Μ.υ.^1 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ^Ρό^ 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη 
σήμανση ασφαλείας και^η υγείας στον τόπο εργασίας^ 
^0 1^^ 
ΤοΣυμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων απεφάσισε σύμφωνα με το άρθρο!18 της συνθήκης ΕΟΚ 
να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Τοτμήμακοινωνικων,οικογενειακων,εκπαιδευτικων και πολιτισμικών θεμάτων,στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στιςΙΙΑπριλίου 
1^1 με 8άση την εισηγητική έκθεση του κ. ^^^^ο1I. 
Κατά τη ^8^η σύνοδο ολομελειας^συνεδρίαση της ^ης Απριλίου Ι^Ι^,ηΟικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1 Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. ϋ πρόταση βασίζεται στο άρθροΙΙ^Ατης συνθήκης 
ΕΟΚ και έχει τη μορφή ειδικής οδηγίας κατά την έννοια του 
άρθρου Ι^τηςοδηγίαςτουΣυμβουλίου^]^1^Ε0Κτης Ι^ης 
Ιουνίου Ι^,πουαφοράτην εφαρμογή μέτρων ταοποία 
στοχεύουν στην προώθηση της βελτίωσης τηςασφάλειας και 
της υγείας των εργαζομένων στον τόπο εργασίας^. 
1.1 11 πρόταση αποτελεί μια από τις νέες πρωτοβουλίες 
που ε^ήγγειλεηΕπιτροπή στην ανακοίνωση σχετικά με το 
πρόγραμμαδράσηςτηςπουαφοράτηνεφαρμογήτουκοινοτι 
κού χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των 
εργαζομένων^.Στόχος της πρότασης είναιηεπέκταση του 
πεδίου αναφοράς της οδηγίας77^7^ΕθΚκαιηενίσχυση 
ορισμένων διατάξεων της. 
1.1 Στόχος της οδηγίας του 1^77 ήταν να συμμορφωθεί 
προς ορισμένες αρχές ένας περιορισμένος αριθμός πινακίδων 
ασφάλειας καιησήμανση εμποδίων και επικίνδυνων χωρών. 
Ηπαρούσα πρόταση αποσκοπεί στο να καταστήσει υποχρεω­
τική τη χρήση μερικών σημάνσεων υπό ορισμένες συνθήκες 
και να εισάγει νέες πινακίδες καθώς και άλλες μορφές σήμαν 
σης, όπωςοεντοπισμόςκαιηαναγνώριση των δοχείων και 
σωληνώσεων καθώς και του εξοπλισμού καταπολέμησης των 
πυρκαγιών,ηορι^όντια σήμανση ορισμένων οδών κυκλοφο­
ρίας, τα φωτεινά και ηχητικά σήματα,ηκατάλληληπροφο^ 
ρική επικοινωνία καθωςκαι τα παραστατικά σήματα μεχειρο 
νομίες. 
1.^. ϋ Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υπεστήριξε 
πάντα τις κοινοτικές πολιτικές βελτίωσης της ασφάλειας και 
της υγιεινής στο χώρο εργασίας και έχει συμβάλει μεεποικο 
δομητικόκαικαινοτόμο τρόπο στην υπόδειξη βελτιώσεων 
και στην επισήμανση συγκεκριμένων προβλημάτων που 
προέκυπτανήείχανσχέση με προτάσεις της Επιτροπής. 11 
ΟΚΕυποστηρί^ειτωρα εξίσου ένθερματην προτεινόμενη 
ενημέρωση και επέκταση της οδηγίας του!^77 σχετικά με 
^ρ^^^ο^^^^ τις πινακίδες ασφάλειαςκαι τη σήμανση εμποδίωνκαιεπικίν 
δυνών χωρών. 
Ι.ό. Συνεπως,ηΟΚΕ επιδοκιμάζει σε γενικές γραμμές τις 
προτάσεις, αλλά εκφρά^ειτην ανησυχία μήπως προκύψει, 
έστω και άνευ προθέσεως, πολλαπλασιασμός των πινακίδων 
ασφάλειας, πράγμα που εγκυμονεί τον κίνδυνο να βλέπει 
κανείς το δένδρο και να χάνει το δάσος^. 
1.^. Επιπλέον,ηΟΚΕείναι υποχρεωμένη να προειδοποιή 
σειγια τον κίνδυνο να καθιερωθούν σήματα και^ή πινακίδες 
απλώς και μόνο σε μια προσπάθεια μέριμνας για κάθε απρό­
βλεπτο στον τομέα της ασφάλειας στο χώρο εργασίας, έχο 
νταςυπό^ηότιτασήματακαιοιπινακίδεςδεν μπορούν 
αυτές καθαυτές να υποκαταστήσουν μια σωστάενημερωμένη 
διοίκηση και εργατικό δυναμικό με την απαιτούμενη εκπαί­
δευση καιε^άσκηση σε όλοτοντομέατωνκινδύνωνστοχωρο 
εργασίας καιτου ελέγχου καιτης πρόληψης ατυχημάτων. 
1.7. Αυτό ισχύει εςΗσου για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
^^Ε^ και για τις μείζονες εγκαταστάσεις, με τη μόνη δια­
φορά ότι πρέπει μάλλον να ενισχυθούν και να ληφθούν ιδιαί 
τεραυπό^η οι ΙνΙ^Εγια να μπορέσουν να ανταποκριθούν 
στις απαιτήσεις της προτεινόμενης οδηγίας 
Στο πλαίσιο αυτό,οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν την υπο 
χρέωση να διασφαλίσουν ότι τα μέτρα που θα λάβουν για την 
εφαρμογή της οδηγίας, θα προβλέπουν τα μέσα με τα οποία 
οι αρμόδιοι για την εποπτεία της ασφάλειας στο χώρο εργα­
σίας θα έχουν επαρκείς δυνατότητες εκπαίδευσης, όπως 
μεταξύ άλλων,διαφημιστικάέντυπα,φυλλάδια,σεμινάρια, 
εργαστήρια και προγράμματα συνειδητοποίησης του κοινού. 
1.8. Στη γνωμοδότηση της για την οδηγία77^7^ΕθΚ, 
που εκδόθηκε στις ^ΘΣεπτεμβρίουΙ^,ηΟΚΕ διετύπωσε 
ορισμένες παρατηρήσεις που ισχύουν και για την παρούσα 
πρόταση.ΗΟΚΕ ανέφερε τότε, μεταξύ άλλων,και τα ε^ής^ 
^^Θαπρέπεινααποφευχθείοπολλαπλασιασμόςτων 
σημάτωνασφάλειας,επειδή ενδέχεται ναμειωσει την 
αποτελεσματικότητα τους, 
^τα σύμβολα πρέπει να είναι αρκετά παραστατικά και 
εμφανή, ιδίως για τα πιο τρωτά άτομα, όπως τα παι-
Αριθ. C 159/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17. 6. 91 
διά, οι ηλικιωμένοι και οι μετανάστες, καθώς και 
στην περίπτωση ορισμένων ιδιαίτερα επικίνδυνων 
ειδών εργασίας, 
— οι τεχνικές απαιτήσεις για τα σήματα αυτά πρέπει να 
λαμβάνουν υπόψη την ψυχολογική τους επίδραση σε 
ανεπαρκώς ενημερωμένα άτομα.» 
1.9. Η ΟΚΕ υποστηρίζει επίσης ότι πρέπει να ληφθεί ιδιαί­
τερη μέριμνα όσον αφορά τη θέση του χώρου εργασίας ή την 
τοποθεσία της εργασίας όπου έχει πρόσβαση το κοινό, ώστε 
να διασφαλισθεί ότι η ίδια θέση και ο αριθμός των σημάτων 
(οπτικών και προφορικών) και των πινακίδων δεν θα δημιουρ­
γούν κίνδυνο στους εργαζόμενους, λόγω της τεχνικής φύσεως 
ή χρησιμοποιήσεως συγκεκριμένων σημάτων σε αντίθεση 
προς μια συνολική σωστή παρουσίαση και τοποθέτηση γενι­
κών ενδείξεων ή σημάτων κινδύνων. 
1.10. Η ΟΚΕ γνωρίζει ότι ζητήθηκε η γνώμη της συμβου­
λευτικής επιτροπής για την ασφάλεια, την υγιεινή και την 
προστασία της υγείας στο χώρο εργασίας, που συστάθηκε με 
την απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 74/323/ΕΟΚ στις 
27 Απριλίου 1974. Η συμβουλευτική επιτροπή την οποία 
εξέδωσε γνωμοδότηση που η Επιτροπή αναφέρει ότι έλαβε 
υπόψη κατά τη σύνταξη της παρούσης προτάσεως. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Άρθρο? 
Ενώ παρατηρεί ότι οι απαλλαγές που χορηγούνται βάσει 
του άρθρου αυτού περιορίζονται στα φωτεινά/ή τα ηχητικά 
σήματα, η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός 
ότι οι απαλλαγές αυτές ενδέχεται να παρέχονται σε ιδιαίτερα 
τακτική βάση, μολονότι ορίζεται ότι εξαρτώνται από τη 
θέσπιση εναλλακτικών μέτρων που εξασφαλίζουν το ίδιο επί­
πεδο προστασίας. 
Η δεύτερη παράγραφος του ιδίου άρθρου ορίζει επίσης ότι 
προϋπόθεση για τις απαλλαγές αυτές είναι και η προηγούμενη 
διαβούλευση με τις εθνικές οργανώσεις εργοδοτών και εργα­
ζομένων. 
2.2. Άρθρο 8 
Στην παράγραφο 1 του άρθρου αυτού δεν ορίζεται πότε οι 
εργαζόμενοι/ή οι εκπρόσωποι τους πρέπει να ενημερώνονται 
σχετικά με όλα τα μέτρα που πρόκειται να ληφθούν σε ό,τι 
αφορά τη σήμανση ασφάλειας/ή υγείας που χρησιμοποιείται 
στο χώρο εργασίας. Το ερώτημα είναι το εξής: μήπως αυτό 
θα πρέπει να γίνεται αρκετά ενωρίτερα ώστε να καθίσταται 
δυνατή η εξοικείωση και/ή η κατάρτιση, και ποιος θα το 
αποφασίζει; 
Στην παράγραφο 2 του άρθρου αυτού επισημαίνεται η απαί­
τηση περί κατάλληλης καταρτίσεως όσον αφορά τη σήμανση 
που χρησιμοποιείται στην εργασία. Η ΟΚΕ θα συνιστούσε να ορισθεί κατά τρόπο κοινώς κατανοητό η έννοια του όρου 
«κατάλληλη» κατάρτιση και να ελέγχεται δεόντως το επίπεδο 
της κατάρτισης αυτής από αρμόδια εθνική αρχή. 
2.3. Παράρτημα 1 
2.3.1. Η παράγραφος 2.5 του παραρτήματος αυτού ορίζει 
ότι η φωτεινή και ηχητική σήμανση και/ή οι προφορικές 
ανακοινώσεις γίνονται κατά περιστασιακό τρόπο. Το αδύνατο 
σημείο της παραγράφου αυτής είναι ότι η έκφραση «κατά 
περιστασιακό τρόπο» επιδέχεται διάφορες ερμηνείες όσον 
αφορά το φορέα που το εκτιμά και τα κριτήρια που θα πρέπει 
να χρησιμοποιούνται κατά την εκτίμηση. Ακόμη και αν υπάρ­
χει μια αποδεκτή και βάσιμη περίπτωση να προσδιορισθεί «ο 
περιστασιακός τρόπος» (εκτός αν πρόκειται για θέμα κοινής 
λογικής) πρέπει να έχει κανείς υπόψη ότι μπορεί να προκύψει 
κατάσταση στο χώρο εργασίας που δεν προβλέπεται ήδη και, 
στην περίπτωση ενός ατυχήματος, το συγκεκριμένο περιστα­
τικό και ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύθηκε και αντιμετωπί­
σθηκε θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει σοβαρό προη­
γούμενο για οποιαδήποτε μεταγενέστερη προσφυγή στη δι­
καιοσύνη. 
2.3.2. Το ίδιο ισχύει και για τον όρο «επί ίσης αποτελεσμα­
τικότητας» που χρησιμοποιείται στην παράγραφο 3.1 του 
παραρτήματος αυτού. Ποιος προβαίνει στην απαιτούμενη 
εκτίμηση, με ποια ευθύνη και εξουσία, και με ποια κριτήρια; 
2.3.3. Οι απόψεις αυτές αναφέρονται για να τονισθεί η 
απόλυτη ανάγκη για όσο το δυνατό μεγαλύτερη σαφήνεια και 
κατανόηση των διάφορων προθέσεων, ώστε να αποφευχθεί 
οποιαδήποτε σύγχυση, παρανόηση ή εσφαλμένα αποδιδόμενη 
υποχρέωση. Στην παράγραφο 5 του ιδίου παραρτήματος 1, 
γίνεται προειδοποίηση κατά της τοποθέτησης πολλών πινακί­
δων της μιας πλησίον της άλλης, και αναφέρεται ότι δεν 
πρέπει να χρησιμοποιούνται συγχρόνως δύο φωτεινά σήματα, 
τα οποία μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση. Γίνεται επίσης 
προειδοποίηση κατά της χρησιμοποίησης ενός φωτεινού 
σήματος πλησίον άλλου δυσδιάκριτου σήματος. 
Δεν είναι δύσκολο για την ΟΚΕ να αποδεχθεί το αντικείμενο 
των απαιτήσεων αυτών αλλά, πρέπει και πάλι να επισύρει την 
προσοχή στο γεγονός ότι είναι δύσκολο να εξασφαλισθεί η 
ικανοποίηση τους όταν η σχετική διατύπωση είναι ασαφής, 
και να ληφθούν υπόψη συγκεκριμένες πρακτικές στους 
τόπους εργασίας και οι παραλλαγές που ενδέχεται να προκύ­
ψουν κατά την εκτίμηση ή τον προσδιορισμό των ισχυουσών 
προδιαγραφών. Μπορεί μεν το παράρτημα να αναφέρει ότι 
«η αποτελεσματικότητα μιας σήμανσης δεν πρέπει να μειώνε­
ται ...», αλλά είναι διαφορετικό να αντιλαμβάνεται κανείς 
σαφώς (ενδεχομένως για νομικούς σκοπούς) την πραγματική 
σημασία της λέξεως «μειώνεται», ειδικότερα σε περίπτωση 
που συνέβη ατύχημα και κάποιος υπέστη βλάβη. 
2.3.4. Πρόκειται για ένα ακόμη επιχείρημα που συνηγορεί 
υπέρ της βελτιστοποιήσεως της ενημέρωσης, της εκπαίδευ­
σης και της εξάσκησης στον τομέα της ασφάλειας, και υπέρ 
της εξασφαλίσεως, εκ μέρους των εθνικών ή τοπικών αρχών 
που είναι αρμόδιες για την ασφάλεια, της θέσπισης κατάλλη­
λων προτύπων στο πλαίσιο της κατανοήσεως και της χρησι­
μοποιήσεως των όρων της παρούσης οδηγίας. 
Μ.^Ι Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΑριθΟΡό^Η 
1^ ^^^^^ 
Ι^.Ρ Οι απόψεις που διατυπώνονται όσον αφορά το παρά 
ρτημα Ι ισχΰουνεπίσηςκαι γιατηνπαράγραφο ^.]του 
παραρτήματος αυτούς και ειδικότερα για τη δεύτερη παρά­
γραφο ^Η.Ηαπαίτηση αφορά τη χρησιμοποίηση ανακλαστι-
κώνυλικωνήτεχνικοΰφωτισμοΰ^σε περίπτωση άσχημων 
συνθηκών φυσικού φωτισμού, συμφωνά με τις βασικές απαι­
τήσεις της οδηγίας-πλαίσιο^ε^ακολουθουνναείναι αναγκαία 
σαφέστερα κριτήρια για την αξιολόγηση παρόμοιων κατά 
στάσεων.ϋάποψη αυτή διατυπώνεται όχι μόνογια ναεντοπι-
σθείτολάθος^αλλάγιανατονισθείηανάγκηναδιασφαλισθεί 
ηόσο το δυνατό μεγαλύτερη συμμόρφωση στα κοινά πρό­
τυπα^ έχοντας υπόψη το σκοπό της όλης προσπάθειας που 
είναιηελαχιστοποίησηκαι,μάλιστα^ηπρόληψητωνατυχη-
μάτων στον τόπο εργασίας 
1^.1 11 ΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη της ομοιομορφίας 
όλων των ενλόγω πινακίδων^ ενωηομοιομορφία αυτή θα 
πρέπει να συνδυάζεται ταυτόχροναμεαποδεκτέςκαι κατανοη­
τές πινακίδες ασφάλειας.^στόσο^ηΟΚΕ διερωτάται κατά 
πόσο δεν είναι υπερ^ολικόςοαριθμόςκαιηποικιλία των 
αναφερόμενων πινακίδων^ενω δεν είναι καθόλου πεπεισμένη 
ότι όλες οι προτεινόμενες πινακίδες είναι αναγκαίες και ότι 
θαείναι οπωσδήποτε αποτελεσματικές. Είναι πολΰπιθανό ότι 
ηχρησιμοποίησηκαιηαυ^ανόμενη εξοικείωση θα βελτιώ­
σουν την αποτελεσματικότητα όλων των πικακίδωνσημαν-
σης που αναφέρονται στο παράρτημα^ αλλά ορισμένες από 
αυτές ενδέχεταινα παρερμηνευθούν και μπορεί μάλιστα να 
δημιουργήσουνσΰγχυσηή να την αυξήσουν. Αυτό αφορά 
κυρίως τις ακόλουθες απαγορευτικές πινακίδες^ 
^απαγορεΰεταιηκατάσ^εσημενερό^ 
^ μη πόσιμο νερό^ 
^απαγορεΰεταιηείσοδος στους μη έχοντες ειδική άδειας 
^ μην αγγίζετε^ 
^ διαβρωτικές ΰλες^ 
^ακτινοβολία λέιζερ^ 
^αναφλέ^ιμεςΰλες^ 
^ βιολογικές ΰλες^ 
^χαμηλή θερμοκρασία. 
^το κεφάλαιο!^ σχετικά με τις πινακίδες που αφορούν την 
καταπολέμηση των πυρκαγιων^ηΟΚΕ δεν έχει πεισθεί ότι 
η πινακίδα που απεικονίζει ^το υλικό και^ή τον εξοπλισμό 
καταπολέμησης πυρκαγιών^ γενικά^ είναι κατάλληλη. 
Ιο. ^^^^^ 
Ενωαναγνωρίζεταιησημασίατουχρωματισμοΰτωνσωληνω-
σεων^ηαπαίτηση περί χρησιμοποιήσεως οκτώ διαφορετικών 
χρωμάτων θέτειτο ερώτημα της ανάγκης να είναι αμέσως 
διαθέσιμος ένας κώδικας χρωμάτων στα άτομα που δεν βρί­
σκονται συνήθωςήκανονικά σε ένα χώρο εργασίας με σωλη^ 
νωσεις και τα οποία, κατά συνέπειας δεν είναι εξοικειωμένα 
με το περιεχόμενο των σωληνωσεωνήτο σκοπό τους.ΙΤρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το θέμα της αχρωματοψίας κατά την 
εκτίμηση της σημασίας του χρωματισμού των σωληνώσεων. 
ΗΟΚΕ θα ήθελε ναεπιστήσειτηνπροσοχήστηνπιθανότητα 
να προκύψουν προ^λήματα^ 
^λόγω των διαφορών που υπάρχουν στα κράτη μέλη όσον 
αφορά το χρωματισμό των σημάτων^ 
^αναφορικά με την αποτελεσματικότητα του χρωματισμού 
σε περίπτωση ανεπαρκούς φωτισμού 
^σε περιπτώσεις κατά τις οποίες γίνεται πολυποίκιλη 
χρήση των σωληνώσεων και δοχείων. 
1^. ^^^^^ό^^^ 
Τα παραρτήματα αυτά απαιτούν πολΰ ιδιαίτερη προσοχή 
όσον αφορά την εφαρμογή τους. Είναι πολΰ σημαντικό να 
διασφαλισθεί ότι δεν θα θεωρείται δεδομένηηΰπαρ^η καλών 
επιπέδων ακοής και οπτικού πεδίου και^ κατά συνέπειας πρέ­
πει να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στις περιπτώσεις 
τυχαίας παρουσίας στο χώρο εργασίας όπου υπάρχουν κίνδυ-
νοι. 
17. ^^^^ 
Είναι πιθανό να δημιουργηθεί σοβαρή σύγχυση όσον αφορά 
τις προφορικές ανακοινώσεις^ και είναι επιτακτικά αναγκαίο 
να ληφθεί υπόψη στα προγράμματα που έχουν σχέση με τις 
πινακίδες αυτέςηχρησιμοποίηση των ιδιωματικών λεξιλο­
γίων σε ορισμένες περιπτώσεις έτσι ώστε οι επισκέπτεςήοι 
εργαζόμενοι που βρίσκονται τυχαία σε ένα παρόμοιο χώρο 
εργασίας να μην παραπλανώνταιήνα μη δημιουργείται σύγ­
χυση άνευ προθέσεως από προφορικές σημάνσεις. 
Η ΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει την ανάγκη να γνωρίζουν οι 
εργαζόμενοι την απαιτουμένη ορολογία για να προστατεύουν 
την υγεία και την ασφάλεια τους. 
1^. ^^^^ 
Ηρέπει να ελεχθοΰν προσεκτικά ως προς την αποτελεσματι­
κότητα τους οι κωδικοποιημένες χειρονομίες που πρέπει να 
χρησιμοποιοΰνταιεπειδή ειδικότερα^ οι κινήσεις ^προχωρεί-
στε^^οπισθοχωρείσθε^ καθώς και τα παραστατικά σήματα 
τείνουν να προκαλούν παρανόηση.Ηκίνηση ^οπισθοχωρεί-
σθε^προτείνεταινααρχίζειαπότουψοςτουοσφυος^ τα χέρια 
εστραμμένα προς τακάτω^με^ήμαπρος τα πίσω καιμε 
επαναφορά στο επίπεδο του οσφΰος. 
I ^πε^ά^τα 
II ΗΟΚΕεπαναλαμ^άνει και τονίζει τη συνεχή υποστή­
ριξη της Επιτροπής και του^υμ^ουλίου όσοναφορά τη 
θέσπιση μέτρων για τη^ελτίωση της ασφάλειας στο τόπο 
εργασίας, ^στόσο^ προτείνει στην Επιτροπή να λάρ^ει μέτρα 
κατά μιας υπέρ το δέον τέλειας προσέγγισης όσον αφορά τα 
συγκεκριμένα πρότυπα που πιθανόν να είναι άκρως δύσκολο 
Αριθ. C 159/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.6.91 
να επιτευχθούν και, μερικά από τα οποία, μπορεί να μην 
συμβάλουν πάρα πολύ στο γενικό στόχο της προστασίας 
Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 1991. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Στο πρόσφατο παρελθόν η ΟΚΕ ασχολήθηκε με τις 
μεταναστεύσεις από τρίτες χώρες: 
α) στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά με τους διακι­
νούμενους εργαζομένους της 25ης Οκτωβρίου ^δ^1) 
β) στη γνωμοδότηση της 29ης Μαΐου 1985 σχετικά με τους 
«προσανατολισμούς για μια κοινοτική πολιτική για τις 
μεταναστεύσεις» (2), που αναφέρονται ουσιαστικά στην 
προηγούμενη, ειδικότερα σε ό,τι αφορά το τμήμα για τις 
τρίτες χώρες 
γ) στη γνωμοδότηση για τη «Μεσογειακή πολιτική της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας» της 12ης Ιουλίου 1989 (3) στην 
οποία προωθούνται προτάσεις για μια πολιτική σχετικά 
με τη μετανάστευση που προέρχεται από τις Τρίτες Μεσο­
γειακές Χώρες. 
1.1.1. Οι αξιολογήσεις σχετικά με τα όρια της κοινοτικής 
πολιτικής στο θέμα αυτό, τα προβλήματα που επισημαίνονται 
και οι προτάσεις που προωθούνται από τις γνωμοδοτήσεις 
αυτές, διατηρούν σε σημαντικό βαθμό την επικαιρότητα τους 
και ας μην έγιναν δεκτές από το Συμβούλιο. της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων στον τόπο 
εργασίας. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN 
1.1.2. Παρόλα αυτά οι αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν 
τα τελευταία χρόνια τόσο από την άποψη των αντικειμενικών 
και κανονιστικών συνθηκών στο εσωτερικό των κρατών 
μελών όσο και λόγω της εξέλιξης της διαδικασίας κοινοτικής 
ολοκλήρωσης και των επακόλουθων απαιτήσεων για τον 
καθορισμό ενός νέου θεσμικού πλαισίου, υποχρεώνουν την 
ΟΚΕ να εκφρασθεί με νέες αξιολογήσεις και προτάσεις. 
1.2. Η ανάγκη να επικεντρωθεί εκ νέου η προσοχή της 
Κοινότητας στο ζήτημα της μετανάστευσης εκφράσθηκε από 
το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Αννόβερου τον Ιούνιο του 1988, 
το οποίο είχε ζητήσει από την Επιτροπή έκθεση για την 
κοινωνική ένταξη των μεταναστών. 
1.2.1. Πέρα από την έκθεση αυτή με τίτλο «η κοινωνική 
ενσωμάτωση των μεταναστών από τρίτες χώρες που διαμένουν 
μόνιμα και νόμιμα στα κράτη μέλη (4)» η Επιτροπή κατήρτισε 
επίσης έκθεση εμπειρογνωμόνων με τίτλο «πολιτικές μετανά­
στευσης και κοινωνικής ενσωμάτωσης των μεταναστών στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα» (5) που αποτελεί σημαντική συμβολή 
στην εμβάθυνση των θεμάτων αυτών και προωθεί συμπεράσ­
ματα και προτάσεις που λαμβάνονται υπόψη στη γνωμοδό­
τηση αυτή. Γνωμοδότηση για το καθεστώς των διακινούμενων εργαζομένων — Τρίτες χώρες 
(91/C 159/05) 
Στις 31 Ιανουαρίου 1991, και σύμφωνα με το άρθρο 20, εδάφιο 4 του Εσωτερικού Κανονισμού, η 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για το Καθεστώς των 
διακινούμενων εργαζομένων — Τρίτες χώρες. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις 11 Απριλίου 1991 
με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Andrea Amato. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 286η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 
24ης Απριλίου 1991), υιοθέτησε κατά πλειοψηφία και με 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
(') ΕΕ αριθ. C 343 της 24. 12. 1984. 
(2) ΕΕαριθ. C 188 της 29. 7. 1985. 
(3) ΕΕαριθ. C 221 της 28. 8. 1989. (4) SEQ89) 924 τελ. της 22. 6. 1989. 
(5) SEQ90) 1813 τελ. της 28. 9. 1990.