Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Ηλεκτρονική Ευρώπη 2002 Κοινωνία πληροφοριών για όλους - προσχέδιο δράσης"

(2001/C 123/08)

Στις 29 Μαΐου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Ηλεκτρονική Ευρώπη 2002: Κοινωνία πληροφοριών για όλους-προσχέδιο δράσης".

Το τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 9 Ιανουαρίου 2001 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Κορυφίδη.

Κατά την 378η σύνοδο ολομέλειάς της 24ης και 25ης Ιανουαρίου 2001 (συνεδρίαση της 24ης Ιανουαρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 80 ψήφους υπέρ, 3 ψήφους κατά και μία αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το Δεκέμβρη του 1999 με την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής "eΕurope - Κοινωνία των πληροφοριών για όλους"(1) εγκαινιάζεται η πρωτοβουλία "Ηλεκτρονική Ευρώπη"(2).

1.2. Η πρωτοβουλία υπαγορεύθηκε "από την αυξανόμενη συνειδητοποίηση της θεμελιώδους σημασίας που έχει η εφαρμογή ψηφιακών τεχνολογιών για την οικονομική μεγέθυνση και απασχόληση", την προφανή διαπίστωση ότι "μια 'νέα' η 'ηλεκτρονική' οικονομία γεννιέται(3), με κινητήριο μοχλό το Ιnternet"(4) και ότι, "παρόλο τον ηγετικό ρόλο της Ευρώπης σε ορισμένες ψηφιακές τεχνολογίες, π.χ. κινητή τηλεφωνία και ψηφιακή τηλεόραση, η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του Διαδικτύου στην Ευρώπη παραμένει συγκριτικά σε χαμηλά επίπεδα"(5).

1.3. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί "να επιταχύνει την εισαγωγή των ψηφιακών τεχνολογιών σε ολόκληρη την Ευρώπη και να διασφαλίσει ότι όλοι οι Ευρωπαίοι θα έχουν τις αναγκαίες δεξιότητες για να τις χρησιμοποιήσουν"(6).

1.4. Η eΕurope σε γενικές γραμμές έτυχε θετικής υποδοχής από τα κράτη μέλη. Στα περισσότερα μάλιστα απ' αυτά και στο μεταξύ, αναπτύχθηκαν σχετικές εθνικού επιπέδου πρωτοβουλίες π.χ. Γερμανία (Germ@ny goes online)(7), βρετανική πρωτοβουλία "Information age government"(8), γαλλική πρωτοβουλία για την από κοινού κανονιστική ρύθμιση του Ιnternet(9).

1.5. Σε κάθε περίπτωση τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ευρώπη αντέδρασε αργά στη μεγάλη πρόκληση του Διαδικτύου. Η κατανομή των χρηστών(10), η σχέση της εκπαίδευσης με το Διαδίκτυο(11), η απουσία των νέων τεχνολογιών από μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων, το επίπεδο ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και άλλα στοιχεία, αδικούν την Ευρώπη και επιβεβαιώνουν την επισήμανση της υστέρησης. Απαιτείται, λοιπόν, να καλυφθεί η υστέρηση αυτή κάτι, που σαφώς δεν είναι εύκολο, αν ληφθούν υπόψη οι ρυθμοί και οι ταχύτητες των εξελίξεων στον τομέα αυτόν. Γι' αυτό και στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν υπάρχει η πολυτέλεια της όποιας επιπλέον καθυστέρησης, ή της όποιας ολιγωρίας στην ανάπτυξη του σχεδίου δράσης.

2. Το έγγραφο της Επιτροπής

2.1. Το υπό συζήτηση σχέδιο δράσης διαμορφώθηκε στη βάση των στόχων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας (προετοιμασία μετάβασης προς την κοινωνία και την οικονομία της γνώσης) και των σχετικών αντιδράσεων που υπήρξαν στην πρωτοβουλία, εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών μελών (κίνδυνος αποκλεισμών, φτώχια, ελλείψεις όσον αφορά τις δεξιότητες κ.λπ.).

2.2. Το ως άνω σχέδιο δράσης εστιάζεται στις απαντήσεις που πρέπει να δοθούν στα ερωτήματα: τι πρέπει να γίνει, ποιος πρέπει να αναλάβει δράση και μέσα σε ποιες προθεσμίες, ενώ οι επιμέρους κεντρικοί στόχοι του έχουν ως εξής:

- 1ος στόχος: Φθηνότερο, ταχύτερο και ασφαλές Διαδίκτυο.

α) Φθηνότερη και ταχύτερη πρόσβαση στο Ιnternet

β) Ταχύτερο Ιnternet για ερευνητές και φοιτητές

γ) Ασφαλή δίκτυα και έξυπνες κάρτες

- 2ος στόχος: Επένδυση σε άτομα και δεξιότητες.

α) Η ευρωπαϊκή νεολαία στην ψηφιακή εποχή

β) Η εργασία στην οικονομία της γνώσης

γ) Συμμετοχή για όλους στην οικονομία της γνώσης

- 3ος στόχος: Τόνωση της χρήσης του Διαδικτύου.

α) Επιτάχυνση του ηλεκτρονικού εμπορίου

β) Κυβέρνηση σε απευθείας σύνδεση: ηλεκτρονική πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες

γ) Υγειονομική περίθαλψη σε απευθείας σύνδεση

δ) Ψηφιακό περιεχόμενο για παγκόσμια δίκτυα

ε) Ευφυή συστήματα μεταφορών.

2.3. Η κατάκτηση των ως άνω στόχων προτείνεται να επιτευχθεί με τρεις κύριες μεθόδους:

- Την επίσπευση της εγκατάστασης κατάλληλου νομικού περιβάλλοντος.

- Την υποστήριξη νέας υποδομής και υπηρεσιών σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

- Την εφαρμογή της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού και συγκριτικής αξιολόγησης.

2.4. Σε ό,τι αφορά στο χρονικό πλαίσιο, ως χρονολογία κλειδί για την επίτευξη των στόχων του σχεδίου δράσης προσδιορίζεται το 2002. Ενώ, παράλληλα, επισημαίνεται, το πόσο δύσκολο είναι να καλυφθούν οι φιλόδοξοι στόχοι της Λισσαβόνας.

2.5. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, στα πλαίσια της πρωτοβουλίας eΕυρώπη βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη, πολλές επεξεργασίες(12).

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ χαιρετίζει και θεωρεί την πρωτοβουλία "Ηλεκτρονική Ευρώπη" ως τη σημαντικότερη και δυσκολότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εξοικειώσει τους πολίτες της και να προσαρμόσει, όσο γίνεται γρηγορότερα, τις επιχειρήσεις και τους δημόσιους οργανισμούς της, στις νέες συνθήκες που δημιούργησε η ψηφιακή εποχή και η νέα οικονομία. Τη θεωρεί, επίσης, μια προσπάθεια, που δεν αποτελεί παρά μόνον την αφετηρία, την εκκίνηση για την ως άνω εξοικείωση και προσαρμογή. Μια προσπάθεια, ενισχυτική των σχετικών διεργασιών, που ήδη αναπτύσσονται - με αργούς όμως ρυθμούς - στο επίπεδο της αγοράς και της κοινωνίας.

3.1.1. Με την κατάρτιση της πρωτοβουλίας e-Europe, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αναγνώρισαν ότι οι δυνάμεις της αγοράς δεν προωθούν αρκετά γρήγορα το Διαδίκτυο στην Ευρώπη. Μπορεί να διατίθενται όλα τα προϊόντα και οι υπηρεσίες, αλλά η ζήτηση είναι ανεπαρκής. Η πρωτοβουλία e-Europe ενισχύει και συμπληρώνει τη δράση των δυνάμεων της αγοράς με τρεις τρόπους. Σε αντίστροφη σειρά απ' ό,τι αναφέρονται στο σχέδιο δράσης- αλλά κατά προτεραιότητα - πρόκειται για τους εξής:

- την προαγωγή της χρήσης του Διαδικτύου, δηλαδή την ανάπτυξη της ζήτησης·

- την επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων·

- τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ένα φθηνότερο και ταχύτερο Διαδίκτυο με την επικέντρωση του ενδιαφέροντος στα τηλεφωνικά τέλη και την ασφάλεια.

3.1.2. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η ουσιαστική προσαρμογή της Ευρώπης στις νέες συνθήκες θα κριθεί τελικά από τις σχετικές συνδυαστικές δυναμικές που θ' αναπτυχθούν με τη βοήθεια και της ως άνω πρωτοβουλίας, στο επίπεδο της αγοράς και της κοινωνίας.

3.1.3. Στα πλαίσια της προηγούμενης επισήμανσης η ΟΚΕ συμφωνεί και κρίνει ως θετικό το υπό συζήτηση σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την κατάκτηση των στόχων που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας. Το σχέδιο αυτό, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά την Ευρώπη, στο να πρωταγωνιστήσει, στη διαμόρφωση της νέας παγκόσμιας οικονομικής και όχι μόνον πραγματικότητας του 21ου αιώνα.

3.1.3.1. Οι επισημάνσεις και προτάσεις της ΟΚΕ, που ακολουθούν, έχουν ως στόχο να υπογραμμίσουν την αναγκαιότητα διευκρίνησης κάποιων σημείων του σχεδίου δράσης και ενίσχυσης κάποιων άλλων. Σε κάθε περίπτωση οι επισημάνσεις και προτάσεις αυτές εκφράζουν τη γενική οπτική της ΟΚΕ για τη δράση "Ηλεκτρονική Ευρώπη". Οι θέσεις της για τους επί μέρους στόχους της δράσης αυτής, διατυπώνονται στις αντίστοιχες γνωμοδοτήσεις της.

3.1.4. Η ΟΚΕ διευκρινίζει ότι όλες οι δράσεις που σχετίζονται με την προώθηση της χρήσης του Διαδικτύου, την κατάκτηση της κοινωνίας της πληροφορίας και του νέου στρατηγικού στόχου της Ένωσης(13) θα πρέπει να έχουν ως επίκεντρό τους τον άνθρωπο και τις ανάγκες του, τον ευρωπαίο πολίτη, την ευρωπαϊκή κοινωνία και οικονομία. Η κατάκτηση της κοινωνίας της πληροφορίας - προθαλάμου της κοινωνίας της γνώσης - αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο από τη στιγμή που υπηρετεί την ως άνω αρχή.

3.1.5. Στο βαθμό που ο βασικός στόχος της όλης προσπάθειας είναι η προώθηση της χρήσης του Διαδικτύου, η επιτυχία του σχεδίου δράσης θα κριθεί τελικά:

- από το αν και κατά πόσο προώθησε τη χρήση του Διαδικτύου στις επιχειρήσεις, το διοικητικό μηχανισμό, την ευρωπαϊκή κοινωνία στο σύνολό της και

- από το αν και κατά πόσο δημιούργησε δυναμική και τάση, για όλο και πιο εκτεταμένη προοπτικά χρήση του.

3.2. Η ΟΚΕ γνωρίζει και διαισθάνεται το μέγεθος και το πλήθος των προβλημάτων, που συνδέονται με την ανάπτυξη του συγκεκριμένου προγράμματος δράσης. Διαισθάνεται, ειδικότερα, τις δυσκολίες που υπάρχουν στην κάλυψη των αποστάσεων και των κενών που δημιούργησε η μη έγκαιρη αντίδραση της Ευρώπης στις νέες τεχνολογικές προκλήσεις.

3.2.1. Παρά τα ως άνω ή και άλλα προβλήματα, η ΟΚΕ εκφράζει αισιοδοξία για την επιτυχή υλοποίηση του σχεδίου δράσης(14). Αρκεί να στηριχθεί στο πολιτικό επίπεδο, να γίνει έγκαιρα γνωστό στο κοινωνικό και επιχειρηματικό επίπεδο και να τύχει ευνοϊκής μεταχείρισης στο επίπεδο της διάθεσης των σχετικών κονδυλίων.

3.2.1.1. H τελευταία επισήμανση στην πράξη σημαίνει:

- ανάδειξη του σχεδίου δράσης και γενικότερα της πρωτοβουλίας "Ηλεκτρονική Ευρώπη" σε πρώτη πολιτική προτεραιότητα σε όλα τα επίπεδα πολιτικής λειτουργίας, καθώς και σε όλες τις μορφές και τους τομείς πολιτικής δράσης·

- ένταξη στη λογική της πρωτοβουλίας κάθε τομέα δημόσιας ή οργανωμένης ιδιωτικής δράσης και αξιοποίηση μέρους - έστω και μικρού - των κονδυλίων που διαθέτει για τον σκοπό αυτό.

3.2.2. Για την ΟΚΕ ο κίνδυνος του αποκλεισμού ατόμων, ή ομάδας ατόμων ή και ολόκληρων περιοχών από τη συνολική προσπάθεια είναι μεγάλος και πολυσύνθετος, δεδομένου ότι η πρόσβαση στις καθολικές υπηρεσίες εκτός υπολογιστή θα περιπέσει σταδιακά σε αχρηστία με την ανάπτυξη της παροχής υπηρεσιών μέσω υπολογιστών. Για το λόγο αυτόν η ΟΚΕ συμφωνεί με όσους προωθούν την αντίληψη να συμπεριληφθεί στο συνολικό πρόγραμμα, αλλά και στις συγκεκριμένες δράσεις η διάσταση της αντιμετώπισης αυτών των κινδύνων. Αυτό, μεταξύ των άλλων, σημαίνει ότι θα πρέπει:

- να ενισχυθούν οι περιοχές εκείνες, όπου εκ των πραγμάτων υφίσταται κίνδυνος αποκλεισμού (ορεινές, αραιοκατοικημένες, νησιώτικες περιοχές)·

- να ενισχυθούν, επίσης και ιδιαίτερα τα άτομα με ειδικές ανάγκες·

- να ενισχυθούν, τέλος, τα άτομα εκείνα που δεν έχουν σχέση με το σύγχρονο τεχνολογικό γίγνεσθαι, ή που για λόγους ειδικούς, ή και καθαρά οικονομικούς δεν μπορούν να έρθουν σε επαφή μ' αυτό.

3.2.2.1. Κίνδυνο αντιμετωπίζουν, επίσης, και οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες, σε σχέση με την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας τους και την κοινωνική συνοχή τους. Αυτό σημαίνει ότι στην όλη διαδικασία ανάπτυξης του σχεδίου δράσης θα ήταν χρήσιμο να συνυπολογισθούν κι αυτές.

3.2.2.2. Στα προηγούμενα πλαίσια η ΟΚΕ θεωρεί τη διασύνδεση και ένταξη των ευρωπαίων πολιτών στην κοινωνία της πληροφορίας και τη συμμετοχή τους στην κοινωνία της γνώσης, ως ύψιστο για κατάκτηση κοινωνικό στόχο, αλλά και ως κοινωνικό και ατομικό δικαίωμα. Ένα δικαίωμα, που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την τελική συζήτηση και διατύπωση του "Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων(15)".

3.2.2.3. Η επισήμανση του κινδύνου των αποκλεισμών αναδεικνύει ένα σαφή στόχο: να μην υπάρξει με το τέλος του προγράμματος ευρωπαίος πολίτης οποιουδήποτε μορφωτικού επιπέδου, ή επιχείρηση οποιουδήποτε μεγέθους, που θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι δεν είχε την ευκαιρία ή τη δυνατότητα εξοικείωσης με την κοινωνία της πληροφορίας.

3.2.2.4. Σε κάθε περίπτωση ο σημαντικότερος κίνδυνος είναι εκείνος της μόνιμης υστέρησης της Ευρώπης έναντι των ανταγωνιστών της και σε σχέση με την κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης. Γι' αυτό και η ΟΚΕ υπογραμμίζει ιδιαίτερα τη σημασία της άμεσης ένταξης των ευρωπαϊκών παραγωγικών δυνάμεων στην κοινωνία των πληροφοριών. Μια ένταξη, που αποτελεί προϋπόθεση για να καταστούν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ανταγωνιστικές στο νέο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, μ' ό,τι αυτό σημαίνει στην ανάπτυξη των επί μέρους πολιτικών κατά των αποκλεισμών.

3.3. Το οργανωτικό πρόβλημα

3.3.1. Για την ΟΚΕ το κεντρικό επίπεδο στο οποίο θα κριθεί τελικά και σε μεγάλο βαθμό η προσπάθεια ανάπτυξης του υπό συζήτηση σχεδίου δράσης είναι το οργανωτικό. Σ' αυτό ακριβώς το επίπεδο η ΟΚΕ συμφωνεί σε γενικές γραμμές με την προσέγγιση της Επιτροπής. Συμφωνεί καταρχήν με τους στόχους, όπως τίθενται, τον τρόπο διασύνδεσή τους με τις επιταγές του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας, τον προσδιορισμό των δράσεων και των φορέων που έχουν την ευθύνη υλοποίησής τους, καθώς και με τις προθεσμίες υλοποίησης, που τίθενται. Συμπληρωματικά λοιπόν στην οργανωτική προσέγγιση της Επιτροπής η ΟΚΕ έχει να κάνει τις εξής επισημάνσεις και προτάσεις:

3.3.2. Το οργανωτικό πρόβλημα - Επισημάνσεις

1η επισήμανση: Για την ΟΚΕ η προτεινόμενη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας προσέγγιση για το συντονισμό και την υλοποίηση της πρωτοβουλίας είναι σημαντική. Μια "ανοιχτή μέθοδος συντονισμού, που θα βασίζεται σε συγκριτική αξιολόγηση" μπορεί πράγματι, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, να καταστεί μεγάλη προωθητική δύναμη στην πορεία κατάκτησης των στόχων του σχεδίου δράσης. Από την προσέγγιση, όμως, αυτή λείπει η συγκεκριμενοποίηση του όρου "συγκριτική αξιολόγηση". Λείπει, επίσης, ο φορέας, ή οι φορείς που θα αναλάβουν τον συντονισμό της όλης προσπάθειας(16).

2η επισήμανση: Λείπει, ακόμη, ο τρόπος ή οι τρόποι εκλαΐκευσης και προβολής της όλης προσπάθειας στο επίπεδο της κοινωνίας και της οικονομίας, για να γίνει αυτή έγκαιρα και πλήρως κατανοητή απ' όλους τους πολίτες.

3η επισήμανση: Λείπει, τέλος, μια οικονομικοτεχνική προσέγγιση του συνολικού κόστους του προγράμματος και του τρόπου επιμερισμού του στα διάφορα επίπεδα.

3.3.3. Το οργανωτικό πρόβλημα - Προτάσεις

1η πρόταση: Η ΟΚΕ τάσσεται καταρχήν υπέρ της δυνατότητας να επιλύονται τα όποια οργανωτικά προβλήματα στο εθνικό επίπεδο. Παρά την ως άνω θέση της θεωρεί ότι ο καταλληλότερος φορέας συντονισμού της όλης προσπάθειας στο τοπικό επίπεδο θα ήταν ίσως τα πολυλειτουργικά κέντρα μάθησης για τα οποία γίνεται λόγος στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας(17). Σε ό,τι αφορά ειδικότερα στο ζήτημα της συγκριτικής αξιολόγησης, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στην αναγκαιότητα αξιοπιστίας του όλου συστήματος. Αυτό, πριν απ' όλα σημαίνει, διαφάνεια και συνεχή κεντρικό πολιτικό έλεγχο στον τρόπο λειτουργίας του συστήματος (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο-Συμβούλιο). Επιπλέον, όμως, σημαίνει λήψη όλων εκείνων των μέτρων, που θα διασφαλίζουν την εγκυρότητα των συγκριτικών στοιχείων και τη συγκρισημότητά τους.

2η πρόταση: Η πλήρης, αξιόπιστη και κατανοητή ενημέρωση των πολιτών για την πρωτοβουλία "Ηλεκτρονική Ευρώπη" και το σχετικό σχέδιο δράσης αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την επιτυχία της όλης προσπάθειας. Στο τοπικό επίπεδο, ο συντονισμός της ενημέρωσης των πολιτών μπορεί να ανατεθεί στα πολυλειτουργικά κέντρα μάθησης. Σε κάθε περίπτωση η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να υπάρχει συνεχής διάχυση του συνόλου των σχετικών πληροφοριών, προς όλες τις κατευθύνσεις και με όλα τα μέσα. Ιδιαίτερο ρόλο για την εξυπηρέτηση αυτής της ανάγκης μπορούν να παίξουν οι κοινωνικοί εταίροι και γενικότερα η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

3η πρόταση: Η ΟΚΕ προτείνει να υπάρξει λεπτομερής σχετική μελέτη και συγκεκριμένος προϋπολογισμός. Μια μελέτη και ένας προϋπολογισμός, που θα πρέπει να γίνουν γνωστά μαζί με τα σημερινά και μελλοντικά σχετικά διακυβευόμενα.

3.4. Τα επί μέρους σημαντικά προβλήματα

3.4.1. Το δεύτερο πεδίο δράσης από το οποίο θα κριθεί, επίσης, σε μεγάλο βαθμό η κατάκτηση των στόχων της Λισσαβόνας σχετίζεται με τον τρόπο αντιμετώπισης επί μέρους προβλημάτων, τα οποία μπορούν όμως να θεωρηθούν σημαντικά.

3.4.2. Τα επί μέρους σημαντικά προβλήματα - Επισημάνσεις

1η επισήμανση: Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι, με διαφορές από χώρα σε χώρα και σε γενικές γραμμές, ένα μικρό μόνον μέρος των ευρωπαίων πολιτών - αυξανόμενο, βέβαια, συνεχώς - γίνεται κοινωνός της κοινωνίας της πληροφορίας. Ένα μεγάλο τμήμα τους, που βρίσκεται εντός και εκτός παραγωγής στέκεται αμήχανα απέναντι στις εξελίξεις, λόγω έλλειψης ειδικής γνώσης. Ένα άλλο τμήμα τους, επίσης μεγάλο, που κατά κανόνα βρίσκεται στα πρόθυρα της ένταξής του στην παραγωγή, συμμετέχει με όρους κοινωνίας της πληροφορίας, προσδιορισμένους, όμως, απόλυτα από την αγορά και τους κανόνες της.

2η επισήμανση: Για την ΟΚΕ η προσφορά της αγοράς στην ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας είναι σημαντική και θετική. Συνετέλεσε, μέχρι στιγμής, στην εξοικείωση και ένταξη πολλών επιχειρήσεων και εργαζομένων ευρωπαίων πολιτών σ' αυτήν. Η συνολική όμως προσπάθεια δεν μπορεί να αφεθεί, πλέον και αποκλειστικά στην αγορά και τους κανόνες της. Μια τέτοια επιλογή θα περιθωριοποιούσε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού (άνεργοι, υπερήλικες, άτομα με ειδικές ανάγκες, περιοχές όπου η αγορά δεν λειτουργεί ολοκληρωμένα). Παράλληλα και αναπόφευκτα θα οδηγούσε σε έντονες διαχωριστικές γραμμές και ενδοκοινωνικές συγκρούσεις. Γι' αυτό και η ΟΚΕ συμφωνεί και υπογραμμίζει τη θέση της διάσκεψης κορυφής της Λισσαβόνας, σε σχέση με την "απόδοση μεγαλύτερης προτεραιότητας στη δια βίου μάθηση, ως βασικού στοιχείου του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου"(18).

3η επισήμανση: Το πρόβλημα, λοιπόν, για την ΟΚΕ εστιάζεται στο "πως" της από εδώ και πέρα πορείας για την εξοικείωση με την κοινωνία της πληροφορίας, καθώς και στις προοπτικές, που εν δυνάμει δημιουργεί η πορεία αυτή. Στα προηγούμενα πλαίσια, εντοπίζονται δύο κεντρικά πεδία δράσης, που απαιτούν όμως ταυτόχρονα, άμεση και παράλληλη λειτουργία.

- Το ένα σχετίζεται με τη σχολική εκπαίδευση και τις απαιτήσεις της κοινωνίας της πληροφορίας απ' αυτήν. Αυτό το πεδίο δράσης υπηρετεί, σαφώς, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους. Μεταξύ των στόχων αυτών σημαντική θέση κατέχει η ικανοποίηση των αναγκών σε ειδικούς (από πλευράς πλήθους, αλλά και ποιοτικά). Η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει και να κρατήσει στην αγορά της, τους δικούς της - ποιοτικά άριστους - ειδικούς της κοινωνίας της πληροφορίας.

- Το άλλο πεδίο σχετίζεται με τους εκτός εκπαίδευσης ευρωπαίους πολίτες και με τις, όποιας μορφής, οικονομικές και κοινωνικές λειτουργίες τους. Το πεδίο αυτό υπηρετεί την αναγκαιότητα για άμεση εξοικείωση των παραγωγικών και όχι μόνον δυνάμεων της Ευρώπης, με τις σύγχρονες τεχνολογίες και την κοινωνία της Πληροφορίας(19).

3.4.3. Τα επί μέρους σημαντικά προβλήματα - Προτάσεις

1η πρόταση: Η ΟΚΕ προτείνει να υπάρξουν μελέτες των αντιδράσεων που αναπτύσσονται στους ενήλικες, στις προσπάθειες εξοικείωσής τους με την κοινωνία της πληροφορίας. Οι μελέτες αυτές θα πρέπει καταρχήν να απευθύνονται στις ηγετικές ομάδες της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής δράσης. Οι ως άνω μελέτες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, αφού για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας οι παιδικές και εφηβικές ηλικίες βρίσκονται "γνωστικά" (σ' ό,τι αφορά τις τεχνολογίες επικοινωνιών) σε πλεονεκτικότερη θέση απ' ό,τι ένα μεγάλο μέρος των παραγωγικών ηλικιών (κύρια εκείνων, που αυτή τη στιγμή ηγούνται της παραγωγικής διαδικασίας).

2η πρόταση: Η αποτελεσματικότητα του σχεδίου δράσης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το επίπεδο των αρχικών αποδεκτών του και τα κίνητρα που θα τους παρασχεθούν για την καταρχήν θετική αποδοχή του. Η ΟΚΕ, χωρίς να αποκλείει την ενίσχυση όποιας μορφής σχετικών πρωτοβουλιών, κρίνει ότι η καλύτερη δυνατή δυναμική ανάπτυξης του σχεδίου δράσης και κατάκτησης των στόχων του, μπορεί να επιτευχθεί μέσω της υπάρχουσας οργανωτικής δομής της ευρωπαϊκής κοινωνίας σε συνδυασμό με την παροχή των κατά περίπτωση κατάλληλων κινήτρων. Σε γενικές γραμμές η ΟΚΕ προτείνει να αναπτυχθεί το σχέδιο:

- μέσω των ΜΜΕ,

- μέσω της εκπαίδευσης και

- μέσω των φορέων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

Τα κίνητρα μπορούν κατά περίπτωση να σχετίζονται:

- στις ΜΜΕ, με την ενίσχυση της ηλεκτρονικής τους παρουσίας (ιστοσελίδες, διεπιχειρησιακή επικοινωνία, ηλεκτρονική επικοινωνία με τη διοίκηση, αναζήτηση πελατών).

- στην εκπαίδευση, με τη δημιουργία σχετικής υποδομής στα σχολεία, στα κέντρα νεότητας, στις βιβλιοθήκες κ.λπ. (Αυτή η υποδομή των σχολείων, ως τοπικών κέντρων μάθησης, θα μπορούσε να διατίθεται, στον ελεύθερο διδασκαλίας χρόνο και στους ενήλικες). Μια πρόταση που θα επέφερε σίγουρα θετικά αποτελέσματα είναι η δωρεάν χορήγηση στους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων ηλεκτρονικής υποδομής (συστήματα προσωπικών υπολογιστών με ελεύθερη πρόσβαση στο Διαδίκτυο)(20).

- στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τις οργανώσεις της με την όποιας μορφής ενίσχυση για εγκατάσταση και εκσυγχρονισμό του ηλεκτρονικού εξοπλισμού τους.

3η πρόταση: Η ΟΚΕ κρίνει ότι, κατά την εκκίνηση της υλοποίησης του σχεδίου δράσης, απαιτείται μια ιδιαίτερη και κατάλληλη προσπάθεια προσέγγισης της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των ΜΜΕ. Προς την ως άνω κατεύθυνση η ΟΚΕ είναι στη διάθεση της Επιτροπής για να προσφέρει, μέσω των οργανώσεων που εκπροσωπούνται σ' αυτήν, τη βοήθειά της.

4η πρόταση: Ένα ισχυρότατο κίνητρο εξοικείωσης του ανώνυμου ευρωπαίου πολίτη με την κοινωνία της πληροφορίας είναι σίγουρα η δυνατότητα διεύρυνσης του δημοκρατικού πλαισίου λειτουργίας του και των προϋποθέσεων αμεσότερης συμμετοχής του στις αποφάσεις που τον αφορούν. Η ΟΚΕ προτείνει να διεξαχθούν έρευνες για την επίδραση της κοινωνίας της πληροφορίας στη δημοκρατική πολιτική, οικονομική και κοινωνική λειτουργία της Ευρώπης. Ένα σπουδαίο ρόλο θα μπορούσε μα παίξει η ηλεκτρονική διακυβέρνηση (e-Goverment) (μεταξύ άλλων στο εσωτερικό της δημόσιας διοίκησης, διοίκησης με επιχειρήσεις και διοίκησης με πολίτη (άδειες, φόροι, κοινωνική ασφάλιση κ.λπ.)(21). Οι αμεσότερες μορφές επικοινωνίας, διακυβέρνησης και συμμετοχής στα κέντρα λήψης των αποφάσεων, η μεγαλύτερη διαφάνεια, η άμεση και κατ' επιλογήν του δέκτη πληροφόρηση, αποτελούν τομείς που μπορούν να οικοδομήσουν μια περισσότερο δημοκρατική Ευρώπη, όχι μόνον πολιτικά, αλλά επίσης, κοινωνικά και οικονομικά.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Στόχος 1: Φθηνότερο, ταχύτερο και ασφαλές Διαδίκτυο

4.1.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί σε γενικές γραμμές με τις προσεγγίσεις της Επιτροπής. Έχει όμως να κάνει τις εξής επισημάνσεις και προτάσεις.

4.1.1.1. Φθηνότερο, ταχύτερο και ασφαλές Διαδίκτυο - Επισημάνσεις

Επισήμανση 1η: Ένα απελευθερωμένο και υγιές πλαίσιο ανταγωνισμού στο χώρο των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών(22) έχει σίγουρα να προσφέρει θετικά στη μείωση του κόστους και στην αύξηση της ταχύτητας πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Η ΟΚΕ χαιρετίζει τις σχετικές προτάσεις της Επιτροπής για οδηγίες σ' αυτή την κατεύθυνση(23). Πρέπει, όμως, να επισημάνουμε ότι το ως άνω πλαίσιο ανταγωνισμού σήμερα δεν υπάρχει στον ίδιο βαθμό, σε όλες τις χώρες μέλη. Το κόστος πρόσβασης στο Διαδίκτυο(24), είναι (συγκριτικά με ΗΠΑ και Καναδά) υψηλό, ενώ οι διαφορές κόστους πρόσβασης, από χώρα σε χώρα, στα πλαίσια της ΕΕ είναι, επίσης, μεγάλες. Ταυτόχρονα η αναγκαιότητα κάλυψης της σχετικής υστέρησης της Ευρώπης στην αξιοποίηση του Διαδικτύου γίνεται όλο και πιο επιτακτική.

Επισήμανση 2η: Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρώπη έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση να αναπτύξει το δικό της διευρωπαϊκό δικτυακό κορμό. Ένα ποιοτικό, διευρωπαϊκό δίκτυο υψηλής ταχύτητας για την έρευνα, την εκπαίδευση και την ανάπτυξη. Συμφωνεί, λοιπόν, με τη σχετική πρόταση της Επιτροπής.

Επισήμανση 3η: Το πρόβλημα της ασφάλειας στο Διαδίκτυο είναι πολυσύνθετο και σαφώς δύσκολο στην επίλυσή του. Σχετίζεται, τόσο με εγκληματικές, οικονομικού και όχι μόνον περιεχομένου πράξεις, που εν δυνάμει μπορούν να διαπραχθούν, όσο και με την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων - μεταξύ των οποίων, των δικαιωμάτων των παιδιών -, από παρεμβάσεις όποιας μορφής εξουσίας, δημόσιας ή ιδιωτικής. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι το πρόβλημα αυτό δεν πρέπει να επηρεάσει αρνητικά:

- την ανάπτυξη του Διαδικτύου·

- την οικονομική ανάπτυξη·

- την ελευθερία διακίνησης ιδεών, πληροφοριών, γνώσεων, προϊόντων·

- τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

4.1.1.2. Φθηνότερο, ταχύτερο και ασφαλές Διαδίκτυο - Προτάσεις

Πρόταση 1η: Η ΟΚΕ θεωρεί το χρονικό διάστημα έως την απόκτηση ενός υγιούς ανταγωνιστικού πλαισίου λειτουργίας των τηλεπικοινωνιών, ως καθοριστικής σημασίας στην κούρσα κάλυψης από την Ευρώπη της υστέρησής της σε συμμετοχή στο Διαδίκτυο. Για την αξιοποίηση αυτού ακριβώς του χρονικού διαστήματος θετικά, η ΟΚΕ προτείνει την παρότρυνση και ενίσχυση(25) της ένταξης στο Διαδίκτυο ομάδων του πληθυσμού, που μπορούν και πρέπει να εξοικειωθούν σύντομα μ' αυτό. Στις ομάδες αυτές, σαφώς ανήκει:

- ο κόσμος της εκπαίδευσης (μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικοί)·

- οι επιχειρήσεις·

- οι φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών·

- ειδικές ομάδες, όπως άνεργοι και αναλφάβητοι.

Η ΟΚΕ πιστεύει ακόμη, ότι είναι απαραίτητο να εξετασθεί η ταχεία και οικονομική πρόσβαση στο Ιnternet με την υποχρέωση καθολικής υπηρεσίας, που θα περιλαμβάνει ειδικότερα τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τις βιβλιοθήκες και τις αποκεντρωμένες υγειονομικές υπηρεσίες(26) σύμφωνα με το αμερικανικό πρότυπο(27).

Πρόταση 2η: Ένα διευρωπαϊκό δίκτυο μεγάλης ταχύτητας, στο βαθμό που επιδρούσε άμεσα στην παραγωγική διαδικασία θα διεύρυνε τις προϋποθέσεις αειφόρου ανάπτυξης της Ευρώπης. Στα προηγούμενα πλαίσια η ΟΚΕ προτείνει τον μη αποκλεισμό της συμμετοχής και πρόσβασης σ' αυτό των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Γίνεται σαφές ότι σε κάθε περίπτωση μιλούμε για ένα ευρωπαϊκό, ποιοτικό και με συγκεκριμένο περιεχόμενο δίκτυο. Ένα δίκτυο, στο οποίο η συμμετοχή θα είναι επώνυμη και σαφώς δημοκρατικά ελεγχόμενη.

Πρόταση 3η: Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η εγκληματικότητα στο Διαδίκτυο δεν αφορά μόνον στην Ευρώπη και δεν μπορεί να καταπολεμηθεί μόνον από αυτήν, στο επίπεδό της. Αποδέχεται, λοιπόν, καταρχήν έναν παγκόσμιο φορέα πρόληψης ενδεχόμενων ηλεκτρονικών εγκλημάτων (προληπτική ευθύνη), καθώς και την ευθύνη της πολιτείας να προστατεύει τους πολίτες της απ' αυτήν τη μορφή εγκληματικότητας (κατασταλτική ευθύνη). Η ΟΚΕ εφιστά, όμως, την προσοχή στο να μην καταστούν οι αρμοδιότητες αυτές βρόχος στο Διαδίκτυο. Ιδιαίτερα δε εφιστά την προσοχή στο να μη λειτουργήσουν ασφυκτικά στο επίπεδο της οικονομίας και στο να μην οδηγήσουν σε όποιας μορφής, μη αναγκαίο περιορισμό των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

4.2. Στόχος 2: Επένδυση σε άτομα και δεξιότητες

4.2.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η κατάκτηση του στόχου 2 αποτελεί το δυσκολότερο επί μέρους εγχείρημα της συνολικής προσπάθειας. Σχετικά με τις συγκεκριμένες θέσεις που περιλαμβάνονται στο στόχο αυτόν, η ΟΚΕ επισημαίνει και προτείνει τα εξής:

4.2.1.1. Επένδυση σε άτομα και δεξιότητες - Επισημάνσεις

Επισήμανση 1η: Ο στόχος 2 διακρίνεται:

- από φιλόδοξους επί μέρους στόχους·

- από πολλά και διαφορετικών απαιτήσεων επίπεδα δράσης (παιδιά, ενήλικες, ειδικές ομάδες πληθυσμού, εθνικά επίπεδα)·

- από προθεσμίες υλοποίησης οι οποίες φαίνεται δύσκολο να τηρηθούν·

- από πλήθος και πολυμορφία φορέων υλοποίησης.

Παρά την ως άνω εικόνα του στόχου 2, η ΟΚΕ δεν διαφωνεί με το πλαίσιο, την ουσία και το περιεχόμενο των σχετικών προτάσεων. Αυτό, γιατί θεωρεί ως κεντρικό ζητούμενο αυτού του σχεδίου δράσης, πριν απ' όλα, τη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας υλοποίησής του (βασικά από τις διοικήσεις), κάτι που απαιτεί ισχυρό κλονισμό.

Επισήμανση 2η: Για την ΟΚΕ η κατάκτηση του σύγχρονου ευρωπαϊκού στρατηγικού στόχου, εξαρτάται προοπτικά και κατά βάση, από τη σχέση που θα δημιουργηθεί μεταξύ εκπαίδευσης και σύγχρονων τεχνολογιών, εκπαίδευσης, κοινωνίας της πληροφορίας και κοινωνίας της γνώσης. Οι ειδικότερες παρατηρήσεις της ΟΚΕ για το θέμα αυτό γίνονται ή θα γίνουν στις σχετικές γνωμοδοτήσεις της(28). Αξίζει, πάντως, να επισημανθεί το τεράστιο μέγεθος των αλλαγών που απαιτείται, στη μαθησιακή διαδικασία και τις ευθύνες που έχει ο κόσμος της εκπαίδευσης να επιδράσει και να συνδιαμορφώσει τη νέα εκπαιδευτική πραγματικότητα. Αξίζει, επίσης να επισημανθεί ότι:

- τα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα αποδείχθηκαν - σχεδόν στο σύνολό τους - ανέτοιμα να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της κοινωνίας της πληροφορίας και της γνώσης·

- ο σχετικός εκσυγχρονισμός που απαιτείται αλλάζει άρδην την κλασσική εικόνα του σχολείου. Ουσιαστικά μιλάμε για ένα νέο ποιοτικά σχολείο με(29):

- ευρύτερους από τους σημερινούς στόχους (ανταπόκριση στις απαιτήσεις που δημιουργούν η κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης, καθώς η νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας)·

- διαφορετική δομή (ανταπόκριση στα νέα δεδομένα που δημιουργεί η λογική της δια βίου μάθησης)

- ευρύτερο μαθητικό πεδίο (ανταπόκριση στην αναγκαιότητα ηλικιακής επέκτασης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, αλλά και ανταπόκρισης στο θεσμό της δια βίου μάθησης)

- σύγχρονα μέσα, μεθοδολογία και περιεχόμενο σπουδών (προσαρμογή και αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, κύρια της πληροφορικής, κατά την εκπαιδευτική διαδικασία και πράξη).

Επισήμανση 3η: Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι "η ψηφιακή παιδεία αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της προσαρμοστικότητας της εργασιακής δύναμης και της απασχολησιμότητας του συνόλου των πολιτών"(30). Επισημαίνει, όμως, μια αντικειμενική αλήθεια. Ότι, δηλαδή, η ευκολία απόκτησης της παιδείας αυτής, είναι γενικά αντιστρόφως ανάλογη με την ηλικία του ατόμου. Η ως άνω επισήμανση απαιτεί στην πράξη διαφορετικού μεγέθους προσπάθειες προσαρμογής, ανάλογα και με την ηλικία(31). Σαφώς λοιπόν για την εργασιακή προσαρμοστικότητα και απασχολησιμότητα ιδιαίτερα των μεγαλύτερων ηλικιών απαιτείται:

- επανεξέταση και αναπροσαρμογή των συστημάτων κατάρτισης·

- εκπαίδευση για την απόκτηση ψηφιακής παιδείας·

- κίνητρα, για μια ολοκληρωμένη εξοικείωση του ατόμου με την κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης (εργασιακή εξοικείωση, αξιοποίηση Διαδικτύου, αξιοποίηση των ευκαιριών που προσφέρει η οικονομία της γνώσης).

Επισήμανση 4η: Στην ψηφιακή εποχή ο παράγοντας κλειδί για την ανάπτυξη και την ποιότητα της παραγωγής εντοπίζεται στους εργαζόμενους, στα προσόντα που διαθέτουν, στην ανταγωνιστικότητά τους. Συνακόλουθα τα στοιχεία αυτά θα προσδιορίσουν τελικά και το που θα αναπτυχθούν νέες βιομηχανίες, την οργάνωση της εργασίας και γενικότερα την εργασιακή ζωή στο σύνολό της.

4.2.1.2. Επένδυση σε άτομα και δεξιότητες - Προτάσεις

Πρόταση 1η: Η ΟΚΕ θεωρεί τη συγκυρία ευνοϊκή στο να προχωρήσει η Ένωση σε σχετικές, στρατηγικού χαρακτήρα παρεμβάσεις, στην εκπαίδευση. Για το σκοπό αυτό απαιτείται ένας καλά προετοιμασμένος και ουσιαστικός διάλογος. Ένας διάλογος, ο οποίος ούτως ή άλλως έχει ήδη ανοίξει με τις αποφάσεις της Λισσαβόνας. Η ΟΚΕ προτείνει ο διάλογος αυτός για τη εκπαίδευση και την ευρωπαϊκή της διάσταση, να μην περιοριστεί στο επίπεδο του Συμβουλίου και των Υπουργών Παιδείας. Να απλωθεί στο επίπεδο της κοινωνίας και των παραγωγικών δυνάμεων, με αξιοποίηση των ήδη υπαρχόντων καλών πρακτικών. Έτσι μόνον μπορεί να καταστεί πειστικός και αποτελεσματικός. Σ' έναν τέτοιο διάλογο η ΟΚΕ είναι έτοιμη να συμμετάσχει.

Πρόταση 2η: Η ΟΚΕ ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το θεσμό της δια βίου μάθησης. Στο θεσμό αυτόν χρεώνει την ευθύνη της εξοικείωσης των ευρωπαίων - ανεξάρτητα από ηλικία - με τη λογική και τους μηχανισμούς της κοινωνίας της πληροφορίας. Στο θεσμό αυτόν χρεώνει, επίσης, τη γνώση και αντίληψη της νέας πραγματικότητας που δημιουργεί η προοπτική της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η παγκοσμιοποίηση, οι σύγχρονες τεχνολογίες. Στον θεσμό αυτόν, τέλος, χρεώνει την εργασιακή και παραγωγική εξοικείωση των ευρωπαίων πολιτών και επιχειρήσεων με τις σχετικές ανάγκες της νέας εποχής και της νέας οικονομίας. Γι αυτό και προτείνει ο θεσμός της δια βίου μάθησης να οικοδομηθεί, όσο γίνεται συντομότερα, με την ενεργό συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών(32). Προς την ως άνω κατεύθυνση η ΟΚΕ είναι, επίσης, έτοιμη να συνεργήσει, μεταξύ των άλλων, καταθέτοντας τις σχετικές θέσεις της.

Πρόταση 3η: Η ΟΚΕ προτείνει να ληφθούν σοβαρά υπόψη στις από εδώ και πέρα σχετικές επιλογές οι επιπτώσεις που θα έχει στους εργαζόμενους η ανάπτυξη του προγράμματος "Ηλεκτρονική Ευρώπη". Η αντιμετώπιση των επιπτώσεων αυτών θα πρέπει να γίνει με κοινωνικούς όρους και στα πλαίσια του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου. Εξάλλου είναι κάτι που τους ανήκει αφού, κατά τη μετάβαση από τη βιομηχανική στην ψηφιακή εποχή και στην υπεραξία που αυτή δημιούργησε, οι εργαζόμενοι είχαν τη δική τους σημαντική συμβολή.

4.3. Στόχος 3: Τόνωση της χρήσης του Διαδικτύου

4.3.1. Το Διαδίκτυο ως μηχανισμός και χώρος εδραίωσης και ανάπτυξης της κοινωνίας της πληροφορίας και της γνώσης, καθώς και της νέας οικονομίας, αποκτά αξία από τη στιγμή που δέχεται επισκέπτες-χρήστες. Όσο περισσότερους, μάλιστα, χρήστες έχει το Διαδίκτυο τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτά. Στα προηγούμενα πλαίσια η τόνωση της χρήσης του Διαδικτύου αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου μ' ό,τι αυτό σημαίνει για τη μείωση του κόστους παραγωγής(33), την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη. Αποτελεί, επίσης, αιτία για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων(34) και συνακόλουθα νέων θέσεων εργασίας. Η τόνωση της χρήσης του Διαδικτύου, αποτελεί, τέλος, προϋπόθεση για την ανάπτυξη ολοκληρωμένων προγραμμάτων επικοινωνίας, καθώς και για εύκολη, γρήγορη και σχεδόν ανέξοδη πρόσβαση σε κάθε μορφής πληροφορία και γνώση. Προβλήματα όπως η επικοινωνία μεταξύ διοίκησης-πολιτών και αντίστροφα, η παροχή υγειονομικών και εκπαιδευτικών υπηρεσιών, μεταφορών και μετακινήσεων, θα καταστούν ευκολότερα στη λύση τους με την ανάπτυξη ενός Διαδικτύου, του οποίου χρήστες θα καταστούν, όλοι αν είναι δυνατόν, οι ευρωπαίοι πολίτες.

4.3.1.1. Τόνωση της χρήσης του Διαδικτύου - Επισημάνσεις

Επισήμανση 1η: Σ' ό,τι αφορά στο ηλεκτρονικό εμπόριο η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου(35) αποτελεί κατά βάση υπόθεση της αγοράς και των καταναλωτών. Τα όργανα της ΕΕ και οι διοικήσεις των κρατών μελών καλούνται να λύσουν όσο γίνεται γρηγορότερα και ενιαία τα θεσμικά και νομοθετικά προβλήματα, που προκύπτουν. Καλούνται, επίσης, να διαμορφώσουν ευρωπαϊκή θέση στο σχετικό διάλογο που αναπτύσσεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Καλούνται, τέλος, στα πλαίσια των όσων αναπτύχθηκαν σε προηγούμενα σημεία, να τονώσουν τη χρήση του Διαδικτύου, ενθαρρύνοντας μεταξύ των άλλων και με συγκεκριμένα μέτρα, την εμπιστοσύνη των καταναλωτών σ' αυτό.

Επισήμανση 2η: Η ενιαία αντιμετώπιση από την Ευρώπη, των θεσμικών και νομοθετικών προβλημάτων που προκύπτουν κατά την ανάπτυξη του Διαδικτύου και τη χρήση του στις καθημερινές συναλλαγές αποτελεί σημαντικό ζήτημα για το κύρος και την ανταγωνιστικότητά της. Αποτελεί, επίσης, αναγκαιότητα για μια σοβαρή παρουσία της στο σχετικό παγκόσμιο διάλογο που διεξάγεται. Η καθιέρωση και καταξίωση του ονόματος τομέα {.eu}, το ευρωπαϊκό ψηφιακό περιεχόμενο και η προώθηση της πολυγλωσσίας στο Διαδίκτυο(36), η ψηφιακή τηλεόραση, η κινητή τηλεφωνία(37) και η διασύνδεσή της με το Διαδίκτυο, οι έξυπνες κάρτες κ.ά. αποτελούν τέτοιες μάχες που πρέπει να κερδηθούν.

Επισήμανση 3η: Η ΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει άμεσα οι διοικήσεις να προχωρήσουν σε ένταξή τους στο ψηφιακό πλαίσιο λειτουργίας. Αυτό μεταξύ των άλλων σημαίνει άμεση εκπαίδευση των εργαζόμενων στο ως άνω πλαίσιο λειτουργίας. Σημαίνει παράλληλα ότι όσο γρηγορότερα εντάξουν οι διοικήσεις τις υπηρεσίες τους στην ηλεκτρονική λογική, τόσο γρηγορότερα θα αναπτυχθεί το σύστημα και στο επίπεδο της κοινωνίας.

Επισήμανση 4η: Η χρήση του Διαδικτύου στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές και ειδικά στις περιοχές του Στόχου 1 των Διαρθρωτικών ταμείων μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο ανάπτυξης και κάλυψης αναγκών που μέχρι σήμερα δεν καλύπτονται (π.χ. τηλεργασία, τηλευγεία κ.λπ.).

4.3.1.2. Τόνωση της χρήσης του Διαδικτύου - Προτάσεις

Πρόταση 1η: Η ΟΚΕ προτείνει να γίνεται σε τακτά διαστήματα συγκριτική αξιολόγηση, για τη θέση της Ευρώπης σε σχέση με το στόχο 3 και ειδικότερα σε σχέση με το ηλεκτρονικό εμπόριο και το ψηφιακό περιεχόμενο. Η έκθεση πρέπει να περιλαμβάνει και ενημέρωση για τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις στο χώρο.

Πρόταση 2η: Η ΟΚΕ διαβλέπει αναγκαιότητα άμεσης εφαρμογής της πρότασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας για συγκριτική αξιολόγηση. Η υλοποίηση της πρότασης αυτής, ως είναι φυσικό, θα ασκήσει έντονη πίεση στις διοικήσεις των κρατών μελών, για ανταπόκρισή τους στο συγκεκριμένο σχέδιο δράσης και για ένταξή τους στην ψηφιακή εποχή. Σημαντικό είναι επίσης να υπάρξει συνεχής και σταθερή στήριξη της πρωτοβουλίας από όλα τα όργανα της ΕΕ.

Πρόταση 3η: Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι περιοχές του στόχου 1 των διαρθρωτικών ταμείων προσφέρονται για την εφαρμογή σχετικών πρωτοποριακών προγραμμάτων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, τις εθνικές και τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις και τον ιδιωτικό τομέα.

Πρόταση 4η: Η ΟΚΕ στέκεται ιδιαίτερα στην ανάπτυξη των υπηρεσιών ευφυών μεταφορών. Καλεί, λοιπόν, τις εθνικές κυβερνήσεις, την Επιτροπή και τον ιδιωτικό τομέα να χρησιμοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες για την αύξηση της ασφάλειας των χερσαίων, θαλασσίων και αεροπορικών μεταφορών.

5. Συστάσεις

5.1. Η ΟΚΕ, στα πλαίσια της θετικής της θέσης και στάσης απέναντι στο σχέδιο δράσης "Ηλεκτρονική Ευρώπη" και με βάση:

- τα μηνύματα που δέχεται από τις οργανώσεις που εκπροσωπούνται σ' αυτήν, και

- τις μέχρι τώρα σχετικές με το θέμα επεξεργασίες της,

συνιστά προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή τα παρακάτω:

5.1.1. Θεωρεί ότι, μέχρι στιγμής, η πρωτοβουλία "Ηλεκτρονική Ευρώπη" έχει προωθηθεί επιτυχώς και θετικά. Τα στελέχη στο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο έχουν σε μεγάλο βαθμό αντιληφθεί τους στόχους και τη σημασία της. Αυτή ήταν όμως η ευκολότερη φάση του εγχειρήματος. Η δυσκολότερη φάση έπεται και σχετίζεται με την προώθηση της πρωτοβουλίας στο επίπεδο της βάσης του οικονομικού και κοινωνικού οικοδομήματος. Στη φάση αυτή η ΟΚΕ συνιστά:

- ακόμα μεγαλύτερη πολιτική στήριξη·

- εντατικοποίηση των προσπαθειών και διατήρηση της πρωτοβουλίας στο προσκήνιο·

- ανάδειξη των καλών πρακτικών και των επί μέρους σχετικών κατακτήσεων.

5.1.2. Η ΟΚΕ θεωρεί την προώθηση της χρήσης του Διαδικτύου, ως τον βασικότερο στόχο του σχεδίου δράσης. Πιστεύει ότι η προώθηση αυτή θα ενισχύσει ουσιαστικά την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ παράλληλα θα συντελέσει στο να εξοικειωθούν οι ευρωπαίοι πολίτες στην κοινωνία της πληροφορίας, με ευρωπαϊκούς όρους (χωρίς αποκλεισμούς, μέσω εκπαίδευσης). Πιστεύει επίσης ότι η χρήση είναι αυτή που θα οδηγήσει τελικά σε ωφέλειες. Ωφέλειες, που θα καρπωθούν η αγορά και οι καταναλωτές, οι διοικήσεις και οι πολίτες, οι πλειοψηφίες, οι ιδιαιτερότητες και οι μειοψηφίες. Η ΟΚΕ πιστεύει, επίσης, ότι η προώθηση της χρήσης προαπαιτεί δημιουργία κοινωνικής τάσης, πλειοψηφικού κοινωνικού ρεύματος. Για τη γρηγορότερη προώθηση της χρήσης του Διαδικτύου η ΟΚΕ συνιστά:

- άμεση ένταξη των δημόσιων οργανισμών στο Διαδίκτυο· ηλεκτρονική διασύνδεση μεταξύ διοίκησης-πολίτη και διοίκησης επιχειρήσεων·

- άμεση ενίσχυση της ένταξης στο Διαδίκτυο ομάδων του πληθυσμού, όπως:

- ο κόσμος της εκπαίδευσης (μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικοί)·

- οι επιχειρήσεις·

- οι φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και

- ειδικές ομάδες, όπως άνεργοι και αναλφάβητοι.

5.1.3. Για την ΟΚΕ ο κίνδυνος αποκλεισμού ατόμων ή ομάδων ατόμων από την κοινωνία της πληροφορίας και τις ωφέλειές της είναι υπαρκτός και μεγάλος. Για την αποφυγή του κινδύνου αυτού η ΟΚΕ συνιστά να συνυπολογίζεται η ως άνω διάσταση σ' όλες τις επιμέρους δράσεις. Πιο συγκεκριμένα συνιστάται:

- να ενισχυθούν οι περιοχές εκείνες, όπου εκ των πραγμάτων υφίσταται κίνδυνος αποκλεισμού (ορεινές, αραιοκατοικημένες, νησιωτικές περιοχές)·

- να ενισχυθούν επίσης και ιδιαίτερα, τα άτομα με ειδικές ανάγκες (τόσο σε σχέση με την εξοικείωσή τους, όσο και σε σχέση με το "πως" της εξοικείωσής τους.

- να ενισχυθούν, τέλος, τα άτομα εκείνα, που δεν έχουν σχέση με το σύγχρονο τεχνολογικό γίγνεσθαι, ή για λόγους ειδικούς, ή και καθαρά οικονομικούς δεν μπορούν να έρθουν σε επαφή μ' αυτό.

5.1.4. Κίνδυνο αντιμετωπίζουν, επίσης και οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες σε σχέση με την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας τους και την κοινωνική τους συνοχή. Γι' αυτό και συνιστάται ο συνυπολογισμός τους κατά την ανάπτυξη του σχεδίου δράσης.

5.1.5. Η ΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της εξοικείωσης του σημερινού, αλλά και του αυριανού ευρωπαίου πολίτη με την κοινωνία της πληροφορίας. Διευκρινίζει, επίσης, ότι όλες οι δράσεις που σχετίζονται με την προώθηση της χρήσης του Διαδικτύου, την κατάκτηση της κοινωνίας της πληροφορίας και του νέου στρατηγικού στόχου της Ένωσης θα πρέπει να έχουν ως επίκεντρό τους τον άνθρωπο και τις ανάγκες του, τον ευρωπαίο πολίτη και την ευρωπαϊκή κοινωνία. Η κατάκτηση της κοινωνίας της πληροφορίας - προθαλάμου της κοινωνίας της γνώσης - αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο από τη στιγμή που υπηρετεί την ως άνω αρχή. Συνιστά, λοιπόν, η διαδικασία εξοικείωσης να θεωρηθεί ως ύψιστος, για κατάκτηση, κοινωνικός στόχος, αλλά και ως κοινωνικό και ατομικό δικαίωμα. Ένα δικαίωμα, που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την τελική διατύπωση του "χάρτη κοινωνικών δικαιωμάτων".

5.1.6. Η ΟΚΕ θεωρεί την προτεινόμενη "μέθοδο ανοιχτού συντονισμού" - μια μέθοδο η οποία θα στηρίζεται σε συγκριτική αξιολόγηση - ως διαδικασία, που θα λειτουργήσει θετικά και προωθητικά στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης. Συνιστά, όμως, ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση της εγκυρότητας των στοιχείων και στη συγκρισημότητά τους. Συνιστά επίσης συνεχή πολιτικό έλεγχο, για αποτελεσματικότερη λειτουργία του συστήματος. Προς την κατεύθυνση της έγκυρης και αποτελεσματικής λειτουργίας του όλου συστήματος σημαντικό ρόλο μπορούν να παίξουν οι φορείς που θα συντονίζουν την υλοποίηση του σχεδίου δράσης στο τοπικό επίπεδο. Η ΟΚΕ συνιστά να εξεταστεί η δυνατότητα ανάθεσης αυτού του ρόλου στα προβλεπόμενα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας τοπικά κέντρα μάθησης, ή σε παρόμοιους φορείς, που ήδη λειτουργούν σε μερικά κράτη μέλη. Η ΟΚΕ θεωρεί αυτονόητο ότι οι φορείς αυτοί θα είναι ανεξάρτητοι από τις διοικήσεις.

5.1.7. Σε κάθε περίπτωση η ΟΚΕ τονίζει την αναγκαιότητα και συνιστά να αξιοποιηθούν παράλληλα τα διαρθρωτικά ταμεία και τα σχετικά ερευνητικά προγράμματα, καθώς επίσης και άλλα συναφή κοινοτικά μέτρα συνεργασίας, ιδιαιτέρως εκείνα που αφορούν στις υποψήφιες χώρες και στους εταίρους της Μεσογείου(38).

5.1.8. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η προώθηση του σχεδίου δράσης στο επίπεδο της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας θα συναντήσει πολλά επί μέρους, αλλά σημαντικά προβλήματα. Οι διαφορές από χώρα σε χώρα, οι διαφορές μεταξύ των γενεών, οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων κοινωνικών ομάδων (εργαζομένων και μη), οι ατομικές, τέλος, διαφορές, θα καταστήσουν την όλη προσπάθεια δύσκολη. Η ΟΚΕ συνιστά την άμεση πραγματοποίηση μελετών για την αντιμετώπιση, επιμέρους, προβλημάτων, που πιθανόν θα παρουσιαστούν στο επίπεδο αυτό(39). Συνιστά, επίσης, συνεχή διάχυση της πληροφόρησης προς όλες τις πλευρές και ειδικότερα της πληροφόρησης που σχετίζεται με τις καλύτερες πρακτικές στην αντιμετώπιση τέτοιου είδους προβλημάτων. Συνιστά, τέλος, την αξιοποίηση της όποιας υπάρχουσας εμπειρογνωμοσύνης σε ευρωπαϊκό ή και εθνικό επίπεδο, για την ανάπτυξη μιας προληπτικής πολιτικής στον τομέα αυτόν.

5.1.9. Για την ΟΚΕ όλοι σχεδόν οι στόχοι του σχεδίου δράσης, αλλά και γενικότερα ο σύγχρονος στρατηγικός στόχος της Ένωσης, θα εξαρτηθεί κατά βάση και προοπτικά από τη σχέση που θα δημιουργηθεί μεταξύ εκπαίδευσης και σύγχρονων τεχνολογιών, εκπαίδευσης, κοινωνίας της πληροφορίας και κοινωνίας της γνώσης. Γι' αυτό και η ΟΚΕ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις επιλογές που θα γίνουν για:

- τις σύγχρονες μορφές μάθησης (ηλεκτρονική μάθηση και ό,τι αυτή σημαίνει, ιδιαίτερα, για την πανεπιστημιακή και προπανεπιστημιακή εκπαίδευση)·

- τους νέους εκπαιδευτικούς θεσμούς (δια βίου μάθηση, τοπικά πολυλειτουργικά κέντρα μάθησης)·

- την ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης.

Η ΟΚΕ θεωρώντας τη συγκυρία ευνοϊκή συνιστά να προχωρήσει η Ένωση σε στρατηγικού χαρακτήρα αναγκαίες παρεμβάσεις στην εκπαίδευση. Παρεμβάσεις οι οποίες θα αναδειχθούν μέσα από έναν συνεχή, ουσιαστικό και ανοιχτό διάλογο μεταξύ των κρατών μελών, των ευρωπαϊκών οργάνων και της ευρωπαϊκής κοινωνίας στο σύνολό της.

5.1.10. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι κοινωνικοί εταίροι και γενικότερα η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών έχουν να παίξουν το δικό τους σημαντικό ρόλο στην όλη προσπάθεια της υλοποίησης του σχεδίου δράσης και της κατάκτησης του σύγχρονου ευρωπαϊκού στρατηγικού στόχου. Γι' αυτό και συνιστά τη στενή συνεργασία των ευρωπαϊκών οργάνων με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Προς την κατεύθυνση αυτή η ΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει με όλες τις δυνάμεις της.

Βρυξέλλες, 24 Ιανουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) http://europa.eu.int/comm/information society/eeurope/index el.htm.

(2) Η πορεία που ακολούθησε μέχρι σήμερα η πρωτοβουλία, παρουσιάζεται στο συνημμένο παράρτημα (σημείο 1).

(3) Για τον όρο 'νέα οικονομία' και γενικότερα για περισσότερες σχετικές πληροφορίες βλέπε: http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/documentation/progrep/pr_annex2_el.htm.

(4) http://europa.eu.int/comm/information society/eeurope/pdf/progrep el.pdf (εισαγωγή).

(5) Βλέπε σχετικό πίνακα παραρτήματος έκθεσης προόδου της Επιτροπής, "eEurope: Μια κοινωνία των πληροφοριών για όλους". Ηλεκτρονική διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/documentation/progrep/pr_annex2_el.htm.

(6) http://europa.eu.int/comm/information society/eeurope/background/index el.htm.

(7) Ιδιωτική πρωτοβουλία της Deutsche Telecom σε συνεργασία με τη γερμανική κυβέρνηση. Βλέπε ανακοίνωση τύπου, 11.2.2000.

(8) http://www.iagchampions.gov.uk/Strategy.htm.

(9) http://www.internet.gouv.fr/francais/textesref/pagsi2/lsi/coregulation.htm.

(10) Βλέπε σχετικό πίνακα παραρτήματος έκθεσης προόδου της Επιτροπής, "eEurope: Μια κοινωνία των πληροφοριών για όλους". Ηλεκτρονική διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/documentation/progrep/pr_annex2_el.htm.

(11) Ομοίως (σελίδα 40).

(12) Μεταξύ των άλλων:

- COM(2000) 323 (01): Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου, σχετικά με την έγκριση πολυετούς κοινοτικού προγράμματος για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της χρήσης του ευρωπαϊκού ψηφιακού περιεχομένου στα παγκόσμια δίκτυα και για την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας στην κοινωνία των πληροφοριών (Γνωμοδότηση).

- COM(2000) 318 (01): Ανακοίνωση της Επιτροπής eLearning - Να σκεφτούμε την εκπαίδευση του αύριο.

- COM(2000) 237 (01): Ανακοίνωση της Επιτροπής Αποδεσμοποιημένη πρόσβαση στον τοπικό βρόχο: Ανταγωνιστική παροχή πλήρους φάσματος υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων ευρυζωνικών πολυμεσικών υπηρεσιών και Ιnternet υψηλής ταχύτητας.

Πηγή: http://europa.eu.int/eur-lex/el/com/greffe index.htmlhttp://europa.eu.int/eur-lex/el/com/greffe index.html. Για περισσότερα στοιχεία: http://europa.eu.int/eur-lex/el/com/reg/el_register_132060.html.

(13) Ως γνωστόν στη Λισσαβόνα, το Μάρτιο του 2000 καθορίστηκε ο νέος στρατηγικός στόχος της Ένωσης για την επόμενη δεκαετία: "να γίνει η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή".

(14) Οι μέχρι στιγμής εξελίξεις επιβεβαιώνουν την αισιοδοξία της ΟΚΕ. Στο δελτίο τύπου που εκδόθηκε με την ευκαιρία της παρουσίασης της σχετικής ανακοίνωσης της Επιτροπής με θέμα: "Η πρωτοβουλία eEurope2000-Επικαιροποίηση" - καταρτίστηκε για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας - επισημαίνεται ότι η διασύνδεση των ευρωπαϊκών νοικοκυριών με το Ιnternetεκτινάχθηκε από το 18 %, που ήταν το Μάρτιο, σε 28 % τον Οκτώβριο.

(15) Βλέπε σχετικά γνωμοδότηση ΟΚΕ, CES 949/1999 'Υπηρεσίες κοινής ωφελείας' EE C 368 της 20.12.1999.

(16) Σημειώνεται ότι, στο μεταξύ, έχουν ήδη ιδρυθεί σχετικές επιτροπές. Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η ΟΚΕ επισημαίνει την αναγκαιότητα για επιτάχυνση των διαδικασιών αποτελεσματικής αντιμετώπισης του σημαντικού αυτού προβλήματος. Του προβλήματος, δηλαδή, του συντονισμού της υλοποίησης του σχεδίου δράσης.

(17) Για αναλυτικότερη προσέγγιση της πρότασης βλέπε παράρτημα, σημείο 2.

(18) Για αναλυτικότερη προσέγγιση του τρόπου μαζικής εξοικείωσης στις τεχνολογίες της Κοινωνίας των Πληροφοριών βλέπε ΕΕ C 117 της 26.4.2000 (κεφάλαιο 5).

(19) Βλέπε σχετική πρόταση ΟΚΕ (ΕΕ C 117 της 26.4.2000 - 5ο και 8ο κεφάλαιο).

(20) Στη Σουηδία "η κυβέρνηση έχει (ήδη) διαθέσει κεφάλαια για την απόκτηση προσωπικού ηλεκτρονικού υπολογιστή από 60000 εκπαιδευτικούς". Πηγή: Ευρωπαϊκή έκθεση για την ποιότητα της σχολικής εκπαίδευσης-δεκαέξι δείκτες ποιότητας-Μάιος 2000 (παράρτημα 1 - ΤΠΕ - τελευταίο σημείο). http://www.europa.eu.int/comm/education/indic/backen.html.

(21) Βλέπε γνωμοδότηση ΟΚΕ, "Πράσινη Βίβλος για τις πληροφορίες του δημόσιου τομέα στην κοινωνία των πληροφοριών", ΕΕ C 169 της 16.6.1999 και, "Ψηφιακό περιεχόμενο/Παγκόσμια δίκτυα" CES 1405/2000.

(22) Για περισσότερες πληροφορίες βλέπε παράρτημα, σημείο 3.

(23) Βλέπε COM(2000) 384, 385, 386 και 393 τελικό και τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ, "Τοπικός βρόχος", EE C 14 της 16.1.2001.

(24) Βλέπε σχετικό πίνακα παραρτήματος έκθεσης προόδου της Επιτροπής, "eEurope: Μια κοινωνία των πληροφοριών για όλους" Ηλεκτρονική διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/documentation/progrep/pr_annex2_el.htm.

(25) Η ενίσχυση αναφέρεται τόσο στην προμήθεια προσωπικών υπολογιστών, όσο και στη διασύνδεση με το Διαδίκτυο.

(26) Βλέπε την πρόταση της Επιτροπής για την καθολική υπηρεσία στον τομέα των τηλεπικοινωνιών επί της οποίας έχει γνωμοδοτήσει η ΟΚΕ.

(27) U.S. Telecom Act 1996.

(28) Βλέπε σχετικές γνωμοδοτήσεις ΟΚΕ (ΕΕ C 168 της 16.6.2000), (ΕΕ C 117 της 26.4.2000) και την υπό επεξεργασία γνωμοδότηση για την "ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης".

(29) Για αναλυτικότερη προσέγγιση βλέπε: (Έκθεση για την ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης) και CES 788-2000 (υπό επεξεργασία γνωμοδότηση για το ίδιο θέμα).

(30) eEurope: στόχος 2, σημείο β.

(31) Βλέπε αναλυτική πρόταση της ΟΚΕ για μαζική εξοικείωση των πολιτών με την κοινωνία της πληροφορίας (ΕΕ C 117 της 26.4.2000).

(32) Για αναλυτικότερη προσέγγιση βλέπε το σχετικό υπόμνημα της Επιτροπής - SEC(2000) 1832.

(33) Βλέπε σχετικό πίνακα παραρτήματος έκθεσης προόδου της Επιτροπής, "eEurope: Μια κοινωνία των πληροφοριών για όλους". Ηλεκτρονική διεύθυνση:http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/documentation/progrep/pr_annex2_el.htm.

(34) Ομοίως.

(35) Βλέπε γνωμοδότηση ΟΚΕ "Νομικές πτυχές του ηλεκτρονικού εμπορίου στην εσωτερική αγορά" (ΕΕ C 169 της 16.6.1999).

(36) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ "Ψηφιακό περιεχόμενο/Παγκόσμια δίκτυα".

(37) Βλέπε σχετικό πίνακα παραρτήματος έκθεσης προόδου της Επιτροπής, "eEurope: Μια κοινωνία των πληροφοριών για όλους". Ηλεκτρονική διεύθυνση:http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/documentation/progrep/pr_annex2_el.htm.

(38) Περιφερειακό ταμείο, κοινωνικό ταμείο, ταμείο συνοχής, ταμείο προένταξης, 5o πρόγραμμα πλαίσιο Ε& ΤΑ,Phare, Meda, Info 2000, Media κ.λπ.

(39) όπως π.χ. το σχετικό ερευνητικό πρόγραμμα του πανεπιστημίου της Οξφόρδης στο ΗΒ, της Γερμανίας και Ιταλίας, που συγχρηματοδοτείται από τη Γ.Δ.: Απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις.