[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 8.10.2008

COM(2008) 626 τελικό

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών

ΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ: ΦΟΡΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ {SEC(2008) 2570}

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών

ΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ: ΦΟΡΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

1. οι οργανισμοι τοπικής αυτοδιοίκησης: Mια αναδυόμενη διάσταση της αναπτυξιακής πολιτικής

Στο πλαίσιο πρωτοβουλίας για την ανοικοδόμηση της αγοράς της πόλης Majunga στη Μαδαγασκάρη, η γαλλική πόλη Mulhouse προσφέρει τεχνογνωσία και συμβουλές στην πόλη-εταίρο της σχετικά με τη διαχείριση και την οργάνωση των δραστηριοτήτων της αγοράς της πόλης καθ' όσον χρόνο διαρκούν τα έργα ανοικοδόμησης. Ένας μικρός δήμος στην Ιταλία – η Santa Croce Sull'Arno (13.000 κάτοικοι) – προσέφερε βοήθεια αποφασιστικής σημασίας για την ανάπτυξη δυνατοτήτων, οι οποίες δεν υπήρχαν στο παρελθόν, για την εγγραφή των γεννήσεων στο δημοτολόγιο πέντε δήμων στην Μπουρκίνα Φάσο. Με την υποστήριξη του Υπουργείου Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης της Μπουρκίνα Φάσο, η πρακτική αυτή θα επεκταθεί τώρα και σε άλλες περιφέρειες.

Από τη δεκαετία του 1990, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης θεωρούνται όλο και περισσότερο παράγοντες της αναπτυξιακής πολιτικής[1]. Πιο πρόσφατα, στην Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη για την Ανάπτυξη, στην αναθεωρημένη συμφωνία του Κοτονού και σε μια σειρά συμπερασμάτων, ψηφισμάτων και γνωμοδοτήσεων που εξέδωσαν κοινοτικά όργανα[2] γίνεται επανειλημμένα λόγος για τη σημαντική τεχνογνωσία που διαθέτουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, όχι μόνον ως πάροχοι υπηρεσιών αλλά και ως καταλύτες για την αλλαγή, την πρόληψη συγκρούσεων, την αποκέντρωση και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης στην αναπτυξιακή διαδικασία.

Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) σε ορισμένα κράτη μέλη της EE διαθέτουν σημαντικούς οικονομικούς πόρους για την ανάπτυξη (οι οποίοι στην Ισπανία για παράδειγμα αντιστοιχούν στο 15% περίπου της εθνικής επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας), και έχουν δημιουργήσει ειδικά μέσα για την παράδοση της βοήθειας (προγράμματα, μέσα συγχρηματοδότησης, αδελφοποιήσεις πόλεων, συμφωνίες άμεσης συνεργασίας). Συγχρόνως όμως, απουσιάζει μια καλά σχεδιασμένη στρατηγική προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ για τη διευκόλυνση και την αναγνώριση των διαφόρων πτυχών αυτής της αυξανόμενης συμμετοχής των ΟΤΑ στην αναπτυξιακή πολιτική της EE.

Η διαρκώς αυξανόμενη συμμετοχή, το ύψος των χρηματοδοτικών πόρων που κινητοποιούνται και η αυξανόμενη ποικιλία και η πολλαπλότητα των συμμετεχόντων φορέων καθιστούν πρόδηλη την ανάγκη ενός ποιοτικού και ποσοτικού προσδιορισμού αυτής της εξέλιξης και δημιουργίας της βάσης μιας συντονισμένης προσέγγισης για τη διαρθρωμένη συμμετοχή των ΟΤΑ στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας. Μια στρατηγική προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ θα διευκολύνει τον καλύτερο συντονισμό της συμμετοχής των ΟΤΑ στην αναπτυξιακή πολιτική της EE, με σεβασμό στην αρχή της επικουρικότητας[3].

Η παρούσα ανακοίνωση έχει επομένως διττό σκοπό. Αφενός, επιδιώκει να υπογραμμίσει τη σημασία αυτoύ του πρόσφατου φαινομένου. Αφετέρου, προσπαθεί να προσδιορίσει τα πρώτα στοιχεία μιας στρατηγικής ανταπόκρισης η οποία θα επιτρέψει να αξιοποιηθεί στο έπακρο η πείρα που διαθέτουν οι ΟΤΑ ως εταίροι στην αναπτυξιακή πολιτική. Έχει σκοπό να θέσει σε κίνηση μια διαδικασία που θα ενισχύσει τη συμμετοχή τους στον προγραμματισμό και την εφαρμογή των αναπτυξιακών δραστηριοτήτων, με τρόπο συντονισμένο και στρατηγικό.

2. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης: γιατί είναι σημαντικοι;

2.1. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ευρώπη

Ο όρος «οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης» καλύπτει μια μεγάλη ποικιλία φορέων σε διαφορετικά επίπεδα. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ευρώπη περιλαμβάνουν περισσότερες από 91.000 τοπικές αρχές (δήμους και κοινότητες), 1.150 οργανισμούς ενδιάμεσου επιπέδου (επαρχίες, νομούς) και περισσότερους από 100 περιφερειακούς οργανισμούς[4]. Ενώ ορισμένοι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν επιτύχει μια ουσιαστική μεταφορά αρμοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση στον τομέα της αναπτυξιακής πολιτικής, άλλοι ΟΤΑ λειτουργούν συμπληρωματικά προς την κεντρική διοίκηση. Για ορισμένους ΟΤΑ, η αποκεντρωμένη συνεργασία αποτελεί κεντρικό στοιχείο των στρατηγικών τους στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, ενώ για άλλους αποτελεί προϊόν της αυξημένης τους παρουσίας το διεθνές προσκήνιο. Η αποκεντρωμένη συνεργασία εφαρμόζεται ως επί το πλείστον σε συντονισμό με άλλους τοπικούς φορείς (όπως π.χ. ΜΚΟ ή πανεπιστήμια) αλλά μπορεί να περιλαμβάνει και την παροχή βοήθειας απευθείας ή μέσω πολυμερών εταίρων (όπως τα ΗΕ).

Στην παρούσα ανακοίνωση, ο όρος « οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης » χρησιμοποιείται υπό την ευρεία έννοια και καλύπτει το ευρύ φάσμα των υπο-εθνικών επιπέδων διοίκησης, δηλ. τους δήμους, τις κοινότητες, τις επαρχίες, τους νομούς, τις περιφέρειες κ.λπ. Όσον αφορά την αναπτυξιακή συνεργασία, παρατηρείται σημαντική ετερογένεια όσον αφορά την εντολή, τους πόρους και τα καθήκοντα που έχουν ανατεθεί σε κάθε επίπεδο και εντός κάθε επιπέδου.

Ο όρος « αποκεντρωμένη συνεργασία » χρησιμοποιείται εδώ για να περιγράψει τη βοήθεια που χρηματοδοτείται από δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους και διατίθεται μέσω των οργανισμών και των δικτύων της τοπικής αυτοδιοίκησης και διαφόρων άλλων τοπικών παραγόντων.

Τώρα που η προσφορά των ΟΤΑ στην αναπτυξιακή διαδικασία αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους χορηγούς βοήθειας σε επίπεδο ΕΕ, είναι η κατάλληλη στιγμή να αναλογισθούμε πώς μπορεί να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο τρόπο η εμπειρογνωσία που διαθέτουν και πώς μπορεί να εξασφαλισθεί αποτελεσματικότερη επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ των διαφόρων φορέων. Οι ΟΤΑ έχουν δημιουργήσει μεγάλη ποικιλία μηχανισμών για να συντονίζουν τις δραστηριότητές τους, να εξασφαλίζουν οικονομίες κλίμακας, να καθιστούν το έργο τους αποτελεσματικότερο και για να ακούγεται η φωνή τους σε υπο-εθνικό, εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Στους μηχανισμούς αυτούς περιλαμβάνονται ενώσεις, βήματα συζητήσεων, περιφερειακά και εθνικά παρατηρητήρια, θεματικά και περιφερειακά δίκτυα κ.λπ.

2.2. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και η συνεργασία για την ανάπτυξη

Οι δραστηριότητες που αναπτύσσουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στους τομείς της εσωτερικής συνεργασίας και της αναπτυξιακής πολιτικής, ιδίως μέσω της αδελφοποίησης πόλεων, έχουν μακρά παράδοση, όμως κατά την τελευταία δεκαετία η φύση της συμμετοχής τους μεταβλήθηκε ριζικά. Η αποκεντρωμένη συνεργασία αναδείχθηκε σε νέα και σημαντική διάσταση της αναπτυξιακής συνεργασίας. Έχει καταστεί ευρύτερη και περισσότερο επαγγελματική, βασίζεται σε θεσμοθετημένα δίκτυα που επεκτείνονται στις αναπτυσσόμενες χώρες και χρησιμοποιεί μια ποικιλία μέσων σε όλες τις περιοχές του πλανήτη, ενώ τα κονδύλια που διατίθενται για αυτή αυξάνονται διαρκώς (βλ. ένθετο 1).

Ένθετο 1 – Μια νεοεμφανιζόμενη διάσταση – η Καταλονία (Ισπανία)

Η Καταλανική Υπηρεσία Συνεργασίας για την Ανάπτυξη, η οποία ιδρύθηκε το 2003, είναι αρμόδια για τη διαχείριση της αναπτυξιακής συνεργασίας της καταλανικής κυβέρνησης βάσει ενός περιεκτικού τετραετούς ρυθμιστικού σχεδίου με 11 χώρες προτεραιότητας σε τομείς όπως η υγεία και το πόσιμο νερό, η εκπαίδευση, το παραγωγικό δυναμικό και η επισιτιστική κυριαρχία, η οικοδόμηση της ειρήνης, τα ζητήματα φύλου, η διακυβέρνηση και τα ανθρώπινα δικαιώματα και το περιβάλλον. Τα κονδύλια που διαθέτει η Καταλονία για την αναπτυξιακή συνεργασία διπλασιάστηκαν κατά την τελευταία τριετία: από 30,5 εκατ. ευρώ συνολικά το 2004 σε λίγο λιγότερο από 60 εκατ. ευρώ το 2007. Στόχος είναι τα σχετικά κονδύλια να ανέλθουν στο 0,7 % του φορολογητέου εισοδήματος έως το 2012, δηλ. σε 80 εκατ. ευρώ. Από θεσμικής άποψης, οι ΟΤΑ έχουν υψηλό βαθμό συντονισμού. Πολλοί καταλανικοί οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης συμμετέχουν στην αποκεντρωμένη συνεργασία και έχουν δημιουργήσει το Καταλανικό Ταμείο Συνεργασίας, στο οποίο συμμετέχουν 290 ΟΤΑ, κυρίως δήμοι και κοινότητες, αλλά και δημοτικά συμβούλια, επαρχιακές διοικήσεις, άλλοι τοπικοί φορείς ή ΜΚΟ και κοινωνικές ενώσεις.

Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης προσφέρουν μοναδική προστιθέμενη αξία στις αναπτυξιακές διαδικασίες (βλ. ένθετο 2). Πέραν των συγκεκριμένων δράσεων που θέτουν σε εφαρμογή στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης συμβάλλουν αποφασιστικά στην κινητοποίηση των ενδιαφερόμενων φορέων με σκοπό τη συνεργασία, δημιουργώντας κατά τον τρόπο αυτό συνεργατικές προσεγγίσεις για την επίτευξη κοινών αναπτυξιακών στόχων και είναι ένθερμοι κήρυκες της ανάπτυξης (καθώς αυξάνουν την ευαισθητοποίηση των πολιτών και συγκεντρώνουν πρόσθετη υποστήριξη για τους στόχους της ανάπτυξης). Χάρη στην εγγύτητά τους στον πολίτη και στην παρουσία τους επί τόπου, αλλά και χάρη στις γνώσεις των τοπικών αναγκών και στην εμπειρογνωσία που διαθέτουν σε τομείς που κατά παράδοση συμβάλλουν στη μείωση της φτώχιας – πολεοδομία, ύδρευση και αποχέτευση, παροχή βοήθειας σε ευάλωτες ομάδες και σε φτωχούς πληθυσμούς σε απομακρυσμένες περιοχές – οι ΟΤΑ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων της αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγούν διμερή και πολυμερή χρηματοδοτικά ιδρύματα (ένθετο 3). Οι ΟΤΑ διαθέτουν άμεση πείρα και πολύτιμες γνώσεις όσον αφορά την τοπική ανάπτυξη, την αποκέντρωση και την ενίσχυση της δημοκρατικής διακυβέρνησης. Καθώς η έννοια και οι τρόποι χορήγησης της αναπτυξιακής βοήθειας εξελίσσονται, αυξάνεται η έμφαση που δίνεται στην καλή διακυβέρνηση και τον εκδημοκρατισμό, διαδικασίες στις οποίες οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο. Παράλληλα, αυξήθηκε η εκπροσώπηση των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης της EE στο διεθνές πολιτικό προσκήνιο και στις δραστηριότητες παροχής βοήθειας.

ΕΝΘΕΤΟ 2: Η προστιθέμενη αξία που προσφέρουν οι ΟΤΑ

Ένα ευρύ πεδίο δράσης:

Κοινωνικός τομέας: συνεργασία μεταξύ της Βαρκελώνης και της Puebla του Μεξικού σχετικά με τη βία που συνδέεται με το φύλο. Οι ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν στην Puebla θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και στη Βαρκελώνη για την καταπολέμηση της βίας που συνδέεται με το φύλο στις κοινότητες μεταναστών από τη Λατινική Αμερική που κατοικούν στη Βαρκελώνη.

Αποκατάσταση αστικών περιοχών ή μέσων διαβίωσης: το ομόσπονδο κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας (σε συνεργασία με το Ίδρυμα Jayawickreme) προσφέρει βοήθεια σε οικογένειες ψαράδων στην Weligama της Σρι Λάνκα, όπου το 2006 το τσουνάμι προκάλεσε βιβλική καταστροφή, καταστρέφοντας σπίτια και μέσα διαβίωσης (βάρκες και δίχτυα).

Υγεία: εταιρική σχέση μεταξύ των περιφερειών Ροδανού-Άλπεων και Khammouane (Λάος) με τη συμμετοχή διαφόρων κατηγοριών εταίρων, όπως ΜΚΟ και πανεπιστημίων. Συμμετοχή της Καταλονίας σε πρόγραμμα στον τομέα της υγείας (SWAP) στη Μοζαμβίκη.

Ανθρωπιστική αλληλεγγύη : η πόλη Übach-Palenberg και μια σημαντική βιομηχανία - χορηγός βοήθειας δημιούργησαν εταιρική σχέση για την κατασκευή σχολείου στη νότια Σρι Λάνκα, το οποίο προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση σε κορίτσια από τις περιοχές που έπληξε το τσουνάμι.

Καταλύτης αλλαγών : στο πλαίσιο της εφαρμογής του πολεοδομικού σχεδίου του σε μια συνοικία της πόλης της Γάζας, ο Δήμος της Βαρκελώνης προώθησε τη συμμετοχική προσέγγιση και εξασφάλισε τη συνεργασία των παλαιστινιακών δημοτικών αρχών και των εκπροσώπων της συνοικίας. Δημιουργήθηκε το δίκτυο EuroGaza, στο οποίο συμμετέχουν οι διάφοροι δήμοι που αναπτύσσουν δραστηριότητες συνεργασίας στη Γάζα. Οι συμμετέχοντες στο δίκτυο συναντώνται τουλάχιστον μία φορά το χρόνο για να συντονίζουν τις δραστηριότητές τους.

Μακροπρόθεσμες εταιρικές σχέσεις και αδελφοποιήσεις : ο Δήμος της Λειψίας δημιούργησε εταιρική σχέση με την περιφέρεια της Ambalangoda στη νότια Σρι Λάνκα. Η σχέση αυτή εγκαινιάσθηκε με τη διοργάνωση εράνου για την παροχή έκτακτης βοήθειας για την εξασφάλιση πόσιμου νερού και ηλεκτρισμού και στη συνέχεια επεκτάθηκε σε εκπαιδευτικά προγράμματα και στην αποκατάσταση τεχνικών και κοινωνικών υποδομών.

Ανταπόκριση στις τοπικές ανάγκες : η περιφέρεια της Τοσκάνης ανέπτυξε ένα δίκτυο μακροπρόθεσμης συνεργασίας, στο πλαίσιο του οποίου συνεταιρισμοί στην Μπουρκίνα Φάσο συνεργάζονται για την παραγωγή, την εμπορία και την παράδοση νωπών φασολιών σε ιταλικά σουπερμάρκετ παρακάμπτοντας τους μεσάζοντες.

Εταιρικές σχέσεις με πολλαπλούς εταίρους : την ιδέα της αδελφοποίησης των πόλεων Nueva Guinea στη Νικαράγουα και Sint-Truiden στη Φλάνδρα του Βελγίου είχαν ομάδες της κοινωνίας των πολιτών στις δύο αυτές πόλεις. Με τη βοήθεια αυτής της αδελφοποίησης, το δημοτικό συμβούλιο της Nueva Guinea προώθησε προγράμματα που αφορούν τη νεολαία, το περιβάλλον, την εκπαίδευση, τη χωροταξία και τη διαχείριση εκτάσεων ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις δημοτικές υποθέσεις.

Ευαισθητοποίηση : η περιφέρεια Ροδανού-Άλπεων προσφέρει υποστήριξη σε διάφορα δίκτυα που αποσκοπούν στην προώθηση του δίκαιου εμπορίου, ενώ ο Δήμος της Βαρκελώνης συνεργάζεται με το καταλανικό Υπουργείο Παιδείας με σκοπό την κατάρτιση εκπαιδευτικών προγραμμάτων σχετικά με την ανάπτυξη.

Τέτοιες πρωτοβουλίες δημιουργούν μια πληθώρα ευκαιριών όσον αφορά τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ΟΤΑ στην αναπτυξιακή πολιτική. Συγχρόνως όμως, λόγω του μεγάλου αριθμού εμπλεκόμενων φορέων και τομεακών πεδίων, το πεδίο δράσης καθίσταται περισσότερο περίπλοκο και πολυεπίπεδο. Οι εταιρικές σχέσεις με πολλαπλούς εταίρους είναι ιδιαίτερα σημαντικές από την άποψη αυτή, δεδομένου ότι συνδυάζουν τις προστιθέμενες αξίες των ΟΤΑ και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η προώθηση αυτού του είδους των εταιρικών σχέσεων μπορεί να έχει, επομένως, θετικές συνέπειες όσον αφορά τη συμβολή των ΟΤΑ. Για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό αυτής της πληθώρας φορέων και για να αποσοβηθεί ο κίνδυνος περαιτέρω κατάτμησης της αναπτυξιακής βοήθειας, πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στη συμβολή των ΟΤΑ όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της βοήθειας και τον αντίκτυπο των αναπτυξιακών δράσεων.

Αυτό δημιουργεί νέες ευκαιρίες για την οικοδόμηση περισσότερο στρατηγικών και μακρόπνοων εταιρικών σχέσεων οι οποίες θα εγγράφονται σε μια ευρύτερη διαδικασία - ένα στοιχείο εξαιρετικής σημασίας, ιδίως μάλιστα τώρα που οι πιθανότητες να τηρήσει η διεθνής κοινότητα τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και για την επίτευξη των ΑΣΧ φαίνονται πενιχρές.

Η Επιτροπή κατέβαλε εκτενείς προσπάθειες για την υποστήριξη των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στην EE και στις χώρες-εταίρους, και συγκεκριμένα παρέχοντας άμεση υποστήριξη στην αποκέντρωση μέσω γεωγραφικών προγραμμάτων, καθώς και στην αποκεντρωμένη συνεργασία μέσω του θεματικού προγράμματος «Μη κρατικοί φορείς και τοπικές αρχές αρμόδιες για την ανάπτυξη»[5]. Η ενίσχυση του ρόλου των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ως φορέων ανάπτυξης στο πλαίσιο της κοινοτικής συνεργασίας προτείνεται για δύο λόγους: πρώτον, ως αποτελεσματική συμβολή στις προσπάθειες για τη μείωση της βοήθειας και την επίτευξη των ΑΣΧ και, δεύτερον, για την εδραίωση της δημοκρατικής διακυβέρνησης σε τοπικό επίπεδο.

Ορισμένοι ΟΤΑ χορηγούν σημαντικά κονδύλια για την ανάπτυξη (βλ. ένθετο 3). Μολονότι είναι δύσκολη η συγκέντρωση σχετικών δεδομένων, τα ποσά αυτά αυξάνονται σαφώς, όπως φαίνεται λ.χ. από τα ποσά που διαθέτουν για τέτοιου είδους δραστηριότητες οι γερμανικοί οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης: από 607 εκατ. ευρώ το 2003 ανήλθαν σε 764 εκατ. ευρώ το 2006.

ΕΝΘΕΤΟ 3: ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΜΒΟΛΗ[6] Tα κονδύλια που διατίθενται στο σύνολο της EE υπέρ της αποκεντρωμένης συνεργασίας είναι σημαντικά και αυξάνονται με ραγδαίους ρυθμούς. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν συνολικά αναλυτικά δεδομένα όσον αφορά την οικονομική συμβολή των δράσεων των ΟΤΑ στη διεθνή συνεργασία. Οι πληροφορίες αυτές βρίσκονται διάσπαρτες και είναι δύσκολη η συλλογή τους. Ως εκ τούτου, το ένθετο αυτό επιδιώκει απλώς να δώσει μια ιδέα της σημασίας αυτής της συμβολής. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχουν τόσο μεγάλη σημασία οι ενέργειες που αναφέρονται στην παράγραφο 3.3.2. Τέσσερα κράτη μέλη της EE – η Ισπανία, Γερμανία, το Βέλγιο και η Γαλλία – χορηγούν σημαντικά ποσά για αναπτυξιακή βοήθεια. Άλλα κράτη μέλη είτε δεν αναφέρουν την αναπτυξιακή βοήθεια των ΟΤΑ είτε δεν συμμετέχουν σε τακτικές δραστηριότητες. η συμβολή των ισπανικών οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη Το 2006, 442,8 εκατ. ευρώ επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας (ΕΑΒ) διατέθηκαν από τους ΟΤΑ, ποσό που αντιπροσωπεύει περί το 14,8% της ισπανικής ΕΑΒ και παρουσιάζει σημαντική καθαρή αύξηση κατά την τελευταία πενταετία. Για παράδειγμα, σε περιφερειακό επίπεδο κατά την περίοδο 2004-2006: η Καταλονία διπλασίασε τα κονδύλια που διέθεσε για αποκεντρωμένη συνεργασία, από 18,9 εκατ. ευρώ σε 44 εκατ. ευρώ, η Nαβάρρα από 15, 5 εκατ. ευρώ σε 16, 4 εκατ. ευρώ και η Καντάβρια από 3,2 εκατ. ευρώ σε 4,4 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, 5 αυτόνομες περιφέρειες έχουν υιοθετήσει τον διεθνή στόχο να διαθέτουν το 0,7% του ΑΕΕ τους για την ανάπτυξη (έως το 2012). Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η συμβολή των γερμανικών ΟΤΑ αντιστοιχεί στο 10% της γερμανικής ΕΑΒ το 2006. Η χρηματοδότηση της αποκεντρωμένης συνεργασίας από τους ΟΤΑ αυξήθηκε σημαντικά, σε ποσό 764 εκατ. ευρώ το 2006 από 607 εκατ. ευρώ το 2003[7]. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Στο Βέλγιο παρατηρούνται ανάλογες τάσεις. Η συμβολή των βελγικών ΟΤΑ αντιστοιχεί στο 4% της βελγικής ΕΑΒ. Οι ΟΤΑ αύξησαν σημαντικά τα κονδύλια που διαθέτουν για τη χρηματοδότηση της αποκεντρωμένης συνεργασίας: από 53,5 εκατ. ευρώ το 2003, σε 58,2 εκατ. ευρώ το 2004, σε 63,5 εκατ. ευρώ το 2005 και σε 64,9 εκατ. ευρώ το 2006. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η Γαλλία αύξησε τα κονδύλια που διαθέτει για τη χρηματοδότηση της αποκεντρωμένης συνεργασίας από 115 εκατ. ευρώ το 2005 σε 150 εκατ. ευρώ το 2007 καθαρής ΕΑΒ[8], ποσό που αντιστοιχεί στο 1,5% της γαλλικής ΕΑΒ. Σε αυτό περιλαμβάνονται οι δραστηριότητες 3.250 ΟΤΑ (περιφερειών, νομών, δήμων, κοινοτήτων, και ενώσεων δήμων και κοινοτήτων) οι οποίοι έχουν δημιουργήσει περίπου 6.000 σχέσεις συνεργασίας (εκ των οποίων οι 1.983 αφορούν την αναπτυξιακή συνεργασία) σε 115 χώρες. Για παράδειγμα, η περιφέρεια Ροδανού-Άλπεων εκταμίευσε 5,7 εκατ. ευρώ το 2003 και 6,3 εκατ. ευρώ το 2005 ενώ η περιφέρεια της Ile de France διέθεσε από 4,3 έως 5 εκατ. ευρώ κατά την ίδια χρονική περίοδο. |

3. Οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και αναπτυξιακή συνεργασία: Για μια ανταπόκριση τησ ΕΕ

Στις σχέσεις της με τις αναπτυσσόμενες χώρες, η EE πρέπει να διευκολύνει την κατάρτιση ενός πλαισίου για τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ως φορείς ανάπτυξης. Κατά τον τρόπο αυτό, θα αναγνώριζε τον ιδιαίτερο ρόλο και τη σημασία αυτής της αναδυόμενης διάστασης της αναπτυξιακής πολιτικής λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις στη διάρθρωση της βοήθειας και αναγνωρίζοντας τη μακρά ιστορία και τη σημασία των δραστηριοτήτων που αναπτύσσουν οι ΟΤΑ στον τομέα της ανάπτυξης. Προς τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή ενθαρρύνει τους ΟΤΑ να συμμετάσχουν σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο στην αναπτυξιακή πολιτική και στην εφαρμογή της.

Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δοθεί έμφαση στις γενικές αρχές που έχουν υιοθετηθεί σε διεθνές επίπεδο στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας και να εξετασθεί πώς οι αρχές αυτές μπορούν να εφαρμοσθούν στην πράξη στις δραστηριότητες των ΟΤΑ. Πρόκειται για αρχές όπως: η ιδιαιτερότητα κάθε χώρας, άρα και η προσαρμογή της παρεχόμενης υποστήριξης ανάλογα με το συγκεκριμένο πλαίσιο κάθε χώρας· η οικειοποίηση των στόχων της ανάπτυξης και η εταιρική σχέση, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές διαδικασίες και τα εθνικά πλαίσια αποκέντρωσης· η ευελιξία και ο ρεαλισμός, δηλ. η προσαρμογή στη δυναμική των μεταρρυθμιστικών διαδικασιών και η ανταπόκριση σε νέες προκλήσεις και προτεραιότητες· η ευθυγράμμιση και η εναρμόνιση, συμπεριλαμβανόμενης της συμπληρωματικότητας των χορηγών βοήθειας· η δημιουργία στρατηγικών συμμαχιών με σκοπό τη μείωση του κόστους των συναλλαγών και του βάρους που επωμίζονται οι διοικήσεις των χωρών-εταίρων. Πέραν τούτου, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη και σταδιακή διαδικασία, για την οποία απαιτείται ευρεία και διαρκώς αυξανόμενη υποστήριξη.

3.1. Οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης: διαρθρωμένος διάλογος

Δεδομένης της σημασίας της παρουσίας και των δραστηριοτήτων τους, οι ΟΤΑ ως υπο-εθνικοί φορείς πρέπει να εκπροσωπούνται καλύτερα στην ευρωπαϊκή σκηνή. Στην EE και στις χώρες-εταίρους οι ΟΤΑ μπορούν να οργανωθούν, ώστε να ακούγεται η φωνή τους στις διάφορες διεθνείς, διμερείς και πολυμερείς ομάδες χορηγών βοήθειας. Οι ΟΤΑ πρέπει να καταστήσουν περισσότερο γνωστή την προστιθέμενη αξία που μπορούν να προσφέρουν σε πολλά πεδία, όπως στην καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος, στην επίλυση διαφορών ή στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας (ΑΣΧ), αλλά και για να μπορούν να συμμετέχουν σε ορισμένες συζητήσεις/δραστηριότητες στις οποίες δεν είχαν πρόσβαση μέχρι τώρα, ιδίως όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της βοήθειας. Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να αποκτήσουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν τα υπάρχοντα Έγγραφα Στρατηγικής ανά Χώρα, ή τις εκθέσεις αποστολών που έχουν ήδη εκπονηθεί, και να συμμετέχουν στον καταμερισμό της εργασίας σε τοπικό επίπεδο κ.λπ.

Σε επίπεδο EE, η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση ενός διαρθρωμένου διαλόγου για την αναπτυξιακή πολιτική με τους ΟΤΑ . Ο διάλογος αυτός θα μπορούσε να διεξαχθεί υπό την αιγίδα της Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ), δεδομένου του ρόλου της ως βήματος στο οποίο εκφράζεται η φωνή της τοπικής αυτοδιοίκησης σε επίπεδο EE, και να περιλάβει τους ΟΤΑ και τα δίκτυα των ΟΤΑ. Θα μπορούσε να λάβει τη μορφή ετήσιων συνελεύσεων με τη συμμετοχή όλων όσων δραστηριοποιούνται σε αυτό το σύστημα συνεργασίας, ώστε να ενισχυθούν τα δίκτυα αυτά, να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης και να εξασφαλισθεί η συνέχεια των μεμονωμένων ή των πιλοτικών ενεργειών. Ένας τέτοιος προνομιακός διάλογος με την Επιτροπή των Περιφερειών δεν θα απέκλειε τη διεξαγωγή ενός διμερούς διαλόγου ad hoc με τους ΟΤΑ ή τις ενώσεις τους επί συγκεκριμένων θεμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό, η EE θα μπορούσε να αναπτύξει συγκεκριμένα μέσα τα οποία θα επέτρεπαν στους ΟΤΑ να συμμετάσχουν σε ένα τέτοιο διαρθρωμένο διάλογο και να δημιουργήσουν μια περισσότερο αποτελεσματική, συνεκτική, συντονισμένη, δυναμική και συμπληρωματική βάση για τη δράση που αναλαμβάνουν. Ως πρώτο βήμα, η Επιτροπή προτείνει την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών με σκοπό την ενίσχυση της συμμετοχής των ΟΤΑ στον προγραμματισμό και στην παράδοση της βοήθειας και στον διάλογο επί θεμάτων πολιτικής σε επίπεδο χωρών-εταίρων, περιφερειών και EE, συμπληρώνοντας κατά τον τρόπο αυτό τις δραστηριότητες που αναπτύσσει η Επιτροπή[9].

3.2. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στις αναπτυσσόμενες χώρες

Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στις χώρες-εταίρους διαδραματίζουν επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο, δεδομένου ότι μπορούν να αποτελέσουν βασικούς παράγοντες για την ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης και σην παροχή δημοσίων υπηρεσιών, ιδίως στο πλαίσιο της αποκέντρωσης. Πράγματι, πολυάριθμες χώρες-εταίροι έχουν ήδη θέσει σε εφαρμογή κάποια μορφή αποκέντρωσης. Οι διαδικασίες αυτές αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα, στην εκποίηση των οποίων θα μπορούσε να συμβάλει η σύσφιγξη των σχέσεων με τους ΟΤΑ στα κράτη μέλη της ΕΕ.

Οι τομείς στους οποίους οι ΟΤΑ θα μπορούσαν να είχαν συγκριτικό πλεονέκτημα ποικίλλουν από την εφαρμογή της δημοκρατίας σε τοπικό επίπεδο (γεγονός που προϋποθέτει τη μεταβίβαση εξουσιών στους αιρετούς φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι διαθέτουν σχετική αυτονομία) και της τοπικής διακυβέρνησης (στοιχείο για το οποίο απαιτείται η μετάβαση από μια διάσταση αποκλειστικά κάθετης ιεραρχίας προς μια οριζόντια και καθοδική ιεραρχία που διέπεται από τις αρχές της συμμετοχής, της διαφάνειας και της λογοδοσίας, στην οποία η κοινωνία των πολιτών διαδραματίζει ρόλο αποφασιστικής σημασίας) έως ένα νέο πλαίσιο τοπικής (οικονομικής) ανάπτυξης (στο οποίο οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης λειτουργούν ως καταλύτες) και (περιφερειακής) χωροταξίας που εντάσσει την τοπική ανάπτυξη σε ένα ευρύτερο γεωγραφικό χώρο και δίνει ώθηση στη δημιουργία συνεργιών μεταξύ των διαφόρων φορέων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Λόγω του σημαντικού ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν στην τοπική ανάπτυξη και δεδομένων των προκλήσεων που πρέπει να αντιμετωπίσουν, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στις χώρες-εταίρους έχουν πολλά να αποκομίσουν από ένα περισσότερο διαρθρωμένο και μόνιμο διάλογο για τα θέματα αυτά με τους ομολόγους τους στην EE, καθώς και από τις δραστηριότητες συνεργασίας υπέρ της τοπικής διακυβέρνησης.

3.3. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και η συνεργασία για την ανάπτυξη: ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης

Οι αρχές που ακολουθούν θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση μιας μελλοντικής ευρωπαϊκής προσέγγισης:

3.3.1. Τοπικοί φορείς – Αποτελεσματικότητα της βοήθειας και οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στην ΕΕ

Η περίπλοκη, πολυεπίπεδη μορφή διακυβέρνησης που περιγράφεται στις προηγούμενες παραγράφους, με τη συμμετοχή πληθώρας φορέων από την EE και τις χώρες-εταίρους, θέτει το ζήτημα της αποτελεσματικότητας της βοήθειας στον πυρήνα της συζήτησης για τους ΟΤΑ ως φορείς ανάπτυξης . Το ζήτημα αυτό αποκτά ακόμα περισσότερη σημασία δεδομένου του μικρού αριθμού οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι προσβλέπουν στην επίτευξη στόχων που έχουν τεθεί σε διεθνές επίπεδο και ακολουθούν κατευθυντήριες αρχές για τη συντονισμένη παράδοση της αναπτυξιακής βοήθειας. Ορισμένες περιφέρειες και δήμοι της EE έχουν προσυπογράψει τη Δήλωση του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας («Δήλωση του Παρισιού»), όμως η συντριπτική τους πλειονότητα εξακολουθεί να χρησιμοποιεί τις αρμοδιότητες και τα προνόμια που διαθέτει ως βάση για τον σχεδιασμό των αναπτυξιακών δραστηριοτήτων. Προς τον σκοπό αυτό, πρέπει να πραγματοποιηθεί πρόοδος στα σημαντικότερα ζητήματα που περιλαμβάνονται στο θεματολόγιο της Δήλωσης του Παρισιού. Πρόκειται για ζητήματα αποφασιστικής σημασίας, τόσο για την αναπτυξιακή συνεργασία μέσω των τοπικών φορέων όσο και για τις σχέσεις μεταξύ χωρών-χορηγών και χωρών-εταίρων. Στα ζητήματα αυτά περιλαμβάνεται ο περιορισμός της κατάτμησης μέσω της έμπρακτης εφαρμογής των αρχών που εξαγγέλλονται στον κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για τη συμπληρωματικότητα και τον καταμερισμό της εργασίας στην αναπτυξιακή πολιτική , ενισχύοντας την χρήση των συστημάτων των διαφόρων χωρών και προάγοντας την οικειοποίηση των δημοκρατικών αρχών, τομείς στους οποίους οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή προτείνει οι τοπικοί φορείς να ενισχύσουν σε επίπεδο ΕΕ την αναπτυξιακή συνεργασία υπέρ της τοπικής διακυβέρνησης , συμπεριλαμβανομένων των ΟΤΑ, με στόχο την αύξηση της συνοχής, της συμπληρωματικότητας και της αποτελεσματικότητας των διαφόρων τοπικών φορέων. Μεταξύ των κυριότερων αρχών και μεθόδων τις οποίες θα μπορούσαν να επιλέξουν οι ίδιοι οι τοπικοί φορείς μπορούν να περιληφθούν: η εφαρμογή σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης των αρχών που εξαγγέλλονται στη Δήλωση του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, η υποστήριξη της δημοκρατικής τοπικής διακυβέρνησης, η ενίσχυση των εθνικών πλαισίων ως βάσης για την τοπική διακυβέρνηση και η προαγωγή της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. Σχετικό κείμενο καταρτίζεται επί του παρόντος από τους ενδιαφερόμενους φορείς, το τελευταίο σχέδιο του οποίου περιλαμβάνεται σε έγγραφο που συνοδεύει την παρούσα ανακοίνωση. Τα αποτελέσματα παρόμοιας πρωτοβουλίας που εφαρμόζεται στην Αφρική θα μπορούσαν να γίνουν γνωστά μέσω του διαλόγου που προβλέπεται στο πλαίσιο της στρατηγικής εταιρικής σχέσης Αφρικής-EE για τη δημοκρατική διακυβέρνηση και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

3.3.2. Εντοπισμός των φορέων και των δραστηριοτήτων

Η αναπτυξιακή συνεργασία που έχουν αναλάβει να εφαρμόσουν οι ΟΤΑ αποτελεί εξελισσόμενη έννοια η οποία προσκρούει στο πρόβλημα της έλλειψης δεδομένων. Για τον καλύτερο εντοπισμό των σχετικών φορέων και δραστηριοτήτων, ώστε να εντοπισθούν οι ανάγκες συντονισμού ή άλλης φύσεως και να προταθούν λύσεις, πρέπει να θεσπισθούν μηχανισμοί για την αποτελεσματικότερη υποβολή εκθέσεων σχετικά με την αναπτυξιακή συνεργασία των ΟΤΑ. Σε αυτούς τους μηχανισμούς μπορεί να περιληφθεί ένας Άτλας Αποκεντρωμένης Συνεργασίας για την καταγραφή των δραστηριοτήτων, μια συλλογή βέλτιστων πρακτικών ή ένα παρατηρητήριο που θα βασίζεται στις υφιστάμενες δυνατότητες.

3.3.3. Το «Χρηματιστήριο Πληροφοριών» - αντιστοίχιση της προσφοράς και της ζήτησης

Ο κατακερματισμός, οι άσκοπες επαναλήψεις και η απουσία ενημέρωσης αποτελούν συχνά πολύ σημαντικά εμπόδια που περιορίζουν τον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων των ΟΤΑ και τις ευκαιρίες που δημιουργούν αυτές οι δραστηριότητες. Υπάρχουν περιθώρια δημιουργίας ενός συστήματος για τη διάδοση των πληροφοριών και την αντιστοίχιση της προσφοράς και της ζήτησης αναπτυξιακής συνεργασίας των ΟΤΑ - ώστε να συμβιβάζεται η εμπειρογνωσία με τους διαθέσιμους πόρους, να ενισχύεται το δίκτυο των ΟΤΑ της EE που συμμετέχουν σε εδαφική συνεργασία και να δημιουργούνται εταιρικές σχέσεις. Η Επιτροπή προτείνει να υποστηρίξει η EE τη δημιουργία ενός μηχανισμού ανταλλαγής πληροφοριών – ενός «Χρηματιστηρίου Πληροφοριών» – υπό την αιγίδα της Επιτροπής των Περιφερειών, με τη συμμετοχή των σημαντικότερων δικτύων ΟΤΑ από την EE και τις χώρες-εταίρους.

Το «Χρηματιστήριο Πληροφοριών» θα μπορούσε να επιδιώξει να καταστεί σημείο επαφής των ΟΤΑ στην EE και στις χώρες-εταίρους και μέσο διευκόλυνσης για τη δημιουργία νέων εταιρικών σχέσεων μεταξύ των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στην EE οι οποίοι αναζητούν εταίρους προκειμένου να θέσουν σε εφαρμογή δράσεις αποκεντρωμένης συνεργασίας. Ο μηχανισμός αυτός θα συμβάλει επίσης στην πρόληψη άσκοπων επαναλήψεων και στην εστίαση της συνεργασίας εκεί όπου υπάρχει προστιθέμενη αξία.

3.3.4. Δίκτυα στην EE και στις χώρες-εταίρους – Ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων / Αδελφοποιήσεις μεταξύ ΟΤΑ

Η προώθηση των πολιτιστικών και θεσμικών αδελφοποιήσεων μεταξύ ΟΤΑ στην EE και στις χώρες-εταίρους συμβάλλει εδώ και πολλά χρόνια στη δημιουργία επιτυχών εταιρικών σχέσεων. Πολλές από τις εταιρικές σχέσεις στις οποίες βασίζεται η αποκεντρωμένη συνεργασία αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο διαδικασιών αδελφοποίησης. Η Επιτροπή προτείνει να υποστηρίξει η ΕΕ την πληρέστερη αξιοποίηση τέτοιων αναπτυξιακών εταιρικών σχέσεων (αδελφοποιήσεων), ώστε να ενισχυθεί η ανταλλαγή εμπειριών και να οικοδομηθούν στενότερες και πιο μακροπρόθεσμες εταιρικές σχέσεις για την ανάπτυξη.

Η EE και οι κοινοτικοί ΟΤΑ πρέπει να υποστηρίξουν τον ρόλο των εθνικών ενώσεων ΟΤΑ στις χώρες-εταίρους, ώστε αυτοί να μπορούν να συμμετέχουν στον πολιτικό διάλογο που διεξάγεται στις χώρες τους (π.χ. κατά την εκπόνηση, μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, των Εγγράφων Στρατηγικής ανά Χώρα) σύμφωνα με τις αρχές της οικειοποίησης και της αμοιβαίας λογοδοσίας. Η υποστήριξη των εθνικών ενώσεων ΟΤΑ στην EE και στις χώρες-εταίρους είναι επίσης σημαντική για την προώθηση της αμοιβαίας λογοδοσίας στο εσωτερικό των χωρών, μεταξύ των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των κυβερνήσεων.

4. Τα επόμενα βήματα

Η παρούσα ανακοίνωση έχει σκοπό να υπογραμμίσει τη σημασία της πρόσφατης ανάδειξης των τοπικών φορέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης σε βασικούς μοχλούς ανάπτυξης και να προσδιορίσει τα πρώτα στοιχεία μιας στρατηγικής ανταπόκρισης σε επίπεδο EE. Έχει σκοπό να θέσει σε κίνηση μια διαδικασία που θα ενισχύσει τη συμμετοχή τους στον προγραμματισμό και την εφαρμογή των αναπτυξιακών δραστηριοτήτων, με τρόπο συντονισμένο και στρατηγικό.

Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο, τα κράτη μέλη που συνέρχονται στο πλαίσιο του Συμβουλίου, την Επιτροπή των Περιφερειών, την Ευρωπαϊκή Κοινωνική και Οικονομική Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να υποστηρίξουν την ανάπτυξη μιας ολιστικής προσέγγισης στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ως φορείς ανάπτυξης, σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, χρησιμοποιώντας μέσα όπως αυτά που περιγράφονται ανωτέρω.

[1] Τον ρόλο τους αναγνώρισαν επίσημα οι διασκέψεις των ΗΕ (Ρίο Ντε Τζανέιρο 1992, Κωνσταντινούπολη 1996) για το περιβάλλον & την ανάπτυξη και τους ανθρώπινους οικισμούς, η Διάσκεψη της Χιλιετίας του 2000 και η παγκόσμια σύνοδος κορυφής του 2002 στο Γιοχάνεσμπουργκ.

[2] Ανακοίνωση με τίτλο «Διακυβέρνηση και ανάπτυξη», COM 2003, 615 τελικό, γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής των Περιφερειών με τίτλο «Η αποκεντρωμένη συνεργασία στη μεταρρύθμιση της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ», 2006/C115/09, γνωμοδότηση με τίτλο «Η διακυβέρνηση στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινής Αντίληψης για την αναπτυξιακή πολιτική», 2007/C197/09, ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Μαρτίου 2007 σχετικά με τους φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης και την αναπτυξιακή συνεργασία, 2006/2235 (INI), Κοινή Στρατηγική Αφρικής - ΕΕ και Σχέδιο Δράσης 2007, ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Στρατηγική της ΕΕ για την Αφρική: στην πορεία για τη σύναψη ευρωαφρικανικού συμφώνου με στόχο την ταχύτερη ανάπτυξη της Αφρικής», COM 2005, 489 τελικό.

[3] Η επικουρικότητα αποτελεί οργανωτική αρχή, σύμφωνα με την οποία τα ζητήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται στο πλέον κατάλληλο επίπεδο.

[4] Συμβούλιο των Κοινοτήτων και Περιφερειών της Ευρώπης: Επισκόπηση των αρχών της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης στην Ευρώπη το 2006. Έκδοση 2007.

[5] Μη κρατικοί φορείς και τοπικές αρχές, COM 2006 19.

[6] Είναι δύσκολο να αναφερθούν συνολικά τα ποσά που διαθέτουν οι ΟΤΑ για την αναπτυξιακή συνεργασία λόγω της ποικιλίας των εμπλεκόμενων φορέων, της πολυμορφίας και του δυναμικού χαρακτήρα των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται, και των μέσων και των εργαλείων που αναπτύσσονται για την εφαρμογή τους, καθώς και του γεγονότος ότι η υφιστάμενη ονοματολογία και οι κατηγορίες που χρησιμοποιούνται διεθνώς (δηλ. από την Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ) δεν έχουν προσαρμοστεί στα ειδικά χαρακτηριστικά αυτής της μορφής αποκεντρωμένης συνεργασίας.

[7] Το 90% αυτών των ποσών αφορά τo τεκμαρτό κόστος σπουδών φοιτητών.

[8] 60 εκατ. ευρώ έχουν διατεθεί για την Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ, όμως η 'Délégation pour l'action extérieur des collectivités locales' (DAECL) υπολογίζει το συνολικό ποσό σε 115 εκατ. ευρώ.

[9] Η κοινοτική υποστήριξη διατίθεται κυρίως μέσω γεωγραφικών και θεματικών προγραμμάτων και ιδίως μέσω του προγράμματος «Μη κρατικοί φορείς και τοπικές αρχές».