Κρατική ενίσχυση - Ιταλία

Ενίσχυση C 34/2002 (ex N 759/2001) - Περιφέρεια Σαρδηνίας: μέτρα υπέρ της μείωσης των ενεργειακών δαπανών των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων

(Άρθρο 145 παράγραφος 9 του νόμου αριθ. 388/2000 της 23ης Δεκεμβρίου 2000 και σχέδιο διυπουργικού διατάγματος του Υπουργείου Οικονομικών και του Υπουργείου Παραγωγικών Δραστηριοτήτων, σχετικά με τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις χορήγησης φορολογικών ενισχύσεων υπέρ των ΜΜΕ της Περιφέρειας Σαρδηνίας λόγω της μη υλοποίησης του προγράμματος διανομής φυσικού αερίου)

Πρόσκληση για υποβολή παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ

(2002/C 132/07)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Με επιστολή της 24ης Απριλίου 2002 που αναδημοσιεύεται στην αυθεντική γλώσσα του κειμένου της επιστολής στις σελίδες που ακολουθούν την παρούσα περίληψη, η Επιτροπή κοινοποίησε στην Ιταλία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την προαναφερθείσα ενίσχυση.

Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί των ενισχύσεων για τις οποίες η Επιτροπή κινεί τη διαδικασία μέσα σε ένα μήνα από την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας περίληψης και της επιστολής που ακολουθεί, στην ακόλουθη διεύθυνση: Commission européenne Direction générale de concurrence

Greffe des Aides d'État

B - 1049 Bruxelles Φαξ (32-2) 296 12 42.

Οι παρατηρήσεις αυτές θα κοινοποιηθούν στην Ιταλία. Το απόρρητο της ταυτότητας του ενδιαφερόμενου μέρους που υποβάλει τις παρατηρήσεις μπορεί να ζητηθεί γραπτώς, με μνεία των σχετικών λόγων.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

I. Διαδικασία

Με επιστολή της 30ής Οκτωβρίου 2001 με αριθμό 13305 (A/38616 της 6.11.2001), οι ιταλικές αρχές κοινοποίησαν, σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης, ένα σχέδιο καθεστώτος ενισχύσεων υπέρ των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) της Περιφέρειας Σαρδηνίας. Δεδομένου ότι η έναρξη ισχύος του εξαρτάται από την προηγούμενη έγκρισή του κατά την έννοια του άρθρου 87 και επόμενα της συνθήκης, το καθεστώς ενεγράφη στο μητρώο των κοινοποιηθεισών ενισχύσεων υπό τον αριθμό N 759/2001.

Με επιστολή της Επιτροπής της 30ής Νοεμβρίου 2001 (D/54976), ζητήθηκαν περαιτέρω πληροφορίες. Μετά από επιστολή υπενθύμισης που απεστάλη από την Επιτροπή στις ιταλικές αρχές στις 24 Ιανουαρίου 2002 (D/50262), οι ιταλικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 20ής Φεβρουαρίου 2002 με αριθμό 2236 (A/31395 της 22.2.2002).

II. Περιγραφή του μέτρου κατά του οποίου η Επιτροπή κινεί τη διαδικασία

Η απουσία δικτύου διανομής φυσικού αερίου στην Περιφέρεια Σαρδηνίας υποχρεώνει τις εγκατεστημένες στη νήσο αυτή επιχειρήσεις σε ενεργειακές δαπάνες υψηλότερες από εκείνες των επιχειρήσεων που ασκούν τις δραστηριότητές τους σε άλλες περιοχές της Ιταλίας, οι οποίες επωφελούνται ενός τέτοιου είδους δικτύου.

Προκειμένου να αντισταθμιστεί το πρόσθετο για τις ΜΜΕ της Σαρδηνίας κόστος λόγω της χρήσης δαπανηρότερων πηγών ενέργειας σε σχέση με το φυσικό αέριο, το καθεστώς προβλέπει υπέρ αυτών μέτρα φορολογικής ενίσχυσης υπό τη μορφή εκπτώσεων φόρου.

Το καθεστώς ανταποκρίνεται σε στόχους περιφερειακής ανάπτυξης.

Η νομική βάση είναι το άρθρο 145 παράγραφος 9 του νόμου αριθ. 388/2000 και το σχέδιο διυπουργικού διατάγματος του Υπουργείου Οικονομικών και του Υπουργείου Παραγωγικών Δραστηριοτήτων, σχετικά με τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις χορήγησης φορολογικών ενισχύσεων υπέρ των ΜΜΕ της Περιφέρειας Σαρδηνίας λόγω της μη υλοποίησης του προγράμματος διανομής φυσικού αερίου.

Το καθεστώς, ο προϋπολογισμός του οποίου ανέρχεται σε 10,3 εκατομμύρια ευρώ, καλύπτει τις ενεργειακές δαπάνες των επιχειρήσεων κατά τα έτη 2000 και 2001.

Δικαιούχοι είναι οι ΜΜΕ, όπως προσδιορίζονται βάσει του κοινοτικού ορισμού που παρέχεται στη σύσταση της Επιτροπής της 3ης Απριλίου 1996 (ΕΕ L 107 της 30.4.1996, σ. 4), οι οποίες είναι εγκατεστημένες στην Περιφέρεια Σαρδηνίας και ανήκουν στους τομείς γεωργικών τροφίμων, υφαντουργίας, ρουχισμού, χαρτιού, χημικών και πετροχημικών προϊόντων, κατασκευαστικών υλικών, γυαλιού, κεραμικών ειδών και μηχανικής.

Αντικείμενο του καθεστώτος είναι οι λειτουργικές ενισχύσεις, δηλαδή οι ενισχύσεις για τη μείωση των τρεχουσών ενεργειακών δαπανών των επιχειρήσεων.

Οι ενισχύσεις χορηγούνται υπό τη μορφή εκπτώσεων φόρου, το ύψος των οποίων δεν υπερβαίνει το 60 % του κόστους αγοράς υγρών καυσίμων (βαρύ πετρέλαιο) και υγραερίου (GPL) καύσης.

III. Αξιολόγηση του μέτρου

Το εν λόγω μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, καθόσον παρέχει πλεονέκτημα στους δικαιούχους του, το πλεονέκτημα αυτό είναι κρατικής προελεύσεως, το μέτρο επηρεάζει τον ανταγωνισμό και δύναται να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές. Η Επιτροπή οφείλει να εκτιμήσει κατά πόσον εφαρμόζονται στο καθεστώς αυτό οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ).

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, με την απόφαση της 1ης Μαρτίου 2000, ενέκρινε τον ιταλικό χάρτη των κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα για την περίοδο 2000-2006, σχετικά με τις περιοχές που είναι επιλέξιμες για την εφαρμογή της παρέκκλισης του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης. Βάσει του χάρτη αυτού, η Περιφέρεια Σαρδηνίας είναι ενισχυόμενη περιοχή δυνάμει της εν λόγω παρέκκλισης.

Σύμφωνα με το σημείο 4.15 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα, οι περιφερειακές ενισχύσεις που προορίζονται για τη μείωση των τρεχουσών δαπανών των επιχειρήσεων, καταρχήν, απαγορεύονται. Κατ' εξαίρεση, όμως, ενισχύσεις του τύπου αυτού μπορούν να χορηγούνται στις περιοχές που δικαιούνται την παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), υπό τον όρο ότι δικαιολογούνται από τη συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη και το χαρακτήρα τους ενώ το ύψος τους πρέπει να είναι ανάλογο προς τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν.

Εξάλλου, σύμφωνα με το σημείο 4.17 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, οι λειτουργικές ενισχύσεις πρέπει να χορηγούνται για περιορισμένο χρονικό διάστημα και να μειώνονται προοδευτικά.

Ωστόσο, έστω και αν αληθεύει ότι η περιοχή όπου χορηγούνται αυτές οι ενισχύσεις είναι περιοχή που δικαιούται την παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης, η Επιτροπή, στο παρόν στάδιο και λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που κοινοποιήθηκαν από τις ιταλικές αρχές, έχει αμφιβολίες ως προς το αν αυτές δικαιολογούνται από τη συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη και το χαρακτήρα τους και ως προς το αν το ύψος τους είναι ανάλογο προς τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν.

Κατά πρώτο λόγο, πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι προβλεπόμενες από το καθεστώς ενισχύσεις αντισταθμίζουν λειτουργικές δαπάνες τις οποίες υπέστησαν οι επιχειρήσεις κατά τα έτη 2000 και 2001. Το γεγονός ότι η περίοδος έχει ήδη λήξει, δημιουργεί ισχυρές αμφιβολίες όσον αφορά την αναγκαιότητα των ενισχύσεων αυτών για την αντιστάθμιση διαρθρωτικών μειονεκτημάτων και όσον αφορά το χαρακτήρα κινήτρου. Εξάλλου, έχοντας υπόψη την περίοδο την οποία αφορά το καθεστώς, οι ιταλικές αρχές δεν απέδειξαν ότι το μέτρο έχει μεταβατικό χαρακτήρα.

Κατά δεύτερο λόγο, η Επιτροπή, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που κοινοποιήθηκαν από τις ιταλικές αρχές, δεν είναι σε θέση να αποφανθεί, στο παρόν στάδιο, σχετικά με το αν τα κριτήρια επιλογής των δικαιούχων επιχειρήσεων, η μορφή των ενισχύσεων, καθώς και η διάρκειά τους, είναι κατάλληλα για την αντιμετώπιση της φύσης του μειονεκτήματος, ούτε αν το ύψος των ενισχύσεων είναι ανάλογο με το εν λόγω μειονέκτημα, στο μέτρο που οι ενισχύσεις δεν φαίνεται να περιορίζονται στις επιπλέον δαπάνες τις οποίες υπέστησαν οι επιχειρήσεις. Επί του παρόντος, η Επιτροπή επίσης δεν μπορεί να συμπεράνει ότι οι προβλεπόμενες από το καθεστώς ενισχύσεις μειώνονται προοδευτικά.

Εξάλλου, στο πλαίσιο της εκτίμησης της αναγκαιότητας των μέτρων αυτών για τη συμβολή στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της Περιφέρειας Σαρδηνίας, λαμβανομένης υπόψη της έλλειψης πληροφοριών εκ μέρους των ιταλικών αρχών σχετικά με την απουσία οικονομικά βιώσιμων και εναλλακτικών στο φυσικό αέριο πηγών ενέργειας, υπάρχουν αμφιβολίες ως προς το γεγονός ότι το μειονέκτημα που έχουν προσδιορίσει οι ιταλικές αρχές (απουσία δικτύου διανομής φυσικού αερίου) συνιστά πραγματικό διαρθρωτικό παράγοντα που επηρεάζει αρνητικά την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της περιοχής.

Ωστόσο, η έλλειψη του δικτύου αυτού, η οποία σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές θα υποχρέωνε τις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν δαπανηρότερες πηγές ενέργειας, μπορεί ενδεχομένως να συνιστά παράγοντα οικονομικής ανισορροπίας, στο μέτρο που η ζήτηση ενός αγαθού (του φυσικού αερίου) δεν ικανοποιείται από την προσφορά του ίδιου αγαθού. Πάντως, η ζήτηση αυτή μπορεί να ικανοποιηθεί από τη στιγμή που η αναγκαία υποδομή για τη διανομή φυσικού αερίου θα έχει δημιουργηθεί και θα έχει τεθεί στη διάθεση των οικονομικών παραγόντων, πράγμα που προβλέπεται κατ' αρχήν να γίνει κατά τα τέλη του 2006, με την εφαρμογή του σχεδίου για την δημιουργία του δικτύου διανομής φυσικού αερίου στη νήσο (Programma di metanizzazione della Sardegna).

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες, στο παρόν στάδιο, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που κοινοποιήθηκαν από τις ιταλικές αρχές, ως προς το αν το μειονέκτημα που έχει εντοπιστεί από τις ιταλικές αρχές είναι διαρθρωτικό κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα και ως προς το αν οι προβλεπόμενες από το καθεστώς ενισχύσεις δικαιολογούνται από τη συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη.

Τομέας της παραγωγής, της μεταποίησης και της εμπορίας των προϊόντων του παραρτήματος I της Συνθήκης

Γεωργικός τομέας

Σύμφωνα με το σημείο 3.7 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας (ΕΕ C 28 της 1.2.2000), οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα δεν εφαρμόζονται στον τομέα αυτό.

Σύμφωνα με το σημείο 3.5 των ιδίων κατευθυντήριων γραμμών, τα μονομερή μέτρα κρατικών ενισχύσεων που αποσκοπούν απλώς στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των παραγωγών, αλλά που δεν συμβάλλουν κατά κανένα τρόπο στην ανάπτυξη του τομέα, θεωρείται ότι συνιστούν ενισχύσεις λειτουργίας, οι οποίες δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά.

Οι ενισχύσεις που προβλέπονται στο υπό εξέταση καθεστώς φαίνεται να παρουσιάζουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες ως προς το αν αυτές συμβιβάζονται με την κοινή αγορά.

Τομέας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας

Σύμφωνα με το σημείο 1.5 των κατευθυντήριων γραμμών για την εξέταση κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας (ΕΕ C 19 της 20.1.2001), οι κατευθυντήριες γραμμές για περιφερειακές ενισχύσεις δεν εφαρμόζονται στον τομέα αυτό.

Σύμφωνα με το σημείο 1.2 τέταρτο εδάφιο τρίτη περίπτωση των ιδίων κατευθυντήριων γραμμών, οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται χωρίς την επιβολή οποιασδήποτε υποχρέωσης στους παραλήπτες και οι οποίες αποσκοπούν στη βελτίωση της κατάστασης των επιχειρήσεων και στην αύξηση της ρευστότητας τους είναι, ως λειτουργικές ενισχύσεις, ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά.

Οι ενισχύσεις που προβλέπονται στο υπό εξέταση καθεστώς παρουσιάζουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες ως προς το αν αυτές συμβιβάζονται με την κοινή αγορά.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

"Con la presente la Commissione informa l'Italia che dopo aver esaminato le informazioni fornite dalle autorità italiane sull'aiuto in oggetto, ha deciso di avviare il procedimento di cui all'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE.

I. Procedimento

1. Con lettera del 30 ottobre 2001 n. 13305 (A/38616 del 6.11.2001), le autorità italiane hanno notificato, conformemente all'articolo 88, paragrafo 3, del trattato un progetto di regime di aiuti in favore delle piccole e medie imprese (PMI) della regione Sardegna.

2. Il regime, la cui entrata in vigore è subordinata all'approvazione preliminare da parte della Commissione ai sensi dell'articolo 87 e seguenti del trattato, è stato iscritto nel registro degli aiuti notificati con il numero N 759/2001.

3. La Commissione, con lettera del 30 novembre 2001 (D/54976), ha chiesto informazioni complementari. Il 24 gennaio 2002 la Commissione ha inviato un sollecito (D/50262) alle autorità italiane che hanno risposto con lettera del 20 febbraio 2002 n. 2236 (A/31395 del 22.2.2002).

II. Descrizione

Obiettivo

4. L'assenza di una rete di distribuzione del gas metano nella regione Sardegna obbliga le imprese isolane a sostenere spese energetiche di gran lunga più elevate rispetto alle imprese di altre regioni d'Italia che possono beneficiare di tale rete.

5. Per compensare le PMI della regione Sardegna dei costi sostenuti per effetto dell'utilizzazione di fonti energetiche più costose rispetto al gas metano, il regime dispone a loro favore misure di aiuto fiscale sotto forma di crediti d'imposta.

6. Il regime risponde a obiettivi di sviluppo regionale.

Base giuridica

7. La base giuridica è la legge del 23 dicembre 2000 n. 388/2000, articolo 145, paragrafo 9 e la bozza del decreto interministeriale del ministero dell'Economia e del ministero delle Attività produttive relativo alle modalità e ai termini per la fruizione delle agevolazioni fiscali, da parte delle PMI della regione Sardegna, per la mancata attuazione del programma di metanizzazione dell'isola.

Durata e stanziamento

8. Il regime, la cui dotazione di bilancio è di 10,3 milioni di EUR, copre la spesa energetica sostenuta dalle imprese negli anni 2000 e 2001.

Beneficiari

9. I beneficiari sono le PMI conformi alla definizione comunitaria di cui alla raccomandazione della Commissione del 3 aprile 1996 (GU L 107 del 30.4.1996, pag. 4), situate nella regione Sardegna e appartenenti ai settori agroalimentare, tessile, dell'abbigliamento, cartario, chimico, petrolchimico, dei materiali da costruzione, del vetro e della ceramica, meccanico.

Oggetto del regime

10. Il regime ha per oggetto gli aiuti al funzionamento, ossia gli aiuti destinati a ridurre le spese energetiche correnti delle imprese.

Forma e intensità dell'aiuto

11. Gli aiuti sono concessi sotto forma di credito d'imposta ammontante al massimo al 60 % delle spese sostenute per l'acquisto di combustibili liquidi (oli combustibili) e GPL combustione.

III. Valutazione

III.1. Valutazione del carattere di aiuto delle misure in questione

12. Per valutare se le misure istituite dal regime costituiscono aiuti ai sensi dell'articolo 87, paragrafo 1, del trattato occorre determinare se procurano vantaggio ai beneficiari, se tale vantaggio è di origine statale, se alterano la concorrenza e se sono atte ad incidere sugli scambi tra Stati membri.

13. Il primo elemento costitutivo dell'articolo 87, paragrafo 1, è la possibilità che la misura procuri un vantaggio ad alcuni beneficiari specifici. Si tratta pertanto di determinare, da un lato, se le imprese beneficiarie ricevano un vantaggio economico che non avrebbero ottenuto in normali condizioni di mercato oppure se evitino di sostenere costi che, di norma, avrebbero dovuto gravare sulle risorse finanziarie proprie delle imprese e, d'altro lato, se tale vantaggio sia concesso a una categoria determinata d'imprese. La concessione di crediti d'imposta alle imprese situate in una regione dell'Italia (la Sardegna) reca un vantaggio economico ai beneficiari giacché i crediti d'imposta riducono l'ammontare delle imposte che le imprese avrebbero normalmente dovuto sostenere. Inoltre queste misure avvantaggiano imprese che operano in specifiche zone del territorio italiano e le favoriscono in quanto non sono accordate alle imprese situate al di fuori di dette zone.

14. In base alla seconda condizione di applicazione dell'articolo 87, le misure prospettate sono accordate dallo Stato o mediante risorse di Stato. Nella fattispecie, l'esistenza di una risorsa di Stato assume forma negativa in quanto si tratta di un mancato gettito per i poteri pubblici: la concessione di crediti d'imposta riduce le entrate fiscali dello Stato.

15. In base alla terza e quarta condizione d'applicazione dell'articolo 87, paragrafo 1, del trattato l'aiuto falsa o minaccia di falsare la concorrenza oppure è atto ad incidere sugli scambi intracomunitari. Nella fattispecie, le misure in parola minacciano di falsare la concorrenza, giacché rafforzano la posizione finanziaria e le possibilità di azione delle imprese beneficiarie rispetto ai concorrenti che non ne fruiscono. Se tale effetto si produce nell'ambito degli scambi intracomunitari, questi ultimi risentono di dette misure. In particolare esse falsano la concorrenza ed incidono sugli scambi tra Stati membri qualora le imprese beneficiarie esportino una parte della loro produzione in altri Stati membri; analogamente, se le imprese in questione non sono esse stesse esportatrici, la produzione interna risulta avvantaggiata dal fatto che le possibilità delle imprese stabilite in altri Stati membri di esportare i loro prodotti nel mercato italiano ne sono diminuite(1).

16. Per le ragioni di cui sopra, le misure in causa sono in linea di principio vietate dall'articolo 87, paragrafo 1, del trattato e possono essere considerate compatibili con il mercato comune unicamente se sono ammesse a beneficiare di una delle deroghe del trattato.

III.2. Legittimità del regime

17. Poiché le misure in questione non sono ancora entrate in vigore, la Commissione constata che le autorità italiane hanno soddisfatto gli obblighi di notifica conformemente all'articolo 88, paragrafo 3, del trattato.

III.3. Valutazione della compatibilità delle misure con il mercato comune

18. Dopo aver determinato la natura di aiuto di Stato delle misure in esame ai sensi dell'articolo 87, paragrafo 1, del trattato, la Commissione deve esaminare se possano essere dichiarate compatibili con il mercato comune in virtù dell'articolo 87, paragrafi 2 e 3, del trattato.

19. Per quanto concerne l'applicabilità delle deroghe previste dal trattato, la Commissione considera che gli aiuti in causa non possano beneficiare delle deroghe dell'articolo 87, paragrafo 2, del trattato dato che non si tratta di aiuti a carattere sociale ai sensi dell'articolo 87, paragrafo 2, lettera a), né di aiuti destinati a ovviare i danni causati dalle calamità naturali oppure da eventi eccezionali ai sensi dell'articolo 87, paragrafo 2, lettera b), né di aiuti che rientrano nel disposto dell'articolo 87, paragrafo 2, lettera c). Non sono, per ovvii motivi, nemmeno applicabili le deroghe di cui all'articolo 87, paragrafo 3, lettere b) e d).

20. Poiché si tratta di aiuti al funzionamento, la Commissione esamina se possano beneficiare delle deroghe regionali di cui all'articolo 87, paragrafo 3, lettera a), del trattato.

L'ammissibilità della regione

21. La Commissione fa presente che, con decisione del 1o marzo 2000, ha approvato la carta italiana degli aiuti a finalità regionale per il periodo 2000-2006 in relazione alle regioni ammissibili alla deroga di cui all'articolo 87, paragrafo 3, lettera a), del trattato. In base a detta carta, la regione Sardegna è una regione ammessa al beneficio degli aiuti regionali in virtù di detta deroga.

Aiuti al funzionamento

22. Gli orientamenti in materia di aiuti di Stato a finalità regionale, al punto 4.15, stabiliscono che gli aiuti regionali destinati a ridurre le spese correnti dell'impresa sono di norma vietati. In via eccezionale però, possono essere concessi aiuti di questo tipo nelle regioni che beneficiano della deroga di cui all'articolo 87, paragrafo 3, lettera a), purché siano giustificati in funzione del loro contributo allo sviluppo regionale della loro natura e purché il loro livello sia proporzionale agli svantaggi che intendono compensare.

23. Inoltre, in base al punto 4.17 dei medesimi orientamenti, gli aiuti al funzionamento devono essere limitati nel tempo e decrescenti.

24. Orbene, se è vero che la regione nella quale sono concessi gli aiuti è una regione ammissibile alla deroga dell'articolo 87, paragrafo 3, lettera a), del trattato, la Commissione, in questa fase, tenuto conto delle informazioni trasmesse dalle autorità italiane, dubita che gli aiuti siano giustificati in funzione del loro contributo allo sviluppo regionale, della loro natura nonché della loro proporzionalità agli svantaggi che intendono compensare.

25. Innanzi tutto, si deve rilevare che gli aiuti disposti dal regime compensano costi di gestione già sostenuti dalle imprese negli anni 2000 e 2001(2). Il fatto che il periodo in questione si sia già concluso, suscita gravi dubbi quanto alla necessità degli aiuti per compensare svantaggi strutturali ed al loro effetto incentivante. Inoltre, sempre tenuto conto del periodo di incidenza di tali aiuti, non è dimostrata la natura transitoria della misura.

26. In secondo luogo, in base alle informazioni trasmesse dalle autorità italiane, la Commissione non è in grado di stabilire, in questa fase, che i criteri di scelta dei settori beneficiari, la forma e la durata degli aiuti sono idonei ad ovviare alla natura dello svantaggio individuato, né che il livello degli aiuti è ad esso commisurato, visto che gli aiuti non sembrano limitati ai sovraccosti effettivamente sopportati dalle imprese. In questa fase la Commissione non può nemmeno concludere che gli aiuti prospettati dal regime sono decrescenti.

27. Inoltre, nell'ambito della valutazione della necessità delle misure in questione in funzione del loro contributo allo sviluppo socioeconomico della regione Sardegna, la Commissione, tenuto conto della mancanza di informazioni sull'assenza di fonti di energia alternative al gas metano economicamente valide, non è certa che l'handicap individuato dalle autorità italiane (ossia l'assenza di una rete di metanizzazione) costituisca un vero e proprio fattore strutturale sfavorevole allo sviluppo socioeconomico della regione.

28. Orbene, l'assenza di tale rete, che obbligherebbe le imprese a utilizzare fonti energetiche più costose secondo le autorità italiane, può eventualmente costituire un fattore di squilibrio economico giacché la domanda di un bene (il gas metano) non è soddisfatto dall'offerta del medesimo. Tuttavia tale domanda potrà essere soddisfatta una volta realizzata e messa a disposizione degli operatori economici l'infrastruttura necessaria alla distribuzione del gas metano, il che è previsto, in linea di massima, per la fine del 2006, con l'attuazione del programma di metanizzazione della Sardegna.

29. Di conseguenza la Commissione, in questa fase, in base alle informazioni trasmesse dalle autorità italiane, dubita che l'handicap individuato dalle autorità italiane sia strutturale ai sensi degli orientamenti in materia di aiuti di Stato a finalità regionale e che gli aiuti disposti dal regime siano giustificati in funzione del loro contributo allo sviluppo regionale.

Settore della produzione, della trasformazione e della commercializzazione dei prodotti di cui all'allegato I del trattato

Settore agricolo

30. In base al punto 3.7 degli orientamenti comunitari per gli aiuti di Stato al settore agricolo (GU C 28 dell'1.2.2000), gli orientamenti in materia di aiuti di Stato a finalità regionale non si applicano a questo settore.

31. In base al punto 3.5 di tali orientamenti, gli aiuti di Stato unilaterali intesi meramente a migliorare la situazione finanziaria dei produttori senza contribuire in alcun modo allo sviluppo del settore, sono considerati aiuti al funzionamento incompatibili con il mercato comune.

32. Gli aiuti previsti al regime in oggetto sembrano avere le caratteristiche sopra indicate. La Commissione ha, di conseguenza, dubbi sulla loro compatibilità con il mercato comune.

Settore della pesca e dell'acquacoltura

33. In base al punto 1.5 delle linee direttrici per l'esame degli aiuti nazionali nel settore della pesca e dell'acquacoltura (GU C 19 del 20.1.2001), gli orientamenti in materia di aiuti di Stato a finalità regionale non si applicano a questo settore.

34. In base al punto 1.2, quarto paragrafo, secondo trattino, di tali linee direttrici, gli aiuti nazionali concessi senza imporre obblighi ai beneficiari e destinati unicamente a migliorare la situazione di tesoreria delle loro aziende sono, in quanto aiuti al funzionamento, incompatibili con il mercato comune.

35. Gli aiuti previsti al regime in oggetto sembrano avere le caratteristiche sopra indicate. La Commissione ha, di conseguenza, dubbi sulla loro compatibilità con il mercato comune.

IV. Conclusioni

36. Tenuto conto di quanto sopra la Commissione invita l'Italia, nell'ambito del procedimento di cui all'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE, a presentare le sue osservazioni e a fornire ogni informazione utile ai fini della valutazione dell'aiuto entro il termine di un mese a decorrere dalla data di ricezione della presente. Inoltre essa invita le autorità italiane a trasmettere copia della presente ai beneficiari potenziali dell'aiuto.

37. La Commissione fa presente all'Italia l'effetto sospensivo dell'articolo 88, paragrafo 3, del trattato CE e ribadisce che ai sensi dell'articolo 14 del regolamento (CE) n. 659/1999 del Consiglio ogni aiuto illegittimo può formare oggetto di recupero presso il beneficiario."

(1) Sentenza del 13 luglio 1998 nella causa 102/87 (SEB), Racc. 1988, pag. 4067.

(2) Il regime in oggetto succede ad un regime di aiuti applicato negli anni 1998 e 1999 nel rispetto della regola 'de minimis'.