EL    EL EL 
EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 1.4.2009 
SEC(2009) 388 
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
που συνοδεύει  τη 
 
ΛΕΥΚΗ  ΒΙΒΛΟ  
 
Προσαρ µογή στην  κλιµατική  αλλαγή : Προς  ένα ευρωπαϊκό  πλαίσιο  δράσης  
  
ΠΕΡΙΛΗΨΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΤΩΝ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
 
 
{COM(2009) 147 τελικό } 
{SEC(2009) 386} {SEC(2009) 387} 
EL 2   EL ΣΥΝΟΨΗ  
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Η παρούσα  έκθεση  είναι  η σύνοψη  της έκθεσης  εκτίµησης  των επιπτώσεων1 για τη λευκή  
βίβλο  της Επιτροπής  σχετικά  µε την προσαρ µογή στην  κλιµατική  αλλαγή2, στόχος  της οποίας  
είναι  η περαιτέρω  ανάπτυξη  της συζήτησης  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  σχετικά  µε τις επιπτώσεις  
της κλιµατικής  αλλαγής  καθώς  και η λήψη  µέτρων  µε σκοπό  να διασφαλιστεί  ότι η ΕΕ και τα 
κράτη  µέλη µπορούν  να αντεπεξέλθουν  απόλυτα  στις απαιτήσεις  που προκύπτουν  τόσο  σε 
επίπεδο  προσδιορισ µού πολιτικών  όσο και σε επίπεδο  πρακτικής  εφαρ µογής των λύσεων , 
λαµβανο µένου υπόψη  ότι οι περισσότερες  πρωτοβουλίες  προσαρ µογής πρέπει  να ληφθούν  σε 
εθνικό , περιφερειακό  ή τοπικό  επίπεδο . 
Το 2007 η Επιτροπή  εξέδωσε  πράσινη  βίβλο  σχετικά  µε την προσαρ µογή της Ευρώπης  στην  
κλιµατική  αλλαγή3, γεγονός  που ακολούθησαν  ευρείες  διαδικασίες  δηµόσιας  και διοργανικής  
διαβούλευσης4. Για την εκτίµηση των επιπτώσεων  χρησι µοποιήθηκαν  τα δεδοµένα της 4ης 
έκθεσης  αξιολόγησης  της ∆ιακυβερνητικής  επιτροπής  για την κλιµατική  αλλαγή  (IPCC)5, της 
έκθεσης  του Ευρωπαϊκού  Οργανισ µού Περιβάλλοντος /ΚΕΕρ /ΠΟΥ  σχετικά  µε τις επιπτώσεις  
της κλιµατικής  αλλαγής  στην  Ευρώπη6 καθώς  και ενός µεγάλου  αριθµού εκθέσεων  και 
ερευνητικών  προγρα µµάτων  για τις επιπτώσεις  από την κλιµατική  αλλαγή  και την 
προσαρ µογή σε αυτή . Η εκτίµηση συµπληρώνεται  από τοµεακές  εργασίες  σχετικά  µε θέµατα 
υδάτινων  πόρων , παράκτιων  περιοχών  και θεµάτων  που αφορούν  τη θάλασσα7, τη γεωργία8 
και την υγεία9. 
2. ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ  ΣΤΗΝ  ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ  ΑΛΛΑΓΗ : ΝΕΟ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  ∆ΡΑΣΗΣ  ΟΣΟΝ  ΑΦΟΡΑ  
ΤΗ ∆ΗΜΟΣΙΑ  ΠΟΛΙΤΙΚΗ  
2.1. Βασικές  έννοιες  
Ευπάθεια  (IPCC,2007) είναι  ο βαθµός στον  οποίο  ένα σύστη µα υπόκειται , και αδυνατεί  να 
αντιµετωπίσει , στις αρνητικές  επιπτώσεις  της κλιµατικής  αλλαγής , συµπεριλα µβανο µένης της 
κλιµατικής  µεταβλητότητας  και των ακραίων  κλιµατικών  συνθηκών . Η ευπάθεια  αποτελεί  
συνάρτηση  του χαρακτήρα , του µεγέθους  και του ρυθµού της αλλαγής  και της 
µεταβλητότητας  του κλίµατος στα οποία  εκτίθεται  ένα σύστη µα, η ευαισθησία  του και η 
προσαρ µοστική  του ικανότητα  (Σχήµα 1). Αντίθετα , προσαρ µοστικότητα  (IPCC, 2007) 
                                                 
1 SEC(2009) 387. Η έκθεση  εκτίµησης  επιπτώσεων  παρέχει  περισσότερες  πληροφορίες  σε τοµεακό  και 
γεωγραφικό  επίπεδο . 
2 COM(2007) 147. 
3 COM(2007) 354, http://ec.europa.eu/e nvironment/climat/ada ptation/index_en.htm  
4 http://ec.europa.eu/environment/climat/adaptation/index_en.htm  
5 Alcamo et al., Climate Change 2007: Impacts, Ad aptation and Vulnerability Contribution of Working 
Group II to the Fourth Assessment Report of the Intergovermental Panel on Climate Change, διατίθεται  
στην  ηλεκτρονική  διεύθυνση  http://www.ipcc.ch/ipccreports/assessments-reports.htm  
6 Επιπτώσεις  της αλλαγής  του κλίµατος στην  Ευρώπη  - 2008 εκτίµηση βάσει  δεικτών , Έκθεση  
Ευρωπαϊκού  Οργανισ µού Περιβάλλοντος  αριθ. 4/2008, 
http://reports.eea.europa.e u/eea_report_2008_4/en/  
7 SEC(2009) 386 
8 SEC(2009) 417  
9 SEC(2009) 416 
EL 3   EL είναι  η ικανότητα  ενός τέτοιου  συστή µατος να απορροφά  τις διαταραχές  διατηρώντας  την 
ίδια βασική  δοµή και τρόπους  λειτουργίας . 
Αυτό  σηµαίνει  ότι οι προορατικές  πολιτικές  προσαρ µογής δεν πρέπει  να περιορίζονται  στην  
ανάλυση  των επιπτώσεων  της κλιµατικής  αλλαγής  και της ανοµοιογενούς  ευαισθησίας  των 
διαφορετικών  τοµέων, περιφερειών  ή κοινωνικών  οµάδων . Για ορισµένους  τοµείς, 
περιφέρειες  και οµάδες η κλιµατική  αλλαγή  θα µπορούσε  να δηµιουργήσει  ευκαιρίες  για 
καινοτο µία στις διαδικασίες , την τεχνολογία  και τη διακυβέρνηση .  
Η βιοποικιλότητα , τα οικοσυστή µατα, ο πληθυσ µός και οι οικονο µικοί παράγοντες  είναι  
στοιχεία  που µπορούν  να προσαρ µοστούν  αυτόνο µα, εάν οι υπόλοιπες  συνθήκες  είναι  
ευνοϊκές , χωρίς  την παρέ µβαση  µιας κεντρικής  αρχής , µετριάζοντας  τις τελικές  επιπτώσεις  
της αλλαγής  και επωφελού µενης των “ευκαιριών ” που προκύπτουν  από αυτή , πυροδοτώντας  
ταυτόχρονα  ένα άλλο  επίπεδο  οικονο µικών , κοινωνικών  και περιβαλλοντικών  επιπτώσεων  
και µετατοπίζοντας  τις κλιµατολογικές  επιπτώσεις  αλλού .  
Σχήµα 1 Εννοιολογικό  διάγρα µµα για την ευπάθεια  και την προσαρ µογή στην  κλιµατική  
αλλαγή . Πηγή : Ευρωπαϊκός  Οργανισ µός Περιβάλλοντος  (ΕΟΠ ) (2008). 
 
Ως εκ τούτου , θα απαιτηθεί  ο προγρα µµατισµός µέτρων  προσαρ µογής προκει µένου να 
διαµορφωθεί  µια πολυτο µεακή  προσέγγιση  µε στόχο  τη βελτίωση  της προσαρ µοστικότητας  
του φυσικού  και οικονο µικού συστή µατος και/ή τη διευκόλυνση  της προσαρ µογής σε 
συγκεκρι µένες περιπτώσεις , συχνά  στο πλαίσιο  µιας µεσοπρόθεσ µης και µακροπρόθεσ µης 
προσέγγισης . Η δηµόσια δράση  θα στοχεύει  επίσης  στην  παραγωγή  δηµόσιων  αγαθών  και 
στη διαµόρφωση  ισότι µων όρων  όσον  αφορά  την πληροφόρηση  σχετικά  µε την ευπάθεια  
στην  κλιµατική  αλλαγή  και το κόστος  και τα οφέλη  των επιλογών  προσαρ µογής. 
Οι βασικές  αβεβαιότητες  σχετικά  µε τη µελλοντική  βάση  στην  οποία  θα στηριχθεί  η 
προσαρ µογή ευνοούν  την εφαρ µογή ευέλικτης  ή προσαρ µοστικής  διαχείρισης  η οποία  θα 
βασίζεται  στην  αξιολόγηση  της στιβαρότητας  εναλλακτικών  στρατηγικών  έναντι  ενός ευρέος  
φάσµατος σεναρίων10. Η ανάλυση  της εκτίµησης  επιπτώσεων  βασίζεται  σε ένα πλαίσιο  
σφαιρικής  αξιολόγησης  το οποίο  κινείται  πέραν  των άµεσων  επιπτώσεων  και του 
                                                 
10 Hulme M. (2008), “Is Climate Prediction a Limit to Adaptation?”, διάλεξη  στην  Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  
στις 22 Μαΐου  2008 - School of Environmental Sciences, University of East Anglia ( Σχολή  
Περιβαλλοντικών  Επιστη µών, Πανεπιστή µιο της East Anglia). 
EL 4   EL οικονο µικού αντίκτυπου  της κλιµατικής  αλλαγής  και συνυπολογίζει  το ρόλο  των υπηρεσιών  
οικοσυστή µατος καθώς  και την κοινωνική  διάσταση  της εν λόγω  αλλαγής  (Σχήµα 2). Αυτό  
παρέχει  τη βάση  για την περαιτέρω  ολοκλήρωση  των υφιστά µενων  πληροφοριών  σχετικά  µε 
τις δυνά µει επιπτώσεις  σε περίπτωση  συγκεκρι µένων , εναλλακτικών  προβλέψεων  αλλαγών  
του κλίµατος, χωρίς  και µε αυτόνο µη προσαρ µογή. Μέχρι  σήµερα οι γνώσεις  µας 
παρα µένουν  ιδιαίτερα  κατακερ µατισµένες, ενώ τα ερευνητικά  προγρά µµατα στο πλαίσιο  του 
6ου ή του 7ου προγρά µµατος πλαίσιο  εξελίσσονται  προς  την κατεύθυνση  του προσδιορισ µού 
ενός συνόλου  συνεκτικών  σεναρίων  που σχεδιάζονται  µε σκοπό  την περαιτέρω  
ολοκληρω µένη αξιολόγηση  των πολιτικών  προσαρ µογής και µετριασ µού. 
Σχήµα 2: Αλυσίδα  δυνά µει επιπτώσεων  από την κλιµατική  αλλαγή . Πηγή : Γ∆ περιβάλλον , 
βάσει  (ΕΟΠ , 2008) και (IPCC, 2007). Οι δυνά µει επιπτώσεις  είναι  όλες επιπτώσεις  που 
ενδέχεται  να εµφανιστούν  στο πλαίσιο  µιας πρόβλεψης  κλιµατικής  αλλαγής , χωρίς  να 
λαµβάνεται  υπόψη  η προσαρ µογή. 
 
2.2. Προσδιορισ µός των ευπαθέστερων  τοµέων και περιφερειών  της ΕΕ 
Οι ευπαθέστερες  περιοχές  στην  Ευρώπη  (ΕΟΠ  2008) είναι  η νότια  Ευρώπη , η λεκάνη  της 
Μεσογείου , οι πλέον  αποµακρυσ µένες περιφέρειες  και η περιοχή  της Αρκτικής . Επιπλέον , 
ιδιαίτερα  προβλή µατα αντιµετωπίζουν  οι ορεινές  περιοχές , ιδίως  οι Άλπεις , τα νησιά , οι 
παράκτιες  και οι αστικές  περιοχές  και οι πυκνοκατοικη µένες πληµµυρικές  περιοχές . Στη 
βόρεια  και τη δυτική  Ευρώπη , γίνεται  πρόβλεψη  για µια συνθετότερη  ισορροπία  µεταξύ  
αρνητικών  και θετικών  επιπτώσεων  σε περίπτωση  µέτριων  επιπέδων  κλιµατικής  αλλαγής . 
Οι ενδεχό µενες επιπτώσεις  της κλιµατικής  αλλαγής  είναι  µεγαλύτερες  σε τοµείς που 
βασίζονται  σε υπηρεσίες  οικοσυστή µατος, στους  διαθέσι µους υδάτινους  πόρους  και στις 
κλιµατολογικές  συνθήκες , όπως  στη γεωργία  και τη δασοκο µία, την αλιεία  και την 
υδατοκαλλιέργεια , την ενέργεια  και τον τουρισ µό.  
Οι ευπαθέστερες  οµάδες (οι ηλικιω µένοι, τα παιδιά , τα άτοµα µε αναπηρίες , οι ασθενείς  µε 
χρόνιες  παθήσεις , κ.λπ.) είναι  πιθανό  να αντιµετωπίσουν  µεγαλύτερες  δυσκολίες  όσον  αφορά  
EL 5   EL την προσαρ µογή. Το γεγονός  αυτό  δηµιουργεί  ενδεχο µένως  ένα πρόβλη µα ισότητας  και 
διανο µής. Εγείρεται  επίσης  το ζήτηµα εάν η προγρα µµατισµένη προσαρ µογή θα πρέπει  να 
στοχεύει  ειδικά  σε τέτοιες  οµάδες, ή εάν θα πρέπει  να εφαρ µοστεί  διανε µητική  ανάλυση  ώστε  
να διασφαλιστεί  µια στρατηγική  ισότι µης προσαρ µογής. Παρά  το γεγονός  ότι η έλλειψη  
πόρων  για τους πλέον  ευπαθείς  αναφέρεται  συχνά  ως εµπόδιο  για την αποτελεσ µατική  
προσαρ µογή, άλλες  ελλείψεις  των χρηµατοοικονο µικών  µηχανισ µών και της αγοράς  
µειώνουν  την δυνά µει αποτελεσ µατικότητα  της προσαρ µογής. 
Η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  ήδη εργάζεται  προς  την κατεύθυνση  της εκτίµησης  της εφικτότητας  
και της παροχής  επιλογών  για το σχεδιασ µό ενός (συνόλου ) δείκτη /ών ευπάθειας , σε τοµεακό  
και περιφερειακό  επίπεδο , που θα µπορούσαν  να χρησι µοποιηθούν  για την εκτίµηση 
περαιτέρω  πακέτων  πολιτικής  προσαρ µογής σε ευρωπαϊκό  επίπεδο . Για αυτό  το σκοπό  θα 
απαιτηθεί  η συγκεντρωτική  χρήση  δεικτών  σε οικονο µικό, κοινωνικό  και περιβαλλοντικό  
επίπεδο  για διαφορετικά  σενάρια  όσον  αφορά  το κλίµα, προκει µένου να αντικατοπτριστούν  
τα επίπεδα  κινδύνων  που αντιµετωπίζουν  οι διαφορετικοί  τοµείς και περιφέρειες . 
2.3. Ανάγκη  καλύτερου  συντονισ µού της δράσης  σε διαφορετικά  επίπεδα  
Ορισ µένα κράτη  µέλη έχουν  σηµειώσει  σηµαντική  πρόοδο  όσον  αφορά  την προσέγγισή  τους 
σχετικά  µε την προσαρ µογή και έχουν  ήδη αρχίσει  να εφαρ µόζουν  σχετικές  πολιτικές , ενώ 
άλλα  βρίσκονται  ακόµη στο στάδιο  του εντοπισ µού των προβλη µάτων  ή της συζήτησης  όσον  
αφορά  την κατεύθυνση  στην  οποία  πρέπει  να κινηθεί  η δράση . Στα υφιστά µενα εθνικά  σχέδια  
προσαρ µογής, αναγνωρίζεται  η ανάγκη  συντονισ µού µεταξύ  των κρατών  µελών  καθώς  και τα 
οφέλη  από την προσέγγιση  της προσαρ µογής κατά  τρόπο  ολοκληρω µένο και συντονισ µένο 
σε ευρωπαϊκό  επίπεδο . Στη συνέχεια  παρατίθενται  οι λόγοι  ανάληψης  δράσης  σε ευρωπαϊκό  
επίπεδο : 
• Η κλιµατική  αλλαγή  θα έχει διασυνοριακές  επιπτώσεις  και θα απαιτήσει  τη λήψη  µέτρων  
προσαρ µογής τα οποία  θα βασίζονται  στη συνεργασία  µεταξύ  διαφορετικών  κρατών  
µελών  και στο συντονισ µό µε τα εµπλεκό µενα µη κράτη  µέλη (π.χ. ανάντη  µέτρα 
αντιπλη µµυρικής  προστασίας  ), 
• Η στρατηγική  προσαρ µογής πρέπει  να διαπνέεται  από αίσθηση  αλληλεγγύης , δεδοµένου  
ότι οι επιπτώσεις  της κλιµατικής  αλλαγής  θα διαφέρουν  γεωγραφικά  και θα παρουσιάζουν  
σηµαντική  µεταβλητότητα , µε αποτέλεσ µα την ενδεχό µενη σηµαντική  διαφοροποίηση  των 
επιπτώσεων  στην  ΕΕ. 
• Για την αποφυγή  µιας ακατάλληλης  προσαρ µογής  (δράσης  προσαρ µογής που 
µετατοπίζει  τις επιπτώσεις  ή επιδεινώνει  το πρόβλη µα σε κάποια  άλλη  περιοχή , χώρα , 
τοµέα ή κοινωνική  οµάδα), η ανάληψη  δράσης  σε διασυνοριακό  ή ευρωπαϊκό  επίπεδο  
είναι  συχνά  καλύτερη · 
• Η κλιµατική  αλλαγή  θα έχει σηµαντικές  επιπτώσεις  σε τοµείς που παρουσιάζουν  υψηλό  
βαθµό ολοκλήρωσης  σε κοινοτικό  επίπεδο  µέσω της ενιαίας  αγοράς  και των κοινών  
πολιτικών . Η προσαρ µογή µπορεί  να συνυπολογίζεται  στο πλαίσιο  των προγρα µµάτων  
δαπανών  της ΕΕ προκει µένου να συµπληρώνονται  οι πόροι  που δαπανώνται  από τα 
κράτη  µέλη. 
• Όσον  αφορά  την εξωτερική  δράση , η µετατόπιση  προς  την παροχή  αυξη µένης 
διαπραγ µατευτικής  ισχύος  σε επίπεδο  ΕΕ, παρά  σε επίπεδο  κρατών  µελών , µπορεί  να έχει 
EL 6   EL ως αποτέλεσ µα να διαδρα µατίσει  η ΕΕ ηγετικό  ρόλο  όσον  αφορά  την προσαρ µογή σε 
ορισµένους  τοµείς. 
3. ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ  ΛΕΥΚΗΣ  ΒΙΒΛΟΥ  
Ο συγκεκρι µένος στόχος  της ανακοίνωσης  για την προσαρ µογή είναι  να προσδιορίσει  µέσα 
πολιτικής  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  και να διαµορφώσει  βραχυπρόθεσ µο και µακροπρόθεσ µο 
πρόγρα µµα εργασίας , µέσω της: 
– Βελτίωσης  της γνωστικής  βάσης  σχετικά  µε την ευπάθεια  στην  κλιµατική  αλλαγή  
(επιπτώσεις  και προσαρ µοστική  ικανότητα ) και µε το κόστος  και τα οφέλη  των επιλογών  
προσαρ µογής, 
– ∆ιασφάλισης  της έγκαιρης  εφαρ µογής απαραίτητων  µέτρων  και µέτρων  διπλού  οφέλους  
για τα οποία  δεν θα χρειάζεται  να µετανιώνου µε αργότερα  και αποφυγής  της ακατάλληλης  
προσαρ µογής, διά της συµπερίληψης  της προσαρ µογής στις πολιτικές  της ΕΕ, 
– Εφαρ µογής µιας διαδικασίας  βελτίωσης  του συντονισ µού των πολιτικών  προσαρ µογής και 
της αξιολόγησης  των επόµενων  ενεργειών , συµπεριλα µβανο µένης της έναρξης  διαλόγου  
σχετικά  µε τη µελλοντική  χρηµατοδότηση . 
4. ΕΞΕΤΑΣΗ  ΤΩΝ  ∆ΥΝΑΜΕΙ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Για την προώθηση  των στόχων  που προσδιορίστηκαν  ανωτέρω , πρέπει  να γίνει διάκριση  
µεταξύ  δύο επιπέδων  επιλογών : 
– Η συνολική  προσέγγιση  της επιδίωξης  της πολιτικής  προσαρ µογής σε κάθε  επίπεδο . 
– Το πλαίσιο  δράσης  σε επίπεδο  ΕΕ.  
4.1. Επιλογές  προσέγγισης  της προσαρ µογής  
Θα υπάρξει  πληθώρα  δηµόσιων  στρατηγικών , σχεδίων  και έργων  προσαρ µογής, καθένα  εκ 
των οποίων  απαιτεί  αξιολόγηση  της ευπάθειας  και του κόστους  και των οφελών . Είναι , 
ωστόσο , εφικτή  η ταξινό µηση των επιλογών  προσαρ µογής σε τρεις  ευρείες  κατηγορίες  βάσει  
της συνολικής  προσέγγισης : 
• Οι “γκρίζες ” προσεγγίσεις  υποδο µών αποτελούν  µέτρα φυσικής  παρέ µβασης  ή 
κατασκευών  στα οποία  περιλα µβάνεται  η χρήση  υπηρεσιών  µηχανικής  για την κατασκευή  
κτιρίων  και υποδο µών που είναι  απαραίτητα  για την κοινωνική  και οικονο µική ευηµερία 
της κοινωνίας  και τα οποία  µπορούν  να αντέξουν  περισσότερο  τις επιπτώσεις  ακραίων  
φαινο µένων , 
• Οι “πράσινες ” δοµικές προσεγγίσεις  συµβάλλουν  στην  αύξηση  της 
προσαρ µοστικότητας  των οικοσυστη µάτων  και, ενώ στοχεύουν  στην  ανάσχεση  των 
απωλειών  της βιοποικιλότητας , της υποβάθ µισης των οικοσυστη µάτων  και στην  
αποκατάσταση  των δικτύων  ύδατος , χρησι µοποιούν , ταυτόχρονα , τις λειτουργίες  και τις 
υπηρεσίες  που παρέχουν  τα οικοσυστή µατα µε σκοπό  την επίτευξη  µιας λιγότερο  
δαπανηρής  και ενίοτε  πιο εφικτής  λύσης  σε σχέση  µε την αποκλειστική  στήριξη  στις 
“γκρίζες ” υποδο µές.  
EL 7   EL • Οι “ήπιες ” µη δοµικές προσεγγίσεις  συνίστανται  στον  σχεδιασ µό και την υλοποίηση  
πολιτικών  και διαδικασιών , ελέγχων  της χρήσης  γης, διάδοσης  πληροφοριών  και 
οικονο µικών  κινήτρων  µε σκοπό  τη µείωση  ή την πρόληψη  της ευπάθειας  στις 
καταστροφές . Απαιτούν  προσεκτικότερη  διαχείριση  των υποκεί µενων  ανθρώπινων  
συστη µάτων . 
4.1.1.  Αξιολόγηση  των επιλογών  
Η ποικιλο µορφία  της ευπάθειας  στην  ΕΕ των 27, των τοµέων και του πεδίου  εφαρ µογής των 
επιλογών  προσαρ µογής δεν είναι  δυνατό  να αντιµετωπιστεί  στο πλαίσιο  της παρούσας  
εκτίµησης  επιπτώσεων . Επίσης , η παρούσα  έκθεση  δεν υποδεικνύει  µία προτι µώµενη 
προσέγγιση , δεδοµένου ότι και οι 3 προσεγγίσεις  που προσδιορίστηκαν  παραπάνω  πρέπει  να 
αποτελούν  µέρος οποιουδήποτε  θέµατος πολιτικής .  
Για την αξιολόγηση  του κόστους  και των οφελών  των πολιτικών  προσαρ µογής  απαιτείται  η 
εξέταση  του συνόλου  των κοινοτικών  και εθνικών  µέτρων  (κονδύλια  ΚΓΠ  και πολιτικής  της 
συνοχής , πολιτικές  για το περιβάλλον , την υγεία  και τις επιχειρήσεις , κ.λπ.), ενώ πρέπει  να 
εξεταστεί  ο τρόπος  µε τον οποίο  η εκ νέου επικέντρωση  ή επαναδιατύπωση  ενός ευρέος  
φάσµατος πολιτικών  µπορεί  να συµβάλει  στο να καταστούν  οι δράσεις  προσαρ µογής 
λιγότερο  δαπανηρές , ταχύτερες  και πιο ευέλικτες . Ο παράγοντας  της αβεβαιότητας  που είναι  
εγγενής  στις προβλέψεις  σχετικά  µε την κλιµατική  αλλαγή  µπορεί  να δυσχεράνει  την έγκαιρη  
ανάληψη  στοχευ µένης δράσης  σε όλους  τους τοµείς. Ωστόσο , η έγκαιρη  δράση  µπορεί  να 
αποφέρει  σαφή  οικονο µικά οφέλη  προλα µβάνοντας  τις ενδεχό µενες ζηµιές και 
ελαχιστοποιώντας  τους κινδύνους  που απειλούν  τα οικοσυστή µατα, την ανθρώπινη  υγεία , την 
οικονο µική ανάπτυξη , τις περιουσίες  και τις υποδο µές. Όσον  αφορά  ορισµένες επενδύσεις , οι 
οποίες  θα συνεχίσουν  να είναι  πλήρως  λειτουργικές  στην  περίπτωση  εµφάνισης  του συνόλου  
των επιπτώσεων  της κλιµατικής  αλλαγής , η τρέχουσα  κατεύθυνση  των προβλέψεων  σχετικά  
µε την κλιµατική  αλλαγή  πρέπει  να ληφθεί  υπόψη  στο πλαίσιο  της λήψης  αποφάσεων  τώρα . 
Οι επιλογές  αυτόνο µης και προγρα µµατισµένης προσαρ µογής ενδέχεται  να έχουν  
περιβαλλοντικό  κόστος  το οποίο  θα πρέπει  να εξεταστεί  στο πλαίσιο  αξιολογήσεων  της 
αειφορίας . Ειδικότερα , είναι  απαραίτητη  η πραγ µατοποίηση  ολοκληρω µένης αξιολόγησης  
των στρατηγικών  µετριασ µού και προσαρ µογής: ενώ οι στρατηγικές  µετριασ µού (όσον  
αφορά  την ενέργεια  και τη χρήση  γης) πρέπει  να ενσω µατώνουν  πλήρως  την ευπάθειά  τους 
στην  κλιµατική  αλλαγή , ορισµένες επιλογές  προσαρ µογής (ειδικότερα , τα συστή µατα 
ύδρευσης  και η ψύξη ) χρήζουν  προσεκτικής  αξιολόγησης . Αυτό  επιβεβαιώνει  τη σηµασία της 
ολοκληρω µένης αξιολόγησης  της γης και των υδάτων  προκει µένου να διασφαλιστεί  η 
βέλτιστη  κατανο µή των ανεπαρκών  φυσικών  πόρων  (γη, ύδατα ). Πρέπει  επίσης  να 
διερευνηθούν  το συντο µότερο  δυνατό  και άλλες  περιβαλλοντικές  επιπτώσεις  προκει µένου να 
σχεδιαστεί  µια αειφόρος  πολιτική  προσαρ µογής και να αποφευχθεί  η “ακατάλληλη  
προσαρ µογή”. 
Όσον  αφορά  τις κοινωνικές  επιπτώσεις , µια στρατηγική  προσαρ µογής στην  κλιµατική  
αλλαγή  πρέπει  να είναι  κοινωνικά  δίκαιη , ιδίως  σε ό,τι αφορά  τις επιπτώσεις  στην  
απασχόληση , την ισότητα  και τη διανο µή. Πρέπει  να δοθεί  ιδιαίτερη  έµφαση  στο ανθρώπινο  
κεφάλαιο , από την ευαισθητοποίηση  όσον  αφορά  τις προκλήσεις  που σχετίζονται  µε την 
προσαρ µογή στην  κλιµατική  αλλαγή  έως τις επενδύσεις  στην  εκπαίδευση  και την κατάρτιση  
προκει µένου να διασφαλιστεί  ότι οι Ευρωπαίοι  διαθέτουν  τις δεξιότητες  και τα προσόντα  
ώστε  να προσαρ µοστούν  στην  κλιµατική  αλλαγή . Οι στρατηγικές  προσαρ µογής πρέπει  να 
διευκολύνουν  τις διαρθρωτικές  αλλαγές , όταν αυτές  απαιτούνται , και να εκµεταλλεύονται  τις 
EL 8   EL νέες ευκαιρίες  οικονο µικής ανάπτυξης  και δηµιουργίας  «πράσινων  θέσεων  εργασίας », σε ένα 
πνεύµα αλληλεγγύης  µε τις ευπαθείς  οµάδες. 
4.1.2.  Προσδιορισ µός προτεραιοτήτων  όσον  αφορά  τα µέτρα προσαρ µογής 
Μία σειρά  µέτρων  προσαρ µογής πρέπει  να ληφθούν  είτε διότι  αποφέρουν  οφέλη  
βραχυπρόθεσ µα ανεξαρτήτως  των αβεβαιοτήτων  στις προβλέψεις  (“µέτρα για τα οποία  δεν 
θα χρειαστεί  να µετανιώνου µε στο µέλλον ”), είτε διότι  συµβάλλουν  στον  µετριασ µό και την 
προσαρ µογή («µέτρα διπλού  οφέλους »): 
• Αποφυγή  ανάπτυξης  και κατασκευής  υποδο µών σε περιοχές  υψηλού  κινδύνου  
(π.χ. πληµµυρικές  περιοχές , ανεπάρκεια  υδάτων ) κατά  τον προσδιορισ µό της 
τοποθεσίας  ή της νέας τοποθεσίας , 
• Σχεδιασ µός υποδο µών και κτιρίων  µε σκοπό  την ελαχιστοποίηση  της 
κατανάλωσης  ενέργειας  και ύδατος  και τη βελτίωση  της ικανότητας  συγκράτησης  
των υδάτων  και της ψύξης  στις αστικές  περιοχές , 
• ∆ιαχείριση  πληµµυρών  και παράκτιων  ζωνών , συµπεριλα µβανο µένης της 
δηµιουργίας  ή της αποκατάστασης  πληµµυρικών  περιοχών  ή αλατούχων  ελών  
που αυξάνουν  την ικανότητα  διαχείρισης  των πληµµυρών /της ανύψωσης  της 
στάθ µης της θάλασσας  και συµβάλλουν  στην  επίτευξη  των στόχων  για τη 
βιοποικιλότητα  και τη διατήρηση  των ενδιαιτη µάτων , 
• Βελτίωση  της ετοιµότητας  και του σχεδιασ µού για την αντιµετώπιση  απρόοπτων  
καταστάσεων  µε σκοπό  την αντιµετώπιση  κινδύνων  (συµπεριλα µβανο µένου του 
κλίµατος). 
4.2. Επιλογές  δράσης  σε επίπεδο  ΕΕ 
Ενόψει  των ανωτέρω  στόχων , οι κύριες  “στρατηγικές ” επιλογές  για µια µελλοντική  πολιτική  
προσαρ µογής της ΕΕ είναι  τρεις : 
– Η επιλογή  A (Βάση ) συνεπάγεται  τον περιορισ µό των στρατηγικών  επιλογής  στην  
αυτόνο µη προσαρ µογή και τις δράσεις  σε εθνικό  επίπεδο , ενώ οι κοινοτικές  
πολιτικές  παρα µένουν  αµετάβλητες . Η εν λόγω  επιλογή  θα συνεπαγόταν  µια σειρά  
κενών  και το ενδεχό µενο ακατάλληλης  προσαρ µογής, οπότε  και απορρίφθηκε  σε 
πρώι µο στάδιο  
– Η επιλογή  B (Σταδιακή  και προσαρ µοσµένη στην  κατάσταση  δράση  προς  µια 
κοινοτική  στρατηγική  προσαρ µογής ) συνεπάγεται  ότι τα πορίσ µατα της παρούσας  
έκθεσης  θα χρησι µοποιηθούν  για την περαιτέρω  ανάπτυξη  της κοινοτικής  
στρατηγικής  προσαρ µογής. Θα δοθεί  προτεραιότητα  στην  αξιοποίηση  του δυνα µικού 
των εν εξελίξει  πρωτοβουλιών , ιδίως  σε εθνικό  επίπεδο , ή των προγρα µµάτων  
συντονισ µού και ευαισθητοποίησης  και η αναλυτική  εξέταση  του συνόλου  των 
κοινοτικών  πολιτικών  και µέσων , χρησι µοποιώντας , ταυτόχρονα , τη “διακυβέρνηση ” 
της κοινοτικής  πολιτικής  προσαρ µογής ως µέσο παρακολούθησης  της προόδου  και 
προετοι µασίας  του εδάφους  για µελλοντική  δράση . 
– Η επιλογή  Γ (κοινοτικό  σχέδιο  δράσης  προσαρ µογής ) συµπληρώνει  την 
προηγού µενη, δίδοντας  προτεραιότητα  σε νέες νοµοθετικές  πρωτοβουλίες  µε σκοπό  
την προώθηση  επιλογών  αειφόρου  προσαρ µογής. Οι εθνικές  και περιφερειακές  
EL 9   EL στρατηγικές  προσαρ µογής θα αναθεωρηθούν  και θα βελτιστοποιηθούν , Εντούτοις , 
το υφιστά µενο επίπεδο  αβεβαιότητας  σχετικά  µε την ευπάθεια  στις επιπτώσεις  και το 
κόστος  και τα οφέλη  από τα µέτρα προσαρ µογής δεν επιτρέπει  την εκ των προτέρων  
διαµόρφωση  ενός οριστικού  προσχεδίου  δράσης . Επιπλέον , η περίπτωση  της 
ανάληψης  δράσης  σε επίπεδο  ΕΕ (π.χ. για τη χρήση  της γης ή τη δασοκο µία) πρέπει  
να αξιολογηθεί  συστη µατικότερα , ενώ ένα ευρύ  φάσµα µέτρων  προσαρ µογής είναι  
εθνικής  ή τοπικής  αρµοδιότητας . Τέλος , η εν λόγω  επιλογή  θεωρείται  πρόωρη  µέχρι 
να προσδιοριστούν  οι πολιτικές  προτεραιότητες  για το νέο πολυετές  δηµοσιονο µικό 
πλαίσιο  της περιόδου  2013-2020. 
∆εδο µένης της τρέχουσας  κατάστασης  επιλέγεται  η επιλογή  B. Η εν λόγω  επιλογή  
ανταποκρίνεται  επαρκώς  τόσο  στην  ανάγκη  στρατηγικού  οράµατος για την ανάπτυξη  της 
κοινοτικής  πολιτικής  προσαρ µογής, όσο και στην  ανάγκη  για µια πιο ευέλικτη  και 
προσαρ µοσµένη στην  κατάσταση  επιλογή  προτεραιοτήτων  πολιτικής . Ως εκ τούτου , η εν 
λόγω  επιλογή  αντιστοιχεί  σε µια βραχυπρόθεσ µη στρατηγική  (έως το 2012), µ ε αφετηρία  
την τρέχουσα  κατάσταση  εφαρ µογής του κοινοτικού  κεκτη µένου (συµπεριλα µβανο µένων  των 
εν εξελίξει  πρωτοβουλιών  των οποίων  οι στόχοι  δεν έχουν  ακόµη επιτευχθεί ) και την 
ανάπτυξη  στρατηγικών  προσαρ µογής και αντίστοιχων  προγρα µµάτων  από τα κράτη  µέλη 
βάσει  της υποχρέωσής  τους στο πλαίσιο  της σύµβασης -πλαίσιο  των ΗΕ για την κλιµατική  
αλλαγή  (UNFCCC). Βασιζό µενη στην  υπόθεση  ότι θα υλοποιηθούν  δράσεις  αυτόνο µης 
προσαρ µογής ή προσαρ µογής κατευθυνό µενης από τα κράτη  µέλη, η επιλογή  Β προτείνει  τη 
χρήση  ήπιων  µέσων  και υποστηρικτικής  δράσης  η οποία  µπορεί  βραχυπρόθεσ µα να ενισχύσει  
την προσαρ µογή, να αποτρέψει  την εµφάνιση  κάποιων  µορφών  ακατάλληλης  προσαρ µογής 
και να δηµιουργήσει  κοινοτική  προστιθέ µενη αξία για τα προγρά µµατα. 
5. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή , µαζί µε τον Ευρωπαϊκό  Οργανισ µό Περιβάλλοντος , ανέλαβε  τη 
διαµόρφωση  δεικτών  προσαρ µογής, µε σκοπό  τη συγκέντρωση  πληροφοριών  σχετικά  µε την 
ευπάθεια  κάποιου  συγκεκρι µένου τοµέα ή περιφέρειας  και προκει µένου να υπάρχει  
πληροφόρηση  σχετικά  µε τον τρόπο  αντιµετώπισης  των προβλη µάτων  από τις πολιτικές  και 
τις παρε µβάσεις , διά της αξιολόγησης  της επάρκειας , της αποτελεσ µατικότητας  και της 
ευελιξίας  τους.  
Οι εν λόγω  ευρωπαϊκοί  βασικοί  δείκτες  προσαρ µογής που βασίζονται  σε κοινούς  ορισµούς θα 
συνδρά µουν την Επιτροπή  στην  κατάρτιση  αναφορών  σχετικά  µε την επιτευχθείσα  πρόοδο  
και θα διασφαλίσουν  µια ευέλικτη  προσέγγιση  όσον  αφορά  τη διαµόρφωση  πολιτικών . Η 
πρώτη  ρύθµιση θα µπορούσε  να πραγ µατοποιηθεί  µετά την ολοκλήρωση  της συµφωνίας  
UNFCCC για περαιτέρω  δράσεις  µετριασ µού, δεδοµένου ότι ο βαθµός της φιλοδοξίας  όσον  
αφορά  τις πρόσθετες  δράσεις  για τη µείωση  των εκπο µπών θα επηρεάσει  την κλίµακα της 
προσαρ µογής στην  ΕΕ. 
Τα συστή µατα αναφοράς  θα προσδιοριστούν  σε µεταγενέστερο  στάδιο . Θα βασιστούν  στο 
δίκτυο  κέντρων  πληροφόρησης  και σε µια εναρ µονισµένη προσέγγιση  µε σκοπό  την 
ελαχιστοποίηση  του διοικητικού  φόρτου  εργασίας