'Αριθ. C 178/22 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 7. 82 
Γνωμοδότηση γιά τό νέο πρόγραμμα δράσεως τής Κοινότητας γιά την προώθηση τής Ισότητας 
ευκαιριών γιά τίς γυναίκες 1982-1985 
Τό κείμενο πού αποτελεί αντικείμενο τής γνωμοδοτήσεως αυτής δημοσιεύεται στην 'Επίσημη 
'Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. C 22 τής 29ης 'Ιανουαρίου 1982 σελίδα 7. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΩΣ 
Τό Συμβούλιο αποφάσισε στίς 23 Δεκεμβρίου 1981 νά ζητήσει, σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τοΟ 
άρθρου 198 τής συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τή γνωμο­
δότηση τής Οικονομικής καί Κοινωνικής Επιτροπής γιά τήν ανωτέρω πρόταση. 
Β. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή εξέδωσε τή γνωμοδότηση της γιά τό ανωτέρω θέμα 
κατά τήν 197η σύνοδο τής ολομέλειας της, πού πραγματοποιήθηκε στίς Βρυξέλλες, στίς 28 καί 
29 'Απριλίου 1982. 
Τό κείμενο τής γνωμοδοτήσεως αυτής είναι τό ακόλουθο: 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, 
"Εχοντας υπόψη: 
τή συνθήκη περί ιδρύσεως τής Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, καί ιδίως τό άρθρο 198, 
τήν αίτηση γνωμοδοτήσεως τοΟ Συμβουλίου τών Ευρω­
παϊκών Κοινοτήτων τής 23ης Δεκεμβρίου 1981, γιά τό νέο 
πρόγραμμα δράσεως γιά τήν προώθηση τής ισότητας 
ευκαιριών γιά τίς γυναίκες 1982-1985, 
τήν απόφαση τοΟ προεδρείου τής 21ης 'Ιανουαρίου 1982 
να αναθέσει στό τμήμα κοινωνικών υποθέσεων τήν 
κατάρτιση γνωμοδοτήσεως καί εισηγητικής εκθέσεως γι' 
αυτό τό θέμα, 
τή γνωμοδότηση πού υιοθέτησε τό παραπάνω τμήμα 
κατά τή συνεδρίαση του της 15ης 'Απριλίου 1982, 
τήν εισήγηση της κ. Weber, εισηγήτριας, 
τίς συζητήσεις της κατά τήν 197η σύνοδο τής ολομέλειας 
της πού πραγματοποιήθηκε στίς 28 καί 29 'Απριλίου 1982, 
'Εκτιμώντας: 
ότι ή ΟΚΕ ασχολήθηκε στό παρελθόν επανειλημμένα μέ 
τό πρόβλημα τής ισότητας δικαιωμάτων καί τής ίσης 
μεταχειρίσεως ανδρών καί γυναικών στον τομέα τής 
εργασίας καί δτι εξέφρασε τίς απόψεις της ιδιαίτερα γιά 
τό πρόγραμμα δράσεως πού υίοθέτησε ή Κοινότητα στον 
τομέα τής Κοινωνικής πολιτικής (ΕΕ αριθ. C 13 τής 12ης 
Φεβρουαρίου 1974, σ. 1 καθώς καί γιά τίς τρεις οδηγίες 
πού εκδόθηκαν μέχρι σήμερα σχετικά μέ τήν θέσπιση τής ισότητας μεταχειρίσεως ανδρών καί γυναικών (!), καί δτι 
εξέδωσε τό 1976 γνωμοδότηση πρωτοβουλίας γιά τήν 
οικονομική καί κοινωνική θέση τής γυναίκας στην Ευρω­
παϊκή Κοινότητα (2)' 
δτι ή Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρέπει νά ερευνήσει τίς 
περαιτέρω πολιτικές δυνατότητες γιά νά προλάβει τή 
δυσμενή μεταχείριση τών γυναικών καί νά παραμερίσει 
τήν ήδη υπάρχουσα δπως καί κάθε άλλη διακριτική μετα­
χείριση-
δτι ή ΟΚΕ κύρηξε τή δεκαετία 1975-1985 ώς δεκαετία τών 
γυναικών καί δτι κατέθεσε στό παγκόσμιο συνέδριο 
γυναικών, πού πραγματοποιήθηκε τόν 'Ιούλιο τοΟ 1980 
στην Κοπεγχάγη, πρόγραμμα δράσεως γιά τήν Ισότητα 
δικαιωμάτων, τήν ανάπτυξη καί τήν ειρήνη* 
δτι τό Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνέστησε ειδική επι­
τροπή γιά τήν εξέταση τής θέσεως τής γυναίκας στην 
Ευρώπη πού ασχολείται επίσης μέ θέματα διακριτικής 
μεταχειρίσεως είς βάρος τών γυναικών, 
ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ, 
ομόφωνα. 
1. ΕΙοαγωγή 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή επιδοκιμάζει 
βασικά τήν ανακοίνωση τής 'Επιτροπής προς τό Συμβού­
λιο γιά το νέο πρόγραμμα δράσεως τής Κοινότητας γιά 
(ΐ) ΕΕ αριθ. C 88 τής 26. 7.1974. 
ΕΕ αριθ. C 286 της 15.12.1975. 
ΕΕ αριθ. C 180 τής 28.7.1977. 
(2) ΕΕ αριθ. C 131 τής 12.6.1976. 
15. 7. 82 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 178/23 
την προώθηση τής ισότητας ευκαιριών γιά τίς γυναίκες 
1982-1985, δεδομένου δτι τό πρόγραμμα δράσεως αυτό 
προτείνει συγκεκριμένα μέτρα στους σημαντικότερους 
τομείς διακριτικής μεταχειρίσεως είς βάρος των γυναι­
κών. Ή ΟΚΕ διαπίστωσε δτι τό πρόγραμμα δράσεως της 
Κοινότητας αποτελείται άπό διάφορα τμήματα καί συγ­
κεκριμένα από ένα γενικό μέρος, άπό ένα οικονομικό καί 
κοινωνικό καί άπό μιά εισαγωγή μέ ιστορική αναδρομή 
άπό σχέδιο αποφάσεως τοΟ Συμβουλίου μέ παράρτημα 
πού περιέχει τίς διάφορες δράσεις (παράρτημα Ι)' άπό τή 
θετική δράση στό επίπεδο τής πολιτικής προσωπικοΟ τής 
Επιτροπής (παράρτημα II)' από τήν απόφαση της Επι­
τροπής περί δημιουργίας συμβουλευτικής Επιτροπής γιά 
τήν ισότητα ευκαιριών γυναικών καί ανδρών (παράρτημα 
III)' καί άπό τό δημοσιονομικό δελτίο (παράρτημα IV). 
Παρ' δλο πού τό Συμβούλιο συμβουλεύθηκε τήν ΟΚΕ γιά 
τό σύνολο τοΟ έγγραφου, ή ΟΚΕ περιορίζει τίς παρατη­
ρήσεις του καί τίς προτάσεις του κυρίως στό σχέδιο απο­
φάσεως τοΟ Συμβουλίου καί τό παράρτημα Ι πού επισυ­
νάπτεται, δηλαδή τίς διάφορες έπί μέρους δράσεις. 
Ή ΟΚΕ έχει συνείδηση τοΟ γεγονότος δτι ή Επιτροπή 
ήδη άπό τήν ίδρυση τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ασχο­
λήθηκε μέ τά προβλήματα τών γυναικών πού έχουν επαγ­
γελματική απασχόληση καί προσπάθησε νά ενθαρρύνει 
ενεργητικά τήν ισότιμη μεταχείριση ανδρών καί γυναι­
κών. 
Καί ή ΟΚΕ ασχολήθηκε στό παρελθόν μέ τήν ισότιμη 
μεταχείριση ανδρών καί γυναικών στό χώρο τής εργα­
σίας. Στην γνωμοδότηση της γιά τήν ανακοίνωση τής 
Επιτροπής στό Συμβούλιο περί τής ισότιμης μεταχειρί­
σεως ανδρών καί γυναικών στην εργασία (ΕΕ αριθ. C 286 
τής 15ης Δεκεμβρίου 1975, σ. 8) αποσαφήνισε δτι τά 
θέματα τής ισότιμης μεταχειρίσεως συγκαταλέγονται 
μεταξύ τών μόνιμων καθηκόντων τής Ευρωπαϊκής Κοινό­
τητας καί είχε τότε μάλιστα προτείνει σειρά δράσεων σέ 
κοινοτικό επίπεδο. Ή ΟΚΕ είχε ιδιαίτερα τονίσει ότι ή 
διακριτική μεταχείριση δέν υφίσταται μόνο στό νομοθε­
τικό επίπεδο άλλα δτι εκδηλώνεται καί στην πράξη λόγω 
τών βαθειά ριζωμένων προκαταλήψεων. "Ελαβε μέ 
μεγάλο ενδιαφέρον γνώση τών τελευταίων σχετικών 
έγγραφων πού επεξεργάσθηκε τό Ευρωπαϊκό Κέντρο 
'Αναπτύξεως τής Επαγγελματικής Εκπαιδεύσεως 
(CEDEFOR) καί ιδιαίτερα τίς έκθέσεις-συνθέσεις (ISBN 
- 92 - 825 - 276 καί ISBN - 92 - 825 - 248) τών 
εμπειριών πού αποκτήθηκαν σέ ορισμένα Κράτη μέλη μέ 
τήν εκπαίδευση τών γυναικών σέ ορισμένα μή παραδο­
σιακά επαγγέλματα. 
Στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση γιά τήν ίση μεταχεί­
ριση ανδρών καί γυναικών στην επαγγελματική δραστη­
ριότητα ή ΟΚΕ υποστήριξε δτι προσεχείς προτάσεις τής 
Επιτροπής θά πρέπει νά λαμβάνουν υπόψη τίς πιό κάτω 
απαντήσεις: 
— αγορά εργασίας πού δέν θά χαρακτηρίζεται άπό δια­
κριτική μεταχείριση, — δημιουργία μέ τή βοήθεια τοΟ εργοδότη δυνατοτήτων 
προαγωγής τών γυναικών, 
— αύξηση τής συμμετοχής τών γυναικών στίς διοικήσεις 
τών συνδικάτων, στους συνδέσμους εργοδοτών, στίς 
διοικήσεις τών επιχειρήσεων, στη δημόσια διοίκηση 
καί στους δημόσιους οργανισμούς καί κάθε μορφής 
οργανώσεις, όπως πχ. στίς οικογενειακές ενώσεις, 
— μετατροπή τής έννοιας «αρχηγός τής οικογένειας», 
— εναρμόνιση τών νομοθεσιών προστασίας τής μητρό­
τητας, 
— διακοπές γιά τή μητέρα καί τους γονείς πού νά καθο­
ρίζονται άπό τό νόμο, 
— γιά νά επιτραπεί στους εργαζομένους νά εκπληρώ­
νουν καλύτερα τίς οικογενειακές τους υποχρεώσεις: 
α) εργασία κατά μερική απασχόληση γιά άνδρες καί 
γυναίκες' 
β) εισαγωγή διαφορικού καί έλαστικοΟ ωραρίου 
εργασίας, δπου ή οργάνωση εργασίας τό επιτρέ­
πει' 
γ) μείωση τών ημερήσιων καί εβδομαδιαίων ωρών 
εργασίας στά πλαίσια τής προβλεπόμενης μειώ­
σεως τοΟ χρόνου εργασίας. 
Στην γνωμοδότηση πρωτοβουλίας τής ΟΚΕ γιά τήν οικο­
νομική καί κοινωνική θέση τής γυναίκας τής 26ης 
Φεβρουαρίου 1976 (ΕΕ αριθ. C 131 τής 12ης 'Ιουνίου 1976) 
τονίσθηκε «δτι οι γυναίκες πρέπει νά έχουν τή δυνατό­
τητα νά αποφασίζουν ελεύθερα μεταξύ τών οικογενεια­
κών καί οικοκυρικών τους υποχρεώσεων, άπό τή μία 
μεριά, καί μιας αμειβόμενης επαγγελματικής απασχολή­
σεως, άπό τήν άλλη, νά μπορούν νά συντονίζουν τίς απα­
σχολήσεις αυτές ανάλογα μέ τήν επιθυμία τους καί νά 
άσκοϋν τά οικονομικά, κοινωνικά καί πολιτικά τους 
καθήκοντα σέ πλήρη έκταση». Στή γνωμοδότηση αυτή ή 
ΟΚΕ αναφέρθηκε σέ σειρά άπό σημαντικές ειδικές 
συστάσεις οί όποιες αντικατοπτρίζονται κατά τό μεγαλύ­
τερο μέρος τους στό νέο πρόγραμμα δράσεως τής 'Επι­
τροπής (πχ. πραγματοποίηση τής ισότιμης μεταχειρίσεως 
σέ σχέση μέ τή φορολογία καί τήν κοινωνική ασφάλιση, 
βελτίωση της παροχής συμβουλών επαγγελματικού προ­
σανατολισμού" γιά τίς γυναίκες καί βελτίωση τών δυνατο­
τήτων εκπαιδεύσεως καθώς καί ισότιμες δυνατότητες επι­
μορφώσεως). 
Πρέπει νά υπενθυμιστεί ότι ή Ευρωπαϊκή 'Επιτροπή καί, 
ιδίως, τό Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχαν στό παρελθόν 
κάνει προσπάθειες γιά τήν επίτευξη τής αναγκαίας εναρ­
μονίσεως τών νομοθεσιών γιά τήν προστασία τής μητρό­
τητας. Οί προσπάθειες αυτές εναρμονίσεως είχαν τότε 
αποτύχει λόγω διαφόρων δυσχερειών καί ψυχολογικών 
προκαταλήψεων. 
Στην γνωμοδότηση γιά τήν πρόταση οδηγίας γιά τήν στα­
διακή πραγματοποίηση τής γενικής αρχής τής ίσης μετα­
χειρίσεως ανδρών καί γυναικών στον τομέα τής κοινωνι­
κής ασφαλίσεως της 22ας 'Ιουνίου 1977 (ΕΕ αριθ. C 180 
'Αριθ. C 178/24 Επίσημη 'Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 7. 82 
τής 28ης 'Ιουλίου 1977) ή ΟΚΕ εξέφρασε τη λύπη της γιά 
το δτι ελάχιστα επιδιώχθηκε ή ισότιμη μεταχείριση 
ανδρών καί γυναικών στον τομέα της κοινωνικής ασφα­
λίσεως τόσο σέ εθνικό όσο καί σέ ευρωπαϊκό επίπεδο καί 
τόνισε καί πάλι ότι τά προβλήματα τής ίσης μεταχειρί­
σεως ανήκουν στά διαρκή ευρωπαϊκά καθήκοντα. Τό 
σχέδιο οδηγίας πού αναφέρθηκε αποτελεί μόνο ένα 
πρώτο βήμα στον τομέα αυτό καί δέν είχε ως σκοπό νά 
παραμερίσει μέ μιά καί μοναδική νομική πράξη δλες τίς 
διαφορές στη μεταχείριση ανδρών καί γυναικών στά 
πλαίσια τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως. Πρέ­
πει επίσης νά προστεθεί δτι πολλές άπό τίς δυσχέρειες 
στίς όποιες προσκρούουν ή καθιέρωση τής ισότιμης μετα­
χειρίσεως ανδρών καί γυναικών στον τομέα της κοινωνι­
κής ασφαλίσεως προκαλούνται άπό τά σημαντικά δημο­
σιονομικά προβλήματα στά διάφορα Κράτη μέλη. Παρ' 
δλα αυτά δέν μπορεί νά εξακολουθήσει ή διακριτική 
μεταχείριση τών συζύγων (καί ίδίως τών γυναικών) δσον 
άφορα τήν κοινωνική τους ασφάλιση. 'Επιπλέον πρέπει 
νά αποφευχθεί ή άμεση ή έμμεση διακριτική μεταχείριση 
κατά τήν παροχή τών υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας, 
δπως πχ. μεταξύ τών συζευγμένων ανδρών καί γυναικών. 
Περαιτέρω ή ΟΚΕ υπενθύμισε σέ άλλες γνωμοδοτήσεις 
καί μελέτες, δπως πχ. στη μελέτη τών συστημάτων εκπαι­
δεύσεως καί επαγγελματικής εκπαιδεύσεως στίς Ευρω­
παϊκές Κοινότητες τής 13ης Δεκεμβρίου 1973 καθώς καί 
στή γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά μέ τό θέμα 
«δράσεις κατά προτεραιότητα, οί όποιες θά έπρεπε νά 
αναληφθούν υπέρ τών νέων καί τών ήληκιωμένων άνερ­
γων καί υπέρ τών άνεργων γυναικών, καθώς καί γιά τήν 
επανένταξη τών εργαζόμενων γυναικών στην επαγγελμα­
τική ζωή» τής 25ης Νοεμβρίου 1976 (ΕΕ αριθ. C 56 τής 
7ης Μαρτίου 1977), δτι δέν έχουν ακόμα πραγματοποιη­
θεί οί στόχοι τής ισότιμης μεταχειρίσεως καί τής ισότη­
τας τών ευκαιριών μεταξύ ανδρών καί γυναικών, δσον 
άφορα τήν εκπαίδευση καί τήν επαγγελματική κατάρ­
τιση, τήν επαγγελματική σταδιοδρομία καί τίς προϋποθέ­
σεις εργασίας. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
Ή ΟΚΕ φρονεί, δτι ή Κοινότητα πρέπει νά ολοκληρώσει 
δ,τι πέτυχε μέχρι τώρα, δεδομένου δτι ή ισότιμη μεταχεί­
ριση ανδρών καί γυναικών μπορεί νά επιτευχθεί μόνον 
μακροπρόθεσμα μέσω συγκεκριμένων ενεργειών. Σχετικά 
μ' αυτό ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει τή σύσταση τής Συμβουλευ­
τικής 'Επιτροπής γιά τήν ισότητα ευκαιριών μεταξύ 
ανδρών καί γυναικών. Υποδεικνύει, παρ' δλα αυτά δμως, 
δτι τό σημαντικότερο είναι νά ακουσθούν καί οί κοινωνι­
κοί εταίροι κι δτι ή ακρόαση τής Συμβουλευτικής Επι­
τροπής δέν μπορεί ποτέ νά υποκαταστήσει τήν ακρόαση 
τών κοινωνικών εταίρων. 
Γι' αυτό θά έπρεπε τά όργανα τής Ευρωπαϊκής Κοινότη­
τας νά προσπαθήσουν να εντείνουν τό διάλογο γιά τά 
θέματα γυναικών, αφενός, μέ τίς οργανώσεις πού εκπρο­
σωπούν τους εργοδότες καί τους εργαζόμενους καί, αφε­τέρου, μέ τίς κρατικές υπηρεσίες τών Κρατών μελών στίς 
όποϊες έχουν ανατεθεί τά γυναικεία θέματα, ούτως ώστε 
νά συμπληρωθεί τό καθιερωμένο δίκτυο διαβουλεύσεων. 
Έκεϊ πού δέν υπάρχουν ακόμη οί κρατικές υπηρεσίες πού 
προαναφέρθηκαν, πρέπει ή Ευρωπαϊκή Κοινότητα νά 
συμβάλει στή σύσταση τους. 
Ή ΟΚΕ έχει παρ' δλα αυτά τή γνώμη, τήν οποία έχει 
εκφράσει μ' αύτη τήν έννοια ήδη πολλές φορές σέ προη­
γούμενες γνωμοδοτήσεις της, δτι ή διακριτική μεταχεί­
ριση τών γυναικών έναντι τών ανδρών μπορεί βέβαια νά 
παραμερισθεί μέσω διοικητικών μέτρων, δπως πχ. μέ τή 
δημιουργία μιας Συμβουλευτικής 'Επιτροπής, πολύ μεγα­
λύτερη σημασία έχει δμως ή ουσιαστική μεταβολή τών 
απόψεων τών ανθρώπων γιά τό ρόλο τών ανδρών καί 
γυναικών. 
Ή ΟΚΕ διαπιστώνει δτι τά στοιχεία πού περιγράφονται 
στην εισαγωγή τού προγράμματος δράσεως καί κυρίως 
στό κεφάλαιο «οικονομικό καί κοινωνικό πλαίσιο» 
ανταποκρίνονται βασικά στην πραγματικότητα. Επι­
πλέον έλαβε γνώση τού γεγονότος δτι κατ' εφαρμογή τών 
οδηγιών πού έχουν ήδη εκδοθεί, σημειώθηκαν στά Κράτη 
μέλη εξελίξεις οί όποιες συμβάλλουν στην προώθηση τής 
ισοτιμίας τών ευκαιριών καί τής ισοτιμίας τών δικαιωμά­
των ανδρών καί γυναικών. Άπό τήν άλλη πλευρά ή ΟΚΕ 
διαπιστώνει δτι πρέπει ακόμη νά παραμερισθούν σημα­
ντικές δυσχέρειες, νομικής καί πρακτικής φύσεως, καθώς 
επίσης καί κάθε είδους προκαταλήψεις. 
'Εκτός αυτού ή ΟΚΕ αναγνωρίζει δτι μέ βάση αυτές τίς 
προσπάθειες αναπτύχθηκε ή ίδέα τής προωθήσεως τής 
ισότητας τών ευκαιριών. Έτσι πχ. σέ πολλά Κράτη μέλη 
πάρθηκαν πρότυπα μέτρα γιά τήν είσοδο γυναικών στά 
λεγόμενα «ανδρικά επαγγέλματα». Περαιτέρω τό τμήμα 
διαπιστώνει δτι τά τελευταία χρόνια οί γυναίκες τών 
ευρωπαϊκών χωρών στρατεύονται καί υποστηρίζουν 
εντονότερα τή θέσπιση κρατικών μέτρων γιά τήν επικρά­
τηση τής ισότητας τών δικαιωμάτων ανδρών καί γυναι­
κών κι δτι παρατηρείται γενικά μεγαλύτερη πολιτική 
κατανόηση τού κοινού γιά τήν προβληματική αύτη. Αυτό 
φαίνεται έξαλλου καί άπό τά αιτήματα δημιουργίας κρα­
τικών επιτροπών ή άλλων ειδικών κρατικών υπηρεσιών 
πού καταπολεμούν τή διακριτική μεταχείριση καί προω­
θούν καί ελέγχουν τήν επιβολή τής Ισότητας ευκαιριών 
καί τής ισότιμης μεταχειρίσεως ανδρών καί γυναικών. 
Ή ΟΚΕ υπογραμμίζει τήν ανάγκη νά συνοδεύεται τό 
πρόγραμμα δράσεως μέ συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα 
καί νά διατεθούν τά απαραίτητα οίκονομικά μέσα γιά 
τήν εκτέλεση του. Γιά τήν εκτέλεση τού προγράμματος 
δράσεως είναι επίσης αναγκαίο νά έχει ή Επιτροπή στή 
διάθεση της τόν απαραίτητο εξοπλισμό καί επάνδρωση 
τών υπηρεσιών της (Γραφείο γιά τά προβλήματα πού 
αφορούν τήν απασχόληση καί τήν ισότητα τών γυναι­
κών, ΓΔ V, καί Γραφείο πληροφοριών τών γυναικείων 
οργανώσεων καί τού Τύπου γυναικών, ΓΔ Χ). "Αν καί δέν 
έχει εξετάσει δλες τίς λεπτομέρειες τού δημοσιονομικού 
δελτίου πού περιλαμβάνεται στό παράρτημα VI τού σχε-
15. 7. 82 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 178/25 
δίου αποφάσεως, ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει τίς προτάσεις τής 
Επιτροπής κατά τό μέρος πού oi προτάσεις αυτές άφο-
ροΟν τίς προϋποθέσεις πού αναφέρθηκαν πιό πάνω. 
Ή ΟΚΕ διαπιστώνει μέ ικανοποίηση δτι τά τελευταία 
δύο χρόνια έχουν ενταθεί οί δραστηριότητες άλλων οργα­
νώσεων, οι όποιες ασχολούνται επίσης μέ προβλήματα 
τΐ)ς ισότητας των ευκαιριών των γυναικών. Παραπέμπει 
επίσης ώς προς τό θέμα αυτό στό συνέδριο πού διοργανώ­
θηκε τόν Μάιο τοΟ 1980 άπό την Επιτροπή των ΕΚ στό 
Manchester, καθώς καί στό ψήφισμα τοϋ ΕύρωπαϊκοΟ 
Κοινοβουλίου τής 11ης Φεβρουαρίου 198 Γ έτσι ένδυνα-
μώθηκε ή νέα ώθηση πού δόθηκε στό δλο θέμα άπό τήν 
ανακήρυξη άπό τά 'Ηνωμένα "Εθνη τοϋ έτους 1975 σάν 
«έτος τής γυναίκας». 
Περαιτέρω ή ΟΚΕ διαπιστώνει μέ ικανοποίηση δτι ή 
Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων κατάρτισε τό 
1979 πρόγραμμα γιά τήν επικράτηση τής ισότητας δικαι­
ωμάτων καί ευκαιριών γιά τίς γυναίκες καί συνέχισε έτσι 
μ' αυτό τίς προηγούμενες προσπάθειες της σ' αυτό τόν 
τομέα. 
Γι' αυτό καί ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει ιδιαίτερα τήν πρόθεση 
της Επιτροπής νά υποβάλει στό Συμβούλιο μέχρι τό 
τέλος τοϋ 1985 τόν πρώτο απολογισμό γιά τήν κατά­
σταση τών γυναικών στον τομέα τής εργασίας. Αυτός ό 
απολογισμός θά έπρεπε φυσικά νά υποβληθεί καί στην 
ΟΚΕ. 
3. Είδικές παρατηρήσεις 
Παρατηρήσεις γιά τό σχέδιο αποφάσεως 
Ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει τό σχέδιο αποφάσεως τοϋ Συμβου­
λίου γιά τό νέο πρόγραμμα δράσεως. Συμφωνεί μέ τήν 
αξιολόγηση τής Επιτροπής δτι, παρά τίς προσπάθειες πού 
έχουν καταβληθεί μέχρι τώρα τόσο σέ κοινοτικό δσο καί 
σέ εθνικό επίπεδο, ή μεταχείριση τών γυναικών δέν είναι 
ισότιμη προς τή μεταχείριση τών ανδρών στον τομέα τής 
απασχολήσεως. Οί διαφορές αυτές θά μποροϋσαν νά 
ένταχθοϋν στην παρούσα κατάσταση κρίσεως. 
Ή ΟΚΕ εκφράζει παρ' δλα αυτά τήν απογοήτευση της, 
διότι δέν έχουν προκύψει οί αναγκαίες συνέπειες άπό τή 
διαπίστωση αύτη, πράγμα πού ισχύει γιά δλες τίς προβλε­
πόμενες δράσεις. "Ετσι είναι πχ. λυπηρό τό δτι ή Επι­
τροπή προτείνει νά υποχρεωθεί τό Συμβούλιο νά υποστη­
ρίξει τήν πραγματοποίηση τών κατευθυντήριων γραμμών, 
άλλα δέν προτείνει συγχρόνως νά πάρει τό ίδιο τό Συμ­
βούλιο μέτρα γιά τόν Ιδιο σκοπό μέσα στά πλαίσια τών 
αρμοδιοτήτων του σύμφωνα μέ τά άρθρα 100 καί 235 τής 
συνθήκης τής Ρώμης. Ή ΟΚΕ λυπάται επίσης γιά τό 
γεγονός, δτι δέν υπενθυμίζεται στά Κράτη μέλη καί τους 
κοινωνικούς εταίρους μέ σαφέστερο τρόπο ή υποχρέωση 
τους νά κάνουν δτι μποροϋν προκειμένου νά αποφευχθεί 
ή διακριτική μεταχείριση ατόμων λόγω τοϋ φύλου τους καί νά διατηρηθεί ή ισότητα ευκαιριών τών γυναικών 
στην επαγγελματική ζωή. 
Λόγω τής σοβαρής προβληματικής τής άνισης μεταχειρί­
σεως ανδρών καί γυναικών δέν φαίνεται νά ανταποκρίνε­
ται στην περίσταση τό νά αναλαμβάνει τό Συμβούλιο 
μόνο τήν υποχρέωση νά διάκειται ευμενώς στη διάθεση 
τών απαραίτητων οικονομικών κονδυλίων αντί νά υπο­
χρεώνεται νά τά διαθέτει καί μάλιστα επαρκώς. 
Ή ΟΚΕ θεωρεί τό σχέδιο αποφάσεως καί τίς σχετικές 16 
δράσεις πού αναφέρονται στό παράρτημα σάν ένα 
σύνολο. Γι' αυτό δέν περιορίστηκε νά εκφραστεί γιά τίς 
προτασσόμενες γενικές παρατηρήσεις καί τίς παρατηρή­
σεις γιά τό σχέδιο αποφάσεως άλλα θέλησε νά εκφράσει 
τήν άποψη της καί γιά τίς μεμονωμένες δράσεις. Ή ΟΚΕ 
ελπίζει δτι ή 'Επιτροπή τών ΕΚ θά λάβει υπόψη της κατά 
τήν εκτέλεση τών δράσεων αυτών τίς λύσεις πού πρότεινε 
ή Ιδια. 
Παρατηρήσεις γιά τό παράρτημα Ι — Oi διάφορες έπί 
μέρους δράσεις 
Α. ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗΝ 
ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 
'Εφαρμογή τών ΰπαρχουσών κοινοτικών οδηγιών σχετικά μέ τήν 
Ιση μεταχείριση ανδρών καί γυναικών 
1η δράση. "Ελεγχος τής εφαρμογής τών οδηγιών 
Ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει τό σκοπό καί τή θεμελίωση τής 
δράσεως αυτής, θεωρεί δμως δτι είναι επιθυμητή μία 
συμπλήρωση τών προγραμματισμένων μέτρων. Συγκεκρι­
μένα, θα έπρεπε νά φροντίσουν τά Κράτη μέλη νά ασχο­
λούνται μέ τά προβλήματα πού άφοροϋν ιδίως τίς γυναί­
κες καί οί αντιπροσωπείες τών εργαζόμενων σέ επιχειρη­
σιακό επίπεδο ή σέ επίπεδο διοικήσεως. Άπό τήν άλλη 
μεριά θά έπρεπε νά έκπροσωποϋνται στίς αντιπροσωπείες 
τών εργαζόμενων άνδρες καί γυναίκες ανάλογα μέ τό 
ποσοστό τους στό προσωπικό μιας επιχειρήσεως. Τά 
Κράτη μέλη θά έπρεπε ιδίως νά ελέγχουν σέ επιχειρη­
σιακό επίπεδο τήν τήρηση τών διατάξεων πού καθορίζο­
νται στίς οδηγίες καί νά αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες γιά 
τήν εκτέλεση τους. 
Ή ΟΚΕ είναι πεπεισμένη δτι πρέπει ή διακριτική μετα­
χείριση νά καταπολεμείται έκεΐ πού εμφανίζεται καί 
μάλιστα μέ διαρκή έλεγχο. 
Ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει ρητά τήν πρόθεση τής Επιτροπής 
νά ορίσει τήν έννοια «έμμεση διακριτική μεταχείριση». 
'Ακριβώς επειδή πολλές άπό τίς διακριτικές μεταχειρίσεις 
παρουσιάζονται στον τομέα τής εργασίας είναι οπωσδή­
ποτε απαραίτητο νά δημιουργηθεί ή νά επεκταθεί τό 
'Αριθ. C 178/26 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 7. 82 
δίκτυο επαφών μέ τους εκπρόσωπους των κοινωνικών 
εταίρων τών Κρατών μελών μέ σκοπό την ανταλλαγή 
πληροφοριών καί εμπειριών. 
2η δράση. Προσφυγή σχετικά μέ δ,τι άφορα τήν ίση 
μεταχείριση 
Ή ΟΚΕ φρονεί ότι ό σκοπός τής δράσεως αυτής θά 
έπρεπε νά διατυπωθεί έτσι, ώστε νά επιτευχθεί ή βελτί­
ωση τών δυνατοτήτων καταθέσεως αγωγής μέ τήν εισα­
γωγή τοΟ γενικοΟ δικαιώματος αγωγής γιά κάθε γυναίκα 
πού θεωρεί δτι έχει τύχει διακριτικής μεταχειρίσεως καί 
μέ τήν εξασφάλιση οικονομικών διευκολύνσεων σχετικά 
μέ τήν εκπροσώπηση ενώπιον τοΟ δικαστηρίου (άπό συν­
δικάτα ή/καί δικηγόρους) καί μέ τήν εισαγωγή διευκο­
λύνσεως στην προσαγωγή τών αποδείξεων. Ή εργαζό­
μενη πού θεωρεί δτι έχει τύχει διακριτικής μεταχειρίσεως 
λόγω συγκεκριμένης συμπεριφοράς τοΟ προϊσταμένου 
της ή/καί τοΟ εργοδότη της, θά πρέπει νά αποδείξει τό 
γεγονός αυτό. 'Αντίθετα, ό εργοδότης θά πρέπει νά απο­
δείξει δτι δέν πρόκειται γιά διακριτική μεταχείριση. 
Ή ΟΚΕ κρίνει δτι οι διαπιστώσεις πού έχουν γίνει στην 
παράγραφο 3 (αιτιολογία), δέν ισχύουν πάντοτε. 
Μετά άπό τό σημείο 2 θά έπρεπε νά προστεθεί ένα ακόμα 
κεφάλαιο τό όποιο νά αποβλέπει στην εισαγωγή τής αντι­
κειμενικής υποστάσεως τοϋ αδικήματος τής διακριτικής 
μεταχειρίσεως μέ τής καθιέρωση υποχρεώσεως αποζημιώ­
σεως στην περίπτωση πού έχει αποδειχθεί διακριτική 
μεταχείριση. 
3η δράση. 'Αναθεώρηση τών εθνικών καί κοινοτικών 
προστατευτικών νομοθεσιών 
Ή διατύπωση τής «αιτιολογίας» είναι σέ πολλά σημεία 
ασαφής. Παρατίθενται παραδείγματα πού όδηγοΟν σέ 
εσφαλμένα συμπεράσματα. Ή άρση καί μεταφορά 
βαριών φορτίων χωρίς τή βοήθεια μηχανικών μέσων 
συναντάται πχ. ακόμα συχνά. Ή ΟΚΕ επιμένει στην 
ανάγκη δσο τό δυνατόν καλύτερης προστασίας τής 
υγείας ανδρών καί γυναικών. Επιδοκιμάζει κατ' αρχήν 
τήν πρόθεση τής 'Επιτροπής νά προτείνει στό μέλλον 
ομοιόμορφες κοινοτικές προστατευτικές διατάξεις τόσο 
γιά τους άνδρες δσο καί γιά τίς γυναίκες. Παρ' δλα αυτά 
πιστεύει δτι σέ ορισμένες περιπτώσεις καί λαμβανομένων 
υπόψη ορισμένων βιολογικών διαφορών τών φύλων χρει­
άζονται διαφοριτικές διατάξεις ασφάλειας καί προστα­
σίας. 
Όσον άφορα υπάρχουσες προστατευτικές διατάξεις γιά 
γυναίκες, γιά τίς όποιες υπάρχει ή υπόνοια δτι παρεμπο­
δίζουν στην πράξη τήν πρόσβαση τών γυναικών σέ ορι­
σμένα επαγγέλματα, θά πρέπει νά εξεταστεί ακριβώς άν 
οι διατάξεις αυτές είναι σήμερα πιά περιττές ή άν οί συν­
θήκες εργασίας εξακολουθούν νά είναι τέτοιες, ώστε νά 
αναμένονται βλάβες τής υγείας τών γυναικών. 'Εάν δμως προκύψει δτι ή υγεία τών ανδρών επιβαρύνε­
ται κατά τόν ίδιο τρόπο πού επιβαρύνεται ή υγεία τών 
γυναικών, άλλα παρ' δλα αυτά γιά τους άνδρες δέν υπάρ­
χει μέχρι τώρα προστατευτική διάταξη, καί επομένως 
τυγχάνουν γιά τό λόγο αυτό προνομιακής μεταχειρίσεως 
κατά τήν πρόσβαση στην εργασία αύτη, τότε πρέπει νά 
επεκταθεί ή ισχύουσα προστασία τής εργατικής νομοθε­
σίας, δσο καί στους άνδρες είναι τοΰτο δυνατό. 
Προετοιμασία συμπληρωματικών νομικών διατάξεων καί επέ­
κταση σέ νέους τομείς 
4η δράση. Ίση μεταχείριση σέ θέματα κοινωνικής ασφα­
λίσεως 
Ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει κατ' αρχήν αυτή τή δράση. Θεωρεί 
πάντως λυπηρό τό γεγονός δτι ή Επιτροπή δέν προτείνει 
καμιά συγκεκριμένη δράση, ή οποία νά οδηγεί στην 
περαιτέρω διαμόρφωση τών συστημάτων τής κοινωνικής 
ασφαλίσεως καί ή οποία θά άποτελοΟσε τό επόμενο βήμα 
στή συνέχιση τής οδηγίας γιά τή σταδιακή πραγματοποί­
ηση τής αρχής τής ίσης μεταχειρίσεως ανδρών καί γυναι­
κών στον τομέα τής κοινωνικής ασφαλίσεως. Ή ΟΚΕ 
έλαβε γνώση τής προθέσεως τής 'Επιτροπής νά αρχίσει τίς 
προεργασίες γιά τό σχέδιο μιας νομικής πράξεως, σχε­
τικά μέ τους τομείς πού δέν εμπίπτουν στή ρύθμιση τής 
οδηγίας 79/7, ή μπορούν νά αποτελέσουν αντικείμενο 
εξαιρέσεως, θά ήθελε δμως, αφενός, νά μάθει άπό τήν 
'Επιτροπή γιά ποιους τομείς ακριβώς πρόκειται καί, αφε­
τέρου, νά εκφράσει τήν επιθυμία, νά μήν ασχοληθεί ή 
'Επιτροπή μόνο μέ τίς προεργασίες γιά τό σχέδιο νομικής 
πράξεως, άλλα νά προτείνει συγχρόνως καί συγκεκριμένα 
μέτρα. 
Ή ΟΚΕ προτείνει καί πάλι νά μή χρησιμοποιείται πλέον 
ή έννοια «αρχηγός τής οικογένειας» στην κοινωνική 
ασφάλιση, ή νά αποσαφηνισθεί έτσι, ώστε νά μήν υπάρ­
χει πλέον δυνατότητα διακριτικής μεταχειρίσεως είς 
βάρος τών γυναικών μέ άμεσο ή έμμεσο τρόπο. 
5η δράση. 'Εφαρμογή τής αρχής ίσης μεταχειρίσεως στίς 
γυναίκες πού είναι έ^θεροι επαγγελματίες 
καί στίς απασχολούμενες στή γεωργία καί 
ειδικότερα στίς οικογενειακές επιχειρήσεις 
Ή ΟΚΕ τονίζει ιδιαίτερα τήν ανάγκη τής δράσεως αυτής, 
ιδιαίτερα δσον άφορα τίς συζύγους πού άσκοΟν επαγγελ­
ματική δραστηριότητα. Οί γυναίκες οί οποίες απασχο­
λούνται πλήρως σέ οικογενειακές επιχειρήσεις τής γεωρ­
γίας, καθώς καί τής βιοτεχνίας ή ακόμα καί σέ οικογενει­
ακές μικρές επιχειρήσεις, δέν έχουν αποκτήσει ακόμα 
κανένα ιδιαίτερο καθεστώς, γεγονός πού είναι ιδιαίτερα 
λυπηρό, ιδίως δσον άφορα τά εργατικά ατυχήματα καί 
τίς κοινωνικές ασφαλίσεις. Ό δρος «διευθυντής επιχειρή­
σεως» θά έπρεπε νά συμπληρωθεί μέ τήν έννοια «συνδι-
ευθυντής επιχειρήσεως». Ή κοινωνική ασφάλιση τών 
15. 7. 82 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 178/27 
συζύγων πού απασχολούνται σέ επιχειρήσεις πρέπει νά 
εξασφαλιστεί κατά τόν ίδιο τρόπο πού εξασφαλίζεται γιά 
τους άνδρες. 
Κατά τήν ίδια έννοια πρέπει νά προωθηθεί ή επαγγελμα­
τική εκπαίδευση των γυναικών καί νά προσαρμοστεί τό 
αστικό καί εμπορικό δίκαιο, ώστε, μεταξύ άλλων, ή 
γυναίκα νά έχει τη δυνατότητα μετά τό θάνατο τοϋ συζύ­
γου της καί εφόσον τό επιθυμεί, νά συνεχίσει τήν επιχεί­
ρηση. 
6η δράση. Φορολογικά συστήματα καί απασχόληση τών 
γυναικών 
Ή ΟΚΕ υποστηρίζει τό σκοπό αυτής της δράσεως καί 
υπογραμμίζει δτι διάφορα φορολογικά συστήματα πρέπει 
νά τροποποιηθούν γιά νά αποκλεισθούν ιδίως έμμεσες 
αρνητικές επιδράσεις στην απασχόληση έγγαμων γυναι­
κών. Περαιτέρω ή ΟΚΕ θεωρεί δτι είναι θέμα κοινωνικής 
δικαιοσύνης νά διαμορφωθεί τό φορολογικό σύστημα 
έτσι ώστε κάθε είδους πλεονεκτήματα νά παρέχονται 
μόνο σέ εκείνους, οί όποιοι μέσω της ανατροφής των παι­
διών προσφέρουν ιδιαίτερες κοινωνικές υπηρεσίες. Ή 
ΟΚΕ φρονεί δτι χωρίς νά υπάρξει παρέμβαση στά επιμέ­
ρους φορολογικά συστήματα καί τά συστήματα κοινωνι­
κής ασφαλίσεως τών Κρατών μελών μπορεί κάτι τέτοιο 
νά επιτευχθεί καλύτερα μέ τή χορήγηση σάν αντιπαροχή 
γιά τήν ανατροφή τών παιδιών όχι φορολογικών διευκο­
λύνσεων (άπό τίς όποιες ωφελείται κυρίως ό πατέρας) 
άλλα άμεσων παροχών προς τόν υπεύθυνο γιά τήν ανα­
τροφή γονέα, δπως πχ. επίδομα τέκνων. 
Ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει τήν κατάρτιση συγκριτικών αναλυ­
τικών εκθέσεων γιά τά φορολογικά συστήματα καθώς 
καί πινάκων μέ στοιχεία καί στατιστικές πού νά αποκα­
λύπτουν τίς επιπτώσεις στά δύο φύλα. 
Βελτίωση των συνθηκών ζωής καί εργασίας 
7η δράση: "Αδειες γονέων, άδειες γιά οικογενειακούς 
λόγους 
Ή ΟΚΕ υπογραμμίζει τήν ανάγκη αύτοϋ τοΟ σκοπού 
δράσεως. Συνιστά δέ τήν αποσαφήνιση τής έννοιας 
«άδειες γιά οικογενειακούς λόγους». Ή διατύπωση πρέ­
πει νά επιλεγεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε νά προκύπτει 
σαφώς δτι στην προκειμένη περίπτωση πρόκειται γιά 
ειδική άδεια, κατά τήν οποία οί ενδιαφερόμενοι απαλ­
λάσσονται άπό τήν εργασία γιά νά έχουν τή δυνατότητα 
νά περιποιηθούν συγγενείς πού έχουν ανάγκη φροντίδας 
καί γιά τους οποίους έχουν σαφώς τήν υποχρέωση επιμέ­
λειας. Γιά τά περισσότερα Κράτη μέλη θά έπρεπε νά μήν 
περιλαμβάνεται σ' αυτή τήν έννοια ή ειδική άδεια γιά 
ορισμένα γεγονότα οικογενειακής φύσεως (δπως πχ. 
γάμοι, κηδείες στενών συγγενών), δεδομένου δτι αύτοϋ 
τοΟ είδους οί άδειες ρυθμίζονται ήδη στίς συλλογικές 
συμβάσεις εργασίας. Παραιτέρω πρέπει νά ληφθεί υπόψη δτι σέ ορισμένα 
Κράτη μέλη οί σύζυγοι έχουν τή δυνατότητα, σύμφωνα 
μέ τό ισχύον οικογενειακό δίκαιο, νά διαμορφώνουν τόν 
καταμερισμό τών οικογενειακών ευθυνών κατά τρόπο 
διαφορετικό άπό τήν παραδοσιακή συμπεριφορά τών 
ανδρών καί γυναικών. Κατά τό σύστημα αυτό θά πρέπει 
οί οικογενειακές εργασίες νά μποροΟν νά εκτελούνται 
πράγματι άπό τους άνδρες, αλλιώς θά ήταν εκτεθειμένοι 
οί άνδρες σέ διακριτική μεταχείριση. 
Τέλος, ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει τήν πρόθεση τής Επιτροπής 
νά προβεί σέ έρευνα τών εμπειριών πού έχουν μέχρι τώρα 
συλλεχθεί στά Κράτη μέλη καί υπογραμμίζει τήν επεί­
γουσα ανάγκη τής επεξεργασίας, μέ βάση τήν έρευνα κοι­
νοτικών οδηγιών γιά τόν καθορισμό τών ιδιαίτερων 
αυτών μορφών άδειας καί τήν ανάπτυξη τοΟ δικτύου εφο­
διασμού καί συλλογικών υπηρεσιών. 
8η δράση: Προστασία τής εγκυμοσύνης καί μητρότητας 
Ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει κατ' αρχήν καί αυτή τή δράση. Συγ­
χρόνως δμως συνιστά νά γίνει νέα προσπάθεια γιά τήν 
εναρμόνιση σέ κοινοτικό επίπεδο τών δικαιωμάτων πού 
απορρέουν άπό τήν προστασία τής μητρότητας μέ στόχο 
τήν πρόοδο (άρθρο 117 τής συνθήκης ΕΟΚ). Τά έξοδα, τά 
όποια προκύπτουν άπό τίς διατάξεις γιά τήν προστασία 
τής μητρότητας πρέπει νά καλυφθούν μέ δημόσια μέσα. 
Β. ΕΜΠΡΑΚΤΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ 
ΚΑΙ ΙΔΙΩΣ ΜΕΣΩ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΘΕΤΙΚΗΣ 
ΔΡΑΣΕΩΣ 
9η δράση. Ά νάπτνξη θετικής δράσεως 
Ή ανάπτυξη θετικής δράσεως γιά τήν προώθηση τής ισό­
τητας τών ευκαιριών είναι απόλυτα απαραίτητη. Στίς επι­
μέρους χώρες τής Κοινότητας δοκιμάζονται ήδη τέτοιες 
δράσεις. Ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει τό δτι ή Επιτροπή προτί­
θεται νά αναλύσει μέ κριτικό πνεΟμα τίς δράσεις πού 
έχουν ήδη δοκιμασθεί σέ ορισμένα Κράτη μέλη καί σέ 
τρίτες χώρες, νά συντάξει τόν απολογισμό τους καί νά 
προετοιμάσει κοινοτικές πρωτοβουλίες γιά τό είδος τών 
δράσεων πού πρέπει νά αναληφθούν, τά μέσα πού πρέπει 
νά διατεθούν γι' αυτό τό σκοπό καί τίς προϋποθέσεις γιά 
τίς συνθήκες προσβάσεως σ' αυτά τά μέτρα. Παρακαλεί 
δέ νά πληροφορηθεί τά αποτελέσματα καί τίς αναλύσεις 
καί νά ζητηθεί ή συμβουλή του σχετικά μέ τά μέτρα πού 
πρέπει νά προταθοϋν. 
'Αριθ. C 178/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15.7.82 
Προετοιμασία για τήν ενεργό ζωή, αρχική καΐ συνεχής εκπαί­
δευση 
10η δράση: Ένταξη στην ενεργό ζωή (κυρίως σέ σχέση 
μέ τίς νέες τεχνολογίες) 
Ή ΟΚΕ θεωρεί αυτή τή δράση ιδιαίτερα επείγουσα, δεδο­
μένου δτι λόγω τής αυξημένη ανεργίας, άπό τή μία μεριά, 
καί τής εισαγωγής νέων τεχνολογικών μεθόδων, άπό τήν 
άλλη, ή επαγγελματική εκπαίδευση των εργαζόμενων καί 
Ιδίως των γυναικών άποκτα βασική σημασία. 
11 η δράση: 'Επαγγελματική εκλογή 
Καί μ' αυτή τή δράση συμφωνεί βασικά ή ΟΚΕ. 
'Απασχόληση 
12η δράση: Κατάργηση τών διακρίσεων στην άποσχό-
ληση 
Ή ΟΚΕ θεωρεί τό σημείο αυτό ιδιαίτερα σημαντικό. 
Παρ' δλα αυτά θά έπρεπε στή διατύπωση τών στόχων νά 
εκφρασθεί σαφώς, δτι πρόκειται, αφενός μέν, γιά τήν 
πρόσβαση τών γυναικών σέ βιομηχανικά καί τεχνικά 
επαγγέλματα, αφετέρου δέ, γιά τήν πρόσβαση τών γυναι­
κών σέ θέσεις πού νά έχουν ικανοποιητικές δυνατότητες 
προαγωγής. 
Μετά τήν παράγραφο «σχεδιαζόμενα μέτρα τών Κρατών 
μελών» θά έπρεπε νά αναφερθεί δτι μεγαλύτερες επιχει­
ρήσεις καί διοικήσεις θά έπρεπε νά εκπονήσουν «σχέδια 
προωθήσεως» γιά τήν ένταξη τών γυναικών καί τίς δυνα­
τότητες προαγωγής τους. 
13η δράση: 'Ανάλυση τών τάσεων σέ σχέση μέ τήν απα­
σχόληση 
Ή ΟΚΕ υποστηρίζει τή δράση αυτή καί δέν επιθυμεί νά 
κάνει ιδιαίτερες παρατηρήσεις. 
14η δράση: 'Εφαρμογή τής ίσης μεταχειρίσεως τών μετα­
ναστριών 
Ή Επιτροπή δέν θά έπρεπε νά εξετάσει μόνον τίς νομικές 
δυσχέρειες, τίς όποιες αντιμετωπίζουν οί μετανάστριες. 
Θά έπρεπε νά συμβάλει στην αποσαφήνιση τών αναστο­
λών πού προκύπτουν άπό τίς πολιτιστικές διαφορές τής 
Έγινε στίς Βρυξέλλες, στίς 28 'Απριλίου 1982. χώρας προελεύσεως τους καί τής χώρας πού τίς φιλοξενεί 
καί πώς αυτές επηρεάζουν τίς ευκαιρίες εργασίας πού 
τους παρουσιάζονται. 
Βελτίωση τής ποιότητας ζωής 
15η δράση: Κατανομή τών επαγγελματικών, οικογενεια­
κών καί κοινωνικών ευθυνών 
Ή ΟΚΕ υπογραμμίζει μέ έμφαση τό στόχο αυτό, σχετικά 
μέ τό πώς είναι δυνατό νά συνδυαστούν αρμονικότερα 
μεταξύ του άπό δτι μέχρι τώρα οί επαγγελματικές καί 
οικογενειακές υποχρεώσεις. Ή λύση τοΟ προβλήματος 
είναι σημαντική προϋπόθεση γιά τήν επαγγελματική απα­
σχόληση τής γυναίκας. 
Ή ΟΚΕ υποστηρίζει τά μέτρα πού έχουν προταθεί άπό 
τήν 'Επιτροπή. "Εχει δέ τή γνώμη δτι αν γίνουν προσαρ­
μογές ή μειώσεις τοΟ χρόνου εργασίας σέ κάποια επιχεί­
ρηση ή κάποιο τομέα, θά επέλθουν καί θετικά αποτελέ­
σματα στον αρμονικότερο συνδυασμό τής επαγγελματι­
κής καί οικογενειακής ζωής. 
16η δράση: 'Αλλαγή νοοτροπίας 
Ή ΟΚΕ υποστηρίζει τή δράση αυτή καί δέν έχει νά παρα­
τηρήσει τίποτε σχετικά. 
Γ. ΘΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Ή ΟΚΕ επιδοκιμάζει τήν πρόθεση τής 'Επιτροπής νά 
δώσει πρώτη τό παράδειγμα. Παρ' δλα αυτά ή 'Επιτροπή 
θά έπρεπε νά επηρεάσει όχι μόνον τό δικό της τομέα, 
άλλα καί τά άλλα κοινοτικά όργανα (τήν Οικονομική καί 
Κοινωνική 'Επιτροπή, τό Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τό 
Συμβούλιο 'Υπουργών, κλπ.) ώστε νά πάψουν τίς τυχόν 
διακριτικές μεταχειρίσεις εις βάρος τών γυναικών καί νά 
δώσουν τή δυνατότητα νά αποκατασταθεί πραγματική 
Ισότητα ευκαιριών μεταξύ τών δύο φύλων. 'Απόλυτα 
απαραίτητη θεωρεί ή ΟΚΕ τήν εκπόνηση σχεδίου προω­
θήσεως τών γυναικών γιά δλα τά ευρωπαϊκά δργανα, 
ώστε νά μή συμβαίνουν πλέον αδικίες στους διάφορους 
τομείς δπως πχ. πρόσληψη, κινητικότητα, εκπαίδευση καί 
σταδιοδρομία. 
'Επιπλέον ή ΟΚΕ συνιστά ίδιαίτερα νά εφαρμοστούν στή 
γραμματεία τής ΟΚΕ τά συμπεράσματα αυτής τής διαπι­
στώσεως. 
Ό Πρόεδρος 
τής Οικονομικής καί Κοινωνικής 'Επιτροπής 
Tomas ROSEINGRAVE 
15. 7. 82 Επίσημη 'Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 178/29 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
τής γνωμοδοτήσεως τής Οίκονομικής καί Κοινωνικής 'Επιτροπής 
Ή έγκριση τής τροπολογίας πού υποβλήθηκε κατά τή διάρκεια των συζητήσεων συνεπάγεται τήν τροποίηση 
τής ακόλουθης παραγράφου τής γνωμοδοτήσεως τοϋ τμήματος 
Σελίδα 13 τελευταία πρόταση 
«Τό τμήμα φρονεί δτι ό σκοπός τής δράσεως αυτής θά έπρεπε νά διατυπωθεί έτσι, ώστε νά επιτευ­
χθεί ή βελτίωση των δυνατοτήτων καταθέσεως αγωγής μέ τήν εισαγωγή τοΟ γενικοΟ δικαιώματος 
αγωγής για κάθε γυναίκα πού θεωρεί δτι έχει τύχει διακριτικής μεταχειρίσεως καί μέ την εξασφά­
λιση οίκονομικών διευκολύνσεων σχετικά μέ τήν εκπροσώπηση ενώπιον τοϋ δικαστηρίου (άπό συν­
δικάτα ή/καί δικηγόρους) καί μέ τήν είσαγωγή διευκολύνσεων στην προσαγωγή των αποδείξεων: 
τοΟτο θά μπορούσε νά συμβεί μέ υποχρέωση τοΟ εργοδότη νά αποδείξει δτι κατά τή λήψη συγκεκρι­
μένου μέτρου δέν έκανε τίς διακρίσεις γιά τίς όποιες κατηγορείται». 
'Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
'Υπέρ: πλειοψηφία, 'Αποχές: 14. 
Ή έγκριση μιας τροπολογίας πού υποβλήθηκε κατά τή διάρκεια των συζητήσεων, συνεπάγεται τήν άπάληψη 
τοϋ ακολούθου σημείου τής γνωμοδοτήσεως τοΟ τμήματος 
«Τό τμήμα δέν μπορεί νά αντιληφθεί, πώς είναι δυνατόν νά προωθηθεί ή κατάργηση τής διακρίσεως 
των φύλων στην απασχόληση μέσω τής δημιουργίας συνεταιρισμών.» 
Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
'Υπέρ: πλειοψηφία.