ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, επί των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών ορισμένων ρύπων ΠΕΡΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 υπό γ) της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή γνωμοδοτεί επί των τροπολογιών που προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά τη δεύτερη ανάγνωση.

Στα επόμενα παρατίθεται η γνώμη της Επιτροπής επί των εννέα τροπολογιών που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

1. ιστορικο

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η δεύτερη ανάγνωση αποβλέπει σε ενδυνάμωση της κοινής θέσης επί αριθμού ζητημάτων και εισάγει πιο φιλόδοξες επιδιώξεις για τις ανώτατες τιμές εκπομπής διοξειδίου του θείου, οξειδίων του αζώτου και πτητικών οργανικών ενώσεων σε επίπεδο χώρας, καθώς και προθεσμίες επίτευξης μακροπρόθεσμων περιβαλλοντικών στόχων. Στις ανώτατες τιμές εκπομπής ρύπων κατά χώρα προστίθεται και η ρύπανση που οφείλεται στη διεθνή ναυσιπλοΐα και αεροπλοΐα επιπλέον εκείνης που προκαλείται κατά την προσγείωση και απογείωση. Τέλος, ζητείται από την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τη θέσπιση οικονομικών μέσων σε επίπεδο ΕΕ που θα εγγυώνται την τήρηση των ανώτατων ορίων.

2. στοχοσ τησ προτασησ τησ επιτροπής

Η πρόταση της Επιτροπής για έκδοση οδηγίας σχετικά με τα εθνικά ανώτατα όρια καθορίζει ανώτατες τιμές εκπομπών για κάθε κράτος μέλος και για το σύνολο των τεσσάρων ρύπων που ευθύνονται για την οξίνιση, τον ευτροφισμό και το όζον, η απόφαση όμως περί των ληπτέων μέτρων συμμόρφωσης αφήνεται κυρίως στα κράτη μέλη. Οι υπόψη ρύποι μεταφέρονται κατά μεγάλες ποσότητες από τη μια χώρα στην άλλη. Οι ανώτατες τιμές ρύπων πρέπει να έχουν επιτευχθεί μέχρι το 2010.

Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι που θέτει η πρόταση είναι να σταματήσει η υπέρβαση τόσο των κρίσιμων φορτίων και επιπέδων σε ό,τι αφορά την οξίνιση και τον ευτροφισμό όσο και των κατευθυντηρίων της ΠΟΥ για το όζον. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, δεν είναι δυνατόν να τεθούν προθεσμίες για την επίτευξη των στόχων αυτών. Συνεπώς, με τις ανώτατες τιμές που προτείνονται από την Επιτροπή, φιλοδοξία είναι να επιτευχθούν, με το μικρότερο δυνατό κόστος για το σύνολο της Κοινότητας, τόσο οι ενδιάμεσοι στόχοι για την οξίνιση που έχουν ήδη εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, όσο και οι νέοι στόχοι που έχουν προταθεί για το όζον. Κατά κανόνα, οι στόχοι δεν μπορούν να επιτευχθούν στην επικράτεια μεμονωμένων κρατών μελών με μόνη τη δράση σε εθνικό επίπεδο.

3. γνωμη τησ επιτροπησ επι των τροπολογιων που ενεκρινε το κοινοβουλιο

Στις 14 Μαρτίου 2001, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε 9 τροπολογίες. Μία τροπολογία (η τροπολογία 2) έγινε πλήρως δεκτή από την Επιτροπή και δύο (οι τροπολογίες 3 και 8) έγιναν δεκτές εν μέρει ή κατ'αρχήν. Οι υπόλοιπες δεν γίνονται δεκτές.

3.1 Η τροπολογία που έγινε δεκτή από την Επιτροπή

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι ρύποι που οφείλονται στη ναυσιπλοΐα συντείνουν σημαντικά στα προβλήματα της οξίνισης, του ευτροφισμού και του τροποσφαιρικού όζοντος στην Κοινότητα και ότι το πρόβλημα χρειάζεται αντιμετώπιση. Οι εκπομπές ρύπων από αεροσκάφη εκτός κύκλου προσγείωσης και απογείωσης πιστεύεται ότι δεν συντείνουν πολύ, το στοιχείο όμως αυτό πρέπει να μελετηθεί περαιτέρω. Γενικώς, οι εκπομπές ρύπων οι οφειλόμενες στη ναυσιπλοΐα αντιμετωπίζονται καλύτερα με τη δράση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ), ενώ με τις οφειλόμενες στην αεροπλοΐα ασχολείται ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας. Στο άρθρο 9 ήδη αναφέρονται διεθνείς κανονιστικές ρυθμίσεις που αφορούν τις εκπομπές ρύπων από πλοία και αεροσκάφη. Η τροπολογία 2 ευθυγραμμίζει την αιτιολογική σκέψη 11 με το εν λόγω άρθρο.

3.2 Τροπολογίες που έγιναν κατ'αρχήν δεκτές από την Επιτροπή

Και η τροπολογία 3 αφορά τους ρύπους που οφείλονται στη ναυσιπλοΐα. Με την τροπολογία αυτή προστίθεται μια νέα αιτιολογική σκέψη, η οποία επισημαίνει τη σημασία των ρύπων αυτών και παραπέμπει στις απαιτήσεις του άρθρου 7 παράγραφος 3 της οδηγίας 1999/32/EΚ της 26ης Απριλίου 1999 σχετικά με την περιεκτικότητα ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο. Η Επιτροπή θα προτιμούσε να ακολουθήσει τη διατύπωση του άρθρου 7 παράγραφος 3 όσο γίνεται πιο στενά. Σε εφαρμογή αυτής της απαίτησης, η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και η Νορβηγία πρότειναν πέρυσι στον ΙΜΟ να ανακηρυχθεί η Βόρεια Θάλασσα περιοχή χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο, αίτημα που έγινε δεκτό. Επιπλέον, η Επιτροπή κατέγραψε τους ρύπους τους οφειλόμενους στη ναυσιπλοΐα τόσο στη Μεσόγειο όσο και στη Μαύρη Θάλασσα, προς χρήση από την ΕΕ και την ευρύτερη διεθνή κοινότητα. Μέχρι τώρα είχαν μόνο καταγραφεί οι ρύποι από τη ναυσιπλοΐα στη Βαλτική Θάλασσα και στη Βόρεια Θάλασσα. Η Επιτροπή ολοκλήρωσε επίσης μια πρώτη μελέτη σχετικά με τις δυνατότητες κοινοτικής δράσης για να μειωθούν οι ρύποι που οφείλονται στη ναυσιπλοΐα. Στις υπηρεσίες της Επιτροπής βρίσκονται σε εξέλιξη περαιτέρω τεχνικές εργασίες με αντικείμενο τους ρύπους πους εκπέμπουν τα πλοία στην ατμόσφαιρα (συμπεριλαμβάνονται διοξείδιο του θείου, οξείδια του αζώτου και πτητικές οργανικές ενώσεις), με στόχο να υποβληθεί έκθεση σχετικά με τη μελλοντική στρατηγική στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέχρι τέλους του 2001.

Με την τροπολογία 8 επιδιώκεται να υποβληθούν από την Επιτροπή μέχρι τέλους του 2001 προτάσεις θέσπισης οικονομικών μέσων για την επίτευξη των στόχων της παρούσας πρότασης. Η Επιτροπή θα εξετάσει τις δυνατότητες προσφυγής σε οικονομικά μέσα όταν επανεξετάσει την οδηγία το 2004 και το 2008 σύμφωνα με το άρθρο 9. Κάνει δεκτή συνεπώς την τροπολογία κατ'αρχήν και εν μέρει, αντικαθιστώντας τη διατύπωση του Κοινοβουλίου με τη διατύπωση «ενδεχόμενη προσφυγή σε οικονομικά μέσα».

3.3 Τροπολογίες που δεν έγιναν δεκτές από την Επιτροπή

Amendments 1, 6, 7 (δεύτερο μέρος) και 10 αφορούν άμεσα τα εθνικά ανώτατα όρια. Σκοπός της τροπολογίας 10 ήταν να εισαχθούν εκ νέου στο παράρτημα Ι οι ανώτατες τιμές που είχαν αρχικά προταθεί από την Επιτροπή για το διοξείδιο του θείου, τα οξείδια του αζώτου και τις πτητικές οργανικές ενώσεις εφόσον ήταν πιο φιλόδοξες εκείνων της κοινής θέσης του Συμβουλίου. Παράλληλα, για τους ρύπους αυτούς θα γίνονταν δεκτές οι τιμές της κοινής θέσης εάν ήταν πιο φιλόδοξες εκείνων της πρότασης της Επιτροπής. Για την αμμωνία θα γινόταν δεκτή ούτως ή άλλως η τιμή της κοινής θέσης, ακόμη κι αν ήταν λιγότερο φιλόδοξη από την αντίστοιχη της πρότασης της Επιτροπής.

Τα ανώτατα εθνικά όρια που πρότεινε αρχικά η Επιτροπή υπολογίστηκαν με βάση τους ενδιάμεσους περιβαλλοντικούς στόχους που έχουν τεθεί για το 2010. Η Επιτροπή επιμένει στην τήρηση των στόχων αυτών. Το Συμβούλιο τους υποστηρίζει επίσης σθεναρά, θεωρεί όμως ότι υπάρχουν κάποιοι αστάθμητοι παράγοντες που δεν επιτρέπουν επί του παρόντος στα κράτη μέλη να δεσμευτούν νομικώς με τις ανώτατες τιμές που έχει υπολογίσει η Επιτροπή. Στην κοινή θέση του Συμβουλίου προβλέπονται αναθεωρήσεις για το 2004 και το 2008, ώστε να καλυφθούν οι διαφορές. Η Επιτροπή δέχεται ότι ο συνδυασμός της κοινής θέσης του Συμβουλίου και της κοινής θέσης για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς την εκπλήρωση των στόχων. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν κάνει δεκτή την τροπολογία 10.

Η τροπολογία 6 απέβλεπε σε απάλειψη της διατύπωσης «σε γενικές γραμμές» από το άρθρο 5 στην κοινή θέση, που λέει ότι «Τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών στο Παράρτημα Ι έχουν ως στόχο την επίτευξη, σε γενικές γραμμές, ............των ενδιάμεσων περιβαλλοντικών στόχων» που απαριθμούνται στο άρθρο. Η τροπολογία 1 απαλείφει τ από την αιτιολογική σκέψη 11. Τόσο οι ανώτατες τιμές στην κοινή θέση όσο και οι ανώτατες τιμές που εγκρίθηκαν από το Κοινοβούλιο σε δεύτερη ανάγνωση απέχουν εκείνων που υπολογίστηκε ότι χρειάζονται ώστε να επιτευχθούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι σε ολόκληρη την Κοινότητα, θα συμβάλουν όμως θετικά στην επίτευξή τους, οπότε η διατύπωση «σε γενικές γραμμές» περιγράφει ικανοποιητικά το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν κάνει δεκτές τις τροπολογίες 1 και 6.

Με την τροπολογία 7 (δεύτερο μέρος) καταργείται η υποχρέωση που έχει η Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 1 να επανεξετάσει σε τι βαθμό θα χρειαστεί ενδεχομένως να μειωθεί περαιτέρω η παραγωγή ρύπων ώστε να επιτευχθούν οι ενδιάμεσοι περιβαλλοντικοί στόχοι του άρθρου 5 της πρότασης, και να ενημερώσει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο όταν θα τους υποβάλει έκθεση το 2004 και το 2008. Όπως ήδη αναφέρθηκε στα προηγούμενα, τόσο τα ανώτατα όρια που προτείνονται στην κοινή θέση του Συμβουλίου όσο και εκείνα της κοινής θέσης όπως τροποποιήθηκε από το Κοινοβούλιο απέχουν των τιμών που χρειάζονται για να επιτευχθούν οι ενδιάμεσοι περιβαλλοντικοί στόχοι. Η Επιτροπή δεν μπορεί συνεπώς να κάνει δεκτή την τροπολογία. (Κατά τη συζήτηση στην ολομέλεια στις 13 Μαρτίου, η Επιτροπή δήλωσε ότι θα μπορούσε να κάνει κατ'αρχήν δεκτή την τροπολογία 7 (δεύτερο μέρος) με την επιφύλαξη μιας ικανοποιητικής διατύπωσης ενός νέου άρθρου μέσω της τροπολογίας 9. Το Κοινοβούλιο όμως απέρριψε την τροπολογία 9.)

Η τροπολογία 4 απέβλεπε στον καθορισμό προθεσμιών για την επίτευξη των μακροπρόθεσμων στόχων περί μη υπέρβασης τόσο των κρίσιμων φορτίων και επιπέδων σε ό,τι αφορά την οξίνιση και τον ευτροφισμό όσο και των κατευθυντηρίων της ΠΟΥ για το όζον. Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί στην επιδίωξη των στόχων αυτών. Με τα σημερινά όμως δεδομένα είναι αδύνατο να προβλεφθεί πότε, πώς και με τι κόστος μπορούν να επιτευχθούν. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν κάνει δεκτή την τροπολογία.

Η τροπολογία 5 και η τροπολογία 7 (πρώτο μέρος) επίσης αφορούν τους ρύπους που οφείλονται στη διεθνή ναυσιπλοΐα και στην αεροπλοΐα εκτός κύκλου προσγείωσης και απογείωσης. Όπως εξηγείται στα προηγούμενα, η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι ρύποι που εκπέμπουν τα πλοία απαιτούν περαιτέρω δράση και ότι εκείνοι των αεροσκαφών χρήζουν περαιτέρω μελέτης. Η Επιτροπή δεν μπορεί όμως να κάνει δεκτές τις τροπολογίες 5 και 7 (πρώτο μέρος) που εντάσσουν τους ρύπους αυτούς στα εθνικά ανώτατα όρια. Πρώτον, δεν είναι σαφές πώς ρύποι εκπεμπόμενοι από πλοία και αεροσκάφη που ταξιδεύουν μεταξύ μη χωρών μελών μπορούν να αποδοθούν στις χώρες μέλη. Δεύτερον, για νομικούς λόγους, οι ρύποι αυτοί δεν μπορούν να ρυθμίζονται από τα κράτη μέλη, και πρέπει να αντιμετωπίζονται με διεθνή δράση.

3.4 Επανεξετασθείσα πρόταση

Έχοντας υπόψη το άρθρο 250 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή τροποποιεί την πρότασή της σύμφωνα με τα ανωτέρω.