Γνωμοδότηση του τμήματος για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα"

(2001/C 193/16)

Στις 11 Δεκεμβρίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα των πολιτών" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Απριλίου 2001. Εισηγητής ήταν ο κ. V. Melícias.

Κατά την 381η σύνοδο ολομέλειας, που πραγματοποιήθηκε στις 26 Απριλίου 2001 (συνεδρίαση της 26ης Απριλίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 98 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) καλείται να διατυπώσει τις απόψεις της σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα(1).

1.2. Η ΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η παρούσα πρόταση αποτελεί ένα αναγκαίο και θετικό βήμα για τη δημιουργία "μίας κοινής πολιτικής ασύλου, που περιλαμβάνει ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα για το άσυλο" η οποία "αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του στόχου της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης για την προοδευτική εγκαθίδρυση ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης ανοικτού σε εκείνους οι οποίοι, αναγκασμένοι από τις περιστάσεις, αναζητούν νομίμως προστασία στην Ευρωπαϊκή Κοινότητας" (σημείο 1 των αιτιολογικών σκέψεων).

1.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η παρούσα πρόταση οδηγίας συμβαδίζει με τα συμπεράσματα του Τάμπερε τα οποία προβλέπουν ότι "το κοινό ευρωπαϊκό σύστημα για το άσυλο θα πρέπει να περιλαμβάνει βραχυπρόθεσμα τη θέσπιση κοινών κανόνων για δίκαιες και αποτελεσματικές διαδικασίες σχετικά με το άσυλο στα κράτη μέλη" (σημείο 3 των αιτιολογικών σκέψεων).

1.4. Επίσης "οι ελάχιστες προδιαγραφές που διατυπώνονται στην παρούσα (πρόταση) οδηγία θα πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν ένα απλό και γρήγορο σύστημα για τη σύντομη και ορθή διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου σύμφωνα με τις διεθνείς υποχρεώσεις και τα συντάγματα των κρατών μελών" (σημείο 6 των αιτιολογικών σκέψεων).

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να γίνει ειδική μνεία στα ακόλουθα σημεία του εξεταζόμενου κειμένου:

2.1.1. Η σαφής αναφορά της παρούσας πρότασης οδηγίας στη σύμβαση της Γενεύης του 1951 σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης το 1967, ιδιαίτερα όσον αφορά τον ορισμό των προσφύγων (άρθρο 2, εδάφιο β) της πρότασης οδηγίας), υπογραμμίζει τον ανθρωπιστικό χαρακτήρα του εν λόγω διεθνούς νομικού θεσπίσματος. Πράγματι, η ΟΚΕ πιστεύει ότι για την εφαρμογή μίας ομοιόμορφης κοινής πολιτικής ασύλου στην ευρωπαϊκή επικράτεια είναι απαραίτητη μια εναρμονισμένη ερμηνεία της Σύμβασης της Γενεύης.

2.1.1.1. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι η Σύμβαση της Γενεύης αποτελεί ένα μηχανισμό προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι αναφορές, βάσει του προοιμίου της, στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948 ενισχύουν την άποψη ότι το ζήτημα της προστασίας των προσφύγων είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το ζήτημα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεδομένου ότι βασικός στόχος της προστασίας των προσφύγων είναι η προάσπιση της αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων.

2.1.2. Εκτός από την προαναφερθείσα Σύμβαση, θα πρέπει, στο πλαίσιο της πρότασης οδηγίας, να γίνει ειδική αναφορά και σε άλλες διεθνείς συμβάσεις που σχετίζονται με το εξεταζόμενο θέμα: την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το Διεθνές Σύμφωνο για τα ατομικά και τα πολιτικά δικαιώματα, το Διεθνές Σύμφωνο για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, τη Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού και τη Διεθνή Σύμβαση για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεως κατά των γυναικών.

2.1.3. Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί η ειδική αναφορά που γίνεται στο πλαίσιο της παρούσας πρότασης οδηγίας στις παρεμβάσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες (UNHCR), όπως π.χ. στο πλαίσιο των άρθρων 13, εδάφιο β), 7, εδάφιο γ), 15, περίπτωση 4 και 17, εδάφια α) και β). Ακόμη, επισημαίνονται οι σημαντικές εποπτικές αρμοδιότητες που διαθέτει η UΝΗCR, σύμφωνα με το άρθρο 35 της Σύμβασης της Γενεύης, που της δίδουν τη δυνατότητα να προβαίνει στη διατύπωση συστάσεων προς όλες τις αρμόδιες αρχές σχετικά με τη διεκπεραίωση των αιτήσεων χορήγησης ασύλου που έχουν υποβληθεί και την εφαρμογή της σχετικής διαδικασίας κατά τη διάρκεια όλων των σταδίων εφαρμογής της (άρθρο 17, εδάφιο γ)).

2.2. Χωρίς να υποβαθμίζεται η σημασία των ειδικών παρεμβάσεων της UΝΗCR και άλλων οργανώσεων που έχουν ειδικευτεί στα εν λόγω θέματα και λαμβανομένου υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή ΟΚΕ είναι ένα όργανο συμβουλευτικού χαρακτήρα που εκπροσωπεί ευρύτατα την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών που καθίσταται ολοένα και περισσότερο το κυριότερο μέσο "έκφρασης των απόψεων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο" ή "τον συνδετικό κρίκο μεταξύ της Ευρώπης και της Κοινωνίας των Πολιτών", η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει και η ίδια να αναλάβει δυναμικό ρόλο στην εξέταση των εν λόγω θεμάτων προκειμένου να καταστεί δυνατή η διασφάλιση της μεγαλύτερης συμμετοχής της Κοινωνίας των Πολιτών.

2.3. Σύμφωνα και με το άρθρο 13, εδάφιο β), τα σχετικά όργανα λήψης των αποφάσεων θα πρέπει "να έχουν πρόσβαση σε ακριβή και ενημερωμένα στοιχεία από διάφορες πηγές, μεταξύ των οποίων και από την 'Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες, όσον αφορά την κατάσταση που επικρατεί στις χώρες καταγωγής των αιτούντων άσυλο και στις χώρες διέλευσης". Βάσει των προαναφερθέντων, οι πληροφορίες που αφορούν τη χώρα προέλευσης καθώς και τις χώρες που διέσχισε ο αιτών άσυλο, θα πρέπει να μπορούν να παρασχεθούν και από τις επαρκώς αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, που λειτουργούν στο κράτος μέλος στο οποίο έχει υποβληθεί η αίτηση χορήγησης ασύλου. Μπορεί να αναφερθούν ως παράδειγμα ορισμένες τέτοιες οργανώσεις, όπως η Διεθνής Αμνηστία, η Διεθνής οργάνωση παροχής ιατρικής βοήθειας (AMI), ο Ερυθρός Σταυρός, οι "Γιατροί χωρίς Σύνορα", καθώς και άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις, που μπορούν να παρέχουν τις εν λόγω πληροφορίες σε κάθε κράτος μέλος.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Κατά τον ίδιο τρόπο είναι αναγκαία η διατύπωση ορισμένων παρατηρήσεων σχετικά με τα ακόλουθα εδάφια του άρθρου 2:

- εδάφιο θ): σύμφωνα με το άρθρο 1 Α της Σύμβασης της Γενεύης το καθεστώς του πρόσφυγα αναγνωρίζεται από τα κράτη μέλη και δεν χορηγείται από αυτά. Βλ. σχετικά "Εγχειρίδιο εφαρμογής των διαδικασιών και των κριτηρίων που ισχύουν για τον καθορισμό του καθεστώτος του πρόσφυγα", UΝΗCR, Γενεύη, 1992, παράγραφος 28.

- εδάφιο λ): το άρθρο 33, αριθμός 2 της Σύμβασης της Γενεύης δεν αφορά τον τρόπο "ανάκλησης του καθεστώτος το πρόσφυγα από ένα πρόσωπο" όπως αναφέρεται στο προαναφερθέν εδάφιο αλλά την ύπαρξη ορισμένων εξαιρέσεων από την προβλεπόμενη απαγόρευση απέλασης.

3.2. Στο πλαίσιο της πρότασης οδηγίας θα πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά και οι ακόλουθες πτυχές:

3.2.1. Το άρθρο 4, περίπτωση 1, προβλέπει την ιδιαίτερα σημαντική εξασφάλιση της άνευ όρων δυνατότητας πρόσβασης στη διαδικασία χορήγησης ασύλου. Πράγματι παρά την αναφορά στο σημείο 6 των αιτιολογικών σκέψεων σχετικά με το γεγονός ότι "οι ελάχιστες προδιαγραφές που διατυπώνονται στην παρούσα (πρόταση) οδηγία θα πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν ένα απλό και γρήγορο σύστημα για τη σύντομη και ορθή διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου" χρειάζεται να διασφαλισθεί και ο δίκαιος χαρακτήρας του εν λόγω συστήματος μέσω της εξασφάλισης της δυνατότητας πρόσβασης στις σχετικές διαδικασίες όλων των ατόμων που ζητούν άσυλο, ανεξάρτητα από τη χρονική στιγμή υποβολής της αίτησης ή της προθεσμίας που έχει τεθεί ή από τη συμμόρφωση ή τη μη συμμόρφωση προς τις προϋποθέσεις που ισχύουν για την υποβολή της σχετικής αίτησης.

3.2.2. Ακριβώς λόγω του ανθρωπιστικού χαρακτήρα του δικαιώματος του ασύλου και των ανθρωπιστικών στόχων που επιδιώκονται με τη χορήγησή του, θα πρέπει να επιδιωχθεί η διασφάλιση της ελεύθερης και χωρίς περιορισμούς πρόσβασης τόσο στην επικράτεια όσο και στις διαδικασίες χορήγησης ασύλου σε όλα τα κράτη μέλη.

3.2.3. Στο πλαίσιο της διασφάλισης της αναγνώρισης του εν λόγω δικαιώματος από την Κοινότητα, κρίνεται σκόπιμο να υπάρξει στο κείμενο του άρθρου 2, εδάφιο β) αναφορά στο άρθρο 3 του Πρωτοκόλλου αριθμού 4 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

3.2.3.1. Επίσης, η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξετασθεί το τεκμήριο που αναφέρεται στο άρθρο 2, εδάφιο β) in fine. Το εν λόγω τεκμήριο είναι ιδιαίτερα σημαντικό διότι κατοχυρώνει την υπεροχή του δικαιώματος του ασύλου, χωρίς να υποβαθμίζεται η σημασία άλλων συμπληρωματικών μέσων προστασίας. Πράγματι έχει παρατηρηθεί ότι ορισμένα κράτη μέλη αντί της εφαρμογής της διαδικασίας χορήγησης ασύλου προσφεύγουν στη χρησιμοποίηση άλλων μηχανισμών παροχής συμπληρωματικής προστασίας.

3.2.3.2. Τα ίδια ισχύουν και για το άρθρο 3, περίπτωση 3 και το σημείο 17 των αιτιολογικών σκέψεων. Βάσει των άρθρων αυτών θα απαιτηθεί η καταβολή προσπαθειών εκ μέρους των κρατών μελών προκειμένου να καθορισθούν επακριβώς οι διάφορες περιπτώσεις για τις οποίες προβλέπεται η παροχή συμπληρωματικής προστασίας.

3.2.3.3. Είναι πολύ σημαντικό να αποσαφηνισθεί πλήρως ότι "κάθε δήλωση με την οποία ένα πρόσωπο εκφράζει την επιθυμία να τύχει προστασίας από δίωξη, ή οποιαδήποτε άλλη εκδήλωση ή έκφραση του προσώπου ότι φοβάται να επιστρέψει στη χώρα του, θα πρέπει συνεπώς να αντιμετωπίζεται ως αίτηση παροχής ασύλου" (Αιτιολογική 'Εκθεση: άρθρο 4, σ. 13 της παρούσας πρότασης οδηγίας).

3.2.4. Άρθρο 7, εδάφιο β): χρησιμοποίηση διερμηνέα

3.2.4.1. Στο πλαίσιο της εφαρμογής της διαδικασίας παροχής ασύλου θα πρέπει να διασφαλίζεται η παροχή προς τις αρμόδιες αρχές ή προς τους αιτούντες τη χορήγηση ασύλου της δυνατότητας προσφυγής σε διερμηνεία, ανεξάρτητα από τον χαρακτήρα ή τη φάση της διαδικασίας. Ο διερμηνέας που θα χρησιμοποιηθεί πρέπει να διαθέτει την απαραίτητη επαγγελματική κατάρτιση και να είναι αμερόληπτος. Στο σημείο αυτό και παρά τα σχόλια που διετύπωσαν ορισμένα κράτη μέλη σχετικά με το κόστος της χρησιμοποίησης διερμηνέα, η ΟΚΕ θεωρεί ότι το κόστος της χρησιμοποίησης διερμηνέα θα πρέπει να καλύπτεται από τα δημόσια ταμεία κατόπιν υποβολής σχετικής αιτήσεως είτε από τις αρμόδιες αρχές είτε από το πρόσωπο που ζητεί τη χορήγηση ασύλου, στην περίπτωση που δεν υπάρχει η διακριτική ευχέρεια να λάβουν οι ίδιες οι αρχές την απόφαση σχετικά με την χρησιμοποίηση ή όχι διερμηνέα. Επίσης συνιστάται η χρησιμοποίηση ως μέσου χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες το οποίο δημιουργήθηκε ακριβώς με σκοπό την παροχή υποστήριξης για την καλύτερη υποδοχή και ενσωμάτωση του αιτούντων άσυλο από τα κράτη μέλη.

3.2.4.2. Η εφαρμογή της εν λόγω πρακτικής αποδεικνύεται αναγκαία διότι σε αντίθετη περίπτωση θα περιορίζονταν οι πιθανότητες επίτευξης ενός από τους βασικούς στόχους της πρότασης οδηγίας που είναι η θέσπιση ελάχιστων διαδικαστικών προδιαγραφών. Η αδυναμία χρησιμοποίησης του κατάλληλου διερμηνέα μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη δυνατότητα του αιτούντος άσυλο να παρουσιάσει την υπόθεσή του ικανοποιητικά, στοιχείο που είναι απαραίτητο για τη διασφάλιση της άσκησης του δικαιώματος της χορήγησης ασύλου.

3.2.4.3. Για τους ίδιους λόγους η ΟΚΕ συμφωνεί με τα προβλεπόμενα από τα άρθρα 10, περίπτωση 3, εδάφιο β) (που αναφέρεται στους ασυνόδευτους ανηλίκους), 19 (στην περίπτωση που αρμόδιο για την εξέταση της αίτησης χορήγησης ασύλου είναι ένα άλλο κράτος μέλος) καθώς και από το άρθρο 8, περίπτωση 7.

3.2.4.4. Όσον αφορά το άρθρο 7, εδάφιο γ) η ΟΚΕ θεωρεί ότι το κείμενο της πρότασης θα πρέπει να καταστεί σαφέστερο, αποσαφηνίζοντας ότι κάθε πρόσωπο που υποβάλλει αίτηση χορήγησης ασύλου θα πρέπει, εκτός από το δικαίωμα να έρχεται σε επαφή, κατά τη διάρκεια οιασδήποτε φάσης της διαδικασίας, με την UΝΗCR ή με άλλους οργανισμούς που δρούν εξ ονόματός της, να έχει και το δικαίωμα να έλθει σε επαφή και με όλους τους αναγνωρισμένους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς (ΜΚΟ) που επιδιώκουν την προάσπιση και την προώθηση της εφαρμογής του δικαιώματος ασύλου.

3.2.5. Άρθρο 8, περίπτωση 2 (προσωπική συνέντευξη)

3.2.5.1. Σχετικά με το τελευταίο μέρος του εν λόγω άρθρου επισημαίνεται ότι δεν διευκρινίζεται με ποιό τρόπο ο υπάλληλος θα πρέπει να ζητήσει από τον αιτούντα να δώσει τη συγκατάθεσή του. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ προτείνει να καταργηθεί το τελευταίο μέρος του κειμένου ή να επαναδιατυπωθεί ως ακολούθως: "ο υπάλληλος πρέπει να διαβάζει μεγαλοφώνως τα πρακτικά της συνέντευξης και να τον ενημερώσει ότι τα εν λόγω πρακτικά είναι στη διάθεσή του ανά πάσα στιγμή, ακόμη και για μελλοντική χρήση τους". Θα πρέπει όμως να προβλεφθεί ακόμη από την πρόταση η δυνατότητα παροχής προς τον αιτούντα ενός αντιγράφου των πρακτικών που θα επικυρωθεί καταλλήλως βάσει των ισχυόντων στη χώρα υποδοχής (παραδείγματος χάρη με την υπογραφή όλων των σελίδων εκ μέρους του αιτούντος).

3.2.5.2. Στην πραγματικότητα τα προβλεπόμενα από την περίπτωση 2 του εν λόγω άρθρου συμπληρώνονται από τα προβλεπόμενα από την περίπτωση 6 του ίδιου άρθρου. Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από την περίπτωση 6 ο αιτών έχει τη δυνατότητα, στο πλαίσιο της τακτικής διαδικασίας και εντός μίας λογικής προθεσμίας, να συμβουλευθεί το κείμενο των πρακτικών της συνέντευξης που έδωσε στο πλαίσιο της αίτησης για τη χορήγηση ασύλου που έχει υποβάλει και να προβεί ενδεχομένως στη διατύπωση παρατηρήσεων.

3.2.5.3. Όσον αφορά το άρθρο 8, περίπτωση 6, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η παροχή προς τον αιτούντα της δυνατότητας να συμβουλεύεται το κείμενο των πρακτικών της συνέντευξης που έδωσε στο πλαίσιο της αίτησης για τη χορήγηση ασύλου που έχει υποβάλει και να προβεί ενδεχομένως στη διατύπωση παρατηρήσεων, πρέπει να ισχύει και στην περίπτωση που εφαρμόζεται η ταχεία διαδικασία, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι στην περίπτωση αυτή η προθεσμία που θα τεθεί θα είναι μικρότερη.

3.2.5.4. Όσον αφορά το άρθρο 8, περίπτωση 7, η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να αποσαφηνισθεί το ακόλουθο σημείο που αναφέρει ότι "τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη συμμετοχή υπαλλήλου και διερμηνέα του φύλου που επιλέγει ο εξεταζόμενος, εάν υπάρχουν λόγοι να πιστεύεται ότι ο ενδιαφερόμενο πρόσωπο αντιμετωπίζει δυσκολίες ...". Αυτό σημαίνει ότι ο αιτών άσυλο έχει δικαίωμα επιλογής μόνον ως προς το φύλο του διερμηνέα. Η λύση αυτή δεν είναι και η καλύτερη προκειμένου να διασφαλισθεί η δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, το οποίο είναι απαραίτητο για να αντιμετωπισθούν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο αιτών άσυλο. Πράγματι, για να αντιμετωπισθεί το εν λόγω πρόβλημα ο ενδιαφερόμενος επιβάλλεται να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει το φύλο τόσο του διερμηνέα όσο και του υπαλλήλου που θα παρίστανται στη συνέντευξη.

3.2.5.5. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε επίσης να υπογραμμίσει σχετικά τα προβλεπόμενα από το άρθρο 10, περίπτωση 2 της πρότασης οδηγίας, το οποίο αναφέρεται σαφώς στην περίπτωση συνέντευξης ασυνόδευτων ανηλίκων και προτείνει να εξασφαλίσουν τα κράτη μέλη τη διεξαγωγή της συνέντευξης από ένα υπάλληλο που είναι "ειδικά καταρτισμένος σχετικά με τις ειδικές ανάγκες των ασυνόδευτων ανηλίκων", βάσει πάντα των προβλεπομένων από τις διατάξεις του άρθρου 14, περίπτωση 1, εδάφιο γ) της πρότασης. Επίσης, η ΟΚΕ θεωρεί, σύμφωνα και με τη "Δήλωση περί Ορθής Πρακτικής" (που πραγματοποιήθηκε βάσει του προγράμματος "Παιδιά χωρισμένων γονέων στην Ευρώπη", που υλοποιούν από κοινού η Διεθνής Συμμαχία "Save the Children" και η UΝΗCR, και έχει ως στόχο τον σαφή καθορισμό των πολιτικών και των πρακτικών που απαιτούνται για την ουσιαστική άσκηση και την προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών χωρισμένων γονέων στην Ευρώπη), ότι πάντα στην περίπτωση που η συνέντευξη ή οι υπηρεσίες που θα παρασχεθούν αφορούν παιδιά χωρισμένων γονέων θα πρέπει να εξασφαλίζεται η ύπαρξη διερμηνείας προς τη γλώσσα που τα παιδιά επιθυμούν.

3.2.5.6. Για λόγους διαφάνειας και διασφάλισης του κύρους της διαδικασίας, η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο αιτών θα πρέπει να διαθέτει, εάν το επιθυμεί, πρόσβαση στις διαθέσιμες πληροφορίες, βάσει των οποίων ελήφθη η απόφαση, ιδιαίτερα όσον αφορά τις πληροφορίες σχετικά με τη χώρα προέλευσής του.

3.2.5.7. Επίσης, η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο υπάλληλος που προβλέπεται από το άρθρο 8, περίπτωση 1 της πρότασης θα πρέπει κατά προτίμηση να είναι μέλος της αποφαινομένης αρχής.

3.2.6. 'Αρθρο 9 (Νομική συνδρομή)

3.2.6.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για την εξασφάλιση δωρεάν νομικής συνδρομής σε όλες τις φάσεις της διαδικασίας (αποδοχή της αίτησης, τακτική ή ταχεία διαδικασία), και όχι μόνον στην περίπτωση που η αποφαινόμενη αρχή απορρίψει την αίτηση, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην περίπτωση 4. Πράγματι, τα άτομα που ζητούν τη χορήγηση ασύλου είναι ευάλωτα άτομα που δεν γνωρίζουν τις εφαρμοζόμενες νομικές διαδικασίες και για το λόγο αυτό είναι αναγκαίο να εξασφαλισθεί η εκπροσώπησή τους από ένα δικηγόρο.

3.2.6.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι όπως στην περίπτωση της τακτικής διαδικασίας (άρθρο 9, περίπτωση 3) έτσι και στην περίπτωση της ταχείας διαδικασίας θα πρέπει να επιτρέπεται στον νομικό σύμβουλο του αιτούντος να είναι παρών κατά την διάρκεια της προσωπικής συνέντευξης.

3.2.6.3. Ακόμη, όσον αφορά τα προβλεπόμενα από τα άρθρα 23, περίπτωση 3 και 29, περίπτωση 3 (σχετικά με τη δυνατότητα της αποφαινόμενης αρχής να προβεί στη λήψη απόφασης χωρίς να διεξαχθεί προσωπική συνέντευξη με τον αιτούντα, τόσο στο πλαίσιο της τακτικής όσο και στο πλαίσιο της ταχείας διαδικασίας), η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να αναφερθεί σαφώς στο κείμενο ότι η αποφαινόμενη αρχή είναι υποχρεωμένη να προβαίνει πάντα στη διεξαγωγή προσωπικής συνέντευξης, με σκοπό τη διασφάλιση της όσο το δυνατόν περισσότερο ολοκληρωμένης εξέτασης των αιτήσεων χορήγησης ασύλου που υποβάλλονται ώστε να καταστεί δυνατή η λήψη μίας δίκαιης απόφασης.

3.2.6.4. Τα προβλεπόμενα από το άρθρο 9, περίπτωση 2 δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να χρησιμοποιηθούν για να αποκλεισθεί η δυνατότητα νομικής συνδρομής προς τα άτομα που ζητούν άσυλο. Κατά τη διάρκεια όλων των σταδίων της διαδικασίας και σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμοι δικηγόροι που έχουν εξειδικευθεί στον τομέα του δικαίου που ισχύει για τη χορήγηση ασύλου. Επίσης θα πρέπει να διασφαλισθεί η δυνατότητα συμπληρωματικής παροχής συμβουλών εκ μέρους του προσωπικού των αρμόδιων ΜΚO.

3.2.7. 'Αρθρο 10 (ασυνόδευτοι ανήλικοι)

3.2.7.1. Η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να διαγραφούν οι λέξεις "το ταχύτερο δυνατό" που αναφέρονται στην περίπτωση 1, εδάφιο α) του προαναφερθέντος άρθρου. Πράγματι σύμφωνα με την αρχή της υπεροχής των συμφερόντων των ανηλίκων (άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα δικαιώματα των παιδιών), ανήκει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών η εξασφάλιση του ορισμού ενός νόμιμου κηδεμόνα ή ενός νομικού συμβούλου που θα βοηθήσει και θα εκπροσωπήσει τα παιδιά κατά τη διάρκεια της εξέτασης της αίτησης. Ο ορισμός αυτός θα πρέπει να πραγματοποιείται πριν από την πραγματοποίηση της προσωπικής συνέντευξης προκειμένου να αντιμετωπισθούν καταστάσεις όπως αυτή που περιγράφεται στο πλαίσιο του εδαφίου β) του ίδιου άρθρου.

3.2.7.2. Επίσης, η ΟΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές που διέπουν τη "Δήλωση περί Ορθής Πρακτικής", που αναφέρθηκε ήδη στο σημείο 3.2.5.5, θεωρεί ότι δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να αποκλεισθούν από τη διαδικασία χορήγησης ασύλου οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ, αφού γίνουν δεκτοί, οι αιτήσεις τους θα πρέπει να εξετάζονται στο πλαίσιο της τακτικής διαδικασίας και να εξασφαλίζεται η παροχή του ευεργετήματος της αμφιβολίας.

3.2.7.3. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένες ειδικές πτυχές που σχετίζονται με το γεγονός ότι οι ασυνόδευτοι νέοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, ιδιαίτερα όσον αφορά την πραγματοποίηση προσωπικής συνέντευξης.

3.2.7.4. Επίσης θα πρέπει να επισημανθεί η ανυπαρξία οιασδήποτε αναφοράς στο πλαίσιο του εν λόγω σταδίου σε ορισμένες άλλες ευάλωτες ομάδας όπως είναι οι ηλικιωμένοι που διαμένουν μόνοι τους και, κυρίως, οι γυναίκες που έχουν υπάρξει θύματα κακοποίησης.

3.2.7.4.1. Το άρθρο 28 του κεφαλαίου V (Παροχή συμπληρωματικών εγγυήσεων για τους ανηλίκους και τις γυναίκες) του Ψηφίσματος σχετικά με τη θέσπιση ελάχιστων προδιαγραφών σχετικά με τις διαδικασίες χορήγησης ασύλου, του Ιουνίου 1995, κάνει ειδική αναφορά στην εν λόγω κατάσταση.

3.2.7.4.2. Οι γυναίκες, όπως και τα παιδιά και οι νέοι, αποτελούν ομάδες που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στη βία, ιδιαίτερα όσον αφορά τη σεξουαλική κακοποίηση.

3.2.7.4.3. Ακόμη, το συμπέρασμα αριθμός 39 της Εκτελεστικής Επιτροπής του Προγράμματος της 'Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ (EXCOM) για τους πρόσφυγες, το οποίο παραμένει επίκαιρο, αναγνωρίζει την ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες των γυναικών.

3.2.7.4.4. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ προτείνει να περιληφθεί στην οδηγία ένα ευρύτερο άρθρο βάσει του οποίου θα αναγνωρίζεται ότι θα πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής, κατά την εξέταση των αιτήσεων χορήγησης ασύλου, τα άτομα που υπήρξαν θύματα βασανιστηρίων, βιασμού ή άλλων φυσικών και/ή σεξουαλικών κακοποιήσεων και να προβλέπεται η παροχή προς αυτά τόσο ειδικής υποστήριξης από ψυχολόγο ή ψυχίατρο όσο και του ευεργετήματος της αμφιβολίας.

3.2.7.4.5. Στις εν λόγω περιπτώσεις, λόγω του ειδικού χαρακτήρα που παρουσιάζουν και της ψυχολογικής κατάστασης στην οποία ευρίσκονται οι αιτούντες κρίνεται σκόπιμο να μην εφαρμόζεται η ταχεία διαδικασία κατά την εξέταση της πρώτης αίτησης χορήγησης ασύλου που υποβάλλεται σε κάποιο από τα κράτη μέλη.

3.2.8. Άρθρο 13, εδάφιο β) (διασφάλιση της πρόσβασης των αποφαινόμενων αρχών σε ακριβή και ενημερωμένα στοιχεία σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στις χώρες καταγωγής των αιτούντων άσυλο και στις χώρες διέλευσης)

3.2.8.1. Όπως επισημάνθηκε προηγουμένως, η ΟΚΕ θεωρεί ότι εκτός από την 'Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, τη Διεθνή Αμνηστία, τη Διεθνή οργάνωση παροχής ιατρικής βοήθειας (AMI), τον Ερυθρό Σταυρό και τους "Γιατρούς χωρίς Σύνορα", υπάρχουν και άλλες οργανώσει που μπορούν να παράσχουν τις εν λόγω πληροφορίες σε κάθε κράτος μέλος, όπως οι ανθρωπιστικές οργανώσεις ικανοποιητικής αντιπροσωπευτικότητας που εκπροσωπούν την Κοινωνία των Πολιτών. Βασικός στόχος θα είναι η λήψη αντικειμενικών αποφάσεων που θα βασίζονται σε έγκυρες, αντικειμενικές και ανεξάρτητες πληροφορίες που θα διαπνέονται από πνεύμα ανθρωπισμού.

3.2.8.2. Λόγω τόσο της αύξησης του αριθμού των αιτήσεων χορήγησης ασύλου για θρησκευτικούς λόγους όσο και του ειδικού χαρακτήρα τους, η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να προβλεφθεί στο πλαίσιο του άρθρου 13, εδάφιο γ) η δυνατότητα γνωμοδότησης των σχετικών θρησκευτικών κοινοτήτων.

3.2.9. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η παρούσα πρόταση οδηγίας αποδίδει μεγάλη σημασία στην κατάλληλη εκπαίδευση και κατάρτιση του προσωπικού που είναι υπεύθυνο για την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία (άρθρα 13 και 14), συμπεριλαμβανομένων των συνοριακών υπαλλήλων.

3.2.9.1. Στο πλαίσιο της παροχής τακτικής κατάρτισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που αποτελεί τον μεσοπρόθεσμο στόχο, η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει σαφής αναφορά στην ενεργότερο συμμετοχή οργανισμών όπως η 'Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τους πρόσφυγες και τους εξόριστους (ΕCRE), καθώς όλων των ΜΚΟ που έχουν ως στόχο την προάσπιση και την προώθηση του δικαιώματος του ασύλου.

3.2.9.2. Για τη χρηματοδότηση της τακτικής κατάρτισης σε κάθε κράτος μέλος προτείνεται η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Ταμείο για τους πρόσφυγες και η αξιοποίηση του προγράμματος "Οδυσσέας".

3.2.10. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι στην παρούσα πρόταση οδηγίας θα πρέπει να περιληφθούν και να εξετασθούν οι ακόλουθες αρχές:

- Αρχή της μη επαναπροώθησης (άρθρο 5). Σύμφωνα με την αρχή αυτή δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση ένας πρόσφυγας να απελαύνεται ή να επαναπροωθείται σε μία χώρα στην οποία απειλείται η ελευθερία του ή η ζωή του. Η εν λόγω αρχή θα πρέπει να εφαρμόζεται πάντα στην περίπτωση που ένας πρόσφυγας έχει εισέλθει στην επικράτεια μίας χώρας ή έχει διέλθει τα σύνορά της, ανεξάρτητα από το εάν του έχει αναγνωρισθεί επισήμως το καθεστώς του πρόσφυγα (άρθρο 33 της Σύμβασης της Γενεύης και άρθρο 3 του Πρωτοκόλλου αριθ. 4 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς και περίπτωση 6 των συμπερασμάτων της Εκτελεστικής Επιτροπής του προγράμματος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες)

- Αρχή της εμπιστευτικότητας των πληροφοριών που παρέχονται στο πλαίσιο της κάθε αίτησης για τη χορήγηση ασύλου (άρθρο 15)

3.2.11. Επίσης, η ΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την διασφάλιση της μη κράτησης του αιτούντος άσυλο για τον μόνο λόγο ότι η αίτησή του για τη χορήγηση ασύλου χρειάζεται εξέταση. Στην περίπτωση που υπάρξει κράτηση, στο πλαίσιο μίας διαδικασίας που προβλέπεται από το διεθνές δίκαιο και αποκλειστικά για το χρονικό διάστημα που θα κριθεί αναγκαίο, θα πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα μεταγενέστερης επανεξέτασης, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, της απόφασης κράτησης. (άρθρο 11).

3.2.11.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω δυνατότητα δεν θα πρέπει να υπαχθεί αποκλειστικά στη διακριτική ευχέρεια των αρμόδιων διοικητικών και πολιτικών αρχών.

3.2.11.2. Στην περίπτωση που αποφασισθεί η κράτηση του αιτούντος άσυλο οι συνθήκες κράτησής του θα πρέπει να καθιστούν σαφή τον μη εγκληματικό χαρακτήρα της κράτησής του. Οι κρατούμενοι, όπως και κάθε αιτών άσυλο, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα δωρεάν παροχής εξειδικευμένης και ανεξάρτητης νομικής συνδρομής. Η 'Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, οι αρμόδιες ΜΚΟ και οι νομικοί εκπρόσωποι των κρατουμένων θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στο χώρο κράτησης.

3.2.11.3. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι θα πρέπει να διευκρινισθεί η σκοπιμότητα των προβλεπομένων από το άρθρο 11, εδάφιο γ) της πρότασης οδηγίας, διότι πιστεύει ότι τα προβλεπόμενα στο σημείο αυτό έχουν ήδη αναφερθεί στο προηγούμενο εδάφιο του ίδιου άρθρου.

3.2.12. Άρθρα 21 και 22 (ασφαλείς τρίτες χώρες)

3.2.12.1. Πρόκειται για μία συμβιβαστική λύση μεταξύ των προβλεπόμενων στο Παράρτημα Ι (προϋποθέσεις χαρακτηρισμού) και των καταλόγων που συντάσσουν τα ίδια τα κράτη μέλη. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι σύναψη συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με την προσαρμογή της εν λόγω έννοιας στις προϋποθέσεις που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι θα συνέβαλε στη βελτίωση των διαδικαστικών εγγυήσεων. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι κατά τον τρόπο αυτό θα αποφευχθεί η χρησιμοποίηση της έννοιας "ασφαλείς τρίτες χώρες" για τον περιορισμό της πρόσβασης στη διαδικασία χορήγησης ασύλου και θα διασφαλισθεί η προστασία των αιτούντων άσυλο από μέτρα επαναπροώθησης.

3.2.12.2. Στο πλαίσιο της οδηγίας θα πρέπει επίσης να διασφαλισθεί η εφαρμογή των προβλεπομένων κριτηρίων κατά περίπτωση, ανεξάρτητα από την ισχύ συμφωνιών επανεισδοχής. Η εξασφάλιση ωστόσο της αποδοχής της εισόδου του αιτούντος ασύλου στην επικράτεια μίας τρίτης χώρας δεν είναι αρκετή αλλά θα πρέπει να εξασφαλισθεί και η παροχή προς αυτόν τόσο ικανοποιητικής προστασίας όσο και πρόσβασης στις διαδικασίες χορήγησης ασύλου που ισχύουν στο εν λόγω κράτος.

3.2.12.3. Η έννοια της ασφαλούς χώρας δεν είναι σε καμμία περίπτωση επαρκής για να αιτιολογηθεί η απόρριψη μίας αίτησης: όλα τα αίτια που προβάλλονται από τους αιτούντες χρήζουν εξέτασης και, εάν η αίτησή τους απορριφθεί, οι αιτούντες πρέπει να διαθέτουν δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον αμερόληπτης και ανεξάρτητης αρχής ή δικαιοδοσίας.

3.2.12.4. Συνιστούμε η φράση "γενικά" που αναφέρεται στο σημείο Ι του παραρτήματος Ι, σχετικά με τα κριτήρια που μνημονεύονται εκεί, να τροποποιηθεί με μια ακριβέστερη διατύπωση. Επίσης και προς αντικατάσταση προτείνουμε την φράση "κατά κανόνα και σε μόνιμη βάση" που συνεκτιμώνται ειδικές καταστάσεις εξαίρεσης, ειδικού χαρακτήρα, καθώς και άλλες δυνατότητες διακοπής/αναστολής της συνήθους τήρησης των κανόνων και των αρχών που αναφέρονται.

3.2.13. Όσον αφορά τις προθεσμίες που καθορίζονται από τα άρθρα 23 (φάση αποδοχής της αίτησης για άσυλο), 24 (τακτική διαδικασία) και 29 (ταχεία διαδικασία), καθώς και τις προθεσμίες που προβλέπονται για την κατάθεση προσφυγής η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι τόσο λογικές όσο και ρεαλιστικές.

3.2.13.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ακόμη σημαντική τη διασφάλιση του δικαιώματος του αιτούντος άσυλο να ζητήσει, στο πλαίσιο της τακτικής διαδικασίας, τη λήψη απόφασης από το όργανο επανεξέτασης στην περίπτωση που η αποφαινόμενη αρχή δεν έχει λάβει απόφαση εντός της προθεσμίας που προβλέπεται (άρθρο 24). Η μη συμμόρφωση με τις προθεσμίες που προβλέπονται σχετικά με τη φάση αποδοχής της αίτησης στο πλαίσιο της ταχείας διαδικασίας, συνεπάγεται εξέταση της αίτησης ασύλου κατ' εφαρμογή της τακτικής διαδικασίας. (άρθρα 23 και 29 αντίστοιχα).

3.2.14. Άρθρο 25 (κανόνες για τη διεξαγωγή ερευνών κατά την εξέταση συνήθων περιπτώσεων αιτήσεων χορήγησης ασύλου)

3.2.14.1. Το προτεινόμενο κείμενο που αποσκοπεί στη διασφάλιση της εφαρμογής μίας δίκαιης διαδικασίας, βασίζεται στις υποδείξεις που περιλαμβάνονται στο "Εγχειρίδιο εφαρμογής των διαδικασιών και των κριτηρίων που ισχύουν για τον καθορισμό του καθεστώτος του πρόσφυγα", UNHCR, Γενεύη, Ιανουάριος 1992, προωθώντας την παροχή του ευεργετήματος της αμφιβολίας, γεγονός που βρίσκει την ΟΚΕ απολύτως σύμφωνη.

3.2.14.2. Για τη διασφάλιση του δίκαιου χαρακτήρα της διαδικασίας η ΟΚΕ θεωρεί ότι η πραγματοποίηση ψευδούς δηλώσεως εκ μέρους του αιτούντος ασύλου δεν θα πρέπει να αποτελεί αφεαυτή αιτία απόρριψης της αιτήσεώς του στην περίπτωση που υπάρξει επαρκής αιτιολόγησή της. Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση παρουσίασης ψευδών πιστοποιητικών στην περίπτωση που ο αιτών άσυλο μπορεί να εξηγήσει με πειστικά επιχειρήματα τους λόγους που τον οδήγησαν στην εν λόγω πράξη (ερμηνεία a contrario του άρθρου 28, περίπτωση 1).

3.2.14.3. Στο άρθρο 25, περίπτωση 2 μεταξύ των άλλων στοιχείων που θα πρέπει να παρουσιάσει ο αιτών άσυλο προς τις αρμόδιες αρχές αναφέρονται και πληροφορίες σχετικά με τη διαδρομή που ακολούθησε. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η διαδρομή που ακολουθήθηκε παρά το γεγονός ότι αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο δεν αποτελεί καθοριστικής σημασίας παράγοντα για την παροχή ή όχι του καθεστώτος του πρόσφυγα.

3.2.14.4. Στο πλαίσιο του άρθρου 25 δεν γίνεται καμία αναφορά στο ζήτημα του βάρους της απόδειξης. Σχετικά με το θέμα αυτό η ΟΚΕ παραπέμπει στην παράγραφο 196 του "Εγχειριδίου εφαρμογής των διαδικασιών και των κριτηρίων που ισχύουν για τον καθορισμό του καθεστώτος του πρόσφυγα" της UNHCR.

3.2.15. Άρθρο 28 (αιτήσεις προδήλως αβάσιμες)

3.2.15.1. Η ΟΚΕ προτείνει να προστεθεί στο εν λόγω άρθρο η διευκρίνηση "μόνον βάσει των προβλεπομένων από το άρθρο 28", προκειμένου να αποφευχθεί η αυθαίρετη χρησιμοποίηση και άλλων λόγων, εκτός των αναφερομένων στο παρόν άρθρο, εκ μέρους των κρατών μελών για την απόρριψη των αιτήσεων χορήγησης ασύλου ως προδήλως αβάσιμων.

3.2.15.2. Η ΟΚΕ επίσης επιθυμεί να προβλεφθεί σαφώς στο πλαίσιο της πρότασης οδηγίας ότι οι βασικές αρχές που θα πρέπει να διέπουν τη διαδικασία χορήγησης ασύλου, που περιγράφονται στο μέρος Ι, θα πρέπει να ισχύουν για όλες τις αιτήσεις ασύλου. Για το λόγο αυτό κρίνεται σκόπιμο να προστεθούν οι λέξεις "προδήλως αβάσιμες". Πράγματι οι ελάχιστες προδιαγραφές που προβλέπονται από την παρούσα οδηγία θα πρέπει να τηρούνται στο πλαίσιο όλων των διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της ταχείας διαδικασίας.

3.2.16. Η ΟΚΕ επισημαίνει και επικροτεί το περιεχόμενο του άρθρου 28, περίπτωση 2, εδάφιο α), σύμφωνα με το οποίο η δυνατότητα αναζήτησης καταφυγίου στο εσωτερικό της χώρας δεν μπορεί να αποτελέσει αιτία απόρριψης μίας αίτησης χορήγησης ασύλου.

3.2.17. Άρθρα 30 και 31 (ασφαλείς χώρες καταγωγής)

3.2.17.1. Πρόκειται για μία συμβιβαστική λύση μεταξύ των προβλεπόμενων στο Παράρτημα ΙΙ (προϋποθέσεις χαρακτηρισμού) και των καταλόγων που συντάσσουν τα ίδια τα κράτη μέλη. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι σύναψη συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με την προσαρμογή της εν λόγω έννοιας στις προϋποθέσεις που αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙ θα συνέβαλε στη βελτίωση των διαδικαστικών εγγυήσεων. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι κατά τον τρόπο αυτό θα αποφευχθεί η χρησιμοποίηση της έννοιας "ασφαλείς χώρες καταγωγής" για τον περιορισμό της πρόσβασης στη διαδικασία χορήγησης ασύλου, περιορισμός που θα είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση φαινομένων διακριτικής μεταχείρισης που θα πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 41, να αποφεύγονται.

3.2.17.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η έννοια της ασφάλειας είναι δύσκολο να καθορισθεί δεδομένου ότι μία χώρα μπορεί να είναι ταυτόχρονα ασφαλής γενικά αλλά επικίνδυνη για κάποιο συγκεκριμένο άτομο ή για μία συγκεκριμένη ομάδα ατόμων. Δεδομένου ότι η κατάσταση που επικρατεί σε μία χώρα μπορεί να μεταβληθεί από τη μία στιγμή στην άλλη θα πρέπει να παρακολουθούνται με προσοχή οι διεθνείς εξελίξεις. Για το λόγο αυτό οι προαναφερθέντες κατάλογοι θα πρέπει να είναι ευέλικτοι και να ενημερώνονται συνεχώς.

3.2.17.2.1. Πρέπει να επισημανθεί ότι το άσυλο αποτελεί δικαίωμα του αιτούντος και του οποίου είναι οφειλέτης η χώρα από την οποία ζητείται· δεν αποτελεί δυνατότητα που αφήνεται στην καλή διάθεση ή στην πιθανή εκτίμηση της σχετικής χώρας. Αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ρητής αναφοράς στο σώμα της οδηγίας.

3.2.17.3. Όσον αφορά τις προϋποθέσεις χαρακτηρισμού που αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙ, η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι για να θεωρηθεί μία χώρα καταγωγής ως ασφαλής θα πρέπει να πληροί πλήρως τα κριτήρια που αναφέρονται στις παραγράφους Α και Γ του σημείου Ι του προαναφερθέντος παραρτήματος. Επίσης, τα μέσα έννομης προστασίας που αναφέρονται στην παράγραφο Δ του ίδιου σημείου θα πρέπει να είναι αποτελεσματικά.

3.2.18. Άρθρο 32 (διαδικασία προσφυγής)

Η ΟΚΕ επικροτεί την κατοχύρωση στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας του δικαιώματος των αιτούντων άσυλο να προσφύγουν "κατά των αποφάσεων που λαμβάνονται σχετικά με το παραδεκτό ή επί της ουσίας της αίτησής τους για άσυλο".

3.2.19. Άρθρο 33 (διαδικασία προσφυγής)

Σύμφωνα με τον ισχύοντα γενικό κανόνα η προσφυγή έχει ανασταλτικό χαρακτήρα, τόσο κατά την τακτική όσο και κατά την ταχεία διαδικασία. Προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση φαινομένων επαναπροώθησης, η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να διασφαλισθεί η παροχή των προβλεπόμενων διαδικαστικών εγγυήσεων μέσω της σύναψης συμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών για τον περιορισμό των αποκλίσεων από τον εν λόγω κανόνα που προβλέπονται από την περίπτωση 2.

3.2.20. Άρθρο 41 (αποφυγή διακρίσεων)

Η ΟΚΕ επικροτεί την περίληψη της εν λόγω διάταξης στην πρόταση οδηγίας διότι κατά τον τρόπο αυτό εκπληρώνεται η διεθνής υποχρέωση που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη σχετικά με την προστασία των προσφύγων από φαινόμενα διακριτικής μεταχείρισης.

3.2.21. Άρθρο 43 (υποβολή έκθεσης προς την Επιτροπή)

Στο πλαίσιο του δυναμικού ρόλου που διαδραματίζει η ΟΚΕ στις προσπάθειες για τη διασφάλιση της μεγαλύτερης συμμετοχής των εκπροσώπων της Κοινωνίας των Πολιτών στη διαδικασία προώθησης της άσκησης του δικαιώματος ασύλου και με απώτερο σκοπό τη διατήρηση της ευρωπαϊκής παράδοσης στον τομέα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στον οποίο εντάσσονται τα εν λόγω θέματα, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Έκθεση με αντικείμενο τον τρόπο εφαρμογής της παρούσας πρότασης οδηγίας από τα κράτη μέλη που πρόκειται να υποβληθεί από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο θα πρέπει να υποβληθεί και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την υιοθέτηση της παρούσας οδηγίας για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα, διότι θεωρεί ότι η υιοθέτησή της αποτελεί ένα αναγκαίο και θετικό βήμα για τη δημιουργία μίας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής χορήγησης ασύλου.

4.2. Στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης η ΟΚΕ προτείνει ορισμένες προσθήκες, τις οποίες θεωρεί απαραίτητες, με σκοπό:

- την αποσαφήνιση και την ενίσχυση των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο και των προσφύγων

- τη διασφάλιση της εφαρμογής μίας δίκαιης και, στο μέτρο του δυνατού, εναρμονισμένης διαδικασίας για τους αιτούντες άσυλο και τους πρόσφυγες

- την αύξηση του βαθμού συνειδητοποίησης των αιτούντων άσυλο σχετικά με τα δικαιώματα που έχουν, σύμφωνα με την πρόταση οδηγίας

- την προώθηση της εφαρμογής της αρχής της συνυπευθυνότητας και τη μεγαλύτερη συμμετοχή, τόσο των κρατών μελών όσο και των εκπροσώπων της Κοινωνίας των Πολιτών, στις προσπάθειες προάσπισης του δικαιώματος ασύλου.

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι με τις συστάσεις που διατυπώνει στο πλαίσιο της εξέτασης της παρούσας οδηγίας θα καταστεί δυνατή η καθιέρωση ελάχιστων προδιαγραφών που θα αποτελέσουν τη βάση για την υιοθέτηση μίας πολιτικής χορήγησης ασύλου. Οι εν λόγω ελάχιστες προδιαγραφές θα πρέπει ωστόσο να εκληφθούν ως ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της θέσπισης μίας δέσμης κοινών κανόνων που είναι απαραίτητη για την εναρμόνιση των κανόνων, η οποία θα επιτρέψει στο μέλλον τη διασφάλιση της προστασίας των προσφύγων και την ελεύθερη κυκλοφορία τους στις χώρες της Ένωσης.

4.3. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ συνιστά στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να λάβουν υπόψη τις τροποποιήσεις που προτείνονται στην παρούσα γνωμοδότηση και να προσπαθήσουν να περιλάβουν στην πρόταση οδηγίας τα προτεινόμενα στη γνωμοδότηση μέτρα όσο το δυνατόν ταχύτερα.

Βρυξέλλες, 26 Απριλίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) COM(2000) 578 τελικό.