Βρυξέλλες, 27.4.2005

COM(2005) 170 τελικό

2003/0107 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας

2003/0107 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας

1 . Ιστορικό υπόβαθρο

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και το Συμβούλιο (έγγραφο COM(2003)319 τελικό – 2003/0107 COD): | 2 Ιουνίου 2003 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 11η Δεκεμβρίου 2003 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά την πρώτη ανάγνωση: | 31η Μαρτίου 2004 |

Ημερομηνία έκδοσης της κοινής θέσης : | 12 Απριλίου 2005 |

2 . Στόχος της πρότασης της Επιτροπής

Στόχος της πρότασης είναι να καθιερωθούν ελάχιστες απαιτήσεις ώστε να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η διαχείριση των αποβλήτων από την εξορυκτική βιομηχανία. Οι δύο κύριοι τεχνικοί στόχοι της προτεινόμενης οδηγίας έχουν ως εξής:

- να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις για το περιβάλλον και την υγεία του ανθρώπου των ρυπανθεισών απορροών από εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων (σωρούς και ταμιευτήρες απορριμμάτων κατεργασίας), που λόγω μεγάλου όγκου και χαρακτηριστικών των αντιστοίχων αποβλήτων, ενδέχεται να συνεπάγονται μακροπρόθεσμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις που θα συνεχισθούν πολύ μετά από το κλείσιμο της αντίστοιχης εγκατάστασης και των αντίστοιχων ορυχείων ή λατομείων·

- πρόληψη, ή ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων ατυχημάτων και ιδίως η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης σταθερότητας των φραγμάτων και των ταμιευτήρων απορριμμάτων κατεργασίας, δεδομένου ότι τυχόν υποχωρήσεις φραγμάτων μπορεί να συνεπάγονται περιβαλλοντικές ζημίες μεγάλης κλίμακας, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων για τη ζωή του ανθρώπου.

Οι στόχοι της πρότασης θα πρέπει να επιτευχθούν με μέτρα τα οποία να βασίζονται στις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές καλύπτοντας το σχεδιασμό, τη χορήγηση αδείας, τη λειτουργία και το ενδεχόμενο κλείσιμο και τη μέριμνα μετά από την παύση λειτουργίας των εγκαταστάσεων που σχετίζονται με την εξορυκτική βιομηχανία, αποδίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σταθερότητα των εν λόγω εγκαταστάσεων και την πρόληψη της ρύπανσης του νερού και του εδάφους.

3. Σχόλια στην Κοινή Θέση

3.1 Γενικά σχόλια

Η Επιτροπή αποδέχθηκε πλήρως, εν μέρει ή επί της αρχής 46 από τις 74 τροπολογίες που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την πρώτη ανάγνωση. 41 εξ αυτών έχουν πλέον ενσωματωθεί, επί λέξει ή κατά το νόημα, στην κοινή θέση.

Η Επιτροπή αποδέχθηκε όλες τις τροποποιήσεις που βελτιώνουν τη νομική σαφήνεια του κειμένου, διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ως προς το φάσμα των καλυπτόμενων υλικών, προάγουν μακροπρόθεσμα την ασφαλή λειτουργία των εγκαταστάσεων αποβλήτων καθιστώντας αυστηρότερες τις διατάξεις σχετικά με το κλείσιμο και τη μέριμνα μετά από την παύση λειτουργίας και αντιμετωπίζουν τη ρύπανση από τις περιοχές που είναι γνωστές εδώ και πολύ καιρό.

Η Επιτροπή απέρριψε ιδίως τις τροπολογίες που ήταν υπέρμετρα κανονιστικές και λεπτομερείς ή είχαν σαν αποτέλεσμα να διευρύνεται κατά πολύ το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Το Συμβούλιο ως επί το πλείστον έλαβε υπόψη τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου και πραγματοποίησε ορισμένες επιπλέον αλλαγές. Ενώ η Επιτροπή θα προτιμούσε η εν λόγω οδηγία να έχει ευρύτερο πεδίο εφαρμογής, αποφεύγοντας πολλές δυνατότητες παρεκκλίσεως ιδίως σε ό,τι αφορά τα μη επικίνδυνα μη αδρανή (ακίνδυνα και δραστικά) απόβλητα, θεωρεί ότι η κοινή θέση γενικά δεν μεταβάλλει την αρχική προσέγγιση και τους σκοπούς της οδηγίας και ως εκ τούτου μπορεί να την υποστηρίξει.

3.2 Λεπτομερή σχόλια

3.2.1. Κοινοβουλευτικές τροπολογίες που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και ενσωματώθήκαν πλήρως, εν μέρει ή επί της αρχής στην κοινή θέση

Οι κάτωθι τροπολογίες που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή πλήρως, εν μέρει ή επί της αρχής ενσωματώθηκαν επίσης στην κοινή θέση: τροπολογίες 2, 3, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 21, 25, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 35, 37, 39, 44, 47, 50, 51, 52, 57, 59, 60, 63, 66, 67, 70, 71, 72, 75, 76, 86, 93, 98.

3.2.2. Κοινοβουλευτικές τροπολογίες που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή και το Συμβούλιο και δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Οι τροπολογίες 4 και 8 πρότειναν να διαγραφεί μέρος του κειμένου το οποίο προσφέρει χρήσιμες διασαφηνίσεις. Κατά συνέπεια κρίθηκε σκόπιμο να διατηρηθεί το κείμενο αυτό.

Οι τροπολογίες 9, 90, 24, 38, 53, 61 και 64 πρότειναν προσθήκες που θεωρήθηκαν περιττές δεδομένου ότι οι περισσότερες εξ αυτών καλύπτονται, άμεσα ή έμμεσα, από διατάξεις σε άλλα σημεία του ήδη υφιστάμενου κειμένου.

Οι τροπολογίες 20 και 88 είναι γλωσσικού χαρακτήρα και δεν θεωρήθηκαν απαραίτητες.

Οι τροπολογίες 22, 34, 40, 41, 48, 55, 56 και 74 πρότειναν προσθήκες που θεωρήθηκαν υπέρμετρα λεπτομερείς και ως εκ τούτου δεν συμπεριλήφθηκαν στην οδηγία.

Οι τροπολογίες 43, 45 και 65 πρότειναν να διευρυνθούν οι διατάξεις που αφορούν τα απόβλητα που χρησιμοποιούνται ως υλικά λιθογόμωσης ώστε να ισχύουν για τα διάκενα εκσκαφής, με αποτέλεσμα το περιεχόμενό τους να είναι εκτός του πεδίου εφαρμογής της παρούσας πρότασης.

Οι τροπολογίες 58, 62 και 73 προσθέτουν παραπομπές σε άλλες νομοθετικές πράξεις της Κοινότητας που ούτως ή άλλως ισχύουν κατά περίπτωση.

Η τροπολογία 69 αναδιατυπώνει το απόσπασμα από την Espoo ήτοι τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε διασυνοριακό πλαίσιο.

3.2.3. Κοινοβουλευτικές τροπολογίες που έγιναν δεκτές πλήρως, εν μέρει ή επί της αρχής εκ μέρους της Επιτροπής αλλά δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Η τροπολογία 19 θεωρήθηκε γλωσσικού χαρακτήρα.

Η τροπολογία 26 αποδίδει έμφαση σε εναλλακτικές δυνατότητες όσον αφορά τη διαχείριση και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο σχέδιο διαχείρισης των αποβλήτων. Μολονότι η Επιτροπή συμμερίστηκε την άποψη ότι η προτεινόμενη προσθήκη θα διευκρίνιζε περαιτέρω το κείμενο, το Συμβούλιο έκρινε ότι ανάλογη προσθήκη θα ήταν υπέρμετρα κανονιστική.

Η τροπολογία 42 πρότεινε ότι οι διατάξεις που ισχύουν για τα απόβλητα που επανατοποθετούνται σε διάκενα εκσκαφής θα έπρεπε να καλύπτουν επίσης και άλλα κατάλοιπα κατεργασίας. Η Επιτροπή δέχθηκε τη συγκεκριμένη προσθήκη, με ελαφρά διαφορετική διατύπωση, ώστε να αποφευχθεί οιαδήποτε νομική αβεβαιότητα (ασάφεια δικαίου) όσον αφορά τα υλικά λιθογόμωσης. Εντούτοις το Συμβούλιο θεώρησε ότι το θέμα αυτό δεν αφορούσε τα απόβλητα και ως εκ τούτου ότι δεν ενέπιπτε στο πεδίό εφαρμογής της παρούσας πρότασης.

Η τροπολογία 46 αναφέρεται σε προστατευόμενες περιοχές ως σημαντικός παράγων που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό της τοποθεσίας των εγκαταστάσεων αποβλήτων. Ωστόσο, οι απαιτήσεις της Κοινότητας όσον αφορά τις προστατευόμενες φυσικές περιοχές ούτως ή άλλως θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά περίπτωση.

Η τροπολογία 54 διευκρινίζει ότι λαμβανόμενα τα μέτρα για τις κλειστές εγκαταστάσεις αποβλήτων θα πρέπει είναι σύμφωνα με τα περιβαλλοντικά πρότυπα της Κοινότητας. Ανάλογα πρότυπα ωστόσο πρέπει να ισχύουν ούτως ή άλλως σε ανάλογες περιπτώσεις και ως εκ τούτου η προσθήκη αυτή δεν κρίθηκε αναγκαία.

3.2.4. Κοινοβουλευτικές τροποποιήσεις που αν και δεν έγιναν δεκτές από την Επιτροπή ενσωματώθηκαν πλήρως, εν μέρει ή επί της αρχής στην κοινή θέση

Το Συμβούλιο θεωρεί ότι η τροπολογίες 46 και 68 θα πρέπει να ενσωματωθούν στην κοινή θέση. Η Επιτροπή δεν θεώρησε απαραίτητο να γίνουν δεκτές αυτές οι τροπολογίες δεδομένου ότι θεωρεί ότι το περιεχόμενό τους καλύπτεται ήδη από την πρόταση της Επιτροπής.

3.2.5. Επιπλέον αλλαγές του Συμβουλίου στην πρόταση

Αιτιολογικές σκέψεις

Πολλές αλλαγές αποσκοπούν στην προσαρμογή του κειμένου ώστε να αντανακλά τις επιμέρους αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στα άρθρα του. Επιπλέον, αξίζει να υπογραμμισθούν οι εξής αλλαγές:

Στην αιτιολογική σκέψη 4 διευκρινίζεται ότι τα απόβλητα τα οποία παράγονται κατά τη φάση ανάπτυξης προ της παραγωγής θα πρέπει επίσης να καλύπτονται από τον ορισμό των αποβλήτων.

Στην αιτιολογική σκέψη 6 προσετέθη η παραπομπή στον ορισμό των εξορυκτικών αποβλήτων.

Στην αιτιολογική σκέψη 8 διευκρινίζεται ότι η λοιπή νομοθεσία για τα απόβλητα ισχύει κατά περίπτωση για τα παραγόμενα απόβλητα που δεν σχετίζονται με εξορυκτικές δραστηριότητες καθώς και για τα εξορυκτικά απόβλητα που μεταφέρονται σε τόπο που δεν αποτελεί εγκατάσταση εξορυκτικών αποβλήτων.

Προσετέθη νέα αιτιολογική σκέψη 11 για να διευκρινισθεί ότι τα απόβλητα από την εξόρυξη υλικών που χρησιμοποιούνται για τις ραδιενεργές τους ιδιότητες δεν καλύπτονται από την οδηγία εφόσον καλύπτονται από τη νομοθεσία που έχει θεσπισθεί βάσει της συνθήκης ΕΚΑΕ (Ευρατόμ). Η Επιτροπή τονίζει ότι η συνδυασμένη ανάγνωση των αιτιολογικών σκέψεων 10 κα 11 συνεπάγεται ότι ανάλογα απόβλητα δεν θα πρέπει να καλύπτονται από την παρούσα οδηγία στο μέτρο που υφίσταται άλλη κοινοτική νομοθεσία η οποία έχει εγκριθεί βάσει της συνθήκης Ευρατόμ γα την επιδίωξη των μη περιβαλλοντικών στόχων, αν καλύπτει τις πτυχές που αφορούν την παρούσα οδηγία.

Προσετέθη νέα αιτιολογική σκέψη 16 για να διευκρινισθεί ότι η ταξινόμηση των εγκαταστάσεων των αποβλήτων στην κατηγορία Α δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά και μόνο βάσει των κινδύνων για την ασφάλεια και την προστασία της υγείας των εργαζομένων δεδομένου ότι το θέμα αυτό καλύπτεται από άλλη σχετική κοινοτική νομοθεσία.

Προσετέθή νέα αιτιολογική σκέψη 23 για να δοθεί έμφαση στην ανάγκη θέσπισης περιόδου μετά το κλείσιμο για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των εγκαταστάσεων της κατηγορίας Α.

Προσετέθη νέα αιτιολογική σκέψή 37 για να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να δείχνουν το συσχετισμό μεταξύ της οδηγίας και των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο.

Άρθρα

Στο άρθρο 1 αποδόθηκε επιπλέον έμφαση στην προστασία του νερού, της πανίδας, της χλωρίδας, του εδάφους, του αέρα και του τοπίου.

Στο άρθρο 2 η έγχυση υδάτων και η επανέγχυση αντλημένων υπόγειων υδάτων εξαιρέθηκαν από το πεδίο εφαρμογής όπως και στην οδηγία 2000/60/ΕΚ. Οι περιορισμένες διατάξεις που ισχύουν για τα αδρανή απόβλητα (που πλέον, σύμφωνα με την τροπολογία 98, καλύπτουν επίσης το μη ρυπανθέν χώμα και τα απόβλητα από τις διαδικασίες αναζήτησης), διευρύνθηκαν ώστε να περιλαμβάνουν πλήρως τις διατάξεις του άρθρου 5. Τα απόβλητα που προκύπτουν κατά την εξόρυξη τύρφης κατέστησαν επίσης αντικείμενο των ως άνω περιορισμένων διατάξεων. Ωστόσο διευκρινίσθηκε ότι οι εγκαταστάσεις της κατηγορίας Α για ανάλογα απόβλητα υπόκεινται στις πλήρεις διατάξεις της οδηγίας. Δόθηκε δυνατότητα στις αρμόδιες αρχές να περιορίσουν τις απαιτήσεις που ισχύουν για τα μη επικίνδυνα απόβλητα που προκύπτουν από τις διαδικασίες αναζήτησης, καθώς και για το μη ρυπανθέν χώμα και τα απόβλητα που προκύπτουν κατά την εξόρυξη της τύρφης. Επιπλέον, δημιουργήθηκε μια νέα κατηγορία μη επικινδύνων μη αδρανών αποβλήτων (ακίνδυνων και δραστικών αποβλήτων) που τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να εξαιρούν από τις διατάξεις περί οικονομικών εγγυήσεων (άρθρο 14) και τις διατάξεις σχετικά με την κοινοποίηση συμβάντων που επηρεάζουν τη σταθερότητα (άρθρα 11 παράγραφος 3 και 12 παράγραφοι 5 και 6) εκτός των προαναφερομένων εγκαταστάσεων της κατηγορίας Α.

Προσετέθησαν στο άρθρο 3 οι περιορισμοί για το μη ρυπανθέν χώμα, τις υπεράκτιες αναζητήσεις και τις ουσιαστικές αλλαγές. Εν μέρει βάσει της τροπολογίας 21, καθιερώθηκε διαφοροποιημένη προσέγγιση σε ό,τι αφορά τον ορισμό της «εγκατάστασης αποβλήτων» ανάλογα με τους κινδύνους που συνεπάγεται έκαστο είδος αποβλήτων, ενώ διευκρινίστηκε ότι ο ορισμός αυτός περιλαμβάνει επίσης τα διάκενα εκσκαφής εντός των οποίων επανατοποθετούνται τα απόβλητα για λόγους που δεν αφορούν αποκατάσταση ή κατασκευή. Διευκρινίστηκε ότι οι ευθύνες του φορέα εκμετάλλευσης καλύπτουν επίσης την προσωρινή αποθήκευση των αποβλήτων.,

Στο άρθρο 4 διευρύνθηκαν οι γενικές απαιτήσεις ώστε να καλύπτεται κάθε διαχείριση αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης και της διαχείρισης που λαμβάνει χώρα κατά την προσωρινή αποθήκευση, ενώ στο άρθρο αυτό ενσωματώθήκαν επίσης πλήρως οι διατάξεις του άρθρου 4 της οδηγίας 75%442/ΕΟΚ.

Στο άρθρο 5 οι απαιτήσεις για την ταξινόμηση των εγκαταστάσεων αποβλήτων μετακινήθηκαν από το άρθρο 7 ώστε να καταστούν μέρος του σχεδίου διαχείρισης των αποβλήτων. Προσετέθη νέα παράγραφος βάσει της οποία απαιτείται έγκριση του εν λόγω σχεδίου από την αρμόδια αρχή.

Στο άρθρο 6 διευκρινίσθηκε πότε είναι διαθέσιμες οι ρυθμίσεις για τα μεγάλα (μείζονα) ατυχήματα.

Στο άρθρο 9 απλοποιήθηκε το σύστημα ταξινόμησης των εγκαταστάσεων αποβλήτων και τα αντίστοιχα κριτήρια που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ προσαρμόστηκαν στον ορισμό του «μεγάλου (μείζονος) ατυχήματος».

Στο άρθρο 11 προσετέθησαν πολλά άλλα στοιχεία που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την τοποθεσία των εγκαταστάσεων αποβλήτων.

Στο άρθρο 13 μειώθήκαν ώστε να καταστούν κατά το δυνατόν αυστηρότερες, οι οριακές τιμές για τις συγκεντρώσεις του κυανίου.

Στο άρθρο 14 διευκρινίστηκε ότι οι οικονομικές εγγυήσεις μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν ισότιμα συστήματα. Η Επιτροπή τονίζει ότι οιοδήποτε ανάλογο σύστημα ανεξάρτητα της μορφής του, πρέπει να εξασφαλίζει τη διαθεσιμότητα πιστώσεων ανά πάσα στιγμή για την εκτέλεση απαραίτητων εργασιών αποκατάστασης σε περίπτωση «πτώχευσης ή αποχώρησης» του φορέα εκμετάλλευσης. Οι απαιτήσεις όσον αφορά την περιβαλλοντική ευθύνη συμπεριλήφθηκαν σε χωριστό άρθρο το οποίο διευκρινίζει ότι οι διατάξεις της αντίστοιχης οδηγίας ισχύουν για κάθε είδος διαχείριση εξορυκτικών αποβλήτων.

Στο άρθρο 20 καθορίστηκαν προτεραιότητες για τα καθήκοντα που πρέπει να διεκπεραιωθούν μέσω της επιτροπολογίας και προστέθηκα στα καθήκοντα αυτά η ερμηνεία του ορισμού των αδρανών αποβλήτων.

Στο άρθρο 22 προσετέθη νέα διάταξη για τις εγκαταστάσεις αποβλήτων που έχουν σταματήσει να λαμβάνουν απόβλητα ήδη κατά την ημερομηνία μεταφοράς της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο αλλά δεν έχουν εισέτι ολοκληρώσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες για το κλείσιμό τους.

Παραρτήματα

Το πρώτο εδάφιο του παραρτήματος ΙΙΙ αναδιατυπώθηκε ώστε να καταστεί σαφής η άμεση σχέση με τον ορισμό του «μεγάλου (μείζονος) ατυχήματος» ως παρατίθεται στην πρόταση.

4 Συμπέρασμα

Οι αλλαγές που επέφερε το Συμβούλιο διευκρινίζουν περαιτέρω τους όρους της πρότασης και, μολονότι εν μέρει περιορίζουν το πεδίο εφαρμογής της δεν θίγουν την αρχική προσέγγιση. Ως εκ τούτου η Επιτροπή είναι σε θέση να υποστηρίξει την κοινή θέση.