν να συντομευθούν οι προθεσμίες;

3.4. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αυστηρότητα με την οποία η Επιτροπή εφαρμόζει την αρχή της προφύλαξης, ακολουθώντας τις ενδείξεις του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου της Καρθαγένης, που συμπεριλαμβανόταν ήδη στην αρχή 15 της Δήλωσης του Ρίο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη, σε ένα τόσο αμφιλεγόμενο θέμα όπως είναι η σκόπιμη ή μη σκόπιμη ελευθέρωση ΓΤΟ.

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs