Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των μέτρων στον τομέα της ασφάλειας του εφοδιασμού με προϊόντα πετρελαίου",

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα μέτρα διασφάλισης του εφοδιασμού με φυσικό αέριο", και

- την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την κατάργηση των οδηγιών 68/414/ΕΟΚ και 98/93/ΕΚ του Συμβουλίου περί υποχρεώσεως διατηρήσεως ενός ελαχίστου επιπέδου αποθεμάτων αργού πετρελαίου ή/και προϊόντων πετρελαίου από τα κράτη μέλη της ΕΟΚ, καθώς και της οδηγίας 73/238/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί μέτρων προορισμένων να αμβλύνουν τις επιπτώσεις των δυσχερειών εφοδιασμού με πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου"

(COM(2002) 488 τελικό - 2002/0219 (COD) - 2002/0220 (COD) - 2002/0221 (CNS))

(2003/C 133/04)

Στις 15 Οκτωβρίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις παραπάνω προτάσεις.

Το ειδικευμένο τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 13 Μαρτίου 2003, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Cambus.

Κατά την 398η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Μαρτίου 2003 (συνεδρίαση της 26ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την παρούσα γνωμοδότηση με 96 ψήφους υπέρ και 3 αποχές.

1. Περίληψη των προτάσεων της Επιτροπής

1.1. Τα τρία κείμενα που υποβάλλονται στην ΕΟΚΕ για γνωμοδότηση αποτελούν συνέχεια της Πράσινης Βίβλου "Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού"(1).

1.2. Το κοινό υπόβαθρο είναι η διαπίστωση ότι, εντός της προσεχούς εικοσαετίας, η εξάρτηση της ΕΕ σε πετρέλαιο ενδέχεται να ανέλθει από το 70 % στο 90 % και η εξάρτηση σε φυσικό αέριο από το 40 % στο 70 %. Επειδή η ενέργεια αποτελεί αναγκαία πρώτη ύλη για την οικονομία (παραγωγή και μεταφορές), καθώς και παράγοντα ιδιωτικής άνεσης για τα πρόσωπα και δεδομένου ότι η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου προέρχεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, από ζώνες πολιτικά ασταθείς, η ασφάλεια του εφοδιασμού με τις δύο αυτές μορφές ενέργειας έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για την ΕΕ.

1.3. Η Ανακοίνωση εντοπίζει δύο ειδών κινδύνους σε σχέση με τον εφοδιασμό αυτόν: τη φυσική έλλειψη, προερχόμενη είτε από τεχνικά προβλήματα (απώλειες εγκαταστάσεων) είτε από πολιτικά προβλήματα (ηθελημένη αναστολή του συνόλου ή μέρους των προμηθειών), και την απότομη αύξηση των τιμών σε επίπεδα που θα αντιπροσωπεύουν μεγάλο βάρος για την ΕΕ, θα έχουν μεγάλο κόστος σε απώλεια ανάπτυξης και θέσεων απασχόλησης (μια αύξηση κατά 10 $/bl κοστίζει 0,5 % στην αύξηση του κοινοτικού ΑΕγχΠ) και θα είναι αβάσταχτα για τα νοικοκυριά για τελικές χρήσεις όπως η θέρμανση και το αυτοκίνητο.

1.4. Για το πετρέλαιο, υπάρχουν ήδη δύο οδηγίες(2) που ρυθμίζουν την ασφάλεια στο επίπεδο του κάθε κράτους μέλους, επιβάλλοντας τη διατήρηση αποθεμάτων για 90 ημερών κατανάλωση προϊόντων πετρελαίου, τα οποία διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: βενζίνες, ντήζελ (gas-oil) και μαζούτ (fuel-oils), με ειδική ρύθμιση των όρων για τα κράτη μέλη που είναι παραγωγοί πετρελαίου.

1.4.1. Τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να εφαρμόζουν τις υποχρεώσεις αυτές με τον τρόπο που κρίνουν κατάλληλο, μεταξύ των δύο ακραίων καταστάσεων: διατήρηση των αποθεμάτων εκ μέρους ιδιωτικών φορέων ή εκ μέρους ενός δημόσιου οργανισμού.

1.4.2. Η ολοκλήρωση της αγοράς της ενέργειας καθιστά αναγκαίο ένα νέο στάδιο, προκειμένου να βελτιωθεί ο ανταγωνισμός στον κλάδο των διυλισμένων προϊόντων πετρελαίου, να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της αγοράς αυτής, να υπάρχει μεγαλύτερη διαφάνεια και αξιοπιστία στην αποθηκευτική ικανότητα αποθεμάτων ασφαλείας της Ένωσης, και, τέλος, να διασφαλιστεί η ενιαία και συνεκτική δράση των κρατών μελών σε περίπτωση κρίσης στην αγορά του πετρελαίου.

1.4.3. Οι προτάσεις που διατυπώνονται προς τον σκοπό αυτόν είναι: η δημιουργία ενός κεντρικού οργανισμού σε κάθε κράτος μέλος για να διευκολύνεται η τήρηση των υποχρεώσεων αποθήκευσης εκ μέρους των νέων φορέων της αγοράς και εκείνων που δεν διαθέτουν ίδιες εγκαταστάσεις, η δυνατότητα αποθήκευσης των αποθεμάτων σε άλλο κράτος μέλος ώστε να μην δημιουργούνται μειονεκτήματα για τους διεθνικούς φορείς, η αύξηση της υποχρέωσης αποθεμάτων από 90 σε 120 ημερών κατανάλωση, το 1/3 των οποίων θα εξασφαλίζεται από τον κεντρικό οργανισμό ώστε να καταστεί πιο διαφανής η στρατηγική αυτή της ασφάλειας του εφοδιασμού, και τέλος η χάραξη, σε επίπεδο ΕΕ, ενός κοινού ρυθμιστικού πλαισίου για την αποδέσμευση αποθεμάτων βάσει κατάλληλης διαδικασίας λήψεως αποφάσεων που θα διέπεται από τους κανόνες της επιτροπολογίας.

1.4.4. Η Επιτροπή προτείνει έναν νεωτερισμό στον τομέα του πετρελαίου: τη δυνατότητα να χρησιμοποιούνται τα στρατηγικά αποθέματα για την άσκηση επίδρασης επί της αγοράς και την καταβολή προσπάθειας περιορισμού της επίδρασης της κερδοσκοπίας επί της αστάθειας των τιμών των προϊόντων πετρελαίου, σε περιπτώσεις όπου προβλέπεται κρίση εφοδιασμών.

1.5. Για το φυσικό αέριο, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από καθυστέρηση του ανοίγματος της εσωτερικής αγοράς, ενώ η μορφή αυτή ενέργειας καταλαμβάνει όλο και μεγαλύτερο μέρος στην αγορά της ΕΕ, κυρίως λόγω του ρόλου της στην παραγωγή ηλεκτρισμού (50 έως 60 % της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας), καθώς και από μεγάλη εξάρτηση, δεδομένου ότι το 40 % του φυσικού αερίου προέρχεται από τρεις πηγές εκτός της ΕΕ(3). Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) δεν έχει δυνατότητα παρέμβασης για το φυσικό αέριο.

1.5.1. Πριν από το άνοιγμα του κλάδου αυτού στον ανταγωνισμό, ο εφοδιασμός εξασφαλιζόταν από τους μονοπωλιακούς φορείς του κλάδου. Με το άνοιγμα της αγοράς του φυσικού αερίου, θα υπάρχουν πολλοί φορείς στην αγορά, καθίσταται επομένως αναγκαίο να επαναπροσδιοριστούν οι ευθύνες του καθενός για την εξασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού των χρηστών φυσικού αερίου.

1.5.2. Η κατάσταση διαφέρει από εκείνη του πετρελαίου, από την άποψη των τεχνικών δυνατοτήτων αποθήκευσης, που εξαρτώνται κυρίως από τη γεωλογία του υπεδάφους. Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι να επεκταθούν και στο φυσικό αέριο οι αρχές που εφαρμόζονται για το πετρέλαιο, όμως δεν είναι δυνατή η απλή μεταφορά των ιδίων μηχανισμών. Το ζητούμενο είναι να εφαρμοστεί μια ελάχιστη κοινή προσέγγιση που θα συμπληρώνει και θα προστατεύει την αγορά.

1.5.3. Όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού, η πρόταση της Επιτροπής είναι να επιβληθεί στα κράτη μέλη να καθορίσουν την ευθύνη των φορέων προκειμένου να εξασφαλίζουν, για τους πελάτες που δεν διαθέτουν εναλλακτικές λύσεις, 60 ημερών μέση κατανάλωση φυσικού αερίου. Προτείνεται εντούτοις να απαλλαγούν από την υποχρέωση αυτή οι νέοι φορείς στην αγορά του φυσικού αερίου, καθώς και οι φορείς που διαθέτουν πολύ μικρό μερίδιο της αγοράς. Η Επιτροπή προτίθεται να "παρακολουθεί στενά" τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις και το μερίδιο που καλύπτουν στα κράτη μέλη για τη διασφάλιση του εφοδιασμού.

1.5.4. Η Επιτροπή επιθυμεί να έχει τη δυνατότητα, σε περίπτωση κρίσης και προκειμένου να εξασφαλίζει την αλληλεγγύη μεταξύ κρατών, να αποφασίζει για την αποδέσμευση των αποθεμάτων φυσικού αερίου που διατηρούν τα κράτη μέλη και για την εφαρμογή της διακοπής της διακοπτόμενης ζήτησης.

1.6. Γενικά, οι προτάσεις της Επιτροπής στηρίζονται στην πεποίθηση ότι, όταν θα έχει ανοίξει στον ανταγωνισμό η αγορά της ενέργειας εντός της Ένωσης, η στρατηγική για τη διασφάλιση του εφοδιασμού δεν θα είναι αποτελεσματικότερη ούτε σε επίπεδο φορέων, ούτε στο επίπεδο του κάθε κράτους μέλους· θα πρέπει, επομένως, η ευθύνη αυτή να αναληφθεί σε κοινοτικό επίπεδο.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Σχετικά με το ενδιαφέρον της πρότασης

2.1.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση αυτή, η οποία αποτελεί συνέχεια της Πράσινης Βίβλου και εξετάζει επί της ουσίας το ζήτημα της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ με πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Μετά από δέκα χρόνια, που αφιερώθηκαν κυρίως στην οργάνωση της αγοράς της ενέργειας και στο άνοιγμα στον ανταγωνισμό των παραδοσιακών μονοπωλίων στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, καθώς και στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, είναι σημαντικό να εξεταστούν τώρα συμπληρωματικά τα θεμελιώδη ζητήματα του εφοδιασμού της αγοράς αυτής, η οποία είναι διαρθρωτικά ελλειμματική σε εντόπια παραγωγή ενέργειας και, κατά συνέπεια, άκρως εξαρτώμενη από τους φορείς εκτός της ΕΕ. Θα ήταν χρήσιμο να υπενθυμιστεί η σημασία του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ως προϊόντων, για τον ενεργειακό ισολογισμό της Ένωσης, κυρίως για τους κλάδους των μεταφορών και της παραγωγής ηλεκτρισμού (οι οποίοι ευθύνονται για τη σημαντική αύξηση της κατανάλωσης φυσικού αερίου), και η συνακόλουθη συμβολή τους στην ανάπτυξη, την απασχόληση και την άνεση των ιδιωτών.

2.2. Σχετικά με το αντικείμενο της πρότασης

2.2.1. Ανάμεσα στις εισαγόμενες πηγές ενέργειας (άνθρακας, φυσικό αέριο, πετρέλαιο, ουράνιο), το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο συνιστούν αναμφισβήτητα εκείνες που έχουν το μεγαλύτερο βάρος στον ενεργειακό ισολογισμό και προέρχονται από περιοχές του κόσμου με αρκετά χαμηλά επίπεδα διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων και με πολιτική αστάθεια. Ως εκ τούτου, λόγω της στρατηγικής τους σημασίας, πρέπει να εφαρμόζεται γι' αυτές μια ειδική πολιτική.

2.2.2. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι δύο αυτές πηγές ενέργειας, φυσικό αέριο και πετρέλαιο, θέτουν διαφορετικής φύσεως προβλήματα και ότι δεν πρέπει, επειδή εξετάζονται στην ίδια δέσμη μέτρων, να υποβαθμίζεται ο αντίκτυπος των διαφορών αυτών. Η πρώτη διαφορά είναι ότι το φυσικό αέριο, κατά κανόνα, είναι ταυτόχρονα ακάθαρτο προϊόν και τελικό προϊόν, με πολύ μικρή τεχνολογική προστιθέμενη αξία εντός της ΕΕ, ενώ το πετρέλαιο είναι προϊόν που εισάγεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος, σε ακάθαρτη μορφή και η μεταποίησή του πραγματοποιείται εντός της επικράτειας της ΕΕ. Έτσι εξηγείται γιατί οι τιμές του φυσικού αερίου ακολουθούσαν κατά κανόνα τις τιμές του πετρελαίου, προκειμένου να επιτραπεί η ανάπτυξη και των δύο μορφών ενέργειας στο σύνολο των ανταγωνιστικών χρήσεών τους. Έτσι εξηγούνται επίσης και οι ρήτρες προορισμού, που δεν είναι συμβατές με τους κανόνες της ευρωπαϊκής αγοράς· το ζήτημα αυτό βρίσκεται σε φάση διευθέτησης για τις νέες συμβάσεις. Οι υπέρμαχοι του ανοίγματος στον ανταγωνισμό του κλάδου του φυσικού αερίου ελπίζουν ότι αυτό θα αποτελέσει ένα μέσον για τη μείωση, ή ακόμη και για την ολοκληρωτική αποδέσμευση, της εξάρτησης μεταξύ των τιμών των δύο μορφών ενέργειας. Βέβαια, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι φορείς που παράγουν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο συχνά είναι οι ίδιοι, δεδομένου ότι, όταν αναζητεί κανείς τον ένα, βρίσκει τον άλλον.

2.2.3. Η δεύτερη διαφορά αφορά τη διάρθρωση των αγορών. Το πετρέλαιο αποτελεί, παλαιόθεν, αντικείμενο μιας ενιαίας παγκόσμιας αγοράς και η μεταφορά του από τις περιοχές παραγωγής στις περιοχές διύλισης και κατανάλωσης γίνεται περισσότερο με μεταφερόμενες δεξαμενές παρά με αγωγούς, αντίθετα προς την αγορά του φυσικού αερίου. Το φυσικό αέριο αποτελεί αντικείμενο περιφερειακών αγορών (η Ευρώπη εφοδιάζεται από τη Νορβηγία, την Αλγερία και τη Ρωσία κατά κύριο λόγο, οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκροτούν μία αγορά μαζί με τον Καναδά και το Μεξικό, η Ιαπωνία μαζί με την Κορέα και την Ινδονησία). Η ευρωπαϊκή αγορά είναι εκείνη που χαρακτηρίζεται από τη μεγαλύτερη σταθερότητα, η αμερικανική αγορά είναι λιγότερο σταθερή και η ασιατική αγορά είναι πιο ακριβή. Παρότι υπερβαίνουν το πεδίο της παρούσας γνωμοδότησης, τα πρόσφατα γεγονότα, τις συνέπειες των οποίων υφίστανται οι ακτές και οι πληθυσμοί της Ισπανίας και της Γαλλίας, έχουν οδηγήσει σε μία κατάσταση στα πλαίσια της οποίας ενδείκνυται μία επανεξισορρόπηση της μεταφοράς πετρελαίου μέσω πετρελαιαγωγών, όποτε αυτό είναι τεχνικά εφικτό, ακόμη κι όταν, από οικονομική καθαρά άποψη, είναι πιο δαπανηρό.

2.2.4. Η τρίτη σημαντική διαφορά είναι ότι - εκτός εξαιρέσεων - η διακίνηση του φυσικού αερίου προς τις τελικές αγορές στο εσωτερικό της Ένωσης διεξάγεται με αγωγούς, ενώ τα παράγωγα του πετρελαίου (συμπεριλαμβανομένου και του υγραερίου), μεταφέρονται μεν με αγωγούς από τους τόπους εισαγωγής και αποθήκευσης έως τα διυλιστήρια, αλλά στη συνέχεια μεταφέρονται κατά κανόνα με φορτηγά έως τους τόπους τελικής κατανάλωσης. Ως εκ τούτου, κάθε μέτρο που απομακρύνει τον τόπο αποθήκευσης των στρατηγικών και των λειτουργικών αποθεμάτων διυλισμένων παραγώγων του πετρελαίου από τα κέντρα κατανάλωσης, συνεπάγεται μεγαλύτερη διαδρομή με φορτηγά.

2.2.5. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να διαφοροποιούνται σαφώς τα μέτρα που θα πρέπει να λαμβάνονται για την καθεμιά από τις δύο αυτές πηγές ενέργειας, παρότι είναι ευκταίο, όπως προτείνει και η Επιτροπή, να προσδιοριστούν κοινές κατευθύνσεις.

2.2.6. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να εξετάζει η πρόταση οδηγιών και τις χώρες που βρίσκονται στη διαδικασία της ένταξης στην Ένωση, σε συνάρτηση με το ζήτημα της ασφάλειας του εφοδιασμού, τόσο για τις χώρες αυτές όσο και για τις σημερινές χώρες μέλη. Είναι σημαντικό να γίνουν διαπραγματεύσεις για τις προθεσμίες εντός των οποίων οι χώρες αυτές θα πρέπει να φθάσουν στα επίπεδα και τις διαδικασίες αποθήκευσης που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη, καθώς και για τα τεχνικά και οικονομικά προβλήματα που ενδέχεται να τους δημιουργεί αυτό.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Σχετικά με τις προτάσεις που αφορούν το πετρέλαιο

3.1.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να θεσπίσουν έναν οργανισμό που θα εξασφαλίζει την κεντρική αποθήκευση αποθεμάτων ασφαλείας που θα αντιστοιχούν στο ένα τρίτο των προβλεπόμενων υποχρεώσεων. Πιστεύει, πράγματι, ότι η κεντρική αυτή αποθήκευση θα προσδώσει στα στρατηγικά αποθέματα της Ένωσης την αναγκαία διαφάνεια και θα συμβάλει στο να αποθαρρύνει εκείνους που ενδέχεται να είναι επιρρεπείς στην κερδοσκοπία επί των τιμών. Επικροτεί επίσης τη δυνατότητα κοινής εξασφάλισης της αποθήκευσης αυτής από περισσότερα του ενός κράτη μέλη και τη δυνατότητα ενός κράτους μέλους να εξασφαλίζει την αποθήκευση του μεριδίου που του αντιστοιχεί στην επικράτεια ενός άλλου κράτους μέλους. Φρονεί ότι η καλύτερη εγγύηση γι' αυτό θα μπορούσε να είναι η προσφυγή, στην περίπτωση αυτή, είτε σε συγκεκριμένα αποθέματα των επιμέρους φορέων, είτε στους οργανισμούς κεντρικής αποθήκευσης την ίδρυση των οποίων προτείνει η Επιτροπή, προκειμένου η ευθύνη της διαχείρισης των εν λόγω εκτός κράτους μέλους αποθεμάτων να εντοπίζεται επακριβώς, είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση.

3.1.2. Αντίθετα, για όλους τους λόγους που εκτίθενται παρακάτω, η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον είναι σκόπιμο να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να αυξήσουν τη δυναμικότητα των αποθεμάτων ασφαλείας από 90 σε 120 ημέρες κατανάλωσης. Είναι, βέβαια, γεγονός ότι η αύξηση των αποθεμάτων αυτών αυξάνει την εγγύηση αντιμετώπισης ενδεχόμενης κρίσης, αυτό όμως συνεπάγεται κάποιο κόστος και θα πρέπει να γίνει ορθή εκτίμηση του διακυβεύματος και των προσδοκώμενων από μια τέτοια αύξηση αποτελεσμάτων, πριν ληφθεί η σχετική απόφαση.

3.1.2.1. Η ΕΕ υποχρεώνει, επί του παρόντος, τα κράτη μέλη (με τις οδηγίες 68/414/ΕΚ και 98/93/ΕΚ) να διατηρούν αποθέματα κατεργασμένων προϊόντων (σύμφωνα με τρεις κατηγορίες) που αντιστοιχούν σε 90 ημερών μέση κατανάλωση. Ως μέλη του ΔΟΕ, οφείλουν να διατηρούν αποθέματα που αντιστοιχούν σε 90 ημερών εισαγωγές, πράγμα που, τις περισσότερες φορές, είναι πιο δεσμευτικό, πολύ περισσότερο που ο ΔΟΕ επιβάλλει να εφαρμόζεται μείωση κατά 10 %, για να λαμβάνονται υπόψη κυρίως οι μη χρησιμοποιήσιμες ποσότητες στον πυθμένα των δεξαμενών. Το αποτέλεσμα, και οι πρόσθετες προφυλάξεις που λαμβάνουν ορισμένα κράτη, καταλήγει σε πραγματικά αποθέματα των χωρών μελών του ΔΟΕ τα οποία ο οργανισμός εκτιμά σε 114 ημερών εισαγωγές κατά μέσον όρο, ενώ η Επιτροπή εκτιμά τα αποθέματα των χωρών της ΕΕ σε 115 ημερών κατανάλωση. Ως εκ τούτου, οι συνέπειες μιας αύξησης της νόμιμης υποχρέωσης σε 120 ημέρες δεν θα ήταν αμελητέες· θα ήταν ιδιαίτερα επαχθείς για τις χώρες του Νότου, τα αποθέματα των οποίων είναι της τάξεως των 90 ημερών (λόγω του κλίματος και των μικρότερων αναγκών σε θέρμανση), ενώ ορισμένες χώρες του Βορρά διαθέτουν ήδη αποθέματα μεγαλύτερα των 120 ημερών.

3.1.2.2. Από τον πόλεμο στο Kippour, το 1973, που προκάλεσε πετρελαϊκό εμπάργκο εκ μέρους ορισμένων αραβικών χωρών, οι χώρες κατανάλωσης δεν εκλήθησαν ξανά να αντιμετωπίσουν πολιτικής προέλευσης φυσική διακοπή του εφοδιασμού. Η απότομη αύξηση των τιμών που οφειλόταν στο εμπάργκο αυτό, προκάλεσε μέτρα αντίδρασης, και κυρίως την υποκατάσταση με άλλες πηγές ενέργειας, όπως η πυρηνική και, σε μικρότερη έκταση, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με αποτέλεσμα να μειωθούν αντίστοιχα, για τις παραγωγούς χώρες, οι δυνατότητες διοχέτευσης στην αγορά για πολλές δεκαετίες. Εκ των πραγμάτων, παραγωγοί και καταναλωτές συνειδητοποίησαν ότι αποτελεί κοινό τους συμφέρον να μη μειώνονται οι ροές παραγόμενου και καταναλωνόμενου πετρελαίου. Υπό την έννοια αυτή, φαίνεται ότι η ανάπτυξη πολιτικών σχέσεων που ευνοούν την καλή εμπορική συνεργασία είναι η κατεύθυνση που πρέπει να προωθείται, πολύ περισσότερο που οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε φάση αναπροσανατολισμού των εμπορικών τους σχέσεων προς τη δική μας πλευρά του Ατλαντικού, και κυρίως την Αφρική.

3.1.2.3. Εντούτοις, δεν είναι δυνατόν να αποκλεισθεί εντελώς οποιοσδήποτε κίνδυνος επεισοδίων, τρομοκρατικών ενεργειών για παράδειγμα, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν παραγωγούς και καταναλωτές σε μείωση των ροών πετρελαίου συγκεκριμένης γεωγραφικής προέλευσης και για ορισμένο χρονικό διάστημα. Σε τέτοια περίπτωση, όμως, είναι μάλλον απίθανο, σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, εάν το πρόβλημα δεν έχει διευθετηθεί ικανοποιητικά εντός της προθεσμίας των 90 ημερών που παρέχει το ισχύον επίπεδο των υποχρεωτικών αποθεμάτων, οι 30 πρόσθετες ημέρες να επιτρέψουν την επίτευξη διευθέτησης.

3.1.2.4. Η οικονομική συνέπεια μιας απόφασης αύξησης των στρατηγικών αποθεμάτων σε 120 ημέρες διαφέρει ανάλογα με το εάν θα σημαίνει την πλήρωση με προϊόντα των ήδη υφισταμένων εγκαταστάσεων που δεν αξιοποιούνται - οπότε το επιπλέον κόστος που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι αποκλειστικά το κόστος των πρόσθετων αποθεματοποιημένων προϊόντων - ή εάν θα σημαίνει αύξηση του φυσικού όγκου των αναγκαίων τεχνικών εγκαταστάσεων. Λόγω της ολοένα αυξανόμενης δυσπιστίας και φόβου έναντι όλων των χαρακτηρισμένων βιομηχανικών εγκαταστάσεων, λίγες είναι οι περιοχές εντός της ΕΕ που θα ήταν διατεθειμένες να δεχθούν την επέκταση ή τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων αποθήκευσης προϊόντων πετρελαίου, δεδομένου ότι πρόκειται για τις λεγόμενες εγκαταστάσεις "τύπου Σεβέζο". Τέλος, το κόστος της επέκτασης αυτής θα καλούνταν να το καλύψουν οι καταναλωτές, και είναι ευνόητο ότι ένα τέτοιο μέτρο δεν θα ήταν ούτε ιδιαίτερα δημοφιλές ούτε και το καταλληλότερο για την υποστήριξη της ανάπτυξης.

3.1.3. Η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με τις κρίσεις που διατυπώνει η Επιτροπή για το Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ). Από την ίδρυσή του, το 1973, έως σήμερα, αποστολή του Οργανισμού αυτού υπήρξε ο συντονισμός των αντιδράσεων των συμμετεχουσών χωρών σε περίπτωση κρίσης, η οποία θα εκδηλωθεί με φυσική διακοπή του πετρελαϊκού εφοδιασμού σε παγκόσμια κλίμακα. Από την ίδρυσή του, αφιερώθηκε στην προσαρμογή των κανόνων λειτουργίας του στην εξέλιξη της κατάστασης, με τη συμμετοχή εξάλλου της Ένωσης. Δεν όφειλε να παρέμβει κατά την υπερβολική αύξηση των τιμών, δεδομένου ότι δεν είχε τέτοια αποστολή.

3.1.3.1. Δεδομένου ότι η αγορά του πετρελαίου είναι παγκόσμια, και ότι το ένα τρίτο του πετρελαίου παράγεται στις χώρες μέλη του ΟΠΕΚ, μια συντονισμένη αντίδραση δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική εάν δεν αναλαμβάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Το επιχείρημα, που ισχύει στο εσωτερικό της Ένωσης, ότι η αντίδραση ενός μεμονωμένου κράτους μέλους, που θα ήταν αντίθετη προς τη στάση των άλλων, θα ήταν αναποτελεσματική, έχει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε παγκόσμιο επίπεδο, σε περίπτωση σοβαρής κρίσης του εφοδιασμού με πετρέλαιο. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ κρίνει θεμελιώδες η ευρωπαϊκή στρατηγική για θέματα ασφάλειας του πετρελαϊκού εφοδιασμού να μην είναι απομονωμένη από τη στρατηγική των άλλων μεγάλων καταναλωτριών χωρών και, προς τούτο, να στηρίζεται σε μια στενή συνεργασία με τον ΔΟΕ. Εάν τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν μία ενιαία θέση, θα έχουν ασφαλώς μεγαλύτερο βάρος στα πλαίσια του ΔΟΕ και σε συνεργασία με αυτόν παρά στα πλαίσια μιας ευρωκεντρικής δράσης, που δεν έχει ιδιαίτερο νόημα σε μια παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά.

3.1.4. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανησυχία της Επιτροπής όσον αφορά τις αρνητικές επιδράσεις των ισχυρών αυξήσεων των τιμών του πετρελαίου για την ευρωπαϊκή οικονομία και για την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Αντίθετα, αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη την πρόταση της Επιτροπής να χρησιμοποιούνται τα στρατηγικά αποθέματα για αντίστροφη παρέμβαση στην αγορά, όταν σημειώνεται υπερβολική αύξηση των τιμών. Η ΕΟΚΕ στηρίζει την άποψή της σε διάφορα επιχειρήματα.

3.1.4.1. Ο έλεγχος των τιμών του πετρελαίου είναι δύσκολος επειδή η αστάθειά τους είναι διαρθρωτική. Είναι αδύνατη η ακριβής εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης, καθώς οι αποφάσεις για τις επενδύσεις εκμετάλλευσης λαμβάνονται, κατά μέσον όρο, μία πενταετία πριν από την παραγωγή, βάσει προβλέψεων που ποτέ δεν επαληθεύονται επακριβώς από τις πραγματικές συνθήκες κατά τη δεδομένη χρονική στιγμή. Με αυτούς τους τεχνικο-οικονομικούς περιορισμούς, ο ΟΠΕΚ ρυθμίζει τις διακυμάνσεις των τιμών μέσα σε μία ψαλίδα που κυμαίνεται από 22 USD/bl έως 28 USD/bl, η οποία φαίνεται να αποτελεί το αποδεκτό από όλους τους παράγοντες μέσο επίπεδο τιμών. Χωρίς τη δράση αυτή του ΟΠΕΚ, η αστάθεια των τιμών θα κυμαινόταν ασφαλώς από 3 USD/bl έως 60 USD/bl. Για να ασκεί τον έλεγχο αυτόν, ο ΟΠΕΚ διαθέτει το 40 % περίπου της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, αντιπροσωπεύει το 20 % μόνον της παγκόσμιας κατανάλωσης. Είναι, λοιπόν, ουτοπικό να νομίζουμε ότι, αντιπροσωπεύοντας τη μισή από τη βαρύτητα του ΟΠΕΚ, η ΕΕ θα ήταν ικανή να ενεργεί πιο αποτελεσματικά, ενδεχομένως εκτός της παγκόσμιας συνεργασίας στους κόλπους του ΔΟΕ.

3.1.4.2. Οι καταστάσεις ανεξέλεγκτης αύξησης των τιμών μπορούν να παρουσιαστούν όταν οι παράγοντες της πετρελαϊκής αγοράς και οι καταναλωτές προβλέπουν ότι θα σημειωθεί εκ των πραγμάτων έλλειψη λόγω του ενδεχόμενου σοβαρών πολιτικών ή κλιματολογικών περιστάσεων (πόλεμοι, τρομοκρατικές ενέργειες, σεισμοί ...). Οι τιμές ανεβαίνουν επειδή όλοι οι αγοραστές σπεύδουν να αυξήσουν τα αποθέματά τους. Πώς μπορεί κανείς να πιστέψει ότι, σε μια τέτοια περίσταση, όπου όλοι οι παράγοντες φοβούνται μη συμβεί το χειρότερο, οι αρμόδιοι της ΕΕ θα αποφάσιζαν να επιβάλουν στα κράτη μέλη να απελευθερώσουν ένα μέρος των στρατηγικών τους αποθεμάτων για να συγκρατήσουν εφήμερα τις τιμές και ύστερα να πρέπει να επανακτήσουν τα αποθέματα αυτά, σε υψηλές τιμές, για να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο πραγματικής έλλειψης; Φαίνεται μάλλον απίθανο.

3.1.4.3. Υπάρχει επιπλέον μια δυσκολία πρακτικής φύσεως, γιατί τις προμήθειες πετρελαίου τις διαχειρίζονται ηλεκτρονικοί υπολογιστές των φορέων, σύμφωνα με προγράμματα καταχώρησης μονάδων διύλισης και οριακών τιμών. Τα στρατηγικά αποθέματα δεν μπορούν να συμπεριλαμβάνονται στους συνήθεις προμηθευτές που είναι καταχωρημένοι στα προγράμματα διαχείρισης. Υπό τις συνθήκες αυτές, η διάθεση στην αγορά των αποθεμάτων δεν μπορεί παρά να είναι "χειροκίνητη", και επομένως επίπονη, πράγμα που είναι ακριβώς το αντίθετο από μια ταχεία παρέμβαση που θα μπορούσε να έρθει σε αντίθεση με την αγορά. Είναι αλήθεια, όμως, ότι η ένδειξη μιας διάθεσης στην αγορά δεν είναι ασυμβίβαστη με τον περιορισμό αυτόν.

3.1.4.4. Τέλος, μια τέτοια απόφαση θα είχε ένα κόστος που θα έπρεπε να δικαιολογηθεί ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και να γίνει δεκτό από αυτό, γιατί μας φαίνεται δύσκολο να αποφασίζεται κάτι τέτοιο από ένα θεσμικό όργανο της Ένωσης και, στη συνέχεια, να "χρεώνεται" το κόστος στα κράτη μέλη. Το κόστος θα ήταν πολύ υψηλό, ακόμη και αν υποθέσουμε ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κατά τον τρόπο αυτόν μόνο το 1/3 των στρατηγικών αποθεμάτων, η διαχείριση των οποίων είναι κεντρική, εφόσον αυτό αντιστοιχεί σε έναν περίπου μήνα πετρελαϊκής κατανάλωσης της Ένωσης, θα διατεθεί δε στην αγορά πιθανότατα σε τιμή 20 $/bl και θα αντικατασταθεί, αργότερα, σε τιμές σαφώς ανώτερες.

3.1.4.5. Η εμπειρία από την παγκόσμια αγορά του κασσίτερου, για τον οποίο οι παραγωγοί και καταναλώτριες χώρες οργανώθηκαν και συνήψαν έξι συμφωνίες μεταξύ 1953 και 1981, καταδεικνύει ότι η δράση ελέγχου των τιμών δεν είχε αποτελέσματα. Η θεωρία της επίδρασης επί των τιμών μέσω της δράσης επί της προσφοράς δεν επιβεβαιώνεται στην πράξη.

3.1.4.6. Υπάρχει κάποια αντίφαση μεταξύ, αφενός, του δόγματος της Ένωσης σχετικά με την αποτελεσματικότητα της αγοράς έναντι των μονοπωλίων, των ολιγοπωλίων και των διοικητικών αρχών και, αφετέρου, της βούλησης να δοθεί σε ένα όργανο της Ένωσης η εξουσία να παρεμβαίνει στην αγορά του πετρελαίου όταν αυτή δεν είναι πλέον ευνοϊκή.

3.2. Σχετικά με τις προτάσεις που αφορούν το φυσικό αέριο

3.2.1. Η ΕΟΚΕ εγκρίνει την απόφαση να υποχρεώνονται τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν πολιτικές εξασφάλισης του εφοδιασμού σε φυσικό αέριο, ώστε να διασφαλίζεται, σε δύσκολες περιστάσεις, ο εφοδιασμός των πελατών που δεν διαθέτουν άλλες λύσεις (μη διακοπτόμενων, μη υποκαταστάσιμων), είτε πρόκειται για ιδιώτες είτε για επαγγελματίες. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι θα ήταν ευκταίο οι πολιτικές αυτές που προσδιορίζουν τις ευθύνες των διαφόρων φορέων να μην παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς του φυσικού αερίου, που βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης.

3.2.2. Η ΕΟΚΕ εγκρίνει την προτεινόμενη λύση να εκτιμάται η υποχρέωση αυτή για τη δυνατότητα αντιμετώπισης συνθηκών περιορισμού του εφοδιασμού σε 60 ημερών μέση κατανάλωση φυσικού αερίου.

3.2.3. Η ΕΟΚΕ κατανοεί το γεγονός ότι, στην παρούσα φάση της εσωτερικής αγοράς του φυσικού αερίου, η Επιτροπή επιθυμεί να μην επιβαρύνονται υπερβολικά οι "νέοι φορείς στην αγορά" ή εκείνοι που "διαθέτουν ένα μικρό μόνο μερίδιο της αγοράς". Δεν πιστεύει, όμως, ότι πρέπει ωστόσο να εξετάζεται το ενδεχόμενο κατ' αρχήν εξαίρεσής τους από τους μηχανισμούς που θα θεσπίσουν τα κράτη μέλη για τη διασφάλιση του εφοδιασμού. Τα κράτη μέλη πρέπει να προσδιορίζουν τον καλύτερο τρόπο προκειμένου να συμβιβάζουν την προτεραιότητα που πρέπει να αποτελεί η ασφάλεια εφοδιασμού για τους καταναλωτές με το πραγματικό άνοιγμα της αγοράς.

3.2.3.1. Οι πελάτες ιδιώτες και οι πιο μικρές επιχειρήσεις δεν έχουν τις απαραίτητες γνώσεις ώστε να διακρίνουν την αξιοπιστία της προσφοράς μιας εταιρίας παροχής φυσικού αερίου, εάν το κράτος δεν της επιβάλλει να αναλαμβάνει το μερίδιο της ευθύνης της, όποιο και εάν είναι το μέγεθός της. Επιπλέον, κάτι τέτοιο θα σήμαινε διαφορετική μεταχείριση σε σύγκριση με τους φορείς εκμετάλλευσης πετρελαίου, για τους οποίους, αντίθετα, προβλέπεται στην πρόταση της Επιτροπής η υποχρέωση να συμβάλλουν στη δημιουργία αποθεμάτων - συμπεριλαμβανομένης και της δυνατότητας καταβολής ανάλογου τιμήματος στον κεντρικό οργανισμό.

3.2.4. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή υιοθετεί μια πιο ρεαλιστική θέση έναντι των μακροπρόθεσμων συμβάσεων εφοδιασμού, τις οποίες είχε επικρίνει πολύ κατά το άνοιγμα της αγοράς του φυσικού αερίου στον ανταγωνισμό, κυρίως δε για τις ρήτρες του τύπου "take or pay" (μακροπρόθεσμες συμβάσεις πληρωμής δεσμευτικών ποσοτήτων φυσικού αερίου ανεξαρτήτως παραλαβής τους). Οι συμβάσεις αυτές, όμως, και οι ρήτρες αυτές δικαιολογούνται από τις σημαντικές επενδύσεις που απαιτούνται για την εμπορευματοποίηση του φυσικού αερίου και από την κοινή βούληση παραγωγών, αγοραστών και επενδυτών για την απόσβεση και απόδοση των επενδύσεων αυτών, καθώς και για τη διασφάλιση του εφοδιασμού. Αντίθετα, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν δύσκολο για την Επιτροπή να επιβάλει στα κράτη μέλη ένα ελάχιστο επίπεδο μακροπρόθεσμων συμβάσεων, δεδομένου ότι, σε μια αγορά ανοιχτή στον ανταγωνισμό, ο κάθε φορέας είναι εκ των πραγμάτων ελεύθερος όσον αφορά τη διαχείριση των εφοδιασμών του.

3.2.5. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να μπορεί να διατυπώνει συστάσεις προς τα κράτη μέλη σχετικά με τα προς λήψη μέτρα για την αντιμετώπιση της διακοπής του εφοδιασμού ενός σημαντικού προμηθευτή της Ένωσης. Εάν, μετά από τις συστάσεις αυτές, δεν υπάρξει αποτελεσματική ανταπόκριση, η Επιτροπή επιθυμεί να μπορεί να επιβάλει στα κράτη μέλη την ανάληψη δράσης. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, σε τέτοια περίπτωση, θα είναι πολύ δύσκολο για την Επιτροπή να εκτιμήσει την ακριβή φύση των περιορισμών εκμετάλλευσης των αποθεμάτων και των δικτύων, κυρίως δε όσον αφορά την ασφάλεια. Η διατήρηση αποθεμάτων φυσικού αερίου αποτελεί μέρος της ολοκληρωμένης διαχείρισης του συστήματος του φυσικού αερίου και δεν είναι δυνατόν τα αποθέματα αυτά να επιτάσσονται αυθαίρετα. Ούτε και είναι δυνατόν να διατηρούνται για πολύ μακρές περιόδους χωρίς να χρησιμοποιούνται.

3.2.6. Η ΕΟΚΕ αντιμετωπίζει ευνοϊκά την πρόταση να υποβληθεί έκθεση στην Επιτροπή για την επικρατούσα κατάσταση σε ό,τι αφορά τα προβλήματα εφοδιασμού και για τις πολιτικές ασφάλειας που ακολουθούνται στα κράτη μέλη.

3.3. Σχετικά και με τις δύο πηγές ενέργειας

3.3.1. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού πρέπει να είναι διαφανής για τους πολίτες, όπως εξάλλου ζητούν ρητά οι εκπρόσωποι των καταναλωτών.

3.3.2. Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του ότι τα κράτη μέλη έχουν εξασφαλίσει ανέκαθεν την ενεργειακή τους ασφάλεια επιλέγοντας τις καταλληλότερες μεθόδους και μέσα και ό,τι ανταποκρινόταν καλύτερα στην πολιτική τους συγκυρία. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο δεν είναι οι μοναδικές πηγές ενέργειας που χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη, δεδομένου ότι ορισμένα έχουν επιλέξει μαζικά την παραγωγή ηλεκτρισμού με υδραυλική ή/και πυρηνική ενέργεια. Σε περιστάσεις κρίσης του εφοδιασμού με οποιαδήποτε από τις ενέργειες που απαρτίζουν το "ενεργειακό τους πακέτο", είναι φυσικό τα κράτη μέλη να μπορούν να συνυπολογίζουν το σύνολο της ενεργειακής τους κατάστασης. Το γεγονός αυτό θα έπρεπε να αποκλείει την οποιαδήποτε δυνατότητα άμεσης παρέμβασης της Ένωσης, σύμφωνα με την επικουρικότητα.

3.3.2.1. Ο ρόλος της Ένωσης πρέπει να συνίσταται στον προσδιορισμό των κοινών προτύπων - πράγμα το οποίο έπραξε στα υπό εξέταση κείμενα -, στην εξασφάλιση της εφαρμογής τους από κράτη μέλη - πράγμα που προτείνει μέσω των εκθέσεων που θα πρέπει να της υποβάλλονται - και στην πρόταση μηχανισμών συντονισμού και αλληλεγγύης, ιδιαίτερα για τη διαχείριση των στρατηγικών αποθεμάτων τόσο πετρελαίου όσο και φυσικού αερίου.

3.3.3. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ένας άλλος τρόπος αντιμετώπισης του κινδύνου εμφάνισης προβλημάτων εφοδιασμού της Ένωσης με πετρέλαιο και φυσικό αέριο είναι η συνέχιση των δράσεων και των προτροπών της Επιτροπής για τη διαφοροποίηση των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού, την έρευνα στο πεδίο των ανανεώσιμων και μη ρυπαντικών πηγών ενέργειας και τον περιορισμό της κατανάλωσης υδρογονανθράκων.

3.3.4. Σύμφωνα με το πνεύμα της Συνθήκης της Νίκαιας, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι θα έπρεπε να συμμετέχει στην αξιολόγηση και την παρακολούθηση των στρατηγικών για την ασφάλεια του εφοδιασμού με πετρέλαιο και φυσικό αέριο, δεδομένου ότι απαρτίζεται από τους εκπροσώπους των διαφόρων συνιστωσών, οικονομικής και κοινωνικής φύσεως, της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και ότι εκπροσωπεί και τις παραγωγούς και τις καταναλώτριες επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τα κινήματα προστασίας του περιβάλλοντος.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο της Επιτροπής να προσδιοριστούν κοινοί προσανατολισμοί για θέματα ασφάλειας του εφοδιασμού της Ένωσης με πετρέλαιο και με φυσικό αέριο, ως συνέχεια της Πράσινης Βίβλου και προκειμένου να συμπληρωθούν οι προσανατολισμοί που έχουν ήδη οριστεί για την υλοποίηση μιας ευρωπαϊκής αγοράς της ενέργειας.

4.2. Όσον αφορά το πετρέλαιο, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να θεσπίσουν οργανισμό που θα εξασφαλίζει μια κεντρική αποθήκευση ασφαλείας με στόχο να προσδοθεί μεγαλύτερη διαφάνεια στην αποθήκευση, να εξασφαλιστεί η διαφάνεια του κόστους, να μην τεθούν σε μειονεκτική θέση οι φορείς που δεν διαθέτουν ίδιες εγκαταστάσεις αποθήκευσης και να αποτραπεί κάθε στρέβλωση του ανταγωνισμού.

4.2.1. Η ΕΟΚΕ αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη την πρόταση να αυξηθεί από 90 σε 120 ημέρες η υποχρέωση διατήρησης αποθεμάτων ασφαλείας για όλα τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι, στην πράξη, οι χώρες του Βορρά, για προφανείς κλιματολογικούς λόγους, έχουν μεγαλύτερες ανάγκες αποθήκευσης από τις χώρες του Νότου και ότι όντως αυτό συμβαίνει στην πράξη σήμερα. Κρίνει ότι το πρόσθετο κόστος μιας τέτοιας απόφασης δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από αντίστοιχες θετικές αντισταθμίσεις.

4.2.2. Η ΕΟΚΕ είναι εξίσου επιφυλακτική απέναντι στην ιδέα της χρησιμοποίησης των στρατηγικών αποθεμάτων για παρέμβαση στις τιμές του πετρελαίου, όταν ο φόβος ενδεχόμενης εκ των πραγμάτων έλλειψης του εφοδιασμού οδηγεί τους φορείς σε προληπτικές αγορές, πράγμα που δημιουργεί κλίμα πανικού και προκαλεί σημαντική αύξηση των τιμών.

4.2.3. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η δράση της Ένωσης για τη διαχείριση των κρίσεων εφοδιασμού με πετρέλαιο πρέπει να υλοποιείται στα πλαίσια του ΔΟΕ, ώστε να έχει επαρκή βαρύτητα και προοπτικές αποτελεσμάτων.

4.3. Για τον τομέα του φυσικού αερίου, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη βούληση της Επιτροπής να ανατεθεί στα κράτη μέλη η ευθύνη να ορίσουν τους κανόνες που επιβάλλονται στους φορείς, ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια εφοδιασμού.

4.3.1. Φρονεί ότι η πρόταση να εφαρμοστούν τα κατάλληλα μέτρα ώστε να υπάρχει επάρκεια για 60 ημερών μέση κατανάλωση αποτελεί μια ορθή προσέγγιση.

4.3.2. Τονίζει ότι το ζήτημα της αποθήκευσης φυσικού αερίου διαφέρει πολύ από την αποθήκευση του πετρελαίου και ότι πρέπει να αξιολογηθούν οι τεχνικοί περιορισμοί και δυσκολίες για την περίπτωση όπου θα υπάρξει προσφυγή στα αποθέματα, σε κατάσταση κρίσης του εφοδιασμού.

4.3.3. Διερωτάται ποιο θα είναι το αποτέλεσμα της ενδεχόμενης απαλλαγής από την υποχρέωση ασφάλειας του εφοδιασμού των νεοεισερχόμενων στην αγορά φορέων και προτείνει το θέμα αυτό να ανήκει στην ευθύνη των κρατών μελών.

4.4. Η ΕΟΚΕ, λόγω της φύσης της και του ρόλου της, φρονεί ότι πρέπει να συμμετέχει στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση των πολιτικών ασφάλειας του εφοδιασμού με πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ώστε να καλυφθεί η ανάγκη διαφάνειας που έχει επισημανθεί από τους εκπροσώπους των ευρωπαίων καταναλωτών.

Βρυξέλλες, 26 Μαρτίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) COM(2000) 769 τελικό.

(2) Οδηγία 68/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1968, περί υποχρεώσεως διατηρήσεως ενός ελαχίστου επιπέδου αποθεμάτων αργού πετρελαίου και/ή προϊόντων πετρελαίου από τα κράτη μέλη της ΕΟΚ, και Οδηγία 98/93/ΕΚ του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 1998, για την τροποποίηση της οδηγίας 68/414/ΕΟΚ περί υποχρεώσεως διατηρήσεως ενός ελαχίστου επιπέδου αργού πετρελαίου ή/και προϊόντων πετρελαίου από τα κράτη μέλη της ΕΟΚ. Η πρώτη οδηγία επέβαλε ελάχιστα επίπεδα αποθεμάτων 65 ημερών, τα οποία η δεύτερη οδηγία αύξησε σε ελάχιστα επίπεδα αποθεμάτων 90 ημερών.

(3) Ο εφοδιασμός από τη Νορβηγία, που περιλαμβάνεται στις τρεις αυτές πηγές, δεν παρουσιάζει πολιτικούς κινδύνους ανάλογους προς τις δύο άλλες πηγές: Ρωσία και Αλγερία.