Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για παράταση της χρηματοδότησης σχεδίων βελτίωσης της ποιότητας και της εμπορίας ορισμένων καρπών με κέλυφος και χαρουπιών, τα οποία έχουν εγκριθεί βάσει του τίτλου ΙΙα του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72, και για την πρόβλεψη ειδικής ενίσχυσης στα φουντούκια"

(2002/C 94/03)

Στις 6 Δεκεμβρίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 29 Ιανουαρίου 2002 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. de las Heras Cabapas.

Κατά την 388η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 20ής Φεβρουαρίου 2002), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 121 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το Συμβούλιο Υπουργών της 23.7.2001 ανέθεσε στην Επιτροπή να εξεύρει λύση για τις οργανώσεις παραγωγών καρπών με κέλυφος (αμύγδαλα, φουντούκια, καρύδια, φιστίκια) και χαρουπιών των οποίων τα σχέδια βελτίωσης της ποιότητας και εμπορίας έληξαν το έτος 2001 χωρίς να προβλέπεται χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό 2002. Με την παρούσα πρόταση κανονισμού η Επιτροπή προτείνει να παραταθούν για πρόσθετη περίοδο ενός έτους οι καταβολές ενισχύσεων στους παραγωγούς καρπών με κέλυφος και χαρουπιών των οποίων οι εκτάσεις περιλαμβάνονται στα σχέδια βελτίωσης που έληξαν το 2001.

1.2. Συμπληρωματικά, προτείνεται η χορήγηση ειδικής ενίσχυσης για τα φουντούκια για μία περίοδο εμπορίας και για ορισμένες οργανώσεις παραγωγών, λόγω της δυσχερούς κατάστασης αγοράς που αντιμετωπίζει ο τομέας κατά την παρούσα περίοδο εμπορίας, η οποία οφείλεται στην εισαγωγή φουντουκιών τουρκικής προέλευσης σε χαμηλές τιμές.

1.3. Τα προηγούμενα μέτρα εντάσσονται στο πλαίσιο των συζητήσεων που πραγματοποίησαν το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με το μακροπρόθεσμο πλαίσιο στήριξης του τομέα, για τον οποίο η Επιτροπή άρχισε σε βάθος ανάλυση όσον αφορά όλα τα σχετικά θέματα και ιδίως τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές. Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει το συντομότερο δυνατό τα συμπεράσματα αυτής της ανάλυσης καθώς και τις κατάλληλες προτάσεις.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι, σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις(1), υπογραμμίσθηκε η οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία του τομέα των καρπών με κέλυφος και χαρουπιών στην ΕΕ και η ιδιαίτερα δυσχερής ανταγωνιστική θέση του τομέα στην αγορά λόγω της παραγωγής των εν λόγω προϊόντων από τρίτες χώρες.

2.2. Επίσης, η ΟΚΕ υπογράμμισε την ανάγκη να διαμορφωθούν σταθερά μέτρα στήριξης, στο πλαίσιο της ΚΓΠ, προκειμένου να εξασφαλιστεί η οικονομική επιβίωση του τομέα αλλά και λόγω των λειτουργικών πτυχών του, του οφέλους που παρέχει με τη διατήρηση του πληθυσμού, της οικονομικής δραστηριότητας, της απασχόλησης και του περιβάλλοντος σε ορισμένες μειονεκτικές περιοχές της ΕΕ. Παρομοίως, η ΟΚΕ εξέφρασε το φόβο της τόσο για τον κίνδυνο που αποτελεί η υπερβολική εξάρτηση από τις εισαγωγές όσο και για τις προβλεπόμενες συνέπειες για τις τιμές και, κατά συνέπεια, για τους καταναλωτές.

2.3. Η ΟΚΕ είχε την ευκαιρία να εκφράσει την άποψή της όσον αφορά τα θετικά αποτελέσματα της εφαρμογής των σχεδίων βελτίωσης σε ορισμένα κράτη μέλη σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της παραγωγής, την οργάνωση του τομέα, την ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων, αν και δεν κατέστη δυστυχώς δυνατόν να επιτευχθεί επαρκές επίπεδο ανταγωνιστικότητας έναντι των προϊόντων από τρίτες χώρες.

2.4. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση να παραταθούν τα σχέδια βελτίωσης ως μεταβατική λύση για την αντιμετώπιση της ευαίσθητης θέσης στην οποία βρίσκονται οι οργανώσεις παραγωγών των οποίων τα σχέδια βελτίωσης έληξαν το 2001. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της διότι καθυστέρησε η υποβολή προτάσεων για την εξεύρεση μόνιμης λύσης στον τομέα.

2.5. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι υφίστανται επαρκή στοιχεία προκειμένου να αναγνωρισθεί η ανάγκη οριστικής διασφάλισης του μέλλοντος του τομέα. Για το λόγο αυτό, ζητεί να υποβληθεί, χωρίς καθυστέρηση, μια πρόταση που να αντικατοπτρίζει την κατάσταση αβεβαιότητας που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, οι οργανώσεις παραγωγών και η μεταποιητική βιομηχανία του τομέα.

2.6. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο Κανονισμός του Συμβουλίου πρέπει να προβλέπει τη δέσμευση της Επιτροπής να παρουσιάσει μια λύση, όχι αργότερα από την 1.6.2002, προκειμένου να μην υπάρξει διακοπή στην εφαρμογή των παρόντων και των μελλοντικών μέτρων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ δεν συμφωνεί με την άποψη ότι, επί του παρόντος, τα παρατεινόμενα μέτρα πρέπει να βασίζονται στην αρχή της προοδευτικής μείωσης της ενίσχυσης και της σταδιακής μεταφοράς της οικονομικής υπευθυνότητας στους παραγωγούς, δεδομένου ότι οι ενισχύσεις διατήρησαν το σταθερό χαρακτήρα τους. Η άποψη αυτή δεν είναι αποδεκτή ενόψει των μελλοντικών μακροπρόθεσμων μέτρων στήριξης για τον τομέα των καρπών με κέλυφος και των χαρουπιών.

3.2. Η ΟΚΕ δεν θεωρεί αιτιολογημένη την μείωση του επιπέδου της προτεινόμενης κοινοτικής συγχρηματοδότησης, η οποία μειώνεται από το 82 % στο 75 %, γεγονός που αποτελεί βήμα προς την επανεθνικοποίηση της ΚΓΠ και, συνεπώς, δημιουργεί μια πρόσθετη δυσχέρεια για το μέλλον του τομέα στα διάφορα κράτη μέλη παραγωγής. Η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει την περιορισμένη οικονομική επίδραση των μέτρων στήριξης, διότι αφορούν ένα ελάχιστο μέρος των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, το οποίο αντιπροσωπεύει μόλις το 0,2 % του προϋπολογισμού της ΚΓΠ. Η ΟΚΕ έχει, σε διάφορες περιπτώσεις, εκφράσει την άποψή ότι η ΚΟΑ στον τομέα των οπωροκηπευτικών πρέπει να διαθέτει επαρκή χρηματοδότηση, ανάλογη με τις ανάγκες και τη σημασία του, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών της Ατζέντα 2000(2).

3.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να προβλεφθεί, στην πρόταση της Επιτροπής, η χρηματοδότηση του συνόλου των δράσεων που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια των σχεδίων βελτίωσης των οργανώσεων παραγωγών που λήγουν στο 2001, να γίνουν δεκτές οι αιτήσεις χρηματοδότησης για τις εργασίες που θα έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι τις 31.12.2002 καθώς και να παραταθεί η προθεσμία που προτείνει η Επιτροπή.

3.4. Η Επιτροπή περιορίζει το δικαίωμα ενίσχυσης στις εκτάσεις που χρηματοδοτήθηκαν κατά το τελευταίο έτος εφαρμογής του σχεδίου βελτίωσης, γεγονός που παρουσιάζει προβλήματα για την διαχείριση των σχεδίων βελτίωσης από τις οργανώσεις παραγωγών. Λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων εφαρμογής της ισχύουσας οδηγίας, η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί η δυνατότητα ενίσχυσης για τις εκτάσεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο, υπό τον όρο ότι η συνολική έκταση δεν θα είναι μεγαλύτερη από εκείνη που πιστοποιείται για το τελευταίο έτος εφαρμογής κάθε σχεδίου. Αυτή η τροποποίηση δεν θα έχει οικονομικές επιπτώσεις.

3.5. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της εισαγωγής μιας ειδικής ενίσχυσης για τον τομέα των φουντουκιών, προκειμένου να μετριασθεί η παρούσα κρίση της αγοράς, αν και θεωρεί ότι, με την παρούσα διατύπωσή της, η πρόταση συνεπάγεται τροποποίηση των όρων πρόσβασης στην αγορά των διαφόρων οργανώσεων παραγωγών στο εσωτερικό της ΕΕ και εισάγει στοιχεία που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό.

3.6. Ακόμη, η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι δυσμενείς συνθήκες της αγοράς φουντουκιών πλήττουν με τον ίδιο τρόπο όλες τις οργανώσεις παραγωγών και ότι η εν λόγω πρόταση προβαίνει σε διακρίσεις μεταξύ των διαφόρων οργανώσεων, λόγω της περιοριστικής διάταξης σύμφωνα με την οποία δικαιούχες του μέτρου αυτού είναι αποκλειστικά οι οργανώσεις παραγωγών που δεν είχαν επωφεληθεί από παράταση των σχεδίων βελτίωσης.

3.7. Λόγω του περιορισμένου οικονομικού κόστους, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επέκτασης της εφαρμογής του εν λόγω μέτρου στο σύνολο των οργανώσεων παραγωγών φουντουκιών, ανεξάρτητα από το εάν επωφελήθηκαν από παράταση ή όχι.

4. Συμπεράσματα

4.1. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η ΟΚΕ αποδέχεται, ως μεταβατική λύση, την παράταση των ισχυόντων μέτρων στήριξης για τους καρπούς με κέλυφος και τα χαρούπια και καλεί την Επιτροπή να υποβάλει, πριν από την 1.6.2002, οριστικές προτάσεις σχετικά με μια κατ' αποκοπή ενίσχυση ανά εκτάριο και τη διασφάλιση της κατάλληλης χρηματοδότησης έτσι ώστε να διατηρηθεί τόσο το εισόδημα των παραγωγών όσο και η βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

4.2. Η ΟΚΕ επιβεβαιώνει όλες τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, στη οποία παρουσίαζε τα απαραίτητα βασικά στοιχεία για μια οριστική λύση για τον τομέα αυτό(3).

4.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί να χορηγηθεί ειδική κατ' αποκοπή ενίσχυση στα φουντούκια που παράγονται στην Κοινότητα κατά την περίοδο εμπειρίας 2001/2002 χωρίς ωστόσο τούτο να οδηγήσει σε άσκηση διακρίσεων μεταξύ των διαφόρων οργανώσεων παραγωγών της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 20 Φεβρουαρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) (παράταση των σχεδίων βελτίωσης για τους καρπούς με κέλυφος και τα χαρούπια) - ΕΕ C 116 της 20.4.2001 και (Έκθεση της Επιτροπής για την KOA οπωροκηπευτικών) - ΕΕ C 221 της 7.8.2001.

(2) (τροποποίηση των κανονισμών 2200, 2201 και 2202) - ΕΕ C 14 της 16.1.2001 και (Έκθεση της Επιτροπής για την KOA οπωροκηπευτικών) - ΕΕ C 221 της 7.8.2001.

(3) EE C 116 της 20.4.2001.