Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της Οδηγίας 77/388/ΕΟΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας όσον αφορά τη διάρκεια εφαρμογής του ελάχιστου ύψους του κανονικού συντελεστή"

(2001/C 116/15)

Στις 19 Οκτωβρίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 7 Νοεμβρίου 2000 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Kenneth Walker.

Κατά την 377η σύνοδο ολομέλειας της 29ης και 30ής Νοεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 29ης Νοεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 110 ψήφους υπέρ, μια κατά και 10 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το άρθρο 12 παράγραφος 3α, 2 εδάφιο της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ(1) ορίζει ότι μετά από πρόταση της Επιτροπής και διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, το Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα σχετικά με το ύψος του κανονικού συντελεστή του ΦΠΑ που πρέπει να εφαρμοστεί.

1.2. Η Οδηγία αυτή που εισάγει το σύστημα του ελάχιστου συντελεστή θεσπίζει, μεταξύ άλλων, ότι από την 1η Ιανουαρίου 1993 ο κανονικός συντελεστής δεν μπορεί να είναι κατώτερος του 15 %. Ωστόσο, στα κράτη μέλη παρασχέθηκε η δυνατότητα να εφαρμόζουν έναν ή δύο μειωμένους συντελεστές, ίσους ή κατώτερους του 5 % σε περιορισμένες αριθμητικά κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών. Έχουν επίσης προβλεφθεί ορισμένες μεταβατικές παρεκκλίσεις, προκειμένου να ληφθούν υπόψη ιδιαίτερες καταστάσεις. Η οδηγία έτασσε ως ημερομηνία λήξης την 31η Δεκεμβρίου του 2000.

1.2.1. Ταυτόχρονα ωστόσο το Συμβούλιο επαναβεβαίωσε τόσο νομικά όσο και πολιτικά τη δέσμευση που είχε αναλάβει τον Απρίλιο του 1967 να θεσπίσει ένα σύστημα οριστικής επιβολής του ΦΠΑ βασισμένου στη φορολογία των αγαθών και υπηρεσιών στο κράτος μέλος καταγωγής και καθόρισε μία νέα προθεσμία για την επίτευξη του εν λόγω στόχου, δηλαδή την 31η Δεκεμβρίου 1996.

1.3. Τον Ιούλιο του 1996, το πρόγραμμα που ενέκρινε η Επιτροπή προέβλεπε τη σταδιακή μετάβαση προς το οριστικό σύστημα. Το πρώτο προβλεπόμενο στάδιο έπρεπε να είναι ο εκσυγχρονισμός και μια πιο ομοιόμορφη εφαρμογή του υφιστάμενου καθεστώτος από τα κράτη μέλη με τροποποιήσεις που θα οδηγήσουν στο οριστικό σύστημα, πλην όμως, όπως το 1987, πολύ γρήγορα κατέστη σαφές ότι ένας τέτοιος βαθμός εναρμόνισης δεν ήταν δυνατόν να επιτευχθεί, λόγω της διαφορετικής κατάστασης στα μεμονωμένα κράτη μέλη.

1.4. Κατά συνέπεια, προκειμένου, αφενός, να διασφαλιστεί το επίπεδο εναρμόνισης των συντελεστών που επετεύχθη και, αφετέρου, να δρομολογηθεί ένα οριστικό καθεστώς ΦΠΑ στηριζόμενο στην αρχή της φορολογίας στην χώρα καταγωγής, η Επιτροπή υπέβαλε μία νέα πρόταση οδηγίας(2) στις 20 Δεκεμβρίου 1995, όπως προέβλεπε η Οδηγία του 1992. Η πρόταση αυτή προέβλεπε έναν κανονικό συντελεστή σε μία ψαλίδα της οποίας το κατώτερο όριο είχε οριστεί στο 15 % και το ανώτατο όριο στο 25 %. Λόγω του υποτιθέμενου μεταβατικού χαρακτήρα του ισχύοντος καθεστώτος φορολογίας, η διάρκεια ισχύος της εν λόγω διάταξης έπρεπε να είναι μόνο δύο έτη, από 1ης Ιανουαρίου 1997 έως 31 Δεκεμβρίου 1998.

1.4.1. Η ψαλίδα αυτή προήλθε από τους συντελεστές που εφαρμόζονταν τότε στα κράτη μέλη οι οποίοι κυμαίνονταν μεταξύ 15 % και 25 %. Τα περισσότερα κράτη μέλη ενέπιπταν εντός της ψαλίδας αυτής. Ακόμα και σήμερα, μόνον ένα κράτος μέλος (Λουξεμβούργο) εφαρμόζει τον χαμηλότερο επιτρεπτό συντελεστή του 15 % και μόνον δύο κράτη μέλη (Δανία και Σουηδία) εφαρμόζουν τον ανώτατο συντελεστή του 25 %.

1.4.1.1. Η Επιτροπή υπέβαλε πανομοιότυπη πρόταση στο Συμβούλιο για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1999 έως 31 Δεκεμβρίου 1999.

1.4.2. Αμφότερες οι προτάσεις απορρίφθηκαν από το Συμβούλιο, το οποίο έκανε δεκτή μόνο την αρχή του ελάχιστου συντελεστή.

1.5. Η Επιτροπή εκτίμησε εκ νέου το πρόγραμμα που είχε προτείνει τον Δεκέμβριο 1996 και επρότεινε μια στρατηγική που εφαρμόζεται σε διάφορα στάδια και προσανατολίζεται σε τέσσερις κύριους στόχους, δηλαδή την απλοποίηση και τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων κανόνων, μία πιο ενιαία εφαρμογή των σημερινών διατάξεων και βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας.

1.5.1. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θεωρείται σκόπιμο να αποφευχθεί μια ιδιαίτερα μεγάλη απόκλιση μεταξύ των κανονικών συντελεστών ΦΠΑ που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη προκειμένου να μην οδηγήσει σε διαρθρωτικές ανισορροπίες στο εσωτερικό της ΕΕ και σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς δραστηριοτήτων.

1.5.2. Υπό τις περιστάσεις αυτές, φαίνεται σκόπιμο να διατηρηθεί προσωρινά η αρχή του ελάχιστου κανονικού συντελεστή στο 15 % και να προταθεί η παράταση των ισχυουσών νομοθετικών διατάξεων.

2. Οι προτάσεις της Επιτροπής

2.1. Δεδομένου ότι η περίοδος εφαρμογής του εν λόγω συντελεστή που προβλέπεται από το άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο α, της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2000, αντικείμενο της παρούσας πρότασης είναι να επιτραπεί στο Συμβούλιο να παρατείνει την εν λόγω περίοδο εφαρμογής του ελάχιστου ύψους του κανονικού συντελεστή.

2.2. Η τροποποιημένη πρώτη παράγραφος του άρθρου 1 προτείνει την παράταση από 1ης Ιανουαρίου 2001 έως 31 Δεκεμβρίου 2005 του ελάχιστου ύψους του σημερινού κανονικού συντελεστή επί του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας στα διάφορα κράτη μέλη που έχει καθοριστεί σε 15 %.

2.2.1. Σύμφωνα με την παράγραφο 2, η διάρκεια ισχύος του προτεινόμενου ελάχιστου κανονικού συντελεστή λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2005. Η διάταξη αυτή θα αποτελέσει αντικείμενο επανεξέτασης, δεδομένου ότι μετά από πρόταση που θα υποβάλει η Επιτροπή το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2005, το Συμβούλιο πρέπει να αποφασίσει σχετικά με το ύψος του κανονικού συντελεστή που θα εφαρμόζεται μετά από αυτή την ημερομηνία.

2.2.2. Τα άρθρα 2 έως 4 προβλέπουν τα μέτρα για την έναρξη ισχύος της οδηγίας.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει(3) τις δύο προτάσεις της Επιτροπής για την καθιέρωση κανονικού συντελεστή σε μια ψαλίδα από 15 % έως 25 %. Επικροτεί και τώρα την εξεταζόμενη πρόταση της Επιτροπής περί επεκτάσεως της ισχύος του υφιστάμενου ελάχιστου ορίου του 15 % για πέντε χρόνια επιπλέον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005.

3.1.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι το μέτρο αυτό είναι απαραίτητο προκειμένου να αποφευχθεί η ιδιαίτερα μεγάλη απόκλιση μεταξύ των κανονικών συντελεστών ΦΠΑ που οδηγεί σε διαρθρωτικές ανισορροπίες στο εσωτερικό της Κοινότητας και σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Ένεκα της ελλείψεως, ατυχώς, της πολιτικής συναίνεσης που είναι απαραίτητη για να θεσπιστεί η ψαλίδα κανονικού συντελεστή, η ΟΚΕ συμφωνεί ότι η περαιτέρω επέκταση της ισχύουσας νομοθεσίας για τον ελάχιστο συντελεστή είναι το μόνο εφικτό μέτρο σήμερα.

3.1.2. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένως επισημάνει ότι οι διαφορές που υφίστανται μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τους συντελεστές, τις διατάξεις, τις διαδικασίες και την ερμηνεία των κανόνων του ΦΠΑ έχουν ως αποτέλεσμα τον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς και αποτελούν εμπόδιο για το ενδοκοινοτικό εμπόριο, ειδικότερα για τις ΜΜΕ. Κατά συνέπεια, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ζητεί από την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της ώστε τα κράτη μέλη να προβούν στη μείωση των υφιστάμενων διαφορών.

3.1.3. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η παρούσα πρόταση της Επιτροπής θα υιοθετηθεί από το Συμβούλιο. Ακόμα και αν δεν είναι δυνατόν να διατηρηθεί το ελάχιστο πλαίσιο εναρμόνισης, υπάρχει εντούτοις ελπίδα να καθιερωθεί ένα σύστημα που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες μιας πραγματικής Ενιαίας Αγοράς.

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ L 145 της 13.6.1977, σ. 1. Οδηγία που τροποποιήθηκε τελευταία από την Οδηγία 2000/17/ΕΚ (ΕΕ L 84 της 5.4.2000, σ. 24-25).

(2) COM(95) 731 τελικό (ΕΕ C 73 της 13.3.1996, σ. 22).

(3) Βλέπε γνωμοδότηση της 25ης Απριλίου 1996 για την Πρόταση Οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την Οδηγία 77/388/ΕΟΚ για το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ύψος του κανονικού συντελεστή), ΕΕ C 204 της 15.7.1996, σ. 94 και γνωμοδότηση της 28ης Ιανουαρίου 1999 για την Πρόταση Οδηγίας του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως όσον αφορά του ύψους του κανονικού συντελεστή της Οδηγίας 77/388/ΕΟΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας, ΕΕ C 101 της 12.4.1999, σ. 87.