[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 11.1.2006

SEC(2006) 27 τελικό

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ' εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 Για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας, 2005-2008

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ιστορικό

Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1998, βασίζεται στον στόχο της επίτευξης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσο ενίσχυσης των προϋποθέσεων για σταθερότητα των τιμών και ισχυρή διατηρήσιμη ανάπτυξη, οι οποίες ευνοούν τη δημιουργία απασχόλησης. Το 2005, το σύμφωνο τροποποιήθηκε για πρώτη φορά. Η μεταρρύθμιση αναγνώριζε τη χρησιμότητα του συμφώνου για την εδραίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αλλά είχε ως σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και των οικονομικών του ερεισμάτων, καθώς επίσης τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], ο οποίος αποτελεί στοιχείο του συμφώνου, ορίζει ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν υποχρεωτικά, στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης, καθώς και ετήσιες επικαιροποιήσεις τους (τα κράτη μέλη που έχουν ήδη υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σταθερότητας, ενώ τα κράτη μέλη που δεν το έχουν υιοθετήσει ακόμη υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σύγκλισης). Το πρώτο πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας υποβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 1998. Κατ’ εφαρμογή του κανονισμού, το Συμβούλιο εξέδωσε γνώμη επί του προγράμματος στις 8 Φεβρουαρίου 1999 επί τη βάσει σύστασης της Επιτροπής και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή. Βάσει της ίδιας διαδικασίας, τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εξετάζονται από την προαναφερθείσα επιτροπή, ενώ το Συμβούλιο έχει την ευχέρεια να τα εξετάσει.

Στα εν λόγω προγράμματα, τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν τον μεσοπρόθεσμο στόχο τον οποίον θέτουν για τη δημοσιονομική τους κατάσταση και να προσδιορίσουν τα μέτρα που σκοπεύουν να εφαρμόσουν προκειμένου να επιτύχουν και να διατηρήσουν το στόχο αυτό, περιλαμβανομένων των συνοδευτικών οικονομικών παραδοχών. Μετά τη μεταρρύθμιση του συμφώνου, ο μεσοπρόθεσμος στόχος πρέπει να διαφοροποιείται για τα επιμέρους κράτη μέλη με γνώμονα την οικονομική και δημοσιονομική ανομοιογένεια που υπάρχει στην Ένωση, περιλαμβανομένου του στοιχείου του κινδύνου που η δημοσιονομική πολιτική συνεπάγεται για τη διατηρησιμότητα. Άλλο στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι το ότι πρέπει, αφενός, να επιτυγχάνεται συμμετρικότερη προσέγγιση σε σχέση με τη δημοσιονομική πολιτική κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, με την τήρηση αυξημένης δημοσιονομικής πειθαρχίας σε περιόδους οικονομικής άνθησης και, αφετέρου, να λαμβάνονται υπόψη «μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» με επαληθεύσιμα αποτελέσματα για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα ενόψει πρόσκαιρων αποκλίσεων από το μεσοπρόθεσμο στόχο ή από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξή του.

Λαμβάνοντας υπόψη τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005, τον κώδικα δεοντολογίας[2], την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εκτίμηση της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων και τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008, η Επιτροπή εξέτασε την προσφάτως υποβληθείσα επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης της Σουηδίας και, επί τη βάσει της κατωτέρω αξιολόγησης, εξέδωσε σύσταση για γνώμη του Συμβουλίου επί της εν λόγω επικαιροποίησης.

Αξιολόγηση

1. Το έκτο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας εστάλη στην Επιτροπή στις 24 Νοεμβρίου 2005 και καλύπτει τη χρονική περίοδο 2005-2008. Το πρόγραμμα βασίζεται στο νομοσχέδιο θέσπισης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2006, το οποίο ψηφίστηκε από το κοινοβούλιο στις 16 Δεκεμβρίου 2005. Το πρόγραμμα ακολουθεί εν γένει, το πρότυπο που ισχύει για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης με βάση τον νέο κώδικα δεοντολογίας. Παρουσιάζει ελλείψεις όσον αφορά τα υποχρεωτικά και προαιρετικά δεδομένα που επιβάλλει ο νέος κώδικας δεοντολογίας (λείπουν ιδίως δεδομένα όσον αφορά την αμοιβή των εργαζομένων). Το σουηδικό πρόγραμμα δεν προσδιορίζει ρητά τον μεσοπρόθεσμο στόχο (ΜΠΣ) για τη δημοσιονομική κατάσταση όπως απαιτεί ο κώδικας δεοντολογίας.

2. Κατά την τελευταία δεκαετία, η ετήσια πραγματική αύξηση του ΑΕΠ στη Σουηδία ήταν ελαφρά μικρότερη από 3% κατά μέσο όρο. Η αύξηση αυτή χαρακτηρίσθηκε από έντονες μεταβολές στην παραγωγικότητα και θετικές καθαρές συνεισφορές από πλευράς εξαγωγών. Ωστόσο, τα τελευταία έτη η αύξηση της απασχόλησης έχει εξασθενήσει και τα ποσοστά απασχόλησης είναι μειωμένα, ενώ η ανεργία έχει αυξηθεί. Ο πληθωρισμός διατηρήθηκε στο χαμηλότερο φάσμα του στόχου της Riksbank για ποσοστό πληθωρισμού 2% συν ή πλην μια εκατοστιαία μονάδα Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ ίση με 2,4% το 2005, και στη συνέχεια 3,1% το 2006, 2,8% το 2007 και 2,3% το 2008. Η αύξηση της απασχόλησης αναμένεται να παρουσιάσει ανάκαμψη τα επόμενα έτη. Συνολικά, το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο θεμελιώνεται το επικαιροποιημένο πρόγραμμα κρίνεται αξιόπιστο και συμβαδίζει εν γένει με την αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων των προβλέψεων του φθινοπώρου του 2005. Υπολογισμοί που έγιναν με βάση την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία και τα στοιχεία που παρέχει το επικαιροποιημένο πρόγραμμα δείχνουν ότι οι ρυθμοί δυνητικής αύξησης του ΑΕΠ παραμένουν σχετικά υψηλοί αλλά με κάποια τάση μείωσης μεσοπρόθεσμα. Υπάρχει ένα μικρό απόθεμα αδιάθετων πόρων το 2005 αλλά ήδη το 2006 το κενό παραγωγής μειώνεται. Οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να παραμείνουν υποτονικές και να πλησιάσουν προοδευτικά, μέσα στον χρονικό ορίζοντα του προγράμματος, το 2% που αποτελεί τον στόχο της Riksbank. Οι προβλέψεις του προγράμματος για τον πληθωρισμό κρίνονται ρεαλιστικές.

3. Η σουηδική κορώνα υπήρξε σχετικά σταθερή έναντι του ευρώ την περίοδο 2002-2004, αλλά πρόσφατα υποτιμήθηκε παρά το γεγονός ότι στη Σουηδία υπάρχει ένα σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον, στέρεες προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης και πλεονάσματα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, που ενδεχομένως αντικατοπτρίζουν τα σχετικά χαμηλά επιτόκια για συμφωνίες επαναγοράς. Η διαφορά απόδοσης των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων μεταξύ Σουηδίας και ζώνης του ευρώ, που στις αρχές του 2004 ήταν περίπου 50 μονάδες βάσης, έχει σχεδόν μηδενιστεί.

4. Στην γνώμη που εξέδωσε στις 18 Ιανουαρίου 2005, το Συμβούλιο ενέκρινε την δημοσιονομική στρατηγική που παρουσιάσθηκε στο σουηδικό επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης του 2004. Όσον αφορά την δημοσιονομική εφαρμογή το 2005, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα του 2004 έθετε ως στόχο την επίτευξη πλεονάσματος γενικής κυβέρνησης 0,6% του ΑΕΠ για το 2005 ενώ το τρέχον επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει πλεόνασμα 1,6% του ΑΕΠ παρά την προς τα κάτω αναθεώρηση της ανάπτυξης το 2005. Συνολικά, τα έσοδα υπήρξαν ανώτερα από το αναμενόμενο, εν μέρει χάρη σε ορισμένους έκτακτους φόρους εταιρειών αλλά και χάρη στη συγκράτηση των δαπανών.

5. Το δημοσιονομικό πλαίσιο που ισχύει στη Σουηδία αποσκοπεί στη διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών σε ένα περιβάλλον πλήρους απασχόλησης και διατηρήσιμης ανάπτυξης. Προς τούτο θέτει ως στόχο για το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης το 2% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο σε κυκλική βάση, ενώ περιλαμβάνει πολυετή ονομαστικά ανώτατα όρια για τις δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης και την απαίτηση για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς σε επίπεδο τοπικής κυβέρνησης. Το παρόν επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης ύψους 1,6% το 2005, 0,9% το 2006, 1,2% το 2007 και 1,7% κατά το τελευταίο έτος, δηλαδή το 2008. Τόσο ο δείκτης δαπανών όσο και ο δείκτης εσόδων ακολουθούν πορεία βαθμιαίας μείωσης κατά την περίοδο που καλύπτουν οι προβλέψεις. Ωστόσο, η μείωση του δείκτη εσόδων είναι εμπροσθοβαρής, ενώ η μείωση του δείκτη δαπανών είναι οπισθοβαρής. Μολονότι αναμένονται σταθερά πλεονάσματα στο σύστημα συντάξεων και στον υποτομέα τοπικής κυβέρνησης, οι μεταβολές στην κατάσταση γενικής κυβέρνησης οφείλονται κυρίως στην εξέλιξη του ελλείμματος της κεντρικής κυβέρνησης. Η Σουηδία κάνει, επί του παρόντος, χρήση της μεταβατικής περιόδου που ισχύει έως την άνοιξη του 2007, όσον αφορά την εφαρμογή της απόφασης που έλαβε η Eurostat τον Μάρτιο του 2004, σχετικά με την ταξινόμηση των χρηματοδοτούμενων από τον δεύτερο πυλώνα συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Η εφαρμογή της εν λόγω απόφασης στο αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης θα έχει ως αποτέλεσμα την προς τα κάτω προσαρμογή κατά 1% του ΑΕΠ περίπου, ετησίως. Συνολικά, σε σύγκριση με το προηγούμενο, το τρέχον επικαιροποιημένο πρόγραμμα επιβεβαιώνει σε γενικές γραμμές τη σχεδιαζόμενη προσαρμογή σε συνάρτηση με ένα ελαφρώς ευνοϊκότερο μακροοικονομικό σενάριο.

6. Βάσει των υπολογισμών που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που παρέχει το πρόγραμμα και την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία, το εκτιμώμενο καθαρό ΚΠΑ (κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα) άνευ εκτάκτων στοιχείων είναι 1% του ΑΕΠ περίπου το 2006, δηλαδή μειωμένο σε σχέση με το 1 ¾ % του 2005. Ως εκ τούτου δημοσιονομική επέκταση που προγραμματίζεται για το 2006 συμπίπτει με τη μείωση του κενού παραγωγής και τη βελτίωση των κυκλικών συνθηκών. Το ΚΠΑ, στη συνέχεια, βελτιώνεται βαθμιαία σε 1½-2% την περίοδο 2007-2008.

7. Το πρόγραμμα παρουσιάζει τον εθνικό στόχο για πλεόνασμα 2 % κατά μέσο όρο κατά τη διάρκεια του κύκλου ως την μεσοπρόθεσμη τιμή αναφοράς στη στρατηγική του επικαιροποιημένου προγράμματος. Η τιμή αυτή αποτελεί, επίσης, τον ακρογωνιαίο λίθο της εθνικής δημοσιονομικής πολιτικής της Σουηδίας. Συνεπώς, το 2% του ΑΕΠ μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί τον ΜΠΣ του προγράμματος.

8. Δεδομένου ότι ο ΜΠΣ που απορρέει από το πρόγραμμα είναι απαιτητικότερος από το ελάχιστο όριο (εκτιμώμενο ως έλλειμμα της τάξεως του 1/2 % του ΑΕΠ), η επίτευξή του συνεπάγεται την εκπλήρωση του στόχου της σύστασης περιθωρίου ασφαλείας. Όσον αφορά την καταλληλότητα, ο ΜΠΣ του προγράμματος είναι πολύ απαιτητικότερος από ό,τι αφήνει να εννοηθεί ο δείκτης χρέους και η μέση δυνητική αύξηση της παραγωγής. Η επίτευξή του, εντούτοις, παραμένει βασικό στοιχείο για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας.

9. Γενικά, η κατάσταση φαίνεται θετική όσον αφορά τους κινδύνους που περιβάλλουν τις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος χάρη σε πρόσφατα δεδομένα από τους εθνικούς λογαριασμούς που δείχνουν μεγαλύτερη ανάπτυξη το 2005 από ό,τι προέβλεπε το πρόγραμμα. Εκτός αυτού, από πρόσφατα ταμιακά δεδομένα απορρέει ότι τα φορολογικά έσοδα στα τέλη του 2005 ήταν αισθητά ανώτερα από τα αναφερόμενα στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα αριθμητικά στοιχεία για τον προϋπολογισμό. Ως εκ τούτου, τα δημοσιονομικά αποτελέσματα μπορεί να είναι καλύτερα από ό,τι προβλέπει το πρόγραμμα.

10. Με βάση αυτή την αξιολόγηση κινδύνου, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος θεωρείται, εν γένει, επαρκής προκειμένου να εξασφαλιστεί η επίτευξη του ΜΠΣ του προγράμματος μέχρι τα τέλη της περιόδου αναφοράς. Παρά ταύτα, ο επεκτατικός προϋπολογισμός για το 2006 συνεπάγεται απόκλιση της θέσης του προϋπολογισμού από τον ΜΠΣ κατά περίπου 1% του ΑΕΠ το 2006 και το 2007, θέτοντας με τον τρόπο αυτόν σε κίνδυνο την επίτευξη του ΜΠΣ εντός της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Επιπλέον, υπάρχει η επιφύλαξη ότι ο έντονα επεκτατικός χαρακτήρας της δημοσιονομικής πολιτικής το 2006 (οπότε το ΚΠΑ θα επιδεινωθεί σχεδόν κατά 1 εκατοστιαία μονάδα) ενδέχεται να μην είναι απολύτως κατάλληλος, υπό την έννοια ότι η περίοδος αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως "ευνοϊκή περίοδος". Όπως αναφέρεται, όμως, ανωτέρω ο ΜΠΣ του προγράμματος είναι αρκετά απαιτητικότερος από ό,τι υπαγορεύει το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, καθ’ όλη την περίοδο του προγράμματος υπάρχει αρκετό περιθώριο ασφαλείας ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το όριο του 3% του ΑΕΠ υπό κανονικές κυκλικές διακυμάνσεις. Η αξιολόγηση αυτή φαίνεται ότι ευσταθεί ακόμη και με την αναταξινόμηση των χρηματοδοτούμενων από τον δεύτερο πυλώνα συνταξιοδοτικών προγραμμάτων το 2007 εκτός των λογαριασμών γενικής κυβέρνησης, όπως απαιτεί η Eurostat. Συνολικά, η δημοσιονομική κατάσταση είναι υγιής και η δημοσιονομική στρατηγική αποτελεί παράδειγμα δημοσιονομικών πολιτικών εφαρμoζόμενων σύμφωνα με τις επιταγές του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης.

11. Ο δείκτης ακαθάριστου χρέους προβλέπεται ότι θα συνεχίσει να μειώνεται και ότι θα φθάσει το 46% του ΑΕΠ το 2008. Το χρέος εκδίδεται κυρίως από τον τομέα κεντρικής κυβέρνησης ο οποίος εμφανίζει δημοσιονομικά ελλείμματα, ενώ το πλεόνασμα του συνταξιοδοτικού συστήματος επενδύεται κατά κύριο λόγο σε μη κρατικά στοιχεία ενεργητικού, με αποτέλεσμα να επιβραδύνεται η μείωση του δείκτη ακαθάριστου χρέους. Ο δείκτης χρέους μείον τα χρηματοπιστωτικά στοιχεία ενεργητικού είναι αρνητικός, όπερ σημαίνει ότι ο τομέας γενικής κυβέρνησης εμφανίζει θετική καθαρή θέση. Η θέση αυτή προβλέπεται ότι θα βελτιωθεί από περίπου - 6% του ΑΕΠ το 2004 σε περίπου - 9% το 2008. Οι προβλέψεις αυτές κρίνονται εύλογες.

12. Από άποψη διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών, φαίνεται ότι ο κίνδυνος για τη Σουηδία είναι μικρός όσον αφορά το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Ο δείκτης ακαθάριστου χρέους βρίσκεται σήμερα αρκετά κάτω από το 60% του ΑΕΠ που αποτελεί την τιμή αναφοράς και προβλέπεται ότι θα παραμείνει κάτω από την τιμή αυτή κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Η στρατηγική της Σουηδίας με την οποία η διατηρησιμότητα τοποθετείται στην καρδιά της διαμόρφωσης της δημοσιονομικής πολιτικής, περιλαμβανομένης της μεταρρύθμισης του συστήματος συντάξεων που περιορίζει τις συνταξιοδοτικές δαπάνες και αποσκοπεί στη συσσώρευση περιουσιακών στοιχείων, συμβάλλει θετικά στις προοπτικές των δημόσιων οικονομικών. Η σημερινή ευνοϊκή δημοσιονομική κατάσταση συμβάλλει στον περιορισμό του προβλεπόμενου δημοσιονομικού αντίκτυπου της γήρανσης του πληθυσμού ενώ η προγραμματιζόμενη εξυγίανση προς την κατεύθυνση του ΜΠΣ 2% στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα, συμβάλλει στη βελτίωση της διατηρησιμότητας.

13. Τα μέτρα που προβλέπονται για τον τομέα των δημόσιων οικονομικών ανταποκρίνονται εν γένει στους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Μολονότι προγραμματίζεται η διατήρηση μιας αρκετά εύρωστης μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής κατάστασης, η απόκλιση από τον ΜΠΣ τα έτη 2006-2007 κινδυνεύει να αποκτήσει προκυκλικό χαρακτήρα και να υπονομεύσει την επίτευξη του ΜΠΣ στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα.

14. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας, το οποίο υποβλήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2005 στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, δίνει μεγάλη έμφαση στη διατηρήσιμη ανάπτυξη και τονίζει ότι η επίτευξη και διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου συμμετοχής στην αγορά εργασίας και ενός μεγάλου αριθμού δεδουλευμένων ωρών εργασίας αποτελούν σημαντικές προκλήσεις και θα έχουν μεγάλο αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά της χώρας, μακροπρόθεσμα. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων ενσωματώνει τον προϋπολογισμό του 2006 στον οποίο βασίζεται και το επικαιροποιημένο πρόγραμμα, και από την άποψη αυτή τα δύο έγγραφα χαρακτηρίζονται από συνοχή.

15. Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ' εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 Για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας, 2005-2008

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[3], και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

16. Στις [24 Ιανουαρίου 2006] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας, που καλύπτει την περίοδο 2005-2008. Το σουηδικό πρόγραμμα ακολουθεί, εν γένει, το πρότυπο που ισχύει για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης με βάση τον νέο κώδικα δεοντολογίας. Παρουσιάζει ελλείψεις όσον αφορά τα υποχρεωτικά και προαιρετικά δεδομένα που επιβάλλει ο νέος κώδικας δεοντολογίας (λείπουν ιδίως δεδομένα όσον αφορά την αμοιβή των εργαζομένων). Το πρόγραμμα δεν προσδιορίζει ρητά τον μεσοπρόθεσμο στόχο (ΜΠΣ) για τη δημοσιονομική θέση όπως απαιτεί ο κώδικας δεοντολογίας.

17. Κατά την τελευταία δεκαετία, η ετήσια πραγματική αύξηση του ΑΕΠ στη Σουηδία ήταν λίγο κάτω από το 3% κατά μέσο όρο. Η αύξηση αυτή χαρακτηρίσθηκε από έντονες μεταβολές στην παραγωγικότητα και θετικές καθαρές συνεισφορές από πλευράς εξαγωγών. Ωστόσο, τα τελευταία έτη η αύξηση της απασχόλησης έχει εξασθενήσει και τα ποσοστά απασχόλησης είναι μειωμένα, ενώ η ανεργία έχει αυξηθεί. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ θα αυξηθεί από 2,4% το 2005 σε 3,1% του ΑΕΠ το 2006 και ότι κατά τη διετία που θα ακολουθήσει θα είναι 2,5% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο. Τα δύο πρώτα έτη της περιόδου του προγράμματος οι αναπτυξιακές προοπτικές αφήνουν να εννοηθεί βελτίωση των κυκλικών συνθηκών οι οποίες προβλέπεται ότι μετέπειτα θα παραμείνουν σε γενικές γραμμές ουδέτερες. Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, το σενάριο αυτό θεωρείται εύλογο. Οι προβλέψεις του προγράμματος για τον πληθωρισμό κρίνονται ρεαλιστικές.

18. Στην γνώμη που εξέδωσε στις 18 Ιανουαρίου 2005, το Συμβούλιο ενέκρινε την δημοσιονομική στρατηγική που παρουσιάζεται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας του 2004. Όσον αφορά τη δημοσιονομική εφαρμογή το 2005, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα του 2004 έθετε ως στόχο την επίτευξη πλεονάσματος γενικής κυβέρνησης 0,6% του ΑΕΠ για το 2005 ενώ το τρέχον επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει πλεόνασμα 1,6% του ΑΕΠ παρά την προς τα κάτω αναθεώρηση του ρυθμού ανάπτυξης το 2005. Συνολικά, τα έσοδα υπήρξαν ανώτερα από το αναμενόμενο, εν μέρει χάρη σε ορισμένους έκτακτους φόρους εταιρειών αλλά και χάρη στη συγκράτηση των δαπανών.

19. Το δημοσιονομικό πλαίσιο που ισχύει στη Σουηδία αποσκοπεί στη διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών σε ένα περιβάλλον πλήρους απασχόλησης και διατηρήσιμης ανάπτυξης. Προς τούτο θέτει ως στόχο για το πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης το 2% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο σε κυκλική βάση, ενώ περιλαμβάνει πολυετή ονομαστικά ανώτατα όρια για τις δαπάνες κεντρικής κυβέρνησης και την απαίτηση για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς σε επίπεδο τοπικής κυβέρνησης. Το παρόν επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης ύψους 1,6% το 2005, 0,9% το 2006, 1,2% το 2007 και 1,7% κατά το τελευταίο έτος, δηλαδή το 2008. Τόσο ο δείκτης δαπανών όσο και ο δείκτης εσόδων ακολουθούν πορεία βαθμιαίας μείωσης κατά την περίοδο που καλύπτουν οι προβλέψεις. Η υποχώρηση του δείκτη εσόδων είναι εμπροσθοβαρής το 2006 εξαιτίας φορολογικών περικοπών, ενώ η μείωση του δείκτη δαπανών είναι οπισθοβαρής και συμπίπτει με την προβλεπόμενη βελτίωση της αγοράς εργασίας. Σε σύγκριση με το προηγούμενο, το τρέχον επικαιροποιημένο πρόγραμμα επιβεβαιώνει σε γενικές γραμμές μια ανάλογη σχεδιαζόμενη δημοσιονομική προσαρμογή σε συνάρτηση με ένα ελαφρώς ευνοϊκότερο μακροοικονομικό σενάριο.

20. Το πρόγραμμα παρουσιάζει τον εθνικό στόχο για πλεόνασμα της τάξεως 2 % κατά μέσο όρο σε κυκλική βάση ως την μεσοπρόθεσμη τιμή αναφοράς της στρατηγικής του επικαιροποιημένου προγράμματος. Αποτελεί, επίσης, τον ακρογωνιαίο λίθο της εθνικής δημοσιονομικής πολιτικής της Σουηδίας. Ως εκ τούτου, η επίτευξη πλεονάσματος της τάξεως του 2% του ΑΕΠ μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί τον ΜΠΣ του προγράμματος δεδομένου ότι ανταποκρίνεται στις αρχές που πρέπει να διέπουν τον ΜΠΣ βάσει του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης και του κώδικα δεοντολογίας. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος προγραμματίζεται βελτίωση του διαρθρωτικού αποτελέσματος, όπως υπολογίζεται με βάση την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία, από περίπου 1% του ΑΕΠ το 2006 σε περίπου 1½-2% του ΑΕΠ το 2008.

21. Δεδομένου ότι ο μεσοπρόθεσμος στόχος (ΜΠΣ) που απορρέει από το πρόγραμμα είναι απαιτητικότερος από το ελάχιστο όριο (εκτιμώμενο έλλειμμα της τάξεως του 1/2 % του ΑΕΠ), η επίτευξή του συνεπάγεται την εκπλήρωση του στόχου της σύστασης περιθωρίου ασφαλείας. Όσον αφορά την καταλληλότητα, ο ΜΠΣ του προγράμματος είναι πολύ απαιτητικότερος από ό,τι αφήνει να εννοηθεί ο δείκτης χρέους και η μέση δυνητική αύξηση της παραγωγής. Η επίτευξή του, εντούτοις, παραμένει βασικό στοιχείο για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας.

22. Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα το 2005 μπορεί να είναι καλύτερο από ό,τι προβλέπει το πρόγραμμα. Συγκεκριμένα, πρόσφατες ταμιακές πληροφορίες όσον αφορά τα φορολογικά έσοδα και τους τριμηνιαίους εθνικούς λογαριασμούς, υποστηρίζουν την αξιολόγηση αυτή.

23. Με βάση αυτή την αξιολόγηση κινδύνου, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος θεωρείται, εν γένει, επαρκής προκειμένου να εξασφαλιστεί η επίτευξη του ΜΠΣ του προγράμματος μέχρι τα τέλη της περιόδου αναφοράς. Παρά ταύτα, ο επεκτατικός προϋπολογισμός για το 2006 συνεπάγεται απόκλιση της θέσης του προϋπολογισμού από τον ΜΠΣ κατά περίπου 1% του ΑΕΠ το 2006 και το 2007, θέτοντας με τον τρόπο αυτόν σε κίνδυνο την επίτευξη του ΜΠΣ εντός της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Επιπλέον, υπάρχει η επιφύλαξη ότι ο έντονα επεκτατικός χαρακτήρας της δημοσιονομικής πολιτικής το 2006 (οπότε το κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα επιδεινωθεί σχεδόν κατά 1 εκατοστιαία μονάδα) ενδέχεται να μην είναι απολύτως κατάλληλος, υπό την έννοια ότι η περίοδος αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως "ευνοϊκή περίοδος". Όπως αναφέρεται, όμως, ανωτέρω ο ΜΠΣ του προγράμματος είναι αρκετά απαιτητικότερος από το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, καθ’ όλη την περίοδο του προγράμματος υπάρχει αρκετό περιθώριο ασφαλείας ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το όριο του 3% του ΑΕΠ υπό κανονικές κυκλικές διακυμάνσεις. Η αξιολόγηση αυτή φαίνεται ότι ευσταθεί ακόμη και με την αναταξινόμηση των χρηματοδοτούμενων από τον δεύτερο πυλώνα συνταξιοδοτικών προγραμμάτων το 2007 εκτός των λογαριασμών γενικής κυβέρνησης, όπως απαιτεί η Eurostat. Συνολικά, η δημοσιονομική κατάσταση είναι υγιής και η δημοσιονομική στρατηγική αποτελεί παράδειγμα φορολογικών πολιτικών εφαρμοζόμενων σύμφωνα με τις επιταγές του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης.

24. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ο δείκτης του χρέους ανήλθε περίπου σε 51% του ΑΕΠ το 2005, επίπεδο σαφώς χαμηλότερο από τ60% του ΑΕΠ που αποτελεί την τιμή αναφοράς στη Συνθήκη. Το πρόγραμμα προβλέπει συρρίκνωση του δείκτη χρέους σε 46% του ΑΕΠ μέχρι το 2008.

25. Από άποψη διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών, φαίνεται ότι ο κίνδυνος για τη Σουηδία είναι μικρός όσον αφορά το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Ο δείκτης ακαθάριστου χρέους βρίσκεται σήμερα αρκετά κάτω από το 60% του ΑΕΠ που αποτελεί την τιμή αναφοράς, και προβλέπεται ότι θα παραμείνει κάτω από την τιμή αυτή κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Η στρατηγική της Σουηδίας με την οποία η διατηρησιμότητα τοποθετείται στην καρδιά της διαμόρφωσης της δημοσιονομικής πολιτικής, περιλαμβανομένης της μεταρρύθμισης του συστήματος συντάξεων η οποία περιορίζει τις συνταξιοδοτικές δαπάνες και αποσκοπεί στη συσσώρευση περιουσιακών στοιχείων, συμβάλλει θετικά στις προοπτικές των δημόσιων οικονομικών. Η σημερινή ευνοϊκή δημοσιονομική κατάσταση συμβάλλει στον περιορισμό του προβλεπόμενου δημοσιονομικού αντίκτυπου της γήρανσης του πληθυσμού ενώ η προγραμματιζόμενη εξυγίανση προς την κατεύθυνση του ΜΠΣ 2% στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα συμβάλλει στη βελτίωση της διατηρησιμότητας[4].

26. Τα μέτρα που προβλέπονται για τον τομέα των δημόσιων οικονομικών ανταποκρίνονται εν γένει στους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Μολονότι προγραμματίζεται η διατήρηση μιας επαρκώς ισχυρής μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής κατάστασης, η απόκλιση από τον ΜΠΣ τα έτη 2006-2007 κινδυνεύει να αποκτήσει προκυκλικό χαρακτήρα και να υπονομεύσει την επίτευξη του ΜΠΣ στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα.

27. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας, το οποίο υποβλήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2005 στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, δίνει μεγάλη έμφαση στη διατηρήσιμη ανάπτυξη και τονίζει ότι η επίτευξη και διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου συμμετοχής στην αγορά εργασίας και ενός μεγάλου αριθμού δεδουλευμένων ωρών εργασίας αποτελούν σημαντικές προκλήσεις και θα έχουν μεγάλο αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά της χώρας, μακροπρόθεσμα. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων ενσωματώνει τον προϋπολογισμό του 2006 στον οποίο βασίζεται και το επικαιροποιημένο πρόγραμμα, και από την άποψη αυτή τα δύο έγγραφα χαρακτηρίζονται από συνοχή.

Σύγκριση των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων 1

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Πραγματικό ΑΕΠ (% μεταβολής) | ΠΣ Νοεμ. 2005 | 3,6 | 2,4 | 3,1 | 2,8 | 2,3 |

COM Noεμ. 2005 | 3,6 | 2,5 | 3,0 | 2,8 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2004 | 3,5 | 3,0 | 2,5 | 2,3 | μ.δ.σ. |

Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ (%) | ΠΣ Νοεμ. 2005 | 0,9 | 1,5 | 1,5 | 2,0 | 2,0 |

COM Noεμ. 2005 | 1,0 | 0,7 | 1,4 | 1,8 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2004 | 1,3 | 15 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

Κενό παραγωγής (% του δυνητικού ΑΕΠ) | ΠΣ Νοεμ. 20052 | -0,3 | -0,4 | -0,1 | 0,1 | -0,1 |

COM Noεμ. 20056 | -0,3 | -0,4 | -0,1 | 0,0 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 20042 | -0,1 | 0,1 | -0,2 | -0,4 | μ.δ.σ. |

Αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Νοεμ. 2005 | 1,6 | 1,6 | 0,9 | 1,2 | 1,7 |

COM Noεμ. 2005 | 1,6 | 1,4 | 0,8 | 1,1 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2004 | 0,7 | 0,6 | 0,4 | 0,9 | μ.δ.σ. |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Νοεμ. 2005 | 3,2 | 3,2 | 2,5 | 3,0 | 3,6 |

COM Noεμ. 2005 | 3,4 | 3,2 | 2,6 | 2,9 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2004 | 2,8 | 2,8 | 2,7 | 3,3 | μ.δ.σ. |

Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Νοεμ. 20052 | 1,7 | 1,8 | 0,9 | 1,1 | 1,7 |

COM Noεμ. 2005 | 1,8 | 1,6 | 0,9 | 1,1 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 20042 | 0,8 | 0,5 | 0,5 | 1,2 | μ.δ.σ. |

Διαρθρωτικό αποτέλεσμα3 (% του ΑΕΠ) | CP Noεμ. 20054 | 1,1 | 1,6 | 0,9 | 1,1 | 1,7 |

COM Noεμ. 20055 | 1,2 | 1,4 | 0,9 | 1,1 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2004 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Νοεμ. 2005 | 51,1 | 50,9 | 49,4 | 47,8 | 46,0 |

COM Noεμ. 2005 | 51,1 | 50,6 | 49,4 | 47,8 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2004 | 51,7 | 50,5 | 50,0 | 49,0 | μ.δ.σ. |

Σημειώσεις: 1 Οι δημοσιονομικές προβλέψεις δεν λαμβάνουν υπόψη τον αντίκτυπο της απόφασης της Eurostat, της 2ας Μαρτίου 2004 για την ταξινόμηση των χρηματοδοτούμενων συνταξιοδοτικών προγραμμάτων, η οποία πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή πριν την κοινοποίηση της άνοιξης του 2007. Λαμβάνοντας υπόψη τον αντίκτυπο αυτόν, το αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης θα ήταν 0,6% το 2005, -0,1% το 2006, 0,2% το 2007 και 0,7% το 2008, ενώ το ακαθάριστο δημόσιο χρέος θα ήταν 51,4% το 2005, 49,9% το 2006, 48,3% το 2007 και 46,5% το 2008. 2 Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής με βάση τις πληροφορίες που παρέχονται στο πρόγραμμα. 3 Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα (όπως και στις προηγούμενες σειρές) εξαιρουμένων των εκτάκτων και λοιπών προσωρινών μέτρων. 4 Το πρόγραμμα δεν παρέχει αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα. Ωστόσο, το υπουργείο οικονομικών της Σουηδίας διαβίβασε μια εκτίμηση των έκτακτων μέτρων ίση προς 0,6% του ΑΕΠ το 2004 και 0,2% του ΑΕΠ το 2005. 5 Έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα. Στοιχεία προερχόμενα από τις προβλέψεις που δημοσίευσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής το φθινόπωρο του 2005 (0,6% του ΑΕΠ το 2004 και 0,2% του ΑΕΠ το 2005 που συνεπάγονται μείωση του ελλείμματος). 6 Βάσει εκτιμώμενης δυνητικής αύξησης 2,5%, 2,6%, 2,8% και 2,7% αντιστοίχως για την περίοδο 2004-2007. Πηγή : Πρόγραμμα σύγκλισης (ΠΣ), οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής Φθινόπωρο 2005 (COM), υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής. |

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής σχετικά με τις «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που ενεκρίθη από το Συμβούλιο Εκοφίν στις 11 Οκτωβρίου 2005.

[3] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[4] Λεπτομέρειες για την μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα παρέχονται στην τεχνική αξιολόγηση του προγράμματος από τις υπηρεσίες της Επιτροπής που πρόκειται να δημοσιευθεί στον δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm