ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(91) 28 τελικά" 
Βρυξέλλες, 31 Ιαναυαρΐαυ 1991 
Πρδτααη 
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΟΚ) ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικ& με τη δημιουργία ενδς χρηματαδατικαδ Μδοου/για τα Περιβδλλαν (LIFE) 
(υπαβληθεΐαα απά την Επιτραπή) 

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
ι. EiggywYn 
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η συνειδητοποίηση της σοβαρότητας των 
προβλημάτων και η πίεση της κοινής γνώμης των κυβερνήσεων των κρατών μελών 
και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη λήψη ριζικών μέτρων προκειμένου να 
επιτευχθούν οι στόχοι για το περιβάλλον που καθορίζονται από την Ενιαία 
Ευρωπαϊκή Πράξη σημείωσαν άνοδο. 
Συνειδητοποιείται όλο και σε μεγαλύτερο βαθμό ότι τα προβλήματα στον τομέα 
αυτόν δεν είναι δυνατόν, στις περισσότερες των περιπτώσεων, να επιλυθούν 
αποτελεσματικά σε αποκλειστικά εθνικό επίπεδο. Αυτό είναι προφανές στις 
περιπτώσεις προβλημάτων ρυπάνσεως της οποίας η γεωγραφική εξάπλωση 
εκτείνεται σε περισσότερες χώρες, όπως για παράδειγμα είναι η ρύπανση των 
ποταμών ή των θαλασσών. Αυτό είναι ακόμα πιο προφανές στις περιπτώσεις των 
προβλημάτων που αφορούν το σύνολο του πλανήτη, όπως η μείωση του στρώματος 
του όζοντος ή το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Αλλά η λήψη εναρμονισμένων και 
συντονισμένων μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο είναι αναγκαία ακόμα και στην 
περίπτωση προβλημάτων γεωγραφικά περισσότερο περιορισμένων. Πράγματι, 
ορισμένα από τα προβλήματα αυτά επηρεάζονται από τις κοινοτικές πολιτικές, 
όπως είναι η γεωργική ή η περιφερειακή πολιτική. Οι λύσεις, για να είναι 
αποτελεσματικές, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διασυνδέσεις μεταξύ της 
περιβαλλοντικής πολιτικής και των άλλων πολιτικών. Εξάλλου, κάθε 
περιβαλλοντικό πρόβλημα έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις και τα μέσα 
που διατίθενται σε εθνικό επίπεδο για την αντιμετώπιση του ενδέχεται να 
επηρεάσουν τους όρους του ανταγωνισμού ή να προκαλέσουν εμπόδια στις 
συναλλαγές. Οι κίνδυνοι στρεβλώσεων και ανισορροπιών επιτείνονται από τις 
διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών, τόσον όσον αφορά την 
αξιολόγηση των προτεραιοτήτων σε θέματα περιβάλλοντος, όσο και προς τον 
βαθμό της αποτελεσματικότητας των εθνικών διοικήσεων την εφαρμογή των 
κοινοτικών διατάξεων. 
Η φύση των περιβαλλοντικών προβλημάτων καθιστά εξάλλου συχνά αναγκαία τη 
λήψη εναρμονισμένων και συντονισμένων μέτρων σε συνεργασία με τρίρες χώρες. 
Οι διεθνείς διαπραγματεύσεις που αφορούν περιβαλλοντικά θέματα αυξάνονται 
γίνονται όλο και πιο πολλές και πιο πολύπλοκες. Τα αποτελέσματα αυτών των 
διαπραγματεύσεων είναι δυνατόν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στους ρυθμούς 
αναπτύξεως και να επηρεάσουν σημαντικά το ισχύον αναπτυξιακό μοντέλο. Η 
συνοχή μεταξύ των κρατών μελών καθώς και η συνοχή και η αποτελεσματικότητα 
των περιβαλλοντικών μέτρων που λαμβάνονται στην επικράτεια της Κοινότητας 
αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την αξιοπιστία της και της επιτρέπουν 
να υπερασπίζει αποτελεσματικά τα συμφέροντα της στο διεθνές επίπεδο. 
Ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο αυτό είναι οι σχέσεις με τις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης λόγω της γεωγραφικής τους εγγύτητας με τις 
χώρες της Κοινότητας, της σοβαρότητας και της φύσεως των περιβαλλοντικών 
προβλημάτων τα οποία αντιμετωπίζουν καθώς και λόγω των άμεσων επιπτώσεων 
τις οποίες είναι πιθανόν να έχουν τα προβλήματα αυτά στην κατάσταση του 
περιβάλλοντος των κρατών μελών. 
- 2 -
Ως προς το περιβάλλον, η Κοινότητα αντιμετωπίζει σήμερα μία τριπλή 
πρόκληση: 
Οφείλει να πραγματοποιήσει τους φιλόδοξους στόχους που έχουν τεθεί 
από την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, και ιδιαίτερα τον στόχο που προβλέπει 
την εξασφάλιση ενός υψηλού επιπέδου προστασίας, 
Οφείλει να εξασφαλίσει στην Ευρώπη των 12 τη συνοχή μεταξύ χωρών των 
οποίων το επίπεδο αναπτύξεως, ο χαρακτήρας και η αντίληψη των 
περιβαλλοντικών προβλημάτων καθώς και η εξοικείωση με τις νέες 
τεχνολογίες διαφέρουν ορισμένες φορές βαθύτατα, 
Οφείλει να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες διεθνείς της υποχρεώσεις. 
Για να αντιμετωπίσει αυτές τις τρεις προκλήσεις η Κοινότητα πρέπει να 
διαθέτει πόρους και μέσα που να ανταποκρίνονται στα προβλήματα που πρέπει 
να επιλυθούν. 
II. ΤΑ ΜΕΙΕΔ 
Η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων συνεπάγεται τη λήψη μέτρων 
ικανών να μεταβάλουν την συμπεριφορά των ατόμων, των διοικητικών υπηρεσιών 
και των επιχειρήσεων. 
Για την εφαρμογή της πολιτικής σε αυτόν τον τομέα, οι δυνατές παρεμβάσεις 
περιλαμβάνουν τη χρησιμοποίηση: 
κανονιστικών μέτρων, δηλαδή την σταδιακή εφαρμογή μιας 
περιβαλλοντικής νομοθεσίας που να καθορίζει ποιοτικούς στόχους, 
πρότυπα, διαδικασίες κτλ., 
οικονομικών φορολογικών μέτρων, τα οποία θα επιτρέπουν τη μετακύληση 
του περιβαλλοντικού κόστους μιας δραστηριότητας στις τιμές, τις 
επιβαρύνσεις ή τα τέλη που καταβάλλονται από τους παραγωγούς και /ή 
τους καταναλωτές των διαφόρων αγαθών και υπηρεσιών, 
χρηματοοικονομικών μέτρων, τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα του 
προσανατολισμού της συμπεριφοράς με τη βοήθεια ενεργειών για την 
καλύτερη συνειδητοποίηση των προβλημάτων, και/ή με την κατάρτιση και 
την παροχή θετικών ερεθισμάτων (έργων επιδείξεως, ενισχύσεων, δανείων 
κτλ.) και/ή της χρηματοδοτήσεως διορθωτικών ή προληπτικών ενεργειών 
που αποβλέπουν στην κάλυψη των ελλείψεων που παρουσιάζουν τα άλλα 
μέτρα. 
Το καθένα από αυτά τα τρία είδη μέτρων έχει τα θετικά του σημεία και τις 
αδυναμίες του. 
Η κανονιστική προσέγγιση εξασφαλίζει τουλάχιστον θεωρητικά, την 
πραγματοποίηση στόχων σαφώς καθορισμένων και εκφρασμένων ποσοτικά. Τα όρια 
της καθορίζονται από την σχετική στατικότητα και δυσκαμψία των 
χρησιμοποιούμενων μέσων. Η προσέγγιση αυτή συνεπάγεται εξάλλου επιβάρυνση 
των διοικητικών υπηρεσιών, κυρίως με καθήκοντα ελέγχου, η οποία ενδέχεται 
να είναι πολύ μεγάλη στην περίπτωση που η παρέμβαση αφορά το σύνολο των 
δραστηριοτήτων που μολονότι έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ωστόσο, η 
υπερβολική κανονιστική ρύθμιση και η γραφειοκρατία απειλούν, να 
αναχαιτίσουν τον δυναμισμό των επιχειρήσεων και να επηρεάσουν την 
ανταγωνιστικότητα τους. 
- 3 -
Η νομοθετική παρέμβαση που εγκαινιάστηκε την επάυριο του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου στο Παρίσι τον Οκτώβριο του 1972 έφθασε σε ικανοποιητικό επίπεδο 
αλλά αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα εφαρμογής. Πρέπει, ωστόσο, να 
συμπληρώνεται και να προσαρμόζεται τακτικά στις τεχνολογικές εξελίξεις 
καθώς και στις μεταβολές των περιβαλλοντικών δεδομένων. 
Τα οικονομικά και φορολογικά μέτρα επιδρούν κατά τρόπο περισσότερο ευέλικτο 
και δυναμικό. Αποτελούν εξάλλου αποτελεσματικό μέσο για την ενσωμάτωση του 
περιβάλλοντος στις άλλες πολιτικές. Ωστόσο, από μόνα τους δεν είναι ικανά 
να εξασφαλίσουν την πραγματοποίηση συγκεκριμένων στόχων. Εκτός αυτού 
ορισμένες φορές είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να εκφραστεί ποσοτικά το 
κόστος που συνεπάγεται μία όχληση για το κοινωνικό σύνολο, ιδίως όταν 
πρόκειται για φαινόμενα με εμβέλεια πλανητική όπως το φαινόμενο του 
θερμοκηπίου ή η μείωση του στρώματος του όζοντος. Στην πράξη πρέπει συχνά 
να ακολουθείται μια ρεαλιστική προσέγγιση, όπου θα προβλέπεται η 
προοδευτική προσαρμογή της παρεμβάσεως ανάλογα με τα λαμβανόμενα 
αποτελέσματα και τους επιδιωκόμενους στόχους. 
Το Συμβούλιο είχε στις 29 Οκτωβρίου 1990 την ευκαιρία να επαναλάβει για μια 
ακόμη φορά την συζήτηση που είχε διεξαχθεί πολλές φορές στο παρελθόν 
σχετικά με τα μέτρα αυτά. Η αποτελεσματικότητα τους καθώς και η σκοπιμότητα 
κοινοτικής δράσεως στον τομέα αυτόν έχουν αναγνωριστεί. Συγκεκριμένες 
προτάσεις για ορισμένους τομείς προτεραιότητας βρίσκονται στο στάδιο της 
προετοιμασίας. 
Τα χρηματοδοτικά μέσα είναι τα καταλληλότερα όταν πρόκειται, για 
παράδειγμα, να αντιμετωπιστούν βλάβες που έχουν επέλθει στο περιβάλλον από 
παλαιότερες δραστηριότητες ή όταν είναι αδύνατο να προσδιοριστεί σαφώς το 
αίτιο ή ο υπεύθυνος μιας ορισμένης βλάβης. Τα μέσα αυτά αποτελούν εξάλλου 
χρήσιμο συμπλήρωμα κάθε πρωτοβουλίας σε θέματα νομοθεσίας ιδίως όταν 
επιδιώκεται η επίτευξη φιλόδοξων στόχων σε σύντομες προθεσμίες. 
Τα κονδύλια του προϋπολογισμού τα οποία διατίθενται για τα χρηματοδοτικά 
μέσα της Κοινότητας που προορίζονται για την εφαρμογή της πολιτικής για το 
περιβάλλον είναι σήμερα αμελητέα. Διαπιστώνεται ωστόσο αύξηση των δαπανών 
για το περιβάλλον από άλλα χρηματοδοτικά μέσα της Κοινότητας. Το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο της 26ης Ιουνίου 1990 ζήτησε από την Επιτροπή να προβεί σε 
απολογισμό των μέσων αυτών. 
Λόγω των περιορισμών που παρουσιάζουν ένα προς ένα τα μέσα αυτά είναι 
αδύνατο να καθοριστεί μια συνεπής και αποτελεσματική στρατηγική στον τομέα 
του περιβάλλοντος χωρίς τη χρήση και των τριών μέσων που αναφέρθηκαν. Η 
συνδυασμένη εφαρμογή προτύπων και οικονομικών και φορολογικών μέσων 
απαιτείται για να εξουδετερωθούν οι αδυναμίες και να αξιοποιηθούν οι 
δυνατότητες που παρέχει καθένα από τα τρία μέσα. Η χρήση συνδυασμού 
περισσότερων μέσων διευκολύνει εξάλλου τη συναίνεση που είναι αναγκαία για 
την ανάπτυξη και την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής. 
- A -
Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση και η αύξηση της συνέπειας των κοινοτικών 
χρηματοδοτικών παρεμβάσεων είναι αναγκαία για τη συμπλήρωση των άλλων μέσων 
καθώς και για την αύξηση της αξιοπιστίας και της αποτελεσματικότητας τους. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανηλλειμένα τονίσει την αναγκαιότητα αυτή, 
ιδίως κατά την κατάρτιση των προϋπολογισμών 1990 και 1991. Εκφράστηκε 
μάλιστα υπέρ της δημιουργίας ενός χρηματοδοτικού μέσου για το περιβάλλον 
ικανού να ανταποκριθεί στα προβλήματα που αντιμετωπίζονται καθώς και στον 
ρόλο που πρέπει να παίξει η Κοινότητα στον τομέα αυτόν. 
III. ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ 
Σε απάντηση του αιτήματος που εκφράστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 26 
Ιουνίου 1990, η Επιτροπή κατήρτισε απολογισμό των πόρων του προϋπολογισμού 
που διατίθενται για την χρηματοδοτική ενίσχυση ενεργειών που αφορούν το 
περιβάλλον. 0 απολογισμός αυτός, ο οποίος επισυνάπτεται στην παρούσα 
πρόταση, οδήγησε στις ακόλουθες σκέψεις και διαπιστώσεις: 
Οι δαπάνες που αφορούν άμεσα ή έμμεσα το περιβάλλον έχουν σημαντικά 
αυξηθεί κατά τα τελευταία έτη. Πράγματι, ως το 1987, οι ετήσιες 
δαπάνες κυμαίνονταν γύρω στα 60 εκατ. ECU, ενώ υπολογίζεται ότι κατά 
την περίοδο 1988 - 1993 οι δαπάνες για το περιβάλλον προβλέπεται ότι 
θα ανέλθουν σε συνολικά 4 δισ. ECU, από τα οποία 90% αντιπροσωπεύουν 
επενδυτικές δαπάνες και 10% πόρους που προορίζονται για την έρευνα ή 
για προγράμματα επιδείξεως. 
Τα διατιθέμενα ποσά προέρχονται από ευρύ φάσμα μέσων. Περιορισμένο 
μόνο μέρος του συνόλου (ορισμένα ερευνητικά προγράμματα, έργα 
επιδείξεως χρηματοδοτούμενα στο πλαίσιο των ACE, MEDSPA, NORSPA και 
ACNAT, ενέργειες για την προστασία των δασών (πρόληψη πυρκαγιών και 
καταπολέμηση της όξινης βροχής) καθώς και από το κονδύλιο του 
προϋπολογισμού "οικολογία στις ΛΑΧ" αφορούν κατά προτεραιότητα το 
περιβάλλον. Τα υπόλοιπα ποσά που αφορούν τον τομέα αυτόν αποβλέπουν 
στην επίτευξη των στόχων των πολιτικών οι οποίες χρηματοδοτούνται από 
αυτά. Πρόκειται βεβαίως για δαπάνες που συμβάλλουν στη μείωση 
ορισμένων μορφών ρυπάνσεως. Ωστόσο, λόγω της κατανομής τους μεταξύ 
διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων, καθώς και λόγω του γεγονότος ότι 
διέπονται από τους στόχους και υπόκεινται στους περιορισμούς 
γεωγραφικού κυρίως χαρακτήρα των πολιτικών τις οποίες υπηρετούν οι 
δαπάνες αυτές δεν ανταποκρίνονται εμφανώς και συγκεκριμένα στους 
στόχους και τις προτεραιότητες της περιβαλλοντικής πολιτικής. Για 
τον λόγο αυτό δεν είναι σε θέση να παίξουν τον προσανατολιστικό ρόλο 
και να προσφέρουν κίνητρα στο συγκεκριμένο πλαίσιο αυτής της 
πολιτικής σε συνδυασμό και συμπληρωματικά με τα άλλα μέτρα που 
εντάσσονται στο πλαίσιο αυτό. 
- 5 -
Η συνθήκη προβλέπει ότι οι απαιτήσεις για την προστασία του 
περιβάλλοντος αποτελούν συστατικό των άλλων πολιτικών της Κοινότητας. 
Συνεπώς η χρηματοδότηση των ενεργειών που αφορούν δεν επαρκεί από 
μόνη της για την τήρηση αυτής της διατάξεως. Οι περιβαλλοντικές 
απαιτήσεις πρέπει να λαμβάνονται υπόψη επίσης για τις χρηματοδοτήσεις 
που δεν αφορούν άμεσα το περιβάλλον, όπως είναι για παράδειγμα, οι 
χρηματοδοτήσεις για τη βιομηχανική υποδομή, τις μεταφορές ή αυτές που 
προορίζονται για την ενίσχυση της γεωργίας. 
IV. ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΝΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟ UEIO ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: 
Όπως αναφέρθηκε στο τμήμα II, ένα χρηματοδοτικό μέσο θα ήταν σε θέση να 
συμβάλει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής πολιτικής 
ως μέσου για τον προσανατολισμό της συμπεριφοράς των ατόμων, των 
επιχειρήσεων ή των υπηρεσιών με την παροχή κινήτρων ή με ενέργειες για την 
αποκατάσταση ή της προστασία του περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος 
ενός χρηματοδοτικού μέσου είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την παροχή 
κινήτρων και ενός πλαισίου για τις εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές 
πρωτοβουλίες. Πράγματι, τέτοιου είδους πρωτοβουλίες αυξάνονται και στον 
βαθμό που η αντίληψη των προβλημάτων, ο καθορισμός των προτεραιοτήτων και 
οι δυνατότητες για την ανάληψη συγκεκριμένων ενεργειών διαφέρουν σημαντικά 
από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, υπάρχει κίνδυνος να διευρυνθεί η 
ασυμβατότητα των ενεργειών στις διάφορες χώρες. Η ασυμβατότητα αυτή θα 
είναι όλο και περισσότερο δύσκολο να υπερνικηθεί ώστε να εναρμονιστούν οι 
ενέργειες δεδομένου ότι εντάσσονται σε πλαίσια δράσεως τα οποία 
εξελίσσονται προοδευτικά σε πραγματικές εθνικές πολιτικές για το 
περιβάλλον, θα ήταν δύσκολο να υποτιμηθούν οι κίνδυνοι από αυτή την 
εξέλιξη, ιδιαίτερα όσον αφορά την στρέβλωση του ανταγωνισμού και τα εμπόδια 
στην ελεύθερη διακίνηση των εμπορευμάτων τις οποίες θα ήταν δυνατόν να 
επιφέρει. Η άποψη αυτή ενισχύεται από την αναγνώριση εκ μέρους του 
Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της χρησιμοποιήσεως των άρθρων 30/36 της Συνθήκης 
για θέματα που αφορούν το περιβάλλον. 
Δεδομένου ότι σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα ποσά που 
διατίθενται σε κοινοτικό επίπεδο είναι συχνά περιορισμένα, η 
αποτελεσματικότητα των ενεργειών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την 
διαφάνεια τους, την σύνδεση τους και τη συνέπεια τους ως προς τους στόχους 
και τις προτεραιότητες των πολιτικών στην ενίσχυση των οποίων αποβλέπουν, 
καθώς και την συνεργεία τους με τα άλλα μέσα για την στήριξη της εκάστοτε 
πολιτικής. 
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την περιβαλλοντική πολιτική λόγω του εκτεταμένου 
πεδίου εφαρμογής της καθώς και των ενδεχομένως τεράστιων δημοσιονομικών 
επιβαρύνσεων που συνεπάγεται κάθε δράση στον εν λόγω τομέα. 
Τα χρηματοδοτικά μέσα των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών πρέπει να 
συνεχίσουν να συμβάλλουν στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων στο 
πλαίσιο της προσπάθειας για την επίτευξη των στόχων των πολιτικών τις 
οποίες στηρίζουν. Δεν έχουν όμως τη δυνατότητα να στηρίξουν κατά κύριο 
λόγο την περιβαλλοντική πολιτική γιατί δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν 
στις ειδικές προτεραιότητες και τους στόχους αυτής της πολιτικής. 
Πράγματι, η περιβαλλοντική δράση διαφέρει από την δράση στο πλαίσιο των 
άλλων πολιτικών σε αρκετά σημεία: 
Πρώτα απ'όλα, τα περιβαλλοντικά προβλήματα πολύ συχνά απαιτούν λύσεις οι 
οποίες δεν είναι νοητές σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο. Οι απαιτούμενες 
ενέργειες για την επίλυση ενός δεδομένου προβλήματος πρέπει ενδεχομένως να 
εκτείνονται σε όλη την επικράτεια της Κοινότητας ή ακόμη και πέρα από αυτή, 
στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας. 
Εκτός αυτού, η περιβαλλοντική δράση δεν αφορά ιδιαίτερες κοινωνικές ή 
οικονομικές ομάδες ούτε τον παραγωγικό τομέα ορισμένων περιοχών. Σκοπός 
της είναι να ενθαρρύνει την συστηματική ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής 
προβληματικής στις προσωπικές, τις επιχειρηματικές ή τις διοικητικές 
επιλογές και συνεπώς αφορά το σύνολο του πληθυσμού. 
Εξάλλου, στο μέτρο που επιδιώκει την μεταβολή της συμπεριφοράς του 
πληθυσμού, η περιβαλλοντική δράση έχει σπάνια μονοδιάστατο χαρακτήρα, αλλά 
εντάσσεται στην προοπτική μιας μακροπρόθεσμης προοδευτικής εξέλιξης και 
αναμένεται ότι θα αποτελέσει ένα διαρκή κίνητρο. 
Η περιβαλλοντική πολιτική έχει αναπτυχθεί με βάση την πεποίθηση ότι η 
ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων και η μακροπρόθεσμα αει φόρος ανάπτυξη θα 
ήταν ουτοπία εάν επρόκειτο να επιτευχθούν αποκλειστικά ή ακόμα και κατά 
κύριο λόγο με την βοήθεια δημοσίων πόρων, άσχετα εάν αυτοί προέρχονται από 
τα κράτη ή από την Κοινότητα και άσχετα από το ύψος τους. Δεν θα 
κατορθώσουμε ποτέ να πετύχουμε με αυτούς τους στόχους εάν τα άτομα, οι 
επιχειρήσεις ή οι διοικητικές υπηρεσίες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι είναι 
δυνατόν να συνεχίσουν να δρουν όπως και στο παρελθόν. Αυτός είναι ο λόγος 
για τον οποίον η αρχή σύμφωνα με την οποία ο ρυπαίνων πληρώνει καθώς και η 
αρχή της επικουρικότητας έχουν τόση σημασία. Αυτός είναι επίσης ο λόγος 
για τον οποίο η συνθήκη επιμένει στην αναγκαιότητα να ενσωματωθεί η 
περιβαλλοντική προβληματική στις άλλες πολιτικές. 
Το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον δεν πρέπει συνεπώς να θεωρηθεί ως 
μέσο για την εκ των υστέρων επιδιόρθωση ζημιών. Δεν πρέπει να θεωρηθεί ως 
ένα μέσο για την καταπολέμηση της ρυπάνσεως το οποίο θα λειτουργεί σε όλους 
τους τομείς και θα αμβλύνει τα σχετικά προβλήματα. 
V. Η ΑΡΧΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ "Ο ΡΥΠΑΙΝΩΝ ΠΛΗΡΩΝΕ Ι • 
Το άρθρο 130 Ρ παράγραφος 2 της Ενιαίας Πράξεως ορίζει ότι, μεταξύ άλλων, η 
κοινοτική παρέμβαση σε θέματα περιβάλλοντος βασίζεται στην αρχή σύμφωνα με 
την οποία ο ρυπαίνων πληρώνει. 
- 7 -
Σύμφωνα με την αρχή αυτή, η υπεύθυνη για τη ρύηανοη επιβαρύνονται με βάση 
τις διατάξεις που αφορούν την τήρηση των προτύπων και των ποιοτικών στόχων 
που ισχύουν. Εξαιρέσεις από την εφαρμογή αυτής της αρχής επιτρέπονται σε 
δύο περιπτώσεις : 
όταν η άμεση εφαρμογή πολύ αυστηρών προτύπων ενδέχεται να επιφέρει 
σοβαρές οικονομικές διαταραχές, 
όταν, στο πλαίσιο των άλλων πολιτικών, όπως η περιφερειακή και η 
γεωργική πολιτική, πραγματοποιούνται περιβαλλοντικές επενδύσεις με 
σκοπό την επίλυση ορισμένων διαρθρωτικών προβλημάτων περιφερειακού ή 
κλαδικού χαρακτήρα, υπό τον όρο ότι οι χορηγούμενες ενισχύσεις είναι 
σύμφωνες με τις διατάξεις των συνθηκών και ιδίως με τα άρθρα 92 και 
93. 
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να υπενθυμίσουμε, ότι σύμφωνα με τρεις 
ανακοινώσεις προς τα κράτη μέλη το 1974, 1980 και 1987, η Επιτροπή έχει 
προσδώσει στις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον χαρακτήρα ημι μόνιμου 
θεσμού, εφόσον περιορίζονται στο 15% της αξίας της ενισχυόμενης επενδύσεως. 
Εξάλλου, δεν θεωρούνται αντίθετες προς την αρχ^\ "ο ρυπαίνων πληρώνει": 
οι χρηματοδοτήσεις που παρέχονται στην τοπική αυτοδιοίκηση για την 
κατασκευή ή τη διαχείριση δημόσιων εγκαταστάσεων προστασίας του 
περιβάλλοντος των οποίων οι δαπάνες δεν είναι δυνατόν, επί του 
παρόντος, να καλυφθούν εξ ολοκλήρου από τα τέλη τα οποία καταβάλλουν 
οι υπεύθυνοι για τη ρύπανση που χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις 
αυτές, 
οι χρηματοδοτήσεις που προορίζονται για την αντιστάθμιση των 
ιδιαίτερα υψηλών επιβαρύνσεων τις οποίες επωμίζονται ορισμένοι 
ρυπαίνοντες για να εξασφαλίσουν έναν ιδιαίτερα υψηλό βαθμό 
καθαρότητας του περιβάλλοντος, 
οι ενισχύσεις που χορηγούνται για την τόνωση των προσπαθειών για την 
έρευνα και την ανάπτυξη με σκοπό τη χρησιμοποίηση τεχνικών και 
διαδικασιών παραγωγής ή προϊόντων τα οποία δεν ρυπαίνουν. 
0 κατάλογος αυτός δεν είναι εξαντλητικός και είναι πράγματι δυνατόν να 
προσδιοριστούν και άλλοι τύποι δημοσίων επενδύσεων συμβατών με την apxf\ 
αυτή. Για παράδειγμα: 
η χρηματοδότηση της προστασίας οικοτόπων, 
το κόστος για την εξυγείανση χώρων στις περιπτώσεις που η ρύπανση 
τους προέρχεται από παλαιότερες δραστηριότητες ή στις οποίες είναι 
αδύνατον να προσδιοριστεί σαφώς το αίτιο ή ο υπεύθυνος, 
οι δαπάνες συμπληρωματικού χαρακτήρα για την εφαρμογή της αρχής "ο 
ρυπαίνων πληρώνει", για παράδειγμα, οι ενισχύσεις για την ανάπτυξη 
των δημόσιων μεταφορών όταν αυτό είναι αναγκαίο για την επίτευξη των 
επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων, 
Τις πρωτοβουλίες σε διεθνές επίπεδο οι οποίες για λόγους συμφέροντος, 
αποτελεσματικότητας ή αλληλεγγύης ενδέχεται να αιτιολογήσουν 
χρηματοδοτική ενίσχυση. 
- 8 -
H apxf\ "ο ρυπαίνων πληρώνει", δεν είναι συνεπώς ασύμβατη με τη δημιουργία 
ενός χρηματοδοτικού μέσου ειδικά για το περιβάλλον. Η αρχή αυτή, πρέπει 
ωστόσο, να ληφθεί υπόψη κατά τον προσδιορισμό του πεδίου εφαρμογής του νέου 
χρηματοδοτικού μέσου καθώς και κατά την έγκριση των προβλεπόμενων 
χρηματοδοτήσεων. 
VI. Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ 
Το άρθρο 130 Π παράγραφος 4 της συνθήκης ορίζει ότι η Κοινότητα παρεμβαίνει 
σε θέματα περιβάλλοντος στο μέτρο που οι προβλεπόμενοι στόχοι είναι δυνατόν 
να επιτευχθούν καλύτερα στο κοινοτικό επίπεδο απ' ότι στο επίπεδο των 
κρατών μελών χωριστά. Με την επιφύλαξη ορισμένων μέτρων κοινοτικού 
χαρακτήρα, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την χρηματοδότηση και την εκτέλεση 
των άλλων μέτρων. 
Η επικουρικότητα οφείλει να παραμείνει το κριτήριο για την βασική 
αξιολόγηση κατά τον προσδιορισμό των περιβαλλοντικών ενεργειών που πρέπει 
να αναλαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο. Το κριτήριο αυτό οφείλει ωστόσο να 
αξιολογείται και να εφαρμόζεται με γνώμονα την αποτελεσματικότητα της 
πολιτικής, λαμβάνοντας υπόψη στόχους τους οποίους επιδιώκει να επιτύχει και 
όχι αφηρημένα ή με βάση δογματικές απόψεις. 
Συγκεκριμένα, θα ήταν δύσκολο να υποστηριχθεί ότι η εφαρμογή του κριτηρίου 
αυτού απαγορεύει κάθε αποτελεσματική δράση για το περιβάλλον στο κοινοτικό 
πλαίσιο, αλλά επιτρέπει όλες τις δράσεις για το περιβάλλον, όσο και 
σημαντικές και αν είναι, υπό την κάλυψη των άλλων κοινοτικών πολιτικών. Η 
επικουρικότητα δεν εφαρμόζεται μόνο στην περίπτωση της πολιτικής για το 
περιβάλλον. Αφορά μεγάλο μέρος των πεδίων κοινοτικής δράσεως και, όσον 
αφορά τον προϋπολογισμό, αποτελεί μάλλον τον κανόνα παρά την εξαίρεση. Το 
πλαίσιο που επιλέγεται για την κοινοτική δράση πρέπει να διευκολύνει και να 
μην παρεμποδίζει τη διαφάνεια στον τομέα αυτόν. Πρέπει μάλιστα να 
αποφεύγεται, όταν πρόκειται να διατεθούν πόροι από τον προϋπολογισμό για 
την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων, να εφαρμόζεται η αρχή της 
επικουρικότητας κατά τρόπο διαφορετικό, ανάλογα αν η χρημαδότηση 
εξασφαλίζεται από ειδικά χρηματοδοτικά μέσα για το περιβάλλον ή από άλλα 
κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα. Πρέπει να αποφεύγονται οι ερμηνείς του άρθρου 
130 Ρ παράγραφος 4 της Συνθήκης που επιτρέπουν λύσεις ελάχιστα ορθολογικές 
και που ισοδυναμούν με την παράκαμψη του άρθρου αυτού. 
Το περιβάλλον είναι εξάλλου ένας από τους τομείς στους οποίους η κοινοτική 
παρέμβαση αιτιολογείται περισσότερο η εφαρμογή της αρχής της 
επικουρικότητας. Αυτό ισχύει για όλες τις ενέργειες που αποβλέπουν στην 
επίλυση των προβλημάτων που σχετίζονται με τη διασυνοριακή ρύπανση ή έχουν 
πλανητικό χαρακτήρα. Αυτό ισχύει επίσης στην περίπτωση που η κρατική 
παρέμβαση είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η οικονομική και κοινωνική 
συνοχή ή για να αποφευχθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού ή εμπόδια. 
- 9 -
Βέβαια πρέπει να αποκλείεται η άμεση κοινοτική χρηματοδότηση με σκοπό την 
ενίσχυση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου. Η κοινοτική χρηματοδοτική 
παρέμβαση πρέπει αντίθετα να προωθεί ταχύτερη θέσπιση ή την υπέρβαση των 
ισχυουσών διατάξεων. Οπωσδήποτε, και στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να 
αποφεύγεται να τίθεται η μορφή υπεράνω της ουσίας. Πράγματι, ένας από τους 
καλύτερους τρόπους για να προωθηθεί η υπέρβαση των προτύπων που ισχύουν 
συνίσταται την παροχή κινήτρων για τη θέσπιση αυστηρότερων προτύπων. Σε 
πολλές περιπτώσεις, ο στόχος αυτός θα ήταν δυνατόν να επιτευχθεί αν 
αποκλειόταν η δυνατότητα να ενισχυθεί, έστω και έμμεσα, η θέσπιση νέων 
προτύπων, τουλάχιστον στις χώρες όπου υπάρχουν τα περισσότερα σχετικά 
προβλήματα. 
VII. ΠΕΑΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ 
Το νέο μέσο πρέπει να χρησιμεύει για την χρηματοδότηση της κοινοτικής 
περιβαλλοντικής πολιτικής. Πρέπει να συμβάλει στην αύξηση της 
αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας της δράσεως της Κοινότητας στον 
τομέα αυτόν. Πρέπει να ευνοεί την αύξηση της συνοχής στην αντιμετώπιση εκ 
μέρους των κρατών μελών των περιβαλλοντικών προβλημάτων, τόσο στις 
περιπτώσεις που τα προβλήματα αφορούν την επικράτεια της Κοινότητας όσο και 
στις περιπτώσεις όπου πρέπει η συντονισμένη απάντηση σε προβλήματα 
διασυνοριακά ή πλανητικά να αναζητείται σε διεθνές επίπεδο. Πρέπει επίσης 
να εξασφαλιστεί η βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ της περιβαλλοντικής 
πολιτικής και των άλλων κοινοτικών πολιτικών και να ευνοηθεί η ενσωμάτωση 
της περιβαλλοντικής προβληματικής στις πολιτικές αυτές. 
Το νέο μέσο πρέπει κυρίως να εξασφαλίζει την παροχή κινήτρων και πρέπει να 
ευνοεί τις παρεμβάσεις που έχουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Πρέπει να 
συμβάλλει στην εξάλειψη των περιορισμών που εμποδίζουν στην ανάπτυξη άλλων 
μέσων κοινοτικής δράσεως. 
Η παρέμβαση του χρηματοδοτικού μέσου πρέπει να είναι δυνατόν να βασίζεται 
σε μορφές χρηματοδοτήσεως οι οποίες να διαφοροποιούνται ανάλογα με την φύση 
των ενεργειών, θα είναι δυνατόν να λαμβάνει μορφή συγχρηματοδοτήσεως 
προγραμμάτων ή έργων επιδοτήσεως επιτοκίου, επιστρεφομένων επιδοτήσεων ή 
ενισχύσεως προς την τεχνική συνδρομή. 
Λαμβάνοντας υπόψη τη λειτουργία του, το νέο χρηματοδοτικό μέσο πρέπει να 
επιτελεί τέσσερις γενικούς στόχους: 
α) να συμβάλλει στην ενίσχυση και την αύξηση της αποτελεσματικότητας των 
διοικητικών μηχανισμών ή των υπηρεσιών που είναι αρμόδιες για την 
εφαρμογή των περιβαλλοντικών διατάξεων, 
β) να συμβάλλει στη μείωση και τον έλεγχο των διαφόρων μορφών ρυπάνσεως 
με ενέργειες συμπληρωματικές αυτών που γίνονται μέσω της κανονιστικής 
οδού, 
γ) να συμβάλει στην προστασία ευαίσθητων ζωνών καθώς και στη διατήρηση 
της βιογενετικής ποικιλότητας, 
δ) να παρέχει τεχνική και χρηματοδοτική ενίσχυση προς τις τρίτες χώρες 
για την εφαρμογή διεθνών συμβάσεων καθώς και για την επίλυση κοινών ή 
πλανητικών προβλημάτων. 
- 10 -
Όσον αφορά τον πρώτο στόχο, διαπιστώνεται ότι η κοινοτική νομοθεσία 
εφαρμόζεται συχνά κατά τρόπο πλημελή. Αυτό εξαρτάται από τις ελλείψεις τις 
οποίες παρουσιάζουν οι διοικητικοί μηχανισμοί στη μία ή στην άλλη χώρα ή 
στη μία ή την άλλη τοπική διοίκηση. Εξαρτάται επίσης από την πρόσφατη 
συνειδητοποίηση των προβλημάτων και την έλλειψη πείρας σχετικά με τα μέσα 
που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση τους. 
Μεταξύ των τύπων των ενεργειών που μπορούν να σχεδιαστούν στο πλαίσιο αυτό 
πρέπει να αναφερθούν για παράδειγμα: 
η τεχνική βοήθεια για την απογραφή των χώρων που έχουν ρυπανθεί από 
τοξικά και επικίνδυνα απόβλητα, τον καθορισμό μιας συνεπούς 
στρατηγικής και ενός προγράμματος παρεμβάσεων, 
η κατάρτιση ειδικών για τη διαχείριση του περιβάλλοντος και συμβούλων 
επί οικονομικών θεμάτων για τη δημόσια διοίκηση, υπευθύνων των 
επιχειρήσεων για το περιβάλλον, προσωπικού για τη διαχείριση 
ευαίσθητων ζωνών κλπ, 
η ανάπτυξη και η εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων εξοπλισμού και 
τεχνικών παρακολουθήσεως , 
η πληροφόρηση και η ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση, ιδίως στο 
θέμα της ανακυκλώσεως των αποβλήτων, 
0 δεύτερος στόχος θα έχει κεντρική θέση όσον αφορά τις δραστηριότητες του 
χρηματοδοτικού μέσου. Η δράση στην περίπτωση αυτή βασίζεται στην πεποίθηση 
ότι η πρόοδος σε θέματα ελέγχου της ρυπάνσεως εξαρτάται, κατά μεγάλο μέρος, 
από την συμμετοχή της τοπικής αυτοδικοίησεως και ότι με τη συμμετοχή αυτή 
είναι δυνατόν να επιτευχθεί ταχύτερα μεγαλύτερη πρόοδος απ' ότι αυτή που 
απαιτείται αυστηρά από τη νομοθεσία. Στον τομέα αυτόν, είναι δυνατόν να 
αναληφθεί επίσης έμμεση δράση, για παράδειγμα με την προώθηση οικολογικών 
σημάτων ποιότητας, ώστε η επιλογή των καταναλωτών να προσανατολίσει τις 
δραστηριότητες των επιχειρήσεων. Με το ίδιο πνεύμα, θα ήταν δυνατόν να 
χορηγείται χρηματοδοτική βοήθεια στα θύματα περιβαλλοντικών ατυχημάτων, 
ώστε να τους παρέχεται η δυνατότητα να διεκδικήσουν τα δικαιώματα τους από 
τους υπεύθυνους και να προωθήσουν με τον τρόπο αυτόν την τήρηση της αρχής 
"ο ρυπαίνων πληρώνει". Η δράση πρέπει ωστόσο να λαμβάνει υπόψη τις εγγενείς 
αδυναμίες τόσο των γεωργικών όσο και των βιομηχανικών επιχειρήσεων, ιδίως 
μάλιστα των μικρών και μεσαίων, ώστε να ενισχυθεί η προσπάθεια τους να 
προσαρμοστούν.Στο πλαίσιο του στόχου αυτού, η κοινοτική δράση πρέπει, 
σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, να συνίσταται κυρίως στην παροχή 
κινήτρων για την ανάληψη πρωτοβουλιών σε εθνικό επίπεδο καθώς και στην 
εξασφάλιση της συνοχής αυτών των πρωτοβουλιών ώστε να αποφεύγονται οι 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και η παρεμβολή εμποδίων στις συναλλαγές. 
Για παράδειγμα, ο δεύτερος στόχος είναι δυνατόν να υλοποιηθεί με : 
την προώθηση της χρήσεως νέων καθαρών τεχνολογιών σε διάφορους 
ιδιαίτερα ρυπογόνους βιομηχανικούς κλάδους όπως είναι οι βιομηχανίες 
τσιμέντου, χαρτοπολτού και χαρτιού, τα βυρσοδεψεία, οι βιομηχανίες 
κονσερβών κλπ., 
την αποκατάσταση χώρων που έχουν υποβαθμιστεί από παλαιότερες 
βιομηχανικές δραστηριότητες όπως είναι τα λατομεία, οι σωροί αδρανών 
υλικών ορυχείων, οι χώροι διαθέσεως τοξικών αποβλήτων, 
- 11 -
η ενίσχυση των MME που χρησιμοποιούν τοξικά ή επικίνδυνα προϊόντα για 
το περιβάλλον όπως είναι τα βυρσοδεψεία, τα φωτογραφικά εργαστήρια τα 
βαφεία, τα τυπογραφεία, τα νοσοκομεία, 
η ανάπτυξη τεχνικών ανακυκλώσεως και επαναχρησιμοποιήσεις των 
αποβλήτων, 
η προώθηση και αξιοποίηση του περιβαλλοντικού ελέγχου στο πλαίσιο των 
επιχειρήσεων. 
0 τρίτος στόχος έχει ως αφετηρία την πεποίθηση ότι πολύ συχνά τα προβλήματα 
προστασίας του περιβάλλοντος και διατηρήσεως των φυσικών πόρων δεν είναι 
δυνατόν να επιλυθούν ορθά στο πλαίσιο των σχεδίων περιφερειακής αναπτύξεως. 
Πρόκειται για την διατήρηση της βιολογικής κληρονομιάς, τη μείωση των 
προβλημάτων που προκύπτουν από το φαινόμενο του θεμοκηπίου ή την αποφυγή 
της διαβρώσεως και της ερημοποιήσεως. Πρόκειται ενδεχομένως επίσης για την 
παροχή κίνητρων για την αναζήτηση λύσεων για περιβαλλοντικά προβλήματα που 
συνδέονται με τη μείωση της γεωργικής δραστηριότητας και την οικονομική 
περιθωριοποίηση ορισμένων περιφερειών. Σημαντική είναι επίσης η παροχή 
κινήτρων για ενέργειες που αποβλέπουν στην ανάκτηση και την αναβΐωατ\ 
αστικών ζωνών. Στο πλαίσιο του στόχου αυτού είναι συχνά αναγκαία πρόσθετων 
κοινοτικών ενεργειών πέραν των ενεργιών που έχουν ήδη αποφασισθεί και 
πραγματοποιηθεί (βλ. κοινοτική δασική πολιτική) ώστε να εξασφαλίζεται ότι η 
επιλογή των παρεμβάσεων θα απορρέει από την αντικειμενική αξιολόγηση των 
προτεραιοτήτων παρά στην λίγο ως πολύ αυξημένη ευαισθησία ή τη 
διαθεσιμότητα των εθνικών ή περιφερειακών διοικήσεων ή στους διαθέσιμους 
πόρους των εθνικών προϋπολογισμών. 
Στην περίπτωση αυτή η παρέμβαση ενδέχεται να αφορά τομείς όπως : 
η αποκατάσταση της φυτοκαλύψεως που καταστράφηκε από πυρκαγιές, 
διάβρωση ή ερημοποίηση, 
η πρόληψη και η ετοιμότητα για την καταπολέμηση των πυργαγιών στα 
μεσογειακά δάση, 
η προστασία και η διατήρηση των παράκτιων ζωνών και υδάτων, 
η προστασία της φύσεως και η διατήρηση των βιογενετικών πόρων 
κοινοτικού ενδιαφέροντος, 
η αναβίωση και η διατήρηση αστικών κέντρων τα οποία λόγω της 
ιστορικής τους αξίας αποτελούν μέρος της ευρωπαϊκής πολιτιστικής 
κληρονομιάς. 
Τέλος, ο τέταρτος στόχος αφορά την αναζήτηση λύσεων στα πλανητικά 
προλβήματα όπως είναι το φαινόμενο θερμοκηπίου, η καταστροφή των τροπικών 
δασών, η μείωση του στρώματος του όζοντος ή η ρύπανση των θαλασσών. 
Πρόκειται για ενέργειες που θα ήταν δυνατόν να επεκταθούν πέρα από την 
επικράτεια της Κοινότητας, ιδίως όταν πρόκειται να ενισχυθούν τρίτες χώρες 
όπου οι ελλείψεις είναι ιδιαίτερα έντονες, προωθώντας με τον τρόπο αυτόν 
την συναίνεση που είναι αναγκαία για την σύναψη και την εφαρμογή των 
διεθνών συμβάσεων. Τέτοιου είδους ενέργειες, οι οποίες υποκαθιστούν ή 
ενισχύουν τις προσπάθειες των επί μέρους κρατών μελών, συμβάλλουν στην 
αύξηση της συνοχής της Κοινότητας και στην ενίσχυση της διαπραγματευτικής 
της ικανότητας στο διεθνές επίπεδο. Όσον αφορά τα διασυνοριακά 
προβλήματα, ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί σε ζώνες όπως η Βαλτική και η 
- 12 -
Μεσόγειος στις οποίες η Κοινότητα ενδιαφέρεται προφανώς να υιοθετήσουν οι 
τρίτες χώρες στάση παρόμοια με τη δική της.Το ίδιο ισχύει και για το σύνολο 
των εδαφών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης όπου η κατάσταση του 
περιβάλλοντος επηρεάζει άμεσα μεγάλο μέρος της κοινοτικής επικράτειας. 
0 στόχος αυτός είναι δυνατόν να υλοποιηθεί με: 
κοινοτική συνεισφορά στους πολυμερείς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς που 
είναι επιφορτισμένοι με τα πλανητικά προβλήματα, 
κοινοτική συνεισφορά για την εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων, 
προγράμματα τεχνικής βοήθειας για τις τρίτες χώρες και ιδίως αυτές 
που βρέχονται από την Βαλτική θάλασσα και τη Μεσόγειο, 
Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων που 
αναπτύσσονται βάσει των τεσσάρων πρωταρχικών στόχων, κάθε μέτρο για την 
κατάρτιση που προορίζεται ειδικά για τις ανάγκες των προβλεπομένων 
ενεργειών καθώς και κάθε μέτρο για την πληροφόρηση και την ευαισθητοποίηση 
είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επίτευξη των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων. 
VIII. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥ ΜΕΣΟΥ ΓΙΑ ΤΟ 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (LIFE) 
Οι παρεμβάσεις του νέου χρηματικού μέσου θα πρέπει να συμβάλλουν στην 
επίτευξη των γενικών στόχων και την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής και 
νομοθεσίας για το περιβάλλον. Το ύψος της κοινοτικής συμμετοχής πρέπει να 
ανταποκρίνεται στη σοβαρότητα των περιβαλλοντικών προβλημάτων που πρέπει να 
επιλυθούν, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο, ώστε οι ενέργειες να 
διαμορφώνονται κατά το δυνατό με βάση τους κοινοτικούς στόχους και την 
ικανότητα χρηματοδοτικής συμβολής του δικαιούχου χρηματοδοτικής ενισχύσεως 
από το LIFE. 
Για τα μεμονωμένα έργα, τα οποία αφορούν κυρίως την επίδειξη, ή χορήγηση 
κοινοτικής βοήθειας θα εξαρτάται μεταξύ άλλων από κριτήρια όπως είναι ο 
καινοτόμος ή ο παραδειγματικός χαρακτήρας του έργου που θα επιτρέψει σε 
επόμενο στάδιο την ευρεία εφαρμογή, η συμμετοχή περισσότερων εταίρων από 
διάφορα κράτη μέλη, η απόδοση του με βάση τον λόγο του κόστους - ωφελειών. 
Το ποσοστό χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας θα κυμαίνεται, ανάλογα 
με τις επιδιώξεις και τους τύπους των ενεργειών μεταξύ 30 και 75 % του 
συνολικού κόστους των ενεργειών. 
Οι ενέργειες οι οποίες ενισχύονται ήδη από τα διαρθρωτικά ταμεία ή τα άλλα 
χρηματοδοτικά μέσα της Κοινότητας δεν θα εντάσσονται στο LIFE. 
IX. ΕΝΣΠΜΑΤΩΣΗ TfiN ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΜΕΣΠΝ 
Για να διασφαλιστεί η συνοχή των παρεμβάσεων του Χρηματοτοδοτικού Μέσου για 
το Περιβάλλλον (LIFE) πρέπει να καθοριστούν σαφώς οι ενέργειες που θα 
ενταχθούν στο LIFE και να δημιουργηθεί ένας συντονιστικός μηχανισμός. 
- 13 -
To LIFE αποτελεί κοινοτικό μέσο για την παροχή χρηματοδοτικών ενισχύσεων σε 
ενέργειες οι οποίες κατά κύριο λόγο αποβλέπουν στη διατήρηση και την 
βελτίωση του περιβάλλοντος. Αυτό ισχύει για τις ενέργειες που 
εκτυλλίσσονται σήμερα στο πλαίσιο των προγραμμάτων MEDSPA, NORSPA, ACE-
τεχνολογία και ACNAT. Ισχύει επίσης για τις ενέργειες, οι οποίες θα 
αποτελέσουν επέκταση, πέρα από την κοινοτική επικράτεια, της δράσεως για 
τον έλεγχο για την εξυγείανση του περιβάλλοντος, την οποία έχει αναλάβει η 
Κοινότητα στην επικράτεια της και της οποίας οι ενέργειες αυτές αποτελούν 
ουσιαστικό στοιχείο (όξινη βροχή, φαινόμενο θερμοκηπίου, μείωση του 
στρώματος του όζοντος, ρύπανση των ποταμών ή των θαλασσών που θίγει άμεσα 
την Κοινότητα). 
Στις περιοχές όπου παρεμβαίνουν τα διαρθρωτικά ταμεία και τα άλλα κοινοτικά 
χρηματοδοτικά μέσ με ενέργειες για τηνπροστασία του περιβάλλοντος, η 
Επιτροπή θα εξασφαλίζει το συντονισμό με τις παρεμβάσεις του LIFE. Η 
Επιτροπή θα εξασφαλίζει επίσης το συντονισμό των παρεμβάσεων στα πλαίσια 
του LIFE καθώς και τη οννερναα\α για την ανάπτυξη. 
Μεταξύ των ενεργειών που διεξάγονται ήδη ή που προτείνονται από την 
Επιτροπή στο Συμβούλιο και που θα ενταχθούν στο νέο χρηματοδοτικό μέσο 
είναι τα προγράμματα MEDSPA, NORSPA, ACE-τεχνολογία και ACNAT. Η 
ενσωμάτωση αυτή θα έχει ως άμεσο αποτέλεσμα ότι οι ισχύουσες κανονιστικές 
διατάξεις του Συμβουλίου για τη δ ι αχεί ρήση αυτών των μέσων θα καταργηθούν ή 
θα πρέπει να τροποποιηθούν από τη στιγμή που αρχίζει να ισχύει ο παρών 
κανονισμός. 
Χ. Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ TOY LIFE 
Ως όργανο για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής, το νέο 
χρηματοδοτικό μέσο, πρέπει να δρα ως συμπλήρωμα των προτύπων, των ποιοτικών 
στόχων και των οικονομικών και φορολογικών μέσων εντός των ορίων που 
θεωρούνται αναγκαία για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της κοινοτικής 
δράσεως στο σύνολο της. Δεν είναι συνεπώς ούτε το μόνο ούτε το κυριότερο 
μέσο για την δράση αυτή. 
Σύμφωνα με το πνεύμα αυτό, τα προγράμματα που ανταποκρίνονται στους 
τέσσερεις γενικούς στόχους του LIFE, όπως περιγράφεται στο σημείο VII, 
εγκρίνονται από την Επιτροπή ύστερα από διαβουλεύσεις με την συμβουλευτική 
επιτροπή για το περιβάλλον. Τα προγράμματα αυτά προκύπτουν από: 
τους στόχους και τις προτεραιότητες που έχουν επιλεγεί στο πλαίσιο 
των κοινοτικών προγραμμάτων δράσεως (η πρόταση σχετικά με το 5ο 
πρόγραμμα θα διαβιβαστεί στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κατά τη 
διάρκεια του 1991), 
τις στρατηγικές για τους επί μέρους κλάδους, οι οποίες έχουν ορισθεί 
σε κοινοτικό επίπεδο, για παράδειγμα από τις στρατηγικές που αφορούν 
τη διαχείριση των αποβλήτων, την προστασία της φύσεως και τη 
διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας καθώς και την καταπολέμηση της 
όξινης βροχής, 
την κατάσταση του περιβάλλοντος στις χώρες της Κοινότητας (η τρίτη 
κοινοτική έκθεση βρίσκεται στο τελικό στάδιο, 
τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο διεθνών συμβάσεων. 
- 14 -
Ο καθορισμός των προγραμμάτων θα γίνεται στο πλαίσιο της ισότιμης 
συνεργασίες με τους βασικότερους ενδιαφερόμενους φορείς (εθνικές και 
περιφερειακές αρχές, οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς, μη κυβερνητικές 
οργανώσεις). Δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις τα περιβαλλοντικά 
προβλήματα τα οποία θα εξετάζονται από το LIFE θα έχουν υπερεθνικό ή 
πλανητικό χαρακτήρα, η συνεργασία αυτή πρέεπι να προωθήσει την σύμπραξη σε 
κοινοτικό επίπεδο των φορέων που ενδιαφέρονται για ένα πρόβλημα, των 
αντιπροσώπων κοινωνικο-οικονομικών ομάδων που θίγονται από κάποιο πρόβλημα 
καθώς και των ομάδων που επιδιώκουν ορισμένους στόχους. Η συνεργασία αυτή 
πρέπει να ευνοεί τις οργανώσεις που προκύπτουν από τη σύμπραξη αυτή 
(ενώσεις περιφερειών, εταιρειών μη κυβερνητικών οργανώσεων). 
Ισότιμη συνεργασία πρέπει ειδικότερα να επιτρέψει την καλύτερη κατανόηση 
των προβλημάτων, τον καλύτερο προσδιορισμό των αναγκών και των 
προτεραιοτήτων και την καλύτερη κατανομή των καθηκόντων και των ευθυνών με 
σκοπό την εξασφάλιση της καλύτερης δυνατής χρησιμοποίησης των χορηγούμενων 
χρηματοδοτικών πόρων. Από την άποψη, η μετάβαση από την προσέγγιση σε 
επίπεδο έργων στην προσέγγιση σε επίπεδο προγραμμάτων θα εξασφαλίσει την 
καλύτερη διαχείριση των αιτήσεων για την χορήγηση κοινοτικών ενισχύσεων, 
την αύξηση της αποτελεσματικότητας των κοινοτικών παρεμβάσεων καθώς και τον 
έγκαιρο προγραμματισμό των ενεργειών. 
Η εφαρμογή των προγραμμάτων προϋποθέτει είτε απόφααι\ της Επιτροπής η οποία 
απευθύνεται στις αρμόδιες περιφερειακές ή εθνικές διοικήσεις είτε τη σύναψη 
συμβάσεων ή συμφωνιών με τους φορείς που είναι επιφορτισμένοι με την 
εκτέλεση της ενέργειας (ενώσεις ενδιαφερομένων επιχειρήσεων, διεθνείς 
οργανισμοί, μη κυβερνητικές οργανώσεις), οι οποίοι καθορίζουν τη φύση και 
το ύψος της παρεχόμενης ενισχύσεως καθώς και τους όρους στους οποίους αυτή 
υπόκειται. Οι διαθέσιμοι πόροι του προϋπολογισμού θα καθορίζονται κάθε 
χρόνο από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή. Εξάλλου θα αποτελούν 
αντικείμενο των πολυετών δημοσιονομικών προβλέψεων βάσει των οποίων 
κατανέμονται οι πιστώσεις στους κύριους στόχους. 
Η κοινοτική δράση πρέπει να συνδυάζει συνεχώς τις εκφραζόμενες ανάγκες με 
τους διαθέσιμους πόρους. Στο σημείο αυτό, ο κανονισμός προβλέπει έναν 
μηχανισμό αξιολογήσεως για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της 
χρησιμοποιήσεως των ενισχύσεων του LIFE ο οποίος επιτρέπει τον 
επαναπροσδιορισμό των στόχων των ενεργειών κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης 
τους. 
Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσεως που καλύπτει τα έτη 1991 και 1992, το 
χρηματοδοτικό μέσο περιλαμβάνει ειδική απολποιημένες διατάξεις που 
αποβλέπουν στη διάθεση των διαθέσιμων πόρων του προϋπολογισμού. Η φάση 
αυτή θα επιτρέψει επίσης να δοκιμασθεί το νέο χρηματοδοτικό μέσο. Σύμφωνα 
με την εμπειρία που θα αποκτηθεί κατά τη διάρκεια των δύο αυτών ετών και 
λαμβάνοντας υπόψη τα κονδύλια που προβλέπονται στο πλαίσιο των νέων 
δημοσιονομικών προοπτικών, το LIFE επανεξετασθεί από το Συμβούλιο βάσει 
μιας προτάσεως της Επιτροπής που θα οριστικοποιηθεί πριν από τις 31 
Δεκεμβρίου 1992. 
XI. ΠΟΡΟΙ ΤΟΥ IIFE 
Η ανεύρεση πόρων για το LIFE είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί είτε με την 
χρησιμοποίηση των νέων κοινοτικών εσόδων είτε μέσω της κανονικής οδού του 
προϋπολογισμού. 
- 15 -
Προτιμήθηκε η δεύτερη λύση μολονότι συνδέθηκε στενά με την 
αναδιαπραγμάτευση του προϋπολογισμού. Πράγματι, η χρηματοδότηση του LIFE 
με τη λήψη ειδικών κοινοτικών φορολογικών μέτρων θα προϋπέθετε αφενός την 
τροποποίηση των διατάξεων της συνθήκης, οι οποίες αφορούν τους ιδίους 
πόρους, και αφετέρου την συναίνεση των κρατών μελών για την λήψη φοειογικών 
μέτρων που θα εξυπηρετούσαν την ανεύρεση πόρων. 
- 16 -
ΠΡΟΤΑΣΗ 
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΟΚ) ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με τη δημιουργία ενός Χρηματοδοτικού Μέσου για το Περιβάλλον 
(LIFE). 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και 
ιδίως το άρθρο 130 Ρ, 
την πρόταση της Επιτροπής (1), 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2), 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3), 
Εκτιμώντας, 
ότι η συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, 
προβλέπει την ανάπτυξη και την εφαρμογή μίας κοινοτικής πολιτικής για 
το περιβάλλον και καθορίζει τους στόχους και τις αρχές οι οποίες πρέπει 
να διέπουν την πολιτική αυτή, 
(1) ΕΕ C αριθ. 
(2) ΕΕ C αριθ. 
(3) ΕΕ C αριθ. 
- 17 -
ότι σύμφωνα με το άρθρο 130 Π της συνθήκης, η δράση της Κοινότητας στον 
τομέα του περιβάλλοντος έχει ως αντικείμενο τη διατήρηση, την προστασία 
και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος και ότι κατά τον 
σχεδιασμό αυτής της δράσεως, θα λάβει υπόψη της μεταξύ άλλων, τις 
περιβαλλοντικές συνθήκες στις διάφορες περιφέρειες της Κοινότητας καθώς 
και την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας στο σύνολο της 
και την ισόρροπη ανάπτυξη των περιφερειών, 
ότι το άρθρο 130 Π παράγραφος 4 της Συνθήκης προβλέπει ότι η Κοινότητα 
παρεμβαίνει σε θέματα περιβάλλοντος στο μέτρο που οι προβλεπόμενοι 
στόχοι δύνανται να πραγματοποιηθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, παρά 
στο επίπεδο των επί μέρους κρατών μελών· ότι με την επιφύλαξη ορισμένων 
μέτρων κοινοτικού χαρακτήρα τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν τη 
χρηματοδότηση και την εφαρμογή των λοιπών μέτρων, 
ότι για να αντιμετωπισθούν τα κοινά ή τα πλανητικά περιβαλλοντικά 
προβλήματα πρέπει να δοθεί στην Κοινότητα η δυνατότητα να παρέχει 
ενίσχυση σε τρίτες χώρες ή να συμβάλλει στην εφαρμογή των διεθνών 
συμβάσεων σύμφωνα με το άρθρο 130 Π παράγραφος 5, 
ότι κατά τη συνεδρίαση της της 25ης και της 26ης Ιουνίου 1990, το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε δήλωση για τον τον καθορισμό των 
κατευθυντηρίων γραμμών για την μελλοντική δράση της Κοινότητας στον 
τομέα του περιβάλλοντος στην οποία αναφέρεται ότι η νομοθετική 
προσέγγιση πρέπει να συνοδεύεται, εφόσον αυτό είναι αναγκαίο, από 
οικονομικά και φορολογικά μέτρα, 
ότι στην ίδια δήλωση το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να 
καταρτίσει κατάλογο όλων των πόρων του προϋπολογισμού που διατίθενται 
για την κοινοτική πολιτική για το περιβάλλον και που, επί του παρόντος, 
χορηγούνται από μια σειρά χωριστών χρηματοδοτικών μέσων και να 
υποβάλει το ταχύτερο δυνατόν τα συμπεράσματα της στο Συμβούλιο, 
- 18 -
ότι η ανάλυση αυτών των πόρων του προϋπολογισμού επέτρεψε να 
διαπιστωθεί η ταχεία αύξηση των δαπανών για περιβαλλοντικούς σκοπούς, 
οι οποίες καλύπτονται από μεγάλη ποικιλία χρηματοδοτικών πηγών και οι 
οποίες υπόκεινται στους στόχους και τους περιορισμούς των 
χρησιμοποιούμενων χρηματοδοτικών μέσων. 
ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένα Χρηματοδοτικό Μέσο για το Περιβάλλον 
(LIFE) το οποίο να εξασφαλίζει ένα συνεπές χρηματοδοτικό πλαίσιο, 
καλύτερα προσαρμοσμένο στην κοινοτική δράση για το περιβάλλον και, να 
τηρεί ταυτόχρονα την αρχή σύμφωνα με την οποία "ο ρυπαίνων πληρώνει" 
καθώς και την αρχή της επικουρικότητας, 
ότι για να επιτευχθεί ο στόχος που καθορίζεται στο άρθρο 130 Π της 
συνθήκης είναι αναγκαίο να καθορισθούν, σύμφωνα με την αρχή της 
συγκεντροποιήσεως των πόρων, οι γενικοί στόχοι του μέσου, να 
διασαφηνισθούν οι μεγάλες κατηγορίες των εργασιών με τις οποίες το μέσο 
έχει επιφορτισθεί καθώς και να καθορισθούν τα είδη των μέτρων στα οποία 
είναι δυνατόν να παρασχεθεί ενίσχυση από το LIFE· ότι τα μέτρα αυτά 
ενδέχεται να αποβλέπουν στη συμπλήρωση των ενεργειών που έχουν ήδη 
αποφασισθεί και πραγματοποιηθεί, ιδίως αυτών που αποβλέπουν στην 
προστασία των δασών, 
ότι πρέπει να προβλεφθεί κατά μια πρώτη φάση που θα καλύπτει τα έτη 
1991 και 1992, ότι το LIFE θα εξασφαλίζει, σύμφωνα με μια απλοποιμένη 
διαδικασία, τη χρηματοδότηση των ενεργειών προτεραιότητας, 
ότι για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των χρηματοδοτήσεων από το 
LIFE και για να ληφθούν καλύτερα υπόψη οι προσδοκίες των δικαιούχων 
πρέπει να επιτευχθεί στενός συντονισμός μεταξύ της Επιτροπής, των 
κρατών μελών και των άλλων οικονομικών και κοινωνικών φορέων που 
ενδιαφέρονται από τις ενέργειες που αναλαμβάνονται από το LIFE, όπου 
όλες οι πλευρές δρουν ως ισότιμοι εταίροι στο πλαίσιο των ευθυνών τους 
και των αρμοδιοτήτων τους γα ι την επίτευξη ενός κοινού σκοπού, 
ότι πρέπει να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι κύριες μορφές παρεμβάσεων 
του LIFE , 
- 19 -
ότι πρέπει να δημιουργηθούν μηχανισμοί που να επιτρέπουν τη διαμόρφωση 
των παρεμβάσεων της Κοινότητας ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των 
ενεργειών που πρόκειται να ενισχυθούν και την ικανότητα χρηματοδοτικής 
συμβολής του δικαιούχου, 
ότι πρέπει να καταρτιστούν αποτελεσματικές μέθοδοι για την 
παρακολούθηση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση καθώς και για την επαρκή 
πληροφόρηση των πιθανών δικαιούχων και του κοινού, 
ότι πρέπει να προβλεφθεί ότι βάσει της πείρας που θα αποκτηθεί κατά τη 
διάρκεια της πρώτης φάσεως της εφαρμογής που καλύπτει τα έτη 1991 και 
1992 και λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις σχετικά με τους διαθέσιμους 
πόρους του προϋπολογισμού, το Συμβούλιο θα επανεξετάσει τις διατάξεις 
του LIFE, ύστερα από πρόταση της Επιτροπής που θα πρέπει να έχει 
υποβληθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1992, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ : 
- 20 -
ΆΡΘΡΟ 1 
Αντικείμενο 
1. Δημιουργείται Χρηματοδοτικό Μέσο για το Περιβάλλον (LIFE) 
προοριζόμενο να συμβάλει στην ανάπτυξη και την εφαρμογή της 
κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον. 
2. Στόχος του LIFE είναι η συμβολή στη χρηματοδότηση ενεργειών 
προτεραιότητας για το περιβάλλον στο σύνολο της επικράτειας των 
κρατών μελών καθώς και ενεργειών για την παροχή τεχνικής και 
οικονομικής βοήθειας οι οποίες αναλαμβάνονται από την Κοινότητα στο 
πλαίσιο των διεθνών συμβάσεων στις οποίες συμμετέχει ως 
συμβαλλόμενο μέρος ή συνεργασιών στις οποίες συμμετέχει. 
3. To LIFE ενσωματώνει τα υπάρχοντα χρηματοδοτικά μέσα: τον κανονισμό 
ΕΟΚ αριθ. 2242/87 του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1987 σχετικά με 
τις κοινοτικές ενέργειες για το περιβάλλον (1) (ACE) καθώς και τον 
κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. ... /91 του Συμβουλίου της .../1991 [σχετικά 
με την κοινοτική δράση για την προστασία του περιβάλλοντος στην 
περιοχή της Μεσογείου (MEDSPA)] (2). 
Άρθρο 2 
Γενικοί στόχοι 
To LIFE έχει τους εξής στόχους: 
Στην Κοινότητα : 
-να ενισχύσει και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των διοικητικών 
μηχανισμών ή των υπηρεσιών που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή των 
περιβαλλοντικών διατάξεων 
-να συμβάλει στον έλεγχο και τη μείωση των διαφόρων μορφών ρυπάνσεως, 
-να συμβάλει στην προστασία των ευαίσθητων ζωνών τόσο στο αστικό όσο 
και στο αγροτικό περιβάλλον καθώς και να διατηρήσει τη βιογενετική 
ποικιλομορφία , 
(1) ΕΕ L 207, 29.07.87, σ.8 
(2) ΕΕ L 
- 21 -
Έξω από την Κοινότητα : 
να προσφέρει τεχνική και χρηματοδοτική ενίσχυση σε τρίτες χώρες για την 
εφαρμογή των διεθνών συνθηκών και την επίλυση κοινών ή πλανητικών 
προβλημάτων. 
'ΑΡθΡΡ 3 
Ειδικοί στόχοι 
1. Πριν από τις 30 Σεπτεμβρίου κάθε έτους, η Επιτροπή καθορίζει, 
βασιζόμενη στην αρχή της συγκεντροποιήσεως, μετά από διαβουλεύσεις 
με την επιτροπή που προβλέπεται από το άρθρο 13 και με βάση τόσο 
τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού όσο και το πρόγραμμα δράσεως 
της Κοινότητας για το περιβάλλον, τους στόχους και τις πολυετείς 
ενέργειες στο πλαίσιο των στόχων προτεραιότητας καθώς και τους 
σχετικούς δείκτες επιτυχίας και τα κριτήρια για την επιλογή των επί 
μέρους μέτρων που θα χρηματοδοτηθούν από το LIFE. 
2. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσεως που καλύπτει τα έτη 1991 
και 1992, το LIFE θα εξασφαλίσει κατά προτεραιότητα τη 
χρηματοδότηση των ακόλουθων ενεργειών : 
ενεργειών που πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας των 
υφισταμένων χρηματοδοτικών μέσων και που έχουν περιβαλλοντικούς 
σκοπούς (ACE, MEDSPA), 
ενεργειών που αποβλέπουν στην επίλυση προβλημάτων τα οποία 
είναι ιδιαίτερα σοβαρά ή παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για 
την Κοινότητα, 
ενεργειών για την τεχνική και χρηματοδοτική ενίσχυση τρίτων 
χωρών. 
3. Το παράρτημα του παρόντος κανονισμού περιλαμβάνει τα είδη των 
μέτρων τα οποία είναι δυνατόν να ενισχυθούν από το LIFE. 
- 22 -
'ApBpQ 4 
Μορφές παρεμβάσεως 
Η χρηματοδοτική παρέμβαση του LIFE χρησιμοποιεί διάφορες μορφές 
χρηματοδοτήσεως ανάλογα με την φύση των ενεργειών: 
α) συγχρηματοδότηση προγραμμάτων, 
β) συγχρηματοδότηση έργων, 
γ) επιδότηση των επιτοκίων, 
δ) επιστρεφόμενες επιδοτήσεις, 
ε) ενίσχυση της τεχνικής βοήθειας και των προκαταρτικών μελετών για το 
σχεδιασμό των ενεργειών, 
Άρθρο 5 
Επιλεξιμότητα 
1. Χρηματοδοτική ενίσχυση σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό δύναται να 
χορηγηθεί στις ενέργειες που ανταποκρίνονται στους στόχους που 
αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3. 
2. Οι ενέργειες για τις οποίες έχουν χορηγηθεί ενισχύσεις 
προβλεπόμενες στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων ή άλλων 
κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων δεν είναι επιλέξιμες για 
χρηματοδοτική ενίσχυση προβλεπόμενη από τον παρόντα κανονισμό. 
Άοθοο 6 
Συντονισμός 
Η Επιτροπή εξασφαλίζει τον συντονισμό και τη συνοχή μεταξύ των 
παρεμβάσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού 
καθώς και αυτών που πραγματοποιούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία και από 
άλλα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα. 
- 23 -
Άοθοο 7 
Ισότιμη συνεργασία 
Οι ενέργειες που χρηματοδοτούνται από το LIFE σχεδιάζονται και 
πραγματοποιούνται σε στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, του 
εκάστοτε κράτους μέλους το οποίο εκπροσωπείται από τις αρμόδιες αρχές 
τις οποίες θα καθορίσει σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο καθώς 
και των ενδιαφερομένων οικονομικών και κοινωνικών εταίρων. 
'ΑΡθΡΡ 8 
Οι πόροι του LIFE 
Οι πόροι του προϋπολογισμού που διατίθενται για τη δράση που 
προβλέπεται από τον παρόντα κανονισμό θα εγγράφονται στις ετήσιες 
πιστώσεις του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η 
αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή καθορίζει τις διαθέσιμες πιστώσεις 
για κάθε οικονομικό έτος. 
Κατά την αναδιατύπωση των δημοσιονομικών προοπτικών, η Επιτροπή 
παρουσιάζει την πολυετή προβολή των ποσών που κρίνονται αναγκαίες για 
το LIFE, κατανεμημένες στους στόχους που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3. 
ΆΡΘΡΟ 9 
Διαμόρφωση των ποσοστών ενισχύσεως 
1. Τα ποσοστά κοινοτικής ενισχύσεως για τη χρηματοδότηση ενεργειών 
διαμορφώνονται με βάση τα ακόλουθα κριτήρια : 
την σοβαρότητα των ειδικών περιβαλλοντικών προβλημάτων, ιδίως των 
περιφερειακών στα οποία αποβλέπουν οι ενέργειες, 
το ιδιαίτερο ενδιαφέρον το οποίο έχουν οι ενέργειες για την 
Κοινότητα, 
την ικανότητα συμβολής του κράτους ή των δικαιούχων. 
- 24 -
2. Τα ποσοστά των κοινοτικών ενισχύσεων υπόκεινται στα εξής όρια: 
ως και 30% των συνολικών δαπανών στις περιπτώσεις ιδιωτικών 
επενδύσεων μη εμπορικού χαρακτήρα· 
ως και 50% των συνολικών δαπανών στις περιπτώσεις δημοσίων 
επενδύσεων, πρότυπων πειραμάτων ή έργων επιδείξεως· 
κατ'εξαίρεση, ως και 75% των συνολικών δαπανών για τους βιότοπους ή 
τους οικοτόπους κοινοτικού ενδιαφέροντος· 
κατ'εξαίρεση, ως και 100% των συνολικών δαπανών για μέτρα που 
αποσκοπούν στη λήψη των κατάλληλων πληροφοριών για την εκτέλεση της 
ενέργειας καθώς και για τα μέτρα τεχνικής βοήθειας. 
Άοθοο 10 
Αξιολόγηση των αιτήσεων 
1. Οι αιτήσεις για τη χορήγηση ενισχύσεων από το LIFE καταρτίζονται 
από τις αρμόδιες αρχές που έχουν ορισθεί από τα κράτη μέλη σε 
εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο και υποβάλλονται στην 
Επιτροπή. 
Ωστόσο, η Επιτροπή δύναται με πρωτοβουλία της να ζητήσει από φυσικά 
ή νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα στην Κοινότητα, κατόπιν 
πρόσκλησης για την εκδήλωση ενδιαφέροντος δημοσιευόμενης στην ΕΕ 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, να υποβάλουν αιτήσεις για την ενίσχυση 
ενεργειών που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Κοινότητα. 
Οι αιτήσεις τρίτων χωρών θα υποβάλλονται στην Επιτροπή από τις 
αρμόδιες εθνικές αρχές. 
Η Επιτροπή ενημερώνει τα κράτη μέλη σχετικά με τα έργα, που της 
υποβάλλονται στο πλαίσιο αυτής της εκδηλώσεως ενδιαφέροντος καθώς 
και σχετικά με τα έργα που υποβάλλονται από τρίτες χώρες. 
2. Ως προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων χρηματοδοτήσεως από το 
LIFE ορίζεται η 31η Μαρτίου κάθε έτους. Για την πρώτη φάση, η 
ημερομηνία αυτή ορίζεται στις 30 Σεπτεμβρίου 1991. 
- 25 -
3. Κάθε έργο ή ενέργεια που επιλέγεται από την Επιτροπή δύναται, 
ύστερα από διαβουλεύσεις με την επιτροπή που προβλέπεται από το 
άρθρο 13 να οδηγήσει : 
α) είτε σε απόφαση της Επιτροπής με την οποία εγκρίνεται το εν 
λόγω έργο ή ενέργεια και η οποία απευθύνεται στις αρμόδιες 
αρχές που καθορίζονται από τα κράτη μέλη σε εθνικό, 
περιφερειακό το τοπικό επίπεδο, 
β) είτε σε συμβόλαιο ή σύμβαση συναπτόμενη με τα νομικά ή φυσικά 
itpàaunta που επιφορτίζονται με την υλοποίηση της στην οποία 
καθορίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των εταίρων. 
4) Το ύψος της χρηματοδοτικής ενισχύσεως, οι όροι χρηματοδοτήσεως και 
ελέγχου καθώς και το σύνολο των τεχνικών προϋποθέσεων που 
απαιτούνται για την διεξαγωγή της ενέργειας καθορίζονται ανάλογα με 
την φύση και την μορφή της παρεμβάσεως και οριστικοποιούνται είτε 
στην απόφαση της Επιτροπής, είτε στο συμβόλαιο ή τη σύμβαση που 
συνάπτεται με τους δικαιούχους. 
5) Τα ποσά που αναφέρονται στις αναλήψεις υποχρεώσεων και τις πληρωμές 
εκφράζονται και καταβάλλονται σε ECU. 
ΆΡΘΡΟ 11 
Δημοσιονομικός έλεγχος 
Με την επιφύλαξη των ελέγχων που πραγματοποιούνται από τις εθνικές 
αρχές σύμφωνα με τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές εθνικές 
διατάξεις και με την επιφύλαξη του άρθρου 206 της συνθήκης και κάθε 
ελέγχου που γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 209 εδάφιο γ) της συνθήκης, η 
Επιτροπή δύναται να διενεργεί επιτόπιους ελέγχους, σύμφωνα με τις 
διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού, ιδίως με σφυγμομετρήσεις, των 
ενεργειών που χρηματοδοτούνται από το LIFE και να εξετάσει τα συστήματα 
και μέτρα ελέγχου που καθιέρωσαν οι εθνικές αρχές οι οποίες ενημερώνουν 
την Επιτροπή σχετικά με τα λαμβανόμενα προς τούτο μέτρα. 
- 26 -
ΆΡ9ΡΟ 12 
Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
Η Επιτροπή εξασφαλίζει αποτελεσματική αξιολόγηση και παρακολούθηση της 
υλοποίσης της κοινοτικής δράσης, κατά τρόπο ενδεδειγμένο, όπως 
καθορίζεται στην απόφαση, στο συμβόλαιο ή στη σύμβαση. 
ΆρθΡΟ 13 
Συμβουλευτική επιτροπή περιβάλλοντος 
Για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή επίκουρε(ται από 
μια επιτροπή περιβάλλοντος συμβουλευτικού χαρακτήρα την οποία αποτελούν 
αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος 
της Επιτροπής. 
0 αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των 
μέτρων που πρόκειται να ληφθούν. Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη 
γνώμη της για το σχέδιο αυτό, μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο 
πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος και, αν 
χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία. 
Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει το 
δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά. 
Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής 
επιτροπής και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη τη 
γνώμη αυτή. 
- 27 -
Άοθοο 14 
Ενημέρωση και δημοσιότητα 
0 οργανισμός που είναι υπεύθυνος για την εκτέλεση μιας ενέργειας για 
την οποία έχει χορηγηθεί χρηματοοικονομική ενίσχυση από την Κοινότητα, 
μεριμνά ώστε να εξασφαλίζεται η επαρκής δημοσιότητα της ενέργειας, 
ώστε: 
να ευαισθητοποιηθούν οι πιθανοί δικαιούχοι και οι επαγγελματικές 
οργανώσεις σχετικά με τις δυνατότητες που προσφέρει η ενέργεια. 
να ευαισθητοποιείται η κοινή γνώμη για τον ρόλο που παίζει η 
Επιτροπή σε σχέση με την ενέργεια αυτή. 
Τα κράτη μέλη ζητούν τη γνώμη της Επιτροπής και την ενημερώνουν σχετικά 
με τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί για τους στόχους που 
αναφέρθηκαν προηγουμένως. 
ΆΡΘΡΟ 15 
Ρήτρα για επανεξέταση του κανονισμού 
Υπό το φως της εμπειρίας που θα αποκτηθεί και συνεκτιμώντας τις 
προβλεπόμενες δυνατότητες του προϋπολογισμού, μετά από πρόταση της 
Επιτροπής που πρέπει να υποβληθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1992, το 
Συμβούλιο θα επανεξετάσει για πρώτη φορά τον παρόντα κανονισμό. 
Πέντε έτη μετά την πρώτη, διενεργείται δεύτερη επανεξέταση. 
Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία επί των προτάσεων της 
Επιτροπής. 
- 28 -
Άοθοο 16 
Μεταβατικές διατάξεις 
Ο παρών κανονισμός δεν επηρεάζει τη συνέχιση των ενεργειών που 
αποφασίσθηκαν και άρχισαν να εφαρμόζονται πριν από την έναρξη ισχύος 
του, βάσει των κανονισμών ΕΟΚ αριθ. 2242/87 (ACE) και αριθ /91 
(MEDSPA). 
Άρθρο 17 
Οι κανονισμοί ΕΟΚ αριθ. 2242/87 (ACE) και αριθ /91 (MEDSPA) 
καταργούνται. 
ΆΡθΡΟ 18 
Έναρξη ισχύος 
0 παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την 1η Ιουνίου 1991. 
0 παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει 
άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. 
Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο 
0 Πρόεδρος 
- 29 -
Παοάοτηυα 1 
ΤΥΠΟΙ ΜΕΤΡΩΝ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΕΝΙΣχΥΘΟΥΝ ΑΠΟ TO LIFE 
(ο κατάλογος δεν είναι περιοριστικός) 
τεχνική βοήθεια στις αρχές που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή 
των κοινοτικών περιβαλλοντικών διατάξεων, 
κατάρτιση, ενημέρωση και ευαισθητοποίηση, 
εξοπλισμός, εκσυγχρονισμός ή ανάπτυξη δικτύων παρακολουθήσεως, 
προώθηση του περιβαλλοντικού ελέγχου εκ μέρους των επιχειρήσεων, 
αποκατάσταση χώρων που έχουν υποστεί μόλυνση από παλαιότερες 
βιομηχανικές δραστηριότητες, 
προώθηση νέων καθαρών τεχνολογιών, 
ανάπτυξη τεχνικών ανακυκλώσεως και επαναχρησιμοποιήσεως των 
αποβλήτων, 
ενίσχυση των MME οι οποίες χρησιμοποιούν προϊόντα τοξικά ή 
επικίνδυνα για το περιβάλλον, 
αποκατάσταση της φυτοκαλύψεως η οποία έχει καταστραφεί από 
πυρκαγιές, διάβρωση ή ερημοποίηση, 
προστασία και διατήρηση των δασών, 
προστασία και διατήρηση των παρακτίων ζωνών και υδάτων, 
διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος και των βιογενετικών αποθεμάτων 
κοινοτικού ενδιαφέροντος, 
αποκατάσταση και διατήρηση των αστικών κέντρων τα οποία λόγω της 
ιστορικής τους αξίας αποτελούν μέρος της ευρωπαϊκής πολιτικής 
κληρονομιάς, 
βοήθεια προς τρίτες χώρες προκειμένου να εφαρμόσουν τις διεθνείς 
συμβάσεις και να επιλύσουν προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος ή 
πλανητικά προβλήματα. 
- 30 -
FICHE FINANCIERE 
1. Intitulé de I'action : création d'un Instrument financier pour 
I'environnement. 
2. Lignes budgétaires concernées 
(Article B4-320 LIFE (Instrument financier pour 
I'environnement) 
Poste B4-300 ACE 
B4-301 ACNAT 
B4-302 MEDSPA 
B4-303 NORSPA 
Pour la procédure budgétaire 1992, toutes ces lignes seront 
fusionnées sous l'article LIFE. 
3. Base juridique 
Résolution du Conseil des Communautés européennes et des 
représentants des Etats membres réunis au sein du Conseil du 
19 octobre 1987 concernant la poursuite et la réalisation d'une 
politique et d'un programme d'action des Communautés 
européennes en matière d'environnement (1987-1992). 
Proposition de règlement CEE du Conseil portant sur la création 
d'un Instrument financier pour l'environnement. 
4. Description de l'action 
4.1. Objectifs spécifiques 
L'instrument financier pour l'environnement doit accroître 
l'efficacité et la visibilité des Interventions financières 
dans ce secteur. Il doit favoriser une plus grande cohésion 
dans le comportement des Etats membres à l'égard des problèmes 
envIronnementaux. 
Il doit également assurer un meilleur équilibre entre la 
politique environnementale et les autres politiques 
communautaires. 
- 31 -
4.2. D_Ul£fi. 
Elle dépendra des activités à financer et des ressources qui 
pourront y être affectées par la procédure budgétaire annuelle, 
particulièrement dans le cadre de la renégociation des 
perspectives financières de la Communauté. Avant le 31 décembre 
1992, la Commission examinera l'évolution qu'elle entend voir 
prendre à LIFE. 
4.3. Populations Y Isées par l'action 
Les autorités locales, les milieux économiques et sociaux ainsi 
que les organisations non gouvernementales dans la Communauté. 
Les autorités responsables de l'environnement des pays tiers. 
5. Classification de la dépense 
Dépenses non obligatoires, crédits dissociés. 
6. Nature de la dépense 
Le règlement prévolt plusieurs types de dépenses en fonction 
des actions retenues : 
co-financement de programmes; 
co-fInancement de projets; 
bonification d'Intérêts; 
subvention remboursable; 
soutien à l'assistance technique et aux études 
préparatoires à l'élaboration des actions 
Dans cette dernière catégorie de mesures, on pourra financer 
des analyses descriptives et d'évaluation, consultations, 
prestations de service, collecte et diffusion de l'Information, 
publication de rapports ainsi que toute autre intervention 
nécessaire è la gestion de l'action. 
7. Incidence financière de l'action sur les crédits d'Intervention 
7.1. Mode de calcul 
En 1991, le coût de l'action s'élèvera à environ 64,5 Mécus. 
Ce chiffre résulte, d'une part, des crédits qui sont Inscrits 
pour LIFE, d'autre part, des crédits qui sont Inscrits au 
budget pour les Instruments appelés à être fusionnés avec LIFE, 
à savoir les crédits figurant aux postes B4-300 à B4-303. 
- 32 -
Le pourcentage de l'Intervention communautaire dans le 
financement des actions prévues par LIFE peut varier entre 30 % 
et 100 % conformément aux règles définies dans la proposition 
de règlement du Conseil et notamment son article 9. 
Pour les années 1993 et suivantes, le coût de l'action dépendra 
de l'évaluation par la Commission de la mise en oeuvre de LIFE 
pendant les 24 premiers mois et du résultat de la négociation 
sur les perspectives financières. 
7.2. Mlnl-pudqet 
Le montant du mini-budget sera fixé annuellement selon les 
règles adoptées par la Commission le 22 mal 1990 et couvrira 
les dépenses de personnel, les dépenses relatives aux contrats 
d'entreprise, les dépenses d'Infrastructure, les dépenses 
relatives à l'information et aux publications ainsi que 
d'autres dépenses de fonctionnement qui découlent de cette 
action. 
7.3. Echéancier 
Un échéancier des crédits d'engagement pour les cinq prochaines 
années ne peut être établi à l'heure actuelle. 
Pour les crédits de paiement, on peut prévoir que la moitié des 
crédits Inscrits au budget 1991 seront payés en 1991, l'autre 
moitié en 1992. 
8. Dispositions anti-fraude 
Le règlement du Conseil prévolt un mécanisme de suivi tant sur 
le plan technique que financier. 
Des dispositions anti-fraude seront Incluses dans les contrats 
liant la Commission aux bénéficiaires de l'action. 
9. Recettes 
L'action ne génère pas de recettes autres que la récupération 
de l'indu. 
- 33 -
DEPENSES ADMINISTRATIVES 
L'action proposée Implique une augmentation du nombre des effectifs de 
la Commission. 
La gestion des Instruments qui seront fusionnés avec LIFE est assurée 
actuellement par six fonctionnaires (3A, 2B, 1C), un expert national, 
un fonctionnaire temporaire Β et neuf prestataires de service (1A, 5B, 
3C). 
Pour 1991 et 1992, une partie des prestataires de service devrait être 
remplacée par des fonctionnaires, à savoir 1A, 3B et 3C, à trouver soit 
par redéploiement, soit par la vole de la procédure budgétaire annuelle 
dans le cadre de la programmation des ressources par la Commission pour 
l'exercice concerné. 
L'Incidence financière sur les crédits du personnel et du 
fonctionnement courant en 1000 Ecus/an est de : 
un fonctionnaire A 1 χ 44 44 
3 fonctionnaires Β 3 χ 29 87 
3 fonctionnaires C 3 χ 22 66 
total 197 
Après 1992, dans la mesure où les perspectives financières de la 
Communauté permettront de doter LIFE de ressources budgétaires 
importantes, l'unité actuelle qui gère les Instruments financiers qui 
seront fusionnés avec LIFE ne sera plus en mesure de gérer l'Instrument 
financier. La structure de la DG XI devra être revue pour faire face à 
l'accroissement des activités. 
- 34 -
ANALYSE COUT-EFFICACITE 
1. Objectifs et cohérence avec la programmation financière. 
L'action comporte quatre objectifs généraux (cf. article 2) 
L'article 3 de la proposition de règlement prévolt que la 
Commission établira des objectifs spécifiques et actions 
plurlannuel les assorties de critères pour le choix des mesures 
financées par LIFE. Les lignes budgétaires qui seront fusionnées 
dans LIFE sont intégrées dans la programmation financière de la DG 
XI. 
2. justification de l'action 
Un des objectifs généraux de LIFE est de favoriser la mise en 
oeuvre de la politique communautaire de l'environnement. L'approche 
législative suivie Jusqu'à présent ayant montré ses limites, 
d'autres moyens d'action doivent être utilisés, en particulier un 
instrument financier (cf. exposé des motifs). 
Les actions financées par LIFE sont surtout des actions de 
démonstration cofinancées au maximum à 50 % pour les autorités 
publiques et à 30 X pour les entreprises. L'effet multiplicateur 
direct sera donc égal à deux ou trois selon le type d'actions 
visées. L'effet multiplicateur indirect n'est pas mesurable à 
l'heure actuelle, il dépendra des résultats positifs des actions de 
démonstration elles-mêmes. 
3. Suivi et évaluation de l'action 
L'article 3 prévolt que chaque action pluriannuelle de LIFE fera 
l'objet d'une décision de la Commission qui comportera des 
objectifs spécifiques et des indicateurs de performance. De manière 
à Juger de leur efficacité, les actions financées par LIFE feront 
l'objet d'une évaluation et d'un suivi afin de s'assurer que les 
objectifs auront été atteints en tenant compte des Indicateurs de 
performance et du rapport coût/effIcaclté. 
- 35 -
FICHE D'IMPACT SUR LA COMPETITIVITE ET L'EMPLOI 
Quelle est la Justification principale de la mesure ? 
Créer un Instrument financier qui puisse contribuer à 
favoriser le développement et la mise en oeuvre de la 
politique communautaire de l'environnement. 
II. Caractéristiques des entreprises concernées. 
Les entreprises concernées sont les entreprises 
Industrielles ou de service, grandes et petites pour autant 
que leurs Installations soient anciennes. En effet, le 
concours financier que pourra apporter l'Instrument doit 
respecter le principe du pollueur-payeur qui Interdit des 
aides aux établissements nouveaux sauf lorsque les 
équipements visent à respecter des normes plus sévères que 
la norme Imposée. 
III. Quelles sont les obligations Imposées directement aux 
entreprises ? 
Aucune 
IV. Quelles sont les obligations susceptibles d'être Imposées 
Indirectement aux entreprises via les autorités locales ? 
Aucune 
V. Y a-t-ll des mesures spéciales pour les PME ? Lesquelles ? 
Une des missions de l'Instrument financier vise 
spécifiquement les P.M.E. Elle prévoit le soutien aux 
P.M.E. qui utilisent des produits toxiques ou dangereux 
pour l'environnement afin de leur permettre de se doter de 
technologies propres. 
L'Instrument prévolt aussi des programmes de démonstration 
pour les technologies de recyclage et de réutilisation des 
déchets ainsi que des programmes d'équipement de techniques 
modernes de surveillance et de contrôle qui sont très 
souvent produits par les P.M.E. 
- 36 -
VI. Quel est l'effet prévisible ? 
a) sur la compétitivité des entreprises ? 
L'action envisagée n'impose directement aucune obligation 
aux entreprises. Elle vise principalement l'Introduction de 
technologies propres dont l'effet sera positif sur la 
compétitivité des entreprises. L'action aura également un 
Impact favorable sur les secteurs équipements et 
Installations de dépollution. 
b) sur I'emploi ? 
Les conséquences sur l'emploi de l'augmentation de la 
compétitivité des entreprises sont favorables mais 
difficilement quant If labiés. Les mesures envisagées 
entraîneront certainement des besoins en main d'oeuvre 
locale. 
VII. Les partenaires sociaux ont-ils été consultés ? 
Quels sont leurs avis ? 
La procédure Institutionnelle prévoit cette consultation 
dans le cadre du Comité Economique et Social. 
3^ 
ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ TQN AHMQSÎONQMIKQN nQPQN 
ΠΟΥ AWPQYN TO ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
Ι. ΕΙΣΑΓΡΓΗ 
Κατά τη σύνοδο της 25ης και 26ης Ιουνίου 1990, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε 
την Επιτροπή να καταρτίσει ένα πίνακα όλων των πόρων που κινητοποιούνται στα 
πλαίσια του κοινοτικού προϋπολογισμού, για τη χρηματοδοτική ενίσχυση των 
δράσεων σε ό,τι αφορά το περιβάλλον. Το παρόν σημείωμα ικανοποιεί την 
πρόσκληση. Το σημείωμα περιγράφει σε συντομία, για κάθε χρηματοδοτικό μέσο, 
τις διαθέσιμες πιστώσεις καθώς και τους καλυπτόμενους τομείς και αναλύει τις 
τάσεις που διαμορφώνονται από την απορρόφηση αυτών των πιστώσεων. Η περιγραφή 
αυτή δεν καλύπτει παρά τις πιστώσεις παρεμβάσεων, ενώ τα ποσά για τις μελέτες 
είναι αμελητέα. 
Το παρόν έγγραφο δίνει επίσης ορισμένα στοιχεία σχετικά με τις οικονομικές 
δραστηριότητες της ETE στον τομέα του περιβάλλοντος. 
Το παράρτημα 1 περιλαμβάνει μια σειρά περιγραφικών πινάκων ανά χρηματοδοτικό 
μέσο. Το παράρτημα 2 παραθέτει μια χρηματοδοτική σύνθεση. Τέλος, το παράρτημα 
3 παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που βρίσκονται στα χέρια των υπηρεσιών της 
Επιτροπής σχετικά με τις περιβαλλοντολογικές δαπάνες ορισμένων κρατών μελών 
<*>. 
Αρκετά χρηματοδοτικά μέσα παρέχουν την ενίσχυση τους σε δράσεις που αφορούν το 
περιβάλλον. Μεταξύ των μέσων αυτών, μπορεί να επισημάνει κανείς αυτά που 
εμφανίζουν έναν ειδικό περιβαλλοντολογικό προβληματισμό και αυτά που 
ενδεχομένως έχουν μια σχέση με το περιβάλλον ενώ ο αρχικός προβληματισμός δεν 
άπτεται της προστασίας του περιβάλλοντος. 
II. ΤΑ ΜΕΣΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΥΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥΣ 
II.1. Τα προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
Πρόκειται καταρχήν για δράσεις έρευνας και ανάπτυξης που εκτελούνται στα 
πλαίσια αρκετών ειδικών προγραμμάτων συμπεριλαμβανομένων στο κοινοτικό 
πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 1987-1991 και τα οποία θα 
συνεχιστούν με βάση το νέο πρόγραμμα-πλαίσιο 1990-1994. 
Το πρόγραμμα-πλαίσιο Ε & ΤΑ στον τομέα του περιβάλλοντος, που εφαρμόζεται μέσω 
συμβάσεων επιμερισμένης δαπάνης, μέσω συνδυασμένων δράσεων και δραστηριοτήτων 
συντονισμού και επιμόρφωσης, περιλαμβάνει τρία προγράμματα : 
(*) Μια μελέτη την οποία διεξάγει η Επιτροπή, έχει ως στόχο την παροχή ενός 
πληρέστερου γενικού πλαισίου σ'αυτόν τον τομέα. 
-3ί-
Το πρόγραμμα STEP (Επιστήμη και Τεχνολογία για την Προστασία του 
Περιβάλλοντος) θα προσφέρει μεταξύ 1989 και 1992 την οικονομική 
συνεισφορά της Κοινότητας ύψους 75 εκατομμυρίων ECU για δράσεις έρευνας 
στους εξής εννέα τομείς : περιβάλλον και ανθρώπινη υγεία, προσδιορισμός 
των κινδύνων από τα χημικά προϊόντα, ατμοσφαιρικά φαινόμενα και ποιότητα 
της ατμόσφαιρας, ποιότητα των υδάτων, προστασία του εδάφους και των 
υπόγειων υδάτων, οικοσυστήματα, προστασία και διατήρηση της ευρωπαϊκής 
πολιτιστικής κληρονομιάς, τεχνολογίες για την προστασία του περιβάλλοντος 
και μέγιστοι τεχνολογικοί κίνδυνοι. Ένα νέο πρόγραμμα πρόκειται να 
εγκριθεί για την περίοδο 1991-1994. 
Το πρόγραμμα EPOCH (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα σε Θέματα Κλιματολογίας και 
Φυσικών Κινδύνων) θα προσφέρει μεταξύ 1989 και 1992 την οικονομική συμβολή 
της Κοινότητας ύψους 40 εκατ. ECU στις ερευνητικές δράσεις των εξής 
τεσσάρων τομέων : διαχρονικές μεταβολές του κλίματος, κλιματολογικά 
φαινόμενα και μοντέλα, επιδράσεις του κλίματος και κλιματολογικοί κίνδυ­
νοι, σεισμικοί κίνδυνοι. 
Το πρόγραμμα MAST (Θαλάσσιες Επιστήμες και Τεχνολογίες) θα προσφέρει από 
τον Ιούλιο 1989 μέχρι τον Ιούνιο 1992 τη χρηματοδοτική ενίσχυση της Κοι­
νότητας της τάξεως των 50 εκατ. ECU στις ερευνητικές δράσεις της βασικής 
και εφαρμοσμένης επιστήμης της θάλασσας, της επιστήμης και της μηχανικής 
των παράκτιων ζωνών, της θαλάσσιας τεχνολογίας και των δράσεων στήριξης. 
Ένα νέο πρόγραμμα πρόκειται να εγκριθεί για την περίοδο 1991-1994. 
Εξάλλου, το πρόγραμμα ΕΤΑ του Κοινού Κέντρου Ερευνών αφιέρωσε 137 εκατ. 
ECU από το 1987 μέχρι το 1990 για ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με 
την προστασία του περιβάλλοντος, με την τηλε-ανίχνευση για την παρακο­
λούθηση του χερσαίου και θαλάσσιου περιβάλλοντος και για τους βιομηχανι­
κούς κινδύνους. Κατά την ίδια περίοδο, αφιερώθηκαν 17 εκατ. ECU σε δρα­
στηριότητες επιστημονικής και τεχνολογικής υποστήριξης σε πολλούς τομείς 
του περιβάλλοντος. 
Το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο των κοινοτικών δράσεων έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης (ΕΤΑ) (1990-1994), που έγινε δεκτό από το Συμβούλιο στις 23 
Απριλίου 1990, προέβλεπε την πραγματοποίηση μιας ειδικής δράσης στον τομέα 
του περιβάλλοντος, προϋπολογισμού ύψους 518 εκατ. ECU (227 το 1990-92, 291 
το 1993-1994), συμπεριλαμβανομένων και άμεσων δράσεων έρευνας για το ΚΚΕρ. 
Η Επιτροπή κατάρτισε, στις 3 Μαΐου 1990 μια πρόταση για την εκτέλεση 
ειδικών προγραμμάτων ΕΤΑ στον τομέα του περιβάλλοντος, των οποίων οι 
βασικοί στόχοι είναι οι εξής : 
- συμμετοχή σε προγράμματα σχετικά με τις συνολικές μεταβολές* 
- τεχνολογίες και μηχανική του περιβάλλοντος' 
- οικονομικές και κοινωνικές απόψεις των περιβαλλοντικών προβλημάτων" 
- σχέδια ολοκληρωμένων ερευνών. 
Η πρόταση αυτή ευρίσκεται προς υιοθέτηση της σχετικής απόφασης στα 
πλαίσια του Συμβουλίου. 
II.2 Οι κοινοτικές δράσεις για το περιβάλλον (ACE) 
To ACE είναι ένα πρόγραμμα επίδειξης που επιτρέπει τη χορήγηση οικονομικών 
ενισχύσεων στους εξής έξι τομείς : 
1. Τα προγράμματα επίδειξης που έχουν ως στόχο την ανάπτυξη νέων καθαρών 
τεχνολογιών, δηλαδή τεχνολογιών που ρυπαίνουν λίγο ή καθόλου το περιβάλλον 
και οι οποίες ενδεχομένως εξοικονομούν τους φυσικούς πόρους. 
3^ 
2. Τα προγράμματα επίδειξης που έχουν ως στόχο την εφαρμογή νέων τεχνολογιών 
και μεθόδων μέτρησης και παρακολούθησης της ποιότητας του φυσικού 
περιβάλλοντος. 
3. Τα προγράμματα που ενθαρρύνουν και συμβάλλουν στη διατήρηση ή στην 
αποκατατάσταση σοβαρά απειλούμενων βιοτόπων που προσφέρουν καταφύγιο σε 
απειλούμενα είδη πουλιών και παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την 
Κοινότητα, κατ'εφαρμογή της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ. 
4. Τα σχέδια επίδειξης που έχουν ως στόχο την ανάπτυξη τεχνικών ανακύκλωσης 
και επαναχρησιμοποίησης των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων και των λυμάτων. 
5. Τα σχέδια επίδειξης που έχουν ως στόχο την ανάπτυξη τεχνικών εντοπισμού και 
αποκατάστασης των περιοχών που έχουν ρυπανθεί από απόβλητα και/ή 
επικίνδυνες ουσίες. 
6. Τα σχέδια που μπορούν να ενθαρρύνουν και να συμβάλουν στην προστασία ή στην 
αποκατάσταση των απειλουμένων ή υποβαθμισμένων εδαφών από πυρκαγιές, από 
διαδικασίες διάβρωσης και ερημοποίησης. 
Η οικονομική προικοδότηση του προγράμματος ACE ανέρχεται σε 24 εκατ. ECU για 
την περίοδο τεσσάρων ετών από τον Ιούλιο 1987 μέχρι τον Ιούνιο 1991. 
Το περιορισμένο ύψος των διαθέσιμων κονδυλίων σε σχέση με την έκταση των 
τομέων δράσης που καλύπτονται από το πρόγραμμα ACE ώθησαν πρόσφατα την 
Επιτροπή να υποβάλει στο Συμβούλιο τρεις προτάσεις οι οποίες έχουν ως στόχο 
τον καλύτερο εντοπισμό της κοινοτικής δράσης σε ορισμένους κατά προτεραιότητα 
τομείς οι οποίες ταυτόχρονα διευρύνουν τα διαθέσιμα μέσα παρέμβασης. Πρόκειται 
για τις προτάσεις τις σχετικές με MEDSPA, ACNAT και NORSPA. 
II.3. Οι ειδικές δράσεις για τη Μεσόγειο (MEDSPA) 
Το 1984, η Επιτροπή παρουσίασε μια ανακοίνωση στην οποία ανέφερε ότι θα 
δρομολογούσε για μια περίοδο πέντε περίπου ετών μια σειρά συγκεκριμένων 
δράσεων με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος στη μεσογειακή λεκάνη. 
Μεταξύ 1986 και 1990, η Επιτροπή χρηματοδότησε πράγματι ορισμένες δράσεις που 
παρουσίαζαν χαρακτηριστικά επίδειξης για ποσό ύψους 16 εκατ. ECU. 
Υπέβαλε στο Συμβούλιο, το Μάρτιο 1990, μια πρόταση κανονισμού για τον 
προσδιορισμό των προϋποθέσεων με βάση τις οποίες μπορούν να τύχουν 
χρηματοδότησης διάφορες κατά προτεραιότητα δράσεως στον τομέα του περιβάλλο­
ντος. 
Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την πραγματοποίηση αυτής της ενέργειας κατά 
τα τρία πρώτα χρόνια ανέρχεται σε 37 εκατ. ECU που προορίζονται για τη χρη­
ματοδότηση των δράσεων ενθάρρυνσης και ευαισθητοποίησης οι οποίες θεωρούνται 
ως συμπληρωματικές των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται μέσω των διαρθρωτικών 
ταμείων. 
- 40-
Για τις κοινοτικές χώρες, οι παρεμβάσεις του MEDSPA θα έχουν ως στόχο όχι μόνο 
τα σχέδια επίδειξης που καλύπτονται από την ACE αλλά και κάθε άλλο 
σχέδιο-πιλότο ή επίδειξης που θα επέτρεπε την επίλυση ενός ειδικού μεσογειακού 
προβλήματος ή ακόμη και τη μεταφορά τεχνογνωσίας από το Βορρά προς το Νότο. 
To Medspa προορίζεται επίσης να παράσχει τεχνική ενίσχυση και τεχνωγνωσία που 
απαιτούνται για την προπαρασκευή των σχεδίων και των λειτουργικών προγραμμάτων 
όπως προβλέπονται σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο. 
Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει εξάλλου τη δυνατότητα να υποστηριχθούν 
ορισμένες δράσεις προς όφελος τρίτων μεσογειακών χωρών. Οι επιλεγόμενες 
δράσεις θα πρέπει συγκεκριμένα να βοηθούν τις χώρες αυτές να αποκτήσουν τις 
ενδεδειγμένες διοικητικές δομές στον τομέα του περιβάλλοντος και να παράσχουν 
την τεχνική ενίσχυση που θα τους επιτρέψει να εφαρμόσουν λελογισμένες 
πολιτικές και προγράμματα δράσεως στον εν λόγω τομέα. 
ΙΙ.4. Οι δράσεις για τη διατήρηση της φύσης (ACNAT) 
Στις 16 Αυγούστου 1988, η Επιτροπή παρουσίασε στο Συμβούλιο μια πρόταση 
οδηγίας για την προστασία των φυσικών και ημι-φυσικών οικοτόπων καθώς και την 
προστασία της άγριας πανίδας και χλωρίδας. 
Κατά τις συζητήσεις του Συμβουλίου σχετικά με την εν λόγω πρόταση, προέκυψε 
ότι η ικανοποιητική εφαρμογή ενός νομοθετικού πλαισίου στον τομέα αυτό θα 
διευκολύνονταν από μια αυξημένη χρηματοδοτική δέσμευση της Κοινότητας. 
Στις αρχές του χρόνου, η Επιτροπή υπέβαλε λοιπόν στο Συμβούλιο μια πρόταση με 
στόχο τη δημιουργία ενός ιδιαίτερου χρηματοδοτικού μέσου για την προστασία της 
φύσης (ACNAT).To νέο αυτό μέσο, του οποίου οι δημοσιονομικές υποχρεώσεις για 
τα τρία πρώτα χρόνια εκτιμώνται σε 60 εκατ. ECU, θα επέτρεπε μια ευρύτερη 
κοινοτική δράση από αυτήν της ACE, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την προστασία άλλων 
ειδών εκτός της πτηνοπανίδας. 
ΙΙ.5. Οι ειδικές δράσεις στις βόρειες περιοχές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
(ΝΟΡΣΠΑ). 
Η Επιτροπή διαβίβασε πρόσφατα στο Συμβούλιο μία πρόταση κανονισμού σχετικά με 
μια δράση για την προστασία των παράκτιων ζωνών και υδάτων της θάλασσας της 
Ιρλανδίας, της Βόρειας θάλασσας, της Βαλτικής και της Βόρειο-Ανατολικής 
περιοχής του Ατλαντικού Οκεανού. 
Το πρόγραμμα αυτό, που είναι το αντίστοιχο του MEDSPA για τις βόρειες περιοχές 
της Ευρώπης, έχει ως σκοπό την οικονομική ενίσχυση των προγραμμάτων επίδειξης 
για τον περιορισμό της ρύπανσης στις εν λόγω περιοχές και για την προαγωγή των 
δράσεων οι οποίες προσφεύγουν σε ευνοϊκές για το περιβάλλον τεχνολογίες στις 
ζώνες αυτές. 
Ο προβλεπόμενος αναγκαίος προϋπολογισμός για την περίοδο 1991-1992 ανέρχεται 
σε 10 εκατ. ECU, αλλά προβλέπονται συμπληρωματικά ποσά για τα νέα κρατίδια της 
Γερμανίας. 
L\A 
II.6. Η προστασία των δασών 
Στα πλαίσια της κοινής δασικής πολιτικής, το Συμβούλιο υιοθέτησε δύο 
κανονισμούς με στόχο την προστασία των δασών από τις όξινες βροχές και από τις 
πυρκαγιές αντίστοιχα, στα πλαίσια των οποίων δαπανήθηκαν μεταξύ 1987 και 1990 
37 εκατομμύρια ECU. 
III. ΤΑ ΜΕΣΑ ΜΕ ΣΤΟΧΟΥΣ ΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥΣ 
III.1. Τα προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
Πολλά προγράμματα ερευνών μπορούν να χρηματοδοτήσουν ορισμένα σχέδια που έχουν 
σχέση με το περιβάλλον. Εντούτοις, είναι δύσκολο να προσδιοριστούν οι 
δημοσιονομικές χορηγήσεις που πράγματι πραγματοποιήθηκαν για σχέδια αυτού του 
τύπου. Τα προγράμματα των οποίων η άμεση ή έμμεση σχέση με το περιβάλλον 
φαίνεται ως περισσότερο προφανής, είναι τα εξής : 
Το πρόγραμμα ECLAIR (Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη στον τομέα των γεωργικών 
βιομηχανιών) που έχει προικοδοτηθεί με 80 εκατ. ECU για πέντε χρόνια από 1988 
μέχρι 1993, προβλέπει τη δυνατότητα χρηματοδότησης σχεδίων έρευνας για μεθό­
δους γεωργικής εκμετάλλευσης κατά το δυνατό λιγότερο επιβλαβείς για το 
περιβάλλον. 
Το πρόγραμμα γεωργικών ερευνών που προικοδοτήθηκε με 55 εκατ. ECU για πέντε 
χρόνια από το 1989 μέχρι το 1993 προβλέπει ερευνητικές δραστηριότητες σε το­
μείς συγγενείς προς την προστασία του περιβάλλοντος όπως παραδείγματος χάρη 
την περιορισμένη χρησιμοποίηση λιπασμάτων, μυκητοκτόνων και παρασιτοκτόνων, 
την έρευνα της δράσης των καταλοίπων, των τοξινών και άλλων επιβλαβών ουσιών, 
κλπ. 
Το πρόγραμμα JOULE (Μη πυρηνική ενέργεια και ορθολογική χρησιμοποίηση της 
ενέργειας) 1989-1992 αφιερώνει μέρος των χρηματοδοτικών του πόρων για την 
ανάπτυξη μοντέλων για την ενέργεια και το περιβάλλον. Τα μοντέλα αυτά 
επιτρέπουν τη διεξαγωγή ποσοτικών αναλύσεων και προβλέψεων σχετικά με τις 
αλληλεπιδράσεις μεταξύ της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της οικονομίας. Οι 
έρευνες που καλύπτονται από το πρόγραμμα JOULE αποβλέπουν, μεταξύ άλλων, στη 
μείωση των ρύπων και των αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. 
Ένα νέο πρόγραμμα για την περίοδο 1991-1994 πρόκειται να εγκριθεί σύντομα. 
Το πρόγραμμα RADIOPROTECTION, προικοδοτείται με 21 εκατ. ECU για δύο χρόνια 
από το 1990 μέχρι και το 1991 και αναμένεται ότι θα συμβάλει στη βελτίωση με­
ταξύ άλλων των γνώσεων των σχετικών με τις δράσεις της ακτινοβολίας στον άν­
θρωπο και στο περιβάλλον. 
Το πρόγραμμα διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και το πρόγραμμα παροπλισμού 
των πυρηνικών εγκαταστάσεων θα συμβάλουν επιπλέον στην προστασία του πληθυσμού 
και του περιβάλλοντος. 
Το πρόγραμμα ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ, που προικοδοτείται με 45 εκατ. ECU 
για τρία χρόνια από το 1990 μέχρι το 1992, προβλέπει μεταξύ άλλων ερευνητικές 
δράσεις για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων 
στον τομέα της δειγματοληψίας, της ανάλυσης και της κατάταξης των αποβλήτων, 
των τεχνολογιών ανακύκλωσης και της παραγωγής ενέργειας από τα απορρίμματα. 
ll~L 
To πρόγραμμα DRIVE (Πληροφορική και Τηλεπικοινωνίες στις οδικές μεταφορές) που 
προικοδοτείται με 60 εκατ.ECU για τρία χρόνια από τον Ιούνιο του 1988 μέχρι το 
Μάϊο του 1991, έχει ως στόχους την ανάπτυξη των μοντέρνων και έξυπνων 
τεχνολογιών για την ασφάλεια των οδικών μεταφορών και για τον περιορισμό των 
κινδύνων ρύπανσης. 
Το πρόγραμμα EURET (Έρευνες στον τομέα των μεταφορών στην Ευρώπη) που 
προικοδοτείται με 25 εκατ. ECU για τέσσερα χρόνια από το 1990 μέχρι και το 
1993, θα αφιερώσει ένα μέρος των δημοσιονομικών χορηγήσεων για τον περιορισμό 
των εξωτερικών ζημιογόνων δράσεων (θόρυβος και ρύπανση) με τη βελτιστοποίηση 
της εκμετάλλευσης των δικτύων μεταφοράς καθώς και της σχετικής διοικητικής 
μέριμνας. 
Το πρόγραμμα MONITOR (στρατηγική ανάλυση, προβλέψεις και εκτιμήσεις για την 
έρευνα και την τεχνολογία) προικοδοτήθηκε με 22 εκατ. ECU για τέσσερα χρόνια 
από Ιούλιο 1989 μέχρι Ιούνιο 1993. 
0 τομέας δράσης που αφορά τη στρατηγική ανάλυση (υπό-πρόγραμμα SAST) προβλέπει 
μεταξύ των υπό πραγματοποίηση αναλύσεων, μια έρευνα σχετικά με την 
επιστημονική και τεχνολογική στρατηγική που μπορούν να συμβάλουν στην 
αντιμετώπιση των προβλημάτων του περιβάλλοντος σε ό,τι αφορά τις μεταφορές. 
Άλλες αναλύσεις θα αφιερωθούν σε θέματα σχετικά με το περιβάλλον, 
παραδείγματος χάρη τον εντοπισμό των προσφερομένων δυνατοτήτων από τις νέες 
τεχνολογίες της πληροφορίας,των τηλεπικοινωνιών και της επινόησης μοντέλων για 
τη βελτίωση των δυνατοτήτων διαχείρισης του περιβάλλοντος. 
Το πρόγραμμα έρευνας CECA περιλαμβάνει σχέδια που συμβάλλουν στον αγώνα κατά 
της ρύπανσης του αέρα, στην αξιοποίηση των απορριμμάτων, στις μελέτες 
σκοπιμότητας, κλπ. Μεταξύ του 1986 και του 1990 χρησιμοποιήθηκαν 12,8 εκατ. 
ECU για το σκοπό αυτό. 
Το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο 1990-1994 προβλέπει και άλλους τομείς για τους 
οποίους η Επιτροπή υπέβαλε ήδη προτάσεις αποφάσεων στο Συμβούλιο όπου 
υιοθετούνται ειδικά προγράμματα ΕΤΑ τα οποία έχουν άμεσο αντίκτυπο στο 
περιβάλλον. Πρόκειται για προγράμματα σχετικά με τηλεματικά συστήματα, σχετικά 
με έρευνες για τις τεχνολογίες ανακύκλωσης και ολοκληρωμένα σχέδια όπως το 
"καθαρό αυτοκίνητο", του προγράμματος βιομηχανικών τεχνολογιών και υλικών 
μέτρα και δοκιμές για εργασίες όπως η παρακολούθηση της ρύπανσης στη Βόρεια 
Θάλασσα ή μέθοδοι προσδιορισμού της φύσεως των ρυπογόνων χημικών ουσιών 
θαλάσσιες επιστήμες και τεχνολογίες* το πρόγραμμα ΕΤΑ στον τομέα της βιοτε­
χνολογίας, της γεωργίας και των γεωργικών βιομηχανιών τη βιοϊατρική και την 
υγεία" τις βιολογικές επιστήμες και τεχνολογίες για τις αναπτυσσόμενες χώρες* 
τις μη πυρηνικές ενέργειες* τη ραδιοπροστασία και την ασφάλεια των αντιδρα­
στήρων στον τομέα της πυρηνικής σχάσης" τα προβλήματα που αφορούν την ασφάλεια 
και το σεβασμό του περιβάλλοντος κατά τις επιδείξεις σκοπιμότητας της ενέρ­
γειας που αντλείται από την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη καθώς και το πρό­
γραμμα "ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα". Το σύνολο αυτό επιβεβαιώνει την 
υψηλή προτεραιότητα σε θέματα περιβάλλοντος που αποδίδουν οι κοινοτικές δρά­
σεις ΕΤΑ 1990-1994. 
Ai 
Το πρόγραμμα ευρωπαϊκής συνεργασίας σε θέματα έρευνας και βιομηχανικής 
τεχνολογίας EUREKA περιλαμβάνει σχέδια όπως το Eurotrac, το Euromar και το 
Eurocare που έχουν ως στόχο τη χημεία της τροπόσφαιρας, τις ανταλλαγές 
ατμόσφαιρας - θάλασσας και τις διεργασίες καταστροφής των μνημείων αντίστοιχα. 
Αυτό δεν ενδιαφέρει μόνο την Κοινότητα, αλλά και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. 
III.2. Τα διαρθρωτικά ταμεία 
Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1985-1988, το ΕΤΠΑ συνέβαλε οικονομικά με ποσό 
ύψους 135 εκατ. ECU στην από κοινού χρηματοδότηση διαφόρων σχεδίων που έχουν 
επιπτώσεις πάνω στην προστασία του περιβάλλοντος. Μετά από το 1985, το ΕΤΠΑ 
χρηματοδότησε επίσης από κοινού πολυετή προγράμματα στα οποία προβλέπονται 
μέτρα σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Η λογική της αντιμετώπισης 
των προγραμμάτων χωριστά δεν επιτρέπει ωστόσο πάντα τον εντοπισμό της 
περιβαλλοντικής φύσης κάθε έργου. Εντούτοις, υπολογίζεται ότι αφιερώθηκαν 70 
εκατ. ECU σε περιβαλλοντικές δράσεις κατά την περίοδο 1985-1987 και 55 εκατ. 
ECU για το 1988. 
Η αναδιάρθρωση των διαρθρωτικών ταμείων είχε ως συνέπεια την επικέντρωση των 
παρεμβάσεων των ταμείων αυτών σε περιοχές και σε τομείς που επηρεάζονται από 
τα προβλήματα του περιβάλλοντος. 
Τέσσερις στόχοι των διαρθρωτικών ταμείων αφορούν ιδιαίτερα την κοινοτική 
περιβαλλοντική πολιτική : 
- η ανάπτυξη των περιφερειών που παρουσιάζουν καθυστέρηση ανάπτυξης 
(στόχος 1)* 
- η αναπροσαρμογή των περιοχών που επλήγησαν από τη βιομηχανική παρακμή 
(στόχος 2)* 
- η επιτάχυνση της προσαρμογής των γεωργικών διαρθρώσεων (στόχος 5α)' 
- n ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών (στόχος 5β). 
Για την περίοδο 1989-1993, προβλέπεται να διατεθούν στους στόχους 1,2 και 5β 
38,300 εκατ. ECU, 7.205 εκατ. ECU και 2,795 εκατ. ECU αντίστοιχα. Τα ποσά που 
διατίθενται για το στόχο 5α ανήλθαν σε 2.406 εκατ. ECU για την περίοδο 
1987-1989. 
Οι κύριοι τύποι προγραμμάτων που παρουσιάστηκαν από τα κράτη μέλη αφορούν την 
κατά τομείς ανάπτυξη, συνήθως πολυ-περιφερειακή, καθώς και την πολυτομεακή, 
περιφερειακή ακόμη δε και τοπική ανάπτυξη. Τα προγράμματα αυτά ποικίλλουν ως 
προς την έκταση τους κατά τρόπο σημαντικό, από μερικά εκατομμύρια ECU μέχρι το 
δισεκατομμύριο ECU, αντικατοπτρίζοντας έτσι την ποικιλία τόσο σε χωρική έκταση 
όσο και τον επιδιωκόμενο στόχο. 
Τα κράτη μέλη πρότειναν στα περιφερειακά αναπτυξιακά τους σχέδια, που 
αντιστοιχούν στους τέσσερεις προαναφερθέντες στόχους, ενέργειες που αποβλέπουν 
ταυτόχρονα στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και την προστασία του 
περιβάλλοντος. 
Τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης που απορρέουν από αυτά προσφέρουν μία σημαντική 
οικονομική συμβολή στις δράσεις αυτές. Στις έξι από τις επτά χώρες του στόχου 
1 επιλέγονται κατά προτεραιότητα στόχοι που συνδέονται με τη βελτίωση του 
περιβάλλοντος. 
Για τις ίδιες αυτές περιοχές του στόχου 1, η συμβολή των διαρθρωτικών ταμείων 
προς όφελος του περιβάλλοντος εκτιμάται σε 1.967 εκατ. ECU για την περίοδο 
1989-1993, πράγμα που αντιπροσωπεύει το 6 % περίπου της κοινοτικής ενίσχυσης. 
Uk 
Για τις ζώνες του στόχου 2 και γ ι'αυτές του στόχου 5β, η συμβολή αυτή 
υπολογίζεται σε 535 εκατ. ECU και 310 εκατ. ECU αντίστοιχα, δηλαδή το 15 και 
12 % των κοινοτικών ενισχύσεων. 
Στο πλαίσιο του στόχου 5α, η κοινοτική χρηματοδοτική ενίσχυση για 
περιβαλλοντικούς σκοπούς (άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΟΚ) 797/85) υπολογίζεται 
σε 39 εκατ. ECU για την περίοδο 1989-1999, ήτοι σε 1% της συνολικής χορήγησης. 
0 παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την κατανομή ανά κράτος μέλος των ποσών αυτών. 
Η συμβολή των διαρθρωτικών ταμείων (σε εκατ. ECU) 
Στόχος 1 Στόχος 2 Στόχος 5α Στόχος 5β Σύνολο 
Ελλάδα 202 
Ισπανία 675 94 
Γαλλία 19,5 72,5 
Ιρλανδία 228 
Ιταλία 622 43 
Πορτογαλία 168 
Ηνωμένο Βασίλειο 53 90 
Δανία - 53 
Γερμανία - 108 
Ολλανδία - 3 
Βέλγιο - 9 
Λουξεμβούργο 12 
2-
20 
1 79,5 
73 
22 
26 
110 202 
849,5 
165 
228 
690 
168 
181 
53 
238 
4 
9 
ΣΥΝΟΛΟ 1967,5 537 39 310 2854 
Οι κύριοι τομείς που καλύπτονται έχουν ως εξής : 
- n προστασία των φυσικών πόρων συμπεριλαμβανομένων και των υδάτινων πόρων 
και της αξιοποίησης τους* 
- η διαχείριση των περιοχών που έχουν σημασία για το περιβάλλον (βιότοποι), η 
πρόληψη της διάβρωσης και των πυρκαγιών 
- γεωργικές καλλιεργητικές πρακτικές που συμβάλλουν στην προστασία του περι­
βάλλοντος * 
- υποδομές υποστήριξης της ανάπτυξης, κυρίως στις βιομηχανικές και του­
ριστικές περιοχές (δημόσιες μεταφορές, δίκτυα, κλπ.)' 
- διαχείριση των οικιακών, βιομηχανικών και τοξικών αποβλήτων* 
- καθαρισμός των υδάτων* 
- ενισχύσεις των καθαρών τεχνολογιών συμπεριλαμβανομένων και των δράσεων 
επίδειξης' 
- επιμόρφωση συμπληρωματικά με τις προαναφερόμενες δράσεις. 
4-ί 
Η μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών Ταμείων επέτρεψε στην Επιτροπή να αναλάβει με 
δική της πρωτοβουλία ενέργειες οι οποίες παρουσίαζαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για 
την Κοινότητα και οι οποίες καλύπτονταν ανεπαρκώς από αναπτυξιακά σχέδια των 
κρατών μελών που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Οι πρωτοβουλίες αυτές αναμένεται να 
συμβάλουν στην επίλυση σοβαρών προβλημάτων τα οποία σχετίζονται με την 
υλοποίηση άλλων πολιτικών της Κοινότητας και τα οποία επηρεάζουν την 
κοινωνικο-οικονομική κατάσταση των περιφερειών, στην προώθηση της εφαρμογής 
των κοινοτικών πολιτικών σε περιφερειακό επίπεδο, ή την επίλυση κοινών 
προβλημάτων σε ορισμένες κατηγορίες περιφερειών. 
Η κοινοτική πρωτοβουλία ENVIREG, η οποία άρχισε στις 9 Μαΐου 1990, αφορά 
ειδικά το περιβάλλον και ανταποκρίνεται στο σύνολο των τριών αυτών στόχων. 
Στόχος της είναι να βοηθήσει τις περισσότερο μειονεκτικές περιοχές της 
Κοινότητας να αντιμετωπίσουν ορισμένα από τα περιβαλλοντικά τους προβλήματα 
ώστε να θέσουν την οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη σε στερεότερες 
βάσεις. Σκοπός της είναι επίσης να διευκολύνει την υλοποίηση σε περιφερειακό 
επίπεδο της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον σε ορισμένους τομείς (ιδίως 
στον τομέα της διαχείρισης του νερού, των αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων) 
βοηθώντας τις λιγότερο ευνοημένες περιοχές να επιλύσουν αυτά τα περιβαλλοντικά 
προβλήματα. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη μείωση της ρύπανσης των παρακτίων 
ζωνών, ιδιαίτερα των μεσογειακών, των οποίων η οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο 
βαθμό από τις τουριστικές δραστηριότητες. 
Το ENVIREG συμμετέχει στη συγχρηματοδότηση των έργων υποδομής και εξοπλισμού 
(ή του εκσυγχρονισμού τους), τα οποία είναι αναγκαία για την επίτευξη αυτών 
των στόχων. Ταυτόχρονα, υποστηρίζει και ενθαρρύνει την ανάπτυξη των ικανοτήτων 
για τον έλεγχο του περιβάλλοντος από τις τοπικές αρχές των περιφερειών αυτών. 
Ιδιαίτερη σημασία δίδεται στην ανάπτυξη της τεχνογνωσίας που σχετίζεται με τη 
διαχείριση του περιβάλλοντος, την πραγματοποίηση ενεργειών που αποβλέπουν στη 
βελτίωση της λειτουργίας των εγκαταστάσεων καθαρισμού, στην παροχή τεχνικής 
βοήθειας για την επιλογή των λύσεων και στην ανταλλαγή εμπειριών σε 
περιφερειακό και κοινοτικό επίπεδο. 
Η συνολική συμβολή των Διαρθρωτικών Ταμείων στο ENVIREG κατά την περίοδο 
1990-93 υπολογίζεται σε 500 εκατομμύρια ECU. Η κοινοτική ενίσχυση που 
χορηγείται σε κάθε επιχειρησιακό πρόγραμμα που προτείνεται από τα κράτη μέλη 
θα εξαρτάται από το μέγεθος των αναγκών στους προβλεπόμενους τομείς, καθώς και 
από την ποιότητα των προγραμμάτων. Ένα από τα κριτήρια για την αξιολόγηση της 
ποιότητας των προγραμμάτων θεωρήθηκε ότι είναι η κατάσταση από την άποψη της 
εφαρμογής της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον στους τομείς που 
προβλέπονται από τον ENVIREG και που έχουν επιλεγεί λαμβάνοντας υπόψη τη 
σημασία τους για την οικονομική ανάπτυξη. 
A 6 
Τα επιχειρησιακά προγράμματα έχουν όλα υποβληθεί και η Επιτροπή πρόκειται να 
τα εξετάσει και, στο πλαίσιο της ισότιμης αυνεργααίας, να συνεργαστεί με τις 
δημόσιες αρχές για να βελτιωθεί ο καθορισμός των προβλεπόμενων μέτρων. 
Εκτός από το ENVIREG, και άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες είναι δυνατό να 
συμβάλουν στη χρηματοδότηση ενεργειών που αποβλέπουν στη βελτίωση του 
περιβάλλοντος. 
- η RECHAR προορίζεται να χρηματοδοτήσει την αξιοποίηση των χωματολόφων των 
ορυχείων και τη δημιουργία ζωνών πρασίνου. 
- π INTERREG προορίζεται να προαγάγει τη διασυνοριακή συνεργασία με στόχο τον 
έλεγχο της ρύπανσης, την εξάλειψη των αποβλήτων και την προστασία του 
περιβάλλοντος. 
- το STRIDE μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για την έρευνα τη σχετική με 
τους φυσικούς πόρους και με τις περιβαλλοντικές συνθήκες των ενδιαφερομένων 
περιοχών. 
- το REGEN το οποίο διευκολύνει τη δημιουργία δικτύων αγωγών αερίου στις 
περιφερειακές περιοχές, σύμφωνα με τον τρόπο αυτό στη μείωση της ρύπανσης 
που σχετίζεται με την παραγωγή ενέργειας. 
- το REGIS προβλέπει, στις περιοχές όπου εφαρμόζεται, την ανάπτυξη ενός 
εξερευνητικού τουρισμού, έξω από τη ζώνη όπου συγκεντρώνονται οι τουριστικές 
δραστηριότητες, ο οποίος ενσωματώνεται καλύτερα στον τοπικό ιστό και δεν θα 
θέτει σε κίνδυνο τις βιολογικά ευαίσθητες ζώνες. 
Άλλα προγράμματα κοινοτικού ενδιαφέροντος τα οποία έχουν αρχίσει πριν από τη 
μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών Ταμείων και τη στιγμή αυτή βρίσκονται στο στάδιο 
της υλοποιήσεως αφορούν επίσης ορισμένα θέματα που σχετίζονται με το 
περιβάλλον (RESIDER, RENAVAL και VALOREN). 
III.3. Ενέργεια 
Όπως σε πολλές άλλες περιπτώσεις, είναι πρακτικά αδύνατο να προσδιοριστεί 
ανάμεσα στις ερευνητικές δράσεις και τα σχέδια επίδειξης στον τομέα της ενέρ­
γειας, αν προέχει ο οικονομικός ή περιβαλλοντικός χαρακτήρας τους. Επομένως 
οι δράσεις αυτές, αυτό που κυρίως προσφέρουν είναι μια έμμεση συμβολή στην 
προστασία του περιβάλλοντος. 
Εντούτοις μεταξύ του 1987 και του 1989, αφιερώθηκαν 7,2 εκατ. ECU για το πρό­
γραμμα ερευνών "άνθρακας" για τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα, για 
την αεριοποίηση του άνθρακα με στόχο την παραγωγή ενός καθαρότερου καυσίμου 
καθώς και την ορθότερη εξάλειψη των απορριμμάτων και των σκωριών των ορυχείων. 
Σε ό,τι αφορά τα σχέδια επίδειξης, αφιερώθηκαν 74,2 εκατ. ECU για την 
αεριοποίηση των στερεών καυσίμων και τη βελτίωση της καύσης των καυσίμων 
αυτών. 
Â* 
Το πρόγραμμα THERMIE (Προαγωγή ενεργειακών τεχνολογιών στην Ευρώπη) θα 
ενισχύσει τα σχέδια που επιτρέπουν την εφαρμογή νέων ενεργειακών τεχνολογιών. 
Η ορθολογική χρησιμοποίηση ενέργειας, η χρησιμοποίηση της ηλιακής ενέργειας, 
της ενέργειας της βιομάζας, της γεωθερμικής ενέργειας, της υδραυλικής ενέρ­
γειας και της αιολικής ενέργειας καθώς και οι οικολογικές τεχνικές μετατροπής 
του άνθρακα και άλλων στερεών καυσίμων, αναφέρονται μεταξύ άλλων ως τομείς 
στους οποίους θα αναληφθούν συγκεκριμένες δραστηριότητες και για τους οποίους 
τα ποσά που κρίνονται αναγκαία για την περίοδο 1990-92 είναι 350 εκατ. ECU. 
III.5. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ETE) 
Η ETE προβλέπεται να χρηματοδοτήσει διάφορα σχέδια σε πολλούς τομείς εφόσον 
πρόκειται περί βιώσιμων από τεχνική και οικονομική άποψη σχεδίων. Τα σχέδια 
αυτά πρέπει να συμβάλουν άμεσα ή έμμεσα στη διεύρυνση των οικονομικών 
δραστηριοτήτων και στην ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης ή να παρουσιάζουν 
κοινοτικό ενδιαφέρον για πολλά κράτη μέλη ή για την Κοινότητα στο σύνολο της. 
Στον τομέα του περιβάλλοντος, τα σχέδια δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων που 
μπορούν να διεκδικήσουν χρηματοδότηση περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τις υποδομές 
όπως οι σχετικές με την υδροδότηση - εγκατάσταση αγωγών ύδατος, συλλογής και 
επεξεργασίας λυμάτων, απαγωγής αποβλήτων, καθαρισμού πόσιμου ύδατος - τα εξυ­
γιαντικά έργα, την επεξεργασία των αποβλήτων, τις εγκαταστάσεις προστασίας των 
θαλάσσιων υδάτων. Η ETE χρηματοδοτεί επίσης ειδικά σχέδια για τη μάχη κατά της 
ρύπανσης. 
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του 1988, οι χρηματοδοτήσεις της ETE επενδύσεων 
που έχουν ειδικά στόχο την προστασία ή τη βελτίωση του περιβάλλοντος ξεπέρασαν 
το 1,2 δ ισ.ECU, δηλαδή 14,3 % του συνόλου των χρηματοδοτήσεων, έναντι 9,3 % 
κατά μέσο όρο του συνόλου των ενισχύσεων του 1984 μέχρι 1987. 
Το 1989, οι ενισχύσεις για επενδύσεις με ειδικό στόχο την προστασία και τη 
βελτίωση του περιβάλλοντος συγκεκριμένα και την ποιότητα ζωής ανήλθαν σε 1,7 
δισ. ECU δηλαδή περίπου το 15 % των χρηματοδοτήσεων της ETE. Άλλες επενδύσεις 
είχαν επίσης ευνοϊκές επιπτώσεις πάνω στο περιβάλλον. 
Π 
Ο παρακάτω πίνακας αναφέρει την κατανομή κατά τομείς στις ένδεκα χώρες 
δικαιούχους : 
Χρηματοδοτήσεις της ETE το 1989 (σε εκατ.ECU) 
Προστασία και διαχείριση του ύδατος 
Διαχείριση των αποβλήτων 
Ατμοσφαιρική απορρύπανση 
Προστασία του εδάφους 
Άλλα 899 
150 
337,4 
61,3 
102 
Σχετικές αστικές βελτιώσεις 
Σύνολο 178,3 
1.728 
Μετά από μια συμφωνία που διαπραγματεύθηκε με την Επιτροπή, η ETE μελετά συ­
στηματικά, κατά την εξέταση των σχεδίων που της υποβάλλονται, τις επιπτώσεις 
τους πάνω στο περιβάλλον και εξασφαλίζει την τήρηση των σχετικών εθνικών και 
κοινοτικών οδηγιών και κανονισμών. 
Το 1988, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Παγκόσμια Τράπεζα προσδιόρισαν 
από κοινού ένα Πρόγραμμα για το περιβάλλον στη Μεσόγειο ώστε να διευρύνουν και 
να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα της δράσης τους. 
Το πρόγραμμα αυτό οδήγησε σε μια περιφερειακή μελέτη η οποία επέτρεψε να 
προσδιοριστούν τα κύρια προβλήματα και να εντοπιστούν οι κατά προτεραιότητα 
τομείς δράσης. 
Στις αρχές του 1990, δρομολογήθηκε η λειτουργική φάση της εν λόγω κοινής δρά­
σης με τη δημιουργία ενός ειδικού μέσου τεχνικής ενίσχυσης (πρόγραμμα ΜΕΤΑΡ) 
στο οποίο μετέχουν η ETE, η Παγκόσμια Τράπεζα, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, η οποία παρεμβαίνει μέσω του MEDSPA, και το Πρόγραμμα των Ηνωμένων 
Εθνών για την Ανάπτυξη. 
IV. ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΟΡΕΣ 
Πρέπει επίσης να αναφερθούν τα χρηματοδοτικά μέσα που παρεμβαίνουν στις τρίτες 
χώρες που χρηματοδότησαν ή πρόκειται να χρηματοδοτήσουν περιβαλλοντικές 
δράσεις. 
Λ^ 
IV.1. Τρίτε€ μεσονεια^ χώοεο 
α) Τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα των διμερών συμφωνιών ΕΟΚ/τρίτες χώρες της Με­
σογείου ανανεώθηκαν το 1987. Τα πρωτόκολλα αυτά λήγουν στις 31 Οκτωβρίου 
1991. Ένα από τα θέματα της ανανεωμένης μεσογειακής πολιτικής αφορά την 
τέταρτη γενεά χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων με τις χώρες της Νότιας και 
Ανατολικής Μεσογείου. Τα ενδεικτικά προγράμματα, τα οποία καθορίζουν τους 
ειδικούς στόχους της χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας, οι τομείς 
προτεραιότητας στους οποίους θα γίνει η παρέμβαση καθώς και οι ενέργειες 
που προβλέπονται στο πλαίσιο αυτών των πρωτοκόλλων, η χρησιμοποίηση των 
χρηματοδοτικών πόρων για ενέργειες που αφορούν την προστασία του 
περιβάλλοντος δεν προβλέπονται ρητώς παρά μόνον σε ορισμένες περιπτώσεις 
(π.χ. εξυγιαντικά έργα και καθαρισμός λυμάτων στην Αίγυπτο). 
Επίσης, παρατηρείται μια μικρή μεταβολή των τάσεων : η Αίγυπτος προσέφυγε 
στο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο που τη συνδέει με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα για 
την υλοποίηση ενός σχεδίου ίδρυσης και διαχείρισης ενός φυσικού πάρκου στην 
Ερυθρά Θάλασσα. Η Μάλτα από την πλευρά της προγραμματίζει την πραγ­
ματοποίηση ενός γενικού σχεδίου ελέγχου της ρύπανσης που θα της επιτρέψει 
να εξοπλισθεί για αντιρρυπαντική δράση. 
β) 0 προϋπολογισμός της Κοινότητας διαθέτει εξάλλου ειδικές πιστώσεις που 
προορίζονται να ενισχύσουν την επιστημονική συνεργασία στα πλαίσια των 
συμφωνιών που υπέγραψε η Κοινότητα με μη συνδεδεμένες χώρες οι οποίες δεν 
απολαμβάνουν ενός χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου. 
Το μέσο αυτό επέτρεψε την πραγματοποίηση πολλών σχεδίων έρευνας και δράσεων 
ανταλλαγής επιστημόνων-ερευνητών στον τομέα του περιβάλλοντος με τις δύο 
χώρες που μπορούν να ενισχυθούν από αυτό, το Ισραήλ και τη Γιουγκοσλαβία, 
για τα οποία η κοινοτική συμβολή θα ανέλθει αντίστοιχα σε 0,6 και 1,7 εκατ. 
ECU. 
γ) Το Συμβούλιο ενέκρινε το Δεκέμβριο του 1990 τις προτάσεις της Επιτροπής για 
μία ανανεωμένη μεσογειακή πολιτική (1992-1996) στις οποίες μεταξύ των 
χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων που θα πραγματοποιηθούν κατά προτεραιότητα 
περιλαμβάνονται οι ενέργειες για το περιβάλλον. 
Για τις ενέργειες που ευνοούν την πολυμερή και περιφερειακή ή 
υπό-περιφερειακή συνεργασία στη Μεσόγειο, το Συμβούλιο αποδέχθηκε ένα 
πενταετή χρηματοδοτικό ορίζοντα που ενδεικτικά ανέρχεται σε 230 εκατ. ECU 
από τα οποία μεγάλο μέρος προορίζεται για ενέργειες που αφορούν το 
περιβάλλον όπως είναι τα έργα επίδειξης ή οι δραστηριότητες που αποβλέπουν 
στην κατάρτιση και την ενημέρωση. 
Sb 
IV.2. Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
Στα πλαίσια του προγράμματος PHARE για το οποίο διατέθηκαν 500 εκατ. ECU το 
1990, θα αφιερωθούν 1β2,5 εκατ. ECU σε περιβαλλοντικά σχέδια που κατανέμονται 
ως εξής : 
Πολωνία 22 εκατ. ECU 
Ουγγαρία 25 εκατ. ECU 
Πρώην ΛΔΓ 20 εκατ. ECU 
Περιφερειακός τομέας Βουδαπέστης 2 εκατ. ECU 
Τσεχοσλοβακία 30 εκατ. ECU 
Βουλγαρία 3.5 εκ. ECU 
Οι χρηματοδοτούμενες δράσεις αφορούν κυρίως τον αγώνα κατά της ρύπανσης της 
ατμόσφαιρας στην Πολωνία, την ατμόσφαιρα, τα νερά, τα απορρίμματα και την 
ενέργεια στην Ουγγαρία και την Τσεχοσλοβακία και τα νερά, την ατμόσφαιρα και 
τα απορρίμματα στην πρώην ΛΔΓ. 
Το 1991, το πρόγραμμα PHARE θα προικοδοτηθεί με 820 εκατ. ECU για τα οποία δεν 
έχει ακόμη προβλεφθεί καμία κατανομή ανά χώρα, ούτε ανά τομέα δραστηριότητας. 
IV.3. Χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας <ALA) 
Τα κονδύλια που χορηγούνται για το περιβάλλον στα πλαίσια της συνεργασίας με 
τις χώρες της ALA προέρχονται από πιστωτικά διαθέσιμα των δημοσιονομικών κον­
δυλίων που αφορούν : 
- τη συνεργασία για την ενίσχυση της ανάπτυξης 
- την οικονομική συνεργασία 
- την οικολογία στις υπό ανάπτυξη χώρες. 
Σε ό,τι αφορά τα κονδύλια συνεργασίας, δεν είναι δυνατό να υπολογιστούν οι 
πιστώσεις που διατίθενται στην προστασία του περιβάλλοντος. Είναι πράγματι πο­
λύ δύσκολο να διακριθούν οι δράσεις που αφορούν την ανάπυξη από αυτές που 
αφορούν το περιβάλλον. 
Σε ό,τι αφορά τους μελλοντικούς προσανατολισμούς της συνεργασίας με τις χώρες 
ALA όπως ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και που κα­
λύπτουν την περίοδο 1991-2000, δόθηκε προτεραιότητα στην ενίσχυση της προ­
στασίας του περιβάλλοντος. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να διατεθεί για περι­
βαλλοντικούς σκοπούς τουλάχιστον 10 % του προϋπολογισμού της οικονομικής, 
χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας, δηλαδή περίπου 275 εκατ. ECU. Πρέπει 
επίσης να υπογραμμιστεί ότι τα σχέδια συνεργασίας πρέπει να αποτελούν αντι­
κείμενα συστηματικών μελετών σκοπιμότητας. 
5Ί 
IV.4. Οι χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) 
Μετά την απόφαση που δίνει προτεραιότητα στην εξασφάλιση του επισιτισμού κατά 
την 3η Συνδιάσκεψη του Λομέ, η Κοινότητα τόνισε στο πλαίσιο της βοήθειας προς 
τις χώρες ΑΚΕ τη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος και των φυσικών 
πόρων τους που αποτελούν τη βάση για τη μελλοντική τους ανάπτυξη. Δυστυχώς, 
δεν ήταν δυνατόν μέρι στιγμής να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των δαπανών που 
αφορούν την ανάπτυξη της υπαίθρου και τη βοήθεια για το περιβάλλον, ώστε να 
είναι δυνατός ο προσδιορισμός του συνολικού ποσού των περιβαλλοντικών δαπανών. 
Οπωσδήποτε, κατά την περίοδο 1986 ως 1989, το σύνολο των έργων που 
περιελάμβαναν στοιχεία που αφορούσαν την "καταπολέμηση της ερημοποιήσεως και 
την προστασία του περιβάλλοντος" αντιστοιχούσαν σε υποχρεώσεις ύψους περίπου 
ενός δισεκατομμυρίου ECU. 
Για το μέλλον, η Σύμβαση του Λομέ IV περιλαμβάνει σαφή δέσμευση της Κοινότητας 
και των χωρών ΑΚΕ να δώσουν αυξημένη προσοχή στο περιβάλλον κατά την κατανομή 
των διαθέσιμων 12 δισεκατομμυρίων ECU. Η σύμβαση Λομέ IV καθορίζει πέντε 
κύριες περιβαλλοντικές προτεραιότητες : την προστασία των υδατικών πόρων, τη 
διατήρηση των τροπικών δασών και της βιολογικής ποικιλότητας, τη βελτίωση της 
ισορροπίας μεταξύ των αστικών ζωνών και της υπαίθρου, τα αστικά προβλήματα και 
ο αποτελεσματικός έλεγχος των ακρίδων. Η προτεραιότητα που αποδίδεται στο 
περιβάλλον αντανακλάται ήδη στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται σήμερα με 
τις χώρες ΑΚΕ σχετικά με τα εθνικά τους ενδεικτικά προγράμματα. 
IV.5. Οικολογία στις αναπτυσσόμενες χώρες 
Από το 1988 ως το 1990 έχουν διατεθεί 20,8 εκατομμύρια ECU στο κονδύλι του 
προϋπολογισμού "Οικολογία στις αναπτυσσόμενες χώρες". Αυτές οι αναλήψεις 
υποχρεώσεων αφορούν την έρευνα, τις μελέτες σκοπιμότητας και τα έργα επίδειξης 
που αφορούν την ερημοποίηση, τα τροπικά δάση, τη διατήρηση της βιολογικής 
ποικιλότητας, το θαλάσσιο περιβάλλον, τα αστικά και μεθοδολογικά προβλήματα. 
V. 01 ΕΘΝΙΚΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ 
Τα στοιχεία σχετικά με τους εθνικούς δημοσιονομικούς πόρους που αφιερώνονται 
στην προστασία του περιβάλλοντος προκύπτουν από μια συλλογή που δημοσιεύθηκε 
από τον ΟΟΣΑ το 1986 καθώς και από πληροφορίες που αντλήθηκαν στις στατιστικές 
υπηρεσίες ορισμένων κρατών μελών. 
Τα λίγα διαθέσιμα στοιχεία, υπολογισμένα σε ECU με τιμές του 1985, καταγράφο­
νται στο παράρτημα 3. 
Τα στοιχεία δεν λαμβάνουν υπόψη τα μέτρα με ενδεικτικό χαρακτήρα στο θέμα των 
αμέσων φόρων για την προώθηση των επενδύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος, 
τους οποίους χρησιμοποιούν ευρέως ορισμένα κράτη μέλη, όπως η Γερμανία, το 
Βέλγιο, η Γαλλία και το Λουξεμβούργο. 
^ 
Τα στοιχεία αυτά πρέπει να τύχουν πολύ προσεκτικού χειρισμού. Πράγματι : 
α) ο ορισμός μιας περιβαλλοντικής δαπάνης ποικίλλει από μια χώρα στην άλλη, 
και επομένως κάθε σύγκριση είναι παρακινδυνευμένη, έστω και αν διατίθενται 
στοιχεία γι'αυτό το ίδιο έτος' 
β) η προέκταση μιας τάσης που προκύπτει ενδεχομένως από τον πίνακα 3 προς τα 
κράτη μέλη για τα οποία δεν υπάρχουν στοιχεία, είναι αδύνατη, αφού η φύση 
των προβλημάτων, οι προτεραιότητες δράσης και τα δημοσιονομικά διαθέσιμα 
ποικίλλουν πολύ έντονα από τη μια χώρα στην άλλη" 
γ) δεδομένου του περιορισμένου αριθμού χωρών και στοιχείων για τις ετήσιες δα­
πάνες, είναι πολύ δύσκολο να εξαχθούν γενικότερες τάσεις για την Κοινότητα. 
Με την επιφύλαξη των απόψεων αυτών, φαίνεται ότι οι συνολικές εθνικές περιβαλ­
λοντικές δαπάνες (εθνικοί προϋπολογισμοί συν δαπάνες ιδιωτών ή επιχειρήσεων) 
σημείωσαν αύξηση μεταξύ του 1985 και του 1988 τόσο σε ονομαστική τιμή όσο και 
σε εκατοστιαία ποσοστά του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος. Σε γενικές γραμμές 
διαπιστώνει κάνεις την ίδια τάση προκειμένου περί του μεριδίου εις βάρος των 
προϋπολογισμών τον κρατών μελών. 
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Μολονότι συχνά τρόκειται για ενέργειες που έχουν προγραμματιστεί αλλά δεν 
έχουν αρχίσει vc; πραγματοποιούνται, είναι δυνατό να εξαχθούν τα ακόλουθα 
συμπεράσματα. 
Οι ισχύουσες διαδικασίες και ο βαθμός της σύγκρισης που χαρακτηρίζουν τον 
προγραμματισμό καθιστούν ορισμένες φορές δύσκολο τον προσδιορισμό των ποσών 
που διατίθενται σε περιβαλλοντικές ενέργειες. Για παράδειγμα, ο τίτλος 
"αποκατάσταση βιομηχανικών γηπέδων" ο οποίος απαντά σε πολλά προγράμματα του 
στόχου 2 του περιφερειακού Ταμείου περιλαμβάνει ένα περιβαλλοντικό στοιχείο το 
οποίο είναι ο καθαρισμός του γηπέδου ώστε να γίνει δυνατή η χρησιμοποίηση του, 
αλλά περιλαμβάνει συχνά και άλλες δαπάνες που συνδέονται με την 
επαναχρησιμοποίηση του χώρου (έργα υποδομής, ). Επίσης, ένα 
μέτρο που αφορά ι ην αξιοποίηση των υδατικών πόρων σε μία περιοχή του στόχου 1 
περιλαμβάνει όχι μόνο ένα περιβαλλοντικό στοιχείο το οποίο αφορά την προστασία 
της ποιότητας των νερών και τη διαχείριση της χρήσης τους αλλά επίσης και 
εργασίες που αφορούν την υδροληψία και τη διοχέτευση που συνιστούν το 
μεγαλύτερο μέρος των δαπανών. 
0 απολογισμός που πραγματοποιήθηκε επιτρέπει ωστόσο ορισμένες διαπιστώσεις και 
σκέψεις γενικού χαρακτήρα, ιδίως σχετικά με την εξέλιξη των δαπανών. Αυτό που 
είναι δύσκολο να γίνει είναι η εκτίμηση των επιπτώσεων από τη δέσμευση που 
περιλαμβάνεται στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης των Διαρθρωτικών Ταμείων να 
δώσουν προτεραιότητα στην πραγματοποίηση των στόχων της περιβαλλοντικής 
νομοθεσίας εκεί όπου αυτή λείπει. Η διάταξη αυτή διατυπώθηκε σε απάντηση της 
απαίτησης του άρθρου 130 Π της συνθήκης να ενσωματωθεί η ανάγκη της προστασίας 
του περιβάλλοντος στις άλλες πολιτικές της Κοινότητας. Ωστόσο, οι πιέσεις 
χρόνου οι οποίες ασκούνται από το χρονοδιάγραμμα της προετοιμασίας των 
αιτήσεων για χρηματοδότηση συνεπάγονται ότι οι επιτροπές παρακολούθησης θα 
έχουν ιδιαίτερη ευθύνη όσον αφορά το θέμα αυτό. 
5à 
1. H εΕέλιΕη των δαπανών 
Ος το 1987, η συμβολή των διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων στις ενέργειες με 
περιβαλλοντικό σκοπό ήταν περίπου 60 εκατ. ECU ανά έτος, από τα οποία το ήμισυ 
ήταν αφιερωμένο στην έρευνα και το υπόλοιπο στη χρηματοδότηση έργων ή 
προγραμμάτων του περιφερειακού ταμείου. 
Μετά το 1988, διαπιστώνεται σημαντική αύξηση των δαπανών τόσο σε κοινοτικό όσο 
και σε εθνικό επίπεδο. Η αύξηση αφορά το σύνολο των χρηματοδοτικών μέσων, αλλά 
είναι ιδιαίτερα σημαντική στην περίπτωση των Διαρθρωτικών Ταμείων. Μεταξύ του 
1988 και του 1993, οι δαπάνες οι οποίες αφορούν το περιβάλλον αναμένεται να 
ανέλθουν συνολικά σε περίπου 4 δισεκατομμύρια ECU, ποσό που αντιστοιχεί κατά 
μέσο όρο σε περίπου 650 εκατομμύρια ECU ανά έτος, από τα οποία 90% αφορούν 
επενδυτικές δαπάνες προερχόμενες σχεδόν στο σύνολο τους από τα Διαρθρωτικά 
Ταμεία και 10% πόρους διατιθέμενους στην έρευνα ή σε έργα επίδειξης. Στο ποσό 
αυτό προστίθενται τα δάνεια από την ETE ύψους από 1,5 ως 2 δισεκατομμύρια ECU 
ανά έτος. 
Τα διαθέσιμα των χρηματοδοτικών μέσων που προορίζονται ειδικά για την εφαρμογή 
και την ορθή άσκηση της περιβαλλοντικής πολιτικής παραμένουν αμελητέα. Το 1990 
ήσαν 19 εκατ. ECU επί συνόλου 48 εκατ. ECU για το περιβαλλοντικό τμήμα του 
κεφαλαίου 66 του προϋπολογισμού της Επιτροπής και θα ανέλθουν σε 64,5 εκατ. 
ECU το 1991 επί συνόλου 104 εκατ. ECU. 
Οι πιστώσεις που αφιερώθηκαν στην έρευνα, σε ενέργειες για τα δάση 
(καταπολέμηση των όξινων βροχών και πρόληψη των πυρκαγιών) καθώς και για 
ενέργειες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του κονδυλίου του προϋπολογισμού 
"οικολογία στις αναπτυσσόμενες χώρες" αντιπροσωπεύουν περίπου 50 εκατ. ECU ανά 
έτος. 
Στην περίπτωση των εθνικών προϋπολογισμών, τα διαθέσιμα στοιχεία, μολονότι 
είναι ακόμη πολύ αποσπασματικά και περιορίζονται σε ορισμένα μόνο κράτη μέλη, 
δείχνουν ότι τα ποσά που διατίθενται, τα οποία είναι ήδη υψηλά, έχουν την τάση 
να αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου. 
Η αυξητική τάση των δημοσίων δαπανών για περιβαλλοντικούς σκοπούς αναμένεται 
να σταθεροποιηθεί και μάλιστα να επιταχυνθεί κατά τη διάρκεια των επομένων 
ετών. Η τάση αυτή οφείλεται στην αυξημένη συνειδητοποίηση της σοβαρότητας των 
περιβαλλοντικών προβλημάτων που επηρεάζουν μεγάλο μέρος της κοινοτικής 
επικράτειας καθώς και του πλανήτη συνολικά. Η τάση αυτή δεν είναι δυνατό να 
αντιστραφεί παρά μόνο από τη στιγμή που η προστασία του περιβάλλοντος και η 
ανάγκη της ορθολογικότερης χρησιμοποίησης των φυσικών πόρων θα αποτελέσουν 
στόχους πράγματι ενσωματωμένους στις διάφορες οικονομικές πολιτικές και εφόσον 
οι περιβαλλοντικές δαπάνες κάθε δραστηριότητας μετακυλίονται συστηματικά στις 
τιμές, τα τέλη ή τις κρατήσεις που βαρύνουν τους παραγωγούς και τους 
καταναλωτές των διαφόρων αγαθών και υπηρεσιών. 
Πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι ακόμα και αν ληφθεί υπόψη το σύνολο των 
δαπανών που πραγματοποιούνται σε κοινοτικό επίπεδο και που σχετίζονται άμεσα 
λη έμμεσα με το περιβάλλον, τα σχετικά ποσά γίνονται όλο και περισσότερο 
αμελητέα σε σχέση με τις δαπάνες που κρίνονται αναγκαίες για την επίλυση του 
συνόλου των κοινοτικών περιβαλλοντικών προβλημάτων. 
b>k 
2. Μενάλοο αριθίΐόο χρηματοδοτικών πηγών και μέσων που θα διαυορωωθεί σύυ.ωωνα 
U8 τους στόχους και τους περιορισίΐούς των πολιτικών TIC οποίες στηρίζουν. 
Τα ποσά που διατίθενται για το περιβάλλον σε κοινοτικό επίπεδο προέρχονται από 
ένα μεγάλο αριθμό μέσων τα οποία διαφέρουν, συχνά σημαντικά, ως προς τις αρχές 
τους, τους επιδιωκομένους στόχους, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής, τις 
διαδικασίες λειτουργίας, τους όρους χρηματοδότησης καθώς και τον τρόπο με τον 
οποίο πλαισιώνεται διοικητικά τη χορήγηση ενισχύσεων και η παρακολούθηση των 
έργων ή των προγραμμάτων. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία χρηματοδοτικών πηγών ακόμα 
και στο επίπεδο ενός δεδομένου χρηματοδοτικού μέσου, για παράδειγμα, στην 
περίπτωση της έρευνας, οι ενέργειες που θα ήταν δυνατό να έχουν επιπτώσεις στο 
περιβάλλον διανέμονται σε 14 διαφορετικά προγράμματα. 
Κάθε ενέργεια που χρηματοδοτείται από τα σημερινά χρηματοδοτικά ταμεία πρέπει 
να εντάσσεται στην προοπτική της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης του 
τομέα δραστηριοτήτων ή της περιφέρειας για την οποία προορίζεται άμεσα. Η 
δράση αυτών των ταμείων, ιδιαίτερα στην περίπτωση του περιφερειακού ταμείου, 
είναι περιορισμένη γεωγραφικά λόγω της αναγνωρισμένης και νόμιμης ανάγκης να 
συγκεντρωθούν τα διαθέσιμα ταμεία σε ορισμένες περιφέρειες και ιδιαίτερα σε 
αυτές που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη τους. 
Είναι αλήθεια ότι κάθε περιβαλλοντική ενέργεια αντανακλά τη μέριμνα να 
εξασφαλιστεί η χρονική συνέχεια της διαδικασίας της οικονομικής και κοινωνικής 
ανάπτυξη. Πολύ συχνά ωστόσο δεν μπορεί να εξασφαλίσει ότι τα θετικά 
αποτελέσματα από μία συγκεκριμένη επένδυση θα ωφελεί πράγματι την περιφέρεια 
όπου πραγματοποιείται η επένδυση. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στην περίπτωση 
μεγάλου μέρους των ενεργειών που αποβλέπουν στη διατήρηση της βιολογικής 
κληρονομιάς ή στη μείωση της ρύπανσης των νερών ή του αέρα. Για παράδειγμα, 
μία παρέμβαση που πραγματοποιείται στο νότο της Κοινότητας και που αποβλέπει 
στην προστασία ενός βιοτόπου ενδέχεται να αποτελεί εμπόδιο για την τοπική 
οικονομία, επειδή περιορίζει τις δυνατότητες της τουριστικής ανάπτυξης, ενώ 
είναι ιδιαίτερα επωφελής για μία φαρμακευτική βιομηχανία με έδρα σε χώρα στο 
βορρά της Κοινότητας η οποία χρησιμοποιεί τους φυτικούς πόρους αυτού του 
βιοτόπου. Στους τομείς της ρύπανσης της ατμόσφαιρας και των νερών, ακόμα και 
το κοινοτικό επίπεδο αποδεικνύεται ορισμένες φορές ανεπαρκές για την ανάληψη 
μιας συνεπούς και αποτελεσματικής δράσης που θα εξασφάλιζε την ισορροπημένη 
κατανομή του κόστους και των ωφελειών μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων 
μερών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχουν διεξαχθεί διεθνείς 
διαπραγματεύσεις ώστε να συντονιστεί η δράση που αποβλέπει στην αντιμετώπιση 
προβλημάτων όπως είναι το φαινόμενο του θερμοκηπίου ή η εξασθένηση του 
στρώματος του όζοντος. 
Το σύνολο των δαπανών που αναφέρθηκαν συμβάλλουν συγκεκριμένα στη βελτίωση του 
περιβάλλοντος αλλά δεν έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τη στήριξη της κοινοτικής 
πολιτικής για το περιβάλλον. Κύριος στόχος τους δεν είναι να ανταποκριθούν 
κατά τρόπο συστηματικό και συνεπή στους στόχους και τις προτεραιότητες της 
πολιτικής αυτής. 
5*" 
3. Η αύΕηση των δαπανών για περιβαλλοντικούς σκοπούς δεν είναι κατ'ανάνκη 
συνώνυμη με την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών στόχων στις άλλες πολιτικές 
Η αύξηση των δαπανών που προορίζεται για ενέργειες για περιβαλλοντικούς 
σκοπούς δείχνει την αύξηση της ευαισθητοποίησης όσον αγορά τα προβλήματα στον 
τομέα αυτόν και για το λόγο αυτό αποτελεί θετικό στοιχείο. Δείχνει επίσης τη 
βούληση για ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού προβληματισμού στις άλλες 
κοινοτικές πολιτικές. 
Η πραγματική ενσωμάτωση δεν είναι δυνατόν ωστόσο να περιοριστεί μόνο στην 
ανάληψη δραστηριοτήτων που αποβλέπουν άμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος. 
Δεν είναι δυνατόν επίσης να περιοριστεί στην τήρηση των διατάξεων που 
περιλαμβάνονται στην ισύουσα νομοθεσία. Αντίθετα συνεπάγεται ότι ο 
περιβαλλοντικός προβληματισμός περιλαμβάνεται μεταξύ των στοιχείων τα οποία 
συντελούν στη διαμόρφωση της γενικής στρατηγικής της πολιτικής η οποία 
υποστηρίζεται από το αντίστοιχο χρηματοδοτικό μέσο. Κατά συνέπεια, για 
παράδειγμα, κατά τη χρηματοδότηση ενός αυτοκινητοδρόμου, δεν επαρκή η τήρηση 
των διατάξεων που ισχύουν όσον αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Πρέπει 
κατά την απόφαση να λαμβάνεται υπόψη η επιδιωκόμενη ισορροπία μεταξύ των 
διαφόρων μέσων μεταφοράς τόσο από την άποψη των οχλήσεων λόγω της ρυπάνσεως 
που προκαλούν όσο και από την άποψη της καλύτερης χρησιμοποίησης των μη 
ανανεώσιμων ενεργειών. 
Ακόμα και όταν πρόκειται να χρηματοδοτηθεί ένα μέτρο το οποίο αφορά άμεσα το 
περιβάλλον, η τήρηση των κανονιστικών διατάξεων που ισχύουν δεν εξασφαλίζει 
ότι λαμβάνονται υπόψη οι προσανατολισμοί ή οι προτεραιότητες της κοινοτικής 
πολιτικής για το περιβάλλον. Ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι ένα κράτος 
μέλος που προβλέπει την κατασκευή μίας μονάδας αποτεφρώσεως τοξικών αποβλήτων. 
Η μονάδα αυτή ανταποκρίνεται σε μία οικονομική ανάγκη τόσο επειδή αποτελεί 
στοιχείο υποδομής το οποίο επιτρέπει, μεταξύ άλλων, την εγκατάσταση νέων 
επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να παράγουν τέτοιου είδους απόβλητα. Ωστόσο, μία 
πραγματική ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού προβληματισμού θα έπρεπε να συνδέει 
τα προληπτικά μέτρα, την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση μες ένα, ίσως 
διαφορετικό, μέτρο για την εξάλειψη των τελικών αποβλήτων. 
Συνεπώς, οι κακές περιβαλλοντικές επιλογές, όσο και οι κακές οικονομικές 
επιλογές ενδέχεται να διακυβεύσουν τη μελλοντική ανάπτυξη και συνεπώς τη 
μακροπρόθεσμη αποδοτικότητα των πραγματοποιούμενων επενδύσεων. Η 
περιβαλλοντική προβληματική αποδεικνύεται πράγματι όλο και περισσότερο 
καθοριστική για τις επιλογές των καταναλωτών τόσο στην περίπτωση της 
κατοικίας, του τουρισμού, της αναψυχής ή των καταναλωτικών προϊόντων. Αυτό 
είναι ήδη αυταπόδεικτο για τους περισσότερο δυναμικούς και διορατικούς 
επιειρηματίες. Η ενσωμάτωση των παραγόντων αυτών στον καθορισμό των 
αναπτυξιακών στρατηγικών δεν ανταποκρίνεται μόνο στη μέριμνα για τη βελτίωση 
των περιβαλλοντικών συνθηκών στην Κοινότητα αλλά επίσης και στα εύλογα 
συμφέροντα των χωρών και των περιφερειών που προσπαθούν σήμερα να καλύψουν την 
αναπτυξιακή διαφορά. 
$(> 
Κατά συνέπεια πρέπει να συνεχιστεί η προσπάθεια για την ενσωμάτωση του 
περιβάλλοντος στη δράση των διαφόρων κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων, 
προσπάθεια που δεσμεύει την Επιτροπή, αλλά επίσης και τους υπεύθυνους σε 
εθνικό και περιφερειακό επίπεδο οι οποίοι συμμετέχουν στη διατύπωση των 
προγραμμάτων και εξασφαλίζουν την εφαρμογή τους. Η προσπάθεια αυτή δεν 
περιορίζεται στην ανάπτυξη ενός ρυθμού νέων δραστηριοτήτων στα πλαίσια των 
διαφόρων κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων αλλά απαιτεί την αλλαγή της οπτικής 
υπό την οποία αναπτύσσεται και διεξάγεται το σύνολο των δραστηριοτήτων αυτών 
των μέσων. 
Παράρτημα 1 
Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ TOY FEDER ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΟΣΗ 
(σε εκατομ.ΕΟυ) 
1. Χρηματοδότηση των σχεδίων 
1985 1986 1987 1988 ΣΥΝΟΛΟ 
Παράκτια προστασία 3,8 1,2 6,7 11,2 22,9 
Εξυγιαντικά έργα και υδρογεωλο-
γική προστασία 11,4 29,5 6,7 7,2 54,8 
Προστασία και εξυγίανση περιοχών 0,3 9,3 4,4 9,1 23,1 
Καύση και ανακύκλωση απορριμμάτων 8,0 2,8 6,1 9,8 26,7 
Σύστημα αντιρρύπανσης - 2,6 1,3 3,7 7,6 
ΣΥΝΟΛΟ 23,5 45,4 25,2 41 135,1 
2. Χρηυατοδότηση των προγραμμάτων 
To FEDER χρηματοδοτεί από κοινού, μετά από το 1975, πολυετή προγράμματα τα 
οποία προβλέπουν μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος. 
Στα πλαίσια των προγραμμάτων απαλλαγμένων ποσοστώσεων "κλωστοϋφαντουργικά", 
"χαλυβουργία" και "ναυπηγήσεις", διάφορα μέτρα διευθέτησης των υποβαθμισμένων 
περιοχών βιομηχανικού ή αστικού χαρακτήρα χρηματοδοτούνται από το FEDER. 
Επιπλέον, ορισμένα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κοινού από το FEDER 
μετά από το 1985, περιλαμβάνουν ένα υπό-πρόγραμμα ή μέτρα σχετικά με την 
προστασία του περιβάλλοντος. 
Η λογική προσέγγιση του προγράμματος δεν επιτρέπει εντούτοις τον προσδιορισμό 
της φύσης κάθε σχεδίου στον τομέα αυτό, που χρηματοδοτείται στα πλαίσια των εν 
λόγω προγραμμάτων. Οι πίνακες χρηματοδότησης των προγραμμάτων αυτών επιτρέπουν 
εντούτοις να εκτιμηθεί η συμμετοχή του FEDER στην προστασία του περιβάλλοντος 
σε επίπεδο υπό-προγραμμάτων ή μέτρων. Η συμμετοχή αυτή ανέρχεται σε 70 περίπου 
εκατ. ECU για την περίοδο 1985-1987 και 55 εκατ. ECU για το έτος 1988. 
SE 
H ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ TON ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ TAMEIQN ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ TON CCA. 
(σε εκατ. ECU) 
Περιοχές του στόχου 1 
Η συμμετοχή των διαρθρωτικών ταμείων προς όφελος της προστασίας του 
περιβάλλοντος αφορά κυρίως τους εξής τομείς : 
- τη συλλογή και την επεξεργασία των αποβλήτων, 
- τον καθαρισμό των υδάτων, 
- την εξυγίανση των παράκτιων ζωνών και των ποταμίων λεκανών, 
- την αναδάσωση, την προστασία, την παραγωγή και τη διαφύλαξη των υδρολογικών 
πόρων του εδάφους, 
- την προστασία, τη διατήρηση, την ανάπτυξη και την αξιοποίηση των φυσικών 
πόρων, 
- τα προβλήματα που έχουν σχέση με τα αναπτυσσόμενα αστικά κέντρα, με τις 
βιομηχανικές ζώνες και με τις περιοχές μεγάλης τουριστικής συρροής. 
Η γεωγραφική κατανομή των χρηματοδοτικών ενισχύσεων εκφράζεται σε εκατομμύρια 
ECU και έχει ως εξής : 
% σε σχέση με ολική κοινοτική 
ενίσχυση στο C.C.A. 
Ελλάδα 202 3,8 
Ισπανία 675 8,8 
Γαλλία 19,5 2,7 
Ιρλανδία 228 8 
Ιταλία 622 10 
Πορτογαλία 168 2,9 
Ηνωμένο Βασίλειο 53 9,6 
ΣΥΝΟΛΟ 1.967,5 6,7 
s« 
Περιοχές στόχου 2 
Οι δράσεις που χρηματοδοτούνται στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος 
αφορούν όχι μόνο την αποκατάσταση των εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών χώρων 
αλλά και την αστική αναβάθμιση καθώς επίσης : 
- την επεξεργασία και την ανακύκλωση των βιομηχανικών απορριμμάτων, 
- τον καθαρισμό των υδάτων, 
- την πληροφόρηση, την επίδειξη, τη συμβουλευτική στήριξη και την προαγωγή των 
καθαρών τεχνολογιών στις MME καθώς και την υλοποίηση σχεδίων-πιλότων στον 
τομέα αυτό, 
- την υποστήριξη "μη ρυπαντικών" επενδύσεων ή επενδύσεων που συμβάλλουν στη 
βελτίωση του περιβάλλοντος, 
- την προαγωγή των δημοσίων μεταφορών, 
- τη δημιουργία και την προστασία των φυσικών δρυμών. 
Η γεωγραφική κατανομή των χρηματοδοτικών συνεισφορών εκφραζόμενων σε 
εκατομμύρια ECU έχει ως εξής : 
Νέες Υπάρχουσες Σύνολο % σε σχέση με τις 
δράσεις δράσεις συνολικές κοινοτι­
κές ενισχύσεις στα 
C.C.A. 
Δανία 
Γερμανία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Ολλανδία 
Ην.Βασίλειο 
Βέλγιο 
Ισπανία 53 
108,3 
72,5 
43,1 
2,8 
90,3 
9 
94,1 2 
8,1 
36,6 
2 
2,6 
51 ,4 
5,2 
3,7 7,3 
116,4 
100,1 
45,1 
5,4 
141,7 
14,2 
97,8 24,3 
34,7 
18,1 
20,4 
7 
10,4 
7,9 
13,3 
ΣΥΝΟΛΟ 425,4 111,6 537 15,1 
Οι αριθμοί που αναγράφονται στον παραπάνω πίνακα αντιπροσωπεύουν μια εκτίυ.ηση 
της κοινοτικής συμμετοχής στην προστασία του περιβάλλοντος. Είναι πολύ δύσκολο 
να προσδιοριστεί η συνολική συνεισφορά των διαρθρωτικών ταμείων όπως 
προβέπεται στα C.C.A. του στόχου 2 για τη χρηματοδότηση των δράσεων 
αποκατάστασης των εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών χώρων, την αστική αναμόρφωση 
και την προστασία του περιβάλλοντος με τη στενή έννοια του όρου. Αφενός, οι 
νέες προβλεπόμενες δράσεις στους τομείς αυτούς κατανέμονται σε διάφορους κατά 
προτεραιότητα άξονες' αφετέρου, επιβάλλεται να προστεθούν οι παρεμβάσεις αυτής 
της μορφής που επιλέχθηκαν για τις υπάρχουσες εν εξελίξει δράσεις εφαρμογής 
(PIM, PNIC, 0ID, PC, "εκτός ποσοστώσεων") οι οποίες εντούτοις αποτελούν 
αναπόσπαστο μέρος των υπόψη C.C.A. 
bo 
Περιοχές στόχου 5β 
Η προστασία του περιβάλλοντος και η διαφύλαξη της φυσικής κληρονομιάς αποτε­
λούν προτεραιότητα για την ανάπτυξη της αγροτικής ζώνης. 
Για τους ίδιους λόγους που προαναφέρθηκαν σχετικά με τις περιοχές του στόχου 
2, είναι πολύ δύσκολο να προσδιοριστεί η ακριβής συνεισφορά των διαρθρωτικών 
ταμείων στην προστασία του περιβάλλοντος. 
Παρακάτω δίδεται μια εκτίμηση των συνεισφορών σε εκατομμύρια ECU των διαφόρων 
C.C.A. : 
Νέες Υπάρχουσες Σύνολο % σε σχέση με τις συνο-
δράσεις δράσεις λικές ενισχύσεις στα 
C.C.A. 
Βέλγιο - n.d. 
Ολλανδία - n.d. 
Ισπανία 79,5 - 79,5 27,9 
Ιταλία 22,0 - 22,0 5,7 
Γαλλία 65,3 7,8 73,1 10,1 
Γερμανία 99,5 10,5 110,0 2,9 
Δανία -
Ην.Βασίλειο - 25,8 25,8 7,4 
Λουξεμβούργο - -
ΣΥΝΟΛΟ 266,3 44,1 310,4 11,9 
G* 
H ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ EPEYNQN 
(σε εκατ.ECU) 
Οικονομικό έτος Δεσμευόμενα ποσά (σε εκατ.ECU) Σύνολο 
Πρόγραμμα Επιστημονικός και 
πλαίσιο τεχνικός έλεγχος 
1987 29,9 0,6 30,5 
1988 33,2 4,2 37,4 
1989 35,8 4,8 40,6 
1989 (προβλ.) 38 
Οι δράσεις του προγράμματος-πλαισίου είναι σχετικές με : 
την προστασία του περιβάλλοντος (ρύπανση της ατμόσφαιρας, ποιότητα 
υδάτων, χημικά προϊόντα, χημικά απόβλητα, κλπ.)' 
την τηλεανίχνευση για την παρακολούθηση του χερσαίου και θαλασσίου 
περιβάλλοντος' 
τους βιομηχανικούς κινδύνους (ανάλυση, πρόληψη και διαχείριση των 
κινδύνων, συμπεριλαμβανομένης και της αντιμετώπισης των ανθρωπίνων 
παραγόντων). 
Οι δράσεις οι σχετικές με την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη αναφέρονται 
κυρίως σε θέματα όπως : 
ποιότητας υδάτων και ρύπανσης της ατμόσφαιρας (διαχείριση του κεντρικού 
εργαστηρίου για την εφαρμογή των οδηγιών, ευρωπαϊκό σύστημα για την ανί­
χνευση των ρύπων 
ο ευρωπαϊκός πίνακας των υπαρχουσών χημικών ουσιών 
το σχέδιο "μεγάλα ατυχήματα" συμπεριλαμβανομένου και του σχεδιασμού ενός 
συστήματος Mars' 
ο έλεγχος της φυσικής ραδιενέργειας' 
οι εφαρμογές τηλεανίχνευσης του σχεδίου CORINE και η παρακολούθηση των 
παράκτιων ζωνών. 
- 6£-
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ TON ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΝ Ε & Α ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
(σε εκατ. ECU) 
Πρόγρ.πλαίσιο 1987 1988 1989 1990 (1) 1987-1990 
1984 - 1987 26,9 16,4 3 4,2 50,5 
1987 - 1991 - - 9,3 98,5 107,8 
1990-1994 - - - 0 0 
ΣΥΝΟΛΟ 26,9 16,4 12.3 102,7 158,3 
Τα τρία ειδικά προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα του 
περιβάλλοντος που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα είναι : 
- το STEP που καλύπτει θέματα ειδικής έρευνας για την προστασία του περι­
βάλλοντος, την πολιτιστική κληρονομιά, τους μεγάλους τεχνολογικούς κινδύ­
νους και την πυρασφάλεια και το οποίο περιλαμβάνει εννέα τομείς έρευνας : 
. περιβάλλον και ανθρώπινη υγεία 
. αξιολόγηση των κινδύνων που προέρχονται από χημικά προϊόντα 
. ατμοσφαιρικά φαινόμενα και ποιότητα της ατμόσφαιρας 
. ποιότητα των υδάτων 
. προστασία των εδαφών και των υπόγειων υδάτων 
. έρευνα των οικοσυστημάτων 
. προστασία και διαφύλαξη της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς 
. τεχνολογίες προστασίας του περιβάλλοντος 
. μέγιστοι τεχνολογικοί κίνδυνοι και πυρασφάλεια. 
To EPOCH - το οποίο ασχολείται με θέματα σχετικά με "κλιματολογία και φυ­
σικοί κίνδυνοι" στο οποίο περιλαμβάνονται τέσσερις περιοχές έρευνας : 
. παλαιά κλίματα και κλιματικές μεταβολές 
. κλιματικά φαινόμενα και μοντέλα 
. επιπτώσεις του κλίματος και κλιματολογικοί κίνδυνοι 
. χημικοί κίνδυνοι 
- To MAST - που καλύπτει τον τομέα των θαλασσίων επιστημών και τεχνολογιών 
έχει ως στόχο να συμβάλει στη δημιουργία μιας επιστημονικής και τεχνο­
λογικής βάσης για την εκμετάλλευση, τη χρησιμοποίηση, τη διαχείριση και την 
προστασία των παράκτιων υδάτων και των τοπικών ευρωπαϊκών υδάτων, περι­
λαμβάνει δε τις εξής ερευνητικές δραστηριότητες : 
. επιστήμη και μηχανική των παράκτιων ζωνών 
. θαλάσσια τεχνολογία και πρωτοβουλίες υποστήριξης 
. ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα της βασικής και εφαρμοσμένης θαλάσ­
σιας επιστήμης. 
(1) Δημοσιονομική πρόβλεψη συμπεριλαμβανομένων και μεταφορών κονδυλίων από 
το 1989. 
é>3 
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΑΧ 
(σε εκατ. ECU) 
Οικον. έτος ΔΕΟϋευόυ,ενα, ηοσά θ^τα 
1986 - 1990 12,81 (εκατ.ECU) - μόλυνση της ατμόσφαιρας 
- μόλυνση των θαλάσσιων και γλυκών 
υδάτων 
- πρόβλημα και αξιοποίηση των 
αποβλήτων 
- μελέτη σκοπιμότητας 
- ακουστικές οχλήσεις 
Αν και οι δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί στα πλαίσια του άρθρου 55 της 
Συνθήκης ΕΚΑΧ δεν εμπεριέχουν κάποια πρωταρχική περιβαλλοντική διάσταση, 
μπορεί κανείς να εκτιμήσει ότι ορισμένα σχέδια ερευνών αφορούν πράγματι 
προβλήματα περιβάλλοντος. 
Οι αριθμοί του παραπάνω πίνακα πρέπει να θεωρούνται ως μια εκτίμηση που δεν 
είναι δυνατό να διευκρινιστεί και αποτελούν απλώς μια ένδειξη της συμμετοχής 
του προϋπολογισμού αυτού στα περιβαλλοντικά προβλήματα. 
éA 
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ "ΕΝΕΡΓΕΙΑ' 
(σε εκατ.ECU) 
1987 1988 1989 
1) npOYPguua έρευνας "Άνθρακας" 
- περιορισμός των αερίων εκπομπών και 0,17 1,35 1,41 
των σωματιδίων εν αιωρήσει 
- ορθολογική χρησιμοποίηση των απόρριμμα- 0,46 0,18 0,46 
των των ορυχείων και της τέφρας άνθρακα 
- αεριοποίηση του άνθρακα 1,04 0,92 1,23 
2) npfrrpgHUtX επίδειξης 
- καύση στερεών καυσίμων 
- αεριοποίηση στερεών καυσίμων 15,75 
14,86 22,48 
3,07 14,64 
3,45 
0 προβλεπόμενος για τα προγράμματα επίδειξης προϋπολογισμός στον τομέα της 
ενέργειας και στα προγράμματα έρευνας τεχνικών του άνθρακα (ΕΚΑΧ) συμμετέχει 
μόνον έμμεσα στην πολιτική του περιβάλλοντος. Πολλά σχέδια επίδειξης ή έρευνας 
στον τομέα της ενέργειας περιλαμβάνουν ορισμένες πτυχές περιβαλλοντικές, αλλά 
είναι δύσκολο να εκτιμηθεί ποια άποψη επικρατεί : η οικονομία ή η οικολογία. 
Annexe 2 
Πάοοι του TcnOirAnvifir») iraotZauBva νια gwéovsiec νια nEPtflaXXovriKcoc OKPHGUC omv KbivArma fee εκατ. BCm 
'Ερευνα 
-Περιβαλλοντικά προγράμματα 
(STEP/EPOCH/MAST) 
-ΚΚερ 
-Νέα περιβαλλοντ. προγράμματα 
και άμεσες ενέργειες του ΚΚερ 
-«ΑΧ 
'Εργα εκ(6κι$κ για το 
περιβάλλον 
KCDSPA 
NORSPA 
ACE Τεχνολογία) 
AOW ) 
Άνθρακας 
Διαρθρωτικά ταμεία 
Περιφερειακό ταμείο παλαιό 
Περιφερειακό ταμείο στόχος 1 
στόχος 2 
ENVIREG 
Γεωργικό ταμείο στόχος 5α 
στόχος 5β 
Δάση 
Τρίτες χορες 
Οικολογία στις αναπτυσ. χώρες 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 riDOYoauuaTa 
ΑΕία Διάοκεια 
(εκ.ECU) (έτη) 
162 4 
137 4 
518 4 
12,8 6 
62,6 9 
13.5 4 
59.6 5 
74,3 3 
260 4 
1967,5 5 
537 3 
500 4 
39 5 
310 5 
58 6 
20,8 3 
Το συνολικό ύψος των πόρων που προορίζονται για περιβαλλοντικές ενέργειες ανέρχεται σε 4409 εκατ. ECU. Το μέρος που διατέθηκε ή θα διατεθεί από το 1989 είναι 
σημαντικά ανώτερο από το αντίστοιχο ποσό που είχε διατεθεί προηγουμένως (περίπου 650 εκατ. ECU ανά έτος έναντι περίπου 135 εκατ. ECU ανά έτος). 
6έ 
Παράρτημα 3 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ 
(σε εκατ. ECU) 
1. Συνολικέ€ 6anav8C 
1985 1986 1988 
εκατ.ECU Χ ΑΕΠ εκατ.ECU % ΑΕΠ εκατ.ECU % ΑΕΠ 
Γερμανία 11.480 1,52 - - 16.610 1,78 
Γαλλία 6.950 0.86 7.090 0,86 9.910 1,27 
Ολλανδία 1.960 1,26 - - 2.680 1,50 
Ην. Βασίλειο 7.430 1,25 
2. Δηυόσιεο δαπάνεο 
1985 1986 1988 
εκατ.ECU % ΑΕΠ εκατ.ECU % ΑΕΠ εκατ.ECU % ΑΕΠ 
Γερμανία 5.910 0,78 - - 8.190 0,86 
Δανία 620 0,77 660 0,82 
Γαλλία 4.520 0.56 4.630 0,56 5.250 0,69 
Ιταλία 890 0,13 1.290 0.13 
Ολλανδία 1.480 0,95 1.080 0,94 
Ην. Βασίλειο 3.720 0,62 -

ISSN 0254-1483 
COM(91)28 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR οι 
Apt*, καταλόγον ; CB-CO-91-043-GR-C 
ISBN 92-77-69218-9 
ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ μέχρι 30 οβλίβςς: 3,50ECU γιιικάβε 10 επιπλέον σελίδες: 1,25 ECU 
Ymjptcrlu Enioitov-Εκδόσεων των £νρωπαικών Κοινοτήτων 
L-2905 Luxembourg