ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(·4) 100 τ«λικό 
•ρυξίλλίς, 04.08.1004 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΗ ΜΕ ΤΗΝ 
ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ 
ΑΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: 
ΘΕΣΗ ΠΟΥ ΘΑ ΛΑΒΕΙ Η 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ 
ΔΙΑΣΚΕΨΗ 
ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΚΑΙ 
ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΣΤΟ 
ΚΑΙΡΟ, ΣΤΙΣ 5-13 
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1994 
Η Διάσκεψη του Καΐρου πραγματοποιείται σε μια εποχή όπου η παγκόσμια 
δημογραφική εξέλιξη χαρακτηρίζεται από : 
αύξηση του συνολικού πληθυσμού, η οποία, λόγω της φύσεως της και των 
πληθυσμών που αφορά, συνεπάγεται σημαντική αύξηση του πληθυσμού στις 
αναπτυσσόμενες περιοχές, και ιδίως στην Αφρική· 
επιβράδυνση του ρυθμού της παγκόσμιας δημογραφικής ανάπτυξης, που 
ενισχύεται από κατάλληλες δημογραφικές πολιτικές, σε ορισμένες 
αναπτυσσόμενες χώρες· 
συνεχή γήρανση του πληθυσμού στο σύνολο των βιομηχανικών χωρών, που 
χαρακτηρίζονται από χαμηλή γονιμότητα και επιμήκυνση του χρόνου 
ζωής, με αποτέλεσμα να σταθεροποιηθεί αυτή η δομή, κατά τις γενικές 
προβλέψεις, μετά από μερικές δεκαετίες. 
Εξάλλου, οι εργασίες, συζητήσεις και συστάσεις των διεθνών οργανισμών 
αποδεικνύουν σαφώς ότι : 
φαίνεται να υπάρχει συναίνεση σχετικά με την ανάγκη περιορισμού της 
αύξησης του πληθυσμού με σκοπό την επίτευξη σταθερής και διαρκούς 
οικονομικής ανάπτυξης καθώς και ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού, 
και την αποφυγή σοβαρών αρνητικών επιπτώσεων στο σύνολο του πλανήτη. 
Η υπερβολική δημογραφική ανάπτυξη αναχαιτίζει ή και παρακωλύει 
εντελώς την ανάπτυξη· σε συνδυασμό με την έσχατη ένδεια, καταστρέφει 
το περιβάλλον· 
φαίνεται επίσης ότι υπάρχει γενική συναίνεση σχετικά με τη φιλοσοφία 
και το περιεχόμενο των δημογραφικών πολιτικών. Οι παλιές διαμάχες 
σχετικά με το κατά πόσον η μείωση της δημογραφικής ανάπτυξης πρέπει 
να προηγείται ή να έπεται της ανάπτυξης έχουν ξεπεραστεί: σήμερα 
είναι σαφές για όλους οι δύο αυτές έννοιες συνυπάρχουν. 
Είναι σκόπιμο να επωφεληθούμε από αυτήν την ευτυχή συγκυρία, με την 
ευκαιρία της διάσκεψης του Καΐρου, για να 
επιβεβαιώσουμε τις αρχές στις οποίες θα πρέπει να βασίζονται οι 
δημογραφικές πολιτικές· 
να αναλάβουμε υποχρέωση σχετικά με την αύξηση των χρηματοδοτικών 
μέσων εκ μέρους χωρών που είναι άμεσα ενδιαφερόμενες ως εξωτερικοί 
χορηγοί, πράγμα που θα επιτρέψει την εφαρμογή των παραπάνω αρχών. 
Αυτή η Διάσκεψη αποτελεί μοναδική ευκαιρία για την επίτευξη, στο πλαίσιο 
της διεθνούς κοινότητας, πολιτικής συναίνεσης και για τον καθορισμό ενός 
σχεδίου δράσεως με συνοχή, με σκοπό την αντιμετώπιση μιας από τις 
κυριώτερες προκλήσεις της εποχής μας. Πράγματι, κατά τη διάρκεια του 
Συμβουλίου με θέμα τη συνεργασία για την ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε 
στις 2 Δεκεμβρίου 1993, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θεώρησαν ότι είναι 
σκόπιμο να αναπτυχθεί μια στρατηγική προσέγγιση και να συντονισθούν οι 
πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της Ένωσης ενόψει της Διεθνούς Διάσκεψης για 
τον πληθυσμό και την ανάπτυξη. 
Εξάλλου, είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
καταβάλλει προσπάθειες αφενός για να εδραιώσει και να χρησιμοποιήσει τις 
γνώσεις στο δημογραφικό τομέα και αφετέρου για να ευνοήσει το διάλογο 
και τη συνεννόηση μεταξύ χωρών της Κοινότητας και αναπτυσσομένων χωρών. 
Για αυτό ακριβώς το σκοπό κατήρτησε η Επιτροπή την παρούσα ανακοίνωση. 
Ι. ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΕ! ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΑΣΕ ΙΓ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕ Ι Γ 
0 ρυθμός αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού που είναι σήμερα της τάξεως 
των 5,4 δισεκατομμυρίων, ανήλθε από 1,8% κατά την αρχή της δεκαετίας του 
50 σε 2,1% κατά την περίοδο 1965-70 και κατά 1,7% επί του παρόντος. 
Στις αναπτυσσόμενες χώρες, που αντιπροσωπεύουν τα τρία τέταρτα του 
πληθυσμού του πλανήτη, η μέση δημογραφική αύξηση είναι 2,1% ετησίως 
έναντι 0,5% για τις βιομηχανικές χώρες. 
Η δημογραφική ανάπτυξη σημείωσε συνεπώς κάποια επιβράδυνση κατά τα 
τελευταία έτη. Αυτή η επιβράδυνση οφείλεται στη μείωση του ποσοστού 
γονιμότητας (που μειώθηκε σε 3,3 παιδιά ανά γυναίκα έναντι 6 κατά τη 
δεκαετία του 50). Αυτή η μείωση οφείλεται κατά πολύ στην επιτυχία της 
δημογραφικής πολιτικής που άρχισε να εφαρμόζεται σε πολλές χώρες, καθώς 
και στην πρόοδο στον τομέα της εκπαίδευσης και του βιοτικού επιπέδου. 
Μια κεκτημένη ταχύτητα προκάλεσε ωστόσο περαιτέρω αύξηση του πληθυσμού 
σε απόλυτους αριθμούς: περίπου 100 εκατομμύρια επιπλέον κάτοικοι ετησίως 
σήμερα, αριθμός που δεν έχει σημειωθεί ποτέ άλλοτε στην ιστορία: σε 
διάστηυα 10 ετών, από το 1991 éd)c το 2000. ο πλανήτη θα ένει 1 
δισεκατουυύοιο παραπάνω κατοίκους, ποάνυα που ισούται ιιε το σύνολο του 
πανκοουίου πληθυσυού OTIC qpyec του 19ου αιώνα. Πριν από τριάντα έτη, 
η ετήσια αύξηση ήταν μόνο 70 εκατομμύρια, ενώ το ποσοστό γονιμότητας 
ήταν πιο υψηλό. 
Εξάλλου, η μείωση της γονιμότητας δεν αφορά ούτε την Αφρική νοτίως της 
Σαχάρα, όπου οι γυναίκες έχουν ακόμη 6,6 παιδιά κατά μέσο όρο και όπου η 
δημογραφική αύξηση ξεπερνά το 3%, ούτε η περιοχή "Βόρεια Αφρική/Μέση 
Ανατολή", όπου η δημογραφική αύξηση είναι μόλις κατώτερη του 3%. 
Αντίθετα, η Λατινική Αμερική και η Ασία, με εξαίρεση ορισμένες χώρες, 
και ιδίως τη Νότια Ασία, έχουν ποσοστά της τάξεως του 2%, που μειώνονται 
προοδευτικά, στις περισσότερες περιπτώσεις, συνεπεία της ανάπτυξης και 
των δημογραφικών πολιτικών που ακολουθούνται. 
Όσον αφορά το μέλλον, οι δημογραφικές πολιτικές και οι πολιτικές 
ανάπτυξης που θα εφαρμοστούν κατά την επόμενη δεκαετία θα βοηθήσουν να 
καθοριστεί το πότε και σε πιο επίπεδο θα σταθεροποιηθεί τελικά ο 
παγκόσμιος πληθυσμός. 
Υπενθυμίζουμε σχετικά με το θέμα αυτό τις τρεις εκδοχές που παρουσιάζουν 
τα Ηνωμένα Έθνη από σήμερα μέχρι το 2150. 
Εκδοχή Παγκόσμιος Πληθυσμός (δισεκατ.) 
2050 2150 
"Υψηλό επίπεδο" 12,5 28 
"Μέσο" 11,5 (12-13) 
"Ελάχιστο" 7,8 (4,3)* 
II. ΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΜΙΑΣ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ! ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
Οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί και τριών ειδών: Κίνδυνοι για την ανάπτυξη 
των αναπτυσσομένων χωρών, γενικοί κίνδυνοι, κίνδυνοι δυνητικά 
αποσταθεροποιητικών μεταναστευτικών ρευμάτων. ΛαυΒανουένων υπόψη αυτών 
των κινδύνων, υπάογει ανάνκη ταγείαο δοάοεω<:. υε αποφασιστικότητα και υε 
τη διάθεση των απαραίτητων γοηυατοδοτικών υέοων. 
1. Οι κίνδυνοι για τη σταθερή και διαρκή ανάπτυξη των αναπτυσσομένων 
χωρών. 
α) οικονομική ανάπτυξη 
Οι σχέσεις μεταξύ δημογραφικής ανάπτυξης και οικονομικής μεγέθυνσης 
αποτελούν αντικείμενο διαμάχης. Ορισμένοι εξακολουθούν να υποστηρίζουν 
ότι η αύξηση του πληθυσμού είναι ωφέλιμη ιδίως λόγω των οικονομιών 
κλίμακας που σχετίζονται με τη διεύρυνση της αγοράς. Αλλά παρόλο που μια 
μετρίου μεγέθους δημογραφική αύξηση μπορεί πράγματι να ευνοήσει την 
ανάπτυξη, είναι σαφές ότι οι ταχείς ρυθμοί δημογραφικής αύξησης δεν 
συμβιβάζονται με μια σταθερή και διαρκή ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου 
και με μια σημαντική μείωση της φτώχειας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Το 
πρόβλημα δεν αφορά αποκλειστικά την ισορροπία μεταξύ πληθυσμού και 
παραγωγής επισιτιστικών προϊόντων: οι ανάγκες παροχής υπηρεσιών στον 
εκπαιδευτικό τομέα, στον τομέα της υγείας και της υποδομής ασκούν πίεση 
στους πόρους, η οποία εκφράζεται με μείωση των παραγωγικών επενδύσεων 
και επομένως και της αύξησης του κατά κεφαλήν εισοδήματος. 
Η λύση του προβλήματος της ανάπτυξης θα διευκολυνθεί συνεπώς με τον 
κατάλληλο έλεγχο της αύξησης του πληθυσμού. Η ανάπτυξη, με τη σειρά της, 
σε συνδυασμό με μια πιο δίκαιη κατανομή των πόρων, θα επιτρέψει την 
εξάλειψη της ένδειας και θα συμβάλει, με την προώθηση της θέσεως της 
γυναίκας και τη βελτίωση της παιδείας και της υγείας, στον καλύτερο 
έλεγχο της γονιμότητας. 
β) το τοπικό περιβάλλον και η σταθερή και διαρκής ανάπτυξη 
Μία μη ελεγχόμενη δημογραφική ανάπτυξη στις αναπτυσσόμενες χώρες δεν 
μπορεί παρά να επιδεινώσει τα περιβαλλοντικά προβλήματα. 
Αυτά τα προβλήματα είναι γνωστά: η αποψίλωση (ακόμα και αν αυτή 
οφείλεται τόσο στα καθεστώτα έγγειας ιδιοκτησίας, που προωθούν την 
επέκταση των καλλιεργούμενων γαιών εις βάρος των δασών, όσο και στην 
αύξηση του αριθμού των μελών της οικογένειας που πρέπει να τραφούν), η 
επέκταση της ερήμου, η αύξηση των ενεργειακών αναγκών, που δύσκολα 
μπορεί να ικανοποιηθεί, η διάβρωση του εδάφους, η μείωση των αρόσιμων 
γαιών, η εξάλειψη διαφόρων ζωικών και φυτικών ειδών, η επιδείνωση της 
ποιότητας ζωής στις αστικές περιοχές*1^. 
Εξάλλου, η υπερβολικά ταχεία αύξηση του πληθυσμού υπάρχει κίνδυνος να 
συνοδεύεται από επέκταση της ένδοιας: πράγματι, στις αναπτυσσόμενες 
χώρες, αυτοί που προκαλούν περισσότερες καταστροφές στο αγροτικό ή 
αστικό περιβάλλον είναι οι πιο ενδεείς ομάδες, οι οποίες και υφίστανται 
περισσότερο τις συνέπειες αυτών των καταστροφών. 
γ) η ανθρώπινη ανάπτυξη 
Πέρα από το θέμα της σταθερής και διαρκούς οικονομικής ανάπτυξης, 
τίθεται το θέμα της ανθρώπινης ανάπτυξης. Τα υψηλά ποσοστά γονιμότητας 
αφορούν κυρίως τα λιγότερο ευνοημένα στρώματα του πληθυσμού, πράγμα που 
οδηγεί σε επιδείνωση της ανισότητας και της φτώχειας. Η πλήρης ανάπτυξη 
των γυναικών και των παιδιών είναι δύσκολη στο πλαίσιο πολυπληθών και 
υπερβολικά φτωχών οικογενειών. Η μείωση της δημογραφικής αύξησης, που 
(1) Πρέπει να σημειώσουμε ότι οι αστικές περιοχές απορρόφησαν μόνο 100 
εκατομμύρ α άτομα στις βιομηχανικές χώρες μεταξύ 1815 και 1915. 
Αντίθετα, στις αναπτυσσόμενες χώρες ο αστικός πληθυσμός πρόκειται να 
αυξηθεί κατά 1,5 δισεκατομμύρια μεταξύ 1990 και 2010, επιδεινώνοντας 
τα προβλήματα διαβίωσης στις γιγαντιαίες και με υπερπληθυσμό 
μεγαλουπόλεις. Παρατηρείται πυκνότητα πληθυσμού 88.000 κατοίκων ανά 
τετραγωνικό χιλιόμετρο στην Καλκούτα, 45.000 κατοίκων στη Μανίλα και 
29.000 στο Κάιρο, έναντι 20.000 στο Παρίσι, 13.000 στο Τόκιο και 
4.000 στις Βρυξέλλες. Το 2025, περίπου τα δύο τρίτα των κατοίκων των 
χωρών που συγκαταλέγονται επί του παρόντος στις αναπτυσσόμενες, θα 
κατοικούν σε πόλεις, και περίπου 50 από τις πόλεις αυτές θα έχουν 
περισσότερο από 10 εκατ. κατοίκους (35 εκατ. για το Μεξικό). 
συνοδεύεται από αποτελεσματικότερες κοινωνικές πολιτικές, καθιστά δυνατή 
την πλήρη άσκηση των βασικών δικαιωμάτων που έχουν τα ανθρώπινα όντα. 
2. Οι γενικοί κίνδυνοι 
Φυσικά δεν μπορούμε να καθορίσουμε εκ των προτέρων ένα απόλυτο μέγιστο 
όριο για τον παγκόσμιο πληθυσμό. Πράγματι, ποιος θα μπορούσε να 
φανταστεί πριν από εκατό ή διακόσια χρόνια ότι η γη θα μπορούσε, χάρη 
στην τεχνολογική πρόοδο, να εξασφαλίσει τη διαβίωση περίπου 6 
δισεκατομμυρίων κατοίκων, από τους οποίους ωστόσο 800 εκατομμύρια 
υποφέρουν ακόμα από λιμό ή χρόνια ασιτία. 
Μια αλλαγή του τρόπου παραγωγής και κατανάλωσης, για την οποία θα πρέπει 
να πάρουν την πρωτοβουλία οι βιομηχανικές χώρες, θα επέτρεπε στον 
πλανήτη να δέχεται μεγαλύτερο πληθυσμό. Αυτή η αλλαγή θα αποσκοπεί στην 
προώθηση των τρόπων παραγωγής και κατανάλωσης που εξασφαλίζουν την 
ικανοποίηση των βασικών αναγκών της ανθρωπότητας και τη δυνατότητα 
διατήρησης ενός ελάχιστου επιπέδου διαβίωσης. 
Εντούτοις, δεδομένων των πολύ πραγματικών κινδύνων διπλασιασμού του 
παγκόσμιου πληθυσμού κάτω των 60 ετών και λαμβανομένου υπόψη ότι οι 
τρόποι ζωής δεν αλλάζουν αρκετά γρήγορα και ριζικά, όχι μόνο είναι 
συνετό αλλά και έχει ζωτική σημασία για το μέλλον ολόκληρης της 
ανθρωπότητας να καταβληθούν όλες οι δυνατές προσπάθειες για να 
σταθεροποιηθεί ο παγκόσμιος πληθυσμός στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο όσο 
το δυνατόν συντομότερα. 
3. Οι αποσταθεροποιητικές μεταναστεύσεις 
Η ταχεία αύξηση των πληθυσμών προκαλεί αναπόφευκτα μια πίεση προς 
μετανάστευση: 
μετανάστευση από την ύπαιθρο προς τα αστικά κέντρα 
μετανάστευση από μια περιοχή σε άλλη μιας χώρας και από μία 
αναπτυσσόμενη χώρα σε άλλη 
μετανάστευση, ιδίως, από φτωχιές περιοχές προς πλουσιότερες περιοχές 
του πλανήτη. 
Η Επιτροπή, στην ανακοίνωση της προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο της 23ης Φεβρουαρίου 1994 σχετικά με την πολιτική 
μετανάστευσης και άσυλου (C0M(94)23), προέβλεψε, στο πλαίσιο της δράσεως 
που πρέπει να αναληφθεί για να αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτια των 
διαφόρων τύπων μετανάστευσης, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον τομέα 
των δημογραφικών πολιτικών. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη 
η δημογραφική διάσταση κατά την εκπόνηση των εξωτερικών πολιτικών της 
Κοινότητας στο γενικότερο πλαίσιο της ανάπτυξης μιας ευρωπαϊκής 
πολιτικής για τη μετανάστευση και το άσυλο. 
Στο πλαίσιο μιας σφαιρικής προσέγγισης των φαινομένων της μετανάστευσης, 
είναι σκόπιμο να ληφθούν μέτρα για τα μεταναστευτικά ρεύματα. Αυτό 
σημαίνει ιδίως ότι θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τις πιέσεις που 
προκαλούνται από: 
την υπερβολικά μεγάλη δημογραφική ανάπτυξη, που εμποδίζει να 
εξασφαλιστεί σταθερή και διαρκής ανάπτυξη της οικονομίας, των 
εισοδημάτων και της απασχόλησης, 
τις ακατάλληλες οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές, που έχουν 
ιδίως ως αποτέλεσμα να επιδοτείται το κόστος κεφαλαίου σε σχέση με το 
κόστος εργασίας, 
τη φτώχεια και την κοινωνική αδικία στις αγροτικές και αστικές 
περιοχές, 
οι πόλεμοι, οι συγκρούσεις, ο μη σεβασμός των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου και των μειονοτήτων, που έχουν ως αποτέλεσμα των πολλαπλασιασμό 
ων προσφύγων. 
* * * 
Για αυτούς τους διάφορους λόγους, είναι σκόπιμο να δράσουμε για τον 
περιορισμό της αύξησης του πληθυσμού, ιδίως στις περιοχές όπου είναι 
καταφανώς υπερβολικός και να υλοποιήσουμε τη δημογραφική αλλαγή. 
Δεδομένης της επιθυμίας πολλών ζευγαριών να έχουν λιγότερα παιδιά, αυτός 
ο στόχος όχι μόνο είναι επιθυμητός, αλλά και εφικτός, με την τήρηση 
πάντα των ατομικών ελευθεριών, υπό την προϋπόθεση ωστόσο να ενταθούν οι 
προσπάθειες στον τομέα της δημογραφικής πολιτικής. 
III. ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΥΞΗΣΗΣ 
Το δικαίωμα αναπαραγωγής αποτελεί μια βασική ελευθερία του ανθρώπινου 
όντος, η οποία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Από αυτό απορρέει ότι οι 
ενδεχόμενες δημογραφικές πολιτικές δεν πρέπει ούτε να εισάγουν 
διακρίσεις (π.χ. έναντι μιας κοινωνικής ομάδας ή εθνότητας), ούτε να 
είναι εξαναγκαστικές. Πρέπει να υποστηρίζουν τις γυναίκες και τους 
άνδρες στις επιλογές τους, χωρίς να τους επιβάλλουν τίποτα. 
Οι τρεις βασικές συνιστώσες μιας δημογραφικής πολιτικής με την ευρεία 
της έννοια είναι : 
η κοινωνική πολιτική, και ιδίως η εφαρμογή μέτρων στον τομέα της 
υγείας της μητέρας και του παιδιού, της εκπαίδευσης των κοριτσιών, 
και ιδίως του ρόλου της γυναίκας, μέτρα που συνεπάγονται τη μείωση 
του αριθμού επιθυμητών γεννήσεων και την αύξηση της ζήτησης 
οικογενειακού προγραμματισμού· 
η πληροφόρηση και η ανάληψη ευθυνών από μέρους των ατόμων και των 
ζευγαριών, για τον ίδιο σκοπό· 
η αύξηση της προσφοράς οικογενειακού προγραμματισμού με τη διάθεση 
σύγχρονων και ασφαλών μέσων αντισύλληψης στις γυναίκες. 
Οι τρεις τύποι μέτρων πρέπει να συνυπάρχουν και να βασίζονται στις 
ανάγκες των ανθρώπων. Τα μέτρα θα πρέπει να αποσκοπούν κατά 
προτεραιότητα στη βελτίωση των δυνατοτήτων των ατόμων και των ζευγαριών 
να επιλέξουν. 
1. Κοινωνικές πολιτικές που επηρεάζουν το επιθυμούμενο ποσοστό 
γονιμότητας. 
Αυτή η μείωση προϋποθέτει ιδίως : 
την εκπαίδευση, την πληροφόρηση των γυναικών και τη βελτίωση της 
κοινωνικής τους θέσεως: το τελευταίο αυτό θέμα είναι βασικό στο 
μέτρο που η νόμιμη ηλικία γάμου (συχνά πολύ πρώιμη) για τα κορίτσια 
παίζει σημαντικό ρόλο για τη γονιμότητα, και στο μέτρο που μια 
γυναίκα που ασκεί παραγωγική και αμειβόμενη δραστηριότητα έχει 
λιγότερα παιδιά.(2) 
την ανάπτυξη των υγειονομικών υπηρεσιών με σκοπό τη μείωση της 
παιδικής θνησιμότητας· 
την καταπολέμηση της φτώχειας (που συνεπάγεται, εκτός από πρόσβαση 
των περισσοτέρων στην απασχόληση, την ανάπτυξη των κοινωνικών 
υπηρεσιών, τη μείωση της ανισότητας των εισοδημάτων). 
2. Ανάληψη ευθυνών και πληροφόρηση 
Η ελεύθερη επιλογή του αριθμού παιδιών ανά ζευγάρι πρέπει να συνοδεύεται 
από την ανάληψη ευθυνών από μέρους γυναικών και των ανδρών. Πρέπει να 
συνειδητοποιήσουν ότι ένας μικρός αριθμός παιδιών μπορεί να βελτιώσει 
τις προοπτικές των ίδιων των παιδιών για το μέλλον αλλά και ολόκληρου 
του κοινωνικού συνόλου. Η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση (χάρη σε μια 
προσπάθεια πληροφόρησης η οποία θα λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι δύο 
παιδιά ανά ζευγάρι επαρκούν, σήμερα, για να έχει το ζευγάρι απογόνους), 
και μια δημογραφική πολιτική που δρα παραινετικά μπορούν να βοηθήσουν 
στην εν λόγω ανάληψη ευθυνών. 
(2) Η Παγκόσμια Διάσκεψη για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (Βιέννη, Ιούνιος 
1993) αναφέρει, στην παράγραφο 9 του μέρους II του τελικού εγγράφου ότι 
"The human rights of women and the girl-child are an inalienable, 
Integral and indivisible part of universal human rights. The full and 
equitable participation of women in the political, civil and cultural 
life, and the eradication of all forms of discrimination on grounds of 
sex are priority objectives of the international community". 
8 
3. Παροχή υπηρεσιών υγείας της αναπαραγωγής και οικογενειακού 
προγραμματισμού 
Οι υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού πρέπει να αποτελέσουν μέρος 
ενός μεγαλύτερου συνόλου υπηρεσιών που στοχεύει στην υγιή αναπαραγωγή. 
Οι εν λόγω υπηρεσίες θα πρέπει να στοχεύουν κατά προτεραιότητα στον 
περιορισμό των μη επιθυμητών γεννήσεων και στη βελτίωση της υγείας των 
μητέρων και των παιδιών, αλλά να εξετάζουν και άλλα προβλήματα όπως ο 
έλεγχος και η πρόληψη των ασθενειών που μεταδίδονται δια της σεξουαλικής 
επαφής. 
Όσον αφορά τον οικογενειακό προγραμματισμό, περίπου 20% του συνόλου των 
γεννήσεων δεν είναι επιθυμητές στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου ο αριθμός 
των εκτρώσεων είναι εξάλλου υψηλός. 
Είναι σκόπιμο συνεπώς να αυξηθεί η προσφορά οικογενειακού 
προγραμματισμού, να βελτιωθεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, 
καθώς και να εξασφαλιστεί κατάλληλη κατανομή, αφού ληφθεί ιδίως υπόψη ο 
θετικός ρόλος που μπορούν να παίξουν οι ΜΚΟ. Πρόκειται για τον αμεσότερο 
τρόπο μείωσης της αύξησης του πληθυσμού, με παράλληλη μείωση της 
προσφυγής στις εκτρώσεις. Εκτιμάται σε περίπου 2 δισεκατομμύρια 
κατοίκους τουλάχιστον, μέχρι το έτος 2100, η δημογραφική επίπτωση ενός 
προγράμματος οικογενειακού προγραμματισμού μεγάλης κλίμακας που αρχίζει 
να εφαρμόζεται σήμερα. Πράγματι, εάν 50% των ζευγαριών στις 
αναπτυσσόμενες χώρες έχουν πρόσβαση στον οικογενειακό προγραμματισμό, 
εκτιμάται σε 300 εκατομμύρια ο αριθμός αυτών που επιθυμούν να έχουν 
πρόσβαση στον οικογενειακό προγραμματισμό αλλά δεν έχουν τη δυνατότητα. 
0 οικογενειακός προγραμματισμός, εκτός από το σφαιρικό δημογραφικό στόχο 
του που αφορά την κοινωνία στο σύνολο της, δικαιολογείται και από 
κοινωνική άποψη, ήτοι από την άποψη της αύξησης της ευημερίας των ατόμων 
και των οικογενειών. Για τους δύο αυτούς λόγους, πρέπει να αποτελέσει 
προτεραιότητα της διεθνούς κοινότητας, τόσο των αναπτυσσομένων όσο και 
των βιομηχανικών χωρών, κατά τα επόμενα έτη. 
Από την άποψη αυτή, το ψήφισμα του Συμβουλίου του Νοεμβρίου 1992, 
σχετικά με τον οικογενειακό προγραμματισμό στις δημογραφικές 
πολιτικέςτων αναπτυσσομένων χωρών τονίζει τους ακόλουθους πρωταρχικούς 
στόχους: 
- να δοθεί η δυνατότητα στις γυναίκες και στους άνδρες να ασκήσουν 
ελεύθερα την επιλογή τους, έχοντας γνώση του θέματος, όσον αφορά τον 
αριθμό παιδιών που επιθυμούν να έχουν και το διάστημα μεταξύ των 
γεννήσεων· 
- συμβολή στη δημιουργία κατάλληλου περιβάλλοντος όπου θα ασκείται 
πλήρως αυτό το βασικό δικαίωμα, χάρη ιδίως στην καλύτερη πρόσβαση σε 
υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού υψηλής ποιότητας· 
- σημαντική μείωση των κινδύνων για την υγεία των γυναικών και των 
παιδιών χάρη στην παροχή καταλλήλων υπηρεσιών στον τομέα της σεξουαλικής 
υγιεινής και της αναπαραγωγής· 
- να δοθεί η δυνατότητα στις χώρες και στις τοπικές κοινότητες να 
αντιμετωπίσουν τα δημογραφικά ρεύματα και τη δημογραφική ανάπτυξη και 
να τα επηρεάσουν. 
Μετά τις διασκέψεις στο Βουκουρέστι και στο Μεξικό, η συναίνεση 
ενισχύθηκε για να ενθαρρυνθεί η εφαρμογή από μέρους των αναπτυσσομένων 
χωρών, με τη στήριξη των χορηγών βοήθειας, δημογραφικών πολιτικών. Η 
Διάσκεψη του Καΐρου αποτελεί κατάλληλη ευκαιρία για την επίσημη έκφραση 
αυτής της συναίνεσης και την υλοποίηση της με αμοιβαίες αναλήψεις 
υποχρεώσεων από τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, τα οποία φέρουν ευθύνες 
όσον αφορά το θέμα αυτό. 
IV ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΩΝ 
1. Οι ευθύνες των αναπτυσσομένων χωρών 
Φυσικά οι χώρες που πρέπει να λάβουν πρώτες μέτρα ακολουθώντας πολιτικές 
μείωσης της δημογραφικής ανάπτυξης είναι οι χώρες όπου η δημογραφική 
αύξηση είναι υπερβολικά υψηλή. Αυτές οι πολιτικές 
πρέπει να δρουν σε δύο μέτωπα, ήτοι με αυξημένη και βελτιωμένη 
παροχή οικογενειακού προγραμματισμού και μείωση της γονιμότητας χάρη 
στην πληροφόρηση και στις κοινωνικές πολιτικές· 
θα είναι αποτελεσματικές εάν υπάρξει σημαντική συμμετοχή στην 
εφαρμογή τους από μέρους των τοπικών φορέων και πληθυσμών, και ιδίως 
των γυναικών· 
πρέπει να προβλέπουν, στην περίπτωση ορισμένων χωρών όπως η Κίνα, 
συνοδευτικές δημοσιονομικές και κοινωνικές πολιτικές. Ο περιορισμός 
του ποσοστού γονιμότητας συνεπάγεται, αν υποθέσουμε ότι όλοι οι 
άλλοι παράγοντες παραμένουν οι ίδιοι και μετά την πάροδο μερικών 
δεκαετιών, γήρανση του πληθυσμού, που ευνοείται εξάλλου από την 
πρόοδο όσον αφορά το όριο ζωής. Αυτό συνεπάγεται μεταβολές των 
κοινωνικών δομών (λιγότεροι νέοι για να αναλάβουν τους γονείς τους) 
που έχουν σημαντικές επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά (συστήματα 
υγείας, συνταξιοδότησης κ.λπ.), τα οποία αντιμετωπίζουν ήδη οι 
βιομηχανικές χώρες και σύντομα θα απασχολήσουν χώρες όπως η Κίνα. 
απαιτούν σημαντικά χρηματοδοτικά μέσα. Επί του παρόντος, τα 
δημογραφικά προγράμματα, με τη στενή έννοια, κινητοποιούν περίπου 5 
εκατομμύρια $ ετησίως εκ των οποίων 1000 εκατομμύρια $ εξωτερικής 
βοήθειας. Για το έτος 2000, οι εκτιμήσεις των αναγκών ποικίλλουν 
μεταξύ 8 και 12 εκατομμυρίων $ στην τιμή του 1993. Δεν πρόκειται 
για σημαντικούς αριθμούς αλλά αν προσθέσουμε τις άλλες συνιστώσες 
των δημογραφικών πολιτικών με την ευρεία έννοια (υγεία της μητέρας 
και του παιδιού, εκπαίδευση των κοριτσιών κ.λπ.), θα πρέπει κατά 
πάσα πιθανότητα οι αναπτυσσόμενες χώρες να μεταφέρουν σημαντικούς 
πόρους σ' αυτόν τον τομέα προτεραιότητας, εις βάρος, θεωρητικά, 
άλλων τομέων απασχόλησης περισσότερο ή λιγότερο παραγωγικών ( όπως 
10 
οι στρατιωτικές δαπάνες, που αντιπροσωπεύουν επί του παρόντος 100 
έως 150 εκατομμύρια $ ετησίως στις αναπτυσσόμενες χώρες). 
Εξάλλου, πρέπει να ληφθούν υπόψη για την εφαρμογή των οικονομικών, 
κοινωνικών και περιβαλλοντικών πολιτικών οι συνέπειες τους στην 
εσωτερική μετανάστευση και την κατανομή των πληθυσμών. Επίσης πρέπει να 
ευνοηθεί η ισόρροπη ανάπτυξη των αγροτικών και αστικών περιοχών. 
Είναι σημαντικό να σημειώσουμε τέλος ότι σ μεγαλύτερος σεβασμός των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου και των μειονοτήτων, καθώς και θέσπιση ή 
ενίσχυση περιφερειακών διακανονισμών σε θέματα ασφάλειας, μπορούν να 
διευκολύνουν σε ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις δημογραφικής 
ανάπτυίης που οφείλεται σε πολιτικούς λόγους, την επιβράδυνση της 
ανάπτυξης του πληθυσμού. Μια άλλη συνέπεια «ίνα ι η μείωση του 
μεταναστευτικού ρεύματος. 
2. 0 ρόλος Των εξωτερικών χορηγών 
Οι εξωτερικοί χορηγοί βοήθειας θα πρέπει να συνεχίσουν να στηρίζουν τν,ς 
προσπάθειες των αναπτυσσομένων χωρών, τόσο σε μακροοικονομικό όσο και σε 
μικροοικονομικό επίπεδο για να ξεπεράσουν βραχυπρόθεσμα τις κρίσεις και 
να αποφύγουν μακροπρόθεσμα τις καταστάσεις ανάγκης, που είναι πιθανόν να 
καταλήξουν σε σημαντικό μεταναστευτικά ρεύματα από Τις αγροτικές 
περιοχές στις αστικές περιοχές και/ή σε διεθνές επίπεδο. 
Δεδομένων Των αναγκών Των αναπτυσσομένων χωρών και της οικονομικής 
απόδοσης των μέτρων στο δημογραφικό τομέα, είναι εξάλλου απαραίτητο και 
αποτελεσματικό από την άποψη της ανάπτυξης να συμπληρώνουν οι εξωτερικοί 
χορηγοί βοήθειας τις εσωτερικές χρηματοδοτικές προσπάθειες, όσον αφορά 
τις "έμμεσες" ενέργειες (εκπαίδευση, υγεία} και τις "άμεσες" ενέργειες 
στον τομέα του οικογενειακού προγραμματισμού. Δεν μπορούν όμως οι 
εξωτερικοί χορηγοί, ούτε πρέπει να υποκαθιστούν αυτές τις εσωτερικές 
προσπάθειες. 
Φαίνεται σκόπιμο από αυτήν την άποψη να επιτευχθεί συναίνεση από τη 
διεθνή κοινότητα, κατά την Διάσκεψη του Καΐρου, έτσι ώστε το 4% της 
αναπτυξιακής βοήθειας <Àf*D) να προορίζεται για τις δημογραφικές 
πολιτικές, το αργότερο από το έτος 2000. 
ν m mmmÉii: jtœmmsÊÈm mz mmmtem: wmemsriœ JE*I rm ΚΡΑΤΏΝ 
ΜΕΛΩΝTHI 
H Κοινότητα και τα κράτη μέλη πρέπει να εμπνευσθούν σ* αυτόν τον τομέα 
από τις προτεραιότητες που έθεσε το ψήφισμα του Συμβουλίου του Νοεμβρίου 
1992. Κατά πρώτο λόγο, είναι απαραίτητο να καθιερωθεί διάλογος υψηλής 
ποιότητας με τις αναπτυσσόμενες χώρες με σκοπό τον καθορισμό των 
στρατηγικών στο δημογραφικό τομέα και στον τομέα του οικογενειακού 
προγραμματισμού, κατά δεύτερο λόγο, n βοήθεια που πρέπει να παρασχεθεί 
σε αυτές Τις *<ώρες για να εφαρμοστούν αυτές οι στρατηγικές θα πρέπει να 
11 
ενταχθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της βασικής υγειονομικής περίθαλψης, και 
ιδίως της προώθησης της υγείας των γυναικών και των παιδιών. Τα στοιχεία 
αυτά, αποτελούν μαζί με την εκπαίδευση, εξίσου σημαντικές συνιστώσες με 
τον οικογενειακό προγραμματισμό για την εξασφάλιση της επιβράδυνσης της 
δημογραφικής ανάπτυξης. 
Όσον αφορά τους χρηματοδοτικούς πόρους, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη χορήγησε το 1991 μόνο ποσό περίπου 
160 εκατομμυρίων ECU ή 200 εκατομμυρίων $ (περίπου 0,6% της συνολικής 
αναπτυξιακής βοήθειας) για τις δημογραφικές πολιτικές. Πρόκειται για 
μικρά ποσά που ωστόσο αυξήθηκαν προοδευτικά κατά τα τελευταία έτη: το 
ποσοστό ήταν μόνο 0,4% στο τέλος της δεκαετίας του 80. 
Από την πλευρά της, η Κοινότητα ανέλαβε υποχρέωση (για την περίοδο 1991-
93) για ποσό λίγο κατώτερο από 20 εκατομμύρια ECU ετησίως, ιδίως στη 
Νότια Ασία και στη Μεσόγειο^). 
Μέχρι το 2000, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να προορίσουν 
ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος της δημόσιας βοήθειας που χορηγούν στις 
ενέργειες στο δημογραφικό τομέα. 
θα πρέπει να τεθεί στόχος ποσοστό 4%, που θα αντιστοιχούσε σε περίπου 
1000 έως 1200 εκατομμύρια ECU εάν υποθέσουμε ότι θα χορηγηθεί συνολική 
βοήθεια, το 2000, ύψους μεταξύ 25 και 30 εκατομμυρίων ECU. Αυτό αποτελεί 
σημαντική πρόκληση, η οποία είναι εφικτή, υπό την προϋπόθεση να 
τροποποιηθούν οι μελλοντικές προτεραιότητες της χρηματοδοτικής 
συνεργασίας. 
Αυτή η ανάληψη υποχρέωσης πολιτικής φύσεως έχει νόημα μόνο αν τα κράτη 
μέλη αναλάβουν την υποχρέωση να αυξήσουν, βάσει μιας προσέγγισης που 
συμβιβάζεται με αυτήν της Κοινότητας, το ποσοστό της αναπτυξιακής 
βοήθειας που προορίζεται για τις προαναφερθείσες ενέργειες. 
Αυτή η αύξηση των πόρων θα πρέπει να προέρχεται τόσο από την αύξηση των 
πόρων του προϋπολογισμού όσο και από την ανακατανομή των υπαρχόντων 
πόρων, προς όφελος των ενεργειών στο δημογραφικό τομέα. Θα πρέπει να 
συνοδεύεται από σταθερότερο συντονισμό της Κοινότητας και των κρατών 
μελών με το σύνολο των ενεργών χορηγών βοήθειας σε αυτόν τον τομέα. 
(3) στο πλαίσιο των κονδυλίων του προϋπολογισμού Β7-5050 (ενίσχυση των 
δημογραφικών πολιτικών και προγραμμάτων στις αναπτυσσόμενες χώρες), 
Β7-5047 (ιατρική για τις μητέρες και τα βρέφη), Β7-5010 (κοινοτική 
συμμετοχή σε ενέργειες υπέρ των αναπτυσσομένων χωρών που εκτελούν μη 
κυβερνητικές οργανώσεις), Β7-3000 (χρηματοδοτική και τεχνική 
συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας), Β7-4080 
(πολυμερής και περιφερειακή ή υποπεριφερειακή συνεργασία στη 
Μεσόγειο), Β7-5055 (κέντρο παρατηρήσεως των μεταναστευτικών ρευμάτων 
και θετικές ενέργειες για τη μετανάστευση). 
12 
Η Επιτοοπή. από την πλευρά της, είναι έτοιμη να αναλάβει πλήρως τις 
ευθύνες που τις αναλογούν. Προτίθεται να αυξήσει σημαντικά την ενίσχυση 
των δημογραφικών πολιτικών. Για το σκοπό αυτό, θέτει ως στόχο μέχρι το 
έτος 2000 ποσό τουλάχιστον 300 εκατομμυρίων ECU (βλέπε παράρτημα). 
Παράλληλα, είναι επίσης απαραίτητο να αυξηθεί η χρηματοδοτική συνεργασία 
υπέρ των ακολούθων τομέων : 
βελτίωση της θέσεως της γυναίκας με την εκπαίδευση, ανεξάρτητα από 
την πολιτική μείωση της γονιμότητας· 
γενική βελτίωση της παροχής υπηρεσιών στον τομέα της υγείας, ιδίως 
στον τομέα της υγείας των μητέρων και των παιδιών και της 
καταπολέμησης των ασθενειών που μεταδίδονται δια της σεξουαλικής 
επαφής· 
προστασία του περιβάλλοντος και ορθολογική χρησιμοποίηση των πόρων· 
έλεγχος των μεταναστευτικών ρευμάτων με τη συνεργασία μεταξύ χώρας 
καταγωγής και χώρας υποδοχής των μεταναστών, και με μια πολιτική 
ενσωμάτωσης των νόμιμων μεταναστών στις χώρες της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας· 
βελτίωση των γνώσεων σχετικά με τα μεταναστευτικά φαινόμενα, ιδίως 
τις σχέσεις πληθυσμού-ανάπτυξης-περι βάλλοντος· 
Πράγματι, η πρόοδος σ' αυτούς τους τομείς είναι εξίσου σημαντικός 
παράγοντας με τον οικογενειακό προγραμματισμό για να εξασφαλιστεί η 
επιβράδυνση της δημογραφικής ανάπτυξης. 
Η Επιτροπή τονίζει ότι οι εν λόγω αυξήσεις θα γίνουν χωρίς να θιγούν οι 
χρηματοδοτικές προοπτικές, με τον επαναπροσανατολισμό των προτεραιοτήτων 
της ενίσχυσης. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Η Διάσκεψη του Καΐρου πραγματοποιείται σε μια χρονική στιγμή-κλειδί. 
Τώρα, στα τέλη του 20ου αιώνα, είναι η στιγμή που πρέπει να ληφθούν 
μέτρα για να αποφευχθεί η ανεξέλεγκτη δημογραφική έκρηξη που θα θέσει σε 
κίνδυνο την ανάπτυξη πολλών χωρών και περιοχών, που θα προκαλέσει 
σημαντικά και δυνητικά αποσταθεροποιητικά μεταναστευτικά κινήματα και θα 
δημιουργήσει άλυτα περιβαλλοντικά προβλήματα, σε τοπικό και παγκόσμιο 
επίπεδο. Έχουν ήδη σημειωθεί πρόοδοι: τα ποσοστά δημογραφικής ανάπτυξης 
έχουν μειωθεί εδώ και 20 έτη, ιδίως συνεπεία δημογραφικών πολιτικών για 
τις οποίες μπορούμε να προσδιορίζουμε τώρα που οφείλεται η επιτυχία 
τους. Αυτή η πρόοδος πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την έναρξη 
εφαρμογής ή την ενίσχυση αυτών των πολιτικών, με την αξιοποίηση του 
13 
κλίματος συναίνεσης που υπάρχει επί του παρόντος στις περισσότερες 
χώρες, καθώς και στο πλαίσιο της διεθνούς κοινότητας σχετικά με αυτό το 
θέμα. 
Σε αυτές τις πολιτικές, που ούτε είναι εξαναγκαστικές ούτε εισάγουν 
διακρίσεις, και είναι προσαρμοσμένες σε διάφορες καταστάσεις και 
πολιτιστικές παραδόσεις, όλοι μπορούν και πρέπει να συνεισφέρουν. Παρόλο 
που την πρώτη ευθύνη για τη σύλληψη και την εφαρμογή τους φέρουν οι 
ίδιες οι αναπτυσσόμενες χώρες, οι βιομηχανικές χώρες έχουν να 
διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, ιδίως με τη χορήγηση τεχνικής βοήθειας 
και την απαραίτητη συμπλήρωση της χρηματοδότησης. 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα πρέπει να καταβάλει προσπάθειες για την 
επιτυχία της Διάσκεψης, η οποία θα πρέπει να καταλήξει σε ένα φιλόδοξο 
σχέδιο δράσεως για την επόμενη δεκαετία, θα πρέπει να δηλώσει ότι είναι 
πρόθυμη να αναλάβει υποχρεώσεις τις οποίες θα προσδιορίσει αριθμητικά με 
σκοπό τη σημαντική αύξηση της χρηματοδοτικής στήριξης των δημογραφικών 
προγραμμάτων στις αναπτυσσόμενες χώρες. 
14 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Το εν λόγω ποσό 300 εκατ. ECU θα χορηγηθεί ισομερώς από το ΕΤΑ και τον 
προϋπολογισμό. Όσον αφορά τον προϋπολογισμό, πρόκειται για τα 
προαναφερθέντα τα κονδύλια που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος (βλ. 
σημείωση 3), καθώς και για Τα κονδύλια Β7-405 (χρηματοδοτικά πρωτόκολλα 
με τις νότιες μεσογειακές χώρες) και B7-301Ô (χρηματοδοτική και τεχνική 
συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Λατινικής Αμερικής). Τα έξοδα 
του προϋπολογισμού, στο πλαίσιο αυτών των κονδυλίων, μπορεί να 
εξελιχθούν συνολικά ως εξής : 
1995 
1996 
1997 
1998 
1999 
2000 50 εκατ. ECU 
70 εκατ. ECU 
90 εκατ. ECU 
110 εκατ. ECU 
130 εκατ. ECU 
150 εκατ. ECU 
15 
ISSN 0254-1483 
COM(94)100 ιελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-94-109-GR-C 
ISBtt 92-77-66915-2 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg 
/4É