Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Καλύτερη κατανομή και προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση"

(2003/C 73/16)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 14ης Μαΐου 2002, σύμφωνα με το άρθρο 265 παράγραφος 5 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να αναθέσει στην επιτροπή "Συνταγματικά θέματα και ευρωπαϊκή διακυβέρνηση" να καταρτίσει γνωμοδότηση για αυτό το θέμα·

έχοντας υπόψη τα Συμπεράσματα της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2001 και ιδίως τη Διακήρυξη του Λάακεν για το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το προοίμιό του·

έχοντας υπόψη τα έγγραφα συμβολής στην Ευρωπαϊκή Συνέλευση και ιδίως τα έγγραφα CONV 47/02 με θέμα "Οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών - Ισχύον σύστημα, προβληματική και δυνατότητες προς διερεύνηση" και CONV 50/02 και CONV 162/02 με θέμα "Νομικά μέσα: το ισχύον σύστημα"·

έχοντας υπόψη τη συμβολή της στην Ευρωπαϊκή Συνέλευση (CdR 127/2002 fin) που υιοθετήθηκε στις 4 Ιουλίου 2002·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της της 13ης Μαρτίου 2002 για το "Σχέδιο έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά τον προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών" (CdR 466/2001 fin)(1)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 119/2002 rev. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή "Συνταγματικά θέματα και ευρωπαϊκή διακυβέρνηση" στις 4 Οκτωβρίου 2002, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Olivas Martínez (E-ΕΛΚ), Προέδρου της Αυτόνομης Περιφέρειας της Βαλένθια·

εκτιμώντας την πιεστική απαίτηση των πολιτών να καταλάβουν ποιος κάνει τι στην Ευρώπη και το θεμιτό αίτημα για διαφάνεια και απλοποίηση των διαδικασιών·

εκτιμώντας την ανάγκη να αναγνωριστούν σε κοινοτικό επίπεδο τα δικαιώματα που έχουν ήδη αποκτήσει σε εθνικό επίπεδο οι τοπικές και περιφερειακές αρχές·

εκτιμώντας την ανάγκη να προβλεφθούν, στη νομοθετική φάση της ΕΕ, ευέλικτα μέσα που να σέβονται την ποικιλομορφία των κρατών μελών και των τοπικών και περιφερειακών αρχών·

εκτιμώντας την ανάγκη να αποκτήσει η ΕΤΠ ενεργό ρόλο στη διαδικασία ελέγχου της αρχής της επικουρικότητας·

υιοθέτησε, κατά την 47η σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Νοεμβρίου 2002 (συνεδρίαση της 21ης Νοεμβρίου), με πλειοψηφία, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. Κρίνει ότι οι σημερινοί στόχοι της Ένωσης, έτσι όπως εκφράζονται στη Συνθήκη, όχι μόνο πρέπει να διατηρηθούν, αλλά και να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν. Υπό την έννοια αυτή, πρέπει να συμπεριληφθεί ρητά ως στόχος της Ένωσης η διασφάλιση των αρχών της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της αλληλεγγύης, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου, ο σεβασμός των πολιτισμικών, γλωσσικών και εδαφικών διαφορών, καθώς και η προώθηση των αξιών αυτών στον υπόλοιπο κόσμο.

1.2. Φρονεί, εξάλλου, ότι πρέπει να ενισχυθεί ο στόχος της παγίωσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μεταξύ των στόχων της Συνθήκης, καθώς επίσης να περιληφθεί στους στόχους αυτούς η εδαφική συνοχή. Η αύξηση της ανομοιογένειας που θα επιφέρει η διεύρυνση της Ένωσης απαιτεί να καταβληθεί ειδική προσπάθεια στο πεδίο αυτό, καθότι, διαφορετικά, θα τεθεί σε κίνδυνο η πολιτική και οικονομική ολοκλήρωση, πρωταρχικός στόχος της Ένωσης.

1.3. Κρίνει ότι η επίτευξη των στόχων της ΕΕ πρέπει να είναι κοινή και αμοιβαία ευθύνη των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών και, υπό την έννοια αυτή, η αρχή της συνεργασίας, η οποία περιλαμβάνεται σιωπηρά στο άρθρο 10 της ΣΕΚ(2), θα έπρεπε να περιληφθεί ρητώς στη νέα Συνθήκη.

1.4. Θεωρεί απαραίτητη την ανάπτυξη μηχανισμών που θα διευκολύνουν τη συνεκτικότητα των διαφόρων πολιτικών της Ένωσης, σε συνάρτηση με θεμελιώδεις εγκάρσιους στόχους και με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας Οι στόχοι αυτοί είναι, μεταξύ άλλων, η οικονομική και κοινωνική συνοχή, η προστασία του περιβάλλοντος και η ισότητα των ευκαιριών. Πρέπει να εγγραφεί στις Συνθήκες η υποχρέωση όλων των πολιτικών της Ένωσης να εξυπηρετούν τους εγκάρσιους αυτούς στόχους, ούτως ώστε η τήρησή τους να μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου εκ μέρους του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

1.5. Πιστεύει ότι η οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να θεμελιωθεί στη βασική αρχή ότι οποιαδήποτε αρμοδιότητα δεν εκχωρείται στην Ένωση εξακολουθεί να ανήκει στην εξουσία των κρατών μελών. Η αρχή αυτή περιλαμβάνεται ήδη στις ισχύουσες Συνθήκες, παρότι διατυπώνεται ρητά μόνο στη ΣΕΚ.

1.6. Επαναλαμβάνει ότι η αρχή της επικουρικότητας, όπως και αυτή της αναλογικότητας, όπως είναι διατυπωμένες στις Συνθήκες, πρέπει να συμπληρωθούν έτσι ώστε να εγγυώνται τον συνταγματικό σεβασμό των αρμοδιοτήτων των περιφερειών και των τοπικών αρχών. Η διαφάνεια του καταμερισμού των αρμοδιοτήτων, όπως και η ορθή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, απαιτούν, επίσης, να τροποποιηθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων με βάση αυτές τις ρήτρες.

1.7. Διαπιστώνει ότι δύο από τα σημαντικότερα προβλήματα που βλάπτουν την ορθή οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων είναι, στην πραγματικότητα, η έλλειψη σαφούς ιεράρχησης και τυπολογικής διάρθρωσης των εφαρμοστέων κανόνων και η μη τήρηση των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας(3), που αποσκοπούν στη μεγαλύτερη προσέγγιση της λήψης αποφάσεων στον πολίτη, μαζί με τα κράτη μέλη και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

1.8. Φρονεί ότι η αρχή της οριοθέτησης των αρμοδιοτήτων θα πρέπει να ενισχυθεί και ότι θα πρέπει, συνεπώς, να θεσπιστεί ένα σαφές σύστημα απόδοσης των αρμοδιοτήτων, ώστε να γίνονται εύκολα κατανοητές από τους πολίτες και τους τοπικούς πολιτικούς φορείς. Φαίνεται, επίσης, σκόπιμο να διασαφηνιστεί περισσότερο η οριοθέτηση των νομοθετικών, των εκτελεστικών και των ελεγκτικών εξουσιών στην ΕΕ. Η εφαρμογή των αρχών του διαχωρισμού, της ισορροπίας και της συνεργασίας μεταξύ των εξουσιών θα πρέπει να καθοριστεί στο νέο συνταγματικό πλαίσιο.

1.9. Υπενθυμίζει την άποψη ότι η Ένωση χρειάζεται να διαθέτει όλες τις αρμοδιότητες που είναι αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων της, καθώς και τα πλέον κατάλληλα μέσα για την εκτέλεση των αποστολών της (CdR 127/2002 fin, § 3.2) και συνιστά να ενοποιηθεί ο καταμερισμός κατά θεματικά πεδία σε τρεις πυλώνες, διατηρώντας ωστόσο μια προσέγγιση αντιμετώπισης κατά περίπτωση για τις νομοθετικές διαδικασίες και τις θεσμικές αρμοδιότητες. Η ένταση της νομοθετικής δράσης της Ένωσης πρέπει, πράγματι, να ποικίλλει ανάλογα με τον στόχο και τον τύπο των αρμοδιοτήτων: αποκλειστικές, συγκλίνουσες, συμπληρωματικές ή συντονιστικές.

1.10. Επαναλαμβάνει την επιθυμία της να ενισχυθούν οι πολιτικοί στόχοι που περιλαμβάνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης της Ένωσης και συγκεκριμένα:

- η υιοθέτηση μιας πραγματικής κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, κυρίως μέσω της ανάθεσης στην Ένωση αποκλειστικών αρμοδιοτήτων στον εν λόγω τομέα, ώστε να της αποδοθεί πιο σημαντικός ρόλος στη διεθνή σκηνή· προς τούτο, είναι απαραίτητη η ολοκλήρωση της εμπορικής πολιτικής, της αναπτυξιακής πολιτικής και της πολιτικής ανθρωπιστικής βοήθειας,

- η υλοποίηση ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης για τους Ευρωπαίους πολίτες, ο οποίος θα διέπεται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ως βασικό μέσο διασφάλισης των δικαιωμάτων. Η κοινοτική πολιτική στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου πρέπει να καταστεί μία πραγματικά ολοκληρωμένη πολιτική, η οποία να λαμβάνει ταυτόχρονα υπόψη τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, την διατήρηση της κοινωνικής συνοχής της Ένωσης, την ανάγκη καταπολέμησης της λαθρομετανάστευσης και την μέριμνα για την ανάπτυξη των χωρών από τις οποίες προέρχονται οι μεταναστευτικοί πληθυσμοί,

- η παγίωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού και οικονομικού προτύπου, στο πλαίσιο του οποίου η κοινωνική και εδαφική συνοχή, το υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας και η ποιότητα ζωής, όχι μόνον δεν είναι ασυμβίβαστες με την οικονομική πρόοδο, αλλά αποτελούν την προϋπόθεση της ανταγωνιστικότητας κάθε περιοχής,

- μία πολιτική βιώσιμης ανάπτυξης στο πλαίσιο ενός καλύτερου συντονισμού της περιβαλλοντικής, της κοινωνικής και της οικονομικής πολιτικής (CdR 127/2002 fin).

1.11. Φρονεί, όπως έχει δηλώσει και σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της, ότι η εκχώρηση νέων αρμοδιοτήτων, καθώς και η ανάκληση εκχωρηθέντων αρμοδιοτήτων(4), πρέπει να προβλέπονται στα πλαίσια μιας καλύτερης κατανομής των αρμοδιοτήτων. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι πολίτες επιθυμούν την τελειοποίηση των μέσων που διαθέτει η Ένωση για την επίτευξη ορισμένων στόχων της και, ειδικότερα, για τη δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και για την εδραίωση της ταυτότητας της Ένωσης στη διεθνή σκηνή.

1.12. Πιστεύει ότι οποιοσδήποτε καταμερισμός των αρμοδιοτήτων πρέπει πάντοτε να σέβεται την αρχή της επικουρικότητας.

1.13. Παρατηρεί ότι οι αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι κυρίως νομοθετικής φύσεως και στηρίζονται σε στόχους που πρέπει να επιτευχθούν. Η ευθύνη της εφαρμογής και της εκτέλεσης, αντίθετα, ανήκει κατά γενικό κανόνα στις εθνικές, τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές, εκτός από ορισμένες δεόντως αιτιολογημένες εξαιρέσεις. Πράγματι, ακόμη και όταν οι Συνθήκες αποδίδουν στην Ένωση αποκλειστική αρμοδιότητα σε συγκεκριμένο τομέα, η ευθύνη για την τελική εκτέλεση συχνά ανήκει στις εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές.

1.14. Φρονεί, κατά συνέπεια, ότι η τήρηση της αρχής της επικουρικότητας εξαρτάται επίσης και από τον βαθμό της δεσμευτικότητας του εκάστοτε επιλεγόμενου νομικού μέσου και ότι, κατά κανόνα, τα πιο κατάλληλα νομικά μέσα προς τούτο είναι οι νόμοι-πλαίσιο και οι οδηγίες. Θα ήταν, λοιπόν, ευκταίο να περιοριστεί ο αριθμός των διαδικασιών και να υιοθετηθεί μια ορολογία που να ανταποκρίνεται σε όρους που έχουν τρέχουσα χρήση στα κράτη μέλη και είναι πιο οικείοι στους πολίτες, όπως οι λέξεις νόμος και νόμος-πλαίσιο. Λεπτομερέστερες ρυθμίσεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο στις περιπτώσεις που είναι απαραίτητες για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου. Μετά τη φάση της επεξεργασίας των νομοθετικών ρυθμίσεων, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αρχή της επικουρικότητας προκειμένου να προσδιοριστεί το επίπεδο διακυβέρνησης στο οποίο θα ανατεθεί η εφαρμογή τους. Ομοίως, όταν η βασική νομοθεσία ορίζει ότι η εφαρμογή ανήκει στις αρμοδιότητες ανάπτυξης των ευρωπαϊκών οργάνων, οφείλει να αναφέρει σαφώς την υποχρέωση τήρησης των απαιτήσεων που απορρέουν από την αρχή της επικουρικότητας.

1.15. Κρίνει ότι ούτε η εφαρμογή στην πράξη του άρθρου 5 ούτε του Πρωτοκόλλου που είναι προσαρτημένο στη Συνθήκη του Άμστερνταμ αποδείχθηκε απόλυτα ικανοποιητική, για διάφορους λόγους, που εκτείνονται από τη λανθασμένη πολιτική ερμηνεία της Επιτροπής έως την ασάφεια της διατύπωσης του ίδιου του άρθρου 5. Οι αρχές που εθίγησαν περισσότερο από αυτή την ατελή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας είναι, χωρίς αμφιβολία, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές.

1.16. Σημειώνει ότι η προβληματική του ελέγχου της εφαρμογής των αρχών της επικουρικότητας, της αναλογικότητας και της κατανομής των αρμοδιοτήτων έχει υποκινήσει μια συζήτηση σχετικά με την επιλογή μεταξύ του προληπτικού πολιτικού ελέγχου και του δικαστικού ελέγχου εκ των υστέρων από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Κατά την ΕΤΠ, θα ήταν πιο σκόπιμο να επιλεγεί ο δικαστικός έλεγχος, ο οποίος θα μπορούσε να της επιτρέψει να διαδραματίζει ρόλο ενεργητικής προσφυγής. Ο "πολιτικός έλεγχος" της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ανήκει κατά πρώτο λόγο στα ευρωπαϊκά όργανα, η ΕΤΠ όμως αναγνωρίζει το ρόλο που διαδραματίζουν τα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και τα κοινοβούλια περιφερειών που διαθέτουν αρμοδιότητες ελέγχου της δράσης της εθνικής τους κυβέρνησης στους κόλπους του Συμβουλίου.

1.17. Φρονεί ότι εάν, αντίθετα, επιλεγεί ο δικαστικός έλεγχος εκ των υστέρων, θα πρέπει να θεσπιστεί μια νέα διαδικασία αμφισβήτησης, με εξουσία αναιρέσεως, πριν τεθεί σε ισχύ κάθε νομοθετική πράξη. Η διαδικασία αυτή θα ασκείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια σημαντική μειοψηφία του Συμβουλίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών. Η δικαστική απόφαση θα πρέπει να εκδοθεί εντός 30 ημερών και θα θέτει τέλος σε κάθε συζήτηση σχετικά με την ορθή ή μη εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, της αρχής της αναλογικότητας και της κατανομής των αρμοδιοτήτων στη συγκεκριμένη περίπτωση.

1.18. Φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εξακολουθήσει να έχει τη δυνατότητα να αντιδρά με ευελιξία ενώπιον των νέων προκλήσεων. Πρέπει εντούτοις να καθοριστούν επακριβώς ρήτρες όπως εκείνες που περιέχονται στα άρθρα 95 και 308 της ΣΕΚ, οι οποίες να είναι σύμφωνες με την αρχή της επικουρικότητας. Θα μπορέσει, έτσι, να διατηρηθεί ο δυναμισμός της διαδικασίας ολοκλήρωσης και να διασφαλιστεί, κατά συνέπεια, η δυνατότητα μελλοντικής εξέλιξης όσον αφορά τον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών.

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

Διαφάνεια και διασαφήνιση των αρμοδιοτήτων

2.1. Πιστεύει ότι η αρχή της συνεργασίας όλων των επιπέδων διακυβέρνησης θα πρέπει να συγκαταλεχθεί στις θεμελιώδεις αρχές της λειτουργίας της μελλοντικής Ένωσης, ως έκφραση της βούλησής τους να αναλάβουν από κοινού την ευθύνη για την επίτευξη των στόχων της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

2.2. Στο άρθρο 5 της Συνθήκης ΕΚ πρέπει να περιληφθεί ρητή αναφορά στις υπο-εθνικές αρχές (τοπικές και περιφερειακές).

2.3. Φρονεί ότι η διαδικασία της συναπόφασης πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και ότι, στις περιπτώσεις όπου οι συνθήκες προβλέπουν υποχρεωτική διαβούλευση με την Επιτροπή των Περιφερειών, θα ήταν ευκταίο να εντάσσεται η ΕΤΠ στις διαδικασίες από την έναρξή τους.

2.4. Φρονεί, επίσης, ότι θα πρέπει να ενισχυθεί η παρέμβασή της, η οποία θα εκφράζεται με ένα μέσο που θα είναι δεσμευτικό και άρα θα υπερβαίνει την ισχύ μιας απλής γνωμοδότησης, όπως το δικαίωμα ανασταλτικού βέτο ή η δυνατότητα πρότασης νομοθετικών πρωτοβουλιών σε πρόσφορους τομείς που ανήκουν στην αρμοδιότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών και αποτελούν αντικείμενο υποχρεωτικής διαβούλευσης με την ΕΤΠ, ιδίως στις πολυετείς μεταρρυθμίσεις πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως τα διαρθρωτικά ταμεία ή οι μεταφορές.

2.5. Προτείνει, όσον αφορά την κατηγοριοποίηση των αρμοδιοτήτων, να γίνει διάκριση μεταξύ:

- ίδιων ή αποκλειστικών αρμοδιοτήτων της Ένωσης, η πρωταρχική ευθύνη των οποίων ανήκει στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

- κοινών αρμοδιοτήτων, η ευθύνη των οποίων επιμερίζεται μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών (καθώς επίσης, ανάλογα με τον ιδιαίτερο τρόπο καταμερισμού κάθε κράτους, μεταξύ των εθνικών, των περιφερειακών και των τοπικών αρχών),

- συμπληρωματικών αρμοδιοτήτων, για τις οποίες η ευθύνη της Ένωσης περιορίζεται στη συμπλήρωση ή την υποστήριξη της δράσης των κρατών μελών, στην υιοθέτηση μέτρων ενθάρρυνσης ή στον συντονισμό της δράσης των κρατών μελών. Κρίνεται σκόπιμο να αποσαφηνιστεί περισσότερο αυτό το θέμα, προκειμένου να οριστούν σαφώς τα όρια δράσης της Ένωσης, ώστε να εξασφαλιστεί ο σεβασμός των προνομίων των κρατών μελών, καθώς και των υπο-κρατικών επιπέδων, στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της νεολαίας, της πολιτικής άμυνας, του πολιτισμού, του αθλητισμού, της υγείας, της βιομηχανίας και του τουρισμού. Όταν, για ένα από τα πεδία που υπάγονται στις συμπληρωματικές αρμοδιότητες, τα κράτη μέλη κρίνουν απαραίτητη την προσφυγή στον "ανοιχτό συντονισμό", τούτο θα πρέπει να συνοδεύεται από πραγματικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και να συμμετέχουν τα υπο-κρατικά επίπεδα λήψης αποφάσεων που διαθέτουν εκτελεστικές αρμοδιότητες επί του θέματος.

2.6. Φρονεί ότι πρέπει να διατηρηθεί ο σημερινός καταμερισμός των αρμοδιοτήτων σε συνάρτηση με τους επιδιωκόμενους στόχους και να παρασχεθούν στην Ένωση όλα τα αναγκαία μέσα για την επίτευξή τους. Τα μέσα δράσης πρέπει, επομένως, να διαφέρουν από την ανάθεση των αρμοδιοτήτων βάσει θεματικών πεδίων. Το σύστημα αυτό αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κοινοτικής ολοκλήρωσης και πρέπει να διατηρηθεί, υπό τον όρο ότι κατά την εφαρμογή του θα τηρούνται οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.

2.7. Φρονεί, ωστόσο, ότι η σαφέστερη οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων δεν μπορεί να σημαίνει κατάρτιση "καταλόγου" αρμοδιοτήτων ανά θεματικά πεδία, δεδομένου ότι η κατάρτιση καταλόγου θα συνιστούσε απλά και μόνο μια "ψευδαίσθηση" διαφάνειας, που θα οδηγούσε, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, σε πλάνη τους πολίτες, αφενός επειδή είναι δύσκολο να χωριστεί η πραγματικότητα σε θεματικούς τομείς, γιατί η ρύθμιση ενός τομέα έχει πάντα επίδραση και σε άλλους, και αφετέρου επειδή, στην πράξη, η πλειονότητα των αρμοδιοτήτων είναι κοινές (ανεξάρτητα από τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό τους ως συγκλινουσών, συμπληρωματικών ή άλλων).

Εφαρμογή και τήρηση: νόμοι-πλαίσιο και σύστημα ελέγχου

2.8. Φρονεί ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, πρέπει να επιλέγονται κατά προτίμηση οι μηχανισμοί των νομοθετικών πλαισίων, οι οποίοι επιτρέπουν στα κράτη και, εάν συντρέχει περίπτωση, στις τοπικές και περιφερειακές αρχές, να αναπτύξουν τη νομοθεσία τους σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητές τους.

2.9. Φρονεί ότι η ορθή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας έχει ζωτική σημασία για τη διασφάλιση της αρχής της τοπικής και περιφερειακής αυτονομίας, η αναγνώριση της οποίας θα πρέπει να συμπεριληφθεί στη Συνθήκη ως έκφραση του θεμελιώδους ρόλου που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές για την προσέγγιση των ευρωπαϊκών αποφάσεων προς τον πολίτη.

2.10. Πιστεύει ότι η προβληματική του καταμερισμού των καθηκόντων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών θα πρέπει να αναφερθεί και στην εφαρμογή των αρμοδιοτήτων· πιστεύει, κατά συνέπεια, ότι όποτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να υιοθετήσει κανόνες εφαρμογής στα πεδία επί των οποίων τα υπο-κρατικά επίπεδα λήψης αποφάσεων διαθέτουν εκτελεστικές αρμοδιότητες, οι εκπρόσωποι των τοπικών και περιφερειακών αρχών θα πρέπει να λαμβάνουν μέρος στις διαδικασίες επιτροπολογίας.

2.11. Προτείνει να της αποδοθεί πρωταγωνιστικός ρόλος στον έλεγχο της εφαρμογής αυτής της αρχής, αφού είναι το όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει αναλάβει τη θεσμική εκπροσώπηση των τοπικών και περιφερειακών αρχών,

2.12. Είναι υπέρ της πρότασης να δημιουργηθεί στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ένα ειδικό δικαστικό όργανο για την παρακολούθηση της εφαρμογής των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.

Αρχή της συνεκτικότητας και ρήτρα ευελιξίας

2.13. Υπογραμμίζει τη σημασία της διασφάλισης της αρχής της συνεκτικότητας, δηλαδή της δέσμευσης ότι κάθε ανάθεση καθηκόντων στις περιφερειακές και τοπικές αρχές θα συνοδεύεται από κατάλληλα και επαρκή χρηματοδοτικά μέσα.

2.14. Συμμερίζεται την άποψη της διατήρησης της προσφυγής στις ρήτρες ευελιξίας που περιέχονται στα άρθρα 95 και 308 της ΣΕΚ και οι οποίες προϋποθέτουν σε όλες τις περιπτώσεις την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και τη διαβούλευση με την ΕΤΠ στα θέματα με σημαντικό τοπικό αντίκτυπο,

2.15. Αναθέτει στον Πρόεδρό της να διαβιβάσει την παρούσα γνωμοδότηση στην Ευρωπαϊκή Συνέλευση, στην Προεδρία της Ένωσης, στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Βρυξέλλες, 21 Νοεμβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 192 της 12.8.2002, σ. 31.

(2) "Τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε γενικό ή ειδικό μέτρο κατάλληλο να εξασφαλίσει την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα Συνθήκη ή προκύπτουν από πράξεις των οργάνων της Κοινότητας. Διευκολύνουν την Κοινότητα στην εκτέλεση της αποστολής της. Απέχουν από κάθε μέτρο που δύναται να θέσει σε κίνδυνο την πραγματοποίηση των σκοπών της παρούσας Συνθήκης."

(3) Σημείωμα προβληματισμού του Προεδρείου της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης, CONV 47/02 της 15ης Μαΐου 2002.

(4) Βλ. Γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το "Σχέδιο έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά τον προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών" (CdR 466/2001 fin).