Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως της οδηγίας 95/2/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα πρόσθετα τροφίμων πλην των χρωστικών και των γλυκαντικών»

(97/C 75/01)

Στις 8 Οκτωβρίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης της ΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 2 Δεκεμβρίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Gardner. Συνεισηγητές ήταν ο κ. Colombo και η κ. Davison.

Κατά την 341η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 18ης Δεκεμβρίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 56 ψήφους υπέρ και μια κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στόχος της γενικής οδηγίας για τα πρόσθετα τροφίμων (95/2/ΕΚ) είναι να θεσπισθεί οριστικός κατάλογος για κάθε χρήση για τα πρόσθετα τροφίμων πλήν των χρωστικών και των γλυκαντικών και να ληφθεί υπόψη η μεγάλη ποικιλία τροφών που υπάρχουν σε όλη την ΕΕ. Οι προσπάθειες ολοκληρώθηκαν το Φεβρουάριο 1995 ύστερα από μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις.

1.2. Η παρούσα πρόταση οδηγίας απλώς επιφέρει ορισμένες τροποποιήσεις στην γενική οδηγία και αφορά κυρίως εφαρμογές των υφιστάμενων πρόσθετων. Ήδη, είναι επείγον να ληφθούν υπόψη τα εξής:

α) τα τρόφιμα στα νέα κράτη μέλη 7

β) οι χρήσεις που δεν είχαν κοινοποιηθεί όταν υιοθετήθηκε η αρχική οδηγία 7

γ) οι νέες αξιολογήσεις της Επιστημονικής Επιτροπής Τροφίμων όσον αφορά την ασφάλεια 7

δ) η τεχνολογική πρόοδος 7

ε) η ανάγκη διευκρίνισης του υφιστάμενου κειμένου 7

στ) οι αλλαγές που εισήχθηκαν χωρίς επαρκή αξιολόγηση, την τελευταία στιγμή, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων που προηγήθηκαν της υιοθέτησης.

1.3. Εάν η τροποποιούσα οδηγία δεν υιοθετηθεί πριν από την 25η Μαρτίου 1997, πολλά υφιστάμενα τρόφιμα θα καταστούν παράνομα και δεν θα μπορούν να διατίθενται στο εμπόριο. Δυστυχώς, οι διαδικασίες σύμφωνα με το άρθρο 100 Α είναι τόσο πολύπλοκες και μακροσκελείς, ώστε, πραγματικά, υφίσταται ο κίνδυνος να μην τηρηθεί η εν λόγω προθεσμία.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η πρόταση είναι απαραίτητη και επείγουσα και διατυπώνει τα κάτωθι σχόλια.

2.2. Η διαδικασία τροποποίησης

2.2.1. Αρχικά, η Επιτροπή είχε προτείνει () να πραγματοποιούνται τέτοιου είδους τροποποιήσεις σύμφωνα με τη διαδικασία της μόνιμης επιτροπής, γεγονός που δικαιολογείται από την έντονα τεχνική φύση του ζητήματος. Όταν ολοκληρώθηκε η γενική οδηγία για τα πρόσθετα τροφίμων, η διαδικασία μετατράπηκε σε διαδικασία του Συμβουλίου. Οι πολύπλοκες διαδικασίες που θεσπίστηκαν από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ είναι εξαιρετικά χρονοβόρες () και, συνεπώς, κατέστη πολύ δύσκολο να προσαρμοστεί η οδηγία για τα πρόσθετα στις νέες εξελίξεις.

2.2.2. Υφίσταται πραγματική ανάγκη θέσπισης διαδικασίας που να συμπεριλαμβάνει με τον κατάλληλο τρόπο τον πολίτη και να μπορεί να αναταποκριθεί καλύτερα στις νέες ανάγκες που προκύπτουν από την τεχνολογική πρόοδο και τις αλλαγές στην αξιολόγηση της ασφάλειας. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ προτείνει την ακόλουθη συμβιβαστική λύση:

- Για τις τροποποιήσεις που αφορούν νέα πρόσθετα, θα πρέπει να ακολουθείται η διαδικασία συναπόφασης μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

- Για τις τροποποιήσεις που αφορούν απλώς αλλαγές κατά την εφαρμογή, θα πρέπει να ακολουθείται η διαδικασία της συμβουλευτικής επιτροπής.

Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να πραγματοποιείται προηγουμένως διαβούλευση με τους διάφορους κοινωνικούς και οικονομικούς εταίρους που εκπροσωπούνται στη μόνιμη επιτροπή.

2.3. Υγειονομικοί περιορισμοί

2.3.1. Σε ορισμένες περιπτώσεις όπως, π.χ., τα οξέα φρούτων, τα πρόσθετα περιορίζονται σε συγκεκριμένες εφαρμογές, αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι ότι δεν υπάρχουν λόγοι ασφαλείας για την πρακτική αυτή. Σε γενικές γραμμές, εάν δεν υπάρχουν υγειονομικοί περιορισμοί, είναι καλύτερο να υφίσταται ευρύ φάσμα δυνατοτήτων στον κατάλογο έτσι ώστε να μειωθεί η κατανάλωση κάποιου συγκεκριμένου πρόσθετου.

2.4. Αυστριακή ορολογία

2.4.1. Είναι απαραίτητο να προστεθεί στο γερμανικό κείμενο η αυστριακή ορολογία, όπως ορίζει το πρωτόκολλο αριθ. 10 της πράξης ένταξης της Αυστρίας.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Παράρτημα

3.1.1. Τμήμα 3

Η ΟΚΕ δεν είναι πεπεισμένη ότι όλα τα πρόσθετα που αναφέρονται στο τμήμα αυτό, είναι όντως απαραίτητα στην πλήρη παστεριωμένη κρέμα.

3.1.2. Τμήμα 9

Η πρόταση για τον κιμά τύπου «Gehakt» θα πρέπει να εναρμονίσει τον ολλανδικό κατάλογο προσθέτων για τα προσυσκευασμένα παρασκευάσματα με βάση το νωπό κιμά με εκείνους των υπόλοιπων κρατών μελών. Τουλάχιστον, οι δύο κατηγορίες θα πρέπει να συνδυασθούν σε μία.

Ωστόσο, η οδηγία μπορεί να καταστεί λιγότερο καθοδηγητική με την πλήρη διαγραφή των προσυσκευασμένων παρασκευασμάτων με βάση το νωπό κιμά από το Παράρτημα ΙΙ. Όλα τα εξεταζόμενα πρόσθετα έχουν ήδη αναφερθεί στο Παράρτημα Ι. (Τούτο ισχύει σε πολλές περιπτώσεις, βλ. σημείο 2.3 ανωτέρω.)

3.1.3. Τμήμα 11

Το τμήμα αναφέρεται στα συντηρητικά. Στην περίπτωση αυτή, η έκθεση (35η έκθεση, 1996) της ΕΕΤ είναι πολύ σημαντική.

Το αναφερόμενο ανώτατο επίπεδο ημερήσιας κατανάλωσης είναι πολύ υψηλό για τα σορβικά άλατα. Συνεπώς, φαίνεται προτιμότερο να ενισχυθεί η χρήση σορβικών αλάτων εις βάρος άλλων συντηρητικών όπως βενζοϊκών αλάτων, στις περιπτώσεις όπου τα σορβικά άλατα είναι το ίδιο αποτελεσματικά.

(i) Γαλακτοποιημένες σάλτσες με περιεκτικότητα σε λιπαρά τουλάχιστον 60 %. Επί του παρόντος, επιτρέπονται 2 000 mg/kg σορβικών αλάτων. Σύμφωνα με το σημείο 2.3.1 ανωτέρω, το σημερινό επιτρεπόμενο όριο των 2 000 mg/kg σορβικών αλάτων θα πρέπει να συνεχίσει να επιτρέπεται ως εναλλακτική λύση για τα 1 500 σορβικά άλατα+βενζοϊκά άλατα.

(ii) Βρώσιμο περίβλημα αλλαντικών από κολλαγόνο. Τα σορβικά άλατα θα πρέπει να επιτρέπονται q.s.

Τέτοιου είδους περιβλήματα είναι φθαρτά και καταναλώνονται σε πολύ μικρές ποσότητες.

3.1.4. Τμήμα 13

Η έκθεση της ΕΕΤ αναφέρει ότι τα θειώδη άλατα «δεν περικλείουν κινδύνους για την υγεία της μεγάλης πλειοψηφίας των ατόμων» αλλά μόνο για τους ασθματικούς. Η αντένδειξη αυτή πρέπει να αναφέρεται σαφώς στην ετικέτα.

(i) Ζάχαρες που σύμφωνα με την οδηγία 73/437/ΕΟΚ μπορούν να περιλαμβάνουν 15 mg/kg SO2. Σήμερα μπορούν να παράγονται με περιεκτικότητα 10 mg/kg. Στη γνωμοδότησή της για την αναθεώρηση της οδηγίας (), η ΟΚΕ επεσήμενε το γεγονός και ζητούσε να μειωθεί, όσο το δυνατόν συντομότερα, το επιτρεπόμενο όριο σε 10 mg/kg.

(ii) Όσον αφορά τα αφυδατωμένα μήλα και αχλάδια, πρέπει να διαγραφεί η φράση «μη προοριζόμενα για πώληση στον τελικό καταναλωτή» και να τροποποιηθεί το ανώτατο όριο SO2 ως εξής:

«περιεκτικότητα υγρασίας άνω του 12 %: 1 500mg/kg

περιεκτικότητα υγρασίας κάτω του 12 %: 600 mg/kg»

Προϊόντα με περιεκτικότητα υγρασίας άνω του 12 % είναι πιο εύγευστα και υπάρχει σημαντική ζήτηση σε ορισμένα κράτη μέλη. Τα φρούτα αυτά πωλούνται στους καταναλωτές ήδη από πολλά χρόνια και αποτελούν εναλλακτική λύση στα προϊόντα ζαχαροπλαστικής.

3.1.5. Τμήμα 18

Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη βελτιωμένη μορφή του πίνακα.

3.1.5.1. Είναι απαραίτητο να προστεθούν τα εξής:

(i) Φουσκωμένο ζυμάρι αρτοποιείας σε ψύξη 3g/kg (E 339, 341 και E 450i)

Σε πολλές χώρες, υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση για παραγωγής κατεψυγμένου ή ψυγμένου ζυμαριού αρτοποιείας κυρίως λόγω του περιορισμού της νυχτερινής εργασίας για κοινωνικούς λόγους. Τα φωσφορικά άλατα συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της αλλοίωσης των ιδιοτήτων του ζυμαριού που προκύπτουν από την ψύξη ή κατάψυξη και η συνακόλουθη απόψυξη.

(ii) Να προστεθεί με πλάγιους χαρακτήρες η λέξη:

«Ποτά σοκολάτας, βύνης και άλλα με βάση γαλακτοκομικά προϊόντα».

Σε ορισμένα κράτη μέλη τα ποτά με βάση γαλακτοκομικά προϊόντα με άρωμα βανίλια ή φρούτα είναι πολύ διμοφιλή και συμβάλλουν στην αύξηση της κατανάλωσης των γαλακτοκομικών προϊόντων. Το πρόσθετο Ε 339 συμβάλλει στο να αποφευχθεί η πήξη της πρωτεΐνης του γάλακτος κατά τη διάρκεια της αποστείρωσης.

Βεβαίως, δεν υπάρχουν υγειονομικές αντενδείξεις για τη χρήση των ανωτέρω.

(iii) H κατηγορία «Τσάι και αφεψήματα από βότανα» πρέπει να αντικατασταθεί από «Στιγμιαία τσάγια, στιγμιαία αφεψήματα από βότανα και μείγματα σε σκόνη με βάση τα βότανα αυτά».

Τα φωσφορικά άλατα είναι απαραίτητα μόνο στα προϊόντα στιγμής και όχι τα τσάγια και τα αφεψήματα αυτά καθεαυτά.

3.1.6. Τμήμα 22

Στην τελευταία καταχώρηση (τάλκη) πρέπει να διαγραφεί η φράση «για επιφανειακή επεξεργασία μόνο». Εάν τούτο δεν γίνει δεκτό, τότε να τροποποιηθεί ως εξής:

«Παρασκευάσματα και συστατικά ζαχαροπλαστικής (για επιφανειακή επεξεργασία μόνο): quantum satis.»

Η τάλκη χρησιμοποιείται για να μην κολλούν μεταξύ τους τα διάφορα παρασκευάσματα ζαχαροπλαστικής. Για παράδειγμα, για ένα επιζαχαρωμένο παρασκευάσμα με πυρήνα από καραμέλλα, είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί αντικολλητική επεξεργασία τόσο στον πυρήνα κατά τη διάρκεια της επιζαχάρωσης όσο και στο συνολικό παρασκεύασμα μετά την προσθήκη της τελικής επίστρωσης.

Για λόγους ελέγχου, προτιμάται η πρώτη λύση.

3.1.7. Άλλες ουσίες που πρέπει να προστεθούν στο Παράρτημα

Στο Παράρτημα IV της οδηγίας 95/2/ΕΚ, να προστεθούν τα εξής:

3.1.7.1. «Ε 297, Φουμαρικό οξύ:

τηγανίτες: 2,5 g/kg»

Το πρόσθετο αυτό συμβάλει στη δημιουργία της πορώδους μορφής της τηγανίτας. Το φουμαρικό οξύ βρίσκεται σε όλους τους ζωϊκούς οργανισμούς και στον άνθρωπο. Η ΕΕΤ ορίζει ως ανώτατο επίπεδο ημερήσιας κατανάλωσης τα 6 mg/kg σωματικού βάρους. Έχει υπολογισθεί ότι τα 2,5 g φουμαρικού οξέος ανά κιλό τηγανιτών σημαίνουν λήψη 0,0041 mg ανά kg σωματικού βάρους.

3.1.7.2. Ε 363 (ηλεκτρικό οξύ) να μεταφερθεί στο παράρτημα Ι ή γλυκά με ζελέ σε φόρμες: 10g/kg (για επιφανειακή χρήση μόνο).

Δεδομένου ότι το εν λόγω πρόσθετο έχει απεριόριστο ανώτατο επίπεδο ημερήσιας κατανάλωσης, δεν θα έπρεπε να μην συμπεριληφθεί στο παράρτημα Ι. Ωστόσο, εάν τούτο δεν γίνει αποδεκτό, τότε η χρήση γλυκών με ζελέ θα πρέπει να εισαχθεί στο παράρτημα IV.

Το πρόσθετο αυτό δίνει ευχάριστη όξινη γεύση και σε αντίθεση με άλλα οξέα φρούτων δεν είναι υγροσκοπικό και, συνεπώς, επιμηκύνει το χρόνο διατήρησης του προϊόντος σε αποθήκευση. Μέχρι σήμερα, το πρόσθετο επιτρεπόταν q.s. σε πολλά κράτη μέλη.

3.1.7.3. Ε234 Νισίνη

Αυγό σε υγρή μορφή: 6,25 mg/kg

Το αυγό σε υγρή μορφή αποσυντίθεται πολύ γρήγορα και, εκτός από τη θερμική επεξεργασία, χρειάζεται και ένα συντηρητικό, δεδομένου ότι η χρήση της θερμότητας πρέπει να είναι περιορισμένη για να αποφευχθεί η πήξη. Το Nισίνη (αντίθετα από τα σορβικά άλατα) είναι ένα συντηρητικό το οποίο είναι ενεργό υπό ουδέτερες συνθήκες και έχει αποδειχθεί ιδανικό για το σκοπό αυτό.

Το Nισίνη παρασκευάζεται από το γαλακτόκοκκο του γάλακτος ο οποίος ανευρίσκεται επίσης στο τυρί. Διασπάται από το πεπτικό σύστημα του ανθρώπου.

Βρυξέλλες, 18 Δεκεμβρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Βλ. ΕΕ αριθ. C 206 της 13. 8. 1992, σ. 15.

() Έως τέσσερα έτη σε ορισμένες περιπτώσεις.

() Βλ. CES 1259/96 (96/0112 COD - 96/0113 - 96/0118 CNS) της 31ης Οκτωβρίου 1996.