A4-0088/99

Ψήφισμα επί της ανακοίνωσης της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με δραστηριότητες στον πυρηνικό τομέα για τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (COM(98)0134 - C4-0314/98)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις δράσεις στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας υπέρ των υποψηφίων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καθώς και των νέων ανεξαρτήτων κρατών (COM(98)0134 - C4-0314/98),

- έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή του:

. της 20ης Σεπτεμβρίου 1996 σχετικά με τις δραστηριότητες συνεργασίας Ανατολής . Δύσης και την πυρηνική ασφάλεια ((ΕΕ C 320 της 28.10.1996, σελ. 245.)),

. της 18ης Φεβρουαρίου 1997 σχετικά με τη Συνθήκη για τον Ενεργειακό Χάρτη και το Πρωτόκολλο για τον Ενεργειακό Χάρτη όσον αφορά την ενεργειακή αποδοτικότητα και τις συναφείς περιβαλλοντικές πτυχές ((ΕΕ C 85 της 17.3.1997, σελ. 34.)),

. της 3ης Απριλίου 1998 σχετικά με την κοινοτική συμβολή στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την ανοικοδόμηση και την ανάπτυξη που προορίζεται για το Ταμείο για το Τσερνομπίλ ((ΕΕ C 138 της 4.5.1998, σελ. 219.)),

. της 14ης Μαΐου 1998 σχετικά με την προγραμματισμένη έναρξη λειτουργίας του πυρηνικού εργοστασίου του Μοχόβτσε ((ΕΕ C 167 της 1.6.1998, σελ. 217.)),

. της 18ης Ιουνίου 1998 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ενέργεια για το μέλλον - Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - Λευκή Βίβλος για μια στρατηγική και ένα πρόγραμμα κοινοτικής δράσης ((ΕΕ C 210 της 6.7.1998, σελ. 215))

. της 8ης Οκτωβρίου 1998 σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που εγκρίνει πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο για δράσεις στον ενεργειακό τομέα (1998-2002) ((ΕΕ C 328 της 26.10.1998, σελ. 168.)),

- έχοντας υπόψη την ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αριθ. 25/98 σχετικά με τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (ΧΚΑΕ) και τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ) (περίοδος 1990-1997),

- έχοντας υπόψη την έκθεση του STOA με θέμα «Πυρηνικές διασφαλίσεις και πυρηνική ασφάλεια στην Ευρώπη» του Νοεμβρίου του 1986,

- έχοντας υπόψη τις συμφωνίες που υπέγραψαν ορισμένες ΧΚΑΕ και ΝΑΚ με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη (ΕΤΑΑ) στο πλαίσιο του Λογαριασμού Πυρηνικής Ασφάλειας (NSA) στον οποίο συμμετέχει και η Κοινότητα ως χορηγός,

- έχοντας υπόψη την απόφασή του της 11ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με την κοινή θέση που ενέκρινε το Συμβούλιο ενόψει της έγκρισης οδηγίας του Κοινοβουλιου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρισμού ((EE C 20 της 20.1.1997, σελ. 55.)),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπυξης και Ενέργειας και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, Ασφάλειας και Αμυντικής Πολιτικής, της Επιτροπής Προϋπολογισμών και της Επιτροπής Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων (A4-0088/99),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κυρίαρχα κράτη έχουν δικαίωμα να καθορίζουν τις ενεργειακές τους επιλογές, συμπεριλαμβανομένης και της πυρηνικής τοιαύτης,

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες ΧΚΑΕ και ΝΑΚ, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και υποψήφιες προς ένταξη χώρες, θα εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούν πυρηνική ενέργεια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η βοήθεια που χορηγήθηκε στο πλαίσιο των προγραμμμάτων PHARE και TACIS στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής που χαράχθηκε κατά τη Διάσκεψη Κορυφής της G7 το 1992,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, μεσοπρόθεσμα, οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές αποσκοπούν στη βελτίωση, της επιχειρησιακής ασφάλειας, της τεχνικής ασφάλειας, και των κανονιστικών καθεστώτων, ενώ μακροπρόθεσμα αποσκοπούν στη διερεύνηση των δυνατοτήτων για αντικατάσταση των λιγότερο ασφαλών πυρηνικών εργοστασίων, την ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών ενέργειας, την αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση της ενέργειας και την αναβάθμιση των πυρηνικών εργοστασίων πιο πρόσφατης σχεδίασης,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι, οι ΧΚΑΕ έχουν δυνατότητες να αναπτύξουν μεγάλη παραγωγική ικανότητα στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη τη βούληση της ρωσικής κυβέρνησης για στενότερη συνεργασία σε πυρηνικά θέματα,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, όσον αφορά την προενταξιακή στρατηγική για τον πυρηνικό τομέα, η προτεραιότητα που σχεδιάζεται να δοθεί στην πυρηνική ασφάλεια και την ανάπτυξη ρεαλιστικών λύσεων για τα ενεργειακά προβλήματα των χωρών αυτών τελεί υπό την αίρεση του να καταλήξουν σε πραγματική επιτυχία οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις για την αναθεώρηση των Δημοσιονομικών Προοπτικών και για τη συμφωνία σχετικά με τα συνολικά κονδύλια που θα διατεθούν για τις χώρες αυτές κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού,

1. εκφράζει την πεποίθηση ότι η πρόοδος και η κατανόηση μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων μερών μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε βάση ισότητας και συνεργασίας[semigr ]

2. καλεί τη Βουλγαρία και τη Λιθουανία να τηρήσουν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο των συμφωνιών με το Λογαριασμό Πυρηνικής Ασφάλειας (NSA), του οποίου τη διαχείριση έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης σχετικά με το κλείσιμο υπό όρους των αντιδραστήρων 1 έως 4 του Κozloduy (VVER 440/230) και 1-2 του Ιgnalina (RBMK) αντίστοιχα[semigr ]

3. καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει μια ενεργειακή στρατηγική για κάθε ΧΚΑΕ και ΝΑΚ, στο πλαίσιο των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, στις οποίες θα προβλέπεται και το κλείσιμο των πυρηνικών αντιδραστήρων πρώτης γενεάς. Κάθε σχέδιο θα πρέπει να προσδιορίζει σαφώς τον τρόπο υποκατάστασης της ενεργειακής παραγωγικής ικανότητας. Στην υλοποίηση του σχεδίου αυτού πρέπει να εμπλακούν και ΜΚΟ καθώς και τοπικοί εκπρόσωποι[semigr ]

4. καλεί την Επιτροπή να επιδιώξει την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τις προδιαγραφές και τους κανόνες πυρηνικής ασφαλείας όσον αφορά την κατασκευή και τη λειτουργία των πυρηνικών εργοστασίων και το κύκλωμα και τις συνθήκες μεταφοράς των καυσίμων εντός των ΧΚΑΕ και των ΝΑΚ, στο πλαίσιο της Διεθνούς Σύμβασης για την Πυρηνική Ασφάλεια και την ΕΥΡΑΤΟΜ, εάν και όταν θεσπισθούν κατευθυντήριες γραμμές της Ευρατόμ[semigr ]

5. προτείνει, στο πλαίσιο των συνθηκών προσχώρησης με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης να διασφαλιστεί η εγγύηση της τήρησης των εν λόγω προτύπων ασφαλείας[semigr ]

6. χαιρετίζει τη σύσταση της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης Ρυθμιστικών Αρχών Πυρηνικής Ενέργειας και τη συμβολή της στον προσδιορισμό προδιαγραφών πυρηνικής ασφάλειας που πρέπει να ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη σύσταση ανεξάρτητων αρχών για την εφαρμογή των κανόνων ασφάλειας των αντιδραστήρων και της μεταφοράς πυρηνικών υλικών στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες[semigr ]

7. καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει δείκτες για την αποτίμηση της προόδου που σημειώνεται στον τομέα των πυρηνικών προτύπων σε συνεργασία με τη Διεθνή Οργάνωση Ατομικής Ενέργειας[semigr ]

8. υποστηρίζει την προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Σύμβαση για την Πυρηνική Ασφάλεια[semigr ]

9. επιμένει ότι η παροχή βοήθειας για τους αντιδραστήρες "πρώτης γενεάς¨ RBMK και VVER 440/230 πρέπει να περιοριστεί μόνο στο πλαίσιο βραχυχρόνιων βελτιώσεων ασφάλειας οι οποίες αποδεικνύονται αναγκαίες για την παραμονή τους σε λειτουργία[semigr ]

10. ζητεί να ολοκληρωθούν επειγόντως τα συμφωνηθέντα σχέδια αναβάθμισης των εν ενεργεία αντιδραστήρων εξαιρουμένων των αντιδραστήρων "πρώτης γενεάς¨, RBMK και VVER 440/230 που είναι αδύνατον να αναβαθμιστούν σε διεθνώς αποδεκτά επίπεδα ασφαλείας με εύλογο κόστος[semigr ]

11. θεωρεί αναγκαία τη συνέχιση της βοήθειας για τα 14 πυρηνικά εργοστάσια στις ΧΚΑΕ και τα ΝΑΚ (επιτόπου βοήθεια), προκειμένου να αναπτυχθεί μια νοοτροπία λειτουργικής ασφαλείας[semigr ]

12. υπογραμμίζει τη σημασία της χορήγησης συμπληρωματικής βοήθειας προς τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές μέσω των προγραμμάτων PHARE και TACIS με στόχο ιδιαίτερα τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της ικανότητας των μελών τους στις ΧΚΑΕ και τα ΝΑΚ, υπό την προϋπόθεση της νομικής ανεξαρτησίας τους και της υλοποίησης μιας πραγματικής νοοτροπίας ανεξαρτησίας[semigr ] υπογραμμίζει, ωστόσο, παράλληλα, υπό το πρίσμα της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος και της συνακόλουθης άρσης των εμποδίων στον ανταγωνισμό, ότι την οικονομική ευθύνη της αναβάθμισης πυρηνικών εργοστασίων φέρουν οι φορείς εκμετάλευσής τους, στο πλαίσιο της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει»[semigr ]

13. υπογραμμίζει τη σημασία της ενίσχυσης των ΧΚΑΕ και των ΝΑΚ για την ολοκλήρωση και την εφαρμογή νομοθεσίας στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, των διασφαλίσεων και των υποχρεώσεων που απορρέουν από την προσχώρησή τους σε διεθνείς συμφωνίες[semigr ]

14. ζητεί, ως εκ τούτου, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΤΑΑ να μην χορηγήσουν καμία χρηματοδότηση για τους αντιδραστήρες "πρώτης γενεάς¨ RBMK και VVER 440/230, εκτός από αναγκαίες βραχυχρόνιες βελτιώσεις ασφάλειας και να μην προβούν σε χορήγηση δανείων της Ευρατόμ για τον εκσυγχρονισμό άλλων μονάδων χωρίς προηγουμένως να διασφαλίζεται με σαφή δέσμευση ο οριστικός παροπλισμός των αντιδραστήρων "πρώτης γενεάς¨ RBMK και VVER 440/230[semigr ]

15. επισημαίνει το ενδιαφέρον των ρωσικών αρχών για τη συνεργασία με δυτικές εταιρείες για την απολύμανση μολυσμένων από ραδιενέργεια περιοχών[semigr ]

16. καλεί επειγόντως τις πυρηνικές βιομηχανίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενεργήσουν από κοινού προκειμένου να χορηγήσουν βοήθεια και να προχωρήσουν σε τεχνική συνεργασία με τις βιομηχανίες των ΧΚΑΕ και των ΝΑΚ[semigr ]

17. καλεί την Επιτροπή να υποβάλει, το ταχύτερο δυνατόν, συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών (Γενικές Διευθύνσεις και Γραφεία Επιτρόπων) που είναι υπεύθυνες για τις παρεμβάσεις της ΕΕ στον πυρηνικό τομέα των χωρών αυτών, ιδίως σε ό,τι αφορά την άμεση σύνδεση ανάμεσα στις ερευνητικές πρωτοβουλίες (5ο Πρόγραμμα Πλαίσιο) και τις δράσεις στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων (προγράμματα Phare και Tacis)[semigr ]

18. συμμεριζόμενο την ανησυχία που διακατέχει μέρος των πολιτών των γειτονικών χωρών των ΧΚΑΕ όσον αφορά τα πρότυπα ασφαλείας, ζητεί από την Επιτροπή να διενεργεί ετήσια ανασκόπηση της εφαρμογής της Σύμβασης Espoo όπως αυτή ισχύει στα κράτη μέλη, καθώς και τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες[semigr ]

19. επισημαίνει ότι η προαναφερθείσα ανακοίνωση της Επιτροπής αντανακλά την έλλειψη διαφάνειας που είναι εγγενής όταν πρόκειται για δαπάνες σχετιζόμενες με χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της ΕΕ σε τρίτες χώρες[semigr ] καλεί συνεπώς την Επιτροπή να το ενημερώνει για το δημοσιονομικό περίβλημα (συμπεριλαμβανομένων των συγκεκριμένων θέσεων του προϋπολογισμού) που χρησιμοποιείται για κάθε μία από τις δράσεις και τα όργανα τα οποία έχει επιλέξει η Επιτροπή ως μέσα για την προώθηση της πυρηνικής ασφάλειας στις ΧΚΑΕ και τα ΝΑΚ (παράρτημα 2, σελ. 14/17 του αγγλικού κειμένου)[semigr ]

20. υπενθυμίζει τις κύριες συστάσεις της ειδικής έκθεσης αριθ. 25/98 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ειδικότερα σε ό,τι αφορά:

- τη διαφανέστερη παρουσίαση των δημοσιονομικών στοιχείων και των λογαριασμών, και την επανεξέταση και ενημέρωση των πιστώσεων εκείνων που δεν έχουν ενεργοποιηθεί μέσω συμβάσεων (294 εκατ. ECU κατά τους υπολογισμούς του Ελεγκτικού Συνεδρίου)[semigr ]

- τις δυσκολίες που παρατηρήθηκαν κατά την εφαρμογή των διαδικασιών υποβολής προσφορών, τον πληρέστερο και καλύτερο ορισμό των κανόνων που διέπουν την εφαρμογή του συστήματος παρεκκλίσεων και των κανόνων που ισχύουν για τη χρήση υπεργοληπτών (διασάφηνση των «BAT»)[semigr ]

- την αναδιοργάνωση των ανθρωπίνων πόρων (σε διευθυντικά στελέχη και προσωπικό) των υπηρεσιών της Επιτροπής που είνει επιφορτισμένες με την εκτέλεση των προγραμμάτων, προκειμένου να αποφεύγεται η υπερβολική εξάρτηση από μεσάζοντες[semigr ]

21. ζητεί από την Επιτροπή να συντάξει λεπτομερή έκθεση στην οποία να λαμβάνει θέση όσον αφορά τις κατηγορίες και τα ερωτήματα που περιλαμβάνει η Ειδική Έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου[semigr ]

22. αναγνωρίζοντας την αξία της τεχνικής συνεργασίας και της βοήθειας που προσφέρει η πυρηνική βιομηχανία στην Ευρώπη, ζητεί από την Επιτροπή να συντάσσει εξαμηνιαία έκθεση για το Κοινοβούλιο, σχετικά με τις εργασίες που διεξάγονται μέσω των κοινοτικών προγραμμάτων, τη βοήθεια που παρέχουν τα κράτη μέλη, τη συμβολή της βιομηχανίας της ΕΕ και το Λογαριασμό Πυρηνικής Ασφαλείας που χειρίζεται η ΕΤΑΑ[semigr ]

23. υπενθυμίζει τις αποφάσεις και τα ψηφίσματά του τα σχετικά με την χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια της ΕΕ προς όφελος του πυρηνικού τομέα των ΧΚΑΕ και των ΝΑΚ, όπου διατυπώνονται οι ακόλουθες θέσεις:

- η συμμετοχή της ΕΕ στη χρηματοδότηση του Ταμείου για το Τσερνομπίλ θα ανέλθει σε 100 εκατ. ευρώ, κατ'ανώτατο όριο, για την περίοδο λειτουργίας του ταμείου αυτού (2005)[semigr ] η συνεισφορά της ΕΕ εγγράφεται στις πιστώσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη (ΕΤΑΑ) μετά από επαλήθευση, από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, των όρων που έθεσε το ΕΚ στο προαναφερθέν του ψήφισμα της 3ης Απριλίου 1998[semigr ]

- οι συνολικές πιστώσεις που θα διατεθούν για τον πυρηνικό τομέα από το χρηματοδοτικό πλαίσιο του προγράμματος Tacis δεν θα υπερβαίνουν το 13% των συνολικών πιστώσεων που διατίθενται ετησίως για το πρόγραμμα αυτό ((Απόφαση του ΕΚ για τους προϋπολογισμού 1998 και 1999.))[semigr ]

- η Επιτροπή θα παράσχει στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή αναλυτικά στοιχεία για το κόστος της τεχνικής και νομικής βοήθειας που απαιτείται για προγράμματα για τα οποία ζητείται χρηματοδότηση υπό τη μορφή δανείων Ευρατόμ ((Βλ. ψήφισμα του ΕΚ της 18.12.1997 - ΕΕ C 14 της 19.1.1998, σελ. 114))[semigr ]

24. ζητεί από την Επιτροπή, να διασφαλίσει στο πλαίσιο των προγραμμάτων ενίσχυσης ότι οι ενισχύσεις προς τις αποδέκτριες χώρες δεν θα επιβαρύνονται με πρόσθετη φορολογία[semigr ]

25. ζητεί από την Επιτροπή, στο πλαίσιο των προγραμμάτων ενίσχυσης να επιδιώκει ιδιαίτερα τη βελτίωση των ενεργειακών παροχών στις αποδέκτριες χώρες[semigr ]

26. ζητεί από την Επιτροπή να μεριμνήσει ώστε κάθε αδυναμία ή έλλειψη προγράμματος να εντοπίζεται αμέσως, να γνωστοποιείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να εξαλείφεται ή να διορθώνεται[semigr ]

27. ζητεί από την Επιτροπή, στα μέτρα που εφαρμόζει να λαμβάνει υπόψη της τα υπάρχοντα έγγραφα σχετικά με τη βόρεια διάσταση και να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για την ενθάρρυνση ενεργειών για την επίλυση των προβλημάτων πυρηνικών ασφάλειας και διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων στην εν λόγω περιφέρεια[semigr ]

28. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή και το Συμβούλιο.