Ειδική έκθεση Αποτελούν τα 
χρηματοοικονομικά μέσα 
επιτυχές και ελπιδοφόρο 
εργαλείο για τον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης;EL 2015  αριθ.  05
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ +352 4398-1
Email: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (http://europa.eu).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2015
Print ISBN 978-92-872-2286-2 ISSN 1831-0826 doi:10.2865/463310 QJ-AB-15-004-EL-C
PDF ISBN 978-92-872-2275-6 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/59064 QJ-AB-15-004-EL-N
EPUB ISBN 978-92-872-2250-3 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/48939 QJ-AB-15-004-EL-E
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2015
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής. Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή του γραφήματος 1, πρέπει 
να ζητηθεί άδεια απευθείας από τον κάτοχο των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Printed in Luxembourg
Αποτελούν τα 
χρηματοοικονομικά μέσα 
επιτυχές και ελπιδοφόρο  
εργαλείο για τον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης;
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2015  αριθ.  05
02
 Κλιμάκιο ελέγχου
Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που αυτό 
διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών ζητημάτων. Το ΕΕΣ επιλέγει και 
σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά καθήκοντα κατά τρόπον ώστε να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο λαμβανομένων υπόψη των 
κινδύνων για τις επιδόσεις ή τη συμμόρφωση, του επιπέδου του σχετικού εισοδήματος ή των σχετικών δαπανών, των επικείμε -
νων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.
Εν προκειμένω, ο έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα ελέγχου I, του οποίου προεδρεύει η κα Rasa Budbergytė, 
μέλος του Συνεδρίου, και το οποίο ειδικεύεται στους τομείς δαπανών που αφορούν τη διατήρηση και διαχείριση των φυσικών 
πόρων. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν η κα Kersti Kaljulaid, μέλος του Συνεδρίου, συνεπικουρούμενη από τον κ. Peeter Lätti, 
προϊστάμενο ιδιαίτερου γραφείου, τον κ. Helder Faria Viegas, προϊστάμενο μονάδας, τον κ. Bertrand Tanguy, επικεφαλής του 
κλιμακίου ελέγχου, τον κ. Jan Huth, αναπληρωτή επικεφαλής του κλιμακίου ελέγχου, την κα Christine Kleinsasser, ελέγκτρια, 
τον κ. Ιωάννη Παπαδάκη, ελεγκτή, τον κ. Roberto Resegotti, ελεγκτή και την κα Jolanta Zemailaite, ελέγκτρια.
Από τα αριστερά προς τα δεξιά:  J. Zemailaite, I. Παπαδάκης, B. Tanguy, R. Resegotti, 
K. Kaljulaid, H. Faria Viegas, J. Huth, C. Kleinsasser.
03
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Συντομογραφίες και τεχνικοί όροι
I–IX  Σύνοψη
1–15  Εισαγωγή
4 Προγενέστεροι έλεγχοι του Συνεδρίου
5–7 Το σκεπτικό για τα χρηματοοικονομικά μέσα
8 Πρόσφατες εξελίξεις
9–12  Χρηματοοικονομικά μέσα του τομέα αγροτικής ανάπτυξης
13–15  Διαχείριση των χρηματοοικονομικών μέσων του τομέα αγροτικής ανάπτυξης
16–20  Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
21–95  Παρατηρήσεις
21–50  Συστάθηκαν και κεφαλαιοποιήθηκαν με τον ενδεδειγμένο τρόπο τα χρηματοοικονομικά μέσα 
κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013;
22–29  Το πλαίσιο προγραμματισμού δεν είχε προετοιμαστεί ικανοποιητικά
30–40  Εντούτοις οι κανόνες που διέπουν τις δαπάνες είναι ευνοϊκοί για τα κράτη μέλη
41–50  Σημαντική υπερκεφαλαιοποίηση των χρηματοοικονομικών μέσων
51–71  Είχαν τα χρηματοοικονομικά μέσα θετικές επιδόσεις κατά την περίοδο 2007-2013;
53–61  Τα χρηματοοικονομικά μέσα δεν είχαν ικανοποιητικές επιδόσεις όσον αφορά την ανανέωση των πόρων
62–68  Σπάνια παράγεται αποτέλεσμα μόχλευσης και ορισμένα ταμεία συστάθηκαν με υπερβολική καθυστέρηση
69–71  Η παρακολούθηση των χρηματοοικονομικών μέσων κατά την περίοδο 2007-2013 δεν παρείχε αρκετές 
συναφείς πληροφορίες σχετικά με τις επιτευχθείσες επιδόσεις
04 Περιεχόμενα
72–80  Είχαν θεσπιστεί κατάλληλες πολιτικές εκκαθάρισης και εξόδου την περίοδο 2007-2013;
75–77  Το κλείσιμο δεν είχε ακόμη προετοιμαστεί επαρκώς και οι διατάξεις ερμηνεύτηκαν διαφορετικά από τα 
κράτη μέλη και την Επιτροπή
78–80  Έλλειψη σαφήνειας όσον αφορά τις διατάξεις για την πολιτική εξόδου
81–95  Μπορεί το πλαίσιο για την περίοδο 2014-2020 να εξασφαλίσει τις αναγκαίες βελτιώσεις όσον 
αφορά τα χρηματοοικονομικά μέσα;
82 Το νέο νομικό πλαίσιο περιλαμβάνει ορισμένες αξιοσημείωτες βελτιώσεις …
83–95  … ωστόσο παραμένουν ορισμένα εμπόδια
96–103  Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I —  Εκτίμηση της υπερκεφαλαιοποίησης των ταμείων εγγυήσεων στις 
31 Δεκεμβρίου 2013 σύμφωνα με τον λόγο έκθεσης σε κίνδυνο
 Παράρτημα II —  Επισκόπηση των κύριων αδυναμιών, οι οποίες μειώνουν τις επιδόσεις των 
ελεγχθέντων χρηματοοικονομικών μέσων
 Απάντηση της Επιτροπής
05
 Συντομογραφίες 
και τεχνικοί όροι
Συντομογραφίες
ΕΓΤΑΑ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Ταμεία ΕΔΕ/ΕΔΕΤ : Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία.
ΜΧΤ/ΧΜ : Μέσο Χρηματοοικονομικής Τεχνικής. Μετονομάστηκε σε Χρηματοδοτικό Μέσο για την περίοδο 2014-2020.
ΠΑΑ : Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης.
Τεχνικοί όροι
Ανανεούμενα κονδύλια : Το σύστημα στο πλαίσιο του οποίου τα κεφάλαια που συγκεντρώνονται για τα 
χρηματοοικονομικά μέσα επαναχρησιμοποιούνται ή «ανανεώνονται» μετά την πρώτη χρήση τους.
Άξονας : Συνεκτική ομάδα μέτρων με ειδικούς στόχους που απορρέουν ευθέως από την εφαρμογή των μέτρων αυτών και 
συμβάλλουν στην επίτευξη ενός ή περισσότερων στόχων της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης. Για παράδειγμα, τα μέτρα 
του άξονα 1 συμβάλλουν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας και της δασοκομίας, ενώ τα μέτρα του 
άξονα 3 αποσκοπούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές και στην ενθάρρυνση της 
διαφοροποίησης όσον αφορά την αγροτική οικονομία.
Διαχειριστής ταμείου : Φορέας αρμόδιος για την εφαρμογή της στρατηγικής επενδύσεων και τη διαχείριση του 
χαρτοφυλακίου επενδύσεων που αφορούν ένα χρηματοδοτικό μέσο.
Διαχειριστική αρχή : Εθνικός ή περιφερειακός φορέας τον οποίο ορίζει το κράτος μέλος ως αρμόδιο για τη διαχείριση 
ενός προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης.
Εγγύηση : Η δέσμευση τρίτου μέρους (εγγυητής) να εξοφλήσει τις οφειλές ενός δανειολήπτη. Όταν οι δανειολήπτες δεν 
δύνανται να εξοφλήσουν οι ίδιοι τις οφειλές, ο εγγυητής καθίσταται υπεύθυνος για την εξόφλησή τους.
Εκκαθάριση : Στο πλαίσιο του κλεισίματος των ΠΑΑ στο τέλος της περιόδου προγραμματισμού, η διαδικασία που 
εφαρμόζεται στο ταμείο προκειμένου να καθοριστεί το επιλέξιμο ποσό για συγχρηματοδότηση από το ΕΓΤΑΑ.
Επιμερισμένη διαχείριση : Ένας από τους τρόπους με τον οποίο εκτελείται ο προϋπολογισμός της ΕΕ. Η διαχείριση είναι 
«επιμερισμένη» όταν τα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα τελούν υπό τη διαχείριση εθνικών ή περιφερειακών φορέων 
(εν προκειμένω, των «διαχειριστικών αρχών»). Η Επιτροπή έχει εποπτικά καθήκοντα.
Λόγος έκθεσης σε κίνδυνο (Risk exposure ratio) : Το ανώτατο όριο αδυναμίας εξυπηρέτησης δανείων που θεωρείται 
αποδεκτό στη διαχείριση ενός δεδομένου ταμείου εγγυήσεων. Για παράδειγμα, ο λόγος έκθεσης σε κίνδυνο θα ήταν 1/5, 
εάν αναμενόταν αδυναμία εξυπηρέτησης δανείων για το 20% των εγγυήσεων κατά μέγιστο όριο.
Μέτρο : Καθεστώς ενίσχυσης για την εφαρμογή μιας πολιτικής. Επενδυτικά μέτρα  είναι τα μέτρα που παρέχουν 
χρηματοδοτική στήριξη για την πραγματοποίηση επενδύσεων σε μηχανήματα και εξοπλισμό, κατασκευαστικές και/ή 
άλλες εργασίες.
06 Συντομογραφίες και τεχνικοί όροι
Μόχλευση : Εν προκειμένω, υπολογίζεται επί τη βάσει του ποσού σε ευρώ (δημόσιας και/ή ιδιωτικής) χρηματοδότησης 
που τελεί υπό εγγύηση ή έχει καταβληθεί για αγροτικές δραστηριότητες για κάθε ευρώ δημόσιας χρηματοδότησης (της ΕΕ 
και των κρατών μελών).
Οργανισμός πληρωμών : Εθνικός ή περιφερειακός φορέας αρμόδιος για την εκτίμηση, τον υπολογισμό και την καταβολή 
γεωργικών επιδοτήσεων.
Περίοδος προγραμματισμού : Η περίοδος που καλύπτουν τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης.
Ποσοστό εκταμίευσης : Όσον αφορά τα ταμεία δανειοδοτήσεων, το μερίδιο του κεφαλαίου που επενδύεται στο ταμείο, 
το οποίο καταβάλλεται στους τελικούς αποδέκτες. Όσον αφορά τα ταμεία εγγυήσεων, το μερίδιο του κεφαλαίου που 
επενδύεται στο ταμείο, το οποίο χρησιμοποιείται για την παροχή εγγυήσεων όσον αφορά δάνεια σε τελικούς αποδέκτες.
Συμφωνία χρηματοδότησης : Συμφωνία μεταξύ κράτους μέλους (ή διαχειριστικής αρχής) και διαχειριστή ταμείου, στην 
οποία καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις της χρηματοδότησης.
Ταμεία δανειοδοτήσεων : Ταμεία που παρέχουν πόρους για τη δανειοδότηση έργων σχετικά με την ανάπτυξη μικρών 
επιχειρήσεων. Τα κονδύλια αυτά χαρακτηρίζονται «ανανεούμενα», επειδή τα ποσά που καθίστανται διαθέσιμα από την 
αποπληρωμή δανείων που έχουν χορηγηθεί για έργα, διατίθενται για τη χορήγηση νέων δανείων.
Ταμεία εγγυήσεων : Τα ταμεία εγγυήσεων παρέχουν χρηματοοικονομικές εγγυήσεις για πιστώσεις που ζητούν αγροτικές 
επιχειρήσεις ή οργανισμοί, καθιστώντας ευκολότερη για αυτούς την εξασφάλιση χρηματοδότησης από τις τράπεζες. 
Τα κονδύλια αυτά «ανανεώνονται», επειδή οι εγγυήσεις που αποδεσμεύονται με την αποπληρωμή των δανείων των 
επιμέρους έργων, καθιστούν δυνατή την έκδοση νέων. Τα ταμεία εγγυήσεων ανανεώνονται μέσω πολλαπλασιαστή του 
κεφαλαίου του ταμείου.
Ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων : Ιδιωτικά ταμεία κερδοσκοπικού χαρακτήρα τα οποία παρέχουν κεφάλαιο, συνήθως 
σε νέες, υψηλού δυναμικού και υψηλού κινδύνου, επιχειρήσεις.
Τελικός αποδέκτης : Άτομο ή φορέας που λαμβάνει στήριξη στο πλαίσιο ενός χρηματοδοτικού μέσου.
Υλοποιήσεις και αποτελέσματα : Οι υλοποιήσεις είναι οι δραστηριότητες τις οποίες πραγματοποιούν άμεσα τα 
χρηματοοικονομικά μέσα. Για παράδειγμα, ο «αριθμός των εγγυήσεων που εκδόθηκαν» μπορεί να αποτελεί υλοποίηση 
ενός ταμείου εγγυήσεων. Τα αποτελέσματα είναι οι άμεσες συνέπειες ή αλλαγές που προκύπτουν από την υλοποίηση ενός 
έργου. Για παράδειγμα, η λήψη δανείου από μια τράπεζα συνιστά «αποτέλεσμα» για τους τελικούς αποδέκτες.
Υπερκεφαλαιοποίηση : Η κατάσταση αυτή προκύπτει όταν το ποσό που καταβάλλεται στο κεφάλαιο ενός ΜΧΤ 
είναι υπερβολικά υψηλό σε σχέση με το ποσό που καταβάλλεται στους τελικούς αποδέκτες υπό τη μορφή δανείων 
ή εγγυήσεων.
07
 Σύνοψη
I
Τα χρηματοοικονομικά μέσα (γνωστά έως το 2014 ως 
«μέσα χρηματοοικονομικής τεχνικής») εφαρμόστηκαν 
αρχικά στη γεωργία κατά την περίοδο προγραμματι -
σμού 2000-2006 και η εφαρμογή τους επεκτάθηκε στην 
περίοδο 2007-2013. Σκοπός τους είναι να βοηθήσουν 
γεωργούς και μικρές αγροτικές επιχειρήσεις να λάβουν 
ιδιωτική χρηματοδότηση για έργα αγροτικής ανάπτυξης. 
Τα μέσα αυτά έχουν ως στόχο, μέσω ταμείων δανειοδοτή -
σεων και ταμείων εγγυήσεων, αφενός, να προσελκύσουν 
πρόσθετα δημόσια και/ή ιδιωτικά κεφάλαια (αποτέλε -
σμα μόχλευσης) και, αφετέρου, να καταστήσουν δυνατή 
την επαναχρησιμοποίηση των αρχικών κονδυλίων των 
ταμείων (παράγοντας ανανέωσης). Στο τέλος του 2013, 
η ΕΕ και τα κράτη μέλη είχαν διαθέσει 700 εκατομμύ -
ρια ευρώ περίπου σε χρηματοοικονομικά μέσα στον 
τομέα της αγροτικής ανάπτυξης.
II
Το πλαίσιο για τα χρηματοοικονομικά μέσα επεκτάθηκε 
επίσης όσον αφορά την περίοδο 2014-2020, κατά την 
οποία πρόθεση της Επιτροπής είναι η μεγιστοποίηση 
του αντίκτυπου των κονδυλίων της ΕΕ. Αναμένει επίσης 
αύξηση της χρήσης τους τα επόμενα έτη και επιθυμεί τα 
κράτη μέλη να δεσμευτούν για την αύξηση της χρήσης 
τους, τουλάχιστον στο διπλάσιο, σε βασικούς τομείς 
επενδύσεων.
III
Στο πλαίσιο του ελέγχου αυτού, το Συνέδριο πραγμα -
τεύτηκε το ερώτημα εάν τα χρηματοοικονομικά μέσα 
ήταν επιτυχή στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης και 
εάν αναμένεται να εξακολουθήσουν να είναι επιτυχή στο 
μέλλον. Προκειμένου να απαντήσει στο ερώτημα αυτό, 
επεδίωξε να διαπιστώσει εάν σχεδιάστηκαν ορθά και 
έτυχαν καλής διαχείρισης κατά την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2007-2013 και σε ποιον βαθμό οι αλλαγές που 
θεσπίστηκαν για την περίοδο 2014-2020 ήταν πιθανόν 
να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις βασικές ανεπάρκειες 
που εντοπίστηκαν.IV
Συνολικά, το Συνέδριο συμπέρανε ότι τα χρηματοοικο -
νομικά μέσα δεν ήταν επιτυχή στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης και, μολονότι η περίοδος 2014-2020 είναι 
ενδεχομένως ελπιδοφόρα, η επίτευξη του ευκταίου 
αντίκτυπου αποτελεί μεγάλη πρόκληση. Το Συνέδριο 
διαπίστωσε, αφενός, ότι τα επιχειρήματα που διατυπώθη -
καν υπέρ της σύστασης χρηματοοικονομικών μέσων την 
περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 δεν ήταν σαφή και 
και, αφετέρου, ότι τα εν λόγω μέσα ήταν υπερκεφαλαι -
οποιημένα. Συγκεκριμένα, το νομικό πλαίσιο δεν έλαβε 
υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της πολιτικής αγροτικής 
ανάπτυξης ούτε αξιολογήθηκαν οι πραγματικές ανάγκες.
V
Το Συνέδριο συμπέρανε επίσης ότι δεν υπήρχαν αξιό -
πιστες, ποσοτικώς προσδιορίσιμες πληροφορίες που 
να αιτιολογούν την επιλογή του συγκεκριμένου είδους 
χρηματοδοτικού μέσου, να προσδιορίζουν τη ζήτηση για 
χρηματοοικονομικά μέσα στον τομέα της γεωργίας και να 
καταδεικνύουν ότι το ύψος των κεφαλαίων που διατέ -
θηκαν για το ταμείο ήταν το ενδεδειγμένο. Σύμφωνα με 
την εκτίμηση του Συνεδρίου, τα ταμεία εγγυήσεων ήταν 
υπερκεφαλαιοποιημένα κατά 370 εκατομμύρια ευρώ στο 
τέλος του 2013.
VI
Το Συνέδριο συμπέρανε επίσης ότι τα χρηματοοικονο -
μικά μέσα δεν λειτούργησαν όπως αναμενόταν και, κατά 
συνέπεια, δεν παρήγαγαν πλήρως τα δυνητικά οφέλη 
τους όσον αφορά τα αποτελέσματα της ανανέωσης και 
της μόχλευσης. Αυτό οφειλόταν εν μέρει σε καθυστερή -
σεις στην υλοποίηση (συμπεριλαμβανομένου του γεγο -
νότος ότι δημιουργήθηκαν με καθυστέρηση ή σε χρονική 
στιγμή που δεν ήταν η πλέον κατάλληλη). Επιπλέον, το 
νομικό πλαίσιο δεν συμπεριλάμβανε επαρκείς διατάξεις 
που να ενθαρρύνουν την επίτευξη των αναμενόμενων 
οφελών. Τέλος, ούτε η Επιτροπή ούτε τα κράτη μέλη 
είχαν θεσπίσει κατάλληλα συστήματα παρακολούθησης 
τα οποία να παρέχουν αξιόπιστα δεδομένα, ώστε να 
καταδεικνύεται η επίτευξη των στόχων των μέσων κατά 
τρόπο αποτελεσματικό.
08 Σύνοψη
VII
Η ανάλυση του Συνεδρίου περιλάμβανε εξέταση των 
πολιτικών εκκαθάρισης και εξόδου. Το Συνέδριο συμπε -
ραίνει ότι, κατά την περίοδο 2007-2013, δεν είχαν θεσπι -
στεί ακριβείς προϋποθέσεις για τον προσδιορισμό του 
υπολοίπου των χρηματοοικονομικών μέσων που έπρεπε 
να καταβληθεί στο τέλος της περιόδου προγραμματι -
σμού ούτε σαφείς προϋποθέσεις για την πολιτική εξόδου, 
κυρίως λόγω απουσίας σαφών κανόνων και καθοδήγησης 
από την Επιτροπή σχετικά με τα ζητήματα αυτά.
VIII
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι το πλαίσιο της περιόδου 
2014-2020 μπορεί να εξασφαλίσει τις αναγκαίες βελτι -
ώσεις. Ωστόσο, εξακολούθησαν να υπάρχουν ορισμένα 
εμπόδια για την εκτενέστερη χρήση των χρηματοοι -
κονομικών μέσων και, μολονότι το νέο νομικό πλαίσιο 
περιλάμβανε νέες συγκεκριμένες διατάξεις για τον 
περιορισμό του επαναλαμβανόμενου προβλήματος της 
υπερκεφαλαιοποίησης, ο κίνδυνος ενδεχομένως εξακο -
λουθεί να υπάρχει. Επίσης, δεν επικεντρωνόταν επαρκώς 
στα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα και υπήρχε ο κίνδυ -
νος υπερβολικής εξάρτησης των χρηματοοικονομικών 
μέσων από τις επιχορηγήσεις. Τέλος, τα βασικά ζητήματα 
επιδόσεων, ήτοι τα αποτελέσματα της μόχλευσης και της 
ανανέωσης, δεν αντιμετωπίστηκαν επαρκώς.
IX
Το Συνέδριο συνιστά τα εξής:
α) Η Επιτροπή πρέπει:
• να δώσει περισσότερα κίνητρα στα κράτη μέλη 
για τη σύσταση χρηματοοικονομικών μέσων 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, προσδιο -
ρίζοντας τις προκλήσεις, τα ειδικά χαρακτηριστι -
κά και τα προσκόμματα του εν λόγω τομέα και να 
ενθαρρύνει ενεργά τα κράτη μέλη να χρησιμο -
ποιούν, όταν ενδείκνυται, τέτοιου είδους μέσα,
• να παρέχει καθοδήγηση και να ενθαρρύνει 
ενεργά την καλή ποιότητα των υποχρεωτικών 
εκ των προτέρων αξιολογήσεων των κρατών 
μελών, σκοπός των οποίων είναι να αποτε -
λούν βασικά εργαλεία για την αποφυγή της 
υπερκεφαλαιοποίησης,• να θέσει τα κατάλληλα πρότυπα και στόχους 
για τα αποτελέσματα της μόχλευσης και της 
ανανέωσης,
• να παράσχει, εγκαίρως, ακριβείς επιχειρησια -
κούς κανόνες εφαρμογής, πριν από το κλείσιμο 
της περιόδου προγραμματισμού 2007-2013 για 
την αγροτική ανάπτυξη (συμπεριλαμβανομένης 
κατάλληλης πολιτικής εξόδου),
β) Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να αποφα -
σίσουν και να διατυπώσουν σαφείς μεταβατικούς 
κανόνες μεταξύ των περιόδων προγραμματισμού.
γ) Τα κράτη μέλη πρέπει:
• να εξετάσουν την πιθανότητα διάθεσης ορισμέ -
νου μεριδίου του διαθέσιμου προϋπολογισμού 
του ΕΓΤΑΑ για χρηματοοικονομικά μέσα και 
να καταστήσουν τα μέσα αυτά ελκυστικότερα 
από τις επιχορηγήσεις σε σαφώς καθορισμένες 
περιστάσεις,
• να επικυρώσουν τον λόγο έκθεσης σε κίνδυνο 
με τη βοήθεια κατάλληλης τεχνικής εμπειρο -
γνωμοσύνης, προκειμένου να αποφεύγεται 
η υπερκεφαλαιοποίηση,
• να υλοποιήσουν τις νέες νομικές διατάξεις κατά 
τρόπο που να διασφαλίζει το μέγιστο επίπεδο 
ευελιξίας, για παράδειγμα, με τη σύσταση ενός 
ενιαίου χρηματοδοτικού μέσου (το οποίο να 
χορηγεί και δάνεια και εγγυήσεις), ικανού να 
αντιμετωπίσει τις ανάγκες,
• να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στους ενδεχό -
μενους κινδύνους εμφάνισης των φαινομένων 
μη αποδοτικής δαπάνης ή μετατόπισης του 
οφέλους, εφαρμόζοντας, κατά την αξιολόγηση 
των αιτήσεων χρηματοδότησης, κατάλληλους 
δείκτες. Όταν υφίστανται τέτοιοι κίνδυνοι, τα 
χρηματοοικονομικά μέσα μπορεί να αποτελούν 
την προτιμητέα επιλογή,
• να εξετάσουν τρόπους συνδυασμού των επιχο -
ρηγήσεων με τα χρηματοοικονομικά μέσα ώστε 
να επιτυγχάνεται η αποδοτικότερη χρήση των 
πόρων, βελτιστοποιώντας τα αποτελέσματα 
μόχλευσης/ανανέωσης.
09
 Εισαγωγή
01 
Τα χρηματοοικονομικά μέσα (γνωστά 
έως το 2014 ως «μέσα χρηματοοικο -
νομικής τεχνικής») είναι εργαλεία του 
προϋπολογισμού της ΕΕ που χρησιμο -
ποιούνται ώστε να παρέχουν στους 
δικαιούχους τη δυνατότητα εξασφάλισης 
χρηματοδότησης υπό τη μορφή, για 
παράδειγμα, δανείων, εγγυήσεων ή επεν -
δύσεων ιδίων κεφαλαίων. Διαφέρουν 
από τις επιχορηγήσεις, κυρίως επειδή τα 
ποσά είναι επιστρεπτέα, όπως καταδει -
κνύεται στο γράφημα 1 .
02 
Χρηματοοικονομικά μέσα έχουν χρησι -
μοποιηθεί σε όλους σχεδόν τους ση -
μαντικούς τομείς του προϋπολογισμού 
της ΕΕ (στις εσωτερικές πολιτικές που 
διαχειρίζεται η Επιτροπή σε κεντρικό επί -
πεδο ή από κοινού με χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα, στις πολιτικές για τη συνοχή 
και την αγροτική ανάπτυξη όπου η δια -
χείριση των ταμείων επιμερίζεται μεταξύ 
της Επιτροπής και των κρατών μελών και 
σε εξωτερικές πολιτικές1).03 
Μεταξύ των τομέων που τελούν υπό 
επιμερισμένη διαχείριση, τα χρηματο -
οικονομικά μέσα έχουν χρησιμοποιηθεί 
κυρίως στον τομέα της πολιτικής συνο -
χής. Στον εν λόγω τομέα πολιτικής τα 
χρηματοοικονομικά μέσα υπερέβαιναν 
τα 941 και η στήριξη από τον προϋπο -
λογισμό της ΕΕ και τις εθνικές εισφορές 
ανερχόταν σε 14,3 δισεκατομμύρια ευρώ 
στο τέλος του 20132.1 Βάσει του πολυετούς 
δημοσιονομικού πλαισίου 
2007-2013, διατέθηκε σε 
χρηματοοικονομικά μέσα για 
εσωτερικές πολιτικές και 
πολιτικές συνοχής ποσοστό 
κατά τι υψηλότερο του 1 % 
του προϋπολογισμού της ΕΕ 
(13,6  δισεκατομμύρια  ευρώ).
2 Έκθεση της Επιτροπής σχετικά 
με την πρόοδο που 
επιτεύχθηκε στη 
χρηματοδότηση και την 
υλοποίηση μέσων 
χρηματοοικονομικής τεχνικής 
την οποία ανέφεραν οι 
διαχειριστικές αρχές σύμφωνα 
με το άρθρο 67, 
παράγραφος 2, στοιχείο ι), του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1083/2006 του 
Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 
2006, περί καθορισμού 
γενικών διατάξεων για το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης, το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο 
και το Ταμείο Συνοχής και την 
κατάργηση του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1260/1999 (ΕΕ L 210 
της 31.7.2006, σ. 25), περίοδος 
προγραμματισμού 2007-2013 
(κατάσταση στις 
31 Δεκεμβρίου 2013). Το 
έγγραφο έχει ημερομηνία 
19 Σεπτεμβρίου 2014 και 
αριθμό αναφοράς 
EGESIF_14-0033-00.
Καθεστώτα που βασίζονται σε επιχορηγήσεις σε σύγκριση 
με τα χρηματοοικονομικά μέσα
Τα κονδύλια 
επιστρέφονται
στο τα/uni03BCείοΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑΚΑΘΕΣΤ/uni03A9ΤΑ ΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ 
ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ
ΈργαΕπιχορηγήσει/uni03C2€€
 Τελικοί 
δικαιούχοιΧρη/uni03BCατοοικο-
νο/uni03BCικό 
/uni03BCέσο
Η δαπάνη των κονδυλίων είναι κυκλικήΚονδύλια του προϋπολογισ/uni03BCού 
(ΕΕ/κράτο/uni03C2/περιφέρεια)Κονδύλια του προϋπολογισ/uni03BCού 
(ΕΕ/κράτο/uni03C2/περιφέρεια)
€
Τα κονδύλια δαπανώνται άπαξΓράφημα 1
Πηγή: Interact, Financial Instruments in European Territorial Cooperation Programmes 
(Χρηματοοικονομικά μέσα στα ευρωπαϊκά προγράμματα εδαφικής συνεργασίας), 2013.
10 Εισαγωγή
Προγενέστεροι έλεγχοι 
του Συνεδρίου
04 
Έως τώρα, το Συνέδριο διενεργούσε 
ελέγχους χρηματοοικονομικών μέσων 
ως επί το πλείστον στον τομέα της πολι -
τικής συνοχής3. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβού -
λιο ζήτησε από το Ελεγκτικό Συνέδριο 
να διενεργήσει σχετικούς ελέγχους σε 
όλους τους τομείς πολιτικής4. Η παρούσα 
έκθεση ανταποκρίνεται στο αίτημα αυτό 
όσον αφορά τον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης. Στον εν λόγω τομέα, τα κρά -
τη μέλη είχαν διαθέσει 700 εκατομμύ -
ρια ευρώ περίπου σε χρηματοοικονομικά 
μέσα έως το τέλος του 2013.Το σκεπτικό για τα 
χρηματοοικονομικά μέσα
05 
Σε μια περίοδο δημοσιονομικής στενό -
τητας των δημόσιων προϋπολογισμών, 
η επίτευξη περισσότερων επενδύσεων 
με λιγότερους δημόσιους πόρους είναι 
καίριας σημασίας. Τα χρηματοοικονομικά 
μέσα παρέχουν τη δυνατότητα καλύτε -
ρης αξιοποίησης των λιγοστών δημό -
σιων πόρων εξασφαλίζοντας τη χρημα -
τοδότηση περισσότερων επενδύσεων 
με τον ίδιο προϋπολογισμό. Τα ταμεία 
αναμένεται να επαναχρησιμοποιούν 
τους αρχικούς πόρους που είχαν διατεθεί 
για τη σύστασή τους (παράγοντας ανα -
νέωσης) και να ενθαρρύνουν περαιτέρω 
την επίτευξη των στόχων πολιτικής, 
προσελκύοντας επιπλέον κεφάλαια από 
δημόσιες ή ιδιωτικές πηγές (αποτέλεσμα 
μόχλευσης). Το σκεπτικό για τα χρηματο -
οικονομικά μέσα περιγράφεται στο 
πλαίσιο 1 .3 Βλέπε π.χ. ειδική έκθεση 
αριθ. 2/2012 με τίτλο 
«Χρηματοπιστωτικά μέσα για 
τις ΜΜΕ συγχρηματοδοτηθέ -
ντα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης». 
Το βασικό συμπέρασμα είναι 
ότι «η αποτελεσματικότητα και 
η αποδοτικότητα των μέτρων 
παρεμποδίστηκαν από 
σημαντικές ανεπάρκειες, 
κυρίως λόγω της ακαταλληλό -
τητας του ισχύοντος 
κανονιστικού πλαισίου των 
διαρθρωτικών ταμείων» 
(http://eca.europa.eu ).
4 Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου της 10ης Μαΐου 
2012, το οποίο περιέχει 
παρατηρήσεις που αποτελούν 
αναπόσπαστο μέρος της 
απόφασής του σχετικά με την 
απαλλαγή για την εκτέλεση 
του γενικού προϋπολογισμού 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 
οικονομικό έτος 2010, 
τμήμα III — Επιτροπή και 
εκτελεστικοί οργανισμοί 
(σημείο 20).
Το σκεπτικό για τα χρηματοοικονομικά μέσα
«Επιδίωξη των στόχων πολιτικής της ΕΕ:  Τα καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα αποσκοπούν σε συγκεκριμένους στό -
χους πολιτικής της ΕΕ, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη χρηματοδότηση για τους τομείς ενδιαφέροντος της ΕΕ […]. 
Στόχος τους είναι να διορθώσουν τις αδυναμίες/ατέλειες της αγοράς που οδηγούν σε ανεπαρκή χρηματοδότηση 
των τομέων αυτών από πηγές της αγοράς, επειδή, για παράδειγμα, το αντικείμενο θεωρείται υπερβολικά επικίνδυνο 
από τον ιδιωτικό τομέα.»5
«Μόχλευση των επενδύσεων: Μέσω της συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα στα καινοτόμα χρηματοπιστωτικά μέσα 
είναι δυνατό να ενισχυθεί ο αντίκτυπος στον προϋπολογισμό της ΕΕ, γεγονός που θα διευκολύνει την πραγματοποί -
ηση μεγαλύτερου αριθμού επενδύσεων, το οποίο με τη σειρά του θα βελτιώσει το αναπτυξιακό δυναμικό της ΕΕ.»6
«Πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα του προϋπολογισμού της ΕΕ: Επιτυγχάνεται ένα ακόμα πολλαπλασιαστικό αποτέλε -
σμα κατά τη διάρκεια ζωής του καινοτόμου χρηματοδοτικού μέσου, εάν οι αποπληρωμές του κεφαλαίου ή οι τόκοι 
και τα κέρδη από μια επένδυση μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν για το μέσο. Ο "ανανεούμενος" αυτός χαρακτή -
ρας των μέσων μπορεί να αυξήσει σημαντικά την εμβέλειά τους.»7
5 COM(2011) 662 τελικό της 19ης Οκτωβρίου 2011 «Πλαίσιο για την επόμενη γενιά καινοτόμων χρηματοδοτικών μέσων — οι πλατφόρμες ιδίου 
κεφαλαίου και χρέους».
6 COM(2011) 500 τελικό της 29ης Ιουνίου 2011 «Προϋπολογισμός για την Ευρώπη 2020».
7 COM(2011) 662.Πλαίσιο 1
11 Εισαγωγή
06 
Το Συμβούλιο8 και η Επιτροπή ανέμεναν 
αύξηση της χρήσης των χρηματοοικο -
νομικών μέσων στο πλαίσιο του πολυε -
τούς δημοσιονομικού πλαισίου για την 
περίοδο 2014-2020 σε σύγκριση με την 
περίοδο 2007-2013.
07 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμά 
του σχετικά με την απαλλαγή για το έτος 
20109, δήλωσε ότι η Επιτροπή είχε προω -
θήσει την αυξημένη χρήση των χρημα -
τοπιστωτικών μέσων για το επόμενο 
πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο10.
Πρόσφατες εξελίξεις
08 
Στην πρόσφατη ανακοίνωσή της με τίτλο 
«Ένα επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώ -
πη»11, η Επιτροπή δηλώνει ότι σκοπεύει 
να μεγιστοποιήσει τον αντίκτυπο των 
κονδυλίων της ΕΕ. Επομένως, καλεί τα 
κράτη μέλη να αυξήσουν σημαντικά τη 
χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων σε 
βασικούς επενδυτικούς τομείς στο πλαί -
σιο των ταμείων ΕΔΕΤ12 για την περίοδο 
προγραμματισμού 2014-2020, προκειμέ -
νου να επιτευχθεί συνολικά τουλάχιστον 
ο διπλασιασμός των δαπανών. Στο πλαί -
σιο αυτό, συνιστά επίσης τον καθορισμό 
ποσοστών -στόχων για τη χρήση τους13.Χρηματοοικονομικά μέσα 
του τομέα αγροτικής 
ανάπτυξης
09 
Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης της 
ΕΕ υλοποιείται μέσω προγραμμάτων 
αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ). Καθένα από 
τα προγράμματα αυτά καλύπτει περίοδο 
επτά ετών. Τα χρηματοοικονομικά μέσα 
αποτελούν τμήμα της πολιτικής αγροτι -
κής ανάπτυξης από το 2000.
10 
Η κύρια νομοθετική πράξη στον συγκε -
κριμένο τομέα για την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2007-2013 είναι ο κανονισμός 
(EΚ) αριθ. 1974/2006 της Επιτροπής14, 
ο οποίος προέβλεπε τρία είδη χρηματο -
οικονομικών μέσων: ταμεία επιχειρημα -
τικών κεφαλαίων, ταμεία εγγυήσεων και 
ταμεία δανειοδοτήσεων. Στην πραγμα -
τικότητα τα κράτη μέλη συνέστησαν 11 
ταμεία εγγυήσεων (στη Βουλγαρία, τη 
Γαλλία (Κορσική), σε οκτώ διαφορετικές 
περιφέρειες της Ιταλίας και τη Ρουμανία) 
και τρία ταμεία δανειοδοτήσεων (στην 
Ελλάδα, τη Λετονία και τη Λιθουανία) 
κατά το διάστημα 2009-2014, αλλά κα -
νένα ταμείο επιχειρηματικών κεφαλαίων 
(βλέπε γράφημα 2 ).8 Βλέπε π.χ. σημείο 26 των 
συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου (24/25 Οκτωβρίου 
2013) (EUCO 169/13) στο οποίο 
αναφέρεται: «Θα πρέπει να 
αξιοποιηθούν οι διαπραγματεύ -
σεις για τον προγραμματισμό των 
Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και 
Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ), 
ώστε να αυξηθεί σημαντικά 
η παρεχόμενη από τα εν λόγω 
ταμεία συνολική στήριξη της ΕΕ 
προς τα μέσα χρηματοδότησης 
των ΜΜΕ που βασίζονται στη 
μόχλευση κατά το διάστημα 
2014-2020 και να διπλασιαστεί 
τουλάχιστον η στήριξη σε χώρες 
όπου οι οικονομικές συνθήκες 
εξακολουθούν να είναι 
δυσχερείς.»
9 Απόφαση του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου της 10ης Μαΐου 
2012 σχετικά με την απαλλαγή για 
την εκτέλεση του γενικού 
προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης για το οικονομικό 
έτος 2010, Τμήμα III — Επιτροπή 
(COM(2011) 473 τελικό —  
C7-0256/2011 — 2011/2201(DEC)) 
P7_TA(2012)0153.
10 COM(2011) 662 τελικό, ό.π .
11 COM(2014) 903 τελικό της 
26ης Nοεμβρίου 2014.
12 Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερεια -
κής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό 
Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο 
Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό 
Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και 
το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας 
και Αλιείας.
13 Συνιστάται στα κράτη μέλη να 
διαθέτουν, μέσω χρηματοοικονομι -
κών μέσων, συγκεκριμένο ποσοστό 
των κονδυλίων που προβλέπονται 
στο πλαίσιο των συμφωνιών 
εταιρικής σχέσης σε καθέναν από 
τους βασικούς επενδυτικούς τομείς 
ως εξής: 50 % στον τομέα στήριξης 
των ΜΜΕ, 20 % στον τομέα των 
μέτρων μείωσης των εκπομπών 
CO2, 10 % στον τομέα των 
τεχνολογιών πληροφοριών και 
επικοινωνιών, 10 % στον τομέα των 
βιώσιμων μεταφορών, 5 % στον 
τομέα της έρευνας, της ανάπτυξης 
και της καινοτομίας και 5 % στον 
τομέα της περιβαλλοντικής 
αποδοτικότητας και της 
αποδοτικότητας των πόρων.
14 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1974/2006 
της Επιτροπής, της 15ης 
Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση 
λεπτομερών κανόνων εφαρμογής 
του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1698/2005 του Συμβουλίου για τη 
στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης 
από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό 
Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης 
(ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 368 της 23.12.2006, 
σ. 15).
12 Εισαγωγή
Χρηματοοικονομικά μέσα του τομέα της αγροτικής ανάπτυξης κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013Γράφημα 2
Πηγή: Δεδομένα από τις σχετικές συμφωνίες χρηματοδότησης.Κράτη /uni03BCέλη / περιφέρειε/uni03C2 που συνέστησαν 
χρη/uni03BCατοοικονο/uni03BCικά /uni03BCέσα
Κορσική: ΤΕ (2012)Λετονία: Τ∆ (2010)
Λιθουανία: Τ∆ (2009)
Ρου/uni03BCανία: ΤΕ (2010)
Βουλγαρία: ΤΕ (2011)
Ελλάδα: Τ∆ (2013)
Καλαβρία: ΤΕ (2010)
Βασιλικάτα, Κα/uni03BCπάνια, Μολίζε, Απουλία, Σικελία: ΤΕ (2011) Λάτιο: ΤΕ (2012)Ου/uni03BCβρία: ΤΕ (2014)ΤE: τα/uni03BCείο εγγυήσεων
T∆: τα/uni03BCείο δανειοδοτήσεων(20XX): η/uni03BCερο/uni03BCηνία κεφαλαιοποίηση/uni03C2 του τα/uni03BCείου
13 Εισαγωγή
11 
Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν τα χρημα -
τοοικονομικά μέσα για δραστηριότητες 
στο πλαίσιο των αξόνων 1 και 3 του ΠΑΑ 
για μέτρα όπως ο εκσυγχρονισμός των 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων, η αύξηση 
της αξίας των γεωργικών και δασοκο -
μικών προϊόντων ή η δημιουργία και 
η ανάπτυξη επιχειρήσεων. Τα ταμεία 
εγγυήσεων παρέχουν χρηματοοικονομι -
κές εγγυήσεις για πιστώσεις που ζητούν 
επιχειρήσεις ή οργανισμοί, καθιστώντας 
ευκολότερη για αυτούς την εξασφάλι -
ση χρηματοδότησης από τις τράπεζες. 
Καθώς οι επιμέρους κύριοι έργων απο -
πληρώνουν τα δάνειά τους, οι εγγυήσεις 
αποδεσμεύονται και καθίσταται δυνατή 
η έκδοση νέων εγγυήσεων. Τα ταμεία 
δανειοδοτήσεων παρέχουν πόρους για 
τη δανειοδότηση έργων σχετικά με την 
ανάπτυξη επιχειρήσεων. Τα ποσά που 
καθίστανται διαθέσιμα από την αποπλη -
ρωμή δανείων που έχουν χορηγηθεί για 
έργα, διατίθενται για τη χορήγηση νέων 
δανείων.12 
Από το συνολικό ποσό των 700 εκατομ -
μυρίων ευρώ15 που διατέθηκε σε χρη -
ματοοικονομικά μέσα (βλέπε σημείο 4), 
οι δημόσιοι πόροι ανέρχονταν σε 
564 εκατομμύρια ευρώ και το μερίδιο 
της ΕΕ επ’ αυτού του ποσού ανερχόταν 
σε 440 εκατομμύρια ευρώ περίπου. Στο 
γράφημα 3  παρουσιάζεται η κατανομή 
των κονδυλίων ανά κράτος μέλος.
Χρηματοδότηση των χρηματοοικονομικών μέσων στο 
τέλος του 2013Γράφημα 3
Πηγή: Δεδομένα από τα επιχειρηματικά σχέδια, τις σχετικές ετήσιες εκθέσεις προόδου για το 2013 
και υπολογισμούς του ΕΕΣ.050100150200250300Εκατο/uni03BC/uni03BCύρια ευρώ
Βουλγαρία
Γ αλλία (Κορσική)Ελλάδα
Ιταλία (Σικελία) Ιταλία (Απουλία)Ιταλία (Λάτιο)
Ιταλία (Κα/uni03BCπάνια) Ιταλία (Ου/uni03BCβρία)Ιταλία (Μολίζε)
Ιταλία (Βασιλικάτα)Ιταλία (Καλαβρία)ΛετονίαΛιθουανία Ρου/uni03BCανία15 Στο ποσό αυτό 
περιλαμβάνονταν 
138 εκατομμύρια  ευρώ από 
ιδιωτικούς πόρους, τα οποία 
διατέθηκαν στο ταμείο 
δανειοδοτήσεων στην 
Ελλάδα, επιπροσθέτως των 
115 εκατομμυρίων ευρώ που 
προέρχονταν από δημόσιους 
πόρους.
14 Εισαγωγή
Διαχείριση των 
χρηματοοικονομικών 
μέσων του τομέα 
αγροτικής ανάπτυξης
13 
Η διαχείριση των χρηματοοικονομικών 
μέσων επιμερίζεται μεταξύ της Επιτρο -
πής και των κρατών μελών. Η Επιτροπή 
αξιολογεί και εγκρίνει τα ΠΑΑ που καταρ -
τίζουν και υποβάλλουν τα κράτη μέλη, 
τα οποία εγκρίνουν όλες τις νομοθετικές, 
κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, 
οι οποίες απαιτούνται για την ορθή 
λειτουργία των χρηματοοικονομικών 
μέσων. Οι τέσσερις κύριοι φορείς στα 
κράτη μέλη είναι η διαχειριστική αρχή 
(συνήθως το Υπουργείο Γεωργίας), ο δια -
χειριστής ταμείου, τα χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα (π.χ. τράπεζες και πιστωτικά 
ιδρύματα) και οι τελικοί αποδέκτες 
(π.χ. γεωργικές εκμεταλλεύσεις ή εταιρεί -
ες επεξεργασίας τροφίμων).
14 
Οι διαχειριστικές αρχές σχεδιάζουν και 
εποπτεύουν τα χρηματοοικονομικά 
μέσα. Οι διαχειριστές ταμείων είναι 
επιφορτισμένοι με την υλοποίηση 
της επενδυτικής στρατηγικής και την επαλήθευση του κατά πόσον οι επεν -
δύσεις επιτυγχάνουν πράγματι τους 
επιδιωκόμενους στόχους τους. Τα χρη -
ματοπιστωτικά ιδρύματα αξιολογούν την 
οικονομική βιωσιμότητα των προτεινό -
μενων έργων και αναλύουν την πιστο -
ληπτική ικανότητα των τελικών αποδε -
κτών. Οι τελικοί αποδέκτες συνάπτουν 
συμβάσεις (δανειοδότησης ή εγγύησης) 
με τους διαχειριστές ταμείων και/ή τα 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Οι τελικοί 
αποδέκτες είναι επίσης υπεύθυνοι για 
την υλοποίηση των επενδύσεων και την 
επιστροφή των χρημάτων στα χρημα -
τοπιστωτικά ιδρύματα σύμφωνα με τις 
διατάξεις των συμβάσεών τους.
15 
Οι συγκεκριμένες αρμοδιότητες και 
τα καθήκοντα των διαφόρων φορέων 
εξαρτώνται επίσης από το είδος του 
εφαρμοζόμενου χρηματοδοτικού μέσου, 
δεδομένου ότι τα ταμεία δανειοδοτή -
σεων λειτουργούν διαφορετικά από τα 
ταμεία εγγυήσεων. Για παράδειγμα, ενώ 
τα ταμεία δανειοδοτήσεων χαρακτηρί -
ζονται από εκροές χρημάτων, αυτό δεν 
ισχύει για τα ταμεία εγγυήσεων, εκτός 
από την περίπτωση αδυναμίας εξυπηρέ -
τησης των σχετικών δανείων.
Τα χρηματοοικονομικά μέσα εν συντομία
 οΕπιστρεπτέα μέσα: οι πόροι μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν στον τομέα του προγράμματος. Το αποτέλεσμα της 
ανανέωσης είναι σημαντικό σε μια εποχή δημοσιονομικών περιορισμών.
 οΈνα άλλο βασικό αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι η προσέλκυση πρόσθετων ιδιωτικών κεφαλαίων για την επιδίωξη 
των στόχων πολιτικής της ΕΕ, που ονομάζεται μόχλευση.
 οΜικρή πείρα και χαμηλό βαθμό σημαντικότητας για την αγροτική ανάπτυξη, δεδομένου ότι ο βασικός τομέας των 
χρηματοοικονομικών μέσων ήταν έως τώρα ο τομέας της συνοχής.
 οΩς επί το πλείστον χρησιμοποιούνται τα ταμεία εγγυήσεων, ωστόσο έχουν συσταθεί και ορισμένα ταμεία 
δανειοδοτήσεων.
 οΟι αρμοδιότητες διαχείρισης επιμερίζονται μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών.
 οΗ Επιτροπή προωθεί τη χρήση των χρηματοοικονομικών μέσων, ωστόσο υπάρχουν δυσκολίες και κίνδυνοι κατά την 
υλοποίηση.
15
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
16 
Σκοπός του ελέγχου ήταν να διαπιστω -
θεί κατά πόσον τα χρηματοοικονομικά 
μέσα που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο 
της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης κατά 
την περίοδο 2007-2013 σχεδιάστηκαν και 
υλοποιήθηκαν με άρτιο τρόπο. Επίσης, οι 
κύριοι κανονισμοί της ΕΕ σχετικά με την 
περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 
για την αγροτική ανάπτυξη εγκρίθηκαν 
πρόσφατα. Το γεγονός αυτό έδωσε τη 
δυνατότητα στο Συνέδριο να εξετάσει τον 
βαθμό στον οποίο οι αλλαγές που καθιε -
ρώθηκαν από το νέο νομικό πλαίσιο ήταν 
πιθανό να έχουν σημαντικό αντίκτυπο 
στις βασικές ανεπάρκειες που προσδιορί -
στηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου.
17 
Το γενικό ερώτημα του ελέγχου ήταν το 
εξής:
Αποτελούν τα χρηματοοικονομικά μέσα 
επιτυχές και ελπιδοφόρο εργαλείο για 
τον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης;
Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του ελέγχου 
επιδιώχθηκε να δοθεί απάντηση στα 
ακόλουθα ερωτήματα:
 — Συστάθηκαν και κεφαλαιοποιήθηκαν 
τα χρηματοοικονομικά μέσα με τον 
ενδεδειγμένο τρόπο κατά την περίο -
δο προγραμματισμού 2007-2013;
 — Είχαν τα χρηματοοικονομικά μέσα θε -
τικές επιδόσεις την περίοδο 2007-2013;
 — Είχαν θεσπιστεί κατάλληλες πολι -
τικές εκκαθάρισης και εξόδου την 
περίοδο 2007-2013;
 — Μπορεί το πλαίσιο για την περίοδο 
2014-2020 να εξασφαλίσει τις ανα -
γκαίες βελτιώσεις όσον αφορά τα 
χρηματοοικονομικά μέσα;
18 
Το Συνέδριο καθόρισε κριτήρια ελέγχου 
σχετικά με τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση/αξιολόγηση των 
χρηματοοικονομικών μέσων. Τα κριτήρια 
αυτά αναπτύχθηκαν βάσει προηγούμε -
νων ελέγχων του Συνεδρίου, της νομοθε -
σίας, εγγράφων της Επιτροπής και άλλων 
δημοσιεύσεων. Το Συνέδριο συμβου -
λεύθηκε επίσης εμπειρογνώμονες του 
ΟΟΣΑ16 σχετικά με την εγκυρότητα και 
τη σκοπιμότητα των εν λόγω κριτηρίων 
ελέγχου και διενήργησε επισκόπηση της 
υφιστάμενης βιβλιογραφίας του ΟΟΣΑ.
19 
Επισκέψεις ελέγχου πραγματοποιήθηκαν 
στη Γαλλία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία, τη 
Ρουμανία και την Ιταλία, διασφαλίζοντας 
τη συμπερίληψη τόσο ταμείων εγγυήσε -
ων17 όσο και ταμείων δανειοδοτήσεων18. 
Σε κάθε κράτος μέλος συγκεντρώθηκαν 
αποδεικτικά στοιχεία ελέγχου, τα οποία 
εξετάστηκαν βάσει των κριτηρίων ελέγ -
χου μέσω συνεντεύξεων και ανάλυσης 
εγγράφων και δεδομένων. Επίσης, μέσω 
ελέγχων βάσει εγγράφων, οι ελεγκτές συ -
νέλεξαν και ανέλυσαν πρόσθετες πληρο -
φορίες σχετικά με τα χρηματοοικονομικά 
μέσα τα οποία εφαρμόστηκαν σε κράτη 
μέλη ή περιφέρειες όπου δεν πραγματο -
ποιήθηκε επίσκεψη (ιδίως στη Βουλγαρία 
και τη Λετονία). Επιπλέον, πραγματοποί -
ησαν συνεντεύξεις με υπαλλήλους της 
Επιτροπής και ανέλυσαν σχετικά έγγραφα.
20 
Το Συνέδριο διενήργησε έρευνα σε δείγ -
μα 37 διαχειριστικών αρχών, 32 εκ των 
οποίων δεν είχαν εφαρμόσει χρηματοοι -
κονομικά μέσα στο πλαίσιο της πολιτικής 
αγροτικής ανάπτυξης κατά την περίοδο 
2007-2013. Στο τέλος του 2013 αυτές οι 
διαχειριστικές αρχές είχαν απορροφήσει 
το 90 % περίπου των πληρωμών του 
ΕΓΤΑΑ για βασικά επενδυτικά μέτρα στο 
πλαίσιο των οποίων χρησιμοποιήθηκαν 
χρηματοοικονομικά μέσα19. Σκοπός της 
έρευνας ήταν κυρίως να διαπιστωθούν οι 
λόγοι που είχαν αποτρέψει συγκεκριμένα 
τις διαχειριστικές αρχές, κατά το στάδιο 
μελέτης και σχεδιασμού, να συστήσουν 
ένα ή περισσότερα χρηματοοικονομικά 
μέσα.16 Οργανισμός Οικονομικής 
Συνεργασίας και Ανάπτυξης.
17 Γαλλία (Κορσική), Ιταλία 
(Απουλία και Σικελία) και 
Ρουμανία.
18 Ελλάδα και Λιθουανία.
19 Ήτοι το μέτρο 121 
(Εκσυγχρονισμός των 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων) 
και το μέτρο 123 (Αύξηση της 
αξίας των γεωργικών και 
δασοκομικών προϊόντων).
16
 Παρατηρήσεις
Συστάθηκαν και 
κεφαλαιοποιήθηκαν με 
τον ενδεδειγμένο τρόπο 
τα χρηματοοικονομικά 
μέσα κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 
2007-2013;
21 
Η περίοδος προγραμματισμού 2007-2013 
χρειαζόταν προσεκτική προετοιμασία 
προκειμένου να διασφαλιστεί μια άρτια 
βάση για τα χρηματοοικονομικά μέσα. 
Συγκεκριμένα, το νομικό πλαίσιο για τα 
χρηματοοικονομικά μέσα χρειαζόταν να 
λάβει υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά 
της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης και 
έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί αξιολό -
γηση των πραγματικών αναγκών, βάσει 
αξιόπιστων, ποσοτικώς προσδιορισμέ -
νων, πληροφοριών, που να αιτιολογούν 
την επιλογή του συγκεκριμένου είδους 
ΜΧΤ, να προσδιορίζουν τη ζήτηση της 
αγοράς για στήριξη από ΜΧΤ και να κα -
ταδεικνύουν ότι το ύψος των κεφα   λαίων 
που διατέθηκαν για το ταμείο ήταν το 
ενδεδειγμένο. Το Συνέδριο εξέτασε αυτά 
τα κύρια χαρακτηριστικά του σχεδια -
σμού των χρηματοοικονομικών μέσων 
κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2007-2013.
Το πλαίσιο 
προγραμματισμού δεν είχε 
προετοιμαστεί ικανοποιητικά
22 
Στην ενότητα αυτή αξιολογείται κατά 
πόσον το νομικό πλαίσιο για τα χρηματο -
οικονομικά μέσα έλαβε υπόψη, αφενός, 
τα ειδικά χαρακτηριστικά της πολιτικής 
αγροτικής ανάπτυξης και, αφετέρου, μια 
άρτια αξιολόγηση των αναγκών. Παρέ -
χονται επίσης πληροφορίες που συγκε -
ντρώθηκαν βάσει του ερωτηματολογίου 
που διαβιβάστηκε στα κράτη μέλη, σχε -
τικά με τη χαμηλή χρησιμοποίηση των 
χρηματοοικονομικών μέσων την περίοδο 
2007-2013.Το νομικό πλαίσιο της 
περιόδου 2007-2013 για τα 
χρηματοοικονομικά μέσα 
δεν είχε σχεδιαστεί ειδικά για 
τους σκοπούς της αγροτικής 
ανάπτυξης
23 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι το νομικό 
πλαίσιο της περιόδου 2007-2013 για τα 
χρηματοοικονομικά μέσα στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης είχε επηρεαστεί 
ως επί το πλείστον από την πολιτική συ -
νοχής. Η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να 
καταδείξει ότι είχε αξιολογήσει και λάβει 
υπόψη της τα ειδικά χαρακτηριστικά της 
αγροτικής ανάπτυξης κατά τον σχεδια -
σμό του εν λόγω πλαισίου. Για παράδειγ -
μα, στην αγροτική ανάπτυξη, σε αντίθε -
ση με ό,τι ισχύει στον τομέα της συνοχής, 
οι περισσότεροι δυνητικοί δικαιούχοι 
ήταν μικρές εκμεταλλεύσεις, συνηθισμέ -
νες σε μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις, 
και τα έργα ήταν επίσης πολύ μικρής 
κλίμακας. Πέραν αυτών, οι διαχειριστικές 
αρχές των κρατών μελών δεν διέθεταν 
επαρκή πείρα σε σχέση με είδη χρηματο -
δότησης πέραν των επιχορηγήσεων.
24 
Η Επιτροπή δεν είχε αρκετές προηγού -
μενες εμπειρίες με χρηματοοικονομικά 
μέσα στον τομέα της αγροτικής ανά -
πτυξης, στις οποίες να βασιστεί για την 
περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. 
Μολονότι κατά την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2000-2006 ήταν διαθέσιμο 
ένα χωριστό μέτρο χρηματοοικονομικής 
τεχνικής, στην πράξη μόνο η Πορτογαλία 
και τέσσερις περιφέρειες της Ιταλίας20 
είχαν δημιουργήσει χρηματοοικονομικά 
μέσα. Η χρηματοοικονομική τεχνική 
ήταν το μέτρο που εφαρμόστηκε λιγότε -
ρο από όλα.20 Βασιλικάτα, Καλαβρία και 
Απουλία (στο πλαίσιο του 
ΕΓΤΠΕ - τμήμα 
Προσανατολισμού) και Μάρκε 
(στο πλαίσιο του ΕΓΤΠΕ - 
τμήμα Εγγυήσεων).
17 Παρατηρήσεις
Παραδείγματα στόχων που χρησιμοποιήθηκαν για τα χρηματοοικονομικά μέσα
Στην Ελλάδα, οι επιδιωκόμενοι στόχοι για τη σύσταση του ταμείου δανειοδοτήσεων αναφέρθηκαν σε γενικές γραμ -
μές στο αναθεωρημένο ΠΑΑ. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν η ενίσχυση της ρευστότητας για τους τελικούς αποδέ -
κτες/δανειολήπτες και η χορήγηση τραπεζικών δανείων υπό ευνοϊκούς όρους, ώστε να υποστηριχτεί η επιχειρημα -
τικότητα και να επισπευσθεί η απορρόφηση των κονδυλίων του ΕΓΤΑΑ.
Στη Λιθουανία, ο στόχος για το ταμείο δανειοδοτήσεων που περιλαμβανόταν στο ΠΑΑ ήταν η παροχή πρόσβασης 
σε πιστώσεις για την πραγματοποίηση επενδύσεων οι οποίες θα επεδίωκαν την επίτευξη των στόχων που απαριθ -
μούνταν στα μέτρα.
Στην Ιταλία (Απουλία και Σικελία), ως στόχος του χρηματοδοτικού μέσου είχε οριστεί η αύξηση της πρόσβασης των 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων σε πιστώσεις. Στα ΠΑΑ δεν αναπτύχθηκαν περαιτέρω στόχοι.
Στο ΠΑΑ της Ρουμανίας, οι στόχοι των καθεστώτων εγγυήσεων ήταν οι εξής: βελτίωση της πρόσβασης σε πιστώσεις 
για την αγροτική ανάπτυξη και αύξηση του ενδιαφέροντος των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για την αγροτική 
οικονομία και της εμπιστοσύνης τους στον τομέα αυτό.Πλαίσιο 225 
Μόνον τρία είδη μέσων συμπεριλήφθη -
καν στο νομικό πλαίσιο 2007-2013 (βλέπε 
σημείο 10), χωρίς την παροχή διευκρινί -
σεων. Επιπλέον, μέσω της βιβλιογραφίας 
του ΟΟΣΑ και του FAO21 και επαφών με 
εμπειρογνώμονες του ΟΟΣΑ και τις εθνι -
κές αρχές κατά τις επισκέψεις στα κράτη 
μέλη, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι στην 
πραγματικότητα χρησιμοποιούνταν στον 
τομέα της γεωργίας άλλα είδη μέσων, 
όπως η χρηματοδότηση βάσει αποθετή -
ριων τίτλων22.Οι στόχοι ήταν γενικοί και δεν 
υπήρχε σαφής αξιολόγηση των 
πραγματικών αναγκών
26 
Τα κράτη μέλη που χρησιμοποίησαν τα 
χρηματοοικονομικά μέσα δεν καθόρισαν 
συγκεκριμένους και μετρήσιμους στό -
χους. Οι στόχοι που όντως παρουσίασαν 
ήταν μάλλον αόριστοι και, κατά συνέ -
πεια, δεν θεωρήθηκαν χρήσιμοι για την 
αξιολόγηση της μείωσης του πιστωτικού 
κενού. Παραδείγματα του τρόπου με τον 
οποίο καθορίστηκαν οι στόχοι παρουσι -
άζονται στο πλαίσιο 2 .
27 
Η αξιολόγηση των πραγματικών ανα -
γκών δεν βασιζόταν σε αξιόπιστες, ποσο -
τικώς προσδιορίσιμες, πληροφορίες ούτε 
ήταν διαθέσιμες επίσημες αξιολογήσεις 
του ελλείμματος χρηματοδότησης σε 
κάποιο από τα κράτη μέλη που εφάρμο -
σαν χρηματοοικονομικά μέσα. Μολονότι 
η νομοθεσία δεν απαιτούσε συγκεκριμέ -
να αξιολόγηση του ελλείμματος χρη -
ματοδότησης, δεν υπήρχε ούτε κάποιο 
άλλο είδος ανάλυσης με παρόμοια αποδεικτική ισχύ, όπως ποσοτικώς 
προσδιορισμένες πληροφορίες σχετικά 
με τη φύση των αναγκών και το ενδε -
δειγμένο είδος χρηματοδοτικού μέσου. 
Σε όλα τα προγράμματα αναφερόταν 
απλώς έλλειψη ρευστότητας και οι γενι -
κές δυσκολίες πρόσβασης του γεωργικού 
τομέα σε πιστώσεις. Η αδυναμία αυτή 
στην αρχική αξιολόγηση των αναγκών 
είχε ως αποτέλεσμα την υπερκεφαλαι -
οποίηση πολλών χρηματοοικονομικών 
μέσων (βλέπε σημείο 43).21 Οργανισμός Επισιτισμού και 
Γεωργίας των Ηνωμένων 
Εθνών.
22 Τα αποθετήρια εκδίδονται ως 
αποδεικτικό στοιχείο ότι 
συγκεκριμένα εμπορεύματα 
δηλωθείσας ποσότητας και 
ποιότητας παρελήφθησαν 
προς φύλαξη σε 
συγκεκριμένες τοποθεσίες 
από κατονομαζόμενα άτομα. 
Τα άτομα αυτά μπορούν να τα 
χρησιμοποιούν ως εγγύηση 
για την εξασφάλιση 
χρηματοδότησης.
18 Παρατηρήσεις
Τα χρηματοοικονομικά μέσα δεν 
θεωρήθηκαν χρήσιμα από τα 
περισσότερα κράτη μέλη
28 
Με την έρευνα του Συνεδρίου επιβεβαι -
ώθηκε ότι τα περισσότερα κράτη μέλη 
δεν θεωρούσαν τα χρηματοοικονομικά 
μέσα χρήσιμο εργαλείο23. Η καταλληλό -
τητα των χρηματοοικονομικών μέσων 
σε σχέση με τα χαρακτηριστικά των 
περισσότερων δικαιούχων του ΕΓΤΑΑ 
αποτελούσε βασικό πρόβλημα για τις 
διαχειριστικές αρχές. Ο κύριος λόγος που 
αναφέρθηκε ήταν ότι υπήρχε έλλειψη 
ζήτησης για τα χρηματοοικονομικά 
μέσα, επειδή οι δυνητικοί δικαιούχοι 
δεν ήταν εξοικειωμένοι με αυτά, αλλά 
με τη χρηματοδότηση έργων μέσω 
επιχορηγήσεων.29 
Ο πίνακας κατωτέρω επιβεβαιώνει το 
περιορισμένο ενδιαφέρον για τα χρη -
ματοοικονομικά μέσα κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013, καθώς 
μέσω χρηματοοικονομικών μέσων 
διατέθηκε το 1,5 % περίπου των ποσών 
του ΕΓΤΑΑ που δαπανήθηκαν για τους 
σχετικούς άξονες 1 και 3 της αγροτικής 
ανάπτυξης ( πίνακας 1 ).
Εντούτοις οι κανόνες που 
διέπουν τις δαπάνες είναι 
ευνοϊκοί για τα κράτη μέλη
30 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι τα χρηματο -
οικονομικά μέσα ήταν ελκυστικά για 
ορισμένα κράτη μέλη, επειδή επέτρε -
παν την ταχύτερη εκτέλεση δαπανών, 
διευκολύνοντας επομένως την εφαρμογή 
ορισμένων διατάξεων σε σχέση με την 
απορρόφηση πόρων της ΕΕ. Μπορούσαν 
επίσης να δημιουργήσουν έσοδα (τόκος).23 Οι κύριοι λόγοι ήταν οι εξής: τα 
ειδικά χαρακτηριστικά της 
αγροτικής ανάπτυξης δεν 
λαμβάνονται (ή δεν 
λαμβάνονται επαρκώς) υπόψη 
από το ισχύον νομικό πλαίσιο, 
ο πληθυσμός των δικαιούχων, 
ιδίως οι γεωργοί, έχουν 
συνηθίσει να λαμβάνουν 
επιχορηγήσεις, δεν 
προσδιορίστηκαν επαρκή 
πλεονεκτήματα της χρήσης 
χρηματοοικονομικών μέσων 
σε σύγκριση με άλλα μέτρα 
στήριξης, η στήριξη μέσω 
χρηματοοικονομικών μέσων 
δεν ανταποκρινόταν στα 
τυπικά χαρακτηριστικά των 
συνήθων δικαιούχων του 
ΕΓΤΑΑ και δεν 
προσδιορίστηκαν οι ανάγκες 
ή η ζήτηση για 
χρηματοοικονομικά μέσα 
στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης.
Ποσά του ΕΓΤΑΑ που καταβλήθηκαν σε χρηματοοικονομικά μέσα επί του συνόλου 
των δαπανών του ΕΓΤΑΑ
Ποσό  
(σε εκατομμύρια ευρώ)Ποσοστό συγκρινόμενο με τις πληρωμές του ΕΓΤΑΑ 
για τους άξονες 1 και 3 έως τις 15 Οκτωβρίου 2014 
(συμπεριλαμβανομένων προπληρωμών)
Σωρευτικές δηλωθείσες δαπάνες του ΕΓΤΑΑ για τους άξονες 
1 και 3 (τέταρτο τρίμηνο 2006 έως τρίτο τρίμηνο 2014)1 32 767 100,00  %
Χρηματοοικονομικά μέσα (μέγιστο διαθέσιμο μερίδιο του ΕΓΤΑΑ 
επί του κεφαλαίου του ταμείου ως την τρίτη τριμηνιαία δήλωση 
δαπανών για το 2014)2530 1,62  %Πίνακας 1
1 Πηγή : ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης — Παράρτημα στο ενημερωτικό σημείωμα των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης — Επιτροπή 
Αγροτικής Ανάπτυξης — 19 Νοεμβρίου 2014.
2 Υπολογισμός του ΕΕΣ βάσει των τριμηνιαίων δηλώσεων δαπανών.
19 Παρατηρήσεις
Οι εισφορές στα 
χρηματοοικονομικά μέσα 
αντιμετωπίζονται ως 
πραγματοποιηθείσες δαπάνες
31 
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 του 
Συμβουλίου ορίζει ότι η Επιτροπή πρέπει 
να πραγματοποιεί ενδιάμεσες πληρωμές 
προκειμένου να επιστραφούν οι δαπάνες 
που πραγματοποιήθηκαν κατά την εκτέ -
λεση των προγραμμάτων24. Ο κανονι -
σμός (ΕΚ) αριθ. 1974/2006 της Επιτροπής 
ορίζει ότι οι δαπάνες που δηλώνονται ως 
πραγματοποιηθείσες στην Επιτροπή εί -
ναι οι καταβληθείσες συνολικές δαπάνες 
για τη δημιουργία ή τη συνεισφορά στα 
χρηματοοικονομικά μέσα25. Η διάταξη 
αυτή επέτρεψε στα κράτη μέλη να δηλώ -
νουν υψηλότερα επίπεδα δαπανών από 
αυτά που όντως πραγματοποιήθηκαν.
Οι παραγόμενοι τόκοι 
περιέρχονται στα κράτη μέλη
32 
Η νομοθεσία επιτρέπει επίσης να 
δηλωθεί και να καταβληθεί το πλήρες 
ποσό του κεφαλαίου του ταμείου από 
την έναρξη των χρηματοοικονομικών 
μέσων. Τα κράτη μέλη είχαν κίνητρο να 
εφαρμόσουν την πρακτική αυτή, επειδή 
στη συνέχεια θα μπορούσαν να αποκομί -
ζουν τόκο επενδύοντας το κεφάλαιο του 
ταμείου. Η περίπτωση που καταδεικνύει 
καλύτερα τα ανωτέρω διαπιστώθηκε 
στη Ρουμανία, όπου το πλήρες ποσό του 
κεφαλαίου του ταμείου καταβλήθηκε 
σε μία δόση και τηρείτο στους εθνικούς 
λογαριασμούς. Το είδος του χρηματοδο -
τικού μέσου που δημιουργήθηκε (ταμείο 
εγγυήσεων) και το χαμηλό ποσοστό 
αδυναμίας εξυπηρέτησης δανείων26 
(χαμηλότερο του 1 %) σήμαινε ότι το 
κράτος μέλος στην πραγματικότητα δεν 
χρειαζόταν να δαπανήσει το μεγαλύτερο 
μέρος του κεφαλαίου, με αποτέλεσμα 
να μπορεί να αποκομίζει σημαντικούς 
τόκους. Έως το τέλος του 2013, η Ρουμα -
νία αποκόμισε συνολικά 50 εκατομμύ -
ρια ευρώ με αυτόν τον τρόπο.Οι αποδεσμευμένες εγγυήσεις 
ήταν επιλέξιμες στο τέλος της 
περιόδου προγραμματισμού για 
συγχρηματοδότηση από την ΕΕ
33 
Τα δάνεια που χορηγήθηκαν σε τελικούς 
αποδέκτες και στη συνέχεια επιστράφη -
καν στο ταμείο ή εγγυήσεις που εκδό -
θηκαν για την κάλυψη δανείων οι οποίες 
στη συνέχεια αποδεσμεύτηκαν, θεωρή -
θηκαν επιλέξιμα στο τέλος της περιόδου 
προγραμματισμού για συγχρηματοδότη -
ση στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ. Αυτό οδή -
γησε σε μια κατάσταση όπου το οικείο 
κράτος μέλος εξακολουθούσε να τηρεί 
τα σχετικά κεφάλαια μολονότι, τελικά, 
δεν υπήρχε πλέον κίνδυνος (αποπληρω -
θέν δάνειο) ή δεν προέκυψε πραγματικό 
κόστος ούτε χρηματική ροή (αποδέσμευ -
ση εγγυήσεων). Αν και αυτό γίνεται βάσει 
εκτελεστικού κανονισμού27, το Συνέδριο 
τονίζει ότι δεν τηρούνται οι αρχές της 
χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης 
όταν αποδεσμευμένες εγγυήσεις θεω -
ρούνται επιλέξιμες δαπάνες, επειδή στην 
πραγματικότητα δεν είχαν υπάρξει ποτέ 
δαπάνες σε χρηματικούς όρους (βλέπε 
επίσης σημεία 75 έως 77).24 Άρθρο 26 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1290/2005 του 
Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 
2005, για τη χρηματοδότηση 
της κοινής γεωργικής 
πολιτικής (ΕΕ L 209 της 
11.8.2005, σ. 1).
25 Άρθρο 52, παράγραφος 1, του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1974/2006 της 
Επιτροπής.
26 Αυτό ορίζεται ως τα ποσά των 
εγγυήσεων που αφορούν 
περιπτώσεις αδυναμίας 
εξυπηρέτησης δανείων σε 
σύγκριση με τα ποσά των 
εγγυήσεων που είχαν εκδοθεί.
27 Κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 1974/2006 της 
Επιτροπής.
20 Παρατηρήσεις
Τα χρηματοοικονομικά μέσα 
συστάθηκαν έτσι ώστε δημόσιοι 
πόροι (δάνεια/εγγυήσεις) να 
συμβάλλουν στην ανάλωση 
δημόσιων πόρων (επιχορηγήσεις)
34 
Τα χρηματοοικονομικά μέσα χρησιμο -
ποιήθηκαν κυρίως για να βοηθήσουν 
στην αποδέσμευση των δαπανών στο 
πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ κατά την περίοδο 
2007-2013, ωστόσο ο αντίκτυπός τους 
στην απορρόφηση των επιχορηγήσεων 
δεν επιβεβαιώνεται σε όλες τις περι -
πτώσεις από τα διαθέσιμα δεδομένα. 
Επιπλέον, διαρθρωτικοί παράγοντες 
παρεμπόδισαν την επίτευξη του εν λόγω 
αντίκτυπου (βλέπε πλαίσιο 3 ).35 
Τα χρηματοοικονομικά μέσα συστάθη -
καν έτσι ώστε δημόσιοι πόροι (δάνεια/
εγγυήσεις) να συμβάλλουν στην ανάλω -
ση δημόσιων πόρων (επιχορηγήσεις) και 
όχι ως εναλλακτική επιλογή αντί για τις 
επιχορηγήσεις. Το Συνέδριο διαπίστωσε, 
όσον αφορά το σύνολο των χρηματοοι -
κονομικών μέσων που εφαρμόστηκαν 
την περίοδο 2007-2013 από τα κράτη 
μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε 
επίσκεψη, ότι μόνο οι αιτούντες επιχορή -
γηση μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε 
αυτά (έμμεση πρόσβαση).
Διαρθρωτικές δυσκολίες στην απόκτηση πρόσβασης σε πιστώσεις στη Ρουμανία
Ο οργανισμός πληρωμών εκτίμησε ότι, εν τέλει, εγκριθέντα έργα συνολικού ύψους 700 εκατομμυρίων ευρώ, στο 
πλαίσιο όλων των επενδυτικών μέτρων, δεν μπορούσαν να εκτελεστούν, επειδή οι δυνητικοί δικαιούχοι δεν είχαν 
μπορέσει να εξασφαλίσουν πίστωση ή αδυνατούσαν να παράσχουν εμπράγματη ασφάλεια. Το 69 % περίπου των 
ακυρώσεων έργων έως τον Ιούνιο του 2014 οφειλόταν σε έλλειψη μεριδίου συγχρηματοδότησης. Εξαιτίας διαρθρω -
τικών παραγόντων (μικρό ενδιαφέρον για τη γεωργία από πλευράς των τραπεζών, έλλειψη πιστωτικού ιστορικού, 
έλλειψη άλλης επαρκούς ασφάλειας, έργα τα οποία οι τράπεζες θεωρούσαν μη βιώσιμα οικονομικά), ακόμη και με 
ένα χρηματοδοτικό μέσο, το πιστωτικό κενό της Ρουμανίας παρέμεινε και η απορρόφηση των επιχορηγήσεων που 
είχαν σχέση με εγγυήσεις παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα. Τα διαθέσιμα στοιχεία έως τις 31 Μαρτίου 2014 καταδει -
κνύουν ότι το 15 % περίπου του συνόλου των δαπανών για επιχορηγήσεις καλυπτόταν από εγγύηση που παρείχε το 
συγχρηματοδοτούμενο από την ΕΕ ταμείο εγγυήσεων σχετικά με τα δάνεια που ήταν αναγκαία για τη χρηματοδότη -
ση των έργων.Πλαίσιο 3
36 
Το Συνέδριο διαπίστωσε συγκεκριμένες 
περιπτώσεις στην Ιταλία (Απουλία και 
Σικελία), τη Λιθουανία και τη Ρουμα -
νία στις οποίες το συνολικό ποσό των 
επιχορηγήσεων και των χρηματοοικο -
νομικών μέσων μαζί, είτε προσέγγισε το 
ποσό του επιλέξιμου κόστους του έργου, 
είτε ισούτο με αυτό, είτε ήταν υψηλότε -
ρο. Επομένως, στο τέλος της περιόδου 
προγραμματισμού 2007-2013 υπήρχε 
ο κίνδυνος στην πράξη να χρηματοδοτη -
θούν έργα σε ποσοστό έως και 100 % με 
δημόσιους πόρους.37 
Στον τομέα πολιτικής της συνοχής, 
η κατάσταση αυτή δεν είναι δυνατό να 
προκύψει, δεδομένου ότι τα χρηματοοι -
κονομικά μέσα και οι επιχορηγήσεις λει -
τουργούν χωριστά. Δεν επιτρέπεται τα 
χρηματοοικονομικά μέσα να καλύπτουν 
δαπάνες ενός έργου που στηρίζεται ήδη 
με επιχορήγηση.
21 Παρατηρήσεις
Σε ορισμένες περιπτώσεις, 
τα χρηματοοικονομικά μέσα 
συνέβαλαν στον μετριασμό της 
εφαρμογής του κανόνα για την 
αποδέσμευση πιστώσεων
38 
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 του 
Συμβουλίου περιλαμβάνει μηχανισμό 
για την ενθάρρυνση της δημοσιονομικής 
εκτέλεσης των προγραμμάτων. Περι -
λαμβάνει κανόνα που απαιτεί από την 
Επιτροπή να «αποδεσμεύει» (ακυρώνει) 
κάθε τμήμα ετήσιου προϋπολογισμού 
που δεν χρησιμοποιήθηκε εντός περιό -
δου δύο ετών (γνωστός και ως κανόνας 
«N+2»28). Σκοπός του εν λόγω κανόνα 
είναι «να επισπεύσει την εκτέλεση των 
προγραμμάτων και να συμβάλει στη 
χρηστή δημοσιονομική διαχείριση29». 
Το Συνέδριο επισήμανε ήδη σε αρκετές 
περιπτώσεις ότι υπάρχει ο κίνδυνος τα 
χρηματοοικονομικά μέσα να συμβάλουν 
ενδεχομένως στην παράκαμψη αυτού 
του κανόνα30.39 
Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης την 
ύπαρξη αυτού του κινδύνου σχετικά 
με ορισμένα κράτη μέλη31. Το Συνέδριο 
διαπίστωσε ότι ο κίνδυνος αυτός υπήρχε 
στη Βουλγαρία, την Ελλάδα ( πλαίσιο 4 ) 
και την Ιταλία (Σικελία) κατά τον χρόνο 
δημιουργίας των ταμείων τους.28 Άρθρο 29 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1290/2005 του 
Συμβουλίου.
29 Ετήσια έκθεση δραστηριοτή -
των της ΓΔ Γεωργίας και 
Αγροτικής Ανάπτυξης για το 
2013, παράρτημα 10, σ. 158.
30 Ετήσιες εκθέσεις του Συνεδρίου 
για τα οικονομικά έτη 2010 
(σημείο 4.33) (ΕΕ C 326 
της 10.11.2011) και 2012 
(σημείο 4.7) (ΕΕ C 331 της 
14.11.2013)· γνώμη αριθ. 7/2011 
του Συνεδρίου σχετικά με 
πρόταση κανονισμού του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου περί 
καθορισμού κοινών διατάξεων 
για το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης, το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, 
το Ταμείο Συνοχής, το 
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Αγροτικής Ανάπτυξης και το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας 
και Αλιείας, τα οποία 
καλύπτονται από το κοινό 
στρατηγικό πλαίσιο, περί 
καθορισμού γενικών διατάξεων 
για το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης, το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο 
και το Ταμείο Συνοχής και για 
την κατάργηση του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1083/2006 
(σημείο 49) (ΕΕ C 47 της 
17.2.2012)· ειδική έκθεση 
αριθ. 2/2012 (σημείο 54)· 
έγγραφο του Συνεδρίου (2014) 
«Γεωργία και συνοχή: 
επισκόπηση των δαπανών της 
ΕΕ κατά την περίοδο 
2007-2013» (σημείο 21) ( http://
eca.europa.eu ).
Κατάσταση σχετικά με τον κανόνα «N+2» στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε πληρωμή, ύψους 115 εκατομμυρίων ευρώ, από δημόσιους πόρους σε ταμείο δα -
νειοδοτήσεων τον Δεκέμβριο του 2013. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι ήταν σημαντικός ο κίνδυνος η δημιουργία του 
ταμείου να χρησίμευσε επίσης για τον σκοπό του περιορισμού της εφαρμογής του κανόνα «N+2», επειδή:
 οτο ποσό που διατέθηκε αντιστοιχούσε σε σημαντικό μερίδιο των διαθέσιμων πόρων32,
 οασήμαντα ποσά εκταμιεύθηκαν στους τελικούς αποδέκτες (βλέπε πλαίσιο 5 ),
 οο κίνδυνος αποδέσμευσης ήταν σημαντικός το 2013.
32 Μεταξύ του 10 % και του 30 % του διαθέσιμου για τα σχετικά μέτρα προϋπολογισμού.Πλαίσιο 4
22 Παρατηρήσεις
40 
Κατά συνέπεια, σε τρία από τα επτά 
κράτη μέλη που συνέστησαν χρηματο -
οικονομικά μέσα κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013, τα χρημα -
τοοικονομικά μέσα δημιουργήθηκαν και 
επίσης χρησιμοποιήθηκαν για να παρα -
κρατηθούν και να διατηρηθούν πληρω -
μές της ΕΕ αντί για την αντιμετώπιση 
των αναγκών και των στόχων που είχαν 
κοινοποιηθεί επισήμως. Αποδεχόμενη 
τέτοιου είδους πρακτική, η Επιτροπή δεν 
διασφάλισε την τήρηση των αρχών της 
χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης33.Σημαντική 
υπερκεφαλαιοποίηση των 
χρηματοοικονομικών μέσων
41 
Η κατάσταση της υπερκεφαλαιοποίησης 
προκύπτει όταν το ποσό που καταβλή -
θηκε στο κεφάλαιο των χρηματοοικονο -
μικών μέσων είναι υπερβολικά υψηλό σε 
σύγκριση με το ποσό που χορηγήθηκε 
στους τελικούς αποδέκτες υπό τη μορφή 
δανείων ή εγγυήσεων.
42 
Στο γράφημα 4  καταδεικνύεται ότι η δια -
δικασία αρχίζει με τον καθορισμό της 
δυνητικής αγοράς για το χρηματοδοτικό 
μέσο. Οι πληροφορίες αυτές χρησι -
μεύουν για την εκτίμηση του κεφαλαίου 
του ταμείου. Εσφαλμένη εκτίμηση μπο -
ρεί να οδηγήσει σε υπερκεφαλαιοποίηση 
του χρηματοδοτικού μέσου:31 Στην απάντησή της στην 
ετήσια έκθεση του Συνεδρίου 
για το οικονομικό έτος 2012, 
η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι 
«και η ίδια διαπίστωσε ότι 
ορισμένα κράτη μέλη κάνουν 
εκτεταμένη χρήση (...) των 
μέσων χρηματοοικονομικής 
τεχνικής, γεγονός το οποίο 
μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα 
τη μείωση ή την αποφυγή 
απώλειας κονδυλίων με βάση 
τους κανόνες Ν + 2».
33 Άρθρο 9, παράγραφος 2, του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1290/2005 του 
Συμβουλίου και άρθρο 73 του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου, της 20ής 
Σεπτεμβρίου 2005, για τη 
στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 277 
της 21.10.2005, σ. 1).
Παράγοντες που συμβάλλουν στην υπερκεφαλαιοποίησηΓράφημα 4
∆ραστηριό-
τητα του 
χρη/uni03BCατο-
οικονο/uni03BCικού 
/uni03BCέσου(Λόγο/uni03C2 έκθεση/uni03C2 σε 
κίνδυνο /uni03BCόνο για το ΤΕ)
(Ανανέωση του ΤΕ)(Ποσοστό εκτα/uni03BCίευση/uni03C2 του Τ/uni0394)
Υπερκεφαλαιοποί-
ηση του 
χρη/uni03BCατοοικονο/uni03BCι-
κού /uni03BCέσουΥπερεκτί/uni03BCηση 
του κεφαλαίου 
του τα/uni03BCείουΖήτηση για το 
χρη/uni03BCατο-
οικονο/uni03BCικό /uni03BCέσοΕγγυήσει/uni03C2 που 
παρέχονται σε 
τελικού/uni03C2 αποδέκτε/uni03C2∆άνεια που 
χορηγούνται σε 
τελικού/uni03C2 αποδέκτε/uni03C2
Ποσό που όντω/uni03C2 
καταβλήθηκε στο 
κεφάλαιο του 
τα/uni03BCείουΠοσό του 
κεφαλαίου 
του τα/uni03BCείου∆υνητική αγορά 
για το 
χρη/uni03BCατοοικο-
νο/uni03BCικό /uni03BCέσο
23 Παρατηρήσεις
Το ποσό του κεφαλαίου του 
ταμείου είναι σε γενικές γραμμές 
υπερεκτιμημένο
43 
Η Επιτροπή επόπτευσε τη διαδικασία 
καθορισμού του ποσού του κεφα  λαίου 
του ταμείου που θα χορηγείτο στα 
χρηματοοικονομικά μέσα. Παρά την 
εποπτεία αυτή, το Συνέδριο διαπίστωσε 
σημαντική υπερκεφαλαιοποίηση στη 
Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Ιταλία (Βα -
σιλικάτα και Σικελία), τη Λιθουανία και 
τη Ρουμανία. Η Επιτροπή έλαβε συγκε -
κριμένα μέτρα μόνο στην περίπτωση 
της Βουλγαρίας, γεγονός που οδήγησε 
στη μείωση του κεφαλαίου του ταμείου. 
Παραδείγματα υπερκεφαλαιοποίησης 
παρουσιάζονται στο πλαίσιο 5 .Ένας λόγος υπερκεφαλαιοποίησης 
ήταν η έλλειψη άρτιας 
ανάλυσης της ζήτησης για 
χρηματοοικονομικά μέσα στα 
κράτη μέλη
44 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι τα κράτη 
μέλη είχαν καταβάλει προσπάθειες σε 
επιχειρησιακά έγγραφα, όπως τα επιχει -
ρηματικά σχέδια, να εκτιμήσουν τη ζή -
τηση για τα δημιουργηθέντα χρηματοοι -
κονομικά μέσα, ωστόσο οι προσπά  θειες 
αυτές βασίζονταν σε κατά προσέγγιση 
εκτιμήσεις σχετικά με την απορρόφηση 
των επιχορηγήσεων. Παρόμοιες αδυ -
ναμίες διαπιστώθηκαν σε όλα τα χρη -
ματοοικονομικά μέσα που ελέγχθηκαν 
στα κράτη μέλη (βλέπε σημείο 19), με 
εξαίρεση τη Γαλλία (Κορσική). Πληροφο -
ρίες που συγκεντρώθηκαν για εξέταση 
καταδεικνύουν ότι παρόμοιες αδυναμίες 
υπήρχαν και στη Βουλγαρία. Ορισμέ -
να παραδείγματα περιγράφονται στο 
πλαίσιο 6 .
Παραδείγματα υπερκεφαλαιοποίησης των χρηματοοικονομικών μέσων
Στην Ελλάδα το ταμείο δανειοδοτήσεων επωφελήθηκε από δημόσια χρηματοδότηση, ύψους 115 εκατομμυρί -
ων ευρώ, η οποία επρόκειτο να δαπανηθεί την περίοδο 2014-2015. Στην πραγματικότητα, έως τον Νοέμβριο του 
2014 είχε καταβληθεί μόλις 0,5 εκατομμύριο ευρώ στους τελικούς αποδέκτες.
Στη Λιθουανία σχεδιάστηκε αρχικά ταμείο με κεφάλαιο που υπερέβαινε τα 130 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, στην 
πράξη, τα κονδύλια για το ταμείο ανήλθαν κατ’ ανώτατο όριο σε μόλις 52 εκατομμύρια ευρώ. Στο τέλος του 2013, το 
κεφάλαιο του ταμείου μειώθηκε σε 13,8 εκατομμύρια ευρώ.
Στην Ιταλία (Σικελία) το ποσό που καταβλήθηκε στο ταμείο εγγυήσεων ήταν 38 εκατομμύρια ευρώ περίπου. Το εν 
λόγω ποσό ήταν υπερεκτιμημένο σε μεγάλο βαθμό, εάν ληφθεί υπόψη ότι η απορρόφηση ήταν 5 εκατομμύρια ευρώ 
περίπου (βλέπε σημείο 55).Πλαίσιο 5
24 Παρατηρήσεις
45 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η ελκυστι -
κότητα των χρηματοοικονομικών μέσων 
για τους δυνητικούς τελικούς αποδέκτες 
εξαρτιόταν κυρίως από το κόστος της 
πίστωσης, το οποίο με τη σειρά του, 
εξαρτιόταν από τα επιτόκια της αγοράς. 
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 
Λιθουανίας. Οι περίοδοι σύναψης των 
συμβάσεων με τους τελικούς αποδέκτες 
συνέπιπταν εν πολλοίς με τις περιόδους 
κατά τις οποίες το ταμείο δανειοδοτή -
σεων είχε ελκυστικά επιτόκια35. Αυτό 
καταδεικνύει ότι η ζήτηση για χρηματο -
οικονομικά μέσα πρέπει να αξιολογηθεί 
διεξοδικά και μακροπρόθεσμα, επειδή 
εξαρτάται από συνδυασμό ενδογενών 
περιστάσεων και καταστάσεων, καθώς 
και από εξωτερικές τάσεις.Ένας άλλος λόγος για την 
υπερκεφαλαιοποίηση των 
ταμείων εγγυήσεων: οι λόγοι 
έκθεσης σε κίνδυνο είχαν 
καθοριστεί ανεπαρκώς
46 
Όσον αφορά τα ταμεία εγγυήσεων, 
ο λόγος έκθεσης σε κίνδυνο δεικνύει 
το ανώτατο όριο αδυναμίας πληρωμής 
που θεωρείται αποδεκτό στη διαχείριση 
του ταμείου εγγυήσεων. Εάν το ποσό 
του κεφαλαίου πολλαπλασιαζόμενο 
επί τον λόγο έκθεσης σε κίνδυνο είναι 
υπερβολικά υψηλό σε σχέση με τις 
εγγυήσεις που εκδόθηκαν για τελικούς 
αποδέκτες, προκύπτει το φαινόμενο της 
υπερκεφαλαιοποίησης.35 Τα επιτόκια που προσέφερε το 
ταμείο δανειοδοτήσεων σε 
σύγκριση με τα επιτόκια που 
προσέφερε η αγορά.Παραδείγματα που καταδεικνύουν την αποτυχία ανάλυσης της ζήτησης για 
χρηματοοικονομικά μέσα
Στην Ιταλία (Απουλία και Σικελία) εφαρμόστηκε η αρχή της εκτίμησης της δυνητικής ζήτησης για ταμεία εγγυήσεων. 
Αυτό αντιστοιχούσε περίπου στο 75 % (Απουλία) και στο 50 % (Σικελία), αντιστοίχως, των δανείων που αναμενόταν 
να χορηγήσει ο τραπεζικός τομέας για τη χρηματοδότηση του τμήματος των έργων που θα χρηματοδοτούνταν με 
ιδιωτικούς πόρους και τα οποία συνδέονταν με τα σχετικά επενδυτικά μέτρα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η εκτίμηση 
της ζήτησης (312 εκατομμύρια ευρώ στην Απουλία και 120 εκατομμύρια ευρώ στη Σικελία) να υπερβαίνει σημαντι -
κά την πραγματική. Τον Ιούλιο του 2014 η εκτίμηση της ζήτησης για ταμεία εγγυήσεων για δύο μόνο περιφέρειες 
(Απουλία και Σικελία) ήταν κατά 8 % υψηλότερη από τις συνολικές εγγυήσεις που παρείχε ο διαχειριστής ταμείου για 
το σύνολο της χώρας34.
Στη Βουλγαρία, οι αρχές θεώρησαν ότι το ταμείο εγγυήσεων θα κάλυπτε το 75 % των συνολικών δυνητικών επενδύ -
σεων. Η δυνητική ζήτηση για το ταμείο εγγυήσεων προσδιορίστηκε επομένως στα 600 εκατομμύρια ευρώ περίπου 
για την περίοδο 2012-2015, ποσό 12 φορές υψηλότερο από εκείνο της πραγματικής αγοράς στο τέλος Απριλίου 
2014. Η Επιτροπή εξέτασε τη διαδικασία χωρίς να αμφισβητήσει το γεγονός ότι η υπόθεση του 75 %, επί της οποίας 
βασίστηκαν οι υπολογισμοί, δεν τεκμηριωνόταν.
Στη Ρουμανία, δεν παρασχέθηκαν αποδεικτικά στοιχεία από εκ των προτέρων ανάλυση για την υποστήριξη των 
εκτιμήσεων. Αναφέρθηκε ότι οι εκτιμήσεις βασίστηκαν σε προηγούμενες εμπειρίες και στο πρόγραμμα SAPARD, 
χωρίς να προσδιορίζεται ποσοτικώς το ύψος των εγγυήσεων για την προηγούμενη περίοδο.
34 Ο διαχειριστής ταμείου (ISMEA) είναι δημόσιος φορέας που παρέχει πληροφορίες και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες για τον γεωργικό τομέα 
στην Ιταλία. Διαχειρίζεται ένα εθνικό ταμείο εγγυήσεων και είναι επίσης ο διαχειριστής ταμείου σε έξι περιφερειακά ταμεία εγγυήσεων που 
λαμβάνουν στήριξη από το ΕΓΤΑΑ.Πλαίσιο 6
25 Παρατηρήσεις
47 
Η αξία του λόγου έκθεσης σε κίνδυνο 
επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το ποσό του 
κεφαλαίου που καταβάλλεται σε ταμεία 
εγγυήσεων. Η αξία που χρησιμοποιείται 
για τον λόγο έκθεσης σε κίνδυνο πρέπει 
να προσαρμόζεται σύμφωνα με την αξία 
του ποσοστού αδυναμίας εξυπηρέτησης 
δανείων που όντως παρατηρείται. Για 
παράδειγμα, στη Ρουμανία, το επίπε -
δο αδυναμίας εξυπηρέτησης δανείων 
(χαμηλότερο του 1 %, βλέπε σημείο 32) 
που παρατηρήθηκε στο τέλος του 2013 
ήταν πολύ χαμηλότερο από το ανώτατο 
όριο του 20 %, ήτοι τη βάση που χρησι -
μοποιήθηκε για την κεφαλαιοποίηση του 
ταμείου εγγυήσεων.
Εκτίμηση της 
υπερκεφαλαιοποίησης των 
ταμείων εγγυήσεων
48 
Το Συνέδριο εκτίμησε το ποσό της υπερ -
κεφαλαιοποίησης των ταμείων εγγυή -
σεων στις 31 Δεκεμβρίου 2013 βάσει των 
λόγων έκθεσης σε κίνδυνο που χρησιμο -
ποίησαν οι εθνικές αρχές. Οι υπολογισμοί 
στο παράρτημα I  δείχνουν ότι το συνολι -
κό ποσό των εγγυήσεων που εκδόθη -
καν στο τέλος του 2013 για το σύνολο 
των χρηματοοικονομικών μέσων που 
εφαρμόστηκαν την περίοδο 2007-2013 
θα μπορούσε να είχε παρασχεθεί με την 
καταβολή συνολικού κεφαλαίου 50 εκα -
τομμυρίων ευρώ περίπου στα ταμεία. 
Στην πραγματικότητα, επενδύθηκαν 
420 εκατομμύρια ευρώ περίπου. Αυτό 
δείχνει εκτεταμένη υπερκεφαλαιοποίηση 
στο τέλος του 2013, εφόσον τα ποσά που 
επενδύθηκαν ήταν οκταπλάσια αυτών 
που ρεαλιστικά απαιτούνταν.Διαπιστώθηκαν όμως και 
παραδείγματα προσεκτικών 
προσεγγίσεων στην 
κεφαλαιοποίηση των ταμείων
49 
Μολονότι υπερεκτίμησε τη δυνητική ζή -
τηση, η ιταλική περιφέρεια της Απουλίας 
εφάρμοσε μια συνετή, βήμα προς βήμα, 
προσέγγιση και περιόρισε τις πληρωμές 
στο ταμείο στο 20 % του εκτιμώμενου 
κεφαλαίου του ταμείου, ώστε να απο -
φευχθεί η υπερκεφαλαιοποίηση. Η από -
φαση αυτή αποδείχθηκε ότι κατά κάποιο 
τρόπο ευθυγραμμιζόταν με τις εκδοθεί -
σες εγγυήσεις (βλέπε σημείο 55). Τέτοιου 
είδους προσέγγιση ακολουθήθηκε και σε 
άλλες ιταλικές περιφέρειες (Καμπάνια και 
Μολίζε).
50 
Παρόμοια προσέγγιση παρατηρήθηκε 
και στη Γαλλία (Κορσική). Μόλις το ήμισυ 
του αρχικώς προβλεφθέντος κεφαλαίου 
του ταμείου καταβλήθηκε πράγματι στο 
ταμείο, σε αναλογία με τις εκδοθείσες 
εγγυήσεις. Παρόλα αυτά, λαμβάνοντας 
υπόψη τον λόγο έκθεσης σε κίνδυνο, τα 
χρηματοοικονομικά μέσα στην Ιταλία 
(Απουλία) και τη Γαλλία (Κορσική) θα 
ήταν πλήρως επιχειρησιακά και με πολύ 
μικρότερο αρχικό κεφάλαιο.
26 Παρατηρήσεις
36 Βλέπε σημεία 5.33 έως 5.36: 
σύμφωνα με τα πλέον 
πρόσφατα αριθμητικά 
στοιχεία της Επιτροπής, μόλις 
το 37 % των 
8,4 δισεκατομμυρίων  ευρώ 
που είχαν καταβληθεί σε 
χρηματοοικονομικά μέσα από 
το 2007 έως το τέλος του 2012 
είχε πράγματι καταβληθεί 
στους τελικούς αποδέκτες 
ή είχε αποτελέσει αντικείμενο 
σχετικών εγγυήσεων.Είχαν τα 
χρηματοοικονομικά μέσα 
θετικές επιδόσεις κατά 
την περίοδο 2007-2013;
51 
Προκειμένου τα χρηματοοικονομικά 
μέσα να έχουν θετικές επιδόσεις, πρέπει 
να τηρούνται ορισμένες προϋποθέσεις. 
Μόνον όταν επαρκείς πόροι των χρημα -
τοοικονομικών μέσων φθάνουν εγκαί -
ρως στους τελικούς αποδέκτες, τα μέσα 
λειτουργούν σύμφωνα με τις προσδοκίες 
και, κατά συνέπεια, παρέχουν πλήρως 
τα δυνητικά οφέλη τους (αποτελέσματα 
της ανανέωσης και της μόχλευσης). Το 
νομικό πλαίσιο της ΕΕ αναμένεται ότι θα 
περιλαμβάνει επαρκείς διατάξεις για την 
ενθάρρυνση της επίτευξης αυτών των 
οφελών. Η έγκαιρη σύσταση των χρημα -
τοοικονομικών μέσων κατά την περίοδο 
προγραμματισμού θα βοηθήσει επίσης 
στην επίτευξη αυτών των αναμενόμενων 
πλεονεκτημάτων. Θα πρέπει επίσης να 
υπάρχουν συστήματα παρακολούθησης 
τα οποία να παράγουν αξιόπιστα δεδο -
μένα, ώστε να είναι δυνατό να κρίνεται 
κατά πόσον τα μέσα επιτυγχάνουν τα 
αποτελέσματά τους.
52 
Το Συνέδριο αξιολόγησε εάν αυτοί οι βα -
σικοί όροι για τις επιδόσεις ίσχυαν κατά 
την εφαρμογή των χρηματοοικονομικών 
μέσων την περίοδο προγραμματισμού 
2007-2013. Συνολικά, διαπιστώθηκε ότι 
δεν ίσχυαν.Τα χρηματοοικονομικά μέσα 
δεν είχαν ικανοποιητικές 
επιδόσεις όσον αφορά την 
ανανέωση των πόρων
53 
Στην ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για το 
οικονομικό έτος 2013 υπογραμμίζεται το 
χαμηλό επίπεδο συνδρομής προς τους 
τελικούς αποδέκτες από τα χρηματοοι -
κονομικά μέσα στον τομέα πολιτικής της 
συνοχής36. Αναφέρεται ότι τα ποσοστά 
εκταμίευσης  «παραμένουν πολύ χαμηλά 
ώστε να προσδοκάται ότι θα χρησι -
μοποιηθεί το σύνολο των διαθέσιμων 
κεφαλαίων τουλάχιστον μία φορά». Με 
τον παρόντα έλεγχο επιβεβαιώνεται 
ότι η ίδια κατάσταση ίσχυε και για την 
αγροτική ανάπτυξη. Στις 31 Δεκεμβρίου 
2013 μόνο το 45 % των 700 εκατομμυρί -
ων ευρώ που ήταν το κεφάλαιο ταμείου 
του χρηματοδοτικού μέσου (αμφότερων 
των ταμείων δανειοδοτήσεων και των 
ταμείων εγγυήσεων) είχε χρησιμοποιηθεί 
για την έκδοση εγγυήσεων ή είχε κατα -
βληθεί στους τελικούς αποδέκτες, τόσο 
των ταμείων δανειοδοτήσεων όσο και 
των ταμείων εγγυήσεων.
54 
Ένα από τα κύρια αποτελέσματα που 
μπορεί να αναμένεται από τα χρηματοοι -
κονομικά μέσα είναι η επίτευξη του απο -
τελέσματος της ανανέωσης. Εντούτοις, 
δεν υπάρχει νομική απαίτηση για την 
επίτευξη κάποιου ποσοστού ανανέωσης 
και τα ανεπαρκή ποσοστά εκταμίευσης 
μπορεί να καθυστερήσουν την επίτευξη 
των αποτελεσμάτων της ανανέωσης. 
Με τον παρόντα έλεγχο επιβεβαιώνεται 
η κατάσταση αυτή στον τομέα της αγρο -
τικής ανάπτυξης.
27 Παρατηρήσεις
Όσον αφορά τα ταμεία 
εγγυήσεων, τα αποτελέσματα της 
ανανέωσης ήταν ανεπαρκή
55 
Το ταμείο εγγυήσεων μπορεί δυνητικά να 
υπερβεί κατά πολύ το διαθέσιμο κεφά -
λαιο μέσω πολλαπλασιαστικού αποτελέ -
σματος. Τότε είναι πιθανό να παράσχει 
περισσότερες εγγυήσεις από το διαθέσι -
μο κεφάλαιο. Ωστόσο, το πολλαπλασια -
στικό αποτέλεσμα ή το αποτέλεσμα ανα -
νέωσης στα κράτη μέλη ήταν ανεπαρκές. 
Σύμφωνα με τα δεδομένα του Συνεδρίου, 
το αποτέλεσμα ανανέωσης για τα 11 
υφιστάμενα ταμεία εγγυήσεων ήταν 0,53 
στο τέλος του 2013, όπως παρουσιάζεται 
στον πίνακα 2 .56 
Το αποτέλεσμα ανανέωσης για ορισμένα 
ταμεία εγγυήσεων της Ιταλίας (Βασιλικά -
τα, Καλαβρία, Σικελία και Ουμβρία) ήταν 
ιδιαίτερα χαμηλό. Μόνο σε τρία από τα 
ταμεία εγγυήσεων που παρουσιάζονται 
στον πίνακα 2  (στην Ιταλία (Καμπάνια, 
Μολίζε και Απουλία)) παρασχέθηκαν πε -
ρισσότερες εγγυήσεις από ό,τι κεφάλαιο 
ταμείου, δημιουργώντας μόνο ένα μικρό 
αποτέλεσμα ανανέωσης.Πίνακας 2Αποτέλεσμα ανανέωσης των ταμείων εγγυήσεων
Κράτη μέλη /  
περιφέρεια/-εςΜέγιστο ποσό που κα -
ταβλήθηκε στο ταμείο 
έως τις 31.12.2013  
(σε εκατομμύρια ευρώ)
AΣυνολικό ποσό που αποτέλεσε 
αντικείμενο εγγυήσεων σε τελι -
κούς αποδέκτες στις 31.12.2013  
(σε εκατομμύρια ευρώ)
BΑποτέλεσμα  
ανανέωσης  
(πολλαπλασιαστής — 
31.12.2013)
B/AΕπιδιωκόμενος  
μέγιστος 
πολλαπλασιαστής
Βουλγαρία 171,29 50,0010,29 5
Γαλλία (Κορσική) 0,60 0,40 0,67 3
Ιταλία (Σικελία) 37, 6 3 5,48 0,15 32
Ιταλία (Απουλία) 5,00 6,58 1,32 12,52
Ιταλία (Λάτιο) 2,50 0,92 0,37 12,5
Ιταλία (Καμπάνια) 2,25 3,26 1,45 12,5
Ιταλία (Ουμβρία) 4,80 0,00 0 3
Ιταλία (Μολίζε) 2,45 2,45 1,00 3
Ιταλία (Βασιλικάτα) 14,86 1,70 0,11 3
Ιταλία (Καλαβρία) 10,00 1,68 0,17 2
Ρουμανία 220,00 177,17 0,81 5
ΣΥΝΟΛΟ 473,80 249,64 0,53 -
1 Εγγυήσεις που εκδόθηκαν έως τις 30 Απριλίου 2014.
2 Η μέγιστη αξία για τον πολλαπλασιαστή τέθηκε στο 12,5 τόσο στην Απουλία όσο και στη Σικελία. Εντούτοις, στην Απουλία, το ποσό του κεφαλαίου 
ταμείου καθορίστηκε βάσει της αξίας αυτής, ενώ στη Σικελία χρησιμοποιήθηκε η αξία 3.
Πηγή:  Στοιχεία από τα επιχειρηματικά σχέδια, τις σχετικές ετήσιες εκθέσεις προόδου για το 2013 και υπολογισμούς του ΕΕΣ.
28 Παρατηρήσεις
57 
Η Βουλγαρία μείωσε το κεφάλαιο τα -
μείου περισσότερο από το ένα τέταρτο 
το 2013 (από 171,29 σε 121 εκατομμύ -
ρια ευρώ) και η Ρουμανία το μείωσε 
σχεδόν κατά το ήμισυ (από 220 σε 
115 εκατομμύρια ευρώ) το 2014. Οι αντί -
στοιχοι πόροι του ΕΓΤΑΑ μεταφέρθηκαν 
από το ταμείο εγγυήσεων στο τμήμα 
επιχορηγήσεων των ισχυόντων επενδυ -
τικών μέτρων. Οι εν λόγω μειώσεις στο 
κεφάλαιο ταμείου οδήγησαν σε αύξηση 
του πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος 
/ αποτελέσματος ανανέωσης.
58 
Εάν ληφθούν υπόψη αυτές οι μειώσεις 
και εκτιμηθούν οι εγγυήσεις που παρα -
σχέθηκαν τα τρία πρώτα τρίμηνα του 
2014, έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2014 δεν 
είχε επιτευχθεί πολλαπλασιαστικό απο -
τέλεσμα σε κανένα από τα 11 υφιστάμε -
να ταμεία εγγυήσεων. Αυτό ήταν ακόμη 
πολύ χαμηλότερο από τον πολλαπλασια -
στή που είχαν ως στόχο τα ίδια τα κράτη 
μέλη (βλέπε πίνακα 2 , τελευταία στήλη) 
και την κατάσταση που παρουσιάζεται 
στο παράρτημα I . Αυτό σημαίνει ότι το 
κεφάλαιο που καταβλήθηκε στα ταμεία 
εγγυήσεων εξακολουθούσε να υπερβαί -
νει το ποσό των εγγυήσεων που εκδόθη -
καν σε τελικούς αποδέκτες, αποδυναμώ -
νοντας κατ’ αυτό τον τρόπο το μέσο.Όσον αφορά τα ταμεία 
δανειοδοτήσεων, το αποτέλεσμα 
ανανέωσης είναι εξίσου χαμηλό
59 
Σύμφωνα με τα δεδομένα του Συνεδρίου, 
το μέσο ποσοστό εκταμίευσης για τα δύο 
ταμεία δανειοδοτήσεων που λειτουργού -
σαν στο τέλος του 2013 ήταν 0,75, όπως 
καταδεικνύεται στον πίνακα 3 .
60 
Στην Ελλάδα, δεν είχαν στην πραγματι -
κότητα χορηγηθεί δάνεια μέχρι τα μέσα 
του 2014. Όσον αφορά τη Λιθουανία και 
τη Λετονία, τα αριθμητικά στοιχεία συ -
γκαλύπτουν μια κατάσταση ασυνεχούς 
λειτουργίας των ταμείων. Στη Λιθουα -
νία, δεν υπεγράφη ούτε μία σύμβαση 
από το πρώτο τρίμηνο του 2012 (βλέπε 
σημείο 45). Δεν καταβλήθηκε προσπά -
θεια να προσαρμοστούν οι συνθήκες του 
ταμείου στις ανάγκες της αγοράς. Παρό -
μοια ήταν η κατάσταση στη Λετονία: δεν 
χορηγήθηκαν νέα δάνεια από τον Ιούνιο 
του 2012. Η λύση που επιλέχθηκε στη Λι -
θουανία και τη Λετονία ήταν να μειωθεί 
σταδιακά το κεφάλαιο ταμείου, κατά τρία 
τέταρτα και δύο τρίτα αντίστοιχα έως το 
τέλος του 2013. Η εν λόγω πρακτική της 
μείωσης εξακολούθησε και το 2014.Πίνακας 3Ποσοστό εκταμίευσης των ταμείων δανειοδοτήσεων
Κράτη μέλη /   
περιφέρεια/-εςΜέγιστο ποσό που καταβλήθηκε 
στο ταμείο έως τις 31.12.2013  
(σε εκατομμύρια ευρώ)Συνολικό ποσό που είχε καταβλη -
θεί στους τελικούς αποδέκτες στις 
31.12.2013 (σε εκατομμύρια ευρώ)Ποσοστό εκταμίευσης βάσει του 
μέγιστου ποσού που καταβλήθηκε 
στο ταμείο έως τις 31.12.2013
Λετονία137 ,60228,25 0,75
Λιθουανία 52,45 39,05 0,74
ΣΥΝΟΛΟ 90,05 67,30 0,75
1 Σύμφωνα με τη συναλλαγματική ισοτιμία της Τράπεζας της Λετονίας 1 ευρώ = 0,702804 λετονικά λατς.
2 Υπολογισμός του ΕΕΣ σύμφωνα με τις τριμηνιαίες δηλώσεις δαπανών της Λετονίας, συμπεριλαμβανομένου του τέταρτου τριμήνου του 2013.
Πηγή:  Στοιχεία από τις σχετικές ετήσιες εκθέσεις προόδου για το 2013 και υπολογισμούς του ΕΕΣ.
29 Παρατηρήσεις
61 
Όσον αφορά τα ταμεία δανειοδοτήσε -
ων, το αποτέλεσμα ανανέωσης μπορεί 
να αρχίσει μετά την αποπληρωμή ενός 
δανείου από τον τελικό αποδέκτη. Όσον 
αφορά τα εν λόγω ταμεία, το Συνέδριο 
διαπίστωσε ότι στην πραγματικότητα 
δεν εμφάνιζαν αποτέλεσμα ανανέωσης 
στο τέλος του 2013.
Σπάνια παράγεται 
αποτέλεσμα μόχλευσης και 
ορισμένα ταμεία συστάθηκαν 
με υπερβολική καθυστέρηση
62 
Η Επιτροπή, στην απάντησή της στην 
ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για το οι -
κονομικό έτος 2013 (σημείο 5.36), τόνισε 
τους περιορισμούς ενός ενιαίου δείκτη, 
όπως το ποσοστό εκταμίευσης, ως 
εργαλείου εκτίμησης των επιδόσεων των 
χρηματοοικονομικών μέσων και θεώ -
ρησε ότι «η εκτίμηση των επιδόσεων θα 
πρέπει επίσης να εστιάζει στην επίτευξη 
αποτελεσμάτων από τα συγχρηματο -
δοτούμενα χρηματοοικονομικά μέσα, 
συμπεριλαμβανομένων του αποτελέσμα -
τος μόχλευσης και του αποτελέσματος 
ανανέωσης».
Σπάνια παράγεται αποτέλεσμα 
μόχλευσης
63 
Τα χρηματοοικονομικά μέσα απο -
σκοπούν στη μόχλευση της δημόσιας 
ενίσχυσης, παρέχοντας κίνητρα για τη 
συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Εάν, για 
παράδειγμα, για κάθε ευρώ που χορηγεί -
ται από δημόσιες πηγές, παρέχεται και 
ένα ευρώ από ιδιωτική χρηματοδότηση, 
το συνολικό ποσό που θα χορηγηθεί 
σε τελικούς αποδέκτες διπλασιάζεται. 
Ωστόσο, δεν υπάρχει νομική απαίτηση 
για την επίτευξη συγκεκριμένου βαθμού 
ιδιωτικής συμμετοχής (μόχλευση).64 
Το άρθρο 223 του κανονισμού εφαρμο -
γής του δημοσιονομικού κανονισμού37 
προβλέπει ότι τα χρηματοδοτικά μέσα 
«(…) αποσκοπούν στην επίτευξη αποτε -
λέσματος μόχλευσης με βάση τη συνει -
σφορά της Ένωσης, με την κινητοποίηση 
συνολικής επένδυσης που υπερβαίνει 
το μέγεθος αυτής της συνεισφοράς» 
και ότι «το αποτέλεσμα μόχλευσης των 
κονδυλίων της Ένωσης ισοδυναμεί με το 
ποσό της χρηματοδότησης επιλεγμένων 
τελικών αποδεκτών, υποδιαιρούμενο 
με το ποσό της συνεισφοράς της Ένω -
σης».38 Ωστόσο στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ, 
η συνήθης δημόσια συγχρηματοδότηση 
που παρέχουν τα κράτη μέλη θεωρείται 
ότι συνιστά μόχλευση ακόμη και εάν 
δεν συγκεντρώθηκε καθόλου ιδιωτική 
χρηματοδότηση.
65 
Ο κανονισμός περί κοινών διατάξεων39 
ορίζει το «αναμενόμενο αποτέλεσμα 
μόχλευσης» ως «εκτίμηση σχετικά με 
τους πρόσθετους δημόσιους και ιδιωτι -
κούς πόρους που ενδέχεται να συγκε -
ντρωθούν από το μέσο χρηματοοικονο -
μικής τεχνικής στο επίπεδο του τελικού 
αποδέκτη (…)».  Σύμφωνα με την έννοια 
αυτή, στο πλαίσιο του εν λόγω ελέγχου 
επιδόσεων, το Συνέδριο αντιλαμβάνεται 
τη μόχλευση ως τα ευρώ χρηματοδότη -
σης (δημόσιας και ιδιωτικής) που έχουν 
αποτελέσει αντικείμενο εγγυήσεων 
ή έχουν καταβληθεί για τη χρηματοδότη -
ση έργων αγροτικής ανάπτυξης για κάθε 
ευρώ δημόσιας χρηματοδότησης (της 
ΕΕ και των κρατών μελών). Επομένως, 
το Συνέδριο υπολόγισε το αποτέλεσμα 
μόχλευσης40 ως εξής:
Χρηματοδότηση προς  
τελικούς αποδέκτες
Δημόσιες εισφορές37 Κανονισμός (EΕ, Ευρατόμ) 
αριθ. 966/2012 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά 
με τους δημοσιονομικούς 
κανόνες που εφαρμόζονται 
στον γενικό προϋπολογισμό 
της Ένωσης και την 
κατάργηση του κανονισμού 
(ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 
του Συμβουλίου (ΕΕ L 298 της 
26.10.2012, σ. 1).
38 Βλέπε τον κατ’ εξουσιοδότηση 
κανονισμό της Επιτροπής (ΕΕ) 
αριθ. 1268/2012, της 29ης 
Οκτωβρίου 2012, σχετικά με 
τους κανόνες εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 
αριθ. 966/2012 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου για τους 
δημοσιονομικούς κανόνες που 
εφαρμόζονται στον γενικό 
προϋπολογισμό της Ένωσης 
(ΕΕ L 362 της 31.12.2012, σ. 1).
39 Βλέπε άρθρο 37, 
παράγραφος 2, του 
κανονισμού (EΕ) 
αριθ. 1303/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
17ης Δεκεμβρίου 2013, περί 
καθορισμού κοινών διατάξεων 
για το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης, το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, 
το Ταμείο Συνοχής, το 
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Αγροτικής Ανάπτυξης και το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας 
και Αλιείας και περί 
καθορισμού γενικών 
διατάξεων για το Ευρωπαϊκό 
Ταμείο Περιφερειακής 
Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό 
Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο 
Συνοχής και το Ευρωπαϊκό 
Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας 
και για την κατάργηση του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1083/2006 του Συμβουλίου 
(ΕΕ L 347 της 20.12.2013, 
σ. 320).
40 Βλέπε ειδική έκθεση 
αριθ. 2/2012, σημείο 102.
30 Παρατηρήσεις
66 
Τα κράτη μέλη δεν κατέβαλαν μεγάλες 
προσπάθειες για την επίτευξη αποτε -
λέσματος μόχλευσης. Από τις επισκέ -
ψεις ελέγχου που πραγματοποίησε το 
Συνέδριο προέκυψε ότι δεν επιτεύχθηκε 
μόχλευση, για παράδειγμα, στη Λετονία, 
τη Λιθουανία και την Ιταλία (Σικελία), 
επειδή η εφαρμογή των χρηματοοικονο -
μικών μέσων δεν προσήλκυσε πρόσθετο 
ιδιωτικό κεφάλαιο για έργα αγροτικής 
ανάπτυξης. Παρατηρήθηκε ορισμένος 
βαθμός μόχλευσης στη Γαλλία (Κορσική), 
την Ιταλία (Απουλία) και τη Ρουμανία, για 
το τμήμα των δανείων που χορηγήθηκαν 
σε τελικούς αποδέκτες, το οποίο δεν 
καλυπτόταν από εγγύηση41.67 
Η Ελλάδα και η Ιταλία (Ουμβρία)42 ήταν 
τα μόνα κράτη μέλη στα οποία τα ταμεία 
είχαν σχεδιαστεί με ρητό στόχο την 
επίτευξη μόχλευσης. Στην Ελλάδα ανα -
μενόταν ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί 
κάποιος βαθμός μόχλευσης, δεδομένου 
ότι, εκτός από τη δημόσια εισφορά, 
μια ιδιωτική τράπεζα λειτουργούσε ως 
συγχρηματοδότης43. Ωστόσο, έως τα 
μέσα του 2014 δεν είχε επιτευχθεί στην 
πραγματικότητα μόχλευση, δεδομένου 
ότι δεν είχε χορηγηθεί κανένα δάνειο.41 Παράδειγμα: η εγγύηση στη 
Γαλλία (Κορσική) καλύπτει το 
65 % του δανείου, ενώ στη 
Ρουμανία αυτό μπορεί να 
φθάσει έως και το 80 %.
42 Στην Ιταλία (Ουμβρία), όσον 
αφορά ένα ταμείο εγγυήσεων 
σχετικά με το οποίο δεν 
πραγματοποιήθηκε επιτόπια 
επίσκεψη, το επιχειρηματικό 
σχέδιο αναφέρει ότι 
τουλάχιστον το 20 % των 
πόρων του ταμείου πρέπει να 
προέρχεται από τον ιδιωτικό 
τομέα.
43 Το πλήρες κεφάλαιο που 
επενδύθηκε στο ταμείο 
δανειοδοτήσεων ήταν 
253,025  εκατομμύρια  ευρώ, εκ 
των οποίων 115 εκατομμύ -
ρια ευρώ προέρχονταν από 
δημόσιους πόρους και 
138,025  εκατομμύρια  ευρώ 
από ιδιωτικούς πόρους τους 
οποίους επένδυσε η Τράπεζα 
Πειραιώς.Πλαίσιο 7Μόχλευση, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Συνεδρίου
Στο πλαίσιο του δείγματος των κρατών μελών / περιφερειών, όπου πραγματοποιήθηκε επιτόπια επίσκεψη κατά τη 
διάρκεια του ελέγχου, η μόχλευση ήταν η εξής:
Κορσική
(ΤΕ)Ελλάδα
(ΤΔ)Λιθουανία
(ΤΔ)Απουλία
(ΤΕ)Ρουμανία
(ΤΕ)Σικελία
(ΤΕ)-
Μόχλευση
(Ποσό χορηγηθεισών πιστώσεων /  
Κεφάλαιο που καταβλήθηκε στο ΜΧΤ)1,47 Όχι ακόμη ά.α. 2,24 1,4110,28
1 Στον υπολογισμό του παρόντος πίνακα χρησιμοποιείται το μέγιστο κεφάλαιο ταμείου των 220 εκατομμυρίων ευρώ.« 
Υπερβολικά καθυστερημένη 
σύσταση ορισμένων 
χρηματοοικονομικών μέσων
68 
Αρκετά χρηματοοικονομικά μέσα 
δημιουργήθηκαν με καθυστέρηση, 
μειώνοντας συνεπώς τις επιδόσεις τους 
την περίοδο προγραμματισμού 2007-
2013. Αυτό συνέβη στη Γαλλία (Κορσι -
κή) (Ιούνιος 2012) και στη Βουλγαρία 
(Φεβρουάριος 2012), αλλά ιδιαίτερα στην 
Ελλάδα και την Ιταλία (Καλαβρία) (βλέπε 
πλαίσιο 8 ).
31 Παρατηρήσεις
44 Οι εν λόγω δύο δείκτες 
επιδόσεων (αποτέλεσμα 
μόχλευσης και αποτέλεσμα 
ανανέωσης) θεωρούνται 
σχετικοί και από την Επιτροπή 
(βλέπε σημείο 62).
45 Στις εν λόγω καταστάσεις 
αναφέρονταν επίσης τα 
σχετικά μέτρα, το ποσό των 
δανείων, το ποσό των 
εγγυήσεων (κατά περίπτωση), 
το νόμισμα, η τρέχουσα 
κατάσταση των δανείων 
(στάδιο αποπληρωμής) κ.λπ.Η παρακολούθηση των 
χρηματοοικονομικών μέσων 
κατά την περίοδο 2007-
2013 δεν παρείχε αρκετές 
συναφείς πληροφορίες σχε -
τικά με τις επιτευχθείσες 
επιδόσεις
69 
Σύμφωνα με το Συνέδριο, οι κύριοι 
δείκτες για τη μέτρηση των επιδόσεων 
των χρηματοοικονομικών μέσων είναι οι 
εξής:
 — αποτέλεσμα μόχλευσης,
 — αποτέλεσμα ανανέωσης44,
 — ποσοστά αδυναμίας εξυπηρέτησης 
δανείων.
70 
Το εν λόγω σύνολο δεικτών παρέχει 
πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις. Το 
Συνέδριο διαπίστωσε ότι το πλαίσιο της 
αγροτικής ανάπτυξης δεν περιλάμβανε συγκεκριμένους στόχους ή δείκτες οι 
οποίοι να επιτρέπουν τη μέτρηση της 
αποτελεσματικότητας και του αντίκτυ -
που των χρηματοοικονομικών μέσων 
και παρατήρησε ότι τα κράτη μέλη 
παρακολούθησαν κυρίως τα ποσοστά 
εκταμίευσης. Τα κράτη μέλη διέθεταν 
λεπτομερείς καταστάσεις των σχετι -
κών τελικών αποδεκτών45, ωστόσο δεν 
καθιέρωσαν δείκτες επιδόσεων ή αποτε -
λεσμάτων για την παρακολούθηση των 
επιδόσεων βάσει των τριών κριτηρίων 
(αποτέλεσμα ανανέωσης και αποτέλεσμα 
μόχλευσης, καθώς και ποσοστό αδυναμί -
ας πληρωμής).
71 
Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης την 
ύπαρξη περιπτώσεων στις οποίες τα 
αριθμητικά στοιχεία που συμπεριλή -
φθηκαν στις ετήσιες εκθέσεις προόδου 
που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή δεν 
ήταν πάντοτε πλήρη ή αξιόπιστα (βλέπε 
πλαίσιο 9 ).Στην Ελλάδα και την Ιταλία (Καλαβρία), ο χρόνος εφαρμογής μείωσε τις επιδόσεις 
των μέσων
Η διαχειριστική αρχή της Ελλάδας πρότεινε τη δημιουργία ενός ταμείου δανειοδοτήσεων τον Ιανουάριο του 2011 
και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την πρόταση τον Μάιο του 2011. Αναμενόταν ότι το ταμείο θα αύξανε τη ρευ -
στότητα για επενδυτές και επιχειρηματίες του αγροτικού τομέα. Στην πραγματικότητα, το ταμείο δανειοδοτήσεων 
τέθηκε σε λειτουργία μόλις τον Ιανουάριο του 2014. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο της έντονης οικονομικής κρίσης, 
η οποία, σύμφωνα με τις εθνικές αρχές, δικαιολογούσε τις καθυστερήσεις, το ταμείο δανειοδοτήσεων εφαρμόστηκε 
μόλις δύο έτη πριν από το τέλος της περιόδου προγραμματισμού στα τέλη του 2015, με αποτέλεσμα τη μείωση των 
επιδόσεών του στο σύνολο της περιόδου 2007-2013.
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι υπήρχε σημαντικό κενό μεταξύ του χρόνου σύστασης ενός ταμείου στην Ιταλία (Καλα -
βρία) και καταβολής του κεφαλαίου ταμείου και του χρόνου έκδοσης των πρώτων εγγυήσεων. Το ταμείο εγγυήσεων 
συστάθηκε το 2010, ωστόσο οι πρώτες εγγυήσεις παρασχέθηκαν μόλις το 2013.Πλαίσιο 8
32 Παρατηρήσεις
Είχαν θεσπιστεί 
κατάλληλες πολιτικές 
εκκαθάρισης και εξόδου 
την περίοδο 2007-2013;
72 
Η διαχείριση των χρηματοοικονομικών 
μέσων δεν ακολουθεί το σύνηθες σύ -
στημα διαχείρισης των επιχορηγήσεων 
είτε στο επίπεδο των διοικήσεων των 
κρατών μελών είτε στο επίπεδο των 
τελικών αποδεκτών. Τα χρηματοοικονο -
μικά μέσα χρειάζονταν μια εξ ολοκλήρου 
νέα αρχιτεκτονική στα κράτη μέλη, 
ιδίως όσον αφορά τη συμμόρφωση με 
τα άρθρα 50 έως 52 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1974/2006. Τα βασικά χαρακτηρι -
στικά της συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής 
χρηματοοικονομικών μέσων είναι οι 
πολιτικές εκκαθάρισης και εξόδου.
73 
Επίσης, η νομοθεσία για την αγροτική 
ανάπτυξη απαιτεί οι πολιτικές εκκαθάρι -
σης και εξόδου να συμπεριλαμβάνονται 
σε βασικά έγγραφα (επιχειρηματικά 
σχέδια και συμφωνίες χρηματοδότη -
σης). Επομένως, πρέπει να υφίστανται 
σαφείς κανόνες για την εκκαθάριση των χρηματοοικονομικών μέσων στο τέλος 
της περιόδου προγραμματισμού (31 
Δεκεμβρίου 2015) και πρέπει να τίθενται 
όροι που να επιτρέπουν τη χρήση των 
εναπομεινάντων πόρων για άλλο σκοπό 
πέραν του αρχικού στόχου αγροτικής 
ανάπτυξης του μέτρου του ΠΑΑ. Πρέπει 
επίσης να χρησιμοποιούνται μόνο προς 
όφελος επιμέρους επιχειρήσεων. Τέλος, 
η Επιτροπή πρέπει να παρέχει στα κράτη 
μέλη καθοδήγηση ώστε να μειωθεί 
ο διοικητικός φόρτος τους, και πρέπει να 
καθιερωθεί κατάλληλο σύστημα διαχεί -
ρισης κινδύνου για την αντιμετώπιση συ -
γκεκριμένων κινδύνων που συνδέονται 
με τα χρηματοοικονομικά μέσα (όπως για 
την προστασία των δημόσιων πόρων).
74 
Το Συνέδριο αξιολόγησε τις προσεγγίσεις 
που ακολούθησαν τα κράτη μέλη και 
η Επιτροπή για την τήρηση των εν λόγω 
απαιτήσεων και διαπίστωσε την έλλειψη 
τόσο σαφών κανόνων όσο και καθοδήγη -
σης από την Επιτροπή.Η υποβολή εκθέσεων δεν ήταν πλήρης και αξιόπιστη
Η Ρουμανία συμπεριέλαβε στις εκθέσεις της ποσά μη επιλέξιμων εγγυήσεων (βλέπε επίσης πλαίσιο 10), και υπέβαλε 
στοιχεία για εγγυήσεις οι οποίες είχαν ακυρωθεί χωρίς τη χορήγηση δανείων. Η Ρουμανία συμπεριέλαβε επίσης στις 
εκθέσεις της εγγυήσεις οι οποίες δεν ήταν ενεργές, επειδή οι τελικοί αποδέκτες δεν είχαν καταβάλει την προμήθεια 
της εγγύησης.
Η Λιθουανία συμπεριέλαβε δάνεια τα οποία δεν ενεργοποιήθηκαν ποτέ, λόγω ακύρωσης των συμβάσεων, και η Γαλ -
λία (Κορσική) συμπεριέλαβε στις εκθέσεις της στοιχεία που δεν αντιστοιχούσαν στις πιστοποιημένες πληροφορίες 
που περιλαμβάνονταν στη βάση δεδομένων του διαχειριστή ταμείου.Πλαίσιο 9
33 Παρατηρήσεις
Το κλείσιμο δεν είχε ακόμη 
προετοιμαστεί επαρκώς και 
οι διατάξεις ερμηνεύτηκαν 
διαφορετικά από τα κράτη 
μέλη και την Επιτροπή
75 
Τα προγράμματα θα κλείσουν στο τέλος 
της περιόδου προγραμματισμού για 
την αγροτική ανάπτυξη 2007-2013. Στο 
πλαίσιο αυτό θα αποφασιστεί ποιες 
δαπάνες των ΜΧΤ είναι επιλέξιμες και τα 
αντίστοιχα ποσά που μπορούν να κρατή -
σουν τα κράτη μέλη (που θα καταβάλουν 
το υπόλοιπο των χρηματοοικονομικών 
μέσων) (βλέπε σημείο 33). Θα αποφασι -
στεί επίσης ποιες διατάξεις εξόδου και 
εκκαθάρισης θα ισχύσουν. Το Συνέδριο 
διαπίστωσε ότι αυτό το αποφασιστικής 
σημασίας γεγονός δεν είχε προετοιμα -
στεί δεόντως ούτε από τα κράτη μέλη 
ούτε από την Επιτροπή.
76 
Κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμ -
ματισμού 2007-2013, η Επιτροπή και τα 
κράτη μέλη ερμήνευσαν διαφορετικά 
τους ισχύοντες κανόνες των ΜΧΤ, ιδίως 
στην περίπτωση των ταμείων εγγυήσε -
ων. Βάσει της νομοθεσίας θεωρούνται 
επιλέξιμες δύο κατηγορίες εγγυήσεων: 
οι αποδεσμευμένες και οι τρέχουσες 
εγγυήσεις. Η Επιτροπή δήλωσε ότι όλες 
οι αποδεσμευμένες εγγυήσεις είναι 
επιλέξιμες κατά το κλείσιμο. Σύμφωνα 
με την Επιτροπή, οι τρέχουσες εγγυήσεις 
δεν είναι επιλέξιμες στο σύνολό τους, 
αλλά πρέπει να εφαρμοστεί σε αυτές 
ένας «λόγος έκθεσης σε κίνδυνο» κατά 
το κλείσιμο, με αποτέλεσμα τη μείωση 
των ποσών που μπορούν να κρατήσουν 
τα κράτη μέλη.77 
Το Συνέδριο παρατήρησε ότι η προ -
σέγγιση της ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής 
Ανάπτυξης ευθυγραμμιζόταν με την 
ερμηνεία της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτι -
κής και Αστικής Ανάπτυξης στο καθο -
δηγητικό της σημείωμα, ωστόσο αυτό 
δεν υποστηριζόταν από το κείμενο της 
νομοθεσίας. Τα κράτη μέλη στα οποία 
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη κατά τη 
διάρκεια του ελέγχου είχαν ερμηνεύσει 
με διαφορετικούς τρόπους αυτούς τους 
κανόνες. Η Ιταλία θεώρησε ότι έπρεπε 
να εφαρμόσει τον λόγο αυτό σε όλες 
τις εγγυήσεις (αποδεσμευμένες και 
τρέχουσες), ενώ η Γαλλία (Κορσική) και 
η Ρουμανία δεν ήθελαν να εφαρμόσουν 
κανέναν λόγο επί των εγγυήσεων.
Έλλειψη σαφήνειας όσον 
αφορά τις διατάξεις για την 
πολιτική εξόδου
78 
Επί του παρόντος, δεν υφίστανται ακρι -
βείς διατάξεις εξόδου και εκκαθάρισης 
για τα κράτη μέλη. Οι κανόνες της ΕΕ για 
την αγροτική ανάπτυξη απαιτούν μόνο 
οι πόροι που επιστρέφονται μετά την 
τελική ημερομηνία επιλεξιμότητας του 
προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης να 
χρησιμοποιηθούν από τα οικεία κράτη 
μέλη προς όφελος επιμέρους επιχειρή -
σεων. Τα κράτη μέλη στα οποία πραγμα -
τοποιήθηκε επίσκεψη κατά τη διάρκεια 
του ελέγχου θεώρησαν στο σύνολό τους 
ότι το μέλλον όλων των ελεγχθέντων 
ταμείων ήταν αβέβαιο: δεν ήταν σαφές 
εάν τα ταμεία θα εξακολουθήσουν να 
υφίστανται, για πόσο χρονικό διάστημα 
και για ποιον σκοπό.
34 Παρατηρήσεις
79 
Σύμφωνα με την ερμηνεία της Επιτρο -
πής46, είναι δυνατή η χορήγηση στήριξης 
σε πρόσωπα εκτός του τομέα αγροτικής 
ανάπτυξης και του γεωργικού τομέα, 
ωστόσο δεν ήταν διαθέσιμος σαφής 
ορισμός αυτών των επιμέρους επιχει -
ρήσεων. Το Συνέδριο θεωρεί ότι υπάρ -
χει κίνδυνος πόροι που είχαν διατεθεί 
αρχικά στην αγροτική ανάπτυξη, για 
δυνητικούς δικαιούχους της γεωργικής 
πολιτικής, να μεταφερθούν σε τομείς 
άλλους από εκείνους που αφορούν την 
αγροτική ανάπτυξη.
80 
Τέλος, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι 
η Επιτροπή δεν σκόπευε να παρακολου -
θήσει αυτή τη διάταξη κατά την περίοδο 
μετά το κλείσιμο, ώστε να διασφαλίσει 
ότι το κεφάλαιο χρηματοδότησης και οι 
επιστρεφόμενοι πόροι δεν χρησιμοποι -
ούνται, μεσοπρόθεσμα και μακροπρό -
θεσμα, από τα κράτη μέλη για σκοπούς 
άλλους από τη στήριξη επιμέρους 
επιχειρήσεων.
Μπορεί το πλαίσιο για την 
περίοδο 2014-2020 να 
εξασφαλίσει τις αναγκαίες 
βελτιώσεις όσον αφορά 
τα χρηματοοικονομικά 
μέσα;
81 
Στο τέλος του 2013 εγκρίθηκε ένα νέο 
νομοθετικό πλαίσιο για την πολιτική 
2014-2020 στους τομείς των κοινωνικών 
υποθέσεων, της αλιείας, της συνοχής 
και της αγροτικής ανάπτυξης. Σύμφωνα 
με τον δημοσιονομικό κανονισμό47, στις 
περιπτώσεις επιμερισμένης διαχείρισης, 
ο κανονισμός περί κοινών διατάξεων για 
την περίοδο 2014-2020 ορίζει τις αρχές 
που εφαρμόζονται σε όλα τα χρηματο -
οικονομικά μέσα όλων των τομέων. Το 
Συνέδριο αξιολόγησε σε ποιον βαθμό 
αυτές οι νομικές αλλαγές θα μπορούσαν 
να αυξήσουν τις επιδόσεις των χρημα -
τοοικονομικών μέσων στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης.Το νέο νομικό πλαίσιο 
περιλαμβάνει ορισμένες 
αξιοσημείωτες βελτιώσεις …
82 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι το νομικό 
πλαίσιο για τα χρηματοοικονομικά μέσα 
παρουσιάζει ορισμένες βελτιώσεις, και 
συγκεκριμένα:
 — υποχρεωτικές εκ των προτέρων 
αξιολογήσεις για όλα τα μέσα, οι 
οποίες θα οδηγούσαν, μεταξύ άλλων, 
σε καλύτερη εκτίμηση σχετικά με το 
απαιτούμενο κεφάλαιο ταμείου·
 — τμηματικές πληρωμές, οι οποίες θα 
συνδέονται με το επίπεδο των πραγ -
ματικών εκταμιεύσεων προς τους 
τελικούς αποδέκτες των ταμείων 
δανειοδοτήσεων ή της πραγματικής 
απορρόφησης των ταμείων εγγυ -
ήσεων, στοιχείο που θα μείωνε τον 
κίνδυνο υπερκεφαλαιοποίησης,
 — την επιλογή της σύστασης διαφορε -
τικών ειδών χρηματοοικονομικών 
μέσων σε διαφορετικά επίπεδα (εθνι -
κό, περιφερειακό, διεθνικό ή διασυ -
νοριακό), π.χ. μέσω κεντρικού φορέα 
διοχέτευσης των πόρων (ταμεία 
χαρτοφυλακίου48), ειδικών εξατο -
μικευμένων ή έτοιμων προς χρήση 
μέσων (τα οποία θα δημιουργήσουν 
αμφότερα τα κράτη μέλη) ή μέσω 
εισφορών σε κοινοτικά μέσα, και
 — υποχρεωτική υποβολή στοιχείων 
εξαρχής, συμπεριλαμβανομένων 
στοιχείων σχετικών με ένα σύνολο 
δεικτών που συνδέονται με τον δη -
μοσιονομικό κανονισμό49.46 Γνωμοδότηση της νομικής 
υπηρεσίας της ΓΔ Γεωργίας και 
Αγροτικής Ανάπτυξης σε 
σημείωμα προς τους ελεγκτές 
με ημερομηνία 
8 Οκτωβρίου 2014.
47 Άρθρο 139, παράγραφος 5, 
του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 
αριθ. 966/2012.
48 Ταμεία που δημιουργούνται 
για την επένδυση οικονομικών 
πόρων σε εταιρείες 
επιχειρηματικού κεφαλαίου, 
σε ταμεία εγγυήσεων, σε 
ταμεία δανειοδοτήσεων 
ή ταμεία ή άλλα καθεστώτα 
παροχής κινήτρων για τη 
χορήγηση δανείων 
ή εγγυήσεων για επιστρεπτέες 
επενδύσεις ή ισοδύναμα μέσα.
49 Για παράδειγμα, οι 
διαχειριστικές αρχές θα πρέπει 
να υποβάλλουν ειδικές 
εκθέσεις για πράξεις που 
περιλαμβάνουν 
χρηματοοικονομικά μέσα ως 
παράρτημα στην ετήσια 
έκθεση προόδου. Σε αυτό θα 
περιλαμβάνονται ορισμένα 
στοιχεία (μόχλευση, επιδόσεις) 
προκειμένου οι εκθέσεις να 
ευθυγραμμίζονται με τον 
δημοσιονομικό κανονισμό. 
Τέτοιου είδους υποβολή 
εκθέσεων αποτελεί καινοτομία 
για το ΕΓΤΑΑ.
35 Παρατηρήσεις
… ωστόσο παραμένουν 
ορισμένα εμπόδια
83 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι παρέμενε 
ο κίνδυνος υπερκεφαλαιοποίησης των 
χρηματοοικονομικών μέσων και ότι δεν 
είχαν ακόμη δημιουργηθεί οι συνθήκες 
που απαιτούνταν για τη διασφάλιση 
των μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων 
τους. Επίσης, το Συνέδριο διαπίστωσε 
ότι ορισμένα ζητήματα επιδόσεων δεν 
αντιμετωπίζονταν ακόμη επαρκώς στο 
νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 
2014-2020 και ότι υπήρχε ο κίνδυνος τα 
χρηματοοικονομικά μέσα να παραμεί -
νουν υπερβολικά εξαρτημένα από τα 
καθεστώτα επιχορηγήσεων.
Εξακολουθούν να παραμένουν 
οι κίνδυνοι της υπερεκτίμησης 
του αναγκαίου κεφαλαίου 
και στη συνέχεια της 
υπερκεφαλαιοποίησης των 
ταμείων
84 
Η νέα διάταξη σχετικά με τις τμηματικές 
πληρωμές (άρθρο 41 του κανονισμού 
περί κοινών διατάξεων) προβλέπει ότι 
οι πληρωμές από τον προϋπολογισμό 
του ΕΓΤΑΑ στο κεφάλαιο του ταμείου 
εξαρτώνται από τις δαπάνες που πραγ -
ματοποιούν τα χρηματοοικονομικά μέσα. Η διάταξη αυτή μπορεί να περιορίσει την 
υπερκεφαλαιοποίηση, ωστόσο υπάρχει 
ακόμη ο κίνδυνος να μην επαρκεί για τη 
διόρθωση του προβλήματος των «ταμεί -
ων στάθμευσης πόρων»50 με σκοπό να 
παρακαμφθεί η εφαρμογή του κανόνα 
της αποδέσμευσης.
85 
Ένας από τους κύριους σκοπούς της νέας 
υποχρεωτικής εκ των προτέρων αξιολό -
γησης είναι να προσδιοριστούν ποσοτικά 
οι πόροι που πρέπει να δεσμευτούν για 
τη χρηματοδότηση χρηματοοικονομικών 
μέσων. Η ποιότητα της εν λόγω αξιολό -
γησης είναι, επομένως, βασικής σημα -
σίας, επειδή έχει άμεσες οικονομικές 
συνέπειες. Η ισχύουσα νομοθεσία δεν 
απαιτεί από την Επιτροπή να ελέγχει την 
ποιότητα της εν λόγω αξιολόγησης.
86 
Βάσει της εμπειρίας από την περίοδο 
2007-2013, είναι πιθανό η νέα διάταξη 
για τις τμηματικές πληρωμές να μην είναι 
αρκετή προκειμένου να διασφαλίσει ότι 
τα κεφάλαια δεν θα είναι υπερβολικά 
μεγάλα, ιδίως εάν οι εκ των προτέρων 
αξιολογήσεις είναι ανεπαρκείς. Το ποσό 
της πρώτης δόσης, ύψους 25 %51, εξαρ -
τάται από το ποσό που δεσμεύτηκε για 
το χρηματοδοτικό μέσο στο πλαίσιο της 
σχετικής συμφωνίας χρηματοδότησης 
(βλέπε πίνακα 4 ).Πίνακας 4Δυνητικός αντίκτυπος των τμηματικών πληρωμών (σε εκατομμύρια ευρώ)
Ποσό που είχε προγραμματιστεί 
να δεσμευτεί για το χρηματοδοτι -
κό μέσο στο πλαίσιο της σχετικής 
συμφωνίας χρηματοδότησηςΕνδιάμεση 
πληρωμή με 
ανώτατο όριο 
το 25 %Πολλαπλασια -
στήςΜέγιστο 
ποσό που θα 
παρασχεθεί σε 
εγγυήσειςΤα πλέον πρό -
σφατα ποσά που 
εκδόθηκαν ως 
εγγυήσειςΣε % του  
μέγιστου  
ποσού 
Βουλγαρία 121,00 30,25 5 151,25 50 33,0  %
Ιταλία (Απουλία) 25,00 6,25 12,5 78,125 6,6 8,5 %
Ιταλία (Σικελία) 39,50 9,875 12,5 123,44 5,5 4,4 %50 Στην Ιταλία (Σικελία) για 
παράδειγμα, παρέχονταν 
εγγυήσεις συνεχώς, ωστόσο 
συνολικά μόνο ένα μικρό 
μερίδιο του κεφαλαίου 
χρησιμοποιήθηκε στην 
πραγματικότητα. Επομένως, 
το ταμείο εγγυήσεων 
λειτούργησε ως «ταμείο 
στάθμευσης πόρων».
51 Ο κανονισμός περί κοινών 
διατάξεων ορίζει ότι κάθε 
ποσό το οποίο καταβάλλεται, 
στο πλαίσιο του 
προγράμματος, στο 
χρηματοδοτικό μέσο δεν 
υπερβαίνει το 25 % του 
συνολικού ποσού των 
εισφορών του προγράμματος 
που έχουν δεσμευτεί για το 
χρηματοδοτικό μέσο.
36 Παρατηρήσεις
Εξακολουθεί να υφίσταται 
ο κίνδυνος να συσταθούν τα 
χρηματοοικονομικά μέσα με 
υπερβολική καθυστέρηση
87 
Η έγκαιρη εφαρμογή ενός χρηματοδοτι -
κού μέσου σε αρχικό στάδιο της περιό -
δου προγραμματισμού αποτελεί βασικό 
όρο για την ενίσχυση των επιδόσεών του 
σε όλη την περίοδο προγραμματισμού. 
Το Συνέδριο θεωρεί ότι ο τρόπος με τον 
οποίο θα εκκαθαριστούν τα τρέχοντα 
χρηματοοικονομικά μέσα τον Δεκέμβριο 
του 2015 θα έχει αντίκτυπο στην απόφα -
ση και τη διαδικασία σύστασης χρημα -
τοοικονομικών μέσων βάσει του νέου 
πλαισίου. Συνολικά, επειδή την 1η Δεκεμ -
βρίου 2014 δεν είχαν εγκριθεί ΠΑΑ ούτε 
είχαν ολοκληρωθεί εκ των προτέρων 
αξιολογήσεις για τα νέα χρηματοοικο -
νομικά μέσα, είναι μεγάλος ο κίνδυνος 
η εφαρμογή να αρχίσει από το 2016 και 
μετά, μειώνοντας έτσι τον χρόνο κατά 
τον οποίο θα είναι επιχειρησιακά.
Κίνδυνος ανεπαρκούς 
επικέντρωσης στα 
μακροπρόθεσμα αποτελέσματα
88 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι ορισμένα 
κράτη μέλη, όπως η Λιθουανία και η Λε -
τονία, εφάρμοσαν χρηματοοικονομικά 
μέσα προκειμένου να ανταποκριθούν 
σε συγκεκριμένες δυσκολίες οι οποίες 
προκλήθηκαν από την οικονομική και 
χρηματοπιστωτική κρίση. Εντούτοις, τα 
ταμεία έπαψαν να λειτουργούν μόλις 
βελτιώθηκε η κατάσταση στις χρημα -
τοπιστωτικές αγορές αυτών των χωρών 
(βλέπε σημεία 45 και 60). Όμως, προ -
κειμένου τέτοιου είδους επιστρεπτέα 
μέσα να μπορέσουν να παραγάγουν 
σημαντικά αποτελέσματα, πρέπει να λει -
τουργήσουν σε μακροπρόθεσμη βάση. 
Στην Κορσική, μολονότι η πίστωση ίσχυε 
για μεγαλύτερη περίοδο, οι εγγυήσεις 
περιορίζονταν στους 60 μήνες. Στην πρό -
σφατη ανακοίνωσή της (βλέπε σημείο 8), 
η Επιτροπή υπογράμμισε επίσης την ανάγκη να εξεταστεί επαρκώς η μακρο -
πρόθεσμη ανάπτυξη και να στηριχτούν 
μακροπρόθεσμα επενδυτικά σχέδια.
89 
Το Συνέδριο θεωρεί ότι μία συνθήκη που 
διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη λειτουρ -
γία των χρηματοοικονομικών μέσων 
είναι η ύπαρξη σαφών μεταβατικών 
κανόνων μεταξύ των περιόδων προγραμ -
ματισμού, ώστε να αποφεύγονται ασυ -
νέχειες που συνδέονται με τη διαχείριση 
των κύκλων προγραμματισμού. Στο νέο 
νομικό πλαίσιο δεν υφίσταται τέτοιου 
είδους διάταξη.
Αποτελέσματα μόχλευσης και 
ανανέωσης: ορισμένα ζητήματα 
επιδόσεων δεν αντιμετωπίζονται 
επαρκώς
90 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι επιδόσεις 
δεν αποτέλεσαν αντικείμενο παρακο -
λούθησης την περίοδο 2007-2013 (βλέπε 
σημεία 69 και 70). Δεν υπήρχαν, συνε -
πώς, χρήσιμες πληροφορίες οι οποίες 
να τροφοδοτήσουν μια διαδικασία 
«άντλησης διδαγμάτων» για την επόμενη 
περίοδο προγραμματισμού.
91 
Η ιδιωτική συμμετοχή (μόχλευση) εξακο -
λουθεί να μην είναι υποχρεωτική βάσει 
του νέου νομικού πλαισίου και η νέα νο -
μοθεσία δεν θέτει κατάλληλους στόχους 
ούτε παρέχει στοιχεία για τον υπολογι -
σμό των δεικτών μόχλευσης. Το Συνέ -
δριο θεωρεί ότι η έννοια της μόχλευσης, 
όπως προτείνεται στο σημείο 64, δεν 
είναι κατάλληλη για χρηματοοικονομικά 
μέσα στον τομέα της αγροτικής ανάπτυ -
ξης για την περίοδο προγραμματισμού 
2014-202052.52 Το άρθρο 59, παράγραφος 2, 
του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1305/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 17ης 
Δεκεμβρίου 2013, για τη 
στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και την 
κατάργηση του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου (ΕΕ L 347 της 
20.12.2013, σ. 487) προβλέπει 
ότι «[η] συνεισφορά του ΕΓΤΑΑ 
υπολογίζεται με βάση το ποσό 
της επιλέξιμης δημόσιας 
δαπάνης».
37 Παρατηρήσεις
92 
Επιπλέον, το νέο πλαίσιο δεν περιλαμβά -
νει ελάχιστες περιόδους ανανέωσης οι 
οποίες να είναι συμβατικά δεσμευτικές. 
Σύμφωνα με το άρθρο 45 του κανονι -
σμού περί κοινών διατάξεων, οι πόροι 
που επιστρέφονται στα χρηματοοικο -
νομικά μέσα εντός ελάχιστης περιόδου 
οκτώ ετών πρέπει να χρησιμοποιηθούν 
σύμφωνα με τους σκοπούς του προγράμ -
ματος/των προγραμμάτων. Μολονότι 
ο ορισμός ελάχιστης περιόδου είναι 
ευπρόσδεκτος, η διάταξη επιτρέπει τη 
μείωση του κεφαλαίου του ταμείου και 
την επαναχρησιμοποίηση τέτοιων πόρων 
χρηματοοικονομικών μέσων ως επιχο -
ρηγήσεων, περιορίζοντας, κατ’ αυτό τον 
τρόπο το πλεονέκτημα που παρείχε το 
σύστημα ανανέωσης.
Υπάρχει ο κίνδυνος η εξάρτηση 
των χρηματοοικονομικών 
μέσων από τις επιχορηγήσεις να 
εξακολουθήσει να υφίσταται την 
περίοδο 2014-2020
93 
Σε προηγούμενους ελέγχους του 
Συνεδρίου σχετικά με την αγροτική 
ανάπτυξη53 διαπιστώθηκαν προβλήματα 
στον τρόπο με τον οποίο είχε πραγματο -
ποιηθεί η διαχείριση των επιχορηγήσεων 
για τα επενδυτικά μέτρα. Παρατηρήθη -
καν συχνά φαινόμενα μη αποδοτικής 
δαπάνης, μετατόπισης του οφέλους και 
αδυναμίες στη διαδικασία επιλογής. Το 
μέτρο στο πλαίσιο του οποίου παρέχε -
ται στήριξη για επενδύσεις σχετικά με 
τη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων 
ήταν αυτό που διαπιστώθηκε ότι ενείχε 
τον μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης 
σφάλματος54. Δεδομένου ότι τα χρημα -
τοοικονομικά μέσα επωφελούνται από 
πρόσθετη εμπειρογνωσία όσον αφορά 
την αξιολόγηση της βιωσιμότητας των 
έργων (βλέπε σημείο 14), έχουν τη δυνα -
τότητα να μετριάζουν τους εντοπιζόμε -
νους κινδύνους σχετικά με τη χρήση των 
επιχορηγήσεων.94 
Κάθε τελικός αποδέκτης που πληροί τα 
κριτήρια επιλεξιμότητας και επιλογής 
των χρηματοοικονομικών μέσων, μπορεί 
να υποβάλει αίτηση άμεσα, χωρίς να 
χρειάζεται να υποβάλει αίτηση για τα 
καθεστώτα επιχορήγησης. Αυτό συνιστά 
άμεση πρόσβαση στο χρηματοδοτικό 
μέσο. Αντίθετα με την κατάσταση που 
διαπιστώθηκε την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2007-2013 (βλέπε σημεία 34 
και 35), η άμεση πρόσβαση αυξάνει την 
εμβέλεια παρέμβασης των χρηματοοι -
κονομικών μέσων και, επομένως, τον 
δυνητικό αντίκτυπό τους.
95 
Σε ένα έγγραφο καθοδήγησης της 
Επιτροπής55 για την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2014-2020 εντοπίστηκε 
η δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε 
χρηματοοικονομικά μέσα ως μία από τις 
κύριες αλλαγές μεταξύ των δύο περι -
όδων προγραμματισμού. Ωστόσο, το 
Συνέδριο θεωρεί ότι η στροφή από την 
έμμεση στην άμεση πρόσβαση δεν μπο -
ρεί να αποδοθεί στο νέο νομικό πλαίσιο, 
εφόσον η έμμεση πρόσβαση δεν απαι -
τoύνταν από τη νομοθεσία που ίσχυε για 
την περίοδο 2007-201356. Η προσέγγιση 
που χρησιμοποιήθηκε για τον τομέα της 
συνοχής προϋποθέτει άμεση πρόσβα -
ση και η ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής 
και Αστικής Ανάπτυξης έχει καθορίσει 
κανόνες για τον τρόπο συνδυασμού των 
χρηματοοικονομικών μέσων και των 
επιχορηγήσεων. Η ΓΔ Γεωργίας και Αγρο -
τικής Ανάπτυξης δεν είχε πράξει κάτι 
παρόμοιο την περίοδο 2007-2013 (βλέπε 
σημείο 37).53 Βλέπε για παράδειγμα την 
ειδική έκθεση αριθ. 8/2012 
«Στοχοθέτηση της ενίσχυσης 
για τον εκσυγχρονισμό των 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων», 
την ειδική έκθεση αριθ. 1/2013 
«Υπήρξε η στήριξη της ΕΕ 
προς τη βιομηχανία τροφίμων 
αποτελεσματική και 
αποδοτική όσον αφορά την 
αύξηση της αξίας των 
γεωργικών προϊόντων;» και 
την ειδική έκθεση αριθ. 6/2013 
«Πέτυχαν τα κράτη μέλη και 
η Επιτροπή τη βέλτιστη σχέση 
κόστους/οφέλους με τα μέτρα 
για τη διαφοροποίηση της 
αγροτικής οικονομίας;» ( http://
eca.europa.eu )
54 Ειδική έκθεση αριθ. 23/2014 
«Σφάλματα στις δαπάνες 
αγροτικής ανάπτυξης: αιτίες 
και αντιμετώπιση» ( http://eca.
europa.eu )
55 European Commission; 
Financial instruments in ESIF 
programmes 2014-2020, 
a short reference guide for 
Managing Authorities 
(Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
Χρηματοοικονομικά μέσα στα 
προγράμματα ΕΔΕΤ της 
περιόδου 2014-2020, 
σύντομος οδηγός αναφοράς 
για τις διαχειριστικές αρχές), 
2.7. 2014.
56 Κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου και κανονισμός 
(ΕΚ) αριθ. 1974/2006 της 
Επιτροπής.
38
 Συμπεράσματα και 
συστάσεις
96 
Συνολικά, το Συνέδριο συμπέρανε ότι τα 
χρηματοοικονομικά μέσα δεν ήταν επι -
τυχή στον τομέα της αγροτικής ανάπτυ -
ξης57 και μολονότι η περίοδος 2014-2020 
είναι ενδεχομένως ελπιδοφόρα, η επί -
τευξη του ευκταίου αντίκτυπου αποτελεί 
μεγάλη πρόκληση. Είναι σαφές ότι δεν 
ελήφθησαν υπόψη τα συγκεκριμένα 
χαρακτηριστικά της πολιτικής αγροτικής 
ανάπτυξης ούτε πραγματοποιήθηκε αξι -
ολόγηση των πραγματικών αναγκών. Το 
Συνέδριο, επομένως, διαπίστωσε ότι τα 
δυνητικά οφέλη της «απομάκρυνσης από 
τη νοοτροπία εξάρτησης από τις επιχο -
ρηγήσεις»58 δεν καταδείχθηκαν από την 
πρακτική εφαρμογή των χρηματοοικο -
νομικών μέσων την περίοδο 2007-2013.
97 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι το πλαί -
σιο της περιόδου 2014-2020 μπορεί 
να εξασφαλίσει τις αναγκαίες βελτιώ -
σεις. Εντούτοις, παραμένουν ορισμένα 
εμπόδια για την εκτενέστερη χρήση των 
χρηματοοικονομικών μέσων. Μολονότι 
καθιερώθηκαν νέες συγκεκριμένες δια -
τάξεις για τον περιορισμό του επαναλαμ -
βανόμενου προβλήματος της υπερκε -
φαλαιοποίησης, ο κίνδυνος εξακολουθεί 
να υπάρχει. Τέλος, τα βασικά ζητήματα 
επιδόσεων της μόχλευσης και της ανα -
νέωσης δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί 
επαρκώς (σημεία 81 έως 95).
98 
Το Συνέδριο διαπίστωσε, αφενός, ότι τα 
επιχειρήματα που διατυπώθηκαν υπέρ 
της σύστασης χρηματοοικονομικών 
μέσων την περίοδο προγραμματισμού 
2007-2013 δεν ήταν σαφή και, αφετέ -
ρου, ότι τα εν λόγω μέσα ήταν υπερ -
κεφαλαιοποιημένα (σημεία 21 έως 50). 
Η ζήτηση για χρηματοοικονομικά μέσα 
την περίοδο 2007-2013 ήταν ιδιαιτέ -
ρως χαμηλή και, επομένως, θα υπάρξει 
ανάγκη να δοθούν ειδικά κίνητρα για τη 
χρησιμοποίησή τους τα επόμενα έτη. Την 
περίοδο 2007-2013, δεν υπήρχε πλέον 
ένα χωριστό μέτρο «χρηματοοικονομι -
κής τεχνικής», όπως εκείνο της περιόδου 2000-2006, και τα χρηματοοικονομικά 
μέσα μπορούσαν να ενσωματωθούν 
μόνο σε επιλεγμένα επενδυτικά μέτρα. 
Η δυνατότητα σύστασης χρηματοοικο -
νομικών μέσων, είτε ως τμήμα επενδυτι -
κού μέτρου είτε ως χωριστό μέτρο έχει 
ως αποτέλεσμα περισσότερη ευελιξία 
στη διαχείριση των επενδυόμενων 
πόρων, με παράλληλα αποδυνάμωση της 
σύνδεσης με τις επιχορηγήσεις. Ούτε το 
πλαίσιο της περιόδου 2014-2020 προβλέ -
πει αυτή τη δυνατότητα.
Σύσταση 1
Η Επιτροπή, προκειμένου να αυξήσει 
τα κίνητρα των κρατών μελών για τη 
σύσταση χρηματοοικονομικών μέσων 
για την αγροτική ανάπτυξη, πρέπει να 
προσδιορίσει τις προκλήσεις, τα ειδικά 
χαρακτηριστικά και τα προσκόμματα 
αυτού του τομέα και να ενθαρρύνει 
ενεργά τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν, 
όταν ενδείκνυται, τέτοιου είδους μέσα.
Προκειμένου να τονωθεί η ζήτηση, μια 
επιλογή για τα κράτη μέλη θα ήταν να 
διαθέσουν συγκεκριμένο μερίδιο του 
διαθέσιμου προϋπολογισμού του ΕΓΤΑΑ 
για χρηματοοικονομικά μέσα και τα μέσα 
αυτά να καταστούν ελκυστικότερα από 
τις επιχορηγήσεις σε σαφώς καθορισμέ -
νες περιστάσεις.
99 
Το πρόβλημα της υπερκεφαλαιοποίησης 
των χρηματοοικονομικών μέσων επανα -
λαμβανόταν κατά την περίοδο 2007-
2013, γεγονός που οδήγησε σε πλεονά -
ζον ποσό ύψους 370 εκατομμυρίων ευρώ 
(βλέπε σημείο 48). Μολονότι το νομικό 
πλαίσιο για την περίοδο 2014-2020 περι -
λαμβάνει ειδικές διατάξεις (υποχρεωτικές 
εκ των προτέρων αξιολογήσεις, τμηματι -
κές πληρωμές) για τον περιορισμό του εν 
λόγω προβλήματος, ο κίνδυνος ενδεχο -
μένως εξακολουθεί να υπάρχει.57 Βλέπε επίσης παράρτημα II  
της παρούσας έκθεσης.
58 European Commission; 
Financial instruments in ESIF 
programmes 2014-2020, 
a short reference guide for 
Managing Authorities 
(Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
Χρηματοοικονομικά μέσα στα 
προγράμματα ΕΔΕΤ της 
περιόδου 2014-2020, 
σύντομος οδηγός αναφοράς 
για τις διαχειριστικές αρχές), 
2.7. 2014.
39 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 2
Στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, 
η Επιτροπή πρέπει να παρέχει καθοδή -
γηση και να ενθαρρύνει ενεργά την καλή 
ποιότητα των υποχρεωτικών εκ των προ -
τέρων αξιολογήσεων για τα χρηματοοι -
κονομικά μέσα, τα οποία προορίζονται 
να χρησιμεύσουν ως βασικό εργαλείο για 
την αποφυγή της υπερκεφαλαιοποίησης. 
Επιπλέον, ο λόγος έκθεσης σε κίνδυνο 
που χρησιμοποιήθηκε πρέπει να επιβε -
βαιωθεί από τα κράτη μέλη με κατάλλη -
λη τεχνική εμπειρογνωσία.
100  
Οι επιδόσεις των χρηματοοικονομικών 
μέσων ήταν ανεπαρκείς την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013 (σημεία 70 
και 71). Είχαν μη ικανοποιητικές επιδό -
σεις όσον αφορά την ανανέωση πόρων 
και τη μόχλευση πρόσθετων ιδιωτικών 
πόρων προς όφελος της πολιτικής αγρο -
τικής ανάπτυξης. Η διαδικασία υποβολής 
εκθέσεων δεν είχε σχεδιαστεί ώστε να 
παρουσιάζει τις δραστηριότητες των 
χρηματοοικονομικών μέσων με ολοκλη -
ρωμένο τρόπο και να παρέχει σχετικές 
πληροφορίες για τις επιτευχθείσες επιδό -
σεις. Επομένως, η Επιτροπή δεν εκτέλεσε 
επαρκώς τα εποπτικά καθήκοντά της στο 
πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης. 
Εντούτοις, οι βελτιώσεις που εισήγαγε το 
νομικό πλαίσιο της περιόδου 2014-2020 
έχουν όντως τη δυνατότητα να αποκα -
ταστήσουν τις βασικές αδυναμίες που 
διαπιστώθηκαν σε σχέση με την υποβο -
λή εκθέσεων (βλέπε σημείο 82).
Σύσταση 3
Στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, 
όσον αφορά την περίοδο προγραμμα -
τισμού 2014-2020, η Επιτροπή πρέπει, 
προκειμένου να αυξηθεί η αποτελε -
σματικότητα των χρηματοοικονομικών 
μέσων, να ορίσει κατάλληλα πρότυπα και 
στόχους για το αποτέλεσμα μόχλευσης 
και το αποτέλεσμα ανανέωσης.101  
Τα χρηματοοικονομικά μέσα πρέπει να 
λειτουργήσουν μακροπρόθεσμα προκει -
μένου να παραγάγουν πλήρως τα αποτε -
λέσματά τους. Το Συνέδριο διαπίστωσε 
ότι δεν έχει δοθεί επαρκής έμφαση στην 
πτυχή αυτή. Για παράδειγμα, τα ταμεία 
δανειοδοτήσεων ανταποκρίθηκαν σε 
βραχυπρόθεσμο πρόβλημα έλλειψης 
ρευστότητας στο πλαίσιο της πρόσφα -
της οικονομικής κρίσης. Κατά συνέπεια, 
λειτούργησαν μόνο για περιορισμένη 
χρονική περίοδο, παρά τις σημαντικές 
διοικητικές προσπάθειες που καταβλή -
θηκαν για τη σύστασή τους.
Σύσταση 4
Προκειμένου να προωθηθούν τα μακρο -
πρόθεσμα αποτελέσματα των χρηματο -
οικονομικών μέσων, η Επιτροπή και τα 
κράτη μέλη πρέπει να προσδιορίσουν 
σαφείς μεταβατικούς κανόνες μεταξύ 
των περιόδων προγραμματισμού. Τα 
κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν τις 
νέες νομικές διατάξεις κατά τρόπο που 
να διασφαλίζει το μεγαλύτερο δυνατό 
επίπεδο ευελιξίας. Στο πλαίσιο αυτό, 
η Επιτροπή μπορεί να ενθαρρύνει τα 
κράτη μέλη να θεσπίσουν ένα ενιαίο 
χρηματοδοτικό μέσο, το οποίο να μπορεί 
να παρέχει αμφότερα δάνεια και εγγυή -
σεις, αυξάνοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τη 
δραστηριότητα και την κρίσιμη μάζα.
102  
Στο πλαίσιο προηγούμενων ελέγχων 
του Συνεδρίου σχετικά με την αγροτική 
ανάπτυξη διαπιστώθηκαν προβλήματα 
(φαινόμενα μη αποδοτικής δαπάνης, 
μετατόπισης του οφέλους και αδυναμίες 
στη διαδικασία επιλογής) στη διαχείριση 
των επιχορηγήσεων για τα επενδυτικά 
μέτρα (βλέπε σημείο 93). Τα χρηματο -
οικονομικά μέσα έχουν τη δυνατότητα 
να μετριάζουν τους εντοπιζόμενους 
κινδύνους σχετικά με τη χρήση των 
επιχορηγήσεων.
40 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 5
Τα κράτη μέλη πρέπει να δίνουν ιδιαίτε -
ρη προσοχή σε ενδεχόμενα φαινόμενα 
μη αποδοτικής δαπάνης ή μετατόπι -
σης του οφέλους κατά την αξιολόγηση 
των αιτήσεων χρηματοδότησης. Για να 
επιτευχθεί αυτό, πρέπει να εφαρμόζουν 
κατάλληλους δείκτες, όπως την απόδο -
ση της επένδυσης και τις προβλέψεις 
ταμειακής ροής. Όσον αφορά τις επιλέ -
ξιμες δραστηριότητες, όταν ο κίνδυνος 
φαινομένων μη αποδοτικής δαπάνης / 
μετατόπισης του οφέλους είναι ιδιαίτερα 
υψηλός, τα χρηματοοικονομικά μέσα 
μπορεί να αποτελούν την προτιμητέα 
επιλογή. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξετά -
σουν τρόπους συνδυασμού των επιχορη -
γήσεων με τα χρηματοοικονομικά μέσα 
ώστε να επιτευχθεί η αποδοτικότερη 
χρήση των πόρων, βελτιστοποιώντας τα 
αποτελέσματα μόχλευσης/ανανέωσης.103  
Τέλος, το Συνέδριο συμπεραίνει ότι 
κατά την περίοδο 2007-2013 δεν είχαν 
θεσπιστεί ακριβείς προϋποθέσεις για 
τον προσδιορισμό του υπολοίπου των 
χρηματοοικονομικών μέσων που έπρεπε 
να καταβληθεί στο τέλος της περιόδου 
προγραμματισμού ούτε σαφείς προϋπο -
θέσεις για την πολιτική εξόδου, κυρίως 
λόγω απουσίας σαφών κανόνων από την 
Επιτροπή σχετικά με τα ζητήματα αυτά 
(σημεία 72 έως 80).
Σύσταση 6
Η Επιτροπή πρέπει να παράσχει εγκαί -
ρως το 2015 ακριβείς επιχειρησιακούς 
κανόνες εφαρμογής πριν από το κλεί -
σιμο της περιόδου προγραμματισμού 
2007-2013, συμπεριλαμβανομένης της 
πολιτικής εξόδου.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει η κυρία 
Rasa BUDBERGYTĖ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη 
συνεδρίασή του της 25ης Μαρτίου 2015.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 Πρόεδρος

41
Εκτίμηση της υπερκεφαλαιοποίησης των ταμείων εγγυήσεων στις 
31 Δεκεμβρίου 2013 σύμφωνα με τον λόγο έκθεσης σε κίνδυνο
Ποσό που καταβλή -
θηκε στο ταμείο 
έως τις 31.12.2013 
(σε ευρώ)Ποσό των εγγυήσεων 
που εκδόθηκαν για 
τελικούς αποδέκτες 
έως τις 31.12.2013 
(σε ευρώ)Μέγιστο 
αναμενό-  
μενο επίπεδο 
αδυναμίας 
πληρωμήςΛόγος έκθεσης σε κίνδυνο, 
ο οποίος χρησιμοποιείται 
για να προσδιοριστεί το 
ποσό που καταβάλλεται στο 
ταμείο (1 έως Χ)Εκτίμηση της υπερ -
κεφαλαιοποίησης 
του ταμείου  
(σε ευρώ)
Βουλγαρία 121 000 000,00 50 006 000,00 20,0% 5,0 110 998 800,00
Γαλλία (Κορσική) 600 000,00 403 795,00 33,3% 3,0 465 401,67
Ιταλία (Σικελία) 37 628 950,00 5 485 210,23 33,3% 3,0 35 800 546,59
Ιταλία (Απουλία) 5 000 000,00 6 585 275,50 8,0% 12,5 4 473 177 ,96
Ιταλία (Λάτιο) 2 500 000,00 920 105,60 8,0% 12,5 2 426 391,55
Ιταλία (Καμπάνια) 2 250 000,00 3 262 536,52 8,0% 12,5 1 988 997 ,08
Ιταλία (Ουμβρία) 4 800 000,00 0,00 33,3% 3,0 4 800 000,00
Ιταλία (Μολίζε) 2 450 000,00 2 451 400,00 33,3% 3,0 1 632 866,67
Ιταλία (Βασιλικάτα) 14 860 000,00 1 699 990,00 33,3% 3,0 14 293 336,67
Ιταλία (Καλαβρία) 10 000 000,00 1 678 400,00 50,0% 2,0 9 160 800,00
Ρουμανία 220 000 000,00 177 173 471,00 20,0% 5,0 184 565 305,80
Σύνολο 421 088 950,00 249 666 183,85   370 605 623,98
Αναγκαίο κεφάλαιο (σε ευρώ) 50 483 326,02
Υπερκεφαλαιοποίηση (εκφραζόμενη ως παράγοντας) 8,34
Πηγή:  Διαπιστώσεις ελέγχου του ΕΕΣ.Παραρτημα IΠαραρτήματα
42 Παραρτήματα
Επισκόπηση των κύριων αδυναμιών, οι οποίες μειώνουν τις επιδόσεις των 
ελεγχθέντων χρηματοοικονομικών μέσων
Γαλλία 
(Κορσική)Ιταλία 
Ρουμανία Ελλάδα Λιθουανία
Απουλία Σικελία
Είδος ΤΕ ΤΕ ΤΕ ΤΕ ΤΔ ΤΔ
Καθυστερημένη σύσταση ΕΑ ΕΑ
Υπερεκτίμηση της ζήτησης ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ
Υπερβολικά χαμηλός λόγος έκθεσης σε κίνδυνο (για τα ΤΕ) ΕΑ ΕΑ ά.α. ά.α.
Υπερβολικό αρχικό κεφάλαιο ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ
Χαμηλό ποσοστό εκταμίευσης ΕΑ ΕΑ ΕΑ
Ανεπαρκές επίπεδο ανανέωσης ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ
Ανεπαρκές επίπεδο μόχλευσης ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ
Έλλειψη υποβολής στοιχείων σχετικά με τις επιδόσεις ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ ΕΑ
ΤΕ: ταμείο εγγυήσεων, ΤΔ: ταμείο δανειοδοτήσεων, ά.α.: άνευ αντικειμένου
ΕΑ: Εντοπισθείσα αδυναμία.
Πηγή:  Διαπιστώσεις ελέγχου του ΕΕΣ.Παραρτημα II
43
Η απαίτηση για τη διενέργεια κατάλληλης εκ των προτέ -
ρων εκτίμησης των αναμενόμενων ζημιών θεσπίστηκε 
το 2011 όσον αφορά τη συγχρηματοδότηση από το 
ΕΓΤΑΑ πράξεων που περιλαμβάνουν ταμεία εγγυήσεων3. 
Όσον αφορά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, 
η δέσμευση διενέργειας εκ των προτέρων εκτίμησης 
είναι υποχρεωτική για κάθε πράξη που περιλαμβάνει 
χρηματοδοτικά μέσα τα οποία συγχρηματοδοτούνται 
από το ΕΓΤΑΑ4. Η νομοθεσία παρέχει κίνητρα στα κράτη 
μέλη να χρησιμοποιούν χρηματοδοτικά μέσα και τους 
δίνει τη δυνατότητα να τα εγκαινιάζουν αμέσως βάσει 
έτοιμων προς υλοποίηση μοντέλων. Η Επιτροπή παρέ -
χει επίσης την απαραίτητη καθοδήγηση προς τα κράτη 
μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς, και θα συνεχίσει 
προς την κατεύθυνση αυτή σε όλη την υπόλοιπη περίοδο 
2014-2020.
V
Τα ταμεία εγγυήσεων πρέπει να έχουν ορισμένη ρευ -
στότητα για την εξασφάλιση ομαλών επενδύσεων σε 
επιχειρήσεις.
Έπειτα από επικαιροποιημένη εκτίμηση των αναγκών 
από τα κράτη μέλη και προετοιμασία για το κλείσιμο 
των ταμείων εγγυήσεων, το ποσό αυτό μειώθηκε σε 
362,69 εκατομμύρια ευρώ έως το τέλος του 2014.
VI
Τα χρηματοδοτικά μέσα που υποστηρίζονται από το 
ΕΓΤΑΑ συγκροτήθηκαν εντός της νόμιμης περιόδου, 
σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ.
Η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυμίσει ότι η αγροτική 
ανάπτυξη υλοποιείται με επιμερισμένη διαχείριση, με τα 
κράτη μέλη να είναι πλήρως υπεύθυνα για την παρακο -
λούθηση των πράξεων.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, όσον αφορά την περίοδο 
2007-2013, συγκέντρωσε σημαντικές πληροφορίες από 
την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα υφιστάμενα χρη -
ματοδοτικά μέσα. Επιπλέον, για την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2014-20205 σχεδιάζεται διεξοδική υποβολή 
εκθέσεων για τα χρηματοδοτικά μέσα.
3 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 679/2011 της Επιτροπής, της 
14ης Ιουλίου 2011.
4 Άρθρο 37 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
5 Άρθρο 46 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1303/2013.Σύνοψη
I
Παρόλο που η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων είναι 
ένα από τα στοιχεία προστιθέμενης αξίας που συσχετί -
ζονται με τα χρηματοδοτικά μέσα, η νομοθεσία της ΕΕ1 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης για την περίοδο 
2007-2013 δεν συνδέει ρητά τα μέσα χρηματοοικονομι -
κής τεχνικής με την ιδιωτική χρηματοδότηση.
III
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η περίοδος προγραμματι -
σμού 2014-2020 μόλις ξεκίνησε και τα περισσότερα προ -
γράμματα Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών 
Ταμείων (ΕΔΕΤ), συμπεριλαμβανομένων των Προγραμ -
μάτων Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ), δεν έχουν ακόμη 
εγκριθεί. Επιπλέον, σε οποιαδήποτε στιγμή της περιόδου 
προγραμματισμού, υπάρχει η δυνατότητα συγκρότησης 
χρηματοδοτικών μέσων από τα κράτη μέλη.
IV
Η Επιτροπή σημειώνει ότι κατά την περίοδο 2007-2013 
υλοποιήθηκαν χρηματοδοτικά μέσα σε 7 κράτη μέλη, 
πράγμα που αποτελεί σημαντική βελτίωση σε σύγκριση 
με την περίοδο 2000- 2006, όπου μόνο δύο κράτη μέλη 
τα χρησιμοποίησαν.
Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2007-2013 προβλέπει μεγάλη ευελιξία στην 
εφαρμογή των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης. Η Επι -
τροπή είναι της γνώμης ότι το νομικό πλαίσιο 2007-2013 
λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της αγροτικής ανά -
πτυξης και αυτό αντικατοπτρίζεται στα χρηματοδοτικά 
μέσα που υποστηρίζονται από το ΕΓΤΑΑ. Ο κανονισμός 
αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου και ο κανονισμός 
(ΕΚ) αριθ. 1974/2006 της Επιτροπής ορίζουν το πεδίο 
εφαρμογής και την έκταση της παρέμβασης του ΕΓΤΑΑ, 
συμπεριλαμβανομένων ειδικών μέτρων υποστήριξης2. 
Κάθε μέτρο αγροτικής ανάπτυξης περιλαμβάνει διάφο -
ρους κανόνες επιλεξιμότητας και διατάξεις, που πρέπει 
να τηρούνται από τα χρηματοδοτικά μέσα τα οποία 
δημιουργούνται στο πλαίσιο του μέτρου και θα πρέπει να 
αποτελούν μέρος της χρηματοδοτικής σύμβασης.
1 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου και 
κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1974/2006 της Επιτροπής.
2 Για παράδειγμα, η υποστήριξη για επενδύσεις στον 
εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, η προσθήκη αξίας 
σε γεωργικά και δασοκομικά προϊόντα, η δημιουργία και ανάπτυξη 
πολύ μικρών επιχειρήσεων σε αγροτικές περιοχές, η διαφοροποίηση 
σε μη γεωργικές δραστηριότητες, η ανάπλαση χωριών κ.λπ.Απαντήσεις  
της Επιτροπής
Απαντήσεις της Επιτροπής 44
Το ζήτημα της υπερκεφαλαιοποίησης αντιμετωπίζεται 
με τις διατάξεις του άρθρου 41 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013, με το οποίο έχουν θεσπιστεί κατά γενικό 
κανόνα οι σταδιακά εισαγόμενες πληρωμές, με βάση την 
επίτευξη απτών αποτελεσμάτων εκταμίευσης για όλα τα 
χρηματοδοτικά μέσα κατά την περίοδο 2014-2020.
Τα βασικά ζητήματα επιδόσεων έχουν αντιμετωπιστεί 
ικανοποιητικά με την παρακολούθηση των χρηματοδοτι -
κών μέσων που υποστηρίζονται από τα ΕΔΕΤ, όπως ορί -
ζεται στο άρθρο 46 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. 
Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει τέσσερις δείκτες 
επιδόσεων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 12 του κανο -
νισμού (ΕΕ) αριθ. 480/2014.
Επίσης, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η χρήση χρημα -
τοδοτικών μέσων, η Επιτροπή ενίσχυσε τη συνεργασία 
της με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) 
στον τομέα της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης 
και υπέγραψε μνημόνιο συμφωνίας στις 14 Ιουλίου 
20147. Η συνεργασία αυτή περιλαμβάνει τη δυνατότητα 
αξιοποίησης της πείρας και των γνώσεων του ομίλου της 
ΕΤΕπ για τα χρηματοδοτικά μέσα και την εφαρμογή τους 
στην αγροτική ανάπτυξη.
Η Επιτροπή έχει επίσης εγκαινιάσει το «fi -compass», μια 
ολοκληρωμένη πλατφόρμα τεχνικής συνδρομής, το 
οποίο θα παρέχει μεθοδολογική καθοδήγηση και υπο -
στήριξη ευαισθητοποίησης προς την Επιτροπή, τα κράτη 
μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς στον τομέα των 
χρηματοδοτικών μέσων που υποστηρίζονται από τα 
ΕΔΕΤ κατά την περίοδο 2014-20208. Ως μέρος του προ -
γράμματος εργασίας της, η πλατφόρμα «fi -compass» θα 
παράγει επίσης προϊόντα που αφορούν ειδικά το ΕΓΤΑΑ.
IX α) Σημείο πρώτο
Η Επιτροπή δέχεται να προσδιορίσει τις προκλήσεις, τα 
ειδικά χαρακτηριστικά και τα εμπόδια για τη συγκρότηση 
χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ.
Η ανάλυση αυτή θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των 
δραστηριοτήτων του «fi -compass», μιας ολοκληρωμένης 
πλατφόρμας τεχνικής συνδρομής, που παρέχει μεθοδολο -
γική καθοδήγηση και υποστήριξη ευαισθητοποίησης προς 
την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους 
φορείς στον τομέα των χρηματοδοτικών μέσων που υπο -
στηρίζονται από τα ΕΔΕΤ κατά την περίοδο 2014-20209.
7 Βλ. ανακοίνωση 14/225 της 14.07.2014.
8 Βλ. περισσότερα στη διεύθυνση: http://www.fi -compass.eu
9 Βλ. περισσότερα στη διεύθυνση: http://www.fi -compass.euΗ Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η εκτίμηση των οφελών 
των χρηματοδοτικών μέσων θα πρέπει επίσης να πραγ -
ματοποιηθεί στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης 
που επηρεάζει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση για 
ορισμένα κράτη μέλη.
VII
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι αποτελεί ευθύνη των εθνικών 
αρχών να διασφαλίζουν ότι οι μεμονωμένες πράξεις υλο -
ποιούνται σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. 
Η Επιτροπή αξιολογεί τα ζητήματα που σχετίζονται με 
χρηματοδοτικά μέσα κατά τη διάρκεια των αποστολών 
ελέγχου της.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για την 
περίοδο 2007-2013, οι ρυθμίσεις εκκαθάρισης και εξόδου 
καθορίζονται από τη διαχειριστική αρχή στη χρηματοδο -
τική σύμβαση με τον διαχειριστή του ταμείου, διασφα -
λίζοντας ότι λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι σχετικές 
διατάξεις.
Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης και σύμφωνα 
με την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή πρέπει 
να βεβαιώνεται ότι τα κράτη μέλη συγκροτούν επαρκή 
συστήματα διαχείρισης και ελέγχου.
Για την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή παρέσχε καθο -
δήγηση στα κράτη μέλη που τη ζήτησαν. Οι κατευθυ -
ντήριες γραμμές για το κλείσιμο των προγραμμάτων 
αγροτικής ανάπτυξης για την περίοδο 2007-2013 
εγκρίθηκαν το 20156. Η τήρηση των νομικών κανόνων και 
της καθοδήγησης θα επαληθευτούν κατά τη διάρκεια της 
εκκαθάρισης των λογαριασμών.
Για την περίοδο 2014-2020, η Επιτροπή θα παράσχει 
περισσότερο ενοποιημένη και βελτιωμένη καθοδήγηση.
VIII
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το νέο νομικό πλαίσιο για την 
περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 ανταποκρίνεται 
επαρκώς στους προβληματισμούς που εξέφρασε το 
Συνέδριο.
6 C(2015) 1399 final, της 5.3.2015.
Απαντήσεις της Επιτροπής 45
IX β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση, που 
εφαρμόζεται επί του παρόντος.
Οι μεταβατικοί κανόνες για την περίοδο 2007-2013 έχουν 
εγκριθεί.
Όσον αφορά την περίοδο 2014-2020, θα πραγματοποιη -
θούν συζητήσεις με τα κράτη μέλη όταν θα πλησιάζει το 
κλείσιμο της περιόδου 2014-2020 και πρέπει να καθορι -
στούν μεταβατικοί κανόνες.
IX γ)
Η εν λόγω σύσταση αφορά τα κράτη μέλη.
Εισαγωγή
05
Η νομοθεσία της ΕΕ για την περίοδο 2007-2013 δεν 
επιβάλλει κάποιον κανόνα σχετικά με την επαναχρησιμο -
ποίηση του αρχικού κονδυλίου που χρησιμοποιήθηκε για 
τη συγκρότηση χρηματοδοτικών μέσων. Πόροι που δεν 
χρησιμοποιούνται μπορούν να επαναπρογραμματιστούν 
για άλλες μορφές βοήθειας.
06
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η περίοδος προγραμματι -
σμού 2014-2020 μόλις ξεκίνησε και τα περισσότερα προ -
γράμματα ΕΔΕΤ, συμπεριλαμβανομένων των ΠΑΑ, δεν 
έχουν ακόμη εγκριθεί. Επιπλέον, σε οποιαδήποτε στιγμή 
της περιόδου προγραμματισμού, υπάρχει η δυνατότητα 
συγκρότησης χρηματοδοτικών μέσων από τα κράτη 
μέλη.
12
Έπειτα από επικαιροποιημένη εκτίμηση των αναγκών 
από τα κράτη μέλη και προετοιμασία για το κλείσιμο 
των ταμείων εγγυήσεων, το ποσό του 2013 μειώθηκε σε 
362,69 εκατομμύρια ευρώ έως το τέλος του 2014.IX α) Σημείο δεύτερο
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση, που 
ήδη εφαρμόζεται εν μέρει.
Στο πλαίσιο της πλατφόρμας τεχνικής συνδρομής των 
ΕΔΕΤ «fi -compass», παρέχονται γενική και ειδική ανά 
ταμείο καθοδήγηση για τις εκ των προτέρων εκτιμήσεις. 
Αυτό καλύπτει επίσης το σύνολο του ΕΓΤΑΑ, καθώς και 
συγκεκριμένους τομείς, όπως η γεωργία και η δασοκομία.
IX α) Σημείο τρίτο
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση, που 
ήδη εφαρμόζεται εν μέρει.
Η Επιτροπή έχει παράσχει τυποποιημένα μοντέλα για τα 
ταμεία δανειοδότησης και τα ταμεία εγγυήσεων στην 
αγροτική ανάπτυξη. Επί του παρόντος, στο πλαίσιο της 
πλατφόρμας τεχνικής συνδρομής των ΕΔΕΤ «fi -compass», 
διερευνά τη δυνατότητα για άλλο ένα μοντέλο, όπως 
για την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας, του οποίου η παράδοση προβλέπεται για τα 
τέλη του 2015.
Όσον αφορά τη συνεργασία με τον όμιλο της ΕΤΕπ, η Επι -
τροπή υπέγραψε ειδικό μνημόνιο συμφωνίας (ΜΣ) για τη 
συνεργασία στον τομέα της γεωργίας και της αγροτικής 
ανάπτυξης, σύμφωνα με το οποίο αναμένεται η ΕΤΕπ 
να προσφέρει στα κράτη μέλη συγκεκριμένο σύστημα 
χρηματοδοτικών μέσων, το οποίο θα υλοποιηθεί στο 
πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ. Ειδική εκδήλωση για το εν λόγω 
μνημόνιο συμφωνίας έχει ήδη προγραμματιστεί για τις 
23 Μαρτίου 2015.
IX α) Σημείο τέταρτο
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή, στο μέτρο που 
οι κανόνες για το κλείσιμο των προγραμμάτων αγροτικής 
ανάπτυξης 2007-201310 εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής 
της.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα 
νομοθεσία της ΕΕ για την περίοδο 2007-2013, η ανάπτυξη 
συγκεκριμένων επιχειρησιακών κανόνων εφαρμογής, 
συμπεριλαμβανομένης της κατάλληλης πολιτικής εξό -
δου για κάθε μέσο χρηματοοικονομικής τεχνικής, είναι 
ευθύνη των κρατών μελών.
10 C(2015) 1399 final, της 5.3.2015.
Απαντήσεις της Επιτροπής 46
23
Η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει επαρκώς αξιολογήσει και 
αντιμετωπίσει τα ειδικά χαρακτηριστικά της αγροτικής 
ανάπτυξης κατά τον σχεδιασμό του νομικού πλαισίου για 
την περίοδο 2007-2013. Ειδικότερα, ο κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 περιγράφει περισσότερα από 30 διαφο -
ρετικά μέτρα που στοχεύουν σε μια σαφώς καθορισμένη 
ομάδα δικαιούχων και ενσωματώνει τα κριτήρια επιλε -
ξιμότητας, καθώς και ειδικές απαιτήσεις με τις οποίες 
πρέπει να συμμορφώνονται τα χρηματοδοτικά μέσα που 
υποστηρίζονται από το ΕΓΤΑΑ. Αυτό αναλύεται περαι -
τέρω στις διατάξεις του εκτελεστικού κανονισμού αριθ. 
1974/2006.
Βλ. επίσης την απάντηση στο σημείο 21.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι δικαιούχοι στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης είναι γεωργικές εκμεταλλεύσεις 
όλων των μεγεθών. Η γεωργία μικρής κλίμακας στην 
ΕΕ έχει διάφορες διαστάσεις και ποικίλλει κατά χώρα, 
περιφέρεια και/ή υποτομέα. Ταυτόχρονα, οι γεωργοί 
δεν είναι οι μόνοι δικαιούχοι στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης.
Η πολιτική για τη συνοχή, καταρχήν, δεν υποστηρίζει τη 
γεωργία, αλλά, όπως η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, 
καλύπτει πολλές πολύ μικρές και μικρές μη γεωργικές 
επιχειρήσεις.
26
Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2007-2013 προβλέπει μεγάλη ευελιξία κατά 
την εφαρμογή των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης. Στο 
πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι οι ανάγκες 
και οι ευκαιρίες περιγράφονται με αρκετή σαφήνεια ώστε 
να κάνουν τον προγραμματισμό των χρηματοδοτικών 
μέσων κατάλληλο και εφικτό. Στο στάδιο έγκρισης των 
ΠΑΑ ή των τροποποιήσεών τους, η Επιτροπή διενεργεί 
ανάλυση για να αξιολογήσει κατά πόσον τα προγράμ -
ματα και τα μέτρα συνάδουν με τις ενωσιακές στρατη -
γικές κατευθυντήριες γραμμές και τα συναφή εθνικά 
σχέδια στρατηγικής και ότι συμμορφώνονται προς τις 
σχετικές νομικές διατάξεις.13
Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της επι -
μερισμένης διαχείρισης, η συγκρότηση χρηματοδοτικών 
μέσων, η εφαρμογή τους και η αξιολόγηση της ζήτησης 
εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των κρατών μελών. Αυτό 
καλύπτει την έγκριση όλων των νομοθετικών, θεσμικών 
και διοικητικών διατάξεων σε εθνικό ή περιφερειακό 
επίπεδο, περιλαμβανομένων των χρηματοδοτικών 
συμβάσεων.
Η Επιτροπή παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο τα 
κράτη μέλη υλοποιούν τα ΠΑΑ τους και στο πλαίσιο 
αυτό επαληθεύει τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη 
υλοποιούν τα χρηματοδοτικά μέσα που υποστηρίζονται 
από το ΕΓΤΑΑ.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι οργανισμοί πληρωμών δια -
δραματίζουν σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο της πολιτικής 
για την αγροτική ανάπτυξη και την εφαρμογή της.
Πεδίο εφαρμογής και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
20
Η Επιτροπή σημειώνει ότι τα χρηματοδοτικά μέσα στον 
τομέα της αγροτικής ανάπτυξης μπορούν να στηρίζουν 
επίσης και άλλα επενδυτικά μέτρα, όπως το 311 (διαφο -
ροποίηση των γεωργικών δραστηριοτήτων), 312 (δημι -
ουργία και ανάπτυξη πολύ μικρών επιχειρήσεων σε 
αγροτικές περιοχές), 313 (αγροτουρισμός), 321 (βασικές 
υπηρεσίες και υποδομές) κ.λπ. Η στήριξη που παρέχεται 
στο πλαίσιο του LEADER θα πρέπει επίσης να ληφθεί 
υπόψη.
Παρατήρησεις
21
Οι κανόνες για τα χρηματοδοτικά μέσα στον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης κατά την περίοδο 2007-2013 
έχουν βελτιωθεί σημαντικά σε σύγκριση με την περίοδο 
2000-2006.
22
Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι ηλεκτρονικές έρευνες 
που διενεργούνται κατά το κλείσιμο δεν αποτυπώνουν 
πλήρως τους λόγους για τη μη συγκρότηση χρημα -
τοδοτικών μέσων κατά την έναρξη μιας περιόδου 
προγραμματισμού.
Απαντήσεις της Επιτροπής 47
27
Η απαίτηση για τη διενέργεια εκ των προτέρων εκτίμη -
σης των αναμενόμενων ζημιών θεσπίστηκε το 2011 όσον 
αφορά τη συγχρηματοδότηση, από το ΕΓΤΑΑ, πράξεων 
που περιλαμβάνουν ταμεία εγγυήσεων11. Οι εν λόγω εκ 
των προτέρων εκτιμήσεις λαμβάνουν υπόψη τις υφιστά -
μενες πρακτικές της αγοράς για παρόμοιες πράξεις για το 
είδος των επενδύσεων και την οικεία αγορά για την οποία 
πρόκειται να συγκροτηθούν τα ταμεία εγγυήσεων.
Όσον αφορά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, 
η δέσμευση διενέργειας εκ των προτέρων εκτίμησης, το 
περιεχόμενο της οποίας ορίζεται νομικά, είναι υποχρεω -
τική για κάθε πράξη που περιλαμβάνει χρηματοδοτικά 
μέσα τα οποία συγχρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΑΑ12.
Κατά την περίοδο 2007-2013, η νομοθεσία απαιτούσε από 
τους υποψηφίους διαχειριστές ταμείων να υποβάλλουν 
επιχειρηματικό σχέδιο με συγκεκριμένο περιεχόμενο, το 
οποίο έπρεπε να αξιολογηθεί από τη διαχειριστική αρχή.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι όλα τα χρηματοδοτικά μέσα 
που υποστηρίζονταν από το ΕΓΤΑΑ κατά την περίοδο 
2007-2013 συγκροτήθηκαν εν μέσω της χρηματοπιστωτι -
κής και οικονομικής κρίσης, κατά τη διάρκεια της οποίας 
είχε δυσχερανθεί η πρόσβαση στις πιστώσεις και τα προ -
βλήματα ρευστότητας ήταν εμφανή σε όλη την Ευρώπη.
Στη Βουλγαρία, για παράδειγμα, διενεργήθηκε εκ των 
προτέρων εκτίμηση των αναμενόμενων ζημιών / ανά -
λυση χάσματος πριν από τον καθορισμό του βαθμού 
έκθεσης και τον προσδιορισμό του τελικού ποσού του 
κεφαλαίου του ταμείου. Στη Ρουμανία, πραγματοποι -
ήθηκε συνεχιζόμενη εκτίμηση μετά την αλλαγή της 
νομοθεσίας για την περίοδο 2007-2013, που απαιτούσε 
τη διενέργεια εκ των προτέρων εκτίμησης των αναμε -
νόμενων ζημιών για τα ταμεία εγγυήσεων από το 2011. 
Στο πλαίσιο των συζητήσεων της ΕΕΑ για το κλείσιμο των 
χρηματοδοτικών μέσων, η Ιταλία επιβεβαίωσε επισήμως 
την προσέγγισή της όσον αφορά τη δέσμευση εκτέλεσης 
εκ των προτέρων εκτιμήσεων για την περίοδο 2007-2013.
Η έλλειψη ρευστότητας και/ή οι δυσκολίες που αντιμε -
τωπίζουν οι γεωργοί κατά την πρόσβαση σε πιστώσεις 
είναι επίσης σοβαροί λόγοι που δικαιολογούν τη χρήση 
ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων από τα κράτη μέλη.
11 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 679/2011 της Επιτροπής, της 
14ης Ιουλίου 2011.
12 Άρθρο 37 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.Κάθε μέτρο αγροτικής ανάπτυξης βάσει του οποίου υπο -
στηρίχθηκαν χρηματοδοτικά μέσα είχε σαφείς και καλά 
καθορισμένους στόχους, σύμφωνα με τη νομοθεσία της 
ΕΕ και τα εθνικά σχέδια στρατηγικής. Η νομοθεσία της ΕΕ 
δεν απαιτεί να τίθενται αποκλειστικά μετρήσιμοι στόχοι.
Όσον αφορά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, 
έχουν τεθεί εκ των προτέρων ποσοτικοποιημένοι στόχοι 
για κάθε τομέα εστίασης των προτεραιοτήτων της ΕΕ 
όσον αφορά το ΕΓΤΑΑ. Το περιεχόμενο του προγράμμα -
τος πρέπει να περιέχει περιγραφή της στρατηγικής και 
καταδεικνύει ότι τα επιλεγμένα μέτρα σε σχέση με τις 
προτεραιότητες της EE στηρίζονται σε βάσιμο σκεπτικό 
παρέμβασης υποστηριζόμενο από εκ των προτέρων 
εκτίμηση.
Πλαίσιο 2
Οι στόχοι που υποδείχθηκαν ήταν συνεπείς με τη γενική 
κατάσταση της απουσίας πιστωτικών διευκολύνσεων. Τα 
ΠΑΑ αναπτύσσουν περαιτέρω στόχους στο πλαίσιο των 
μέτρων βάσει των οποίων υποστηρίζονται τα χρημα -
τοδοτικά μέσα. Οι χρηματοδοτικές συμβάσεις μεταξύ 
κρατών μελών και διαχειριστών ταμείων μπορεί επίσης 
να περιέχουν αιτιολόγηση και στόχους που σχετίζονται 
με το αντίστοιχο χρηματοδοτικό μέσο.
Αυτοί οι γενικοί λόγοι εξηγούν την ανάγκη σύστασης 
ταμείου δανειοδότησης. Οι λεπτομέρειες όσον αφορά 
την πλήρη αιτιολόγηση για τη χρήση, τους ειδικούς στό -
χους προς επίτευξη και τη στρατηγική εξόδου είναι όλα 
σημεία που περιλαμβάνονται στη «Χρηματοδοτική σύμ -
βαση» που υπογράφηκε μεταξύ του ΕΤΕΑΝ (διαχειριστής 
του ταμείου) και του Υπουργείου (διαχειριστική αρχή).
Αυτό επιβεβαιώνει τη συνέπεια της προσέγγισης προ -
γραμματισμού και τη συμμόρφωσή της με τη νομοθεσία 
της ΕΕ. Η Λιθουανία και η Ρουμανία υπέστησαν πολύ 
σοβαρή πιστωτική ασφυξία, γεγονός που κατέστησε 
αδύνατη για τους δικαιούχους την εξασφάλιση τραπεζι -
κών δανείων για τα έργα τους.
Περαιτέρω στόχοι ορίζονται στο πλαίσιο των μέτρων.
Βλ. ανωτέρω για τη Ρουμανία.
Απαντήσεις της Επιτροπής 48
32
Η καταβολή πλήρους ποσού σε ενιαία συνεισφορά από 
το ΠΑΑ στο ταμείο ήταν σύμφωνη με τη νομοθεσία της 
ΕΕ. Το ποσό των τόκων που παρήχθησαν παρέμεινε στη 
διάθεση του ταμείου εγγυήσεων για την παροχή νέων 
εγγυήσεων. Το ποσό αυτό θα εκκαθαριστεί κατά το κλεί -
σιμο των χρηματοδοτικών μέσων.
Η τοποθέτηση των μη χρησιμοποιηθέντων ποσών του 
ΕΓΤΑΑ σε τοκοφόρους λογαριασμούς, που παράγει 
πρόσθετα έσοδα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν 
από τα χρηματοδοτικά μέσα, θεωρείται ορθή πρακτική. 
Τα κονδύλια του ΕΓΤΑΑ που πρόκειται να χρησιμοποι -
ηθούν για επιχορηγήσεις στο πλαίσιο των προγραμμά -
των μπορούν επίσης να τοποθετηθούν σε τοκοφόρους 
λογαριασμούς.
Στην περίπτωση της Ρουμανίας, έχει αναληφθεί συνεχι -
ζόμενη εκτίμηση των αναμενόμενων ζημιών και ο συνο -
λικός προϋπολογισμός των χρηματοδοτικών μέσων 
που δραστηριοποιούνται εκεί και που στηρίζονται από 
το ΕΓΤΑΑ προσαρμόστηκε, ώστε να αποτυπώνονται τα 
αποτελέσματα της εν λόγω εκτίμησης.
33
Το άρθρο 52 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1974/2006 ορίζει αυστηρά το τι συμβαίνει με 
τους πόρους που επιστρέφονται στην πράξη κατά την 
περίοδο προγραμματισμού από επενδύσεις που ανα -
λήφθηκαν από ταμεία ή απέμειναν μετά την κάλυψη 
εγγύησης (δηλαδή πρέπει να χρησιμοποιηθούν σύμφωνα 
με τη χρηματοδοτική σύμβαση ή να εκκαθαριστούν στο 
πλαίσιο των ετήσιων λογαριασμών).
Η εγγύηση που παρέχεται καλύπτει δάνειο το οποίο ένας 
τελικός αποδέκτης λαμβάνει από ενδιάμεσο χρηματοδο -
τικό φορέα. Επιστρέφοντας το εν λόγω δάνειο (και τυχόν 
τόκους που συνδέονται με αυτό), ο τελικός αποδέκτης 
επιβεβαιώνει την εφαρμογή μιας πράξης που υποστη -
ρίζεται από το ΕΓΤΑΑ και, ως εκ τούτου, απελευθερώνει 
την εγγύηση, η οποία δεν μπορεί πλέον να συνδέεται με 
τον προϋπολογισμό του ΕΓΤΑΑ, καθώς έχει ήδη «κατανα -
λωθεί», δηλαδή χρησιμοποιηθεί τουλάχιστον μία φορά. 
Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι το γεγονός αυτό αντιβαίνει 
στις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.28
Τα χρηματοδοτικά μέσα για την αγροτική ανάπτυξη είναι 
κατάλληλα για όλους τους δυνητικούς επενδυτές σε 
επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν 
από το ΕΓΤΑΑ.
Κατά την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή βελτίωσε τη νομο -
θεσία με τη θέσπιση απαίτησης για εκ των προτέρων εκτί -
μηση των αναμενόμενων ζημιών για τα ταμεία εγγυήσεων.
Όσον αφορά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, 
θα απαιτείται εκτίμηση των αναγκών σε όλες τις περι -
πτώσεις κατά τις οποίες ένα κράτος μέλος αποφασίζει να 
συμβάλει με χρηματοδότηση του ΕΓΤΑΑ σε ένα χρημα -
τοδοτικό μέσο13. Επιπλέον, οι διατάξεις για τις σταδιακά 
εισαγόμενες πληρωμές παρέχουν πρόσθετη διασφάλιση.
Βλ. επίσης απαντήσεις στα σημεία 21 και 22.
30
Η Επιτροπή σημειώνει ότι η συνεισφορά στα ταμεία δεν 
αρκεί για να θεωρηθούν τα συνεισφερόμενα ποσά επιλέ -
ξιμα κατά το κλείσιμο.
31
Η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει ότι οι δηλωθείσες 
δαπάνες αιτιολογήθηκαν σωστά. Ωστόσο, η Επιτροπή, 
κατά τη διάρκεια των δικών της ελέγχων σε ορισμένα 
κράτη μέλη, έχει επίσης παρατηρήσει ότι οι μεταβιβάσεις 
στα κονδύλια των χρηματοδοτικών μέσων ήταν σχετικά 
υπερβολικές σε σχέση με την επακόλουθη απορρόφηση 
των μέσων από τους τελικούς αποδέκτες.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι η φύση των χρηματοδοτικών 
μέσων δεν επιτρέπει άμεση δαπάνη όλων των ποσών που 
μεταβιβάζονται σε αυτά. Τα χρηματοδοτικά μέσα χρειά -
ζονται χρόνο για να εξελιχθούν σε εύρυθμους μηχανι -
σμούς και χρειάζονται αρχική ρευστότητα, προκειμένου 
να εξασφαλίσουν ομαλές επενδύσεις σε επιχειρήσεις.
Το ζήτημα της υπερκεφαλαιοποίησης14 αντιμετωπίζε -
ται με τις διατάξεις του άρθρου 41 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013, με το οποίο έχουν θεσπιστεί κατά γενικό 
κανόνα οι σταδιακά εισαγόμενες πληρωμές, με βάση την 
επίτευξη απτών αποτελεσμάτων εκταμίευσης για όλα τα 
χρηματοδοτικά μέσα κατά την περίοδο 2014-2020.
13 Άρθρο 37 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
14 Το Συνέδριο, στον έλεγχο SR 2/2012 που διενήργησε, 
αναφέρεται σε υπερβολικό μέγεθος των χρηματοδοτικών μέσων, 
και όχι σε υπερκεφαλαιοποίηση.
Απαντήσεις της Επιτροπής 49
Σύμφωνα με το άρθρο 15, το άρθρο 71 παράγραφος 
5 και το άρθρο 71 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005, οι αιτούντες που επιθυμούν να λάβουν 
υποστήριξη η οποία παρέχεται από χρηματοδοτικό μέσο 
αξιολογήθηκαν βάσει των κριτηρίων επιλογής που έχουν 
καθοριστεί για το αντίστοιχο μέτρο από τον αρμόδιο 
φορέα, δεδομένου ότι οι δαπάνες ήταν επιλέξιμες για 
συνεισφορά του ΕΓΤΑΑ μόνον όταν αφορούσαν πράξεις 
που είχαν αποφασιστεί από τη διαχειριστική αρχή του 
σχετικού προγράμματος ή υπ’ ευθύνη της, σύμφωνα με 
τα ίδια κριτήρια επιλογής.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο προγραμματισμός των χρημα -
τοδοτικών μέσων έγινε σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ 
και τους ισχύοντες κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.
36
Για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, δεν 
υπάρχει νομική απαίτηση της ΕΕ στον τομέα της αγρο -
τικής ανάπτυξης η οποία να ορίζει ότι το άθροισμα του 
συνδυασμού όλων των μορφών υποστήριξης δεν πρέπει 
να υπερβαίνει το συνολικό ποσό της συγκεκριμένης 
δαπάνης. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι εγγυήσεις, 
καταρχήν, καλύπτουν μέχρι και το 80 % του (ιδιωτικού) 
μέρους της επένδυσης.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στα σημεία 34 και 35.
37
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 34.
38
Οι έλεγχοι της Επιτροπής επισήμαναν επίσης τον κίνδυνο 
αυτό. Ωστόσο, είναι δύσκολο να συναχθεί το συμπέ -
ρασμα ότι το επίπεδο της μεταβίβασης κεφαλαίου 
συνδέεται αυτόματα με τον σκοπό της καταστρατή -
γησης του κανόνα N+2 και όχι με βραδύτερη από την 
προβλεπόμενη εκτέλεση του προγράμματος. Σε αρκετές 
περιπτώσεις, το κράτος μέλος μεταβίβασε ολόκληρο το 
εγγεγραμμένο στον προϋπολογισμό κεφάλαιο, παρόλο 
που δεν υφίστατο «ζήτημα N+2».
Συνεισφορές από τα ΠΑΑ σε χρηματοδοτικά μέσα μπο -
ρούν να πραγματοποιηθούν σε οποιαδήποτε στιγμή της 
περιόδου προγραμματισμού.
Βλ. επίσης την απάντηση στο σημείο 26.Στο κλείσιμο, οι επιλέξιμες δαπάνες των ταμείων εγγυ -
ήσεων καλύπτουν όλες τις εγγυήσεις που έχουν αποδε -
σμευτεί μετά την επιτυχή επιστροφή των δανείων κατά 
την περίοδο προγραμματισμού, καθώς και ένα ποσό 
για την κάλυψη μόνο του κινδύνου που συνδέεται με 
τις ενεργές εγγυήσεις (αλλά όχι το συνολικό ποσό των 
ενεργών εγγυήσεων που εκδίδονται). Το μέρος των ενερ -
γών εγγυήσεων που δεν θεωρείται επιλέξιμο πρέπει να 
επιστραφεί στο πρόγραμμα.
Βλ. επίσης απάντηση στο σημείο 31.
34
Τα χρηματοδοτικά μέσα που υποστηρίζονται από το 
ΕΓΤΑΑ εξασφάλισαν πρόσβαση σε χρηματοδότηση σε 
δικαιούχους για τους οποίους οι χρηματοπιστωτικές 
αγορές δεν προσέφεραν κάποια επιλογή που καλύπτει το 
έργο ή το μέρος της ιδιωτικής του συγχρηματοδότησης. 
Σε σχέση με την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, τα 
χρηματοδοτικά μέσα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν 
για την προχρηματοδότηση επιχορηγήσεων, οι επιχορη -
γήσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την απο -
πληρωμή υποστήριξης στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών 
μέσων και ο συνδυασμός της υποστήριξης που παρέχεται 
μέσω επιχορηγήσεων και χρηματοδοτικών μέσων μπορεί 
να καλύπτει την ίδια δαπάνη, υπό τον όρο ότι το άθροισμα 
όλων των συνδυασμένων μορφών υποστήριξης δεν υπερ -
βαίνει το συνολικό ποσό της συγκεκριμένης δαπάνης15.
Πλαίσιο 3
Τα χρηματοδοτικά μέσα διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο 
στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής 
κρίσης, ιδιαίτερα για τα κράτη μέλη όπου οι οικονομικές 
συνθήκες ήταν δυσχερείς και/ή όπου ήταν δύσκολο να 
παρασχεθεί συγχρηματοδότηση από τους δικαιούχους.
35
Η Επιτροπή σημειώνει ότι το ΕΓΤΑΑ συνεισφέρει σε 
χρηματοδοτικά μέσα με δημόσια ποσά (ΕΓΤΑΑ και εθνική 
συγχρηματοδότηση).
Τα χρηματοδοτικά μέσα δεν είναι κατ’ ανάγκην εναλλα -
κτικά στην επιχορήγηση, καθώς οι επιχορηγήσεις και τα 
χρηματοδοτικά μέσα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μαζί 
στο πλαίσιο μιας ενιαίας πράξης και σύμφωνα με τους 
ισχύοντες κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις.
15 Άρθρο 37 παράγραφοι 7, 8 και 9 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013.
Απαντήσεις της Επιτροπής 50
Ο προσδιορισμός της δυνητικής αγοράς —η οποία είναι 
πολύ ευρεία έννοια— δεν είναι ο μόνος παράγοντας που 
χρησιμοποιείται για τον καθορισμό και την εκτίμηση το 
κεφαλαίου του ταμείου. Παράγοντες όπως ο συνολικός 
διαθέσιμος προϋπολογισμός στο πλαίσιο των μέτρων, 
οι επενδυτικές ανάγκες, η εκτίμηση της προστιθέμενης 
αξίας των χρηματοδοτικών μέσων, η συνεισφορά των 
χρηματοδοτικών μέσων στους στόχους των μέτρων κ.λπ. 
πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη.
43
Στην περίπτωση της Βουλγαρίας, η πρόταση κάλυπτε 
μέτρα βάσει των οποίων δεν μπορούν να συγκροτηθούν 
χρηματοδοτικά μέσα.
Όσον αφορά την Ιταλία, κατά τη στιγμή της καταβολής 
στο ταμείο εγγυήσεων, τα ποσά που είχαν δηλωθεί από 
τις περιφέρειες δεν φαίνονταν δυσανάλογα.
Βλ. επίσης την απάντηση στο σημείο 39 όσον αφορά τη 
Σικελία.
Στην περίπτωση της Λιθουανίας, η υπερκεφαλαιοποίηση 
εμφανίστηκε μόνο όταν χαλάρωσε η πιστωτική ασφυξία 
και οι τράπεζες άρχισαν να παρέχουν δάνεια. Η Λιθουα -
νία αποφάσισε να μειώσει το μέγεθος του χρηματοδοτι -
κού μέσου.
Στη Ρουμανία, η υπερκεφαλαιοποίηση αντανακλούσε την 
αδυναμία των χρηματοδοτικών μέσων για την κινητοποί -
ηση εμπορικών πιστώσεων στο πλαίσιο μιας βαθιάς χρη -
ματοπιστωτικής κρίσης και συρρίκνωσης της ζήτησης, 
όπου η αποδοτικότητα των επενδύσεων αμφισβητήθηκε 
σοβαρά.
Βλ. επίσης την απάντηση στο σημείο 32.
Πλαίσιο 5
Η περιορισμένη χρήση του ταμείου το 2014 μπορεί να 
αποδοθεί στην εκπρόθεσμη συγκρότηση (Δεκέμβριος 
2013), στη συνεχιζόμενη απροθυμία των επενδυτών 
λόγω της σοβαρής οικονομικής κρίσης στη χώρα, στην 
έλλειψη επαρκούς εμπειρίας σ’ αυτό το είδος μέσων και 
σε άλλες εξελίξεις στη χώρα οι οποίες δεν ευνοούσαν τις 
επενδύσεις.
Η Επιτροπή θεωρεί πως αποτελεί καλή πρακτική, η οποία 
δείχνει τον τρόπο με τον οποίο ένα κράτος μέλος λειτουρ -
γεί με προϋπολογισμούς σύμφωνα με την εξελισσόμενη 
χρηματοδοτική κατάσταση στην περιοχή του προγράμμα -
τος και την υφιστάμενη ζήτηση για χρηματοδότηση.Πλαίσιο 4
Η πρόθεση ήταν να επιταχυνθεί η ενεργοποίηση του 
ταμείου δανειοδότησης, δεδομένου ότι οι συζητήσεις και 
οι διαπραγματεύσεις ήταν πιο χρονοβόρες από ό,τι είχε 
προβλεφθεί. Όλα τα εμπλεκόμενα μέρη επιθυμούσαν να 
εγκαινιάσουν τα χρηματοδοτικά μέσα χωρίς περαιτέρω 
καθυστερήσεις. Οι διοικητικές προετοιμασίες έληξαν τον 
Δεκέμβριο του 2013, όταν συγκροτήθηκε επισήμως το 
ταμείο δανειοδότησης.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι, ακόμη και στο πλαίσιο του 
μέγιστου εύρους αυτών των εκτιμήσεων, τα υπολειπό -
μενα κονδύλια για επιχορηγήσεις (μεταξύ 70 % και 90 %) 
είναι αρκετά σημαντικά.
Πόροι που δεν χρησιμοποιούνται από χρηματοδοτικά 
μέσα μπορούν να επαναπρογραμματιστούν για άλλες 
μορφές βοήθειας.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στα σημεία 31, 38 και 39.
40
Η Επιτροπή ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σε περίπτωση χαμηλότε -
ρων δαπανών, τα κράτη μέλη οφείλουν να επιστρέφουν 
κονδύλια στα προγράμματα, πράγμα που θα αυξήσει τον 
κίνδυνο αποδέσμευσης για το έτος κατά το οποίο πραγ -
ματοποιείται ο επαναπρογραμματισμός.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις της Επιτροπής στο σημείο 31 
και στο πλαίσιο 4.
41
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 31.
42
Η Επιτροπή σημειώνει ότι ο προσδιορισμός της δυνη -
τικής αγοράς γίνεται εκ των προτέρων, ενώ τα μέσα 
μπορούν να ενεργούν με το κλείσιμο των ΠΑΑ και στο 
πλαίσιο μεταβαλλόμενων χρηματοπιστωτικών αγορών 
και οικονομικών συνθηκών. Η κατάσταση των χρημα -
τοδοτικών μέσων που λειτουργούν σε επίπεδο ΕΕ είναι 
παρόμοια.
Απαντήσεις της Επιτροπής 51
46
Η Επιτροπή σημειώνει ότι δεν υπάρχει ορισμός της ΕΕ για 
τον λόγο έκθεσης κινδύνου στη νομοθεσία της ΕΕ για την 
περίοδο 2007-2013.
Για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, η εκτί -
μηση του λόγου έκθεσης κινδύνου που αναφέρεται στο 
άρθρο 42 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού 
(ΕΕ) αριθ. 1303/2013, ως εκ των προτέρων εκτίμηση του 
κινδύνου απηχεί την ανάγκη κατάλληλης συνεισφοράς 
του προγράμματος για την κάλυψη αναμενόμενων και μη 
αναμενόμενων ζημιών από τα νέα δάνεια.
47
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ένα ταμείο εγγυήσεων που εγγυ -
άται το 20 % του χαρτοφυλακίου δανείων και στο τέλος 
μόνο το 1 % των εγγυήσεων καθίστανται απαιτητές, 
είναι, στην πραγματικότητα, παράδειγμα καλά εξυπηρε -
τούμενων δανείων.
Ο δείκτης πολλαπλασιαστή θα πρέπει να υπολογίζεται 
κατά περίπτωση, αλλά το 20 % στην περίπτωση αυτή 
είναι μάλλον χαμηλό και δεν θα πρέπει να εγείρει ερω -
τήματα σχετικά με ενδεχόμενη υπερκεφαλαιοποίηση 
(ακόμη και βάσει του γενικού πλαισίου κρατικών ενισχύ -
σεων, όριο εγγύησης ύψους 25 % μπορεί να εξαιρείται 
αυτόματα από το όριο κοινοποίησης πρβλ. άρθρο 21 του 
ΓΚΑΚ).
Επίσης, η γνώμη της Επιτροπής είναι ότι το χαμηλό 
επίπεδο αθέτησης υποχρέωσης αντικατόπτριζε και την 
απροθυμία του τραπεζικού τομέα να υποστηρίξει πράξεις 
υψηλότερου κινδύνου.
48
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το συνολικό ύψος των εγγυή -
σεων που χορηγήθηκαν σε τελικούς αποδέκτες μέχρι το 
τέλος του 2013 ανέρχεται σε 249,6 εκατομμύρια ευρώ, το 
οποίο είναι περίπου το 60 % της συνεισφοράς στα ταμεία.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι τα χρηματοδοτικά μέσα που 
ελέγχθηκαν από το Συνέδριο εξακολουθούν να είναι 
ενεργά και θα συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους κατά 
την περίοδο 2014-2015.
Βλ. επίσης απαντήσεις στα σημεία 12 και 39.Μια εκ των υστέρων σύγκριση δεν σημαίνει ότι τη στιγμή 
της συγκρότησης των χρηματοδοτικών μέσων το προ -
βλεπόμενο ποσό είχε υπερεκτιμηθεί. Υπήρχαν και άλλοι 
λόγοι που δικαιολογούν τη συνεισφορά από το ΠΑΑ στο 
ταμείο, όπως εκείνοι που περιγράφονται στο σημείο 42.
44
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 28.
Πλαίσιο 6
Πόροι που δεν χρησιμοποιούνται από χρηματοδοτικά 
μέσα μπορούν να επαναπρογραμματιστούν για άλλες 
μορφές βοήθειας.
Βλ. επίσης την απάντηση στο σημείο 31.
Όσον αφορά τη Βουλγαρία, οι αρχικές επενδυτικές 
δυνατότητες που προτάθηκαν από το κράτος μέλος μει -
ώθηκαν μετά την επανεξέταση της Επιτροπής. Η ευθύνη 
για τη συγκρότηση και την υλοποίηση των χρηματο -
δοτικών μέσων, συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης 
για εκτέλεση και της εξέτασης της εκ των προτέρων 
εκτίμησης, εναπόκειται στα κράτη μέλη. Δεν εναπόκειται 
στην Επιτροπή να παράσχει συγκεκριμένο περιφερειακό 
ή εθνικό είδος εμπειρογνωμοσύνης για τον υπολογισμό 
ειδικών τεχνικών στοιχείων που συνδέονται με χρηματο -
δοτικά μέσα.
Όσον αφορά τη Ρουμανία, βλ. την απάντηση της Επιτρο -
πής στο σημείο 43.
45
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι δυναμικές και 
μπορούν να αλλάξουν, όπως αποδεικνύεται από την 
πρόσφατη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση. Ως 
εκ τούτου, οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις μπορεί να 
αποδειχτούν αναξιόπιστες. Για τον λόγο αυτό, η νομοθε -
σία της ΕΕ για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 
επιτρέπει σε κάθε εκ των προτέρων εκτίμηση να περιέχει 
διατάξεις σχετικά με πιθανές αναθεωρήσεις και επικαι -
ροποιήσεις μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα, ώστε 
να αντικατοπτρίζει με ακρίβεια πιθανές μεταβολές στις 
συνθήκες της αγοράς.
Απαντήσεις της Επιτροπής 52
58
Υπάρχει ακόμα καιρός για την εκταμίευση κονδυλίων στο 
πλαίσιο των εν λόγω μέσων. Η Επιτροπή μπορεί να επιβε -
βαιώσει μόνο τα ποσά που καταβάλλονται στους τελικούς 
αποδέκτες στο τέλος της περιόδου προγραμματισμού.
Βλ. επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 55.
59
Βλ. απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 52 και 58.
60
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η χρήση κρατικής χρηματοδότη -
σης σε εύρυθμες αγορές (ή σε εκείνες που αποκαθιστούν 
σε σημαντικό βαθμό την ορθή λειτουργία τους) πρέπει 
να αξιολογείται με προσοχή, για την αποφυγή στρέβλω -
σης του ανταγωνισμού.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, το ταμείο συγκροτήθηκε 
μόλις στα τέλη του 2013 και, ως εκ τούτου, η πραγματική 
εκταμίευση στους τελικούς δικαιούχους ξεκίνησε μόλις 
στα μέσα του 2014. Στην περίπτωση της Λιθουανίας, το 
τραπεζικό σύστημα κατάφερε να ξαναρχίσει την κανο -
νική ροή πιστώσεων στο τέλος του 2012, καθιστώντας 
τους πόρους του ΕΓΤΑΑ εν μέρει περιττούς. Το ίδιο 
συνέβη με τη Λετονία, που βρέθηκε επίσης στο επίκε -
ντρο της προσοχής του ταμείου.
61
Η νομοθεσία της ΕΕ δεν απαιτεί από τα κράτη μέλη να 
χρησιμοποιούν αμέσως τους πόρους που επιστρέφονται 
στο ταμείο. Οι ρυθμίσεις για την ανανέωση συμφωνού -
νται στη χρηματοδοτική σύμβαση και εξαρτώνται από 
τη συγκεκριμένη κατάσταση του χρηματοδοτικού μέσου 
και το πλαίσιο στο οποίο λειτουργεί. Τα κράτη μέλη, 
για παράδειγμα, μπορεί να επιθυμούν να «συλλέξουν» 
πόρους που επιστρέφονται και να εγκαινιάσουν ένα 
χρηματοδοτικό μέσο για ένα νέο χρηματοδοτικό προϊόν 
ή έναν νέο στόχο. Η νομοθεσία για την περίοδο 2007-
2013 επιτρέπει την επαναχρησιμοποίηση πόρων για τα 
χρηματοδοτικά μέσα για απεριόριστο χρονικό διάστημα.
62
Για την περίοδο 2014-2020, έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα 
βελτιωμένο σύστημα παρακολούθησης και υποβολής 
εκθέσεων, το οποίο κατοχυρώνεται στις διατάξεις του 
άρθρου 46 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, που επι -
τρέπει την εκτίμηση των επιδόσεων από την άποψη των 
αποτελεσμάτων της ανανέωσης και της μόχλευσης.49
Οι εν λόγω σταδιακές προσεγγίσεις χρησιμοποιήθηκαν 
επίσης στη Λιθουανία και τη Λετονία, όπου συγκροτήθη -
καν ταμεία δανειοδότησης.
52
Η Επιτροπή σημειώνει ότι ορισμένα χρηματοδοτικά 
μέσα άρχισαν να λειτουργούν στο τέλος του ελέγχου και 
εξακολουθούν να έχουν 2 έτη υλοποίησης.
53
Το μέσο ποσοστό εκταμίευσης που υπολογίζεται για το 
σύνολο των χρηματοδοτικών μέσων δεν αντανακλά 
την ταχύτητα υλοποίησης συγκεκριμένων ταμείων. 
Στον τομέα της πολιτικής για τη συνοχή, πολλά ταμεία 
συγκροτήθηκαν μόλις το 2012. Για τα εν λόγω ταμεία, το 
χαμηλό ποσοστό απορρόφησης στο τέλος του 2012 δεν 
θα πρέπει να είναι ανησυχητικό.
Η εκτίμηση των χρηματοδοτικών μέσων μπορεί να γίνει 
μόνο από την άποψη του αντίκτυπου της ανανέωσης 
στο τέλος του κύκλου ζωής τους, ιδίως όσον αφορά 
εκείνα που συγκροτήθηκαν κατά το τέλος της περιόδου 
προγραμματισμού.
55
Στην πραγματικότητα, η κατάσταση της χρηματοπιστωτι -
κής αγοράς βελτιώθηκε και υπάρχουν λιγότερες πτωχεύ -
σεις απ’ ό,τι στο παρελθόν (βλ. προηγούμενο παράδειγμα 
στο σημείο 47 με εγγύηση 20 %, που είχε ως αποτέλεσμα 
την απώλεια μόνο του 1 % των δανείων).
56
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 55.
57
Οι τροποποιήσεις αυτές αντανακλούσαν τις πραγματικές 
ανάγκες των χρηματοδοτικών μέσων. Πόροι που δεν 
χρησιμοποιήθηκαν από τα χρηματοδοτικά μέσα επανα -
προγραμματίστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν για άλλες 
μορφές βοήθειας.
Απαντήσεις της Επιτροπής 53
66
Βλ. επίσης απαντήσεις στα σημεία 63-65.
67
Βλ. την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 60.
Πλαίσιο 7
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εκτιμήσεις θα πρέπει να 
λαμβάνουν υπόψη τα πραγματικά ποσά που διατίθενται 
στα ταμεία μετά τις πλέον πρόσφατες τροποποιήσεις 
των ΠΑΑ, όπως αυτές επηρεάζουν τον υπολογισμό της 
μόχλευσης.
68
Η συγκρότηση χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο του 
ΕΓΤΑΑ συνεπάγεται μια εντελώς νέα έννοια για ορισμένα 
κράτη μέλη, η οποία απαιτούσε μια διαδικασία μάθησης. 
Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι καθυστερήσεις 
εξηγούνται από την καινοτομία των μέσων στην πολιτική 
αγροτικής ανάπτυξης, τις δημόσιες συμβάσεις και τα 
θέματα που σχετίζονται με τις κρατικές ενισχύσεις.
Η Επιτροπή ανέπτυξε εντατικές δραστηριότητες προώ -
θησης και ενημέρωσης σχετικά με τη χρήση των χρημα -
τοδοτικών μέσων σε επιτροπές αγροτικής ανάπτυξης, 
δίκτυα, προγράμματα κατάρτισης και δραστηριότητες 
ευαισθητοποίησης, διμερείς συναντήσεις με τα κράτη 
μέλη και λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές.
Για τη νέα περίοδο προγραμματισμού, η Επιτροπή 
παρείχε επίσης την αναγκαία καθοδήγηση σε σχέση με 
την υλοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων. Ειδικότερα, 
η Επιτροπή ενημέρωσε τα κράτη μέλη σχετικά με τις 
διάφορες διαθέσιμες επιλογές που θα επιτρέψουν στις 
διαχειριστικές αρχές να χρησιμοποιήσουν τα χρηματοδο -
τικά μέσα κατά περίπτωση.
Κατά την περίοδο 2014-2020, τα ταμεία που έχουν 
συγκροτηθεί ήδη θα συνεχίσουν να υφίστανται ή μπο -
ρούν να συγκροτηθούν νέα ταμεία που βασίζονται σε 
μοντέλα που προτείνει η Επιτροπή (όπως τα έτοιμα 
μέσα)16. Με αυτόν τον τρόπο, αναμένεται ότι οι καθυστε -
ρήσεις θα περιοριστούν σημαντικά.
16 Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 964/2014 της Επιτροπής, της 
11ης Σεπτεμβρίου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου όσον αφορά τους πάγιους όρους και τις 
προϋποθέσεις για τα μέσα χρηματοοικονομικής τεχνικής.63
Η επίτευξη υψηλής μόχλευσης δεν είναι ο κύριος στόχος 
των χρηματοδοτικών μέσων. Τα χρηματοδοτικά μέσα 
είναι ο τρόπος διανομής της υποστήριξης από το πρό -
γραμμα σε τελικούς αποδέκτες. Τα αποτελέσματα που 
παράγονται από τα χρηματοδοτικά μέσα (π.χ. ανανέωση 
ή μόχλευση) είναι τα πλεονεκτήματα αλλά όχι οι ίδιοι οι 
στόχοι.
Η μόχλευση που μπορεί να ποικίλλει μεταξύ τομέων, 
περιφερειών και χρηματοδοτικών προϊόντων θα πρέπει 
να συμφωνηθεί στη χρηματοδοτική σύμβαση σε σχέση 
με το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό μέσο.
Όσον αφορά τη συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών, η Επι -
τροπή θα ήθελε να παραπέμψει στη νομοθεσία περί 
κρατικών ενισχύσεων για χρηματοδότηση με κεφάλαια 
κινδύνου (ΓΚΑΚ), πράγμα που απαιτεί ορισμένη συμ -
μετοχή του ιδιώτη επενδυτή. Ο ορισμός της Επιτροπής 
για τον μηχανισμό μόχλευσης περιλαμβάνει όλες τις 
συνεισφορές (ιδιωτικές και δημόσιες), επιπροσθέτως των 
ταμείων της ΕΕ.
64
Ο ορισμός της μόχλευσης που ενσωματώνεται στον 
δημοσιονομικό κανονισμό αναφέρει ότι κάθε δημόσια 
συνεισφορά πέραν της συνεισφοράς της ΕΕ λογίζεται ως 
μόχλευση.
Το ΕΓΤΑΑ δεν αποτελεί εξαίρεση στο υπόλοιπο των 
ταμείων επιμερισμένης διαχείρισης.
65
Το άρθρο 37 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013 δεν παρέχει ορισμό της μόχλευσης 
και σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να θεωρείται 
ως παρέκκλιση από τις διατάξεις του δημοσιονομικού 
κανονισμού. Από την εκ των προτέρων εκτίμηση απαιτεί 
μόνο να λαμβάνει υπόψη το αναμενόμενο αποτέλεσμα 
μόχλευσης από τη συγκρότηση των χρηματοδοτικών 
μέσων. Ωστόσο, το άρθρο 39 παράγραφος 5 του ΚΚΔ, για 
παράδειγμα, προσφέρει έναν τρόπο υπολογισμού της 
μόχλευσης.
Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, η υποχρέωση 
συγχρηματοδότησης της πολιτικής για την αγροτική 
ανάπτυξη καθορίζεται στο επίπεδο του προγράμματος. 
Μεμονωμένες πράξεις (π.χ. ταμεία) μπορούν να έχουν 
ή όχι εθνική συγχρηματοδότηση.
Απαντήσεις της Επιτροπής 54
Όσον αφορά το πλαίσιο για την περίοδο 2014-2020, 
δείκτες επιδόσεων καθορίζονται στο άρθρο 12 του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 480/2014. Επιπλέον, τα κράτη μέλη 
είναι υποχρεωμένα να υποβάλλουν έκθεση σχετικά με τα 
χρηματοδοτικά μέσα σε τακτική βάση, όπως απαιτείται 
από το άρθρο 46 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα 
σημεία 72 έως 75
Οι ρυθμίσεις εκκαθάρισης και εξόδου καθορίζονται από 
τη διαχειριστική αρχή στη χρηματοδοτική σύμβαση με 
τον διαχειριστή του ταμείου, διασφαλίζοντας ότι λαμβά -
νονται επαρκώς υπόψη οι σχετικές διατάξεις.
Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης και σύμφωνα 
με την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή πρέπει 
να βεβαιώνεται ότι τα κράτη μέλη συγκροτούν επαρκή 
συστήματα διαχείρισης και ελέγχου.
Για την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή παρέσχε καθοδή -
γηση στα κράτη μέλη που τη ζήτησαν. Επί του παρόντος, 
η Επιτροπή καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές σχε -
τικά με το κλείσιμο των προγραμμάτων της περιόδου 
2007-2013.
Για την περίοδο 2014-2020, η Επιτροπή θα παράσχει 
περισσότερο ενοποιημένη και βελτιωμένη καθοδήγηση. 
Η τήρηση των νομικών κανόνων και της καθοδήγησης 
θα επαληθευτούν κατά τη διάρκεια της εκκαθάρισης των 
λογαριασμών.
77
Οι διατάξεις αυτές δεν περιλαμβάνονται στη νομοθεσία. 
Η Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να συμμορφώνο -
νται με τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στις κατευθυ -
ντήριες γραμμές.
Οι αποκλίνουσες ερμηνείες διευκρινίστηκαν στο πλαίσιο 
των συζητήσεων για την ΕΕΑ το 2014.
78
Βλ. τις απαντήσεις στα σημεία 61 και 72-75.Πλαίσιο 8
Σε ορισμένα κράτη μέλη, το χρηματοπιστωτικό κραχ 
και η επακόλουθη οικονομική κρίση προκάλεσαν μια 
κατάσταση αφερέγγυας ζήτησης (πτωχευμένες ή χρεο -
κοπημένες εταιρείες). Αυτό, μεταξύ άλλων εξωτερικών 
παραγόντων, εξηγεί τις καθυστερήσεις και τη χαμηλή 
απορρόφηση των κονδυλίων.
69
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εκτίμηση των επιδόσεων των 
χρηματοδοτικών μέσων θα πρέπει επίσης να εστιάζει 
στην επίτευξη αποτελεσμάτων από τα συγχρηματοδο -
τούμενα χρηματοδοτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων 
των συνεπειών της μόχλευσης και της ανανέωσης. 
Επιπλέον, η εκτίμηση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη 
τις διάφορες καταστάσεις που μπορεί να προκύψουν. 
Η εξέλιξη των τιμών για κάθε δείκτη θα πρέπει να κριθεί 
προσεκτικά με γνώμονα το πλαίσιο. Οι τιμές δεικτών 
μεμονωμένα δεν μπορούν να εκτιμήσουν τις επιδόσεις.
Χρηματοδοτικό μέσο είναι το μέσο για την υλοποίηση 
υποστήριξης προγράμματος στους τελικούς αποδέκτες. 
Συνεπώς, ο κύριος δείκτης επιδόσεων είναι η συνει -
σφορά του προγράμματος που δαπανάται σύμφωνα με 
τους στόχους του προγράμματος.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι συνέπειες της μόχλευσης και 
της ανανέωσης συσχετίζονται αρνητικά (όσο υψηλότερη 
είναι η μόχλευση, τόσο χαμηλότερη είναι η ανανέωση).
Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει τέσσερις δείκτες επι -
δόσεων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 12 του κανονι -
σμού (ΕΕ) αριθ. 480/2014.
70
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπήρχαν κοινοί δείκτες 
για τα χρηματοδοτικά μέσα για το κοινό πλαίσιο παρα -
κολούθησης και αξιολόγησης (ΚΠΠΑ) της περιόδου 2007-
2013. Ωστόσο, το ΚΠΠΑ προβλέπει τη χρήση πρόσθετων 
δεικτών17 που καθορίζονται από τα κράτη μέλη, οι οποίοι 
επιτρέπουν την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των 
ιδιαιτεροτήτων των ΠΑΑ. Πρέπει να βρεθεί η κατάλληλη 
ισορροπία μεταξύ ενός εύλογου αριθμού κοινών δεικτών 
που θα παρακολουθούνται για όλα τα ΠΑΑ και συμπλη -
ρωματικών δεικτών που θα παρακολουθούνται για ορι -
σμένα ΠΑΑ, όταν είναι αναγκαίο. Οι δείκτες επιδόσεων 
θα πρέπει να συμφωνηθούν μεταξύ της διαχειριστικής 
αρχής και του χρηματοδοτικού μέσου.
17 Άρθρο 81 παράγραφος 2 του κανονισμού 1698/2005.
Απαντήσεις της Επιτροπής 55
85
Ο νομοθέτης έθεσε την εξέταση της εκ των προτέρων 
εκτίμησης στην αρμοδιότητα των διαχειριστικών αρχών.
86
Εκτός από τις υποχρεωτικές εκ των προτέρων εκτιμήσεις 
και τις σταδιακά εισαγόμενες πληρωμές, η νέα νομοθεσία 
περιέχει άλλες επαρκείς διασφαλίσεις για τον μετρια -
σμό του εν λόγω κινδύνου, όπως η παρακολούθηση και 
η ολοκληρωμένη υποβολή εκθέσεων.
Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι στο 75 % των περι -
πτώσεων (ήτοι 9 στις 12), οι λόγοι έκθεσης κινδύνου που 
χρησιμοποιούνται είναι εντός του εύρους από 2 έως 5.
Κατά γενικό κανόνα, κατά την περίοδο 2014-2020, 
η καταβολή των επόμενων δόσεων εξαρτάται από την 
απορρόφηση των προηγούμενων κεφαλαίων.
87
Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, χρηματοδοτικά μέσα 
μπορούν να συγκροτηθούν ανά πάσα στιγμή κατά τη 
διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020. 
Η υλοποίηση κατά την περίοδο 2014-2020 μπορεί να ξεκι -
νήσει αμέσως μετά την έγκριση των νέων προγραμμάτων 
και ήδη το 2015. Για παράδειγμα, τον Ιανουάριο του 2015, 
εγκρίθηκε το ΠΑΑ των Κάτω Χωρών για την περίοδο 
2014-2020, το οποίο προβλέπει επίσης τη συγκρότηση 
χρηματοδοτικού μέσου που υποστηρίζεται από το 
ΕΓΤΑΑ18.
Βλ. επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 68.
88
Τα χρηματοδοτικά μέσα θα πρέπει να παρέχουν υπο -
στήριξη προγράμματος στην περίπτωση αστοχιών 
της αγοράς και/ή μη βέλτιστων επενδύσεων ή ειδικών 
επενδυτικών αναγκών. Η συνέχιση της υποστήριξης του 
προγράμματος στην αγορά όπου δεν χρειάζεται πλέον 
κρατική παρέμβαση δεν είναι σύμφωνη με τους κανόνες 
περί κρατικών ενισχύσεων και αντιβαίνει στην αρχή της 
χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
18 Βλ. την αντίστοιχη παρουσίαση στη διεύθυνση http://www.
fi-compass.eu79
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι πόροι του ΕΓΤΑΑ που 
επιστρέφονται στα ταμεία αφού χρησιμοποιηθούν του -
λάχιστον μία φορά δεν είναι πλέον πόροι της ΕΕ. Μετά το 
κλείσιμο, είναι ευθύνη των κρατών μελών να χρησιμοποι -
ούν τους πόρους προς όφελος μεμονωμένων επιχειρή -
σεων, όπως ορίζεται από τη νομοθεσία της ΕΕ, τηρώντας 
τους ισχύοντες κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Οι 
εν λόγω πόροι μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται για 
άλλα χρηματοδοτικά μέσα.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στα σημεία 5, 33, 61 και 72-75.
80
Η Επιτροπή αναλαμβάνει τις ευθύνες της σε σχέση με το 
κλείσιμο των ΠΑΑ για την περίοδο 2007-2013.
Κάθε δραστηριότητα πέρα από το κλείσιμο των προ -
γραμμάτων η οποία δεν αφορά τον προϋπολογισμό της 
ΕΕ αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών.
82
Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι υπάρχουν πολλές άλλες 
νομικές διατάξεις στη νέα νομοθεσία που εφαρμόζονται 
στα χρηματοδοτικά μέσα στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης (π.χ. διατάξεις σχετικά με τον έλεγχο, την επι -
λεξιμότητα των δαπανών, την επαναχρησιμοποίηση των 
κονδυλίων, τους συνδυασμούς χρηματοδοτικών μέσων 
με επιχορηγήσεις, τις δυνατότητες διορισμού διαφόρων 
φορέων ως διαχειριστών κεφαλαίων, συμπεριλαμβανο -
μένων των επιλογών που προβλέπονται για τις διαχει -
ριστικές αρχές, την επιλογή των ενδιάμεσων φορέων 
και των τελικών αποδεκτών, τις δαπάνες και τις αμοιβές 
διαχείρισης κ.λπ.).
83
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η νέα νομοθεσία αντιμετωπί -
ζει επαρκώς το ζήτημα και μετριάζει τους δυνητικούς 
κινδύνους.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 31 
και 41.
84
Βλ. τις απαντήσεις της Επιτροπής στο πλαίσιο 4 και στο 
σημείο 31.
Απαντήσεις της Επιτροπής 56
Κατά την περίοδο 2014-2020, παρέχεται κοινή καθοδή -
γηση για τις πολιτικές στο πλαίσιο της επιμερισμένης δια -
χείρισης σχετικά με θέματα που σχετίζονται με τα χρημα -
τοδοτικά μέσα και η ίδια προσέγγιση υιοθετείται για την 
πρόσβαση σε κονδύλια σε όλες αυτές τις πολιτικές.
Συμπεράσματα και συστάσεις
96
Η Επιτροπή σημειώνει ότι την περίοδο 2007-2013 υλοποι -
ήθηκαν χρηματοδοτικά μέσα σε 7 κράτη μέλη, πράγμα 
που αποτελεί σημαντική βελτίωση σε σύγκριση με την 
περίοδο 2000-2006, όπου μόνο δύο κράτη μέλη τα 
χρησιμοποίησαν.
Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο προγραμματι -
σμού 2007-2013 προβλέπει μεγάλη ευελιξία στην εφαρ -
μογή των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης. Η Επιτροπή είναι 
της γνώμης ότι το νομικό πλαίσιο για την περίοδο 2007-
2013 λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της αγροτικής 
ανάπτυξης και αυτό αντικατοπτρίζεται στα χρηματοδο -
τικά μέσα που υποστηρίζονται από το ΕΓΤΑΑ. Ο κανονι -
σμός αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου και ο κανονισμός 
(ΕΚ) αριθ. 1974/2006 της Επιτροπής ορίζουν το πεδίο 
εφαρμογής και την περιοχή παρέμβασης του ΕΓΤΑΑ, 
συμπεριλαμβανομένων ειδικών μέτρων στήριξης19. Κάθε 
μέτρο αγροτικής ανάπτυξης περιλαμβάνει διάφορους 
κανόνες επιλεξιμότητας και διατάξεις, που πρέπει να 
τηρούνται από τα χρηματοδοτικά μέσα τα οποία δημι -
ουργούνται στο πλαίσιο του μέτρου και θα πρέπει να 
αποτελούν μέρος της χρηματοδοτικής σύμβασης.
Η απαίτηση για τη διενέργεια κατάλληλης εκ των προτέ -
ρων εκτίμησης των αναμενόμενων ζημιών θεσπίστηκε το 
2011 όσον αφορά τη συγχρηματοδότηση, από το ΕΓΤΑΑ, 
πράξεων που περιλαμβάνουν ταμεία εγγυήσεων20.
19 Για παράδειγμα, η υποστήριξη για επενδύσεις στον 
εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, η προσθήκη 
αξίας σε γεωργικά και δασοκομικά προϊόντα, η δημιουργία και 
ανάπτυξη πολύ μικρών επιχειρήσεων σε αγροτικές περιοχές, 
η διαφοροποίηση σε μη γεωργικές δραστηριότητες, η ανάπλαση 
χωριών κ.λπ.
20 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 679/2011 της Επιτροπής, της 
14ης Ιουλίου 2011.Η διάρκεια του χρηματοδοτικού προϊόντος θα εξαρτάται 
κυρίως από το είδος της επένδυσης που πρόκειται να 
υποστηριχτεί. Οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε έργα 
υποδομής θα έχουν διαφορετικό κύκλο ζωής από βραχυ -
πρόθεσμες επενδύσεις σε μικροπιστώσεις.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στα σημεία 43, 60 και στο 
πλαίσιο 5.
89
Βλ. την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 5.
90
Όσον αφορά το ΕΓΤΑΑ, οι επιδόσεις εκτιμώνται κυρίως 
μέσω αξιολογήσεων. Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις που 
αφορούν την περίοδο υλοποίησης 2007-2013 έγιναν 
πάρα πολύ νωρίς για να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα 
και οι επιδόσεις των χρηματοδοτικών μέσων. Εκτίμηση 
του αντίκτυπου της αγροτικής ανάπτυξης μπορεί να γίνει 
μόνο αφού έχει παρέλθει επαρκής χρόνος· ως εκ τούτου, 
αναμένονται περισσότερα αποτελέσματα στο πλαίσιο 
των εκ των υστέρων αξιολογήσεων που εκπονούνται 
από τα κράτη μέλη, οι οποίες θα συνοψιστούν από την 
Επιτροπή το 2017.
Βλ. επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 70.
91
Η ιδιωτική συμμετοχή δεν θεωρείται μόχλευση στον 
δημοσιονομικό κανονισμό.
Ο δείκτης μόχλευσης εξαρτάται από το είδος του χρη -
ματοδοτικού μέσου, την περιφέρεια και το είδος των 
έργων. Ως εκ τούτου, ο στόχος μόχλευσης δεν μπορεί 
να αποτελεί μέρος ενός ρυθμιστικού πλαισίου. Επί του 
παρόντος, η Επιτροπή αναπτύσσει καθοδήγηση σχετικά 
με τη μόχλευση.
95
Η υποστήριξη του ΕΓΤΑΑ κατά την περίοδο 2007-2013 
παρέχεται σύμφωνα με τους κανόνες για τις κρατικές 
ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα και σύμφωνα με τον 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου και τον 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1974/2006 της Επιτροπής.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 35 
και 37.
Απαντήσεις της Επιτροπής 57
Η Επιτροπή έχει επίσης εγκαινιάσει το «fi -compass», μια 
ολοκληρωμένη πλατφόρμα τεχνικής συνδρομής, το 
οποίο θα παρέχει μεθοδολογική καθοδήγηση και υπο -
στήριξη ευαισθητοποίησης προς την Επιτροπή, τα κράτη 
μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς στον τομέα των 
χρηματοδοτικών μέσων που υποστηρίζονται από τα 
ΕΔΕΤ κατά την περίοδο 2014-202023. Ως μέρος του προ -
γράμματος εργασίας της, η πλατφόρμα «fi -compass» θα 
παράγει επίσης προϊόντα που αφορούν ειδικά το ΕΓΤΑΑ.
98
Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της επι -
μερισμένης διαχείρισης, η συγκρότηση χρηματοδοτικών 
μέσων, η εφαρμογή τους και η αξιολόγηση της ζήτησης 
εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των κρατών μελών.
Η συγκρότηση χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο του 
ΕΓΤΑΑ συνεπάγεται μια εντελώς νέα έννοια για ορισμένα 
κράτη μέλη, η οποία απαιτούσε μια διαδικασία μάθη -
σης. Η Επιτροπή ανέπτυξε εντατικές δραστηριότητες 
προώθησης και ενημέρωσης σχετικά με τη χρήση των 
χρηματοδοτικών μέσων σε επιτροπές αγροτικής ανάπτυ -
ξης, δίκτυα, προγράμματα κατάρτισης και δραστηριότη -
τες ευαισθητοποίησης, διμερείς συναντήσεις με τα κράτη 
μέλη και λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η νέα νομοθεσία παρέχει επαρκή 
κίνητρα (π.χ. υψηλότερο ποσοστό συγχρηματοδότη -
σης24, εθνική συγχρηματοδότηση που παρέχεται σε 
μεταγενέστερο στάδιο κατά τη διάρκεια της περιόδου 
υλοποίησης, προχρηματοδότηση των επενδύσεων 
έναντι της επιστροφής των δαπανών που πραγματο -
ποιήθηκαν στην περίπτωση επιχορηγήσεων), καθώς και 
ότι τα κίνητρα που είναι συναφή με τις επενδύσεις (π.χ. 
διαφορετική επιλεξιμότητα του ΦΠΑ25, επιλεξιμότητα του 
κεφαλαίου κίνησης26) προσφέρουν αρκετά πλεονεκτή -
ματα σε σύγκριση με τις επιχορηγήσεις.
23 Βλ. περισσότερα στη διεύθυνση: http://www.fi -compass.eu
24 Σύμφωνα με το άρθρο 59 παράγραφος 4 στοιχείο δ) του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013, το ποσοστό συνεισφοράς που 
εφαρμόζεται στο οικείο μέτρο θα αυξηθεί κατά 10 επιπλέον 
ποσοστιαίες μονάδες για τις συνεισφορές σε χρηματοδοτικά μέσα 
που αναφέρονται στο άρθρο 38 παράγραφος 1 στοιχείο β) του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και θα ανέλθει σε ποσοστό 100 % 
για τα χρηματοδοτικά μέσα σε επίπεδο Ένωσης που αναφέρονται στο 
άρθρο 38 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού αριθ. 1303/2013. 
Παρόμοια προσέγγιση έχει αναληφθεί για τις συνεισφορές στα 
χρηματοδοτικά μέσα από το ΕΓΤΑΑ και το Ταμείο Συνοχής.
25 Άρθρο 37 παράγραφος 11 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
26 Άρθρο 45 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013.Όσον αφορά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, 
η δέσμευση εκτέλεσης εκ των προτέρων εκτίμησης είναι 
υποχρεωτική για κάθε πράξη που περιλαμβάνει χρημα -
τοδοτικά μέσα τα οποία συγχρηματοδοτούνται από το 
ΕΓΤΑΑ21. Η νομοθεσία παρέχει στα κράτη μέλη κίνητρα 
για τη χρήση χρηματοδοτικών μέσων και τους δίνει τη 
δυνατότητα να εγκαινιάσουν αμέσως τα εν λόγω μέσα 
βάσει έτοιμων προς υλοποίηση μοντέλων. Η Επιτροπή 
παρέχει επίσης την απαραίτητη καθοδήγηση προς τα 
κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς, και θα 
συνεχίσει προς την κατεύθυνση αυτή σε όλη την υπό -
λοιπη περίοδο 2014-2020.
97
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το νομικό πλαίσιο για την περίοδο 
προγραμματισμού 2014-2020 ανταποκρίνεται επαρκώς 
στους προβληματισμούς που εξέφρασε το Συνέδριο.
Το ζήτημα της υπερκεφαλαιοποίησης αντιμετωπίζεται 
με τις διατάξεις του άρθρου 41 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013, με το οποίο έχουν θεσπιστεί κατά γενικό 
κανόνα οι σταδιακά εισαγόμενες πληρωμές, με βάση την 
επίτευξη απτών αποτελεσμάτων εκταμίευσης για όλα τα 
χρηματοδοτικά μέσα κατά την περίοδο 2014-2020.
Τα βασικά ζητήματα επιδόσεων έχουν αντιμετωπιστεί 
ικανοποιητικά με την παρακολούθηση των χρηματοδοτι -
κών μέσων που υποστηρίζονται από τα ΕΔΕΤ, όπως ορί -
ζεται στο άρθρο 46 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. 
Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει τέσσερις δείκτες 
επιδόσεων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 12 του κανο -
νισμού (ΕΕ) αριθ. 480/2014.
Επίσης, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η χρήση χρημα -
τοδοτικών μέσων, η Επιτροπή ενίσχυσε τη συνεργασία 
της με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) στον 
τομέα της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης και 
υπέγραψε μνημόνιο συμφωνίας στις 14 Ιουλίου 201422. 
Η συνεργασία αυτή περιλαμβάνει τη δυνατότητα αξι -
οποίησης της πείρας και των γνώσεων του ομίλου της 
ΕΤΕπ για τα χρηματοδοτικά μέσα και την εφαρμογή τους 
στην αγροτική ανάπτυξη.
21 Άρθρο 37 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
22 Βλ. ανακοίνωση 14/225, της 14.07.2014.
Απαντήσεις της Επιτροπής 58
Σύσταση 2
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση, που 
ήδη εφαρμόζεται εν μέρει.
Στο πλαίσιο της πλατφόρμας τεχνικής συνδρομής των 
ΕΔΕΤ «fi -compass», παρέχονται γενική και ειδική ανά 
ταμείο καθοδήγηση για τις εκ των προτέρων εκτιμήσεις. 
Αυτό καλύπτει επίσης το σύνολο του ΕΓΤΑΑ, καθώς και 
συγκεκριμένους τομείς, όπως η γεωργία και η δασοκομία.
100
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι επιδόσεις εκτιμώνται κυρίως 
μέσω αξιολογήσεων. Εκτίμηση του αντίκτυπου της αγρο -
τικής ανάπτυξης μπορεί να γίνει μόνο αφού έχει παρέλθει 
επαρκής χρόνος· ως εκ τούτου, αναμένονται περισσό -
τερα αποτελέσματα στο πλαίσιο των εκ των υστέρων 
αξιολογήσεων που εκπονούνται από τα κράτη μέλη, οι 
οποίες θα συνοψιστούν από την Επιτροπή το 2017.
Οι διαχειριστικές αρχές ανέφεραν συγκεκριμένα στοιχεία, 
όπως είναι η μόχλευση και οι επιδόσεις, όσον αφορά τις 
πράξεις που περιλαμβάνουν χρηματοδοτικά μέσα, υπό 
μορφή παραρτήματος στις ετήσιες εκθέσεις προόδου.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει εκτελέσει επαρκώς τα επο -
πτικά της καθήκοντα.
Σύσταση 3
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση, που 
ήδη εφαρμόζεται εν μέρει.
Η Επιτροπή έχει παράσχει τυποποιημένα μοντέλα για τα 
ταμεία δανειοδότησης και τα ταμεία εγγυήσεων στην 
αγροτική ανάπτυξη. Επί του παρόντος, στο πλαίσιο της 
πλατφόρμας τεχνικής συνδρομής των ΕΔΕΤ «fi -compass», 
διερευνά τη δυνατότητα για άλλο ένα μοντέλο, όπως 
για την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας, του οποίου η παράδοση προβλέπεται για τα 
τέλη του 2015.
Όσον αφορά τη συνεργασία με τον όμιλο της ΕΤΕπ, 
η Επιτροπή υπέγραψε ειδικό μνημόνιο συμφωνίας για τη 
συνεργασία στον τομέα της γεωργίας και της αγροτικής 
ανάπτυξης, σύμφωνα με το οποίο αναμένεται η ΕΤΕπ 
να προσφέρει στα κράτη μέλη συγκεκριμένο σύστημα 
χρηματοδοτικών μέσων, το οποίο θα υλοποιηθεί στο 
πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ. Ειδική εκδήλωση για το εν λόγω 
μνημόνιο συμφωνίας έχει ήδη προγραμματιστεί για τις 
23 Μαρτίου 2015.Κατά την περίοδο 2014-2020, τα ταμεία που έχουν 
συγκροτηθεί ήδη θα συνεχίσουν να υφίστανται ή μπο -
ρούν να συγκροτηθούν νέα ταμεία που βασίζονται σε 
μοντέλα που προτείνει η Επιτροπή (όπως τα έτοιμα 
μέσα)27.
Ο νομοθέτης όρισε τα χρηματοδοτικά μέσα ως ένα είδος 
υποστήριξης για την εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων 
αγροτικής ανάπτυξης κατά τις περιόδους προγραμματι -
σμού 2007-2013 και 2014-2020.
Σύσταση 1
Η Επιτροπή δέχεται να προσδιορίσει τις προκλήσεις, τα 
ειδικά χαρακτηριστικά και τα εμπόδια για τη συγκρότηση 
χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ.
Η ανάλυση αυτή θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των 
δραστηριοτήτων του «fi -compass», μιας ολοκληρωμένης 
πλατφόρμας τεχνικής συνδρομής, που παρέχει μεθοδο -
λογική καθοδήγηση και υποστήριξη ευαισθητοποίησης 
προς την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερό -
μενους φορείς στον τομέα των χρηματοδοτικών μέσων 
που υποστηρίζονται από τα ΕΔΕΤ κατά την περίοδο 
2014-202028.
Τα υπόλοιπα στοιχεία της σύστασης απευθύνονται στα 
κράτη μέλη.
99
Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της επι -
μερισμένης διαχείρισης, η συγκρότηση χρηματοδοτικών 
μέσων, η εφαρμογή τους και η αξιολόγηση της ζήτησης 
εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των κρατών μελών.
Τα χρηματοδοτικά μέσα πρέπει να έχουν ορισμένη 
ρευστότητα για να εξασφαλιστούν ομαλές επενδύσεις σε 
επιχειρήσεις.
27 Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 964/2014 της Επιτροπής, της 
11ης Σεπτεμβρίου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου όσον αφορά τους πάγιους όρους και τις 
προϋποθέσεις για τα μέσα χρηματοοικονομικής τεχνικής.
28 Βλ. περισσότερα στη διεύθυνση: http://www.fi -compass.eu
Απαντήσεις της Επιτροπής 59
Για την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή παρέσχε καθο -
δήγηση στα κράτη μέλη που τη ζήτησαν. Οι κατευθυ -
ντήριες γραμμές για το κλείσιμο των προγραμμάτων 
αγροτικής ανάπτυξης για την περίοδο 2007-2013 εγκρί -
θηκαν το 201529. Η τήρηση των νομικών κανόνων και της 
καθοδήγησης θα επαληθευτούν κατά τη διάρκεια της 
εκκαθάρισης των λογαριασμών.
Για την περίοδο 2014-2020, η Επιτροπή θα παράσχει 
περισσότερο ενοποιημένη και βελτιωμένη καθοδήγηση.
Σύσταση 6
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή, στο μέτρο που 
οι κανόνες για το κλείσιμο των προγραμμάτων αγροτικής 
ανάπτυξης 2007-201330 εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής 
της.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα 
νομοθεσία της ΕΕ για την περίοδο 2007-2013, η ανάπτυξη 
συγκεκριμένων επιχειρησιακών κανόνων εφαρμογής, 
συμπεριλαμβανομένης της κατάλληλης πολιτικής εξό -
δου για κάθε μέσο χρηματοοικονομικής τεχνικής, είναι 
ευθύνη των κρατών μελών.
29 C(2015) 1399 final, της 5.3.2015.
30 C(2015) 1399 final, της 5.3.2015.101
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι δυναμικές και 
μπορούν να αλλάξουν, όπως αποδεικνύεται από την 
πρόσφατη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση. Ως 
εκ τούτου, οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις μπορεί να 
αποδειχτούν αναξιόπιστες. Για τον λόγο αυτό, η νομοθε -
σία της ΕΕ για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 
επιτρέπει σε κάθε εκ των προτέρων εκτίμηση να περιέχει 
διατάξεις σχετικά με πιθανές αναθεωρήσεις και επικαι -
ροποιήσεις μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα, ώστε 
να αντικατοπτρίζει με ακρίβεια πιθανές μεταβολές στις 
συνθήκες της αγοράς.
Σύσταση 4
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση, 
η οποία εφαρμόζεται επί του παρόντος.
Οι μεταβατικοί κανόνες για την περίοδο 2007-2013 έχουν 
εγκριθεί.
Όσον αφορά την περίοδο 2014-2020, θα πραγματοποιη -
θούν συζητήσεις για το κλείσιμο με τα κράτη μέλη όταν 
θα πλησιάζει το κλείσιμο της περιόδου 2014-2020 και 
πρέπει να καθοριστούν μεταβατικοί κανόνες.
Το 2014 η Επιτροπή έδωσε την καθοδήγησή της στις 
διαχειριστικές αρχές για τα χρηματοδοτικά μέσα σε προ -
γράμματα ΕΔΕΤ για την περίοδο 2014-2020.
Σύσταση 5
Η παρούσα σύσταση αφορά τα κράτη μέλη.
103
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι αποτελεί ευθύνη των εθνικών 
αρχών να διασφαλίσουν ότι οι μεμονωμένες δράσεις υλο -
ποιούνται σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. 
Η Επιτροπή αξιολογεί τα ζητήματα που σχετίζονται με 
χρηματοδοτικά μέσα κατά τη διάρκεια των αποστολών 
ελέγχου της.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για την 
περίοδο 2007-2013, οι ρυθμίσεις εκκαθάρισης και εξόδου 
καθορίζονται από τη διαχειριστική αρχή στη χρηματοδο -
τική σύμβαση με τον διαχειριστή του ταμείου, διασφα -
λίζοντας ότι λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι σχετικές 
διατάξεις. Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης και 
σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή 
πρέπει να βεβαιώνεται ότι τα κράτη μέλη συγκροτούν 
επαρκή συστήματα διαχείρισης και ελέγχου.

Π/uni03A9Σ  ΘΑ ΠΡΟ ΜΗΘΕ ΥΤΕΙΤΕ ΕΚ/uni0394ΟΣΕΙΣ  ΤΗΣ ΕΕ
/uni0394ωρ εάν εκδόσει/uni03C2:
  ένα αντίτυπ ο: 
από το EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu)·
  περισσό τερα από ένα αντίτυπ α ή αφίσε /uni03C2/χάρτε/uni03C2: 
από τι/uni03C2 αντιπροσωπείε /uni03C2 τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένω ση/uni03C2(h ttp://ec .europa.eu/r epresen t_el.htm),  
από τα γραφε ία εκπροσώπησ η/uni03C2 στι/uni03C2 εκτό/uni03C2 ΕΕ χώρε /uni03C2 (http://eeas .europa.eu/delega tions/inde x_el .htm),  
επικοινωνών τα/uni03C2 /uni03BCε την υπη ρεσία Europe Direct (http://eur opa.eu/eur opedir ect/inde x_el .htm) ή 
καλών τα/uni03C2 τον αριθ/uni03BCό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρε άν τηλεφωνικ ό/uni03C2 αριθ/uni03BCό/uni03C2 από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφο ρίε/uni03C2 παρέχονται δωρε άν, και οι κλήσει/uni03C2 είναι γενικώ /uni03C2 δωρε άν (ενδέχ εται ό/uni03BCω /uni03C2 κάποιε/uni03C2 κλήσει/uni03C2 που  πραγ/uni03BCατ οποιούν ται /uni03BCέσω 
ορισ/uni03BCέ νων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικ ού/uni03C2 θαλά/uni03BCου /uni03C2 ή ξενοδο χεία να χρεώνο νται). 
Εκδόσει/uni03C2 επί πληρω/uni03BCή:
 από το EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu).
To Συνέδριο εξέτασε την επιτυχία των χρηματοοικονομικών 
μέσων (ταμεία δανειοδοτήσεων και ταμεία εγγυήσεων) στον 
τομέα της αγροτικής ανάπτυξης κατά την περίοδο 
2007-2013, καθώς και τις προοπτικές τους για την περίοδο 
2014-2020. Διαπίστωσε ότι τα εν λόγω μέσα υπήρξαν έως 
τώρα αναποτελεσματικά, κυρίως επειδή ήταν 
υπερκεφαλαιοποιημένα και δεν αξιοποιούσαν τις 
δυνατότητές τους όσον αφορά τα αποτελέσματα της 
επιθυμητής μόχλευσης και ανανέωσης. Σχετικά με την 
περίοδο 2014-2020, μολονότι σημειώθηκαν βελτιώσεις στη 
σχετική νομοθεσία, το Συνέδριο συμπέρανε ότι η επίτευξη 
του επιθυμητού αντίκτυπου θα εξακολουθήσει να αποτελεί 
σημαντική πρόκληση.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ