Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομία της ευημερίας

(2019/C 400/09)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι:

1. Η οικονομία της ευημερίας είναι ένας προσανατολισμός πολιτικής και μια προσέγγιση διακυβέρνησης που έχει ως στόχο να θέσει τους ανθρώπους και την ευημερία τους στο επίκεντρο της πολιτικής και της λήψης αποφάσεων. Αν και η ευημερία των ανθρώπων αποτελεί από μόνη της αξία, η οικονομία της ευημερίας υπογραμμίζει το αλληλοενισχυόμενο πλέγμα της ευημερίας και της οικονομικής ανάπτυξης. Η συνεκτίμηση της ευημερίας σε όλες τις πολιτικές είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη, την παραγωγικότητα, τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα και την κοινωνική σταθερότητα της Ένωσης.

2. Η ευημερία των πολιτών αποτελεί κύριο στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η οικονομία της ευημερίας εστιάζει στον ίδιο τον λόγο ύπαρξης της Ένωσης, όπως κατοχυρώνεται στις Συνθήκες και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που δίνει στους ανθρώπους τη δυνατότητα να αξιοποιούν πλήρως το δυναμικό τους και να απολαμβάνουν τα θεμελιώδη δικαιώματά τους είναι κεντρικό στοιχείο της οικονομίας της ευημερίας. Ταυτόχρονα, η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη και η ανθεκτικότητα λειτουργούν ως κινητήριοι μοχλοί για την ευημερία των ανθρώπων, των κοινωνιών και του πλανήτη.

3. Για την πραγμάτωση της οικονομίας της ευημερίας είναι θεμελιώδους σημασίας μια οριζόντια προσέγγιση που βασίζεται στη διατομεακή συνεργασία μεταξύ διαφόρων τομέων πολιτικής. Η ανάγκη ανάληψης διατομεακής δράσης εμπεριέχεται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ και στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, και αναφέρθηκε στο πλαίσιο της προσέγγισης «ενσωμάτωση της υγείας σε όλες τις πολιτικές» σε προηγούμενα συμπεράσματα του Συμβουλίου (2006). Η επιδίωξη της έννοιας της «οικονομίας της ευημερίας» δεν απαιτεί νέες αρμοδιότητες ή δομές για δράσεις σε ενωσιακό επίπεδο, αλλά απαιτεί συντονισμένη και βελτιωμένη χρήση, από την Ένωση και τα κράτη μέλη της, των αντίστοιχων εξουσιών τους καθώς και μια ανανεωμένη έμφαση στους βασικούς παράγοντες ευημερίας.

4. Η οικονομία της ευημερίας βασίζεται σε μια υγιή και βιώσιμη οικονομική πολιτική. Τονίζει τη σημασία της επένδυσης σε αποτελεσματικά, αποδοτικά και δίκαια μέτρα και δομές πολιτικής που θα εξασφαλίζουν την πρόσβαση όλων σε δημόσιες υπηρεσίες, περιλαμβανομένης της υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, της μακροχρόνιας φροντίδας, της προαγωγής των μέτρων για την υγεία και την πρόληψη, της κοινωνικής προστασίας καθώς και της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της διά βίου μάθησης. Δίνει έμφαση στην απασχόληση, σε ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και στην υγεία και ασφάλεια στην εργασία καθώς και σε αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας ως μέτρων για τη διασφάλιση της ευημερίας στην εργασία. Υποστηρίζει τις ίσες ευκαιρίες, την ισότητα των φύλων και την κοινωνική ένταξη.

5. Η χάραξη πολιτικών βασισμένων στη γνώση απαιτεί σαφείς στόχους και τη χρήση μιας επαρκούς δέσμης δεικτών υψηλής ποιότητας, ολοκληρωμένες αναλύσεις επιπτώσεων και την αξιολόγηση της βραχυπρόθεσμης, μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας. Είναι ευρέως αποδεκτό ότι το ΑΕγχΠ από μόνο του δεν παρέχει ολοκληρωμένη εικόνα της ευημερίας των ανθρώπων. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω από κοινού και ενισχυμένες προσπάθειες σε όλους τους τομείς για την καλύτερη χρήση και τη βελτίωση των υφιστάμενων μέσων και για την αξιοποίησή τους ώστε να αναπτυχθεί μια κοινή προσέγγιση μέτρησης των διαφορετικών διαστάσεων της οικονομίας της ευημερίας.

6. Η ισορροπία μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής προόδου βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Αυτό είναι θεμελιώδες για μια κοινωνική οικονομία της αγοράς που έχει στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο και δίνει στην Ένωση ξεχωριστή θέση σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων (εφεξής ο πυλώνας) λειτουργεί ως πυξίδα για την ανανεωμένη ανοδική σύγκλιση προς καλύτερες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στην Ένωση. Η επίτευξη αποτελεσμάτων στο πλαίσιο του πυλώνα αποτελεί κοινή πολιτική δέσμευση και ευθύνη της Ένωσης και των κρατών μελών και απαιτεί συνεχή πρόοδο και ενδελεχή δράση και από τα δύο μέρη σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους. Η οικονομία της ευημερίας συμβάλλει στους στόχους και την υλοποίηση του πυλώνα σύμφωνα με το νέο στρατηγικό θεματολόγιο της ΕΕ για την περίοδο 2019-2024. Επιπλέον, συμβάλλει στο ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, ενδυναμώνοντας όλους τους πολίτες μέσω της προώθησης της ανοδικής κοινωνικής και οικονομικής σύγκλισης.

7. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (1) έχει τονίσει ότι η επένδυση στη βελτίωση της υγείας, της εκπαίδευσης, της απασχόλησης, της ισότητας των φύλων και της κοινωνικής προστασίας για όλα τα μέλη της κοινωνίας συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη. Επιπρόσθετα, οι κοινωνικές αποδόσεις που συνδέονται με τη μεγαλύτερη ατομική ευημερία - μεταξύ άλλων μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και κοινωνική συνοχή - συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη μέσω ισχυρότερης συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής, μεγαλύτερης οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας και ενισχυμένης ανθεκτικότητας σε δυσμενείς κλυδωνισμούς.

8. Η οικονομία της ευημερίας βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο της ατζέντας των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030 για την υλοποίηση της οποίας έχουν δεσμευτεί όλα τα κράτη μέλη. Στο ίδιο πνεύμα, η σημασία της επένδυσης στην υγεία, την κοινωνική προστασία και την εκπαίδευση έχει αναγνωριστεί από πολλούς διεθνείς οργανισμούς, και συγκεκριμένα τον Όμιλο της Παγκόσμιας Τράπεζας (2), το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (3), τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (4) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (5).

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ ότι:

9. Ένας μεγάλος αριθμός Ευρωπαίων απολαμβάνουν υψηλό βιοτικό επίπεδο. Κατά μέσο όρο, παρά τις διαφορές μεταξύ και εντός των κρατών μελών, οι άνθρωποι στην Ένωση είναι πιο μορφωμένοι, πλουσιότεροι, υγιέστεροι και ζουν περισσότερο από ποτέ άλλοτε.

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι:

10. Η φτώχεια και ο αποκλεισμός από την αγορά εργασίας και την κοινωνία επιτείνουν τις ανισότητες και τον διαχωρισμό, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε πόλωση και αστάθεια στην κοινωνία. Παρά τις διάφορες θετικές εξελίξεις, τα άτομα που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού βρίσκονται αντιμέτωπα με πολλαπλές προκλήσεις και έλλειψη ευκαιριών. Ένα στα τέσσερα παιδιά στην Ένωση αντιμετωπίζει τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Η έλλειψη στέγης αυξάνεται σε σημαντικό αριθμό κρατών μελών και αφορά διάφορες ομάδες ατόμων, ιδίως σε αστικά περιβάλλοντα. Ωστόσο, οι πόλεις μπορούν επίσης να προσφέρουν ευκαιρίες για την ευημερία των ανθρώπων. Η επαρκής εισοδηματική στήριξη, η πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες, μακροχρόνια φροντίδα καθώς και προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα και σε οικονομικά προσιτή στέγαση και στήριξη για την ένταξη στην αγορά εργασίας και την επανένταξη είναι απαραίτητες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της φτώχειας και του αποκλεισμού, εξασφαλίζοντας παράλληλα ίσες ευκαιρίες για όλους. Η κοινωνική οικονομία, η κοινωνική καινοτομία και οι κοινωνικές επενδύσεις διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.

11. Ο μεταβαλλόμενος κόσμος της εργασίας απαιτεί προσαρμοστικότητα και ποικίλα και συνεχώς εναλλασσόμενα προσόντα και δεξιότητες. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση διαδραματίζουν συνεπώς κρίσιμο ρόλο στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της προσαρμοστικότητας και της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να διευκολυνθεί η πρόσβαση όλων σε διά βίου μάθηση και απόκτηση δεξιοτήτων και ικανοτήτων προκειμένου να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις και να αδράξουμε τις ευκαιρίες της ψηφιοποίησης και των νέων μορφών εργασίας. Η κλιματική αλλαγή θα έχει αντίκτυπο στον κόσμο της εργασίας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε το Συμβούλιο και την Επιτροπή να προωθήσουν τις εργασίες σχετικά με τους όρους, τα κίνητρα και το ευνοϊκό πλαίσιο που πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ώστε να διασφαλιστεί η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη ΕΕ με βάση τη συμφωνία των Παρισίων η οποία, μεταξύ άλλων, θα διατηρήσει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, θα είναι δίκαιη και κοινωνικά ισορροπημένη, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές συνθήκες των κρατών μελών. Ως προς την απασχόληση, η μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα συνοδεύεται τόσο από ευκαιρίες όσο και από προκλήσεις.

12. Οι ευάλωτες ομάδες και τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο αποκλεισμού συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία και ενδέχεται να έχουν ειδικές ανάγκες στην εργασία και στην επαγγελματική τους ζωή. Η αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης έχει θεμελιώδη ρόλο στην αντιμετώπιση αυτών των αναγκών. Η ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία συνολικά συνάδει με την αρχή της αξιοπρεπούς εργασίας και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιπλέον, η μακροβιότητα παρέχει δυνατότητες για την αγορά εργασίας και την οικονομία και απαιτεί μέτρα στήριξης που θα δίνουν τη δυνατότητα σε όλους τους ανθρώπους να συνεισφέρουν ενεργά στην κοινωνία και την επαγγελματική ζωή.

13. Η δίκαιη αμοιβή, οι δίκαιες και καλές συνθήκες εργασίας, οι ποιοτικές θέσεις εργασίας, τα περιβάλλοντα εργασίας που σέβονται τον εργαζόμενο και η μη διακριτική μεταχείριση στην εργασία επιτρέπουν στους ανθρώπους να έχουν ίση πρόσβαση και να παραμένουν στην αγορά εργασίας, αποτρέπουν την πρόωρη συνταξιοδότηση και εξασφαλίζουν την αξιοποίηση των δεξιοτήτων ολόκληρου του εργατικού δυναμικού. Η επαρκής προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων και του επαγγελματικού βίου ενισχύει την κοινωνική διάσταση της Ένωσης και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της ανισότητας και της φτώχειας των εργαζομένων. Θα πρέπει επίσης να παρέχονται στις νέες μορφές εργασίας δίκαιες και καλές συνθήκες εργασίας και επαρκής κοινωνική προστασία. Οι ασφαλείς και υγιείς χώροι εργασίας συνεπάγονται αυξημένη παραγωγικότητα, βελτιωμένη ικανοποίηση από την εργασία και μεγαλύτερη διάρκεια του επαγγελματικού βίου, ενώ επίσης προλαμβάνουν ασθένειες που συνδέονται με την εργασία, ατυχήματα και τις υψηλές δαπάνες που αυτά συνεπάγονται. Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό αυτών των πολιτικών.

14. Η προώθηση της ισότητας των φύλων, η βελτίωση των ευκαιριών απασχόλησης για τις γυναίκες, η διασφάλιση της αρχής της ισότητας της αμοιβής για εργασία ίσης αξίας, η διευκόλυνση του συνδυασμού εργασίας, φροντίδας και προσωπικής ζωής για γυναίκες και άντρες, καθώς και η πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών είναι ζωτικής σημασίας για τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και την ευημερία. Η μείωση των διαφορών μεταξύ των φύλων όσον αφορά την απασχόληση, τις αμοιβές και τις συντάξεις και η ενίσχυση της οικονομικής χειραφέτησης των γυναικών θεωρούνται προαπαιτούμενα για μια δικαιότερη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία.

15. Σωστά σχεδιασμένα, επαρκή και βιώσιμα συστήματα κοινωνικής προστασίας για όλους μπορεί να είναι αποτελεσματικά για την προστασία των ατόμων. Η επένδυση σε συστήματα κοινωνικής προστασίας αποφέρει μεγάλης αξίας κοινωνικά και οικονομικά αποτελέσματα σε μακροχρόνιο ορίζοντα. Η κοινωνική προστασία συμβάλλει στην κοινωνικοοικονομική ανθεκτικότητα και στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Επιπλέον, τα συστήματα αυτά μπορούν να αποφέρουν καλύτερα αποτελέσματα στην αγορά εργασίας στηρίζοντας τη μεταφορά εργατικού δυναμικού σε νέους και δυναμικούς τομείς της οικονομίας.

16. Η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η διά βίου μάθηση είναι απαραίτητα μέτρα μιας πολιτικής για την ευημερία. Η προσβάσιμη και υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και κατάρτιση, χωρίς αποκλεισμούς, είναι θεμελιώδους σημασίας για τις κοινωνίες και τις οικονομίες που πρέπει να προσαρμοστούν στις αλλαγές και να επωφεληθούν από αυτές. Η επένδυση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση αποφέρει υψηλά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη· στηρίζει την οικονομική σταθερότητα και ανάπτυξη και συμβάλλει επίσης καθοριστικά στην ανθεκτικότητα των οικονομιών και των κοινωνιών μας και στη μελλοντική τους ευημερία.

17. Οι κίνδυνοι για την ευημερία των πολιτών μπορούν να μειωθούν ακόμη περισσότερο όταν αντιμετωπίζονται σε πρώιμο στάδιο και σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, καλής ποιότητας και οικονομικά προσιτή προγεννητική φροντίδα, προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, την προώθηση υγιεινών τρόπων ζωής, περιλαμβανομένης της φυσικής άσκησης και της υγιεινής διατροφής καθώς και προληπτικά μέτρα και ευνοϊκές συνθήκες. Η επένδυση σε στοιχειώδεις γνώσεις στον τομέα της υγείας είναι σημαντική για να αποκτήσουν οι πολίτες τη δυνατότητα να κάνουν υγιείς επιλογές.

18. Η πρόσβαση όλων σε υπηρεσίες υγείας, η μακροχρόνια φροντίδα, η προαγωγή της υγείας και η πρόληψη των ασθενειών, που παρέχονται από ένα βιώσιμο σύστημα υγείας, αποτελούν ουσιαστικά στοιχεία ευημερίας τα οποία βοηθούν επιπλέον στο να αντιμετωπίζονται οι ανισότητες στον τομέα της υγείας και, ως εκ τούτου, συμβάλλουν στην οικονομία και την κοινωνία. Οι επενδύσεις στην υγειονομική ασφάλεια συμβάλλουν στην αποτελεσματική και έγκαιρη πρόληψη και ανίχνευση καθώς και αντιμετώπιση των απειλών για την υγεία. Για παράδειγμα, η μικροβιακή αντοχή, η επιφυλακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό καθώς και η όλο και συχνότερη εμφάνιση καταστροφών λόγω της κλιματικής αλλαγής και επιδημιών μπορούν να προκαλέσουν μεγάλες ζημίες στη δημόσια υγεία και τις εθνικές οικονομίες. Η διεύρυνση της εμβολιαστικής κάλυψης είναι ένα οικονομικά αποδοτικό μέτρο για την πρόληψη πολλών μεταδοτικών νόσων. Η καταβολή μεγαλύτερων προσπαθειών για την προώθηση της καλής ψυχικής υγείας και της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης, της θεραπείας και του αποστιγματισμού των ψυχικών διαταραχών θα βελτιώσει τις ζωές εκατομμυρίων Ευρωπαίων σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους και θα συμβάλει στην εξασφάλιση περιβάλλοντος εργασίας χωρίς διακρίσεις, σε καλύτερες συνθήκες εργασίας και, ως εκ τούτου, σε μια ισχυρότερη οικονομία.

19. Η συνεχής αύξηση των δαπανών για την υγεία αποτελεί πρόκληση για τις εθνικές οικονομίες σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να εξεταστούν οι κοινωνικές, εμπορικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές παράμετροι της υγείας και η επιβάρυνση από τις μη μεταδοτικές ασθένειες, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες κινδύνου όπως η κακή ή η ανθυγιεινή διατροφή, η έλλειψη σωματικής άσκησης και η επιβλαβής χρήση οινοπνευματωδών και καπνού. Για την καθοδήγηση της κατανάλωσης και της συμπεριφοράς μπορούν να χρησιμοποιηθούν φορολογικά μέτρα.

20. Οι ελλείψεις και οι υψηλές τιμές ορισμένων ιατροτεχνολογικών προϊόντων και φαρμάκων, σε συνδυασμό με ανεπάρκειες στη χρήση γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων, μπορούν να απειλήσουν τη βιωσιμότητα και τη χρηματοδότηση των εθνικών συστημάτων υγείας. Είναι σημαντικό να βελτιωθεί η πρόσβαση στα φάρμακα και η αποδοτικότητά τους ως προς το κόστος, η ασφάλεια των ασθενών και η συνέχιση της θεραπείας. Επιπλέον, είναι σημαντικό να συνεχιστούν οι συζητήσεις προβληματισμού σχετικά με την οικονομική προσιτότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού.

21. Οι τεχνολογικές εξελίξεις, ιδίως η ψηφιοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη, αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να προωθηθεί η ευημερία των ανθρώπων και τον τρόπο με τον οποίο παρέχονται οι υπηρεσίες υγείας και οι κοινωνικές υπηρεσίες. Αυτό έχει τη δυνατότητα να αυξήσει την αποδοτικότητα ως προς το κόστος, την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών καθώς και να αντιμετωπίσει τις ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση και τα αποτελέσματα. Είναι σημαντικό να βελτιωθεί η πρόσβαση των ατόμων στα δεδομένα της υγείας τους και στα κοινωνικά δεδομένα που τα αφορούν και να υπάρξει ευαισθητοποίηση ως προς την προστασία των δεδομένων υγείας και των κοινωνικών δεδομένων. Για την προαγωγή της δημόσιας υγείας, της έρευνας και της καινοτομίας, είναι θεμελιώδες να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες των δεδομένων υγείας και των κοινωνικών δεδομένων, με πλήρη σεβασμό των εφαρμοστέων κανόνων για την προστασία των δεδομένων και των δεοντολογικών αρχών.

22. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει ένα πλαίσιο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και αποτελεί σημαντικό μέσο για την παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των βασικών τομέων που καλύπτονται από τον πυλώνα. Ο αριθμός των ειδικών συστάσεων που αφορούν την κοινωνική πολιτική, την πολιτική για την απασχόληση, την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την ισότητα, την υγειονομική περίθαλψη και τη μακροχρόνια φροντίδα, τις συντάξεις, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό έχει αυξηθεί σταδιακά και σήμερα σχεδόν το ήμισυ των συστάσεων αναφέρονται σε αυτά τα θέματα. Για τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη απαιτούνται σωστά σχεδιασμένες και βιώσιμες κοινωνικές πολιτικές, πολιτικές για την απασχόληση, την εκπαίδευση και την υγεία, καθώς και η ισότητα των φύλων. Κατά συνέπεια, η διατομεακή συνεργασία και η καλή ισορροπία μεταξύ των οικονομικών πολιτικών και των εν λόγω πολιτικών διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο.

23. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Τα διαρθρωτικά ταμεία της Ένωσης μπορούν να στηρίξουν περαιτέρω βιώσιμες εξελίξεις στις πολιτικές των κρατών μελών για την ευημερία. Τα κονδύλια των ταμείων αυτών μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση των δράσεων των κρατών μελών, όπως προσδιορίζονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση και στις ανά χώρα συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

24. Για τους λόγους αυτούς, είναι ζωτικής σημασίας για την Ένωση να αναπτύξει μια νέα μακροπρόθεσμη στρατηγική για την περίοδο μετά το 2020, ώστε να εξασφαλιστεί ότι η Ένωση θα καταστεί παγκοσμίως η πλέον ανταγωνιστική και χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς, κλιματικά ουδέτερη οικονομία η οποία θα αντικατοπτρίζει την οικονομία της ευημερίας. Είναι σημαντικό για την Ένωση να επιδείξει ηγετικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο, υιοθετώντας μια φιλόδοξη και ισορροπημένη νέα οριζόντια στρατηγική, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του πυλώνα και της ατζέντας του ΟΗΕ για το 2030.

ΚΑΛΕΙ τα κράτη μέλη:

25. ΝΑ ΑΝΑΠΤΥΞΟΥΝ μια διατομεακή αξιολόγηση των επιπτώσεων στην ευημερία προκειμένου να ενισχυθεί η πολιτική και η λήψη αποφάσεων που βασίζεται στη γνώση.

26. ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΟΥΝ τη χρήση δεικτών που σχετίζονται με την ευημερία για την παρακολούθηση των εθνικών δημοσιονομικών διαδικασιών και την υποβολή σχετικών εκθέσεων καθώς και για τη λήψη αποφάσεων με βάση τη γνώση. Όλοι οι ως άνω δείκτες θα πρέπει να αναλύονται ανά φύλο.

27. ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΝ τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας μέσω καλύτερα στοχευμένων ειδικών μέτρων στήριξης για άτομα που αποκλείονται ή κινδυνεύουν να αποκλειστούν από την αγορά εργασίας, σύμφωνα με την προσέγγιση της ενεργητικής ένταξης.

28. ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΟΥΝ, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές συνθήκες, πρόσβαση για όλους σε επαρκή κοινωνική προστασία και σε υψηλής ποιότητας, οικονομικά προσιτές και βιώσιμες υπηρεσίες.

29. ΝΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΥΝ τις διατομεακές δραστηριότητές τους προς την καταπολέμηση των προκλήσεων της ευημερίας από την αρχή και καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των ατόμων, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τα οφέλη που προκύπτουν από την προώθηση μέτρων για την υγεία και την πρόληψη.

30. ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΟΥΝ ολοκληρωμένες πολιτικές διά βίου μάθησης καθώς και την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου.

31. ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΟΥΝ διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που ευνοούν την κοινωνική ένταξη, τη συμμετοχή στα κοινά και την κοινωνικοοικονομική ανθεκτικότητα.

32. ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΝ τη διατομεακή προοπτική στις θέσεις πολιτικής που εκφράζονται στα διάφορα προπαρασκευαστικά όργανα του Συμβουλίου που ασχολούνται με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο προκειμένου να διασφαλιστεί μια ισορροπημένη οριζόντια ανάλυση, σύμφωνα με την έννοια της οικονομίας της ευημερίας.

ΚΑΛΕΙ τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες αλλά και με σεβασμό του ρόλου και της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων:

33. ΝΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΒΟΥΝ οριζοντίως στις εθνικές και ενωσιακές πολιτικές τη διάσταση της οικονομίας της ευημερίας και να τοποθετήσουν τους πολίτες και την ευημερία τους στο επίκεντρο του σχεδιασμού πολιτικής.

34. ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΟΥΝ τεκμηριωμένες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις πολιτικής σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο για την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων για την ευημερία.

35. ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΝ τις δράσεις για την εξάλειψη της φτώχειας, ιδίως με την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας και της διαγενεακής μεταβίβασης της φτώχειας, μεταξύ άλλων μέσω της διερεύνησης νέων μέτρων.

36. ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΝ τον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων που αναγνωρίζουν και αντιμετωπίζουν το πρόβλημα των αστέγων και ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΟΥΝ την πρόσβαση όλων σε οικονομικά προσιτή στέγαση.

37. ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΟΥΝ τη διατομεακή συνεργασία και να εξακολουθήσουν να ενισχύουν τον ρόλο των πολιτικών για την απασχόληση, των κοινωνικών πολιτικών, των πολιτικών για την υγεία και την εκπαίδευση στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

38. ΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΟΥΝ οριζόντιες αναλύσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου προκειμένου να ενισχυθούν οι ευρείες και μακροπρόθεσμες προοπτικές πολιτικής και να υποβληθούν ισορροπημένες συστάσεις πολιτικής.

39. ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΝ να αναπτύσσουν αυστηρές μεθόδους συλλογής ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων και στατιστικών για τη μέτρηση και την τακτική παρακολούθηση της ευημερίας των ανθρώπων προκειμένου να παρέχουν, μαζί με τους οικονομικούς δείκτες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, συνολική ανάλυση ως βάση για τη χάραξη πολιτικής και τη λήψη αποφάσεων.

40. ΝΑ ΔΩΣΟΥΝ ΩΘΗΣΗ στην εφαρμογή των αρχών του πυλώνα που αποτελεί σημαντικό στάδιο προς την επίτευξη της οικονομίας της ευημερίας.

41. ΝΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΟΥΝ τα οφέλη της ψηφιοποίησης για την ευημερία των πολιτών, για παράδειγμα με την επίσπευση των εργασιών σχετικά με καινοτόμες, ασφαλείς βάσει σχεδιασμού ψηφιακές λύσεις για την προαγωγή των πολιτικών για την υγεία και την υγειονομική περίθαλψη και των κοινωνικών πολιτικών, μέσω της ενίσχυσης, κατά περίπτωση, των υφιστάμενων πρωτοβουλιών για διαλειτουργική, διασυνοριακή ανταλλαγή δεδομένων για την υγεία και την κοινωνική προστασία και μέσω της ανάπτυξης καινοτόμων τεχνολογιών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, τηρώντας παράλληλα τους κανόνες προστασίας των δεδομένων, την ασφάλεια των δεδομένων και των συναφών δεοντολογικών αρχών, και ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΟΥΝ την ψηφιακή ένταξη.

42. ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΨΟΥΝ τις επιπτώσεις των δημογραφικών αλλαγών, ιδίως λόγω της γήρανσης και της μακροζωίας, και ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΟΥΝτην υγιή ενεργό γήρανση σε όλες τις πολιτικές.

43. ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΟΥΝ συγκεκριμένα και αποτελεσματικά μέτρα για τη γεφύρωση των διαφορών μεταξύ των φύλων όσον αφορά την απασχόληση και τις αμοιβές, πέραν του τρέχοντος σχεδίου δράσης της ΕΕ για την αντιμετώπιση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων και ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΟΥΝ τον αντίκτυπό τους στις συνταξιοδοτικές διαφορές μεταξύ των φύλων.

44. ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΟΥΝ ένα υψηλό επίπεδο προσβάσιμης, οικονομικά προσιτής και υψηλής ποιότητας προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, σύμφωνα με τους στόχους που τέθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης του 2002 σχετικά με την παιδική φροντίδα και από τη σύσταση του Συμβουλίου του 2019 σχετικά με συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας.

45. ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΝ τον ρόλο της κοινωνικής οικονομίας, της κοινωνικής επιχειρηματικότητας και της κοινωνικής καινοτομίας στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης, της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας και της πρόσβασης σε αυτές, τέλος δε των κοινωνικών επενδύσεων.

46. ΝΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΟΥΝ στενά με τους ευρωπαϊκούς και εθνικούς κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών για την προώθηση της οικονομίας της ευημερίας μέσω του αποτελεσματικού κοινωνικού διαλόγου και του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών.

ΚΑΛΕΙ την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

47. ΝΑ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ, μόλις λήξει η στρατηγική «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, μια νέα μακροπρόθεσμη στρατηγική ανάπτυξης για την Ένωση, με στόχο να εξασφαλιστεί ότι η Ένωση θα καταστεί παγκοσμίως η πλέον ανταγωνιστική και χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς, κλιματικά ουδέτερη οικονομία.

48. ΝΑ ΕΚΔΩΣΕΙ ανακοίνωση για την οικονομία της ευημερίας, με έμφαση στις αμοιβαίες σχέσεις μεταξύ των πολιτικών για την ευημερία και της οικονομικής ανάπτυξης, στην ισορροπημένη διατομεακή συνεργασία μεταξύ των διαφόρων τομέων πολιτικής, σε μια προσέγγιση με βάση τη γνώση καθώς και σε προληπτικά μέτρα και έγκαιρες παρεμβάσεις, στηρίζοντας την εφαρμογή του πυλώνα και της ατζέντας του ΟΗΕ για το 2030.

49. ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙ την αξιολόγηση των επιπτώσεων των νομοθετικών και σημαντικών πρωτοβουλιών για τις πολιτικές που αφορούν την ευημερία, μεταξύ άλλων και στον τομέα της οικονομικής πολιτικής.

50. ΝΑ ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙ το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, λαμβάνοντας υπόψη τον μεταβαλλόμενο κόσμο της εργασίας.

51. ΝΑ ΥΙΟΘΕΤΗΣΕΙ μια ανεξάρτητη ευρωπαϊκή στρατηγική για την ισότητα των φύλων και ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙ την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου και τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου στα δημοσιονομικά και την αποτελεσματική εφαρμογή της σε όλους τους τομείς πολιτικής.

52. ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΕΙ την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης προκειμένου να καταστεί η Ευρώπη η κορυφαία κοινωνία της γνώσης παγκοσμίως, με τη στήριξη μιας νοοτροπίας που ενθαρρύνει, ενδυναμώνει και ωθεί τους πολίτες και τις κοινωνίες να μαθαίνουν, σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις μορφές εκπαίδευσης και κατάρτισης και σε όλα τα στάδια της ζωής.

53. ΝΑ ΑΝΑΠΤΥΞΕΙ νέες πρωτοβουλίες για την εξέταση πολιτικών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, πέραν της υφιστάμενης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την αναπηρία 2010-2020.

54. ΝΑ ΑΝΑΝΕΩΣΕΙ τη δέσμευση για την ένταξη των Ρομά με την ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης ευρωπαϊκής στρατηγικής-πλαισίου για την περίοδο μετά το 2020.

55. ΝΑ ΣΤΗΡΙΞΕΙ τα κράτη μέλη, μέσω κατάλληλων δράσεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της, στις προσπάθειές τους να βελτιώσουν τη βιωσιμότητα και τη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών υγείας, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε φάρμακα και ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

56. ΝΑ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ στρατηγική της Ένωσης σχετικά με την ψυχική υγεία, λαμβάνοντας υπόψη τις διατομεακές επιπτώσεις των διαφόρων πολιτικών στην ψυχική υγεία.

57. ΝΑ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση του καρκίνου με σκοπό τη στήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών, μεταξύ άλλων για την πρόληψη του καρκίνου, την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία και τη βελτίωση της ζωής των ασθενών και των επιζώντων.

ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή Απασχόλησης και την Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας:

58. ΝΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΟΥΝ τη διάσταση της οικονομίας της ευημερίας στους προβληματισμούς τους σχετικά με τους τομείς πολιτικής που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους.

59. ΝΑ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΗΣΟΥΝ να ενισχύουν τη στενή συνεργασία μεταξύ τους και με την Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής καθώς και με άλλα συναφή προπαρασκευαστικά όργανα του Συμβουλίου που είναι αρμόδια ιδίως στον τομέα της υγείας και της εκπαίδευσης, ώστε να εξασφαλιστεί ισορροπημένη οριζόντια ανάλυση.

60. ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΝ να βελτιώνουν και να αναπτύσσουν, σε συνεργασία με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αξιόπιστους και διεθνώς συγκρίσιμους δείκτες για τη μέτρηση και την παρακολούθηση της ευημερίας των ανθρώπων στην Ένωση, λαμβάνοντας υπόψη το ειδικό πλαίσιο κάθε χώρας και το έργο που επιτελούν άλλοι σχετικοί διεθνείς παράγοντες.

(1) Η οικονομία της ευημερίας - Συνοπτική παρουσίαση του εγγράφου εργασίας του ΟΟΣΑ με τίτλο «Δημιουργώντας ευκαιρίες για ανθρώπινη ευημερία και οικονομική ανάπτυξη» (10414/19)· Η οικονομία της ευημερίας - έγγραφο εργασίας του ΟΟΣΑ (The Economy of Well-Being - OECD Background Paper) (10414/19 ADD 1).

(2) The Human Capital Project (Το σχέδιο για το ανθρώπινο κεφάλαιο)

(3) The Strategy on Social Spending (Η στρατηγική για τις κοινωνικές δαπάνες)

(4) The Centenary Declaration for the Future of Work (Η διακήρυξη της εκατονταετηρίδας για το μέλλον της εργασίας)

(5) The Tallinn Charter on Health Systems for Health and Wealth (Ο χάρτης του Τάλιν για τα συστήματα υγείας για την υγεία και τον πλούτο)