Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Πρωτοβουλία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας για την έκδοση κανονισμού του Συμβουλίου για τη συνεργασία μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών κατά τη διεξαγωγή αποδείξεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις"

(2001/C 139/04)

Στις 11 Οκτωβρίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρωτοβουλία.

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Φεβρουαρίου 2001 (με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Hernández Bataller).

Κατά την 379η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 28ης Φεβρουαρίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η διεθνής δικαστική συνδρομή έχει ως στόχο την αντιμετώπιση των εμποδίων που παρεμβάλλονται στην εξέλιξη της διαδικασίας λόγω της αδυναμίας άσκησης των δικαστικών εξουσιών, οι οποίες αποσκοπούν στην εκτέλεση συγκεκριμένων διαδικαστικών πράξεων, εκτός των ορίων ενός κράτους.

1.2. Για την απρόσκοπτη ολοκλήρωση της τέλεσης μίας νομικής πράξης στο εξωτερικό, είναι απαραίτητη η εκτέλεση μίας σειράς διαδικαστικών πράξεων όπως οι ειδοποιήσεις ή η διαβίβαση δικογράφων κλήτευσης ή η πρακτική της προσκόμισης αποδείξεων, πράξεις που γίνονται στην επικράτεια ενός άλλου κράτους.

1.3. Το σύστημα της συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων και του παραδεκτού τους ή όχι βασίζεται στην τήρηση ορισμένων διαδικαστικών κανόνων. Βάσει του δικαίου του δικάζοντος δικαστή ("lex fori"), καθορίζονται:

- το γενικό καθεστώς που ισχύει για τα αποδεικτικά στοιχεία: δηλαδή εάν είναι ένα σύστημα numerus apertus ή clausus, και, στην τελευταία περίπτωση ποια στοιχεία είναι αποδεκτά,

- οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα έγγραφα που έχει χορηγήσει μία αλλοδαπή αρχή.

1.4. Τα προβλήματα που προκύπτουν από την διεθνή προσκόμιση αποδείξεων οφείλονται, σε σημαντικό βαθμό, στους διαφορετικούς νόμους των διαφόρων κρατών στον τομέα της προσκόμισης αποδείξεων. Οι πιο σημαντικές διαφορές αφορούν τις ακόλουθες τρεις πτυχές:

α) τον μεγαλύτερο ή μικρότερο ρόλο που διαδραματίζει ο δικαστής κατά τη διάρκεια της αποδεικτικής διαδικασίας: ενώ σε ορισμένα συστήματα αρμόδιος για τη διεξαγωγή της αποδεικτικής διαδικασίας είναι, σε μεγάλο βαθμό, ο δικαστής, σε ορισμένα άλλα τη διεξαγωγή της αποδεικτικής διαδικασίας αναλαμβάνουν απευθείας οι διάδικοι·

β) κατά πόσον η αποδεικτική δραστηριότητα πραγματοποιείται πριν ή κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας: ενώ σε ορισμένα συστήματα η αποδεικτική διαδικασία γίνεται βασικά στο πλαίσιο μίας δικαστικής διαδικασίας που έχει ήδη αρχίσει, με αποτέλεσμα τα αιτήματα να είναι σαφώς καθορισμένα, σε ορισμένα άλλα η εν λόγω διαδικασία αρχίζει πριν από την έναρξη της ουσιαστικής διαδικασίας και πριν καθορισθούν επακριβώς τα υφιστάμενα αιτήματα·

γ) ο βαθμός στον οποίο τα επιμέρους άτομα υπόκεινται στις αρμοδιότητες της ανακριτικής εξουσίας: ενώ σε ορισμένα συστήματα τα τρίτα πρόσωπα έχουν υποχρέωση απόδειξης και οι διάδικοι όχι, σε ορισμένα άλλα τόσο τα τρίτα πρόσωπα όσο και οι διάδικοι έχουν την εν λόγω υποχρέωση.

2. Οι λύσεις που προβλέπει το Διεθνές Ιδιωτικό Δίκαιο

2.1. Αν ένα κράτος Α κρίνει σκόπιμο να προβεί στην εκτέλεση ανακριτικής πράξης σε ένα άλλο κράτος (B), οι δυνατότητες επιλογής που έχει είναι οι ακόλουθες:

- εάν το επιτρέπει το δίκαιο του κράτους B, ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει την προσκόμιση αποδείξεων από τις αρχές του εν λόγω κράτους και στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει τα αποδεικτικά στοιχεία στη κύρια δίκη που έχει αρχίσει στο κράτος Α·

- η άλλη εναλλακτική δυνατότητα που υπάρχει είναι να ζητηθεί η προσκόμιση αποδείξεων από τις δικαστικές αρχές του κράτους Α. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να απευθυνθεί στο δικαστή που έχει ορισθεί για την επίλυση της διαφοράς και να ζητήσει από αυτόν την εκτέλεση ανακριτικής πράξης στην επικράτεια του κράτους Β. Και σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν οι ακόλουθες εναλλακτικές λύσεις:

α) η εκτέλεση των ανακριτικών πράξεων να πραγματοποιηθεί μέσω της διπλωματικής ή της προξενικής οδού. Στην περίπτωση αυτή αρμόδιος για την εκτέλεση των αποδεικτικών πράξεων είναι ο διπλωματικός ή προξενικός εκπρόσωπος του κράτους Α στο κράτος Β (παθητική συνεργασία)·

β) η δεύτερη δυνατότητα που υπάρχει είναι να εκτελεσθούν οι ανακριτικές πράξεις από τις αρχές του κράτους Β. Στην περίπτωση αυτή η συνεργασία έχει τη μορφή παροχής δικαστικής συνδρομής, βάσει της οποίας ο δικαστής του κράτους Α απευθύνεται στις αρχές του κράτους Β, στο οποίο αναζητούνται τα αποδεικτικά στοιχεία, και ζητεί τη διεξαγωγή έρευνας για την εξεύρεση των κατάλληλων αποδεικτικών στοιχείων (ενεργός συνεργασία).

2.2. Στο πλαίσιο της παροχής διεθνούς δικαστικής συνδρομής ζητείται από τις αρχές ενός άλλου κράτους η πραγματοποίηση ανακριτικών πράξεων και ειδικότερα η προσκόμιση αποδείξεων. Η υποβολή των εν λόγω αιτημάτων οδήγησε στη θέσπιση της "αίτησης δικαστικής συνδρομής"(1) μέσω της οποίας διαβιβάζονται τα σχετικά αιτήματα.

2.3. Το ζήτημα της συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων σε άλλα κράτη μέσω της διαβίβασης αιτήσεων δικαστικής συνδρομής ρυθμίζεται από ειδικές διατάξεις που περιλαμβάνονται τόσο στη Σύμβαση της Χάγης του 1954 για την πολιτική δικονομία όσο και στη Σύμβαση της Χάγης για τη λήψη μαρτυρικών αποδείξεων στην αλλοδαπή σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις της 18ης Μαρτίου 1970. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές προβλέπονται τα ακόλουθα:

- Η Σύμβαση ισχύει για τις αστικές και τις εμπορικές υποθέσεις.

- Η αίτηση συνεργασίας διαβιβάζεται με τη μορφή δικαστικής παραγγελίας μέσω ενός συστήματος Κεντρικών Αρχών.

- Για την ουσιαστική και αποτελεσματική εκτέλεση του ανακριτικού έργου η δικαστική παραγγελία θα πρέπει να περιέχει επαρκείς πληροφορίες. Επίσης θα πρέπει να έχει συνταχθεί στη γλώσσα του κράτους εκτελέσεως της αποφάσεως ή να συνοδεύεται από μετάφραση του εγγράφου.

- Βάσει του δικαίου του κράτους εκτελέσεως της αποφάσεως καθορίζονται: οι αρχές που είναι αρμόδιες για τη διενέργεια των ανακρίσεων που ζητείται βάσει της δικαστικής παραγγελίας, ο τρόπος πραγματοποίησής τους και τα διαθέσιμα μέσα επιβολής.

- Τα αποδεικτικά στοιχεία γνωστοποιούνται στους διαδίκους για να διασφαλισθεί η ενημέρωσή τους, ενώ ενδέχεται να επιτραπεί και η παρουσία ενός δικαστή από το αιτούν κράτος εάν το επιτρέψει το κράτος εκτελέσεως της αποφάσεως.

- Οι λόγοι άρνησης της συνεργασίας είναι διάφοροι: π.χ. όταν το κράτος εκτελέσεως της αποφάσεως κρίνει ότι υφίστανται λόγοι εθνικής ασφάλειας ή κυριαρχίας ή όταν η εκτέλεση της αιτούμενης πράξης δεν υπόκειται στις αρμοδιότητες της δικαστικής εξουσίας του κράτους μέλους εκτελέσεως της αποφάσεως.

2.4. Προς το παρόν η Σύμβαση της Χάγης για τη λήψη μαρτυρικών αποδείξεων στην αλλοδαπή σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις της 18ης Μαρτίου 1970 εφαρμόζεται από 11 κράτη μέλη της Ένωσης, ενώ δεν την έχουν επικυρώσει η Αυστρία, το Βέλγιο, η Ελλάδα και η Ιρλανδία.

2.5. Θα ήταν ωστόσο σκόπιμο, προκειμένου να εξασφαλισθεί η εφαρμογή της αρχής της νομικής ασφάλειας, να ρυθμισθούν οι σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών που έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση της Χάγης της 18ης Μαρτίου 1970 και τα οποία αφορά ο παρών κανονισμός και των υπολοίπων κρατών μελών, μέσω της θέσπισης ενός νομικού μέσου που θα διαπνέεται, στο μέτρο του δυνατού, από το ίδιο με τον παρόντα κανονισμό και θα έχει παρεμφερές περιεχόμενο.

3. Η πρόταση κανονισμού

3.1. Η Ένωση έθεσε ως στόχο να διατηρήσει και να αναπτύξει ένα χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης στον οποίο να διασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών. Προκειμένου να δημιουργήσει βαθμιαία ένα τέτοιο χώρο η Κοινότητα θεσπίζει, μεταξύ άλλων, στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις, τα μέτρα τα οποία είναι αναγκαία για την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

3.2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά τη σύνοδό του στις 15 και 16 Οκτωβρίου 1999 στο Τάμπερε, υπενθύμισε ότι θα πρέπει να εκπονηθούν, στο πλαίσιο του άρθρου 65 της Συνθήκης, νέοι διαδικαστικοί κανόνες για τις διασυνοριακές υποθέσεις, ιδίως στον τομέα της διεξαγωγής αποδείξεων.

3.3. Δεδομένου ότι, για την έκδοση μίας απόφασης σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις ενώπιον δικαστηρίου ενός κράτους μέλους συχνά απαιτείται η προσκόμιση αποδείξεων ή η εκτέλεση άλλης διαδικαστικής πράξης σε άλλο κράτος μέλος, προτείνεται η επέκταση της εφαρμογής των αρχών που διέπουν τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 2000 περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξώδικων πράξεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις(2).

3.4. Κρίθηκε σκόπιμο, στο πλαίσιο της πρότασης, να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού τα μέτρα συνδρομής κατά την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων τα οποία προβλέπονται:

- από τον κανονισμό περί διαδικασιών αφερεγγυότητας

- από τη Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 περί δικαστικής αρμοδιότητας και εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων στις αστικές και στις εμπορικές υποθέσεις.

3.5. Ενώ ισχύει η αρχή σύμφωνα με την οποία η διαβίβαση της παραγγελίας για διεξαγωγή διαδικαστικής πράξης και η διεκπεραίωση της γίνονται απευθείας και κατά τον ταχύτερο δυνατό τρόπο μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών, προβλέπεται σαφώς ότι τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να δηλώσουν ότι επιθυμούν να ορίσουν μία μοναδική υπηρεσία αποστολής ή παραλαβής ή μία υπηρεσία η οποία εκπληρώνει ταυτόχρονα και τις δύο λειτουργίες για περίοδο πέντε ετών.

3.6. Προκειμένου να διασφαλισθεί ο υψηλότερος δυνατός βαθμός σαφήνειας και ασφάλειας του δικαίου, η παραγγελία διεξαγωγής διαδικαστικής πράξης πρέπει να διαβιβάζεται σε έντυπο το οποίο συμπληρώνεται στη γλώσσα του κράτους μέλους του δικαστηρίου εκτέλεσης ή σε μία άλλη αναγνωρισμένη, στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης διοικητικών ή νομικών υποθέσεων, από το κράτος αυτό γλώσσα.

3.7. Μία παραγγελία διεξαγωγής διαδικαστικής πράξης πρέπει να εκτελείται εντός δύο μηνών, και στην περίπτωση που αυτό δεν είναι δυνατόν, το δικαστήριο εκτέλεσης οφείλει να γνωστοποιεί στο αιτούν δικαστήριο τους λόγους οι οποίοι αντίκεινται στην ταχεία διεκπεραίωση της υπόθεσης.

3.8. Η δυνατότητα αρνήσεως εκτέλεσης της παραγγελίας διεξαγωγής διαδικαστικής πράξης θα πρέπει να περιορίζεται σε αυστηρώς περιορισμένες περιπτώσεις.

3.9. Τα κράτη μέλη που είναι συμβαλλόμενα μέρη των διεθνών Συμβάσεων της Χάγης, είναι ελεύθερα να συνάπτουν συμφωνίες με στόχο την επιτάχυνση ή την απλοποίηση της συνεργασίας στον τομέα της προσκόμισης αποδείξεων, εφόσον οι συμφωνίες και οι συμβάσεις αυτές συνάδουν προς τον παρόντα κανονισμό.

3.10. Σύμφωνα με το περιεχόμενο των άρθρων 1 και 2 του Πρωτοκόλλου σχετικά με τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας που έχουν προσαρτηθεί στη Συνθήκη, τα εν λόγω κράτη μέλη δεν συμμετέχουν στη διαδικασία υιοθέτησης της παρούσας πρότασης, μπορούν όμως να την υιοθετήσουν στην περίπτωση που το επιθυμούν. Επίσης, σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του Πρωτοκόλλου σχετικά με τη θέση της Δανίας που έχει προσαρτηθεί στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το εν λόγω κράτος μέλος δεν συμμετέχει στην υιοθέτηση του κανονισμού.

4. Γενικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί:

- με την επιλογή του κανονισμού ως του καταλληλότερου, λόγω της προστιθέμενης αξίας που παράγει, νομικού μέσου, δεδομένου ότι είναι δεσμευτικό ως προς όλα τα σημεία και εφαρμόζεται άμεσα από όλα τα κράτη μέλη·

- με το περιεχόμενο της πρότασης κανονισμού που έχει υποβληθεί για γνωμοδότηση, με τις παρατηρήσεις που συμπεριλαμβάνονται.

4.1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την υποστήριξή της προς την πρόταση κανονισμού, διότι επιθυμία της είναι να καταστεί η ΕΕ ένας χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία του εν λόγω χώρου είναι η υιοθέτηση μέτρων στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας, ιδιαίτερα όσον αφορά τις αστικές υποθέσεις, προκειμένου να μην παρεμποδίζονται ή να αποθαρρύνονται, τόσο οι πολίτες όσο και οι επιχειρήσεις, να ασκήσουν πλήρως τα δικαιώματά τους λόγω της ασυμβατότητας ή του πολύπλοκου χαρακτήρα των δικαστικών και διοικητικών συστημάτων των κρατών μελών.

4.2. Απαραίτητες προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου είναι τόσο η βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των δικαστηρίων όσο και η απλοποίηση των διαδικασιών και η διευκόλυνση της ανάληψης όλων εκείνων των ενεργειών που απαιτούνται για την εξάλειψη των αιτιών πρόκλησης δυσλειτουργιών και καθυστερήσεων.

4.3. Η ΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει την υποστήριξή της(3) προς την κατάργηση της μεταβατικής περιόδου για την προοδευτική δημιουργία ενός "χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης" που προβλέπεται από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, λόγω της μη εφαρμογής ή της μη ομοιόμορφης εφαρμογής των πράξεων που υιοθέτησαν οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών σχετικά με τον τομέα αυτό πριν από την υπογραφή της εν λόγω Συνθήκης.

4.4. Θα ήταν σκόπιμο να υπάρξει αναφορά στο κείμενο της πρότασης, στις συνέπειες των προτεινόμενων διατάξεων για την ενίσχυση ή τη βελτίωση των δικαιωμάτων των πολιτών που προσφεύγουν στη δικαιοσύνη και ειδικότερα των πολιτών των κρατών μελών. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα νομικά κείμενα θα πρέπει να είναι κατανοητά και να διευκολύνουν τη πρόσβαση στην παροχή της δημόσιας υπηρεσίας της δικαιοσύνης.

4.4.1. Η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να διατυπώσουν τις απόψεις τους σχετικά με την πρόταση κανονισμού οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι φορείς και για το λόγο αυτό κρίνει ότι το σχετικό έγγραφο θα πρέπει να διαβιβασθεί στα εθνικά κοινοβούλια και στις αρμόδιες αρχές της δικαστικής εξουσίας, προκειμένου να διασφαλισθεί η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάδοση, συζήτηση και γνώση της πρότασης.

4.5. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ενδεχόμενη ύπαρξη αντικρουόμενων κανόνων στα διάφορα κράτη μέλη, ειδικά όσον αφορά τις διατάξεις σχετικά με το βάρος της απόδειξης ή το κατά πόσον ορισμένες συγκεκριμένες αποδείξεις μπορούν να γίνουν αποδεκτές ή όχι. Η υιοθέτηση του κανονισμού δεν θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του βαθμού προστασίας που παρέχουν οι κανόνες προστατευτικού χαρακτήρα σε όλους τους πολίτες και ιδιαίτερα στους έχοντες περισσότερο ανάγκη από αυτή.

4.5.1. Θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο τροποποίησης των κανόνων που ισχύουν σχετικά με το βάρος της απόδειξης στην περίπτωση που ο αιτών επικαλείται γεγονότα που μπορούν να προκαλέσουν διακριτική μεταχείριση ή στην περίπτωση που τα αποδεικτικά στοιχεία είναι διαθέσιμα μόνο σε έναν από τους διαδίκους και αφορούν το αντικείμενο της διαδικασίας ή το βάσιμο των αποδεικτικών στοιχείων.

4.5.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι σε περίπτωση ύπαρξης αντικρουόμενων κανόνων θα πρέπει να εφαρμοσθεί το δίκαιο του αιτούντος κράτους μέλους. Προς το σκοπό αυτό κρίνεται σκόπιμη, προκειμένου να καλυφθούν και οι εν λόγω περιπτώσεις, η επέκταση της εφαρμογής της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που προβλέπει ότι στην περίπτωση αντικρουόμενων κανόνων επίλυσης των διαφορών μεταξύ ιδιωτών διαφορετικής εθνικότητας που έχουν υποβληθεί στο δικαστήριο ενός κράτους που έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Βρυξελλών της 27ης Σεπτεμβρίου 1968(4), υπερισχύουν οι κανόνες του δικαστηρίου που είναι αρμόδιο για την εκδίκαση της υπόθεσης.

4.6. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι οργανισμοί αποστολής και παραλαβής, που προβλέπεται από το άρθρο 3 της πρότασης κανονισμού ότι μπορούν να ορισθούν κατ' εξαίρεση, οδηγούν στην αποδυνάμωση της γενικής αρχής της άμεσης επικοινωνίας μεταξύ των δικαστικών οργάνων και πιστεύει ότι αυτή η διάταξη δεν συμβαδίζει με τα κριτήρια της κοινοτικής απλοποίησης και εναρμόνισης.

5. Ειδικές παρατηρήσεις

5.1. Είναι πιθανόν να προκληθεί σύγχυση κατά την εδαφική εφαρμογή της πρότασης. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τόσο οι ιδιαιτερότητες ορισμένων περιοχών, σύμφωνα με το άρθρο 299 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όσο και οι δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει ορισμένα κράτη μέλη έναντι των εν λόγω περιοχών. Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι, ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη προσκόμιση αποδείξεων, ο καθορισμός των αρμόδιων σχετικών οργανισμών είναι ανάγκη να πραγματοποιείται από την εθνική αρχή που έχει την εξωτερική ευθύνη στο εν λόγω κράτος, η οποία θα έχει κατά συνέπεια και την ευθύνη για την νομιμότητα των πράξεων των εν λόγω οργανισμών. Τα κράτη μέλη επιβάλλεται να προβούν στη θέσπιση των κατάλληλων διοικητικών και νομοθετικών μηχανισμών.

5.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η πρόταση έχει ως αποτέλεσμα την καθιέρωση του συμπληρωματικού χαρακτήρα των διαδικαστικών κανόνων που προβλέπονται από την ίδια την πρόταση για τομείς που ρυθμίζονται από τον κανονισμό περί διαδικασιών αφερεγγυότητας(5), αποκλείοντας από το πεδίο εφαρμογής της μόνον πολύ ειδικές περιπτώσεις (π.χ. τα πιστωτικά ιδρύματα και άλλους χρηματοοικονομικούς ενδιάμεσους φορείς).

5.3. Τα προβλεπόμενα στο σημείο 3 του άρθρου 11 της πρότασης είναι πιθανόν να συγκρούονται με το εσωτερικό σύστημα των κρατών μελών σχετικά με την προστασία των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων που συμφωνεί με το πνεύμα του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ. Για το λόγο αυτό χρειάζεται να προβλεφθεί ρητώς η επιφύλαξη της μη εφαρμογής στην περίπτωση που δεν διασφαλίζεται η εφαρμογή του συστήματος εγγυήσεων που προβλέπεται από τις κανονιστικές ρυθμίσεις ή τη νομολογία των κρατών μελών.

5.3.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι, σύμφωνα με την αρχή του σεβασμού των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, θα πρέπει να διασφαλισθεί η ύπαρξη ενός υψηλού βαθμού προστασίας, όπως προβλέπεται και από το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ειδικότερα όσον αφορά τα δικαιώματα σχετικά με την εξασφάλιση ίσης μεταχείρισης των διαδίκων κατά τη διάρκεια της διαδικασίας που προβλέπεται από το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών.

5.3.2. Κρίνεται σκόπιμο να προστεθεί ένα νέο σημείο 5 στο άρθρο 11 της πρότασης, με το ακόλουθο περιεχόμενο: "Η αποδεικτική ισχύς που αναγνωρίζουν οι εθνικές αρχές στα αναγνωρισμένα πιστοποιητικά ληξιαρχικών πράξεων (ή οιαδήποτε άλλη πιστοποίηση που σχετίζεται άμεσα με το ζήτημα της διεξαγωγής απόδειξης που προβλέπεται από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού) που χορηγήθηκαν από τις αρχές άλλου κράτους μέλους, πρέπει να είναι η ίδια με αυτή των πιστοποιητικών που εκδίδουν οι εθνικές αρχές, στο βαθμό που αφορούν το ίδιο ζήτημα". Το κείμενο αυτό συμβαδίζει περισσότερο με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου(6).

5.3.3. Σε κάθε περίπτωση η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα πιστοποιητικά που εκδίδουν οι αρχές ενός κράτους μέλους θα πρέπει να ισχύουν στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, σύμφωνα με την αρχή της "αμοιβαίας αναγνώρισης", χωρίς να επηρεάζουν αρνητικά την εφαρμογή των κανόνων που αφορούν τη δημόσια τάξη.

5.4. Στις προϋποθέσεις άρνησης της εκτέλεσης είναι απαραίτητο να προβλέπεται ρητώς η εξαίρεση του δικαστή για λόγους ανωτέρας βίας στις περιπτώσεις που δεν καλύπτονται από τα προβλεπόμενα στο σημείο 2 του άρθρου 11, που δίδει την εντύπωση ότι αναφέρεται μόνο στις "ειδικές διαδικασίες".

5.4.1. Όσον αφορά την περίπτωση 3 του άρθρου 13 της πρότασης, κρίνεται σκόπιμη η θέσπιση ενός "ad hoc" μηχανισμού επίλυσης των διαφορών. Αν γίνει δεκτή η διατύπωση της πρότασης, θα προκύψει υποβάθμιση του δικαστηρίου του κράτους μέλους που ζητεί να του αναγνωρισθεί η αρμοδιότητα της επίλυσης της διαφοράς έναντι του κράτους μέλους που ζητεί τη διεξαγωγή απόδειξης.

5.4.2. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ θεωρεί ανεπαρκή την εκχώρηση αρμοδιοτήτων, με στόχο την "επίλυση των δυσχερειών που μπορούν να προκύψουν σε σχέση με μία παραγγελία" (άρθρο 4-1 β), στην Κεντρική Αρχή του κάθε κράτους μέλους, και εκφράζει την ανησυχία της για το ενδεχόμενο να υπάρξει άρνηση εκδίκασης, κάτι που θα πρέπει με κάθε τρόπο να αποφευχθεί.

5.5. Θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται να επιβαρύνονται οι προσφεύγοντες στη δικαιοσύνη με την πραγματοποίηση δυσανάλογων δαπανών ή να τυγχάνουν διακριτικής μεταχείρισης λόγω της εθνικότητάς τους. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της διότι η διατύπωση του σημείου 2 του άρθρου 16 δεν αναφέρεται μόνον στη "καταβολή των εξόδων", αλλά δημιουργεί και τις προϋποθέσεις για την εφαρμογή της υποχρέωσης εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα ["cautio iudicatum solvi"(7)] για τους υπηκόους των κρατών μελών που δεν είναι κάτοικοι του κράτους μέλους στο οποίο πραγματοποιείται η αποδεικτική διαδικασία, γεγονός που συνιστά διακριτική μεταχείριση.

5.5.1. Όσον αφορά την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων θα πρέπει να αποφευχθεί με κάθε τρόπο η καταβολή εγγυήσεων από τους διαδίκους που αποτελεί διακριτική μεταχείριση.

5.6. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να διασφαλισθεί η νόμιμη χρήση των στοιχείων προσωπικού χαρακτήρα που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των ενεργειών για την προσκόμιση αποδείξεων στις αστικές υποθέσεις καθώς και η εφαρμογή της νομοθεσίας που αφορά την προστασία της προσωπικής ζωής.

5.6.1. Η συγκέντρωση, επεξεργασία και χρήση στοιχείων προσωπικού χαρακτήρα θα πρέπει να βασίζεται στις αρχές που προβλέπονται από τη Συμφωνία του Συμβουλίου της Ευρώπης της 28ης Ιανουαρίου 1981 και τη Σύσταση αριθ. 8715 της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης της 17ης Σεπτεμβρίου 1987.

5.7. Όσον αφορά το περιεχόμενο του σημείου 1 του άρθρου 19 της πρότασης κανονισμού, σύμφωνα με το οποίο ο παρών κανονισμός υπερισχύει στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων που περιλαμβάνονται στις συμβάσεις που έχουν συναφθεί από τα κράτη μέλη, θα πρέπει να επισημανθεί ότι το εν λόγω περιεχόμενο αντιβαίνει ενδεχομένως στην νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου(8). Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα μπορούσε να υπάρξει διόρθωση της διατύπωσης του εν λόγω σημείου ώστε να διασφαλισθεί τόσο η υπεροχή του κανονισμού έναντι των συμβάσεων που διέπουν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών όσο και η τήρηση των συμφωνιών που συνάπτονται μεταξύ των εν λόγω κρατών και τρίτων κρατών. Αυτή φαίνεται ότι είναι η καταλληλότερη λύση στο πλαίσιο του σεβασμού της κανονιστικής ιεραρχίας που διέπει τις σχέσεις Διεθνούς Δικαίου και Κοινοτικού Δικαίου, σύμφωνα και με το άρθρο 307 της Συνθήκης των ΕΚ. Σε κάθε περίπτωση κρίνεται σκόπιμο οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών να αποσκοπούν στην τελειοποίηση του συστήματος που καθιερώνει η πρόταση κανονισμού, και προς το σκοπό αυτό την ιδανικότερη μορφή συμβάσεων συνιστούν οι αποκαλούμενες "μεικτές συμφωνίες".

5.7.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ως ιδιαίτερα θετικό το περιεχόμενο του άρθρου 19, παράγραφος 2, διότι συμβάλλει στην προώθηση των προσπαθειών για την επίτευξη ενός από τους στόχους της ΕΕ, προβλέπει τη δυνατότητα λήψης μέτρων για τη διευκόλυνση της συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων μεταξύ των κρατών μελών και μπορεί να συμβάλει στη διασφάλιση της επιτάχυνσης της διαδικασίας πραγματοποίησης διασυνοριακών ανακρίσεων. Επίσης θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι προβλεπόμενες συμφωνίες θα πρέπει να σέβονται το κοινοτικό κεκτημένο και να είναι ανοικτές σε όλα τα υπόλοιπα κράτη μέλη.

5.8. Η ΟΚΕ επαναβεβαιώνει(9) την αναγκαιότητα θέσπισης απλών διαδικασιών προσφυγής ταχείας εφαρμογής και για το λόγο αυτό ζητεί τόσο από την Επιτροπή όσο και από το Συμβούλιο τη διατύπωση κανονιστικών προτάσεων που να συμβάλλουν στην διαμόρφωση ομοιόμορφων διαδικασιών και στη επιτάχυνση της εφαρμογής τους (π.χ. θέσπιση ενός ευρωπαϊκού τίτλου για τη λήψη προληπτικών μέτρων).

Βρυξέλλες, 28 Φεβρουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Η αίτηση δικαστικής συνδρομής αποτελεί τον ισχύοντα μηχανισμό μέσω του οποίου η δικαστική αρχή ενός κράτους ζητεί από την αρμόδια αρχή ενός άλλου κράτους την εκτέλεση, στην επικράτεια της αρμοδιότητάς της, συγκεκριμένων ανακριτικών ή άλλων δικαστικών πράξεων, ειδικότερα δε τη διεξαγωγή αποδείξεων.

(2) ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 37.

(3) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την επίδοση και την κοινοποίηση στα κράτη μέλη δικαστικών και εξώδικων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις"· ΕΕ C 368 της 20.12.1999, σ. 47.

(4) Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 9ης Νοεμβρίου 2000, Coreck Maritime, υπόθεση C-387/98.

(5) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1346/2000 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου περί διαδικασιών αφερεγγυότητας, ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 1-19.

(6) Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 2.12.1997, Υπόθεση Ευθαλία Δαφέκη, C-336/94, σχετικά με την άρνηση των γερμανικών αρχών να αποδεχθούν την αποδεικτική ισχύ των πιστοποιητικών προσωπικής κατάστασης που εξέδωσαν οι ελληνικές αρχές.

(7) Κατάσταση που έχει επανειλημμένα καταδικασθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο· Υποθέσεις C-43/95, Data Delecta, Απόφαση της 26.9.1996, Απόφαση Ηayes της 20.3.1997· Απόφαση Αustin της 10.2.1997.

(8) Απόφαση της 2ας Αυγούστου 1993, Levy, Υπόθεση C-158· Απόφαση της 28ης Μαρτίου 1995, Evans Medical, Υπόθεση C-324/93.

(9) Γνωμοδότηση CES 233/2000 σχετικά με την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις", Εισηγητής: ο κ. Malosse, EE C 117 της 26.4.2000, σ. 6.