ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 172 τελικό 
Βρυξέλλες, 10 Μαίου 1993 
ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ 
ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ 
ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΓ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ (PHARE) 
ΚΑΤΑ ΤΟ 1991 
- 2 -
PHARE 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΠΡΟΟΙΜΙΟ 
Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚ ΤΟ 1991 
1.1 Νομική βάση 
1.2 Χρηματοδοτικό πλαίσιο 
1.3 Προσανατολισμός της πολιτικής 
1.4 Κατάρτιση των προγραμμάτων 
II. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΤΟΥ 1991 (οικονομική ενίσχυση) 
2.1 Προπαρασκευή και λήψη αποφάσεων 
2.2 Εθνικά προγράμματα και τομείς 
2.3 Πολυκλαδικά μέτρα 
2.4 Περιφερειακή συνεργασία 
III. ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟ 1991 
IV. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ 199 0 ΚΑΙ 1991 
4.1 Διαγωνισμοί και συμβάσεις 
4.2 Πληρωμές 
4.3 Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
4.4 Κεφάλαια υποκατάστασης 
V. ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 
5.1 Συντονισμός της ενίσχυσης 
5.2 Ιδιωτικοποίηση, αναδιάρθρωση και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
5.3 Κοινωνική διάσταση 
VI. ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ 1992 
Πίνακες 1. Συνθετική παρουσίαση των εθνικών Ενδεικτικών Προγραμμάτων του 
1991/92 
2. Ανάλυση ανά τομέα των κυριότερων Εθνικών Προγραμμάτων 1991/92 
3. Σύνταξη προτάσεων χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό 1991 
4. Ανάλυση ανά τομέα για το 1991 σε σχέση με το 1990 
5. Περιφερειακά προγράμματα 1991 
6. Ανθρωπιστική βοήθεια 1991 
7. Διεθνείς διαγωνισμοί 1991 
8. Κατάσταση των πληρωμών 31.12.1991 
9. Γενική εικόνα του συντονισμού της ενίσχυσης 
Παραρτήματα 
1. Κανονισμός του Συμβουλίου 3800/91 
2. Γενικές κατευθυντήριες γραμμές 1991/92 
- 3 -
ΠΡΟΟΙΜΙΟ 
To 1991 ήταν το δεύτερο έτος παροχής κοινοτικής βοήθειας στην Ανατολική και 
Κεντρική Ευρώπη. Ήταν ένας χρόνος που χαρακτηρίσθηκε, αφενός, από τη συνέχιση 
της προσπάθειας για την επίτευξη της μετάβασης στην οικονομία της αγοράς στις 
περισσότερες από τις χώρες στις οποίες παρείχετο ήδη κοινοτική βοήθεια. 
Αφετέρου, ήταν ένας χρόνος που σημαδεύτηκε από τις δραματικές αλλαγές που 
επήλθαν ακόμη πιο ανατολικά, στην πρώην Σοβιετική Ένωση, από το βαθμιαίο 
διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας και από την πτώση του παλαιού κομμουνιστικού 
καθεστώτος στην Αλβανία, το οποίο ήταν το τλευταίο που είχε εναπομείνει στην 
Ευρώπη. 
Το κοινοτικό πρόγραμμα βοήθειας, το οποίο διατήρησε το όνομα PHAREÎ1) (παρά 
την επέκταση της εφαρμογής του και σε άλλες χώρες εκτός των αρχικών, της 
Πολωνίας και της Ουγγαρίας) εξελίχθηκε και προσαρμόστηκε στις μεταβαλλόμενες 
συνθήκες με την παροχή ενίσχυσης στη Ρουμανία από το 1991, τη διακοπή της 
ενίσχυσης στη Γιουγκοσλαβία το φθινόπωρο, την επέκταση της ανθρωπιστκής 
βοήθειας για αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων σε διάφορες περιοχές των 
Βαλκανίων και το ξεκίνημα της παροχής ενίσχυσης στην Αλβανία και τις Βαλτικές 
χώρες κατά τα τέλη του 1991. 
Παράλληλα με την εφαρμογή του PHARE, κατά το 1991 η Κοινότητα επέκτεινε και 
διαφοροποίησε τις άλλες μορφές ενίσχυσης που παρέχει στην Ανατολική και 
Κεντρική Ευρώπη συμπεριλαμβανομένης της στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών, της 
επισιτιστικής βοήθειας και της πρόσβασης σε δάνεια Ε.Τ.Ε. και Ε.Κ.Α.Χ. Επίσης, 
κατά τον ίδιο χρόνο, περατώθηκαν οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη των 
ευρωπαϊκών συμφωνιών με την Τσεχοσλοβακία, την Ουγγαρία και την Πολωνία. 
Ωστόσο, κανένα από αυτά τα θέματα δεν εκτίθεται στην παρούσα έκθεση, η οποία 
αναφέρεται αποκλειστικά στα μέτρα που καλύπονται από τον κανονισμό 3906/89 και 
η οποία συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 10 του εν λόγω κανονισμού. 
Η δεύτερη αυτή έκθεση στηρίζεται σε στοιχεία που περιλαμβάνονταν στην πρώτη 
έκθεση, στην οποία επεδιώκετο να εξηγηθεί ένα μέρος των διαδικασιών και της 
φιλοσοφίας του προγράμματος PHARE. Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζεται το γενικό 
πλαίσιο της βοήθειας κατά το 1991 και, κατόπιν, καλύπτεται το θέμα της λήψεως 
αποφάσεων - κατ'αρχάς όσον αφορά τα μέτρα οικονομικής ενίσχυσης, 
συμπεριλαμβανομένης της περιφερειακής συνεργασίας και στη συνέχεια όσον αφορά 
την ανθρωπιστική βοήθεια. Επίσης, στην παρούσα έκθεση εξετάζεται η εφαρμογή 
των μέτρων του 1990 και 1991 καθώς και τρία ειδικά θέματα ιδιαίτερου 
ενδιαφέροντος - ο συντονισμός της ενίσχυσης, η στήριξη που παρέχεται με το 
PHARE για την ιδιωτικοποίηση, την αναδιάρθρωση και την ανάπτυξη του ιδιωτικού 
τομέα καθώς και η κοινωνική διάσταση του PHARE. 
(1) Ενίσχυση στην Πολωνία και την Ουγγαρία για ανασυγκρότηση της 
οικονομίας. 
- 4 -
Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ Ε.Κ. ΚΑΤΑ ΤΟ 1991 
1.1 Νομική βάση 
Ο κανονισμός του Συμβουλίου 39 06/89, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό 
2689/90 της 17.09.1991, παρέμεινε η νομική βάση για τη βοήθεια PHARE καθ'όλη τη 
διάρκεια του έτους μέχρι τις 23 Δεκεμβρίου, ημερομηνία κατά την οποία το 
Συμβούλιο, με βάση την πρόταση της Επιτροπής της 04.12.1991(2) και σύμφωνα με 
μια γνώμηί^) καθώς και μια παλαιότερη απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για 
το θέμα(^), ενέκρινε περαιτέρω τροποίηση του εν λόγω κανονισμού για επέκταση 
του προγράμματος PHARE στην Αλβανία και τις χώρες της Βαλτικής. 
Αν και σύμφωνα με τον κανονισμό 2698/90 η Ρουμανία περιλαμβανόταν στον κατάλογο 
των χωρών που είναι επιλέξιμες για παροχή βοήθειας στο πλαίσιο του PHARE, το 
Συμβούλιο ενέκρινε την πραγματική εφαρμογή του προγράμματος οικονομικής 
ενίσχυσης σ'αυτή τη χώρα περί τα τέλη του Ιανουαρίου 1991, αφού η ομάδα των 24 
συνέταξε έκθεση σχετικά με την ευνοϊκή εξέλιξη της οικονομικής και πολιτικής 
κατάστασης στη Ρουμανία. 
Όσον αφορά τη Γιουγκοσλαβία, η εφαρμογή του προγράμματος βοήθειας κατά το 
δεύτερο ήμισυ του 1991 κατέστη βαθμιαία όλο και δυσκολότερη. Το Συμβούλιο 
αποφάσισε επισήμως να αναστείλει την (οικονομική) ενίσχυση PHARE στις 
0?.44.1991 και αργότερα, στις OJ&.12.1991, ενέκρινε την παροχή αυτής της 
ενίσχυσης στις "Συνεργαζόμενες Δημοκρατίες"ί*Η Δεδομένου ότι η απόφαση αυτή 
ελήφθη περί τα τέλη του οικονομικού έτους, στην πράξη δεν είχε επιπτώσεις στον 
προϋπολογισμό του 1991, ο οποίος ειχε σχεδόν αναληφθεί πλήρως σ'εκείνο το 
στάδιο. 
1.2 Χρηματοδοτικό πλα ίσιο 
Λαμβανομένων υπόψη των αρχικών χρηματοδοτικών προοπτικών για το 1991, είχε 
προβλεφθεί προϋπολογισμός ύψους 850 εκατομμυρίων ECU. Μετά από διάφορες 
περικοπές, ιδίως όσον αφορά την κοινοτική συνεισφορά στην Ε.Τ.Α.Α., και από 
προσαρμογές για να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η ΛΔΓ δεν ήταν πια δικαιούχος 
χώρα για παροχή βοήθειας στο πλαίσιο του PHARE, το συνολικό ύψος του 
προϋπολογισμού του προγράμματος PHARE οριστικοποιήθηκε από την αρμόδια επί του 
προϋπολογισμού αρχή σε 785 εκατ. ECU. Με το ποσό αυτό καλύπτονταν οι πιστώσεις 
του "μικρο-προϋπολογισμού" ύψους 25 εκατ. ECU από το κονδύλι του προϋπολογισμού 
Β8-760 καθώς και 760 εκατ. ECU από το κονδύλι Β7-600. Το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, στα σχόλια του σχετικά με το κονδύλι Β7-600 υπέδειξε να παρασχεθεί 
ανθρωπιστική βοήθεια ύψους 
2θ £^(ΧΤΙ SCUi για να συνεχιστεί η δράση υπέρ των παιδιών των ορφανοτροφείων 
(βλέπε παρακάτω στο 3ο τμήμα) και ενίσχυση ύψους 30 εκατ. ECU για συνεργασία 
στους τομείς της επιστήμης καθώς και της τεχνολογίας σύμφωνα με το πρόγραμμα 
"Let's go East" που προβλέπεται στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 
ήϋ.ύψ.1990 (βλέπε παρακάτω, ιδίως το σημείο 2.4). 
(1) Κανονισμός 3800/91 του Συμβουλίου της 23.12.91, Ε.Ε. L 357 της 28.12.91 
(2) Ε.Ε. C 313 της 04.12.1991 
(3) Ε.Ε. (υπό έκδοση) 
(4) Ε.Ε. C 280 της 20.10.1991 
(5) Ομάδα 24 χωρών, η παροχή βοήθειας των οποίων ιιρος την Ανατολική και 
Κεντρική Ευρώπη συντονίζεται από την Επιτροιιή. 
(£) Βοσνία, Κροαιία, "Μακεδονία", Σλοβενία (ιο Μαυροβούνιο προστέθηκε 
αργότερα). 
-δ-
1 .3 Προσανατολισμός της πολιτικής 
Για να συμπληρωθούν οι γενικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ενίσχυση, 
οι οποίες καθορίστηκαν το 1990 σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού 3906/89, 
περί τα τέλη του 1990, η Επιτροπή άρχισε να ορίζει λεπτομερέστερα την 
προσέγγιση της κατάρτισης προγραμμάτων PHARE 1991/92 συζητώντας ανεπίσημα το 
θέμα με διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη. 
Με βάση την αρχική πείρα που αποκτήθηκε κατά την κατάρτιση των προγραμμάτων του 
1990 (η οποία αναλύεται στην ετήσια έκθεση του 1990), η Επιτροπή, στην περίοδο 
1991/92, επεδίωξε να επικεντρώσει τις προσπάθειες της στον πρωταρχικό στόχο του 
PHARE, ο οποίος συνίσταται στην υποστήριξη της διαδικασίας μετασχηματισμού των 
οικονομιών κεντρικού σχεδιασμού σε οικονομίες που βασίζονται στις δυνάμεις της 
αγοράς. Εξ ου και η έμφαση που δίνεται στις "κύριες" πτυχές της διαδικασίας 
της μεταρρύθμισης, ιδίως στην αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση των δημόσιων 
επιχειρήσεων, τον εκσυγχρονισμό των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, την προώθηση 
του ιδιωτικού τομέα και την ανάπτυξη μηχανισμών για την αγορά εργασίας. 
Επίσης, δίνεται προτεραιότητα και σε άλλους τομείς, από την υποδομή μέχρι την 
ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων, τομείς στους οποίους είναι αναγκαίο να 
πραγματοποιηθούν μεταρρυθμίσεις και αναδιαρθρώσεις για να εξασφαλιστεί 
οικονομική ανάκαμψη καθώς και ισορροπημένη αειφόρα ανάπτυξη. 
Εκτός από την έννοια των "κύριων" τομέων, αναγνωρίστηκε επίσημα στην προσέγγιση 
της κατάρτισης προγραμμάτων και η έννοια της περιφερειακής συνεργασίας, η οποία 
είχε ήδη συζητηθεί κατά το 199 0. Ενώ ο κύριος όγκος των πόρων του PHARE θα 
χρησιμοποιόταν για την εφαρμογή εθνικών προγραμμάτων, ένα ποσοστό ύψους 10-15% 
των πόρων της περιόδου 1991/92 θα προοριζόταν για διακρατικά ή περιφερειακά 
έργα, στα οποία θα συμμετείχαν τουλάχιστον δύο χώρες εταίροι στις οποίες 
χορηγείται βοήθεια στο πλαίσιο του PHARE. 
Μια σύνθεση των ιδεών που διαμορφώνονται σχετικά με την κατάρτιση των 
προγραμμάτων, υπό τη μορφή σχεδίου των γενικών κατευθυντήριων γραμμών 1991/92, 
συζητήθηκε και έτυχε ευνοϊκής γνωμοδότησης από την Επιτροπή Διαχείρισης του 
PHARE στις 21.92.1991, και αργότερα εγκρίθηκε επίσημα από την Επιτροπή στις 
15.05.1991 (παράρτημα 2). 
1.4 Κατάρτιση των προγραμμάτων 
Ήδη από το φθινόπωρο του 1990, με βάση την πείρα που αποκτήθηκε από το PHARE 
1990 και χάρη στην παρουσία των αντιπροσωπειών της Επιτροπής που είχαν 
εγκατασταθεί πρόσφατα στην Πολωνία και την Ουγγαρία, άρχισαν σ'αυτές τις δύο 
χώρες ανεπίσημες συζητήσεις σχετικά με την κατάρτιση προγραμμάτων μεταξύ των 
υπηρεσιών της Επιτροπής και των εθνικών αρχών τις οποίες εκπροσωπούσε ο 
υπεύθυνος για το συντονισμό της ενίσχυσης υπουργός. Στις 14.12.1990 και στις 
18.12.1990 συμφωνήθηκε με τις ουγγρικές και τις πολωνικές αρχές αντιστοίχως ένα 
ελαστικό πλαίσιο σχεδιασμού ("ενδεικτικό πρόγραμμα") για τη βοήθεια PHARE 1991. 
Παρόμοια ενδεικτικά προγράμματα καταρτίστηκαν και αποτέλεσαν αντικείμενο 
συμφωνίας με τις σχετικές αρχές των άλλων δικαιούχων χωρών κατά το πρώτο ήμισυ 
του 1991 : για την Τσεχοσλοβακία στις 31.01.1991, τη Βουλγαρία στις 08.02.1991, 
τη Ρουμανία στις 01.03.1991 και τη Γιουγκοσλαβία στις 12.06.1991. 
Αντίθετα με τα προγράμματα που αποτελούν αντικείμενο διαπραγματεύσεων στο 
πλαίσιο της συνθήκης της Λομέ και των μεσογειακών πρωτοκόλλων, τα ενδεικτικά 
προγράμματα PHARE, αν και ενίοτε εκλαμβάνονται εσφαλμένα ως επίσημες 
δεσμευτικές συμφωνίες με την Επιτροπή, είναι έγγραφα εργασίας τα οποία 
προσδιορίζουν τις τομεακές προτεραιότητες και παρέχουν ένα πλαίσιο αναφοράς, 
ιδιαίτερα χρήσιμο στις δικαιούχους χώρες, ώστε να μπορέσει να αρχίσει η 
αναλυτικότερη εργασία του προσδιορισμού και της αξιολόγησης του έργου. Τα 
ενδεικτικά προγράμματα(1), (εκτός αυτού της Γιουγκοσλαβίας που δεν εφαρμόστηκε 
ποτέ) συνοψίζονται στους πίνακες 1 και 2. 
(1) Διατίθενται για ενημέρωση κατόπιν αιτήσεως. 
- 6 -
Για την εξέταση αυτών των ενδεικτικών προγραμμάτων πρέπει να ληφθούν υπόψη οι 
τομεακές χορηγήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προϋπολογισμού του 
1990. Ως εκ τούτου, οι παροχές για τη στήριξη των MME (μικρών και μεσαίων 
επιχειρήσεων) στην Ουγγαρία και την Πολωνία, για παράδειγμα, αποτελούσαν 
ουσιαστικά συμπλήρωμα του προγράμματος του 1990, ενώ για τις MME της 
Τσεχοσλοβακίας προβλέφθηκε ένα εντελώς νέο πλήρες πρόγραμμα με κονδύλι 
πίστωσης. Στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, όπου το νομοθετικό και 
χρηματοοικονομικό πλαίσιο για ένα πρόγραμμα για τις MME χρειάζεται περαιτέρω 
ανάπτυξη, προβλέφθηκε πολύ μικρότερη παροχή προς όφελος των MME. 
Σε όλες τις χώρες, η αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων 
αναγνωρίστηκε ως ο τομέας που χρειάζεται τη πιο σημαντική βοήθεια. Οι τομείς 
της γεωργίας, των MME και του περιβάλλοντος παραμένουν επίσης σημαντικοί, ενώ 
άλλοι - ενέργεια, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες και πολιτική για την αγορά 
εργασίας - άρχισαν να θεωρούνται ως τομείς στους οποίους είναι αναγκαία η 
παροχή βοήθειας για την πραγματοποίηση πολιτικών μεταρρυθμίσεων μεγάλου 
βεληνεκούς. Ίσως κάπως απρόσμενα, δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στον τομέα της 
υγείας από τρεις χώρες. Όσον αφορά την εκπαίδευση, η ενίσχυση έχει κυρίως τη 
μορφή χορηγήσεων για συμμετοχή στο TEMPUS. 
Σε δύο χώρες, αντί για εκτεταμένα προγράμματα τομεακών μεταρρυθμίσεων, 
προβλέφθηκε μια γενική χρηματοδοτική διευκόλυνση για τεχνική βοήθεια η οποία 
καλύπτει μια σειρά μικρών εισροών προκαταρκτικής τεχνικής βοήθειας σε πολλούς 
τομείς. Η λεπτομερής ανά τομέα ανάλυση πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του 
έτους (βλέπε παρακάτω σημείο 2.2). 
Σε όλα τα ενδεικτικά προγράμματα, οι εθνικές αρχές και η Επιτροπή συμφώνησαν 
ειδικά για τη σημασία πού έχει στο πλαίσιο των προγραμμάτων βοήθειας η προώθηση 
της ανάπτυξης της κονωνίας των πολιτών με τη συμμετοχή ενδιάμεσων μη κρατικών 
φορέων, ενώσεων και οργανώσεων με σκοπό την ενίσχυση της γενικής διαδικασίας, 
της οικονομικής και πολιτικής μεταρρύθμισης. Στο πολωνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
προβλέφθηκε μια συγκεκριμένη δράση στον τομέα της κοινωνίας των πολιτών και του 
διαλόγου των πολιτών, η οποία εκτίθεται πληρέστερα στο παρακάτω σημείο 5.2. 
Σε όλα τα προγράμματα περιλαμβάνονταν προσωρινές εκτιμήσεις κόστους το οποίο θα 
καθίστατο αργότερα οριστικό βάσει λεπτομερούς προσδιορισμού κάθε τομεακού 
προγράμματος. Επίσης, στα προγράμματα προβλεπόταν ένας μεσοπρόθεσμος έλεγχος. 
Αυτό επέτρεψε στην Επιτροπή να εκτιμήσει την πρόοδο που σημειώθηκε στην 
εφαρμογή των προγραμμάτων βοήθειας και, τον Ιούνιο του 1991, να επικυρώσει τις 
προβλεπόμενες αναλήψεις υποχρεώσεων για το έτος. 
'Οσον αφορά τη Γιουγκοσλαβία, τον Ιούνιο του 1991, αμέσως μόλις συμφωνήθηκε το 
ενδεικτικό πρόγραμμα του 1991, κατέστη εμφανές ότι οι συνθήκες δεν επέτρεπαν 
ούτε να να αρχίσει ο προσδιορισμός και η αξιολόγηση του έργου, ούτε να 
εφαρμοστεί το πρόγραμμα του 199 0. Το μόνο πρόγραμμα που μπορούσε να εφαρμοστεί 
ήταν η γιουγκοσλαβική συμμετοχή στο TEMPUS (6 εκατ. ECU) καθότι η παραλαβή και 
η επεξεργασία των σχετικών με ίο έργο ιιροιάσεων είχε ήδη πραγματοποιηθεί κατά 
το πρώτο ήμισυ του 1991. Το φθινόπωρο του 1991, κατέστη αναγκαίο να γίνουν 
σχέδια για να καταλογισθούν εκ νέου τα 59 εκατ. ECU που είχαν διατεθεί για τη 
Γιουγκοσλαβία ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος της μη διάθεσης στα τέλη του 
1991. Συνολικώς, 33 περίπου εκατ. ECU καταλογίσθηκαν στο κονδύλι της 
ανθρωπιστικής βοήθειας (κεφάλαιο III), ώστε να μπορέσει η Επιτροπή να 
ανταποκριθεί θετικά σε ένα φάσμα απρόβλεπτων και εκτάκτων αναγκών, 
συμπεριλαμβανομένου του προβλήματος των προσφύγων και των προσώπων που 
μετακινήθηκαν παρά τη θέληση τους στη Γιουγκοσλαβία. Τα υπόλοιπα 26 εκατ. ECU 
καταλογίσθηκαν σε διάφορους τομείς όπου υπήρχαν ειδικές ανάγκες και όπου ήταν 
δυνατόν να αναληφθεί ταχέως η υποχρέωση χωρίς ειδική προπαρασκευή. Στους 
τομείς αυτούς περιλαμβανόταν η πολυκλαδική διευκόλυνση, το περιβάλλον και ο 
ιδιωτικός τομέας στην Πολωνία καθώς και μια πρόσθετη ώθηση για την έρευνα και 
το περιβάλλον σε περιφερειακό επίπεδο, λόγω του ιδιαίτερου ενδιαφέροντος που 
εκδήλωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο γι'αυτούς τους τομείς. 
- 7 -
II. ΤΑ ΜΕΤΡΑ TOY 1991 (Οικονομική ενίσχυση) 
2.1. Προπαρασκευή και λήψη αποφάσεων 
Ο συνολικός αριθμός των αποφάσεων χρηματοδότησης στο πλαίσιο του PHARE στον 
προϋπολογισμό του 1991 ήταν 75. Σ'αυτές περιλαμβάνονταν 14 αποφάσεις στο 
κονδύλι για την ανθρωπιστική βοήθεια, 44 εθνικά τομεακά προγράμματα, 11 
προγράμματα περιφερειακής συνεργασίας και δύο εγκρίσεις που αφορούν ένα σύνολο 
πολυκλαδικών ενεργειών μικρής κλίμακας. Το TEMPUS, που είναι εν μέρει εθνικό 
και εν μέρει περιφερειακό, αποτέλεσε αντικείμενο τεσσάρων χωριστών αποφάσεων 
κατά τη διάρκεια του έτους. 
Η επιτροπή διαχείρισης του PHARE συνεδρίασε έξι φορές και διατύπωσε ευνοϊκή 
γνώμη για όλες τις αποφάσεις χρηματοδότησης. Επίσης, έδωσε μια φορά τη γνώμη 
της γραπτώς στην περίπτωση μιας επείγουσας πρότασης (περιφερειακή συνεργασία 
στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας) για την παροχή τεχνικής βοήθειας στον 
πυρηνικό σταθμό του Koslodui στη Βουλγαρία. 
Σε ανεπίσημες συζητήσεις και ανταλλαγές πληροφοριών με την επιτροπή διαχείρισης 
καλύφθηκαν θέματα όπως η ανθρωπιστική βοήθεια, τα κεφάλαια υποκατάστασης, οι 
διαγωνισμοί, τα κριτήρια επιλεξιμότητας κλπ. Τα περισσότερα απ'αυτά τα θέματα 
εκτίθενται σε χωριστά κεφάλαια στην παρούσα έκθεση. 
2.2 Εθνικά προγράμματα και τομείς 
Η κατά τομέα και χώρα ανάλυση των εθνικών προγραμμάτων του 1991 περιλαμβάνεται 
στους πίνακες 3 και 4. Επίσης, στον πίνακα 2 φαίνεται και ο ρυθμός λήψης των 
αποφάσεων κατά το 1991. Στον πίνακα 3 παρουσιάζεται η τομεακή ανάλυση 
συγκριτικά με το 1990. Από τους πίνακες αυτούς φαίνεται ότι και οι πέντε 
δικαιούχοι χώρες χρησιμοποίησαν τη βοήθεια του PHARE σ'ένα ευρύ, και, σε 
γενικές γραμμές, παρόμοιο φάσμα τομέων. Η Πολωνία και η Ουγγαρία επέλεξαν να 
ξεκινήσουν με ενέργειες που αφορούν ιδίως την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, τη 
στήριξη των MME, το περιβάλλον και τη γεωργία. Οι άλλες χώρες, οι οποίες 
καθυστέρησαν αναγκαστικά να αρχίσουν να χρησιμοποιούν τη βοήθεια του PHARE το 
1990, κατάρτισαν επίσης μεγάλης κλίμακας προγράμματα σ'όλους αυτούς τους 
τομείς, συστήνοντας ειδικές μονάδες εφαρμογής των προγραμμάτων (ΜΕΠ) στα 
αρμόδια υπουργεία, για να διαχειρισθούν τα προγράμματα σύμφωνα με το 
αποκεντρωμένο σύστημα των προκαταβολών που περιγράφεται στην πρώτη ετήσια 
έκθεση. 
Για να απλουστευθεί η οργάνωση της αρχικής τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης για 
έναν αριθμό κυβερνητικών αρχών, η Τσεχοσλοβακία και η Ρουμανία επέλεξαν ένα 
πλαίσιο πολυκλαδικών αποφάσεων για να δημιουργήσουν μία γενική διευκόλυνση για 
τεχνική βοήθεια (Γ.Δ.Τ.Β.) την οποία διαχειρίζεται το κέντρο. Στην περίπτωση 
της Τσεχοσλοβακίας, συστήθηκε μια ειδική ομάδα (ΜΕΠ) που διαχειρίζεται τη 
Γ.Δ.Τ.Β. βάσει ενός συστήματος προκαταβολών. Ο πίνακας 4 περιλαμβάνει τομεακή 
ανάλυση των δύο αυτών γενικών κεφαλαίων τα οποία παρουσιάζονται συνολικά στον 
πίνακα 3. 
- 8 -
Αν εξαιρέσουμε τη Γ.Δ.Τ.Β. (γενική διευκόλυνση για τεχνική βοήθεια), η δομή των 
διαφόρων εθνικών προγραμμάτων του 1991 διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον τομέα 
εφαρμογής, με ιδιαίτερως μεγάλης κλίμακας προγράμματα σε τομείς όπως η 
αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, η γεωργία και το περιβάλλον, σε αντίθεση με το 
φάσμα των χωριστών, μικρής κλίμακας προγραμμάτων παροχής τεχνικής βοήθειας για 
μεταρρύθμιση της πολιτικής στους τομείς της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών και 
των μεταφορών. Στους ευρύτερους τομείς των κοινωνικών θεμάτων/απασχόλησης και 
της εκπαίδευσης/έρευνας υπάρχει εξίσου μεγάλη ποικιλία καθώς και πολύ μεγάλος 
αριθμός τομέων, με ευρείας κλίμακας τομεακά προγράμματα για την υγεία και την 
αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας καθώς και ένα φάσμα προγραμμάτων παροχής 
τεχνικής βοήθειας και προώθησης καινοτομιών περιορισμένης κλίμακας, όπως το 
πρόγραμμα διαλόγου των πολιτών/ΜΚΟ (μη κυβερνητικών οργανώσεων) στην Πολωνία. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένα από τα προγράμματα στον κοινωνικό τομέα, τα 
οποία προβλέφθηκαν κατά την κατάρτιση των προγραμμάτων, όπως αυτό για την 
ανάπτυξη της αγοράς εργασίας στην Ουγγαρία και για την αναδιάρθρωση του 
συστήματος υγείας στη Βουλγαρία, αναβλήθηκαν μέχρι το 1992, ώστε να επιτραπεί η 
κάλυψη των αναγκών τομέων στους οποίους η οριστική έγκριση των προγραμμάτων 
μπορούσε να πραγματοποιηθεί συντομότερα. 
'Οσον αφορά τον τομέα της εκπαίδευσης/έρευνας, κατά προτεραιότητα τομεάς για 
παροχή βοήθειας παραμένει το πρόγραμμα TEMPUS. Αν και μέχρι τον Ιούνιο του 
1992, δεν είχαν ληφθεί οι κυριότερες αποφάσεις χρηματοδότησης, στην πράξη όλες 
οι αιτήσεις επιδότησης είχαν παραληφθεί πολύ νωρίτερα και είχε ήδη προχωρήσει 
σημαντικά η εργασία της ανάλυσης και αξιολόγησης από το γραφείο του 
προγράμματος TEMPUS. Πηγή για περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με το TEMPUS 
αποτελεί η χωριστή έκθεση για το TEMPUS 1990-91 που συνέταξε η Επιτροπή το 
Φεβρουάριο του 1992ί1). 
2.3 Πολυκλαδικά μέτρα 
Εκτός από τα τομεακά προγράμματα, συμφωνήθηκε η ανάληψη υποχρέωσης ύψους 10 
εκατομμυρίων ECU σε δύο διαδοχικά τμήματα όπως και το 1990 για παροχή 
"πολυκλαδικής τεχνικής βοήθειας". Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί ένα μέσο που 
επιτρέπει, στο πλαίσιο δεδομένων παραμέτρων, να δίνεται μια γενική έγκριση για 
τη χρηματοδότηση μικρής κλίμακας εργασιών, όπως μελέτες σκοπιμότητας και παροχή 
τεχνικής βοήθειας, χωρίς να απαιτείται ειδική γνωμοδότηση μιας επιτροπής και 
απόφαση της Επιτροπής για κάθε βαθμίδα του έργου. Έχουν συναφθεί συμβάσεις για 
περισσότερα από ογδόντα χωριστά έργα· μόνο το 20% από αυτά υπερβαίνει τις 
100.000 ECU. 
Κατά το 1991, η πολυκλαδική διευκόλυνση χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση 
μεγάλου μέρους του προσδιορισμού, της αξιολόγησης και του ελέγχου των τομεακών 
προγραμμάτων. Επίσης, χρηματοδοτήθηκαν μελέτες σχεδιασμού στους τομείς των 
τηλεπικοινωνιών, των μεταφορών, της ανανέωσης των επιχειρήσεων και της 
κατάρτισης στη διαχείριση επιχειρήσεων καθώς και σημαντικές μελέτες 
βιομηχανικής αναδιάρθρωσης για τους τομείς του χάλυβα, των όπλων και των 
φαρμακευτικών προϊόντων στην Τσεχοσλοβακία. 
Η πολυκλαδική διευκόλυνση υπήρξε ιδιαίτερα χρήσιμη στη χρηματοδότηση της πρώτης 
φάσης της παροχής βοήθειας (1,5 εκατ. ECU) στην Αλβανία για την αναδιάρθρωση 
των επιχειρήσεων, τις MME και την στήριξη του υπουργείου Συντονισμού της 
Εν ίσχυσης. 
Με αυτόν τον τρόπο χρηματοδοτήθηκαν ορισμένα μικρής κλίμακας έργα, 
συμπεριλαμβανομένου του νέου κέντρου ευρωπαϊκών σπουδών στη Σόφια, όπως 
προβλέπεται στο βουλγαρικό ενδεικτικό πρόγραμμα 1991/92. Επίσης, 
χρηματοδοτήθηκαν ορισμένα εκπαιδευτικά ταξίδια και υποτροφίες 
συμπεριλαμβανομένων επισκέψεων για άσκηση στην Επιτροπή για Πολωνούς, Ούγγρους 
και Τσεχοσλοβάκους υπαλλήλους καθώς και υποτροφίες στο Κολλέγιο της Ευρώπης. 
(1) SEC(92) 226 της 12.02.1992. 
- 9 -
2.4 Περιφερειακή Συνεργασία 
Η ιδέα περιφερειακών σχεδίων, στα οποία θα συμμετείχαν κατά προτίμηση τρεις ή 
περισσότερες χώρες επιλέξιμες για παροχή βοήθειας στο πλαίσιο του PHARE, 
αναπτύχθηκε σταδιακά κατά τη διάρκεια του 1991, μετά από την πρωτοβουλία που 
ανέλαβε η Επιτροπή, περί τα τέλη του 1990, να καταρτίσει ένα πρόγραμμα στήριξης 
για τη δημιουργία μικτών εταιρειών με μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που έχουν 
την έδρα τους στις ΕΚ χωρίς να υπάρχει καμία προκαθορισμένη διάκριση μεταξύ των 
ενδιαφερομένων χωρών της Ανατολικής Ευρώπης. 
Η ίδια λογική σχετικά με τα περιφερειακά έργα - το αδιαίρετο της βοήθειας -
ίσχυσε για να αιτιολογηθεί η χρηματοδότηση του κόστους της τεχνικής 
βοήθειας/διαχείρισης του προγράμματος TEMPUS, το οποίο, κατά το 1990, είχε 
απλώς κατανεμηθεί σύμφωνα με λόγο 2:1 μεταξύ της Πολωνίας και της Ουγγαρίας. 
Κατά την κατάρτιση εθνικών προγραμμάτων επικράτησε μια διαφορετική λογική για 
τα περιφερειακά έργα, όταν έγινε σαφές ότι πολλές χώρες έδειχναν ενδιαφέρον για 
το ίδιο είδος τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης και ότι η διαχείριση της 
χορήγησης αυτής μέσω ενός κοινού συστήματος παροχής θα ήταν αποτελεσματικότερη. 
Με παρόμοιο σκεπτικό καταρτίσθηκε και το πρόγραμμα για την εγγύηση 
προτύπων/ποιότητας, σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό τυποποίησης 
(CEN/CENELEC) και συγχρηματοδοτείται από το ΕΤΤΒ, καθώς και το πρόγραμμα 
μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης (SIGMA), η διαχείριση του οποίου θα 
πραγματοποιηθεί μέσω της υπηρεσίας δημόσιας διαχείρισης (PUMA) του ΟΟΣΑ. Στο 
πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων επιδιώκεται και η περιφερειακή συνεργασία μεταξύ 
των ενδιαφερομένων χωρών, αν και αυτό δεν αποτελεί πρωταρχικό στόχο. (Στον 
Πίνακα 5 δίδεται μια γενική εικόνα). 
Η έννοια των κοινών ή διασυνοριακών έργων αναπτύχθηκε ειδικότερα στο πλαίσιο 
των περιφερειακών προγραμμάτων για το περιβάλλον, του σχεδίου στήριξης της 
υποδομής για έρευνα και ανάπτυξη (COSINE) καθώς και στο πλαίσιο της προσφυγής 
σε περιφερειακά κεφάλαια για το συμπλήρωμα των εθνικών χορηγήσεων για το TEMPUS 
χάρη στην από κοινού χρηματοδότηση ευρωπαϊκών έργων στα οποία συμμετέχουν δύο ή 
περισσότερες χώρες στις οποίες χορηγείται βοήθεια στο πλαίσιο του PHARE. 
Εκτός από το ότι έδωσαν την έγκριση τους για τα διάφορα προγράμματα, οι 
συντονιστές των εθνικών ενισχύσεων εκλήθησαν να υποβάλουν τις ιδέες και τις 
προτάσεις τους για περιφερειακά έργα. Ωστόσο, στην πράξη, δεν υπήρχε αρκετός 
χρόνος για να εξεταστούν εξ αρχής νέες ιδέες για έργα και ανατέθηκε στην 
Επιτροπή να αναλάβει μεγάλο μέρος των πρωτοβουλιών για την κατάρτιση του 
προϋπολογισμού. Τον Ιούνιο, χρηματοδοτήθηκε από περιφερειακά κεφάλαια το 
έκτακτο πρόγραμμα πυρηνικής ασφάλειας για τη Βουλγαρία, λόγω της ανησυχίας που 
δημιουργήθηκε διεθνώς για το σταθμό του Kozlodui καθώς και ένα μικρότερο 
συμπληρωματικό πρόγραμμα ειδικότερα για την Τσεχοσλοβακία. 
Η πείρα που αποκτήθηκε από τα περιφερειακά προγράμματα κατά το 1991 εξετάστηκε 
επί μακρόν από τους πέντε συντονιστές των εθνικών ενισχύσεων στη συνάντηση τους 
στις Βρυξέλλες το Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 1991. Δεδομένου ότι επιδιώκεται 
να επεκταθεί το 1992 η εφαρμογή της πρωτοβουλίας προς ανατολάς, οι συντονιστές 
συμφώνησαν να θεσπίσουν, με ισχυρή ενίσχυση από την Επιτροπή, τις δικές τους 
διαδικασίες για μια συστηματικότερη κατάρτιση περιφερειακών προγραμμάτων υπό 
την εκ περιτροπής ετήσια προεδρία ενός από τους συντονιστές, αρχής γενομένης 
από τη Βουλγαρία. 
-ΙΟ-
Ill. ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ 
'Οσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια για το 1991, μια από τις κύριες 
προτεραιότητες ήταν να συμπληρωθεί η χρηματοδότηση της επείγουσας δράσης προς 
όφελος των παιδιών στη Ρουμανία που άρχισε το 1990<1), η οποία συνίσταται, 
αφενός, στην παροχή επείγουσας βοήθειας για θέρμανση και εκσυγχρονισμό των 
ορφανοτροφείων και, αφετέρου, σε μια δράση ιατρο-επισιτιστικής στήριξης (7,8 
εκατ. ECU). Επίσης, πραγματοποιήθηκε προπαρασκευαστική εργασία για τη συνέχεια 
του προγράμματος (12,2 εκατ. ECU) για περαιτέρω εκσυγχρονισμό των 
ορφανοτροφείων, ιδίως όσον αφορά τις εγκαταστάσεις υγιεινής καθώς και για 
παροχή βοήθειας στην κυβέρνηση για να χαράξει μια μεσοπρόθεσμη πολιτική με 
στόχο την κατάρτιση προσωπικού και την εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων για την 
περίθαλψη σε ιδρύματα. Έτσι, η βοήθεια προς τη Ρουμανία σ'αυτόν τον τομέα 
ανήλθε σε 20 εκατ. ECU, όπως είχε ζητηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Το εναπομείναν διαθέσιμο ποσό για ανθρωπιστική βοήθεια από το PHARE, στο 
πλαίσιο του ανωτάτου ορίου που ανέρχεται στο 5% του συνολικού προϋπολογισμού 
του προγράμματος PHARE όπως συμφωνήθηκε από την Επιτροπή και το Συμβούλιο το 
1990, διατέθηκε αμέσως για επείγουσα παροχή βοήθειας για εισαγωγές βασικού 
ιατρικού υλικού στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, οι οποίες αντιμετώπιζαν 
δραματική έλλειψη ξένου συναλλάγματος. Οργανώθηκαν αποστολές αναγνώρισης σε 
συνεργασία με την ΠΟΥ. Το έργο για τη Ρουμανία, κόστους 10 εκατ. ECU, 
οργανώθηκε από ένα οργανισμό προμηθειών ευρωπαϊκού επιπέδου, σε συνεργασία με 
την ομάδα τεχνικής βοήθειας η οποία ήδη επέβλεπε την εφαρμογή του ιατρο-
επισιτιστικου προγράμματος. Στη Βουλγαρία, δύο ΜΚΟ διαχειρίστηκαν το έργο των 
10 εκατ. ECU, χάρη στη δημιουργία ενός δικτύου των κατά τόπους φαρμακοποιών για 
την επίβλεψη της διανομής και της πώλησης. Δημιουργήθηκαν κεφάλαια 
υποκατάστασης για τα κεφάλαια που προέρχονται από τις εισπράξεις των πωλήσεων 
φαρμάκων, σύμφωνα με τα γενικά πρωτόκολλα που συνήφθησαν με την Επιτροπή (βλέπε 
παρακάτω το σημείο 4.4). 
Καθώς προχωρούσε το 199»1, έγινε σαφές ότι, λόγω μιας σειράς απρόβλεπτων 
γεγονότων, ήταν αναγκαία η παροχή πρόσθετης ανθρωπιστικής βοήθειας - πρώτα οι 
πλημμύρες στη Ρουμανία, κατόπιν τα γεγονότα της Αλβανίας και αργότερα ο 
εμφύλιος πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία, οι κακές συγκομιδές στη Ρουμανία και η 
διακοπή της παροχής ενέργειας στη Βουλγαρία λόγω του έκτακτου κλεισίματος ενός 
από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες στο Kazlodui. Για να μπορέσει να ανταποκριθεί 
αποτελεσματικά, η Επιτροπή χρειάστηκε να υπερβεί το ενδεικτικό ανώτατο όριο 5% 
(πράγμα το οποίο επισημοποιήθηκε και από το Συμβούλιο και το ποσοστό ανήλθε σε 
10% με την ευκαιρία της έγκρισης της δεύτερης τροποποίησης του κανονισμού 
3906/89 - βλέπε παραπάνω το σημείο 1.1). Έτσι, χρηματοδοτήθηκε μια σειρά 
πρόσθετων ανθρωπιστικών ενεργειών από τους πόρους που αρχικά προορίζονταν για 
το εθνικό πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης της Γιουγκοσλαβίας, οι οποίοι 
σταδιακά καταλογίστηκαν εκ νέου καθώς εμφανίζονταν οι έκτακτες ανάγκες (βλέπε 
παραπάνω το σημείο 2.1). Το τελικό σύνολο της ανθρωπιστικής βοήθειας που 
χορηγήθηκε στο πλαίσιο του PHARE το 1991 ανήλθε σε 72,7 εκατ. ECU. Η συνολική 
εικόνα της ανθρωπιστικής βοήθειας κατά το 1991 παρατίθεται στον πίνακα 6. 
ί1\ Σηΐίεία 4.1 και 4.2 ΤΠΓ ΕτήσιοτΓ 'Rwflrnnr νια το 1990. 
- n -
IV. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ 1990 ΚΑΙ 1991 
Μόλις ληφθεί η χρηματοδοτική απόφαση, η φυσιολογική συνέχεια της διαδικασίας, 
όπως εκτίθεται στην Ετήσια Έκθεση του 1990, είναι να υπογραφεί από την 
Επιτροπή και την υπεύθυνη για την εφαρμογή αρχή, που είναι συνήθως το αρμόδιο 
υπουργείο της ενδιαφερόμενης χώρας, ένα χρηματοδοτικό μνημόνιο στο οποίο 
προσδιορίζονται οι ευθύνες και των δύο μερών όσον αφορά τη διαχείριση. 
Γενικώς, συνεχίστηκε κατά το 1991 η χρησιμοποίηση αποκεντρωμένων συστημάτων 
εφαρμογής και ζητήθηκε από τα αρμόδια υπουργεία να συστήσουν μια μονάδα 
διαχείρισης του προγράμματος, να ορίσουν ένα διατάκτη, να ανοίξουν ένα 
τραπεζικό λογαριασμό και να συνιάξουν ένα λεπτομερές σχέδιο εργασίας και μια 
εκτίμηση κόστους για τους ιιρώιους έξι μήνες. 
Κατά το 1991, πραγματοποιήθηκαν διάφορες βελτιώσεις και καινοτομίες για να 
επιταχυνθεί αυτό το αναγκαστικά αργό ξεκίνημα. Όπου ήταν δυνατό, δεδομένων 
των διαδικασιών που ισχύουν για τη σύναψη συμβάσεων, εξασφαλίστηκε το συνεχές 
της τεχνικής βοήθειας χάρη στην παροχή βοήθειας "γεφυρώματος" και μετά την 
περάτωση της αρχικής πρότασης για το πρόγραμμα καθώς και χάρη στην κατά το 
δυνατόν επίσπευση της υποβολής προσφορών για μακροπρόθεσμη βοήθεια. 
4.1 Διαγωνισμοί και συμβάσεις 
Σύμφωνα με τους κανονισμούς της Επιτροπής, οι συμβάσεις για τεχνική βοήθεια 
κατακυρώνονται συνήθως μετά από κλειστό διαγωνισμό, δηλαδή βάσει επιλογής ενός 
περιορισμένου αριθμού εταιρειών (short list-κατάλογος επίλεκτων υποψηφίων) από 
τις οποίες ζητείται να υποβάλουν προσφορά. Τα κριτήρια για την τελική 
προτίμηση εξαρτώνται κυρίως από την ποιότητα και, σε μικρότερο βαθμό, από την 
τιμή. Για τις δευτερεύουσες συμβάσεις τεχνικής βοήθειας (λιγότερο από ± 50.000 
ECU) η σύμβαση μπορεί να συναφθεί μετά από διαπραγματεύσεις για απ'ευθείας 
ανάθεση. Ανοιχτός διαγωνισμός μέσω της Επίσημης Εφημερίδας των ΕΚ 
πραγματοποιείται μόνο για τις συμβάσεις προμηθειών, οι οποίες είναι σπάνιες στο 
πλαίσιο του PHARE (βλ. πίνακα 7). 
Όλες οι συμβάσεις κατακυρώνονται σύμφωνα με ένα από τα δύο διαφορετικά 
συστήματα εφαρμογής που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο του PHARE : 
την άμεση εφαρμογή, σύμφωνα με την οποία η κατακύρωση και η διαχείριση 
των συμβάσεων γίνεται από τις Βρυξέλλες εν ονόματι των δικαιούχων 
χωρών. 
- το αποκεντρωμένο σύστημα εφαρμογής, σύμφωνα με το οποίο η έγκριση και η 
διαχείριση των συμβάσεων γίνεται από τη δικαιούχο χώρα στο πλαίσιο ενός 
συστήματος "προγράμματος εργασίας/προκαταβολικής πληρωμής". 
Και με τα δύο συστήματα πρέπει να χρησιμοποιούνται οι ίδιες διαδικασίες και, 
όσον αφορά το αποκεντρωμένο σύστημα εφαρμογής, η Επιτροπή παρακολουθεί αν 
τηρούνται οι εν λόγω διαδικασίες αιιό τους δικαιούχους οργανισμούς. 
Καθότι τα δεδομένα που αφορούν τις συμβάσεις που συνάπτονται σύμφωνα με το 
αποκεντρωμένο σύστημα φθάνουν στην Επιτροπή με κάποια καθυστέρηση, οι 
πληροφορίες που παρέχονται στον παρακάτω πίνακα βασίζονται κυρίως σε συμβάσεις 
που συνήφθησαν σύμφωνα με το σύστημα άμεσης εφαρμογής. Φαίνεται ότι, κατά το 
1991, συνήφθησαν 550 περίπου συμβάσεις, από τις οποίες λιγότερες από τις μισές 
κατακυρώθηκαν μετά από κλειστό διαγωνισμό. Περισσότερες από τις μισές 
συνήφθησαν χωρίς επίσημο διαγωνισμό, καθότι επρόκειτο για δευτερεύουσες 
συμβάσεις τεχνικής βοήθειας. 
- 12 -
Είναι δύσκολο και ως ένα βαθμό παραιιλανη ι ι wo να γίνει ανάλυση ανά 
εθνικότητα. Κάτι τέτοιο επιχειρείται στον κατωτέρω πίνακα όσον αφορά 
τις συμβάσεις που κατακυρώθηκαν από τις Βρυξέλλες. Στη διεθνή αγορά, 
πολλές εταιρείες δρουν από πολλές διαφορετικές χώρες και οι διεθνείς 
συνεργασίες είναι συχνές στο χώρο των συμβουλευτικών εταιρειών, με τις 
οποίες συνεργάζεται κυρίως το PHARE. 
Γι'αυτό το λόγο, ένα μεγάλο μερίδιο στον κατωτέρω πίνακα έχει αναληφθεί 
από "διεθνείς οργανώσεις", "άλλες" ή "μη καταχωρημένες" ως προς την 
εθνικότητα. Όσον αφορά το υπόλοιπο, έγιναν απλουστεύσεις, οι οποίες 
μπορεί να παραμορφώνουν κάπως την εικόνα. Τέλος, πρέπει να 
υπενθυμίσουμε ότι στις συμβάσεις αυτές δεν περιλαμβάνονται όσες 
συνήφθησαν με το αποκεντρωμένο σύστημα εφαρμογής. Πληροφορίες σχετικά 
με αυτές θα είναι διαθέσιμες αργότερα, πράγμα που μπορεί να αλλάξει 
σημαντικά την εικόνα. 
Δεδομένων αυτών των επιφυλάξεων, η ανάγνωση του πίνακα πρέπει να γίνει 
πολύ προσεκτικά. Ωστόσο, φαίνεται ότι κατά το 1991 οι βελγικές και 
γαλλικές εταιρείες σημείωσαν ιδιαίτερες επιτυχίες, ενώ οι ιταλικές, 
ισπανικές, πορτογαλικές και ελληνικές έχουν χαμηλές επιδόσεις. Η 
Επιτροπή παρακολουθεί την κατάσταση και τα δεδομένα θα συμπληρώνονται 
και θα ενημερώνονται συστηματικά. 
ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΓΡΑΦΗΚΑΝ ΚΑΤΑ ΤΟ 1991 
1. Αριθμός περιπτώσεων 
2. Συνολικός όγκος των συμβάσεων 
3. Εθνικό % σε όγκο 54 6 συμβάσεις 
214.992.383 ECU 
ΧΩΡΑ ECU % 
Βέλγιο 
Γερμαν ία 
Δαν ία 
Ισπαν ία 
Γαλλ ία 
Ελλάδα 
Ιρλανδ ία 
Ιταλ ία 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλ ία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
PECO 
Διεθνείς οργανώσεις και άλλες 
Μη καταχωρημένες 
ΣΥΝΟΛΟ 26 129 
11 628 
4 756 
2 572 
35 445 
116 
608 
774 
14 276 
30 
15 920 
700 
63 515 
31 517 213 
552 
206 
100 
399 
634 
803 
584 
395 
840 
379 
754 
193 
331 12,2 % 
5,4 % 
2,2 % 
1,2 % 
16,5 % 
0,1 % 
1,2 % 
2,7 % 
6,6 % 
0,0 % 
7,4 % 
0,3 % 
29,5 % 
14,7 % 
214 992 383 
Κατά τα τέλη του 1991, η Επιτροπή ξεκίνησε την κατάρτιση ενός νέου 
ενιαίου καταλόγου συμβουλευτικών υπηρεσιών, στον οποίο περιλαμβάνονται 
όλες οι εταιρείες και οι εμπειρογνώμονες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον 
να εργαστούν στο πλαίσιο των προγραμμάτων PHARE και CIS και ο οποίος 
ανταποκρίνεται ειδικά στις ανάγκες των παραπάνω προγραμμάτων. Μια 
τυποποιημένη βάση δεδομένων που βρίσκεται στο στάδιο της ανάπτυξης και 
ελπίζεται ότι θα χρησιμοποιηθεί απ'όλες τις μονάδες εφαρμογής του 
προγράμματος στις δικαιούχους χώρες θα διευκολύνει τη μετάδοση και την 
παρακολούθηση όλων των χρηματοοικονομικών δεδομένων καθώς και αυτών που 
αφορούν τις συμβάσεις. 
- 13 -
Η Επιτροπή δημιούργησε μια υπηρεσία γενικής πληροφόρησης, η οποία είναι στη 
διάθεση των ενδιαφερομένων συμβούλων που επιθυμούν να λάβουν πληροφορίες 
σχετικά με ενδεχόμενη συμμετοχή τους στα προγράμματα PHARE. 
Ελπίζεται να βελτιωθεί σταδιακά αυτή η υπηρεσία, ώστε οι σύμβουλοι να μπορούν 
να διαθέτουν πιο συγκεκριμένες πληροφορίες για τις προσεχείς συμβάσεις. 
4.2 Πληρωμές 
Στο τέλος του 1991, ο ρυθμός εκταμιεύσεων στα προγράμματα του 1990 ανήλθε κατά 
μέσο όρο σε 61% (μία γενική εικόνα εκταμιεύσεων παρατίθεται στον πίνακα 8). Ο 
ρυθμός εκταμιεύσεων ήταν ιδιαίτερα υψηλός για το TEMPUS και την ανθρωπιστική 
βοήθεια (αντίστοιχα 97% και 94%), πράγμα το οποίο οφείλεται στον ιδιαίτερο 
χαρακτήρα των προγραμμάτων αυτών. Το TEMPUS περιορίζει τις αναλήψεις 
υποχρεώσεων σε ετήσιες μη επιστρεπτέες ενισχύσεις οι οποίες ανανεώνονται 
ετησίως. 
Στο πλαίσιο των συνολικών ποσών εκταμιεύσεων, το μόνο μεγαλύτερο ποσό αφορά τα 
εθνικά προγράμματα (αποκλειστικά για το TEMPUS), με ποσοστό εκταμιεύσεων 52%. 
Στο ποσοστό αυτό περιλαμβάνονται ορισμένα προγράμματα εισαγωγής σχετικά ταχείας 
εκταμίευσης, τα οποία περιλαμβάνονται μεταξύ των αρχικών δραστηριοτήτων του 
PHARE στην Πολωνία. Λαμβάνοντας υπόψη τον πολυετή χαρακτήρα των τυπικών εθνικών 
(και περιφερειακών) προγραμμάτων PHARE, είναι σχετικά ικανοποιητικό το ποσοστό 
εκταμίευσης 52%. Ο τυπικός κύκλος ζωής των προγραμμάτων αυτών απαιτεί ορισμένο 
χρονικό διάστημα για την προετοιμασία πριν τη δέσμευση των κεφαλαίων, επειδή οι 
συμβάσεις και οι εκταμιεύσεις δύνανται να πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια 
εκτέλεσης των συμβάσεων επί πολλά έτη. Έτσι εξηγείται γιατί αυξάνονται 
σημαντικά οι εκταμιεύσεις κατά το δεύτερο έτος, σύμφωνα με τον πίνακα. 
Επιπλέον λόγω των τυπικών χαρακτηριστικών του κύκλου ζωής των προγραμμάτων 
εξηγείται γιατί οι εκταμιεύσεις για τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα το 
1991, εξακολουθούν να παραμένουν σε χαμηλό επίπεδο κατά το τέλος του έτους 
αυτού (8% για τα εθνικά προγράμματα). Τα περισσότερα προγράμματα εγκρίθηκαν 
και περατώθηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, αναμένεται δε ότι ο κύριος 
όγκος των εκταμιεύσεων θα πραγματοποιηθεί μόνο στις αρχές του επομένου έτους. 
Βεβαίως επετεύχθησαν για το TEMPUS, υψηλά ποσοστά εκταμίευσης για τα 
προγράμματα του 1991, για τις ενέργειες παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας που 
συμφωνήθηκαν στις αρχές του 1991 και για δύο προγράμματα παροχής γεωργικών 
εισροών και βασικών φαρμάκων στη Ρουμανία. 
Μία συγκεκριμένη πλευρά του συστήματος εφαρμογής του προγράμματος PHARE 
φαίνεται στον πίνακα με τον τίτλο "Προκαταβολές στις ΜΕΠ" δηλαδή Μονάδες 
Εφαρμογής του Προγράμματος. Οι προκαταβολές αυτές αντιπροσωπεύουν το 35% των 
εκταμιεύσεων το 1991 για εθνικά προγράμματα του 1990 και 1991. 
Αφορούν την αποκεντρωμένη διαδικασία εφαρμογής, βάση της οποίας οι δικαιούχοι 
χώρες έχουν μερική ευθύνη για την εκτέλεση. Το υπεύθυνο δικαιούχο όργανο (ΜΕΠ) 
λαμβάνει προκαταβολή βάση σχεδίου προβλεπόμενων εργασιών και προϋπολογισμού για 
το επόμενο εξάμηνο. Με την προκαταβολή αυτή η ΜΕΠ δύναται να συνάψει συμβάσεις 
και να προβεί σε πληρωμές, υπό την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή παρέχει ορισμένες 
εγκρίσεις. 
Ενώ αυτό το σύστημα εφαρμογής κατ'εξοχήν επιδιώκεται επειδή μεταθέτει την 
ευθύνη ολοένα περισσότερο στους δικαιούχους του PHARE, παράλληλα απαιτεί 
περισσότερο χρόνο για τη δημιουργία των τοπικών μονάδων, μεταξύ άλλων της 
τεχνικής βοήθειας της ΕΚ, που συνήθως οδηγεί σε ταχείες εκταμιεύσεις, αφού 
αποκατασταθεί η τοπική οργανωτική ικανότητα, πράγμα τό οποίο συμβαίνει μόνο 
κατά το δεύτερο έτος του κύκλου του προγράμματος. 
- 14 -
4.3 Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
Στο πλαίσιο του αποκεντρωμένου συστήματος εφαρμογής, συμφωνείται από την 
Επιτροπή και το δικαιούχο οργανισμό ένα σχέδιο εργασιών (" πρόγραμμα εργασίας") 
για το πρώτο εξάμηνο. Στο πρόγραμμα εργασίας αναφέρονται όλες οι ενέργειες που 
πρέπει να πραγματοποιηθούν και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά τη διάρκεια 
αυτής της περιόδου καθώς και μια εκτίμηση του κόστους. Μόλις το πρόγραμμα 
εργασίας εγκριθεί από την Επιτροπή, το εν λόγω κόστος προκαταβάλλεται στον 
οργανισμό εφαρμογής για να πραγματοποιήσει τις σχετικές πληρωμές. Για το σκοπό 
αυτό, συμφωνείται συνήθως με το δικαιούχο οργανισμό η σύσταση μιας τοπικής 
ομάδας που είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή ("Μονάδα Εφαρμογής του 
Προγράμματος"), ο επικεφαλής της οποίας διαθέτει ειδική αρμοδιότητα να λαμβάνει 
αποφάσεις και να δαπανά τα χρήματα του προγράμματος PHARE. Σε πολλές 
περιπτώσεις, η ομάδα αυτή ενισχύεται με συμβούλους από τις ΕΚ οι οποίοι βοηθούν 
στην εφαρμογή του προγράμματος. Στο πλαίσιο του αποκεντρωμένου συστήματος 
λοιπόν, η εν λόγω ομάδα κατακυρώνει όλες τις συμβάσεις και καταβάλλει όλες τις 
πληρωμές. 
Στο τέλος του 1991, η Επιτροπή κατέβαλε δεύτερη προκαταβολή στο πλαίσιο του 
αποκεντρωμένου συστήματος εφαρμογής για 7 περιπτώσεις. Αυτό σημαίνει ότι σε 7 
περιπτώσεις υποβλήθηκε μια έκθεση προόδου για την πρώτη εξαμηνιαία περίοδο και 
ένα δεύτερο πρόγραμμα εργασίας για την επόμενη εξαμηνιαία περίοδο^ 
Από τότε που το αποκεντρωμένο σύστημα εφαρμογής άρχισε να εφαρμόζεται πλήρως, η 
Επιτροπή παρακολουθεί τη λειτουργία του. Από τις πρώτες περιπτώσεις έγινε 
εμφανές ότι χρειάζεται πιο συστηματικός έλεγχος της εφαρμογής του προγράμματος 
εργασίας. Πρέπει να αυξηθεί η συμβουλευτική ικανότητα στις έδρες των 
οργανισμών εφαρμογής ώστε να διευκολυνθούν οι επαφές με αυτούς και να τους 
παρασχεθεί ενίσχυση, ιδίως όσον αφορά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων καθώς 
και τη χρηματοοικονομική διαχείριση. 
Υπάρχει η θέληση να τυποποιηθούν σε κάποιο βαθμό η ροή των πληροφοριών καθώς 
και η παρουσίαση των προγραμμάτων εργασίας και των εκθέσεων προόδου ώστε να 
είναι συμβατά μεταξύ τους και να διευκολυνθεί η παρακολούθηση τους. 
Η Επιτροπή ελπίζει να δημιουργήσει μακροπρόθεσμα ένα σύστημα αξιολόγησης το 
οποίο μαζί με την παρακολούθηση της εφαρμογής, των διαδικασιών και των 
χρηματοοικονομικών πτυχών θα την πληροφορεί σχετικά με τις πραγματικές 
επιπτώσεις της εφαρμογής του προγράμματος στην επίτευξη των καθορισμένων 
στόχων. Η υλοποίηση της πρότασης αυτής απαιτεί σημαντικές προσπάθειες και η 
σκοπιμότητα της εξετάζεται από τα τέλη του 1991 από το προσωπικό του PHARE με 
τη συνεργασία μιας ομάδας εξειδικευμένων συμβούλων. Ιδανικά, το σύστημα 
αξιολόγησης πρέπει να βασίζεται στη μέθοδο του "λογικού πλαισίου" και να 
μεταβιβάζει στους οργανισμούς εφαρμογής και οτους ειδικούς διευθυντές του PHARE 
τους δείκτες που αφορούν τα επιτεύγματα των έργων. 
Επίσης, καθήκοντα παρακολούθησης και ελέγχου ασκούνται βέβαια και από το Τμήμα 
Δημοσιονομικού Ελέγχου της Επιτροπής, το οποίο επισκέφθηκε την Πολωνία, την 
Ουγγαρία και την Τσεχοσλοβακία το 1991, καθώς και από το Ελεγκτικό Συνέδριο, το 
οποίο επίσης επισκέφθηκε τις τρεις αυτές χώρες και το οποίο υποβάλλει ετήσια 
έκθεση με τις διαπιστώσεις του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
- 15 -
4.4 Κεφάλαια υποκατάστασης 
Συνήφθησαν συμφωνίες με τις κυβερνήσεις της Αλβανίας, της Βουλγαρίας και της 
Ρουμανίας για τη διαχείριση των κεφαλαίων υποκατάστασης, τα οποία 
δημιουργούνται από τις πωλήσεις των προϊόντων που προέρχονται από την εφαρμογή 
των προγραμμάτων εισαγωγών PHARE, σύμφωνα με το πρότυπο που καθιερώθηκε στην 
Πολωνία το 199θ(1). 
Στην Αλβανία τα κεφάλαια υποκατάστασης θα συγκεντρωθούν χάρη στις πωλήσεις του 
αρτοποιήσιμου σίτου και των φαρμάκων που προέρχονται από την ανθρωπιστική 
βοήθεια του 1991. Στη Βουλγαρία, τα κεφάλαια υποκατάστασης, τα οποία θα 
διαχειρίζεται το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, προέρχονται από τα προγράμματα 
εισαγωγών ιατρικού υλικού και ενέργειας που χρηματοδοτήθηκαν το 1991 ως 
ανθρωπιστική βοήθεια καθώς και από το πρόγραμμα γεωργικών εισροών του 1990. 
Όσον αφορά τη Ρουμανία, στο κεφάλαιο υποκατάστασης, το οποίο διαχειρίζεται ο 
Ρουμανικός Οργανισμός Ανάπτυξης, περιλαμβάνονται εισπράξεις από ανθρωπιστική 
βοήθεια που χορηγήθηκε εκτός του προγράμματος PHARE (οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν 
για τη συγχρηματοδότηση του προγράμματος προς όφελος των παιδιών στα 
ορφανοτροφεία)· επίσης θα συμπεριληφθούν εισπράξεις από τα τρία προγράμματα 
προμηθειών του 1991 (για τη γεωργία, τη βιομηχανία γεωργικών προϊόντων και τις 
μεταφορές) καθώς και από την ανθρωπιστική (ιατρική) και επισιτιστική βοήθεια. 
Και στις τρεις περιπτώσεις, η υπεύθυνη εθνική αρχή οφείλει να καταρτίσει ένα 
ενδεικτικό πρόγραμμα σχετικά με την κατανομή και την εκταμίευση των κεφαλαίων 
υποκατάστασης για μια αρχική περίοδο εντός του 1992, σύμφωνα με τις αρχές του 
Μνημονίου Συμφωνίας που συνήψε η κάθε κυβέρνηση με την Επιτροπή. 
Στην Πολωνία, τα κεφάλαια υποκατάστασης που προέρχονται από το πρόγραμμα 
πωλήσεων στο πλαίσιο των γεωργικών προμηθειών του 1990 συγκεντρώθηκαν και 
κατατέθηκαν σε τραπεζικό λογαριασμό κατά το 1991· τα κεφάλαια αυτά τα 
διαχειρίζεται το Ταμείο Συνεργασίας. Μέχρι τώρα, οι εκταμιεύσεις εγκρίνονταν 
ad hoc για διευτερεύουσες δαπάνες που είχαν σχέση με το συντονισμό και τη 
διαχείριση της ενίσχυσης. Κατά το 1991, διεξήχθησαν διεξοδικές συζητήσεις με 
τον υπεύθυνο για το συντονισμό της ενίσχυσης υπουργό σχετικά με το ενδεικτικό 
πρόγραμμα για τη χρησιμοποίηση των κεφαλαίων υποκατάστασης σύμφωνα με το 
Μνημόνιο Συμφωνίας που υπογράφηκε το Δεκέμβριο του 1990. Το Δεκέμβριο του 
1991, η κυβέρνηση ενέκρινε τις γενικές γραμμές ενός προγράμματος διαρκείας 4 
μηνών, το οποίο, εκτός από την παροχή συμπληρωματικών πόρων για ήδη υπάρχοντα 
προγράμματα PHARE, θα χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση διαφόρων μέτρων που 
συνδέονται με την ανάπτυξη ευρωπαϊκών σπουδών στην Πολωνία. Κατά τα τέλη του 
1991 τα κεφάλαια υποκατάστασης ανήρχοντο σε 4 0 δισεκατ. PLZ (πολωνικά ζλότι) 
(30 εκατ. ECU περίπου). 
(It Σηυείο 2.5 τι-ic Ετήσιαο Έκθεσπο του 1990 
- 16 -
V. ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 
5.1 Συντονισμός της ενίσχυσης 
Όπως εξηγήθηκε επί μακρόν στην ετήσια έκθεση του 1990, ο συντονισμός της 
ενίσχυσης απασχόλησε ιδιαίτερα την Επιτροπή από το ξεκίνημα του προγράμματος 
PHARE. Κατά το 1991, η Επιτροπή συνέχισε τις προσπάθειες της για την επίτευξη 
συμπληρωματικότητας στην ενίσχυση, βοηθώντας ιδίως τις εθνικές αρχές που 
λαμβάνουν ενίσχυση, να εφαρμόσουν μία συνεκτική πολιτική που πλαισιώνει τις 
προσπάθειες των διαφόρων χρηματοδοτών. 
Στον πίνακα 9 συνοψίζονται τύποι συντονισμού της βοήθειας που παρατηρούνται το 
1991. Καθίσταται σαφή ότι ο εξοχήν ποικίλος χαρακτήρας συντονισμού, παρόλο ότι 
είναι πράγματι εμφανής, για τα περισσότερα προγράμματα, μια μορφή συντονισμού 
σε όλους τους τομείς. Αν και πολύ συχνά κύριος εταίρος είναι η Διεθνής Τράπεζα, 
εμπλέκονται πολλοί άλλοι διμερείς και πολυμερείς φορείς. 
Η συνεργασία με τη Διεθνή Τράπεζα και, ανάλογα με τον τομέα, με την ETE και την 
ΕΤΑΑ, εξακολουθεί να έχει μεγάλη σημασία, λόγω της ανάγκης να εξασφαλιστεί 
σύγκληση της παροχής συμβουλών και των ιδεών όσον αφορά τους στόχους 
μεσοπρόθεσμης πολιτικής και σαφής κατανομή της εργασίας όσον αφορά την 
μακροπρόθεσμη τεχνική βοήθεια, τις μελέτες σκοπιμότητας κλπ. Πρόκειται 
ειδικότερα για την περίπτωση της ιδιωτικοποίησης και της αναδιάρθρωσης των 
επιχειρήσεων, το περιβάλλον, την υγεία και ορισμένους τομείς υποδομών. 
Οπωσδήποτε όσο περισσότερο οι χορηγοί ενδιαφέρονται για ένα συγκεκριμένο 
τομέα/χώρα, τόσο περισσότερο υπάρχει ανάγκη πρόβλεψης ειδικών μηχανισμών 
συντονισμού, οι οποίοι τις περισσότερες φορές προβλέπονται στο πλαίσιο των 
αρμόδιων εθνικών υπουργείων ή οργάνου εφαρμογής, συχνά βάσει μονάδας εφαρμογής 
του προγράμματος που χρηματοδοτείται από το PHARE. Αξιοσημείωτο παράδειγμα 
αποτελεί το πρόγραμμα για τις MME της Ουγγαρίας, το οποίο διαχειρίζεται το 
Ουγγρικό Ίδρυμα για την Προώθηση των Επιχειρήσεων, το οποίο επέτυχε να 
δημιουργήσει έναν "Πόλο προσέλκυσης" για τους χορηγούς και ένα συντονισμένο 
πλαίσιο, με τη βοήθεια του οποίου οι διμερείς χορηγοί υπεστήριξαν επιμέρους 
τοπικούς επιχειρηματικούς φορείς σ'ολόκληρη τη χώρα. 
Παρόμοια διαδικασία συντονισμού της βοήθειας ανέλαβε το πολωνικό ίδρυμα για τη 
στήριξη της Τοπικής Δημοκρατίας, το οποίο διοχετεύει διμερή στήριξη στο 
περιφερειακό δίκτυο κέντρων επιμόρφωσης της τοπικής αυτοδιοίκησης. 
Λόγω του περιορισμένου μεγέθους και ελαστικότητας του μεγαλύτερου τμήματος της 
διμερούς βοήθειας της ομάδας των 24, είναι κατά κανόνα ευκολότερη η συνεργασία 
των χορηγών αυτών αφού ξεκινήσει ένα τομεακό πρόγραμμα PHARE, συγκροτηθεί η 
μονάδα εφαρμογής του προγράμματος και καταρτιστεί ένα σχέδιο εργασίας. Στη 
συνέχεια δυνατόν να καθορισθεί ακριβέστατος καταμερισμός εργασίας, λαμβάνοντας 
υπόψη τον συχνά εξαιρετικά εξειδικευμένο χαρακτήρα διμερούς εισροής, για 
παράδειγμα με τη μορφή ειδικευμένης πραγματογνωμοσύνης, σεμιναρίων επιμόρφωσης, 
επισκέψεων μελέτης κλπ. Για το λόγο αυτό, στον πίνακα 9 περιέχεται απλά μία 
κατ'εξοχήν προκαταρκτική εικόνα των συνεπειών συντονισμού της βοήθειας για τα 
αναφερόμενα προγράμματα. Κατά την εφαρμογή, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να 
συνδυαστεί άλλη βοήθεια της ομάδας των 24 με διάφορα προγράμματα PHARE που 
αναλήφθηκαν το 1990 και 1991. 
Παραμένει εξαιρετικά σπάνια η συγχρηματοδότηση με τη μορφή κοινών κεφαλαίων, 
κυρίως λόγω των διαφόρων περιορισμών, ιδίως όσον αφορά τις προμήθειες, τους 
οποίους επιβάλλουν οι χορηγοί για τη συνδρομή τους (μεταξύ άλλων η ΕΚ). 
- 17 -
Ωστόσο ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα συγχρηματοδοτούμενου προγράμματος 
αποτελεί το περιφερειακό πρόγραμμα βιομηχανικών προτύπων το οποίο 
συγχρηματοδοτείται από την ΕΖΕΣ, κατά 14%, την ΚΕΕ κατά 86% από την ΕΚ και 
εφαρμόζεται την ΕΕΤ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης) η οποία αποτελείται από τα 
εθνικά ινστιτούτα προτύπων των Δώδεκα χωρών μελών της ΕΚ και των χωρών της 
ΕΖΕΣ. 
Είναι αυτονόητο ότι στο πλαίσιο του προγράμματος TEMPUS, η συγχρηματοδότηση 
λαμβάνει διαφορετική μορφή, επειδή οι μη επιστρεπτέες ενισχύσεις για τα 
προγράμματα εξεύρεσης επαγγέλματος (JEP) σπάνια καλύπτουν πλήρως το κόστος των 
σχεδίων και συνήθως τα πανεπιστήμια της ΕΚ καλύπτουν τη διαφορά. Επίσης τα 
πανεπιστήμια των χωρών μη μελών της ΕΚ συμμετέχουν στα JEP. Όσον αφορά τα 
σχέδια ανταλλαγής νέων στο πλαίσιο του TEMPUS, μόνον 50% του κόστους συμμετοχής 
της ΕΚ καταβάλλεται μέσω του TEMPUS, το οποίο αναγκαστικά σημαίνει ότι η 
συγχρηματοδότηση γίνεται ή με δημόσια διμερή βοήθεια ή με άλλες πηγές. 
5.2 Ιδιωτικοποίηση, αναδιάρθρωση και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Η αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων καθώς και η 
συμπληρωματική ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα έχουν θεμελιώδη σημασία για τη 
διαδικασία της οικονομικής μεταρρύθμισης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, 
και γι'αυτό το λόγο αποτελούν ένα από τους κυριότερους τομείς για παροχή 
βοήθειας στο πλαίσιο του PHARE το 1991. 
Όσον αφορά την αναδιάρθρωση και την ιδιωτικοποίηση, τα αρχικά μέτρα που 
ελήφθηκαν το 1990 στην Πολωνία και την Ουγγαρία είχαν ως πρωταρχικό στόχο την 
ενίσχυση των οργανισμών που διαχειρίζονταν τη διαδικασία (ο SPA στην Ουγγαρία, 
το Ίδρυμα Ιδιωτικοποίησης - μετέπειτα υπουργείο στην Πολωνία) καθώς και την 
παροχή "επί τόπου" εμπειρογνωμοσύνης. Το 1991, τα μέτρα αυτά επεκτάθηκαν και 
έγιναν σημαντικά μεσοπρόθεσμα τομεακά προγράμματα, τα οποία κάλυψαν κυρίως την 
τεχνική βοήθεια, την κατάρτιση και την προπαρασκευαστική εργασία για την 
αναδιάρθρωση και την ιδιωτικοποίηση (διαγνωστικές μελέτες, αξιολόγηση 
επιχειρήσεων, τομεακές μελέτες, συμβουλευτικές υπηρεσίες για την 
ιδιωτικοποίηση, κατάρτιση, συναλλαγές που αφορούν την ιδιωτικοποίηση). 
Παρόμοια προγράμματα χρηματοδοτήθηκαν στην Τ.Σ.ο.Δ., τη Βουλγαρία και τη 
Ρουμανία. Τα περιεχόμενα των μεμονωμένων προγραμμάτων ανταποκρίνονταν στις 
ειδικές απαιτήσεις των ενδιαφερομένων χωρών, βάσει των πολιτικών τους, της 
στρατηγικής που ακολουθούν και του σταδίου της διαδικασίας μεταρρύθμισης στο 
οποίο βρίσκονται. Στην Πόλων ία, την Ουγγαρία και την Τ.Σ.Ο.Δ. το βασικό 
πολιτικό και νομικό πλαίσιο είχε δημιουργηθεί πριν ή κατά τη διάρκεια του 1990. 
Συνεπώς, η ενίσχυση στο πλαίσιο του PHARE στις χώρες αυτές περιελάμβανε 
εμπειρογνωμοσύνη για επανεξέταση της μεθοδολογίας και των διαδικασιών και για 
την ενίσχυση της διαχείρισης του προγράμματος αναδιάρθρωσης και ιδιωτικοποίησης 
καθώς και κεφάλαια για κατάρτιση του προσωπικού και χρηματοδότηση των μελετών 
που αφορούν τις επιχειρήσεις ή τον τομέα γενικότερα και των προαναφερόμενων 
συμβουλευτικών υπηρεσιών. Στη Ρουμαν ία και τη Βουλγαρ ία επίσης, η βοήθεια 
κάλυψε τη χάραξη της πολιτικής, τη νομοθεσία και τη μεθοδολογία καθώς και τις 
επιχειρησιακές δραστηριότητες που αναφέρθηκαν παραπάνω. Δεδομένης της σχετικά 
καθυστερημένης ένταξης τους στο PHARE, το 1991, χρηματοδοτήθηκαν ορισμένες 
ειδικές συμβουλευτικές υπηρεσίες και μελέτες για την Αλβαν ία και τις τρε ις 
Βαλτικές Δημοκρατίες με στόχο τη δημιουργία του βασικού πολιτικού και 
νομοθετικού πλαισίου που θα χρησιμοποιηθεί ως βάση για ένα ευρύτερο πρόγραμμα 
βοήθειας το 1992. 
Όσον αφορά τη δράση που αναλήφθηκε κατά το 1991, ενδεικτικά αναφέρεται ότι 
στην Πόλων ία χορηγήθηκε χρηματοδότηση για μακροπρόθεσμες συμβουλευτικές 
υπηρεσίες (μεταξύ άλλων για μαζικές ιδιωτικοποιήσεις καθώς και για νομικά 
θέματα), για αξιολόγηση 21 επιχειρήσεων και για την εκπόνηση πολλών τομεακών 
μελετών (βιομηχανία ανταλλακτικών, συσκευασίας, τσιμεντοβιομηχανία) καθώς και 
για μείζονες αναδιαρθρωτικές δραστηριότητες και συναλλαγές από ιδιωτικοποιήσεις 
(ORBIS, FSM URUS). Στην Τ.Σ.Ο.Δ. χρηματοδοτήθηκαν τομεακές μελέτες για τη 
φαρμακευτική βιομηχανία και τη βιομηχανία χάλυβα καθώς και για τον 
επαναπροσανατολισμό της βιομηχανίας όπλων με μακροπρόθεσμες συμβουλευτικές 
υπηρεσίες για την εξέταση επιχειρήσεων που μπορούν να ιδιωτικοποιηθούν. Στη 
Βουλγαρ ία και τη Ρουμαν ία παρασχέθηκε βοήθεια για την αναθεώρηση της βασικής 
νομοθεσίας, της πολιτικής και των θεσμικών διαρθρώσεων που απαιτούνται για τη 
διάγε ίοιση τπο BiounYavtKnc avafiiaoflnctrmr ναι ι διωτιwnirofnonr. Στη Βουλναοία. 
- 18 -
ορισμένες τομεακές μελέτες καθώς και ορισμένες μείζονες ιδιωτικοποιήσεις 
βρίσκονται στο στάδιο της εξέτασης. Στη Ρουμανία, η βοήθεια χορηγήθηκε για τη 
δημιουργία διαρθρώσεων ιδιοκτησίας για τις κρατικές επιχειρήσεις (κεφάλαια 
ιδιωτικής και κρατικής ιδιοκτησίας) και την οριστικοποίηση των διευθετήσεων για 
τη διανομή 30% του δημόσιου ενεργητικού στο κοινό με πιστοποιητικά κατοχής 
μετοχών, για μελέτες που αφορούν την αναδιάρθρωση μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων 
(η μελέτη για τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας αρχίζει τώρα, ενώ για το χάλυβα 
και τα πετροχημικά βρίσκεται στο στάδιο της εκπόνησης) και για 10 πρότυπα 
πειραματικά έργα ιδιωτικοποίησης. Επιπλέον, στην Ουγγαρ ία προετοιμαζόταν η 
άμεση στήριξη της διαδικασίας βιομηχανικής αναδιάρθρωσης υπό μορφή 
χρηματοδότησης για αγορά περουσιακών στοιχείων για τη δημιουργία μιας Εταιρείας 
Επενδύσεων για την Αναδιάρθρωση και την Ιδιωτικοποίηση (ΕΕΑΙ), έργο της οποίας 
θα είναι να αναλάβει επιλεγμένες κρατικές επιχειρήσεις με σκοπό να τις 
μετατρέψει σε επικερδείς μονάδες πριν την πώληση τους. 
Τα παραπάνω έργα εκτελέσθηκαν σε συνεργασία με άλλους χρηματοδοτικούς 
οργανισμούς και ιδίως με την ΕΤΑΑ και τη Διεθνή Τράπεζα. Για τις ειδικές 
ενέργειες, η συνολική ανάληψη υποχρεώσεων κατά το 1990/91 ανήλθε σε 150 εκατ. 
ECU περίπου (εξαιρουμένης της Γιουγκοσλαβίας). 
Κατά το 1991 παρασχέθηκε επίσης υποστήριξη για τα μέτρα που αποσκοπούν στην 
προώθηση των άμεσων ξένων επενδύσεων, που αποτελούν ζωτικό στοιχείο για την 
ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και η σημασία τους είναι ουσιαστική για την 
επιτυχία της ιδιωτικοποίησης. Ένα μείζον πρόγραμμα για την προώθηση των 
επενδύσεων και την ανάπτυξη των εξαγωγών εγκρίθηκε για την Ουγγαρία, το οποίο 
καλύπτει τη χάραξη πολιτικής και στρατηγικής, τη δημιουργία οργάνων και την 
πραγματοποίηση δραστηριοτήτων προώθησης με αναδρομική ισχύ (εντοπισμός των 
πιθανών ευκαιριών για επενδύσεις και των στόχων, εμπορία, αποστολές στο 
εσωτερικό και το εξωτερικό, σεμινάρια για τις επενδύσεις). Για την ΤΣΟΔ, 
Βουλγαρία και Ρουμανία, η βασική προπαρασκευαστική εργασία πραγματοποιήθηκε το 
1991 με σκοπό τη χρηματοδότηση σημαντικών έργων το 1992, ενώ μια παρόμοια δράση 
άρχισε και στην Αλβαν ία. 
Η δημιουργία ενός ισχυρού τομέα MME αποτελεί επίσης ένα σημαντικό στοιχείο της 
διαδικασίας μεταρρύθμισης, καθότι παρέχει ευκαιρίες απασχόλησης στο εργατικό 
δυναμικό που απολύθηκε λόγω της αναδιάρθρωσης, καθώς και διότι συμβάλλει στη 
δημιουργία ενός ανταγωνιστικού οικονομικού περιβάλλοντος που στηρίζεται στις 
δυνάμεις της αγοράς. Η ταχεία αύξηση του αριθμού των μικρών επιχειρήσεων 
αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά της διαδικασίας μεταρρύθμισης στην Κεντρική 
και Ανατολική Ευρώπη. Ως εκ τούτου, τα μέτρα για τη στήριξη της ανάπτυξης των 
MME συνεχίστηκαν και επεκτάθηκαν κατά το 1991. Κατά το 1991 επίσης επεκτάθηκαν 
τα μείζονα τομεακά προγράμματα που είχαν ήδη εγκριθεί το 1990 για την Πολωνία 
και την Ουγγαρία. Νέα προγράμματα εγκρίθηκαν για την ΤΣΟΔ και τη Βουλγαρ ία ενώ 
αναμένεται να εγκριθεί ένα πρόγραμμα για τη Ρουμανία στις αρχές του 1992. Ένα 
πρότυπο πειραματικό έργο χρηματοδοτήθηκε στην Αλβαν ία το οποίο προβλέπεται να 
επεκταθεί κατά το 1992. Σημαντικό μέρος αυτών των προγραμμάτων καλύπτει τη 
δημιουργία και ενίσχυση ενός δικτύου τοπικών οργανώσεων για τις επιχειρήσεις ή 
κέντρων επιχειρήσεων με σκοπό να παρέχουν βασικές συμβουλευτικές υπηρεσίες σε 
μικρές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης, πληροφόρησης, γενικής 
υποστήριξης και της ενίσχυσης των τοπικών και εθνικών οργανώσεων των MME. Το 
δεύτερο κύριο στοιχείο καλύπτει τη χρηματοδότηση, είτε με τη μορφή δανείων σε 
δύο δόσεις μέσω επιλεγμένων τραπεζών, είτε με τη μορφή προγραμμάτων εγγυημένης 
πίστωσης. Επίσης, παρέχεται κατά κανόνα στήριξη για να ενισχυθεί η ικανότητα 
των ενδιαφερομένων τραπεζών να φέρουν σε πέρας τις διαδικασίες δανειοδότησης 
των μικρών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης του προσωπικού, της 
τυποποίησης της τεκμηρίωσης και των διαδικασιών). Σε ορισμένες περιπτώσεις, και 
ιδίως στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Αλβανία, παρέχεται επίσης υποστήριξη 
για τη χάραξη πολιτικής όσον αφορά τις MME, τις βασικές θεσμικές διαρθρώσεις 
και τη νομοθεσία, όπου αυτό είναι αναγκαίο. Το σύνολο των αναλήψεων 
υποχρεώσεων σ'αυτό τον τομέα κατά το 90/91 ανέρχεται σε 95 εκατ. ECU. 
- 19 -
Τέλος, για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά η οικονομία της αγοράς και ο 
νεοσύστατος ιδιωτικός τομέας είναι αναγκαία η ύπαρξη ενός σύγχρονου τραπεζικού 
και χρηματοπιστωτικού τομεά. Για το λόγο αυτό, το PHARE στηρίζει τις 
μεταρρυθμίσεις στον τραπεζικό τομέα στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης, στόχος των οποίων είναι η καθιέρωση ενός συστήματος δύο τρίτων με 
διαχωρισμό μεταξύ μιας Κεντρικής Τράπεζας που θα λειτουργεί ως νομισματική και 
ρυθμιστική αρχή και εμπορικών τραπεζών οι οποίες θα παρέχουν στους πελάτες τις 
συνήθεις υπηρεσίες. Η στήριξη περιλαμβάνει τεχνική βοήθεια για πολιτική και 
θεσμική ενίσχυση τραπεζικούς ελέγχους, αξιολόγηση και κατάρτιση. Προβλέπεται 
επίσης χρηματοδότηση στους τομείς της λογιστικής, του ελέγχου, της φορολογίας, 
των ασφαλειών και των αγορών κεφαλαίων για να καλυφθούν, μεταξύ άλλων, το 
πολιτικό, νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο, τα πρότυπα, οι διαδικασίες και τα 
συστήματα πληροφόρησης. Δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη συμβατότητα τους με τις 
κονοτικές ρυθμίσεις και πρότυπα. Κατά το 9 0/91, το σύνολο των ανειλημμένων 
υποχρεώσεων για τις εν λόγω δραστηριότητες ανήλθε σε 53 εκατ. ECU. Τα 
προγράμματα αυτά καταρτίσθηκαν σε στενή συνεργασία με τους άλλους κύριους 
χρηματοδότες. 
5.3 Κοινωνική διάσταση 
Όλα τα ενδεικτικά προγράμματα για τη βοήθεια PHARE το 1991 περιέχουν υποχρέωση 
να ληφθεί υπόψη, κατά την προετοιμασία καθώς και κατά την εφαρμογή των 
προγραμμάτων PHARE, η ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου των μη κρατικών οργάνων, όπως 
μικρές οργανώσεις επιχειρήσεων, συνδικαλιστικές οργανώσεις, επαγγελματικές 
οργανώσεις και άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ). Η ανάληψη αυτής της 
υποχρέωσης δείχνει τη συνειδοτοποίηση των δικαιούχων καθώς και των χορηγών, ότι 
χωρίς την ύπαρξη ανεξάρτητου και ευημερούντος μη κρατικού τομέα ή μιας 
"κοινωνίας των πολιτών", είναι αδύνατη η πλήρης επιτυχία της οικονομικής και 
πολιτικής μεταρρύθμισης. Βαθμιαία, η ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών, ως 
αναπόσπαστο μέλος της διαδικασίας μεταρρυθμιστικής πολιτικής, αποτελεί συνήθως 
χαρακτηριστικό πολλών προγραμμάτων PHARE. 
Απευθείας στήριξη στις ΜΚΟ, για να δρουν ως όργανα εφαρμογής της πολιτικής, 
περιλαμβάνεται ειδικότερα στα προγράμματα του PHARE τα οποία αφορούν τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το περιβάλλον, την κοινωνική πολιτική και την 
πολιτική απασχόλησης. Για παράδειγμα, σε όλα τα προγράμματα για τις MME, 
δίδεται ιδιαίτερη σημασία στην ενίσχυση των ενδιάμεσων οργάνων όπως σε εμπορικά 
επιμελητήρια και μικρές οργανώσεις επιχειρήσεων, για τη διοχέτευση και επαύξηση 
εθνικής στήριξης σε κατ'ιδίαν επιχειρηματίες. Στα διάφορα προγράμματα στον 
τομέα του περιβάλλοντος, αναπτύσσεται επίσης ο ρόλος των ΜΚΟ για τη συμμετοχή 
τους στην οργάνωση της εκπαίδευσης σε θέματα περιβάλλοντος και δραστηριοτήτων 
στην ενημέρωση, σε συνεργασία με τις δημόσιες αρχές. Στον τομέα της κοινωνικής 
μεταρρυθμιστικής πολιτικής, όπου έμφαση δίδεται στην αποκέντρωση και στην 
προώθηση της προσωπικής προσπάθειας, οι ΜΚΟ ενθαρρύνονται να δράσουν ως 
δραστήριοι φορείς, κοινωνικής πρόνοιας στη θέση του κράτους. Σ'αυτό το στοιχείο 
εστιάζεται το πρόγραμμα κοινωνικής πρόνοιας του 199 0 στην Ουγγαρία επιπλέον δε 
αποτελεί κύριο συστατικό στοιχείο του προγράμματος SED στην Πολωνία, με σκοπό 
την ενδυνάμωση και την πρόσδωση επαγγελματισμού στις ΜΚΟ. Το ίδιο πολωνικό 
πρόγραμμα, μαζί με το πρόγραμμα το οποίο αφορά την αγορά εργασίας για το 1991 
στη Βουλγαρία, δίδει έμφαση στις πρωτοβουλίες για τοπική απασχόληση, προωθώντας 
τη συνεργασία μεταξύ τοπικών αρχών και τοπικών ΜΚΟ, εργοδοτών και 
συνδικαλιστικών οργανώσεων. 
Μια πολύ διαφορετική μορφή άμεσης στήριξης σε πρωτοβουλίες, που δεν προέρχεται 
από το δημόσιο τομέα, είναι η μη επιστρεπτέα βοήθεια σε κοινά έργα, στο πλαίσιο 
των προγραμμάτων TEMPUS και ACE για συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης και στον τομέα της οικονομικής έρευνας. Στις περιπτώσεις αυτές την 
πρωτοβουλία έχουν τα κατ'ιδίαν πανεπιστημιακά τμήματα ή ινστιτούτα, τα οποία, 
παρά το γεγονός ότι δεν έχουν την ίδια αυτονομία όπως οι ΜΚΟ, συνήθως έχουν 
σημαντική ανεξαρτησία δράσης (ανάλογα με την πρόοδο της μεταρρύθμισης στην 
τριτοβάθμια εκπαίδευση), ως εκ τούτου δε αποτελούν σημαντικά στοιχεία της 
κοινωνίας των πολιτών. 
- 20 -
Η σημαντικότερη πρωτοβουλία PHARE σχετικά με την κοινωνία των πολιτών το 1991 
ήταν το πολωνικό πρόγραμμα για το "Διάλογο των Πολιτών" ύψους 3 εκατ. ECU, το 
οποίο ρητά προέβλεψε η πολωνική κυβέρνηση στο πλαίσιο του ενδεικτικού 
προγράμματος για το 1991 και το οποίο προετοιμάστηκε κατά το 1991 μετά από 
εκτενή διάλογο με τις πολωνικές ΜΚΟ, για την εξακρίβωση των αναγκών και των 
προτεραιοτήτων. Το πρόγραμμα το οποίο προέκυψε, όπως συμφωνήθηκε στα τέλη του 
1991, αποβλέπει στην ενίσχυση του ρόλου των ΜΚΟ εν γένει και της συμμετοχής 
τους στην πολωνική κοινωνία και στην οικονομική ζωή. Προβλέπει μη επιστρεπτέα 
ενίσχυση για το έργο, καθώς και στήριξη για εκπαίδευση στον τομέα της 
διαχείρισης, στις δημόσιες σχέσεις, για τη συγκέντρωση κεφαλαίων και τη 
βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου για τις ΜΚΟ. Ένας από τους στόχους του 
προγράμματος είναι η ανάδειξη ενός εθνικού αντιπροσωπευτικού οργάνου των ΜΚΟ 
για την πολωνική κοινότητα των ΜΚΟ. Το όργανο αυτό αναλαμβάνει τη διαχείριση 
του προγράμματος διαλόγου των πολιτών, το οποίο προσωρινά ανατίθεται στο Ταμείο 
Συνεργασίας, ως ανεξάρτητο ίδρυμα του Πολωνικού Οργανισμού Αλλοδαπής Βοήθειας. 
Συχνά επιλέγονται ανεξάρτητα ιδρύματα, εφόσον υπάρχουν ήδη, στα οποία 
ανατίθεται η ευθύνη για την εκτέλεση των προγραμμάτων PHARE, κατά προτίμηση σε 
υπουργεία ή κυβερνητικά όργανα τα οποία τείνουν να έχουν λιγότερη ελαστικότητα 
και τα οποία δεν έχουν συγκεκριμένη τεχνική αρμοδιότητα στον εν λόγω χώρο 
δραστηριότητας. Για πράδειγμα αναφέρεται το Ουγγρικό Ίδρυμα για την Προώθηση 
των Επιχειρήσεων, το οποίο διαχειρίζεται το πρόγραμμα MME του PHARE· το 
Πολωνικό Ίδρυμα Τηλεφωνίας, το οποίο διαχειρίζεται το πρόγραμμα αγροτικών 
τηλεπικοινωνιών το Ουγγρικό Ίδρυμα για τα τοπικά κοινωνικά δίκτυα το οποίο 
διαχειρίζεται το πρόγραμμα κοινωνικής πρόνοιας· το πολωνικό ίδρυμα στήριξης της 
τοπικής δημοκρατίας και οι Τσεχικές και Σλοβακικές Οργανώσεις τοπικών 
αυτοδιοικήσεων, οι οποίες διαχειρίζονται τα τοπικά κυβερνητικά προγράμματα 
στήριξης. Η αγορά ή διαχείριση συγκεκριμένων στοιχείων των προγραμμάτων PHARE 
πραγματοποιείται επίσης σε στενή συνεργασία με εταίρους των ΜΚΟ, όπως η 
Βουλγαρική Ένωση Ιδιωτών Αγροτών ή η Ουγγρική Οργάνωση Επαγγελματικής 
Κατάρτίσης. 
Η στήριξη για την κοινωνία των πολιτών είναι μία αμφίδρομη διαδικασία. Εφόσον 
υπάρχουν ανεξάρτητα όργανα με επαρκή βαθμό αντιπροσωπευτικότητας και με τεχνική 
αρμοδιότητα, τα προγράμματα PHARE τους δίνουν την ευκαιρία να λάβουν ορισμένες 
λειτουργικές υπευθυνότητες, παρέχοντας περαιτέρω τεχνική και διοικητική στήριξη 
στη διαδικασία. Επιπλέον είναι δυνατόν να αναπτυχθεί διαφορετικής μορφής σχέση 
με τις ΜΚΟ, βασιζόμενη στο διάλογο και τη διαβούλευση με την κυβέρνηση. 
Παρόμοια περίπτωση αποτελεί για παράδειγμα ο εκσυγχρονισμός των πολιτικών στον 
τομέα ενέργειας και τηλεπικοινωνιών, όπου πρέπει να λαμβάνονται ιδιαιτέρως 
υπόψη οι απόψεις των καταναλωτών. Έτσι, στο πλαίσιο των αντιστοίχων 
προγραμμάτων PHARE προβλέπονται συμβουλευτικές επιτροπές ή ομάδες εποπτείας για 
την εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών. 
Παρομοίως, στο πλαίσιο της πολιτικής για την επιμόρφωση και την απασχόληση, η 
συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων εργοδοτών 
περιλαμβάνεται στις μεταρρυθμίσεις όσον αφορά την αγορά εργασίας στην Ουγγαρία 
και Τσεχοσλοβακία. Για πράδειγμα στην ΤΣΟΔ, ένα τριμερές γνωμοδοτικό συμβούλιο 
για την αγορά εργασίας επιβλέπει την εκτέλεση του προγράμματος PHARE 1991. Σε 
άλλες περιπτώσεις δραστηριότητας στηριζόμενης από το PHARE στην ΤΣΟΔ, όπως οι 
μελέτες βιομηχανικής αναδιάρθρωσης και οι εργασίες για ένα νέο σύστημα 
καθορισμού των μισθών, έχουν αρκετά καλά καθιερωθεί διαδικασίες διαβουλεύσεων 
με ι ι ς συνδικαλιστικές οργανώσεις και τους εργοδότες και οπωσδήποτε αποτελούν 
παράδειγμα. 
- 21 -
VI. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Κατά το 1991, ο φόρτος εργασίας της Υπηρεσίας Εφαρμογής του προγράμματος PHARE 
(PHOS) υπερδιπλασιάστηκε· στα καθήκοντα της περιλαμβάνονται η εφαρμογή και 
παρακολούθηση μέτρων του 1990, το συνολικό κόστος των οποίων ανέρχεται σε 500 
εκατ. ECU, καθώς και ο σχεδιασμός, η προπαρασκευή και η εφαρμογή μέτρων του 
1991, συνολικού κόστους 775 εκατ. ECU. Ένας σημαντικός "μικρο-προϋπολογισμός" 
ύψους 10 εκατ. ECU χρησιμοποιήθηκε για την κάλυψη αναγκών πρόσληψης προσωπικού 
και προμήθειας εξοπλισμού στο πλαίσιο της παροχής βοήθειας από το PHARE και του 
συντονισμού της ενίσχυσης. 
Αν και δεν είναι ακόμη ανάλογο με το φόρτο εργασίας της, το προσωπικό της PHOS 
αυξήθηκε κατά το 1991 ως εξής : 
τέλος 1991 αύξηση κατά το 1991 τέλος 1991 
α) Υπάλληλοι 35 3 38 
(όλων των βαθμών 
συμπερι λαμβανομένου 
του προσωπικού 
γραμματε ίας) 
β) Προσωρινό προσωπικό 9 36 45 
(όλων των βαθμών 
συμπερι λαμβανομένου 
του προσωπικού 
γραμματε ίας) 
Σύνολο 44 39 83 
Το προσωπικό είναι οργανωμένο σε τέσσερις μονάδες, κυρίως βάσει τομεακών ή 
λειτουργικών κριτηρίων : 
1. Γεωργία· περιβάλλον· υποδομή (ενέργεια, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες)· 
πυρηνική ασφάλεια. 
2. Αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων· MME· προώθηση των 
επενδύσεων ανάπτυξη του τραπεζικού και χρηματοπιστωτικού τομέα. 
3. Απασχόληση· κοινωνικές πολιτικές και υγεία· δημόσια διοίκηση και 
υποδομή (τελωνεία, στατιστικές...)· ανθρωπιστική βοήθεια και ΜΚΟ· 
διακρατικός συντονισμός και κατάρτιση προγραμμάτων. 
4. Διοίκηση και οικονομικά· γραμματεία της επιτροπής διαχείρισης του 
PHARE. 
Επίσης, κατά τη διάρκεια του έτους δημιουργήθηκε μια μικρή μονάδα πληροφόρησης. 
Όπως αναφέρεται και στην έκθεση του 1990, παρά τις σημαντικές προσλήψεις 
εκτάκτου προσωπικού σε προσωρινή βάση, διάφοροι περιορισμοί όσον αφορά το 
επίπεδο της στελέχωσης καθώς και η συρρίκνωση του ποσοστού των μονίμων 
υπαλλήλων επί του συνόλου του προσωπικού προκάλεσαν σημαντικές ανησυχίες, στις 
οποίες προστέθηκαν σοβαρά προβλήματα που αφορούν το χώρο για γραφεία 
(προβλήματα τα οποία επιδεινώθηκαν από την απαίτηση της Επιτροπής να 
αντικατασταθεί το κτίριο Berlaymont από νέα κτίρια). 
- 22 -
VII. ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ 1992 
Το οικονομικό έτος 1991 υπήρξε ιδιαίτερα ικανοποιητικό όσον αφορά την αύξηση 
της κατανόησης και των ειδικών γνώσεων των εθνικών αρχών στις δικαιούχους χώρες 
σχετικά με την ξένη βοήθεια γενικώς και το PHARE ειδικότερα. Από την ικανότητα 
τους να σχεδιάζουν και να διαχειρίζονται τη βοήθεια θα εξαρτηθεί σε μεγάλο 
βαθμό η εν γένει αποτελεσματικότητα του PHARE. Η εν λόγω ικανότητα θα είναι 
ενδεικτική της ικανότητας των αρχών να διαχειρίζονται μεταρρυθμίσεις της 
εθνικής πολιτικής γενικότερα. Γι'αυτούς τους λόγους, η θεσμική ανάπτυξη πρέπει 
να αποτελεί αντικείμενο συνεχούς προσοχής και στήριξης - τεχνική βοήθεια και 
μεταβίβαση διαχειριστικών ικανοτήτων σε σύνδεση με ειδικά προγράμματα αλλά και 
γενικότερα για τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση και την κατάρτιση του προσωπικού της 
δημόσιας διοίκησης τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. 
Χωρίς αμφιβολία, για το 1992 θα διατηρηθούν οι γενικές κατευθυντήριες γραμμμές 
και ο προσανατολισμός της πολιτικής του 1991/92, αλλά θα ενταθεί η 
διαφοροποίηση μεταξύ των χωρών. Οι νέες επιλέξιμες χώρες θα χρειαστούν τεχνική 
βοήθεια σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής και της 
δημιουργίας του νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου που απαιτείται στην οικονομία 
της αγοράς. Άλλες χώρες που, είτε, έχουν προχωρήσει αρκετά, είτε, έχουν 
περάσει το αρχικό στάδιο της διαρθρωτικής προσαρμογής το οποίο καλύπτει την 
ελευθέρωση των τιμών και του εμπορίου καθώς και την μακροοικονομική 
σταθεροποίηση, θα χρειαστούν πιο εύκαμπτες μορφές βοήθειας οι οποίες θα 
ανταποκρίνονται ακριβώς στις ανάγκες του πιο σύνθετου και πιο μακροπρόθεσμου 
σταδίου που έχει ως στόχο την αναδιάρθρωση της παραγωγικής ικανότητας και την 
αποκατάσταση της βασικής υποδομής. Στο στάδιο αυτό θα μπορούσε να 
συμπεριλαμβάνονται μέτρα για την τόνωση και την κινητοποίηση ιδιωτικών 
επενδύσεων, πιο άμεση παροχή βοήθειας στις επιχειρήσεις που αναδιαρθρώθηκαν, η 
οποία θα συμβάλει στην αναδιοργάνωση τους και στο κόστος του αρχικού κεφαλαίου 
και, στην περίπτωση χωρών που εθίγησαν περισσότερο από τη διαδικασία 
προσαρμογής, κατάλληλα προγράμματα στήριξης των εισαγωγών στην αρχική περίοδο. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθεί να πραγματοποιηθούν οι ενέργειες 
σε περιφερειακό επίπεδο. 
Μετά από ένα πρώτο χρόνο περιφερειακής συνεργασίας, θα πραγματοποιηθούν ειδικές 
ενέργειες για να επιτραπεί στις δικαιούχους χώρες να διαδραματίσουν ένα πιο 
ενεργό ρόλο στο σχεδιασμό και τη διαχείριση περιφερειακών προγραμμάτων, 
στηριζόμενες στη συμφωνία που επετεύχθη στη συνεδρίαση των πέντε εθνικών 
συντονιστών της ενίσχυσης, το Δεκέμβριο του 1991. 
Λόγω της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας, ιδίως όσον αφορά τη βίαια διάλυση της 
Γιουγκοσλαβίας, θα απαιτηθεί ιδιαίτερη ευελιξία από το πρόγραμμα PHARE. Όπως 
και στο 1991, η οικονομική μεταρρύθμιση και αναδιάρθρωση πρέπει να παραμείνουν 
οι κύριοι στόχοι του PHARE και η ανθρωπιστική βοήθεια να χορηγείται κατά το 
δυνατό μόνο για βασική αρωγή, ενώ τα μέτρα πρόνοιας πρέπει να έχουν ως στόχο 
μόνον επιλεγμένους πληθυσμούς και όχι να εφαρμόζονται μεγάλης κλίμακας 
προγράμματα εισαγωγών. 
Παρόλο που ορισμένοι ζητούν να γίνεται ταχεία εκταμίευση των κεφαλαίων του 
PHARE, πράγμα που αρμόζει μόνο στην περίπτωση προγραμμάτων εισαγωγών και 
βραχυπρόθεσμων επιδοτήσεων όπως το TEMPUS, το πρόγραμμα PHARE πρέπει να 
συνεχίσει να επικεντρώνει τις ενέργειες του σε μεσοπρόθεσμους πολιτικούς 
στόχους, οι οποίοι συνεπάγονται την εφαρμογή πολυετών προγραμμάτων βοήθειας και 
επενδύσεων καθώς και αποκεντρωμένη διαχείριση. 
- 23 -
Προβλέπεται βαθμιαία απαγκίστρωση από την τεχνική βοήθεια, επειδή περιορίζεται 
η ικανότητα απορρόφησης αυτού του τύπου βοήθειας και διαμορφώνονται ανάγκες για 
άλλους τύπους μη επιστρεπτέας ενίσχυσης για τη στήριξη της διαδικασίας της 
πολιτικής για την εφαρμογή και για την προώθηση των επενδύσεων στον ιδιωτικό 
τομέα. Έτσι είναι δυνατόν να αλλάξουν τα πρότυπα παροχής βοήθειας PHARE, με 
αυξανόμενη έμφαση - βάσει της ιιείρας που αποκτήθηκε κατά το 1990-91 - στην 
ανάπτυξη της τοπικής ικανότητας ε ιι ι μόρφωσης σε σχέδια που αφορούν την προώθηση 
των καινοτομιών και της τοπικής πρωτοβουλίας, τη συγκεκριμένη στήριξη για την 
περιφερειακή ανάπτυξη και τις MME, τα σχέδια κινήτρων για την εξοικονόμηση 
ενέργειας και τις επενδύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος... 
Δυνατόν να χρειαστεί επίσης προσαρμογή των μηχανισμών παροχής της βοήθειας 
PHARE, απλούστευση και περαιτέρω διοικητική αποκέντρωση και ενίσχυση της 
ικανότητας διαχείρισης στις δικαιούχες χώρες, ενώ συγχρόνως χρειάζεται να 
βελτιωθεί ο ρόλος της Επιτροπής όσον αφορά τον έλεγχο και την αξιολόγηση της 
βοήθειας. 
-*(/-
ΠΙΝΑΚΑΣ 1 
ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 1991/1992 
εκατ. ECU 
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 1991/92 (προβλέψεις 2 ετών) 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων, ιδιωτικοποίηση και προώθηση του 30-40 
ιδιωτικού τομέα 
Συνοδευτικά μέτρα τεχνικής βοήθειας και άλλες κατά 10-15 
προτεραιότητα δραστηριότητες 
Γεωργία 40 
Ενέργεια 10 
Περιβάλλον 15 
Περίθαλψη 30 
Ανθρώπινοι πόροι (TEMPUS και ACE) 8-10 
ΤΣΕΧΟΣΛΟΒΑΚΙΑ (1991) 
Ι. θεμελιώδεις τομείς για τη μεταρρύθμιση της οικονομίας 
Αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση των δημόσιων 
επιχειρήσεων/ΐη φάση 
Ανάπτυξη των MME 
Αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας 20-25 
20-25 
15 
II. 'Αλλοι τομείς με προτεραιότητα 
Περιβάλλον και ενέργεια / 1η φάση 
Τηλεπικοινώνίες 
Ανθρώπινοι πόροι 
III. Γενική διευκόλυνση για τεχνική βοήθεια 8-10 
10 
5 
10-15 
ΟΥΓΓΑΡΙΑ (1991) 
Οικονομική Αναδιάρθρωση 
Αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων 
(1η φάση) συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας 
Αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας (1η φάση) 
Συνοδευτικά μέτρα 
Αειφόρος ανάπτυξη 
Εμπορική υποδομή και προώθηση 
Χρήση πληροφορικής στα τελωνεία, επενδύσεις και 
προώθηση του εμπορίου 
Ανωτάτη εκπαίδευση και έρευνα 
TEMPUS/ACE 
Σύνδεση με τις έρευνες του OFMB 
Περιβάλλον (συμπλήρωμα υπάρχοντος προγράμματος) 
Ενέργεια (1η φάση) 
Παροχή για άλλη τεχνική βοήθεια 40-50 
10-20 
5-10 
10-12 
12 
5-10 
5-10 
5 
8 
-2S 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1 συνέχεια 
ΠΟΛΩΝΙΑ 1991 
Ι. Κύριοι τομείς για τη μεταρρύθμιση της οικονομίας 
Αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, κατάργηση μονοπωλίων 50 
και ιδιωτικοποίηση 
Χρηματοπιστωτικός τομέας 16 
Ανεργία και απασχόληση 18 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 6 
II. Ανάγκες της κατά τομείς ανάπτυξης 
Γεωργία 15-25 
Εκπαίδευση 15 
Κοινωνία των πολιτών 12 
Προστασία του περιβάλλοντος 30-40 
Σύστημα υγείας 20 
Ενέργεια, μεταφορές και τηλεπικοινωνίες 10 
Απόθεμα για τα παραπάνω προγράμματα 8 
ΡΟΥΜΑΝΙΑ (1991) 
Γενική τεχνική βοήθεια 
Προγράμματα εισαγωγών κατά τομείς (yeotpyia 
βιομηχανία γεωργικών προϊόντων, μεταφορές και υγεία) 
Ανθρώπινοι πόρο ι 
Απόθεμα 15-20 
50-70 
8-10 
7-10 
-2 fe­
ll Ι ΝΑΚΑΣ 2 
ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ(1) 1991/92, 
ΟΠΩΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ. 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΧΩΡΑ ΠΟΣΟ 
(εκατ. ECU) 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων/ιδιωτικοπο ίηση 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων/ιδιωτικοπο ίηση 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων/ιδιωτικοπο ίηση 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων/ιδιωτικοποίηση 
Χρηματοπιστωτικός τομέας 
MME 
MME Ρ 
Β 
CS 
Η 
Ρ 
Ρ 
CS 50 
30-40 
20-25 
40-50 
16 
6 
20-25 
ΓΕΩΡΓΙΑ 
Προγράμματα εισαγωγών κατά τομείς 
Προγράμματα εισαγωγών κατά τομείς 
Προγράμματα εισαγωγών κατά τομείς 34 
40 
15-25 
ΥΠΟΔΟΜΗ 
Ενέργεια, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες 
Μεταφορές 
Ενέργεια 
Ενέργεια 
Ενέργεια και τηλεπικοινωνίες 
Στατιστικές, τελωνεία, πρότυπα 
Τελωνεία/προώθηση του εμπορίου Ρ 
R 
Β 
Η 
CS 
ΟΛΕΣ 
Η 10 
9 
10 
5 
10-15 
(15) 
10-12 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
Περιβάλλον 
Περιβάλλον 
Περιβάλλον 
ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Ρ 
Β 
CS 30-40 
15 
5 
Εκπαίδευση (TEMPUS κλπ.) 
Αγορά εργασ ίας/κατάρτιση 
Αγορά εργασίας/κατάρτιση 
Αγορά εργασίας/κατάρτιση 
Υγε ία 
Υγε ία 
Υγε ία 
Επιστήμη και Τεχνολογία 
ACE (οικονομική έρευνα) 
Ko ινων ία των πολιτών ΟΛΕΣ 
CS 
Ρ 
Η 
R 
Ρ 
Β 
Η 
ΟΛΕΣ 
Ρ (56) 
15 
18 
10-20 
25 
20 
30 
10 
(5) 
12 
ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ 
Η 
R 
Β 
CS 10-15 
22 
10-15 
10-15 
Μ\ Λρν προ ι λοΜίΒάνΓΤΠΜ π Γ ι ouvwnrrAnrft (et. 
ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΟΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ (ΕΘΝΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ) 
ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ 1991 
ΛΠΟΦΛΣΕΙΓΤΗΓ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 24/04 IO/OÔ ι//ΰ/ ου/Ίο 2Γή ι 
ΧΩΡΑ/ΤΟΜΕΑΣ 
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 
Αναδιαρθ.Επιχειρήσεων MME 
Τηλεπικοινωνίες 
Χρηματοπιστωτικός τομέας 
Tempus 
Ιδιωτική γεωργία 2 
Ενεονεια 
ΠεοιΒάλλον 2 
Εονασία 
ΟΥΓΓΑΡΙΑ 
Εθνικά συστ.καταχωο.εταιοιών/πληί 
Μεταφορές 
Ενέργεια 
Αναδιαοθ.και Ιδιωτικό π οΧηοη Γ.πΐ.χ* 
Ανπδιορθ. τητ yrf.ipyi'nr 2 
lempus 
Τελωνεία 
Περιβάλλον ? 
Προώθηση επενδύσεων 
Επιστήμη και τεχνολονία 
MME 2 
Χρηματοπιστωτικός τομέας 
ΠΟΛΩΝΙΑ ,· - ν . ' - -» * ν 
Τηλεπικοινωνίες 
Μεταφορές 
Ανοοϋΐκή /Γεωρνική ΤΒ 2 
Αναδιαοθ. και ιδιωτικοπ.^πίχείρήί 
Ανάπτυξη των κοινοτήτων και κατάί 
Tcmpus 
Περιβάλλον 2 
Χρημ.τομέας + Πολ.Τοάπε£α Αναπτ. 
Ενέργεια 
Υγεία 
ΜΚΟ 
Αναπτ. ιδιωτ.τομέα (ΜΜΕ.Επενδ.') 
Εκπαίδευση 
Εργασία 
Δημόσια διοίκηση OMEGA 
ΡΟΥΜΑΝΊΑ • 
Γεωργία (προμήθριτ) 
Υνεία 
Tempus 
Κεφάλαιο τεχνικής βοήθειας 
Βιομηχανία yc.Mpy ηρπνήνΤ'Λν (προμ 
ΜεΓπφορρΓ (προρήΟπer) 
ΤΣΕΧΟΣΛΟΒΑΚΙΑ 
_Κεφάλα: ιρ_ιεχνι_κης βοήθειας 
. Ιπλεπικρj. νων ί ες 
Temnus 
Ενέργεια 
MME 
Περιβάλλον 2 
ΑναδιαρΟ.και. ιδιωιικ. επιχειρήσει· 
Εργαοία 
ΠΟΥΙΚΟΣΛΑΒΙΛ 
Ι i'inptiS 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΘΝΙΚΩΝ-ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΓΩΝ-----.) "23 0" 
~~5δΎ> 
3 ο 
3.5 
ο». «-5 
2.0 
C ,7,0 
5.0 
2.0 
εων 
π.πη 
25.0 
25.0 
) 
20.0 
"700 
V. „._ '"' lîiTO " 
* ίδΙΓ 
5.0 
70,0 
5.0 
10.0 
12.0 
. 84.0 
17.0 
; 50.0 
3.5 
13.5 
• 
35.0 
250 
10.0 
150 
"""GO" "2 SO 
2SX) 
31.5 
8.0 
10.0 
5.Ô 
5.0 
3.5 
46.Ô 
30.0 
16.0 
22.0 
22.0 
25.0 
TOO" 7.5 
0.0 
3.0 
Ï7S" 
ô.ô 
24.0 
SO 
i«j 0 
() Ô Î (» 0 Ι ΟΌΊ ο.ο ι Ι «Γ> Ι JV __| 2.5 
2.5 
,.:.α.9.ο.ί::: 
9.0 
34.0 
5.0 
20.0 
3.0 
6.0 
18.0 
9.0 
9~Ό~ 
15.0 
«S ί) 
o.'Ô" 
78.S [ 22S.O | Î49.S [ 3G.S | 7H.5 ΠΙΝΑΚΑΣ 3 
"ΊΤ/Ϊ? ΙΙγΝοΛΟ Ι 
' 
0.0 εκατ. ECU 
7S Μ 
2Γ» Γι 
Tfm 
sT» 
~~25 ô 
7 S 
2 5 
0.0 | 114.0 
23.0 
ι.Ο 
18.0 
4.0 
Ο.υ 
0.0 
ο 0 
2Ϊ0 yr;· 
2.Λ 
5.0 
40.0 
ÏXTT 
i2.o 
8.0 
10.0 
5 0 
5.0 
3.5 
9.0 
197.0 
5.<Γ 
2.0 
17.0 
50.0 
3.5 
— 13 5" 
35.0 
16.0 
"~~~2(Tfi 
3.0 
—Γ,.δ 
1.0 
18.0 
4.Ô 
10ό 
"ΙδΤδ 
25.0 
10.0 
$:ο" 
9,0 
~"99.δ 
2α ο 
δ.£) 
5-Ô 
" 2ο.ΰ 
Τ» ύ 
Î5i.6 
" '" 1.6 
ë.o 
'"sêï.o Ο) 
(1) Το τελικό ύψος της αναληφθείσας υποχρέωσης για την Ουγγαρία ήταν 115 εκατ. 
λόγω μιας καθυστερημένης αναληφθείσας υποχρέωσης ύψους 0,5 εκατ. ECU από το 
και μιας προκαταβολικής αναληφθείσας υποχρέωσης ύψους 0,5 εκατ. ECU από το ECU 
1990 
1992. 
-18 ~ 
ΠΙΝΑΚΑΣ 4 
1. 
ΑΛΒ 
ΒΟΥΛ 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ 
ΡΟΥΜ 
ΤΣΕΧ 
ΠΕΡΙΦ 
ΣΥΝΟΛΟ Τομεακή ανάλυση του 1991 σε σύγκριση με το 1990 
1991 
Οικονομική αναδιάρθρωση/ 
ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναδιάρθρωση επι χειρήσεων/MME** 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων/ΜΜΕ 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων/ιδιωτικόποίηση 
Καταχώρηση εθνικών εταιριών 
MME 
Προώθηση των επενδύσεων 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων/ι διωτικόποίηση 
Ιδιωτικός τομέας (MME) 
Προώθηση των επενδύσεων 
Ιδιωτικοποίηση/αναδιάρθρωση * 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων/ιδιωτικοποίηση 
MME 
Προώθηση των επενδύσεων * 
Μικτές εταιρίες 
Πρότυπα/εγγύηση ποιότητας (1.0) 
20.0 
40 
1 
3 
5 
50 
6 
4.9 
19.0 
20.0 
1.0 
20.0 
4.3 
195.2 1990 
5.0 
25.0 
13.0 
21.0 
2.0 
66.0 
2. 
ΒΟΥΛ 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ 
ΡΟΥΜ 
ΤΣ 
ΣΥΝΟΛΟ Εκσυγχρονισμός του χρηματοπιστωτικού τομέα 
Χρηματοπιστωτικός τομέας 
Χρηματοπιστωτικός τομέας 
Χρηματοπιστωτικός/τομέας/Πολ.Τραπ 
Μεταρρύθμιση του χρηματοπ. τομέα ι 
Μεταρρύθμιση του χρηματοπ. τομέα ' Ανάπτυξης 10.0 
9.0 
16.0 
6.6 
7.0 
48.6 5.0 
5.0 
ΒΟΥΛ 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ 
ΡΟΥΜ 
ΣΥΝΟΛΟ Γεωργική ανάπτυξη και μεταρρύθμιση 
Στήριξη της ιδιωτικής γεωργίας 
Αναδιάρθρωση της γεωργίας 
Γεωργική/αγροτική ανάπτυξη 
Γεωργικές προμήθειες 
Προμήθειες για τη βιομηχανία γεωργικών προϊόντων 
Γεωργική αναδιάρθρωση* 25 
13 
17 
25 
9 
5.0 
94.0 16.0 
20.0 
100.0 
136.0 
4. Μεταρρύθμιση κοινωνικού τομέα/απασχόλησης 
ΒΟΥΛ Αγορά εργασίας/Υγεία 
ΟΥΓ Κοινωνική πρόνοια για την υγεία 
ΠΟΛ Εργασ ία 
Διάλογος των πολιτών/ΜΚΟ 
Υγε ία 
ΡΟΥΜ Υγεία 
Αγορά εργασίας* 
ΤΣΕΧ Αγορά εργασ ίας 
Κοινωνική ασφάλιση/υγεία* 2.5 
18.0 
3.0 
20.0 
25.0 
2.0 
15.0 
2.5 5.0 
3.0 
ΣΥΝΟΛΟ 88.0 8.0 
-£«>-
ΠΙΝΑΚΑΣ 4 συνέχεια 
5. 
ΒΟΥΛ 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ 
ΡΟΥΜ 
ΤΣΕΧ 
ΓΙΟΥΓΚ 
ΠΕΡΙΦ 
ΣΥΝΟΛΟ Εκπαίδευση, κατάρτιση, έρευνα 
TEMPUS 
TEMPUS 
Επαγγελματική εκπα ίδευση 
Μεταρρύθμιση ανωτάτης εκπαίδευσης 
Υποδομή για έρευνα και συνεργασία 
TEMPUS 
Επαγγελματική εκπαίδευση 
Μεταρρύθμιση εκπα ίδευσης/κατάρτίσης 
TEMPUS 
TEMPUS 
Επιστήμη και τεχνολογία * 
TEMPUS 
TEMPUS 
ACE 
Υποδομή για έρευνα (COSINE) 5.0 
12.0 
5.0 
13.5 
1.0 
10.0 
9.0 
0 
6 
20 
5 
2 
90.1 7.0 
1.5 
3.0 
3.0 
15.0 
2.8 
4.0 
1.5 
37.8 
6. 
ΒΟΥΛ 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ 
ΡΟΥΜ 
ΤΣΕΧ 
ΠΕΡΙΦ 
ΣΥΝΟΛΟ Περιβάλλον/πυρηνική ασφάλεια 
Παρακολούθηση του περιβάλλοντος 
Ανάπτυξη του περιβαλλοντικού τομέα 
Περιφερειακό κέντρο Βουδαπέστης 
Ανάπτυξη του περιβαλλοντικού τομέα 
Ενέργεια/περιβαλλοντική πολι τική* 
Ανάπτυξη του περιβαλλοντικού τομέα 
Δούναβης, μαύρο τρίγωνο κλπ. 
Πυρηνική ασφάλεια (Βουλγαρία) 
Πυρηνική ασφάλεια (ΟΔΤΣ) 7.5 
10.0 
35 
2 
5 
20 
11 
3 3 
25 
2 
22 
30.0 
95.0 82.5 
7. 
ΒΟΥΛ 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ 
ΡΟΥΜ 
ΤΣΕΧ Υποδομή (μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, κλπ) 
Ενέργεια 
Τηλεπικοινων ίες 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Ενέργεια 
Τηλεπικοινων ίες 
Μεταφορές 
Προμήθειες για τις μεταφορές 
Ενέργεια 
Τη λ επικοινων ίες 
Μεταφορές* 6.0 
ΣΥΝΟΛΟ 44.0 6.0 
-~^>c>~ 
Πίνακας 4 συνέχεια 
8. 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ. 
ΤΣΕΧ 
ΠΕΡΙΦ 
ΣΥΝΟΛΟ Δημόσια διοίκηση/υποδομή 
Υποδομή των τελωνείων 
Υποδομή του εξωτερικού εμπορίου 
Στατιστικές 
Υποδομή του εξωτερικού εμπορίου 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης OMEGA 
Στήριξη των τοπικών αρχών 
Στήριξη των τοπικών αρχών* 
Τελωνεία, πρότυπα, στατιστικές* 
Τελωνεία 
Στατιστικές 
Δημόσια Διοίκηση (SIGMA) 8.0 
1.3 
1.5 
8.5 
31.1 11.3 
9. 
ΡΟΥΜ 
ΤΣΕΧ 
ΣΥΝΟΛΟ Άλλοι 
Άλλη γενική τεχνική βοήθεια * 
Άλλη γενική τεχνική βοήθεια * 1.0 
2.4 
3.4 
689.4 352.6 
Παροχή στο πλαίσιο ενός Γενικού Προγράμματος Τεχνικής Βοήθειας 
(Τσεχοσλοβακία και Ρουμανία). 
Χρηματοδοτήθηκε αιιό την "Πολυκλαδική διευκόλυνση' 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ PHARE 1991 ΠΙΝΑΚΑΣ 5 
Τομέας/πρόγραμμα 
Βιομηχανία 
Μικτές επιχειρήσεις 
Πρότυπα 
Δημόσια δισίκηση/υποδομή 
Τελωνεία 
Στατιστικές 
Δημόσια διοίκηση 
Ανθοώπινοι πόροι 
ACE 
Υποδομή για έρευνα και ανάπτυξη 
TEMPUS -ΤΒ 1η φάση 
2η φάσπ 
TEMPUS ( . κοινά 
ευρωπαϊκά προγράμματα) 
Πληροφορίες ΓΔ Χ 
Πεοιβάλλον/πυοηνική ασφάλεια 
Περιβάλλον 
Πυρηνική ασφάλεια (1η φάση) 
(2η φάση) 
ΣΥΝΟΛΟ Εκατ.ECU 
20.0 
4.3 
5.0 
3.0 
3.0 
5.0 
2.5 
3.0 
2.5 
15.0 
1.5 
20.Ό 
11.5 
3.5 
99.9 Ημερομηνία 
απόφασης 
01/91 
09.10.91 
19.Q6.91 
24.05.91 
17.12.91 
24.04.91 
17.12.91 
21.02.91 
09.1θ'. 91 
17.07.91 
27.11.91 
06/91 
27.11.91 ·' Χαρακτηριστικά 
Τέσσερις διευκολύνσεις συγ-χρηματοδότησης 
Απά κοινοά napsxqfi«^:XE/icaxapTworTr συγχρηματοδοτούμε­
νη* απά τα ΕΐΓΓΒ> ap^&«CBg απά* "Ctt'CEN/CENELEC 
Απά- κοινού παρέχομε^ τε^κι|. βοήθεια, κατάρτιση 
Απά KOLVOU παρεχομένης.ΤΒΓκαΙ .κατάρτιση, οργάνωση 
από το CESD/EDROSTAT. / 
Απά KOUVOU παρεχόμενητεχνική, βοήθεια (SIGMAT), 
διαχείριση μέσω του ΟΟΣΑ/^UMA^ 
Επιδοτήσεις για από κοινού οικονομικές έρευνες, οργά­
νωση από την Επιτροπή κατά. το πρότυπο του SPES 
ΤΒ και εξοπλισμός για ενίσχυση του δικτύου πληροφορι­
κής COSINE 
Χρηματοδότηση του γραφείου TEMPUS των ΕΚ 
Συμπληρωματική χρηματοδότηση (επέκταση της δράσης 
και παράταση της διάρκειας 
Κοινά ευρωπαϊκά προγράμματα με συμμετοχή δύο η περισ­
σότερων χωρών PHARE , 
: 
Πέντε ττρογράμματα συμπερ ι λαμβανομένων προγ. γ«» το Δούναβη, 
το. μαύρο τρίγωνο ,'· την έρευνα για την ατμοσφαιρι­
κή μόλυνση, την εφαρμογή του COSINE 
Κατάρτιση/ΤΒ για τη Βουλαρία -οργάνωση σε συνεργασία 
Καχάρτιση/ΤΒ· για την 0.Δ.Τ.Σ.-με τη WANO 
ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ PHARE 1991 ΠΙΝΑΚΑΣ 6 
Χώρα 3ΰση <αι δραστηριότητες των προγραμμάτων Απόφαση της 
Επιτροπής ϋοσο 
ί εκατομμ. ECU) 
Αλβανία 
• ΣΥΝΟΛΟ ΑΛΒΑΝΙΑΣ 
Βουλγαρία 
ί 
ί ΣΥΝΟΛΟ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ 
ί 
: Ρουμανία 
ΣΥΝΟΛΟ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ 
Γιουγκοσλαβία 
ΣΥΝΟΛΟ 
ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΊΑΣ ί - Έκτακτη επισιτιστική βοήθεια (τριγωνικό με την Ουγγαρία), 
- Έκτακτη ιατρική ενίσχυση και στήριξη των ΜΚΟ 
- Έκτακτες βασικές ιατρικές προμήθειες 
- Στήριξη για βραχυπρόθεσμες εισαγωγές ενέργειας 
- Συνέχιση της έκτακτης βοήθειας και της βοήθειας για τα 
ορφανοτροφεία 
- Έκτακτες βασικές ιατρικές προμήθειες 
- Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα για τα ορφανοτροφεία/παιδιά 
- Έκτακτη βοήθεια και θύματα των πλημμύρων 
- Έκτακτη επισιτιστική βοήθεια 
- Παρακολούθηση της διαδικασίας ειρήνευσης (συμβολή CEC) 
" Μέτρα αρωγής για τα άτομα που μετακινήθηκαν παρά τη 
θέληση τους 15/5/91 
17/12/91 
4/1/91 
10/1/91 
19/7/91 
12/8/91 
17/12/91 
31/7/91 
29/11/91 5.0 
5.0 
ιο.ο 
10.0 
10.0 
20.0 
7.8 
10.0 
'.2.2 
0.3 
4.0 
34.0 
0.4 
3.0 
3.4 / 
; ΣΥΝΟΛΟ 72.7 
Πίνακας 6 (συνέχεια) 
ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 1991 
Χώρα Φύση και δραστηριότητες του προγράμματος Απόφαση της Επιτροπής Ποσό 
(εκατομμ. ECU) 
1. Επισιτιστική 
βοήθεια 
Αλβανία 
Βουλγαρία 
Ρουμανία 
Άλλη έκτα­
κτη και ανθρω­
πιστική βοήθεια 
Αλβανία Επισιτιστική βοήθεια - Κανονισμός του Συμβουλίου 
(ΕΓΤΠΕ) 1938/91 (1.10.91) 100.000 τόννοι (σίτου) 
Επισιτιστική βοήθεια - Κανονισμός του Συμβουλίου 
(ΕΓΤΠΕ) 597/91 (5.3.91) 
Επισιτιστική βοήθεια - Κανονισμός του Συμβουλίου 
(ΕΓΤΠΕ) 597/91 (5.3.91) 
- Έκτακτη ενίσχυση για τους πρόσφυγες στην Ελλάδα και 
την Ιταλία 
Κονδύλι του προϋπολογισμού 
- Έκτακτη ενίσχυση/βασικές ανάγκες - Κονδύλι του 
προϋπολογισμού 
- Προμήθεια βασικού ιατρικού υλικού - Κονδύλι του 
προϋπολογισμού Β 75001 27.2.91 
Ιανουάριος και 
Μάρτιος '91 
Ιούλιος 1991 
Αύγουστος 1991 (PHARE '92) 
27.2 εκατ. ECU 
52.8 εκατ. ECU 
1.5 εκατ. ECU 
1.0 εκατ. ECU 
1.5 εκατ. ECU ν* 
Ι 
J H •S, S ΐ» fc — 
ΑΝΟΙΚΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΠΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΑΝ ΣΤΗΝ 
ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ MlVUKUt, .' 
HMèpcH*lvCa Αριθμός 
ΐης 
Επίσημης Εφημερίδας Χώρα 
Εξοπλισμός γι,α βυθοκόρηση Kat ου^λογή Κ0λβμίών: ατί,ς λίμνες Baleton και Velencei 
Απογραφή τωγ πηγών μόλυνσης των VHOYCCwv υδάτων 
Προμήθεια ζωοτροφών στη Βουλγαρία , '. 
Αγροτικές τηλεπικοινωνίες Αριθ. 1 
Αγροτικές τηλεπικοινωνίες Αριθ. 1 
Εκ νέου χρήση πληροφορικής ΚΟΙ προμήθεια μηχανίιν-εργαλείων για tn RAFAKO 
Προμήθεια τεχνικού εξοπλιομον για την παρακολούθηση ρυπογόνων εκπομπών, με 
αποδέκιπ την κρατική επιθεώρηση περιβαλλοντικής προατααίας και ειδικότερα, 
ί ιο κεντρικό εργαοτήριο πορακολουθηαπς Τον περιβάλλοντος καθώς και τα κέντρα 
περιβαλλοντικών δοκιμών και ελέγχου στα Βοεβοδάτα. 
Υβοίδια αραβοσίτου 
Χημικά προϊόντα γΐ-α την προστασία της συγκομιδής 
Σύοιημα γεωργικής λογιστικής 
Κτηνιατρικά προϊόντα 
Χημικά προϊόντα για την προστασία της συγκομιδής 
Προσαρμοσμένες γεωργικές πρακτικές 
Πρόσθετες ουσίες σε τρόφιμα και υποκατάστατο αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη 
Σπέρματα σόγιας 
Προμήθεια ζωοτροφών 
Ιιιιμόρψωοη σε γεωργικές εφαρμογές · . 
ρ.Νβογχρονισμός του δικτύου για τον έλεγχο των εκπομπών -< Mr 1QI/A, ' 
Ιζυιιλιομός πληροφορικής KOL τηλεπικοινωνιών για το WBJ3 (ΕθηκΦ ονοτηΜα 
καΐϋχώρισης εταιριών και πληροφοριών) 
ιίοιοπκός έλεγχος των προϊόντων διατροφής 
Ανάπτυξη της υποδομής του συστήματος πληροφοριών στην Ουγγαρία,. 
κεντρική Στατιστική Υπηρεσία της Πολωνίας και, ΈΟΚ. 
Αναβάθμιση του συστήματος πληροφορικής της Κεντρικής Στατιστικής Υπηρεσίας 
της Πολωνίας. Πρώτη φάση : Συστήματα μικροϋπολογιστών, βάσει του συστήματος Unix 
για πολλαπλούς χρήστες 
Μηχανογράφηση του κτηματολογίου 
Προμήθεια εξοπλισμού πληροφορικής για το υπουργείο αλλαγών ιδιοκτησίας και το διεθνές 
ίδρυμα για την ανάπτυξη της αγοράς κεφαλαίου και την αλλαγή ιδιοκτησίας στη Δημοκρατία 
της Πολωνίας - Κέντρο ιδιωτικοποίησης. 
Σύοτημα πληροφορικής για την Κρατική Τράπεζα της Τσεχοσλοβακίας 
Εγκατάσταση ρευστοποιημένης κλίγης ÇJQ θερμοηλεκτρικό εργοστάσιο ρτο AJka 
Ιυμεακές μελέτες - Πρόσκληση για εκδήλωση ενδιαφέροντος εταιριών για προεπιλογή 
yiu ιην εκπόνηση μελετών σε οικονομικούς τομείς, και/ή για την αναδιάρθρωση ή 
αξιολόγηση επιχειρήσεων στο Πλαίσιο τον προγράμματος PHARE, 
Σύοτημα υπολογιστή για το χρημοτίατήρίο της Βουδαπέστης 
Υποδομή εξωτερικού εμπορίου 
Ιατρικός εξοπλισμός Αριθ. Β 9107 
Εξοπλισμός πληροφορικής για τη διοίκηση των τελωνείων της ΟΔΤΣ 
Εκσυγχρονισμός του δικτύου παρακολούθησης της εναέριας κυκλοφορίας 
Προμήθεια ζωοτροφών 
Εγκατάσταση συστήματος παρακολούθησης και ελέγχου 
Εγκατάσταση συοτήματος παρακολούθησης και ελέγχου 
Προμήθεια υπολογιστών για το συμβούλιο του κτηματολογίου 
Τοπογροφ^δς και πληροφορικός εξοπλισμός για το υπουργείο Γεωργίας Και Τροφίμων 
Αικιυο ελέγχου της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα 23/01/91 15 
23/01/91 15 
24/01/91 16 
31/01/91 21 
31/01/91 21 
16/02/91 3 3 
16/02/91 31 
19/02/91 34 
19/02/91 34 
23/02/91 38 
06/03/91 4 5 
06/03/91 4 5 C Ι 5 «r. 16 
C « 5 g: 17 ΟΥΓ 
ΟΥΓ 
C 16 g- 14 ΒΟΥΛ 
C" 24 f. 07 
C 24 c 08 
C 40 <r 12 
c 40 tr π 
c 43 r 06 ΠΟΛ. 
HQA_,_ 
ΠΟΛ. 
"ΒΟΫΛ 
C 43 £ 07 
C 47 , 09 
C 57 r 17 i*OY/V 
j)yr. 
ΒΟΥΛ, 
C J7 r 18 MIL· 
21/03/91 56 C 76 c 10 ΟΥΓ. 
27/03/91 60 
2//03/9I m 
16/01/91 7» 
08/05/91 8·> 
08/05/91 8 V 
08/05/91 89 
24/05/91 99 
05/07/91 125 
06/07/91 126 
11/07/91 128 
25/07/91 139 
03/09/91 166 
15/10/91 194 
22/10/91 IW C 82 f 08 
C 8 2 f 09· 
( 9<> tr OS 
< 127»- I» 
C 127 r 14 
C 12? r. 15 
C M4 S 0 7 
C 174 -- 12 
C 175 f 09 
C I80 f. 17 
C 194 r 28 
C 228 r 08 
31/10/91 206 
05/11/91 208 
07/11/91 210 
09/11/91 212 
16/11/91 ?I7 
26/IU91 224 
10/17/91 213 
74/12/91 24» 
74/17/91 >·ι» 
?M\?r>\ us 
>M/1 >/•* I M". C 2 /O «• 06 POYM. 
POYM. 
ΠΟΛ. 
ΟΥΓ. 
ΟΥΓ, 
ΟΥΓ. 
ΟΥΓ. 
ΟΥΓ. 
ΠΟΛ. 
C ?7\0" I? 
C 28i <r, 06 
C 287 <r |6 
C 789 0-. 08 
C 292 f. 10 
C 297 f. I I 
C 306 f. 10 
C 319 r. 05 
<; »»» 0- OH 
( m;; w> 
I 1)<J f |'> 
C H4 «Γ 2') ΟΥΓ 
ΠΟΛ 
ΟΥΓ. 
ΒΟΥΛ 
ΟΛΤΣ. 
ΟΥΓ. 
ΓΚ 
P_YJL_. 
ΠΟΛ _ 
ΒΟΥΛ. 
ΟΥΓ 
POYM_._ 
ΟΥΓ..... 
ΟΥΓ. 
ΒΟΥΛ. 
ΡΟΥΜ-
ΒΟΥΛ· 
ΠΙΝΑΚΑΣ 8 
Γενική Άποψη των πληρωμών PHARE στις 31.12. 
Όλα τα ποσά at 
Έτος ανάληψης 
υποχρέωσης 
1990 
1991 
Γεν ικό Σύνολο : εκατ. ECU 
Κατηγορία 
Εθνικά Προγράμματα-
TEMPUS 
Εθνικά Προγράμματα-
Άλλα 
Περίφερειακά 
Προγράμματα 
-TEMPUS 
Περιφερειακά 
Προγράμματα 
-Άλλα 
Σύνολο TEMPUS 
Ανθρωπιστική 
Βοήθεια 
Άλλα 
Σύνολο 1990 
Εθνικά Προγράμματα-
TEMPUS 
Εθνικά Προγράμματα-
Άλλα 
Περίφερειακά 
Προγράμματα 
-TEMPUS 
Περίφερειακά 
Προγράμματα 
-Άλλα 
Σύνολο TEMPUS 
Ανθρωπιστική 
Βοήθεια 
Άλλα 
Σύνολο 1991 1991 
Άμμεσες πληρωμές από τις Βρυξέλλες 
στον εργολήπτη 
Σύνολο 
ανειλημ. 
υποχρ. 
5.00 
393.58 
20.00 
1.50! 
25.00 
15,52 
64.40 
500.00 
55.50 
536.52 
20.59 
79.30 
76.09 
72.70 
10.39 
775.00 
1275.00 1990 
4.64 
52.57 
19.29 
0.02 
23,92 
9.16 
47.29 
132.96 
132.96 1991 
0.00 
32.32 
0.44 
0.95 
0.44 
5.38 
12.03 
51.12 
55.50 
25.99 
17.76 
1.59 
73.26 
30.41 
1.93 
133.17 
184.29 Σύνολο 1 
4.64 
84.89 
19.72 
0.97 
24.36 
14.54 
59.32 
184.08 
55.50 
25.99 
17.76 
1.59 
73.26 
30.41 
1.93 
133.17 
317.25 Προκαταβολές στις ΜΕΠ 
1990 
0.00 
38.01 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
38.01 
38.01 1991 
0.00 
80.81 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
80.81 
0.00 
16.09 
0.00 
2.65 
0.00 
0.00 
0.00 
18.73 
99.54 Σύνολο 2 
0.00 
118.82 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
118.82 
0.00 
16.09 
0.00 
2.65 
0.00 
0.00 
0.00 
18.73 
137.55 Σύνολο 1+2 
4.64 
203.71 
19.72 
0.97 
24.36 
14.54 
59.32 
302.90 
55.50 
42.08 
17.76 
4.24 
73.26 
30.41 
1.93 
151.90 
454.80 Σύνολο 
ανειλημ. 
υποχρεώσ 
92.70% 
51.76% 
98.61% 
64.99% 
97.43% 
93.67% 
92.11% 
60.58% 
100.00% 
7.84% 
86.22% 
5.34% 
96.27% 
41.82% 
18.56% 
19.60% 
35.67% 
~^8~ 
ΠΙΝΑΚΑΣ 9 
Σύνοψη ειδικών περιπτώσεων συντονισμού της ενίσχυσης 
στο τέλος του 1991 
Τομέας/πρόγραμμα Εκατ. ECU 
Phare 
57 
90 + 92 35 Έτος 
Περιβάλλον 
ΠΟΛ 90 + 92 
ΤΣΕΧ 
ΡΟΥΜ 
ΒΟΥΛ 
ΟΥΓ 
ΠΕΡΙΦ 91 (GT) 
91 
90 
91 2 
7.5 
2 
20 
Γεωργ ία 
ΒΟΥΛ 90 
ΒΟΥΛ 91 
ΡΟΥΜ 91 (GT) 
Κοινωνικοί τομείς 
ΠΟΛ 91 
ΡΟΥΜ 
ΠΟΛ 
ΒΟΥΛ 
ΡΟΥΜ 
ΟΥΓ 
ΤΣΕΧ 
ΟΥΓ 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ 16 
25 
5 
20 
25 
91 
91 
91 (GT) 
90 
91 (GT) 
90 
90 
90 + 91 18 
2.5 
2 
3 
1 
1.5 
3 
3.8 
TEMPUS 9 0/91 (100) 
Δημόσια διοίκηση και υποδομή 
ΠΟΛ 9 0 (3.5)} 
ΟΥΓ 90 1.3 } 
ΠΕΡΙΦ 91 4.3 
ΡΟΥΜ 91 (GT) 2.5 
ΠΟΛ 90 1.5 
ΠΟΛ 90 3 
ΠΕΡΙΦ 91 3 
Χρηματοπιστωτικός τομέας 
ΟΥΓ 
ΟΥΓ 
ΡΟΥΜ 90 
91 
91 5 
9 
6.2 Φύση της σύνδεσης Συμμετέχοντες 
χρηματοδότες 
Κοινή ΜΕΠ+περιφερειακή ΜΕΠ Δ.Τ. 
Μελέτες σκοπιμότητας ΔΤ ΕΤΕΑ 
Σχεδιασμός/μελέτες σκοπιμότητας ΔΤ 
ΜΕΠ ως επίκεντρο του συντονισμού 
της ενίσχυσης (όλοι) 
Χάραξη στρατηγικής από κοινού ΔΤ US 
Χάραξη στρατηγικής από κοινού ΔΤ 
Συγχρηματοδότηση περιφερειακού US NL DK J 
κέντρου 
Συγχρηματοδότηση για το μαύρο D 
τρ ίγωνο 
Συγχρηματοδότηση για το πρόγραμμα ΔΤ UNDP UNEP 
του Δουνάβεως ΕΤΑΑ NIB ETE 
Από κοινού σχεδιασμός των προμη­
θειών 
Από κοινού χάραξη στρατηγικής 
Συντονισμένη ΤΒ και κατάρτιση 
Από κοινού σχεδιασμένο πρόγραμμα 
Από κοινού σχεδιασμένο πρόγραμμα 
Αγορά εργασίας/κατάρτιση 
Συμπλήρωμα τομεακών προγραμμάτων 
Αιιό κοινού σχεδ ιασμός/συμπλήρωμα 
τομεακών ιιρογραμμάτων 
Συμπληρωματική ΤΒ 
Κοινωνική ασφάλιση/πρόνοια 
"Κύρια" χρηματοδότηση για 
ευρύτερη στήριξη 
Χάραξη στρατηγικής από κοινού 
Εκπαίδευση και κατάρτιση 
(NIVE) Συμπλήρωμα τομεακών 
προγραμμάτων 
(CEF) Συμπλήρωμα τομεακών 
ιιρογραμμάτων 
(VET/UPET)6ιάφορες συγχρηματο­
δότησε ις 
Μέσο για συμμετοχή διαφόρων 
G-24 
Πρότυπα 
Συγχρηματοδότηση και 
συντονισμός μέσω CEN/CENELEC) US 
ΔΤ 
ΔΤ F 
ΔΤ ΔΟΥ (+DK) 
ΔΤ ΔΟΥ 
ΔΤ(+δΐάφο-
ροι G-24) 
UK/ΔΤ 
ΔΤ 
A UK 
ILO 
ΔΤ 
ΔΤ 
G-24 
G-24 
ΕΖΕΣ 
Στατιστικές 
Συγχρηματοδότηση εξοπλισμού ΔΤ F 
και ΤΒ 
Συγχμημαιοόόιηοη ΤΗ F 
Λημόοια 6 ίο 1κησηΛιοπ ική κυβέρνηση 
Κοινός συντονισμός (FSLD) UK F US C 
Συγχρηματοδότηση και συντονισμός ΟΟΣΑ/σ-24 
Συμπλήρωμα τομεακού προγράμματος ΔΤ 
Κοινός σχεδιασμός για θεμελιώδη UK 
θέματα 
Κοινός σχεδιασμός και συνεργασία ΔΤ ΕΤΑΑ F 
-">Λ-
ΠΙΝΑΚΑΣ 9 συνέχεια 
Αναδιάρθρωση των Επιχειρήσεων / MME 
ΒΟΥΛ 
ΟΥΓ 
ΟΥΓ 
ΟΥΓ 
ΠΟΛ 
ΠΟΛ 
ΠΟΛ 
ΡΟΥΜ 91 
90 + 91 
91 
90 + 91 
90 + 91 
90 + 91 
90 
91 20 
28.5 
5 
45 
27 
50 
2 
4.9 Κοινή στρατηγική/εφαρμογή ΔΤ (+ΕΤΑΑ) 
Συγχρηματοδότηση ΤΒ NL 
(MME) Συγχρηματοδότηση Τοπικών A F IT Τ SF 
Επιχειρησιακών Οργάνων UK / WB 
(Προώθηση επενδύσεων) κοινή IR CA 
προετοιμασ ία 
(Αναδιάρθρωση) συγχρημαιοδότηση ΔΤ CA F UK US 
ΤΒ 
(MME) Κοινές Ενέργειες (Εμπορικά F UK IR 
Επιμελητήρια) Διανομή των εγκα- ΔΤ 
ταστάσεων των ΜΕΠ 
(Αναδιάρθρωση) Κοινή στρατηγική/ ΔΤ ΕΤΑΑ FR UK 
Εφαρμογή 
(Χρηματοδότηση μετοχών) Κοινό ETE 
έργο 
Συγχρηματοδότηση ΔΤ 
Υποδομή 
ΒΟΥΛ 
ΠΟΛ 
ΡΟΥΜ 91 
91 
91 
ΒΟΥΛ 91 
ΠΟΛ 91 
ΠΕΡΙΦ 91 
ΠΕΡΙΦ 90 - 91 
/ΤΣΕΧ. 11.5 
5 Ενέργεια 
Μελέτες συγχρηματοδότησης 
Συγχρηματοδότηση κεντρικής 
ομάδας ΤΒ 
Mf ιαφορι'ς 
Συχρημαιοδότηοη κοινής 
στρατηγικής 
Τηλεπικοινων ίες 
Κοινός σχεδιασμός 
Κοινός σχεδιασμός 
Πυρηνική ασφάλε ια 
Κοινή στρατηγική 
Κοινή στρατηγική US 
US UK ΔΤ (ESMAP) 
ΔΤ 
ETE(κυρίως) 
ΕΤΑΑ ΔΤ 
ETE ΔΤ 
WANO/AOAE(+G24) 
WANO/ΔΟΑΕ(+G2 4) 

— MO 
ISSN 0254-1483 
COM(93)172 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 11 
ΑριΑ. καταλόγου : CB-CO-93-196-GR-C 
ISBN 92-77-55050-3 
Υπηρεοία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg