Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 όσον αφορά την επέκτασή του στους υπηκόους τρίτων χωρών (98/C 6/06) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 561 τελικό - 97/0320(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 10 Δεκεμβρίου 1997)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 51 και 235,

την πρόταση της Επιτροπής, που υποβλήθηκε μετά από διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και τη διοικητική επιτροπή για την κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κέρκυρας τον Ιούνιο του 1994 αποφάσισε να ενταθούν οι προσπάθειες για να καθοριστεί, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια σφαιρική πολιτική για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας 7

ότι το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη αναγνώρισαν, στο ψήφισμα που εξέδωσαν στις 5 Οκτωβρίου 1995 σχετικά με την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών υποθέσεων (1), «τη μεγάλη σημασία της άσκησης, στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, πολιτικών που θα βασίζονται στις αρχές των μη διακρίσεων και της ισότητας ευκαιριών, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε επίπεδο κρατών μελών, στο πλαίσιο των αντιστοίχων αρμοδιοτήτων τους, ως συμβολή στον κοινό αγώνα κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας» 7

ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει πολλές φορές να υλοποιηθεί η ίση μεταχείριση των κοινοτικών υπηκόων και των υπηκόων τρίτων χωρών στον κοινωνικό τομέα, και συγκεκριμένα στο ψήφισμά του της 30ής Ιανουαρίου 1997 για το ρατσισμό, την ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό και το Ευρωπαϊκό Έτος κατά του ρατσισμού (1997) (2) 7

ότι η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή απευθύνει την ίδια έκκληση, ιδίως στη γνωμοδότησή της της 26ης Σεπτεμβρίου 1991 σχετικά με το καθεστώς των διακινούμενων εργαζόμενων που προέρχονται από τρίτες χώρες (3).

ότι, στο προοίμιο της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, τα κράτη μέλη υπογραμμίζουν την αναγκαιότητα «να προωθήσουν από κοινού τη δημοκρατία με βάση τα θεμελιώδη δικαιώματα που αναγνωρίζονται από τα συντάγματα και τους νόμους των κρατών μελών, τη Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, και ιδίως την ελευθερία, την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη» 7

ότι στο άρθρο ΣΤ παράγραφος 2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπεται ότι η Ένωση «σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, και όπως προκύπτουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, ως γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου» 7

ότι, η προώθηση υψηλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου στα κράτη μέλη αποτελούν στόχους για την Κοινότητα 7

ότι ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας εφαρμόζεται εφεξής στους εργαζομένους που μετακινούνται εντός της Ένωσης (4), ακόμη και αν δεν έχουν κάνει χρήση του δικαιώματός τους για ελεύθερη κυκλοφορία ως διακινούμενοι εργαζόμενοι 7

ότι, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ορισμένες διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 εφαρμόζονται ήδη σε άτομα τα οποία δεν είναι διακινούμενοι εργαζόμενοι με την έννοια του άρθρου 48 της συνθήκης ΕΚ, το άρθρο 51 της συνθήκης ΕΚ επιτρέπει στην Κοινότητα να συντονίζει τα εθνικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης για όλους τους εργαζομένους που είναι ασφαλισμένοι σε κάποιο από τα συστήματα αυτά, ακόμη και αν δεν πρόκειται για διακινούμενους εργαζομένους με την έννοια του άρθρου 48 της συνθήκης ΕΚ 7

ότι ο σημαντικός αριθμός των νομικών μέσων που εφαρμόζονται σήμερα για τη ρύθμιση των προβλημάτων συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών σε σχέση με τους υπηκόους τρίτων χωρών, έχουν ως αποτέλεσμα να περιπλέκεται σημαντικά η νομική και διοικητική κατάσταση 7

ότι η απουσία ενός σαφούς και συνεπούς συνόλου κανόνων συντονισμού σε θέματα κοινωνικής ασφάλισης θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκεκριμένες δυσκολίες, όπως π.χ. στη διπλή καταβολή εισφορών, για τους παρόχους υπηρεσιών που απασχολούν εργαζομένους που είναι υπήκοοι τρίτων χωρών 7

ότι ως εκ τούτου, ενδείκνυται να επεκταθεί η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 στους υπηκόους τρίτων χωρών 7 ότι πρέπει κατά συνέπεια να τροποποιηθεί ο εν λόγω κανονισμός 7

ότι θα πρέπει να θεσπιστούν μεταβατικές διατάξεις προκειμένου να προστατεύονται τα άτομα στα οποία αναφέρεται ο παρών κανονισμός και να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να χάσουν δικαιώματα λόγω της έναρξης ισχύος του κανονισμού 7

ότι η επέκταση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 στους υπηκόους τρίτων χωρών ανταποκρίνεται στην επιδίωξη της ίσης μεταχείρισης των ατόμων αυτών και των κοινοτικών υπηκόων στον κοινωνικό τομέα, ειδικά δε όσον αφορά το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών, καθώς και της απλούστευσης και της αποσαφήνισης των νομικών κανόνων που εφαρμόζονται εντός της Κοινότητας 7

ότι η επέκταση του κανονισμού αριθ. (ΕΟΚ) 1408/71 στους υπηκόους τρίτων χωρών δεν θεμελιώνει οποιοδήποτε δικαίωμα των ενδιαφερομένων ούτε ως προς την είσοδο, ούτε ως προς τη διαμονή ή την κατοικία, αλλά ούτε και την πρόσβαση στην αγορά εργασίας σε κάποιο κράτος μέλος 7

ότι, για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί, είναι αναγκαίο και ενδεδειγμένο να τροποποιηθούν οι κανόνες συντονισμού των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης με χρήση ενός δεσμευτικού κοινοτικού νομικού μέσου το οποίο θα είναι άμεσα εφαρμοστέο σε όλα τα κράτη μέλη 7

ότι οι τροποποιήσεις που εισάγονται με τον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνες με τις διατάξεις του άρθρου 3 Β τρίτο εδάφιο της συνθήκης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 τροποποιείται ως εξής:

1. Το άρθρο 1 στοιχεία δ) και ε) καταργούνται.

2. Το άρθρο 2 τροποποιείται ως ακολούθως:

α) η παράγραφος 1, αντικαθίσταται από ακόλουθο κείμενο:

«Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στους μισθωτούς ή τους μη μισθωτούς που υπάγονται ή υπήχθησαν στη νομοθεσία ενός ή περισσοτέρων από τα κράτη μέλη καθώς και στα μέλη της οικογένειάς τους και τους επιζώντες τους» 7

β) η παράγραφος 2 καταργείται.

3. Το άρθρο 22α αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 22α

Ειδικοί κανόνες για ορισμένες κατηγορίες ατόμων

Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 2 το άρθρο 22 παράγραφος 1 στοιχεία α) και γ) εφαρμόζεται και στα άτομα τα οποία είναι ασφαλισμένα δυνάμει της νομοθεσίας ενός κράτους μέλους και στα μέλη των οικογενειών τους που κατοικούν μαζί τους» 7

4. Προστίθεται το ακόλουθο άρθρο 95γ:

«Άρθρο 95γ

Μεταβατικές διατάξεις για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. . . . (*).

1. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. . . . δεν γεννά κανένα δικαίωμα για περίοδο προγενέστερη της . . . (**).

2. Οι περίοδοι ασφάλισης καθώς και, ενδεχομένως, οι περίοδοι απασχόλησης, μη μισθωτής δραστηριότητας ή κατοικίας που συμπληρώθηκαν υπό τη νομοθεσία ενός κράτους μέλους πριν από την . . . λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό των δικαιωμάτων που γεννώνται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού.

3. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, δικαίωμα γεννάται, δυνάμει του παρόντος κανονισμού, έστω και αν αφορά γεγονός που έλαβε χώρα πριν από την . . ..

4. Κάθε παροχή που δεν έχει εκκαθαρισθεί ή έχει ανασταλεί λόγω της ιθαγένειας ή της κατοικίας του ενδιαφερομένου εκκαθαρίζεται ή αποκαθίσταται, κατόπιν αιτήσεώς του, από . . ., με την επιφύλαξη ότι για τα προηγούμενα δικαιώματα δεν έλαβε χώρα εφάπαξ καταβολή κεφαλαίου.

5. Τα δικαιώματα των ενδιαφερομένων οι οποίοι πέτυχαν, πριν από την . . ., την εκκαθάριση σύνταξης μπορούν να αναθεωρηθούν κατόπιν αιτήσεώς τους, λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. . . ..

6. Αν η αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 4 ή στην παράγραφο 5 υποβληθεί εντός προθεσμίας δύο ετών από την . . ., τα δικαιώματα που γεννώνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού αποκτώνται από την ημερομηνία αυτή, χωρίς να μπορούν να αντιταχθούν κατά των ενδιαφερομένων οι διατάξεις της νομοθεσίας κράτους μέλους περί εκπτώσεως ή παραγραφής δικαιωμάτων.

7. Αν η αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 4 ή στην παράγραφο 5 υποβληθεί μετά τη λήξη της διετούς προθεσμίας που αναφέρεται στην παράγραφο 6, τα δικαιώματα, από τα οποία δεν εξέπεσε ο δικαιούχος ή τα οποία δεν παραγράφηκαν, αποκτώνται από την ημερομηνία της αίτησης με την επιφύλαξη τυχόν ευνοϊκότερων διατάξεων της νομοθεσίας ενός κράτους μέλους.(*) Αριθμός του κανονισμού που θα προκύψει από την παρούσα πρόταση.

(**) Ημερομηνία έναρξης ισχύος του κανονισμού που θα προκύψει από την παρούσα πρόταση.»

Άρθρο 2

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί το μήνα της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

(1) ΕΕ C 296 της 10. 11. 1995, σ. 13.

(2) ΕΕ C 55 της 24. 2. 1997, σ. 17.

(3) ΕΕ C 339 της 31. 12. 1991, σ. 82.

(4) ΕΕ L 149 της 5. 7. 1971, σ. 2 7 κανονισμός όπως ενημέρωθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 118/97 (ΕΕ L 28 της 30. 1. 1997, σ. 1) όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1290/97 (ΕΕ L 176 της 4. 7. 1997, σ. 1).