[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 5.12.2007

COM(2007) 774 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Μία ισχυρή ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Μία ισχυρή ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας

1. Εισαγωγη

Η Ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (ΕΠΓ) ενισχύει σημαντικά τις σχέσεις της ΕΕ με τους γείτονές της[1], και επιβλήθηκε ως το κατ'εξοχήν μέσο συνεργασίας με τις χώρες αυτές σε ένα ολόκληρο φάσμα πολιτικών. Η ΕΠΓ βασίζεται στο αίτημα βάσει του οποίου η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ζωτικό συμφέρον για μία ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη, σταθερότητα και καλύτερη διακυβέρνηση των γειτόνων της. Η μετάδοση της ειρήνης και της ευημερίας πέραν των συνόρων της ΕΕ αποτρέπει τεχνητές διαιρέσεις και δημιουργεί πλεονεκτήματα τόσο για τους εταίρους ΕΠΓ όσο και για την ίδια την ΕΕ. Η ΕΠΓ αποτελεί εταίρο για την μεταρρύθμιση που προσφέρει «αναλογικά κέρδη»: Όσο βαθύτερα δεσμεύεται ένας εταίρος απέναντι στην Ένωση, τόσο πληρέστερα η Ένωση μπορεί να ανταποκριθεί από πολιτική και οικονομική άποψη ή στο πλαίσιο μιας χρηματοοικονομικής και τεχνικής συνεργασίας. Όσο αναπτύσσονται οι εταιρικές σχέσεις, εντός του κοινού πλαισίου ΕΠΓ, τόσο περισσότερο διαφοροποιείται η πολιτική τους εφαρμογή.

Μετά από τα πρώτα έτη εμπειρίας της ΕΠΓ, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα, τον Δεκέμβριο του 2006[2], ότι η πολιτική αυτή είχε επιτύχει γρήγορα καλά αποτελέσματα, προτείνοντας συγχρόνως νέες δράσεις ώστε να καταστεί πλήρως αποτελεσματική. Αυτό απαιτεί πολιτικό ηγετικό ρόλο, προσέγγιση εταιρικής σχέσης και την επίλυση ορισμένων ευαίσθητων θεμάτων. Τέλος, αυτό που διακυβεύεται είναι η ικανότητα της ΕΕ να αναπτύξει μια εξωτερική πολιτική συμπληρωματική της διεύρυνσης, που θα είναι αποτελεσματική στο να ενθαρρύνει την αλλαγή και τη μεταρρύθμιση. Απαντώντας στην παρούσα ανακοίνωση, μετά από συζητήσεις του Συμβουλίου στις οποίες συμμετείχε η Επιτροπή μέσω άτυπων εγγράφων[3], η γερμανική προεδρία της ΕΕ συνέταξε έκθεση[4] που είχε την ευρεία αποδοχή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η Επιτροπή διοργάνωσε επίσης μία διάσκεψη ΕΠΓ τον Σεπτέμβριο του 2007 όπου, για πρώτη φορά, συμμετείχαν υπουργοί και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ και των χωρών εταίρων. Στις 15 Νοεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε έκθεση[5] σχετικά με την ανακοίνωση του 2006.

Σημειώθηκαν πρόοδοι μετά την τελευταία ανακοίνωση. Για παράδειγμα, δόθηκαν χορηγήσεις στο πλαίσιο της διευκόλυνσης της διακυβέρνησης. Θεσπίστηκε η επενδυτική διευκόλυνση γειτονίας. Ξεκίνησε μία περιφερειακή διάσταση για την Ανατολή, η «Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου». Σημειώθηκε πρόοδος για την έναρξη της λειτουργίας κοινοτικών προγραμμάτων και οργανισμών προς τους εταίρους ΕΠΓ. Πάντως παραμένουν πολλά να γίνουν. Στις περισσότερες χώρες εταίρους ΕΠΓ, η ανάγκη πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων είναι τεράστια.

Ο στόχος της προσεχούς περιόδου πρέπει να τεθεί στην εφαρμογή των ισχυουσών δεσμεύσεων , τόσο εκ μέρους των χωρών εταίρων όσο και εκ μέρους της ΕΕ. Απαιτούνται προσπάθειες και από τις δύο πλευρές. Οι δράσεις προτεραιότητας αναγγέλθηκαν σε δύο ανακοινώσεις που αφορούν, η πρώτη, αρμοδιότητες της ΕΕ και η δεύτερη, τις συμπληρωματικές προσπάθειες που πρέπει να καταβάλουν οι χώρες εταίροι ΕΠΓ.

Η παρούσα ανακοίνωση επικεντρώνεται στις απαιτούμενες δράσεις οι οποίες προβλέπονται από την ΕΕ για το 2008. Εστιάζεται στις δραστηριότητες που θα είναι αναγκαίο να υλοποιηθούν εκ μέρους των κρατών μελών και της Επιτροπής ώστε να συγκεκριμενοποιηθούν οι προτάσεις που συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια του 2007. Μια χωριστή ανακοίνωση που θα συνοδεύεται από εκθέσεις προόδου ανά χώρα, θα αναλύσει, την άνοιξη του 2008, τους τομείς στους οποίους οι χώρες εταίροι ΕΠΓ θα πρέπει να λάβουν συμπληρωματικά μέτρα.

2. Θεματα προβληματισμου

2.1. Διαφοροποίηση

Η ΕΠΓ συγκεντρώνει πολύ διαφορετικές χώρες σε μία ενιαία πολιτική. Η πρόταση της ΕΕ για βαθύτερες σχέσεις είναι η ίδια για όλους τους εταίρους. Πάντως, η προσέγγιση ανά χώρα της ΕΠΓ διασφαλίζει συγχρόνως ευελιξία και διαφοροποίηση και οι ανταποκρίσεις είναι τόσο ποικίλες όσες και οι χώρες εταίροι, σε συνάρτηση με την πολιτική κατάσταση κάθε χώρας εταίρου, το επίπεδο των φιλοδοξιών της έναντι της ΕΕ, το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεών της και τα επιτεύγματά της, καθώς και το επίπεδο κοινωνικοοικονομικής της ανάπτυξης. Η ενισχυμένη συμφωνία που είναι σε διαπραγμάτευση με την Ουκρανία[6], οι τρέχουσες συζητήσεις με το Μαρόκο σχετικά με ένα «προηγμένο καθεστώς» και με το Ισραήλ σχετικά με τη βελτίωση των σχέσεων, αποδεικνύουν τη διαφοροποίηση αυτή. Όσο εξελίσσεται η πολιτική τόσο εντείνεται η διαφοροποίηση αυτή.

Πάντως, το κοινό πλαίσιο ΕΠΓ επιτρέπει στην ΕΕ να προσφέρει στους ποικίλους αυτούς εταίρους μία αντικειμενική και συνεκτική προσέγγιση και εγγυάται ότι η ΕΕ στο σύνολό της θα δεσμευθεί πλήρως για την εμβάθυνση των σχέσεων με όλους τους γείτονές μας.

2.2. Ένταξη

Για την επίτευξη των φιλόδοξων αυτών στόχων, είναι απαραίτητο να επιτευχθεί και να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο η κοινή ένταξη στην ΕΠΓ. Η ένταξη αυτή θα εξελιχθεί όσο αυξάνεται η διαφοροποίηση και όσο ο διμερής πολιτικός διάλογος θα προχωρήσει σε βάθος σε ευρύ φάσμα τομέων. Είναι σημαντικό τόσο η χώρα εταίρος ΕΠΓ όσο και η ΕΕ να είναι εξίσου υπεύθυνες για την υλοποίηση των αμοιβαίων τους δεσμεύσεων.

Η διάσκεψη ΕΠΓ του Σεπτεμβρίου 2007 προέβαλε τη βούληση της ΕΕ να συνεργαστεί με τις χώρες εταίρους που καθορίζουν από κοινού την πορεία τους στην ΕΠΓ. Μια διάσκεψη παρακολούθησης θα διοργανωθεί το 2008 και η Γεωργία προσφέρθηκε να τη φιλοξενήσει.

2.3. Περιφερειακή διαδικασία

Η ΕΠΓ είναι ουσιαστικά διμερής, αλλά επίσης διασυνδέεται με περιφερειακές και υποπεριφερειακές διαδικασίες. Η Ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση παραμένει ακρογωνιαίος λίθος της διασύνδεσης της ΕΕ έναντι των γειτόνων της του Νότου. Η ΕΠΓ και η Ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση ενισχύονται αμοιβαία: τα διμερή πλαίσια της ΕΠΓ προσαρμόζονται καλύτερα στην προώθηση εσωτερικών μεταρρυθμίσεων, ενώ η Ευρωμεσογειακή συνεργασία αποτελεί το περιφερειακό πλαίσιο.

Η Επιτροπή υποστηρίζει νέες πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην ενίσχυση των σχέσεων με τις χώρες της περιοχής της Μεσογείου, υπό τον όρο ότι οι πρωτοβουλίες αυτές βασίζονται σε υπάρχουσες διαδικασίες. Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες μπορούν να περιλαμβάνουν ιδίως δράσεις στον τομέα του περιβάλλοντος, του διαπολιτισμικού διαλόγου, της οικονομικής ανάπτυξης και της ασφάλειας. Ως προς αυτό, η Επιτροπή σημειώνει την πρόσκληση της Γαλλίας για συμμετοχή σε συνεδρίαση τον Ιούνιο του 2008, ώστε να δοθεί μια νέα ώθηση στις σχέσεις με τις χώρες της περιοχής αυτής.

Ως απάντηση στις εκκλήσεις για τη θέσπιση ενός πλαισίου περιφερειακής συνεργασίας στην Ανατολή, θεσπίστηκε η Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου ώστε να συμπληρώσει τις ουσιαστικά διμερείς πολιτικές της ΕΕ στην περιοχή, ήτοι την ΕΠΓ, τη στρατηγική εταιρική σχέση με τη Ρωσική Ομοσπονδία και τις διαπραγματεύσεις ένταξης με την Τουρκία. Το Φεβρουάριο του 2008 θα διεξαχθεί στο Κίεβο μια υπουργική διάσκεψη αφιερωμένη στη Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου με τη συμμετοχή της ΕΕ.

Επίσης θα μελετηθεί η δυνατότητα για ενδεχόμενες συνέργειες με τη στρατηγική της ΕΕ για την Κεντρική Ασία και την κοινή στρατηγική ΕΕ-Αφρικής.

3. Θεματα ουσιασ – προτασεισ για βασικεσ βελτιωσεισ

3.1. Mέτρα για την ενίσχυση της οικονομικής ολοκλήρωσης

Λεπτομερείς και συνεκτικές συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, σχεδιασμένες κατά περίπτωση, που περιλαμβάνουν ιδίως μέτρα για τη μείωση των μη δασμολογικών φραγμών μέσω κανονιστικής σύγκλισης, είναι βασικής σημασίας για την ανάπτυξη της οικονομικής ολοκλήρωσης με τους εταίρους ΕΠΓ. Αυτές οι λεπτομερείς συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών πρέπει να καλύπτουν ουσιαστικά όλες τις συναλλαγές σε εμπορεύματα και υπηρεσίες μεταξύ της ΕΚ και των εταίρων ΕΠΓ και να περιλαμβάνουν ισχυρές και νομικά δεσμευτικές διατάξεις για την εφαρμογή των κανονιστικών θεμάτων που συνδέονται με το εμπόριο και την οικονομία.

Λήφθηκαν ήδη σημαντικά μέτρα, αλλά θα πρέπει να καταβληθούν καθοριστικές προσπάθειες εκ μέρους όλων των μερών για την προώθηση των επιδιωκόμενων στόχων. Η Ένωση θα συνεχίσει να υποστηρίζει ενεργά τους γείτονές της στην κανονιστική τους σύγκλιση μέσω οικονομικής και τεχνικής συνδρομής, αλλά απαιτούνται πρόσθετα κίνητρα.

Το 2007, ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ενισχυμένης συμφωνίας με την Ουκρανία, και μετά την προσχώρηση της Ουκρανίας στον ΠΟΕ, η εν λόγω συμφωνία θα επεκταθεί σε ζητήματα ελεύθερων συναλλαγών. Η Επιτροπή πρότεινε ένα σχέδιο κανονισμού που θα εισάγει αυτόνομες εμπορικές προτιμήσεις υπέρ της Δημοκρατίας της Μολδαβίας. Η εκπόνηση μελετών σκοπιμότητας για τη διερεύνηση της δυνατότητας σύναψης συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών με τη Γεωργία και την Αρμενία, θα ολοκληρωθεί το επόμενο έτος. Συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για την ελευθέρωση των υπηρεσιών και το δικαίωμα εγκατάστασης, καθώς και το εμπόριο γεωργικών προϊόντων με τους εταίρους της Μεσογείου ΕΠΓ. Θα ξεκινήσουν το 2008 εργασίες σε επίπεδο ανώτερων υπαλλήλων για την κατάρτιση ενός φύλλου πορείας σχετικά με τα επόμενα βήματα στον τομέα του εμπορίου μέχρι το 2010 και μετά, με τους εταίρους της Μεσογείου, αποσκοπώντας στη βελτίωση των ισχυουσών συμφωνιών. Σημείωσαν πρόοδο οι προπαρασκευαστικές εργασίες για τη διευκόλυνση του εμπορίου βιομηχανικών προϊόντων χάρη στη σύναψη συμφωνιών σχετικά με τη διαπίστωση της συμμόρφωσης και την αποδοχή βιομηχανικών προϊόντων.

Απαιτούνται περαιτέρω αναλογικές προσπάθειες εκ μέρους όλων των μερών για τη σύναψη επιτυχών διαπραγματεύσεων. Η πλευρά της ΕΕ οφείλει να αποδείξει μια αυξημένη πολιτική δέσμευση ώστε να ενισχύσει την οικονομική ολοκλήρωση και να βελτιώσει την πρόσβαση στην αγορά. Καθοριστική θα είναι η στήριξη των κρατών μελών στις προσπάθειες που καταβάλλονται από την Επιτροπή για τη γρήγορη ολοκλήρωση των τρεχουσών διαπραγματεύσεων στον τομέα της γεωργίας και αλιείας, λαμβάνοντας υπόψη τα διάφορα επίπεδα ανάπτυξης μεταξύ εταίρων, και ιδίως περιορίζοντας τον αριθμό των προϊόντων που αποκλείονται από την πλήρη ελευθέρωση. Αυτό πρέπει να ενταχθεί σε μία συντονισμένη προσπάθεια εκ μέρους όλων των μερών με στόχο τη σταδιακή επέκταση των σε βάθος και συνεκτικών συμφωνιών προς τους εταίρους μας. Οι διαπραγματεύσεις πρέπει να γίνουν μετά από προσεκτική εκτίμηση και ο ρυθμός τους να προσαρμοστεί όσο το δυνατόν καλύτερα σε συνάρτηση με τις ικανότητες των εν λόγω χωρών και τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Παράλληλα, η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει βελτιώσεις και μεγαλύτερη σύγκλιση, σε τομείς όπως οι τεχνικοί κανονισμοί, τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά θέματα, τα τελωνεία και η φορολογία, καθώς και την οικονομική ολοκλήρωση μεταξύ των χωρών εταίρων ΕΠΓ. Θα ενθαρρύνει τη συνεργασία με θεσμικά όργανα, όπως το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας. Θα ενισχυθεί ο διεπιχειρησιακός διάλογος και η Επιτροπή θα βελτιώσει το επιχειρηματικό και επενδυτικό κλίμα στη γειτονία. Μεταξύ άλλων, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα διακυβέρνησης και βιωσιμότητας.

3.2. Κινητικότητα

Η ικανότητα των προσώπων να μετακινούνται και να αλληλεπιδρούν έχει βασική σημασία για πολλές πλευρές της ΕΠΓ, από το εμπόριο και τις επενδύσεις έως τις πολιτιστικές ανταλλαγές. Η κινητικότητα καθαυτή αποτελεί βασική προτεραιότητα της εξωτερικής πολιτικής, εφόσον πρόκειται για το πρίσμα μέσω του οποίου οι πολίτες των χωρών εταίρων αντιλαμβάνονται την ΕΕ.

Η Επιτροπή προτείνει να διευκολυνθούν οι μικρής διάρκειας νόμιμες μετακινήσεις καθώς και να ευνοηθούν – μακροπρόθεσμα – πιο φιλόδοξες εξελίξεις στον τομέα της διαχείρισης μεταναστευτικών ροών, πράγμα που ενδεχομένως θα συνεπαγόταν το άνοιγμα των αγορών εργασίας των κρατών μελών, όταν το άνοιγμα αυτό θα παρείχε αμοιβαία πλεονεκτήματα τόσο στη χώρα προέλευσης όσο και στη χώρα υποδοχής.

Προφανώς η κινητικότητα δεν μπορεί να αναπτυχθεί παρά σε ένα ασφαλές περιβάλλον και οι επελθείσες βελτιώσεις στην ασφάλεια θα επιτρέψουν τη θέσπιση των κατάλληλων συνθηκών για μεγαλύτερη κινητικότητα. Η προώθηση της κινητικότητας θα συμβαδίσει με τη δέσμευση των εταίρων μας να αναπτύξουν την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη και να καταπολεμήσουν την παράνομη μετανάστευση, και συγχρόνως τις προσπάθειες για την ενίσχυση της ικανότητας των γειτόνων μας να διαχειριστούν τις μεταναστευτικές ροές στις χώρες τους και με ασφάλεια των εγγράφων.

Η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνουν το «πακέτο» νομοθετικών προτάσεων 2006 που στοχεύει στην αναθεώρηση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τις θεωρήσεις, στη διασφάλιση υψηλότερου βαθμού ασφάλειας στο πλαίσιο της κοινής ζώνης και στην απλοποίηση των διαδικασιών για τους αιτούντες θεώρηση. Οι προτάσεις αυτές θα διευκολύνουν τις μετακινήσεις μικρής διάρκειας, συμβάλλοντας στην επίλυση των προβλημάτων που συνδέονται με τη χορήγηση θεωρήσεων Σένγκεν. Ειδικότερα θα επιτρέψουν να παρασχεθεί ευκολότερα η απόδειξη ότι ένας ταξιδιώτης είναι καλόπιστος , θα βοηθήσουν την πρόσβαση των αιτούντων θεώρηση στα προξενεία και θα διασφαλίσουν μία καλύτερη προξενική παρουσία και περιφερειακή κάλυψη, περιλαμβανομένης της σύστασης κοινών κέντρων αίτησης θεωρήσεων, όπου απαιτείται.

Οι υπάρχουσες δυνατότητες για τη διευκόλυνση των ταξιδιών δεν χρησιμοποιούνται πλήρως. Ο κανονισμός μικρής διασυνοριακής κυκλοφορίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να συνάπτουν διμερείς συμφωνίες με τρίτες γειτονικές χώρες για τη βελτίωση των διαπροσωπικών επαφών στις διασυνοριακές περιοχές και θα έπρεπε να χρησιμοποιείται πλήρως. Μια καλύτερη χρήση εκ μέρους των κρατών μελών των διατάξεων ελαστικότητας που προβλέπονται στο κεκτημένο Σένγκεν θα μπορούσε να συμβάλει στην εξομάλυνση των συμφωνιών.

Η εφαρμογή των συμπερασμάτων του Συμβουλίου του 2003 σχετικά με την ελαστικότητα κατά τη χορήγηση θεωρήσεων στους συμμετέχοντες σε ευρωμεσογειακές συνεδριάσεις [7] θα μπορούσε να επεκταθεί ώστε να περιλάβει όλες τις χώρες εταίρους ΕΠΓ. Η επέκταση αυτή θα αφορούσε ουσιαστικά την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία, εφόσον οι συμφωνίες διευκόλυνσης των θεωρήσεων για την Ουκρανία και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας πρόκειται σύντομα να αρχίσουν να ισχύουν. Τα κράτη μέλη καλούνται να επιταχύνουν τις διαδικασίες των αιτήσεων θεώρησης εκ μέρους προσώπων που συμμετέχουν σε εκδηλώσεις ΕΠΓ και όταν ο αιτών πληροί ήδη τις προϋποθέσεις της θεώρησης, να χορηγούν θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων με συστηματικότερο τρόπο. Η Επιτροπή θα διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο, παρέχοντας επιστολές υποστήριξης και ενθαρρύνοντας τους αιτούντες να ξεκινήσουν τη διαδικασία εγκαίρως.

Μετά την ανακοίνωσή της σχετικά με την κυκλική μετανάστευση και τις εταιρικές σχέσεις κινητικότητας [8] , η Επιτροπή πρότεινε ότι μπορεί να γίνει διαπραγμάτευση για περιορισμένο αριθμό εταιρικών σχέσεων κινητικότητας με επιλεγμένες τρίτες χώρες και ειδικότερα με χώρες ΕΠΓ. Οι εταιρικές σχέσεις θα υποχρεώσουν τις πιλοτικές χώρες να δεσμευθούν σε μία ενεργό συνεργασία με την ΕΕ για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, ενώ συγχρόνως θα προτείνονται καλύτερες προοπτικές για τη νόμιμη μετανάστευση, ενίσχυση για την ανάπτυξη ικανοτήτων διαχείρισης ενδοπεριφερειακών μεταναστευτικών ροών, μέτρα προώθησης της κυκλικής μετανάστευσης ή της μετανάστευσης επιστροφής και βελτιώσεις στις διαδικασίες χορήγησης θεωρήσεων για διαμονή βραχείας διάρκειας. Πρέπει να εκπονηθούν μέτρα στήριξης για τον εκσυγχρονισμό των πολιτικών αγοράς εργασίας ΕΠΓ.

Μια συνεκτική πολιτική κινητικότητας οφείλει να επιδιώκει εξωτερικούς και εσωτερικούς πολιτικούς στόχους: ενθάρρυνση των επαφών και των ανταλλαγών, προβολή των αξιών και προσεγγίσεων της ΕΕ, προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, ασφάλεια, αντιμετώπιση των αποκλίσεων στις εθνικές αγορές εργασίας. Δεδομένου ότι οι εσωτερικές και εξωτερικές αυτές διαστάσεις τείνουν να υπαχθούν στην αρμοδιότητα των διαφόρων μερών στις διοικήσεις των κρατών μελών και της ΕΕ, θα πρέπει να διασφαλισθεί η συνεκτικότητα και η συνέπεια στις προσεγγίσεις τους.

3.3. Περιφερειακές συγκρούσεις και πολιτικός διάλογος

Ο αριθμός των (παγωμένων) συγκρούσεων στη γειτονία παραμένει υψηλός: Υπερδνειστερία, Αμπχαζία, Νότια Οσετία, Ναγκόρνο-Καραμπάχ, Μέση Ανατολή και Δυτική Σαχάρα. Η ΕΕ έχει άμεσο συμφέρον να συνεργαστεί με τους εταίρους της για την προώθηση της επίλυσης των εν λόγω συγκρούσεων, διότι τορπιλίζουν τις προσπάθειες που καταβάλλει για την προώθηση των πολιτικών μεταρρυθμίσεων και την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και διότι θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ίδια της την ασφάλεια, μέσω περιφερειακής κλιμάκωσης των μη δυνάμενων να τύχουν διαχείρισης μεταναστευτικών ροών, των διαταραχών στην ενεργειακή προμήθεια και στους εμπορικούς δρόμους ή της δημιουργίας ευνοϊκών συνθηκών για την τρομοκρατική και εγκληματική δραστηριότητα κάθε είδους.

Η ΕΕ ήδη ασκεί ενεργό δραστηριότητα στην πρόληψη και επίλυση συγκρούσεων, αλλά θα πρέπει να γίνουν περισσότερα στους τομείς αυτούς. Δρομολογήθηκαν μέτρα ΚΕΠΠΑ και ΕΠΑΑ. Διορίστηκαν ειδικοί αντιπρόσωποι ΕΕ και αναπτύχθηκαν αστυνομικές αποστολές καθώς και αποστολές ελέγχου των συνόρων και συνοριακής συνδρομής.

Οι πράξεις αυτές πρέπει να σχεδιαστούν και να συντονιστούν με τις πιο μακροπρόθεσμες πολιτικές της ΕΚ σε ένα συνολικό πλαίσιο, τόσο θεσμικό όσο και διακυβέρνησης και κατά συνέπεια να διευκολύνουν τη σταθερότητα. Η ανάπτυξη όλων των διαθέσιμων μέσων, είτε πρόκειται για τον πρώτο, τον δεύτερο ή τον τρίτο πυλώνα, θα αύξανε την επιρροή της ΕΕ και θα απέτρεπε τους περιορισμούς της βραχυπρόθεσμης διαχείρισης κρίσεων. Η ΕΕ μπορεί να συμβάλει σημαντικά, εργαζόμενη γύρω από τα θέματα σύγκρουσης προωθώντας αντίστοιχες μεταρρυθμίσεις και από τις δύο πλευρές των συνόρων, ώστε να διευκολυνθεί η σύγκληση μεταξύ των πολιτικών, οικονομικών και νομικών συστημάτων, επιτρέποντας μεγαλύτερη κοινωνική ένταξη και συμβάλλοντας στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης. Το παράδειγμα της αποστολής συνοριακής συνδρομής της ΕΕ προς την Ουκρανία και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας με την ένταξη μέσων ΕΚ και ΚΕΠΠΑ σε μία και μόνη προσέγγιση, αποδεικνύει πόσο αυτό μπορεί να είναι αποτελεσματικό. Σε άλλες περιπτώσεις, σε συνάρτηση με το είδος της σύγκρουσης, η ενίσχυση των ικανοτήτων των αρμόδιων για τους πρόσφυγες υπουργείων, η προώθηση της ένταξης των μειονοτήτων μέσω της εκμάθησης γλωσσών, η υποστήριξη της αποκατάστασης των υποδομών μετά τη σύγκρουση, περιλαμβανομένης της πολιτιστικής κληρονομιάς ή η υλοποίηση τοπικών σχεδίων που αποβλέπουν στη δημιουργία εισοδήματος, μπορούν να αποτελέσουν τα κατάλληλα μέτρα για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης.

Η συμμετοχή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ στους μηχανισμούς διευθέτησης των συγκρούσεων ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό. Η ΕΕ συμμετέχει πλήρως στο «Κουαρτέτο» (ειρηνευτική διαδικασία για τη Μέση Ανατολή), και συμμετέχει ως παρατηρητής στις διασκέψεις 5+2 (Υπερδνειστερία), ενώ η Επιτροπή είναι παρατηρητής στην μικτή επιτροπή ελέγχου για τη Νότια Οσετία. Μόνο μεμονωμένα κράτη μέλη συμμετέχουν στην ομάδα του Mινσκ (Ναγκόρνο-Καραμπάχ) και στην ομάδα των Φίλων ΗΕ για τη Γεωργία (Αμπχαζία). Δεδομένου του ιστορικού της ΕΕ στον τομέα της ειρήνης και της σταθερότητας χάρη στην περιφερειακή ολοκλήρωση, η ΕΕ είναι σε θέση να προσφέρει πρόσθετη αξία στις προσπάθειες που καταβάλλονται από τα μεμονωμένα κράτη μέλη και οφείλει να είναι έτοιμη να αναλάβει ένα μεγαλύτερο ρόλο για την επίλυση των συγκρούσεων στη γειτονία.

Οι συγκρούσεις πρέπει πάντα να αποτελούν επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου με τους εταίρους ΕΠΓ. Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι οι συγκρούσεις θα παραμείνουν στην ημερήσια διάταξη των διαλόγων με τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς και τις τρίτες χώρες.

Η Επιτροπή είναι έτοιμη να προετοιμάσει, από κοινού με το Συμβούλιο, νέες προτάσεις στον τομέα της επίλυσης των συγκρούσεων, χρησιμοποιώντας τόσο κοινοτικά όσο και μη κοινοτικά μέσα.

Η Επιτροπή θα καταβάλει επίσης κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσει ότι το προσφερόμενο δυναμικό, μέσω πολιτικού διαλόγου, θα χρησιμοποιηθεί πλήρως σε άλλους τομείς, όπως η τρομοκρατία, η εμπορία ναρκωτικών, οι μεταναστευτικές ροές, η πολιτική προστασία και ιδίως η διακυβέρνηση.

Θα συνεχίσει να ενισχύει τη σταθερότητα, κυρίως ενθαρρύνοντας δυναμικά τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου σε όλη τη γειτονία.

3.4. Τομεακή μεταρρύθμιση και εκσυγχρονισμός

Ο τομεακός πολιτικός διάλογος, λαμβάνοντας συνδρομή, θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις μεταρρυθμίσεις στις χώρες εταίρους ΕΠΓ κατά τη διάρκεια του έτους 2008.

Η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί αντικείμενο αυξανόμενης αλληλεπίδρασης στη γειτονία. Εγκρίνοντας ένα ενεργειακό πακέτο τον Μάρτιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθόρισε τις βάσεις μιας κοινής εξωτερικής ενεργειακής πολιτικής. Η ΕΠΓ συγκεντρώνει παραγωγούς, καταναλωτές και χώρες διέλευσης, που έχουν να κερδίσουν πολλά από μία στενότερη συνεργασία και ολοκλήρωση. Η Επιτροπή θα επικεντρώσει τις προσπάθειές της στο υπόμνημα ενεργειακής συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν και την Ουκρανία και τις κοινές δηλώσεις με το Μαρόκο και την Ιορδανία, και θα προετοιμάσει τη σύναψη αντίστοιχων συμφωνιών με την Αλγερία και την Αίγυπτο. Η Επιτροπή θα επιχειρήσει επίσης να διαπραγματευθεί δεσμευτικές διατάξεις σχετικά με το εμπόριο σε ενεργειακά προϊόντα, υπηρεσίες και επενδύσεις.

Θα εκπονηθεί μια μελέτη σκοπιμότητας ώστε να εξετασθούν τα δυνητικά οφέλη από την εφαρμογή ενός κοινού νομικού πλαισίου για τη γειτονία και τον ενεργειακό τομέα.

Το 2008, η διάσκεψη των υπουργών ενέργειας της «διαδικασίας Μπακού» (Εύξεινος Πόντος/Κασπία/Κεντρική Ασία) θα ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία στους τομείς της ενεργειακής ασφάλειας και της ολοκλήρωσης των ανατολικών αγορών. Η δέσμευση της ΕΕ να αναπτύξει τον αγωγό φυσικού αερίου Nabucco, περιλαμβανομένου του πρόσφατου διορισμού ενός συντονιστή, ενισχύει σημαντικά τις προσπάθειες που αναλήφθηκαν από την ΕΕ για την ανάπτυξη δικτύων ζωτικής σημασίας. Αυτή τη στιγμή προετοιμάζεται η προσχώρηση της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και της Ουκρανίας στην ενεργειακή κοινότητα. Η Γεωργία έθεσε την υποψηφιότητά της με το καθεστώς του παρατηρητή.

Στο Νότο, συνεχίζονται οι εργασίες για την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης ευρωμεσογειακής ενεργειακής αγοράς. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τις χώρες του Μαγκρέμπ, ώστε να προωθήσει την περιφερειακή ολοκλήρωση των αγορών τους ηλεκτρικής ενέργειας, και με την περιοχή Μασχρέκ, ώστε να ενισχύσει την ασφάλεια και τις υποδομές στον τομέα του φυσικού αερίου. Η Επιτροπή θα στηριχθεί στα αποτελέσματα του ευρωμεσογειακού φόρουμ για την ενέργεια και της πρόσφατης διάσκεψης ενέργειας του Sharm-el-Sheik μεταξύ της ΕΕ, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, και ιδίως στην ανάπτυξη του αγωγού αραβικού φυσικού αερίου και την ανταλλγή τεχνογνωσίας στον τομέα των καθαρών τεχνολογιών .

Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τους εταίρους της γειτονίας για τη βελτίωση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας, την εξέταση της δυνατότητας ανάπτυξης μιας αγοράς πράσινης ενέργειας και την επέκταση της ικανότητας των εταίρων να παράγουν αειθαλή ηλιακή και αιολική ενέργεια, καθώς και βιομάζα.

Η Επιτροπή θα εμβαθύνει το διάλογο σχετικά με τις κλιματικές αλλαγές, περιλαμβανομένης της προσαρμογής[9], στο καθεστώς που θα ισχύσει μετά το 2012. Θα προσφέρει επίσης τεχνική συνδρομή ώστε να δημιουργήσει ικανότητες όσον αφορά τις πολιτικές σχετικά με τις κλιματικές αλλαγές. Θα υποστηρίξει τους μηχανισμούς του Κιότο[10], που παρουσιάζουν σημαντικό δυναμικό για την προσέλκυση άμεσων αλλοδαπών επενδύσεων και την ενθάρρυνση της ανάπτυξης καθαρότερων τεχνολογιών. Θα επωφεληθούν όλοι από την εμπειρία της εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ. Η Επιτροπή θα επιταχύνει τη στήριξη για την επίτευξη ενός καθαρότερου περιβάλλοντος στη γειτονία. Στο πλαίσιο της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου[11], η ειδική ομάδα «Δούναβης-Μαύρη Θάλασσα» θα εντείνει τις προσπάθειες της στους τομείς του ύδατος και θα εξερευνήσει τις δυνατότητες επέκτασης σε άλλους τομείς, όπως η διαχείριση των απορριμμάτων. Η ΕΚ θα συνεχίζει τις προσπάθειές της για να προσχωρήσει στη σύμβαση για την προστασία του Εύξεινου Πόντου από τη ρύπανση και η δέσμευση της Επιτροπής στη διαδικασία «περιβάλλον για την Ευρώπη» θα ενισχύσει την εφαρμογή των συμβάσεων UNECE (Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη)[12]. Στην περιοχή της Μεσογείου, η ΕΚ θα συνεχίσει να υποστηρίζει την πρωτοβουλία «Ορίζοντας 2020» για τη μείωση των επιπέδων ρύπανσης. Στο σύνολο της περιοχής, θα ενθαρρυνθούν κοινά συστήματα περιβαλλοντικών πληροφοριών, αξιολογήσεις επιπτώσεων για το περιβάλλον, η ολοκλήρωση της διαχείρισης των παράκτιων ζωνών και του αειφόρου τουρισμού.

H EK θα συνεχίσει να προωθεί υπεύθυνες και αειφόρες αλιευτικές δραστηριότητες, σε στενή συνεργασία με τους εταίρους στο πλαίσιο των οικείων φόρουμ και των σχετικών διμερών συμφωνιών.

Ένα ολοκληρωμένο σύστημα μεταφορών μεταξύ της ΕΕ και των γειτόνων της είναι ζωτικής σημασίας για τη συνέχιση της ολοκλήρωσης. Τα κράτη μέλη και οι εταίροι ΕΠΓ θα πρέπει να συνεργαστούν στενά για την ολοκλήρωση της επέκτασης των μεγάλων διευρωπαϊκών αξόνων μεταφορών[13] στις γειτονικές χώρες. Οι χώρες εταίροι, τόσο της Μεσογείου όσο και του διαδρόμου μεταφορών Ευρώπη-Καύκασος-Ασία (TRACECA) θεσπίζουν περιφερειακά σχέδια δράσης για την ανάπτυξη αειφόρων συστημάτων μεταφορών, η υλοποίηση των οποίων θα γίνει με συνεισφορές των κρατών μελών. Η εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την ανάπτυξη ενός ευρύτερου κοινού εναέριου χώρου μέχρι το 2010 θα πρέπει να επιταχυνθεί. Έχει ήδη καταστεί λειτουργική μία συνολική αεροπορική συμφωνία με το Μαρόκο, ενώ γίνονται διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και θα πρέπει να ξεκινήσουν με την Ιορδανία. Η Επιτροπή ζητά οδηγίες διαπραγμάτευσης από το Συμβούλιο για να συνάψει νέες συνολικές εναέριες συμφωνίες με τις χώρες εταίρους ΕΠΓ.

Για την επιτυχή ένταξη των εταίρων ΕΠΓ στον ευρωπαϊκό τομέα της έρευνας, πρέπει να ληφθούν περισσότερο υπόψη οι προτεραιότητες έρευνας των εταίρων (π.χ. η υγεία και η γεωργία, με συμπληρωματικές κοινωνικοοικονομικές πλευρές, καθώς και διακυβέρνησης) και να αφιερωθούν μεγαλύτερες προσπάθειες στην ενθάρρυνση μιας μεγαλύτερης συμμετοχής στο έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (ΠΠ7). Τα ετήσια προγράμματα εργασίας του ΠΠ7 πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη σημασία των ΕΠΓ, και η χρήση της γραμμής προϋπολογισμού ENPI θα αναπτύξει την επιστημονική ικανότητα των εταίρων ΕΠΓ.

Όσον αφορά την κοινωνία της πληροφορίας, οι χώρες εταίροι ΕΠΓ θα επωφεληθούν όχι μόνο από διασυνδέσεις δικτύων μεγάλης ταχύτητας, αλλά επίσης από ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των αρχών εποπτείας της περιοχής ΕΠΓ και των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών στον τομέα αυτό.

Εκπαίδευση και ανθρώπινο κεφάλαιο: Η Επιτροπή θα συνεχίσει να αυξάνει την υποστήριξή της στη διαρθρωτική ανάπτυξη των συστημάτων ανώτερης εκπαίδευσης στις χώρες εταίρους ΕΠΓ μέσω του TEMPUS, καθώς και στη σύγκληση με τη διαδικασία της Μπολόνιας και το πρόγραμμα της Λισαβόνας. Ένα νέο σύστημα υποτροφιών σπουδών για τις ΕΠΓ επιτρέπει σε πάνω από ένα εκατομμύριο σπουδαστές και καθηγητές πανεπιστημίου να μεταβούν στην ΕΕ την περίοδο 2007/08, και σε πολλές εκατοντάδες να μεταβούν στις χώρες εταίρους ΕΠΓ. Για την ενίσχυση των γνώσεων σχετικά με τη λειτουργία της ΕΕ και την προώθηση μιας αμερόληπτης, υπεύθυνης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει την επιλογή ασκούμενων από τις χώρες εταίρους ΕΠΓ στα δικά της εσωτερικά συστήματα και θα εξετάσει τη δυνατότητα υποδοχής απεσπασμένων υπαλλήλων.

Μια στενότερη συνεργασία στον τομέα της απασχόλησης και της κοινωνικής ανάπτυξης θα εντείνει τις ανταλλαγές που αφορούν στρατηγικές δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, καταπολέμησης της φτώχειας, κοινωνικής ένταξης και προστασίας, καθώς και ισότητας ευκαιριών, ώστε να αρθούν οι κοινές προκλήσεις στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της προώθησης της αξιοπρεπούς εργασίας.

Η ΕΕ και οι γείτονές της ενισχύουν τη συνεργασία τους στον τομέα της υγείας. Η Επιτροπή περιλαμβάνει τους εταίρους ΕΠΓ σε συνεδριάσεις, όπως του δικτύου των αρμοδίων αρχών πληροφοριών και γνώσεων για την υγεία, του δικτύου EpiSouth επιδημιολογικής παρακολούθησης και ελέγχου των μεταδοτικών ασθενειών στη Νότια Ευρώπη και στη Μεσόγειο, και της ομάδας προβληματισμού για το HIV/AIDS. Η στρατηγική στον τομέα της υγείας που θεσπίστηκε πρόσφατα από την ΕΕ προβλέπει την αύξηση του βάρους της ΕΕ στον τομέα της υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο, ενισχύοντας τη συνεργασία με τους στρατηγικούς εταίρους τρίτων χωρών και ιδίως της γειτονίας. Η ΕΚ και τα κράτη μέλη οφείλουν να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να άρουν τις υγειονομικές προκλήσεις και απειλές στη γειτονία, κυρίως με την ενθάρρυνση της εφαρμογής διεθνών συμφωνιών για την υγεία και ειδικότερα της σύμβασης πλαισίου για τον έλεγχο του καπνού[14], και των διεθνών υγειονομικών κανονισμών[15].

Η ανακοίνωση «Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση»[16] που υιοθετήθηκε πρόσφατα, ορίζει την ΕΠΓ ως όχημα διαλόγου και συνεργασίας σε θέματα θαλάσσιας πολιτικής και στη διαχείριση των κοινών θαλασσών. Οι στόχοι της πολιτικής αυτής περιλαμβάνονται στον τακτικό πολιτικό διάλογο της ΕΕ με τις χώρες εταίρους ΕΠΓ.

Η Επιτροπή θα προωθήσει περαιτέρω την ανταλλαγή εμπειριών και τον διμερή διάλογο σχετικά με τις μεθόδους διατύπωσης και υλοποίησης μιας περιφερειακής πολιτικής , περιλαμβανομένης μιας πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και εταιρικής σχέσης. Θα επιδιώξει την ενίσχυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών.

3.5. Συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα και οργανισμούς

Η δυνατότητα συμμετοχής σε κοινοτικά προγράμματα και οργανισμούς αποτελεί σημαντικό και ελκυστικό χαρακτηριστικό της εταιρικής σχέσης στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ΕΠΓ.

Το 2007, η Επιτροπή ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για τη θέσπιση πρωτοκόλλων με το Ισραήλ, το Μαρόκο και την Ουκρανία – τις τρεις χώρες εταίρους που η έκθεση της προεδρίας του Ιουνίου 2007 ορίζει ως τις πλέον κατάλληλες να επωφεληθούν από τα μέτρα αυτά. Η επικείμενη υπογραφή του πρωτοκόλλου με το Ισραήλ θα επιτρέψει στην εν λόγω χώρα να καταστεί ο πρώτος εταίρος ΕΠΓ που θα συμμετέχει στο πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία.

Κατά τη διάρκεια του έτους 2008, η Επιτροπή θα συνεχίσει τις επαφές της με τους εταίρους ΕΠΓ ώστε να προσδιορίσει τα συμφέροντά τους και την ικανότητά τους να συμμετέχουν στις εν λόγω δραστηριότητες ΕΚ.

3.6. Οικονομική συνεργασία

Εισάγονται νέα οικονομικά μέσα, ενώ η συνεργασία με τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και ιδίως την ΕΤΕ και την ΕΤΑΑ, ως προνομιούχους εταίρους της ΕΕ στις χώρες εταίρους ΕΠΓ, καθώς και άλλους χορηγούς και διεθνείς οργανισμούς, θα βελτιωθεί. Οι καινοτομίες αυτές θα επιτρέψουν στην ΕΕ να ανταποκριθεί αποτελεσματικότερα στις ανάγκες των χωρών εταίρων ΕΠΓ και να λάβει υπόψη τις διαφοροποιημένες σχέσεις τους με την ΕΕ.

Μια καινοτομία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης αφορά την εφαρμογή προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας (ΔΣΣ) που θα ξεκινήσουν κατά τα τέλη του 2007. Η Επιτροπή εκπόνησε το πλαίσιο προγραμματισμού που καλύπτει 15 προγράμματα τα οποία εκτελούνται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και εξέδωσε ειδικές διατάξεις εφαρμογής. Κοινές ομάδες εργασίας στις οποίες συμμετέχουν εκπρόσωποι των κρατών μελών, των χωρών εταίρων και των περιοχών τους αυτή τη στιγμή βρίσκονται στο στάδιο ολοκλήρωσης των εγγράφων προγραμματισμού, ώστε να μπορεί να πραγματοποιηθεί εφαρμογή των προγραμμάτων ΔΣΣ που προβλέπεται για τις αρχές του 2008. Τα προγράμματα αυτά διαχειρίζονται από κοινού οι τοπικοί φορείς και θα συμβάλουν στην ενίσχυση αληθινών δεσμών με τις γειτονικές χώρες και στη μείωση των αποτελεσμάτων διαίρεσης που προκαλούν τα εξωτερικά σύνορα, πράγμα που θα αυξήσει τον όγκο των οικονομικών συναλλαγών και θα αποφύγει τη δημιουργία αναπτυξιακού χάσματος μεταξύ της ΕΕ και των συνοριακών περιοχών ΕΠΓ.

Συντελέστηκαν επίσης πρόοδοι όσον αφορά τους δύο νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης που εισάχθηκαν με την ανακοίνωση του 2006:

Η νέα «Διευκόλυνση για τη διακυβέρνηση» με ενδεικτική χορήγηση ύψους 50 εκατ. ευρώ το έτος για την περίοδο 2007-10, παρέχει συμπληρωματική στήριξη στις χώρες εταίρους που υλοποίησαν με μεγαλύτερη επιτυχία τις προτεραιότητες στον τομέα της διακυβέρνησης, οι οποίες συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο των σχεδίων δράσης τους, και ειδικότερα όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Το 2007, οι πρώτες χορηγήσεις δυνάμει της διευκόλυνσης για τη διακυβέρνηση καταβλήθηκαν στο Μαρόκο και την Ουκρανία. Οι ετήσιες εκθέσεις προόδου σχετικά με τις χώρες εταίρους της ΕΠΓ θα πραγματοποιηθούν λεπτομερέστερα το 2008 ώστε να επιτρέψουν μια αντικειμενική αξιολόγηση των επιδόσεων των χωρών εταίρων, πράγμα που θα ενισχύσει τη διαφάνεια των αποφάσεων στον τομέα των χορηγήσεων δυνάμει της «Διευκόλυνσης για τη διακυβέρνηση».

Η επενδυτική διευκόλυνση γειτονίας (ΕΔΓ) θεσπίστηκε χάρη στην πρώτη συνεισφορά των 50 εκατ. ευρώ από τον κοινοτικό προϋπολογισμό και η οποία θα αρχίσει να χρηματοδοτεί δάνεια στους εταίρους ΕΠΓ το 2008. Συνολικά, η Επιτροπή θα προσφέρει την εν λόγω «διευκόλυνση» για ένα κατά προσέγγιση ποσό ύψους 250 εκατ. ευρώ κατά τη διάρκεια των τεσσάρων προσεχών ετών και προβλέπει ότι θα δοθεί ένα πρόσθετο ποσό 450 εκατομμυρίων κατά τη διάρκεια της περιόδου 2011-13 (ήτοι συνολικό ποσό ύψους 700 εκατ. ευρώ, κατανεμημένων σε 7 έτη). Αυτή τη στιγμή διεξάγονται συζητήσεις με τα κράτη μέλη ενόψει της σύστασης ενός ταμείου καταπιστευμάτων NIF. Το γεγονός της ευθυγράμμισης της κοινοτικής συνεισφοράς με εκείνες των κρατών μελών θα είχε αποτέλεσμα σημαντικού κινητήριου μοχλού. Οι πράξεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του Εθνικού Ταμείου Καινοτομίας (NIF), επικεντρωμένες κατά κύριο λόγο στα σχέδια κοινού συμφέροντος στους τομείς της ενέργειας, του περιβάλλοντος και των μεταφορών, θα είναι απόλυτα συμβατές με την ενισχυμένη διευκόλυνση για ευρωμεσογειακές επενδύσεις και εταιρικές σχέσεις (FEMIP). Η Επιτροπή θα κάνει επίσης διαβήματα για να επιτρέψει τη χρήση επανεισροών παλαιότερων πράξεων της NIF υπέρ της FEMIP, καθώς επίσης επανεισροών μελλοντικών πράξεων υπέρ του NIF και της FEMIP, αντίστοιχα.

4. Λειτουργικα ζητηματα

4.1. Ανανέωση των Σχεδίων Δράσης

Tα σχέδια δράσης ΕΠΓ υπέρ της Ουκρανίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και του Ισραήλ θα λήξουν στις αρχές του 2008. Η πλέον ρεαλιστική λύση για τη συνέχιση των εργασιών στο πλαίσιο των σχεδίων δράσης, εν αναμονή του αποτελέσματος των διαπραγματεύσεων όσον αφορά μια νέα συμφωνία με την Ουκρανία ή μια ενδεχόμενη μελλοντική συμφωνία με τη Δημοκρατία της Μολδαβίας και το Ισραήλ, είναι η ανανέωση για διάστημα ενός έτους των ισχυόντων σχεδίων δράσης, χωρίς αλλαγή του περιεχομένου τους. Σε κάθε περίπτωση, τα σχέδια δράσης ενημερώνονται κατόπιν συμφωνίας μεταξύ των μερών, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο για τη διατήρηση της λειτουργικής τους αξίας .

4.2. Δομή των επιμέρους επιτροπών

Από το ξεκίνημα της ΕΠΓ, οι επιμέρους επιτροπές κατέστησαν οι κύριοι θεσμικοί φορείς που επιτρέπουν τη διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου με τους εταίρους ΕΠΓ. Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητο η οργάνωση σε επιμέρους επιτροπές να καλύπτει ολόκληρο το φάσμα των εξεταζόμενων θεμάτων σε ένα σχέδιο δράσης ΕΠΓ. Η Επιτροπή προτίθεται ειδικότερα να ενθαρρύνει τις χώρες εταίρους που δεν προέβησαν ακόμη στις απαραίτητες ενέργειες, ώστε να καταστούν λειτουργικές οι επιμέρους επιτροπές ή άλλα φόρουμ όπου μπορούν να εξετασθούν ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

4.3. Συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών

Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, εφόσον πρόκειται για τον εντοπισμό των δράσεων προτεραιότητας και την προώθηση και διασφάλιση της παρακολούθησης της εφαρμογής των σχεδίων δράσης ΕΠΓ. Η συμμετοχή εκατοντάδων εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στη διάσκεψη ΕΠΓ απετέλεσε σαφές σήμα των προθέσεων της Επιτροπής σχετικά με το θέμα αυτό. Η διοργάνωση μιας πλατφόρμας για την εκπροσώπηση της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με ζητήματα ΕΠΓ θα αποτελούσε θετική εξέλιξη. Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει ένα ευρύτατο φάσμα ενδιαφερομένων στο να αναλάβουν την παρακολούθηση της εφαρμογής των σχεδίων δράσης ΕΠΓ, θα προωθήσει το διάλογο στις χώρες εταίρους μεταξύ της κυβέρνησης και της κοινωνίας των πολιτών και θα καταβάλει προσπάθειες να συνδέσει περισσότερο τα ενδιαφερόμενα μέρη με τη διαδικασία μεταρρύθμισης.

4.4. Χώρες χωρίς σχέδια δράσης

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με την Αλγερία όσον αφορά την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσής της. Ενώ η συμφωνία σύνδεσης με τη Συρία δεν έχει ακόμη υπογραφεί, η Επιτροπή προετοιμάζει μελλοντικές συμβατικές σχέσεις μέσω οικονομικής συνεργασίας. Ξεκίνησαν διερευνητικές συζητήσεις όσον αφορά μια πρώτη συμφωνία πλαίσιο με τη Λιβύη. Οι προσπάθειες θα συνεχιστούν για να υποδειχθεί στη Λευκορωσία αυτό που θα μπορούσε να προταθεί στη χώρα στο πλαίσιο της ΕΠΓ, εάν αναληφθούν σημαντικές βελτιώσεις στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του σεβασμού των θεμελιωδών ελευθεριών.

5. Συμπερασματα

Απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες ώστε οι προτάσεις που έγιναν στις χώρες εταίρους ΕΠΓ να ανταποκριθούν στις προσδοκίες τους. Η πρώτη ανακοίνωση στρέφει την προσοχή σε ορισμένες μεγάλες προκλήσεις που θα πρέπει να αρθούν από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις κυβερνήσεις. Το 2008, η Επιτροπή, το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστούν ακόμα πιο στενά για την ενίσχυση της ΕΠΓ. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα πρόκειται για τη λήψη δύσκολων αποφάσεων, αλλά το κόστος τους θα αντισταθμιστεί από μακροπρόθεσμα πλεονεκτήματα, τόσο για τους πολίτες της ΕΕ όσο και για τις γειτονικές χώρες. Την άνοιξη του 2008, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ανάλυση των προόδων που πραγματοποιήθηκαν από τις χώρες εταίρους ΕΠΓ, καθώς και ποια θα πρέπει να είναι τα επόμενα βήματα.

[1] Η ΕΠΓ καλύπτει την Αλγερία, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Λευκορωσία, την Αίγυπτο, τη Γεωργία, το Ισραήλ, την Ιορδανία, το Λίβανο, τη Λιβύη, τη Μολδαβία, το Μαρόκο, την Παλαιστινιακή Αρχή, τη Συρία, την Τυνησία και την Ουκρανία, αλλά όχι τον ΕΟΧ, τις υποψήφιες χώρες και τις δυνάμει υποψήφιες χώρες ή τη Ρωσία.

[2] COM(2006) 726 της 4ης Δεκεμβρίου 2006.

[3] http://ec.europa.eu/world/enp/strengthening_en.htm

[4] 10874/07 της 15.6.2007. http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/07/st10/st10874.en07.pdf

[5] P6-TA(2007)0538.

[6] Βλέπε συμπεράσματα του Συμβουλίου 11016/07 της 19.6.2007. http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/07/st11/st11016.en07.pdf

[7] 5784/07 VISA 32 MED 3 COMIX 101 της 31ης Ιανουαρίου 2007 .

[8] COM(2007) 248 της 16ης Μαΐου 2007.

[9] Σύμφωνα με την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για την προσαρμογή της Ευρώπης στην αλλαγή του κλίματος COM(2007) 354.

[10] Ιδίως η κοινή εφαρμογή και ο μηχανισμός για την καθαρή ανάπτυξη

[11] Ανακοίνωση της 11ης Απριλίου 2007, COM(2007) 160.

[12] Όπως COM(2007) 262.

[13] Η ανακοίνωση, COM(2007) 32 της 31ης Ιανουαρίου 2007 προβάλλει μια συνεκτική πολιτική για στενότερη ολοκλήρωση του συστήματος μεταφορών της ΕΕ με τις γειτονικές χώρες.

[14] WHO FCTC: http://www.who.int/tobacco/framework/WHO_FCTC_english.pdf

[15] http://www.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA58/WHA58_3-en.pdf

[16] COM(2007) 575 της 10ης Οκτωβρίου 2007 και Σχέδιο Δράσης για τη Θαλάσσια Πολιτική SEC(2007) 1278.