ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Γνωμοδότηση της Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) με θέμα «Αντίκτυπος της επικαιροποιημένης βιομηχανικής στρατηγικής στο βιομηχανικό οικοσύστημα της υγείας» (συμπληρωματική γνωμοδότηση στη γνωμοδότηση INT/935) Εισηγητής: ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ Συνεισηγητής: ο κ. Antonello PEZZINI Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 26.4.2021 Νομική βάση Άρθρο 37 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού Συμπληρωματική γνωμοδότηση Αρμόδιο όργανο Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) Υιοθετήθηκε από την CCMI 29.9.2021 1. Συμπεράσματα και συστάσεις 1.1. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η υγεία βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας διεθνούς γεωπολιτικής κατάστασης και ότι είναι ζωτικής σημασίας να υποστηριχθεί ένα ισχυρό και συντονισμένο ευρωπαϊκό οικοσύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ώστε να συμβάλει στη στρατηγική αυτονομία της βιομηχανίας, στην τεχνολογική κυριαρχία της ΕΕ και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών της ΕΕ, με βάση μια ολιστική προσέγγιση, με σαφώς καθορισμένους χάρτες πορείας και με μετρήσιμους και διαφανείς δείκτες επιδόσεων. 1.2. Προκειμένου να αξιολογηθεί η επακριβής φύση των εξαρτήσεων που προσδιορίστηκαν, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που ενέχουν για την ανθεκτικότητα και τη λειτουργία των βιομηχανικών οικοσυστημάτων στην ΕΕ, και να αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες και οι ελλείψεις στρατηγικών υλικών, απαιτείται χαρτογράφηση και ανάλυση «από τη βάση προς την κορυφή», από κοινού με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη του εν λόγω τομέα. 1.3. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται δράση για τη δημιουργία ενός ισχυρότερου, δικαιότερου και πιο αποδοτικού και προσβάσιμου οικοσυστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, με αποτελεσματική διακυβέρνηση, κατάλληλη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και διαλειτουργική και διασυνδεδεμένη ψηφιακή αρχιτεκτονική στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Η ΕΕ πρέπει να βρει τα κατάλληλα κίνητρα για την επανεγκατάσταση στρατηγικών παραγωγικών ικανοτήτων. 1.4. Η Ευρώπη εξαρτάται από άλλες χώρες για την προμήθεια ορισμένων πρώτων υλών. Ο τομέας της υγείας χρειάζεται ισχυρότερες και πιο διαφοροποιημένες διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, προκειμένου να είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει μελλοντικές κρίσεις. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοινωθείσα πρόταση για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αρχής ετοιμότητας και αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. 1.5. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη λήψης δραστικότερων μέτρων, μεταξύ άλλων μέσω συνεργειών μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Χρειάζονται απεγνωσμένα στρατηγικές προβλέψεις σε επίπεδο Ένωσης, προωθώντας τη δίκαιη διαθεσιμότητα του εξοπλισμού και την πρόσβαση στο οικοσύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, μεγαλύτερη αλληλεγγύη, δικαιοσύνη και πολυμερή συνεργασία. Η ΕΟΚΕ ζητά να διασφαλιστεί η κοινωνική ευημερία μέσω της εύκολης πρόσβασης σε αποτελεσματικά φάρμακα υψηλής ποιότητας για όλους τους κατοίκους της ΕΕ. 1.6. Οι δυνητικές συνέργειες μεταξύ μεγάλων εταιρειών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων δεν αξιοποιούνται πλήρως, παρεμποδίζοντας σοβαρά την ενδυνάμωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και εμποδίζοντας τον τομέα της υγείας να καταστεί εκκολαπτήριο πρωτοποριακών ανακαλύψεων. Τα μέσα υποστήριξης των επενδύσεων πρέπει να συντονίζονται αποτελεσματικά, με ειδικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για τις βιομηχανικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 1.7. Η ΕΟΚΕ ζητά μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά την ανταλλαγή δεδομένων για την υγεία και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, την εξάλειψη των κανονιστικών φραγμών και την υποστήριξη μιας κοινής προσέγγισης της ΕΕ όσον αφορά τη χρήση των υπηρεσιών τηλεϊατρικής. Υποστηρίζει πλήρως τη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την υγεία, με πλήρη σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. 1.8. Ο τομέας της υγείας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην κλιματική ουδετερότητα της ΕΕ μέσω κατάλληλα σχεδιασμένων πολιτικών διαχείρισης των αποβλήτων, νέων επιχειρηματικών μοντέλων κυκλικής οικονομίας και αυξημένης ικανότητας των υποδομών μεταφορών. 1.9. Οι επενδύσεις στην Ε & Α είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα της βιομηχανίας της υγείας. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να τονώσουν τις δημόσιες και τις ιδιωτικές επενδύσεις με στόχο την ενσωμάτωση των κοινωνικών και των υγειονομικών πτυχών. 1.10. Η ΕΟΚΕ ζητά μεγαλύτερη συμμετοχή στις κανονιστικές διαδικασίες όσον αφορά την ανάπτυξη εναρμονισμένων προτύπων ποιότητας και ασφάλειας για τον προστατευτικό εξοπλισμό και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Η ΕΟΚΕ ζητά σαφείς εντολές για τους οργανισμούς τυποποίησης στο πλαίσιο της τεχνικής και της κανονιστικής διαδικασίας. 1.11. Απαιτούνται ειδικά προγράμματα κατάρτισης, επανεκπαίδευσης, αναβάθμισης των δεξιοτήτων και διά βίου μάθησης για το ευρωπαϊκό εργατικό δυναμικό υγείας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι νέες προκλήσεις της Πράσινης Συμφωνίας. Πρέπει να δοθεί έμφαση όχι μόνο στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, αλλά και στους ερευνητές, τους εκπαιδευτικούς, τους εργαζόμενους στα μέσα ενημέρωσης και τους ίδιους τους ασθενείς. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά περισσότερη ενημέρωση σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών/ασθενών, με πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. 1.12. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει τη συνεργασία και τον διάλογο μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών για την ανθεκτικότητα του φαρμακευτικού τομέα, με βάση τις υφιστάμενες δομές στο πλαίσιο της φαρμακευτικής στρατηγικής για την Ευρώπη, και να εξακολουθήσει να αναπτύσσει έναν ισχυρό, βιώσιμο και ψηφιακό μετασχηματισμό του βιομηχανικού οικοσυστήματος της υγείας, όπως υποδεικνύεται στη βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη. 2. Ιστορικό και εισαγωγή 2.1. Η πανδημία COVID-19 έχει προκαλέσει μια πρωτοφανή κρίση σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ η οποία, σε αντίθεση με κάθε προηγούμενη κρίση, έχει επηρεάσει τόσο την προσφορά όσο και τη ζήτηση, καθώς και την κοινωνία στο σύνολό της. Η ΕΕ έχει πληγεί σοβαρά σε σχέση με άλλα μέρη του κόσμου και έχει σημειώσει περισσότερους θανάτους ανά εκατομμύρια κόσμου σε σχέση με την παγκόσμια τάση ( 1 ) . Η Ένωση έχει αντιδράσει με επαρκή και σχεδόν συντονισμένο τρόπο. Εάν η Ένωση ήταν καλύτερα προετοιμασμένη για ένα τέτοιο είδος κρίσης, θα μπορούσε να είχε κάνει πολύ περισσότερα. 2.2. Η ενιαία αγορά αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του εγχειρήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, υφίστανται ακόμη εμπόδια λόγω της μη εναρμονισμένης εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ εντός των κρατών μελών. Η πανδημία COVID-19 έχει εντείνει αυτά τα εμπόδια, καθώς έχει αποκαλύψει πόσο εύθραυστες είναι οι αλυσίδες αξίας και έχει αυξήσει τα προβλήματα διανομής. Έχει καταστεί σαφές ότι η ΕΕ εξαρτάται από τρίτες χώρες ως προς τα ιατρικά προϊόντα. 2.3. Ο τομέας της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης προσέφερε περισσότερες από 7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας το 2018 ( 2 ) . Ο τομέας είναι πολύ σημαντικός για την ενιαία αγορά, καθώς δημιουργεί περισσότερες από 800 000 άμεσες θέσεις εργασίας και 109,4 δισεκατομμύρια EUR σε εμπορικό πλεόνασμα ( 3 ) . Οι παραγωγοί φαρμάκων είχαν τη μεγαλύτερη συνεισφορά σε επενδύσεις Ε & Α το 2019, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτροϊατρικών προϊόντων ανέρχεται πλέον σε 120 δισεκατομμύρια EUR. Ωστόσο, οι επενδύσεις της ΕΕ είναι μικρότερες σε σύγκριση με αυτές των εμπορικών εταίρων μας: 19,2 % των βιομηχανικών επενδύσεων Ε & Α στην ΕΕ προορίζονται για καινοτομίες για την υγεία, σε σύγκριση με 26,4 % στις ΗΠΑ, για παράδειγμα. Η Ευρώπη είναι σημαντικός κόμβος για την παγκόσμια βιομηχανία ιατροτεχνολογικών προϊόντων. Η αγορά ιατροτεχνολογικών προϊόντων στην ΕΕ αντιστοιχεί στο ένα τρίτο της παγκόσμιας αγοράς, με περίπου 32 000 επιχειρήσεις και 730 000 εργαζομένους. 3. Γενικές παρατηρήσεις 3.1. Η υγεία είναι μία από τις μεγατάσεις του μέλλοντος, ιδίως στην Ευρώπη και στο νέο γεωπολιτικό πλαίσιο, είναι ζωτικής σημασίας να στηριχθεί το βιομηχανικό οικοσύστημα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που συμβάλλει στη στρατηγική αυτονομία και την τεχνολογική κυριαρχία της ΕΕ. 3.2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τοποθετεί τη βιομηχανία, και ιδίως την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών πολιτικών, αναγνωρίζοντας την ικανότητά της να επιφέρει σημαντικές αλλαγές, να ερμηνεύει τις νέες ανάγκες και προκλήσεις της κοινωνίας και να προσφέρει καινοτόμες και ανταγωνιστικές λύσεις. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητά να υιοθετηθεί μια πιο ολιστική προσέγγιση από την προσέγγιση της Επιτροπής, επικεντρωμένη κυρίως στη βιομηχανία. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν υψηλό επίπεδο ευθύνης, δεδομένου ότι η υγεία είναι μια από τις βασικές ανάγκες ατομικής διαβίωσης και αναμφίβολα το πιο πολύτιμο αγαθό των ατόμων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά περισσότερη επικοινωνία σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών/ασθενών, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Η ΕΕ χρειάζεται ένα ισχυρό και συντονισμένο σύστημα υγείας. 3.3. Η βιομηχανική διάρθρωση του οικοσυστήματος υγείας είναι μια εκτεταμένη κατασκευή, με μερικούς μεγάλους παράγοντες και έναν μεγάλο αριθμό μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι πιθανές συνέργειες μεταξύ των δύο ομάδων δεν αξιοποιούνται πλήρως, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται σημαντικά η ενδυνάμωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ως αποτέλεσμα, το οικοσύστημα υγείας δεν λειτουργεί πλήρως και δεν μπορεί να αναδειχθεί σε εκκολαπτήριο νέων καινοτόμων ανακαλύψεων. 3.4. Το βιομηχανικό οικοσύστημα της υγείας απαιτεί μια ισχυρή εσωτερική αγορά, με ισχυρές εγκαταστάσεις παραγωγής και διανομής. Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει στο παρελθόν τον «κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει μια λειτουργική, δίκαιη και αποτελεσματική εσωτερική αγορά, η οποία, αφενός, προωθεί και ανταμείβει τη γνήσια ιατρική καινοτομία με πραγματική προστιθέμενη αξία για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και, αφετέρου, ενισχύει τον ανταγωνισμό για δίκαιη και προσιτή πρόσβαση σε φάρμακα» ( 4 ) 3.5. Φαίνεται ότι υπάρχει σημαντική ανάγκη αναβάθμισης της ενσωμάτωσης της ενιαίας αγοράς μέσω της διασφάλισης μιας πιο αποτελεσματικής διακυβέρνησης, ιδίως στον βιομηχανικό τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ( 5 ) : μια λειτουργική ενιαία αγορά και πολιτική ανταγωνισμού προσφέρει ισχυρή δυναμική στις επιχειρήσεις, η οποία μπορεί να διαδραματίσει καίριο ρόλο στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού εντός της ΕΕ, και να αποτρέψει την κατακερματισμένη αρχιτεκτονική του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. 3.6. Όπως αποδείχθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η συνεργασία και η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών βελτιώνουν την ικανότητα αντίδρασης της ΕΕ και ενισχύουν την ανθεκτικότητα της Ένωσης στο σύνολό της. Η στρατηγική πρόβλεψη σε ενωσιακό επίπεδο συνιστά επείγουσα ανάγκη, ιδίως εφόσον η πανδημία έχει πλήξει βαθύτερα τους τομείς και τις αλυσίδες αξίας που έχουν διασυνοριακές διασυνδέσεις. 3.7. Οι στρατηγικές εξαρτήσεις επηρεάζουν τα θεμελιώδη συμφέροντα της ΕΕ. Αφορούν ιδίως τους τομείς της ασφάλειας και της προστασίας, την υγεία των Ευρωπαίων, και την ικανότητα πρόσβασης σε αγαθά, υπηρεσίες και τεχνολογίες που είναι κρίσιμης σημασίας για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση που αποτελούν βασική προτεραιότητα για την ΕΕ. 3.8. Η ΕΟΚΕ έχει συστήσει στην Επιτροπή «να παρουσιάσει μια σαφή βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη συγκεκριμένη και ολοκληρωμένη στρατηγική για την ευρωπαϊκή βιομηχανία» και την έχει παρακινήσει να «εκδώσει συγκεκριμένο σχέδιο δράσης με σαφείς ετήσιους στόχους και διαδικασίες παρακολούθησης, σε στενή συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη» ( 6 ) , ενώ παράλληλα έχει υπογραμμίσει τους τρόπους με τους οποίους «ο ρόλος των εργοδοτών, των επιχειρηματιών και της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στην προώθηση των διαρθρωτικών αλλαγών είναι καθοριστικής σημασίας για τη βιομηχανική μετάβαση» ( 7 ) 3.9. Η καινοτόμος ιατροφαρμακευτική βιομηχανία βασίζεται στην ιατρική πρόοδο. Ένα σημαντικό πρόβλημα που χρήζει άμεσης επίλυσης είναι οι υπερβολικά υψηλές τιμές ή η μη διαθεσιμότητα των φαρμάκων. Η κοινωνική ευημερία πρέπει να διασφαλιστεί μέσω της εύκολης πρόσβασης σε αποτελεσματικά φάρμακα υψηλής ποιότητας για όλους τους πολίτες που ζουν στην ΕΕ. Η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σημαντικές επιπτώσεις για τους κατασκευαστές ιατροτεχνολογικών προϊόντων. 3.10. Η εξάρτηση της Ευρώπης από ορισμένες πρώτες ύλες προερχόμενες μόνον από περιορισμένο αριθμό παραγωγών και χωρών κατέστη εμφανής κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Επιπλέον, ακόμα και οι πράσινες και οι ψηφιακές τεχνολογίες, που συχνά συνδέονται με το βιομηχανικό σύστημα υγείας, εξαρτώνται από ένα φάσμα σπάνιων πρώτων υλών που εισάγονται στην Ευρώπη, με μια πολύ μεγάλη ποσότητα σπάνιων απαιτούμενων γαιών να προέρχονται από έναν μόνο προμηθευτή, την Κίνα ( 8 ) . Η ενδυνάμωση και η διαφοροποίηση των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού είναι, επίσης, ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της βιομηχανίας της υγείας, και για να διασφαλιστεί ότι η ΕΕ θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μελλοντικές κρίσεις όπως η πανδημία COVID-19. Ο απώτερος σκοπός θα πρέπει να είναι η εξάλειψη των αδυναμιών και η διαμόρφωση ενός σταθερού, προβλέψιμου και αποδοτικού ως προς τη χρήση των πόρων εμπορικού περιβάλλοντος. Είναι θεμιτή η ανακοινωθείσα πρόταση για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αρχής ετοιμότητας και αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης υγειονομικής ανάγκης. 3.11. Η Ευρώπη έχει χαράξει μια επιτυχημένη στρατηγική για την ανάπτυξη συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την ενίσχυση της Ε & Α στη φαρμακοβιομηχανία, ωστόσο το ύψος των δαπανών της αντιστοιχεί μόλις στο ένα δέκατο των αντίστοιχων δαπανών της Βιοϊατρικής Αρχής Προηγμένης Έρευνας και Ανάπτυξης (Biomedical Advanced Research and Development Authority, BARDA) των ΗΠΑ. 3.12. Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες για τα επόμενα χρόνια θα προκύψουν από τις ψηφιακές τεχνολογίες υγείας. Είτε πρόκειται για φάρμακα, ιατροτεχνολογικά προϊόντα ή ιατρικές διαδικασίες, είτε για μέτρα πρόληψης, διάγνωσης ή θεραπείας ασθενειών, οι εν λόγω τεχνολογίες είναι ζωτικής σημασίας για όλους τους πολίτες της ΕΕ. Ο επερχόμενος κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη ( 9 ) , η νομοθετική πρόταση για τον ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την υγεία ( 10 ) και η τυποποίηση θα προσφέρουν περισσότερη σαφήνεια στην ανταλλαγή των δεδομένων υγείας και τη χρήση της ΤΝ, θα εξαλείψουν τα νομοθετικά εμπόδια και θα στηρίξουν μια κοινή ενωσιακή προσέγγιση για τη χρήση υπηρεσιών τηλεϊατρικής, ενώ η πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων ( 11 ) θα πρέπει να είναι σε θέση να διασφαλίσει την ανταλλαγή δεδομένων υγείας, με παράλληλη εξασφάλιση της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και διαφύλαξη των λοιπών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 4. Ειδικές παρατηρήσεις 4.1. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του τομέα της υγείας αποτελεί τεράστια ευκαιρία. Ο ενστερνισμός της διττής μετάβασης μπορεί να προσφέρει περαιτέρω ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα για την Ένωση μέσα σε ένα πολύπλοκο και τεταμένο διεθνές περιβάλλον. Ιδίως μέσω της επένδυσης σε υπολογιστικές τεχνολογίες και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης υψηλής απόδοσης, η ΕΕ μπορεί να αναπτύξει τεχνολογίες αιχμής, ιδίως προγνωστικές. Η πανδημία κατέδειξε την άμεση ανάγκη για υπηρεσίες έξυπνης υγείας, όπως η τηλεϋγεία. 4.2. Επιπλέον, ο τομέας της υγείας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην κλιματική ουδετερότητα της ΕΕ μέσω της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά μήκος των αλυσίδων αξίας. Οι πολιτικές διαχείρισης των αποβλήτων πρέπει να ενισχυθούν, καθώς ο τομέας παράγει σημαντικές ποσότητες αποβλήτων από υπολείμματα φαρμάκων και μεταχειρισμένο τεχνολογικό και ατομικό εξοπλισμό. Πρέπει να αναπτυχθούν νέα επιχειρηματικά μοντέλα κυκλικής οικονομίας και αυξημένες ικανότητες υποδομών μεταφορών και να συμμετάσχουν όλα τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη στην προσπάθεια απαλλαγής των αλυσίδων αξίας από τις ανθρακούχες εκπομπές. 4.3. Η ανθρώπινη υγεία εξαρτάται εντέλει από οικοσυστημικά προϊόντα και υπηρεσίες (όπως η διαθεσιμότητα γλυκού νερού, τροφής και καυσίμων) που είναι απαραίτητα για την καλή υγεία των ανθρώπων και μια παραγωγική ζωή. Η απώλεια βιοποικιλότητας μπορεί να έχει άμεσες σημαντικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, εάν οι οικοσυστημικές υπηρεσίες δεν επαρκούν πλέον για την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών. 4.4. Η παραδοσιακή ιατρική εξακολουθεί να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ιδίως στην πρωτοβάθμια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Τα φαρμακευτικά φυτά αποτελούν το πιο κοινό εργαλείο φαρμακευτικής αγωγής στην παραδοσιακή ιατρική και στη συμπληρωματική ιατρική παγκοσμίως. Πολλές κοινότητες βασίζονται στα φυσικά προϊόντα που συλλέγονται από οικοσυστήματα για ιατρικούς και πολιτιστικούς σκοπούς, επιπλέον των τροφίμων. 4.5. Τα στρατηγικά αποθέματα και ο επαναπατρισμός των εταιρειών της ΕΕ είναι άλλες σημαντικές κατευθύνσεις που πρέπει να εξεταστούν και αποτελούν μέρος των κοινών αρμοδιοτήτων της ΕΕ. Καθώς η τεχνολογία βελτιώνεται, παράλληλα με τις κατασκευαστικές ικανότητες, η ΕΕ πρέπει να βρει τα κατάλληλα κίνητρα για τον επαναπατρισμό των ικανοτήτων στρατηγικής παραγωγής στο έδαφός της. Τα φορολογικά κίνητρα μπορούν να διαδραματίσουν βασικό ρόλο εν προκειμένω. 4.6. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η ενδελεχέστερη αξιολόγηση τόσο της επακριβούς φύσης των εξαρτήσεων που εντοπίστηκαν, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που ενέχουν για την ανθεκτικότητα και τη λειτουργία των βιομηχανικών οικοσυστημάτων στην ΕΕ, όσο και των δυνητικών προοπτικών για τον περιορισμό αυτών των εξαρτήσεων, καθώς και των εμπορικών διαφορών και των κυβερνοεπιθέσεων στο μέλλον, να αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες και οι ελλείψεις στρατηγικών υλικών, απαιτείται χαρτογράφηση και ανάλυση «από τη βάση προς την κορυφή» από κοινού με τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία. 4.7. Οι επενδύσεις στην Ε & Α είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα της βιομηχανίας της υγείας. Πέρα από τη συνεισφορά κονδυλίων της ΕΕ, οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να ενθαρρύνουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις δημόσιες και τις ιδιωτικές επενδύσεις. Η ανάπτυξη συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπως η IMI2, θα ενθαρρύνει τους παραγωγούς να επενδύσουν και να προβούν σε δραστηριότητες Ε & Α&Κ που είναι ζωτικής σημασίας για τις μελλοντικές φαρμακευτικές ανακαλύψεις. Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες μπορούν να διατηρήσουν την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή των καινοτομιών στον τομέα της υγείας. 4.8. Εξίσου σημαντική είναι η στήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών για τη συγκέντρωση δημοσίων πόρων μέσω σημαντικών έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (IPCEI) σε τομείς όπου η αγορά δεν μπορεί να προσφέρει από μόνη της πρωτοποριακές καινοτομίες, όπως ισχύει στον φαρμακευτικό τομέα. 4.9. Η ανταγωνιστικότητα του κλάδου μπορεί να στηριχθεί από ένα ισχυρό πλαίσιο δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας που ενθαρρύνει και προστατεύει την καινοτομία. Η πρόσβαση σε δεδομένα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τους παραγωγούς, ιδίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που έχουν πληγεί σημαντικά από την πανδημία, και η αναβάθμιση και η ενίσχυσή της πρέπει να ενθαρρυνθούν. Η ΕΕ έχει ανάγκη από ειδικά σχεδιασμένες πολιτικές για την ανάλυση μαζικών δεδομένων και για τις διαλειτουργικές υποδομές πρόσβασης σε δεδομένα. 4.10. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις χρειάζονται επίσης εύκολη πρόσβαση στη χρηματοδότηση για να μπορούν να ευημερήσουν και να αναπτυχθούν. Αυτή η πρόσβαση συνεπάγεται και εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης πέρα από τα συνηθισμένα τραπεζικά δάνεια, όπως ευκαιρίες χρηματοδότησης με ίδια κεφάλαια ή επιχειρηματικό κεφάλαιο. Τα μέσα υποστήριξης των επενδύσεων πρέπει να συντονίζονται αποτελεσματικά, με κονδύλια ειδικά αφιερωμένα στις βιομηχανικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Στον τομέα αυτό, είναι σημαντικό οι πρωτοβουλίες που απορρέουν από το πλαίσιο βιώσιμης χρηματοδότησης της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της ταξινόμησης, να σχεδιάζονται έτσι ώστε να παρέχουν μια ευκαιρία στην ευρωπαϊκή οικονομία, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις ανάγκες των χρηματοπιστωτικών αγορών όσο και τις προκλήσεις της βιομηχανίας. 4.11. Η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού μορφότυπου ανταλλαγής ηλεκτρονικών μητρώων υγείας για την αποδέσμευση της ροής δεδομένων υγείας μεταξύ των συνόρων προσφέρει ένα πλαίσιο για περαιτέρω ανάπτυξη κοινών τεχνικών προδιαγραφών για την ασφαλή ανταλλαγή δεδομένων υγείας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, επί των οποίων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης καταρτίζει επί του παρόντος τεχνικές προδιαγραφές. Η ΕΟΚΕ ζητά μεγαλύτερη συμμετοχή και συμπερίληψη των ενδιαφερόμενων μερών στις κανονιστικές διαδικασίες όσον αφορά την ανάπτυξη εναρμονισμένων προτύπων ποιότητας και ασφάλειας για τον προστατευτικό εξοπλισμό και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα. 4.12. Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη πολλών αναγκών του οικοσυστήματος υγείας μέσω επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων των εθνικών συστημάτων υγείας, ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων, πρωτοβάθμιας περίθαλψης, αύξησης της δίκαιας και διαφανής πρόσβασης σε υπηρεσίες, καταπολέμησης των αδυναμιών της αλυσίδας εφοδιασμού και των ελλείψεων ψηφιακών δεξιοτήτων των εργαζομένων στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, λύσεων τηλεϊατρικής, έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας. 4.13. Η ΕΟΚΕ ζητά την ανάπτυξη ειδικά σχεδιασμένων προγραμμάτων κατάρτισης, επανεκπαίδευσης, αναβάθμισης δεξιοτήτων και διά βίου μάθησης για το ευρωπαϊκό εργατικό δυναμικό υγείας, σύμφωνα με τον βασικό επαγγελματικό και κοινωνικό τους ρόλο, την τεχνολογική πρόοδο και τις νέες απαιτήσεις για την ενίσχυση της βιωσιμότητας. Χρειάζονται σαφείς πολιτικές κατάρτισης υπό την καθοδήγηση των ενδιαφερόμενων μερών του εν λόγω τομέα, προκειμένου να υπάρχουν ειδικευμένοι εργαζόμενοι ικανοί να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις της Πράσινης Συμφωνίας. 4.14. Η ΕΟΚΕ είχε σημειώσει στο παρελθόν ότι «θα πρέπει να σχεδιαστούν νέες πολιτικές για τις δεξιότητες με τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να επιταχυνθεί η προσαρμογή των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να ανταποκρίνονται στη ζήτηση για νέες θέσεις εργασίας» ( 12 ) . Στον τομέα της υγείας, πρέπει να δοθεί έμφαση όχι μόνο στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, αλλά και στους ερευνητές, τους εκπαιδευτικούς, τους φορείς λήψης αποφάσεων κάθε είδους, τους εργαζόμενους στα μέσα ενημέρωσης, τους ίδιους τους ασθενείς και τις οργανώσεις εκπροσώπησής τους. 4.15. Οι στρατηγικές δημόσιες συμβάσεις διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στη συνένωση της ενωσιακής βιομηχανίας, των ερευνητικών κέντρων και των ενωσιακών και εθνικών ρυθμιστικών αρχών, ιδίως στον τομέα της υγείας, και διευκολύνουν τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με στόχο την κάλυψη των αναγκών των δημόσιων και ιδιωτικών συστημάτων υγείας και τη διευκόλυνση της αγοράς καινοτόμων και οικονομικά προσιτών τεχνολογιών υγείας, συμπεριλαμβανομένων πράσινων και ψηφιακών λύσεων και κοινωνικών ρητρών ( 13 ) 4.16. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη καλέσει τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη της ΕΕ να επιδείξουν πολιτική βούληση για την υλοποίηση ενός «Συμφώνου στον τομέα της υγείας για το μέλλον της Ευρώπης» ( 14 ) , σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ. 4.17. Η πρωτοβουλία διαρθρωμένου διαλόγου ( 15 ) που ανακοινώθηκε στη φαρμακευτική στρατηγική είναι ζωτικής σημασίας για την Ευρώπη για τον προσδιορισμό των γενεσιουργών αιτιών και των παραγόντων που συμβάλλουν στη δημιουργία πιθανών αδυναμιών και εξαρτήσεων των αλυσίδων εφοδιασμού φαρμάκων. 4.18. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την υγεία ( 16 ) , με στόχο την παροχή της απαραίτητης υποδομής ανταλλαγής δεδομένων για τα διαγνωστικά εργαλεία και τις θεραπείες σε περιπτώσεις συνεργασίας και συμμετοχής σε προσπάθειες συνεπένδυσης σε οικοσυστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης νέας γενιάς κατά μήκος των αλυσίδων αξίας. 4.19. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα εναρμονισμένα πρότυπα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως μέσο για την κάλυψη των βασικών απαιτήσεων ασφάλειας των προϊόντων, με την υποστήριξη μέσων που βοηθούν τη διάθεση των προϊόντων στην αγορά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αποφύγει την υπερβολική ρύθμιση των προϊόντων, με προτεραιότητα την ελάφρυνση του διοικητικού φόρτου που προκαλείται από την υπερβολική νομοθεσία, διασφαλίζοντας παράλληλα την εύκολη πρόσβαση στην τεκμηρίωση, την ορθή πληροφόρηση, την ομαλή ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την αποτελεσματική συνεργασία. 4.20. Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει τη συνεργασία και τον διάλογο μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του φαρμακευτικού συστήματος της ΕΕ απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις, με βάση τους υφιστάμενους μηχανισμούς που προβλέπονται στη φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη ( 17 ) και στη βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη ( 18 ) . Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την Επιτροπή να δημιουργήσει περαιτέρω συνέργειες μεταξύ των κρατών μελών, να υποβάλει νέες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του συντονισμού των διαφόρων εθνικών συστημάτων (σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ ( 19 ) ) και να συνεχίσει να αναπτύσσει έναν ισχυρό, βιώσιμο και ψηφιακό μετασχηματισμό του βιομηχανικού οικοσυστήματος της υγείας. Βρυξέλλες, 29 Σεπτεμβρίου 2021. Ο Πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής Βιομηχανικών Μεταλλαγών Pietro Francesco DE LOTTO

(1) Μελέτη ΕΚ — Impacts of the COVID-19 pandemic on EU industries (Αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19 στις βιομηχανίες της ΕΕ).

(2) Eurostat — Healthcare personnel statistics (Στατιστικές υγειονομικού προσωπικού).

(3) International trade in goods by type of good (Διεθνές εμπόριο αγαθών ανά είδος αγαθού).

(4) Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη» (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 53).

(5) Ερωτήσεις και απαντήσεις: πρόγραμμα EU4Health 2021-27.

(6) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «Μια νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη» (ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 108).

(7) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βιομηχανική μετάβαση προς μια πράσινη και ψηφιακή ευρωπαϊκή οικονομία» (ΕΕ C 56 της 16.2.2021, σ. 10).

(8) Π.χ. λευκόχρυσος για την παραγωγή καθαρού υδρογόνου, η μεταλλική σιλικόνη για ηλιακούς συλλέκτες και το λίθιο για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

(9) Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και για την τροποποίηση ορισμένων νομοθετικών πράξεων της Ένωσης [COM(2021) 206 final].

(10) Ανακοίνωση με τίτλο «Ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα» [COM(2020) 66 final].

(11) Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση δεδομένων (Πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων) [COM(2020) 767 final].

(12) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «Μια νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη» (ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 108).

(13) Κοινωνικές αγορές — Οδηγός για τη συνεκτίμηση κοινωνικών παραμέτρων στις δημόσιες συμβάσεις — 2η έκδοση (ΕΕ C 237 της 18.6.2021, σ. 1).

(14) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τη θέσπιση προγράμματος σχετικά με τη δράση της Ένωσης στον τομέα της υγείας για την περίοδο 2021-2027 (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 251).

(15) Διαρθρωμένος διάλογος για την ασφάλεια του εφοδιασμού φαρμάκων.

(16) Η Επιτροπή δημοσιεύει ανοικτή δημόσια διαβούλευση σχετικά με τον ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την υγεία.

(17) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:52020DC0761

(18) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?qid=1593086905382&uri=CELEX:52020DC0102

(19) Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.