ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 525 τελικό 
Βρυξέλλες,27 Οκτωβρίου 1993 
ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ 
ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΎΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 
ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΙΔΩΝ 
ΕΝΔΥΣΗΣ 
(Ανακοίνωοη της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Μετά απο το αίτημα που διατύπωσε το Συμβούλιο στην απόφαση του της 17ης 
Ιουνίου 1992, η Επιτροπή συνέταξε έκθεση σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας κλωστοϋφαντουργίας και ειδών ένδυσης. Η έκθεση αυτή 
περιλαμβάνει : 
Τμήμα σύνθεσης και συμπερασμάτων, που συνοψίζει την κατάσταση της 
ανταγωνιστικότητας του τομέα και τις πρωτοβουλίες της Κοινότητας για την 
ενίσχυση του. Το τμήμα αυτό μπορεί να αποτελέσει το πολιτικό κείμενο που 
προορίζεται κυρίως για τους υπουργούς. 
Επίσης περιέχει τα ακόλουθα έξι μέρη : 
Εισαγωγή που τονίζει το πλαίσιο, στο οποίο τοποθετείται η έκθεση, 
Παρουσίαση των βασικών εξελίξεων του τομέα στην περίοδο 1988-1992 : 
μείωση της παραγωγής, της κατανάλωσης (απο το 1991), της απασχόλησης 
(εξαιρετικά έντονης), των επενδύσεων (στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1982). 
Αύξηση των εισαγωγών σε ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από το αντίστοιχο των 
εξαγωγών (και σε βάρος της εσωτερικής παραγωγής). Κύκλος εργασιών σε 
άνοδο και στη συνέχεια σταθερός, προστιθέμενη αξία σταθερή (οι δύο αυτές 
εξελίξεις αντικατοπτρίζουν τις βιομηχανικές στρατηγικές που βασίζονται στην 
υπεργολαβία και τη μετεγκατάσταση). 
Εκτίμηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του τομέα Κ/Ε. Η 
ανταγωνιστικότητα αυτή μειώνεται, όπως επιβεβαιώνουν αφενός η συγκριτική 
απώλεια μεριδίων αγοράς των εξαγωγών μας στις εκβιομηχανισμένες χώρες 
και αφετέρου η σημαντική αύξηση του ελλείμματος εμπορικών συναλλαγο'ΐν 
στην ένδυση. Αντίθετα, η υφαντουργία εμφανίζει πάντα πλεόνασμα. 
Παρατηρείται έντονη ανισορροπία ως προς τους μεγάλους εξαγωγούς της 
Ασίας, οι περισσότερες αγορές των οποίων μένουν κλειστές. 
Ανάλυση των συντελεστών της διεθνούς ανταγωνιστικότητας. 
Αρνητικές συνέπειες της πτώσης του δολλαρίου, τις οποίες αντισταθμίζουν εν 
μέρει οι διαδοχικές υποτιμήσεις, οι οποίες σημειώνονται από τον Σεμπτέμβριο 
1992 Το κόστος εργασίας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, ειδιαίτερα για 
τους τομείς των τελικών σταδίων. Είναι πολύ υψηλό στα περισσότερα κράτη-
μέλη και η διαφορά με τους ανταγωνιστές διευρύνεται, με την εξαίρεση το)ν 
ΠΕΧ. Η παραγωγικότητα του κεφαλαίου και της εργασίας, τα επαγγελματικά 
προσόντα και οι πολύπλοκοι συντελεστές της ανταγωνιστικότητας (ειδικά η 
ποιότητα και η ευελιξία) αποτελούν ισχυρά σημεία της βιομηχανίας μας, η 
οποία αντίθετα, υφίσταται την επήρεια των παραμορφώσεων του διεθνούς 
ανταγο>νισμού. 
Περιγραφή των στρατηγικών που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις για να 
αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες. Μπορούν να τονισθούν τέσσερις άξονεςϋ ο 
εκσυγχρονισμός, η μετεγκατάσταση, η εξειδίκευση και η ευελιξία Ορισμένες 
επιχειρήσεις αναδιοργανώθηκαν, άλλες καθυστερούν. 
Τέλος, περιγραφή των πρωτοβουλιών της Κοινότητας, τόσο στο εξωτερικό 
όσο και στο εσωτερικό τους σκέλος, οι οποίες πρέπει να συνεχιστούν και να 
ενταθούν. 
Σε ένα Παράρτημα εξετάζονται οι επιπτώσεις του εμπορικού ανοίγματος στις 
ΧΚΑΕ για την πορτογαλική βιομηχανία της κλωστοϋφαντουργίας. 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
2. ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΛΟΜΩΝ 
2.1. Γενικό πλαίσιο 
2.2. Οι ουσιώδεις εξελίξεις που σημειώθηκαν μεταξύ 1988 
και 1992 
2.3 Εξελίξεις του 1993 
3. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 
3.1 Γενικό πλαίσιο 
3.2 Εξαγωγές 
3.3 Εισαγωγές 
3.4. Εμπορικό ισοζύγιο 
3.5. Διαφοροποίηση κατά προϊόντα 
4. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΝΤΑΙΊΩΝΙΣΠΚσΠ Π ΑΣ 
4.L Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες 
4.2. Το κόστος εργασίας 
4.3 Παραγωγικότητα του κεφαλαίου 
4.4 Παραγωγικότητα της εργασίας 
4.5. Ανθρώπινοι πόροι 
4.6 Κόστος πρώτων υλών, ενέργειας και περιβάλλοντος 
4.7. Οι πολύπλοκοι συντελεστές της ανταγωνιστικότητας 
4.8. Οι παραμορφώσεις του διεθνούς ανταγωνισμού 
5. QI ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ 
ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΊΑΣ 
6. ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ 
6.1 Εμπορική πολιτική 
6.1.1. ΣΙΤΙ 
6.1.2 Καταπολέμηση της απάτης 
6.1.3 Γύρος της Ουρουγουάης 
6.L4 ΣΓΠ 
6.1.5. Προώθηση εξαγωγών 
6.2. Ενιαία Αγορά 
6.2.1. Κοινοτικοί κανόνες για το εμπόριο 
τελειοποίησης προς επανεισαγωγή 
6.2.2 Προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας 
6.2.3 Προστασία του περιβάλλοντος 
6.3. Πολιτική ανταγωνισμού 
°·4· Ywα"ήpΦl'wυεκ^3υγχpo^%c|Joύ·^ 
6.4.1. Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 
6.4.2. Κατάρτιση 
6.4.3. Διαφοροποίηση και αναπροσαρμογή 
6.4.4. Πληροφόρηση και επικοινωνία 
Παράρτημα: Οι επιπτώσεις του ανοίγματος προς τις ΧΚΑΕ στην 
κλωστοϋφαντουργία της Πορτογαλίας 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Σύνθεση και συμπεράσματα 
Απαντώντας στο αίτημα που διατυπώθηκε από το Συμβούλιο στον κανονισμό του 
της 17ης Ιουνίου 1992 (ΕΕ C 178 της 15.7.92), η Επιτροπή του υποβάλλει, σχετικά με 
την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας κλωστϋφαντουργίας και ειδών 
ένδυσης, έκθεση, η οποία καλύπτει το διάστημα 1988-1992 και ενημερώθηκε το 1993, 
εφόσον υπήρξαν διαθέσιμα στοιχεία 
Η Επιτροπή πιστεύει ότι πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες οι ανειλημμένες για 
την υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας του τομέα και την ενίσχυση της 
διαδικασίας βιομηχανικής προσαρμογής . Ι Ιεριμένει από το Συμβούλιο να 
διατυπώσει την πολιτική του εκτίμηση σχετικά με τα προβλήματα του τομέα και 
στέλνει σαφές σήμα σχετικά με τους προσανατολισμούς που πρέπει να 
ακολουθηθούν. 
L Η κατάσταση του τομέα 
Η βιομηχανία της Κ/Ε, με κύκλο εργασιών 180 δισεκ. ECU και προσωπικό περίπου 
2,7 εκατ. εργαζόμενους κατέχει ουσιώδη θέση στη βιομηχανική δομή της 
Κοινότητας. Από τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας, η βιομηχανία αυτή υπέστη 
έντονα τις συνέπειες της γενικής οικονομικής ύφεσης, καθώς και της πτώσης της 
παραγωγής και της κατανάλωσης. Ορισμένες περιφέρειες που εξαρτώνται σε μεγάλο 
βαθμό από τον τομέα θίχτηκαν ιδιαίτερα. Οι δυσκολίες οδήγησαν τη βιομηχανία σε 
κλείσιμο μονάδων παραγωγής και μετεγκατάσταση σε τρίτες χώρες. Οι αποφάσεις 
αυτές συνεπάγονται μείωση της παραγωγής, της απασχόλησης και των επενδύσεων, 
καθώς και υποκατάσταση της κοινοτικής παραγωγής με φθηνές εισαγωγές. 
Η πτώση της απασχόλησης υπήρξε ιδιαίτερα έντονη (απώλεια 434.000 θέσεων 
εργασίας σε 4 χρόνια, δηλ. σχεδόν 70 % των συνολικών απωλειών της 
μεταποιητικής βιομηχανίας) και επιταχύνθηκε ξανά το 1991 και 1992. Οφείλεται στη 
μείίοση της παραγωγής, στην αύξηση των εισαγωγών, στη βελτίωση της 
παραγωγικότητας της εργασίας λόγω αναδιοργάνωσης και αυτοματοποίησης, καθώς 
και στις βιομηχανικές στρατηγικές μεγαλύτερης διεθνοποίησης. 
Η πρόσφατη πτώση της κατανάλωσης στην Κ/Ε συνδέεται με την κάμψη της 
εσωτερικής ζήτησης των νοικοκυριών, επίσης όμως οφείλεται στην υποχώρηση 
ορισμένων βιομηχανικών τομέων-χρηστών, π.χ. του αυτοκινήτου και της οικοδομής. 
Επίσης, δεδομένου του κορεσμού της ευρωπαϊκής αγοράς του ενδύματος, οι 
καταναλωτές έχουν κατέστησαν πολύ απαιτητικότεροι όσον αφορά την αναλογία 
ποιότητας/τιμής. 
Η πτώση της δραστηριότητας και των επενδύσεων επιβεβαιώθηκε και μάλιστα 
διευρύνθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 1993. 
Στο πλαίσιο αυτής της εσωτερικής κατήφειας, το εμπορικό ισοζύγιο δεν έπαυσε να 
επιδεινώνεται μετά το 1985, τελευταίο θετικό έτος. Μεταξύ 1988 και 1991, το 
έλλειμμα διπλασιάστηκε, φθάνοντας στα 12,4 δισεκ. ECU, και παρουσίασε ελαφρά 
μόνο βελτύοση το 1992 χάρη στην ευνοϊκότερη τάση των εξαγωγών και τη 
σταθεροποίηση των εισαγωγών. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι ο τομέας της 
κλωστοϋφαντουργίας, που βρίσκεται στην αρχή της σειράς παραγωγής και απαιτεί 
υψηλό βαθμό έντασης κεφαλαίου και τεχνογνωσίας, εξακολουθεί να εμφανίζει 
πλεόνασμα (?2,1 δισεκ. ECU το 1992). 
Μεταξύ των θετικών δεικτών που αντισταθμίζουν εν μέρει τις γενικά αρνητικές 
τάσεις, αξίζει να σημειωθούν : η αύξηση του κύκλου εργασιών στο διάστημα 1988-
1992 (?6,8 % σε σταθερές τιμές), παρά τη σταθεροποίηση των δύο τελευταίων ετών, η 
αύξηση της παραγωγικότητας κατά 3 % ετησίως από το 1985 και η σταθερότητα της 
προστιθέμενης αξίας λόγω κυρίως από της ανάπτυξης του κλάδου των ενδυμάτων. 
Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζουν την ανάπτυξη, σε τμήματα του τομέα με υψηλή 
προστιθέμενη αξία, βιομηχανικών στρατηγικών βασισμένων στη μετεγκατάσταση 
και τη μεταφορά των δραστηριοτήτων. 
Οπωσδήποτε, στο πλαίσιο αυτών των γενικών τάσεων μπορούν να επισημανθούν 
σημαντικές ποσοτικές διακυμάνσεις, στο επίπεδο τόσο των βιομηχανικών τμημάτων 
του τομέα όσο και των κρατών μελών. 
2. Αξιολόγηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας 
Σε μια διεθνή αγορά προϊόντων Κ/Ε χαρακτηριζόμενη από εξαιρετικά συχνές και 
ποικίλες παραμορφώσεις του ανταγωνισμού, η ανάλυση της εξέλιξης των διεθνών 
συναλλαγών υποδηλώνει απώλεια ανταγωνιστικότητας από μέρους της αντίστοιχης 
κοινοτικής βιομηχανίας στο σύνολο της, αν και υπάρχουν διαφορές μεταξύ των 
τομέων και των διαφόρων σειρών παραγωγής. Δύο τάσεις είναι ιδιαίτερα 
αποκαλυπτικές: 
- οι χαμηλές επιδόσεις των εξαγωγών μας στις αγορές των εκβιομηχανισμένων 
χωρών, όπου υπέστησαν περιορισμό των σχετικών μεριδίων τους αγοράς, 
- η αύξηση των εισαγωγών κατά ποσοστό σχεδόν διπλάσιο του ποσοστού των 
εξαγωγών. Σήμερα οι εισαγωγές αντιπροσιοπεύουν σε ποσότητα 40 % της 
εσωτερικής ζήτησης του κλάδου των ειδών ένδυσης?. 
Λόγω της έκτασης που πήραν οι πράξεις υπεργολαβίας στις τρίτες χώρες, οι 
κοινοτικές εξαγωγές προϊόντων της υφαντουργίας αναπροσανατολίστηκαν, κυρίως 
προς τις χώρες της λεκάνης της Μεσογείου (περίπου 1/4 των εξαγωγών μας το 
1992), τις ΧΚΛΕ και μερικές χώρες της Λπο> Ανατολής. Οσον αφορά τις εισαγωγές, 
τα κινεζικά προϊόντα κατέλαβαν την προΉη θέση (8,3 % των εξωκοινοτικών 
εισαγωγών Κ/Ε το 1992). Το σχετικό μερίδιο των εξωκοινοτικών από την Τουρκία, 
το Μαρόκο, την Τυνησία, την Ινδία, την Πολωνία και την Ινδονησία αυξάνει, ενώ 
του Χογκ Κογκ, της Νότιας Κορέας και της Ταϊβάν μειώνεται. Από τη σκοπιά 
ομάδων χωρών, μεταξύ 1988-92, σε ποσότητα, οι ΧΚΑΕ σημείωσαν ετήσια αύξηση 
15,6 % και οι χώρες ΣΠΙ (συμπεριλαμβανομένων των αυτονόμων). 
Ας σημειωθεί το ιδιαίτερα μεγάλο έλλειμμα της Κοινότητας, κυρίως με τις 
σημαντικότερες εξαγωγικές χο>ρες της Ασίας, οι οποίες αφενός διαθέτουν αγορές 
προστατευμένες μέσω δασμολογικών και μη δασμολογικών εμποδίων και αφετέρου 
εκτρέπονται συχνά από τη θεμιτή άσκηση του ανταγωνισμού προσφεύγοντας σε 
αμφισβητήσιμες πρακτικές, όπως είναι το ντάμπιγκ, η διπλή διατίμηση, οι 
επιδοτήσεις, η αντιγραφή σχεδίων και προτύπων, καθώς και η παράβαση των 
διεθνών εργατικών κανόνων. 
3. Συντελεστές ανταγωνιστικότητας 
Ενώ η ανάλυση των συναλλαγών αποκαλύπτει γενικά την αδυναμία της κοινοτικής 
βιομηχανίας, ο εντοπισμός των παραγόντων της ανταγωνιστικότητας μας επιτρέπει 
να αναζητήσουμε τα αίτια των επιδόσεων των επιχειρήσεων μας. Πάντως, κάθε 
διάγνωση στον τομέα αυτό πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο την εξαιρετική 
ανομοιογένεια των προϊόντων, που βρίσκονται σε ανταγωνισμό διαφόρων επιπέδων 
και βαθμών ανάλογα με την πολυπλοκότητα και τον λόγο αξίας/ποιότητάς τους, 
αλλά και την ύπαρξη, στη δεδομένη σειρά παραγωγής, επιχειρήσεων με πολύ 
διαφορετικά χαρακτηριστικά. 
Ενας συντελεστής με βέβαιη επίδραση στη διεθνή ανταγωνιστικότητα του τομέα 
συνίσταται στις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών των ευρωπαϊκών 
6 
νομισμάτων, ειδικά με το δολλάριο. Από την εποχή της πτώσης του Οολλαρίου, 
σημειώθηκε και πτώση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας Κ/Ε, 
όπως δείχνουν η εξέλιξη των εξαγωγών προς τις χώρες της ζώνης δολλαρίου, 
ειδικά ως απώλεια σχετικών μεριδίων της αγοράς, και των εισαγωγών. Η μικρή 
άνοδος του δολλαρίου από το 1992 και οι πρόσφατες νομισματικές διακυμάνσεις 
ενδέχεται ωστόσο να έχουν αντισταθμιστικά αποτελέσματα για ένα μέρος της εν 
λόγω ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
Μεταξύ των συντελεστών ανταγωνιστικότητας, το κόστος της εργασίας αποτελεί 
καθοριστικό παράγοντα για σημαντικό μέρος του κλάδου, ιδιαίτερα μάλιστα στα 
είδη ενδυμασίας, όπου σε μερικές περιπτώσεις αντιπροσωπεύει μέχρι και 40 % του 
κόστους παραγωγής. Πάντως, στις πιο εκσυγχρονισμένες επιχειρήσεις κλώσης και 
ύφανσης το βάρος της μισθοδοσίας είναι πολύ πιο περιορισμένο. Τα ημερομίσθια που 
ισχύουν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, αν και σχετικά χαμηλά σε σύγκριση 
με άλλους βιομηχανικούς τομείς, έχουν φθάσει στα ανώτατα επίπεδα τους και 
υπάρχει επίρρωση των αυξητικών τους τάσεων. Η απόκλιση του συνολικού κόστους 
εργασίας (μαζί με τις κοινωνικές δαπάνες) των επιχειρήσεων μας σε σύγκριση με 
τους βασικούς ανταγωνιστές μας, συμπεριλαμβανομένων και των 
εκβιομηχανισμένων χωρών, αυξήθηκε σημαντικά από το 1988. Στην κλώση και την 
ύφανση, το μέσο ωριαίο κόστος εργασίας ανέρχεται το 1993 σε 14 δολλάρια (με 
διαφορές 1 ώς 6 ανάλογα με τη χώρα), ενώ στις ΗΠΑ δεν υπερβαίνει τα 11,6 
δολλάρια για τις ίδιες παραγωγικές λειτουργίες. 
Η παραγωγικότητα της εργασίας παρουσίασε συνεχή άνοδο τα τελευταία χρόνια, 
γεγονός που ενισχύει την ανωτερότητα της Κοινότητας στον τομέα αυτό. 11 
βαρύνουσα παρουσία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον βιομηχανικό ιστό της 
Κοινότητας αποτελεί παράγοντα που συμβάλλει στην επίτευξη υψηλο')ν επιπέδων 
παραγωγικότητας και ευελιξίας. Ωστόσο, οι αποκλίσεις παραγοίγικότητας οι 
ευνοϊκές για τους κοινοτικούς παραγωγούς δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τις 
υψηλότερες μισθολογικές δαπάνες, με αποτέλεσμα ένα κατά μονάδα κόστος 
εργασίας πολύ υψηλότερο από των ανταγωνιστές τους. 
Αν και ο εξοπλισμός παραγωγής στο σύνολο του συγκαταλέγεται στους πιο 
σύγχρονους του κόσμου, πρέπει να τονιστεί η ύπαρξη μεγάλων διαφορών μεταξύ των 
κρατών-μελών, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την άνιση πρόοδο της αναδιάρθρωσης. 
Ωστόσο, αν συνεχιστεί η σημαντική μείωση που παρατηρήθηκε τα δύο τελευταία 
χρόνια στις επενδύσεις εξοπλισμού, μπορεί να απειληθεί αυτή η θέση σχετικής 
ανωτερότητας. Επιπλέον, το χαμηλό ποσοστό χρησιμοποίησης του εξοπλισμού σε 
σχέση με τους ανταγωνιστές μας (π.χ. 76 % στην κλωστοϋφαντουργία της ΕΟΚ 
έναντι 97 % στην Ταϊβάν και 84 % στις ΗΠΑ) αποτελεί σημαντικό μειονέκτημα 
απέναντι σε αυτούς. 
Μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας διαθέτει ήδη ορισμένους συντελεστές-
κλειδιά που επιτρέπουν να αντισταθμιστούν σε μεγάλο βαθμό τα μειονεκτήματα 
του κόστους. 1 Ιρόκειται συγκεκριμένα για την ικανότητα ταχείας και ευέλικτης 
ανταπόκρισης στις ανάγκες της αγοράς, της δημιουργικότητας και του συνόλου των 
υπηρεσιών που σχετίζονται με την παραγωγή. Επιπλέον, το κόστος των 
εξωκοινοτικών συναλλαγών και ορισμένοι πρόσθετοι κίνδυνοι που οφείλονται στη 
μεγάλη απόσταση από τους προμηθευτές αποτελούν περιορισμούς για τη 
διεθνοποίηση της παραγωγής. Το χάσμα διευρύνθηκε περισσότερο μετά την 
πραγματοποίηση της Μεγάλης αγοράς. 
Τέλος, το ποιοτικό επίπεδο των ανθρώπινων πόρων της Κοινότητας είναι καλό σε 
σύγκριση με τους ανταγωνιστές αλλά διαπιστώνονται σημαντικές διαφορές μεταξύ 
των κρατών-μελών και ορισμένες σχετικές πτυχές πρέπει να βελτιωθούν. Αυτό δεν 
αφορά όχι μόνο τις λειτουργίες που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες και την 
7 
αναδιοργάνωση τιον συστημάτων παραγωγής αλλά και τομείς όπου η διαχείριση 
διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Τα προσόντα των εργαζομένων πρέπει να θεωρηθούν 
κλειδί της προσαρμογής και απαιτούν διαρκή κατάρτιση, σε συνάρτιση με την 
εξέλιξη του επαγγέλματος και τις βιομηχανικές εξελίξεις. 
4. Οι βιομηχανικές στρατηγικές 
Οι επιχειρήσεις, αντιμετωπίζοντας μια δύσκολη συγκυρία και διαρθρωτικές 
αδυναμίες, επιδίωξαν να αναδιαρθρωθούν ακολουθώντας στη βάση τεσσάρων 
αξόνων : της μετεγκατάστασης ενός μέρους της παραγωγής τους σε χώρες πιο 
ελκυστικές από άποψη κόστους παραγωγής ή καλύτερων γενικών συνθηκών, νέων 
μορφών οργάνωσης της παραγωγής και σχέσεων με τους προμηθευτές και τους 
διανομείς της αυτοματοποίησης και τεχνολογικής ανάπτυξης και της αναζήτησης 
νέων προϊόντων υψηλής ποιότητας, λιγότερο ευαίσθητων στις τιμές. 
II στρατηγική της κάθε επιχείρησης διαφέρει ανάλογα με τη θέση της στη σειρά 
παραγωγής το μέγεθος της, το επίπεδο ανταγωνιστικότητας της και τις αγορές της. 
Μπορούν πάντως να επισημανθούν ορισμένες βασικές τάσεις, π.χ. η προτίμηση για 
την αυτοματοποίηση και την ευέλικτη παραγωγή στους τομείς των αρχικών 
σταδίων επεξεργασίας και, στους τομείς των τελικών σταδίων, ιδίως της ραπτικής, 
για τη μετεγκατάσταση των δραστηριοτήτων εξαιρετικής έντασης εργασίας. Το 
φαινόμενο της μετεγκατάστασης αναπτύχθηκε πολύ τα τελευταία χρόνια Άρχισε σε 
χώρες με ιδιαίτερα υψηλό μισθολογικό κόστος, όπως η Γερμανία και οι Κάτω 
Χώρες, για να εξαπλωθεί στη συνέχεια στο Βέλγιο και τη Γαλλία, επίσης πρόσφατα 
στην Ιταλία Γενικά, οι εισαγωγές που αφορούν βελτίωση ημιέτοιμων προϊόντων 
αντιπροσωπεύουν μόνο 9 % του συνόλου των εισαγωγών αλλά ο αριθμός αυτός 
υποτιμά την πραγματικότητα, δεδομένου ότι ένα μέρος των εισαγωγών λόγω 
υπεργολαβίας πραγματοποιείται με τη μορφή άμεσων εισαγωγών Βέβαια, οι 
δραστηριότητες με υψηλή προστιθέμενη αξία, όπως η δημιουργία το σχέδιο, η 
διοικητική μέριμνα το μάρκετινγκ και η εμπορευματοποίηση παραμένουν κυρίως 
στις χώρες μας. 
5. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες 
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της κοινοποίησης της Επιτροπής της 25ης 
Οκτωβρίου 1991 και του κανονισμού του Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου 1992, η 
Επιτροπή προώθησε σειρά μέτρων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας του τομέα Κ/Ε. Τα μέτρα αυτά αφορούν δύο σκέλη : 
α) Εξωτερικό σκέλος 
Στον τομέα της εμπορικής πολιτικής, εκτός από την παράταση των διμερών 
συμφωνιών 2+1 ετών επί ένα έτος από την ΣΠ1 IV (χωρίς ουσιαστικά να 
παρασχεθούν νέα πλεονεκτήματα αλλά αντικαθιστώντας τις εθνικές 
ποσοστώσεις με νέους κοινοτικούς περιορισμούς), αξίζει να τονιστούν το νέο 
ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης των αδειών μέσω υπολογιστή σε 
συνεργασία με τα κράτη μέλη (SIGL) και η task force αποτελεσματικότερης 
καταπολέμησης των περιπτώσεων απάτης (TAFI) με την υποστήριξη της 
βιομηχανίας. Εξάλλου πρόσφατα π Επιτροπή πρότεινε την ενίσχυση τού αγώνα 
εναντίον των απομιμήσεων καί της εμπορικής πειρατίας. Η πρότοη της 
Επιτροπής αναθέτει απ'ευθείας στις τελωνειακές αρχές το δικαίωμα να 
αποφασίζουν σε ότι αφορά στις αιτήσεις κατάσχεσης εμπορευμάτων γιά τα 
οποία υπάρχει υποψία ότι αποτελούν απομίμηση, πράγμα πού θα απλουστεύει 
καί θα επιταχύνει τις διαδικασίες ενώ θα διευρύνει το πεδίο εφαρμογής 
των προστατευμένων δικαιωμάτων και θα ενθαρρύνει τα Κράτη-μέλη να 
υιοθετήσουν βαριές κυρώσεις. Η εν λόγω μεταρρύθμιση περιλαμβάνει οτο 
σύνολο τους τις σχετικές προτάσεις της βιομηχανίας. 
Μεταξύ των κοινών μέτρων διαχείρισης και επιτήρησης των 
συμφωνιών, θεμελιώδη σημασία έχει το θέμα της εφαρμογής της ασφαλιστικής 
ρήτρας, που πρέπει οπωσδήποτε να μπορεί να στηριχθεί σε αποτελεσματικά 
εθνικά συστήματα στατιστικής. Η εμπρόθεσμη διαβίβαση των στατιστικών 
στοιχείων από τα κράτη μέλη, παρόλες τις δυσκολίες, είναι ουσιώδης. 
Στη καταπολέμηση του ντάμπιγκ και των παράνομων επιδοτήσεων 
επιτεύχθηκαν αποτελέσματα (ισχύουν 21 μέτρα και διεξάγονται 7 έρευνες κατά 
του ντάμπιγκ, ενώ ισχύει 1 μέτρο κατά των επιχδοτήσεων). Στο πλαίσιο αυτό, 
8 
πρέπει να επιταχυνθούν οι διαδικασίες (για τον σκοπό αυτό η Επιτροπή θα 
υποβάλει προσεχώς σχετική πρόταση), να διατεθούν στην εργασία αυτή οι 
αναγκαίοι πύροι και να βρεί σύντομα το Συμβούλιο συμβιβαστική λύση για τη 
διαδικασία λήψης αποφάσεων. 
Στο μέλλον η κοινοτική δράση θα επηρεαστεί σημαντικά από τις αποφάσεις 
που θα ληφθούν στα πλαίσια του Γύρο της Ουρουγουάης, ο οποίος μπήκε στην 
τελευταία φάση διαπραγματεύσεων. Μεταξύ των αποτελεσμάτων του Γύρου 
της Ουρουγουάης αναμένεται και το προοδευτικό άνοιγμα των αγορών των 
τρίτων χωρών στη βάση ενισχυμένων κανόνων και πειθαρχίας. Η Επιτροπή 
φρονεί ότι αυτό θα αποτελούσε διαρκές και σταθερό πλαίσιο για τη 
διευκόλυνση της προσαρμογής της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
Οι εν λόγω διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης θα επηρεάσουν 
επίσης τις αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για την αναθεώρηση του ΣΓΠ, 
και συγκεκριμένα τις σημερινές συζητήσεις σχετικά με την κοινωνική ρήτρα. 
0) Εσωτερικό σκέλος 
Ο τομέας Κ/Ε θα μπορέσει να επωφεληθεί της ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς από τη σκοπιά της μείωσης του κόστους και των καθυστερήσεων των 
εσωτερικών συναλλαγών, της βελτίωσης των σχέσεων μεταξύ παραγωγής και 
διανομής και της διαμόρφωσης ομοιογενέστερων συνθηκών ανταγωνισμού. 
Αναμένεται ότι η μεγαλύτερη διαφάνεια και ο αυστηρότερος έλεγχος των 
χορηγήσεων κρατικής βοήθειας θα συμβάλουν στην εδραίωση της 
ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Βέβαια, πρέπει να 
εξασφαλιστεί η εφαρμογή των ίδιων κανόνων από τους εξωτερικούς 
ανταγωνιστές. 
Η Επιτροπή, προς υποστήριξη της δημιουργίας της Ευρώπης, πρότεινε τη 
νομική προστασία των βιομηχανικών σχεδίων και ενίσχυση της πρόληψης των 
απομιμήσεων. 
Από την πραγματοποίηση της εσωτερικής αγοράς προκύπτει η ανάγκη 
αντικατάστασης των εθνικών ποσοστώσεων με κοινοτικές ποσοστώσεις. Αυτό 
ισχύει και για τα προϊόντα που κατασκευάζονται σε τρίτη χώρα από 
ημικατεργασμένα ευρωπαϊκά προϊόντα και εισάγονται στη συνέχεια στην 
κοινότητα (ΠΤΕ). Η Επιτροπή πρότεινε την επανεξέταση των κανόνων που 
ισχύουν σήμερα στο θέμα αυτό, προκειμένου να τους προσαρμόσει στα νέα 
δεδομένα και να θεσπίσει κοινούς όρους για όλους τους κατασκευαστές της 
Κοινότητας που ωφελούνται από αυτά. 
Η συνοδεία των προσπαθειών εκσυγχρονισμού και αναπροσανατολισμού 
της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγματοποιείται συγκεκριμένα μέσω των 
διαρθρωτικών ταμείων και τα προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης. 
Στον τομέα της TEA, οι βιομηχανίες Κ/Ε, οι οποίες ως μεταποιητικές 
βιομηχανίες ανήκουν κατά κανόνα στα τελικά στάδια της διαδικασίας 
εισαγωγής καινοτομιών, έδειξαν ότι μπορούν να ενταχθούν με επιτυχία στους 
στόχους των κοινοτικών προγραμμάτων. Στο επόμενο πρόγραμμα πλαίσιο θα 
μπορέσουν να επωφεληθούν (βάσει της γενικής και πολυτομεακής 
προσέγγισης) σειράς μέτρων που αποβλέπουν στην ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας (γενικές τεχνολογίες, τεχνολογίες πληροφόρησης και 
επικοινωνιών, τεχνολογίες υλικών κλπ), στη θέσπιση ενός νέου μηχανισμού 
για την καλύτερη εκμετάλλευση τ(ον αποτελεσμάτων της κοινοτικής έρευνας 
από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και στη λήψη συγκεκριμένων 
μέτρων για τη βελτίωση της διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας. 
Το 1993 η Επιτροπή ενέκρινε τα εθνικά πρόγραμμα που αποβλέπουν στην 
υλοποίηση δράσεων διαφοροποίησης και αναπροσανατολισμού που 
πρόβλεπε το RETEX για τις ζώνες που εξαρτούνται σε μεγάλο βαθμ? από την 
υφαντουργία (με κοινοτικ? προϋπολογισμό 1993-1997 τουλάχιστον 500 εκατ 
ECU). Στα περισσότερα κράτη μ?λη εφαρμόζονται ήδη έργα που 
υποστηρίζονται από αυτό το πρόγραμμα. 
Στον τομέα της κατάρτισης έχουν αναληφθεί επίσης προ^τοβουλίες 
κοινωνικού χαρακτήρα. Στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, οι κοινωνικοί 
εταίροι αντάλλαξαν συχνά απόψεις, με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, σχετικά 
με τις διάφορες πτυχές των προβλημάτων απασχόλησης, τα οποία 
αντιμετωπίζει ο τομέας. Εκτός από την ανάπτυξη βασικών προγραμμάτων, 
όπως τα FORCE, EUROFORM και NOW, πρέπει να υπενθυμιστεί και η 
προετοιμασία μιας πρωτοβουλίας στο πλαίσιο του νέου στόχου 4 των 
διαρθρωτικών ταμείων, που έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει κατάρτιση 
κατάλληλη για τις νέες ανάγκες και να μετριάσει τις μειωτικές επιπτώσεις 
το)ν βιομηχανικών εξελίξεων στο προσωπικό. 
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας ανάπτυξης, το Συμβούλιο 
Υπουργών υιοθέτησε στις 14 Ιουνίου 1993 πρόγραμμα κοινοτικών δράσεων για 
την ενίσχυση και εξασφάλιση της συνέχειας της πολιτικής της επιχείρησης, 
ιδίως των MME, στην Κοινότητα 
Στην περιοχή της υπεργολαβίας, η Επιτροπή πραγματοποιεί σειρά δράσεων 
που σκοπό έχουν να βελτιστοποιήσουν τις δομές παραγωγής των ευρωπαϊκών 
MME και των εντολέων του τομέα. Πρόκειται ειδικότερα για τη δράση των 
δικτύων έρευνας με εταίρους από την έρευνα εμπιστευτικού χαρακτήρα ( BRE) 
και μη εμπιστευτικού ( BC-Net). Προστίθενται εδώ τα προγράμματα απευθείας 
συναντήσεων, του τύπου INTERPRISE, τα οποία καθιστούν δυνατή τη 
δημιουργία εμπορικών σχέσεων σε τομεακή και διεθνική βάση. 
Το Ευρίοπαϊκό κέντρο παρακολούθησης κλωστοϋφαντουργικών και ειδών 
ένδυσης (ΟΕΤΗ), που επιθυμούσε η Επιτροπή για να εξασφαλίσει, σε στενή 
συνεργασία με τη βιομηχανία, καλύτερη παρακολούθηση του τομέα στην 
Κοινότητα, εκπληρώνει την αποστολή του στα πεδία της οικονομικής 
ανάλυσης, της επαλήθευσης των στοιχείου και της ενημέρωσης τόσο των 
υπεύθυνων λήψης αποφάσεων του ιδιωτικού τομέα ιδιώτες όσο και των 
δημόσιων αρχών. Έκθεση πραγματικών στοιχείων για την κατάσταση της 
βιομηχανίας κατά το 1992 επιδόθηκε στο Συμβούλιο Βιομηχανίας της 4ης 
Μαΐου. Για να εκτιμηθούν καλύτερα οι προοπτικές του τομέα, το ΟΕΤΗ 
εγκαινίασε μια εκτεταμένη ανάλυση, τα αποτελέσματα της οποίας θα γίνουν 
γνωστά το 1994. Η Επιτροπή θα ενημερώσει το Συμβούλιο σχετικά με τις 
εξελίξεις αυτές. 
6. Συμπεράσματα 
Η ανάλυση που παρουσιάζεται στην παρούσα έκθεση φανερώνει την ετερογένεια 
των διάφορων τομέων Κ/Ε όσον αφορά την ανταγωνιστική τους επίδοση. 
10 
Πάντως, το σύνολο της εν λόγω βιομηχανίας έχει να επιδείξει απώλειες 
ανταγωνιστικότητας στη διάρκεια των τελευταίων ετών, τις οποίες προκάλεσαν 
ουσιαστικά οι ακόλουθοι παράγοντεσ : 
η υποβάθμιση των συντελεστών ανταγωνιστικότητας που αφορούν το κόστος, 
ιδιαίτερα της εργασίας, 
οι πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού στη διεθνή αγορά, 
οι δυσκολίες, τις οποίες συναντά η διαδικασία εκσυγχρονισμού και 
προσαρμογής στις τεχνικές και οργανωτικές μεταβολές, σε ορισμένες 
γεωγραφικές περιοχές και σε ορισμένους υποκλάδους. 
Ωστόσο, δεν είναι αναπόφευκτη η αποτυχία του τομέα Η ευρωπαϊκή Κ/Ε έχει 
μέλλον, στον βαθμό που θα κατορθώσει, με την υποστήριξη των συνοδευτικών 
δράσεων των δημόσιων αρχών, να αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματα που διαθέτει από 
άποψη ανταγωνισμού. Σε μεγάλο βαθμό, ο τομέας Κ/Ε μοιράζεται με άλλες 
βιομηχανίες τά συμπτώματα και τις αιτίες της απώλειας σε διεθνή 
ανταγωνιστικότητα Συνεπώς, για μια διαρκή και σταθερή ανάκαμψη της Κ/Ε 
απαιτείται ένα σύνολο μέτρων διαρθρωμένων γύρω από μια γενική προσέγγιση του 
ζητήματος της διεθνούς ανταγωνιστικότητας. 
Στα πλαίσια αυτής της προσέγγισης πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη δημιουργία 
συνθηκών ευνοϊκών για την αναζωπύρωση των οικονομιών μας και τη 
σταθεροποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών, ιδιαίτερα μάλιστα για την 
πραγματοποίηση τ<ον στόχων της ΟΝΕ στις προθεσμίες που προβλέπει η συνθήκε 
του Μάαστριχτ. 
Αν και η πρόσφατη ανατίμηση του δολλαρίου είχε θετικές επιπτοκιεις για την 
βραχυπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα, μια υγιής ανταγωνιστική βάση δεν μπορεί να 
εξασφαλιστεί μακροπρόθεσμα με πολιτικές στοχοθέτησης των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών. Από την άποψη αυτή, αφασιστικό ρόλο διαδραματίζουν οι διαρθρωτικές 
πολιτικές, που έχουν σημασία για τη βελτίωση των συνθηκών της παραγωγής. 
Οι πολιτικές απασχόλησης αποτελούν σήμερα αντικείμενο επανεξέτασης σε 
σχέση με την αρνητική εξέλιξη της ανταγωνιστικότητας και την παρατεταζμένη 
διάρκεια μιας διαρθρωτικής ανεργίας. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τις σκέψεις και 
τις προτάσεις της σε αυτό το θέμα σε ένα Λευκό βιβλίο για την ανάπτυξη, την 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. 
Οι πολιτικές συνοδείας της βιομηχανικής προσαρμογής, οι οποίες 
εφαρμόστηκαν με σημαντική υποστήριξη της Κοινότητας, πρέπει να επιταθούν 
προκειμένου να ενισχυθούν τα βασικά πλεονεκτήματα ανταγωνιστικότητας της 
βιομηχανίας Κ/Ε, με στήριγμα μια οριζόντια προσέγγιση. Συγκεκριμένα θα 
επιτρέψουν : 
- την ενίσχυση των δραστηριοτήτων TEA και των καινοτομιών σε 
ολόκληρο τον κλάδο της υφαντουργίας, συγκεκριμένα στο 4ο Πρόγραμμα-
πλαίσιο (1994-1998), με έναν καλύτερο συνυπολογισμό των ιδιαιτεροτήτων των 
MME και των αναγκών τους όσον αφορά τη διάδοση το^ν νέων τεχνολογιών, 
- τη δευκόλυνση της προσαρμογής των εργαζομένων και των στελεχών 
στις βιομηχανικές αλλαγές και στην εξέλιξη των συστημάτων 
παραγωγής, με μια νέα γενεά μέτρων κατάρτισης και επαγγελματικής 
επανεκπαίδευσης στο πλαίσιο του νέου στόχου 4 των διαρθρωτικών ταμείων, 
προς ανταπόκριση στις συγκεκριμένες ανάγκες των επιχειρήσεων, 
- τη βελτίωση της τεχνογνωσίας των επιχειρήσεων με μια νέα κοινοτική 
πρωτοβουλία που αφορά τις βιομηχανικές αλλαγές και την ανταγωνιστικότητα 
και θα ευνοήσει τη διάδοση των γνώσεων και των τεχνικών, ειδικότερα μάλιστα 
τη δικτύωση των MME υπεργολαβίας μέσω συγκεκριμένων δράσεων κατάρτισης 
και επικοινωνίας. 
Στα κοινοτικά προγράμματα έρευνας και τα προγράμματα κοινοτικής πρωτοβουλίας 
των διαρθρωτικών ταμείων θα διατεθούν πρόσθετοι πόροι. Θα συνεχιστούν και θα 
διευρυνθούν οι δράσεις υποστήριξης της διαφοροποίησης και του 
αναπροσανατολισμού, όπως προβλέπονται στο πρόγραμμα RETEX. 
Για την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας Κ/Ε είναι 
ουσιώδης η κατάληξη του Γύρου της Ουρουγουάης σε συμφωνία που θα 
περιλαμβάνει μια δέσμη υφαντουργικών γενικά ικανοποιητική βάσει των 
προσανατολισμών που έχει ορίσει η Κοινότητα: 
- προοδευτική ενσωμάτωση των υφαντουργικών στην πειθαρχία της GATT, 
πράγμα που συγκεκριμένα σημαίνει μεγαλύτερο άνοιγμα των αγορών των 
τρίτων χωρών, 
- ενίσχυση των κανόνων και πειθαρχιών της GATT , ειδικότερα με την 
καταπολέμηση του ντάμπιγκ και TOW επιδοτήσεων, τη δράση διασφάλισης και 
περισσότερη προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, 
- βελτίωση της λειτουργίας των εργαλεύον της κοινοτικής εμπορικής πολιτικής. 
Είναι επιθυμητή μια ενίσχυση των μηχανισμών απευθείας συνεργασίας της 
βιομηχανίας και της Επιτροπής, ιδίως όσον αφορά τα ακόλουθα σημεία : 
- Παρακολούθηση και αναζήτηση λύσεων με σκοπό την ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας. Μια πρ(ότη συμβολή μπορεί να προέλθει 
από τις εργασίες του ΟΕΤ11 και την επικέντρωση τους σε ορισμένα φαινόμενα, 
όπως είναι η υπεργολαβία και η αγορά ημιπροϊόντων στο εξοίτερικό. Επιπλέον, η 
υπηρεσία των συσκέψεων στρογγυλής τραπέζης μπορεί να οργανώσει ένα 
διευρυμένο πλαίσιο συνεργασίας με τη συμμετοχή, σε ευρωπαϊκό και εθνικό 
επίπεδο, των αντιπροσώπων της βιομηχανίας, της διανομής, των καταναλωτών 
και των εργατικών ενώσεων. 
- Προαγωγή των εξαγωγών προς τις τρίτες χώρες, ιδιαίτερα τις νέες αγορές 
που αναμένεται να ανοίξουν κατόπιν του Γύρου της Ουρουγουάης. 
- Στο πλαίσιο του προγράμματος TAFI, ενίσχυση, με τη δημιουργία γραφείου ad 
hoc, του εποικοδομητικού διαλόγου με τη βιομηχανία ο οποίος έχει ήδη 
εγκαινιαστεί. 
- Αιάθεση πλήρων στοιχείων που θα ενημερώνονται τακτικά, με σκοπό την 
αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των μη δασμολογικών εμποδίων. Έτσι θα 
ενισχυθεί η θέση της Επιτροπής στις διαπραγματεύσεις με τις τρίτες χώρες. 
- Ανάλυση της κατάστασης του τομέα με σκοπό την παροχή στην Επιτροπή της 
δυνατότητας να εξασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνιών. 
12 
L Εισαγωγή 
Βάσει κοινοποίησης της Επιτροπής ( COM(91)399 τελικό), το Συμβούλιο υιοθέτησε 
στις 17 Ιουνίου 1992 απόφαση (ΕΕ C 178 της 15.07.92) που υπογραμμίζει τα μέτρα τα 
οποία πρέπει να ληφθούν για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής 
βιομηχανίας υφαντουργίας και ένδυσης. Κάλεσε τα κράτη-μ?λη και την Επιτροπή να 
αποφασίσουν και να του προτείνουν αυτά τα μέτρα και από την Επιτροπή ζήτησε 
μεταξύ άλλων "να του υποβάλλει περιοδικές εκθέσεις σχετικά με την εξέλιξη της 
ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας κλωστοϋφαντουργίας και ένδυσης στην 
Κοινότητα". 
Η παρούσα κοινοποίηση, συνταγμένη βάσει των δεδομένοιν 1988-92 και των 
στοιχείων των ήδη διαθέσιμο)ν για το 1993, ανταποκρίνεται στο αίτημα του 
Συμβουλίου παρουσιάζοντας συνολική εικόνα της ανταγωνιστικότητας του τομέα. 
Εκθέτει επίσης τις πρόσφατες εξελίξεις των βιομηχανικών δομών και των 
συναλλαγών. Επίσης εξετάζει τις βιομηχανικές στρατηγικές του κλάδου και τα 
μέτρα ενίσχυσης που ελήφθησαν σε κοινοτικό επίπεδο κατ' εφαρμογή της 
κοινοποίησης της Επιτροπής και της απόφασης του Συμβουλίου. 
Πιστεύεται ότι τα στοιχεία αυτά θα παράσχουν στο Συμβούλιο το επιθυμητό πλαίσιο 
ενημέρωσης για την κατάσταση του τομέα και θα του επιτρέψουν να 
παρακολουθήσει τις εξελίξεις της κοινοτικής δράσης στην εν λόγω περιοχή. 
Προφανώς, οι κοινοτικές αρχές πρέπει επίσης να προβληματιστούν σχετικά με το 
μέλλον και την αναγκαιότητα εμβάθυνσης ή συμπλήρωσης των πρωτοβουλιών που 
έχουν ήδη αναληφθεί. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι προσπάθειες που άρχισαν για την 
υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας του τομέα πρέπει να συνεχιστούν και να 
συνοδεύσουν τη διαδικασία βιομηχανικής προσαρμογής 
Η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να διεξάγει μια πρώτη συζήτηση κατά τη 
διάρκεια της συνεδρίασης της 18ης Νοεμβρίου 1993 για να παρουσιάσει την πολιτική 
του εκτίμηση σχετικά με την κατάσταση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας Κ/Ε και τις 
εξελίξεις που περιγράφονται στην παρούσα έκθεση. 
2. Πρόσφατες εξελίξεις των βιομηχανικών δομών 
2.1. Γενικό πλαίσιο 
Η βιομηχανία της κλωστοϋφαντουργίας και των ειδών ένδυσης, μι: περίπου 2,636 
εκατ. εργαζόμενους (2753 εκατ. με το δυναμικό των χημικών ινών και των πέντε 
νέων γερμανικών κρατιδίων), με προστιθέμενη αξία της τάξης των 65 δισεκ. ECU 
και κύκλο εργασιών 180 δισεκ. ECU, εξακολουθεί να κατέχει ουσιώδη θέση στη 
βιομηχανική δομή της Κοινότητας. 
Με 9 % του συνολικού προσωπικού της βιομηχανίας, ο τομέας Κ/Ε εξακολουθεί να 
συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους της Κοινότητας από την άποψη της 
απασχόλησης. Σε ορισμένες περιοχές, όπου η απασχόληση εξαρτάται απο την Κ/Ε 
σε ποσοστό μεγαλύτερο του 40 %, το σύνολο των οικονομικών δραστηριότητος 
παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένο απο τις μεταβολές που υφίσταται η βιομηχανίας 
αυτή. Ο τομέας Κ/Ε συνεισφέρει 5,3 % της συνολικής προστιθέμενης αξίας της 
Κοινότητας και αποτελεί αγορά διάθεσης των προϊόντων διαφόρων άλλων τομέων 
(της χημικής βιομηχανίας, των μηχανοκατασκευών κλπ.) Εξάλλου αναγνωρίζεται ως 
κοίτασμα τεχνογνωσίας και δημιουργικότητας στην Κοινότητα. 
Κατά την περίοδο 1988-92, η βιομηχανία Κ/Ε εξελίχθηκε σε ένα πλαίσιο που το 
χαρακτήριζαν οι ακόλουθοι συντελεστές : 
Ενα οικονομικό περιβάλλον κάμψης 
Από την κρίση του Περσικού κόλπου το 1991, οι ελπίδες ανάκαμψης εξασθένησαν 
και οι δυτικές οικονομίες - εκτός των ΗΠΑ - σημείωσαν σταδιακή επιδείνωση που 
διάρκεσε ολόκληρο το 1992 και εντάθηκε εφέτος. 
Τα χαρακτηριστικά αυτής της ύφεσης, σε σύγκριση με άλλες, είναι αναντίρρητα τα 
υψηλά επίπεδα της ανεργίας και των ελλειμμμάτων προϋπολογισμού των κρατών-
μελών, επιδεινωμένα λόγω σημαντικών νομισματικοί και χρηματοπιστωτικών 
προβλημάτο^ν. 
Υποχώρηση της ζήτησης 
Τα ποτελέσματα των δημογραφικοί εξελίξεων (πτιυση της γεννητικότητας, 
γήρανση του πληθυσμού) και του περιορισμού του τμήματος του οικογενειακού 
προϋπολογισμού, το οποίο αφιερώνεται στην αγορά ειδών Κ/Ε, επιτάθηκαν απο τη 
γενική ύφεση και προκάλεσαν το 1992 πτώση της τελικής κατανάλωσης. Εξάλλου, η 
ζήτηση (σε επίπεδο διανομής και καταναλωτή) κατέστη απαιτητικότερη, ιδίως όσον 
αφορά τη σχέση ποιότητας/τιμής, και πολυσχιδέστερη. 
Επιπλέον, η βιομηχανική ζήτηση υπέστη τις συνέπειες της υποχώρησης άλλων 
βιομηχανικών τομέων. 
Έντονος διεθνής ανταγωνισμός και αυξημένη διεθνοποίηση 
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία παραμένει τροπή στις φθηνές εισαγωγές, δυνατές λόγο) 
των εξαιρετικά χαμηλών μισθολογικών δαπανών, καθώς και των διαβλητών 
εμπορικών και κοινωνικών τακτικών, πολλών εξαγωγικών χωρών. Η δύσκολη 
πρόσβαση σε πολλές υπάρχουσες, ή δυνάμει, αγορές αποτελεί εξ άλλου σημαντική 
τροχοπέδη για τις κοινοτικές εξαγωγές. 
Την αύξηση των συναλλαγών συνόδευσε μια τάση διεθνοποίησης και 
μετεγκατάστασης της παραγωγής. Η τάση αυτή αποβαίνει μια από τις κύριες 
14 
στρατηγικές αντίδρασης το>ν επιχειρήσεων της Κοινότητας. Πράγματι, η θετική 
εξέλιξη του κύκλου εργασιών και των κοινοτικοί εξαγωγών έρχεται σε αντίθεση με 
την αισθητή πτώση της παραγωγής στην ΕΚ. 
2.2. Οι ουσιώδεις εξελίξεις που σημειώθηκαν μεταξύ 1988 και 1992 
Απο το 1988, τη δραστηριότητα της βιομηχανίας Κ/Ε της Κοινότητας χαρακτη-ρίζει 
μια αισθητή και αυξανόμενη υποχώρηση του όγκου της απασχόλησης, της 
επένδυσης και, πιο πρόσφατα της κατανάλωσης (παράρτημα 1). 
Παράλληλα με τις αρνητικές αυτές εξελίξεις παρατηρείται αύξηση του κύκλου 
εργασιών των επιχειρήσεων αλλά σταθεροποίηση της προστιθέμενης αξίας. 
Πάντο>ς, τα στοιχεία τα διαθέσιμα για τη διαρρεύσασα περίοδο και τους πρώτους 
μήνες του 1993 δείχνουν ότι η σημερινή ύφεση είναι εκτενέστερη και βαθύτερη απο 
τους συνηθισμένους κύκλους και ότι δεν προβλέπεται βραχυπρόθεσμα ανατροπή της 
τάσης. 
Το Ευρωπαϊκό κέντρο παρακολούθησης υφαντουργικών και ειδών ένδυσης ( ΟΕΤΗ), 
στην έκθεση που παρουσίασε κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Βιομηχανίας, 
παρέσχε λεπτομερή ανάλυση της κατάστασης της βιομηχανίας Κ/Ε της ΕΚ. Στο φώς 
αυτής της έκθεσης και πιο πρόσφατων πληροφοριών, μπορούν να υπογραμμιστούν οι 
ακόλουθες ουσιαστικές εξελίξεις από το 1988 : 
i) Ο τομέας απώλεσε στην Κοινότητα 434.000 θέσεις απασχόλησης (-14 %), από 
τις οποίες 153.000 κατά το 1992 και μόνο (δύο φορές το μέσο ποσοστό της 
δεκαετίας του 1980-89). Σχεδόν το 70 % των θέσεων εργασίας που χάθηκαν στη 
μεταποίησητα τέσσερα τελευταία χρόνια αφορούσαν τον τομέα Κ/Ε 
(παράρτημα 2). Σημαντικές διαφορές σημειώθηκαν μεταξύ κρατών-μελών, όπο)ς 
δείχνει το παράρτημα 2β. 
( \l j Of. I 
Παράλληλα, περισσότερες απο 2.000 επιχειρήσεις έπαυσαν'τις εργασίες τους. 
ϋ) Με υποχωρήσεις της τάξεως του 4,7 % στα κλωστοϋφαντουργικά και 6,4 % στα 
είδη ένδυσης, η ανάπτυξη της παραγωγής στα πλαίσια αυτής της βιομηχανίας 
υπήρξε δυσμενέστερη παρά στη μεταποίηση γενικά, και αυτό παρόλη την 
αύξηση της φαινόμενης κατανάλο)σης ώς τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας. 
H αύξηση αυτή αφορούσε κυρίως τα εισαγόμενα προϊόντα (παραρτήματα 3 ώς 
5). 
Η ανάλυση των αλλαγών, οι οποίες μεσολάβησαν απο το 1988 στην παραγο)γή, 
κατά τομείς δραστηριότητας εμφανίζει μείωση σε όλους τους τομείς εκτός από 
το έριο, τους τάπητες και τα υφάσματα τεχνικής χρήσης, μολονότι στη 
διάρκεια του 1992 τα προβλήματα γενικεύτηκαν σταδιακά. Οι πιο αισθητές 
πτώσεις σημειώθηκαν κυρίως στην κλώση και ύφανση βαμβακερού τύπου (-Γ^ι 
καθώς και στα υφασμένα είδη ένδυσης (-12 %). 
Επιπλέον, τα παραρτήματα 6 και 7 δείχνουν ότι η έκταση των εξελίξεων 
διακυμάνθηκε αισθητά μεταξύ κρατών-μελών. 
Το έτος 1988 επιλέχθηκε ως βάση αναφοράς για λόγους τόσο στατιστικούς 
(υπολογισμός διαχρονικών σειρών στοιχείων του εξωτερικού εμπορίου) όσο 
και ευκολίας για μεσοπρόθεσμες αναλύσεις. 
iii) Μετά απο αρκετά χρόνια συνεχούς ανόδου, με αποτέλεσμα την αύξηση του 
δυναμικού προσφοράς του τομέα, οι επενδύσεις τόσο στα 
κλωστοϋφαντουργικά όσο και στα είδη ένδυσης μειο')θηκαν (αντίστοιχα κατά 
32 % και 25 % το 1992 , σε σταθερές τιμές, σε σύγκριση με το 1988). 
Πέρσι, ο όγκος των επενδύσεων στην υφαντουργία κατέβηκε στο ελάχιστο 
επίπεδο του απο το 1982. Ο κλάδος, ωστόσο, στον οποίο σημειώθηκαν οι 
σημαντικότερες πτώσεις, είναι η βιομηχανία τύπου Cotton, ένοίς απο τους πιο 
εκσυγχρονισμένους τομείς της Ευροόπης, ο οποίος όμως αντιμετο)πίζει 
υπολογίσιμο υπερβάλλον δυναμικό σε παγκόσμιο επίπεδο. 
Λόγω πλεονάζουσας προσφοράς, το επίπεδο των αποθεμάτων αυξήθηκε 
σαφώς, κυρίως μετά το τρίτο τρίμηνο του 1990, πράγμα που οδήγησε τις 
επιχειρήσεις στο σύνολο τους στην άσκηση μετριοπαθούς πολιτικής 
διατίμησης. 
iv) Η φαινόμενη κατανάλωση παρουσίασε αύξηση στην Κοινότητα μέχρι το 
1990 για τα κλωστοϋφαντουργικά είδη και μέχρι το 1991 για τα είδη ένδυσης. 
Στη συνέχεια, η γενική οικονομική ύφεση προκάλεσε έντονη πτώση, τόσο της 
τελικής κατανάλωσης όσο και της ενδιάμεσης ζήτησης των τελικών σταδίων 
επεξεργασίας. Μεταξύ 1991 και 1992, οι δαπάνες των καταναλωτών για 
κλωστοϋφαντουργικά και για είδη ένδυσης ελαττώθηκαν κατά 1,6 %, ενώ οι 
λιανικές πωλήσεις ειδών ένδυσης μειώθηκαν κατά 5,3 %. 
Η εξέλιξη της ζήτησης ανα τελική χρήση τα τέσσερα τελευταία χρόνια, 
επιβεβαίωσε την πτωτική τάση της αγοράς των ειδών ένδυσης, η οποία το 1992 
αντιπροσώπευε πια μόνο το 45 % το)ν τελικών χρήσεων και αντισταθμιζόταν 
απο την αύξηση των υφασμάτων τεχνικών χρήσεο)ν. 
Δεδομένης της κατάστασης της αγοράς, οι εισαγωγές αυξήθηκαν ελάχιστα 
μόνο το 1992, ως συνέχεια ωστόσο μιας εξαιρετικά ταχείας ανάπτυξης μεταξύ 
1988 και 1991, η οποία προκάλεσε την απώλεια αγοροιν από τους 
κατασκευαστές της Κοινότητας. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν σταθερά, χωρίς 
ωστόσο να σταθεροποιήσονυ το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου, το οποίο σε 
μια τετραετία αυξήθηκε απο τα 5,6 σε 12 δισεκ. ECU. 
Οι τιμές παραγωγής εξελίχθηκαν βραδύτερα απο τις τιμές κατανάλωσης, 
εκτός από το 1992, οπότε εμφάνισαν αρκετά όμοια εξέλιξη. Η απόκλιση των 
δύο αυτών τιμών κορυφώθηκε, ιδίως για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, 
όταν η πτώση των μέσων τιμών εισαγωγής έφθασε στο πιο αισθητό της 
επίπεδο (δηλ. απο το 1988 ώς το 1990). 
ν) Την κατήφεια της γενικής αυτής εικόνας οφείλει μετριάζουν ωστόσο οι 
ευνοϊκότερες εξελίξεις του κύκλου εργασιών και της προστιθέμενης 
αξίας. 
Η πρώτη μεταβλητή εμφάνισε θετική ανάπτυξη τόσο στα κλωστοϋφαν­
τουργικά όσο και στα είδη ένδυσης (αντίστοιχα, +4 % και +1 2% σε 
σταθερές τιμές κατά τη διάρκεια της περιόδου, έστο) και αν απο το 1990 
παρουσιάζει σταθεροποίηση. Η δεύτερη (στις επιχειρήσεις με προσωπικό άνο) 
των 20 ατόμων) αλλιώς στα κλωστοϋφαντουργικά (- 1,7 %) και αλλιώς στα 
είδη ένδυσης ( + 3,2 %) αλλά η το μέγεθος της σε σχέση με την παραγωγή 
αυξήθηκε και στους δυο κλάδους (αυξήθηκε συνολικά απο 33 σε 35 %). 
Οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν την ανάπτυξη βιομηχανικών στρατηγικών 
βασισμένων στη μετεγκατάσταση, οι οποίες επέτρεψαν μια μερική 
αντιστάθμιση της υποχώρισης της τοπικής παραγωγής, ιδίως στον κλάδο των 
16 
ειδών ένδυσης. Επίσης δείχνουν μια χαρακτηριστική μετατροπή της 
βιομηχανικής δραστηριότητας σε όλη την έκταση της σειράς παραγωγής, με 
εντονότερη όμως, σε σχέση με το παρελθόν, τη διαφοροποίηση των 
στρατηγικών στόχων, τους οποίους επιδιώκουν οι βιομήχανοι του τομέα Κ/Ε.. 
2.3 Εξελίξεις του 1993 
Οι πληροφορίες οι διαθέσιμες για τους πέντε πρώτους μήνες του έτους δείχνουν μια 
πτώση της δραστηριότητας ακόμα σοβαρότερη από πέρσι, με μείωση της παραγωγής 
κατά 8 % τόσο στα κλωστοϋφαντουργικά όσο και στα είδη ένδυσης (παράρτημα 2). 
Ααμβανομένης υπόψη μιας νέας πτώσης της τελικής κατανάλωσης και της 
ασθενικότητας των δεικτών εμπιστοσύνης, η παραγωγή ενδέχεται να φθάσει στο 
κατώτατο της επίπεδο της τελευταίας εικοσαετίας. 
Και δεν εξαιρείται κανένα τμήμα δραστηριότητας, ούτε οι τάπητες ούτε τα μη 
υφασμένα προϊόντα, εξαιτίας όχι μόνον της πτώσης της ζήτησης για είδη ένδυσης 
αλλά και της υποχώρησης της δραστηριότητας σε τομείς όπως της οικοδομής και 
του αυτοκινήτου. 
17 
3. Εκτίμηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας 
3.1 Γενικό πλαίσιο 
Η αξιολόγηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας μέσω της ανάλυσης της εξέλιξης 
των συναλλαγών αποτελεί στοιχείο-κλειδί για τη διάγνωση το)ν προβλημάτων της 
βιομηχανίας Κ/Α. Κατά την περίοδο 1988-1992, το άνοιγμα το>ν οικονομιών της 
Κοινότητας στις διεθνείς συναλλαγές του τομέα αυτού, ήδη μεγάλο στο πλαίσιο της 
παγκόσμιας οικονομίας, διευρύνθυκε σαφώς. Τόσο η διείσδυση το)ν εισαγωγών στη 
φαινόμενη κατανάλωση, όσο και το μερίδιο των εξαγωγών στην παραγωγή 
αυξήθηκαν καθαρά στη διάρκεια των τεσσάρων τελευταίων ετών (παράρτημα ). 
Έτσι, ο διεθνής καταμερισμός της εργασίας θα κληθεί να διαδραματίσει ρόλο, 
ολοένα καθοριστικότερο, στη στρατηγική των επιχειρήσεο)ν του τομέα Κ/Ε. 
Ωστόσο, το σταδιακό αυτό άνοιγμα της Κοινότητας πραγματοποιήθηκε κάτο) από 
συνθήκες τέτοιες, ώστε να επιταθούν ορισμένες ανισορροπίες : 
i) Επιδεινώθηκε το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου του τομέα με τις τρίτες 
χώρες, καθώς οι εισαγο^γές αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εξαγωγές. 
II) Η ανάπτυξη των εισαγωγών πραγματοποιήθηκε, κατά μεγάλο μέρος, με 
υποκατάσταση της εσωτερικής παραγωγής, γεγονός που οδήγησε, βάσει 
απολύτων μεγεθών, σε πτώση της παραγο)γής και της απασχόλησης του τομέα. 
Στην περίοδο 1988-1992, σε ποσότητα, οι εξωκοινοτικές εισαγωγές σημείωσαν μέση 
ετήσια αύξηση 8 %, ενώ οι εξαγωγές μόνο 4,6 % (παράρτημα 8). Η διαφορά αυτή 
προκάλεσε επιδείνωση του ελείμματος του εμπορικού ισοζυγίου της Κοινότητας 
στον τομέα Κ/Ε, ιδιαίτερη έντονη κατά τα έτη 1990 και 1991. Το έλλειμμα με τις 
τρίτες χώρες έφθασε κατά το τελευταίο έτος το επίπεδο-ρεκύρ των 12,4 δισεκ. ECU 
(παράρτημα 9). 
Το 1992, το τομεακό έλλειμμα υποχώρησε ελαφρά στα 12,2 δισεκ. ECU, λόγω της 
επιβράδυνσης των εισαγωγών, την οποία προκάλεσε η στασιμότητα της εσωτερικής 
ζήτησης, καθώς και της βελτίωση των όρων συναλλαγής. 
Μεταξύ 1988 και 1992, το σύνολο των τελικών κλωστοϋφαντουργικοί προϊόντο)ν 
χαρακτηρίστηκε από την διευρυνόμενη απόκλιση της συνολικής ζήτησης και της 
παραγωγής, οι οποίες εμφάνισαν κατά μέσο όρο, αντίστοιχα αύξηση κατά 1,6 % και 
μείωση κατά 0,8 % ετησίως. Η απόκλιση αυτή καλύφθηκε από τις εισαγωγές, το>ν 
οποίων ένα μέρος υποκατάστησε την εσωτερική παραγωγή. Οι τομείς το)ν αρχικίόν 
σταδίων της σειράς παραγωγής (κλώση, ύφανση και υφάσματα) αντιμετώπισαν 
ταυτόχρονα πτώση της συνολικής ζήτησης, λόγο) της απο'ίλειας εσωτερικοί 
δυνατοτήτων διάθεσης της παραγωγής τους (-4,4 % κατά μέσο ετήσιο όρο), και 
αυξημένο ανταγωνισμό από τις εισαγωγές. Ας σημειωθεί ότι το διευρυνόμενο 
άνοιγμα προς τις τρίτες χώρες συνοδεύτηκε από έναν αξιόλογο δυναμισμό των 
συναλλαγών στο εσωτερικό της Κοινότητας, οι οποίες κατά μέσο όρο αυξήθηκαν 
κατά 5 % ετησίως. Μεταξύ 1988 και 1992, το σχετικό βάρος των ενδοκοινοτικών 
παραδόσεων αυξήθηκε από 64 % σε 66 %, γεγονός που αντανακλά, ως ένα όριο, τα 
αποτελέσματα της δημιουργίας της Εσοηερικής αγοράς. 
Οι προαναφερόμενες βασικές τάσεις κρύβουν αισθητές διαφορές ανταγωνιστικής 
επίδοσης από τη μια αγορά στην άλλη, όπως δείχνει η ανάλυση που ακολουθεί. 
3.2 Εξαγωγές 
Ενώ οι εξαγωγές στο σύνολο των εκβιομηχανισμένων χωρών με οικονομία αγοράς 
(ΗΠΑ, Ε*ΕΣ , ΙΑΠΩΝΙΑ) σημείωσαν το 1992 ελαφρά πτώση σε σχέση με το 1988, οι 
εξαγωγές προς τις υπόλοιπες χώρες αναπτύσσονταν με αξιοσημείωτους ρυθμούς : σε 
ποσότητα 9,6% ετησίως για τα κλωστοϋφαντουργικά και 16 % για τα είδη ένδυσης 
(παράρτημα 10). 
Έτσι, το μερίδιο το)ν εκβιομηχανισμένοι χο;>ρο')ν στις συνολικές εξαγο)γές εκτός ΕΚ 
(επίσης σε ποσότητα) περιορίστηκε από 56,3 % σε 44,5 % για τα 
κλωστοϋφαντουργικά και από 80 % σε 70,8 % για τα είδη ένδυσης (παράρτημα Π). 
Η ασθενική επίδοση των κοινοτικών εξαγο>γών στις αγορές των αναπτυγμένων 
χωρών μεταξύ 1988 και 1992 εξηγείται κυρίως βάσει των αρνητικών μεταβολών τοίν 
μεριδίων αγοράς των κοινοτικών προϊόντων στις συνολικές εισαγωγές των χωρο>ν 
αυτών (παράρτημα 12). Ετσι, τα μερίδια των προϊόντων Κ/Ε με προέλευση την ΕΚ 
μειώθηκαν από 12,4 % σε 8,8 %, στις ΗΠΑ και από 67,2 % σε 66,5 % στις χώρες Ε*ΕΣ 
, ενώ στην Ιαπωνία το μερίδιο αγοράς βρίσκεται σε έντονη πτώση από το 1990 (από 
24 % σε 16, 2%). Αυτές οι απώλειες αγοράς ωφέλησαν τις αναπτυσσόμενες χώρες . 
Η εξέλιξη αυτή αντιστοιχεί σε πραγματική απο')λεια διεθνούς ανταγωνιστικότη-τας, 
οι αιτίες της οποίας αναλύονται κατώτερο), στο μέρος 41. Οι συνέπειες αυτές 
ενδέχεται να αποβούν σοβαρές, αν η τάση επιβεβαιωθεί μελλοντικά. Οι εκβιομη­
χανισμένες χώρες αποτελούν τις παραδοσιακές αγορές (οι ΗΠΑ, Ελβετία και Αυ­
στρία είναι οι τρεις σημαντικότεροι πελάτες) το^ν κοινοτικών εξαγωγών, που 
συνίστανται κατά γενικό κανόνα σε προϊόντα μέσου/υψηλού ποιοτικού επιπέδου. 
Η ταχεία ανάπτυξη των εξαγωγών υφαντουργικών προϊόντο)ν προς τις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (Χ Κ Α Ε), συμπεριλαμβανομένων και των 
δημοκρατιών της πρώην Σοβιετικής Ενο)σης, καθώς και προς ορισμένες 
αναπτυσσόμενες χώρες, εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από την έντονη επέκταση των 
πράξεων υπεργολαβίας κατά τα τελευταία έτη. Οι πράξεις αυτές αφορούν την 
εξαγωγή υφασμάτων που προορίζονται για τον τοπικό κλάδο ένδυσης, προς 
επανεισαγωγή στην Κοινότητα αφού μεταποιηθούν. 
Η λεκάνη της Μεσογείου εξακολουθεί να αποτελεί τη σημαντικότερη περιοχή 
προορισμού των κοινοτικοί κλωστοϋφαντουργικών εξαγωγο')ν (23 % το 1992) αλλά 
οι ΧΚΑΕ και οι χώρες A SEAN εμφάνισαν τα μεγαλύτερα ποσοστά αύξησης, 
κυρίως κατά το 1992. Η εξαιρετικά ταχεία άνοδος των εξαγορών προς τις ΧΚΑΕ 
αντανακλάβέβαια και τις βαθιές μεταβολές της φύσης των οικονομικών σχέσεων με 
τις χο)ρες αυτές μετά το 1990. Το μερίδιο τους στις κοινοτικές εξαγωγές κλω­
στοϋφαντουργικών προϊόντο>ν αυξήθηκε, μεταξύ 1988 και 1992 από 8,7 % σε 15 % . 
Οι εξαγωγές ειδών ένδυσης προς τις ΧΚΑΕ αυξήθηκαν και αυτές με εξαιρετικά 
υψηλούς ρυθμούς , γεγονός που αντανακλά όχι μόνο την ανάπτυξη των πράξεοίν 
υπεργολαβίας για ημιτελή είδη ένδυσης αλλά και ένα σταδιακό άνοιγμα αγορών 
που προηγουμένως ήταν ουσιαστικά κλειστές. Επίσης παρατηρήθηκε ανάπτυξη των 
εξαγωγών ένδυσης προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, με αφετηρία ένα εξαιρετικά 
ασθενικό επίπεδο. Η ανάπτυξη αυτή ευνοήθηκε από αυτόνομα μέτρα ανοίγματος 
ορισμένων χωρών, τα οποία ωστόσο δεν παγιώθηκαν, πράγμα που τα καθιστά αβέ­
βαια Γενικά, οι προστατευτικές εμπορικές πολιτικές των περισσότερων από τις χώ­
ρες αυτές συνεχίζει να αποτελεί παράγοντα αναστολής της πρόσβασης σαςαγρρό;τϋυς 
1 Δεδομένων των ανταγωνιστικών γενικά συνθηκών που επικρατούν στις αγορές 
των εκβιομηχανισμένων χωρών και μιας σχετικής σταθερότητας των όρων 
πρόσβασης, η εξέλιξη των σχετικών μεριδίων στις εισαγωγές των εν λόγω χωρών 
θεωρείται καλός δείκτης διεθνούς ανταγωνιστικότητας. 
19 
3.3 Εισαγωγές 
Η προαναφερόμενη απώλεια ανταγο)νιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας Κ/Ε 
όχι μόνο διαφαίνεται από την ανάλυση της εξέλιξης των εξαγ<ογο)ν αλλά και 
επιβεβαιώνεται από την ανάπτυξη των εισαγωγών. Ωστόσο, διαπιστώθηκαν 
σημαντικές διαφορές μεταξύ της κλωστοϋφαντουργίας και του κλάδου ειδών 
ένδυσης . Ετσι, σε ποσότητα, οι εισαγωγές κλωστοϋφαντουργικών από τρίτες χώρες 
αυξήθηκαν κατά 5,3 % ετησίως ενώ των ειδών ένδυσης αυξήθηκαν κατά 13,8 % 
(παράρτημα 10). 
Το 1992, η Ελβετία, η Αυστρία και οι ΗΠΑ παρέμειναν, κατά σειρά, οι τρείς 
μεγαλύτεροι προμηθευτές κλο>στοϋφαντουργικών της Κοινότητας. Πάντως, το 
μερίδιο του συνόλου των εκβιομηχανισμένων χωρών στην κοινοτική αγορά 
μειώθηκε μεταξύ 1988 και 1992 από 43,4 % σε 40,2 %, ενώ οι ΧΚΑΕ και οι 
αναπτυσσόμενες χώρες ιδίως της Νότιας Ασίας ενίσχυσαν τη θέση τους στην 
αγορά αυτή. Ήδη, η Ινδία η Κίνα το Πακιστάν και η Ινδονησία συγκαταλέγονται 
στους σημαντικότερους προμηθευτές νημάτων και υφασμάτων της Κοινότητας 
(παράρτημα 11). 
Οι εισαγωγές από τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις ΧΚΑΕ αντιπροσωπεύουν 
περισσότερο από 95 % του όγκου των συνολικών εισαγο^γών ειδών ένδυσης (και 91 
% της αξίας τους). Μεταξύ 1988 και 1992, στην εν λόγω ομάδα επήλθαν σημαντικές 
μεταβολές. Έτσι, η Κίνα αναδείχθηκε πρώτος εξαγοτγέας προς την ΕΚ (με μερίδιο 
αγοράς περίπου 9 %), ενώ σημαντικές αυξήσεις σημείωσαν επίσης η Τουρκία, το 
Μαρόκο, η Τυνησία η Ινδία η Πολωνία και η Ινδονησία Αντίθετα το Χογκ Κογκ, 
που ήταν πρώτος προμηθευτής το 1988, έγινε τρίτος ενώ απώλειες 
ανταγωνιστικότητας σημείωσαν επίσης η Νότια Κορέα και το Ταϊβάν. Οι μεταβολές 
αυτές αντανακλούν ουσιαστικά τη μετατόπιση ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων σε 
χώρες άλλες από εκείνες όπου μεσολάβησε άνοδος των ημερομισθίων, μάλιστα σε 
επίπεδα κοντά στο ελάχιστο μισθολογικό κατώφλιο της Κοινότητας. 
Η σαφέστατη επιτάχυνση το>ν εισαγωγιόν, ιδιαίτερα ειδίόν ένδυσης, από τις ΧΚΑΕ 
και τις αναπτυσσόμενες χώρες κατά την περίοδο 1988/92 εξηγείται λόγω σύμπραξης 
τεσσάρο>ν συντελεστών, οι οποίοι αναλύονται λεπτομερέστερα στα μέρη 4 και 5. 
i) Επιδείνωση των διαρθρωτικών μειονεκτήματος σε επίπεδο βιομηχανικής 
ανταγωνιστικότητας την οποία υφίστανται οι περισσότεροι κατασκευαστές 
της Κοινότητας. 
ϋ) Τάση ανατίμησης των περισσότεροι ευρο)παϊκών συναλλαγμάτων σε σχέση με 
το δολλάριο μέχρι τον Σεπτέμβριο 1992. 
iii) Οι αλλαγές που μεσολάβησαν στις οικονομικές σχέσεις με την πρώην 
Σοβιετική Ενωση και τις ΧΚΑΕ και που μεταφράστηκαν κυρίως σε διμερείς 
συμφωνίες οι οποίες οδήγησαν σε σημαντική απελευθέροκιη των συναλλαγών. 
iv) Η υιοθέτηση στρατηγικών αναδιάρθρωσης επικεντρωμένων στη 
μετεγκατάσταση των δραστηριότητος έντασης εργασίας με σκοπό τη μείωση 
του κόστους παραγο>γής ιδαίτερα στον τομέα των ειδίόν ένδυσης. 
3.4. Εμπορικό ισοζύγιο 
Στον τομέα των κλωστοϋφαντουργικός, η ΕΚ εξακολουθεί να εμφανίζει 
πλεονασματικό ισοζύγιο που το 1992 έφθασε τα 2,1 δισεκ. ECU (παράρτημα 9). Το 
παραδοσιακό έλλειμμα της Κοινότητας έναντι των ασιατικών χωρών επιδεινώθηκε 
το 1992 σε σχέση με το 1988. Αντίθετα, οι συναλλαγές κλωστοϋφαντουργικών με τις 
ΧΚΑΕ και τις χώρες της λεκάνης της Μεσογείου οδήγησαν σε θετικό υπόλοιπο, 
21) 
διπλάσιο του υπολοίπου του 1988, λόγο) της σημαντικής αύξησης των πράξεο>ν 
υπεργολαβίας. Μεταξύ 1988 και 1992, το πλεόνασμα μι: τις εκβιομηχανισμένες χο>ρες 
μειώθηκε κατά 26 % , με τις σημαντικότερες μειώσεις στις σχέσεις με την Ε*ΕΣ (-37 
Ψο) και την Ιαπωνία (-57 %). 
Η ανάπτυξη των εισαγωγών ειδών ένδυσης απο τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις 
ΧΚΑΕ συντέλεσε πολύ στην επιδείνωση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου 
στον εν λόγω τομέα αυτό, το οποίο το 1992 ανήλθε σε 14,3 δισεκ. ECU. Το ισοζύγιο 
των ειδών ένδυσης με τις βιομηχανικές χώρες παραμένει θετικό, άν και σ εμείωση 
απο το 1990, αλλά δεν αρκεί για να αντισταθμίσει το έλλειμμα με τις άλλες τρίτες 
χώρες. 
Ας τονιστεί η εξαιρετικά η ιδιαίτερη φύση των ροών συναλλαγής με ορισμένες 
τρίτες χώρες που διατηρούν απέναντι στην ΕΚ θέση σχεδόν πλήρους κλεισίματος 
(εκτός του Χογκ Κογκ και του Μακάο που αποτελούν ελεύθερα λιμάνια), ενώ οι 
εξαγο>γές τους φθάνουν σε πολύ σημαντικά επίπεδα. Καμιά απο τις 13 χώρες που 
περιλαμβάνονται στο παράρτημα 14 (Τουρκία, Κίνα, Χογκ Κογκ, Ταϊβάν, Νότια 
Κορέα Μακάο, Πακιστάν, Ινδία Ινδονησία Ταϋλάνδη, Φιλιππίνες Βραζιλία και 
Μαλαισία) δεν εισάγει απο την Κοινότητα ούτε το ένα τρίτο της εξαγόμενης αξίας 
Το έλλειμμα που αντιστοιχεί στο σύνολο τους ανέρχεται σε σχεδόν 18 δισεκ. ECU. 
3.5. Διαφοροποίηση κατά προϊόντα 
Οι μέσοι όροι (βάσει αξίας) των εισαγο^γών και των εξαγωγών Κ/Ε εμφανίζουν 
μεγάλη διαφορά (παράρτημα 15). Το κλωστοϋφαντουργικό προϊόν που εξάγεται απο 
την Κοινότητα στις τρίτες χώρες είναι κατά μέσο όρο ακριβότερο κατά 73 % από το 
προϊόν το εισαγόμενο απο τις χώρες αυτές, με διαφορά 122 % στην περίπτωση των 
ειδών ένδυσης.2 Η διαφορά αυτή αυξήθηκε και στο διάστημα 1988-92 
Μια λεπτομερέστερη ανάλυση βάσει των κατηγοριο'ς ΣΠΙ επιτρέπει την εξήγηση 
της διαφοράς αυτής ως συνέπειας του ότι η Κοινότητα εξειδικεύεται σε ακριβότερες 
ποικιλίες του ίδιου τύπου προϊόντος. Αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας στρατηγικής 
διαφοροποίησης υπέρ προϊόντων σχεδιασμένων για τις ανώτερες ποιοτικές 
κατηγορίες της αγοράς. Πάντως η στρατηγική αυτή δεν κατορθώνει να 
εξουδετερώσει τον ρόλο της τιμής στον ανταγο>νισμό, δεδομένου ότι, κατά γενικό 
κανόνα όσο ασθενέστερη είναι η διαφορά τιμής μεταξύ εξαγόμενος και 
εισαγόμενος προϊόντων της ίδιας κατηγορίας τόσο ευνοϊκότερο είναι για την 
Κοινότητα το ισοζύγιο ανα κατηγορία. 
Η ανάλυση κατά μεγάλα στάδια κατασκευής αποκαλύπτει (παράρτημα 16) ότι η ΕΚ 
είναι έντονα ελλειμματική στα είδη ένδυσης και σχετικά λιγότερο στους τομείς των 
αρχικών σταδίων της σειράς παραγωγής (εκτός των υφασμάτων εσωρούχων), καθώς 
και στα υφάσματα οικιακής χρήσης. Το εμπορικό ισοζύγιο είναι ευνοϊκό για την ΕΚ 
ή εξισορροπημένο στους κλάδουςτων υφασμάτων εσωρούχος και των τελικών 
κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων (εκτός των υφάσματος οικιακής χρήσης). Κατά 
τύπους ινών (παράρτημα 17), η ΕΟΚ εμφανίζεται ανταγωνιστική ως προς τα 
κλωστοϋφαντουργικά ερίου, σε ισορροπία στον κλάδο των μεταξωτών αλλά 
εξαιρετικά εύθραυστη στοντομέα των βαμβακερών, καθώς και σε όλους τους τύπους 
ειδών ένδυσης 
Οι διαφορές των μέσων τιμών περιορίζονται, αν ληφθεί ως όρος αναφοράς το εν­
δοκοινοτικό εμπόριο : γίνονται 21 % για τα κλωστοϋφαντουργικά και 66 % για τα 
είδη ένδυσηςΑυτό οφείλεται στην ποικιλότερη φύση των εμπορικών ροών μεταξύ 
κρατών-μελών, στις οποίες συνυπάρχουν προϊόντα υψηλής μέσης και χαμηλής 
ποιότητας καθώς και στη σημαντική έκταση της ελεύθερης εμπορικής πρακτικής. 
S **» 21 
To 1992, το ποσοστό άμεσης διείσδυσης των εισαγωγών έφθασε σε 39 % της τελικής 
κατανάλωσης ειδών ένδυσης3 (27 % το 1988), και σε επίπεδο σχετικά χαμηλότερο 
για τα υφάσματα (διείσδυσης 27 % το 1992, 21 % το 1988). Πρέπει πάντως να 
σημειωθεί ότι οι κλάδοι των αρχικών σταδίων της σειράς παραγωγής είναι 
ευαίσθητοι στην αύξηση των εισαγωγών στα τελικά στάδια, δεδομένου ότι 
διαθέτουν πολύ μεγάλο μέρος της παραγωγής τους (μεταξύ 95 % και 78 %) στην 
εσωτερική αγορά. 
Απο το 1988, η διείσδυση των εισαγο>γών αυξήθηκε σε όλους τους κλάδους 
(παράρτημα 18), με εξαίρεση τις χημικές ίνες Αν και το μερίδιο των εξαγωγών στη 
συνολική παραγωγή αυξήθηκε και αυτό στους περισσότερους εξεταζόμενους 
κλάδους η διεθνής ανταγωνιστικότητα υποβαθμίστηκε γενικά. Εκτός των 
υφασμάτων εσωρούχων και των διάφορος κλωστοϋφαντουργικών, το εμπορικό 
ισοζύγιοεπιδεινώθηκε για όλες τις ομάδες προϊόντων. 
3 Για μεγάλο αριθμό ειδών ένδυσης οι εισαγωγές αντιπροσωπεύουν περισσότερο 
απο 50% της εσωτερικής κατανάλωσης : τι-σερτ, πουκάμισα κουστούμια 
ενδύματα από δικτυωτή πλέξη κλπ. 
27 
4. Ανάλυση των φορέων της διεθνούς ανταγωνιστικότητας 
Το προηγούμενο κεφάλαιο επέτρεψε τον προσδιορισμό μερικών βασικών τάσεων 
που χαρακτηρίζουν την εξέλιξη της ανταγωστικότητας της ευρο)παϊκής βιομηχανίας 
κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ειδών ένδυσης κατά τα τελευταία πέντε 
χρόνια σε σχέση μι; τους κυριότερους ανταγωνιστές της. Μια εξήγηση για τις τάσεις 
αυτές πρέπει να αναζητηθεί στο επίπεδο των συντελεστών που καθορίζουν το 
κόστος και τη συνολική ποιότητα του προϊόντος που διατίθεται στην αγορά. Οι 
περισσότεροι από τους συντελεστές αυτούς επιδρούν στο επίπεδο της παραγωγής 
(κόστος παραγωγικότητα), άλλοι στο σύστημα οργάνωσης του συνόλου της 
παραγωγής και διανομής άλλοι τέλος στις πρακτικές και την πολιτική του 
διεθνούς εμπορίου. 
4.1. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες 
Η εξέλιξη των συναλλαγματικών ισοτιμιών των ευρωπαϊκών νομισμάτων, ιδιαίτερα 
με το δολλάριο ΗΠΑ, επηρεάζει οποιαδήποτε τη διεθνή ανταγοςιστικότητα του 
ευρωπαϊκού τομέα Κ/Ε. Ηδη, άνω του 50 % των συνολικών εξωκοινοτικών 
εισαγωγών Κ/Ε προέρχονται απο χώρες που κανονικά χρησιμοποιούν το δολλάριο 
για τη διατίμηση των εξαγωγών τους : τις ΗΠΑ KUI τον Καναδά, επίσης όμο)ς τη 
Λατινική Αμερική και σχεδόν όλη την Ασία. 
Επιπλέον, οι πρώτες ύλες ζωικής και φυτικής προέλευσης κατά μεγάλη 
πλειονότητα εισάγονται και ακολουθούν τις παγκόσμιες τιμές οι οποίες επίσης 
εκφράζονται σε δολλάρια. 
Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, η εξέλιξη των ευρωπαϊκών νομισμάτων απέναντι 
στο δολλάριο μπορεί να διαιρεθεί σε δύο υποπεριόδους : πριν και μετά τον 
Σεπτέμβριο του 1992, οπότε σημειώθηκαν οι πρώτες εκδηλώσεις νομισματικών 
διαταραχών, οι οποίες εξακολουθούν και σήμερα να συγκλονίζουν το σύνολο του 
ΕΝΣ. 
Στην πρώτη υποπερίοδο, τα ευρωπαϊκά νομίσματα, εκτός από τη δραχμή, 
ανατιμήθηκαν σε σχέση με το δολλάριο (παράρτημα 19), πράγμα που διαδραμάτισε 
γενικά αρνητικό ρόλο οχ; προς τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής 
βιομηχανίας. Ι Ιράγματι, η θετική επίπτο>ση αυτής ης ανατίμησης στο κόστος των 
πρώτων υλών και των εισαγόμενων ενδιάμεσων προϊόντων υπεραντισταθμίζεται από 
την αρνητική επίπτωση στο κόστος εσωτερικών συντελεστών παραγωγής οι οποίοι 
δεσπόζουν στη διάρθρο>ση του συνολικού κόστους και όλα αυτά σε μια βιομηχανία 
εξαιρετικά ανοικτή στον διεθνή ανταγο>νισμό. 
Η εξέλιξη του ελλείματος του εμπορικού ισοζυγίου της ΕΚ στον τομέα Κ/Ε 
παρουσιάζει υψηλή συσχέτιση με την ισοτιμία του ECU απέναντι στο δολλάριο 
(παράρτημα 20). Επίσης η μείωση του μεριδίου των εξαγωγών της ΕΚ στις 
εισαγωγές των ΗΠΑ υποδηλώνει την επίδραση του νομισματικού παράγοντα 
Απο τον Σεμπτέμβριο του 1992, και μέχρι την ημερομηνία των τελευταίων 
διαθέσιμων στοιχείων (Αύγουστος 1993), όλα τα ευρωπαϊκά νομίσματα υποτιμήθηκαν 
ως προς το δολλάριο, πράγμα που μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα για τη 
διεθνή ανταγωνιστικότητα Ωστόσο, τα εν λόγω αποτελέσματα δε θα κατανεμηθούν 
ισομερώς στο εσωτερικό της Κοινότητας. Οι χώρες των οποίων τα νομίσματα 
ακολουθούν το DM σημείωσαν μάλλον μέτρια υποτίμηση. Επιπλέον, θα πρέπει να 
υποστούν τις επιπτώσεις της αύξησης της ανταγωνιστικότητας των ενδοκοινοτικών 
ανταγωνιστών τους λόγω εξαιρετικά σημαντικών υποτιμήσεων ( 20 ώς 40 %). Αν 
συνεχιστούν οι ταραχές στο ΕΝΣ, οι φορείς της οικονομίας θα πρέπει να 
αντιμετωπίσουν πρόσθετες δαπάνες στις ενδο-κοινοτικές συναλλαγές τους εφόσον 
αναγκασθούν να ασφαλισθούν για ενδεχόμενες μεταβολές της ισοτιμίας του 
νομίσματος τους όχι μόνο απέναντι 'στο δολλάριο αλλά και στα άλλα νομίσματα 
του ΕΝΣ. Τέτοιες δαπάνες μπορούν να αντιπροσωπεύσουν ακόμα και 2,5 % του 
συνολικού κόστους μιας παράδοσης. 
4.2. Το κόστος εργασίας 
Το μέγεθος του κόστους εργασίας (άμεση μισθοδοσία, λοιπά έσοδα εισπραττόμενα 
απο τους εργαζόμενους και κοινωνικές δαπάνες που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις) 
σε σχέση με το συνολικό κόστος παραγο^γής κυμαίνεται ευθέως ανάλογα με την 
ένταση εργασίας της χρησιμοποιούμενης τεχνολογίας καθώς και με το επίπεδο το>ν 
μισθών. Κανονικά είναι εξαιρετικά περιορισμένο (7 ώς 12 % στις εκβιομηχανισμένες 
χώρες) στις επιχειρήσεις κλώσης οι οποίες χρησιμοποιούν εξαιρετικά 
αυτοματοποιημένες διαδικασίες παραγο)γής. Στο αντίθετο άκρο, το κόστος εργασίας 
στις βιομηχανικές χώρες μπορεί να αντιπροσωπεύει 40 % του συνολικού κόστους σε 
δραστηριότητες παραγοτγής ειδών ένδυσης οι οποίες απαιτούν μακρές σειρές 
εργασιών χεριού (συρραφή-τελείωμα). 
Το παράρτημα 21 εμφανίζει εξαιρετικά σημαντικές αποκλίσεις μέσων ημερομισθίων 
τόσο στο εσωτερικό της Κοινότητας όσο και μεταξύ αυτής και τρίτων χωρών. Τα 
παρουσιαζόμενα στοιχεία αφορούν τις δραστηριότητες κλώσης και ύφανσης. Τα 
στοιχεία τα διαθέσιμα για την κατασκευή ειδών ένδυσης μαρτυρούν όμοιες 
διαφορές αν και χαμηλότερου επιπέδου. 
Τέτοιες αποκλίσεις δεν μπορούν, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους να αποδοθούν σε 
μια ιδιαίτερη συγκυρία ή σε κοινονικές πρακτικές πολύ διαφορετικές από τα 
ευρο^παϊκά πρότυπα ιδίως στην παιδική εργασία και την απουσία συνδικαλιστικός 
ελευθεριών, αλλά μάλλον οφείλονται σε διαρθροπικούς παράγοντες : 
i) το γενικά καλύτερα καταρτισμένο εργατικό δυναμικό της Ευρώπης πράγμα 
που πρέπ?ι να αντανακλάται σε ανώτερα επίπεδα παραγωγικότητας, 
ϋ) την περιορισμένη εκβιομηχάνιση και την άφθονη προσφορά ανειδίκευτης 
εργασίας από τις πρωτογενείς δραστηριότητες των αναπτυσσόμενων χωρών, 
καθώς και το πλεόνασμα εργατικού δυναμικού από τους τομείς που 
αναδιαρθρώνονται στις ΧΚΑΕ. 
Η εξέλιξη στο διάστημα 1988-92 δείχνει διεύρυνση των διάφορος του κόστους 
εργασίας σε δολλάρια, μεταξύ των περισσότερων κρατών-μελών και των 
ανταγωνιστών τους είτε στον εκβιομηχανισμένο κόσμο (ΗΠΑ), είτε στην Ασία και 
τη Βόρεια Αφρική. Οι αυξήσεις του μισθολογικού κόστους που παρατηρούνται στις 
περισσότερες χώρες της ΕΚ ξεπεράστηκαν μόνο στις πρόσφατα εκβιομηχανισμένες 
χώρες (Ταϊβάν, Τουρκία, Κορέα, Χογκ-Κογκ), οι οποίες βρίσκονται στα μέσα της 
κλίμακας μισθών και ημερομισθίων. 
Οι ασιατικές ΠΕΧ, καθώς και ένα μέρος των ΧΚΑΕ, ενδέχεται να βρεθούν μέσα στο 
ενδοκοινοτικό φάσμα μισθών, το οποίο σήμερα ανέρχεται σε 1 ώς 6. Το φαινόμενο 
αυτό επιφέρει αλλαγές στον παγκόσμιο καταμερισμό της εργασίας στο μέτρο που 
τέτοιες χώρες και ιδιαίτερα οι ΠΕΧ, διαφεύγουν από τον ανταγωνισμό των χωρών 
που βρίσκονται στο κάτω μέρος της κλίμακας αυξάνοντας την ανταγωνιστικότητα 
τους σε πιο περίτεχνα τμήματα αγοράς και προβαίνοντας τα ίδια σε 
μετεγκατάσταση. 
Σύμφωνα με τα στοιχεία τα συγκεντρωμένα στο παράρτημα 22, οι πραγματικοί 
μισθοί αυξήθηκαν με πολύ γρήγορο ρυθμό στην Κοινότητα εκτός της Ιταλίας και 
του Ηνωμένου Βασιλείου, παρά την επιδείνωση της κατάστασης στην αγορά 
εργασίας και τη συστολή της τελικής ζήτησης Βασικά, η εξήγηση αυτής της 
24 
εξέλιξης βρίσκεται στις ατέλειες της λειτουργίας των αγορών εργασίας, που 
εκφράζονται ιδιαίτερα ως ανελαστικότητα τος μισθών προς τα κάτω. Εδώ πρέπει να 
υπογραμμισθεί η διαφορά στη συμπεριφορά των πραγματικών μισθών στην 
Κοινότητα και τις ΗΠΑ, όπου παρέμειναν ουσιαστικά σταθεροί σε όλη τη διάρκεια 
της εξεταζόμενης περιόδου. 
Ο πληθωρισμός υψηλότερος στην Κοινότητα παρά στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία 
οδήγησε τους ονομαστικούς μισθούς σε άνοδο, με ποσοστά αύξησης επίσης 
υψηλότερα. Αντίθετα, οι υποτιμήσεις ορισμένων νομισμάτων μετά τον Σεμπτέμβριο 
1992 μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο εξισορρόπησης αποκλίσεων στην 
άνοδο των μισθολογικών δαπανών. 
Το επίπεδο τος κοινωνικών δαπανών που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις εμφανίζεται 
εξαιρετικά άνισο στην Κοινότητα (παράρτημα 23). Αν και η μείωση τους σε 
ορισμένες χώρες μπορεί να συμβάλει σε ανάλογη προσαρμογή του κόστους 
εργασίας ωστόσο, μια αποτελεσματική λύση στα προβλήματα ανταγωνισμού, τα 
οποία δημιουργεί ο εν λόγω συντελεστής θα έπρεπε να περιλαμβάνει ευρύτερη 
ποικιλία μέτρων. 
4.3 Παραγωγικότητα του κεφαλαίου 
11 παραγίογικότητα της μονάδας παραγο)γής αποτελεί συντελεστή-κλειδί της 
διεθνούς ανταγοςιστικότητας. Στον κλάδο της κλίοστοϋφαντουργίας οι τομείς, τος 
οποίος η ανταγωνιστικότητα, εξαρτάται περισσότερο απο την παραγίογικότητα του 
κεφαλαίου, αφορούν τα αρχικά στάδια της σειράς παραγωγής (κλώση, ύφανση), 
δεδομένης της έντασης κεφαλαίου τους σχετικά υψηλής σε σύγκριση με το σύνολο 
του κλάδου4. Ο εν λόγω συντελεστής εξαρτάται ταυτόχρονα απο : 
α) τον εκσυγχρονισμό του παραγωγικού εξοπλισμού, που απορρέει απο την 
ποιότητα και τον ρυθμό των επενδύσεων σε εξοπλισμό, 
β) την ένταση χρήσης που με τη σειρά της επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό 
απο την οργάνωση του συστήματος παραγωγής καθώς και απο τις 
θεσμικές και πολιτιστικές συνθήκες απασχόλησης. 
α) Οι επενδύσεις σε εξοπλισμό 
Τα αρχικά στάδια της παραγοιγής του κλάδου υφαντουργίας γνο>ρισαν κατά τη 
δεκαετία 1980-89 πραγματική τεχνολογική επανάσταση που επέτρεψε, να αυξηθεί 
αισθητά η παραγωγικότητα τους Η επένδυση ανα θέση εργασίας φθάνει σήμερα τα 3 
εκατ. ECU στην κλώση ή την ύφανση τύπου βάμβακα με χρήση του αποδοτικότερου 
εξοπλισμού : τεχνολογίας open end και αργαλειών χωρίς οδηγό, αντίστοιχα. 
Τα παραρτήματα 25 και 26 εμφανίζουν το μέγεθος του εγκατεστημένου εξοπλισμού 
και την εξέλιξη τος σχετικών επενδύσεος απο το 1983. 
Το μερίδιο της ΕΟΚ στο παγκόσμιο σύνολο αγορών εξοπλισμού κλώσης και 
ύφανσης βαμβακερού τύπου τα 10 τελευταία έτη, φθάνει αντίστοιχα σε 10 και 25 % 
δηλ. αντιστοιχεί σε επίπεδα δύο φορές μεγαλύτερα του μεριδίου της ΕΚ στο 
παγκόσμο εγκατεστημένο δυναμικό και δείχνει πολύ υψηλό ποσοστό 
εκσυγχρονισμού του εξοπλισμού. 
4 Ωστόσο, μεταξύ των μεταποιητικών βιομηχανιών στο σύνολο τους οι 
κλωστοϋφαντουργικοί κλάδοι των αρχικών σταδίων της σειράς παραγωγής 
μπορούν να θεωρηθούν μετρίως εντατικοί. 
Σε παγκόσμια κλίμακα οι επενδύσεις αποκάλυψαν μια αρκετά κυκλική 
συμπεριφορά. Την περίοδο ανάπτυξης, που αφορούσε όλες τις γεο>γραφικές ζώνες 
(απο το 1983 εο>ς το 1988), ακολούθησε σημαντική επιβράδυνση, απο την οποία 
διέφυγαν μόνο οι ασιατικές χώρες. Οι τελευταίες αυτές γνώρισαν μόνο μια μέτρια 
επιβράδυνση στην κλώση, καθώς προέβαιναν σε σημαντική συσσώρευση νέου 
δυναμικού στην ύφανση. 
Το 1992, οι αγορές εξοπλισμού επιτάθηκαν και πάλι στις περισσότερες ζώνες 
αφορώντας την εριουργία και της ύφανση βάμβακα, ενώ στην κλώση τύπου Cotton 
σημειώθηκαν σημαντικές πτώσεις συμπεριλαμβανομένης και της Ασίας. Η θέση της 
ΕΚ σε σχέση με τους κύριους ανταγωνιστές της στον κλάδο των βαμβακερός 
επιδεινώθηκε το 1992, εκτός από τον τομέα open end. 
Μετά απο έτη με χαρακτηριστικό την έντονη άνοδο των επενδύσεων στην 
Κοινότητα παρατηρείται απο το 1990 μια επιβράδυνση που οχρείλεται ουσιαστικά 
στους ακόλουθους συντελεστές : 
i) Σαφής αύξηση τος επιτοκίων, των οποίων η απόκλιση από τα ισχύοντα στις 
ΗΠΑ και την Ιαπωνία είναι σήμερα πολύ σημαντική (παράρτημα 26) και 
επέτεινε το παραδοσιακό μειωνέκτημα της ευρο)παϊκής βιομηχανίας ο:>ς προς 
το κόστος του κεφαλαίου. 
ii) Αισθητή επιδείνωση των προοπτικών αποδοτικότητας των επενδύσεων σε 
συνάρτηση με την πτώση της ζήτησης μετά το 1991 και τις απώλειες σε μερίδια 
αγοράς. 
iii) Κυκλικό φαινόμενο συνδεόμενο με την απουσία νέος τεχνολογικών προόδων, 
μετά το κύμα της δεκαετίας 1980-89, το οποίο αφορούσε την εισαγωγή 
αυτοκατοποιημένων τεχνολογιών και της παραγωγής με τη βοήθεια 
υπολογιστή. 
Παρόλη την πρόσφατη αυτή επιβράδυνση του ρυθμού επένδυσης ο εξεταζόμενος 
τομέας της κοινοτικής βιομηχανίας παραμένει ένας από τους πιο 
εκσυγχρονισμένους του κόσμου, τόσο στον κλάδο του ερίου όσο και του βάμβακα 
όπως προκύπτει από τον σχετικό δείκτη εκσυγχρονισμού (λόγος αγορών 
εξοπλισμού κατά την τελευταία δεκαετία προς τον εγκατεστημένο εξοπλισμό). 
Ωστόσο, η ανάλυση κατά κράτη-μέλη αποκαλύπτει πολύ σημαντικές διαφορές στο 
εσωτερικό της Κοινότητας όχι μόνο ως προς τον δείκτη εκσυγχρονισμού του 
εξοπλισμού αλλά και ως προς την αξία τος επενδύσεων ανα θέση εργασίας 
(παραρτήματα 27 και 28). 
β) Ενταση χρήσης του εξοπλισμού 
Κατά γενικό κανόνα, οι κατασκευαστές της Κοινότητας χρησιμοποιούν τα 
παραγωγικά τους μέσα λιγότερο εντατικά από όσο οι ανταγοςιστές τους τρίτων 
χωρών. Π.χ, στην Ταϊβάν, ο εξοπλισμός των μονάδων κλώσης και ύφανσης 
λειτουργεί κατά 97,2 % του μέγιστου χρόνου χρήσης του, στις ΗΠΑ το αντίστοιχο 
ποσοστό ανέρχεται σε 97,2 %, ενώ ο μέσος όρος της Κοινότητας δεν υπερέβη το 
επίπεδο του 76 %. 
Η διαφορά αυτή αντανακλά το γεγονός ότι στην Ευρώπη εφαρμόζονται πιο 
δύσκαμπτες πρακτικές οργάνωσης της εργασίας καθώς και ωράρια εργασίας 
γενικώς βραχύτερα (παράρτημα 29), σε σύγκριση με τα ισχύοντα αλλού, στις ΗΠΑ, 
στην Ιαπωνία και στην πλειονότητα των ΠΕΧ. 
Ολοένα περισσότερο, οι πρακτικές αυτές γίνονται αισθητές μειονέκτημα της 
ευρωπαϊκής βιομηχανΐαςαπό την άποψη του ανταγωνισμού. Ετσι, κατά την 
τελευταία πενταετία παρατηρείται σε όλα σχεδόν τα κράτη-μέλη της Κοινότητας η 
τάση μιας εντατικότερης χρήσης των τεχνικών μέσων παραγωγής χωρίς ωστόσο να 
αυξηθεί και το ωράριο, το οποίο μάλιστα συνεχίζει να περιορίζεται, με εξαιρέσεις 
την Ισπανίας την Πορτογαλία και την Ελλάδα. 
Η νέα αυτή τάση μπορεί να αποδοθεί στην εισαγωγή συστήματος οργάνο>σης της 
παραγωγής που αυξάνουν την ευελιξία της εργασίας και μειώνουν τα χρονικά 
διαστήματα που μεσολαβούν μεταξύ δύο διαδοχικών προγραμμάτων παραγοιγής. 
4.4 Παραγωγικότητα της εργασίας 
Η φαινόμενη παραγωγικότητα της εργασίας με μέτρο την προστιθέμενη αξία ανα 
υπάλληλο, σημείωσε στο σύνολο του κλάδου.μέση ετήσια αύξηση 3,2 % 
Παρόλη την υποχώρηση της παραγωγής η ανωτέρω εξέλιξη δεν εκπλήσσει, 
δεδομένος των σημαντικών απωλειών θέσεων απασχόλησης που παρατηρήθηκαν 
στον τομέα, καθώς και της τάσης συγκέντρωσης στην Κοινότητα δραστηριοτήτων με 
υψηλή προστιθέμενη αξία 
Ωστόσο, στο εσωτερικό της Κοινότητας εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές δια­
φορές μεταξύ των επιπέδων παραγωγικότητας (παράρτημα 30), οι οποίες 
αντανακλούν τη διαφοροποίηση των μισθών και της μέσης επένδυσης. Ακριβώς στις 
χώρες με υψηλότερη μισθοδοσία προχωρεί ταχύτερα η αναδιάρθρωση του 
παραγωγικού εξοπλισμού , αντισταθμίζοντας εν μέρει, με αυξήσεις της 
παραγωγικότητας, το μισθολογικό μειονέκτημα. 
Πάντως από τη σκοπιά της ανταγωνιστικότητας η πτυχή-κλειδί συνίσταται στη 
διεθνή σύγκριση των επιπέδων πραγματικής παραγωγικότητας ενός μέσου 
εργαζόμενου σε παρεμφερή επαγγέλματα 
Οι ποσοτικές ενδείξεις διαθέσιμες στο παράρτημα 31 με τη μορφή ενός δείκτη 
σχετικής παραγωγικότητας εξεργασμένου βάσει της συμβουλής εμπειρογνωμόνων5 
αποδεικνύουν ότι το πλεονέκτημα ορισμένων χωρών της Κοινότητας στο πεδίο αυτό 
δεν αρκεί για να αντισταθμίσει υψηλότερες μισθολογικές τους δαπάνες. 
Έτσι οι χώρες της Κοινότητας βρίσκονται να μειονεκτούν σαφώς ως προς το κατά 
μονάδα κόστος εργασίας απέναντι στις τρίτες χώρες, με την εξαίρεση της Ιαπωνίας 
στην κλώση και την ύφανση (παράρτημα 32). 
Η προοδευτική εξασθένιση των πλεονεκτήματος παραγοτ/ικότητας απορρέει εν μέ­
ρει απο την ιδιαίτερη ταχύτητα της διάδοσης νέων τεχνολογιών διεθνώς. Τα τελευ­
ταία χρόνια, ορισμένες τρίτες χώρες εξοπλίσθηκαν με σύγχρονο εξοπλισμό ιδιαίτερα 
αποδοτικό, και μάλιστα με ρυθμό μερικές φορές ταχύτερο από τον ρυθμό της 
Κοινότητας. 
Συνεπώς η ανώτερη παραγο>γικότητα της εργασίας δεν εξασφαλίζεται μόνο με τον 
εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού. Καθορίζεται επίσης απο το δυναμισμό του 
βιομηχανικού ιστού και την ποιότητα των ανθρώπινων πόρων. 
Σε τομείς όπου οι οικονομίες κλίμακας δεν είναι τόσο σημαντικές η μικρομεσαία 
επιχείρηση αποτελεί δυναμικό παράγοντα που ευνοεί τις υψηλές παραγωγικότητες 
5 Πηγή : Werner International 
27 
ανάλογα με την ευελιξία τους και την προσαρμοστικότητα τους στις αλλαγές και 
το μικρό ύψος των σταθερών δαπανών. Σε μια πρόσφατη μελέτη6 διαπιστώθηκε ότι, 
στα περισσότερα κράτη-μέλη, τη μεγαλύτερη παραγο>γικότητα την εμφανίζουν οι 
MME. Ο κλάδος τος ειδών ένδυσης παρουσιάζει υψηλότερη παραγωγικότητα στις 
επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους (με προσωπικό 100-200 ατόμος), ενο') τη μέγιστη 
παραγωγικότητα ανα θέση εργασίας επιδεικνύουν οι μικρομονάδες των υποκλάδος 
κατασκευής ειδών ένδυσης από υφάσματα απλής ύφανσης και δικτυωτής πλέξης. 
Η κυρίαρχη τάση της δεκαετίας 1980-89 σε όλες τις χώρες της ΕΟΚ, υπήρξε η 
μείωση του μεγέθους των επιχειρήσεων Κ/Ε, ιδίως στη σφαίρα της παραγωγής Το 
1988, οι MME απασχολούσαν αντίστοιχα 41 % και 57 % του συνολικού δυναμικού 
του τομέα Κ/Ε και πραγματοποιούσαν 47 % του συνολικού κύκλου εργασιών των 
δύο αυτών κλάδος. Ωστόσο, αυτή η κατηγορία επιχειρήσεων, πολύ πιο πολυάριθμη 
στην κοινοτική βιομηχανική δομή παρά στις τρίτες χώρες (είτε πρόκειται για τις 
ΗΠΑ είτε για τις ΠΕΧ), παρουσιάζει ιδιαίτερη ευπάθεια στις επιπτώσεις των 
τάσεων μετεγκατάστασης οι οποίες συντελούν στην καταστροφή των τοπικών 
δικτύων υπεργολαβίας. 
4.5. Ανθρώπινοι πόροι 
Οι ανθρώπινοι πόροι και τα επαγγελματικά προσόντα αποτελούν το απαραίτητο 
υπόβαθρο περαιτέρω απόκτησης παραγωγικότητας και ευελιξίας τόσο για την 
οικονομία όσο και την επιχείρηση. Ωστόσο, στην περίπτωση ακατάλληλων ή 
ανεπαρκών προσόντων, μπορούν να αποτελέσουν και ισχυρή τροχοπέδη στη διάδοση 
των τεχνολογικών καινοτομιο'ς και των νέων διαδικασιών παραγωγής και 
οργάνοκτης. 
Γενικά πιστεύεται ότι τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα απέναντι στις τρίτες χο'^ρες 
συνίστανται κυρίως στην ανώτερη ποιότητα των ανθρώπινων πόρων παρά στον 
βαθμό εκσυγχρονισμού των μέσων παραγωγής. Ωστόσο, σε περιφερειακό επίπεδο, η 
κατάσταση στην Κοινότητα εμφανίζει εξαιρετικά αισθητές διαφορές όσον αφορά την 
κατάρτιση, τη στελέχωση και τη συνειδητοποίησης της σχετικής προβληματικής. 
Επιπλέον, προκύπτουν σήμερα σημαντικά προβλήματα και προκλήσεις στοιχεία στα 
οποία εργοδότες και συνδικάτα προσπαθούν να ανταποκριθούν με τις κατάλληλες 
προτάσεις στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου. Αν και οι πληροφορίες σχετικά με 
τις ανάγκες κατάρτισης είναι ακόμα ανεπαρκείς ειδικά στον τομέα των ειδών 
ένδυσης φαίνεται ήδη καθαρά ότι : 
α) στις νέες ανάγκες που προκύπτουν λόγω των βιομηχανικών εξελίξεων δεν 
αντιστοιχεί πάντα κατάλληλη προσφορά κατάρτισης : 
* οι νέες τεχνολογίες παραγωγής απαιτούν προσπάθειες διαρκούς 
επιμόρφωσης 
* η αναδιοργάνωση των συστήματος παραγωγής και διανομής απαιτεί νέα 
επαγγελματικά προσόντα 
* η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας εξαρτάται από την εντατικοποίηση 
των προσπαθειών στους τομείς της ευελιξίας της αξιοπιστίας της 
ποιότητας και της τεχνογνωσίας. Επίσης συνεπάγεται την ενσωμάτωση 
ικανοτήτων κάθε επιπέδου στους τομείς της διαχείρισης Πολλές από τις 
ικανότητες αυτές είναι "οριζόντιες". 
Comitextii, "Δομή της βιομηχανίας Κ/Ε στην Ευρώπη : ο ρόλος των μικρών 
επιχειρήσεων και των μικρομονάδων", δελτίο 1993/4. 
?x 
β) Π έλλειψη ελκυστικότητας του τομέα δυσχεραίνει την εξεύρεση προσο)πικού 
με ορισμένα προσόντα 
γ) Το υψηλό ποσοστό απασχόλησης γυναικών (78 % στην ένδυση) και οι μεγάλες 
διαφορές που παρατηρούνται σε περιφερειακό επίπεδο όσον αφορά την 
επαγγελματική κατάρτιση είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που συντελούν στην 
ευπάθεια του τομέα. Από τη σκοπιά αυτή, θεωρείται απαραίτητη η ευρύτερη 
διάδοση των γνώσων και των εμπειριών. 
δ) Η σημαντική απελευθέρωση εργατικού δυναμικού του τομέα επιβάλλει την 
ανάληψη οριζόντιων δράσεων κατάρτισης 
Κατά συνέπεια, τα επαγγελματικά προσόντα του εργατικού δυναμικού πρέπει να 
αντιμετωπίζονται ως το βασικό στοιχείο της προσαρμογής της ευελιξίας και, 
ολοένα περισσότερο, της πρόσβασης στην απασχόληση. 
4.6 Κόστος πρώτων υλών, ενέργειας και περιβάλλοντος 
Οι τιμές των πρώτων υλών σε δολλάρια ακολουθούν εξαιρετικά έντονη πτωτική 
τάση από το 1990 (παράρτημα 31), η οποία ωστόσο δεν αναμένεται να βελτιώσει την 
ανταγωνιστική θέση των ευρωπαίων κατασκευαστών, εφόσον της ίδιας τάσης 
επωφελούνται και οι ανταγωνιστές τους. Αντίθετα η τάση ανατίμησης των 
περισσότερων κοινοτικών νομισμάτων σε σχέση με το δολλάριο αποτελεί πιθανή 
πηγή ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων για τους ευρωπαίους κατασκευαστές ειδικά 
των κλάδων των αρχικών σταδίων της σειράς παραγωγής απέναντι στους 
ανταγωνιστές τους από τη ζώνη δολλαρίου (ή τις χώρες που υποτίμησαν τα 
νομίσματα τους). 
Παρά τον χαρακτήρα "χρηματηστηριακού εμπορεύματος" των συνθετικών ινών και 
του βάμβακα στις διεθνείς αγορές παρατηρείται η διάθεση τους σε τιμές σημαντικά 
χαμηλότερες από ορισμένους παραγωγούς. Πρόκειται συγκεκριμένα για την Ταϊβάν 
όσον αφορά τον πολυεστέρα και το Πακιστάν και την Ινδία όσον αφορά το βαμβάκι, 
χώρες για τις οποίες υπήρξαν επανειλημμένα καταγγελίες για πρακτικές "διπλής 
διατίμησης". 
Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας έχουν διαφοροποιημένες επιπτώσεις στον τομέα 
δεδομένου ότι είναι υψηλότερες στον τομέα του εξευγενισμού. Αντανακλούν 
σημαντικότατες διαφορές όχι μόνο σε σχέση με ορισμένες τρίτες χώρες 
(συγκεκριμένα τις ΗΠΑ, όπου είναι πολύ χαμηλότερες) αλλά και στο εσωτερικό της 
Κοινότητας. 1Ι.χ., οι ιταλοί, ισπανοί και πορτογάλοι κατασκευαστές αντιμετωπίζουν 
τιμές διπλάσιες από τις ισχύουσες στη Γαλλία ή την Ολλανδία Η υλοποίηση της 
ενιαίας αγοράς της ενέργειας θα επιτρέψει, πιστεύεται, τον περιορισμό των 
σημερινών διαφορών καθώς και τη μείωση της μέσης τιμής στην Κοινότητα 
Τα έξοδα που προκύπτουν από την ανάγκη συμμόρφο>σης στα εθνικά οικολογικά 
πρότυπα αντιπροσωπεύουν ήδη ένα σημαντικό ποσοστό του τελικού κόστους 
ιδιαίτερα στη βαφή και το φινίρισμα. Π.χ. στη Γερμανία οι περιβαλλοντικές δαπάνες 
αντιπροσωπεύουν ήδη 9,2 % του συνόλου και στις περισσότερες από τις υπόλοιπες 
χώρες της Κοινότητας πλησιάζουν το 5 % (παράρτημα 32). Αναμένεται προσέγγιση 
λόγω της νέας κοινοτικής πολιτικής για την προστασία του περιβάλλοντος. 
Αντίθετα, αυτού του είδους οι δαπάνες είναι ουσιαστικά αμελητέες για τη μεγάλη 
πλειονότητα των αναπτυσσόμενων χωρών και των ΧΚΑΕ . ά ό 
29 
4.7. Οι πολύπλοκοι συντελεστές της ανταγωνιστικότητας 
Εκτός από τους ποσοτικούς παράγοντες ο διεθνής καταμερισμός της εργασίας 
αντανακλά δύο τύπους συντελεστών, οι οποίοι γενικά ευνοούν τη συνέχιση 
ορισμένων παραγωγικών δραστηριοτήτων στην Κοινότητα : 
Αφενός υπάρχει μια σειρά εμποδίων της διεθνοποίησης της παραγωγής με 
αποτέλεσμα ειδικότερα αυξημένο κόστος και αυξημένους κινδύνους για τους 
πελάτες. 
Αφετέρου υπάρχουν οι λεγόμενοι "πολύπλοκοι συντελεστές" της 
ανταγοςιστικότητας δηλ. παράγοντες καθοριστικοί για την επιτυχία, που 
είναι δύσκολοι να ποσοτικοποιηθούν και που επιτρέπουν σε μεγάλο βαθμό την 
αντιστάθμιση των τοπικών κοστολογικών μειονεκτημάτων. 
α) Οι βασικές πρόσθετες δαπάνες που μπορούν να αποδοθούν στη διεθνοποίηση 
με τη μορφή αγοράς από το εξωτερικό ( sourcing) και υπεργολαβίας είναι 7 
τα μεταφορικά 
τα διοικητικά έξοδα τα σχετικά με τον εκτελωνισμό 
τα έξοδα κάλυψης για το ενδεχόμενο ανατίμησης του δολαρίου (αγορές 
επί προθεσμία "δυνατότητα επιλογής νομίσματος") 
τα έξοδα που αφορούν πιστωτικές επιστολές 
τα χρηματοπιστωτικά έξοδα, που οφείλονται στους αρκετά πιεστικούς 
όρους πληρωμής τους οποίους απαιτούν συνήθως οι μη ευρωπαίοι 
προμηθευτές 
τα έξοδα ελέγχου ποιότητας στις περιπτώσεις όπου αυτός ανατίθεται σε 
ειδικευμένες επιχειρήσεις 
Ο υπολογισμός του συνόλου αυτών των δαπανών δοσοληψίας χωρίς να 
ληφθούν υπόψη οι δασμοί και οι ποσοστώσεις αποδίδει στους κοινοτικούς 
κατασκευαστές μετά την έναρξη ισχύος της Εσωτερικής Αγοράς την 1η 
Ιανουαρίου 1993, πλεονέκτημα που κατά μέσο όρο εκτιμάται σε 7 % έναντι τος 
ανταγωνιστών που βρίσκονται κοντά στην Κοινότητα και σε 11 % έναντι όσων 
βρίσκονται σχετικά μακρυά. 
Στα έξοδα δοσοληψίας πρέπει να προσθέσει κανείς και τους κινδύνους που 
αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο των μη κοινοτικών συναλλαγών. Οι 
κίνδυνοι αυτοί οφείλονται στα ακόλουθα αίτια : 
χειροτέρευση της ποιότητας που μπορεί να ακολουθήσει μια υπερβολικά 
ταχεία αλλαγή προμηθευτών, 
μεταφορά ιδίας τεχνογνωσίας στην επιχείρηση υπεργολαβίας ή στους 
ανταγωνιστές που αποτελούν επίσης πελάτες της 
αυξημένο κόστος ή και αδυναμία παράδοσης λόγω ποσοστώσεων των 
εισαγωγών, 
απώλεια των δικτύων ειδικός -γνώσεων για μια παραδοσιακή ευροοπαϊκή 
αγορά. 
Institut Français de la Mode (1FM), "Ανάλυση ανταγωνισμού στα έτοιμα είδη 
κλωστοϋφαντουγίας και ένδυσης: αντιπαράθεση εισαγόμενων και ευρωπαϊκής 
κατασκευής προϊόντων/ «^92. 
M) 
β) Οι πολύπλοκοι συντελεστές ανταγοςιστικότητας που μνημονεύονται 
συχνότερα από τις επιχειρήσεις είναι οι ακόλουθοι : 
περίτεχνος χαρακτήρας και ποιότητα του προϊόντος 
αξιοπιστία του προμηθευτή 
δυνατότητα αποδοχής μικρών παραγγελιών (βραχύ κύκλωμα) 
επιτόπια διαθεσιμότητα νημάτων ή υφασμάτων ποιότητας 
τεχνική τεχνογνωσία 
ευελιξία της παραγωγής 
προθεσμία παράδοσης 
δυνατότητα επανάληψης της παραγγελίας. 
Από την άποψη όλος αυτών τος κριτηρίος, οι ευρωπαίοι προμηθευτές παρέχουν 
στους πελάτες τους πιστεύεται, καλύτερους όρους σε σύγκριση με τους 
ανταγωνιστές τους τους εγκατεστημένους σε χώρες εκτός της Κοινότητας. 
Βάσει των στοιχείων του παραρτήματος 33, οι ασιατικές χώρες αν και προσφέρουν 
μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους προφανώς δεν κατορθώνουν να ικανοποιήσουν τις 
απαιτήσεις που αφορούν τον εφοδιασμό βραχέως κυκλώματος ή ανώτερης/μέτριας 
ποιότητας. Κατά συνέπεια το ανταγοςιστικό τους πλεονέκτημα έγκειται μάλλον 
στην κατασκευή βασικών προϊόντος σχετικά τυποποιημένων, όποχ; είναι τα οικιακά 
υφάσματα τα απλά ενδύματα, τα νήματα και τα υφάσματα ή τα προϊόντα ένδυσης 
κατώτερης ποιότητας Αντίθετα, οι χώρες της λεκάνης της Μεσογείου και της 
Ανατολικής Ευρώπης εξακολουθούν να προσφέρουν συμφερικούς όρους όσον αφορά 
τα περιθώρια κέρδους ικανοποιώοντας παράλληλα και τια ποιοτικά κριτήρια 
κυρίως 'όσον αφορά τα είδη ένδυσης. 
Τέλος διαπιστώνεται η καλή θέση των ΠΕΧ όσον αφορά την ποιότητα και τη 
τεχνική τεχνογνωσία, πράγμα που στο προσεχές μέλλον ενδέχεται να τις οδηγήσει 
σε θέση ευνοϊκότερη για τον ανταγωνισμό στις αγορές των προϊόντων υψηλής 
ποιότητας Την τάση αυτή ενισχύει και η εφαρμογή του συστήματος των 
ποσοστώσεων βάσει ποσότητας εφόσον αυτές ενθαρρύνουν τους κατασκευαστές σε 
"αναβάθμιση" του προϊόντος στο πλαίσιο κάθε κατηγορίας. 
4.8. Οι παραμορφώσεις του διεθνούς ανταγωνισμού 
Την παγκόσμια αγορά των κλωστοϋφαντουργικός και τος ειδών ένδυσης 
χαρακτηρίζουν η εξαιρετική συχνότητα και ποικιλία των παραμορφώσεων του 
ανταγοςισμού. Ελάχιστες είναι οι χώρες που μπορούν να ισχυριστούν ότι δεν 
ασκούν κάποια μορφή προστατευτισμού ή άμεσης προώθησης των εξαγωγών τους. 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διαθέτει και αυτή δασμούς και εφαρμόζει ποσοστώσεις 
εισαγωγής τις οποίες διαπραγματεύεται σε διμερή βάση με τις κύριες εξαγωγικές 
χώρες. Στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας οι δασμοί που επιβάλλει η Κοινότητα 
συγκαταλέγονται στους χαμηλότερους του κόσμου. Επίσης υπόκεινται σε πολλές 
εξαιρέσεις και δυνατότητες αναστολής λόγω της εφαρμογής του Συστήματος 
Γενικών Προτιμήσεων και διαφόρων προτιμησιακών συμφωνιών. Η ταχεία αύξηση 
των εισαγωγών κατά τα τελευταία έτη δημιουργεί ερωτήματα για το ποιοι πράγματι 
ωφελούνται από το σύστημα και για τη σκοπιιμότητα της διατήρησης τουςστον 
κλωστοϋφαντουργικό τομέα8. 
Τα δασμολογικά και μη δασμολογικά εμπόδια που χρησιμοποιούνται σε πολλές 
τρίτες χώρες και ειδικά στις αναπτυσσόμενες και τις ΠΕΧ, παραμορφώνουν τις 
° Οι ΗΠΑ δεν εφαρμόζουν το ΣΓΠ στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και των 
ειδών ένδυσης. 
τι 
ροές των συναλλαγών και ζημιώνουν σοβαρά τους κατασκευαστές και τους 
εξαγωγείς της Κοινότητας. Τα εμπόδια αυτά αποτελούν συνήθως πραγματικές 
απαγορεύσεις πρόσβασης στις αγορές λόγω του ύψους τους ή του αυθαίρετου 
τρόπου, με τον οποίο χρησιμοποιούνται. 
Οι εισαγωγικοί δασμοί, που μπορούν να φθάσουν και μέχρι 100 % είναι συχνοί, 
κυρίως στις χώρες της Ασίας και της Αατινικής Αμερικής Στις περισσότερες 
περιπτώσεις το ύψος των δασμών αυξάνει ανάλογα με τον βαθμό επεξεργασίας του 
προϊόντος ώστε να ευνοείται η τοπική παραγωγή προϊόντων μεγαλύτερης 
προστιθέμενης αξίας (ειδών ένδυσης).Ορισμένες χώρες, όπως στο πρόσφατο 
παρελθόν, οι Φιλιππίνες η Ταϊβάν και η Κορέα, περιόρισαν τους τελωνειακούς τους 
δασμούς οι οποίοι όμως ελλείψει σχετικής παγίωσης δυνάμει κανόνων της GATT, 
μπορούν να αυξηθούν και πάλι, ανάλογα με τις πολιτικές τους ανάγκες. Σε σχέση με 
άλλες βιομηχανίες ο τομέας Κ/Ε είναι από τους πιο προστατευμένους. Αυτό 
οφείλεται στη σημαντική θέση των τοπικών μονάδων στη διάρθρωση της 
βιομηχανίας και στα συνακόλουθα πολύ ισχυρά μέσα πίεσης που διαθέτουν απέναντι 
στις διοικητικές αρχές. Σε πολλές ασιατικές χώρες (Ινδία, Πακιστάν, Ινδονησία 
Κίνα κλπ.), η εν λόγω βιομηχανία θεωρείται στρατηγικής σημασίας και ιδιαίτερα 
σπουδαία ως πηγή συναλλάγματος. 
Οι ΗΠΑ, πρώτη αγορά για την εξαγωγή των κλωστοϋφαντουργικών και τρίτη για 
την εξαγωγή των ειδών ένδυσης της Κοινότητας, επιβάλλουν και αυτές υψηλούς 
δασμούς εισαγωγής με επιβαρύνσεις άνω του 15 % και μέχρι 42 %), ιδίως στα 
μάλλινα υφάσματα και στα είδη ένδυσης. Η Επιτροπή αναμένει σημαντική μείωση 
των επιβαρύνσεων αυτών στο πλαίσιο της πιστής εγαρμογής της συμφωνίας του 
Τόκυο από τις ΗΠΑ. 
Στα πιο συνηθισμένα μη δασμολογικά εμπόδια περιλαμβάνονται οι απαγορεύσεις 
εισαγωγής ο έλεγχος του συναλλάγματος και το σύστημα της τοπικής διανομής Τα 
εμπόδια αυτά, εκτός από το περιοριστικό τους αποτέλεσμα για τις εισαγωγές 
διαδραματίζουν επίσης έμμεσο ρόλο για την προιόθηση τος εξαγιογών. Πράγματι, η 
προστασία που παρέχεται στους εντόπιους κατασκευαστές στην εσωτερική αγορά 
τους επιτρέπει να επιβάλλουν εκεί τιμές υψηλότερες από αυτές που ισχύουν στη 
διεθνή αγορά. 
Χρησιμοποιούνται κανονικά διάφοροι τρόποι τεχνητής προο>θησης της 
ανταγωνιστικότητας τος εξαγο)γών : 
- επιδοτήσεις της παραγωγής και των εξαγωγών 
- ντάμπιγκ (χρησιμοποιείται κυρίως στους τομείς τος αρχικών σταδίωντου κλάδου) 
- "διπλή διατίμηση" των πρώτων υλών 
Αίτιο παραμόρφωσης του ανταγωνισμού αποτελεί και η αντιγραφή σχεδίων και 
μοντέλων, στον βαθμό που η πρακτική αυτή, αρκετά διαδεδομένη στις περισσότερες 
τρίτες αγορές αφαιρεί από την ιδιοκτήτρια εταιρία τη δυνατότητα απόλαυσης των 
εμπορικών πλεονεκτημάτων που συνδέονται με την εκμετάλλευση ενός εμπορικού 
σήματος ή μιας ορισμένης καινοτομίας Πρόκειται γιά πρακτική εξαιρετικά επιζήμια 
για τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, οι οποίες διαθέτουν πραγματικά 
ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στην περιοχή των προϊόντων διακεκριμένου 
εμπορικού σήματος 
Το σύνολο των πρακτικών και των πολιτικών του διεθνούς εμπορίου στον τομέα 
Κ/Ε επηρεάζει σήμερα αρνητικά τα συμφέροντα της αντίστοιχης κοινοτικής 
βιομηχανίας η οποία δικαιολογημένα βλέπει σε αυτές έναν από τους παράγοντες 
απώλειας σε ανταγωνιστικότα. Η υπαγωγή του τομέα στους κανόνες της GATT 
μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο ισόρροπου διεθνούς κλίματος. 
τ 2 
5. Οι βιομηχανικές στρατηγικές του κλάδου της κλωστοϋφαντουργίας 
5.Ϊ, Οι κλοκποϋφαντουργικές βιομηχανίες της Κοινότητας αντιμετο')πισαν κατά τις 
δύο τελευταίες δεκαετίες δύο (ασίκες προκλήσεις : 
- τον ανταγωνισμό των προϊόντων που προέρχονται από χώρες με χαμηλή 
μισθοδοσία, 
- την περιορισμένη δθνατότητα αύξησης της τελικής ζήτησης μακροπρόθεσμα 
Για να αντιμετο)πίσουν αυτές τις προκλήσεις υποχρεώθηκαν να αναδιαρθρο'^σουν 
τους τρόπους οργάνωσης τους τις τεχνολογίες τους κλπ.,, σε διάφορα χρονικά 
σημεία,, ανάλογα με τον βαθμό ένταξης τους στον κλάδο και τη γεωγραφική θέση 
τους. Οι επιχειρήσεις του κλάδου ειδών ένδυσης που βρίσκονται σε χώρες με υψηλή 
μισθοδοσία όπως είναι η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες πλήγηκαν πρώτες από αυτές 
τις εξελίξεις και αντέδρασαν ανάλογα Οι κλάδοι των αρχικών σταδίων της σειράς 
παραγωγής άρχισαν να αντιδρούν αργότερα, αντιδρώντας στη μείωση των 
εσωτερικών δυνατοτήτων διάθεσης λόγω της εξασθένισης του κλάδου των ειδών 
ένδυσης και στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων κλάδων σε ορισμένες αναπτυσσόμενες 
χώρες ευνοημένη από τη διαθεσιμότητα πρώτων υλών και την παροχή βοήθειας για 
επενδύσεις. Σε χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ελλάδα η ανάγκη ανδιάρθροχιης 
γιά την αντιμετώπιση αυτών τος προβλημάτων εμφανίζεται σήμερα ανοικτά, αν και 
η σχετική διαδικασία μόλις αρχίζει. 
Έτσι, ο κοινοτικός κλάδος Κ/Ε παρουσιάζει εικόνα εξαιρετικά διαφοροποιημένη 
και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με έντονες αντιθέσεις όπου λειτουργούν δίπλα-
δίπλα επιχειρήσεις οι οποίες βρίσκονται σε διαδοχικά στάδια μιας αναδιαρθρωτικής 
διαδικασίας ο>στόσο ήδη προσδιορίσιμης σε γενικές γραμμές. Πράγματι, στον 
ευρο)παϊκό κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας μπορεί κανείς να διακρίνει τέσσερις 
βασικές στρατηγικές αναδιάρθρωσης : 
i) εκσυγχρονισμός των μέσων παραγο)γής 
Π) μετεγκατάσταση σε χώρες με χαμηλότερη μισθοδοσία, 
iii) εξειδίκευση κατά αγορές /προϊόντα με υιοθέτηση στρατηγικής προϊόντος 
iv) αλλαγή οργανωτικών εννοιών υπέρ της διεθνοποίησης και της ευελιξίας. 
Βέβαια, οι τέσσερις αυτοί άξονες αναδιάρθρωσης δεν είναι ασυμβίβαστοι μεταξύ 
τους αλλά συχνά συνδυάζονται στις στρατηγικές επιλογές των επιχειρήσεων. 
5.2. Η βιομηχανία της κλωστοϋφαντουργίας γνώρισε ενα σημαντικό τεχνικό 
εκσυγχρονισμό. Η αυτοματοποίηση σημείωσε μεγάλες προόδους και επέτρεψε τη 
μείωση του κόστους εργασίας τροποποιο'ςτας ταυτόχρονα το σύστημα παραγο)γής, 
το οποίο εντατικοποιήθηκε ώς πρώτο κεφάλαιο, ιδιαίτερα στα στάδια της κλώσης 
και της ύφανσης. 
Ορισμένοι μάλιστα πιστεύουν ότι αυτή η τεχνολογική εξέλιξη αντέστρεψε την 
υπάρχουσα τάση και έδωσε συγκριτικά πλεονεκτήματα στις επιχειρήσεις τίς 
εγκατεστημένες στις πιο εκβιομηχανισμένες χώρες Πράγματι, οι επιχειρήσεις αυτές 
ενδέχεται να έχουν αμεσότερη πρόσβαση στις τεχνολογικές καινοτομίες (λόγω της 
ένταξης τους σε "συμπλέγματα "που περιλαμβάνουν τομείς οι οποίοι παράγουν 
εξοπλισμό και υλικά) και σε ένα απόθεμα ανθρωπίνων πόρων με περισσότερα 
προσόντα. 
Ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή αυτών των νέων πλεονεκτημάτων σε πιο 
ισορροπημένες ροές συναλλαγών απαιτεί να ληφθούν υπόψη και άλλοι παράγοντες 
(ευνοϊκότερη συναλλαγματική ισοτημία πιο ίσοι όροι στο διεθνές εμπόριο, 
μεγαλύτερη ευελιξία της απασχόλησης). 
Ο τομέας των ειδών ένδυσης αν και ωφελήθηκε και αυτός απο τις τεχνολογικές 
καινοτομίες ιδιαίτερα τις τεχνικές του σχεδίου με τη βοήθεια υπολογιστή, 
εξακολουθεί να απασχολεί μεγάλο αριθμό εργαζομένων, κυρίως στο στάδιο της 
συρραφής. Αυτό δυσχεραίνει τον περιορισμό του μισθολογικού μειονεκτήματος μέσω 
του εκσυγχρονισμού των τεχνικών μέσων παραγωγής. 
5.3. Η στρατηγική της μετεγκατάστασης αναπτύχθηκε από επιχειρήσεις ειδών 
ένδυσης με τη μορφή της διεθνούς υπεργολαβίας9 : Υφάσματα ή ημιτελή ενδύματα 
παραδίδονται σε παραγωγούς που βρίσκονται σε χώρες με χαμηλά ημερομίσθια γιά 
να πραγματοποιήσουν αυτοί τις απλές εργασίες κατασκευής ενδυμ?ατων (συρραφή-
τελείωμα), που συνήθως απασχολούν πολλούς εργαζόμενους και να αποστείλουν 
πάλι το τελειωμένο προϊόν στην επιχείρηση -πελάτη, 
Η πρακτική αυτή συνοδεύτηκε από τη διάλυση των αρχικών μονάδων παραγωγής 
από τις οποίες απομένει σήμερα μόνο ένα πολύ μικρό τμήμα προσωπικού το οποίο 
πάλι χρησιμοποιήται σε δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας ή στρατηγικής 
σημασίας (ανάπτυξη του προϊόντος έλεγχος της ποιότητας κατασκευή μικρο'ς 
σειρών, παροχή υπηρεσιών στον πελάτη). Σε άλλες περιπτώσεις πιο συνηθισμένες 
στη Γαλλία και την Ιταλία, η μετεγκατάσταση συνεπάγεται την εξασθένιση των 
τοπικών δικτύων εργολαβίας που παραδοσιακά παρείχαν τα πλεονεκτήματα της 
ευελιξίας και του ελέγχου του κόστους 1(). Σε ορισμένες περιοχές της Πορτογαλίας ή 
της Ελλάδας όπου τα ημερομίσθια είναι σχετικά χαμηλά, οι υπεργολάβοι που 
εργάζονταν παραδοσιακά γιά πελάτες άλλων χωρών της Κοινότητας 
αντικαθίστανται από κατασκευαστές εγκατεστημένους σε χώρες με μισθούς ακόμα 
χαμηλότερους (Βόρεια Αφρική, ΧΚΑΕ). 
Σύμφωνα με τα στοιχεία πρόσφατης έρευνας σε δείγμα περισσότερων από 200 
επιχειρήσεος μεγάλου /μεσαίου μεγέθους που ασχολούνται με την υπεργολαβία η 
μετεγκαθιστάμενη παραγωγή που ελέγχουν αυξήθηκε από 30 % της αξίας της 
συνολικής παραγωγής τους το 1988 σε 40 % το 199211. Η ίδια έρευνα καταλήγει στο 
συμπέρασμα ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, εφόσον η βελτίωση 
των επιδόσεων των επιχειρήσεων που ακολουθούν αυτή την κατεύθυνση αναγκάζει 
τους ανταγωνιστές τους να τις μιμηθούν. 
Η μετεγκατάσταση, προορισμένη αρχικά για την κατασκευή μακρών σειρών απλών 
προϊόντων, κατακτά σήμερα άλλα πεδία, όπως τις μικρές σειρές και τα πιο σύνθετα 
προϊόντα. Την ανάπτυξη αυτής της στρατηγικής στον τομέα της ένδυσης ενθαρρύνει 
μία σειρά παραγόντων : η διεύρυνση της διαφοράς τος αμοιβών, οι επιπτώσεις της 
επανάστασης στις τηλεπικοινωνίες η συνέχιση έντονων πιέσεων επάνω στις 
δαπάνες παραγωγής σε μια αγορά που βρίσκεται σε ύφεση, η αυξανόμενη ανάπτυξη 
άμεσα παραγωγικών δραστηριοτήτων απο τα δίκτυα διανομής. 
Η μετεγκατάσταση σημειώνει αύξηση και στους άλλους τομείςτης βιομηχανίας αν 
και σε μικρότερο βαθμό, κυρίως με τη μορφή της υλικής εγκατάστασης παράλληλα 
με την υπεργολαβία, και των άμεσων αγορών τελειωμένου ή ακατέργαστου 
9 Οι άμεσες επενδύσεις απουσιάζουν σχεδόν εντελώς από τον τομέα λόγω της 
μικρής σημασίας της τεχνολογίας και του κεφαλαίου. 
10 Οι θέσεις εργασίας στις επιχειρήσεις υπεργολαβίας στο εσωτερικό της 
Κοινότητας υπολογίζονται σε 500.000 
11 Schaeffer, "Εμπόριο εξωτερικής επεξεργασίας στη βιομηχανία ένδυσης της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας ", ΟΕΤΗ 1993. Στη μελέτη αυτή, στις χώρες 
εγκατάστασης των επιχειρήσεων περιλαμβάνονται και τα κράτη-μέλη της 
Κοινότητας με χαμηλά ημερομίσθια 
υφάσματος. Εκτός από το πλεονέκτημα της μεύοσης τος μισθολογικός δαπανούν, 
υπάρχουν και οι στόχοι αφενός της εγκατάστασης σε αγορές που είναι ατ\μι:$Ηΐ 
κλειστές στις εισαγωγές προςικανοποίηση της τοπικής ζήτησης, αφετέρου της 
γειτνίασης με την παραγωγή ειδών που έχει μετεγκατασταθεί,καθώς και της 
αποφυγής ορισμένων οικολογικών περιορισμών που θεωρούνται πολύ αυστηροί. 
Οι κοινοτικοί κανόνες οι σχετικοί με την παθητική τελειοποίηση προς 
επανεισαγωγή (ΠΤΕ) αποβλέπουν στη διατήρηση, στο εσοιτερικό της Κοινότητας 
μιας πολύ σημαντικής βάσης των τομέων των αρχικός σταδίος της 
κλωστοϋφαντουργίας Ένας κοινοτικός φορέας ΠΤΕ, προκειμένου να εποχρεληθεΐ 
ευνοϊκότερης δασμολογικής μεταχείρισης ή πρόσθετων ποσοστώσεων, οφείλει 
καταρχήν να χρησιμοποιεί ύφασμα κοινοτικής προέλευσης. Ωστόσο, η προοδευτική 
απελευθέρωση του εμπορίου με τις χώρες με τις οποίες η ΠΤΕ είναι συχνότερο 
(χώρες προτιμησιακής μεταχείρισης και ΧΚΑΕ), ενδέχεται να περιορίσει 
μελλοντικά τον πλαισιωτικό ρόλο αυτών τος κανόνος. 
5.4. Η διαφοροποίηση του προϊόντος επιτυγχάνεται με : 
- τη γενίκευση του φαινομένου της μόδας το οποίο πολλαπλασιάζει τις αγορές, 
λόγω διαδοχικών εποχών, 
- την κατάτμηση των αγορών βάσει φασμάτων ποιότητας και τιμής, 
- την ανταπόκριση σε νέες κοινωνικές περιβαλλοντικές και βιομηχανικές ανάγκες 
Έτσι η διαφοροποίηση δεν συμβάλλει μόνο στην τόνωση της τελικής ζήτησης αλλά 
κυρίως στη μείωση της ελαστικότητας τιμής της προσφοράς αυξάνοντας τα 
περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων που κατακτούν ηγετικές θέσεις στα δυναμικά 
τμήματα της αγοράς. Έτσι, συνεπάγεται την επιλογή ενός συγκεκριμένου τύπου 
αγοράς ο οποίος ορίζεται βάσει της φήμης του σχετικού εμπορικού σήματος. 
Η στρατηγική της διαφοροποίησης ενδείκνυται κυρίως για τους μέσου/μεγάλου 
μεγέθους κατασκευαστές ειδών ένδυσης οι οποίοι στηρίζονται σε τοπικά δίκτυα 
υπεργολαβίας και μπορούν να προσαρμοστούν γρήγορα στις καταναλωτικές τάσεις. 
Αλλά δεν πρόκειται για μια λύση μονής κατεύθυνσης δεδομένου ότι η 
μετεγκατάσταση επιτρέπει στους παραγωγούς ή τους διανομείς των οποίων οι 
στόχοι βρίσκονται στην Κοινότητα, να εφαρμόζουν με επιτυχία στρατηγικές 
αδιαφοροποίητου όγκου. Άλλωστε, οι πιο πρόσφατες τάσεις φαίνονται να 
δικαιολογούν την αμφισβήτηση της παραδοσιακής στρατηγικής της διαφοροποίησης 
βάσει εμπορικών σημάτων και αντίθετα συνηγορούν υπέρ της τιμής ως κριτηρίου 
επιλογής του καταναλωτή. 
5.5 Οι νέες οργανωτικές στρατηγικές σκοπό έχουν να φέρουν την επιχείρηση στα 
αποδοτικότερα τμήματα του κυκλώματος δημιουργίας προστιθέμενης αξίας και να 
την εφοδιάσουν με μεγάλη δυνατότητα ανταπόκρισης στις διακυμάνσεις της 
ζήτησης. 
Στον κλάδο των ειδών ένδυσης το κόστος παραγωγής αντιπροσωπεύει συχνά 
λιγότερο από το ήμισυ της τιμής πώλησης στον καταναλωτή. Έτσι, τα μεγαλύτερα 
περιθώρια κέρδους βρίσκονται στα τελικά στάδια, στο κύκλωμα διανομής Η 
στρατηγική της ολοκλήρωσης σκοπό έχει να βελτιώσει τη θέση της επιχείρησης 
στον κλάδο της με την ενσωμάτωση σειράς δραστηριοτήτων, από το σχέδιο μέχρι 
την λιανική πώληση, με έμφαση σε αυτές που δημιουργούν τη μεγαλύτερη 
προστιθέμενη αξία Η αντίληψη αυτή ακολουθείται σήμερα τόσο από τους 
κατασκευαστές που προοδευτικά ανέπτυξαν δράση και στη διανομή, όσο και από 
τους διανομείς που ανατρέχουν σε προηγούμενα στάδια της σειράς παραγωγής 
15 
δραστηριοποιούνται σε αυτά και προσφέρουν αντίστοιχα προϊόντα βάσει ακριβός 
προδιαγραφών. 
Η σύζευξη τος δραστηριοτήτων παραγωγής και διανομής διευκολύνει την υιοθέτηση 
τεχνικών "ταχείας αντίδρασης" και μικρός παραγγελιο'ς ("βραχέως κυκλο')ματος"). 
Έτσι, οι ολοκληρωμένες επιχειρήσεις οφείλουν να παραμένουν ευέλικτες ώστε να 
αποφεύγουν τη συσσώρευση υπερβολικά μεγάλων αποθεμάτων ή τις υπερβολικές 
καθυστερήσεις ανεφοδιασμού των σημείων πώλησης. 
5.6. Η παράλληλη ύπαρξη στο εσωτερικό της Κοινότητας διαφόρων στρατηγικών 
σε διάφορα στάδια εξέλιξης εξηγεί τις τόσο ανόμοιες μορφές ανταγωνισμού που 
καλούνται να αντιμετωπίσουν οι κατασκευαστές. Απλοποιώντας μπορεί κανείς να 
μιλήσει για δύο διαφορετικά είδη ανταγοςισμού : 
α) Ο πρώτος στηρίζεται κυρίως σε προϊόντα τεχνικώς πολυπλοκότερα στα οποία 
οι κατασκευαστές αντιμετωπίζουν αφενός τον ανταγωνισμό των 
εκβιομηχανισμένων χώρος και αφετέρου τον αυξανόμενο ανταγωνισμό, σε 
ορισμένα είδη ένδυσης των ΠΕΧ. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα 
είδη ένδυσης ανώτερης ποιότητας τα εξευγενισμένα υφάσματα μεγάλης 
προστιθέμενης αξίας, τα υφάσματα βιομηχανικής χρήσης κλπ. Οι 
κατασκευαστές της Κοινότητας προκειμένου να επιτύχουν σε αυτό τον τομέα 
πρέπει να αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα τους από την άποψη της 
δημιουργικότητας την καινοτομίας των υπηρεσιών, της εγγύτητας τος 
δυναμικότερων καταναλωτικών αγορών. Στον σχετικό ανταγωνισμό, τον κύριο 
ρόλο καλείται να διαδραματίσει η ικανότητα διαφοροποίησης και 
προσαρμογής. 
β) Το δεύτερο είδος ανταγωνισμού αφορά τα βασικά, σχετικώς ομοιογενή 
προϊόντα, π.χ. νήματα από βαμβάκι/συνθετικές ίνες ακατέργαστα ή 
λευκασμένα υφάσματα, καθώς και μεγάλο μέρος των μη διαφοροποιημένων 
οικιακών υφασμάτων και της ένδυσης μέσης και κατώτερης ποιότητας. Οι 
ανταγωνιστές της κοινοτικής παραγωγής βρίσκονται σε χώρες χαμηλών 
ημερομισθίων. Πρόκειται για ανταγωνισμό που διεξάγεται κυρίως μέσω τος 
τιμών, έστω και αν τελικά τον τόπο εγκατάστασης της παραγωγής τον 
καθορίζει η σχέση ποιότητας/τιμής (λαμβανόμενος υπόψη των χρόνος 
παράδοσης του τελειώματος κλπ.). 
Αυτά τα δύο είδη ανταγωνισμού διαμορφώνουν ένα είδος "δυϊσμού", δηλ. τη 
συνύπαρξη στο εσωτερικό της Κοινότητας αφενός σύγχρονων και αφετέρου 
παραδοσιακών επιχειρήσεων, μερικές φορές με αποκλίνοντα συμφέροντα, ιδίως όσον 
αφορά τις πολιτικές εξωτερικού εμπορίου και ανταγωνισμού. Οι παραδοσιακές 
επιχειρήσεις καλούνται και αυτές να αναδιαρθρωθούν, ώστε να επιτρέψουν στο 
σύνολο του κλάδου να ενισχύσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα του. 
6. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες 
6.1 Εμπορική πολιτική 
6.1.1 MFA και διμερείς συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Η Επιτροπή, σύμφωνα με τις διαπραγματευτικές οδηγίες που έλαβε από το 
Συμβούλιο στις 6 Οκτωβρίου 1992 διαπραγματεύτηκε επιτυχώς τον Δεκέμβριο 1992, 
παράταση της ΣΠΙ, η οποία έληγε στο τέλος του 1992, επί ένα περαιτέρω έτος χωρίς 
μεταβολή των όρων της καθώς και διετή παράταση (συν σιωπηρή ανανέωση για ένα 
ακόμα χρόνο, αν χρειάζεται) κάθε μιας από τις διμερείς συμφοςίες 
κλοχττοϋφαντουργικών, οι οποίες ίσχυαν τότε. 
Οι συμφοςίες κλθ)στοϋφαντουργικών της Κοινότητας στο πλαίσιο της ΣΠΙ ή 
ορισμένων προτιμησιακών σχέσεων με άλλες χώρες αποτελούν το κύριο πολιτικό 
μέσο υπεράσπισης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας Κ/Ε απέναντι στις διαταραχές των 
αγορών από φθηνές εισαγωγές καθώς και παροχής στη βιομηχανία της ευκαιρίας 
να ανακτήσει την ανταγοςιστικότητά της. Οι συμφωνίες αυτές καλύπτουν ευρύ 
φάσμα δυνατοτήτων συνεννόησης με άλλα κράτη, οι οποίες δεν αξιοποιήθηκαν 
πλήρως στο παρελθόν. 
Οι σημαντικότερες συνιστώσες τους αφορούν ορισμένες ποσοστώσεις εισαγωγών, 
συμπεριλαμβανομένης της σωστής διαχείρισης τους και της διαπραγμάτευσης νέος 
ποσοτικών περιορισμών, όταν αυτοί δικαιολογούνται λόγω της οικονομικής 
κατάστασης της βιομηχανίας της Κοινότητας. 
Μετά την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς και την ύπαρξη μόνο κοινοτικών 
ποσοστώσεων, η Επιτροπή, σε συνεργασία με εθνικές αρχές έκδοσης αδειών, 
καθιέρωσε ολοκληρωμένο ηλεκτρονικό σύστημα συντονισμού της διαχείρισης των 
ποσοστώσεων ( SIGL). Μετά από μια μεταβατική περίοδο προσωρινών ρυθμίσεων, το 
σύστημα της Επιτροπής έχει τώρα πλήρη ικανότητα λειτουργίας. 
Όσον αφορά την εφαρμογή της ασφαλιστικής ρήτρας πρέπει να υπάρχουν διαρκώς 
διαθέσιμα πρόσφατα εμπορικά στατιστικά στοιχεία, καθώς και πληροφορίες για 
άλλους οικονομικούς δείκτες. Τα κράτη-μέλη πρέπει να βελτιώσουν επειγόντως τα 
συστήματα τους για την κατάρτιση στατιστικός εκθέσεων, έτσι ο>στε να παρέχουν 
τα ανωτέρω στοιχεία μέσα στις απαιτούμενες προσθεσμίες γιατί αλλιώς η Επιτροπή 
θα αδυνατεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά την κοινοτική κλωστοϋφαντουργική 
πολιτική. Μόνο σε αυτή τη βάση θα μπορεί η Επιτροπή, με σκοπό την εφαρμογή μιας 
αποτελεσματικής εμπορικής κλωστοϋφαντουργική πολιτικής στο πλαίσιο της 
ενιαίας αγοράς να παρακολουθεί την οικονομική κατάσταση της βιομηχανίας και 
να εγκαινιάζει, αν χρειάζεται, διαβουλεύσεις με τρίτες χώρες προς περιορισμό των 
εισαγωγών, αν ικανοποιούνται οι όροι για τη λήψη τέτοιων μέτρων. 
6.1.2 Έλεγχος και δραστηριότητες καταπολέμησης της απάτης 
Τα μέτρα επέκτασης ή περιορισμού του εμπορίου (π.χ. το Σύστημα γενικευμένων 
προτιμήσεων της Κοινότητας ή οι ποσοτικοί περιορισμοί των διμερών συμφωνιών 
της ΕΚ για κλωστοϋφαντουργικά) ενδέχεται να ενθαρρύνουν ορισμένους 
οικονομικούς φορείς να επιδιώξουν να επωφεληθούν αθέμιτα από ορισμένους όρους 
ή να τους παρακάμψουν, ανάλογα με την περίπτωση. Τέτοιες δραστηριότητες επίσης 
παραμορφώνουν τον ανταγωνισμό και υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
Τα κράτη-μέλη, εκτός απο την εξασφάλιση της πραγματοποίησης των κατάλληλων 
ελέγχων στις εισαγωγές κλωστοϋφαντουργικών από τις αρχές έκδοσης αδειών και 
37 
τις τελωνειακές υπηρεσίες των κρατών-μελο ·, καταφεύγουν και σε διατάξεις 
αμοιβαίας βοήθειας σε τελωνειακά θέματα12, διαίτερα με την ανταλλαγή 
πληροφοριών και την ανάληψη κοινής δράστη κάτω απο τον συντονισμό της 
Επιτροπής Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή διαθέτει ηλεκτρονικό δίκτιυο 
πληροφοριών (SCENT), το οτωίο πρόσφατα επεκτάθηκε μέσω του Συστήματος 
τελωνειακών πληροφοριών ( CIS). 
Προκειμένου να εντατικοποιηθούν περαιτέρω οι προσπάθειες των αρμόδιων άρχων 
της Κοινότητας για την πάταξη των πρακτικών απάτης η Επιτροπή, με τη βοήθεια 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών-μέλων, εγκαινίασε την πρωτοβουλία 
καταπολέμησης της απάτης στην κλωστοϋφαντουργία (TAFI) και 
συγχρηματοδότησε τη δημιουργία μονάδας καταπολέμησης της απάτης προς 
επισήμανση αντικανονικών εισαγωγών, την οποία θα διευθύνει ο κλάδος Μέσω της 
νέας αυτής πρωτοβουλίας και σε συνεργασία με τρίτες χώρες η Επιτροπή σκοπεύει 
να υικχττηρίξει τις δραστηριότητες τόσο της κοινοτικής βιομηχανίας Κ/Ε όσο και 
των αρμόδιων αρχών των κρατών-μελών για την καταπολέμηση της απάτης 
Στη βάση της συστηματικής επιτήρησης και ανάλυσης των εμπορικών ροών και 
έντονων προσπαθειών ανακάλυψης και εξιχνίασης των δόλιων δοσοληψιών, η 
συγκέντρωση ενδείξεων για περιπτώσεις απάτης θα διευκολυνθεί και με πρόσθετες 
αποστολές σε τρίτες χώρες. Όταν υπάρχουν σαφή στοιχεία παραβίασης ποσοτικών 
ορίων, η Επιτροπή, σε συμφωνία με τα κράτη-μέλη, θα αρχίζει τις απαραίτητες 
διαβουλεύσεις με τρίτες χώρες για να αφαιρέσει τις αντικανονικές εισαγωγές από 
τις ποσοστώσεις των χώρων της πραγματικής προέλευσης. 
Η Επιτροπή σκοπεύει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα; αυτής της 
βράσης με την ενίαχυσπ των διαδικασιών κα. την αύξηση των πόρων. 
Εξάλλου πρόσφατα η Επιτροπή πρότεινε την ενίσχυση τού αγώνα 
εναντίον των απομιμήσεων καί της εμπορικής πειρατίας. Η πρότση της 
Επιτροπής αναθέτει απ'ευθείας στις τελωνειακές αρχές το όικαίωμα να 
αποφασίζουν σε ότι αφορά στις αιτήσεις κατάσχεσης εμπορευμάτων γιά τα 
οποία υπάρχει υποψία ότι αποτελούν απομίμηση, πράγμα πού θα απλουστεύει 
καί θα επιταχύνει τις διαδικασίες ενώ θα διευρύνει το πεδίο εφαρμογής 
των προστατευμένων δικαιωμάτων και θα ενθαρρύνει τα Κράτη-μέλη να 
υιοθετήσουν βαριές κυρώσεις. Η εν λόγω μεταρρύθμιση περιλαμβάνει στο 
σύνολο τους τις σχετικές προτάσεις της βιομηχανίας. 
6.13 Ο Γύρος της Ουρουγουάης 
Στο πλαίσιο της GATT και των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων του Γύρου της 
Ουρουγουάης, η Επιτροπή προσπαθεί να επιτύχει πρόοδο στο άνοιγμα των αγορών 
των εμπορικών εταίρων μας και στον περιορισμό των αθέμιτων εμπορικών 
πρακτικών που παρατηρούνται στο παγκόσμιο εμπόριο κλωστοϋφαντουργικών. Η 
αποδοχή μιας συνολικής διευθέτησης για τα κλωστοϋφαντουργικά βάσει του 
κειμένου Dunkcl θα εκτιμηθεί οτο φώς της πραγματοποίησης ικανοποιητικής 
προόδου σε άλλες περιοχές διαπραγμάτευσης σχετικές με το εμπόριο 
κλωστοϋφαντουργι κώ ν. 
Δεδομένης της πολυπλοκότητας και αλληλεξάρτησης των οικονομικών και 
πολιτικών παραγόντων που αφορούν τις εξελίξεις των διεθνών οικονομικών 
δραστηριοτήτων και του διεθνούς εμπορίου, εντοπίστηκαν οι ακόλουθες 
προτεραιότητες για άκρως επείγουσα περαιτέρω δράση : 
Ilp000aiiTiJxaiy_iryopa 
Η ανάλυση της ανταγωνιστικότητας στο Κεφάλαιο 2, καθώς και οι 
διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης κατέδειξαν τη σημασία και την 
ανάγκη της αμοιβαίας πρόσβασης διεθνών εμπορικών εταίρων των στις αγορές τους 
Ετο\ ο περιορισμός των δασμολογικών και μη δασμολογικών εμποδίων έγινε 
επίκεντρο των διαπραγματεύσεων. Σε πολλές χώρες ιδιαίτερα ΠΕΧ αλλά και σε 
ορισμένες αναπτυσσόμενες δεν υπάρχει πια λόγος για τη γενική προστασία των 
εξαιρετικά ανταγωνιστικών και συνεχώς αναπτυσσόμενων εξαγωγικών βιομηχανιών 
κλωστοϋφαντουργικών και ειδών ένδυσης φαντουργίας και ένδυσης 
Συνεπώς η Επιτροπή θα συνεχίσει να ζητά με επιμονή τον πραγματικό και 
αποτελεσματικό περιορισμό των εμποδίων πρόσβασης στις 
12 Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 1468/1981/ΕΟΚ της 19.5.81 (ΕΕ 144, 26.81) 
37 
τις τελωνειακές υπηρεσίες των κρατών-ιιελών, καταφεύγουν και σε διατάξεις 
αμοιβαίας βοήθειας σε τελωνειακά θέματα12, ιδιαίτερα με την ανταλλαγή 
πληροφοριών και την ανάληψη κοινής δράσης κάτω απο τον συντονισμό της 
Επιτροπής. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή διαθέτει ηλεκτρονικό δίκτιυο 
πληροφοριών (SCENT), το οποίο πρόσφατα επεκτάθηκε μέσω του Συστήματος 
τελωνειακών πληροφοριών ( CIS), 
Προκειμένου να εντατικοποιηθούν περαιτέρω οι προσπάθειες των αρμόδιων αρχών 
της Κοινότητας για την πάταξη των πρακτικών απάτης η Επιτροπή, με τη βοήθεια 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών-μέλων, εγκαινίασε την πρωτοβουλία 
καταπολέμησης της απάτης στην κλωστοϋφαντουργία (ΤΛΕΙ) και 
συγχρηματοδότησε τη δημιουργία μονάδας καταπολέμησης της απάτης προς 
επισήμανση αντικανονικών εισαγωγών, την οποία θα διευθύνει ο κλάδος Μέσω της 
νέας αυτής πρωτοβουλίας και σε συνεργασία με τρίτες χώρες η Επιτροπή σκοπεύει 
να υποστηρίξει τις δραστηριότητες τόσο της κοινοτικής βιομηχανίας Κ/Ε όσο και 
των αρμόδιων αρχών των κρατών-μελών για την καταπολέμηση της απάτης. 
Στη βάση της συστηματικής επιτήρησης και ανάλυσης των εμπορικών ροών και 
έντονων προσπαθειών ανακάλυψης και εξιχνίασης των δόλιων δοσοληψιών, η 
συγκέντρωση ενδείξεων για περιπτώσεις απάτης θα διευκολυνθεί και με πρόσθετες 
αποστολές σε τρίτες χώρες Όταν υπάρχουν σαφή στοιχεία παραβίασης ποσοτικο')ν 
ορίων, η Επιτροπή, σε συμφωνία με τα κράτη-μέλη, θα αρχίζει τις απαραίτητες 
διαβουλεύσεις με τρίτες χώρες για να αφαιρέσει τις αντικανονικές εισαγωγές από 
τις ποσοστώσεις των χώρων της πραγματικής προέλευσης. 
Η Επιτροπή σκοπεύει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα αυτής της 
δράσης με την ενίσχυση των διαδικασιών και την αύξηση των πόρων. 
6.1.3 Ο Γύρος της Ουρουγουάης 
Στο πλαίσιο της GATT και των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων του Γύρου της 
Ουρουγουάης η Επιτροπή προσπαθεί να επιτύχει πρόοδο στο άνοιγμα των αγορών 
των εμπορικών εταίρων μας και στον περιορισμό των αθέμιτων εμπορικών 
πρακτικών που παρατηρούνται στο παγκόσμιο εμπόριο κλο>στουφαντουργικών. Η 
αποδοχή μιας συνολικής διευθέτησης για τα κλωστοϋφαντουργικά βάσει του 
κειμένου Dunkel θα εκτιμηθεί στο φώς της πραγματοποίησης ικανοποιητικής 
προόδου σε άλλες περιοχές διαπραγμάτευσης σχετικές με το εμπόριο 
κλωστοϋφαντουργικών. 
Δεδομένης της πολυπλοκότητας και αλληλεξάρτησης των οικονομικών και 
πολιτικών παραγόντων που αφορούν τις εξελίξεις των διεθνών οικονομικών 
δραστηριοτήτων και του διεθνούς εμπορίου, εντοπίστηκαν οι ακόλουθες 
προτεραιότητες για άκρως επείγουσα περαιτέρω δράση : 
Πρόσβαση στην αγορά 
Η ανάλυση της ανταγ<ονιστικότητας στο Κεφάλαιο 2, καΟ<υς και οι 
διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης κατέδειξαν τη σημασία και την 
ανάγκη της αμοιβαίας πρόσβασης διεθνών εμπορικών εταίρων των στις αγορές τους 
Ετσι, ο περιορισμός των δασμολογικών και μη δασμολογικών εμποδίων έγινε 
επίκεντρο των διαπραγματεύσεων. Σε πολλές χώρες ιδιαίτερα ΠΕΧ αλλά και σε 
ορισμένες αναπτυσσόμενες δεν υπάρχει πια λόγος για τη γενική προστασία των 
εξαιρετικά ανταγωνιστικών και συνεχώς αναπτυσσόμενων εξαγωγικών βιομηχανιών 
κλωστοϋφαντουργικών και ειδών ένδυσης φαντουργίας και ένδυσης. 
Συνεπώς η Επιτροπή θα συνεχίσει να ζητά με επιμονή τον πραγματικό και 
αποτελεσματικό περιορισμό των εμποδίων πρόσβασης στις 
12 Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 1468/1?81/ΕΟΚ της 19.5.81 (ΕΕ 144, 26.81) 
38 
κλωστοϋφαντουργικές αγορές τόσο των αναπτυγ^ιένων όσο και των 
αναπτυσσόμενοι χο>ρών. Στόχος της Κοινότητας πρέπει να είναι η επίτευξη 
ικανοποιητικών οικονομικών αποτελεσμάτων. Σε αυτή τη βάση είναι δυνατό να 
γίνει δεκτή και η προοδευτική ενσο>μάτωση του τομέα της κλοκττοϋφαντουργίας στη 
GATT. Οι εικονικές μόνο μειώσεις από πολύ υψηλά δασμολογικά επίπεδα δεν 
εξασφαλίζουν καλύτερη πρόσβαση σε αγορές 
Ετσι, κύρια προτεραιότητα παραμένει η εναρμόνιση των δασμών σε όλες τις κύριες 
χώρες εξαγωγής και εισαγωγής προϊόντων κλωστοϋφαντουργίας. Η πρόταση της 
Επιτροπής επιχειρεί την εξέρευση συμβιβαστικής λύσης μι; την καθιέρωση δύο 
συνόλων ανώτατων ποσοστών δασμού σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων. Το ένα 
σύνολο προορίζεται για τις προηγμένες χώρες και το δεύτερο για τις υπόλοιπες 
Οταν ολοκληρωθεί ο Γύρος της Ουρουγουάης ένα άλλο θέμα σχετικό με το διεθνές 
εμπόριο κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων είναι η εναρμόνιση των κανόνων 
προέλευσης στο πλαίσιο του Συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας. Προτεραιότητα 
της Κοινότητας πρέπει να είναι η διατήρηση τουλάχιστον του παρόντος επιπέδου 
μεταποίησης που απαιτείται στην ΕΚ. 
Μέτ£α_κα.τά_:Η}υ^ΐ{^ΐ2α^ 
Ανάλογα με την πρόοδο ως προς τη βελτίωση των πραγματικών συνθηκών 
πρόσβασης στην αγορά, το ντάμπιγκ και οι επιδοτήσεις ενδέχεται να ενταχθούν σε 
νέα προοπτική. Αν και συνήθως στις ανοιχτές αγορές η πρακτικές ντάμπιγκ 
αποβαίνουν λιγότερο σημαντικές αντίθετα ενδέχεται αύξηση των επιδοτήσεων. Και 
οι δύο αυτές πρακτικές καλύπτονται από τις διαπραγματεύσεις του Γύρου της 
Ουρουγουάης με σκοπό να βελτιωθούν οι σημερινοί κανόνες της GATT και οι όροι 
του ανταγωνισμού στις παγκόσμιες αγορές. 
Οι βελτιώσεις που θα προτείνει η Επιτροπή για τις διατάξεις κατά του ντάμπιγκ και 
των επιδοτήσεων, ιδιαίτερα όσες αφορούν περιορισμό των προθεσμιών διερεύνησης 
θα ανταποκρίνονται στις ειδικές ανάγκες του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας. 
Σήμερα ισχύουν στον τομέα της υφαντουργίας 21 μέτρα κατά του ντάμπιγκ και ένα 
μέτρο κατά των επιδοτήσεων. Τα μέτρα αυτά στρέφονται κατά 12 τρίτων χωρών. 
Συνεχίζονται επτά έρευνες. 
Πτυχές τωνδικαιωμάτων.πνευματικής ιδιοκτησίας :που συνδέονται με JO εμπόριο 
(TRIPS) 
Η εξάπλωση της εκβιομηχάνισης πέρα από τα παραδοσιακά κέντρα μεταποίησης 
δημιούργησε μια κατάσταση, όπου τα ζητήματα μεταβίβασης και προστασίας της 
πνευματικής ιδιοκτησίας έχουν αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία από 
οποτεδήποτε άλλοτε. Σήμερα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία Κ/Ε πειρατεύεται σε 
ολόκληρο τον κόσμο. Συνεπώς η εισαγωγή της πνευματικής ιδιοκτησίας στον Γύρο 
της Ουρουγουάης είναι προς το συμφέρον της Κοινότητας. Στο πλαίσιο αυτό, οι 
διαπραγματεύσεις TRIPS έχουν φθάσει στη σύνταξη σχεδίου συμφωνίας ως βάσης 
για τη θέσπιση και την εφαρμογή της αναγκαίας νομοθεσίας στις σημαντικότερες 
χώρες του εμπορίου κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Επιπλέον, κατόπιν 
αιτήματος της Κοινότητας οι διατάξεις TRIPS περιλαμβάνουν την υποχρέωση 
όλων των μερών να εξασφαλίζουν, μέσω νομοθεσίας για το βιομηχανικό σχέδιο ή 
μέσω δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ότι οι απαιτούμενη παροχή προστασίας 
του κλωστοϋφαντουργικού σχεδίου, ιδίως όσον αφορά κάθε κόστος εξέταση ή 
δημοσίευση, δεν θα περιορίζει παράλογα τη δυνατότητα επιζήτησης και απόκτησης 
της εν λόγω προστασίας (τμήμα 4, άρθρο 25-2). 
V) 
Ήδη σήμερα, σχετικά μι; συγκεκριμένες περιπτώσεις παραβίασης δικαιωμάτιυν 
πνευματικής ιδιοκτησίας μπορούν να πραγματοποιηθούν διαβουλεύσεις με τους 
περισσότερους εμπορικούς εταίρους της Κοινότητας στα κλωστοϋφαντουργικά και 
είναι δυνατή η εξέταση λήψης μέτρων στο πλαίσιο υφιστάμενων διμερών 
συμφωνιών για τα προϊόντα αυτά. 
6.1.4. Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΠΙ) 
H Επιτροπή, με την ανακοίνωση της στο Συμβούλιο της 6ης Ιουλίου 1990 ί Com (90) 
329 τελικό), είχε εξαγγείλει ένα νέο δεκαετές σχέδιο, το οποίο αναβλήθηκε από 
χρόνο σε χρόνο λόγο) τιον αβεβαιοτήτων των σχετικών με την έκβαση του Γύρου 
της Ουρουγουάης. Αυτό οδήγησε στο "πάγωμα" των σχεδίων ΣΓΠ από το 1990 μέχρι 
και το 1993. 
Κατά τη συνεδρίαση της στις 28 Απριλίου 1968, η Επιτροπή εξέτασε μια ανακοίνωση 
σχετική με το σχέδιο ΣΓΠ για το 1994 και έκρινε προτιμότερο να αναβάλει και πάλι 
τη θέση σε ισχύ του νέου δεκαετούς σχεδίου ώς την 1η Ιανουαρίου 1995, δεδομένου 
ότι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων του Γύρου της Ουρουγουάης είχε επίσης 
αναβληθεί ώς το τέλος του 1993 κατά πάσα πιθανότητα και τα αποτελέσματα του 
δεν θα μπορούσαν να τεθούν σε ισχύ παρά μόνο, στην καλύτερη περίπτωση, στη 
διάρκεια του 1994. 
Για το 1994, η Επιτροπή προσανατολίστηκε προς τη συμπερίληψη μιας ελάχιστης 
βάσης μεταβολών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων αναπροσαρμογής και 
απλοποίησης χωρίς να τροποποιηθούν οι θεμελιώδεις μηχανισμοί του ΣΓΠ. 
Η πρόταση της Επιτροπής για το 1994 περιλαμβάνει την ενημέρωση των 
στατιστικών στοιχείων αναφοράς τον συνυπολογισμό των αλλαγών που 
μεσολάβησαν σχετικά με την ευαισθησία των προϊόντων και την 
ανταγωνιστικότητα των χωρών, καθώς και την εφαρμογή μηχανισμών 
διαφοροποίησης για τις ανταγωνιστικότερεςς χώρες 
Η Επιτροπή οφείλει να αρχίσει βραχυπρόθεσμα την εξέταση του νέου δεκαετούς 
σχεδίου του ΣΓΠ, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την ενσωμάτωση ειδικών 
καθεστώτων, για να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις των κοινωνικών και 
περιβαλλοντικών επιπτώσεων στον ανταγωνισμό. Όσον αφορά την εκ νέου μελέτη 
των ιδαίτερων μηχανισμών εφαρμογής στα προϊόντα του τομέα Κ/Ε, στην ανωτέρω 
εξέταση πρέπει να ληφθούν υπόψη οι μεταβολές που μεσολάβησαν στον διεθνή 
ανταγωνισμό μετά την τελευταία αναθεώρηση, καθώς και την προβλεπόμενη 
κατάσταση που θα προκύψει από τις διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης. 
Η εν λόγω εξέταση πρέπει επίσης να στηρίζεται στην εκτίμηση των πραγματικοί 
οφελών που παρέχει το σύστημα στις εξαγωγικές χώρες. 
6.1.5 Προώθηση των εξαγωγών 
Λόγω του αυξανόμενου ανταγωνισμού από τις εισαγωγές και με την προοπτική 
βελτίωσης της πρόσβασης στις αγορές Κ/Ε, ειδικά στις χώρες που διαθέτουν αγορές 
μεγάλες και ταχέως αναπτυσσόμενες είναι σημαντικό να υποστηριχθούν οι 
προσπάθειες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας για την ανάπτυξη των εξαγωγών στις 
αγορές εκείνες που βρίσκονται εκτός της Κοινότητας Οι πρωτοβουλίες των 
κρατών-μελών, αλλά και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρέπει να βελτιωθούν 
περαιτέρω. Η Επιτροπή εγκαινίασε το 1991 ένα σχέδιο προώθησης των εξαγωγών ( 
EXPROM), το οποίο επιδιώκει την ανάπτυξη νέων αγορών και για τα 
κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα της ΕΚ. 
Μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού 680.000 ECU του EXPROM χρησιμοποιήθηκε 
για την υποστήριξη σειράς πρωτοβουλιών στους κλάδους Κ/Ε, σχεδιασμένων για να 
40 
βοηθήσουν τις εξαγωγές της Κοινότητας να εκμεταλλευθούν τις ευκαιρίες που 
παρέχουν οι νέες αγορές αλλά και να προβάλουν μια διακρίσιμη κοινοτική 
εικόνα/ταυτότητα. Σε συνεργασία με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές βιομηχανικές 
ομοσπονδίες ανατέθηκε σε μελετητές η εκπόνηση ορισμένων αναλύσεων του 
δυναμικού νέων αγορών και υποστηρίχθηκαν ποικίλες διερευνητικές αποστολές και 
εμπορικές εκθέσεις στις αγορές για τις οποίες πιστεύεται ήδη ότι παρέχουν 
ευκαιρίες για τις εξαγωγές της ΕΚ. 
6.2. Ενιαία Αγορά 
6.21. Κανόνες της Κοινότητας σχετικά με την τελειοποίηση για επανεισαγωγή 
Στο πλαίσιο νέων πρωτοβουλιών και στρατηγικών των επιχειρήσεων της 
βιομηχανίας Κ/Ε, η υπεργολαβία εκτός των εθνικών συνόρων, δηλ. η παυητική 
τελειοποίηση για επανεισαγωγή (ΠΤΕ), απέκτησε μεγάλη σημασία (βλ. κεφάλαια 3 
και 5). Οσον αφορά κατηγορίες προϊόντων που δεν υπόκεινται σε ποσοτικούς 
περιορισμούς εισαγωγής στην Κοινότητα, όλοι οι φορείς της κοινοτικής 
βιομηχανίας έχουν ίσες ευκαιρίες άσκησης της ΠΤΕ . Ωστόσο, στις περιπτώσεις που 
έχουν θεσπιστεί ειδικές ποσοστώσεις ΠΤΕ βάσει του 
κοινοτικού κανονισμού αριθ. 638/8213, ο οποίος παρέχει πρόσθετες ποσοτικές 
δυνατότητες σε φορείς ΠΤΕ στο πλαίσιο κατηγοριών που υπόκεινται σε περιορισμό, 
το αντίστοιχο όφελος έχει επιφυλαχθεί καταρχήν υπέρ της κοινοτικής βιομηχανίας 
ειδών ένδυσης 
Η καθιέρωση ποσοστώσεων ΠΤΕ σε κοινοτικό επίπεδο την 1η Ιανουαρίου 1993 
απαιτεί εξάλειψη των διαφορών στην ερμηνεία του σχετικού κανονισμού 636/82 
ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Για τον σκοπό αυτό, η Κοινότητα πρότεινε αναθεωρήσεις 
του κανονισμού που θα εναρμονίσει την εφαρμογή των σχετικών μέτρων σε όλη την 
Κοινότητα14. 
Η πρόταση της Επιτροπής για τροποποίηση ( COM (93) 259 τελικό) αυτού του 
κανονισμού δεν αποσκοπεί στην καθιέρωση νέας προσέγγισης στην πολιτική για τις 
εισαγωγές ΠΤΕ αλλά, βάσει αξιολόγησης των διαφορετικών σήμερα ερμηνειών των 
κρατών-μελών, στοχεύει να καθορίσει σαφείς κοινές κατευθύνσεις για την 
εφαρμογή αυτού του κανονισμού στην Κοινότητα. Παράλληλα, προσπαθεί να 
ανταποκριθεί στις επιθυμίες και τις ανάγκες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ειδίόν 
ένδυσης στην προσπάθεια της να βελτκόσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της και 
να είναι συνεπής με τη γενική πολιτική της Κοινότητας για το εμπόριο 
κλωστοϋφαντουργικών. 
6.2.2. Προστασία των δικαιθ)μάτο>ν πνευματικής ιδιοκτησίας 
Η σημασία της δημιουργίας νέων εμπορικών σημάτων (ετικετών), μοντέλων και 
σχεδίων στον τομέα της κλωστοϋφαντουργικής μόδας της για την 
ανταγωνιστικότητα της κοινωτικής βιομηχανίας Κ/Ε έχει αποβεί ολοένα 
φανερότερη. Απαιτούνται συνεπώς ένα κατάλληλο σύστημα καταχώρισης και 
νομικής προστασίας των βιομηχανικών σχεδίων όχι μόνο στην Κοινότητα αλλά και 
σε διεθνές επίπεδο, καθώς και η αποτελεσματική εφαρμογή του στο παγκόσμιο 
εμπόριο κλωστοϋφαντουργικών. 
13 ΕΕ L 76 του Μαρτίου 1982, σελ. 1. 
14 Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο : Επιπτώσεις της εσωτερικής αγοράς 
στην εμπορική πολιτική στους τομείς της υφαντουργίας και της ένδυσης SEC 
(92) 896 τελικό, 1 Ιουνίου 1992, σελ. 52. 
41 
Η Επιτροπή, προλαβαίνοντας τα αποτελέσματα του Γύρου της Ουρουγουάης σε αυτό 
τον τομέα, πρότεινε, ως σαφές σήμα προς τους λοιπούς συμμετέχοντες στο διεθνές 
εμπόριο, τα εξής δυο εσωτερικά κοινοτικά νομοθετήματα: 
- Κανόνες που προβλέπουν μέτρα για την απαγόρευση της ελεύθερης κυκλοφορίας 
στην Κοινότητα εμπορευμάτων που αποτελούν δόλιες απομιμήσεις 
συμπεριλαμβονομένων των παράνομα αντιγραμμένων σχεδίων και μοντέλων 
(τροποποίηση του κανονισμού 3482/8615. 
- Κανονισμός της Κοινότητας για τη νομική προστασία των βιομηχανικών 
σχεδίων16. 
Οι προτάσεις αυτές λαμβάνουν ιδαίτερα υπόψη τη συγκεκριμένη κατάσταση στην 
αγορά Κ/Ε, π. χ. την ταχεία μεταβολή της μόδας την πληθώρα των σχεδίων και των 
μοντέλ<ον και το μικρομεσαίο μέγεθος των περισσότερων επιχειρήσεων. 
6.23. Προστασία του περιβάλλοντος 
Ανάλογα με τον συγκεκριμένο κλάδο και μι; τις υπάρχουσες προτιμήσεις του 
καταναλωτή, η περιβαλλοντική πολιτική μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα ή 
μειονέκτημα για την ανταγωνιστικότητα μιας χώρας. 
- Μπορεί να υπάρχουν πλεονεκτήματα για τις βιομηχανίες οι οποίες προσφέρουν 
τεχνολογίες αγαθά και υπηρεσίες που σχετίζονται με την προστασία του 
περιβάλλοντος ή οικολογικώς έγκριτα προϊόντα. 
- Ταυτόχρονα ωστόσο μπορεί να υπάρχουν μειονεκτήματα για τις βιομηχανίες που 
αντιμετωπίζουν είτε μεγαλύτερες περιβαλλοντικές δαπάνες στην παραγωγή, σε 
σύγκριση με τους ανταγωνιστές τους από άλλες χώρες οι οποίοι υπόκεινται 
ακόμα σε χαμηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα, είτε μη αποδοχή των 
οικολογικών προϊόντων από τον καταναλωτή. 
Η κατάσταση στην κοινοτική βιομηχανία Κ/Ε, φαίνεται να διαφέρει ανάλογα με 
τους επιμέρους κλάδους παραγωγής και τα κράτη-μέλη αλλά εξακολουθεί να 
υστερεί σε διαφάνεια. Προφανώς η Κοινότητα πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειες 
εναρμόνισης της περιβαλλοντικής πολιτικής προκειμένου να αποφεύγονται 
ορισμένες παραμορφώσεις του ενδοκοινοτικού ανταγωνισμού. 
Ελάχιστες είναι οι αναπτυσσόμενες χώρες εξαγωγής κλωστοϋφαντουργικών που 
έχουν θεσπίσει περιβαλλοντικά πρότυπα. Οι κατασκευαστές της Κοινότητας κατά 
την εκτίμηση των όρων διεθνούς ανταγωνιστικότητας υποχρεώνονται να 
λαμβάνουν ολοένα περισσότερο υπόψη τις διαφορές τήρησης των προτύπων αυτών. 
Γι* αυτό η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, όσο το δυνατό συντομότερα μετά τον Γύρο της 
Ουρουγουάης οι συμπληρωματικές εργασίες των διεθνών εμπορικών οργανώσεων 
πρέπει να καλύψουν και τις περιβαλλοντικές πτυχές. 
Σημαντική από οικολογική σκοπιά είναι και η συστηματική πληροφόρηση των 
καταναλωτών προκειμένου να συνειδητοποιήσουν τα πλεονεκτήματα των 
οικολογικών προϊόντων και να προθυμοποιηθούν να τα χρησιμοποιούν. Το θέμα 
15 COM (93)329, τελικό 13 ιουλίου 1993. 
16 COM (93)342, τελικό 28 Ιουλίου 1993. 
42 
αυτό περιλαμβάνεται στο πέμπτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον17 και έχει 
ληφθεί υπόψη στις πρωτοβουλίες τις σχετικές με την οικο-ετικέτα. Ο κανονισμός 
880/9218 για τις οικο-ετικέτες και ο κανονισμός 1836/9319 επιτρέπουν την εθελοντική 
συμμετοχή των επιχειρήσεων σε ένα κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης 
και ελέγχου. 
6.3. Πολιτική ανταγωνισμού 
Το οικονομικό πλαίσιο, στο οποίο βρίσκεται σήμερα ο τομέας Κ/Ε, ενδέχεται να 
οδηγήσει τις δημόσιες αρχές σε πολλαπλασιασμό των δράσεο>ν διάσωσης 
επιχειρήσεο^ν για να μετριάσουν τις κοινωνικές και περιφερειακές επιπτώσεις τα)ν 
δυσκολιών που αντιμετωπίζουν. Οι δράσεις αυτές όχι μόνο δε επιλύουν τα 
προβλήματα αλλά αντίθετα εμποδίζουν και καθυστερούν μάταια την καλή 
λειτουργία των μηχανισμών προσαρμογής αυξάνοντας έτσι το οικονομικό και 
κοινωνικό κόστος. 
Προκειμένου να αποφευχθεί η επιδείνωση του πλεονασματικού δυναμικού 
παραγωγής σε ορισμένους υποκλάδους είναι επιτακτική η ανάγκη να υπάρχει για 
τις επιχειρήσεις ένα νομοθετικό πλαίσιο που θα εγγυάται τον σεβασμό των κανόνων 
του ανταγωνισμού. 
Η βοήθεια προς τις επιχειρήσεις Κ/Ε χορηγείται βάσει καθεστοηων που 
προβλέπονται από την Κοινότητα και αποβλέπουν σε περιφερειακούς στόχους στην 
προαγωγή της Ε &Λ, στην προστασία του περιβάλλοντος στην υποστήριξη των 
MME κλπ., ενώ τηρούνται παράλληλα οι προσανατολισμοί τ<ον ακόλουθων 
συγκεκριμένων πλαισιώσεο)ν : 
α) Ο έλεγχος της βοήθειας στον τομέα των συνθετικοί ινών εξασφαλίζεται με 
την πλαισίωση βοήθειας προς αυτό τον τομέα, η οποία εφαρμόζεται από το 
1977 και ανανεώθηκε και τροποποιήθηκε για τελευταία φορά τον Δεκέμβριο 
199220. 
Ετσι, όλες οι κρατικές επιδοτήσεις που αποτελούν αντικείμενο της εν λόγω 
πλαισίωσης πρέπει να κοινοποιούνται και δεν χαίρουν εκ των προτέρων 
ευνοϊκής αντιμετώπησης από την Επιτροπή παρά μόνο αν συνεπάγονται 
"σημαντική μείωση" του παραγωγικού δυναμικού της επιχείρησης. 
β) Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις βοήθειας στον τομέα Κ/Ε προσδιορίζονται στην 
"ανακοίνωση" της Επιτροπής προς τα κράτη-μέλη του 197121 σχετικά με τις 
επιδοτήσεις στη βιομηχανία της κλο>στοϋφαντουργίας και διευκρινίζονται σε 
σχετικό έγγραφο του 197722 
Η επιβολή μιας αυστηρότερης πολιτικής ανταγωνισμού απαιτεί και την καταβολή 
εντονότερων προσπαθειών διαφάνειας της βοήθειας που παρέχεται στις 
κλοκττοϋφαντουργικές επιχειρήσεις. Ετσι, η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη-μέλη να 
ενισχύσουν τις διαδικασίες κοινοποίησης σε τυποποιημένη βάση και να συντάσσουν 
ετήσια έκθεση σχετικά με τη βοήθεια που χορηγήθηκε από τα κράτη-μέλη στους 
ευαίσθητους τομείς που διέρχονται κρίση (συμπεριλαμβανομένης της 
17 "Προς μια διαρκή και σταθερή ανάπτυξη", ΕΕ C 138 της 17ης Μαΐου 1993 
18 ΕΕ L 168 της 10ης Ιουλίου 1993 
19 ΕΕ L 99 της 11ης Απριλίου 1992 
20 ΕΕ C 346 της 30.1292 
21 S.G. (71) 363 τελικό (Ιούλιος 97) 
22 S.G. (77) D/1990 της 4ης Φεβρουαρίου 1977 και παράρτημα (έγγραφο SEC (77) 
317 της 25.1.77) 
43 
κλωστοϋφαντουργίας και των συνθετικών ινών). Η βελτίωση της συνεργασίας το>ν 
εθνικών διοικητικών αρχών και της Επιτροπής είναι αναγκαία, ώστε η τελευταία 
αυτή να μπορεί να υπολογίζει τον αντίκτυπο που θα έχει στον συγκεκριμένο τομέα 
η βοήθεια που δεν αφορά αποκλειστικά αυτόν, πράγμα το οποίο δεν συνέβαινε μέχρι 
τώρα. 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής άρχισαν να εξετάζουν το ενδεχόμενο περιορισμού της 
βοήθειας με περιφερειακούς στόχους για επενδύσεις υψηλής έντασης κεφαλαίου, 
δεδομένου ότι η συμβολή των τελευταύυν αυτών δεν επαρκεί μερικές φορές για να 
αντισταθμίσει ενδεχόμενα αποτελέσματα παραμόρφωσης του ανταγωνισμού. 
6.4. Υποστήριξη του εκσυγχρονισμού και αναπροσανατολισμός 
6.4.1. Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 
Κανονικά, οι βιομηχανίες Κ/Ε βρίσκονται στα τελευταία στάδια της διαδικασίας 
της τεχνολογικής εξέλιξης Οι επιχειρήσεις αυτές το πλαίσιο της εν λόγω 
διαδικασίας προσαρμόζουν στις βιομηχανικές τους ανάγκες (ευελιξία, 
παραγωγικότητα, αντοχή, αποτελεσματικότητα της σχέσης ποιότητα/κόστος) τις 
προόδους που πραγματοποιήθηκαν σε άλλους τομείς όπου συνήθως 
συγκεντρώνονται η τεχνογνωσία και οι πόροι οι αναγκαίοι για την ανάπτυξη το)ν 
γενικών τεχνολογκόν. 
Η συνεχής προσαρμογή τοιν καινοτομιών στις τεχνολογίες των πληροφοριών, TOW 
υλικών ή της κατασκευής αποτελεί ουσιώδη συντελεστή ανταγωνιστι-κότητας τιον 
επιχειρήσεων του κλωστοϋφαντουργικού κλάδου. Πάντως παραμένει ζωτικός ο 
ρόλος του ίδιου του κλωστοϋφαντουργικού κλάδου, ιδιαίτερα μάλιστα των 
επιχειρήσεων που αναπτύσσουν καινοτόμες λύσεις ειδικές για τον κλάδο. Οι 
επιχειρήσεις αυτές πρέπει να διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στη διαδικασία 
καινοτομίας εκμεταλλευόμενες την πλεονεκτική τους θέση τη βασισμένη στην 
πείρα, τη δημιουργικότητα και τη βαθειά γνώση των αναγκών του τομέα. 
Κατά συνέπεια, η ευρωπαϊκή βιομηχανία οφείλει να επιδιώκει την ταχεία 
προσαρμογή των γενικών τεχνολογιών και να καταβάλλει ειδική προσπάθεια 
καινοτομίας για να μπορέσει να προωθήσει στα επόμενα χρόνια κυρίως : 
i) την περαιτέρο) ανάπτυξη της ευελιξίας των συστημάτων παραγωγής ώστε να 
μπορέσει να ανταποκριθεί στις νέες στρατηγικές απαιτήσεις που σχετίζονται 
με το βραχύ κύκλωμα, 
ii) την αξιοποίηση των τεχνολογικών κεκτημένων στον τομέα της ποιότητας 
(π.χ., αυτόματος εντοπισμός ελαττωμάτων), 
iii) την προστασία του περιβάλλοντος σε σχέση με τους στόχους βελτίωσης της 
ποιότητας και ορθολογικής χρήση των πόρων, 
iv) τη χρησιμοποίηση νέων υλικών και διαδικασιών σε μεγάλο δείγμα τελικών 
χρήσεων, κυρίως στα είδη ένδυσης και τα υφάσματα βιομηχανικής χρήσης 
ν) την χρήση τεχνολογιών εν τω γεννασθαι με ευρύτατες προοπτικές 
(βιοτεχνολογία, οπτοηλεκτρονική). 
Η ανάπτυξη των γενικών τεχνολογιών και η εφαρμογή τους στις προτεραιότητες 
της βιομηχανίας Κ/Ε απαιτεί παράλληλες συνοδευτικές προσπάθειες για τη διάδοση 
και την επίδειξη των αποτελεσμάτων της έρευνας και των γνώσεων. Ιδιαίτερη 
προσοχή πρέπει να δοθεί στηνκατάρτιση του προσωπικού στις νέες τεχνικές με 
44 
ένταξη της εκτίμησης των αναγκών και την ανάπτυξη των εργαλείο>ν της 
κατάρτισης στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΕΤΑ. 
Το 3ο κοινοτικό πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑ περιλαμβάνει ένα σκέλος δράσεων που 
ανταποκρίνονται στην ανάγκη αξιοποίησης της εφαρμοσμένης έρευνας με άμεσα 
ωφέλη για τις επιχειρήσεις και τα ιδρύματα έρευνας του κλωστοϋφαντουργικού 
κλάδου. Πρόκειται συγκεκριμένα για το BRITE/EURAM, το πρόγραμμα 
υποστήριξης της έρευνας στις βιομηχανικές τεχνολογίες και τα υλικά, καθώς και 
για τις διεπιστημονικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν τις MME, π.χ. τις πιλοτικές 
δράσεις CRAFT ("δράση για τη συνεργασία στην έρευνα στον τομέα της 
τεχνολογίας") και οι "πριμοδοτήσεις βιωσιμότητας" του BRITE/EURAM. 
Τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της συμμετοχής του τομέα 
Κ/Ε στο BRITE/EURAM, γεγονός που οφείλεται σε ενίσχυση της συνεργασίας 
των διαφόρων κλάδων, στους οποίους καταλήγει η σειρά παραγωγής και των 
κλάδων των αρχικών της σταδίων, καθώς και στη βελτιωμένη κυκλοφορία των 
πληροφοριών μεταξύ της βιομηχανίας και των ερευνητικών κέντρων, με αποτέλεσμα 
καλύτερο εντοπισμό των θεμάτων προτεραιότητας και των στόχων της έρευνας. Η 
Επιτροπή υποστήριξε τις προσπάθειες αυτές με δράσεις πληροφόρησης και 
ευαισθητοποίησης 
Για την περίοδο 1994-98, η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για το 4ο πρόγραμμα-
πλαίσιο ΕΤΑ, με συνολικό προϋπολογισμό 13,1 δισεκ. ECU. Σύμφωνα με την 
πρόταση αυτή, οι κοινοτικές δράσεις ΕΤΑ πρέπει να επικεντρωθούν περισσότερο 
στις γενικές τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται ευρέως σε όλους τους τομείς 
δραστηριότητας Π.χ., οι εργασίες συντονισμένης έρευνας στους τομείς των 
τεχνολογιών της πληροφοριών και των επικοινωνιών, των τεχνολογιών 
βιομηχανίας και υλικών, καθώς και των βιοτεχνολογιών, θα αρδεύσουν πολύ μεγάλο 
αριθμό τομέων, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας Κ/Ε, και θα συνεισφέρουν 
έτσι στην τόνωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας τους 
Τα μέτρα προώθησης της τεχνολογίας που αφορούν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
θα ενισχυθούν στο τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο. Οι κατευθύνσεις δίνουν έμφαση στις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε ό,τι αφορά τη διάδοση των τεχνολογιών και 
προτείνουν μια νέα οικονομική πρωτοβουλία, που αποσκοπεί ειδικά στην καλύτερη 
εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της κοινοτικής έρευνας, από τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις Αυτό το νέο μέσο προστίθεται στα μέτρα που ήδη έχουν τεθεί σε ισχύ 
με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της συμμετοχής των μικρομεσαύον 
επιχειρήσεων στα κοινοτικά προγρ?αμματα της τεχνολογικής έρευνας και 
ανάπτυξης. 
6.4.2. Κατάρτιση 
Οι σημερινές κατευθύνσεις της Επιτροπής σε θέματα πολιτικής ανθρώπινων πόρων 
αποτελούν σημαντική συμβολή στην επίλυση των διαφορών που προαναφέρθηκαν 
στο μέρος 4. 
Στο πλαίσιο του νέου στόχου 4 των διαρθρωτικών ταμείων, η Κοινότητα, σε 
συνεργασία με τις εθνικές αρχές θα θέσει σε ισχύ απο το 1994 ολόκληρη σειρά 
μέτρων που στοχεύουν : 
ϊ) μεσοπρόθεσμη πρόβλεψη των νέων αναγκών και εγγύηση της παροχής 
κατάλληλης κατάρτισης 
ϋ) περιορισμό των επιπτώσεων των βιομηχανικών μεταβολών στη μείωση του 
προσωπικού και αύξηση των πιθανοτήτων των εργαζομένων να διατηρήσουν 
τη θέση εργασίας τους ή να βρουν άλλη απασχόληση. 
45 
Οι δράσεις που προβλέπεται να αναπτυχθούν σε αυτό το πλαίσιο θα 
χαρακτηρίζονται απο ορισμένα γνωρίσματα νέα σε σχέση με τα άλλα μέτρα των 
διαρθρωτικών ταμείων : 
- θα εφαρμόζονται σε ολόκληρη την επικράτεια της Κοινότητας και όχι μόνο στις 
βοηθούμενες περιοχές 
- θα είναι ανοιχτές για όλους τους τομείς δραστηριότητας χωρίς προτεραιότητα 
για κανένα τομέα, 
- θα αφορούν κατά προτεραιότητα τους εργαζόμενους και τα στελέχη που 
απασχολούνται αλλά που ενδέχεται να υποστούν τις συνέπειες βιομηχανικών 
εξελίξεων, 
- θα είναι διαρθρωμένες σύμφωνα με ορισμένους τύπους δράσης που 
ανταποκρίνονται σε στόχους προτεραιότητας (π.χ., δράσεις κατάρτισης που 
αφορούν την εισαγωγή ευέλικτων συστημάτων παραγωγής ηλεκτρονική σύνδεση 
των εντολέων και των MME υπεργολαβίας περιβαλλοντική τεχνολογία). 
Η Επιτροπή πρέπει να φανεί εκλεκτική και να επικεντρώσει τις προσπάθειες της σε 
περιορισμένο αριθμό τομέων, την ανταγωνιστικότητα των οποίων επηρεάζουν 
κυρίως οι βιομηχανικές εξελίξεις Μεταξύ των προωθητέων δράσεων πρέπει να 
δοθεί προτεραιότητα σε αυτές που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την 
ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγοινιστικότητας : 
α) Δράσεις κατάρτισης στις σημαντικότερες ειδικότητες των νέων συστημάτων 
οργάνωσης της παραγωγής. 
β) Δράσεις διεθνικού δυναμικού. 
γ) Δράσεις προτεραιότητας MME. 
Προκειμένου να ληφθούν καλύτερα υπόψη η εξέλιξη της απασχόλησης τα 
επαγγελματικά χαρακτηριστικά και οι πραγματικές ανάγκες κατάρτισης σε όλα τα 
επίπεδα των επαγγελμάτων, η Επιτροπή εγκαινίασε τον κοινωνικό διάλογο, 
ευνοό>ντας την από κοινού συζήτηση μεταξύ Ευρώπης εργαζομένων και συνδικάτων. 
Καταρτίστηκε πρόγραμμα δραστηριοτήτων και συζήτησης με τους εργοδότες και 
τους εργαζόμενους με επίκεντρο τέσσερα θέματα προτεραιότητας : 
- Επαγγελματική κατάρτιση (ανάγκη στατιστικών στοιχείων και γνώσεων σχετικά 
με την απασχόληση και την κατάρτιση στον τομέα Κ/Ε, σύνδεση με προγράμματα 
εθνικών αρχών όπως το Euroqualification, ανταλλαγή πληροφοριών και 
συζήτηση σχετικά με τα σχέδια του τομέα που υποστηρίζονται απο τα NOW, 
EUROFORM, FORCE, COMETT). 
- Απασχόληση γυναικών (σχέδιο γνώμης σχετικά με την πρόσβαση των γυναικών 
στην επαγγελματική κατάρτιση, συζήτηση σχετικά με την κατοίκον εργασία και 
την παράνομη απασχόληση). 
- Περιφερειακές στρογγυλές τράπεζες REMTEX (μελέτη των προβλημάτων της 
εσωτερικής και εξωτερικής αναπροσαρμογής στον τομέα Κ/Ε). 
- Κοινωνική ρήτρα στις εμπορικές συμφωνίες ιδιαίτερα στο ΣΓΠ. 
46 
6.4.3. Διαφοροποίηση και αναπροσαρμογή 
Η διαδικασία προσαρμογής του τομέα Κ/Ε στις νέες συνθήκες της αγοράς η οποία 
περιγράφεται ανώτερο) στο μέρος 5, συνεπάγεται σημαντικό κοινωνικό κόστος 
ιδίως στις περιοχές που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό απο τις δραστηριότητες του 
τομέα. Στις περιπτώσεις αυτές η διαφοροποίηση του βιομηχανικού ιστού κρίνεται 
πιο αναγκαία απο ποτέ άλλοτε. Ωστόσο, η καθυστέρηση της εξέλιξης ή η γενική 
πτώση των βιομηχανικών δραστηριοτήτων δυσκολεύουν αυτή τη διαφοροποίηση σε 
πολύ σημαντικό ποσοστό των περιοχών της Κοινότητας με συγκέντρωση της 
κλωστοϋφαντουργικής δραστηριότητας 
Έτσι, η ασυμμετρία των συνθηκών περιφερειακής ανάπτυξης στο εσωτερικό της 
Κοινότητας ενεργεί ως τροχοπέδη της βιομηχανικής προσαρμογής και διευρύνει το 
κοινωνικό κόστος της αναπόφευκτης αναδιοργάνωσης. 
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερεικής Ανάπτυξης παρέχει όχι αμελητέα υποστήριξη 
για την ανάκαμψη των περιοχών που έχουν πληγεί βαρύτερα με την προσαρμογή 
του τομέα Κ/Ε. 
Αφενός μέσο) των Ιίυριοπαϊκών πλαισύον υποστήριξης συμβάλλει στη βελτίωση 
των γενικών συνθηκών ανάπτυξης στις λιγότερο προνομιούχες περιοχές και στον 
εκσυχρονισμό του οικονομικού ιστού, σύμφωνα με τις προτεραιότητες που έχουν 
καθοριστεί με κοινή συμφωνία των εθνικών αρχών και της Κοινότητας. Σε ορισμένα 
κράτη μέλη, οι επιχειρήσεις του τομέα Κ/Ε έλαβαν βοήθεια μέχρι ορισμένων ορίων, 
που καθορίστηκαν σε συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες της πολιτικής του 
ανταγωνισμού. 
Αφετέρου, η Επιτροπή υιοθέτησε το 1992 ένα νέο Πρόγραμμα κοινοτικής 
πρωτοβουλίας RETEX, το οποίο εφαρμόζεται σήμερα στα περισσότερα κράτη-μέλη. 
Η δράση αυτή επιδιώκει την επιτάχυνση της διαφοροποίησης των παραγωγικών 
δραστηριοτήτων στις περιοχές που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό απο τον τομέα Κ/Ε 
και τη διευκόλυνση της προσαρμογής των βιοχημων επιχειρήσεων σε όλους τους 
τομείς της βιομηχανίας. 
Για τον σκοπό αυτό, το RETEX δίδει έμφαση στη βελτίωση της τεχνογνο)σίας στις 
επιχειρήσεις στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων της ίδιας περιοχής ή του ίδιου 
τομέα, στη δημιουργία ομάδων εμψύχωσης και παροχής συμβούλου σε τοπικό 
επίπεδο, στη χρήση των νέων τεχνολογιών για τη βελτίωση της ποιότητας και των 
όρων πρόσβασης στις χρηματαγορές 
To RETEX είναι ένα πρόγραμμα που επιδιο')κει την οικονομική διαφοροποίηση των 
περιοχών που βοηθούνται απο την Κοινότητα (στόχοι L, 2 και 5β) και που πληρούν 
ορισμένα κριτήρια τομεακής εξάρτησης Κατά συνέπεια, αποκλείονται οι περιοχές 
που, αν και έχουν υποστεί σημαντικές απώλειες εργασίας στον τομέα, δεν 
θεωρούνται βοηθούμενες περιοχές. 
Η Επιτροπή δημοσίευσε ένα Πράσινο βιβλίο σχετικά με τη νέα γενεά προγραμμάτων 
κοινοτικής πρωτοβουλίας τα οποία θα τεθούν σε εφαρμογή το 1993. Το κείμενο αυτό 
τονίζει την ανάγκη αντιμετώπισης των βιομηχανικών εξελίξεων με ένα σύνολο 
μέτρων υποστήριξης του εκσυχρονισμού του παραγωγικού ιστού, ιδιαίτερα μέσω της 
προσαρμογής των ανθρώπινων πόρων, στο σύνολο της Κοινότητας 
Μια νέα κοινοτική πρωτοβουλία, η οποία αφορά ειδικά τις ανάγκες της 
βιομηχανίας σε οριζόντια βάση, και διακρίνεται απο περισσότερη ευελιξία στη 
γεωγραφική κάλυψη, θα μπορέσει να συμβάλει σημαντικά στο RETEX και την 
47 
επιδίωξη των στόχίον του συμπληρώνοντας την επιδίο)ξη το)ν στόχων της 
διαφοροποίησης και του αναπροσανατολισμού. 
6.4.4. Πληροφόρηση και επικοινωνία 
Με την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής πολιτικής υπηρεσιών για τις επιχειρήσεις 
η Επιτροπή επιδιώκει να συνεχίσει τις πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην ενίσχυση 
της πληροφόρησης της επικόνωνίας της συνεργασίας και της διάδοσης το>ν 
εμπειριών. 
Ετσι καθορίζονται τέσσερις άξονες ή τομείς υποστήριξης : 
1 Υπαρξη και διαθεσιμότητα πληρέστερης πληροφόρησης ειδικά στον τομέα των 
στατιστικών στοιχείων για συγκυριακά και διαρθρωτικά θέματα, καθώς και 
της ανάλυσης των ενδεχόμενων μελλοντικών εξελίξεων. Για τον σκοπό αυτό, 
η Επιτροπή έχει θέσει σε εφαρμογή πιλοτική δράση με τη μορφή Ευρωπαϊκού 
κέντρου παρακολούθησης του τομέα Κ/Ε (ΟΕΤΗ), σε συνεργασία με τον εν 
λόγω τομέα. Αναλαμβάνει επίσης πρωτοβουλίες σε συντονσμό με τα κράτη-
μέλη (μέσω των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών), για να αναλύσει τη δομή 
και τις τάσεις της αγοράς ιδίως στην περιοχή της υπεργολαβίας. 
2 Υποστήριξη μελετών που στοχεύουν στην καλύτερη γνώση της δομής της 
βιομηχανίας και/ή τη συγκεκριμενοποίηση ?πιλοτικών σχεδίων, εφόσον αυτές 
καταλήγουν σε συγκεκριμένες προτάσεις (ανάγκες επαγγελματικών 
προσόντων στη βιομηχανία Κ/Ε, υπεργολαβία στην Κοινότητα). 
3 Ενθάρρυνση του συντονισμού στον τομέα της πληροφόρησης και της 
ανταλλαγής εμπειριών με τη δικτύωση κέντρων επαγγελματικής αρτιότητας ή 
περιφερειακών κέντρων παρακολούθησης. Η εντατικοποίηση των 
δραστηριοτήτων συνεργασίας και συνεταιρισμού βρίσκεται σε εξέλιξη στους 
διάφορους βασικούς τομείς της υπεργολαβίας μέσω του BC - Net, του 
Γραφείου προσέγγισης επιχειρήσεων, του Europartenariat και του 
προγράμματος INTER PR IS Ε. 
4. Προαγωγή της επικονωνίας μέσω της γλώσσας για την ανταλλαγή δεδομένων 
και τυποποίηση της γλώσσας αυτής : ειδικά προγράμματα ( 
STAR,TELEMATIQUE κλπ.) ή πρόγραμμα κοινοτικής δράσης για την 
ηλεκτρονική μεταβίβαση εμπορικών στοιχείων ( TEDIS), το οποίο υποστηρίζει 
τις εργασίες του αντίστοιχου επαγγέλματος στο EDI. 
48 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Οι επιπτώσεις του ανοίγματος προς τις ΧΚΑΕ στην πορτογαλική 
κλωστοϋφαντουργική βιομηχανία 
Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων στις 30 
Σεμπτεμβρΐου 1991, όπου συζητήθηκε η εντολή διαπραγματεύσεων με την Πολωνία, 
την Ουγγαρία και την Τσεχοσλοβακία, η Επιτροπή ανέλαβε την υποχρέωση να 
εκτιμήσει τις συνέπειες του προοδευτικού ανοίγματος της κοινοτικής αγοράς στα 
κλθ3στοϋφαντουργικά προϊόντα των τριών αυτών χωρών για την πορτογαλική 
κλωστοϋφαντουργική βιομηχανία 
Υπενθυμίζεται ότι οι σχέσεις με όλες αυτές τις χώρες στον τομέα της κλωστοϋ­
φαντουργίας ήταν πολύ περιορισμένες πριν το 1989 λόγω της εφαρμογής ποσοτικών 
περιορισμών στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών, λαμβανομένης υπόψη της ιδιότητας 
τους ως χωρών κρατικά ελεγχόμενου εμπορίου. Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η 
οικονομική αναζωπήρωση των ΧΚΑΕ, οι κλοκιτοϋφαντουργικές ποσοστώσεις 
αυξήθηκαν ήδη το 1990-91 για την Ουγγαρία, την Πολωνία και την Τσεχοσλοβακία 
και το 1991-92 για τη Ρουμανία και την Βουλγαρία. Οι ειδικές ποσοστώσεις της 
ΠΤΕ (παθητικής τελειοποίησης για επανεισαγοιγή) αυξήθηκαν στις αρχές του 1991. 
Στο πλαίσιο το>ν Συμφο>νιών Σύνδεσης, που συνάφθηκαν στα τέλη του 1992, οι 
ειδικές ποσοστώσεις της ΠΤΕ αυξήθηκαν σημαντικά για την πρώτη ομάδα χωρο>ν 
αλλά και για τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία στη διάρκεια του 1993. 
Στα νέα πρωτόκολλα, που τέθηκαν σε ισχύ το 1993, με εξαίρεση τη Βουλγαρία για 
την οποία δεν έχει οριστεί ακόμα ημερομηνία, η Κοινότητα αναλαμβάνει την 
υποχρέωση να εξαλείψει προοδευτικά τους ποσοτικούς περιορισμούς εντός 
προθεσμίας 5 ετών. Οσο για τους τελωνειακούς δασμούς άρχισαν να καταργούνται 
σε βάση ασύμμετρης αμοιβαιότητας. 
II απελευθέρωση του εμπορίου με τις ΧΚΑΕ μόλις αρχίζει να αποδίδει τα πρώτα 
της αποτελέσματα. Αρα είναι πρόιορος ένας πλήρης απολογισμός των συνεπειών 
της. Η Επιτροπή θα παρακολουθήσει με προσοχή τις εν λόγω εξελίξεις και θα 
ενημερώνει σχετικά το Συμβούλιο. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία επιτρέπουν τη 
διαπίστωση των ακόλουθων τάσειον : 
Ι. Απο το 1988, οι εμπορικές σχέσεις της Ευρο^παϊκής Κοινότητας και των ΧΚΑΕ 
στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας αναπτύχθηκαν πολύ δυναμικά. Μέχρι το 
1992, στην κλωστοϋφαντουργία και τα είδη ένδυσης οι εξαγωγές της ΕΚ 
αυξήθηκαν, αντίστοιχα, κατά 22 % και 41 % ετησίοίς κατά μέσο όρο (σε 
ποσότητες). Οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 13 % στην κλωστοϋφαντουργία και 
κατά 21 % στα είδη ένδυσης. 
Το εμπορικό ισοζύγιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τις χο>ρες αυτές είναι 
θετικό ο>ς προς την κλωστοϋφαντουργία (48.000 τόννοι) και αρνητικό για τα 
είδη ένδυσης (-93.000 τόννοι). 
2 Η εξέλιξη των ροών συναλλαγών στο πλαίσιο της ΠΤΕ υπήρξε ιδαίτερα 
ταχεία, λόγω του ενδιαφέροντος των κοινοτικών οικονομικών φορέων που 
ήθελαν να επωφεληθούν του αισθητά χαμηλότερου κόστους εργασίας στις 
χώρες αυτές για τις δραστηριότητες υψηλής έντασης εργασίας Οι εισαγωγές 
ειδών ένδυσης στο πλαίσιο της ΠΤΕ που αντιπροσώπευαν μόνο 26.000 τόννους 
το 1988 (46 % του συνόλου των εισαγωγών) έφθασαν το 1992 στις 73.000 
τόννους (62 % του συνόλου). 
49 
Η εξέλιξη αυτή εξηγεί επίσης την ταχεία ανάπτυξη το>ν κοινοτικών εξαγωγών 
υφασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων προορίζονται για την επιτόπια 
παραγωγή ενδυμάτων προς επανεισαγωγή στην ΕΚ. 
3. Η κατανομή TCOV ροών συναλλαγών με τις ΧΚΑΕ στο εσωτερικό της Κοινό­
τητας είναι εξαιρετικά άνιση. Η Γερμανία εισάγει από τις ΧΚΑΕ 45 % των 
κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που προορίζονται για την ΕΚ και το 57 % 
των ειδών ένδυσης Αντίστοιχα, το 54 % και το 39 % των συνολικών εξα­
γωγών της Κοινότητας προς τις ΧΚΑΕ πρέπει επίσης να αποδοθούν στη 
Γερμανία. Σημαντικές θέσεις κατέχουν επίσης η Ιταλία, ηΜπενελούξκαιηΓαλλία 
Οι άμεσες ροές συναλλαγών της Πορτογαλίας με τις ΧΚΑΕ είναι ουσιαστικά 
αμελητέες. 
4. Οι επιπτώσεις του εμπορικού ανοίγματος έναντι στις ΧΚΑΕ για την 
πορτογαλική βιομηχανία Κ/Ε θα γίνει αισθητή κυρίως με τη μορφή αύξησης 
του ανταγωνισμού στην κοινοτική αγορά. Μεγάλο μέρος των πορτογαλικών 
παραδόσεων αποτελείται απο προϊόντα που ανταγωνίζονται άμεσα τις 
εξαγωγές των ΧΚΑΕ , συχνά στο πλαίσιο σχέσεων υπεργολαβίας. 
Η κοινοτική αγορά απορροφά 75 % του συνόλου των εξαγωγών Κ/Ε της 
Πορτογαλίας (3 απο τα 4 δισεκ. ECU) και κάθε περιορισμός αυτής της αγοράς 
μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για το σύνολο της οικονομίας Η βιομηχανία 
Κ/Ε αντιπροσωπεύει περίπου 25 % της βιομηχανικής απασχόλησης και 30 % 
των εξαγωγών εμπορευμάτων. 
5 Τα διαθέσιμα σήμερα στοιχεία δεν επιτρέπουν τη διαπίστο)ση σημαντικ(όν 
επιπτώσεων του ανοίγματος της αγοράς στις ΧΚΑΕ για τις παραδοσιακές 
ροές συναλλαγών της Πορτογαλίας στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς Οι 
πορτογαλικές παραδόσεις προϊόντων Κ/Ε δε έπαυσαν να αυξάνουν κατά την 
περίοδο 1988-1992, κατά μέσο όρο με ποσοστό 9,5 % στα κλοχιτοϋφαντουργικά 
και 14,3 % στα είδη ένδυσης (παράρτημα 36). 
Η ανταγωνιστική θέση της Πορτογαλίας στο εσωτερικό της Κοινότητας 
ενισχύθηκε. Ίο μερίδιο της Πορτογαλίας στο σύνολο των εισαγωγών της ΕΚ 
(ενδοκοινοτικών και εξωκοινοτικών) αυξήθηκε απο 3,2 % το 1988 σε 3,7 % το 
1992, ενώ στις αγορές της ΕΖΕΣ και των ΗΠΑ, η θέση της σημείωσε ελαφρά 
υποχώρηση. Το 1992, το μερίδιο του συνόλου των ΧΚΑΕ στις εισαγωγές της 
ΕΚ ήταν ίσο με της Πορτογαλίας (3,6 %). 
6. Οπως παντού στην Κοινότητα, έτσι και στην Πορτογαλία η βιομηχανία Κ/Ε 
υπέστη το 1992 σημαντική συστολή της παραγωγής. Ο τομέας των 
υφαντουργικών (συμπεριλαμβανομένης της πλεκτικής) σημείωσε πτώση 8 % σε 
σχέση με το 1991 και 4,4 % σε σχέση με το 1988. Τα είδη ένδυσης παρουσίασαν 
πτώση 2,5 % το 1992 αλλά εξακολουθούν να εμφανίζουν αύξηση σε σύγκριση με 
το 1988 ( +2,4 %). 
Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε παρά τη συνεχιζόμενη αύξηση των παραδόσεων 
στην κοινοτική αγορά (αν και σε επιβραδυμένο ρυθμό : 5,7 % στην υφαντουργία 
και 4 % στην ένδυση). Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει σήμερα η πορτογαλική 
βιομηχανία οφείλονται κυρίως στην τάση ύφεσης της ζήτησης καθώς και σε 
αυξημένο εξωτερικό ανταγωνισμό στην εθνική αγορά. 
50 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
51 
ΕΑΤΑΓΟΓΟΧ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΩΝ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 : ΕΚ: Βασικά διαρθρωτικά στοιχεία 1988-1992 
ΕΚ: Απασχόληση 1988/1992 
Η απασχόληση στα κράτη-μέλη 1088/1992 
ΕΚ: Εξέλιξη των δεικτών παραγωγής 1980-1992 
ΕΚ: Εξέλιξη 1988/1992 (σε ποσότητα) - Κλωστοϋφαντουργία 
ΕΚ: Εξέλιξη 1988/1992 (σε ποσότητα) - Είδη ένδυσης 
ΕΚ: Παραγωγή υφασμάτων και ενδυμάτων 1980/1992 
Εξέλιξη των δεικτών παραγωγής ανά κράτος-μέλος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2β 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 9 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 9β 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 10 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 12 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 13 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 14 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 15 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 16 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 17 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 18 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 19 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 20 Εξωτερικό εμπόριο της ΕΚ με τρίτες χώρες 1988/1992 
Κλωστοϋφαντουργικά και είδη ένδυσης (σε ποσότητα) 
Εξωτερικό εμπόριο της ΕΚ με τρίτες χώρες 1988/1992 
Κλωστοϋφαντουργικά και είδη ένδυσης (σε αξία) 
ΕΚ: Εξωτερικό εμπόριο (1990/1992) 
Μέσα ετήσια ποσοστά αύξησης των εξαγθ)γών της ΕΚ (σε 
ποσότητα) 
Οι 10 πρώτοι εμπορικοί εταίροι της ΕΚ - 1988/1992 
Εξέλιξη του μεριδίου των εξαγωγών ΕΚ στις εισαγωγές 
ΕΖΕΣ 
Εξέλιξη του μεριδίου των εξαγωγών ΕΚ στις εισαγωγές 
Ιαπωνίας και ΗΠΑ 
Μέσα ετήσια ποσοστά αύξησης των εισαγωγών της ΕΚ (σε 
ποσότητα) 
Εμπόριο κλωστοϋφαντουργίας/ειδών ένδθσης της ΕΚ - 1992 
Μέσες τιμές εμπορευμάτων 
Κλωστοϋφαντουργία και είδη ένδυσης 
Παραγωγή και εξωτερικό εμπόριο κατά κατασκευαστικό 
στάδιο 1992 
Παραγωγή και εξωτερικό εμπόριο κατά τύπο παραγωγής 1992 
Εξέλιξη της παραγωγής και του εξωτερικού εμπορίου κατά 
κατασκευαστικό στάδιο 88/92 
Εξέλιξη του δολλαρίου σε σχέση με τα κοινοτικά νομίσματα 
Μερίδιο των εξαγωγών της ΕΚ στις εισαγωγές των ΗΠΑ 
52 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 21 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 22 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 23 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 24 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 25 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 26 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 27 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 28 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 29 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 30 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 31 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 32 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 33 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 34 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 35 Έλλειμμα εμπορικών συναλλαγών και συναλλαγματική 
ισοτιμία 
: Κόστος εργασίας κλώσης και ύφανσης 
: Εξέλιξη των μισθών, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και 
των τιμών 1988/1992 (κλώση και ύφανση) 
: Οι κοινωνικές δαπάνες ως % του κόστους εργασίας 1993 
(κλώση και ύφανση) 
: Εξοπλισμός κλώσης - Παραδόσεις 1983/92 ως % του 
εξοπλισμού του εγκατεστημένου το 1991 
: Εξοπλισμός ύφανσης - Παραδόσεις 1983/92 ως % του 
εξοπλισμού του εγκατεστημένου το 1991 
: Τα επιτόκια κατά το 1992 
: Ποσοστό εκσυγχρονισμού της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
βαμβακερού τύπου στον τομέα open end και σε αργαλειούς 
χιορίς οδηγό 
: Επενδύσεις ανά απασχολούμενο 1991/1992 -
Κ λωστοϋφα ντουργία 
: Ωρες πραγματικής χρησιμοποίησης του εξοπλισμού 
: Προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο 1992 
: Δείκτες παραγωγικότητας 1993 
: Δείκτες μοναδιαίου κόστους εργασίας - 1993 
: Τιμές πρώτων υλών 
: Περιβαλλοντικό κόστος στα στάδια της βαφής και του 
τελειώματος 
: Ανάλυση ανταγωνιστικότητας της προσφοράς διαφόρων 
χωρών 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 36 : Εξαγωγές της Πορτογαλίας και των ΧΚΑΕ στην ΕΚ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΕΚ: Βασικά διαρθρωτικά στοιχεία 1992/1988 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
BR Απασχόληση 1988-1992 
100 
ο 
-100 
-200 
-300 
-400 
-500 
-600 
-700 -2% 
-640 -18.6% -2.8% 8 
0.4% -10.5% 
-24 
Manufact. Ind. -14.1% 
-*f ^3*f 
Steel Electronics Shipbuilding 
Automobile Textile/Clothing 
Unit: Changes 1988/1992 in thousands and in perc 
Πηγή : OETH/Eurostat/DG III-E4 
η 
58 
Βέλγιο 
Λουξεμβούργο 
Λανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Ι αλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Κάτο) Χ(όρες 
Πορτογαλία 
H.B. 
ΕΚ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 20 
Η απασχόληση στα κράτη-μέλη 
Τομέας Κ/Ε 1988-1992 
1988 1992 
86.87Β 
942 
24821 
479.881 
96.378 
346.617 
393.370 
22.521 
804.473 
31.755 
289.179 
493.999 
3.070.814 79.495 
926 
20.337 
425.733 
79.642 
294.550 
332.472 
21.131 
718.123 
30.418 
263.833 
369.882 
2.636.542 Εξέλιξη 92/88 
<%) 
-8.5 
- 1.7 
- 18.1 
-11.3 
-17.4 
- 15.0 
- 15.5 
-6.2 
- 10.7 
-4.2 
-8.8 
-25.1 
- 14.1 
Ι Ιηγή : ΟΕΤΗ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
ΕΚ: Εξέλιξη των δεικτών παραγωγής 1980-1992 
1985 = 100 
1988 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 
ΕΚ: Εξέλιξη 1988-1992 (σε ποσότητα) - Κλωστοϋφαντουργία 
1989 1990 1991 1992 
«* Production -S-App. Cons. * Production Manuf. Ind. 
il»WMn^wmw)«^^«atete^ 1993 
projections 
w Πηγή: EurostattCiRFS 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 
ΕΚ: Εξέλιξη 1988-1992 (σε ποσότητα) - Είδη ένδυσης 
1985 = 100 
130 
1988 1989 1990 1991 1992 
Ο Production ·»Αρρ. Cons. * Production Manuf. Ind 1993 
projections 
Πηγή : Eurostat,CIRFS 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 
Παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών και ειδών ένδυσης 1980-1992 62 
ΧΩΡΕΣ 
Μπενπλούξ 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Η.Β 
ΕΚ 12 Κλωστοϋφαντουργικά ( NACE 
(συμπεριλαμβανομένης 
της δικτυωτής πλέξης) 43) Είδη ένδυσης 
( NACE 453+454+456) 
1980 
95.0 
85.6 
105.4 
104.6 
104.4 
112.4 
114.3 
1025 
101.0 
87.5 
101.7 
103.4 1988 
101.1 
92.6 
97.4 
105.7 
104.2 
92.0 
106.4 
108.5 
96.4 
107.5 
101.8 
1020 1991 
104.5 
87.4 
98.7 
90.7 
99.4 
83.8 
118.8 
114.3 
97.9 
1122 
85.5 
100.3 1992 
107.1 
84.4 
91.0 
83.2 
94.8 
821 
125.3 
1123 
91.0 
103.7 
85.0 
96.9 1992/ 
1988 
75.9 
-8.9 
-6.6 
-21.3 
-10.0 
-10.8 
717.8 
73.5 
-5.6 
-3.5 
-16.5 
-5.0 1980 
107.3 
79.5 
1222 
1321 
126.1 
106.1 
99.1 
104.1 
135.1 
926 
109.6 1988 
118.0 
71.9 
91.7 
96.7 
97.0 
83.5 
95.3 
96.6 
115.0 
108.4 
1026 
90.3 1991 
128.6 
68.7 
86.4 
92.7 
97.8 
721 
79.2 
95.6 
120.9 
113.9 
93.0 
87.2 1992 
131.2 
72.9 
76.7 
89.3 
93.3 
66.2 
76.9 
100.1 
111.8 
113.9 
94.2 
84.5 1992/ 
1988 
711.2 
71.4 
-16.4 
-17.7 
-3.8 
-20.7 
-19.3 
+3.6 
-28 
75.1 
-8.2 
-6.4 . 
Πηγή : Eurostat, CIRES 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 
Εξέλιξη των δεικτών παραγωγής ανά κράτος-μέλος 
% ,1992/1988 
f>v fUTextiies 
•Clothing 
BLEU DK 
Πηγή: Eurostat 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8 
Εξωτερικό εμπόριο της ΕΚ με τρίτες χώρες 1988-1992 
(σε ποσότητα) 
(000) Tons 
2,600 
2,400 
2^00 
2,000 
1,800 
1.600 
1,400 
1.200 Κλωστοϋφαντουργικά 
1988 1969 1990 1991 1992 
Imports Exports 
(000) Tons 
1.600 
1988 Είδη ένδυσης 
1989 1990 1991 1992 
Πηγή : Eurostat, Comext 
Κλωστοϋφαντουργικά : CITC 65 
£*&*\ lïS^o-c^s : Cl TC th (- ÎHS) Imports Exports 
f 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 9 
Εξωτερικό εμπόριο της ΕΚ με τρίτες χώρες 1988-1992 
(σε αξία) 
MHfion ECU 
15,000 
9,000 
1988 Κλωστοϋφαντουργικά 
1989 1990 1991 1992 
Imports Β Surplus ϋ 
Million ECU 
30.000 
10,000 
5,000 
1988 
Πηγή : Eurostat, Coinext 
Κλωστοϋφαντουργικά : CITC 65 
Είδη ένδυσης : CITC 84 (-848) Είδη ένδυσης 
1989 1990 
• Exports • Deficit | 1991 1992 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 9β 
EC: Foreign Trade 1990-1992 
Textiles Ton· 
(excl. knitwear} 
million ECU 
çiçthinn Ton· 
(Incl. knitwear) 
mllTion ECU 
Total T+C Ton. 
million ECU : 
Imports EC {*) 
1990 1991 1992 Pet. chang* 
92/91 
2,263,609 
11,426 
1,048,627 
18,626 
'3,302,036 
30,060 2,308,631 
11,887 
1,298,696 
23,394 
3,607,326 
36,281 2,352,473 
11,620 
1,370,374 
24,376 
3,722,847 
36,996 1.9 
-2.2 
6.6 
4.2 
3.2 
2.0 Exports EC (*) 
1990 1991 1992 Pet. chang* 
92/91 
1,446,608 
12,823 
243,290 
9,866 
1,689,898 
22,688 1,607,441 
13,098 
244,486 
9,763 
1,751,927 
22,861 1,602,774 
13,703 
266,760 
10,114 
1,868,624 
23,817 6.3 
4.6 
4.6 
3,7 
6.1 
4.2 Balance 
1990 1991 1992 
-806,901 
1,398 
-806,237 
-8,760 
-1,612,138 
-7,362 •801,190 
1,211 
-1,064,209 
-13,641 
-1,856,399 
-12,430 -749,898 ; 
2,083 
-1,114,624 
-14,261 
-1,864,323 
-12,178: 
Source: EUROSTAT 
Textiles - CITC 66 
r^ Clothing - CITC 84 (-848) (·): Extra-EC only 
67 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 10 
Μέσα ετήσια ποσοστά αύξησης των εξαγωγών της ΕΚ 
(%, σε ποσότητα) 
Κλωστοϋφαντουργικά 
Προορισμός 88/92 
Εκτός ΕΚ. 4.6 
Εκβιομηχανι­
σμένες χώρες -03 
Ε*ΕΣ -0.2 
ΗΠΑ -0.2 
Ιαπωνία 0.6 
Α ναπτυσσόμε νες 
χώρες, όπου: 7.8 
Λεκάνη Μεσσογείου 7.7 
Λατινική Αμερική 14 » 
Ινδική χεραόννηοος 00 
ASliAN 211 
Άπω Ανατολή 5.9 
XKAh 16.5 Είδη ένδυσης Κ λοχιτοϋφαντουργικά 
+ Είδη ένδυσης 
91/92 
6.3 
5.2 
3.6 
14.2 
-7.8 
0.5 
-0.4 
9.6 
87 
25.8 
3.0 
35.6 88/92 
4.8 
-0.7 
1.2 
-12.7 
9.3 
7.3 
99 
13.0 
229 
ΙΜ 
17,9 
53.3 91/92 
4.6 
-3.8 
-2.5 
-8.5 
-6.9 
9.7 
2.0 
18.4 
-10.8 
34.7 
32.6 
41.6 88/92 
4.6 
-0.4 
0.1 
-1.7 
1.7 
7.7 
7.9 
14.7 
0.2 
2o.y 
66 
19.6 91/92 
6.1 
3.5 
11 
11.7 
-7.7 
1.3 
-0.1 
106 
8 3 
26.0 
4.7 
36.5 
Πηγή : OSO; COMliXT 
Κ λοχιτοϋφαντουργικά : CITC 65 
Είδη ένδυσης : CITC 84 (-848) 
ιΛ, 
68 
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ 
Σειρά 
Ι*Μ3ΙΝ31ΙΚ1'Σ 
(εκατ. ECU) 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
87 
9 
Κ) Ελβετία 
Αυστρία 
ΗΠΑ 
Κίνα 
Τουρκία 
Ιαπωνία 
Ινδία 
Πακιστάν 
Ν.Κορέα 
Ταϊβάν 
Ε-ΑΓΟΓΕΣ 
Σειρά 
biJONOUKJ-L 
(εκατ. ECU) 
3 
4 
5 
6 
7 
Κ 
9 
10 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ U 
Οι δέκα πρώτοι εμπορικοί εταίροι της ΕΚ 
(% βάσει αξίας) 
Κλωστοϋφαντουργικά Ι'"ίΛη ένδυσης 
1988 1992 1988 1992 
9.700 ΙΜΜ^όΙΠΦΣ 11.620 1*ΜΛΝΠ11ΚΙ·Σ 23.882 Βί*ΟΝ31ΙΚ11 35.995 
(εκατ. ECU) (εκατ. ECU) (εκατ. ECU) 
13.0 
9.2 
8.6 
6.9 
6.9 
6.8 
6,5 
4.0 
3.2 
2.8 Ελβετία 
Αυστρία 
ΗΠΑ 
Ινδία 
Κίνα 
Τουρκία 
Ιαπωνία 
Πακιστάν 
Ινδονησία 
Ν.Κορέα 10.9 
9.3 
8.6 
7.6 
7.2 
6.5 
5,6 
4.7 
4.1 
3.0 Χογκ-Κογκ 
Τουρκία 
Γιουγκοσλαβία 
Ν.Κορέα 
Κίνα 
Μαρόκο 
Τυνησία 
Ινδία 
Αυστρία 
Ταϊβάν 9.Κ Κίνα 8.7 
4.9 Τουρκία 6.9 
4.6 Χογκ-Κογκ 6.9 
4.5 Μαρόκο 3,5 
4.2 Τυνησία 3.4 
2.5 Ινδία 2.7 
2.4 Πολωνία 2.5 
2.4 Ινδονησία 25 
2.2 Ν.Κορέα 2.0 
2.0 Αυστρία 1.9 
Κλωστοϋφαντουργικά Είδη ένδυσης 
1988 1992 1988 1992 
10.891 ΗίΜΛΓΟΙΙΚΕΣ 13,703 1**ϋΙΝ0ΙΙΚΙ·Σ 18.772 Ι*ΚΟΙΝΟΙΙΚΕΣ 23.817 
(εκατ. ECU) (εκατ. ECU) (εκατ. ECU) 
ΗΙΙΛ 
Ελβετία 
Αυστρία 
Ιαπωνία 
Γιουγκοσλαβία 
Σουηδία 
Φιλανδία 
Τυνησία 
Μαρόκο 
Καναδάς 12.9 
9.1 
8.7 
6.9 
6,6 
5.3 
3.3 
3.2 
3.2 
2.5 Ι1ΙΙΛ 
Αυστρία 
Ελβετία 
Πολωνία 
Ιαπωνία 
Τυνησία 
Μαρόκο 
Σουηδία 
Χογκ-Κογκ 
Ουγγαρία 10.5 Ελβετία 7.6 Ελβετία 6.8 
8.0 HI ΙΑ 6.8 Αυστρία 5,7 
7.4 Αυστρία 5.7 ΗΠΑ 4.6 
5.7 Ελβετία 4.4 Ελβετία 4.2 
5,0 Ιαπωνία 3,0 Ιαπωνία 4,0 
4.9 Νορβηγία 2,6 Νορβηγία 2,2 
4.8 Φιλανδία 1.3 Χογκ-Κογκ 1.5 
Κανάρια Νησιά 1.2 Κανόρανηαά 1.1 
Καναδάς 1.1 Φιλανδία 1.0 
Χογκ-Κογκ 1.0 Τυνησία 0.8 3.9 
3.0 
2.8 
Πηγή : tëurostat, Comext 
Κλο>στοϋφαντουργικά ( CITC rev. 3) = 65 
Ηίδη ένδυσης ( CITC rev. 3) = 84 - 848) 
/-c. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 12 
Εξέλιξη του μεριδίου των εξαγωγών ΕΚ στις εισαγωγές E*EE 
Κλωστοϋφαντουργικά και είδη ένδυσης 
Εξέλιξη του μεριδίου των εξαγωγών ΕΚ στις εισαγωγές 
Ιαπωνίας και ΗΠΑ 
Κλωστοϋφαντουργικά και είδη ένδυσης 
% 
25 
20 
15 
10 
88 89 
Κ/Ε: CITC (65-Η-848) 
Πηγή.ΟΟΣΑ, Comtrade 90 91 92 
u i~ 
70 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 13 
Μέσα ετήσια ποσοστά αύξησης των εισαγωγών της ΕΚ 
(%, σε ποσότητα) 
Κλωστοϋφαντουργικά Είδη ένδυσης Κλωστοϋφαντουργικά 
+ Είδη ένδυσης 
Προορισμός__ . 88/92 
Εκτός ΕΚ 5.3 
Εκβιομηχανι­
σμένες χώρες 3.7 
Ε*ΕΣ 3.0 
ΗΠΑ 3.9 
Ιαπωνία 3,0 
Αναπτυσσόμενες 
χώρες 5.3 
όπου: 
Λεκάνη Μεσσογείου 1.6 
Λατινική Αμερική -6.2 
Ινδική χερσόννησος 
ASEAN 13.0 
Άπω Ανατολή 0.8 
XKAti 12.1 ,91/92 
1.9 
1.1 
6.6 
-9.1 
-6.6 
0.3 
-5.3 
-20.7 
13.4 
8.5 
-11.0 
22.0 88792 
13.8 
9.6 
1.8 
27.3 
-6.2 
13.4 
14.3 
28.0 
25.9 
17.8 
61 
21.8 91/92 
5.5 
-0.8 
0.2 
-2.6 
-220 
3.8 
5.1 
9.4 
16.0 
3.2 
-4.1 
315 88/92 
8.0 
4.1 
3.0 
5.6 
22 
8.5 
7.4 
-3.3 
14.5 
14.9 
3.9 
15.6 91/92 
3 
1.0 
6.2 
-8.4 
-7.8 
1.8 
-0.1 
-17.0 
14.0 
6.2 
-7.0 
25.7 
Πηγή COMTRAD ίίν&οιτητ 
71 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 14 
Εμπόριο Κ/Ε της ΕΚ - 1992 
(000 ECU) 
Εξαγωγές Εισαγωγές Υπόλοιπο 
Κίνα 
Τουρκία 
Ινδία 
Χονγκ-Κονγκ 
Ινδονησία 
Βόρεια Κορέα 
Πακιστάν 
Ταϋλάνδη 
Μαλαισία 
Ταϊβάν 
Μακάο 
Φιλιππίνες 
Βραζιλία 
ΣΥΝΟΛΟ 62974 
390.326 
22.065 
783.180 
45636 
283.112 
23.281 
57.103 
39.684 
225.829 
2830 
45.115 
64.664 
2045.799 4309.280 
3560.594 
2093.451 
2640.753 
1382877 
1300.038 
1089.544 
956.288 
651.350 
787.156 
430.765 
353.759 
292893 
19.848.748 -4246.306 
-3170.268 
-2071386 
1857.573 
1337.241 
1016.926 
1066.263 
-899.185 
-611.666 
-561.327 
-427.935 
-308.644 
-228.229 
-17.802949 
Πηγή , Comext 
(-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 15 
Μέσες τιμές εμπορευμάτων - Κλωστοϋφαντουργία 
Import Export lntra-;EC 
Μέσες τιμές εμπορευμάτων - Είδη ένδυσης 
40.00 τ 7.00 
-1.00 
Import Export Intra-EC 
Πηγή : Eurostat L-i 
73 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 16 
Παραγωγή και εξωτερικό εμπόριο κατά κατασκευαστικό στάβιο -1992 
(μονάδα: L000 τόννοι) 
Κλάδοι 
Χημικές ίνες 
Νήματα 
Υφάσματα εν γένει 
Υφάσματα εκτός 
δικτυωτής πλέξης 
Υφάσματα 
δικτυωτής πλέξης 
Είδη ένδυσης 
- δικτυωτής πλέξη 
Είδη ένδυσης 
- λοιπά υφάσματα 
Είδη ένδυσης 
Υφάσματα 
τελικής χρήσης 
Τάπητες 
Υφάσματα 
οικιακής χρήσης 
Υφάσματα 
τεχνικής χρήσης 
Λοιπά υφάσματα** 
Σύνολο ειδών 
τελικής χρήσης Ι ίξαγωγές 
ΙΙαραγωγή εκτός ΕΚ 
3|7ί·<· 474.0 
24*1.5 
2551.2 
2033.2 
517.9 
2156.1 
1053.7 
1102.4 
2718.4 
703.4 
760.7 
393.6 
860.6 
4874.5 127.9 
498.2 
452.0 
46.3 
203.5 
109.8 
93.7 
348.6 
87.1 
50.5 
42.8 
168.2 
5521 Εισαγωγές 
εκτός ΕΚ 
634.9 
426.4 
643.2 
594.9 
48.3 
1237.0 
574.6 
662.4 
4329 
83.5 
162.2 
68.0 
119.2 
1669.9 3337.3 
2/55.0 
2696.2 
2176.2 
520.0 
3189.6 
1518.5 
1671.1 
28027 
699.8 
872.4 
418.8 
811.6 
5992.3 Εισαγωγές/ 
Kun^uif) 
!*><» 
155 
23.9 
27.3 
9.3 
38.8 
37.8 
39.6 
15.4 
11.9 
18.6 
16.2 
14.7 
27.9 Εξαγωγές/ 
!Μ**νωγή Υπόλοιπα 
\4Ί 
5 2 
19.5 
22.2 
8.9 
9.4 
10.4 
8.5 
128 
12.4 
6.6 
10.9 
19.5 
11.3 -160 Κ 
-298 5 
-145.0 
-145.0 
-20 
-1033.6 
-464.8 
-568.7 
-84.3 
73.6 
-111.7 
-25.2 
749.0 
-1Π7.8 
* Συμπεριλαμβανομένης της δικτυωτής πλέξης "fully fashioned". 
** Συμπεριλαμβανομένων το>ν μη υφασμένων. 
Πηγή : CITH - CIRKS 
74 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 17 
Παραγωγή και εξωτερικό εμπόριο κατά τόπο παραγωγής 1992 
Τύποι Εισαγωγές Εξαγόίγές/ 
παραγωγής._.._ Παραγωγή Εξαγωγέςς, Εισαγωγές J^raaotoBn ΚοπΕ&άλωση Εισαγωγές 
Κλωστο­
ϋφαντουργικά*. 
Βαμβάκι 2578.9 344.9 861.6 3095.6 27.8 40.0 
Ίϊριο 1420.6 142.2 62.7 1341.0 4.7 226.8 
Μετάξι/ 
συνεχείς ίνες 490! 92.9 97.0 494.2 19.6 95.8 
Είδη ένδυσης** 
ϋίΐμβάκ! 13426 153.4 893.0 20X2.2 42.9 17.2 
Ίΐριο 665.9 48.9 170.9 787.2 21.7 28.6 
Συνεχείς ίνες 764.2 50.5 190.8 904.5 21.1 26.5 
* Κλώση + ύφανση - Στοιχεία 1992 
** Δικτυωτή πλέξη + υφασμένα υφάσματα - Στοιχεία 1991. 
Πηγή : CITH 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 18 
Εξέλιξη της παραγωγής και του εξωτερικού εμπορίου 
κατά κατασκευαστικό στάδιο: 1988-1992 75 
Κλάδοι 
Χημικές ίνες. 
Νήματα 
Υφάσματα εν γένπι 
Υφάσματα εκτός 
δικτυωτής πλέξης 
Υφάσματα 
δικτυωτής πλέξης 
Είδη ένδυσης 
- δικτυωτής πλέξη 
Είδη ένδυσης 
- λοιπά υφάσματα 
Υφάσματα 
τελικής χρήσης 
Τάπητες 
Υφάσματα 
οικιακής χρήσης 
Υφάσματα 
τεχνικής χρήσης 
Λοιπά υφάσματα** 
Σύνολο ειδών 
τελικής χρήσης Ι Ιαραγωγή 
103.8 
90.7 
91.6 
8Κ.7 
104.9 
94.2 
101.2 
88.3 
98.8 
116.1 
86.2 
94.9 
141.7 
96.7 Εξαγωγές 
εκτός ΕΚ 
62.5 
106.5 
138.0 
139.3 
126.8 
113.6 
115.8 
111.2 
117.3 
104.7 
100.0 
135.9 
127.5 
115.9 Εισαγωγές 
εκτός ΕΚ 
97.5 
103.6 
H9.7 
117.4 
157.3 
155.9 
176.7 
141.4 
142.4 
126.7 
157.2 
135.2 
140.9 
1522 Κακ&άλίιΡΠ 
113.1 
91.8 
91.0 
87.9 
106.5 
109.8 
119.4 
102.4 
101.6 
118.9 
93.3 
96.6 
101.5 
105.9 Εισαγωγές/ 
KcnwvOA&wn 
86.0 
113.1 
1320 
133.2 
1476 
1421 
147.7 
138.0 
140.0 
106.3 
168.6 
139.6 
139.0 
143.8 Εξαγωγές/ 
Uqpoywyn Υπόλοιπο 
60.1 
118.2 
1500 
156 3 
120,3 
120.5 
1143 
125.0 
118.5 
90.5 
115.8 
143.4 
89.9 
120.2 -2685 
-590.0 
-321.3 
-3250 
-7.8 
-164*0 
-695.1 
-952.8 
-91.2 
-13.7 
-1644 
-44.0 
+1.7 
-1.759.1 
* Συμπεριλαμβανομένης της δικτυωτής πλέξης "fully fashioned". 
** Συμπεριλαμβανομένων των μη υφασμένων. 
rh^:CITH-CIRFS 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 19 
Εξέλιξη του δολαρίου σε σχέση με το κοινοτικό συνάλλαγμα 
-20.00 -10.00 
Revaluation 0.00 10.00 
Change "h % 20.00 30.00 40.00 
Devaluation 50.00 
|end 1991 -
Pugust 1993 pi end 1988 -
LJ end 1991 
Πηγή : Werner Int 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 20 
Μερίδιο των εξαγωγών της ΕΚ στις εισαγωγές των ΗΠΑ - Κ/Ε 
# 14.00 τ 
12,00 -
10.00 •-
8.00 --
6.00 •• 
4.00 -• 
2.00 · 
0.00 •-
1988 1989 1990 1991 1992 
3 EC's share of US i«ports ECU/US$ τ 0.95 
0.9 
4 0.85 « 
3 ο 4 0,8 ω 
4 0.75 
4 0.7 
Ελλειμμα εμπορικών συναλλαγών και συναλλαγματική ισοτιμία - Κ/Ε 
0.00 
1988 1989 1990 1991 1992 
] EC deficit ECU/US$ 
Πηγή: Eurostat, Comtrade ;•' / 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 21 
Κόστος εργασίας κλώσης και ύφανσης 
Labour costs = Wages + Other costs paid to operators + social costs 
Πηγή: Werner Int. US$/hour (a): 1990-93 
79 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 22 
Εξέλιξη των μισθών, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των τιμών 
1988/1992 
(κλώση και ύφανση) 
Κόστος 
1 Ιμι.ρομίσΟια 
S ΜΜΛ/ώρο 
or. $ ΗΠΑ Πραγματικά 
ημερομίσθια Τιμή Ι Ιραγματικά 
ΐίμτ,ρομίσΟια Ιοοτιμίο 
S HUA or. 
or. εθνικό νόμιομα κατανάλωσης or ι.Ονικό νόμισμα ι;()νικό νόμισμα 
Βέλγιο 
Δανία 
Κάτω Χώρες 
Γερμανία 
Ιταλία 
Η.Β. 
Ιρλανδία 
Ισπανία 
Κλλάδα 
Πορτογαλία 
ΕΚ 
ΗΠΑ 
Ιαπωνία 21.5 
21.3 
20.9 
20,6 
16.2 
10.3 
9.2 
8.0 
7,2 
3/ 
13.9 
11.6 
22.3 +23.6 
+30.2 
+15.5 
+16.2 
+6.1 
+10.5 
+17.7 
-H7.7 
+14.3 
4 21.4 
+13.9 
+1.8 
+ 19.6 +156 
+13.1 
+13.0 
+19.1 
+33.7 
+30.4 
+156 
+39.4 
+1135 
+658 
+33.6 
+21.3 
+10,7 39.2 
+43.3 
+28.5 
35.3 
39.8 
4 40.9 
+ 33.3 
-*57.Ι 
+ 127.8 
4 87.2 
+ 47.5 
+ 23.1 
+ 30.5 -35 
20 
-53 
-5,1 
+ 225 
+ 18.7 
+ 8,8 
+ 16 S 
466 7 
+ 18 ! 
4 13,5 
0.0 
-18.9 4 427 
+ 41.3 
+ 33.8 
+40.4 
+ 17.3 
+ 222 
24.5 
4 40.6 
461.1 
+ 69.0 
4 34.0 
+49.4 
+ 49.4 
* Τιμή κατανάλ<οσηςΙ i πρόβλεψη Κυροστατ, Ιούνιος 199.3 
** Μέσος όρος σταθμισμένος βάσει της απασχόλησης στην κλωστοϋφαντουργία 
Συναλλαγματική ισοτιμία 11 τέλος Αυγούστου 1993 
Ημερομίσθια σε S ΗΝ Α 
Ι Ιηγή : Werner lut. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 23 
Οι κοινωνικές δαπάνες ως % του κόστους εργασίας - 1993 
(κλώση και ύφανση) 
10 15 20 25 30 35 40 
Πηγή: Werner Institute 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 24 
eouncf : ÎTMF ^ Εξοπλισμός κλώσης ;- •; ÔETH/DÛIII^ 
NORTH AMERICA 
SOUTH AMERICA 
ASIA AND OCEANIA 
EUROPE·EC 
EUROPE - EFTA 
EASTERN EUROPE + CIS 
OTHERS 
TOTAL Proportion of ln*t»rt#d e*p«oht«· in 1991 {%) 
Spindl·· 
Short 
•tapt·· 
8.4 
6.1 
62.2 
5.0 
0.5 
9.4 
8.4 
100.0 Long 
ttapl·· 
5.3 
3.7 
41.8 
36.0 
1.0 
6.7 
5.5 
100.0 0-E 
Rotors 
10.8 
3.3 
17.0 
6.1 
0.4 
68.1 
4.2 
100.0 Shipment· In 1983-92 aa · % of (nruried oapaohl·· 
(modernization rata) 
Solndk· 
Short 
•tapi·· 
8.3 
16.6 
18.4 
36.8 
66.2 
16.4 
24.6 
18.7 Long 
ttapk· 
21.5 
19.3 
26.0 
24.6 
40.4 
52.1 
40.3 
27.7 0-E 
Rotor· 
101.4 
59.1 
71.6 
124.8 
131.0 
84.6 
73.1 
85.8 Shipment· In 1992 a· a % 
of »hlpm*nt* In 1991 
Splndl·· 
Short 
•tapi· · 
66.4 
91.6 
63.6 
87.5 
68.3 
134.1 
103.4 Long 
•tapi·· 
811.3 
118.7 
132.5 
126.3 
292.6 
55.4 
100.6 
72.7 106.1 0-E 
Rotor· 
187.8 
104.0 
90.6 
111.5 
164.2 
43.7 
119.3 
90.6 
Παραδόσεις 1983-92 ως % του εξοπλισμού του εγκατεστημένου το 1991 
Κ. Aatrin 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 25 
Εξοπλισμός ύφανσης # Ο- }ϊ{ ^ - ·; ΟΡΓΗ/ΜΙΚ^ 
NORTH AMERICA 
80UTH AMERICA 
ASIA AND OCEANIA 
EUROPE - EC 
EUROPE -EFTA 
EASTERN EUROPE + CIS 
OTHERS 
TOTAL Proportion of Installed oapaoMfea In 1991 (%) 
Loom· 
ehutH«4··· 
12.9 
6.9 
26.6 
10.9 
0.6 
39.8 
4.4 
100.0 •hurt· 
4.1 
9.0 
71.3 
2.0 
5.1 
e.5 
100.0 Filament 
weavlrw 
93.8 
3.0 
3.2 
0.0 
100.0 Wool 
weevtna 
1.8 
12.3 
39.8 
23.4 
0.6 
17.6 
4.6 
100.0 Shipment· In 1983-92 ·· a % 
of Inatafled oepeoitfee 
(monet raiaoon ntef 
Shuttle-!·*· 
loom· 
60.9 
39.2 
149.0 
131.4 
93.7 
29.2 
29.7 
77.9 Shuttle-loom· 
0.8 
1.7 
9.1 
0.6 
2.1 
.1.3 
1.6 
8.9 Shipment* In 1992··· % 
of ahlpment· In 1991 
Shuttle-t··· 
loom· 
109.1 
111.0 
107.0 
81.8 
39.4 
116.9 
88.S 
107.0 Shuttl«-loom· 
0.0 
79.1 
s β.ο 
3500.0 
42.9 
56.2 
•OUUCt: tTMF 
Παραδόσεις 1983-92 ως % του εξοπλισμού του εγκατεστημένου το 1991 
Λ ΓΓ3 
Η. America Ι 1 
ΙΑκιΙα AJU Α. OocuU Empt-EC Bwopt-EIU Ε**. E«rope + CU Otikfi 
HHH Shuttlo-leu loom· MMP8B Loomi with thuttlo 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 26 
Τα επιτόκια κατά το 1992 
Πηγή : Werner Int. 
84 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 27 
Ποσοστό εκσυγχρονισμού^της ευρωπαϊκής βιομηχανίας τύπου Cotton 
στον τομέα open end και σε αργαλειούς χωρίς άτρακτο 
Open end (%) Αργαλειοί χωρίς άτρακτο (%) 
Βέλγιο 119.8 116.0 
Δανία 100.0 3.3 
Γερμανία 135.4 146.9 
Ελλάδα 69.0 20.7 
Ισπανία 143.0 138.0 
Γαλλία 94.0 151.0 
Ιρλανδία 60.0 19.1 
Ιταλία 179.3 236.0 
Κάτω Χώρες 98.5 35.4 
Πορτογαλία 101.9 46.4 
Ηνωμένο Βασίλειο 80.9 100.2 
ΕΚ 124.9 136.0 
Παγκόσμιο σύνολο 85.6 77.9 
Πηγή : Werner Int. 
1Παράδοοη 1983-1992 οε σχέοη με τα εγκατεοτημένο υλ,κό το 1991 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 28 
7,000 
2,000 
1,000 -Επενδύσεις ανά απασχολούμενο άτομο 1991-1992 (ECU) 
Κλωστοϋφαντουργική βιομηχανία 
(συμπεριλαμβανομένης της δικτυωτής πλέξης) 
Πηγή :: OETH/DG ΙΙΙ-Ε4 B"L DK D(West) I 
NL F IRL UK Ε 
Η Ρ EC 1991 
1992 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 29 
Ωρες απασχόλησης ανά χειριστή 
1991 
Ο 
TAIWAN 
MOROCCO 
TURKEY 
BRAZIL 
PORTUGAL 
USA 
JAPAN 
GREECE 
IRELAND 
HUNGARY 
SPAIN 
UK 
NEIHERLANDS 
FRANCE 
GERMANY 
ITALY 
BELGIUM 
DENMARK 500 1,000 1,500 2,000 2,500 
Πηγή : Werner Int. 
Πηγή : OETH ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 30 
88 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 31 
Δείκτες παραγωγικότητας 1993 
Βασική κλωστοϋφαντουργία Βιομηχανία 
ΙΟώσηκαυίφαΥ^ια ειδ^^ένδίίσης 
Γαλλία 75 75 
Λυτική Γερμανία 92 92 
Γλλάδα 57 40 
Ιταλία 100 80 
1 Ιορτογαλία 50 55 
Ισπανία 78 60 
Η.Β. 70 75 
Βραζιλία 70 45 
Ουγγαρία 45 40 
Ιαπωνία 90 85 
Μαρόκο 35 50 
Ταϊβάν 60 70 
Τουρκία 75 45 
ΗΠΑ 73 100 
Πηγή : Werner Int. 
l'C 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 32 
Δείκτες κόστοος εργασίας κατά μονάδα - 1993 
20 40 60 80 100 120 
Labour cost index / Productivity Index 
Πηγή: Werner Int./ DG III Clothing «Spinning and weaving 
90 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 33 
Τιμές πρώτων υλών 
ΤΙΜΕΣ ΠΟΛΥΕΣΤΕΡΩΝ 
$ ΗΠΑ ανά kg 
„..,__ _.. . A9W 1989..______„1990 1991 1992 1993 
Δυτική Γερμανία 2.04 1.91 1.96 1.79 1.81 
Ιταλία 2.01 1.89 1.92 1.40 1.47 
ΗΠΑ 1.69 1.85 1.67 1.61 1.64 
Ιαπωνία 1.75 1.51 1.61 1.80 1.75 
Ταϊβάν 1.61 1.31 1.12 0.99 1.05 
ΤΙΜΕΣ ΒΑΜΒΑΚΑ 
Τιμή Cl F Βόρεια Ευρώπη - $ HI ΙΑ ανά kg 
.„... .1988 1989 1990 1991 1992 1993 
Ευρώπη 1.48 1.67 1.93 1.80 1.31 1.29 
ΗΠΑ 1.58 1.61 1.89 1.80 1.49 1.33 
Τουρκία 1.31 2.21 2.34 1.87 1.70 1.79 
Βραζιλία 1.26 1.67 1.72 1.45 1.53 1.59 
Ι Ιηγή : Cotton Outlook 
η 
91 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 34 
Περιβαλλοντικό κόστος στα στάδια της βαψής και του τελειώματος 
ΩΣ % ΤΟΥ ΟΛΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ 
1992 
Ρύπανση νερών 
Ατμοσφαιρική ρύπανση 
Κόστος εργασίας 
Ενεργειακό κόστος 
Γενικά έξοδα 
Συντήρηση 
Αποσβέσεις 
Αοιπές δαπάνες 
Ολικό κόστος (ί 
4.4 
1.2 
1 
0.2 
0.2 
0.2 
1.8 
0.2 
9.2 ΓΗ 
2.7 
1.2 
0.7 
0.9 
1.3 
0.7 
2 
0.6 
10.1 Ι 
1.9 
0.4 
0.3 
0.7 
1.5 
0.2 
0.4 
0.4 
5.8 NL 
2.1 
0.5 
0.3 
0.1 
0.2 
0.7 
1.2 
5.1 UK 
2.3 
0.5 
0.7 
0.3 
0.6 
0.1 
4.5 Β 
3.5 Α 
0.8 
0.7 
0.4 
0.1 
0.4 
0.9 
0.4 
0.5 
4.2 
Πηγή : ΑΙΤΙΤ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 35 
Ανάλυση ανταγωνιστικότητας της προσφοράς διαφόρων χωρών 
• SUPPLYING 
COUNTRIES 
EC 
MEDITERRANEAN 
RIM 
EASTERN 
COUNTRIES 
MAURITIUS 
N1CS 
ASEAN 
LESSER 
DEVELOPED 
ASIAN 
COUNTR1IÎS QUALITATIVE KEY SUCCESS FACTORS 
Sophistication 
Index 
121 
93 
in 
80 
94 
83 
100 , Quality 
standards 
+ + 
+ + 
s 
+ + 
-Rcl lability 
+ 
+ 
+ 
s 
+ 
-Small order 
accepted 
+ + 
+ + 
+ + 
-
-
-Yarn or 
fabric local 
availability 
+ + 
+ 
-
s 
+ 
= 
s Technical 
know-how 
(uilored) 
+ + 
s 
+ 
s Technical 
know-how 
(light 
clothing and 
knitwear) 
+ + 
+ 
+ 
+ 
+ + 
s Flexibility of 
production 
+ + 
+ + 
+ Minimum 
delivery lead 
time 
+ + * 
s 
+ 
+ 
. s 
-Repeat order 
possibility 
+ + 
+ 
+ ECONOMIC 
FACTOR 
Net ft retail 
margin 
at lowed 
54ft 
64% 
64ft 
55ft 
55ft 
6?ft 
67ft 
• Respectively quick response process/ traditional production process. 
Πηγή : IFM, "Ανάλυση ανταγωνιστικότητας τελειωμένων κλωστοϋφαντουργικών 
προϊόντων και ειδών ένδυσης : σύγκριση εισαγόμενων και παραγόμενων στην 
Ευρώπη ειδών" 1992 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3© 
Εξαγωγές της Πορτογαλίας και των ΠΕΧ στην ΕΚ 
ν> c ο 
ο ο ο 
1988 Exports to the EC - Textiles 
1989 1990 Portugal 
PECOs 
1991 1992 
V» C Ο 
Ο Ο Ο 
1988 Exports to the EC - Clothing 
1 
1989 H-
1990 1991 1992 m Portugal 
<=» PECO (TTP) 
-· PECO (total) 
Source: Eurostat - Comext 
9-η 
ISSN 0254-1483 
COM(93) 525 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR ίο 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-93-568-GR-C 
ISBN 92-77-60241-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοί π.ω. 
L-2985 Luxemhour?