ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(91) 53 τελικό 
Βρυξέλλες, 8 Μαίου 1991 
0 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 
ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
(Σε περιφερειακό επίπεόο) 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 

Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 
ΣΤΗΝ ΕΥΡΟΠΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
(Σε περιφερειακό επίπεδο) 
Ανακο(vttoq της Επιτροπής 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΗΕΗΟΝ 
Ι. ΕΙΣΑΓΟΓΗ 
II. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ ΔΡΑΣΗΣ 
III. ΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΝ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ (1982-1989) 
V. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ (1991-1993) 
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
- 1 -
AIM-MJkflu2LMj£^~LL 
1. Οι διαταραχές των ενεργειακών αγορών κατά τη δεκαετία του '70 και οι αρνη­
τικές τους συνέπειες στην οικονομική ανάπτυξη οδήγησαν πολλές χώρες και 
περιοχές να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη για μεγάλες αναδιαρθρώσεις της 
ενεργειακής τους κατανάλωσης. 
2. Τα κύρια εμπόδια εντούτοις αποδείχθηκαν ότι ήταν η έλλειψη επαρκών εμπερι­
στατωμένων και αξιόπιστων πληροφοριακών στοιχείων σχετικά με τη ζήτηση 
ενέργειας και την οικονομία η έλλειψη μεθόδων και οργάνων ανάλυσης και 
πρόβλεψης των εξελίξεων καθώς και η αδυναμία τεχνικών επαφών και η απουσία 
ενός κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων πλευρών. 
3. Κατά συνέπεια, δημιουργήθηκε η ανάγκη μιας δράσης με στόχο τον ενεργειακό 
προγραμματισμό και, ιδιαίτερα, την ανάλυση της ζήτησης σε περιφερειακό και 
τοπικό επίπεδο.Σε πολλές χώρες και περιοχές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εί­
χαν ήδη ξεκινήσει μελέτες ενεργειακού προγραμματισμού (παραδείγματος χάρη 
: από περιφερειακές υπηρεσίες αρμόδιες για θέματα ενέργειας στη Γαλλία, 
από τη γερμανική κυβέρνηση ως μέρος του προγράμματος της για την περιφε­
ρειακή αποκέντρωση, από τις δημοτικές αρχές στη Δανία, cmo- τις περιφερεια­
κές αρχές στο Βέλγιο και στην Ολλανδία). Όμως οι δράσεις αυτές πραγματο­
ποιούνταν χωριστά και δεν οδηγούσαν σε ευρύτερη ανταλλαγή εμπειριών και 
πληροφοριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Α. Για το λόγο αυτό, κατά τα τέλη του 1982, η Επιτροπή έντονα υποστηριζόμενη 
από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανέλαβε την πρωτοβουλία να συμβάλει σ'αυτή 
τη δράση. 0 κύριος στόχος ήταν να βελτιωθεί η διαχείριση της ζήτησης με τη 
βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και να διευρυνθεί η"χρήση τοπικά 
διαθέσιμων πόρων. 0 στόχος αυτός θα μπορούσε να επιτευχθεί συγκεκριμένα 
διευκολύνοντας και διοργανώνοντας την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των περι­
φερειακών και τοπικών αρχών, των ινστιτούτων, των εμπειρογνωμόνων και άλ­
λων οργανισμών που εμπλέκονταν στον ενεργειακό προγραμματισμό, καθώς και 
ευνοώντας κατά συστηματικότερο τρόπο τις νέες μελέτες που ξεκινούσαν στο 
σύνολο της Κοινότητας. Έπρεπε να δοθεί ιδιαίτερο βάρος στη μεταφορά 
εμπειριών των περιοχών (1) όπου αναπτύσσονταν οι ενδεδειγμένες μέθοδοι 
ενεργειακού προγραμματισμού προς τις περιοχές εκείνες που δεν διέθεταν 
ακόμη τέτοιες μεθόδους. 
5. Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να παράσχει μια σύντομη περίληψη και 
μια πρώτη αξιολόγηση της δράσης της Κοινότητας μέχρι σήμερα κοπ να. σηματο­
δοτηθούν οι μελλοντικοί προσανατολισμοί (1991-1993). 
(1)0 όρος "περιοχή" που χρησιμοποιείται στην παρούσα ανακοίνωση έχει μιο 
γενική έννοια και δεν αναφέρεται αναγκαστικά σε μια τυπική διοικητική 
περιοχή (παραδείγματος χάρη οι περιφέρειες) αλλά και επίσης σε νομαρχίες,σε 
αστικές ζώνες και σε πόλεις. Από το 1989, η δράση εντοπίστηκε ειδικότερα σε 
θέματα αλληλεπιδράσεων ενέργειας - περιβάλλοντος στις αστικές περιοχές iu-y 
οποίων ο πληθυσμός ξεπερνά τις 100.900 κατοίκους. Σε μικρό μόνο αριθμό 
περιπτώσεων η μελέτη καλύπτει χώρες στο σύνολο τους (παραδείγματος χάρη το 
Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία). 
II. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ ά?&ΓΛΣ 
6. Σε γενικές γραυμές ο περιφερειακός ενεργειακός προγραμματισμός έχει σαν 
στόχο κατά κύριο λόγο να αυξηθεί η διαφάνεια της ενεργειακής αγοράς, ώστε 
να μπορούν να ληφθούν σωστές αποφάσεις σε όλα τα επίπεδα του ιδιωτικού και 
του δημόσιου τομέα. Ας σημειωθεί σχετικά ότι μια δράση περιφερειακού 
ενεργειακού προγραμματισμού μπορεί να ορισθεί ως η συλλογή, η αξιολόγηση 
και η εκμετάλλευση κατά συστηματικό τρόπο των κοινωνικο-οικονομικών και 
τεχνικών στοιχείων σε θέματα ενέργειας ή σε σχέση με την ενέργεια, σε υπο-
εθνικό επίπεδο, με σκοπό την κατάρτιση σχεδίων δράσης, λαμβανομένων υπόψη 
των προσανατολισμών της ενεργειακής πολιτικής σ'αυτό το επίπεδο. 
7. Οι επιδιωκόμενοι στόχοι της κοινοτικής δράσης μπορούν να συνοψιστούν ως 
εξής : 
α) βελτίωση της πληροφοριακής βάσης και των δυνατοτήτων ανάλυσης της 
ενεργειακής κατάστασης στις διάφορες περιοχές, καθώς και των εξελίξεων 
της και των περίπλοκων διασυνδέσεων της' 
β) βελτίωση της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων σε θέματα ενεργειακής πολι­
τικής και ενεργειακού προγραμματισμού σε επίπεδο υπό-εθνικό 
γ) βελτίωση του προβληματισμού σε ό,τι αφορά το τεχνικό όσο και το πολι­
τικό επίπεδο μεταξύ καταναλωτών και παραγωγών ενέργειας και ταυτόχρονα 
ενθάρρυνση των ανταλλαγών εμπειρίας μεταξύ αρχών, εταιρειών και άλλων 
ενδιαφερομένων οργανισμών 
δ) συμβολή στη μεταφορά των αποτελεσμάτων των κοινοτικών δράσεων σε επί­
πεδο περιφερειακό στα πλαίσια αφενός των ερευνητικών προγραμμάτων και 
των προγραμμάτων επίδειξης και αφετέρου της γενικότερης ενεργειακής 
πολιτικής· 
ε) ενίσχυση των περιφερειακών αρχών για την εκπόνηση των ορθών σχεδίων 
δράσης που θα συμβαδίζουν με τα εθνικά προγράμματα και τους συμπληρω­
ματικούς κοινοτικούς στόχους αυτών 
ζ) συμβολή στον προβληματισμό που αφορά τους ζωτικούς τομείς της ενέρ­
γειας και της κοινωνικο-οικονομικής ανάπτυξης (παραδείγματος χάρη το 
περιβάλλον, την απασχόληση). 
8. 0 περιφερειακός ενεργειακός προγραμματισμός πρέπει να συμβιβάζεται με τους 
γενικότερους στόχους της κοινοτικής πολιτικής και να συμβάλει στην πραγμα­
τοποίηση τους. 
Έτσι συμμετέχει αρχικά στην υλοποίηση της ενεργειακής πολιτικής της Κοι­
νότητας, ειδικότερα στους τομείς της ορθολογικής χρησιμοποίησης ενέργειας 
και της εκμετάλλευσης των νέων και ανανεώσιμων ενδογενών πόρων. Πράγματι, 
εκεί όπου μπορούν να αξιολογηθούν και να τύχουν εκμετάλλευσης κατά τον κα­
λύτερο τρόπο οι δυνατότητες των δύο νέων αυτών "πηγών" ενέργειας είναι το 
περιφερειακό ή το τοπικό επίπεδο. 
- 3 -
9. Συμμετέχει επίσης στην προστασία του περιβάλλοντος, για την οποία σημειώ­
νεται όλο και εντονότερο ενδιαφέρον, επηρεάζει δε και την ενεργειακή πολι­
τική της Κοινότητας. Έτσι πολλές εκδηλώσεις που έχουν ως στόχο τον ενερ­
γειακό προγραμματισμό (1) κατέδειξαν ότι είναι ακριβώς η περιοχή, η πόλη ή 
γενικότερα το υπο-εθνικό επίπεδο που ευρίσκονται στο καταλληλότερο επίπεδο 
όπου πρέπει να αναλύονται πολλές από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ενέργειας 
και περιβάλλοντος και να λαμβάνονται αποφάσεις, σε πολλές περιπτώσεις, 
σχετικά με τις ενδεικνυόμενες πολιτικές. 
10. Τέλος, ο ενεργειακός προγραμματισμός συμβάλλει στην απόδοση μιας κοινωνι-
κο-οικονομικής διάστασης στην ενέργεια, πράγμα που εκφράζεται ανεπιφύλακτα 
στους κοινοτικούς ενεργειακούς στόχους για το 1995, που εγκρίθηκαν από το 
Συμβούλιο των Υπουργών (2). Ειδικότερα, επιτρέπει την αξιολόγηση του μέ­
τρου κατά το οποίο η ενέργεια μπορεί να αποτελέσει έναν αποφασιστικό παρά­
γοντα για τη συνολική ανάπτυξη μιας περιοχής. 
11. Η κοινωνικο-οικονομική αυτή διάσταση υπογραμμίζεται επιπλέον στους στόχους 
της ενιαίας ευρωπαϊκής Πράξης για την οικονομική και κοινωνική συνοχή και 
για την κοινοτική ολοκλήρωση. Η δράση της Κοινότητας σε θέματα περιφερεια­
κού ενεργειακού προγραμματισμού αποτελεί κατά συνέπεια απάντηση στην πρό­
κληση της εσωτερικής αγοράς και ενσωματώνεται τέλεια στις συνοδευτικές πο­
λιτικές που αφορούν τον περιορισμό των κοινωνικο-οικονομικών καθυστερήσεων 
μεταξύ των διαφόρων περιοχών της Κοινότητας (3). 
(1)Για παράδειγμα τα τεχνικά σεμινάρια του Βερολίνου (Ιανουάριος 1989) 
και της Ρώμης (Δεκέμβριος 1988). 
(2)"Η εφαρμογή, στα ενδεδειγμένα πλαίσια, προς όφελος των λιγότερο ευνοου­
μένων περιοχών, συμπεριλαμβανομένης δε επίσης υπόψη της ενεργειακής υπο­
δομής, των απαραίτητων μέτρων για τη βελτίωση του ενεργειακού ισοζυγίου 
της Κοινότητας" (ΕΕ C 241/1 της 25.9.86, παράγραφος 5 (ζ)). 
(3) Βλέπε άρθρο 130 Α της ενιαίας ευρωπαϊκής Πράξης σχετικά με την οικονομική 
και κοινωνική συνοχή : "Για να προαχθεί μια αρμονική ανάπτυξη του συνόλου 
της Κοινότητας, η Κοινότητα αναπτύσσει και προάγει τη δράση της που έχει 
ως στόχο την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής της συνοχής. 
Ειδικότερα η Κοινότητα έχει ως στόχο την ελάττωση της καθυστέρησης μεταξύ 
των διαφόρων περιοχών και της καθυστέρησης των λιγότερο ευνοημένων 
περιοχών". 
_ 4 -
Hit H SMASH ΤΗΣ; APACHE n?82-m?? 
Οι δραστηριότητεο 
12. Από το 1982, η Κοινότητα προσέφερε την ενίσχυση της σε μια σειρά μελετών 
περιφερειακού ενεργειακού προγραμματισμού σε όλα τα κράτη μέλη. Υπολογίζε­
ται ότι οι μελετώμενες "περιοχές" καλύπτουν περισσότερο από το 20% του 
πληθυσμού της Κοινότητας, το 25% περίπου της έκτασης της και το 25% της 
συνολικής κατανάλωσης της σε ενέργεια. Από το 1989, αποδόθηκε ιδιαίτερη 
προσοχή στα σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις ενέργεια - περιβάλλον προβλήμα­
τα σε αστικό επίπεδο. 
13. Οι στόχοι των μελετών αυτών και τα μελετώμενα προβλήματα είναι πολυποίκιλα 
και έχουν διαφοροποιηθεί κατά τη διάρκεια των χρόνων. Για τα περισσότερα 
από αυτά τα θέματα το βάρος δόθηκε περισσότερο στη ζήτηση παρά στην προ­
σφορά ενέργειας. Τα αντικείμενα αφορούν κυρίως την ανάλυση και την πρόβλε­
ψη των αναγκών, τα ενεργειακά ισοζύγια, την εξοικονόμηση και υποκατάσταση 
της ενέργειας, την αξιολόγηση των ανανεώσιμων ενεργειακών δυναμικών, τις 
αλληλεπιδράσεις ενέργεια-περιβάλλον (1). 
14. Η διάδοση των πληροφοριακών στοιχείων αποτελεί επίσης ένα σημαντικό μέρος 
της εργασίας και η υλοποίηση του πραγματοποιείται με τη βοήθεια σεμινα­
ρίων, τεχνικών σεμιναρίων, εκδόσεων ... Οι επικοινωνιακές αυτές δράσεις 
επιτρέπουν μια κάποια διάδοση των γνώσεων σχετικά με τα μέσα και με τα 
μοντέλα ανάλυσης ή πρόβλεψης σε ό,τι αφορά την ενέργεια και αφετέρου ευ­
νοούν τις ανταλλαγές πείρας καθώς και τη συνεργασία μεταξύ οργάνων, εμπει­
ρογνωμόνων και άλλων παραγόντων του ενεργειακού προγραμματισμού (βλέπε πα­
ράρτημα). 
Τα Lié σα 
15. Η Κοινότητα μεθοδεύει τη δράση της για τον ενεργειακό προγραμματισμό κυ­
ρίως χρηματοδοτώντας από κοινού διάφορες μελέτες' το υπόλοιπο ποσό καλύ­
πτεται από τις αρχές ή τους οργανισμούς των κρατών, των περιφερειών, των 
τοπικών αρχών και σε ορισμένες περιπτώσεις, από το ιδιωτικό τομέα. Αλλά η 
κοινοτική συνεισφορά δεν είναι μόνο χρηματοδοτική, συνίσταται επίσης και 
στον προσανατολισμό των μελετών σε συγκεκριμένες ανάγκες ή σε συγκεκρι­
μένες προτεραιότητες, καθώς και στην υλοποίηση και την εφαρμογή των πορι­
σμάτων. 
(1) Ένβ έγγραφο εργασίας που καταρτίστηκε ιδιαιτέρως από την Επιτροπή 
συνοψίζει τα κύρια στοιχεία των μελετών αυτών. Εξάλλου, βρίσκονται στο 
στάδιο της εκπόνησης διάφορα "φυλλάδια" για τις περισσότερες από τις 
μελέτες αυτές. 
- 5 -
16. Η Κοινότητα προσφέρει επίσης μια σημαντική συμβολή στην άμεση συνεργασία 
μεταξύ περιοχών, οργάνων και εμπειρογνωμόνων προερχομένων από διάφορες 
χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και επίσης από τρίτες χώρες' στο σημείο 
αυτό, οι δραστηριότητες διάδοσης που περιγράφονται στο σημείο 14, παίζουν 
έναν ουσιώδη ρόλο που συμπληρώνεται επωφελώς με την ενίσχυση που προσφέρε­
ται στις ανταλλαγές εμπειρογνωμόνων και με την εγκατάσταση και την ενίσχυ­
ση περιφερειακών οργάνων ενεργειακού προγραμματισμού. 
17. Οι ετήσιες πιστώσεις, που αναγράφονται στο κονδύλι 7061/του προϋπολογισμού 
και χορηγούνται για τη δράση αυτή στην Κοινότητα ήταν χαμηλές σε σύγκριση 
με την πολλαπλασιαστική τους δράση. Οι πιστώσεις αυτές έφθαναν τα 2,5 
εκατομμύρια ECU περίπου για το 1989 και 3 εκατομμύρια ECU για το 1990. 
Επισημαίνεται επίσης ότι τα κονδύλια αυτά επέτρεψαν την κινητοποίηση, σε 
σημαντικό ποσοστό, συμπληρωματικών μέσων από περιφερειακές ή ιδιωτικές 
πηγές. 
Οι παράνοντεο 
18. Διάφοροι παράγοντες παρεμβαίνουν στη διαδικασία του περιφερειακού ενερ­
γειακού προγραμματισμού και θα αναφέρουμε μεταξύ άλλων : 
- τις περιφερειακές, τοπικές και εθνικές αρχές που σηματοδοτούν τα πλαί­
σια της γενικής πολιτικής, επισημαίνουν τις ανάγκες, καταρτίζουν και 
μεθοδεύουν τα όργανα των διαφόρων πολιτικών, καταρτίζουν και εκτελούν 
τα προγράμματα και τις μελέτες των επενδύσεων 
- Η Επιτροπή της οποίας ο ρόλος στη διαδικασία του ενεργειακού προγραμμα­
τισμού βαίνει πέρα από τη χρηματοδοτική της ενίσχυση' 
- Οι βιομηχανίες που παράγουν και καταναλώνουν ενέργεια και οι βιομηχα­
νίες ενεργειακού εξοπλισμού' 
- 0 οικονομικός τομέας που κινητοποιεί τους χρηματοδοτικούς πόρους και 
καταρτίζει τα ενδεδειγμένα προγράμματα χρηματοδότησης για την οικονομι­
κή αξιοποίηση του ενεργειακού δυναμικού των περιοχών (παραδείγματος 
χάρη η χρηματοδότηση από τρίτους)' 
- Οι εμπειρογνώμονες και οι σύμβουλοι οι οποίοι καταρτίζουν και εφαρμό­
ζουν τις ενδεδειγμένες μεθόδους ανάλυσης και πρόβλεψης. 
1/ Το 1991 : Κονδύλι 4.1040 
- 6 -
IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΝ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ (1982-1989) 
19. Πραγματοποιήθηκε πρόσφατα μια αξιολόγηση εκ μέρους μιας ομάδας ανεξάρτητων 
εμπειρογνωμόνων. Στόχος ήταν να αντληθούν συμπεράσματα και διδάγματα σχε­
τικά με τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία της προγενέστερης δράσης και, κα­
τόπιν, να χαραχθούν οι μελλοντικοί προσανατολισμοί και να εντοπιστούν προ­
τεραιότητες για τις κοινοτικές πολιτικές. 
20. Συνολικά, η αξιολόγηση αυτή κατέδειξε τα πλεονεκτήματα της δράσης σε σχέση 
με τους στόχους και τα χρησιμοποιούμενα μέσα. Κατέδειξε επίσης το δυνα­
μισμό της και τη δυνατότητα της να τροποποιηθεί περιλαμβάνοντας νέα ζη­
τήματα που ανακινούνται από τη διεύρυνση των κοινοτικών πολιτικών. 
Εντούτοις, υπάρχουν προφανώς ορισμένοι τομείς όπου επιβάλλονται ορισμένες 
βελτιώσεις, ώστε να αποκομιστούν μελλοντικά όσο γίνεται περισσότερα 
πλεονεκτήματα σε κοινοτικό επίπεδο. 
21. Πιο συγκεκριμένα ο ενεργειακός προγραμματισμός προσέφερε τη συμβολή του 
στους εξής κύριους τομείς : 
α) Προσανατολίσω τ«ν ενεργειακών επενδύσεων 
Σε πολλές περιοχές οι μελέτες έπαιξαν προδρομικό ρόλο για σχέδια επενδύ­
σεων που συμπληρώθηκαν με προγράμματα εθνικά, περιφερειακά, τοπικά ή άλλα 
κοινοτικά προγράμματα. Παραδείγματος χάρη, οι πραγματοποιηθείσες μελέτες 
για τις εξής περιοχές : Bornholm, Μεσημβρινή Γιουτλάνδη (Sonderjylland), 
Sarre, PACA (1), Rhône-Alpes, Βερολίνο, ΒαλλονΙα, Μαδέρα, Alentejo, Χώρα 
Βάσκων, Καταλωνία, Westland,(Ολλανδία) Aquitaine, κατηύθυναν τις αναλη­
φθείσες ενεργειακές επενδύσεις εθνικών, περιφερειακών, δημόσιων και ιδιω­
τικών φορέων οι περιφερειακές μελέτες ενεργειακού προγραμματισμού της 
Στερεάς Ελλάδας, της Μαδέρας και του Alentejo της Πορτογαλίας επέτρεψαν 
την προετοιμασία δραστήριων επενδύσεων με το πρόγραμμα VALOREN" οι μελέτες 
για το Schleswig-Holstein και του Άνω Παλατινάτου προηγήθηκαν των συντό­
νων δράσεων των προγραμμάτων επίδειξης και βελτίωσαν την επιλογή των στό­
χων των κοινοτικών ταμείων. 
Γενικά, όπου πραγματοποιήθηκαν δράσεις παρακολούθησης τα μακροπρόθεσμα 
πλεονεκτήματα ήταν συχνά σοβαρά σε σχέση με το κόστος των μελετών. 
Εντούτοις ένας σχολαστικός απολογισμός των επιθυμητών δράσεων και των 
πραγματοποιημένων δράσεων θα κατέδειχνε ότι πολλές από τις επιθυμητές 
δράσεις δεν τέθηκαν ακόμη σε εφαρμογή. 0 λόγος γι'αυτό είναι ότι η υλο­
ποίηση των δράσεων εξαρτάται κατά μεγάλο μέρος από τη δυνατότητα δράσης, η 
οποία πολύ συχνά τοποθετείται πέρα από τις δυνατότητες παρέμβασης των 
ομάδων μελέτης. Όμως υπάρχει το έδαφος για μια ευρύτερη αξιοποίηση των 
πορισμάτων των μελετών. 
(1) (Provence-Alpes-Côte D'Azur) 
- 7 -
Β) Βελτ(»οη της PA<H<Anf>»WC Τ»Υ βΥβΡΥβίαΚΪΥ 1Κ>ΑΐΤΙΚ#Υ ffTfl 0Hfr»Qf>q $Π(ΠΕ$α 
Κατά την κατάρτιση μελετών ενεργειακού προγραμματισμού λαμβάνουν χώρα ση­
μαντικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων παραγόντων : θεσμικά όργανα, 
επεγγελματικοί κύκλοι, ντόπιοι πολιτικοί παράγοντες και αρμόδια άτομα για 
τη λήψη αποφάσεων, πράγμα που δεν μπορεί παρά να συμβάλλει σε μια καλύτερη 
κατανόηση και ολοκλήρωση των διαφόρων περιφερειακών, εθνικών και κοινοτι­
κών πολιτικών και που τις καθιστά περισσότερο σαφείς και συγκεκριμένες. 
Οι μελέτες αυτές παράγουν συχνά πληροφορίες ή αντικειμενικά στοιχεία για 
την καθοθήγηση των συζητήσεων μεταξύ περιφερειακών παραγόντων επιτρέποντας 
τους να διαμορφώσουν τις επιλογές τους οι οποίες εξασφαλίζουν την καλύτερη 
δυνατή ισορροπία μεταξύ των ενεργειακών επιταγών και των περιβαλλοντικών 
καταναγκασμών ή ακόμη διευκολύνοντας τους στην εκτίμηση των επιπτώσεων των 
διαφόρων ενεργειακών πολιτικών στην απασχόληση' όλα αυτά τα στοιχεία συμ­
βάλλουν στην καλύτερη συνειδητοποίηση εκ μέρους των παραγόντων αυτών των 
επιπτώσεων των διαφόρων λαμβανομένων αποφάσεων σε θέματα περιφερειακού 
ενεργειακού προγραμματισμού. 
Κατά συνέπεια, οι μελέτες αυτές επηρέασαν συχνά τα υπάρχοντα προγράμματα ή 
οδήγησαν στην υιοθεσία νέων ενώ συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται ευρύτερα 
για το σχεδιασμό των εθνικών ή περιφερειακών προγραμμάτων εξοικονόμησης 
της ενέργειας. 
Αυτό συνέβη για παράδειγμα στην περιοχή του Nord-Pas-de-Calais, την Cata­
logne, την Valence, τη Lombardie, το Βερολίνο, την Ιρλανδία, όπου οι διά­
φορες επενδύσεις ενισχύθηκαν με διάφορα περιφερειακά ή εθνικά χρηματοδο­
τικά κίνητρα, καθώς και στο Bornholm (Δανία) όπου η μελέτη απετέλεσε μια 
πολύτιμη προσφορά στο εθνικό ενεργειακό πρόγραμμα, ως συνέπεια της έκθεσης 
Brundlandt για το περιβάλλον. 
Οι ίδιες αυτές μελέτες προγραμματισμού προσανατόλισαν επίσης τις σύντονες 
δράσεις μέσω άλλων προγραμμάτων και ενεργειακών κοινοτικών δράσεων (π.χ. 
THERMIE, VALOREN, SAVE). 
Τέλος, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι επιτροπές καθοδήγησης (1) ήταν σε 
θέση να παίξουν ένα σημαντικό ρόλο, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις συστή­
θηκαν απλώς και μόνο για την παρακολούθηση των συγκεκριμένων μελετών και 
για την αντίστοιχη χρονική διάρκεια. Η σύσταση των επιτροπών αυτών και η 
τακτικότητα των συνεδριάσεων τους δεν ήταν επαρκείς, πράγμα που επιδέχεται 
βελτιώσεις. 
(1)0ι επιτροπές αυτές αποτελούνταν από εκπροσώπους των κυριοτέρων εμπλεκο­
μένων μερών, όπως αρχές (συμπεριλαμβανομένης και της Επιτροπής), δημόσιες 
υπηρεσίες, οργανώσεις καταναλωτών, κλπ. 
- 8 -
γ) Σύσταση ενός ντόπιου οργάνου στην περιοχή για την εΕέταοη TEV βνβργειακών 
Ζητηιιάτων 
Σε ορισμένες περιοχές, η Κοινότητα υποστήριξε μελέτες ενεργειακού προγραμ­
ματισμού που διευκόλυναν την ενίσχυση ή τη σύσταση ίδιων οργάνων στην πε­
ριοχή που αποτελούσε αντικείμενο των μελετών και των ενεργειακών προγραμ­
μάτων, όπως παραδείγματος χάρη στην Κορνουάλλη (Ηνωμένο Βασίλειο), στη 
Μαδέρα (Πορτογαλία), στο Άνω-Παλατινάτο (Γερμανία), στην ισπανική χώρα 
των Βάσκων, στην περιοχή Προβηγγίας-Άλπεων-Κυανής Ακτής, κλπ.Οι πιο απο­
τελεσματικές μελέτες ήταν αυτές όπου οι περιφερειακές ή τοπικές αρχές 
εμπλέκονταν άμεσα στα διάφορα στάδια (χρηματοδοτικά και άλλα) της εξέλιξης 
της μελέτης και όπου ο πυρήνας της ομάδας των παραγόντων συνέχιοε τη δράση 
του και μετά την περάτωση της μελέτης. 
Ορισμένες μελέτες πραγματοποιήθηκαν από συμβούλους μη προερχόμενους από 
την περιοχή χωρίς την ενεργητική συμμετοχή των τοπικών ή περιφερειακών αρ­
χών. Έτσι, συμμετείχαν 200 σύμβουλοι οι περισσότεροι των οποίων ειδι-
κεύθηκαν κατά τη διάρκεια της κοινοτικής δράσης. Από τα παραπάνω προκύπτει 
ότι αρκετές μελέτες, αν και σημαντικές από τεχνική άποψη τελικά δεν είχαν 
παρά σχετικά περιορισμένο αντίκτυπο στη δεδομένη περιοχή. Κατά συνέπεια 
υπάρχει έδαφος για περαιτέρω βελτιώσεις στον τομέα αυτό. 
δ) ΑνάπτυΕη ιιεθόδων ενεργειακού npoYPauuaTiouoO. 
Βελτίωση των Βάσεων δεδοϋένων των σχετικών ιιε την ενέργεια σε περιωερειακό 
επίπεδο. 
Η δράση αυτή συνέβαλε στη βελτίωση και στην εξειδίκευση των χρησιμοποιου­
μένων μεθόδων και μέσων για τον ενεργειακό προγραμματισμό, επέτρεψε δε την 
ανάπτυξη νέων μεθόδων και νέων μέσων (π.χ. ανάλυση της ενεργειακής ροής με 
τη βοήθεια υπολογιστών, αλληλεπιδράσεις ενέργεια-απασχόληση, κλπ.). Η 
δράση αυτή ευνόησε επίσης την ουσιαστική βελτίωση των βάσεων δεδομένων που 
αφορούν την ενέργεια της Κοινότητας σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. 0 
στόχος της γενικότερης βελτίωσης του ενεργειακού ισοζυγίου επιτεύχθηκε σε 
πολλές περιοχές της Κοινότητας ενώ το περιφερειακό δυναμικό έγινε δυνατό 
να προσμετρηθεί. 
Εντούτοις οι μέθοδοι αυτές και αυτές οι βάσεις δεδομένων δεν έχουν μέχρι 
στιγμής τύχει επαρκούς αξιοποίησης σε κοινοτικό επίπεδο και επομένως 
υπάρχει έδαφος περαιτέρω βελτιώσεων. 
- 9 -
V. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ 
Οι, HPpoqvajQA^UOÎ 
22. Η κοινοτική δράση ενεργειακού προγραμματισμού θα συνεχίσει να αναπτύσσεται 
με βάση τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής που καθορίστηκαν για το 
1995 και σε συμφωνία με την πολιτική που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο για 
την ενέργεια και το περιβάλλον της 29ης Οκτωβρίου 1990 σχετικά με τις κλι­
ματολογικές μεταβολές. Η δράση αυτή θα λαμβάνει επίσης υπόψη τα γεγονότα 
που έλαβαν χώρα πρόσφατα στην παγκόσμια σκηνή και τις συζητήσεις που 
πραγματοποιήθηκαν στην ευρωπαϊκή διάσκεψη για την ενέργεια (1). Θα έχει 
εξάλλου ως στόχο βραχυπρόθεσμο να συμβάλει στην εμπέδωση της εσωτερικής 
αγοράς για το 1993, βελτιώνοντας την οικονομική και κοινωνική συνοχή μετα­
ξύ των διαφόρων περιοχών καθώς και την κοινοτική ολοκλήρωση. Τέλος, η διά­
δοση των αποτελεσμάτων προς τις τρίτες χώρες, ειδικότερα τις χώρες της 
Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ευρώπης, αποτελεί στόχο μέγιστης ση­
μασίας. 
23. Η δράση αυτή συνοδεύει επίσης και άλλα κοινοτικά ενεργειακά προγράμματα, 
όπως το πρόγραμμα ανάπτυξης και προαγωγής της ενεργειακής τεχνολογίας 
(THERMIE), ή το πρόγραμμα βελτίωσης της ενεργειακής αποτελεσματικότητας 
(SAVE), κλπ. Η δράση αυτή θα συντονίζεται με κοινοτικά προγράμματα-πλαίσια 
υποστήριξης και με τις ανειλημμένες πρωτοβουλίες στα πλαίσια των διαρθρω­
τικών ταμείων, καθιστάμενη έτσι αναπόσπαστο μέρος των συνοδευτικών κοινο­
τικών πολιτικών. Θα συνεχίσει επίσης να προσφέρει την πολύτιμη συμβολή της 
στις δράσεις ενεργειακής ανάλυσης σε επίπεδο τοπικό, περιφερειακό και 
εθνικό. Τέλος, Θα μεθοδωλή λαμβάνοντας υπ'όψη την αρχή της συμπληρωμστικό-
τητας με τα Κράτη μέλη. 
24. Με βάση τις κατευθύνσεις αυτές και λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της 
αναφερόμενης στο μέρος 4 αξιολόγησης, η Επιτροπή προσδιορίζει τις εξής 
προτεραιότητες της δράσης της για τα προσεχή χρόνια (1991-1993) : 
Α. Περιοχέο και θέιιατα προτεραιότηταο για TIC vétc δράσεic 
α) Οι παραμεθόριες περιοχές στις οποίες υπάρχει πρόθεση να ενισχυθεί η 
κοινοτική ολοκλήρωση. Θα δοθεί ιδιαίτερη σημασία στις δράσεις που 
έχουν αναληφθεί σε συνεργασία με δύο ή περισσότερες περιοχές διαφόρων 
κρατών μελών. 
β) Οι λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές, παραδείγματος χάρη οι απομακρυσμέ 
νες και απομονωμένες, οι αγροτικές περιοχές και αυτές που βρίσκονται 
σε οικονομικό μαρασμό, θα τύχουν κατά προτεραιότητα αντιμετώπισης σε 
ό,τι αφορά τους στόχους που αναφέρονται στην ενιαία Πράξη, για την 
ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Οι ζώνες αυτές ενδεί­
κνυνται ιδιαίτερα για την οικονομική εκμετάλλευση των ανανεώσιμων 
ενεργειών και για προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας τα οποία κινητο­
ποιούν σοβαρά το εντόπιο εργατικό δυναμικό. 
(1) "Η ενέργεια για έναν νέον αιώνα - η ευρωπαϊκή προοπτική" Βρυξέλλες, 3-4 
Μαίου 1990. 
- 10 -
γ) Ο ενεργειακός προγραμματισμός και το περιβάλλον στις αστικές περιοχές, 
εξαιτίας του γεγονότος ότι περισσότερο από 80 % του ευρωπαϊκού πληθυ­
σμού ζει και εργάζεται στις πόλεις. Επομένως στις πόλεις είναι που συ­
γκεντρώνεται η κατανάλωση της ενέργειας (των εμπορικών, οικιακών και 
μεταφορικών τομέων), πράγμα που επέσυρε επιζήμιες συνέπειες στο περι­
βάλλον τους, στην υγεία των κατοίκων τους και στην αρχιτεκτονική του 
κληρονομιά. 
Οι γραμμές της δράσης που θα αναληφθεί στις αστικές περιοχές θα είναι 
σύμφωνες προς την πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο 
και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το αστικό περιβάλλον ("Πράσινη 
Βίβλος") (1), και σε συμφωνία με το πνεύμα της ενιαίας ευρωπαϊκής Πρά­
ξης σε ό,τι αφορά το περιβάλλον (2). 
δ) Οι μελέτες σκοπιμότητας για τις ενεργειακές επενδύσεις, συγκεκριμένα 
αυτές που αφορούν κοινά προβλήματα περισσότερων της μιας περιοχών δια­
φόρων κρατών μελών της Κοινότητας. Οι μελέτες αυτές θεωρούνται χρήσι­
μες για την κατάρτιση συγκεκριμένων σχεδίων ενεργειακών επενδύσεων 
κοινοτικού ενδιαφέροντος στα πλαίσια των συνοδευτικών πολιτικών. 
ε) Η μελέτη της επίδρασης των τοπικών και περιφερειακών αρχών σε ό,τι 
αφορά τη χρησιμοποίηση της ενέργειας. Οι αρχές αυτές μπορούν και οι 
ίδιες να είναι μεγάλοι καταναλωτές ενέργειας* συχνά διαχειρίζονται 
μεγάλα συγκροτήματα υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης, όπως συγκροτήματα 
κατοικιών, σχολείων, γραφείων, νοσοκομείων, ιδρυμάτων εξάλλου, πρό-
• κείται για κανονιστικά όργανα που μπορούν να έχουν άμεση επίδραση πάνω 
στις προδιαγραφές των κατασκευών, στη χορήγηση αδειών και στην ενθάρ­
ρυνση για την ενδεδειγμένη αξιοποίηση των ανανεώσιμων ενεργειών και 
για τη σύσταση ζωνών βιομηχανικής ανάπτυξης. 
(1) COM(90) 218 τελικό : 5.6.(θ) QOTIKOC ενεΡΥειακόο npovpguuaTiouoc 
0 ενεργειακός προγραμματισμός στις πόλεις μπορεί να ελαττώσει 
σημαντικά τις ενεργειακές ανάγκες. Ταυτόχρονα αποτελεί προληπτικό μέ­
τρο κατά της ρύπανσης. Βασίζεται στην ανάλυση της δομής της ενερ­
γειακής κατανάλωσης και των δυνατοτήτων αξιοποίησης των τοπικών ενερ­
γειακών πόρων. 
Οι προτεινόμενες γραμμές δράσης : 
Η Κοινότητα πρέπει να συνεχίσει και να ενισχύσει τις δραστηριότητες 
της στον τομέα της διαχείρισης της ενέργειας σε αστικό επίπεδο αναλαμ­
βάνοντας συγκεκριμένα την ενθάρρυνση και την ενίσχυση των πόλεων ώστε 
να λάβουν τα ενδεδειγμένα προς αυτή την κατεύθυνση μέτρα, τη διάδοση 
χρήσιμων συστάσεων στο πλαίσιο αυτό, για παράδειγμα σχετικά με την 
κατασκευή των κτιρίων με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας και να κα­
ταδείξουν τα πλεονεκτήματα διαφόρων τεχνικών για την εκμετάλλευση της 
ενέργειας με τη βοήθεια σχεδίων-πιλότων. 
(2) Άρθρο 130 Π, παράγραφος 2. Η δράση της Κοινότητας στον τομέα του 
περιβάλλοντος στηρίζεται στις αρχές της προληπτικής δράσης, της επα­
νόρθωσης των προσβολών του περιβάλλοντος κατά προτεραιότητα στην πηγή 
και στην αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει". 
Οι ανάγκες στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος αποτελούν 
συνιστώσα άλλων πολιτικών της Κοινότητας. 
Παράγραφος 3.Κατά την επεξεργασία της δράσης της στον τομέα του πε­
ριβάλλοντος η Κοινότητα λαμβάνει υπόψη : 
- τα διαθέσιμα επιστημονικά και τεχνικά δεδομένα' 
- τις συνθήκες του περιβάλλοντος στις διάφορες περιοχές της Κοινότητας" 
τα πλεονεκτήματα και τις επιβαρύνσεις που μπορούν να προκύψουν από τη 
δράση ή από την απουσία δράσης* 
την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητα, στο σύνολο της 
και την ισόρροπη ανάπτυξη των περιοχών της. 
- 1 1 
Δράσεις υποστήριEnc 
Ζ~^ζ* ~ . <ί-ζ, ε C ν d . ο ο:,;·.ος των OPCJÎ'JV \.~oz~r,y .. Ι- ; :~:^ες συμβάλλουν στην 
συγκεκριμενοποίηση των αποτελεσμάτων και στην ενίσχυση των δράσεων των με­
λετών ενεργειακού προγραμματισμού (βλ. σημείο IV 21.γ) ). Οι δράσεις αυτές 
αναλαμβάνονται σε στενή συνεργασία με άλλα ενεργειακά προγράμματα όπως το 
THERMIE και το SAVE. Για το σκοπό αυτό αντ ι. με τωπ ' "ε τα ι η ανάληψη των εξής 
δράσεων : 
α) διάδοση των αποτελεσμάτων των μελετών που r ( να ι οι πιο αντιπροσωπευτι­
κές : υπάρχει μια σημαντική συσσώρευση rumιρίας η οποία θα διατεθεί 
κατά συστηματικό τρόπο σε όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές. Προς το 
σκοπό αυτό εξετάζονται τα παρακάτω μέτρα : 
δημοσιεύσεις παρόμοιες με τις "flag-brochures" των σχεδίων επίδει­
ξης, που θα διατίθενται στους αρμόδιους για τον προγραμματισμό της 
ενέργειας και ειδικότερα στις περιφερειακές και τοπικές αρχές και 
στους οργανισμούς ή τις ομάδες εμπειρογνωμόνων 
εκπόνηση ενός πρακτικού οδηγού ενεργειακού προγραμματισμού σε πε­
ριφερειακό επίπεδο που θα διατίθεται στις αρχές, στους δημόσιους 
οργανισμούς, σε συμβούλους και εμπειρογνώμονες. Σκοπός του οδηγού 
αυτού θα είναι να συμβάλει στην επιλογή των κατάλληλων μεθόδων και 
μέσων και ο εντοπισμός των απαραίτητων ειδικών γνώσεων για τον 
ενεργειακό προγραμματισμό" 
Β) Συνέχιση των δράσεων για τη διάδοση των πληροφοριακών στοιχείων και τη 
μεταφορά εμπειρίας με τους τρόπους που ήδη αναφέρθηκαν παραπάνω (σε­
μινάρια, τεχνικά σεμινάρια ...) που απευθύνονται κυρίως στους παράγο­
ντες λήψεως αποφάσεων. 0 στόχος εδώ θα είναι η ολοκλήρωση του συνολι­
κού προβλήματος της ενέργειας στα πολύ ευρύτερα πλαίσια του περιφε­
ρειακού προγραμματισμού' 
γ) Η συμβολή στην ενίσχυση και τη σύσταση τοπικών ομάδων παρέμβασης, εφο­
διασμένων με τα απαραίτητα μέσα για τη μελέτη, τη συμβολή στο σχεδια­
σμό και στην προαγωγή δράσεων και σχεδίων στον τομέα της ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας και της αξιοποίησης των τοπικών πόρων. 
25. Μέ βάση τους προσανατολισμούς που χαράσσονται παραπάνω, η 
Επιτροπή εξέδωσε τον Μάρτιο 1990 και τον Ιανουάριο 1991 
προκηρύξεις υποβολής προσφορών 1) στους εξής τομείς: 
- μελέτες περιφερειακού ενεργειακού προγραμματι ομού 
- μελέτες σκοπιμότητας 
- διαχείριση της ενέργειας και του περί βάλλοντος στις αστικές 
ζώνες. 
(1) (ΕΕ C 77, 27.03.1990 και ΕΕ C 12, 18.01.91). Mia πρόσκληση 
υποβολής προσφορών που δημοσιεύθηκε το 1989 περιορίζονταν 
σε Θέματα ενεργεί ας/περί βάλλοντος σε αστικό επίπεδο 
(ΕΕ C 192, 29.07.1989). 
- 12 
Οι προκηρύξεις αυτές αποδείχθηκαν επιτυχείς από πολλές απόψεις: 
καταρχήν δόθηκε μια ευρύτατη δημοσιότητα στην προγενέστερη και 
στην παρούσα δράση της Επιτροπής, κατόπιν το ευρύ φάσμα των 
απαντήσεων (περισσότερες από 200 προτάσεις) επέτρεψε να 
διευρυνθεί σημαντικά ο κύκλος των συνήθων εταίρων και τέλος, 
εκφράστηκαν νέες και ενδιαφέρουσες ιδέες οι οποίες θα μπορούν να 
ληφθούν υπόψη σε μεταγενέστερο στάδιο στα πλαίσια αυτού του 
προγράμματος ή σε άλλα κοινοτικό ενεργειακά προγράμματα όπως το 
THERMIE, το SAVE 
26 . Η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει τη δράση της αυτή το 1992 
και το 1993 με βάση τους παραπάνω προσανατολισμούς . Το επίπεδο 
των πιστώσεων θα καθοριστεί στα πλαίσια των ετήσιων 
δημοσιονομικών διαδικασιών. Πριν από το τέλος του 1993, θα γίνει 
αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της δράσης. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο στόχος της θα επιτευχθεί όταν οι 
περισσότερες περιφέρειες θα διαθέτουν τον επαρκή ενεργειακό 
προγραμματισμό' ο στόχος αυτός θα μπορούσε να επιτευχθεί στο 
τέλος του 1993, εάν καταβληθούν οι αντίστοιχες προσπαθεί ες απο 
τις περιφέρειες. 
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
27. Με βάση τις παραπάνω εκτιμήσει ς, το Συμβούλιο καλείται να: 
- λάβει γνώση της έκθεσης της Επιτροπής 
- να υιοθετήσει τους προσανατολισμούς και τις προτεραιότητες 
που προτείνονται από την Επιτροπή για μελλοντική δράση 
- να λάβει γνώση των προθέσεων της Επιτροπής για την 
ενημέρωση του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με τα 
αποτελέσματα αυτής της δράσης το αργότερο πριν από το τέλος 
του 1993. 
-13-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 
ΠΟΥ ΟΡΓΑΝΩΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 
1985 Περιφερειακός ενεργειακός προγραμματισμός στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία 
της Γερμανίας και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (Βερολίνο) 
1986 Ενεργειακός προγραμματισμός στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και στον Τρίτο 
Κόσμο (Λουξεμβούργο) 
1987 Ευρωπαϊκό σεμινάριο για τα ενεργειακά συστήματα, την περιφερειακή ανά­
πτυξη και την ποιότητα του περιβάλλοντος (Βρυξέλλες) 
1987 Ενεργειακός Προγραμματισμός στην Κοινότητα και στις Αναπτυσσόμενες 
Χώρες (Μασσαλία) 
1988 Η διάσταση της απασχόλησης κατά τον περιφερειακό ενεργειακό προγραμμα­
τισμό (Λήμνος, Ελλάς) 
1988 Ενεργειακός προγραμματισμός σε αστικό περιβάλλον και διαχείριση του 
περιβάλλοντος (Ρώμη) 
1988 Περιφερειακός ενεργειακός προγραμματισμός στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες 
(Μαδρίτη) 
1989 Οικονομία και περιβάλλον στις πόλεις (Βερολίνο) 
1989 Περιφερειακή διάσκεψη για την ενέργεια (Newcastle-upon-Tyne) 
1990 Ανανεώσιμες ενέργειες και καθαρότερες τεχνολογίες - Διαπεριφερειακή 
συνεργασία στην Κοινότητα (Storstrom County, Δανία) 
1990 Εφαρμογή των αποτελεσμάτων της μελέτης για τον ενεργειακό προγραμμα­
τισμό στη Μαδέρα (Μάρτιος) και Alentejo (Ιούνιος) 
1990 Ενεργειακά προβλήματα στα νησιά της Κοινότητας (Κρήτη, Ελλάς) 
1991 Ενέργεια σε αστικό περιβάλλον : Εκδήλωση του Mannheim στις 7 και 8 
Φεβρουαρίου 1991. 
FICHE FINANCIERE B4-1040 et B8-4140 
VOLET 1: IMPLICATIONS FINANCIERES 
1. Int i tulé de I'act ion: 
PROGRAMMATION ENERGETIQUE 
2. Lignes budgétaires concernées.· 
B4-1040 et 8-4140 
3. Base légale: 
Décision du Conseil du 30 octobre 1978. 
Conclusions du Conseil européen des 21 et 22 juin 1979. 
Communications de la Commission du 07.03.80, du 02.10.81 et du 
10.06.82. 
Recommandations du Conseil du 15.06.82, du 13.07.82 et du 
28.07.82. 
Résolution du Conseil du 16 septembre 1986 concernant de 
nouveaux objectifs de politique énergétique communautaire pour 
1995 et la convergence des politiques des Etats membres (JO η 
C241 du 25.09.86, p. 1). 
Communication de la Commission du 21.2.91 
(C0M(91)53) et conclusions du Conseil du 
4. Description de l'action: 
L'action comporte deux volets: Programmation Energétique dans 
la Communauté et Programmation Energétique hors Communauté (Pays en 
voie de développement et de l'Europe de l'Est). 
4.1 Objectifs spécifiques de l'action (voir annexe 1): 
- Promotion de la programmation énergétique ciblée sur 
certains pays tiers et certaines régions et villes de fa 
Communauté. 
- Meilleure utilisation et exploitation des ressources 
énergétiques en milieu rural. 
- Assistance technique, formation, analyses, subventions, 
diffusion des connaissances. 
~/\S-
4.2 Durée: 
- Action pluriannuelle : en 1993, il sera procédé à une 
évaluât ion. 
En ce qui concerne l'action au niveau régional dans la 
Communauté, l'objectif sera considéré comme atteint dès que 
les régions se seront dotées d'une programmation énergétique 
adéquate; ceci pourrait être le cas fin 1993 si l'effort et 
rengagement des régions sont conséquents. 
4.3 Population visée par l'action (Etats, régions, colectivites 
locales, PME/PMI, planificateurs et formateurs): 
- L'ensemble de la Communauté. 
- Hors Communauté: 
Pays en voie de développement et de l'Europe de l'Est. 
5. Classification de la dépense ou des recettes: 
5.1 DNO 
5.2 CD 
5.3 Types de recettes visées: néant. 
6. Quelle est la nature de la dépense ou des recettes: 
6.1 Subvention à 100%: de façon marginale. 
6.2 Subvention pour cofinancement avec d'autres sources du secteur 
public et/ou privé: constitue l'essentiel des actions (voir 
annexe 2) 
6.3 Bonification d'intérêt: non. 
6.4 Autres 
Contrats d'entreprise. 
6.5 et 6.6 
Pas de recettes ni de remboursements. 
--16-
7. Incidence financière sur les crédits d'intervention (partie Β du 
budget): 
7.1 Mode de calcul du coût total de l'action: 
- Montant demandé pour l'ensemble des actions prévues en 1992 
par la ligne 4.1040 : 9 mi II ions d'écus (voir annexe 3) 
7.2 Indiquez la part du "mini-budget" dans le coût total de 
I'action: 5,67% 
7.3 Echéancier indicatif des crédits d'engagement et de paiement: 
RAL<91 9_L 9Z _â3_ _24_ _25_ >9_£ 
Engagements: 9,3 8,4 9,0 10,5 11 11,5 
Paiements: 7,4 8,0 7,0 7,4 8,9 21 
8. Dispositifs anti-fraude: 
Les contrats passés sont payés sur base de dépenses réelles et 
après contrôle des pièces justificatives (sauf les études et les 
analyses qui sont forfaitaires et payés sur résultats acceptés). 
VOLET 3 : ELEMENTS D'ANALYSE COUT-EFFICACITE 
1. Objectifs et cohérence avec la programmation financière 
1.1 Cette action est de nature à améliorer l'analyse de la 
situation énergétique des régions et la préparation des 
décisions sur les investissements énergétiques, notamment en 
matière d'utilisation efficace de l'énergie et d'exploitation 
des ressources locales. D'autre part, s'adressant 
prioritairement dans les années à venir aux régions n'ayant 
pas encore développé une planification énergétique ainsi qu'à 
celles isolées ou périphériques et particulièrement sensibles 
aux problèmes énergétiques, elle contribuera à leur 
développement économique et sociale et à leur intégration dans 
la Communauté. 
-49-
En outre, hors Communauté: 
1.1.1. Connaissance: Concentration des actions sur 20 pays 
t iers/Organisat ions internat ionales. 
1.1.2. Contribution CEE: Recherche intégrée des PVD dans le 
cadre du réseau COPED (Cooperate Programme on Energy and 
Development). 
1.3 Objectif plus général défini dans la programmation financière 
de la DG XVII auquel correspond l'objectif de l'action 
proposée: 
Politique énergétique. 
2. Justification de l'action. 
L'action communautaire incite les régions et les villes à se doter 
d'une programmation énergétique. Sans cette action, plusieurs 
régions et villes communautaires ne pourraient pas profiter des 
échanges d'expériences et des résultats positifs. 
La coopération avec les PVD en matière de planification énergétique 
se concentre sur les pays les plus gros consommateurs d'énergie et 
avec les organisations régionales de l'énergie. Ceci assure un 
meilleur effet multiplicateur et un meilleur rapport coût-
efficacité comparé à une action développée dans un plus grand 
nombre de petit pays. 
L'action de la Commission catalyse des multiples activités dérivés 
sur le plan national (établissement de centres, plans énergétiques, 
cours de formation, etc). 
Effets dérivés: 
La programmation énergétique régionale se veut être cohérente avec 
les objectifs généraux de la politique communautaire et contribuer 
à leur real i sat ion. 
C'est ainsi qu'elle participe tout d'abord à la réalisation de la 
politique énergétique de la Communauté, notamment dans les domaines 
de l'utilisation rationnelle de l'énergie et de l'exploitation de 
sources endogènes nouvelles et renouvelables. En effet, c'est à 
l'échelon régional ou local que les potentialités de ces deux 
"sources" d'énergie peuvent être le plus adéquatement évaluées et 
exploi tées. 
-42-
Elle participe aussi à la protection de l'environnement, cette 
préoccupation dont l'importance croissante influe sur la politique 
énergétique communautaire. C'est ainsi que plusieurs 
manifestations ayant pour objet la programmation énergétique ont 
montré que c'est la région, la ville ou, de manière générale, le 
niveau infra-national qui est l'échelon le plus approprié pour 
analyser un grand nombre d'interactions entre l'énergie et 
l'environnement, et pour décider, en bien de cas, des politiques 
nécessai res. 
Enfin, la programmation énergétique contribue à donner sa dimension 
socio-économique à l'énergie, ce qui est implicite dans les 
objectifs énergétiques communautaires pour 1995, adoptés par le 
Conseil des ministres. En particulier, elle permet d'évaluer dans 
quelle mesure l'énergie peut être un facteur déterminant pour le 
développement global d'une région. 
Cette dimension socio-économique est encore mise en lumière par 
l'objectif de l'Acte unique européen de cohésion économique et 
sociale et d'intégration communautaire. L'action de la Communauté 
en matière de programmation énergétique régionale répond dès lors 
politiques d'accompagnement en faveur de la réduction des écarts 
socio-économiques entre régions de la Communauté. 
Effets multiplicateurs: 
L'action est de nature à mobiliser d'autres ressources financières 
publiques et privées, déjà au stade de l'élaboration des études, de 
façon complémentaire au soutien de la Commission, et au niveau 
successif des investissements. 
Le crédit annuel, porté à la ligne B4-1040 du budget, affecté à 
cette action dans la Communauté, a été modeste en comparaison de 
son effet multiplicateur. Il atteignait approximativement 2,5 
Mécus en 1989, et 3 Mécus en 1990. Signalons que ces fonds ont 
permis la mobilisation dans des proportions importantes de moyens 
complémentaires de sources régionales et privées. 
Hors Communauté, l'action de la Commission catalyse de multiples 
activités sur le plan national (établissement de centres, plans 
énergétiques, cours de formation), ainsi que des prestations en 
nature (cf. Annexe 2, point 6.2.2.). 
ANNEXE 1 
FICHE FINANCIERE B4-1040 et B«-4140 
Objectifs spécifiques de l'action dans la Communauté: 
- Promotion de la programmation énergétique au niveau 
régional et des études de faisabilité qui en découlent. 
- Promotion de programmes visant l'amélioration de la 
planification, de l'organisation et du monitorage de 
l'utilisation de l'énergie et de ses relations avec 
l'environnement en milieu urbain. 
- Promotion d'actions visant l'utilisation et 
l'exploitation des ressources énergétiques en milieu 
rural. 
- Assistance au renforcement et à la création d'organismes 
de programmation énergétique régionale et de conseil aux 
collectivités locales at aux PME/PMI. 
- Diffusion des connaisances relatives aux actions ci-
dessus. 
Objectifs spécifiques de l'action hors Communauté: 
- Connaissance de la situation locale: 
L'établissement d'inventaires énergétiques et d'analyses 
de besoins et de ressources dans chacun des pays extra­
communautaires couverts. 
- Contribution de la CEE à la programmation énergétique 
locale: 
Assistance technique, formation, diffusion et 
subventions. Integration des pays tiers choisis dans le 
réseau COPED (Cooperate Programme on Energy and 
Development). 
ANNEXE 2 
Subvention pour cofinancement avec d'autres sources du 
secteur public et/ou privé: 
Dans la Communauté: 
- Financement, à frais partagés avec les 
autor i tés/collect i vi tés/organi smes régionaux/locaux, 
d'études visant l'analyse de la situation énergétique, 
les bilans, les plans d'action, la faisabilité, les 
méthodes de gestion et de monitorage en vue notamment 
d'améliorer la situation de l'approvisionnement 
énergét i que. 
Une première invitation à soumettre des propositions a 
été publiée en mars 1990 (1); elle a été suivie par 
celle publiée en janvier 1991 (2). En 1992 il sera 
procédé de la même façon, une invitation à soumettre des 
propositions sera publiée au début de 1992. La sélection 
sera effectuée en mai/juin et la décision sera 
communiquée aux intéressés en juillet 1992. 
Hors Communaté: 
Les contributions financières accordées a certaines 
administrations nationales hors Communauté, 
s'accompagnent le plus souvent d'une participation 
nationale sans que la proportion en soit imposée. 
(1) J.O. n° C77 du 27 3.1990 
(2) J.O, n° C12 du 18.1.1991 
- ΖΛ~ 
ANNbXfc 3. 
7.1.1. Montant prévu pour l'action de "Programmation énergétique 
dans la Communaté": 
pour l'invitation a soumettre des propositions en 1992 (en 
principe, 10 régions, 15 villes et 15 études de 
faisabilité, à raison de 100.000 écus en moyenne par 
act ion). 
7.1.2. L'exécution des travaux et des enquêtes en vue de la 
réalisation des bilans énergétiques et frais de gestion et 
d'accompagnement y afférents. 
Le paiement d'experts extra-muros et de tous frais y 
afférents, et le matériel d'accompagnement. 
Contrats d'entreprise: 
Prév. nombre hommes/moi s : 176 
Coût moyen h/m (tous frais inclus): 13.520 ECU 
Total : 2.380.000 ECU 
Organisation de visites et voyages d'experts: 
Prév. nombre de missions: 75 
Coût moyen: 5.200 ECU 
Total : 390.000 ECU 
7.1.3. Les frais pour la réalisation d'études: 
Etudes: 
Prév. nombre d'études: 17 
Coût moyen: 100.000 ECU 
Total : 1.700.000 ECU 
7.1.4. Les frais d'organisation et de participation de séminaires 
ou de conférences. 
Les frais d'organisation et de participation à la formation 
de planificateurs énergétiques. 
Sém i na i res/Conférences: 
Prév. nombre de Sém/Conf: 6 
Coût moyen: 66.670 ECU 
Total : 400.000 ECU 
Bourses 
Prév. nombre de bourses: 15 
Coût moyen: 8.670 ECU 
Total : 130.000 ECU 

-2Z, -ISSN 0254-M83 
COM(91)53 τελικό 
ύ. il 
GR 12 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-91-069-GR-C 
ISBN 92-77-69444-0 
ΤΙΜΗΙΚΜΗΣΗΣ μέχρι 30 σελίδες: 3.50 ECU Υίακάΰε 10 επιπλέον σελίδες: 1,25 ECU 
υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
^2985 Luxembourg