ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(93) 156 τελικό 
Βρυξέλλες, 19 Απριλίου 1993 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόγραμμα IMPACT 
σχετικά με τα σημαντικότερα γεγονότα και εξελίξεις στην αγορά υπηρεσιών 
ηλεκτρονικής πληροφόρησης το 1991 
1. Η ανακοίνωση αυτή αφορά το πρόγραμμα IMPACT (κοινοτικό σχέδιο δράσης για 
τη δημιουργία αγοράς υπηρεσιών στον τομέα των πληροφοριών) το οποίο 
εγκρίθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 91/691/ΕΟΚ της 12ης 
Δεκεμβρίου 1991. 
2. Οπως ορίζει το άρθρο 6 της απόφασης ίου Συμβουλίου αριθ. 91/691/ΕΟΚ, 
συντάχθηκε έκθεση για τις κυριότερες εξελίξεις και τα σημαντικότερα 
γεγονότα που συνέβησαν στην αγορά υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης το 
1990-1991. Η έκθεση αυτή επισυνάπτεται στην.παρούσα ανακοίνωση. Εχουν ήδη 
διαβιβαστεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο δύο παρόμοιες 
εκθέσεις οι οποίες περιγράφουν την κατάσταση της αγοράς κατά τις 
περιόδους 1988-89 και 1989-90. Πρόκειται, αντιστοίχως, για τα έγγραφα 
SEC(90) 1788 τελικό, με ημερομηνία 24 Σεπτεμβρίου 1990, και SEC(92) 1536 
τελικό, με ημερομηνία 2 Σεπτεμβρίου 1992. 
3. Η παρούσα τρίτη έκθεση προβαίνει σε ανασκόπηση των σημαντικότερων τάσεων 
που επισημάνθηκαν κατά την περίοδο 1990-1991 στους παρακάτω τομείς: 
υπηρεσίες βάσεων δεδομένων ASCII άμεσης επικοινωνίας (online), 
υπηρεσίες videotex, 
έκδοση σε δίσκους CD-ROM, 
υπηρεσίες που βασίζονται σε ιηλεομοΙΟΊ υπ ία (φαξ) και υπηρεσίες audiotex. 
4. Η έκθεση επισημαίνει τις παρακάτω βασικές δ ι απ ι σ ι ώσρ ι ς, μερικές από ιις 
οποίες επιβεβαιώνουν ay κάποιο βαθμό ιις αντίστοιχες διαπιστώσεις ι ων 
προηγούμενων εκθέσεων: 
- Το 1990, ο κύκλος εργασιών των εγκατεστημένων στην Κοινότητα 
παραγωγών και διανομέων υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης ανήλθε σε 
3,1 δισεκατ. ECU περίπου. Εκτιμάται ότι ο τομέας αυτός παρέχει 
απασχόληση σε 32.000 άτομα κατανεμημένα σε 7.000 επιχειρήσεις, εκ των 
οποίων οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο χρηματοπιστωτικό 
και επιχειρηματικό τομέα αντιπροσωπεύουν περίπου το 95% του συνολικού 
κύκλου εργασιών. Από την άποψη αυτή (δηλαδή του κύκλου εργασιών), ο 
τομέας ι ων υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης βρίσκεται μεταξύ δύο 
άλλων σημανι ι κών από στρατηγική άποψη τομέων: ι ης έρευνας αγοράς (1,9 
δισεκατ. ECU) και της παροχής συμβουλών management (3,5 δισεκατ. 
ECU) . 
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να κυριαρχούν στις διεθνείς αγορές 
επάγγελμα ι ι κών υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης. Πράγματι, ο 
κύκλος εργασιών ι ης αμερικανικής βιομηχανίας υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης ανήλθε το 1990 σε 6,9 δισεκατ. ECU περίπου, ήταν δηλαδή 
υπερδιπλάσιος από τον συνολικό κύκλο εργασιών της αντίστοιχης 
βιομηχανίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (3,1 δισεκατ. ECU). Αϊτό τυπική 
άποψη, η μέση ευρωπαϊκή εταιρεία είναι μικρότερου μεγέθους, λιγότερο 
κάθετα ολοκληρωμένη και περισσότερο εθνικά προσανατολισμένη από τις 
αντίστοιχες αμερικανικές. Εξάλλου, εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές 
μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κοινότητας όσον αφορά την 
παραγωγή βάσεων δεδομένων και τον αριθμό των φορέων που 
δραστηριοποιούνται στην αγορά. 
Ο ρόλος της Ιαπωνίας στις παγκόσμιες αγορές ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
παραμένει σχετικά δευτερεύων, καταβάλλονται όπως μεγάλες προσπάθειες 
από το δημόσιο τομέα για την ενθάρρυνση της καινοτομίας στην παροχή 
η λ εκι ρον ι κών υπ η ρ ε σ ι ών . 
- Υπάρχουν σημαντ ικε'ς διάφορες μεταξύ των ε π ι μ?ρους κρατών μελών όσον 
αφορά την ανάπτυξη ι r j r^ αγοράς πληροφόρησης. Ιδιαίτερα προβλήματα 
αντιμετωπίζουν οι "λιγότερο ευνοημένες" περιφέρειες της Κοινότητας 
όσον αφορά τη ζήτηση πληροφοριών, την παροχή τους από τοπικούς φορείς 
και την τηλεπικοινωνιακή υποδομή. 
Οι περισσότερες επιχειρήσεις παροχής πληροφοριών λειτουργούν σε 
εθνική, ως επί το πλείστον, βάση και παρέχουν επαγγελματικές 
υπηρεσίες πληροφόρησης μόνο στις δικές τους εθνικές αγορές. 
- Τα διάφορα τεχνικά, γλωσσικά, διοικητικά και νομικά εμπόδια 
εξακολουθούν να παρακωλύουν την ανάπτυξη μιας κοινής αγοράς στον 
τομέα των υπηρεσιών πληροφόρησης. Παρά τις ευκαιρίες που προσφέρει η 
ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, ελάχιστες πραγματικά πανευρωπαϊκές υπηρεσίες 
πληροφόρησης διατίθενται στην αγορά. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την 
ανάγκη για ανάληψη δραστηριοτήτων διεύρυνσης της αγοράς και βελτίωσης 
της ενημέρωσης, με βάση την κεντρική στρατηγική έννοια INFO EURO 
ACCESS (βελτίωση των δυνατοτήτων πρόσβασης στην πληροφόρηση σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο) του προγράμματος IMPACT. 
Από την εποχή κατά την οποία δημοσιεύθηκε η προηγούμενη ετήσια έκθεση της 
Ομάδας Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφοριών (ΟΠΑΠ), έχουν διαπιστωθεί τρεις 
σημαντικές νέες εξελίξεις: 
- Τα στοίχε ία ιιου ΙΙΟΟΚΓΙΜ τ οην αιιό τους οείκτες προοφοράς και ζήιησης, τα 
οποία έχει συλλέξει η ΟΠΑΠ, δείχνουν επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης 
των διεθνών αγορών πληροφόρησης άμεσης επικοινωνίας (online). Το 
1990, η ευρωπαϊκή αγορά παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
παρουσίασε αύξηση της τάξεως του 12,5% μόνο, έναντι προηγουμένων 
εκτιμήσεων που προέβλεπαν ετήσια αύξηση της τάξης του 20-30%. Η 
επιβράδυνση αυτή εμφανίστηκε στις αρχές του δεύτερου εξαμήνου του 
1990 και συνεχίστηκε ολόκληρο το 1991. Η ύφεση που χαρακτηρίζει την 
παγκόσμια οικονομία φαίνεται ότι επηρέασε αρνητικά τη ζήτηση στις 
αγορές της Κοινότητας, της Βόρειας Αμερικής και της Ιαπωνίας. 
- Το ενδοκοινοτικό "εμπόριο" βάσεων δεδομένων ASCII άμεσης επικοινωνίας 
υπήρξε το τμήμα της αγοράς ιιου παρουσίασε τη μεγαλύτερη ανάπτυξη 
μεταξύ του 1989 και του 1990, με ρυθμό αύξησης της τάξης ίου 26,1% 
(σε απόλυτες τιμές), ενώ οι εξαγωγές σε προορισμούς εκτός της 
Κοινότητας αυξήθηκαν μόνο κατά 6%. 
- Οι δραστηριότητες συγχωνεύσεων και εξαγορών αποτελούν σημαντική 
δύναμη στην ευρωπαϊκή αγορά πληροφόρησης, καθώς οι βιομηχανικές 
επιχειρήσεις επιδιώκουν να συμπεριλάβουν την παραγωγή και διανομή 
πληροφοριών στον κύκλο των δραστηριοτήτων τους. Ο αριθμός των 
επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης που 
δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά παρουσιάζει σταδιακή μείωση 
και προβλέπεται να πέσει από 7.000 εταιρείες το 1991 σε όχι 
περισσότερες από 5.500 έως το 1995. 
it 
Π ε ρ ι εχόμενα 
Σελ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ i 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ϋ 
1. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΛΑΙΣΙΟ 1 
1.1 Παγκόσμιες αγορές και διεθνής ανταγωνισμός 1 
1.2 Ευρωπαϊκές αγορές για ηλεκτρονική πληροφόρηση 2 
1.3 ΗΠΑ 3 
1.4 Ιαπων ία 4 
1.5 Αναφαινόμενες αγορές στην Ανατολική Ευρώπη 6 
2. ΤΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΔΥΝΑΤΑ ΚΑΙ ΑΔΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 7 
2.1 Τα δυνατά και αδύνατα σημεία της Ευρώπης από την πλευρά 
της προσφοράς 7 
2.2 Δυνατά και αδύνατα σημεία των ευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιών 9 
2.3 Μείωση των χασμάτων και των ανισορροπιών στην Ευρώπη 11 
3. ΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ 13 
3.1 Δείκτες της ευρωπαϊκής ζήτησης 13 
3.2 Τάσεις της ζήτησης για επαγγελματική ηλεκτρονική πληροφόρηση 18 
3.2.1 Ανταγωνισμός μεταξύ μέσων παράδοσης της πληροφορίας 19 
3.2.2 Ελάττωση της ζήτησης για βάσεις δεδομένων ASCII 
εντός επικοινωνίας 19 
3.2.3 Ενημέρωση των διοικητικών στελεχών όσον αφορά τις 
υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης 19 
4. ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 22 
4.1 Δείκτες της ευρωπαϊκής προσφοράς 22 
4.1.1 Διάρθρωση της ευρωπαϊκής προσφοράς 23 
4.1.2 Τάσεις της ανάπτυξης από πλευράς προσφοράς 26 
4.2 Υπηρεσίες βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας 27 
4.3 Δίκτυα πληροφόρησης τηλεοπτικογραφίας (videotex) 29 
4.4 Υπηρεσίες τηλεακουστικογραφίας (audiotex) 31 
4.5 Οπτικά μέσα πληροφόρησης 34 
4.5.1 Οπτικοί δίσκοι CD-ROM 35 
4.5.2 Προϊόντα πληροφόρησης πολλαπλών μέσων 36 
4.5.3 Συστήματα γεωγραφικής πληροφόρησης (GIS) 38 
5. ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 39 
5.1 Διαρθρωτική αλλαγή στις βιομηχανίες πληροφόρησης 39 
5.2 Συγκέντρωση της ιδιοκτησίας: συγχωνεύσεις και αγορές εταιριών 39 
5.3 Επιχειρηματικές στρατηγικές στον τομέα της πληροφόρησης 41 
5.3.1 Διαφοροποίηση και κυριότητα πολλών μέσων μαζικής 
επικοινωνίας 40 
5.3.2 Διεύρυνση της επαγγελματικής βάσης χρηστών 41 
5.4 Ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς: προκλήσεις και δυνατότητες 42 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 44 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Ι: Ορισμοί 46 
II: Αρκτικόλεξα και συντομογραφίες 48 
III: Βιβλιογραφία 50 
Ιο 
Κατάλογος πινάκων και διαγραμμάτων 
Πίνακες σελ 
1. Παγκόσμια παραγωγή/κατανομή βάσεων δεδομένων ASCII εντός 
επικοινωνίας, 1991. 2 
2. Πρόσοδοι των υπηρεσιών ηλεκτρονικής επαγγελματικής 
πληροφόρησης· ΗΠΑ, απόδοση και εκτιμήσεις, 1988-1992. 3 
3. Βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας· Ιαπωνία, 
μερίδιο της αγοράς των σημαντικότερων παικτών, 1991. 5 
4. Βασικές γραμμές ISDN· προβλεπόμενη υτιοδομή ΕΚ, 1994. 10 
5. Υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης· εκτιμήσεις της ζήτησης 
σε επιλεγμένες αγορές της ΕΚ, τέλη του 1990 και προβλέψεις 
έως το 1994. 14 
6. Υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης· εκτιμήσεις της ζήτησης 
σε επιλεγμένες αγορές της ΕΚ με τεχνολογία παράδοσης, τέλη 
του 1990. 14 
7. Αφοσιωμένα τερματικά τηλεοπτικογραφίας· εγκατεστημένη βάση, 
ΕΚ, τέλη του 1990. 16 
8. Τηλεοπτικογραφία· συνολικός αριθμός χρηστών και 
επαγγελματικοί χρήστες, ΕΚ, τέλη του 1990. 17 
9. Βασικά χαρακτηριστικά των μέσων παράδοσης ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης. 21 
10. Παραγωγή/κατανομή βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας· 
ΕΚ, 1991. 22 
11. Επαγγελματικά κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή και 
παροχής πληροφόρησης στην ΕΚ· κύκλος εργασιών κατά τύπο 
υπηρεσίας ή προϊόντος, 1989/90. 24 
12. Επαγγελματικά κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή και 
παροχής πληροφόρησης στην ΕΚ· κύκλος εργασιών κατά 
ενδιαφέρον αντικειμένου, 1989/90. 25 
13. Βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας· γεωγραφική 
κατανομή του κύκλου εργασιών, 19 89/9 0. 2 8 
14. Διεθνή πρότυπα τηλεοπτικογραφίας· κράτη μέλη της ΕΚ, 1991. 30 
15. Υπηρεσίες υψηλής τιμολόγησης (Premium Rate Services)· 
προθέματα και τιμές, ΕΚ, 1η Μαΐου 1992. 33 
16. Τίτλοι CD-ROM που εκδόθηκαν από παίκτες που εδρεύουν στην 
ΕΚ, 1989-1992. 35 
17. Μηχανισμοί δίσκου CD-ROM· εγκατεστημένη βάση και προβλέψεις: 
επιλεγμένα κράτη μέλη της ΕΚ, 1990-1994. 36 
Διαγράμματα 
Τερματικά τηλεοπτικογραφίας, ΕΚ, τέλη του 1990 15 
Χρήστες τηλεοπτικογραφίας, ΕΚ, τέλη του 1990 17 
Κατανομή βάσεων δεδομένων, ΕΚ, 1990, προσωπικό ανά έργο 26 
Βάσεις ASCII, δεδομένα ΕΚ, ποσοστιαίες πρόσοδοι 1990 ανά είδος 28 
U 
- 1 -
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Στις 26 Ιουλίου 1988 το Συμβούλιο ενέκρινε πρόγραμμμα δράσης για τη 
δημιουργία αγοράς υπηρεσιών πληροφόρησης (το πρόγραμμα IMPACT), και ζήτησε 
από την Επιτροπή να θεσπίσει μια Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης 
(Information Market Observatory-IMO) στο Λουξεμβούργο και να υποβάλλει ετήσια 
έκθεση σχετικά με τις σημαντικότερες εξελίξεις και τάσεις στην ευρωπαϊκή 
αγορά υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης;. Η παρούσα τρίτη ετήσια έκθεση, που 
βασίζεται σε στοιχεία που συλλέχθηκαν κατά το 1991, παρέχει μιαν ανασκόπηση 
της ευρωπαϊκής αγοράς για υπηρεσίες επαγγελματικής πληροφόρησης και εντοπίζει 
τις σημαντικότερες τάσεις που παρουσιάστηκαν σε αυτό το έτος. 
Οπως αναφέρθηκε παραπάνω, η έκθεση αυτή προσφέρει μια ανασκόπηση των 
εξελίξεων σε τέσσερις τομείς κλειδιά της ευρωπαϊκής αγοράς για την 
επαγγελματική ηλεκτρονική πληροφόρηση: 
* υπηρεσίες βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας 
* υπηρεσίες διαλογικής τηλεοπτικογραφίας (videotex) 
* έκδοση οπτικών δίσκων CD-ROM 
* υπηρεσίες διαλογικής τηλεακουστικογραφίας και υπηρεσίες βασιζόμενες 
σε τηλεομοιοτυπία 
Εκτός από τη λεπτομερή παρουσίαση των πορισμάτων από τις εργασίες που 
ανέλαβε ή ανέθεσε η Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης, η έκθεση αυτή 
επιχειρεί να διευρύνει τη χρησιμότητα της εργασίας τονίζοντας τα 
ανταγωνιστικά δυνατά και αδύνατα σημεία ιων ευρωιιαϊκών επιχειρήσεων παροχής 
υπηρεσιών. 
U 
- li 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Εάν η Ευρώπη θέλει να παραμείνει ανταγωνιστική στις διεθνείς αγορές 
αγαθών και υπηρεσιών και να συνεχίσει να πραγματοποιεί προόδους στην επιστήμη 
και την τεχνολογία, τότε θα πρέπει οι οργανισμοί κάθε είδους να έχουν 
πρόσβαση στην καλύτερη δυνατή πληροφόρηση. Η εμπορική αξία της έγκαιρης και 
κατάλληλης πληροφόρησης, ειδικότερα σε στρατηγικούς τομείς λήψης αποφάσεων 
όπως οι επενδύσεις ή η ανάλυση της αγοράς, αναγνωρίζει α ι όλο και περισσότερο 
και - κατά συνέπεια - αναπτύσσεται μια σημαντική αγορά για εμπορεύσιμες 
πληροφορίες μέσα στην Κοινότητα. Οι καταγραφείσες πληροφορίες υπάρχουν σε δύο 
μορφές: σε χαρτί ή σε ηλεκτρονική μορφή. Ο παραδοσιακός εκδοτικός τομέας 
κυριαρχείται από έντυπες εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία, ενώ ο τομέας 
ηλεκτρονικής πληροφόρησης περιλαμβάνει βάσεις δεδομένων ASCII εντός 
επικοινωνίας, διαλογική τηλεοπτικογραφία (videotex), οπτικούς δίσκους CD-ROM 
και άλλα οπτικά μέσα πληροφόρησης, σε συνδυασμό με νέες και εξελισσόμενες 
μορφές παροχής υπηρεσιών όπως η διαλογική τηλεακουστικογραφία (audiotex). Από 
τις αρχές της δεκαετίας του '80, η αγορά για την ηλεκτρονική πληροφόρηση 
εξελίχθηκε απομακρυνόμενη από την αφετηρία της στην επιστήμη και τεχνολογία 
προς την κατεύθυνση ειδικευμένων υπηρεσιών επαγγελματικής πληροφόρησης που 
καλύπτουν χρηματοοικονομικά δεδομένα και στοιχεία εταιριών, έρευνα αγοράς, 
πληροφόρηση μεταξύ επιχειρήσεων και υπηρεσίες ειδήσεων. Η καινοτομία και η 
ποικιλία από την πλευρά της προσφοράς είναι ουσιαστικές για τη συνεχιζόμενη 
αύξηση και την τόνωση της ζήτηόης για υπηρεσίες πληροφόρησης. Για αυτό το 
λόγο, η Επιτροπή έχει προσδώσει ιδιαίτερη έμφαση στην συγχρηματοδότηση 
αρκετών πρωτοποριακών σχεδίων επίδειξης. 
Πρίν από μια δεκαετία, η ευρωπαϊκή αγορά για επαγγελματική ηλεκτρονική 
πληροφόρηση ήταν ασήμαντη από οικονομική άποψη. Με ετήσιο κύκλο εργασιών το 
1990 περίπου 3,1 δισ. ECU, η αγορά υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
παραμένει σχετικά μικρή σε σύγκριση με τις τεράστιες βιομηχανίες των 
τηλεπικοινωνιών (70 δισ. ECU) ή των υπηρεσιών υπολογιστή (33,5 δισ. ECU). 
Εντούτοις, ο τομέας γίνεται όλο και σημαντικότερος από πλευράς κύκλου 
εργασιών και απασχολούμενων ατόμων - στρατηγικά σημαντικοί τομείς παρόμοιου 
μεγέθους με τον τομέα των υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης στην Ευρώπη 
περιλαμβάνουν έρευνα αγοράς (1,9 δισ. ECU) και παροχή συμβουλών διοίκησης 
(3,5 δισ. ECU). 
Σημαντική ώθηση για την αγορά υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης θα 
αποτελέσει ασφαλώς η γενική επέκταση των διασυνοριακών ετι ιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων μετά την εδραίωση της Ενιαίας Αγοράς κατά τα επόμενα χρόνια. 
Καθότι οι επιχειρηματικές δραστηριότητες σε όλους τους οικονομικούς τομείς 
προσαρμόζονται στη νέα πραγματικότητα του ανταγωνισμού και της ρύθμισης μιας 
πανευρωπαϊκής αγοράς, θα χρειαστούν περισσότερες εξωτερικές πληροφορίες για 
να λειτουργούν αποτελεσματικά. Το γεγονός αυτό θα έχει, κατά πάσα 
πιθανότητα, ως αποτέλεσμα την τόνωση νέας ζήτησης για πληροφόρηση σε 
κοινοτικό επίπεδο, και ειδικότερα σε τομείς όπως κατάλογοι ταχυδρομικών 
διευθύνσεων, διαβαθμίσεις φερεγγυότητας και πληροφορίες σχετικά με εταιρίες. 
Παρά την προφανή σπουδαιότητα αυτού του αναιι ι ποοόμενοι> ιομπν ως 
"κινητήριοι) μοχλού" γ ι α κατάντη οφί'λη τιαμαγωγ ι κότ η ι αι. και Ι ΐ| ιιιιυι ι οφομα Π>Π 
οιην αναιιτυξη ι ης ιυμωιιαικης οικονομίας nui υυνολο ι !(>_,, ιπιήρχαν - μίχρι 
ιιροσφάτως - σχειικά λίγες αξιόπιστες πληροφορίες ως ιιρος το μέγεθος και τη 
διάρθρωση της βιομηχανίας πληροφόρησης και ειδικότερα στον τομέα των 
υπηρεσιών που παρέχονται ηλεκτρονικώς. Υπάρχουν πολλά κενά όσον αφορά την 
ιί 
- Ill -
ακριβή γνώση της φύσης της ζήτησης για ηλεκτρονική πληροφόρηση και των 
παραγόντων που ενθαρρύνουν και διαμορφώνουν τη ζήτηση αυτή. Το γεγονός αυτό 
σημαίνει ότι οι νεοεισερχόμενοι στη βιομηχανία ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
έχουν μεγάλες δυσκολίες να εκτιμήσουν το δυναμικό της αγοράς για τις 
υπηρεσίες τους, και ιδιαίτερα σε πανευρωπαϊκή βάση. Η εργασία της Ομάδας 
Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης έχει ως στόχο να δώσει μια πληρέστερη 
εικόνα της αγοράς υπηρεσιών πληροφόρησης και να εφοδιάσει την Επιτροπή με μια 
βάση για τη χάραξη της πολιτικής στο πεδίο αυτό και για την αντιπροσώπευση 
των συμφερόντων των ευρωπαϊκών παραγόντων στα διεθνή φόρουμ. 
Μεταξύ 1989 και 1990, ο κύκλος εργασιών του ευρωπαϊκού τομέα υπηρεσιών 
ηλεκτρονικής πληροφόρησης αυξήθηκε κατά 12,5% (χωρίς διόρθωση για τον 
πληθωρισμό) από 2,8 δισ. ECU σε 3,1 δισ. ECU, όπου η χρηματοοικονομική και 
επιχειρηματική πληροφόρηση παρήγαγαν περισσότερο από 95% του συνόλου των 
προσόδων. Η χρηματοοικονομική πληροφόρηση μόνο, εξαιρουμένης της πληροφόρησης 
σχετικά με μετοχές και τίτλους, τράπεζες, ξένο συνάλλαγμα και ασφαλίσεις, 
αντιστοιχούσε σε περισσότερο από 7 0% των πωλήσεων. Ενώ η απόδοση στον 
συγκεκριμένο τομέα ξεπέρασε κατά πολύ το ρυθμό αύξησης της οικονομίας ως 
συνόλου, η μετρηθείσα αύξηση 12,5% μεταξύ 1989 και 1990 έρχεται σε αντίθεση 
με τις συνήθεις εκτιμήσεις για τα προηγούμενα 3 έτη κατά 20 έως 30%. Αρκετοί 
παράγοντες ενδέχεται να είχαν ως αποτέλεσμα αυτήν τη φαινομενική ελάττωση της 
ζήτησης, και ιδιαίτερα οι γενικά δύσκολες συνθήκες συναλλαγών κατά το δεύτερο 
εξάμηνο του 1990 (ειδικότερα στον τομέα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του 
Ηνωμένου Βασιλείου). Οι συνθήκες συναλλαγών το 1991 απείχαν πολύ από το 
ιδανικό, και υπάρχουν πειστικές αποδείξεις από την πλευρά της ζήτησης που 
δείχνουν ότι ο ρυθμός αύξησης στις διεθνείς αγορές εντός επικοινωνίας έπεσε 
κατακόρυφα, επηρεασμένος από το δίδυμο φαινόμενο της επιβράδυνσης στις αγορές 
χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης. 
Ταυτοχρόνως, μπορεί να θεωρηθεί ότι αυτοί οι ίδιοι παράγοντες ουσιαστικά 
υπογράμμισαν τη σπουδαιότητα της εξωτερικής πληροφόρησης ως πηγής 
ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος και αυτό ενδέχεται να διασφαλίσει τη 
συνεχιζόμενη ανάπτυξη του τομέα ηλεκτρονικής πληροφόρησης στο μέλλον. Για την 
εξαγωγή συμπερασμάτων, είναι σημαντικό να γίνεται διάκριση μεταξύ κυκλικών 
και διαρθρωτικών παραγόντων. Η βορειοαμερικανική εμπειρία δείχνει ότι υπάρχει 
ακόμη μεγάλο δυναμικό για ανάπτυξη της αγοράς πιο μακροπρόθεσμα, αν και τα 
φαινόμενα των κυκλικών υφέσεων μπορεί να την παρεμποδίσουν. 
Η Ευρώπη έχει αρκετά ανταγωνιστικά δυνατά σημεία στις παγκόσμιες αγορές 
όσον αφορά τις υπηρεσίες επαγγελματικής πληροφόρησης, κυρίως λόγω της 
παρουσίας στην Κοινότητα μεγάλων επιχειρήσεων παγκοσμίου επιπέδου στους 
τομείς της πληροφόρησης και των μέσων μαζικής επικοινωνίας, καθώς και της 
ύπαρξης μεγάλων και ισχυρών αγορών για πληροφορίες σε βιομηχανικούς τομείς 
κλειδιά όπως είναι η χημική βιομηχανία και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. 
Ομως, παρά τα στρατηγικά αυτά πλεονεκτήματα, η ευρωπαϊκή αγορά για την 
ηλεκτρονική πληροφόρηση υπολείπεται της βορειοαμερικανικής, τόσο από πλευράς 
προσφοράς όσο και από πλευράς ζήτησης. Οι διαφορές είναι εντυπωσιακές. Από 
την πλευρά της προσφοράς, η Βόρειος Αμερική παρήγαγε σχεδόν 59* της 
παγκόσμιας παραγωγής βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας το 1991, ενώ η 
παραγωγή βάσεων δεδομένων και οι υπηρεσίες κεντρικού υπολογιστή υπερτερούσαν 
αριθμητικά σε σχέση με τους ευρωπαίους ομόλογους τους κατά σχεδόν 2 προς 1. 
Σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη υστερεί και από πλευράς 
συνολικής βιομηχανικής αξίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υιιουργείου Εμπορίου 
των Ηνωμένων Πολιτειών (US Department of Commerce), ο κύκλος εργασιών των 
προμηθευτών των ΗΠΑ το 1990 ήταν 6,9 δισ. ECU, περισσότερο από διπλάσιος του 
% 
- IV -
κύκλου εργασιών της Κοινότητας. Ο άλλος κύριος ανταγωνιστής της Ευρώπης, η 
Ιαπωνία, αποτελεί προς το παρόν έναν σχετικά ελάσσονος σημασίας παράγοντα 
στις παγκόσμιες αγορές για ηλεκτρονική πληροφόρηση, αλλά έχει αναμφίβολα 
δυνατά σημεία όσον αφορά το υλικό (hardware) καθώς και σημαντική συνεισφορά 
του δημόσιου τομέα για την ενθάρρυνση της καινοτομίας στην παροχή υπηρεσιών 
πληροφόρησης. 
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μεγαλύτερα εσωτερικά εμπόδια στην ανάπτυξη του τομέα 
σε σύγκριση με τις ΗΠΑ ή την Ιαπωνία. Το γεγονός αυτό μαζί με τ η σχετικά 
μικρή χρηματοοικονομική απόδοση πολλών ευρωπαίων παικτών στην αγορά υπηρεσιών 
ηλεκτρονικής πληροφόρησης αποτελεί - κατά κύριο λόγο - την κινητήριο δύναμη 
και το σκεπτικό αναφορικά με το πρόγραμμα IMPACT της Ειιιτροπής των Ευρωπαϊκών 
Koινοτήτων. 
lit 
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Η πληροφόρηση αποτελεί παράγοντα κλειδί στην αλυσίδα της βιομηχανικής 
παραγωγής, διανομής και διάθεσης στο εμπόριο. Για ορισμένους τομείς 
υπηρεσιών, όπως είναι ο χρηματοοικονομικός τομέας, οι ασφαλίσεις και ο 
τουρισμός, αναφέρεται ως βασική πρώτη ύλη, κατ'αντιστό ι χ ία με την ενέργεια 
στις μεταποιητικές βιομηχανίες. Η εμπορική αξία επίκαιρης και κατάλληλης 
πληροφόρησης, και ειδικότερα σε στρατηγικούς τομείς λήψης αποφάσεων, όπως οι 
επενδύσεις ή η ανάλυση της αγοράς, αναγνωρίζεται σε συνάρτηση με τους 
αυξανόμενους αριθμούς αυτών που λαμβάνουν τις αποφάσεις. Ως αποτέλεσμα, 
ευμεγέθεις αγορές για εμπορεύσιμες πληροφορίες συχνά σε ηλεκτρονική μορφή, 
εμφανίζονται σε πολλές από τις παγκοσμίως ανεπτυγμένες οικονομίες. Το 
πρόγραμμα IMPACT της Επιτροπής των ΕΚ έχει ως στόχο την αξιοποίηση αυτού του 
αξιόλογου πόρου στο έπακρο, τόσο ως ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας όσο και 
ως κίνητρο για την εμφάνιση μιας αγοράς υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
σε κοινοτικό επίπεδο. 
Από τις αρχές της δεκαετίας του '80, η αγορά για την ηλεκτρονική 
πληροφόρηση εξελίχθηκε απομακρυνόμενη από τις αφετηρίες της στην επιστήμη και 
την τεχνολογία προς την κατεύθυνση εξειδικευμένων υπηρεσιών πληροφόρησης, που 
παρέχουν χρηματοοικονομικά στοιχεία και στοιχεία εταιριών, έρευνα της αγοράς, 
πληροφορίες μεταξύ επιχειρήσεων και υπηρεσίες ειδήσεων σε ομάδες 
επαγγελματιών χρηστών. Οι υπηρεσίες πληροφόρησης παρέχονται επί του παρόντος 
στην ευρωπαϊκή αγορά σε ένα ευρύ φάσμα ηλεκτρονικών μορφοτύπων, από βάσεις 
δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας και videotex ως οπτικούς δίσκους CD-ROM 
και άλλες εκδόσεις πολλαπλών μέσων, καθώς και audiotex. Είναι ιι ι θανό αυτή η 
τάση για ποικιλία, τόσο στις υπηρεσίες αυτές καθαυτές οσο και στους τρόπους 
με τους οποίους "συσκευάζονται" και προσφέρονται στους χρήστες να συνεχιστεί, 
διανοίγοντας δυνατότητες αγοράς στους τομείς της αναψυχής, της εκπαίδευσης 
και της κατάρτισης, και για υπηρεσίες πληροφόρησης με κοινοτικό ή πολιτιστικό 
κέντρο βάρους. 
1.1 Παγκόσμιες αγορές και διεθνής ανταγωνισμός 
Το 1979/80, στην πρώτη έκδοση του οδηγού Cuadra's Directory of Online 
Databases είχαν καταλογογραφηθεί περίπου 400 βάσεις δεδομένων και 59 διεθνείς 
υπηρεσίες κεντρικού υπολογιστή σε ολόκληρο τον κόσμο. Το 1991, σημειώθηκε 
περισσότερη από δεκαπλάσια αύξηση της δραστηριότητας από την πλευρά της 
προσφοράς, με παραπάνω από 5.026 διαθέσιμες βάσεις δεδομένων μέσω 731 
υπηρεσιών κεντρικού υπολογιστή. Όπως εμφαίνεται σαφώς στον πίνακα 1, η 
παγκόσμια παραγωγή και κατανομή ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων είναι πολύ 
συγκεντρωμένη στις πλέον ανεπτυγμένες οικονομίες της Βορείου Αμερικής και της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Οι διαφορές μεταξύ Βορείου Αμερικής και Ευρωιιαϊκής 
Κοινότητας είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακές. Η Βόρειος Αμερική παρήγαγε σχεδόν 
59% των παγκόσμιων, διαθέσιμων στο κοινό, υπηρεσιών επαγγελματικών βάσεων 
δεδομένων ASCII το 1991, και οι βορειοαμερικανικές επιχειρήσεις παραγωγής 
βάσεων δεδομένων και παροχής υπηρεσιών κεντρικού υπολογιστή υπερείχαν 
αριθμητικώς σε σχέση με τους ομόλογους τους στην ΕΚ κατά σχεδόν 2 προς 1. 
Στον μεγάλων προσόδων χώρο των επιχειρηματικών βάσεων δεδομένων η Βόρειος 
Αμερική παράγει πάνω από το τριπλάσιο των βάσεων δεδομένων της Ευρώπης. Οι 
βορειοαμερικανικές υπηρεσίες κεντρικού υπολογιστή έχουν ένα περαιτέρω 
πλεονέκτημα σε σύγκριση με την Ευρώπη, δηλαδή έναν πλέον συγκεντρωμένο τομέα 
διανομής βάσεων δεδομένων, όπως εμφαίνεται από τις μεγαλύτερες αναλογίες 
βάσεων δεδομένων προς κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή (7,3 στη Βόρειο 
Αμερική· 5,7 στην Ευρώπη). 
U 
-* a -
Υφήλιος Αριθμοί 
H Cνάκας 1 
Παγκόσμια παραγοτρϊ/κατανομή βάσεων δεδομένων ASCII εντός επ* ι κοινωνίας, 1991 
Βάσε LÇ 
δεδομένων Παράγωγο ί 
βάσεων 
δεδομένων Κέντρα 
παροχής 
υπηρεσιών 
υπολογιστή Υπηρεσίες 
πύλης 
δικτύων 
β. Αμερική 2,956 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα 1,280 
Υπόλοιπος κόσμος 790 
Σύνολο 5/.026 1,223 
651 
284 
2,158 404 
226 
101 
731 57 
26 
23 
106 
πηγή* Directory of online Databases, cuadra/Sleevier, Ιούλιος 1991 
1-2 Ευρωπαϊκές αγορές για. ηλεκτρονική πληροφόρηση 
Εκτός από τις ανισορροπίες από πλευράς προσφοράς που αναφέρθηκαν 
παραπάνω, η Ευρώπη αντιμετωπίζει - σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες -
ένα σημαντικό χάσμα στον κύκλο εργασιών της αγοράς για υπηρεσίες ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης, της τάξης 2 προς 1, Ενώ η βόρειος Αμερική εξακολουθεί να είναι 
σαφώς μπροστά σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο (συμπεριλαμβανομένης και της 
Ιαπωνίας παρεπιπτόντως) τόσο από πλευράς παραγωγής όσο και από πλευράς 
διανομής βάσεων δεδομένων, η ευρωπαϊκή αγορά υπηρεσιών πληροφόρησης παραμένει 
κατακερματισμένη λόγω γλωσσικών, νομοθετικών και τεχνικών φραγμών, ενώ οι 
βελτιώσεις στην παροχή των υπηρεσιών συχνά λαμβάνουν χώρα μόνο σε εθνικό, 
παρά σε ένα πραγματικά πανευρωπαϊκό επίπεδο. 
Κατώ την τελευταία δεκαετία, ο ευρωπαϊκός τομέας υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης χαρακτηριζόταν από καταφανώς άνισα αναπτυξιακά τΐρόΤΌτία. πα 
παράδειγμα το 1991, η συνδυασμένη βιομηχανική αξία για το Ηνωμένο Βασίλεια 
και τη Γαλλία ήταν σαφώς υψηλότερη από O,TL στα άλλα κράτη μέλη, και 
αντιστοιχούσε σε πολύ πάνω από το μισό του συνολικού κοινοτικού κύκλου 
εργασιών. Οι λόγοι είναι ως επί το πλείστον ιστορικοί. Η Γαλλία για 
παράδειγμα, έχει μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη αγορά videotex η οποία επέτυχε 
τον αξιοπρόσεκτο αριθμό των σχεδόν 105 εκατ. ωρών κυκλοφορίας το 1991. Ξ θέση 
του Λονδίνου ως διεθνούς χρηματοοικονομικού κέντρου κλειδιού εξηγεί κατά 
κάποιο τρόπο την ανάπτυξη μιας σημαντικής αγοράς για TLÇ χρηματοοικονομικές 
υπηρεσίες πραγματικού χρόνου στο Ηνωμένο Βασίλειο και άλλα μέρη της Ευρώπης. 
Η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πρωτοπόροι στον τομέα της παραγωγής 
βάσεων δεδομένων, και ειδικότερα στους στρατηγικούς τομείς της επιστήμης και 
τεχνολογίας, εξαιρουμένων των υπηρεσιών videotex. 
Σημαντική ώθηση στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρονικής πληροφόρησης θα δοθεί, 
ασφαλώς, από τη γενική διεύρυνση των διασυνοριακών επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων καθώς η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά θα εδραιωθεί κατά τα επόμενα 
δύο έτη. Καθότι σι επιχειρήσεις σε όλους τους τομείς προσαρμόζονται στη νέα 
πραγματικότητα του αντ<χγωνισμού και της νομοθεσίας μιας πανευρωπαϊκής αγοράς, 
θα χρειαστούν σε μεγάλο βαθμό εξωτερικές πληροφορίες για να λειτουργούν 
αποτελεσματικά και αποδοτικά- Το γεγονός αυτό θα εν ίσχυσειπεραιτέρω τη ζήτηση 
για πληροφόρηση σε κοινοτικό επίπεδο, και ειδικότερα σε τομείς όπως δεδομένα 
αγοράς, κατάλογοι ταχυδρομικών διευθύνσεων, διαβαθμίσεις φερεγγυότητας και 
στοιχεία εταιριών. 
1.3 ΗΠΑ 
Η πλειοψηφία των παραγωγών και διανομέων βάσεων δεδομένων στον κόσμο 
εδρεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1991, οι ΗΠΑ είχαν σχεδόν διπλάσιο αριθμό 
παραγωγών βάσεων δεδομένων σε σχέση με την ΕΚ (1.111 έναντι 651) και σχεδόν 
50% περισσότερες υπηρεσίες κεντρικού υπολογιστή ή πύλης δικτύων: 461 ένατ ι 
252. Εάν θεωρηθεί ότι ο συνολικός αριθμός παραγωγών βάσεων δεδομένων είναι 
κατά κάποιο τρόπο ενδεικτικός της ζήτησης της αγοράς, τότε οι ΗΠΑ έχουν σαφώς 
ένα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι της ΕΚ τόσο από πλευράς κλίμακας 
παραγωγής βάσεων δεδομένων όσο και από πλευράς ποικιλίας των προσφερόμενων 
υπηρεσιών. 
Η κυριαρχία των ΗΠΑ στον τομέα των υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
εκτείνεται και πέρα από απλά αριθμητικά στοιχεία υπηρεσιών. Σύμφωνα με τις 
προβλέψεις 1992 US Industrial Outlook που εκδόθηκαν από το Υπουργείο Εμπορίου 
των ΗΠΑ (US Department of Commerce), ο κύκλος εργασιών για τον τομέα 
ηλεκτρονικών εκδόσεων το 1990 (βάσεις δεδομένων ASCII και υπηρεσίες εντός 
επικοινωνίας* εκδόσεις CD-ROM* videotex και audiotex) ανερχόταν σε 6,9 
δισ. ECU περίπου, το οποίο ήταν περισσότερο από το διπλάσιο της συνολικής 
βιομηχανικής αξίας για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα το 1990 (3,1 δισ. ECU). Στον 
πίνακα 2 αναφέρεται η αύξηση των προσόδων από τις υπηρεσίες ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης των ΗΠΑ (εκτίμηση) για την πενταετή χρονική περίοδο από το 19 88 
έως το 1992. Μια γενική τάση, προφανής από τα στοιχεία του πίνακα, είναι ότι 
η αύξηση από χρόνο σε χρόνο στις αγορές των ΗΠΑ φαίνεται να παρουσιάζει 
σημάδια φθίνουσας ανάπτυξης, αν και βαθμιαία. Υπάρχουν δύο πιθανές εξηγήσεις 
για την επιβράδυνση αυτή. Η πρώτη είναι η ευρέως αποδεκτή άποψη ότι ορισμένοι 
τομείς της αγοράς των ΗΠΑ για υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης είναι τώρα 
κορεσμένοι και ότι η βιομηχανία παρουσιάζει σημάδια πρώιμης ωριμότητας. Η 
άλλη εκδοχή είναι ότι απλώς οι πωλήσεις ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
επηρεάζονται δυσμενώς από κυκλικούς παράγοντες στην ευρύτερη οικονομία. 
ΗΠΑ δισ. ECU και ποσοστά 
Πίνακας 2 
Πρόσοδοι των υπηρεσιών ηλεκτρονικής επαγγελματικής πληροφόρησης* ΗΠΑ, 
απόδοση και εκτιμήσεις, 1988-1992. 
1988 1989 1990 1991 1992 
δισ. ECU 5.0 6.0 6.9 8,2 9,6 
Ετήσια αύξηση (%) - 20,0 15,0 18,8 17,1 
Πηγή: Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ, 1991. 
Οι λόγοι της πρωτοπορίας της βιομηχανίας υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης των ΗΠΑ ενδέχεται να είναι η πρώιμη ανάπτυξη της σε συνδυασμό με 
διάφορους άλλους παράγοντες. Ο σημερινός τομέας ε ιδικευμένης πληροφόρησης των 
ΗΠΑ δημιουργήθηκε εν μέρει με παρέμβαση του δημοσίου. Τα κίνητρα που δόθηκαν 
- 4 -
είχαν ως στόχο αφενός μεν τη δημιουργία βάσεων δεδομένων στο πλαίσιο των 
ομοσπονδιακών υπηρεσιών, μέσω της δράσης της επιτροπής για επιστημονική και 
τεχνική πληροφόρηση (Committee for Scientific and Technical Information-
CSTI), αφετέρου δε τη χρηματοδότηση της αυτοματοποίησης εκδοτικών συστημάτων 
επιστημονικών εταιριών μέσω της δράσης του εθνικού επιστημονικού ιδρύματος 
(National Science Foundation-NSF). Πέρα από τα θετικά ερεθίσματα που δόθηκαν 
στον τομέα από πλευράς παρέμβασης του δημοσίου, το απόλυτο μέγεθος της 
εγχώριας αγοράς των ΗΠΑ στήριξε σημαντικές οικονομίες κλίμακας και την 
ανάπτυξη προσοδοφόρων δικτύων τηλεπικοινωνιών και υπηρεσιών πληροφόρησης. 
Οι ευρωπαίοι παίκτες μπήκαν στο στίβο των υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
αρκετά χρόνια αργότερα σε σχέση με τους ομόλογους τους των ΗΠΑ, αν και φυσικά 
αυτή η καθυστέρηση εισόδου τους στην αγορά θα χάνει τη σημασία της με την 
πάροδο του χρόνου. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι κύριες εθνικές αγορές 
προσφέρουν λιγότερες δυνατότητες για οικονομίες κλ ίμα^ας, οι οτιοίες όμως 
υπάρχουν στη μεγάλη, ομογενή, αγγλόφωνη εγχώρια αγορά των ΗΠΑ. Τα 
συνεχιζόμενα στρατηγικά πλεονεκτήματα των ΗΠΑ αντικατοπτρίζονται στις 
εξαγωγές. Το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ εκτιμά (στοιχεία του 1991) ότι 
περίπου 30% των προσόδων από τις υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
αντιστοιχούν σε προσόδους από εξαγωγές. Πράγματι, τα αριθμητικά στοιχεία για 
την Ευρώπη είναι περίπου ανάλογα, συνεπώς το πλεονέκτημα στην περίπτωση αυτή 
είναι μάλλον σχετικό και όχι απόλυτο. Υπάρχουν ορισμένοι λόγοι, πέρα από τη 
γλώσσα, για την επιτυχία των ΗΠΑ στις αγορές εξαγωγών. Ενας είναι η πολύ 
καλή αντιπροσώπευση των αμερικανών προμηθευτών υπερποντίως, ενώ η παρουσία 
μεγάλου αριθμού αμερικανικών θυγατρικών στο εξωτερικό σίγουρα υπήρξε παράγων 
που διευκόλυνε την είσοδο στις ευρωπαϊκές αγορές τόσο για τα αμερικανικά 
κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή όσο και για τους προμηθευτές πληροφοριών. 
Αλλος παράγων είναι ότι οι αμερικανοί προμηθευτές έχουν συνειδητοποιήσει πολύ 
περισσότερο την αναγκαιότητα εξεύρεσης υπερπόντιων πελατών ούτως ώστε να 
αυξήσουν τις πιθανότητες επιβίωσης τους σε ένα όλο και πιο ανταγωνιστικό 
περιβάλλον. Οι αμερικανοί προμηθευτές έχουν σαφώς διαπιστώσει ότι οι διεθνείς 
προοπτικές αποτελούν το κλειδί για τη μελλοντική ανάπτυξη, με την ΕΚ και την 
Ιαπωνία ως κύριους στόχους. 
1.4 Ιαπών ία 
Σύμφωνα με την Ιαπωνική Ενωση Υπηρεσιών Πληροφόρησης (Japan Information 
Services Association-JISA), οι συνολικές πρόσοδοι από την ιαπωνική βιομηχανία 
βάσεων δεδομένων ανέρχονταν σε 1,37 εκατ. ECU το 1989, σε σύγκριση με 
συνολικές προσόδους παραγωγών και διανομέων με έδρα την ΕΚ τον ίδιο χρόνο 
2,799 εκατ. ECU. Από την πλευρά της προσφοράς δέσποζαν στην Ιαπωνία επτά 
κύριοι παίκτες το 1991, οι οποίοι κατάφεραν να μοιραστούν μεταξύ τους το 
αξιοπρόσεκτο 87% του συνόλου της ιαπωνικής αγοράς (πίνακας 3). Οι μεγαλύτερες 
αγορές ηλεκτρονικής πληροφόρησης στην Ιαπωνία είναι οι χρηματοοικονομικές 
υπηρεσίες, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και ο επιστημονικός, τεχνικός και 
ιατρικός (scientific, technical and medical-STM) τομέας. 
Ενώ η Ιαπωνία αποτελεί προς το παρόν έναν ελάσσονος σημασίας ιιαίκτη στ ι ς 
ιιαγκόσμιες αγορές ηλεκτρονικής πληροφόρησης, υπάρχει ιιολύ μεγάλη ουμμειοχή 
του δημόσιου τομέα για την ανάπτυξη των υιιηρεσιών ηλεκτρονικής τιληρι χρόρηπης . 
Οι κύριες γραμμές δράσης του Υπουργέ ίου Διεθνούς Εμπορίου και Βιομηχανίας 
(Ministry of International Trade and Industry-MITI) στον τομέα αυτόν 
συνοψίζονται ως εξής: υποστήριξη της παραγωγής βάσεων δεδομένων συχνά σε 
τοπικό επίπεδο μικρής κλίμακας* δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης που 
έχουν ως στόχο να γίνει πιο εύκολη η χρήση των ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων· 
υποστήριξη για την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων υπηρεσιών βάσεων δεδομένων· 
παραγωγή υπηρεσιών βάσεων δεδομένων του δημόσιου τομέα· επέκταση της 
- 5 -
προμήθειας δεδομένων κυβερνητικής κυριότητας. Το 1987 ιδρύθηκε Αποθεματικό 
Ταμείο Βάσεων Δεδομένων (Database Reserve Fund) του δημόσιου τομέα για να 
υποστηρίξει τις πολύ μεγάλες αρχικές επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την 
παραγωγή βάσεων δεδομένων. Περαιτέρω ιδιωτική υποστήριξη για την παραγωγή 
βάσεων δεδομένων παρέχεται μέσω της Ιαπωνικής Τράπεζας Ανάπτυξης (Japan 
Development Bank) η οποία χορηγεί χαμηλότοκη χρηματοδότηση για κεφαλαιουχικά 
και άλλα δάνεια στουςπαραγωγούς βάσεων δεδομένων του ιδιωτικού τομέα. 
Ιαπών ια Ποσοστά 
Π ίνάκας 3 
Βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας 
σημαντικότερων παικτών, 1991. Ιαπωνία, μερίδια της αγοράς των 
Μερίδιο 
αγοράς Τομέας 
αγοράς 
Quick 
Ninon Keizai Shimbun 
Kyodo Press 
JAPIO 
JICST 
Maruzen 
Kinokuniya 54,0 
9,0 
6,5 
6,5 
5,0 
3,0 
3,0 Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες 
Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες 
Χρηματιστ ήριο 
Διπλώματα ευρεσιτεχνίας 
STM 
Ξένοι διάμεσοι βάσεων δεδομένων 
Ξένοι διάμεσοι βάσεων δεδομένων 
Πηγή: Electronic Publishing Services Ltd, 1991 
Πιθανόν η Ιαπωνία να εμφανιστεί ως κύρια δύναμη στην ηλεκτρονική 
πληροφόρηση, αλλά υιοθετώντας ενδεχομένως στρατηγική που θα εκμεταλλεύεται τα 
αναμφισβήτητα προσόντα τους όσον αφορά το υλικό (hardware). Με την ολοκλήρωση 
δεδομένων και υλικού σε εύχρηστα νέα πακέτα όπως είναι ηλεκτρονικά βιβλία και 
παιχνίδια (παραδείγματος χάριν Nintendo), οι Ιάπωνες ενδέχεται να κερδίσουν 
σημαντικές ευκαιρίες της αγοράς για την προμήθεια ηλεκτρονικής πληροφόρησης. 
Το πρόσφατο κύμα ιαπωνικών αγορών ξένων επιχειρήσεων "λογισμικού (software)", 
όπως η ανάληψη ελέγχου της CBS από την Sony μπορεί να είναι πρώτες ενδείξεις 
των προθέσεων τους. 
Οι στενές σχέσεις μεταξύ κυβέρνησης και βιομηχανίας στην Ιαπωνία είναι 
άλλος παράγων που πρέπει να ληφθεί υπόψη. Δύο πρόσφατα παραδείyματα των 
στενών αυτών σχέσεων τονίζουν τόσο τη μεσοιιρόθεσμη όοο και τη μακροπρόθεσμη 
απειλή την οποία ενδέχεται να αποτελέσει η Ιαπωνία στις διεθνείς α,ορες, για 
ηλεκτρονική πληροφόρηση. Το πρώτο είναι ο καθορισμός από το Υπουργείο 
Διεθνούς Εμπορίου και Βιομηχανίας (ΜΙΤΙ) και το Υπουργείο Ταχυδρομείου και 
Τηλεπικοινωνιών περισσότερων από 60 κωμοπόλεων και περιοχών εκτός του Τόκιο 
ως δοκιμαστικών πεδίων για τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών πληροφόρησης· 
ουσιαστικά πρόκειται για τη δημιουργία σειράς πειραματικών "εταιριών 
πληροφόρησης" με σημαντική επένδυση στις ανθρώπινες ικανότητες. Τον Ιούνιο 
του 1991, το υπουργείο ΜΙΤΙ ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να πραγματοποιήσει μια 
μεγάλη επένδυση (24 εκατ. ECU) σε εργαστήριο "υπερδικτύου". Αυτό αποτελεί 
άσκηση για την ανάπτυξη videotex και προηγμένων τηλεπικοινωνιών για την 
ιαπωνική βιομηχανία, με συνεργασία και της France Télécom. 
- 6 -
Αν και υπάρχει σαφής τάση προς την κατεύθυνση παραγωγής τοπικών προϊόντων 
βάσεων δεδομένων και μεγαλύτερης αυτάρκειας, η Ιαπωνία πρέπει να επιλύσει 
πολλά προβλήματα ακόμη πριν μπορέσει να ανταγωνιστεί στην παγκόσμια αγορά 
πληροφόρησης επί ίσοις όροις. Το πιο εμφανές από τα προβλήματα αυτά, είναι τα 
ιαπωνικά αυτά καθαυτά και το σημαντικό κόστος μετάφρασης σε άλλες γλώσσες. 
Εν τω μεταξύ, η ιαπωνική ζήτηση χαρακτηρίζεται από μεγάλο βαθμό εξάρτησης από 
πηγές δεδομένων εγχώριας παραγωγής. Εκτιμάται, για παράδειγμα, ότι οι 
δαπάνες για ξένες βάσεις δεδομένων του 1989 αντιστοιχούσαν στο ένα τρίτο μόνο 
της συνολικής δαπάνης, αλλά δύο τρίτα των διαθέσιμων υπηρεσιών. 
1.5 Αναφαινόμενες αγορές στην Ανατολική Ευρώπη 
Οι συγκλονιστικές αλλαγές που έχουν συμβεί στις χώρες του πρώην 
ανατολικού συνασπισμού ή του πρώην Συμβουλίου Οικονομικής Αλληλοβοήθειας 
(Σ0Α) προκάλεσαν σημαντικό ενδιαφέρον για μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες 
δυνατότητες του εμπορίου υπηρεσιών πληροφόρησης με τις χώρες αυτές, 
ειδικότερα για προμηθευτές που εδρεύουν στην ΕΚ. Όμως, υπάρχουν αρκετά 
προβλήματα υποδομής, πράγμα που σημαίνει ότι η εμφάνιση αγορών υπηρεσιών 
πληροφόρησης είναι πιθανόν να χρειαστεί αρκετό χρόνο. Ενώ η Δυτική Ευρώπη 
επωφελείτο των ποικίλων και αποτελεσματικών πηγών της προμήθειας πληροφοριών, 
οι χώρες του πρώην ΣΟΑ έπρεπε να βασίζονται σε κρατικά ελεγχόμενες υπηρεσίες 
για τη συγκέντρωση και διάδοση δεδομένων. Τη μεταπολεμική περίοδο, η 
Ανατολική Ευρώπη υστερούσε έναντι της Δύσης σε όλους σχεδόν τους τομείς των 
τηλεπικοινωνιών και της τεχνολογίας πληροφοριών, ενώ μεγάλα προβλήματα 
υποδομής εξακολουθούν να υπάρχουν στις χώρες του πρώην ΣΟΑ. Το αναπτυξιακό 
κόστος για την απάλειψη των διαρθρωτικών αυτών προβλημάτων εκτιμάται από 
σχολιαστή της βιομηχανίας, ότι είναι της τάξης των 350 δισ. ECU. Πέρα από την 
έλλειψη καλά αναπτυγμένης υποδομής πληροφόρησης, υπάρχουν άλλοι παράγοντες 
που αντιστρατεύονται στη βραχυπρόθεσμη είσοδο στις διεθνείς αγορές όπως η 
πολιτική αβεβαιότητα και η έλλειψη σκληρού νομίσματος. 
- 7 -
2. ΤΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΔΥΝΑΤΑ ΚΑΙ ΑΔΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 
2.1 Τα δυνατά και αδύνατα σημεία της Ευρώπης από την πλευρά της προσφοράς 
Η Ευρώπη έχει αρκετά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στις παγκόσμιες αγορές 
για υπηρεσίες επαγγελματικής πληροφόρησης, κυρίως λόγω της ύπαρξης μεγάλων 
επιχειρήσεων παγκοσμίου επιπέδου στους τομείς της πληροφόρησης και των μέσων 
μαζικής επικοινωνίας μέσα στην ΕΚ. Πολλές από αυτές είχαν δραστηριότητα στον 
τομέα υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης πάνω από μια δεκαετία, 
παραδείγματος χάριν Reuters, Pearson-Financial Times, Reed 
International, Elsevier και VNU. Επιπλέον, ο τομέας των υπηρεσιών 
πληροφόρησης στην Ευρώπη χαρακτηρίζεται από μεγάλες και καλά εδραιωμένες 
αγορές για επαγγελματική ηλεκτρονική πληροφόρηση σε βιομηχανικούς τομείς 
κλειδιά όπως είναι η χημική βιομηχανία, η φαρμακευτική βιομηχανία και οι 
χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Ομως, παρά τα πλεονεκτήματα αυτά η αγορά για 
επαγγελματικές ηλεκτρονικές υπηρεσίες στην Ευρώπη παραμένει σχετικά 
υποανάπτυκτη σε σύγκριση με τη Βόρειο Αμερική, η οποία - όπως προαναφέραμε -
διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι της Ευρώπης τόσο από πλευράς 
προμήθειας βάσης δεδομένων όσο και από πλευράς ζήτησης για πληροφορίες σε 
ηλεκτρονική μορφή. Η συντονισμένη έρευνα κέντρων παροχής υπηρεσιών υπολογιστή 
και προμηθευτών πληροφοριών (ΕΕΚ/ΕΙΙΑ) του 1989/90 αποκάλυψε ότι σχεδόν 49% 
των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που ρωτήθηκαν δεν ήταν κερδοφόρες. Η 
αναντιστό ι χ ία μεταξύ σχετικά χαμηλής απόδοσης των ευρωπαίων παικτών στο στίβο 
των υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης και το σημαντικό δυναμικό αγοράς ιιου 
υφίσταται, ιδιαίτερα μετά το 1992, αποτελεί - κατά μέγα μέρος -την κινητήρια 
δύναμη και το σκεπτικό για τα δύο προγράμματα IMPACT της Επιτροπής. 
Οι ευρωπαίοι παίκτες αντιμετωπίζουν ισχυρό ανταγωνισμό από εξωκοινοτικούς 
παράγοντες σε αρκετές ειδικευμένες (ή "κάθετες") αγορές, από τις οποίες το 
πιο χαρακτηριστικό ίσως παράδειγμα είναι η χημεία. Σε κάθετους, όπως και σε 
γενικότερου ενδιαφέροντος (ή "οριζόντιους") τομείς της αγοράς - για προϊόντα 
όπως λεξικά ή υπηρεσίες ειδήσεων - η επίτευξη οικονομιών κλίμακας θα 
καθορίζει όλο και περισσότερο το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Οι 
βορειοαμερικανόί προμηθευτές βρίσκονται σε θέση ισχύος για την ανάπτυξη 
οικονομιών κλίμακας καθότι οι εγχώριες αγορές τους είναι μεγάλες και 
ουσιαστικά μονόγλωσσες. 
Ορισμένα τμήματα της αγοράς για ηλεκτρονική πληροφόρηση είναι παγκόσμιου 
χαρακτήρα ακριβώς λόγω της φύσης τους. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως στον τομέα της 
επιστημονικής και τεχνικής πληροφόρησης, καθότι η έρευνα στους τομείς αυτούς 
δεν γνωρίζει, παρά μόνον ελάχιστους, εθνικούς περιορισμούς. Ενώ πολλές από 
τις μεγαλύτερες επιστημονικές και τεχνικές βάσεις δεδομένων είναι 
βορειοαμερικανικές, οι ευρωπαίοι προμηθευτές εξακολουθούν να ελέγχουν μεγάλο 
μέρος αρκετών παγκόσμιων κάθετων αγορών (όπως είναι η Derwent στον τομέα της 
πληροφόρησης σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας και η INSPEC στους τομείς της 
ηλεκτρονικής, των υπολογιστών και της φυσικής).Επίσης, η τάση για αυξανόμενη 
οικονομική αλληλεξάρτηση μεταξύ των χωρών της Ευρώπης και άλλων εμπορικών 
συνασπισμών σημαίνει ότι οι αγορές για μακροοικονομικά δεδομένα και υπηρεσίες 
χρηματοοικονομικής πληροφόρησης γίνονται όλο και περισσότερο διεθνείς από 
πλευράς σφαίρας δραστηριοτήτων. 
Η δημιουργία και η συντήρηση βάσεων δεδομένων απαιτεί σημαντικό χρόνο και 
επενδύσεις: στην ΕΚ μεγάλο μέρος αυτών των προσπαθειών τείνει συχνά να 
συγκεντρωθεί στην παραγωγή βάσεων δεδομένων αναφοράς, συνήθως σε θέματα STM. 
Ενώ η Ευρώπη είναι πρωτοπόρος έναντι των ΗΠΑ όσον αφορά τον αριθμό των 
παραγόμενων βιβλιογραφικών βάσεων δεδομένων, οι βάσεις δεδομένων των ΗΠΑ 
τείνουν να είναι πολύ μεγαλύτερες (κατά μέσο όρο 3 φορές μεγαλύτερες). Αυτό 
- 8 -
σημαίνει, σε απόλυτα στοιχεία, ότι οι ΗΠΑ παράγουν πολύ περισσότερες έγγραφες 
βάσεων δεδομένων οε σχέση με την ΕΚ. Επιπλέον, οι ΗΠΛ ιιροηγοΰνται πημαν ι ι κά 
έναντι της Ευρώπης στην παραγωγή βάσεων δεδομένων πλήρους κειμένου, καθώς και 
άλλων βάσεων δεδομένων "πηγής". Κατ'αυτόν τον τρόπο, ενώ η ΕΚ παράγει σχεδόν 
εξίσου πολλές επιστημονικές και τεχνικές βάσεις δεδομένων με τις ΗΠΑ, παράγει 
πολύ λιγότερες υπηρεσίες ειδήσεων και επικαιρότητας (παρά την ύπαρξη καλά 
εδραιωμένων εκδοτών εφημερίδων και άλλων παραδοσιακών εκδοτών σε ευρωπαϊκό 
έδαφος). Η παραγωγή υπηρεσιών βιβλιογραφικών βάσεων δεδομένων, με στόχο 
ενδιάμεσους σε βιβλιοθήκες και υπηρεσίες τεκμηρίωσης ερευνητικών ιδρυμάτων 
καθώς και σε ιδρύματα του ευρύτερου δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, παραμένει 
κυρίαρχο χαρακτηριστικό των δραστηριοτήτων από πλευράς προσφοράς στην ΕΚ. Εάν 
η Ευρώπη θέλει να αποκαταστήσει τις ανισορροπίες στη ζήτηση για επαγγελματική 
ηλεκτρονική πληροφόρηση, η λύση θα πρέπει να εξευρεθεί με την άμεση προώθηση 
των υπηρεσιών στους τελικούς χρήστες: οικονομικούς διευθυντές, νομικούς, 
μηχανικούς και διοικητικά στελέχη μάρκετινγκ. 
Ενα περαιτέρω ζήτημα όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης από 
πλευράς προσφοράς έχει σχέση με τον βέλτιστο αριθμό σημείων διανομής για 
ηλεκτρονικές υπηρεσίες. Επικριτές ισχυρίζονταν επί μακρόν ότι η Ευρώπη είναι 
υπερκαλυμμένη με υπηρεσίες εθνικών διανομέων πληροφοριών και ότι ο παράγοντας 
αυτός τείνει να επιδεινώσει τον κατακερματισμό της αγοράς και λειτουργεί κατά 
της επίτευξης της ζήτησης "κρίσιμης μάζας". Σε πολλούς τομείς, όπως οι 
νομικές και θεσμικές πληροφορίες, πληροφορίες σχετικά με το αξιόχρεο των 
εταιριών ή πληροφορίες σχετικά με την αγορά, η προμήθεια ορίζεται σε μεγάλο 
βαθμό από εθνικούς παράγοντες. Με άλλα λόγια, οι κύριες υπηρεσίες βάσεων 
δεδομένων αναπτύχθηκαν βάσει εθνικών κατευθύνσεων, για να εξυπηρετήσουν 
εθνικές μάλλον παρά διεθνείς αγορές. Από την άλλη μεριά, αυτοί οι ίδιοι 
παράγοντες τείνουν να λειτουργήσουν κατά της εισόδου αμερικανικών παραγόντων 
στην ευρωπαϊκή αγορά που εξακολουθεί να δεσπόζεται από δεκάδες ευρωπαίων 
προμηθευτών μεσαίου μεγέθους οι οποίοι ουσιαστικά λειτουργούν μέσα στις δικές 
τους εθνικές αγορές. Για να φθάσουν τις διεθνείς αγορές σε αρκετούς 
σημαντικούς θεματικούς τομείς, οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών πρέπει να 
είναι διατεθειμένες να πραγματοποιήσουν μεγάλες επενδύσεις στη συλλογή 
δεδομένων, να διαμορφώσουν στρατηγικές συμμαχίες ή να αποκτήσουν πρόσβαση σε 
βάση πληροοφόρησης ξένων εταιριών μέσω αγοράς ή συγχώνευσης. Αυτά είναι 
εμπόδια που θα πρέπει να υπερπηδηθούν για να εδραιωθούν οι υπηρεσίες 
πληροφόρησης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. 
Παραδόξως, πολλά από τα πλεονεκτήματα της Ευρώπης είναι ταυτοχρόνως και 
μειονεκτήματα. Για παράδειγμα, η ύπαρξη πολύ ανεπτυγμένης και αποτελεσματικής 
δομής προσφοράς για παραδοσιακές εκδοτικές επιχειρήσεις και επαγγελματ ική 
πληροφόρηση σε πολλές χώρες της ΕΚ είναι παράγοντας ο οποίος μιιορεί να 
συμβάλλει σε μια σχετικά υποανάπτυκτη αγορά για ηλεκτρονική πληροφόρηση. 
Περαιτέρω απόδειξη για τα δυνατά και ταυτόχρονα αδύνατα σημεία της Ευρώπης 
στην παγκόσμια αγορά πληροφόρησης αποτελούν οι εμπορικές στρατηγικές 
ορισμένων από τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς ομίλους επιχειρήσεων στον τομέα 
των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Στις αρχές της δεκαετίας του '80, αρκετές 
ολλανδικές και βρετανικές εταιρίες μέσων μαζικής επικοινωνίας πραγματοποίησαν 
εκτεταμένες επενδύσεις στις ΗΠΑ αντί για την ΕΚ, λαμβάνοντας υπόψη ότι η 
πιθανή απόδοση επένδυσης είναι πολύ αβέβαιη στην Ευρώπη. Οι βρετανοί εκδότες 
είχαν την τάση να αναπτύσσουν στρατηγικές "υπερατλαντικής" φύσεως, 
φυσιολογικό αποτέλεσμα της κοινής τους γλώσσας και των καλών εμπορικών τους 
σχέσεων με τις ΗΠΑ. Οι ολλανδοί εκδότες, περιορισμένοι σε μια μικρή εθνική 
αγορά, είχαν την τάση διεύρυνσης μέσω αγορών τόσο στις ΗΠΑ όσο και - πιο 
πρόσφατα - στην Ευρώπη. 
- 9 -
2.2 Δυνατά και αδύνατα σημεία των ευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιών 
Το όραμα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για μια αγορά χωρίς φραγμούς στην 
ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων, που 
προβλέπεται να επιτευχθεί κατά τα τέλη του 1992, πρέπει να υποστηρίζεται από 
μια ανθούσα αγορά σε κοινοτικό επίπεδο υπηρεσιών επαγγελματικής πληροφόρησης 
καθώς και από προηγμένη τηλεπικοινωνιακή υποδομή που θα μπορεί να παρέχει 
ανταγωνιστικά τις υπηρεσίες αυτές. Η ΕΕΚ, πέρα από την τόνωση της ανάπτυξης 
της αγοράς πληροφόρησης μέσω ποικίλων μηχανισμών στο πλαίσιο του προγράμματος 
IMPACT, έχει να διαδραματίσει και ένα σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του 
νομικού και κανονιστικού περιβάλλοντος που θα επιτρέψει την άνθηση των 
υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ακριβώς μετά τη 
φιλελευθεροποίηση των τηλεπικοινωνιών, απαιτείται ένα ρυθμιστικό πλαίσιο σε 
κοινοτικό επίπεδο για τη διασφάλιση του ελεύθερου ανταγωνισμού. Το πλαίσιο το 
οποίο καταρτίζεται επί του παρόντος θα διασφαλίζει ότι οι πρώην μονοπωλιακές 
επιχειρήσεις δεν θα καταχρώνται την κυρίαρχη θέση τους στην αγορά, μέσω 
μηχανισμών όπως η δ ι επιδότηση ή η επιβολή ιδιότυπων προτύπων. 
Παρόμοιες διαδικασίες φιλελευθεροποίησης έχουν λάβει χώρα στις Ηνωμένες 
Πολιτείες με την αποκανονιστικοποίηση της AT&T. Το γεγονός αυτό υπήρξε θέμα 
πολλών δημοσίων συζητήσεων, κυρίως διότι ο αμερικανικός τύπος και τα μέσα 
μαζικής επικοινωνίας είναι δικαιολογημένα απρόθυμα να μοιραστούν τις 
προσόδους από την ηλεκτρονική διαφήμιση με τους φορείς εκμετάλλευσης 
τηλεφώνων. Σήμερα, με την πρόσφατη άρση των περιορισμών, πέντε από τις επτά 
εταιρίες Regional Bell Operating Companies (RBOCs) ασχολούνται με την 
προμήθεια ενός ευρέος φάσματος υπηρεσιών μεταφοράς και πληροφόρησης, 
συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών χρυσών οδηγών και των υπηρεσιών 
audiotex. Η πλήρης σημασία των εξελίξεων αυτών θα φανεί στο μέλλον πάντως 
οι αναλυτές θεωρούν πιθανό οι εταιρίες RBOCs να επιδιώξουν την είσοδο τους σε 
αρκετές ξένες αγορές, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών. Στην Ευρώπη, πολλοί 
από τους μεγάλους φορείς έχουν ήδη εισέλθει στην αγορά υπηρεσιών πληροφόρησης 
και ασχολούνται με την παροχή των εξής: υπηρεσίες κεντρικού υπολογιστή, 
videotex και υπηρεσίες περιπτέρου, πύλες δικτύων, υπηρεσίες ηλεκτρονικής 
διακίνησης μηνυμάτων, ηλεκτρονικοί τηλεφωνικοί κατάλογοι και χρυσοί οδηγοί. 
Στην Ευρώπη, ένα πιο φιλελεύθερο κανονιστικό περιβάλλον φαίνεται να 
υποστηρίζει την ανάπτυξη της αγοράς πληροφόρησης, ενώ η πρόοδος στον τεχνικό 
τομέα ανάπτυξης ενός ευρωπαϊκού δικτύου ευρείας ζώνης υπήρξε πολύ βραδύτερη. 
Η πρόσφατη επανάσταση στην τεχνολογία των τηλεπικοινωνιών έχει σημαντικές 
συνέπειες ως προς τον τρόπο παροχής των υπηρεσιών πληροφόρησης στο μέλλον. Οι 
επικοινωνίες ευρείας ζώνης, οι οποίες επιτρέπουν τη διαβίβαση τεραστίων 
ποσοτήτων δεδομένων με υψηλή ταχύτητα, καθιστούν εφικτή την ολοκλήρωση 
κειμένου, φωνής, ήχου και εικόνων και κατ'αυτόν τον τρόπο ανοίγουν νέες 
αγορές για προμηθευτές καινοτόμων υπηρεσιών, σε τομείς όπως οι 
τηλεσυνεδριάσει ς και η εκπαίδευση. 
Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί στην εγκατάσταση υποδομής ψηφιακού 
δικτύου ολοκληρωμένων υπηρεσιών (Integrated Services Digital Network-ISDN) 
μέσα στην Κοινότητα, αλλά πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά πράγματα. Ήδη το 1990, 
τέσσερα κράτη μέλη προσέφεραν εμπορικές υπηρεσίες, αλλά εν μέρει λόγω 
ασυμφωνιών ως προς τα πρότυπα, ο απώτερος στόχος που συνίστατο στην 
αντικατάσταση του αναλογικού δημοσίου τηλεφωνικού δικτύου με ένα προηγμένο 
πανευρωπαϊκό δίκτυο ISDN καθυστέρησε. Εχουν περάσει τέσσερα χρόνια από τότε 
που οι δώδεκα δημόσιοι οργανισμοί τηλεπικοινωνιών που λειτουργούν στην ΕΚ 
συμφώνησαν να εφαρμόσουν μια ευρωπαϊκή υποδομή ISDN ως το 1992. Κνώ έχουν 
ήδη εγκατασταθεί βασικές γραμμές ISDN σε όλα σχεδόν τα ευρωπαϊκά κράτη, ο 
ρυθμός προόδου - όπως εμφαίνεται και από τον πίνακα 4 - είναι εντελώς 
ανομοιογενής. Φυσικά, το γεγονός αυτό έχει επιπτώσεις στην ανάπτυξη μιας 
προηγμένης αγοράς πληροφόρησης σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
- 10 -
Κράτη μέλη ΕΚ Αριθμητικά στοιχεία 
Π ίνακας 4 
Βασικές γραμμές ISDN- προβλεπόμενη υποδομή ΕΚ, 1994 
Σημερινός 
πληθυσμός (α) 
(εκατομμύρια) Γραμμές 
ISDN 
έως το 1994 
Βέλγ ιο 
Δαν ία 
Γερμαν ία 
Ισπαν ία 
Γαλλ ία 
Ελλάδα 
Ιρλανδ ία 
Ιταλ ία 
Κάτω Χώρες 
Λουξεμβούργο 
Πορτογαλ ία 
Ηνωμ έ νο Βασ ί λ ε ι ο 
ΕΚ 10,0 
5,1 
79,6 
39,0 
56,4 
10,1 
3,5 
57,6 
15,0 
0,4 
19,9 
57,4 
344,0 (Ρ) 140.000 
125.000 
1.250.000 
420.000 
1.100.000 
170.000 
30.000 
825.000 
280.000 
7.000 
60.000 
1.000.000 
5.407.000 
(α) Προβλέψεις απασχόλησης του ΟΟΣΑ, 1990 
(β) Για την ενοποιημένη Γερμανία. 
Πηγή: Yankee Group, 1992. Βασικέ ς γραμμ έ ς 
ανά 1000 
κατο ίκους 
έως το 1994 
14,0 
24,5 
15,7 
10,8 
19,5 
16,8 
8,6 
4,3 
18,7 
17,5 
6,1 
17,4 
15,7 
Το δίκτυο ISDN δεν είναι η μόνη τεχνολογία βάσει της οποίας θα 
αναπτυχθούν νέες μορφές προμήθειας υπηρεσιών πληροφόρησης. Υπάρχει πρόθεση 
δημιουργίας στην Κοινότητα ενός ακόμη πιο προηγμένου δικτύου Ολοκληρωμένων 
Ευρυζωνικών Επικοινωνιών (Integrated Broadband Communications-IBC). Το δίκτυο 
IBC έχει τη δυνατότητα να αντικαταστήσει το ISDN το οποίο δεν έχει μεγάλο 
εύρος ζώνης και για αυτό το λόγο είναι ακατάλληλο για προηγμένες υπηρεσίες 
πολλαπλών μέσων. Βάσει των προβλέψεων, οι ολοκληρωμένες ευρυζωνικές 
επικοινωνίες (IBC), που προς το παρόν βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης στο 
πλαίσιο του προγράμματος της Επιτροπής RACE (Research & Development in 
Advanced Communications in Europe-Ερευνα και Ανάπτυξη Προηγμένων Επικοινωνιών 
στην Ευρώπη), θα πρέπει να είναι διαθέσιμες στο εμπόριο περί το 1995 και 
μετά. Εάν οι υποθέσεις αυτές αποδειχθούν αληθινές, τότε πριν από το τέλος 
της τρέχουσας δεκαετίας θα προστεθεί ένα ακόμη κύριο στοιχείο προόδου στο 
ευρωπαϊκό περιβάλλον πληροφόρησης. 
Η ΕΕΚ, στην Πράσινη Βίβλο σχετικά με την ανάπτυξη ενιαίας αγοράς για 
εξοπλισμό και υπηρεσίες που εκδόθηκε το 1987, σκιαγραφεί ένα ιιρόγραμμα 
κανονιστικών αλλαγών για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η Ενιαία 
Αγορά του 1992 και η τεχνολογική ανάπτυξη. Στην Πράσινη Βίβλο υποστηρίζεται 
ότι πρέπει να υπάρξει άνοιγμα της υποδομής δημόσιων τηλεπικοινωνιών που θα 
επιτρέπει ισότητα προσπέλασης αφενός μεν για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις 
- 11 -
παροχής υπηρεσιών αφετέρου δε για τους δημόσιους φορείς εκμετάλλευσης 
δικτύων, και ότι αυτή η ισότητα προσπέλασης θα πρέπει να βασίζεται σε σαφείς 
κοινούς κανόνες και πρακτικές. Οι κοινές αρχές όσον αφορά τους γενικούς όρους 
για την παροχή υποδομής δικτύου σε χρήστες και ανταγωνιστικούς φορείς παροχής 
υπηρεσιών, ειδικότερα για διασυνοριακές υπηρεσίες, είναι γνωστές ως Παροχή 
Ανοικτού Δικτύου (Open Network Provision-ONP). Στην οδηγία του Συμβουλίου 
σχετικά με την εδραίωση της εσωτερικής αγοράς για τις υπηρεσίες 
τηλεπικοινωνιών μέσω της εφαρμογής της παροχής ανοικτού δικτύου (ΟΝΡ) 
ορίζονται οι ακόλουθοι τομείς προτεραιότητας όπου οι προϋποθέσεις ΟΝΡ πρέπει 
να αναπτυχθούν: μισθωμένες γραμμές, φωνητική τηλεφωνία, υπηρεσίες πακέτων 
δεδομένων και ISDN. Χρήστες και αναλυτές συμφωνούν ότι η ΟΝΡ αποτελεί 
σημαίνοντα καταλύτη για αλλαγές, αλλά ότι η μέχρι τούδε πρόοδος υπήρξε 
βραδύτερη από το αναμενόμενο. Από αυτή την άποψη, η ΟΝΡ υπολείπεται αρκετά 
από την επίτευξη του κύριου στόχου της ο οποίος είναι η εξασφάλιση ενιαίας 
προσπέλασης στα ευρωπαϊκά δημόσια δίκτυα για τους ανταγωνιστικούς φορείς 
παροχής υπηρεσιών και τους χρήστες. 
Ως αποτέλεσμα των ενεργειών από την πλευρά της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων καθώς και μέσω δυνάμεων της αγοράς, η περαιτέρω σύγκλιση και 
εναρμόνιση των προτύπων στις τηλεπ ικοινωνίες θα συνεχίσουν να αποτελούν 
ευεργετικούς παράγοντες στην ευρωπαϊκή αγορά για ηλεκτρονική πληροφόρηση, αν 
και αναπόφευκτα, νέος εξοπλισμός και τεχνολογίες θα δημιουργήσουν νέες 
ανισότητες και αποκλίσεις. Αν και έχουν γίνει σημαντικές πρόοδοι, η διαφάνεια 
στον τομέα της διαλογικής τηλεοπτικογραφίας (videotex) δεν έχει ακόμη 
επιτευχθεί. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτόν τον τομέα, οι τεχνικές εξελίξεις σε 
δύο ευρεία πεδία συμβάλλουν στην κατάργηση των φραγμών όσον αφορά την αποδοχή 
της διαλογικής τηλεοπτικογραφίας από την πανευρωπαϊκή αγορά. Το ένα είναι η 
αύξηση της διαφάνειας των δικτύων που μπορεί να προσφέρει η εφαρμογή λύσεων 
όπως η ανάπτυξη πυλών δικτύων. Το άλλο έχει σχέση με την ύπαρξη εξοπλισμού 
τερματικών πολλαπλών προτύπων καθώς και με τη συνεχή διάδοση της χρήσης 
προσωπικών υπολογιστών και λογισμικού πολλαπλών προτύπων τόσο στο σπίτι όσο 
και στο εργασιακό περιβάλλον. Οι εξελίξεις αυτές προβλέπεται να παίξουν 
καθοριστικό ρόλο. 
2.3 Μείωση των χασμάτων και των ανισορροπιών στην Ευρώπη 
Αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε μια σταθερή και καλά τεκμηριωμένη 
ανάπτυξη στην ευρωπαϊκή βιομηχανία ηλεκτρονικής πληροφόρησης, η ανάπτυξη αυτή 
τείνει να συγκεντρωθεί στις πλέον ανεπτυγμένες χώρες όπως η Γαλλία, η 
Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Κατά την τελευταία δεκαετία, η ευρωπαϊκή 
αγορά πληροφόρησης χαρακτηριζόταν από μια καταφανώς άνιση ανάπτυξη ιιροϊόντων 
και υπηρεσιών, όπου ορισμένες χώρες επεδείκνυαν μεγάλο ενδιαφέρον για τις 
ηλεκτρονικές υπηρεσίες, ενώ άλλες χώρες ουσιαστικά τις αγνοούσαν. Μεταξύ 
μεμονωμένων κρατών μελών παρατηρούνται σημαντικές παραλλαγές όσον αφορά τις 
διάφορες τεχνικές επιλογές. Το γεγονός αυτό καταδεικνύεται, για παράδειγμα, 
από το μεγάλο βάρος που προσδίδεται στη Γαλλία στο δημόσιο videotex, ενώ στο 
Ηνωμένο Βασίλειο προσδίδεται στην προτίμηση της αγοράς για βάσεις δεδομένων 
ASCII εντός επικοινωνίας και υπηρεσίες audiotex. 
Ιδιαίτερα προβλήματα αντιμετωπίζουν οι "λιγότερο ευνοημένες" περιφέρειες 
(LFR) της Κοινότητας, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν συμμετέχουν, οε μεγάλο 
βαθμό, στην αγορά υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης, είτε ως παραγωγοί είτε 
ως χρήστες. Για στρατηγικούς επιχειρηματικούς λόγους, όπως είναι η 
ελαχιστοτΓοίηση του κόστους των τηλεπικοινωνιών ή η ανάγκη διατήρησης στενής 
επαφής με τους σημαντικότερους πελάτες, τα κέντρα παροχής υπηρεσιών 
υπολογιστή τείνουν να είναι εγκατεστημένα στις κυριότερες μητροπολιτικές 
- 12 -
περιοχές της Κοινότητας· επίσης, οι τηλεπικοινωνιακοί φορείς τείνουν να 
συγκεντρώσουν τις νέες επενδύσεις και υπηρεσίες δικτύου στις κύριες αγορές 
των εθνικών οικονομιών. Αλλη μια δυσκολία συνίσταται στις αποκλίσεις μεταξύ 
των τιμολογιακών δομών των τηλεπικοινωνιών, οι οποίες έχουν μειώσει περαιτέρω 
τΠ ζήτηση Υ1£Χ ηλεκτρονική πληροφόρηση στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες. 
Γι'αυτό το λόγο, υπάρχει κίνδυνος η ανάπτυξη της αγοράς πληροφόρησης στις LFR 
να συνεχίσει να υστερεί σε σχέση με το σύνολο της Κοινότητας, και να σβήσουν 
οι προοπτικές τους για μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη μέσω της 
εκμετάλλευσης των υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης. Το γεγονός αυτό 
υπογραμμίζει την συνεχιζόμενη ανάγκη για δραστηριότητες διεύρυνσης της αγοράς 
που προωθεί η ΓΔ XIII στο πλαίσιο του προγράμματος IMPACT (τομέας INFO EURO 
ACCESS), το οποίο έχει σχεδιαστεί με στόχο να βελτιώσει τη δυνατότητα 
προσπέλασης στις πληροφορίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο για όλα τα ενδιαφερόμενα 
μέρη. 
Διαφορές στο πολιτικό και κανονιστικό περιβάλλον, και ειδικότερα στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών, συνδυασμένες με οικονομικές ανισορροπίες μεταξύ 
των διαφόρων κρατών μελών της ΕΚ έχουν συμβάλει σε αυτή την άνιση ανάπτυξη -
και οι ενέργειες για να αποκανονιστικοποιηθούν παραπέρα οι τηλεπικοινωνίες 
και να ευνοηθεί κατ'αυτόν τον τρόπο η εμφάνιση δικτύων προστιθέμενης αξίας, 
παρουσιάζουν επί του παρόντος κίνδυνο διεύρυνσης μάλλον παρά γεφύρωσης του 
χάσματος μεταξύ των κρατών μελών. Οι ανισότητες αυτές είναι ιδιαίτερα 
οξυμένες στην περίπτωση των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών της ΕΚ δηλαδή 
αυτών που γεωγραφικά είναι ακριτικές και έχουν έλλειψη επαρκούς 
τηλεπικοινωνιακής υποδομής, εξοπλισμού και τεχνογνωσίας για την πλήρη 
εκμετάλλευση των υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης. 
Σήμερα οι προηγμένες τηλεπικοινωνίες βρίσκονται στο προσκήνιο της 
περιφερειακής οικονομικής ανάπτυξης. Ενας από τους βασικούς στόχους της 
κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των τηλεπικοινωνιών είναι η μείωση των 
ανισοτήτων στην ανάπτυξη μεταξύ των διαφόρων περιφερειών της Κοινότητας, Η 
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, επιχειρώντας να προωθήσει τη χρήση των 
επικοινωνιών δεδομένων σε ορισμένες από τις φτωχότερες περιφέρειες της 
Κοινότητας, θέσπισε το 1991 πρωτοβουλία με το όνομα Télématique, ι ην οποία 
διαχειρίζονται από κοινού οι διευθύνσεις περιφερειακής ανάπτυξης (ΓΔ XVI) και 
τηλεπικοινωνιών (ΓΔ XIII). Η πρωτοβουλία αυτή σχεδιάστηκε με στόχο να 
ενισχύσει και να διευρύνει τις προόδους που σημειώνονται στο πλαίσιο του 
προγράμματος STAR της Επιτροπής. Το κύριο βάρος της πρωτοβουλίας Télématique 
δίνεται στις υπηρεσίες, και ειδικότερα στις εφαρμογές της επικοινωνίας 
δεδομένων. Όσον αφορά την ανάπτυξη υτΓηρεσιών επικοινωνίας δεδομένων σε 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME), η πρωτοβουλία προβλέπεται να βοηθήσει την 
πρόσβαση στις ίδιες βάσεις δεδομένων και υπηρεσίες πληροφόρησης που είναι 
διαθέσιμες στα πιο κεντρικά μέρη της Κοινότητας. Ενας περαιτέρω στόχος 
συνίσταται στην υποστήριξη των επιχειρήσεων να εργαστούν με ή να γίνουν 
προμηθευτές υπηρεσιών δεδομένων σε τομείς όπως παραδείγματος χάριν ο 
σχεδιασμός, η λογιστική, η χρηματοοικονομική διαχείριση, η από κοινού 
πραγγελιοδοσία και η διαχείρηση αποθεμάτων. Στο πλαίσιο του σχεδίου 
Télématique, επιλέξιμες περιφέρειες είναι αυτές των οποίων το κατά κεφαλήν 
εγχώριο προϊόν είναι χαμηλότερο από το 7 5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου 
(περιοχές που εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή είναι η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η 
Πορτογαλία, καθώς και οι φτωχότερες περιφέρειες της Γαλλίας, της Ισπανίας, 
της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου). 
- 13 -
3. ΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ 
3.1 Δείκτες της ευρωπαϊκής ζήτησης 
Η εμφάνιση μιας ευπροσδιόριστης, έστω και ελλιπώς οριζόμενης βιομηχανίας 
πληροφόρησης, δεν έχει συνοδευτεί από τη συλλογή και δημοσίευση τακτικών, 
τυποποιημένων βιομηχανικών στατιστικών. Η χαρτογράφηση και μέτρηση του τομέα 
υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης παρουσιάζει πολλά προβλήματα ορισμού και 
ταξινόμησης, και αυτό δεν είναι πουθενά αλλού πιο εμφανές παρά σε σχέση με 
τους δείκτες από πλευράς ζήτησης. Για αυτούς ακριβώς τους λόγους συστάθηκε η 
Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης για να προωθήσει τη συλλογή 
βιομηχανικών δεδομένων και να προσφέρει βαθύτερη κατανόηση της αγοράς. 
Η συνολική ζήτηση για ηλεκτρονική πληροφόρηση στην ΕΚ είναι το άθροισμα 
των εισαγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών πληροφόρησης συν την τοπική 
κατανάλωση της παραγόμενης στην Κοινότητα ηλεκτρονικής πληροφόρησης. 
Δυστυχώς, η ηλεκτρονική πληροφόρηση παρακάμπτει κανονισμούς εξαγωγών και 
εισαγωγών, τελωνεία και δασμούς και για αυτό το λόγο περνάει μη καταγραμμένη 
στις εθνικές στατιστικές εμπορίου. Ταυτοχρόνως, οι βάσεις δεδομένων εντός 
επικοινωνίας είναι διεθνώς προσπελάσιμες μέσω ενός αυξανόμενα πολύπλοκου 
παγκόσμιου συστήματος υπολογιστών κέντρων διανομής πληροφοριών, πυλών δικτύου 
και δικτύων επικοινωνιών δεδομένων, καθιστώντας ουσιαστικά αδύνατη την 
παραγωγή οποιωνδήποτε ουσιαστικών αριθμητικών στοιχείων για διασυνοριακές 
συναλλαγές. Επίσης, "φορητές" βάσεις δεδομένων επί μέσων όπως ο οπτικός 
δίσκος ή η μαγνητοταινία μεταφέρονται πολύ εύκολα διασχίζοντας τα εθνικά 
σύνορα. 
Ως αποτέλεσμα, υπάρχει ένα τεράστιο κενό στη λεπτομερή μας γνώση της 
φύσεως της ζήτησης για ηλεκτρονική πληροφόρηση και των παραγόντων που 
ενθαρρύνουν και διαμορφώνουν τη ζήτηση αυτή. Ελλείψει επαρκών μηχανισμών για 
τον εντοπισμό δεικτών από πλευράς ζήτησης, εκείνοι οι οποίοι χαράζουν την 
πολιτική και οι επενδυτές πρέπει να βασίζονται σε χονδρικές εκτιμήσεις του 
μεγέθους και της μορφής της αγοράς. Παρά τα ζητήματα αυτά, στα παρακάτω 
κεφάλαια θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε μια συνολική εικόνα της τρέχουσας 
κατάστασης στην ευρωπαϊκή αγορά και των βασικών τάσεων της ζήτησης για 
ηλεκτρονική πληροφόρηση, βασιζόμενοι στις διαθέσιμες πληροφορίες. 
Η ζήτηση για υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης (περιλαμβάνονται οι 
βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας, η διαλογική τηλεοπτικογραφία 
(videotex), η διαλογική τηλεακουστικογραφία (audiotex) και οι υπηρεσίες 
εκπεμπόμενης πληροφόρησης) στη Δυτική Ευρώπη εκτιμάται ότι ανερχόταν το 1990 
σε τουλάχιστον 3,5 δισ. ECU. Ο πίνακας 5 δίδει ευρύτατη ένδειξη του σχετικού 
μεγέθους της αγοράς σε επιλεγμένες χώρες της ΕΚ και επιβεβαιώνει ότι οι 
μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εθνικές αγορές για υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Γερμανία. Περισσότερες 
λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στον πίνακα 6 όσον αφορά το επίπεδο της 
ευρωπαϊκής ζήτησης για τις διάφορες τεχνολογίες παράδοσης που περιλαμβάνονται 
στα συνολικά αριθμητικά στοιχεία της αγοράς του πίνακα 5. 
- 14 -
Δυτική Ευρώπη Εκατομμύρια ECU 
Π ί νάκας 5 
Υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης (α)· εκτιμήσεις της ζήτησης 
επιλεγμένες αγορές της ΕΚ, τέλη του 1990 και προβλέψεις έως το 1994. σε 
Εκτιμήσεις για τα 
τέλη του 1990 Πρόβλεψε ι ς 
για το 1994 
Γερμαν ία 
Ισπαν ία 
Γαλλ ία 
Ιταλ ία 
Κάτω χώρες 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Δυτική Ευρώπη (β) 
(α) 295 
105 
950 
195 
260 
1.205 
3.535 1.000 
315 
1.685 
685 
435 
1.960 
7.480 
βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας, η 
τηλεακουστ ικογραφ ία και οι υπηρεσίες εκπομτΓής 
(Ρ) Περιλαμβάνονται οι 
τηλεοπτικογραφία, η 
πληροφόρησης. 
Συνολική ζήτηση σε όλες τις χώρες της ΕΚ και της ΕΖΕΣ 
Δυτική Ευρώπη Εκατομμύρια ECU 
Π ίνάκας 6 
Υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης* εκτιμήσεις της ζήτησης σε επιλεγμένες 
αγορές της ΕΚ με τεχνολογία παράδοσης, τέλη του 1990. 
Βάσε ι ς 
δεδομένων 
ASCII εντός 
επικοινών ίας Υπηρεσίες 
διαλογικής 
τηλεοπτικο­
γραφ ίας Υπηρεσ ίες 
διαλογικής 
τηλεακουστι-
κογραφ ίας Υπηρεσ ίες 
εκπομπής 
πληροφοριών 
Γερμαν ία 
Ισπαν ία 
Γαλλ ία 
Ιταλ ία 270 
90 
285 
170 
Κάτω Χώρες 16 0 
Η.Β. 860 20 
15 
505 
15 
* 
15 155 
10 
100 
240 90 
100 Δ. Ευρώπη 2.325 580 530 
(α) Συνολική ζήτηση στις χώρες της ΕΚ και της ΕΖΕΣ. 
Πηγή (πίνακες 5 και 6): Communications & Information Technology Research Ltd, 
1991 
- 15 -
Ενώ οι δείκτες ζήτησης για υπηρεσίες βάσεων δεδομένων ASCII εντός 
επικοινωνίας είναι πολύ δύσκολο να συγκεντρωθούν, για λόγους που έχουμε ήδη 
αναφέρει, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική όσον αφορά τις υπηρεσίες δικτύου 
videotex. Οι λόγοι γ ι'αυτό είναι τρεις. Πρώτον, οι ευρωπαϊκές αγορές για 
πληροφόρηση videotex τείνουν να είναι σχεδόν αποκλειστικά εθνικές. Δεύτερον, 
αντίθετα από τις υπηρεσίες ASCII εντός επικοινωνίας οι οποίες είναι 
προσπελάσιμες μέσω ενός τυποποιημένου προσωπικού υπολογιστή, ένα πολύ μεγάλο 
ποσοστό των χρηστών έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες μέσω αφοσιωμένων τερματικών 
τηλεοπτικογραφίας (πράγμα που εμφαίνεται και στο κυκλικό διάγραμμα). 
Τερματικά τηλεοπτικογραφίας, ΕΚ, τέλη του 1990. 
(χιλιάδες μονάδων) 
Αφοσιωμένα τερματικά 
6149 
Εξομοιωμένοι προσωπικοί υπολογιστές 
505 
Πηγή: Πίνακας 7 
Τρίτον, οι υπηρεσίες διαλογικής τηλεοπιικογραφίας συνήθως προσφέρονταν 
αιιό τον φορέα εκμετάλλευσης του εθνικού ι ηλιπ ι KO ι νων ι ακού δικτύου στις 
περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Το χαρακτηριστικό αυτό της χρήσης της 
τηλεοπτικογραφίας καθιστά δυνατή την καθιέρωση δεικτών για την εγκατεστημένη 
βάση τερματικών (πίνακας 7). Η συνολική ευρωπαϊκή εγκατεστημένη βάση 
τερματ κών τηλεοπτικογραφίας εκτιμάται ότι ανερχόταν σε πάνω από 6,6 
εκατομμύρια κατά τα τέλη του 1990. Εάν συγκριθεί ο αριθμός αυτός με 
παρόμοιους δείκτες για τη Βόρειο Αμερική και την Ιαπωνία, μπορεί να 
διατυπωθεί η άποψη ότι το 1990, κατά μέσο όρο, υπήρχε ένα τερματικό 
τηλεοπτ ικογραφίας ανά 61 κατοίκους στην Ευρώπη, σε σχέση με ένα ανά 131 
κατοίκους στη Βόρειο Αμερική και ένα ανά 1134 κατοίκους στην Ιαπωνία. Ομως, 
τα αριθμητικά στοιχεία για την ευρωπαϊκή εγκατεστημένη βάση τερματικών 
τηλεοπτικογραφίας είναι παραμορφωμένα λόγω της μαζικής συμμετοχής της Γαλλίας 
που αποτελεί το 87% του συνόλου. 
Παρόλα αυτά, εάν ληφθούν υπόψη οι ελλείψεις και η ανομοιογένεια των 
πηγών, οι συγκρίσεις μεταξύ των χωρών πρέπει να γίνονται προσεκτικά. Οι πλέον 
κρίσιμες περιοχές για ανακολουθίες έχουν σχέση με τον τρόπο που 
παρουσιάζονται τα στοιχεία για την εγκατεστημένη βάση τερματικών, σημείο όπου 
ιιρέπει ν<» λαμβάνονται υπόψη τρεις βασικοί παράγοντες: 
* οι εθνικές εκτιμήσεις δεν κάνουν σαφή διάκριση μεταξύ τερματικών και 
χρηστών• 
* στις περισσότερες χώρες της ΕΚ, οι εθνικοί φορείς παρέχουν εκτιμήσεις 
όσον αφορά τον αριθμό των αφοσιωμένων τερματικών τηλεοπτ <• κογραφ ίας, αλλά 
δεν περιλαμβάνουν εκτιμήσεις όσον αφορά τον αριθμό των προσωπικών 
υπολογιστών γενικής χρήσης που χρησιμοποιούν λογισμικό εξομοίωσης 
τηλεοπτικογραφ ίας· 
- 16 -
σε ορισμένες χώρες της ΕΚ, οι φορείς εκμετάλλευσης τηλεοπτικογραφίας 
εκτιμούν την εγκατεστημένη βάση από τον αριθμό των συνδρομητών 
σημειωτέον ότι ο αριθμός των χρηστών μπορεί να είναι μεγαλύτερος από τον 
αριθμό των συνδρομών, καθώς και ότι ενδέχεται να υπάρχουν περισσότεροι 
χρήστες από τερματικά. 
Κράτη μέλη της ΕΚ Αριθμοί, ποσοστά και ημερομηνίες 
Πίνακας 7 
Αφοσιωμένα τερματικά τηλεοπτικογραφ ίας 
1990. εγκατεστημένη βάση, ΕΚ, τέλη του 
Εγκατ εστημένη 
βάση 
τερματικών 
τηλεοπτι­
κογραφ ίας (α) Μερίδιο της 
συνολικής 
εγκατεστημένης 
βάσης στην ΕΚ 
(%) Ετος έναρξης 
παροχής των 
υπηρεσιών 
Βέλγιο 7.700 
Δανία 6.000 
Γερμανία 130.000(β) 
Ισπανία 60.000(γ) 
Γαλλία 5.607.000(δ) 
Ελλάδα 1.000 
Ιρλανδία 3.000 
Ιταλία 145.000 
Λουξεμβούργο 1.000 
Κάτω Χώρες 25.000 (ε) 
Πορτογαλία 3.500 
Η.Β. 160.000 0,12 
0,09 
3,91 
2,25 
87,41 
0,02 
0,05 
2,18 
0,02 
1,50 
0,05 
2,40 1986 
1987 
1983 
1986 
1980 
1990 
1988 
1986 
1986 
1980 
1989 
1979 
ΕΚ 6.149.200 100,0 
(α) Μόνον αφοσιωμένα τερματικά. 
(β) Συν (κατ'εκτίμηση) 130.000 επιπλέον εξομοιωμένοι προσωπικοί υπολογιστές 
(γ) Συν (κατ'εκτίμηση) 90.000 επιπλέον εξομοιωμένοι προσωπικοί υπολογιστές, 
(δ) Συν (κατ'εκτίμηση) 210.000 επιπλέον εξομοιωμένοι προσωπικοί υπολογιστές 
(ε) Συν (κατ·εκτίμηση) 75.000 επιπλέον εξομοιωμένοι προσωπικοί υπολογιστές. 
Πηγή: Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης. 
Παρά τους αναπόφευκτους περιορισμούς των δεικτών αυτών, είναι χρήσιμοι 
για να εκφράζουν το συνολικό μέγεθος και σχήμα των ευρωπαϊκών αγορών 
τηλεοπτικογραφίας. Η τηλεοπτικογραφία αρχικά σχεδιάστηκε για να απλουστεύσει 
την πρόσβαση των καταναλωτών σε πληροφορίες και υπηρεσίες συναλλαγών, με τα 
νοικοκυριά να έχουν ένα σύνδεσμο εγκατεστημένο μεταξύ των τηλεοράσεων και των 
τηλεφώνων τους. 
- 17 -
Κράτη μέλη της ΕΕΚ Αριθμοί και ποσοστά 
Π ίνάκας 8 
Τηλεοπτικογραφία· συνολικός αριθμός χρηστών και επαγγελματικοί χρήστες, ΕΚ, 
τέλη του 1990 
Συνολικός 
αριθμός 
χρηστών Επαγγελματικο ί 
χρήστες Μερίδιο των 
επαγγελματικών 
χρηστών (%) 
Βέλγ ιο 
Δαν ία 
Γερμαν ία 
Ισπαν ία 
Γαλλία (α) 
Ελλάδα 
Ιρλανδ ία 
Ιταλ ία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλ ία 
Η.Β. 7.700 
6.000 
260.000 
150.000 
256.300 
1.000 
3.000 
145.000 
1.000 
100.000 
3.500 
100.000 7.315 
4.740 
156.000 
90.000 
628.150 
1.000 
3.000 
72.500 
1.000 
75.000 
1.750 
80.000 
ΕΚ 6.033.500 3.120.455 
(α) 10% των μινιτέλ είναι ανενεργά (France Télécom) 
Πηγή : Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης, 1992 95 
79 
60 
60 
50 
100 
100 
50 
100 
75 
50 
80 
52 
35 
3 
25 
2 
1.5 
1 
05 Χρήστες τηλεοπτικογραφίας· Κ, τέλη του 1990 
(εκατομ.) 
Επαγγελματικοί χρήστες Εγχώριοι χρήστες 
Πηγή : Πίνακας 8 
Η διάδοση τερματικών χαμηλού κόστους στη Γαλλία δημιούργησε μια μαζική αγορά 
υπηρεσιών καταναλωτή, πράγμα που υπήρξε χρήσιμο για το σχεδιασμό 
επαγγελματικών υπηρεσιών. Αν και η κίνηση Télétel είναι επί του παρόντος 
μοιρασμένη σε - κατά το μάλλον ή ήττον - ίσα μέρη μεταξύ επαγγελματικών 
υπηρεσιών και υπηρεσιών καταναλωτή ή γενικού ενδιαφέροντος, σύμφωνα με την 
France Telecom η επαγγελματική χρήση είναι ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος τομέας. 
Στα άλλα κράτη μέλη κυριαρχεί η επαγγελματική χρήση, πράγμα που εμφαίνεται 
από τον ιι ίνακα 8 και ιο συνοδευτ ι κό κυκλικό διάγραμμα. 
- 18 -
3.2 Τάσεις της ζήτησης για επαγγελματική ηλεκτρονική πληροφόρηση 
3.2.1 Ανταγωνισμός μεταξύ μέσων παράδοσης της πληροφορίας 
Από μια και μόνη ενέργεια εισαγωγής μέσω πληκτρολογίου, ένας εκδότης 
βάσεων δεδομένων μπορεί να δημιουργήσει σειρά προϊόντων και υπηρεσιών 
πληροφόρησης σε μορφότυπα που ποικίλλουν από έντυπα προϊόντα ως υπηρεσίες 
εκπομπής δεδομένων. Ο αντίκτυπος των εναλλακτικών μέσων ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης και η αποδοχή τους στην αγορά είναι σύνθετος, αλλά τεράστιου 
ενδιαφέροντος για τη βιομηχανία. Αν και είναι πολύ δύσκολο να ορισθεί 
ποσοτικά, γίνεται όλο και π ιό εμφανές ότι τα εναλλακτικά μέσα πληροφόρησης, 
και συγκεκριμένα υπό μορφήν οπτικών δίσκων CD-ROM και εσωτερικών δικτυωμένων 
συστημάτων, έχουν αρχίσει να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην αγορά για 
ηλεκτρονική πληροφόρηση. Στον πίνακα 9 γίνεται απόπειρα εντοπισμού ορισμένων 
από τα βασικά χαρακτηριστικά και τις διαφορές μεταξύ των κύριων μορφών 
παράδοσης ηλεκτρονικής πληροφόρησης που εξετάζει η παρούσα έκθεση: βάσεις 
δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας, τηλεοπτικογραφία, τηλεακουστικογραφία, 
και οπτικοί δίσκοι CD-ROM. Αν και υπάρχουν σαφή πλεονεκτήματα και 
μειονεκτήματα όσον αφορά κάθε τεχνολογία παράδοσης, δεν είναι απαραιτήτως σε 
σχέση άμεσου ανταγωνισμού η μια με την άλλη. Βεβαίως, οι διαφορετικές μορφές 
παράδοσης μπορούν σε μεγάλο βαθμό να είναι συμπληρωματικές. Καλό παράδειγμα 
αποτελεί η σχέση μεταξύ οπτικών δίσκων CD-ROM και υπηρεσιών βάσεων δεδομένων 
ASCII εντός επικοινωνίας, όπου μπορεί να είναι σημαντικό πλεονέκτημα για έναν 
οργανισμό να διαθέτει και τους δύο τρόπους προσπέλασης σε κάτι που ουσιαστικά 
είναι τα ίδια δεδομένα. Οι οπτικοί δίσκοι CD-ROM προσφέρουν τη δυνατότητα 
εύκολης και συχνής πρόσβασης σε πηγές κλειδιά χωρίς επαυξανόμενο κόστος, ενώ 
οι υπηρεσίες εντός επικοινωνίας παρακάμπτουν τους αργούς κύκλους ενημέρωσης 
των οπτικών μέσων. 
Οι υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης διαπερνούν ολόκληρη την οικονομία 
και παράγονται από ένα πολύ ευρύ φάσμα βιομηχανιών. Απόρροια αυτού είναι η 
αυξανόμενη ποικιλία ως προς τον αριθμό και τον τύπο των παικτών που δρουν 
στις αγορές υπηρεσιών πληροφόρησης* από τον "παραδοσιακό" τομέα εντός 
επικοινωνίας, ως τους εκδότες, τους οργανισμούς τηλεπικοινωνιών και τις 
βιομηχανίες υπηρεσιών αυτές καθαυτές. Ειδικότερα, το χαμηλό κόστος εισόδου 
που είναι συνυφασμένο με τις οπτικές εκδόσεις υπήρξε ουσιαστικός παράγων που 
ώθησε πολλούς νέους παίκτες να εισέλθουν στην αγορά. Την ίδια στιγμή που ο 
"παραδοσιακός" τομέας εντός επικοινωνίας αντιμετωπίζει αυξανόμενο ανταγωνισμό 
από αυτούς τους νεοεισερχόμενους, η θέση του στην αγορά με τους τελικούς 
χρήστες διαβρώνεται σταδιακά από την παρουσία των υπηρεσιών πύλης δικτύων και 
των τοπικών δικτύων (Local Area Networks-LAN). Η μέθοδος του χρόνου σύνδεσης 
για την τιμολόγηση, η υποστήριξη πελατών και η προστασία της πνευματικής 
ιδιοκτησίας (copyright)1 προσλαμβάνουν νέες διαστάσεις όταν οι χρήστες 
εξέρχονται μέσω πύλης από ένα τοπικό δίκτυο και εισέρχονται σε κέντρο παροχής 
υπηρεσιών υπολογιστή εντός επικοινωνίας. Εάν τα τοπικά δίκτυα 
αντιπροσωπεύουν μια πρόκληση για τις υπηρεσίες εντός επικοινωνίας τότε αφενός 
μεν αποτελούν απειλή αφετέρου δε προσφέρουν μια ευκαιρία στη βιομηχανία CD-
ROM. Ας ασχοληθούμε πρώτα με την ευκαιρία: ο οπτικός δίσκος CD-ROM είναι ένας 
φυσικός εξυπηρετητής αρχείου και αποτελεί ιδανικό εργαλείο για να τοποθετηθεί 
στο επίκεντρο ενός κατανεμημένου δικτύου. Η απειλή συνίσταται στη 6υσκολία 
καθιέρωσης κατάλληλων μηχανισμών τιμολόγησης και η δυνητική απώλεια προσόδων, 
καθότι πολλοί περισσότεροι χρήστες έχουν δυνατότητα πρόσβασης στα δεδομένα 
(παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζουν οι προμηθευτές λογισμικού για εφαρμογές 
τοπικού δικτύου). Το ζήτημα αυτό αντιμετωπίζεται μέσω συμφωνιών αδειοδότησης 
επιτόπιων πολλαπλών χρηστών. Το κύριο σημείο είναι ότι οι τεχνολογίες LAN 
είναι και θα παραμείνουν εδώ, και ότι η βιομηχανία θα πρέπει να μάθει να 
προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες της αγοράς. 
- 19 -
3.2.2 Ελάττωση της ζήτησης για βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας 
Μία σημαντική εξέλιξη που σημειώθηκε στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης το 1991 είναι η εμφανής κάμψη της διεθνούς ζήτησης για υπηρεσίες 
βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας. Είναι δύσκολο να προσδιορίσει 
κανείς ακριβώς το πλήγμα από την πλευρά της ζήτησης και κατά πόσο το γεγονός 
αυτό αντιπροσωπεύει την επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της αγοράς ή μια 
πραγματική πτώση της τρέχουσας αξίας σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, 
δεδομένου ότι στο στάδιο αυτό δεν υπάρχουν πλήρη στοιχεία. Υπήρξαν, για 
παράδειγμα, αρκετές εκθέσεις στον εμπορικό τύπο, στις οποίες αναφερόταν ότι η 
διεθνής ζήτηση (μετρούμενη σε σύνολο ωρών σύνδεσης) εκ μέρους αρκετών 
σημαντικών ηγετών της αγοράς στον τομέα των υπηρεσιών κειμένου και 
βιβλιογραφίας παρουσίασε μείωση της τάξεως 30-36% κατά τους πρώτους 6 μήνες 
του 1991, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 1990. Με την επανάληψη της 
ανάλυσης των αποτελεσμάτων της συντονισμένης έρευνας ΕΕΚ/ΕΙΙΑ για το 19 89 και 
το 1990 από την υπηρεσία Policy Studies Institute που εδρεύει στο Ηνωμένο 
Βασίλειο προέκυψε ότι δύο σημαντικοί παράγοντες συνέβαλαν στην πρόσφατη κάμψη 
της ζήτησης που αντιμετώπισαν οι παραγωγοί της ΕΚ κατά την περίοδο μεταξύ 
1988/89 και 1989/90 - η βραδεία ανάπτυξη της αγοράς στο Ηνωμένο Βασίλειο (σε 
σύγκριση με το σύνολο της ΕΚ) και η αρνητική πρααγματική αύξηση των πωλήσεων 
στ ι ς ΗΠΑ. 
Αυτή τη στιγμή η μόνη δυνατότητα που έχουμε είναι να κάνουμε υποθέσεις 
για το ποιοί είναι οι παράγοντες που μπορεί να εξηγήσουν αυτή τη μείωση της 
ζήτησης. Οπωσδήποτε, οι γενικές συνθήκες της αγοράς δεν ήταν καθόλου ιδανικές 
κατά τη διάρκεια του 1991 και το γεγονός αυτό μπορεί να επηρέασε αρνητικά τη 
συμπεριφορά των ενδιαφερομένων σχετικά με την απόκτηση πληροφοριών. 
Ταυτόχρονα, προβάλλεται το επιχείρημα ότι οι πιέσεις της οικονομικής ύφεσης 
που γίνονται αισθητές στις περισσότερες από τις ιδιαίτερα ανεπτυγμένες 
οικονομίες, είναι πιθανό να αυξάνουν τη σημασία που αποδίδεται στην επίκαιρη 
εξωτερική πληροφόρηση. Οι πρώτες ενδείξεις από τον τομέα χρηματοοικονομικών 
υπηρεσιών δείχνουν ότι η ζήτηση διατηρήθηκε σε καλά επίπεδα το 199 1, παρά την 
ύφεση. Η αυξανόμενη αναγνώριση της στρατηγικής αξίας της εξωτερικής 
πληροφόρησης φαίνεται ότι θα διασφαλίσει τη συνεχιζόμενη υγιή ανάπτυξη του 
τομέα των βάσεων δεδομένων στο σύνολο του. 
3.2.3 Ενημέρωση των διοικητικών στελεχών όσον αφορά τις υπηρεσίες 
ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
Είναι σαφές ότι η περαιτέρω χρήση των υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης θα 
είναι προφανής κατά πρώτον στους επαγγελματικούς και επιχειρηματικούς τομείς. 
Οπως οι προσωπικοί υπολογιστές που αρχικά θεωρείτο ότι ήσαν εντελώς άχρηστοι 
ή λίγο χρήσιμοι για τα διοικητικά στελέχη, με την πάροδο του χρόνου και με 
περισσότερη προβολή, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη φιλικότερων προς τον χρήστη 
δ ι επαφών, έτσι σήμερα ένα ευρύ φάσμα της τεχνολογίας πληροφόρησης 
χρησιμοποιείται καθημερινά από τον ανώτερο υπάλληλο γραφείου σε σειρά 
βιομηχανικών τομέων. Ομως, έρευνα ευρωπαϊκής ομάδας διοικητικών στελεχών που 
διενεργήθηκε από την ΙΜΟ το 1991, αναφέρει ότι ια δύο τρίτα των διοικητικών 
στελεχών δεν χρησιμοποιούν επί του παρόντος τις υπηρεσίες ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης. Στους λόγους που αναφέρονται για ι η μη χρήση περιλαμβάνονται 
οι δύσκολες διαδικασίες προσπέλασης για τη σύνδεση με τα κένιρα παροχής 
βάσεων δεδομένων και η δαπανηρή ανάκτηση δεδομένων. Γενικά, φαίνεται ότι 
πολλά διοικητικά στελέχη προτιμούν να βασίζονται σε παραδοσιακές πηγές 
πληροφόρησης, όπως η ανάγνωση έντυπων περιοδικών και η επίσκεψη εμπορικών 
εκθέσεων, παρά σε νέες τεχνολογίες πληροφόρησης. Βέβαια, αυτό πιθανώς θα 
αλλάξει μελλοντικά καθότι 87% των διοικητικών στελεχών προβλέπουν αυξανόμενη 
- 20 -
ζήτηση για υπηρεσίες εξωτερικής πληροφόρησης στο μέλλον. Πραγματικά, 73% των 
μη χρηστών της ομάδας δήλωσε ότι προτίθεται να χρησιμοποιεί στο μέλλον 
υπηρεσίες εντός επικοινωνίας. Ενώ διαπιστώνεται ότι οι ευρωπαίοι ανώτεροι 
υπάλληλοι φαίνεται να εκτιμούν τη χρησιμότητα των υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης (και ιδιαίτερα στη Γαλλία), υπάρχει γενικά μεγάλος βαθμός 
άγνοιας ως προς τις δυνατότητες που προσφέρουν η τηλεοπτικογραφία, η 
τηλεακουστικογραφία και τα συστήματα περιπτέρου. Για να επεκταθεί η αγορά για 
επαγγελματικές και επιχειρηματικές υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης πέρα 
από τα όρια των επαγγελματιών πληροφόρησης και των τεκμηριωτών, θα πρέπει να 
γίνουν οπωσδήποτε μεγάλες προσπάθειες για καλύτερη ενημέρωση των διοικητικών 
στελεχών αναφορικά με τα οφέλη από τη χρήση των υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης. 
- 21 -
Π ίνάκας 9 
Βασικά χαρακτηριστικά των μέσων παράδοσης ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
Ελάχιστες 
απαίτησε ι ς 
υλικού 
εξοπλισμού 
Τρόπος 
προσπέλασης 
Απα ίτηση 
εκπαίδευσης 
Ικανότητα 
γραφικών 
Χαρακτηριστικός 
τρόπος υποβολής 
ερωτήσεων Βάσε ι ς 
δεδομένων 
ASCII εντός 
επικό ινών ίας 
Προσωπικός 
υπολογιστής συν 
αποδιαμόρφωτης 
Εντός 
επικοινών ίας 
Μεγάλη 
Μικρή 
Γλώσσα 
εντολών ή 
μενού Τηλεοπτι­
κογραφ ία 
(videotex) 
Αφοσιωμένο 
τερματικό ή 
εξομοιωμένος 
προσωπικός 
υπολογιστής 
Εντός 
επικοινών ίας 
Μέση 
Μέση 
Μενού Τηλεακουστι 
κογραφ ία 
(audiotex) 
Τηλεφωνική 
συσκευή 
DTMF 
Εντός 
επικοινων ίας 
Μικρή 
Αναγνώριση 
τονικού 
πληκτρολογ ίου 
/φωνής Οπτικο ί 
δ ίσκοι 
CD-ROM 
Προσωπικός 
υπολογιστής 
συν 
μηχανισμός 
δ ίσκου 
Εκτός 
ε ιι ι κο ι νων ίας 
Μέση 
Μεγάλη 
Γλώσσα 
εντολών ή 
μενού 
Συχνότητα 
ενημέρωσης 
Τρόπος παράδοσης 
Ορια όγκου 
δεδομένων 
(αποθήκευση) 
•Ορια όγκου 
δεδομένων 
(διαβ ίβαση) 
Μέθοδος 
πληρωμής 
Μέθοδος 
τ ιμολόγησης Συχνά 
Χαρακτήρα προς 
χαρακτήρα 
Απεριόριστη 
Υψηλή έως μέση 
Τιμολόγιο από 
τον προμηθευτή 
υπηρεσιών 
Συνδυασμός 
συνδομής και 
ΧΡήσης Συχνά 
Οθόνη προς 
οθόνη 
Απεριόριστη 
Μέση Συχνά 
Αναλογικά 
με φωνή 
Περιορισμένη 
Πολύ 
περιορισμένη Οχ ι συχνά 
Χαρακτήρα προς 
χαρακτ ήρα 
Περιορισμένη 
ως τα 0,6 5 Gb 
Υψηλή έως 
περιορισμένη 
Τιμολόγηση από Τιμολόγηση από Βάσει 
τον χειριστή τον χειριστή συνδρομής 
περιπτέρου περιπτέρου 
Μόνο χρήση Μόνο χρήση Σταθερή τιμή 
(ανεξαρτήτως 
χρήσης) 
Πηγή: Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης 
- 22 -
ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 
4.1 Δείκτες της ευρωπαϊκής προσφοράς 
Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται δείκτες από πλευράς προσφοράς των 
ευρωπαϊκών βιομηχανιών, με επίκεντρο την άμεση συνεισφορά τους στην 
οικονομία, σε σχέση με το μέγεθος της αγοράς που περιλαμβάνει την ευρωπαϊκή 
ζήτηση για ξένα (μη κοινοτικά) προϊόντα και υπηρεσίες. Στον πίνακα 10 
παρουσιάζεται σειρά ευρέων δεικτών όσον αφορά τη δραστηριότητα παραγωγής και 
διανομής βάσεων δεδομένων σε κάθε κράτος μέλος της ΕΚ κατά τα μέσα του 1991. 
ΕΚ και Υφήλιος Αριθμο ί 
Πίνακας 10 
Παραγωγή/κατανομή βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας ΕΚ, 1991 
Βάσε ι ς 
δεδομένων Παραγωγή 
βάσεων 
δεδομένων Υπηρεσ ίες 
κέντρων 
διανομής 
πληροφοριών Υπηρεσ ί ες 
πύλης 
δικτύων 
Βέλγιο 47 
Δανία 28 
Γαλλία 275 
Γερμανία 2 33 
Ελλάδα (α) 
Ιρλανδία 2 
Ιταλία 110 
Λουξεμβούργο 23 
Κάτω Χώρες 51 
Πορτογαλία 9 
Ισπανία 102 
Η.Β. 400 23 
25 
173 
121 
2 
32 
5 
32 
8 
45 
185 5 
16 
63 
20 
19 
2 
16 
9 
25 
51 3 
1 
2 
1 
13 
ΕΚ 1.280 
Υφήλιος 5.026 651 
2.158 226 
731 26 
106 
(α) Παρόλο που η Cuarda δεν επισημαίνει καμμία ελληνική υπηρεσία 
βάσης δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας είναι γνωστοί τουλάχιστον 
έξι οργανισμοί οι οποίοι συμμετέχουν ενεργά στον τομέα CD-ROM (1992) 
ως εκδότες ή προμηθευτές πληροφοριών (ΕΙΙΑ). 
Πηγή: Directory of Online Databases, Cuadra/Elsevier, Ιούλιος 1991. 
Αν και τα τελευταία χρόνια υπήρξε σταθερή ανάπτυξη στην ευρωπαϊκή αγορά 
ηλεκτρονικής πληροφόρησης, η δραστηριότητα από πλευράς προσφοράς παραμένει σε 
υψηλότατο βαθμό συγκεντρωμένη στις πλέον ανεπτυγμένες χώρες, δηλαδή τη 
Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Σχεδόν 74% των παραγωγών βάσεων 
δεδομένων της ΕΚ εδρεύουν σε αυτές τις τρεις χώρες, όπως και 54% των 
υπηρεσιών κέντρων παροχής πληροφοριών και 69% των υπηρεσιών πύλης δικτύων. Η 
- 23 -
καταμέτρηση των παικτών της βιομηχανίας βάσεων δεδομένων και πληροφόρησης 
μπορεί να είναι χρήσιμη ως γενικός δείκτης της δραστηριότητας από πλευράς 
προσφοράς, αλλά αποτελεί εργαλείο περιορισμένης σημασίας καθότι δεν εκφράζει 
σχεδόν τίποτε αναφορικά με τον αντίκτυπο της προσφοράς βάσεων δεδομένων στην 
οικονομία, ούτε σχετικά με τον πλούτο και την ποικιλομορφία των υπηρεσιών 
πληροφόρησης. Πολύ λεπτομερέστερες και αξιόλογες πληροφορίες σχετικά με το 
μέγεθος και τη μορφή της προσφοράς βάσεων δεδομένων προσφέρουν οι προσεκτικά 
σχεδιασμένες βιομηχανικές έρευνες. Μέσω των κοινών προσπαθειών που 
καταβάλλουν η Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας και η Ευρωπαϊκή Ένωση της Βιομηχανίας Πληροφόρησης (European 
Information Industry Association-EIIA), δημιουργείται μια αξιόλογη βάση 
δεδομένων από πλευράς προσφοράς μέσω ετήσιας συντονισμένης έρευνας κέντρων 
παροχής υπηρεσιών υπολογιστή και παροχέων πληροφοριών. Η τελευταία έρευνα 
ΕΕΚ/ΕΙΙΑ, παρέχει εξαιρετικά συγκρίσιμα δεδομένα για τα δύο ημερολογιακά έτη 
1989 και 1990 και επιτρέπει την ανάλυση των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων από 
πλευράς προσφοράς με λεπτομερή στοιχεία για τους ανθρώπινους πόρους και τον 
κύκλο εργασιών κατά μέσο παράδοσης, ενδιαφέρον αντικειμένου, τύπο 
υπηρεσίας/προϊόντος και γεωγραφική κατανομή. 
4.1.1 Διάρθρωση της ευρωπαϊκής προσφοράς 
Τα αποτελέσματα της συντονισμένης έρευνας ΕΕΚ/ΕΙΙΑ επιβεβαιώνουν ότι οι 
βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας παραμένουν το πλέον κυρίαρχο (και 
ταχύτερα αναπτυσσόμενο) συστατικό στοιχείο του ευρωπαϊκού τομέα υπηρεσιών 
πληροφόρησης εντός επικοινωνίας, με προσόδους που ανέρχονταν σε 2.054 εκατ. 
ECU το 19 9 0 ή 7 8% του συνόλου των προσόδων εντός επικοινωνίας. Οι 
επαγγελματικές υπηρεσίες τηλεοπτικογραφίας είναι ένας επίσης σημαντικός 
τομέας, και εκτιμάται ότι παρέχει 16 έως 18% του συνόλου των προσόδων από τις 
υπηρεσίες εντός επικοινωνίας στις χώρες της ΕΚ (το υπολειπόμενο 5% αποδίδεται 
σε ένα σύνολο "μη ταξινομημένων" υπηρεσιών εντός επικοινωνίας). 
Σημαντική διαπίστωση της έρευνας ΕΕΚ/ΕΙΙΑ, που εμφαίνεται στον πίνακα 11, 
είναι η συνεισφορά των υπηρεσιών εκτός επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων 
δραστηριοτήτων όπως οι οπτικές εκδόσεις, η παράδοση εγγράφων, οι υπηρεσίες 
παροχής συμβουλών και μεσιτείας πληροφοριών, στις προσόδους που έχουν οι 
παίκτες της βιομηχανίας ηλεκτρονικής πληροφόρησης. 
Με την εξέταση των πηγών προσόδων κατά τομέα (πίνακας 12 και το 
συνοδευτικό κυκλικό διάγραμμα), καθίσταται σαφές ότι οι υπηρεσίες 
πληροφόρησης με χρηματοοικονομικό και επιχειρηματικό προσανατολισμό απέφεραν 
από κοινού 96% της βιομηχανικής αξίας των ηλεκτρονικών υπηρεσιών της ΕΚ. 
Μόνος ο χρηματοοικονομικός τομέας αντιστοιχούσε στα δύο τρίτα της 
βιομηχανικής αξίας. Όσον αφορά την αύξηση, ο χρηματοοικονομικός τομέας 
παρουσίασε μεγαλύτερο ρυθμό αύξησης από ό,τι η βιομηχανία στο σύνολο της, ενώ 
είναι αρκετά ενδιαφέρον το στοιχείο ότι ένας από τους μικρότερους τομείς, ο 
κυβερνητικός τομέας, επίσης αναπτύχθηκε με ταχύτερο ρυθμό από το μέσο όρο. 
Αυτό αποτελεί ενδεχομένως ένδειξη ότι ορισμένοι μικροί εξειδικευμένοι φορείς 
μπορεί να σημείωσαν κάποια επιτυχία. 
Η ανάπτυξη των υπηρεσιών επιχειρηματικού προσανατολισμού, σε σύγκριση με 
τις υπηρεσίες χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, παρουσιάζει σημεία εξάντλησης 
πράγμα που υποδηλώνει ότι η αγορά αυτή μπορεί να προσεγγίζει την ωριμότητα. Ο 
τομέας STM επίσης παρουσιάζει σχετικά μικρή αύξηση. Και αυτός, ο τομέας STM, 
αντιπροσωπεύει μια αγορά που πιθανώς βρίσκεται κοντά στην ωριμότητα και 
διαθέτει μεγάλο ποσοστό χρηστών του ακαδημαϊκού και δημόσιου τομέα, πολλοί 
από τους οποίους έχουν περιορισμένους προϋπολογισμούς κατά τη χρονική αυτή 
περ ίοδο. 
- 24 -
ΕΚ Εκατομμύρια ECU και ποσοστά 
Π ίνάκας 11 
Επαγγελματικά κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή και παροχής πληροφόρησης 
στην ΕΚ· κύκλος εργασιών κατά τύπο υπηρεσίας ή προϊόντος, 1989/90. 
Κύκλος 
εργασιών 19 89 
σε εκατ. ECU Κύκλος 
εργασιών 19 9 0 
σε εκατ. ECU Αύξηση 90/89 
σε % 
Υπηρεσίες εντός επικοινωνίας 
Πραγματικού χρόνου 1.346 
Αναδρομικά 967 
Αλλες εντός επικοινωνίας 2 0 
Σύνολο ΕΚ εντός επικοινωνίας 2.333 1.545 
1.068 
24 
2.638 14,8 
10,5 
20, 0 
13, 1 
Προϊόντα και υπηρεσίες 
εκτός επικοινων ίας 
Μαγνητικά μέσα 31 
Οπτικά μέσα 23 
Παράδοση εγγράφων 12 
Παροχή συμβουλών 115 
Αλλες εκτός επικοινωνίας 117 
Σύνολο εκτός επικοινωνίας ΕΚ 466 35 
31 
13 
119 
119 
491 12,9 
30,9 
8,1 
3,3 
1,5 
5,4 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΕΚ 2.799 3.149 12,5 
Πηγή : ΕΕΚ/Ευρωπαϊκή Ενωση της Βιομηχανίας Πληροφόρησης (ΕΙΙΑ), 1992 
- 25 -
ΕΚ Εκατομμύρια ECU και ποσοστά 
Π ίνακας 12 
Επαγγελματικά κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή και παροχής πληροφόρησης 
στην ΕΚ- κύκλος εργασιών κατά ενδιαφέρον αντικειμένου, 1989/90 
Κύκλος 
εργασιών 
1989 σε 
εκατ. ECU Μερίδιο 
επί του 
συνόλου 
σε % Κύκλος 
εργασιών 
1990 σε 
εκατ. ECU Μερ ίδιο 
επί του 
συνόλου 
σε % Αύξηση 
90/89 
σε % 
Χρηματο - 1.674 68,5 
οικονομικός 
τομέας 
Επιχειρηματικός 666 27,3 
τομέας 
STM 49 2,0 
Κυβερνητικός 38 1,5 
τομέας 
Αλλα 15 0,6 
ΜΕΡΙΚΟ 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΚ (α) 2.442 100,0 1.929 
689 
52 
43 
17 
2.728 70,7 
25,2 
1,9 
1,6 
0,6 
100,0 15,2 
3,4 
5,3 
14,1 
8, 6 
Αντιπροσωπεύει 87,2% 
επί του 
συνόλου 2.799 εκατ. ECU 86,9% 
3.149 εκατ. ECU 
(α) Το μερικό αυτό σύνολο αναφέρεται μόνο στους ερωτηθέντες στο πλαίσιο 
της έρευνας που ήσαν σε θέση να παρέχουν αναλυτικό κύκλο εργασιών 
κατά αντικείμενο. 
Πηγή : ΕΕΚ/Ευρωπαϊκή Ενωση της Βιομηχανίας Πληροφόρησης (ΕΙΙΑ), 1992 
- 26 -
4.1.2 Τάσεις της ανάπτυξης από πλευράς προσφοράς 
Ενα από τα πλέον ενδιαφέροντα πορίσματα της έρευνας ΕΕΚ/ΕΙΙΑ είναι η 
ένδειξη ότι η αύξηση του κύκλου εργασιών για οργανισμούς κέντρων παροχής 
υπηρεσιών πληροφόρησης παρουσιάζει σημάδια επιβράδυνσης, επιβεβαιώνοντας τα 
στοιχεία από πλευράς ζήτησης που αναφέρονται στο προηγούμενο κεφάλαιο. Το 
1990, ο συνολικός κύκλος εργασιών των οργανισμών κέντρων παροχής υπηρεσιών 
υπολογιστή με έδρα την ΕΚ ήταν 3.149 εκατ. ECU, αντιπροσωπεύοντας αύξηση 
12,5% έναντι των στοιχείων του 1989 που ήταν 2.799 εκατ. ECU. Το ποσοστό αυτό 
ενώ παραμένει υψηλότερο από την ανάπτυξη της οικονομίας ως συνόλου, 
αντιπροσωπεύει σαφώς χαμηλότερο ρυθμό αύξησης σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, 
για τα οποία οι εκτιμήσεις είναι του 20-30%. Αρκετοί παράγοντες μπορεί να 
προκάλεσαν αυτή τη φαινόμενη με ίωση της ανάπτυξης, και κυρίως οι γενικά 
δύσκολες εμπορικές συνθήκες κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1990 (ειδικότερα στο 
Ηνωμένο Βασίλειο). Νέες βιομηχανίες, ειδικότερα σε τομείς συναφείς με την 
τεχνολογία, παρουσίασαν κατά κανόνα πολύ υψηλούς αρχικούς ρυθμούς αύξησης από 
μια μικρή βάση, ακολουθούμενοι αργά ή γρήγορα από αναπόφευκτη επιβράδυνση 
καθώς εδραιωνόταν η βάση ζήτησης. Οποιαδήποτε και αν είναι η εξήγηση 
υπάρχουν στοιχεία που υποδεικνύουν ότι η επιβράδυνση αυτή αποτελεί παγκόσμιο 
φαινόμενο. Για παράδειγμα, μια έρευνα με ερωτηματολόγιο που διενεργήθηκε από 
το Ιαπωνικό Κέντρο Προώθησης Βάσεων Δεδομένων (Japanese Database Promotion 
Centre-DPC) τον Σεπτέμβριο του 1990 υποδεικνύει ότι οι παίκτες της ιαπωνικής 
βιομηχανίας πληροφόρησης μείωσαν τις ίδιες τους τις εκτιμήσεις σχετικά με την 
ετήσια αύξηση κατά τα επόμενα πέντε έτη από περισσότερο από 30% σε 10-20'/,. 
Κατανομή βάσεων δεδομένων 
Προσωπικό ανά έργο (%) 
50 ΕΚ, 1990 
Εκδόσεις Τεχνική Πωλήσεις Λοιπά 
υποστήριξη Δ ι ο ίκηση 
ΕΕΚ/ΕΙΙΑ, 1992. 
Το 1989, η βιομηχανία υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης με έδρα την ΕΚ 
προσέφερε απασχόληση σε συνολικά 21.000 άτομα στον τομέα διάδοσης βάσεων 
δεδομένων. Το 1990, ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε σχεδόν 22.000. Είναι 
δύσκολο να -κτιμηθεί πόσο επιπλέον προσωπικό απασχολείται σε "αμιγείς" 
δραστηριότητες δημιουργίας βάσεων δεδομένων, αλλά προφανώς αντιστοιχούν σε 
άλλες 10.000 θέσεις. Στο διάγραμμα παρουσιάζονται οι ανθρώπινοι πόρο ι του 
1990 κατά ιδιότητα και επιβεβαιώνεται ότι η δημιουργία βάσεων δεδομένων 
αιιοτελεί σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων ιιου ασκούν βιομηχανικοί 
οργανισμοί σύνθετης πληροφόρησης πολλαπλών λειτουργιών. Αν και ο αριθμός του 
απασχολούμενου προσωπικού στον τομέα αυξήθηκε μόνο κατά 3,5% μεταξύ 19 89 και 
1990, πρέπει να σημειωθεί ότι υπήρξαν σημαντικά οφέλη ως προς την 
παραγωγικότητα. Ο μέσος κύκλος εργασιών ανά εργαζόμρνο στον τομέα διάδοσης 
βάσεων δεδομένων αυξήθηκε κατά 8,9% στη χρονική αυτή περίοδο, δηλαδή από 
138.263 ECU το 1989 σε 150.573 ECU το 1990. 
- 27 -
Ενα περαιτέρω ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της δραστηριότητας διανομής 
βάσεων δεδομένων όπως αποδεικνύεται από την έρευνα ΕΕΚ/ΕΙΙΑ ήταν το μικρό, 
σχεδόν ασήμαντο μέρος του συνόλου που αντιπροσωπεύουν οι υπηρεσίες πύλης 
δικτύων. Οι υπηρεσίες αυτές παραμένουν ένα εξειδικευμένο μέρος της 
βιομηχανίας υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης, και αντιστοιχούσαν σε κύκλο 
εργασιών μόνον 9,5 εκατ. ECU το 1990. Από την άλλη μεριά, η έρευνα αναφέρει 
ότι οι δραστηριότητες πύλης δικτύων παρουσίασαν ρυθμό αύξησης 21,8% μεταξύ 
1989 και 1990. 
4.2 Υπηρεσίες βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας 
Ο μεγαλύτερος τομέας των ευρωπαϊκών υπηρεσιών δεδομένων προστιθέμενης 
αξίας, οι βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας, υπάρχει περισσότερο από 
20 χρόνια. Η προέλευση του τομέα βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας 
δεν μπορεί να ιχνηλατηθεί ως τη δεκαετία του '60 όταν οι εκδότες έντυπων 
περιλήψεων και υπηρεσιών καταλογογράφησης άρχισαν να βελτιστοποιούν τις 
παραγωγικές τους μεθόδους υιοθετώντας την νέα τεχνολογία της στοιχειοθεσίας 
με υπολογιστή. Ενα παραπροϊόν των δραστηριοτήτων αυτών υπήρξαν τα αντίγραφα 
των παράλληλων έντυπων εκδόσεων σε μαγνητοταινία. Τα αντίγραφα αυτά 
επρόκειτο να γίνουν οι πρώτες βάσεις δεδομένων εντός επικοινωνίας, καθώς 
αναπτύσσονταν κατάλληλες πλατφόρμες υλικού εξοπλισμού και λογισμικού 
ανάκτησης για την παροχή διαλογικής προσπέλασης από απόσταση σε πληροφορίες 
βασιζόμενες σε κείμενο. Την ίδια στιγμή αυξήθηκε ο αριθμός των προσωπικών 
υπολογιστών και των δικτυωμένων τερματικών, και ως εκ τούτου και το δυναμικό 
της αγοράς για υπηρεσίες εντός επικοινωνίας σε ολόκληρη την Ευρώπη και τον 
κόσμο. 
Η αγορά για υπηρεσίες βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας χωρίζεται 
σε δύο πολύ διαφορετικούς τομείς, τις βάσεις δεδομένων πραγματικού χρόνου και 
τις αναδρομικές βάσεις δεδομένων. Οι βάσεις δεδομένων πραγματικού χρόνου 
προσφέρουν άμεση πρόσβαση σε συνεχώς ενημερωνόμενες πληροφορίες. Παραδοσιακά, 
οι κύριες εμπορικές εφαρμογές για υπηρεσίες βάσεων δεδομένων πραγματικού 
χρόνου ήσαν στον χρηματοοικονομικό τομέα για την παρακολούθηση των 
διακυμάνσεων του διεθνούς συναλλάγματος και των αγορών κοινών μετοχών. Η 
προστιθέμενη αξία των υπηρεσιών βάσεων δεδομένων πραγματικού χρόνου 
προέρχεται από την επικαιρότητα των παρεχόμενων πληροφοριών καθώς και από την 
ποιότητα τους. Οι αναδρομικές βάσεις δεδομένων είναι εκείνες για τις οποίες ο 
περιορισμός της ενημέρωσης πραγματικού χρόνου δεν ισχύει. Το κυκλικό 
διάγραμμα δείχνει τις σχετικές αναλογίες των υπηρεσιών πραγματικού χρόνου και 
των αναδρομικών υπηρεσιών στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής βιομηχανίας υπηρεσιών 
εντός επικοινωνίας το 1990. Βάσει των στοιχείων από τις συντονισμένες έρευνες 
ΕΕΚ/ΕΙΙΑ φαίνεται να υπήρξαν πολύ μικρές αλλαγές σε αυτές ιις σχετικές 
αναλογίες από το 1988. Αν παρατηρήθηκε κάτι, αυτό είναι ότι οι υπηρεσίες 
πραγματικού χρόνου κερδίζουν σιγά σιγά μερίδιο της αγοράς με ρυθμό περίπου 
μιας εκατοστιαίας μονάδας ετησίως. 
28 -
Βάσεις ASCII· κοινοτική προσφορά δεδομένων 
Ποσοστιαίες πρόσοδοι 1990 ανά είδος (%) 
Πραγματικού χρόνου 5 8,6 
Αναδρομικές 4 0,4 
Πηγή: ΕΕΚ/ΕΙΙΑ, 1992 
ΕΚ Εκατ. ECU και ποσοστά 
Πίνακας 13 
Βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας· γεωγραφική κατανομή του κύκλου 
εργασιών (α), 1989/90. 
Κύκλος 
εργασιών 
1989 σε 
εκατ. ECU Μερίδ ιο 
επί του 
συνόλου 
σε % Κύκλος 
εργασιών 
1990 σε 
εκατ. ECU Μερ ίδι ο 
ε τι ί του 
συνόλου 
σε % Αύξηση 
90/89 
σε % 
Εθνικές 454,9 25,9 
Ενδοκοινοτικές 616,1 35,1 524,3 
777,1 25,9 
38,3 15,3 
26, 1 
Πωλήσεις ΕΚ (β) 1.071,1 61,0 1.301,4 64,2 21,5 
Βόρειος Αμερική 289,6 16,5 
Λοιπός κόσμος 39 5,3 22,5 294,2 
431,6 14,5 
21,3 1,6 
9,2 
Πωλήσει ς 
εξαγωγών (β) 684,9 39,0 725,8 35,8 6,0 
Μερικό 
σύνολο (β) 1.755,9 2.027,2 15,5 
Αντιπροσωπεύει 6 2,7% 
επί του συνόλου 2.7 99 εκατ.ECU 
ι ης έρευνας 6 4,4 % 
3.149 εκατ.ECU 
(α) Παράδοση μόνον εντός επικοινωνίας, εξαιρούνται τα προϊόντα/υπηρεσίες 
εκτός επικοινωνίας, 
(β) Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία αναφέρονται μόνον σε εκείνους τους 
ερωτηθέντες μέσα στο πλαίσιο της έρευνας που ήσαν σε θέση να παρέχουν 
αναλυτικό κύκλο εργασιών κατά γεωγραφική περιοχή. 
Πηγή: ΕΕΚ/Ευρωπαϊκή Ενωση της Βιομηχανίας Πληροφόρησης (ΕΙΙΑ), 1992 
- 29 
Στον πίνακα 13 αναλύονται οι ευρωπαϊκές πρόσοδοι από την πώληση υπηρεσιών 
βάσεων δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας κατά γεωγραφική περιφέρεια. Το 
1990, σχεδόν τα δύο τρίτα του συνόλου των προσόδων (64,2%) προερχόταν από τις 
εθνικές πωλήσεις (25,9%) ή από το "εμπόριο" με άλλες χώρες της ΕΚ (38,3%). 
Οι υπόλοιπες πωλήσεις ήσαν υπό μορφή εξαγωγών, σε αγορές στη Βόρειο Αμερική 
(14,5%) ή σε άλλα μέρη της γης (21,3%). 
Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι η εθνική ζήτηση συνεχίζει να είναι 
σημαντική πηγή προσόδων για τους ευρωπαίους διανομείς εντός επικοινωνίας. Εν 
τούτοις, εάν γίνει σύγκριση των αποτελεσμάτων για το 1990 και το 1989, είναι 
εμφανές ότι η πιο αξιόλογη αύξηση (21,6%) προήλθε από υψηλότερο επίπεδο 
εμπορίου με άλλες κοινοτικές χώρες. Από τα αποτελέσματα εμφαίνεται μια 
σχετικά μικρή αύξηση των εσόδων από τις εξαγωγές, ειδικότερα στη Βόρειο 
Αμερική (έως 1,6%), αλλά ως ένα βαθμό, μπορεί αυτό να οφείλεται εν μέρει σε 
διακυμάνσεις της ισοτιμίας ECU-δολλαρίου (αριθμητικά στοιχεία της EUROSTAT 
δείχνουν ότι η σχετική αξία της ευρωπαϊκής νομισματικής μονάδας παρουσίασε 
σημαντικές διακυμάνσεις κατά το χρονικό διάστημα της έρευνας, με ελάχιστη 
τιμή 1 ECU=1,074 US$ και μέγιστη τιμή 1 ECU= 1,367 US$). 
4.3 Τηλεοπτικογραφία (videotex) 
Τα δημόσια συστήματα τηλεοπτικογραφίας άρχισαν να εμφανίζονται στην 
Ευρώπη κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '70. Με την είσοδο της 
Ιρλανδίας και της Ελλάδας στην αγορά, οι υπηρεσίες τηλεοπτικογραφίας υπάρχουν 
σήμερα σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Σε όλες σχεδόν τις 
περιπτώσεις, οι υπηρεσίες παρέχονται από εθνικό τηλεπικοινωνιακό φορέα. Κατά 
τις αρχές του 1991 υπήρχαν 6,6 εκατομμύρια τερματικά στην ευρωπαϊκή αγορά και 
η διείσδυση των χρηστών στον κοινοτικό επαγγελματικό τομέα ήταν της τάξης των 
3.120 εκατομμυρίων. Παρόλα αυτά η ευρωπαϊκή αγορά τηλεοπτικογραφίας 
εξακολουθεί να κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από τη Γαλλία η οποία διαθέτει 
σχεδόν 87% του συνόλου των τερματικών τηλεοπτικογραφίας και 80% των προσόδων 
των παροχέων υπηρεσιών, αν και καταβάλλονται τώρα προσπάθειες από άλλα κράτη 
μέλη να συναγωνιστούν τη μαζική διάδοση των τερματικών τηλεοπτικογραφίας που 
επέτυχε η France Telecom. Η επιτυχία του δικτύου Télétel της εταιρίας France 
Telecom οφείλεται εν μέρει στην ευρύτατη και δωρεάν διανομή ιερματικών 
Minitel. 
Μια από τις βασικές τάσεις στην ευρωπαϊκή αγορά τηλεοπτικογραφίας υπήρξε 
η αύξηση της ζήτησης στον επαγγελματικό και επιχειρηματικό τομέα. Ενα 
σημαντικό κίνητρο για την ανάπτυξη της αγοράς τηλεοπτικογραφίας υπήρξε η 
δημιουργία δυνατοτήτων προσπέλασης και τιμολόγησης μέσω σημείων προσπέλασης 
με επιπρόσθετη χρέωση. Αυτές οι ευκολίες "περιπτέρου" προώθησαν τη χρήση των 
υπηρεσιών πληροφόρησης και συναλλαγών, τόσο από επαγγελματίες (κυρίως σε MME) 
όσο και από καταναλωτές. Η ποικιλία των τιμών και η δυνατότητα χρέωσης 
υψηλότερων τελών ανά μονάδα υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας (20 έως 70 ECU ανά 
ώρα), είχαν και τα δύο άμεση επίπτωση στην ποικιλομορφία των υπηρεσιών, 
ειδικότερα στην προμήθεια υπηρεσιών επαγγελματικής πληροφόρησης. Οι ευκολίες 
περιπτέρου αυτού του είδους που διατίθενται στη Γαλλία από το 1986, είναι σε 
λειτουργία ή προβλέπονται για το 1992 στο Βέλγιο, Ιρλανδία, Ιταλία, 
Λουξεμβούργο, Πορτογαλία και Ισπανία. 
Η διασυνοριακή κίνηση στην Ευρώπη όσον αφορά ιις υπηρεσίες πληροφόρησης 
videotex παραμένει ασήμαντη. Αυτό οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στο γι-γονός ότι 
η ευρωπαϊκή αγορά τηλεοπτικογραφίας χαρακτηρίζεται από χωριστές εθνικές 
προσεγγίσεις για ανάπτυξη των υπηρεσιών. Αυτό ισχύει για τα πρότυπα, τα 
δίκτυα μετάδοσης, τις πολιτικές για τη διανομή των τερματικών, καθώς και για 
τις διαδικασίες τιμολόγησης των πελατών. Εχει επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των 
- 30 -
δώδεκα κρατών μελών της ΕΚ σχετικά με κοινό ευρωπαϊκό πρότυπο 
τηλεοπτικογραφίας. Επί του παρόντος, λειτουργούν τρία διαφορετικά πρότυπα 
τηλεοπτικογραφίας μέσα στην ΕΚ: 
* το CEPT1, που προέρχεται από τις γερμανικές προδιαγραφές Bildschirmtext 
(Btx)· 
* το CEPT2, που προέρχεται από τις γαλλικές προδιαγραφές Télétel· 
* το CEPT3, που προέρχεται από τις βρετανικές προδιαγραφές Prestel. 
Μια μέθοδος προσέγγισης για την υπερπήδηση αυτών των φραγμών εξ αιτίας 
των προτύπων υπήρξε η ανάπτυξη πυλών δικτύων μεταξύ των εθνικών υπηρεσιών. 
Οπως εμφαίνεται στον πίνακα 14, μόνον τα περισσότερα εθνικά δίκτυα 
τηλεοπτικογραφίας υιοθέτησαν υπηρεσίες πολλαπλών προτύπων έως το 1991 
(συμπεριλαμβάνονται το Βέλγιο, η Δανία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, το 
Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες και η Πορτογαλία). 
Πίνακας 14 
Διεθνή πρότυπα τηλεοπτικογραφίας· κράτη μέλη της ΕΚ, 1991. 
Υπηρεσ ία CEPT1 CEPT2 CEPT3 ASCII 
Βέλγιο 
Δαν ία 
Γαλλ ία 
Γερμαν ία 
Ελλάδα (α) 
Ιρλανδ ία 
Ιταλ ία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλ ία 
Ισπαν ία 
Η.Β. RTT VIDEOTEX 
TELEDATA 
TÉLÉTEL 
BILDSCHIRMTEXT 
HELLASTEL 
MCL 
VIDEOTEL 
VIDEOTEX 
VIDEOTEX NEDERLAND 
SVP 
IBERTEX 
PRESTEL 
(α) Το δίκτυο HELLASTEL πρόκειται va λειτουργήσει το 1992 
Πηγή: CEPT, 1991. 
Τον Απρίλιο του 1991, υπήρχαν 26 διασυνδέσεις εθνικών δικτύων 
ι ηλεοιιτ ι κογραφ ίας. Από αυτές, 14 αντιστοιχούσαν σε πύλες δικτύων δύο 
κατευθύνσεων, και συγκεκριμένα : Γαλλία-Ιταλία, Γαλλία-Βέλγιο, Γερμανία-
Γαλλία, Γαλλία-Λουξεμβούργο, Λουξεμβούργο-Γερμανία, Γερμανία-Κάτω Χώρες και 
Γαλλία-ίσπανία. Αλλες 26 διασυνδέσεις προγραμματίζονται ως το 1993, που θα 
ανεβάσουν το συνολικό αριθμό των συμφωνιών στις 52. Ο ήδη εκτεινόμενος και 
αυξανόμενος αριθμός συνδέσεων μεταξύ εθνικών δικτύων αυξάνει την πιθανότητα 
ανάπτυξης ενός πανευρωπαϊκού συστήματος τηλεοπτικογραφίας. Εν τούτοις, παρά 
την αξιόλογη εργασία για την καθιέρωση συνδέσεων και την υπερπήδηση διαφορών 
πρωτοκόλλου και προτύπων, ο όγκος της διεθνούς κίνησης παραμένει μικρός, 
γεγονός που αποδεικνύεται και από το παράδειγμα της Γαλλίας όπου η κίνηση 
εξαγωγών του δικτύου μινιτέλ ανερχόταν σε 242.500 ώρες για το 1991 πράγμα το 
οποίο αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 0,3% της συνολικής κίνησης Télétél. 
- 31 -
Εκτός απ'αυτό, το ερωτηματικό όσον αφορά τη γαλλική υπηρεσία και το χρόνο 
που θα χρειαστεί η France Telecom για να αποσβέσε ι την επένδυση της, έχουν 
επίσης προκαλέσει αμφιβολίες ως προς ένα τέτοιο σύστημα. Κατόπιν αιτήσεως 
της France Telecom, ανατέθηκε στην Coopers & Lybrand International να 
εξετάσει τη χρηματοοικονομική απόδοση και τις προοπτικές για τις γαλλικές 
υπηρεσίες τηλεοπτικογραφίας κατά το χρονικό διάστημα 1984 έως 2000. Οι 
συντάκτες της παρούσας έκθεσης προβλέπουν ότι η υπηρεσία Télétel δεν 
πρόκειται να φθάσει πριν από το 1998 το νεκρό σημείο, δηλαδή το σημείο όπου 
το αθροιστικό κόστος για την παροχή της υπηρεσίας θα υπερκαλυφθεί από τα 
αθροιστικά έσοδα. 
Η επιτυχία της τηλεοπτικογραφίας ως δικτύου πληροφόρησης στο μέλλον 
εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες, κυρίως αυξημένες ευκολίες προσπέλασης και 
προσφορά νέων υπηρεσιών πληροφόρησης που να παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Στα 
πρώτα στάδια ανάπτυξης της αγοράς, συχνά υπάρχει μία κατάσταση "βγήκε η κότα 
από τ'αυγό ή το αυγό απ'την κότα" όπου τόσο η πλευρά της προσφοράς όσο και η 
πλευρά της ζήτησης χρειάζονται κίνητρα για την ανάπτυξη μιας βιώσιμης αγοράς. 
Ενας τρόπος για να εδραιωθούν οι αγορές τηλεοπτικογραφίας είναι η επιδότηση 
της διανομής τερματικών, αν και η επιδότηση αυτή δεν πρόκειται να ανακτηθεί 
υποχρεωτικά σε μακροπρόθεσμη βάση. Το δίδαγμα που αποκομίζουμε από την 
εμπειρία Télétel είναι ότι ένας σημαντικός παράγων ελκυστικός τόσο για τους 
χρήστες όσο και για τους παροχείς πληροφοριών είναι η κεντρική διαχείριση του 
συστήματος από την France Telecom, όσον αφορά την τιμολόγηση, τη διανομή 
τερματικών και τη μετάδοση σημάτων. 
Η τεχνολογία τηλεοπτικογραφίας που χρησιμοποιείται σήμερα είναι σε μεγάλο 
βαθμό ξεπερασμένη, αλλά η βασική ιδέα εξακολουθεί να ισχύει. Υπάρχουν νέες 
δυνατότητες για παροχείς υπηρεσιών πληροφόρησης που θα αξιοποιήσουν την 
τηλεπληροφορική δεύτερης γενιάς η οποία βασίζεται σε ολοκληρωμένες υπηρεσίες 
ISDN. Η τυποποίηση της τηλεοπτικογραφίας μετά την παραγωγή που αναλήφθηκε 
επειδή ζητήθηκε από τη βιομηχανία, αντιμέτωπη με μια κατακερματισμένη αγορά, 
δυστυχώς δεν οδήγησε σε ένα ενιαίο ευρωπαϊκό εθνικό πρότυπο. Αυτό θα πρέπει 
να αποφευχθεί στην επόμενη γενιά υπηρεσιών τηλεπληροφορικής, που θα βασίζεται 
σε επικοινωνίες δεδομένων ευρείας ζώνης και θα είναι ενδεχομένως σε θέση να 
ολοκληρώσει σύνθετες κινούμενες εικόνες, σταθερές εικόνες υψηλής ποιότητας 
και ήχο. 
4.4 Υπηρεσίες τηλεακουστικογραφίας (audiotex) 
Τα πρόσφατα κύματα αποκανονιστικοποίησης των τηλεπικοινωνιών σε ολόκληρη 
την Ευρώπη επέτρεψαν τη διάθεση μέσω τηλεφώνου νέου φάσματος υπηρεσιών υψηλής 
τιμολόγησης (PREMIUM RATE SERVICES - PRS), προσφέροντας τη δυνατότητα στους 
χρήστες να συνδιαλέγονται μέσω αναγνώρισης τονικού πληκιρολογίου ή φωνής με 
απομακρυσμένες βάσεις δεδομένων. Οπως η τηλεοπτικογραφία έτσι και η 
τηλεακουστ ικογραφ ία είναι πολύ απλή στη χρήση της και απαιτεί για την 
αναγνώριση τονικού πληκτρολογίου μόνο την αγορά της κατάλληλης συσκευής DTMF 
(Dial Tone Multi-Frequency / Πολυσυχνότητα Τόνου Εττιλογής). Τα χαρακτηριστικά 
αυτά προσφέρουν τη δυνατότητα για ένα ευρύ φάσμα μαζικών εφαρμογών αγοράς, 
που δεν απευθύνονται μόνο στους καταναλωτές αλλά και στην επιχειρηματική 
κοινότητα. Η τηλεακουστικογραφία έχει αρχίσει να εμφανίζεται σε πλήθος 
επαγγελματικών εφαρμογών. Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα φωνητικής πρόσβασης σε 
διάφορες υπηρεσίες βάσεων δεδομένων εντός επικοινωνίας, όπως η υπηρεσία 
BLAISE της βρετανικής βιβλιοθήκης (British Library). Η Επιτροπή των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει πειραματιστεί με το MAX, ένα ομιλούν "ρομπότ" που 
θα παρέχει πληροφορίες στα πλαίσια της υπηρεσίας εντός επικοινωνίας του ECHO: 
θα ενημερώνει σχετικά με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες της ευρωπαϊκής 
- 32 -
νομισματικής μονάδας, τα προγράμματα και τις υπηρεσίες της Επιτροπής των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, καθώς και σχετικά με τους τεχνικούς όρους που 
χρησιμοποιούνται στην τεχνολογία πληροφόρησης. 
Η αγορά για υπηρεσίες τηλεακουστικογραφίας στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο 
(ΕΚ + χώρες ΕΖΕΣ) έχει παρουσιάσει ταχύτατη ανάπτυξη στα πρώτα της στάδια. 
Το 1990, η αξία της αγοράς εκτιμάτο σε 530 εκατ. ECU, με αύξηση κατά το 
περασμένο έτος 83% από μια ομολογουμένως πολύ χαμηλή αρχική βάση. Το Ηνωμένο 
Βασίλειο, η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες διαθέτουν τις πλέον ανεπτυγμένες αγορές, 
οι οποίες αντιστοιχούν σε περισσότερο από 90% των προσόδων του 1990. Αλλες 
ευρωπαϊκές χώρες, ιδιαίτερα η Γερμανία, αναμένεται να αυξήσουν το μερίδιο 
τους στην αγορά καθώς οι διαδικασίες της φιλευθεροποίησης των τηλεπικοινωνιών 
και οι νέες εξελίξεις στις υπηρεσίες αρχίζουν να έχουν τον αντίκτυπο τους. 
Σε σύγκριση με αυτά, έχουν γίνει διάφορες εκτιμήσεις της αγοράς των ΗΠΑ για 
υπηρεσίες τηλεακουστικογραφίας (το 1991) οι οποίες κυμαίνονται από 400 εκατ. 
ECU (Information Industry Association) έως 720 εκατ. ECU (Υπουργείο Εμπορίου 
των ΗΠΑ). 
Η ευρωπαϊκή αγορά για υπηρεσίες τηλεακουστικογραφίας κυριαρχείται επί του 
παρόντος από το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά αυτό προβλέπεται ότι σύντομα θα 
αλλάξει καθώς άλλες ευρωπαϊκές χώρες εγκαθιστούν γραμμές και αναπτύσσουν νέες 
υπηρεσίες. Εν τούτοις, σε έναν τόσο νέο και αναπτυσσόμενο τομέα είναι 
δύσκολο να προβλεφθεί σε αυτό το πρώιμο στάδιο κατά πόσο θα προκύψουν 
σημαντικά επίπεδα ζήτησης για υπηρεσίες τηλεακουσι ικογραφίας. ούτε είναι 
δυνατόν να διατυπωθεί θετικά κατά πόσο θα υπερισχύσουν σταθερές συνθήκες 
αγοράς, καθότι αυτό θα εξαρτηθεί από το κανονιστικό περιβάλλον, όπως έλεγχοι 
του είδους των υπηρεσιών που επιτρέπονται στις διάφορες αγορές ή περιορισμοί 
ως προς τη διάρκεια των κλήσεων. Η τηλεακουστικογραφία αντιπροσωπεύει την 
λιγότερο ανεπτυγμένη πανευρωπαϊκή αγορά πληροφόρησης. Η μελλοντική ανάπτυξη 
της αγοράς εξαρτάται από την πρόοδο σε τρεις βασικούς τομείς : 
* τις πολιτικές που υιοθετούνται από τους δημόσιους φορείς εκμετάλλευσης 
τηλεφωνίας όσον αφορά τον καθορισμό τιμών και την τιμολόγηση· 
* την ψηφιοποίηση των δικτύων και τη διαθεσιμότητα συσκευών DTMF· 
* τις εμπορικές πρωτοβουλίες. 
Ισως το πιο σημαντικό από τα ζητήματα αυτά να είναι το τελευταίο. Εάν 
δεν εμφανιστούν εμπορικοί φορείς στην αγορά τηλεακουστικογραφίας με ένα 
ελκυστικό φάσμα υπηρεσιών, η ζήτηση θα είναι περιορισμένη. Πρόκειται για μια 
κλασική κατάσταση "η κότα έκανε τ ' αυγό ή το αυγό την κότα", όπου ένας 
επινοητικός επιχειρηματίας θα μπορούσε να επηρέασε ι σημαντικά τον τρόπο που 
θα αναπτυχθούν μελλοντικά οι υπηρεσίες τηλεακουστικογραφίας. Φυσικά, οι 
τιμολογιακές δομές που έχουν διαμορφωθεί για τις υπηρεσίες υψηλής τιμολόγησης 
(Premium Rate Services) θα έχουν σημαντικές συνέπειες για την ανάπτυξη της 
αγοράς. Οι τρέχουσες τιμές για υπηρεσίες υψηλής τιμολόγησης (PRS) στις 
διάφορες χώρες της ΕΚ αναφέρονται στον πίνακα 15. Ενα σημαντικό στοιχείο που 
πρέπει να σημειωθεί είναι ότι οι τιμές PRS καθορίζονται από τους δημόσιους 
φορείς εκμετάλλευσης τηλεφωνίας, οι οποίοι - κατά συνέπεια - μπορούν από θέση 
ισχύος να ελέγχουν και να ορίζουν την αγορά για υπηρεσίες 
τηλεακουστικογραφίας και άλλες υπηρεσίες περιπτέρου. 
- 33 -
Κράτη μέλη ΕΚ Πρόθεμα και ECU 
Πίνακας 15 
Υπηρεσίες υψηλής τιμολόγησης (Premium Rate Services)· προθέματα και 
(α), ΕΚ, 1η Μαίου 1992(β). ι ιμες 
Βέλγιο 
Δαν ία 
Ισπαν ία 
Γαλλ ία 
Ιρλανδ ία 
Ιταλ ία 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλ ία 
ΗΒ (BRITISH TELECOM) 
ΗΒ (MERCURY) Πρόθεμα 
077 
901 
902 
903 
903 
366 
366 
366 
366 
367 
030 
144 
06 
506 
089 
083 
088 0.14 
0.14 
TPL/0670 CTT 
8 
9/0660 
1 Τέλος αιχμής 
ανά λεπτό (γ) 
0.42 
14 
95 
84 
47 
18 
11 
21 
32 
53 
62 
(6) 
22<ε) 
93 
58 
58 
47 
(α) Εξαιρούνται οι φόροι προστιθέμενης αξίας 
(β) Στοιχεία για τη Γερμανία, την Ελλάδα και το Λουξεμβούργο δεν ήσαν 
διαθέσιμα 
(γ) Χρησιμοποιήθηκαν οι συναλλαγματικές ισοτιμίες της εφημερίδας 
Financial Times της 4ης Ιουνίου 1992. 
(δ) Τιμές υπό προετοιμασία 
(ε) Μόνο η βασική τιμολόγηση, τιμές που ισχύουν για τον αριθμό 06. 
Πηγή Logica, 1992 
Ενα σημαντικό στοιχείο της ανακύπτουσας αγοράς για υπηρεσίες 
τηλεακουστικογραφίας είναι οι τεχνικές δυνατότητες για ζεύξη της 
τηλεακουστικογραφίας με άλλες υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης. Οι εκδότες 
πληροφόρησης χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τη δημιουργία βάσεων δεδομένων 
και την τεχνολογία ανάκτησης που επιτρέπει σε μεμονωμένους τελικούς χρήστες 
να λαμβάνουν τις συγκεκριμένες πληροφορίες που χρειάζονται ενώ παράλληλα 
επιτρέπει στον εκδότη να παρέχει υπηρεσίες διαμορφωμένες σύμφωνα με τις 
απαιτήσεις του μεμονωμένου χρήστη. Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, η 
τηλεομοιοτυπία και οι κρυπτογραφημένες δορυφορικές εκπομπές επιτρέπουν την 
ασφαλή παροχή τέτοιων υπηρεσιών σύμφωνα με τις ατομικές ανάγκες του πελάτη. 
Στις ΗΠΑ, ορισμένοι παροχείς υπηρεσιών έχουν δημιουργήσει νέες εφαρμογές 
για υπηρεσίες τηλεακουστικογραφίας επιχειρηματικού προσανατολισμού. Ενα 
παράδειγμα ενδιαφέρουσας εξέλιξης στον τομέα της τηλεακουστικογραφίας είναι η 
Searchcraft, μία υπηρεσία η οποία προσφέρει φωνητική/τηλεομοιοτυπική πύλη 
δικτύων σε σειρά βάσεων δεδομένων εντός επικοινωνίας. Μέσω αριθμού πληρωμής-
ανά-κλήση, ο χρήστης μπορεί να καλέσει αριθμό αυτοματοποιημένης φωνητικής 
απόκρισης, να επιλέξει υπηρεσία βάσης δεδομένων εντός ετι ικοινωνίας και να 
λάβει τα αποτελέσματα με τηλεομοιοτυπία. Οι βιομηχανικοί αναλυτές διαβλέπουν 
- 34 -
μεγάλο αναπτυξιακό δυναμικό στο μέσον αυτό, το οποίο είναι γνωστό ως 
"AUDIOFAX" (τηλεακουστικοομοιοτυπία). Τα πλεονεκτήματα της 
τηλεακουστικοομοιοτυπίας είναι σημαντικά. Πέρα από το ότι ξεπερνά την πολύ 
περιορισμένη ποσότητα πληροφοριών που μπορεί να παραδοθεί στα πλαίσια ενός 
κλασικού συστήματος τηλεακουστικογραφίας, επιτρέπει και τη δυνατότητα 
μετάδοσης πληροφοριών που δεν είναι ASCII, όπως οι εικόνες και τα γραφικά. 
Η παράδοση πληροφοριών βάσει τηλεομοιοτυπίας ενδέχεται να δημιουργήσει 
νέες δυνατότητες για τις υφιστάμενες υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης με 
την παροχή νέων μορφών παράδοσης. Υπάρχουν τώρα περισσότερα τηλεομοιοτυπικά 
μηχανήματα στον κόσμο παρά προσωπικοί υπολογιστές. Βάσει μελέτης της 
εδρεύουσας στο Λονδίνο εταιρίας Electronic Publishing Services Ltd 
προβλέπεται ότι ως τα τέλη του 1992 θα είναι εγκατεστημένα στην Ευρώπη 8,5 
εκατ. τηλεομοιοτυπικά. Σύμφωνα με άλλη εταιρία, την BIS, ο αριθμός των 
μηνυμάτων που μεταδόθηκαν στην Ευρώπη το 1990 με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ήταν 
350 εκατομμύρια, σε σύγκριση με 6 δισεκατομμύρια που μεταδόθηκαν με 
τηλεομοιοτυπία. Η ευκολία χρήσης της τηλεομοιοτυπικής συσκευής την καθιστά 
σημαντικό παράγοντα στο συνολικό τοπίο της ηλεκτρονικής πληροφόρησης, και 
ειδικότερα εάν χρησιμοποιείται για το επιλεκτικό φιλτράρισμα των πληροφοριών, 
συμπεριλαμβανομένων των εξατομικευμένων ειδησεογραφικών δελτίων και υπηρεσιών 
που συνδυάζουν τηλεομοιοτυπία με τηλεακουστικογραφία. 
4.5 Οπτικά μέσα πληροφόρησης 
Υπάρχει κάποια αβεβαιότητα όσον αφορά τη μελλοντική χρήση των δίσκων CD-
ROM και των προϊόντων πληροφόρησης πολλαπλών μέσων ενόψει του ανταγωνισμού 
από τα "ηλεκτρονικά βιβλία" (συσκευές χεριού που θα αποθηκεύουν πληροφορίες 
κειμένου, όπως λεξικά). Ταχύτατη αύξηση του αριθμού των ηλεκτρονικών βιβλίων 
προβλέπεται κατά τα επόμενα 5 έως 6 χρόνια. Εγκυρος δείκτης της 
αποδεκτικότητας της αγοράς όσον αφορά τα ηλεκτρονικά βιβλία μττορεί να 
θεωρηθεί το παράδειγμα της Franklin, του μεγαλύτερου εκδότη λεξικών των ΗΠΑ. 
Η εταιρία Franklin πούλησε περισσότερα από 3 εκατομμύρια τεμάχια στα δύο 
χρόνια ως τα τέλη του 1991. Η ανάπτυξη στις επαγγελματικές εφαρμογές 
πολλαπλών μέσων με τη χρήση οπτικών μέσων είναι πιθανή, αλλά υπάρχει ακόμη 
μεγάλη αβεβαιότητα ως προς τη διείσδυση τους στις αγορές του ιδιώτη 
καταναλωτή. Στα επόμενα 2 έως 3 έτη υπάρχει ενδεχόμενο μερικής 
αντικατάστασης ή συμπλήρωσης των CD-ROM, είτε με δίσκους WORM είτε με δίσκους 
αυξημένης ικανότητας, όπως το πρότυπο CD-ROM extended Architecture (CD-
ROM/ΧΑ). Ταυτοχρόνως, είναι πιθανόν να υπάρξει αύξηση του αριθμού των 
μηχανισμών δίσκου που χρησιμοποιούνται στις εσωτερικές εφαρμογές, καθώς 
επίσης για τους οπτικούς δίσκους CD-ROM που παράγονται εσωτερικά για σκοπούς 
αρχειοθέτησης δεδομένων. Επί του παρόντος, ο ρυθμός αύξησης στις παραγόμενες 
μήτρες για εκδόσεις σε οπτικούς δίσκους ξεπερνά κατά πολύ την ανάπτυξη 
οποιουδήποτε εκδοτικού τομέα. 
Οι ευρωπαϊκές πρόσοδοι από την πώληση επαγγελματικών πληροφοριών επί 
οπτικών μέσων (κυρίως CD-ROM) ήσαν της τάξης των 30,5 εκατομμυρίων ECU το 
1990 και φαίνεται να παρουσιάζουν ταχείς ρυθμούς ανάπτυξης, μολονότι από 
χαμηλή αρχική βάση (ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 30,9% μεταξύ 1989 και 
1990). Ενώ σε απόλυτες τιμές είναι αρκετά μικρός ο ευρωπαϊκός επαγγελματικός 
τομέας οπτικών εκδόσεων, θα πρέπει να τονιστεί ότι τα αριθμητικά στοιχεία που 
παρουσιάζονται αφορούν τις πωλήσεις μόνον μέσων πληροφόρησης - ενώ συχνά 
αριθμητικά στοιχεία για την αγορά οπτικών εκδόσεων συνδυάζουν υλικό 
εξοπλισμό, λογισμικό αναζήτησης, τίτλους εσωτερικής χρήσης και δημόσια 
διαθέσιμους τίτλους. 
- 35 
4.5.1 Οπτικο ί δ ίσκοι CD-ROM 
Ο δίσκος CD-ROM προσφέρει ένα ιδιαίτερα ελκυστικό μέσον για επαγγελματική 
πληροφόρηση. Το μέσον χαρακτηρίζεται από υψηλή χωρητικότητα δεδομένων, 
ανθεκτικότητα και κοινά τεχνικά πρότυπα (κυρίως ISO 9660). Το ερώτημα που 
παραμένει είναι κατά κύριο λόγο η αποδεκτικότητα της αγοράς και η διείσδυση. 
Παγκοσμίως, η παραγωγή νέων "δημόσιων" τίτλων CD-ROM αυξάνεται με 
εξαιρετικούς ρυθμούς. Κάθε μήνα του 1991 προστίθενταν περίπου 100 νέοι 
τίτλοι CD-ROM. Τα πιο αξιόπιστα αριθμητικά στοιχεία που υπάρχουν για την 
ευρωπαϊκή παραγωγή τίτλων CD-ROM είναι μάλλον της TFPL Publishing, εταιρίας 
που εδρεύει στο Λονδίνο, υπό μορφή ετήσιου καταλόγου CD-ROM (Annual CD-ROM 
Directory). Στο εγχειρίδιο με τίτλο CD-ROM Facts and Figures 1992, 
αναφέρονται στοιχεία για την ευρωπαϊκή παραγωγή τίτλων CD-ROM κατά την 
περίοδο 1989-1992 (πίνακας 16): 
ΕΚ Αριθμοί 
Π ίνάκας 16 
Τίτλοι CD-ROM που εκδόθηκαν από παίκτες που εδρεύουν στην ΕΚ, 1989-992 
1989 1990 1991 1992 
89 237 487 698 
Πηγή: CD-ROM Facts and Figures 1992 (TFPL Publishing). 
Ενα κύριο χαρακτηριστικό στοιχείο της ευρωπαϊκής παραγωγής CD-ROM υπήρξε 
η συνεχής είσοδος νέων παικτών με προέλευση εκτός του "παραδοσιακού" τομέα 
ASCII εντός επικοινωνίας, κυρίως παραδοσιακοί εκδότες εντύπων. Οικονομίες 
κλίμακας σήμερα σημαίνει ότι το κόστος για την πρωτοτυποκατασκευή (κατασκευή 
μήτρας) και την αντιγραφή είναι τώρα σχετικά χαμηλό, πράγμα που συνεπάγεται 
χαμηλό κόστος εισόδου (της τάξης των 30.000 ECU) στην αγορά CD-ROM. Εν 
τούτοις, η ανάπτυξη της αγοράς CD-ROM υπήρξε μάλλον αργή, π ιθανώς λόγω ιων 
αρχικά υψηλών τιμών τόσο για τους μηχανισμούς δίσκου CD-ROM όσο και για ιούς 
τ ίτλους. 
Εν τω μεταξύ, από άποψη ευρωπαϊκών πωλήσεων, οι οπτικοί δίσκοι CD-ROM 
παρουσιάζουν σταθερή, αν και όχι συγκλονιστική πρόοδο σε αρκετές κάθετες 
αγορές, όπου τα νομικά, η ιατρική και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες 
αποτελούν τους κυρίαρχους τομείς εφαρμογών. Οι οπτικοί δίσκοι CD-ROM έχουν 
σταθερή θέση στον τομέα των βιβλιογραφικών υπηρεσιών - οι περισσότεροι από 
τους κύριους εμπορικούς προμηθευτές βιβλιογραφικών υπηρεσιών έχουν 
πραγματοποιήσει επενδύσεις στο μέσον αυτό - και το μέλλον τους ως 
β ιβλιοθηκονομικό μέσον αναφοράς φαίνεται σε μεγάλο βαθμό εξασφαλισμένο. Ενα 
περαιτέρω κίνητρο γι'αυτό το τμήμα της αγοράς προέρχεται από διάφορες 
πρωτοβουλίες της ΕΕΚ για την ανάπτυξη κοινών επιχειρήσεων μεταξύ ευρωπαϊκών 
εθνικών βιβλιοθηκών. Στις δραστηριότητες αυτές περιλαμβανόταν και η έκδοση 
βιβλιογραφικού CD-ROM από την British Library που συνεργάστηκε με τη γαλλική 
Bibliothèque Nationale. 
To 1991 η εγκατεστημένη βάση για μηχανισμούς δίσκου CD-ROM στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα και τις χώρες της ΕΖΕΣ εκτιμάτο από την Link Resources, ότι 
ανερχόταν σε 176.000 μονάδες και ότι παρουσίαζε μέσους ετήσιους ρυθμούς 
αύξησης 41%. Στον πίνακα 17 παρουσιάζεται αναλυτικά η κατάσταση σε τέσσερα 
επιλεγμένα κράτη μέλη της ΕΚ. 
- 36 -
Χιλιάδες μονάδων και ποσοστά 
Π ίνακας 17 
Μηχανισμοί δίσκου CD-ROM· εγκατεστημένη βάση και προβλέψεις: 
κράτη μέλη της ΕΚ, 1990-1994. επιλεγμένα 
1990 1991 1992 1993 1994 Ετήσιος 
ρυθμός 
αύξησης 
(%) 
Γερμανία 15 23 35 54 85 
Γαλλία 17 27 40 60 95 
Ιταλία 60 90 115 140 170 
Ηνωμένο Βασίλειο 17 25 37 50 80 54 
54 
30 
47 
Πηγή: Link Resources, 1991. 
Από τα στοιχεία της Link δεν είναι δυνατόν να διακρίνουμε κατά πόσον οι 
χρήστες αγοράζουν μηχανισμούς δίσκου CD-ROM για να έχουν πρόσβαση σε 
εξωτερική πληροφόρηση ή για τις δικές τους εσωτερικές εφαρμογές (σύμφωνα με 
μια εκτίμηση της βιομηχανίας, μόνον 80.000 μηχανισμοί δίσκου CD-ROM 
χρησιμοποιήθηκαν για την αναζήτηση "δημόσιων τίτλων" το 1991). 
4.5.2 Προϊόντα πληροφόρησης πολλαπλών μέσων 
Τα προϊόντα πληροφόρησης πολλαπλών μέσων συνδυάζουν κείμενο, ήχο, 
σταθερές και κινούμενες εικόνες και περιλαμβάνουν μια νέα γενιά προϊόντων 
πληροφόρησης που είναι πιο ενδιαφέροντα και ελκυστικά για τον καταναλωτή παρά 
τα παραδοσιακά προϊόντα πληροφόρησης βάσει χαρακτήρων. Η σημασία των 
προϊόντων και υπηρεσιών πολλαπλών μέσων συνίσταται στο ότι αντιπροσωπεύουν 
μια αλλαγή στάσης ως προς την πληροφόρηση και τον τρόπο που παρουσιάζεται και 
χρησιμοποιείται. Αντί για μεγάλες ποσότητες κειμένου το οποίο πρέπει να 
ερευνηθεί μέσω πολύπλοκων γλωσσών ερωταποκρίσεων, οι πληροφορίες μπορεί να 
παρουσιαστούν και να χρησιμοποιηθούν με τρόπους που έχουν πιο άμεση σχέση με 
την εμπειρία των χρηστών. Οπως χρησιμοποιείται σήμερα, ο όρος "πολλαπλά μέσα" 
σημαίνει ότι το μέσον παράδοσης είναι ένας οπτικός δίσκος, είτε βιντεοδίσκος 
είτε σύμπυκνος δίσκος. Αυτό είναι ένας καθαρά τεχνικός περιορισμός, ένα 
χαρακτηριστικό των πολύ μεγάλων ποσοτήτων δεδομένων ιιου απαιτούνται για ι ην 
παροχή ήχου και γραφικών, σε συνδυασμό με τους χαμηλούς ρυθμούς μετάδοσης 
δεδομένων ιιου διατίθενται στους περισσότερους χρήστες υπηρεσιών εντός 
επικοινωνίας και τηλεοπτικογραφίας. 
Υπάρχει αυξανόμενος αριθμός τίτλων πολλαπλών μέσων σε τομείς όπως η 
εκπαίδευση, η υγεία και ασφάλεια, οι επιχειρήσεις και η οικονομία. Σήμερα, 
αυτό είναι ένα τμήμα της αγοράς όπου οι παραδοσιακές υπηρεσίες εντός 
επικοινωνίας απλά δεν μπορούν να είναι ανταγωνιστικές, εξαιτίας των 
υφιστάμενων περιορισμών για τον μέσο χρήστη όσον αφορά τη συμπίεση δεδομένων, 
τις απαιτήσεις αποθήκευσης, τους ρυθμούς μετάδοσης δεδομένων και τα 
χαρακτηριστικά απεικόνισης. Η εμφάνιση τίτλων πολλαπλών μέσων είναι μια 
σημαντική τάση προς παρακολούθηση, λόγω των δυνητικών της εφαρμογών όχι μόνον 
ως προς τα χαρακτηριστικά όγκου και τιμής των εκδόσεων CD-ROM, αλλά και ως 
προς τον αντίκτυπο των παραγόντων αυτών στις επαγγελματικές, 
βιβλιοθηκονομικές και λοιπές αγορές πληροφόρησης. Στην Ευρώπη, αρκετοί 
- 37 -
εκδότες εγκυκλοπαιδειών, συμπεριλαμβανομένου του Esselte Forlag, έχουν 
αρχίσει να καθιερώνουν μεγάλες τράπεζες κειμένου και εικόνας που θα 
επιτρέπουν την παράλληλη παραγωγή εντύπων και οπτικών δίσκων. Η είσοδος 
μεγάλων παραδοσιακών εκδοτών στο στίβο των πολλαπλών μέσων θα μπορούσε να 
σημαίνει ότι τα έντυπα αρχεία, που παλαιότερα δεν ήσαν διαθέσιμα σε 
ηλεκτρονική μορφή, θα μετασχηματιστούν και θα προσφέρουν τη δυνατότητα 
αξιοποίησης υποανάπτυκτων κατά το παρελθόν αγορών. 
Το δυναμικό των τεχνολογιών πολλαπλών μέσων το οποίο ίσως θα μπορούσε ή 
θα έπρεπε να αξιοποιηθεί από τη βιομηχανία πληροφόρησης εντός επικοινωνίας 
δεν αναπτύσσεται από μέλη της βιομηχανίας αυτής, αλλά από μέλη μιας 
παράλληλης βιομηχανίας πληροφόρησης που περιλαμβάνει τις εταιρίες υλικού 
εξοπλισμού υπολογιστών, λογισμικού και περιφερειακών μονάδων, τις τηλεοράσεις 
και τις κινηματογραφικές βιομηχανίες καθώς και τη βιομηχανία της μουσικής. Η 
παραδοσιακή βιομηχανία πληροφόρησης, ούτε καν εμπλέκεται στη φάση του 
σχεδιασμού. Οι εφαρμογές πολλαπλών μέσων θα εξελιχθούν με την εισαγωγή των 
εξής: εργαλεία σύλληψης και συγγραφής, ισχυρότεροι και λιγότερο δαπανηροί 
μικροϋπολογιστές που είναι σε θέση να υποστηρίξουν τις πιο απαιτητικές 
εφαρμογές, περιεχόμενο που δεν είναι άμεση μεταφορά από υπάρχουσες εφαρμογές, 
αλλά δημιουργείται εκ νέου ή έχει σημαντική προστιθέμενη αξία ως προς 
υπάρχουσες συλλογές* επίσης, διαύλους διανομής που εισάγουν και 
ολοκληρώνουν CD-ROM και συναφή προϊόντα με βάση CD στη μαζική αγορά. 
Η τάση προς την κατεύθυνση περιεχομένου και αγορών διεθνούς πληροφόρησης 
επιταχύνεται από την εμφάνιση των πολλαπλών μέσων. Ειδικότερα η γλωσσική 
διαφοροποίηση θα μειωθεί για τα προϊόντα πληροφόρησης που είναι πιο 
παραστατικά από τη φύση τους και λόγω αντικειμένου και περιέχουν λιγότερο 
κείμενο. Η θέσπιση διεθνών προτύπων θα παίξει έναν διαρκή ρόλο για τη 
δημιουργία διαθέσιμων εργαλείων, τεχνολογιών και επιπέδων κοινής φύσεως 
υπεράνω εθνικών συνόρων. Στον τομέα των πολλαπλών μέσων σήμερα, τα πρότυπα 
λειτουργούν από μια άποψη υπέρ της ανάπτυξης της αγοράς, από άλλη άποψη δε 
εναντίον της. Τα πρότυπα συμπιεσμένων εικόνων είναι ένας θετικός παράγοντας, 
συμπεριλαμβανομένων των προτύπων συμπίεσης εικόνων σελίδας τηλεομοιοτυπίας 
της ομάδας 3 και 4 της Διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Τηλεφωνίας και 
Τηλεγραφίας (CCITT) και των προτύπων συμπίεσης έγχρωμων σταθερών εικόνων και 
κινηματογραφικών ταινιών ISO JPEG (Joint Photographie Expert Group-Κοινή 
ομάδα εμπειρογνωμόνων φωτογραφίας) και MPEG (Motion Picture Expert Group-
Ομάδα εμπειρογνωμόνων κινηματογραφίας). Σημειωτέον, ότι τα πρότυπα αυτά 
αναπτύσσονται περισσότερο για τηλεπικοινωνιακές εφαρμογές παρά για οπτικές 
εκδόσεις. Εν τούτοις, τα διάφορα μορφότυπα, πλατφόρμες και συστήματα με τα 
οποία οι επιχειρήσεις οπτικών εκδόσεων ενδέχεται σύντομα να προμηθεύουν 
πολλαπλά μέσα στον πελάτη (CD-ROM για τον προσωπικό υπολογιστή, συστήματα 
Apple και Commodore, CD-ROM/ΧΑ, CD-ROM/Multimedia Windows, DVI, CD-I και 
CDTV) είναι πάρα πολλά και μάλλον απίθανο να αντιμετωπιστούν από οποιοδήποτε 
σύνολο προτύπων εκτός από την ίδια την αγορά με την πάροδο του χρόνου. Όμως, 
πριν από την επίτευξη οποιασδήποτε επιτυχίας των CD-I ή DVI, τα ζητήματα της 
τιμής και της διαθεσιμότητας αναπτυξιακών συστημάτων όπως και το κόστος, το 
χρονοδιάγραμμα και η ευκολία ανάπτυξης εφαρμογών πρέπει να αντιμετωπιστούν, 
σε συνδυασμό με τη διαθεσιμότητα και την τιμή των συστημάτων τελικού χρήστη. 
θα συνεχιστούν οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ ηλεκτρονικών προϊόντων 
κατανάλωσης και επαγγελματικών σταθμών εργασίας, μεταξύ δημόσιων και 
ιδιωτικών εφαρμογών εκπαίδευσης και κατάρτισης, μεταξύ αναλογικών, 
βασιζόμενων στο βίντεο, και ψηφιακών, βασιζόμενων στον υπολογιστή, εφαρμογών 
ψυχαγωγίας και αναψυχής, καθώς και μεταξύ λιανικών και χονδρικών πωλήσεων. 
- 38 -
Παρόμοια φαινόμενα έχουν ήδη παρατηρηθεί στην επέκταση του CD-Audio σε CD-
ROM, και στη βάση που αντιπροσωπεύουν επαγγελματικά προϊόντα CD-ROM στις ΗΠΑ 
και μαζικές αγορές στην Ιαπωνία, ενώ -κατά πάσα πιθανότητα- θα παρατηρηθούν 
κατά τα επόμενα χρόνια μεταξύ τοπικών (διαλογικών) πολλαπλών μέσων και 
πολλαπλών μέσων μέσω ευρυζωνικών δικτύων. 
4.5.3 Συστήματα γεωγραφικής πληροφόρησης (GIS) 
Τα συστήματα γεωγραφικής πληροφόρησης (Geographical information systems-
GIS) εμφανίστηκαν πριν από 10 περίπου χρόνια και έχουν παρουσιάσει 
εντυπωσιακή ανάπτυξη έκτοτε. Είχαν σχεδιαστεί για διάφορους σκοπούς: 
διαχείριση φυσικών πόρων, διαχείριση και πρόληψη φυσικών καταστροφών, 
πολεοδομία και χωροταξία καθώς και ανάπτυξη σχεδίων του δημόσιου τομέα, 
παραδείγματος χάριν νοσοκομεία. Τα συστήματα γεωγραφικής πληροφόρησης μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν ως ένας νέος τρόπος προσπέλασης σε άλλες βάσεις δεδομένων 
στατιστικών στοιχείων και γεγονότων. Οι γεωγραφικές δ ι επαφές αντιπροσωπεύουν 
μια ισχυρή και παγκόσμια γλώσσα. Με το συνδυασμό γεωγραφικών και άλλων βάσεων 
δεδομένων καθίσταται δυνατή η ραγδαία ανάπτυξη νέων εφαρμογών: βάσεις 
δεδομένων τουριστικού προσανατολισμού που παρέχουν πληροφορίες ως προς 
δρομολόγια, εστιατόρια, ξενοδοχεία και αξιοθέατα· βάσεις δεδομένων 
μάρκετινγκ που συνδυάζουν δημογραφικά στοιχεία, ηθολογικά στοιχεία καταναλωτή 
και αρχεία διευθύνσεων. 
Το σημείο που θα πρέπει να τονιστεί είναι ο καταλυτικός ρόλος που 
ενδέχεται να διαδραματίσουν τα αναπτυσσόμενα συστήματα γ»ωγρ«φικής 
πληροφόρησης στην ευρύτερη αγορά υπηρεσιών πληροφόρησης. 
- 39 -
ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 
Για την πλήρη κατανόηση της δυναμικής των ευρωπαϊκών βιομηχανιών 
πληροφόρησης θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η αγορά υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης διαμορφώνεται στο σημείο συνάντησης των τηλεπικοινωνιακών 
υπηρεσιών πνευματικής ιδιοκτησίας (πληροφοριών), του υλικού εξοπλισμού και 
του λογισμικού. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης 
είναι ανοικτή σε πολλές εξωτερικές επιρροές και πιέσεις, ειδικότερα υπό μορφή 
τεχνολογικών αλλαγών. 
5.1 Διαρθρωτική αλλαγή στις βιομηχανίες πληροφόρησης 
Ο τομέας υπηρεσιών πληροφόρησης στην Ευρώπη χαρακτηρίζεται από συνεχή 
ανάπτυξη με ρυθμούς γενικά ταχύτερους από τους ρυθμούς αύξησης της οικονομίας 
στο σύνολο της. Ταυτοχρόνως, ο τομέας οδηγούμενος από την πρόκληση της 
Βορείου Αμερικής και -όλο και περισσότερο- από τον ιαπωνικό ανταγωνισμό, 
υπόκειται σε διαδικασίες βιομηχανικής αλλαγής και αναδιάρθρωσης. 
Ο παραδοσιακός εκδοτικός τομέας στην Ευρώπη είναι κατακερματισμένος, 
αποτελούμενος κατά κύριο λόγο από μικρούς ανταγωνιστές, πολλοί από τους 
οποίους αντιμετωπίζουν τα ίδια οικονομικά προβλήματα, παραδείγματος χάριν 
μικρότερο τιράζ ανά τίτλο, συρρικνούμενα μικτά κέρδη και χαμηλές επενδύσεις. 
Ως αποτέλεσμα, το μεγαλύτερο μέρος των εκδόσεων, ακόμη και το έτος 2000, θα 
συνεχίσει να είναι σε έντυπη μορφή - ακόμη και σήμερα ένα μικρό μόνο ποσοστό 
των μεγαλύτερων ευρωπαίων εκδοτών εμπλέκονται ενεργά στις ηλεκτρονικές 
εκδόσεις. Παρόλα αυτά, τα έντυπα μέσα θα υπόκεινται σε επεξεργασία και θα 
παράγονται όλο και περισσότερο με ηλεκτρονικά μέσα, δημιουργώντας νέες 
δυνατότητες για τους "παραδοσιακούς" εκδότες να εμπλακούν στην παροχή 
υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης. Τα βασικά ζητήματα που θα 
αντιμετωπίσουν οι εκδότες θα είναι της έκτασης που αντιπροσωπεύουν οι νέες 
δυνατότητες: η "φυσική" αντικατάσταση των υφιστάμενων επιχειρηματικών τους 
δραστηριοτήτων, μια λογική επέκταση της γραμμής προϊόντων ή απλά μια 
δυνατότητα για ποικιλία. 
Σε σύγκριση με τον τομέα υπηρεσιών υπολογιστή στο σύνολο του, ο κύκλος 
εργασιών στην αγορά υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης βρίσκεται προς το 
παρόν σε σχετικά χαμηλό επίπεδο. Εν τούτοις, υπάρχουν ενδείξεις για μια 
σημαντική και αναπτυσσόμενη αγορά ηλεκτρονικής πληροφόρησης σε ολόκληρη την 
Κοινότητα. Για παράδειγμα, το ενδοκοινοτικό "εμπόριο" στον τομέα των βάσεων 
δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας απέφερε στους παροχείς υπηρεσιών 
υπολογιστή και τους διανομείς 38,3 V. των συνολικών προσόδων το 199 0. 
Συγκριτικά, η διανομή μέσα στις "εγχώριες" αγορές των κρατών μελών απέφερε 
μόνον 2 5,9% των συνολικών κοινοτικών προσόδων. 
5.2 Συγκέντρωση της ιδιοκτησίας: συγχωνεύσεις και αγορές εταιριών 
Η διάρθρωση του τομέα υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης είναι 
δυναμικότατη και χαρακτηρίζεται από έντονη δραστηριότητα συγχώνευσης και 
αγοράς, σε συνδυασμό με μια τάση προς ποικιλομορφία. Οι δυνάμεις αυτές 
οδηγούν σε αυξανόμενη συγκέντρωση της ιδιοκτησίας στα χέρια λίγων σημαντικών 
παικτών. Οι συγχωνεύσεις και οι αγορές εταιριών εκτείνονται σε όλους τους 
λειτουργικούς τομείς της αγοράς υπηρεσιών πληροφόρησης· παραγωγή βάσεων 
δεδομένων, διανομή, λειτουργίες δικτύου. Σημαντικές ευρωπαϊκές αγορές το 1991 
ήσαν η αγορά της Pergamon Press από την Elsevier και η αγορά επιχειρήσεων 
τόσο στη γαλλική όσο και στην ιταλική αγορά (μέσω της αγοράς παροχέων 
πληροφοριών στον νομικό και φορολογικό τομέα) από την Wolters Kluwer. Συνήθως 
- 40 -
οι παροχείς πληροφοριών έχουν επιδιώξει να ενισχύσουν το ρόλο τους στη 
διανομή (είτε μέσω παροχής στον ίδιο τους τον εαυτό υπηρεσιών υπολογιστή είτε 
μέσω έκδοσης των δεδομένων τους σε οπτικά μέσα) μέσα σε ένα περιβάλλον 
αυξανόμενου άγριου ανταγωνισμού, ενώ οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύων τείνουν, 
όλο και περισσότερο, προς την παροχή υπηρεσιών πληροφόρησης μέσω της 
απόκτησης των παροχέων πληροφόρησης. 
Η καλύτερη εκτίμηση ως προς τον αριθμό των τοπικών επιχειρήσεων με έδρα 
στην Κοινότητα που δρούσαν στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρονικής πληροφόρησης το 
1991 ανέρχεται σε περίπου 7.000 (αριθμητικά στοιχεία ΕΙΙΑ). Αν και αυτός 
είναι ένας μεγάλος αριθμός, πολύ ευρωπαίοι πωλητές εξακολουθούν να 
λειτουργούν πρωτίστως σε εθνικό επίπεδο, έχοντας στην καλύτερη περίπτωση και 
περιορισμένη παρουσία σε δύο ή τρεις γειτονικές χώρες. Η Ευρώπη έχει μάλλον 
λιγότερους από 100 αυτόχθονες πανευρωπαϊκούς φορείς εκμετάλλευσης, αν και 
στον αριθμό αυτό θα πρέπει να προστεθεί ένας σημαντικός αριθμός Αμερικανών 
παροχέων οι οποίοι διατηρούν την παρουσία τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Συνήθως, 
η μέση ευρωπαϊκή εταιρία είναι μικρότερη, λιγότερο ολοκληρωμένη καθέτως και 
πολύ πιο εθνικά προσανατολισμένη από ό,τι οι αμερικανοί ομόλογοι της, αν και 
αυτό αργά αλλάζει. 
Σε ανάλυση της Link Resources διαπιστώνεται ότι ο κύκλος εργασιών και η 
δραστηριότητα συγχωνεύσεων στην ευρωπαϊκή αγορά κατά την περίοδο 199 0-91 ήταν 
λιγότερο έντονη από ό,τι προβλεπόταν. Παράγοντες που συνέβαλαν φαίνεται να 
είναι το μη ευνοϊκό εθνικό κλίμα και το ενδεχόμενο να ήταν μακροπρόθεσμη η 
επιχειρηματική δραστηριότητα των εταιριών (όπου το 1992 δεν αποτελούσε 
υποχρεωτικά ημερομηνία κλειδί). Αλλος παράγων είναι ότι η διασυνοριακή 
συνεργασία ποτέ δεν υπήρξε κοινό χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού εκδοτικού 
τομέα. Η ΕΙΙΑ προβλέπει ότι ο αριθμός των ενεργών πωλητών στην ευρωπαϊκή 
αγορά μειώνεται και ότι πιθανώς θα μειωθεί σε λιγότερο από 5.500 το 1995. 
Αυτό μάλλον θα είναι το αποτέλεσμα της αυξανόμενης δραστηριότητας αγοράς και 
συγχώνευσης εταιριών, παρά σφαλμάτων των εταιριών ή απόσυρσης τους από την 
αγορά. 
Ενώ η ευρωπαϊκή αγορά υπηρεσιών πληροφόρησης κυριαρχείται από μεγάλους 
παίκτες, ειδικότερα από μεγάλους ομίλους επιχειρήσεων πληροφόρησης όπως ο 
Bertelsmann, φαίνεται να υπάρχει μια σχετικά σταθερή βιομηχανική διάρθρωση 
δύο στρωμάτων, με μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME) που συνυπάρχουν με 
βιομηχανικούς γίγαντες. Αυτές οι μικρότερες επιχειρήσεις αξιοποιούν 
μεμονωμένα τμήματα της αγοράς, ως συσκευαστές και παροχείς ειδικευμένων 
υπηρεσιών πληροφόρησης. Εάν ό,τι συνέβη στον τομέα των υπηρεσιών υπολογιστή 
αποτελεί ένδειξη ως προς τις μελλοντικές εξελίξεις στον τομέα των υπηρεσιών 
πληροφόρησης, τότε η δραστηριότητα συγχωνεύσεων και αγορών επιχειρήσεων 
ενδέχεται να οδηγήσει σε μέγιστες ανταγωνιστικές πιέσεις που θα γίνονται 
αισθητές στους μεσαίους παίκτες των περιφερειακών αγορών. 
5.3 Επιχειρηματικές στρατηγικές στον τομέα της πληροφόρησης 
Από την απλή πράξη της δημιουργίας βάσεων δεδομένων, είναι δυνατόν να 
παραχθεί ευρύ φάσμα συμπληρωματικών προϊόντων από έντυπα μέσα ως υπηρεσίες 
τηλεοπτικογραφίας και βάσεις δεδομένων ASCII εντός επικοινωνίας. Αυτό το 
χαρακτηριστικό της έκδοσης βάσεων δεδομένων προσφέρει τη δυνατότητα στους 
παραγωγούς να αναπτύξουν πολλαπλά είδη, και κατ'αυτό τον τρόπο να 
δημιουργήσουν μεγαλύτερες αλλά πιο διακεκριμένες αγορές. Στην Ευρώπη, 
εξελίσσονται συνδυασμένες στρατηγικές με στόχο την αξιοποίηση αυτών των 
δυνατοτήτων για ποικιλία προϊόντων, ενώ οι εξελίξεις των πολιτικών μάρκετινγκ 
και τιμολόγησης, τα συστήματα παράδοσης και οι πρόοδοι του λογισμικού 
ανάκτησης εισάγονται σε μια προσπάθεια δημιουργίας και προώθησης αυξημένης 
ζήτησης για ηλεκτρονική πληροφόρηση. 
- 41 -
5.3.1 Διαφοροποίηση και κυριότητα πολλών μέσων μαζικής επικοινωνίας 
Η δημιουργία και η συντήρηση βάσεων δεδομένων έχουν μεγάλη ένταση 
εργασίας, και γι'αυτό το λόγο αποτελούν δαπανηρή υπόθεση. Παρόλα αυτά, ένα 
ιδιόμορφο οικονομικό χαρακτηριστικό της πληροφόρησης είναι ότι το συνακόλουθο 
κόστος αναπαραγωγής είναι πολύ χαμηλό. Το χαμηλό οριακό κόστος για την 
παραγωγή προϊόντων πληροφόρησης έχει ενθαρρύνει αυτή τη διαδικασία 
διαφοροποίησης των προϊόντων. Τα περιεχόμενα πολλών εθνικών εφημερίδων συχνά 
εκδίδονται ηλεκτρονικά, ως υπηρεσίες εντός επικοινωνίας CD-ROM, καθώς και 
ως παραδοσιακά έντυπα αντίγραφα, καθιστώντας δυνατό για την εφημερίδα να 
εντοπίσει διάφορα συστήματα παράδοσης και μορφότυπα για διάφορα τμήματα της 
αγοράς. Ταυτοχρόνως, οι εξελίξεις στις τηλεπικοινωνίες διευρύνουν τη 
γεωγραφική ακτίνα δράσης για αγορές πληροφόρησης, επιτρέποντας στα αγαθά και 
υπηρεσίες πληροφόρησης να διανέμονται σε διάφορες περιφερειακές αγορές με 
ασήμαντο οριακό κόστος. Αυτές οι εξελίξεις προωθούν τη δημιουργία μιας 
πανευρωπαϊκής αγοράς πληροφόρησης στην οποία υπάρχει δυναμικό για ευρύ φάσμα 
παράλληλων προϊόντων και υπηρεσιών πληροφόρησης που θα συνυπάρχουν. Το υψηλό 
κόστος του πρώτου αντιγράφου για τα προϊόντα πληροφόρησης, σε συνδυασμό με το 
χαμηλό κόστος αναπαραγωγής, αποτελεί ισχυρό κίνητρο για μεγιστοποίηση των 
πωλήσεων ούτως ώστε να ελαχιστοποιηθεί το κόστος ανά μονάδα. Αυτή η 
οικονομική λογική τείνει να ευνοήσει ιδιαιτέρως μεγάλους εκδότες και εταιρίες 
μέσων μαζικής επικοινωνίας, όπου οι πρόσοδοι από τις διαφημίσεις και η 
ανταγωνιστική θέση κυριαρχούνται από την κυκλοφορία και το μερίδιο του 
κοινού. Ως αποτέλεσμα αυτού, εμφανίζονται μονοπώλια επιχειρήσεων πληροφόρησης 
σε ειδικές αγορές πληροφόρησης, μια διαδικασία που τείνει να αποκλείσει τους 
μ ικρότερους παραγωγούς. 
Η διαφοροποίηση είναι σημαντικό χαρακτηριστικό στοιχείο της αγοράς 
πληροφόρησης. Κίνητρο της είναι οι αμυντικές στρατηγικές για την προστασία 
του μεριδίου της αγοράς και η πραγματοποίηση οικονομιών πεδίου μέσω της 
κοινής παραγωγής προϊόντων πληροφόρησης (διανέμοντας έτσι το κόστος σε αρκετά 
διαφορετικά προϊόντα). Η ιδιωτικοποίηση της οπτικοακουστικής βιομηχανίας 
στην Ευρώπη, ειδικότερα, έχει οδηγήσει σε υψηλότερα επίπεδα ιδιοκτησίας 
πολλών μέσων μαζικής επικοινωνίας. Για παράδειγμα, έχουν εμφανιστεί εκδότες 
εφημερίδων και περιοδικών ως κυρίαρχοι παίκτες στη γερμανική οπτικοακουστική 
βιομηχανία, ενώ παρόμοια πρότυπα ιδιοκτησίας πολλών διαφορετικών μέσων έχουν 
παρουσιαστεί στην Ιταλία και τη Γαλλία όπου οι εκπομπές κάθε είδους έχουν 
σταδιακά αποκανονιστικοποιηθεί. Η επέκταση της πανευρωπαϊκής αγοράς έχει 
επίσης αρχίσει να δημιουργεί "διεθνικά" προϊόντα πληροφόρησης, όπου για 
παράδειγμα το ίδιο πρόγραμμα τηλεόρασης εκπέμπεται ταυτοχρόνως σε εθνικά και 
περιφερειακά ακροατήρια σε αρκετές χώρες. Ενώ η εξέλιξη αυτή έχει ως στόχο 
τη μεγιστοποίηση των ακροατηρίων και τη μείωση του κόστους των προγραμμάτων, 
υπάρχει κίνδυνος, εφόσον δεν ελεγχθεί να υποσκάψει ενδεχομένως την πλούσια 
πολιτιστική ποικιλομορφία της Ευρώπης. 
5.3.2 Διεύρυνση της επαγγελματικής βάσης χρηστών 
Το μεγαλύτερο μέρος του κόστους των ηλεκτρονικών εκδόσεων οφείλεται στις 
πωλήσεις και τη διανομή, κατά κύριο λόγο επειδή υπάρχουν λίγοι καθιερωμένοι 
δίαυλοι για ηλεκτρονικές εκδόσεις, κατά τον ίδιο τρόπο που υπάρχουν 
βιβλιοπωλεία λιανικής πώλησης για έντυπα μέσα. Επιπλέον, οι καταναλωτές 
τείνουν να χρειάζονται υψηλό επίπεδο υποστήριξης και υπηρεσιών μετά την 
πώληση λόγω της πολυπλοκότητας πολλών προϊόντων και υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης. Για την ανάκτηση αυτών των εξόδων, είναι ουσιαστική η προώθηση 
υψηλότερων επιπέδων ζήτησης για τη μελλοντική ανάπτυξη της αγοράς στον τομέα 
ιης επαγγελματικής πληροφόρησης στην Ευρώπη. Στη δεύτερη φάση του 
προγράμματος IMPACT, η οποία άρχισε το 1991, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
- 42 -
Κοινοτήτων έχει μεταφέρει αντιστοίχως το κέντρο βάρους από την πλευρά της 
προσφοράς στην πλευρά της ζήτησης της αγοράς, ορίζοντας τον "INFO EURO 
ACCESS" ως τον κεντρικό της στρατηγικό τομέα. To INFO EURO ACCESS αφορά τη 
βελτίωση της προσπελασιμότητας των πληροφοριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο για όλα 
τα ενδιαφερόμενα μέρη. Στο πλαίσιο ποικίλων πρωτοβουλιών σε εμπορικό και 
βιομηχανικό επίπεδο, οι οποίες κυλούν ταυτοχρόνως με το πρόγραμμα IMPACT της 
Επιτροπής, επιδιώκεται να καθιερωθεί ο επιχειρηματικός τομέας της 
πληροφόρησης ως τομέας μαζικής παραγωγής και διανομής. 
Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να 
προσδίδουν περισσότερο βάρος στη βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ τεχνολογικής 
ανάπτυξης και ανάπτυξης της αγοράς, με πλέον άμεσο προσανατολισμό την 
ανάπτυξη της αγοράς σύμφωνα με τις απαιτήσεις των χρηστών. Ως τμήμα αυτής 
της γενικότερης προσπάθειας μάρκετινγκ, δίνεται όλο και μεγαλύτερη προσοχή σε 
δραστηριότητες προώθησης και βελτιώσεις ως προς την κατάρτιση, τις υπηρεσίες 
καταναλωτή και την τεκμηρίωση υποστήριξης. Μια περαιτέρω ευπρόσδεκτη εξέλιξη 
είναι η αναδιάρθρωση των δομών τιμολόγησης στις αγορές βάσεων δεδομένων ASCII 
εντός επικοινωνίας, αποτέλεσμα όχι μόνον εντονότερου ανταγωνισμού ι ης αγοράς 
αλλά και νέων και φθηνότερων τηλεπικοινωνιακών εναλλακτικών δυνατοτήτων που 
έχουν προκύψει. Οι παραδοσιακές πρακτικές τιμολόγησης εντός επικοινωνίας, οι 
οποίες βασίζονταν στη χρέωση ανάλογα με το χρόνο σύνδεσης επανακαθορίζονται 
και οι επιχειρήσεις επιδιώκουν την εξεύρεση νέων τρόπων τιμολόγησης που θα 
αντικατοπτρίζουν πιο ικανοποιητικά τις ουσιαστικές ανάγκες της αγοράς που 
έχουν οι χρήστες, οι παροχείς πληροφοριών και οι φορείς παροχής υπηρεσιών. 
Για παράδειγμα, τόσο η ESA/IRS όσο και η Maxwell Online άρχισαν να 
πειραματίζονται με νέους μηχανισμούς τιμολόγησης το 1991, σηματοδοτώντας τη 
μετακίνηση από το χρόνο σύνδεσης για τη χρέωση στις πληροφορίες που 
πραγματικά παραδίδονται (χρησιμοποιώντας ένα μίγμα τιμολόγησης εντύπου, 
τιμολόγησης βάσει παραγγελιών και ρυθμίσεων σταθερού τέλους ή συνδρομής). 
Τέλος, η τόνωση της πλευράς της ζήτησης θα ενθαρρυνθεί από τη δημιουργία 
πιο φιλικών προς το χρήστη συστημάτων προσπέλασης και καινοτόμων 
χαρακτηριστικών προστιθέμενης αξίας στις υπηρεσίες κέντρων διανομής 
πληροφοριών. Πρόσφατα παραδείγματα των καινοτομιών αυτών είναι: ευφυείς 
δ ι επαφές και πύλες δικτύων, αναζήτηση πολλαπλών αρχείων, επανεπεξεργασία 
αποτελεσμάτων αναζήτησης με επεξεργασία κειμένου, προσωπική βάση δεδομένων, 
υπολογισμοί λογιστικού φύλλου, στατιστικά και γραφικά εργαλεία. 
5.4 Ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς: προκλήσεις και δυνατότητες 
Συνολικά, οι ευρωπαϊκές εταιρίες υπήρξαν λιγότερο επιτυχείς σε σχέση με 
τις βορειοαμερικανικές και ιαπωνικές εταιρίες ως προς τη μετατροπή των 
δραστηριοτήτων τους έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (Ε&ΤΑ) σε εφευρέσεις 
και των εφευρέσεων σε μερίδιο της αγοράς και κέρδη. Από τα μέσα της δεκαετίας 
του '80, η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει γίνει λιγότερο ανταγωνιστική παγκοσμίως. 
Οπως αναφέρεται στα προηγούμενα κεφάλαια της παρούσας έκθεσης η ΕΚ έχει 
σημαντικό εμπορικό έλλειμμα με τις ΗΠΑ στον τομέα των υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης, ενώ η πρόκληση από τους Ιάπωνες προβλέπεται να ενταθεί κατά το 
δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '90. Γι'αυτό το λόγο, πρέπει να καταβληθούν 
σημαντικές προσπάθειες στον τομέα των υπηρεσιών πληροφόρησης ούτως ώστε η 
προσέγγιση της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (Ε&ΤΑ) να καθοδηγείται από 
την αγορά. Αυτό μπορεί να απαιτήσει εξ ισορρόπηση των αναγκών για τεχνολογική 
έρευνα προτεραιότητας με πιο εντατικά και δραστήρια μέτρα για την ιόνωση ιης 
ζήτησης, συνδυασμό της αποδεκτικότητας του χρήστη με ιο σχεδιασμό των 
ιιροϊόντων και μείωση ορισμένων από τους νομικούς και κανονιστικούς φραγμούς 
για την ανάπτυξη και εξέλιξη της αγοράς. 
- 43 -
Σ'αυτόν τον τελευταίο τομέα, η Επιτροπή έχει συμβάλει σημαντικά μέσω του 
προγράμματος IMPACT και των δραστηριοτήτων της Νομικής Συμβουλευτικής Ομάδας 
(ΝΣΟ / Legal Advisory Board - LAB). Η έλλειψη πλήρους νομικού πλαισίου 
σχετικά με τον τομέα των υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης παρουσιάζει 
πολλά δύσκολα ζητήματα για τη βιομηχανία, και κυρίως όσον αφορά τα δικαιώματα 
πνευματικής ιδιοκτησίας. Η παραδοσική λογοτεχνία και οι έντυπες γραπτές 
πληροφορίες έχουν επί μακρόν επωφεληθεί από την προστασία των συγγραφικών 
δικαιωμάτων (COPYRIGHT) ως ασφάλεια έναντι αντιγραφής και ανατύπωσης, 
προστατεύοντας κατ'αυτό τον τρόπο το χρόνο, τη δαπάνη και την πνευματική 
προσπάθεια που επενδύθηκαν για τη δημιουργία τους. Ομως στον τομέα των βάσεων 
δεδομένων, η πειρατεία είναι ιδιαίτερα εύκολη καθότι μέρος ή το σύνολο των 
περιεχομένων μπορεί να μεταφορτωθεί και να αναπαραχθεί γρήγορα και με χαμηλό 
κόστος χρησιμοποιώντας σύγχρονα δίκτυα επικοινωνίας. Παρόμοια προβλήματα 
παρουσιάζονται σε σχέση με την προστασία του λογισμικού υπολογιστών. Χωρίς 
επαρκή προστασία, οι ευρωπαϊκές εταιρίες είναι απρόθυμες να επενδύσουν σε 
νέες τεχνολογίες βάσεων δεδομένων εάν δεν ληφθούν μέτρα για την εξασφάλιση 
ασφαλούς και σταθερού νομικού πλαισίου. Η Νομική Συμβουλευτική Ομάδα συνέβαλε 
στη συζήτηση αυτή στο επίπεδο της προπαρασκευής. Το Μάιο του 1991, η Νομική 
Συμβουλευτική Ομάδα, βασιζόμενη σε μια μελέτη που αποτελεί γενική επισκόπηση 
του νομικού καθεστώτος που διέπει την προστασία των "συλλογών πληροφοριών" 
διατύπωσε στην Επιτροπή τη γνώμη της πλειοψηφίας των μελών της η οποία 
συνίσταται στα εξής: η απλή προστασία του δικαιώματος της πνευματικής 
ιδιοκτησίας δεν αρκεί και πρέπει να αναζητηθούν άλλα συμπληρωματικά μέσα 
προστασίας. Επίσης, η Νομική Συμβουλευτική Ομάδα αναγνώρισε ότι η 
ποικιλομορφία των προσεγγίσεων όσον αφορά την προστασία των προσωπικών 
δεδομένων στα κράτη μέλη αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την ελεύθερη ροή των 
δεδομένων στην Κοινότητα, και συνέβαλε στη δημιουργία σχεδίου οδηγίας σχετικά 
με το ζήτημα αυτό, το οποίο υποβλήθηκε από την Επιτροπή το 1990. 
Εκτός από την αντιμετώπιση ορισμένων νομικών και διοικητικών προβλημάτων 
που ήδη αναφέρθηκαν, υπάρχει η περαιτέρω πρόκληση των γλωσσικών και 
πολιτιστικών διαφορών που περιορίζουν την ανάπτυξη της αγοράς πληροφόρησης σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι φραγμοί αυτοί οδηγούν σε κατακερματισμό της αγοράς και 
σημαίνουν ότι η δημιουργία ενιαίας εσωτερικής αγοράς που θα βασίζεται σε 
οικονομίες κλίμακας είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Το γεγονός αυτό τοποθετεί 
την Κοινότητα σε στρατηγικά μειονεκτική θέση σε σχέση με τη Βόρειο Αμερική, 
της οποίας οι εγχώριες αγορές είναι σε μεγάλο βαθμό μονόγλωσσες. Η μελλοντική 
λοιπόν πρόκληση συνίσταται στην ανάπτυξη συντονισμένης και εξισορροπημένης 
προσέγγισης για την προώθηση του τομέα ηλεκτρονικής πληροφόρησης, το 
συμβιβασμό των αλληλοσυγκρουόμενων στόχων αυξανόμενης παγκόσμιας 
ανταγωνιστικότητας με ταυτόχρονη διατήρηση της εθνικής και πολιτιστικής 
ποικ ιλομορφ ίας. 
Η κύρια ώθηση για την αγορά ηλεκτρονικής πληροφόρησης θα προέλθει, 
βεβαίως, από τη γενική διεύρυνση της διασυνοριακής επιχειρηματικής 
δραστηριότητας μετά την εδραίωση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς κατά τα 
επόμενα έτη. Καθώς οι επιχειρήσεις σε όλους τους τομείς προσαρμόζονται στη 
νέα πραγματικότητα του πανευρωπαϊκού ανταγωνισμού και ρύθμισης της αγοράς, θα 
απαιτηθεί μεγάλη ποικιλία πληροφοριών για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και 
αποδοτικά, ενώ ένα ακόμη πιο μεγάλο μερίδιο αυτών των πληροφοριών θα πρέπει 
να είναι προσπελάσιμο ανεξάρτητα από εθνικά σύνορα. Ασφαλώς, οι αγορές για 
υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο σε αυτούς 
τους σημαντικούς μετασχηματισμούς του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, με την 
παροχή των τεχνολογιών και των υπηρεσιών που απαιτούνται για την ολοκλήρωση 
και ανταγωνιστικότητα σε επίπεδο επιχειρήσεων και βιομηχανιών. 
- 44 -
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Η Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης συνέχισε να σημειώνει 
προόδους ως προς τη συλλογή και ανάλυση των δεικτών σε σχέση με την ευρωπαϊκή 
αγορά υπηρεσιών πληροφόρησης. Οι παρακάτω εκτιμήσεις αντιπροσωπεύουν πιθανώς 
τις πλέον ακριβείς μετρήσεις της βιομηχανικής αξίας που υπάρχουν μέχρι τούδε 
διαθέσιμες: 
- Το 1990, ο κύκλος εργασιών παραγωγών και διανομέων υπηρεσιών 
ηλεκτρονικής πληροφόρησης που εδρεύουν στην ΕΚ ανερχόταν σε 3,1 δισ. 
ECU, προσφέροντας απασχόληση σε (κατ'εκτίμηση) 32.000 άτομα 
(ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης) σε 7.000 επιχειρήσεις. Βάσει αυτών 
των αριθμητικών στοιχείων ο τομέας τοποθετείται σε σχεδόν ισοδύναμη 
βάση με δύο άλλους στρατηγικά σημαντικούς τομείς: την έρευνα της 
αγοράς (1,9 δισ. ECU) και την παροχή διοικητικών συμβουλών (3,5 δισ. 
ECU) . 
Η παρούσα τρίτη ετήσια έκθεση της Ομάδας Παρατηρητών της Αγοράς 
Πληροφόρησης υπογραμμίζει τέσσερις σημαντικές τάσεις και διαρθρωτικά 
χαρακτηριστικά της ευρωπαϊκής αγοράς υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης που 
προσδιορίζονταν στην προηγούμενη έκθεση : 
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να κυριαρχούν στις διεθνείς 
αγορές για υπηρεσίες επαγγελματικής ηλεκτρονικής πληροφόρησης. Η 
βιομηχανική αξία των ΗΠΑ το 1990 ανερχόταν σε 6,9 δισ. ECU περίπου, 
περισσότερο από το διπλάσιο του μεγέθους της συνολικής δραστηριότητας 
με έδρα την ΕΚ (3,1 δισ. ECU). Συνήθως, η μέση ευρωπαϊκή εταιρία 
είναι μικρότερη, λιγότερο ολοκληρωμένη καθέτως και πιο εθνικά 
προσανατολισμένη σε σύγκριση με τους ομόλογους της στις ΗΠΑ. Διαφορές 
εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των ΗΠΑ και της Κοινότητας από 
πλευράς παραγωγής βάσων δεδομένων και συνολικής βιομηχανικής αξίας. 
- Σημαντικές διαφορές υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών ως προς την 
ανάπτυξη της αγοράς πληροφόρησης. Ιδιαίτερα προβλήματα 
αντιμετωπίζουν οι "λιγότερο ευνοημένες" περιφέρειες της Κοινότητας 
όσον αφορά τη ζήτηση, την τοπική προσφορά και την τηλεπικοινωνιακή 
υποδομή. 
- Οι περισσότεροι παροχείς πληροφοριών λειτουργούν σε πρωτίστως 
εθνική βάση, παρέχοντας υπηρεσίες επαγγελματικής πληροφόρησης στις 
δικές τους εθνικές κοινότητες. 
- Τεχνικά, γλωσσικά, διοικητικά κια νομικά εμπόδια εξακολουθούν να 
παρακωλύουν την ανάπτυξη μιας κοινής αγοράς στις υπηρεσίες 
πληροφόρησης. Παρά τις δυνατότητες που προσφέρει η ενιαία ευρωπαϊκή 
αγορά, λίγες πραγματικά πανευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφόρησης έχουν 
φθάσει στην αγορά. Αυτό ενισχύει την ανάγκη για δραστηριότητες 
διεύρυνσης της αγοράς και βελτίωσης της ενημέρωσης όπως υποστηρίζεται 
στο πλαίσιο του κεντρικού στρατηγικού στόχου INFO EURO ACCESS του 
προγράμματος IMPACT. 
- 45 -
Από τη δημοσίευση της προηγούμενης ετήσιας έκθεσης ΙΜΟ, τρεις σημαντικές 
νέες τάσεις και εξελίξεις έχουν παρουσιαστεί : 
- Βάσει στοιχείων δεικτών που συλλέχθηκαν από διάφορες πηγές της 
Ομάδας Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης τόσο από την πλευρά της 
προσφοράς όσο και από την πλευρά της ζήτησης, παρουσιάζεται 
επιβράδυνση στο ρυθμό αύξησης των διεθνών αγορών για πληροφορίες 
εντός επικοινωνίας, η οποία άρχισε κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1990 
και συνεχίσθηκε σε όλη τη διάρκεια του 1991. Πιέσεις ύφεσης στην 
παγκόσμια οικονομία φαίνεται να έχουν επηρεάσει αρνητικά τη ζήτηση 
στην κοινοτική, βορειοαμερικανική και ιαπωνική αγορά. 
- Το ενδοκοινοτικό "εμπόριο" στις βάσεις δεδομένων ASCII εντός 
επικοινωνίας υπήρξε το ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς μεταξύ 
1989 και 1990 με ρυθμό αύξησης 26,1% (σε απόλυτες τιμές) ενώ οι 
εξαγωγές με προορισμό εκτός Κοινότητας αυξήθηκαν μόνο κατά 6,0%. 
- Η δραστηριότητα συγχώνευσης και αγοράς εταιριών αποτελεί σημαντική 
δύναμη στην ευρωπαϊκή αγορά πληροφόρησης, καθώς οι βιομηχανικοί 
παράγοντες επιδιώκουν να ολοκληρώσουν δραστηριότητες παραγωγής και 
διανομής πληροφοριών. Ο αριθμός των ενεργών πωλητών στην ευρωπαϊκή 
αγορά μειώνεται σταδιακά και προβλέπεται να μειωθεί από 7.000 
επιχειρήσεις το 1991 σε λιγότερο από 5.500 έως το 1995. 
- it-ίο -
Παράρτημα Ι: Ορισμοί 
ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ASCII ΕΝΤΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ (ONLINE ASCII DATABASES). Ο όρος 
"εντός επικοινωνίας" τείνει να καλύπτει όλες της διαλογικές υπηρεσίες 
πληροφόρησης που παρέχονται από κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή (αμέσως ή 
μέσω πυλών δικτύων) μέσω τηλεπικοινωνιακών ζεύξεων. Οι υπηρεσίες που 
παρέχονται χαρακτήρα προς χαρακτήρα, παρά σελίδα προς σελίδα ή οθόνη προς 
οθόνη, διακρίνονται βάσει της διεθνώς αναγνωρισμένης σύμβασης ASCII για την 
κωδικόπο ί ηση χαρακτ ήρων. 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (INFORMATION SERVICES INDUSTRIES). Ο όρος 
"Βιομηχανίες υπηρεσιών πληροφόρησης" περιλαμβάνει ευρύ φάσμα εμπορικών και μη 
εμπορικών δραστηριοτήτων που έχουν σχέση με τη δημιουργία, την έκδοση και τη 
διανομή αγαθών και υπηρεσιών πληροφόρησης. Στα πλαίσια της παρούσας έκθεσης, 
ο όρος έχει μια μάλλον σαφέστερη έννοια που σχετίζεται αποκλειστικά με ένα 
υποσύνολο των βιομηχανιών αυτών που παρέχουν υπηρεσίες πληροφόρησης σε 
επαγγελματικές (δηλαδή μη καταναλωτικές) αγορές σε εμπορική βάση με ποικίλα 
μέσα πληροφόρησης, από έντυπα έως οπτικούς δίσκους. 
ΔΙΑΝΟΜΕΑΣ (DISTRIBUTOR). Οργανισμός ο οποίος εκτελεί λειτουργίες παρόμοιας 
φύσης με αυτές ενός κέντρου παροχής υπηρεσιών υπολογιστή, αλλά μάλλον σε 
σχέση με μοναδοποιημένα προϊόντα ηλεκτρονικής πληροφόρησης (όπως 
μαγνητοταινίες, δίσκοι ή οπτικοί δίσκοι CD-ROM) παρά με υπηρεσίες που 
παρέχονται μέσω τηλεπικοινωνιών. 
ΚΕΝΤΡΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ (HOST SERVICE). Οργανισμός ο οποίος 
προσφέρει στους πελάτες του άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες αποθηκευμένες σε 
υπολογιστή μέσω τηλεπικοινωνιακής ζεύξης. Ο ορισμός αυτός περιλαμβάνει τις 
υπηρεσίες που παρέχονται μέσω τηλεοπτικογραφίας. 
ΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΜΕΣΑ (MAGNETIC MEDIA). Ταινίες και δίσκοι διαφόρων μεγεθών και 
μορφοτύπων (συμπεριλαμβάνονται οι δισκέτες για προσωπικούς υπολογιστές) που 
χρησιμοποιούν τεχνολογία μαγνητικής αποθήκευσης. 
ΟΠΤΙΚΑ ΜΕΣΑ (OPTICAL MEDIA). Διάφοροι τύπο ι δίσκου που χρησιμοποιούν 
τεχνολογία οπτικής αποθήκευσης, με πιο σύνηθες μορφότυπο το CD-ROM. 
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ (DATABASE PRODUCER). Οργανισμός ο οποίοι, διαθέτει 
τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας όσον αφορά το περιεχόμενο των προϊόντων 
και υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης και ο οποίος παραχωρεί άδειες σε 
κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή ή διανομείς να χρησιμοποιούν το 
περιεχόμενο αυτό και να το διαθέτουν σε ηλεκτρονικά χρησιμοποιήσιμη μορφή. 
Συνήθως οι παραγωγοί βάσεων δεδομένων επιμελούνται τη συλλογή και οργάνωση 
των πληροφοριών που περιέχονται στις υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης. 
*î 
ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΕΓΓΡΑΦΟΥ (DOCUMENT DELIVERY). Πρωτογενή έγγραφα που παραγγέλλονται 
ως άμεσο αποτέλεσμα της χρησιμοποίησης υπηρεσιών ηλεκτρονικής πληροφόρησης. 
ΤΗΛΕΑΚΟΥΣΤΙΚΟΓΡΑΦΙΑ (AUDIOTEX). Η τηλεακουστικογραφία είναι ένα νέο μέσον 
ηλεκτρονικής πληροφόρησης με εφαρμογές τόσο σε καταναλωτικές (οικιακή χρήση) 
όσο και σε επιχειρηματικές αγορές. Οι υπηρεσίες τηλεακουστικογραφίας είναι 
άμεσα προσπελάσιμες μέσω κατάλληλης τηλεφωνικής συσκευής (Dial Tone Multi-
Frequency ή DTMF - πολυσυχνότητα τόνου επιλογής). 
ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΓΡΑΦΙΑ (VIDEOTEX). Υπηρεσίες εντός επικοινωνίας οι οποίες 
παραδίδονται σελίδα προς σελίδα ή οθόνη προς οθόνη, παρά χαρακτήρα προς 
χαρακτήρα. 
ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΥΛΗΣ ΔΙΚΤΥΩΝ (GATEWAY SERVICE). Ο χειριστής πύλης δικτύων παρέχει 
εξειδικευμένες τηλεπικοινωνιακές ζεύξεις σε υπηρεσίες πληροφόρησης εντός 
επικοινωνίας που παρέχονται από τρίτους. "Αμιγείς" υπηρεσίες πύλης δικτύων 
δεν είναι αυτές καθαυτές κέντρα παροχής υπηρεσιών υπολογιστή. 
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ (RETROSPECTIVE DATABASE SERVICES). 
Υπηρεσίες εντός επικοινωνίας οι οποίες δεν ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο. 
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ (BROADCAST SERVICES). Υπηρεσίες που δεν προσφέρουν στον 
πελάτη τη δυνατότητα να επιλέξουν την εκπομπή του παροχέα υπηρεσιών. 
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ (REAL-TIME INFORMATION SERVICES). 
Υπηρεσίες εντός επικοινωνίας οι οποίες ενημερώνονται αμέσως μόλις υπάρξουν 
διαθέσιμα νέα δεδομένα. 
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗΣ (TRANSACTION SERVICES). Υπηρεσίες με κύριο στόχο τη 
συναλλαγή παρά την παράδοση πληροφοριών όπως είναι οι υπηρεσίες EDI 
(Electronic Data Interchange-Ανταλλαγή Ηλεκτρονικών Δεδομένων). 
LV'o -
Παράρτημα lis Αρκτικόλεξα και συντομογραφίες 
ΓΔΧΙΙΙ Γενική Διεύθυνση "Τεχνολογίες και βιομηχανία της πληροφορίας και 
Τηλεπικοινωνίες" της ΕΕΚ 
ΓΔΧνί Γενική Διεύθυνση "Περιφερειακή ανάπτυξη" της ΕΕΚ 
ΕΕΑ Ενιαία Ευρωπαϊκή Αγορά 
ΕΕΚ Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
ΕΖΕΣ Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών 
ΕΚ Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
MME Μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
ΝΣΟ Νομική Συμβουλευτική Ομάδα 
ΟΟΣΑ Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης 
ΠΥ Προσωπικός υπολογιστής 
ΣΟΑ Συμβούλιο Οικονομικής Αλληλοβοήθειας 
ASCII American Standard Code for Information Interchange 
Αμερικανικός Τυποποιημένος Κώδικας για την Ανταλλαγή Πληροφοριών 
AT&T Atlantic Telephone & Telegraph 
BLAISE British Library Automated Information Service 
Αυτοματοποιημένη Υπηρεσία Πληροφόρησης της Βρετανικής Βιβλιοθήκης 
ΒΤ British Telecom 
Btx Bildschirmtext 
CAS Chemical Abstracts Service 
CCITT Comité Consultatif International Télégraphique et Téléphonique 
Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή Τηλεγραφίας και Τηλεφωνίας 
CD-I Compact Disk-Interactive 
CD-ROM Compact Disk-Read Only Memory 
CD-ROM/ΧΑ Compact Disk-Read Only Memory/extended Architecture 
CDTV Commodore Dynamic Television 
CEPT Conférence Européenne des Postes et Télécommunications 
Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών 
CIT Communications & Information Technology Research 
Ερευνα στον τομέα των Επικοινωνιών και της τεχνολογίας 
Πληροφόρησης 
DPC Database Promotion Centre (Japan) 
Κέντρο Προώθησης Βάσεων Δεδομένων (Ιαπωνία) 
DTMF Dial Tone Multi-Frequency 
Πολυσυχνότητα Τόνου Επιλογής 
DVI Digital Video Interactive 
ECU European Currency Unit 
Ευρωπαϊκή Νομισματική Μονάδα 
ECHO European Commission Host Organisation 
Κέντρο Παροχής Υπηρεσιών Υπολογιστή της Επιτροπής των ΕΚ 
ΕΙΙΑ European Information Industry Association 
Ευρωπαϊκή Ενωση της Βιομηχανίας Πληροφόρησης 
ESA/IRS European Space Agency / Information Retrieval Service 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος / Υπηρεσία Ανάκτησης 
Πληροφοριών 
EUROLUG EURopean OnLine User Group 
Ευρωπαϊκή Ομάδα Χρηστών Εντός Επικοινωνίας 
Eusidic European Association of Information Services 
Ευρωπαϊκή Ενωση Υπηρεσιών Πληροφόρησης 
GIS Geographical Information Systems 
Συστήματα γεωγραφικής πληροφόρησης 
IBC Integrated Broadband Communications 
Ολοκληρωμένες Ευρυζωνικές Επικοινωνίες 
IBM International Business Machines 
^ 
ICT 
Ι ΙΑ 
ΙΜΟ 
IMPACT 
INSPEC 
ISDN 
ISO 
JAP IΟ 
JICST 
JPEG 
LAN 
LFR 
MCC 
MDC 
MITI 
MPEG 
NSF 
ONP 
PRS 
PSTN 
PTO 
RACE 
RBOC 
RTD 
SDI 
STAR 
STM 
TFPL 
VADS 
VANS 
WORM Information and Communication Technologies 
Τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας 
Information Industries Association (US) 
Ενωση Βιομηχανιών Πληροφόρησης (ΗΠΑ) 
Information Market Observatory 
Ομάδα Παρατηρητών της Αγοράς Πληροφόρησης 
information Market Policy ACTions 
Δράσεις πολιτικής στον τομέα της αγοράς πληροφόρησης 
Information Services for the Physics and Engineering Communities 
Υπηρεσίες πληροφόρησης για τις ενώσεις φυσικών και μηχανικών 
Integrated Services Digital Network 
Ψηφιακό δίκτυο ολοκληρωμένων υπηρεσιών 
International standards Organisation 
Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης 
JApan Patent Information Office 
Ιαπωνικό Γραφείο Πληροφόρησης σχετικά με Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας 
Japan Information Centre for Science and Technology 
Ιαπωνικό Κέντρο Πληροφόρησης για Επιστήμη και Τεχνολογία 
Joint Photographic Expert Group (ISO) 
Κοινή Ομάδα Εμπειρογνωμόνων Φωτογραφίας (ISO) 
Local Area Network 
Τοπικό δίκτυο 
Less Favoured Regions 
Λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες 
Maxwell Communication Corporation 
Mead Data Central 
Ministry of International Trade and Industry (Japan) 
Υπουργείο Διεθνούς Εμπορίου και Βιομηχανίας (Ιαπωνία) 
Motion Picture Expert Group (ISO) 
Ομάδα Εμπειρογνωμόνων Κινηματογραφίας (ISO) 
National Science Foundation (US) 
Εθνικό Επιστημονικό Ιδρυμα (ΗΠΑ) 
Open Network Provision 
Παροχή ανοικτού δικτύου 
Premium Rate Services 
Υπηρεσίες υψηλής τιμολόγησης 
Public Service Telephone Network 
Δημόσιο τηλεφωνικό δίκτυο 
Public Telephone Operators 
Δημόσιοι οργανισμοί τηλεφωνίας 
Research & development in Advanced Communications in Europe 
Ερευνα και Ανάπτυξη στον τομέα των Προηγμένων Επικοινωνιών στην 
Ευρώπη 
Regional Bell Operating Company 
Research and technological development 
Ερευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη 
Selective Dissemination of Information 
Επιλεκτική διάδοση των πληροφοριών 
Special Telecommunications Action for Regional development 
Ειδική δράση για περιφερειακή ανάπτυξη στον τομέα των 
τηλεπικοινών ιών 
Science, Technology and Medicine 
Επιστήμη, τεχνολογία και ιατρική 
Task Force Pro Libra Ltd (Ηνωμένο Βασίλειο) 
Value Added Data Services 
Υπηρεσίες δεδομένων προστιθέμενης αξίας 
Value Added Network Services 
Υπηρεσίες δικτύων προστιθέμενης αξίας 
Write Once Read Many (πρότυπο οπτικού δίσκου) 
t>o 
Παράρτημα Ills Βιβλιογραφία 
Arnold, Steven A. The information factory: a profile of Japan's information 
and database infrastructure. Infonortics Ltd, 1991. 
Analysis of industry prospects for optical storage compact disk products 
(volume 4 draft). Understanding & Solutions, August 1991. 
Can the hosts make money? [Videotex special report]. Videotex International 
15 January 1992, page 1. 
CD-ROM databases: a survey of commercial publishing activity. Database 
February 1992. 
CEC/EIIA co-ordinated survey of professional hosts and information providers 
in the European Communities 1989/90 (final report). European Information 
Industry Association, April 1992. 
Les chiffres 1991 in La Lettre de Télétel. Supplement, April 1992. 
CMEA 90 (final report). Frank-Michael Bahr, Political Consulting and 
Technology Assessment, June 1991. 
Databases in Japan. IMO Working Paper 91/3, December 199 1. 
Directory of online databases. Cuadra/Elsevier (biennial). 
EUSIDIC/EUROLUG survey of public data networks in Europe 1991. EUSIDIC, 1991. 
Information UK 2000: an overview of the European information scene. 
Electronic Publishing Services Ltd for the British Library, March 1990. 
New opportunities for publishers in the information industry: a strategic 
study (interim report). Consulting Trust GmbH, June 1992. 
Overview of the EC videotex market 1990/91. IMO Working Paper 92/4, April 
1992. 
Les services videotex professionnels en Europe: impact sur le marché des 
bases des données (rapport final). Quadrature, October 1991. 
Summary results of 1991 executive panel. IMO Working Paper 92/1, January 
1992. 
Understanding information: business, technology and geography (ed. K. 
Robins). Belhaven Press, 1992. 
Value added services in Western Europe 1992. CIT Research, 1991. 

Si 
ISSN 0254-1483 
COM(93) 156 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR is 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-93-181-GR-C 
ISBN 92-77-54780-4 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg