[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 2.2.2005

SEC(2005) 145 τελικό

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας, 2004-2008

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], προέβλεπε ότι η οι χώρες που συμμετέχουν στο ενιαίο νόμισμα όφειλαν να υποβάλουν προγράμματα σταθερότητας στο Συμβούλιο και την Επιτροπής έως την 1η Μαρτίου 1999. Σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού, το Συμβούλιο όφειλε να εξετάσει κάθε πρόγραμμα σταθερότητας με βάση τις αξιολογήσεις της Επιτροπής και της Επιτροπής του άρθρου 114 της συνθήκης (Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή). Με βάση σύσταση της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα και εξέδωσε γνώμη. Σύμφωνα με τον κανονισμό, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλουν σε ετήσια βάση επικαιροποίηση των προγραμμάτων σύγκλισης, οι οποίες μπορούν επίσης να εξετάζονται από το Συμβούλιο σύμφωνα με τις ίδιες διαδικασίες.

Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος έναντι της Γερμανίας στις 19 Νοεμβρίου 2002 και το Συμβούλιο, με απόφασή του της 21 Ιανουαρίου 2003, διαπίστωσε την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Γερμανία. Το Συμβούλιο συνέστησε στη Γερμανία, την ίδια ημερομηνία, να διορθώσει το υπερβολικό αυτό έλλειμμα το 2004 το αργότερο. Μετά τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2003 και την απόφαση του Δικαστηρίου της 13ης Ιουλίου 2004, η Επιτροπή, στην ανακοίνωση που υπέβαλε στο Συμβούλιο στις 14 Δεκεμβρίου 2004[2] είχε συμπεράνει ότι το 2005 ήταν η κατάλληλη προθεσμία που έπρεπε να ληφθεί υπόψη για τη διόρθωση της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος. Η Επιτροπή είχε επίσης θεωρήσει ότι η δράση που είχε αναλάβει η Γερμανία φαινόταν συνολικά να προσανατολίζεται στην κατεύθυνση της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος με ορίζοντα το 2005 και ότι συνεπώς δεν υπήρχε λόγος, στο στάδιο αυτό, να πραγματοποιηθούν νέα βήματα στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Ωστόσο, είχε υπογραμμίσει ότι αν εμφανίζονταν μεταγενέστερα δυσκολίες στην εφαρμογή των σχετικών διορθωτικών μέτρων, θα υποχρεωνόταν να συστήσει στο Συμβούλιο να ενισχύσει τη δημοσιονομική παρακολούθηση και να αποφασίσει τα απαραίτητα μέτρα που προβλέπουν οι διατάξεις της συνθήκης και του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Τα συμπεράσματα της προεδρίας του Συμβουλίου ECOFIN της 18ης Ιανουαρίου 2005 επιβεβαίωσαν αυτή τη θέση. Η Γερμανία επανέλαβε τη δέσμευσή της να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να μειώσει το έλλειμμά της κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005 και να το διατηρήσει κάτω από 3% το 2006.

Το πρώτο πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας, που κάλυπτε την περίοδο 1998-2002, υποβλήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1999 και εξετάστηκε από το Συμβούλιο στις 15 Μαρτίου 1999[3]. Στη συνέχεια υποβλήθηκαν επικαιροποιημένα προγράμματα κάθε έτος. Η Γερμανία υπέβαλε την πιο πρόσφατη επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας την 1η Δεκεμβρίου 2004. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προέβησαν σε τεχνική αξιολόγηση του επικαιροποιημένου αυτού προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, καθώς και τον κώδικα δεοντολογίας[4], την από κοινού συμφωνηθείσα μέθοδο για την εκτίμηση της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων δημοσιονομικών αποτελεσμάτων, τις συστάσεις των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών για την περίοδο 2003-2005 και τις αρχές που θεσπίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της 27ης Νοεμβρίου 2002 για την ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών[5]. Η αξιολόγηση αυτή οδήγησε στα ακόλουθα συμπεράσματα:

- Η γερμανική κυβέρνηση ενέκρινε την επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας της Γερμανίας την 1η Δεκεμβρίου 2004. Καλύπτει την περίοδο 2004-2008 και είναι γενικά σύμφωνη με τον «κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Οι ελλείψεις που παρατηρήθηκαν αφορούν: (i) τις πληροφορίες για τις εξωτερικές παραδοχές (ii) ένα μείγμα ασυμβίβαστων στοιχείων (τα αποτελέσματα των πολιτικών αξιολογούνται ορισμένες φορές βάσει άγνωστης για τον αναγνώστη περιόδου αναφοράς, και άλλες φορές σε σχέση με το 2004) (iii) ορισμένα βασικά στοιχεία δίνονται στρογγυλοποιημένα. Σημειώνεται ωστόσο κάποια βελτίωση στο επίπεδο των λεπτομερειών, για παράδειγμα η χρήση του ΕΣΟΛ 95 ως συνεκτικού στατιστικού πλαισίου στα μέρη που αναφέρονται στο μακροοικονομικό σενάριο και τις δημοσιονομικές προβολές.

- Το μακροοικονομικό σενάριο που αποτελεί τη βάση του προγράμματος προβλέπει ετήσιο ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ 1,7 % το 2005, ουσιαστικά αμετάβλητο σε σχέση με το ποσοστό 1,8 % που αναμένεται για το 2004. Οι αριθμοί αυτοί, μετά από προσαρμογή προκειμένου να ληφθούν υπόψη σημαντικές ημερολογιακές επιδράσεις, προϋποθέτουν επιτάχυνση της αύξησης κατά 0,75% εκατοστιαίες μονάδες το 2005. Τα τρία τελευταία έτη που καλύπτει το πρόγραμμα, η αύξηση αναμένεται να παραμείνει σε επίπεδο 2% κατ' έτος. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των υπηρεσιών της Επιτροπής, εφαρμόζοντας την από κοινού συμφωνηθείσα μέθοδο, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ θα είναι ελαφρώς ανώτερη από τη δυνητική αύξηση, που υπολογίζεται σε 1,5% κατά μέσο όρο για την περίοδο 2004-2008. Το κενό παραγωγής θα παραμείνει ωστόσο αρνητικό ως το 2008. Για το 2005, οι προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής είναι ελαφρώς λιγότερο αισιόδοξες από αυτές του προγράμματος και οι κίνδυνοι υπερεκτίμησης αυξήθηκαν μετά τις προβλέψεις του φθινοπώρου 2004 της Επιτροπής. Μολονότι οι προβολές αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ της επικαιροποίησης που αφορούν το 2005 περιέχουν κάποιο κίνδυνο υπερεκτίμησης, φαίνονται ρεαλιστικές για τα επόμενα έτη. Ωστόσο, ο αποπληθωριστής του ΑΕΠ στον οποίο βασίζονται οι προβλέψεις φαίνεται κάπως υψηλός και προδίδει ίσως κάποια υπερεκτίμηση των δημοσιονομικών εσόδων προς τα τέλη της καλυπτόμενης περιόδου.

- Όπως και στις προηγούμενες επικαιροποιήσεις, η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική προσπαθεί να διατηρήσει την ισορροπία μεταξύ των στόχων της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης, της δημοσιονομικής εξυγίανσης και της κυκλικής σταθεροποίησης. Στόχος του προγράμματος είναι να επανέλθει το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005 και να συνεχιστεί η μείωσή του τα επόμενα έτη. Έτσι, αναμένεται να μειωθεί από 3,7 % του ΑΕΠ το 2004 σε 2,9% το 2005 και στη συνέχεια να περιορίζεται κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες τα επόμενα έτη μέχρι να φθάσει το 1,5% του ΑΕΠ το 2008. Σε σχέση με το προηγούμενο πρόγραμμα, η επικαιροποίηση ακολουθεί την ίδια τροχιά προσαρμογής, με καθυστέρηση ωστόσο ενός έτους λόγω της μικρότερης ανάπτυξης σε σχέση με αυτή που προβλέπει το τρέχον σενάριο. Το πρωτογενές αποτέλεσμα, αναμένεται να περάσει από έλλειμμα 0,5% του ΑΕΠ το 2004 σε πλεόνασμα 2% του ΑΕΠ το 2008. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει των προβλέψεων του προγράμματος και την κοινή μεθοδολογία, το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα θα βελτιωθεί επίσης κατά 0,6 εκατοστιαίες μονάδες το 2005, και στη συνέχεια με ετήσιο ρυθμό μόνο 0,3 εκατοστιαίων μονάδων το 2007 και το 2008 για να φθάσει το -1,3 % του ΑΕΠ το 2008. Έτσι δεν αναμένεται να επιτευχθεί σχεδόν ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση το τελευταίο έτος του προγράμματος.

- Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, τα μέτρα που ανακοίνωσαν οι γερμανικές αρχές τον Νοέμβριο του 2004 αναμένεται να αρκέσουν ώστε να μειωθεί το έλλειμμα σε 2,9% του ΑΕΠ το 2005 ενώ οι προβλέψεις του Οκτωβρίου στην φθινοπωρινή έκθεση του 2004 της Επιτροπής υπολόγιζαν έλλειμμα 3,4%. Ωστόσο, ο στόχος αυτός επηρεάζεται από δύο είδη αβεβαιότητας: πρώτον, η ανάπτυξη μπορεί να είναι χαμηλότερη απ’ ό,τι προβλέπεται· δεύτερον, οι δαπάνες που συνδέονται με τις κοινωνικές μεταβιβάσεις μπορεί να είναι υψηλότερες απ’ ό,τι προβλέπεται για λόγους διαφορετικούς από μια μη αναμενόμενη επιβράδυνση της ανάπτυξης. Πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι η Ευρωστάτ δεν εξέδωσε ακόμη την απόφασή της ως προς το βασικό έκτακτο μέτρο που έχει ληφθεί για τη μείωση του ελλείμματος. Για τα έτη μετά το 2005, η δημοσιονομική κατάσταση παραμένει «ευαίσθητη» αν και φαίνεται δεδομένο ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα παραμείνει κάτω από το όριο του 3% του ΑΕΠ. Οι δημοσιονομικοί προσανατολισμοί που εκτίθενται στην επικαιροποίηση δεν φαίνεται να επαρκούν ώστε να επιτευχθεί ο μεσοπρόθεσμος στόχος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης για σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση. Δεδομένου ότι η βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου αποτελέσματος στο τέλος της καλυπτόμενης περιόδου είναι μικρότερη από 0,5 εκατοστιαίες μονάδες πρέπει να διαπιστώσουμε ότι η προσπάθεια προσαρμογής που προβάλλει η επικαιροποίηση είναι περιορισμένη, παρά την υλοποίηση αξιοσημείωτων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που είναι πιθανό να μειώσουν τις δαπάνες μεσοπρόθεσμα. Επιπλέον, η δημοσιονομική τροχιά προσαρμογής φαίνεται μάλλον αισιόδοξη προς το τέλος της καλυπτόμενης περιόδου, ιδιαίτερα στο επίπεδο των αναμενόμενων πλεονασμάτων του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Εξάλλου, ο όγκος των δημόσιων εσόδων φαίνεται να υπερεκτιμήθηκε μετά το 2006. Πρέπει επίσης να σημειώσουμε ότι έκτακτα μέτρα που ελήφθησαν τον Νοέμβριο του 2004 για τον περιορισμό του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005 καθιστούν πιο ευάλωτη, σε κάποιο βαθμό, τη δημοσιονομική θέση προς τα τέλη της καλυπτόμενης περιόδου και για τα επόμενα έτη. Πάντα στο κεφάλαιο της αξιολόγησης των κινδύνων, διαπιστώνεται ότι οι δημοσιονομικοί προσανατολισμοί του προγράμματος δεν φαίνεται να διασφαλίζουν πριν από το 2008 επαρκές περιθώριο ασφάλειας ώστε να αποφευχθεί η υπέρβαση του ορίου αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που καθορίζεται για το έλλειμμα σε περίπτωση συνηθισμένων μακροοικονομικών διακυμάνσεων.

- Ο δείκτης χρέους/ΑΕΠ αναμένεται να παραμείνει πάνω από το 60% του ΑΕΠ για ολόκληρη την περίοδο που καλύπτεται από το πρόγραμμα. Αφού αυξήθηκε κατά 6 εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ του 2001 και του 2004, για να φθάσει το 65,5% του ΑΕΠ, ο δείκτης αυτός αναμένεται να μειωθεί σε 65% το 2008. Η προβαλλόμενη διαδρομή για το χρέος υπόκειται στους ίδιους κινδύνους με τον δείκτη του ελλείμματος: οποιαδήποτε υπέρβαση του ελλείμματος θα επιβράδυνε ταυτόχρονα και τη μείωση του δείκτη του χρέους από το 2007.

- Η επικαιροποίηση αναφέρεται στις σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν στο επίπεδο της αγοράς εργασίας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Agenda 2010» και των συστημάτων δημοσίων συντάξεων και υγείας. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αναμένεται να αποτελέσουν τον βασικό μοχλό για την προβλεπόμενη μείωση των νομισματικών μεταβιβάσεων (2% του ΑΕΠ) και της τελικής δημόσιας κατανάλωσης (1,5 εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ 2004 και 2008). Το νέο καθεστώς κοινωνικών παροχών που θα εισαχθεί το 2005 περιλαμβάνει αυξημένα κίνητρα για την αναζήτηση απασχόλησης από τους ανέργους χωρίς ωστόσο να καταργεί εντελώς τις εγγενείς στρεβλώσεις του συστήματος εισφορών/παροχών που αποθαρρύνουν την αποδοχή των λιγότερο αμειβόμενων θέσεων εργασίας. Η βιωσιμότητα του δημοσίου συστήματος συντάξεων ενισχύθηκε με τη σύνδεση του ύψους των συντάξεων και του ύψους των εισφορών με τη δημογραφική εξέλιξη. Τα κίνητρα για την καθυστέρηση της εξόδου στη σύνταξη ενισχύθηκαν εν μέρει ενώ βελτιώθηκε και η δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων σε επικουρικά συστήματα. Οι μεταρρυθμίσεις που αναλήφθηκαν στον τομέα της υγείας επέτρεψαν να περιοριστούν αισθητά οι δαπάνες το 2004, αλλά αντιμετωπίζουν εν μέρει μόνο τις μελλοντικές εντάσεις που αναμένεται να εμφανιστούν.

- Η Γερμανία φαίνεται να είναι σε σχετικά ευνοϊκή θέση σε ό,τι αφορά τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της, των οποίων το προϋπολογισθέν δημοσιονομικό κόστος της δημογραφικής γήρανσης αποτελεί ουσιώδες στοιχείο. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη αυτή βιωσιμότητα εξαρτάται σε κρίσιμο βαθμό από την επιτυχία της δημοσιονομικής εξυγίανσης που έχει προγραμματιστεί μεσοπρόθεσμα. Μολονότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν ήδη, ιδιαίτερα η μεταρρύθμιση των συντάξεων, φαίνεται να περιορίζουν τις δημοσιονομικές επιπτώσεις από τη δημογραφική γήρανση, παραμένουν σημαντικές αβεβαιότητες ως προς το αποτέλεσμα των τρεχουσών μεταρρυθμίσεων στις δημοσιονομικές αυτές επιπτώσεις, και η επικαιροποίηση δέχεται ειδικότερα ότι είναι απαραίτητη η λήψη συμπληρωματικών μέτρων για τον περιορισμό κυρίως των δαπανών υγείας.

- Συνολικά, οι οικονομικές πολιτικές που παρουσιάζονται στην επικαιροποίηση 2004 συμφωνούν εν μέρει με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για τη χώρα. Έτσι, το 2004 δεν πραγματοποιήθηκε καμία μείωση του ελλείμματος σε κυκλικά προσαρμοσμένες τιμές. Όσο για τη μεσοπρόθεσμη προσαρμογή του κυκλικά προσαρμοσμένου αποτελέσματος που προβλέπεται μετά το 2007, είναι μικρότερη από 0,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και επιπλέον επηρεάζεται από αβεβαιότητες. Δεν θα επιτρέψει να επιτευχθεί σχεδόν ισοσκελισμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα για την περίοδο που καλύπτεται από το πρόγραμμα, μολονότι η Γερμανία πραγματοποίησε μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ιδιαίτερα στο επίπεδο της αγοράς εργασίας και του συνταξιοδοτικού συστήματος που την τοποθετούν σε καλύτερη θέση προκειμένου να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης. Η μεγαλύτερη πρόκληση που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η Γερμανία είναι η αύξηση της πραγματικής και δυνητικής ανάπτυξης σε υψηλότερα επίπεδα, κινητοποιώντας τα αποθέματά της σε υποαπασχολούμενο εργατικό δυναμικό.

- Βάσει της προηγούμενης αξιολόγησης, φαίνεται ότι η Γερμανία: (i) πρέπει να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2005· (ii) πρέπει να εφαρμόσει δημοσιονομικές προσαρμογές τα έτη μετά το 2005 ώστε να επιτύχει σχεδόν ισοσκελισμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα ως το τέλος της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα· και (iii) πρέπει να συνεχίσει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ώστε να βελτιώσει περαιτέρω τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της, ιδιαίτερα στο επίπεδο του συστήματος υγείας.

* * *

Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή ενέκρινε τη συνημμένη σύσταση για την έκδοση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας και τη διαβιβάζει στο Συμβούλιο.

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7 ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας, 2004-2008

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη,

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[6], και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ:

1. Στις [17 Φεβρουαρίου 2005] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας, που καλύπτει την περίοδο 2004-2008. Το πρόγραμμα αυτό είναι γενικά σύμφωνο με τις πληροφοριακές απαιτήσεις του «αναθεωρημένου κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Το πρόγραμμα παρουσιάζει κυρίως στρογγυλοποιημένους αριθμούς, αναμιγνύει μη συγκρίσιμα στοιχεία και παρέχει ανεπαρκείς πληροφορίες για τις εξωγενείς μεταβλητές. Η Γερμανία καλείται συνεπώς να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να συμμορφωθεί με τις πληροφοριακές απαιτήσεις.

2. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,7% το 2005, ποσοστό ουσιαστικά αμετάβλητο σε σχέση με το 1,8% που αναμένεται το 2004. Οι αριθμοί αυτοί, μετά από προσαρμογή ώστε να ληφθούν υπόψη σημαντικές ημερολογιακές επιδράσεις, προϋποθέτουν επιτάχυνση της ανάπτυξης κατά 0,75 εκατοστιαίες μονάδες το 2005. Για τα τρία τελευταία έτη που καλύπτει το πρόγραμμα, η ανάπτυξη αναμένεται να παραμείνει σε επίπεδο 2% κατ' έτος. Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών σήμερα, το σενάριο αυτό φαίνεται ρεαλιστικό μολονότι οι προβλέψεις για την ανάπτυξη το 2005 είναι μάλλον αισιόδοξες. Μπορεί επίσης να θεωρηθεί ότι οι προβολές του προγράμματος σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό είναι υπερεκτιμημένες.

3. Στις 21 Ιανουαρίου 2003, το Συμβούλιο αποφάσισε ότι υπήρχε υπερβολικό έλλειμμα στη Γερμανία και της συνέστησε να το διορθώσει το 2004, το αργότερο. Ωστόσο, για λόγους που εκτίθενται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την «κατάσταση της Γερμανίας και της Γαλλίας έναντι των υποχρεώσεων τους στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου» που εγκρίθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2004[7], η Επιτροπή συμπέρανε ότι το 2005 ήταν η κατάλληλη προθεσμία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, δεδομένου ότι τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Νοεμβρίου 2003 είχαν παράγει νομικά αποτελέσματα μέχρι να ακυρωθούν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όπως προβλέπεται στην παραπάνω σύσταση, κύριος στόχος της δημοσιονομικής στρατηγικής του προγράμματος είναι να επανέλθει το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005. Στόχος του προγράμματος είναι επίσης η τακτική μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης τα επόμενα έτη. Έτσι, προβλέπει τη μείωση του ελλείμματος κατά μισή εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ το χρόνο από το 2005, έτσι ώστε το έλλειμμα να περιοριστεί στο 1,5% του ΑΕΠ το 2008 (στρογγυλοποιημένα στοιχεία). Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Επιτροπής που πραγματοποιήθηκαν με βάση τα στοιχεία του προγράμματος και την κοινή μεθοδολογία, το έλλειμμα θα μειωθεί κατά λιγότερο από 0,5 εκατοστιαίες μονάδες σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους από το 2005 για να φθάσει περίπου το 1% του ΑΕΠ το 2008. Όπως και στις προηγούμενες επικαιροποιήσεις, η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική βασίζεται σε ένα ισορροπημένο μείγμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, δημοσιονομικής εξυγίανσης και κυκλικής σταθεροποίησης.

4. Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, τα μέτρα που ανακοινώθηκαν από τις γερμανικές αρχές τον Νοέμβριο 2004 αναμένεται να αρκέσουν για να μειωθεί το έλλειμμα στο 2,9% του ΑΕΠ το 2005, ενώ οι προβλέψεις του Οκτωβρίου της φθινοπωρινής έκθεσης 2004 των υπηρεσιών της Επιτροπής υπολόγιζαν έλλειμμα 3,4%. Η δημοσιονομική κατάσταση ωστόσο παραμένει εύθραυστη. Το υπερβολικό έλλειμμα δεν μπορεί να διορθωθεί παρά μόνο αν εφαρμοστούν αποτελεσματικά και εξ ολοκλήρου όλα τα σχετικά μέτρα, και εφόσον ληφθούν συμπληρωματικά μέτρα σε περίπτωση αρνητικών εξελίξεων που απειλούν τον στόχο της διαμόρφωσης του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005. Για τα έτη μετά το 2005, τα δημοσιονομικά αποτελέσματα είναι πιθανόν να είναι λιγότερο θετικά απ’ ό,τι προβλέπει το πρόγραμμα, ακόμη και αν είναι πιθανό το έλλειμμα να παραμείνει κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Δεδομένου ότι η βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου αποτελέσματος στο τέλος της περιόδου που καλύπτεται είναι μικρότερη από 0,5 εκατοστιαίες μονάδες, πρέπει να διαπιστωθεί ότι η προσπάθεια προσαρμογής που προβλέπεται από την επικαιροποίηση είναι περιορισμένη, παρά την υλοποίηση αξιοσημείωτων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που είναι πιθανόν να μειώσουν τις δαπάνες μεσοπρόθεσμα. Επιπλέον, η τροχιά της δημοσιονομικής προσαρμογής που προβλέπεται φαίνεται μάλλον αισιόδοξη προς το τέλος της καλυπτόμενης περιόδου. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα έκτακτα μέτρα που ελήφθησαν τον Νοέμβριο του 2004 προκειμένου να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005 καθιστούν πιο εύθραυστη, σε κάποιο βαθμό, τη δημοσιονομική θέση προς το τέλος της καλυπτόμενης περιόδου και τα επόμενα έτη.

5. Βάσει αυτής της αξιολόγησης των κινδύνων, διαπιστώνεται ότι οι δημοσιονομικοί προσανατολισμοί του προγράμματος δεν φαίνεται να διασφαλίζουν πριν το 2008 επαρκές περιθώριο ασφάλειας για την αποφυγή υπέρβασης του ορίου αναφοράς 3% του ΑΕΠ για το έλλειμμα, υπό συνθήκες κανονικών μακροοικονομικών διακυμάνσεων. Επίσης, δεν φαίνονται επαρκείς προκειμένου να επιτευχθεί ο μεσοπρόθεσμος στόχος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης για σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση κατά την καλυπτόμενη περίοδο.

6. Εκτιμάται ότι ο δείκτης τους δημοσίου χρέους έφθασε το 65,5% του ΑΕΠ το 2004, επίπεδο ανώτερο από την τιμή αναφοράς της συνθήκης που είναι 60% του ΑΕΠ. Το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο δείκτης θα ανέλθει σε 66% το 2005 και το 2006 πριν υποχωρήσει από το 2007 ώστε να επιστρέψει στο επίπεδο του 65% το 2008. Ωστόσο, δεν αποκλείεται η εξέλιξη του δείκτη του δημόσιου χρέους να είναι λιγότερο ευνοϊκή απ’ ό,τι προβλέπεται, λόγω των αβεβαιοτήτων που επηρεάζουν τους προαναφερθέντες δημοσιονομικούς στόχους.

7. Η Γερμανία φαίνεται να είναι σε σχετικά ευνοϊκή θέση σε ό,τι αφορά τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της, παρά το σημαντικό προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος της δημογραφικής γήρανσης. Ωστόσο, η εν λόγω μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα θα εξαρτηθεί κατά τρόπο κρίσιμο από την επιτυχία της δημοσιονομικής εξυγίανσης που έχει προγραμματιστεί μεσοπρόθεσμα. Μολονότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη εγκριθεί στο πλαίσιο της «Agenda 2010», ιδιαίτερα η μεταρρύθμιση των συντάξεων, είναι τέτοιες που μπορούν να αμβλύνουν τις δημοσιονομικές επιπτώσεις από τη δημογραφική γήρανση, παραμένουν σημαντικές αβεβαιότητες ως προς το αν οι αναληφθείσες μεταρρυθμίσεις μπορούν να περιορίσουν τις σχετικές δαπάνες, ιδιαίτερα στον τομέα της υγείας.

8. Οι οικονομικές πολιτικές που περιλαμβάνει η επικαιροποίηση 2004 συμφωνούν εν μέρει με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για τη χώρα, ιδιαίτερα με αυτές που έχουν δημοσιονομική διάσταση. Έτσι, το 2004 δεν παρατηρήθηκε μείωση του ελλείμματος σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους. Όσο για τη μεσοπρόθεσμη προσαρμογή του διαρθρωτικού αποτελέσματος που προβλέπεται από το 2007, είναι μικρότερη από 0,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και επιπλέον υπόκειται σε αβεβαιότητες. Δεν θα επιτρέψει να επιτευχθεί σχεδόν ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση κατά την περίοδο που καλύπτεται από το πρόγραμμα, μολονότι η Γερμανία πραγματοποίησε μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ιδιαίτερα στο επίπεδο της αγοράς εργασίας και του συνταξιοδοτικού συστήματος, με αποτέλεσμα να είναι σε καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τη δημογραφική γήρανση. Η πραγματική πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπίσει η Γερμανία συνίσταται στην αύξηση της πραγματικής και δυνητικής ανάπτυξης προς υψηλότερα επίπεδα, κινητοποιώντας τα υποαπασχολούμενα αποθέματα του εργατικού της δυναμικού.

* * *

Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, το Συμβούλιο έχει τη γνώμη ότι η Γερμανία πρέπει:

(i) να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2005

(ii) να εφαρμόσει δημοσιονομικές προσαρμογές τα έτη μετά το 2005 ώστε να επιτύχει σχεδόν ισοσκελισμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα ως το τέλος της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα · και

(iii) να συνεχίσει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ώστε να βελτιώσει περαιτέρω τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το σύστημα υγείας.

Πίνακας: Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Αύξηση πραγματικού ΑΕΠ (%) | ΠΣ Δεκ. 2004 | 1,8 | 1,7 | 1 ¾ | 2 | 2 |

COM Οκτ. 2004 | 1,9 | 1,5 | 1,7 | -- | -- |

ΠΣ Ιαν. 2004 | 1,7 | 2 ¼ | 2 ¼ | 2 ¼ | -- |

Πληθωρισμός ΕΝΔΤΚ (%) | ΠΣ Δεκ. 2004 | -- | -- | -- | -- | -- |

COM Οκτ. 2004 | 1,7 | 1,3 | 1,1 | -- | -- |

ΠΣ Ιαν. 2004 | -- | -- | -- | -- | -- |

Αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2004 | -3 ¾ | -2,9 | -2 ½ | -2 | -1 ½ |

COM Οκτ. 2004 | -3,9 | -2,9 | -2,6 | -- | -- |

ΠΣ Ιαν. 2004 | -3 ¼ | -2 ½ | -2 | -1 ½ | -- |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2004 | - ½ | 0 | ½ | 1 ½ | 2 |

COM Οκτ. 2004 | -0,8 | 0,2 | 0,5 | -- | -- |

ΠΣ Ιαν. 2004 | - ¼ | ½ | 1 | 1 ½ | -- |

Αποτέλεσμα σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρου (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 20041 | -3,0 | -2,4 | -1,9 | -1,6 | -1,3 |

COM Οκτ. 2004 | -3,4 | -2,4 | -2,1 | -- | -- |

ΠΣ Ιαν. 20041 | -2,5 | -2,1 | -1,6 | -1,4 | -- |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2004 | 65 ½ | 66 | 66 | 65 ½ | 65 |

COM Οκτ. 2004 | 65,9 | 66,7 | 67,1 | -- | -- |

ΠΣ Ιαν. 2004 | 65 | 65 ½ | 65 ½ | 65 | -- |

Σημείωση: 1Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει των πληροφοριών του προγράμματος. Πηγές: Πρόγραμμα σταθερότητας (ΠΣ)· οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής φθινόπωρο 2004 (COM) προσαρμοσμένες ώστε να περιλαμβάνουν το πρόσθετο δημοσιονομικό πακέτο που υποβλήθηκε τον Νοέμβριο βλ.: Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο: «η κατάσταση της Γερμανίας και της Γαλλίας σε σχέση με την υποχρέωσή τους βάσει της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου», 14 Δεκεμβρίου 2004, COM(2004) 813· υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής. |

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997. Τα αναφερόμενα στο παρόν κείμενο έγγραφα μπορούν να αναζητηθούν στονακόλουθο δικτυακό τόπο:http: //europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Έγγραφο COM(2004) 813 της 14.12.2004.

[3] ΕΕ C124, 5.5.1999.

[4] Αναθεωρημένη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με το περιεχόμενο καιτη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, έγγραφο που εγκρίθηκε από το ΣυμβούλιοEcofin στις 10.7.2001.

[5] COM(2002) 668, 27.11.2002.

[6] ΕΕ L 209, της 2.8.1997, Τα αναφερόμενα στο παρόν κείμενο έγγραφα μπορούν να αναζητηθούν στονακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[7] Έγγραφο COM(2004) 813 της 14.12.2004.