18. 8. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 207/21 
αν η Επιτροπή θα μπορούσε να ενθαρρύνει περισσό­
τερο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να αναλαμβά­
νουν υπεργολαβίες στα πλαίσια των προγραμμάτων 
κοινής χρηματοδότησης, 
αν περαιτέρω εργασία επί του σχεδίου χρησιμοποίη­
σης από την Επιτροπή (DG XIII) θα μπορούσε να 
προωθήσει περισσότερο τα συμφέροντα των μικρο­
μεσαίων επιχειρήσεων στα πλαίσια της μεταγενέ­
στερης φάσης της τεχνολογικής ανάπτυξης η οποία, 
αν είναι επιτυχής, θα καταλήξει στην αγορά της 
Κοινότητας. 
4.4. Μεγαλύτερος ρόλος στην καινοτομία 
Η ΟΚΕ τονίζει ότι τα ερευνητικά προγράμματα κοινής 
χρηματοδότησης θα έχουν επιτυχία με βάση την αξία 
τους σε χρήμα μόνο αν σαν απόρροια τους υπάρξει 
επιτυχής καινοτομία είτε με τη μορφή νέων προϊόντων 
και διαδικασιών που θα απορροφήσει η αγορά είτε με τη 
μορφή ευεργετικών αλλαγών ως προς την υγεία, την 
ευημερία και την προστασία του περιβάλλοντος. 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι όπως ακριβώς η στρατηγική στον 
τομέα της έρευνας αποτέλεσε αντικείμενο εντατικής 
μελέτης και δραστηριότητας, έτσι θα πρέπει να γίνει και 
με την ισότιμη της καινοτομία. Διαφορετικά είναι 
πιθανό να μην κερδίσει η Κοινότητα την αξία σε χρήμα 
των ερευνητικών της δαπανών. Ειδικότερα, το τμήμα 
προτρέπει το Συμβούλιο να θέσει σε εφαρμογή την 
τροποποίηση της συνθήκης ΕΟΚ που πρότεινε το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Λουξεμβούργο το Δεκέμ­
βριο 1985 η οποία ορίζει σαφώς το ρόλο της Κοινότη­
τας όσον αφορά τη διάδοση και αξιοποίηση των 
δραστηριοτήτων τεχνολογικής έρευνας, ανάπτυξης και 
επίδειξης. 4.5. Προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας 
Η ΟΚΕ ζητάει από την Επιτροπή να βοηθήσει τους 
αναδόχους να επιλύσουν τις πραγματικές και φαινομε­
νικές δυσκολίες τους για την προστασία της πνευματι­
κής ιδιοκτησίας που προκύπτουν από την ερευνητική 
εργασία κοινής χρηματοδότησης. 
4.6. .βράσεις για την ενδυνάμωση της διασύνδεσης 
βιομηχανίας και πανεπιστημίων 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι είναι πολύ αξιόλογες οι τεχνικές 
της Επιτροπής για την κατάρτιση ερευνητικών σχεδίων 
κοινής χρηματοδότησης που συνεπάγονται τη συνεργα­
σία μεταξύ πανεπιστημίων καθώς και άλλων ανώτατων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και βιομηχανικών ή άλλων 
ερευνητικών οργανισμών. 
Η Επιτροπή θα πρέπει να εξακολουθήσει το έργο της 
στον τομέα αυτό. 
4.7. Δημόσιες σχέσεις της Επιτροπής 
Η ΟΚΕ θεωρεί τα προγράμματα κοινής χρηματοδότη­
σης ότι ακόμη δεν έχουν διαφημιστεί επαρκώς. Οι 
ενδεχόμενοι ανάδοχοι συνεχίζουν να έχουν την αίσθη­
ση ότι είναι δυσχερής η σχετική ενημέρωση, κοστίζει η 
υποβολή προτάσεων για την αναδοχή τους και είναι 
γραφειοκρατικά περίπλοκη η ανάληψη των σχεδίων 
αυτών. 
Επιπλέον υπάρχουν αμφιβολίες από την πλευρά το">ν 
αναδόχων ως προς τα πνευματικά δικαιώματα για τα 
αποτελέσματα. Η Επιτροπή οφείλει να αναλάβει μια 
προσπάθεια επίλυσης αυτών των διαφορών. 
Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την έκθεση για τις νέες τεχνολο­
γίες που οργάνωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την 
ευκαιρία του συμποσίου για τις νέες τεχνολογίες που 
πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο 1985 και θεωρεί ότι 
θα μπορούσε να επαναληφθεί και αλλού. 
Βρυξέλλες, 21 Μαΐου 1986. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την πρόληψη της 
ρύπανσης του περιβάλλοντος από τον αμίαντο (') 
(86/C 207/08) 
Στις 18 Δεκεμβρίου 1985 και σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 100 και 235 της συνθήκης 
για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να 
υποβάλει στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αίτηση γνωμοδότησης για την 
παραπάνω πρόταση οδηγίας. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 6 Μαΐου 1986 με 
βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bleser. 
(Ο ΕΕ αριθ. C 349 της 31. 12. 1985,σ. 27. 
Αριθ. C 207/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 8. 86 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη 237η σύνοδο ολομέλειας και στη 
συνεδρίαση της 21ης Μαΐου 1986, υιοθέτησε την παρακάτω γνωμοδότηση με 94 ψήφους υπέρ, 
42 κατά και 8 αποχές (με ονομαστική ψηφοφορία). 
1. Πέδιο εφαρμογής της οδηγίας 
1.1. Η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με 
την πρόληψη της ρύπανσης του περιβάλλοντος από τον 
αμίαντο αποσκοπεί ταυτόχρονα σε δύο πράγματα-
πρώτον, στην προστασία της υγείας του πληθυσμού 
στις χώρες της Κοινότητας από τους κινδύνους που 
συνεπάγονται οι εκπομπές αμιάντου από διάφορες 
πηγές και, δεύτερον, στην αποφη.γή σταδιακής μόλυν­
σης του περιβάλλοντος από τις εκπομπές αυτές, 
μόλυνση η οποία ενδέχεται, μακροπρόθεσμα, να 
περικλείει κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου. 
1.2. Η ΟΚΕ πίστευε πάντοτε ότι η καταπολέμηση 
των κινδύνων για την υγεία που συνεπάγεται ο αμίαντος 
έχει μεγάλη σημασία- και για το λόγο αυτό εκφράζει την 
ικανοποίηση της για την πρόθεση της Επιτροπής να 
συμβάλει στην πρόληψη της ρύπανσης του περιβάλλο­
ντος από τον αμίαντο με την σχετική πρόταση οδηγίας 
που υπέβαλε στο Συμβούλιο. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Πρώτος στόχος της οδηγίας πρέπει να είναι η 
εγγύηση της μεγαλύτερης προστασίας της υγείας του 
πληθυσμού. 
2.2. Η πρόληψη πρέπει κατά κύριο λόγο να επικε­
ντρώνεται στην καταπολέμηση του καρκίνου, γιατί 
είναι γνωστό ότι οι ίνες του αμιάντου συγκαταλέγονται 
μεταξύ των πλέον επικίνδυνων καρκινογόνων παραγό­
ντων. Σύμφωνα με τους επιστημονικούς κύκλους, οι ίνες 
του αμιάντου προκαλούν κυρίως καρκινώματα των 
βρόγχων και μεσοθηλιώματα του υπεζωκότα και του 
περιτοναίου. Ομοίως, επιφανείς επιστήμονες, ειδικοί 
περί τον αμίαντο, και το διεθνές κέντρο έρευνας για τον 
καρκίνο (της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας) ισχυρί­
ζονται ότι οι ίνες του αμιάντου προκαλούν κακοήθεις 
νεοπλασίες του γαστρεντερικού στομίου. 
2.3. Επιπλέον, στους επιστημονικούς κύκλους υπάρ­
χουν υπόνοιες ότι ο καρκίνος του λάρυγγα οφείλεται 
στον αμίαντο. Έρευνες διεξάγονται εξάλλου σχετικά με 
το ρόλο του αμιάντου στην πρόκληση καρκίνων του 
ανώτερου τμήματος της αναπνευστικής οδού, των 
μαστών, των ωοθηκών και του λεμφικού συστήματος. 
2.4. Χωρίς να αρνείται τη σκοπιμότητα της νέας 
αυτής ειδικής οδηγίας για τις επιπτώσεις του αμιάντου 
στο πειβάλλον, η ΟΚΕ θεωρεί εντούτοις αναγκαία την 
επεξεργασία μιας οδηγίας - πλαίσιο για την προστασία 
του περιβάλλοντος και του πληθυσμού από όλες τις 
επικίνδθνες για την υγεία και για το περιβάλλον ουσίες-
στην εν λόγω οδηγία - πλαίσιο θα υπάρχει ξεχωριστό 
κεφάλαιο για τον αμίαντο μαζί με άλλα κεφάλαια που θα 
αφορούν άλλες ουσίες. 
2.5. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι 
η πρόταση οδηγίας της Επιτροπής δεν ανταποκρίνεται 
στις απαιτήσεις μιας αποτελεσματικής προστασίας της 
υγείας του πληθυσμού, και κυρίως από τις κακοήθεις 
νεοπλασίες που οφείλονται στον αμίαντο. Αυτός όμως 
πρέπει να είναι κεντρικός στόχος, σε επίπεδο πολιτικής 
περιβάλλοντος, μιας κοινοτικής οδηγίας επί του 
θέματος. 
2.6. Σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της μέχρι σήμερα 
κοινοτικής πολιτικής, και στο προοίμιο τουλάχιστον 
της οδηγίας, θα έπρεπε να υπάρχει θέση υπέρ της 
σταδιακής απαγόρευσης του αμιάντου παράλληλα με την υποχρεωτική χρήση υποκατάστατων αυτού. Σ' αυτό 
το πνεύμα τουλάχιστον, η έβδομη τροπολογία της 
οδηγίας 75/769/ΕΟΚ αποτελεί σημαντικό βήμα στην 
πορεία για πλήρη απαγόρευση της χρήσης του αμιά­
ντου. Θα έπρεπε εξάλλου να προσδιορίζεται στην 
οδηγία ημερομηνία για την απόλυτη απαγόρευση της 
χρήσης αμιάντου, ανεξάρτητα από τη μορφή στην 
οποία βρίσκεται. Σήμερα αρχίζουν να εμφανίζονται 
ουσίες ή μέθοδοι που θα αντικαστατήσουν τα περισσό­
τερα από τα προϊόντα που έχουν ως βάση τον αμίαντο, 
και αυτό υπό την πίεση κυρίως της κοινής γνώμης η 
οποία αντιτίθεται στη χρήση προϊόντων που περιέχουν 
αμίαντο. Αντίθετα από ό,τι ισχυρίζεται η Επιτροπή 
στην αιτιολογική έκθεση (σελίδα 3), αποδεικνύεται ότι 
οι κίνδυνοι που παρουσιάζουν τα προϊόντα υποκατά­
στασης, και κυρίως οι κίνδυνοι καρκινογένεσης, είναι 
πολύ πιο περιορισμένοι από τους κινδύνους που 
παρουσιάζει ο αμίαντος. 
2.7. Σχετικά με τους στόχους της κοινοτικής έρευνας 
για το περιβάλλοντος, που ορίζονται από την κοινοτική 
πολιτική έρευνας και ανάπτυξης στο πρόγραμμα-
πλαίσιο 1986-1990 (ΕΕ αριθ. C 301 της 25ης Νοεμβρίου 
1985), η ΟΚΕ πιστεύει ότι χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή σε ό,τι αφορά τον αμίαντο και τα προϊόντα 
υποκατάστασης αυτού. Εξάλλου, θα πρέπει ακόμη να 
προβλεφθούν μέτρα τεχνολογικής και οικονομικής 
στήριξης προκειμένου να μειωθούν κατά το μέγιστο 
δυνατό οι εκπομπές αμιάντου στο περιβάλλον από τις 
βιομηχανίες. Εν πάση περιπτώσει, η προστασία της 
υγείας δεν πρέπει να γίνεται αντικείμενο συζήτησης 
οικονομοκεντρικού χαρακτήρα. 
2.8. Τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή αφορούν 
κυρίως τις επιχειρήσεις μεταποίησης ακατέργαστου 
αμιάντου ή ενσωμάτωσης του σε διάφορα προϊόντα. Η 
επεξεργασία διατάξεων που αφορούν τις εκπομπές 
αμιάντου γίνεται κυρίως γι" αυτές τις επιχειρήσεις. 
Είναι γεγονός ότι ο βαθμός κινδύνου που παρουσιάζουν 
οι ίνες του αμιάντου για την υγεία του ανθρώπου 
εξαρτάται από το βαθμό έκθεσης του ατόμου σε 
εκπομπές αμιάντου. Μια πρόταση οδηγίας στην οποία 
δεν θα λαμβάνεται υπόψη το παραπάνω στοιχείο στα 
πλαίσια των στόχων της για προστασία του πληθυσμού, 
δεν μπορεί να είναι ικανοποιητική σε επίπεδο περιβάλ­
λοντος και υγείας. Προκειμένου λοιπόν να εκτιμηθεί ο 
κίνδυνος για την υγεία του ανθρώπου, πρέπει να 
συνεκτιμώνται εκπομπές και βαθμός έκθεσης. Πρέπει 
επίσης να εκτιμώνται οι εκπομπές από τα αυτοκίνητα, 
και κυρίως αυτές που οφείλονται στην τριβή των 
παρεμβυσμάτων των φρένων. 
2.9. Για να εξασφαλισθεί η προστασία της υγείας του 
πληθυσμού, επιβάλλεται, για ορισμένες δραστηριότη­
τες, να προβλέπεται η υποχρέωση κοινοποίησης και 
έγκισης, κυρίως όταν πρόκειται για εργασίες, κατεδάφι­
σης και για τη μεταφορά αποβλήτων που περιέχουν 
αμίαντο. 
2.10. Στης περιοχές που πλήττονται ιδιαίτερα από τη 
ρύπανση λόγω αμιάντου, πρέπει να διεξαχθούν επιλε­
κτικά επιδημιολογικές μελέτες όσον αφορά τη σχέση 
ανάμεσα στη συχνότητα εμφάνισης καρκίνων και την 
έκθεση στον αμίαντο, κυρίως δε σε ό,τι αφορά ορισμέ­
νες κακοήθεις νεοπλασίες (π.χ. καρκίνος των βρόγχων 
και του λάρυγγα, μεσοθηλίωμα του υπεζωκότα και του 
περιτοναίου). 
2.11. Πρέπει να καδορισθούν κανόνες δειγματολη­
ψίας και ανάλυσης που να είναι διαφανείς σε κάθε 
ενδιαφερόμενο- με άλλα λόγια, που να μη στηρίζονται 
αποκλειστικά στα κριτήρια που θέτει ο ISO (Διεθνής 
18. 8. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 207/23 
Οργανισμός Τυποποίησης). Πρέπει να υπάρξουν 
εγγυήσεις ότι οι διατάξεις της οδηγίας θα ισχύουν για 
όλες της ίνες του αμίαντου ανεξάρτητα από τη μορφή, 
ότι δεν θα ισχύουν δηλαδή για ίνες ορισμένων μόνο 
διαστάσεων. 
2.12. Πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να γίνει 
ενημέρωση των στοιχείων που αφορούν την κατανάλω­
ση αμιάντου στην Κοινότητα. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Άρθρο 1 
3.1.1. Στο άρθρο αυτό πρέπει να αναφέρεται ότι 
κεντρικός στόχος της οδηγίας είναι η προστασία της 
υγείας του πληθυσμού. Σε τελευταία ανάλυση, ο 
κίνδυνος που διατρέχει ο άνθρωπος είναι απείρως 
μεγαλύτερος από τον κίνδυνο που διατρέχει το περιβάλ­
λον (προστασία των ειδών) από τα τεχνικά έργα και τις 
συγκεντρώσεις πληθυσμών. 
3.1.2. Στο πρώτο άρθρο, ή σε ένα άρθρο που θα 
μπορούσε να προστεθεί μετά από αυτό, θα πρέπει να 
αναφέρεται ότι τα κράτη μέλη υποχρεώνονται να 
αντικαταστήσουν σταδιακά τον αμίαντο από άλλες 
ουσίες και ίνες με ταυτόχρονη σταδιακή απαγόρευση 
του αμιάντου. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξασφαλι­
σθεί ότι οι ουσίες αντικατάστασης είναι αβλαβείς ή 
λιγότερο επικίνδυνες από τον αμίαντο. 
3.1.3. Κατ' εικόνα της οδηγίας 83/478/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου, όπου προβλέπεται εκτεταμένη απαγόρευ­
ση της χρήσης κροκιδόλιθου, πρέπει να επιδιωχθεί η 
αντικατάσταση ή η απαγόρευση του αμιάντου για τα 
προϊόντα και τις χρήσεις που αναφέρονται παρακάτω: 
α) πλάκες από αμιαντοτσιμέντο, και κυρίως για μόνω­
ση-
β) μονωτικά υλικά-
— αντιπυρική προστασία, 
. ηχομόνωση, 
— θερμομόνωση (για ζέστη και για κρύο), 
— μόνωση κατά της υγρασίας-
γ) ηθμούς και διηθητικά υλικά-
δ) βαφές, στόκους, κόλλες 
ε) κονιάματα και επιχρίσματα-
ζ) επενδύσεις δαπέδων και οδοστρωμάτων 
η) άφλεκτα ενδύματα-
θ) ζαρντινιέρες, αθλητικό εξοπλισμό και άλλα κατερ­
γασμένα προϊόντα- παρεμβύσματα φρένων και συ­
μπλέκτης-
ι) θερμοπλαστικές ύλες με ενίσχυση από ίνες αμία­
ντου-
κ) σωλήνες από αμιαντοτσιμέντο, μετατροπείς και 
σύνδεσμοι, στο βαθμό που είναι τεχνικώς δυνατό. 
3.2. Άρθρο 2 
3.2.1. Στο άρθρο αυτό, όπου ορίζονται τα μέτρα της 
οδηγίας που αφορούν τις χρήσεις του αμιάντου, θα 
έπρεπε με γενικό τρόπο να αναφέρονται τα εξής 
στοιχεία: — οριακές τιμές έκθεσης του πληθυσμού στις ίνες 
αμιάντου που περιέχονται στην ατμόσφαιρα σε 
συσχετισμό με την παρουσία ορισμένων πηγών 
εκπομπών 
— η υποχρέωση κοινοποίησης και έγκρισης για 
ορισμένες δραστηριότητες, προκειμένου για την 
εγγύηση της ασφάλειας του πληθυσμού στις ειδικές 
αυτές περιπτώσεις. 
3.3. Άρθρο 3 παράγραφος 1 
3.3.1. Στην απαρίθμηση των ινωδών πυριτικών 
αλάτων, θα πρέπει να γίνει η εξής αλλαγή στην πέμπτη 
περίπτωση- αντί «ο γρουνερίτης αμίαντος (αμοσίτης)» 
να γραφεί «ο αμοσίτης (γρουνερίτης αμίαντος)» και να 
προστεθεί« ή κάθε άλλο σύνθετο σώμα που περιέχει ένα 
ή μερικά από τα ορυκτά αυτά». 
3.4. Άρθρο 3 παράγραφος 2 
3.4.1. Σε ό,τι αφορά την επιλογή των μεθόδων 
δειγματοληψίας και ανάλυσης, θα πρέπει να διευκρινί­
ζεται, σε μια καινούργια παράγραφο 2, ότι η οδηγία 
αναφέρεται σε όλες τις ίνες αμιάντου ανεξάρτητα από 
διαστάσεις. Η διευκρίνιση αυτή επιβάλλεται από το 
γεγονός ότι οι ίνες του αμιάντου έχουν την ιδιότητα να 
σχίζονται συνεχώς σε άλλες λεπτότερες μέχρις ότου 
γίνουν στοιχειώδη ινίδια. Εδώ θα πρέπει ακόμη να 
προστεθεί ότι η ιατρική δεν επιτρέπει ακόμη να 
αποκλείουμε το γεγονός ότι οι στοιχειώδεις ίνες 
μπορούν κΓ αυτές να γίνουν υπαίτιες ασθενειών. 
Εξάλλου, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι 
μεγάλες ίνες αμιάντου μπορούν να εισέλθουν στο 
ανώτερο τμήμα της αναπνευστικής οδού και στο 
πεπτικό σύστημα και να προκαλέσουν τον κίνδυνο 
καρκινογένεσης. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να 
εξετάζονται τα στοιχεία που γίνοται στο μεταξύ γνωστά 
σχετικά με άλλα είδη καρκίνων που προκαλεί ο 
αμίαντος, κυρίως του λάρυγγα και κακοήθεις νεοπλα­
σίες του στομάχου και του εντέρου. 
3.4.2. Ο ορισμός «χρησιμοποίηση του αμιάντου» 
στην παράγραφο 2 όπως έχει σήμερα είναι πολύ πιο 
περιορισμένος διότι δεν καλύπτει τις περισσότερες από 
τις καταστάσεις που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν 
για τον πληθυσμό στο σύνολο του. 
3.4.3. Τα απόβλητα αμιάντου από μια επιχείρηση 
όπου παράγονται προϊόντα με βάση τον αμίαντο 
μπορούν να είναι σχετικώς λιγότερο επικίνδυνα για τον 
πληθυσμό — λόγω της απομάκρυνσης των κατοικημέ­
νων περιοχών και της αυξανόμενης αποκέντρωσης που 
αυτό συνεπάγεται — από τις εκπομπές ενός συνεργείου 
αυτοκινήτων που βρίσκεται σε πυκνοκατοικημένη 
περιοχή αν μάλιστα ληφθούν υπόψη και τα έργα 
κατασκευών καθώς και η οδική κυκοφορία. Ο ορισμός 
λοιπόν «χρησιμοποίηση του αμίαντου» πρέπει να 
καλύπτει κάθε δραστηριότητα που έχει σχέση με τον 
ακατέργαστο αμίαντο ή με τα προϊόντα που περιέχουν 
αμίαντο, συμπεριλαμβανομένων των εργασιών κατεδά­
φισης, διευθέτησης και επισκευών. 
3.4.4. Να διαγραφεί η αναφορά η σχετική με την 
ποσότητα των 100 χιλιόγραμμων. 
3.4.5. Στο άρθρο 3 θα πρέπει εξάλλου να προστεθεί 
μια καινούργια παράγραφος που να ορίζει την έκθεση 
του πληθυσμού στις ίνες του αμιάντου. Η απόλυτη 
αναγκαιότητα για την προσθήκη ενός τέτοιου ορισμού 
φαίνεται από το εξής παράδειγμα: στις μεγάλες αστικές 
συγκεντρώσεις πληθυσμών, οι μέσες τιμές της πυκνότη­
τας αμιάντου φθάνουν συχνά από 1 000 έως 10 000 ίνες 
ανά κυβικό εκατοστό (ανάλογα με τις διαστάσεις των 
ινών). Αυτό σημαίνει ότι σε 10 χρόνια ένα παιδί 
εισπνέει συνολικά από 100 εκατομμύρια μέχρι πάνω 
Αριθ. C 207/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 8. 86 
από ένα δισεκατομμύριο ίνες αμίαντου, αν ληφθούν 
υπόψη ίνες όλων των διαστάσεων. Μέρος των ινών 
αυτών παραμένει στους πνεύμονες, με αποτέλεσμα ο 
κίνδυνος καρκίνου μετά 10 έως 30 χρόνια να είναι 
εξαιρετικά μεγάλος. Αντίθετα, η γενική συγκέντρωση 
αμιάντου στις περιοχές που θεωρούνται «χωρίς ρύπαν­
ση», ακόμη και στις εκβιομηχανισμένες χώρες, δεν 
ξεπαρνάει τις 50 ίνες ανά κυβικό εκατοστό περίπου. 
3.4.6. Στο βαθμό που η παράγραφος 3 «εργασία με 
προϊόντα που περιέχουν αμίαντο» πρέπει να παραμεί­
νει, τότε να διευκρινίζεται ότι στις δραστηριότητες 
αυτές συμπεριλαμβάνονται και οι εργασίες κατεδάφι­
σης και επισκευών καθώς και οι εργασίες διάλυσης και 
επισκευών σε πλοία και αυτοκίνητα. 
3.5. Άρθρο 4 
3.5.1. Να καταργηθεί η υπερβολικά περιοριστική 
αναφορά στην καλύτερη διαθέσιμη τεχνολογία «που 
δεν συνεπάγεται υπερβολικό κόστος». Στόχος θα 
πρέπει πάντοτε να είναι η αξιοποίηση της καλύτερης 
υπάρχουσας τεχνολογίας ή η τεχνική στην πιο προχω­
ρημένη μορφή της. Θα μπορούσαν ενδεχομένως να 
προβλεφθούν μεταβατικές διατάξεις για τις παλαιότε­
ρες εγκαταστάσεις. Εν προκειμένω, θα πρέπει να γίνει 
διάκριση ανάμεσα σε καινούργιες και παλαιές εγκατα­
στάσεις. 
3.6. Άρθρο 5 
3.6.1. Αντί να ορίζεται μια γενική οριακή τιμή, θα 
πρέπει να διατυπωθεί μια σειρά από μέτρα. 
3.6.2. Θα πρέπει πρώτα να ορισθεί ο στόχος σύμφωνα 
με τον οποίο οι εκπομπές αμιάντου στην ατμόσφαιρα θα 
πρέπει να αποφεύγονται όσο τούτο είναι δυνατό. 
Πρόκειται για μια ρεαλιστική απαίτηση σε ό,τι αφορά 
τις καινούργιες εγκαταστάσεις που έχουν συγκεκριμένο 
προορισμό. 
3.6.3. Θα πρέπει ακόμη να προσδιορισθεί η σχέση 
μεταξύ εκπομπών και βαθμού έκθεσης ορισμένων 
κατηγοριών του πληθυσμού. Αυτό επιβάλλεται να γίνει 
για εκείνες κυρίως τις περιπτώσεις κατά τις οποίες 
παρατηρείται άμεση γειτνίαση με πηγές επομπών. Από 
την άποψη αυτή θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το 
αθροιστικό αποτέλεσμα εκπομπών αμίαντου που προέρ­
χονται από επιχειρήσεις παραγωγής, συνεργεία αυτοκι­
νήτων, εργασίες κατεδάφισης, εργασίες κατασκευών 
κάθε είδοθς και από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων. 
Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει κυρίως να γίνει σε σχέση 
με τα νοσοκομεία, τα σχολεία, τα γειτονικά εργαστή­
ρια, τα σπίτια και τους χώρους αξιοποίησης του 
ελεύθερου χρόνου. Για την εκτίμηση του βαθμού 
έκθεσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι ίνες 
αμίαντου αιωρούνται στην ατμόσφαιρα υπό μορφή 
σκόνης που βρίσκεται σε διαρκή κίνηση. 
3.6.4. Σε ό,τι αφορά τη μέγιστη τιμή έκθεσης, στόχος 
πρέπει να είναι μια ημερήσια μέση τιμή όσο δυνατό πιο 
χαμηλή για το σύνολο του πληθυσμού. Στα πλαίσια των 
βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθε­
σμων προγραμμάτων, οι προσπάθειες θα πρέπει να 
τείνουν προς μείωση των σημερινών τιμών συγκεντρώ­
σεων ώστε να πλησιάσουν τις συγκεντρώσεις των 
περιοχών που θεωρούνται «χωρίς ρύπανση». Στην 
οδηγία θα πρέπει ρητά να αναφέρεραι η υποχρέωση 
επεξεργασίας τέτοιων προγραμμάτων. 
3.6.5. Η γενική οριακή τιμή 0,1 χιλιόγραμμα ανά 
κυβικό εκατοστό δεν είναι αποδεκτή. Πρέπει πάντοτε 
να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική έκθεση του 
πληθυσμού. Χάρη στις υπάρχουσες σήμερα τεχνικές 
διαχωρισμού και διήθησης, υπάρχει δυνατότητα να μειωθεί σημαντικά η παραπάνω οριακή τιμή. Προς το 
σκοπό αυτό, χρειάζεται να γίνει επεξεργασία ενός 
σταδιακού προγράμματος. 
3.6.6. Σε ό,τι αφορά τα ορυχεία, τα κράτη μέλη 
πρέπει να θεσπίσουν ιδιαίτερη ρύθμιση που να εγγυάται 
τη διατήρηση των εκπομπών ινών αμιάντου σε επίπεδο 
τόσο χαμηλό όσο επιτρέπουν οι υπάρχουσες τεχνικές. 
3.6.7. Σε ορισμένες εξάλλου περοπτώσεις, οι τιμές 
συγκέντρωσης θα πρέπει να εκφράζονται σε αριθμό 
ινών ανά κυβικό εκατοστό απορριπτόμενου αέρα. Κατ' 
αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να μειωθούν οι 
δυνατότητες κατεργασίας με τη βοήθεια κανόνων που 
θα καθόριζαν επακριβώς τα σχετικά με τις αναλύσεις 
και μετρήσεις. 
3.7. Άρθρο 6 
3.7.1. Η οριακή τιμή που έχει τεθεί για τα απόβλητα 
των υδάτων είναι υπερβολικά υψηλή (30 γραμμάρια 
αιωρούμενων υλών ανά κυβικό εκατοστό υδατικών 
λυμάτων και 0,7 κυβικά εκατοστά απορριπτόμενων 
λυμάτων ανά τόνο παραγόμενου αμιαντοτσιμέντου). 
3.7.2. Πρέπει να προβλεφθούν ειδικές διατάξεις για 
καταστάσεις που παρουσιάζονται κατά τη μεταποίηση 
ή κατά τη μεταφορά του αμιάντου. 
3.8. Άρθρο 7 
3.8.1. Στην παράγραφο 1 θα πρέπει να προστεθεί ότι 
είναι επίσης απαραίτητος ο τακτικός έλεγχος της 
έκθεσης του συνόλου του πληθυσμού. 
3.9. Άρθρο 8 
3.9.1. Πρέπει να θεσπισθεί η απαγόρευση δραστη­
ριοτήτων, όπως είναι η επεξεργασία προϊόντων που 
περιέχουν αμίαντο με τροχούς λείανσης ή με ταχέα 
δισκοπρίονα καθώς και η χρήση πεπιεσμένου αέρα για 
τον καθαρισμό των τύμπανων των φρένων στα συνερ­
γεία αυτοκινήτων. 
3.9.2. Θα πρέπει να προστεθεί η υποχρέωση κοινο­
ποίησης και έγκρισης για τις εργασίες κατεδάφισης, 
διευθέτησης και επισκευής. Η οδηγία θα πρέπει να 
καλύπτει όλες τις εργασίες επισκευής, συμπεριλαμβα­
νομένων των επισκευών πλοίων και αυτοκινήτων. Η 
υποχρέωση για έγκριση θα πρέπει να αφορά τόσο την 
ποιοτική στάθμη της επιχείρησης κατεδάφισης όσο και 
την ακολουθούμενη μέθοδο. Σε ορισμένες περιπτώσεις 
θα πρέπει να επιβάλλεται η προσφυγή σε ειδικούς. 
3.9.3. Προκειμένου για εργασίες κατεδάφισης καθώς 
και για ορισμένες συνήθεις δραστηριότητες κατα­
σκευών, είναι αναγκαία η πληροφόρηση του πληθυ­
σμού σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία. Εφόσον 
προβλέπονται σημαντικές εκπομπές να λαμβάνονται 
προσωρινά μέτρα (π.χ. κλείσιμο παιδικών σταθμών). 
Στο άρθρο αυτό πρέπει να διευκρινίζεται ότι τα κράτη 
μέλη οφείλουν να επεξεργασθούν προληπικά σχέδια 
προς όφελος όλου του πληθυσμού. 
3.10. Άρθρο 9 
3.10.1. Θα πρέπει επίσης να διευκρινίζεται ότι κατά 
την εκφόρτωση αποβλήτων που περιέχουν αμίαντο δεν 
πρέπει να διαφεύγουν ίνες αμίαντου. Πρέπει να θεσπι­
στεί λοιπόν η υποχρέωση για απόρριψη των αποβλήτων 
σε συμπυκνωμένη μορφή ή σε κατάλληλη συσκευασία. 
3.10.2. Για τα απόβλητα που περιέχουν αμίαντο και 
δεν βρίσκονται σε συμπυκνωμένη μορφή ούτε έχουν 
κατάλληλη συσκευασία, πρέπει να διατάσσεται άμεση 
18. 8. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 207/25 
3.12. Παράρτημα 
3.12.1. Η ανάπτυξη μιας πρότυπης διαδικασίας για 
τη δειγματοληψία και την ανάλυση δεν πρέπει να αφεθεί 
μόνο στη διακριτική ευχέρεια του ISO. Θα μπορούσε να 
συσταθεί και μια επιτροπή μετά από συνεννόηση όλων 
τω ενδιαφερομένων, η οποία να αναλάβει τη διεξαγωγή 
μελετών για τη διατήρηση της ποιότητας της ατμόσφαι­
ρας, του εδάφους και των υδάτων σε κοινοτικό επίπεδο. 
Η Επιτροπή αυτή θα είναι αρμόδια για θέματα περιβάλ­
λοντος γενικά αλλά και εργασιακού περιβάλλοντος 
ειδικότερα. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοιωνωνικής Επιτροπής 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
Ψηφοφορία 
Το σύνολο της γνωμοδότησης αποτέλεσε αντικείμενο ονομαστικής ψηφοφορίας κατά τη διάρκεια της 
οποίας οι παρακάτω σύμβουλοι, που ήταν παρόντες ή εκχώρησαν το δικαίωμα ψήφου τους, υπερψήφισαν 
τη γνωμοδότηση: 
Amato, Araujo Dos Santos, Beretta, Berger, Bernasconi, Binnenbruck, Bleser, Boddy, Bonety, Brassier, 
Briganti, De Caffarelli, Calvel Chambon, Carroll, Cavazzuti, Ceballo Herrero, Χαλιόρης, Curlis, Ντάσης, 
Δασούλας, Von Der Decken, De Grave, D'Elia, Delia Croce, Delourme, Drilleaud, Dunet, Elkan, Emo 
Capodilista, Engelen-Kefer, Etty, Flum, Geuenich, Glesener, Gomes Proenca, Gomez Martinez, Goris, 
Gredal, VanGreusven, Hammond, Χατζή βασιλείου, Heuser, Hilkens, Houthuys, Jarvis, Jaschick, Jenkins, 
Καμιζόλας, Kirschen, Κίτσιος, Kolble, Laka Martin, Landaburu Da Silva, Lojewski, Margalef Masia, 
Marvier, Masucci, Meraviglia, Mols Sorcnsen, Morselli, Mourgues, Muller, Muniz Guardado, Murphy, 
Nielsen B, Nielsen M, Nielsen P, Nierhaus, Ognibene, Plank, Pronk, Ραυτόπουλος, Rainero, Van Rens, 
Rouzier, Saiu, Santillan Cabeza, Schmitz, Schoepges, Smith A, Smith L, Soulat, Spijkers, Strobel, Tixier, 
Vallejo Calderon, Vanden Broucke, Vasseur, Βασιλαράς, Valesco Mancebo, Vercellino, Weber, Zoli, 
Zufiaur Narvaiza. 
Οι παρακάτω σύμβουλοι, που ήταν παρόντες ή εκχώρησαν το δικαίωμα ψήφους τους, κατεψήφισαν τη 
γνωμοδότηση: 
Antonsen, Breitenstein, Brocher, Cammann, Cambell, Ceyrac, Cuenca Valvidia, De Brievre, De Tavernier, 
Dore, Δράκος, Fortuyn, Fuller, Hemmer, Kenna, Low, Machado Von Tschusi, Martin Almendro, 
Masprone, Neto Da Silva, Noordwal, De Normann, Pearson, Pelletier, Poeton, Querleux, Riera Marsa, 
Rolao Goncalves, Sa Cooutinho De Lencastrc, Schnieders, Stahlman, Staratzke, Storie-Pugh, Storm 
Hansen, Swift, Tamlin, Termes Carrero, Van Der Mensbrugghe, Van Melckenbeke, Wagner, Wick, De Wit. 
Οι παρακάτω σύμβουλοι, που ήταν παρόντες ή εκχώρησαν το δικαίωμα ψήφου τους, δήλωσαν αποχή από 
την ψηφοφορία: 
Aparicio Bravo, Arena, Bagliano, Μπρεδήμα, Corell Ayora, Lopez De La Puerta, Pereira Da Silva Costa, 
Regaldo. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Τροπολογίες που απορρίφθηκαν 
Κατά τη συζήτηση, απορρίφθηκαν από την ΟΚΕ οι παρακάτω τροπολογίες που υποβλήθηκαν σύμφωνα 
με τον εσωτερικό κανονισμό. 
Να διαγραφούν τα σημεία 2.2 και 2.3 και να αντικατασταθούν από το παρακάτω κείμενο: 
« Η προληπτική δράση πρέπει κατά κύριο λόγο να επικεντρώνεται στην πρόληψη των καρκίνων, αφού 
είναι ευρύτατα γνωστό ότι οι ίνες αμιάντου περιλαμβάνονται μεταξύ των πλέον επικίνδυνων 
καρκινογόνων ουσιών. Σύμφωνα με την υπάρχουσα γενική επιστημονική άποψη, οι ίνες αμιάντου 
αποτελούν την πρωταρχική αιτία για τα καρκινώματα των βρόγχων καθώς επίσης και για τα 
μεσοθηλιώματα του υπεζωκότα και του περιτοναίου. Ορισμένοι επιστήμονες, ειδικοί περί τον αμίαντο, 
αποδίδουν σ' αυτό κάποιες σχέσεις με κακοήθεις όγκους που δημιουργούνται σε άλλα μέρη του 
σώματος· δεν υπάρχουν όμως σαφείς αποδείξεις για κάτι τέτοιο. Οι επιστημονικές συζητήσεις σχετικά 
με το άν ο αμίαντος προκαλεί καρκίνο και σε άλλα μέρη του σώματος συνεχίζονται.» επικάλυψη ώστε να αποφεύγετα η διαφυγή σωματιδίων 
αμιάντου στην ατμόσφαιρα. 
3.11. Άρθρο 14 
3.11.1. Να συμπληρωθεί ως εξής: 
«Οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών πραγματο­
ποιούν διαβουλεύσεις με εμπειρογνώμονες της βιο­
μηχανίας, των οργανώσεων των εργαζομένων και 
άλλων ενδιαφερόμενων ομάδων.» 
Βρυξέλλες, 21 Μαΐου 1986. 
Αριθ. C 207/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 8. 86 
Αιτιολογία 
Σύμφωνα με πρόσφατα ιατρικά στοιχεία, απορρίπτονται ως ανακριβείς οι οποιεσδήποτε υπερβολές 
σχετικά με τον κίνδυνο πρόκλ,ησης καρκίνων της γαστρεντερικής οδού (βλέπε σχετικά Effects on Health 
of Exposure to Asbestos—R. Doll και J. Peto, Health and Safety Commission — London 1985). Πριν από 
οποιαδήποτε αναφορά σε ειδικά παραδείγματα, θα ήταν πιο χρήσιμο να εξασφαλίζονται η διαθεσιμότητα 
των υπαρχόντων πορισμάτων ερευνών καθώς και η συμφωνία των αρμόδιων σχετικά με τα εν λόγω 
πορίσματα. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Υπέρ: 39, κατά: 84, αποχές: 10. 
Να διαγραφεί το σημείο 2.6 και να αντικατασταθεί από το παρακάτω κείμενο: 
«Η οδηγία — στο προοίμιο της τουλάχιστον —- θα έπρεπε να επαναλαμβάνει την πολιτική που έχει 
ακολουθήσει μέχρι σήμερα η Κοινότητα, και συγκεκριμένα να υποστηρίζει την απαγόρευση της 
χρήσης αμιάντου σε ορισμένα προϊόντα, από τη στιγμή που, ενδεχόμενη αποδέσμευση σκόνης και 
ινών αμιάντου από αυτά θα μπορούσε να αποβεί σε βάρος της υγείας του ανθρώπου και να προκαλέσει 
αμιαντίαση και καρκίνο. Art' αυτή τουλάχιστον την άποψη, η έβδομη τροπολογία της οδηγίας 76/769/ 
ΕΟΚ αποτελεί ένα αξιόλογο βήμα προς την κατεύθυνση της πλήρους απαγόρευσης του αμιάντου. Ήδη 
έχουν αναπτυχθεί ουσίες και μέθοδοι που θα υποκαταστήσουν τα περισσότερα από τα προϊόντα του 
αμιάντου.» 
Αιτιολογία 
Η απαγόρευση αυτή είναι σύμφοινη με την έως σήμερα πολιτική της Κοινότητας — βλέπε προοίμιο της 
οδηγίας 83/478/ΕΟΚ που τροποποιεί για πέμπτη φορά την οδηγία 76/769/ΕΟΚ σχετικά με την 
εναρμόνιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά 
τους περιορισμούς της εισαγωγής στην αγορά και της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών και 
παρασκευασμάτων. Η απόλυτη απαγόρευση της χρήσης αμιάντου, μολονότι θα ήταν επιθυμητή, θα ήταν 
σκοπιμότερη εφόσον η εισαγωγή των υποκατάστατων δεν θα παρουσίαζε κινδύνους για την υγεία. Έτσι 
όπως έχουν τα πράγματα, είναι δύσκολο να ορισθεί προθεσμία. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Υπέρ: 44, κατά: 83, αποχές: 6. 
Να διαγραφούν τα σημεία 3.1.2 και 3.1.3 και να αντικατασταθούν από το παρακάτω κείμενο: 
«Το άρθρο 1, ή ένα νέο άρθρο μετά απ' αυτό, μπορεί να αναφέρεται στις οδηγίες 83/478/ΕΟΚ και 85/ 
610/ΕΟΚ στις οποίες θεσπίζεται ότι τα κράτη μέλη πρέπει να αντικαταστήσουν τον αμίαντο με 
υποκατάστατα υλικά και ίνες σε ορισμένα προϊόντα από τα οποία αποδεσμεύονται ίνες και σκόνη. 
Ταυτόχρονα, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα που θα εξασφαλίζουν ότι τα εν λόγω υποκατάστατα υλικά 
είναι αβλαβή.» 
Αιτιολογία 
Ο κατάλογος των προϊόντων που απαριθμούνται στο σημείο 3.1.3 έχει καταρτισθεί υπό την εποπτεία της 
γενικής διεύθυνσης III «Εσωτερική Αγορά». Η διεύθυνση αυτή έχει ήδη λάβει ορισμένα μέτρα για την 
απαγόρευση των χρήσεων εκείνων κατά τις οποίες μπορεί να σημειωθεί αποδέσμευση ινών αμιάντου και 
συνεχίζει σταδιακά τις εν λόγω προσπάθειες. Η γενική διεύθυνση III έχει υπόψη της όλες τις χρήσεις του 
αμιάντου στο εσωτερικό της Κοινότητας· συνεπώς, ένας επιλεκτικός κατάλογος όπως αυτός του σημείου 
3.1.3 δεν έχει λόγο ύπαρξης. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Υπέρ: 39, κατά: 94, αποχές: 7. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Αήλωση μειοψηφίας — Ομάδα εργοδοτών 
Τα μέλη της ομάδας εργοδοτών υποστηρίζουν κατρχή ν, τις προτάσεις για τη ν έκδοση οδηγίας σχετικά με 
τη μόλυνση του περιβάλλοντος από τον αμίαντο έτσι όπως διατυπώνονται στο έγγραφο [COM(85) 632 
τελικό] της Επιτροπής. 
Τα μέλη αυτά, ωστόσο, δεν υποστηρίζουν τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ διότι το περιεχόμενο της υπερβαίνει 
τα ζητήματα που θέτει η Επιτροπή. 
Η ομάδα εργοδοτών δεν συμφωνεί με το μεγάλο εύρος των προτάσεων της γνωμοδότησης που 
αναφέρονται στις χρήσεις αμιάντου, και ιδιαίτερα με την πρόταση που ζητάει να προσδιορισθεί 
προθεσμία για την απαγόρευση της χρήσης όλων των προϊόντων αμιάντου.