[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 21.2.2006

COM(2006) 69 τελικό

2006/0018 (COD)

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/EΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και ορισμένων οργάνων μέτρησης που περιέχουν υδράργυρο

(υποβληθείσα από την Επιτροπή) {SEC(2006) 194}

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Πλαισιο της πρότασης

- Λόγοι υποβολής και στόχοι της πρότασης

Στις 28 Ιανουαρίου 2005 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Η κοινοτική στρατηγική για τον υδράργυρο»[1] που βασίστηκε σε εκτεταμένη αξιολόγηση αντικτύπου (ΕΑΑ)[2]. Η στρατηγική εξετάζει τις επιπτώσεις του υδραργύρου εντός ενός συνολικού πλαισίου και προτείνει μέτρα για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από την ελευθέρωση υδραργύρου βάσει ανάλυσης βιολογικού κύκλου που λαμβάνει υπόψη την παραγωγή, τη χρήση, την επεξεργασία αποβλήτων καθώς και τις εκπομπές.

Έχοντας ως σκοπό τη μείωση της ζήτησης υδραργύρου για τη χρήση του σε προϊόντα και την ταχύτερη υποκατάστασή του, η ΕΑΑ επισήμανε ότι ενδείκνυται να θεσπιστούν σε κοινοτικό επίπεδο περιορισμοί εμπορίας των οργάνων μέτρησης και ελέγχου που περιέχουν υδράργυρο, το οποία προορίζονται να χρησιμοποιηθούν από καταναλωτές, με ορισμένες εξαιρέσεις στον τομέα της περίθαλψης υγείας. Παρότι τα περισσότερα όργανα ελέγχου για οικιακή χρήση, όπως για παράδειγμα οι θερμοστάτες, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2002/95/EΚ[3], η ορθή λειτουργία συσκευών μέτρησης, όπως τα θερμόμετρα πυρετού και περιβάλλοντος χώρου, τα βαρόμετρα, τα πιεσόμετρα και τα μανόμετρα δεν εξαρτάται από ηλεκτρικά ρεύματα και, κατά συνέπεια, τα όργανα αυτά αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας. Τα εν λόγω μη ηλεκτρικά όργανα μέτρησης αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας πρότασης (πβλ. Δράση 7 της στρατηγικής).

Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι να εισαγάγει εναρμονισμένες διατάξεις όσον αφορά τον υδράργυρο επιβάλλοντας περιορισμούς για τα όργανα μέτρησης και προλαμβάνοντας με τον τρόπο αυτό την είσοδο σημαντικών ποσοτήτων υδραργύρου στη ροή αποβλήτων, να συμβάλει στην υψηλού επιπέδου προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας και παράλληλα στη διαφύλαξη της εσωτερικής αγοράς, όπως απαιτείται από το άρθρο 95 της Συνθήκης.

- Γενικό πλαίσιο

Ο υδράργυρος και οι ενώσεις του είναι ιδιαίτερα τοξικές για τους ανθρώπους, τα οικοσυστήματα και τα άγρια ζώα και φυτά. Η ρύπανση από τον υδράργυρο, ενώ είχε αρχικά θεωρηθεί πρόβλημα με οξύ αλλά τοπικό χαρακτήρα, γίνεται πλέον αντιληπτό ότι αποτελεί παγκόσμιο, διάχυτο και χρόνιο πρόβλημα. Ο υδράργυρος είναι δυσαποδόμητος (ανθεκτικός) και στο περιβάλλον συχνά μετατρέπεται σε μεθυλυδράργυρο, που αποτελεί την πλέον τοξική μορφή του. Η έκθεση στο μεθυλυδράργυρο συνήθως γίνεται μέσω της διατροφής. Ο μεθυλυδράργυρος συλλέγεται και συγκεντρώνεται ειδικά στην τροφική αλυσίδα του νερού, με αποτέλεσμα να καθιστά ιδιαίτερα ευπαθείς τους πληθυσμούς που τρέφονται σε μεγάλο ποσοστό με ψάρια και θαλασσινά (ιδίως στις παράκτιες περιοχές της Μεσογείου). Η άμεση έκθεση στον υδράργυρο μέσω της εισπνοής ατμών και της απορρόφησής του από το δέρμα αποτελεί επίσης κίνδυνο για την υγεία.

Μολονότι κάποιες ποσότητες υδραργύρου εκλύονται από φυσικές πηγές, οι επιπλέον ελευθερώσεις του από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως η καύση του άνθρακα και η χρήση του σε προϊόντα, οδήγησαν σε σημαντική αύξηση των συγκεντρώσεών του στο περιβάλλον. Κατά συνέπεια, έχει σημασία να μειωθεί η ανθρωπογενής ελευθέρωση υδραργύρου στο περιβάλλον είτε με τη λήψη μέτρων που συνδέονται με τον έλεγχο των εκπομπών του είτε σε προηγούμενα στάδια του κύκλου του υδραργύρου, όπως η προσφορά και η χρήση του.

Η ζήτηση υδραργύρου ανέρχεται σε περίπου 3.600 τόνους παγκοσμίως ανά έτος, στους οποίους περιλαμβάνονται περίπου 300 τόνοι εντός της ΕΕ. Οι κύριες χρήσεις του στο σύνολο του πλανήτη, που αντιπροσωπεύουν άνω του 75% του υδραργύρου, είναι η βιοτεχνική εξόρυξη χρυσού, οι μπαταρίες και ο τομέας των χλωριούχων αλκαλίων. Από αυτούς μόνο ο τομέας των χλωριούχων αλκαλίων συνεχίζει να αποτελεί σημαντικό χρήστη υδραργύρου στην ΕΕ, παρότι οι διαδικασίες κυψελών υδραργύρου τελούν υπό σταδιακή εξάλειψη. Η επόμενη σημαντικότερη εφαρμογή του στην ΕΕ είναι στα οδοντιατρικά κράματα, που ρυθμίζονται από την κοινοτική νομοθεσία για τα ιατρικά όργανα και τη διαχείριση αποβλήτων. Μεταξύ άλλων κύριων ομάδων προϊόντων η κοινοτική νομοθεσία καλύπτει τα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Η κύρια κατηγορία προϊόντων υδραργύρου που δεν καλύπτεται ακόμη από την κοινοτική νομοθεσία αφορά τον μη ηλεκτρικό και μη ηλεκτρονικό εξοπλισμό μέτρησης και ελέγχου.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το 80-90% του συνολικού υδραργύρου που χρησιμοποιείται για τα όργανα μέτρησης και ελέγχου χρησιμοποιείται σε ιατρικά θερμόμετρα (πυρετού) και άλλα θερμόμετρα για οικιακή χρήση. Παρότι η χρήση του υδραργύρου μειώνεται, η ποσότητά του παραμένει σε υψηλά επίπεδα· εκτιμάται ότι ετησίως στην ΕΕ χρησιμοποιούνται 33 τόνοι υδραργύρου για τα όργανα μέτρησης και ελέγχου και σε ετήσια βάση μόνο με τα θερμόμετρα εισέρχονται στον αντίστοιχο κύκλο περίπου 25-30 τόνοι υδραργύρου2.

Τα επίπεδα εκπομπών υδραργύρου στο περιβάλλον έχουν μειωθεί καθώς όλο και μεγαλύτερο μέρος του εξοπλισμού συλλέγεται και ο υδράργυρος ανακυκλώνεται, αλλά οι εκπομπές του παραμένουν σημαντικές. Η οργάνωση RPA[4] επισήμανε το 2002 ότι οι εκπομπές στην ατμόσφαιρα θα ανέλθουν σε περίπου 8 τόνους ετησίως από την ετήσια κατανάλωση 33 τόνων υδραργύρου σε νέα όργανα μέτρησης και ελέγχου· σε αυτούς πρέπει να προστεθούν 27 τόνοι που εισέρχονται στη ροή αποβλήτων από παλαιό εξοπλισμό. Ωστόσο, είναι δύσκολο να υπολογιστεί ο χρόνος απόρριψής του καθώς τα περισσότερα είδη του εξοπλισμού αυτού έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής. Πολλά από τα προϊόντα με υδράργυρο που προορίζονται για καταναλωτές θα καταλήξουν σε χωματερές με πιθανό αποτέλεσμα την παραγωγή βραδείας αλλά μακροπρόθεσμης απόπλυσης. Ορισμένα όργανα με υδράργυρο μπορούν, σε περίπτωση που σπάσουν, να προκαλέσουν εκροές σε οικήματα.

Υπό το πρίσμα της διαχείρισης κινδύνου είναι σκόπιμο να γίνεται η διάκριση μεταξύ των οργάνων μέτρησης που προορίζονται για τους καταναλωτές και των εξαρτημάτων για επαγγελματική χρήση στον επιστημονικό τομέα και τη βιομηχανία. Οι επαγγελματικές χρήσεις είναι ιδιαίτερα εξειδικευμένες. Παρότι κάθε συσκευή μπορεί να περιέχει σημαντική ποσότητα υδραργύρου, ο εξοπλισμός αυτός είναι ιδιαίτερα περιορισμένος και χρησιμοποιείται συνήθως σε συστήματα με απόλυτα καθορισμένες διαδικασίες ελέγχου για την ασφάλεια στο χώρο εργασίας και για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων. Αντίθετα, έχει αποδειχτεί ιδιαίτερα δύσκολο να αποφευχθεί η είσοδος των παλαιών οργάνων μέτρησης που προορίζονται για τους καταναλωτές από τη ροή αποβλήτων. Στοιχεία από ορισμένα κράτη μέλη (π.χ. τις Κάτω Χώρες, τη Γαλλία) μαρτυρούν ότι ο υδράργυρος από προϊόντα αποτελεί την κύρια πηγή εμφάνισης υδραργύρου στα επιφανειακά ύδατα.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελέτης που εκπόνησε η οργάνωση RPA το 2002 το μεγαλύτερο μέρος του εξοπλισμού μέτρησης που χρησιμοποιούν οι καταναλωτές στην ΕΕ (περίπου τα δύο τρίτα) είναι εισαγόμενος. Πολλά θερμόμετρα και άλλα είδη μέτρησης εισάγονται από την Κίνα, την Ινδία και την Ιαπωνία. Στην ΕΕ λειτουργούν σημαντικοί οίκοι κατασκευής που βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία (RPA 2002). Η Ευρώπη αποτελεί την κύρια περιοχή κατασκευής οργάνων για τεχνικές ή επιστημονικές εφαρμογές· η άλλη κύρια πηγή είναι η Άπω Ανατολή.

Για τα όργανα μέτρησης που χρησιμοποιούνται στα νοικοκυριά διατίθενται υποκατάστατα σε παρόμοιες τιμές και στην πραγματικότητα η διαδικασία αντικατάστασης βρίσκεται ήδη σε αρκετά προχωρημένο στάδιο. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες μελέτες και στοιχεία από το χώρο της βιομηχανίας, η κατάσταση είναι πολύ λιγότερο ξεκάθαρη όσον αφορά τα όργανα μέτρησης για βιομηχανική και επιστημονική χρήση. Σε πολλές περιπτώσεις, δεν διατίθενται κατάλληλα υποκατάστατα ή το κόστος τους είναι σημαντικά υψηλότερο.

- Ισχύουσες διατάξεις στον τομέα της πρότασης

Μια σειρά χωρών, όπως η Δανία, η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Σουηδία, έχουν απαγορεύσει ή περιορίσει διάφορα υδραργυρικά προϊόντα. Παρότι οι περιορισμοί διαφέρουν σε έκταση, το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω νομοθεσίας αποκλείει τις περισσότερες επαγγελματικές εξειδικευμένες χρήσεις σε σχεδόν όλες τις περιπτώσεις.

- Συνέχεια σε σχέση με άλλες πολιτικές και στόχους της Ένωσης

Η εν λόγω δράση είναι σύμφωνη με τη νομοθεσία σχετικά με τον υδράργυρο που χρησιμοποιείται σε άλλες εφαρμογές, όπως ο ηλεκτρικός και ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός. Αναμένεται επίσης ότι θα συμβάλει στην εφαρμογή της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα, στην οποία ο υδράργυρος αντιμετωπίζεται ως μια από τις πρωτεύουσες επικίνδυνες ουσίες.

Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη και αξιολόγηση των επιπτώσεων

- Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη εξέφρασαν την άποψή τους με τη διενέργεια ευρύτατων διαβουλεύσεων κατά την προετοιμασία της στρατηγικής για τον υδράργυρο. Κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων η Επιτροπή διοργάνωσε συνεδριάσεις με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς και πραγματοποίησε ανοιχτή δημόσια διαβούλευση στο Διαδίκτυο. Κατά τη διαβούλευση αυτή εξετάστηκε κατά πόσο η ΕΕ πρέπει να αναλάβει πρόσθετη δράση για να περιορίσει την εμπορία εξοπλισμού μέτρησης και ελέγχου. Γενικά, εκφράστηκε ιδιαίτερη στήριξη για την ανάληψη παρόμοιας δράσης από την ΕΕ· περισσότερες λεπτομέρειες αναφέρονται στην ΕΕΑ.

Επιπλέον, η Γενική Διεύθυνση Επιχειρήσεων, στο πλαίσιο της διαδικασίας διαβούλευσης, έθεσε υπόψη όλων των ενδιαφερόμενων μερών ένα προκαταρκτικό σχέδιο της πρότασης στις 2 Μαΐου 2005 (κράτη μέλη, εκπρόσωποι της βιομηχανίας, ΜΚΟ). Το σχέδιο αυτό παρουσιάστηκε κατά τη συνεδρίαση της ομάδας εργασίας σύμφωνα με την οδηγία 76/769/EΟΚ (οδηγία περιορισμών)[5] στις 20 Μαΐου 2005. Στη συνεδρίαση δόθηκε η δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους φορείς να εκφράσουν τις αρχικές τους αντιδράσεις ως προς το έγγραφο της διαβούλευσης· γενικά, η πρόταση έλαβε ευρεία στήριξη. Όλα τα κράτη μέλη που έλαβαν το λόγο εκφράστηκαν υπέρ της. Ορισμένα ζήτησαν από την Επιτροπή να διευρύνει το πεδίο των περιορισμών και να συμπεριλάβει τουλάχιστον τα όργανα μέτρησης της αρτηριακής πίεσης που χρησιμοποιούνται στον τομέα περίθαλψης της υγείας [με εξαίρεση τους «strain-gauges» (αισθητήρες πίεσης)]. Επίσης, ζήτησαν από την Επιτροπή να συνεχίσει σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο τις εργασίες σταδιακής κατάργησης των προϊόντων με υδράργυρο στο πλαίσιο του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας περιορισμών και να μην εξαρτάται από τη διαδικασία έγκρισης που προβλέπεται στο REACH[6].

Ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να παράσχουν τα σχόλιά τους για την ανάλυση που παρουσιάστηκε. Συγκεκριμένα, καθώς τα κράτη μέλη ζήτησαν τη διεύρυνση του πεδίου των περιορισμών, τους ζητήθηκε να παράσχουν τα τεχνικά, επιστημονικά και οικονομικά στοιχεία που είναι απαραίτητα για να δικαιολογηθούν οι περιορισμοί και να αποδειχθεί η αναλογικότητα. Στη συνέχεια, η Επιτροπή έλαβε πέντε απαντήσεις. Τέσσερα κράτη μέλη ζήτησαν τη διεύρυνση του πεδίου στα σφυγμομανόμετρα που χρησιμοποιούνται στον τομέα περίθαλψης της υγείας, ενώ ένα κράτος μέλος εξέφρασε αντίθετη άποψη.

Η Επιτροπή παρέπεμψε προς εξέταση το θέμα του ενδεχόμενου περιορισμού των σφυγμομανομέτρων που χρησιμοποιούνται στον τομέα περίθαλψης της υγείας στους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών για τα ιατρικά όργανα. Το συμπέρασμα της διαβούλευσης αυτής ήταν ότι η νοσοκομειακή περίθαλψη απαιτεί απόλυτη ακρίβεια για την αντιμετώπιση ιατρικών προβλημάτων που απειλούν τη ζωή των ασθενών, όπως η υπέρταση, η αρρυθμία και η προεκλαμψία. Τα σφυγμομανόμετρα υδραργύρου εξασφαλίζουν το κατάλληλο επίπεδο ακρίβειας και αξιοπιστίας προκειμένου να διαφυλαχτεί η ασφάλεια των ασθενών. Εναλλακτικά όργανα μέτρησης της αρτηριακής πίεσης δεν μπορούν ακόμη να προσφέρουν τον ίδιο βαθμό αξιοπιστίας.

Παρότι για το προβλέψιμο μέλλον τα σφυγμομανόμετρα υδραργύρου θα είναι αναγκαία για τη δοκιμή και βαθμονόμηση άλλων μανομέτρων αρτηριακής πίεσης, η θέση αυτή πρέπει να αναθεωρηθεί εάν και όταν προκύψουν στοιχεία ότι τα σφυγμομανόμετρα που δεν περιέχουν υδράργύρου είναι κατάλληλα όχι μόνο για τη μέτρηση της πίεσης όσο και για τη διάγνωση και θεραπεία της υπέρτασης αλλά και για άλλες κλινικές δοκιμές.

Μια ομάδα τεσσάρων ΜΚΟ δήλωσε ότι η πρόταση πρέπει να επεκταθεί σε όλες τις χρήσεις που αφορούν τους καταναλωτές και τους επαγγελματίες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Παραγωγών Ιατρικών Οργάνων και δύο κατασκευαστές βαρομέτρων εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην πρόταση αυτή.

Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με σχόλια που ελήφθησαν αναφέρονται στη συνημμένη αξιολόγηση αντικτύπου [SEC(2006) 194 της 21.2.2006].

- Αξιολόγηση αντικτύπου

Ο εξοπλισμός μέτρησης αποτελεί τη μεγαλύτερη ομάδα προϊόντων με υδράργυρο στην ΕΕ που δεν καλύπτεται από την κοινοτική νομοθεσία για τον υδράργυρο. Δύο κύριες επιλογές προτάθηκαν για αυτή την ομάδα προϊόντων: η επιλογή για τη μη ανάληψη πρόσθετης δράσης και η επιλογή περιορισμού της εμπορίας και χρήσης του. Με την τελευταία επιλογή θα απαγορευτεί η εμπορία των οργάνων μέτρησης και ελέγχου με την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/EΟΚ. Στο πεδίο περιορισμού βάσει της οδηγίας αυτής πρέπει να ληφθεί υπόψη η σκοπιμότητα και η αναλογικότητα των προτεινόμενων μέτρων για τη διαχείριση κινδύνου. Τα στοιχεία που διαθέτει η Επιτροπή σχετικά με την απαγόρευση όλων των θερμομέτρων πυρετού και άλλων οργάνων μέτρησης που προορίζονται για τους καταναλωτές κρίνονται επαρκή. Οι εξειδικευμένες εφαρμογές αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης. Δεν είναι πάντοτε διαθέσιμα κατάλληλα υποκατάστατα και οι περισσότερες εξειδικευμένες επαγγελματικές χρήσεις δεν εμπίπτουν στη νομοθεσία των περισσότερων κρατών μελών. Το κόστος και τα οφέλη της επιλογής αυτής παρουσιάζονται συνοπτικά παρακάτω:

- Κόστος

Ο οικονομικός αντίκτυπος της πρότασης περιορισμού αναμένεται να είναι μικρός. Για τα όργανα μέτρησης που χρησιμοποιούνται στα νοικοκυριά υπάρχουν υποκατάστατα με παρόμοιο κόστος. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, μόνο ένας μικρός αριθμός επιχειρήσεων εξακολουθεί να παράγει υδράργυρο στην ΕΕ. Αυτό καταδεικνύεται και από την έλλειψη τομεακής οργάνωσής τους σε επίπεδο τόσο κρατών μελών όσο και ΕΕ. Ο αρνητικός αντίκτυπος για τους κατασκευαστές αντισταθμίζεται από τις δαπάνες που θα έπρεπε να γίνουν για να αφαιρεθεί ο υδράργυρος κατά τη διαχείριση αποβλήτων, αφενός, και από την πρόληψη των επιπτώσεων από τις εκπομπές υδραργύρου, αφετέρου. Συνεπώς, το μέτρο μπορεί να κριθεί αποδοτικό από άποψη κόστους σε σχέση με άλλα ήδη εφαρμοζόμενα μέτρα (π.χ. περιορισμός του υδραργύρου στις μπαταρίες ή στο φωτισμό).

Ο αναμενόμενος κοινωνικός αντίκτυπος από τον προτεινόμενο περιορισμό αφορά κυρίως πιθανές απώλειες θέσεων εργασίας στις επιχειρήσεις που δεν έχουν τη δυνατότητα να κατασκευάσουν όργανα υποκατάστασης. Με βάση τα σχόλια που ελήφθησαν κατά τη διαδικασία διαβούλευσης, οι σχετικές επιπτώσεις για την απασχόληση θα είναι πολύ περιορισμένες.

Ο αντίκτυπος θα είναι ουδέτερος όσον αφορά το εμπόριο. Ορισμένοι εξωτερικοί προμηθευτές θα χάσουν μια αγορά για τα προϊόντα τους, αλλά συγχρόνως εξωτερικοί προμηθευτές που κατασκευάζουν προϊόντα υποκατάστασης χωρίς υδράργυρο θα διευρύνουν τις δυνατότητες εμπορίας των δικών τους προϊόντων.

- Οφέλη

Το κύριο όφελος που αναμένεται από τον περιορισμό εμπορίας ορισμένων οργάνων μέτρησης είναι η μείωση του υδραργύρου στην ροή των αστικών αποβλήτων. Εκτιμάται επίσης ότι θα προκύψουν οφέλη και στη ροή αποβλήτων του τομέα περίθαλψης της υγείας. Συνολικά, το αποτέλεσμα θα είναι η αποτελεσματικότερη διαχείριση των αποβλήτων και η μείωση των εκπομπών από τις χωματερές και την καύση.

Το κύριο μακροπρόθεσμο όφελος από τη μείωση των υδραργυρικών εκπομπών θα είναι η μείωση των επιπέδων υδραργύρου στο περιβάλλον. Το γεγονός αυτό, με τη σειρά του, θα οδηγήσει σε χαμηλότερα επίπεδα έκθεσης του ανθρώπου στον υδράργυρο, συμπεριλαμβανομένου του μεθυλυδραργύρου στα ψάρια, κάτι που θα έχει επακόλουθα οφέλη για την υγεία. Με το μέτρο αυτό θα μειωθούν επίσης οι επιπτώσεις του υδραργύρου στο έδαφος και τη βιοποικιλότητα.

Επίσης, η μείωση της χρήσης υδραργυρικών συσκευών στα νοικοκυριά θα επιτρέψει την αποφυγή εκροών υδραργύρου σε οικίες. Παρότι οι εκροές αυτές σπάνια έχουν άμεσες συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία, δεν παύουν να αποτελούν πηγή έκθεσης και εκπομπών που πρέπει να ελαχιστοποιηθεί.

Λόγω της παγκόσμιας και της διασυνοριακής φύσης των επιπτώσεων του υδραργύρου στο περιβάλλον και την υγεία, η παρούσα πρόταση αναμένεται να στηρίξει και τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει η ΕΕ σε διεθνές επίπεδο για τη μείωση της χρήσης του υδραργύρου σε παγκόσμια κλίμακα.

Στη συνημμένη αξιολόγηση αντικτύπου περιλαμβάνονται περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τις επιλογές που εξετάστηκαν και τα αποτελέσματα των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων της πρότασης [SEC(2006) 194 της 21.2.2006].

Νομικα στοιχεια της προτασης

- Σύνοψη της προτεινόμενης δράσης

Στόχος της παρούσας πρότασης είναι να παράσχει υψηλού επιπέδου προστασία για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, διαφυλάττοντας παράλληλα την εσωτερική αγορά, όπως απαιτείται από το άρθρο 95 της Συνθήκης. Οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται με τη θέσπιση εναρμονισμένων διατάξεων σχετικά με τον υδράργυρο έτσι ώστε να περιοριστεί η χρήση των οργάνων μέτρησης και με τον τρόπο αυτό να προληφθεί η είσοδος σημαντικών ποσοτήτων υδραργύρου στη ροή αποβλήτων.

- Νομική βάση

Η πρόταση αποτελεί τροποποίηση της οδηγίας 76/769/EΟΚ που αφορά περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων, για την οποία νομική βάση αποτελεί το άρθρο 95 της Συνθήκης.

Δυνάμει του άρθρου 95 της Συνθήκης, η πρόταση υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σύμφωνα με τη διαδικασία της συναπόφασης. Ζητείται και η γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

- Αρχή της επικουρικότητας

Όλα τα κράτη μέλη που εξέφρασαν την άποψή τους στήριξαν τους κοινοτικούς περιορισμούς για τον υδράργυρο στη συζήτηση της ομάδας εργασίας για την εφαρμογή της οδηγίας 76/769/EΟΚ, καθώς και σε απαντήσεις τους σχετικά με το έγγραφο διαβούλευσης της Επιτροπής για τον υδράργυρο. Επιπλέον, το ζήτημα αυτό δεν είναι κατάλληλο να αντιμετωπιστεί με τον καθορισμό στόχων· κάτι τέτοιο κρίνεται ότι θα οδηγούσε στη λήψη διαφορετικών μέτρων στο επίπεδο των κρατών μελών και σε επακόλουθες στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά καθώς και, συνολικά, σε λιγότερο αποτελεσματική προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος. Με τον περιορισμό ορισμένων οργάνων μέτρησης με υδράργυρο σε κοινοτικό επίπεδο αναμένεται να επιτευχθεί μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από ό,τι με τη λήψη παρόμοιων μέτρων αποκλειστικά από τα επιμέρους κράτη μέλη. Η προτεινόμενη οδηγία προσδοκάται ότι θα χαράξει ομοιόμορφους κανόνες για την κυκλοφορία προϊόντων εντός της εσωτερικής αγοράς. Το προτεινόμενο μέτρο θα συμβάλλει επίσης στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος. Εν συνόψει, η προτεινόμενη τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ αποτελεί το μόνο τρόπο για την επίτευξη των στόχων αυτών.

- Αρχή της αναλογικότητας

Οι σχετικά υψηλές ποσότητες υδραργύρου που χρησιμοποιούνται ακόμη για την παραγωγή οργάνων μέτρησης και οι σοβαροί κίνδυνοι που απορρέουν από αυτές δικαιολογούν την ανάληψη κοινοτικής δράσης στον τομέα αυτό. Οι περιορισμοί των θερμομέτρων πυρετού και άλλων οργάνων μέτρησης που απευθύνονται στους καταναλωτές καλύπτουν το κύριο μέρος της χρήσης και των εκπομπών υδραργύρου όσον αφορά αυτή την ομάδα προϊόντων. Για τις υπόλοιπες εξειδικευμένες χρήσεις στον επιστημονικό και το βιομηχανικό κλάδο είτε δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές είτε τα υποκατάστατα όργανα συνεπάγονται μεγάλο κόστος. Οι περιορισμοί για αυτή την ομάδα προϊόντων δεν θα είναι δυσανάλογοι. Επιπλέον, υπάρχουν συστήματα για τη συλλογή και την ανακύκλωση του υδραργύρου που απορρίπτεται από την κατηγορία αυτή. Η προσέγγιση αυτή αποτελεί, από τεχνική και οικονομική άποψη, το κατάλληλο μέτρο, έτσι ώστε να αποφευχθεί η είσοδος του υδραργύρου στη ροή αστικών αποβλήτων, μια και οι πηγές είναι περιορισμένες σε αριθμό. Η πρόταση οδηγίας προσδοκάται να προσπορίσει οφέλη για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος στο πλαίσιο της συνολικής διαχείρισης των κινδύνων από την εν λόγω ουσία. Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί με συγκριτικά χαμηλό κόστος.

- Επιλογή του μέσου

Το προτεινόμενο μέσο είναι η οδηγία για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/EΟΚ.

Δημοσιονομικές επιπτώσεις

Δεν υπάρχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις από την προτεινόμενη οδηγία.

Συμπληρωματικές πληροφορίες

Η παρούσα οδηγία περιορίζει την εμπορία νέων οργάνων μέτρησης. Ο περιορισμός αυτός δεν αφορά όργανα που ήδη χρησιμοποιούνται ή που πωλούνται μεταχειρισμένα. Ο βραχυπρόθεσμος στόχος είναι να μειωθούν οι ποσότητες του υδραργύρου που ελευθερώνονται στο περιβάλλον. Καθώς οι ποσότητες του υδραργύρου στα ήδη υπάρχοντα όργανα στα νοικοκυριά είναι μεγαλύτερος από την ποσότητα που αντιπροσωπεύουν οι πωλήσεις νέου εξοπλισμού, η Επιτροπή σκοπεύει να διεξαγάγει πρόσθετη χωριστή μελέτη (Δράση αναφοράς 10 της στρατηγικής) για να αντιμετωπίσει το θέμα αυτό.

Σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο επίπεδο τυχόν απομένουσες χρήσεις αναμένεται να αποτελέσουν αντικείμενο αδειοδότησης βάσει του προτεινόμενου κανονισμού REACH (βλ. δράση 8 της στρατηγικής).

2006/0018 (COD)

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/EΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και ορισμένων οργάνων μέτρησης που περιέχουν υδράργυρο (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 95,

την πρόταση της Επιτροπής[7],

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[8],

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που θεσπίζεται στο άρθρο 251 της Συνθήκης[9],

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 28ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με την κοινοτική στρατηγική για τον υδράργυρο[10], στην οποία εξετάστηκαν όλες οι χρήσεις της ουσίας αυτής, διατυπώνεται το συμπέρασμα ότι είναι σκόπιμο να εισαχθούν σε κοινοτικό επίπεδο περιορισμοί για ορισμένα είδη μη ηλεκτρικού ή ηλεκτρονικού εξοπλισμού μέτρησης και ελέγχου που περιέχουν υδράργυρο, τα οποία αποτελούν την κύρια ομάδα προϊόντων με υδράργυρο που δεν καλύπτονται μέχρι στιγμής από κοινοτική δράση.

2. Η πρόληψη της εισόδου του υδραργύρου στη ροή αποβλήτων αναμένεται να προσπορίσει οφέλη για το περιβάλλον και, σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, για την ανθρώπινη υγεία, εάν εισαχθούν περιορισμοί στην εμπορία των οργάνων μέτρησης με υδράργυρο.

3. Ο συνυπολογισμός της τεχνικής και οικονομικής σκοπιμότητας, των διαθέσιμων στοιχείων σχετικά με τα όργανα μέτρησης και ελέγχου καταδεικνύει ότι τα μέτρα περιορισμού πρέπει να καλύψουν μόνο τα όργανα ελέγχου που προορίζονται για χρήση από το ευρύτερο κοινό και σε έναν κλάδο του τομέα περίθαλψης της υγείας.

4. Με την παρούσα οδηγία περιορίζεται μόνο η διάθεση στην αγορά των νέων οργάνων μέτρησης. Κατά συνέπεια, ο περιορισμός αυτός δεν αφορά όργανα που ήδη χρησιμοποιούνται ή που πωλούνται μεταχειρισμένα.

5. Οι διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών ή των διοικητικών μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη όσον αφορά τον περιορισμό του υδραργύρου σε διάφορα όργανα μέτρησης και ελέγχου ενδέχεται να δημιουργήσουν εμπόδια για το εμπόριο, να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στην Κοινότητα και, ως εκ τούτου, να έχουν άμεσο αντίκτυπο στη δημιουργία και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Κατά συνέπεια, προκύπτει ότι είναι απαραίτητη η προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών στον τομέα των οργάνων μέτρησης και ελέγχου με την εισαγωγή εναρμονισμένων διατάξεων όσον αφορά τα προϊόντα αυτά που περιέχουν υδράργυρο, διαφυλάττοντας με τον τρόπο αυτό την εσωτερική αγορά και συγχρόνως εξασφαλίζοντας υψηλού επιπέδου προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.

6. Η οδηγία 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 1976 περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που αφορούν περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων[11] πρέπει να τροποποιηθεί ανάλογα.

7. Η οδηγία πρέπει να εφαρμοστεί με την επιφύλαξη της κοινοτικής νομοθεσίας που προβλέπει ελάχιστες απαιτήσεις για την προστασία των εργαζομένων, οι οποίες περιέχονται στην οδηγία 89/391/EΟΚτου Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1989, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία[12], καθώς και με ειδικές οδηγίες βασιζόμενες στην προηγούμενη, ιδιαιτέρως με την οδηγία 98/24/EΚ του Συμβουλίου, της 7ης Απριλίου 1998, για την προστασία της υγείας και ασφαλείας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλόμενους σε χημικούς παράγοντες[13],

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Το παράρτημα I της οδηγίας 76/769/EΟΚ τροποποιείται όπως ορίζεται στο παράρτημα της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 2

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, το αργότερο έως τις xx xx 200x [ ένα χρόνο μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της οδηγίας ], τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία. Ανακοινώνουν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων αυτών, καθώς και πίνακα αντιστοιχίας μεταξύ των εν λόγω διατάξεων και της παρούσας οδηγίας.

Εφαρμόζουν τις διατάξεις αυτές από την xx xx 200x [ δεκαοκτώ μήνες μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας ].

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την παραπομπή αυτή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής αποφασίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 3

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης .

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Στο παράρτημα I της οδηγίας 76/769/EΟΚ προστίθεται το ακόλουθο σημείο 19α:

19α Υδράργυρος CAS αριθ 7439-97-6 | Δεν επιτρέπεται να διατίθεται στην αγορά: (1) σε θερμόμετρα πυρετού (2) σε άλλα όργανα μέτρησης που προορίζονται για πώληση στο ευρύτερο κοινό (π.χ. μανόμετρα, βαρόμετρα, σφυγμομανόμετρα, θερμόμετρα άλλα από τα θερμόμετρα πυρετού).» |

[1] COM (2005) 20 τελικό της 28.01.2005

[2] SEC(2005)101 της 28.01.2005

[3] Οδηγία 2002/95/EΚ, της 27ης Ιανουαρίου 2003, σχετικά με τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών σε είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΕΕ L 37 της 13.2.2003, σ. 19).

[4] RPA(2002). Κίνδυνοι για την υγεία και το περιβάλλον που συνδέονται με τη χρήση προϊόντων υδραργύρου. Έκθεση της εταιρείας «Risk and Policy Analysts Ltd.» για την Γενική Διεύθυνση Επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

[5] ΕΕ L 262 της 27.9.1976, σ. 201.

[6] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταχώριση, την αξιολόγηση και την αδειοδότηση των χημικών προϊόντων και για τους περιορισμούς που επιβάλλονται σε αυτά (Reach), για τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/45/EΚ και του κανονισμού (ΕΚ) σχετικά με τους ανθεκτικούς οργανικούς ρύπους}, COM (2003) 644 τελικό της 29.10.2003

[7] ΕΕ C xx

[8] ΕΕ C xx

[9] ΕΕ C xx

[10] COM (2005) 20 τελικό της 28.1.2005.

[11] ΕΕ L 262 της 27.9.1976, σ.201. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε την τελευταία φορά από την οδηγία 2004/98/EΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 305 της 1.10.2004, σ. 63).

[12] ΕΕ L 183 της 29.6.1989, σ. 1. Οδηγία που τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 284 της 31.10.2003, σ. 1).

[13] ΕΕ L 131 της 5.5.1998, σ. 11-23.