ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Αναγνωρισμένος φορέας ελέγχου για σκοπούς ισοδυναμίας : Φορέας ελέγχου ο οποίος λειτουργεί σε τρίτη χώρα, αναγνωρισμένος από την Επιτροπή ως ικανός να εγγυάται ότι οι κανόνες παραγωγής και επισήμανσης στην τρίτη χώρα, καθώς και τα μέτρα ελέγχου που εφαρμόζονται στους φορείς της τρίτης χώρας ισοδυναμούν με αυτά που εφαρμόζονται όσον αφορά τη βιολογική παραγωγή και επισήμανση στην Κοινότητα.

Αναγνωρισμένος φορέας ελέγχου για σκοπούς συμμόρφωσης : Φορέας ελέγχου που λειτουργεί σε τρίτη χώρα, αναγνωρισμένος από την Επιτροπή ως ικανός να εγγυάται ότι οι στόχοι και οι αρχές της βιολογικής παραγωγής, καθώς και οι κανόνες παραγωγής και επισήμανσης στην τρίτη χώρα είναι ίδιοι με αυτούς που ισχύουν για τη βιολογική παραγωγή και επισήμανση στην Κοινότητα.

Αναγνωρισμένη ως ισοδύναμη τρίτη χώρα : Τρίτη χώρα αναγνωρισμένη από την Επιτροπή ως συμμορφούμενη με τους κανόνες παραγωγής και τα πρότυπα ελέγχου που ισοδυναμούν με εκείνα που ισχύουν για τη βιολογική παραγωγή στην Κοινότητα και είναι, συνεπώς, ικανή να ανταποκρίνεται στους ίδιους στόχους και αρχές, εφαρμόζοντας κανόνες που εγγυώνται το ίδιο επίπεδο εξασφάλισης συμμόρφωσης.

Ανιχνευσιμότητα : Η δυνατότητα ανίχνευσης και παρακολούθησης τροφίμου, ζωοτροφής, ζώου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφίμου ή ουσίας που πρόκειται ή αναμένεται να ενσωματωθεί σε τρόφιμα ή σε ζωοτροφές, σε όλα τα στάδια της παραγωγής, μεταποίησης και διανομής τους.

Αρμόδια αρχή : Η κεντρική αρχή ενός κράτους μέλους που είναι αρμόδια για την οργάνωση επίσημων ελέγχων στον τομέα της βιολογικής παραγωγής ή οποιαδήποτε άλλη αρχή στην οποία έχει ανατεθεί η εν λόγω αρμοδιότητα. Περιλαμβάνει επίσης, κατά περίπτωση, την αντίστοιχη αρχή τρίτης χώρας.

Βιολογική παραγωγή : Συνολικό σύστημα διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της παραγωγής τροφίμων που αποσκοπεί στη βιώσιμη γεωργία, την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας και τη χρήση διαδικασιών που δεν βλάπτουν το περιβάλλον, την υγεία του ανθρώπου, των φυτών ή των ζώων και την καλή διαβίωση των ζώων.

Δοκιμή καταλοίπων : Εργαστηριακή ανάλυση βιολογικών προϊόντων προκειμένου να εξεταστεί η παρουσία ουσιών που δεν επιτρέπονται στη βιολογική παραγωγή ή να διενεργηθεί έλεγχος των παραγωγικών τεχνικών που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες βιολογικής παραγωγής, όπως η χρήση συνθετικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, αντιβιοτικών, ορισμένων προσθέτων τροφίμων και βοηθητικών μέσων επεξεργασίας.

Επιχείρηση : Μεμονωμένο πρόσωπο ή εταιρεία που παράγει, αποθηκεύει, μεταποιεί, μεταφέρει, εξάγει ή εισάγει βιολογικά προϊόντα.

Μη συμμόρφωση : Περίπτωση κατά την οποία δεν τηρείται συγκεκριμένο πρότυπο ή απαίτηση πιστοποίησης.

Στάδια παραγωγής, προετοιμασίας και διανομής : Κάθε στάδιο από την πρωτογενή παραγωγή ενός βιολογικού προϊόντος μέχρι την αποθήκευση, την επεξεργασία, τη μεταφορά, την πώληση ή τη διάθεση στον τελικό καταναλωτή, και, κατά περίπτωση, την επισήμανση, τη διαφήμιση, την εισαγωγή, την εξαγωγή και τις υπεργολαβικές δραστηριότητες.

Συμπληρωματική επίσκεψη ελέγχου : Η επιπλέον επίσκεψη ενός φορέα ελέγχου πέραν της υποχρεωτικής ετήσιας επίσκεψης ελέγχου σε συγκεκριμένη επιχείρηση.

Φορέας διαπίστευσης : Δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας ο οποίος αναγνωρίζει επίσημα την αρμοδιότητα ενός φορέα ελέγχου να διενεργεί επιθεώρηση και πιστοποίηση σύμφωνα με τα βιολογικά πρότυπα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα όργανα που είναι αρμόδια για τους ελέγχους στον τομέα των βιολογικών προϊόντων πρέπει να είναι διαπιστευμένα σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 45011 ή τον οδηγό ISO 65.

Φορέας ελέγχου : Ανεξάρτητος ιδιωτικός φορέας που διενεργεί ελέγχους και πιστοποιήσεις στον τομέα της βιολογικής παραγωγής.

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΓΤΚΘ : Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

ΓΤΟ : Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί

ΕΓΤΑΑ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης

ΠΕΣΕ : Πολυετές εθνικό σχέδιο ελέγχου

OFIS : Σύστημα πληροφοριών για τη βιολογική γεωργία (Organic Farming Information System)

SCOF : Μόνιμη επιτροπή βιολογικής γεωργίας (Standing Committee on Organic Farming)

ΣΥΝΟΨΗ

I. Η βιολογική παραγωγή είναι ένα συνολικό σύστημα διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της παραγωγής τροφίμων με στόχο τη βιώσιμη γεωργία, την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας και τη χρήση διαδικασιών που δεν βλάπτουν το περιβάλλον, την υγεία του ανθρώπου, των φυτών και των ζώων, καθώς και την καλή διαβίωση των ζώων. Η αγορά βιολογικών προϊόντων έχει αναπτυχθεί ραγδαία και παρουσιάζει ποσοστά ετήσιας αύξησης που υπερβαίνουν το 10 % κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Η ευρωπαϊκή αγορά βιολογικών προϊόντων ανέρχεται σε 20 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, αντιπροσωπεύοντας κατά προσέγγιση μερίδιο 1,5 % της συνολικής αγοράς τροφίμων.

II. Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ που διέπει τον τομέα της βιολογικής παραγωγής αποσκοπεί στην παροχή της βάσης που απαιτείται για τη βιώσιμη ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής και, παράλληλα, στη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού, την εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Προς αυτόν τον σκοπό, έχει θεσπιστεί σύστημα ελέγχου το οποίο καλύπτει όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού βιολογικών προϊόντων, όπως την παραγωγή σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, την επεξεργασία τροφίμων, τη διανομή, την εισαγωγή και τις δραστηριότητες λιανικής πώλησης. Κάθε επιχείρηση στην εν λόγω αλυσίδα πρέπει να τηρεί τους ίδιους κανόνες για τη βιολογική παραγωγή, την επεξεργασία, τη διανομή, την επισήμανση και τους ελέγχους.

III. Ο έλεγχος του Συνεδρίου επικεντρώθηκε στην αποτελεσματικότητα του συστήματος εσωτερικού ελέγχου και στον τρόπο με τον οποίο τα διάφορα εμπλεκόμενα θεσμικά όργανα (η Επιτροπή και οι αρμόδιες αρχές, οι φορείς διαπίστευσης και οι φορείς ελέγχου των κρατών μελών) εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους τόσο σε σχέση με το σύστημα ελέγχου εντός της ΕΕ όσο και κατά τη διαχείριση των καθεστώτων εισαγωγής που εφαρμόζονται σήμερα.

IV. Το γενικότερο ερώτημα του ελέγχου που τέθηκε ήταν το εξής: Διασφαλίζεται επαρκώς με το σύστημα ελέγχου βιολογικών προϊόντων ότι πληρούνται οι βασικές προϋποθέσεις για την παραγωγή, τη μεταποίηση, τη διανομή και τις εισαγωγές βιολογικών προϊόντων;

V. Το σύστημα ελέγχου βιολογικών προϊόντων, όπως ορίζεται στους κανονισμούς της ΕΕ, αποσκοπεί στη διασφάλιση των παραγωγικών διαδικασιών αλλά όχι της βιολογικής φύσης των ίδιων των προϊόντων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υπάρχει επιστημονικός τρόπος για να καθοριστεί εάν ένα προϊόν είναι βιολογικό ή όχι. Το Συνέδριο φρονεί ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκώς η αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος και για να εξασφαλιστεί ότι δεν υπονομεύεται η εμπιστοσύνη των καταναλωτών, είναι σκόπιμη η αποκατάσταση των αδυναμιών που ήρθαν στο φως με τον έλεγχο του Συνεδρίου.

VI. Βάσει των αποτελεσμάτων του παρόντος ελέγχου, το Συνέδριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι:

α) ορισμένες αρμόδιες αρχές δεν εκπληρώνουν επαρκώς τον εποπτικό ρόλο τους επί των φορέων ελέγχου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ορισμένοι φορείς ελέγχου να μην πληρούν μια σειρά απαιτήσεων της ΕΕ και να μην επωφελούνται, επομένως, της ευκαιρίας για να εφαρμόζουν ορισμένες ορθές πρακτικές·

β) η ανταλλαγή πληροφοριών εντός ενός και του αυτού κράτους μέλους, μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, καθώς και μεταξύ κρατών μελών δεν είναι ακόμη επαρκής προκειμένου να διασφαλίσει την ορθή λειτουργία του συστήματος·

γ) οι αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά τη διασφάλιση της ανιχνευσιμότητας των βιολογικών προϊόντων εντός της δικαιοδοσίας τους. Η επίτευξη της ανιχνευσιμότητας είναι ακόμη δυσκολότερη για προϊόντα που διέρχονται από τα σύνορα·

δ) η Επιτροπή δεν έχει δώσει επαρκή προτεραιότητα σε δραστηριότητες εποπτείας, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων, προκειμένου να διασφαλίσει την ορθή λειτουργία των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών·

ε) η Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκείς πληροφορίες από τις οποίες να αποκομίζει τη βεβαιότητα ότι η βιολογική παραγωγή σε τρίτες χώρες αναγνωρισμένες ως ισοδύναμες εξακολουθεί να πληροί τις κανονιστικές απαιτήσεις για όσο διάστημα οι χώρες αυτές διατηρούν αυτή την ιδιότητα. Το Συνέδριο επισημαίνει περαιτέρω ότι υπάρχει σημαντική καθυστέρηση κατά την αξιολόγηση των αιτήσεων για ισοδυναμία τις οποίες υποβάλλουν τρίτες χώρες·

στ) υφίστανται αδυναμίες στο σύστημα που εφαρμόζεται για τη χορήγηση αδειών εισαγωγής.

VII. Βάσει των αδυναμιών που διαπιστώθηκαν, το Συνέδριο διατυπώνει τις ακόλουθες συστάσεις:

α) οι αρμόδιες αρχές πρέπει να ενισχύσουν τον εποπτικό ρόλο τους επί των φορέων ελέγχου εφαρμόζοντας κατάλληλες τεκμηριωμένες διαδικασίες για την έγκριση και την εποπτεία των φορέων ελέγχου, προωθώντας την εναρμόνιση των ορισμών των παραβάσεων, των παρατυπιών και των αντίστοιχων κυρώσεων και προωθώντας αποδεδειγμένα ορθές πρακτικές·

β) πρέπει να βελτιωθεί η ανταλλαγή πληροφοριών εντός ενός και του αυτού κράτους μέλους, μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, καθώς και μεταξύ των κρατών μελών προκειμένου να διασφαλίζεται η υψηλή ποιότητα των ελέγχων και της εποπτείας·

γ) οι έλεγχοι πρέπει να ενισχυθούν προκειμένου να διασφαλίζουν ότι οι επιχειρήσεις πληρούν τις κανονιστικές απαιτήσεις σχετικά με την ανιχνευσιμότητα· σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή πρέπει να αποσαφηνίσει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των διάφορων παραγόντων·

δ) η Επιτροπή πρέπει να ενισχύσει την παρακολούθηση των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών, πραγματοποιώντας επισκέψεις ελέγχου και συλλέγοντας και αξιοποιώντας τα απαραίτητα στοιχεία και πληροφορίες·

ε) όσον αφορά τις εισαγωγές, η Επιτροπή πρέπει να μεριμνά για την άσκηση κατάλληλης εποπτείας επί των χωρών που υπάγονται στον κατάλογο εκείνων που έχουν αναγνωριστεί ως ισοδύναμες για βιολογική παραγωγή και να διενεργεί έγκαιρη αξιολόγηση των υποβαλλόμενων από τρίτες χώρες αιτήσεων υπαγωγής τους στον εν λόγω κατάλογο·

στ) το Συνέδριο επικροτεί την απλούστευση που απορρέει από την πρωτοβουλία της Επιτροπής για σταδιακή κατάργηση του καθεστώτος αδειών εισαγωγής. Εντούτοις, για όσο διάστημα ισχύει το καθεστώς αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή του. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών πρέπει να ενισχύσουν τους ελέγχους που διενεργούνται επί των φορέων ελέγχου που είναι εξουσιοδοτημένοι να εκδίδουν πιστοποιητικά επιθεώρησης.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΕ

1. Η βιολογική παραγωγή είναι ένα συνολικό σύστημα διαχείρισης γεωργικών εκμεταλλεύσεων και παραγωγής τροφίμων με στόχο τη βιώσιμη γεωργία, την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας και τη χρήση διαδικασιών που δεν βλάπτουν το περιβάλλον, την υγεία του ανθρώπου, των φυτών ή των ζώων, καθώς και την καλή διαβίωση των ζώων. Το βιολογικά προϊόντα παράγονται, επομένως, σύμφωνα με ένα συγκεκριμένο σύνολο κανόνων όπως η αμειψισπορά, η απαγόρευση χρήσης γενετικά τροποποιημένων οργανισμών και πολύ αυστηρά όρια για τη χρήση χημικών συνθετικών φυτοφαρμάκων και συνθετικών λιπασμάτων, αντιβιοτικών κτηνοτροφίας, πρόσθετων στα τρόφιμα και βοηθητικών μέσων επεξεργασίας. Τα βιολογικά προϊόντα, τα οποία θεωρούνται προϊόντα ανώτερης ποιότητας, πωλούνται κατά κανόνα σε υψηλότερες τιμές από τα συμβατικά προϊόντα.

ΓΡΑΦΗΜΑ 1

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: ΟΙ ΔΕΚΑ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΜΕ ΤΙΣ ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΤΟ 2009 (ΣΕ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΕΥΡΩ)

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Willer, H., Organic Agriculture in Europe 2009: Production and Market (Η βιολογική γεωργία στην Ευρώπη το 2009: Παραγωγή και Αγορά). http://orgprints.org/18365/2/willer-2011-european-market.pdf

2. Η αγορά βιολογικών προϊόντων έχει αναπτυχθεί ραγδαία και παρουσιάζει ποσοστά ετήσιας αύξησης που κυμαίνονται μεταξύ 10 και 15 % κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες [1]. Η ΕΕ είναι ένας εκ των βασικών παραγωγών και καταναλωτών βιολογικών προϊόντων στον κόσμο. Κατά την περίοδο 2000-2008, το σύνολο των εκτάσεων βιολογικής καλλιέργειας [2] στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ (ΕΕ-27) αυξήθηκε κατά μέσο όρο 7,4 % ετησίως. Το 2008, ανερχόταν στο 4,3 % της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης (ΧΓΕ), δηλαδή, σύμφωνα με εκτιμήσεις, σε 7,6 εκατομμύρια εκτάρια γης. Εκτιμάται ότι το ίδιο έτος περίπου 197000 εκμεταλλεύσεις ασχολούνταν με τη βιολογική γεωργία στην ΕΕ των 27 [3]. Περίπου το 15 % των βιολογικών προϊόντων που καταναλώνονται στην Ευρώπη εισάγονται από χώρες εκτός της ΕΕ, κυρίως προϊόντα που δεν καλλιεργούνται ή καλλιεργούνται σπανίως στην ΕΕ (καφές, μπανάνες, βαμβάκι κ.λπ.) [4]. Η ευρωπαϊκή αγορά βιολογικών τροφίμων ανέρχεται σε 20 δισεκατομμύρια ευρώ [5] ετησίως, αντιπροσωπεύοντας κατά προσέγγιση ένα μερίδιο 1,5 % της συνολικής αγοράς τροφίμων [6]. Το γράφημα 1 παρουσιάζει τα κράτη μέλη της ΕΕ με τις υψηλότερες πωλήσεις βιολογικών τροφίμων και ποτών [7] και το γράφημα 2 παρουσιάζει τα κράτη μέλη της ΕΕ με τις περισσότερες εκτάσεις βιολογικής καλλιέργειας.

ΓΡΑΦΗΜΑ 2

ΤΑ ΔΕΚΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ (ΟΣΕΣ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΦΑΣΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΟΣΕΣ ΕΧΟΥΝ ΜΕΤΑΤΡΑΠΕΙ ΠΛΗΡΩΣ) ΤΟ 2009 (ΣΕ ΧΙΛΙΑ ΕΚΤΑΡΙΑ)

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Willer, H., Organic Agriculture in Europe 2009: Production and Market (Η βιολογική γεωργία στην Ευρώπη το 2009: Παραγωγή και Αγορά). http://orgprints.org/18365/2/willer-2011-european-market.pdf

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΕ

3. Η ΕΕ ενισχύει οικονομικά τις πρακτικές βιολογικής γεωργίας μέσω των γεωργοπεριβαλλοντικών ενισχύσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ). Οι γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις υλοποιούνται κατά γενικό κανόνα μέσω συμβάσεων μεταξύ ενός δημόσιου φορέα στα κράτη μέλη και ενός δικαιούχου (γεωργού ή διαχειριστή γαιών). Αυτές οι συμβάσεις δεσμεύουν τον δικαιούχο να εφαρμόζει ειδικές γεωργικές πρακτικές. Μία εκ των γεωργικών πρακτικών που μπορούν να επιλέξουν οι δικαιούχοι είναι η βιολογική καλλιέργεια. Έως το τέλος του 2010, η δέσμευση για δημόσια ενίσχυση της βιολογικής γεωργίας στο πλαίσιο των γεωργοπεριβαλλοντικών μέτρων ανήλθε σε περισσότερα από 690 εκατομμύρια ευρώ (ΕΕ-27) [8]. Η ενίσχυση του ΕΓΤΑΑ αντιπροσωπεύει το 58 % του συνόλου της δημόσιας ενίσχυσης, ενώ το υπόλοιπο συνίσταται σε συνεισφορές των κρατών μελών.

4. Η βιολογική παραγωγή μπορεί επίσης να ενισχυθεί έμμεσα μέσω άλλων μέτρων από το ΕΓΤΑΑ (όπως ο εκσυγχρονισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, η κατάρτιση κ.λπ.) ή μέσω ειδικής ενίσχυσης [9]. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν δώσει προτεραιότητα στις ενισχύσεις εκμεταλλεύσεων ή έργων που προάγουν τη βιολογική παραγωγή.

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

5. Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ που διέπει τον τομέα της βιολογικής παραγωγής αποσκοπεί στην παροχή της βάσης που απαιτείται για τη βιώσιμη ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής και, παράλληλα, στην εγγύηση του θεμιτού ανταγωνισμού, τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, την προστασία των συμφερόντων τους και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς.

ΕΙΚΌΝΑ 1 — ΠΑΡΑΔΕΊΓΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΉΣ ΠΑΡΑΓΩΓΉΣ

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

© Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

6. Η βιολογική παραγωγή καλύπτει όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού, όπως την παραγωγή σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, την επεξεργασία τροφίμων, τη διανομή και τις δραστηριότητες λιανικής πώλησης. Κάθε επιχείρηση στην εν λόγω αλυσίδα πρέπει να συμμορφώνεται με το ίδιο σύνολο κανόνων για τη βιολογική παραγωγή, την επεξεργασία, τη διανομή, την επισήμανση και τους ελέγχους. Στην ΕΕ, αυτοί οι κανόνες θεσπίζονται σε διάφορους κανονισμούς:

- κανονισμός (EΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2007, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 [10]·

- κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 889/2008 της Επιτροπής, της 5ης Σεπτεμβρίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων όσον αφορά τον βιολογικό τρόπο παραγωγής, την επισήμανση και τον έλεγχο των προϊόντων [11]·

- κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1235/2008 της Επιτροπής, της 8ης Δεκεμβρίου 2008, για τον καθορισμό των λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου όσον αφορά τους όρους εισαγωγής βιολογικών προϊόντων από τρίτες χώρες [12].

Επιπλέον, τα βιολογικά τρόφιμα πρέπει να συμμορφώνονται με τη γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα (κανονισμός (ΕΚ) 178/2002 [13]), ενώ η βιολογική παραγωγή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004 [14], ο οποίος αποτελεί το γενικότερο νομοθέτημα για τους επίσημους ελέγχους των τροφίμων και των ζωοτροφών [15].

ΕΙΚΌΝΑ 2 — Ο ΛΟΓΌΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΉ ΓΕΩΡΓΊΑ

+++++ TIFF +++++

© Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πηγή: Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 271/2010 της Επιτροπής, της 24ης Μαρτίου 2010, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008 σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου, όσον αφορά τον λογότυπο για τη βιολογική παραγωγή της Ευρωπαϊ-

κής Ένωσης (ΕΕ L 84 της 31.3.2010, σ. 19).

7. Στην ΕΕ, τα βιολογικά προϊόντα μπορούν συνεπώς να πιστοποιούνται ως "βιολογικά" και να φέρουν σχετική επισήμανση, εφόσον οι κανόνες παραγωγής συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις των προαναφερθέντων κανονισμών της ΕΕ. Η επίθεση του λογότυπου της ΕΕ καθίσταται υποχρεωτική από την 1η Ιουλίου 2010 για τα προσυσκευασμένα τρόφιμα, ενώ είναι προαιρετική για τα εισαγόμενα προϊόντα.

8. Σύμφωνα με το άρθρο 37 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007, η Επιτροπή έχει θεσπίσει τη μόνιμη επιτροπή βιολογικής γεωργίας (SCOF). Η SCOF είναι η κανονιστική επιτροπή βιολογικής παραγωγής της Επιτροπής, της οποίας προεδρεύει η Επιτροπή και η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών. Σκοπός της είναι να διασφαλίζει ότι η αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή της δευτερογενούς νομοθεσίας ασκείται σε στενή συνεννόηση με τις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

9. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, ολοκλήρωσε την κατάρτιση του "εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής για τους επίσημους ελέγχους στον βιολογικό τομέα" [16]. Το έγγραφο αυτό, μολονότι δεν είναι νομικά δεσμευτικό, καταδεικνύει τις προσπάθειες της Επιτροπής να απευθύνει περισσότερο συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη μέλη προς χρήση κατά την εφαρμογή των κανόνων που διέπουν τη βιολογική παραγωγή.

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

10. Έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα σύστημα ελέγχου το οποίο επαληθεύει και πιστοποιεί την ορθή εφαρμογή των κανόνων παραγωγής για κάθε επιχείρηση στην αλυσίδα εφοδιασμού (γεωργούς, μεταποιητές, εισαγωγείς). Το σύστημα ελέγχου αποσκοπεί στη διασφάλιση των παραγωγικών διαδικασιών και όχι των ίδιων των προϊόντων, εφόσον δεν υπάρχει κανένας επιστημονικός τρόπος προκειμένου να εξακριβωθεί εάν ένα προϊόν είναι βιολογικό ή όχι [17]. Η αγορά των βιολογικών προϊόντων εξαρτάται σημαντικά από την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και, ως εκ τούτου, από το εν λόγω σύστημα πιστοποίησης σκοπός του οποίου είναι η διασφάλιση της γνησιότητας των βιολογικών προϊόντων. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι καταναλωτές πρέπει να είναι βέβαιοι ότι, για παράδειγμα, κάθε φορά που αγοράζουν ένα βιολογικό μήλο ή ένα κομμάτι βιολογικού βοείου κρέατος από την τοπική υπεραγορά τους, τα προϊόντα αυτά έχουν παραχθεί σύμφωνα με αυστηρούς κανόνες που αποσκοπούν στον σεβασμό του περιβάλλοντος και των ζώων.

11. Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ εξασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη θεσπίζουν συστήματα ελέγχου (βλέπε γράφημα 3). Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών.

12. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέγουν τη θέσπιση ενός δημοσίου, ιδιωτικού ή μικτού συστήματος ελέγχου και να αναθέτουν την αρμοδιότητα του ελέγχου σε μία ή περισσότερες αρμόδιες αρχές. Η αρμόδια αρχή ορίζει, ανάλογα με το επιλεχθέν σύστημα: δημόσιες αρχές ελέγχου, ιδιωτικούς φορείς ελέγχου ή συνδυασμό των δύο. Η πλειονότητα των κρατών μελών (18) έχουν υιοθετήσει ένα σύστημα ιδιωτικών φορέων ελέγχου, ενώ πέντε κράτη μέλη έχουν ορίσει δημόσιες αρχές ελέγχου και τέσσερα έχουν υιοθετήσει ένα μικτό σύστημα αποτελούμενο από μια ορισθείσα δημόσια αρχή ελέγχου και εγκεκριμένους ιδιωτικούς φορείς ελέγχου. Οι αρμόδιες αρχές είναι υπεύθυνες για την έγκριση και την εποπτεία των φορέων και αρχών ελέγχου. Υποχρεούνται να οργανώνουν ελέγχους ή επιθεωρήσεις των φορέων ελέγχου όπου κρίνεται απαραίτητο και να αφαιρούν την έγκριση από φορείς ελέγχου που δεν πληρούν τις απαιτήσεις.

ΓΡΑΦΗΜΑ 3

ΌΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΜΒΑΙΝΟΥΝ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Economic concepts of organic certification (Οικονομικές έννοιες σχετικά με τη βιολογική πιστοποίηση) της 29ης Ιουλίου 2009, Certcost — Οικονομική ανάλυση συστημάτων πιστοποίησης για βιολογικά τρόφιμα και βιολογική γεωργία.

13. Σε περίπτωση που κράτος μέλος επιλέξει σύστημα με ιδιωτικούς φορείς ελέγχου, οι φορείς αυτοί πρέπει να είναι διαπιστευμένοι [18]. Κάθε κράτος μέλος της ΕΕ έχει διορίσει έναν ενιαίο εθνικό φορέα διαπίστευσης. Οι έλεγχοι που διενεργούν οι εν λόγω φορείς διαπίστευσης αφορούν την τεχνική ικανότητα, την ανεξαρτησία, την αμεροληψία και την επαγγελματική ακεραιότητα των φορέων ελέγχου. Οι δημόσιες αρχές ελέγχου δεν χρειάζονται διαπίστευση.

14. Οι φορείς ελέγχου (ή οι αρχές ελέγχου όπως είναι γνωστές στα δημόσια συστήματα) αποτελούν το κεντρικό στοιχείο του συστήματος ελέγχου. Διενεργούν ελέγχους σε επίπεδο μεμονωμένων επιχειρηματιών. Οι καταναλωτές, οι αρχές των κρατών μελών και η Επιτροπή βασίζονται κατά μεγάλο βαθμό στις εργασίες των εν λόγω φορέων. Οι τυπικοί έλεγχοι που διεξάγονται στις επιχειρήσεις βιολογικής γεωργίας περιλαμβάνουν φυσικές επιθεωρήσεις των εγκαταστάσεων παραγωγής ή μεταποίησης, εξέταση των λογιστικών εγγράφων καθώς και δειγματοληψία των τελικών προϊόντων, των προϊόντων που έχουν συγκομιστεί, των φύλλων ή του χώματος για την εξέταση χρήσης απαγορευμένων ουσιών. Το κόστος έκδοσης των πιστοποιητικών από τους φορείς επιβαρύνει τους μεμονωμένους επιχειρηματίες.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΠΟ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

15. Για τα βιολογικά προϊόντα που παράγονται εκτός της ΕΕ, προβλέπονται τέσσερα διαφορετικά καθεστώτα εισαγωγής δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 (βλέπε πίνακα 1), ωστόσο, μόνο δύο εξ αυτών εφαρμόζονταν κατά τον χρόνο του ελέγχου.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΚ) ΑΡΙΘ. 834/2007

Καθεστώς εισαγωγής | Διαχείριση από | Σε εφαρμογή κατά τον χρόνο του ελέγχου |

Κατάλογος των αναγνωρισμένων ως ισοδύναμων τρίτων χωρών | Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Ναι |

Κατάλογος των αναγνωρισμένων φορέων / αρχών ελέγχου για τους σκοπούς της ισοδυναμίας | Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Όχι — Κατά τον χρόνο του ελέγχου, δεν είχε δημοσιευθεί από την Επιτροπή ο πρώτος κατάλογος των ισοδύναμων φορέων ελέγχου. |

Κατάλογος των αναγνωρισμένων φορέων / αρχών ελέγχου για τους σκοπούς της συμμόρφωσης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Όχι — Η προθεσμία παραλαβής των αιτήσεων για την κατάρτιση του πρώτου καταλόγου παρατείνεται έως την 31η Οκτωβρίου 2014. |

Άδειες εισαγωγής | Κράτη μέλη | Ναι |

16. Εφόσον οι συνθήκες παραγωγής στις τρίτες χώρες ενδέχεται να είναι πολύ διαφορετικές από αυτές στην ΕΕ, μπορεί να μην είναι δυνατή η εφαρμογή των ίδιων ακριβώς κανόνων για την παραγωγή ή τον έλεγχο. Η Επιτροπή αναγνωρίζει επομένως τρίτες χώρες των οποίων το σύστημα παραγωγής και ελέγχου βιολογικών προϊόντων θεωρεί ισοδύναμο, γεγονός που σημαίνει ότι τα προϊόντα που πιστοποιούνται ως βιολογικά σε αυτή την τρίτη χώρα γίνονται αποδεκτά ως βιολογικά και στην ΕΕ. Οι χώρες που βρίσκονται επί του παρόντος στον κατάλογο των αναγνωρισμένων ως ισοδύναμων τρίτων χωρών είναι η Αργεντινή, η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Κόστα Ρίκα, η Ινδία, το Ισραήλ, η Ιαπωνία, η Ελβετία, η Τυνησία, η Νέα Ζηλανδία και, από την 1η Ιουνίου 2012, οι Ηνωμένες Πολιτείες.

17. Επιπλέον, δύο νέα καθεστώτα εισαγωγής τίθενται επί του παρόντος σε ισχύ, προκειμένου να διασφαλιστεί η δυνατότητα εισαγωγής βιολογικών προϊόντων από τρίτες χώρες οι οποίες δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί. Πρόκειται για τον κατάλογο των αναγνωρισμένων φορέων/αρχών ελέγχου για τους σκοπούς της ισοδυναμίας (δεν είχε δημοσιευθεί κατά τον χρόνο του ελέγχου) και τον κατάλογο των αναγνωρισμένων φορέων/αρχών ελέγχου για τους σκοπούς της συμμόρφωσης (η προθεσμία για την παραλαβή αιτήσεων παρατείνεται έως τον Οκτώβριο 2014).

18. Το τέταρτο καθεστώς, το καθεστώς των αδειών εισαγωγής, θεσπίστηκε ως καθεστώς αποκλειστικά μεταβατικού χαρακτήρα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2083/92 του Συμβουλίου. Έκτοτε, η δυνατότητα χορήγησης αδειών εισαγωγής έχει παραταθεί αρκετές φορές [19]. Ο ισχύων κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1267/2011 της 6ης Δεκεμβρίου 2011 ορίζει ότι δεν θα χορηγούνται πλέον άδειες εισαγωγής από την 1η Ιανουαρίου 2014. Ο ίδιος κανονισμός προβλέπει ότι οι άδειες που χορηγούνται από την 1η Ιουλίου 2012 πρέπει να λήγουν το αργότερο μετά από 12 μήνες. Εντούτοις, το εν λόγω καθεστώς εισαγωγής εξακολουθεί να εφαρμόζεται ευρέως, καθώς από τα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ εκδίδονται ετησίως περίπου 4000 άδειες εισαγωγής (κυρίως από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο).

19. Η ορθή εφαρμογή των διαδικασιών ελέγχου για τις εισαγωγές (οι οποίες εγγυώνται ότι τα εισαγόμενα προϊόντα συμμορφώνονται τουλάχιστον με ισοδύναμες απαιτήσεις ως προς την παραγωγή και τον έλεγχο) είναι σημαντική προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και ο θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ των προϊόντων που παράγονται σε τρίτες χώρες και εκείνων που παράγονται εντός της ΕΕ.

ΕΛΕΓΧΟΣ

ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

20. Ο έλεγχος του Συνεδρίου επικεντρώθηκε στην αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου και στον τρόπο με τον οποίο τα εμπλεκόμενα όργανα και φορείς (Επιτροπή και αρμόδιες αρχές, φορείς διαπίστευσης και φορείς ελέγχου στα κράτη μέλη) εκτελούν τα καθήκοντά τους. Το γενικότερο ερώτημα του ελέγχου που τέθηκε ήταν το εξής:

Διασφαλίζει επαρκώς το σύστημα ελέγχου βιολογικών προϊόντων ότι πληρούνται οι βασικές προϋποθέσεις για την παραγωγή, τη μεταποίηση, τη διανομή και τις εισαγωγές βιολογικών προϊόντων;

21. Ειδικότερα, στόχος του ελέγχου ήταν η απάντηση των ακόλουθων ερωτημάτων:

α) Είναι επαρκής η εφαρμογή των διαδικασιών ελέγχου που διέπουν τη βιολογική παραγωγή εντός της ΕΕ

- Όταν τα κράτη μέλη εγκρίνουν τους φορείς ελέγχου και ασκούν τη σχετική εποπτεία επ’ αυτών;

- Όταν πραγματοποιείται ανταλλαγή πληροφοριών εντός ενός και του αυτού κράτους μέλους, μεταξύ κράτους μέλους και Επιτροπής, καθώς και μεταξύ κρατών μελών;

- Προκειμένου να διασφαλίζεται η ανιχνευσιμότητα των προϊόντων;

- Όταν η Επιτροπή ασκεί εποπτεία επί των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών;

β) Είναι επαρκής η εφαρμογή των διαδικασιών ελέγχου για την εισαγωγή προϊόντων

- Όταν η Επιτροπή διαχειρίζεται τον κατάλογο των ισοδύναμων τρίτων χωρών;

- Όταν τα κράτη μέλη χορηγούν άδειες εισαγωγής;

- Όταν οι φορείς ελέγχου στην ΕΕ ελέγχουν την τήρηση των απαιτήσεων από συγκεκριμένο εισαγωγέα;

22. Όσον αφορά τις διαδικασίες ελέγχου που διέπουν τη βιολογική παραγωγή εντός της ΕΕ, με τον έλεγχο εξετάστηκε η περίοδος από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007, δηλαδή από τον Ιανουάριου 2009. Σε σχέση με τις διαδικασίες ελέγχου για την εισαγωγή προϊόντων, με τον έλεγχο εξετάστηκε η περίοδος από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 του Συμβουλίου [20] και των τροποποιήσεων αυτού (δηλαδή από τον Ιούνιο 1991 για τον πρώτο κατάλογο των αναγνωρισμένων ως ισοδύναμων τρίτων χωρών και από τον Ιούλιο 1992 για τις άδειες εισαγωγής).

ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

23. Η συλλογή των αποδεικτικών στοιχείων για τον έλεγχο πραγματοποιήθηκε μέσω:

- εξέτασης των φακέλων της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης των εγγράφων που έχει λάβει η Επιτροπή από τρίτες χώρες στο πλαίσιο των διαφόρων καθεστώτων εισαγωγής, και συναντήσεων με υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (ΓΔ AGRI) και της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών (ΓΔ SANCO — Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων),

- επισκέψεων ελέγχου σε έξι κράτη μέλη (Ηνωμένο Βασίλειο – Αγγλία, Γερμανία — Βόρεια Ρηνανία - Βεστφαλία, Ιταλία — Εμίλια-Ρομάνα, Ισπανία — Ανδαλουσία, Γαλλία και Ιρλανδία [21]). Οι εν λόγω επισκέψεις περιελάμβαναν εξετάσεις εγγράφων, συναντήσεις με τις αρμόδιες αρχές, τους φορείς διαπίστευσης και δύο ιδιωτικούς φορείς ελέγχου ανά κράτος μέλος, καθώς και επιτόπιες επισκέψεις σε παραγωγούς, μεταποιητές και εισαγωγείς. Για τις επιτόπιες επισκέψεις οι ελεγκτές συνόδευαν τους επιθεωρητές προκειμένου να αξιολογήσουν την ποιότητα της επιθεώρησης και να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο οι δεύτεροι διενεργούν τους ελέγχους των εγγράφων και των μεθόδων παραγωγής,

- ελέγχων ανιχνευσιμότητας σε 85 προϊόντα προκειμένου να εξακριβωθεί: α) κατά πόσον ήταν δυνατός ο προσδιορισμός της πλήρους αλυσίδας των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στον εφοδιασμό με τα σχετικά προϊόντα, β) κατά πόσον όλες οι επιχειρήσεις είχαν στην κατοχή τους βιολογικό πιστοποιητικό και γ) κατά πόσον όλες οι επιχειρήσεις είχαν δεχθεί επίσκεψη επιθεώρησης κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους (για περισσότερες πληροφορίες βλέπε παράρτημα I).

- εργαστηριακών δοκιμών που διενεργήθηκαν σε 73 προϊόντα, προκειμένου να ελεγχθούν οι διαδικασίες που εφαρμόζουν οι φορείς ελέγχου κατά τη δειγματοληψία και την ερμηνεία των εργαστηριακών αποτελεσμάτων (για περισσότερες πληροφορίες βλέπε παράρτημα II).

- έκθεσης αξιολόγησης η οποία καταρτίστηκε από διεθνώς αναγνωρισμένο εμπειρογνώμονα κατόπιν σύναψης σχετικής σύμβασης με το Συνέδριο (με εστίαση στην ποιότητα των διαδικασιών που εφαρμόζουν οι φορείς ελέγχου κατά τη διενέργεια των εργαστηριακών δοκιμών και την ερμηνεία των εργαστηριακών αποτελεσμάτων των 73 προϊόντων),

- ανασκόπησης των διαθέσιμων πολυετών εθνικών προγραμμάτων ελέγχου (ΠΕΣΕ) και των σχετικών ετήσιων εκθέσεων που είχαν υποβάλει στην Επιτροπή τα 27 κράτη μέλη.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ

24. Το Συνέδριο εξέδωσε την ειδική έκθεση αριθ. 3/2005 με τίτλο "Αγροτική ανάπτυξη: επαλήθευση των γεωργοπεριβαλλοντικών δαπανών" [22], η οποία κάλυπτε μέρος του συστήματος ελέγχου της βιολογικής παραγωγής (βλέπε σημείο 43) και την ειδική έκθεση αριθ. 7/2011 σχετικά με τον σχεδιασμό και τη διαχείριση της γεωργοπεριβαλλοντικής στήριξης [23].

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΥ ΔΙΕΠΟΥΝ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΕ

ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΕΙΣΕΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΣΤΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

25. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών θα έπρεπε να έχουν τεκμηριωμένες διαδικασίες για την έγκριση και την εποπτεία των φορέων ελέγχου προκειμένου να διασφαλίζεται η τήρηση των κανονιστικών απαιτήσεων. Θα έπρεπε επίσης να προωθούν την εφαρμογή ορθών πρακτικών. Οι φορείς ελέγχου (ή οι αρχές ελέγχου στα δημόσια συστήματα) είναι το κεντρικό στοιχείο του συστήματος ελέγχου. Κατά τον έλεγχο των επιχειρήσεων βιολογικής γεωργίας, οι φορείς ελέγχου πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανονισμούς της ΕΕ.

ΠΛΑΙΣΙΟ 1

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΟΙ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ Ή ΠΕΡΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΑΝΕΠΑΡΚΩΣ

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι διαδικασίες για την έγκριση και την εποπτεία των φορέων ελέγχου εγκρίθηκαν επίσημα μόλις στις 18 Οκτωβρίου 2010, ενώ ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007 για τη βιολογική παραγωγή είχε τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2009.

Στη Γαλλία, η αρμόδια αρχή δεν είχε θεσπίσει διαδικασίες ή ερωτηματολόγια για την επικύρωση των σχεδίων ελέγχου των φορέων ελέγχου τα οποία αποτελούν το βασικό έγγραφο που υποβάλλεται από τους φορείς ελέγχου.

Στην Ισπανία (Ανδαλουσία), η αρμόδια αρχή δεν διέθετε ερωτηματολόγια επαλήθευσης για την εποπτεία των φορέων ελέγχου σύμφωνα με το άρθρο 27, παράγραφοι 8 και 9, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 (όπως, για παράδειγμα, εξακρίβωση ότι κάθε επιχείρηση επιθεωρείται τουλάχιστον άπαξ ετησίως) ή σύμφωνα με άλλες διαδικασίες που θα αποτελούσαν ορθή πρακτική, όπως η εξακρίβωση της δειγματοληπτικής πολιτικής, των αποτελεσμάτων των αναλύσεων ή της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ του φορέα ελέγχου και άλλων φορέων.

Στην Ιρλανδία, οι διαδικασίες για την έγκριση των φορέων ελέγχου δεν διευκρίνιζαν ποιοι ήταν οι έλεγχοι που έπρεπε να διενεργηθούν και γινόταν αναφορά μόνο στις απαιτούμενες διοικητικές εργασίες κατά την εξέταση νέων αιτήσεων. Δεν υπήρχαν διαδικασίες για την ανάκληση της έγκρισης των φορέων ελέγχου.

ΑΝΕΠΑΡΚΩΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ/ΑΝΑΚΛΗΣΗ Ή ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

26. Οι αρμόδιες αρχές εγκρίνουν τους φορείς ελέγχου και τους αναθέτουν καθήκοντα ελέγχου εφόσον αυτές βεβαιωθούν επαρκώς ότι η λειτουργία των φορέων αυτών συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις των κανονισμών της ΕΕ. Μία εκ των κύριων απαιτήσεων για τους φορείς ελέγχου είναι η διαπίστευσή τους. Οι φορείς διαπίστευσης παρέχουν αρχική διαπίστευση και παρακολουθούν τη διαρκή τήρηση των απαιτήσεων διαπίστευσης. Εντούτοις, οι αρμόδιες αρχές έχουν την τελική ευθύνη για την εποπτεία των φορέων ελέγχου και την παρακολούθηση της διαρκούς συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις που προβλέπονται στους κανονισμούς της ΕΕ.

27. Το Συνέδριο διενήργησε έλεγχο σε έξι κράτη μέλη που εφάρμοζαν σύστημα ιδιωτικών φορέων ελέγχου και διαπίστωσε ότι σε τρεις εξ αυτών οι διαδικασίες για την έγκριση, την ανάκληση ή την εποπτεία των φορέων ελέγχου δεν ήταν επαρκώς λεπτομερείς (για παράδειγμα, διαδικασίες που να περιγράφουν λεπτομερώς τους ελέγχους που πρέπει να διενεργούνται κατά την επικύρωση των σχεδίων ελέγχου των φορέων ελέγχου ή κατά τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων στο επίπεδο των φορέων ελέγχου). Σε μία περίπτωση, οι διαδικασίες αυτές δεν είχαν επικαιροποιηθεί εγκαίρως (βλέπε πλαίσιο 1).

ΟΙ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΕΝ ΔΙΑΘΕΤΟΥΝ ΕΠΑΡΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΝΑ ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΑΠΑΞ ΕΤΗΣΙΩΣ ΟΠΩΣ ΑΠΑΙΤΕΙ Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

28. Οι φορείς ελέγχου είναι υπεύθυνοι για την επιθεώρηση των επιχειρήσεων και για την έκδοση βιολογικών πιστοποιητικών σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ. Σύμφωνα με μία εκ των βασικών απαιτήσεων, οι φορείς / αρχές ελέγχου πρέπει να επιθεωρούν τις επιχειρήσεις, είτε είναι παραγωγοί, είτε μεταποιητές, είτε εισαγωγείς, τουλάχιστον άπαξ ετησίως (άρθρο 27, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007). Η τήρηση αυτής της απαίτησης έχει ως στόχο να διασφαλίζεται έναντι των καταναλωτών η διαρκής συμμόρφωση των επιχειρήσεων με τους κανόνες της βιολογικής παραγωγής.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007, άρθρο 27 — Σύστημα ελέγχου

"3. [...] όλες οι επιχειρήσεις, εξαιρουμένων των επιχειρήσεων χονδρικής πώλησης που διακινούν μόνον προσυσκευασμένα προϊόντα και των επιχειρήσεων που πωλούν στον τελικό καταναλωτή ή χρήστη, όπως περιγράφονται στο άρθρο 28 παράγραφος 2, υπόκεινται σε εξακρίβωση της συμμόρφωσης τουλάχιστον άπαξ ετησίως."

29. Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εποπτεύουν τη συμμόρφωση των φορέων ελέγχου με την εν λόγω υποχρέωση. Εντούτοις, δεν διαθέτουν επαρκή στοιχεία προκειμένου να ασκούν εποπτεία με τον προσήκοντα τρόπο επί του θέματος επειδή:

α) Τα στοιχεία που παρέχονται από τους φορείς ελέγχου κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 27, παράγραφος 14, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 δεν είναι κατάλληλα για την επαλήθευση αυτής της απαίτησης. Για παράδειγμα, οι υποβαλλόμενες στις αρμόδιες αρχές συνοπτικές εκθέσεις αναφέρουν τον συνολικό αριθμό των ελέγχων που έχουν διενεργηθεί κατά τη διάρκεια του έτους. Στο πλαίσιο αυτό, δεν λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα εισόδου/εξόδου από το σύστημα ελέγχου κατά τη διάρκεια του έτους και, συνεπώς, δεν καθίσταται δυνατό να επαληθευθεί εάν κάθε επιμέρους επιχείρηση έχει δεχθεί επίσκεψη ελέγχου κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου έτους. και

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007, άρθρο 27 — Σύστημα ελέγχου

"14. Το αργότερο στις 31 Ιανουαρίου κάθε έτους, οι αρχές και οι φορείς ελέγχου διαβιβάζουν στις αρμόδιες αρχές κατάλογο των επιχειρήσεων τις οποίες είχαν ελέγξει έως τις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους. Συνοπτική έκθεση των ελεγκτικών δραστηριοτήτων τους κατά το προηγούμενο έτος διαβιβάζεται μέχρι τις 31 Μαρτίου κάθε έτους."

β) Ορισμένες αρμόδιες αρχές βασίζονται στις εργασίες που διενεργούνται από τον φορέα διαπίστευσης, ωστόσο, στις εκθέσεις αξιολόγησης που υποβάλλουν οι φορείς διαπίστευσης δεν περιλαμβάνονται επαρκή στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι τηρείται η απαίτηση ετήσιας επιθεώρησης. Συχνά, οι φορείς διαπίστευσης στηρίζονται μόνο στην περιγραφή των διαδικασιών που εφαρμόζονται από τους φορείς ελέγχου και όχι στον έλεγχο τού κατά πόσον οι διαδικασίες αυτές εφαρμόζονται στην πράξη. Επιπλέον, στο πλαίσιο του κύκλου διαπίστευσης ο οποίος διαρκεί τέσσερις με πέντε μήνες, δεν επιβάλλεται η ετήσια εξακρίβωση της απαίτησης της ΕΕ για ετήσια επιθεώρηση.

ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΔΕΧΟΝΤΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ

30. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 27, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 και του άρθρου 65, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008 οι φορείς ελέγχου πρέπει να προβαίνουν σε συστηματική εκτίμηση κινδύνου των επιχειρήσεων που υπάγονται στην αρμοδιότητά τους έναντι παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με τη φύση των δραστηριοτήτων τους (όπως η ποσότητα των σχετικών προϊόντων και ο κίνδυνος ανταλλαγής βιολογικών προϊόντων με συμβατικά), προκειμένου να αποφασίζουν τη διενέργεια συμπληρωματικών επισκέψεων ελέγχου (δηλαδή επισκέψεων ελέγχου πέραν των ετησίων, βλέπε σημείο 28). Η υψηλή συχνότητα εμφάνισης παρατυπιών σε συγκεκριμένο είδος προϊόντος ή επιχειρηματικής δραστηριότητας θα οδηγούσε σε συμπληρωματική παρακολούθηση υπό τη μορφή τυχαίων επισκέψεων ελέγχου σε επιχειρήσεις με τα ίδια χαρακτηριστικά. Εντούτοις, επτά από τους 12 φορείς ελέγχου που δέχθηκαν επίσκεψη κατά τη διάρκεια του ελέγχου του Συνεδρίου δεν λαμβάνουν υπόψη τους τούς παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τη φύση των επιχειρήσεων όταν αποφασίζουν την πραγματοποίηση συμπληρωματικών επισκέψεων ελέγχου.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007, άρθρο 27 — Σύστημα ελέγχου

"3. Στα πλαίσια του παρόντος κανονισμού, η φύση και η συχνότητα των ελέγχων καθορίζονται βάσει εκτίμησης του κινδύνου εκδήλωσης παρατυπιών ή παραβάσεων όσον αφορά τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού. [...]".

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 889/2008, άρθρο 65 — Επισκέψεις ελέγχου

"4. Ακόμη, η αρμόδια αρχή ή ο φορέας ελέγχου πρέπει να διενεργεί κυρίως αιφνιδιαστικές τυχαίες επισκέψεις ελέγχου, βάσει της γενικής εκτίμησης του κινδύνου μη συμμόρφωσης με τους κανόνες βιολογικής παραγωγής, αφού λάβει υπόψη τουλάχιστον τα αποτελέσματα προηγούμενων ελέγχων, την ποσότητα των σχετικών προϊόντων και τον κίνδυνο ανταλλαγής προϊόντων."

31. Μολονότι τούτο δεν απαιτείται από τους κανονισμούς, η εναλλαγή επιθεωρητών είναι μια πρακτική ορθής διαχείρισης για τους φορείς ελέγχου, η οποία περιορίζει τον κίνδυνο ανάπτυξης υπερβολικής οικειότητας μεταξύ του επιθεωρητή και της επιχείρησης. Τα αποτελέσματα του ελέγχου, εντούτοις, καταδεικνύουν ότι μόνο τέσσερις από τους 12 φορείς ελέγχου όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη είχαν καθορισμένες διαδικασίες για την εναλλαγή επιθεωρητών (βλέπε πλαίσιο 2).

ΠΛΑΙΣΙΟ 2

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΦΟΡΕΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΕΙ ΤΗΝ ΕΚ ΠΕΡΙΤΡΟΠΗΣ ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ

Στην Ιταλία, ένας εκ των φορέων ελέγχου στον οποίο πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν επέβαλε υποχρεωτική εναλλαγή των επιθεωρητών του μετά την πάροδο ορισμένων ετών, παρά την υποχρέωσή του για ανάληψη διορθωτικής δράσης έπειτα από προειδοποίηση που έλαβε το 2009 από μία από τις αρμόδιες αρχές της οικείας περιοχής στο πλαίσιο των εποπτικών δραστηριοτήτων της. Ο φορέας ελέγχου επισήμανε ότι επί του παρόντος βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες με σκοπό την καθιέρωση της εναλλαγής επιθεωρητών (για παράδειγμα, ανά τετραετία).

ΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΚΑΤΑΛΟΙΠΩΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ

32. Οι περιορισμοί στη χρήση χημικών και άλλων ουσιών είναι βασική προϋπόθεση των μεθόδων βιολογικής παραγωγής. Οι έλεγχοι καταλοίπων μπορεί να παρέχουν αποδείξεις, σε περίπτωση αμφιβολίας, σχετικά με τη χρήση μη επιτρεπόμενων ουσιών, όπως απαγορευμένων φυτοφαρμάκων, ΓΤΟ, πρόσθετων τροφίμων ή φαρμακευτικών προϊόντων. Οι έλεγχοι καταλοίπων είναι ένα από τα εργαλεία που πρέπει να χρησιμοποιούνται από τους φορείς ελέγχου, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι επιχειρήσεις τηρούν τους κανόνες παραγωγής που ορίζονται στους διάφορους κανονισμούς. Οι ισχύοντες κανονισμοί δεν προβλέπουν ελάχιστο αριθμό εργαστηριακών δοκιμών που πρέπει να πραγματοποιούνται, αλλά απαιτούν τη διεξαγωγή ελέγχου μόνο σε περίπτωση που υπάρχουν υπόνοιες για χρήση μη επιτρεπόμενων προϊόντων στη βιολογική παραγωγή. Κατά συνέπεια, οι φορείς ελέγχου ερμηνεύουν διαφορετικά κάθε περίπτωση υπόνοιας και χρησιμοποιούν το εν λόγω εργαλείο με διαφορετικό τρόπο.

ΠΛΑΙΣΙΟ 3

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΔΙΕΘΕΤΑΝ ΟΡΘΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ

Στην Ιταλία, οι δύο φορείς ελέγχου στους οποίους πραγματοποιήθηκε επίσκεψη διέθεταν σχέδιο δειγματοληψίας για τη διεξαγωγή των συνήθων εργαστηριακών αναλύσεων προϊόντων. Το σχέδιο δειγματοληψίας τους είχε καθοριστεί με βάση ανάλυση κινδύνου. Στις περιπτώσεις επιχειρήσεων χαμηλού κινδύνου, η δειγματοληψία λαμβάνει χώρα μόνο σε περίπτωση ύπαρξης υπόνοιας. Για τις επιχειρήσεις μεσαίου κινδύνου, το λαμβανόμενο δείγμα είναι ποσοστό του συνόλου των επιχειρήσεων της ίδιας τάξης, ενώ στην περίπτωση επιχειρήσεων με υψηλό κίνδυνο το δείγμα περιλαμβάνει το 100 % αυτών.

Στη Γαλλία, ένας εκ των φορέων ελέγχου στον οποίο πραγματοποιήθηκε επίσκεψη καταρτίζει κάθε έτος πρόγραμμα εργαστηριακών ελέγχων βάσει ανάλυσης κινδύνου, ενώ λαμβάνονται υπόψη τυχόν προειδοποιήσεις και τα αποτελέσματα του προηγούμενου έτους. Από το 2009, το συμβούλιο πιστοποίησης έχει καταρτίσει προσωρινό πρόγραμμα ελέγχων το οποίο καθορίζει τον ελάχιστο αριθμό δειγμάτων που πρόκειται να αναλυθούν και τον ελάχιστο αριθμό αναλύσεων που πρόκειται να διενεργηθούν επί αυτών των δειγμάτων.

Ένας δεύτερος φορέας ελέγχου στον οποίο πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στη Γαλλία διαθέτει στρατηγική δειγματοληπτικών ελέγχων, η οποία ορίζεται στο σχέδιο ελέγχου και η οποία καθορίζει τις περιπτώσεις κατά τις οποίες δύναται να ζητηθεί ανάλυση. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται ειδικές περιστάσεις, όπως οι μικτές επιχειρήσεις (βιολογικές και συμβατικές) και ο κίνδυνος από ΓΤΟ. Ο υπεύθυνος υπάλληλος προετοιμάζει ετήσιο οδηγό με συστάσεις όσον αφορά τους ελέγχους αυτούς στον τομέα της βιολογικής γεωργίας, ο οποίος χρησιμοποιείται προκειμένου να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο προσδιορίζονται τα είδη και ο αριθμός τους. Η λήψη απόφασης για τη διενέργεια ανάλυσης παραμένει στη διακριτική ευχέρεια του επιθεωρητή. Το συμβούλιο πιστοποίησης ορίζει ετήσιο προϋπολογισμό για τις αναλύσεις αυτές και κάθε επιθεωρητής/ελεγκτής έχει στη διάθεσή του δικό του ετήσιο προϋπολογισμό ανάλογα με την τυπολογία του τομέα.

33. Για την αξιολόγηση των συστημάτων ελέγχου καταλοίπων στα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, το Συνέδριο αγόρασε μια σειρά προϊόντων και ζήτησε από τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τους συνήθεις ελέγχους τους προκειμένου να εντοπίσουν μη επιτρεπόμενες ουσίες (βλέπε παράρτημα II για περισσότερες πληροφορίες). Στη συνέχεια, τα αποτελέσματα των ελέγχων και οι μεθοδολογίες που χρησιμοποιήθηκαν αξιολογήθηκαν από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα. Το Συνέδριο παρατήρησε ότι αρκετοί φορείς ελέγχου εφαρμόζουν ορθές πρακτικές όσον αφορά τους ελέγχους αυτούς. Συνιστάται η εφαρμογή τους και από άλλους φορείς ελέγχου:

α) Οι διαδικασίες των φορέων ελέγχου που δέχθηκαν επίσκεψη σε δύο κράτη μέλη μπορούν να θεωρηθούν ως ορθή πρακτική, καθώς καθορίζουν ένα μονοετές ή πολυετές σχέδιο δειγματοληψίας για εργαστηριακούς ελέγχους ρουτίνας με γνώμονα την επικινδυνότητα, ακόμη και αν σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ για τη βιολογική γεωργία η δειγματοληψία απαιτείται μόνο σε περίπτωση υπονοιών (βλέπε πλαίσιο 3). Εντούτοις, πέντε φορείς ελέγχου που δέχτηκαν επίσκεψη δεν διαθέτουν σχέδιο δειγματοληψίας που να καθορίζει έναν ελάχιστο αριθμό αναλύσεων ή που να βασίζεται σε μια ανάλυση κινδύνου.

β) Όλοι οι φορείς ελέγχου στους οποίους πραγματοποιήθηκε επίσκεψη λαμβάνουν δείγματα προς ανίχνευση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, που είναι μερικές από τις μη επιτρεπόμενες ουσίες σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ για τη βιολογική παραγωγή. Εντούτοις, ένας εξ αυτών δεν υπεβλήθη σε έλεγχο για άλλες ουσίες όπως πρόσθετα ζωοτροφών και τροφίμων ή βοηθητικά μέσα επεξεργασίας.

γ) Τα αποτελέσματα των αναλύσεων χρειάζονται πάντα μια αξιόπιστη ερμηνεία [24]. Το Συνέδριο παρατήρησε ότι οι διαδικασίες των δύο φορέων ελέγχου στους οποίους πραγματοποίησε επίσκεψη δεν περιγράφουν επαρκώς τον τρόπο ερμηνείας των αποτελεσμάτων των αναλύσεων ούτε τα περαιτέρω μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε περίπτωση θετικών αποτελεσμάτων των αναλύσεων.

δ) Ως παράμετρος για το είδος των λαμβανόμενων δειγμάτων (για παράδειγμα, τρόφιμα, φύλλα, χώμα) και τον χρόνο της δειγματοληψίας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η υπόθεση ότι οι απαγορευμένες ουσίες έχουν χρησιμοποιηθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγής ή της μεταποίησης [25]. Για παράδειγμα, η ανάλυση φύλλων ή χώματος προσφέρει συχνά πολύ καλύτερα αποτελέσματα από την ανάλυση της συγκομιδής ή του μεταποιημένου προϊόντος (για παράδειγμα, μαρμελάδα). Οι περισσότεροι φορείς ελέγχου για τους οποίους εξετάστηκε το εν λόγω ζήτημα λαμβάνουν υπόψη το είδος των λαμβανόμενων δειγμάτων προκειμένου να μεγιστοποιούν το όφελος από την ανάλυση. Εντούτοις, ένας εκ των φορέων ελέγχου που δέχτηκε επίσκεψη στην Ισπανία περιορίζει τα δείγματά του, κατά το δυνατόν, μόνο σε τελικά προϊόντα, γεγονός που αποβαίνει εις βάρος των ελέγχων για την εξέταση των παραγωγικών διαδικασιών.

34. Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης ότι δύο εκ των δέκα φορέων ελέγχου στους οποίους εξετάστηκε το ζήτημα δεν εφάρμοζαν κατάλληλες διαδικασίες για τη δειγματοληψία και την ανάλυση. Στην Ισπανία, οι δύο φορείς ελέγχου στους οποίους πραγματοποιήθηκε επίσκεψη λαμβάνουν μόνο ένα δείγμα από τις επιχειρήσεις. Τούτο δεν συνάδει με το άρθρο 11, παράγραφοι 5 και 6, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004 και επιπλέον δυσχεραίνει τη θέση του φορέα ελέγχου σε περίπτωση που η επιχείρηση αποφασίσει να θέσει υπό αμφισβήτηση τα πορίσματα, καθώς δεν είναι δυνατές οι αναλύσεις σε δείγματα αντιπαραβολής. Το Συνέδριο θεωρεί ότι οι αρμόδιες αρχές θα μπορούσαν να βελτιώσουν τον εγκριτικό και εποπτικό ρόλο τους διασφαλίζοντας ότι απαιτήσεις της ΕΕ όπως η προαναφερθείσα πληρούνται από τους φορείς ελέγχου.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004, Άρθρο 11 — Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης

"5. Οι αρμόδιες αρχές θεσπίζουν κατάλληλες διαδικασίες για να εξασφαλίζουν το δικαίωμα των υπευθύνων επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων, τα προϊόντα των οποίων υποβάλλονται σε δειγματοληψία και ανάλυση, να ζητούν συμπληρωματική γνώμη εμπειρογνώμονα με την επιφύλαξη της υποχρέωσης των αρμόδιων αρχών να λαμβάνουν αμέσως μέτρα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

6. Ειδικότερα, οι αρμόδιες αρχές διασφαλίζουν ότι οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων μπορούν να λαμβάνουν ικανό αριθμό δειγμάτων για να λαμβάνουν συμπληρωματική γνώμη εμπειρογνώμονα, εκτός εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, αν πρόκειται για ιδιαίτερα ευπαθή προϊόντα ή όταν η ποσότητα διαθέσιμου υποστρώματος είναι πολύ μικρή."

ΟΙ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ, ΟΙ ΠΑΡΑΤΥΠΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΙ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

35. Σε αρκετά κράτη μέλη, οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν καθορίσει λεπτομερείς κατηγορίες περιπτώσεων μη συμμόρφωσης και τις αντίστοιχες κυρώσεις (Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο). Κατά συνέπεια, κάθε φορέας ελέγχου εντός ενός και του αυτού κράτους μέλους προσδιορίζει τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης και επιβάλλει κυρώσεις κατά διαφορετικό τρόπο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα περιπτώσεις κατά τις οποίες, εντός του ίδιου κράτους μέλους, επιβάλλονται διαφορετικές κυρώσεις σε επιχειρήσεις που έχουν διαπράξει την ίδια παράβαση.

36. Οι διαφορετικοί φορείς ελέγχου επιβάλλουν διαφορετικές κυρώσεις για την ίδια περίπτωση μη συμμόρφωσης, δεν επιβάλλουν την κατάλληλη κύρωση (σύμφωνα με το δικό τους σχέδιο ελέγχου ή σύμφωνα με τις οδηγίες τις αρμόδιας αρχής) ή επιβάλλουν κυρώσεις που δεν προβλέπονται στο δικό τους σχέδιο ελέγχου (βλέπε πλαίσιο 4).

37. Μελέτες που διενεργήθηκαν από αναγνωρισμένους επιστήμονες έχουν επισημάνει ότι υφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των φορέων ελέγχου όσον αφορά τα αποτελέσματα του ελέγχου [26]. Το Συνέδριο παρατήρησε ότι, το 2009, ένας φορέας ελέγχου σε ένα κράτος μέλος δεν είχε ανακαλέσει κανένα πιστοποιητικό, ενώ είχε αποφασίσει την επιβολή τριών μόνο αναστολών (ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε 0,38 ανακλήσεις ή αναστολές ανά 1000 επιχειρήσεις), ενώ ένας άλλος φορέας ελέγχου σε άλλο κράτος μέλος είχε αποφασίσει για το ίδιο έτος την επιβολή 5,26 ανακλήσεων ή αναστολών ανά 1000 επιχειρήσεις. Τέτοιου είδους διαφορές θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο αποτελεσματικής παρακολούθησης και συνέχειας από τις αρμόδιες αρχές σε ένα πρώτο στάδιο και από την Επιτροπή σε επίπεδο ΕΕ, κατά την άσκηση των εποπτικών καθηκόντων τους.

ΠΛΑΙΣΙΟ 4

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΒΛΗΘΕΙΣΩΝ ΚΥΡΩΣΕΩΝ

Η μη τήρηση μιας συγκεκριμένης απαίτησης σχετικά με τη ζωική παραγωγή [27] στην Ιταλία επιφέρει την "ανάκληση της επισήμανσης των βιολογικών προϊόντων", σε έναν φορέα ελέγχου στη Γαλλία θα οδηγούσε σε "προειδοποίηση", ενώ άλλος φορέας ελέγχου στη Γαλλία θα υπέβαλε "αίτημα για διορθωτική δράση". Οι ελεγκτές εντόπισαν παραδείγματα στα οποία, για αυτή την απαίτηση, στις επιχειρήσεις στην Ιταλία επιβλήθηκε "ανάκληση της επισήμανσης των βιολογικών προϊόντων", γεγονός που σημαίνει ότι δεν τους επιτρεπόταν να πωλούν τα προϊόντα τους ως βιολογικά, ενώ για την ίδια παράβαση στη Γαλλία οι επιχειρήσεις είχαν τη δυνατότητα να συνεχίζουν να πωλούν τα προϊόντα τους ως βιολογικά.

Ένας εκ των φορέων ελέγχου στους οποίους πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Ιταλία περιλαμβάνει, στις εκθέσεις του επιθεώρησης για τους παραγωγούς, ενότητα με "Συστάσεις και μέτρα για την επιβολή των κανονισμών", πέραν της ενότητας στην οποία απαριθμούνται οι περιπτώσεις μη συμμόρφωσης. Οι ελεγκτές εντόπισαν περίπτωση κατά την οποία ένα περιστατικό μη συμμόρφωσης είχε καταγραφεί στην εν λόγω ενότητα αντί να ταξινομηθεί και εν συνεχεία να του επιβληθεί η σχετική κύρωση σύμφωνα με τις διαδικασίες.

ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΕΙΣΕΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ

38. Η ροή πληροφοριών συνιστά ζωτικό στοιχείο του συστήματος ελέγχου. Ελλείψει κατάλληλης ροής πληροφοριών, υπάρχει ο κίνδυνος μη αποτελεσματικής λειτουργίας των συστημάτων ελέγχου. Στις ακόλουθες ενότητες παρουσιάζονται οι διαπιστώσεις του Συνεδρίου σε δύο από τα επίπεδα που έκρινε ως περισσότερο συναφή: τη ροή πληροφοριών μεταξύ του συστήματος ελέγχου για τη βιολογική παραγωγή και του συστήματος ελέγχου για τις γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις και τη ροή πληροφοριών από κράτη μέλη προς άλλα κράτη μέλη και προς την Επιτροπή.

Η ΡΟΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΕΩΡΓΟΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΘΕΙ

39. Στο πλαίσιο του πυλώνα της αγροτικής ανάπτυξης της κοινής γεωργικής πολιτικής, υπάρχουν ορισμένες πρακτικές βιολογικής γεωργίας που είναι επιλέξιμες για ενίσχυση μέσω του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Το άρθρο 36, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1975/2006 [28] προβλέπει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών και των οργανισμών που συμμετέχουν στους ελέγχους σχετικά με τα κριτήρια επιλεξιμότητας για αυτή την ενίσχυση.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1975/2006, άρθρο 36 — Αναφορά των ελέγχων στον οργανισμό πληρωμών

"1. Στις περιπτώσεις που δεν πραγματοποιούνται έλεγχοι από τους οργανισμούς πληρωμών, το κράτος μέλος εξασφαλίζει ότι οι οργανισμοί πληρωμών λαμβάνουν επαρκή πληροφόρηση για τους διενεργούμενους ελέγχους. Ο οργανισμός πληρωμών οφείλει να προσδιορίσει τις ανάγκες του όσον αφορά την πληροφόρηση.

[…]."

40. Σε δύο κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, η ροή πληροφοριών μεταξύ του συστήματος ελέγχου για τη βιολογική παραγωγή [29] και του καθεστώτος ενίσχυσης για τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης [30] σχετικά με τις επιδοτήσεις για τη βιολογική γεωργία στο πλαίσιο των γεωργοπεριβαλλοντικών μέτρων ήταν ανεπαρκής. Στη Γαλλία, τα αποτελέσματα των ελέγχων που διενεργούνται από τους φορείς ελέγχου δεν κοινοποιούνται στον οργανισμό πληρωμών για τις γεωργοπεριβαλλοντικές επιδοτήσεις. Κατά συνέπεια, εγκυμονεί ο κίνδυνος οι διαπιστωνόμενες από τον φορέα ελέγχου περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που επηρεάζουν τις προϋποθέσεις για την είσπραξη γεωργοπεριβαλλοντικών ενισχύσεων να μην καταλήξουν σε μείωση ή επιστροφή της ενίσχυσης. Ομοίως, στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπάρχει αντίστροφη ροή πληροφοριών και υπάρχει ο κίνδυνος ο φορέας ελέγχου να μην επιβάλει κυρώσεις για τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που αφορούν πρακτικές βιολογικής γεωργίας οι οποίες εντοπίζονται από τον οργανισμό πληρωμών στο πλαίσιο των επιθεωρήσεών του. Η Επιτροπή έχει επίσης διαπιστώσει αδυναμίες σε αυτόν τον τομέα (βλέπε σημείο 53).

Η ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΔΕΝ ΣΥΜΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ ΠΛΗΡΩΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ

41. Τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν διάφορες υποχρεώσεις όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων:

- Υποβολή ετήσιων εκθέσεων για την εφαρμογή του πολυετούς εθνικού σχεδίου ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών για τους εσωτερικούς και εξωτερικούς ελέγχους που διενεργούνται, τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης και τις κυρώσεις (άρθρο 44, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004, άρθρο 44 — Ετήσιες εκθέσεις

"3. Τα κράτη μέλη καθιστούν οριστικές τις εκθέσεις τους και τις αποστέλλουν στην Επιτροπή εντός έξι μηνών από το τέλος του έτους στο οποίο αναφέρεται η έκθεση."

- Υποβολή εκθέσεων για τις παρατυπίες και τις παραβάσεις που θίγουν τη βιολογική ιδιότητα ενός προϊόντος (άρθρο 30, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007, άρθρο 30 — Μέτρα για τις παραβάσεις και τις παρατυπίες

"2. Τα στοιχεία που αφορούν παρατυπίες ή παραβάσεις οι οποίες θίγουν τη βιολογική ιδιότητα ενός προϊόντος αλληλοκοινοποιούνται αμέσως μεταξύ των σχετικών φορέων ελέγχου, αρμόδιων αρχών και κρατών μελών και, εφόσον ενδείκνυται, της Επιτροπής.

Το επίπεδο της κοινοποίησης εξαρτάται από τη σοβαρότητα και την έκταση της διαπιστωνόμενης παρατυπίας ή παράβασης.

[…]."

42. Η πλειονότητα των κρατών μελών υποβάλλουν εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με την υλοποίηση του πολυετούς σχεδίου ελέγχου πολύ αργότερα από τις κανονιστικές προθεσμίες που έχουν τεθεί. Στην αρχή του 2011, δύο κράτη μέλη δεν είχαν ακόμη υποβάλει τις εκθέσεις για το έτος 2009. Όσον αφορά το περιεχόμενο των εκθέσεων, τα κράτη μέλη οφείλουν να ακολουθούν τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής [31] για την προπαρασκευή της ετήσιας έκθεσης και να περιλαμβάνουν τις ελάχιστες απαιτούμενες πληροφορίες σχετικά με τις εντοπισθείσες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που εντοπίσtηκαν, τις καταχωρημένες επιχειρήσεις, τις επιθεωρήσεις, τα εξετασθέντα δείγματα και τις επιβληθείσες κυρώσεις. Εντούτοις, στην πράξη, οι πληροφορίες σχετικά με το βιολογικό σύστημα ελέγχου που περιλαμβάνονται στις ετήσιες εκθέσεις είναι πολύ περιορισμένες. Τα περισσότερα κράτη μέλη δεν παρέχουν ανάλυση των περιπτώσεων μη συμμόρφωσης που έχουν εντοπίσει ούτε βασικά στοιχεία για τον βιολογικό τομέα (βλέπε γράφημα 4).

ΓΡΑΦΗΜΑ 4

ΑΡΙΘΜΌΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΏΝ ΜΕΛΏΝ ΠΟΥ ΈΧΟΥΝ ΣΥΜΠΕΡΙΛΆΒΕΙ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΊΑ ΔΙΑΘΈΣΙΜΗ ΕΤΉΣΙΑ ΈΚΘΕΣΉ ΤΟΥΣ [32] ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ ΣΧΕΤΙΚΆ ΜΕ ΤΑ ΑΚΌΛΟΥΘΑ ΣΗΜΕΊΑ [33]

+++++ TIFF +++++

43. Στην ειδική έκθεση αριθ. 3/2005 με τίτλο "Αγροτική ανάπτυξη: επαλήθευση των γεωργοπεριβαλλοντικών δαπανών", το Συνέδριο εντόπισε αρκετές αδυναμίες σχετικά με την υποβολή εκθέσεων εκ μέρους των κρατών μελών σχετικά με τη βιολογική γεωργία [34]. Κατά τον χρόνο του ελέγχου του Συνεδρίου το 2005, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 απαιτούσε από τα κράτη μέλη να υποβάλλουν ειδική έκθεση σχετικά με τη βιολογική παραγωγή. Εντούτοις, η απαίτηση αυτή αντικαταστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 882/2004, στο πλαίσιο του οποίου η βιολογική γεωργία ενσωματώθηκε στη συνολική διαδικασία υποβολής εκθέσεων σχετικά τους επίσημους ελέγχους των τροφίμων και των ζωοτροφών. Στον πίνακα 2 παρουσιάζεται επισκόπηση ορισμένων εκ των διαπιστώσεων της εν λόγω έκθεσης μαζί με την αξιολόγηση της κατάστασης κατά το 2011 από το Συνέδριο. Εντούτοις, η ετήσια υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής, λαμβανομένων υπόψη των τροποποιημένων απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων.

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

ΠΑΡΑΤΗΡΉΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΆΝΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΉ ΈΚΘΕΣΗ ΑΡΙΘ. 3/2005 ΣΧΕΤΙΚΆ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΉ ΕΚΘΈΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΏΝ ΜΕΛΏΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΉ ΓΕΩΡΓΊΑ, ΚΑΘΏΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΎΣΑΣ ΚΑΤΆΣΤΑΣΗΣ (ΒΛΈΠΕ ΠΛΉΡΗ ΠΊΝΑΚΑ ΣΤΟ ΠΑΡΆΡΤΗΜΑ III)

Διαπιστώσεις της ειδικής έκθεσης αριθ. 3/2005 | Η αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης από το Συνέδριο το 2011 |

Ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή | |

Δεν υποβάλλουν όλα τα κράτη μέλη τις ετήσιες εκθέσεις. | Η πλειονότητα των κρατών μελών υποβάλλουν εκθέσεις επί των δραστηριοτήτων ελέγχου τους με μεγάλη καθυστέρηση. |

Οι ετήσιες εκθέσεις δεν καταλήγουν σε συμπεράσματα για τη λειτουργία του συστήματος. | Οι πληροφορίες που σχετίζονται με το σύστημα βιολογικού ελέγχου στις εν λόγω ετήσιες εκθέσεις εξακολουθούν να είναι πολύ περιορισμένες. |

Η αξιοποίηση των εκθέσεων από την Επιτροπή είναι περιορισμένη. | Η επισκόπηση των ετήσιων εκθέσεων από την Επιτροπή και τα σχόλιά της εστιάζουν κυρίως στον προσδιορισμό των ελλιπών στοιχείων παρά στην ανάλυσή τους σε σχέση με τον σχεδιασμό και τη λειτουργία του συστήματος ελέγχου. |

Η ποιότητα δεν είναι πάντοτε ικανοποιητική και οι εκθέσεις περιλαμβάνουν σφάλματα και ασυνέπειες. | Η ποιότητα των εκθέσεων των κρατών μελών εξακολουθεί να μην είναι καλή. |

Ακόμη και εάν οι εκθέσεις αυτές ήταν ολοκληρωμένες και ακριβείς, δεν θα εξασφάλιζαν την αντικειμενικότητα και την αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων που διενεργούνται. | Η Επιτροπή δεν διαθέτει βασικές πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος ελέγχου στα κράτη μέλη. |

44. Ο ισχύων κανονισμός απαιτεί από τα κράτη μέλη την άμεση διαβίβαση προς τα άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή των κοινοποιήσεων των παρατυπιών και παραβάσεων που θίγουν τη βιολογική ιδιότητα ενός προϊόντος. Προκειμένου να επιτραπεί σε κράτος μέλος να κοινοποιεί παρατυπίες και παραβάσεις που υποτίθεται ότι προέρχονται από άλλο κράτος μέλος, η Επιτροπή έχει θέσει σε εφαρμογή το σύστημα πληροφοριών για τη βιολογική γεωργία (OFIS). Παρά το γεγονός ότι απαιτείται "άμεση" κοινοποίηση, το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ του εντοπισμού της παρατυπίας ή της παράβασης και της ημερομηνίας κατά την οποία αυτή κοινοποιείται μέσω του OFIS διαφέρει σημαντικά ανά περίπτωση και κυμαίνεται από περίπου έναν έως επτά μήνες. Ένας από τους λόγους στους οποίους οφείλονται αυτές οι διακυμάνσεις είναι, στην πράξη, το γεγονός ότι τα κράτη μέλη έχουν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με το χρονικό σημείο από το οποίο αρχίζει να ισχύει ο προσδιορισμός "άμεση". Για παράδειγμα στην περίπτωση εντοπισμού μη επιτρεπόμενων ουσιών, δεν είναι σαφές αν η κοινοποίηση πρέπει να γίνεται i) κατόπιν των πρώτων εργαστηριακών αποτελεσμάτων ή ii) κατόπιν των δεύτερων εργαστηριακών αποτελεσμάτων που επιβεβαιώνουν τα πρώτα.

45. Μόλις γίνει κοινοποίηση στο OFIS, η Επιτροπή αναμένει από τη χώρα στην οποία απευθύνεται η κοινοποίηση να εξετάσει τις πιθανές αιτίες της παρατυπίας και να απαντήσει μέσω OFIS εντός 30 ημερών [35]. Οι απαντήσεις των κρατών μελών στις κοινοποιήσεις δεν υποβάλλονται επίσης εγκαίρως. Στις 20 Ιανουαρίου 2011, 38 κοινοποιήσεις εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε εκκρεμότητα. Για τις 36 εξ αυτών δεν είχε τηρηθεί η εν λόγω προθεσμία υποβολής απαντήσεων. Συνολικά, το 2009 και 2010 κοινοποιήθηκαν στο OFIS 100 κοινοποιήσεις για κοινοτικές παραβάσεις. Για τις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες ελήφθη απάντηση από το κράτος μέλος στο οποίο απευθύνθηκε κοινοποίηση, ο μέσος χρόνος μεταξύ της κοινοποίησης και της απάντησης ήταν 106 ημέρες.

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

46. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν την ανιχνευσιμότητα των βιολογικών προϊόντων σύμφωνα με το άρθρο 27, παράγραφος 13, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007. Η ανιχνευσιμότητα αναφέρεται από την Επιτροπή ως στοιχείο μεγάλης σημασίας για την εμπιστοσύνη των καταναλωτών [36] και μέσω αυτής καθίσταται δυνατή η επαλήθευση της εφαρμογής των απαιτήσεων της ΕΕ για τη βιολογική παραγωγή από το σύνολο των επιχειρήσεων που παρεμβαίνουν σε όλα τα στάδια της παραγωγής, μεταποίησης και διανομής. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, η ανιχνευσιμότητα καθιστά δυνατό τον εντοπισμό της πηγής του περιστατικού και την απομόνωση του προβλήματος που δεν επιτρέπει στα σχετικά προϊόντα να φθάσουν στο καταναλωτικό κοινό (βλέπε πλαίσια 5 και 6).

Κανονισμός (EΚ) αριθ. 834/2007, άρθρο 27 — Σύστημα ελέγχου

"13. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι το σύστημα ελέγχου που έχει συσταθεί επιτρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002, την ανιχνευσιμότητα κάθε προϊόντος σε όλα τα στάδια παραγωγής, μεταποίησης και διανομής, ιδίως για να παράσχει στους καταναλωτές την εγγύηση ότι τα βιολογικά προϊόντα έχουν παραχθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού."

47. Σε όλα τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, οι φορείς ελέγχου συμπεριλάμβαναν ελέγχους για τον προσδιορισμό των προμηθευτών και των πελατών προκειμένου να επαληθεύουν τις υποχρεώσεις της επιχείρησης σε σχέση με τα αποδεικτικά έγγραφα [37]. Οι έλεγχοι εποπτείας διενεργούνται επίσης από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. Ορισμένες από αυτές διενεργούν οι ίδιες ελέγχους ανιχνευσιμότητας σε επίπεδο τελικών προϊόντων (Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία), ενώ, σε άλλα κράτη μέλη, οι αρμόδιες αρχές συμπεριλαμβάνουν τους ελέγχους των υποχρεωτικών εγγράφων ανιχνευσιμότητας στις εποπτικές δραστηριότητές τους επί των φορέων ελέγχου (Γερμανία, Ιταλία).

ΠΛΑΙΣΙΟ 5

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ: ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΜΕΝΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΙΜΟΤΗΤΑ

Στην Ιταλία αρκετοί φορείς ελέγχου έχουν αναπτύξει διαδικτυακές βάσεις δεδομένων οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα σε καταναλωτές και εταιρείες που αποκτούν βιολογικά προϊόντα από επιχειρήσεις που έχουν οι ίδιοι πιστοποιήσει να επαληθεύουν την ακρίβεια των σχετικών με τη συναλλαγή εγγράφων της επιχείρησης ή του πιστοποιητικού συμμόρφωσης. Το Συνέδριο θεωρεί αυτού του είδους τις διαδικασίες ορθή πρακτική από άποψη διαφάνειας και ανιχνευσιμότητας.

ΠΛΑΙΣΙΟ 6

ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

Μέσω της άσκησης ανιχνευσιμότητας που διενήργησε το Συνέδριο, εντοπίστηκε ένα ψευδές πιστοποιητικό βιολογικής συναλλαγής. Το Συνέδριο αγόρασε βιολογικό αλεύρι και οι επακόλουθοι έλεγχοι κατέδειξαν ότι τα πιστοποιητικά ήταν ψευδή, και, ως εκ τούτου, η ιδιότητα του προϊόντος ως βιολογικού δεν επιβεβαιώθηκε. Η περίπτωση αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης έρευνας για εικαζόμενη απάτη, η οποία δημοσιοποιήθηκε στο τέλος του 2011 και διενεργείται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές.

48. Παρά την ύπαρξη εν λειτουργία συστημάτων ελέγχου στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη για τον έλεγχο των απαιτήσεων ανιχνευσιμότητας, άσκηση ανιχνευσιμότητας που διενεργήθηκε από το Συνέδριο (βλέπε παράρτημα I για περισσότερες λεπτομέρειες) σε 85 προϊόντα διαφορετικής προέλευσης και σύνθεσης καταδεικνύει ότι η ανιχνευσιμότητα δεν διασφαλίζεται για όλα τα προϊόντα μέχρι το επίπεδο του παραγωγού. Κατά το αρχικό χρονικό διάστημα της άσκησης (τρεις μήνες) [38], για το 40 % των προϊόντων δεν μπορούσε να γίνει αναγωγή έως το επίπεδο του παραγωγού και οι αιτούμενες πληροφορίες (ταυτοποίηση των επιχειρήσεων μέχρι το επίπεδο του παραγωγού και το πιστοποιητικό συμμόρφωσης για κάθε ταυτοποιούμενη επιχείρηση) ήταν πλήρεις για το 48 % των προϊόντων. Λαμβανομένων υπόψη των πρόσθετων πληροφοριών που παρασχέθηκαν από ορισμένα κράτη μέλη κατόπιν της ολοκλήρωσης της άσκησης, δηλαδή, εντός συνολικού χρονικού διαστήματος 6 μηνών, το 32 % των προϊόντων εξακολουθούσε να μην μπορεί να ανιχνευθεί μέχρι το επίπεδο του παραγωγού και μόνο για το 56 % των προϊόντων η προσκομισθείσα τεκμηρίωση ήταν πλήρης (βλέπε επίσης το γράφημα 5 για μια σύνοψη των αποτελεσμάτων, τα οποία διαχωρίζονται ανάλογα με την προέλευση του προϊόντος). Μία σημαντική εξήγηση για την εν λόγω κατάσταση είναι ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν αρμοδιότητα επί των επιχειρήσεων που βρίσκονται εκτός της επικράτειάς τους, όσον αφορά προϊόντα ή συστατικά που κυκλοφορούν εντός και εκτός των συνόρων της ΕΕ.

ΓΡΑΦΗΜΑ 5

ΣΥΝΟΠΤΙΚΆ ΑΠΟΤΕΛΈΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΆΣΚΗΣΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΙΜΌΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΊΟΥ (ΠΡΟΪΌΝΤΑ ΓΙΑ ΤΑ ΟΠΟΊΑ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΠΟΥ ΖΗΤΉΘΗΚΑΝ ΉΤΑΝ ΠΛΉΡΗ) [39]

+++++ TIFF +++++

49. Επιπλέον, η άσκηση ανιχνευσιμότητας αποκάλυψε έναν αριθμό παραγόντων που λειτουργούν εις βάρος της αξιοπιστίας του συστήματος ελέγχου, όπως η έλλειψη σαφούς αναφοράς των παραγωγών ή των ομάδων παραγωγών στα πιστοποιητικά της ομάδας, η ομαδική πιστοποίηση για χώρες πλην των αναπτυσσομένων, ή η ύπαρξη εγγράφων που παρουσιάζουν ομοιότητες με το πιστοποιητικό συμμόρφωσης, αλλά τα οποία δεν έχουν την ίδια αξία [40].

ΕΙΚΌΝΑ 3 — ΠΑΡΆΔΕΙΓΜΑ ΚΑΤΑΣΤΉΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΊΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΈΝΟΥ ΣΤΗΝ ΠΏΛΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ

+++++ TIFF +++++

© Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΗΚΕ ΟΤΙ ΗΤΑΝ ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ

50. Το άρθρο 45 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004 απαιτεί από την Επιτροπή να υποβάλλει σε έλεγχο τα επίσημα συστήματα εσωτερικού ελέγχου των κρατών μελών. Η Επιτροπή έχει τη γενική υποχρέωση εποπτείας και συντονισμού του συστήματος ελέγχου για τη βιολογική παραγωγή και πρέπει να διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους. Μια πρώτη προϋπόθεση για την εφαρμογή ενός συστήματος ελέγχου είναι η δυνατότητα πρόσβασης σε στοιχεία σχετικά με τη λειτουργία του. Μια δεύτερη προϋπόθεση είναι η διαθεσιμότητα αναλογικών μέτρων επιβολής που μπορούν να εφαρμοστούν στα κράτη μέλη.

51. Όπως αναφέρεται στις παραγράφους 41 έως 45, η υποβολή εκθέσεων των κρατών μελών στην Επιτροπή είναι εξαιρετικά περιορισμένη και συχνά ελλιπής, πραγματοποιείται δε με μεγάλες καθυστερήσεις. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν διαθέτει τα βασικά στοιχεία που χρειάζεται για να βελτιώσει τη δική της διαδικασία παρακολούθησης, να πληροφορεί το κοινό ή να απαντά στα ερωτήματα του Κοινοβουλίου και να παρέχει αξιόπιστη βάση για τη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Σε ό,τι αφορά τα πολυετή εθνικά σχέδια ελέγχου και τις σχετικές ετήσιες εκθέσεις, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν έχουν αναλάβει καμία δράση προκειμένου να παραλαμβάνουν εγκαίρως από τα κράτη μέλη τις ετήσιες εκθέσεις. Μόλις αυτές υποβληθούν, η ΓΔ AGRI τις εξετάζει, εντοπίζει τις ελλείπουσες πληροφορίες, τις αναλύει και, κατά περίπτωση, υποβάλλει παρατηρήσεις επί του περιεχομένου των παρασχεθεισών πληροφοριών.

52. Από το 2001 και εξής, η Επιτροπή δεν έχει διενεργήσει ελέγχους στα κράτη μέλη [41] προκειμένου να επαληθεύσει ότι οι επίσημοι έλεγχοι που αφορούν τη βιολογική παραγωγή διεξάγονται σύμφωνα με τους κανονισμούς της ΕΕ. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι όροι της συνεργασίας μεταξύ της ΓΔ AGRI και της ΓΔ SANCO εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο συζήτησης και, από το 2012, η βιολογική γεωργία θα αποτελεί κανονικό μέρος του ετήσιου προγράμματος επιθεωρήσεων του ΓΤΚΘ [42]. Εντούτοις, οι προτεραιότητες του προγράμματος ελέγχου του ΓΤΚΘ βασίζονται στην επικινδυνότητα και ο κύριος παράγοντας κινδύνου που λαμβάνεται υπόψη εξακολουθεί να είναι η "ασφάλεια των τροφίμων". Κατά τον χρόνο του ελέγχου, τα ζητήματα που συνδέονται με τη βιολογική παραγωγή δεν περιλαμβάνονταν στο ετήσιο πρόγραμμα επιθεωρήσεων.

53. Η Επιτροπή (ΓΔ AGRI) διενεργεί επισκέψεις ελέγχου σε κράτη μέλη όταν ασκεί έλεγχο επί των δαπανών αγροτικής ανάπτυξης. Εντούτοις, η επισκόπηση των αντίστοιχων εκθέσεων ελέγχου [43] καταδεικνύει ότι οι πληροφορίες που λαμβάνονται από τα διάφορα κράτη μέλη δεν μπορούν να συγκριθούν μεταξύ τους.

54. Σε περίπτωση μη εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ που ισχύει για τη βιολογική παραγωγή, η Επιτροπή έχει τη γενική δυνατότητα να αποστέλλει προειδοποιητικές επιστολές προς τα κράτη μέλη ή να κινεί διαδικασία επί παραβάσει. Εντούτοις, οι κανόνες που διέπουν τη βιολογική παραγωγή δεν προβλέπουν κανένα ειδικό εκτελεστικό μέτρο επιβολής το οποίο θα μπορούσε να εφαρμόζει η Επιτροπή όταν τα κράτη μέλη δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους. Η Επιτροπή απηύθυνε έξι προειδοποιητικές επιστολές προς τέσσερα κράτη μέλη [44]. Εντούτοις, αυτή η διαδικασία είναι ιδιαίτερα επαχθής και χρονοβόρα.

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΕΙΣΕΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ ΤΩΝ ΙΣΟΔΥΝΑΜΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ

55. Σύμφωνα με το άρθρο 33, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007, η Επιτροπή μπορεί να αναγνωρίζει τρίτες χώρες, των οποίων το σύστημα παραγωγής συμμορφώνεται προς αρχές και κανόνες παραγωγής ισοδύναμους με τους οριζόμενους στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 834/2007 και των οποίων τα μέτρα ελέγχου έχουν ισοδύναμη αποτελεσματικότητα με τα οριζόμενα στον ίδιο κανονισμό, και καταρτίζει κατάλογο των χωρών αυτών. Οι χώρες που επί του παρόντος αναγνωρίζονται ως ισοδύναμες είναι η Αργεντινή, η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Κόστα Ρίκα, η Ινδία, το Ισραήλ, η Ιαπωνία, η Ελβετία, η Νέα Ζηλανδία, η Τυνησία και, από την 1η Ιουνίου 2012, οι Ηνωμένες Πολιτείες. Τα βιολογικά προϊόντα που πιστοποιούνται ως βιολογικά σε αυτές τις τρίτες χώρες γίνονται, επομένως, αποδεκτά ως βιολογικά στην ΕΕ.

56. Ενώ η Επιτροπή έχει τη συνολική ευθύνη για τη διαχείριση του καταλόγου, μοιράζεται εν μέρει την ευθύνη αυτή με τα κράτη μέλη, τα οποία τη συνεπικουρούν στη διαδικασία αναγνώρισης και εποπτείας. Η ορθή διαχείριση του καταλόγου πρέπει να περιλαμβάνει την κατάλληλη εφαρμογή σαφών διαδικασιών για τη συμμετοχή τρίτων χωρών σύμφωνα με τον σκοπό και το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού της ΕΕ, καθώς και την πρόβλεψη επαρκών εγγυήσεων ώστε να διασφαλίζεται ότι οι τρίτες χώρες κατόπιν της αναγνώρισής τους ως ισοδύναμων εξακολουθούν να πληρούν τις απαιτήσεις.

Η ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΝΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΤΩΝ ΙΣΟΔΥΝΑΜΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ

57. Κατά την εξέταση των αιτήσεων για αναγνώριση της ισοδυναμίας, η Επιτροπή πρέπει να έχει πρόσβαση στις πληροφορίες [45] που παρέχονται από την τρίτη χώρα και ενδέχεται να αποφασίζει την επιτόπια εξέταση των κανόνων παραγωγής και των μέτρων ελέγχου της ενδιαφερόμενης τρίτης χώρας.

58. Στην πράξη, η Επιτροπή αξιολογεί γενικά την ισοδυναμία των υποψήφιων χωρών σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί έναν τυποποιημένο "συγκριτικό πίνακα" για να καταγράφει τους ελέγχους που διενεργούνται κατά την αξιολόγηση της ισοδυναμίας των προτύπων παραγωγής και της αποτελεσματικότητας του συστήματος ελέγχου που ισχύει στις τρίτες χώρες. Επιπλέον, εκτός από την Αργεντινή, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και την Ελβετία (βλέπε πίνακα 4), διενήργησε τουλάχιστον μία επίσκεψη σε κάθε υποψήφια χώρα πριν την συμπεριλάβει στον κατάλογο. Από το 2010, η Επιτροπή έχει υιοθετήσει τη χρήση τυποποιημένων ερωτηματολογίων ελέγχου για τις επισκέψεις σε τρίτες χώρες.

59. Ο αριθμός των τρίτων χωρών που υποβάλλουν αίτηση για υπαγωγή στον κατάλογο των ισοδύναμων τρίτων χωρών αυξάνεται. Μεταξύ 2000 και 2011, παρελήφθησαν είκοσι πέντε αιτήσεις, εκ των οποίων η Επιτροπή μπόρεσε να εξετάσει μόνο οκτώ. Επιπλέον, αρκετές από τις χώρες που βρίσκονται ήδη στον κατάλογο έχουν ζητήσει επέκταση του πεδίου εφαρμογής της ισοδυναμίας. Οι διευρυμένες και διαρκώς αυξανόμενες υποχρεώσεις που πρέπει να εκπληρώνει η Επιτροπή, λαμβανομένων υπόψη των περιορισμένων πόρων που έχει στη διάθεσή της, έχουν οδηγήσει σε μεγάλες καθυστερήσεις κατά τη διαχείριση συγκεκριμένων αιτήσεων (π.χ. η Βολιβία υπέβαλε την αίτησή της το 2006, και η Χιλή υπέβαλε την πρώτη αίτησή της το 2000 και συμπληρωματικές πληροφορίες το 2009, αλλά η Επιτροπή δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την εξέταση των παρασχεθεισών πληροφοριών).

ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΝΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΕΙ ΟΤΙ ΟΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΩΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΕΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΝΑ ΠΛΗΡΟΥΝ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ

60. Οι αναγνωρισμένες ως ισοδύναμες τρίτες χώρες έχουν την υποχρέωση να υποβάλλουν ετησίως στην Επιτροπή έκθεση για τις δραστηριότητες ελέγχου που ασκήθηκαν κατά το προηγούμενο έτος [46]. Ο κανονισμός προβλέπει ότι τα κράτη μέλη συνεπικουρούν την Επιτροπή στην αξιολόγηση των ετήσιων εκθέσεων [47]. Βάσει των πληροφοριών που παρέχονται στις εν λόγω ετήσιες εκθέσεις, η Επιτροπή, με τη βοήθεια κρατών μελών-συνεισηγητών, πρέπει να εξασφαλίζει την άσκηση κατάλληλης εποπτείας επί των αναγνωρισμένων τρίτων χωρών. Η φύση της εποπτείας πρέπει να καθορίζεται βάσει εκτίμησης του κινδύνου εμφάνισης παρατυπιών ή παραβάσεων των διατάξεων που ορίζονται στον κανονισμό της ΕΕ [48]. Εντούτοις, η Επιτροπή δε, διαθέτει λεπτομερείς διαδικασίες για τη διαχείριση και την αναθεώρηση του καταλόγου των ισοδύναμων τρίτων χωρών και δεν έχει ακόμη συστηματοποιηθεί η εκτίμηση κινδύνου των τρίτων χωρών.

61. Η ανάλυση των ετήσιων εκθέσεων από την Επιτροπή δεν είναι τυποποιημένη (για παράδειγμα, δεν χρησιμοποιούνται ερωτηματολόγια ή τυποποιημένοι μορφότυποι έκθεσης) και η ανάλυση δεν καταλήγει σε συγκεκριμένες δράσεις (για παράδειγμα, έγγραφο σημείωμα της Επιτροπής). Σε ορισμένες περιπτώσεις (για παράδειγμα, η έκθεση του Ισραήλ 2008/09, Αργεντινή) δεν ήταν δυνατό να βρεθούν αποδεικτικά στοιχεία που να βεβαιώνουν ότι η Επιτροπή είχε εξετάσει την έκθεση (για παράδειγμα, καμία ιδιόχειρη σημείωση ή άλλα έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία). Συχνά, δεν ήταν δυνατό να εντοπιστεί κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι τα κράτη μέλη που είχαν οριστεί ως συνεισηγητές βοηθούσαν την Επιτροπή στη διασφάλιση της κατάλληλης εποπτείας (για παράδειγμα, διατυπώνοντας παρατηρήσεις επί των ετήσιων εκθέσεων) όπως ορίζεται στον κανονισμό. Η Επιτροπή δεν έχει παράσχει στα ορισθέντα ως συνεισηγητές κράτη μέλη κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τα όσα αναμένεται να περιλαμβάνονται στις εκθέσεις τους.

62. Το Συνέδριο ανέλυσε ένα δείγμα των ετήσιων εκθέσεων των τρίτων χωρών που αναγνωρίζονται επί του παρόντος ως ισοδύναμες. Αυτές οι ετήσιες εκθέσεις δεν είναι πλήρεις, καθώς δεν περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες παρακολούθησης, τον αριθμό και το είδος των επιθεωρήσεων που διενεργούνται από τους φορείς ελέγχου ή τον αριθμό των εργαστηριακών δοκιμών που διενεργούνται και τα σχετικά αποτελέσματα. Σε δύο περιπτώσεις δεν περιλαμβάνουν καμία επεξήγηση σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα που ελήφθησαν κατόπιν των παρατυπιών που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς των εκθέσεων και για τις οποίες βρίσκονταν σε επικοινωνία με την Επιτροπή (βλέπε πίνακα 3). Η Επιτροπή απέστειλε πολύ πρόσφατα (2011) κατευθυντήριες οδηγίες στις τρίτες χώρες σχετικά με το περιεχόμενο αυτών των ετήσιων εκθέσεων.

ΠΙΝΑΚΑΣ 3

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

Θέμα | Αργεντινή | Ισραήλ | Ινδία | Νέα Ζηλανδία | Τυνησία [5555] | Κόστα Ρίκα |

Δραστηριότητες παρακολούθησης και εποπτείας που διενεργήθηκαν από την αρμόδια αρχή στην τρίτη χώρα | Ναι | Όχι | Ναι | Ναι | μ.δ. | Ναι |

Διορθωτικές ενέργειες της αρμόδιας αρχής στην τρίτη χώρα | Ναι | Όχι | Ναι | Ναι | μ.δ. | Όχι |

Αριθμός των φορέων ελέγχου που λειτουργούν στην τρίτη χώρα | Ναι | Ναι | Ναι | Ναι | μ.δ. | Ναι |

Αριθμός και φύση των επιθεωρήσεων που διενήργησαν οι φορείς ελέγχου | Όχι | Όχι | Όχι | Όχι | μ.δ. | Όχι |

Αριθμός των εργαστηριακών δοκιμών που διενεργήθηκαν και τα σχετικά αποτελέσματα | Όχι | Ναι | Όχι | Όχι | μ.δ. | Ναι |

63. Δεδομένου ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν διαθέτουν εσωτερικές διαδικασίες σχετικά με τον τρόπο άσκησης της εποπτείας επί των αναγνωρισμένων τρίτων χωρών, δεν είναι βέβαιο πότε πρέπει να διενεργούνται οι επιτόπιες επισκέψεις κατόπιν της ένταξής των στον κατάλογο. Το Συνέδριο επισημαίνει εν προκειμένω ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί τακτικές επιτόπιες επισκέψεις σε τρίτες χώρες (για παράδειγμα, η τελευταία επίσκεψη στο Ισραήλ πραγματοποιήθηκε το 1999, στην Κόστα Ρίκα το 2000) (βλέπε πίνακα 4).

64. Το γεγονός ότι οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις ετήσιες εκθέσεις που υποβάλλουν οι ισοδύναμες τρίτες χώρες είναι ελλιπείς, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν πραγματοποιεί τακτικά επιτόπιους ελέγχους στις ισοδύναμες τρίτες χώρες, δεν της επιτρέπουν να διασφαλίζει ότι τα πρότυπα παραγωγής και η αποτελεσματικότητα των συστημάτων ελέγχου στις τρίτες χώρες που συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο παραμένουν ισοδύναμα.

ΠΙΝΑΚΑΣ 4

ΛΕΠΤΟΜΕΡΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΤΟΠΙΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

Τρίτες χώρες αναγνωρισμένες ως ισοδύναμες | Ημερομηνία ένταξης στον κατάλογο | Επιτόπιες επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν (έτος) πριν από την ένταξη της τρίτης χώρας στον κατάλογο των ισοδύναμων τρίτων χωρών | Επιτόπιες επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν (έτος) μετά την ένταξη της τρίτης χώρας στον κατάλογο των ισοδύναμων τρίτων χωρών [4444] |

Αργεντινή | 1996 | - | 1999 και 2000 |

Αυστραλία | 1996 | - | 1999 |

Καναδάς | 2011 | 2010 | - |

Κόστα Ρίκα | 2003 | 2000 | - |

Ινδία | 2006 | 2004 | - |

Ισραήλ | 1996 | 1994 | 1999 |

Ιαπωνία | 2010 | 2001 και 2009 | - |

Νέα Ζηλανδία | 2002 | - | 2003 |

Ελβετία | 1996 | - | 2001 |

Τυνησία | 2009 | 2008 | - |

ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΕΙΣΕΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΑΔΕΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

65. Τα βιολογικά προϊόντα που παράγονται εκτός ΕΕ μπορούν να εισάγονται μέσω του καθεστώτος αδειών εισαγωγής. Οι άδειες εισαγωγής εκδίδονται για συγκεκριμένες περιόδους από την αρμόδια αρχή κάθε επιμέρους κράτους μέλους, έχουν μέγιστη διάρκεια ισχύος ένα έτος [49], αφορούν συγκεκριμένο εισαγωγέα και σαφώς προσδιορισμένα προϊόντα και μπορούν να ανακληθούν σε περίπτωση που δεν πληρούνται πλέον οι απαιτήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 33, παράγραφος 1, στοιχεία α) και β), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007, άρθρο 33 — Εισαγωγή προϊόντων που παρέχουν ισοδύναμες εγγυήσεις

"1. Προϊόν που εισάγεται από τρίτες χώρες μπορεί επίσης να διατίθεται στην κοινοτική αγορά ως βιολογικό, υπό τους εξής όρους:

α) τα προϊόντα έχουν παραχθεί σύμφωνα με κανόνες παραγωγής ισοδύναμους προς τους αναφερόμενους στους τίτλους ΙΙΙ και IV·

β) οι επιχειρήσεις έχουν υποβληθεί σε μέτρα ελέγχου ισοδύναμης αποτελεσματικότητας με τα αναφερόμενα στον τίτλο V και τα μέτρα αυτά είχαν μόνιμη και ουσιαστική εφαρμογή·

[…]."

66. Η Επιτροπή διαδραματίζει εποπτικό ρόλο και ενδέχεται να απαιτήσει από κράτος μέλος να ανακαλέσει την άδεια που έχει χορηγήσει όταν κρίνει ότι δεν πληρούνται οι εν λόγω απαιτήσεις (βλέπε πλαίσιο 8).

67. Περίπου 4000 άδειες εισαγωγής χορηγούνται ετησίως από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Κατά την έκδοσή τους είναι ιδιαιτέρως δύσκολο να διασφαλιστεί μια εναρμονισμένη προσέγγιση από τις αρμόδιες αρχές των 27 κρατών μελών. Εξαιτίας αυτών των δυσκολιών, το καθεστώς αδειών εισαγωγής πρόκειται να καταργηθεί σταδιακά μέχρι το τέλος του Ιουνίου του 2015. Οι επισκέψεις του Συνεδρίου στα κράτη μέλη στο πλαίσιο του παρόντος ελέγχου κατέδειξαν τις ακόλουθες αδυναμίες τόσο σε επίπεδο ελέγχων που διενεργούνται από τις αρμόδιες αρχές όσο και σε επίπεδο Επιτροπής.

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΣ ΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

68. Κάθε αποστολή βιολογικών προϊόντων που εισάγεται μέσω αυτού του καθεστώτος πρέπει να συνοδεύεται από πιστοποιητικό επιθεώρησης. Το εν λόγω πιστοποιητικό πρέπει να εκδίδεται από φορέα ελέγχου της τρίτης χώρας. Ο φορέας ελέγχου πρέπει να είναι αποδεκτός από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους η οποία χορηγεί την άδεια εισαγωγής. Κατά τη χορήγηση της άδειας εισαγωγής, η αρμόδια αρχή του χορηγούντος την άδεια κράτους μέλους πρέπει, επομένως, να αποδέχεται τον φορέα που προτείνει ο υποβάλλων την αίτηση για την άδεια εισαγωγής εισαγωγέας ως ικανό να εκδίδει πιστοποιητικά επιθεώρησης. Εντούτοις, οι κανονισμοί της ΕΕ δεν ορίζουν τη βάση επί της οποίας πραγματοποιείται η αναγνώριση.

69. Στην πράξη, οι περισσότερες αρμόδιες αρχές βασίζουν την απόφασή τους για αναγνώριση ενός φορέα ελέγχου τρίτης χώρας ως αρμόδιου να εκδίδει πιστοποιητικά επιθεώρησης στον έλεγχο της διαπίστευσης του ενδιαφερόμενου φορέα ελέγχου. Εντούτοις, οι αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη δεν ελέγχουν ενεργά κατά πόσον οι φορείς ελέγχου που ευθύνονται για την έκδοση των πιστοποιητικών επιθεωρήσεων ανανεώνουν τη διαπίστευσή τους και κατά πόσον οι παρεχόμενες διαπιστεύσεις είναι οι κατάλληλες προκειμένου να διασφαλίζεται η ισοδυναμία με τα πρότυπα της ΕΕ.

70. Το Συνέδριο παρατήρησε ότι μόνο ορισμένα κράτη μέλη (Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία) διενεργούν συμπληρωματικούς ελέγχους και απαιτούν από τους εισαγωγείς που αιτούνται άδεια εισαγωγής να υποβάλλουν εκθέσεις επιθεώρησης που εκδίδονται από τους αρμόδιους φορείς ελέγχου στις τρίτες χώρες, προκειμένου να ελέγξουν εάν οι πρακτικές ελέγχου είναι ισοδύναμες με αυτές που απαιτούνται από τον κανονισμό της ΕΕ. Το σύνολο των ελέγχων των κρατών μελών συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο εγγράφων, κανένα από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν διενεργεί επιτόπιες επιθεωρήσεις.

71. Μόλις χορηγηθεί άδεια εισαγωγής, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις στην ΕΕ βασίζονται στο πιστοποιητικό επιθεώρησης που συνοδεύει κάθε αποστολή εισαγόμενων προϊόντων και στο οποίο δηλώνεται (στο τετραγωνίδιο 15 του πιστοποιητικού και σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1235/2008) ότι στην τρίτη χώρα έχουν εφαρμοστεί ισοδύναμοι κανόνες παραγωγής και ισοδύναμα μέτρα ελέγχου.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1235/2008, άρθρο 13 — Πιστοποιητικό ελέγχου

"4. Η αρχή ή ο φορέας που εκδίδει πιστοποιητικά ελέγχου εκδίδει πιστοποιητικό ελέγχου και θεωρεί τη δήλωση στο τετραγωνίδιο 15 του πιστοποιητικού, μόνον:

α) αφού διενεργήσει έλεγχο των εγγράφων με βάση όλα τα σχετικά έγγραφα ελέγχου, που συμπεριλαμβάνουν ιδίως το πρόγραμμα παραγωγής των συγκεκριμένων προϊόντων, τα έγγραφα μεταφοράς και τα εμπορικά έγγραφα· και

β) αφού διενεργήσει φυσικό έλεγχο στη σχετική αποστολή ή λάβει ρητή δήλωση του εξαγωγέα που δηλώνει ότι η συγκεκριμένη αποστολή έχει παραχθεί ή/και προπαρασκευασθεί σύμφωνα με το άρθρο 33 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007· επαληθεύει την αξιοπιστία αυτής της δήλωσης βάσει εκτίμησης κινδύνων.

Επιπλέον, η εν λόγω αρχή ή φορέας ελέγχου δίδει αύξοντα αριθμό σε κάθε εκδιδόμενο πιστοποιητικό και τηρεί χρονολογικό αρχείο των πιστοποιητικών που έχουν εκδοθεί."

72. Ειδικά η θεώρηση του τετραγωνιδίου 15 στο εν λόγω πιστοποιητικό αποτελεί, ουσιαστικά, μια δήλωση του ίδιου του φορέα ελέγχου που εκδίδει το πιστοποιητικό ελέγχου στην τρίτη χώρα. Οι αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη δεν διενεργούν ελέγχους για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας αυτής της δήλωσης. Τούτο καταδεικνύει τον λόγο για τον οποίο είναι πολύ σημαντικές οι εξακριβώσεις που διεξάγονται από τις αρμόδιες αρχές των χορηγούντων την άδεια κρατών μελών σχετικά με την αρμοδιότητα του φορέα ελέγχου να εκδίδει αυτό το πιστοποιητικό πριν από τη χορήγηση άδειας εισαγωγής.

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΕΠΑΡΚΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΑΞΙΟΛΟΓΕΙ ΚΑΤΑ ΠΟΣΟΝ ΟΙ ΑΔΕΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΠΛΗΡΟΥΝ ΤΙΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ

73. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής σχετικά με το περιεχόμενο των ετήσιων εκθέσεων που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή δεν προβλέπουν την ενσωμάτωση πληροφοριών σχετικά με τις άδειες εισαγωγής που χορηγούνται από τα κράτη μέλη.

74. Το OFIS προβλέπει τη διαβίβαση πληροφοριών σχετικά με τις άδειες εισαγωγής μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής, όπως απαιτείται από το άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1235/2008. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα από τις επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν στα κράτη μέλη στο πλαίσιο του παρόντος ελέγχου εντοπίστηκαν περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πληροφορίες που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο OFIS σχετικά με τις άδειες εισαγωγής δεν είναι αξιόπιστες ούτε πλήρεις (βλέπε πλαίσιο 7).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1235/2008, άρθρο 19 — Μεταβατικοί κανόνες για τις ισοδύναμες εισαγωγές προϊόντων μη προερχόμενων από τις καταχωρισμένες στον κατάλογο τρίτες χώρες

"2. Κάθε κράτος μέλος ενημερώνει τα υπόλοιπα κράτη μέλη και την Επιτροπή σχετικά με κάθε άδεια που χορηγεί κατ’ εφαρμογή του παρόντος άρθρου, συμπεριλαμβάνοντας στην ενημέρωση αυτή πληροφορίες για τα σχετικά πρότυπα παραγωγής και ρυθμίσεις ελέγχου."

75. Κατόπιν εξέτασης των πρακτικών της μόνιμης επιτροπής βιολογικής γεωργίας (για τα έτη 2010 και 2011) αποδείχθηκε ότι η εν λόγω επιτροπή δεν εκτελεί ικανοποιητικά τον ρόλο της για ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά τη λειτουργία του καθεστώτος αδειών εισαγωγής.

ΠΛΑΙΣΙΟ 7

ΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΟ OFIS ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΔΕΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΞΙΟΠΙΣΤΕΣ

Ο έλεγχος κατέδειξε ότι, από τις 26 άδειες εισαγωγής που ανακλήθηκαν από τη Γερμανία το 2009 μόνο οι 11 εμφανίστηκαν ορθά στο OFIS, άλλες 11 έφεραν τον χαρακτηρισμό "λήξασες" αντί "ανακληθείσες", ενώ 4 δεν είχαν καταχωριστεί καθόλου στο OFIS.

Το 2009, η Γερμανία ανέστειλε προσωρινά 8 άδειες εισαγωγής εξαιτίας των καταλοίπων φυτοφαρμάκων που εντοπίστηκαν σε ορισμένες αποστολές. Εντούτοις, ο ισχύων κανονισμός της ΕΕ δεν προβλέπει τη δυνατότητα αναστολής άδειας εισαγωγής. Επομένως, το OFIS δεν προβλέπει την κωδικοποίηση μιας άδειας ως "τελούσας σε αναστολή", τέσσερις άδειες έφεραν τον χαρακτηρισμό "λήξασες" και μία είχε επισημανθεί ως "ανακληθείσα". Τρεις εκ των αδειών εισαγωγής δεν είχαν κωδικοποιηθεί καθόλου στο OFIS.

Μία άδεια εισαγωγής από την Ιταλία για το 2009 επισημάνθηκε εσφαλμένα ως "ανακληθείσα", ενώ θα έπρεπε να είχε παραμείνει ενεργός.

76. Από το 2001 και εξής, η Επιτροπή δεν έχει διενεργήσει κανέναν έλεγχο στα κράτη μέλη με σκοπό να εξακριβώσει εάν οι άδειες εισαγωγής χορηγούνται μόνο σε περίπτωση που πληρούνται οι απαιτήσεις του κανονισμού. Ελλείψει οποιασδήποτε επιτόπιας επίσκεψης σε κράτη μέλη κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών, η Επιτροπή δεν διαθέτει επικαιροποιημένα στοιχεία, προκειμένου να αξιολογήσει κατά πόσον οι άδειες εισαγωγής μπορούσαν και έπρεπε να χορηγηθούν.

77. Σχετικά με τις άδειες εισαγωγής, σε περίπτωση που, κατόπιν εξέτασης, διαπιστώνεται ότι οι ισοδύναμοι κανόνες παραγωγής και τα ισοδύναμα μέτρα ελέγχου δεν έχουν εφαρμοστεί στην τρίτη χώρα [50], η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από το χορηγόν την άδεια κράτος μέλος να την ανακαλέσει [51]. Η Επιτροπή, καθ’ όλη σχεδόν την εικοσαετία της ισχύος του εν λόγω καθεστώτος εισαγωγής, δεν χρησιμοποίησε ποτέ έως τώρα τη διαδικασία αυτή. Ωστόσο, σε μία περίπτωση, η Επιτροπή συνέστησε (αλλά δεν απαίτησε) στα κράτη μέλη να ανακαλέσουν τις άδειες εισαγωγής για ορισμένο προϊόν, η σύσταση όμως αυτή δεν υιοθετήθηκε από όλα (βλέπε πλαίσιο 8).

ΠΛΑΙΣΙΟ 8

ΠΡΟΪΟΝ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΡΙΤΗ ΧΩΡΑ

Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 2009, κατόπιν όλο και περισσότερων περιπτώσεων εντοπισμού μη επιτρεπόμενων ουσιών σε ένα προϊόν που εισαγόταν από τρίτη χώρα, η Επιτροπή εξέδωσε δύο ανακοινώσεις προς τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών μέσω της SCOF. Σε αυτές τις ανακοινώσεις, η Επιτροπή συνέστησε την ανάκληση των αδειών εισαγωγής αυτού του προϊόντος από την ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα. Τα περισσότερα κράτη μέλη συμμορφώθηκαν με τη σύσταση της Επιτροπής και ανακάλεσαν τις σχετικές άδειες εισαγωγής. Το Συνέδριο εντόπισε τρία κράτη μέλη που δεν συμμορφώθηκαν με τη σύσταση. Την 1η Μαρτίου 2010, η Επιτροπή εξέδωσε μια ανακοίνωση προς τους εκπροσώπους της SCOF με την οποία επέτρεπε την έκδοση νέων αδειών για τα σχετικά προϊόντα. Εκείνη την περίοδο, ορισμένα κράτη μέλη είχαν ήδη αρχίσει να χορηγούν νέες άδειες εισαγωγής για τα ίδια προϊόντα.

ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ — ΕΛΛΙΠΕΙΣ ΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΠΟΥ ΔΙΕΝΕΡΓΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΦΟΡΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΕΙΣ

78. Για τα εισαγόμενα προϊόντα, τα πρώτα στάδια της αλυσίδας παραγωγής πρέπει να ελέγχονται στην τρίτη χώρα σύμφωνα με τους ισοδύναμους κανόνες παραγωγής και τα ισοδύναμα μέτρα ελέγχου (βλέπε σημεία 55 έως 77). Μόλις τα προϊόντα αυτά φθάσουν στην ΕΕ, το σύστημα ελέγχου που λειτουργεί εντός της ΕΕ μπορεί να ελέγξει μόνο το τελευταίο τμήμα της αλυσίδας παραγωγής, δηλαδή, τον εισαγωγέα. Το Συνέδριο παρατήρησε ότι οι έλεγχοι που διενεργούνται κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι συχνά ελλιπείς.

ΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΠΟΥ ΔΙΕΝΕΡΓΟΥΝ ΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΛΛΙΠΕΙΣ

79. Οι επισκέψεις του Συνεδρίου στα κράτη μέλη στο πλαίσιο του παρόντος ελέγχου οδήγησαν στις ακόλουθες διαπιστώσεις σε σχέση με την τήρηση εκ μέρους των φορέων ελέγχου των υποχρεώσεών τους, όπως αυτές ορίζονται στα άρθρα 82 και 84 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008 της Επιτροπής:

- για τρεις από τους οκτώ φορείς ελέγχου στους οποίους εξετάστηκε το παρόν ζήτημα, οι φορείς ελέγχου δεν εξακρίβωναν κατά πόσον οι εισαγωγείς παρείχαν πλήρη περιγραφή της μονάδας ούτε εάν δήλωναν ότι δεσμεύονται να υποβάλλουν σε έλεγχο κάθε εγκατάσταση που χρησιμοποιείται για αποθήκευση των προϊόντων (άρθρο 82 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008)·

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 889/2008, άρθρο 82 — Διατάξεις ελέγχου

"1. Όσον αφορά τους εισαγωγείς, η αναφερόμενη στο άρθρο 63 παράγραφος 1 στοιχείο α) πλήρης περιγραφή της μονάδας περιλαμβάνει τις εγκαταστάσεις του εισαγωγέα και τις δραστηριότητες εισαγωγής του, αναφέροντας τα σημεία εισόδου των προϊόντων στην Κοινότητα και όλες τις άλλες εγκαταστάσεις τις οποίες προτίθεται να χρησιμοποιήσει ο εισαγωγέας για την αποθήκευση των εισαγομένων προϊόντων, μέχρι την παράδοσή τους στον πρώτο παραλήπτη.

Ακόμη, η αναφερόμενη στο άρθρο 63, παράγραφος 2, δήλωση πρέπει να περιέχει δέσμευση του εισαγωγέα που εγγυάται ότι όλες οι εγκαταστάσεις τις οποίες θα χρησιμοποιήσει για την αποθήκευση των προϊόντων υπόκεινται σε έλεγχο[...]."

- για πέντε από τους επτά φορείς ελέγχου στους οποίους εξετάστηκε το παρόν ζήτημα, οι φορείς ελέγχου δεν απαιτούσαν από τους εισαγωγείς να τους ειδοποιούν για κάθε εισαγόμενη αποστολή (άρθρο 84 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 889/2008, άρθρο 84 — Στοιχεία για τις εισαγόμενες αποστολές

"Ο εισαγωγέας ενημερώνει έγκαιρα την αρχή ή τον φορέα ελέγχου για κάθε αποστολή που πρόκειται να εισαχθεί στην Κοινότητα [...]".

ΕΙΚΌΝΑ 4 — ΠΑΡΆΔΕΙΓΜΑ ΕΙΣΑΓΌΜΕΝΟΥ ΠΡΟΪΌΝΤΟΣ ΠΟΥ ΈΧΕΙ ΕΠΙΣΗΜΑΝΘΕΊ ΩΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΌ ΚΑΙ ΠΩΛΕΊΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΕ

+++++ TIFF +++++

© Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

80. Το σύστημα ελέγχου για τα βιολογικά προϊόντα όπως ορίζεται στους κανονισμούς της ΕΕ αποσκοπεί στη διασφάλιση της παραγωγικής διαδικασίας αλλά όχι της βιολογικής φύσης των ίδιων των προϊόντων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υπάρχει επιστημονικός τρόπος να καθοριστεί κατά πόσον ένα προϊόν είναι βιολογικό ή όχι. Για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής λειτουργίας του συστήματος σε ικανοποιητικό βαθμό και την εγγύηση ότι δεν υπονομεύεται η εμπιστοσύνη των καταναλωτών, θα πρέπει να αποκατασταθούν οι αδυναμίες που ήρθαν στο φως από τον έλεγχο του Συνεδρίου.

81. Το Συνέδριο εντόπισε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι αρμόδιες αρχές δεν εκπληρώνουν επαρκώς τον εποπτικό ρόλο τους επί των φορέων ελέγχου. Κατά συνέπεια, ορισμένοι φορείς ελέγχου δεν πληρούν μια σειρά απαιτήσεων της ΕΕ και δεν επωφελούνται της ευκαιρίας να εφαρμόσουν ορισμένες ορθές πρακτικές (σημεία 27, 29 έως 31, 33 έως 37 και 79). Το Συνέδριο διατυπώνει τις ακόλουθες συστάσεις:

ΣΥΣΤΑΣΗ 1

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να ενισχύσουν τον εποπτικό ρόλο τους επί των φορέων ελέγχου εφαρμόζοντας κατάλληλες τεκμηριωμένες διαδικασίες για την έγκριση και την εποπτεία των φορέων ελέγχου, προωθώντας την εναρμόνιση των ορισμών των παραβάσεων, των παρατυπιών και των αντίστοιχων κυρώσεων και προωθώντας αποδεδειγμένα ορθές πρακτικές.

82. Η ανταλλαγή πληροφοριών εντός ενός και του αυτού κράτους μέλους, μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, καθώς και μεταξύ κρατών μελών δεν είναι ακόμη επαρκής προκειμένου να διασφαλίσει την ορθή λειτουργία του συστήματος (σημεία 40 και 42 έως 45). Το Συνέδριο συνιστά:

ΣΥΣΤΑΣΗ 2

Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν την άμεση ροή κάθε σχετικής με τις παραβάσεις και τις παρατυπίες πληροφορίας που διαβιβάζεται από τους φορείς ελέγχου προς τους οργανισμούς πληρωμών και αντίστροφα· και η Επιτροπή πρέπει να ορίσει τη μορφή και τη συχνότητα των ανακοινώσεων των παραβάσεων και των παρατυπιών, να θεσπίσει κατάλληλα μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη τηρούν τις υποχρεώσεις τους περί υποβολής εκθέσεων και εξετάζουν το σύστημα πληροφόρησης που παρέχεται για την ανακοίνωση των παραβάσεων και των παρατυπιών και, τέλος, να εξετάσει το ενδεχόμενο έκδοσης ανακοινώσεων που αναφέρονται σε τρίτες χώρες.

83. Οι αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά τη διασφάλιση της ανιχνευσιμότητας των βιολογικών προϊόντων εντός της δικαιοδοσίας τους. Η επίτευξη της ανιχνευσιμότητας είναι ακόμη δυσκολότερη για προϊόντα που διέρχονται από τα σύνορα (σημεία 48 έως 49). Το Συνέδριο συνιστά:

ΣΥΣΤΑΣΗ 3

Οι έλεγχοι πρέπει να ενισχυθούν προκειμένου να διασφαλίζουν ότι οι επιχειρήσεις πληρούν τις κανονιστικές απαιτήσεις σχετικά με την ανιχνευσιμότητα· σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή πρέπει να αποσαφηνίσει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των διάφορων παραγόντων.

84. Η Επιτροπή δεν έχει δώσει επαρκή προτεραιότητα στις δραστηριότητες εποπτείας, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων, για τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών (σημεία 51 έως 54). Το Συνέδριο συνιστά:

ΣΥΣΤΑΣΗ 4

Η Επιτροπή πρέπει να ενισχύσει την παρακολούθηση των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών, πραγματοποιώντας επισκέψεις ελέγχου και συλλέγοντας και αξιοποιώντας τα απαραίτητα στοιχεία και πληροφορίες.

85. Η Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκείς πληροφορίες από τις οποίες να αποκομίζει τη βεβαιότητα ότι τα συστήματα ελέγχου για τη βιολογική παραγωγή σε τρίτες χώρες που έχουν αναγνωριστεί ως ισοδύναμες εξακολουθούν να πληρούν τις κανονιστικές απαιτήσεις για όσο διάστημα αυτές διατηρούν αυτή την ιδιότητα. Το Συνέδριο σημειώνει ότι υφίσταται σημαντική καθυστέρηση στην αξιολόγηση των αιτήσεων για ισοδυναμία που υποβάλλονται από τις τρίτες χώρες (σημεία 59 έως 64). Το Συνέδριο συνιστά:

ΣΥΣΤΑΣΗ 5

Η Επιτροπή πρέπει να μεριμνά για την άσκηση κατάλληλης εποπτείας στις αναγνωρισμένες ως ισοδύναμες για βιολογική παραγωγή χώρες και να διενεργεί έγκαιρη αξιολόγηση των υποβληθεισών από τρίτες χώρες αιτήσεων υπαγωγής τους στον εν λόγω κατάλογο.

86. Το Συνέδριο εντόπισε αδυναμίες στο σύστημα που χρησιμοποιείται για τη χορήγηση αδειών εισαγωγής (σημεία 68 έως 77). Το Συνέδριο επικροτεί την απλούστευση που απορρέει από την πρωτοβουλία της Επιτροπής για τη σταδιακή κατάργηση του καθεστώτος αδειών εισαγωγής και συνιστά:

ΣΥΣΤΑΣΗ 6

Για όσο διάστημα ισχύει το καθεστώς αδειών εισαγωγής, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή του. Οι αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν τους ελέγχους που διενεργούνται επί των φορέων ελέγχου που είναι εξουσιοδοτημένοι να εκδίδουν πιστοποιητικά επιθεώρησης.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει ο κύριος Ιωάννης ΣΑΡΜΑΣ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 28ης Μαρτίου 2012.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Πηγή: http://ec.europa.eu/agriculture/organic/consumer-confidence/consumer-demand_en

[2] Όσες έχουν μετατραπεί πλήρως + όσες βρίσκονται σε φάση μετατροπής.

[3] Πηγή: An analysis of the organic sector (Μια ανάλυση του βιολογικού τομέα), Ιούνιος 2010, Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τα στοιχεία αφορούν το 2008 και την ΕΕ-27.

[4] Δεν υπάρχουν ενοποιημένα στατιστικά στοιχεία που να το αποδεικνύουν, καθώς οι εμπορικές βάσεις δεδομένων της ΕΕ δεν κάνουν διάκριση μεταξύ βιολογικών και συμβατικών γεωργικών προϊόντων και τροφίμων.

[5] Πηγή: Willer, H., Organic Agriculture in Europe 2009: Production and Market. (Η βιολογική γεωργία στην Ευρώπη το 2009: Παραγωγή και Αγορά). http://orgprints.org/18365/2/willer-2011-european-market.pdf

[6] Πηγή: Ερευνητικό Ινστιτούτο Βιολογικής Γεωργίας (FiBL), Yπηρεσία πληροφοριών για τη γεωργική αγορά (AMI). Στοιχεία για το 2008.

[7] Τα βιολογικά τρόφιμα είναι μόνο ένας είδος βιολογικών προϊόντων. Στα υπόλοιπα συγκαταλέγονται, για παράδειγμα, τα βιολογικά καλλυντικά, τα βιολογικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και οι βιολογικές τροφές ζώων συντροφιάς.

[8] Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οι οποίες στηρίζονται στα δεδομένα παρακολούθησης που παρείχαν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεων προόδου.

[9] Άρθρο 68 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2009 του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης για τους γεωργούς στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1290/2005, (ΕΚ) αριθ. 247/2006, (ΕΚ) αριθ.378/2007 και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.1782/2003 (ΕΕ L 30 της 31.1.2009, σ. 16). Από τις 15 Μαρτίου 2012, προγραμματίστηκαν 348 εκατομμύρια ευρώ δυνάμει του εν λόγω άρθρου για την περίοδο 2010-2013. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την έμμεση ενίσχυση από το ΕΓΤΑΑ.

[10] ΕΕ L 189 της 20.7.2007, σ. 1. Ο κανονισμός τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 967/2008 (αναβάλλει την υποχρεωτική χρήση του βιολογικού λογότυπου της ΕΕ)(ΕΕ L 264 της 3.10.2008, σ. 1).

[11] ΕΕ L 250 της 18.9.2008, σ. 1. Ο κανονισμός τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1254/2008 (εισάγει νέους κανόνες για την παραγωγή βιολογικής μαγιάς) (ΕΕ L 337 της 16.12.2008, σ. 80).

[12] ΕΕ L 334 της 12.12.2008, σ. 25. Ο κανονισμός τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 537/2009 (ΕΕ L 159 της 20.6.2009, σ. 6), τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 471/2010 (ΕΕ L 134 της 1.6.2010, σ. 1) και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 590/2011 (ΕΕ L 161 της 21.6.2011, σ. 9).

[13] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1).

[14] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων (ΕΕ L 165 της 30.4.2004, σ 1).

[15] Τα βιολογικά τρόφιμα πρέπει επίσης να συμμορφώνονται με τις ειδικές νομοθετικές διατάξεις που ισχύουν για τα σχετικά εμπορεύματα, όπως με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 852/2004 για την υγιεινή των τροφίμων, τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 853/2004 για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης ή τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1760/2000 για τη θέσπιση συστήματος αναγνώρισης και καταγραφής των βοοειδών και την επισήμανση του βοείου κρέατος και των προϊόντων με βάση το βόειο κρέας.

[16] Έκδοση της 8ης Ιουλίου 2011 — Παρουσιάστηκε στη ΜΕΒΓ στις 27 και 28 Σεπτεμβρίου 2011.

[17] Βλέπε επίσης σημεία 32 έως 33.

[18] Σύμφωνα με την τελευταία έκδοση του ευρωπαϊκού προτύπου EN 45011 ή του οδηγού ISO 65 (Γενικές απαιτήσεις για φορείς που προβαίνουν σε πιστοποίηση προϊόντων).

[19] Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2083/92 του Συμβουλίου (ΕΕ L 208 της 24.7.1992, σ. 15) επέτρεπε τη χορήγηση αδειών εισαγωγής μέχρι τις 31 Ιουλίου 1995· ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1935/95 του Συμβουλίου (ΕΕ L 186 της 5.8.1995, σ. 1) παρέτεινε την προθεσμία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2002· ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1804/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ L 222 της 24.8.1999, σ. 1) παρέτεινε την προθεσμία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2005· ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1567/2005 του Συμβουλίου (ΕΕ L 252 της 28.9.2005, σ. 1) παρέτεινε την προθεσμία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006· ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1991/2006 του Συμβουλίου (ΕΕ L 411 της 30.12.2006, σ. 18) παρέτεινε την προθεσμία μέχρι 12 μήνες μετά τη δημοσίευση του πρώτου καταλόγου των εποπτικών φορέων και αρχών οι οποίοι είναι αναγνωρισμένοι για τον σκοπό της ισοδυναμίας· ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1235/2008 της Επιτροπής (ΕΕ L 334, σ. 36) ορίζει ως καταληκτική ημερομηνία την 1η Ιανουαρίου 2013.

[20] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 1991, περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής (ΕΕ L 198 της 22.7.1991, σ. 1).

[21] Τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη