[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 19.6.2009

COM(2009) 269 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Υλοποίηση, αποτελέσματα και απολογισμός του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών για όλους (2007) {SEC(2009)781}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

1.1. Ποιος είναι ο σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης; 3

1.2. Προς τι ένα ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών και τι επεδίωξε να πετύχει; 3

2. Υλοποίηση 5

2.1. Υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους σε εθνικό επίπεδο 5

2.2. Υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους σε επίπεδο ΕΕ 7

3. Kληρονομιά και βιωσιμοτητα 9

3.1. Στις συμμετέχουσες χώρες 9

3.2. Σε επίπεδο ΕΕ 11

4. Συμπέρασμα 13

1. Εισαγωγη

1.1. Ποιος είναι ο σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης;

Το 2006 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιβεβαίωσαν την πεποίθησή τους ότι η εξάλειψη των διακρίσεων είναι θεμελιώδης αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ανακήρυξαν το 2007 ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών για όλους (στο εξής «το ευρωπαϊκό έτος»). Σκοπός του ευρωπαϊκού έτους ήταν να ευαισθητοποιήσει ως προς το δικαίωμα κάθε ανθρώπου σε μια ζωή χωρίς διακρίσεις, το οποίο θα κατοχυρώνεται χάρη σε ένα ευρύ σώμα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων όπως ορίζονται στις οδηγίες της ΕΚ και ως προς την ανάγκη να αναπτυχθούν τα μέσα της ΕΕ και των κρατών μελών για την προώθηση της πραγματικής ισότητας.

Σύμφωνα με την απόφαση για τη δημιουργία του ευρωπαϊκού έτους[1], η παρούσα ανακοίνωση εκθέτει τα αποτελέσματα και τα επιτεύγματα, εξετάζει το βαθμό στον οποίο οι εκδηλώσεις του ευρωπαϊκού έτους πέτυχαν το στόχο τους και κατά πόσο τα αποτελέσματά τους είναι βιώσιμα.

Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση εστιάζεται:

- στις προκλήσεις που κλήθηκε να αντιμετωπίσει το ευρωπαϊκό έτος και τους αντίστοιχους στόχους·

- στην πρακτική και χρηματοοικονομική υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους, βάσει της έκθεσης ανεξάρτητης αξιολόγησης[2] και σε σχέση με τις απαιτήσεις που είχαν καθοριστεί στην απόφαση· και

- στα βιώσιμα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού έτους σε εθνικό επίπεδο και επίπεδο ΕΕ για να αποτιμηθεί πώς αυτά μπορούν να εφαρμοστούν ώστε να αντιμετωπιστούν οι έντονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ.

1.2. Προς τι ένα ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών και τι επεδίωξε να πετύχει;

(α) Οι προκλήσεις

Η ιδέα ενός ευρωπαϊκού έτους προτάθηκε αρχικά από την Επιτροπή στο πλαίσιο μιας στρατηγικής[3] για την καταπολέμηση των διακρίσεων, η οποία έδινε έμφαση στις προαναφερθείσες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ στην προσέγγισή της για την εξάλειψη των διακρίσεων.

Νομοθεσία

Ενώ οι οδηγίες[4] που έχουν εκδοθεί μετά το 2000 βάσει του άρθρου 13 της Συνθήκης[5] θεωρείται ότι έχουν συντελέσει στην επίτευξη προόδου, διαπιστώθηκε ότι περιορισμένος αριθμός πολιτών γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους. Επιπλέον, συντελεστές όπως δικηγόροι, ΜΚΟ και κοινωνικοί εταίροι των οποίων η παρουσία είναι κρίσιμη για τη συνδρομή προς τα θύματα και για την πρακτική εφαρμογή των οδηγιών δεν είχαν συχνά τις γνώσεις και την ικανότητα που απαιτούνται.

Πολιτική

Πέρα από την κατοχύρωση του δικαιώματος για ίση μεταχείριση, εξακολουθούσαν να υφίστανται πολλά διαρθρωτικά εμπόδια στα οποία συγκαταλέγονταν βαθιά ριζωμένα στερεότυπα σχετικά με τις πληθυσμιακές ομάδες που κινδυνεύουν να υποστούν διακρίσεις και για την έλλειψη συμμετοχής αυτών των ομάδων. Επιπλέον, όπου υπήρχε πολιτική για την άρση αυτών των εμποδίων, περιοριζόταν μόνο σε έναν από τους λόγους επιβολής διακρίσεων, παρά το ότι ήταν κοινή πεποίθηση ότι αυτό δεν ανταποκρινόταν σε κάθε εξατομικευμένη εμπειρία. Δεδομένου ότι πολλά από τα προβλήματα και πολλές προσεγγίσεις για την επίλυσή τους προσιδίαζαν σε περισσότερους από έναν λόγους διακριτικής μεταχείρισης, το όφελος θα ήταν μεγάλο αν υπήρχε κοινή προσέγγιση βάσει κοινής ανάλυσης και διαλόγου. Τέλος, εκτιμήθηκε ότι η ΕΕ θα μπορούσε να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στη συλλογή και την παρουσίαση καλών πρακτικών προς διάδοση, με σκοπό την άρση αυτών των πολύπλοκων διαρθρωτικών εμποδίων.

(β) Tο ευρωπαϊκό έτος αρωγός στην αντιμετώπιση των προκλήσεων

Η απόφαση για το ευρωπαϊκό έτος έθεσε τέσσερις στόχους, ως απάντηση στις προαναφερθείσες προκλήσεις: «δικαιώματα» (αντιστοιχούν στις νομοθετικές προκλήσεις), «εκπροσώπηση», «αναγνώριση» και «σεβασμός» (αντιστοιχεί στις προκλήσεις πολιτικής). Οι συννομοθέτες έθεσαν, επίσης, τις τρεις αρχές που ακολουθούν και οι οποίες περιγράφονται πληρέστερα στο επόμενο μέρος:

- ισόρροπη εξέταση των λόγων διακριτικής μεταχείρισης με επικέντρωση στις πολλαπλές διακρίσεις και υποχρέωση για ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλες τις δραστηριότητες·

- αποκεντρωμένη εφαρμογή μέσω εθνικών σχεδίων και δράσεων, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών διαφορών· και,

- ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων.

Τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού έτους πρέπει συνεπώς να αξιολογηθούν με βάση αυτούς τους στόχους (τμήμα II) και σε συνάρτηση με τη βιωσιμότητά τους (τμήμα III).

2. Υλοποιηση

Στο παρόν τμήμα σκιαγραφείται η υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους σε εθνικό επίπεδο και επίπεδο ΕΕ, με βάση εξωτερική αξιολόγηση[6]. Στο παράρτημα δίνονται περισσότερες πληροφορίες και αριθμητικά στοιχεία.

2.1. Υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους σε εθνικό επίπεδο

(α) Το ευρωπαϊκό έτος σε αριθμούς

Οι δράσεις

Υλοποιήθηκαν 434 δράσεις στις 30 συμμετέχουσες χώρες [7] . Σε κάθε χώρα πραγματοποιήθηκε διαφορετικός αριθμός δράσεων, π.χ. τρεις μόνο στο Βέλγιο [8] ενώ στη Γαλλία 49[9]. Tα παραχθέντα γεγονότα ανέρχονται σε 1.600 [10], εκ των οποίων πάνω από 1.000 συνεδριάσεις και εκδηλώσεις, περίπου 440 εκστρατείες σε εθνικό επίπεδο και πάνω από 120 μελέτες και έρευνες. Οι λόγοι για την επιβολή διακρίσεων που εξετάστηκαν περισσότερο ήταν η φυλετική/εθνοτική καταγωγή (το 61% όλων των δράσεων) και το φύλο (62%). Επιπλέον, «ηθική υποστήριξη»[11] δόθηκε σε 1.700 και πλέον πρόσθετες δραστηριότητες που συμβάδιζαν με τους στόχους του ευρωπαϊκού έτους.

Tο γεγονός ότι υποβλήθηκαν πολλά αιτήματα για τη χρήση του λογότυπου και άλλου υλικού που ανήκε στο ευρωπαϊκό έτος ήταν σαφής ένδειξη για την προστιθέμενη αξία του ευρωπαϊκού έτους. Σχεδόν όλες οι τελικές εκθέσεις σημειώνουν τη σπουδαιότητα των δράσεων στις οποίες παρασχέθηκε ηθική υποστήριξη και η Κύπρος, η Ιταλία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία και η Ρουμανία έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στις δράσεις αυτές. |

Επικεφαλής και εταίροι των δράσεων

Συνολικά 1.000 επικεφαλής δράσεων και πρόσθετοι εταίροι[12], οι περισσότεροι από τους οποίους εθνικές αρχές (42%), ΜΚΟ (25%) ή άλλες οργανώσεις[13] (20%) συμμετείχαν στην υλοποίηση των 434 βασικών δράσεων.

Επίπεδο υλοποίησης και ομάδες-στόχοι

Οι δράσεις υλοποιήθηκαν κυρίως σε εθνικό επίπεδο (75%) και, σε μικρότερο ποσοστό, σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο (30% για καθεμία κατηγορία)[14]. Από τις 434 δράσεις, το 80% απευθυνόταν στο ευρύ κοινό, το 50% στην κοινωνία των πολιτών, τις διοικητικές αρχές και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ενώ το 33% απευθυνόταν σε στελέχη επιχειρήσεων.

Οικονομικός σχεδιασμός και εκτέλεση

Οι συννομοθέτες καθόρισαν τον συνολικό προϋπολογισμό του ευρωπαϊκού έτους σε 15 εκατομμύρια ευρώ , από τα οποία τα 7,65 εκατομμύρια προορίζονταν για δραστηριότητες σε εθνικό επίπεδο. Οι συμμετέχουσες χώρες έπρεπε να συμπληρώσουν τη χρηματοδότηση της ΕΕ με εθνικούς ή ιδιωτικούς πόρους κατά τρόπο ώστε ο κατ’ εκτίμηση συνολικός προϋπολογισμός για τα 27 κράτη μέλη να φτάσει τα 15,30 εκατομμύρια. Ενώ οι περισσότερες από τις 30 συμμετέχουσες χώρες αποφάσισαν να προσθέσουν δικούς τους πόρους στο 50% της Επιτροπής, άλλες θέλησαν να προσθέσουν πάνω από το 50%, με αποτέλεσμα ο συνολικός εκτιμώμενος προϋπολογισμός να ανέλθει σε 18,5 περίπου εκατομμύρια.

Τελικά, οι τελικές δαπάνες για τις 434 δράσεις που υλοποιήθηκαν σε εθνικό επίπεδο ανήλθαν σε 15,9 εκατομμύρια ή 86% του αρχικού εκτιμώμενου προϋπολογισμού.

Και οι 30 συμμετέχουσες χώρες συμπλήρωσαν με το μισό και πλέον τη συγχρηματοδότηση της ΕΕ και το συνολικό ποσοστό ξεπέρασε το 57%. Ως αποτέλεσμα της υπερτίμησης των δαπανών, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις στο στάδιο του σχεδιασμού, στην εκκίνηση των δράσεων και στην παραλαβή της χρηματοδότησης, ορισμένες χώρες δαπάνησαν λιγότερο από το προϋπολογισθέν ποσό: συνολικά, αυτό αντισταθμίστηκε από τους πρόσθετους πόρους που χορήγησαν επτά χώρες. |

(β) Ικανοποίηση των βασικών αρχών υλοποίησης

Η αποκέντρωση και η ισόρροπη αντιμετώπιση όλων των λόγων επιβολής διακρίσεων, δύο από τις βασικές αρχές που είχαν διατυπωθεί στην απόφαση για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους, υπήρξαν και βασικοί συντελεστές της επιτυχίας του έτους.

Αποκέντρωση

Στην απόφαση προβλεπόταν ότι ο κύριος όγκος των εκδηλώσεων του έτους έπρεπε να πραγματοποιηθεί αποκεντρωτικά. Για το σκοπό αυτό, οι 30 συμμετέχουσες χώρες όφειλαν να ορίσουν έναν εθνικό φορέα υλοποίησης (ΕΦΥ), που τις περισσότερες φορές ήταν κάποιο υπουργείο. Σε ορισμένες χώρες το έργο αυτό ανατέθηκε στον εθνικό φορέα για την ισότητα ή στο γραφείο του διαμεσολαβητή. Το προσωπικό των φορέων αυτών που ασχολήθηκε με το έτος ήταν διαφορετικό από χώρα σε χώρα (από 15 άτομα στην Πορτογαλία ως ένα στο Βέλγιο και τη Νορβηγία), ενώ συνολικά 100 άτομα ήταν υπεύθυνα για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους σε εθνικό επίπεδο.

Κάθε ΕΦΥ έπρεπε να σχεδιάσει μια εθνική στρατηγική για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους σε στενή συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών. Για πρώτη φορά ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν τις προκλήσεις που τα αφορούν ειδικότερα σε σχέση με καθέναν από τους έξι λόγους διακρίσεων που αναφέρει το άρθρο 13 ΕΚ, τις εθνικές προτεραιότητές τους για τις προκλήσεις αυτές αλλά και σε συνάρτηση με τους τέσσερις κύριους στόχους («δικαιώματα», «εκπροσώπηση», «αναγνώριση», «σεβασμός») που καθορίζονται στην απόφαση για το ευρωπαϊκό έτος, καθώς και έναν κατάλογο επιμέρους δράσεων που είχαν επιλεγεί για συγχρηματοδότηση από την ΕΕ.

Η γενική άποψη ήταν ότι η αποκέντρωση της υλοποίησης ενίσχυσε τη σημασία του ευρωπαϊκού έτους και έδωσε τη δυνατότητα αναπροσαρμογής των τεσσάρων στόχων («δικαιώματα», «εκπροσώπηση», «αναγνώριση», «σεβασμός») στα τοπικά δεδομένα. Επιπλέον, οι επικεφαλής των δράσεων είχαν τη δυνατότητα να αναφέρονται απευθείας σε έναν ΕΦΥ που κατανοούσε τις ειδικές περιστάσεις κάθε κράτους μέλους και μπόρεσαν να συμμετάσχουν συντελεστές που δραστηριοποιούνταν αποκλειστικά στη γλώσσα του κράτους μέλους. Οι μελέτες περιπτώσεων για τη Δανία, την Ιρλανδία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία, την Ισπανία και τη Σλοβακία έδειξαν ότι η αποκεντρωμένη προσέγγιση διευκόλυνε: - τις δράσεις που βρίσκονταν κοντά στον πολίτη και, συνεπώς, αντικατόπτριζαν κοινωνικές ανισότητες· - ευκαιρίες επικοινωνίας και συνεργασίας εντός μιας ομάδας που περιλάμβανε πολλές οργανώσεις που εκπροσωπούσαν θύματα διακριτικής μεταχείρισης για περισσότερους από έναν λόγους· - τον εντοπισμό μικρότερων ΜΚΟ και την παροχή σε αυτές των μέσων για συμμετοχή. |

Ισόρροπη εξέταση όλων των λόγων διακριτικής μεταχείρισης

Στην απόφαση ορίζεται ότι όλοι οι λόγοι διακρίσεων πρέπει να αντιμετωπίζονται, στο μέτρο του δυνατού, σε ισότιμη βάση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, στις περισσότερες συμμετέχουσες χώρες, οι προκηρύξεις υποβολής προτάσεων να αφορούν τουλάχιστον δύο ή τρεις διαφορετικούς λόγους επιβολής διακρίσεων ταυτόχρονα.

Αυτή η προσέγγιση πολλαπλών διακρίσεων ενίσχυσε τη συνεργασία μεταξύ:

- εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών που είναι αρμόδιες για την αντιμετώπιση των διαφόρων λόγων διακρίσεων, και

- ΜΚΟ που εκπροσωπούν τις διάφορες ομάδες που υφίστανται διακρίσεις σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Το ευρωπαϊκό έτος ήταν η πρώτη πρωτοβουλία στην οποία το φύλο ως λόγος επιβολής διακρίσεων συνεξετάστηκε μαζί με τους άλλους πέντε λόγους που απαριθμούνται στο άρθρο 13 EΚ. Ως αποτέλεσμα, μερικές χώρες υποστήριξαν δράσεις που απευθύνονταν σε γυναίκες θύματα πολλαπλών διακρίσεων, όπως οι γυναίκες που ανήκουν σε μειονότητες (ιδίως από τους Ρομ) και γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας με ειδικές ανάγκες, οι οποίες κινδυνεύουν να υποστούν περισσότερες διακρίσεις από τους αντίστοιχους άντρες.

2.2. Υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους σε επίπεδο ΕΕ

Η συμμετοχή των βασικών συντελεστών

H απόφαση για το ευρωπαϊκό έτος προέβλεπε τη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής με τη συμμετοχή μελών και από τις 30 συμμετέχουσες χώρες. Συνεδρίασε επτά φορές από τον Ιούνιο του 2006 έως τον Ιούλιο του 2008.

Οι οργανώσεις εκπροσώπησης και υπεράσπισης των ατόμων που υφίστανται διακρίσεις διαδραματίζουν, με τις δραστηριότητες δικαστικής εκπροσώπησης και ευαισθητοποίησης που αναλαμβάνουν, σημαντικό ρόλο στην κατοχύρωση των ίσων δικαιωμάτων. Ήταν, συνεπώς, καίριας σημασίας η πρόσκληση της κοινωνίας των πολιτών να συμμετάσχει ενεργά στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού έτους. Η Επιτροπή διοργάνωσε σε τακτική βάση συζητήσεις με ΜΚΟ και τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο μιας συμβουλευτικής ομάδας που συνεδρίασε έξι φορές από τον Ιούνιο του 2006 έως τον Ιούλιο του 2008.

Εναρκτήρια και καταληκτική εκδήλωση

Η εναρκτήρια εκδήλωση του ευρωπαϊκού έτους, υπό την αιγίδα της γερμανικής προεδρίας του Συμβουλίου, και η πρώτη σύνοδος για την ισότητα[15], πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο στα τέλη Ιανουαρίου με τη συμμετοχή 530 ενδιαφερομένων. Σχεδόν 700 άτομα παρακολούθησαν την καταληκτική εκδήλωση στη Λισαβόνα στις 19 και 20 Νοεμβρίου, όπου συζητήθηκαν τα επιτεύγματα του ευρωπαϊκού έτους και η κληρονομιά που αφήνει. Η συζήτηση τροφοδότησε τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για το ευρωπαϊκό έτος (βλ. κατωτέρω). Οι συμμετέχοντες τόσο στην εναρκτήρια όσο και στην καταληκτική εκδήλωση αντιπροσώπευαν όργανα λήψης αποφάσεων και ενδιαφερόμενα μέρη από τις 30 συμμετέχουσες χώρες· συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι υψηλού επιπέδου των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και της κοινωνίας των πολιτών.

«Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ίσων Ευκαιριών»

Τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και μεμονωμένα μέλη του Κοινοβουλίου από διάφορες επιτροπές και πολιτικές ομάδες του ΕΚ διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στο ευρωπαϊκό έτος. Το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή διοργάνωσαν από κοινού ένα «Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ίσων Ευκαιριών για Όλους», ένα φόρουμ διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών για την εξάλειψη των διακρίσεων και την προώθηση των ίσων ευκαιριών για όλους στην απασχόληση και εκτός αυτής, οι εργασίες του οποίου διεξήχθησαν στους χώρους του Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες στις 11 και 12 Οκτωβρίου. Τα θεσμικά όργανα επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να θεσπίσουν μέτρα για τη βελτίωση της εφαρμογής και τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των υφιστάμενων νομικών διατάξεων της ΕΕ οι οποίες παρέχουν προστασία έναντι των λόγων επιβολής διακρίσεων που αναφέρονται στο άρθρο 13. Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έλαβαν μέρος σε δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ, όπως η πανευρωπαϊκή περιοδεία του φορτηγού κατά των διακρίσεων, που ξεκίνησε από το Στρασβούργο τον Απρίλιο του 2007.

Έρευνες του Ευρωβαρομέτρου

Τρεις εμπεριστατωμένες έρευνες του Ευρωβαρομέτρου [16] σχετικά με τις αντιλήψεις του κοινού για τις διακρίσεις, την ισότητα και την ποικιλομορφία στήριξαν τον διάλογο και τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους με συγκεκριμένα στοιχεία. Συντάχθηκαν επίσης δελτία για κάθε κράτος μέλος, σε 22 γλώσσες της ΕΕ, τα οποία έδωσαν τη δυνατότητα να προσδιοριστούν οι προκλήσεις σε εθνικό επίπεδο. Μια ερώτηση σχετικά με το κατά πόσο ήταν γνωστές η ύπαρξη και οι δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους στα 27 κράτη μέλη, έδωσε διαφωτιστικά αποτελέσματα για τις ενημερωτικές εκστρατείες που πραγματοποιήθηκαν σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο: το 37% από τους 27.147 που απάντησαν στην έρευνα του Ευρωβαρομέτρου αρ. 232[17] είχε ακούσει για το ευρωπαϊκό έτος.

Ενημερωτική και εκπαιδευτική εκστρατεία σε επίπεδο ΕΕ

Η ενημερωτική και εκπαιδευτική εκστρατεία σε επίπεδο ΕΕ χρησιμοποίησε τα εξής μέσα:

- τον επίσημο δικτυακό τόπο του ευρωπαϊκού έτους [18]: η πρόσβαση διευκολύνθηκε από το γεγονός ότι τα περισσότερα τμήματα του δικτυακού τόπου είχαν μεταφραστεί στις 22 γλώσσες της ΕΕ· τον δικτυακό τόπο επισκέφθηκαν κατά μέσο όρο 74 .578 αναγνώστες, δηλαδή συνολικά 894.934 επισκέπτες·

- το υλικό της εκστρατείας σε επίπεδο ΕΕ κάλυπτε 22 γλώσσες: περιελάμβανε φυλλάδιο, ταχυδρομική κάρτα, αφίσα με θέμα «Είμαστε η Ευρώπη» και διαφημιστικά περίπτερα για κάθε ΕΦΥ και την Επιτροπή· και

- πραγματοποιήθηκαν πάνω από 700 αποστολές εντύπων , διαφημιστικού υλικού και περιπτέρων στους ΕΦΥ, τους ανταποκριτές σε επίπεδο χωρών, τις ΜΚΟ και τις δημόσιες αρχές.

Οι αντιπροσωπείες και τα γραφεία της Επιτροπής στις διάφορες χώρες συνέβαλαν σημαντικά σε τοπικές εκδηλώσεις υψηλού επίπεδου και φιλοξένησαν, επίσης, εκδηλώσεις, στους χώρους τους. Επίσης, το δίκτυο Europe Direct κινητοποιήθηκε στην Κύπρο, τη Φινλανδία και τη Ρουμανία.

3. Kληρονομια Και Βιωσιμοτητα

Θα μεταφερθούν και θα επιβιώσουν τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού έτους;

3.1. Στις συμμετέχουσες χώρες

Ενώ ένα ευρωπαϊκό έτος διαρκεί κανονικά 12 μήνες, μπορεί να έχει μακροπρόθεσμο αντίκτυπο σε εθνικό επίπεδο, με τρεις κυρίως τρόπους.

(α) Εδραίωση εθνικών πολιτικών/δραστηριοτήτων

Από τους 30 ΕΦΥ, οι 25 διατύπωσαν την άποψη ότι οι εθνικές στρατηγικές δεν θα είχαν σχεδιαστεί αν δεν υπήρχε ευρωπαϊκό έτος και 23 ΕΦΥ υποστήριξαν ότι οι εθνικές στρατηγικές τους απέδωσαν περισσότερες δραστηριότητες και πρωτοβουλίες κατά των διακρίσεων και υπέρ των ίσων ευκαιριών και της ποικιλομορφίας από ό,τι θα συνέβαινε διαφορετικά.

Με τη λήξη του ευρωπαϊκού έτους, το 72% των επικεφαλής δράσεων ανέμενε να συνεχιστούν οι δράσεις ή να επαναληφθούν και μετά τη λήξη του ευρωπαϊκού έτους. Mε βάση τα λεγόμενα 338 επικεφαλής δράσεων είχαν αναπτυχθεί νέες μορφές συνεργασίας ή είχαν ενισχυθεί οι υπάρχουσες δομές συνεργασίας χάρη στις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους. Επιπλέον, το 88% των επικεφαλής δράσεων που είχαν συλλάβει ιδέες και υλικό προσδοκούσαν να συνεχίσει να είναι χρήσιμο και μετά τη λήξη του ευρωπαϊκού έτους.

(β) Μεγαλύτερη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών

Η χάραξη εθνικών στρατηγικών όχι μόνο υπήρξε κατόρθωμα καθεαυτή, αλλά και ενίσχυσε σαφώς τη συνεργασία εντός των κυβερνητικών αρχών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και μεταξύ αυτών.

18 ΕΦΥ (Aυστρία, Βουλγαρία, Κύπρος, Τσεχική Δημοκρατία, Δανία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λετονία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σλοβενία και Σουηδία) θεώρησαν ότι το ευρωπαϊκό έτος είχε συμβάλει στην ανανέωση ή τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ ΜΚΟ, κοινωνίας των πολιτών και κοινωνικών εταίρων, και μεταξύ ομάδων και θεσμικών οργάνων που δεν θα είχαν συνεργαστεί διαφορετικά χωρίς την παρέμβαση του ευρωπαϊκού έτους.

Ένα από τα άμεσα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού έτους ήταν η δημιουργία πάνω από 140 δικτύων, με τη συμμετοχή διαφόρων κυβερνητικών οργάνων, φορέων για την ισότητα, οργανώσεων και της κοινωνίας των πολιτών. Πολλά από αυτά (95) θα συνεχίσουν πιθανότητα τη δραστηριότητά τους τα προσεχή χρόνια.

(γ) Ανάδειξη νέων ζητημάτων

Σε ορισμένες χώρες το ευρωπαϊκό έτος έδωσε τη δυνατότητα να επικέντρωσης του ενδιαφέροντος σε λόγους επιβολής διακρίσεων που δεν είχαν ποτέ προηγουμένως εξεταστεί ή δεν είχαν αντιμετωπιστεί σοβαρά όπως άλλοι λόγοι.

Χάρη στο ευρωπαϊκό έτος, συμπληρώθηκε ένα πληροφοριακό κενό όταν 21 χώρες πραγματοποίησαν μελέτες ειδικά για τις διακρίσεις λόγω ηλικίας . Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (AGE), σημειώνει ότι το ευρωπαϊκό έτος «πέτυχε να ευαισθητοποιήσει για κάτι που είναι σχετικά νέο ως λόγος διακρίσεων — την ηλικία»[19]: το ευρωπαϊκό έτος σήμανε μια νέα εποχή για το θέμα αυτό σε πολλές χώρες, διότι ήταν η πρώτη φορά που οι διακρίσεις λόγω ηλικίας αποτέλεσαν το αντικείμενο δημόσιου διαλόγου.

Πολλές δράσεις είχαν ως αντικείμενο τις διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής: το ευρωπαϊκό έτος πέτυχε να συμπεριλάβει τα πιο καυτά ζητήματα και ανάγκες που είχαν προσδιοριστεί σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ στον τομέα αυτόν. Βοήθησε επίσης να εστιαστεί η προσοχή στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ρομ : 12 δράσεις που πραγματοποιήθηκαν σε 10 συμμετέχουσες χώρες, συμπεριλαμβανομένου μεγάλου μέρους Ρομ, συνέβαλαν στην ευαισθητοποίηση για την κατάσταση των Ρομ στην Ευρώπη.

Η απαίτηση που είχε διατυπωθεί στην απόφαση για το ευρωπαϊκό έτος σύμφωνα με την οποία όλοι οι λόγοι διακρίσεων έπρεπε να αντιμετωπιστούν με ισόρροπο τρόπο είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο ορισμένες δράσεις να επικεντρωθούν στις διακρίσεις λόγω γενετήσιου προσανατολισμού και άλλες να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στο θέμα, αλλά και ορισμένες χώρες να ασχοληθούν με την καταπολέμηση αυτού του είδους διάκρισης για πρώτη φορά. Το ευρωπαϊκό έτος πέτυχε επίσης να βάλει τα ζητήματα των διαφυλικών ατόμων στην πολιτική ατζέντα.

3.2. Σε επίπεδο ΕΕ

(α) Μια στέρεη και πρακτική πολιτική δέσμευση

Τον Δεκέμβριο του 2007 το Συμβούλιο «Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές» υιοθέτησε ένα εμπεριστατωμένο ψήφισμα[20] σχετικά με τη συνέχεια του ευρωπαϊκού έτους, όπου υποδέχτηκε ευνοϊκά τις πρωτοβουλίες εμφανίστηκαν και έθεσε προτεραιότητες για το μέλλον. Τον Δεκέμβριο του 2007 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού έτους και προσέθεσε μια πτυχή προσανατολισμένη στην ανάγκη της ΕΕ και των κρατών μελών να επιταχύνουν τις εργασίες για την προώθηση της ένταξης των Ρομ. Στις 2 Ιουλίου 2008, στο πλαίσιο της ανανεωμένης κοινωνικής ατζέντας[21] η Επιτροπή ενέκρινε δέσμη μέτρων για την καταπολέμηση των διακρίσεων, στην οποία συμπεριλαμβάνονται:

- νέα πρόταση οδηγίας για την ίση μεταχείριση και την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού και θρησκείας ή πεποιθήσεων σε τομείς εκτός της απασχόλησης·

- ανακοίνωση με θέμα «Καταπολέμηση των διακρίσεων και ίσες ευκαιρίες: ανανεωμένη δέσμευση», όπου αναπτύσσεται μια συνολική προσέγγιση για την επιτάχυνση των ενεργειών κατά των διακρίσεων με τους εξής τρόπους:

- αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων μέσων, όπως είναι η ενσωμάτωση της διάστασης των ίσων ευκαιριών σε όλες τις πολιτικές, τα θετικά μέτρα, οι ενέργειες για τη μέτρηση των διακρίσεων και την αξιολόγηση της προόδου, εκστρατείες ευαισθητοποίησης, επιμόρφωση και δραστηριότητες για την προώθηση της ποικιλομορφίας στο χώρο εργασίας·

- νέα ώθηση στο διάλογο για την πολιτική κατά των διακρίσεων που θα στοχεύει και τις εθνικές αρχές και την κοινωνία των πολιτών·

- απόφαση της Επιτροπής για τη σύσταση μιας ομάδας κρατικών λειτουργών από τα κράτη μέλη ειδικών στην καταπολέμηση των διακρίσεων [22] που θα εξετάσει τον αντίκτυπο των μέτρων σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο, θα επικυρώσει τις καλές πρακτικές μέσα από την ανταλλαγή εμπειριών και θα υποδείξει σημεία αναφοράς για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών ίσων ευκαιριών·

- έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής για τα κοινοτικά μέσα και πολιτικές που στοχεύουν στην ένταξη των Ρομ.

Αυτή η δέσμη μέτρων βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην εμπειρία που αποκτήθηκε και στα αιτήματα που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους και, ειδικότερα, στις εθνικές στρατηγικές και ενέργειες που ακολούθησαν, στις συζητήσεις και τα συμπεράσματά στα οποία αυτές κατέληξαν, στην εναρκτήρια και καταληκτική συνεδρίαση του ευρωπαϊκού έτους και στις πολυάριθμες εκδηλώσεις σε επίπεδο κρατών μελών. Η πρόταση για μια νέα οδηγία που θα βασίζεται στο άρθρο 13 υποβλήθηκε βάσει μιας εμπεριστατωμένης ανάλυσης αντικτύπου, στην οποία εξετάστηκε ο διάλογος και οι εκδηλώσεις που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους.

(β) Αξιοποίηση του δυναμικού του ευρωπαϊκού έτους κατά τη διάρκεια της κρίσης

Με την αύξηση της ανεργίας και την αύξηση του κινδύνου φτώχειας και αποκλεισμού στο τρέχον πλαίσιο της οικονομικής ύφεσης, η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να επαγρυπνούν και να ενισχύσουν τη δέσμευσή τους για ισότητα και εξάλειψη των διακρίσεων. Η ιστορία έχει δείξει ότι ο φόβος και η δυστυχία μπορούν να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης και να προκαλέσουν τον κατατρεγμό μειονοτικών ομάδων και την παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Κατανόηση της κατάστασης

Το πρώτο βήμα που πρέπει να κάνουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη για την αποτροπή μελλοντικών παραβιάσεων των δικαιωμάτων και διαμόρφωσης ακόμα μεγαλύτερων διαρθρωτικών εμποδίων είναι η πρόσβαση σε ακριβείς πληροφορίες για όσα συμβαίνουν στην πραγματικότητα. Η έλλειψη συγκριτικών δεδομένων για όλη την ΕΕ σχετικά με την κατάσταση των ομάδων που κινδυνεύουν να υποστούν διακρίσεις εμποδίζει την ορθή κατανόηση και τη σωστή παρακολούθηση της κατάστασης.

Η Επιτροπή θα διεξαγάγει έρευνα του Ευρωβαρομέτρου για το πώς γίνονται αντιληπτές οι διακρίσεις στα μέσα του 2009 με σκοπό τη σύγκριση των τάσεων που διαφαίνονται από προηγούμενες έρευνες και μετά το ευρωπαϊκό έτος. Τα αποτελέσματα της έρευνας θα συμπληρώσουν τις εμπεριστατωμένες εργασίες συλλογής δεδομένων που πραγματοποιήθηκαν από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή διερευνά επίσης τη δυνατότητα, μαζί με τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες, συλλογής δεδομένων σε τακτική βάση σχετικά με την κλίμακα και τις συνέπειες των διακρίσεων και/ή την κατάρτιση μιας ενότητας έρευνας σε επίπεδο ΕΕ για τις εμπειρίες διακρίσεων.

Ο διαρκής διάλογος με τα ευρωπαϊκά συντονιστικά δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών[23] για τους διάφορους λόγους διακρίσεων που καλύπτονται από το άρθρο 13 και με το Equinet (το ευρωπαϊκό δίκτυο των φορέων ισότητας), που ξεκίνησε κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους θα βοηθήσει την Επιτροπή να αποκτήσει επικαιροποιημένες εκθέσεις για τις περιπτώσεις παραβίασης δικαιωμάτων. Παρομοίως, ο διάλογος που έχει καλλιεργήσει η Επιτροπή με τα κράτη μέλη ως άμεσο αποτέλεσμα του ευρωπαϊκού έτους θα επιτρέψει τις απευθείας ανταλλαγές ιδεών μεταξύ κρατών μελών σε όλη την ΕΕ.

Απάντηση στις παραβιάσεις και εξεύρεση λύσεων

Στο πρόσφατο παρελθόν η Επιτροπή καταδίκασε σθεναρά οποιαδήποτε παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της διάπραξης ρατσιστικών ή ομοφοβικών ενεργειών και την έκφραση ρατσιστικών ή ομοφοβικών συμπεριφορών. Ως θεματοφύλακας των Συνθηκών, η Επιτροπή θα παρακολουθήσει στενά τον σεβασμό των δικαιωμάτων και τυχόν παραβίαση του κοινοτικού δικαίου. Η έγκαιρη έγκριση από το Συμβούλιο της πρότασης οδηγίας που θα βασίζεται στο άρθρο 13 θα δώσει συνεπώς ένα ηχηρό μήνυμα για τη δέσμευση της ΕΕ στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ισότητας.

Ο διαρκής διάλογος με τα κράτη μέλη και την κοινωνία των πολιτών που βασίζεται στις αποκτηθείσες εμπειρίες από το ευρωπαϊκό έτος θα συμβάλει επίσης στον εντοπισμό των πολιτικών απαντήσεων και καλών πρακτικών για την πρόληψη και την καταπολέμηση των διακρίσεων στο τρέχον οικονομικό και κοινωνικό κλίμα. Η σύνοδος για την ισότητα που θα διοργανωθεί από τη σουηδική προεδρία το φθινόπωρο του 2009 αναμένεται να εξετάσει το ζήτημα της ανάληψης δράσης για την καταπολέμηση των διακρίσεων μέσα στο πλαίσιο της κρίσης και να παράσχει σαφείς οδηγίες στα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη για τα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπίσουν επειγόντως στις δύσκολες εποχές που διανύουμε.

Χάρη στο ευρωπαϊκό έτος, οι δραστηριότητες ευαισθητοποίησης για τα υφιστάμενα δικαιώματα και υποχρεώσεις και την καταπολέμηση των στερεοτύπων εντάθηκε από την εκστρατεία σε επίπεδο ΕΕ και τις πολυάριθμες εθνικές δράσεις. Βάσει των εμπειριών που αποκτήθηκαν και σε στενή συνεργασία με την ΕΕ και τους εθνικούς συντελεστές, η Επιτροπή επιταχύνει τις δραστηριότητες ευαισθητοποίησης[24] για να εξασφαλίσει πρόσβαση σε ακριβείς πληροφορίες και να στείλει ένα σαφές μήνυμα ότι οι διακρίσεις και η συντήρηση στερεοτύπων είναι απαράδεκτα αλλά και καταστροφικά για την οικονομική ανάκαμψη.

Το ειδικότερο ζήτημα της ένταξης των Ρομ

Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, οι Ρομ φαίνεται να κινδυνεύουν περισσότερο να υποστούν διακρίσεις. Η εμπεριστατωμένη έκθεση της Επιτροπής για τα μέσα που διαθέτει η Κοινότητα, που υποβλήθηκε τον Ιούλιο του 2008 σε απάντηση αιτήματος που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2007, οδήγησε σε μια σύνοδο κορυφής για τους Ρομ που διοργάνωσε η Επιτροπή τον Σεπτέμβριο του 2008. Η σύνοδος και η έκθεση που έδωσαν αφορμή για έντονο διάλογο, κατέληξαν σε συμφωνία των συντελεστών να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους για την ένταξη των Ρομ.

Ενώ η Επιτροπή ανέλαβε την πρωτοβουλία για τη διεργασία αυτή, η δραστηριοποίηση των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών ήταν αναγκαία για να σημειωθεί πραγματική πρόοδος στον τομέα. Τον Δεκέμβριο του 2008 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε τα αναλυτικά συμπεράσματα της συνεδρίασης του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων[25] επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση των κρατών μελών να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα μέσα, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία, για την ένταξη των Ρομ και αποφάσισε τη διοργάνωση μιας δεύτερης συνόδου κορυφής για τους Ρομ στο πλαίσιο της ισπανικής προεδρίας για την παγκόσμια ημέρα για τους Ρομ που εορτάζεται στις 8 Aπριλίου 2010.

Για την προετοιμασία της εκδήλωσης και για να εξασφαλιστεί ένας ζωηρός διάλογος, οι εισηγήσεις όλων των συντελεστών θα παρουσιαστούν σε μια πλατφόρμα για τους Ρομ. Πριν από τη σύνοδο θα ετοιμαστεί μια έκθεση που θα συμπληρωθεί με μια εκτενή μελέτη για τις επιτυχείς πολιτικές και τα προγράμματα που θα καταρτίσει η Επιτροπή μετά το πέρας του ευρωπαϊκού έτους. Η πρώτη συνεδρίαση της πλατφόρμας, υπό την αιγίδα της τσεχικής προεδρίας και της Επιτροπής, πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2009.

4. Συμπερασμα

Η φιλόδοξη και διορατική απόφαση για τον εορτασμό του ευρωπαϊκού έτους είχε θέσει ως αυστηρή προϋπόθεση να εξασφαλιστεί ότι οι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι που θα αφιερώνονταν στην υλοποίηση του έτους θα παρήγαγαν ουσιαστική προστιθέμενη αξία. Παρά τη σχετικά σύντομη προπαρασκευαστική περίοδο από την έκδοση της απόφασης, από το Μάιο του 2006 έως τις αρχές του 2007, το ευρωπαϊκό έτος κατόρθωσε να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις ως προς την εκτέλεση του προϋπολογισμού και τις βασικές αρχές υλοποίησης (ισόρροπη εξέταση των λόγων, αποκέντρωση, συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και εστίαση στις πολλαπλές διακρίσεις και την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου) και παρήγαγε έναν εντυπωσιακό αριθμό θετικών, από οικονομική και ηθική άποψη, δράσεων.

Ο μεγαλύτερος παράγοντας της επιτυχίας του ευρωπαϊκού έτους ήταν η πολιτική δέσμευση των κρατών μελών, των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και της κοινωνίας των πολιτών. Τα κράτη μέλη όχι μόνο χορήγησαν σημαντικούς οικονομικούς πόρους για την υλοποίησή του αλλά ήταν και πρόθυμα — σε ορισμένες περιπτώσεις για πρώτη φορά — να συζητήσουν την κατάσταση ανοικτά ως προς τους έξι λόγους επιβολής διακρίσεων στις χώρες τους και, στη συνέχεια, να χαράξουν δημόσιες στρατηγικές για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. Η Επιτροπή εκπλήρωσε την αποστολή της που ήταν να διαμορφώσει ένα πλαίσιο υλοποίησης με την πολιτική υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Η κοινωνία των πολιτών σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο ενστερνίστηκε το σχέδιο και αφιέρωσε σημαντικό μέρος των ισχνών πόρων της για την υλοποίησή του.

Εκτός από το ότι εκπλήρωσε τον γενικό σκοπό της ευαισθητοποίησης ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις στο υπάρχον νομικό πλαίσιο, το ευρωπαϊκό έτος έδωσε την ώθηση για τη δημιουργία διαλόγου για τη συνεκτίμηση, και όχι τη μεμονωμένη εξέταση, των έξι λόγων επιβολής διακρίσεων. Ο διάλογος υπήρξε γόνιμος για την απόφαση της Επιτροπής να υποβάλει νέα πρόταση οδηγίας βάσει του άρθρου 13, ώστε να υπάρχει ομοιόμορφη προστασία έναντι όλων των λόγων διάκρισης και ενίσχυσε το διάλογο με τα κράτη μέλη και τους διάφορους συντελεστές ο οποίος θα συμβάλει στη χάραξη πολιτικής από την ΕΕ για την επίτευξη της ισότητας και θα επιτρέψει στον καθένα και στην καθεμία να αξιοποιήσουν πλήρως τις ικανότητές τους. Τα επιτεύγματα θα συμβάλουν στην καταπολέμηση κάθε είδους φοβίας και προκαταλήψεων που μπορεί να προκληθούν από τη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση και στην αποτροπή νέων εμποδίων λόγω διακρίσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση του αποκλεισμού και σε αναχαίτιση της οικονομικής ανάκαμψης.

[1] Απόφαση αριθ. 771/2006/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 2006, σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ίσων Ευκαιριών για Όλους (2007) — Προς μια δίκαιη κοινωνία (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ), ΕΕ L 146 της 31.5.2006, σ. 1.

[2] Συνεχής αξιολόγηση του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών για όλους (2007) – http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=en&catId=89&newsId=483&furtherNews=yes.

[3] «Απαγόρευση των διακρίσεων και ίσες ευκαιρίες για όλους - Στρατηγική-πλαίσιο», COM(2005) 224.

[4] Οδηγίες 2000/43/EΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής (ΕΕ L 180 της 19.7.2000, σ. 22), 2000/78/EΚ της 27ης Nοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (ΕΕ L 303 της 2.12.2000, σ. 16) και 2004/113/EΚ της 13ης Δεκεμβρίου 2004 για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και την παροχή αυτών (ΕΕ L 373 της 21.12.2004, σ. 37).

[5] Το άρθρο 13 ΕΚ, που προστέθηκε στη συνθήκη ΕΚ με τη συνθήκη του Άμστερνταμ, προβλέπει ότι η Κοινότητα μπορεί να αναλάβει κατάλληλη δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού.

[6] Η αξιολόγηση που διεξήχθη από την Rambøll Management SA περιέλαβε 10 μελέτες περιπτώσεων για καθεμία από τις ακόλουθες χώρες: Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Ιρλανδία, Λιθουανία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβακία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και τέσσερις θεματικές εκθέσεις για τον τρόπο με τον οποίο εντάχθηκαν σε όλες τις πρωτοβουλίες και τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους οι τρεις λόγοι επιβολής διακρίσεων (η ηλικία, η φυλετική/εθνοτική καταγωγή και ο γενετήσιος προσανατολισμός) και η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις πολιτικές.

[7] Επειδή οι χώρες του ΕΟΧ (Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία) αποφάσισαν και αυτές να εορτάσουν το ευρωπαϊκό έτος (και συνεπώς να συμμορφωθούν με τους κανόνες), αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των συμμετεχουσών χωρών να φθάσει τις 30.

[8] Η εκστρατεία στα ΜΜΕ που σχεδιάστηκε στο Βέλγιο ήταν η μεγαλύτερη δράση που έγινε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους. Διέθετε προϋπολογισμό της τάξης των 465.300 ευρώ και κάλυπτε και τους έξι λόγους επιβολής διακρίσεων που αναφέρονται στην απόφαση, σε συνδυασμό με τη θεματική «δικαιώματα», «αναγνώριση» και «σεβασμός».

[9] Η Γαλλία πραγματοποίησε τον μεγαλύτερο αριθμό δράσεων που ανέλαβαν ποικίλοι συντελεστές (κυρίως ΜΚΟ) και οι μισές από αυτές έλαβαν χώρα σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο.

[10] Πηγή: Ερωτηματολόγιο για τους εθνικούς φορείς υλοποίησης (Τελική έκθεση αξιολόγησης).

[11] Οι δράσεις αυτές είχαν το δικαίωμα να χρησιμοποιήσουν τον λόγοτυπο του ευρωπαϊκού έτους, αλλά δεν χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ.

[12] Πολλές δράσεις είχαν περισσότερους από έναν εταίρους, γι’ αυτό και ο αριθμός είναι μεγαλύτερος.

[13] Κυρίως πανεπιστήμια, περιφερειακές και τοπικές αρχές, επιχειρήσεις και κοινωνικοί εταίροι.

[14] Το σύνολο δεν δίνει 100%, διότι ορισμένες δράσεις υλοποιήθηκαν σε διάφορα επίπεδα.

[15] COM(2005) 224.

[16] Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 263, «Discrimination in the European Union» («Οι διακρίσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση»), που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2007, ειδικό Ευρωβαρόμετρο 296, «Discrimination in the European Union – Perceptions, experiences and attitudes» («Οι διακρίσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση - Αντιλήψεις, εμπειρίες και συμπεριφορές») που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2008 και Euroflash 232, που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2008.

[17] http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_232_en.pdf.

[18] http://equality2007.europa.eu.

[19] http://www.age-platform.org/EN/IMG/AGE_assessment_of_European_Year.pdf.

[20] Ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με τη συνέχεια του Ευρωπαϊκού Έτους Ίσων Ευκαιριών για Όλους (2007), http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/07/st15/st15383.en07.pdf.

[21] «Ανανεωμένη κοινωνική ατζέντα: Ευκαιρίες, πρόσβαση και αλληλεγγύη στην Ευρώπη του 21ου αιώνα» - COM(2008) 412 τελικό.

[22] Απόφαση Ε(2008) 3261.

[23] AGE, EDF, ENAR, ERIO, EWL, ILGA και YFJ.

[24] http://www.stop-discrimination.info.

[25] Έγγραφο του Συμβουλίου αριθ. 15976/1/08 REV 1, παράγραφοι 10-14.