ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 203 τελικό 
Βρυξέλλες, 12 Μαίου 1993 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
"ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ Ε*ΤΑ - ΣΥΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ 
ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ" 
- 1 -
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
'ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ Ε&ΤΑ - ΣΥΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ 
ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ" 
Ι. Η κατάσταση 
Ι.1 Το χάσμα συνοχής στον τομέα της Ε&ΤΑ 
1. Δεδομένου ότι οι διαφορές στο επίπεδο ζωής μεταξύ των κρατών μελών 
είναι από άποψη μεγέθους της τάξεως ένα προς τρία (1), οι διαφορές 
στην ακαθάριστη δαπάνη για Ε&ΤΑ είναι σαφώς μεγαλύτερες. Τα απόλυτα 
επίπεδα δαπάνης Ε&ΤΑ στην Ισπανία, Ελλάδα και Πορτογαλία είναι 
ιδιαίτερα χαμηλά (2), αν και οι ρυθμοί αύξησης των κρατικών δαπανών 
για την Ε&ΤΑ υπήρξαν σημαντικές κατά τα τελευταία έτη, ξεκινώντας από 
μια χαμηλή βάση, και ειδικότερα στην Ισπανία. Αυτή η τάση 
επιβεβαιώνεται περαιτέρω από τη σύγκριση των δαπανών για την ανώτερη 
εκπαίδευση σε διάφορες περιφέρειες της Κοινότητας. 
2. Οι διαφορές όσον αφορά την ύπαρξη ειδικευμένου προσωπικού στον τομέα 
Ε&ΤΑ ήταν ακόμη εντυπωσιακότερες. Για παράδειγμα, το 1988 η Δανία 
είχε αριθμό επιστημόνων και μηχανικών στον τομέα της Ε&ΤΑ όσο περίπου 
η Ελλάδα και η Πορτογαλία μαζί (ΟΟΣΑ 1992). Η Γαλλία και η Γερμανία 
είχαν το τριπλάσιο προσωπικό Ε&ΤΑ ανά χίλια άτομα εργατικού δυναμικού 
από ό,τι η Ισπανία και σχεδόν διπλάσιο από ό,τι η Ιρλανδία. 
3. Οι διαφορές όσον αφορά τη δαπάνη των επιχειρήσεων για Ε&ΤΑ είναι 
επίσης πολύ σημαντικές: η δαπάνη για τη δραστική διάδοση των 
αποτελεσμάτων της Ε&ΤΑ στον παραγωγικό τομέα ήταν ιδιαίτερα χαμηλή 
στα περισσότερα από τα λιγότερο ευημερούντα κράτη μέλη, σε σύγκριση 
με τα υπόλοιπα κράτη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Κατά το τέλος της 
δεκαετίας του '80, στην Ελλάδα και την Πορτογαλία μόνο το 1/4 της 
ακαθάριστης εγχώριας δαπάνης για Ε&ΤΑ πραγματοποιήθηκε από τον 
επιχειρηματικό τομέα (ΟΟΣΑ 1992), σε σύγκριση με ένα μέσο όρο περίπου 
60% για το υπόλοιπο της Κοινότητας. 
4. Το χάσμα αυτό επιβεβαιώνεται από δείκτες απασχόλησης τεχνολογικά και 
επιστημονικά ειδικευμένου προσωπικού στον επιχειρηματικό τομέα. Αλλοι 
δείκτες, όπως οι αιτήσεις για την κατοχύρωση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας 
και το τεχνολογικό ισοζύγιο πληρωμών, επίσης υποδεικνύουν ότι οι 
χώρες αυτές είναι ιδιαίτερα απροετοίμαστες να μειώσουν την εξάρτηση 
τους από το χαμηλό κόστος εργατικού δυναμικού και από δραστηριότητες 
χαμηλού τεχνολογικού περιεχομένου. Επίσης, πρόσφατη μελέτη του FAST 
επισημαίνει ότι επιχειρήσεις και ερευνητικά εργαστήρια σε λιγότερο 
ευνοημένες περιφέρειες συμμετέχουν μόνο κατά 5 έως 8% στα δίκτυα 
επιστημονικής συνεργασίας στη Δυτική Ευρώπη (FAST (3), (4), 1992). 
Α % 
- 2 -
5. Το χάσμα συνοχής στον τομέα της Ε&ΤΑ μπορεί να είναι εξίσου μεγάλο 
μέσα σε ορισμένα κράτη μέλη όπως και μεταξύ κρατών μελών της 
Κοινότητας. Στην Ιταλία, εάν ομαδοποιήσουμε τη δημόσια μη 
πανεπιστημιακή έρευνα και την ιδιωτική έρευνα, είναι εμφανές ότι στο 
νότο ο αριθμός των ερευνητών ανά χίλιους κατοίκους ανέρχεται μόνο στο 
1/7 του αριθμού που ισχύει στο κέντρο και το βορρά της χώρας (έκθεση 
MURST 1988). Στα κράτη μέλη με το χειρότερο εξοπλισμό από πλευράς 
εγκαταστάσεων Ε&ΤΑ, οι εγκαταστάσεις τους είναι συγκεντρωμένες κατά 
κύριο λόγο μέσα και γύρω από τις πρωτεύουσες τους ή κάποιο άλλο 
βασικό κέντρο. 
6. Επίσης, υπάρχει σαφές χάσμα μεταξύ των προηγμένων χωρών και των 
λιγότερο ευημερούντων κρατών μελών όσον αφορά το επίπεδο της κρατικής 
ενίσχυσης για την Ε&ΤΑ και την καινοτομία. Οι προηγμένες χώρες 
παρέχουν σ'αυτόν τον τύπο ενισχύσεων στις επιχειρήσεις υψηλή 
προτεραιότητα, αλλά η κρατική ενίσχυση για την Ε&ΤΑ και την 
καινοτομία στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες είναι σαφέστατα 
χαμηλότερη. Ενώ το ποσοστό κρατικής ενίσχυσης για την Ε&ΤΑ και την 
καινοτομία στο μεταποιητικό τομέα το χρονικό διάστημα 1988 έως 1990 
στην Κοινότητα ήταν 10% επί του συνόλου των ενισχύσεων, στην Ελλάδα 
και την Πορτογαλία αυτός ο τύπος ενισχύσεων ανερχόταν περίπου στο 1% 
επί του συνόλου των ενισχύσεων (SEC(92) 1384/2, EOK 1992). Τα χαμηλά 
αυτά μερίδια συνδυάζονται βεβαίως με χαμηλά απόλυτα επίπεδα δαπάνης 
για ενισχύσεις στο μεταποιητικό τομέα. 
7. Η σύντομη αυτή ανάλυση αποδεικνύει την ανάγκη για μια ευρεία και 
ολοκληρωμένη προσέγγιση με στόχο τη μείωση των ποικίλων διαφορών που 
μόλις περιγράψαμε. Στα δύο επόμενα κεφάλαια περιγράφεται ο τρόπος που 
αντέδρασε η κοινοτική πολιτική τα τελευταία έτη, και αυτό φυσικά θα 
αποτελέσει την αφετηρία για την εξέταση της μελλοντικής δράσης στο 
δεύτερο μέρος της παρούσας ανακοίνωσης. 
1.2 Το πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ 
8. Η ενίσχυση που χορηγείται από το δεύτερο πρόγραμμα πλαίσιο για τις 
συγχρηματοδοτούμενες δράσεις υπέρ των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών 
(στόχος 1) ανέρχεται στο 7,8% του συνόλου των διαθέσιμων ενισχύσεων. 
Το επίπεδο συμμετοχής στο τρίτο πρόγραμμα πλαίσιο, αν και δεν έχει 
ολοκληρωθεί ακόμη, φαίνεται να έχει την ίδια τάση. 
9. Οι λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν 
μεγαλύτερες δυσκολίες όσον αφορά τη συμμετοχή στη διεθνή ερευνητική 
δραστηριότητα όπως το κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα. 
Καθότι είναι λιγότερο ευνοημένες, είναι προφανές ότι δεν διαθέτουν 
ούτε τις ίδιες προσβάσεις ούτε την κρίσιμη μάζα των πλουσιότερων 
περίφερε ιών. 
Ο περιφερειακός χαρακτήρας ενδέχεται να αυξήσει το κόστος συμμετοχής 
σε διεθνικά σχέδια, ενώ η κινητικότητα/ανταλλαγή προσωπικού είναι 
δυσκολότερο να επιτευχθεί. 
Το μικρότερο μέγεθος των επιχειρήσεων, το πιο περιορισμένο φάσμα των 
τομέων έρευνας καθώς και το στενότερο πεδίο των τομέων μπορεί να 
παρεμποδίσει τη δυνητική έκταση συμμετοχής. 
10. Η συμμετοχή ορισμένων χωρών ή περιφερειών ποικίλλει ανάλογα με ι« 
διάφορα ειδικά προγράμματα του προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ. Σ: 
συνάρτηση με επιμέρους ερευνητικούς τομείς, το μερίδιο των πόρων mu 
- 3 -
το δεύτερο πρόγραμμα πλαίσιο για συγχρηματοδοτούμενες δράσεις που 
παρέχεται στις περιφέρειες του στόχου 1, ποικίλλει από 0,6% για το 
πρόγραμμα "ραδιενεργά απόβλητα" έως 32,1% για το "συντονισμό της 
γεωργικής έρευνας". Συνολικά, οι περιφέρειες του στόχου 1 συμμετείχαν 
κατά το μάλλον ή ήττον στο 31,9% του συνόλου των ερευνητικών σχεδίων. 
Είναι σαφές ότι οι περιφέρειες του στόχου 1 διαθέτουν ήδη τόσο το 
ενδιαφέρον όσο και την ικανότητα να ανταποκριθούν σε κριτήρια 
αριστείας σε ορισμένους ερευνητικούς τομείς, αν και όχι σε όλους. 
11. Όσον αφορά την υλοποίηση, πρέπει να τονιστεί ιδιαιτέρως μεταξύ των 
διαφόρων μέτρων που ήδη προβλέπονται για την υποστήριξη των 
περιφερειών του στόχου 1 , το τρίτο συμπληρωματικό έτος υποτροφιών 
στο πλαίσιο του προγράμματος "ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα" 
που ενθαρρύνει την επιστροφή στη χώρα καταγωγής· τα μέτρα που 
λαμβάνονται με το νέο πρόγραμμα VALUE (5) για την ενθάρρυνση της 
συμμετοχής όλων των περιφερειών στα κοινοτικά προγράμματα· όπως 
επίσης και ορισμένες ειδικές παροχές στη διάθεση των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων (μελέτες σκοπιμότητας στο πλαίσιο του προγράμματος 
BRITE-EURAM (6) και ειδικές δράσεις ESPRIT (7) που είναι ιδιαίτερα 
σημαντικές για τις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες). 
Τα μέτρα εκείνα θα πρέπει να συμβάλλουν στην υπερπήδηση των δυσκολιών 
που οφείλονται στην απουσία μεγάλων βιομηχανιών στις περιφέρειες 
αυτές. 
12. Για να ληφθεί περισσότερο υπόψη η αρχή της συνοχής κατά τη χάραξη 
συνολικής πολιτικής και την κατάρτιση ειδικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ, το 
δεύτερο πρόγραμμα πλαίσιο αξιολογήθηκε από ομάδα εμπειρογνωμόνων (8) 
η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα πλαίσιο συμβάλλει 
σημαντικά στη συνοχή, και ειδικότερα: 
με τη μείωση της απομόνωσης των επιστημόνων· 
με τη δημιουργία συνδέσμων, με τη βελτίωση της αξιοπιστίας, με 
την προώθηση στενότερης επικοινωνίας και με τη δημιουργία 
εμπιστοσύνης· 
με την καθιέρωση της αρχής "δρω και διδάσκομαι από τις εμπειρίες" 
για όλους τους εταίρους που λαμβάνουν μέρος ή έχουν σχέση με τις 
δραστηριότητες του. 
13. Τα ίδια τα λιγότερο ευημερούντα κράτη μέλη υπέβαλαν συστάσεις για να 
λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η συνοχή, και ιδιαίτερα κατά το 
συμβούλιο έρευνας που πραγματοποιήθηκε στις 29 Απριλίου 1992. Οι 
συστάσεις αυτές, οι οποίες λήφθηκαν υπόψη κατά την προετοιμασία του 
τέταρτου προγράμματος πλαισίου, συνοψίζονται ως εξής: 
πρέπει να διασφαλίζεται ένας βαθμός προσαρμοστικότητας και 
ευελιξίας όσον αφορά την επιδότηση επιτοκίων και τον καθορισμό 
της επιλέξιμης δαπάνης· 
τα προβλήματα των παραδοσιακών τομέων της οικονομίας, καθώς και 
των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, πρέπει να λαμβάνονται περισσότερο 
υπόψη. 
Ειδικότερα υποστήριξαν ότι απαιτείται μεγαλύτερη αναγνώριση των 
αναγκών που έχουν οι λιγότερο ευημερούσες χώρες κατά τον καθορισμό 
των δράσεων προτεραιότητας για την κοινοτική έρευνα. 
- 4 -
1.3 Ο αντίκτυπος των διαρθρωτικών ταμείων: 1989-1993 
14. Οπως εμφαίνεται στο παράρτημα, το συνολικό ποσό της υποστήριξης των 
κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων για τα μέτρα που συνδέονται με την 
Ε&ΤΑ και την καινοτομία, συμπεριλαμβανομένων των τηλεπικοινωνιών, 
εκτιμάται για τη χρονική περίοδο 1989-1993 ότι ανέρχεται σε σχεδόν 4 
δισεκατομμύρια ECU (τιμές 1989) από 60,3 δισεκατομμύρια ECU που ήταν 
συνολικά διαθέσιμα στα διαρθρωτικά ταμεία. Εντούτοις, υπάρχουν πολύ 
σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την αναλογία 
των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων που επέλεξαν να διαθέσουν σε 
δραστηριότητες συνδεόμενες με Ε&ΤΑ μέσω των κοινοτικών πλαισίων 
στήριξης (ΚΠΣ), όπως εμφαίνεται και στο παράρτημα. 
15. Γενικά, τα κράτη μέλη που είναι υπεύθυνα για τις περιφέρειες του 
στόχου 1, όπου τα χάσματα συνοχής είναι μεγαλύτερα, έχουν 
συγκεντρώσει τους πόρους τους μάλλον για την οικοδόμηση ικανοτήτων 
Ε&ΤΑ παρά για την τόνωση της ζήτησης για έρευνα από τον παραγωγικό 
τομέα. Τείνουν να επικεντρώνουν την προσοχή τους στη χρηματοδότηση 
των υποδομών και του εξοπλισμού για έρευνα έξω από την επιχείρηση, 
συχνά σε ακαδημαϊκά ιδρύματα ή ερευνητικά ινστιτούτα του δημόσιου 
τομέα. Το γεγονός αυτό, καθώς και ο πολύ μεταβλητός βαθμός της 
συνολικής τους προσπάθειας, οδήγησε την Επιτροπή να προτείνει έναν 
αριθμό κοινοτικών πρωτοβουλιών συνδεομένων με την τεχνολογία εκτός 
από τις εθνικές προτάσεις, μεταξύ των οποίων πρέπει να τονιστούν 
ιδιαίτερα η STRIDE (9) και η EUROFORM (10). Η πρώτη έχει ως στόχο να 
προωθήσει την ανάπτυξη περιφερειακών ικανοτήτων όσον αφορά την 
έρευνα, να ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη συμμετοχή σε διεθνή κορυφαία 
προγράμματα και να ενισχύσει τις προσπάθειες για τόνωση και 
υποστήριξη της άμεσης συμμετοχής του παραγωγικού τομέα σε 
δραστηριότητες Ε&ΤΑ. Η πρωτοβουλία EUROFORM έχει ως σκοπό να 
αναπτύξει, από πλευράς της, τη διεθνή συνεργασία ούτως ώστε να 
ανταποκρίνεται στα νέα είδη αναγκών κατάρτισης πολλαπλών ειδικοτήτων 
που συνδέονται με την τεχνολογία. 
Άλλες πρωτοβουλίες που προτάθηκαν από την Επιτροπή έχουν σαφές 
τεχνολογικό περιεχόμενο, στους τομείς του περιβάλλοντος (ENVIREG 
(11)), των ανανεώσιμων ενεργειών και της ενεργειακής απόδοσης 
(VALOREN (12)), των υποδομών ποιότητας και των επιχειρηματικών 
υπηρεσιών (PRISMA (13)) καθώς και της χρήσης προηγμένων υπηρεσιών που 
συνδέονται με τηλεπικοινωνιακά δίκτυα (STAR (14) και TELEMATIQUE 
(15))-επίσης η INTERREG (16)) (διασυνοριακή συνεργασία) καθώς και η 
LEADER (17) (αγροτική ανάπτυξη), που περιλαμβάνει αρκετά σχέδια που 
έχουν σχέση με τις τεχνολογίες πληροφόρησης και τις τεχνολογικές 
δομές. 
1.4 Συμπεράσματα 
16. Τέλος, στις λιγότερο ευημερούσες περιφέρειες ενδέχεται να πρέπει να 
επανεξεταστεί η ισορροπία μεταξύ βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας, 
καθώς και η ισορροπία μεταξύ έρευνας και αποτελεσματικής της διάδοσης 
στην παραγωγική δραστηριότητα. Επίσης, μπορεί να πρέπει να δοθεί 
περισσότερη προσοχή για βελτίωση της ενημέρωσης και ενίσχυση της 
συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα, έχοντας κατά νου ότι υπερισχύουν οι 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ότι δεν υπάρχουν οι κατάλληλες δομές 
υποστήριξης και επιχειρηματικές υπηρεσίες, για τη χρηματοδότηση της 
καινοτομίας. Τόσο το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ όσο και ο 
επόμενος γύρος προγραμματισμού για τα διαρθρωτικά ταμεία προοφερ 
νέες 6υν«ΊΟΊηΐες γιβ ΐην ew'f§Htowpiuf| στην ιΐ{<ό·,Α'μ*ΐ| t?mq 
- 5 -
αναλύεται παρακάτω. Η συνδυασμένη δράση ήδη αποτελεί σημαντικότατο 
μέρος της πρόσφατης αύξησης της δαπάνης που συνδέεται με την Ε&ΤΑ 
στις χώρες του στόχου 1 και πιθανόν να εξακολουθήσει να είναι 
σημαντική κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας. 
II. οι αρχές της πολιτικής 
17. Η συνθήκη για την ευρωπαϊκή ένωση θέτει την ενίσχυση της οικονομικής 
και κοινωνικής συνοχής μεταξύ των θεμελιωδών στόχων της ευρωπαϊκής 
ένωσης (άρθρο Β), μαζί με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και 
την ίδρυση μιας οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Αναλόγως, όλες 
οι κοινοτικές πολιτικές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους το στόχο της 
συνοχής από το στάδιο της διαμόρφωσης τους και όχι μόνο κατά την 
υλοποίηση τους (άρθρο 130 Β). Σε άλλο σημείο, η συνθήκη για την 
ευρωπαϊκή ένωση αναφέρει επίσης ότι στόχος της Κοινότητας είναι η 
ενίσχυση των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της βιομηχανίας 
της Κοινότητας και η διευκόλυνση της ανάπτυξης της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητας της (άρθρο 130 ΣΤ), καθώς και η ενθάρρυνση για 
καλύτερη εκμετάλλευση του βιομηχανικού δυναμικού των πολιτικών στους 
τομείς της καινοτομίας, της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης 
(άρθρο 130 τίτλος XIII). Επιπλέον, στη συνθήκη αναγνωρίζεται ο ρόλος 
της επαγγελματικής κατάρτισης όσον αφορά τη διευκόλυνση της 
προσαρμογής στις μεταλλαγές της βιομηχανίας όπως και η τόνωση της 
συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και 
πανεπιστημίων (άρθρα 123, 127 και 130). 
18. Από τη συνθήκη του Μάαστριχτ προκύπτει σαφώς ο γενικός και μη 
τομεακός χαρακτήρας του στόχου της οικονομικής και κοινωνικής 
συνοχής. Οι διάφορες κοινές πολιτικές καλούνται να συμβάλουν στην 
επίτευξη αυτού του στόχου. Εντούτοις, κάθε κοινή πολιτική διατηρεί τα 
χαρακτηριστικά της, τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της και τους κανόνες της. 
Στο κείμενο του Μάαστριχτ αναφέρεται αυτό ρητώς για την πολιτική 
Ε&ΤΑ, ακρογωνιαίος λίθος της οποίας παραμένει η επιστημονική 
άριστε ία. 
Η ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας εξαρτάται από την απόδοση της στον 
τομέα της Ε&ΤΑ σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή βιομηχανία. 
Αυτό σημαίνει ότι, εκτός από δραστηριότητες που έχουν ως στόχο την 
προώθηση πρωτοποριακής τεχνολογίας, υπάρχει ανάγκη για δραστηριότητες 
που έχουν ως στόχο τη βελτίωση του συνόλου του βιομηχανικού 
συστήματος. Σ'αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντική η ουσιαστική 
ενσωμάτωση της πολιτικής Ε&ΤΑ στο στόχο της συνοχής. 
Αυτό θα επιτρέψει την προαγωγή των ικανοτήτων Ε&ΤΑ στις λιγότερο 
ευνοημένες περιφέρειες ούτως ώστε να επωφεληθούν και από τα 
πλεονεκτήματα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και να συμβάλουν 
κατ'αυτόν τον τρόπο στο στόχο της αριστείας. 
Άρα, οι δύο αυτές πολιτικές είναι συμπληρωματικές και κάθε δράση που 
αποσκοπεί στην καθιέρωση ενός ευνοϊκότερου πλαισίου για τη συμμετοχή 
των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών στα κοινοτικά προγράμματα Ε&ΤΑ, 
θα οδηγήσει στη βελτίωση των ικανοτήτων τους στο υψηλότερο επίπεδο 
επιστημονικής αριστείας και θα συμβάλει κατ'αυτόν τον τρόπο στον 
παρακάτω αναφερόμενο στόχο. 
Τα διαρθρωτικά ταμεία, ειδικότερο καθήκον των οποίων είναι να 
επιδιώκουν την οικονομική και κοινωνική συνοχή, παίζουν 
συμπληρωματικό ρόλο αφενός μεν υποστηρίζοντας τις λιγότερο ευνοημένες 
περιφέρειες να προάγουν τις ικανότητες τους Ε&ΤΑ, συμπεριλαμβανομένων 
- 6 -
των ανθρώπινων πόρων, και να προσεγγίσουν τα βέλτιστα κοινοτικά 
πρότυπα, αφετέρου δε να μεταφέρουν τις αναπτυχθείσες τεχνολογίες στον 
παραγωγικό τομέα. 
Ετσι, όσον αφορά την υλοποίηση των κύριων στόχων των διαρθρωτικών 
ταμείων, η Επιτροπή διασφαλίζει, στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, το 
συντονισμό και τη συνοχή μεταξύ της συνδρομής των ταμείων και της 
συνδρομής που παρέχεται από τους πόρους του κοινοτικού προϋπολογισμού 
που διατίθενται για την έρευνα (18). 
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 130 ΣΤ της συνθήκης για την 
ευρωπαϊκή ένωση είναι σαφές ότι αυτές καθαυτές οι δραστηριότητες στο 
πλαίσιο των κοινοτικών ερευνητικών προγραμμάτων δεν μπορούν να 
χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία. 
III. Η μελλοντική προσέγγιση 
111.1 Μια νέα ευκαιρία 
19. Οπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο ακρογωνιαίος λίθος του κοινοτικού 
προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ είναι η αρχή της αριστείας, αλλά η συνθήκη 
για την ευρωπαϊκή ένωση καθιστά επίσης σαφές ότι για την πολιτική 
αυτή, όπως και για όλες τις άλλες, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στόχοι 
συνοχής. 
20. Η πρόκληση συνίσταται στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης η 
οποία θα αναπτύσσει συνεργέ ι ες μεταξύ του προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ 
και των διαρθρωτικών ταμείων, ενώ παράλληλα θα σέβεται την ταυτότητα 
κάθε πολιτικής. Ετσι, τα διαρθρωτικά ταμεία συμβάλλουν στην ανάπτυξη 
ικανοτήτων στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες που μπορεί να 
διευκολύνουν τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ. Το 
πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ συμβάλλει στη μείωση των ανισοτήτων όσον αφορά 
τις ικανότητες Ε&ΤΑ κυρίως μέσω της διάδοσης τεχνολογιών, της 
κινητικότητας των ερευνητών, της δικτύωσης καθώς και με την ισορροπία 
μεταξύ ερευνητικών δραστηριοτήτων. 
21. Είναι η κατάλληλη στιγμή για να εξεταστεί το ζήτημα της μελλοντικής 
προσέγγισης. Οι διαπραγματεύσεις του επόμενου γύρου διαρθρωτικών 
χρηματοδοτήσεων για το 1994 και μετά, θα αρχίσουν σύντομα. Τα 
διαρθρωτικά ταμεία θα μπορούσαν, στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης και 
στο βαθμό που το επιθυμούν τα κράτη μέλη, να ενισχύσουν τη σημερινή 
τους δράση στον τομέα της Ε&ΤΑ και της καινοτομίας. Οσον αφορά το 
πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ, η Επιτροπή έχει προτείνει αρχές για 
μελλοντικές δράσεις, τους κύριους στόχους και τύπους μέτρων. Αυτό 
αποτελεί για τα κράτη μέλη τη βάση προετοιμασίας τους για το τέταρτο 
πρόγραμμα πλαίσιο καθώς και μια ευκαιρία για την προετοιμασία μιας 
ολοκληρωμένης προσέγγισης. Στα δύο επόμενα κεφάλαια, εξετάζονται 
πιθανοί τρόποι με τους οποίους θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτή η 
ολοκληρωμένη προσέγγιση μέσω της δημιουργίας συνεργείων μεταξύ των 
δύο ενλόγω πολιτικών. 
111.2 Το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ 
22. Είναι σαφές ότι οι δράσεις του προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ πρέπει να 
αντικατοπτρίζουν την ανάγκη για συνοχή. Και οι τέσσερις 
- 7 
δραστηριότητες πρέπει να συμβάλλουν, οι δύο πρώτες γενικά και οι δύο 
τελευταίες πιο εξειδικευμένα. Οσον αφορά την πρώτη και δεύτερη 
δραστηριότητα τα λιγότερο ευημερούντα κράτη μέλη επιζητούν, πρώτα 
απ'όλα, ένα μέτρο συνέχειας για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης καθώς και προγραμμάτων επίδειξης, στα 
οποία έχουν ήδη αποδείξει τη σχετική τους ικανότητα και το ενδιαφέρον 
τους. Ομως, θα πρέπει επίσης να επωφελούνται από ορισμένες αλλαγές 
που προτείνονται ως προς την έμφαση που θα προσδίδεται, παραδείγματος 
χάρη: 
α) βελτίωση της επικοινωνίας και της ενημέρωσης αναφορικά με 
δράσεις, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών γλωσσολογικών 
δικτύων, για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ιδρυμάτων 
υγειονομικής περίθαλψης, για την τηλεκμάθηση και για τη 
βιομηχανική συνεργασία γενικότερα· 
β) διατήρηση τομέων έρευνας καθώς και προσθήκη νέων δράσεων στις 
οποίες οι λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες αποδίδουν καλά, όπως: 
η νέα έμφαση που προσδίδεται, σε συνάρτηση με το περιβάλλον, 
στη διαχείριση εδαφών και υδάτων και για την πρόληψη της 
ερημοποίησης, 
- η εξεύρεση νέων προσανατολισμών για τον αγροτικό τομέα και 
για ζητήματα αγροτικής ανάπτυξης, 
η χρήση ανανεώσιμων ενεργειών και η προώθηση ενεργειακά 
συμφέρουσας ανάπτυξης. 
23. Η Επιτροπή σκοπεύει να αναθεωρήσει την αποτελεσματικότητα των δράσεων 
προαγωγής και ενημέρωσης υπέρ των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών, 
που συνδέονται με την πρώτη και δεύτερη δραστηριότητα, με ιδιαίτερη 
αναφορά για τον παραγωγικό τομέα στις ενλόγω περιφέρειες και 
συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για τη δημιουργία κοινοπραξιών. 
Αυτά θα συμπληρωθούν με πρόσθετα μέτρα που θα ληφθούν στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων της για την ανώτερη εκπαίδευση και κατάρτιση. 
24. Οι πλέον άμεσα σχετικές ευκαιρίες παρουσιάζονται στην τρίτη και 
τέταρτη δραστηριότητα του τέταρτου προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ. Στόχος 
είναι η αύξηση των πόρων για τις δύο αυτές δραστηριότητες· το μερίδιο 
τους επί του προϋπολογισμού Ε&ΤΑ θα αυξηθεί από 9,8% σε 10,6%. Οι 
δραστηριότητες αυτές αφορούν παρεμβάσεις στους ακόλουθους τομείς: 
διάδοση και εφαρμογή των αποτελεσμάτων από τις κοινοτικές 
δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης· 
- τόνωση της κατάρτισης και της κινητικότητας των εργαζομένων στον 
τομέα της έρευνας σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
25. Στην τρίτη δραστηριότητα δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην προώθηση της 
συνοχής στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες. Πρακτικά, η Επιτροπή 
θεωρεί ότι αυτό συνεπάγεται τα εξής: 
α) Οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα οργανώσουν και θα υποστηρίξουν την 
προσπέλαση στη διεθνή εμπειρογνωμοσύνη για το σχεδιασμό και την 
αξιολόγηση των δικτύων διάδοσης της τεχνολογίας στις λιγότερο 
ευημερούσες περιφέρειες. Πολλά υποσχόμενες προτάσεις που δεν 
- 8 
βρίσκονται ακόμη στο απαραίτητο επίπεδο άριστείας θα αποτελέσουν 
το αντικείμενο προσφοράς για την ενίσχυση τους στο πλαίσιο 
εταιρικής σχέσης, ούτως ώστε να δημιουργείται η απαιτούμενη βάση 
για την αποδοχή τους όπου αυτό είναι δυνατό. 
β) Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στις περιφέρειες στις οποίες οι 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν την κυριαρχούσα μορφή 
οικονομικής οργάνωσης στο πλαίσιο του προτεινόμενου ταμείου για 
την ενσωμάτωση τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
γ) Ομοίως, οι δράσεις για την προαγωγή της διασύνδεσης μεταξύ 
ερευνητικής και επιστημονικής κοινότητας θα επικεντρωθούν κατά 
κύριο λόγο στις περιφέρειες και τους τομείς όπου η διάδοση των 
πληροφοριών φαίνεται να είναι λιγότερο αποτελεσματική προς το 
παρόν. 
δ) Ειδική προσπάθεια θα καταβληθεί για τους παραδοσιακούς τομείς της 
οικονομίας, π. χ. μέσω της προώθησης της καινοτομίας και της 
μεταφοράς τεχνολογίας. 
ε) θα αναληφθούν δράσεις για την ενθάρρυνση των λιγότερο ευνοημένων 
περιφερειών να ανταλλάσσουν εμπειρίες με πλέον προηγμένες 
περιφέρειες όσον αφορά το σχεδιασμό και την υλοποίηση των μέτρων 
για τη βελτίωση της ικανότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων τους 
να απορροφήσουν τεχνολογίες. 
στ) Πρέπει να υπάρχει ευελιξία για τη χρηματοδότηση μέσω του 
προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ της αγοράς εξοπλισμού και λογισμικού 
που έχει άμεση σχέση με την ανάπτυξη δικτύων για τη διάδοση της 
τεχνολογίας, πέρα από τα τρέχοντα έξοδα για τη λειτουργία των 
δικτύων. Η Επιτροπή προτίθεται να ενθαρρύνει τη δημιουργία 
ευρωπαϊκών ομίλων οικονομικού σκοπού (ΕΟΟΣ) ως προτιμώμενης 
μεθόδου για την οργάνωση δικτύων μεταξύ των πλουσιοτέρων και των 
λιγότερο ευημερούντων στην Κοινότητα. 
26. Οσον αφορά την τέταρτη δραστηριότητα, το πρόγραμμα πλαίσιο προβλέπει 
ειδικές δράσεις όπως: 
Δυνατότητα ενός συμπληρωματικού έτους χρηματοδότησης για τους 
επιστήμονες από τις ΛΕΠ ούτως ώστε να ενθαρρύνεται η επιστροφή 
τους στη χώρα καταγωγής τους. 
- Ιδιαίτερη χρηματοδότηση "επισκεπτών καθηγητών και επιστημόνων" 
που προέρχονται από προηγμένες περιφέρειες και επιθυμούν να 
εργαστούν ένα έτος σε λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες. 
Στην περίπτωση που επιστήμονας επιστρέφει στην πατρίδα του σε 
εργαστήριο και υπάρχει συμμετοχή σε κοινοτικό δίκτυο, θα 
προσφέρεται η δυνατότητα συμπληρωματικής χρηματοδότησης για 
εξοπλισμό του ενλόγω εργαστηρίου. 
Οι ερευνητές από τις ΛΕΠ θα έχουν ^προτεραιότητα επιλογής για τις 
ευρωσυνεδριάσεις και την προσπέλαση σε μεγάλα επιστημονικά και 
τεχνολογικά κέντρα. 
Εκτός αυτών, άλλες πρόσθετες ιδέες που θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη 
είναι οι εξής: 
- 9 -
α) Υποτροφίες για να ενθαρρυνθεί η αντίστροφη ροή επιστημονικού 
δυναμικού από τις πλουσιότερες περιφέρειες προς τις λιγότερο 
ευνοημένες περιφέρειες, με την προσφορά ελκυστικότερων όρων σε 
σύγκριση με την κινητικότητα μεταξύ των περισσότερο ευημερουσών 
περίφερε ιών. 
β) Πρωτοβουλίες που θα προσφέρουν σε ερευνητές στις λιγότερο 
ευνοημένες περιφέρειες ειδικά επιστημονικά και τεχνολογικά δίκτυα 
ή συμφωνίες σύνδεσης πανεπιστημίων, που θα παρείχαν κατάλληλους 
όρους για τη συμμετοχή τους. 
γ) Προτεραιότητα στις δράσεις για τη δημιουργία δικτύων μεταξύ 
βιομηχανίας-ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. 
27. Για κάθε μια από τις παραπάνω δράσεις που περιλαμβάνονται στην τρίτη 
και τέταρτη δραστηριότητα, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τις λιγότερο 
ευημερούσες περιφέρειες, θα προωθεί ενεργά τη συμμετοχή τους και θα 
αξιολογεί τακτικά την πρόοδο που πραγματοποιείται, με προοπτική την 
προσαρμογή των συνοδευτικών δράσεων ανάλογα με τις απαιτήσεις. Για 
παράδειγμα, αυτό θα μπορούσε να συνεπάγεται την πραγματοποίηση 
τακτικής αναθεώρησης όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των μέτρων για 
την ενθάρρυνση της επιστροφής νέων επιστημόνων στη χώρα καταγωγής 
τους στην περίπτωση των λιγότερο ευημερούντων κρατών μελών, σε 
συνεργασία με τα ενλόγω κράτη μέλη. 
28. Τα λιγότερο ευημερούντα κράτη, για να αξιοποιήσουν πλήρως αυτές τις 
νέες ευκαιρίες, μπορεί να θέλουν να εξετάσουν και να συγχρονίσουν τις 
δικές τους πολιτικές Ε&ΤΑ και τη συμφωνία τους με τα δικά τους ειδικά 
αναπτυξιακά προβλήματα. 
III.3 ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ 
29. Μια δεύτερη νέα ευκαιρία προκύπτει από τα διαρθρωτικά ταμεία. 
Συμφωνήθηκε περαιτέρω σημαντική αύξηση των πόρων που διατίθενται για 
την ανάληψη υποχρεώσεων από τα διαρθρωτικά ταμεία, ειδικότερα για τα 
τέσσερα λιγότερο ευημερούντα κράτη μέλη για τα οποία οι αναλήψεις 
υποχρεώσεων για διαρθρωτικούς σκοπούς προβλέπεται να διπλασιαστούν 
στο χρονικό διάστημα 1993 - 1999(19). Επίσης, η Επιτροπή πρότεινε 
αρκετές τροποποιήσεις κανονισμών που διέπουν τα διαρθρωτικά ταμεία, 
οι οποίες θα προσδώσουν νέα έμφαση στην υποστήριξη της μέσης και 
ανώτερης εκπαίδευσης, και για την προαγωγή των ικανοτήτων έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες. 
30. Ειδικότερα, λόγω της σημαντικής συμβολής που έχει η Ε&ΤΑ στην 
ανάπτυξη, η Επιτροπή προτείνει στους αναθεωρημένους κανονισμούς των 
διαρθρωτικών ταμείων να συμπεριληφθούν οι ακόλουθες ρητές αναφορές 
στον τομέα αυτό: 
Το άρθρο 1, ε) του κανονισμού αριθ. 4254 που προτείνεται από την 
Επιτροπή προβλέπει τη χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) δράσεων Ε&ΤΑ, συμπεριλαμβανομένων 
αυτών που συμβάλλουν στην υλοποίηση πολυετών προγραμμάτων πλαισίων 
στον τομέα αυτό. 
Σε συνάρτηση με το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), στο άρθρο 1, 3 
β) του κανονισμού αριθ. 4255 που προτείνεται από την Επιτροπή 
προβλέπεται η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού όσον αφορά την 
10 
έρευνα, την επιστήμη και την τεχνολογία, και ειδικότερα με 
μεταπτυχιακή κατάρτιση, κατάρτιση διοικητικών στελεχών, τεχνικών και 
λοιπού προσωπικού σε ερευνητικά κέντρα, και με τη μεταφορά 
τεχνογνωσίας σε συνάρτηση με τη λειτουργία της αγοράς εργασίας και 
την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Οι προτάσεις αυτές συνεπάγονται για ι ο ΕΤΠΑ, μέτρα για ι η βελτίωση 
της ικανότητας των επιλέξιμων περιφερειών να επιτύχουν μεγαλύτερη 
συμμετοχή στο κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ, για τη χρηματοδότηση 
της μεταφοράς τεχνολογίας και για την εισαγωγή της καινοτομίας στις 
επιχειρήσεις. Για τις υποστηριζόμενες περιφέρειες, το ΕΚΤ αναγνωρίζει 
ως σημαντικό στόχο την προώθηση του ανθρώπινου δυναμικού όσον αφορά 
την éptO\fa, την επιστήμη και την τεχνολογία σε ερευνητικά κέντρα 
καθώς και σε επιχειρήσεις. 
Επιπλέον, προβλέπονται ρυθμίσεις για την υποστήριξη του ΕΚΤ όσον 
αφορά την προαγωγή των συνδέσμων μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και 
επιχειρήσεων ούτως ώστε να προωθηθεί νέα τεχνολογία, θα μπορούσαν 
επίσης να προγραμματιστούν δράσεις στο πλαίσιο του νέου στόχου 4 που 
να διευκολύνουν την προσαρμογή των εργαζομένων στις βιομηχανικές 
αλλαγές και στις αλλαγές των παραγωγικών συστημάτων. 
31. Για την πλήρη αξιοποίηση των νέων αυτών ευκαιριών, θα ήταν σκόπιμο τα 
κράτη μέλη να θέσουν ακριβείς στόχους για τη μείωση των διαφορών στο 
πεδίο της Ε&ΤΑ και για την εξέταση της συνολικής συμβολής που μπορεί 
να έχει η Κοινότητα με συνδυασμό των διαφόρων διαθέσιμων πηγών 
χρηματοδότησης, και ειδικότερα από το πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ, από τα 
κοινοτικά διαρθρωτικά ταμεία και από τα κοινοτικά προγράμματα 
εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, ούτως ώστε να επιτύχουν το 
μέγιστο αποτέλεσμα. 
Για τα διαρθρωτικά ταμεία, η αφετηρία για την επόμενη περίοδο 
προγραμματισμού είναι η προετοιμασία των σχεδίων για τους στόχους 1 
έως 5. θα πρέπει όμως να τονιστεί ότι τα διαρθρωτικά ταμεία δεν 
παρεμβαίνουν για την Ε&ΤΑ αυτή καθαυτή, αλλά για την Ε&ΤΑ ως ένα 
σημαντικό μέσο για τη προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης, για 
μεγαλύτερη παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα και περιορισμό έτσι 
των υπαρχουσών διαφορών, θα πρέπει να δοθεί υψηλή προτεραιότητα σε 
μέτρα για τη βελτίωση της επιβολής των τεχνολογικών αλλαγών ως ενός 
από τους πλέον σημαντικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην οικονομική 
πρόοδο· όμως, η χρηματοδότηση για δράσεις που συνδέονται με την Ε&ΤΑ 
θα πρέπει, όπως και οποιοσδήποτε άλλος τομέας, να αποδείξει ότι ο 
αντίκτυπος όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη στις περιφέρειες είναι 
ανάλογος με τους χρησιμοποιηθέντες πόρους. 
32. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων που καταρτίστηκαν για την επόμενη 
περίοδο παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων, οι συνεργέ ι ες με τα 
πολυετή προγράμματα πλαίσια Ε&ΤΑ μπορούν να εξεταστούν σε συνάρτηση 
με την προανταγωνιστική έρευνα, τεχνολογική διάδοση και καινοτομία 
καθώς και την ανώτερη εκπαίδευση στους τομείς της επιστήμης και 
τεχνολογίας. 
Οσον αφορά την προανταγωνιστική έρευνα, τα διαρθρωτικά ταμεία θα 
εξακολουθήσουν να είναι διαθέσιμα για τη συμπληρωματική, σε σχέση με 
την πρώτη δραστηριότητα του τέταρτου προγράμματος 
πλαισίου,χρηματοδότηση της υποδομής και του εξοπλισμού Ε&ΤΑ. ΣΓ 
περιορισμένο βαθμό, τα διαρθρωτικά ταμεία μπορούν να αναλάβουν ένα 
μέρος του λειτουργικού κόστους κέντρων Ε&ΤΑ των οποίων η δημιουργία 
ή ανάπτυξη 
11 -
είχε χρηματοδοτηθεί σε προηγούμενη χρονική περίοδο. Μπορούν επίσης να 
χρηματοδοτήσουν ορισμένα ερευνητικά σχέδια που έχουν άμεση σχέση με 
την οικονομική ανάπτυξη της ενλόγω περιφέρειας. Ομως, είναι σημαντικό 
να αποφεύγονται σχέδια δεύτερης κατηγορίας. Γι'αυτό το λόγο, 
ενδέχεται να πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι εθνικές διαδικασίες 
επιλογής αντικατοπτρίζουν όντως τα κριτήρια που εγκρίθηκαν σε 
κοινοτικό επίπεδο, και ειδικότερα να προβλέπονται ενισχυμένες 
ενδελεχείς διεθνείς διαδικασίες αναθεώρησης, που θα βασίζονται στην 
εμπειρία από το κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ. 
33. Μια επιτυχής πολιτική διάδοσης της τεχνολογίας θα βασίζεται σε 
λεπτομερή ανάλυση της ειδικότερης τοπικής οικονομικής κατάστασης και 
των συμφερόντων και απαιτήσεων του παραγωγικού τομέα στην περιοχή, 
ενώ θα είναι συμβατή με ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής σχεδιασμένο σε 
εθνικό επίπεδο. Η αποτελεσματικότητα της κρατικής πολιτικής, 
περιλαμβανομένων των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων, εξαρτάται 
από την ποιότητα της συνεργασίας μεταξύ δημόσιων αρχών και των 
βασικών παραγόντων Ε&ΤΑ στις περιφέρειες, καθώς και από την ικανότητα 
ολοκλήρωσης εθνικής και διεθνούς διάστασης. 
Συνεπώς, η Επιτροπή διατίθεται να παρέχει τεχνική υποστήριξη μέσω των 
διαρθρωτικών ταμείων για την προώθηση στρατηγικών περιφερειακής 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, σε συνάρτηση με την προετοιμασία 
του επόμενου γύρου των ΚΠΣ σε συνεργασία με τα κράτη μέλη. 
Τα διαρθρωτικά ταμεία θα συνεχίσουν πιθανόν τις προσπάθειες τους για 
την υποστήριξη της καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογίας, π.χ. με 
την ανάπτυξη τεχνολογικών κέντρων, προηγμένων επιχειρηματικών 
υπηρεσιών που να βασίζονται σε τηλεπικοινωνίες, με την αναβάθμιση των 
τεχνολογικών ικανοτήτων, με τη βελτίωση εγκαταστάσεων εκπαίδευσης και 
επαγγελματικής κατάρτισης και με την προώθηση της χρηματοδότησης για 
τεχνολογική καινοτομία, και γενικότερα με τον εκσυγχρονισμό της 
επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένης της ενσωμάτωσης τεχνολογιών 
πληροφόρησης, θα μπορούσαν να προσδώσουν μεγαλύτερη έμφαση στην 
ενσωμάτωση γενικών τεχνολογιών (20) στους παραγωγικούς τομείς των 
λιγότερο ευνοημένων περιφερειών. Ολες αυτές οι δράσεις συνεπάγονται 
πιθανές συνεργέ ι ες με το πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ και βεβαίως με άλλες 
δράσεις συνδεόμενες με τεχνολογία, όπως τα προγράμματα COMETT(21) ή 
ERASMUS(22). 
34. Στρεφόμενες στην αρχική εκπαίδευση, κατάρτιση και κινητικότητα για 
ερευνητές και λοιπό επιστημονικά και τεχνολογικά ειδικευμένο 
προσωπικό, οι τροποποιήσεις που προτείνονται τόσο στον κανονισμό του 
ΕΤΠΑ αναφορικά με τις επενδύσεις στην εκπαίδευση στις περιφέρειες του 
στόχου 1, όσο και στον κανονισμό του ΕΚΤ αναφορικά με τα συστήματα 
κατάρτισης και μέσης και ανώτερης εκπαίδευσης στις περιοχές του 
στόχου 1, 2 και 5(β), προσφέρουν πεδίο για συνεργέιες, και ειδικότερα 
στην τέταρτη δραστηριότητα του τέταρτου προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ. 
Οπως και σε άλλες περιπτώσεις, η επίτευξη συνεργέιας απαιτεί 
συνεργασία κατά τις φάσεις σχεδιασμού και υλοποίησης μεταξύ των 
διαφόρων ενδιαφερομένων αρχών, φορέων και ιδρυμάτων στα κράτη μέλη 
και μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών της Επιτροπής. 
35. Τέλος, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι στη συνάντηση του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου στο Εδιμβούργο αποφασίστηκε το 5-10% των πόρων για τις 
12 -
αναλήψεις υποχρεώσεων που είναι διαθέσιμοι στα διαρθρωτικά ταμεία να 
τεθεί κατά μέρος για κοινοτικές πρωτοβουλίες στην επόμενη περίοδο 
προγραμματισμού. Η Επιτροπή προτίθεται να εκδόσει "πράσινη βίβλο" στο 
εγγύς μέλλον για να ζητήσει γνώμες σχετικά με τις κατευθύνσεις που 
πρέπει να δοθούν στις κοινοτικές πρωτοβουλίες κατά την επόμενη 
περίοδο προγραμματισμού, από το 1994 έως το 1999. 
IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
36. Ο περιορισμός των διαφορών, τόσο από γενική οικονομική και κοινωνική 
άποψη όσο και από άποψη Ε&ΤΑ, ενισχύει την Κοινότητα, υποστηρίζοντας 
την ανάπτυξη και τη σταθερότητα της εσωτερικής αγοράς και 
βελτιώνοντας τη συνολική ανταγωνιστικότητα. 
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί αναγκαία τη μείωση του χάσματος στον τομέα 
της Ε&ΤΑ, που χαρακτηρίζει τις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες και 
αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη τους. 
37. Σημαντική πρόοδος θα πραγματοποιηθεί με το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο 
Ε&ΤΑ όσον αφορά την ένταξη στόχων συνοχής στη διατύπωση των 
δραστηριοτήτων του και ιδιαίτερα την τρίτη και τέταρτη δραστηριότητα, 
πράγμα που αντικατοπτρίζεται επίσης στην προτεινόμενη ισορροπία 
χρηματοδότησης υπέρ της τεχνολογικής διάδοσης και του ανθρώπινου 
κεφαλαίου και της κινητικότητας. Βάσει αυτών, μεγάλο μέρος της 
υπευθυνότητας για να καταστεί επιτυχές το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο 
Ε&ΤΑ φέρουν αυτά καθαυτά τα κράτη μέλη με τις λιγότερο ευνοημένες 
περιφέρειες, τα οποία πρέπει να προωθήσουν προτάσεις της απαιτούμενης 
ποιότητας. 
38. Η δράση των διαρθρωτικών ταμείων αποτελεί αντικείμενο χειρισμού σε 
επίπεδο κράτους μέλους και η επιτυχία των δράσεων Ε&ΤΑ που 
συγχρηματοδοτούν εξαρτάται ακόμη περισσότερο, απ' ό,τι στην περίπτωση 
του προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ, από τον προγραμματισμό και την 
υλοποίηση που αναλαμβάνεται σε αποκεντρωμένο επίπεδο. Η ανάπτυξη μιας 
ολοκληρωμένης προσέγγισης που να συνδυάζει διαρθρωτική χρηματοδότηση 
και το πρόγραμμα πλαίσιο Ε&ΤΑ συνεπάγεται την ενίσχυση σε ορισμένες 
περιπτώσεις του συντονισμού μεταξύ τμημάτων εντός των εθνικών και 
περιφερειακών διοικήσεων, καθώς και συνεργασία του δημόσιου τομέα με 
τον ιδιωτικό τομέα. Μεταξύ συνολικών επιλογών προϋπολογισμού θα 
πρέπει να γίνεται η κατάλληλη πρόβλεψη για την ανάπτυξη τεχνολογικών 
ικανοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των συναφών μέτρων για εκπαίδευση και 
επαγγελματική κατάρτιση. Εντούτοις, οι αρμόδιοι για τις πολιτικές 
Ε&ΤΑ θα πρέπει να εξειδικεύσουν πολύ περισσότερο τους αναπτυξιακούς 
στόχους, συμπεριλαμβανομένων των στόχων για την περιφερειακή κατανομή 
των ικανοτήτων Ε&ΤΑ που προβλέπουν να επιτύχουν. Από την πλευρά της, 
η Επιτροπή θα ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία εντός των δικών της 
υπηρεσιών. 
39. Η Επιτροπή πιστεύει ότι πρέπει να γίνεται ευρύτερη χρήση της 
τεχνολογικής υποστήριξης που συγχρηματοδοτείται από τα διαρθρωτικά 
ταμεία όσον αφορά το σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση 
στρατηγικών, υποδομών και προγραμμάτων Ε&ΤΑ, βασιζόμενη ιδιαίτερα στη 
βέλτιστη πρακτική των πλέον αποδοτικών οικονομιών. Η πρόκληση είναι η 
προαγωγή επιστημονικών συνεργασιών και τεχνολογικής ανταλλαγής μεταξύ 
του δημόσιου τομέα και ιδιωτικών οργανισμών και εταιρειών στις 
- 13 
προηγμένες περιφέρειες και εκείνων στις υποστηριζόμενες περιφέρειες, 
καθώς και μεταξύ των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών αυτών 
καθαυτών, τόσο μέσω του προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ όσο και μέσω των 
διαρθρωτικών ταμείων. 
40. Τέλος, με το άρθρο 130 Η της συνθήκης προσφέρεται η δυνατότητα για 
συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών με στόχο την ανάπτυξη των 
ικανοτήτων Ε&ΤΑ σε ευρύτερη βάση απ· ό,τι οι αναπτυχθείσες δράσεις 
που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να 
προσφέρει ένα φόρουμ στο οποίο να μπορούν να συζητηθούν ζητήματα 
συνεργατικής δράσης μεταξύ των κρατών μελών, εφόσον τα κράτη μέλη 
θεωρούν ότι θα ήταν χρήσιμο. 
14 
ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 
(1) Το 1988, ο μέσος δείκτης ΑΕΠ ανά κάτοικο (ΜΑΔ) στις δέκα ασθενέστερες 
περιφέρειες των ΕΚ ήταν 45 (Ευρώπη 12 = 100) σε σύγκριση με 151 για 
τις 10 ισχυρότερες περιφέρειες (ΕΟΚ 1991). 
(2) Το 1988, για παράδειγμα, η κρατική χρηματοδότηση για την Ε&ΤΑ (ως 
ποσοστό (%) επί του συνολικού προϋπολογισμού) δεν έφθασε το 1% στην 
Ιρλανδία, την Πορτογαλία ή την Ελλάδα (EUROSTAT 1992), σε σύγκριση με 
τον κοινοτικό μέσο όρο 3,24%. 
(3) Φάκελος προβλέψεων FAST: "Επιστήμη, Τεχνολογία και Κοινωνική και 
Οικονομική Συνοχή στην Κοινότητα". "Αρχιπέλαγος Ευρώπη - Νήσοι 
καινοτομίας". Τόμος 18, Ulrich Hilpert, Μάιος 1992. 
(4) Στόχος του FAST είναι η κατάρτιση συνολικών αναλύσεων όσον αφορά τη 
μακροπρόθεσμη επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη και τις 
αλληλεπιδράσεις τους με τις κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές στην 
Κοινότητα και εκτός αυτής. 
(5) Value - Διάδοση και χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων της κοινοτικής 
Ε&ΤΑ (απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 1989). 
(6) Τα αρχικά Brite-Euram προέρχονται από τις λέξεις basic research in 
industrial technologies for Europe/European research on Advanced 
materials (Βασική έρευνα στον τομέα των βιομηχανικών τεχνολογιών για 
την Ευρώπη/Ευρωπαϊκή έρευνα για προηγμένα υλικά) (πρόγραμμα συνέχεια, 
ΕΕ της 25.09.1991). 
(7) Τα αρχικά Esprit προέρχονται από τις λέξεις specific research and 
technological development programme in the field of information 
technologies (Ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
στον τομέα των τεχνολογιών πληροφόρησης) (1990 - 1994) (ΕΕ αριθ. L 
218 της 6.8.1991). 
(8) "Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του κοινοτικού προγράμματος πλαισίου 
για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη όσον αφορά την οικονομική και 
κοινωνική συνοχή στην Κοινότητα". Εκθεση Caraça. ΕΕΚ Σεπτέμβριος 1991 
(EUR 13994). 
(9) Επιστήμη και Τεχνολογία για περιφερειακή καινοτομία και ανάπτυξη στην 
Ευρώπη (ΕΕ αριθ. C 196 της 4.8.1990). 
(10) Ανάπτυξη της κοινοτικής διάστασης για μέτρα προώθησης της 
επαγγελματικής κατάρτισης και απασχόλησης (ΕΕ αριθ. C 327/03 της 
29.12.1990). 
(11) Κοινοτική πρωτοβουλία αναφορικά με το περιβάλλον (ΕΕ αριθ. C 115/03 
της 9.5.1990). 
(12) Κοινοτική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη ορισμένων λιγότερο ευνοημένων 
περιφερειών της Κοινότητας με την εκμετάλλευση του εγγενούς 
ενεργειακού δυναμικού (ΕΕ αριθ. 305/6 της 31.10.1986). 
(13) Κοινοτική πρωτοβουλία αναφορικά με την προετοιμασία των επιχειρήσεων 
για την ενιαία αγορά (ΕΕ αριθ. C 33/9 της 8.2.1991). 
(14) Κοινοτική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη ορισμένων λιγότερο ευνοημένων 
περιφερειών της Κοινότητας με τη βελτίωση της προσπέλασης σε 
προηγμένες υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών (ΕΕ αριθ. L 305/1 της 
31.10.1986). 
(15) Κοινοτική πρωτοβουλία για περιφερειακή ανάπτυξη αναφορικά με 
υπηρεσίες και δίκτυα που συνδέονται με την επικοινωνία δεδομένων (ΕΕ 
αριθ. C 33/7 της 8.2.1991). 
(16) Κοινοτική πρωτοβουλία αναφορικά με παραμεθόριες περιοχές (ΕΕ αριθ. C 
215/4 της 30.8.1990). 
(17) Κοινοτική πρωτοβουλία για την αγροτική ανάπτυξη (ΕΕ αριθ. C 7 3 της 
19.3.1991). 
(18) Βλέπε άρθρο 3 του κανονισμού ΕΟΚ αριθ. 4253/88. 
(19) Συμπεράσματα της προεδρίας από τη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 
στο Εδιμβούργο 11-12 Δεκεμβρίου 1992. 
- 15 -
(20) Ως γενικές τεχνολογίες νοούνται εκείνες οι τεχνολογίες των οποίων οι 
συνέπειες επηρεάζουν ολόκληρο φάσμα άλλων τεχνολογιών που 
χρησιμοποιούνται από το παραγωγικό σύστημα και, κατ'αυτόν τον τρόπο, 
ολόκληρο το βιομηχανικό σύστημα ("Η έρευνα μετά το Μάαστριχτ: μια 
εκτίμηση. Μια στρατηγική". ΕΟΚ 1992). 
(21) Το κοινοτικό πρόγραμμα δράσεων όσον αφορά την εκπαίδευση και την 
κατάρτιση στον τομέα της τεχνολογίας (ΕΕ αριθ. L 13 της 17.1.1989). 
(22) Σχέδιο δράσης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για την κινητικότητα των 
φοιτητών πανεπιστημίου. 
- 16 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
1. Δείκτες Ε&ΤΑ για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
2. Εκτιμήσεις των αναλήψεων υποχρεώσεων των κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων 
για τα μέτρα που συνδέονται με την Ε&ΤΑ και την καινοτομία, 1990-1993. 
3. Εκτιμώμενο ποσοστό της υποστήριξης των διαρθρωτικών ταμείων για τις 
δράσεις που συνδέονται με την Ε&ΤΑ και την καινοτομία στα κοινοτικά 
πλαίσια στήριξης (1989-1993). 
ΔΕΙΚΤΕΣ ESTA ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
• 
ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
EUR12 * * * ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΝ ΑΕΠ 
EUR12 = 100 
1990 
105 
139 
128 
35 
69 
115 
66 
103 
102 
35 
93 
100 ΑΔΕΑ ΩΣ % ΕΠΙ ΤΟΥ ΑΕΠ 
1990 
% 
1,69 
1,54 (2) 
2,81 
0,47 (2) 
0,87 (4) 
2,42 (4) 
0,91 
1/38 (4) 
2,06 
0,50 (1) 
2,21 
2,00 EUR12=100 
85 
77 (2) 
141 
24 (2) 
44 (4) 
121 (4) 
46 
69 (4) 
103 
25 (1) 
111 ΕΔΕΑ ΩΣ % ΕΠΙ ΤΟΥ ΑΕΠ 
1990 
% 
1,23 
0,85 (2) 
2,02 
0,10 (2) 
0,52 (4) 
1,48 (4) 
0,55 
0,77 (4) 
1,11 (4) 
0,12 (1) 
1,47 
100 1,30 EUR12=100 
95 
65 (2) 
155 
8 (2) 
40 (4) 
114 (4) 
42 
59 (4) 
85 (4) 
9 (1) 
113 
100 ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ 
ΑΔΕΑ ΠΟΥ 
ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ 
ΑΠΟ ΤΟΝ 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ 
ΤΟΜΕΑ 
1990 
73 
57 (4) 
72 
22 (2) 
60 (4) 
61 (4) 
61 
56 (4) 
56 
25 (1) 
67 
65 ΚΡΑΤΙΚΗ 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
ΤΗΣ Ε&Α ΩΣ % 
ΕΠΙ ΤΟΥ 
ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ 
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
1988 
1,40 
2,28 
4,11 
0,60 
2,19 
6,91 
0,98 
1,85 
2,50 
0,98 
2,83 
3,24 ΣΥΝΟΛΟ 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ 
ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 
(Η ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ 
ΑΝΩΤΑΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ) 
ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ 
ΣΤΗΝ Ε&Α ΑΝΑ 
ΧΙΛΙΑ ΑΤΟΜΑ 
ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ 
ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ 
1989 
4,4 (3) 
3,8 
5,9 
1,4 
2,2 
5.1 (3) 
5.0 (3) 
3.2 (3) 
4,0 
1.1 (D 
4,6 (1) 
4,2 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ 
ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ 
(Η ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ 
ΑΝΩΤΑΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ) 
ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ 
ΣΤΗΝ Ε&Α ΤΟΥ 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ 
ΤΟΜΕΑ ΑΝΑ ΧΙΛΙΑ 
ΑΤΟΜΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ 
ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ 
1989 
2,4 (3) 
1,5 
3,8 
0,2 
0,6 
2,3 (3) 
1,3 (3) 
1,3 (3) 
1,6 
0,1 (1) 
2,8 (3) 
2,2 
ΠΗΓΗ: 
EUROSTAT ΕΕΚ 
1992 ΠΗΓΗ: ΟΟΣΑ 1992 ΠΗΓΗ: ΟΟΣΑ 1992 ΠΗΓΗ: 
ΟΟΣΑ 1992 ΠΗΓΗ: 
EUROSTAT ΕΕΚ 
1992 ΠΗΓΗ : 
ΟΟΣΑ 1992 ΠΗΓΗ: 
ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΤΗΣ 
ΓΔ XII ΒΑΣΕΙ 
ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΟΥ 
ΟΟΣΑ 1992 
(1) 1988 
(2) 1989 
(3) 1990 
(4) 1991 
Σημείωση: 
EUR12: Δεν περιλαμβάνεται το Μ.Δ. του Λουξεμβούργου. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την Ε&ΤΑ στο Μ.Δ. του Λουξεμβούργου. 
ΑΕΠ: Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν. 
ΑΔΕΑ: Ακαθάριστη Εγχώρια Δαπάνη για Ε&Α 
ΕΔΕΑ: Επιχειρηματική Δαπάνη για Ε&Α <4 
Au 
- 18 -
ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΑΛΗΨΕΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ 
ΤΑΜΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ Ε&ΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ 1989-1993 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Εκατ. ECU 
Κοινοτικά πλαίσια στήριξης 
Στόχος 1 
Στόχος 2 
Στόχος 2 
Στόχοι 3&4 
Στόχος 5β 
Αλλα προγράμματα 
(IMP, PEDIP, ...) 202 1989-93) 1113 (1) 
1989-91) 306 (1) 
1992-93) 232 (2) 
1989-92/93) 453 (3) 
1989-92) 32 (4) 
Κοινοτικές πρωτοβουλίες 
STAR (1989-91) 624 (5) 
STRIDE 400 
TELEMATIQUE 200 
ΑΛΛΕΣ (PRISMA, EUROFORM, 226 (6) 
LEADER, ...) 
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 37 88 (7) 
Πηγή: Υπηρεσίες ΕΕΚ (τιμές 1989) 
(1) Περιλαμβάνονται στοιχεία σχετικά με τα μέτρα που συνδέονται με την Ε&ΤΑ 
και την καινοτομία στους συναφείς άξονες του Στόχου 1 και του Στόχου 2, 
καθώς και οποιαδήποτε στοιχεία Ε&ΤΑ από άλλους άξονες. Περιλαμβάνεται 
επίσης το πρόγραμμα PRODEP. 
(2) Ο αριθμός υπολογίστηκε με βάση τα κονδύλια 1989-1991. 
(3) Οσον αφορά το 1993, στοιχεία είναι διαθέσιμα μόνο για την Ισπανία. 
(4) Ο αριθμός αναφέρεται μόνο στα ειδικά μέτρα που αφορούν την Ε&ΤΑ. Στο ποσό 
αυτό δεν λαμβάνονται υπόψη οι δράσεις Ε&ΤΑ και καινοτομίας που 
περιλαμβάνονται στα τομεακά μέτρα. 
(5) Ο αριθμός αναφέρεται στην υπολειπόμενη χρηματοδότηση για την περίοδο 
1989-1991. 
(6) Ο αριθμός εκτιμάται με βάση τα κονδύλια από τα επιχειρησιακά προγράμματα 
που καλύπτουν 44% του συνόλου (3200 εκατομμύρια ECU) για τις πρωτοβουλίες 
PRISMA, EUROFORM, NOW, HORIZON, LEADER, REGIS, REGEN, RECHAR, ENVIREG και 
INTERREG. 
(7) Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει περίπου 6% των συνολικών κονδυλίων των 
διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 1989-1993. 
Σημείωση 1: Τα μέτρα αυτά καλύπτουν ευρύ φάσμα δράσεων συνδεομένων με την 
Ε&ΤΑ και την καινοτομία όπως η πληροφόρηση, τα επιστημονικά 
πάρκα, οι υποδομές, τα πανεπιστήμια, τα προγράμματα κατάρτισης, 
η κατασκευή νέων κέντρων Ε&ΤΑ, ο εργαστηριακός εξοπλισμός, τα 
κέντρα μεταφοράς τεχνολογίας, οι σύνδεσμοι έρευνας/βιομηχανίας, 
τα σχέδια επίδειξης. 
Σημείωση 2: Δεν περιλαμβάνονται ορισμένες προγενέστερες κοινοτικές 
πρωτοβουλίες (VALOREN, RESIDER, RENAVAL), άλλα προγράμματα όπως 
το POSEICAN ή POSEIMA, και η χρηματοδότηση των πέντε νέων Lander 
και του Ανατολικού Βερολίνου στην Ο. Δ. της Γερμανίας. 
- 19 -
ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ 
ΓΙΑ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ Ε&ΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ (1) 
ΣΤΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ 
(1989-1993) 
ΧΩΡΕΣ ΣΤΟΧΟΣ 1 ΣΤΟΧΟΣ 2 
Βέλγιο 
Δαν ία 
Γερμαν ία 
Ελλάδα 
Ισπαν ία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλ ία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλ ία 
Ηνωμένο Βασίλειο 1,9 
2,0 
1,1 
4,0 
4,9 
6,5 
2,1 13,3 
12,8 
14,1 
9,7 
10,7 
20,9 
0,0 
7,9 
5,3 
EUR 12 3,6 9,3 
Πηγή : ΕΕΚ 
(1) Τα μέτρα αυτά καλύπτουν ευρύ φάσμα μέτρων συνδεομένων με την Ε&ΤΑ και την 
καινοτομία όπως πληροφόρηση, επιστημονικά πάρκα, υποδομές, πανεπιστήμια, 
προγράμματα κατάρτισης, κατασκευή νέων κέντρων Ε&ΤΑ, εργαστηριακός 
εξοπλισμός, κέντρα μεταφοράς τεχνολογίας, σύνδεσμοι έρευνας/βιομηχανίας, 
σχέδια επίδειξης. 
Σημείωση: Οι αναλογίες εκτιμήθηκαν βάσει των στοιχείων που καλύπτουν τα 
ΕΤΠΑ, ΕΚΤ και ΕΓΤΠΕ και περιλαμβάνουν αριθμητικά στοιχεία για τα 
μέτρα που συνδέονται με την Ε&ΤΑ και την καινοτομία στους 
σχετικούς άξονες του Στόχου 1 και του Στόχου 2 καθώς και 
οποιαδήποτε άλλα στοιχεία Ε&ΤΑ από άλλους άξονες. Επίσης, 
περιλαμβάνονται τα προγράμματα IMP, PEDIP και PRODEP. Ομως, δεν 
λαμβάνονται υπόψη παλαιές κοινοτικές πρωτοβουλίες (STAR, VALOREN, 
RESIDER, RENAVAL), καθώς και νέες κοινοτικές πρωτοβουλίες 
(STRIDE, TELEMATIQUE, EUROFORM ). Δεν περιλαμβάνονται τα ΚΠΣ 
για το Στόχο 2 (1992-1993) και η χρηματοδότηση για τα πέντε νέα 
Lânder και το Ανατολικό Βερολίνο στην ο.Δ. της Γερμανίας. 
ISSN 0254-1483 
COM(93)203 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 10 is 
Αριτ). καταλόγου : CB-CO-93-252-GR-C 
ISBN 92-77-55916-0 
Υκηοεσία Επισήιιων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg