EΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 98/34/ΕΚ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Περιληψη Τησ Εκθεσησ

2. Εισαγωγη

2.1. Η Επέκταση Του Πεδίου Εφαρμογής Της Οδηγίας 98/34/Eκ Στις Υπηρεσίες

Της Κοινωνίας Της Πληροφορίας

2.2. Η Μεταφορά Της Οδηγίας 98/48/Εκ

2.3. Παρουσίαση Της Έκθεσης

3. Περιγραφη Τησ Διαδικασιασ

3.1. Το Πεδίο Εφαρμογής Της Οδηγίας 98/34/Εκ Στον Τομέα Των Υπηρεσιών Της Κοινωνίας Της Πληροφορίας

3.2. Οι Ιδιομορφίες Της Διαδικασίας Κοινοποίησης Στον Τομέα Των Υπηρεσιών Της Κοινωνίας Της Πληροφορίας

4. Παρουσιαση Του Συνολου Των Κοινοποιησεων Για Την Περιοδο Αυγουστου 1999 - Φεβρουαριου 2002

4.1. Γραφική Παράσταση Των Σχεδίων Που Κοινοποιήθηκαν

4.1.1. Κατανομή Ανά Έτος

4.1.2. Κατανομή Ανά Θέμα

4.2. Τα Θέματα Που Επανέρχονται

4.2.1. Η Ηλεκτρονική Υπογραφή

4.2.2. Το Ηλεκτρονικό Εμπόριο

4.2.3. Η Προστασία Των Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα

4.2.4. Ψηφιακή Τηλεόραση Και Αποκωδικοποιητές

4.2.5. Τα Ονόματα Τομέα

5. Αναλυση Των Αντιδρασεων Τησ Επιτροπησ Και Των Κρατων Μελων

5.1. Γενική Παρουσίαση

5.2. Αντιδράσεις Της Επιτροπής

5.2.1. Ανάλυση Των Εμπεριστατωμένων Γνωμών

5.2.2. Ανάλυση Των Παρατηρήσεων

5.3. Ανάλυση Των Αντιδράσεων Των Κρατών Μελών

6. Οι Ειδικεσ Διαδικασιεσ

6.1. Η Διαδικασία Του Επείγοντος

6.2. Η Εμπιστευτικότητα

6.3. Η Αναβολή

7. Οι Παραβασεισ Τησ Διαδικασιασ Κοινοποιησησ

7.1. Οι Περιπτώσεις Παράβασης

7.2. Οι Τομείς Τους Οποίους Αφορούν

7.3. Η Συνεργασία Μεταξύ Της Επιτροπής Και Των Κρατών Μελών

7.4. Η Επιτροπή «Πρότυπα Και Τεχνικοί Κανόνες»

8. Νεεσ Εξελιξεισ: Εδαφικη Και Διεθνησ Καλυψη

8.1. Εδαφική Κάλυψη

8.1.1. Ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος

8.1.2. Οι Υποψήφιες Χώρες

8.2. Κάλυψη Σε Διεθνές Επίπεδο: Το Συμβούλιο Της Ευρώπης

9. Συμπερασματα

10. Παραρτηματα

10.1. Διαδικασία πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας

10.2. Αριθμός κοινοποιήσεων ανά έτος

10.3. Αριθμός Κοινοποιήσεων Ανά Έτος Και Ανά Κράτος Μέλος

10.4. Αριθμός Κοινοποιήσεων Ανά Τομέα Και Ανά Κράτος Μέλος

10.5. Κατάλογος Στοιχείων Αναφοράς Των Κοινοποιήσεων

10.6. Κοινοποιήσεις Στον Τομέα Της Κοινωνίας Της Πληροφορίας - Συνθετικός Πίνακας

1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Η διαδικασία της κοινοποίησης που θέσπισε η οδηγία 98/34/ΕΚ εφαρμόζεται στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας από τον Αύγουστο του 1999. Η παρούσα έκθεση αποσκοπεί να κάνει έναν απολογισμό της εφαρμογής των διατάξεων της οδηγίας 98/34/ΕΚ όσον αφορά τις εν λόγω υπηρεσίες.

Η έκθεση κάνει μια επισκόπηση της διαδικασίας κοινοποίησης με σκοπό να εκτιμηθεί η συμβολή της στον τομέα των υπηρεσιών που καλύφθηκαν πρόσφατα από τη διαδικασία.

Συνολικά ο απολογισμός της λειτουργίας της διαδικασίας είναι θετικός και επιβεβαιώνει την πραγματική αξία αυτής της οδηγίας ως αποτελεσματικού εργαλείου της εσωτερικής αγοράς στο νέο αυτό οικονομικό τομέα. Έδωσε τη δυνατότητα να αναπτυχθεί ένας πραγματικός διάλογος μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών και να δημιουργηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια για τις εν εξελίξει κανονιστικές πρωτοβουλίες οι οποίες περιέρχονται σε γνώση όλων των ενδιαφερόμενων αρχών και μερών. Επιπλέον, στο βαθμό που, χάρη στην προηγούμενη ανάλυση των σχεδίων κανονισμών, επιτρέπει να αποφεύγονται πολυάριθμα εμπόδια πριν ακόμη παραγάγουν τα αρνητικά τους αποτελέσματα, η οδηγία έχει συμβάλει με απτό τρόπο στο δεδηλωμένο στόχο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας για «καλύτερη νομοθεσία» και για τον καθορισμό ενός κανονιστικού πλαισίου κατάλληλου για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας σε ένα δυναμικό και καινοτομικό τομέα όπως είναι ο τομέας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας.

Η έκθεση ξεκινά με μια παρουσίαση της διαδικασίας κοινοποίησης στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας. Στη συνέχεια προβαίνει σε μια λεπτομερή ανάλυση των αντιδράσεων της Επιτροπής και των κρατών μελών επί των κοινοποιημένων σχεδίων καθώς και των βασικών προβλημάτων συμφωνίας προς την κοινοτική νομοθεσία που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα. Αναλύει λεπτομερώς τις ειδικές διαδικασίες (διαδικασία επείγοντος, εμπιστευτικότητα και «μπλοκάρισμα» της διαδικασίας). Η έκθεση αναφέρει επίσης τις παραβάσεις της διαδικασίας κοινοποίησης. Τέλος, θίγονται οι νέες εξελίξεις στη διαδικασία κοινοποίησης (οι εξελίξεις στο διεθνές επίπεδο και στο επίπεδο της εθνικής επικράτειας). Εν κατακλείδι, σχολιάζονται τα κενά και τα ισχυρά σημεία της διαδικασίας με σκοπό να αποτυπωθεί μια ακριβής εικόνα της κατάστασης.

2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2.1. Η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 98/34/EΚ [1] στις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας

[1] Οδηγία 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1998, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών, ΕΕ αριθ. L 204 της 21/07/1998 σ. 37-48.

Η οδηγία 98/34/ΕΚ είναι ένα σπουδαίο μέσο της πολιτικής διαφάνειας που ακολουθείται στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. Σε σχεδόν 20 χρόνια έδωσε τη δυνατότητα να αναλυθούν περισσότερα από 7.000 σχέδια εθνικών κανονισμών. Το εν λόγω μέσο επιβάλλει στα κράτη μέλη να κοινοποιούν τους εθνικούς κανονισμούς που περιέχουν τεχνικούς κανόνες, όταν ακόμη βρίσκονται στο στάδιο του σχεδίου. Μόλις κοινοποιηθεί το κείμενο του σχεδίου τα υπόλοιπα κράτη μέλη ή/και η Επιτροπή μπορούν να το σχολιάσουν. Η οδηγία για την «κοινοποίηση» διευκολύνει επομένως το διάλογο και βοηθάει να αποφευχθούν διαδικασίες επίλυσης των διαφορών που μπορεί να διαρκέσουν χρόνια.

Λόγω της επιτυχίας της οδηγίας, το πεδίο εφαρμογής της διευρύνθηκε προοδευτικά για να καλύψει εν τέλει το σύνολο των βιομηχανικών προϊόντων, των γεωργικών προϊόντων και των προϊόντων αλιείας. Η οδηγία 98/48/ΕΚ [2] επεξέτεινε το συγκεκριμένο σύστημα κοινοποίησης στις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας.

[2] Οδηγία 98/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 1998, για την τροποποίηση της οδηγίας 98/34/ΕΚ για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών, ΕΕ αριθ. L 217 της 05/08/1998 σ. 18-26. Οι διατάξεις της οδηγίας 98/34/ΕΚ που παρατίθενται στην παρούσα έκθεση αναφέρονται στην έκδοση αυτής της οδηγίας όπως έχει τροποποιηθεί από την οδηγία 98/48/ΕΚ και έχει τίτλο «Οδηγία 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας».

Ο λόγος επιλογής του συγκεκριμένου τομέα έχει να κάνει με την ανάγκη εξεύρεσης ενός μηχανισμού που να επιτρέπει την εποπτεία του νέου αυτού πεδίου που εξελίσσεται διαρκώς ενώ ταυτόχρονα αφήνει όσο το δυνατόν μεγαλύτερα περιθώρια στους οικονομικούς φορείς και στα κράτη μέλη για να μην ανασταλεί η τεχνολογική εξέλιξη στον εν λόγω τομέα. Πράγματι, για να ανταποκριθούν στην ολοένα ταχύτερη εξέλιξη τα κράτη μέλη συχνά αναγκάζονται να νομοθετούν. Ο πολλαπλασιασμός των νέων κανονισμών, χωρίς κοινοτικό συντονισμό, κινδυνεύει να δημιουργήσει εμπόδια για την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και την ελευθερία της εγκατάστασης. Οι συνέπειές του μπορεί να είναι ένας κερματισμός της εσωτερικής αγοράς, επιπτώσεις για τους επενδυτές, μια επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης και πρόσθετο κόστος για τις επιχειρήσεις και τους χρήστες.

Κατά συνέπεια, για να πλαισιωθεί η εξέλιξη των εθνικών νομοθεσιών και να διατηρηθεί ταυτόχρονα ένα ευέλικτο και γρήγορο σύστημα, η λύση που βρέθηκε ήταν να τεθεί σε εφαρμογή μια διαδικασία κοινοποίησης σε αυτόν τον τομέα.

2.2. Η μεταφορά της οδηγίας 98/48/ΕΚ

Όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας μετέφεραν την οδηγία 98/48/ΕΚ στην εσωτερική τους νομοθεσία. Η πλειονότητα των κρατών μελών την ενσωμάτωσαν υπό μορφή νόμου ή διατάγματος αλλά ορισμένα κράτη μέλη προτίμησαν να χρησιμοποιήσουν διοικητικές εγκυκλίους [3].

[3] Βλέπε στο παράρτημα τον κατάλογο των νομοθετικών πράξεων για τη μεταφορά της οδηγίας 98/48/ΕΚ στο σύνολο των κρατών μελών (σημείο 10.1).

Το σύστημα άρχισε να λειτουργεί πολύ γρήγορα [4]. Πράγματι, οι πρώτες κοινοποιήσεις έφτασαν στην Επιτροπή ήδη από τα τέλη Σεπτεμβρίου 1999. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι τα κράτη μέλη γνώριζαν ήδη το σύστημα της κοινοποίησης και ότι χρησιμοποίησαν στο νέο αυτό τομέα την ίδια οργανωτική δομή των «εθνικών σημείων επαφής» που χρησιμοποιούσαν στον τομέα των «προϊόντων».

[4] Η οδηγία 98/48/ΕΚ τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 1999.

2.3. Παρουσίαση της έκθεσης

Στόχος της παρούσας έκθεσης είναι η επισκόπηση της λειτουργίας των διατάξεων της οδηγίας 98/34/ΕΚ, οι οποίες εφαρμόζονται στις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας και ο απολογισμός της εφαρμογής τους, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 98/48/CE [5].

[5] Άρθρο 3 της οδηγίας 98/48/ΕΚ : «Το αργότερο δύο έτη από την ημερομηνία του άρθρου 2, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο απολογισμό της εφαρμογής της οδηγίας 98/34/ΕΚ, έχοντας υπόψη, ιδίως, τις εξελίξεις στην τεχνολογία και την αγορά υπηρεσιών κατά το άρθρο 1 σημείο 2. [...] ».

3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ [6]

[6] Για περισσότερες διευκρινίσεις στο θέμα του πεδίου εφαρμογής και των κανόνων λειτουργίας της οδηγίας αυτής παραπέμπουμε στον «οδηγό σχετικά με την οδηγία 98/48/ΕΚ η οποία καθιερώνει έναν μηχανισμό διαφάνειας στον τομέα των κανονισμών που αφορούν τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών» (έγγραφο S-42/98 οριστικό της Επιτροπής Προτύπων και Τεχνικών Κανονισμών, που διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

3.1. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 98/34/ΕΚ στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας

Για να εντοπιστούν οι εθνικοί κανονισμοί που αφορούν τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες εμπίπτουν σε διαδικασία κοινοποίησης, θα πρέπει πρώτα να εξεταστούν οι ορισμοί που περιλαμβάνει το άρθρο 1 της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

Πράγματι, το πρώτο άρθρο αυτής της οδηγίας περιέχει τους ορισμούς που είναι απαραίτητοι για να κατανοηθεί το πεδίο εφαρμογής της. Για να καταλάβουμε αν ένα σχέδιο κανονισμού πρέπει να κοινοποιηθεί στην Επιτροπή, πρέπει να αναλύσουμε το κείμενο του σχεδίου βάσει αυτών των ορισμών.

Η ανάλυση γίνεται σε διάφορα στάδια.

Κατ' αρχάς πρέπει να επαληθευτεί ότι πρόκειται για «κανόνα» που εφαρμόζεται στις υπηρεσίες, στη συνέχεια θα πρέπει να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για «υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας» και, τελικά, για κανόνα που αφορά «ειδικά» τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας.

Πρώτον, είναι απαραίτητο να δούμε εάν πρόκειται για κανόνα που αφορά τις υπηρεσίες. Το άρθρο 1, σημείο 5, ορίζει την έννοια του «κανόνα σχετικά με τις υπηρεσίες» ως «απαίτηση γενικής φύσεως σχετικά με την πρόσβαση στις δραστηριότητες των υπηρεσιών [...] και στην άσκησή τους, ειδικότερα διατάξεις για τους παρέχοντες υπηρεσίες, τις υπηρεσίες και τον αποδέκτη των υπηρεσιών [...] ».

Η έννοια της υπηρεσίας ορίζεται από την οδηγία 98/48/ΕΚ στην αιτιολογική σκέψη 19 : « [...] δυνάμει του άρθρου 60 της συνθήκης όπως ερμηνεύεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου, ως υπηρεσία νοείται η υπηρεσία η παρεχομένη συνήθως έναντι αμοιβής». Στην απόφαση Wirth, [7] της 7ης Δεκεμβρίου 1993, το Δικαστήριο αποσαφήνισε την έννοια του όρου αμοιβή: « το ουσιώδες χαρακτηριστικό της αμοιβής έγκειται στο γεγονός ότι αποτελεί την οικονομική αντιπαροχή της αντίστοιχης παροχής». Ο ορισμός αυτός πρέπει να συμπληρωθεί βάσει της απόφασης Bond van adverteerders [8] που ορίζει ότι «το άρθρο 60 της Συνθήκης δεν απαιτεί η υπηρεσία να αμείβεται από τους αποδέκτες της».

[7] Απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 1993, C-109/92, Σ.τ.Ν. σ. I-6447, αιτιολογική σκέψη 15.

[8] Απόφαση της 26ης Απριλίου 1988, 352/85, Σ.τ.Ν. σ. 2085.

Στη συνέχεια πρέπει να αναλυθεί το σχέδιο νομοθετικού κειμένου για να διαπιστωθεί εάν αφορά υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας. Για να συμβαίνει αυτό, η υπηρεσία πρέπει να πληροί τρεις όρους [9]: πρέπει να παρέχεται εξ αποστάσεως, με ηλεκτρονικά μέσα και κατόπιν προσωπικής επιλογής ενός αποδέκτη υπηρεσιών.

[9] Ενδεικτικός κατάλογος των υπηρεσιών που δεν πληρούν αυτούς τους όρους περιλαμβάνεται στο παράρτημα V της οδηγίας.

Ο όρος «εξ αποστάσεως» σημαίνει ότι το εθνικό μέτρο πρέπει να αφορά μια υπηρεσία που παρέχεται χωρίς τα συμβαλλόμενα μέρη να είναι ταυτόχρονα παρόντα.

Ο δεύτερος όρος, «με ηλεκτρονικά μέσα», αναφέρεται στη χρήση εξοπλισμού ηλεκτρονικής επεξεργασίας και αποθήκευσης δεδομένων για να φτάσει η υπηρεσία στον αποδέκτη της.

Ο τρίτος όρος, «κατόπιν συγκεκριμένης παραγγελίας», σημαίνει ότι οι μεταδόσεις που γίνονται χωρίς να χρειάζεται αίτηση του αποδέκτη της υπηρεσίας (μετάδοση από ένα σημείο σε πολλά σημεία) δεν μπορεί να θεωρούνται ότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Γι' αυτό, η οδηγία διευκρινίζει ότι δεν εφαρμόζεται στις υπηρεσίες ραδιοφωνικών μεταδόσεων ούτε στις υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων που προβλέπονται στο άρθρο 1, στοιχείο α), της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ [10].

[10] ΕΕ L 298 της 17/10/1989, σ.23-30.

Τέλος, για να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας το εθνικό σχέδιο νομοθετικού κειμένου πρέπει να αφορά «ειδικά» τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Έτσι, αποφεύγεται η κοινοποίηση μεγάλου αριθμού νομοθετημάτων που ρυθμίζουν γενικά τις οικονομικές δραστηριότητες και εφαρμόζονται μεταξύ άλλων επίσης στις υπηρεσίες on-line. Σχετικά με αυτό, είναι σκόπιμο να αναφερθούμε στο άρθρο 1, σημείο 5, πέμπτο εδάφιο, της οδηγίας 98/34/ΕΚ που ορίζει ότι:

- αφενός, «ένας κανόνας θεωρείται ότι αφορά ειδικά τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών όταν, αν ληφθεί υπόψη η αιτιολογία και το κείμενό του, έχει συγκεκριμένο σκοπό και αντικείμενο, είτε εξ ολοκλήρου είτε σε επιμέρους διατάξεις, να ρυθμίσει με σαφή και εύστοχο τρόπο τις υπηρεσίες αυτές».

- αφετέρου, «ένας κανόνας δεν θεωρείται ότι αφορά ειδικά τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών όταν αφορά τις υπηρεσίες αυτές μόνο κατά συνεκδοχή ή κατά σύμπτωση».

Είναι επομένως απαραίτητο να ελεγχθεί επίσης η αιτιολογία και το περιεχόμενο του σχεδίου νομοθετικού κειμένου ώστε να επαληθευτεί ο σκοπός του. Έτσι, ακόμη και εάν μία μόνο παράγραφος ενός νόμου ασχολείται με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, ο νόμος αυτός πρέπει να κοινοποιηθεί (ωστόσο στην περίπτωση αυτή η διαδικασία και οι προθεσμίες της αφορούν μόνο τη συγκεκριμένη παράγραφο). Απεναντίας, εάν ο νόμος αποσκοπεί να ρυθμίσει τη διεξαγωγή αποδείξεων γενικά, χωρίς να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, διατάξεις αφιερωμένες στις υπηρεσίες on-line, αυτό θα έχει οπωσδήποτε άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις στην ηλεκτρονική υπογραφή αλλά παρόλα αυτά ο νόμος δε χρειάζεται να κοινοποιηθεί στο πλαίσιο της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η ανάλυση, θα πρέπει να επαληθευτεί εάν ο κανόνας που αφορά ειδικά μια υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας συνιστά «τεχνικό κανόνα», κατά την έννοια του άρθρου 1, σημείο 11, της οδηγίας 98/34/ΕΚ. Αυτό ισχύει όταν η τήρηση του κανόνα είναι υποχρεωτική, εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων (de jure ή de facto), για την εμπορία, την παροχή ή τη χρήση υπηρεσιών, για την εγκατάσταση ενός φορέα παροχής υπηρεσιών σε ένα κράτος μέλος ή σε σημαντικό τμήμα του κράτους αυτού. Αυτό ισχύει επίσης, με την επιφύλαξη του άρθρου 10 της οδηγίας, για τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις των κρατών μελών που απαγορεύουν την παροχή ή τη χρήση υπηρεσιών ή την εγκατάσταση ενός φορέα παροχής υπηρεσιών. Η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τα προϊόντα προσφέρει πολυάριθμα στοιχεία ερμηνείας του σημείου 11 του άρθρου 1 που μπορούν να μεταφερθούν στο παρόν πλαίσιο [11].

[11] Για μια περιγραφή της διαδικασίας κοινοποίησης που προβλέπει η οδηγία 98/34/ΕΚ για τα προϊόντα, βλέπε ιδίως την έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με τη λειτουργία της οδηγίας 98/34/ΕΚ την περίοδο 1995 έως 1998, COM(2000) 429 τελικό της 07/07/2000, σημείο 4.2.

Όλοι αυτοί οι ορισμοί καταδεικνύουν το στοχοθετημένο χαρακτήρα του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας. Τα κράτη μέλη δήλωσαν πολλές φορές ότι ήταν δύσκολο να εφαρμόσουν κριτήρια που ορίζονται κατ' αυτό τον τρόπο. Η Επιτροπή δήλωσε από την πλευρά της ότι για τις συγκεκριμένες αυτές περιπτώσεις μπορούσαν τα κράτη μέλη ανά πάσα στιγμή να επικοινωνήσουν με τις υπηρεσίες της ώστε να εξεταστεί κατά πόσο έπρεπε να κοινοποιηθούν τα επίμαχα νομοσχέδια. Σε πολλές περιπτώσεις, ιδίως κατά τους πρώτους μήνες λειτουργίας της οδηγίας, οι άτυπες αυτές επαφές έδωσαν τη δυνατότητα να εξηγηθεί στις εθνικές αρχές η υποχρέωσή τους να προβαίνουν σε επίσημη κοινοποίηση προλαμβάνοντας έτσι μεταγενέστερες επιπλοκές και προβλήματα.

3.2. Οι ιδιομορφίες της διαδικασίας κοινοποίησης στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας

Η διαδικασία που προβλέπεται από την οδηγία 98/34/ΕΚ για τους κανόνες σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας είναι σχεδόν ταυτόσημη με τη διαδικασία που ακολουθείται όσον αφορά τους κανόνες για τα προϊόντα, με την επιφύλαξη ορισμένων ιδιομορφιών, όπως είναι η περίοδος του status quo, η εξουσία δράσης της Επιτροπής και το γεγονός ότι για ορισμένους τομείς υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας προβλέπονται εξαιρέσεις από την υποχρέωση κοινοποίησης.

Στους 3 μήνες που ακολουθούν την κοινοποίηση του εθνικού σχεδίου κειμένου η Επιτροπή ή/και ένα ή περισσότερα κράτη μέλη μπορούν να εκδώσουν εμπεριστατωμένη γνώμη. Στη περίπτωση αυτή, σύμφωνα με τη διαδικασία που ακολουθείται για τους κανόνες σχετικά με τα προϊόντα, η έκδοση του σχεδίου κειμένου αναβάλλεται για 3 μήνες (δηλαδή 6 είναι οι μήνες συνολικά κατά τους οποίους τα κράτη μέλη δεν μπορούν να εγκρίνουν το σχέδιο κανονισμού τους). Στην περίπτωση των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας η αναβολή μπορεί να είναι μόνο ένας επιπλέον μήνας. Η ιδιομορφία αυτή είναι εσκεμμένη για να περιορίζεται η περίοδος αναμονής για το κράτος μέλος. Το αρνητικό στοιχείο αυτής της ιδιομορφίας είναι ότι η προθεσμία που παρέχεται μετά την αποστολή της εμπεριστατωμένης γνώμης δεν αφήνει αρκετά περιθώρια χρόνου για τη συζήτηση των «πιθανών» λύσεων. Και ακριβώς, όπως διαπιστώσαμε παραπάνω, ο σκοπός της οδηγίας «κοινοποίησης» είναι να δώσει τη δυνατότητα διεξαγωγής διαλόγου μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών.

Μια άλλη ιδιομορφία έγκειται στο περιθώριο ελιγμών που διαθέτει η Επιτροπή όταν ένα κράτος κοινοποιεί το κείμενο ενός σχεδίου. Στο πλαίσιο της διαδικασίας 98/34/ΕΚ η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να αποστείλουν παρατηρήσεις (πρόκειται κυρίως για γενικές παρατηρήσεις) ή εμπεριστατωμένη γνώμη (πρόκειται για την πιο δεσμευτική πράξη της διαδικασίας, που επισημαίνει τα στοιχεία εκείνα που θα μπορούσαν ενδεχομένως να θέσουν εμπόδια στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και το κράτος έχει την υποχρέωση να απαντήσει και να δηλώσει τη συνέχεια που σκοπεύει να δώσει). Ωστόσο υπάρχουν ειδικές εξουσίες που διαθέτει μόνο η Επιτροπή, όπως η αίτηση αναβολής της έκδοσης του εθνικού μέτρου σε ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Όσον αφορά τα σχέδια τεχνικών κανόνων που αφορούν τα προϊόντα, τρεις είναι οι επιλογές που προσφέρονται στην Επιτροπή και οι οποίες αναφέρονται στα σημεία 3, 4 και 5 του άρθρου 9 της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

Πρώτη περίπτωση, τα κράτη μέλη αναβάλλουν την έκδοση ενός σχεδίου τεχνικού κανόνα για 12 μήνες από την ημερομηνία παραλαβής από την Επιτροπή του σχεδίου εάν, εντός 3 μηνών από την ημερομηνία αυτή, η Επιτροπή γνωστοποιήσει την πρόθεσή της να προτείνει ή να εκδώσει οδηγία, κανονισμό ή απόφαση σύμφωνα με το άρθρο 249 (πρώην άρθρο 189) της Συνθήκης για το ίδιο θέμα.

Δεύτερη περίπτωση, τα κράτη μέλη αναβάλλουν την έκδοση ενός σχεδίου τεχνικού κανόνα για 12 μήνες εφόσον, εντός 3 μηνών μετά την ημερομηνία γνωστοποίησης του σχεδίου στην Επιτροπή, η τελευταία ανακοινώσει τη διαπίστωσή της ότι το σχέδιο τεχνικού κανόνα αφορά θέμα που καλύπτεται από πρόταση οδηγίας, κανονισμού ή απόφασης που έχει υποβληθεί στο Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 249 (πρώην άρθρο 189) της Συνθήκης.

Τρίτη και τελευταία περίπτωση, εάν το Συμβούλιο εγκρίνει κοινή θέση κατά την περίοδο του status quo που προαναφέρεται, η περίοδος των 12 μηνών παρατείνεται στους 18 μήνες, με την επιφύλαξη της παραγράφου 6 του άρθρου 9 της οδηγίας.

Στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει την αναβολή της έγκρισης ενός σχεδίου ανακοινώνοντας απλώς και μόνο την πρόθεσή της να προτείνει ή να εκδώσει δεσμευτική κοινοτική πράξη για το θέμα που καλύπτει το νομοθετικό κείμενο. Το γεγονός ότι η Επιτροπή βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας του κοινοτικού σχεδίου νομοθετικής πράξης δεν αρκεί επομένως από μόνο του για να αιτιολογήσει μια αναμονή δώδεκα μηνών για το κράτος μέλος.

Τέλος, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, πέρα από τις γενικές εξαιρέσεις που περιέχει η οδηγία 98/34/ΕΚ, έχουν προστεθεί ορισμένες ειδικές εξαιρέσεις από την υποχρέωση κοινοποίησης για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας.

Πρώτον, εξαιρούνται οι κανόνες που άπτονται ζητημάτων τα οποία εμπίπτουν στις κανονιστικές ρυθμίσεις του τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών [12]. Για τον καθορισμό του όρου αυτού η οδηγία παραπέμπει στον ορισμό που δίνεται στην οδηγία 90/387/ΕΚ [13].

[12] Άρθρο 1, σημείο 5, δεύτερη παράγραφος της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

[13] ΕΕ αριθ. L 192 της 24/07/1990, σ. 1-9.

Έπειτα, η οδηγία δεν εφαρμόζεται στους κανόνες που άπτονται ζητημάτων τα οποία εμπίπτουν στις κοινοτικές κανονιστικές ρυθμίσεις του τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, έτσι όπως απαριθμούνται ενδεικτικά στο παράρτημα VI της οδηγίας [14].

[14] Άρθρο 1, σημείο 5, τρίτη παράγραφος της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

Απεναντίας, για τους κανόνες που εκδίδονται από ή για οργανωμένες αγορές (χρηματιστήρια), άλλες αγορές ή οργανισμούς που προσφέρουν συμψηφιστικές ή εκκαθαριστικές υπηρεσίες προς τις αγορές αυτές, η οδηγία εφαρμόζεται μόνον όσον αφορά τη γνωστοποίηση των οριστικών κειμένων στην Επιτροπή [15]. Τα κράτη μέλη δεν έχουν επομένως την υποχρέωση να κοινοποιούν τα σχετικά με το θέμα σχέδια κειμένων τους αλλά οφείλουν να διαβιβάζουν τα μέτρα που εκδίδουν στην Επιτροπή.

[15] Άρθρο 1, σημείο 5, τέταρτη παράγραφος της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

4. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1999 - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2002

4.1. Γραφική παράσταση των σχεδίων που κοινοποιήθηκαν [16]

[16] Τα αριθμητικά στοιχεία που παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση βασίζονται στις κοινοποιήσεις που έγιναν πριν από το Φεβρουάριο του 2002.

4.1.1. Κατανομή ανά έτος

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Αριθμητικά στοιχεία που εκδόθηκαν το Φεβρουάριο του 2002

4.1.2. Κατανομή ανά θέμα

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

4.2. Τα θέματα που επανέρχονται

Ως το Φεβρουάριο του 2002 η Επιτροπή έλαβε συνολικά 70 κοινοποιήσεις σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Λόγω των ορίων που έχουν τεθεί στο πεδίο εφαρμογής της διαδικασίας από τους ορισμούς που προαναφέρθηκαν, ο αριθμός τους δεν είναι πολύ υψηλός ωστόσο είναι σημαντικός.

Οι κοινοποιήσεις περιστρέφονται ουσιαστικά γύρω από 5 βασικά θέματα: την ηλεκτρονική υπογραφή, το ηλεκτρονικό εμπόριο, την προστασία των δεδομένων, την ψηφιακή τηλεόραση και τους αποκωδικοποιητές και τα ονόματα τομέα [17].

[17] Για μια αναλυτική εικόνα των 70 κοινοποιήσεων αρκεί να ανατρέξει κανείς στον πίνακα που παρατίθεται στο παράρτημα και δίνει επιγραμματικά το περιεχόμενο της κάθε κοινοποίησης (σημείο 10.6).

4.2.1. Η ηλεκτρονική υπογραφή

Η οδηγία σχετικά με το κοινοτικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές υπογραφές [18] (στο εξής: οδηγία για την «ηλεκτρονική υπογραφή») έπρεπε να ενσωματωθεί στη νομοθεσία των κρατών μελών πριν από τις 18 Ιουλίου 2001. Πριν από την ημερομηνία αυτή επομένως τα κράτη μέλη έπρεπε να εκδώσουν εθνικά μέτρα για να συμμορφωθούν με την οδηγία.

[18] Οδηγία 1999/93/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 1999, σχετικά με το κοινοτικό πλαίσιο για ηλεκτρονικές υπογραφές, ΕΕ αριθ. L 13 της 19/01/2000, σ. 12-20.

Κατ' εφαρμογή του άρθρου 10 της οδηγίας 98/34/ΕΚ, τα κράτη μέλη δεν οφείλουν να κοινοποιούν στην Επιτροπή τα εθνικά μέτρα που εκδίδουν για να συμμορφωθούν με τις δεσμευτικές κοινοτικές πράξεις.

Στην περίπτωση των οδηγιών που αφορούν την κοινωνία της πληροφορίας πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η προσέγγιση του κοινοτικού νομοθέτη ήταν η ανάπτυξη ενός σταθερού νομικού πλαισίου για την προαγωγή της ασφάλειας δικαίου σε αυτό τον τομέα, περιορίζοντας, για παράδειγμα, και πλαισιώνοντας τις εξαιρέσεις. Ωστόσο ο κοινοτικός νομοθέτης, για να μην παγιώσει τη νομοθεσία σχετικά με ένα θέμα που εξελίσσεται με τέτοια ταχύτητα, θέσπισε πράξεις οι οποίες επιβάλλοντας μια ελάχιστη εναρμόνιση απαγορεύουν στο μέλλον τη δημιουργία οποιουδήποτε εμποδίου στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών on-line διασυνοριακά. «Ελάχιστη εναρμόνιση» σημαίνει ότι οι εν λόγω οδηγίες εξαγγέλλουν «μόνο» ορισμένους ουσιαστικούς κανόνες που πρέπει να τηρούνται για να εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία και αφήνουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να λαμβάνουν μέτρα, όσον αφορά τους δικούς τους οικονομικούς φορείς, που πηγαίνουν πιο μακριά από εκείνα που προβλέπονται σε κοινοτικό επίπεδο. Όταν οι εθνικές αρχές αξιοποιούν αυτή τη δυνατότητα λαμβάνουν μέτρα που υπερβαίνουν την απλή συμμόρφωση με την οδηγία, κατά την έννοια του προαναφερόμενου άρθρου 10. Αυτά ακριβώς τα μέτρα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο κοινοποίησης και αυτά μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αντιδράσεων από μέρους της Επιτροπής και των άλλων κρατών μελών.

Η διαχωριστική γραμμή δεν είναι πάντοτε εύκολο να χαραχθεί και τα κράτη μέλη έχουν διαμαρτυρηθεί πολλές φορές για τη δυσκολία να γίνει διάκριση μεταξύ ενός απλού μέτρου μεταφοράς της οδηγίας στην εσωτερική νομοθεσία, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 10 της οδηγίας 98/34/ΕΚ, και ενός μέτρου που πηγαίνει παραπέρα. Για να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα, η Επιτροπή δήλωσε πολλές φορές στα κράτη μέλη στη διάρκεια των συνεδριάσεων της επιτροπής που συστάθηκε βάσει της οδηγίας [19] ότι είναι πάντοτε έτοιμη να τα βοηθήσει να βρουν μια απάντηση σε αυτό το δυσεπίλυτο ορισμένες φορές ζήτημα.

[19] Άρθρο 5 της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

Όταν τα κράτη μέλη έχουν αμφιβολίες, είναι προτιμότερο να κοινοποιούν τα σχέδιά τους. η Επιτροπή μπορεί έτσι και αλλιώς, μόλις τα μελετήσει, να ενημερώσει το κράτος-συντάκτη ότι η διαδικασία της κοινοποίησης δε χρειάζεται να τηρηθεί γιατί εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εξαίρεσης του άρθρου 10 της οδηγίας. Απεναντίας, τα κράτη μέλη τα οποία όταν έχουν αμφιβολίες δεν κοινοποιούν το σχέδιο εθνικού κανονισμού διατρέχουν τον κίνδυνο να διαπιστώσουν τελικά ότι τα άρθρα που έπρεπε να έχουν κοινοποιήσει κρίνονται μη εφαρμόσιμα στους ιδιώτες, κατ' εφαρμογή της νομολογίας CIA Security [20]. Επιπλέον, κάτι τέτοιο μπορεί να δημιουργήσει ένα επιβλαβές κλίμα ανασφάλειας δικαίου και να έχει και άλλες επιπτώσεις όπως την υποχρέωση να κινηθεί νέα διαδικασία λήψης απόφασης σε εθνικό επίπεδο και διαδικασία επί παραβάσει από πλευράς Επιτροπής. Το Δικαστήριο επεξήγησε πρόσφατα την εμβέλεια της εξαίρεσης από την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 10, σημείο 1, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας στην απόφασή του Canal Satellite Digital [21]. Η αυστηρή ερμηνεία που έδωσε το Δικαστήριο στην επίμαχη εξαίρεση μειώνει πάρα πολύ τα περιθώρια εκτίμησης που έχουν τα κράτη μέλη καθώς και τη δυνατότητά τους να εξαιρεθούν από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης.

[20] Απόφαση CIA Security της 30ής Απριλίου 1996, C-194/94, Σ.τ.Ν. σ. 2201.

[21] Απόφαση Canal Satellite Digital της 22ας Ιανουαρίου 2002, C-390/99, Σ.τ.Ν. σ. Ι-607.

Η τελική προθεσμία για τη μεταφορά της οδηγίας για την «ηλεκτρονική υπογραφή» στην εσωτερική νομοθεσία ήταν η 18η Ιουλίου 2001, γεγονός που εξηγεί για ποιο λόγο οι κοινοποιήσεις για την ηλεκτρονική υπογραφή αντιπροσωπεύουν μεγάλο μέρος των σχεδίων που κοινοποιήθηκαν μέχρι σήμερα. Πράγματι, από τις 70 κοινοποιήσεις που έχουν παραληφθεί οι 20 αφορούν άμεσα την ηλεκτρονική υπογραφή και 5 άλλες ασχολούνται με αυτή δευτερευόντως.

4.2.2. Το ηλεκτρονικό εμπόριο

Ένας άλλος τομέας στον οποίο έγιναν πολυάριθμες κοινοποιήσεις είναι το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Οι ίδιες παρατηρήσεις που μόλις διατυπώσαμε σχετικά με την οδηγία για την «ηλεκτρονική υπογραφή» μπορούν να διατυπωθούν και σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας 2000/31/ΕΚ για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά (στο εξής: οδηγία για το «ηλεκτρονικό εμπόριο» [22]). Η προθεσμία για τη μεταφορά της οδηγίας αυτής στην εσωτερική νομοθεσία έληξε στις 16 Ιανουαρίου 2002.

[22] Οδηγία 2000/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2000, ΕΕ αριθ. L 178 της 17/07/2000, σ. 1-16.

Συνολικά η Επιτροπή έλαβε 13 κοινοποιήσεις που συνδέονται άμεσα με το ηλεκτρονικό εμπόριο και 7 ακόμη κοινοποιήσεις που αφορούν έμμεσα το θέμα αυτό.

4.2.3. Η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα

Η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα αποτελεί επίσης θέμα που επανέρχεται. Διάφορα σχέδια που κοινοποιήθηκαν στον τομέα των on-line υπηρεσιών αφορούν την προστασία των δεδομένων στις υπηρεσίες της πληροφορίας, στο βαθμό που τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους τις απαιτήσεις που απορρέουν από τις οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 95/46/ΕΚ [23], της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και 97/66/ΕΚ [24], της 15ης Δεκεμβρίου 1997, περί επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και προστασίας της ιδιωτικής ζωής στον τηλεπικοινωνιακό τομέα.

[23] ΕΕ L 281 της 23/11/1995 σ. 31-50.

[24] ΕΕ L 24 της 30/01/1998 σ. 1-8.

4.2.4. Ψηφιακή τηλεόραση και αποκωδικοποιητές

Κοινοποιήσεις έγιναν επίσης στον τομέα της ψηφιακής τηλεόρασης και των ψηφιακών αποκωδικοποιητών. Αυτές οι πολύ τεχνικές πτυχές είναι σημαντικές, ωστόσο, επειδή χαράσσουν την πολιτική του μέλλοντος στον τομέα των οπτικοακουστικών μέσων. Ένα από τα κείμενα που παρέλαβε η Επιτροπή και αφορούσε αυτόν τον τομέα ήταν ένα νομοσχέδιο το οποίο θέσπιζε συμπληρωματικές διατάξεις για την εφαρμογή των προτύπων τηλεοπτικών σημάτων. Σκοπός του νομοσχεδίου ήταν να επιβληθεί ένα σύστημα αποκωδικοποιητή εις βάρος άλλων συστημάτων που κυκλοφορούσαν στην αγορά.

Στον τομέα αυτό αναμένονται πολυάριθμες κοινοποιήσεις από πλευράς κρατών μελών τα επόμενα χρόνια, λόγω της μελλοντικής εξέλιξης της ψηφιακής τηλεόρασης.

4.2.5. Τα ονόματα τομέα

Τα ονόματα τομέα πρέπει να θεωρούνται ως ειδική κατηγορία η οποία έχει ωστόσο ιδιαίτερα σημαντικό χαρακτήρα, επειδή δεν υπάρχει σήμερα ευρωπαϊκή νομοθεσία στον τομέα αυτό. Είναι επομένως επιθυμητό να υπάρχει μια ελάχιστη συνοχή μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση των ονομάτων τομέα τους ώστε να αποφευχθεί ο κερματισμός της εσωτερικής αγοράς. Από την πλευρά της, η Κοινότητα αναπτύσσει ένα ευρωπαϊκό όνομα τομέα « .eu » και έχει εκδώσει σχετικό κανονισμό [25]. Είναι επομένως σκόπιμο να ελεγχθούν τα εθνικά νομοσχέδια που αφορούν ονόματα τομέων ώστε να αποφευχθούν τα προβλήματα κατά την έναρξη ισχύος του ονόματος τομέα « .eu » και να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας.

[25] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 733/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Απριλίου 2002, για την υλοποίηση του « .eu » τομέα ανωτάτου επιπέδου, ΕΕ αριθ. L 113 της 30/04/2002 σ. 1-5

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν την τάση να παραλείπουν να κοινοποιούν σχέδια κανονισμών σε αυτόν τον τομέα σε αντίθεση με άλλα που κοινοποιούν τακτικά τα αντίστοιχα σχέδιά τους. Ωστόσο, τα ονόματα τομέα, επειδή έχουν μια εγγενή συνάφεια με την παροχή υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, αποτελούν στοιχείο-κλειδί για την ανάπτυξη αυτών των υπηρεσιών.

5. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ

5.1. Γενική παρουσίαση

Η Επιτροπή έστειλε πολυάριθμα σχόλια για τα νομοθετικά κείμενα των κρατών μελών που αφορούσαν τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Πράγματι, από τις 70 κοινοποιήσεις που έλαβε η Επιτροπή αντέδρασε στο 50 % [26] των περιπτώσεων απευθύνοντας εμπεριστατωμένες γνώμες ή/και παρατηρήσεις [27]. Για σκοπούς σύγκρισης αναφέρεται ότι την ίδια περίοδο η Επιτροπή αντέδρασε μόνο στο 30 % των περιπτώσεων στον τομέα των προϊόντων.

[26] Κατά την ημερομηνία σύνταξης της παρούσας έκθεσης η προθεσμία για την αντίδραση της Επιτροπής δεν είχε λήξει ακόμη για 12 κοινοποιήσεις.

[27] Και με «μπλοκάρισμα» του νομοσχεδίου για12 μήνες σε μια περίπτωση.

Το αποτέλεσμα αυτό εξηγείται με διάφορους τρόπους.

Πρώτον, οι υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας υπόκεινται εδώ και λίγο μόνο καιρό στην υποχρέωση κοινοποίησης ενώ στον τομέα των προϊόντων τα διδακτικά αποτελέσματα της διαδικασίας έγιναν ήδη αισθητά στον τρόπο με τον οποίο νομοθετούν τα κράτη μέλη.

Δεύτερον, ο τομέας αυτός γνωρίζει πολυάριθμες εξελίξεις, τις οποίες αντιμετωπίζει διαφορετικά σε κανονιστικό επίπεδο το κάθε κράτος μέλος. Η Επιτροπή οφείλει λοιπόν να αντιδρά συχνότερα ώστε να υποδεικνύει ένα γενικό τρόπο συμπεριφοράς με τον οποίο να εξασφαλίζεται η συνοχή της εσωτερικής αγοράς.

Από την άλλη πλευρά, οι αντιδράσεις των κρατών μελών ήταν σχεδόν ανύπαρκτες. Υπάρχουν μόνο 9 περιπτώσεις στις οποίες τα κράτη έστειλαν παρατηρήσεις, κυρίως όμως δεν υπάρχει κανένα κράτος που να έστειλε εμπεριστατωμένη γνώμη. Εάν συγκρίνουμε την κατάσταση αυτή με την κατάσταση που επικρατεί στον τομέα των προϊόντων διαπιστώνουμε ότι για την ίδια περίοδο τα κράτη μέλη έστειλαν περισσότερες από 60 εμπεριστατωμένες γνώμες. Το αποτέλεσμα αυτό φαίνεται απογοητευτικό. Η μικρή συμμετοχή εξηγείται ίσως από το γεγονός ότι οι διοικητικές υπηρεσίες που είναι επιφορτισμένες με τους τεχνικούς φακέλους στα κράτη μέλη δεν έχουν συνηθίσει να χρησιμοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρει η διαδικασία κοινοποίησης στον τομέα των υπηρεσιών και δεν έχουν ακόμη επεξεργαστεί σαφείς θέσεις για τα ζητήματα που εμπίπτουν σε έναν νέο και σε πλήρη εξέλιξη τομέα όπως είναι ο τομέας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας.

5.2. Αντιδράσεις της Επιτροπής

5.2.1. Ανάλυση των εμπεριστατωμένων γνωμών

5.2.1.1. Γενικές εκτιμήσεις

Στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας η οδηγία 98/34/ΕΚ προσφέρει τη δυνατότητα στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να εκδίδουν εμπεριστατωμένες γνώμες [28], οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα την παράταση της αρχικής τρίμηνης περιόδου του status quo έως και 4 μήνες από τη στιγμή της παραλαβής των προτεινόμενων σχεδίων. Η εμπεριστατωμένη γνώμη είναι μια πράξη «σύμφωνα με την οποία το προτεινόμενο μέτρο παρουσιάζει πτυχές που μπορούν να δημιουργήσουν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών ή στην ελεύθερη εγκατάσταση των φορέων παροχής υπηρεσιών στα πλαίσια της εσωτερικής αγοράς», που προβλέπεται από τα άρθρα 49 και 43 της Συνθήκης ΕΚ.

[28] Άρθρο 9, παράγραφος 2, 3η περίπτωση, της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

Τα κράτη μέλη οφείλουν να απαντούν στις εμπεριστατωμένες γνώμες που τους αποστέλλονται. Από τις 15 εμπεριστατωμένες γνώμες που έστειλε η Επιτροπή κατά την περίοδο αναφοράς της παρούσας έκθεσης, τα κράτη μέλη απάντησαν ή απέσυραν την κοινοποίησή τους στο 95 % των περιπτώσεων.

Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, τα άρθρα 49 και 43 της Συνθήκης επιβάλλουν την κατάργηση των περιορισμών, δηλαδή «κάθε μέτρου το οποίο απαγορεύσει, παρακωλύει ή καθιστά λιγότερο ελκυστική την άσκηση της ελευθερίας της εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών» [29].

[29] Βλέπε απόφαση για τις «πανηγύρεις και εκθέσεις» της 15ης Ιανουαρίου 2002, C-439/99, Σ.τ.Ν. σ. Ι-305.

Βάσει αυτής της νομολογίας ένας εθνικός περιορισμός, για να γίνει δεκτός ως εξαίρεση από τις θεμελιώδεις ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς σε έναν μη εναρμονισμένο τομέα, πρέπει να πληροί 4 όρους:

(1) να μην εισάγει δυσμενείς διακρίσεις,

(2) να επιδιώκει έναν θεμιτό στόχο γενικού συμφέροντος,

(3) να είναι κατάλληλος για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου και

(4) να μην είναι δυσανάλογος σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο [30] και να μην είναι δεσμευτικός πέραν του βαθμού που είναι απαραίτητος για την επίτευξη του στόχου εφόσον, για παράδειγμα, δεν μπορεί να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα με λιγότερο δεσμευτικούς κανόνες [31].

[30] Βλέπε απόφαση Dennemeyer της 25ης Ιουλίου 1991, C-76/90, Σ.τ.Ν. σ. I-4221.

[31] Βλέπε αποφάσεις Arblade της 23ης Νοεμβρίου 1999, C-369/96, Σ.τ.Ν. σ. I-8453, και Gebhard της 30 Νοεμβρίου 1995,C-55/94, Σ.τ.Ν. σ. I- 4165.

Με άλλα λόγια κάθε εθνικό μέτρο πρέπει να τηρεί τις αρχές της μη εισαγωγής διακρίσεων (1), της αναγκαιότητας (2) και της αναλογικότητας (3 και 4).

Όσον αφορά ειδικότερα την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, αυτό σημαίνει ότι ένας περιορισμός μπορεί να αποδειχθεί δυσανάλογος και, ως εκ τούτου, να μην γίνει δεκτός, βάσει του κοινοτικού δικαίου, όταν η δραστηριότητα παρέχεται, όπως συμβαίνει με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, χωρίς να χρειάζεται να μεταβεί ο πάροχος στην επικράτεια του κράτους μέλους στο οποίο η υπηρεσία γίνεται αποδεκτή [32] και όταν ο εθνικός κανονισμός δεν λαμβάνει υπόψη τις απαιτήσεις που πληροί ήδη ο πάροχος στο κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένος και από το οποίο προσφέρει τις υπηρεσίες του [33].

[32] Βλέπε προαναφερόμενη απόφαση Dennemeyer, στην υποσημείωση 30.

[33] Βλέπε προαναφερόμενη απόφαση Arblade, στην υποσημείωση 31.

Υπό το πρίσμα αυτών των εκτιμήσεων, η Επιτροπή εξέδωσε κατά την περίοδο αναφοράς της παρούσας έκθεσης 15 συνολικά εμπεριστατωμένες γνώμες για σχέδια εθνικών κανονισμών που αφορούσαν τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, λόγω προβλημάτων συμβατότητας με την ελευθερία της εγκατάστασης και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών που προβλέπονται από τη Συνθήκη ή με ορισμένες οδηγίες όπως είναι οι οδηγίες για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ηλεκτρονική υπογραφή [34].

[34] Οδηγίες που αναφέρθηκαν αντιστοίχως στα σημεία 4.2.3. και 4.2.1.

Τα εθνικά σχέδια που αποτέλεσαν αντικείμενο εμπεριστατωμένης γνώμης της Επιτροπής αφορούσαν τα ακόλουθα θέματα: δραστηριότητες διερεύνησης, υποκλοπής, αποκρυπτογράφησης, επεξεργασίας, διαβίβασης, προστασίας, καταχώρισης, διατήρησης κτλ δεδομένων συνδιαλέξεων ή/και πληροφοριών για τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών (6) ηλεκτρονική υπογραφή (4) μέσα μαζικής ενημέρωσης (3).ονόματα τομέα (2).

Χάρη στις διάφορες εμπεριστατωμένες γνώμες εντοπίστηκαν στο πλαίσιο των κοινοποιημένων σχεδίων τα κοινά νομικά προβλήματα τα οποία μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σύμφωνα με την ακόλουθη τυπολογία:

- εξωεδαφική ισχύς του προβλεπόμενου εθνικού κανονισμού (σημείο 5.2.1.2.)

- ασάφεια των νέων υποχρεώσεων που επιβάλλονται στους οικονομικούς φορείς (σημείο 5.2.1.3.)

- απαράδεκτες αιτιολογίες (σημείο 5.2.1.4.)

- μη επαλήθευση των υποχρεώσεων που εκπληρώνουν ήδη οι πάροχοι υπηρεσιών στο κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένοι (σημείο 5.2.1.5.)

- δυσανάλογος χαρακτήρας των προβλεπόμενων περιορισμών (σημείο 5.2.1.6.)

- ασυμβίβαστο με ορισμένες οδηγίες για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας (σημείο 5.2.1.7.).

Στο σημείο αυτό επιβάλλεται μια γενική παρατήρηση. Πράγματι, η εξωεδαφική ισχύς (που αναφέρεται στο σημείο 5.2.1.2.), η διπλή πλήρωση ταυτόσημων απαιτήσεων (στο 5.2.1.5.) και ο δυσανάλογος χαρακτήρας ενός εθνικού σχεδίου (στο 5.2.1.6.) συνιστούν διαφορετικές όψεις της ίδιας προβληματικής στην οποία προσδίδει πρωταρχική σημασία η Επιτροπή στο πλαίσιο της οδηγίας 98/34/ΕΚ, που αποτελεί μέσο πρόληψης και συνεργασίας. Η προβληματική είναι η εξής: οι εθνικοί κανόνες που βρίσκονται στο στάδιο της προπαρασκευής να μην επιβάλλουν περιττές ή υπερβολικές νομικές ή διοικητικές υποχρεώσεις στους οικονομικούς φορείς και ενδεχομένως στους χρήστες και να συμβάλλουν, ως εκ τούτου, στην καλλιέργεια μιας νομικής κουλτούρας της εσωτερικής αγοράς μεταξύ των εθνικών νομοθετών. Με άλλα λόγια, ο στόχος είναι να αποκτήσουν το ρεφλέξ οι αρμόδιες αρχές (σε όλα τα επίπεδα: κρατικό, περιφερειακό, τεχνικό κτλ) να συνεκτιμούν, κατά τη φάση του σχεδιασμού, της συζήτησης και της έκδοσης ενός νέου κανονιστικού κειμένου, τις συνέπειες που μπορεί να έχει στη λειτουργία του κοινού μας χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα.

Η εξέταση των περιπτώσεων που υποβλήθηκαν και των περιστάσεων που τις περιέβαλλαν οδήγησε την Επιτροπή να δηλώσει ότι, όταν ένα σχέδιο προβλέπει την εφαρμογή ενιαίου νομικού καθεστώτος, χωρίς να κάνει διάκριση μεταξύ, αφενός, των φορέων που είναι εγκατεστημένοι στο κράτος μέλος-συντάκτη της κοινοποίησης και, αφετέρου, των φορέων που επιθυμούν να παράσχουν υπηρεσίες στο κράτος αυτό, χωρίς να είναι εγκατεστημένοι, από το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένοι, μπορεί να θίγει, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου [35], την ουσιαστική τήρηση και εφαρμογή της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών. Μπορεί μια τέτοια απαίτηση να επιβάλλεται με ιδιαίτερα προφανή τρόπο όσον αφορά δραστηριότητες, όπως είναι οι υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, οι οποίες από τη φύση τους παρέχονται ουσιαστικά χωρίς μετακίνηση του παρόχου, ωστόσο πρέπει να εξασφαλίζεται γενικότερα για όλες τις οικονομικές δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών με διασυνοριακό χαρακτήρα, όπως το τόνισε η Επιτροπή στη νέα της στρατηγική για τις υπηρεσίες [36].

[35] Βλέπε ιδίως την προαναφερόμενη απόφαση Dennemeyer, στην υποσημείωση 30.

[36] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τίτλο, «Μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών», COM(2000)888 τελικό της 29ης Δεκεμβρίου 2000.

5.2.1.2. Εξωεδαφική ισχύς του προβλεπόμενου εθνικού κανονισμού

Η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις για εθνικά σχέδια που περιείχαν απαιτήσεις οι οποίες επιδέχονταν εφαρμογή σε όλους τους οικονομικούς φορείς κατά κανόνα, ακόμη και σε όσους ήταν εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο τόπος εγκατάστασής τους.

Υπέδειξε τα προβλήματα συμβατότητας που θα δημιουργούσε μια τέτοια γενικευμένη, αδιάκριτη και απεριόριστη εφαρμογή των εθνικών απαιτήσεων στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών.

Όταν δεν υπάρχει σαφής εδαφικός περιορισμός για τις νομικές απαιτήσεις, ένας πάροχος υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, που μπορεί να είναι και προμηθευτής πρόσβασης σε δίκτυα ή πάροχος τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, διατρέχει τον κίνδυνο να υπόκειται αυτόματα σε διαφορετικές νομοθεσίες (δεκαπέντε ή και περισσότερες στην προοπτική της διεύρυνσης). Κάτι τέτοιο μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, όπως ανασφάλεια δικαίου, πιθανή σώρευση οικονομικών βαρών και μορφών ευθύνης και, τέλος, συνέπειες στις επενδυτικές και αναπτυξιακές προοπτικές και στις προοπτικές διάδοσης υπηρεσιών on-line, ιδίως για τις ΜΜΕ. [37]

[37] Η Επιτροπή προσέβαλε, ως εκ τούτου, στο πλαίσιο διάφορων κοινοποιήσεων τα εξής: τη συστηματική επιβολή υποχρέωσης καταχώρισης και διατήρησης δεδομένων σε όλους τους φορείς, συμπεριλαμβανομένων, ρητά ή έμμεσα, όσων είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη.τη γενική δυνατότητα επέκτασης της αναζήτησης δεδομένων σε συστήματα πληροφορικής που βρίσκονται στο εξωτερικό την επιβολή υποχρέωσης συνεργασίας και (αποκρυπτογραφημένης) πρόσβασης σε περιεχόμενα, χωρίς σαφή περιορισμό τη γενικευμένη επιβολή σε όλους τους φορείς δεσμευτικών απαιτήσεων όσον αφορά την πιστοποίηση τη δυνατότητα εφαρμογής εθνικών κανόνων σε πρόσωπα και εταιρείες της Κοινότητας που είναι εγκατεστημένα σε άλλα κράτη μέλη και έχουν καταχωρίσει ξένα ονόματα τομέα, κτλ.

Επιπλέον, σε διάφορες εμπεριστατωμένες γνώμες η Επιτροπή προειδοποίησε τα κράτη μέλη για τον κίνδυνο μη ορθής μεταφοράς στο μέλλον της οδηγίας 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο, σκοπός της οποίας είναι να εξασφαλίσει αποτελεσματικά την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας προβλέποντας ακριβώς ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν, για λόγους που εμπίπτουν στο συντονισμένο τομέα, να περιορίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες προέρχονται από άλλο κράτος μέλος [38]. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει τη σημασία της οδηγίας 98/34/ΕΚ ως αποτελεσματικού νομικού μέσου πρόληψης των παραβιάσεων όχι μόνο της Συνθήκης αλλά επίσης των οδηγιών, ακόμη και στις περιπτώσεις στις οποίες η προθεσμία μεταφοράς στην εθνική νομοθεσία δεν έχει ακόμη εκπνεύσει.

[38] Παρόλο που η προθεσμία για την οριστική ενσωμάτωση της οδηγίας 2000/31/ΕΚ ήταν η 17η Ιανουαρίου 2002, η Επιτροπή, στηριζόμενη επίσης στα άρθρα 43 και 49 της Συνθήκης, υπενθύμισε πριν από την ημερομηνία αυτή ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 1997, C-129/96), μπορεί μεν τα κράτη μέλη να μην ήταν υποχρεωμένα να εκδώσουν μέτρα μεταφοράς της οδηγίας στην εσωτερική τους νομοθεσία πριν από την εκπνοή της σχετικής προθεσμίας, ωστόσο δεν θα έπρεπε σε κάθε περίπτωση στη διάρκεια αυτής της προθεσμίας να εκδώσουν διατάξεις που θα μπορούσαν να διακυβεύσουν σοβαρά το αποτέλεσμά της, δηλαδή διατάξεις ασυμβίβαστες με το περιεχόμενο και με το στόχο της οδηγίας. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή υπενθύμισε στις εμπεριστατωμένες γνώμες της ότι το άρθρο 3, παράγραφος 2 (ρήτρα «εσωτερικής αγοράς»), της οδηγίας 2000/31/ΕΚ ορίζει ότι «Τα κράτη μέλη δεν μπορούν, για λόγους που αφορούν το συντονισμένο τομέα, να περιορίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες προέρχονται από άλλο κράτος μέλος.»

Η Επιτροπή παρατήρησε τέλος ότι εφόσον η πρόθεση του εθνικού νομοθέτη είναι να αποκλείσει τη δυνατότητα εφαρμογής των διατάξεων ενός σχεδίου σε οικονομικούς φορείς που δεν είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός του, αυτό πρέπει να διευκρινίζεται χωρίς αμφισημίες στο κείμενο.

5.2.1.3. Ασάφεια των νέων υποχρεώσεων που υποβάλλονται στους οικονομικούς φορείς

Σε ορισμένες εμπεριστατωμένες γνώμες η Επιτροπή προέβαλε το επιχείρημα ότι είναι απαραίτητο οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς που αναφέρονται να είναι σε θέση να γνωρίζουν με αρκετή σαφήνεια και ακρίβεια την έκταση των υποχρεώσεων που θα πρέπει να τηρήσουν βάσει ενός εθνικού σχεδίου νέας νομοθεσίας [39].

[39] Η Επιτροπή σημείωσε, σχετικά με ένα σχέδιο για την καταχώριση και υποκλοπή δεδομένων που διαβιβάζονται ηλεκτρονικά, ότι εάν δεν υπάρχει ένας αρκετά σαφής και ακριβής ορισμός των αντικειμενικών κριτηρίων, των περιστάσεων και της έκτασης των εξουσιών έρευνας των αρμόδιων αρχών όσον αφορά τους οικονομικούς φορείς μπορεί να προκληθούν καταστάσεις ανασφάλειας δικαίου των οποίων οι συνέπειες είναι δύσκολο να εκτιμηθούν επακριβώς. Η Επιτροπή επισήμανε τον ασαφή χαρακτήρα μιας γενικής υποχρέωσης καταχώρισης και διατήρησης, επί 12 μήνες τουλάχιστον, δεδομένων συνδιαλέξεων και δεδομένων αναγνώρισης χρηστών τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών: πράγματι, επειδή δεν υπήρχαν διευκρινίσεις προς την αντίθετη κατεύθυνση μια τέτοια υποχρέωση θα μπορούσε να έχει εξαιρετικά μεγάλη εμβέλεια, φτάνοντας να καλύπτει ακόμη και το περιεχόμενο των μηνυμάτων. Επιπλέον, ο καθορισμός ελάχιστης διάρκειας καταχώρισης και διατήρησης συνεπάγεται ότι η διάρκεια αυτή θα μπορούσε να ήταν και μεγαλύτερη, κατά το μάλλον ή ήττον, γεγονός που επίσης δεν εγγυάται επαρκή νομική προβλεψιμότητα. Ακολουθώντας την ίδια προσέγγιση η Επιτροπή προσέβαλε ένα άλλο σχέδιο το οποίο προέβλεπε τη δυνατότητα επιβολής στους τηλεπικοινωνιακούς φορείς της υποχρέωσης να προμηθεύουν πληροφορίες στις αρχές, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται η περίοδος ή η μέγιστη διάρκεια.

Πρόκειται για βασική πτυχή της ουσιαστικής άσκησης τόσο της ελευθερίας της εγκατάστασης όσο και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών σε συνθήκες ασφάλειας, προβλεψιμότητας και αναλογικότητας που επιβάλλει η κοινοτική νομοθεσία καθώς και ο στόχος διευκόλυνσης της ανάπτυξης των υπηρεσιών on-line. Πράγματι, όπως υπογράμμισε το Δικαστήριο, αφενός, μια διάταξη που επιβάλλει περιορισμούς σε μια δραστηριότητα που αφορά την άσκηση θεμελιώδους ελευθερίας πρέπει να διατυπώνει τους περιορισμούς αυτούς με σαφή τρόπο [40] και, αφετέρου, η άσκηση μιας θεμελιώδους ελευθερίας δεν μπορεί να υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της διοίκησης έτσι ώστε να μη καθίσταται ουτοπική η ελευθερία αυτή [41].

[40] Βλέπε απόφαση ARD της 28 Οκτωβρίου 1999, C-6/98.

[41] Βλέπε αποφάσεις Luisi και Carbone της 31ης Ιανουαρίου 1984, 286/82 και 26/83, Σ.τΝ. σ. 377, και Canal Satellite της 22ας Ιανουαρίου 2002, που προαναφέρεται στην υποσημείωση 21.

5.2.1.4. Απαράδεκτες αιτιολογίες

Η Επιτροπή φρόντισε συστηματικά ώστε οι περιορισμοί που προβλέπονταν σε εθνικά νομοσχέδια, για την ελευθερία της εγκατάστασης και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, να αιτιολογούνται αποκλειστικά και σαφώς από τους στόχους που ορίζουν τα άρθρα 46 και 55 της συνθήκης ΕΚ (δημόσια τάξη, δημόσια ασφάλεια και δημόσια υγεία) ή από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος που έχουν υποδειχθεί από το Δικαστήριο (για παράδειγμα, προστασία των καταναλωτών) [42].

[42] Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αντιτάχθηκε στην έκδοση εθνικών διατάξεων που, για λόγους διαφύλαξης εθνικών συμφερόντων, καθαρά οικονομικών, θα επέτρεπαν στα αρμόδια όργανα του κράτους να εκδίδουν ορισμένα μέτρα και να επιβάλλουν σειρά περιορισμών και υποχρεώσεων - όσον αφορά τη διεξαγωγή ερευνών, την υποκλοπή, την αποκρυπτογράφιση, την επεξεργασία κτλ πληροφοριών - σε πρόσωπα και εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες on-line μέσω τηλεπικοινωνιακών δικτύων. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε πράγματι να δημιουργήσει προβλήματα συμβατότητας τόσο για την ελευθερία της εγκατάστασης όσο και για την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών. Πέρα από το γεγονός ότι κάθε εξαίρεση από μια θεμελιώδη ελευθερία της Συνθήκης πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά, θα πρέπει να σημειωθεί ότι μπορεί μεν οι λόγοι δημόσιας τάξης και δημόσιας ασφάλειας να γίνονται ρητά αποδεκτοί στα άρθρα 46 και 55 ΕΚ, απεναντίας η προστασία στόχων οικονομικού χαρακτήρα (ακόμη και αν χαρακτηρίζονται ζωτικοί ή αν αναφέρονται στην έννοια της εθνικής οικονομικής ευημερίας) δεν μπορεί από μόνη της να αποτελέσει έγκυρο επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος που να αιτιολογεί την επιβολή ενός εμποδίου σε θεμελιώδη ελευθερία (βλέπε αποφάσεις της 28ης Απριλίου 1998, C-158/96, Σ.τ.Ν. σ. I-1931 και της 10 Ιουλίου 1984, 72/83, Σ.τ.Ν. σ. 2727). Τα οικονομικά συμφέροντα δεν μπορούν να αποτελέσουν ούτε λόγο δημόσιας τάξης κατά την έννοια του άρθρου 46 (πρώην άρθρο 56) ΕΚ (απόφαση της 14ης Μαΐου 1993, C-17/92, Σ.τ.Ν. σ. I-2239). Η Επιτροπή υπενθύμισε επίσης ότι μπορεί κανείς να επικαλεστεί την εξαίρεση για λόγους δημόσιας τάξης, που πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά, μόνο σε περίπτωση πραγματικής και αρκετά σοβαρής απειλής, που θίγει θεμελιώδες συμφέρον της κοινωνίας (απόφαση της 19ης Ιανουαρίου 1999, C-348/96, Σ.τ.Ν. σ. I-11).

Η Επιτροπή επέμεινε, εξάλλου, να δηλώνονται σαφώς [43] οι στόχοι που επιδιώκει ένα εθνικό σχέδιο, όπως και οι υποχρεώσεις.

[43] Έτσι, σημείωσε, σε εμπεριστατωμένη γνώμη που αφορούσε νομοσχέδιο το οποίο εισήγαγε νέα αδικήματα και δικαστικές διαδικασίες στον τομέα της πληροφορικής και θέσπιζε, ιδίως, την υποχρέωση για τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων και παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών να καταχωρίζουν και να διατηρούν τα δεδομένα συνδιαλέξεων και αναγνώρισης των χρηστών για ορισμένη περίοδο, ότι το εν λόγω νομοσχέδιο δεν περιείχε σαφή δήλωση όσον αφορά τους επιδιωκόμενους στόχους.

Άλλωστε, το γεγονός ότι ένα νομοσχέδιο εμπίπτει σε τομέα δικαίου εθνικής αρμοδιότητας δεν μπορεί να το απαλλάσσει από μια τέτοια απαίτηση [44].

[44] Για παράδειγμα, η Επιτροπή σημείωσε, όσον αφορά ορισμένες κοινοποιήσεις, ότι, σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου (βλέπε απόφαση Calfa της 19ης Ιανουαρίου 1999, C-348/96, Σ.τ.Ν σ. I-11), η κοινοτική νομοθεσία επιβάλλει όρια στην άσκηση της αρμοδιότητας των κρατών μελών όσον αφορά ποινικές υποθέσεις, δεδομένου ότι μια εθνική νομοθεσία δεν μπορεί, μόνο και μόνο επειδή είναι ποινική, να αιτιολογήσει οποιοδήποτε είδος περιορισμού των θεμελιωδών ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς.

5.2.1.5. Μη επαλήθευση των υποχρεώσεων που εκπληρώνουν ήδη οι πάροχοι υπηρεσιών

Η Επιτροπή φρόντισε συστηματικά ώστε τα σχέδια που της κοινοποιούνταν να λαμβάνουν υπόψη τους τις απαιτήσεις που πληρούνταν ήδη στα άλλα κράτη μέλη.

Οι περιορισμοί σε φορείς εγκατεστημένους σε άλλο κράτος μέλος δεν μπορεί πράγματι να θεωρηθεί ότι συμβιβάζονται με το άρθρο 49 ΕΚ παρά μόνο εάν αποδεικνύεται, μεταξύ άλλων, ότι ο προβαλλόμενος επιτακτικός λόγος γενικού συμφέροντος δεν προστατεύεται ήδη από τους κανόνες του εν λόγω κράτους. Δεν μπορεί να θεωρηθεί ως απαραίτητο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου ένα μέτρο το οποίο στην ουσία εξυπηρετεί ταυτόσημο στόχο με τους ελέγχους που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο άλλων διαδικασιών [45].

[45] Είτε αυτοί γίνονται στο ίδιο κράτος μέλος είτε σε άλλο κράτος μέλος (βλέπε απόφαση Canal Satellite της 22ας Ιανουαρίου 2002, που προαναφέρεται στην υποσημείωση 21, και απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 1986, 205/84, Σ.τ.Ν. σ. 3755).

Εφόσον ένα κράτος μέλος θέλει να λαμβάνει περιοριστικά μέτρα, οι κανονιστικές του ρυθμίσεις πρέπει να προβλέπουν, στην περίπτωση αυτή, να ελέγχονται προκαταρκτικά και κατά περίπτωση οι υποχρεώσεις που εκπληρώνει ήδη ο κάθε φορέα που είναι εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος πριν εφαρμοστούν σε αυτόν, ενδεχομένως, ορισμένες εθνικές απαιτήσεις [46].

[46] Ακολουθώντας αυτή την προσέγγιση, η Επιτροπή προσέβαλε ένα εθνικό νομοσχέδιο το οποίο, για παράδειγμα, όσον αφορά την ικανότητα και τη δραστηριότητα υποκλοπής, δεν ζητούσε μια τέτοια επαλήθευση και όριζε ένα ενιαίο καθεστώς το οποίο θα εφαρμοζόταν αδιακρίτως σε όλους τους φορείς, ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασης. Ομοίως, επέκρινε τη συστηματική εφαρμογή μιας υποχρέωσης καταχώρισης και διατήρησης δεδομένων καθώς και ένα σύστημα ποινικής ευθύνης το οποίο επέβαλε σε κάθε πρόσωπο που μπορούσε να θεωρηθεί ότι διέθετε ειδικές γνώσεις, ιδιαίτερες υποχρεώσεις συνεργασίας, τήρησης απορρήτου, πρόσβασης σε περιεχόμενα κλπ υπό την απειλή ποινικών κυρώσεων.

5.2.1.6. Δυσανάλογος χαρακτήρας των προβλεπόμενων περιορισμών

Μόνιμο μέλημα της Επιτροπής όσον αφορά τις κοινοποιήσεις για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας ήταν να παρακολουθεί τη δημιουργία νέων υποχρεώσεων που θα μπορούσαν να εμποδίσουν και να επιβαρύνουν σοβαρά τη δραστηριότητα των φορέων και τη μελλοντική τους επενδυτική και καινοτομική ικανότητα ακόμη και έναντι των φορέων που ήταν εγκατεστημένοι στο κράτος μέλος-συντάκτη της κοινοποίησης (βάσει όχι μόνο του άρθρου 49 αλλά και του άρθρου 43 ΕΚ) [47].

[47] Έτσι, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η απαίτηση να διαθέτουν ορισμένες ελάχιστες ικανότητες καταχώρισης και υποκλοπής ηλεκτρονικών δεδομένων (σε όρους διάρκειας, ποσότητας ή τυπολογίας των παρεχόμενων πληροφοριών) μπορεί να επιβάλει στους προμηθευτές τηλεπικοινωνιών σημαντικές πρόσθετες επιβαρύνσεις που, επιπλέον, κινδυνεύουν να έχουν συνέπειες στα τιμολόγια των χρηστών. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η εμβέλεια αυτών των δεδομένων πρέπει να ερμηνεύεται πολύ περιοριστικά (χωρίς να καλύπτεται, για παράδειγμα, το περιεχόμενο των μηνυμάτων κλήσης), οι υποχρεώσεις καταχώρισης και διατήρησης σημαντικού αριθμού δεδομένων σε κάθε περίπτωση και χωρίς διάκριση, για ελάχιστη περίοδο 12 μηνών, λαμβανομένης υπόψη ιδίως της ταχείας αύξησης της κίνησης στα δίκτυα, παράγει σοβαρές συνέπειες και κόστος για τους φορείς. Ιδίως, το ποσοστό αύξησης της κίνησης δεδομένων στα δίκτυα τηλεπικοινωνιών είναι σαφώς υψηλότερο από την αύξηση της ικανότητας αποθήκευσης των φορέων, γεγονός που επιβαρύνει εν τέλει αισθητά τις συνέπειες των υποχρεώσεων που επιβάλλονται στους φορείς τόσο απόλυτα όσο και σχετικά (σε σχέση με την κίνηση). Ομοίως, οι φορείς είναι υποχρεωμένοι να διατηρούν τα δεδομένα αυτά κατά την επιβεβλημένη περίοδο, σύμφωνα με τεχνικούς τρόπους που να εξασφαλίζουν επαρκή προστασία και ασφάλεια αυτών των δεδομένων από κάθε παράνομη πρόσβαση ή χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα: το γεγονός αυτό καθιστά ακόμη πιο δαπανηρές τις συνέπειες αυτών των υποχρεώσεων. Η Επιτροπή υπογράμμισε επίσης τις σοβαρές συνέπειες που μπορεί να ανακύψουν από την επιβολή της χρήσης μιας κοινής διεπαφής των συσκευών λήψης, αποκλείοντας κάθε ισοδύναμο σύστημα, για τη δυνατότητα μετάδοσης υπηρεσιών συνδρομητικής τηλεόρασης και στη συνέχεια για την εξέλιξη της ψηφιακής τηλεόρασης στην Ευρώπη καθώς και για τη μετάδοση υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας στις οποίες παρέχεται πρόσβαση μέσω αποκωδικοποιητών. Υπ'αυτή την οπτική γωνία εξέδωσε επίσης μια εμπεριστατωμένη γνώμη εναντίον ενός νομοσχεδίου που προέβλεπε για τους εθνικούς παρόχους υπηρεσιών που εκδίδουν αναγνωρισμένα πιστοποιητικά στο κοινό να καταβάλλουν ετήσιο φόρο ανάλογα με τον αριθμό των αναγνωρισμένων πιστοποιητικών που εκδίδουν μέγιστου ύψους αντίστοιχου με 5.000 πιστοποιητικά, χωρίς ωστόσο να καθορίζεται ελάχιστο ύψος φόρου.

Γενικά η Επιτροπή επισήμανε κατά την εξέταση των διάφορων αυτών φακέλων τα σοβαρά περιοριστικά αποτελέσματα που θα είχαν προκύψει από την εφαρμογή όλων των προαναφερόμενων εθνικών διατάξεων και την ανάγκη, όσον αφορά την εμβέλεια και τη διάρκεια των προβλεπόμενων υποχρεώσεων, να μην είναι υπερβολικές, να είναι αιτιολογημένες βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και καλύτερα προσαρμοσμένες στις ουσιαστικές απαιτήσεις της κάθε περίπτωσης.

Έδωσε κυρίως έμφαση στην ανάγκη, στο πλαίσιο κάθε εθνικής νομοθεσίας, να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ του νομικού καθεστώτος που εφαρμόζεται, αφενός, στα πρόσωπα και στις καταστάσεις που αναφέρονται στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και, αφετέρου, στα πρόσωπα και στις καταστάσεις που έχουν να κάνουν με την ελευθερία της εγκατάστασης [48]. Και ακριβώς, το γεγονός ότι οι υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας είναι δραστηριότητες που φυσιολογικά παρέχονται χωρίς φυσική μετακίνηση του παρόχου στη χώρα του αποδέκτη των υπηρεσιών τονίζει τη σημασία της υποβολής των νέων εθνικών περιορισμών σε αυστηρή αξιολόγηση της αναλογικότητάς τους.

[48] Πράγματι, το Δικαστήριο έκρινε ότι « [...] ειδικότερα, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να εξαρτά την πραγματοποίηση της παροχής υπηρεσιών στο έδαφός του από την τήρηση όλων των απαιτούμενων προϋποθέσεων εγκαταστάσεως και κατ' αυτόν τον τρόπο να στερεί από κάθε πρακτική αποτελεσματικότητα τις διατάξεις της Συνθήκης που προορίζονται ακριβώς για τη διασφάλιση της ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών. Αυτός ο περιορισμός είναι ακόμη λιγότερο παραδεκτός οσάκις η υπηρεσία παρέχεται, διαφορετικά από ό,τι στην περίπτωση που αφορά το άρθρο 60, τελευταίο εδάφιο, της Συνθήκης, χωρίς ο παρέχων την υπηρεσία να χρειάζεται να μεταβεί στο έδαφος του κράτους μέλους όπου πραγματοποιείται η παροχή» (βλέπε απόφαση Dennemeyer της 25ης Ιουλίου 1991, που προαναφέρεται στην υποσημείωση 30).

Το γεγονός ότι ένα κράτος μέλος εξαρτά την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων από οποιονδήποτε φορέα, ανεξαρτήτως του τόπου εγκατάστασής του, από τη χορήγηση άδειας και από την εγγραφή σε έναν εθνικό πίνακα αντιπροσωπεύει την ίδια την άρνηση της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών, στο βαθμό που συνεπάγεται ότι κάθε φορέας πρέπει να είναι εγκατεστημένος στο εν λόγω κράτος [49].

[49] Βλέπε απόφαση Parodi της 9ης Ιουλίου 1997, C-222/95, Σ.τ.Ν. σ. I-3899.

Η Επιτροπή παρατήρησε τέλος ότι οι εθνικοί κανόνες που μπορεί να εμποδίσουν την άσκηση μιας ελευθερίας που καθιερώνεται από τη Συνθήκη πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως είναι η προστασία της ιδιωτικής ζωής και η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης, που καθιερώνονται από τα άρθρα 8 και 10, αντιστοίχως, της ευρωπαϊκής σύμβασης προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου [50]. Υπογράμμισε επομένως ότι τα κρατικά μέτρα όσον αφορά για παράδειγμα την εγκληματικότητα ή την υποκλοπή στον τομέα της πληροφορικής μπορούν να παρεκκλίνουν από την ελεύθερη παροχή των υπηρεσιών μόνον εφόσον συμβιβάζονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

[50] Βλέπε απόφαση της 18ης Ιουνίου 1991, C-260/89, Σ.τ.Ν. σ. I-2925.

5.2.1.7. Ασυμβίβαστο με ορισμένες οδηγίες για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας

Η αποστολή εμπεριστατωμένων γνωμών για ορισμένες κοινοποιήσεις ήταν αιτιολογημένη όχι μόνο επειδή δημιουργούνταν προβλήματα σε σχέση με γενικές αρχές της Συνθήκης - υπό διάφορες οπτικές γωνίες - αλλά επίσης λόγω ορισμένων κοινοτικών οδηγιών που διέπουν ιδιαιτέρως ευαίσθητα ζητήματα για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας και συγκεκριμένα λόγω των δύο οδηγιών 95/46/ΕΚ και 97/66/ΕΚ, σχετικά με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της οδηγίας 99/93/ΕΚ για την ηλεκτρονική υπογραφή [51].

[51] Οδηγίες που προαναφέρθηκαν στα σημεία 4.2.3. και 4.2.1. αντιστοίχως.

- Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα

Σε αυτό το θέμα η Επιτροπή εκδήλωσε ορισμένες ανησυχίες για κάποιες κοινοποιήσεις εθνικών σχεδίων που προέβλεπαν να χρησιμοποιούνται οι δραστηριότητες των τηλεπικοινωνιακών φορέων, περιλαμβανομένων των προμηθευτών πρόσβασης στο Διαδίκτυο, για την πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των πολιτών (είτε στο περιεχόμενο των επικοινωνιών είτε στα δεδομένα κίνησης σχετικά με αυτές τις επικοινωνίες), χωρίς να περιορίζουν, σύμφωνα με τις οδηγίες σχετικά με την προστασία των δεδομένων, τους λόγους για τους οποίους μπορούν οι αρμόδιες αρχές να αποφασίσουν την έκδοση μέτρων που υποχρεώνουν τους φορείς να αποθηκεύουν τα δεδομένα. [52]

[52] Η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση των ακόλουθων υποχρεώσεων που επιβάλλει στους φορείς αυτή η οδηγία: να μην επεξεργάζονται δεδομένα κίνησης που αφορούν συνδρομητές και χρήστες τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών πέρα από τους σκοπούς που επιτρέπει η οδηγία 97/66/ΕΚ (συγκεκριμένα, πραγματοποίηση κλήσεων και, εφόσον είναι απαραίτητο, χρέωση) να απαλείφουν ή να καθιστούν ανώνυμα τα δεδομένα κίνησης. να διαφυλάσσουν το απόρρητο των επικοινωνιών, να ενημερώνουν το ενδιαφερόμενο πρόσωπο για το σκοπό της επεξεργασίας και για τον υπεύθυνο αυτής της επεξεργασίας, εκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται ρητά και συνιστούν απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη, τη διερεύνηση, τη διαπίστωση και τη δίωξη ποινικών παραβάσεων ή για τη διαφύλαξη άλλων συμφερόντων που απαριθμούνται στο άρθρο 13 της οδηγίας 95/46/ΕΚ και στο άρθρο 14 της οδηγίας 97/66/ΕΚ.

- Ηλεκτρονική υπογραφή

Στον τομέα αυτό η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση ορισμένων βασικών αρχών της οδηγίας 1999/93/ΕΚ, όπως είναι οι εξής: νομική αναγνώριση και ισοδυναμία των ηλεκτρονικών υπογραφών με την ιδιόχειρη υπογραφή (βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και όχι βάσει άδειας που διαθέτουν οι πάροχοι των εν λόγω υπηρεσιών). ελεύθερη παροχή των υπηρεσιών πιστοποίησης των υπογραφών (καθώς και άλλων υπηρεσιών απόδειξης της γνησιότητας και προστασίας της εμπιστευτικότητας) και αμοιβαία αναγνώριση των εν λόγω υπηρεσιών σε διασυνοριακό επίπεδο δημιουργία συστημάτων ουσιαστικά εθελοντικής διαπίστευσης (εκ του νόμου και εκ των πραγμάτων) για τη χορήγηση «αναγνωρισμένων» πιστοποιητικών. προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης πιστοποιητικού με ψευδώνυμο κτλ.

5.2.2. Ανάλυση των παρατηρήσεων

Βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη μπορούν να απευθύνουν στο κράτος μέλος-συντάκτη ενός σχεδίου κανόνα στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας παρατηρήσεις, τις οποίες θα λάβει υπόψη του το εν λόγω κράτος στο μέτρο του δυνατού κατά τη μεταγενέστερη οριστικοποίηση του κειμένου του κανόνα.

Η Επιτροπή αξιοποίησε 32 φορές αυτή τη δυνατότητα για να επιστήσει την προσοχή τόσο του κράτους μέλους-συντάκτη της κοινοποίησης όσο και των υπόλοιπων κρατών μελών στην ερμηνεία, για παράδειγμα, και στην εφαρμογή που πρέπει να γίνεται ορισμένων εθνικών διατάξεων βάσει των αρχών της Συνθήκης και των συναφών με το θέμα οδηγιών ή στην ανάγκη θέσπισης σαφέστερων και ακριβέστερων ορισμών.

Έτσι, η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να υπενθυμίσει σε πολλές περιπτώσεις, με την αποστολή παρατηρήσεων, ότι οι διατάξεις ενός σχεδίου πρέπει να ερμηνεύονται ως εφαρμοζόμενες αποκλειστικά στους φορείς που είναι εγκατεστημένοι στο κράτος μέλος της κοινοποίησης. Στην υποθετική περίπτωση εφαρμογής των εν λόγω διατάξεων επίσης σε φορείς που δεν είναι εγκατεστημένοι στο συγκεκριμένο κράτος υπογράμμισε την υποχρέωση να λαμβάνονται δεόντως υπόψη, ενδεχομένως, οι έλεγχοι που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τις οικείες αρχές και κατά συνέπεια οι υποχρεώσεις που έχουν ήδη εκπληρωθεί από έναν φορέα εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος.

Επισήμανε δε την ανάγκη να διασφαλίζουν οι εθνικές διατάξεις επαρκή νομική προβλεψιμότητα, η δε εμβέλεια των επιβεβλημένων υποχρεώσεων να μην είναι υπερβολική, να αιτιολογείται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και ταυτόχρονα να είναι προσαρμοσμένη κατά περίπτωση στις αντίστοιχες απαιτήσεις. Αυτή η αναγκαιότητα ισχύει επίσης στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης νομοθετικών διατάξεων όταν εκδίδονται, ενδεχομένως, κανονιστικά ή διοικητικά μέτρα εκτέλεσης.

Υπενθύμισε αυτές τις αρχές στο πλαίσιο διάφορων σχεδίων που αποσκοπούσαν να επιβάλουν υποχρεώσεις στους προμηθευτές δικτύων και υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, περιλαμβανομένων και των προμηθευτών πρόσβασης στο Διαδίκτυο. [53]

[53] Όσον αφορά για παράδειγμα τα εξής: επεξεργασία και ανάγνωση πληροφοριών, παρακολούθηση και επεξεργασία καταγγελιών στον τομέα των υπηρεσιών πληροφοριών και ασφάλειας. διευθέτηση των δικτύων ή των υπηρεσιών έτσι ώστε να μπορεί να εκτελεστεί αμέσως κάθε ειδική διαταγή της αρμόδιας αρχής για θέση υπό παρακολούθηση καθώς και για να μπορούν να συμμορφώνονται τα δίκτυα ή οι υπηρεσίες με τεχνικές απαιτήσεις για τη διαβίβαση των στοιχείων στις αρχές.άμεση και υποχρεωτική εκτέλεση ειδικών διαταγών για ακουστική παρακολούθηση. εξουσιοδότηση των αρμόδιων οργάνων του κράτους να θεσπίζουν σειρά μέτρων επίταξης πληροφοριών και να επιβάλλουν σειρά περιορισμών και υποχρεώσεων στους προμηθευτές ενός δημόσιου δικτύου ή υπηρεσίας τηλεπικοινωνιών υποχρέωση, για τους τηλεπικοινωνιακούς φορείς, να ανακοινώνουν πληροφορίες για τις ιδιωτικές τηλεφωνικές συνδρομές στα κέντρα επικοινωνιών και, υπό ορισμένους όρους, να παρέχουν όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα στοιχεία ταυτότητας και συνδρομής και επίσης να επικαιροποιούν τις πληροφορίες αυτές (συμπεριλαμβανομένων των τροποποιήσεων και των νέων ενδεχομένως πληροφοριών) ανά 24ωρο. Μεταξύ των υποχρεώσεων που οφείλει να τηρεί ένας φορέας έναντι των αρχών μπορεί να αναφερθεί η παράδοση δεδομένων στον εισαγγελέα σχετικά με έναν χρήστη και η αναφορά της τηλεπικοινωνιακής κίνησης που αφορά τον εν λόγω χρήστη.η διάρκεια μιας επίταξης (3 μήνες κατ' ανώτατο όριο), το περιεχόμενό της (ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, ταχυδρομικός κωδικός, διεύθυνση κατοικίας, αριθμός και διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή διεύθυνση IP) και το αντικείμενό της (σταθερή ή κινητή τηλεφωνία, πρόσβαση στο Internet, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο κτλ). η αναζήτηση από έναν προμηθευτή, για τους σκοπούς της έρευνας, άγνωστων δεδομένων. οι κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης αυτών των υποχρεώσεων. οι μορφές αποζημίωσης των διοικητικών εξόδων και του κόστους προσωπικού στο οποίο υποβάλλονται οι εκάστοτε φορείς λόγω των υποχρεώσεων επίταξης.

Τέλος, η Επιτροπή αξιοποίησε τις δυνατότητες που τις παρέχουν οι εξετάσεις των κοινοποιήσεων για να διατυπώσει παρατηρήσεις σχετικά με διατάξεις για τις οποίες άξιζε να δοθούν ορισμένες διευκρινίσεις από τη σκοπιά της ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών γενικότερα, παρόλο που δεν αφορούσαν ειδικά τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Έτσι, η Επιτροπή εξέτασε και σχολίασε μεταξύ άλλων: ένα εθνικό νομοσχέδιο σχετικά με τη χορήγηση άδειας για λαχειοφόρες αγορές [54], ένα νομοσχέδιο σχετικά με τις κατασκευές που περιείχε διατάξεις για τη χρήση συσκευών λήψης δορυφορικών υπηρεσιών [55], ένα νομοσχέδιο που περιείχε διατάξεις σχετικά με την κατανομή των καλωδιακών προγραμμάτων βάσει σειράς προτεραιότητας [56].

[54] Αναγνωρίζοντας το θεμιτό χαρακτήρα ορισμένων στόχων προστασίας της κοινωνικής τάξης, που αποδέχεται το Δικαστήριο (βλέπε αποφάσεις Schindler της 24ης Μαρτίου 1994, C-275/92, Σ.τ.Ν. σ. I-1039 και Familiapress της 26ης Ιουνίου 1997, C-368/95, Σ.τ.Ν. σ. I-3689) και το μεγάλο περιθώριο εκτίμησης που διαθέτουν οι εθνικές αρχές βάσει της πολύ ιδιαίτερης φύσης των τυχερών παιχνιδιών και των κοινωνικοοικονομικών ιδιομορφιών κάθε κράτους μέλους σχετικά μ' αυτό το θέμα, η Επιτροπή θέλησε ωστόσο να επισημάνει το γεγονός ότι η δυνατότητα περιορισμού των δραστηριοτήτων λαχειοφόρου αγοράς δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να ασκείται με τρόπο που εισάγει διακρίσεις.

[55] Η Επιτροπή υπενθύμισε σχετικά ότι, σύμφωνα με την ανακοίνωσή της για τις παραβολικές κεραίες (ανακοίνωση COM(2001) 351 της 27ης Ιουνίου 2001), το δικαίωμα χρήσης αυτού του μέτρου λήψης διασυνοριακών υπηρεσιών δεν μπορεί να παρεμποδίζεται από υπερβολικούς περιορισμούς τεχνικού, διοικητικού, αρχιτεκτονικού, φορολογικού κτλ χαρακτήρα και ιδίως από μια γενική υποχρέωση προηγούμενης αδειοδότησης.

[56] Η Επιτροπή επέστησε την προσοχή των εθνικών αρχών στην ανάγκη να μην εισάγονται διακρίσεις (ούτε προφανείς ούτε συγκεκαλυμμένες), εις βάρος διαφόρων φορέων βάσει της εθνικότητάς τους ή του τόπου εγκατάστασής τους, από τα πιθανά κριτήρια προτεραιότητας για την πρόσβαση στο καλώδιο, ώστε να αποφεύγεται κάθε παραβίαση του άρθρου 49 ΕΚ.

Πέρα από τις προαναφερόμενες εκτιμήσεις, που αποσκοπούν να εξασφαλίσουν την ουσιαστική τήρηση της Συνθήκης, η Επιτροπή συχνά αξιοποίησε την ευκαιρία αποστολής παρατηρήσεων για να επιστήσει την προσοχή των εθνικών αρχών σε ορισμένες προσθήκες ή διορθώσεις που έπρεπε να γίνουν στα εθνικά σχέδια, μεταξύ άλλων, για την επιτυχή ορθή μεταφορά της οδηγίας 99/93/ΕΚ για την ηλεκτρονική υπογραφή και της οδηγίας 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο στη διάρκεια των αντίστοιχων περιόδων συμμόρφωσης των κρατών μελών, που έληγαν στις 19 Ιουλίου 2001 και στις 17 Ιανουαρίου 2002 [57].

[57] Σε σχέση με ένα σχέδιο διατάγματος, που θέσπιζε κανόνες για τη δημιουργία, τη διαβίβαση, τη διατήρηση, την αντιγραφή, την αναπαραγωγή και την επικύρωση ηλεκτρονικών εγγράφων, η Επιτροπή υπενθύμισε ότι το άρθρο 4, πρώτη παράγραφος, της οδηγίας 1999/93/ΕΚ προβλέπει ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλουν περιορισμό στην παροχή υπηρεσιών πιστοποίησης που προέρχονται από άλλο κράτος μέλος.

Όσον αφορά την οδηγία για το «ηλεκτρονικό εμπόριο», η Επιτροπή, με τις παρατηρήσεις της, επέστησε την προσοχή κάθε ενδιαφερόμενου κράτους μέλους τόσο στις διατάξεις της οδηγίας που δεν είχαν αποτελέσει ακόμη αντικείμενο μεταφοράς όσο και σε διάφορα ζητήματα τα οποία, με βάση το κοινοποιημένο εθνικό σχέδιο, θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο κακής μεταφοράς στην εσωτερική νομοθεσία. Σχετικά με αυτό η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη σεβασμού της αρχής της χώρας εγκατάστασης (η οποία καθιερώνεται από το άρθρο 3 «Ρήτρα της εσωτερικής αγοράς») και του καθεστώτος ευθύνης (που προβλέπεται από τα άρθρα 12 έως 15).

5.3. Ανάλυση των αντιδράσεων των κρατών μελών

Όπως υπογραμμίσαμε στη γενική παρουσίαση (σημείο 5.1.), τα κράτη μέλη συμμετείχαν πολύ λίγο στη διαδικασία κοινοποίησης στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, σε σύγκριση με την ενεργητική συμμετοχή τους στον τομέα των προϊόντων. Ωστόσο, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η τάση αυτή έχει καμφθεί τελευταία και ότι τα κράτη μέλη αρχίζουν να αντιδρούν ολοένα και περισσότερο. Εξέδωσαν 9 παρατηρήσεις για 6 από τις 70 κοινοποιήσεις στο πεδίο των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας αλλά δεν έχουν στείλει καμία εμπεριστατωμένη γνώμη. Και πάλι οι αριθμοί αυτοί σε σύγκριση με τα αποτελέσματα για τα προϊόντα δεν είναι πολύ ενθαρρυντικοί.

Είναι λοιπόν απαραίτητο να επιδοθούν τα κράτη σε μια πραγματικά αναλυτική εργασία ώστε να υπάρξει ένας πραγματικός διάλογος και μια εκ των προτέρων παρακολούθηση των εθνικών μέτρων.

6. ΟΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

6.1. Η διαδικασία του επείγοντος

Το άρθρο 9, παράγραφος 7, της οδηγίας 98/34/ΕΚ δίνει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να κοινοποιούν ένα εθνικό σχέδιο κειμένου με τη διαδικασία του επείγοντος.

Κατά την περίοδο αναφοράς της παρούσας έκθεσης η Επιτροπή έλαβε 5 αιτήσεις προσφυγής στη διαδικασία του επείγοντος σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Τρεις από αυτές απορρίφθηκαν και μία έγινε δεκτή. Μία κοινοποίηση αποσύρθηκε επειδή το κείμενο δεν περιείχε τεχνικούς κανόνες.

Ο επείγων χαρακτήρας έγινε δεκτός για ένα γερμανικό κείμενο. Η αιτιολογία που προβλήθηκε από τη Γερμανία ήταν οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 που συνεπάγονταν την ανάγκη για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να υποχρεώσει χωρίς καθυστέρηση τους οικείους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων να έχουν έτοιμους, μεταξύ άλλων, τους απαραίτητους τεχνικούς εξοπλισμούς για να τους διαθέσουν εφόσον τους ζητηθεί για την παρακολούθηση των δικτύων αυτών. Ο λόγος αυτός, που ανέκυψε την επομένη των προαναφερόμενων γεγονότων, θεωρήθηκε ότι ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 9, παράγραφος 7, που προβλέπει ότι η έκτακτη ανάγκη επιβάλλεται από σοβαρή και απρόβλεπτη κατάσταση.

Από την άλλη πλευρά, μπορούμε να αναφέρουμε ως παράδειγμα ότι η Επιτροπή αρνήθηκε να δεχθεί ως αιτιολογία για την εφαρμογή διαδικασίας επείγοντος την αποστολή στο κράτος μέλος μιας προδικαστικής επιστολής με την οποία δηλωνόταν στο κράτος ότι δεν είχε μεταφέρει στην εσωτερική του νομοθεσία μια οδηγία. Η εν λόγω χώρα έκρινε ότι μπορούσε να προσφύγει στη διαδικασία του επείγοντος για να θεσπίσει ένα κείμενο που όφειλε για τη μεταφορά της οδηγίας σχετικά με την «ηλεκτρονική υπογραφή». Ωστόσο έπρεπε να είχε ήδη μεταφέρει την εν λόγω οδηγία της οποίας η προθεσμία μεταφοράς είχε λήξη από αρκετούς μήνες. Για λόγους που δηλώσαμε προηγουμένως ήταν σκόπιμη η κοινοποίηση του κειμένου αυτού, επειδή περιλάμβανε μέτρα τα οποία υπερέβαιναν την απλή μεταφορά της οδηγίας. Η Επιτροπή αρνήθηκε την ύπαρξη έκτακτης ανάγκης, δηλώνοντας ότι δεν εκπληρωνόταν η προϋπόθεση του απρόβλεπτου: το κράτος μέλος για το οποίο επρόκειτο γνώριζε ότι έπρεπε να μεταφέρει την οδηγία για την «ηλεκτρονική υπογραφή» και είχε συμμετάσχει, στο πλαίσιο του Συμβουλίου, στην εκπόνηση της οδηγίας και στον καθορισμό της προθεσμίας μεταφοράς.

6.2. Η εμπιστευτικότητα

Η οδηγία προβλέπει στο άρθρο 8, παράγραφος 4, τη δυνατότητα να κριθεί μια κοινοποίηση ως εμπιστευτική. Ο χαρακτηρισμός αυτός περιορίζει την πρόσβαση στο κείμενο του σχεδίου μόνο στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή. Το κείμενο του σχεδίου δεν δημοσιοποιείται και δεν δημοσιεύεται στο διαδικτυακό τόπο TRIS. Οι ιδιώτες δεν μπορούν να ζητήσουν αντίγραφό του από την Επιτροπή.

Τη διαδικασία αυτή έχουν επικαλεστεί δύο φορές τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή σεβάστηκε την επιθυμία των δύο αυτών κρατών μελών.

6.3. Η αναβολή

Η Επιτροπή χρησιμοποίησε την εξουσία αναβολής που διαθέτει, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 9, παράγραφος 4, της οδηγίας, μία μόνο φορά σε δυόμισι χρόνια. Αυτό έγινε για να αναμείνει το κράτος μέλος την έκδοση της οδηγίας για το «ηλεκτρονικό εμπόριο». Η εν λόγω κοινοποίηση, που αφορούσε τον τομέα του εγκλήματος πληροφορικής και ειδικότερα την ευθύνη των προμηθευτών πρόσβασης στο Διαδίκτυο, ελήφθη στις 13 Αυγούστου 1999, ενώ η περίοδος αναβολής έληγε στις 14 Αυγούστου 2000 και η οδηγία για το «ηλεκτρονικό εμπόριο» εκδόθηκε στις 17 Ιουλίου 2000. Κατά συνέπεια, η αναβολή δεν έγινε μάταια. Έδωσε τη δυνατότητα στην Κοινότητα να αποφύγει τη θέσπιση εθνικών μέτρων, δυνητικά αντίθετων στο πνεύμα της οδηγίας πριν από την έκδοσή της.

7. ΟΙ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ

7.1. Οι περιπτώσεις παράβασης

Ενώ στον τομέα της διαδικασίας κοινοποίησης σχετικά με τα προϊόντα τα κράτη μέλη έχουν αποκτήσει τη συνήθεια να κοινοποιούν τα κείμενα των σχεδίων τους, στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας ο αριθμός των κειμένων που εκδόθηκαν από τα κράτη μέλη χωρίς να έχουν κοινοποιηθεί είναι υψηλός. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο εάν συγκριθεί ο αριθμός των παραβάσεων για μη κοινοποίηση με τον αριθμό των κοινοποιημένων κειμένων από την έναρξη εφαρμογής της διαδικασίας.

Μεταξύ 2000 και 2001 στον τομέα των υπηρεσιών η Επιτροπή κίνησε 8 διαδικασίες επί παραβάσει για μη τήρηση της οδηγίας 98/34/ΕΚ, συγκεκριμένα για παράλειψη κοινοποίησης ή για έκδοση νομοθεσίας πριν ακόμη λήξει η περίοδος του status quo. Οι διαδικασίες αυτές κινήθηκαν αυτεπαγγέλτως. Πράγματι, η Επιτροπή δεν έλαβε ακόμη καταγγελίες από πλευράς οικονομικών φορέων, επειδή ενδεχομένως δεν γνωρίζουν τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 98/34/ΕΚ η οποία συμπεριλαμβάνει πλέον τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας.

7.2. Οι τομείς τους οποίους αφορούν

Τα κείμενα που εκδόθηκαν από τα κράτη μέλη χωρίς να έχουν κοινοποιηθεί μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες:

- Αφενός, στα κείμενα που διέπουν τομείς που καλύπτονται από τις κοινοτικές οδηγίες

- Αφετέρου, στα κείμενα που διέπουν τομείς που δεν ρυθμίζονται από την κοινοτική νομοθεσία.

Όσον αφορά την πρώτη κατηγορία, πρόκειται κυρίως για κείμενα που αφορούν την ηλεκτρονική υπογραφή και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Οι τομείς αυτοί διέπονται από τις οδηγίες 1999/93/ΕΚ για την «ηλεκτρονική υπογραφή» και 2000/31/ΕΚ για το «ηλεκτρονικό εμπόριο». Όπως εξηγήθηκε παραπάνω στα σημεία 4.2.1. και 4.2.2., τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να κοινοποιούν τους τεχνικούς κανόνες που περιέχουν αυτά τα κείμενα, όταν αυτοί υπερβαίνουν όσα προβλέπονται από τις προαναφερόμενες οδηγίες ή όταν, με τη θέσπιση των κειμένων, τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν το περιθώριο ελιγμών που τους δίνουν αυτές οι οδηγίες. Στις περιπτώσεις αυτές δεν μπορούν τα κράτη μέλη να επικαλεστούν την εξαίρεση από την υποχρέωση κοινοποίησης, που προβλέπεται στο άρθρο 10, πρώτη παράγραφος, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας 98/34, στο βαθμό που δεν πρόκειται για «νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις των κρατών μελών [...] με τις οποίες τα κράτη μέλη συμμορφώνονται προς τις κοινοτικές πράξεις αναγκαστικού χαρακτήρα που έχουν ως αποτέλεσμα την έκδοση [...] κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες.»

Θα πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, οι τεχνικοί κανόνες που εκδίδονται κατά παράβαση των υποχρεώσεων που ορίζει η οδηγία 98/34/ΕΚ δεν αντιτάσσονται κατά τρίτων. Κατά συνέπεια οι διατάξεις των προαναφερόμενων σχεδίων που δεν συνιστούν απλή μεταφορά των οδηγιών, βάσει του άρθρου 10 της οδηγίας 98/34/ΕΚ και που εκδίδονται κατά παράβαση της υποχρέωσης κοινοποίησης ή της υποχρέωσης τήρησης των περιόδων status quo που προβλέπονται από την εν λόγω οδηγία δεν έχουν εφαρμογή.

Η δεύτερη κατηγορία αφορά ιδίως κείμενα που έχουν σχέση με την ηλεκτρονική επικοινωνία, με τη διαβίβαση εγγράφων πληροφορικής και με τις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες στο βαθμό που δεν είναι υπηρεσίες οι οποίες καλύπτονται από την οδηγία 89/552/ΕΟΚ. Είναι σκόπιμο να υπομνησθεί σχετικά ότι, βάσει των όρων του άρθρου 1, σημείο 2, τελευταίο εδάφιο, η οδηγία 98/34/ΕΚ δεν εφαρμόζεται στις υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων που ορίζονται από την οδηγία 89/552/ΕΟΚ. Απεναντίας, εφαρμόζεται στους κανόνες που διέπουν ειδικά όλες τις άλλες οπτικοακουστικές υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στον ορισμό των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας και ως εκ τούτου η υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης αφορά, παραδείγματος χάρη, τους κανόνες που διέπουν τις υπηρεσίες βίντεο κατ' αίτηση ή άλλες ψηφιακές υπηρεσίες διαλογικού χαρακτήρα.

Η υποχρέωση αυτή αφορά επίσης κείμενα σχετικά με τα ονόματα τομέων στο Διαδίκτυο, που καθορίζουν ιδίως ορισμένους όρους σχετικά με την πρόσβαση σε δραστηριότητες που παρέχονται on-line, καθώς και με την άσκησή τους από φορείς άσκησης δραστηριοτήτων on-line (επαγγελματίες, εταιρείες, εμπορικούς οργανισμούς κτλ) οι οποίοι είναι παρόντες και αναγνωρίζονται στο Διαδίκτυο μέσω των ονομάτων τομέα τους. Στο βαθμό που οι δραστηριότητες στο Διαδίκτυο, οι οποίες λαμβάνονται υπόψη άμεσα και ρητά από αυτά τα κείμενα, ανταποκρίνονται απολύτως στον ορισμό των «υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας», κατά την έννοια του άρθρου 1, σημείο 2, της οδηγίας 98/34/ΕΚ, τα εν λόγω κείμενα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας και πρέπει επομένως να αποτελέσουν αντικείμενο προηγούμενης κοινοποίησης.

Ένας άλλος τομέας στον οποίο σημειώθηκαν περιπτώσεις μη κοινοποίησης είναι ο τομέας των εθνικών μέτρων που εκδίδονται με σκοπό τη δημιουργία ενός νομικού πλαισίου για την εφαρμογή της ηλεκτρονικής χρέωσης και για τον έλεγχό της από τις φορολογικές διοικήσεις. Ορισμένα εθνικά μέτρα αποσκοπούν να επεκτείνουν στα ηλεκτρονικά τιμολόγια την τήρηση των τεχνικών προδιαγραφών που προβλέπονται για τις ηλεκτρονικές υπογραφές. Στο βαθμό που οι διατάξεις αυτές επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής ορισμένων κανόνων για τα προϊόντα και για τις υπηρεσίες σε άλλα προϊόντα και σε άλλες υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, συνιστούν επίσης κανόνες που πρέπει να κοινοποιούνται στο πλαίσιο της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

7.3. Η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών

Με σκοπό την αποσαφήνιση προβλημάτων εφαρμογής και ερμηνείας της διαδικασίας κοινοποίησης στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, η Επιτροπή έκρινε αναγκαίο να καθιερώσει ένα διάλογο με τα κράτη μέλη. Ο διάλογος έλαβε συγκεκριμένη μορφή με τη διεξαγωγή συνεδριάσεων σε διμερές επίπεδο μεταξύ των κρατών και των υπηρεσιών της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή της διαδικασίας κοινοποίησης και των οδηγιών σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας.

Μετά από τις συνεδριάσεις αυτές οι εθνικές αρχές υποχρεώθηκαν να καταργήσουν τις επίμαχες πράξεις και να προβούν στην κοινοποίηση νέων σχεδίων.

Τέλος, με σκοπό τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και την πρόληψη των παραβάσεων, η Επιτροπή, όποτε λάμβανε γνώση της πρόθεσης μιας κυβέρνησης να εκδώσει νομοθετικές διατάξεις σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, υπενθύμιζε στις εθνικές αρχές τις υποχρεώσεις τους βάσει της οδηγίας 98/34/ΕΚ. Μετά από τέτοιες υπομνήσεις διάφορα κράτη μέλη κοινοποιούσαν τα εν λόγω κείμενά τους.

7.4. Η επιτροπή «Πρότυπα και τεχνικοί κανόνες»

Στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας οι συνεδριάσεις αυτής της επιτροπής έδωσαν την ευκαιρία να γίνουν υπομνήσεις στα κράτη μέλη σχετικά με σχέδια κανονισμών των οποίων είχε λάβει γνώση η Επιτροπή και έκρινε ότι έπρεπε να κοινοποιηθούν. Αυτό έδωσε την ευκαιρία στους αρμόδιους επαφών για την οδηγία να ενημερώσουν τα ενδιαφερόμενα υπουργεία ώστε να προειδοποιηθούν για την ανάγκη κοινοποίησης των εν λόγω σχεδίων. Σε πολλές περιπτώσεις αποφεύχθηκε έτσι η κίνηση μιας διαδικασίας επί παραβάσει. Σκοπός αυτού του διαλόγου δεν είναι να αναπτυχθεί ένα σύστημα παρακολούθησης όλης της νομοθετικής διαδικασίας από πλευράς Επιτροπής αλλά να επιστηθεί η προσοχή των αρμοδίων επικοινωνίας στα εθνικά σχέδια νομοθετικών κειμένων που κυοφορούνται στα διάφορα υπουργεία.

Οι συνεδριάσεις της επιτροπής αυτής έδωσαν επίσης την ευκαιρία για την ανταλλαγή απόψεων με τους εκπροσώπους των κρατών μελών σχετικά με νομικά ζητήματα ή με πρακτικές που συνδέονται με την εφαρμογή της διαδικασίας και με την εξέλιξή της έτσι όπως παρουσιάζεται στη συνέχεια.

8. ΝΕΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ: ΕΔΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΑΛΥΨΗ

8.1. Εδαφική κάλυψη

8.1.1. Ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος

Οι χώρες ΕΖΕΣ που είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (στο εξής ΕΟΧ) συμμετέχουν από την 1η Μαρτίου 2001 [58] στη διαδικασία κοινοποίησης στο πλαίσιο των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας. Οι χώρες αυτές κοινοποιούν τα μέτρα μεταφοράς που εκδίδουν στην εποπτεύουσα αρχή της ΕΖΕΣ.

[58] Απόφαση της μεικτής επιτροπής του ΕΟΧ αριθ. 16/2001, της 28ης Φεβρουάριου 2001 για την τροποποίηση του παραρτήματος II (τεχνικοί κανόνες, πρότυπα, δοκιμές και πιστοποίηση) και του παραρτήματος XI (υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, ΕΕ αριθ. L 117 της 26/04/2001, σ.16-20.

Η Επιτροπή έλαβε ήδη 4 κείμενα, 3 από τη Νορβηγία και 1 από την Ισλανδία. Συνεργάζεται στενά με την εποπτεύουσα αρχή της ΕΖΕΣ προκειμένου να αναλύσει τις κοινοποιήσεις των χωρών της ΕΖΕΣ.

8.1.2. Οι υποψήφιες χώρες

Από την 1η Ιανουαρίου 2001 η Τουρκία έχει κληθεί να συμμετάσχει στη διαδικασία κοινοποίησης στον τομέα των προϊόντων. Ωστόσο, πρόκειται για περιορισμένη διαδικασία όσον αφορά τις εξουσίες παρέμβασης της Επιτροπής, των άλλων κρατών μελών καθώς και της Τουρκίας έναντι των κειμένων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Το σύστημα αυτό μπορεί να αναπτυχθεί και με άλλες υποψήφιες για προσχώρηση χώρες και να καλύψει τόσο τα προϊόντα όσο και τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Πράγματι, στους τομείς που δεν είναι εναρμονισμένοι θα συνέφερε στα κράτη αυτά να ελέγχουν τα εθνικά τους μέτρα προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι δεν αντίκεινται στην κοινοτική νομοθεσία και ιδίως στα άρθρα 28 και επόμενα της Συνθήκης. Το ενδιαφέρον μιας τέτοιας διαδικασίας θα ήταν η διεξαγωγή πραγματικού διαλόγου μεταξύ των υποψήφιων χωρών και των κρατών μελών της Κοινότητας και η δυνατότητα που θα δινόταν στις πρώτες να προετοιμαστούν καλύτερα για την προσχώρησή τους. Προφανώς, ο βαθμός παρέμβασης από πλευράς Επιτροπής, κρατών μελών και υποψήφιων χωρών δεν θα μπορούσε να είναι ο ίδιος όπως με την ισχύουσα διαδικασία. Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς ότι η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει δεσμευτική πράξη κατά του κανονισμού μιας υποψήφιας για ένταξη χώρας. Το ίδιο ισχύει για την περίπτωση που η υποψήφια χώρα επιθυμεί να παρέμβει στον κανονισμό ενός κράτους μέλους. Παράδειγμα προς μίμηση αποτελεί το παράδειγμα της Τουρκίας που προαναφέρθηκε.

Σήμερα διεξάγονται διαπραγματεύσεις με ορισμένες υποψήφιες χώρες προκειμένου να υπογραφεί ειδική συμφωνία η οποία να προβλέπει την καθιέρωση μιας απλουστευμένης διαδικασίας κοινοποίησης.

8.2. Κάλυψη σε διεθνές επίπεδο: το Συμβούλιο της Ευρώπης

Τέλος, σε επίπεδο Συμβουλίου της Ευρώπης εγκρίθηκε, στις 2 Οκτωβρίου 2001, μια σύμβαση που υιοθετεί στις γενικές της γραμμές τη διαδικασία της κοινοποίησης που εφαρμόζεται στις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Πρόκειται για τη σύμβαση αριθ. 180 του Συμβουλίου της Ευρώπης για την ενημέρωση και τη νομική συνεργασία όσον αφορά τις «υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας» [59]. Η έναρξη υπογραφής της εν λόγω σύμβασης έγινε κατά την 24η διάσκεψη των ευρωπαίων υπουργών δικαιοσύνης στη Μόσχα στις 4-5 Οκτωβρίου 2001.

[59] www.coe.int/press

Η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος θα δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη της Κοινότητας να έχουν πρόσβαση στα σχέδια τρίτων κρατών για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας και ιδίως να ξεκινήσουν ένα διάλογο για τα κείμενα αυτά με σκοπό να προσπαθήσουν να επηρεάσουν την επεξεργασία τους σε εθνικό επίπεδο. Σήμερα, πράγματι, τα κείμενα των κρατών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι προσβάσιμα στον ιστότοπο της οδηγίας 98/34/ΕΚ, ωστόσο δεν υπάρχει αμοιβαιότητα. Θα πρέπει λοιπόν να μεταφερθεί στο διεθνές επίπεδο ένα μέσο που υφίσταται ήδη στο κοινοτικό επίπεδο.

Φυσικά οι μηχανισμοί αναβολής της κοινοτικής οδηγίας δεν υιοθετούνται από το κείμενο της σύμβασης. Ωστόσο, η σύμβαση αυτή θα αποτελέσει πιθανώς ένα εξαίρετο εργαλείο ενημέρωσης και διαφάνειας για τα σχέδια κανονισμών σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μπορεί μεν η σύμβαση να αφορά κατά πρώτο λόγο τα μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, ωστόσο μπορεί να είναι ανοικτή επίσης, υπό ορισμένους όρους, σε άλλες χώρες που δεν είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, γεγονός που ενισχύει το δυναμικό της.

9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Κλείνοντας την παρούσα έκθεση η Επιτροπή επιθυμεί να διατυπώσει ορισμένες σκέψεις για τα ζητήματα που έχουν ανακύψει από αυτή τη διαδικασία κοινοποίησης μετά από δύο χρόνια εφαρμογής της και, στη συνέχεια, να πραγματοποιήσει γενικό απολογισμό της συμβολής της διαδικασίας στις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις μεταγενέστερες εξελίξεις της.

Όσον αφορά τα προβλήματα, υπάρχει κατά πρώτο λόγο η δυσκολία εφαρμογής στην πράξη της οδηγίας αυτής, λόγω της πολυπλοκότητας των ορισμών, δυσκολία η οποία επισημάνθηκε από ορισμένα κράτη μέλη.

Με σκοπό να βρεθεί μια λύση, η Επιτροπή προσέφερε κατ' αρχάς στα κράτη μέλη έναν οδηγό με συγκεκριμένα παραδείγματα για να αποσαφηνιστούν τα όρια του κάθε ορισμού [60].

[60] Βλέπε υποσημείωση 6.

Στη συνέχεια, οι υπηρεσίες της Επιτροπής υπενθύμισαν πολλές φορές κατά τις συνεδριάσεις της επιτροπής «πρότυπα και τεχνικοί κανόνες» ότι ήταν πρόθυμες να προσφέρουν τη βοήθειά τους σε κάθε κράτος μέλος που θα συναντούσε δυσκολίες προκειμένου να προσδιορίσει αν ένα κείμενο θα έπρεπε ή δεν θα έπρεπε να κοινοποιηθεί. Το γεγονός αυτό οδήγησε ορισμένα κράτη να έλθουν σε επαφή με τις υπηρεσίες της Επιτροπής διμερώς.

Θα πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι στο πλαίσιο της διαδικασίας τα κράτη μέλη λαμβάνουν το σύνολο των γνωστοποιήσεων (παρατηρήσεις, εμπεριστατωμένες γνώμες, διάλογος...) που αποστέλλονται στα υπόλοιπα κράτη μέλη. μπορούν λοιπόν, για ένα συγκεκριμένο θέμα, να ανατρέξουν σε προγενέστερη ανάλυση της Επιτροπής.

Τέλος, η παρούσα έκθεση θα αποτελέσει ένα επιπλέον εργαλείο στα χέρια των κρατών μελών που θα τα βοηθήσει να προσδιορίσουν τα προς κοινοποίηση κείμενα.

Δεύτερον, πρόβλημα αποτελεί επίσης η στενή σχέση που μπορεί να υπάρχει μεταξύ υπηρεσιών και προϊόντων. Πράγματι, σε διάφορες περιπτώσεις η Επιτροπή εξέδωσε παρατηρήσεις ή/και εμπεριστατωμένες γνώμες που αφορούσαν τόσο τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας όσο και τα προϊόντα που συνδέονται με αυτές. Για να πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, στο πλαίσιο της ηλεκτρονικής υπογραφής, οι επιπτώσεις των εθνικών κανονισμών έχουν σαφώς επίδραση στους παρόχους υπηρεσιών ηλεκτρονικής υπογραφής αλλά επίσης στα προϊόντα με τα οποία εφαρμόζονται οι υπηρεσίες, όπως είναι για παράδειγμα οι υπολογιστές και τα λογισμικά με τα οποία δημιουργούνται οι ηλεκτρονικές υπογραφές.

Τρίτον, φαίνεται ότι η τρίμηνη προθεσμία είναι πολύ σύντομη μερικές φορές για τη μετάφραση και την ανάλυση πολύπλοκων τεχνικών μέτρων στων οποίων την εκπόνηση συμμετέχουν πολυάριθμες υπηρεσίες της Επιτροπής. Επιπλέον, όπως υπογραμμίστηκε παραπάνω, η διαδικασία που αφορά τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας έχει ως συνέπεια την αναβολή μόνο για ένα μήνα σε περίπτωση εμπεριστατωμένης γνώμης αντί των 3 μηνών που προβλέπονται για τα βιομηχανικά, γεωργικά και αλιευτικά προϊόντα. Σε ένα μήνα είναι δύσκολο για το ενδιαφερόμενο κράτος να απαντήσει και για την Επιτροπή να μεταφράσει την απάντηση και να τη σχολιάσει. Αυτό αντίκειται στο πνεύμα της οδηγίας που είναι η εδραίωση ενός διαλόγου με σκοπό την αποφυγή των εμποδίων για την εσωτερική αγορά. Ωστόσο η Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονότος ότι τα νομοθετικά ρυθμιζόμενα θέματα του τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας απαιτούν ταχεία ανάλυση. Παρόλα αυτά, στις περιπτώσεις που απαιτείται ταχεία διεκπεραίωση η οδηγία 98/34/ΕΚ προβλέπει ρητά μια ειδική διαδικασία, τη διαδικασία του επείγοντος.

Τέταρτον, μια άλλη πτυχή που θίγεται από τα κράτη μέλη είναι η δυσκολία να γνωρίζουν πού βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή μεταξύ μη κοινοποιήσιμων μέτρων βάσει του άρθρου 10 της οδηγίας και μέτρων που πρέπει να κοινοποιούνται. Στο σημείο αυτό η Επιτροπή επιμένει ότι τα μέτρα συμμόρφωσης δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να κοινοποιούνται στο πλαίσιο της οδηγίας 98/34/ΕΚ. Η κοινοποίηση επιβάλλεται μόνο για τα σχέδια (ή για ειδικά άρθρα του σχεδίου) που δεν αντιστοιχούν σε απλή μεταφορά μιας δεσμευτικής κοινοτικής πράξης στο εσωτερικό δίκαιο. Όσον αφορά το θέμα αυτό το Δικαστήριο έχει ορίσει σαφώς την εμβέλεια μιας τέτοιας υποχρέωσης στο διατακτικό δύο πρόσφατων αποφάσεών του [61].

[61] Απόφαση Unilever της 26ης Σεπτεμβρίου 2000, C-443/98, Σ.τ.Ν. σ. I-7535 Απόφαση Canal Satellite της 22ας Ιανουαρίου 2002, που προαναφέρεται στην υποσημείωση 21.

Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι αξιοποιεί την ευκαιρία που της προσφέρεται όταν τα κράτη κοινοποιούν σχέδιά τους τα οποία περιέχουν τόσο μέτρα απλής μεταφοράς, βάσει του άρθρου 10 της οδηγίας 98/34/ΕΚ, όσο και μέτρα που υπερβαίνουν την απλή μεταφορά για να διατυπώσει απλές παρατηρήσεις όσον αφορά τα μέρη σχετικά με τη μεταφορά. Η Επιτροπή εκμεταλλεύεται τη γνώση του σχεδίου για να απευθύνει στα κράτη μέλη συμβουλές μη υποχρεωτικού χαρακτήρα με σκοπό να μεταφέρουν με βέλτιστο τρόπο τις εκάστοτε οδηγίες.

Για να συνοψιστεί ο θετικός αντίκτυπος της διαδικασίας κοινοποίησης στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας μπορεί κανείς να αναφέρει 6 στοιχεία: το διάλογο για τα νέα θέματα, την απόσυρση ή την τροποποίηση σχεδίων κανονισμών που αντίκεινται στην κοινοτική νομοθεσία, τη συγκρότηση ενός νομοθετικού corpus για πολυάριθμα θέματα, την ανταλλαγή απόψεων, την έναρξη προβληματισμών στο επίπεδο της Επιτροπής σχετικά με την αναγκαιότητα θέσπισης νομοθεσίας για ορισμένα θέματα και, τέλος, την ενημέρωση των επιχειρήσεων και των πολιτών για εθνικά σχέδια κανονισμών στον τομέα αυτό.

Πρώτον, κατά το διάλογο που καθιερώθηκε με τα κράτη μέλη η Επιτροπή μπόρεσε να σχολιάσει με τη σειρά της τα επιχειρήματα που προέβαλαν τα κράτη μέλη. Κατά τις συζητήσεις σχετικά, για παράδειγμα, με τα ονόματα τομέα έγιναν πολύ εποικοδομητικές ανταλλαγές απόψεων. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι, για τα νέα θέματα, που εξελίσσονται διαρκώς και απαιτούν την ανάληψη κανονιστικής δράσης από πλευράς κρατών μελών αλλά για τα οποία δεν υπάρχουν συγκεκριμένες κοινοτικές θέσεις, η διαδικασία της κοινοποίησης επιτρέπει στην Επιτροπή να καθορίσει με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τα όρια που πρέπει να τεθούν στην κανονιστική ρύθμιση του νέου αυτού τομέα. Πρόκειται λοιπόν για το πρώτο θετικό στοιχείο, που είναι η ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα γίνουν αντιληπτά τα νέα νομικά προβλήματα. Επιπλέον, τα υπόλοιπα κράτη μέλη έχουν πρόσβαση στο σύνολο των μηνυμάτων που ανταλλάσσονται και μπορούν επομένως να χρησιμοποιήσουν ως αναφορά τις διάφορες αντιμέτωπες θέσεις σε περίπτωση που αποφασίσουν μελλοντικά να ρυθμίσουν και αυτά με τη σειρά τους κανονιστικά το ίδιο θέμα.

Η συζήτηση μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών βοήθησε επίσης να εξασφαλιστεί η απόσυρση ή η τροποποίηση προτάσεων κανονισμών που είχαν θεωρηθεί αντίθετες με την κοινοτική νομοθεσία. Το στοιχείο αυτό αποτελεί τη δεύτερη επιτυχία της οδηγίας που επιτρέπει μέσω του διαλόγου, να καταδειχθεί στα κράτη μέλη ότι οφείλουν να αποσύρουν ή να τροποποιούν το σχέδιο κειμένου τους όταν αυτό αντίκειται στην κοινοτική νομοθεσία. Στην ειδική περίπτωση κατά την οποία ένα κράτος μέλος που κοινοποιεί το σχέδιό του το αποσύρει αυτοβούλως, ο διάλογος μεταξύ των συμμετεχόντων στη διαδικασία της κοινοποίησης φτάνει στην κορυφαία στιγμή του.

Σε κάθε κοινοποίηση η Επιτροπή τελειοποιεί τη θέση της για ένα δεδομένο θέμα, γεγονός που της επιτρέπει να αντιλαμβάνεται καλύτερα ένα άλλο πρόβλημα που τίθεται από άλλη κοινοποίηση αλλά αφορά την ίδια προβληματική (ηλεκτρονική υπογραφή, ηλεκτρονικό εμπόριο, προστασία των δεδομένων, αποκωδικοποιητές,...). Αυτή είναι η τρίτη συμβολή της διαδικασίας που είναι η συγκρότηση βήμα προς βήμα ενός νομοθετικού corpus που θα βρίσκεται στη διάθεση των κρατών μελών για ένα συγκεκριμένο θέμα. Τα κράτη μέλη άλλωστε αναφέρονται ορισμένες φορές στη θέση που εκφράστηκε σε προηγούμενη κοινοποίηση για να αιτιολογήσουν, για παράδειγμα, τον κοινοποιήσιμο χαρακτήρα ενός εθνικού σχεδίου κανονισμού.

Τέταρτον, μια άλλη συμβολή της οδηγίας είναι η δημιουργία ενός βήματος διαλόγου μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής μετά την αποστολή εμπεριστατωμένων γνωμών και παρατηρήσεων από την Επιτροπή. Πράγματι, η οδηγία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να απαντούν στις εμπεριστατωμένες γνώμες και την Επιτροπή να σχολιάζει τις απαντήσεις τους. Μπορεί μεν τα κράτη μέλη να μην είναι επίσημα υποχρεωμένα να απαντήσουν στις παρατηρήσεις στο πλαίσιο των επιτροπών, η Επιτροπή ωστόσο τα ενθαρρύνει να λαμβάνουν υπόψη τους αυτές τις παρατηρήσεις και να απαντούν όταν το κρίνουν απαραίτητο. Τα κράτη μέλη εξάλλου δέχονται τις περισσότερες φορές να απαντήσουν στις παρατηρήσεις της Επιτροπής. Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό, επειδή καταδεικνύει ότι τα κράτη μέλη είναι πρόθυμα να συζητήσουν με την Επιτροπή ακόμη και όταν αυτή δεν χρησιμοποιεί το δεσμευτικότερο νομικό μέσο.

Πέμπτον, η εφαρμογή της διαδικασίας κοινοποίησης βοήθησε την Επιτροπή να συνειδητοποιήσει ότι είναι απαραίτητος ένας προβληματισμός σχετικά με το ενδιαφέρον που έχει η ανάληψη κοινοτικής δράσης σε ορισμένους τομείς, επειδή υπάρχουν αντιφατικά εθνικά νομοσχέδια.

Τέλος, η διαδικασία, χάρη στο διαδικτυακό τόπο της στον οποίο έχει πρόσβαση το κοινό [62], δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις και στους πολίτες να έχουν πρόσβαση στα σχέδια κανονισμών. Έτσι, μπορούν να εκδηλώσουν την αντίδρασή τους στην Επιτροπή ή στις εθνικές κυβερνήσεις τους όσον αφορά τα σχέδια αυτά. Μπορούν επίσης να ενημερωθούν σχετικά με κανονισμούς που πρόκειται να εφαρμοστούν σε κάθε κράτος μέλος.

[62] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ tris

Κατά συνέπεια, φαίνεται σαφώς, με βάση όσα εξηγήθηκαν έως τώρα, ότι η διαδικασία κοινοποίησης διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο στην εγκαθίδρυση μιας εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, επειδή προλαμβάνει τη δημιουργία εμποδίων πριν ακόμη αυτά παραγάγουν τα αρνητικά τους αποτελέσματα. Στο στοιχείο αυτό πρέπει να προστεθεί η δημιουργία ενός πραγματικού βήματος διαλόγου γύρω από πολύπλοκα θέματα τα οποία εξελίσσονται διαρκώς.

Όσον αφορά ειδικότερα την οδηγία 2000/31/ΕΚ, που χάραξε ένα οριζόντιο πλαίσιο κοινοτικής νομοθεσίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, ο μηχανισμός κοινοποίησης που εισήγαγε η οδηγία 98/48/ΕΚ έδωσε τη δυνατότητα, αφενός, να ασκηθεί αποτελεσματικός προληπτικός έλεγχος κατά το στάδιο της μεταφοράς και, αφετέρου, να διεξαχθεί ένας εποικοδομητικός διάλογος με τις εθνικές αρχές σχετικά με ζητήματα που δεν καλύπτονται από τη οδηγία για το «ηλεκτρονικό εμπόριο». Αυτό καταδεικνύει τη συμπληρωματικότητα των δύο νομοθετικών μέσων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας.

Η θετική συμβολή της διαδικασίας αυτής εξηγεί το γεγονός ότι χρησίμευσε ως υπόδειγμα για την εκπόνηση μιας σύμβασης στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης η οποία μάλιστα είναι ανοιχτή σε χώρες που δεν είναι μέλη του [63]. Η σύμβαση αυτή υιοθετεί στις βασικές του γραμμές το κοινοτικό μοντέλο. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία κοινοποίησης αποτελεί σήμερα λύση που τείνει να επιβληθεί επίσης σε διεθνές επίπεδο.

[63] Σύμβαση αριθ. 180 του Συμβουλίου της Ευρώπης για την ενημέρωση και τη νομική συνεργασία όσον αφορά τις «Υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας»

Συμπερασματικά, μπορεί κανείς να θεωρήσει ότι μετά από μια περίοδο «ρονταρίσματος», κατά την οποία ζητήθηκαν διάφορες εξηγήσεις από την Επιτροπή όσον αφορά ζητήματα ερμηνείας και εφαρμογής της οδηγίας - πράγμα αυτονόητο κατά την αρχική εφαρμογή ενός επιχειρησιακού μηχανισμού που αφορά έναν εντελώς νέο τομέα όπως είναι ο τομέας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας - διαπιστώθηκε ότι λειτουργεί ένα αποτελεσματικό μέσο ενημέρωσης και συνεργασίας.

Μπορεί μεν να μην παρατηρήθηκε επαρκής συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών ακόμη (μολονότι η συμμετοχή είναι ολοένα μεγαλύτερη σε σχέση με τους πρώτους μήνες λειτουργίας), ωστόσο η οδηγία συνέβαλε όχι μόνο στον εντοπισμό σε εύθετο χρόνο συγκεκριμένων φραγμών στην εσωτερική αγορά αλλά επίσης στην ανάπτυξη, γενικότερα, της ευαισθητοποίησης των εθνικών νομοθετών για τις αρχές της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών, ιδίως εκεί όπου οι εν λόγω θεμελιώδεις ελευθερίες δεν λαμβάνονταν καθόλου υπόψη.

Επιπλέον, η οδηγία έχει και άλλες δυνατότητες, όπως για παράδειγμα τη δυνατότητα να συμβάλει στον εντοπισμών θεμάτων που μπορούν να αποτελέσουν το αντικείμενο νέας κοινοτικής εναρμόνισης ή ενδεχομένως μελλοντικής αναθεώρησης ισχυουσών οδηγιών για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας.

Η αναγνωρισμένη αξία της οδηγίας 98/34/ΕΚ ως μέσου διαρκούς παρακολούθησης του εθνικού κανονιστικού τοπίου οδηγούν την Επιτροπή να εξετάσει προσεχώς τη σκοπιμότητα, ενδεχομένως, επέκτασης του μοντέλου του διαρθρωμένου διαλόγου που χρησιμοποιεί και σε άλλους τομείς υπηρεσιών, πέρα από τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας.

10. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

10.1. Διαδικασία πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας

Συλλογή εθνικών μέτρων εκτέλεσης [64] των συναφών οδηγιών [65]

[64] Μετά την κωδικοποίηση της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ με την οδηγία 98/34/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/48/ΕΚ, ορισμένα κράτη μέλη κωδικοποίησαν και κατάργησαν τα εθνικά μέτρα μεταφοράς που προϋπήρχαν. Μπορεί ωστόσο να έχει σημασία για τους ιδιώτες να γνωρίζουν ποια ήταν η μορφή της οδηγίας και τα εθνικά μέτρα εκτέλεσης που ίσχυαν κατά τη στιγμή της έκδοσης ενός εθνικού τεχνικού κανόνα. Πράγματι, με την απόφαση της 30ής Απριλίου 1996 CIA Security International, που προαναφέρεται στην υποσημείωση 20, το Δικαστήριο καθιέρωσε την αρχή της μη εφαρμογής των τεχνικών κανόνων που εκδίδονται παραβλέποντας την υποχρέωση κοινοποίησης.

[65] Οδηγία 83/189/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών. (Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 109 της 26/04/1983, σ. 8-12) Οδηγία 88/182/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1988 που τροποποιεί την οδηγία 83/189/ΕΟΚ για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών. ΕΕ αριθ. L 081 du 26/03/1988, σ. 75 -