Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την "Πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1254/96/ΕΚ για καθορισμό συνόλου προσανατολισμών σχετικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας"

COM(2001) 775 τελικό - 2001/0311 (COD)(1)

(2002/C 241/28)

Στις 21 Μαρτίου 2002 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ ανατέθηκε στο τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών". Με βάση το άρθρο 20 και το άρθρο 50 του εσωτερικού κανονισμού ορίστηκε ο κ. von Schwerin ως κύριος εισηγητής.

Κατά την 392η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 18ης Ιουλίου 2002), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 77 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Με τη δέσμη μέτρων για τις υποδομές στον τομέα της ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανταποκρίνεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Στοκχόλμης (23/24 Μαρτίου 2001) όπου αναφέρεται ότι: "Η δημιουργία εύρυθμης εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών αποτελεί μια από τις υψηλότερες προτεραιότητες της Ευρώπης ... και ... θα πρέπει να συμβαδίζει με ένα πλαίσιο για την ανάπτυξη πραγματικών διασυνοριακών αγορών που θα υποστηρίζονται από την κατάλληλη υποδομή".

1.2. Ο λόγος για την ανάληψη αυτής της νέας πρωτοβουλίας είναι η δυσαρέσκεια που επικρατεί όσον αφορά τα αποτελέσματα των μέχρι τούδε εργασιών για την ελευθέρωση και το άνοιγμα της αγοράς στον τομέα της ενέργειας. Η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας συνεχίζει να περιορίζεται από την ύπαρξη πολλών εμποδίων και διακρίσεων. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, όσον αφορά την κατανομή μεριδίων υποδομών ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου αλλά και τη διαμόρφωση των τελών, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, οι οποίες οδηγούν συχνά σε διακρίσεις και εμποδίζουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό.

1.3. Η κατάσταση αυτή, εκτός από τα διάφορα εθνικά (προστατευτικά) συμφέροντα, οφείλεται κυρίως στο διαφορετικό τρόπο υλοποίησης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά στα κράτη μέλη. Εν γένει, πρέπει να γίνει μια διάκριση μεταξύ των δικτύων ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου. Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει την έλλειψη της απαραίτητης υποδομής για τη διασυνοριακή ανταλλαγή ενέργειας. Η προσπάθεια για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας παρεμποδίζεται σήμερα από μια σειρά προβλημάτων υπερφόρτωσης και την έλλειψη ή την ανεπάρκεια του δυναμικού διασύνδεσης.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Για την άρση των εμποδίων αυτών, η Επιτροπή προτείνει στην ανακοίνωσή της ένα πρόγραμμα δράσης με 13 συγκεκριμένα μέτρα(2). Οι στόχοι που επιδιώκονται με τα μέτρα αυτά είναι οι ακόλουθοι:

- καλύτερη αξιοποίηση της υπάρχουσας υποδομής, κυρίως με περισσότερο διαφανείς κανόνες για τη διαχείριση καταστάσεων υπερφόρτωσης και τη διαμόρφωση των τελών,

- εξασφάλιση σταθερού και ευνοϊκού ρυθμιστικού περιβάλλοντος για επενδύσεις σε υποδομές,

- επανεστίαση της χρηματοδοτικής ενίσχυσης της Κοινότητας σε έργα προτεραιότητας στο πλαίσιο της χρηματοδότησης για τα ΔΕΔ,

- γενική πολιτική ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση σε όλα τα επίπεδα για θέματα που αφορούν την ενεργειακή υποδομή. Ανάληψη πολιτικών δεσμεύσεων σε επίπεδο Κοινότητας και κρατών μελών,

- εξασφάλιση του εφοδιασμού της Ευρώπης στο φυσικό αέριο.

2.2. Με βάση το πρόγραμμα δράσης, η Επιτροπή προτείνει με τη δέσμη μέτρων για την ενεργειακή υποδομή την επανεπεξεργασία των οδηγιών για τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας. Στα πλαίσια αυτά, εισήχθηκαν ή ορίστηκαν νέες προτεραιότητες.

Πρόκειται, εκτός άλλων, για τα ακόλουθα:

- τη σημασία που έχουν για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς (ολοκλήρωση ιδιαιτέρων τμημάτων και άρση των προβλημάτων υπερφόρτωσης),

- χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας,

- διαλειτουργικότητα των δικτύων ηλεκτρικού ρεύματος με τα δίκτυα των υποψηφίων χωρών,

- ανάπτυξη της υποδομής φυσικού αερίου,

- σύνδεση περιοχών στην περιφέρεια.

2.3. Παράλληλα με αυτές τις βασικές αρχές, στους τροποποιημένους προσανατολισμούς τονίζεται και μια κατηγορία έργων που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, τα επονομαζόμενα έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος Επτά από αυτά τα έργα προτεραιότητας αφορούν διασυνοριακά προβλήματα υπερφόρτωσης και δυναμικότητας, ενώ πέντε αφορούν τον τομέα του φυσικού αερίου (βλέπε παράρτημα Ι της πρότασης). Για την αποτελεσματική ενίσχυση των έργων αυτών, η Επιτροπή έχει ήδη προτείνει να αυξηθεί το ανώτατο όριο χρηματοδότησης από τον αντίστοιχο κανονισμό για τα διευρωπαϊκά δίκτυα από 10 σε 20 %(3). Άλλες προτάσεις για την τροποποίηση των προσανατολισμών για τα διευρωπαϊκά δίκτυα αφορούν τον πλήρη ορισμό των έργων κοινού ενδιαφέροντος (10 έργα αντί των 90 του παρελθόντος) και τη συμπερίληψη λεπτομερών ορισμών σχεδίων στις προδιαγραφές των έργων.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Τα τελευταία χρόνια, ο τομέας της ενέργειας αποκτούσε ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για όλες τις οικονομίες, ενώ πρέπει να σημειωθεί ότι αυξήθηκε η εξάρτηση της ευρωπαϊκής οικονομίας από προμηθευτές ενέργειας από τρίτες χώρες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η κατανάλωση ενέργειας αυξάνει με διαφορετικό τρόπο αλλά εν μέρει με τον ίδιο ρυθμό που αναπτύσσεται η οικονομία. Οι παραγωγή εγχώριας πρωτογενούς ενέργειας δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες αυτές. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η ανεπάρκεια εγχώριων πηγών ενέργειας. Πιθανές λύσεις θα μπορούσαν επιτευχθούν κάτω από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

- διασφάλιση του εφοδιασμού για μεγάλο διάστημα,

- αποτελεσματική και οικονομική χρήση,

- προστασία του περιβάλλοντος,

- περιορισμός των κινδύνων,

- από οικονομική άποψη, αποδεκτό απόλυτο και σχετικό κόστος (ανταγωνιστικότητα).

3.2. Η ενέργεια είναι σήμερα καθοριστικός παράγοντας για τη ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης. Συνεπώς, κεντρικός στόχος της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ είναι η ασφάλεια του εφοδιασμού όλων των χρηστών σε προσιτές τιμές, με ταυτόχρονη διασφάλιση του περιβάλλοντος και προαγωγή του θεμιτού ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αγορά.

3.3. Η δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς στον τομέα της ενέργειας αποτελεί για την ΕΕ πολιτική προτεραιότητα. Η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει την αποδοτικότερη, ασφαλέστερη και πιο ανταγωνιστική ενεργειακή αγορά στον κόσμο. Καθορίστηκαν μέτρα για να εξασφαλιστεί η διαφάνεια των τιμών τελικού καταναλωτή και για να διευκολυνθεί η μεταφορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των μεγάλων δικτύων της ΕΕ. Επακολούθησαν το 1996 και το 1998 οι οδηγίες για τους κοινούς κανόνες για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, με στόχο να διασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων αυτών στην Κοινότητα. Η φιλελευθεροποίηση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, η οποία προχώρησε με διαφορετικούς ρυθμούς σε κάθε κράτος μέλος και είχε ως αρχικό στόχο τη μεγάλη κατανάλωση, αλλά και η καθυστέρηση με την οποία ορισμένα κράτη μέλη εγκαθίδρυσαν μια ρυθμιστική αρχή, οδήγησαν σε μια κατάσταση χαρακτηριστικό της οποίας ήταν ο διαφορετικός βαθμός πραγματικής ελευθέρωσης, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ακόμη ικανοποιητικό επίπεδο ανταγωνισμού.

3.4. Σε συμφωνία με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας, το οποίο επιθυμεί την επίσπευση της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο, η Επιτροπή υπέβαλε το Μάρτιο του 2001 πρόταση για την εσπευσμένη και πλήρη φιλελευθεροποίηση των ενεργειακών αγορών στην οποία προβλέπεται από την 1η Ιανουαρίου 2005 η τροφοδοσία όλων των πελατών με ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο από παροχές της επιλογής τους. Πρόκειται για μια ανακοίνωση σχετικά με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, ένα σχέδιο οδηγίας για την τροποποίηση των κοινών διατάξεων για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και ένα σχέδιο κανονισμού για τις προϋποθέσεις πρόσβασης στο δίκτυο στην περίπτωση του διασυνοριακού εμπορίου ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρόταση της Επιτροπής προσφέρει καλύτερες προϋποθέσεις για έναν πραγματικό και θεμιτό ανταγωνισμό και για τη δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς η οποία εξασφαλίζει τον πολίτη, προστατεύει το περιβάλλον και προσφέρει ασφάλεια εφοδιασμού ενέργειας σε προσιτό κόστος.

3.5. Στη σύνοδο κορυφής της Βαρκελώνης, το Μάρτιο του τρέχοντος έτους, τα κράτη μέλη συμφώνησαν στο πλήρες άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου αντιστοίχως από το 2004 ενώ για τους υπόλοιπους τομείς θα ληφθεί απόφαση πριν από τη συνάντηση κορυφής την άνοιξη του 2003. Στις 13 Μαρτίου του τρέχοντος έτους, στην πρώτη ανάγνωση της πρότασης οδηγίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε τους στόχους αυτούς.

3.6. Με την πρόταση απόφασης επιδιώκεται η τροποποίηση ορισμένων άρθρων των σημερινών οδηγιών για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας. Στόχος των κείμενων οδηγιών είναι η προαγωγή της διασύνδεσης, της διαλειτουργικότητας και της περαιτέρω ανάπτυξης των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας.

3.7. Στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας, οι δαπάνες παροχής ή σύνδεσης είναι ιδιαίτερα σημαντικές και μάλιστα σήμερα σαφώς υψηλότερες από το καθαρό κόστος παραγωγής στη μονάδα, ενώ κάποιο ρόλο διαδραματίζει και η απόσταση. Εκτός αυτού, υπάρχουν απώλειες που εξαρτώνται από την απόσταση. Συνεπώς, πρέπει να εξεταστεί όχι μόνο το θέμα των δικτύων αλλά και αυτό της πλήρους κάλυψης από μονάδες παραγωγής ηλεκτρισμού. Επιπλέον, επιβάλλεται, όσον αφορά τον τομέα ηλεκτρικής ενέργειας, να ληφθούν υπόψη και όλα τα επίκαιρα θέματα σχετικά με την οικολογική προσέγγιση της ενέργειας.

3.8. Με την πρόταση για την τροποποίηση των οδηγιών, διαγράφεται μια μετατόπιση του κέντρου βάρους σε έργα κοινού ενδιαφέροντος. Προφανώς, στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος θα πρέπει να περιέλθουν έργα τα οποία θεωρούνται χρήσιμα από την άποψη ενός συγκεκριμένου, επιθυμητού τρόπου λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Παράλληλα, η προσπάθεια αυτή συμπληρώνεται από την ενεργό συμμετοχή της Κοινότητας στη χρηματοδότηση έργων κοινού ενδιαφέροντος.

3.9. Η Επιτροπή αναλαμβάνει, σύμφωνα με τις προτάσεις της, μέρος μιας ρυθμιστικής πολιτικής αρμοδιότητας, η οποία όμως δεν πρέπει να οδηγήσει καταρχήν σε μια μετατόπιση του μέχρι τούδε καταμερισμού εργασιών μεταξύ Κοινότητας και κρατών μελών. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να δημιουργηθεί η βάση για την εκτεταμένη επιδότηση έργων υποδομών. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ μεμονωμένων επιχειρήσεων αλλά και μια σημαντική ανακατανομή μεταξύ των καταναλωτών στα κράτη μέλη.

3.10. Αφετηρία των προτάσεων τροποποίησης είναι η διαπίστωση ότι στην περίπτωση των διευρωπαϊκών δικτύων έχουν προκύψει νέες προτεραιότητες στην εσωτερική αγορά ενέργειας, λόγω του ανοίγματος των αγορών και της αλλαγής των όρων ανταγωνισμού. Στην αιτιολογία δημιουργείται η εντύπωση ότι οι νέοι κανόνες ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά κάλυψαν ένα σημαντικό κενό στις υποδομές μεταφορών(4). Αυτό δεν ισχύει για το φυσικό αέριο. Στην Ευρώπη η κάλυψη είναι πλήρης. Φυσικό αέριο διατίθεται στις περισσότερες περιφέρειες της Ευρώπης και η διαθεσιμότητα αυτή καλό θα ήταν να επεκταθεί και στις απομακρυσμένες και άκρως απομακρυσμένες περιοχές στις οποίες παρόμοια αξιοποίηση θα ήταν από τεχνική και οικονομική άποψη εφικτή. Σ' αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να συμβάλει και το ταμείο συνοχής.

3.11. Σημεία ελλείψεων των υποδομών θα προέκυπταν οπωσδήποτε εάν ο στόχος της πολιτικής ήταν να δοθούν σε όλους τους καταναλωτές στην Ευρώπη απεριόριστες δυνατότητες επιλογής μεταξύ διαφόρων πηγών φυσικού αερίου. Στην περίπτωση αυτή, σε κάθε τόπο εγκατάστασης στην Ευρώπη θα έπρεπε να υπάρχει η δυνατότητα υποκατάστασης κάθε πηγής φυσικού αερίου από μια οποιαδήποτε άλλη και μάλιστα κατά βούληση.

3.12. Το αποτέλεσμα θα ήταν να προκύψουν σημαντικές ανάγκες υποδομής, οι οποίες στην πραγματικότητα δεν θα χρησιμοποιούνταν ούτε θα ήταν απαραίτητες για τον εφοδιασμό. Μέχρι σήμερα, στον κλάδο της παραγωγής φυσικού αερίου δεν υλοποιήθηκε ούτε ένα έργο κατασκευής αγωγών με κριτήριο τη δυνατότητα επιλογής. Τα έργα που έγιναν αντιστοιχούσαν σε συγκεκριμένα έργα εφοδιασμού. Εάν λοιπόν παρόμοια έργα έχουν χαρακτηριστεί ως έργα κοινού ενδιαφέροντος και συνδυαστούν με ανάλογες επιδοτήσεις, προκύπτουν σημαντικότατες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ των μεμονωμένων επιχειρήσεων παραγωγής φυσικού αερίου καθώς και φαινόμενα αναδιανομής μεταξύ των κρατών μελών.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει κατ' αρχήν την πρόταση για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1254/96/ΕΚ για μια σειρά οδηγιών για τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας. Επικροτείται το γεγονός ότι η Κοινότητα επιθυμεί να ορίσει προτεραιότητες με βάση την αειφόρο ανάπτυξη και όχι βραχυπρόθεσμες ανάγκες.

4.2. Ωστόσο, όσον αφορά τις τροποποιήσεις, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις:

4.2.1. Στην αιτιολογία της πρότασης καλούνται, εκτός άλλων, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να καταβάλουν ιδιαίτερες προσπάθειες για τις προτεραιότητες ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Η δήλωση αυτή, σε συνδυασμό με τη φράση "άξονες προτεραιότητας για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου" δεν πρέπει να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι αυτό που επιδιώκεται σε τελευταία ανάλυση είναι ένα συγκεκριμένο πλαίσιο δράσης με το οποίο τα κράτη μέλη θα αναλάβουν υποχρεώσεις για την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων. Η μοναδική υποχρέωση των κρατών μελών είναι να προαγάγουν με τον ενδεδειγμένο τρόπο τους προσανατολισμούς για τα διευρωπαϊκά δίκτυα και να συμβάλουν στην υλοποίησή τους.

4.2.2. Στην αιτιολογία χρησιμοποιείται επανειλημμένα η έννοια της ασφάλειας του εφοδιασμού. Πρέπει να διευκρινιστεί ότι, με βάση το άρθρο 154 της ΣΕΚ, δεν μπορεί παρά να πρόκειται μόνο για την τεχνική ασφάλεια του εφοδιασμού στις ενεργειακές υποδομές. Στα πλαίσια των πολιτικών προτεραιοτήτων οι περαιτέρω προσπάθειες για τη ρύθμιση του θέματος της ασφάλειας του εφοδιασμού για τον οποίο είναι αρμόδια η εθνική ενεργειακή πολιτική και επειδή στη ΣΕΕ δεν περιλαμβάνεται κεφάλαιο για την ενέργεια, δεν πρέπει να γίνουν δεκτές κάτω από τις συνθήκες αυτές.

4.2.2.1. Η Επιτροπή προτείνει ως ανώτατο όριο για τη διασυνοριακή δυναμικότητα διασύνδεσης ποσοστό ίσο προς 10 %. Το ποσοστό αυτό είναι, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ αυθαίρετο και δεν αντικατοπτρίζει την πολυμορφία των συνθηκών που επικρατούν στα επιμέρους κράτη μέλη όσον αφορά την παραγωγική ικανότητα και τα περιθώρια εφεδρειών ηλεκτροπαραγωγής.

4.2.2.2. Στις αναλύσεις της Επιτροπής σχετικά με την κατάσταση στα σύνορα αναφέρονται επανειλημμένα οι μακροχρόνιες συμβάσεις ως αίτια της σημερινής ελλειμματικής δυναμικότητας. Αυτή η παρουσίαση των πραγμάτων δε συμβιβάζεται με τις σκέψεις σχετικά με την αποδοτικότητα, τις επενδύσεις και την ασφάλεια του εφοδιασμού. Οι προσπάθειες να περιοριστούν αυτές οι εύλογες ανησυχίες θα οδηγήσουν αναγκαστικά στον περιορισμό της ανάπτυξης των δικτύων διασύνδεσης.

4.2.2.3. Η Επιτροπή θίγει δικαίως τα οικολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζονται κατά την κατασκευή διευρωπαϊκών δικτύων. Το δίλημμα αυτό τείνει να επιδεινωθεί και συνεπώς επιβάλλεται να φροντίσουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη για μια μεγαλύτερη αποδοχή των σχετικών προσπαθειών από τους πολίτες. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι δηλώσεις στις οποίες υπερεκτιμάται η αξία των αποκεντρωμένων και ευρέως κατανεμημένων τεχνικών λύσεων των ενεργειακών προβλημάτων, οι οποίες συνήθως αφορούν μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ωθούν την κοινή γνώμη προς την απόρριψη συγκεντρωτικών λύσεων οι οποίες απαιτούν εκτεταμένα μέτρα τεχνικού χαρακτήρα όσον αφορά τη μεταφορά.

4.2.3. Στο νέο εδάφιο α), στο άρθρο 4, η ΕΕ αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη των ενεργειακών υποδομών, ενώ μέχρι σήμερα περιοριζόταν στο να ορίζει το γενικότερο περίγραμμα. Στόχος είναι να αναπτυχθούν οι υποδομές για τη μεταφορά ενέργειας με τέτοιο τρόπο ώστε να υποστηρίζουν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και την οικονομική και κοινωνική συνοχή, λύνοντας τα προβλήματα στα εθνικά σημεία επαφής και σε άλλα σημεία συμφόρησης και αντιμετωπίζοντας νέες προκλήσεις που σχετίζονται με την ελευθέρωση των δικτύων. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι, σε αντίθεση με την ηλεκτρική ενέργεια, στην περίπτωση του φυσικού αερίου δεν υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα στα σημεία επαφής των διαφόρων δικτύων. Από την άλλη πλευρά, φαίνεται να υπάρχουν αμφιβολίες αν ο μέχρι τούδε επιτυχής συντονισμός των επενδύσεων σε υποδομές θα μπορεί να διατηρηθεί μέσω της λειτουργίας της αγοράς σε ένα φιλελευθεροποιημένο περιβάλλον. Η ΕΕ φαίνεται να ευνοεί τον κεντρικό σχεδιασμό για τη λύση των προβλημάτων που σχετίζονται προφανώς με την ελευθέρωση της αγοράς.

4.2.4. Σε σχέση με το εδάφιο β) "σύνδεση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας", η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συγκεκριμενοποίηση των κριτηρίων θα ήταν ωφέλιμη και αναγκαία επειδή η χρήση μέσων των διευρωπαϊκών δικτύων ή άλλων κατάλληλων μέτρων κρίνεται σκόπιμη για την προαγωγή των ευνοούμενων από την πολιτική ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

4.2.5. Όσον αφορά τους στόχους προτεραιότητας ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για τον ηλεκτρισμό και το φυσικό αέριο, που αναφέρονται στο παράρτημα 1, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι τέθηκαν υπό συζήτηση ενδιαφέροντα έργα. Σημαντικό είναι επίσης ότι, με την πρωτοβουλία αυτή, τονίζεται η ανάγκη για σταθερές και σαφείς προϋποθέσεις. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το γεγονός ότι τα έργα αυτά θα χρηματοδοτηθούν σε σημαντικό βαθμό από την ΕΕ περικλείει τον κίνδυνο περιορισμού του κρατικού προσανατολισμού και κεντρικού σχεδιασμού των επενδύσεων.

5. Συμπεράσματα

Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει και υποστηρίζει κατά βάση την πρόταση για μια σειρά προσανατολισμών για τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας, με την επιφύλαξη των γενικών και ειδικών παρατηρήσεων.

Η αποστολή της ΕΕ και των κρατών μελών είναι να εξασφαλίσουν ένα σταθερό ρυθμιστικό περίγραμμα που να επιτρέπει την ανάπτυξη αποδοτικών συνδέσεων, προάγοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις επενδύσεις. Συνεπώς, πρέπει να αναπτυχθεί στην ΕΕ και στα κράτη μέλη ένα κλίμα που να ευνοεί τις επενδύσεις. Αυτό που χρειάζονται οι επιχειρήσεις για τις επενδύσεις τους είναι ένα αξιόπιστο ρυθμιστικό πλαίσιο, που είναι κατάλληλο για τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά στην οποία κινούνται.

Βρυξέλλες, 18 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Το έγγραφο COM(2001) 775 περιλαμβάνει και την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με θέμα την "Ευρωπαϊκή ενεργειακή υποδομή" καθώς και την έκθεση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την υλοποίηση των προσανατολισμών σχετικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας κατά την περίοδο 1996-2001 που αποτελούν επίσης αντικείμενο της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ.

(2) Για μια λεπτομερή περιγραφή των μέτρων, βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής, σημεία 3.1-3.6.

(3) Βλέπε έγγραφο COM(2002) 134 τελικό.

(4) Τονίζεται δε ότι ο σκοπός των σωληναγωγών είναι κατά κύριο λόγο η διασφάλιση του εφοδιασμού και ότι επομένως δεν αποτελούν, για οικολογικούς και οικονομικούς λόγους, μόνιμο μέσο μεταφοράς.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η παρακάτω τροπολογία η οποία έλαβε τουλάχιστο το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκε κατά την ψηφοφορία.

Σημείο 3.7

Να προστεθεί ένα νέο σημείο 3.7. "Η προοδευτική ελευθέρωση και το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και η ανάπτυξη του εμπορίου στον τομέα αυτό επέφεραν μια διαφορετική και εν μέρει πολύ υψηλή χρήση των δικτύων διασύνδεσης. Έτσι αποδείχθηκε ότι π.χ. τα υφιστάμενα πεπαλαιωμένα δίκτυα διασύνδεσης Βορράς Νότου αποτελούν μόνιμα εμπόδια και επιβαρύνονται στο έπακρο όσον αφορά τις τεχνικές δυνατότητές τους. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής για την προώθηση της κατασκευής διασυνοριακών δυνατοτήτων στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Σε ορισμένα κράτη μέλη η επίτευξη του στόχου αυτού προϋποθέτει και την ανάπτυξη της δυναμικότητας σε εθνικό επίπεδο."

Αιτιολογία

Οι νέοι προσανατολισμοί έχουν εξαιρετική σημασία, κυρίως για την ηλεκτρική ενέργεια, γεγονός το οποίο πρέπει να τονισθεί στη γνωμοδότηση.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 17, ψήφοι κατά: 35, αποχές: 7.