ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 2

2. Ιστορικό 3

2.1. Αντιμετώπιση των παρατεινόμενων συνεπειών της παγκόσμιας ύφεσης 3

2.2. Θέσπιση νέων κανόνων για τις πράξεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής 3

2.2.1. Κανονισμός-πλαίσιο της ΜΧΣ 3

2.2.2. Κριτήρια για τη χρήση δανείων και μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων σε πράξεις ΜΧΣ 4

3. Πράξεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής το 2010 4

3.1. Επισκόπηση 4

3.2. Μεμονωμένες πράξεις στις δικαιούχες χώρες κατά τη διάρκεια του 2010 5

3.2.1. Δυτικά Βαλκάνια 5

3.2.1.1. Βοσνία-Ερζεγοβίνη 5

3.2.1.2. Κοσσυφοπέδιο[1] 6

3.2.1.3. Σερβία 6

3.2.2. Ανατολικές γειτονικές χώρες 7

3.2.2.1. Αρμενία 7

3.2.2.2. Γεωργία 8

3.2.2.3. Δημοκρατία της Μολδαβίας 8

3.2.2.4. Ουκρανία 9

3.2.3. Γειτονικές χώρες της Μεσογείου 9

3.2.3.1. Λίβανος 9

4. Διασφάλιση της σωστής χρήσης των κεφαλαίων της ΜΧΣ: επιχειρησιακές αξιολογήσεις, αξιολογήσεις ΔΔΔΕ και εκ των υστέρων αξιολογήσεις 10

4.1. Επιχειρησιακές αξιολογήσεις 10

4.2. Αξιολογήσεις δημοσίων δαπανών και δημοσιονομικής ευθύνης 11

4.3. Εκ των υστέρων αξιολογήσεις 11

5. Αιτήσεις συνδρομής και μελλοντικές προτάσεις της Επιτροπής 12

Εισαγωγή

Η έκθεση παρέχει μια γενική επισκόπηση της εφαρμογής του μέσου μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (ΜΧΣ) της ΕΕ προς τρίτες χώρες το 2010. Περιγράφει το γενικό πλαίσιο εντός του οποίου εγκρίθηκαν και υλοποιήθηκαν οι πράξεις ΜΧΣ, περιλαμβάνει πληροφορίες για τις πλέον πρόσφατες πράξεις στις γειτονικές χώρες της ΕΕ και παρουσιάζει γενικές στατιστικές για τις διάφορες πράξεις ΜΧΣ που υλοποιήθηκαν κατά τα τελευταία δέκα έτη.

Το έτος 2010 ήταν ένα από τα έτη με τη μεγαλύτερη δραστηριότητα στη λειτουργία του μέσου της ΜΧΣ από την αρχή της δεκαετίας, γεγονός που αντανακλά την επίπτωση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και τη βραδεία έξοδο από την κρίση για τις γειτονικές χώρες της ΕΕ. Ήταν επίσης το πρώτο έτος λειτουργίας της ΜΧΣ εντός του νέου νομικού πλαισίου που δημιουργήθηκε με τη θέση σε ισχύ της συνθήκης της Λισαβόνας.

Η έκθεση εξετάζει επίσης συνοπτικά τους κύριους στόχους της υπό επεξεργασία πρότασης ενός κανονισμού-πλαισίου για την ΜΧΣ, η οποία αναμένεται ότι θα υποβληθεί στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός του έτους. Εξηγεί ακόμη τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί η Επιτροπή κατά τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά τη χρήση δανείων και μη επιστρεπτέων ενισχύσεων στις μεμονωμένες πράξεις ΜΧΣ τις οποίες προτείνει.

Η έκθεση περιέχει επίσης ένα τμήμα για τις επιχειρησιακές αξιολογήσεις, τις μελέτες για τις δημόσιες δαπάνες και τη δημοσιονομική ευθύνη (ΔΔΔΕ) και τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις που διενεργούνται σε χώρες που λαμβάνουν ΜΧΣ. Ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Επιτροπή διενεργεί από το 2004 σε κάθε δικαιούχο χώρα επιχειρησιακές αξιολογήσεις των χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων και διαδικασιών που συνδέονται με την ΜΧΣ. Ο δημοσιονομικός κανονισμός επιβάλλει επίσης να διενεργεί η Επιτροπή εκ των υστέρων αξιολογήσεις των προγραμμάτων της. Το 2010, η Επιτροπή πραγματοποίησε, με τη βοήθεια συμβούλων, τρεις επιχειρησιακές αξιολογήσεις παρακολούθησης και μία μελέτη ΔΔΔΕ. Επειδή το 2009 δεν είχε ολοκληρωθεί καμία πράξη ΜΧΣ, δεν άρχισε καμία εκ των υστέρων αξιολόγηση το 2010.

Τέλος, η έκθεση παρέχει στοιχεία σχετικά με νέες αιτήσεις ΜΧΣ και πιθανές νέες προτάσεις ΜΧΣ που επεξεργάζεται η Επιτροπή.

Η παρούσα έκθεση συντάσσεται σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου και κοινές αποφάσεις του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου σχετικά με πράξεις ΜΧΣ. Αποτελεί συνέχεια των εκθέσεων που υποβλήθηκαν τα προηγούμενα έτη. Συνοδεύεται από δύο έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, ένα έγγραφο (SEC(2011) 873 τελικό) που παρέχει διεξοδικότερες πληροφορίες και ανάλυση του μακροοικονομικού πλαισίου και της εφαρμογής μεμονωμένων πράξεων ΜΧΣ και ένα έγγραφο (SEC(2011)874τελικό) που εξηγεί αναλυτικότερα τη μεθοδολογία που χρησιμοποίησε η Επιτροπή για να λάβει αποφάσεις σχετικά με τη χρήση δανείων και μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων στο πλαίσιο πράξεων ΜΧΣ.

Ιστορικό

Αντιμετώπιση των παρατεινόμενων συνεπειών της παγκόσμιας ύφεσης

Η παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009, η οποία επηρέασε σοβαρά τις αναδυόμενες οικονομίες των γειτονικών χωρών της Ε.Ε., επέφερε μεγάλη αύξηση των ενισχύσεων που χορηγούν οι διεθνείς χορηγοί στην περιοχή, ιδίως το ΔΝΤ. Είχε επίσης ως αποτέλεσμα να αυξηθούν οι αιτήσεις για χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης από την ΕΕ, περιλαμβανομένης της ΜΧΣ. Ορισμένες από τις αιτήσεις αυτές μετουσιώθηκαν σε προγράμματα στήριξης που έχουν στόχο να βοηθήσουν τις εν λόγω χώρες να αντιμετωπίσουν της αρνητικές επιπτώσεις της παγκόσμιας κρίσης. Στα τέλη του 2009, το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ ενέκρινε τέσσερα παρόμοια προγράμματα υπέρ της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, της Σερβίας, της Αρμενίας και της Γεωργίας. Το 2010, εγκρίθηκαν δύο ακόμη προγράμματα υπέρ της Ουκρανίας και της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, με απόφαση των νομοθετικών οργάνων της ΕΕ - αυτή τη φορά με κοινή απόφαση του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου - ικανοποιώντας τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν το 2009.

Το 2010, η παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση υποχώρησε. Οι προηγμένες οικονομίες, περιλαμβανομένων των οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρχισαν να αναπτύσσονται εκ νέου, γεγονός που είχε σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί η ζήτηση για τις εξαγωγές των εμπορικών εταίρων τους, συμπεριλαμβανομένων των γειτονικών χωρών της ΕΕ. Έτσι, επανήλθε η ανάπτυξη στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και στις ανατολικές γειτονικές χώρες, σε ορισμένες περιπτώσεις με εντυπωσιακό ρυθμό. Ωστόσο, παρά την έναρξη της ανάκαμψης, δεν εξαλείφθηκαν τα αποτελέσματα της παγκόσμιας κρίσης και οι συνακόλουθες αναταράξεις στις οικονομίες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης και της ασθενούς εξωτερικής χρηματοπιστωτικής θέσης. Έτσι, εξακολουθεί να υπάρχει πεδίο για την παροχή στήριξης των χορηγών σε πολλές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων.

Το 2009 και το 2010, οι γειτονικές χώρες της ΕΕ στη Μεσόγειο επέδειξαν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στην κρίση σε σχέση με τις χώρες εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων και τις ανατολικές χώρες εταίρους της ΕΠΓ. Η κατάσταση αυτή μπορεί να αλλάξει το 2011 εξαιτίας της συνεχιζόμενης πολιτικής αναταραχής στις χώρες της νότιας Μεσογείου.

Θέσπιση νέων κανόνων για τις πράξεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Κανονισμός-πλαίσιο της ΜΧΣ

Ήδη από το 2003, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε προσδιορίσει ως μία από τις βασικές αδυναμίες της ΜΧΣ τη χρονοβόρα διαδικασία λήψης αποφάσεων, εφόσον οι αποφάσεις για κάθε πράξη ΜΧΣ λαμβάνονταν κατά περίπτωση από το Συμβούλιο, μετά από διαβούλευση με το Κοινοβούλιο. Επίσης, το Κοινοβούλιο επισήμανε την ανάγκη να υπάρξει μία διαφανής νομική βάση για το μέσο της ΜΧΣ συνολικά. Από τότε που τέθηκε σε ισχύ η συνθήκη της Λισσαβόνας, οι νομοθετικές αποφάσεις για κάθε πράξη ΜΧΣ λαμβάνονται από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας (συναπόφαση). Αυτό ενδέχεται να επιμηκύνει περισσότερο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η συνθήκη της Λισσαβόνας πρόσθεσε λοιπόν ένα επιπλέον στοιχείο που καθιστά ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη να απλουστευθεί η διαδικασία λήψης των αποφάσεων για τις πράξεις ΜΧΣ. Επιπλέον, όπως κατέδειξε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι έκτακτες μακροοικονομικές και χρηματοπιστωτικές καταστάσεις, απαιτείται ένα μέσο αντιμετώπισης κρίσεων που θα μπορεί να χρησιμοποιείται γρήγορα και αποτελεσματικά.

Ανταποκρινόμενη στις εξελίξεις αυτές, η Επιτροπή περιέλαβε στο πρόγραμμα εργασίας της την επεξεργασία νομοθετικής πρότασης κανονισμού-πλαισίου για την ΜΧΣ. Η πρόταση αυτή αναμένεται να υποβληθεί σύντομα στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Με βάση τον προτεινόμενο μελλοντικό κανονισμό-πλαίσιο, η διαδικασία λήψης αποφάσεων που θα ακολουθείται για τις ΜΧΣ θα είναι παρόμοια με αυτήν που ισχύει και για τα άλλα μέσα εξωτερικής χρηματοδότησης, βάσει της οποίας η Επιτροπή έχει αρμοδιότητα να λαμβάνει αποφάσεις χορήγησης ΜΧΣ σε επιλέξιμες τρίτες χώρες υπό την εποπτεία μιας επιτροπής αντιπροσώπων των κρατών μελών. Με αυτόν τον τρόπο, θα απλουστευθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων για τις μεμονωμένες πράξεις ΜΧΣ, έτσι ώστε το μέσο αυτό να διευκολύνει τις δικαιούχες χώρες να εγκρίνουν έγκαιρα προγράμματα που θα περιλαμβάνουν το κατάλληλο μίγμα μέτρων προσαρμογής και εξωτερικής χρηματοδοτικής στήριξης.

Ο υπό επεξεργασία κανονισμός ενοποιεί επίσης σε ένα επίσημο νομικό μέσο τους κανόνες που διέπουν τις πράξεις ΜΧΣ, οι οποίοι μέχρι τώρα καθορίζονταν σε συμπεράσματα του Συμβουλίου (τα αποκαλούμενα κριτήρια του Genval). Η επικείμενη πρόταση της Επιτροπής επιβεβαιώνει στην ουσία αυτά τα κριτήρια, επικαιροποιώντας και διασαφηνίζοντας ορισμένα από αυτά.

Κριτήρια για τη χρήση δανείων και μη επιστρεπτέων ενισχύσεων σε πράξεις ΜΧΣ

Ένα άλλο στοιχείο της μεθόδου με την οποία προσέγγισε η Επιτροπή το μέσο της ΜΧΣ το 2010 ήταν ότι επανεξέτασε τα γενικά κριτήρια για την επιλογή της κατάλληλης μορφής ενίσχυσης, δηλαδή μεσο-μακροπρόθεσμων δανείων, μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων ή συνδυασμού των δύο για μεμονωμένες πράξεις ΜΧΣ. Βασιζόμενη στις πρακτικές που αναπτύχθηκαν με την πάροδο των ετών, η Επιτροπή επεξεργάστηκε και διασαφήνισε τη μεθοδολογική προσέγγισή της. Έχοντας ως βάση την παραδοχή ότι η ΜΧΣ πρέπει εξ ορισμού να χορηγείται υπό μορφή δανείων, η μέθοδος παρέχει οδηγίες ως προς το ποιες χώρες θα μπορούσαν ενδεχομένως να λάβουν μη επιστρεπτέα επιχορήγηση ΜΧΣ. Βασίζεται σε αντικειμενικούς δείκτες που αφορούν το επίπεδο ανάπτυξης και τη βιωσιμότητα του χρέους των δικαιούχων χωρών, σύμφωνα με τη μέθοδο που εφαρμόζουν οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί (ΔΧΟ).

Πράξεις μακροοικονομικησ χρηματοδοτικησ συνδρομησ το 2010

Επισκόπηση

Το 2010, η Επιτροπή ολοκλήρωσε την εφαρμογή τριών προγραμμάτων ΜΧΣ: δύο προγραμμάτων που αποφασίστηκαν το 2006 και το 2007 για το Κοσσυφοπέδιο και τον Λίβανο και ενός από τα τέσσερα προγράμματα που ενέκρινε το Συμβούλιο στις 30 Νοεμβρίου 2009 για τη Γεωργία. Οι πράξεις για το Κοσσυφοπέδιο και τον Λίβανο εφαρμόστηκαν μόνο εν μέρει: οι δεύτερες δόσεις της συνδρομής δεν εκταμιεύτηκαν. Η πράξη ΜΧΣ για τη Γεωργία εφαρμόστηκε πλήρως και η Επιτροπή επεξεργάστηκε ένα πρόγραμμα παρακολούθησης. Όσον αφορά τις άλλες τρεις πράξεις που αποφασίστηκαν τον Νοέμβριο 2009 για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Σερβία και την Αρμενία, δεν έγιναν εκταμιεύσεις το 2010 και στις αρχές του 2011, επειδή υπήρξαν καθυστερήσεις στη συμφωνία των οικονομικών όρων του προγράμματος και στην ολοκλήρωση των απαραίτητων διοικητικών και νομικών διαδικασιών στις δικαιούχες χώρες.

Επίσης, το 2010, οι συννομοθέτες εξέδωσαν τις δύο πρώτες νομοθετικές αποφάσεις για ΜΧΣ βάσει της συνθήκης της Λισαβόνας: τα προγράμματα για την Ουκρανία (500 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείων) και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας (90 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων). Η πρώτη δόση της πράξης για τη Δημοκρατία της Μολδαβίας εκταμιεύθηκε ήδη το 2010. Το νέο δάνειο για την Ουκρανία, εάν εκτελεστεί εξ ολοκλήρου, θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα πράξη ΜΧΣ.[2]

Δεδομένου του μεγέθους των δύο πράξεων ΜΧΣ που έχουν εγκριθεί, το έτος 2010 ήταν έτος κορύφωσης των αναλήψεων υποχρεώσεων για ΜΧΣ (βλ. πίνακα 1 και διαγράμματα 1α και 1β). Το συνολικό ύψος των δεσμευθέντων κονδυλίων για τα προγράμματα που εγκρίθηκαν από την έναρξη της τελευταίας οικονομικής κρίσης υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ, ποσό υψηλότερο από το συνολικό ποσό όλων των προγραμμάτων ΜΧΣ που εγκρίθηκαν από το 2001 έως το 2008. Επίσης, σε αυτά τα δύο έτη, το συνολικό ποσό των εγκριθέντων δανείων ΜΧΣ υπερβαίνει κατά πολύ το συνολικό ποσό των μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων ΜΧΣ. Τέλος, οι δύο νέες πράξεις έχουν αποκαταστήσει την ισορροπία της γεωγραφικής κατανομής των αναλήψεων υποχρεώσεων ΜΧΣ προς όφελος των ανατολικών γειτονικών χωρών της ΕΕ, σε βάρος των Δυτικών Βαλκανίων.

Η άλλη σημαντική εξέλιξη το 2010 είναι η ανάκαμψη όσον αφορά τις εκταμιεύσεις, οι οποίες υπερέβησαν τα 100 εκατ. ευρώ (βλ. πίνακα 2 και διαγράμματα 2α και 2β). Το ετήσιο ποσό των πληρωμών ΜΧΣ το 2010 ήταν το υψηλότερο ετήσιο ποσό από το 2003.

Μεμονωμένες πράξεις στις δικαιούχες χώρες κατά τη διάρκεια του 2010

Δυτικά Βαλκάνια

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Τον Ιούλιο του 2009, το ΔΝΤ συνήψε με τις αρχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης συμφωνία Stand-By (SBA) ύψους 1,1 δισ. ευρώ για τη στήριξη οικονομικού προγράμματος που αποσκοπούσε στην αποκατάσταση των εξωτερικών και δημοσιονομικών ανισορροπιών που προκάλεσε η παγκόσμια κρίση. Στις 30 Νοεμβρίου 2009, η ΕΕ αποφάσισε να συμπληρώσει τη συμφωνία SBA με ΜΧΣ ύψους μέχρι 100 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείων (απόφαση 2009/891/ΕΚ του Συμβουλίου).

Το 2010, η οικονομία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης παρουσίασε ελαφρά ανάκαμψη μετά την ύφεση που παρατηρήθηκε το 2009. Η ανάκαμψη βασιζόταν στις εξαγωγές, γεγονός που αντανακλά την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη ορισμένων από τους κύριους εμπορικούς εταίρους της χώρας. Η αύξηση των εξαγωγών είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και να δημιουργηθεί ικανοποιητικό επίπεδο συναλλαγματικών αποθεμάτων, γεγονός που συνέβαλε στη μείωση των αναγκών εξωτερικής χρηματοδότησης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης σε όλη τη διάρκεια του 2010 (σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ). Με αυτά τα δεδομένα, μετά την επιτυχή έκβαση της δεύτερης και της τρίτης επανεξέτασης του προγράμματος του ΔΝΤ τον Οκτώβριο (το πρόγραμμα συνέχισε να εφαρμόζεται το 2010), η κεντρική τράπεζα δεν άντλησε διαθέσιμα κεφάλαια της τρίτης δόσης λόγω του ικανοποιητικού επιπέδου των αποθεμάτων ξένου συναλλάγματος. Στις αρχές του 2010, η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε με τις αρμόδιες αρχές μνημόνιο συμφωνίας (ΜΣ) και δανειακή σύμβαση (ΔΣ) που ορίζει τους όρους οικονομικής πολιτικής για τη χορήγηση της συνδρομής. Επειδή καθυστέρησε η έγκριση της συμφωνίας από την κεντρική διοίκηση και τις δύο οντότητες, το ΜΣ και η ΔΣ υπεγράφησαν το Νοέμβριο του 2010 μετά τις βουλευτικές εκλογές. Η επικύρωση του ΜΣ καθυστέρησε και άλλο μέχρι το 2011, μέχρι να αρχίσει η λειτουργία των νεοεκλεγέντων κοινοβουλίων. Οι εκταμιεύσεις εκτιμάται ότι θα εκτελεστούν εντός του 2011.

Κοσσυφοπέδιο[3]

Η οικονομία του Κοσσυφοπεδίου εξακολούθησε να αναπτύσσεται το 2010, αφού είχε ήδη παρουσιάσει μεγέθυνση κατά 2,9% το 2009, κυρίως χάρη στις δημόσιες δαπάνες. Υπάρχουν αυξημένοι κίνδυνοι όσον αφορά τις προοπτικές της ανάπτυξης, διότι η δημοσιονομική επέκταση αγγίζει τα όρια της.

Η έκτακτη χρηματοδοτική βοήθεια στο Κοσσυφοπέδιο υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων δημοσιονομικής στήριξης ύψους 50 εκατ. ευρώ από το 2006 (απόφαση 2006/880/ΕΚ της 30ης Νοεμβρίου 2006) επρόκειτο να λήξει τον Δεκέμβριο του 2009. Τον Δεκέμβριο του 2009, η Επιτροπή αποφάσισε να παρατείνει την περίοδο διαθεσιμότητας του προγράμματος κατά ένα επιπλέον έτος μέχρι τις 11 Δεκεμβρίου 2010. Τον Ιούλιο του 2010, η κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου κατέληξε σε συμφωνία με το ΔΝΤ για ένα οικονομικό πρόγραμμα βάσει συμφωνίας Stand-By διάρκειας 18 μηνών. Αυτός ήταν ο τελευταίος όρος που εκκρεμούσε για την αποδέσμευση της πρώτης δόσης του προγράμματος ΜΧΣ της ΕΕ. Έτσι, η Επιτροπή εκταμίευσε τον Σεπτέμβριο του 2010 την πρώτη δόση μη επιστρεπτέας επιχορήγησης ύψους 30 εκατ. ευρώ. Μετά τη διάλυση του κοινοβουλίου του Κοσσυφοπεδίου τον Νοέμβριο, το ΔΝΤ δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει την πρώτη επανεξέταση του προγράμματος SBA πριν από το τέλος 2010. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να αξιολογήσει αν συνεχιζόταν η εφαρμογή της συμφωνίας με το ΔΝΤ, απαραίτητη προϋπόθεση για την αποδέσμευση της υπολειπόμενης δεύτερης δόσης των 20 εκατ. ευρώ. Η διαθεσιμότητα της βοήθειας έληξε τον Δεκέμβριο 2010 και δεν ήταν δυνατόν να ανανεωθεί.

Σερβία

Μετά από μείωση της παραγωγής κατά 3,5% σε πραγματικούς όρους το 2009, η σερβική οικονομία άρχισε να ανακάμπτει το 2010. Η οικονομική ανάκαμψη το 2010 (+1,8%) βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην εξωτερική ζήτηση, ενώ η εγχώρια κατανάλωση και οι εγχώριες επενδύσεις παρέμειναν περιορισμένες. Δεδομένου ότι στους κυριότερους εμπορικούς εταίρους της Σερβίας σημειωνόταν σταδιακά οικονομική ανάκαμψη και συνεχίστηκε η υποτίμηση του δηναρίου, οι εξαγωγές παρουσίασαν μεγάλη αύξηση. Η εφαρμογή του προγράμματος του ΔΝΤ ύψους 3 δισ. ευρώ εξελισσόταν ικανοποιητικά από τον Μάιο του 2009 έως τον Απρίλιο του 2011 και το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ ολοκλήρωσε με επιτυχία και τις επτά επανεξετάσεις του προγράμματος. Λόγω της βελτίωσης της κατάστασης του ισοζυγίου πληρωμών, η κεντρική τράπεζα της Σερβίας απορρόφησε μόνο το ήμισυ των διαθεσίμων κεφαλαίων βάσει της συμφωνίας SBA.

Μετά την έγκριση από το Συμβούλιο δανειακής διευκόλυνσης ΜΧΣ ανώτατου ύψους 200 εκατ. ευρώ στα τέλη του 2009 (απόφαση 2009/892/ΕΚ του Συμβουλίου της 30ης Νοεμβρίου 2009), η Επιτροπή και οι σερβικές αρχές υπέγραψαν το 2010 ΜΣ που καθορίζει τους όρους χορήγησης της συνδρομής. Η συμφωνία δανείου υπογράφηκε τον Δεκέμβριο. Λόγω της μείωσης των προγραμματισμένων αναλήψεων πόρων του ΔΝΤ από τις σερβικές αρχές, η Επιτροπή ενημέρωσε την οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή τον Ιούλιο του 2010 ότι σκόπευε να μειώσει τη συνδρομή της ΕΕ και να εκταμιεύσει μόνο την πρώτη δόση της (ύψους 100 εκατ. ευρώ). Η επιτροπή ενέκρινε την προσέγγιση της Επιτροπής. Μετά την επικύρωση της συμφωνίας δανείου ΜΧΣ τον Μάρτιο του 2011, η Επιτροπή ετοιμάζει την εκταμίευση αυτής της δόσης που αναμένεται το θέρος του 2011.

Ανατολικές γειτονικές χώρες

Αρμενία

Το 2010, η αρμενική οικονομία παρουσίασε σχετική ανάκαμψη μετά την εντονότατη κάμψη κατά 14,2% το 2009∙ παρόλα αυτά, ο ρυθμός ανάκαμψης παρέμεινε χαμηλός με πραγματική αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,6%. Επίσης, η ανάκαμψη τόσο του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών όσο και των ξένων επενδύσεων παρέμεινε υποτονική. Έτσι, εξακολούθησαν να υπάρχουν μεγάλες ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης και είναι απαραίτητη η στήριξη από τη διεθνή κοινότητα για να δημιουργηθούν οι όροι βιώσιμης ανάπτυξης. Σε αυτό το πλαίσιο, η αρμενική κυβέρνηση συνεχίζει την εφαρμογή του προγράμματος οικονομικής σταθεροποίησης και μεταρρυθμίσεων με τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας χορηγών.

Η συμφωνία της Αρμενίας με το ΔΝΤ χρονολογείται από το 2009, όταν το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ ενέκρινε συμφωνία SBA διάρκειας 28 μηνών, ύψους 820 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ. Τον Ιούνιο του 2010, η συμφωνία SBA αντικαταστάθηκε από ένα νέο τριετές πρόγραμμα βάσει του διευρυμένου πιστοδοτικού μηχανισμού (EFF) και της διευρυμένης πιστωτικής διευκόλυνσης (ECF) με ευνοϊκούς όρους. Εάν ληφθούν υπόψη οι εκταμιεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της συμφωνίας SBA, η συνολική πρόσβαση της Αρμενίας στους πόρους του ΔΝΤ την περίοδο 2009-2013 εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 950 εκατ. δολάρια ΗΠΑ. Στις 30 Νοεμβρίου 2009, το Συμβούλιο της ΕΕ εξέδωσε απόφαση για τη χορήγηση ΜΧΣ στην Αρμενία ύψους 100 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις ύψους 35 εκατ. ευρώ και δάνεια 65 εκατ. ευρώ (απόφαση 2009/890/ΕΚ του Συμβουλίου). Ενόψει της εφαρμογής της συμφωνίας, η Επιτροπή και οι αρχές της Αρμενίας συμφώνησαν τον Δεκέμβριο του 2010 στο ΜΣ και τις συναφείς νομικές πράξεις (συμφωνίες δανειοδότησης και χορήγησης μη επιστρεπτέας επιχορήγησης), οι οποίες υπεγράφησαν τον Φεβρουάριο του 2011. Οι εκταμιεύσεις βάσει του προγράμματος ΜΧΣ προγραμματίζεται να γίνουν το 2011.

Γεωργία

Το 2010, η ΕΕ ολοκλήρωσε την εφαρμογή του προγράμματος ΜΧΣ για τη Γεωργία, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Νοέμβριο του 2009 (απόφαση 2009/889/ΕΚ του Συμβουλίου, της 30ης Νοεμβρίου 2009). Η συνδρομή ύψους 46 εκατ. ευρώ, που χορηγήθηκε υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων, αποτελούσε μέρος δέσμευσης που ανέλαβε η Επιτροπή στη διεθνή διάσκεψη χορηγών τον Οκτώβριο του 2008 για δύο ισόποσες πράξεις ΜΧΣ που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από την ΕΕ. Στόχος αυτών των πράξεων ήταν να βοηθηθεί η Γεωργία να ξεπεράσει την επίπτωση του διπλού σοβαρού πλήγματος που προκάλεσαν η στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία το 2008 (με τον συνακόλουθο εμπορικό αποκλεισμό) και η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Από τον Σεπτέμβριο του 2008, η Γεωργία εφαρμόζει με επιτυχία οικονομικό πρόγραμμα που συμφωνήθηκε με το ΔΝΤ και στηρίζεται με χρηματοδότηση του ΔΝΤ.

Μετά την εκταμίευση τον Δεκέμβριο του 2009 και τον Ιανουάριο του 2010 της πρώτης δόσης του προγράμματος συνδρομής του 2009, η δεύτερη δόση ύψους 23 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκε τον Αύγουστο του 2010. Η εκταμίευση της δόσης κατέστη δυνατή διότι οι γεωργιανές αρχές εφάρμοσαν με επιτυχία τις πολιτικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ιδίως στον τομέα της διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών, οι οποίες συμφωνήθηκαν το 2009 ως προϋπόθεση για την εκταμίευση της συνδρομής.

Ταυτόχρονα, η Επιτροπή άρχισε να προετοιμάζει τη δεύτερη πράξη ΜΧΣ. Προϋπόθεση για την υλοποίηση αυτής της δεύτερης ΜΧΣ, η οποία αποφασίστηκε το 2008, ήταν να εξακολουθήσουν να υπάρχουν ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης επιπλέον των αναγκών οι οποίες καλύπτονται από τη συμφωνία με το ΔΝΤ. Με βάση μια διεξοδική αξιολόγηση των χρηματοδοτικών αναγκών της Γεωργίας και την επιτυχή ολοκλήρωση της προηγούμενης πράξης ΜΧΣ, τον Ιανουάριο του 2011 η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση να ενεργοποιηθεί το δεύτερο μέρος της ΜΧΣ που αποφασίστηκε το 2008. Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει συνδυασμό μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων (που καλύπτουν το ήμισυ του ποσού της συνδρομής) και δανείων. Το νέο πρόγραμμα θα στηρίξει τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων σε ορισμένους βασικούς τομείς διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνουν και τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Η κοινή απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου εκτιμάται ότι θα εκδοθεί το θέρος του 2011.

Δημοκρατία της Μολδαβίας

Η Επιτροπή άρχισε την εκπόνηση ενός προγράμματος ΜΧΣ για τη Δημοκρατία της Μολδαβίας ήδη το 2009, όταν ένας νέος συνασπισμός κομμάτων που υποστήριζαν τις μεταρρυθμίσεις σχημάτισε κυβέρνηση και κατάρτισε ένα νέο φιλόδοξο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Αυτό το πρόγραμμα, που υλοποιείται σε στενή συνεργασία με τους ΔΧΟ, συνεχίστηκε στις αρχές του 2010, μετά την έγκριση από το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ τον Ιανουάριο του 2010 μιας τριετούς χρηματοδοτικής ρύθμισης ECF-EFF και την υποβολή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πρότασης ΜΧΣ ύψους 90 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων, που επρόκειτο να εκταμιευθεί σε τρεις δόσεις το 2010 και το 2011. Τα νομοθετικά όργανα ενέκριναν τελικά την πρόταση της Επιτροπής στις 20 Οκτωβρίου 2010 (απόφαση 938/2010/ΕΕ). Μετά την έκδοση της νομοθετικής απόφασης για την ΜΧΣ, η Επιτροπή και οι αρμόδιες αρχές ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για τους όρους οικονομικής πολιτικής της βοήθειας. Η συμφωνία για το ΜΣ επέτρεψε στην Επιτροπή να εκταμιεύσει ήδη από τον Δεκέμβριο του 2010 την πρώτη δόση της ΜΧΣ της ΕΕ, ύψους 40 εκατ. ευρώ.

Το 2010, η οικονομία της Μολδαβίας άρχισε να ανακάμπτει, μετά τη συρρίκνωση του 2009. Παρόλα αυτά, οι εξωτερικοί λογαριασμοί της Μολδαβίας παραμένουν ασθενείς, γεγονός που συνεπάγεται ότι η στήριξη των διεθνών χορηγών εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας και τη στήριξη του προγράμματος μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησης. Η ΜΧΣ της ΕΕ θα συμπληρώσει τους χρηματοδοτικούς πόρους συνολικού ύψους 1,4 δισ. δολαρίων ΗΠΑ που χορηγούνται από το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα, άλλους πολυμερείς πιστωτές και επίσημους διμερείς χορηγούς και την ΕΕ, υπό μορφή δανείων της ΕΤΕπ και τομεακής δημοσιονομικής στήριξης.

Ουκρανία

Η οικονομία της Ουκρανίας εισήλθε σε τροχιά ανάκαμψης το 2010 με επάνοδο στην οικονομική ανάπτυξη, χαμηλότερο εσωτερικό πληθωρισμό, σταθεροποίηση του εθνικού νομίσματος (hryvnia), αποκατάσταση των επίσημων συναλλαγματικών αποθεμάτων και μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Εν τούτοις, η ανάκαμψη των επενδύσεων ήταν ασθενής, ενώ το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών υποχώρησε σε ελλειμματική θέση, δημιουργώντας αμφιβολίες ως προς τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα της ανάκαμψης και παρατείνοντας την εξάρτηση της χώρας από την επίσημη εξωτερική χρηματοδότηση. Υπό αυτές τις συνθήκες, τα νομοθετικά όργανα της ΕΕ εξέδωσαν απόφαση το 2010 για τη χορήγηση στην Ουκρανία ΜΧΣ ύψους 500 εκατ. ευρώ (απόφαση 388/2010/ΕΕ της 7ης Ιουλίου 2010). Αυτή ήταν η πρώτη πράξη ΜΧΣ που εγκρίθηκε μετά τη θέση σε ισχύ της συνθήκης της Λισσαβόνας σύμφωνα με τους νέους κανόνες (συναπόφαση του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου). Αυτή η ΜΧΣ της ΕΕ συμπληρώνει τα ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα (SDR) των 10 δισ. που διαθέτει το ΔΝΤ στο πλαίσιο της συμφωνίας SBA που εγκρίθηκε στις 29 Ιουλίου 2010 (σε αντικατάσταση προηγούμενης συμφωνίας SBA που είχε εγκριθεί τον Νοέμβριο του 2008).

Το 2010, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε διαπραγματεύσεις με τις ουκρανικές αρχές σχετικά με τους όρους πολιτικής σε συνδυασμό με δάνειο ΜΧΣ ύψους 610 εκατ. ευρώ, στο οποίο συμψηφίζονται τα ποσά που διατέθηκαν βάσει της απόφασης για τη χορήγηση ΜΧΣ του 2010 και της αντίστοιχης απόφασης του 2002 (απόφαση 2002/639/ΕΚ του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2002). Όμως, η πρόοδος των διαπραγματεύσεων για τους όρους πολιτικής (που εκτιμάται ότι θα περιλαμβάνουν μέτρα στους τομείς της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης) ήταν αργή, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η εκτέλεση αυτής της πράξης .

Γειτονικές χώρες της Μεσογείου

Λίβανος

Το πρόγραμμα ΜΧΣ για το Λίβανο, που αποτελείται από μη επιστρεπτέα επιχορήγηση 30 εκατ. ευρώ και δάνειο 50 εκατ. ευρώ, εγκρίθηκε το 2007 (απόφαση 2007/860/ΕΚ του Συμβουλίου της 10ης Δεκεμβρίου 2007). Η πρώτη δόση αυτού του προγράμματος, που αντιστοιχεί στο ήμισυ του ποσού τόσο της μη επιστρεπτέας επιχορήγησης όσο και του δανείου, εκταμιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2008 (σκέλος της μη επιστρεπτέας επιχορήγησης) και τον Ιούνιο του 2009 (σκέλος του δανείου). Η εκταμίευση της δεύτερης δόσης δεν ήταν δυνατό να πραγματοποιηθεί πριν την αρχική ημερομηνία λήξης του προγράμματος (21 Δεκεμβρίου 2009), διότι οι λιβανικές αρχές δεν μπόρεσαν να ικανοποιήσουν τους όρους που συμφωνήθηκαν με την Επιτροπή στο ΜΣ. Η έλλειψη προόδου στην εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων αντανακλούσε την έλλειψη πολιτικής συναίνεσης στο εσωτερικό του ασταθούς κυβερνητικού συνασπισμού και την οιονεί παράλυση της νομοθετικής δραστηριότητας κατά το μεγαλύτερο διάστημα του 2008 και του 2009, παρά τη διεξαγωγή βουλευτικών εκλογών τον Ιούνιο του 2009.

Στα τέλη του 2009, η Επιτροπή πρότεινε να παραταθεί μέχρι τις 21 Δεκεμβρίου 2010 η περίοδος διαθεσιμότητας για την αποδέσμευση της δεύτερης δόσης, με πρόσθετη πράξη στο ΜΣ. Όμως οι λιβανικές αρχές δεν επικύρωσαν ποτέ αυτή την πρόσθετη πράξη. Ακόμη, ελάχιστη πρόοδος σημειώθηκε το 2010 για την υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, αρκετές από τις οποίες αποτελούσαν προϋπόθεση για την αποδέσμευση της δεύτερης δόσης στο πλαίσιο της ΜΧΣ της ΕΕ. Έτσι, η ΜΧΣ για τον Λίβανο έληξε τον Δεκέμβριο του 2010. Η λήξη του προγράμματος χωρίς να εφαρμοστεί πλήρως αντανακλά επίσης και την έλλειψη διάδοχης χρηματοδοτικής ρύθμισης του ΔΝΤ μετά το πρόγραμμα του Ταμείου για επείγουσα βοήθεια μετά από συρράξεις (EPCA) II, που έληξε τον Ιούνιο του 2009, καθώς και τη βελτίωση του ισοζυγίου πληρωμών του Λιβάνου. Πράγματι, παρά το ασταθές πολιτικό περιβάλλον, η λιβανέζικη οικονομία παρουσίασε μεγάλη ανθεκτικότητα στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, με έντονη οικονομική δραστηριότητα και βελτίωση της εξωτερικής χρηματοπιστωτικής θέσης.

Διασφάλιση της σωστής χρήσης των κεφαλαίων της ΜΧΣ: επιχειρ ησιακές αξιολογήσεις, αξιολόγησεις ΔΔΔΕ και εκ των υστέρων αξιολόγησεις

Επιχειρησιακές αξιολογήσεις

Σύμφωνα με την απαίτηση του δημοσιονομικού κανονισμού να διενεργούνται έλεγχοι πριν από την εκταμίευση κεφαλαίων του προϋπολογισμού της ΕΕ στις δικαιούχες χώρες, η Επιτροπή διενεργεί, με τη βοήθεια εξωτερικών συμβούλων, επιχειρησιακές αξιολογήσεις (ΕΑ), ώστε να λάβει εύλογες διασφαλίσεις σχετικά με τη λειτουργία των διοικητικών διαδικασιών και των χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων στις δικαιούχες χώρες.

Οι ΕΑ εστιάζονται στις διαδικασίες και την οργάνωση των υπουργείων οικονομικών και των κεντρικών τραπεζών και, ειδικότερα, στη διαχείριση των λογαριασμών καταθέσεων των κεφαλαίων της ΕΕ. Επιπλέον, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο λειτουργίας των οργάνων εξωτερικού ελέγχου, την ανεξαρτησία τους, τα προγράμματα εργασίας τους και στην αποτελεσματικότητα των ελέγχων τους. Στο πλαίσιο των τελευταίων ΕΑ διενεργήθηκε ανάλυση των υφισταμένων διαδικασιών στους οργανισμούς προμηθειών.

Το 2010, η Επιτροπή πραγματοποίησε ΕΑ στην Αρμενία, τη Δημοκρατία της Μολδαβίας και τη Γεωργία. Τα βασικά συμπεράσματα αυτών των ΕΑ παρατίθενται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της επιτροπής SEC (2011)873 τελικό.

Αξιολογήσεις δημοσίων δαπανών και δημοσιονομικής ευθύνης

Η Επιτροπή επιδιώκει τη συμπληρωματικότητα με άλλα διαγνωστικά εργαλεία στον τομέα της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών σε χώρες που λαμβάνουν βοήθεια των χορηγών. Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόγραμμα δημοσίων δαπανών και δημοσιονομικής ευθύνης (ΔΔΔΕ) που θεσπίστηκε το 2001 ως εταιρική σχέση πολλαπλών χορηγών με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ, συνιστά κατ’ εξοχήν κατάλληλο πλαίσιο.

Τα τελευταία έτη, έχουν πραγματοποιηθεί μελέτες ΔΔΔΕ για ορισμένες χώρες που λαμβάνουν ή θα ήταν δυνάμει επιλέξιμες για ΜΧΣ: Αρμενία (2008), Λευκορωσία (2009), Γεωργία (2008), Κοσσυφοπέδιο (2009), Δημοκρατία του Κιργιζιστάν (2009), Δημοκρατία της Μολδαβίας (2008), Μαρόκο (2009) και Σερβία (2010). Η Επιτροπή συνέταξε, από κοινού με την Παγκόσμια Τράπεζα, τις μελέτες ΔΔΔΕ για τη Γεωργία και το Μαρόκο και συνέβαλε άμεσα στη διεξαγωγή διαφόρων άλλων μελετών. Το 2010, η Επιτροπή διενήργησε αξιολόγηση ΔΔΔΕ για τον Λίβανο, αλλά η μελέτη δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Προς το παρόν, η Επιτροπή επεξεργάζεται από κοινού με την Παγκόσμια Τράπεζα δύο μελέτες PEFA που επικαιροποιούν τις προηγούμενες αξιολογήσεις ΔΔΔΕ για την Ουκρανία (που διενεργήθηκαν το 2007) και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας.

Τα πορίσματα αυτών των μελετών ΔΔΔΕ θα συμπληρώσουν τις τελευταίες ΕΑ των διαδικασιών χρηματοδότησης σε αυτές τις δύο χώρες. Θα είναι πολύ χρήσιμα για τη στήριξη των τρεχουσών πράξεων ΜΧΣ, ιδίως την παρακολούθηση/σχεδιασμό των όρων για τη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών (ΔΔΟ).

Εκ των υστέρων αξιολογήσεις

Για να αξιολογήσει την επίπτωση της ΜΧΣ και σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, η Επιτροπή διενεργεί εκ των υστέρων αξιολογήσεις των προγραμμάτων ΜΧΣ. Τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων λαμβάνονται υπόψη για την ενίσχυση των μεθόδων διαχείρισης της ΜΧΣ. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης κατά τον σχεδιασμό του υπό επεξεργασία κανονισμού-πλαισίου της ΜΧΣ.

Το 2010, δεν πραγματοποιήθηκαν νέες εκ των υστέρων αξιολογήσεις, διότι το 2009 δεν ολοκληρώθηκε καμία πράξη ΜΧΣ. Το 2010 ολοκληρώθηκαν δύο αξιολογήσεις που άρχισαν το 2009: οι αξιολογήσεις των προγραμμάτων ΜΧΣ για τη Γεωργία και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας που εφαρμόστηκαν αντίστοιχα τις περιόδους 2006-2008 και 2007-2008. Τα αποτελέσματα αυτών των αξιολογήσεων παρουσιάστηκαν στην ετήσια έκθεση του 2009 σχετικά με την εφαρμογή της ΜΧΣ σε τρίτες χώρες.

Μετά την ολοκλήρωση τον Αύγουστο του 2010 της εφαρμογής του προγράμματος ΜΧΣ για τη Γεωργία και τη λήξη των προγραμμάτων ΜΧΣ για το Κοσσυφοπέδιο και τον Λίβανο τον Δεκέμβριο του 2010, η Επιτροπή σχεδιάζει να αρχίσει κατά τη διάρκεια του 2011 εκ των υστέρων αξιολογήσεις αυτών των τριών πράξεων.

Αιτήσεις συνδρομής και μελλοντικές προτάσεις της Επιτροπής

Οι πράξεις ΜΧΣ που υλοποιούνται το 2011 περιλαμβάνουν τα προγράμματα που εγκρίθηκαν την περίοδο 2009-2010 για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Σερβία, την Αρμενία, τη Δημοκρατία της Μολδαβίας και την Ουκρανία. Η εφαρμογή όλων αυτών των προγραμμάτων, με εξαίρεση το πρόγραμμα της Ουκρανίας, εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί το 2011. Επίσης, το νέο πρόγραμμα της Γεωργίας, που εξετάζεται από τα δύο νομοθετικά σώματα, εκτιμάται ότι θα εγκριθεί σύντομα. Η πράξη αυτή προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2011.

Οι τρέχουσες πράξεις ΜΧΣ που προγραμματίστηκαν ή προβλέπονται το 2011-2012 περιλαμβάνουν επίσης ένα πιθανό πρόγραμμα για το Κοσσυφοπέδιο. Μετά τη λήξη του προηγούμενου προγράμματος, μια νέα πράξη ΜΧΣ θα αντιστοιχούσε στη δέσμευση που ανέλαβε υπό προϋποθέσεις η ΕΕ στη διάσκεψη των χορηγών του Ιουνίου 2008 για το Κοσσυφοπέδιο, για ποσό μέχρι 100 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων.

Το 2010, η Επιτροπή έλαβε αίτηση συνδρομής από τη νέα κυβέρνηση της Δημοκρατίας του Κιργιζιστάν. Μια πρώτη αίτηση που υποβλήθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2009 από την προηγούμενη κυβέρνηση είχε κριθεί μη επιλέξιμη, διότι η αναληφθείσα από τη Ρωσία δέσμευση ουσιαστικής χρηματοδότησης είχε ως αποτέλεσμα να εξαλειφθούν οι υπολειπόμενες ανάγκες χρηματοδότησης. Η νέα αίτηση υποβλήθηκε μετά τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα το 2010. Η Επιτροπή επανεξετάζει την οικονομική κατάσταση και τις ανάγκες χρηματοδότησης της Δημοκρατίας του Κιργιζιστάν, σε στενή συνεργασία με το ΔΝΤ και στο πλαίσιο μιας μεγάλης κινητοποίησης επίσημων χορηγών.

Άλλα πιθανά νέα προγράμματα ΜΧΣ θα μπορούσαν να προκύψουν από την ενεργοποίηση των αιτήσεων που υπέβαλαν η Ισλανδία και η Λευκορωσία το 2009. Μια πράξη ΜΧΣ για την Ισλανδία δεν θεωρείται στο παρόν στάδιο πιθανή λόγω της σημαντικής βελτίωσης της εικόνας της στο εξωτερικό. Επιπλέον, το πρόγραμμα του ΔΝΤ λήγει τον Αύγουστο του 2011 και οι αρχές δεν προτίθενται να ζητήσουν διάδοχο πρόγραμμα συνδρομής. Ενώ η θέση του ισοζυγίου πληρωμών της Λευκορωσίας παρουσιάζει σημαντική επιδείνωση από τις αρχές του 2011, η ανταπόκριση της Ε.Ε. σε πιθανή αίτηση της Λευκορωσίας, εάν και όταν το ΔΝΤ διαπραγματευτεί με τις αρχές της χώρας νέα χρηματοδοτική συμφωνία (η προηγούμενη συμφωνία SBA έληξε στις αρχές του 2010), θα εξαρτηθεί καθοριστικά από την ικανότητα της Λευκορωσίας να ικανοποιήσει τις πολιτικές προϋποθέσεις για την ΜΧΣ, και ιδίως την ανάγκη να εγγυηθεί δημοκρατικούς θεσμούς και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι προϋποθέσεις αυτές δεν ικανοποιούνται σήμερα.

Επιπλέον, θα μπορούσαν να προβλεφθούν πράξεις για τη συνέχιση των υφιστάμενων προγραμμάτων (στο πλαίσιο υφιστάμενων μεσοπρόθεσμων συμφωνιών χρηματοδότησης με το ΔΝΤ που λήγουν το 2013) για την Αρμενία και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας.

Ενόψει των πιθανών αναγκών βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης ορισμένων γειτονικών χωρών (π.χ. Αίγυπτος και Τυνησία), υπάρχει επίσης μεγάλη πιθανότητα να κληθεί η ΕΕ να χορηγήσει χρηματοδοτική στήριξη, συμπεριλαμβανομένης της ΜΧΣ, σε ορισμένες από τις πλέον πληγείσες χώρες. Η προοπτική ενεργοποίησης της ΜΧΣ σε ορισμένες χώρες της Μεσογείου επιβεβαιώθηκε ρητά στην κοινή ανακοίνωση της Επιτροπής και της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας «Εταιρική σχέση με τις χώρες της Νότιας Μεσογείου για τη δημοκρατία και την κοινή ευημερία» που εκδόθηκε στις 8 Μαρτίου 2011. Όπως επισημαίνεται σε αυτήν την ανακοίνωση και ισχύει για όλες τις πράξεις ΜΧΣ, πρέπει να ικανοποιούνται δύο προϋποθέσεις, ώστε να είναι σε θέση η ΕΕ να εξετάσει το ενδεχόμενο χορήγησης παρόμοιας συνδρομής στην περιοχή: η ύπαρξη συμφωνίας με το ΔΝΤ και η επιβεβαίωση από την Επιτροπή, σε συνεργασία με το ΔΝΤ, της ύπαρξης υπολειπόμενων αναγκών χρηματοδότησης του ισοζυγίου πληρωμών. Στην περίπτωση της Αιγύπτου, οι αρχές διαπραγματεύονται ένα πρόγραμμα με το ΔΝΤ και υπέβαλαν, στις 9 Ιουνίου του 2011, επίσημο αίτημα στην Επιτροπή για συμπληρωματική ΜΧΣ. Η Επιτροπή είναι στο στάδιο της εκτίμησης, σε σύνδεση με το ΔΝΤ, των υπολειπόμενων αναγκών εξωτερικής χρηματοδότησης της Αιγύπτου, με σκοπό την πιθανή έγκριση πρότασης για τη χρήγηση ΜΧΣ στη χώρα αυτή.

Πίνακας 1: Εγκριθέντα ποσά ΜΧΣ ανά έτος την περίοδο 2001-2010 σε εκατ. ευρώ

[pic]Διάγραμμα 1α: Εγκριθέντα ποσά ΜΧΣ ανά έτος την περίοδο 2001-2010 σε εκατ. ευρώ

[pic]

Διάγραμμα 1β: Εγκριθέντα ποσά ΜΧΣ κατά περιοχές την περίοδο 2001-2010

[pic]

Πίνακας 2: Εκταμιευθέντα ποσά ΜΧΣ ανά έτος την περίοδο 2001-2010 σε εκατ. ευρώ

[pic]

Διάγραμμα 2α: Εκταμιευθέντα ποσά ΜΧΣ ανά έτος την περίοδο 2001-2010 σε εκατ. ευρώ

[pic]

Διάγραμμα 2β: Εκταμιευθέντα ποσά ΜΧΣ κατά περιοχές την περίοδο 2001-2010

[pic]

[1] UNSCR 1244

[2] Το ποσό των 500 εκατ. ευρώ που διατέθηκε με την απόφαση του 2010 για την Ουκρανία θα συμψηφιστεί με το μη εκταμιευμένο ποσό των 110 εκατ. ευρώ από την απόφαση ΜΧΣ του 2002 γι’ αυτή τη χώρα, με αποτέλεσμα η πράξη να αφορά ανώτατο ποσό 610 εκατ. ευρώ. Αυτό θα αποτελεί το δεύτερο σε μέγεθος πρόγραμμα ΜΧΣ που έχει εγκριθεί μέχρι σήμερα. Η εφαρμογή του μεγαλύτερου προγράμματος ΜΧΣ – μιας δανειακής διευκόλυνσης ύψους 870 εκατ. ευρώ για την Ουγγαρία που αποφασίστηκε το 1990 – ανεστάλη μετά την εκταμίευση της πρώτης δόσης ύψους 260 εκατ. ευρώ.

[3] UNSCR 1244