Αριθ. C 225/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 9. 90 
γεγονός ότι το αρχικό αίτημα της ελληνικής κυβέρνη­
σης, να είναι το ποσοστό συμμετοχής της Κοινότητας 
στη συνολική δαπάνη για την εκτέλεση του προγράμμα­
τος της τάξης του 75 % περίπου, δεν λήφθηκε υπόψη 
στην πρόταση της Επιτροπής. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της πρότασης δεδομένου 
ότι αντιπροσωπεύει την πρώτη επίσημη αν και περιορι­
σμένη πρωτοβουλία που αναλαμβάνει η Κοινότητα για 
να υποστηρίξει τους ηλικιωμένους. Σε μια Κοινότητα 
με 100 εκατομμύρια ανθρώπους άνω των 50 ετών — το 
τρίτο σχεδόν του πληθυσμού της Ευρώπης —, με το 
20 % του εργατικού δυναμικού άνω των 50 ετών και με 
έναν ταχύτατα αυξανόμενο αριθμό πολύ ηλικιωμένων 
ατόμων, το θέμα αυτό μας αφορά όλους. Ήταν λοιπόν 
ορθή η ενέργεια της Επιτροπής να ανακοινώσει στο 
πρόγραμμα κοινωνικής δράσης που συνοδεύει τον 
κοινωνικό χάρτη ότι, αν και τα κράτη μέλη σε εθνικό, 
περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, είναι κατά πρώτο 
λόγο και άμεσα υπεύθυνα για δράσεις σ' αυτόν τον 
τομέα, η Κοινότητα θα πρέπει επίσης να «επιδείξει τη 
σημασία που αποδίδει» στις απαιτήσεις και τη θετική 
συμβολή μιας τόσο μεγάλης μερίδας του πληθυσμού 
της (2)· 
1.2. Υπό το φως της ανωτέρω παρατήρησης, η ΟΚΕ 
καλεί την Επιτροπή να υλοποιήσει τις διατυπωμένες 
σκέψεις της για το θέμα με την προώθηση μιας 
περισσότερο φιλόδοξης σε εύρος και περιεχόμενο 
πρότασης, πιο αυστηρής ως προς την πολιτική δέσμευ­
ση και το χρονοδιάγραμμα και πιο πειστικής ως προς τη 
«σημασία» που αποδίδει στην κατάσταση των ηλικιω­
μένων, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται άτομα που 
εξακολουθούν να εργάζονται, συνταξιούχοι, ενεργά 
άτομα και εξαρτημένα άτομα (π.χ. άτομα σωματικώς 
(') ΕΕ αριθ. C 120 της 16. 5. 1990, σ. 8. 
(2) Ανακοίνωση της Επιτροπής για το πρόγραμμα δράσης της 
σχετικά με την εφαρμογή του κοινωνικού χάρτη των 
θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων 
[Έγγρ. COM(89) 568 τελικό της 29ης Νοεμβρίου 1989]. 3.1. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να 
λάβει υπόψη αυτό το αίτημα και να δώσει ευνοϊκή 
συνέχεια στο μέτρο του δυνατού. 
Βρυξέλλες, 4 Ιουλίου 1990. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
ενεργά αλλά διανοητικώς ανήμπορα, ή σωματικώς 
εξασθενημένα αλλά διανοητικώς ζωηρά). 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Στην πρώτη αιτιολογική σκέψη του σχεδίου 
απόφασης, η Επιτροπή ορθώς εφιστά την προσοχή στα 
διάφορα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
σχετικά με τα ηλικιωμένα άτομα. Θα ήταν επίσης 
χρήσιμο, στα πλαίσια αυτά, να αναφερθεί η ενημερωτι­
κή έκθεση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
για τη δημογραφική κατάσταση στην Κοινότητα (3) 
κυρίως σχετικά με τη γεννητικότητα και το γηράσκον 
εργατικό δυναμικό, τις δημοσιονομικές επιπτώσεις, τον 
όγκο και τη διάρθρωση της κατανάλωσης, της αποτα­
μίευσης και των επενδύσεων, κ.λπ. 
2.1.1. Ανάλογη αναφορά θα έπρεπε επίσης να γίνει 
στις δύο πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ για το 
«δικαίωμα διαμονής των μισθωτών και αυτοαπασχο­
λούμενων που εξέρχονται της ενεργού επαγγελματικής 
ζωής» (4) και για τα «θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα 
στην Κοινότητα» (5), στις οποίες τονιζόταν το δικαίω­
μα για προστασία της υγείας, ιατροφαρμακευτική 
περίθαλψη και κοινωνική ασφάλεια και συνταξιοδότη­
ση. 
2.1.2. Θα έπρεπε επίσης να αναφερθούν οι οδηγίες 
και το τελικό σχέδιο οδηγίας για την ίση μεταχείριση 
γυναικών και ανδρών προκειμένου για την απασχόλη­
ση, την κοινωνική ασφάλιση και τη συνταξιοδότηση. 
(3) Δελτίο, Βρυξέλλες 1986. 
(4) ΕΕ αριθ. C 329 της 30. 12. 1989. 
(5) ΕΕ αριθ. C 126 της 23. 5. 1989. Γνωμοδότηση για την «Ανακοίνωση περί των ηλικιωμένων» (') 
(90/C 225/07) 
Στις 7 Μαΐου 1990 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της συνθήκης ΕΟΚ, το Συμβούλιο 
αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την 
ανωτέρω πρόταση. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεμάτων, στο οποίο 
ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του 
στις 8 Ιουνίου 1990 με βάση την εισηγητική έκθεση της K.Williams. 
Κατά την 278η σύνοδο ολομελείας της (συνεδρίαση της 4ης Ιουλίου 1990) η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με πλειοψηφία, δύο ψήφους 
κατά και μία αποχή. 
10. 9. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. 0 225/15 
Άρθρο 1 
2.2. Το άρθρο 1 του σχεδίου απόφασης ορίζει ότι οι 
«δράσεις» πρέπει να αναληφθούν σε κοινοτικό επίπε­
δο. Η ΟΚΕ υποστηρίζει αυτήν την προσέγγιση, κυρίως 
με την έννοια της ενεργού επιτόπιου έρευνας και της 
«έρευνας δράσης». 
2.ό. ^ αύξηση της μακροβιότητας συνιστά μια 
αναπόφευκτη και ταυτόχρονα επιθυμητή ε^έλι^η^ 
εφόσον |3έ^αια εξευρεθούν τα μέσα που θα επιτρέπουν 
στους πολίτες να την^ιώσουνκαλά.Τοάρθρο2θα 
έπρεπε λοιπόν να επικεντρωθεί στο στό^ο των στρατη^ 
γικών υποστήριξης για τους ηλικιωμένους μάλλον 
παρά στις^προληπτικές»στρατηγικές για την αντιμε^ 
τωπιση των προκλήσεων της γήρανσης. ^ πλήρης 
συμμετοχή καιμέθε^ητωνηλικιωμένωνκαιηανάπτυ^η 
λειτουργικών μέσων γιατην προώθηση του θετικού 
δυναμικού των θα έπρεπε να τονισθούν με σαφέστερο 
τρόπον π.^. με ρ^άση ενδιαφέροντα προγράμματα που να 
ικανοποιούν τόσο τις σωματικές όσο και τις διανοητι 
κές και μυθολογικές ανάγκες^ και με τη σφυριλάτηση 
στενότερων δεσμών μεταξύ των γενεών για να ενθαρ 
ρυνθείηκοινωνική συνοχή και να αποτραπείηάσκηση 
διακρίσεων για λόγους ηλικίας^ ιδίως στην αγορά 
εργασίας. 
2.4. Βασικός σκοπός του προγράμματος δράσης της 
Επιτροπής είναι να ενθαρρυνθεί η διασταύρωση 
γνώσεων^ ιδεών και εμπειριών σε ολόκληρη την 
Κοινότητα σχετικά με τη βελτίωση των φροντίδων που 
παρέχονται στα πολύ ηλικιωμένα και αδύναμα άτομα^ 
καιηαποτίμηση συγχρόνως της θετικής συνεισφοράς 
των ηλικιωμένων στην κοινωνίας προτεινόμενη στο 
άρθρο ^ εγκατάσταση και ανάπτυξη μιας ρ^άσης 
δεδομένων σε κοινοτική κλίμακαείναι συνεπώς ευ^ 
πρόσδεκτη^ αλλά θα έπρεπε ωστόσονα καθορίζονται 
σαφέστερα προσδιορισμένοι στόλοι και προτεραιότη^ 
τες^ μεταξύ άλλων να παρέχονται στοιχεία σχετικά με 
την οικονομική κατάσταση των ηλικιωμένων, ^ια 
παρόμοια τράπεζα δεδομένων όμως δεν αρκεί.^^ΚΕ 
προτρέπει να περιλαμβάνεται στην απόφαση μια 
σαφέστερη και αποφασιστικότερη δέσμευση για τη 
δημιουργίαενός αποτελεσματικού Ευρωπαϊκούδικτύου 
καινοτόμων εμπειριών. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε 
ενδεχομένως να βασισθεί στο μοντέλο ^γραφείου 
συμι^ηφισμού»του κοινοτικού προγράμματος δράσης 
για την καταπολέμηση της φτώ^ειας^ έτσι ώστε να 
υπάρξει ένα ενεργόκαι ενδεχομένως εύχρηστο πεδίο 
σύμπτωσης μάλλον παρά μια απλή συλλογή ιδεών.θα 
ήταν^ρήσιμο να υπάρξει συντονισμός με τα υπάρχοντα 
δίκτυαπληροφόρησης ^ΕΕΙ^και ^ΙΑ^ΐον^ΕΤ^ 
έτσι ώστε να συνδεθούν οι σημερινές προσπάθειες για 
τα κοινά προβλήματα πουέ^ουνσ^έσημετηναναπηρία 
και τη μεγάλη ηλικία 
2.4.Ρ Ενα τέτοιο δίκτυο ή γραφείο συμψηφισμού 
προϋποθέτει τις δράσεις ανταλλαγής πληροφοριών και 
τιςμελέτεςγιατιςοποίεςγίνεταιλόγοςστοάρθρο^ θα 
πρέπει όμως σαφώς να συνοδεύονται από ουσιαστική ^δράση»μέσω της προώθησης και σύγκρισης κατάλ 
ληλα χρηματοδοτημένων πειραματικών πρόγραμμα^ 
των. ^ ^ΚΕ εκφράζει την απορία της που στην 
απόφαση δεν γίνεται λόγος για την κλασική αυτή 
μέθοδο^οδράσης» της Επιτροπής^ και μάλιστα από τη 
στιγμή που επρόκειτονα προβλεφθούν ^πειραματικά 
προγράμματα» σύμφωνα με το πρόγραμμα κοινωνικής 
δράσης^ 
2.4.2. Ρο φάσμα δράσεων που θα καλυφθεί από 
παρόμοια πειραματικά προγράμματα και από τη συνο^ 
δευτική συγκριτική έρευνα καιτηδιασταύρωσηγνώ^ 
σεων^θα πρέπει να επικεντρωθεί στις δράσεις υποστή 
ρι^ης για τους ηλικιωμένους και να περιλαμβάνει για 
παράδειγμα^ 
— εκπαίδευση καιεπανεκπαίδευση τωνμεγαλυτέρων 
σε ηλικία εργαζομένωνήανέργων για να ενθαρρυν 
θείηπρόσ^ασή τους στην αγοράεργασίαςκαι για να 
βοηθηθούν να ασχοληθούν με τη φροντίδα των 
ηλικιωμένων ώστε να καλύψουν τα σχετικά κενά^ 
— προγραμματισμό της συνταξιοδότησης και προσυ^ 
ντα^ιοδοτική εκπαίδευση για να μπορείκανείς να 
αντιμετωπίσει τη μετάβαση από την ενεργό ζωή στη 
συνταξιοδότησης τη νέα οργάνωση του ^ρόνου^ την 
αλλαγή της κοινωνικής θέσης^ τις διαφορετικές 
σ^έσεις^ την υγιεινή διατροφής τις συντάξεις κ.λπ.^ 
καιε^οικείωσητωνατόμωνσ^όλη τη διάρκεια της 
ζωής τους με τα προβλήματα και τις ευκαιρίες που 
συνδέονται με τη γήρανσης 
— παροχή βοήθειας κατά προτεραιότητα προς τα 
άτομα που φροντίζουν τους ηλικιωμένους σε μη 
επαγγελματική ρ^άση^τα οποία έ^ουν καθορισμένη 
σ^έση με τα άτομα τα οποία φροντίζουν και 
αποτελούν βασικό παράγοντα πρόνοιας της κοινών 
νίας^ με τη συνακόλουθη εξοικονόμηση πόρων για 
το κράτος^ διαμέσου προγραμμάτων υποστήριξης 
ομάδων^ παροχής συμβουλών για προβλήματα 
νομικά^ πρόνοιαςΜ^Ρ^ά και οικονομικά^ορήγη^ 
σης επιδομάτων περίθαλψης και πρό^λε^ης για 
αντικατάστασηκατάτο^ρόνοανάπαυσης^κέντρα 
ημέρας^ οικιακές ^οηθούς^νοσηλεία κ.λπ.^ 
— το ρόλο των εθελοντικών κοινοτικών υπηρεσιών για 
τους ηλικιωμένους και τη συμμετοχή σ^αυτές^ 
— καινοτόμες και διδακτικές εμπειρίες στον τομέα της 
αποκατάστασης της ^υ^ικής και σωματικής υγείας^ 
της επανένταξης των ηλικιωμένωνμεαναπηρίαή 
ι^ολογικά προβλήματα στην κοινότητα τους και 
κατά προτίμηση στο δικό τους σπίτι μάλλον παρά σε 
ιδρύματα^ 
^^ μετάβαση |3ήμα προς ^ήμα προς την αδυναμία και 
τηνε^άρτηση^ωρίςναπαρα^λέπεταιηανάγκηνα 
αποφευχθεί μια ξαφνική και συ^νά ολέθρια ^ιδρυ^ 
ματοποίηση» των ρυθμίσεων της υγειονομικής 
περίθαλψης των πολύ ηλικιωμένων^ 
— νέα^ καινοτόμα προγράμματα όσον αφορά την 
πρόσβαση και το σχεδιασμό κτιρίων^τηνε^ασφάλι 
ση κατοικίας για τους ηλικιωμένους^τις υπηρεσίες 
μεταφορώνκαι την ανάπτυξη προϊόντων πουδιευκο 
λύνουν τη ζωή^ 
— ενεργό συμμετοχή των ηλικιωμένων σε πολιτιστι^ 
κές^ εκπαιδευτικές^ πνευματικές^ ι^υ^αγωγικέςκαι 
αθλητικές δραστηριότητες που να οδηγούν στην 
καλύτερη ένταξη τους στην κοινωνία και την 
ολοκλήρωση τους ως ατόμων. 
(·) Έγγρ. ΟΟΜ(89) 68 τελικό βλέπε ανωτέρω, σ. 51. 
Αριθ^^ΐο Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1Θ.9.9Θ 
^. ^^έρευναδράσης^μέσω πειραματικών προ^ 
γραμμάτωνθααπαιτήσεισαφώςτονεπαναπροσανατο^ 
λισμό και μια ουσιαστική ώθηση του προσχεδίου 
προϋπολογισμού για το 1991^199^ εκ^εκατομμυρίων 
Ε^υπουκαλύπτεταιαπότοάρθρο ^ της απόφασης. 
Απαιτείται ετήσιος προϋπολογισμός^τουλά^ιστον 
εκατομμυρίων Εο^ιι, έκτων οποίωντα^εκατομμύριαΕ^η 
θα πρέπει να διατεθούν για πειραματικά προγράμματα. 
^ΙΟΚΕφρονείωστόσοότιέναςτετραετήςπροϋπολογι^ 
σμός θα ήταν περισσότερο ενδεδειγμένος. 
^^ 
^.ο. Στο άρθρο^όγίνεται λόγος μόνογιατηνεπίσημη 
συμβουλευτική επιτροπή που πρόκειται να συγκροτη^ 
θεί, και που θα αποτελείται ως συνήθως από εκπροσώ^ 
πους των κρατών μελών,δηλαδή δημόσιους υπαλλή^ 
λους. Στο άρθρο θα έπρεπε επίσης να γίνεται λόγος για 
την επίσημη συγκρότηση μιας ομάδας συνδέσμου 
^όπως αναφέρεται στο σημείο ό^ της εισαγωγής^ που θα 
εκπροσωπεί τους ηλικιωμένους και θα αποτελείται από 
εκπροσώπους ευρωπαϊκών οργανώσεων που εκπροσω 
πούντουςηλικιωμένους,ήοργανώσεωνπουεργάζονται 
για τους ηλικιωμένους και από παρόμοιες εθνικές 
οργανώσεις που ενδιαφέρονται για την ευρωπαϊκή 
διάσταση του θέματος, θα πρέπει επίσης να διευκρινι^ 
σθούν τα κριτήρια εργασίας αυτής της ομάδας συνδέ 
σμου. 
^.7. Τοάρθρο7θα έπρεπε να τροποποιηθεί για να 
ανακηρυχθεί το 19^^Ευρωπαϊκό έτος ατόμων μεγαλύ^ 
1. Εισαγωγή 
1.1. ^ καζεΐνη είναι η κυριότερη πρωτεΐνη που 
περιέχει τογάλα και παράγεται τόσοστην ΕΟΚ όσο και 
αλλού.Οι εισαγωγές της έ^ουν αυξηθεί καιηΕπιτροπή 
δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τους δασμούς για να τις 
^^^.^^τη^.^.Ι^Ο,ο^. τερης ηλικίας^. ^ ΟΚΕ πιστεύει ότι θα υπήρξε 
μεγαλύτερη συμμετοχή από όλαταενδιαφερόμενα μέρη 
όλωντωνομάδωνηλικίαςσ^ αυτότο ^Ετος^ανη 
Επιτροπή αναλάμβανε αμέσως μια εκστρατεία, συμπε 
ριλαμβανομένωντωνκατάλληλωννομοθετικώνπροτά 
σεων^π.^.γιατους ηλικιωμένους εργαζομένους^ και 
ανακοίνωνε σαφέστερα τα σχέδια και τον προϋπολογι^ 
σμό της και τα υπέβαλε για έγκριση. 
^.8. ^ Επιτροπή θα πρέπει επίσης να συντάσσει 
εκθέσεις,τόσο ενδιαμέσως όσο και μετά τη λή^η του 
προγράμματος. Οιεκθέσεις αυτές θα πρέπει να διαβιβά^ 
ζονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονο^ 
μική και Κοινωνική Επιτροπή. 
^.9. Αεδομένηςτηςσημασίαςκαιτουπολύπλοκου 
χαρακτήρα του θέματος γενικά, καθώς και των περιορι^ 
σμένων χρονικών περιθωρίων για την κατάρτιση αυτής 
της γνωμοδότησης, η ΟΚΕ θα καταρτίσει σύντομα 
γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που θα ασχολείται με το 
ρόλο και την κατάσταση των ηλικιωμένων στην 
Κοινότητα, κυρίως ενόψει των ε^ελί^εων για τη 
δημιουργία μιας ^Ευρώπης των πολιτών^ ^ωρίς 
σύνορα και με πολύ μεγαλύτερηελευθερίακυκλοφο^ 
ρίας. Στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της η ΟΚΕ 
προτίθεται επίσης να υποβάλλει προτάσεις για ένα 
κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για τους ηλικιωμένους. 
Βρυ^έλλες,^1ουλίου199θ 
ο^^^ο 
ΑΙ^Πο^Α^^Ο^ 
εξουδετερώσει επειδήηπρωτεΐνη υπόκειται στη ΡΣΑΕ. 
^Επιτροπή προσέφυγε συνεπώς σε διοικητικά μέτρα, 
αλλά τα μέτρα που έ^ουν επιλεγεί μέ^ρι σήμερα ήταν 
δύσκολο ναελεγ^θούν,ενώτηνκατάσταση δυσχέραναν 
περαιτέρω οικερδοσκοπικές κινήσεις που σημειώθη^ 
καν στην αγορά. 
1^. ^Επιτροπή πιστεύει ότι οι πρόσφατες αυξήσεις 
στη ^ρήση της καζεΐνης οφείλονται στην ενσωμάτωση Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού ^ΕΟΚ^ του Συμβουλίου για τον καθορισμό των 
συμπληρωματικών γενικών κανόνων της κοινής οργανώσεως της αγοράς στον τομέα του 
γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων όσον α^ορά τα τυριά ^^ 
^9θ^^^θ^ 
Την 1η Ιουνίου 199θ,και σύμφωνα με το άρθρο 198της συνθήκης ΕΟΚ,το Συμβούλιο 
αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για 
την ανωτέρω πρόταση. 
^Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να αναθέσει στον κ. όΐ^οΐη^ ως γενικό 
εισηγητή την προετοιμασία των σχετικών εργασιών. 
^1 ΟΚΕ κατά την ^78η σύνοδο ολομέλειας της^συνεδρίαση της ^ης!ουλίου199θ^υιοθέτησε 
ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότησης