ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκου Κοινοβουλιού και του Συμβούλιο σχετικά με τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα ορισμένων ρύπων από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΦΑΚΕΛΟΥ

- Η πρόταση [COM(1998)415 τελικό - 1998/0225 (COD)] υποβλήθηκε στο Συμβούλιο στις 8 Ιουλίου 1998 (ΕΕ C 300, 29.09.1998, σ. 6)

- Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη της στις 27 Ιανουαρίου 1999, ΟΚΕ 1999/67). Η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε κατά τη συνεδρίασή της 30ής Ιουνίου 1999 να μην εκδώσει γνώμη.

- Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε την γνώμη του (σε πρώτη ανάγνωση) κατά τη σύνοδο της ολομελείας του, στις 14 Απριλίου 1999.

- Η Επιτροπή ενέκρινε την τροποποιημένη πρότασή της στις 25 Νοεμβρίου 1999 COM(1999)611 τελικό.

- Κατά τη συνεδρίασή του της 22ας Ιουνίου 2000, το Συμβούλιο κατέληξε ομόφωνα σε πολιτική συμφωνία στο θέμα της έγκρισης της κοινής θέσης.

- Tο Συμβούλιο ενέκρινε την κοινή θέση του στις 7 Νοεμβρίου 2000.

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής ήταν η αναπροσαρμογή των οριακών τιμών εκπομπής που ίσχυαν για τις μονάδες για τις οποίες είχε εκδοθεί άδεια λειτουργίας, πριν από την έναρξη ισχύος της πρότασης και η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 88/609, για να συμπεριληφθούν οι αεροστρόβιλοι από την ίδια ημερομηνία. Στην κοινή θέση περιλαμβάνονται επίσης αυστηρότερες απαιτήσεις από τις ισχύουσες σήμερα για τις μονάδες, η άδεια των οποίων εκδόθηκε πριν από την 1η Ιουλίου 1987, τις αποκαλούμενες "υφιστάμενες μονάδες".

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1. Παρατηρήσεις γενικής μορφής

Το κύριο στοιχείο που αποτέλεσε το επίκεντρο των διαπραγματεύσεων ήταν κατά πόσο όφειλε να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της πρότασης της Επιτροπής, για να ισχύσουν αυστηρότερες απαιτήσεις για τις υφιστάμενες μονάδες, από τις απαιτήσεις που εφαρμόζονται σήμερα βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας και η μορφή που έπρεπε να λάβουν οι απαιτήσεις αυτές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβουλίου επιδίωξε, κατά την πρώτη ανάγνωσή του, να συμπεριλάβει τις υφιστάμενες μονάδες στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης και πρότεινε τις ανώτατες οριακές τιμές εκπομπών που θα πρέπει να εφαρμοστούν από την 1 Ιανουαρίου 2005 για τις μονάδες αυτές. Η Επιτροπή δεν συμμερίστηκε την άποψη που υποστήριζε το Κοινοβούλιο την εποχή εκείνη. Όπως έκρινε η Επιτροπή η πρόταση τροποποίησης της οδηγίας για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης αποτελεί μέρος της συνολικής δέσμης μέτρων για την καταπολέμηση της οξίνισης και του όζοντος, το κύριο στοιχείο της οποίας είναι η πρόταση οδηγίας για τα εθνικά όρια εκπομπών (ΕΟΕ) [1]. H Επιτροπή έκρινε ότι η τελευταία αυτή πρόταση θα αποτελούσε τον περιβαλλοντικά αποδοτικότερο και αποτελεσματικότερο, από την πλευρά του κόστους, τρόπο για να επιτευχθεί η απαιτούμενη μείωση των ρυπογόνων εκπομπών, ούτως ώστε να εκπληρωθούν οι κοινοτικοί στόχοι για την οξίνιση και το όζον και δεν συμπεριέλαβε, ως εκ τούτου, νέες διατάξεις για τις υφιστάμενες μονάδες, στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης (ΜΕΚ).

[1] COM(1999)125 1999/0067(COD)

Το Συμβούλιο αποφάσισε στην κοινή του θέση να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της πρότασης της Επιτροπής, για να συμπεριληφθούν και οι ρυθμίσεις για τις υφιστάμενες μονάδες. Καθώς το Συμβούλιο κατέληξε στην κοινή του θέση και για τις δύο προτάσεις που αφορούσαν τα ΕΟΕ και τις ΜΕΚ, από κοινού, η Επιτροπή ήταν σε θέση να εκτιμήσει εάν και με τις δύο αυτές προτάσεις, λαμβανόμενες από κοινού, επιτυγχανόταν αποδεκτό επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας. Σε συνάρτηση με το σημείο αυτό, η Επιτροπή θεώρησε ότι ήταν σε θέση να αποδεχθεί την κοινή θέση επί της πρότασης για τις ΜΕΚ, η οποία περιλάμβανε νέες διατάξεις για τις υφιστάμενες (πριν από το 1987) μονάδες. Παρά το γεγονός ότι οι κοινές θέσεις επί των προτάσεων για τα ΕΟΕ και τις ΜΕΚ δεν είχαν ως αποτέλεσμα να επικρατήσει το καλύτερο δυνατό σχήμα μείωσης των ρυπογόνων εκπομπών με κριτήριο την αποδοτικότητα από την πλευρά του κόστους, θα οδηγήσουν σε αξιοσημείωτη μείωση των εκπομπών. Η κοινή θέση για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης θα έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων στο χώρο των μεγάλων εγκαταστάσεων καύσης. Επιπλέον, με την κοινή θέση καθορίζονται σαφή περιβαλλοντικά πρότυπα για τις υφιστάμενες μονάδες, που θα χρειαστεί να τηρηθούν στην εκκρεμή διαδικασία διεύρυνσης της Κοινότητας.

Συνοψίζοντας, υπάρχει πλέον μία άποψη που συμμερίζονται τόσο το Κοινοβούλιο, όσο και το Συμβούλιο, η οποία βασίζεται στη βασική αρχή ότι θα πρέπει να συμπεριληφθούν νέες και αυστηρότερες διατάξεις για τις υφιστάμενες μονάδες, από τις ισχύουσες σήμερα στο πλαίσιο των διατάξεων της οδηγίας 88/609.

3.2. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου οι οποίες έγιναν πλήρως ή εν μέρει αποδεκτές από την Επιτροπή και οι οποίες ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Τροπολογίες 1, 3, 5, 15

Η Επιτροπή έκανε αποδεκτή την Τροπολογία 1, την Τροπολογία 3 εν μέρει και τις Τροπολογίες 5 και 15 κατ´αρχήν και οι τροπολογίες αυτές αντανακλώνται στην κοινή της θέση. Η Τροπολογία 1, στην οποία επαναδιατυπώνεται ο στόχος της στρατηγικής της Κοινότητας στα θέματα της οξίνισης ενσωματώνεται στην αιτιολογική σκέψη 4. Η βασική αρχή της Τροπολογίας 5 σχετικά με τις μελλοντικές αναπροσαρμογές των εφαρμοστέων οριακών τιμών εκπομπών αντανακλάται στην αιτιολογική σκέψη 7 και στην προβλεπόμενη στο άρθρο 4 διαδικασία της επανεξέτασης. Παρομοίως, η βασική αρχή στην οποία θεμελιώνεται η Τροπολογία 3, στην οποία εξετάζονται οι δυνατότητες προσφυγής σε χρηματοοικονομικά μέσα αντιμετωπίζεται επίσης στο άρθρο 4. Η βασική αρχή της Τροπολογίας 15 σχετικά με τη διάθεση των πληροφοριών που αφορούν τις εκπομπές στο κοινό και τους αρμόδιους οργανισμούς, στο βαθμό που αυτό συμβαδίζει με την κατάρτιση ενός μητρώου εκπομπής ρύπων, όπως προβλέπονται στην οδηγία σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC) αντικατοπτρίζεται επίσης στην αιτιολογική σκέψη 7.

3.3. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που δεν έγιναν αποδεκτές από την Επιτροπή και οι οποίες δεν έχουν συμπεριληφθεί στην κοινή θέση

Τροπολογίες 2, 4, 6, 7, 11, 13

Η Επιτροπή δεν έκανε αποδεκτή την Τροπολογία 2, δεδομένου ότι σχετίζεται με ένα μέρος του Πρωτοκόλλου του Όσλο του 1994, που αναφέρεται στη σύμβαση της Γενεύης του 1979 για τη διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση σε μεγάλες αποστάσεις και παραπέμπει στις οριακές τιμές εκπομπών της οδηγίας 88/609. Οι τιμές αυτές υπόκεινται σε αναθεώρηση, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής.

Η Επιτροπή δεν είναι επίσης δυνατόν να αποδεχθεί την Τροπολογία 4, που αποβλέπει στη διεύρυνση του πεδίου της πρότασης, ώστε να συμπεριληφθούν οι αεριοστρόβιλοι που λειτουργούν σε εξέδρες ανοικτής θάλασσας και κάθε τεχνική συσκευή που χρησιμοποιείται για την προώθηση οχημάτων, πλοίων και αεροσκαφών. Οι αεριοστρόβιλοι των εξεδρών ανοικτής θάλασσας αποκλείονται από το πεδίο που καλύπτει η πρόταση, λόγω των χαρακτηριστικών λειτουργίας αυτών των εγκαταστάσεων. Δεδομένου ότι η εν λόγω πρόταση αφορά εκπομπές από ακίνητες πηγές, δεν αρμόζει να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής, ώστε να καλύπτει και τις συσκευές προώθησης.

Επίσης, δεν ήταν δυνατόν να γίνει αποδεκτή η Τροπολογία 6, που προτείνει τη διαγραφή της παρέκκλισης για το Βασίλειο της Ισπανίας, στην οδηγία 88/609, δεδομένου ότι οι σχετικές εγκαταστάσεις πρέπει να τεθούν σε λειτουργία πριν από το τέλος του 2005, ώστε να εξακολουθήσουν να είναι επιλέξιμες για τη χορήγηση παρέκκλισης.

Οι Τροπολογίες 7, 11 και 13 προτείνουν αυστηρότερες οριακές τιμές εκπομπών, από εκείνες που προτείνει η Επιτροπή, για τα στερεά και αέρια καύσιμα για τις εγκαταστάσεις στις οποίες χορηγείται άδεια λειτουργίας, μετά την 1η Ιανουαρίου 2000. Η πρόταση της Επιτροπής, η οποία αναπτύχθηκε με βάση την αξιολόγηση των τρεχουσών τεχνολογικών επιδόσεων, αποβλέπει στον καθορισμό ελαχίστων προτύπων, τα οποία θα μπορούσαν να ισχύσουν σε κοινοτικό επίπεδο. Η προσέγγιση αυτή θα δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να εφαρμόσουν αυστηρότερες οριακές τιμές εκπομπών, εφόσον αυτές δικαιολογούνται από τις τοπικές συνθήκες, ή να ανταποκριθούν στους στόχους των εκπομπών για το διοξείδιο του θείου και τα οξείδια του αζώτου, οι οποίοι στόχοι προκύπτουν από την εκκρεμή πρόταση της Επιτροπής αναφορικά με τα ανώτατα όρια εκπομπών, σε εθνικό επίπεδο. Παρομοίως, δεν θα πρέπει να έχει δυσμενή αντίκτυπο στις περιβαλλοντικές επιδόσεις των μεγάλων εγκαταστάσεων καύσης, εφόσον η αξιολόγηση πραγματοποιείται σε ολοκληρωμένη βάση. Η Επιτροπή δεν θεωρεί, στο πλαίσιο αυτό, ότι πρέπει να θεσπιστούν αυστηρότερες οριακές τιμές εκπομπών και δεν ήταν, συνεπώς, σε θέση να αποδεχθεί τις τροπολογίες αυτές.

3.4. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που δεν αντικατοπτρίζονται στην πρόταση της Επιτροπής αλλά αντικατοπτρίζονται εν μέρει στην κοινή θέση του Συμβουλίου

Τροπολογίες 8, 10, 12, 14 και 20

Η κύρια διαφορά μεταξύ της πρότασης της Επιτροπής και της κοινής θέσης του Συμβουλίου έγκειται στην ενσωμάτωση αυστηρότερων διατάξεων για τις υφιστάμενες μονάδες από τις σήμερα ισχύουσες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε με τις Τροπολογίες 8, 10, 12, 14 και 20 την αναθεώρηση των οριακών τιμών εκπομπών που ισχύουν για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης, για τις οποίες έχει χορηγηθεί άδεια λειτουργίας μεταξύ της 1ης Ιουλίου 1987 και της 1ης Ιανουαρίου 2000 και την εφαρμογή, επίσης, των προαναφερόμενων οριακών τιμών εκπομπών στις εγκαταστάσεις εκείνες για τις οποίες χορηγήθηκε άδεια λειτουργίας, πριν από την 1η Ιουλίου 1987. Η Επιτροπή δεν έκανε αποδεκτές τις τροπολογίες αυτές και δεν τις συμπεριέλαβε στην τροποποιημένη πρότασή της.

Παρά το ότι δεν επέρχονται μεταβολές στην κοινή θέση στις απαιτήσεις για τις μονάδες για τις οποίες η άδεια λειτουργίας έχει χορηγηθεί μετά την 1η Ιουλίου 1987 και την ημερομηνία έναρξης ισχύος της τρέχουσας πρότασης, συμπεριλαμβάνονται νέες ρυθμίσεις για τις υφιστάμενες μονάδες, οι οποίες συμβαδίζουν σε αρκετά μεγάλο βαθμό με τις προθέσεις των Τροπολογιών 8, 10, 12, 14 και 20. Οι τροπολογίες αυτές αντικατοπτρίζονται πλέον σε κάποιο βαθμό στην κοινή θέση, μέσω της διάταξης του άρθρου 4, με την οποία αξιώνεται η εφαρμογή των απαιτήσεων για τις νέες μονάδες, όπως αυτές καθορίζονται στην οδηγία 88/609, στις υφιστάμενες μονάδες, από την 1η Ιανουαρίου 2008. Η ανάγκη αναπροσαρμογής της προσέγγισης αυτής, λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών χαρακτηριστικών στοιχείων που εμφανίζουν οι κλάδοι των μεγάλων εγκαταστάσεων καύσης στα κράτη μέλη αναγνωρίζεται επίσης από τη διάταξη του άρθρου 4, με την ενσωμάτωση της εναλλακτικής επιλογής συμμόρφωσης με τις απαιτούμενες προδιαγραφές για τις υφιστάμενες μονάδες, μέσω της εφαρμογής ενός εθνικού προγράμματος, το οποίο θα οδηγήσει στην επίτευξη των αυτών επιπέδων μείωσης των εκπομπών.

Στο κείμενο που ακολουθεί σημειώνονται οι υπόλοιπες βασικές αλλαγές μεταξύ της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής και της κοινής θέσης.

Διατάξεις για τη βιομάζα (Άρθρο 2.11 και Παράρτημα VI.B)

Ο ορισμός της βιομάζας (Άρθρο 2.11) προσαρμόζεται κατά τρόπο ώστε να εξασφαλιστεί η συνοχή με τις διατάξεις της εκκρεμούς οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καύση των αποβλήτων. Με τις αλλαγές που επέρχονται στον ορισμό εξασφαλίζεται ότι οι μη καλυπτόμενες από την πρόταση καύσης των αποβλήτων απαλλαγές καλύπτονται από την πρόταση για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης. Επιπλέον, στην περίπτωση της βιομάζας, οι οριακές τιμές εκπομπής NOx που θα εφαρμόζονται στην περίπτωση μονάδων, η άδεια λειτουργίας των οποίων εκδόθηκε έπειτα από την έναρξη ισχύος της παρούσας πρότασης και των οποίων η θερμική ικανότητα ανέρχεται από 50 έως 100 MWth ισούται με 400 mg/Nm3 και με 200 mg/Nm3 για τις μονάδες εκείνες η θερμική ικανότητα των οποίων είναι μεγαλύτερη των 300 MWth, σε σύγκριση με αντίστοιχες τιμές 350 mg/Nm3 και 300 mg/Nm3 που είχαν προταθεί από την Επιτροπή

Διατάξεις για τη συνδυαζόμενη θερμότητα και ισχύ (Άρθρο 7)

Το κείμενο έχει τροποποιηθεί, για να αποσαφηνίζεται ότι αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών να εξασφαλίζουν ότι εξετάζεται η τεχνική και οικονομική σκοπιμότητα της πρόβλεψης της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ενέργειας στις περιπτώσεις των νέων μονάδων, η άδεια λειτουργίας των οποίων εκδίδεται έπειτα από την έναρξη ισχύος της παρούσας πρότασης καθώς και στην περίπτωση άλλων μονάδων, για τις οποίες πρόκειται να ισχύσει επέκταση της ικανότητάς τους μεγαλύτερη των 50 MWth, επίσης μετά από την έναρξη ισχύος της παρούσας πρότασης. Στις περιπτώσεις που η σκοπιμότητα αυτή επιβεβαιώνεται, επιτρέπεται επίσης η ανάπτυξη των εγκαταστάσεων, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης που επικρατεί στην αγορά και στο κύκλωμα διανομής.

Διατάξεις εκμετάλλευσης εγχώριων καυσίμων (Άρθρο 6)

Οι διατάξεις του άρθρου 6, σύμφωνα με τις οποίες επιτρέπεται η υπέρβαση των καθοριζομένων οριακών τιμών εκπομπής στις περιπτώσεις των εγκαταστάσεων, η άδεια λειτουργίας των οποίων εκδόθηκε μετά την 1η Ιουλίου 1987, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι οριακές τιμές εκπομπών δεν είναι δυνατόν να γίνουν σεβαστές, λόγω της φύσης του εγχώριου λιγνίτη, δεν θα επιτρέπεται να εφαρμόζονται πλέον για τις μονάδες εκείνες, η άδεια λειτουργίας των οποίων εκδόθηκε έπειτα από την έναρξη ισχύος της παρούσας πρότασης. Αλλά και τα ποσοστά αποθείωσης που ισχύουν για τις νέες εγκαταστάσεις, οι οποίες χρησιμοποιούν εγχώρια στερεά καύσιμα, σύμφωνα με το παράρτημα VIII.B, που εφαρμόζονται βάσει του άρθρου 5.2, όταν δεν είναι δυνατόν να γίνουν σεβαστές οι οριακές τιμές εκπομπών του παραρτήματος III.B, έχουν τροποποιηθεί. Το εφαρμοστέο ποσοστό ανέρχεται σε 92%, στις περιπτώσεις μονάδων οι οποίες έχουν δυναμικό από 50 έως 100 MWth αλλά και για μονάδες το δυναμικό των οποίων είναι μεγαλύτερων των 300 MWth, σε σύγκριση με 90% και 95%, αντιστοίχως, στην πρόταση της Επιτροπής.

Ρυθμίσεις για τους αεριοστροβίλους (Παράρτημα VI)

Οι ανώτατες οριακές τιμές εκπομπών που ανέρχονται σε 75 mg/Nm3, οι οποίες ισχύουν στην περίπτωση της συνδυασμένης χρήσης θερμότητας και ισχύος, σε περιπτώσεις που η συνολική αποδοτικότητα είναι ανώτερη του 75%, θα εφαρμόζονται επίσης και στην περίπτωση του συνδυασμένου κύκλου εφαρμογών, όταν η αποδοτικότητα του κύκλου είναι μεγαλύτερη από 55%.

Η Επιτροπή μπορεί να κάνει αποδεκτές τις μεταβολές αυτές, στο πλαίσιο του συνολικού κειμένου της κοινής θέσης.

3.5. Νέες διατάξεις που θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο

Αναδιαμόρφωση

Αντί να προχωρήσει σε τροποποίηση της οδηγίας 88/609, το Συμβούλιο αποφάσισε να προχωρήσει σε αναδιαμόρφωση της οδηγίας. Συνεπεία αυτού εντάχθηκαν πολλές πρόσθετες αιτιολογικές σκέψεις και μεταβλήθηκε η αρίθμηση ορισμένων άρθρων. Η Επιτροπή κρίνει ότι η .αναδιαμόρφωση της οδηγίας 88/609 θα διευκολύνει τη μεταφορά των ρυθμίσεων στην εθνική νομοθεσία και την μεταγενέστερη εκτέλεσή τους και είναι, συνεπώς, σε θέση να την υποστηρίξει.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Το Συμβούλιο κατέληξε ομόφωνα στην αποδοχή της κοινής θέσης. Οι διατάξεις για τις υφιστάμενες μονάδες και τα νέα εφαρμοστέα πρότυπα για τις μονάδες, η άδεια λειτουργίας των οποίων εκδίδεται έπειτα από την έναρξη ισχύος της πρότασης θα έχουν ως συνέπεια τη σημαντική βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων στο χώρο των μεγάλων εγκαταστάσεων καύσης. Οι διατάξεις για τους αεροστροβίλους αντικατοπτρίζουν τις τάσεις των τεχνολογικών επιλογών που επικρατούν στον κλάδο της ηλεκτροπαραγωγής. Το χρονοδιάγραμμα για την θέσπιση των νέων διατάξεων αναφορικά με τις υφιστάμενες μονάδες είναι ρεαλιστικό, στο επίπεδο όλης της Κοινότητας, λαμβανομένων υπόψη των μέτρων που θα χρειαστεί να τεθούν σε εφαρμογή. Η Επιτροπή είναι, κατά συνέπεια, σε θέση να αποδεχθεί και να υποστηρίξει την κοινή θέση.