Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής: «Προτεραιότητες της πολιτικής καταναλωτών (1996-1998)»

(96/C 295/14)

Στις 6 Φεβρουαρίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 129Α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή ζήτησε τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής: «Προτεραιότητες της πολιτικής καταναλωτών (1996-1998)».

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Μαΐου 1996 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Koopman.

Κατά την 337η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 111 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει απόλυτα τις νέες κατευθύνσεις που τίθενται στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Προτεραιότητες της πολιτικής καταναλωτών (1996-1998)» και τις σκέψεις στις οποίες βασίστηκαν αυτές οι επιλογές.

Στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΟΚΕ διατυπώνει συγκεκριμένες παρατηρήσεις σε σχέση με τις εν λόγω προτεραιότητες και ελπίζει ότι η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τις απόψεις της. Οι προτεραιότητες της δράσης είναι, επομένως, οι εξής:

1. Προσπάθεια βελτίωσης της εκπαίδευσης και της ενημέρωσης των καταναλωτών.

2. Συμπλήρωση, αναθεώρηση και συνεχής ενημέρωση του πλαισίου που απαιτείται ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα συμφέροντα των καταναλωτών λαμβάνονται πλήρως υπόψη στην ενιαία αγορά.

3. Οι πτυχές των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που αφορούν τους καταναλωτές.

4. Προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών κατά την παροχή βασικών υπηρεσιών κοινής ωφελείας.

5. Μέτρα που θα επιτρέπουν στους καταναλωτές να επωφελούνται από τις δυνατότητες που παρέχει η κοινωνία των πληροφοριών.

6. Μέτρα για τη βελτίωση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα τρόφιμα.

7. Ενθάρρυνση της υιοθέτησης μιας πρακτικής προσέγγισης της βιώσιμης κατανάλωσης.

8. Ενίσχυση και αύξηση της εκπροσώπησης των καταναλωτών.

9. Υποστήριξη των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην καθιέρωση πολιτικών για τους καταναλωτές.

10. Θέματα πολιτικής καταναλωτών στις αναπτυσσόμενες χώρες.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Πρόκειται για το έκτο πρόγραμμα δράσης για την πολιτική καταναλωτών της ΕΕ. Το πρώτο (πενταετές) πρόγραμμα δράσης θεσπίστηκε το 1975. Τα επιτεύγματά του ήταν πολύ περιορισμένα, αφού σχεδόν κανένα προτεινόμενο μέτρο δεν υιοθετήθηκε στο τέλος της περιόδου εφαρμογής του προγράμματος. Από τότε έχει συντελεσθεί μεγάλη πρόοδος, η οποία έχει καταλήξει στη σημαντική βελτίωση της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών και η οποία δείχνει, επίσης, ότι η πολιτική καταναλωτών έχει αποκτήσει σταθερή θέση μεταξύ των πολιτικών της Κοινότητας ().

1.2. Η θετική αυτή κρίση δεν πρέπει να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα. Δεν υπάρχουν περιθώρια για ικανοποίηση, διότι χρειάζεται να επιτευχθούν πολλά ακόμη. Από αυτήν την άποψη είναι λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή, στην παρούσα ανακοίνωση, δεν ανέλυσε ούτε έκανε κανενός άλλου είδους αναδρομή στις επιτυχίες και τις ελλείψεις που γνώρισε σε σχέση με τις δραστηριότητες που είχε εξαγγείλει όταν παρουσίασε το προηγούμενο τριετές πρόγραμμα δράσης της, το οποίο έληξε στο τέλος του 1995 (). Και είναι λυπηρό διότι αυτή η ανάλυση και η παροχή εξηγήσεων ίσως να οδηγούσε σε καλύτερη κατανόηση της αποτελεσματικότητας των μέσων και των δυνατοτήτων για την επίτευξη των δεδηλωμένων στόχων. Ίσως να βοηθούσε να εξηγηθεί γιατί ορισμένες προτάσεις πολιτικής δεν επιτεύχθηκαν και να διαμορφωθούν καλύτερα οι πολιτικές στο μέλλον.

1.3. Θα ήταν χρήσιμο, για παράδειγμα, να γίνει γνωστή η άποψη της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 129Α. Εξίσου σημαντική είναι η ύπαρξη μιας επισκόπησης της κατάστασης όσον αφορά την εφαρμογή και την επιβολή της νομοθεσίας, που είχε θεσπιστεί κατά τη διάρκεια του πρώτου και του δεύτερου τριετούς προγράμματος κοινοτικής πολιτικής καταναλωτών. Επίσης σκόπιμο είναι να γίνει γνωστό τι σκοπεύει να κάνει η Επιτροπή με τα «υπολείμματα» του δεύτερου τριετούς προγράμματος δράσης της, όπως π.χ. το θέμα των λεγόμενων «τροφικών ισχυρισμών» (ρητών ή υποδηλούμενων διαφημιστικών ισχυρισμών για τις θρεπτικές ιδιότητες των τροφίμων).

1.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι τώρα πρέπει «να αντιμετωπιστούν άλλα θέματα και προβλήματα που απασχολούν τους καταναλωτές» διαφορετικά από εκείνα που συνδέονται αποκλειστικά με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Επιδοκιμάζει απόλυτα τις νέες κατευθύνσεις που τίθενται στην ανακοίνωση και τις σκέψεις στις οποίες βασίστηκαν οι επιλογές της Επιτροπής. Αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι η ενιαία αγορά απέχει πολύ ακόμη από την ολοκλήρωση. Πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη για να δημιουργηθεί και να τονωθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στην ενιαία αγορά, όπως αναγνωρίζει και η Επιτροπή σε διάφορες εκθέσεις της (). Η συνειδητή υποστήριξη των δικαιωμάτων του καταναλωτή είναι βασική προϋπόθεση για να κερδηθεί η εμπιστοσύνη του.

1.5. Σχετικά προκαλεί έκπληξη στην ΟΚΕ το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν προβαίνει σε καμία αναφορά στη σημασία της πολιτικής ανταγωνισμού για την επίτευξη των στόχων της πολιτικής καταναλωτών. Βασικός στόχος της πολιτικής ανταγωνισμού είναι η εξασφάλιση συνθηκών ανταγωνισμού στις αγορές και η εξάλειψη του φαινομένου της πραγματοποίησης αδικαιολόγητων κερδών από επιχειρήσεις που εφαρμόζουν περιοριστικές εμπορικές πρακτικές εις βάρος των καταναλωτών και των επιχειρήσεων που τηρούν τους κανόνες του ανταγωνισμού. Τα οφέλη του ανταγωνισμού για τον καταναλωτή, συνίστανται σε περισσότερες δυνατότητες επιλογής στην προσφορά αγαθών και υπηρεσιών, καλύτερα προσαρμοσμένων στις ανάγκες του και σε χαμηλότερες τιμές.

1.6. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε, επίσης, να υπάρχει αναφορά της Επιτροπής στη σημασία της επιλογής των προτεραιοτήτων της από την άποψη της επικουρικότητας. Σε ποιες περιπτώσεις επιζητεί η Επιτροπή την εναρμονισμένη επίλυση των προβλημάτων και σε ποιες περιπτώσεις προτίθεται να παράσχει στα κράτη μέλη ένα πλαίσιο ή άλλα μέσα, προκειμένου να τα βοηθήσει να επιλύσουν τα προβλήματα με τον δικό τους τρόπο ; Το γεγονός ότι ο αρμόδιος για την πολιτική των καταναλωτών Επίτροπος δεν θα έχει τον πρώτο λόγο στη διευθέτηση των περισσότερων από αυτά τα ζητήματα θα πρέπει επίσης να προσελκύσει την προσοχή της Επιτροπής. Η ΟΚΕ θα ενδιαφερόταν να πληροφορηθεί κατά πόσον η Επιτροπή κρίνει αναγκαία τη λήψη περαιτέρω μέτρων, προκειμένου να διευκολυνθεί η ένταξη της πτυχής που αφορά τον καταναλωτή στις άλλες πολιτικές.

1.7. Ειδικότερα, το μήνυμα της ανακοίνωσης της Επιτροπής θα γινόταν πειστικότερο, εάν η παρουσίασή του ήταν περισσότερο συγκροτημένη: 1) προσδιορισμός του προβλήματος, 2) στόχοι της πολιτικής καταναλωτών, 3) στρατηγική.

1.8. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές που διατυπώνονται στην ανακοίνωση καταδεικνύουν, επίσης, ένα σημαντικό στοιχείο της πολιτικής καταναλωτών: λόγω της οριζόντιας φύσης της, πάντα ακολουθεί τις οικονομικές και τις άλλες κοινωνικές εξελίξεις. Ακολουθεί το ρεύμα. Με αυτήν την έννοια, η πολιτική καταναλωτών δεν μπορεί ποτέ να θεωρηθεί πεπερασμένη.

1.9. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει σύντομα συγκεκριμένες προτάσεις, με τις οποίες να δίνει ουσία στις συχνά ασαφείς ιδέες που προτείνει στις παρούσες προτεραιότητες. Κανείς δεν αναμένει ότι η Επιτροπή θα μπορούσε ήδη στην παρούσα φάση να δηλώσει τα ακριβή μέτρα που απαιτούνται για να επιτευχθούν οι στόχοι στους νέους αυτούς τομείς. Σύντομα, όμως, θα μπορούσαν να γίνουν τα πρώτα βήματα της πορείας προς τη μεγαλύτερη συγκεκριμενοποίηση. Σκοπός της παρούσας γνωμοδότησης είναι να συμβάλει σε μια δημόσια συζήτηση που είναι απαραίτητη για να επιτευχθεί περισσότερη σαφήνεια και η ΟΚΕ ελπίζει ότι και οι άλλοι συνομιλητές θα πράξουν αναλόγως.

1.10. Η ΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότηση που υιοθέτησε προσφάτως με θέμα «Ενιαία αγορά και προστασία των καταναλωτών: Δυνατότητες και εμπόδια στην εσωτερική αγορά» (), όπου διατυπώνει ορισμένες σημαντικές κρίσεις και προτάσεις, οι οποίες δεν επαναλαμβάνονται εδώ.

2. Οι προτεραιότητες

2.1.

Ενημέρωση και εκπαίδευση (διαπαιδαγώγηση) 2.1.1. Η ενημέρωση και η εκπαίδευση ήταν ακρογωνιαίοι λίθοι της πολιτικής καταναλωτών και η θεμελιώδης σημασία τους έχει αναγνωριστεί εδώ και πολύ καιρό, όπως μαρτυρεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής τις ανακήρυξε ήδη το 1972 ως ένα από τα πέντε δικαιώματα των καταναλωτών. Η επιλογή του καταναλωτή βρίσκεται στον πυρήνα κάθε οικονομίας που διέπεται από τις δυνάμεις της αγοράς και δεν είναι δυνατόν να γίνουν ελεύθερες επιλογές χωρίς διαφανή αγορά.

2.1.2. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει απόλυτα την προτεραιότητα για ενημέρωση και εκπαίδευση. Επιθυμεί να τονίσει την ανάγκη μιας ορατής, ευκρινούς και κατανοητής ενημέρωσης. Ο καταναλωτής πρέπει να είναι ενημερωμένος για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του, για να μπορεί να τα ασκεί ορθά. Για να έχει νόημα η ενημέρωση, πρέπει η σχετική γλώσσα να είναι σαφής.

2.1.3. Οι προμηθευτές αγαθών και υπηρεσιών θα μπορούσαν να βελτιώσουν την ποιότητα της ενημερωτικής επισήμανσης στον τομέα τους αναπτύσσοντας διάλογο με τις οργανώσεις των καταναλωτών. Οι πρόσφατες πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη, αναγνώριση και καθιέρωση κωδίκων ενημερωτικής επισήμανσης των προϊόντων ανά τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα πρέπει να συνεχισθούν. Η ανάπτυξη της τυποποιημένης ενημερωτικής επισήμανσης των προϊόντων () αποτελεί ένα στοιχείο απαραίτητο για τη βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς. Για την καλύτερη ενσωμάτωση των πτυχών αυτών, σε μία επιτυχή στρατηγική εμπορικής προώθησης σε συνεργασία με οργανισμούς που διαθέτουν γνώσεις από την πλευρά της ζήτησης και επιστημονικά κέντρα (για τα οποία η ανακοίνωση κάνει λόγο), θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων γνώσεων των παραγωγών σχετικά με τα χαρακτηριστικά και τη χρήση των προϊόντων τους.

2.1.4. Άσχετα από την υποχρέωση του προμηθευτή να ενημερώνει με ορθό τρόπο τον καταναλωτή για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προσφέρει η ΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι οι οργανώσεις των καταναλωτών υπάρχουν για να παρέχουν στον καταναλωτή ανεξάρτητες συμβουλές και πληροφορίες.

2.1.5. Η ΟΚΕ τονίζει τον κρίσιμο ρόλο των κρατών μελών στην προαγωγή της καταναλωτικής εκπαίδευσης, χωρίς την οποία πολλές πληροφορίες θα έπεφταν στο κενό. Για να αξιολογήσει κανείς τις πληροφορίες, πρέπει να διαθέτει τις βασικές γνώσεις για τα δικαιώματα και τα καθήκοντα του καταναλωτή και τη λειτουργία της αγοράς. Η καταναλωτική εκπαίδευση πρέπει να αρχίζει από το δημοτικό σχολείο.

2.1.6. Για να υπάρξει καλύτερη ενημέρωση των Ευρωπαίων καταναλωτών, η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή, την κατάρτιση ενός πλαισίου αναφοράς σχετικά με την εκπαιδευτική πολιτική, που να περιλαμβάνει τόσο τη βασική εκπαίδευση όσο και τις σπουδές πανεπιστημιακού επιπέδου, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να συγκρίνουν την ουσιαστική δράση στον εν λόγω τομέα.

2.1.7. Θα πρέπει επίσης να υπάρχει διαρκής κατάρτιση των εκπαιδευτικών για καταναλωτικά θέματα σε διάφορα επίπεδα.

2.1.8. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διασαφηνίσει τη θέση της σχετικά με τις δράσεις που προτίθεται να αναλάβει εις απάντηση προς το Ψήφισμα του Συμβουλίου του Νοεμβρίου 1995, με το οποίο την καλούσε να εξετάσει πριν το τέλος του 1996 κατά πόσο θα ήταν απαραίτητη η ανάληψη μιας πρωτοβουλίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών και της συνεργασίας των κρατών μελών στον τομέα της εκπαίδευσης των καταναλωτών.

2.1.9. Αν και επιδοκιμάζει την προτεραιότητα που δίδεται σ'αυτές τις προσπάθειες, η ΟΚΕ δεν θεωρεί ότι η προαγωγή τους θα πρέπει να αποβεί εις βάρος άλλων ζωτικών συμφερόντων του καταναλωτή.

2.2. Το νομικό πλαίσιο και η εσωτερική αγορά 2.2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση οδηγίας για τη λήψη προσωρινών απαγορευτικών μέτρων για την προστασία των συμφερόντων του καταναλωτή και την ανακοίνωση της Επιτροπής για ένα «Σχέδιο δράσης για τη δυνατότητα προσφυγής των καταναλωτών στη δικαιοσύνη και τη ρύθμιση των καταναλωτικών διαφορών στην εσωτερική αγορά »(). Συμφωνεί ότι και οι δύο πρωτοβουλίες, για τις οποίες προετοιμάζει ιδιαίτερη γνωμοδότηση, θα συμβάλουν στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς.

2.2.2. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς από την άποψη του καταναλωτή απαιτεί τη λήψη περαιτέρω μέτρων. Παραπέμπει, ειδικότερα, στις παρατηρήσεις της για τις ελλείψεις του άρθρου 129 Α () και εκφράζει την ελπίδα ότι το άρθρο αυτό θα επανεξετασθεί κατά την πορεία της Διακυβερνητικής Διάσκεψης, όπως έχουν συστήσει και ορισμένα μέλη της Ομάδας Προβληματισμού. Εξάλλου, σημειώνει με ικανοποίηση ως συνέχεια του Πράσινου Βιβλίου για τις εγγυήσεις και την εξυπηρέτηση μετά την πώληση (), η Επιτροπή υπέβαλε τώρα πρόταση επί της οποίας θα εκφράσει γνώμη. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση τροποποίησης της οδηγίας για την αξιοπιστία των προϊόντων, με στόχο την υπαγωγή στο πεδίο εφαρμογής της των ακατέργαστων γεωργικών προϊόντων (). Τέλος, η ΟΚΕ ενδιαφέρεται να πληροφορηθεί για άλλες πρωτοβουλίες της Επιτροπής σε σχέση με την ευθύνη λόγω παροχής υπηρεσιών και καλεί την Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσον είναι απαραίτητη η ανάληψη δράσης στον τομέα την νομοθεσίας, σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να προστατευθούν οι καταναλωτές έναντι της αυξανόμενης διαφοροποίησης των εμπορικών πρακτικών που εφαρμόζονται στον τομέα της παροχής υπηρεσιών.

2.2.3.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τη δήλωση της Επιτροπής ότι θα εξασφαλίσει την ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας για την ενιαία αγορά και σημειώνει την τρέχουσα εργασία της για την αξιολόγηση της εφαρμογής της νομοθεσίας, εκτιμώντας τις επιπτώσεις της στον καταναλωτή και προτείνοντας τις απαραίτητες προσαρμογές. Ιδιαίτερα ενδιαφέρεται για σχετικές αναλύσεις της ευθύνης που απορρέει από ένα προϊόν και της νομοθεσίας για την ασφάλεια των προϊόντων.

2.2.3.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει την πρόθεση τόσο του Κοινοβουλίου όσο και της Επιτροπής να συνεργαστούν στενά με την ΟΚΕ, η οποία «συνδυάζει την τεχνογνωσία και την πολιτική ευαισθησία που απαιτείται» () για τη διαρκή αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των κοινοτικών διατάξεων. Η ΟΚΕ επαναβεβαιώνει ότι είναι πρόθυμη να συνεργαστεί στενά και σε μόνιμη βάση με τα κοινοτικά θεσμικά όργανα και τις σχετικές επαγγελματικές οργανώσεις, να παράσχει την πλήρη στήριξή της στην παρούσα επανεξέταση της αποτελεσματικότητας της ενιαίας αγοράς και, ιδιαίτερα, όσον αφορά τις επιπτώσεις της στον καταναλωτή και τις προτάσεις για την πραγματοποίηση των κατάλληλων προσαρμογών.»

2.2.3.3. Στην οπτική αυτή, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τη βελτίωση των δομών ανταλλαγής πληροφοριών σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να εξασφαλισθεί η συστηματική και συνεπής παρακολούθηση, ανάλυση και ενημέρωση γύρω από τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται οι καταναλωτές στην Ευρώπη και επίσης προκειμένου να διασφαλισθεί η αποτελεσματική εφαρμογή των εν ισχύει κοινοτικών ρυθμίσεων και δράσεων.

2.2.4. Ο καταναλωτής θα ωφεληθεί γενικά από την αύξηση του ανταγωνισμού στον τομέα της αγοράς και την περαιτέρω ελευθέρωση των αγορών (υπό την προϋπόθεση της διαφύλαξης των κοινωνικών συμφερόντων ζωτικής σημασίας) των αγορών. Για να τονωθεί η εμπιστοσύνη του καταναλωτή στην ενιαία αγορά, πρέπει να καταβληθούν γνήσιες προσπάθειες για την ελευθέρωση των αγορών που εξακολουθούν να υπόκεινται σε μεγάλο βαθμό προστασίας. Επιβάλλεται η ανάλυση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής από τη σκοπιά του καταναλωτή. Εξίσου σημαντικές είναι οι προσπάθειες της Επιτροπής για την ελευθέρωση της αγοράς ενέργειας. Τέλος, επιβάλλεται να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη των συντονισμένων πρακτικών σε σχέση με τον καθορισμό των αεροπορικών τιμολογίων των επιβατικών μεταφορών ().

2.3. Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες 2.3.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την απαρίθμηση των θεμάτων που περιέχεται στην ανακοίνωση. Θα εκτιμούσε την παρουσίαση ενός χρονοδιαγράμματος των ενεργειών τις οποίες μελετά η Επιτροπή.

2.3.2. Η ΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα την πρόταση που έχει υποσχεθεί η Επιτροπή σε σχέση με την περαιτέρω εξέταση της αγοράς της καταναλωτικής πίστεως () και την αποκατάσταση της εξαίρεσης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών από την οδηγία για τις πωλήσεις εξ αποστάσεως. Ειδικότερα, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για τη θέσπιση νομοθεσίας σχετικά με την ελάχιστη απαιτούμενη προστασία των καταναλωτών έναντι της εξ αποστάσεως πώλησης χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση του τραπεζικού τομέα να υποβάλει προτάσεις για την κάλυψη του εν λόγω κενού.

2.3.3. Η ΟΚΕ σημειώνει με λύπη ότι η συμμόρφωση των εκδοτών (τραπεζικών και μη τραπεζικών) καρτών χρηματικής συναλλαγής (ομοίως) με τη σύσταση για τα συστήματα πληρωμής () υπήρξε μέχρι στιγμής πολύ άνιση και σε ορισμένες περιπτώσεις εξαιρετικά πενιχρή όπως απέδειξαν έρευνες του Ευρωπαϊκού Γραφείου των Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC) και μία μελέτη των Mitchell και Thomas το 1994. Αφού τα μη δεσμευτικά αυτά μέτρα ομολογουμένως δεν απέφεραν επαρκή προστασία των οικονομικών συμφερόντων των κατόχων των καρτών, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία, η οποία να παρέχει στον Ευρωπαίο καταναλωτή επαρκή και ίση προστασία. Η ταχεία αύξηση των μη τραπεζικών καρτών επιβάλλει άμεση επέμβαση. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να της υποβάλει προς γνωμοδότηση τη μελέτη που είχε ζητήσει να διενεργηθεί επί του θέματος 1995, καθώς επίσης να αποδεχθεί το περιεχόμενο του νέου κώδικα δεοντολογίας, τον οποίο πρότεινε πέρυσι ο τραπεζικός τομέας.

2.3.4. Ιδιαίτερα σε σχέση με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, παρατηρείται σε όλη την ΕΕ η εμφάνιση περίπλοκων υπηρεσιών προσαρμοσμένων στις κατά περίπτωση (ατομικές) ανάγκες, οι οποίες περιλαμβάνουν στοιχεία αποταμίευσης και ελεύθερης επένδυσης ασφάλισης και συνεπάγονται μακροπρόθεσμες συμβατικές υποχρεώσεις. Γίνεται όλο και πιο δύσκολο να επιλέξουν οι καταναλωτές τη «δέσμη» που αντιστοιχεί καλύτερα στις ανάγκες τους, ενώ εξίσου προβληματική είναι η σύγκριση της απόδοσης των διάφορων προσφορών. Οι καταναλωτές πρέπει να ευαισθητοποιηθούν και να τεθούν σε επιφυλακή απέναντι στο γεγονός ότι η χρηματαγορά ενέχει πάντοτε κινδύνους και ότι δεν μπορεί να παρασχεθεί καμία βεβαιότητα όσον αφορά την απόδοση ενός κεφαλαίου, εκτός των κλασσικών, ήδη πασίγνωστων, επενδυτικών μεθόδων. Η συνιστώσα «κίνδυνος» καθιστά, επομένως, δύσκολη την εκτίμηση της απόδοσης συγκεκριμένων προσφορών. Αν και το μέλλον είναι εξ ορισμού αβέβαιο, τούτο δεν σημαίνει ότι η αβεβαιότητά του δεν μπορεί να περιορισθεί, όπως έχει αποδειχθεί και σε άλλες περιπτώσεις. Βάσει π.χ. α) της τυποποιημένης κοινοποίησης των υποθέσεων, με βάση τις οποίες τα ιδρύματα κάνουν τα ίδια προβλέψεις για την προσδοκώμενη απόδοση, β) μιας κοινής παροδοχής ότι δεν θα επηρεασθούν οι μεταβλητές και γ) των επιδόσεων που σημειώθηκαν κατά τις προηγούμενες περιόδους, μπορούν να συναναχθούν συγκριτικές πληροφορίες για την ελκυστικότητα των διάφορων προσφορών των εταιρειών. Είναι, επομένως, από κάθε άποψη δυνατό και, επιπλέον, άκρως επιθυμητό να αναπτυχθούν ενημερωτικά μέσα, προκειμένου να διευκολυνθεί η αιτιολογημένη επιλογή του καταναλωτή και να προετοιμαστεί το έδαφος για την καθιέρωση γνήσιου ανταγωνισμού.

2.3.5. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης σημαντικό, αφενός, να εξετασθεί προσεκτικά ο τρόπος με τον οποίο οι καταναλωτές μπορούν να επωφεληθούν ή ήδη επωφελούνται από την ύπαρξη της ενιαίας αγοράς στον τομέα των ασφαλίσεων και, αφετέρου, εάν κριθεί αναγκαίο, να υποβληθούν προτάσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που θα εντοπισθούν. Με την ιδιότητά της του Παρατηρητηρίου της ενιαίας αγοράς, η ΟΚΕ είναι πρόθυμη να συνδράμει τα κοινοτικά θεσμικά όργανα στον τομέα αυτό. Ακόμη, λόγω της διάχυτης επιρροής πολυεθνικών παραγόντων στην ευρωπαϊκή ασφαλιστική αγορά, η ΟΚΕ ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη διασφάλιση της αυστηρής εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων κατά των συμπράξεων.

2.3.6. Η ΟΚΕ επιθυμεί να επαναλάβει ότι η προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας, για την απρόσκοπτη καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος (). Τα εν λόγω μέτρα κρίνονται απολύτως αναγκαία, προκειμένου να κερδηθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στην ενιαία αγορά.

2.3.7. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την ανακοίνωση του αρμόδιου Επιτρόπου για την εσωτερική αγορά και τα οικονομικά θέματα, κατά τη διάρκεια του τρίτου Φόρουμ Ευρωπαίων Καταναλωτών, σχετικά με τη σύσταση Επιτροπής Εργασίας εκ μέρους της ΓΔ XV και της ΓΔ XXIV. Εκφράζει την ελπίδα ότι η εν λόγω επιτροπή θα συμβάλει στην ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων τμημάτων, στην επίσπευση της εισαγωγής των προαναφερόμενων προτάσεων και στην έγκαιρη υιοθέτησή τους.

2.4. Υπηρεσίες κοινής ωφελείας 2.4.1. Η ΟΚΕ χαίρεται για την προσοχή που δίδει η Επιτροπή στις δημόσιες υπηρεσίες. Σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν έχει προσδιορίσει την έννοια «βασικές υπηρεσίες κοινής ωφελείας». Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται αυτές τις υπηρεσίες () ως υπηρεσίες που παρέχονται από την κοινότητα (την κεντρική ή τοπική διοίκηση ή τους δημόσιους οργανισμούς) ή υπηρεσίες που ενδέχεται να παρέχονται από τον ιδιωτικό τομέα με ρυθμισμένο τρόπο λόγω του ενδιαφέροντος των αρχών για την ποιότητα ή την πρόσβαση σε αυτές (υγεία, εκπαίδευση, δημόσιες συγκοινωνίες, μουσεία κ.λπ.).

2.4.2. Η εξέταση των υπηρεσιών κοινής ωφελείας από τη σκοπιά του καταναλωτή είναι άκρως σημαντική, επειδή όλες αυτές οι υπηρεσίες έχουν το κοινό στοιχείο ότι ο καταναλωτής, σε αντίθεση με την (ανταγωνιστική) αγορά αγαθών και υπηρεσιών, είτε δεν έχει καθόλου είτε έχει πολύ περιορισμένη επιλογή προμηθευτή. Επιπλέον, η ποικιλία, η ποσότητα, η ποιότητα και η τιμή αυτών των υπηρεσιών δεν καθορίζονται από τις δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης της ελεύθερης αγοράς, αλλά από πολιτικές αποφάσεις ή από τις δημόσιες αρχές ή τις ρυθμιστικές αρχές.

2.4.3. Κατά συνέπεια, αυτές οι αγορές δεν λειτουργούν πάντα αποτελεσματικά. Είναι προς το συμφέρον τόσο των μεμονωμένων καταναλωτών όσο και των (τοπικών) αρχών να βελτιωθεί η υπευθυνότητα, η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα όσον αφορά την παροχή τους, πράγμα που θα οδηγήσει στη βελτίωση της ικανοποίησης του καταναλωτή και την εξοικονόμηση δημόσιων δαπανών.

2.4.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η ελευθέρωση των υπηρεσιών κοινής ωφελείας ενδέχεται να αποφέρει αύξηση του ανταγωνισμού, όπως φαίνεται ότι ισχύει για τις υπηρεσίες δημόσιων συγκοινωνιών ή ορισμένα τμήματά τους (). Ενδέχεται, όμως, να μην είναι πάντα δυνατή η παροχή ορισμένων υπηρεσιών με ανταγωνιστικό τρόπο, λόγω του (σχεδόν) μονοπωλιακού χαρακτήρα τους (π.χ. τα φυσικά μονοπώλια των ΟΤΑ και των κοινοφελών υπηρεσιών). Οι κυβερνήσεις πρέπει, επίσης, να διασφαλίζουν την ποιότητα και την πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες για τους καταναλωτές. Θα πρέπει επίσης να αποφευχθεί η εξαίρεση των καταναλωτών με χαμηλότερα εισοδήματα από την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών.

2.4.5. Θα μπορούσαν να καταρτισθούν δείκτες για τους διάφορους τύπους υπηρεσιών (). Η θέσπιση προδιαγραφών επίδοσης για συγκεκριμένες δημόσιες υπηρεσίες που δεν μπορούν ή δεν θα έπρεπε να ελευθερωθούν (εντελώς) ενδέχεται επίσης να συντελέσει στη βελτίωση της ποιότητας και να επιφέρει μείωση των τιμών τους. Η θέσπιση προτύπου ως προς την υποχρέωση λογοδοσίας εκ μέρους εκείνων που παρέχουν παρόμοιες υπηρεσίες, έναντι των καταναλωτών, είναι υψίστης σημασίας. Η πείρα από τον «Χάρτη των Πολιτών» () και άλλα ενδεχόμενα πειράματα () ίσως να παράσχει χρήσιμες πληροφορίες. Επίσης δυνατή είναι η οριζόντια προσέγγιση της βελτίωσης της ποιότητας αυτών των δημόσιων υπηρεσιών. Οι οριζόντιες πτυχές αφορούν τη συμβατική σχέση μεταξύ καταναλωτή και οργανισμού λειτουργίας, τα πρότυπα εκπροσώπησης των καταναλωτών, το χειρισμό των παραπόνων κ.λπ. ().

2.4.6. Οι καταναλωτές πρέπει να συμμετέχουν στα τομεακά συμβούλια καταναλωτών που συγκροτούνται στα κράτη μέλη και ειδικότερα όπου οι ρυθμιστικοί φορείς ελέγχουν τις υποχρεώσεις σχετικά με την παροχή υπηρεσιών και τις τιμές. Τα εν λόγω συμβούλια καταναλωτών με εκπροσώπους των διαφόρων κοινωνικών και οικονομικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένου του μεμονωμένου πολίτη, πρέπει να έχουν το δικαίωμα να ενημερώνουν το χρήστη, να δέχονται και να διερευνούν παράπονα και εν ανάγκη να παραπέμπουν τους παραβάτες στους ρυθμιστικούς φορείς για την επιβολή κυρώσεων. Τα συμβούλια αυτά θα πρέπει να χρηματοδοτούνται από τους ρυθμιστικούς φορείς από τον παρέχοντα τη δημόσια υπηρεσία.

2.4.7. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εκδώσει Πράσινο Βιβλίο για να διερευνήσει τους δυνατούς τρόπους ενίσχυσης της φωνής των καταναλωτών στην παροχή αυτών των υπηρεσιών, την ποιότητά τους και τις επιπτώσεις στις τιμές και στα ισχύοντα τιμολόγια, με αναγνώριση του γεγονότος ότι η αρχή της επικουρικότητας θα θέσει την ευθύνη της λήψης των σχετικών μέτρων στα κράτη μέλη κατά κύριο λόγο.

2.5. Η κοινωνία των πληροφοριών 2.5.1. Στο προσεχές μέλλον σχεδόν κάθε πολίτης και καταναλωτής θα αισθανθεί τα αποτελέσματα της νέας τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών. Ο τομέας της κατανάλωσης θα γνωρίσει μεγάλες καινοτομίες, καθώς η εν λόγω τεχνολογία θα φέρει επανάσταση στη διαδικασία παραγωγής και εμπορίας των αγαθών και των υπηρεσιών. Τα αποτελέσματά της θα διαποτίσουν την αγορά, και ιδιαίτερα τομείς σαν την υγειονομική περίθαλψη, τις συγκοινωνίες και τη μεταφορά των γνώσεων. Γι'αυτό το λόγο, η ΟΚΕ εκφράζει την πεποίθηση ότι η ενεργός συμμετοχή (των οργανώσεων) των καταναλωτών στην οικοδόμηση της κοινωνίας των πληροφοριών αποτελεί προϋπόθεση για κάθε δυνατή επιτυχία της.

2.5.2. Η Επιτροπή έχει ήδη παρουσιάσει διάφορες προτάσεις που αφορούν άμεσα την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών και για τις οποίες η ΟΚΕ έχει εκδώσει γνωμοδότηση (). Αν και η Επιτροπή αλλά και η ΟΚΕ έχουν δώσει αρκετή προσοχή στις πτυχές που αφορούν τον καταναλωτή, απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση προκειμένου να συμβαδίζουμε με τις νέες γνώσεις και εξελίξεις. Η ΟΚΕ καλεί με έμφαση την Επιτροπή να συνεργαστεί στενά μαζί της και με το Φόρουμ για την κοινωνία των πληροφοριών για την ανάπτυξη της συνεχούς ανάλυσης και την περαιτέρω λεπτομερή εξέταση τόσο των επιπτώσεων που συνεπάγονται όλες αυτές οι αλλαγές για τον καταναλωτή όσο και των διαφόρων ενεργειών που πρέπει να αναληφθούν από διάφορους παράγοντες, προκειμένου να προωθηθεί η πλήρης και ικονοποιητική συμμετοχή του καταναλωτή στη νέα Κοινωνία των Πληροφοριών.

2.5.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την κατεύθυνση που εξαγγέλλει η Επιτροπή στο οικείο κεφάλαιο της ανακοίνωσής της. Ο σχεδιασμός του συστήματος απαιτεί μεγάλη προσοχή, ούτως ώστε να αποφευχθεί ο αποκλεισμός μεγάλου αριθμού (λιγότερο ευνοημένων) καταναλωτών. Η τεχνολογία που θα αναπτυχθεί πρέπει να είναι εύχρηστη, ώστε να είναι δυνατό να χρησιμοποιείται από τους κοινούς ανθρώπους στις συνηθισμένες ασχολίες τους.

2.5.4. Η ΟΚΕ επισημαίνει και ορισμένα άλλα σημαντικά θέματα ανησυχίας, που δεν αναφέρονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής. Αναγνωρίζει, για παράδειγμα, τα δυνητικά οφέλη της ανάπτυξης ηλεκτρονικών ιατρικών φακέλλων για τη θεραπεία ασθενών/καταναλωτών. Αλλά πριν γενικευθεί η χρήση αυτών των φακέλλων, θα πρέπει να βρεθούν λύσεις για την προστασία των αυστηρά προσωπικών δεδομένων (). Θα πρέπει να προβλεφθεί η επιβολή κυρώσεων στα πρόσωπα, τις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις που χρησιμοποιούν τέτοιου είδους στοιχεία χωρίς προηγούμενη άδεια. Η ευθύνη για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης προς τις εν λόγω υποχρεώσεις επαφίεται στις κυβερνήσεις.

2.5.5. Οι άλλες ανησυχίες αφορούν τις ποιοτικές προδιαγραφές, την περαιτέρω ανάπτυξη της έννοιας της «καθολικής υπηρεσίας», τις συμβατικές σχέσεις και τους όρους των συμβάσεων, και την ασφάλεια των συναλλαγών. Οι πτυχές αυτές θα πρέπει επίσης να καλυφθούν στην αιτούμενη ανακοίνωση.

2.5.6. Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τις απαιτήσεις που ορίζονται από τους διάφορους επιχειρηματίες σχετικά με το δεσμευτικό χαρακτήρα των συμβατικών συμφωνιών που θα υπογράφουν οι καταναλωτές προκειμένου να εκτιμάται η ανάγκη για μη δεσμευτικές περιόδους, λήξη της σύμβασης μετά τη σχετική προθεσμία χωρίς καμία κύρωση και ακύρωση της σύμβασης σε περίπτωση ελαττωματικών αγαθών ή υπηρεσιών.

2.6. Τρόφιμα 2.6.1. Η αναφορά της Επιτροπής σε μελέτες οργανώσεων καταναλωτών σχετικά με τον έλεγχο της ασφάλειας/αγνότητας των τροφίμων έλαβε δραματικές διαστάσεις κατόπιν των πρόσφατων μέτρων της ΕΕ σε σχέση με την εμφάνιση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Καταδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης του κύρους των συστημάτων ελέγχου, ώστε να διαβεβαιωθεί ο καταναλωτής ότι η μέριμνα για την υγεία υπερτερεί των οικονομικών συμφερόντων, με πλήρη απώλεια της εμπιστοσύνης του που αποτελεί την ποινή για την παράλειψη. Η ΟΚΕ εκφράζει το έντονο ενδιαφέρον της για την ανάλυση και τις προτάσεις που υπόσχεται σχετικά η Επιτροπή.

2.6.2. Η ΟΚΕ θα είχε ενδοιασμούς αν οι παρατηρήσεις της Επιτροπής για την επισήμανση των τροφίμων σήμαιναν ότι θα καταργούνταν εντελώς οι υφιστάμενες απαιτήσεις επισήμανσης. Οι πληροφορίες που παρέχονται βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ για την επισήμανση είναι πολύ σημαντικές για τους καταναλωτές. Δεν περιλαμβάνουν μόνο ζωτικά στοιχεία για την ημερομηνία λήξεως του τροφίμου, οδηγίες χρήσης του κ.λπ., αλλά και κατάλογο με τα συστατικά του τροφίμου, ο οποίος είναι πολύ σημαντικός για καταναλωτές με αλλεργίες ή καταναλωτές που επιθυμούν να αποφύγουν ορισμένες ουσίες για θρησκευτικούς, ιατρικούς ή άλλους λόγους. Εξάλλου, δεν πρέπει να υποτιμηθεί η σημασία της παροχής στους καταναλωτές σαφών και καλύτερων πληροφοριών για τα τρόφιμα για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης τους σ'αυτά.

2.6.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη δήλωση της Επιτροπής ότι ορισμένες βασικές ανάγκες πληροφόρησης των καταναλωτών δεν καλύπτονται καθόλου και συνιστά στην Επιτροπή να παρουσιάσει νομοθετικές προτάσεις για την υποχρεωτική επισήμανση των οινοπευματωδών ποτών και της θρεπτικής αξίας των τροφίμων και να εξετάσει το ενδεχόμενο τροποποίησης των υφιστάμενων κανόνων για την επισήμανση, επιβάλλοντας την αναγραφή της αναλογίας των συστατικών σε δεδομένη ποσότητα.

2.6.4. Οι απόψεις αυτές επιβεβαιώνονται από μία πρόσφατη ευρωπαϊκή έρευνα σε έξι κράτη μέλη (), η οποία δείχνει ότι, από όλες τις υποχρεωτικές ενδείξεις στις ετικέτες των τροφίμων, ο καταναλωτής ενδιαφέρεται κυρίως για την ημερομηνία λήξεως του προϊόντος, τον κατάλογο των συστατικών και τις οδηγίες αποθήκευσης.

2.6.5. Όλες οι πληροφορίες πρέπει να είναι διατυπωμένες στην εθνική γλώσσα, πράγμα που δημιουργεί σοβαρά προβλήματα όσον αφορά το χώρο και το ευανάγνωστο των πολυγλωσσικών ετικεττών. Η αναγραφή της θρεπτικής αξίας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: οι σχετικές πληροφορίες παρέχονται σχεδόν πάντοτε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι ετικέττες είναι συνήθως μονόγλωσσες όχι όμως αλλού, εφόσον απαιτείται πάρα πολύς χώρος για τις πολυγλωσσικές ετικέττες.

2.6.6. Συνεπώς, η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο χρησιμοποίησης κατάλληλων συμβόλων για τις διάφορες θρεπτικές ουσίες. Σύμβολα έχουν καθιερωθεί επιτυχώς για τις οδηγίες πλύσεως των ενδυμάτων και για τη σύνθεση των υποδημάτων ().

2.6.7. Η έρευνα αποκάλυψε, επίσης, ότι οι καταναλωτές δείχνουν λιγότερο ενδιαφέρον για την αναγραφή της θρεπτικής αξίας. Αυτό οφείλεται ίσως στο γεγονός ότι οι καταναλωτές δεν είναι συνηθισμένοι στην αναγραφή της θρεπτικής αξίας και επομένως δεν είναι πάντα εύκολο να την κατανοήσουν. Θα απαιτηθεί η ανάληψη εκτεταμένων εκστρατειών ενημέρωσης και εκπαίδευσης, προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερη η επισήμανση της θρεπτικής αξίας των τροφίμων. Στα τελικά συμπεράσματα της έκθεσης αναφέρεται επίσης ένας δεύτερος παράγοντας (σ. 28): «Δυστυχώς, με τον σημερινό τρόπο παρουσίασης, η πρόσβαση στις εν λόγω πληροφορίες είναι δυνατή μόνον σε μία μειοψηφία». Θα πρέπει επομένως να επιδιώκεται η σαφής διατύπωση των παρεχόμενων πληροφοριών. Το ίδιο ισχύει και για τη δήλωση των συστατικών. Η ΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες της Επιτροπής να επανεξετάσει τη νομοθεσία για την επισήμανση των τροφίμων, προκειμένου να την απλοποιήσει και να την προσαρμόσει καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες ενημέρωσης των (διάφορων κατηγοριών) καταναλωτών, με την επιφύλαξη ωστόσο της παρατήρησης που διατυπώνεται στην πρώτη πρόταση του σημείου 2.6.2.

2.6.8. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιληφθεί του θέματος των «τροφικών ισχυρισμών» (βλ, σημείο 1.3) στο επικείμενο Πράσινο Βιβλίο της για τα θέματα των τροφίμων. Οι ισχυρισμοί για τα χαρακτηριστικά των τροφίμων είναι σημαντικοί για τους καταναλωτές, οι οποίοι αποκτούν όλο και μεγαλύτερη επίγνωση της σημασίας της υγιεινής διατροφής. Γι'αυτό και πρέπει να ισχύουν αυστηροί κανόνες για τη χρήση τέτοιων ισχυρισμών, γενικά, και ισχυρισμών για τη θρεπτική αξία των προϊόντων ειδικότερα.

2.6.9. Η ΟΚΕ είναι υπέρ ενός περιεκτικού κανονισμού για τα νέα είδη τροφίμων και τα συστατικά τους. Αναγνωρίζει τα δυνητικά τους οφέλη για τον καταναλωτή και το περιβάλλον. Σε ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποιούνται ήδη τέτοια γενετικώς παρασκευασμένα συστατικά. Απαιτείται οπωσδήποτε κοινοτική νομοθεσία, για να διασφαλισθεί η ασφάλεια αυτής της κατηγορίας των τροφίμων σε ευρωπαϊκό επίπεδο ().

2.6.10. Υπολείπονται ακόμη να γίνουν πολλά στον τομέα της αποδοχής και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, όσον οφορά τη χρήση (επιτρεπόμενων) γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στα τρόφιμα. Η περίπτωση που ακολουθεί μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση για μία υπεύθυνη κοινή προσέγγιση του ζητήματος εκ μέρους του εμπορίου, της βιομηχανίας και των οργανώσεων των καταναλωτών.

Το 1991 συστήθηκε στις Κάτω Χώρες μία άτυπη ομάδα διαβούλευσης για θέματα βιοτεχνολογίας από επιχειρήσεις του τομέα των τροφίμων και οργανώσεις καταναλωτών και οικολόγων, προκειμένου να εξετάσει τις συνθήκες υπό τις οποίες είναι δυνατόν να υπάρξει υπεύθυνη εισαγωγή στην αγορά γενετικά τροποποιημένων τροφίμων. Η εν λόγω ομάδα δημοσίευσε τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεών της την άνοιξη του 1995, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο η κατάσταση σχετικά με τη λήψη αποφάσεως παρέμενε στάσιμη. Η συμφωνία στην οποία κατέληξε όσον αφορά την επισήμανση, δεν είχε ουσιαστικές διαφορές από τη δεύτερη ανάγνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

2.6.11. Η προαναφερθείσα ομάδα των Κάτω Χωρών κατατάσσει τα προϊόντα και τα συστατικά σε κατηγορίες για τις οποίες απαιτείται επισήμανση και σε κατηγορίες οι οποίες απαλάσσονται από την υποχρέωση επισήμανσης. Κατ'αρχήν, η υποχρέωση επισήμανσης ισχύει για τα τρόφιμα και τα συστατικά τους τα οποία είναι ή περιέχουν γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Η εν λόγω υποχρέωση δεν ισχύει μόνο στην περίπτωση που δεν υφίσταται πλέον λόγος ύπαρξης της επισήμανσης για ουσιαστικούς λόγους. Δεν έχει επιτευχθεί πλήρης συμφωνία μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών για τις απαιτήσεις επισήμανσης που αφορούν διαδικασίες στις οποίες οι εν λόγω οργανισμοί δεν περιέχονται ή δεν περιέχονται πλέον στα τρόφιμα. Τα θέματα αυτά έχουν καταγραφεί και περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα της ομάδας διαβούλευσης, προκειμένου να υπάρξει περαιτέρω εξέτασή τους. Οι συμφωνίες που έχουν επιτευχθεί στους κόλπους της εν λόγω ομάδας αποτελούν σημαντικό στοιχείο της νομοθετικής διαδικασίας που ακολουθείται προκειμένου να εγκριθεί η διάθεση νέων τροφίμων στην αγορά των Κάτω Χωρών. Σημειωτέον ότι και στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχει επίσης ένα παρόμοιο σχήμα διαβουλεύσεων σε σχέση με την έγκριση των γενετικώς τροποποιημένων τροφίμων.

2.7. Βιώσιμη κατανάλωση 2.7.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την ανάγκη της βιώσημης κατανάλωσης, δηλ. ενός επιπέδου (συνηθειών) κατανάλωσης, το οποίο να μπορεί να διατηρηθεί χωρίς να θίγονται και να υποβαθμίζονται οι δυνατότητες κάλυψης των αναγκών των παιδιών και των εγγονιών μας. Το περιεχόμενο του όρου «βιώσιμη κατανάλωση», ωστόσο, είναι ασαφές. Ο στόχος είναι, γενικά, να μειωθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κατανάλωσης προϊόντων και υπηρεσιών. Οι καταναλωτές μπορούν να ασκήσουν πίεση επ'αυτού με την επιλογή συγκεκριμένων προϊόντων και υπηρεσιών, αλλά δεν είναι πάντοτε σαφές σε ποιο βαθμό μπορούν να επηρεάσουν την προσφορά αγαθών και υπηρεσιών.

2.7.2. Ο παραγωγός είναι εκείνος που έχει την τεχνογνωσία για να καλλιεργήσει πιο φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα και συσκευασίες και η κυβέρνηση είναι εκείνη που μπορεί να επιβάλει αυστηρότερες οικολογικές προδιαγραφές για τα προϊόντα και τις διαδικασίες παραγωγής, αν υπάρχει η κατάλληλη τεχνολογική εξέλιξη. Η κυβέρνηση έχει επίσης τη δυνατότητα, μέσω της λήψης φορολογικών μέτρων, να ενθαρρύνει την εμπορική προώθηση προϊόντων που δεν επηρεάζουν ιδιαίτερα το περιβάλλον.

2.7.3. Παρατηρείται όλο και μεγαλύτερη αύξηση του βαθμού συνειδητοποίησης της επιδείνωσης της περιβαλλοντικής κατάστασης εκ μέρους των καταναλωτών, όπως και της επιθυμίας τους να διαδραματίσουν έναν περισσότερο ενεργό ρόλο και να συμβάλουν στη δημιουργία ενός καθαρότερου περιβάλλοντος, όπως αποδεικνύει π.χ. η επιτυχής εφαρμογή πολλών συστημάτων διαλογής των απορριμάτων. Τα εθνικά και τα κοινοτικά συστήματα οικοσήμανσης απευθύνονται προς αυτούς τους καταναλωτές. Τα εν λόγω συστήματα αποσκοπούν στην εμπορική προώθηση λιγότερο επιζήμιων για το περιβάλλον προϊόντων και στην ενημέρωση των καταναλωτών, σχετικά με τα προϊόντα αυτά ().

Έρευνες έχουν δείξει ότι οι καταναλωτές είναι διατεθειμένοι να αγοράσουν αυτά τα προϊόντα (), ακόμη και σε ελαφρά υψηλότερες τιμές από άλλα εφάμιλλα, αρκεί να έχουν ένα λογικό επίπεδο απόδοσης. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή, ότι οι καταναλωτές μπορούν να κάνουν αυτές τις επιλογές μόνο αν διαθέτουν τις απαιτούμενες πληροφορίες σχετικά με τις πτυχές που αφορούν το περιβάλλον και την απόδοση.

2.7.4. Δυστυχώς, μέχρι στιγμής, λίγοι μόνο παραγωγοί είναι διατεθειμένοι να ανταγωνιστούν στην αγορά με τέτοια πιο φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα, όπως δείχνουν τα αποτελέσματα των διάφορων εθνικών περιβαλλοντικών καθεστώτων και το σύστημα οικολογικής επισήμανσης της ΕΕ.

2.7.5. Επίσης δεδομένων των επιπτώσεων των εμπορικών φραγμών των εθνικών καθεστώτων, το μέλλον της περιβαλλοντικής επισήμανσης έγκειται στην ενίσχυση του συστήματος της ΕΕ και τη διατήρηση των εθνικών καθεστώτων μόνο για τα προϊόντα με παραδοσιακή θέση στην εθνική αγορά. Ως πρώτο βήμα αυτής της πορείας είναι η περαιτέρω συνεργασία και ο μεγαλύτερος συντονισμός των εθνικών αρχών όσον αφορά τον καθορισμό των κριτηρίων για την απονομή του αιτούμενου οικολογικού σήματος.

2.7.6. Κατά την αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 του Συμβουλίου, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στην απλοποίηση των διαδικασιών καθορισμού των οικολογικών κριτηρίων και τη συνακόλουθη μείωση του βάρους που τίθεται στον κατασκευαστή για να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις. Θα πρέπει, επίσης, να διερευνηθεί η μείωση του κόστους του συστήματος. Θα μπορούσε να ενισχυθεί ο ρόλος των αρμόδιων, για τον καθορισμό των κριτηρίων, οργανισμών. Ο ρόλος του Συμβουλευτικού Φόρουμ είναι μεγάλης σημασίας, επειδή δημιουργεί την επιρροή ευρύτερων συμφερόντων στην Κοινότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.7.7. Το τμήμα περιβάλλοντος της Γενικής Γραμματείας της ΟΚΕ αποτελεί το σημείο επαφής του Φόρουμ και εκτελεί χρέη συνδέσμου με την Επιτροπή. Βοηθά το Φόρουμ στην επεξεργασία των γνωμοδοτήσεών του και εκτελεί και άλλα γραμματειακά καθήκοντα. Πρόκειται προς το παρόν για μια άτυπη ρύθμιση. Η θέση αυτή θα πρέπει τώρα να επισημοποιηθεί στο άρθρο 6 του κανονισμού, διότι αποτελεί το ιδεώδες πλαίσιο για τις δραστηριότητες του Φόρουμ.

2.8. Εκπροσώπηση των καταναλωτών 2.8.1. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την ελπίδα της Επιτροπής ότι η αναδιαρθρωμένη σχέση συνεργασίας της με τους καταναλωτές θα εξασφαλίσει την ταχεία εισαγωγή συμβουλών από πλευράς τους. Αν και η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η νέα Επιτροπή Καταναλωτών συστάθηκε σύμφωνα με το γενικό πρότυπο της Επιτροπής για επιτροπές του είδους αυτού, εκφράζει απορία για το γεγονός ότι η σύνθεση της Επιτροπής Καταναλωτών, όπως και η συχνότητα και ο ακριβής χρόνος των συναντήσεών της, ορίζονται από την Επιτροπή. Δικαίωμα εκπροσώπησης σημαίνει σαφώς ότι οι οργανώσεις καταναλωτών πρέπει να καθορίζουν ποιος θα τις εκπροσωπεί και πότε κρίνουν σκόπιμο να δώσουν συμβουλές στην Επιτροπή. Το δικαίωμα αυτό δεν θα πρέπει, εξάλλου, να περιοριστεί στις προτάσεις καθαρά και μόνο του τομέα της πολιτικής καταναλωτών, αλλά να επεκταθεί και σε (σημαντικά) οριζόντια θέματα αυτής της πολιτικής.

2.8.2. Παρότι η χρηματοδοτική υποστήριξη των οργανώσεων καταναλωτών της Νότιας Ευρώπης από την Επιτροπή είναι ουσιώδης, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι πρόκειται για ένα θέμα, το οποίο κατ'αρχήν, με βάση την αρχή της επικουρικότητας, ανήκει στις εθνικές κυβερνήσεις.

2.8.3. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία της εκπροσώπησης των καταναλωτών στον τομέα της τυποποίησης. Χαίρεται για την δέσμευση της Επιτροπής να υποστηρίξει αυτή την εκπροσώπηση μέσω της ANEC (Ευρωπαϊκή Ένωση Συντονισμού των Εκπροσώπων των Καταναλωτών για την Τυποποίηση), διότι παρέχει μια εξαίρετη βάση για την ευρωπαϊκή τυποποίηση.

2.9. Ανάπτυξη πολιτικής καταναλωτών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη 2.9.1. Αν και η πρωταρχική αξία της πολιτικής καταναλωτών είναι η κατάλληλη προστασία του συμφέροντος του καταναλωτή, είναι πολύ πιθανό η ανάπτυξη πολιτικής καταναλωτών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη να είναι θεμελιώδους σημασίας για τη μετάβαση από μια κατευθυνόμενη οικονομία σε μια οικονομία της αγοράς.

2.9.2. Τα προβλήματα αυτών των χωρών, ιδίως της πρώην ΕΣΣΔ, είναι τεράστια και συνυφασμένα μεταξύ τους. Η κατάρρευση της εγχώριας παραγωγής έφθασε σε ιλιγγιώδεις διαστάσεις. Η αγορά έχει κατακλυσθεί από ξένα αγαθά, συχνά χαμηλής ποιότητας, ή προϊόντα παραποίησης/απομίμησης. Συχνά τα προϊόντα αυτά () προτιμώνται έναντι των εγχώριων καταναλωτικών αγαθών, λόγω της κακής φήμης που είχαν αποκτήσει τα τελευταία στο σύστημα της κατευθυνόμενης οικονομίας. Η ΕΕ και άλλες εξαγωγικές χώρες θα πρέπει να συμβουλεύσουν τους εξαγωγείς τους να αποφεύγουν την εξαγωγή ποιοτικά υποβαθμισμένων προϊόντων στην περιοχή αυτή, ελλείψει των κατάλληλων ελέγχων στις εν λόγω χώρες, διότι η ανεξέλεγκτη διάθεση τέτοιων προϊόντων κατώτερης ποιότητας, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα όχι μόνο την καθυστέρηση της οικονομικής ανασυγκρότησης των χωρών, αλλά και τον κλονισμό της πίστης των ασθενέστερων οικονομικά τάξεων στην οικονομία της αγοράς.

2.9.3. Οι συγκριτικές δοκιμές, η έντιμη ενημέρωση του καταναλωτή και η οικονομική του προστασία μπορούν να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην ώθηση των εγχώριων παραγωγών να αναπτύξουν καλύτερες επιδόσεις, επιταχύνοντας έτσι τη διεργασία της ανοικοδόμησης των εθνικών τους πόρων.

2.9.4. Η εμφάνιση ανεξάρτητων οργανώσεων καταναλωτών σ'αυτές τις χώρες θα πρέπει να υποστηριχθεί έντονα. Η ανάπτυξη της αστικής κοινωνίας () είναι υψίστης σημασίας και απαραίτητο συστατικό για μια οικονομία της αγοράς. Διότι η πολιτική κοινωνία αντιπροσωπεύει τις ηθικές και πολιτιστικές αξίες της κοινωνίας. Αποτελεί το κανονιστικό στοιχείο των νόμων και των κανόνων που διέπουν την οικονομία της αγοράς.

2.9.5. Η ΓΔ XXIV θα μπορούσε, υπό την αιγίδα του προγράμματος TACIS, να «υιοθετήσει» μία χώρα σε μετάβαση, παραδείγματος χάρη τη Λευκορωσία.

2.9.6. Η ΟΚΕ είναι, επιπλέον, της γνώμης ότι η ΓΔ XXIV πρέπει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και την εκτέλεση σχεδίων πολιτικής καταναλωτών στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare και Tacis, διότι η συμβολή της έχει ζωτική σημασία για την αποτελεσματικότητά τους.

2.10. Αναπτυσσόμενες χώρες 2.10.1. Η αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ ίσως να μην έχει ακόμη αναγνωρίσει τη σχέση και τη σημασία ορισμένων πτυχών της πολιτικής καταναλωτών για τα δικά της προγράμματα. Σε ορισμένα κράτη μέλη, ωστόσο, οι οργανώσεις των καταναλωτών έχουν συμβάλει σημαντικά στη διαμόρφωση της αναπτυξιακής πολιτικής. Η Διεθνής Οργάνωση Ενώσεων Καταναλωτών (IOCU), ο πρόδρομος της «Διεθνούς Καταναλωτών», έχει, εξάλλου, να επιδείξει ένα επιβλητικό μητρώο υποστήριξης στις (πρωτοεμφανιζόμενες) οργανώσεις καταναλωτών στον τρίτο χόσμο.

2.10.2. Όπως αναφέρθηκε στο σημείο 1.8, η πολιτική καταναλωτών αποτελεί (ουσιαστικό) στοιχείο των πολιτικών που αποσκοπούν στην οικονομική ανάπτυξη. Αυτό ισχύει και για την ανάπτυξη των χωρών του τρίτου κόσμου (βλ. τις Κατευθυντήριες Γραμμές για την Προστασία του Καταναλωτή) () του ΟΗΕ αποτελούν ουσιαστικό τμήμα της αναπτυξιακής στρατηγικής τους. Ιδιαίτερη σημασία για τους καταναλωτές του τρίτου κόσμου έχει το μέρος Ζ (μέτρα που αφορούν ειδικούς τομείς και το κεφάλαιο IV, διεθνής συνεργασία.

Οι οργανώσεις καταναλωτών του τρίτου κόσμου επιδεικνύουν ιδιαίτερη δραστηριότητα σχετικά με την προστασία του δικαιώματος στην ασφάλεια και στην υγεία. Ελέγχουν την αγορά και παροτρύνουν τις κυβερνήσεις και τους διεθνείς οργανισμούς, όπως η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και η Επιτροπή Κώδικα Διατροφής (Codex Alimentarius Commission), να προβούν στη θέσπιση νομοθετικών διατάξεων και κωδίκων συμπεριφοράς για την επίτευξη αυτού του στόχου. Στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη αληθεύει ότι οι οργανώσεις καταναλωτών διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικοδόμηση των θεσμών και αποτελούν σημαντικό παράγοντα της οικονομικής εξέλιξης.

2.10.3. Η ΟΚΕ σημειώνει με επιδοκιμασία τη συμβολή που θα προσφέρει η πολιτική καταναλωτών στην αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ προς όφελος των καταναλωτών στις χώρες του τρίτου κόσμου.

3. Σύσταση της ΟΚΕ

Οι καταναλωτές αποτελούν ουσιώδες συστατικό για την ανάπτυξη μιας επιτυχημένης οικονομίας στα κράτη μέλη. Τούτο πρέπει να αναγνωρισθεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σε επίπεδο κρατών μελών με τη συμμετοχή τους και κατά προτίμηση σε τομεακό επίπεδο, προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμετοχή τους.

Ως πρόγραμμα δράσης σε κοινοτικό επίπεδο, η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή με την υποστήριξη των εθνικών κοινοβουλίων να ανακηρύξουν το έτος 1999 ή 2000 ως «Έτος του Καταναλωτού» και να συντονίσουν αναλόγως το πρόγραμμα δράσης και τις σχετικές πολιτικές.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Carlos FERRER

() Βλ. π.χ. την έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο: «Η ενιαία αγορά το 1994» (έγγρ. COM(95) 238 τελικό, παρ. 319), όπου περιγράφεται ο (σημαντικός) ρόλος των καταναλωτών στην ενιαία αγορά.

() Έγγρ. COM(93) 378 τελ. της 28. 7. 1993.

() «Η ενιαία αγορά το 1995» (έγγρ. COM(96) 51 τελικό, παρ. 17).

() ΕΕ αριθ. C 39 της 12. 2. 1996.

() Βλ. επίσης το «Εισαγωγικό Σχέδιο για την Τυποποιημένη Ενημερωτική Επισήμανση των Προϊόντων 1993-1995» στις Κάτω Χώρες. Η δημοσίευση του εν λόγω σχεδίου είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη της τυποποιημένης ενημερωτικής επισήμανσης για τα έπιπλα, τα ποδήλατα, τα πουπουλένια παπλώματα και τις καταναλωτικές κόλλες. Η έκθεση επισημαίνει ότι η έντονη υποστήριξη που δείχνουν οι οργανώσεις των καταναλωτών στη χρήση συγκριτικών πληροφοριών για τα προϊόντα και στην ενσωμάτωση αυτών των πληροφοριών σε άλλες πρωτοβουλίες που αφορούν την εμπορική προώθηση και την ποιότητα των προϊόντων, θα ενισχύσει την επιθυμία της βιομηχανίας να συμμετάσχει στις εν λόγω προσπάθειες.

() ΕΕ αριθ. C 107 της 13. 4. 1996, και έγγρ. COM(96) 13 τελικό της 14. 2. 1996.

() ΕΕ αριθ. C 39 της 12. 2. 1996, σ. 55.

() Έγγρ. COM(93) 509 τελικό της 15. 11. 1993 () Η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση στα τέλη του 1995 (έγγρ. COM(95) 617 τελικό της 13. 12. 1995), σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 85/374/ΕΟΚ, στην οποία διαπιστώνει ότι δεν απαιτείται προσαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας.

() Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής σχετικά με ένα στρατηγικό πρόγραμμα για την εσωτερική αγορά COM(93) 256 τελικό, της 2. 6. 1993, σ. 24, 15η και 16η σειρά.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 1617/93 της 25. 6. 1993, ΕΕ αριθ. L 15 της 18. 1. 1994.

() Έγγρ. COM(95) 117 τελικό και COM(96) 79 τελικό: πρόταση οδηγίας του ΕΚ και του Συμβουλίου για την τροπολογία της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ σχετικά με την προσέγγιση των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων των κρατών μελών στον τομέα της καταναλωτικής πίστης.

() 88/590/ΕΟΚ, της 17. 11. 1988.

() CES 1174/95 (ΕΕ αριθ. C 18 της 22. 1. 1996), ιδιαίτερα, μέρος Γ, παράγραφοι 14 και 15. Βλ. επίσης το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ΟΝΕ στις 30 Νοεμβρίου 1995, σημείο 15 (ΕΕ αριθ. C 339 της 18. 12. 1995).

() Είναι επίσης δυνατό να υπάρξει περαιτέρω διάκριση των υπηρεσιών κοινής ωφελείας σε ατομικά αγαθά και σε συλλογικά αγαθά. Συλλογικά αγαθά είναι τα αγαθά (ή οι υπηρεσίες) εκείνα τα οποία δεν είναι δυνατόν να διαχωρισθούν σε μικρότερα τμήματα, προκειμένου να διανεμηθούν σε ανεξάρτητα άτομα ή/και να τεθούν προς πώληση στην αγορά (π.χ. άμυνα, δημόσια διοίκηση, φράγματα κ.λπ.). Από την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών επωφελείται το σύνολο των πολιτών. Ο ανεξάρτητος καταναλωτής καλύπτεται από την πρόβλεψη περί παροχής ατομικών (δημόσιων) υπηρεσιών.

() Για περισσότερες πληροφορίες βλ. γνωμοδότηση για το «Δίκτυο των Πολιτών» ΕΕ αριθ. C 212 της 22. 7. 1996.

() Βλ. π.χ. την έκθεση του Κέντρου Μελετών για τις Τηλεπικοινωνίες και την Ενημέρωση, που εδρεύει στο Λονδίνο, προς την Επιτροπή σχετικά με την τηλεφωνική εξυπηρέτηση των οικιακών καταναλωτών (παραπομπή 88/160) του Οκτωβρίου 1989. Στην έκθεση αυτή απαριθμούνται οκτώ κύριες (μετρήσιμες) πτυχές των τηλεφωνικών υπηρεσιών (παροχή υπηρεσίας, πιθανότητα σφάλματος, διόρθωση σφάλματος, σύνδεση κλήσης, ποιότητα μετάδοσης φωνής, τιμολόγηση, νομισματοδέκτες και υπηρεσίες μέσω χειριστή).

() Βλ. επίσης και τον «Κατάλογο σημείων για τον έλεγχο του Χάρτη», έναν κατάλογο που έχει εκδώσει προς χρήση των καταναλωτών το Εθνικό Συμβούλιο Καταναλωτών (Ηνωμένο Βασίλειο), για τον έλεγχο των σημείων που πρέπει να περιλαμβάνονται στα έγγραφα του χάρτη των πολιτών. Στην εν λόγω έκδοση διατυπώνονται υποδείξεις σχετικά με τη διάρθρωση και το περιεχόμενο των Χαρτών, για τον έλεγχο των σημείων που πρέπει να περιλαμβάνονται στο έγγραφο του χάρτη των πολιτών οι οποίες χρησιμοποιούνται εν τω μεταξύ ως μέσο για την αξιολόγηση και τη βελτίωσή τους.

() Παραδείγματος χάρη: Δείκτες ποιότητας για την τοπική περιβαλλοντική πολιτική, η ανάπτυξη ενός μέσου για τη μέτρηση της απόδοσης στις Κάτω Χώρες, από την Konsumenten Kontakt (1993). Στην εν λόγω έκδοση παρουσιάζονται δείκτες σχετικά με την απομάκρυση των αποβλήτων, την καθαριότητα των δρόμων, τη διατάραξη της κοινής ησυχίας από σκύλους κ.λπ.

() Βλ. επίσης τη γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Επιχειρήσεων με Συμμετοχή του Δημοσίου (CEEP.95/avis 16) για την έννοια της «καθολικής υπηρεσίας» σε σχέση με τις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών (έγγρ. COM(94) 682 τελικό, της 25. 1. 1995, κεφάλαιο V). Προσδιορίζονται τα εξής κοινά στοιχεία: δυνατότητα πρόσβασης κατά γεωγραφική περιοχή, προσιτές τιμές και πρόσβαση χωρίς διακρίσεις. Βλ. επίσης τη γνωμοδότηση για τον ανταγωνισμό και τις τηλεπικοινωνίες, ΕΕ αριθ. C 204 της 15. 7. 1996, όσον αφορά την έλλειψη ορισμού της «δημόσιας» και της «καθολικής» υπηρεσίας (σημείο 2.2).

() Π.χ. τη γνωμοδότηση για την ανακοίνωση «Η Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών», ΕΕ αριθ. C 39 της 12. 2. 1996, και την προγενέστερη γνωμοδότηση για το σχετικό πρόγραμμα δράσης, ΕΕ αριθ. C 110 της 2. 5. 1995.

() Βλ. οδηγία 95/46/ΕΚ, ΕΕ αριθ. L 281 της 23. 11. 1995, σ. 31, για την προστασία των ατόμων κατά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων.

() «Καταναλωτές και επισήμανση των τροφίμων στην Ευρώπη», έρευνα της Επιτροπής Εκπροσώπησης των Οικογενειακών Οργανώσεων στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (COFACE), Απρίλιος 1994, 35 σελίδες. (Το δείγμα αποτελείτο από 5 000 οικογένειες.) () Βλ. ΕΕ αριθ. C 287 της 4. 11. 1992 και ΕΕ αριθ. L 100 της 19. 4. 1994.

() Βλ. επίσης τη γνωμοδότηση CES 207/93, η οποία υιοθετήθηκε ομόφωνα. Κατά την εποχή της επεξεργασίας της εν λόγω γνωμοδότησης, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν είχαν καταλήξει ακόμη σε λύσεις για τα τελευταία εκκρεμούντα ζητήματα (της επισήμανσης). Για τη θέση της ΟΚΕ σχετικά με τις απαιτήσεις επισήμανσης βλ. σημεία 3.4.8 και 3.5. Η ΟΚΕ ασχολήθηκε περαιτέρω με το θέμα, στο πλαίσιο της αναθεώρησης των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 90/219 και 90/220, που αφορούν βασικά ζητήματα όπως οι διαβουλεύσεις, η ενημέρωση του κοινού και οι δεοντολογικές πτυχές.

() Βλ. π.χ. τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 της 23ης Μαρτίου 1992 για την οικολογική ετικέτα, άρθρο 1 (ΕΕ αριθ. L 99 της 11. 4. 1992).

() Βλ. π.χ.: Οι Ευρωπαίοι και το περιβάλλον, Ευρωβαρόμετρο 43.1α, έκθεση που κατήρτισε για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η INRA (Ευρώπη) - ECO Νοέμβριος 1995, καθώς και την προαναφερθείσα έρευνα της επιτροπής COFACE.

() Προφανώς η γενική εμπορική θέση των ΧΚΑΕ είναι πολύ πιο σύνθετη από την πτυχή που αναφέρεται εδώ. Για τη διαμόρφωση μίας πληρέστερης εικόνας, βλ. π.χ. την επικείμενη συμβολή του τμήματος γεωργίας για τις επιπτώσεις της προσχώρησης των ΧΚΑΕ στην ΚΓΠ.

() Βλ. επίσης τη χωριστή γνωμοδότηση για την «Αναπτυξιακή βοήθεια, χρήστη διακυβέρνηση και ρόλο των κοινωνικοοικονομικών ομάδων συμφερόντων».

() Ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης 39/248, παράρτημα της 9. 4. 1995.