Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προαγωγή της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας βάσει της ζήτησης για χρήσιμη θερμότητα στην εσωτερική αγορά ενέργειας"

(2003/C 244/01)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προαγωγή της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας βάσει της ζήτησης για χρήσιμη θερμότητα στην εσωτερική αγορά ενέργειας (COM(2002) 415 τελικό - 2002/0185 (COD))·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της 5ης Σεπτεμβρίου 2002, να ζητήσει τη γνωμοδότησή της δυνάμει του άρθρου 175, πρώτη παράγραφος, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της, της 26ης Ιουλίου 2002, να αναθέσει την κατάρτιση γνωμοδότησης επί του θέματος στην επιτροπή "Βιώσιμη Ανάπτυξη"·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: κοινοτική στρατηγική για την προώθηση της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού (CHP) και την άρση των εμποδίων στην ανάπτυξή της (CdR 382/97 fin)(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την προπαρασκευή της εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κυότο (CdR 295/1999 fin)(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την "Προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας" (CdR 191/2000 fin)(3)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών - Σχέδιο Δράσης για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (CdR 270/2000 fin)(4)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής "Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού" (CdR 38/2001 fin)(5)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 344/2002 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή "Βιώσιμη ανάπτυξη" στις 12 Δεκεμβρίου 2002 (εισηγήτρια: η κα Michele Eybalin (ΓΑΛ-ΕΣΚ), Μέλος του Περιφερειακού Συμβουλίου της Rhone-Alpes, Γαλλλία - ΕΣΚ)·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 49η σύνοδο ολομέλειας της 9ης και 10ης Απριλίου 2003 (συνεδρίαση της 9ης Απριλίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει αυτό που η Επιτροπή, με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προαγωγή της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας βάσει της ζήτησης για χρήσιμη θερμότητα στην εσωτερική αγορά ενέργειας, είναι αποφασισμένη να δημιουργήσει, δηλαδή ένα πλαίσιο το οποίο συμβάλλει στην αισθητή αύξηση του μεριδίου της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας στο σύνολο της παραγόμενης στην ΕΕ ενέργειας και το οποίο συνιστά, ταυτόχρονα, ένα σημαντικό βήμα προς μία ορθολογικότερη χρήση της ενέργειας και προς την κατεύθυνση της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

1.2. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει την ανάγκη καταβολής κοινών και συνεπών προσπαθειών για την επίτευξη του στόχου, που τέθηκε το 1997 στην Ανακοίνωση σχετικά με μία κοινοτική στρατηγική για την προώθηση της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού (CHP) και την άρση των εμποδίων στην ανάπτυξή της, δηλαδή την αύξηση του ποσοστού του μεριδίου της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας από 9 % το 1994 σε 18 % το 2010.

1.3. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας, η οποία αποτελεί μέρος της κοινοτικής στρατηγικής, συνιστά ουσιώδες στοιχείο της προσπάθειας κατά των αλλαγών του κλίματος που επιβάλλεται προκειμένου να τηρηθούν οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στο Κυότο.

1.4. Η ΕΤΠ επιμένει ότι το μέγεθος του δυναμικού μείωσης των αερίων του θερμοκηπίου από τη συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας, το οποίο υπολογίζεται σε τουλάχιστον 65 Mt CO2 (στην Ανακοίνωση της ΕΚ για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την αλλαγή του κλίματος), είναι δυνατόν να επιτευχθεί εν μέρει με ανταγωνιστικό κόστος.

1.5. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής της για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, να ενισχύσει τον έλεγχο της ζήτησης ενέργειας, πράγμα στο οποίο η συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά.

1.6. Η ΕΤΠ επιμένει όσον αφορά το δυναμικό δημιουργίας θέσεων εργασίας από την εν λόγω τεχνολογία, υποκαθιστώντας την εισαγωγή καυσίμων με την αποτελεσματικότερη χρήση τους.

1.7. Η ΕΤΠ ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν την ουσιαστική συμβολή των περιφερειακών και τοπικών αρχών μέσω των συγκεκριμένων εμπειριών τους, καθώς αυτές συμμετέχουν συχνά στη διαχείριση και την ανάπτυξη της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας με την κατασκευή και τη συντήρηση δικτύων θερμότητας, τα οποία αντιπροσωπεύουν καίρια διακυβεύματα για την εδαφική συνοχή.

1.8. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει την ανάγκη να απαιτηθούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις και να υπάρξει συμπαράσταση προς τα κράτη μέλη κατά την επιλογή των μέτρων που θα επιτρέψουν την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των υφιστάμενων δυναμικών συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας, χωρίς να θίγεται η αρχή της επικουρικότητας.

1.9. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο στόχος της ανάπτυξης της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας δεν θα ήταν δυνατόν να επιτευχθεί εάν εξακολουθούν να υφίστανται ανταγωνιστικά μειονεκτήματα για την εν λόγω τεχνολογία, η οποία είναι ελάχιστα ρυπαντική, εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν λαμβάνονται υπόψη οι εξωτερικές δαπάνες των παραδοσιακών μεθόδων παραγωγής ενέργειας. Επομένως, τα διάφορα εφαρμοζόμενα ή προς εφαρμογή μέτρα από τα κράτη μέλη παραμένουν μεσοπρόθεσμα απαραίτητα.

1.10. Τέλος, η ΕΤΠ θεωρεί ότι το σχέδιο οδηγίας δεν ανταποκρίνεται στο μέγεθος των προαναφερόμενων διακυβευμάτων. Δεν παρατίθενται αριθμητικά οι στόχοι συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας, ούτε στο επίπεδο των κρατών ούτε στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν αναλήφθηκαν δεσμεύσεις και η διάσταση της προαγωγής παραμένει σε δεύτερη μοίρα προς όφελος της παρουσίασης μίας μεθόδου ορισμού της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας.

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

2.1. Ορισμός της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας, κριτήρια απόδοσης

2.1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει την αναγκαιότητα του ορθού και ομοιόμορφου ορισμού της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας, προκειμένου να διασφαλισθούν τα αναμενόμενα κέρδη πρωτογενούς ενέργειας, αλλά επιμένει στη σκοπιμότητα αυτός να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο απλός, ολοκληρωμένος και εξελικτικτός.

2.1.2. Για τη διάκριση της ηλεκτρικής ενέργειας από συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας και της ηλεκτρικής ενέργειας από συμπύκνωση, η ΕΤΠ συνιστά της χρησιμοποίηση της μεθόδου Protermo, η οποία είναι ήδη αναγνωρισμένη από τους παράγοντες και τους εμπειρογνώμονες.

2.1.3. Η ΕΤΠ προτείνει τον καθορισμό ενός ενιαίου ορίου συνολικής απόδοσης για τη συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας, το οποίο θα εξελίσσεται στο χρόνο με το συνυπολογισμό της διαπιστωθείσας βελτίωσης των διαθέσιμων τεχνολογιών στην αγορά.

2.1.4. Μετά από τον ορθό και ομοιόμορφο ορισμό της συμπαραγωγής, θα θεωρηθεί μικρότερης σημασίας ο καθορισμός των εθνικών τιμών αναφοράς που αντιστοιχούν στην απόδοση της ξεχωριστής παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού. Φαίνεται καταλληλότερο να ακολουθηθεί μία μέθοδος σύγκρισης της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας με την ξεχωριστή παραγωγή σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

2.1.5. Διερωτάται για την ορθότητα του ορισμού του όρου "χρήσιμη θερμότητα", τον οποίο δίνει η Επιτροπή και ο οποίος περιλαμβάνει μία τεχνική και οικονομική διάσταση, και ζητεί τη διευκρίνιση της έννοιας "οικονομικά δικαιολογημένη".

2.1.6. Μία υποκατανομή του τύπου συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας (ΤΣΠ) στη βιομηχανική, στη θερμαντική και στη γεωργία είναι περιττή λόγω της πρότασης που έχει κατατεθεί για έναν προθερμικό προσδιορισμό του ΤΣΠ.

2.1.7. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει τον εντοπισμό μονάδων συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας μικρού μεγέθους, επειδή η λειτουργία αυτών των μονάδων απαιτεί ειδική υποστήριξη για την ανάπτυξη τους.

2.1.8. Η ΕΤΠ θεωρεί αντιπαραγωγική την αποκλειστική ενίσχυση της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας μέχρις ορίου 50 MW, γιατί αυτό θα δυσχέραινε την κινητοποίηση του σημαντικού δυναμικού στον τομέα της βιομηχανίας. Η υποστήριξη θα μπορούσε μάλλον να διαμορφωθεί ανάλογα με την ισχύ και βάσει μίας διαφοροποίησης των μέτρων (άμεσες ενισχύσεις, φοροαπαλλαγή ή ταμείο εγγύησης των επενδύσεων στη βιομηχανία).

2.1.9. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για την προαγωγή της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας για όλους τους τύπους καυσίμων, αλλά επιθυμεί την καταβολή ιδιαίτερης και συνεπούς προσπάθειας για την ανάπτυξη της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως για παράδειγμα την ενέργεια την προερχόμενη από την καύση ξυλείας.

2.2. Εγγύηση προέλευσης

2.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την Επιτροπή στην επιθυμία της για την επιβολή στα κράτη μέλη, ως προκαταρκτική προϋπόθεση για την αποτελεσματική εμπορία της ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από τη συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας, ενός συστήματος πιστοποίησης της προέλευσης, το οποίο επιτρέπει, εξάλλου, την ύπαρξη της απαιτούμενης πλήρους διαφάνειας προκειμένου ο καταναλωτής να μπορεί να επιλέξει.

2.2.2. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει στην οδηγία λεπτομερείς κατευθύνσεις με σκοπό τη διασφάλιση της ομοιομορφίας των πρακτικών των κρατών μελών όσον αφορά την προέλευση και τον ορισμό της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας.

2.3. Εθνικά δυναμικά

2.3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει την ανάγκη να απαιτηθεί, με την προτεινόμενη οδηγία, όχι μόνο ο καθορισμός από τα κράτη μέλη κατάλληλων και υποχρεωτικών στόχων σε συνάρτηση με το συνολικό στόχο του 18 % για το 2010, αλλά η οδηγία πρέπει να συμπληρώνει και να υποστηρίζει αποτελεσματικά τα ήδη υφιστάμενα μέτρα τα οποία ελήφθησαν σε εθνικό επίπεδο.

2.3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει την αναγκαιότητα να συστηθεί στα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχές στον καθορισμό σαφών στόχων και στη χάραξη των αναπτυξιακών στρατηγικών, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες και οι ανάγκες των διαφόρων περιοχών.

2.3.3. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές δεν διαθέτουν τα φορολογικά μέσα των κρατών μελών, αλλά μπορούν να προωθήσουν τη χρήση της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας σε υποδομές για τις οποίες είναι αρμόδιες (πισίνες, νοσοκομεία, μεγάλα κτίρια γραφείων, ...) καθώς και στο πλαίσιο της χωροταξικής πολιτικής τους.

2.3.4. Η ΕΤΠ προτείνει, κατά τον καθορισμό των δυναμικών συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, να εντοπισθούν οι ομάδες εγκαταστάσεων ανάλογα με το μέγεθος τους και να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο δυναμικό των μικρών εγκαταστάσεων.

2.4. Καθεστώτα στήριξης

2.4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί οι προκαταρκτικές συνθήκες για τη λήψη απόφασης σχετικής με μία κοινοτική ρύθμιση των μέσων υποστήριξης της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας.

2.4.2. Η ΕΤΠ κρίνει ότι είναι επείγων ο καθορισμός, εκ μέρους της Επιτροπής, του τρόπου διάρθρωσης στο μέλλον των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των οδηγιών, του πλαισίου περιβαλλοντικών ενισχύσεων και των κοινοποιήσεων, καθώς και του τρόπου πρόβλεψης των κριτηρίων αξιολόγησης (διαφανών και βασισμένων στην πρακτική), τα οποία θα δώσουν τη δυνατότητα γνώσης των μέτρων που πρέπει να ληφθούν σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία.

2.4.3. Η ΕΤΠ εκτιμά ότι (όπως το επιβεβαίωσε πρόσφατα απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της ΕΚ) ο όρος που χρησιμοποιείται στη Συνθήκη ΕΚ περιορίζει την έννοια των ενισχύσεων στις βοήθειες που προέρχονται άμεσα ή έμμεσα από κρατικούς πόρους και ότι, κατ' αυτόν τον τρόπο, δημιουργούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις, ώστε τα συστήματα καθορισμού των τιμών που περιλαμβάνουν μία νομική υποχρέωση περί αγοράς και τιμών να μην υπόκεινται στην απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων.

2.4.4. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι μπορούν να παραχωρηθούν φορολογικές διευκολύνσεις, οι οποίες αποφασίζονται από κάθε κράτος μέλος, για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τη συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας, προκειμένου να αυξηθεί η σχετικό μερίδιο επί του συνόλου της παραγωγής.

2.4.5. Η ΕΤΠ υποστηρίζει ότι μία ποσόστωση, η οποία επιβάλλεται για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας προερχόμενης από τη συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας, δεν αποτελεί μέτρο άμεσης ή έμμεσης υποστήριξης των τιμών.

2.4.6. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει την ανάγκη να αποφευχθεί, εξαιτίας της έλλειψης εναρμόνισης, να γίνει κατάχρηση των εθνικών καθεστώτων υποστήριξης στο πλαίσιο των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών.

2.4.7. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές που διαθέτουν και διαχειρίζονται εγκαταστάσεις συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων τους και οι οποίες σέβονται τον ορισμό πρέπει να έχουν η δυνατότητα να αξιοποιούν την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Τα μέτρα υποστήριξης που θα ληφθούν θα πρέπει να συμβάλουν στη δέσμευση των αρχών προς την κατεύθυνση αυτή.

2.5. Σύνδεση με το ηλεκτρικό δίκτυο

2.5.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιβεβαιώνει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν ώστε οι τεχνικές προδιαγραφές και οι απαιτήσεις λειτουργίας, οι σχετικές με τη σύνδεση τόσο με τα δίκτυα μεταβίβασης όσο και με τα δίκτυα διανομής, να καταρτισθούν σύμφωνα με αντικειμενικές λεπτομέρειες, οι οποίες να κοινοποιούνται και να λαμβάνουν υπόψη το μέγεθος των εγκαταστάσεων.

2.6. Διοικητικές διαδικασίες

2.6.1. Η ΕΤΠ κρίνει απαραίτητη την ενίσχυση από τα κράτη μέλη των προσπαθειών τους με σκοπό το μεγαλύτερο δυνατό περιορισμό των διοικητικών εμποδίων στην ανάπτυξη της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας και επιδοκιμάζει το ρόλο της Επιτροπής ως βασικού συμπαραστάτη.

2.6.2. Η ΕΤΠ επιμένει στην εγκαθίδρυση και την απλούστευση των λεπτομερειών χρηματοδότησης των επενδύσεων στα κράτη μέλη, ώστε να επιτρέπεται η ανάπτυξή τους, όπως είναι για παράδειγμα το σύστημα του τρίτου επενδυτή ή η χρηματοδοτική μίσθωση.

2.7. Προθεσμία μεταφοράς και λοιπά

2.7.1. Η ΕΤΠ παρατηρεί ότι η άμεση έναρξη ισχύος της οδηγίας θα συνέβαλε στην αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας, της προερχόμενης από τη συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας στους κόλπους της ΕΕ, προς όφελος όχι μόνο των πολιτών αλλά και των οικονομικών κύκλων, προσδίνοντας στον τομέα παραγωγής και εξοπλισμού της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας αποφασιστική ώθηση με τις ευνοϊκές συνέπειες που θα είχε αυτό για την αγορά εργασίας.

2.7.2. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για την ενεργοποίηση του προγράμματος "Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη", με σκοπό την προώθηση τόσο των σχεδίων έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης όσο και των συγκεκριμένων και αποδοτικών εφαρμογών της συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας.

2.7.3. Τέλος, η ΕΤΠ επισημαίνει την ανάγκη εγκαθίδρυσης ενός μηχανισμού παρακολούθησης μετά από την υιοθέτηση της οδηγίας, με σκοπό τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων σε περίπτωση αναποτελεσματικότητας.

Βρυξέλλες, 9 Απριλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 180 της 11.6.1998, σ. 34.

(2) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 81.

(3) ΕΕ C 22 της 24.1.2001, σ. 27.

(4) ΕΕ C 144 της 16.5.2001, σ. 17.

(5) ΕΕ C 107 της 3.5.2002, σ. 3.