[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 3.10.2006

COM(2006) 568 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τη διατήρηση των καταστάσεων μη αμοιβαιότητας από μέρους ορισμένων τρίτων κρατών όσον αφορά την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. ° 539/2001 του Συμβουλίου περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοιοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2005 όσον αφορά τον μηχανισμό αμοιβαιότητας

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. Εισαγωγή 3

II. Επιτευχθέντα αποτελέσματα μετά την πρώτη έκθεση της Επιτροπής ΠΕΡΙ αμοιβαιότητασ 4

1. Η πλήρης αμοιβαιότητα έχει πλέον υλοποιηθεί: 4

1.1. Ουραγουάη : 4

1.2. Κόστα Ρίκα 4

2. Η αμοιβαιότητα βρίσκεται υπό υλοποίηση: 5

2.1. Βραζιλία 5

2.2. Μαλαισία 6

3. Η επίλυση των προβλημάτων της μη αμοιβαιότητας έχει ανακοινωθεί,αλλά δεν έχει ακόμα πραγματοποιηθεί 7

3.1. Παραγουάη 7

3.2. Σιγκαπούρη 7

3.3. Μπρουνέι 8

4. Από την έκθεση της 10.1.2006, η υλοποίηση της αμοιβαιότητας έχει προοδεύσει. 9

4.1. Καναδάς 9

4.2. Αυστραλία 11

5. Από την έκθεση της 10.1.2006, η υλοποίηση της αμοιβαιότητας δεν έχειπροοδεύσει. 14

5.1. ΗΠΑ 14

III. Συμπεράσματα 16

I. Εισαγωγή

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2001, με τον οποίο καθορίζεται ο κατάλογος των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών (παράρτημα Ι του κανονισμού, που καλείται στο εξής «αρνητικός κατάλογος» και ο κατάλογος των χωρών εκείνων των οποίων οι υπήκοοι εξαιρούνται από την υποχρέωση αυτή (παράρτημα ΙΙ του κανονισμού, που καλείται στο εξής «θετικός κατάλογος»)[1], αποτελεί το επίκεντρο της κοινής πολιτικής της ΕΕ όσον αφορά τις θεωρήσεις. Τροποποιήθηκε κατά τρόπο ουσιαστικό από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2005, της 2ας Ιουνίου 2005, που θεσπίζει έναν νέο μηχανισμό αμοιβαιότητας. Ο μηχανισμός αυτός έχει ως στόχο την εγκαθίδρυση, μέσω των καταλλήλων μέτρων, της αμοιβαιότητας έναντι των τρίτων χωρών που εξακολουθούν να υποβάλλουν τους υπηκόους ορισμένων κρατών μελών της ΕΕ στην υποχρέωση θεώρησης για παραμονή κάτω των 90 ημερών, ενώ η Κοινότητα δεν υποβάλλει τους υπηκόους των τρίτων αυτών χωρών στην εν λόγω υποχρέωση θεώρησης. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 851/2005 προβλέπει τη δυνατότητα θέσπισης, προσωρινά, της υποχρέωσης θεώρησης έναντι των υπηκόων των χωρών αυτών. Εξάλλου, κοινή δήλωση στην οποία προέβη το Συμβούλιο και η Επιτροπή με την ευκαιρία της έκδοσης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 851/2005[2] προβλέπει τη δυνατότητα εφαρμογής άλλων προσωρινών μέτρων, ιδίως στον πολιτικό, οικονομικό ή εμπορικό τομέα.

Κατ’ εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 851/2005 και μετά από την ανακοίνωση από μέρους των κρατών μελών των περιπτώσεων μη αμοιβαότητας, η Επιτροπή διαβίβασε στις 10 Ιανουαρίου 2006 στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την αμοιβαιότητα έναντι ορισμένων τρίτων χωρών όσον αφορά την εξαίρεση των θεωρήσεων[3]. Στην έκθεση αυτή παρουσιάζονται τα διαβήματα της Επιτροπής έναντι των τρίτων χωρών του θετικού καταλόγου που διατηρούν την υποχρέωση θεώρησης έναντι των υπηκόων κρατών μελών και πραγματοποιείται απολογισμός των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. Η Επιτροπή λαμβάνοντας υπόψη την επιτευχθείσα πρόοδο, έκρινε εν κατακλείδι ότι δεν χρειαζόταν, κατά το παρόν στάδιο, να συνδυάσει την έκθεση με πρόταση προσωρινής επαναφοράς της υποχρέωσης θεώρησης ή με πρόταση μέτρου όπως εκείνα που προβλέπονται στην κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής. Ωστόσο η Επιτροπή, υπό την προοπτική της δεύτερης έκθεσης που πρέπει να υποβάλει, ανακοίνωσε ότι θα προέβαινε σε εξακρίβωση του κατά πόσον οι ανακοινωθείσες από ορισμένες τρίτες χώρες λύσεις είχαν υλοποιηθεί και κατά πόσον η συνέχιση του διαλόγου με άλλες τρίτες χώρες είχε προσεγγίσει την προοπτική αμοιβαιότητας όσον αφορά την απαλλαγή από την υποχρέωση θεωρήσεων.

Το Συμβούλιο της 21ης Φεβρουαρίου 2006, στα συμπεράσματά του, ενστερνίστηκε την ανάλυση της Επιτροπής και την ώθησε ειδικότερα να ενισχύσει τις προσπάθειες με τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία και να συνεχίσει την πρόοδο με τις άλλες σχετικές τρίτες χώρες.

Η παρούσα έκθεση που υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 υπό τη διατύπωσή του που προκύπτει από το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 851/2005, περιλαμβάνει απολογισμό της συνέχισης των διαβημάτων που έχει αναλάβει η Επιτροπή από την έκδοση των συμπερασμάτων του Συμβουλίου της 21ης Φεβρουαρίου προς τις τρίτες χώρες του θετικού καταλόγου οι οποίες διατηρούν την υποχρέωση θεώρησης έναντι των υπηκόων των κρατών μελών.

II. Επιτευχθέντα αποτελέσματα μετά την πρώτη έκθεση της Επιτροπής ΠΕΡΙ αμοιβαιότητασ

Η έκθεση της Επιτροπής της 10ης Ιανουαρίου 2006 διαβιβάστηκε κατά τις ημέρες που ακολούθησαν στις αρχές διαφόρων τρίτων ενδιαφερομένων χωρών μέσω προφορικού σημειώματος.

Αφού το Συμβούλιο ενέκρινε στις 21 Φεβρουαρίου 2006 τον τρόπο αντιμετώπισης που εκτίθετο στα συμπεράσματα της έκθεσης της Επιτροπής, η Επιτροπή μπόρεσε πλέον να αναλάβει ενεργά τα διαβήματα και τις εργασίες της για την υλοποίηση της αμοιβαιότητας.

Η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, συνέχισε έναν εντατικό διάλογο με τις αρχές των τρίτων ενδιαφερομένων χωρών. Δεδομένου ότι πρόκειται ειδικότερα για την Αυστραλία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ, οι υπηρεσίες της Επιτροπής διοργάνωσαν στις 26 Μαρτίου 2006 μια τεχνική συνεδρίαση με τους εκπροσώπους των ενδιαφερομένων κρατών μελών ώστε να προβούν σε απολογισμό του διαλόγου που τα κράτη αυτά διατηρούν με τις εν λόγω τρίτες χώρες και σχετικά με τα αποτελέσματα του διαλόγου αυτού. Η συνεδρίαση αυτή εντασσόταν στην προοπτική των επαφών ανωτάτου επιπέδου που η Επιτροπή θα πρέπει να πραγματοποιήσει κατά τη διάρκεια των επομένων εβδομάδων με τις αρχές των τριών αυτών χωρών.

1. Η πλήρης αμοιβαιότητα έχει πλέον υλοποιηθεί:

1.1. Ουραγουάη :

Αποτελέσματα των επαφών με τις ουρουγουανές αρχές :

Οι εσθονικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή, στις 16 Ιανουαρίου 2006, ότι η Ουρουγουάη κατήργησε την υποχρέωση θεώρησης για τους Εσθονούς υπηκόους για παραμονή μέχρι 3 μήνες.

Αξιολόγηση :

Η αμοιβαιότητα όσον αφορά την απαλλαγή από τις θεωρήσεις αποτελεί πλέον γεγονός για όλα τα κράτη μέλη.

1.2. Κόστα Ρίκα

Διαβήματα για την υλοποίηση της αμοιβαιότητας :

Η Επιτροπή επέστησε την προσοχή των κοσταρικανών αρχών σχετικά με τη διατήρηση της υποχρέωσης θεώρησης έναντι των Ισλανδών υπηκόων, αυτές δε απάντησαν ότι η Ισλανδία θα τύχαινε προσεχώς του ιδίου καθεστώτος. Ανακοινώθηκε μια τροποποίηση των «γενικών διατάξεων» προς αυτή την κατεύθυνση.

Σε απάντηση στο προφορικό σημείωμα της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 2006, οι αρχές της Κόστα Ρίκας επιβεβαίωσαν με σημείωμα της 20ής Ιουλίου 2006 ότι η αμοιβαιότητα είχε πλέον εξασφαλιστεί, ακόμα και έναντι της Ισλανδίας.

Αξιολόγηση :

Η αμοιβαιότητα όσον αφορά την απαλλαγή από τις θεωρήσεις αποτελεί πλέον γεγονός έναντι όλων των κρατών μελών και των συνδεδεμένων με το Σένγκεν χωρών.

2. Η αμοιβαιότητα βρίσκεται υπό υλοποίηση:

2.1. Βραζιλία

Σημερινή κατάσταση :

Διατήρηση της υποχρέωσης θεώρησης έναντι των υπηκόων των: Αυστρίας, Κύπρου, Εσθονίας, Λετονίας, Λιθουανίας και Μάλτας.

Η Τσεχική Δημοκρατία ενημέρωσε το Συμβούλιο και την Επιτροπή ότι η συμφωνία που είχε συνάψει με τη Βραζιλία, στις 29 Απριλίου 2004, όσον αφορά την κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης, άρχισε να ισχύει στις 3 Οκτωβρίου 2005.

Διαβήματα για την επίτευξη της αμοιβαιότητας :

Οι βραζιλιανές αρχές είχαν ήδη εκφράσει και επιβεβαιώσει επίσημα την πολιτική τους βούληση να καταργήσουν την υποχρέωση βίζας για τους υπηκόους των κρατών μελών που υπόκεινται στην υποχρέωση αυτή και διαβίβασαν στην Επιτροπή, το 2005, ένα σχέδιο συμφωνίας προς σύναψη με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα για τον σκοπό αυτό με στόχο την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για τους υπηκόους των κρατών μελών που αναφέρονται ανωτέρω.

Η Επιτροπή στην πρώτη της έκθεση επεσήμανε ότι η αποκλειστική κοινοτική αρμοδιότητα όσον αφορά την υποχρέωση και την απαλλαγή θεώρησης αποκλείει τη σύναψη συμφωνίας απαλλαγής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Βραζιλίας που να εφαρμόζεται μόνο σε περιορισμένο αριθμό κρατών μελών.

Το Συμβούλιο, στα συμπεράσματα της 21ης Φεβρουαρίου 2006 για την έκθεση της Επιτροπής, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πολιτική δέσμευση που ανέλαβε η Βραζιλία και κάλεσε την Επιτροπή να του υποβάλει το συντομότερο δυνατό σύσταση με στόχο την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας απαλλαγής από τις θεωρήσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Βραζιλίας. Η σύσταση αυτή βρίσκεται υπό προετοιμασία από μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής. Πρόκειται για την πρώτη περίπτωση διαπραγμάτευσης διμερούς συμφωνίας απαλλαγής από τις θεωρήσεις μεταξύ της Κοινότητας και τρίτης χώρας.

Αξιολόγηση :

Οι βραζιλιανές αρχές επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να εξασφαλίσουν πλήρως την αμοιβαιότητα όσον αφορά τις θεωρήσεις. Μόλις επιλυθούν ορισμένες δυσχέρειες σχετικά με την πολύπλοκη κατάσταση που προκύπτει από την κοινοτική έννομη τάξη, ειδικότερα σε σχέση με τη βραχεία παραμονή που επιτρέπεται με απαλλαγή θεώρησης, η Επιτροπή θα υποβάλει την προαναφερθείσα σύσταση για την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Βραζιλία.

2.2. Μαλαισία

Σημερινή κατάσταση : Απαλλαγή θεώρησης που περιορίζεται σε παραμονή κάτω των 30 ημερών για τους υπηκόους των: Κύπρου, Εσθονίας, Ελλάδας, Λετονίας, Λιθουανίας, Πορτογαλία και Σλοβενίας.

Διαβήματα ενόψει της επίτευξης αμοιβαιότητας :

Η αποστολή της Μαλαισίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με επιστολή της της 6ης Φεβρουαρίου 2006 προς την Επιτροπή επιβεβαίωσε την πρόθεση των μαλαισιανών αρχών να ρυθμίσουν τα προβλήματα αμοιβαιότητας που εξακολουθούν να υφίστανται.

Η Επιτροπή δεδομένου ότι δεν έλαβε περαιτέρω καμία επίσημη κοινοποίηση σχετικά με το θέμα, με προφορικό σημείωμα της 1ης Ιουνίου 2006, υπενθύμισε στις μαλαισιανές αρχές ότι εξακολουθούσαν να υπάρχουν προβλήματα όσον αφορά τη μη αμοιβαιότητα των συγκεκριμένων κρατών μελών και, υπό την προοπτική μιας δεύτερης έκθεσης που θα υποβαλλόταν τον Ιούλιο 2006, τις κάλεσε να ανακοινώσουν την κρατούσα κατάσταση.

Οι μαλαισιανές αρχές, με επιστολή τους της 24ης Αυγούστου 2006, ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι αναλάμβαναν την υποχρέωση να επαναφέρουν τη θεώρηση τρίμηνης διάρκειας παραμονής για τους υπηκόους όλων αυτών των κρατών μελών. Τούτο θα συμβεί σε δύο στάδια. Το πρώτο στάδιο έχει ήδη αρχίσει δεδομένου ότι οι μαλαισιανές αρχές έχουν προβεί σε όλες τις απαιτούμενες διοικητικές διευθετήσεις για να παράσχουν τρίμηνη θεώρηση παραμονής στους υπηκόους της Ελλάδας, της Πορτογαλίας, της Κύπρου, της Λετονίας και της Μάλτας. Ωστόσο, η θεώρηση παραμονής ενός μηνός θα εξακολουθήσει να ισχύει για τους υπηκόους της Εσθονίας, της Λιθουανίας και της Σλοβενίας. Σύμφωνα με επιστολή τους, οι μαλαισιανές αρχές ζητούν από τα κράτη μέλη να μην παρέχουν θεώρηση ελεύθερης παραμονής στους Μαλαισιανούς υπηκόους ή να παρέχουν θεώρηση ελεύθερης παραμονής που να περιορίζεται στις 14 ημέρες. Ενημερώνουν ότι η επαναφορά της θεώρησης ελεύθερης παραμονής τριών μηνών θα λάβει χώρα όταν τα εν λόγω κράτη μέλη θεσπίσουν θεώρηση ελεύθερης παραμονής τριών μηνών για τους Μαλαισιανούς υπηκόους.

Αξιολόγηση :

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόοδο που σημείωσε η Μαλαισία επαναφέροντας την αμοιβαιότητα ως προς τις θεωρήσεις με την παροχή θεώρησης ελεύθερης παραμονής τριών μηνών στους υπηκόους όλων των κρατών μελών. Ειδικότερα, εκφράζει την ικανοποίησή της για τις διοικητικές διευθετήσεις προς επαναφορά της αμοιβαιότητας των θεωρήσεων για τους υπηκόους της Ελλάδας, της Πορτογαλίας, της Κύπρου, της Λετονίας και της Μάλτας, Επίσης, η Επιτροπή εξετάζει τις αξιώσεις σχετικά με την Εσθονία, τη Λιθουανία και τη Σλοβενία. Κατά τη στιγμή της κατάρτισης της παρούσας έκθεσης ήδη δύο από τα τρία αυτά κράτη μέλη έχουν επιβεβαιώσει στην Επιτροπή ότι οι ισχυρισμοί δεν είναι βάσιμοι δεδομένου ότι όντως έχει χορηγηθεί θεώρηση ελεύθερης παραμονής μέχρι τρεις μήνες για τους Μαλαισιανούς υπηκόους.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εξετάζει τις αξιώσεις των Μαλαισιανών υπηκόων και θα λάβει κάθε κατάλληλο μέτρο για να εξηγήσει στις μαλαισιανές αρχές την ισχύουσα κατάσταση όσον αφορά τα τρία αυτά κράτη μέλη και να επαναφέρει τη θεώρηση ελεύθερης παραμονής τριών μηνών για τους υπηκόους και αυτών των κρατών μελών, το συντομότερο δυνατό.

3. Η επίλυση των προβλημάτων της μη αμοιβαιότητας έχει ανακοινωθεί, αλλά δεν έχει ακόμα πραγματοποιηθεί

3.1. Παραγουάη

Σημερινή κατάσταση :

Διατήρηση της υποχρέωσης θεώρησης έναντι των υπηκόων της : Ισλανδίας.

Διαβήματα για την επίτευξη της αμοιβαίας μεταχείρισης :

Οι παραγουανές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι το υφιστάμενο πρόβλημα θα ρυθμιζόταν με διάταγμα της εκτελεστικής εξουσίας.

Η Επιτροπή μη έχοντας λάβει επίσημη επιβεβαίωση της υπογραφής του διατάγματος αυτού, με προφορικό σημείωμα της 5ης Ιουνίου 2006, υπενθύμισε στις αρχές της Παραγουάης τη συνέχιση της κατάστασης της μη αμοιβαιότητας όσον αφορά τους Ισλανδούς υπηκόους.

Αξιολόγηση

Θα πρέπει να διαπιστωθεί αν το ανακοινωθέν μέτρο θα καταστεί συγκεκριμένο. Θα πρέπει να εξεταστούνοι πλέον κατάλληλοι τρόποι για την εξασφάλιση της πλήρους αμοιβαιότητας[4] .

3.2. Σιγκαπούρη

Σημερινή κατάσταση : Απαλλαγή θεώρησης που περιορίζεται στις 30 ημέρες με δυνατόηττα επιτόπου παράτασης της παραμονής για δύο περιόδους των 30 ημερών.

Η Επιτροπή, στην έκθεσή της της 10ης Ιανουαρίου 2006, που καταρτίστηκε βάσει των πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες τον Δεκέμβριο 2005, είχε κρίνει ευνοϊκά το καθεστώς που εφαρμόζεται στη Σιγκαπούρη (είσοδος με απαλλαγή θεώρησης για 30 ημέρες, παράταση κατά δύο περιόδους των 30 ημερών μέσω απλής διαδικασίας) λαμβανομένης υπόψη ειδικότερα της ίσης μεταχείρισης όλων των υπηκόων που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης, της απλούστευσης της διαδικασίας παράτασης της παραμονής χωρίς θεώρηση και του μεγέθους της χώρας. Η Επιτροπή ενημερώθηκε ωστόσο περαιτέρω για τρία συμπληρωματικά στοιχεία: Οι Αμερικανοί και οι Αυστραλοί υπήκοοι τυγχάνουν καθεστώτος απαλλαγής θεώρησης για παραμονή μέχρι 90 ημερών, η διάρκεια εισόδου με απαλλαγή θεώρησης κυμαίνεται ανάλογα με το χρησιμοποιηθέν μέσο μεταφοράς για την άφιξη στη Σιγκαπούρη, η δε επιτόπου παράταση της παραμονής θέτει διάφορα πρακτικά προβλήματα.

Διαβήματα για την επίτευξη αμοιβαίας μεταχείρισης :

Η Επιτροπή με προφορικό της σημείωμα της 2ας Ιουνίου 2006, επέστησε την προσοχή των αρχών της Σιγκαπούρης σχετικά με τα νέα αναφερόμενα ανωτέρω στοιχεία και, υπό την προοπτική της δεύτερης έκθεσής της τις κάλεσε να ανακοινώσουν τη σημερινή κατάσταση.

Αξιολόγηση :

Η θετική αξιολόγηση που πραγματοποιείται στην έκθεση της 10ης Ιανουαρίου 2006 τίθεται υπό αμφισβήτηση λόγω των πληροφοριών που δέχθηκε αργότερα η Επιτροπή. Το γεγονός ότι οι υπήκοοι δύο τρίτων χωρών τυγχάνουν απαλλαγής θεώρησης διάρκειας 90 ημερών αποτελεί ειδικότερα σημαντικό στοιχείο όσον αφορά την αξιολόγηση του καθεστώτος απαλλαγής θεώρησης που χορηγείται στους πολίτες της Ένωσης.

Οριστική αξιολόγηση μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μετά την ανάλυση των πληροφοριών που πρέπει να παράσχουν οι αρχές της Σιγκαπούρης.

3.3. Μπρουνέι

Σημερινή κατάσταση :

Διατήρηση της υποχρέωσης θεώρησης έναντι των υπηκόων των: Εσθονίας, Φινλανδίας, Ισλανδίας, Λετονίας, Λιθουανίας, Μάλτας, Πορτογαλίας και Τσεχικής Δημοκρατίας.

Παραμονή με απαλλαγή θεώρησης περιοριζόμενη σε 14 μέρες για τους υπηκόους των: Βελγίου, Κύπρου, Δανίας, Ισπανίας, Γαλλίας, Ουγγαρίας, Ιταλίας, Λουξεμβούργου, Νορβηγίας, Πολωνίας, Σλοβακίας, Σλοβενίας, Σουηδίας.

Παραμονή με απαλλαγή θεώρησης περιοριζόμενη σε 30 ημέρες για τους υπηκόους των: Γερμανίας, Αυστρίας, Ελλάδας και Κάτω Χωρών.

Η πρώτη έκθεση της Επιτροπής ανέφερε ιδίως ότι «ακόμη και αν η δυνατότητα για τους υπηκόους των κρατών μελών να παραμείνουν στη χώρα χωρίς θεώρηση τουλάχιστον για 90 ημέρες (διάρκεια ίση με εκείνη για τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών) δεν μπορεί να εξομοιωθεί με παροχή πλήρους αμοιβαιότητας, το Μπρουνέι πρότεινε να εφαρμόζονται σε όλους τους υπηκόους της ΕΕ όροι εξίσου ευνοϊκοί με εκείνους που εφαρμόζονται στους πλέον εγγύτερα ευρισκόμενους Ασιάτες εταίρους. Έτσι θα εξασφαλίζεται ίση μεταχείριση μεταξύ των κρατών μελών.

Διαβήματα ενόψει της υλοποίησης της αμοιβαίας μεταχείρισης :

Πραγματοποιήθηκαν επαφές σε τεχνικό επίπεδο. Η Επιτροπή ενημερώθηκε ότι η προβληματική είχε τεθεί υπόψη των αρχών του Μπρουνέι σε υπουργικό επίπεδο και η λύση θεωρήθηκε δυνατή.

Η Επιτροπή δεδομένου ότι δεν έλαβε επίσημη επιβεβαίωση της βούλησης να ληφθούν μέτρα προς την κατεύθυνση της αμοιβαιότητας, με προφορικό της σημείωμα της 1ης Ιουνίου 2006, υπενθύμισε επίσημα στις αρχές του Μπρουνέι ότι εξακολουθούσαν να ισχύουν οι προαναφερθείσες καταστάσεις μη αμοιβαιότητας. Οι αρχές του Μπρουνέι, με προφορικό τους σημείωμα της 6ης Ιουλίου 2006, ζήτησαν συμπληρωματική προθεσμία 3 εβδομάδων για να διαβιβάσουν τις θέσεις τους σχετικά με το θέμα αυτό. Με νέο προφορικό σημείωμα της 10ης Ιουλίου 2006, οι αρχές του Μπρουνέι προσδιόρισαν ότι η κυβέρνηση του Μπρουνέι συμφωνεί καταρχήν όσον αφορά τη χορήγηση στους υπηκόους όλων των κρατών μελών απαλλαγής θεώρησης για παραμονή μέχρι 30 ημέρες και ότι ζητείται συμπληρωματικός χρόνος 3 εβδομάδων για να ανακοινώσουν στην Επιτροπή την ημερομηνία έναρξης ισχύος της εν λόγω απαλλαγής.

Αξιολόγηση :

Βάσει του πρώτου προφορικού σημειώματος των αρχών του Μπρουνέι, φαίνεται επικείμενη μια λύση που θα εξασφαλίζει την ίση μεταχείριση των υπηκόων όλων των κρατών μελών. Οριστική αξιολόγηση μπορεί μόνο να πραγματοποιηθεί όταν οι αρχές του Μπρουνέι θα καταστήσουν συγκεκριμένες τις προθέσεις τους.

4. Από την έκθεση της 10.1.2006, η υλοποίηση της αμοιβαιότητας έχει προοδεύσει.

4.1. Καναδάς

Σημερινή κατάσταση :

Διατήρηση της υποχρέωσης θεώρησης έναντι των υπηκόων των: Τσεχικής Δημοκρατίας, Εσθονίας, Λετονίας, Λιθουανίας, Ουγγαρίας, Πολωνίας και Σλοβακίας.

Η Επιτροπή στην πρώτη της έκθεση ανέφερε ότι ο Καναδάς είχε αναλάβει την υποχρέωση στο πλαίσιο ενός διαλόγου με στόχο την εγκαθίδρυση ενός συστήματος αμοιβαίας απαλλαγής θεώρησης, αλλά χωρίς πραγματική πρόοδο. Είχε επισημάνει ότι ο διάλογος αυτός που είχε αρχίσει έπρεπε να συνεχιστεί, αλλά έπρεπε να περιστραφεί περισσότερο στα προς επίτευξη αποτελέσματα. Είχε εκφράσει την επιθυμία θέσπισης μιας διαφανούς διαδικασίας, που θα προέβλεπε σαφή σημεία αναφοράς, τα οποία θα επέτρεπαν την κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης για τους υπηκόους όλων των κρατών μελών.

Διαβήματα για την επίτευξη της αμοιβαιότητας :

Από την πρώτη αυτή έκθεση, πολλές συνεδριάσεις έλαβαν χώρα τόσο μεταξύ του Καναδά και των κρατών μελών όσο μεταξύ του Καναδά και της Επιτροπής.

Οι καναδικές αρχές ανακοίνωσαν στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη πληροφορίες και στοιχεία σχετικά με τη μη τήρηση των κριτηρίων με τα οποία συνδέεται η απαλλαγή θεώρησης. Εξάλλου, δήλωσαν ότι έτοιμες να διασαφηνίσουν ακόμη περισσότερο τα κριτήρια και τους όρους που έπρεπε να πληρούνται για τον σκοπό αυτό.

Σε συνέχεια των πολυάριθμων αυτών συνεδριάσεων, οι καναδικές αρχές απηύθυναν στην Επιτροπή, στις 28 Ιουνίου 2006, επιστολή όπου ανέφεραν τα ακόλουθα :

«…Θα ήθελα να επιβεβαιώσω ότι ο Καναδάς ενδιαφέρεται για την εν καιρώ διασφάλιση καθεστώτος απαλλαγής θεώρησης στα νέα κράτη μέλη. Επίσης, ο Καναδάς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμερίζονται το στρατηγικό ενδιαφέρον μιας στενότερης συνεργασίας όσον αφορά τη διεθνή μετανάστευση. Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζουμε ιδιαίτερα την εγκαθίδρυση ενός συστηματικού και συνεχούς διαλόγου με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Για να υπάρξει πρόοδος προς αυτή την κατεύθυνση προτείνουμε ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Ιθαγένειας και Μετανάστευσης του Καναδά και της Γενικής Διεύθυνσης Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής…

Μία ομάδα συζήτησης αποφασιστικής σημασίας στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να είναι μία ομάδα εργασίας η οποία θα ασχολείται με την αναθεώρηση των όρων χορήγησης θεωρήσεων…

Ο Καναδάς αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταστήσει την διαδικασία αναθεώρησης των όρων χορήγησης θεωρήσεων πιο διαφανή και να παράσχει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα νέα κράτη μέλη περισσότερες πληροφορίες σχετικά με όσον αφορά την απαλλαγή και την υποχρέωση θεωρήσεων. Όπως συζητήσαμε στη συνάντησή μας του παρελθόντος Μαΐου, η ενισχυμένη ανταλλαγή πληροφοριών θα συμβάλλει σημαντικά στην ικανότητα του Καναδά να αξιολογεί την κατάσταση που επικρατεί στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως γνωρίζετε, οι παράγοντες στους οποίους στηρίζονται επί του παρόντος οι αποφάσεις για την άρση ή την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης περιλαμβάνουν:

- συστηματικά χαμηλά ποσοστά απόρριψης αιτήσεων καναδικών θεωρήσεων από μέρους υπηκόων της χώρας που βρίσκεται υπό αναθεώρηση, κατά την διάρκεια μακράς περιόδου,

- συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών με τη χώρα που βρίσκεται υπό αναθεώρηση όσον αφορά τη μετανάστευση και τα θέματα εφαρμογής του νόμου όπως απελάσεις και αστυνομικές έρευνες,

- χαμηλά επίπεδα οργανωμένου εγκλήματος στον Καναδά που να συνδέεται με τη χώρα προέλευσης,

- χαμηλά επίπεδα κατάχρησης διαβατηρίων ή ενδείξεων διαφθοράς κατά την έκδοση των επισήμων εγγράφων της χώρας,

- μη εισροή αιτούντων κακόπιστα άσυλο από την χώρα προέλευσης ή ταξιδιωτών με έγγραφα της χώρας αυτής.

Το Υπουργείο Ιθαγένειας και Μετανάστευσης του Καναδά εργάζεται επί του παρόντος για την καλύτερης αποσαφήνιση των εν λόγω ελαχίστων προϋποθέσεων…

Τέλος, θα ήθελα επίσης να επιβεβαιώσω ότι ο Καναδάς έχει αρχίσει διαβουλεύσεις για την κατάργηση της απαίτησης θεώρησης για ένα νέο κράτος μέλος και για την λήψη διαβεβαίωσης για ενισχυμένη συνεργασία όσον αφορά τις ειλικρινείς προσπάθειες ρύθμισης της μετανάστευσης. Ο Καναδάς προσδοκεί οι διαβουλεύσεις αυτές να ολοκληρωθούν σύντομα».

Αξιολόγηση :

Βέβαια δεν έχουν επιλυθεί ακόμα όλα τα προβλήματα μη αμοιβαιότητας στις σχέσεις με τον Καναδά. Ωστόσο, η Επιτροπή κρίνει ότι οι δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβαν οι καναδικές αρχές στην επιστολή τους της 28ης Ιουνίου καθώς και η έναρξη της συγκεκριμένης εφαρμογής τους κατά τους επόμενους μήνες, αποτελούν συγκεκριμένη πρόοδο:

- Οι επαφές που ξεκίνησαν στις 29 Ιουνίου μεταξύ του Καναδά και της Εσθονίας μόλις να κατέληξαν σε απόφαση της καναδικής κυβέρνησης να απαλλάξει από θεώρηση προσωρινής παραμονής τους Έσθονες υπηκόους από τις 27 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σαφή επιβεβαίωση της βούλησης της καναδικής κυβέρνησης να υλοποιήσει τον κοινό στόχο της επίτευξης αμοιβαιότητας με όλα τα κράτη μέλη.

- Η εφαρμογή ενός νέου πλαισίου διαλόγου σχετικά με το θέμα, με αυξημένη διαφάνεια όσον αφορά τα κριτήρια και τους όρους που πρέπει να πληρούν τα οικεία κράτη μέλη ώστε να τύχουν απαλλαγής θεώρησης, θα τους επιτρέψει να οδεύσουν ταχύτερα προς την υλοποίηση του στόχου αυτού.

Επίσης, κατά το στάδιο αυτό, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν χρειάζεται να προβλέψει μέτρα κατά του Καναδά, δεδομένης ειδικότερα της συγκεκριμενοποίησης της πρώτης δέσμευσης των καναδικών αρχών που αναφέρεται ανωτέρω. Στο πλαίσιο της δεύτερης δέσμευσης, η Επιτροπή θα φροντίσει όσον αφορά τον Καναδά να εξασφαλίσει ότι ένα κράτος μέλος που ανταποκρίνεται στα αντικειμενικά κριτήρια θα τύχει όσο το δυνατόν ταχύτερα απαλλαγής θεώρησης.

4.2. Αυστραλία

Σημερινή κατάσταση :

Πρόβλεψη μιας αρχής ηλεκτρονικού ελέγχου των ταξιδιωτών (Electronic Travel Authority (ETA)) για τους υπηκόους 14 κρατών μελών (Βελγίου, Δανίας, Γερμανίας, Ελλάδας, Ισπανίας, Γαλλίας, Ιταλίας, Λουξεμβούργου, Μάλτας, Κάτω Χωρών, Αυστρίας, Ποροτγαλίας, Φινλανδίας και Σουηδίας), καθώς και για τους υπηκόους των συνδεδεμένων χωρών που είναι η Ισλανδία και η Νορβηγία.

Απαίτηση ηλεκτρονικής θεώρησης (e676) για τους υπηκόους εννέα κρατών μελών (Τσεχικής Δημοκρατίας, Εσθονίας, Κύπρου, Λετονίας, Λιθουανίας, Ουγγαρίας, Πολωνίας, Σλοβενίας και Σλοβακίας). Μεταξύ αυτών, οι υπήκοοι της Εσθονίας, της Λετονίας και της Σλοβενίας τυγχάνουν μηχανισμού αυτόματης χορήγησης («autogrant facility»).

Διαβήματα για την επίτευξη αμοιβαιότητας :

Η Επιτροπή, κατά την προέκταση των διαπιστώσεων της έκθεσής της 10.1.2006, κατά τις επαφές της με τα κράτη μέλη και την Αυστραλία, προέβη σε ακριβέστερη εξέταση των λόγων που είχαν προβάλει οι αυστραλιανές αρχές για να δικαιολογήσουν τη διατήρηση του ισχύοντος συστήματος ηλεκτρονικής θεώρησης (πρβλ. σημείο 3.1, της έκθεσης της 10.1.2006) :

- για τρία κράτη μέλη, αδυναμία διάκρισης σε ένα επιγραμμικό περιβάλλον («on line»), των ταξιδιωτικών εγγράφων που χορηγούνται σε πολίτες της Ένωσης από εκείνα που χορηγούνται σε υπηκόους τρίτων χωρών (η δομή των αριθμών είναι η ίδια ανεξαρτήτως κατηγορίας εγγράφου).

Οι επαφές των υπηρεσιών της Επιτροπής με τα κράτη μέλη οδήγησαν στοη διαπίστωση ότι η αδυναμία διάκρισης αφορά μόνο τα ταξιδιωτικά έγγραφα που χορήγησε η Τσεχική Δημοκρατία. Όσον αφορά τη σημασία της αδυναμίας αυτής της διάκρισης, η Επιτροπή διαπιστώνει ωστόσο ότι τα έντυπα αίτησης ηλεκτρονικής θεώρησης που έχουν εισαχθεί επιγραμμικά από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Πολυπολιτισμικών Υποθέσεων (Department of Immigration and Multicultural Affairs (DIMA)) περιλαμβάνουν ειδικό τίτλο που αφορά την κατάσταση της ιθαγένειας όπου ζητείται από τον αιτούντα θεώρηση να αναφέρει εάν είναι υπήκοος της χώρας που έχει χορηγήσει το διαβατήριο, και σε περίπτωση που δεν είναι, να προσδιορίσει το καθεστώς ιθαγενείας του.

- Αύξηση του αριθμού των περιπτώσεων υπέρβασης της επιτρεπόμενης παραμονής, ποσοστό άρνησης θεωρήσεων, υψηλό ποσοστό χρησιμοποίησης ψευδών δικαιολογητικών.

Το DIMA διαβίβασε στην Επιτροπή, στις αρχές Ιουνίου, μια έκθεση προόδου στην οποία εξηγεί ότι τα ποσοστά αυτά και η σύγκρισή τους σε σχέση με το συνολικό μέσο ποσοστό, αποτελούν συναφή κριτήρια για την αξιολόγηση των επιδόσεων σε σχέση με τις απαιτήσεις σε θέματα μετανάστευσης και την απόφαση σχετικά με το κατά πόσο το κράτος μέλος είναι επιλέξιμο για τον μηχανισμό αυτόματης χορήγησης. Η έκθεση προόδου περιλαμβάνει σε παράρτημα έναν στατιστικό πίνακα σχετικά με τα τρία αυτά ποσοστά που έχουν διαπιστωθεί για τις περιόδους αναφοράς 2003-2004, 2004-2005 και το δεύτερο εξάμηνο του 2005.

Ο πίνακας, που αφορά μόνο έξι κράτη μέλη των οποίων οι υπήκοοι υπόκεινται στο «e676» «standard» (αποκλειομένης της «αυτόματης χορήγησης»), παρέχει τις ακόλουθες μνείες:

- ποσοστό υπέρβασης της επιτρεπόμενης παραμονής:

τα ποσοστά περιλαμβάνονται μεταξύ 0,23 και 2,41%, οι δε εξελίξεις αποτελούν αντικείμενο σύγκρισης. Τα ποσοστά χαμηλώνουν δύο φορές για δύο κράτη μέλη (Λιθουανία, Κύπρο) και αυξάνονται δύο φορές για δύο άλλα κράτη μέλη (Ουγγαρία, Σλοβακία). Όσον αφορά τα δύο τελευταία κράτη μέλη, διαπιστώνεται είτε αρχικά πτώση και κατόπιν αύξηση (Τσεχική Δημοκρατία) ή το αντίθετο (Πολωνία).

- ποσοστό άρνησης χορήγησης θεώρησης :

το ποσοστό άρνησης έχει μειωθεί δύο φορές, για τους υπηκόους καθενός από τα οικεία κράτη μέλη, φθάνοντας το 2005-2006 επίπεδο εν πάση περιπτώσει χαμηλότερο από το συνολικό ποσοστό άρνησης.

- ποσοστό ακύρωσης θεωρήσεων :

τα ποοστά είναι ιδιαίτερα χαμηλά, μάλλον μηδαμινά : το ποσοστό τοποθετείται στο 0,00% για τέσσερα κράτη μέλη για καθεμία από τις τρεις περιόδου αναφοράς· για ένα κράτος μέλος, το ποσοστό ανέρχεται σε 0,00% για δύο περιόδους αναφοράς και σε 0,01% για μία περίοδο· για ένα μόνο κράτος μέλος το ποσοστό αυξάνεται συνεχώς περνώντας από 0,00% σε 0,02% και τέλος σε 0,03%.

- υψηλό ποσοστό χρησιμοποίησης ψευδών δικαιολογητικών :

οι αυστριαλιανές αρχές δεν παρέσχον ακριβέστερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό.

Συμπεράσματα των αυστραλιανών αρχών :

- Οι επιδόσεις της Τσεχικής Δημοκρατίας σε σχέση με το συνολικό μέσο ποσοστό για τα τρία συναφή κριτήρια παρέχουν τη δυνατότητα να μελετηθεί η επέκταση του μηχανισμού αυτόματης χορήγησης θεώρησης στους υπηκόους της. Το DIMA επισημαίνει ωστόσο ότι η επέκταση αυτή εξαρτάται από επίλυση με την Τσεχική Δημοκρατία ορισμένων θεμάτων που εξακολουθούν να εκκρεμούν.

- Για τα πέντε άλλα κράτη μέλη, έχει σημειωθεί πρόοδος κατά την τελευταία περίοδο αναφοράς αλλά είναι ακόμα ανεπαρκής για να εξεταστεί η επέκταση του μηχανισμού αυτόματης χορήγησης θεώρησης.

- Κατά τη διάρκεια των έξι προσεχών μηνών, θα πραγματοποιηθούν τεχνικές βελτιώσεις στον μηχανισμό αυτόματης χορήγησης θεώρησης ώστε να μειωθεί ο αριθμός των προς υποβολή δικαιολογητικών.

Το Υπουργείο Μετανάστευσης και Πολυπολιτισμικών Υποθέσεων της Αυστραλίας, με επιστολή του της 28ης Αυγούστου 2006 παρέσχε σειρά συμπληρωματικών πληροφοριών:

«Η αυστραλιανή κυβέρνηση έχει αναπτύξει μία στρατηγική για την εφαρμογή σειράς μέτρων κατά τα αμέσως επόμενα χρόνια ώστε να επιτευχθούν ενιαίες διευθετήσεις για τις θεωρήσεις για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ η οποία θα περιλαμβάνει:

- ως αρχικό βήμα σειρά βελτιώσεων στην υπηρεσία ηλεκτρονικής τουριστικής θεώρησης της Αυστραλίας e676), η οποία θα πρέπει να εφαρμοστεί στις αρχές του 2007, για να μειώσει το μέγεθος της επιγραμμικής (on-line) αίτησης και των επιπλέον δικαιολογητικών που πολλές φορές ζητούνται από τους αιτούντες θεώρηση.

- από 1ης Ιουλίου 2007, η κατάργηση των τελών για τη χορήγηση τρίμηνης θεώρησης e676 και για τις θεωρήσεις βραχείας παραμονής για επιχειρηματίες επισκέπτες από τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ.

- επέκταση της αυτόματης θεώρησης e676 στο νέα κράτη μέλη, μόλις αυτά φθάσουν τα κατάλληλα επίπεδα ή βρεθούν κάτω από το γενικό μέσο όρο καταλληλότητας βάσει των απαιτήσεων της Αυστραλίας όσον αφορά τις θεωρήσεις.

- το 2008, την εφαρμογή νέας Υπηρεσίας ηλεκτρονικής θεώρησης για τουρίστες και επιχειρηματίες επισκέπτες (eVisitors) που θα συγχωνευθεί με τη διαδικτυακή πλατφόρμα της Ηλεκτρονικής Ταξιδιωτικής Αρχής (ΕΤΑ) και της υπηρεσίας e676. Η νέα αυτή υπηρεσία θα έχει ενιαία εφαρμογή για όλη την ΕΕ, και δεν θα περιλαμβάνει τέλη χορήγησης της θεώρησης…

- Η αυστραλιανή κυβέρνηση θα εξετάσει επίσης τις τεχνικές δυνατότητες μετάβασης σε ενιαία πλατφόρμα όσον αφορά την έκδοση θεωρήσεων για τουρίστες και επιχειρηματίες επισκέπτες η οποία θα εφαρμόζεται σε ολόκληρη την ΕΕ, και τούτο μόλις εξευρεθεί τεχνικά η λύση».

Οι πληροφορίες αυτές οδήγησαν σε μια συνεδρίαση με τις αυστραλιανές αρχές, στις 29 Αυγούστου 2006.

Αξιολόγηση :

Η προοπτική μιας προσεχούς επέκτασης του μηχανισμού αυτόματης χορήγησης στους Τσέχους υπηκόους αποτελεί αναμφισβήτητα πρόοδο για την οποία η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της παρά το γεγονός ότι αυτή υπόκειται σε όρους. Οι τεχνικές βελτιώσεις που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν στον μηχανισμό χορήγησης κατά τους προσεχείς μήνες θα διευκολύνουν τα διαβήματα των αιτούντων θεώρηση, αλλά πρέπει ακόμα να προσδιοριστούν. Ωστόσο, η προοπτική που ανακοινώνεται στην επιστολή του Υπουργείου Μετανάστευσης και Πολυπολιτισμικών Υποθέσεων όσον αφορά την κατάργηση των εξόδων θεώρησης στο πλαίσιο του μηχανισμού χορήγησης e676, από 1ης Ιουλίου 2007, αποτελεί συγκεκριμένη πρόοδο προς την κατεύθυνση της αποκατάστασης της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των κρατών μελών. Εξάλλου, η πρόθεση που αναφέρεται στις πληροφορίες που διαβίβασαν οι αυστραλιανές αρχές δείχνει τους βασικούς άξονες των όρων, των σταδίων και του χρονοδιαγράμματος για την πλήρη αποκατάσταση της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των υπηκόων όλων των κρατών μελών μέχρι το 2008, με τη θέσπιση νέας ενιαίας βάσης eVisitors στην οποία θα συγχωνευθούν οι μηχανισμοί χορήγησης του ETA και του e676.

Γενικά, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν είναι αναγκαίο κατά το στάδιο αυτό να προβλέψει μέτρα κατά της Αυστραλίας. Ωστόσο, θα πρέπει να συνεχίσει να αξιολογεί την εξέλιξη των όρων χορήγησης θεωρήσεων από σήμερα μέχρι την έναρξη ισχύος της βάσης eVisitors, ιδίως όσον αφορά την αποτελεσματική θέσπιση εντός λογικής προθεσμίας των βελτιώσεων που έχουν ανακοινώσει οι αυστραλιανές αρχές (απλούστευση του μηχανισμού χορήγησης e676, παροχή της «αυτόματης χορήγησης», θέσπιση ενιαίας βάσης που να ισχύει για όλα τα κράτη μέλη).

5. Από την έκθεση της 10.1.2006, η υλοποίηση της αμοιβαιότητας δεν έχει προοδεύσει.

5.1. ΗΠΑ

Σημερινή κατάσταση :

Διατήρηση της απαίτησης θεώρησης για τους υπηκόους των : Τσεχικής Δημοκρατίας, Ελλάδας, Εσθονίας, Κύπρου, Λετονίας, Λιθουανίας, Ουγγαρίας, Μάλτας, Πολωνίας και Σλοβακίας.

Η Επιτροπή στην πρώτη της έκθεση, αναγνώρισε ότι οι ΗΠΑ ανέλαβαν σε ανώτατο επίπεδο τη δέσμευση όσον αφορά τη διαδικασία φύλλου πορείας σχετικά με το πρόγραμμα απαλλαγής από τις θεωρήσεις. Ενόψει της αντίδρασης των κρατών μελών και της πραγματικότητας της αμερικανικής πολιτικής όσον αφορά τις θεωρήσεις, η Επιτροπή κρίνει ότι η διαδικασία του φύλλου πορείας σχετικά με το πρόγραμμα απαλλαγής από τις θεωρήσεις μπορεί να παράσχει τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες της ΕΕ να τύχουν βραχυπρόθεσμα απαλλαγής θεώρησης και είναι διατεθειμένη να εγκρίνει την αντιμετώπιση αυτή.

Ωστόσο, για να είναι η αντιμετώπιση αυτή πλήρως αποτελεσματική, θα πρέπει να ενισχυθεί ο ειδικός χαρακτήρας και η συνοχή κατά τον καθορισμό των στόχων και την αξιολόγηση των εν λόγω χαρτών πορείας. Η αμερικανική κυβέρνηση δέχθηκε την πρόταση αυτή στο πλαίσιο του κοινού προγράμματος εργασίας Ευρωπαϊκής Ένωσης-ΗΠΑ του Νοεμβρίου 2005, υπό την προοπτική της εφαρμογής της οικονομικής πρωτοβουλίας της διάσκεψης κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης-ΗΠΑ του Ιουνίου 2005: Ένας από τους στόχους είναι «να καθοριστούν σαφείς και πλήρεις διαδικασίες χάρτη πορείας ανά χώρα για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ που αποκλείονται από το πρόγραμμα απαλλαγής από τις θεωρήσεις το οποίο προβλέπει διαδικασία η οποία παρέχει τη δυνατότητα στα εν λόγω κράτη μέλη να πληρούν τους καθορισθέντες όρους και να συμμετέχουν στο αμερικανικό πρόγραμμα απαλλαγής από τις θεωρήσεις».

Διαβήματα για την επίτευξη της αμοιβαιότητας :

Μετά την πρώτη αυτή έκθεση, πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες συνεδριάσεις τόσο μεταξύ των ΗΠΑ και των σχετικών κρατών μελών όσο και μεταξύ των ΗΠΑ και της Επιτροπής και ειδικότερα κατά τη διάσκεψη κορυφής ΕΕ-ΗΠΑ στη Βιέννη, στις 21 του παρελθόντος Ιουνίου. Ωστόσο, δεν σημειώθηκε κανένα στοιχείο από τις προόδους:

- Οι χάρτες πορείας δεν αναπροσαρμόστηκαν ώστε να καταστούν πληρέστεροι και ειδικοί ανά χώρα και να περιλαμβάνουν κατάλληλα σημεία αναφοράς και χρονοδιάγραμμα,

- οι ανησυχίες σε σχέση με τα δεδομένα που καθορίζουν τη θέση των ΗΠΑ παραμένουν ανέπαφα, ειδικότερα όσον αφορά τα ποσοστά υπέρβασης της διάρκειας επιτρεπόμενης παραμονής και τα ποσοστά άρνησης θεώρησης. Παρότι τα κριτήρια που καθορίζει το Κογκρέσο είναι αποδεκτά, ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζονται από τις διοικητικές υπηρεσίες δεν είναι: το ποσοστό άρνησης θεωρήσεων προκύπτει εξ ορισμού από την αξιολόγηση που πραγματοποιούν οι προξενικές αρχές των ΗΠΑ. Ωστόσο, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη δεν λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τους λόγους της άρνησης των θεωρήσεων. Δεδομένου ότι πρόκειται για ποσοστά υπέρβασης της διάρκειας επιτρεπομένης παραμονής, στο στάδιο αυτό, οι ΗΠΑ αφού δεν διαθέτουν σύστημα καταχώρισης των εισόδων και εξόδων από την επικράτειά τους δεν διαθέτουν κατά συνέπεια και αξιόπιστα πρακτικά στοιχεία:

- οι αμερικανικές αρχές δεν είναι διατεθειμένες να εξετάσουν τις διευκολύνσεις όσον αφορά τη χορήγηση θεωρήσεων (π.χ. όσον αφορά το ποσό των τελών που πρέπει να καταβληθούν ως μεταβατικό μέτρο). Ωστόσο, σύμφωνα με τις ανεπίσημες πληροφορίες που περιήλθαν πρόσφατα σε γνώση της Επιτροπής, φαίνεται ότι οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν τη δυνατότητα να παράσχουν στους υπηκόους κράτους μέλους τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση θεώρησης μέσω του Διαδικτύου.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι στο πλαίσιο της συζήτησης στο Κογκρέσο σχετικά με τη νέα νομοθεσία περί μετανάστευσης, υποβλήθηκε μια τροπολογία η οποία επιτρέπει την επέκταση του προγράμματος θεωρήσεων «Waiver» (VWP) σε ορισμένα κράτη μέλη εφόσον θα πληρούνται ορισμένοι όροι. Δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθούν κατ’ αυτό το στάδιο οι πιθανότητες έγκρισης της τροπολογίας αυτής. Ωστόσο η πρωτοβουλία αυτή δεν επιλύει το ζήτημα της επέκτασης του VWP.

Εξάλλου οι αρχές των ΗΠΑ με επιστολή τους που διαβίβασαν στην Επιτροπή στις 17 Αυγούστου 2006 εξήγησαν ότι:

«…επαναλαμβάνουν ότι η ιδιότητα του κράτους μέλους στο VWP (πρόγραμμα κατάργησης θεωρήσεων) προβλέπεται σύμφωνα με μια σειρά θεσμικά καθορισθέντων όρων που μπορεί να χρειάζονται διασαφήνιση, αλλά δεν μπορούν να καταργηθούν ή να ανακληθούν. Επί του παρόντος, κανένα από τα κράτη μέλη στα οποία δεν εφαρμόζεται το πρόγραμμα κατάργησης θεώρησης δεν πληροί όλα τα καταστατικά κριτήρια για να ενταχθεί στο πρόγραμμα. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων, ένα ποσοστό απορρίψεων αιτήσεων θεώρησης για επισκέπτες μη μετανάστες χαμηλότερο του 3%, την έκδοση διαβατηρίων με βιομετρικά στοιχεία και έγκαιρη αναφορά των απολεσθέντων ή κλαπέντων διαβατηρίων στην κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Πιστεύουμε ότι η διαδικασία του χάρτη πορείας προοδεύει όπως ακριβώς ήταν ο στόχος του ως μέσου κλειδί για την ανταλλαγή πληροφοριών και την εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ των ΗΠΑ και των κρατών μελών της ΕΕ τα οποία ζητούν ενεργά να ενταχθούν στο VWP. Η διαδικασία του χάρτη πορείας έχει ήδη επιφέρει βελτιώσεις όσον αφορά την μεγαλύτερη προσοχή όσον αφορά π.χ. τους δείκτες, παράταση παραμονής μετά τη θεώρηση που επηρεάζουν την επιλεξιμότητα μιας χώρας στο VWP. Επίσης, οι διμερείς ομάδες εργασίας που έχουν καθήκον την εφαρμογή των οδικών χαρτών έχουν πλέον λάβει και συζητήσει ειδικές ανά θέμα οδηγίες σε τομείς όπως η ακεραιότητα και ασφάλεια των εγγράφων, καθώς και θέματα απόκτησης ιθαγένειας, ιθαγένειας και μόνιμης κατοικίας τα οποία θα τεθούν σε αξιολόγηση σε μία περαιτέρω αναθεώρηση για αρχική ένταξη στο VWP. Επιπλέον κύρια ή ουσιαστικής σημασίας θέματα που επηρεάζουν τα συμφέροντα εσωτερικής ασφάλειας των ΗΠΑ, τους ελέγχους στα σύνορα, τα απολεσθέντα και κλαπέντα διαβατήρια καθώς και τη συνεργασία για την εφαρμογή του νόμου και τα θέματα ασφάλειας πρόκειται να εξεταστούν.

Ζητούμε ευγενώς από την Επιτροπή να λάβει υπόψη της την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα βάσει της διαδικασίας του οδικού χάρτη και να πείσει τα κράτη μέλη που ζητούν καθεστώς VWP για την ανάληψη υποχρέωσης από μέρους Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (DHS) να συνεχίζει να παρέχει σε κάθε ένα απ’ αυτά συμβουλές και τεχνική συνδρομή σχετικά με τους στόχους, τις απαιτήσεις και τα κριτήρια αξιολόγησης που επιβάλει το πρόγραμμα».

Αξιολόγηση :

Υπ’ αυτούς τους όρους, καμία λύση δεν διαβλέπεται για τις συγκεκριμένες καταστάσεις μη αμοιβαιότητας. Δεν έχει αρχίσει κανένας διάλογος που να προσανατολίζεται προς τα προς επίτευξη αποτελέσματα. Το μήνυμα που περιλαμβάνεται στην επιστολή της 17ης Αυγούστου αποτελεί απλώς επιβεβαίωση δέσμευσης που ήδη είχε αναληφθεί κατά την πρώτη έκθεση. Η δυνατότητα να επιτραπεί στους υπηκόους κράτους μέλους να υποβάλουν την αίτηση θεώρησης μέσω του Διαδικτύου μπορεί να αποτελέσει νέο στοιχείο, το οποίο δεν έχει ποτέ αναφερθεί μέχρι σήμερα από τις αμερικανικές αρχές κατά τις επαφές τους με την Επιτροπή. Θα πρέπει να διαπιστωθεί η συγκεκριμένη εφαρμογή του μέτρου αυτού, η οποία όπως προβλέπεται, δεν είναι φύσης τέτοιας ώστε να τροποποιήσει την αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με την ισχύουσα κατάσταση.

Η Επιτροπή κρίνει ότι υπό τις κρατούσες συνθήκες ότι θα πρέπει να προβλέψει έναντι των ΗΠΑ κατάλληλα μέτρα, όπως π.χ. την προσωρινή επαναφορά της υποχρέωσης θεώσησης για τους κατόχους διπλωματικών και υπηρεσιακών/επίσημων διαβατηρίων, για να επιταχύνει την πρόοδο προς μία πραγματική αμοιβαιότητα.

III. Συμπεράσματα

Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο διάλογος με τις τρίτες χώρες βάσει του νέου μηχανισμού αμοιβαιότητας απέδειξε την αποτελεσματικότητά του. Η σταθερή και σημαντική μείωση του αριθμού «καταστάσεων μη αμοιβαιότητας» (περίπτωση κατά την οποία μια τρίτη χώρα διατηρεί την υποχρέωση θεώρησης έναντι των υπηκόων κράτους μέλους) αποτελεί κατά τη γνώμη της Επιτροπής σημαντικό αποτέλεσμα[5].

Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει σε εμπλοκή, σε διάφορα επίπεδα, με τις ΗΠΑ. Ενώ υπάρχουν εξελίξεις με την Αυστραλία, τον Καναδά και το Μρουνέι. Οι μελλοντικές εξελίξεις σχετικά με τις χώρες αυτές θα καθορίσουν τη μελέτη κατάλληλων διαβημάτων για την επίτευξη κατά απτό τρόπο προς την υλοποίηση της αμοιβαιότητας.

Δεδομένης της σημασίας που συνεπάγεται η επίτευξη της πλήρους αμοιβαιότητας, η Επιτροπή ανακοινώνει την πρόθεσή της να εκπονήσει εκ νέου έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο το αργότερο μέχρι τις 31.3.2007 και να κάνει τις συγκεκριμένες προτάσεις που χρειάζεται εάν οι καταστάσεις της μη αμοιβαιότητας εξακολουθούν να ισχύουν ενώ επίσημα, βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ), δεν υποχρεούται να υποβάλει τέτοια έκθεση πριν από τις 30.6.2008.

[1] ΕΕ L 81 της 21.3.2001, σ. 1.

[2] ΕΕ C 172 της 12.7.2005, σ. 1

[3] COM (2006) 3 τελικό.

[4] Η Επιτροπή έλαβε στις 27.9.2006 αντίγραφο του προεδρικού διατάγματος αριθ. 8065 της 21.8.2006 με το οποίο απαλλάσσονταν θεώρησης οι Ισλανδοί υπήκοοι για παραμονή μέχρι 90 ημέρες. Λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας παραλαβής της κοινοποίησης αυτής δεν ήταν δυνατό, για τεχνικούς λόγους, να αναπροσαρμοστεί ανάλογα η έκθεση.

[5] Βλέπε παραρτήματα 1A και 1B της έκθεσης περί αμοιβαιότητας της 10.1.2006.