Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Φορολογική πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση - Προτεραιότητες για τα προσεχή έτη"

(2002/C 48/18)

Στις 5 Ιουνίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το ανωτέρω θέμα.

Το τμήμα "Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή", στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές εργασίες της ΟΚΕ, υιοθέτησε ομόφωνα τη γνωμοδότησή του στις 13 Νοεμβρίου με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Morgan.

Κατά την 386η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 28ης Νοεμβρίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 72 ψήφους υπέρ, και 8 κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ανακοίνωση της Επιτροπής είναι πλήρης και περιεκτική.

Στην εισαγωγή της(1), η Επιτροπή διευκρινίζει το σκοπό της ανακοίνωσης:

"Η παρούσα ανακοίνωση εκθέτει την άποψη της Επιτροπής σχετικά με τις βασικές προτεραιότητες της φορολογικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τα προσεχή έτη. Εξηγεί τη γενική προσέγγιση την οποία, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, χρειάζεται να υιοθετήσει η Κοινότητα όσον αφορά τους ευρύτερους στόχους πολιτικής της ΕΕ, και προβάλλει έναν αριθμό προτεραιοτήτων σε ειδικούς φορολογικούς τομείς. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι, προς το παρόν, η ομοφωνία εξακολουθεί να αποτελεί τη νομική βάση για τις αποφάσεις σχετικά με τη φορολογία, η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει επίσης αν υπάρχουν άλλα κατάλληλα μέσα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, εκτός από τη νομοθεσία, για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι προτεραιότητας".

1.2. Η ανακοίνωση χωρίζεται στα εξής τέσσερα μέρη: γενικό πλαίσιο για την ανάπτυξη της φορολογικής πολιτικής της ΕΕ· φορολογική πολιτική της ΕΕ - ειδικοί στόχοι για τα προσεχή έτη· μηχανισμοί για την επίτευξη των στόχων· συμπέρασμα. Στο δεύτερο μέρος της παρούσας γνωμοδότησης συνοψίσαμε το γενικό πλαίσιο της Επιτροπής χωρίς σχόλια, απλώς και μόνον για να οριοθετήσουμε τις προτάσεις που διατυπώθηκαν στη συνέχεια από την Επιτροπή. Στα επόμενα τρία μέρη της γνωμοδότησης παραθέτουμε τις δράσεις/προτάσεις της Επιτροπής και αποφαινόμαστε σχετικά με την αποδοχή ή την απόρριψη τους.

1.3. Ένας από τους στόχους της Επιτροπής, όπως τούτο προκύπτει από την ανακοίνωσή της, είναι η έμπρακτη αντιμετώπιση των πολυάριθμων συσσωρευθέντων προβλημάτων που επηρεάζουν τόσο τους μεμονωμένους πολίτες όσο και τις εταιρείες.

2. Γενικό πλαίσιο για την ανάπτυξη της φορολογικής πολιτικής της ΕΕ

2.1. Η Επιτροπή εξετάζει το γενικό πλαίσιο διαιρώντας το σε τέσσερις ενότητες:

- πρόσφατες εξελίξεις στην ΕΕ

- γενική τάση προς οικονομική ολοκλήρωση και συνεργασία

- φορολογική πολιτική της ΕΕ - γενικοί στόχοι

- πώς θα επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι

2.2. Οι δύο πρώτες ενότητες, οι πρόσφατες εξελίξεις στην ΕΕ και η γενική τάση προς οικονομική ολοκλήρωση και συνεργασία, αποτελούν το γενικό πλαίσιο του θέματος, οι δυο επόμενες, όμως, παρέχουν ένα σημαντικό πλαίσιο για το πρόγραμμα δράσης.

2.3. Φορολογική πολιτική της ΕΕ - γενικοί στόχοι(2)

2.3.1. "Τι είδους φορολογική πολιτική της ΕΕ θα είναι συμβατή με/ή θα στηρίζει πραγματικά τις προσπάθειες των κρατών μελών να μεταρρυθμίσουν τα φορολογικά συστήματά τους; Σαφώς μια τέτοια πολιτική πρέπει, κατά προτεραιότητα να εξυπηρετεί τα συμφέροντα των πολιτών και των επιχειρήσεων που επιθυμούν να επωφεληθούν από τις τέσσερις ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς (την ελεύθερη διακίνηση των προσώπων, εμπορευμάτων και κεφαλαίων, και την ελευθερία παροχής υπηρεσιών). (...) Κατά δεύτερο λόγο, οι πρωτοβουλίες της ΕΕ στο φορολογικό τομέα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τα φορολογικά συστήματα θα συμβάλουν στην μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της λειτουργίας των αγαθών, υπηρεσιών και των αγορών κεφαλαίου καθώς και στην κατάλληλη λειτουργία της αγοράς εργασίας, πράγμα που απαιτείται για την επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας. (...) Τρίτον, όπως προβλέπεται στους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών, η φορολογική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει να εξακολουθήσει να διευκολύνει τις προσπάθειες για τη μείωση των ονομαστικών συντελεστών με παράλληλη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, μειώνοντας μ' αυτό τον τρόπο τις οικονομικές στρεβλώσεις που συνδέονται με τα φορολογικά συστήματα των κρατών μελών. (...)".

2.4. Πώς θα επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι(3)

2.4.1. Όταν συζητούνται τα μέσα για την εφαρμογή αυτών των γενικών στόχων που αναφέρθηκαν παραπάνω, ένα από τα ερωτήματα που τίθενται πολύ συχνά είναι σε ποιο βαθμό είναι αναγκαία ή επιθυμητή η φορολογική εναρμόνιση στην ΕΕ.

2.4.2. Είναι σαφές ότι δεν χρειάζεται διασυνοριακή εναρμόνιση των φορολογικών συστημάτων των κρατών μελών. Υπό τον όρο ότι θα τηρούν τους κοινοτικούς κανόνες, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επιλέγουν τα φορολογικά συστήματα που θεωρούν περισσότερο κατάλληλα και σύμφωνα με τις προτιμήσεις τους. (...)

2.4.3. Επιβάλλεται, ωστόσο, ένας μεγάλος βαθμός εναρμόνισης στον τομέα της έμμεσης φορολογίας Η Συνθήκη έχει ειδική πρόβλεψη γι' αυτή την εναρμόνιση (άρθρο 93) επειδή οι έμμεσοι φόροι μπορεί να δημιουργήσουν ένα άμεσο εμπόδιο στην ελεύθερη διακίνηση των αγαθών και στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών εντός της εσωτερικής αγοράς. Επίσης μπορεί να δημιουργήσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. (...)

2.4.4. Όσον αφορά τους φόρους στο εισόδημα των φυσικών προσώπων, η άποψη είναι ότι μπορεί να δοθεί ελευθερία στα κράτη μέλη σχετικά με αυτό το θέμα, ακόμη και όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτύχει έναν υψηλότερο βαθμό ολοκλήρωσης. (...)

2.4.5. Στην περίπτωση της άμεσης φορολογίας των κινητών φορολογικών βάσεων, έχει ήδη αναγνωριστεί η ανάγκη για κάποιον συντονισμό, ιδίως όσον αφορά: την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με το εισόδημα των καταθέσεων, στις οδηγίες που έχουν ήδη εγκριθεί στον τομέα της φορολογίας των εταιρειών (βάσει του άρθρου 94 της Συνθήκης), στον κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων, και στην πρόταση οδηγίας για τα επιτόκια και τα δικαιώματα εκμετάλλευσης. (...) Ως εκ τούτου χρειάζεται μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση, που θα λαμβάνει υπόψη, αφενός, τις στρεβλώσεις που θα μπορούσαν να απειλήσουν τη σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και, αφετέρου, το συμφέρον να διατηρηθεί ένας ορισμένος βαθμός φορολογικού ανταγωνισμού. (...)

2.4.6. Εξάλλου, παρόλο που η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητη την ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία τουλάχιστον για ορισμένα φορολογικά θέματα, η νομική βάση, προς το παρόν, θα εξακολουθήσει να είναι η ομοφωνία. Λόγω των δυσκολιών για την επίτευξη ομόφωνων αποφάσεων σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις, που θα επιδεινωθούν με τη διεύρυνση, η Κοινότητα θα πρέπει επίσης να εξετάσει τη χρησιμοποίηση εναλλακτικών μέσων ως βάση για πρωτοβουλίες στον φορολογικό τομέα. (...)

3. Φορολογική πολιτική της ΕΕ - ειδικοί στόχοι για τα προσεχή έτη

3.1. Έμμεση φορολογία

3.1.1. Φόρος προστιθέμενης αξίας

3.1.1.1. Η Επιτροπή διατύπωσε προτάσεις για τη βελτίωση του μεταβατικού συστήματος(4). Η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της(5), καταλήγει ως εξής:

3.1.1.2. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση της ότι οι πολλαπλές και σοβαρές αδυναμίες του σημερινού μεταβατικού συστήματος θα πάψουν να υφίστανται μόνον με την καθιέρωση ενός νέου οριστικού συστήματος βασισμένου στην αρχή της φορολόγησης στη χώρα καταγωγής. Λυπάται βαθύτατα για την απόλυτη έλλειψη προόδου προς την κατεύθυνση του στόχου αυτού, και ταυτοχρόνως επικροτεί την επιμονή της Επιτροπής για την εφαρμογή του μακροπρόθεσμου αυτού μέτρου. Διερωτάται πόσα ακόμη χρόνια θα πρέπει να περάσουν κάτω από αυτό το ετοιμόρροπο μεταβατικό σύστημα έως ότου επιτευχθεί ο εν λόγω στόχος.

3.1.1.3. Ζητεί από τα κράτη μέλη να κατανοήσουν τα πλεονεκτήματα που θα απορρεύσουν για την Ευρωπαϊκή Ένωση από ένα σύστημα το οποίο θα καταστήσει σοβαρή πραγματικότητα την ενιαία αγορά, αντί να την υπονομεύει, και ταυτοχρόνως θα αναχαιτίσει το κύμα απάτης όσον αφορά τον ΦΠΑ.

3.1.1.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι τα βασικά στοιχεία για τη βελτίωση του μεταβατικού συστήματος είναι η απλοποίηση και ο εκσυγχρονισμός των ισχυουσών διατάξεων, η πιο ενιαία εφαρμογή των κανόνων και η ενισχυμένη διοικητική συνεργασία. Δέχεται την πρόταση της Επιτροπής ότι "ο εκσυγχρονισμός και η απλοποίηση" και η "διοικητική συνεργασία και η πρόληψη της απάτης" αποτελούν ένα και μόνο θέμα και πρέπει να συμβαδίζουν.

3.1.2. Ειδικοί φόροι κατανάλωσης

3.1.2.1. Φορολογία στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος

3.1.2.1.1. Κρίνεται σημαντικό να αναγνωρισθεί ότι η φορολογία συνιστά ένα από τα μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Λόγου χάρη, οι κανονισμοί σχετικά με την τεχνική αποτελεσματικότητα των κινητήρων εσωτερικής καύσεως και με την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια αποτελούν εξαιρετικά σημαντικά μέσα. Σημαντική συμβολή για την επίτευξη των στόχων του Πρωτοκόλλου του Κιότο, υπήρξε η υποκατάσταση του άνθρακα και του πετρελαίου από το φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί το φορολογικό μέσο στα ενδεδειγμένα πλαίσια. Σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της, η ΟΚΕ ανέφερε ότι "η θέσπιση οικολογικών φόρων και τελών δεν πρέπει να θέσει σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ούτε και να έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση θέσεων απασχόλησης ιδίως στους ενεργοβόρους κλάδους"(6).

3.1.2.1.2. Η ΟΚΕ εκτιμά μεν ότι η υποστήριξη της ΕΕ προς το Πρωτόκολλο του Κιότο δεν θα πρέπει να αμφισβητηθεί, αλλά θεωρεί ότι ευκταίο θα ήταν να εξακολουθήσουν να διατυπώνονται ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο υλοποίησης των εν λόγω στόχων.

3.1.2.1.3. Η Επιτροπή σημειώνει(7) ότι "οι σημερινοί μηχανισμοί τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο οδηγούν επομένως σε πιθανές στρεβλώσεις στις επιλογές των καταναλωτών μεταξύ των ενεργειακών πηγών ή προϊόντων και στους όρους του ανταγωνισμού. Ένα κοινοτικό πλαίσιο για να διευκολυνθεί η προσέγγιση των φορολογικών προγραμμάτων των κρατών μελών θα αποτελούσε την αποτελεσματικότερη λύση σ' αυτές τις δυσκολίες". Κατά την ΟΚΕ, το ζήτημα αυτό θα πρέπει να εξακολουθήσει να εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κυβερνήσεων των κρατών μελών, εφόσον εξαρτάται από τους μηχανισμούς προσφοράς και ζήτησης εκάστου των κρατών μελών. Ωστόσο, η ΟΚΕ κρίνει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν κοινές προσπάθειες προκειμένου να μειωθεί η ρύπανση δεδομένου ότι ρύπανση δεν γνωρίζει σύνορα.

3.1.2.1.4. Η Επιτροπή επιθυμεί διακαώς να εξέλθει από το αδιέξοδο όσον αφορά την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων(8). Παρότι η ΟΚΕ εξακολουθεί να υποστηρίζει τη λήψη των αποφάσεων από κάθε κράτος μέλος, εντούτοις, προτρέπει τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν προς τη σύσταση που διατυπώνεται στην πρόταση, σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να αποφευχθεί οποιαδήποτε αύξηση της γενικής φορολογικής επιβάρυνσης κατά την εφαρμογή της οδηγίας.

3.1.2.1.5. Η Επιτροπή θεωρεί ότι(9)"Οι αδυναμίες της παρούσας κατάστασης εμφανίσθηκαν ακόμη μια φορά από το φάσμα των διαφορετικών μέτρων που ενέκριναν τα κράτη μέλη, ιδίως στον τομέα των οδικών μεταφορών, ως απάντηση στις αυξημένες τιμές του πετρελαίου κατά το 2000. Αυτό δείχνει ακόμη μια φορά ότι θα πρέπει να καθιερωθεί ένα κοινό πλαίσιο για την φορολογία των ενεργειακών προϊόντων, όχι μόνον για τη διάρθρωση αυτών των φόρων αλλά επίσης σε σχέση με τους φορολογικούς συντελεστές". Η ΟΚΕ αδυνατεί να αντιληφθεί τη σχέση μεταξύ της αντίδρασης των κρατών μελών και της ανάγκης θέσπισης κοινού φορολογικού πλαισίου δεδομένου ότι τα γεγονότα στις διάφορες χώρες οφείλονται σε διαφορετικούς εθνικούς παράγοντες.

3.1.2.1.6. Καταλήγοντας, η Επιτροπή αναφέρει ότι(10)"η πρόοδος όσον αφορά τους περιβαλλοντικούς φόρους υπήρξε ασφαλώς πολύ βραδεία" Υποστηρίζει ότι "θα ήταν χρήσιμο να εφαρμοσθεί ένα κοινό πλαίσιο με διαφοροποιημένους συντελεστές ανάλογα με τους περιβαλλοντικούς στόχους". Ωστόσο, κατά την ΟΚΕ, η προσπάθεια εξεύρεσης κοινού πλαισίου δεν πρέπει να τροχοπεδήσει δράσεις τις οποίες, ειδάλλως, θα αναλάμβαναν τα κράτη. Συνιστά την υιοθέτηση ενός συστήματος κοινών στόχων και, ταυτόχρονα, την αναζήτηση ενός κοινού πλαισίου.

3.1.2.2. Φορολογία οχημάτων

3.1.2.2.1. Η Επιτροπή κρίνει σκόπιμο να προωθηθεί η προσέγγιση των φόρων επί των οχημάτων. Σύμφωνα με την ΟΚΕ, οι διασυνοριακές επιπτώσεις στα ιδιωτικά οχήματα είναι ήσσονος σημασίας για τους πολίτες και θα πρέπει να υπερισχύσουν οι προτεραιότητες των κρατών μελών. Ωστόσο, η ΟΚΕ σημειώνει ότι υφίσταται θέμα ανταγωνιστικότητας όσον αφορά τα εμπορικά οχήματα τα οποία εμπλέκονται σε διασυνοριακές δραστηριότητες.

3.1.2.2.2. Η Επιτροπή προσθέτει ότι(11)"θα εξεταστεί επίσης η δυνατότητα αναδιάρθρωσης των τελών καταχώρησης και κυκλοφορίας προς μια περιβαλλοντική κατεύθυνση". Η ΟΚΕ υποστηρίζει κατ' αρχήν την πρόταση αυτή, υπό τον όρο ότι τα κράτη μέλη θα δεχθούν να συμπεριλάβουν ανάλογη κατεύθυνση στο πλαίσιο των δικών τους μέτρων για τη μείωση του CO2.

3.1.2.3. Δασμοί στο οινόπνευμα και στον καπνό

3.1.2.3.1. Τα υφιστάμενα πλαίσια ειδικών φόρων κατανάλωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπουν ευρεία διακριτική ευχέρεια στις κυβερνήσεις των κρατών μελών. Η ΟΚΕ έχει εξετάσει πρόταση της Επιτροπής(12) σχετικά με την τροποποίηση της τη δομής και των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης που επιβάλλονται στα βιομηχανοποιημένα καπνά. Η εν λόγω οδηγία στοχεύει σε σαφέστερη ευθυγράμμιση των ειδικών φόρων κατανάλωσης που επιβάλλονται στα καπνά. Στη γνωμοδότησή της (CES 1330/2001), η ΟΚΕ απέρριψε την πρόταση της Επιτροπής. Η Επιτροπή προτίθεται να υιοθετήσει έκθεση σχετικά με την φορολογία του οινοπνεύματος πριν τα τέλη του 2002.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί ότι σε ένα ευρύ πλαίσιο η επιβολή δασμών στο οινόπνευμα και στον καπνό εμπίπτει κατ' εξοχήν στη δικαιοδοσία των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Είναι προφανές ότι υφίσταται αλληλεξάρτηση μεταξύ των δασμών αυτών, των συνολικών επιπέδων άμεσης φορολογίας, των συνολικών επιπέδων διαθέσιμου εισοδήματος και ευρύτερων συμφερόντων όπως, για παράδειγμα, η υγεία και οι γεωργικές πολιτικές. Οι τεράστιες διαφορές που υπάρχουν σήμερα μεταξύ των επιπέδων ειδικών φόρων κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη ποτά έχουν ως αποτέλεσμα σημαντική διασυνοριακή διακίνηση (νόμιμη και παράνομη), όμως αυτό αποτελεί θέμα που αφορά τα κράτη μέλη.

3.2. Άμεση φορολογία

3.2.1. Διεθνές πλαίσιο

3.2.1.1. Σκοπός των σημαντικότερων παγκόσμιων οικονομιών, συμπεριλαμβανομένων και αυτών των κρατών μελών της ΕΕ, ήταν να καταβάλουν κοινές προσπάθειες για τη δημιουργία ενός δημοσιονομικού κλίματος που θα προωθεί τον ελεύθερο και θεμιτό ανταγωνισμό και θα συμβάλλει στη διασυνοριακή δραστηριότητα των επιχειρήσεων, ενώ συγχρόνως θα εξασφαλίζει ότι δεν θα διαβρωθούν οι εθνικές φορολογικές βάσεις. Τα τελευταία έτη, η προσπάθεια να αντιμετωπισθεί ο επιζήμιος φορολογικός ανταγωνισμός, τόσο στον ΟΟΣΑ όσο και στην ΕΕ μέσω του φορολογικού πακέτου, υπήρξε σημαντική(13).

3.2.1.2. Η ΟΚΕ, σε παράλληλη γνωμοδότησή της (ECO/067), λαμβάνει θέση επί του "Φορολογικού ανταγωνισμού και του αντίκτυπου του στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων" και, σε γενικές γραμμές, διαπιστώνεται σύμπνοια με τα συμπεράσματα της Επιτροπής(14), σύμφωνα με τα οποία "σημειώθηκε σημαντική πρόοδος και στον προσδιορισμό των επιζήμιων φορολογικών πρακτικών και στη συμφωνία όσον αφορά τα χρονοδιαγράμματα για την κατάργησή τους". Η άποψη της ΟΚΕ αναπτύσσεται εκτενέστερα στο έγγραφο του φακέλου ΕCO/067.

3.2.2. Φορολογία των επιχειρήσεων

3.2.2.1. Στην ανακοίνωσή της για την φορολογική πολιτική, Επιτροπή δήλωσε ότι προετοιμάζει επί του παρόντος εμπεριστατωμένη μελέτη για τη φορολογία των επιχειρήσεων.

3.2.2.2. "Η μελέτη θα αναλύσει τις διαφορές των πραγματικών επιπέδων φορολογίας των εταιρειών στα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τα αποτελέσματα της έκθεσης της επιτροπής Ruding (1992). Πρέπει να δοθεί προσοχή στην επίδραση των βάσεων φορολογίας των εταιρειών επί των πραγματικών επιπέδων φορολογίας. Επιπλέον, η μελέτη πρέπει επίσης να εντοπίσει τις κυριότερες φορολογικές διατάξεις που ενδέχεται να παρεμποδίζουν τις διασυνοριακές οικονομικές δραστηριότητες στην ενιαία αγορά. Σε αυτή τη βάση, πρέπει να αναληφθεί αξιολόγηση των επιπτώσεων επί του τόπου των οικονομικών δραστηριοτήτων και των επενδύσεων. Η Επιτροπή πρέπει να διασαφηνίσει τα θέματα φορολογικής πολιτικής που συνδέονται με την μείωση των στρεβλώσεων λόγω της φορολογίας και να εξετάσει ενδεχόμενα διορθωτικά μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τα αντίστοιχα πεδία αρμοδιότητας των κρατών μελών και της Κοινότητας"(15).

3.2.2.3. Η ΟΚΕ έχει λάβει την εν λόγω νέα ανακοίνωση και αναμένει να καταρτίσει γνωμοδότηση επ' αυτής.

3.2.3. Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων

3.2.3.1. Εν περιλήψει, η θέση της Επιτροπής έχει ως εξής(16): Όπως αναφέρθηκε στο τμήμα 2.3, οι φόροι εισοδήματος φυσικών προσώπων ανήκουν στο σύνολό τους στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών και ο συντονισμός μόνον σε επίπεδο ΕΕ καθίσταται αναγκαίος για να παρεμποδιστούν οι διασυνοριακές διακρίσεις ή τα εμπόδια κατά την άσκηση των τεσσάρων ελευθεριών. Ο συντονισμός των φόρων εισοδήματος φυσικών προσώπων μπορεί να χρειασθεί ιδίως σε ορισμένους τομείς για να αποφευχθεί η διπλή φορολόγηση ή η ακούσια μη φορολόγηση των διασυνοριακών δραστηριοτήτων, ή για να αντιμετωπισθεί η φοροδιαφυγή. (...)

3.2.3.2. (...) Όπως δείχνει ο όλο και μεγαλύτερος αριθμός περιπτώσεων στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, αναμένεται ότι στο μέλλον θα προκύψουν νέα προβλήματα αυτού του τύπου. Χρειάζεται απαραιτήτως μεγαλύτερος συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ, για να μην αφεθεί εξ ολοκλήρου στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο η επίλυση των διασυνοριακών προβλημάτων που συνδέονται με τη φορολογία εισοδήματος των φυσικών προσώπων.

3.2.3.3. Η ΟΚΕ επικροτεί το συντονισμό μέχρι ενός ορισμένου σημείου για να διευκολυνθεί η συνεργασία των κρατών μελών.

3.2.4. Φορολογία των συντάξεων

3.2.4.1. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ένας μικρός αριθμός κρατών δεν επιτρέπει μειώσεις στη φορολογία για τις πληρωμές που αφορούν την προσωπική σύνταξη τις οποίες καταβάλλουν οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι (από άλλο κράτος). Το γεγονός αυτό προκαλεί ασφαλώς προβλήματα και η Επιτροπή θα επιδιώξει να βρει λύσεις εντός του υφισταμένου νομικού πλαισίου(17). Η ΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της Επιτροπής και έχει εκδώσει σχετική γνωμοδότηση.

3.2.5. Φοροδιαφυγή - άμεσοι και έμμεσοι φόροι

3.2.5.1. Η ΟΚΕ εξακολουθεί να ανησυχεί λόγω του γενικού επιπέδου φαινομένων απάτης στην Κοινότητα ιδιαίτερα στους τομείς του ΦΠΑ, των δασμών, και των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τα μέτρα που λαμβάνει η Επιτροπή για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.

3.2.6. Επίτευξη των στόχων της φορολογικής πολιτικής στη διαδικασία της διεύρυνσης

3.2.6.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα που λαμβάνει η Επιτροπή, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι υποψήφιες χώρες, εφόσον αναλαμβάνουν τις υποχρεώσεις του κοινοτικού κεκτημένου, αποδέχονται τις βασικές συνιστώσες του φορολογικού κεκτημένου.

4. Μηχανισμοί για την επίτευξη των στόχων

4.1. Διαδικασία λήψης αποφάσεων(18)

4.1.1. Η Επιτροπή από παλιά προβαίνει κυρίως σε προτάσεις οδηγιών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κανονισμών, για να σημειώσει πρόοδο στο φορολογικό τομέα. Οι οδηγίες και οι κανονισμοί έχουν ως πλεονέκτημα το ότι εγκρίνονται μόνον ύστερα από συζήτηση στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, και ότι παρέχουν ασφάλεια δικαίου γιατί μπορεί να τεθούν σε ισχύ από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

4.1.2. Ωστόσο, ο ρυθμός με τον οποίον εγκρίνονται οι προτάσεις οδηγιών στο φορολογικό τομέα είναι υπερβολικά αργός (...) στο πλαίσιο των ταχέων οικονομικών και τεχνικών μεταβολών όπου είναι εμφανής η ανάγκη προσαρμογής και εκσυγχρονισμού της νομοθεσίας όσο το δυνατόν συντομότερα. Η Επιτροπή προτίθεται να κάνει όλο και πιο συχνά χρήση των εξουσιών εφαρμογής που της έχει αναθέσει το Συμβούλιο βάσει της Συνθήκης.

4.1.3. (...) η άποψη της Επιτροπής εξακολουθεί να είναι, τουλάχιστον για ορισμένα φορολογικά θέματα, ότι η μετάβαση προς την ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία είναι αναγκαία. Εφόσον η νομική βάση θα εξακολουθήσει προς το παρόν να είναι η ομοφωνία, ύστερα από τη διεύρυνση θα είναι πολύ δυσκολότερο να συμφωνηθεί οποιαδήποτε νέα κοινοτική νομοθεσία. Έτσι όταν δεν θα είναι απολύτως αναγκαίο να καταφύγουμε στην νομοθεσία (ιδίως όσον αφορά τους άμεσους φόρους), θα πρέπει να βρεθούν άλλες μέθοδοι για να καταργηθούν τα φορολογικά εμπόδια και οι στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά, πράγμα που δικαίως αναμένουν οι φορολογούμενοι.

4.1.4. H OKE συμμερίζεται την ανησυχία της Επιτροπής ότι είναι δύσκολο να σημειωθεί πρόοδος σε φορολογικά θέματα και συμφωνεί ότι πρέπει να εξευρεθούν άλλες μέθοδοι. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τα μέτρα της Επιτροπής όπως περιγράφονται κατωτέρω στις παραγράφους 4.2, 4.3, και 4.4.

4.2. Ο ρόλος της Επιτροπής ως θεματοφύλακα της Συνθήκης(19)

4.2.1. Η Επιτροπή δίνει έμφαση στον αριθμό των περιπτώσεων που έχουν παραπεμφθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όπου οι φορολογικές ρυθμίσεις των κρατών μελών ενδεχομένως παραβιάζουν είτε τη Συνθήκη είτε την κοινοτική νομοθεσία. Θεωρεί ότι η ταχεία ανάπτυξη της νομολογίας της ΕΚ στον τομέα των άμεσων φόρων κατά τα τελευταία έτη, μέσω των διαφορών για τις οποίες προσέφυγαν στο Δικαστήριο μεμονωμένοι διάδικοι, κατέστησε εμφανή την ανάγκη για περισσότερη δράση της Επιτροπής.

4.2.2. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο ρόλος που πρέπει να επωμισθεί έγκειται στο να προτείνει μια κοινή απάντηση στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου εφόσον είναι αναγκαίο, μέσω της κοινοτικής νομοθεσίας. Η Επιτροπή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο εξασφαλίζοντας την τήρηση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και τη σωστή εφαρμογή τους από τα κράτη μέλη.

4.2.3. Κατ' αρχήν, η ΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση της Επιτροπής έναντι της δραστηριότητας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στον φορολογικό τομέα.

4.2.4. "(...) είναι σαφές ότι η Επιτροπή δεν μπορεί, ως θεματοφύλακας των Συνθηκών, να είναι επιεικής στις φορολογικές παραβάσεις."

4.2.5. "(...) η Επιτροπή προτίθεται να υιοθετήσει μια πιο δραστήρια στρατηγική γενικά όσον αφορά τις φορολογικές παραβάσεις ενώ παράλληλα θα είναι έτοιμη να παρέμβει όταν πιστεύει ότι παραβιάζεται η κοινοτική νομοθεσία. Θα εξασφαλίσει επίσης τη σωστή εφαρμογή των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (...)".

4.2.6. Η ΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση αυτή, μολονότι λαμβάνει υπόψη της ότι τα κράτη μέλη έχουν πιθανώς διαφορετικά μέσα εφαρμογής και ενσωμάτωσης των αποφάσεων στα εθνικά φορολογικά συστήματά τους.

4.3. Διεύρυνση του φάσματος των μέσων πολιτικής(20)

4.3.1. Η προσφυγή σε μη νομοθετικές προσεγγίσεις ή σε "χαλαρή νομοθεσία" θα πρέπει να θεωρηθεί ως επιπρόσθετο μέσο για να σημειωθεί πρόοδος στον φορολογικό τομέα.(...) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να εμπλακεί όσο το δυνατόν περισσότερο σ' αυτές τις μη νομοθετικές προσεγγίσεις μέσω των υπαρχόντων μηχανισμών διαβούλευσης του Κοινοβουλίου.

4.3.2. Η χρησιμοποίηση μη νομοθετικών ή χαλαρών νομοθετικών προσεγγίσεων θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στις περιπτώσεις με σταθερή νομική βάση (Συνθήκη και νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου). Σ' αυτές τις περιπτώσεις, μέσα όπως οι ανακοινώσεις, οι συστάσεις, κατευθυντήριες γραμμές και ερμηνευτικές σημειώσεις μπορούν να καθοδηγήσουν τα κράτη μέλη στην εφαρμογή των αρχών της Συνθήκης και να προωθήσουν την ταχεία κατάργηση των εμποδίων στην εσωτερική αγορά.(...)

4.3.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τα ανωτέρω και προτρέπει την Επιτροπή να προωθήσει περαιτέρω τη χρήση μη νομοθετικών μέσων και μη δεσμευτικών νομικών κανόνων εκεί όπου μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη προόδου στο φορολογικό τομέα.

4.4. Ενισχυμένη συνεργασία(21)

4.4.1. Η Επιτροπή σημειώνει ότι "η απόφαση της Νίκαιας θα δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να προτείνει στο Συμβούλιο ώστε μια μικρή ομάδα για παράδειγμα οκτώ κράτη μέλη, να συνεργασθούν στενότερα ύστερα από έγκριση του Συμβουλίου με ειδική πλειοψηφία. (...)"

4.4.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την εν λόγω προσέγγιση περί ενισχυμένης συνεργασίας την οποία τα κράτη μέλη θεωρούν ότι είναι προς όφελός τους.

5. Συμπεράσματα

Στα συμπεράσματά της, η Επιτροπή προβάλλει έξι βασικούς στόχους στον τομέα της φορολογικής πολιτικής.

i) Εφαρμογή της νομοθετικής στρατηγικής για τον ΦΠΑ

- Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει πλήρως αυτόν τον στόχο(22).

ii) Μεγαλύτερη προσέγγιση της νομοθεσίας των κρατών μελών όσον αφορά τη φορολογία που εφαρμόζεται στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας

- Η ΟΚΕ θεωρεί δύσκολο να επιτευχθεί η εν λόγω προσέγγιση της νομοθεσίας. Εν τω μεταξύ, η ΟΚΕ θα επικροτούσε την εκ νέου εστίαση της προσοχής στους στόχους και στις κατευθυντήριες γραμμές για τους φόρους στον τομέα του περιβάλλοντος, τη διάθεση των αποβλήτων, κ.λπ.

iii) Μεγαλύτερη σύγκλιση των ειδικών φόρων κατανάλωσης για το οινόπνευμα και τον καπνό

- Δεδομένου ότι οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης αποτελούν σημαντικό στοιχείο των φορολογικών συστημάτων των κρατών μελών, δεν είναι εφικτή η εξέτασή τους μεμονωμένα. Η ΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να επιτραπεί ο ανταγωνισμός μεταξύ των κρατών μελών προκειμένου να επιτευχθεί μακροπρόθεσμα η προσέγγιση.

iv) Συντονισμός της φορολογίας των επιχειρήσεων

- Η ΟΚΕ ελπίζει να εκδώσει εν καιρώ τη γνωμοδότησή της σχετικά με τη νέα ανακοίνωση της Επιτροπής για την φορολογία των επιχειρήσεων(23).

v) Άρση των φορολογικών εμποδίων στη διασυνοριακή καταβολή των συντάξεων εργασίας

- Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει ανεπιφύλακτα αυτό τον στόχο.

vi) Βελτιωμένη λήψη αποφάσεων επί φορολογικών θεμάτων

- Η ΟΚΕ επικροτεί την άποψη της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία η ομοφωνία θα εξακολουθήσει να αποτελεί την εφαρμοστέα νομική βάση.

Εν τω μεταξύ, η ΟΚΕ υποστηρίζει αμφότερους τους προτεινόμενους μηχανισμούς για την επίτευξη των στόχων της φορολογικής πολιτικής(24):

- πιο δραστήρια, σωστά εστιασμένη και εξισορροπημένη χρησιμοποίηση των διαδικασιών παράβασης στον φορολογικό τομέα·

- εντατικοποίηση της χρήσης μη νομοθετικών λύσεων και μηχανισμών αυξημένης συνεργασίας.

Βρυξέλλες, 28 Νοεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) COM(2001) 260 τελικό, Εισαγωγή, τελευταία παράγραφος.

(2) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 2.3, παράγραφοι 1 - 3.

(3) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 2.4, παράγραφοι 1 - 5 και 7.

(4) COM(2000) 348 τελικό.

(5) ΕΕ C 116 της 20.4.2001, σ. 59.

(6) ΕΕ C 19 της 21.1.1998.

(7) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 3.1.2, Φορολογία στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος, παράγραφος 3.

(8) COM(97) 30.

(9) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 3.1.2, Φορολογία στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος, παράγραφος 6.

(10) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 3.1.2, Φορολογία στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος τελευταία παράγραφος.

(11) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 3.1.2, φορολογία οχημάτων παράγραφος 2.

(12) COM(2001) 133 τελικό.

(13) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 3.2.1, παράγραφος 1.

(14) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 3.2.1, παράγραφος 2.

(15) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 3.2.2, παράγραφος 2.

(16) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 3.2.3, παράγραφοι 1 και 3.

(17) COM(2001) 214 τελικό.

(18) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 4.1, παράγραφοι 1, 2 και 4.

(19) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 4.2, παράγραφοι 1 - 3 και 5.

(20) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 4.3, παράγραφοι 1 - 2.

(21) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 4.4, παράγραφοι 1 - 2.

(22) ΕΕ C 116 της 20.04.2001, σ. 59.

(23) CΟΜ(2001) 582 τελικό.

(24) COM(2001) 260 τελικό, σημείο 5, παράγραφος 2, τελευταία περίπτωση.