[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 15.12.2009

COM(2009)680 τελικό

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Έκθεση για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας «Small Business Act»

Εισαγωγή

Η ευημερία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) αποτελεί το κλειδί για το μέλλον της απασχόλησης και της ευημερίας της ΕΕ. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2008 μια φιλόδοξη νέα πρωτοβουλία πολιτικής, την πρωτοβουλία Small Business Act for Europe (Ευρωπαϊκή Πράξη για τις Μικρές Επιχειρήσεις) (SBA) , με σκοπό να τεθούν οι ΜΜΕ στις πρώτες προτεραιότητες της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, να ενισχυθεί η δυναμική τους ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην ΕΕ και να προωθηθεί η ανταγωνιστικότητα τόσο στην ενιαία αγορά, όσο και στις παγκόσμιες αγορές. Ο βασικός στόχος της πρωτοβουλίας SBA είναι να καταστεί η αρχή «Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις» μια πραγματικότητα στο πλαίσιο των διαδικασιών διαμόρφωσης πολιτικής και λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα της ΕΕ.

Η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση έχει επιτείνει ακόμη περισσότερο την ανάγκη λήψης ευρέων και συνολικών μέτρων πολιτικής υπέρ των ΜΜΕ. Κατά την έγκριση της πρωτοβουλίας SBA, το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας ενέκρινε επίσης, το Δεκέμβριο του 2008, ένα σχέδιο δράσης μέτρων που πρέπει να υλοποιηθεί κατά προτεραιότητα για την καλύτερη αντιμετώπιση των αναγκών των ΜΜΕ στο πλαίσιο της παγκόσμιας κρίσης, το οποίο εστιάζει στη βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση, στις αγορές και στο κανονιστικό περιβάλλον. Στη συνέχεια, το εν λόγω σχέδιο δράσης εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 2008. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε την πρωτοβουλία SBA και κάλεσε τα κράτη μέλη να την εφαρμόσουν στο σύνολό της. Τέλος, η Επιτροπή των Περιφερειών υποστήριξε επίσης με σθένος την ανάγκη απελευθέρωσης ολόκληρης της δυναμικής των ΜΜΕ μέσω της πρωτοβουλίας SBA.

Στην παρούσα έκθεση συνοψίζεται η πρόοδος που επετεύχθη κατά τη διάρκεια του 2009, το πρώτο ολόκληρο έτος εφαρμογής της πρωτοβουλίας SBA, εστιάζοντας κυρίως στα μέτρα που περιλαμβάνονται στο Σχέδιο δράσης SBA και στο Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας .

Τόσο η Επιτροπή, όσο και τα κράτη μέλη έχουν προβεί σε σημαντικές ενέργειες για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση, τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους στις αγορές της ΕΕ και τρίτων χωρών και τη βελτίωση των συνθηκών πλαισίου καταργώντας κατά κύριο λόγο τις περιττές διοικητικές επιβαρύνσεις.

Η Εφαρμογή της πρωτοβουλιας SBA το 2009

Η Επιτροπή έχει προβεί σε σημαντικές ενέργειες που προβλέπονται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας SBA. Έχει εγκρίνει και τις πέντε νομοθετικές προτάσεις που σχετίζονται με την πρωτοβουλία SBA. Ο γενικός κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία (GBER), ο οποίος εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2008, κατέστησε πιο εύκολη για τις κυβερνήσεις την υποστήριξη των ΜΜΕ μέσω κρατικών ενισχύσεων που εξαιρούνται από την υποχρέωση γνωστοποίησης. Η πρόταση για μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2009 και παρέχει στα κράτη μέλη σημαντικές δυνατότητες για την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας κυρίως στις υπηρεσίες εντάσεως εργασίας. Οι υπόλοιπες τρεις νομοθετικές προτάσεις εκκρεμούν ακόμη και το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να διαδραματίσουν έναν καθοριστικό ρόλο για τη διασφάλιση της άμεσης έγκρισης των προτάσεων με στόχο την περαιτέρω βοήθεια και ενίσχυση των ΜΜΕ. Η προτεινόμενη τροποποίηση της οδηγίας για τις καθυστερήσεις πληρωμών και η πρόταση για το καταστατικό της ευρωπαϊκής ιδιωτικής εταιρείας είναι εξίσου σημαντικές για την ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ. Η πρόταση για την έκδοση τιμολογίων ΦΠΑ που εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2009, στοχεύει στη διασφάλιση της ισότιμης αντιμετώπισης των έντυπων και των ηλεκτρονικών τιμολογίων και εκτιμάται ότι, μεσοπρόθεσμα, παρουσιάζει δυνατότητες μείωσης του κόστους κατά 18,4 δισεκατομμύρια ευρώ κατά μέγιστο όριο, αν όλες οι επιχειρήσεις αποστέλλουν όλα τους τα τιμολόγια ηλεκτρονικά.

Ακόμη, τα κράτη μέλη έχουν δεσμευτεί πολιτικά για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας SBA, όμως διαφοροποιούνται ως προς την προσέγγιση και τα αποτελέσματα. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν «μεταφέρει» την πρωτοβουλία SBA συνολικά στα εθνικά προγράμματα πολιτικών τους. Το Βέλγιο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2008 το « Σχέδιο ΜΜΕ» , το οποίο περιλαμβάνει 40 μέτρα που καλύπτουν τους κύριους στόχους της πρωτοβουλίας SBA. Στην Ιταλία , η κυβέρνηση δημιούργησε μια ομάδα εργασίας για την παρακολούθηση της εφαρμογής της πρωτοβουλίας με προτεινόμενες ενέργειες σε δέκα τομείς. Η κυβέρνηση της Ιρλανδίας έχει εγκρίνει μια παρόμοια προσέγγιση.

Στις εθνικές εκθέσεις προόδου 2009 στο πλαίσιο της σύμπραξης της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ολλανδία, η Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσίασαν αναλυτικά τον τρόπο εφαρμογής της πρωτοβουλίας SBA που έχουν επιλέξει. Η Γαλλία έχει προβεί σε ενέργειες ως προς τις τρεις προτεραιότητες του σχεδίου δράσης SBA. Το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσίασε σε ένα πολύ αναλυτικό παράρτημα τα μέτρα που έχει λάβει για κάθε μία από τις δέκα αρχές της πρωτοβουλίας SBA. Ακόμη, ορισμένες περιφέρειες, όπως η Καταλονία (Ισπανία) ή η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία (Γερμανία) έχουν εγκρίνει επίσης την πρωτοβουλία SBA. Ωστόσο, συνηθέστερα, τα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει συγκεκριμένα μέτρα που προσδιορίζονται ως προτεραιότητες στο σχέδιο δράσης SBA.

Εφαρμογή της αρχής «προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις»

Από τον Ιανουάριο του 2009, η Επιτροπή εφαρμόζει συστηματικά το « τεστ ΜΜΕ » για την εκτίμηση των επιπτώσεων όλων των κύριων νομοθετικών προτάσεων και προτάσεων πολιτικής στις ΜΜΕ. Το τεστ αυτό αποτελεί τμήμα των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών για την εκτίμηση αντικτύπου της Επιτροπής και η εφαρμογή του παρακολουθείται στενά. Βάσει του τεστ ΜΜΕ, η Επιτροπή πρότεινε το Φεβρουάριο του 2009 να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα εξαίρεσης των πολύ μικρών επιχειρήσεων από τους λογιστικούς κανόνες . Τα κράτη μέλη θα μπορούν να σχεδιάσουν ελεύθερα τα λογιστικά καθεστώτα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις δικές τους πολύ μικρές επιχειρήσεις. Ως αποτέλεσμα, 5,4 δισεκατομμύρια πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μπορέσουν να επωφεληθούν από καθεστώτα που θα έχουν διαμορφωθεί ανάλογα με τις δικές τους ανάγκες, έτσι θα εξοικονομηθούν πιθανώς 6,3 δισεκατομμύρια ευρώ για την οικονομία της ΕΕ. Ορισμένα κράτη μέλη όπως το Βέλγιο , η Δανία , η Φινλανδία και η Γερμανία έχουν ενσωματώσει επίσης ένα «τεστ ΜΜΕ» στην εθνική τους προσέγγιση λήψης αποφάσεων.

Η Επιτροπή έχει σημειώσει σημαντικά βήματα για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων κατά 25% ο οποίος τέθηκε το Μάρτιο του 2007 γεγονός από το οποίο επωφελούνται ιδιαίτερα οι ΜΜΕ. Τα μέτρα μείωσης που έχουν ήδη θεσπιστεί από το νομοθέτη αναμένεται να οδηγήσουν σε μείωση του κόστους κατά 7,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα μέτρα που εκκρεμούν προς έγκριση από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο δύνανται να περιορίσουν περαιτέρω το κόστος κατά 30,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Συνολικά, η προτεινόμενη ή υπό προετοιμασία μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων από την Επιτροπή δύναται να υπερβεί τον αρχικό στόχο και να αγγίξει το 33% του συνόλου των εκτιμώμενων επιβαρύνσεων ύψους 123,8 δισεκατομμυρίων ευρώ που προέρχονται από την ΕΕ. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει δεσμευτεί για τη μείωση των περιττών διοικητικών επιβαρύνσεων όπως περιγράφονται στην ανακοίνωσή της «Πρόγραμμα δράσης για τη μείωση του διοικητικού φόρτου στην Ευρωπαϊκή Ένωση - Τομεακά προγράμματα μείωσης και ενέργειες για το 2009» COM(2009) 544.

Ορισμένα άλλα παραδείγματα ενεργειών υπέρ των ΜΜΕ είναι η ανακοινωθείσα απαλλαγή των μη επαγγελματιών οδηγών από τους χρόνους εργασίας και ξεκούρασης και, κατά συνέπεια, από την υποχρέωση χρήσης ταχογράφων για αποστάσεις έως 100 χλμ. και οι βελτιωμένες οδηγίες για την εκτίμηση επικινδυνότητας στο πεδίο της υγείας και της ασφάλειας προς όφελος κυρίως των μικρών επιχειρήσεων.

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι όλα τα κράτη μέλη έχουν πλέον εγκρίνει εθνικούς στόχους για τη μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων και ότι εξακολουθούν να απλοποιούν το διοικητικό περιβάλλον για τις ΜΜΕ. Για παράδειγμα, ο μέσος χρόνος και το κόστος για την έναρξη μιας εταιρείας περιορισμένης ευθύνης είναι επί του παρόντος 8 ημέρες (συγκριτικά με 9 ημέρες το 2008) και το κόστος είναι 417 ευρώ (συγκριτικά με 463 ευρώ το 2008). Δεκαοκτώ χώρες έχουν δημιουργήσει μια λειτουργική υπηρεσία ενιαίας εξυπηρέτησης που μπορεί να εξυπηρετήσει τη σύσταση εταιρειών περιορισμένης ευθύνης και έχει αναπτύξει τουλάχιστον μερικές προκαθορισμένες διαδικασίες (καταχώριση εταιρειών, καταχώριση στα φορολογικά μητρώα, κ.λπ.). Η Βουλγαρία έχει ενοποιήσει και τελειοποιήσει τις διαδικασίες έναρξης που είχε δρομολογήσει το 2008. Οι εννέα διαδικασίες έναρξης συγχωνεύθηκαν και απλοποιήθηκαν σε μία μόνο. Η Γερμανία έχει τροποποιήσει με επιτυχία τη νομοθεσία για τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, όχι μόνο απλοποιώντας τη διαδικασία, αλλά προωθώντας και τη σύσταση περισσότερων επιχειρήσεων. Η βελτίωση των διαδικασιών στην Ουγγαρία, τη Μάλτα και τη Σλοβακία συνέβαλε επίσης στη μείωση του χρόνου στις χώρες αυτές. Στη Σλοβενία , το ηλεκτρονικό σύστημα ενιαίας εξυπηρέτησης μπορεί να καταχωρίσει όλες τις μορφές εταιρειών σε 3 ημέρες ή λιγότερο και έχει αποφέρει εξοικονόμηση 10,2 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως για τις σλοβενικές ΜΜΕ.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας SBA έχει ζητηθεί από τα κράτη μέλη να καταστήσουν δυνατή την ολοκλήρωση όλων των νομικών διαδικασιών για την εκκαθάριση μιας επιχείρησης σε περίπτωση μη δόλιας πτώχευσης εντός ενός έτους (ή λιγότερο). Έως σήμερα, πέντε χώρες, το Βέλγιο, η Φινλανδία , η Ιρλανδία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο το έχουν πραγματοποιήσει.

Τέλος, η Επιτροπή έχει επίσης αποφασίσει την επέκταση της πιλοτικής δράσης για τις κοινές ημερομηνίες έναρξης ισχύος που αρχικά είχε προγραμματιστεί για ένα έτος, σε δύο έτη: 2010-2011. Η πρώτη ετήσια δήλωση σχετικά με τις μελλοντικές δράσεις προς έγκριση σε καθορισμένες ημερομηνίες θα δημοσιευτεί το 2010 από κοινού με τη στρατηγική επανεξέταση για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Οι τομείς που μετέχουν στην άσκηση είναι η αυτοκινητοβιομηχανία, τα εκρηκτικά, τα απορρυπαντικά και οι πρόδρομες ουσίες ναρκωτικών.

Πρόσβαση στη χρηματοδότηση

Η Επιτροπή έχει απλοποιήσει τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων και έχει καταδείξει με σαφήνεια την ανάγκη για καλύτερη συνεκτίμηση των αναγκών των ΜΜΕ σε επίπεδο κρατών μελών. Ο νέος γενικός κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία (GBER) που εγκρίθηκε ως τμήμα της πρωτοβουλίας SBA ενοποιεί σε ένα κείμενο και εναρμονίζει τους κανόνες που θεσπίζονται σε πέντε ξεχωριστούς κανονισμούς και διευρύνει τις κατηγορίες των κρατικών ενισχύσεων που καλύπτονται από την απαλλαγή. Ο κανονισμός GBER εισήγαγε νέους κανόνες σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τις ΜΜΕ (δηλ. 20% υψηλότερη αναλογία κρατικών ενισχύσεων για τις μικρές επιχειρήσεις και 10% υψηλότερη αναλογία για τις μεσαίες επιχειρήσεις) καθώς και για τα κίνητρα για τη σύσταση επιχειρήσεων και την υποστήριξη των γυναικών επιχειρηματιών. Οι κρατικές ενισχύσεις απαλλαγής κατά κατηγορία για τις ΜΜΕ ανήλθαν σε 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ το 2008, αύξηση 0,3 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σχέση με το 2007. Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης ένα εγχειρίδιο για τις κρατικές ενισχύσεις το οποίο παρέχει μια σύνοψη των δυνατοτήτων κρατικών ενισχύσεων για τις ΜΜΕ που επιτρέπονται από τους κοινοτικούς κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.

Επιπροσθέτως, η Επιτροπή ενέκρινε ένα προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις 2009/2010 με το οποίο παρέχονται στα κράτη μέλη περισσότερες δυνατότητες αντιμετώπισης των επιπτώσεων της πιστωτικής στενότητας στην πραγματική οικονομία. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγήσουν επιδοτούμενα δάνεια, εγγυήσεις δανείων με μειωμένα τέλη, κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου για ΜΜΕ και άμεσες κρατικές ενισχύσεις ύψους έως 500.000 ευρώ χωρίς γνωστοποίηση των μεμονωμένων περιπτώσεων.

Ο όμιλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) διαδραμάτισε ένα καθοριστικό ρόλο στη διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ στις χρηματοδοτήσεις κατά το 2009. Αύξησε σημαντικά τη δανειοδοτική της δραστηριότητα προς τις ΜΜΕ από 8,1 δισεκατομμύρια ευρώ το 2008 σε περίπου 11,5 δισεκατομμύρια ευρώ το 2009. Επιπλέον, η Επιτροπή συνεργάστηκε στενά με το ΕΤαΕ (Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων). Πέραν της συνεχούς εφαρμογής των μέτρων για τις ΜΜΕ που προβλέπονται στο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (1,13 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2007-2013), η ΕΤΕπ διέθεσε 200 εκατομμύρια ευρώ για ενδιάμεσες χρηματοδοτήσεις κατά το 2009.

Το Σεπτέμβριο του 2009 η πρώτη επένδυση (ύψους 1,85 εκατομμυρίων ευρώ) πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας JASMINE , η οποία ξεκίνησε το 2008 από την Επιτροπή για την προώθηση της ανάπτυξης των μικροπιστωτικών ιδρυμάτων στην Ευρώπη. Το ΕΤαΕ προβλέπει ότι κατά το 2009 θα πραγματοποιηθούν δύο ακόμη επενδύσεις ύψους 2-3 εκατομμυρίων ευρώ έκαστη. Επιπλέον, η Επιτροπή ενέτεινε τις προσπάθειές της για την ενημέρωση των κρατών μελών και των άλλων φορέων σχετικά με την πρόσβαση των ΜΜΕ στις χρηματοδοτήσεις μέσω τακτικών ερευνών .

Η πρωτοβουλία JEREMIE σημείωσε επίσης πολύ σημαντική πρόοδο. Ο προγραμματισμός της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2007-2013 προσέφερε 85 λειτουργικά προγράμματα, είτε εθνικά είτε περιφερειακά, τα οποία προβλέπουν τη δυνατότητα συγχρηματοδότησης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) μέτρων τύπου JEREMIE για την υποστήριξη των ΜΜΕ και τη σύσταση νέων επιχειρήσεων. Έως τον Οκτώβριο του 2009, η πρωτοβουλία JEREMIE υλοποιήθηκε σε 13 κράτη μέλη είτε σε εθνικό είτε σε περιφερειακό επίπεδο. Μέσω των επιχειρησιακών προγραμμάτων του ΕΤΠΑ δεσμεύτηκαν συνολικά 3,069 δισεκατομμύρια ευρώ για επενδυτικά κεφάλαια JEREMIE.

Σε απάντηση στη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, τα περισσότερα κράτη μέλη, χρησιμοποιώντας συχνά το προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις, ενέκριναν επίσης μέτρα πολιτικής για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη ρευστότητα, ιδίως στον τραπεζικό δανεισμό, μέσω της δημιουργίας και της διεύρυνσης προγραμμάτων δανειοδότησης και παροχής εγγυήσεων για τις ΜΜΕ ( Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ελλάδα, Εσθονία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Ιταλία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία και Φινλανδία ). Το πακέτο της ΕΤΕπ ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ για δάνεια προς τις ΜΜΕ επιτρέπει επίσης σε ορισμένες χώρες τη χρήση ενός καθεστώτος εγγυήσεων δεύτερου επιπέδου. Επιπροσθέτως, το Βέλγιο και η Γαλλία έχουν συστήσει έναν «διαμεσολαβητή πιστώσεων» που ενεργεί ως σημείο επαφής για τις ΜΜΕ και τους επιχειρηματίες που αντιμετωπίζουν προβλήματα με την τράπεζά τους.

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν προβεί σε ενέργειες για τη μείωση των καθυστερήσεων πληρωμών , προβλέποντας την τροποποίηση της οδηγίας για τις καθυστερήσεις πληρωμών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν περιορίζονται στο πεδίο εφαρμογής της. Στη Βουλγαρία , ο Υπουργός Οικονομικών ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει τους νόμιμους τόκους για τις καθυστερήσεις πληρωμών κατά 10 ή 20 μονάδες ως προληπτικό μέτρο. Στη Γαλλία , ο νόμος περί εκσυγχρονισμού της οικονομίας που εκδόθηκε τον Αύγουστο του 2008 απαιτεί τη μείωση της περιόδου για τις πληρωμές του Δημοσίου στις 30 ημέρες έως την 1η Ιουλίου 2010 το αργότερο. Στη Γερμανία, ένας νέος νόμος που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2009 βελτιώνει τη θέση του πιστωτή για τις συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (π.χ. προκαταβολές, άρνηση εξυπηρέτησης σε περίπτωση μη ύπαρξης εγγύησης, παροχή ενεχύρου). Στην Πορτογαλία, η κυβέρνηση ενέκρινε το πρόγραμμα «Pagar a Tempo e Horas» για τη μείωση των καθυστερήσεων πληρωμών, καθορίζοντας ένα μακροπρόθεσμο στόχο 30 έως 40 ημερών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο , η κεντρική κυβέρνηση δεσμεύτηκε για την αποπληρωμή όλων των οφειλών εντός 10 ημερών . Ο περιορισμός των όρων αποπληρωμής και των καθυστερήσεων εξακολουθεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα , την Ιταλία , την Πορτογαλία , και την Ισπανία . Αυτά τα κράτη μέλη έχουν τα μεγαλύτερα περιθώρια βελτίωσης ως προς την περίοδο αποπληρωμής από τις δημόσιες αρχές (περίπου 150 ημέρες κατά μέσο όρο).

Η Επιτροπή έχει επίσης απλοποιήσει τους κανόνες διαχείρισης της πολιτικής συνοχής για να διευκολύνει την υλοποίηση των 455 προγραμμάτων πολιτικής συνοχής τα οποία έχουν προγραμματιστεί για την περίοδο 2007-2013 και αντιστοιχούν σε συνολική επένδυση ύψους 347 δισεκατομμυρίων ευρώ, επιταχύνοντας τις ροές επενδύσεων που προορίζονται ειδικότερα προς τους αναδόχους των έργων, όπως οι ΜΜΕ. Ακόμη, προωθούνται οι επενδύσεις στους τομείς που συνδέονται με την ενεργειακή απόδοση και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις κατοικίες, δεδομένων των σημαντικών δυνατοτήτων τους για ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Ακόμη, η απλοποίηση του 7ου προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (FP7) έχει σημειώσει πρόοδο και, πριν από το τέλος του 2009, η Επιτροπή θα εγκρίνει πρόταση με την οποία θα παρέχεται η δυνατότητα σε μια ΜΜΕ σε φάση ανάπτυξης που συμμετέχει σε έργο FP7 να εξακολουθήσει να επωφελείται της αντιμετώπισης ως ΜΜΕ για το συγκεκριμένο έργο ακόμη και αν υπερβεί τα όρια για τις ΜΜΕ κατά τη διάρκεια του έργου.

Τέλος, η Επιτροπή έχει αποφασίσει τη λήψη εσωτερικών μέτρων για τη βελτίωση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην οικονομική ανάκαμψη. Ειδικότερα, οι προθεσμίες-στόχοι για την έγκριση των εκθέσεων και την πραγματοποίηση πληρωμών έχουν μειωθεί, υπό τον κανόνα ότι οι πληρωμές πρέπει να πραγματοποιούνται εντός 30 ημερών (20 ημέρες για την προχρηματοδότηση).

Πρόσβαση στις αγορές

Για λόγους προώθησης των διασυνοριακών λειτουργιών με την ενιαία αγορά, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αποφάσισαν από κοινού την περαιτέρω μείωση των χρεώσεων για τα δικαιώματα των εμπορικών σημάτων σε όλη την ΕΕ κατά 40% και την απλοποίηση της διαδικασίας καταχώρισης από την 1η Μαΐου 2009.

Τονίζοντας την ανάγκη διασφάλισης ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλους τους οικονομικούς δρώντες που έχουν πρόσβαση στους δημόσιους διαγωνισμούς, η Επιτροπή κάλεσε τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τον «ευρωπαϊκό κώδικα ορθών πρακτικών» προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις (« κώδικας ΜΜΕ ») ο οποίος εγκρίθηκε ως τμήμα της πρωτοβουλίας SBA τον Ιούνιο του 2008.

Διάφορα κράτη μέλη έχουν λάβει περαιτέρω μέτρα, πέρα από τη δημοσίευση του κώδικα. Στη Γαλλία , ο νομοθέτης αποσαφήνισε στο γενικό νόμο περί δημοσίων συμβάσεων («Code des Marchés Publics») ότι ο καθορισμός ελάχιστων επιπέδων ικανότητας για τις προσφορές είναι προαιρετικός. Στην Ουγγαρία , ο νόμος για τις δημόσιες συμβάσεις τροποποιήθηκε τον Απρίλιο του 2009 και περιλαμβάνει ορισμένα νέα στοιχεία όπως την υποδιαίρεση των συμβάσεων σε μέρη εφόσον συντρέχει περίπτωση. Στην Ιρλανδία , οι εθνικές αρχές προετοιμάζουν ενέργειες καθοδήγησης προκειμένου να βοηθηθούν οι δημόσιες αρχές στον καθορισμό των κατάλληλων επιπέδων χρηματοοικονομικής ικανότητας των υποβαλλόντων προσφορές βάσει συγκεκριμένων απαιτήσεων. Στην Πολωνία , οι αρχές έχουν προωθήσει τον κώδικα ΜΜΕ μέσω ενός διαδικτυακού τόπου και διανέμοντάς τον στους εκπροσώπους των συμβαλλομένων αρχών που μετέχουν στην κατάρτιση. Στη Σουηδία , ο οργανισμός νομικών, οικονομικών και διοικητικών υπηρεσιών είναι αρμόδιος από τον Ιανουάριο του 2009 για την παροχή πρακτικής βοήθειας και καθοδήγησης τόσο προς τους δημόσιους φορείς, όσο και προς τους υποβάλλοντες προσφορές σε όλη τη χώρα. Τέλος, το 2010 η Επιτροπή θα ξεκινήσει εκστρατεία προώθησης της χρήσης του κώδικα ΜΜΕ και έρευνα για την επικαιροποίηση των αριθμητικών στοιχείων για την πρόσβαση των ΜΜΕ στις δημόσιες προσφορές.

Προκειμένου να προωθηθεί η χρήση των προτύπων από τις ΜΜΕ και κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η CENELEC δημοσιεύει δωρεάν στο διαδικτυακό της τόπο τα πεδία εφαρμογής των ευρωπαϊκών προτύπων, ώστε να μπορούν οι ΜΜΕ να εντοπίζουν με ευκολία τα πρότυπα εκείνα που σχετίζονται με τον τομέα δραστηριοτήτων τους. Ολοένα περισσότερα μέλη της CEN, σύμφωνα με τη Στρατηγική CEN 2010, δημοσιεύουν τα πεδία εφαρμογής στους εθνικούς καταλόγους τους. Η Επιτροπή αύξησε επίσης την οικονομική ενίσχυση της ΕΕ σε 2,1 εκατομμύρια ευρώ το 2009 για την προώθηση της συμμετοχής και της υπεράσπισης των συμφερόντων των ΜΜΕ στη διαδικασία τυποποίησης καθώς και για τη βελτίωση της ενημέρωσης των ΜΜΕ σχετικά με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τη χρήση τους.

Ακόμη, η Επιτροπή επισήμανε τη σημασία της πλήρους και έγκαιρης μεταφοράς της οδηγίας για τις υπηρεσίες η οποία θα διευκολύνει σημαντικά τη σύσταση επιχειρήσεων και τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών. Ειδικότερα, οδηγεί στη διευκόλυνση των διοικητικών διαδικασιών στα κράτη μέλη και καθιστά δυνατή για τις εταιρείες και τα άτομα την ολοκλήρωση όλων των αναγκαίων διατυπώσεων, όπως εξουσιοδοτήσεις, γνωστοποιήσεις, περιβαλλοντικές άδειες, με ηλεκτρονικά μέσα μέσω υπηρεσιών ενιαίας εξυπηρέτησης. Η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη, έχει αφιερώσει σημαντικούς πόρους για την παρακολούθηση και το συντονισμό της εφαρμογής της οδηγίας που θα ολοκληρωθεί στις 28 Δεκεμβρίου 2009. Οι κύριες ενέργειες περιλάμβαναν τη σύσταση υπηρεσιών ενιαίας εξυπηρέτησης και την ανάπτυξη πρακτικών λύσεων για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής χρήσης ηλεκτρονικών υπογραφών. Η δραστηριότητα αυτή θα συνεχιστεί στο μέλλον, μεταξύ άλλων, με ένα μεγάλης κλίμακας πιλοτικό έργο (SPOCs) το οποίο στοχεύει στην περαιτέρω προώθηση των υπηρεσιών ενιαίας εξυπηρέτησης μετά το 2010.

Ως προς την εξωτερική διάσταση, έχουν συσταθεί ομάδες πρόσβασης στην αγορά σε 30 βασικές εξαγωγικές αγορές. Κατά συνέπεια, οι αντιπροσωπείες της ΕΕ, τα κράτη μέλη και οι επιχειρηματικοί οργανισμοί της ΕΕ συντονίζουν τις προσπάθειές τους για την αμοιβαία τους ενημέρωση σχετικά με τα εμπόδια στο εμπόριο και την αντιμετώπισή τους. Επιπλέον, προκειμένου να συμβάλει στη διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ στις γρήγορα αναπτυσσόμενες αγορές εκτός ΕΕ, η Επιτροπή δημιουργεί επιχειρηματικά κέντρα σε ορισμένες από τις αγορές αυτές. Τα κέντρα αυτά θα βοηθήσουν τις ΜΜΕ της ΕΕ που επιθυμούν να συσταθούν ως εταιρείες και να δραστηριοποιηθούν εμπορικά σε αυτές τις χώρες, με την παροχή υπηρεσιών επιχειρηματικής υποστήριξης, καθώς και βοήθειας για την πρόσβαση στην αγορά, με την ανεύρεση εμπορικών εταίρων, με την παροχή υλικοτεχνικής υποστήριξης και συμβουλών σε θέματα όπως η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και η τυποποίηση.

Οι δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού Κέντρου στην Ινδία ξεκίνησαν το Νοέμβριο του 2008. Στην Κίνα, το κέντρο θα ξεκινήσει να λειτουργεί το 2010. Η σύσταση κέντρων σε άλλες χώρες εξετάζεται ακόμη. Επιπλέον, ένας σημαντικός αριθμός χωρών ( Αυστρία , Γερμανία , Δανία , Ισπανία , Ιταλία , Κάτω Χώρες , Λουξεμβούργο , Σλοβενία και Τσεχική Δημοκρατία ) έχουν ενισχύσει τη δημόσια υποστήριξη της προώθησης και της χρηματοδότησης των εξαγωγών.

Τέλος, το δίκτυο Enterprise Europe Network λειτουργεί ως δίκτυο υποστήριξης επιχειρήσεων με 567 συνεργαζόμενες εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε 44 χώρες. Οι υπηρεσίες παρέχονται από περίπου 3000 επαγγελματίες και απευθύνονται σε περίπου 3 εκατομμύρια ΜΜΕ. Κατά τους πρώτους 18 μήνες λειτουργίας, το δίκτυο διοργάνωσε περισσότερες από 10.000 εκδηλώσεις όπου συμμετείχαν περίπου 400.000 ΜΜΕ και συνήφθησαν περισσότερες από 1400 συμφωνίες επιχειρηματικής και τεχνολογικής συνεργασίας.

Προώθηση επιχειρηματικότητας

Το 2009 πραγματοποιήθηκαν δύο μεγάλες εκδηλώσεις, η πρώτη ευρωπαϊκή εβδομάδα ΜΜΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε σε 36 ευρωπαϊκές χώρες, και το συνέδριο για την πρωτοβουλία SBA/Ευρωπαϊκός Χάρτης των μικρών επιχειρήσεων, που συνέβαλαν στην προώθηση της επιχειρηματικότητας στο ευρύ κοινό, προσφέροντας βήμα στους επιχειρηματίες για να παρουσιάσουν τις δραστηριότητές τους και παρέχοντας ευκαιρίες δικτύωσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο οι υποψήφιες χώρες, όσο και οι χώρες της ευρωπαϊκής γειτονίας εκφράζουν αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη φιλικών προς τις ΜΜΕ πολιτικών και τη συμμετοχή στον κύκλο αμοιβαίας μάθησης. Η ανταλλαγή καλών πρακτικών και η διαδικασία αμοιβαίας μάθησης λειτουργούν καλά εκτός των συνόρων της ΕΕ. Για παράδειγμα, η Νορβηγία ανέπτυξε ένα σχέδιο δράσης για την προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας με στόχο έως το 2013 οι γυναίκες να αποτελούν το 40% όλων των επιχειρηματιών. Συνολικά, περισσότερες από 600 καλές πρακτικές έχουν προταθεί από τις συμμετέχουσες χώρες κατά τα προηγούμενα δέκα έτη.

Τα Ευρωπαϊκά Επιχειρηματικά Βραβεία έχουν κινητοποιήσει τις δημόσιες αρχές στα κράτη μέλη για το σχεδιασμό φιλικών προς τις ΜΜΕ πολιτικών. Το φθινόπωρο του 2009, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών ξεκίνησε μια νέα πρωτοβουλία με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή Επιχειρηματική Περιφέρεια».

Τον Οκτώβριο του 2009 στη Στοκχόλμη, ξεκίνησε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο πρεσβειρών επιχειρηματικότητας σε συνεργασία με τη Σουηδική Προεδρία με στόχο τη «γεφύρωση του χάσματος των δύο φύλων» και την αύξηση του αριθμού των γυναικών που ξεκινούν επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Το δίκτυο αποτελείται από 100 πρέσβειρες, οι οποίες επί του παρόντος καλύπτουν δέκα χώρες.

Στο πλαίσιο της ενθάρρυνσης των μικρών επιχειρήσεων να συμμετάσχουν στην εσωτερική αγορά, η πρωτοβουλία ERASMUS για νεαρούς επιχειρηματίες της Επιτροπής ενθαρρύνει τους νεαρούς επιχειρηματίες να παρακολουθήσουν έναν έμπειρο επιχειρηματία από κάποιο άλλο κράτος μέλος της ΕΕ. Οι πρώτες 100 συνεργασίες μεταξύ νεαρών επιχειρηματιών και επιχειρηματιών υποδοχής εγκρίθηκαν, ενώ 1200 νεαροί επιχειρηματίες και επιχειρηματίες υποδοχής έχουν δηλώσει συμμετοχή στο πρόγραμμα.

Τέλος, ορισμένες χώρες έχουν ήδη συμπεριλάβει την εκπαίδευση στην επιχειρηματικότητα στα εκπαιδευτικά τους προγράμματα ( Ηνωμένο Βασίλειο , Ισπανία , Ιρλανδία , Κύπρος , Πολωνία και Φινλανδία ) ή έχουν αποφασίσει να τη συμπεριλάβουν στο μέλλον. Η εκπαίδευση στην επιχειρηματικότητα αποτελεί αυτή τη στιγμή το αντικείμενο μιας νέας εθνικής στρατηγικής ή σχεδίου δράσης στην Αυστρία , τη Δανία και τη Σουηδία ή μιας εν εξελίξει ή σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης των εκπαιδευτικών προγραμμάτων στη Γερμανία , την Εσθονία , τη Μάλτα και την Τσεχική Δημοκρατία . Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ως γενική τάση παρατηρείται ότι τα εθνικά εκπαιδευτικά προγράμματα μεταθέτουν το βάρος από τα περιεχόμενα στις ικανότητες: με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η ενσωμάτωση της επιχειρηματικότητας ως βασικής ικανότητας. Η πρόκληση που διαφαίνεται είναι η υπέρβαση του στοιχείου των γνώσεων και ο συνδυασμός των αλλαγών στα εκπαιδευτικά προγράμματα με καινοτόμες μεθόδους μάθησης. Τέλος, στα περισσότερα κράτη μέλη πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω η συνεργασία μεταξύ διαφόρων τμημάτων και με σχετικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένης της κοινότητας των ΜΜΕ.

Επόμενα βηματα

Κατά το 2009 σημειώθηκε ικανοποιητική πρόοδος. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά σημαντικό να συνεχιστεί η δυναμική εφαρμογή του σχεδίου δράσης SBA σε όλα τα επίπεδα και να μην εγκαταλειφθεί η μακροπρόθεσμη προοπτική δημιουργίας ενός περιβάλλοντος παγκοσμίου επιπέδου για τις ΜΜΕ ως σημαντικού στοιχείου της ανάπτυξης της επικείμενης ενωσιακής στρατηγικής για το 2020.