Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατυπώσεις υποβολής δηλώσεων για τα πλοία κατά τον κατάπλου και απόπλου από τους κοινοτικούς λιμένες"

(2001/C 221/24)

Στις 26 Φεβρουαρίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 80 παράγραφος 2 της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα Μεταφορές, Ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Μαΐου 2001, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Kröger.

Κατά την 382η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 30ής Μαΐου 2001), η ΟΚΕ υιοθέτησε με 50 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Από τα πλοία απαιτείται πληθώρα πληροφοριών κατά τον κατάπλου τους σε και τον απόπλου τους από κοινοτικούς λιμένες. Οι πληροφορίες αυτές αφορούν στην ουσία το καθεστώς του πλοίου, το πλήρωμά του, το είδος και τον όγκο του φορτίου του, τους επιβάτες, τις προμήθειές του, κ.λπ.. Οι πληροφορίες αυτές είναι απαραίτητες για τον εκτελωνισμό, για τις αποφάσεις των λιμενικών αρχών σε σχέση με θέματα που αφορούν την ασφάλεια, για την τήρηση των διατάξεων περί μετανάστευσης, για στατιστικούς σκοπούς και εν γένει για την απρόσκοπτη διεκπεραίωση των διαδικασιών για τα πλοία.

1.2. Πολλές από τις πληροφορίες αυτές είναι ταυτόσημες σε κάθε λιμένα. Ωστόσο, τα μορφότυπα των πληροφοριών διαφέρουν σε πολλούς λιμένες. Επίσης, υπάρχουν άλλοι λιμένες όπου το περιεχόμενο των πληροφοριών δεν είναι ταυτόσημο.

1.3. Η διαφορετική αντιμετώπιση των ίδιων πληροφοριών είναι χρονοβόρα και δαπανηρή για την ναυτιλία. Περιπλέκει τις διοικητικές διαδικασίες όχι μόνο για τις υπερπόντιες μεταφορές, αλλά και για τις μεταφορές μικρών αποστάσεων στην Ευρώπη. Για το λόγο αυτό, η διεκπεραίωση των πλοίων πρέπει να διευκολυνθεί, οι θαλάσσιες μεταφορές πρέπει να καταστούν αποτελεσματικότερες, χωρίς να περιοριστεί το περιεχόμενο των πληροφοριών, στο βαθμό που αυτές είναι απαραίτητες για τις δημόσιες αρχές στα κράτη μέλη.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Στην πρόταση οδηγίας σχετικά με τις διατυπώσεις υποβολής δηλώσεων για τα πλοία κατά τον κατάπλου και τον απόπλου τους από κοινοτικούς λιμένες, η Επιτροπή προτείνει την εναρμόνιση των μορφοτύπων που απαιτούνται για τις πληροφορίες αυτές. Η πρόταση στηρίζεται στην σύμβαση του Διεθνούς Οργανισμού Ναυτιλίας (ΙΜΟ) για τη διευκόλυνση των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών της 9ης Απριλίου 1965 (σύμβαση ΙΜΟ-FAL). Η σύμβαση αυτή τέθηκε σε ισχύ το 1967 και εν τω μεταξύ έχει τροποποιηθεί πολλές φορές. Στα πλαίσια της εν λόγω σύμβασης κατατέθηκαν έξι μορφότυπα εντύπων. Τα έντυπα αυτά αφορούν τα βασικά στοιχεία για το καθεστώς των πλοίων τα οποία απαιτούνται κατά τον κατάπλου και τον απόπλου, τις δηλώσεις σχετικά με το φορτίο, τις προμήθειες του πλοίου και τα προσωπικά αντικείμενα του πληρώματος, τον κατάλογο των μελών του πληρώματος και τον κατάλογο των επιβατών. Στην πρόταση προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη υποχρεώνονται να μεριμνούν στο εθνικό δίκαιο, ούτως ώστε οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα μορφότυπα της σύμβασης ΙΜΟ-FAL σε σχέση με τους προαναφερθέντες τομείς να μπορούν να χρησιμοποιούνται και να γίνονται δεκτές. Οι απαιτούμενες διευκρινίσεις στις επιμέρους δηλώσεις παρατίθενται στο παράρτημα 1 της πρότασης οδηγίας.

2.2. Από την ενιαία χρήση τυποποιημένων εντύπων επιτρέπεται παρέκκλιση σε δύο περιπτώσεις:

2.2.1. Για τη δήλωση σχετικά με τα μεταφερόμενα εμπορεύματα δεν επιβάλλεται η χρήση του τυποποιημένου εντύπου της σύμβασης ΙΜΟ. Στην πράξη, οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνονται στις φορτωτικές του πλοίου. Είναι δε απαραίτητες για τις εμπορικές συναλλαγές αλλά και για διοικητικούς σκοπούς.

2.2.2. Το τυποποιημένο έντυπο επιβατών που προβλέπεται στη σύμβαση ΙΜΟ-FAL απαιτείται μόνο για τη μεταφορά επιβατών σε φορτηγά πλοία. Για τη μεταφορά επιβατών σε επιβατικά πλοία, η οδηγία 98/41/ΕΚ του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 1998 σχετικά με την καταγραφή των ατόμων που ταξιδεύουν με επιβατικά πλοία που εκτελούν δρομολόγια προς ή από λιμένες των κρατών μελών της κοινότητας(1) απαιτεί περισσότερες πληροφορίες απ' ότι το έντυπο του ΙΜΟ. Σε όλες τις περιπτώσεις θα πρέπει να υποβάλλονται τα τυποποιημένα έντυπα του ΙΜΟ.

2.3. Σύμφωνα με την πρόταση, τα ενιαία έντυπα θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν όλα τα πλοία τα οποία καταπλέουν ή αποπλέουν από λιμένες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ανεξάρτητα από τη σημαία που φέρουν καθώς και από το κατά πόσο χρησιμοποιούνται σε ενδοευρωπαϊκές ή διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές.

2.4. Κατά την ηλεκτρονική διαβίβαση των απαιτούμενων στοιχείων, το απαιτούμενο μορφότυπο στην οθόνη του τελικού χρήστη και κατά την εκτύπωση πρέπει να είναι ταυτόσημο με το μορφότυπο.

2.5. Η οδηγία δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να επικυρώσουν τη σύμβαση ΙΜΟ. Στο μέτρο που τα κράτη μέλη επιθυμούν πληροφορίες για θέματα τα οποία δεν καλύπτονται από τα τυποποιημένα έντυπα του ΙΜΟ, θα πρέπει να είναι ελεύθερα να ενεργούν κατ' αυτόν τον τρόπο.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής για την καθιέρωση ενιαίων μορφότυπων για τις πληροφορίες οι οποίες απαιτούνται στα κράτη μέλη από πλοία τα οποία καταπλέουν σε ή αποπλέουν από λιμένες της Κοινότητας. Η υλοποίηση του στόχου αυτού θα διευκολύνει την διεκπεραίωση των πλοίων, θέμα σημαντικό.

3.2. Με την πρόταση θα απλοποιηθούν οι διοικητικές διαδικασίες για την διεκπεραίωση πλοίων. Το γεγονός αυτό θα επωφελήσει ιδιαιτέρως τις ευρωπαϊκές θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων. Αυτός ο κλάδος μεταφορών εξυπηρετεί συχνά σε ένα ταξίδι περισσότερους ευρωπαϊκούς λιμένες για τους οποίους ισχύουν αλλεπάλληλες υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών. Επίσης, ανταγωνίζεται τα χερσαία μέσα μεταφοράς, τα οποία δεν υποχρεούνται να υποβάλλουν ανάλογες δηλώσεις. Συνεπώς, η πρόταση προάγει και την εναρμόνιση των όρων ανταγωνισμού για τα μέσα μεταφοράς. Επιπροσθέτως, διευκολύνεται η διεκπεραίωση των διοικητικών εργασιών εκ μέρους του πληρώματος.

3.3. Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή τόνισε επανειλημμένα πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των ευρωπαϊκών θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων για την αντιμετώπιση της αύξησης των μεταφορών στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά. Ο ρόλος αυτός θα ενισχυθεί ακόμα περισσότερο με την προσχώρηση των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το διεθνές φόρουμ του ναυτιλιακού κλάδου, στα πλαίσια του οποίου συνεργάζονται η Επιτροπή, τα κράτη μέλη, ο κλάδος των θαλάσσιων μεταφορών, ο κλάδος φορτοεκφόρτωσης εμπορευμάτων, οι λιμένες, οι επιχειρήσεις οργανοδιοικητικής υποστήριξης και τα εργατικά συνδικάτα, έχει ζητήσει επανειλημμένα τον περιορισμό των γραφειοκρατικών εμποδίων στις ευρωπαϊκές θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων, προκειμένου να καταστεί ελκυστικότερη η χρήση αυτών των μέσων μεταφοράς. Στην απόφασή του για την προαγωγή των θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων της 14ης Φεβρουαρίου 2000(2) το Συμβούλιο ζητεί ρητώς από την Επιτροπή να υποβάλλει προτάσεις για την ενιαία χρήση των εντύπων ΙΜΟ-FAL. Η πρόταση που υποβάλλεται από την Επιτροπή ανταποκρίνεται στο αίτημα αυτό. Συνεπώς, υποστηρίζεται και από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, η οποία καλεί τα κράτη μέλη να προσανατολιστούν στην υλοποίηση αυτού του πολιτικού στόχου και να περιορίσουν τις απαιτήσεις που έχουν σχέση με την παροχή ειδικών πληροφοριών στην επικράτειά τους.

3.4. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή υιοθετεί τα διεθνή μορφότυπα της σύμβασης ΙΜΟ και δεν αναπτύσσει η ίδια ευρωπαϊκά έντυπα. Έτσι, ανταποκρίνεται στις επανειλημμένες υποδείξεις της ΟΚΕ ότι η αποτελεσματικότητα των θαλάσσιων μεταφορών ως ενός οικονομικού κλάδου ο οποίος δραστηριοποιείται σε παγκόσμια κλίμακα, εξαρτάται σε πολύ σημαντικό βαθμό από την καθιέρωση ενός ενιαίου διεθνούς κανονιστικού πλαισίου.

3.5. Λόγω αυτού του στοιχείου της διεθνικότητας, θα ήταν σκόπιμο οι απαιτούμενες πληροφορίες, εκτός από τη γλώσσα της χώρας στην οποία ευρίσκεται ο εκάστοτε λιμένας, να μπορούν να διαβιβάζονται και στην αγγλική γλώσσα, κατόπιν επιλογής των υπευθύνων του πλοίου ή της πλοιοκτήτριας εταιρείας. Δεδομένου ότι η πρόταση της Επιτροπής αναφέρεται ορθώς σε όλα τα πλοία τα οποία καταπλέουν σε ευρωπαϊκούς λιμένες και δεν διακρίνει με βάση τη σημαία που φέρουν ή τη διαδρομή τους, θα ήταν σκόπιμο να χρησιμοποιείται η αγγλική γλώσσα και για να διαβιβάζεται το περιεχόμενο των πληροφοριών στους ευρωπαϊκούς λιμένες. Η γλώσσα αυτή αποτελεί τη γλώσσα επικοινωνίας στη διεθνή ναυτιλία.

3.6. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην εξυγίανση των διοικητικών διαδικασιών και στην συνεπακόλουθη διευκόλυνση των θαλάσσιων μεταφορών στην Κοινότητα. Εν τω μεταξύ, η σύμβαση ΙMO-FAL έχει επικυρωθεί από 81 κράτη. Όμως, 52 από αυτά διατηρούν ορισμένες επιφυλάξεις έναντι μεμονωμένων διατάξεων με αποτέλεσμα η διεθνώς συμφωνηθείσα απλοποίηση και διευκόλυνση των διαδικασιών να μπορεί να μεταφερθεί μόνο εν μέρη στις εθνικές νομοθεσίες. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξετάσουν από κοινού σε ποιους τομείς θα μπορούσαν να καθιερωθούν περαιτέρω κανόνες εναρμόνισης για την διευκόλυνση των διαδικασιών κατά τη διεκπεραίωση πλοίων στους κοινοτικούς λιμένες. Επ' αυτού αναφέρει ως παράδειγμα τη σύσταση της σύμβασης FAL να οριστεί για κάθε λιμένα μόνο μια κεντρική υπηρεσία στην οποία θα μπορούν να διαβιβάζονται όλες οι απαιτούμενες πληροφορίες, ακόμα και στην περίπτωση που για τις επιμέρους πληροφορίες είναι αρμόδιοι διάφοροι φορείς (όπως οι τελωνιακές αρχές, οι υγειονομικές αρχές, οι υπηρεσίες μετανάστευσης κ.λπ.). Ένα άλλο στοιχείο που θα οδηγούσε στην περαιτέρω απλοποίηση των διοικητικών διατυπώσεων είναι η υλοποίηση της σύστασης για την καθιέρωση μιας διαδικασίας για την εκπλήρωση των τελωνειακών διατάξεων, προκειμένου να περιορίζεται ο χρόνος για την διεκπεραίωση των πλοίων σε συνδυασμό με την τήρηση της σύστασης σύμφωνα με την οποία η συγκέντρωση στατιστικών δεδομένων δεν θα πρέπει να εμποδίζει την αποτελεσματικότητα και την ταχύτητα διεκπεραίωσης των διατυπώσεων στις θαλάσσιες μεταφορές. Συνεπώς, η σημερινή πρόταση της Επιτροπής πρέπει να διευρυνθεί περισσότερο σε μελλοντικές οδηγίες.

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ L 188 της 2.7.1998, σ. 35.

(2) ΕΕ C 56 της 29.2.2000.