ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΟΙΝΟ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ

1. Εισαγωγη

Η έκθεση του Συμβουλίου Ecofin με τίτλο «Συντονισμός της οικονομικής πολιτικής», προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι υπογράμμιζε ότι για την αποτελεσματική παρακολούθηση και συντονισμό των οικονομικών πολιτικών η καλύτερη κατανόηση των οικονομικών εξελίξεων είναι πολύ σημαντική. Επιπλέον, όσον αφορά τη ζώνη του ευρώ, είναι ανάγκη να ενισχυθεί η ορατότητα της σχετικά νέας αυτής οικονομικής οντότητας.

Η Επιτροπή συντονίζει τη διενέργεια τακτικών εναρμονισμένων ερευνών στις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές για διάφορους τομείς της κοινοτικής οικονομίας. Τα τελευταία χρόνια, ο τομέας των υπηρεσιών έχει συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα και οι έρευνες έχουν επεκταθεί και στις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες. Τα αποτελέσματα των ερευνών χρησιμοποιούνται ως έχουν ή συνοψίζονται σε σύνθετους δείκτες (δείκτες εμπιστοσύνης). Δημοσιεύονται με δελτίο Τύπου στις αρχές του μήνα που ακολουθεί τη συγκέντρωση των στατιστικών στοιχείων σύμφωνα με προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα.

2. Αναγκη κοινου εναρμονισμενου προγραμματος στην ΕΕ

Οι έρευνες σε επιχειρήσεις και καταναλωτές αποτελούν ποιοτικές οικονομικές έρευνες για βραχυπρόθεσμη οικονομική ανάλυση. Μολονότι τα συμβατικά οικονομετρικά μοντέλα για την οικονομία λειτουργούν αρκετά καλά όταν η οικονομία βρίσκεται σε σταθερή ανάπτυξη, δεν ενδείκνυνται ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την επισήμανση αλλαγών στους προσανατολισμούς της οικονομίας. Παρατηρείται αυξανόμενο ενδιαφέρον στη χρήση οικονομικών ερευνών για την πρόγνωση των σημείων καμπής στον οικονομικό κύκλο. Για τον λόγο αυτόν, οι έρευνες σε επιχειρήσεις και καταναλωτές αποτελούν αναγκαίο συμπλήρωμα των ποσοτικών στατιστικών ερευνών από τις οποίες διαφέρουν τόσο ως προς τη μέθοδο όσο και ως προς τη χρήση. Η συχνότητα, η ταχύτητα και η συνεχής εναρμόνιση των ερευνών στο πλαίσιο του κοινού εναρμονισμένου προγράμματος έρευνας της ΕΕ στις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές είναι τα κυριότερα χαρακτηριστικά τους.

Οι εναρμονισμένες έρευνες σε επιχειρήσεις και καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθιερώθηκαν από την Επιτροπή το 1961. Η πρώτη έρευνα ήταν η εναρμονισμένη έρευνα επιχειρήσεων στον κλάδο της βιομηχανίας και πραγματοποιήθηκε το 1962. Έκτοτε, τόσο το πεδίο εφαρμογής όσο και το φάσμα των τομέων που καλύπτουν οι έρευνες έχουν διευρυνθεί σημαντικά.

Τα εθνικά ιδρύματα χρησιμοποιούν εναρμονισμένα ερωτηματολόγια που εκπονούνται από εθνικούς εμπειρογνώμονες σε συνεργασία με την Επιτροπή. Η εναρμόνιση είναι απαραίτητη για να μπορούν να συγκριθούν οι επιχειρηματικοί κύκλοι μεταξύ των κρατών μελών και να είναι δυνατός ο υπολογισμός ενός δείκτη οικονομικού κύκλου για τη ζώνη του ευρώ και για την ΕΕ ως σύνολο με σκοπό την ενημέρωση των αρχών της ΕΕ, των κρατών μελών και των διαφόρων οικονομικών παραγόντων σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση της οικονομίας.

Σήμερα, έρευνες σε επιχειρήσεις και καταναλωτές με βάση το εναρμονισμένο κοινοτικό πρόγραμμα διενεργούνται σε περισσότερες από 40 χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων και των υποψήφιων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η ενοποίηση των ερευνών αυτών στο κοινοτικό πρόγραμμα θα ευθυγραμμισθεί με την ένταξή τους στην Ένωση.

3. Εφαρμογή του προγράμματος

Οι έρευνες απευθύνονται σε διευθυντικά στελέχη επιχειρήσεων από τους εξής τομείς της οικονομίας:

*βιομηχανία,

*κατασκευές,

*λιανικό εμπόριο,

*υπηρεσίες,

*καθώς και σε καταναλωτές.

Όλες οι εκθέσεις είναι μηνιαίες εκτός από την έρευνα για τις επενδύσεις που διεξάγεται δύο φορές το χρόνο. Τα στοιχεία συγκεντρώνονται από τα εθνικά ιδρύματα κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα και τα αποτελέσματα δημοσιεύονται από την Επιτροπή στις αρχές του επόμενου μήνα. Στην Κοινότητα οι έρευνες καλύπτουν περίπου 50 000 επιχειρήσεις και 20 000 καταναλωτές κάθε μήνα. Τα δείγματα διαφέρουν ανάλογα με το μέγεθος του κάθε κράτους μέλους. Η έρευνα για τη βιομηχανία καλύπτει 56 τομείς ενώ οι υπόλοιπες έρευνες περιλαμβάνουν 5 - 9 διαφορετικούς τομείς. Στα διευθυντικά στελέχη των επιχειρήσεων κάθε τομέα υποβάλλονται 4 - 6 ερωτήματα για κάθε μήνα. Οι καταναλωτές χωρίζονται σε 25 κοινωνικοοικονομικές κατηγορίες και ζητείται η γνώμη τους για 12 διαφορετικά θέματα.

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται και μια παγκόσμια έρευνα που απευθύνεται σε οικονομικούς εμπειρογνώμονες, η Economic Survey International.

Πέραν αυτού, διεξάγονται και έρευνες ad hoc για θέματα ειδικού ενδιαφέροντος. Για παράδειγμα το 1985, το 1989, το 1994 και το 1999 έγιναν έκτακτες έρευνες για την αγορά εργασίας. Τα αποτελέσματα της πλέον πρόσφατης έρευνας θα δημοσιευθούν μέχρι τα τέλη του τρέχοντος έτους και θα αφορούν ιδιαίτερα την ευελιξία του εργατικού δυναμικού καθώς και τον αντίκτυπο των νέων τεχνολογιών στις επιδόσεις της αγοράς εργασίας της ΕΕ.

Δύο φορές το χρόνο πραγματοποιούνται συναντήσεις με εμπειρογνώμονες όσον αφορά τις έρευνες σε επιχειρήσειςροκειμένου να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα των ερευνών. Όλα τα ερωτηματολόγια επικαιροποιούνται συνεχώς ούτως ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των οικονομικών αναλυτών.

Εξαιτίας της αυξανόμενης σπουδαιότητας των υπηρεσιών για την ευρωπαϊκή οικονομία, το πρόγραμμα επεκτάθηκε πρόσφατα ούτως ώστε να συμπεριλάβει και τον τομέα παροχής υπηρεσιών.

Η ένταξη των υποψήφιων χωρών στο πρόγραμμα είναι αναγκαία προκειμένου να συγκεντρώνονται αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία για την παρακολούθηση της τρέχουσας οικονομικής τους εξέλιξης και για την εκπόνηση ενός συνολικού δείκτη για την ΕΕ όταν οι εν λόγω χώρες προσχωρήσουν στην Ένωση. Το 1991 ξεκίνησε ένα κοινό σχέδιο μεταξύ ΟΟΣΑ και Επιτροπής με σκοπό την εφαρμογή του εναρμονισμένου προγράμματος της ΕΕ για τις έρευνες σε επιχειρήσεις και καταναλωτές. Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται πλέον τακτικά στην έκδοση Ευρωπαϊκή Οικονομία, Συμπλήρωμα Β.

4. Πηγή πληροφοριών

Το γεγονός ότι τα αποτελέσματα των ερευνών σε επιχειρήσεις και καταναλωτές διατίθενται γρήγορα και ότι περιέχουν πληροφορίες σχετικά με τις προβλέψεις των οικονομικών παραγόντων τα καθιστά πολύτιμα για την κατάρτιση προβλέψεων. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί το οικονομετρικό μοντέλο BUSY που βασίζεται στα αποτελέσματα ερευνών, από το 1982. Το 1996 εκπονήθηκε ένα νέο μοντέλο το BUSY II, που ενσωματώνει τις πρόσφατες εξελίξεις στις τεχνικές διάρθρωσης οικονομετρικών μοντέλων και χρησιμεύει για την πρόβλεψη του ΑΕΠ και των κυριότερων συντελεστών του.

Τα αποτελέσματα των ερευνών χρησιμοποιούνται εντατικά από τη Γενική διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων ως απαραίτητο εργαλείο οικονομικής εποπτείας εντός και εκτός ΕΕ.

Πέραν αυτού, οι υπόψη έρευνες έχουν καταστεί βασική πηγή πληροφοριών για την παρακολούθηση της εξέλιξης της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης. Για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν σημαντική πηγή πληροφοριών για την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ.

Τα αποτελέσματα του προγράμματος δημοσιεύονται κάθε μήνα στην έκδοση «Πρώτα αποτελέσματα» μέσω ενός δελτίου Τύπου και διανέμονται (με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και φαξ) σε μια επίλεκτη ομάδα πρακτορείων Τύπου και πελατών. Αργότερα, μέσα στον ίδιο μήνα, δημοσιεύεται το «Ευρωπαϊκή Οικονομία, Συμπλήρωμα Β» με πληρέστερα στοιχεία, γραφικά και σχολιασμό. Αμφότερες οι εκδόσεις διατίθενται σε ηλεκτρονική μορφή on line στην ιστοσελίδα της Γενικής διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοπιστωτικών Υποθέσεων:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/document/eesuppb/firstresults.htm

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/document/eesuppb/eebidxen.htm.

5. Δείκτες

Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων των ερευνών πρέπει να είναι εύκολα κατανοητή, χρησιμοποιώντας κατά προτίμηση ένα ενιαίο μέτρο, τον δείκτη εμπιστοσύνης. Για να είναι χρήσιμοι δείκτες όπως ο δείκτης οικονομικού κλίματος και άλλοι τομεακοί δείκτες πρέπει να έχουν διάφορα χαρακτηριστικά, δηλαδή να είναι συνεκτικοί, επίκαιροι, συγκρίσιμοι κλπ.

Η εποπτική ποιότητα των δεικτών αποδεικνύεται από ιδιαίτερα ψηλές τιμές που λαμβάνονται για τον συσχετισμό μεταξύ εμπιστοσύνης των καταναλωτών και αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης, μεταξύ εμπιστοσύνης των κατασκευαστών και αύξησης των επενδύσεων σε κατασκευές και μεταξύ εμπιστοσύνης των βιομηχάνων και αύξησης της βιομηχανικής παραγωγής.

Οι δείκτες πρέπει να αξιολογηθούν και να βελτιωθούν, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα στοιχεία που είναι διαθέσιμα σήμερα, προκειμένου να καταστούν χρησιμότεροι. Για τον λόγο αυτόν η Επιτροπή συνήψε σύμβαση για τη διεξαγωγή μελέτης με σκοπό την αξιολόγηση των υφιστάμενων δεικτών και την ανάπτυξη ενός εναλλακτικού δείκτη οικονομικού κλίματος και άλλων σημαντικών δεικτών, συμπεριλαμβανομένων και των δεικτών για τους τομείς του λιανικού εμπορίου και των υπηρεσιών. Διάφορα ερευνητικά σχέδια έχουν τεθεί σε εφαρμογή με σκοπό την ανάπτυξη νέων τομεακών δεικτών ή τη βελτίωση των υφιστάμενων ούτως ώστε να παρακολουθείται καλύτερα η εξέλιξη της οικονομίας.

6. Συμπέρασμα

Τα αποτελέσματα των εναρμονισμένων ερευνών σε επιχειρήσεις και καταναλωτές στην ΕΕ είναι χρήσιμα για όλους όσους ενδιαφέρονται για τις τάσεις της οικονομίας: τις κρατικές υπηρεσίες, τα διευθυντικά στελέχη, τους ερευνητές και όλους όσους λαμβάνουν αποφάσεις. Έχουν γίνει απαραίτητο εργαλείο εποπτείας της πορείας της οικονομίας στην ΕΕ καθώς και παρακολούθησης της εξέλιξης της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης και της ανάπτυξης των οικονομιών των χωρών που είναι υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ.

Παράρτημα I: Δείκτες Οικονομικού Κλίματος

Γραφικό: Δείκτες οικονομικού κλίματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ε.π.)

- ΕΕ -- EUR-11

Δείκτης οικονομικού κλίματος ΕΕ: Σεπ. 103.2

1995 =100 EUR-11: Σεπ. 103.2

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Δείκτης εμπιστοσύνης στη βιομηχανία ΕΕ: Σεπ. 4

Υπόλοιπα % EUR-11: Σεπ. 6

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Δείκτης εμπιστοσύνης στον τομέα των κατασκευών ΕΕ: Σεπ. -1

Υπόλοιπα % EUR-11: Σεπ. -1

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Δείκτης εμπιστοσύνης καταναλωτών ΕΕ: Σεπ. -3

Υπόλοιπα % EUR-11: Σεπ. -3

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Δείκτης εμπιστοσύνης στο λιανικό εμπόριο ΕΕ: Σεπ. -1

Υπόλοιπα % EUR-11: Σεπ. -1

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: Κατάλογος ιδρυμάτων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>