ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
ΚΟΜ(90) 592 τελικό - SYN 263 
Βρυξέλλες, 30 Νοεμβρίου 1990 
Τροποποιημένη πρόταση 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
Περί θεσπίσεως ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης στον τομέα του περιβάλλοντος 
(1991 - 1994) 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή 
σύμφωνα με το άρθρο 149, παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ) 

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ 
Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο, την 23ην Απριλίου 1990, την "Πρόταση 
Απόφασης του Συμβουλίου περί θεσπίσεως ειδικού προγράμματος έρειυνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα του περιβάλλοντος (1991-1994)". Η 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότησε την 19η Σεπτεμβρίου 1990. Το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλίο εξέτασε, σε πρώτη ανάγνωση, την πρόταση αυτή κατά τη 
διάρκεια της συνεδρίασης σε ολομέλεια την 22 Νοεμβρίου 1990 εγκρίνοντας 45 
τροπολογίες. 
Μεταξύ αυτών, οι τροπολογίες αρ. 1, 2, 4, 5, 6, 7, 12, 13, 14, 16, 19, 20, 
21, 22, 23, 27, 38, 46, 47, 53, 54, 55, 57 και 58 συμπεριλήφθησαν εξ 
ολοκλήρου απο την Επιτροπή, οι τροπολογίες αρ. 8, 9, 29, 30 και 37 
συμπεριλήφθησαν μερικώς, οι δε τροπολογίες αρ. 10, 15, 18, 28 και 31 
κατόπιν μερικών αλλαγών. Οι τροπολογίες αρ. 17 και 26 συμπεριλήφθησαν στη 
πρόταση, μερικώς και με κάποιες αλλαγές. 
Οι συμπεριλαμβανόμενες τροπολογίες θα επιτρέψουν αφενός μεν την καλύτερη 
ενσωμάτωση του επιστημονικού περιεχομένου του προγράμματος στα πλαίσια μιας 
ολοκληρωμένης οικολογικής έρευνας, αφετέρου δε θα καθορίσουν με μεγαλύτερη 
ακρίβεια τους τρόπους εκτέλεσης του προγράμματος. 
Οι τροπολογίες αρ. 3, 8 (1ο μέρος), 9 (2ο μέρος), 17 (1ο μέρος), 24, 25, 29 
(2ο μέρος), 30 (1ο μέρος), 32, 40, 41, 42, 52 και 62 δεν συμπεριλήφθησαν, 
είτε διότι δεν επιφέρουν ουσιαστικές καλυτερεύσεις στην αρχική πρόταση της 
Επιτροπής, είτε διότι αλλοιώνουν το πνεύμα του προγράμματος. 
Η τροποποιημένη αυτή πρόταση, υποβάλλεται από την Επιτροπή στο Συμβούλιο, 
βάσει του άρθρου 149 παράγραφος 3 της Συνθήκης της ΕΟΚ. 
- 2 -
ΠΕΡΙ ΕΧΟΜΕΝΑ 
Σελίδα 
Τροποποιημένη πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου περί 
θεσπίσεως ειδικού προγράμματος έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης στον 
τομέα του περιβάλλοντος (1991-1994) 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι και περιεχόμενο 12 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Ι 
Ενδεικτική κατανομή των δαπανών 23 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Ι Ι 
Κανόνες εφαρμογής του προγράμματος και δραστηριότητες 
διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων 24 
- 3 -
Τροποποιημένη πρόταση**) 
ΑΠΟΦΑΓΗΓ ΤΟΥ ΓΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
περί θεσπίσεως ειδικού προγράμματος έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα του Περιβάλλοντος 
(1991 - 1994) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως 
το άρθρο 130 Ο παράγραφος 2, 
την πρόταση της Επιτροπής*1), 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο*2), 
έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής*3), 
'Εκτιμώντας: 
**) Οι τροποποιήσεις στο κείμενο της αρχικής πρότασης ΚΟΜ(90) 158 τελικό, 
της 28ης Μαΐου 1990 είναι υπογραμμισμένες. 
(1) ΕΕ. C 
(2) ΕΕ. C 
(3) ΕΕ. C 
- 4 
ότι, με την απόφαση 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ*4), το Συμβούλιο έχει θεσπίσει το 
τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές δράσεις έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης (1990-1994) στο οποίο καθορίζονται ιδίως οι δραστηριότητες που 
πρέπει να αναληφθούν στον τομέα του Περιβάλλοντος· 
ότι η παρούσα απόφαση πρέπει να ληφθεί με βάση τα σημεία αιτιολογικής 
σκέψης που εκτίθενται στο προοίμιο της εν λόγω απόφασης, 
ότι το άρθρο 130 Ι της συνθήκης προβλέπει ότι η εφαρμογή του προγράμματος-
πλαισίου πραγματοποιείται μέσω ειδικών προγραμμάτων που αναπτύσσονται στο 
εσωτερικό κάθε δράσης, 
ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών, από την πλευρά του, συμβάλλει στην υλοποίηση 
των εν λόγω δράσεων με το δικό του πρόγραμμα, 
άΐΛ qffqtTSiTCn ειδική ενθάρρυνση Tnc Baoi^c έοευνας σε ολόκληοη την 
Κοινότητα, σε καθένα από τoυc OTpaTnviKooc TOU^ÎC έοευνα€ του προνοάυυατος 
ΤΤ,ΝαίοΙου, 
ότι, επιπλέον του ειδικού ποονοάυυατοο νια το ανθρώπινο δυναυικό και την 
κινητικότητα, θα πρέπει να εξασφαλισθεί η επιυόρωωοη των ερευνητών που 
συυυετέγουν σε κάθε στοατηνικό Touéa του ποονράυυατοΓ πλαισίου. 
ότι είναι σκόπιμο να εκτιμηθεί το ποσό των κοινοτικών χρηματοδοτικών πόρων, 
που απαιτείται για την εκτέλεση του παρόντος ειδικού προγράμματος· ότι το 
οριστικό ποσό πρόκειται να καθοριστεί από την αρμοδία επί του 
προϋπολογισμού αρχή σύμφωνα με τις δημοσιονομικές προοπτικές που καλύπτουν 
την περίοδο 1988-1992 και περιλαμβάνονται στη διοργανική συμφωνία της 29ης 
Ιουνίου 1988*5), καθώς και σύμφωνα με τις ενδεχόμενες μελλοντικές 
δημοσιονομικές προοπτικές που καλύπτουν την περίοδο 1993-1994, 
ότι, δυνάμει του άρθρου 4 και του παραρτήματος Ι της απόφασης 
90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, το ποσό που θεωρείται απαραίτητο για το σύνολο του 
(4) ΕΕ. L 117, 8.5.1990, Ο. 28 
(5) ΕΕ. L 185, 15.7.1988, σ. 33 
- 5 -
προγράμματος-πλαισίου καλύπτει ποσό 57 εκατομμυρίων ECU για τη 
συγκεντρωτική δραστηριότητα διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων, το 
οποίο κατανέμεται κατ'αναλογία του ποσού που προβλέπεται για κάθε δράση* 
ότι η σπουδαιότητα του παρόντος ειδικού προγράμματος στο πλαίσιο της δράσης 
"Περιβάλλοντος" οδηγεί σε μείωση των αναγκαίων για το παρόν πρόγραμμα 
προβλεπόμενων χρηματοδοτικών πόρων κατά 2,6 εκατομμύρια ECU, που 
διατίθενται στις προαναφερόμενες συγκεντρωτικές δραστηριότητες, προκειμένου 
να τηρούνται οι διατάξεις του άρθρου 130 Ξ παράγραφος 2 δεύτερη πρόταση της 
συνθήκης, 
ότι η εκτέλεση του παρόντος προγράμματος πρέπει να διασφαλίζεται από την 
Επιτροπή· ότι, προκειμένου να διευκολύνεται η Επιτροπή κατά την εκπλήρωση 
της αποστολής της, τα κράτη μέλη οφείλουν, δυνάμει του άρθρου 5 της 
συνθήκης, να παρέχουν σ'αυτή κάθε αναγκαία βοήθεια, ιδίως στο πλαίσιο 
επιτροπής, 
ότι το παρόν πρόγραμμα πρέπει να εκτελεστεί κυρίως με την επιλογή έργων 
èptvy/ας και ανάπτυξης προκειμένου τα έργα αυτά να είναι, δυνατόν να 
επωφεληθούν από την κοινοτική συμμετοχή· ότι η Επιτροπή οφείλει να 
παροτρύνει την υποβολή προτάσεων για παρόμοια έργα, με τη συνήθη διαδικασία 
των προσκλήσεων προς υποβολή προτάσεων που δημοσιεύονται στην Επίσημη 
Εφημερίδα* ότι είναι, σκόπιμο να προβλεφθεί επίσης έκτακτη διαδικασία που 
να εφαουόΕεται υεταΕύ των προσκλήσεων νια την υποβολή προτάσεων, που 
αποβλέπει στη διατήρηση ορισμένης ευελιξίας η οποία επιτρέπει στην 
Επιτροπή, ενόψει της συνεχούς εξέλιξης και της σταδιακής επίσπευσης της 
τεχνολογικής προόδου, να λαμβάνει επίσης υπόψη τις αυθόρμητες προτάσεις που 
συμβιβάζονται προς τους στόχους του προγράμματος, 
ότι, κατά την επιλογή των έργων που πρόκειται να πραγματοποιηθούν στο 
πλαίσιο του προγράμματος πρέπει να αποδίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην αρχή 
της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας, στο διακρατικό 
χαρακτήρα, των έργων καθώς και στη χορηγητέα ενίσχυση στις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις, 
ότι η Επιτροπή είναι σε θέση να προτείνει και το Συμβούλιο να εγκρίνει 
συμπληρωματικά προγράμματα προσφεύγοντας στα μέσα που προβλέπονται στα 
άρθρα 130 Κ, 130 Λ ή 130 Ν της συνθήκης, μόνο με βάση την εμπειρία που έχει 
αποκτηθεί κατά την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος εφόσον αυτά 
συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος, σύμφωνα με τη 
δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 2 παράγραφος 2 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, 
ΕΟΚ, 
ότι σύμφωνα με το άρθρο 130 Ζ της συνθήκης, οι δράσεις που αναλαμβάνει η 
Κοινότητα προκειμένου να ενισχυθούν, οι επιστημονικές και τεχνολογικές 
βάσεις της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και για να ευνοηθεί, η ανάπτυξη της 
ανταγωνιστικότητας της στον τουέα ποοστασίαο του πεοι0άλλοντο(:. καλύπτουν 
τη συνεργασία στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης με τις 
τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς· ότι η συνεργασία αυτή μπορεί, 
να αποβεί ιδιαίτερα εποικοδομητική για την ανάπτυξη του παρόντος 
προγράμματος και ότι στη συνεργασία αυτή θα πρέπει να ουυυετάσγουν YÙoec 
διαωοοετικού επιπέδου ανάπτυΕηο 
ότι είναι ανάγκη, όπως προβλέπεται στο παράρτημα II της απόφασης 
90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, να λαμβάνεται υπόψη η προστασία του περιβάλλοντος και 
η ποιότητα ζωής κατευθύνοντας τις ερευνητικές δραστηριότητες προς την 
κατανόηση των θεμελιωδών μηχανισμών του περιβάλλοντος και την πλαισίωση και 
εφαουονή ολοκληρωμένων στρατηγικών νια τη λή<ι»η προληπτικών υέτοων σε όλους 
τουο τουείο ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην 
προετοιμασία κωδίκων για την ποιότητα και την ασφάλεια, 
ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας 
(CREST), 
- 7 -
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΧΑ ΑΠΟΦΑΙΗ: 
ΆοΒοο 1 
θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα, έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης Υΐβ την 
Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα στον τομέα του περιβάλλοντος όπως ορίζεται 
στο παράρτημα Ι, για την περίοδο υεταΕύ Tnc ntiEoounvtac θηυοσίευοηο της 
rcapoooac mrooaonc στην Εττίσηυη Εβηυεοίδα και Tnc 31 ne ΑεκευΒοίοο 1004. 
Άρθρο 2 
1. Το συνολικό ύψος των κοινοτικών δαπανών, που κρίνεται αναγκαίο για την 
εφαρμογή της δράσης, που θεσπίζεται με την παρούσα απόφαση ανέρχεται σε 
414 εκατομμύρια ECU- Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 260 εκατομμύρια ECU, 
που προορίζονται για την πραγματοποίηση των θεσπιζόμενων με την παρούσα 
απόφαση δράσεων, και 154 εκατομμύρια ECU, που προορίζονται για τη 
δραστηριότητα με τίς οποίες το ΚΚΕρ συμβάλλει στο πρόγραμμα αυτό και οι 
οποίες πρόκειται να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής απόφασης του 
Συμβουλίου-
2. Από το ποσό των 260 εκατομμυρίων ECU αφαιρούνται 2,6 εκατομμύρια ECU 
για τη συγκεντρωτική δράση διάδοσης και αξιοποίησης. Στο μειωμένο με 
τον τρόπο αυτό ποσό των 257,4 εκατομμυρίων ECU περιλαμβάνονται οι 
δαπάνες προσωπικού που δεν μπορούν να υπερβαίνουν 4%. 
3. Ενδεικτική κατανομή των ποσόν περιλαμβάνεται στο παράρτημα II· 
4. Σε περίπτωση που λαμβάνεται απόβαση εκ μέρους του Συμβουλίου, 
κατ'εφαρμογή του άρθρου 1 παραγρ. 4 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, η 
παρούσα απόφαση τροποποιείται για να ληφθεί υπόψη η προαναφερόμενη 
απόφαση. 
5. Η αρμόδια επί του προϋπολογισμού αρχή προσδιορίζει τα κονδύλια που 
διατίθενται κάθε οικονομικό έτος» 
- 8 -
ΆΡΒΡΟ 3 
Οι τρόποι εκτέλεσης του προγράμματος καθορίζονται στο παράρτημα ΠΙ. 
ΆΡθΡΟ 4 
Το ποσοστό της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας καθορίζεται σύμφωνα 
με το παράρτημα IV της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ. Για τους μετέχοντες 
που είναι εγκατεστημένοι σε αναπτυσσόμενες χώρες, είναι δυνατόν να ληφθεί 
απόφαση όσον αφορά την αύξηση του ποσοστού για τις δράσεις επιμερισμένης 
δαπάνης. 
'ΑΡΘΡΟ δ 
1. Κατά τη διάρκεια του έτους 1992, η Επιτροπή προβαίνει σε επανεξέταση 
του προγράμματος και διαβιβάζει έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα της 
εν λόγω επανεξέτασης προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η 
οποία συνοδεύεται, ενδεχομένως από προτάσεις τροποποιήσεων. 
2. Κατά τη λήξη του προγράμματος, η Επιτροπή αξιολογεί τα αποτελέσματα που 
έχουν επιτευχθεί. Διαβιβάζει σχετική έκθεση προς το Συμβούλιο και το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
3. Οι εκθέσεις συντάσσονται με βάση τους στόχους που καθορίζονται στο 
παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης και σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 2 παράγραφος 4 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, &α| αξιολογούν 
κατά πόσον η εωαουονή του προνοάυυα^ είναι συνεπήε υε τα έΕη 
σημαντικότερα αιτήματα που αναφέρονται στο παοάοτηυα II Tnc απόωασηο 
9Q/221/EKAE. ΕΟΚ. 
ΆΡ0ΡΡ 6 
1. Η Επιτροπή διασφαλίζει για την εκτέλεση του προγράμματος. Επίκουρε(ται 
από επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα, στο εξής καλούμενη Μη επιτροπή", 
που αποτελείται από τους αντιπροσώπους των κρατών μελών και 
προεδρεύεται από τον αντιπρόσωπο της Επιτροπής. 
- 9 
Οι συμβάσεις που συνάπτονται από την Επιτροπή διέπουν τα δικαιώματα και 
τις υποχρεώσεις κάθε μέρους, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών 
διάδοσης, προστασίας και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της έρευνας, 
συμφώνα με τις διατάξεις που έχουν θεσπιστεί κατ'εφαρμογή του άρθρου 
130 Ι, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης και, OTIC κατάλληλε€ περιπτώσει. 
TIC 6ia6iKao^c Emu6om>anc και ag^ovnonc. 
Κατά την εκκίνηση του ποονοάυυ^η^: καταρτίζεται παόνραυυα εαναοιών το 
οποίο αναπροσαρμόζεται τακτικά. ΙΙΔ ε* λόγω. πρόγραμμα εργασίας 
καθορίζονται οι λεπτομερείς στόχοι και ο τύπος των έργων που πρέπει να 
αναληφθούν, καθώς και τις αντίστοιχες δημοσιονομικές διατάξεις που 
πρέπει να θεσπιστούν. Η Επιτροπή καταρτίζει τις προσκλήσεις προς 
υποβολή προτάσεων έργων με βάση το ποόνοαυυα εργασιών. 
ΆΡθΡΟ 7 
1. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1, ο 
αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των 
μέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το 
σχέδιο αυτό μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίζει ο πρόεδρος ανάλογα 
με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος, ψηφίζοντας ενδεχομένως. 
2. Η γνώμη της επιτροπής αναφέρεται στα πρακτικά. Κάθε κράτος μέλος 
δικαιούται, επι πλέον να ζητήσει την αναφορά της γνώμης του στα 
πρακτικά. 
3. Η Επιτροπή λαμβάνει σοβαρά υπόψη της τη γνώμη της επιτροπής την οποία 
και πληροφορεί για τον τρόπο υλοποίησης της. 
- 10 -
ΆΡθΡΟ 8 
Η διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο 7 εφαρμόζεται για: 
την κατάρτιση και την αναπροσαρμογή του noovoauuaToc εργασιών 
που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 3, 
το πεοιεγόυενο των προσκλήσεων YJLOJ νποβολή πΡΟΤάσ?ωγ κοϋ 
αναφέρονται στο παοάρτηυα III. 
τη ουυυετονΛ σε έονο. εgωκoιvoτικώv οονανιουών ή έπινε ι ρήσεων 
πσν αναφέρονται στο άρθρο 10, 
οιαδήποτε αναποοοαουονή JJK ενδεικτικά KaTavounc πιστώσεων 
(παοάρτηυα Ι η. 
την αξιολόγηση των προτάσεων πον αναφέρονται στο παράρτημα ML 
συμπεριλαμβανομένων των προτάσεων πον υποβάλλονται στα πλαίσια 
Tnc éKTOKTnc 6ia6iKaotac. 
τα μέτρα πον θα πρέπει να ληφθούν προκειμένου να αξιολογηθεί το 
πρόγραμμα 
τα συνοδευτικά υέτοα νια TIC αυθυίοει νια τη διάδοση, την 
προστασία και την εκμετάλλευση των αποτελεουάτων Tnc έρευνας 
καΜς naj y_uj my. ενθάρρνση υκ βασικής έρευνας. m 
μετεκπαίδευση των ερευνητών και την αΕιολόνηοη σγετικά ue TIC 
τεγνολονι^ επιλovέc που ένιναν στο πλαίσιο του πpovoάuuaτoc. 
τις συντονισμένες δράσεις, που αναφέρονται στο σημείο 2 του 
παραρτήματος III. 
ΆΡθΡΟ 9 
Κατά την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος είναι επίσης δυνατόν να 
αποφασιστούν, αν παραστεί ανάγκη, συμπληρωματικά προγράμματα κατά την 
- 11 -
έννοια του άρθρου 130 Κ, συμμετοχές κατά την έννοια του άρθρου 130 Λ και 
κοινές επιχειρήσεις η κάθε άλλη δομή κατά την έννοια του άρθρου 130 Ν της 
συνθήκης. 
ΆΡθΡΟ 10 
Στις περιπτώσεις που η συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς 
που αποβλέπει στην επίτευξη των στόχων του παρόντος προγράμματος απαιτεί 
νομικές δεσμεύσεις μεταξύ της Κοινότητας και των ενεχόμενων τρίτων μερών, η 
Επιτροπή εξουσιοδοτείται, σύμφωνα με το άρθρο 130 Μ της συνθήκης, να 
διαπραγματεύεται διεθνείς συμφωνίες για τον καθορισμό των κανόνων που 
διέπουν την συνεργασία αυτή. 
Προτεραιότητα θα δοθεί στη συνεργασία υε TIC YCUP8C ΕΖΕΣ και TIC υπόλοιπε^ 
ευρωπαία Y<&P8C που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ούυωωνα υε TIC 
γενικές κατευθύνσεις nou έχουν αποφασισθεί από U2 Συμβούλιο και—ίο. 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατά τη διάρκεια Tnc 6ia6iKao(ac συνεννόησης που 
προηγήθηκε Tnc θεσπίσει^ του Tot του Ποονράυυατο^πλαιοίου. 
Qi διαπραγματευθεί διεθνών ουυωωνιών τέτοιου ε!6ου€ είναι δυνατό yq 
αρχίσουν να διεΕάνονται υόνο υε TPÎT8C YC^C που έγουν ήδη υπογράψει 
Συμφωνία Συνερναο^ υε την Κοινότητα, στην οποία η έρευνα &OJ Q 
τεγνολονική ανάπ^η ή n επιστηυονική ποόοδθ€ αναφέρονται onTiôc o>c évac από 
TOUC OTOYouc Tnc ouv8Pvaotac. 
H απόφαση για τη σύναψη των εν λόγω διεθνών συμφωνιών θεσπίζεται σύμφωνα με 
τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 130 0 παράγραφος 2 της συνθήκης. 
ΆΡθΡΟ 11 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη-
Βρυξέλλες, 
Για το Συμβούλιο 
0 Πρόεδρος 
- 12 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΓΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
Το ειδικό αυτό πρόγραμμα εκφράζει πλήρως τις βασικές αρχές που καθορίσθηκαν 
στα πλαίσια του Τρίτου Προγράμματος-πλαισίου, όσον αφορά τους 
επιστημονικούς και τεχνικούς στόχους και τους βαθύτερους σκοπούς που 
επιδιώκει. 
Οι παράγραφοι 3Α, 3Β, 3Δ και 3Ε του παραρτήματος II του Προγράμματος-
πλαισίου, αποτελούν ένα αναπόσπαστο μέρος του παρόντος ειδικού 
προγράμματος. 
Οι προβλεπόμενες ενέργειες θα επιτρέψουν την ανάληψη μεγάλων έργων για τη 
συμπλήρωση και την ενίσχυση των δραστηριοτήτων των υπό εξέλιξη προγραμμάτων 
στον τομέα της περιβαλλοντικής έρευνας, με Βασικό σκοπό να ληωθεί υπόψη το 
πεοιΒάλλον και ο ποιότητα Ζθίκ ποοοανατολίgovTac JJLX ερευνητικές 
δραστηριότητες στην κατανόηση TWV θεμελιωδών μηχανισμών του περιβάλλοντος 
και πλαισίωση και εφαρμογή ολοκληρωμένων στρατηγικών ma m λήψη 
προληπτικών υέτοων σε 6\OOC του€ τόμεte των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων και 
i6t<i)c. νια να αντιμετωπιστούν γρήγορα οι επιστημονικές προκλήσεις που είναι 
απόρροια της παγκόσμιας αλλαγής και να υπάρξει συνέχεια στην επιστημονική 
στήριξη της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας. 
Ω ανθρώπινος ΙΩ&ΧΚ £ώας συμβάλλει στην αποορύθυιοη TWV διαφόρων 
οικοουοτηυάτων. Η επιτάγυνοη των επιοτηυονικών. τεγνολονικών. οικονουικων 
και κοινωνικών εΕελίΕεων στην Κοινότητα και τον υπόλοιπο KOOUO ενδέγεται να 
αποτελέσει πηνή κινδύνων νια τη Βιόσωαιοα και του ανθοωπο. 
- 13 
Παράλληλα η κοινοτική έρευνα θα πρέπει να επιτρέψει τον εντοπισυό και την 
καλύτερη πρόληψη των εν λόνω κινδύνων προκειυένου οι εΕελίΕεις auTéc να 
ελεννθούν και να ενθαρρυνθούν. Με τον τρόπο αυτό η κοινοτική έρευνα θα 
αποτελέσει κινητήρια δύναυη των εΕελίΕεων του ουστηυα^ uac. Κατά συνέπεια 
επιβάλλεται η κοινοτική έοευνα να είναι πoλυuεoήc και ικανή να υελετήσει 
6\εο TIC ουνιστάκ^ Tnc Bi6o<gaipac και την ιστορική Tnc εΕέλιΕη. Η έρευνα 
αυτή θα πρέπει να υελετά τόσο TIC σγέσε^ του ανθρώπου υε το Φυσικό του 
περιβάλλον όσο και TIC ογέοε^ του υε το οικονουικό. κοινωνικό, 
πολιτιστικό, κ.λ.π. περιβάλλον του. 686ouévnc Tnc στεvήc aλλnλεgάpτnσήc 
τους-
Το ενγείοηυα αυτά είναι σύυψωνο υε την αργή Tnc επικουοικότητα€ διότι 
πράνυατι n οικολογική έρευνα που από τη φύση ΙΔ£ ej_y_aj συνολική 
αναπτύσσεται ευκολότερα σε 6^Bvéc πλαίσιο. Η Κοινότητα. ϊάΡϋ στην 
ιδιουοοωία Tnc. προσωέοει ιδιαίτερα 8uvoïKéc συvθήκεc νια την ανάπτυΕή Tnc. 
Hi α αναλυτική περιγραφή του περιεχομένου του προγράμματος, λαμβάνοντας 
υπόψη τα προαναφερόμενα στοιχεία, παρουσιάζεται στις παραγράφους που 
ακολουθούν. 
Πεδίο 1. Συυυετογή στα προνοάυυατα υε θέυα την πανκόσυια αλλαγή ("Global 
Change") 
Στόχος είναι n συμβολή στην κατανόηση των διεργασιών που διέπουν τις 
περιβαλλοντικές μεταβολές και η εκτίμηση της επίδρασης των ανθρωπογενών 
δραστηριοτήτων. Η ννώοη ογετικά υε τα εν λόνω ωαινόυενα που αποκτάται υέσω 
μελέτης τ«ν φυσικών και χημικών δεικτών συμπληρώνεται σε μεγάλο Βαθμό με τη 
μελέτη των βιολογικών δεικτών, οι οποίοι παρουσιάζουν το πλεονέκτημα ότι 
παρέχουν τη δυνατότητα oλoκλnpωuέvnc αντιυετώπιοη€ όλων των παραγόντων που 
επιωέρουν uεταβoλέc. Η συμμετοχή της Κοινότητας θα έχει επίκεντρο τα 
προβλήματα που θα επηρεάσουν την περιβαλλοντική πολιτική και θα αφορά τους 
τομείς στους οποίους n Κοινότητα έχει τις περισσότερες δυνατότητες για να 
εξασφαλίσει το συντονισμό στην Ευρώπη στο πλαίσιο μεγάλων διεθνών 
προγραμμάτων λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τα προγράμματα των κρατών μελών 
και να αποτρέψει τον αντανωνιουό υε εωαουοΕόυενα ποονοάυυατα. 
- 14 -
Φυσικές κλιματικές μεταβολές 
Στόχος είναι η αναπαράσταση και η κατάρτιση μοντέλων της εξέλιξης του 
κλιματικού συστήματος στο παρελθόν, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα ο τρόπος με 
τον οποίο το σύστημα μπορεί να εξελιχθεί συνεπεία εξαναγκαστικών παραγόντων 
ανθρώπινης προέλευσης. 
Αξιοποιώντας τους πάγους μεγάλου βάθους που θα ανακτηθούν τα επόμενα χρόνια 
η έρευνα θα αποβλέπει στην αναπαράσταση και την κατάρτιση μοντέλων των 
τεταρτογενών κλιματικών κύκλων, θα πρέπει, ιδιαίτερα, να γίνει ακριβής 
αναπαράσταση του τελευταίου κλιματικού κύκλου, ώστε να κατανοηθεί η έναρξη 
της πιο πρόσφατης παγετώνικής περιόδου και να καταρτιστεί το σχετικό 
μοντέλο. 
Ανθρωπογενείς κλιματικές μεταβολές 
Στόχος είναι n κατανόηση, περιγραφή και πρόγνωση των κλιματικών μεταβολών 
που οωείλονται OTIC ανθοωπονενε^ 6οαστηριότητε€. ώστε να δημιουργηθεί 
επιστημονική βάση για προληπτικά ή προσαρμοστικά μέτρα, θα αρχίσει ένα 
μείζονος σημασίας έργο με αντικείμενο την ανάπτυξη, τη δοκιμή και την 
αλληλοσύγκριση ολοκληρωμένων μοντέλων υψηλής διακριτικής ικανότητας για την 
παγκόσμια αλλαγή, τα οποία θα συνδυάζουν την ατμόσφαιρα 
(συμπεριλανβανομένων των νεφών), τον ωκεανό, τη βιόσφαιρα και την 
κρυόσφαιρα - I6{<DC δε τον κύκλο ωκεανών - aTuoopaipac - αξιοποιώντας τις 
σύγχρονες τεχνικές των υπερυπολογιστων και της σύνδεσης υπολογιστών. 
Επιπτώσεις των κλιματικών μεταβολών 
Στόχος είναι η πρόγνωση των επιπτώσεων στη φύση και στον άνθρωπο από τις 
προβλεπόμενες κλιματικές μεταβολές στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Θα δοθεί έμφαση στην ποσοτική εκτίμηση και στην κατάρτιση μοντέλων των 
επιπτώσεων που θα έχουν οι προβλεπόμενες κλιματικές μεταβολές, κυρίως η 
άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οι συνέπειες της για τις ευρωπαϊκές 
πόλεις και τις παράκτιες περιοχές της Ευρώπης που βρίσκονται χαμηλότερα από 
την επιφάνεια της θάλασσας, καθώς και των επιπτώσεων στην γεωργία, στους 
υδάτινους πόρους και σε άλλους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας (τουρισμός, 
χρήσεις της γης. ενέργεια, μεταφορές κ.λ.π.). 
15 -
Στρατοοφαιρικό όζον 
Στόχος είναι η κατανόηση και η πρόγνωση των διεργασιών και των αιτιών που 
οδηγούν στην ελάττωση του στρατοσφαιρικού όζοντος. Για το σκοπό αυτό θα 
γοηοιυοποιηθούν οι τελε^ότεoεc T8YviKéc επιοτηυονι^ éo8uvac. τόσο στον 
Τομέα των θεωρητικών ααιθυητικών προτύπων, όσο και QTQV ΤΟΜέα ΙΜ. 
πειοαυατιουών. 
Οι νέες δραστηριότητες θα περιλάβουν εκστρατείες στην Αρκτική το 1991/92 
και το 1992/93 για τον εντοπισμό της ενδεχόμενης ελάττωσης του όζοντος. 
Παράλληλα, μια συλλογή δεδομένων από δίκτυο επίγειων σταθμών μετρήσεων θα 
συντονιστεί και θα συμπληρωθεί με μετρήσεις από κινητούς σταθμούς και με 
εργαστηριακή έρευνα για σχετικές χημικές και φωτογηιηκέο αντιδράσεις. Οι 
δραστηριότητες αυτές θα συνοδεύονται από κατάρτιση μοντέλων των 
στρατοσφαιρικών διεργασιών, συμπεριλαμβανομένων των σεναρίων για τις 
συνέπειες των εκπομπών, και από εκτίμηση των οικολογικών αποτελεσμάτων και 
της επίδρασης στην υγεία της αυξημένης ακτινοβολίας UV-B. 
Φυσική και χημεία της τροπόφαιρας 
Στόχος είναι n διαλεύκανση σημαντικών φυσικοχημικών διεργασιών που 
συμβαίνουν στην τροπόφαιρα ως βάση για τον καθορισμό προληπτικών μέτρων. Οι 
νέες προσεγγίσεις στην κατανόηση της χημείας του τροποσφαιρικού όζοντος, ΟΗ 
και NOy HC (σε στερεά και αέρια κατάσταση) θα περιλάβουν συντονισμένα 
προγράμματα μετρήσεων σε περιοχές καθαρού αέρα καθώς και εργασία κατάρτισης 
μοντέλων με συνδυασμό μετεωρολογικών και χημικών μοντέλων. Οι 
δραστηριότητες αυτές θα επεκταθούν σε φυσικές εκπομπές, όπως τερπενίων και 
άλλων υδρογονανθράκων και θειούχων και αλογονούχων ενώσεων. 
Βιογεωχημικοί κύκλοι 
Στόχος είναι η βαθύτερη κατανόηση των βιογεωχημικών κύκλων και των 
διαταραχών που σημειώνονται σ' αυτούς λόγω των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων 
καθώς και n δημιουργία επιστημονικής βάσης για προληπτικές και 
επανορθωτικές ενέργειες. 
- 16 -
θα προσδιοριστεί το ισοζύγιο ύλης για τα χημικά στοιχεία σε δίκτυο 
ηπειρωτικών λεκανών απορροής. Η δραστηριότητα αυτή, θα αναπτυχθεί επίone 
υέσω Tnc uελέτnc των διεργασιών 6iaYuonc και υετατοοπής των φυσικών και 
ανθοωπονενών ουσιών στο περιβάλλον των ευρωπαϊκών εκβολών ποταυών/ακτών και 
θα επεκταθεί από τη Μεσόγειο και σε άλλεc παοάκτ^ g<i)V8c. Η δράση αυτή. 
που από τη φύση της θα πρέπει να υλοποιηθεί σε στενή συνεργασία με το 
ποόνραυυα νια TIC επιοτήυε€ και TIC τεγνολον^ Tnc θάλαοσα€. θα δώσει 
έυωαοη σε onuavTiKooc τουε^ υενάλων περιβαλλοντικών επιπτώσεων. 
Ηλεκτρουαγνητικό περ\Βάλλον 
OJ 8PvaoÎ8c οτογεύουν στην εκτίυηση των επιπτώσεων ojo. Κλίμα. Slfl 
oiKooooTnuaTa και τα Εώνα όντα, και KUOÎÎDC στον άνθοωπο. των υεταΒολών που 
επέρχονται στο ηλεκτοουαννητικό περιβάλλον. ωc συνέπεια ανθρωπίνων 
δραστηριοτήτων υε τη γρήση ακτινοβολώ γaunλήc ouvYVOTnTac (50-60 hz). 
ερτζιανών κυμάτων (ραδιόφωνο, τηλεόραση) και υικροκυυάτων (ραντάρ. 
6oou<POPiKéc συνδέσει, φούρνοι υικοοκυυάτων). 
Δυναμική των οικοσυστημάτων 
Στόχος είναι η κατανόηση και η πρόγνωση της αλληλεπίδρασης μεταξύ της 
παγκόσμιας αλλαγής και της δυναμικής των ηπειρωτικών οικοσυστημάτων και η 
δημιουργία επιστημονικής βάσης για πολιτικές πρόληψης και προσαρμογής. Το 
νέο στοιχείο είναι n ολιστική προσέγγιση στη διερεύνηση σημαντικών τύπων 
οικοσυστημάτων, όπως οι υγρότοποι και τα ημι-φυσικά οικοσυστήματα. 
Ιδιαίτερη προσοχή, σε στενό συντονισμό με το πρόγραμμα "Βιοτεχνολογία", θα 
δοθεί στις συνολικές επιπτώσεις από την εκμετάλλευση και την αποψίλωση των 
τροπικών δασών και των σάβανων καθώς και στην απώλεια της βιολογικής και 
της γενετικής ποικιλότητας. 
Πεδίο 2. Τεχνολον^ και υηγανική του περιβάλλον^ 
Στόχος είναι n προώθηση καλύτερων προτύπων ποιότητας του περιβάλλοντος με 
την ενθάρρυνση της τεχνολογικής καινοτομίας στο προ-ανταγωνιστικό επίπεδο. 
- 17 
Οι T08lc βασικοί άξονες της έρευνας στον τομέα αυτό θα είναι η 
παρακολούθηση του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων των εφαρμογών της 
τηλεανίχνευσης. η αύΕηση των δυνατοτήτων ποόληιι^ υε το σγεδιασυό καθαρών 
τεχνολογιών και καθαρών προϊόντων και η ανάπτυξη τεχνικών και συστημάτων 
για την προστασία και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Ένα σημαντικό 
στοιχείο που θα ληφθεί υπόψη στο ερευνητικό αυτό πεδίο θα είναι η στήριξη 
των δραστηριοτήτων του μελλοντικού Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. 
Εκτίμηση της ποίοτητας και παρακολούθηση του περιβάλλοντος 
Στόχος είναι n συμβολή στην ανάπτυξη και επινόηση νέων υεθόδων éo8uvac που 
αφορούν την ποιότητα του περιβάλλοντος. 
Προτεραιότητα θα δοθεί στην τελειοποίηση πληρέστερων και αποδοτικότερων 
συοτηυάτων πεοιΒαλλοντική€ παoακoλoύBnonc. KOBC&C και στην ανάπτυΕη υεθόδων 
και οονάνων uéTpnonc τόσο εναέριων όσο και επίνειων. Ιδιαίτερη προσοχή θα 
δοθεί στην ανάλυση των εκπομπών, των απορριμμάτων, των υδάτων και των υγρών 
αποβλήτων, oυuπεpιλauβavouέvnc Tnc ουυπεοιφοοά€ των ρυπαντικών ουσιών στο 
υπέδα<ικ^. uéyoi το επίπεδο του υδοοωόοου ορίζοντα. 
θα καλυφθεί επίσης η ανάπτυξη και δοκιμή συστημάτων παρακολούθησης και 
επιφυλακής για φυσικούς κινδύνους, όπως σεισμικά και ηφαιστειακά φαινόμενα, 
κατολισθήσεις, θύελλες και πλημμύρες και δασοπυρκαΐές. 
Τέλθ€ θα αναπτυγθούν ποογωρηυένα συοτήυατα πapaκoλoύenσnc (π.γ. YnuiKOc 
απολογισμός του όγκου TWV μικρορύπωγ που χρησιμοποιούνται ως δείκτες για 
την παρακολούθηση διαφόρων πηνών). σγεδιαουένα για την παρακολούθηση Tnc 
πoιότnτac Tnc aTuoomatpac OTIC aoTiKéc πεoιoγέc και την εκτίυηση των 
ποσοτικών συσχετισμών μεταξύ ρύπων και πηγών (μεταφορές, θέρμανση, εκπομπές 
Βιουηχανικών υονάδων κλπ.). 
Τεχνολογίες για την προστασία και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος 
Στόχος είναι n συμβολή στην ανάπτυξη τεχνολογιών για την προστασία και την 
αποκατάσταση του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων όλων των βασικών μορφών 
του αστικού περιβάλλοντος και Tnc aπoκaτάoτaonc του εδάνουϋ. Η έρευνα με 
θέμα την επεξεργασία και τη διάθεση των φυσικών, γηυικών η Βιολογικών 
- 18 -
τοξικών αποβλήτων και των υγρών λυμάτων καθώς και την ανακύκλωση των 
αστικών και των βιομηχανικών αποβλήτων θα συμπληρωθεί με την ανάπτυξη 
τεχνολογιών χαμηλής εκπομπής και χαμηλής παραγωγής αποβλήτων για 
επιλεγμένους βιομηχανικούς κλάδους. 
te εκ τούτου θα δοουολονηθούν uελέτεc για την εξυγίανση μολυσμένων 
τοποθεσιών υε υικοοΒιολονι^ u8Bo6ouc. 
Η έρευνα με αντικειμενικό σκοπό την πρόληψη των σοβαρών ατυχημάτων στη 
βιομηχανία και στις μεταφορές με τη βαθύτερη κατανόηση των φαινομένων 
κινδύνου θα διευρυνθεί ώστε να περιλάβει τις μεθοδολογίες για τον έλεγχο 
και καταλληλότητας της εκτίμησης κινδύνων, λαuβάvovταc κυρ tue υπόψη τoυc 
κοινών ιKOOC και Βεσυικού€ πaoάvovτεc που επηρεάζουν την κοινή ννώυη» επίσης 
θα διερευνηθεί ώστε να περιλάβει και την ανάπτυξη εναλλακτικών τεχνολογιών 
χαμηλού κινδύνου και τελειοποιημένων συστημάτων ελέγχου των διεργασιών και 
ανίχνευσης. 
Όσον αφορά τα μνημεία και τα αντικείμενα που αποτελούν στοιχεία της 
Ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, η έρευνα θα προσδιορίσει ποσοτικά τα 
αίτια και τους μηχανισμούς της φθοράς τους· θα αναπτυχθούν νέες μέθοδοι για 
την εκτίμηση των συνθηκών που προκαλούν την φθορά τους και θα ενισχυθεί η 
επιστημονική βάση των επεμβάσεων και των υλικών συντήρησης· 
θα γίνει συντονισμός των δραστηριοτήτων του πεδίου αυτού με το έργο Euro-
Environ του ΕΥΡΗΚΑ ενώ οι ερευνητικές ομάδες που θα χρηματοδοτηθούν από το 
πρόγραμμα θα λάβουν μέρος στο έργο Eurocare του ΕΥΡΗΚΑ. 
Πεδίο 3. Έοευνα υε θέυα TIC oiKovouiKéc και κοινών ι Kéc πτυγέc των 
περιβαλλοντικών ζητημάτων 
Οι oiKovouiKéc και κοινών ιKéc uεταβoλέc αποτελούν ooflaoéc πnγέc κινδύνου 
νια το περιβάλλον στο υέλλον. Xpnσιuoπoιώvτac το σύνολο των επιοτηυών -
τόσο θετικών όσο και ανθρωπιστικών - στο πλαίσιο ε*ώί πολυκλαδικού 
ενχειοήυατο^ n έρευνα ουυΒάλλει στη διαυόρφωοη σταθερών εΕελΙΕεων. 
EJLLSJK. γενικός στόχος είναι η βελτίωση των γνώσεων και Tnc KaTavononc των 
υφιστάυενων ή ενδεγουένων να αναπτυγθούν αλληλεπιδράσεων υεταΕύ φυσικού, 
υγειονομικού, νουικού. κοινωνικού, οικονουικου. ηθικού και πολιτιστικού 
πεοιΒάλλοντο€ του ανθρώπου. KaOïfrc και η υελέτη του τοόπου υε τον οποίο 
- 19 -
Εελίσσονται οι εν λόνω αλληλεπιδράσει υε την πάροδο του γρόνου. 0j_ 
0X8TiKéc έpευvεc θα οτηριγθούν OTIC κοινωνία και oiKovouiKéc επιστήυε€ 
καβώ€ και σε κάθε άλλο επιστηυονικό κλάδο που ενδέγεται να συυΒάλλει στη 
διαυόρφωση uiac oικoλoγικήc ποοΒληυατικι^. Η έρευνα θα έχει ως αντικείμενο 
καίρια θέματα των κοινωνικών επιστημών του περιβάλλοντος και της 
οικονομικής του περιβάλλοντος, από τη βασική ανάπτυξη μεθόδων και 
θεωρητικών εννοιών και την εφαρμογή του στα περιβαλλοντικά προβλήματα, έως 
την ενσωμάτωση τους σε συγκεκριμένες πολιτικές κατά τομείς και προγράμματα 
περιβαλλοντικής έρευνας των ΕΚ. 
âa αποδοθεί ιδιαίτερη σηυασία στην ολοκλήρωση TWV προσπαθειών αου. 
καταΒάλλουν τα κοάτη υέλη στον τουέα Tnc Ε και Α καθακ: και η ανάπτυΕη 
στενή€ συνεονασ^ υε συναφή διεθνή ποονράυυατα. 
•Εοευνα ue θέυα TCHJC κοινωνικοοικονουικοόο ffaoavovTec του ϋεταΒαλλόυενου 
περιβάλλοντος 
Στόχος είναι σε πρώτο στάδιο, να εντοπισθούν στους μετασχηματισμούς του 
οικονουικου. κοινωνικού, πολιτιστικού oooTnuaToc οι ενδεγόυενοι πapάvovτεc 
uετaβoλήc του ανθρωπίνου περιβάλλον^, σε δεύτερο στάδιο, να εντοπισθεί n 
πιθανή συυΒολή των οικονουικων και κοινωνικών επιοτηυών καθόκ: και κάθε 
άλλου επιοτηυονικού κλάδου στη διαυόρφωση αλλαγών υενάλης διάρκειας και τη 
λήψη αποφάσεων OTIC πεοιόδου€ aβεβaιότnτac. 
Στα θέυατα που θα καλυφθούν ουυπεοιλαυΒάνονται υεταΕύ των άλλων: 
.L Οι πεpιβaλλovτικέc συνέπε^ των εΕελίΕεων και του ιστΟΡΙΚΟύ JJK 
χρησιμοποίησης TWV γαιών. 
L· η σχέση οι κονομ(ας/περι Βάλλοντος κατά την εκπόνηση προτν^ν και τη 
διατύπωση εναλλακτικών υποθέσεων, η διαυόρφωση των εθνικών οικονουικων 
και η μελέτη TWV μέσwv άσκησης υκ ρκονομικής πολιτικής. QL 
αλληλεπιδράσε ι ς οικονομ ί ας/ενέργειας/περι βάλλοντος. η αξιολόγηση TWV 
πόρ«ν. η σύνδεση του προγράμματος αυτού με την κοινοτική έρευνα στον 
τουέα των πηνών Tnc ενέονε^ και Tnc γρησιυοποinane TOUC. 
- 20 -
IL 0 ΚΟίνΐϊΥΙκή οικολογία (αστικοποίηση και πολεοδομία. \lsHlH—liny. 
κοινωνικών και νότουιώνΚ 
±α οι πολιτι^ 8niOTrtu8c και οι (puotKéc επιστήuεc. ο οόλος του δικαίου. 
των θεουικών ωοοέων. των διεθνών δουών. n σηυασία Tnc υεταφοοά€ εννοιών 
από TIC Βετι^ επιστήuεc OTIC Bεωonτικέc επιoτήuεc (αβεβαιότητα. 
απρόβλεπτο) 
ά^ n ηθική KJU το περιβάλλον, το ενδιαφέρον &aj ο συμμετοχή 
(ευαισθητοποίηση oυuπεoιφooéc. κίνητρα) των πληθυσυών OTIC υεταΒολέ€ 
uεγάλnc διαρκεί, ο pόλoc των υέοων uagi^c ενηυέοωση€ KSU—UK 
πλnooφόononc γενικά. 
& η εκπαίδευση όσον αφορά το οόλο και TIC υεταΒολέ€ που συνδέονται υε την 
τεγνολονικη και επιστηυονική ανάπτυΕη και η ευαισθητοποίηση σε σγέση υε 
τα οικολογικά ποοΒλήυατα. 
L· n εΕέταοη των ανισορροπιών Βοορά-Νότου. ο πooβλnuaτισuόc ογετικά υε το 
αναπτυΕιακό πρότυπο που θα πρέπει να ακολουθήσουν 01 làOJSS.—UK 
Κεντοι^ και Ανατολικά Eυoώπnc. 
Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πολιτικής και της έρευνας για το 
περιβάλλον 
Στόχος είναι n ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών, κοινωνικοοικονομικών 
παραγόντων στις πολιτικές των ΕΚ και η προσθήκη της κοινωνικοοικονομικής 
διάστασης στην περιβαλλοντική Ε & Α των ΕΚ. 
Οι εργασίες στο πλαίσιο αυτής της κεντρικής ιδέας επιδιώκεται να 
εξασφαλίσουν ότι, σύμφωνα και με τις διατάξεις της Ενιαίας Πράξης, οι 
περιβαλλοντικοί παράγοντες θα λαμβάνονται επαρκώς υπόψη στις κατά τομείς 
πολιτικές των ΕΚ και στην Ε & Α που της στηρίζει. 
Επιπλέον, δεδομένου ότι οι επιστημονικές και οι κοινωνικοοικονομικές 
παράμετροι είναι στενά αλληλένδετες σε αρκετά θέματα έρευνας του παρόντος 
προγράμματος, οι εργασίες στο επιμέρους αυτό πεδίο θα εξασφαλίσουν την 
κατάλληλη ενσωμάτωση των κοινωνικοοικονομικών δεδομένων και παραμέτρων σε 
συναφή έργα συντονισμένης έρευνας, 
- 21 -
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι μεταξύ άλλων: τα ολοκληρωμένα συστήματα 
ανακύκλωσης των απορριμμάτων μέσα στην εσωτερική αγορά· οι οικολογικές 
συνέπειες των δημογραφικών και πληθυσμιακών μεταβολών (π.χ. Άλπεις και 
άλλες ορεινές περιφέρειες)· οι επιπτώσεις του τουρισμού στο περιβάλλον. 
Πεδίο 4. Ολοκληρωμένα ερευνητικά έργα 
ίΐή 2*0 αντιυετωπιοθεί η πολυπλοκότητα των ΟίΚΟλΟΥΙΚών πPQβλnμάτWV 
επιβάλλεται να υιοθετηθεί m α πολυκλαδική ποοοέννιοη ώστε να αρθούν οι 
παραδοσιακοί επιοτηυονικοί διαγωοιουοί που παοευποδίΕουν irj συνολική 
κατανόηση των οικολογικών ποοΒληυάτων. 
Στόχος είναι η συνδρομή στην επίλυση γενικευμένων προβλημάτων διακρατικού 
ενδιαφέροντος με συστηματική προσέγγιση και διεπιστημονική έρευνα. Τα 
ολοκληρωμένα έργα θα έχουν ως αντικείμενο περιφερειακά ζητήματα ή ζητήματα 
που έχουν άμεση σχέση με την περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας. 
Παραδείγματα: 
Φυσικοί κίνδυνοι 
Στόχος είναι η κατανόηση των αιτίων, των μηχανισμών και των συνεπειών 
επικίνδυνων φαινομένων στο περιβάλλον και η δημιουργία επιστημονικής βάσης 
για τη διαχείριση των φυσικών καταστροφών (ετοιμότητα, πρόγνωση, 
συναγερμός, μετριασμός ή πρόληψη των συνεπειών, ανόρθωση και εκ νέου 
ανάπτυξη). 
Η ολοκληρωμένη έρευνα στο πεδίο αυτό θα αποτελέσει την ευρωπαϊκή συμβολή 
στη Διεθνή Δεκαετία για τη μείωση των φυσικών κινδύνων, θα καλύψει 
χερσαίους, μετεωρολογικούς και υδρογεωλογικούς κινδύνους, 
συμπεριλαμβανομένης της έρευνας για τις δασοπυρκαϊές, τις πλημμύρες και την 
αστάθεια πρανών και για τη φαινομενολογία των ακραίων, επικίνδυνων 
μετεωρολογικών συμβάντων. 
- 22 -
Η έρευνα για τους χερσαίους κινδύνους (σεισμοί και εκρήξεις ηφαιστείων) θα 
έχει επίκεντρο τις θεωρητικές μελέτες τον γήινων φαινομένων και την 
επίδραση τους στην συμπεριφορά των κατασκευών και θα αποσκοπεί στην 
εγκατάσταση σταθμών επιτόπιων μετρήσεων και δικτύων άμεσης επέμβασης σε 
επιλεγμένες ζώνες της Κοινότητας που εμφανίζουν έξαρση. 
Τεχνολογικοί κίνδυνοι 
Στόχος είναι η κατανόηση των συνεπειών των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, 
τεχνολογιών και προϊόντων στην υγεία των ανθρώπων και στο περιβάλλον ως 
βάση για προληπτικές κοινοτικές πολιτικές και νομοθεσία. 
Η έρευνα στο πεδίο αυτό θα καλύψει την ανάπτυξη και τον έλεγχο 
καταλληλότητας συστημάτων για τη δοκιμή και την αξιολόγηση των χημικών 
ουσιών ως προς την επίδραση τους στην υγεία και τα οικολογικά αποτελέσματα 
τους. Η έρευνα θα συμπληρωθεί με μελέτες για την επίδραση της ρύπανσης του 
περιβάλλοντος στην υγεία των ανθρώπων. 
Επιπλέον, θα διερευνηθούν οι κίνδυνοι για την ποιότητα του εδάφους και των 
υπόγειων υδάτων από τις γεωργικές τεχνολογίες και τις πρακτικές όσον αφορά 
τις χρήσεις της γης. Οι εργασίες αυτές θα επεκταθούν στις περιφερειακές 
πτυχές της προστασίας των οικοσυστημάτων συμπεριλαμβάνοντας τον εντροφισμό 
των υδάτων των ακτών (σε σύνδεση με το ειδικό πρόγραμμα "Επιστήμη και 
Τεχνολογία της θάλασσας"), την προστασία και τη διατήρηση των οικοτόπων, το 
μαρασμό των δασών και την αύξηση της οξύτητας των υδάτινων μαζών. 
Ερημοποίηση στην περιοχή της Μεσογείου 
Στόχος είναι η εκτίμηση των φυσικών και των ανθρωπογενών αιτίων, των 
μηχανισμών και των επιπτώσεων της επέκτασης του φαινομένου της ερημοποίησης 
στην περιοχή της Μεσογείου. Η έρευνα θα εγκύψει στο ιστορικό, στα αίτια 
(ανθρωπογενή και κλιματικά) και στις συνέπειες της ερημοποίησης· θα 
αναπτυχθούν στρατηγικές για την καταπολέμηση της ερημοποίησης και θα 
προγραμματιστεί η εφαρμογή τους σε επιλεγμένες ζώνες δοκιμής. 
- 23 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΝ ΔΑΠΑΝΑ 
σε ποσοστό % για την περίοδο 1991 - 1994 
Πεδίο 1. Συμμετοχή σε προγράμματα "Global Change" 35 - 45 
Πεδίο 2. Τεχνολογίες και μηχανική του περιβάλλοντος 20 - 25 
Πεδίο 3. Έρευνα με θέμα τις οικονομικές και κοινω­
νικές πτυχές των περιβαλλοντικών ζητημάτων 8-12 
Πεδίο 4. Ολοκληρωμένα ερευνητικά έργα 23 - 33 
Η κατανομή δαπανών μεταξύ των διαφόρων ερευνητικών πεδίων, δεν αποκλείει 
την δυνατότητα επικάλυψης περισσοτέρων του ενός πεδίων από ένα πρόγραμμα. 
1. Ένα ελάγιστο ποσό 25.7 εκατ. ECU. που ιοοδυναυεί υε το 10% του 
συνόλου, κρίνεται αναγκαίο να γρηοιυοποιηθεί οε σαφάκ: ποοοδιοοιουένα 
έργα νια την ενθάρρυνση Tnc Baot^c éo8Uvac. 
2. Ένα ελάγιστο ποσό 5.1 εκατ. ECU, που ιοοδυναυεί υε το 2% του συνόλου. 
κρίνεται αναγκαίο ua αφιερωθεί οε έαχα YJJJ my. ενθάρννση ιτκ. 
uετεκπa^6ευonc ερευνητών στου€ τουε^ που καλύπτει το ειδικό ποόνοαυυα. 
- 24 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Τοόποι εκτέλεοη€ του ποονοάυυατθ€ 
και δoαoτnoιότnτεc 6ia6oonc και αΕιοποί none 
των αποτελεσυάτων του 
Η Επιτροπή θέτει σε εφαρμογή το πρόγραμμα με βάση το επιστημονικό και 
τεχνικό περιεχόμενο που ορίζεται στο παράρτημα Ι. Το πρόγραμμα αυτό 
αφορά όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες. 
Οι τρόποι εκτέλεσης του προγράμματος, που αναφέρονται στο άρθρο 3, 
καλύπτουν τα έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, τα συνοδευτικά 
μέτρα και τις συντονισμένες δράσεις. 
Οι ερευνητικές δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών θα αποτελέσουν 
αντικείμενο μίας ειδικής απόφασης του Συμβουλίου. 
Τα έργα αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων κοινής δαπάνης στον τομέα της 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
Τα συνοδευτικά μέτρα συνίστανται στην εφαρμογή των μέσων που 
εξασφαλίζουν την καλή τεχνική εκτέλεση, τη διαχείριση και την 
αξιολόγηση του προγράμματος, καθώς και την κατάλληλη διάδοση των 
αποτελεσμάτων και τη δυνατότητα πρόσβασης σ'αυτά, το συντονισμό, την 
κατάρτιση και την ευαισθητοποίηση των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα. 
Επιβάλλεται να δοθεί ιδιαίτερη σηυασία στη διεπιοτηυονικότητα κατά τη 
υετεκπαίδευοη. Ποάνυατι. eyovTac υπόωη την έλλειαιη ερευνητών υε ννώοεΐ€ 
από πολυκλαδικού€ επιστηυονικού€ TOU8ÎC στην Ευρώπη, η Κοινότητα θα 
ποέπει να διευκολύνει την διεπιοτηυονική επιυόοφωοη των ερευνητών στην 
οικολογία. Οι καθιεοωυένοι εoευvnτέc θα ποέπει να υετεκπαιδεύονται. 
8KTOc από TOUC TOU8ÎC Tnc ειδικότητά€ TOUC. και οε έναν ή πεοισσότεοουε 
ουυπληρωυατικού€ TOU8Îc που θα ουυΒάλλουν στην αντιυετώπιοη οικολογικών 
πpQβλnμάτwv. 
- 25 
Ό συντονιουΟ€ στο εσωτερικό του πoovoάuuατoc θα επιτευγθεί με ΤΠ 
Βοήθεια ενοποιητικών ουάδων. Οσοι ουυυετέγουν στο εν λόνω ειδικό 
ποόγραυυα θα πρέπει να έγουν τη δυνατότητα να ενηυεοώνονται γρήγορα και 
συνεχι^ νια τα υπόλοιπα έονα που γρηυατοδοτούνται στο πλαίσιο του. 
πΡΟΚεΐμένον YJa επιτευγθεί η αλληλεπίδραση TOUC &Μ£ επιβάλλει Q 
πολνπλΟΚότητα KOI η ουνολικότητα των οικολογικών ποοΒληυάτων. Μία 
πεΡΙΟΡίσμένη ουάδα διανοητών και επιοτηυόνων. επιλενυένων από my. 
επιτροπή νια TIC κατά κοινή ουολονία avavvωoιouέvεc iKavOTnTéc TOUC. θα 
έχει <oc οόλο να εΕαοωαλίΕει την κατάλληλη αλληλεπίδραση υεταΕύ των 
διαφόρων ερευνητικών κοινοτικών δράσεων. 
Οι συντονισμένες δράσεις είναι εκείνες που καθορίζονται στο άοθοο 92 
του Δηυοοιονουικού Κανονιουού 
3. Οι συμμετέχοντες στα έργα πρέπει να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα 
εγκατεστημένα είτε στην Κοινότητα είτε στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως 
πανεπιστήμια, οργανισμοί έρευνας και βιομηχανικές επιχειρήσεις, 
συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ή των ενώσεων των 
τελευταίων, και ιδίως των Ευρωπαϊκών Ομίλων Οικονομικού Σκοπού (ΕΟΟΣ). 
Τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, που είναι εγκατεστημένα σε χώρες 
διαφορετικές απο τις αναπτυσσόμενες χώρες που έχουν συνάψει με την 
Κοινότητα συμφωνίες σε θέματα επιστημονικής και τεχνικής έρευνας, 
μπορούν να συμμετάσχουν στα έργα που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του 
παρόντος προγράμματος, με βάση το κριτήριο του αμοιβαίου συμφέροντος. 
Οι κατ'αυτόν τον τρόπο επιλεγόμενοι συμβαλλόμενοι δεν επωφελούνται της 
χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας που προβλέπει ΤΟ πρόγραμμα 
πλαίσιο, συμμετέχουν δε στις γενικές διοικητικές δαπάνες. 
4. Ta èp)/a επιλέγονται σύμφωνα με την ακόλουθη σειρά προτεραιότητας και η 
πρώτη μεν μέθοδος αποτελεί του κανόνα, ενώ η δεύτερη την εξαίρεση: 
Οι συμμετέχοντες στα έργα επιλέγονται με τη διαδικασία των προσκλήσεων 
προς υποβολή προτάσεων που αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 4, n οποία 
δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
- 26 -
Εφόσον ικανοποιούνται τα υπόλοιπα κριτήρια επιοτηυονικι^ aoTiOTnTac και 
σύυφωνα υε TIC κατευθυντήοιε€ vpauuéc που ενέκριναν το ΣυυΒούλιο. OTIC 
περιπτώσει ύπapEnc πολλών ιοοδύναυων επιοτηυονικά ποοτεινόυενων έονων 
θα προτιμούνται; 
LU ποοτάσει νια έονα στην υλοποίηση των οποίων θα συυυετάσγουν 
εταίοοι από λινότεοο ευvonuέvεc πεoιφέpειεc JJK Κοινότητας ά 
περιφέρει που Βρίσκονται σε Βιουηγανική παοακυή όπω€ ορίζονται στα 
άοθρα 8 και 9 του κανονιουού (ΕΟΚ) αοιθ. 2052/88 του ΣυυΒουλίου. 
(ιι) ποοτάοει νια έονα στα οποία ουυυετέγουν ιιικοοιιεααΐεο επίγει ρήσε ιc 
ή όυιλοι αναλόνων επιγειοήσεων. 
Η Επιτροπή αποφασίζει κατά περίπτωση εάν η διαγείαιοη εvόc προγράυυατος 
ή υέοου€ του υποεί να αναληφθεί απο oovaviouooc ή φορείc 8KTOC Tnc 
KoivOTnTnac. γωptc va Βίνεται n εΕουσία Tnc στο λήφη αποφάσεων. 
Η Επιτροπή μπορεί, εξάλλου, να εγκρίνει προτάσεις, σύμφωνα με έκτατη 
διαδικασία και υπό τις προϋποθέσεις που αναφέρονται κατωτέρω, εφόσον 
αυτές παρουσιάζουν ιδιαίτερα ευνοϊκές προοπτικές και συμβάλλουν 
σημαντικά στην πρωτοτυπία του προτεινόμενου θέματος, στην καινοτομία 
της επιστημονικής και τεχνικής προσέγγισης και στη μεθοδολογία 
εκτέλεσης» λαμβάνοντας επίσης υπόψη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των 
υποψηφίων. 
Η ευνοϊκή τεχνική αξιολόγηση των εν λόγω προτάσεων δεν αποτελεί αυτή 
καθαυτή ικανοποιητική δικαιολογία για την έγκριση ενός έργου. Πράγματι 
η έκτατη διαδικασία μπορεί να εφαρμοστεί μόνο εφόσον ελεγχθεί ότι η 
φύση του έργου, όπως ορίζεται ανωτέρω, δεν δικαιολογεί τη χρήση της 
κανονικής διαδικασίας πρόσκλησης προς υποβολή προτάσεων. 
Η έκτακτη διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί πριν τη συνήθη διαδικασία, 
ούτως ώστε να είναι δυνατόν να καθοριστεί με ακρίβεια το διαθέσιμο ποσό 
της κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής στα έργα που επιλέγονται με τη 
συνήθη διαδικασία. Η ηΜερομηνία λήξεως για την έκτακτη διαδικασία 
δημοσιεύεται κάθε χρόνο στην Επίσημη Εφημερίδα. 
- 27 -
Το ποσό της κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής για όλα τα έργα που 
εγκρίνονται με βάση την έκτακτη διαδικασία αποφασίζεται κάθε χρόνο, 
ανάλογα με τα έργα που επιλέγονται και σύμφωνα με ιδιαίτερα αυστηρά 
κριτήρια ποιότητας. Το ποσό αυτό, δεν μπορεί σε οποιαδήποτε περίπτωση 
να υπερβαίνει το 10%. είναι δε δυνατόν να αναθεωρείται κάθε χρόνο με 
βάση την κτηθείσα εμπειρία. 
Η Επιτροπή συντάσσει οδηγό στον οποίο αναφέρονται όλοι οι κανόνες που 
εφαρμόζονται κατά την έκτακτη αυτή διαδικασία προκειμένου να 
διασφαλίζεται πλήρης διαφάνεια. 
5. Στα έργα πρέπει να συμμετέχουν τουλάχιστον δύο ανεξάρτητοι μεταξύ τους 
εταίροι, εγκατεστημένοι σε διαφορετικά κράτη μέλη, καθώς επίσης ένας 
τουλάχιστον εταίρος εδρεύων σε αναπτυσσόμενη χώρα. 
6. Η Επιτροπή μπορεί να ενθαρρύνει τους συμμετέχοντες να συγκροτήσουν 
Ευρωπαϊκό Όμιλο Οικονομικού Σκοπού (ΕΟΟΣ) ή να προβούν σε άλλες 
ρυθμίσεις για την εκτέλεση έργων, όπως είναι τα έργα μεγάλης κλίμακας 
που επιτρέπουν την αποκεντρωμένη διαχείριση σύμφωνα με τις 
ιδιαιτερότητες του έργου. 
/. Οι γνώσεις που αποκτώνται κατά την εκτέλεση των έργων διαδίδονται, 
αφενός, στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος και, αφετέρου, μέσω 
συγκεντρωτικής δράσης, σύμφωνα με την απόφαση που αναφέρεται στο άρθρο 
4 τρίτο εδάφιο, της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ. Η δράση διάδοσης και 
αξιολόγησης χαρακτηρίζεται από την άμεση και συστηματική διάθεση των 
αποκτηθέντων αποτελεσμάτων στο σύνολο των αναπτυσσόμεων χωρών. 
ISSN 0254-1483 
COM(90)592 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 14 
Αριΰ. καταλόγου : CB-CO-90-609-GR-C 
ISBN 92-77-66754-0 
ΤΙΜΗΠΩΛΗΣΗΣ lu^t αναιδές: 3.50ECU γι«κάτ)ε 10 ετηΛλέον σελίδες: 1.25 ECU 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg