Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για

- την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί των κατευθυντήριων γραμμών της πολιτικής των κρατών μελών για την απασχόληση κατά το 2001", και

- την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί μέτρων ενθάρρυνσης στον τομέα της απασχόλησης"

(2001/C 144/09)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί των κατευθυντήριων γραμμών της πολιτικής των κρατών μελών για την απασχόληση κατά το 2001" (COM(2000) 548 τελικό, 2000/0225 CNS) και την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί μέτρων ενθάρρυνσης στον τομέα της απασχόλησης" (COM(2000) 459 τελικό - 2000/0195 COD)·

έχοντας υπόψη τις αποφάσεις που έλαβε το Συμβούλιο στις 28 Σεπτεμβρίου 2000, σύμφωνα με τα άρθρα 128, 129 και 256 παράγραφος 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει γνωμοδότηση της ΕΤΠ για τα ανωτέρω θέματα·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο της στις 13 Ιουνίου 2000 να καταρτισθεί γνωμοδότηση της ΕΤΠ για αυτό το θέμα και να ανατεθεί η προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 6 "Απασχόληση, οικονομική πολιτική, ενιαία αγορά, βιομηχανία και ΜΜΕ"·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής "Από τις κατευθυντήριες γραμμές στην πράξη: εθνικά σχέδια για την απασχόληση" και την Ανακοίνωση της Επιτροπής "Πρόταση κατευθυντήριων γραμμών για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών το 1999", που υιοθετήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 1998 (CdR 279/98 fin)(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για τις "Βασικές κατευθύνσεις της μελλοντικής οικονομικής πολιτικής", που υιοθετήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 1998 (CdR 110/98 fin)(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με το "Περιεχόμενο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση και τις συνέπειές τους για τις διαρθρωτικές πολιτικές", που υιοθετήθηκε στις 3 Ιουνίου 1999 (CdR 91/99 fin)(3)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την Έκθεση της ειδικής ομάδας εργασίας "Απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (BEST)" και την Ανακοίνωση της Επιτροπής για την "Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας - Απάντηση της Επιτροπής στην έκθεση της Task Force BEST και τις συστάσεις της", που υιοθετήθηκε στις 3 Ιουνίου 1999 (CdR 387/98 fin)(4)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμά της για το "Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Απασχόλησης", που υιοθετήθηκε στις 2 Ιουνίου 1999 (CdR 156/99 fin)(5)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο "Η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ενόψει της παγκοσμιοποίησης - Πώς να την ενισχύσουμε", που υιοθετήθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1999 (CdR 134/99 fin)(6)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την Πρόταση για τις κατευθυντήριες γραμμές των κρατών μελών στον τομέα των πολιτικών απασχόλησης για το 2000 που υιοθετήθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1999 (CdR 360/99 fin)(7)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμά της για την "Εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής σχετικά με την απασχόληση", που υιοθετήθηκε στις 12 Απριλίου 2000 (CdR 461/99 fin)(8)·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της, της 26ης Οκτωβρίου 2000 να ορίσει τον κ. Bodfish γενικό εισηγητή για την κατάρτιση της σχετικής γνωμοδότησης σύμφωνα με το άρθρο 40 εδάφιο 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της ΕΤΠ·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 310/2000 rev. 1) που συνέταξε ο γενικός εισηγητής κ. Βοdfish (ΗΒ-ΕΣΚ)·

εκτιμώντας ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση έχει φθάσει στα μέσα της πρώτης πενταετούς περιόδου εφαρμογής της και παρέχει, συνεπώς, μια ιδανική ευκαιρία για προβληματισμό σχετικά με τη δράση και τον αντίκτυπο αυτής της στρατηγικής μέχρι σήμερα·

εκτιμώντας ότι η ενδιάμεση αξιολόγηση που διενεργήθηκε από την Επιτροπή Απασχόλησης δείχνει ότι η διαδικασία του Λουξεμβούργου και η διάρθρωση της στρατηγικής σε τέσσερις πυλώνες υπήρξαν επιτυχείς από άποψη πολιτικού αντίκτυπου και μείωσης της ανεργίας·

υιοθέτησε κατά την 36η σύνοδο ολομέλειάς της, της 13ης και 14ης Δεκεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 13ης Δεκεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι γενικές απόψεις της ΕΤΠ

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών βρίσκει το αποτέλεσμα της ενδιάμεσης αξιολόγησης ενθαρρυντικό και συνιστά να αρχίσουν τώρα ενέργειες για τη διαμόρφωση μιας διαδικασίας διεξοδικότερης αξιολόγησης, που θα αρχίσει να εφαρμόζεται από το 2004.

1.2. Η ΕΤΠ επικροτεί, εξάλλου, τη μείωση του αριθμού των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση από 22 το 2000 σε 19 το 2001 και την ενσωμάτωση σε αυτές "οριζόντιων στόχων".

1.3. Επίσης, παρότι θα λάβει υπόψη την πρόταση για τα κοινοτικά μέτρα ενθάρρυνσης στον τομέα της απασχόλησης, πιστεύει ότι χρειάζεται να δοθεί περισσότερη προσοχή και σε άλλες πτυχές. Τα κοινοτικά μέτρα ενθάρρυνσης πρέπει να ληφθούν έχοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας και ότι η πολιτική της αγοράς εργασίας αποτελεί κρατική υπόθεση.

2. Οι απόψεις και οι συστάσεις της ΕΤΠ για τους οριζόντιους στόχους - Δημιουργία συνθηκών πλήρους απασχόλησης σε μια οικονομία που θα βασίζεται στη γνώση

2.1. Η ΕΤΠ συμφωνεί απόλυτα με την Επιτροπή ότι η τρέχουσα ευνοϊκή οικονομική προοπτική θα μπορέσει να συνεχισθεί μόνο με ισχυρή καθοδήγηση, αφοσίωση και συντονισμένη δράση και ότι οι ιδιότητες αυτές θα είναι απαραίτητες σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο.

2.2. Είναι ουσιώδες, ωστόσο, να ληφθούν επίσης κάθετα και καθολικά μέτρα στο επίπεδο των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλισθεί εξ αρχής η πλήρης συμμετοχή των υπευθύνων για τη χάραξη των πολιτικών και των οργανώσεων υλοποίησής τους στη διαμόρφωση της πολιτικής για την απασχόληση.

2.3. Η δια βίου μάθηση είναι βασικό εργαλείο για τον περιορισμό του κοινωνικού αποκλεισμού, διότι παρέχει σε όλα τα τμήματα της κοινωνίας τα απαραίτητα προσόντα για την πλήρη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας. Από αυτήν την άποψη, η ΕΤΠ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι στρατηγικές υπέρ της δια βίου μάθησης είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων ελλείψεων ειδικευμένου εργατικού δυναμικού που διαπιστώνονται σήμερα σε ορισμένα κράτη μέλη.

2.4. Ωστόσο, οι στρατηγικές δια βίου μάθησης πρέπει να διαθέτουν κατάλληλο πλαίσιο για την ενσωμάτωση των περιφερειακών και τοπικών οικονομικών διακυμάνσεων και κάθε στρατηγική πρέπει να δηλώνει σαφώς με ποιον τρόπο σκοπεύει να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις ειδικευμένου εργατικού δυναμικού στον τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ).

2.5. Στην ανακοίνωσή της με τίτλο "Στρατηγικές για τις θέσεις εργασίας στην κοινωνία της πληροφορίας"(9), η Επιτροπή ανέφερε ότι η ζήτηση ειδικευμένων εργαζόμενων σ' αυτόν τον νέο τομέα κατά πάσα πιθανότητα θα αυξηθεί και πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι εμφανίζονται σήμερα ελλείψεις ειδικευμένου εργατικού δυναμικού σ' αυτόν τον κλάδο. Η ΕΤΠ φρονεί ότι πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί, διότι, για να μπορέσουν να αναπτυχθούν ορισμένα βασικά στοιχεία των κατευθυντήριων γραμμών του 2001 και ιδιαίτερα οι κατευθυντήριες γραμμές 4 ως 6, πρέπει να υποστηριχθεί πλήρως ο τομέας των ΤΠΕ.

2.6. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι πρέπει να υπάρξει συνεργασία των εθνικών κυβερνήσεων και των περιφερειακών και τοπικών αρχών με τους κοινωνικούς εταίρους. Δέχεται με ικανοποίηση και επιθυμεί να επιμείνει στον εντονότερο ρόλο που πρέπει να έχουν οι κοινωνικοί εταίροι στον ορισμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση που εξαρτώνται από αυτούς, με την αύξηση των προσπαθειών και της ενεργού και υπεύθυνης συμμετοχής τους στον εκσυγχρονισμό της οργάνωσης της εργασίας, στη διά βίου εκπαίδευση και στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης, ιδίως της γυναικείας.

2.7. Η ΕΤΠ έχει ήδη περιγράψει σαφώς τον ρόλο και τις αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη γνωμοδότησή της για τις κατευθυντήριες γραμμές της απασχόλησης του 2000, αλλά επιθυμεί να υπογραμμίσει και πάλι τη διευκόλυνση που παρέχουν οι τοπικές αρχές συγκεντρώνοντας τις κυριότερες οργανώσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η υλοποίηση των Εθνικών Σχεδίων Δράσης (ΕΣΔ) πραγματοποιείται στο τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο και αυτή η διευκόλυνση που παρέχουν οι τοπικές αρχές συγκεντρώνοντας τους κυριότερους φορείς με εμπειρογνωμοσύνη σε διάφορα πεδία διασφαλίζει την ύπαρξη του απαιτούμενου "μίγματος πολιτικής". Επίσης, αν αναλογισθεί κανείς τη σημασία των συγχρηματοδοτήσεων που παρέχουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, η συμμετοχή τους στη χάραξη και την υλοποίηση των Εθνικών Σχεδίων Δράσης για την απασχόληση είναι ουσιώδης.

2.8. Η ΕΤΠ επικροτεί, επομένως, την τρέχουσα δραστηριότητα της διερεύνησης του πιθανού αντίκτυπου των τοπικών και περιφερειακών φορέων στον τομέα της απασχόλησης. Η εκστρατεία "Τοπική δράση υπέρ της απασχόλησης" υποκίνησε συζητήσεις μεταξύ των κυριότερων τοπικών φορέων, συμπεριλαμβανομένων των ΜΚΟ, των επιχειρήσεων, των κοινωνικών εταίρων και των τοπικών αρχών.

2.9. Η ΕΤΠ επικροτεί, επίσης, το γεγονός ότι η τοπική διάσταση της ΕΣΑ είναι αρκετά σημαντική για να καρποφορήσουν τα ΕΣΔ και ότι απαιτείται συνεχής ανάλυση.

3. Οι απόψεις και οι συστάσεις της ΕΤΠ για τις κατευθυντήριες γραμμές της απασχόλησης για το 2001

3.1. Η ΕΤΠ επικροτεί τη μείωση του αριθμού των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση από 22 σε 19. Γενικά, οι κατευθυντήριες γραμμές είναι πολύ πιο σαφείς και ενσωματώνουν τα κύρια σημεία της Συνόδου Κορυφής της Λισσαβώνας.

3.2. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι, παρά τη σαφή διευκρίνιση του ρόλου των τοπικών αρχών στην κατευθυντήρια γραμμή 12, υπάρχουν και άλλοι τομείς όπου οι τοπικές αρχές ενδέχεται να έχουν άμεση ευθύνη και ότι αυτό το στοιχείο δεν πρέπει να αγνοηθεί στις άλλες κατευθυντήριες γραμμές. Διατυπώνει, συνεπώς, τις εξής συστάσεις:

3.3. Κατευθυντήρια γραμμή 4: Η ΕΤΠ είναι υπέρ της υποχρέωσης των κρατών μελών "να διασφαλίζουν ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα παρέχουν μια συνεχώς εκσυγχρονιζόμενη δέσμη βασικών δεξιοτήτων", αλλά θα ήθελε να τονίσει ότι απαιτείται στενή συμμετοχή των επιχειρήσεων, για να διασφαλιστεί ότι αυτές οι δεξιότητες είναι χρήσιμες και για τον εργοδότη.

3.4. Κατευθυντήρια γραμμή 7: Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων ποικίλλει μεταξύ των κρατών μελών, γι' αυτό τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργάζονται με τους εκάστοτε ενεχόμενους εταίρους, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών και των επιχειρήσεων, για να αποφευχθεί η εμφάνιση έλλειψης εργατικού δυναμικού. Η ΕΤΠ προτείνει, συνεπώς, το ακόλουθο κείμενο:

"τα κράτη μέλη, εάν χρειάζεται σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, θα επιτείνουν τις προσπάθειές τους για τον εντοπισμό και την αποφυγή της εμφάνισης ελλείψεων εργατικού δυναμικού, ιδίως μέσω των εξής μέτρων: Επίσης σημαντική είναι η συνεργασία των εθνικών κυβερνήσεων με τους κυριότερους κλάδους που αντιμετωπίζουν έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού στην κατάρτιση μιας στρατηγικής για τον περιορισμό αυτού του προβλήματος".

3.5. Κατευθυντήρια γραμμή 12: Η ΕΤΠ επικροτεί τον ρόλο που αποδίδεται στις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην ανάπτυξη των τοπικών στρατηγικών, αλλά θα επιθυμούσε να στηριχθεί αυτή η δραστηριότητα στις υπάρχουσες σχετικές δραστηριότητες των αρχών αυτών και όχι σε νέες που θα επιβληθούν από την εθνική κυβέρνηση. Πράγματι, είναι σημαντικό να συμπεριληφθούν στα Εθνικά Σχέδια Δράσης για την απασχόληση και οι δραστηριότητες που διεξάγουν σ' αυτόν τον τομέα οι περιφερειακές και τοπικές αρχές και να μην παρουσιάζονται μόνο οι προτεραιότητες των εθνικών κυβερνήσεων. Η ΕΤΠ προτείνει, κατά συνέπεια, να τροποποιηθεί το κείμενο ως εξής:

"Συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην ανάπτυξη στρατηγικών για την απασχόληση, βασισμένων στις υφιστάμενες τοπικές και περιφερειακές στρατηγικές, προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης που προσφέρει το τοπικό επίπεδο".

4. Οι απόψεις και οι συστάσεις της ΕΤΠ για τα κοινοτικά μέτρα ενθάρρυνσης στον τομέα της απασχόλησης

4.1. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να προαχθεί η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της πολιτικής για την απασχόληση και να διευκολυνθεί η ανταλλαγή πρακτικών.

4.2. Η ΕΤΠ κρίνει ότι η απόφαση του Συμβουλίου 98/171/ΕΚ, της 23ης Φεβρουαρίου 1998, σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών δράσεων σε θέματα έρευνας, ανάλυσης και συνεργασίας στον τομέα της απασχόλησης και της αγοράς εργασίας αποδείχτηκε ότι αποτελεί την κατάλληλη βάση για μια αποτελεσματική συνεργασία σε θέματα που αφορούν την πολιτική απασχόλησης.

4.3. Η ΕΤΠ συνιστά να υποστηριχθεί αυτή η διαδικασία από την ανάλυση που διεξάγεται επί του παρόντος για την Κοινή Ετήσια Έκθεση και να ενταχθούν σ' αυτήν την ειδική ετήσια αξιολόγηση όποια θέματα επαναλαμβάνονται.

4.4. Συνιστά να συμπεριληφθούν στους κύριους τομείς προς ποιοτική και ποσοτική αξιολόγηση τα εξής θέματα:

- ο τρόπος χάραξης και εφαρμογής των εθνικών πολιτικών για την απασχόληση,

- η αξιολόγηση της συμμετοχής όλων των κύριων φορέων στην ανάπτυξη και την εφαρμογή των ΕΣΔ,

- η αξιολόγηση της δράσης των τοπικών και περιφερειακών αρχών γενικά και σε σχέση με καθεμία από τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση,

- η αξιολόγηση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στον ορισμό και την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση που εξαρτώνται περισσότερο από αυτούς,

- η αξιολόγηση της συμμετοχής όλων των εταίρων στην υλοποίηση των πολιτικών για την απασχόληση σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο,

- η αξιολόγηση της δυνατότητας της κινητικότητας μεταξύ των περιφερειών και της διασυνοριακής συνεργασίας στην αγορά εργασίας καθώς και εκτίμηση της εξάλειψης των εμποδίων της κινητικότητας.

4.5. Η ΕΤΠ ανησυχεί για το γεγονός ότι τα ΜΕΑ "θα καλύπτουν μόνο ενέργειες που θα χαρακτηρίζονται σαφώς από τη δυνατότητα μεταφοράς τους". Έχει δηλώσει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση δεν θα πρέπει να απαγορεύουν στα κράτη μέλη να αναπτύσσουν νέες και καινοτόμες ιδέες για την αντιμετώπιση των προβλημάτων ανεργίας.

4.6. Η ΕΤΠ θα ήθελε να διασφαλισθεί ότι οι βέλτιστες πρακτικές που χαρακτηρίζονται ενδεχομένως από μεγάλη δυνατότητα μεταφοράς δεν θα αποτελέσουν ανεξέταστα προϋπόθεση των διαδικασιών θεσμικής οικοδόμησης και ανάπτυξης πολιτικής των κρατών μελών.

4.7. Γι' αυτό, η γνώμη της ΕΤΠ είναι ότι τα ΜΕΑ θα πρέπει να έχουν διπλή προσέγγιση:

α) αξιολόγηση των δραστηριοτήτων κάθε κράτους μέλους όπως αναφέρεται ανωτέρω και

β) συγκριτική ανάλυση των κοινών δράσεων των κρατών μελών, που ταιριάζει με τις απόψεις της Επιτροπής Απασχόλησης και του Συμβουλίου.

Βρυξέλλες, 13 Δεκεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 51 της 22.2.1999, σ. 59.

(2) ΕΕ C 51 της 22.2.1999, σ. 63.

(3) ΕΕ C 293 της 13.10.1999, σ. 1.

(4) ΕΕ C 293 της 13.10.1999, σ. 48.

(5) ΕΕ C 293 της 13.10.1999, σ. 70.

(6) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 23.

(7) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 17.

(8) ΕΕ C 226 της 8.8.2000, σ. 43.

(9) COM(2000) 48 τελικό