9.6.81 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 138/33 
Γνώμη γιά τό θέμα «Για μιά ανάπτυξη χωρίς σπατάλες στην κατανάλωση ενεργείας» 
(Μελέτες, σειρά Ενέργεια, αριθ. 4) 
Τό κείμενο πού αποτελεί αντικείμενο αυτής της γνώμης δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί 
στην Επίσημη 'Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 
Ή Επιτροπή αποφάσισε στίς 24 Ιανουαρίου 1980 νά συμβουλευθεί, σύμφωνα μέ τίς 
διατάξεις τοΟ άρθρου 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητος, τήν Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή γιά τό ανωτέρω έγγραφο. 
Β. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή διαμόρφωσε τή γνώμη της γιά τό προανα­
φερθέν θέμα κατά τήν 185η σύνοδο της ολομελείας της, πού έλαβε χώρα στίς Βρυ­
ξέλλες, στίς 25 καί 26 Φεβρουαρίου 1981. 
Τό κείμενο αυτής τής γνώμης εΐναι τό ακόλουθο: 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, 
"Εχοντας υπόψη τή Συνθήκη περί ιδρύσεως τής Ευ­
ρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος, καί ιδίως τό 
άρθρο 198, 
"Εχοντας υπόψη τήν αίτηση γνωμοδοτήσεως τής 
'Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τής 24ης 
'Ιανουαρίου 1980 γιά τήν έκθεση «Γιά μία ανά­
πτυξη χωρίς σπατάλες στην κατανάλωση ενεργείας», 
"Εχοντας υπόψη τήν απόφαση της τής 31ης 'Ιανου­
αρίου 1980 περί αναθέσεως σέ μία υποεπιτροπή τήν 
κατάρτιση γνώμης επί τοϋ θέματος, 
Έχοντας υπόψη τίς αποφάσεις της κατά τήν 185η 
σύνοδο τής ολομελείας της στίς 25 καί 26 Φεβρουα­
ρίου 1981, συνεδρίαση τής 26ης Φεβρουαρίου καί 
τήν προφορική εισήγηση τοϋ κ. von der DEC KEN, 
εισηγητού, 
ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ 
μέ 77 ψήφους υπέρ καί 25 αποχές 
ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ : 
1. Προκαταρτικές παρατηρήσεις 
1.1 Κατά τό 1978, ή Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων ανέθεσε σέ μία ομάδα 12 ανεξάρτητων 
εμπειρογνωμόνων, ύπό τήν προεδρία τοΟ κ. 
SAINT-GEOURS, «νά προσδιορίσει τά μέσα γιά τήν επίτευξη των οικονομικών, κοινωνικών καί πε­
ριβαλλοντολογικών στόχων τής κοινωνίας χωρίς 
μεγάλες αυξήσεις στη ζήτηση πρωτογενούς ενέρ­
γειας, δίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στίς επενδύσεις, 
τήν απασχόληση καί τίς ανάγκες καθορισμού μονί­
μων μοντέλων οικονομικής αναπτύξεως. Ή έκθεση 
τής ομάδος δημοσιεύθηκε τόν 'Ιούνιο 1979 ύπό τόν 
τίτλο «Γιά μία ανάπτυξη χωρίς σπατάλες στην κα­
τανάλωση ενεργείας». 
1.2 Ή έκθεση μπορεί νά διαιρεθεί σέ πέντε μέρη : 
1. "Εργο τής ομάδος (κεφάλαιο 1) 
2. 'Αναλύσεις 
— Εισαγωγή καί ερμηνεία τής έννοιας τής άπο-
συνδέσεως (κεφάλαιο 2) 
— Στόχος : ανώτατο δριο τής άποσυνδέσεως (κε­
φάλαιο 3) 
— Οί τεχνολογικές δυνατότητες εξοικονομήσεως 
ενεργείας (κεφάλαιο 4) 
— Οί σημαντικότεροι οικονομικοί παράγοντες : 
Τιμές τής ενέργειας καί επενδύσεις (κεφάλαιο 
5) 
— Ή γενική οικονομική κατάσταση (κεφάλαιο 6) 
— Θεσμικά ζητήματα (κεφάλαιο 7) 
— Ή σημασία τών κοινωνικών, πολιτιστικών και 
ατομικών άξιων (κεφάλαιο 8). 
3. Χρησιμοποιούμενα σενάρια (κεφάλαιο 9). 
4. Συνιστώμενες στρατηγικές (κεφάλαιο 10). 
5. Συστάσεις (κεφάλαιο 11). 
'Αριθ. C 138/34 'Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 9. 6. 81 
1.3. Ή έκθεση SAINT-GEOURS αποτελεί τμήμα 
μιας σειράς έγγραφων στά όποια διαπραγματεύο­
νται θέματα δπως ή μακροπρόθεσμη εξέλιξη της 
καταναλώσεως ενεργείας καί ή ανάγκη «άποσυν-
δέσεως»τής καταναλώσεως ενεργείας άπό την οι­
κονομική ανάπτυξη. Πρέπει νά συνδεθεί επίσης μέ 
διάφορες άλλες μελέτες πού διεξάγονται άπό τήν 
Επιτροπή των ΕΚ καί άλλα ινστιτούτα ερευνών, 
καθώς καί μέ τό πρόγραμμα εργασίας FAST πού 
άφορα τήν κοινωνική εξέλιξη καί τίς επιπτώσεις 
τών νέων τεχνολογιών. 
1.4 Ή 'Επιτροπή των ΕΚ έχει προωθήσει ορισμέ­
νες μελέτες, πού δέν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, 
στό πλαίσιο συνεχίσεως καί έμβαθύνσεως τής εξε­
τάσεως ενός ορισμένου άριθμοϋ σημαντικών θεμά­
των πού θίγονται στην έκθεση SAINT-GEOURS' 
οι μελέτες αυτές ει να ι : 
— επενδύσεις καί απασχόληση (διεξάγεται άπό 
μία ομάδα ύπό τήν προεδρία τοϋ κ. SAINT-
GEOURS 
— μελέτη γιά τά στοιχεία πού καθορίζουν τίς τι­
μές της ενέργειας καί γιά τίς φορολογικές επι­
βαρύνσεις τών τιμών τής ενέργειας (διεξάγεται 
άπό τό Conference Board. 
Ή Επιτροπή τών ΕΚ διεξάγει επίσης τίς ακόλου­
θες μελέτες : 
— ανάπτυξη προγραμμάτων εξοικονομήσεως 
ενεργείας στά διάφορα Κράτη μέλη, 
— δυνατότητες επιταχύνσεως τών επενδύσεων σέ 
θέματα ενέργειας στά Κράτη μέλη καί ρόλος 
τής Κοινότητος, 
— κατευθύνσεις προς τίς όποιες πρέπει νά στρέφο­
νται τά μελλοντικά κοινοτικά σχέδια : έρευνα, 
ανάπτυξη καί εφαρμογές νέων τεχνολογιών 
στον ενεργειακό τομέα. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Δοθέντων τών πολύ γνωστών σήμερα προ­
βλημάτων πού υπάρχουν στον ενεργειακό τομέα, 
καί τής σημασίας πού άποκτα ό κατάλληλος εφο­
διασμός σέ ενέργεια γιά τή μελλοντική ανάπτυξη 
τής Κοινότητος, ή 'Επιτροπή χαιρετίζει τό γεγονός 
δτι ή Επιτροπή τών ΕΚ ανέθεσε στην ομάδα εργα­
σίας, ύπό τήν προεδρία τοϋ κ. SAINT-GEOURS, 
νά μελετήσει τίς δυνατότητες επιτεύξεως, μακρο­
πρόθεσμα, τών οικονομικών, κοινωνικών καί περι­
βαλλοντολογικών στόχων τής Κοινότητος μέ τή μι­
κρότερη δυνατή αύξηση τής καταναλώσεως πρωτο­
γενούς ενέργειας. Παράλληλα μέ μία εντατικοποί­
ηση τής εκμεταλλεύσεως τών γνωστών ενεργεια­
κών πηγών, καί μία ανάπτυξη νέων ενεργειακών 
πηγών, ή ορθολογική χρήση τής ενέργειας άποκτα 
ιδιαίτερη σημασία στό πλαίσιο επιλύσεως τών προ­
βλημάτων πού τίθενται στό παρόν στάδιο σέ θέ­
ματα ενέργειας. Ή Επιτροπή είναι πεπεισμένη γιά 
τήν ανάγκη αναλήψεως λεπτομερών καί θεμελιω­
μένων συζητήσεων γιά τίς δυνατότητες μειώσεως 
της καταναλώσεως ενεργείας, καί θεωρεί ότι ή έκ­
θεση : 
«Γιά μία ανάπτυξη χωρίς σπατάλες στην κατανά­
λωση ενεργείας» συνεισφέρει σημαντικά στή συζή­
τηση αυτή. 2.2 Ή Επιτροπή αναγνωρίζει τό γεγονός δτι τό 
ενεργειακό πρόβλημα είναι εξωτερικά πολύπλοκο, 
καί δτι δέν πρόκειται μόνο γιά τεχνικά ζητήματα, 
άλλα καί γιά ζητήματα πού άπτονται όλων τών το­
μέων τής οικονομικής καί κοινωνικής ζωής. Εΐναι 
προφανές δτι τό σύνολο τών ενεργειακών προβλη­
μάτων άσκεΐ μία καθοριστική επίδραση σέ όλους 
τους τομείς της ζωής. 
2.3. Τό γεγονός ότι ή 'Επιτροπή εξετάζει στή 
γνώμη της κατά κριτικό τρόπο τά γεγονότα καί τίς 
ιδέες πού εκτίθενται στην έκθεση SAINT-
GEOURS, δέν πρέπει νά ερμηνευθεί σάν θεμελιώ­
δης κριτική στην έκθεση ή στους συγγραφείς της, 
άλλα αντίθετα σάν αναγκαία συνέχιση τής συζητή­
σεως γιά τό ενεργειακό πρόβλημα. Γι' αυτό τό 
λόγο ή 'Επιτροπή έκρινε ότι δεν ήταν καθήκον της 
νά λάβει θέση γιά κάθε σημείο, τά όποια άλλωστε 
είναι πάρα πολλά, πού θίγεται στην έκθεση 
SAINT-GEOURS. Ή επιλογή τών σημείων γιά τά 
όποια εκφράζεται κρίση στή γνώμη, βασίζεται 
μάλλον στό γεγονός, κατά πόσον ή Επιτροπή θεώ­
ρησε δτι ήταν σέ θέση νά συμβάλει καθοριστικά 
στή συζήτηση γιά τά ενεργειακά προβλήματα. 
3. Στόχος τής μελέτης (κεφάλαιο 1) 
3.1. 'Από τό μέρος της, ή ομάδα SAINT-GEOURS 
θεώρησε δτι στόχος τών εργασιών της ήταν ή με­
λέτη τών δυνατοτήτων άποσυνδέσεως τής οικονο­
μικής αναπτύξεως άπό τήν αύξηση στην κατανά­
λωση ενεργείας. Γιά τό σκοπό αυτό καθόρισε τρείς 
στόχους: 
α) «'Ερμηνεία τών παραγόντων πού επηρεάζουν 
μία ανάπτυξη χωρίς σπατάλες στην κατανά­
λωση ενεργείας καί τά προβλήματα πού θέτει ή 
ανάπτυξη αυτή, τόσο στην οικονομία δσο καί 
στό επίπεδο της οικονομικής καί κοινωνικής 
πολιτικής. 
β) 'Αναγνώριση τών αναγκαίων μεθοδολογικών 
βελτιώσεων στίς εμπεριστατωμένες καί ποσοτι­
κές μελέτες γιά τήν αποσύνδεση. 
γ) Χάραξη τών βασικών κατευθύνσεων καί τών 
πολιτικών συστάσεων γιά τήν ανάπτυξη συνδυ­
ασμένης δράσεως στό σύνολο τής Κοινότητος. 
3.2. Στό πλαίσιο μιας κριτικής αναλύσεως καί 
αξιολογήσεως τής εκθέσεως SAINT-GEOURS, εί­
ναι σημαντικό νά μήν αγνοηθεί τό περιεχόμενο τοϋ 
έργου αύτοϋ καί οί στόχοι τής ομάδος, καθώς καί 
τό γεγονός δτι δέν πρόκειται έδώ γιά τήν κατάρ­
τιση μιας ευρείας ενεργητικής πολιτικής ή οποία 
πρέπει νά επιλύσει όλα τά προβλήματα πού τίθε­
νται σ' αυτόν τόν τομέα, άλλα γιά τή μελέτη μάλ­
λον τών δυνατοτήτων άποσυνδέσεως τής κατανα­
λώσεως ενεργείας άπό τήν οικονομική ανάπτυξη 
καί τών δευτερευουσών συνεπειών πού θά μπροϋσε 
νά έχει μία τέτοια διαδικασία. Ή μελέτη συνεπώς 
τών πολύπλοκων προβλημάτων πού θέτει ό μελλο­
ντικός εφοδιασμός τής Κοινότητος σέ ενέργεια δέν 
αποτελεί τμήμα τοϋ έργου τής ομάδος εργασίας. Ή 
9.6.81 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 138/35 
Επιτροπή θά ήθελε πάντως νά υπογραμμίσει σα­
φώς ότι, στό πλαίσιο μιας ορθολογικής ενεργεια­
κής πολιτικής, δέν είναι δυνατόν νά θεωρηθούν 
κατ' ιδίαν τά μέτρα γιά την εξοικονόμηση ενερ­
γείας, τη διεύρυνση τών πηγών έφοδιασμοΟ σέ 
ενέργεια καί τη μείωση της εξαρτήσεως άπό τό πε­
τρέλαιο. 
4. Έννοια τής άποσυνδέσεως 
4.1. Ή ομάδα SAINT-GEOURS καθόρισε τό 
στόχο της μέ τή βοήθεια τής έννοιας τής «άποσυν­
δέσεως» της οικονομικής αναπτύξεως άπό τήν αύ­
ξηση στην κατανάλωση ενεργείας. Στην παρούσα 
περίπτωση, δέν πρόκειται γιά μία πλήρη ανεξαρτη­
σία τών δύο μεγεθών, άλλα γιά τή μεταβολή κατά 
ευνοϊκό τρόπο τής τάξεως μεγέθους τοϋ συντελε­
στή πού προκύπτει καί ό όποιος εθεωρείτο ως στα­
θερός κατά τό παρελθόν. 
4.2. Στή γνώμη της «Νέες κοινοτικές δράσεις στον 
τομέα εξοικονομήσεως ενεργείας» (doc. CES 89/ 
80), ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή έχει 
ήδη λάβει θέση γιά τό θεμελιώδες πρόβλημα προσ­
διορισμού ενός λόγου τών μακροοικονομικών με­
γεθών «Μεταβολή τοϋ ΑΕΠ» καί «μεταβολή τής 
συνολικής καταναλώσεως πρωτογενούς ενεργείας», 
συναγωγής τών ποσοτικών συμπερασμάτων καί 
καθορισμοΟ ιδιαίτερα τών ποσοτικών στόχων. Ή 
'Επιτροπή τονίζει έκ νέου τήν άποψη πού έχει ήδη 
εκφράσει, καθώς καί τήν παρατήρηση έπί τοϋ θέ­
ματος πού υπάρχει στό σημείο 1.2. τής εκθέσεως 
SAINT-GEOURS. Ή 'Επιτροπή εΐχε διατυπώσει 
τότε τίς ακόλουθες απόψεις : «Ιδιαίτερα, ή αρχή 
Αποσύνδεση 
αναδιάρθρωση τής «συσχετίσεως» μεταξύ τής οικονομικής ανα­
πτύξεως στό σύνολο τών χωρών τής Κοινότητος 
καί τής αυξήσεως τής καταναλώσεως ενεργείας, 
δέν είναι δυνατόν νά θεωρηθεί σάν βασική παράμε­
τρος μιας ενεργειακής πολιτικής» (παράγραφος 
5.2.2.)" καί στην παράγραφο 5.3.2. : «Όμοίως, πα-
ρατηροϋμε ότι ό συντελεστής συσχετίσεως πού 
ΐσοϋται μέ 0,7 (στόχος) δέν μπορεί νά έχει άλλη 
σημασία άπ' αυτήν της ενδείξεως τής τάσεως, καί 
ύπ' αυτήν τήν έννοια, μπορεί νά αποκτήσει σπου­
δαία πολιτική σημασία.» 
4.3. Κατά τίς συζητήσεις παρομοίων θεμάτων καί 
στό πλαίσιο επίσης τής εκθέσεως SAINT-GEOURS 
συμβαίνει συχνά, οί δύο έννοιες τής «άποσυνδέσεως» 
καί τής «εξοικονομήσεως ενεργείας» νά χρησιμο­
ποιούνται μαζί. Στίς περιπτώσεις αυτές ή «εξοικο­
νόμηση ενεργείας» θεωρείται μερικές φορές ώς μέ­
ρος τής «άποσυνδέσεως»' μπορεί πάντως νά συμβεί 
επίσης νά εμφανίζονται ή αποσύνδεση καί ή εξοι­
κονόμηση ενεργείας σάν δύο εντελώς ανεξάρτητοι 
παράγοντες, οί όποιοι θεωροϋνται ότι έχουν αθροι­
στικό αποτέλεσμα. Προς αποφυγήν παρεξηγήσεων 
καί παρερμηνειών, ή 'Επιτροπή θεωρεί ότι οί δύο 
έννοιες πρέπει νά όρισθοϋν επακριβώς. Τό ακό­
λουθο σχήμα προσπαθεί νά διευκρινήσει τό σημείο 
αυτό, υποδιαιρώντας ιδίως τήν έννοια «εξοικονό­
μηση ενεργείας» σέ περισσότερα τμήματα. Τό θέμα 
αντικαταστάσεως μιας μορφής ενεργείας μέ μία 
άλλη είναι εξαιρετικά σημαντικό, άλλα πρέπει νά 
συζητηθεί ξεχωριστά άπό τό θέμα τής άποσυνδέ­
σεως, αν καί δέν μπορεί νά μήν ληφθεί υπόψη μία 
σύνδεση μέ τά προβλήματα εξοικονομήσεως ενερ­
γείας. 
μέ 
μέ 
μέ 
μέ 
με . οικονομίες 
με εκούσιες ή επιβεβλημένες 
αλλαγές στον τρόπο 
ζωής, Ιδίως μέ τη 
μερική παραίτηση άπό 
αύξηση του βαθμού 
χρησιμοποιήσεως μετακίνηση προς παραγωγικούς 
τομείς πού καταναλώνουν 
λιγότερη ενέργεια 
μετακίνηση άπό βιομηχανικές 
παραγωγικές μονάδες 
σέ υπηρεσίες 
μεταφορά των ενεργοφόρων 
βιομηχανιών 
στό εξωτερικό τής Κοινότητος 
ορισμένα πλεονεκτήματα 
ανέσεις 
κατανάλωση 
αμέλεια 
βελτίωση τής αποδόσεως 
αγώνας κατά τών 
απωλειών ενεργείας 
χρησιμοποίηση τής 
χαμένης θερμάνσεως 
'Αντικατάσταση τοΟ πετρελαίου 
των άλλων μή 
ανανεώσιμων μορφών ενέργειας 
Τό σχήμα δείχνει ότι ή αποσύνδεση μπορεί νά επι­
τευχθεί, χάρη σέ μία αναδιάρθρωση αφενός καί 
στην εξοικονόμηση ενεργείας αφετέρου. 
4.4. Όσον άφορα τήν αναδιάρθρωση, μπορούν νά 
άναφερθοϋν σάν παραδείγματα : ή μετακίνηση τών 
ενεργοφόρων παραγωγικών μονάδων προς τό εξω­
τερικό τής Κοινότητος (αυτό θά άποτελοϋσε απο­
σύνδεση γιά τήν Κοινότητα, άλλα όχι γιά τόν κό­
σμο έν γένει), ή μεταφορά στό εσωτερικό τής Κοι­νότητος τοϋ συνόλου τής οικονομικής δραστηριό­
τητος τής παραγωγής αγαθών κά υπηρεσιών, δυνά­
μει τής υποθέσεως κατά τήν οποία ό τομέας τών 
υπηρεσιών καταναλώνει σχετικά λιγότερη ενέρ­
γεια άπό τή βιομηχανία παραγωγής αγαθών. 
4.5. Ή συμβολή στην αποσύνδεση πού θά μπορεί 
θεωρητικά νά έχει ή αναδιάρθρωση τής οικονο­
μίας, δηλαδή μία μείωση τής οικονομικής δραστη­
ριότητος στους τομείς πού χαρακτηρίζονται άπό 
'Αριθ. C 138/36 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 9. 6. 81 
υψηλό κόστος ενέργειας, θά μποροϋσε νά είναι ση­
μαντική. Ή Επιτροπή πάντως θεωρεί ότι στην 
πράξη, στους τομείς πού καταναλώνουν μεγάλες 
ποσότητες ενέργειας, μία μείωση τής παραγωγής 
πού θά μπορούσε κυρίως νά φθάσει πέρα άπό τό 
προβλεπόμενο προς τό παρόν στάδιο αναπτύξεως 
(π.χ. χάρη σέ μία μεταφορά των βιομηχανιών πού 
καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας σέ 
χώρες στό εξωτερικό τής Κοινότητος) είναι πολύ 
περιορισμένη, καί αφετέρου επέκταση τοϋ τομέα 
των υπηρεσιών είναι ορθολογική καί ελεγχόμενη 
μόνο σέ περιορισμένη έκταση. 
4.6. Ή Επιτροπή διαπιστώνει επομένως ότι ό 
στόχος «αποσύνδεση» είναι δυνατόν νά επιτευχθεί 
σέ μεγάλο βαθμό μέσω μιας «εξοικονομήσεως 
ενεργείας» καί ότι κατά συνέπεια δέν πρόκειται 
γιά δύο ανεξάρτητους παράγοντες. Πάντως θά 
ήταν παραπλανητικό νά παρουσιασθούν, όπως 
στην έκθεση Saint-Geours (π.χ. κεφάλαιο 13.1.4. 
σελ. 13, τρίτο εδάφιο), οί δύο παράγοντες σάν δύο 
ανεξάρτητοι στόχοι πού θά μπορούσαν νά έχουν 
αθροιστικό αποτέλεσμα. 
5. Γενικές παρατηρήσεις γιά τίς δυνατότητες εξοι­
κονομήσεως ενεργείας 
5.1. Τό σχήμα πού υπάρχει στό σημείο 4.3 παρου­
σιάζει τίς δυνατότητες εξοικονομήσεως ενεργείας. 
Σύμφωνα μ' αυτό, μέσα εξοικονομήσεως ενεργείας 
εΐναι ή εκούσια ή επιβαλλομένη αλλαγή τού τρό­
που ζωής αφενός καί ή αύξηση τοϋ βαθμού χρησι­
μοποιήσεως αφετέρου. 
5.2. Μία αλλαγή τού τρόπου ζωής μπορεί νά κα­
ταλήξει σέ διαφορετική αξιολόγηση τών ύπαρχου-
σών αντιλήψεων γιά τήν ωφέλεια, τήν άνεση καί 
τήν κατανάλωση. Οι λαοί θά μπορούσαν στό μέλ­
λον ν' αλλάξουν τή συμπεριφορά τους καί νά πα­
ραιτηθούν μερικώς άπό ορισμένα πλεονεκτήματα, 
ανέσεις καί καταναλωτικές συνήθειες, προς όφελος 
άλλων μορφών καταναλώσεως καί άξιων. Αυτό 
άναμβίβολα θά μποροϋσε νά βοηθήσει στην εξοι­
κονόμηση σημαντικών ποσοτήτων ενέργειας. Μία 
μή αμελητέα ποσότης ενέργειας σπαταλαται, διότι 
επιτρέπουμε στον εαυτό μας τήν πολυτέλεια τής 
«αμέλειας». Αυτό τό πρώτο μέρος τών δυνατοτήτων 
εξοικονομήσεως ενεργείας, εξαρτάται άπό τό σύ­
στημα τών κοινωνικών, πνευματικών καί προσωπι­
κών άξιων τοϋ συνόλου τοϋ πληθυσμού. Ό πληθυ­
σμός αυτός δέν είναι δυνατόν νά επηρεασθεί, παρά 
μόνο σέ μικρό βαθμό καί μόνο κατά έμμεσο τρόπο 
άπό τεχνολογικά μέτρα, άλλα μπορεί αντίθετα νά 
επηρεασθεί πολύ άπό μία ορθολογική πολιτική 
πληροφορήσεως καί εκπαιδεύσεως, καθώς κι' άπό 
μία πολιτική τιμών καί φορολογική πολιτική. Πρέ­
πει πάντως νά έχουμε πλήρη συνείδηση τοϋ γεγο­
νότος ότι μία μείωση στην κατανάλωση ενεργείας 
μέσω αλλαγής τοϋ τρόπου ζωής, θά μποροϋσε επί­
σης νά έχει δυσμενείς έπιπτώσες στην οικονομική 
ανάπτυξη. 
5.3. Ή εξοικονόμηση ενεργείας, χάρη στην αύξηση 
τοϋ βαθμοΰ χρησιμοποιήσεως (βλέπε σχήμα σημείο 
4.2.) μπορεί νά γίνει μέ τήν αύξηση τής αποδόσεως τών διαφόρων μηχανών καί τών τεχνολογικών με­
θόδων, αποφεύγοντας τίς απώλειες ενέργειας (π.χ. 
μόνωση) καί χρησιμοποιώντας τή θερμότητα τών 
αποβλήτων (συνδυασμένη παραγωγή θερμότητος-
ήλεκτρικής ενέργειας). Τό μέρος αυτό τής πράξεως 
μπορεί νά χαρακτηρισθεί σάν τεχνολογικές δυνα­
τότητες εξοικονομήσεως ενεργείας. 
5.4. Ή έκθεση Saint-Geours, όπως κι άλλες πολ­
λές μελέτες, δείχνει τίς δυνατότητες εξοικονομή­
σεως ενεργείας (παραρτήματα 6 καί 7). Πρέπει ό­
μως νά μήν παραβλέπεται τό γεγονός ότι πρόκειται 
γιά δυνατότητες καί ότι ή ένδειξη τής ποσοτικής 
σημασίας τών δυνατοτήτων αυτών δέν επιτρέπει 
τόν καθορισμό τοϋ βαθμοϋ πού θέλουμε, πρέπει ή 
μπορούμε νά εκμεταλλευθούμε τίς δυνατότητες αυ­
τές. 
5.5 Ή Επιτροπή θεωρεί ότι στην παρούσα κατά­
σταση θά έπρεπε νά γίνουν προσπάθειες εκμεταλ­
λεύσεως τών ουνατοτήτων εξοικονομήσεως ενερ­
γείας, άλλα άπο τήν άλλη μία ρεαλιστική ενεργεια­
κή πολιτική πρέπει νά λάβει επίσης υπόψη μέχρι 
ποίου σημείου είναι ορθολογιστική καί ευκταία 
γιά λόγους γενικής οικονομικής καί κοινωνικής 
πολιτικής ή εκμετάλλευση τών δυνατοτήτων εξοι­
κονομήσεως ενεργείας. 
5.6. Ή Επιτροπή αναγνωρίζει τό γεγονός ότι μία 
τέτοια διαφοροποίηση αποτελεί ένα εξαιρετικά δυ­
σχερές έργο λόγω τής πολυπλοκότητός του καί ότι 
ή ολοκλήρωση του θά ξεπερνοΰσε κατά πολύ τίς 
δυνατότητες τής ομάδος τών εμπειρογνωμόνων 
ύπό τήν προεδρία τοϋ κ. Saint-Geours. Συμφωνεί μέ 
τήν έκθεση στό γεγονός ότι απαιτούνται πολλές 
εργασίες, καί συμπληρωματικές γνώσεις καί έρευ­
νες γιά τήν εκπλήρωση κατά ορθολογικό τρόπο τής 
αποστολής αυτής" δέν υπάρχουν π.χ. συστηματικές 
μελέτες γιά τή σχέση μεταξύ επενδύσεων καί εξοι­
κονομήσεως ενεργείας, γιά τίς επιπτώσεις τών μέ­
τρων εξοικονομήσεως ενεργείας στην απασχόληση 
καί στό περιβάλλον. Καί μόνο ή ύπαρξη παρο­
μοίων μελετών θά επέτρεπε τόν καθορισμό τού ορ­
θολογικού ορίου εκμεταλλεύσεως τών δυνατοτή­
των εξοικονομήσεως ενεργείας. Έξαλλου πρέπει 
στό πλαίσιο αυτό νά ληφθούν υπόψη οί δομικές 
καί κοινωνικές πλευρές τού θέματος, όπως π.χ. τό 
θέμα τών υποχρεωτικών συνδέσεων στην περί­
πτωση εντατικοποιήσεως τής συνδυασμένης παρα­
γωγής θερμότητος-ήλεκτρικής ενέργειας. 
6. 'Εναλλακτικές ενεργειακές πηγές 
6.1. Ή Επιτροπή δίνει μεγάλη σημασία, γιά τήν 
επίλυση τών ενεργειακών προβλημάτων, στή δυνα­
τότητα αντικαταστάσεως τών δαπανηρών καί 
περιορισμένης παροχής ενεργειακών πηγών μέ άλ­
λες (π.χ. αντικατάσταση τού πετρελαίου μέ άν­
θρακα καί πυρηνική ενέργεια), ή μακροπρόθεσμα 
μέ ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές. Πρέπει όμως νά 
προσεχθεί τό γεγονός ότι, μία παρόμοια αντικατά­
σταση δέν θά συμβάλει απαραίτητα στην αποσύν­
δεση ή τή μείωση τής καταναλώσεως ενεργείας, 
επειδή μία αύξημμένη παραγωγή συνθετικών υδρο­
γονανθράκων άπό τόν άνθρακα παραδείγματος 
9.6.81 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 138/37 
χάρη, θά όδηγοϋσε σέ αύξηση τΐ|ς καταναλώσεως 
προτογενοΟς ενεργείας. 
6.2. Ή εξάρτηση της Κοινότητος άπό εισαγόμενη 
ενέργεια, δηλαδή ή κοινοτική παραγωγή πετρε­
λαίου καί ή αντικατάσταση τοΟ πετρελαίου μέ άλ­
λες εναλλακτικές πηγές, θά αποκτήσουν τεράστια 
σημασία στό μέλλον. Αυτό όμως δέν θά επιτρέψει 
τήν επίτευξη των στόχων της άποσυνδέσεως καί 
τής εξοικονομήσεως ενεργείας. 
6.3. Μακροπρόθεσμα, ή αντικατάσταση των μή 
ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών μέ ανανεώσιμες 
ενέργειες θά παίξει κάποιο ρόλο. Σ' όλες τίς χώρες 
της Κοινότητος έχουν ανακαλυφθεί στό παρόν 
στάδιο σημαντικές προσπάθειες γιά τήν ανάπτυξη 
τεχνολογίας χρησιμοποιήσεως ανανεώσιμων ενερ­
γειακών πηγών. Οι προσπάθειες αυτές θά έπρεπε 
νά ενισχυθούν. Ή Επιτροπή παρά ταΟτα θεωρεί 
ότι, δοθέντος τοΟ χρόνου πού απαιτείται γιά τήν 
ανάπτυξη νέας τεχνολογίας καί τήν εισαγωγή της 
στην αγορά, πρέπει νά εκτιμηθεί μέ ρεαλιστικό 
τρόπο ή συμβολή αυτών τών ενεργειακών πηγών. 
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα γιά τήν εφαρμοσμένη βιολο­
γία καί τή γενετική μηχανική γιά τίς όποιες γίνεται 
λόγος στην παράγραφο 3.2.6. τής εκθέσεως 
SAINT-GEOURS, ή βιομηχανική εφαρμογή τών 
οποίων συνεπάγεται σημαντικές δαπάνες έρευνας 
καί αναπτύξεως καί δέν θά μπορούσε νά επιτευχθεί 
παρά μόνο μετά άπό σημαντικές περιόδους ανα­
πτύξεως. Γι' αυτό τό λόγο δέν πρέπει νά αναμένε­
ται μία σημαντική συμβολή τών ενεργειακών αυ­
τών τεχνολογιών στό εγγύς μέλλον. Έπί πλέον ή 
μαζική παραγωγή βιομάζας απαιτεί τήν ύπαρξη ση­
μαντικών αγροτικών εκτάσεων καί συνεπώς αντα­
γωνίζεται τήν παραγωγή προϊόντων διατροφής. 
7. Οίκονομικές καί θεσμικές δψεις τής άποσυνδέ­
σεως 
7.1. Ή Επιτροπή συμφωνεί μέ τήν αντίληψη σύμ­
φωνα μέ τήν όποια, ό βαθμός πραγματοποιήσεως 
τής άποσυνδέσεως, ή καλύτερα ό βαθμός πραγμα­
τοποιήσεως οικονομικών στην κατανάλωση ενερ­
γείας, επηρεάζεται σέ πολύ μεγάλο βαθμό άπό οι­
κονομικούς καί θεσμικούς παράγοντες, δπως π.χ. 
τό κόστος τών αναγκαίων επενδύσεων ή τή συμπε­
ριφορά τών καταναλωτών. Κρίνει πάντως πολύ φι­
λόδοξη στό σύνολο της τή δήλωση τοΟ σημείου 
3.2.7.2. της εκθέσεως SAINT-GEOURS κατά τήν 
οποία «Οι επενδύσεις πού απαιτούνται γιά σημα­
ντική εξοικονόμηση ενεργείας είναι χαμηλές.» 
'Επισύρει τήν προσοχή στό γεγονός ότι οι επενδύ­
σεις πού απαιτούνται γιά σημαντική εξοικονόμηση 
ενεργείας αυξάνουν κατά τρόπο δυσανάλογο μέ τή 
σημασία της εξοικονομήσεως ενεργείας, καί ότι ό 
βαθμός εξοικονομήσεως πού έχει οικονομική ση­
μασία δέν μπορεί νά καθορισθεί παρά μόνο βάσει 
συγκρίσεως μέ τό κόστος διευρύνσεως τής προσφο-
ρδς ενεργείας. 
7.2. Ή Επιτροπή θεωρεί ότι, γιά νά μπορέσει νά 
εκτιμηθεί τί μπορεί νά πραγματοποιηθεί άπό τίς 
θεωρητικές δυνατότητες χρησιμοποιήσεως τής 
ενέργειας, απαιτούνται συμπληρωματικές μελέτες ιδίως δσον άφορα τίς αναγκαίες επενδύσεις στους 
διάφορους τομείς καί τήν ενδεχόμενη εξοικονό­
μηση ενεργείας χάρη στίς επενδύσεις αυτές. 
8. Τεχνολογικές δυνατότητες εξοικονομήσεως ενερ­
γείας 
8.1. Ή Επιτροπή συμφωνεί μέ τήν ανάλυση πού 
παρουσιάζεται στό κεφάλαιο 4 τής εκθέσεως 
Saint-Geours καί άφορα τίς τεχνολογικές δυνατό­
τητες εξοικονομήσεως ενεργείας στους τομείς : 
— μεταφορών, 
— νοικοκυριών καί τριτογενή (υπηρεσίες), 
— βιομηχανίας καί γεωργίας, 
καθώς καί στους τομείς μετατροπής καί μεταφοράς 
τής ένέργειας'ή 'Επιτροπή πάντως κρίνει ότι θά 
ήταν επιθυμητή μία καλύτερη διάκριση μεταξύ τής 
άποσυνδέσεως μέ αναδιάρθρωση της οικονομίας 
(πού αντιστοιχεί στή διάκριση πού παρουσιάζεται 
στην παργραφο 6 τής εκθέσεως αυτής). 
8.2. Ή Επιτροπή θεωρεί ότι, προτού ληφθούν μέ­
τρα γιά τήν αλλαγή τών οικονομικών δομών, π.χ. 
μέσω μειώσεως τής σημασίας τών βιομηχανικών 
κλάδων πού χαρακτηρίζονται άπό υψηλή κατανά­
λωση ενεργείας, είναι αναγκαίο νά μελετηθούν οι 
επιπτώσεις μιας τέτοιας αναδιαρθρώσεως σέ ζητή­
ματα αγοράς εργασίας, ανταγωνιστικότητος καί 
αναγκών σέ ενέργεια. 
8.3. 'Αντίθετα μέ ότι αναφέρεται στό σημείο 4.4., 
ή Επιτροπή κρίνει ότι είναι στον τομέα τής μετα­
τροπής τής ενέργειας συγκεκριμένα πού υπάρχουν 
πολλές πληροφορίες γιά τήν απόδοση πού μπορεί 
νά επιτευχθεί. 
9. Τιμές τής ενέργειας καί επενδύσεις — οι δύο 
σημαντικότεροι οικονομικοί παράγοντες γιά κα­
λύτερη αποσύνδεση (κεφάλαιο 5 τής εκθέσεως 
Saint-Geours) 
9.1. Ή 'Επιτροπή συμμερίζεται τήν άποψη κατά 
τήν οποία οί τιμές τής ενέργειας είναι καθοριστι­
κός παράγων γιά τήν κατανάλωση ενεργείας καί 
γιά τήν κατανομή τής αγοράς μεταξύ τών διαφό­
ρων μορφών ενεργείας. Ή αγορά τής ενέργειας 
στην Κοινότητα δέν αποτελεί πάντως ένα μοντέλο 
ελεύθερης οικονομίας όπως ορίζεται στην οικονο­
μική θεωρία. Ή αγορά τής ενέργειας χαρακτηρίζε­
ται άπό λίγα στοιχεία ελεύθερου άνταγωνισμοΟ 
άλλα κυρίως άπό μονοπώλια (π.χ. όσον άφορα τό 
φυσικό αέριο καί τήν ηλεκτρική ενέργεια), άπό 
ολιγοπώλια (π.χ. πετρελαίου) καί κρατικές παρεμ­
βάσεις (π.χ. φόροι καί επιδοτήσεις). 
9.2. Δίκαια συνεπώς ή "Εκθεση επισύρει τήν προ­
σοχή στό σύνολο τών σύνθετων προβλημάτων πού 
συνδέονται μέ τίς κρατικές παρεμβάσεις στό σύ­
στημα τιμών τής ενέργειας, καί σωστά τονίζεται 
ότι οί κρατικές ρυθμίσεις στίς τιμές τής ενέργειας 
δέν προωθούν απαραίτητα τήν εξοικονόμηση ενερ­
γείας, καθώς ή πολιτική τιμών, μπορεί κάλλιστα νά 
επηρεαστεί άπό άλλους πολιτικούς στόχους όπως 
π.χ. τήν αναζωογόνηση τής οικονομίας, τή μείωση 
τής ανεργίας ή στόχους φορολογικής πολιτικής. 
9.3. Οί Κρατικές παρεμβάσεις στό σύστημα τιμών 
'Αριθ. C 138/38 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 9. 6. 81 
τής ενέργειας παραδείγματος χάρη, έχουν οδηγή­
σει σέ μία κατάσταση όπου οί φόροι φθάνουν τό 
50 ο/ο περίπου τής τελικής τιμής καταναλώσεως τής 
βενζίνης. Ύπ' αυτές τίς συνθήκες, ή Επιτροπή αμ­
φιβάλλει έάν είναι ρεαλιστική ή επίτευξη τοΟ στό­
χου πού ετέθη στό σημείο 5.1.7. καί ιδίως «ή μετά­
βαση σ' ένα σύστημα όπου οί τιμές τής ενέργειας 
θά μπορούσαν νά αντικατοπτρίζουν σωστά τουλά­
χιστον τό αληθινό κόστος αντικαταστάσεως τοϋ 
ένεργειακοΟ τομέα...» Έξαλλου, πρέπει νά είναι 
εξαιρετικά δύσκολο νά υπολογισθεί τό αληθινό κό­
στος αντικαταστάσεως σέ θέματα ενεργείας. 
9.4. Ή Επιτροπή συμφωνεί μέ τά γενικά συμπε­
ράσματα πού αφορούν τή δραστηριότητα σέ θέ­
ματα επενδύσεων γιά τό σύνολο τής οικονομίας, 
καί τίς επιπτώσεις στην κατανάλωση ενέργειας, κα­
θώς επίσης καί μέ τίς δηλώσεις σχετικά μέ τή ση­
μασία των επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα γιά 
μία καλύτερη χρησιμοποίηση τής ενέργειας. Δοθέ­
ντος τοΰ σχετικά χαμηλού μέρους των επενδύσεων, 
στό παρόν στάδιο, στή συνολική προστιθέμενη 
αξία γιά τό σύνολο τής εθνικής οικονομίας (1,65 °/ο 
μόνο γιά την περίοδο 1978 — 1980 στην Κοινό­
τητα), ή Επιτροπή δέν βλέπει ποιες θά μπορούσαν 
να είναι βασικά οί δυσκολίες πού θά εμπόδιζαν την 
οικονομία νά καλύψει μία αυξημένη ανάγκη σέ 
ενέργεια στό μέλλον. 
10. Ό παράγων παραγωγής «εργασία» 
10.1. Σέ πολλά σημεία τής εκθέσεως (4.3.9, 5.1.8., 
6.2.2. καί 11.1.3.) προτείνεται νά εξετασθεί λεπτο­
μερώς έάν είναι δυνατόν, μειώνοντας σημαντικά 
τίς φορολογικές καί κοινωνικές επιβαρύνσεις πού 
επιβαρύνουν τόν παράγοντα «εργασία», νά επιβρα­
δυνθεί ό ρυθμός αντικαταστάσεως τής εργασίας 
άπό τήν ενέργεια. 
10.2. Λόγω των σοβαρών προβλημάτων άνεργείας 
πού υπάρχουν, ή Επιτροπή συνηγορεί γιά ακόμη 
λεπτομερέστερη μελέτη τοΰ θέματος αυτού, ενδε­
χόμενης νά συμβάλει στην επίτευξη των στόχων 
τής πλήρους απασχολήσεως καί τής εξοικονομή­
σεως ενεργείας. 
10.2.1. Πρέπει όμως νά εξασφαλισθεί ότι ή μελέτη 
αυτή θά είναι αντικειμενική καί θά λάβει υπόψη τίς 
προσδοκίες των ανθρώπων γιά μία φυσική καί 
πνευματική εργασία πού θά δίνει μεγαλύτερη ικα­
νοποίηση. 'Ομοίως ή αντικατάσταση τής ανθρώπι­
νης εργασίας άπό τήν ενέργεια, δέν πρέπει νά επι­
διωχθεί απερίσκεπτα καί χωρίς φροντίδα γιά τή 
διατήρηση τής διεθνούς ανταγωνιστικότητος. 
10.2.2. Τέλος τό πρόβλημα των φορολογικών καί 
κοινωνικών επιβαρύνσεων στον παράγοντα «εργα­
σία» συνεπεία τών διαφορών στίς νομοθεσίες τών 
Κρατών μελών τής Ευρωπαϊκής Κοινότητος, πρέ­
πει νά εξετασθεί πλατειά γιά νά μή ληφθεί υπόψη ή 
ανάγκη νά φθάσουμε σ' ένα σημείο δπου οί φορο­
λογικές καί κοινωνικές επιβαρύνσεως δέν θά στρε­
βλώνουν τίς συνθήκες ανταγωνισμοί). 
11. Ή γενική οικονομική κατάσταση 
11.1. Ή 'Επιτροπή συμφωνεί βασικά μέ τήν ανά­
λυση πού παρουσιάζεται στό κεφάλαιο 6. 11.2. Έκ πρώτης όψεως πάντως φαίνεται ότι τά 
σημεία 6.2.1. καί 6.2.2. βρίσκονται σέ αντίφαση. 
Στό σημείο 6.2.1. αναφέρεται δτι είναι αδύνατο γιά 
τήν Κοινότητα, αν θέλει νά παραμείνει ανταγωνι­
στική, νά επιβραδύνει τήν αύξηση τής παραγωγικό-
τητος, καί δτι αυτός είναι ό λόγος πού βραχυπρό­
θεσμα υπάρχουν προβλήματα στην αγορά εργα­
σίας. Πρέπει κατά συνέπεια νά ληφθεί πρόνοια, 
ώστε ή προτεινόμενη στό σημείο 6.2.2. στρατηγική 
γιά τή δημιουργία νέων θέσεων απασχολήσεως καί 
τήν αντικατάσταση τής εργασίας άπό τήν ενέρ­
γεια, νά μή καταλήξει σέ μείωση τής παραγωγικό-
τητος. 
12. Θεσμικό ζητήματα (κεφάλαιο 7) 
12.1. Ή εξέλιξη τού παρόντος ενεργειακού συ­
στήματος βασίζεται αναμφίβολα στην αλληλεπί­
δραση παραγόντων όπως ή τεχνολογία καί ή οργά­
νωση τής κοινωνίας. Εΐναι δύσκολο όμως νά κατα­
νοηθεί ό ισχυρισμός πού υπάρχει σ' αυτό τό κεφά­
λαιο, σύμφωνα μέ τόν όποιο, «αυτή ή οργάνωση 
τού ενεργειακού συστήματος συνέβαλε στή δημι­
ουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ τής καταναλώσεως 
ενεργείας καί τής οικονομικής αναπτύξεως». Ό 
ιδιωτικός τομέας έχει συμβάλει κατά ουσιαστικό 
τρόπο στην αύξηση τής καταναλώσεως ενεργείας. 
Τίποτα δέν μας επιτρέπει νά σκεφθούμε δτι τό πα­
ρόν σύστημα εΐναι τόσο άκαμπτο πού δέν μπορεί 
νά προσαρμοσθεί στίς νέες συνθήκες, ή δτι δέν θά 
ήταν δυνατόν σ' ένα άλλο αποκεντρωμένο σύ­
στημα ή παραγωγή ενέργειας νά γίνεται κατά πιό 
αποτελεσματικό τρόπο ή μέ χαμηλότερο κόστος, 
χρησιμοποιώντας άλλες διαθέσιμες μορφές ενέρ­
γειας. 
12.2. Ή 'Επιτροπή αναγνωρίζει δτι, τό πιστωτικό 
σύστημα δέν είναι πάντα άριστα εξοπλισμένο γιά 
επενδύσεις στον τομέα εξοικονομήσεως ενεργείας. 
"Αν καί κατά τά τελευταία χρόνια, υπήρξε σημα­
ντική αύξηση τών δανείων πού χορηγήθηκαν άπό 
τά πιστωτικά ιδρύματα (συμπεριλαμβανομένου τοΰ 
ίδιωτικοΰ τομέα), ή 'Επιτροπή θά υποστήριζε τήν 
πρόταση πού έγινε στην έκθεση γιά τή δημιουργία 
τών αναγκαίων συνθηκών γιά μεγαλύτερη συμμε­
τοχή τών χρηματοδοτικών ιδρυμάτων στην εξοικο­
νόμηση ενεργείας. 
13. Σημασία τών κοινωνικών καί πολιτιστικών 
αξιών (κεφάλαιο 8) 
13.1. Ή Επιτροπή αναγνωρίζει τό γεγονός δτι οί 
ενεργειακές ανάγκες εξαρτώνται επίσης άπό τή συμ­
περιφορά ουσιαστικά τοΰ πληθυσμού, ή οποία μέ 
τή σειρά της καθορίζεται άπό κοινωνικές, πολιτι­
στικές καί ατομικές αξίες. Ή 'Επιτροπή πάντως εμ­
φανίζεται διστακτική όσον άφορα τή διατύπωση 
λεπτομερών παρατηρήσεων γιά τό περιεχόμενο τοΰ 
κεφαλαίου αυτού, έννουμένου δτι πρόκειται γιά 
πολύ σύνθετα ζητήματα τά όποια δέν έχουν αναλυ­
θεί αρκετά. 
Κατά τήν άποψη τής 'Επιτροπής όμως, ή δήλωση 
κατά τήν οποία (σημείο 8.2.) «ή εργασία... καταξιώ­
νεται μέ τίς παραγωγικές δραστηριότητες» δέν 
αντιστοιχεί καθόλου στίς παρούσες ψυχολογικές 
γνώσεις γιά τίς ανθρώπινες ανάγκες, καί δέν μπο-
9. 6. 81 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 138/39 
ρεϊ νά στηρίξει τό κοινωνικό μοντέλο πού περιγρά­
φεται στο σημείο 8.5. Υπάρχει σήμερα στην Ευ­
ρώπη ένα σημαντικό μέρος τοΰ πληθυσμοΟ οί συν­
θήκες ζωής τού οποίου δέν ίκανοποιοϋν τίς θεμελι­
ώδεις ανάγκες αξιοπρεπούς υπάρξεως, καί άνθρω­
ποι στό εξωτερικό τής Ευρώπης ή αθλιότητα των 
οποίων είναι ακόμη μεγαλύτερη. 'Εξάλλου μία κοι­
νωνία πού θά έδινε απόλυτη προτεραιότητα στην 
ποιότητα έπί της ποσότητος, θά κινδύνευε νά πέσει 
σ' ένα δόγμα έκλεκτισμοϋ άν αδιαφορούσε γιά τίς 
δίκαιες ανάγκες εκείνων πού δέν είναι σέ θέση 
ούτε νά διαλέξουν μεταξύ ποιότητος καί ποσότη­
τος. 
14. Συνολικό σενάρια (κεφάλαιο 9) 
Ό αριθμός των σεναρίων πού έχουν αναπτυχθεί 
κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών κατέληξε 
σέ μία υπερβολή τής αξίας παρομοίων σεναρίων τά 
όποια δέν μπορούν, συνειδητά ή όχι, νά αποτελέ­
σουν ακριβή προβολή των μελλοντικών ή των πιθα­
νών μελλοντικών συνθηκών. Ή έκθεση SAINT-
GEOURS (παράγραφος 9.4.) προτείνει τή συζή­
τηση ειδικού σεναρίου πού καταρτίσθηκε άπό τους 
κ.κ. COLOMBO καί BERNARDINI καί τό όποιο 
βασίζεται σέ μία μορφή κοινωνίας πολύ απομακρυ­
σμένης άπ' αύτη πού δημιουργήθηκε στην Ευρώπη 
κατά τους τελευταίους αιώνες. Μπορεί πολύ εύ­
κολα νά δημιουργηθεί ή λανθασμένη εντύπωση ότι 
αυτό τό σενάριο αποτελεί ένα πιθανό μελλοντικό 
στόχο γιά τήν Ευρώπη. Ή 'Επιτροπή θεωρεί σημα­
ντικό νά τονίσει ότι ένας παρόμοιος στόχος δέν εί­
ναι δυνατόν νά γίνει αποδεκτός χωρίς λεπτομερείς 
συζητήσεις καί σέ πολιτικό έκτος τών άλλων επί­
πεδο. 
15. Συνιστώμενες στρατηγικές (κεφάλαιο 10) 
15.1. Ή 'Επιτροπή αποδέχεται τό περιεχόμενο 
τοΰ κεφαλαίου αύτοϋ' θά ήθελε όμως νά υπογραμ­
μίσει ορισμένα σημαντικά σημεία. 
15.2. Ή 'Επιτροπή συμφωνεί ιδιαίτερα μέ τό γε­
γονός ότι προβλήματα όπως ή δημιουργία θέσεων 
απασχολήσεως καί ή προστασία τοΰ περιβάλλο­
ντος είναι έξ ίσου σημαντικά όπως καί τό ενεργει­
ακό πρόβλημα. 
15.3. Ή 'Επιτροπή συμμερίζεται επίσης τή γνώμη 
ότι, μία άπό τίς αναγκαίες συνθήκες γιά νά σημειω­
θεί πρόοδος σέ μία πιό ορθολογική χρησιμοποίηση 
της ενέργειας είναι ότι πρέπει νά υπάρχει κατάλ­
ληλη οικονομική ανάπτυξη, ακόμη κι' άν αυτό 
οδηγεί στό παράδοξο κατά τό όποιο, ή μακροπρό­
θεσμη στρατηγική μπορεί βραχυπρόθεσμα νά προ­
καλέσει αύξηση της ζητήσεως ενέργειας καί κατά 
συνέπεια, δοθείσης της εξαρτήσεως τών χωρών της 
ΕΟΚ άπό τίς εισαγωγές, νά καταλήξει σέ κρίση. 
15.4. Ή 'Επιτροπή υπογραμμίζει τή θεμελιώδη 
διαπίστωση πού έγινε στό σημείο 10.3., καί ή οποία 
αποτελεί εντυπωσιακή περίληψη τού συνόλου της 
οικονομικής αποδείξεως. 16. 'Αναφορικά μέ τίς «συστάσεις» (κεφάλαιο 11) 
16.1. "Αν καί συμφωνεί μέ τίς περισσότερες συ­
στάσεις πού αναφέρονται στό κεφάλαιο 11, ή 'Επι­
τροπή θά επιθυμούσε νά διατυπώσει ορισμένες πα­
ρατηρήσεις γιά ορισμένα σημεία. 
16.2. Στό σημείο 11.1.1. δηλώνεται ότι «είναι 
απαραίτητη μία σθεναρή καί συναφής πολιτική 
δράση» καί ότι ή δράση αυτή πρέπει νά κερδίσει 
τήν κατανόηση καί τήν αποδοχή τοΰ κοινού τών 
Κρατών μελών. Τά σημεία εκκινήσεως μιας τέ­
τοιας πολιτικής δράσεως όμως δέν υποδεικνύονται. 
Ό καθορισμός κοινών προτύπων, ή κατάρτιση κοι­
νών ερευνητικών καί αναπτυξιακών προγραμμά­
των καί ή δημιουργία μιας ευρωπαϊκής τράπεζας 
δεδομένων δέν επαρκούν. Γι' αυτό τό λόγο ή 'Επι­
τροπή ζητεί άπό τήν 'Επιτροπή τών ΕΚ καί τίς χώ­
ρες μέλη τής Κοινότητος νά επεξεργασθούν καί νά 
θεσπίσουν τό συντομώτερο δυνατό τά κύρια στοι­
χεία μιας κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής, καί νά 
θεσπίσουν τό συντομότερο δυνατό τά κύρια στοι­
χεία μιας κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής, καί νά 
θέσουν σ' εφαρμογή τήν πολιτική αύτη. 
16.3. Ή 'Επιτροπή επιδοκιμάζει τό γεγονός ότι ή 
έκθεση ζητεί τόν καθορισμό κοινών προτύπων. Θά 
έπρεπε όμως νά εξετασθεί τό ζήτημα τής δαπάνης 
πού θά προκαλούσε ό έλεγχος τοΰ σεβασμού τών 
προτύπων αυτών. 
16.4. Όσον άφορα τίς τιμές τής ενέργειας, ή 'Επι­
τροπή παραπέμπει στην ανάλυση τών τιμών τής 
ενέργειας καί τών επενδύσεων πού παρουσιάζεται 
στό σημείο 9. 
16.5. Στό τελευταίο εδάφιο τοΰ σημείου 11.2.5. ή 
ομάδα συνιστά «τά μέτρα γιά τήν ορθολογική 
χρήση τής ενέργειας — οποιαδήποτε κι άν είναι ή 
φύση τους — νά χρηματοδοτούνται (άπό τίς δημό­
σιες αρχές) τουλάχιστον έως τό επίπεδο όπου τό 
αποτέλεσμα (έςοικονουμένη ενέργεια άνά μονάδα 
κόστους) ισούται μέ τό οριακό κόστος εφοδιασμού». 
Ή 'Επιτροπή δέν πιστεύει ότι αυτό τό οριακό κό­
στος μπορεί νά καθορισθεί μέ ικανοποιητική ακρί­
βεια, ώστε νά μπορέσει νά χρησιμοποιηθεί ώς κρι­
τήριο στό πλαίσιο τής χρηματοδοτήσεως άπό τίς 
δημόσιες αρχές, εννοουμένου ότι πρόκειται έδώ 
αναπόφευκτα γιά μεγάλες προθεσμίες, καί ότι γιά 
τόν υπολογισμό τοΰ οριακού κόστους είναι ανα­
γκαίο νά γνωρίζουμε έκ τών προτέρων τήν εξέλιξη 
τών τιμών τής ενέργειας γιά μεγάλες περιόδους. 
16.6. Ή Επιτροπή άν καί παραδέχεται ότι ορι­
σμένα σχέδια γιά τήν εξοικονόμηση ενεργείας 
αντιπροσωπεύουν επικερδείς υποθέσεις προειδο­
ποιεί γιά τή δημιουργία υπερβολικών ελπίδων. 
16.7. Ή 'Επιτροπή δέν μπορεί παρά νά επιδοκιμά­
σει τήν παράγραφο 11.3. τής εκθέσεως Saint-
Geours ώστε, χάρη στην απόκτηση νέων καί βαθύ­
τερων γνώσεων, νά μπορέσουν νά ληφθούν στό 
μέλλον οί αναγκαίες αποφάσεις έπί καλυτέρας βά­
σεως. 
"Εγινε στίς Βρυξέλλες, τήν 26η Φεβρουαρίου 1981. Ό Πρόεδρος 
τής Οικονομικής καί Κοινωνικής 'Επιτροπής 
Tomas ROSEINGRAVE 
'Αριθ. C 138/40 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 9. 6. 81 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνώμη τής ΟΙκονομικής καί Κοινωνικής Επιτροπής 
'Απορριφθείσες τροπολογίες 
Oi ακόλουθες τροπολογίες πού κατατέθηκαν σύμφωνα μέ τόν εσωτερικό κανονισμό, απορρί­
φθηκαν κατά τη διάρκεια τών συζητήσεων : 
Σελίδα 13, παράγραφος 6.1 
Νά τροποποιηθεί ώς έξης : 
«Ή Επιτροπή αποδίδει μεγάλη σημασία γιά τήν επίλυση τών ενεργειακών προβλημάτων, 
σέ μία μεγαλύτερη διαφοροποίηση τών ενεργειακών πηγών καί μακροπρόθεσμα στην ανά­
πτυξη ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών. Πρέπει κατά συνέπεια νά δοθεί προσοχή στό γε­
γονός ...» 
Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ : 32, Ψήφοι κατά : 39, Αποχές : 4 
Σελίδα 13, παράγραφος 6.3 
Στην τρίτη γραμμή νά αντικατασταθεί τό «σημαντικοί» μέ τό «άν καί ανεπαρκείς» 
Άπό τήν 5η γραμμή νά τροποποιηθεί ώς έξης : 
«Αυτές οί ενεργειακές πηγές απέχουν πολύ άπό τό νά ευρίσκονται στό ϊδιο στάδιο ανα­
πτύξεως καί νά έχουν τίς ίδιες δυνατότητες εφαρμογής. Ή χρήση ανανεώσιμων ενεργεια­
κών πηγών, όπως ή ηλιακή θερμότητα (χαμηλής θερμοκρασίας), οί ανεμοστρόβιλοι καί ή 
υδραυλική ισχύς μπορεί νά αναπτυχθεί αμέσως. Τά προβλήματα πού τίθενται άπό τήν αυ­
ξανόμενη χρήση τοϋ άνθρακα καί της πυρηνικής ενέργειας, επιβάλλουν τήν ενθάρρυνση 
της αναπτύξεως αυτών τών ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών. Όσον άφορα άλλες ανανε­
ώσιμες ενεργειακές πηγές, ή Επιτροπή τρέφει λιγότερες ελπίδες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα γιά 
Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ : 33, Ψήφοι κατά : 53, 'Αποχές : 9 
Σελίδα 14, παράγραφος 7.1 
Προς τό τέλος μετά τό «μπορεί» νά είσαχθεΐ τό ακόλουθο : 
«δέν μπορεί, έκτος άπό λόγους περιβάλλοντος καί διαχειρίσεως τών φυσικών πόρων ...» 
Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ : 34, Ψήφοι κατά : 52, 'Αποχές : 5 
Σελίδα 15, παράγραφος 8.2 
Νά προστεθεί τό έξης : 
«Μία παρόμοια αναδιάρθρωση θά πρέπει παρά ταϋτα νά γίνει μέ αποφασιστικότητα, εάν 
φανεί ότι ή αύξηση τοϋ κόστους της ενέργειας κινδυνεύει νά δημιουργήσει δυσκολίες σέ 
οικονομικό επίπεδο σ' έναν τομέα ή υποτομέα» 
Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ : 7, Ψήφοι κατά : 60, 'Αποχές : 14 
9.6.81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 138/41 
Σελίδα 20, παράγραφος 13.2 
Νά αφαιρεθεί ή τελευταία φράση : 
«Κατά την άποψη της 'Επιτροπής όμως, ή δήλωση κατά την όποια (σημείο 8.2) «ή εργασία 
... καταξιώνεται μές τίς παραγωγικές δραστηριότητες» δέν αντιστοιχεί καθόλου στίς πα­
ρούσες ψυχολογικές γνώσεις γιά τίς ανθρώπινες ανάγκες, καί δέν μπορεί νά στηρίξει τό 
κοινωνικό μοντέλο πού περιγράφεται στό σημείο 8.5». 
Αιτιολογικό : 
"Εχοντας τονίσει στην παράγραφο 13.1 ότι «πρόκειται γιά πολύ σύνθετα ζητήματα τά όποια 
δέν έχουν αναλυθεί αρκετά», τό σχέδιο γνώμης στην παράγραφο 13.2 παίρνει κατηγορηματική 
θέση αρνητική γιά τίς κατευθύνσεις πού περιγράφονται στό κεφάλαιο 8 τί)ς εκθέσεως SAINT-
GEOURS «απορρίπτοντας τό κοινωνικό μοντέλο πού περιγράφεται στό σημείο 8.5» 
'Αλλά αυτό αντιφάσκει μέ τήν παρατήρηση πού έγινε στην παράγραφο 13.1. 
'Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ : 32, Ψήφοι κατά : 46, 'Αποχές : 13 
Σελίδα 23, παράγραφος 16.6 
Νά τροποποιηθεί ώς έξης : 
«Ή Επιτροπή άν καί παραδέχεται ότι ορισμένα σχέδια γιά τήν εξοικονόμηση ενεργείας 
αντιπροσωπεύουν επικερδείς υποθέσεις καί έπί πλέον ότι είναι ιδιαίτερα αναγκαία για τήν 
προετοιμασία τοΟ μέλλοντος, κρίνει ότι δέν πρέπει νά υποτιμηθούν οί οικονομικές θυσίες 
πού θά απαιτηθούν σχετικά» 
Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ : 25, Ψήφοι κατά : 51, 'Αποχές : 14 
Τά ακόλουθα αποσπάσματα τοϋ κειμένου του σχεδίου γνώμης της 'Επιτροπής έχουν αντικατα­
σταθεί μέ τίς τροπολογίες πού ενεκρίθησαν κατά τή διάρκεια των συζητήσεων. 
«12.2. Κατά τή άποψη τής 'Επιτροπής ή κριτική κατά τήν οποία τό πιστωτικό σύστημα 
δέν είναι ικανό νά ενισχύσει τίς επενδύσεις στον τομέα εξοικονομήσεως ενεργείας (σημείο 
7.3.2.5) δέν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Κατά τή διάρκεια των τελευταίων ετών 
πράγματι, τά μέσα πού παρασχέθηκαν άπό τόν πιστωτικό τομέα γιά τήν εξοικονόμηση 
ενεργείας (καί στον ιδιωτικό επίσης τομέα) έχουν αυξηθεί σημαντικά.» 
Αποτέλεσμα τής ψηφοφορίας 
'Ομόφωνα. 
Σελίδα 20, παράγραφος 13.2 — τελευταία φράση 
«Μία κοινωνία πού δίνει απόλυτη προτεραιότητα στην ποιότητα έπί τΐ)ς ποσότητος, κιν­
δυνεύει νά πέσει σ' ένα δόγμα έκλεκτισμού, άν αδιαφορήσει γιά τίς δίκαιες ανάγκες εκεί­
νων πού δέν είναι σέ θέση ούτε νά διαλέξουν μεταξύ ποιότητος καί ποσότητος.» 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ομόφωνα