Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση όγδοης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις για τη θερινή ώρα»

(97/C 30/07)

Στις 28 Μαΐου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 24 Ιουλίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Whitworth.

Κατά την 338η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 96 ψήφους υπέρ, 1 κατά, και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το Νοέμβριο 1993 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνωμοδότησή της για την έβδομη οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις για τη θερινή ώρα.

1.2. Η οδηγία αυτή κάλυπτε τα έτη 1995 έως και 1998. Διατηρούσε την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου ως κοινή ημερομηνία έναρξης της θερινής ώρας και για τα τέσσερα έτη, αλλά για τα έτη 1997 και 1998 όριζε, για πρώτη φορά, και μία κοινή ημερομηνία λήξης για όλα τα κράτη μέλη (την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου).

1.3. Η ΟΚΕ επιδοκίμαζε τις διατάξεις της πρότασης οδηγίας, η οποία και υιοθετήθηκε χωρίς τροποποιήσεις στις 30 Μαΐου 1994.

1.4. Με τη σημερινή πρόταση οδηγίας επιδιώκεται η συνέχιση αυτών των διατάξεων (κοινή ημερομηνία έναρξης η τελευταία Κυριακή του Μαρτίου και κοινή ημερομηνία λήξης η τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου) για άλλα τέσσερα έτη - από το 1998 έως και το 2001.

1.5. Η προτεινόμενη οδηγία συνοδεύεται από έκθεση, η οποία συνοψίζει τα πορίσματα μιας μελέτης, που διενεργήθηκε το 1995 από συμβούλους, τους οποίους προσέλαβε η Επιτροπή, για να εξετάσουν τις επιπτώσεις της θερινής ώρας σε θέματα όπως η κατανάλωση ενέργειας, η δημόσια υγεία, οι συνθήκες εργασίας και ο τρόπος ζωής, η γεωργία, η προστασία του περιβάλλοντος, η οδική ασφάλεια και οι βιομηχανίες τουρισμού και αναψυχής. Η μελέτη είναι διεξοδική και περιλαμβάνει 263 σελίδες στις οποίες εξετάζονται τα αποτελέσματα από 38 προηγούμενες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στον εν λόγω τομέα καθώς και οι απόψεις 215 οργανώσεων από τα κράτη μέλη.

1.6. Η έκθεση δηλώνει ότι από τη μελέτη διαπιστώθηκε μια συντριπτική προτίμηση για τη διατήρηση του συστήματος της θερινής ώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και γενική συμφωνία όσον αφορά την ανάγκη πλήρους εναρμόνισης των ημερομηνιών έναρξης και λήξης της θερινής ώρας σε όλη την επικράτειά της.

2. Παρατηρήσεις σχετικά με την πρόταση οδηγίας

2.1. Παρόλον ότι η έβδομη οδηγία έχει ενάμιση χρόνο ακόμη ώσπου να εκπνεύσει και ότι δεν έχει αρχίσει ακόμη να ισχύει ως κοινή ημερομηνία λήξης η τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου, η ΟΚΕ πιστεύει ότι είναι έγκαιρη η παρουσίαση οδηγίας για την επόμενη τετραετή περίοδο, ούτως ώστε οι ενδιαφερόμενοι τομείς και βιομηχανίες να μπορούν να κάνουν τα μελλοντικά σχέδιά τους.

2.2. Λαμβάνοντας υπόψη τις θέσεις που διατύπωνε στη γνωμοδότησή του για την έβδομη οδηγία, σε συνδυασμό με τη γενικά ευμενή υποδοχή των διατάξεών της, όπως καταδεικνύεται από την Επιτροπή και την έκθεσή της για τη μελέτη, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τις διατάξεις που περιέχονται στην πρόταση της όγδοης οδηγίας.

3. Παρατηρήσεις σχετικά με την έκθεση

3.1. Η μελέτη εξέτασε τρεις επιλογές σε σχέση με τη θερινή ώρα:

- διατήρηση της υπάρχουσας κατάστασης σε όλα τα κράτη μέλη,

- υιοθέτηση της ώρας της Κεντρικής Ευρώπης από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία,

- κατάργηση του συστήματος της θερινής ώρας σε όλα τα κράτη μέλη και υιοθέτηση της ώρας της Κεντρικής Ευρώπης από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.

3.2. Η Επιτροπή σημειώνει στην έκθεσή της και η ΟΚΕ επιβεβαιώνει, όπως έκανε και στη γνωμοδότηση του 1993, ότι η απόφαση σχετικά με την ωριαία άτρακτο που ισχύει είναι ένα θέμα που κάθε κράτος μέλος καθορίζει μόνο του.

3.3. Η έκθεση αναφέρει ότι τα αποτελέσματα της μελέτης αποκαλύπτουν μια συντριπτική προτίμηση για τη διατήρηση του συστήματος της θερινής ώρας σε όλα τα κράτη μέλη και ότι η κατάργησή του θα επιφέρει οικονομικές και κοινωνικές δυσχέρειες σε αρκετούς τομείς. Πιστεύει, επομένως, ότι αυτό αποκλείει εντελώς την τρίτη επιλογή.

3.4. Καταλήγει, επίσης, στο συμπέρασμα πως η μελέτη δείχνει ότι η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα ωφεληθούν αν εναρμονίσουν τα ρολόγια τους με την ώρα των άλλων κρατών μελών που αποτελούν την ωριαία άτρακτο της Κεντρικής Ευρώπης και ότι αυτή η εναρμόνιση «θα έχει επίσης οφέλη» για τις χώρες αυτές.

3.5.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η μελέτη παρέχει χρήσιμα και ορθά στοιχεία σε σχέση με τους διάφορους τομείς που καλύπτει, αλλά αναπόφευκτα παρουσιάζει ορισμένες ελλείψεις. Ιδιαίτερα οι προσπάθειες ποσοτικού προσδιορισμού των παρατηρουμένων πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων σε οικονομικούς όρους είναι κάπως αμφισβητήσιμες. Είναι ευνόηντο ότι τα στοιχεία που περιλαμβάνονται σε σχέση με την επιλογή 2 προέρχονται κατά κύριο λόγο από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία. Η μελέτη εκπονήθηκε πριν από την πρόσφατη υιοθέτηση από την Πορτογαλία της προηγούμενης ωριαίας ατράκτου από αυτήν της Κεντρικής Ευρώπης (Όπως η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο).

3.5.2. Όσον αφορά το σημαντικό τομέα της οδικής ασφάλειας, μόνο τέσσερα κράτη μέλη κοινοποίησαν πλήρεις πληροφορίες, ενώ οι πληροφορίες που κοινοποιήθηκαν από άλλα 5 κράτη μέλη ήσαν ελλιπείς. Οι επιπτώσεις στα παιδιά, τα οποία θα πηγαίνουν στο σχολείο ενώ θα επικρατεί ακόμη σκοτάδι, δεν εξετάζονται ιδιαίτερα, όπως, επίσης δεν εξετάζονται οι επιπτώσεις στα στάδια έαν η ώρα της Κεντρικής Ευρώπης υιοθετηθεί από την Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Πορτογαλία. Εντούτοις, τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι και στις εννέα χώρες η πλειοψηφία των τροχαίων ατυχημάτων λαμβάνουν χώρα περίπου στις 16.00 και ότι η υιοθέτηση της επιλογής 2 από το Ηνωμένο Βασίλειο θα έχει ως αποτέλεσμα την μείωση των θανάτων και τραυματισμών που οφείλονται σε τροχαία ατυχήματα.

3.5.3. Η ανάλυση επικεντρώνεται περισσότερο στα οφέλη που θα προκύψουν λόγω των πιό φωτεινών βραδυών και λιγότερο στα μειονεκτήματα των πιό σκοτεινών πρωϊνών, αλλά κρίνεται ότι θα προκύψουν ιδιαίτερα σημαντικά οφέλη ως προς την κατανάλωση ενέργειας, τις δραστηριότηρες αναψυχής και τον τουρισμό, ενώ θα παρουσιασθούν ορισμένες δυσκολίες στον τομέα της γεωργίας και της κατασκευαστικής βιομηχανίας.

3.6. Η έκθεση για τη μελέτη αγνοεί τη διαφορά με την ωριαία άτρακτο της Ανατολικής Ευρώπης (στην οποία ανήκει η Φινλανδία, η Ελλάδα και οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που ζητούν σήμερα προσχώρηση), όπου τα ρολόγια πάνε μια ώρα μπροστά σε σχέση με την Κεντρική Ευρώπη. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι είναι εξωπραγματική η υπόθεση ότι θα είναι κάποτε εφικτό να υιοθετήσουν όλα τα κράτη μέλη την ίδια ώρα.

3.7. Το θέμα της θερινής ώρας είναι άκρως υποκειμενικό και γεννά ισχυρά ατομικιστικά αισθήματα όταν μελετάται οποιαδήποτε αλλαγή. Παρόλα τα μειονεκτήματά της, επειδή παρέχει έναν σημαντικό όγκο αντικειμενικών στοιχείων, η μελέτη της Επιτροπής αποτελεί σημαντική συμβολή στη συζήτηση του θέματος. Ιδίως όσον αφορά την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καταδεικνύει ότι τα οφέλη από την αλλαγή σε ώρα Κεντρικής Ευρώπης θα υπερσκέλιζαν τα μειονεκτήματα σε όλο το κοινωνικό και οικονομικό φάσμα.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις της προτεινόμενης οδηγίας.

4.2. Παρά τα εμφανή μειονεκτήματα της έκθεσης και της μελέτης της Επιτροπής, η ΟΚΕ συνιστά στα ενδιαφερόμενα μέρη, σε όσα κράτη μέλη μελετούν το ενδεχόμενο κάποιας αλλαγής, να τις λάβουν υπόψη διότι παρέχουν ορισμένα αντικειμενικά δεδομένα, στα οποία θα μπορέσουν να στηρίξουν την αξιολόγηση της θέσης τους.

4.3. Η ΟΚΕ επικροτεί τη δήλωση της Επιτροπής ότι η αποστολή της περιορίζεται στην εναρμόνιση των ημερομηνιών έναρξης και λήξης της θερινής ώρας και ότι κάθε απόφαση σχετικά με τυχόν μεταβολή του ισχύοντος συστήματος ωραρίου σε καθένα από τα κράτη μέλη εξαρτάται από τη δική του απόφαση και μόνο.

Βρυξέλλες, 25 Σεπτεμβρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER