31. 12.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 356/21 
Γνωμοδότηση για την ετήσια οικονομική έκθεση 1987-1988 της Επιτροπής 
(87/C 356/07) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 12 Νοεμβρίου 1987, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την ετήσια οικονομική έκθεση 1987-1988 της Επιτροπής (έγγρ. COM(87) 
500 τελικό), σύμφωνα με την απόφαση του αριθ. 120/74/ΕΟΚ του Φεβρουαρίου 1974 σχετικά με την 
επίτευξη μεγαλύτερης σύγκλισης των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας ('), που τροποποιείται με την απόφαση αριθ. 787/75/ΕΟΚ(2) και ιδίως με το 
άρθρο 4 αυτής. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των εργασιών σχετικά με το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 10 Νοεμβρίου 1987 με 
βάση την ενημερωτική έκθεση του κ. Collas. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη διάρκεια της 250ής συνόδου ολομέλειας της (συνε­
δρίαση της 19ης Νοεμβρίου 1987), υιοθέτησε με 93 ψήφους υπέρ, 4 ψήφους κατά και 20 αποχές, την 
ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Εισαγωγή 
Η ΟΚΕ έκρινε σκόπιμο, όπως και κατά το περασμένο έτος, 
να προβεί στο κεφάλαιο 2 σε μία ανακεφαλαίωση της οικονο­
μικής κατάστασης και των προοπτικών εξέλιξης της όπως 
αυτές αναλύονται από την Επιτροπή. Πρέπει, ωστόσο, να 
υπενθυμιστεί ότι η ανάλυση αυτή έχει πραγματοποιηθεί πριν 
από την πρόσφατη θεαματική πτώση των τιμών στα ανά τον 
κόσμο χρηματιστήρια. ΓΥαυτό υπάρχει κίνδυνος να είναι 
μέχρι ενός ορισμένου σημείου ξεπερασμένη. 
Στο κεφάλαιο 3 θα συμπεριληφθούν ορισμένες κριτικές παρα­
τηρήσεις για την ανάλυση και τις προτάσεις της Επιτροπής 
και στο κεφάλαιο 4 οι παρατηρήσεις που η ΟΚΕ κρίνει 
σημαντικότερες. 
Η ΟΚΕ υπογραμμίζει, τέλος, σ'ένα πέμπτο και τελευταίο 
κεφάλαιο ότι η διεθνής οικονομία διέρχεται σήμερα μια 
μακροοικονομική κρίση που απαιτεί από μέρους των κυβερ­
νήσεων ορθές, ενεργητικές και ταχείες αντιδράσεις. Η γνω­
μοδότηση την οποία υποβάλλει παρακάτω στο Συμβούλιο 
καθίσταται έτσι περισσότερο επίκαιρη. 
2. Ανάλυση της κατάστασης και των οικονομικών προοπτι­
κών από την Επιτροπή 
2.1. Διεθνές κλίμα και διεθνές εμπόριο 
— Η πτώση του δολαρίου συνεχίστηκε το 1986 καθώς και 
κατά τους δύο πρώτους μήνες του 1987. Απώλεσε το 40% 
της αξίας του σε σχέση με το ECU μεταξύ Μαρτίου 
1985 και Φεβρουαρίου 1987. Στις αγορές συναλλαγμάτων 
επήλθε κάποια ηρεμία μόνο μετά τις συμφωνίες του Λού­
βρου (Φεβρουάριος 1987). Για το σύνολο του 1987, η 
Επιτροπή έχει εκλάβει ως υπόθεση μία πτώση κατά 13,4% 
του δολαρίου σε σχέση με το ECU, και κατά 3,7 % για το 
1988. 
— Με 17 δολάρια το βαρέλι, η μέση τιμή του πετρελαίου 
που εισήγαγε η Κοινότητα το 1987, θα είναι μεγαλύτερη 
από ό,τι είχε προβλεφθεί και θα υπερβεί κατά 25% την 
τιμή του περασμένου έτους (13,7 δολάρια). Παρά τη 
μεγάλη αβεβαιότητα που επικρατεί (ένταση στον Κόλπο, 
αστάθεια των ποσοστώσεων,), η Επιτροπή αναμένει μικρή 
αύξηση της τιμής για το 1988. — Οι τιμές των υπόλοιπων πρώτων υλών σε δολάρια, δεν 
θα πρέπει να αυξηθούν καθόλου το 1987 και 1988, ενώ 
αναμένεται μία ελαφρά μείωση για το τρέχον έτος, εξέλιξη 
που σημαίνει νέα επιδείνωση των όρων εμπορίου των 
παραγωγών χωρών. 
— Λόγω της διαδικασίας προσαρμογών σε παγκόσμιο 
επίπεδο, η ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου που προβλε­
πόταν για το 1987 δεν ήταν η αναμενόμενη και θα είναι 
κατώτερη αυτής του περασμένου έτους: ο όγκος των διε­
θνών εισαγωγών θα αυξηθεί μόνο κατά 3,5% (4,9% το 
1986) και μόνο κατά 2,1 % (3,8% το 1986) αν εξαιρεθεί η 
Κοινότητα (εισαγωγές της Κοινότητας των 12 (5,7% 
έναντι 6,7% κατά το 1986). Δεδομένης της διάρθρωσης 
των εξαγωγών της Κοινότητας, η Επιτροπή κρίνει ότι οι 
εξαγωγικές αγορές των ευρωπαϊκών χωρών θα συνεχίσουν 
να μειώνονται με ρυθμό βραδύτερο εκείνου του 
παγκόσμιου εμπορίου: 0,59% το 1986, 0,7% το 1987, ενώ 
για το 1988 αναμένεται να σημειωθεί ελαφρά ανάκαμψη 
κατά 3,1%. 
Η οιονεί σταθεροποίηση των ρυθμών που προβλέπεται για το 
επόμενο έτος προκύπτει από μία επιτάχυνση των εισαγωγών 
του υπόλοιπου κόσμου το 1988 (3,8%), ενώ οι εισαγωγές της 
Κοινότητας θα αυξηθούν με βραδύτερο ρυθμό. 
Οι εξωτερικές συναλλαγές της Κοινότητας, που έχουν ήδη 
επηρεασθεί από την επιβράδυνση της διεθνούς συγκυρίας, 
επηρεάζονται επίσης από τη συμπεριφορά ορισμένων χωρών 
ή ζωνών, η οποία συμβάλλει στη διατάραξη της ομαλής 
εξέλιξης του εμπορίου (προστατευτισμός, αθέμιτες εμπορικές 
πρακτικές κλπ.). 
Τέλος, η αύξηση των εξαγωγών της Κοινότητας το 1987 
που υπολογίζεται σε 3,7% σύμφωνα με τις προβλέψεις του 
Οκτωβρίου 1986, δεν θα υπερβεί το 1,9% (1,6% το 1986) και 
3,2 % το προσεχές έτος. 
Συνολικά, όπως και το 1986, οι συναλλαγές αγαθών και υπηρε­
σιών θα έχουν αρνητική συμβολή στην ανάπτυξη το 1987 
και, σε μικρότερο βαθμό, το 1988 (-1 % και -0,4%). 
(!) ΕΕ αριθ. L 63 της 5. 3. 1974, σ. 16. 
(2) ΕΕ αριθ. L 330 της 24. 12. 1975, σ. 52. Μία ανάλογη εξέλιξη θα επηρεάσει την Ιαπωνία. Αντίθετα, 
την ανάπτυξη των Ηνωμένων Πολιτειών θα επηρεάσουν 
Αριθ. C 356/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12.87 
θετικά οι εξωτερικές συναλλαγές το 1987 (-0,5%) και το 
1988 (-0,7%). 
Αυτό μπορεί να αποτελέσει, αν επιβεβαιωθούν οι παραπάνω 
προβλέψεις, την αφετηρία μίας νέας ισορροπίας μεταξύ των 
Ηνωμένων Πολιτειών από τη μία πλευρά, και της Ευρώπης 
και της Ιαπωνίας από την άλλη. 
2.2. Κατάσταση και προοπτικές στην Κοινότητα: 1987 και 
1988 
— Το 1987, η αύξηση του ΑΕΠ θα ανέλθει σε 2,2 %, θα είναι 
δηλαδή κατώτερη από την αντίστοιχη του 1986 (2,8 %) 
και κατώτερη από την αύξηση που είχε προβλεφθεί τον 
Οκτώβριο του 1986 (2,2%). Αυτός ο μέσος ρυθμός του 
2,2 % καλύπτει ένα φάσμα ρυθμών ανάπτυξης που κυμαί­
νεται από -0,8 % ώς 4,1 % ανάλογα με τη χώρα. Η ευρω­
παϊκή ανάπτυξη θα είναι πιο ατονική απ'ό,τι στην Ιαπω­
νία, και στις Ηνωμένες Πολιτείες (2,3 %). 
Για το 1988, η Επιτροπή προβλέπει ένα ρυθμό 2,3% (0,5 ώς 
3,7% ανάλογα με τη χώρα). Πρόκειται για ρυθμό ανάπτυξης 
μικρότερο αυτού των Ηνωμένων Πολιτειών και κυρίως της 
Ιαπωνίας (3,5%). Ωστόσο, υπάρχει κίνδυνος ανακοπής της 
ανάπτυξης στα κράτη μέλη τα οποία έχουν τους πιο υψηλούς 
ρυθμούς, αν τα κράτη με τους πιο χαμηλούς ρυθμούς δεν 
καταβάλουν προσπάθειες να τους αυξήσουν. Θα υπάρχει, 
πράγματι, ο κίνδυνος να προκύψει από τα σημερινά χάσματα 
μια υπερβολική ανισορροπία στις ενδοκοινοτικές συναλλα­
γές. 
— Η εσωτερική ζήτηση (εκτός αν σημειωθούν διακυμάνσεις 
αποθεμάτων) θα επιβραδυνθεί αισθητά: 3,6% το 1986, 
2,9% το 1987, και 2,7% το 1988. 
— Ειδικότερα, η κατανάλωση το 1987 θα αυξηθεί λιγότερο 
απ'ό,τι, είχε προβλεφθεί (3,1% αντί του 3,5% που είχε 
προβλεφθεί τον Οκτώβριο του 1986). Το επόμενο έτος θα 
πρέπει να διατηρηθεί στο επίπεδο του 3 %. 
— Η ανάπτυξη των παραγωγικών επενδύσεων το 1987 θα 
είναι μικρότερη απ'ό,τι προέβλεπαν οι έρευνες για την 
κοινοτική συγκυρία που πραγματοποιήθηκαν το περα­
σμένο έτος. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, ο 
ΑΣΠΚ(') των επιχειρήσεων θα αυξηθεί μόνο κατά 3,6% 
αυτό το έτος (έναντι 5,1 % της πρόβλεψης του Οκτωβρίου 
1986), και κατά 3,3% μόνο το 1988. Η επιβράδυνση οφεί­
λεται κυρίως σε μείωση των επενδύσεων σε εξοπλισμούς. 
— Η αύξηση των τιμών (μέσος ετήσιος αποπληθωριστής της 
ιδιωτικής κατανάλωσης) μειώθηκε από 5,9 % που ήταν το 
1985 σε 3,7 % το 1986 και θα είναι ίση προς 3,2% το 1987. 
Θα πρέπει να αυξηθεί ανεπαίσθητα το 1988 (η Επιτροπή 
προβλέπει 3,4%). Ακόμη και αν οι εξελίξεις παραμείνουν 
διαφορετικές ανάλογα με τη χώρα, η σύγκλιση των τιμών 
θα είναι μεγαλύτερη το 1987-88, ενώ ο πληθωρισμός θα 
υποχωρήσει περισσότερο στις χώρες όπου εξακολουθεί 
να παραμένει σε σχετικά υψηλά επίπεδα. 
Δεδομένου ότι οι ονομαστικοί μισθοί προσαρμόσθηκαν 
ταχέως στη μέτρια αύξηση των τιμών, οι δαπάνες λειτουργίας 
(') ΑΣΠΚ: Ακαθάριστος Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου. των επιχειρήσεων, εξελίσσονται ευνοϊκότερα έτσι ώστε να 
διαμορφώνονται οι βάσεις για διαρκή σταθερότητα. 
— Μετά από πέντε έτη συνεχούς μείωσης (- 0,6 % ετησίως), 
το σύνολο της απασχόλησης παρουσίασε ανάκαμψη το 
1986 ( + 0,8%). Θα πρέπει να συνεχίσει να αυξάνεται το 
1987 (+ 0,8 %) και το 1988 (+0,6 %), με μεγαλύτερη άνοδο 
στις χώρες που παρουσιάζουν μεγαλύτερη του μέσου όρου 
ανάπτυξη. Η αύξηση της απασχόλησης, που παρατηρείται 
εδώ και δύο έτη, είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού πολ­
λών παραγόντων: της αύξησης της παραγωγής, της 
ανάπτυξης δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών, καθώς 
και των διάφορων μέτρων που αποβλέπουν στη μείωση 
του χρόνου εργασίας, στην επέκταση της δυνατότητας 
εργασίας κατά μερική απασχόληση, στην ανάπτυξη νέων 
μεθόδων διευθέτησης του χρόνου εργασίας κλπ. Αν η 
δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις υπηρεσίες 
αντισταθμίζει με το παραπάνω τη μείωση της απασχό­
λησης στη βιομηχανία (-0,5% ετησίως κατά το 1980-
1985), δεν επαρκεί ακόμη για να μειωθεί η ανεργία. 
— Το προβλεπόμενο από την Επιτροπή ποσοστό ανεργίας 
για το 1987 και 1988 θα μειωθεί ελαφρά αλλά θα εξακολου­
θήσει να βρίσκεται σε επίπεδο πολύ παραπλήσιο του 12 % 
του ενεργού πληθυσμού. 
Ενώ το ποσοστό ανεργίας των νέων τείνει να μειωθεί (22,7 % 
το 1986 έναντι 23,5% το 1984), λόγω των ειδικών μέτρων, η 
ανεργία των γυναικών αυξήθηκε (12,5% το 1984 και 13,2% 
το 1986), κυρίως για κοινωνικο-πολιτιστικούς λόγους. Θα 
πρέπει τέλος να τονισθεί η πολύ μεγάλη αύξηση της μακρο­
χρόνιας ανεργίας της οποίας το ποσοστό στη συνολική ανερ­
γία το 1985 ήταν 52%. 
Συνολικά, ο αριθμός των ανέργων θα διατηρηθεί το 1988 στο 
ίδιο επίπεδο των 16 εκατομμυρίων, η επίδραση όμως της 
ανεργίας διαφέρει ανάλογα με τη χώρα, την περιοχή και τις 
διάφορες κατηγορίες του ενεργού πληθυσμού. 
2.3 Μεσοπρόθεσμες προοπτικές: 1987-1991 
Δεδομένων των βελτιωμένων συνθηκών για δυναμικότερη 
ανάπτυξη που επέφεραν εσωτερικοί παράγοντες η Επιτροπή 
έχει καταρτίσει μία σειρά προβολών για το 1991 οι οποίες 
δεν αποτελούν προβλέψεις, αλλά μία προσπάθεια πλαισίωσης 
που στηρίζεται σε πέντε βασικές υποθέσεις: πολύ περιο­
ρισμένη ανατίμηση του ECU έναντι του δολαρίου, σταδιακή 
αύξηση της τιμής του πετρελαίου χωρίς κίνδυνο, όμως, 
«πετρελαϊκής κρίσης» άνοδος του διεθνούς εμπορίου (4-5 % 
ετησίως την περίοδο 1989-1991)· διατήρηση της σημερινής 
ισοδυναμίας των πολιτικών προϋπολογισμού στην Κοινότητα 
(συμπεριλαμβανομένης της προγραμματισμένης μείωσης των 
φόρων και της αύξησης των δημοσίων επενδύσεων)· σταθερό­
τητα της νομισματικής πολιτικής... (Πρέπει να σημειωθεί ότι 
στις προβολές αυτές δεν λαμβάνεται υπόψη η επίδραση της 
δημιουργίας της ενιαίας αγοράς). 
Κύρια αποτελέσματα της προβολής 1987-1991 
— Επιτάχυνση της αύξησης του ΑΕΠ: 2,6% ετησίως και 
2,8% κατά το τέλος της περιόδου (1980-1987): 1,2% 
ετησίως. 
31. 12. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 356/23 
— Σταθεροποίηση του πληθωρισμού στο σημερινό του 
επίπεδο: 3,3 % ετησίως. 
— Διατήρηση των μακροπρόθεσμων πραγματικών επιτοκίων 
στο επίπεδο τους του 1988 ως το τέλος της περιόδου 
(5,5%). 
— Σταθερή αύξηση της εσωτερικής ζήτησης και της κατανά­
λωσης στο μέσο επίπεδο τους του 1987-88 (2,8 % ετησίως). 
— Αύξηση των ιδιωτικών παραγωγικών επενδύσεων με 
ρυθμό 3,9 % ετησίως και 4,3 % την περίοδο 1990-91. 
— Σταθερή αύξηση των θέσεων απασχόλησης (0,7% 
ετησίως) και σταδιακή μείωση της ανεργίας (10,6% το 
1991). 
— Σημαντική μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων 4,5 
ώς 5% του ΑΕΠ την περίοδο 1986-88, 3,4% το 1991). 
— Μείωση του πλεονάσματος του ισοζυγίου τρεχουσών 
συναλλαγών της Κοινότητας το οποίο σχεδόν θα εξισορ­
ροπηθεί προς τα τέλη της δεκαετίας του '80. 
Οι προσομοιώσεις αυτές της Επιτροπής δείχνουν ότι η 
ελαφρά βελτίωση που επιτεύχθηκε σε ορισμένα μεγέθη 
(απασχόληση, επενδύσεις, ανάπτυξη) δεν είναι αυτογενής 
αλλά απορρέει από τις υποθέσεις οικονομικής πολιτικής σχε­
τικά με τα δημοσιονομικά και κυρίως τις φορολογικές 
ελαφρύνσεις και την εξέλιξη μισθών και ημερομισθίων. 
3. Παρατηρήσεις για την έκθεση της Επιτροπής 
Η παρούσα έκθεση καταρτίσθηκε, όπως έχει προαναφερθεί, 
πριν από τη χρηματιστηριακή κρίση. Είναι δύσκολο να προ­
βλεφθούν με ακρίβεια οι συνέπειες της κρίσης αυτής, η φορά 
τους όμως είναι αρκετά έκδηλη. 
Η κρίση θα ανακόψει την ανάπτυξη: 
— αφενός μεν, από την άποψη των επενδύσεων των επιχειρή­
σεων που θα έχουν λόγους να είναι πιο προσεκτικές 
εφόσον είναι δυνατόν να σημειωθεί μια κάποια μείωση 
της ζήτησης. Επίσης, θα τους είναι σαφώς δυσκολότερο 
να αντλήσουν ίδια κεφάλαια, 
— αφετέρου δε, από την άποψη των δαπανών των ιδιωτών 
που θα βλέπουν τις τοποθετήσεις τους στο χρηματιστήριο 
να χάνουν την αξία τους και θα διατρέχουν επίσης τον 
κίνδυνο να τους δημιουργηθούν ανησυχίες για το μέλλον 
— κυρίως στις χώρες που είναι πιο ευάλωτες από τον 
κίνδυνο μιας πραγματικής ύφεσης· εννοούμε ιδίως τις 
ΗΠΑ — η ζήτηση, ιδιαίτερα των διαρκών καταναλωτικών 
αγαθών, υπάρχει συνεπώς κίνδυνος να μειωθεί. 
Αλλά και οι κυβερνήσεις από την άλλη πλευρά, θορυβημένες 
σοβαρά από το προμήνυμα που τους έστειλαν οι χρη­
ματιστηριακές αγορές, θα αποφασίσουν κατά τα φαινόμενα 
να καταβάλουν συντονότερες προσπάθειες για να διορθώσουν 
τους παράγοντες που είναι υπαίτιοι γι'αυτό. 
Μπορεί να προβλεφθεί μια πιο αισθητή μείωση του ελλείμμα­
τος του προϋπολογισμού των ΗΠΑ. Υπάρχει φόβος ότι η 
μείωση αυτή, η οποία είναι τώρα επιβεβλημένη για ψυχολογι­
κούς λόγους, θα προκαλέσει, σε συνδυασμό με τις προαναφερ­θείσες αυθόρμητες αντιδράσεις των καταναλωτών, μια ταχύ­
τατη ανακοπή της ανάπτυξης των ΗΠΑ προκαλώντας έτσι 
παγκόσμια ύφεση. 
Ωστόσο υπάρχουν ελπίδες ότι για τους ίδιους λόγους που η 
κυβέρνηση των ΗΠΑ θα υποχρεωθεί να καταβάλει μεγαλύτε­
ρες προσπάθειες για τη μείωση του ελλείμματος του προϋπο­
λογισμού, η κυβέρνηση της Ιαπωνίας, της οποίας το εμπορικό 
πλεόνασμα συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην ανισορροπία 
του διεθνούς εμπορίου, θα καταβάλει μεγαλύτερες προσπά­
θειες για να αναθερμάνει την οικονομία της και να την ανοίξει 
περισσότερο στις εισαγωγές. Όσον αφορά τις κυβερνήσεις 
των κρατών μελών, η ΟΚΕ ελπίζει, και τις καλεί να επιχειρή­
σουν επίσης, αρχίζοντας από την ΟΔΓ, η σύνεση της οποίας, 
αν και αξιέπαινη, μάλλον δεν αποτελεί πλέον την ενδεδειγ­
μένη προσέγγιση, μία συντονισμένη και ενεργητική αναθέρ­
μανση των οικονομιών τους. Ο κίνδυνος της ύφεσης, πράγ­
ματι, ξεπερνά σαφώς τον κίνδυνο του πληθωρισμού. 
Φαίνεται λοιπόν ότι υπάρχουν ελπίδες ότι οι νομισματικές 
πολιτικές και οι πολιτικές επιτοκίων θα μπορούσαν να παρά­
σχουν περισσότερα κίνητρα σε παγκόσμια κλίμακα (συνεπι-
κουρούντος του γεγονότος ότι τα πραγματικά επιτόκια είναι 
από ιστορική άποψη πολύ υψηλά). 
Μετά τα προκαταρκτικά αυτά βασικά σχόλια, οφείλουμε να 
ασχοληθούμε με τις παρατηρήσεις της ΟΚΕ σχετικά με την 
έκθεση της Επιτροπής, όπως αυτή έχει σήμερα. 
Η ΟΚΕ είχε διατυπώσει τις προτάσεις της σε μία γνωμοδό­
τηση που υιοθέτησε τον Ιούλιο του 1987 με πολύ μεγάλη 
πλειοψηφία. Δεν κρίνει απαραίτητο να τις επαναλάβει με 
λεπτομέρεια. Ωστόσο επιθυμεί να διατυπώσει τις παρακάτω 
παρατηρήσεις: 
3.1. Όσον αφορά το εξωτερικό εμπόριο το πρόβλημα 
παρουσιάζει, ενδεχομένως, τις εξής τρεις πτυχές: 
— την ανάγκη απορρόφησης του εμπορικού πλεονάσματος 
των ΗΠΑ. 
Η ΟΚΕ, προσηλωμένη στην αρχή της παγκόσμιας νομισμα­
τικής σταθερότητας, δεν μπορεί παρά να εκφράσει τη μεγάλη 
της λύπη για το γεγονός ότι οι τρέχουσες εξελίξεις των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών δείχνουν να αποκλείουν ότι κάτι 
τέτοιο είναι εφικτό στο πλαίσιο της δέσμης τιμών του δολα­
ρίου που προβλέπουν οι συμφωνίες του Λούβρου. 
Πράγματι, από τη μία πλευρά είναι απαραίτητη μια σταθερο­
ποίηση για να μπορέσουν να γίνουν απόλυτα αισθητές οι 
επιδράσεις της πτώσης του δολαρίου, από την άλλη πλευρά 
όμως η τιμή του δολαρίου που ανταποκρίνεται στις συμφωνίες 
του Λούβρου μπορεί να θεωρηθεί μάλλον χαμηλή, αν εξετα­
σθεί από την μόνη άποψη του δείκτη τιμών και του κόστους 
εργασίας. Επομένως, οι πιο χαμηλές τιμές, υπάρχει ο κίνδυνος 
να έχουν επιβλαβείς μακροπρόθεσμες επιδράσεις, ιδιαίτερα 
επειδή αλλοιώνουν τις αποφάσεις επενδύσεων (κατά τα φαινό­
μενα οι σημερινές δυσκολίες οφείλονται εν μέρει στις υπερβο­
λικές επενδύσεις των ΗΠΑ στο εξωτερικό κατά την περίοδο 
υπερτίμησης του δολαρίου). Μια πιο δραστική πτώση του 
δολαρίου δεν πρέπει να αποκλείεται, επιβάλλεται όμως να 
καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποτραπεί, διότι 
θα διαταράξει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία. Ο στόχος 
που πρέπει να υλοποιηθεί είναι μια αισθητή βελτίωση της 
διαφοράς ανάπτυξης ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους κυριότερους 
εμπορικούς της εταίρους. 
Αριθ. C 356/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12.87 
Η πτώση των τιμών της Wall Street θα προκαλέσει, όπως έχει 
λεχθεί, μια κάποια αποδυνάμωση της ανάπτυξης των ΗΠΑ. 
Η κυβέρνηση της χώρας αυτής οφείλει ασφαλώς, όπως έχουμε 
επίσης αναφέρει, να περιορίσει το έλλειμμα του προϋπολογι­
σμού, θα πρέπει όμως να αποτραπεί μια υπερβολική ανακοπή 
της οικονομικής ανάπτυξης, πράγμα που θα απαιτήσει μάλλον 
ταυτόχρονα ένα λεπτό χειρισμό των επιτοκίων και της νομι­
σματικής κυκλοφορίας αποτρέποντας συγχρόνως την άνοδο 
του πληθωρισμού. Μία περαιτέρω πτώση του δολαρίου δεν 
ήταν πλέον αναγκαία και δεν θα έχει παρά δυσμενείς 
επιδράσεις στον πληθωρισμό των ΗΠΑ και στους πόρους των 
χωρών παραγωγών πρώτων υλών (ιδίως τις αναπτυσσόμενες 
χώρες και τις χώρες ΟΠΕΠ). 
Η σημερινή χρηματοοικονομική και νομισματική κρίση 
απαιτεί, περισσότερο από ποτέ, τη θέση σε εφαρμογή μίας 
νέας διεθνούς νομισματικής τάξης στην οποία οι συναλλαγ­
ματικές ισοτιμίες συγκρατούνται μέσα σε λογικές διακυμάν­
σεις. 
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και 
κυρίως η κυβέρνηση της Ιαπωνίας θα χρειασθεί όσο ποτέ 
άλλοτε να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να 
δώσουν νέα πνοή στην ανάπτυξη τους (θα επανεξετάσουμε 
διεξοδικά το θέμα). 
— την όχι λιγότερο επιτακτική ανάγκη απορρόφησης του 
ιαπωνικού πλεονάσματος και αναχαίτησης της αύξησης 
του πλεονάσματος των ελάχιστα ή καθόλου χρεωμένων 
νέων βιομηχανικών χωρών (ΝΒΧ). 
Η Επιτροπή θα πρέπει να διατηρήσει μία πολύ αυστηρή 
στάση έναντι της Ιαπωνίας (της οποίας το εμπορικό πλεόνα­
σμα εκφρασμένο ως ποσοστό του ΑΕΠ της είναι της ίδιας 
τάξης με το αμερικανικό έλλειμμα) ώστε η χώρα αυτή να 
αυξήσει τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας της και να 
ανοίξει περισσότερο την αγορά της στις εισαγωγές. 
Από την άλλη πλευρά, σε περίπτωση κατά την οποία, παρά 
τις ελπίδες που εκφράσθηκαν παραπάνω, η τιμή του δολαρίου 
υποτιμηθεί, θα πρέπει, οπωσδήποτε, η υποτίμηση αυτή να 
γίνει μάλλον έναντι του γιεν παρά έναντι του ECU. 
Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να υιοθετήσει μία πολύ 
αυστηρή στάση απέναντι των σε μικρό βαθμό χρεωμένων 
ΝΒΧ, κυρίως της νοτιοανατολικής Ασίας. Θα πρέπει να απαι­
τήσει να ορισθεί σ'ένα ρεαλιστικό επίπεδο η τιμή συναλλάγ­
ματος τους, καθ' όσον αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό επειδή 
η πρόσφατη πτώση της τιμής του δολαρίου δεν πρέπει με 
κανένα τρόπο να ακολουθηθεί από τις χώρες που δεν έχουν 
τα ίδια προβλήματα με τα προβλήματα των ΗΠΑ, και να 
τηρούν τις ίδιες υποχρεώσεις με τις αναπτυγμένες χώρες όσον 
αφορά το διεθνές εμπόριο. Θα πρέπει επίσης η Επιτροπή να 
αναθεωρήσει, εφόσον αυτό είναι αναγκαίο, τις παραχωρήσεις 
που είχε κάνει προς τις χώρες αυτές στα πλαίσια του Συστή­
ματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων (ΣΓΠ). 
Επίσης, θα πρέπει να την απασχολήσει το πραγματικό κοινω­
νικό ντάμπιγκ που εφαρμόζουν ορισμένες από αυτές τις 
χώρες. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι η Επιτροπή θα έπρεπε, 
όπως το έχουν κάνει και άλλοι, να θίξει το θέμα αυτό στα 
πλαίσια της ΓΣΔΕ. 
— την ανάγκη, τέλος, να ληφθούν μέτρα, συμπεριλαμβανομέ­
νων ορισμένων παραιτήσεων από απαιτήσεις, με τα οποία 
οι πραγματικά αναπτυσσόμενες χώρες θα μπορέσουν να 
επανακτήσουν ικανοποιητική πιστοληπτική ικανότητα 
ώστε να διατηρήσουν μία κανονική θέση στο διεθνές 
εμπόριο. Δεν θα πρέπει κυρίως να λησμονηθεί ότι με τις χώρες αυτές, 
όπως και με τις άλλες χώρες της Ανατολής, υπάρχουν πολύ 
ενδιαφέρουσες δυνατότητες ανάπτυξης για την Κοινότητα. 
Πάντως, η ΟΚΕ εξακολουθεί να πιστεύει στην ανάπτυξη ενός 
ελεύθερου και δίκαιου διεθνούς εμπορίου και εκφράζει τους 
φόβους του για τις εντεινόμενες τάσεις επιστροφής στον 
προστατευτισμό που εκδηλώνονται μέσα στην αναταραχή 
η οποία επικρατεί σήμερα στον κόσμο. Η ΟΚΕ εκφράζει 
συγκεκριμένα την ανησυχία της για το νομοσχέδιο περί εμπο­
ρίου που εξετάζει η Βουλή των ΗΠΑ και για την κλιμάκωση 
του προστατευτισμού που υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει 
αν υιοθετηθεί. 
3.2. Η ΟΚΕ προσδίδει μεγάλη σημασία στο χωρίο για την 
«Ανάπτυξη και Απασχόληση» που η Επιτροπή παρεμβάλλει 
στην έκθεση της. 
Το χωρίο αυτό καθιστά εμφανές ότι η οικονομική ανάπτυξη 
οδήγησε στη δημιουργία περισσοτέρων θέσεων απασχό­
λησης εξαιτίας μίας σειράς παραγόντων και ιδίως λόγω της 
ανάπτυξης των υπηρεσιών και της «μείωσης του μέσου χρό­
νου εργασίας κατά εργαζόμενο χάρη στην οποία είναι δυνα­
τόν να ανακατανεμηθεί ο όγκος της εργασίας σε ένα μεγαλύ­
τερο αριθμό εργαζομένων». 
Όσον αφορά τις προβλέψεις της Επιτροπής σχετικά με τη 
διατήρηση της ανεργίας, μεσοπρόθεσμα, σε ένα απαράδεκτο 
επίπεδο, τη στιγμή που λόγω της χρηματοοικονομικής και 
νομισματικής κρίσης υπάρχει ο κίνδυνος ύφεσης και που η 
επίτευξη της εσωτερικής αγοράς θα έχει ως αποτέλεσμα — 
κατά την Επιτροπή — μια σημαντική αύξηση της παραγωγι­
κότητας, η ΟΚΕ θεωρεί ότι μια προοδευτική μείωση της 
διάρκειας της εργασίας, προγραμματισμένη σε μια μακροχρό­
νια περίοδο, στα πλαίσια συλλογικών συμβάσεων οι οποίες 
θα συναφθούν μεταξύ των κοινωνικών εταίρων θα είχε θετικά 
αποτελέσματα όσον αφορά την απασχόληση, με την προϋπό­
θεση ότι οι όροι δεν θα ερηρεάσουν την παραγωγικότητα των 
επιχειρήσεων. 
Μπορεί να υποτεθεί επίσης ότι θα πρέπει να αντισταθμίζεται 
η μείωση της διάρκειας της εργασίας, η οποία συνεπάγεται 
πραγματικό κόστος για την επιχείρηση, με ένα συγκεκριμένο 
όφελος για την επιχείρηση. Να γίνεται δυνατή, για παράδειγ­
μα, μία αποτελεσματικότερη (κατά κανόνα μια πιο παρατετα­
μένη) χρήση του συντελεστή εργασίας. 
Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για το γεγονός ότι η 
Επιτροπή τονίζει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου σε 
όλα τα επίπεδα, η οποία, πέρα από τη σύγκρουση των 
απόψεων των εταίρων θα πρέπει να οδηγήσει σε συμπεράσ­
ματα και, αν είναι δυνατόν, σε συμφωνίες. 
3.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει στην Επιτροπή το αίτημα της για 
μία συγκριτική μελέτη που διατυπώθηκε στη γνωμοδότηση 
της του περασμένου Ιουλίου όσον αφορά τα φορολογικά 
συστήματα και τα συγκριτικά κοινωνικά βάρη των επιχειρή­
σεων των κρατών μελών και των αμερικανικών και ιαπωνικών 
επιχειρήσεων καθώς και τις διαφορές στην ανταγωνιστι­
κότητα και την απασχόληση. 
Δεδομένου ότι η διαφορά ανταγωνιστικότητας εξαρτάται από 
πολλούς παράγοντες, θα ήταν επίσης χρήσιμο να πραγματο­
ποιηθεί μία συγκριτική μελέτη για το αποτέλεσμα, την 
31. 12. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 356/25 
απόδοση και την απασχόληση, των διαφορών στη μέση οικο­
νομική διάρθρωση των επιχειρήσεων και στο νομικό τους 
πλαίσιο, στην Ευρώπη και αλλού. Θα ήταν επίσης ενδιαφέρον 
να εξετασθεί η επίδραση των διαφορών ερευνητικής και 
αναπτυξιακής προσπάθειας. 
4. Βασικές παρατηρήσεις της ΟΚΕ 
4.1. Η Επιτροπή διαπιστώνει γενικά ότι στη σημερινή 
κατάσταση της πολιτικής της Κοινότητας και των κρατών 
μελών της (χωρίς όμως να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες της 
σταδιακής επίτευξης της εσωτερικής αγοράς) δεν είναι 
δυνατό να αναμένει κανείς (ακόμη και αν δεν υπάρξει αισθητή 
μεταβολή της τιμής του δολαρίου) παρά μία βραδεία αύξηση 
της ανάπτυξης και μία πολύ βραδεία εξάλειψη της ανεργίας. 
Η τελευταία θα ανέρχεται ακόμη στο 10,6% του ενεργού 
πληθυσμού το 1991. Οι τελευταίες εξελίξεις δεν μπορούν 
παρά να ενισχύουν τους φόβους αυτούς. 
Αν και η ανάλυση της Επιτροπής φαίνεται ορθή και η ΟΚΕ 
μπορεί να εγκρίνει τα διάφορα μέτρα που αυτή προτείνει, 
εντούτοις, η ΟΚΕ δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να τηρήσει 
μοιρολατρική στάση έναντι της προβλεπόμενης εξέλιξης. 
Δεν θα μπορούσε, πράγματι, να αποδεχθεί την τόσο αργή 
βελτίωση μίας απαράδεκτης κατάστασης καθώς και αποτε­
λέσματα που απέχουν από τους αρχικούς στόχους μίας στρα­
τηγικής που εμπνέεται από πνεύμα συνεργασίας για την 
ανάπτυξη και την απασχόληση. Κρίνει ότι είναι βασικό να 
διανοιχθούν οι οδοί μίας δυναμικότερης ανάπτυξης, που να 
εξαρτώνται από την Κοινότητα και μόνο. 
Με τις παρούσες συνθήκες, όπου η εξάλειψη του αμερικανι­
κού εμπορικού ελλείμματος είναι επιτακτική ενώ η Ιαπωνία 
επέτυχε βραδεία μόνο μείωση του πλεονάσματος της και οι 
νέες βιομηχανικές χώρες αυξάνουν συστηματικά το πλεόνα­
σμα τους, η Κοινότητα δεν έχει καμία ελπίδα ανάπτυξης του 
εξωτερικού της εμπορίου, ακόμη και αν πρέπει να συνεχίσει 
τις προσπάθειες της για την υπεράσπιση των θέσεων της, 
φροντίζοντας να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των οικο­
νομιών της έναντι των άμεσων ανταγωνιστών που αντιμετω­
πίζει τόσο στη δική της όσο και στην παγκόσμια αγορά. 
Η Κοινότητα θα πρέπει λοιπόν να επιτύχει καταρχήν αυτοδύ­
ναμη ανάπτυξη. 'Εχει επιτακτικό καθήκον και συμφέρον να 
εντείνει την ανάπτυξη αυτή για να βοηθήσει την παγκόσμια 
οικονομία να εξαλείψει τους κινδύνους ύφεσης που εγκυμονεί 
η σημερινή κρίση. 
Η ΟΚΕ έχει διερωτηθεί όσον αφορά τις βασικές οδούς που 
διανοίγονται για το στόχο αυτό, στηριζόμενη σε ό,τι πρέπει 
να συνιστά τους κύριους άξονες προσπάθειας βραχυπρό­
θεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. 
4.2. Βραχυπρόθεσμα, απαιτείται μεγαλύτερη αλληλεγγύη 
και περισσότερη τόλμη στις ενέργειες για την ανάκαμψη της 
Ευρώπης. 
Η ΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει αυτό το σημείο όπως εξάλλου 
και η Επιτροπή στην έκθεση της. Οι μεμονωμένες προσπάθειες αναθέρμανσης βρίσκουν 
αμέσως εμπόδιο λόγω των περιορισμών του εξωτερικού εμπο­
ρίου. Ορισμένοι κοινοτικοί ρυθμοί ανάπτυξης (ιδιαίτερα στα 
νέα κράτη μέλη) απειλούνται ήδη από τώρα, όπως τονίζει η 
έκθεση, αν εξακολουθήσουν να παρουσιάζουν μεγάλη κάμψη. 
Οι εξωτερικοί περιορισμοί μειώνονται σε μεγάλο βαθμό όταν 
τα κράτη μέλη ενεργούν από κοινού, δεδομένου ότι το διακοι­
νοτικό εμπόριο κυριαρχεί στις συναλλαγές τους. Επειδή, 
εξάλλου, η Κοινότητα πρέπει να περιορίσει το εμπορικό της 
πλεόνασμα — ακόμη και αν είναι σχετικά μικρό — μπορεί 
απρόσκοπτα να προχωρήσει σε μία αρκετά σημαντική 
αναθέρμανση με την προϋπόθεση ότι θα ενεργήσει συντο­
νισμένα· οι χώρες με την πιο ατονική ανάπτυξη πρέπει να 
δώσουν το παράδειγμα — χωρίς να προκαλέσουν υπερβολι­
κούς κινδύνους στο ισοζύγιο πληρωμών τους (θα ήταν όμως 
απαραίτητο να δώσει η Ιαπωνία το παράδειγμα με το μεγαλύ­
τερο δυνατό σθένος και η Κοινότητα να ενώσει τις προσπά­
θειες της με αυτές των Ηνωμένων Πολιτειών για να το επιτύ­
χει). 
Η αναθέρμανση αυτή περιορίζεται βέβαια από τους πλη­
θωριστικούς κινδύνους, φαίνεται όμως ότι υπάρχει κάποια 
σχετική ευχέρεια κινήσεων, δεδομένου ότι η γενική τάση 
παραμένει ευοίωνη έστω και αν διορθωθούν τα στοιχεία του 
1986 για να ληφθεί υπόψη η ευνοϊκή εξέλιξη της τιμής του 
πετρελαίου. 
θα πρέπει φυσικά να επιλεγούν τα λιγότερο πληθωριστικά 
μέτρα αναθέρμανσης, ακόμη και μέτρα τα οποία, αν και βρα­
χυπρόθεσμα έχουν μία ελαφρά πληθωριστική επίδραση, 
μακροπρόθεσμα θα συμβάλουν στη μείωση του πληθωρισμού. 
Οι υπόλοιπες χώρες, στις οποίες ο πληθωρισμός είναι χαμη­
λότερος, πρέπει να αναλάβουν περισσότερους κινδύνους από 
τις άλλες. 
Η ΟΚΕ επιμένει έντονα ότι οι κυβερνήσεις δεν θα πρέπει να 
επιδείξουν υπερβολική ατολμία όσον αφορά την αναθέρμαν­
ση, αφού οι κίνδυνοι να παραμείνει στάσιμη η ανεργία σ'ένα 
απαράδεκτο επίπεδο είναι, κατά την άποψη του, μεγαλύτεροι 
από τους πληθωριστικούς κινδύνους. Οι πρόσφατες εξελίξεις 
και ο κίνδυνος ύφεσης που αυτές εγκυμονούν καθιστούν την 
αναθέρμανση πιο επιτακτική. 
Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ειδικότερα, όπως και τον Ιούλιο, ότι 
επιθυμία της είναι οι νομισματικές πολιτικές που εφαρμόζουν 
τα κράτη μέλη να μην αποτελέσουν ακόμη μία φορά φραγμό 
στην ανάπτυξη. Σχετικά, πιστεύει ότι η έκθεση της Επιτροπής 
είναι πολύ περιοριστική. Φαίνεται, όντως, ότι τα μέτρα που 
έλαβαν πρόσφατα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ακολουθούν 
οπωσδήποτε την επιθυμητή κατεύθυνση, αν και εξακολου­
θούν να παραμένουν μάλλον ανεπαρκή. 
Η ΟΚΕ πιστεύει, εν ολίγοις, ότι οι κυβερνήσεις πρέπει επιτέ­
λους να εφαρμόσουν, όσο το δυνατόν πιο ενεργητικά, τη 
στρατηγική συνεργασίας για την ανάπτυξη και την απασχό­
ληση. 
Κρίνει ότι οι ενέργειες για την ευρωπαϊκή αναθέρμανση πρέ­
πει να αναληφθούν επειγόντως, διότι χάρη σ'αυτές θα μπο­
ρέσουν να επιλυθούν καλύτερα τα βραχυπρόθεσμα προβλή­
ματα κατά τη μεταβατική περίοδο δημιουργίας της ενιαίας 
εσωτερικής αγοράς με την οποία θα επιτευχθούν, όπως 
υπογραμμίζεται παρακάτω, ορισμένες διαρθρωτικές λύσεις. 
Αυτή η αναθέρμανση θα διευκολύνει, άλλωστε, τη δημιουργία 
της ενιαίας αγοράς περιορίζοντας τις διαταράξεις που είναι 
δυνατό αυτή να επιφέρει. 
Αριθ. C 356/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12.87 
Πρέπει να εφαρμοσθούν καλύτερα συντονισμένες μακροοικο­
νομικές πολιτικές και ενεργότερες δημοσιονομικές πολιτικές 
και να μην περιορισθούν οι κυβερνήσεις σε νομισματικές, 
μόνο, πολιτικές. Χάρη στην ανάπτυξη που πραγματοποιή­
θηκε τα τελευταία χρόνια, είναι δυνατόν οι εν λόγω πολιτικές 
να διαδραματίσουν ένα σημαντικότερο ρόλο σ'ένα κλίμα 
ευρωπαϊκού συντονισμού. 
Η έκθεση αναφέρει δύο βασικά μέσα δημοσιονομικής πολιτι­
κής: φορολογικές ελαφρύνσεις και ανάπτυξη των δημόσιων 
παραγωγικών επενδύσεων. Η ΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα με τη 
σχετική άποψη της Επιτροπής. 
4.2.1. Οι φορολογικές και οι άλλες συναφείς ελαφρύνσεις 
πρέπει, στο μέτρο του δυνατό, να ωφελούν τόσο τις επιχειρή­
σεις όσο και τους ιδιώτες. Αποτελούν στοιχείο υποστήριξης 
των εισοδημάτων των νοικοκυριών (κατά συνέπεια της εσωτε­
ρικής ζήτησης) που δεν επιβαρύνει το κόστος του συντελεστή 
εργασίας για τις επιχειρήσεις. 
Όμως, το μέσο αυτό θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί, κατά την 
άποψη της ΟΚΕ, με ορισμένες προφυλάξεις: 
— δεν πρέπει να οδηγήσει μεσοπρόθεσμα σε αύξηση 
δυσβάστακτων διαρθρωτικών δημοσιονομικών ελλειμμά­
των, 
— δεν πρέπει να εμποδίσει την αναθέρμανση των δημόσιων 
επενδύσεων (οι δύο αυτοί περιορισμοί επιφέρουν μείωση 
άλλων κρατικών δαπανών, για παράδειγμα, των αδικαιο­
λόγητων επιδοτήσεων και ορισμένων λειτουργικών δαπα­
νών), 
— δεν πρέπει να θέσει σε αμφισβήτηση τον κοινωνικό ρόλο 
και το ρόλο ανακατανομής των φορολογικών και άλλων 
συναφών συστημάτων. 
Οι περιορισμοί αυτοί θα απαιτήσουν μάλλον ένα συνδυασμό 
φορολογικών ελαφρύνσεων και αναπροσαρμογής των φορο­
λογικών καθεστώτων στις περισσότερες χώρες. 
Εξάλλου, θα είναι μακροπρόθεσμα αναγκαίο να επιτευχθεί 
σταδιακά μία ικανοποιητική σύγκλιση στο φορολογικό 
τομέα: οι έμμεσοι φόροι θα πρέπει μάλλον να εναρμονισθούν, 
αν όχι να ενοποιηθούν στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς, οι 
φόροι που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις θα πρέπει παράλληλα 
να εναρμονισθούν για να εξασφαλισθεί ένας δίκαιος αντα­
γωνισμός, ενώ οι συντελεστές άμεσης φορολογίας επί των 
φυσικών προσώπων δεν θα μπορέσουν να διατηρηθούν σε 
πολύ διαφορετικά επίπεδα διότι υπάρχει ο κίνδυνος να σημει­
ωθεί σε ορισμένες χώρες διαρροή επιστημονικού δυναμικού. 
Όλα αυτά δημιουργούν πολλά προβλήματα και θα χρεια­
σθούν ενδεχομένως μεγάλα χρονικά περιθώρια ώσπου να 
πραγματοποιηθούν, επιβάλλεται όμως να γίνουν μακροπρό­
θεσμα. 
4.2.2. Θα πρέπει να γίνουν νέες δημόσιες και ιδιαίτερα 
παραγωγικές, επενδύσεις, όπως προτείνει η Επιτροπή. (Αυτό 
δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να παραμεληθούν οι επενδύσεις 
που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής). 
Πρέπει πλέον να ανατραπεί η κατακόρυφη πτώση που σημεί­
ωσαν κατά τα τελευταία έτη. Η αναθέρμανση τους σε κοινο­
τική κλίμακα είναι απαραίτητη. Πέρα από τα καθεαυτό πλεο­
νεκτήματα τους, οι επενδύσεις αυτές συχνά θα διαδραματίζουν ένα συνοδευτικό, ακόμα και προωθητικό, ρόλο όσον αφορά 
τις ιδιωτικές επενδύσεις. Ειδικότερα, με τις επενδύσεις σε 
έργα υποδομής επιτυγχάνονται οικονομίες κλίμακας οι οποίες 
είναι επωφελείς για όλους. 
Επίσης, στο μέτρο που πρόκειται για παραγωγικές επενδύσεις 
αυτές δεν θα επιβαρύνουν, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα, τους 
κρατικούς προϋπολογισμούς. Αντίθετα, οι θετικές επιπτώσεις 
τους στην ανάπτυξη και την απασχόληση θα έχουν ευνοϊκή 
επίδραση σ'αυτούς τους προϋπολογισμούς. 
Η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να υπενθυμίσει σχετικά τη θέση που 
έλαβε όσον αφορά τη σημασία που έχουν για τη δημιουργία 
θέσεων απασχόλησης ορισμένες επενδύσεις στον τομέα του 
περιβάλλοντος. 
4.2.3. Δεν πρέπει όμως να καταβληθεί προσπάθεια αναθέρ­
μανσης των δημόσιων μόνο επενδύσεων πρέπει να τονωθούν 
όλες οι επενδύσεις, δηλαδή και οι παραγωγικές επενδύσεις 
των επιχειρήσεων και οι επενδύσεις στον τομέα της έρευνας 
και της κατάρτισης. 
Η ΟΚΕ υπενθυμίζει σχετικά τη θέση που έλαβε στη γνωμοδό­
τηση της του περασμένου Ιουλίου: η αναθέρμανση διαμέσου 
των επενδύσεων έχει τις λιγότερες πληθωριστικές επιπτώσεις 
και βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας. Είναι 
λοιπόν τώρα ιδιαίτερα σκόπιμη. Μπορεί δε να ενθαρρυνθεί: 
— με τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης και της 
αποδοτικότητας των επιχειρήσεων, 
— με φορολογικά κίνητρα, 
— με τη βελτίωση των επενδυτικών δυνατοτήτων που συνδέε­
ται με μία μεγαλύτερη προσπάθεια έρευνας και καινο­
τομίας, και επίσης με την ολοκλήρωση της ενιαίας 
αγοράς, 
— με τη βελτίωση της ζήτησης που συνδέεται με την αύξηση 
των εισοδημάτων των νοικοκυριών, 
— και, τέλος, με τη μείωση των επιτοκίων. 
4.2.4. Η ΟΚΕ επέμεινε τον περασμένο Ιούλιο σ'αυτόν τον 
παράγοντα ο οποίος, εξάλλου, παρουσιάζει και πολλά άλλα 
πλεονεκτήματα (αναθέρμανση της ζήτησης διαρκών αγαθών, 
ενθάρρυνση των κεφαλαίων επενδυτικού κινδύνου, κλπ.). 
Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για το γεγονός ότι η 
Επιτροπή υποστηρίζει τις ίδιες θέσεις και ότι προβάλλει την 
ευνοϊκή επίδραση της μείωσης των επιτοκίων στους κρα­
τικούς προϋπολογισμούς καθώς και τη μεγαλύτερη ευχέρεια 
κινήσεων που θα υπάρξει, ένα ακόμη σημαντικό επιχείρημα 
γι' αυτή τη μείωση. 
Υπογραμμίζει, όμως, ότι αν υπάρχει ένας τομέας όπου επιβάλ­
λεται συντονισμός στην πολιτική των κρατών μελών, αυτός 
είναι ο τομέας των επιτοκίων. Τα περισσότερα κράτη δεν 
μπορούν να μειώσουν τα επιτόκια τους παρά μόνο αν τα κράτη 
με τα ισχυρότερα νομίσματα, και ιδίως η ΟΔΓ, δώσουν το 
παράδειγμα. 
Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι το σημερινό επίπεδο των πραγ­
ματικών επιτοκίων θα δικαιολογούσε μία μείωση η οποία 
επιβάλλεται εξάλλου και από τις πρόσφατες εξελίξεις. Κρίνει 
ότι οι κίνδυνοι πληθωρισμού δεν είναι μεγάλοι και ότι αξίζει 
τον κόπο να αναληφθούν. Κρίνει ότι είναι μάλλον απαραί-
31. 12. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 356/27 
τητη μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στα επιτόκια των 
ΗΠΑ, της Ευρώπης και της Ιαπωνίας προκειμένου να διατη­
ρηθεί το δολάριο σε αποδεκτό επίπεδο. Τα επιτόκια στην 
Ευρώπη θα πρέπει να καθορισθούν σε όσο το δυνατό πιο 
χαμηλό επίπεδο σε σύγκριση με εκείνα των ΗΠΑ, ενώ όλες 
οι ενέργειες αυτές θα πρέπει να υλοποιηθούν στο πλαίσιο 
μιας μεγαλύτερης συνεννόησης μεταξύ των κυβερνήσεων των 
βιομηχανικών χωρών. 
Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι οι κρατικές αρχές διαθέτουν, 
ως ένα βαθμό, τα μέσα δράσης όσον αφορά τα επιτόκια 
— με τη δράση τους για τη μείωση του πληθωρισμού που 
επιδρά στο περιθώριο ψυχολογικής ασφάλειας που ζητούν 
οι δανειστές μακροπρόθεσμων δανείων, 
— με τη δράση τους όσον αφορά τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια 
(αν και αυτή μπορεί να εμποδισθεί από τις προσαρμογές 
που πρέπει να γίνουν για τη σταθεροποίηση των νομισμά­
των) τα οποία επηρεάζουν τα μακροπρόθεσμα επιτόκια, 
στο μέτρο κυρίως, που είναι δυνατή η λήψη μακροπρό­
θεσμων δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο, 
— με τη μείωση της ζήτησης κρατικών κεφαλαίων, 
— τέλος, με την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής νομισματικής 
εναρμόνισης, την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Νομισμα­
τικού Συστήματος (ΕΝΣ) και το συντονισμό των νομισμα­
τικών πολιτικών καθώς και την ανάπτυξη της χρήσης 
του ECU, τόσο ως ευρωπαϊκού όσο και ως αποθεματικού 
νομίσματος με προορισμό κυρίως τη σταθεροποίηση των 
συναλλαγμάτων, δράσεις προς τις οποίες η ΟΚΕ υπενθυ­
μίζει ότι παραμένει βαθειά προσηλωμένη. Η ΟΚΕ υπενθυ­
μίζει ακόμη σχετικά το ενδιαφέρον που θα έχει η σύσταση 
ενός Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου. 
Η ΟΚΕ υπογραμμίζει, τέλος, και πάλι ότι κάθε δράση μείω­
σης των επιτοκίων δεν μπορεί παρά να είναι ευνοϊκή για 
τη λύση του προβλήματος του χρέους των αναπτυσσόμενων 
χωρών (αν και σ' αυτόν τον τομέα βασική σημασία έχουν τα 
επιτόκια που ισχύουν για το δολάριο). 
Εν κατακλείδι, η ΟΚΕ εμμένει σταθερά σε μια ταχεία και 
συντονισμένη δράση (με βάση τα αποτελέσματα του Nyborg) 
των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για τη μείωση των επιτοκίων. 
Σ'αυτόν τον τομέα υπάγεται ένα από τα πιο αποτελεσματικά 
αντίμετρα που πρέπει να ληφθούν μετά την πτώση των τιμών 
στα χρηματιστήρια. 
4.2.5. Η ΟΚΕ προτείνει επίσης να καταβάλλουν προσπά­
θεια οι κυβερνήσεις για την προώθηση μέτρων που θα αναχαι­
τίζουν την χρηματοοικονομική κερδοσκοπία που αναπτύ­
χθηκε πρόσφατα λόγω των νέων τεχνολογιών η ευθύνη των 
οποίων για την κατάρρευση των χρηματιστηρίων δεν ήταν 
αμελητέα. 
4.3. Μεσοπρόθεσμα, η Κοινότητα έχει την τύχη να διαθέ­
τει ένα πλεονέκτημα το οποίο δεν διαθέτει κανένας από τους 
μεγάλους εταίρους της: τις επιπτώσεις της δημιουργίας μιας 
πραγματικής ενιαίας αγοράς. 
Η ΟΚΕ κρίνει ότι η Επιτροπή δεν έχει τονίσει αρκετά τη 
σημασία της προόδου που είναι δυνατό να επιτευχθεί από μια 
τέτοια εξέλιξη. 
Η εμπειρία από την κατάργηση των τελωνειακών δασμών στη 
δεκαετία του '60 δείχνει ότι είναι σημαντική η ενίσχυση 
της ανάπτυξης που μπορεί να προκαλέσει το άνοιγμα της 
ευρωπαϊκής αγοράς. Ή, όπως αναφέρθηκε παραπάνω: 
— η εναρμόνιση των κανόνων, 
— το άνοιγμα των δημόσιων αγορών, 
— η ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων, 
ακόμη κι αν χρειασθεί να υπάρξει καθυστέρηση στην κατάρ­
γηση των φορολογικών συνόρων, επιτρέπουν την επίτευξη 
μιας ενιαίας ευρωπαϊκής παραγωγής και επομένως σημαντικά 
μείζονα αποτελέσματα και μια ώθηση για ευρεία προσέγγιση 
των επιχειρήσεων η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα να σημειω­
θούν σημαντικές βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας. Έτσι 
θα προκύψει σημαντική βελτίωση της προσφοράς και κατ'α-
κολουθία της ανάπτυξης. Είναι βάβαιο ότι η υλοποίηση της 
ενιαίας αγοράς εγκυμονεί κινδύνους, κυρίως αν γίνει σε ένα 
πολύ ατονικό κλίμα ανάπτυξης, αλλά η δημιουργία της 
ενιαίας αγοράς μπορεί να είναι ακριβώς ο καλύτερος τρόπος 
τόνωσης της ανάπτυξης. Φαίνεται λοιπόν ότι, με τον όρο 
πως θα ληφθούν προφυλάξεις, στις οποίες θα επανέλθουμε 
παρακάτω, εκείνο που χρειάζεται να αναληφθεί είναι οι κίνδυ­
νοι. Τα κράτη μέλη οφείλουν να καταπολεμήσουν τις υπολει­
πόμενες προστατευτικές τάσεις που εξακολουθούν να παρα­
κωλύουν τη δημιουργία της ενιαίας αγοράς. 
Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι, ίσως εξαιτίας των τάσεων αυτών, 
σημειώνεται καθυστέρηση στην εκτέλεση του προγράμματος 
της Επιτροπής αντί να πραγματοποιείται πρόοδος και ενώ 
όλες οι κυβερνήσεις υποστηρίζουν πλήρως την αρχή της 
ενιαίας αγοράς, εντούτοις δεν σπεύδουν να ασχοληθούν με 
την αντιμετώπιση των διάφορων μεμονωμένων περιπτώσεων. 
Πρέπει να δοθεί τέλος στις καθυστερήσεις οι οποίες πρέπει 
να κριθούν με μεγάλη αυστηρότητα. 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η ταχύτερη δυνατή επίτευξη της ενιαίας 
αγοράς αποτελεί για όλους τους Ευρωπαίους και, κατά πρώτο 
λόγο, για τις κυβερνήσεις τους, δεσμευτική υποχρέωση. 
Για να πεισθούν όμως, θα ήταν καλό να γνωρίζουν τι διακυ­
βεύεται. Είναι οπωσδήποτε δύσκολο να μετρηθεί με ακρίβεια 
η πρόσθετη ανάπτυξη που θα επιτευχθεί με την πραγματοποί­
ηση της ενιαίας αγοράς (και ειδικότερα των τριών σημείων 
που αναφέρθηκαν παραπάνω), θα έπρεπε όμως τουλάχιστον 
να δοθεί σχετικά ένα ανώτατο και ένα κατώτατο μέγεθος. 
Η ΟΚΕ ζητά λοιπόν από την Επιτροπή να προσπαθήσει να 
προσδιορίσει και να δημοσιεύσει αυτά τα στοιχεία. 
Για το σκοπό αυτό θα ήταν χρήσιμη η δημιουργία ευρωπαϊ­
κών οικονομικών προτύπων (θα μπορούσε ίσως να καταρτι­
σθούν σε συνεργασία με εθνικά ιδρύματα οικονομικών μελε­
τών). 
Η έκθεση Padoa-Schioppa υποστήριζε, σύμφωνα με τις υποθέ­
σεις της στρατηγικής συνεργασίας για την ανάπτυξη και την 
απασχόληση, μια πρόσθετη ετήσια ανάπτυξη ίση προς 0,5 %. 
Είναι, πράγματι, ακόμη πιο δύσκολο να προβλεφθεί η μείωση 
της ανεργίας την οποία θα προκαλούσε η δημιουργία της 
ενιαίας αγοράς. Τα πάντα εξαρτώνται από την ενδεχόμενη 
αξιοποίηση της επιπρόσθετης παραγωγικότητας που θα προέ­
κυπτε από αυτό. 
Αριθ. C 356/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12.87 
Αν, όπως ελπίζεται, η προτεινόμενη μελέτη αφήσει να δια­
φανούν ουσιαστικές ελπίδες μείωσης της ανεργίας, η δημο­
σίευση της θα προκαλέσει το ενδιαφέρον των κυβερνήσεων 
και της κοινής γνώμης και θα έχει ως αποτέλεσμα τη σημα­
ντική επιτάχυνση της διαδικασίας ενοποιήσεως της αγοράς. 
Το μέτρο αυτό, το οποίο εξαρτάται από την Ευρώπη και 
μόνο, πρέπει κατά τη γνώμη της ΟΚΕ να τύχει απόλυτης 
προτεραιότητας. 
Η ΟΚΕ υπογραμμίζει εξάλλου ότι η ενιαία αγορά έχει ασφα­
λώς και άλλες πτυχές εκτός από τις συνέπειες για την 
ανάπτυξη: προβλήματα της κοινωνικής διάστασης της 
ενιαίας αγοράς, προβλήματα περιβάλλοντος, ποιότητας των 
προϊόντων κλπ. καθώς και προβλήματα νομισματικού και 
δημοσιονομικού συντονισμού, νέας πολιτικής ανταγωνισμού 
κλπ. Επειδή δεν είναι τόσο βασικά προβλήματα, δεν φαίνεται 
σκόπιμο να εξετασθούν στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδό­
τησης. Σε άλλες γνωμοδοτήσεις (και κυρίως σε μια γνωμοδό­
τηση για τον ευρωπαϊκό κοινωνικό χώρο που αναφέρθηκε 
στην τρέχουσα σύνοδο) θα πρέπει να εξετασθούν τα προβλή­
ματα αυτά. 
Το γεγονός ότι δεν είναι δυνατόν να μελετηθούν εδώ, δεν 
μειώνει καθόλου τη σημασία που τους αποδίδει η ΟΚΕ. 
Αποτελούν επιπρόσθετους λόγους να υλοποιηθεί το ταχύτερο 
δυνατό η ενιαία αυτή αγορά. 
4.4. Θα πρέπει όμως να ληφθεί μέριμνα ώστε να εξασφαλι­
σθεί ότι η ενιαία αγορά δεν θα ενισχύσει τους πιο δυνατούς 
σε βάρος των πιο αδύνατων. Η πρόσθετη ανάπτυξη που θα 
προκύψει από τα μέτρα που προβλέπονται στο κεφάλαιο 4.2 
θα περιορίσει τους σχετικούς κινδύνους. Η δημιουργία όμως 
της ενιαίας αγοράς θα πρέπει να συνοδεύεται από μια 
επιπλέον προσπάθεια για συνοχή. 
Η βελτίωση της συνοχής προϋποθέτει ότι οι ρυθμοί ανάπτυ­
ξης των καθυστερημένων περιοχών θα πρέπει να είναι 
αισθητά ανώτεροι των ρυθμών των προηγμένων περιοχών. Αν 
θέλουμε όμως να αποφύγουμε μια εξέλιξη κατά την οποία 
αυτή η πολύ μικρή διαφορά ανάπτυξης να μην επιφέρει μια 
απαράδεκτη και διαρκή επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου 
των εν λόγω χωρών, θα πρέπει να προωθηθούν ταυτόχρονα η 
ανάπτυξη των χωρών αυτών και οι εξαγωγές τους, έτσι ώστε 
να αντισταθμιστεί η αναπόφευκτη αύξηση των εισαγωγών. 
Πρέπει λοιπόν κατά κύριο λόγο — όπως αυτό προκύπτει 
σαφώς από την έκθεση της Επιτροπής — η προσπάθεια να 
ξεκινήσει από τη βελτίωση της ανταγωνιστικής προσφοράς 
των αγαθών και υπηρεσιών των χωρών αυτών. 
Συνίσταται επομένως μια περαιτέρω ανάπτυξη των παραγωγι­
κών επενδύσεων στις χώρες αυτές. Η ένταξη τους στην Κοινό­
τητα είχε και θα έχει ευνοϊκά αποτελέσματα ως προς αυτό το 
σκοπό. Αυτό όμως δεν επαρκεί, θα πρέπει να παρέμβουν τα 
περιφερειακά ταμεία της Κοινότητας. 
Η ΟΚΕ επιθυμεί να διατυπώσει μερικές παρατηρήσεις σχε­
τικά με το θέμα. 
4.4.1. Η πρόσθετη ανάπτυξη των πιο μειονεκτικών χωρών 
που θα προκύψει από τις προόδους οι οποίες θα σημειωθούν στην προσπάθεια για μεγαλύτερη συνοχή παρουσιάζει για τις 
χώρες αυτές σαφή πλεονεκτήματα, με αφετηρία την εξάλειψη 
της ανεργίας που για μερικές από αυτές φθάνει σε ποσοστά 
που αποτελούν κοινοτικό ρεκόρ. Η ανάπτυξη όμως του ενδο­
κοινοτικού εμπορίου που θα προκύψει από αυτή την αύξηση 
θα έχει αναμφίβολα θετικές επιπτώσεις — οι οποίες έχουν 
αρχίσει ήδη να εκδηλώνονται αισθητά και θα ήταν για το 
μέλλον χρήσιμο να προσδιορισθούν ποσοτικά — για τις 
πλουσιότερες χώρες οι οποίες θα έχουν έτσι άμεσο όφελος 
από την ευρωπαϊκή συνοχή και επομένως ένα κίνητρο για να 
κάνουν ορισμένες θυσίες σχετικά. 
4.4.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το σχέδιο διπλασιασμού, σε 
πραγματικές τιμές, των διαρθρωτικών πόρων της Επιτροπής 
σε 5 έτη. Επικροτεί την προτεραιότητα που δίνει η Επιτροπή 
στην ανάπτυξη των πιο μειονεκτικών περιφερειών όπου το 
κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι το χαμηλότερο. Οι άλλοι στόχοι 
τους οποίους έχει θέσει η Κοινότητα για τη τήρηση αυτών 
των διαρθρωτικών πόρων πρέπει να τύχουν προσοχής, μερι­
κών όμως από αυτούς την υλοποίηση μπορούν εξίσου να 
αναλάβουν τα κράτη μέλη, τουλάχιστο όσον αφορά τα μέτρα 
που έχουν ήδη αναληφθεί. 
Τα πλούσια κράτη είναι, βέβαια, κάπως επιφυλακτικά, λόγω 
των περιορισμών των προϋπολογισμών τους, να αυξήσουν τη 
συμμετοχή τους στα διαρθρωτικά ταμεία. Μπορούν, όμως, ως 
πρώτη προσπάθεια να ρυθμίσουν από μόνα τους τα διαρ­
θρωτικά τους προβλήματα, επιτρέποντας στην Κοινότητα, 
όπως η Επιτροπή έχει εξάλλου εκφράσει την πρόθεση, να 
αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος των προσπαθειών της στα 
προβλήματα της συνοχής, κυρίως μεταξύ των κρατών. Αν 
υπάρχει ένας τομέας, όπου επιβάλλεται να καταβληθεί κοινο­
τική προσπάθεια και όπου δεν θα έπρεπε να εφαρμόζεται η 
αρχή της «δίκαιης επιστροφής» αυτός είναι ο τομέας της 
περιφερειακής ανάπτυξης. Και, όπως ειπώθηκε παραπάνω, οι 
πλούσιες χώρες θα αποζημιωθούν για τις προσπάθειες τους με 
τις ευνοϊκές επιπτώσεις που θα έχει στη δική τους ανάπτυξη η, 
με ταχύτερους ρυθμούς, ανάπτυξη των λιγότερο ευνοημένων 
χωρών. 
4.4.3. Δεδομένου ότι πρέπει να βελτιωθεί η προσφορά, οι 
κοινοτικές προσπάθειες και εκείνες των υπό εξέταση χωρών 
πρέπει να στραφούν προς αυτή την κατεύθυνση, δεν πρέπει 
όμως οι προσπάθειες αυτές να διασπαθισθούν στο σύνολο 
της Κοινότητας, αλλά να συγκεντρωθούν στις περισσότερο 
αποδοτικές ενέργειες: 
— Να αποφευχθούν οπωσδήποτε οι σημερινές πρακτικές που 
περιορίζονται στην απλή επιστροφή ορισμένων δαπανών 
των κρατών μελών. 
— Να ευνοηθούν οι επενδύσεις των έργων υποδομής, στο 
μέτρο όμως μόνο που αυτές απαιτούνται για τη συνοχή, 
π.χ. για να διανοιχθούν τα σύνορα των αναφερομένων 
χωρών. Η σχετική απλότητα των προβλημάτων που 
αφορούν τις επενδύσεις αυτές σε έργα υποδομής σε σχέση 
με την προώθηση παραγωγικών επενδύσεων, είναι πιθανό 
να έχει ως αποτέλεσμα τη χορήγηση ενός υπερβολικά 
μεγάλου μέρους των πόρων για το σκοπό αυτό. 
31. 12.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 356/29 
— Να συγκεντρωθεί το μεγαλύτερο μέρος της προσπάθειας 
στις παραγωγικές επενδύσεις (συμπεριλαμβανομένων των 
προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης)· για παρά­
δειγμα στα πλαίσια των ολοκληρωμένων μεσογειακών 
προγραμμάτων. 
— Να επιτευχθεί ένα αποτέλεσμα πολλαπλασιαστή με τη 
θετική συμβολή των τοπικών και περιφερειακών δημό­
σιων αρχών, καθώς και με την ενθάρρυνση των ιδιωτικών 
κεφαλαίων, ευρωπαϊκών κατά προτεραιότητα, αλλά όχι 
αποκλειστικά, να επενδύσουν στις σχετικές περιοχές. Ως 
προς αυτό, θα πρέπει να καταπολεμηθούν οι αντιδράσεις 
υπερπατριωτισμού και εθνικισμού που με τα σημερινά 
δεδομένα είναι αναχρονιστικές, κυρίως όταν εκδηλώνο­
νται εναντίον άλλων κοινοτικών χωρών. 
Είναι ευνόητο όμως, ότι σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει 
να ενθαρρυνθεί η δημιουργία «μονάδων συναρμολόγησης» 
στις αναφερόμενες περιοχές από βιομηχανίες τρίτων χωρών. 
4.5. Μακροπρόθεσμα, τέλος, για να υπάρξει μεγαλύτερη 
ανάπτυξη και να συνεχισθεί αυτή και μετά τη δημιουργία της 
εσωτερικής αγοράς, η ΟΚΕ πιστεύει ότι η Κοινότητα θα 
πρέπει να ενισχύσει δραστικά την αποτελεσματικότητα των 
προσπαθειών της έρευνας και τεχνολογίας, μέτρο που εξαρτά­
ται μόνο από τους Ευρωπαίους. 
Πράγματι, η γενική ερευνητική προσπάθεια της Κοινότητας 
ανέρχεται με μια δαπάνη (65 δισεκ. ECU περίπου) το ύψος 
της οποίας δεν είναι πολύ κατώτερο του ύψους της δαπάνης 
των Ηνωμένων Πολιτειών (100 δισεκ. ECU περίπου), στο 
μέτρο που είναι δυνατό να εκτιμηθεί αυτό με τις σημερινές 
διακυμάνσεις των τιμών συναλλάγματος, ενώ είναι ανώτερο 
του ύψους της δαπάνης της Ιαπωνίας (45 δισεκ. ECU περί­
που). 
Εντούτοις τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται είναι πολύ 
κατώτερα των αποτελεσμάτων αυτών των δύο χωρών και ιδιαί­
τερα όσον αφορά τις τεχνολογίες του μέλλοντος. 
Αυτό έχει διατυπωθεί σαφώς σε διάφορες εκθέσεις (Έκθεση 
Albert Ball στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Έκθεση της 
Επιτροπής του 1986 σχετικά με τη βελτίωση της Αντα­
γωνιστικότητας και των Δομών της Κοινοτικής Βιομηχανίας 
(COM(86) 40 τελικό) και τονίζεται καταλλήλως στην οικονο­
μική έκθεση 87/88. 
Μια γενική διεύρυνση της προσπάθειας για ευρωπαϊκή 
έρευνα θα ήταν βέβαια επιθυμητή, προέχει όμως η ανάγκη 
καλύτερου συντονισμού. 
Αυτό θα προκύψει, βέβαια, από την προσέγγιση των επιχειρή­
σεων, στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς, θα πρέπει όμως να 
επιδιωχθεί και με μεγαλύτερη προσπάθεια συντονισμού από 
μέρος της Κοινότητας. 
Τα ερευνητικά προγράμματα της Κοινότητας: SPRINT, 
ESPRIT, BRITE, RACE, κλπ. είχαν ήδη εξαιρετικά αποτε­
λέσματα (όπως και το EUREKA, το οποίο όμως δεν είναι 
αυστηρά κοινοτικό). 
Βρυξέλλες, 19 Νοεμβρίου 1987. Θα πρέπει να αυξηθεί περαιτέρω η καταλυτική επενέργεια 
αυτών των προγραμμάτων, αλλά κυρίως θα πρέπει να αυξη­
θούν οι προβλεπόμενοι γι'αυτά πόροι. 
Η ΟΚΕ εκφράζει για μια ακόμη φορά τη μεγάλη της λύπη 
για το γεγονός ότι οι κοινοτικές προτάσεις για το πενταετές 
πρόγραμμα 1987-1991 (7,7 δισεκ. ECU) δεν έγιναν αποδεκτές 
και ο προϋπολογισμός μειώθηκε σε 5,4 δισεκ. ECU. Κρίνει 
ότι η ελάχιστη αύξηση που επιβάλλεται να γίνει είναι της 
τάξης του 50%· το ποσό αυτό αντιστοιχεί ετησίως σε λίγο 
περισσότερο από το 1 % του κοινοτικού προϋπολογισμού και 
0,02 % του ευρωπαϊκού ΑΕΠ! 
Τα συμφέροντα που διακυβεύονται είναι τόσο σοβαρά ώστε 
να απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες, ενώ τα 
μακροπρόθεσμα οφέλη για τους εθνικούς και κοινοτικούς 
προϋπολογισμούς θα είναι απείρως μεγαλύτερα. 
Τα μεγάλα ευρωπαϊκά προγράμματα κινητοποίησης (Airbus, 
Ariane κλπ.) θα πρέπει φυσικά να αντιμετωπισθούν με το ίδιο 
πνεύμα. 
4.6. Η ΟΚΕ επιμένει τέλος στη μεγάλη σημασία που έχει 
μια καλής ποιότητας επαγγελματική κατάρτιση ως παράγο­
ντας εξάλειψης της ανεργίας (ιδίως της ανεργίας των νέων 
και της μακροχρόνιας ανεργίας των ενηλίκων). 
Είναι ευρέως γνωστό ότι οι περισσότεροι άνεργοι ανήκουν 
στις επαγγελματικές κατηγορίες με τη λιγότερη επαγγελμα­
τική κατάρτιση και στις χώρες όπου η επαγγελματική κατάρ­
τιση παρουσιάζει τις περισσότερες ελλείψεις. 
Η Κοινότητα διαθέτει εξαίρετα πρότυπα επαγγελματικής 
κατάρτισης, η Επιτροπή και οι εθνικές κυβερνήσεις θα πρέπει 
να καταβάλλουν προσπάθειες για μια καλύτερη ενημέρωση 
σχετικά με τα προγράμματα αυτά και μια ευρύτερη εφαρμογή 
τους. 
Θα πρέπει να συναχθούν συγκεκριμένα συμπεράσματα από 
τις μελέτες που η Επιτροπή έχει ήδη εκπονήσει. Στο πνεύμα 
αυτό θα πρέπει να ενισχυθεί η δράση του Ευρωπαϊκού 
Κέντρου Ανάπτυξης της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης 
(CEDEFOP) του Βερολίνου. 
4.7. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει, τέλος, ότι οι δράσεις που προβλέ­
πονται για τα νομισματικά θέματα στο σημείο 4.2.4 παρα­
πάνω, είναι απαραίτητες όχι μόνο βραχυπρόθεσμα, αλλά 
επίσης και μεσοπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα. 
5. Ολοκληρώνοντας τη γνωμοδότηση της, η ΟΚΕ απευθύ­
νει επίσημη έκκληση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ενόψει 
των αυξανομένων κινδύνων, να εγκαταλείψουν την επιφυ­
λακτικότητα τους και να ανακοινώσουν την από κοινού 
ανάληψη ουσιαστικών οικονομικών και νομισματικών 
μέτρων που να αποβλέπουν σε μία ενεργητική αναθέρμανση 
της ανάπτυξης τους, δίνοντας έτσι την ώθηση και στους 
άλλους μεγάλους οικονομικούς εταίρους της Ευρώπης να 
πράξουν επίσης το καθήκον τους ώστε να αποφευχθεί μία 
σοβαρή παγκόσμια ύφεση που θα μπορούσε να επιφέρει μία 
όχι αρκετά αποφασιστική δράση. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
Αοη^ ^^ο^Ο ^^^^Ε^^^ο^ο^τ^^Ρυοο^^^^^^ο^οττ^ 3^ ^.^7 
^τ^γν^^τ^^τ^Οι^ν^^^^^ν^^^^^τ^^ 
^ακόλουθη τροπολογία απορρίφθηκε κατά τις συζητήσεις 
Τοκεφαλαιο^να αντικατασταθεί απο το παρακάτω κείμενο 
^ πολυμερείς δράσεις συντονισμού για μια σφαιρική αναπτυξιακή πολιτική 
^ ^Οικονομική και Χοινωνικη επιτροπή των ^Χ διαπιστώνει για μια ακόμη φορά την ύπαρξη τεχνικών και 
τηλεοπτικών εμποδίων τα οποία, σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, εμποδίζουν την ληι^η των κατάλληλων αποφα^ 
σεων οι οποίες θα αποκαταστουσαν την ισορροπία στις χρηματαγορές, τις κεφαλαιοαγορες και τις αγορές συναλλαγή 
ματος, εξαλείφοντας τα αίτια που προκαλούν δυσπιστία και διαλύοντας τους φόβους ύφεσης επιπλέον, καλεί την 
επιτροπή να προωθήσει πρωτοβουλίες και να ασκήσει τις αρμοδιότητες που προβλέπονται απο τις Συνθήκες και 
την ενιαία ί^ραξη με τρόπο που να ενισχύσει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα και την οικονομική και κοινωνική 
συνοχή της ^ΟΧ 
^ Τακοινωνικα και οικονομικά συμφέροντα που αντιπροσωπεύονται στην ΟΧ^ συμφωνούν, έξαλλου, με την 
ανάγκη να ξεπερασθούν γρήγορα οι ^θέσεις αναμονής^ που χαρακτηρίζονται απο δηλώσεις τακτικού χαρακτήρα 
και με την ανάγκη να ληφθούν λειτουργικά μέτρα τα οποία ταυτόχρονα θα συνδέουν ιδιαίτερα τις κυβερνήσεις και 
τις αρμόδιες νομισματικές αρχές που έχουν τις μεγαλύτερες ευθύνες για την σημερινή κατάσταση 
^ Τογεγονοςοτι διαγράφεται ενα δυσμενέστερο διεθνές πλαισιο,ενδειξειςτουοποιουαποτελουνηεπιβραδυνση 
της οικονομικής ανάπτυξης καιημειωση του όγκου του διεθνούς εμπορίου, απαιτεί μια τεχνικοπολιτικη απάντηση 
απο τις κυρίες οικονομικές δυνάμεις, απάντηση που θα μπορέσει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στις διεθνείς 
αγορες,να ευνοήσει τις γενικές συνθήκες για μια μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και να συμβάλει στην καλύτερη 
εξισορρόπηση των εμπορικών ισοζυγίων 
^ ^νας συντονισμός των οικονομικών καινομισματικων πολιτικών που θα στοχεύει σε μια δράση διεθνούς 
συνεργασίας που θα είναι φερεγγια και θα αποβλέπει σε μια μεγαλύτερη συνολική σύγκληση προς τη σταθερότητα 
απαιτεί τις κατάλληλες πρωτοβουλίες εκ μέρους της ^υρ^παικης Οικονομικής Χοινοτητας 
^ ^επιστροφή σε ενα πλαίσιο πολυμερών συμφωνιών νομισματικής σταθερότητας, θα πρέπει να επιδιωχθεί με 
τρόπο που να συμβαλειστηναποκαταστασητης εμπιστοσύνης στις εμπορικές συναλλαγές καινά αποτρεπειτις 
προστατευτικές πιέσεις και τις συνέχεις διαμάχες Σχετικά με αυτό, οι τελευταίες εξελιξειςθαεπρεπε να επιταχύνουν 
τόσο τον καθορισμό και την αποδοχή της ^ωνης^στοχου^για την ισοτιμία μεταξύ δολαρίου,γιεν και κοινοτικών 
νομισμάτων, οσο και την καθιέρωση πολυμερών δεικτών έλεγχου 
^ ^ΟικονομικηκαιΧοινωνικη ^πιτροπηθεωρει λοιπόν οτι,στα πλαίσια του^υρωπαικου^ομισματικου 
Συστήματος τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιταχύνουν τον καθορισμό των τεχνικών διατάξεων και να προετοιμάσουν 
τους πολιτικούς ορούς για το πέρασμα στην δεύτερη θεσμική φάση ^καθιέρωση ενός κονδυλίου ^Μιο^^στα 
πλαισιατου ^υρωπαικουΤαμειου νομισματικής Συνεργασιας(^^θ^^πουθααποβλεπειστην καλύτερη 
στήριξη των ισοτιμιών, σε περίπτωση εξωγενών επιπτώσεων θα πρεπεινα πραγματοποιηθεί και να λειτουργήσει 
παράλληλα με τους βελτιωτικούς μηχανισμούς που προβλέπονται απο τις συμφωνίες του ^^ο^ 
^7 Σεεναπλαισιοπολυμερους οικονομικής συνεργασίας,ηΟΧ^ καλεί την επιτροπή νααναλαβειτιςκαταλληλες 
πρωτοβουλίες και ναεξετασει τον τρόπο διατήρησης της ισορροπίας τουεισοδηματος και^η τουπλουτου με 
την ανάπτυξη των οικονομικωνδραστηριοτητωνκαιτον πολλαπλασιασμό τωνδιαφορων μέσων Τα μέσα αυτά, 
οπωσδήποτε,δεν θα πρέπει να επηρεάσουν την ικανοτηταελεγχου των νομισματικών πολιτικών 
Οκαθορισμος μέτρων που είναι κατάλληλα για την διατήρηση της οικονομικής αποτελεσματικότητας και κινητικού 
τητας των κεφαλαιων,ηβελτιωση της οικονομικής κατάστασης των επιχειρήσεων και των αποταμιευτικών και των 
οικογενειών τους έχει πρωταρχική σημασία 
^ Τέλος, όσον άφορα την σχέση μεταξύ της υπερχρέωσης των αναπτυσσομένων χωρών και των επιπτώσεων 
της προσαρμογής που πρέπει να πραγματοποιήσουν οι χώρες που έχουν μεγαλύτερη βιομηχανική ανάπτυξη,ηΟΧ^ 
καλεί τις κοινοτικές αρχές και τα κράτη μέλη να πρωτοπορήσουν σε συμφωνίες που θα εξασφαλίσουν πιστωτικές 
προσβασειςσαυτες τις χώρες,θα ενισχύσουν τις διαρθρωτικές προσαρμογές και θα δημιουργήσουν τους ορούς για 
να αποκτήσουν αγοραστική δύναμη όλοι εκείνοι οι οποίοι σε μια περίπτωση ύφεσης για την οποία δεν φέρουν την 
ευθύνη αποκλείονταν για μια ακόμη φορααποτην δυνατότητα οικονομικής και κοινωνικο^πολιτιστικης ανάπτυξης 
^ ^ άξια της πολυμερούς δράσης, στους ανωτέρω τομείς, πρέπει να αποτελέσει για την ευρωπαϊκή Χοινοτητα 
το σταθερό σημείο αναφοράς που θα πλαισιώσει τις πολιτικές και τις προβλέπεις που περιλαμβάνονται στην ετήσια 
οικονομική έκθεση ^7^^^ 
^^^^^^ 
Μα την ολοκλήρωση της γνωμοδότησης 
^ηφοιυπερ ^θ ^ηφοικατα ^, αποχές ^