Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα πρώτο πολυετές πρόγραμμα υπέρ του τουρισμού - Philoxenia (1997-2000)»

(97/C 42/04)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση απόφασης της Επιτροπής προς το Συμβούλιο (COM(96) 168 τελικό - 96/0127 (CNS) () 7

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 1996, να ζητήσει, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, τη γνωμοδότησή της 7

έχοντας υπόψη την απόφασή της, της 4ης Μαρτίου 1996, να αναθέσει την κατάρτιση σχετικής γνωμοδότησης στην υποεπιτροπή 2 «Τουρισμός-Ύπαιθρος» 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης CDR 302/96 rιv. που υιοθέτησε η υποεπιτροοπή 2 «Τουρισμός και Ύπαιθρος» στις 9 Οκτωβρίου 1996 (Εισηγητές: οι κ. Segerstein-Larsson και Lafay),

υιοθέτησε, κατά τη 15η σύνοδο ολομέλειας, της 13ης και 14ης Νοεμβρίου 1996 (συνεδρίαση της 14ης Νοεμβρίου 1996) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

Η Επιτροπή των Περιφερειών, στη γνωμοδότησή της, της 16ης Νοεμβρίου 1995 σχετικά με την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα του τουρισμού (), τελικό), διατύπωσε τις ακόλουθες απόψεις όσον αφορά τους στόχους των μελλοντικών δράσεων της Κοινότητας υπέρ του τουρισμού ():

- Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει την ανάγκη να διασαφηνισθούν και να προσδιορισθούν οι στόχοι της Κοινότητας στον τομέα του τουρισμού, και να εξετασθούν οι δυνατότητες επίτευξής τους με συντονισμένες δράσεις στα πλαίσια του τρέχοντος πολιτικού προγράμματος.

- Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι ο στόχος της Κοινότητας στον τομέα του τουρισμού πρέπει να είναι τέτοιος ώστε να συμβάλει στην επίτευξη μιας βιώσιμης ανάπτυξης σε οικονομικό, πολιτιστικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, πράγμα που θα μπορούσε επίσης, μακροπρόθεσμα, να αποβεί προς όφελος τόσο των τουριστών όσο και της οικονομίας και του τοπικού πληθυσμού.

- Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι έχει κεφαλαιώδη σημασία να χαραχθούν στον τομέα του τουρισμού, όπως και σε άλλους τομείς, σαφή νομικά πλαίσια 7 κρίνει, επίσης, ότι ο τομέας του τουρισμού πρέπει να ενισχυθεί με πολιτικo-οικονομικά μέτρα ικανά να συμβάλουν στη δημιουργία ανταγωνισμού, ανάπτυξης και απασχόλησης.

- Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι η Κοινότητα οφείλει να υποστηρίζει και να εμπνέει έγκαιρα τους τοπικούς και περιφερειακούς εταίρους, δηλαδή τις επιχειρήσεις και τις αρχές που είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη του τουρισμού.

Η Επιτροπή των Περιφερειών, πριν εκδώσει τη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα δράσης «Philoxenia», έλαβε επίσης υπόψη την αξιολόγηση ενός προηγούμενου σχεδίου δράσης (Έκθεση για την αξιολόγηση ενός σχεδίου κοινοτικών δράσεων υπέρ του τουρισμού 1993-1995, απόφαση του Συμβουλίου 92/421/ΕΟΚ) (), καθώς επίσης και τη γνωμοδότησή της, της 2ας Φεβρουαρίου 1995 σχετικά με μια «Πολιτική ανάπτυξης του αγροτικού τουρισμού στις περιφέρειες της ΕΕ».

2. Πλαίσιο και πεδίο αναφοράς

Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η Επιτροπή υπέβαλε μια ενδιαφέρουσα και καλά διαρθρωμένη πρόταση για ένα νέο πρόγραμμα δράσης υπέρ του τουρισμού - Philoxenia.

H Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή έλαβε γενικά υπόψη στην πρότασή της τόσο τις απόψεις που εξέφρασε σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για τον τουρισμό, όσο και τις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει παλαιότερα σχετικά με την ανάπτυξη του τουρισμού στις αγροτικές περιοχές της ΕΕ ().

2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι θετικό το γεγονός ότι οι προσπάθειες της Ένωσης στο προτεινόμενο πρόγραμμα Philoxenia έχουν επικεντρωθεί σε ελάχιστα μέν, βασικά δε, μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει ότι μια βιώσιμη σφαιρική πολιτική της ΕΕ έχει θετική συμβολή στην επίτευξη των στόχων που επιδιώκονται σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

2.4. Μια πολιτική της ΕΕ (για τον τουρισμό) θα πρέπει να είναι ικανή να αντικατοπτρίζει την ποικιλομορφία των προσεγγίσεων που τα διάφορα κράτη μέλη πιθανόν να επιθυμούν να υιοθετήσουν, και να περιλαμβάνει γενικές αρχές όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και την πολιτιστική κληρονομιά.

2.5. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει, σύμφωνα με την πρόταση, να καταβάλει προσπάθειες για την προστασία και τη βελτίωση του περιβάλλοντος, καθώς επίσης και για την ενσωμάτωση της προστασίας του περιβάλλοντος στους άλλους τομείς πολιτικής της ΕΕ. Ο τουρισμός είναι ένας από τους τομείς στους οποίους δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στο πέμπτο πρόγραμμα περιβαλλοντικής δράσης.

2.6. Στη γνωμοδότησή της, της 12ης Ιουνίου 1996, σχετικά με την Αgenda 21 () η Επιτροπή των Περιφερειών επεσήμανε, μεταξύ άλλων, ότι οι δράσεις για το περιβάλλον πρέπει να αφορούν θέματα σχετικά με την οικονομία, το περιβάλλον, τον πολιτισμό και την κοινωνική ευημερία.

2.7. Τα μέτρα της ΕΕ για τον τουρισμό πρέπει, κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, να συμβάλουν στη χάραξη ενός σαφούς και συνεκτικού πλαισίου αναφοράς ή ενός συνόλου αρχών που να διέπουν διαχρονικά τα προγράμματα δράσης για τον τουρισμό, άσχετα από το κατά πόσο αυτά διαφέρουν από άποψη στόχων και επιλεγόμενων μέτρων.

2.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι καλό είναι να γνωρίζουν οι χρήστες και οι δικαιούχοι του προγράμματος δράσης για τον τουρισμό για ποιο λόγο η Ευρωπαϊκή Ένωση ευνοεί ορισμένα σαφή και γενικά μέτρα του προγράμματος στον τομέα του τουρισμού.

2.9. Όσον αφορά την ευρεία διάδοση της οποίας τυγχάνει ένα νέο πρόγραμμα δράσης, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι θα ήταν χρήσιμο από παιδαγωγική άποψη και για τη χάραξη πολιτικής εάν μπορούσε να συμπληρωθεί ήδη το πρόγραμμα Philoxenia με ένα σαφέστερο σχετικό κεφάλαιο.

2.10. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει ότι η πολιτική της ΕΕ πρέπει να έχει τέτοια μορφή ώστε να μπορεί εύκολα να προσαρμοστεί στις ποικίλες ανάγκες και προϋποθέσεις σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

2.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει σχετικά τη σημασία που είχαν για τη χάραξη πολιτικής οι προσπάθειες της Ένωσης στα πλαίσια των προηγούμενων προγραμμάτων δράσης, π.χ. με την επισήμανση του ρόλου του πολιτισμού για τον τουρισμό και της σαφούς αλληλεξάρτησης μεταξύ των δημόσιων και ιδιωτικών δράσεων.

2.12. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής για συνέχιση της ενίσχυσης του πολιτιστικού τουρισμού, δεδομένου ότι εναπομένουν πολλά να γίνουν όσον αφορά την ανάπτυξη μεθόδων γενικότερα και την παρακίνηση περισσότερων επιχειρήσεων να αξιοποιήσουν εμπορικά τον πολιτισμό, π.χ. ως θετικό στοιχείο για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ή σε σχέση με τα προϊόντα του αγροτικού τουρισμού. To ίδιο ισχύει και για τον τουρισμό για λόγους υγείας.

2.13. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε τέλος να τονίσει γενικότερα ότι ο μακροπρόθεσμος τουρισμός προωθείται καλύτερα αν προγραμματίζεται ως αναπόσπαστο μέρος μιας τοπικής περιφερειακής στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση 7 θα ήθελε επίσης να τονίσει ότι η ενίσχυση από την Ένωση συμβάλλει στη δημιουργία πιο ισότιμων προϋποθέσεων. Η Επιτροπή των Περιφερειών, ως εκπρόσωπος των επιπέδων αυτών, καταβάλλει προσπάθειες για τη μεγαλύτερη συνειδητοποίηση του γεγονότος αυτού, ώστε να συμβάλει στο φιλικό προς το περιβάλλον τουρισμό, τον οποίο ζητεί η Επιτροπή.

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ

3. Βελτίωση των γνώσεων στον τομέα του τουρισμού

3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει τονίσει σε διάφορες περιπτώσεις ότι επείγει να εξευρεθεί μία κοινή γλώσσα για τον τουρισμό όσον αφορά τόσο τις μεθόδους όσο και τη τεχνογνωσία.

3.2. Κατά συνέπεια, η ΕΤΠ επιδοκιμάζει τα μέτρα που προτείνονται σε επίπεδο Ένωσης για τη βελτίωση των βασικών γνώσεων σχετικά με τον τουρισμό, πράγμα που καθιστά δυνατή την καλύτερη αξιολόγηση και σύγκριση της κατάστασης και της ανάπτυξης στα κράτη μέλη. Αυτό έχει βασική σημασία π.χ. για τη μεγαλύτερη κατανόηση, εκ μέρους των φορέων λήψεως αποφάσεων, των τουριστικών θεμάτων και των συγκεκριμένων αναγκών της τουριστικής βιομηχανίας.

3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι μόνο όταν δημιουργηθεί μια καλύτερη βάση με τη μορφή, π.χ. συγκρίσιμων στατιστικών και ποιοτικών κριτηρίων, θα είναι δυνατό να εκτιμηθεί πλήρως ο προτεινόμενος απώτερος στόχος του προγράμματος δράσης: «να βελτιωθεί η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού τουρισμού ώστε να συμβάλει στην ανάπτυξη και την απασχόληση».

3.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόταση να καταστούν πιο προσιτά και εύχρηστα τα στατιστικά στοιχεία που συλλέγουν και επεξεργάζονται τα κράτη μέλη σύμφωνα με την οδηγία για τις στατιστικές του 1995. Στο σημείο αυτό, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να περιοριστούν κατά το δυνατόν οι διοικητικές δαπάνες.

4. Συγκέντρωση πληροφοριών για τον τουρισμό από άλλες πηγές

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι σκόπιμο να αναλάβει η ΕΕ την ευθύνη για την αποτελεσματική συγκέντρωση και διάδοση των πληροφοριών που διαθέτουν σήμερα διάφοροι οργανισμοί και οι οποίες υπάρχουν σε πολλά και διάφορα επίπεδα.

4.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποθέτει ότι πρέπει να διεξάγονται, στα πλαίσια του προτεινόμενου δικτύου έρευνας και τεκμηρίωσης, στενές διαβουλεύσεις με τους χρήστες, δηλαδή τόσο με τις τουριστικές επιχειρήσεις όσο και με τους δημόσιους οργανισμούς, όσον αφορά τη διαμόρφωση των συγκεκριμένων πληροφοριών των βάσεων δεδομένων και των συμβουλευτικών υπηρεσιών, ώστε να είναι άριστη η χρησιμοποίησή τους.

4.3. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι οι νέες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας πρέπει να επιτρέπουν την καλύτερη κυκλοφορία των πληροφοριών και να διευκολύνουν την πρόσβαση στις διάφορες ενδιαφερόμενες κατηγορίες της κοινής γνώμης: επαγγελματίες, τουρίστες, πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες, κ.λπ. Το κοινοτικό πρόγραμμα INFO 2000, που αποβλέπει στην ανάπτυξη της βιομηχανίας του περιεχομένου των πληροφοριών πρέπει να παρέμβει προς αυτήν την κατεύθυνση.

5. Διευκόλυνση της αξιολόγησης των κοινοτικών μέτρων που επηρεάζουν τον τουρισμό

5.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι είναι επιτακτικά αναγκαίο να επιτευχθεί ο καλύτερος συντονισμός των πρωτοβουλιών και μέτρων για τον τουρισμό που αναλαμβάνονται στα πλαίσια διάφορων Γενικών Διευθύνσεων και προγραμμάτων. Συνεπώς, η ΕΤΠ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής για μέτρα με στόχο τη βελτίωση της γενικής εικόνας και της αντίληψης όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ επηρεάζουν τον τομέα του τουρισμού. Είναι π.χ. σημαντικό να υπάρχει συνοχή με τις παρεμβάσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων στα θέματα της τουριστικής ανάπτυξης και περιφερειακής θελκτικότητας που προωθούνται στο πλαίσιο των κύριων στόχων και των κοινοτικών πρωτοβουλιών του τύπου Interreg II.

5.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί επίσης να έχει ο βελτιωμένος εσωτερικός συντονισμός ως αποτέλεσμα την παροχή καλύτερων πληροφοριών στους φορείς του τουρισμού με τη μορφή π.χ. ενός προσιτού «οδηγού», που να διευκολύνει τις τουριστικές επιχειρήσεις και τους κρατικούς εκπροσώπους για τον εντοπισμό προγραμμάτων και μορφών ενίσχυσης που να προσιδιάζουν στις συγκεκριμένες ανάγκες τους, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα το στόχο του σαφούς προσδιορισμού του ύψους των συνολικών πόρων που βρίσκονται στη διάθεση του τουρισμού στα πλαίσια άλλων προγραμμάτων και Ταμείων που δεν έχουν σχέση με το πρόγραμμα Philoxenia.

6. Βελτίωση του νομοθετικού και χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος του τουρισμού

6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι αποτελεί σημαντικό στόχο να τονισθεί, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο Ένωσης, η σημασία που έχει να δημιουργηθούν για τον τομέα της παροχής υπηρεσιών προϋποθέσεις ανάλογες με εκείνες της βιομηχανίας, στην οποία επικρατούν γενικά ευνοϊκότερες συνθήκες όσον αφορά τη φορολογία της ενέργειας, κ.λπ.

6.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι επιτακτικά αναγκαίο να αναλάβει η Επιτροπή πρωτοβουλία για την καταγραφή των νομοθετικών και φορολογικών συνθηκών που επικρατούν στον τομέα του τουρισμού στα κράτη μέλη και σε σημαντικές ανταγωνιστικές χώρες εκτός ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό, τα κράτη μέλη θα έχουν μία καλύτερη βάση για να λάβουν θέση όσον αφορά την ανάγκη να επέλθουν αλλαγές.

7. Ενίσχυση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη, την τουριστική βιομηχανία και άλλους φορείς συμφερόντων

7.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι υπάρχει σαφής ανάγκη βελτίωσης της συνεργασίας και του συντονισμού. Η ΕΤΠ κρίνει, όπως και η Επιτροπή, ότι η συνεργασία μεταξύ των ιδιωτικών και των δημόσιων φορέων είναι ο καταλληλότερος τρόπος για την προώθηση του τουρισμού.

7.2. Ωστόσο, κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών είναι σημαντικό να τονίζουν τα κράτη μέλη, στα εθνικά προγράμματα για τον τουρισμό, την ανάγκη συντονισμού και συνεργασίας. Η επισήμανση στο πρόγραμμα δράσης Philoxenia τόσο του γεγονότος αυτού όσο και της ανάγκης συνεργασίας μεταξύ των περιφερειών, αποτελεί τρόπο για την τόνωση της εν λόγω συνεργασίας από την Ένωση.

7.3. Όσον αφορά τη συνεργασία, η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε επίσης να θίξει το θέμα του τρόπου με τον οποίο η Ένωση θα μπορούσε να συμβάλει στην τόνωση της συνεργασίας μεταξύ παλαιών και νέων τουριστικών τόπων, με τη μορφή παροχής συμβουλών μεταξύ τουριστικών τόπων όπου επικρατούν παρόμοιες συνθήκες. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό μέσο για την ενίσχυση και των πρώην ανατολικών χωρών. Πρέπει επίσης να προωθηθούν συγκεκριμένα μέτρα στήριξης για την υλοποίηση σχεδίων που αποσκοπούν στην ανάπτυξη του τουρισμού σε τρίτες μεσογειακές χώρες.

7.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών αμφιβάλλει κατά πόσον οι συνεχείς συνεδριάσεις γενικού χαρακτήρα αποτελούν τον καλύτερο τρόπο για την προώθηση μιας αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

7.5. Αντίθετα, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι εξειδικευμένες συναντήσεις και ομάδες εργασίες με εμπειρογνώμονες από διάφορες οργανώσεις μπορούν, π.χ. να εξασφαλίσουν την εφαρμογή μερών του προτεινόμενου προγράμματος.

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

8. Προώθηση του αειφόρου τουρισμού

8.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι είναι σημαντικό να προτείνει μακροπρόθεσμα η Ένωση μέτρα για τη μεγαλύτερη συνειδητοποίηση εκ μέρους του κοινού και του τομέα του τουρισμού του γεγονότος ότι οι φυσικοί και πολιτιστικοί πόροι πρέπει να διαφυλλάσσονται με συνετό τρόπο. Πρόκειται για βασικό γενικό πρόβλημα, το οποίο είναι επιτακτικά αναγκαίο να επιλυθεί σε επίπεδο Ένωσης.

8.2. Η ποιότητα του τουρισμού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη γενική εικόνα που διαμορφώνουν οι επισκέπτες για το περιβάλλον του τόπου στον οποίο διαμένουν και για τους ανθρώπους που συναντούν. Οι τοπικοί και περιφερειακοί εκπρόσωποι έχουν μεγάλη ευθύνη για την προσαρμογή του τουρισμού, ώστε να προκαλεί το ενδιαφέρον τόσο των επισκεπτών όσο και του τοπικού πληθυσμού. Ο τουρισμός επηρεάζει την τοπική κοινωνία, τόσο θετικά όσο και αρνητικά.

8.3. Συνεπώς, κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, είναι σκόπιμο να προτείνει η Επιτροπή την υποστήριξη της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ φορέων ανάληψης τοπικών πρωτοβουλιών και δικτύων που συμβάλλουν στη δημιουργία γνώσεων π.χ. όσον αφορά μεθόδους για έναν βιώσιμο και φιλικό προς το περιβάλλον τουρισμό.

8.4. Για τις ανάγκες του τουρισμού, η Επιτροπή των Περιφερειών θα επιθυμούσε να αναφερθεί συγκεκριμένα στα κέντρα επιμόρφωσης που έχουν αρχίσει να δημιουργούνται με σκοπό τη διαπαιδαγώγηση στην ύπαιθρο και την παροχή συμβολών για θέματα που έχουν σχέση με τη φύση και τον πολιτισμό. Το αυξημένο ενδιαφέρον για τολμηρές εμπειρίες στη φύση και στον πολιτικό τομέα απαιτεί γνώσεις σχετικά με την αντοχή του περιβάλλοντος, καθώς επίσης και οδηγούς/καθοδηγητές που με έμπειρο και ενδιαφέροντα τρόπο να επιτρέπουν στους τουρίστες να «βιώσουν» με όλες τις αισθήσεις τους τη φύση και τον πολιτισμό. Η ΕΤΠ τονίζει ότι οι γνώσεις και η ανταλλαγή αρμοδιοτήτων αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την ανάπτυξη προϊόντων και είναι απαραίτητες στον υπαίθριο τουρισμό για την αποφυγή συγκρούσεων με τον τοπικό πληθυσμό. Σε χώρες όπου η φύση μπορεί χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με το δικαίωμα πρόσβασης σε «ιδιόκτητες εκτάσεις», οι τουριστικές επιχειρήσεις θα έπρεπε να είναι υπεύθυνες ώστε η εμπορική εκμετάλλευση να γίνεται με κατανόηση και εμπειρογνωμοσύνη για να μην προκύπτουν συγκρούσεις με τους ιδιοκτήτες γης.

8.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι ο στόχος του βραβείου της ΕΕ για τις καλύτερες περιβαλλοντικές δράσεις, είναι αξιόλογος. Ωστόσο, η ΕΤΠ αμφιβάλλει για τη μορφή του διαγωνισμού, που συνεπάγεται μεγάλο διοικητικό φόρτο για τα κράτη μέλη. Εντούτοις, θα ήταν χρήσιμο να επιβραβεύει η Ένωση με άλλο τρόπο τα καλά παραδείγματα που μπορούν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης και υποδείγματος.

8.6. Η ΕΤΠ επιθυμεί γενικά να τονίσει ότι είναι σημαντικό να λαμβάνει η ΕΕ περισσότερο υπόψη, κατά την αξιολόγηση των σχεδίων που πρόκειται να υποστηρίξει, τη χρησιμότητα και την προστιθέμενη αξία, παρά το μέγεθος των μεμονωμένων σχεδίων. Αυτό μπορεί να γίνει π.χ. με τις πρωτοβουλίες που έχουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στις αγροτικές περιοχές και στις τουριστικές περιοχές πλησίον των μεγάλων πόλεων.

9. Εξάλειψη των εμποδίων που παρακωλύουν την ανάπτυξη του τουρισμού

9.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι θα ήταν θετικό εάν η Ένωση μπορούσε να συμβάλει στο σαφή εντοπισμό πρακτικών τρόπων προώθησης του τουρισμού σε όλα τα κράτη μέλη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένας αγροτικός τουρισμός με την παρότρυνση «Μείνετε σε αγρόκτημα», καθώς και η διασυνοριακή συνεργασία π.χ. με «πολιτιστικούς οδηγούς» και «εκστρατείες για επιστροφή στις ρίζες».

9.2. Δεν πρέπει να υποτιμούνται τα μέτρα για τη χάραξη πολιτικής που δεν αποφέρουν άμεσα και ταχέα οφέλη για τις επιχειρήσεις. Οι δράσεις στον τομέα του πολιτιστικού, οικολογικού και αγροτικού τουρισμού, καθώς επίσης και του τουρισμού των ατόμων με ειδικές ανάγκες στα πλαίσια προηγούμενων προγραμμάτων δράσης αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης και είχαν μεγάλη σημασία για τη χάραξη πολιτικής σε πολλά κράτη μέλη. Η καλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για μια κοινή έννοια μπορεί επίσης να δημιουργήσει την τουριστική βάση που απαιτείται για να καταστεί οικονομικά επικερδές ένα ελάχιστα διαδεδομένο προϊόν.

9.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι χρήσιμο να αναληφθεί μία πρωτοβουλία σε επίπεδο Ένωσης για να αναλυθούν τα προβλήματα και οι δυνατότητες που υπάρχουν ώστε να διαφυλαχθεί καλύτερα το υφιστάμενο δυναμικό ανάπτυξης, π.χ. στους τομείς του τουρισμού για λόγους υγείας, και του επιχειρηματικού, πολιτιστικού και αγροτικού τουρισμού. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην εξεύρεση κατάλληλων λύσεων μέσω των νέων τεχνολογιών.

9.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ιδιαίτερα τη σημασία που έχει η υποστήριξη, σε επίπεδο Ένωσης, της ανταλλαγής εμπειριών σε θέματα σχετικά με την προσαρμογή του τομέα του τουρισμού στα άτομα με ειδικές ανάγκες.

9.5. Οι δυνατότητες τουρισμού των ατόμων με ειδικές ανάγκες εξαρτώνται από τις συνολικές προσπάθειες των τοπικών κοινωνιών να εξαλειφθούν τα εμπόδια που υφίστανται όσον αφορά διάφορες μειονεξίες.

9.6. Οι τουριστικές επιχειρήσεις και οργανώσεις έχουν, κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, ιδιαίτερη ευθύνη για την κατάλληλη ενημέρωση όσον αφορά το κατά πόσον υπάρχουν προσιτοί τόποι επίσκεψης και εγκαταστάσεις για άτομα με διάφορες μειονεξίες. Σημαντικές ενέργειες είναι ο καθορισμός κριτηρίων για τις διάφορες μειονεξίες και η δυνατότητα πρόσβασης, καθώς επίσης και ο καθορισμός σαφών συμβόλων που να είναι δυνατόν να χρησιμοποιούνται σε τουριστικά έντυπα και εγκαταστάσεις.

9.7. Η ΕΤΠ θα ήθελε ειδικότερα να τονίσει τη σημασία που έχουν τόσο η εναρμόνιση μεταξύ των κρατών όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των συμβόλων για τη πρόσβαση των ατόμων με ειδικές ανάγκες, όσο και η ανταλλαγή εμπειριών όσον αφορά π.χ. τις υπηρεσίες συνοδείας και τα θέματα ασφάλισης.

9.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει έναν ακόμη δευτερεύοντα παράγοντα που μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της ποιότητας των τουριστικών υπηρεσιών. Κατά τη γνώμη της ΕΤΠ, συντρέχουν τόσο οικονομικοί λόγοι όσο και λόγοι ποιότητας για να να αναλυθεί ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να προσαρμοστούν καλύτερα τα τουριστικά προϊόντα στο διαρκώς αυξανόμενο αριθμό γυναικών που ταξιδεύουν μόνες τόσο για υπηρεσιακούς όσο και για ψυχαγωγικούς λόγους. Τα θέματα ασφάλειας για την κατηγορία αυτή και τα παιδιά είναι ιδιαίτερα σοβαρά. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η προβληματική της ασφάλειας γενικότερα πρέπει να αποτελέσει το αντικείμενο ανάλυσης από την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, αποτελεί επιτακτικό καθήκον ο συντονισμός των θεμάτων ασφάλισης σε περιπτώσεις εγκληματικών ενεργειών.

9.8.1. Η ΟΚΕ θεωρεί σχετικά ότι για την εξάλειψη των εμποδίων του τουρισμού είναι επιπλέον αναγκαίο να ασκηθεί αποτελεσματική επιρροή σε άλλες πολιτικές της ΕΕ. Παραπέμπει σχετικά στο δίκαιο ανταγωνισμού όπου συχνά δεν λαμβάνονται υπόψη οι περιφερειακές ανάγκες.

9.8.2. Η ΟΚΕ θεωρεί το πρόβλημα της διάρθρωσης των διαποκών ως εμπόδιο για την ανάπτυξη του τουρισμού και συνιστά όπως ανευρεθούν δυνατές λύσεις για τη διευθέτηση των περιόδων των διακοπών.

9.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών αντελήφθη ότι το νόημα του τίτλου του κεφαλαίου «Εξάλειψη των εμποδίων που παρακωλύουν την ανάπτυξη του τουρισμού» παρερμηνεύεται και συσχετίζεται με την κατάργηση φορολογικών εμποδίων, κ.λπ.

9.10. Συνεπώς, η ΕΤΠ προτείνει να διατυπωθεί ο τίτλος αυτός ως εξής: «Προσαρμογή της αγοράς σε διάφορα θέματα και ομάδες-στόχους», που κρίνει ότι αποδίδει σαφέστερα τους στόχους της Επιτροπής.

ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΑΠΟ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

10. Προβολή της Ευρώπης ως τόπου προορισμού τουριστών

10.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών λαμβάνει υπόψη τη δεδηλωμένη βούληση της Επιτροπής να επισημάνει τη μεγάλη ποικιλομορφία της Ευρώπης και να προβάλει τις δυνατότητες που προσφέρονται στους επισκέπτες από τρίτες χώρες.

10.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η προβολή της Ευρώπης πρέπει να αποτελεί συμπλήρωμα των μέτρων που υποστηρίζει η Ένωση με άλλο τρόπο. Παράδειγμα αποτελεί η προβολή απόμακρων περιοχών όπως η ενδοχώρα της Σκανδιναβίας και οι χώρες της Βαλτικής. Μια παρόμοια προσπάθεια προβολής ανταποκρίνεται και στο στόχο της διασποράς των ροών τουριστών και συμφωνεί με τις επιδιώξεις άλλων οργάνων της ΕΕ για εξάλειψη των διαφορών και τη δικαιότερη κατανομή των πόρων. Η ΕΤΠ επιθυμεί να τονίσει ότι οι εκπρόσωποι των τοπικών και περιφερειακών αρχών πρέπει να είναι σε θέση να επηρεάζουν τον προγραμματισμό της εκστρατείας προβολής της Ευρώπης. Η προβολή σε επίπεδο ΕΕ πρέπει να γίνει από τη βάση προς τα άνω. Η ΕΤΠ υποθέτει ότι οι προσπάθειες θα παρακολουθούνται και θα αξιολογούνται προσεκτικά.

11. Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με τον προτεινόμενο προϋπολογισμό

11.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών δεν θεωρεί σκόπιμο να διατυπώσει λεπτομερείς παρατηρήσεις για τον προϋπολογισμό του προγράμματος Philoxenia. Η ΕΤΠ υποθέτει ότι θα ενεργοποιηθούν καλύτερα από ό,τι στο παρελθόν οι πόροι που δεν έχουν σχέση με το πρόγραμμα Philoxenia, μέσω του εντατικοποιημένου εσωτερικού συντονισμού ο οποίος προτείνεται να επιτευχθεί μεταξύ άλλων προγραμμάτων και Ταμείων που έχουν στρατηγική σημασία για τον τουρισμό.

11.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι, κατά τα πρώτα χρόνια εφαρμογής του νέου προγράμματος δράσης, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στα μέτρα που βελτιώνουν τις γνώσεις για τον τουρισμό. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα σε συγκεκριμένες εργασίες για την ανάπτυξη στατιστικών, ερευνών και βάσεων δεδομένων, καθώς επίσης και τεχνικών και τομεακών μέτρων, παρά σε γενικές συναντήσεις σε επίπεδο Ένωσης.

11.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει σε γενικές γραμμές ότι οι προσπάθειες προβολής πρέπει να ενταθούν, ώστε να βρίσκονται στο ανώτατο επίπεδο τους όταν τεθούν σε ισχύ τα υπόλοιπα μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας του ευρωπαϊκού τουρισμού.

ΣΥΝΟΨΗ

Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει το νέο πρόγραμμα δράσης «Philoxenia».

- Τα επιλεγόμενα μέτρα προσδίδουν μια «προστιθέμενη αξία» στις δραστηριότητες σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

- Ο τουρισμός είναι θετικός παράγοντας που συνεπάγεται μια «κοινή αξία», εφόσον αφορά όλα τα θέματα που άπτονται του περιβάλλοντος.

- Ο πολιτιστικός, ο αγροτικός και ο επιχειρηματικός τουρισμός παρουσιάζουν συνήθως δυνατότητες ανάπτυξης, τόσο χωριστά όσο και από κοινού.

- Η εκπαίδευση και η έρευνα, καθώς και η ανταλλαγή εμπειριών των στατιστικών στοιχείων αποτελούν βασικά μέτρα για την κατανόηση του τουρισμού.

- Η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών πρέπει να βασίζεται σε ισότιμους νομικούς και οικονομικούς όρους.

- Η ανταλλαγή εμπειριών και καλών παραδειγμάτων αποτελούν βασικό στοιχείο μιας βιώσιμης ανάπτυξης του τουρισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη.

- Ο τουρισμός πρέπει να οργανωθεί με τρόπο ώστε να ικανοποιεί την απαίτηση των ατόμων με ειδικές ανάγκες να έχουν δυνατότητα πρόσβασης και να υπάρχουν σαφή σύμβολα.

- Πρέπει να δοθεί έμφαση στην ασφάλεια όλων των ταξιδιωτών, ιδίως των παιδιών και των γυναικών.

- Πρέπει να προβληθεί η Ευρώπη ως τόπος προορισμού τουριστών.

- Μια προϋπόθεση για την ευόδωση του προγράμματος είναι η έντονη επιρροή των περιφερειακών και τοπικών αρχών.

Η παρούσα έκθεση, με τις προτάσεις που περιέχει, αποτελεί μία ιδιαίτερα θετική συμβολή.

Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 222 της 31. 7. 1996, σ. 9.

() COM(95) 97 τελικό.

() ΕΕ αριθ. C 126 της 29. 4. 1996, σ. 24.

() ΕΕ αριθ. L 231 της 13. 8. 1996, σ. 26.

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1996, σ. 99.

() ΕΕ αριθ. C 337 της 11. 11. 1996, σ. 34.