ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 16.09.1996 
COM(96)410 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
COMETT II 
Η Τελική Έκθεση Αξιολόγησης 
(υ«ο(ΐληβείοα α*ό την Ε*ιτρο*ή) 

1. Εισαγωγή 
Η έκθεση αυτή αφορά τη δεύτερη φάση του Προγράμματος COMETT, το 
COMETT II (1990-1994). Το COMETT II είναι το πρόγραμμα που διαδέχθηκε το 
COMETT Ι (1986-1989), το Κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης για την Εκπαίδευση και 
την Κατάρτιση στον Τομέα της Τεχνολογίας. Το COMETT II εγκρίθηκε με την 
απόφαση του Συμβουλίου 89/27 ΕΟΚ της 16ης Δεκεμβρίου 1988 ΕΕ αριθ. L 
13/28 της 17.1.1989. Στο άρθρο 6 της εν λόγω απόφασης ζητείται από την 
Επιτροπή ως τις 30 Ιουνίου 1995 να υποβάλει στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή μία τελική έκθεση 
αξιολόγησης σχετικά με την εμπειρία και τα αποτελέσματα του COMETT II. 
Το παρόν έγγραφο είναι η έκθεση της Επιτροπής, η οποία καλύπτει αυτό το 
αίτημα. Βασίζεται κυρίως στη σύνθεση ενός μεγάλου αριθμού εγγράφων 
αξιολόγησης και παρακολούθησης που συντάχθηκαν στη διάρκεια λειτουργίας 
του προγράμματος, ιδίως τα δύο τελευταία χρόνια. Δεδομένου του φάσματος 
των δραστηριοτήτων που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος 
COMETT, η παρούσα έκθεση μπορεί απλώς να παράσχει μία συνοπτική 
επισκόπηση αυτής της πράγματι πλούσιας και ποικιλόμορφης κοινοτικής 
πρωτοβουλίας - τα κύρια στοιχεία της οποίας έχουν διαφυλαχθεί εντός του 
νέου προγράμματος LEONARDO da VINCI. 
Τα βασικά επιτεύγματα του COMETT II 
Μεταξύ των ετών 1990 και 1994 προκηρύχθηκαν πέντε Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων τα σχέδια 
που υποβλήθηκαν ζήτησαν κοινοτική συμβολή που ανερχόταν σε 1,2 δισ. ECU περίπου. 
Η διαδικασία επιλογής οδήγησε στην αποδοχή 3.000 περίπου σχεδίων, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα: 
• τη δημιουργία άνω των 200 συμπράξεων συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων για την 
κατάρτιση που κάλυπταν σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές περιφέρειες, καθώς και πολλές τεχνολογικές 
και τομεακές περιοχές 
• την οργάνωση 40.000 περίπου διακρατικών ανταλλαγών σπουδαστών, αποφοίτων και προσωπικού 
• τη διοργάνωση σχεδόν 10.000 κύκλων μαθημάτων προηγμένης κατάρτισης, τα οποία 
παρακολούθησαν 250.000 Ευρωπαίοι 
• την παραγωγή 4.500 και πλέον υλικών κατάρτισης, άνω του ενός τρίτου των οποίων ήταν λογισμικό 
Η/Υ ή βιντεοταινίες 
Τα σχέδια αυτά 
• συμπεριέλαβαν άνω των 30.000 οργανισμούς από 19 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων 
ολόκληρος ο τομέας της ανώτερης εκπαίδευση, πάνω από 20.000 εταιρίες (από τις οποίες τα τρία 
τέταρτα και πλέον ήταν MME) και περίπου 5.000 άλλους τύπους οργανισμών 
• κάλυψαν ανάγκες κατάρτισης σχεδόν σε όλους τους τεχνολογικούς και συναφείς τομείς 
• υπήρξαν συχνά καταλύτης για τη συνεργασία και την καινοτομία, πολύ πέρα από αυτό καθαυτό το 
πρόγραμμα COMETT. 
Επιπλέον, 
• δημιουργήθηκε μία μοναδική δομή ευρωπαϊκού δικτύου, το οποίο είναι σε θέση να διοργανώνει 
αποτελεσματικά χιλιάδες διακρατικές ανταλλαγές μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων ετησίως -
κυρίως τοποθετήσεις σπουδαστών και προηγμένα σύντομα μαθήματα διεθνούς χαρακτήρα 
• σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος κυριάρχησε η συνεργασία με άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα 
στο τομέα της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της Ε&Α και της καινοτομίας 
• διαπιστώθηκε πολύ μεγαλύτερη συνειδητοποίηση και κατανόηση των πλεονεκτημάτων της 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων όσον αφορά την προηγμένη εκπαίδευση και τη 
μεταφορά τεχνολογίας 
• αυξήθηκε αφενός η ποσότητα και αφετέρου η ποιότητα της προσφοράς προηγμένης κατάρτισης, 
ιδίως σε περιφερειακές ζώνες, πράγμα που της επιτρέπει να συμβάλει στην ευρωπαϊκή 
ανταγωνιστικότητα 
• αναγνωρίστηκε εκ μέρους των πανεπιστημίων και, σε μικρότερη έκταση, εκ μέρους των επιχειρήσεων 
η προστιθέμενη αξία της συνεργασίας στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού προγράμματος όπως το 
COMETT. 
2. COMETT - επισκόπηση 
Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που αφορούν τη μελλοντική οικονομική και 
κοινωνική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η ικανότητα της να δρέπει 
τους καρπούς των ερευνητικών προσπαθειών της σχετικά με την ανάπτυξη 
καινοτόμου πνεύματος και ποιότητας στις βιομηχανίες της. To COMETT, το 
Πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων 
και επιχειρήσεων όσον αφορά την κατάρτιση στον τομέα της τεχνολογίας, είχε 
από την έναρξη του το 1986 ως επίκεντρο των δραστηριοτήτων του τα θέματα 
αυτά και άλλα συναφή. Το μήνυμα του ήταν ότι η προηγμένη κατάρτιση και η 
επιτάχυνση της συνεργασίας μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και βιομηχανίας 
αποτελούν βασικούς μηχανισμούς μεταφοράς τεχνολογίας όσον αφορά την 
αναγνώριση εκ μέρους της βιομηχανίας της αξίας των προσπαθειών μας στον 
τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης. 
Το COMETT Ι διήρκεσε από το 1986 ώςτο 1989 με προϋπολογισμό 50 εκ. ECU και 
το COMETT II από το 1990 ώςτο 1994 με προϋπολογισμό 230 εκ. ECU περίπου. 
Και τα δύο επικεντρώθηκαν στη διακρατική συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων 
και επιχειρήσεων στον τομέα της προηγμένης τεχνολογικής εκπαίδευσης και 
κατάρτισης. Οι κύριοι στόχοι του COMETT II, όπως καθορίζονται στην απόφαση 
του Συμβουλίου ήταν: 
• να βελτιώσει τη συμβολή της προηγμένης τεχνολογικής κατάρτισης στην 
οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας 
• να ενισχύσει την από κοινού ανάπτυξη προγραμμάτων κατάρτισης και τη 
βέλτιστη χρήση των πόρων κατάρτισης μέσω της συγκρότησης διακρατικών 
τομεακών και περιφερειακών δικτύων που φιλοξενούν σχέδια κατάρτισης στον 
τομέα της προηγμένης τεχνολογίας 
• να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των MME όσον αφορά τις δεξιότητες 
• να προωθήσει τις ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά 
την κατάρτιση στις προηγμένες τεχνολογίες 
• να προσδώσει ευρωπαϊκή διάσταση στη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων 
και επιχειρήσεων στον τομέα της προηγμένης τεχνολογικής κατάρτισης. 
Το COMETT αποτελείται από τέσσερα, στενά συνδεδεμένα, πεδία: 
• Πεδίο Α: οι συμπράξεις συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
στον τομέα της κατάρτισης (ΣΠΕΚ) που λειτουργούν σε περιφερειακή και/ή 
τομεακή βάση. Κατ' ουσίαν επρόκειτο για συμμετοχικές κοινοπραξίες 
ιδρυμάτων ανώτερης εκπαίδευσης, επιχειρήσεων και άλλων συναφών 
οργανισμών. 
• Πεδίο Β: τα διακρατικά προγράμματα κινητικότητας. Το Πεδίο Βα αφορούσε 
τις τοποθετήσεις σπουδαστών σε επιχειρήσεις άλλων χωρών το Πεδίο Ββ 
κάλυψε προηγμένες μακράς διαρκείας τοποθετήσεις αποφοίτων, και το το 
Πεδίο Βγ υποστήριξε ανταλλαγές προσωπικού πανεπιστημίων προς 
επιχειρήσεις ή το αντίστροφο. 
• Πεδίο Γ: τα σχέδια κατάρτισης. Το Πεδίο Γα υποστήριξε σύντομα μαθήματα 
κατάρτισης, το Πεδίο Γβ κοινά σχέδια κατάρτισης και το Πεδίο Γγ τα μεγάλα 
δοκιμαστικά σχέδια κατάρτισης. 
• Πεδίο Δ: συμπληρωματικά μέτρα, όπως έρευνες, αξιολόγηση και 
παρακολούθηση. 
Το COMETT υπήρξε το πρώτο σημαντικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα εκπαίδευσης 
και κατάρτισης στο οποίο συμμετείχαν οι χώρες της ΕΖΕΣ. 
Κατά τη διάρκεια λειτουργίας του προγράμματος, η παρακολούθηση του υπήρξε 
στενή και έλαβαν χώρα αρκετές εξωτερικές αξιολογήσεις. Η παρούσα Τελική 
Αξιολόγηση του COMETT σκιαγραφείται κυρίως σε αυτά και σε συναφή 
έγγραφα από τις εξελισσόμενες δραστηριότητες εσωτερικής παρακολούθησης. 
3. Δικτύωση 
Η Απόφαση του Συμβουλίου ζητούσε τη συγκρότηση ενός ευρωπαϊκού δικτύου 
συμπράξεων μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στον τομέα της κατάρτισης 
(ΣΠΕΚ), το οποίο (1) θα συνέβαλλε στον προσδιορισμό των αναγκών 
κατάρτισης και στην ικανοποίηση τους, (2) θα αντιμετώπιζε τις ανάγκες αυτές 
σε δομημένη και συντονισμένη βάση, (3) θα παρείχε μία δομή υποστήριξης 
σχετικά με δραστηριότητες όπως οι τοποθετήσεις βιομηχάνων, προσωπικού και 
σπουδαστών, (4) θα ενίσχυε τη συνεργασία και τη διαπεριφερειακή μεταφορά 
εντός της Ευρώπης, όσον αφορά την ανάπτυξη και την εφαρμογή τεχνικής 
κατάρτισης, (5) θα ανέπτυσσε διακρατικά τομεακά δίκτυα. 
Το ευρωπαϊκό δίκτυο που δημιουργήθηκε αποτελείται από 200 περίπου ΣΠΕΚ. 
Οι ΣΠΕΚ αυτές αντιπροσώπευαν περίπου το 12% των συνολικών επιδοτήσεων 
του προγράμματος. Ο μέσος προϋπολογισμός ανά ΣΠΕΚ ήταν της τάξης των 
180.000 ECU και το 25% καλύφθηκε από το COMETT. Οι ΣΠΕΚ είναι κυρίως δύο 
τύπων. Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ, οι οποίες φέρνουν σε επαφή πανεπιστήμια, 
επιχειρήσεις και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη εντός μιας γεωγραφικής περιοχής. 
Οι τομεακές ΣΠΕΚ φέρνουν σε επαφή εταίρους από διαφορετικά κράτη-μέλη 
όσον αφορά ένα συγκεριμένο τεχνολογικό ή βιομηχανικό τομέα. Και οι δύο 
τύποι ΣΠΕΚ αναμενόταν να συνδεθούν και να συνεργαστούν με ανάλογα σχέδια 
σε ολόκληρη την Ευρώπη. Έτσι, αναπτύχθηκαν δύο είδη δικτύων: εσωτερικές 
συμπράξεις στο πλαίσιο των ΣΠΕΚ και εξωτερικά δίκτυα συνεργασίας 
ευρωπαϊκής εμβέλειας. 
Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ κατόρθωσαν κυρίως δύο πράγματα: (1) να αναπτύξουν 
τις τοπικές και περιφερειακές διασυνδέσεις και την υποδομή που σχετίζονται με 
τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και (2) να 
ενσωματώσουν αυτή την περιφερειακή υποδομή στο πρώτο συνεργατικό δίκτυο 
ευρωπαϊκής εμβέλειας που είναι ταγμένο στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής 
ανάπτυξης της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στον τομέα 
της συνεχούς εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι τομεακές ΣΠΕΚ συνέβαλαν πιο 
άμεσα στην μεταφορά τεχνολογίας και στην ανάπτυξη της βιομηχανικής 
κατάρτισης. Η πελατεία τους αντιμετωπίστηκε ως πιο ομοιογενής ομάδα με 
παρεμφερείς τεχνικές απαιτήσεις. Έτσι θεωρήθηκαν ιδιαίτερα ενδεδειγμένες 
εργασίες όπως η ανάλυση των αναγκών κατάρτισης, η σύνταξη εκθέσεων 
σχετικά με τους ρυθμούς εξέλιξης και η συγκρότηση "Ευρωπαϊκών Ομάδων 
Εργασίας" και η υλοποίηση τους ήταν ευκολότερη όσον αφορά τις ΣΠΕΚ αυτού 
του τύπου. 
Οι επιχειρήσεις υπήρξαν κατηγορηματικές όσον αφορά το ρόλο των ΣΠΕΚ ως 
κομιστών πληροφοριών, που συνδέουν τις επιχειρήσεις με την ανώτερη 
εκπαίδευση και παρέχουν συμβουλές σχετικά με ευρωπαϊκά προγράμματα. Στο 
πλαίσιο αυτό, ορισμένες ΣΠΕΚ λειτούργησαν, κατά μία έννοια, ως ένα είδος 
"κεντρικού γραφείου διαλογής", που συγκεντρώνει τις υπάρχουσες μελέτες, 
καθορίζει μεθοδολογικές προσεγγίσεις, επιλέγει δυνατότητες κατάρτισης, κλπ. 
και επίσης παγιώνει και συναρθρώνει τη ζήτηση εκ μέρους των MME. Ιδιαίτερα 
σημαντικά υπήρξαν τα αποτελέσματα των ΣΠΕΚ όσον αφορά την παρακίνηση 
των εταίρων προς μία διακρατική αντίληψη. Στον τομέα των ανώτερων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, πραγματοποιήθηκε διεθνής ανταλλαγή όσον αφορά 
τις μεθοδολογίες κατάρτισης και τα συστήματα διδασκαλίας, καθώς και επαφές 
με επιχειρήσεις του εξωτερικού που φιλοξενούν τους σπουδαστές τους. Ως 
προς τις επιχειρήσεις, υπήρξε ευρύτερη πρόσβαση στο ευρωπαϊκό δυναμικό 
κατάρτισης και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση της ευρωπαϊκής διάστασης της 
Ε&Α και της τεχνολογίας. 
Η ευρωπαϊκή διάσταση τόσο των περιφερειακών όσο και των τομεακών ΣΠΕΚ 
υπήρξε η μεγαλύτερη δύναμη τους. Αυτή η ευρωπαϊκή διάσταση κλιμακώνεται 
από την άμεση επαφή των ΣΠΕΚ με την Επιτροπή και τη γνώση των 
προγραμμάτων της, ως την εμπειρογνωμοσύνη στην υποβολή αιτήσεων και τη 
διαχείριση ευρωπαϊκών σχεδίων, μέχρι, τέλος, την πιο ουσιαστική δύναμη τους 
ως μελών ενός καλά διαρθρωμένου, προσηλωμένου στο σκοπό του, 
ευρωπαϊκού λειτουργικού δικτύου. Ο δεύτερος άξονας της δύναμης τους 
έγκειται στο δίκτυο εγχώριων, περιφερειακών ή τομεακών μελών που 
διαθέτουν. Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ συχνά έχουν τομεακές ειδικότητες, ενώ οι 
τομεακές ΣΠΕΚ και οι κόμβοι τους εμπλέκονται συχνά σε περιφερειακή 
υποδομή. 
Σε γενικές γραμμές, οι ΣΠΕΚ έχουν σήμερα έναν αποδεκτό ρόλο (ορισμένες 
πολύ ισχυρότερο, άλλες πολύ πιο αδύναμο) στην εγχώρια διασύνδεση μεταξύ 
ανώτερης εκπαίδευσης και βιομηχανίας και μάλιστα όσον αφορά την ευρύτερη 
διασύνδεση προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων. 
Ο εύθραυστος χαρακτήρας της οικονομικής του βάσης και η έλλειψη 
βιομηχανικής συμμετοχής ήταν οι δύο βασικές δυσκολίες που αντιμετώπισε το 
δίκτυο των ΣΠΕΚ. Αυτή η αδυναμία και ανασφάλεια της οικονομικής βάσης των 
περισσότερων ΣΠΕΚ θεωρείται η κυριότερη αδυναμία τους. Έχει ως 
επακόλουθο ένα υπο-κρίσιμο μέγεθος για τις ΣΠΕΚ και περιορισμένο αριθμό 
προσωπικού, καθώς και δυσκολίες όσον αφορά το ρεαλιστικό, μακροπρόθεσμο 
προγραμματισμό. 
Τέλος, η δικτύωση στο πλαίσιο του COMETT αναπτύχθηκε σε δύο επίπεδα. Στο 
επίπεδο του σχεδίου, αναπτύχθηκαν δίκτυα μεταξύ εταίρων σε μία ΣΠΕΚ ή σε 
κοινό πρόγραμμα κατάρτισης. Όμως δίκτυα προέκυψαν επίσης και μεταξύ 
σχεδίων. Στην περίπτωση αυτή, οι ΣΠΕΚ και οι εταίροι τους συνεργάστηκαν με 
άλλες ΣΠΕΚ, και υπήρξε αλληλοεμπλουτισμός και συνεργασία μεταξύ σχεδίων. 
Μ' αυτό τον τρόπο, οι ΣΠΕΚ υπήρξαν μόνο η πιο ορατή πλευρά των 
δραστηριοτήτων δικτύωσης του COMETT. 
4. Ενέργειες Κατάρτισης 
Η απόφαση του Συμβουλίου για το COMETT II πρότεινε υποστήριξη για 
δραστηριότητες προηγμένης κατάρτισης σε τρεις συγκεκριμένους τομείς: 
• για σύντομα εντατικά μαθήματα κατάρτισης με ευρωπαϊκή διάσταση στον 
τομέα της προηγμένης τεχνολογίας 
• για τη σύλληψη, ανάπτυξη και έλεγχο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κοινών 
σχεδίων κατάρτισης 
• για εξ αποστάσεως διδασκαλία που χρησιμοποιεί νέες τεχνολογίες 
κατάρτισης και/ή οδηγεί σε μεταφερόμενα προϊόντα κατάρτισης. 
Οι Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων σχετικά με τα σύντομα μαθήματα (Πεδίο 
Γα) επαναλαμβάνονταν κάθε χρόνο. Από το 1991, οι Προσκλήσεις γίνονταν σε 
βάση ομαδικών σχημάτων (pool), δηλαδή ομαδοποιούνταν και υποβάλλονταν 
μόνον εκ μέρους των ΣΠΕΚ. Το 1990 και το 1992 προκηρύχθηκαν Προσκλήσεις 
για κοινά σχέδια κατάρτισης (Πεδίο Γβ). Ορισμένα κοινά σχέδια κατάρτισης 
κλήθηκαν να υποβάλουν λεπτομερείς αιτήσεις που κατέληξαν τελικά σε 
δοκιμαστικά σχέδια. Συνολικά, υποβλήθηκαν λίγο περισσότερες από 2.000 
αιτήσεις, οι οποίες μοιράστηκαν εξίσου μεταξύ της οργάνωσης ομαδικών 
σχημάτων (pool) και κοινών σχεδίων κατάρτισης. Το ζητούμενο ποσόν 
υπερέβαινε τα 400 εκ. ECU, αλλά υπήρχε η δυνατότητα χορήγησης μόνον 101 
εκ. ECU. Οι σημαντικότεροι τομείς που καλύφθηκαν από τα σχέδια κατάρτισης 
του COMETT II ήταν: προηγμένη μεταποιητική βιομηχανία, τεχνολογία 
πληροφόρησης και επικοινωνιών, περιβάλλον, υλικά, υγεία και ασφάλεια, 
κατάρτιση (μεθοδολογία και τεχνολογία), και διαχείριση καινοτομίας. 
Θεσπίστηκαν δύο είδη συνεταιρισμών για να φέρουν σε πέρας τις 
δραστηριότητας κατάρτισης του COMETT: 
« οι ΣΠΕΚ, που δρουν ως συντονιστές για τις υποβολές σχεδίων και τις 
συμβάσεις που αφορούν τα ομαδικά σχήματα (pool) του Πεδίου Γα 
• κοινοπραξίες που συγκροτήθηκαν ειδικά για ένα συγκεκριμένο σχέδιο 
κατάρτισης. 
Τα σχέδια κατάρτισης του COMETT είχαν ένα ευρύ φάσμα διεθνών εταίρων και 
τυπικά λειτούργησαν σε δύο ή περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες. Άνω του 
80% των μαθημάτων απασχόλησαν εκπαιδευτές από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. 
Γενικότερα, η ευρωπαϊκή διάσταση υπήρξε η βάση για γνήσια ευρωπαϊκή 
προστιθέμενη αξία, λόγω κυρίως της βελτίωσης της ποιότητας που οφείλεται 
στο γεγονός ότι η οργάνωση των μαθημάτων έγινε εφικτή για μια ευρύτερη 
ομάδα ειδικών από τη μία άκρη των εθνικών συνόρων ώς την άλλη. 
Αναπτύχθηκαν ορισμένοι από τους πρώτους μηχανισμούς για τη διασφάλιση της 
ποιότητας σε εθνικό επίπεδο. Οι περιφερειακοί πόλοι των ικανοτήτων παροχής 
προηγμένης κατάρτισης στην Ευρώπη έγιναν καλύτερα γνωστοί και πιο προσιτοί 
σε όλους τους Ευρωπαίους. 
Συνολικά, τα μαθήματα του COMETT αντιμετωπίστηκαν από τους 
εκπαιδευόμενους ως απολύτως ενδεδειγμένα, ως μέσο εκσυγχρονισμού των 
τεχνικών τους γνώσεων και ως συναφή με την εργασία τους. Οι τελικές εθνικές 
αξιολογήσεις κατέδειξαν την επίτευξη βελτίωσης όσον αφορά την ποιότητα των 
μαθημάτων, λόγω της πρόσβασης σε διεθνείς πόρους και της ένταξης της 
βιομηχανικής συμμετοχής σε αρχικό στάδιο της όλης διαδικασίας. 
5. Κινητικότητα των Ατόμων 
Οι στόχοι των δραστηριοτήτων κινητικότητας του COMETT ήταν η ταυτόχρονη 
προαγωγή (1) της διακρατικής συνεργασίας, (2) της συνεργασίας μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, (3) της μεταφοράς τεχνολογίας και, (4) της 
προηγμένης εκπαίδευσης και κατάρτισης. Για την επίτευξη των στόχων αυτών 
το COMETT παρείχε υποστήριξη για τρεις τύπους δραστηριοτήτων: 
« Πεδίο Βα: σπουδαστές ή νεαρούς αποφοίτους που διανύουν περιόδους 
κατάρτισης (τοποθετήσεις) στη βιομηχανία σε ένα άλλο συμμετέχον Κράτος. 
• Πεδίο Ββ: τοποθετήσεις αποφοίτων που αφορούν προηγμένη κατάρτιση 
μακράς διαρκείας. 
« Πεδίο Βγ: υποτροφίες για αποσπάσεις προσωπικού πανεπιστημίων σε 
επιχειρήσεις ή το αντίστροφο. 
Οι σημαντικότερες χρηματοδοτήσεις αφορούσαν τις τοποθετήσεις του Πεδίου 
Βα. Συνολικά, περίπου 36.000 σπουδαστές ενισχύθηκαν οικονομικά στη 
διάρκεια του COMETT II οι ετήσιοι αριθμοί αυξήθηκαν από 3.800 το 1990 σε 
8.000 περίπου (από 33.700 αιτήσεις) το 1994. Υπολογίζεται ότι 15.000 εταιρίες 
8 
επωφελήθηκαν μία ή περισσότερες φορές από τις τοποθετήσεις αυτές, πράγμα 
που ισοδυναμεί με 20.000 έτη εισροής ανθρώπινων πόρων. 
Μία τυπική τοποθέτηση είχε διάρκεια 5 έως 6 μηνών και έλαβε μέση μηνιαία 
επιχορήγηση 430 ECU. Οι τοποθετήσεις αυτές λειτούργησαν από το 1991 στο 
πλαίσιο του συστήματος ομαδικών σχημάτων (pool). Το μέσο μέγεθος ενός 
ομαδικού σχήματος το 1994 ήταν 50 τοποθετήσεις για περιφερειακές και 30 για 
τομεακές ΣΠΕΚ. Περίπου το 80% των συνολικών τοποθετήσεων έγιναν μέσω 
περιφερειακών ΣΠΕΚ. 
Το πεδίο Ββ αφορούσε την υποστήριξη, σε πειραματική βάση, τοποθετήσεων 
μακράς διαρκείας - μέχρι 2 χρόνια - όσον αφορά σχέδια προηγμένης 
βιομηχανικής ανάπτυξης και κατάρτισης, και προϋπέθετε παρακολούθηση τόσο 
από την πλευρά του πανεπιστημίου όσο και από την πλευρά της επιχείρησης. 
Ο αριθμός των αιτήσεων ήταν μικρός και οι λίγες τοποθετήσεις που επιλέχθηκαν 
παρακολουθούνταν στενά. Ως το 1992, κατέστη προφανές ότι υπήρχαν μικρές 
διαφορές με τα Πεδία Βα ή Βγ, και δεν δημοσιεύτηκαν άλλες Προσκλήσεις 
Υποβολής Προτάσεων. 
Το Πεδίο Βγπου αφορά την κινητικότητα προσωπικού μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων δέχθηκε συνολικά 1900 αιτήσεις και προέβη σε 800 περίπου 
επιχορηγήσεις στη διάρκεια του COMETT II. Η μέση διάρκεια τους ήταν 4,5 
μήνες με μέση υποστήριξη 7.000 ECU για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. 
Περίπου τα 2/3 των τοποθετήσεων αφορούσαν πανεπιστημιακό προσωπικό, ενώ 
και τα 2/3 περίπου των εταιριών που τους υποδέχθηκαν ήταν MME. Το Πεδίο 
είχε οργανωθεί από το 1991 σύμφωνα με το σύστημα ομαδικών σχημάτων. 
Το πρόγραμμα κινητικότητας σπουδαστών του COMETT γνώρισε αξιοσημείωτη 
επιτυχία. Οι τοποθετήσεις ήταν άκρως ευνοϊκές για: 
• επιχειρήσεις, που έχουν καθιερώσει τις τοποθετήσεις και έχουν λάβει 
μεταφορά τεχνολογίας μέσω των σπουδαστών. Για πολλές MME ήταν η 
πρώτη τους συμμετοχή σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα 
• σπουδαστές, που βελτίωσαν τις γλωσσικές τους ικανότητες, την κατανόηση 
άλλων πολιτισμών, τις επαγγελματικές προοπτικές και τις ικανότητες τους 
όσον αφορά την καινοτομία 
• ιδρύματα ανώτερης εκπαίδευσης, τα οποία εξάντλησαν τις δυνάμεις τους 
στην προσπάθεια τους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις και τους 
μηχανισμούς των τοποθετήσεων και έλαβαν ανατροφοδότηση που τους 
ενθάρρυνε να εκσυγχρονίσουν τα μαθήματα και τις τεχνικές διδασκαλίας. 
Τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων κινητικότητας προσωπικού του Πεδίου 
Βγ, υπήρξαν ενθαρρυντικά, μολονότι δεν σημείωσαν την ίδια επιτυχία και δεν 
προκάλεσαν το ίδιο ενδιαφέρον με τις τοποθετήσεις σπουδαστών. Ενισχύθηκαν 
οι δεσμοί μεταξύ ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Το πρόγραμμα 
κατέδειξε τη δυνατότητα εφαρμογής του στις MME και τα περισσότερα σχέδια 
παρουσίασαν σημαντική μεταφορά ιδεών, εννοιών και τεχνολογιών μεταξύ των 
συμμετεχόντων. 
Γενικότερα, οι τοποθετήσεις στο πλαίσιο του COMETT συνέβαλαν στην 
ανάπτυξη νέων τρόπων μεταφοράς τεχνολογίας και παρείχαν νέα πρότυπα όσον 
αφορά την ενημέρωση και την ανακύκληση του ανθρώπινου δυναμικού, τόσο 
σημαντικά για τη δια βίου διδασκαλία. Σε οργανωτικό επίπεδο, το COMETT 
ανέπτυξε το μοναδικό σύστημα ομαδικών σχημάτων (pool), ως αποτελεσματικό 
και αποκεντρωμένο μηχανισμό πραγματοποίησης τοποθετήσεων. 
6. Διαξονικά Θέματα 
Η Τελική Έκθεση Αξιολόγησης του COMETT εξέτασε επίσης οκτώ διαξονικά 
θέματα: 
(1) Συνεργασία και δεσμοί με άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα. Η συνεργασία 
αυτή είναι σημαντική προκειμένου να καταστεί το COMETT συνεκτικό μέρος των 
ευρωπαϊκών πολιτικών για τους ανθρώπινους πόρους. Η σύνδεση αυτή έλαβε 
ευρέως χώρα σε δύο άξονες: 
• συνδέσεις με προγράμματα Ε&Α όπως τα DELTA, ESPRIT, BRITE-EURAM, και 
SPRINT ο αριθμός των προγραμμάτων υπήρξε σημαντικός, όμως πρόβαλε 
η ανάγκη καλύτερου και διαρθρωτικού συντονισμού με τα προγράμματα αυτά 
σε επίπεδο πολιτικής. 
• συνδέσεις με προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, όπως τα ERASMUS, 
FORCE, LINGUA και TEMPUS, εκ των οποίων τα δύο τελευταία είναι 
περισσότερο διαδεδομένα και άμεσα. 
(2) Ε&Α, κατάρτιση & καινοτομία. Η Απόφαση του Συμβουλίου ζητούσε από 
το COMETT να αναπτύξει αποτελεσματικούς μηχανισμούς όσον αφορά την εξέλιξη 
της Ε&Α μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, προς επιχειρήσεις που 
μπορούν να επωφεληθούν απ' αυτήν και να την αξιοποιήσουν εμπορικά. Οι 
μονάδες, εκπαιδευτικά ιδρύματα ή ΣΠΕΚ που σημείωσαν τη μεγαλύτερη 
επιτυχία ήταν εκείνα που μπόρεσαν να προσφέρουν το πλήρες φάσμα των 
δραστηριοτήτων μεταφοράς τεχνολογίας σε επιχειρήσεις. Θα έπρεπε επίσης 
να αναγνωριστεί η συμβολή του COMETT στην κοινωνική και οργανωτική 
καινοτομία: την ανάπτυξη δικτύων, τις οργανωτικές και λειτουργικές αλλαγές 
που παρακίνησαν σε συμμετοχή πανεπιστήμια και επιχειρήσεις. 
(3) Συμμετοχή στο COMETT. Πάνω από 30.000 οργανισμοί σε ολόκληρη την 
Ευρώπη έχουν εμπλακεί άμεσα στα σχέδια: 
• τα πανεπιστήμια είχαν την πιο εκτεταμένη συμμετοχή: στα περισσότερα 
σχέδια όλων των Πεδίων, οι πανεπιστημιακοί υπήρξαν η κινητήρια δύναμη 
• 20.000 επιχειρήσεις συμμετείχαν στο COMETT, περισσότερες από τις μισές 
μέσω των τοποθετήσεων σπουδαστών οι πιο άμεσα ανεμεμιγμένες σε σχέδια 
κατάρτισης εταιρίες υπήρξαν κατεξοχήν οι προμηθευτές υπηρεσιών 
• περίπου 5.000 άλλοι οργανισμοί, όπως δημόσιες αρχές, επαγγελματικές 
οργανώσεις, κλπ., που βρίσκονται σε γενικές γραμμές πιο κοντά στο πνεύμα 
της επιχείρησης παρά του πανεπιστημίου. Αυτή η μη περιοριστική ερμηνεία 
της έννοιας "πανεπιστήμιο" και "επιχείρηση" έχει εμπλουτίσει το πρόγραμμα 
από πλευράς ποιότητας των σχεδίων και πολλαπλασιαστικού ρόλου, ιδίως 
όσον αφορά τις MME. 
(4) Ο αντίκτυπος του COMETT στις MME. Από τις 20.000 επιχειρήσεις που 
συμμετείχαν στο COMETT, οι 15.000 είναι MME με λιγότερους από 500 
10 
εργαζόμενους. Οι μισές απασχολούν λιγότερα από 50 άτομα. Οι ενέργειες 
κινητικότητας υπήρξαν ιδιαίτερα ελκυστικές για τις MME. Το επίπεδο 
συμμετοχής σε σχέδια κατάρτισης και ΣΠΕΚ ποικίλλει. Η ποικιλία 
δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του COMETT υπήρξε χρήσιμη για τη συμμετοχή των 
MME. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τουλάχιστον 20 έως 30.000 MME 
επωφελήθηκαν επίσης από το COMETT μέσω της παρακολούθησης μαθημάτων. 
(5) Ο περιφερειακός αντίκτυπος του COMETT. Εκδηλώθηκε σε δύο επίπεδα: 
το ενδο- και το δια-περιφερειακό: 
• Το COMETT παρείχε ένα έγκυρο πεδίο συνάντησης για την ανώτερη 
εκπαίδευση, τη βιομηχανία, και άλλους ενδιαφερόμενους, ιδιωτικούς και 
δημόσιους, οργανισμούς, ιδιαίτερα στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες, 
και κυρίως μέσω των ΣΠΕΚ. Από αυτόν το χώρο, αναπτύχθηκαν άλλες 
περιφερειακές πρωτοβουλίες που ενίσχυσαν περαιτέρω την τοπική υποδομή. 
• Ενισχύθηκε η διαπεριφερειακή συνεργασία σε τομείς που επεκτείνονταν πολύ 
πέρα από τις δραστηριότητες του COMETT. Ο ρόλος των ΣΠΕΚ υπήρξε πάλι 
ουσιαστικός για τη διαδικασία, εφόσον παρείχαν ένα δομημένο, εύκολα 
προσδιορίσιμο σημείο επαφής, με καλή ανταπόκριση, για όσους 
αναζητούσαν εταίρους. Επιπλέον, οι δραστηριότητες κινητικότητας 
επέτρεψαν την πολύ ευρύτερη ευρωπαϊκή επίδραση στις περιφέρειες. 
(6) Ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών. Μολονότι στην Απόφαση του 
Συμβουλίου δεν καθορίζεται μία συγκεκριμένη δραστηριότητα που να 
προσανατολίζεται σ' αυτόν το γενικό στόχο, σημειώθηκε αύξηση της γυναικείας 
συμμετοχής στις τοποθετήσεις σπουδαστών από 36% στο COMETT Ι σε 43% στο 
COMETT II. Στα μαθήματα, η γυναικεία συμμετοχή κυμάνθηκε γύρω στο 22%, 
αντιπροσωπεύοντας τη βασική κατανομή του βιομηχανικού πληθυσμού. Η 
γυναικεία εκπροσώπηση στο προσωπικό των σχεδίων υπήρξε ικανοποιητική στα 
Πεδία Α και Β. 
(7) Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Η προαγωγή της 
υπήρξε θεμελιώδης επιτυχία του COMETT και οδήγησε στην αύξηση της 
βιομηχανικής εφαρμογής Ε&Α, στη βελτίωση των προσόντων που παρέχονται 
από τα πανεπιστήμια και στη μεταφορά τεχνολογιών μεταξύ τομέων και 
περιφερειών. Οι σχέσεις συνεργασίας σε ορισμένες περιπτώσεις υποκινήθηκαν 
και σε πολλές άλλες συστηματοποιήθηκαν. Το COMETT ενίσχυσε τη 
συνειδητοποίηση εκ μέρους και των δύο μερών, όσον αφορά τη σημασία μιας 
τέτοιας συνεργασίας και, γενικότερα, τη σημαντική ευρωπαϊκή προστιθέμενη 
αξία παρόμοιων δραστηριοτήτων σε διευρωπαϊκή βάση. 
(8) Η τομεακή βασική προσέγγιση. Το COMETT υιοθέτησε την αρχή αυτή του 
να μη δίνει το προβάδισμα, δηλαδή να μη δίνει πλήρη κυριαρχία στο 
πανεπιστήμιο και στο βιομηχανικό δυναμικό στο πλαίσιο των συμμετεχόντων 
κρατών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την επιλογή σχεδίων που ήταν κατεξοχήν 
βασισμένα στην τεχνολογία και όχι προσανατολισμένα σε μία συγκεκριμένη 
βιομηχανία. Αυτό ενδεχομένως οφείλεται στην ισχυρή πανεπιστημιακή 
συμμετοχή και την έμφαση του προγράμματος στην Ε&Α και τη μεταφορά 
τεχνολογίας. Με άλλα λόγια, αυτού του είδους η προσέγγιση επέτρεψε τη 
συνεχή αλλαγή και καινοτομία στα σχέδια που προτάθηκαν. 
11 
7. Συμπεράσματα 
Το πρωταρχικό συμπέρασμα είναι ότι το Πρόγραμμα σημείωσε σημαντική 
επιτυχία: οι κύριες στρατηγικές απαιτήσεις της Απόφασης του Συμβουλίου που 
θέσπισε το COMETT II έχουν ικανοποιηθεί. To COMETT: 
• βελτίωσε τη συμβολή της προηγμένης τεχνολογικής κατάρτισης μέσω της 
ενσωμάτωσης της σε πειραματική διδασκαλία που συνδέεται με τις 
βιομηχανικές τοποθετήσεις, τη βελτίωση της ποιότητας των μαθημάτων και 
τη διεύρυνση του κοινού στο οποίο απευθύνονται, την ανάπτυξη τοπικών και 
περιφερειακών διασυνδέσεων συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων και τη δημιουργία μιας διασύνδεσης ευρωπαϊκού επιπέδου, και 
την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
• ενίσχυσε την κοινή ανάπτυξη και τη βέλτιστη χρήση της κατάρτισης μέσω της 
ενσωμάτωσης της βιομηχανίας στην από κοινού οργάνωση μαθημάτων, της 
βελτιωμένης χρησιμοποίησης της τεχνικής κατάρτισης ως αναπόσπαστου 
μέρους της διαδικασίας μεταφοράς τεχνολογίας και της βελτίωσης που 
επέφερε όσον αφορά τη σπουδαιότητα και την ευκολία προσέγγισης της 
κατάρτισης 
• ανέπτυξε δραστηριότητες που υποστηρίζουν τις ίσες ευκαιρίες μεταξύ 
ανδρών και γυναικών στον τομέα της κατάρτισης και της τεχνολογικής 
εξέλιξης 
• προσέφερε σημαντική και άμεση βοήθεια στις MME, μέσω (1) 
δραστηριοτήτων τοποθέτησης σπουδαστών που επιτάχυναν την τεχνική και 
οικονομική τους ανάπτυξη για την ένταξη τους στην ευρύτερη ευρωπαϊκή 
αγορά, και (2) σύντομων μαθημάτων, τα οποία βελτίωσαν την ανάπτυξη και 
τη διαχείριση των τεχνικών τους δεξιοτήτων 
• παρείχε σημαντική ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία μέσω της ανάπτυξης και 
διεθνοποίησης των δραστηριοτήτων τοποθέτησης, μέσω της ανάπτυξης και 
δημιουργίας διεθνών δικτύων ταγμένων στη βελτίωση της συνεργασίας 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, και μέσω του ισχυρού ενοποιητικού 
και συνεκτικού αποτελέσματος του, από οικονομική και κοινωνική πλευρά, 
σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή σκηνή της προηγμένης ανώτερης εκπαίδευσης. 
Μολονότι το COMETT II σημείωσε αδιαμφισβήτητη επιτυχία, από τις αδυναμίες 
που παρουσιάστηκαν προβάλλει ένας αριθμός προσεγγίσεων, τομέων και 
δραστηριοτήτων, που ίσως χρειαστεί να τα εξετάσουν κάποιες πρωτοβουλίες 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο: 
• η μετάβαση από την κατάρτιση σε μία προσέγγιση βασισμένη στη διδασκαλία 
• η τάση να ενταχθούν τα τεχνικά στοιχεία της διδασκαλίας σε μία ευρύτερη 
στρατηγική πρόσκτησης δεξιοτήτων 
• η αυξανόμενη σημασία της διασφάλισης της ποιότητας στον τομέα τη 
κατάρτισης 
• η ένταξη της τεχνολογικής κατάρτισης σε μία ευρύτερη προσέγγιση 
μεταφοράς τεχνολογίας 
• το πλεονέκτημα της περισσότερο διαρθρωμένης συνεργασίας μεταξύ των 
ευρωπαϊκών προγραμμάτων 
• η ανάγκη παροχής βοήθειας προς τους συντονιστές των σχεδίων, ώστε να 
επιτύχουν την ποιότητα στη διαχείριση των σχεδίων κατάρτισης. 
12 
Παράρτημα 1 
COMETT II 
H Τελική Έκθεση Αξιολόγησης 
13 

Πίνακας Περιεχομένων 
Πίνακας Περιεχομένων 15 
Ορολογία COMETT 17 
1. Εισαγωγή στο COMETT 19 
1.1 Γενικό Πλαίσιο 19 
1.2 Εμφάνιση του Προγράμματος COMETT 20 
1.3 Συστατικά και λειτουργία του προγράμματος 22 
1.3.1 Πεδία του COMETT 22 
1.3.2 Συμμετοχή των χωρών της ΕΖΕΣ 23 
1.3.3 Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων 23 
1.4 Αξιολόγηση του προγράμματος 26 
2. Δικτύωση 29 
2.1 Εισαγωγή 29 
2.1.1 Η έννοια της δικτύωσης 29 
2.1.2 Δικτύωση του COMETT 29 
2.2 Λειτουργίες και διάρθρωση των ΣΠΕΚ 30 
2.2.1 Η Απόφαση του Συμβουλίου και η εκτέλεση της 30 
2.2.2 Η ανάπτυξη του δικτύου 32 
2.2.3 Οικονομικές πλευρές 33 
2.2.4 Νομικό καθεστώς και ισχύς των συμπράξεων 34 
2.2.5 Ευρωπαϊκή διάσταση 35 
2.2.6 Διαχείριση πληροφοριών 36 
2.3 Η συμβολή των ΣΠΕΚ 36 
2.3.1 Τα δίκτυα περιφερειακών ΣΠΕΚ 37 
2.3.2 Συμβολή των δικτύων τομεακών ΣΠΕΚ 38 
2.3.3 Συνάρθρωση των αναγκών βιομηχανικής κατάρτισης 39 
2.3.4 Παρακίνηση των εταίρων προς την απόκτηση διακρατικής 
αντίληψ 40 
2.4 Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των ΣΠΕΚ 40 
2.4.1 Τα πλεονεκτήματα 40 
2.4.2 Μειονεκτήματα των ΣΠΕΚ 41 
2.4.3 Η εικόνα των ΣΠΕΚ για τον εαυτό τους 42 
3. Ενέργειες κατάρτισης 45 
3.1 Εισαγωγή 45 
3.1.1 Δραστηριότητες κατάρτισης στο πλαίσιο του COMETT 45 
3.1.2 Ορισμένα βασικά δεδομένα όσον αφορά τα σχέδια κατάρτισης 
που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του COMETT 46 
3.2 Κατάρτιση στον τομέα της προηγμένης τεχνολογίας 48 
3.2.1 Τι είναι η προηγμένη τεχνολογική κατάρτιση ? 48 
3.2.2 Συμπράξεις και κοινοπραξίες στον τομέα της προηγμένης 
κατάρτισης 50 
3.3 Η ευρωπαϊκή διάσταση στον τομέα της κατάρτισης 51 
3.4 Ορισμένα βασικά μηνύματα από την εμπειρία κατάρτισης του 
COMETT 53 
15 
4. Κινητικότητα των ατόμων 55 
4.1 Κινητικότητα στο πλαίσιο του COMETT 55 
4.1.1 Τυπολογία των επιχορηγήσεων κινητικότητας 55 
4.1.2 Βασικά δεδομένα όσον αφορά τις τοποθετήσεις σπουδαστών 
(Πεδίο Βα) 56 
4.1.3 Πεδία Ββ και Γγ 57 
4.2 Ποιοτικές παρατηρήσεις 58 
4.2.1 Πεδίο Βα 58 
4.2.2 Πεδίο Ββ και Βγ 60 
4.2.3 Τα κυριότερα μηνύματα για το μέλλον 61 
5. Διαξονικά θέματα 63 
5.1 Συνεργασία και συνδέσεις με άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα ... 63 
5.1.1 Εισαγωγή 63 
5.1.2 Συνδέσεις με προγράμματα Ε&Α 64 
5.1.3 Συνδέσεις με προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης ... 66 
5.2 Ε&Α, Κατάρτιση και Καινοτομία 67 
5.2.1 Εισαγωγή: καινοτομία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 67 
5.2.2 Ο ρόλος του COMETT στο σύστημα μεταφοράς τεχνολογίας 68 
5.2.3 Η κοινωνική και οργανωτική καινοτομία του COMETT 70 
5.3. Συμμετοχή στο COMETT ανά τύπο οργανισμού 71 
5.3.1 Εισαγωγή 71 
5.3.2 Πανεπιστημιακή συμμετοχή 72 
5.3.3 Συμμετοχή των επιχειρήσεων 73 
5.3.4 Συμμετοχή άλλων οργανισμών 74 
5.4 Ο αντίκτυπος του COMETT στις MME 75 
5.5 Περιφερειακός αντίκτυπος του COMETT 77 
5.5.1 Η ανάπτυξη περιφερειακής υποδομής 77 
5.5.2 Δια-περιφερειακή ενοποίηση 79 
5.6 Ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών 80 
5.7 Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 81 
5.8 Η τομεακή βασική προσέγγιση στο πλαίσιο του COMETT 83 
6. Συμπεράσματα και κύρια πορίσματα 87 
6.1 Πραγμάτωση της Απόφασης του Συμβουλίου 87 
6.2 Μελλοντική στρατηγική ανάπτυξη 88 
6.3 Μελλοντική λειτουργική ανάπτυξη 89 
6.4 Πραγμάτωση του σχεδίου 90 
16 
Ορολογία COMETT 
Παρακάτω απαριθμούνται οι βασικοί ειδικοί όροι του COMETT που χρησιμοποιούνται στο παρόν 
έγγραφο. Διασαφηνίσεις άλλων όρων δίνονται σε ολόκληρη την έκθεση. 
Πρόσκληση Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται όταν γίνεται αναφορά σε μία Πρόσκληση Υποβολής 
Προτάσεων. Στο πλαίσιο του COMETT II, δημοσιεύτηκαν 5 Προσκλήσεις (1990, 1991, 
1992, 1993 και 1994). Μόνο το 1990 μπορούσαν να υποβληθούν σχέδια σε όλες τις 
κατηγορίες του COMETT από οποιονδήποτε οργανισμό από το 1991 μέχρι το 1994 οι 
Προσκλήσεις περιορίζονταν σε ορισμένους τύπους σχεδίων και/ή ορισμένους τύπους 
οργανισμών. 
Πεδίο 
Διακρατικός 
Σχέδιο 
Πεδίο Α 
Πεδίο Βα 
Πεδίο Ββ 
Πεδίο Βγ 
Πεδίο Γα 
Πεδίο Γβ 
Πεδίο Γγ 
Πεδίο Δ Ο όρος χρησιμοποιείται στο COMETT προκειμένου να μνημονευθεί μία κατηγορία 
προγράμματος και ένας τύπος σχεδίου. Υπάρχουν τέσσερα λειτουργικά Πεδία (Α, Β, Γ 
και Δ), καθένα από τα οποία περιέχει δύο ή περισσότερες υποκατηγορίες ή τύπους 
σχεδίων (που επίσης αναφέρονται κοινώς ως Πεδία). 
Χρησιμοποιείται ως συνώνυμο της λέξης "διεθνής", όταν γίνεται αναφορά σε 
ευρωπαϊκές χώρες. 
Όλες οι πρωτοβουλίες που υποστηρίζονται από το Πρόγραμμα COMETT στο πλαίσιο ενός 
Πεδίου του ονομάζονται σχέδια. Σε ένα σχέδιο απαιτείται η συμμετοχή τουλάχιστον ενός 
ανώτερου εκπαιδευτικού ιδρύματος και μιας επιχείρησης από δύο διαφορετικές χώρες 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα είδη των σχεδίων που υποστηρίζονται είναι: 
Συμπράξεις μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων για την κατάρτιση (ΣΠΕΚ) 
Διακρατικές τοποθετήσεις σπουδαστών σε επιχειρήσεις 
Διακρατικές τοποθετήσεις αποφοίτων μακράς διαρκείας 
Ανταλλαγές προσωπικού μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
Προηγμένα σύντομα μαθήματα 
Κοινά σχέδια κατάρτισης (ανάπτυξη μαθημάτων και υλικών κατάρτισης) 
Σχέδια κατάρτισης που δίνουν έμφαση στο διαρθρωτικό αντίκτυπο ("Δοκιμαστικά 
σχέδια") 
Συμπληρωματικά μέτρα (μελέτες, εκθέσεις, συνδιασκέψεις, αξιολόγηση και 
παρακολούθηση,...). 
Σύστημα ομαδι­
κών σχημάτων 
(pool) Ένας λειτουργικός μηχανισμός στο πλαίσιο του Προγράμματος COMETT κατά τον οποίο 
ομαδοποιούνται αιτήσεις για μικρά σχέδια σε μία υποβολή αίτησης, και στη συνέχεια 
συνάπτεται μία ενιαία σύμβαση για ένα σύνολο αιτήσεων και εφαρμόζεται αποκεντρωμένη 
λειτουργική διαχείριση. 
Επιχείρηση Χρησιμοποιείται εναλλακτικά με όρους όπως "εταιρία", "φίρμα", "βιομηχανία" και 
αναφέρεται σε οποιονδήποτε οργανισμό που ασκεί κάποια οικονομική δραστηριότητα 
(κυρίως εκείνους που απασχολούν προσωπικό που έχει ανάγκη κατάρτισης) 
MME Μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Με τον απλό ορισμό που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο του 
COMETT, σύμφωνα και με την πρακτική της Επιτροπής, ο όρος παραπέμπει σε εταιρίες με 
λιγότερους από 500 εργαζόμενους. 
Πανεπιστήμιο Οποιοσδήποτε τύπος οργανισμού που παρέχει αναγνωρισμένη εκπαίδευση υψηλού 
επιπέδου. 
Μάθημα Ένα δομημένο γεγονός κατάρτισης, που τυπικά περιλαμβάνει διδασκαλία πρόσωπο με 
πρόσωπο. 
Υλικό (ή "υλικό κατάρτισης"). Ένα μέσο υποστήριξης για μαθήματα ή για αυτοδιδασκαλία. 
Ι Τομέας Χρησιμοποιείται ως γενικός όρος για την κατάταξη σχεδίων ανά αντικείμενο ή κλάδο. Οι 
τομείς του COMETT είναι τόσο τεχνολογικοί όσο και βιομηχανικοί. 
17 

1. Εισαγωγή στο COMETT 
1.1 Γενικό Πλαίσιο 
Η δεκαετία του 1990 θα παραμείνει στη μνήμη μας ως δεκαετία δυναμικών 
εξελίξεων και μετασχηματισμού, σε πολιτικό και σε οικονομικό επίπεδο, που 
μετέβαλαν το χάρτη της Ευρώπης. Παράλληλα, γινόμαστε μάρτυρες μιας 
πρωτοφανούς και ραγδαίας τεχνολογικής μεταβολής. Ενόψει των εντεινόμενων 
ανταγωνιστικών πιέσεων και της παγκοσμιοποίησης των αγορών, καθίσταται 
ακόμη πιο σημαντική η δυνατότητα να δρέπουμε τους καρπούς των ερευνητικών 
προσπαθειών και να διασφαλίζουμε την αποτελεσματική εφαρμογή τους προς 
όφελος της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Πράγματι, το ευρωπαϊκό οικονομικό και 
κοινωνικό μοντέλο, το οποίο επιχειρεί να συμφιλιώσει τα σχετικά υψηλά 
ημερομίσθια με τη δυνατότητα ανταπόκρισης σε κοινωνικά αιτήματα, απαιτεί 
άκρως αποδοτική και ανταγωνιστική βιομηχανία. Αυτό θα εξαρτάται όλο και 
περισσότερο από την ικανότητα των επιχειρήσεων όσον αφορά τη συνεχή 
καινοτομία και τη συστηματική βελτίωση της ποιότητας. 
Το κλειδί για την επίτευξη αυτών των στόχων βρίσκεται στην εκπαίδευση και την 
κατάρτιση. Απαιτείται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε τοπικό, περιφερειακό, 
εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων, την 
αποτελεσματική χρήση των εκπαιδευτικών πόρων και για να γίνει δυνατή η 
παροχή της κατάρτισης εκεί όπου χρειάζεται. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο αυτό 
συνεπάγεται την ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ οργανισμών κατάρτισης 
και εκπαίδευσης από διαφορετικά κράτη-μέλη και την επίτευξη μεγαλύτερης 
σύμπραξης ανάμεσα στις προσπάθειες που καταβάλλονται στον τομέα της 
έρευνας και της ανάπτυξης αφενός και της προηγμένης εκπαίδευσης και 
κατάρτισης αφετέρου. Επίσης απαιτείται στενή συνεργασία μεταξύ 
επιχειρήσεων και ιδρυμάτων ανώτερης εκπαίδευσης ως προς την ανάπτυξη και 
διοργάνωση κατάλληλων δραστηριοτήτων προηγμένης εκπαίδευσης και 
κατάρτισης. Και, τέλος, απαιτείται από τα άτομα, τους οργανισμούς και τα 
εκπαιδευτικά συστήματα να αποδεχθούν και να επιδιώξουν ενεργά την ιδέα της 
δια βίου διδασκαλίας. 
Αυτές και άλλες συναφείς σημαντικές προκλήσεις για την Ευρώπη 
επισημαίνονται στο Λευκό Χάρτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ανάπτυξη, 
την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση. Πράγματι, το έγγραφο αυτό δίνει 
μεγάλη προσοχή στη σημασία της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων, 
προκειμένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Ο Λευκός Χάρτης 
τονίζει τη σημασία της εφαρμογής, της μεταφοράς και της διάδοσης των 
πορισμάτων της Ε&Α, και επισημαίνει την ανάγκη για εντατική συνεργασία 
μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων. 
Παρόμοια θέματα έχουν επίσης αναπτυχθεί από την ΣΕΒΕΑ, τη Συμβουλευτική 
Επιτροπή Βιομηχανικής Έρευνας και Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 
Στην πρόσφατη έκδοση της, σχετικά με τις προκλήσεις όσον αφορά τα 
συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης της Ευρώπης, Ποιότητα και Συναφή 
Θέματα, η ΣΕΒΕΑ υπογραμμίζει τη σημασία της διασφάλισης ισχυρών δεσμών 
19 
μεταξύ της Ε&Α και των πρωτοβουλιών κατάρτισης, τόσο σε εθνικό όσο και 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Ήδη από το 1991, στην έκθεση της, Ελλείψεις Δεξιοτήτων 
στην Ευρώπη, η ΣΕΒΕΑ είχε υποστηρίξει ότι οι ευρωπαϊκές επενδύσεις για την 
Ε&Α δεν θα απέφεραν τα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη αν δεν συνδυάζονταν 
με εξίσου ουσιαστικές και κατάλληλες προσπάθειες για την εκπαίδευση και την 
κατάρτιση. Στην έκδοση Ποιότητα και Συναφή Θέματα, η ΣΕΒΕΑ επέκτεινε την 
ανάλυση της στις ευρύτερες ανάγκες των επιχειρήσεων να παραμείνουν 
ανταγωνιστικές σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Η συνεργασία 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων εμφανίζεται ως η γενική υπόδειξη, μαζί 
με μία ισχυρή έκκληση για δια βίου διδασκαλία και σύνδεση της Ε&Α με τις 
εκπαιδευτικές προσπάθειες. 
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα COMETT καταγίνεται με αυτά και άλλα συναφή 
μελήματα από την έναρξη του το 1986. Η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών 
επιχειρήσεων βρίσκεται στον πυρήνα του προγράμματος. Το "Αρθρο 3 της 
Απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το COMETT II αναφέρει: 
Το COMETT II στοχεύει στην ενίσχυση της κατάρτισης στις ιδιαίτερα προηγμένες 
τεχνολογίες, της ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού με υψηλά προσόντα και της 
ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
Στα μέσα της δεκατίας του *80, είχε γίνει προφανές στους σχεδιαστές της 
ευρωπαϊκής πολιτικής ότι η ανεπαρκής προηγμένη κατάρτιση έθετε τον κίνδυνο 
να αποτελέσει σημαντικό ανασχετικό παράγοντα για την πλήρη αξιοποίηση εκ 
μέρους της Ευρώπης των προσπαθειών της στον τομέα της Ε&Α. Το COMETT Ι 
εγκαινιάστηκε το 1986 από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα με το σαφές μήνυμα ότι 
ανάλογη προηγμένη κατάρτιση αποτελούσε αποδοτικό και αποτελεσματικό μέσο 
μεταφοράς και διάδοσης της τεχνολογίας, και ότι απαιτείτο περισσότερος 
διάλογος και συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων και των πανεπιστημίων σε 
ολόκληρη την Ευρώπη ώστε να γίνει επιτυχημένη αυτού του είδους η κατάρτιση. 
1.2 Εμφάνιση του Προγράμματος COMETT 
Όταν στα τέλη του 1986 άρχισε να λειτουργεί το Πρόγραμμα COMETT, ήταν ο 
πρώτος σημαντικός ευρωπαϊκός μηχανισμός υποστήριξης σχεδίων εκπαίδευσης 
και κατάρτισης. Γενικός στόχος του ήταν - και έχει παραμείνει αμετάβλητος 
καθόλη τη διάρκεια των COMETT Ι/ΙΙ - να προαγάγει και να υποστηρίξει τη 
διακρατική συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων όσον αφορά 
την εκπαίδευση και την κατάρτιση στον τομέα της προηγμένης τεχνολογίας. Το 
Πρόγραμμα άρχισε να λειτουργεί παράλληλα με τα πρώτα αποτελέσματα 
σημαντικών ευρωπαϊκών προγραμμάτων Ε&Α όπως το ESPRIT, το οποίο 
επεσήμανε την προεξάρχουσα σημασία της προηγμένης κατάρτισης ως 
συμπλήρωσης των προσπαθειών για Ε&Α και ως ζωτικού παράγοντα της 
ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Υπήρξαν πολλοί εκείνοι, οι οποίοι, ορθά, 
εξέφρασαν το φόβο ότι στην αντίθετη περίπτωση οι ελλείψεις προηγμένων 
δεξιοτήτων θα υποβίβαζαν την αξία της ευρωπαϊκής Ε&Α και ήταν πιθανό να 
απειλήσουν την ανταγωνιστική θέση της Ευρώπης. Το COMETT επινοήθηκε 
προκειμένου να ανταποκριθεί σ' αυτές τις ανησυχίες, ως πρόγραμμα που 
εστιάζεται στην ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού με υψηλά προσόντα και στην 
παροχή προηγμένης τεχνολογικής κατάρτισης. Ζητούσε από τα υποβαλλόμενα 
20 
σχέδια να βασίζονται στην ευρωπαϊκή συνεργασία και στη συνεργασία μεταξύ 
βιομηχανικών και ακαδημαϊκών εταίρων. 
Παρά τους στόχους του, οι οποίοι αποτελούσαν πρόκληση, και παρά την 
πολυπλοκότητα των σχεδίων που υποστήριζε, το COMETT Ι προκάλεσε τεράστιο 
ενδιαφέρον σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Το Πρόγραμμα 
κατακλύστηκε από αιτήσεις και η αρχική χρηματοδότηση - 55 εκατομμύρια ECU 
- αποδείχθηκε εντελώς ανεπαρκής. Πολύ σύντομα, κατέστη προφανές ότι θα 
ήταν ενδεδειγμένη μια δεύτερη φάση του προγράμματος. Ήδη από τα μέσα 
της λειτουργίας του COMETT Ι, στις 16 Δεκεμβρίου 19881, το Συμβούλιο 
ενέκρινε την απόφαση που αφορούσε το Πρόγραμμα COMETT II, για τη χρονική 
περίοδο 1990-1994, με αρχικό προϋπολογισμό 200 εκ. ECU. Το COMETT II δεν 
αποτελούσε ριζική απόκλιση από το COMETT Ι, αλλά κατά κύριο λόγο εμβάθυνε 
και επέκτεινε την πρώτη φάση. 
Το επίκεντρο και οι στόχοι του προγράμματος, όπως καθορίζονται στην 
Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το COMETT II, είναι: 
[COMETT]... επικεντρώνεται στις εξελισσόμενες ανάγκες της βιομηχανίας και του 
προσωπικού της, που επιβάλλουν συμπληρωματική δράση τόσο στα κράτη-μέλη 
όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Το COMETT II συμβάλλει, μέσω της υποστήριξης 
σχεδίων κατάρτισης, στη χρησιμοποίηση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, 
μεθόδων και εργαλείων της τεχνολογίας που προκύπτουν από την κοινοτική 
προοπτική για την έρευνα και την ανάπτυξη. Το COMETT II θα διευκολύνει την 
καινοτομία και τη μεταφορά τεχνολογίας, καθώς και την ισόρροπη οικονομική και 
κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας. 
Στο πλαίσιο αυτό, οι στόχοι του COMETT II είναι οι ακόλουθοι: 
(i) να βελτιωθεί η προσφορά κατάρτισης στις ιδιαίτερα προηγμένες τεχνολογίες 
στα διάφορα ενεχόμενα επίπεδα, βελτιώνοντας έτσι τη συμβολή της 
κατάρτισης στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας 
(H) να προωθηθεί η από κοινού ανάπτυξη προγραμμάτων κατάρτισης και η 
ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και η άριστη χρησιμοποίηση των 
δυνατοτήτων κατάρτισης σε κοινοτικό επίπεδο, ιδίως με τη συγκρότηση 
διακρατικών τομεακών και περιφερειακών δικτύων για σχέδια κατάρτισης 
στις ιδιαίτερα προηγμένες τεχνολογίες 
(iii) να ικανοποιηθούν οι ειδικές ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για 
προσωπικό με τα απαραίτητα επαγγελματικά προσόντα, αφού ληφθούν 
υπόψη τα μέσα προτεραιότητας που αναφέρονται στο Παράρτημα 
(iv) να προωθηθεί η ισότητα ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά 
την αρχική και συνεχή κατάρτιση στις ιδιαίτερα προηγμένες τεχνολογίες 
(ν) να δοθεί ευρωπαϊκή διάσταση στη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων όσον αφορά την αρχική και συνεχή κατάρτιση στις 
τεχνολογίες, στις εφαρμογές τους και στη μεταφορά τους. 
ΕΕαριθ. L 13/28 της 17.1.1989 
21 
1.3 Συστατικά και λειτουργία του προγράμματος 
1.3.1 Πεδία του COMETT 
Το πρόγραμμα COMETT υποστηρίζει μία ποικιλία διακρατικών δραστηριοτήτων 
που προϋποθέτουν τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και ανώτερων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Υποστηρίζονται δραστηριότητες διαφόρων τύπων 
που σχετίζονται με την εκπαίδευση και την κατάρτιση και που κοινό στόχο έχουν 
να προωθήσουν, σε διευρωπαϊκή βάση, την κατάρτιση στον τομέα της 
τεχνολογίας. Υπάρχουν τέσσερις βασικές διασυνδεόμενες συνιστώσες στο 
πρόγραμμα COMETT, κάθε μια από τις οποίες χαρακτηρίζεται ως ξεχωριστό 
Πεδίο με τις δικές του χρηματοδοτικές ρυθμίσεις. Αυτοί οι τομείς 
δραστηριότητας περιλαμβάνουν: 
• Πεδίο Α: Την ανάπτυξη των συμπράξεων μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων για την κατάρτιση (ΣΠΕΚ) που λειτουργούν σε περιφερειακή 
και/ή τομεακή βάση. Οι ΣΠΕΚ αυτές αποτελούν μοναδικές δομές, καθεμία 
από τις οποίες περιλαμβάνει αρκετές δεκάδες ιδρυμάτων ανώτερης 
εκπαίδευσης, επιχειρήσεων και άλλων οργανισμών σε μία ενιαία κοινοπραξία. 
Πέρα από τις συγκεκριμένες δραστηριότητες τους στον τομέα της 
προηγμένης κατάρτισης, οι ΣΠΕΚ έχουν αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά του 
προγράμματος COMETT με την υποστήριξη και ενεργό ανάμιξη τους στα 
σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο των άλλων Πεδίων, και με τις 
διακρατικές δραστηριότητες δικτύωσης και ανταλλαγών. 
• Πεδίο Β: διακρατικά προγράμματα κινητικότητας για τοποθετήσεις 
σπουδαστών σε επιχειρήσεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών (Πεδίο Βα), 
προηγμένες τοποθετήσεις για αποφοίτους (Πεδίο Ββ), και διακρατικές 
ανταλλαγές προσωπικού που αποσπάται από τα πανεπιστήμια στη βιομηχανία 
ή το αντίστροφο (Πεδίο Βγ). Αυτές τις δραστηριότητες κινητικότητας 
διαχειρίστηκε σχεδόν αποκλειστικά το δίκτυο των ΣΠΕΚ. 
• Πεδίο Γ: την ανάπτυξη και οργάνωση σύντομων μαθημάτων κατάρτισης 
(Πεδίο Γα), κοινών σχεδίων κατάρτισης (Πεδίο Γβ) και δοκιμαστικών 
σχεδίων (Πεδίο Γγ) στον τομέα των τεχνολογιών και των εφαρμογών τους. 
• Πεδίο Δ: ένα πρόγραμμα συμπληρωματικών μέτρων που έχουν υποστηριχθεί 
σε ολόκληρο το πρόγραμμα (πληροφόρηση, αξιολόγηση, παρακολούθηση 
σχεδίων, έρευνες, κατάρτιση για την υποστήριξη σχεδίων, συνδιασκέψεις 
και εργαστήρια,...). Κατά τη διάρκεια του προγράμματος, ο χαρακτήρας 
και το επίκεντρο αυτών των μέτρων μετατοπίστηκαν ούτως ώστε να 
αντανακλούν το αρχικό, το μεσαίο και το τελικό στάδιο του προγράμματος. 
Κατά την έναρξη του COMETT il, δόθηκε, λόγου χάρη, μεγάλη προσοχή στην 
παροχή πληροφόρησης και στην ανάπτυξη της συνειδητοποίησης, ενώ στο 
τέλος, αυξήθηκε η σημασία των μέτρων αξιολόγησης και παρακολούθησης, 
καθώς και η υποστήριξη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών των ΣΠΕΚ, που τις 
βοήθηκαν να ενισχύσουν τις διαχειριστικές τους ικανότητες. 
Με εξαίρεση ορισμένα μέτρα του Πεδίου Δ, όλα τα σχέδια έλαβαν 
χρηματοδότηση βάσει της ανταγωνιστικής υποβολής προσφορών μέσω των 
Προσκλήσεων Υποβολής Προτάσεων. Ακολουθώντας τις προδιαγραφές που 
καθορίζονται στην απόφαση του Συμβουλίου, η κοινοτική υποστήριξη: 
22 
• περιοριζόταν στο 50% των δαπανών του σχεδίου στα Πεδία Α και Γ 
• βασιζόταν σε ένα ανώτερο όριο για μία εφάπαξ συμβολή ανά ανταλλαγή στο 
Πεδίο Β 
• κυμαινόταν μεταξύ του 50 και 100% των δαπανών στα σχέδια του Πεδίου Δ. 
1.3.2 Συμμετοχή των χωρών της ΕΖΕΣ 
To COMETT υπήρξε το πρώτο σημαντικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την 
εκπαίδευση και την κατάρτιση στο οποίο συμμετείχαν οργανισμοί από τα κράτη-
μέλη της ΕΖΕΣ (Αυστρία, Φινλανδία, Ισλανδία, Λιχτενστάϊν, Νορβηγία, 
Σουηδία, Ελβετία). Λόγω της οικονομικής συμβολής των χωρών αυτών, ο 
προϋπολογισμός του COMETT II σημείωσε άνοδο από 200 σε 230 εκατομμύρια 
ECU. 
Οι συμφωνίες ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και κάθε μία από τις χώρες 
της ΕΖΕΣ επικυρώθηκαν εγκαίρως (με εξαίρεση το Λιχτενστάϊν) ούτως ώστε 
ήδη από την πρώτη Πρόσκληση του 1990 πανεπιστήμια και επιχειρήσεις από τις 
χώρες αυτές μπορούσαν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα και να υποβάλουν 
σχέδια. Η Αυστρία, η Φινλανδία, η Σουηδία και η Ισλανδία υπήρξαν από την 
αρχή αρκετά ενεργές και παρουσίασαν ορισμένα σχέδια υψηλής ποιότητας. Οι 
άλλες τρεις χώρες έχασαν κατά κάποιο τρόπο το αρχικό στάδιο, αλλά το 
αναπλήρωσαν από το 1991 και μετά. Το 1992, η συμμετοχή των χωρών της 
ΕΖΕΣ ήταν αντίστοιχη των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Η συμμετοχή οργανισμών από τις χώρες αυτές υπέκειτο σε ορισμένους 
περιορισμούς, ιδίως από την άποψη ότι τα περισσότερα σχέδια απαιτούσαν τη 
συμμετοχή οργανισμών από δύο τουλάχιστον κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Στην πραγματικότητα, αυτό δεν ήταν πολύ δύσκολο κριτήριο, 
εφόσον τα περισσότερα σχέδια του COMETT περιλαμβάνουν πολλούς εταίρους 
από διάφορες χώρες. Με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας του ΕΟΧ την 1η 
Ιανουαρίου του 1994, εξαφανίστηκαν οι περισσότερες από τις μικρές διαφορές 
στους κανόνες συμμετοχής μεταξύ των χωρών ΕΕ και ΕΖΕΣ. 
1.3.3 Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων 
Η υποστήριξη για τα σχέδια του COMETT χορηγήθηκε κατόπιν ανταγωνιστικής 
υποβολής προσφορών. Στη διάρκεια του COMETT II (1990-1994), 
προκηρύχθηκαν πέντε Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων. Ορισμένες από 
αυτές τις προσκλήσεις ήταν "ανοιχτές", ενώ άλλες είχαν περιοριστικό 
χαρακτήρα: 
• Η πρώτη Πρόσκληση, το 1990, ήταν μία ανοικτή Πρόσκληση Υποβολής 
Προτάσεων, όπου οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί κλήθηκαν να υποβάλουν 
προτάσεις σε όλα τα διαφορετικά Πεδία του προγράμματος. Οι 
διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη της ΕΖΕΣ είχαν ολοκληρωθεί ακριβώς 
την κατάλληλη στιγμή, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα 
οργανισμοί από τις χώρες αυτές. 
• Το 1991, η Πρόσκληση Υποβολής Προτάσεων περιορίστηκε στις 158 ΣΠΕΚ 
που είχαν γίνει δεκτές στο πλαίσιο του COMETT Ι κατά την πρόσκληση του 
23 
1990. Σύμφωνα με τους όρους αυτής της Πρόσκλησης, κάθε ΣΠΕΚ 
μπορούσε να υποβάλει σχέδια στα Πεδία Βα, Βγ και Γα στο πλαίσιο του 
αποκαλούμενου "συστήματος ομαδικών σχημάτων (pool)" (βλέπε πιο 
κάτω). Πρόσθετες δυνατότητες χρηματοδότησης παρουσιάστηκαν με την 
έναρξη του προγράμματος "Θετικών Ενεργειών" (βλέπε παρακάτω) και την 
επιλογή ως στόχου των νέων Γερμανικών Εδαφών με προοπτική την ταχεία 
ενσωμάτωση τους στο δίκτυο του COMETT. 
• Η Πρόσκληση Υποβολής Προτάσεων του 1992 υπήρξε ανοικτή για σχέδια των 
Πεδίων Α και Γβ και σε μεγάλο βαθμό είχε σκοπό να συμπληρώσει τα δίκτυα 
που είχαν ήδη συγκροτηθεί. Όσον αφορά το Πεδίο Α, είχαν εντοπιστεί και 
δημοσιοποιηθεί τα υφιστάμενα περιφερειακά καιτομεακά χάσματα, και μέσω 
της Πρόσκλησης, πληρώθηκαν όλα σχεδόν τα χάσματα αυτά. Το σύστημα 
ομαδικών σχημάτων εξακολούθησε να ισχύει και για τα άλλα Πεδία, με τη 
δυνατότητα που δόθηκε στις νέες ΣΠΕΚ να υποβάλουν σχέδια και σ' αυτά τα 
Πεδία. 
• Οι Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων των ετών 1993 και 1994 περιορίζονταν 
για άλλη μια φορά στις υπάρχουσες ΣΠΕΚ. Οι κοινοπραξίες που είχαν 
συγκροτηθεί το 1990 και για τις οποίες δεν παρεχόταν χρηματοδότηση στο 
πλαίσιο του Πεδίου Α, κλήθηκαν να εκτιμήσουν το αναπτυξιακό δυναμικό 
τους και τους δόθηκε η ευκαιρία να ζητήσουν υποστήριξη για έναν 
περιορισμένο αριθμό αναπτυξιακών δραστηριοτήτων ζωτικής σημασίας στο 
πλαίσιο του προγράμματος συμπληρωματικών μέτρων (Πεδίο Δ). 
Το σύστημα ομαδικών σχημάτων (pool) 
Ένα μέρος του προϋπολογισμού και της λειτουργίας του COMETT προορίστηκε 
για την αποκαλούμενη διαδικασία ομαδικών σχημάτων (pool). Στο πλαίσιο 
αυτού του συστήματος, χορηγήθηκαν σε επιλεγμένες ΣΠΕΚ εφάπαξ 
επιχορηγήσεις για την αποκεντρωμένη διαχείριση ορισμένων μικρότερων 
σχεδίων. Η διαδικασία ομαδικών σχημάτων πρωτοεμφανίστηκε στη διάρκεια του 
COMETT Ι και αφορούσε τη διαχείριση συμβάσεων τοποθέτησης σπουδαστών 
λόγω της επιτυχίας και της λειτουργικής ευελιξίας της επεκτάθηκε στο πλαίσιο 
του COMETT II για να καλύψει τις τοποθετήσεις σπουδαστών (Πεδίο Βα), τις 
ανταλλαγές προσωπικού (Πεδίο Βγ) και τα σύντομα μαθήματα (Πεδίο Γα -από 
το 1991 και μετά). 
Τα βασικά χαρακτηριστικά του συστήματος ομαδικών σχημάτων είναι τα 
ακόλουθα: 
• Κατ* αρχάς, το σύστημα ομαδικών σχημάτων αφορούσε αποκλειστικά τις 
ΣΠΕΚ. Αυτό συνεπαγόταν ότι μέσα από όλες τις προσκλήσεις (με εξαίρεση 
το Πεδίο Γάτο 1990), εγκρίθηκαν μόνο τα σχέδια που υποβλήθηκαν μέσω των 
ΣΠΕΚ, στο πλαίσιο των Πεδίων Βα, Βγ και Γα. Στην πράξη, αυτό απαιτούσε 
να συμπίπτει ο ανάδοχος αυτών των σχεδίων με τον οργανισμό που ήταν 
υπεύθυνος για τη ΣΠΕΚ. Αυτό το δικαίωμα αποκλειστικότητας ήταν δυνατό 
μόνο λόγω της ποιότητας των ΣΠΕΚ που εγκρίθηκαν, της ικανότητας τους να 
εκπονούν και να διαχειρίζονται διακρατικά σχέδια, και της σχεδόν πλήρους 
γεωγραφικής και τομεακής τους κάλυψης. 
24 
• Στο πλαίσιο των ετήσιων Προσκλήσεων Υποβολής Προτάσεων, οι ΣΠΕΚ 
συγχωνεύουν όλες τις ατομικές αιτήσεις εκ μέρους μελών και 
ενδιαφερόμενων μερών σε μία ενιαία αίτηση. Κατά την προπαρασκευαστική 
αυτή διαδικασία, οι ΣΠΕΚ ενεργούν ως φίλτρο και ως μεσάζοντες, ώστε να 
παραμένουν μόνο τα σχέδια εκείνα που ανταποκρίνονται σε όλες τις 
απαιτήσεις του COMETT. Όλες αυτές οι προτάσεις συνδυάζονται στη 
συνέχεια και υποβάλλονται ως μία ενιαία αίτηση σχεδίου. 
• Κατά τη διαδικασία επιλογής, οι προτάσεις των ΣΠΕΚ για σχέδια ομαδικών 
σχημάτων εκτιμώνται και συγκρίνονται από πλευράς ποιότητας. Αυτό έχει ως 
αποτέλεσμα τη χορήγηση επιδότησης ομαδικού σχήματος (pool) στη ΣΠΕΚ 
εκείνη - σε γενικές γραμμές με λιγότερη οικονομική ενίσχυση από τη 
ζητούμενη - η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ευελιξία κατά τη διάρκεια 
ολόκληρου του ακαδημαϊκού έτους για τη διοργάνωση τοποθετήσεων 
σπουδαστών, ανταλλαγών προσωπικού και σύντομων μαθημάτων. Η σύμβαση 
ενδέχεται, ωστόσο, να αποκλείσει την οργάνωση ορισμένων σχεδίων στην 
περίπτωση που αυτά θεωρούνται κατώτερα των επιπέδων του COMETT. 
• Κατά τη χρονική περίοδο της σύμβασης, δόθηκε η ευκαιρία στις ΣΠΕΚ να 
ολοκληρώσουν το πρόγραμμα των δραστηριοτήτων ομαδικών σχημάτων, και 
ενδεχομένως να τις τροποποιήσουν (υπό ορισμένες συνθήκες), αν 
αναγκάζονταν να το κάνουν λόγω των περιβαλλοντικών μεταβολών. 
Η διαδικασία ομαδικών σχημάτων χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να διευκολύνει 
και να αποκεντρώσει τη λειτουργική διαχείριση των πολλών μικρότερων σχεδίων 
στο πλαίσιο του προγράμματος COMETT. Ένας άλλος στόχος ήταν να βοηθήσει 
τις ΣΠΕΚ στην επίτευξη διεθνούς συνεργασίας και με τον τρόπο αυτό να 
ενισχύσει το δίκτυο COMETT στο σύνολο του. Από ό,τι φαίνεται, και οι δύο 
στόχοι εκπληρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό. 
Η πρωτοβουλία Θετικών Ενεργειών 
Το 1991, η Επιτροπή εγκαινίασε μία σειρά ενεργειών, Θετικών Ενεργειών, 
κύριος σκοπός των οποίων ήταν να βελτιωθεί η συνολική κάλυψη του COMETT και 
να ξεπεραστούν ορισμένες από τις οικονομικές και κοινωνικές διαφορές των 
χωρών και των περιφερειών που εμπλέκονται στο πρόγραμμα. Πρώτο καθήκον 
ήταν η ανάλυση των χασμάτων και των αδυναμιών όσον αφορά την ανάπτυξη 
του δικτύου COMETT και, βάσει αυτής της ανάλυσης, ο προσδιορισμός 
ενεργειών που θα μπορούσαν να ενισχύσουν και να βελτιώσουν το περιφερειακό 
και τομεακό δίκτυο ΣΠΕΚ. Οι ενέργειες που τέθηκαν σε εφαρμογή μπορούν να 
ταξινομηθούν κάτω από τις ακόλουθες επικεφαλίδες: 
• Εθνικές μελέτες και μέτρα προώθησης, που είχαν κυρίως σκοπό να 
βοηθήσουν την κάλυψη και διείσδυση του COMETT, ιδιαίτερα σε χώρες και 
περιφέρειες, όπου τα αποτελέσματα της Πρόσκλησης Υποβολής Προτάσεων 
του 1990 δεν ήταν απολύτως ικανοποιητικά. Αυτό αφορούσε την Ισπανία, την 
Ελλάδα, τη Νότια Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ελβετία και ιδίως τη 
Νορβηγία. Η κατάληξη ήταν άκρως ικανοποιητικά αποτελέσματα για τις 
περισσότερες από τις περιφέρειες αυτές στην Πρόσκληση του 1992, ιδίως 
25 
όσον αφορά την εμφάνιση περιφερειακών ΣΠΕΚ σε περιοχές που μέχρι τότε 
δεν καλύπτονταν. 
• Δικτύωση των ΣΠΕΚ και κατάρτιση των διαχειριστών των ΣΠΕΚ. 
Αναλήφθηκαν ορισμένες δραστηριότητες με σκοπό να προωθήσουν την 
ανάπτυξη του δικτύου των ΣΠΕΚ και την κατάρτιση των διαχειριστών των 
ΣΠΕΚ (συμπεριλαμβανόμενης μιας περιεκτικής ανάλυσης των αναγκών τους 
σε κατάρτιση). Αυτό σηματοδότησε την έναρξη μιας σειράς ειδικών μέτρων 
υποστήριξης για τις ΣΠΕΚ, οι οποίες συνεχίστηκαν πέρα από την 
πρωτοβουλία των Θετικών Ενεργειών. 
• Η διοργάνωση δύο ειδικών συνδιασκέψεων που αφορούσαν τις 
τοποθετήσεις σπουδαστών, της μιας στο Lappenranta της Φινλανδίας και 
της άλλης στη Segovia της Ισπανίας. Κύριος στόχος των συνδιασκέψεων 
αυτών ήταν να προωθήσουν και να ενισχύσουν τις διακρατικές τοποθετήσεις 
σπουδαστών σε ολόκληρη την Ευρώπη, μία δραστηριότητα στο πλαίσιο του 
COMETT, εκεί όπου υπήρχε υψηλή ζήτηση. Τα πορίσματα ενσωματώθηκαν στο 
τέλος σε έναν Οδηγό για τις Ευρωπαϊκές Τοποθετήσεις Σπουδαστών. 
Διερευνήθηκε επίσης το ενδεχόμενο χρήσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και 
βάσεων δεδομένων, προκειμένου να διευκολυνθεί η καθημερινή εργασία των 
διαχειριστών των τοποθετήσεων. 
• Στο γενικό πλαίσιο της επιλογής της βιομηχανίας και των MME ως στόχων, 
υποστηρίχθηκαν τρία σχέδια για να εξετάσουν και να βελτιώσουν τη 
βιομηχανική συμμετοχή στο COMETT. Μολονότι οι μελέτες αυτές βασίζονταν 
κυρίως σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και περιφέρειες, παρείχαν πολύτιμες 
γνώσεις όσον αφορά τον τρόπο που θα μπορούσε το COMETT να γίνει πιο 
ελκυστικό για τις επιχειρήσεις. 
• Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Θετικών Ενεργειών, καταβλήθηκε ειδική 
προσπάθεια για τη βελτίωση της κατανόησης του τομεακού και τεχνολογικού 
πλαισίου του προγράμματος COMETT. Για το σκοπό αυτό, 
πραγματοποιήθηκαν τέσσερις σημαντικές τομεακές έρευνες μεταξύ των 
σχεδίων στους πιο σημαντικούς τομείς του COMETT. Αρκετές από τις έρευνες 
αυτές συνδυάστηκαν στη συνέχεια με εργαστήρια για τη συζήτηση των 
αποτελεσμάτων. 
Το 1991 ελήφθησαν μέτρα σχετικά με τις Θετικές Ενέργειες, με στόχο να 
βοηθήσουν στην ένταξη των Νέων Γερμανικών Εδαφών στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα. Ένα εκατομμύριο ECU χορηγήθηκε για την προετοιμασία 
συμπράξεων μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στον τομέα της κατάρτισης 
(σύμφωνα με την Πρόσκληση του 1992), δόθηκαν πρόσθετες επιδοτήσεις για 
διακρατικές τοποθετήσεις σπουδαστών προς και από τις περιφέρειες αυτές, 
καθώς και για διάφορες πρωτοβουλίες που στόχο είχαν την εισαγωγή ατόμων 
και οργανισμών από τα νέα ομοσπονδιακά κρατίδια στο περιβάλλον του COMETT. 
26 
1.4 Αξιολόγηση του προγράμματος 
Κατά τη διάρκεια λειτουργίας του προγράμματος πραγματοποιήθηκε σημαντική 
εργασία παρακολούθησης και αξιολόγησης του. Το τμήμα αυτό εστιάζεται στις 
τυπικές, εξωτερικές αξιολογήσεις που έλαβαν χώρα το Παράρτημα 4 παρέχει 
περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις διαφορετικές δραστηριότητες 
παρακολούθησης του Προγράμματος. 
Η πρώτη εξωτερική αξιολόγηση του προγράμματος COMETT αφορούσε τα 
πρώτα χρόνια του COMETT Ι (1986-1988), και την ανέλαβε η εταιρία Coopers & 
Lybrand και η Ομάδα Έρευνας της Επιστημονικής Πολιτικής του πανεπιστημίου 
του Sussex. Η δεύτερη εξωτερική αξιολόγηση κάλυψε τα δύο τελευταία χρόνια 
του COMETT Ι (1988-1989) και τα πρώτα στάδια του COMETT II (1990-1991). 
Πραγματοποιήθηκε από την ECOTEC και ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 
1991. Η έκθεση κατέληγε, συνολικά, στο συμπέρασμα, ότι οι διάφοροι στόχοι 
του COMETT στέφθηκαν με επιτυχία. Τόνιζε ιδιαίτερα ότι "η εργασία ανάλυσης 
των αναγκών κατάρτισης [που υποστηρίζεται από το COMETT] πολλές φορές 
χάραξε νέους δρόμους και βοήθησε στη βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ 
εργοδοτών και πανεπιστημιακών εκπαιδευτών". Κατά το σχολιασμό των 
διακρατικών προγραμμάτων ανταλλαγών σπουδαστών, τονίστηκε ότι τα οφέλη 
της δραστηριότητας αυτής "...εκτείνονται πέραν του COMETT. Κυρίως για τους 
εκπαιδευόμενους που συμμετείχαν υπάρχουν αξιοσημείωτα μακροπρόθεσμα 
οφέλη. Η δραστηριότητα έχει συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στη συνεργασία μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και στη συγκρότηση διακρατικών δικτύων". 
Η τρίτη άσκηση αξιολόγησης, που ξεκίνησε το 1992 και ολοκληρώθηκε στα 
μέσα του 1993, συνίστατο σε μία τρίπτυχη προσέγγιση: 
• Μία άσκηση αξιολόγησης, ανάλογη σε χαρακτήρα με την πρώτη και δεύτερη 
αξιολόγηση του COMETT, πραγματοποιήθηκε από το Συμβούλιο GMV, σε 
συνεργασία με άλλους συμβούλους. Η έκθεση τους θα αναφέρεται στο εξής 
ως η "έκθεση αξιολόγησης GMV". 
• Εθνικές αξιολογήσεις πραγματοποιήθηκαν από τις αρχές των κρατών-μελών 
και των χωρών της ΕΖΕΣ. 
• Μία στρατηγική αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε από ομάδα επτά ανεξάρτητων 
εμπειρογνωμόνων, τους οποίους επέλεξε η Επιτροπή για τις γνώσεις τους 
όσον αφορά το διάλογο μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στον τομέα 
της τεχνολογικής κατάρτισης στην Ευρώπη. Η τελική έκθεση αυτής της 
ομάδας εμπειρογνωμόνων θα αναφέρεται ως η "έκθεση αξιολόγησης της 
ομάδας των εμπειρογνωμόνων". 
Η έκθεση αξιολόγησης GMV, η έκθεση αξιολόγησης της ομάδας των 
εμπειρογνωμόνων και μία επιτομή των εθνικών αξιολογήσεων δημοσιεύτηκαν σε 
έναν τόμο το 1993. 
Η έκθεση της ομάδας των εμπειρογνωμόνων υπήρξε σε γενικές γραμμές πολύ 
θετική. Στην εισήγηση τους αναφέρουν κυρίως το πρόγραμμα COMETT ως: 
"...τον προεξάρχοντα μηχανισμό για κοινοτικές ενέργειες που εμπεριέχουν 
διακρατική συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων όσον αφορά την 
κατάρτιση (αρχική και συνεχή) περί και λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης". 
Μολαταύτα, εντοπίστηκαν και τομείς που επιδέχονται βελτίωση, όπως η 
πρόσβαση στο πρόγραμμα των MME, οι στενότεροι δεσμοί με άλλα κοινοτικά 
27 
προγράμματα και πρωτοβουλίες, και η ανάγκη για πιο ενεργή συμμετοχή της 
βιομηχανίας στα σχέδια. Η έκθεση αξιολόγησης GMV απεφάνθη ότι το COMETT: 
"...συνολικά θεωρήθηκε ως σημαντικό από πολιτική άποψη πρόγραμμα, που 
προσέφερε πραγματική προστιθέμενη αξία, είχε καταλυτικό και πολλαπλασιαστικό 
αποτέλεσμα". Όσον αφορά τον αντίκτυπο του προγράμματος, η έκθεση 
κατέληγε ότι: "...το COMETT συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην αναδιαμόρφωση, 
διεύρυνση και διεθνοποίηση του δικτύου συνεργασίας των αναδόχων των 
σχεδίων". Η έκθεση αναγνώρισε επίσης ότι ο τρόπος που αντελήφθη το 
πρόγραμμα ο βιομηχανικός τομέας και το επίπεδο συμμετοχής του στα σχέδια 
παρουσίασε αρκετές διακυμάνσεις. Ένα κοινό πρόβλημα που εμφανίζεται στις 
εκθέσεις αυτές αφορά το βάρος των διοικητικών διαδικασιών και γραφικών 
εργασιών, και διατυπώνεται έντονα το αίτημα να ελαττωθεί και να απλοποιηθεί 
η εργασία αυτή, ή να δοθεί βοήθεια και υποστήριξη για τη διευκόλυνση αυτού 
του έργου. 
Αυτές οι εκθέσεις αξιολόγησης υπήρξαν έγκαιρες και προσέφεραν σημαντική 
βοήθεια στην Επιτροπή κατά την προετοιμασία των προτάσεων για το νέο 
πρόγραμμα LEONARDO da VINCI. 
Τέλος, το 1994, ζητήθηκε από όλα τα κράτη-μέλη και τις χώρες της ΕΖΕΣ να 
συντάξουν μία δεύτερη και οριστική αξιολόγηση του προγράμματος COMETT 
στη χώρα τους. Μολονότι υπάρχουν, ασφαλώς, διαφορές μεταξύ των χωρών 
όσον αφορά την εφαρμογή, την πρόοδο και τον τρόπο αντίληψης του COMETT, 
μπορούν να εντοπιστούν ορισμένα κοινά στοιχεία όσον αφορά τις απόψεις των 
κρατών-μελών. Μια συνοπτική έκθεση αυτής της άσκησης, που δημοσιεύθηκε 
το 1995, επιβεβαίωσε σε μεγάλο βαθμό τις διαπιστώσεις των προηγούμενων 
εθνικών αξιολογήσεων. Κατέληγε κυρίως ότι: "...η σημαντική συμβολή του 
COMETT στη δημόσια συζήτηση μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων ήταν ότι 
επέστησε την προσοχή στα οφέλη που προκύπτουν από τη διακρατική 
συνεργασία στον τομέα αυτό". Επίσης επισήμανε ότι: "...η σημαντική λειτουργική 
επιτυχία του COMETT έγκειται στην ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία την οποία έφερε 
μέσω της τυποποίησης και της επιτάχυνσης των δραστηριοτήτων για διακρατικές 
τοποθετήσεις σπουδαστών και, σε μικρότερη έκταση μέσω της ανάπτυξης της 
τεχνικής κατάρτισης στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα". 
28 
2. Δικτύωση 
Το κεφάλαιο αυτό εστιάζεται κυρίως στη συμβολή και τα επιτεύγματα των ΣΠΕΚ, 
των κοινοπραξιών που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του Πεδίου Α. Εντούτοις, 
εφόσον η δικτύωση αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό όλων των τύπων σχεδίων του 
COMETT, το θέμα συζητείται σε κάπως ευρύτερο πλαίσιο. 
2.1 Εισαγωγή 
2.1.1 Η έννοια της δικτύωσης 
Τα δίκτυα είναι τόσο παλιά όσο και η ανθρώπινη κοινωνία. Αρκεί να αναφερθεί 
ο σχηματισμός όχι μόνο πολιτικών κομμάτων, φατριών και ομάδων μυημένων, 
αλλά επίσης η σημασία της ποικιλίας "συλλόγων" και "άδηλων εταιριών", όσον 
αφορά την εξέλιξη της σύγχρονης επιστήμης. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός 
ότι μία τόσο αποτελεσματική και επιπλέον απαραίτητη δομή ανθρώπινης 
επικοινωνίας πρέπει να τυποποιηθεί, να χρηματοδοτηθεί και να τεθεί στην 
υπηρεσία της ευρωπαϊκής οικονομικής ανάπτυξης από πολλά ευρωπαϊκά 
προγράμματα, του COMETT συμπεριλαμβανομένου. 
Γενικά, τα δίκτυα σχετίζονται με την παροχή κάποιας μορφής "υπηρεσίας". 
Είναι ένας τρόπος σύνδεσης των χρηστών και των προμηθευτών αυτής της 
υπηρεσίας. Συνήθως ο σχεδιασμός του δικτύου αντιπροσωπεύει έναν 
συμβιβασμό ανάμεσα στην ικανότητα του να παρέχει ταυτόχρονα κάθε δυνατό 
σχήμα σύνδεσης, εφόσον αυτό ζητηθεί από τους χρήστες, και στη δαπάνη της 
παροχής και συντήρησης του δικτύου. Συχνά γίνεται διάκριση ως προς τη 
δικτύωση, μεταξύ δικτύων τοπικής κλίμακας (ενδοπεριφερειακών) και ευρείας 
κλίμακας (διαπεριφερειακών/διεθνών). Ενδέχεται οι μορφές της βέλτιστης 
λύσης δικτύωσης να διαφέρουν μεταξύ των δύο καταστάσεων. Ομοίως, 
κάποιος μπορεί να είναι ευαίσθητος ως προς τη συχνότητα με την οποία πρέπει 
να διαβιβάζονται οι πληροφορίες, το είδος της πρόσβασης που επιθυμούν να 
έχουν σ' αυτές τα μέλη του δικτύου, και το ρυθμό τον οποίο μπορούν να 
διανεμηθούν. 
2.1.2 Δικτύωση του COMETT 
Η έκθεση αξιολόγησης GMV τόνιζε: 
Μία από τις περισσότερο μνημονευθείσες εντυπώσεις που αφήνει το πρόγραμμα 
ήταν η οργάνωση ενός δικτύου σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για εκείνους που 
επωφελούνται από αυτό, το εν λόγω δίκτυο παρέχει ένα αναντίρρητο στοιχείο 
προστιθέμενης αξίας όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τη συγκέντρωση 
ικανοτήτων, την ευκολία στον εντοπισμό εταίρων καθώς και συμπληρωματικά 
στοιχεία, συνεργασία, οικονομίες κλίμακας, ευρωπαϊκή κρίσιμη μάζα επαρκή για 
τη δημιουργία ενός σχεδίου, κλπ. ...To COMETT συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην 
αναμόρφωση και διεύρυνση των δικτύων συνεργασίας μεταξύ των εμπνευστών 
των σχεδίων. Σήμερα, αν αφήσουμε κατά μέρος τις συμπράξεις μεταξύ των ΣΠΕΚ, 
βλέπουμε ότι οι μισές συμπράξεις που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο του 
29 
προγράμματος COMETT είναι διακρατικές, και ότι οι μισές επίσης έχουν 
οργανωθεί χάρη στο COMETT. 
Έτσι, μολονότι οι ΣΠΕΚ αποτελούν το διορθωτικό πλαίσιο των δικτύων του 
COMETT, και το επίκεντρο αυτού του τμήματος, τα άλλα Πεδία του 
Προγράμματος συχνάσυνέχισαν να συγκροτούν τα δικά τους δίκτυα ειδημόνων. 
Σε τι αναφέρεται το "δίκτυο COMETT"; 
Ο όρος "δίκτυο", όπως χρησιμοποιείται στο COMETT, έχει διπλή έννοια: 
• Μπορεί να αναφέρεται σε μία σύμπραξη σχεδίων ή σε καθαυτό κοινοπραξία, 
γενικά μία εταιρική σχέση που έχει υποστηριχθεί στο πλαίσιο των Πεδίων Α, 
Γβ ή Γγ. Ο όρος δίκτυο ενδείκνυται εδώ, εφόσον παρόμοιες συμπράξεις 
συνεπάγονται 15-200 συμμετέχοντες οργανισμούς. Οι μεγαλύτερες ΣΠΕΚ 
διαθέτουν σήμερα κάποια υπο-δίκτυα που λειτουργούν στο πλαίσιο της 
κοινοπρακτικής δομής τους. 
• Μπορεί επίσης να αναφέρεται στη συνεργασία μεταξύ των ίδιων των σχεδίων 
του COMETT, να είναι δηλ. ένα δίκτυο δικτύων. Κατ' αυτό τον τρόπο, το 
"δίκτυο ΣΠΕΚ" μαρτυρεί τους μηχανισμούς συνεργασίας και ανταλλαγών 
μεταξύ των ΣΠΕΚ. Επίσης υπήρξαν πολλά δίκτυα σχεδίων του Πεδίου Γ που 
λειτουργούν σε παραπλήσιους τομείς. 
Συνεπώς, "το δίκτυο COMETT" υπολογίζεται ότι εκπροσωπεί 900 υπο-δίκτυα, 
χωρίς να υπολογίσουμε τις αρκετές χιλιάδες διμερών ή τριμερών μικρο-δικτύων 
που αφορούν ανταλλαγές σπουδαστών και προσωπικού. 
2.2 Λειτουργίες και διάρθρωση των ΣΠΕΚ 
2.2.1 Η Απόφαση του Συμβουλίου και η εκτέλεση της 
Το δίκτυο των Συμπράξεων Πανεπιστημίων και Επιχειρήσεων για την Κατάρτιση 
(ΣΠΕΚ) ξεκίνησε στο πλαίσιο του COMETT Ι και αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε στη 
διάρκεια του COMETT II. Διατυπώθηκε σαφώς ότι θα λειτουργήσει ως 
ραχοκοκαλιά για την επίτευξη των πέντε γενικών στόχων του Προγράμματος 
(βλ. τμήμα 1.2 παραπάνω). Συγκεκριμένα, η Απόφαση του Συμβουλίου απαιτεί 
τα ακόλουθα από αυτό το "Ευρωπαϊκό Δίκτυο": 
Ανάπτυξη και ενίσχυση των συμπράξεων συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων για την κατάρτιση (ΣΠΕΚ), καθώς και επέκταση του ευρωπαϊκού 
δικτύου, σε περιφερειακό και τομεακό επίπεδο, προκειμένου να προωθηθεί 
περαιτέρω η διακρατική συνεργασία, ιδιαίτερα με τους ακόλουθους στόχους: 
• να επιτευχθεί ο εντοπισμός των αναγκών σε τεχνολογική κατάρτιση και η 
ικανοποίηση τους σε συνδυασμό με τους αρμόδιους σχετικούς οργανισμούς 
• να βοηθηθεί και να διευκολυνθεί η ανάπτυξη και η αξιοποίηση σχεδίων που 
περιλαμβάνονται σε άλλα πεδία του προγράμματος COMETT II 
• να ενδυναμωθεί η συνεργασία και οι διαπεριφερειακές μεταφορές μεταξύ των 
κρατών-μελών για την ανάπτυξη της αρχικής και συνεχούς κατάρτισης όσον 
αφορά τις ανάγκες της τεχνολογίας, τις εφαρμογές τους και τη μεταφορά τους 
• να αναπτυχθούν διασυνδέσεις υπό τη μορφή διακρατικών τομεακών δικτύων 
που θα φέρουν σε επαφή σχέδια από διάφορα πεδία του προγράμματος στον 
ίδιο τομέα κατάρτισης. 
30 
Από τη βάση αυτή, το Εγκόλπιο και το Πακέτο Υποψηφιοτήτων του COMETT II 
εκπονήθηκαν από την Επιτροπή ως το λειτουργικό θεμέλιο που θα επιτρέψει 
στις ΣΠΕΚ και στις αποτελεσματικές Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων να 
λάβουν οικονομική υποστήριξη για παρόμοια σχέδια. Στο Εγκόλιο οι ΣΠΕΚ 
ορίζονται: "ως πρωτοβουλίες συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων, οι οποίες: 
• συνεπάγονται συμφωνία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων που σκοπό 
έχει να συμβάλει στον προσδιορισμό των αναγκών κατάρτισης στον τομέα της 
τεχνολογίας και να αναλάβει δράσεις προκειμένου να αντιμετωπιστούν αυτές 
οι συγκεκριμένες ανάγκες κατάρτισης για ανθρώπινο δυναμικό με υψηλά 
επαγγελματικά προσόντα 
• σκοπεύουν να αντιμετωπίσουν αυτές τις ανάγκες σε διαβρωμένη και 
συντονισμένη βάση σε συντονισμό με αρμόδιους οργανισμούς και υπηρεσίες 
• παρέχουν μία δομή υποστήριξης για την εκτέλεση ορισμένων ή όλων των 
ακόλουθων δραστηριοτήτων (είτε αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο του COMETT 
είτε υποστηρίζονται στο πλαισίων κάποιων άλλων προγραμμάτων): (α) 
τοποθετήσεις εργασίας σε επιχειρήσεις που αφορούν σπουδαστές και 
ακαδημαϊκό προσωπικό, (β) απόσπαση προσωπικού επιχειρήσεων σε 
πανεπιστήμια με στόχο την κατάρτιση, (γ) κοινή συνεργασία για την ανάπτυξη 
και εφαρμογή επανεκπαίδευσης και εκσυγχρονισμού προγραμμάτων για το 
προσωπικό των επιχειρήσεων και για το προσωπικό κατάρτισης (κυρίως το 
προσωπικό που βρίσκεται στη μέση της σταδιοδρομίας του), 
συμπεριλαμβανομένου, ιδιαίτερα, του προσωπικού των MME 
• ενισχύουν τη συνεργασία και τη διαπεριφερειακή μεταφορά μεταξύ των 
κρατών-μελών για την ανάπτυξη αρχικής και συνεχούς κατάρτισης ως προς 
τις ανάγκες της τεχνολογίας, τις εφαρμογές και τη μεταφορά της 
• οργανώνουν συνδέσεις με τη μορφή διακρατικών τομεακών δικτύων που 
φέρουν σε επαφή σχέδια από διάφορα πεδία του προγράμματος στον ίδιο 
τομέα κατάρτισης. 
Συνεπώς, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο απαρτίζεται από δύο τύπους ΣΠΕΚ: 
• περιφερειακές ΣΠΕΚ: συμπράξεις σε περιφερειακό επίπεδο που φέρνουν σε 
επαφή εντός μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, ομάδες 
πανεπιστημίων και ομάδες επιχειρήσεων που επιδίδονται σε ένα κοινό 
εγχείρημα κατάρτισης, που πραγματοποιείται με την υποστήριξη των 
αρμόδιων ιδιωτικών και δημόσιων αρχών και ο χαρακτήρας του οποίου είναι 
τέτοιος ώστε να έχει σημαντικό αντίκτυπο στις προσπάθειες κατάρτισης εντός 
της περιοχής 
• τομεακές ΣΠΕΚ: συμπράξεις διακρατικού χαρακτήρα στο πλαίσιο ενός 
δεδομένου τεχνολογικού τομέα ή ενός βιομηχανικού τομέα, που φέρνουν σε 
επαφή πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και άλλους συναφείς οργανισμούς που 
ειδικεύονται σ' αυτό το πεδίο δραστηριότητα, με στόχο τη βελτίωση της 
κατάρτισης στον τομέα αυτόν. 
Και οι δύο τύποι ΣΠΕΚ πρέπει να αναλαμβάνουν την ενεργή υποχρέωση να 
έρθουν σε επαφή με αντίστοιχες πρωτοβουλίες στα άλλα κράτη-μέλη. 
Επομένως, η δομή των ΣΠΕΚ έχει δύο διαφορετικά χαρακτηριστικά: 
• Εσωτερική σύμπραξη μεταξύ περιφερειακών φορέων: τοπικών ανώτερων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων, ινστιτούτων κατάρτισης, εμπορικών 
επιμελητηρίων, εργατικών σωματείων κλπ. Στην περίπτωση των τομεακών 
ΣΠΕΚ, οι φορείς μπορεί να είναι ανάλογοι, αλλά πρέπει να προέρχονται από 
31 
διαφορετικές περιφέρειες και να έχουν ένα κοινό βιομηχανικό ή τεχνολογικό 
ενδιαφέρον. 
• Ένα δίκτυο συνεργασίας ευρωπαϊκής εμβέλειας που αφορά τις σχέσεις 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, ιδίως στον τομέα της προηγμένης 
τεχνολογικής κατάρτισης. Το δίκτυο αυτό παρέχει τη δυνατότητα στους 
εταίρους τομεακών ή περιφερειακών ΣΠΕΚ να επεκτείνουν τις 
δραστηριότητες κατάρτισης και κινητικότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη μέσω 
της συνεργασίας με άλλες ΣΠΕΚ στο πλαίσιο του δικτύου COMETT. 
Δεν ζητήθηκε ιδιαίτερο νομικό καθεστώς εκ μέρους των ΣΠΕΚ. Το νομικό τους 
καθεστώς διέφερε ανάλογα με τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές 
συνθήκες. Σε γενικές γραμμές, τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα 
διαδραμάτισαν το σημαντικότερο ρόλο στην οργάνωση και διαχείριση των 
ΣΠΕΚ, λόγω του υφιστάμενου ή ραγδαία εξελισσόμενου άμεσου ενδιαφέροντος 
τους όσον αφορά τις δραστηριότητες κινητικότητας, καθώς και την ανάπτυξη 
συνεχούς εκπαίδευσης που θα βασίζεται στα αποτελέσματα των εργασιών τους 
στον τομέα της Ε&Α και στην επέκταση των μαθημάτων που ήδη γίνονται. 
2.2.2 Η ανάπτυξη του δικτύου 
To COMETT II κληρονόμησε ένα ισχυρό δίκτυο από το COMETT Ι. Οι μισές από τις 
158 ΣΠΕΚ που έγιναν δεκτές για χρηματοδότηση μετά την Πρόσκληση 
Υποβολής Προτάσεων του 1990 είχαν ήδη χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο του 
πρώτου προγράμματος. Τα αποτελέσματα του 1990 κατέδειξαν, ωστόσο, τις 
δυσκολίες που αντιμετώπισαν ορισμένες περιφέρειες όσον αφορά τη συμμετοχή 
τους στις δραστηριότητες του COMETT: αρκετές απομακρυσμένες περιφέρειες 
καθώς και οι χώρες της ΕΖΕΣ, οι οποίες συμμετείχαν για πρώτη φορά -
παράλληλα με τα Νέα Γερμανικά Εδάφη που είχαν ενταχθεί στην Κοινότητα. 
Στο πλαίσιο αυτό, το πρόγραμμα Θετικών Ενεργειών χρησιμοποιήθηκε στη 
διάρκεια του 1991, προκειμένου να αναπτυχθεί η προκαταρκτική εργασία για 
την Πρόσκληση του 1992. Η πρωτοβουλία αυτή απευθυνόταν συγκεκριμένα στις 
περιφέρειες, τις χώρες και τους τομείς που παρουσίαζαν αποδεδειγμένη 
αδυναμία στη δομή των ΣΠΕΚ στο πλαίσιο του COMETT. Τα θετικά αποτελέσματα 
αυτής της καλά σχεδιασμένης προσέγγισης αναγνωρίζονται στις Τελικές Εθνικές 
Εκθέσεις και Αξιολογήσεις όπου, λόγου χάρη, φαίνεται η πλήρης συμμετοχή 
της Γερμανίας, συμπεριλαμβανομένων των Νέων Εδαφών, και παράλληλα η 
σημαντική ένταξη των ΣΠΕΚ στη Νορβηγική και Ελβετική υποδομή, καθώς και 
η βελτιωμένη τομεακή κάλυψη. Ως το 1992, η μεγάλη πλειονότητα των 
περιφερειών της Ευρώπης είχε καλυφθεί από περιφερειακές ΣΠΕΚ, με κύριες 
εξαιρέσεις ορισμένα σημεία της Ιταλίας και της Ισπανίας. 
Η διάρθρωση των τομεακών ΣΠΕΚ έγινε, σε γενικές γραμμές, βάσει 
τεχνολογικών περιοχών και όχι βάσει παραδοσιακών βιομηχανικών τομέων. Οι 
σημαντικότεροι τομείς ήταν: 
Λογισμικό και εφαρμογές στην Τεχνολογία της Πληροφορικής (9 ΣΠΕΚ) 
Προηγμένη Παραγωγή και Τεχνολογία Μεταποίησης (7 ΣΠΕΚ) 
Περιβάλλον και συναφείς τομείς (7 ΣΠΕΚ) 
Αγροτικά προϊόντα και Βιοτεχνολογία (7 ΣΠΕΚ) 
Τεχνολογίες Υλικών (6 ΣΠΕΚ) 
Μηχανολογία, Σχέδιο και Εφαρμοσμένα Μαθηματικά (6 ΣΠΕΚ) 
32 
• Ειδικοί τομείς μεταποίησης (6 ΣΠΕΚ) 
• Τηλεπικοινωνίες και συναφείς τομείς (5 ΣΠΕΚ). 
Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι πολλές περιφερειακές ΣΠΕΚ διαθέτουν τομεακές 
ειδικότητες. 
Η Πρόσκληση του 1992 είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία 207 ΣΠΕΚ: 130 
περιφερειακών και 77 τομεακών. Ο μεγαλύτερος αριθμός περιφερειακών ΣΠΕΚ 
ήταν στη Γαλλία (21), και ακολουθούσε η Γερμανία (19), το Ηνωμένο Βασίλειο 
(17) και η Ιταλία (13). Οι τομεακές ΣΠΕΚ έχουν εξ ορισμού άκρως ευρωπαϊκό 
χαρακτήρα και συχνά δεν μπορούν να υπαχθούν σε μία συγκεκριμένη 
επικεφαλής χώρα. 
2.2.3 Οικονομικές πλευρές 
Η οικονομική υποστήριξη για το πρόγραμμα εργασίας των ΣΠΕΚ στο πλαίσιο 
του COMETT αντιπροσώπευε, συνολικά, περίπου το 12% του συνολικού 
προϋπολογισμού του προγράμματος. Δεν πρέπει, ωστόσο, να λησμονείται το 
γεγονός ότι οι ΣΠΕΚ επωφελήθηκαν επίσης από τη χρηματοδότηση των άλλων 
Πεδία, κυρίως μέσω της διαχείρισης των ομαδικών σχημάτων (pool), στα 
οποία θα γίνει αργότερα αναφορά. Όσον αφορά τις αρχές χρηματοδότησης, 
το Εγκόλπιο του COMETT τόνιζε: 
Στόχος της κοινοτικής χρηματοδότησης που χορηγείται στις ΣΠΕΚ είναι 
πρωτίστως να υποστηρίξει: 
• δραστηριότητες με ευρωπαϊκή διάσταση 
• δραστηριότητες που σκοπό έχουν να οδηγήσουν σε συνεργασία, ανταλλαγές 
και επικοινωνία, αφενός στο πλαίσιο των ίδιων των ΣΠΕΚ, και αφετέρου μέσω 
της λειτουργίας των ΣΠΕΚ, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου 
Η Κοινότητα ενδέχεται να καταβάλει μία εφάπαξ επιδότηση για τις 
προαναφερθείσες δραστηριότητες με ανώτατο όριο το 50% του προγράμματος 
δαπανών των ΣΠΕΚ. Η υποστήριξη θα μειώνεται προοδευτικά με ανώτατο όριο 
χρηματοδότησης ανά ΣΠΕΚ 70.000 ECU, 60.000 ECU και 50.000 ECU αντίστοιχα 
για τα τρία πρώτα χρόνια λειτουργίας. 
Υπήρξε, ωστόσο, πρόβλεψη για κάποια ευελιξία στη χρηματοδότηση, ιδίως 
όσον αφορά τις ΣΠΕΚ που συγκροτήθηκαν στο πλαίσιο του COMETT Ι. Στην 
πραγματικότητα, χρηματοδοτήθηκαν περισσότερες ΣΠΕΚ από όσες είχε αρχικά 
προγραμματιστεί, με σύνολο 207 ως το 1992, και τα επίπεδα χρηματοδότησης 
μειώθηκαν αντίστοιχα. 
Ο μέσος προϋπολογισμός των ΣΠΕΚ ήταν 180.000 ECU το 1992,25% των οποίων 
κάλυψε το COMETT. Οι συνεισφορές σε είδος αναλογούσαν στο 38% του 
προϋπολογισμού τους: το μισό εκ μέρους του αναδόχου ή συντονιστή και το 
μισό εκ μέρους των εταίρων. Οι συνεισφορές σε μετρητά ανήλθαν σε 13% και 
ήταν σχεδόν εξίσου μοιρασμένες πάλι μεταξύ του συντονιστή/αναδόχου και των 
άλλων εταίρων. Οι άλλες σημαντικές πηγές εσόδων ήταν περιφερειακή βοήθεια 
(7% - ιδιαίτερα για τις περιφερειακές ΣΠΕΚ) και εθνική βοήθεια (4%). Οι 
γαλλικές ΣΠΕΚ σημείωσαν εξαιρετική επιτυχία στη λήψη κεφαλαίων από τις 
πηγές αυτές. Υπήρχαν και άλλες πηγές εσόδων, όπως η διαχείριση άλλων 
σχεδίων του COMETT, σεμινάρια κλπ. Επομένως, σε γενικό επίπεδο, το 1/3 της 
33 
χρηματοδότησης προέρχεται από υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το 
1/3 από συνεισφορές σε είδος. Αυτή είναι σημαντική ένδειξη των δυσκολιών 
που περικλείει η βιώσιμη αυτοχρηματοδότηση, η οποία επιβάλλεται για τις 
ΣΠΕΚ αν πρέπει και στο μέλλον να λειτουργήσουν και υπό ανάλογες συνθήκες. 
2.2.4 Νουικό καθεστώς και ισχύς των συμπράξεων 
Το νομικό καθεστώς των 147 ΣΠΕΚ, οι οποίες λειτούργησαν επί τρία έτη, 
περιλάμβανε: 
• 64 ως απλές συμφωνίες μεταξύ εταίρων 
• 33 ως νέα ανεξάρτητα ιδρύματα ή ενώσεις 
• 21 ως ανεξάρτητες επιχειρήσεις, συνήθως σε μη κερδοσκοπική βάση 
• 20 ως τμήματα υφιστάμενων οργανισμών ή ενώσεων, λ.χ., επαγγελματικών 
ή βιομηχανικών ομοσπονδιών ή εμπορικών επιμελητηρίων και 
• 9 άλλες μορφές νομικού καθεστώτος. 
Αν ληφθεί υπόψη ότι αρχικά ζητήθηκε από τις ΣΠΕΚ να αρχίσουν να 
αυτοχρηματοδοτούνται ύστερα από χρονικό διάστημα 3 ετών και ότι το μέγεθος 
ενός μέσου κύκλου εργασιών της ΣΠΕΚ ανέρχεται σε 300-400.000 ECU, εμπνέει 
ανησυχία το γεγονός ότι το 44% των συμπράξεων δεν επιλήφθηκε του θέματος 
ενός κατάλληλου νομικού καθεστώτος - μολονότι λειτουργούν επί τρία 
τουλάχιστον χρόνια και ορισμένες ακόμη και 5 ή 6 χρόνια (από την εποχή 
λειτουργίας του COMETT Ι). Μολονότι δεν μπορεί να επιβληθεί ένα τέτοιο 
καθεστώς, η Επιτροπή προέβη στα έγγραφα της σε σαφή σχόλια σχετικά με 
τους κινδύνους που διατρέχει το ανάδοχο μέρος σε μία τέτοια κατάσταση, 
εφόσον δίνεται η δυνατότητα στους εταίρους να αποσυρθούν στο τέλος του 
προγράμματος. Ασφαλώς, άπαξ και τεθούν νέες νομικές δομές, υπάρχει 
μεγαλύτερη δυνατότητα σύναψης άλλων συμβάσεων και σχέσεων, όμως αυτό 
σημαίνει επίσης ότι ο φορέας πρέπει να φροντίσει να προωθηθεί στην αγορά και 
να γίνει γνωστός. 
Η κατάσταση του προσωπικού εντός των ΣΠΕΚ αντανακλά αφενός τις μάλλον 
ελαστικές νομικές δομές τους, και αφετέρου τις διαφορετικές δραστηριότητες 
μεταξύ περιφερειακών και τομεακών ΣΠΕΚ. Υπήρχαν μόνο 75 ανώτεροι 
υπάλληλοι πλήρους απασχόλησης μεταξύ των 147 ΣΠΕΚ, οι οποίοι παρείχαν 
πληροφορίες με επαρκείς λεπτομέρειες σχετικά με την κατάσταση του 
προσωπικού τους. Αυτοί συγκεντρώνονται σε περιφερειακές ΣΠΕΚ. Οι μεγάλοι 
αριθμοί ανώτερων υπαλλήλων μερικής απασχόλησης στις τομεακές ΣΠΕΚ 
αντιστοιχεί σε έναν οργανισμό που συχνά έχει έναν ανώτερο συντονιστή "ανά 
χώρα" και την υποστήριξη άλλων υπαλλήλων μερικής απασχόλησης. Επιπλέον, 
οι τομεακές ΣΠΕΚ απαιτούν γενικά υψηλό επίπεδο, και ανώτερη τεχνική εισροή, 
σε σύγκριση με τις πιο πολυσχιδείς γνώσεις που απαιτούνται στις περιφερειακές 
ΣΠΕΚ. 
Όσον αφορά τις νομικές δομές, τα πρότυπα απασχόλησης των ΣΠΕΚ εμπνέουν 
κάποια ανησυχία όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα τους. Μολονότι 
δεν μπορεί να βασίζεται κανείς με βεβαιότητα σε εργαζόμενους μερικής 
απασχόλησης, εξίσου εύθραστη μπορεί να είναι η εξάρτηση της ανάπτυξης των 
ΣΠΕΚ από τις προσπάθειες ενός προσώπου μόνον. Ορισμένες από τις Τελικές 
Εθνικές Αξιολογήσεις επισημαίνουν την παραίτηση ικανών ατόμων από τις 
34 
ΣΠΕΚ, λόγω του αβέβαιου μέλλοντος τους, πράγμα που εντείνει τις αδυναμίες 
της κατάστασης των ΣΠΕΚ. 
Η λήψη αποφάσεων στις ΣΠΕΚ αντανακλά την ποικιλία νομικών και λειτουργικών 
δομών που έχουν αναπτυχθεί. Από τις ΣΠΕΚ που λειτουργούν άνω των τριών 
ετών και πλέον το 58% έχουν μία ανεξάρτητη διαχειριστική επιτροπή ή 
συμβούλιο, το 27% διαθέτουν τέτοια επιτροπή αλλά είναι υπεύθυνη σε άλλον 
οργανισμό, συνήθως στον εργοληπτικό οργανισμό, και 7% δεν είχαν ακόμη 
σώμα υπεύθυνο για τη λήψη αποφάσεων. Από τα διευθυντικά συμβούλια των 
περιφερειακών ΣΠΕΚ, το 32% των μελών είναι υπεύθυνα σε άλλον οργανισμό σε 
σύγκριση με το 17% των τομεακών ΣΠΕΚ. Το ποσοστό αυτό αποτελεί 
ενδεχομένως δείκτη της ένταξης των ΣΠΕΚ στην περιφερειακή υποδομή. Μόνο 
το 44% των ΣΠΕΚ είχε συγκροτήσει οργανωτική επιτροπή για διαχείριση των 
θεμάτων σε καθημερινή βάση. Στο πλαίσιο των ΣΠΕΚ, το 57% είχαν 
συγκροτήσει ομάδες εργασίας για συγκεκριμένα θέματα. Περίπου το 30% των 
ΣΠΕΚ είχαν προβεί σε υπεργολαβία ή ουσιαστική μεταβίβαση της εργασίας σε 
εταίρους ή εξωτερικούς συνεργάτες. Οι τομεακές ΣΠΕΚ, έχουν, κατανάγκην, 
την τάση να χρησιμοποιούν πιο αποκεντρωμένες διοικητικές δομές. Οι 
διοικητικές δομές τους είναι λιγότερο ανεπτυγμένες. Απεναντίας, οι 
περιφερειακές ΣΠΕΚ, επειδή δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα των εξόδων 
μετακίνησης, συγκαλούν περισσότερες συνεδριάσεις και έχουν πιο ανεπτυγμένη 
διοικητική δομή. 
Μεταξύ των ΣΠΕΚ που λειτουργούν τρία χρόνια και πλέον, υπάρχει ένας μέσος 
όρος 50 περίπου εταίρων ανά ΣΠΕΚ (με άλλες ΣΠΕΚ να καλύπτουν το 10% των 
εταίρων αυτών). Οι τομεακές ΣΠΕΚ έχουν κατά μέσο όρο 17 πανεπιστήμια ως 
εταίρους, σε σύγκριση με 10 για τις περιφερειακές ΣΠΕΚ. Αυτό μπορεί να 
ερμηνευθεί από το γεγονός ότι οι τομεακές ΣΠΕΚ αποτελούν μία δομή που 
βασίζεται σε μία περιοχή της τεχνολογίας, σε αντίθεση με έναν βιομηχανικό 
τομέα, όπου τα πανεπιστήμια αποτελούν τα ιδρυτικά μέλη. Είναι ενδιαφέρον να 
σημειωθεί ότι το 73% όλων των βιομηχανικών εταίρων των ΣΠΕΚ είναι MME, 
δηλ. εταιρίες που απασχολούν λιγότερους από 500 υπαλλήλους. 
Γενικά, ο χαρακτήρας και ο ρόλος των μελών, εταίρων ή συνεργατών των 
ΣΠΕΚ συχνά δεν είναι πολύ σαφής. Λόγω της ποικιλίας των δομών των ΣΠΕΚ, 
ουδέποτε έχει αποσαφηνιστεί τι σημαίνει να είσαι "μέλος" μιας ΣΠΕΚ. 
Ορισμένοι το ορίζουν ως δίκαια κατανεμημένη συμμετοχή, άλλοι ως συμμετοχή 
στη διαχείριση, ενώ άλλοι απλώς ως εκδήλωση ενδιαφέροντος. Επομένως, το 
επίπεδο ενεργού συμμετοχής επιχειρήσεων και άλλων οργανισμών στο COMETT 
μπορεί να είναι σημαντικά κατώτερο από εκείνο που υποδηλώνουν τα 
ακατέργαστα δεδομένα. Στη διάρκεια του προγράματος, ελήφθησαν ορισμένα 
μέτρα (όπως η έκδοση επίσημων υποδείξεων όσον αφορά τα σχέδια και 
ορισμένες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του προγράμματος Θετικών Ενεργειών) 
για τη βελτίωση της βιομηχανικής συμμετοχής και την ενίσχυση και εμβάθυνση 
των δομών των συμπράξεων. 
2.2.5 Ευρωπαϊκή διάσταση 
Η ευρωπαϊκή διάσταση είναι σημαντική, κυρίως στις τομεακές ΣΠΕΚ, οι οποίες 
έχουν κατά μέσο όρο μέλη από 10 χώρες. Οι δραστηριότητες τους είναι ευθέως 
35 
και άμεσα δι-ευρωπαϊκές. Η διοικητική μορφή τους εκτείνεται από ένα 
δημοκρατικό αποκεντρωμένο πρότυπο σε μία συγκεντρωτική μορφή πυραμίδας. 
Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ είναι λιγότερο άμεσα ευρωπαϊκές, και επιτυγχάνουν 
αυτή τη διάσταση σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μέσω των τοποθετήσεων, 
της κατάρτισης και άλλων εγχειρημάτων συνεργασίας. Ύστερα από 3 χρόνια, 
εμφανίζουν σύμπραξη με 4, κατά μέσο όρο, ΣΠΕΚ στο εξωτερικό. 
Από την τελευταία πλήρη έρευνα που υπάρχει σχετικά με τις ΣΠΕΚ, το 
σχεδιάγραμμα των συνδέσεων τους με άλλες δραστηριότητες του COMETT 
φανερώνει ότι το 54% είχαν ισχυρές διασυνδέσεις με άλλες ΣΠΕΚ, τονίζοντας 
τη σημασία των διασυμπραξιακων δραστηριοτήτων και την ισχύ τους ως 
εξευρωπαϊστικής δύναμης. 'Αλλες ισχυρές διασυνδέσεις ήταν οι 
δραστηριότητες τοποθέτησης σπουδαστών, τα σύντομα μαθήματα και τα κοινά 
σχέδια κατάρτισης. 
Οι ΣΠΕΚ συνδέθηκαν και με άλλα Ευρωπαϊκά Προγράμματα, ιδίως με άλλες 
πρωτοβουλίες εκπαίδευσης και κατάρτισης. Δύο από τις τρεις, κατά μέσο όρο, 
αναφερθείσες διασυνδέσεις ανά ΣΠΕΚ αφορούν την εκπαίδευση και την 
κατάρτιση η άλλη την Ε&Α. Στον τομέα των συνδέσεων, αυτών μικρές είναι οι 
διαφορές μεταξύ τομεακών και περιφερειακών ΣΠΕΚ. Οι βασικές συνδέσεις που 
αναφέρθηκαν κατά σειρά είναι με τα προγράμματα: TEMPUS, ERASMUS, 
FORCE, SPRINT, LINGUA, EUROFORM, ESPRIT και BRITE/EURAM. Αυτό 
ενισχύει επίσης το ρόλο των ΣΠΕΚ ως εξευρωπαϊστικής δύναμης, που προβαίνει 
στην υποστήριξη πολύ ευρύτερων δραστηριοτήτων από αυτές που προβλέπει 
ο αρχικός φάκελος του COMETT. 
2.2.6 Διαχείριση πληροφοριών 
Άνω του 50% των ΣΠΕΚ εκδίδουν ένα τακτικό ειδησεογραφικό δελτίο και 
ανάλογο ποσοστό χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό ταχυδρομείο σε τακτική βάση. Από 
την άλλη, ανέρχονται στο 10% οι ΣΠΕΚ που δεν εξέδωσαν ένα ενημερωτικό 
φυλλάδιο για την προώθηση του σχεδίου. Οι δραστηριότητες πληροφόρησης 
εστιάζονται, όπως φαίνεται, σε παραδοσιακές μεθόδους: ταχυδρομική 
αποστολή, επισκέψεις και ημερίδες πληροφόρησης. Συγκεκριμένα, τα τρία 
τέταρτα των ΣΠΕΚ παρέχουν πληροφορίες σχετικά με ένα πλήρες φάσμα 
θεμάτων που ξεκινούν από το COMETT και φτάνουν σε άλλα σχέδια του COMETT, 
ή και σε Ερευνητικά Προγράμματα της ΕΕ. Άλλες δραστηριότητες 
πληροφόρησης περιλαμβάνουν την κατάρτιση ενός καταλόγου με τις 
δυνατότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης, και άλλες βάσεις δεδομένων που 
σχετίζονται με την κατάρτιση. Και στην περίπτωση αυτή, ενισχύεται ο 
εξευρωπαϊστικός χαρακτήρας των ΣΠΕΚ. 
Οι μισές ΣΠΕΚ έχουν συνδεθεί με Κέντρα Ευρωπληροφόρησης, με εθνικά και 
περιφερειακά δίκτυα. Εκδηλώθηκε, ωστόσο, κάποια ανησυχία σχετικά με τον 
πολλαπλασιασμό των δικτύων που απευθύνονται στον ίδιο πελάτη με παρόμοιες 
υπηρεσίες. Υπό το πρίσμα της ορθολογικής οργάνωσης, επιβάλλεται πάντως 
κάποια επανεξέταση του ρόλου των ΣΠΕΚ, ιδίως ως πηγής πληροφοριών. 
36 
2.3 Η συμβολή των ΣΠΕΚ 
Συχνά αποκαλούν τις ΣΠΕΚ τη "ραχοκοκαλιά"τον Προγράμματος COMETT. Η 
Αξιολόγηση της Ομάδας των Εμπειρογνωμόνων τονίζει: "η Ομάδα θεωρεί τις 
ΣΠΕΚ ουσιαστικό μέρος ενός Ευρωπαϊκού Δικτύου για την ανάπτυξη των δεσμών 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και θεωρεί επίσης ότι είναι ζωτικές για 
τη λειτουργία του ίδιου του COMETT". Στο παρόν τμήμα, στις τέσσερις ακόλουθες 
ενότητες εξετάζεται η επιμέρους συμβολή των ΣΠΕΚ: περιφερειακές ΣΠΕΚ, 
τομεακές ΣΠΕΚ, δραστηριότητες ανάλυσης των αναγκών κατάρτισης και 
διακρατικές δραστηριότητες. 
2.3.1 Τα δίκτυα περιφερειακών ΣΠΕΚ 
Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ συνέβαλαν κυρίως: 
• στην ανάπτυξη των τοπικών ή περιφερειακών διασυνδέσεων και υποδομών 
που σχετίζονται με τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, 
και 
• στην ενσωμάτωση αυτής της περιφερειακής υποδομής στο πρώτο δίκτυο 
συνεργασίας ευρωπαϊκής εμβέλειας που στόχο έχει την προώθηση της 
ανάπτυξης, της συνεργασίας μεταξύ ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων στον τομέα της συνεχούς εκπαίδευσης και κατάρτισης. 
Σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, οι ΣΠΕΚ ανέπτυξαν τις οργανωτικές, 
πληροφοριακές και διοικητικές διασυνδέσεις μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης, 
εγχώριων επιχειρήσεων σε τοπικό επίπεδο, κρατικών αρχών και άλλων 
οργανισμών που εμπλέκονται στην περιφερειακή και εθνική ανάπτυξη (κυρίως, 
αλλά όχι αποκλειστικά, στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης). Αυτό 
πραγματοποιήθηκε μέσω εκδηλώσεων πληροφόρησης, εργαστηρίων, 
μαθημάτων κατάρτισης, σχεδίων κλπ. Ο ρόλος τους υπήρξε, κυρίως, 
πληροφοριακός και διοικητικός ως προς τα προγράμματα της ΕΕ (βλ. 
παραπάνω ανωτέρω). Σε ορισμένες χώρες, κάποιες ΣΠΕΚ έχουν αναλάβει έναν 
ευρύτερο ρόλο στην περιφερειακή ακόμη και την εθνική στρατηγική, όσον 
αφορά την τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη. Η επιτυχία τους σ' αυτό τον 
ευρύτερο αναπτυξιακό ρόλο ίσως σχετίζεται με την αρχική θεσμική τους 
τοποθέτηση. 
Η πιο αναγνωρισμένη, ωστόσο, συμβολή των ΣΠΕΚ υπήρξε η ενοποίηση των 
προαναφερθεισών δραστηριοτήτων με ανάλογες και παράλληλες 
δραστηριότητες στις περιφέρειες άλλων ευρωπαϊκών χωρών, για το σχηματισμό 
διεθνών συμπράξεων συνεργασίας. Οι ΣΠΕΚ δεν παρείχαν απλώς ένα πλαίσιο 
για διεθνείς δραστηριότητες κατάρτισης και τοποθετήσεων, αλλά επίσης, όπως 
σχολίασε μία χώρα στην έκθεση εθνικής αξιολόγησης: "μία διεθνή οπτική όσον 
αφορά την τεχνολογική κατάρτιση ", συχνά διεθνοποιώντας καθαρά περιφερειακά 
σχέδια. 
Το προβάδισμα των ΣΠΕΚ όσον αφορά τη συμβολή τους στην ανάπτυξη των 
διευρωπαϊκών διασυνδέσεων φαίνεται ότι ισχύει τόσο για τις περιφέρειες όπου 
υπήρξε ήδη έντονα ανεπτυγμένη διασύνδεση μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων, όσο και για τις περιφέρειες με λιγότερη σχετική εμπειρία. Οι 
τελευταίες επωφελήθηκαν, ασφαλώς, σε μεγαλύτερο βαθμό από την επίδραση 
37 
των ΣΠΕΚ στην εγχώρια υποδομή. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των ΣΠΕΚ 
εντός μιας συμμετέχουσας χώρας ήταν δυνατό να ποικίλλει σημαντικά από τη 
μία περιφέρεια στην άλλη. Η Ιταλία, λόχου χάρη, τονίζει ιδιαίτερα την 
αποτελεσματικότητα και τη σημασία τους στο Νότο. 
Η θετική γενικά στάση απέναντι στις ΣΠΕΚ πρέπει, ωστόσο, να μετριαστεί με την 
επισήμανση ότι σε ορισμένες περιφέρειες η συμβολή τους ίσως είναι μικρή, 
εκτός των πανεπιστημίων και των επιχειρήσεων που εμπλέκονται άμεσα σ' αυτές. 
Ομοίως, οι επιχειρήσεις δεν είχαν τόσο μεγάλη προστιθέμενη αξία στην εργασία 
των ΣΠΕΚ όπως ίσως οι περιφερειακές ή ευρωπαϊκές αρχές. Η στάση των 
πανεπιστημίων παρουσίασε μεγάλες διαφορές, λόγω του γεγονότος ότι η 
προστιθέμενη αξία του δικτύου των ΣΠΕΚ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το 
μέγεθος των ιδρυμάτων, από την προηγούμενη εμπειρία τους στις τοποθετήσεις 
σπουδαστών και τη συνεχή εκπαίδευση, και από τις υπάρχουσες συνδέσεις με 
βιομηχανικούς και διακρατικούς εταίρους. 
2.3.2 Συμβολή των δικτύων τομεακών ΣΠΕΚ 
Οι τομεακές ΣΠΕΚ αντιμετώπισαν, όπως φαίνεται, λιγότερα προβλήματα 
προσδιορισμού της ταυτότητας τους σε σχέση με τις περιφερειακές ΣΠΕΚ, και 
συνέβαλαν πιο άμεσα και σε μεγαλύτερο βαθμό στη μεταφορά τεχνολογίας και 
στην ανάπτυξη της βιομηχανικής κατάρτισης. Η πελατεία τους θεωρήθηκε 
καλύτερα καθορισμένη και, σε γενικές γραμμές, πιο ομοιογενής ομάδα με 
παρεμφερείς τεχνικές απαιτήσεις. Το γεγονός αυτό καθώς και η μεγαλύτερη 
εξειδίκευση του προσωπικού των ΣΠΕΚ κατέστησαν περισσότερο συναφείς με 
τις δραστηριότητες των ΣΠΕΚ και πιο εφικτές εργασίες όπως η ανάλυση των 
αναγκών κατάρτισης, οι εκθέσεις σχετικά με τις τρέχουσες εξελίσεις στον τομέα 
της τεχνολογίας, και ο σχηματισμός "Ευρωπαϊκών Ομάδων Εργασίας". 
Για παρόμοιους λόγους, ήταν πιο εύκολο να επιτευχθεί η ανάπτυξη της 
βιομηχανικής βάσης του δικτύου των ΣΠΕΚ. Ορισμένες ΣΠΕΚ κατόρθωσαν όχι 
απλώς να συγκροτήσουν ένα ισχυρό δίκτυο, αλλά να καταστούν, σε κάποιο 
βαθμό, η φωνή του τομέα τους σε θέματα ευρωπαϊκής εκπαίδευσης και 
κατάρτισης. Ορισμένες οργάνωσαν επίσης αναγνωρισμένα προγράμματα 
κατάρτισης ευρωπαϊκής κλίμακας και είχαν πιο εμφανή επιρροή στον τομέα της 
κατάρτισης. Επισημάνθηκε ότι ειδικευμένα υψηλού επιπέδου μαθήματα αυτού 
του είδους ταιριάζουν καλύτερα με το προηγμένο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι 
τομεακές συμπράξεις κατέστηκαν, όπως και οι περιφερειακές ΣΠΕΚ, 
αποτελεσματικοί διοργανωτές προγραμμάτων κινητικότητας και συντονιστές 
άλλων προγραμμάτων της ΕΕ που δεν αφορούν την κατάρτιση. 
Ωστόσο, όπως τονίστηκε και για τις περιφερειακές ΣΠΕΚ, δεν θα πρέπει να 
διογκώνεται το συνολικό μέγεθος της συμβολής τους: το COMETT είναι ένα 
μικρό πρόγραμμα. Είναι πρακτικά αδύνατη η σύγκριση της συνολικής 
αποτελεσματικότητας περιφερειακών καιτομεακών ΣΠΕΚ, εφόσον καταγίνονται 
με διαφορετικά αναπτυξιακά θέματα. Η Αξιολόγηση της Ομάδας των 
Εμπειρογνωμόνων σημειώνει: "Οι τομεακές ΣΠΕΚ είναι, σε γενικές γραμμές, 
καλύτερα τοποθετημένες στις περισσότερο προηγμένες από τεχνολογική άποψη 
περιφέρειες, ενώ οι περιφερειακές ΣΠΕΚ είναι αναγκαίες εκεί όπου δεν υπάρχει 
ικανοποιητικό επίπεδο τεχνολογικών δεξιοτήτων". Ομοίως, οι Τελικές Εθνικές 
38 
Αξιολογήσεις δεν εκφέρουν καμία γενική κρίση για το αν οι τομεακές ή οι 
περιφερειακές ΣΠΕΚ είναι καλύτερες ή πιο πολύτιμες για την επίτευξη των 
στόχων του COMETT, όμως η ανάλυση τους θα μπορούσε γενικά να ενισχύσει τη 
θέση της Ομάδας των Εμπειρογνωμόνων. 
2.3.3 Συνάρθρωση των αναγκών βιομηχανικής κατάρτισης 
Η άμεση ανάλυση των αναγκών κατάρτισης αποτελεί πολύ δύσκολο τομέα 
ενασχόλησης για τις περιφερειακές ΣΠΕΚ και ακόμη δυσκολότερο για τις 
τομεακές. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι επιχειρήσεις και ακόμη οι ίδιες οι ΣΠΕΚ και 
η περιφερειακή αυτοδιοίκηση δεν θεωρούν ότι αυτός είναι ο κύριος ρόλος των 
ΣΠΕΚ: αποτελεί λειτουργία της επιχείρησης και το προσωπικό των ΣΠΕΚ δεν 
διαθέτει συχνά την εμπειρογνωμοσύνη. Οι επιχειρήσεις υπήρξαν πολύ πιο 
θετικές όσον αφορά τον ρόλο των ΣΠΕΚ ως κομιστών πληροφοριών, που 
συνδέουν τις επιχειρήσεις με τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα και παρέχουν 
συμβουλές όσον αφορά ευρωπαϊκά προγράμματα και σχέδια. Στο πλαίσιο 
αυτό, ορισμένες ΣΠΕΚ αποτέλεσαν, κατά μία έννοια, ένα είδος "κεντρικού 
γραφείου διαλογής" που συγκεντρώνει τις υπάρχουσες μελέτες, καθορίζει 
μεθοδολογικές προσεγγίσεις, επιλέγει δυνατότητες κατάρτισης, κλπ., και 
επίσης παγιώνει και συναρθρώνει τη ζήτηση εκ μέρους των MME. Ομοίως, η 
έννοια των καινοτόμων προσεγγίσεων έγινε αντιληπτή από ορισμένες ΣΠΕΚ με 
τη μορφή στρογγυλών τραπεζιών, τομεακών εργαστηρίων και ομάδων 
αντιμετώπισης προβλημάτων, μέθοδος που θεωρήθηκε αποτελεσματική για τη 
γνωστοποίηση των αναγκών της βιομηχανικής ζήτησης. Συγκεκριμένα, οι 
περισσότερες ΣΠΕΚ πραγματοποίησαν αναλύσεις αναγκών κατάρτισης (ΑΑΚ) 
ως την κύρια προσέγγιση τους προκειμένου να συμβάλουν στην διάρθρωση των 
βιομηχανικών αναγκών και πολλές σημείωσαν μεγάλη επιτυχία. 
Οι ΣΠΕΚ και το σχέδιο Αναγκών Δεξιοτήτων 
Σημαντικός υπήρξε ο αντίκτυπος των ΣΠΕΚ όσον αφορά την ενασχόληση με τη 
συνάρθρωση των βιομηχανικών αναγκών εκτός του επισήμου πλαισίου του ίδιου 
του COMETT II. Το 1990 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανησυχώντας με την 
πιθανότητα καθυστέρησης της οικονομικής ανάπτυξης της Ευρώπης λόγω 
ελλείψεων σε δεξιότητες, ζήτησε από την Επιτροπή να εξετάσει την κατάσταση 
όσον αφορά τις δεξιότητες σε όλες τις περιφέρειες της Κοινότητας. Το δίκτυο 
των ΣΠΕΚ του COMETT χρησιμοποιήθηκε ευρέως για την πραγματοποίηση της 
ανάλυσης αυτής και εντός έξι μηνών παραδόθηκαν τα πρώτα περιφερειακά 
αποτελέσματα δύο χρόνια αργότερα είχε διαμορφωθεί μία πλήρης εικόνα των 
αναγκών σε δεξιότητες σε ολόκληρη την Ευρώπη και είχε ήδη ενημερωθεί με 
καινούργια στοιχεία. Από την εργασία αυτή δρομολογήθηκαν πολλές 
περιφερειακές πρωτοβουλίες με σκοπό να θεραπεύσουν τις τοπικές δυσκολίες, 
καθώς και βελτιωμένα περιφερειακά δίκτυα και ομάδες παρατήρησης για την 
παρακολούθηση των αναγκών σε δεξιότητες σε διαρκή βάση. 
Σε ορισμένες ΣΠΕΚ, η πραγματοποίηση της ΑΑΚ (ανάλυσης αναγκών 
κατάρτισης) παρείχε τη διαδικασία μέσω της οποίας ήρθαν σε επαφή τα 
πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις, όχι μόνο για να συζητήσουν το θέμα της 
κατάρτισης αλλά επίσης προκείμενου να διαμορφώσουν τη βάση για μια 
39 
γενικότερη μελλοντική συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης των ανθρώπινων 
πόρων. 
2.3.4 Παρακίνηση των εταίρων προς την απόκτηση διακρατικής αντίληψης 
Όλες οι εκθέσεις αξιολόγησης και παρακολούθησης έχουν αναγνωρίσει τα 
αποτελέσματα των ΣΠΕΚ όσον αφορά την παρακίνηση των εταίρων προς μία 
διακρατική νοοτροπία. Αυτό συνέβη τόσο στα πανεπιστήμια όσο και στις 
επιχειρήσεις. Όσον αφορά τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, 
πραγματοποιήθηκε διεθνής ανταλλαγή σχετικά με τις μεθοδολογίες κατάρτισης 
και τα εκπαιδευτικά συστήματα καθώς και επαφές με επιχειρήσεις του 
εξωτερικού που φιλοξενούν τους σπουδαστές τους. Όσον αφορά τις 
συμμετέχουσες επιχειρήσεις, προέκυψε ευρύτερη πρόσβαση στο ευρωπαϊκό 
δυναμικό κατάρτισης και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση της ευρωπαϊκής 
διάστασης της Ε&Α και της τεχνολογίας. 
Παρατηρήθηκε επίσης ότι για πρώτη φορά προκύπτει ειδικό όφελος από την 
ένταξη των MME σε ευρωπαϊκά προγράμματα μέσω τοποθετήσεων σπουδαστών 
και από το γεγονός ότι η έδρα των εταίρων βρίσκεται στο εξωτερικό. Μέσω 
ενεργειών αυτού του είδους, οι επιχειρήσεις αποκτούν μεγαλύτερη επίγνωση 
των δυνητικών ωφελειών της συνεργασίας στην Ευρώπη, όχι μόνο από πλευράς 
κατάρτισης, αλλά επίσης όσον αφορά τα προγράμματα Ε&Α και γενικά τις 
επιχειρήσεις. Ποσοτικές αξιολογήσεις επιβεβαιώνουν τη θετική στάση 
σπουδαστών και επιχειρήσεων. 
Εξάλλου, οι ΣΠΕΚ βοήθησαν σαφώς τα εθνικά σχέδια να καταστούν 
ευρωπαϊκά. Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη ισχυρών διεθνών δικτύων μεταξύ 
πανεπιστημίων, ιδρυμάτων και επιχειρήσεων στον τομέα των σύντομων 
μαθημάτων και σχεδίων κατάρτισης. Οι ΣΠΕΚ πέτυχαν αυτή την αλλαγή 
αντιλήψεων μέσω διαφόρων τρόπων διακρατικής συνεργασίας Άλλες έδωσαν 
έμφαση σε συγκεκριμένους τεχνολογικούς τομείς, ενώ άλλες συμπεριέλαβαν 
ένα πολύ ευρύ φάσμα οργανισμών από την περιφέρεια τους, ενώ άλλες 
χρησιμοποίησαν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα τους ως καταλύτες. Γενικά, το 
COMETT συνέβαλε έτσι σημαντικά στην ανάπτυξη μιας συλλογικής διακρατικής 
προσέγγισης στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. 
2.4 Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των ΣΠΕΚ 
2.4.1 Τα πλεονεκτήυατα 
Η ευρωπαϊκή διάσταση των περιφερειακών και των τομεακών ΣΠΕΚ υπήρξε 
αναμφίβολα το μεγαλύτερο πλεονέκτημα τους. Αυτή η ευρωπαϊκή διάσταση 
κλιμακώνεται από την άμεση επαφή των ΣΠΕΚ με την Επιτροπή και τη γνώση 
των Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, μέχρι την εμπειρογνωμοσύνη οσοναφορατην 
υποβολή αιτήσεων για ευρωπαϊκά σχέδια και τη διαχείριση τους, μέχρι, τέλος, 
το πιο δυνατό τους σημείο ως μελών ενός καλά δομημένου ευρωπαϊκού 
λειτουργικού δικτύου με συγκεκριμένους στόχους. Η ΣΠΕΚ επωφελείται επίσης 
από συνδέσεις με άλλα ευρωπαϊκά δίκτυα και πηγές πληροφόρησης. 
40 
Όσον αφορά πάλι τις τομεακές και περιφερειακές ΣΠΕΚ, το δεύτερο δυνατό 
τους σημείο έγκειται στο δίκτυο που έχουν συγκροτήσει από εγχώρια, 
περιφερειακά ή τομεακά μέλη. Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ συχνά διαθέτουν 
τομεακές ειδικότητες, ενώ οι τομεακές ΣΠΕΚ και οι κόμβοι τους εμπλέκονται 
συχνά σε περιφερειακή υποδομή. Σε γενικές γραμμές, οι ΣΠΕΚ παίζουν σήμερα 
αναγνωρισμένο ρόλο (μερικές πολύ ισχυρότερο, άλλες πολύ πιο αδύναμο) στη 
διασύνδεση μεταξύ εγχώριων πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και μάλιστα στην 
ευρύτερη διασύνδεση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων. 
Η αρχική τοποθέτηση της ΣΠΕΚ είναι ιδιαίτερα σημαντική στο πλαίσιο αυτό. 
Ισχυρή τοποθέτηση σημαίνει ότι η ΣΠΕΚ εδρεύει ή διατηρεί δεσμούς με κέντρα 
ανοικτών πανεπιστημιακών μαθημάτων ή γραφεία σύνδεσης, φορείς που 
παρέχουν συνεχή εκπαίδευση και κατάρτιση, ινστιτούτα συμβατικής έρευνας, 
εμπορικά επιμελητήρια, κλπ. Η πρόσβαση σε συμπληρωματική χρηματοδότηση 
μπορεί συχνά να είναι λειτουργία που προέρχεται από μία τέτοια ισχυρή θέση 
της ΣΠΕΚ και/ή από το δίκτυο που δημιουργείται. 
Μία άλλη διάσταση σχετίζεται με την θεσμική θέση της ΣΠΕΚ (ή τομεακού 
κόμβου ΣΠΕΚ). Η τοποθέτηση της σε ιδρύματα που στόχος τους ήταν η 
μεταφορά Ε&Α στη βιομηχανία, συνέβαλε στη δημιουργία άμεσης επαφής 
εργασίας με την τοπική βιομηχανία, πράγμα που βελτίωσε την αντιληπτικότητα 
των αποφοίτων πανεπιστημίου, προκάλεσε επιχειρηματικό ενδιαφέρον στην 
πανεπιστημιακή έρευνα και τους ερευνητές και άνοιξε πρόσφορους διαύλους 
για τις επιχειρήσεις σε ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η τοποθέτηση των 
ΣΠΕΚ σε ιδρύματα, οι στόχοι των οποίων είχαν κατά κύριο λόγο ακαδημαϊκό 
προσανατολισμό αποδείχθηκε λιγότερο επιτυχημένη. Στην περίπτωση αυτή, οι 
ΣΠΕΚ εστιάζονταν περισσότερο στις τοποθετήσεις σπουδαστών, αλλά είχαν 
επίσης περισσότερες δυσκολίες λόγω της έλλειψης σταθερής δομής της 
συμμετοχής των επιχειρήσεων. 
Σε χαμηλότερο επίπεδο, η δύναμη μιας ΣΠΕΚ ενυπάρχει σε παράγοντες όπως 
η αφοσίωση των διευθυντικών στελεχών της, το καλά δραστηριοποιημένο 
προσωπικό της, η φήμη της, 'το ανεξάρτητο καθεστώς ως βάση μιας 
δημοκρατικής σύμπραξης", η τεχνική της αξιοπιστία, οι δεσμοί της με 
προγράμματα Ε&Α, κλπ. Η πρόσφατη εισαγωγή δραστηριοτήτων που έχουν 
σχέση με τις προσλήψεις, βελτιώνει τη θέση ορισμένων ΣΠΕΚ. Σημαντική 
θεωρήθηκε επίσης η πλήρης γεωγραφική κάλυψη ενός κράτους με ΣΠΕΚ. 
2.4.2 Μειονεκτήματα των ΣΠΕΚ 
Η εύθραυστη οικονομική βάση και η έλλειψη βιομηχανικής συμμετοχής είναι οι 
δύο βασικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει το δίκτυο των ΣΠΕΚ. Βασικότερο 
μειονέκτημα θεωρείται η αδυναμία και η ανασφάλεια της οικονομικής βάσης των 
περισσότερων ΣΠΕΚ. Η κατάσταση αυτή συνεπάγεται ένα υποκρίσιμο μέγεθος 
για τις ΣΠΕΚ και περιορισμένο αριθμό προσωπικού, καθώς και δυσκολίες όσον 
αφορά το ρεαλιστικό, μακροπρόθεσμο προγραμματισμό. Η ανασφάλεια αυτή 
αποδίδεται στην ισχυρή εξάρτηση ορισμένων ΣΠΕΚ από την ευρωπαϊκή 
χρηματοδότηση προκειμένου να συμπληρώσουν τους δικούς τους πόρους, και 
στην ανικανότητα τους για εξεύρεση άλλων κεφαλαίων. 
41 
Άλλη βασική δυσκολία υπήρξε η περιορισμένη συμμετοχή βιομηχανικών 
εταίρων, ιδίως MME, και η δυσκολία διατήρησης του ενδιαφέροντος των 
επιχειρήσεων για τα σχέδια. Στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες, τα θέματα 
αυτά μπορεί να συνδυάζονται με ασθενή οικονομική βάση και με το μη 
καινοτόμο, παραδοσιακό χαρακτήρα πολλών επιχειρήσεων. Και το ίδιο το 
προσωπικό της ΣΠΕΚ ενδέχεται επίσης να έχει λίγες έμπρακτες τεχνικές ή 
βιομηχανικές γνώσεις. 
Σε ορισμένες περιφέρειες, το επίπεδο της ανώτερης εκπαίδευσης ενδέχεται 
επίσης να προκαλεί προβλήματα. Αυτό μπορεί να ανακύψει όταν τα ίδια τα 
πανεπιστήμια έχουν ασθενές τεχνικό και οργανωτικό υπόβαθρο. Ορισμένα 
ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα εκδήλωσαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον στις 
τοποθετήσεις σπουδαστών, με μικρή συμμετοχή στην ανάπτυξη της 
κατάρτισης. Ομοίως, η παραδοσιακή νοοτροπία ορισμένων πανεπιστημίων 
προκαλεί ενδεχομένως δυσκολίες στη θέσπιση και αναγνώριση των 
βιομηχανικών τοποθετήσεων. 
Άλλες αδυναμίες υπήρξαν η ανεπαρκής ανάπτυξη δικτύων και ο ανεπαρκής 
συντονισμός με άλλους εθνικούς και τοπικούς φορείς κατάρτισης, η ταχεία 
μετακίνηση του προσωπικού των ΣΠΕΚ, οι τεράστιες περιφέρειες που έπρεπε 
να καλυφθούν, η αδιαφορία εκ μέρους των κρατικών αρχών, κλπ. Ο ανεπαρκής 
προγραμματισμός, η έλλειψη στρατηγικής προώθησης, και η έλλειψη χρόνου 
για αυτομόρφωση σε ένα σύνθετο τομέα αναφέρθηκαν επίσης ως αδυναμίες 
ορισμένων ΣΠΕΚ. Μία ακόμη δυσκολία είναι ο χρόνος που απαιτείται 
προκειμένου οι ΣΠΕΚ να γίνουν γνωστές και αποδεκτές. 
Ένα πρόσθετο μειονέκτημα των χωρών της ΕΖΕΣ είναι ότι οι ΣΠΕΚ τους δεν 
μπορούν προς το παρόν να έχουν τόσο εύκολη πρόσβαση στη συνεργασία 
μεταξύ COMETT και άλλων ευρωπαϊκών προγραμμάτων σε σύγκριση με τα άλλα 
Κράτη Μέλη της ΕΕ. Η δυσκολία αυτή θα εξαλειφθεί μέσα στα επόμενα χρόνια. 
2.4.3 Η εικόνα των ΣΠΕΚ για τον εαυτό τους 
Ο τρόπος που περιγράφουν οι ΣΠΕΚ τον εαυτό τους αντανακλά τις αδυναμίες 
που προαναφέρθηκαν. Εμφανίζονται ικανές στις σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων 
και επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τονίζεται ιδιαίτερα η ευρωπαϊκή τους 
διάσταση, και ότι συμβάλλουν σημαντικά στην προηγμένη τεχνική κατάρτιση. 
Θεωρούν τη δομή τους επαρκή και ικανή για την κατάρτιση διακρατικών σχεδίων 
ή δικτύων με ικανοποιητική συνεργασία εντός του δικτύου των ΣΠΕΚ. Ενώ 
αισθάνονται ασφαλείς στο χώρο της ανώτερης εκπαίδευσης, η αυτοπεποίθηση 
τους εξασθενίζει όταν πρόκειται να αντιμετωπίσουν αντιπροσωπευτικούς 
οργανισμούς και ακόμα περισσότερο όταν έχουν να αντιμετωπίσουν τη 
βιομηχανία, ιδίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME). Δεν είναι απόλυτα 
βέβαιες ως προς τη συμβολή τους στην περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη. 
Περαιτέρω ανησυχία τους προκαλούν η άμεση κατάρτιση, η ανάλυση των 
αναγκών κατάρτισης και η άμεση διάδοση και προώθηση της κατάρτισης. 
Μολονότι η διατύπωση εκ μέρους των ΣΠΕΚ και εκ μέρους των εθνικών αρχών 
παρόμοιων απόψεων που αφορούν την ποιότητα αποτελούν σημαντικούς δείκτες 
της υγείας και της στρατηγικής αναπτυξιακής κατεύθυνσης των ΣΠΕΚ, 
42 
εκδηλώνεται κάποια ανησυχία για το γεγονός ότι δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς 
ένα σύστημα λειτουργικών στόχων και ποσοτικών δεικτών είτε για μεμονωμένες 
ΣΠΕΚ είτε από μεμονωμένες ΣΠΕΚ και ότι αυτό θεωρήθηκε πρόβλημα όσον 
αφορά την αναβάθμιση του έργου τους. 
43 

3. Ενέργειες κατάρτισης 
3.1 Εισαγωγή 
3.1.1 Δραστηριότητες κατάρτισης στο πλαίσιο του COMETT 
Η κατάρτιση, όταν ορίζεται υπό την ευρεία έννοια ως απόκτηση ή 
εκσυγχρονισμός γνώσεων και δεξιοτήτων, μπορεί να πραγματοποιηθεί: 
• μέσω επίσημων δραστηριοτήτων κατάρτισης, λ.χ. διδασκαλία σε αίθουσα, 
ή εξ αποστάσεως διδασκαλία 
• με προσωπική μελέτη ή εκμάθηση κατά τη διάρκεια της εργασίας 
• φέρνοντας τους ανθρώπους σε επαφή μεταξύ τους, πράγμα που μπορεί να 
χρησιμοποιηθεί ως ανεπίσημος τρόπος προκειμένου να μάθουν ο ένας από 
τον άλλο 
• με τη μεταφορά των ατόμων σε άλλη εργασία ή περιοχή. 
Το Πρόγραμμα COMETT είχε ως στόχο την προώθηση της κατάρτισης στον τομέα 
των ιδιαίτερα προηγμένων τεχνολογιών, σε ευρωπαϊκό πλαίσιο. Όπως 
υπογραμμίστηκε ήδη στο σημείο 1.2, η Απόφαση του Συμβουλίου που αφορά 
το COMETT 11 περιλαμβάνει ρητές αναφορές σε έναν αριθμό στόχων κατάρτισης 
που θα πρέπει να υλοποιηθούν στο πλαίσιο του COMETT II. Παρακάτω2 θα 
εξεταστεί η σχέση ανάμεσα στους στόχους αυτούς και στις επίσημες 
δραστηριότητες κατάρτισης που υποστηρίχθηκαν από το COMETT. 
Ως προς αυτή την κατεύθυνση το πρόγραμμα παρείχε ορισμένους λειτουργικούς 
μηχανισμούς. Ας θυμηθούμε πρώτα ότι οι πολλές συμπράξεις και δίκτυα - οι 
ΣΠΕΚ και άλλα - που συγκροτήθηκαν και υποστηρίχθηκαν από το πρόγραμμα 
παρείχαν σε πολλά άτομα ένα επίσημο πλαίσιο επαφών, οι οποίες οδήγησαν 
στην ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών. Ταυτόχρονα, το COMETT πρόσφερε 
πλήθος δυνατοτήτων για την οργάνωση τοποθετήσεων και την ανταλλαγή 
ατόμων (βλ. Τμήμα 4). Ωστόσο, όσον αφορά τις δραστηριότητες κατάρτισης, το 
πιο εμφανές και τελικά το πιο ουσιαστικό μέρος του προϋπολογισμού του 
COMETT κατανεμήθηκε στις πιο επίσημες αναπτυξιακές προσπάθειες 
κατάρτισης. Οι δραστηριότητες αυτές θα συζητηθούν στις επόμενες 
παραγράφους. 
Στο COMETT II, χορηγήθηκε οικονομική ενίσχυση για σχέδια κατάρτισης στο 
πλαίσιο του Πεδίου Γ με τις Κοινές Ενέργειες Κατάρτισης. Αυτή η κατηγορία του 
προγράμματος χωρίστηκε σε τρεις κατηγορίες ή υπο-Πεδία: 
• Σύντομα μαθήματα κατάρτισης (Γα) 
• Κοινά σχέδια κατάρτισης (Γβ) 
• Δοκιμαστικά σχέδια (Γγ) 
2 
Ορισμένα θέματα, όπως η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, η σύμπραξη με άλλα 
ευρωπαϊκά προγράμματα και οι ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών, θα συζητηθούν, ωστόσο, ως 
μέρος των διαξονικών θεμάτων στο Τμήμα 5. 
45 
Αυτή η υποδιαίρεση ήταν η λειτουργική εφαρμογή των απαιτήσεων που 
καθορίζονται στην Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το COMETT II (βλ. 
παρακάτω). 
Υποστήριξη για δραστηριότητες προηγμένης κατάρτισης, όπως καθορίζονται 
στην Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το COMETT II 
"(α) Υποστήριξη εντατικών μαθημάτων σύντομης διάρκειας για την κατάρτιση 
στον τομέα των ιδιαίτερα προηγμένων τεχνολογιών με ευρωπαϊκή διάσταση 
για την ταχεία διάδοση - μέσω και εντός των πανεπιστημίων και μέσω και 
εντός των επιχειρήσεων - των πορισμάτων της έρευνας και ανάπτυξης στον 
τομέα των νέων τεχνολογιών και των εφαρμογών τους, καθώς και για την 
προώθηση, ιδίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, της μεταφοράς των 
τεχνολογικών καινοτομιών, στους τομείς που αυτοί δεν έχουν τεθεί σε 
εφαρμογή. 
(β) Υποστήριξη για τη σύλληψη, την ανάπτυξη και τον έλεγχο σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο κοινών σχεδίων κατάρτισης στον τομέα των ιδιαίτερα προηγμένων 
τεχνολογιών, τα οποία αναλαμβάνονται από κοινού από διάφορες 
επιχειρήσεις σε συνδυασμό με τα ενδιαφερόμενα πανεπιστήμια δύο 
τουλάχιστον διαφορετικών Κρατών Μελών της Κοινότητας, σε τομείς 
σχετικούς με τις νέες τεχνολογίες και τις εφαρμογές τους. 
(γ) Υποστήριξη των πολυμερών συστημάτων κατάρτισης στον τομέα των 
ιδιαίτερα προηγμένων τεχνολογιών, που αναλαμβάνουν από κοινού διάφορες 
επιχειρήσεις σε συνδυασμό με τα ενδιαφερόμενα πανεπιστήμια, και σκοπό 
έχουν να θέσουν σε εφαρμογή συστήματα εξ αποστάσεως διδασκαλίας με 
τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών κατάρτισης και/ή να οδηγήσουν σε 
μεταφερόμενα προϊόντα κατάρτισης." 
3.1.2 Ορισμένα βασικά δεδομένα όσον αφορά τα σχέδια κατάρτισης που 
υποστηρίζονται στο πλαίσιο του COMETT 
Κατά τα πέντε χρόνια λειτουργίας του COMETT II προκηρύχθηκαν Προσκλήσεις 
Υποβολής Προτάσεων σχετικά με τα σύντομα μαθήματα που υποστηρίζονται στο 
πλαίσιο του Πεδίου Γα από το 1991 και μετά, οι προσκλήσεις αυτές υπέκειντο 
στο σύστημα των ομαδικών σχημάτων "pool" (βλ. Τμήμα 1.3). Όσον αφορά τα 
κοινά σχέδια κατάρτισης του Πεδίου Γβ, υπήρξε η δυνατότητα υποβολής 
σχεδίων κατά τα έτη 1990 και 1992. Δεν προκηρύχθηκε κάποια Πρόσκληση που 
να αφορά τα δοκιμαστικά σχέδια (Πεδίο Γγ). Αντιθέτως, από τις αιτήσεις που 
υποβλήθηκαν το 1990 στο Πεδίο Γβ καταγράφηκαν ορισμένα σχέδια (ή 
συνδυασμοί σχεδίων) και κλήθηκαν να υποβάλουν λεπτομερέστερη αίτηση. Αυτό 
οδήγησε στην επιλογή 30 δοκιμαστικών σχεδίων. 
Μεταξύ των ετών 1990 και 1994 παρελήφθησαν 2.036 αιτήσεις στο πλαίσιο του 
Πεδίου Γ: οι 1.017 αφορούσαν τη διοργάνωση κοινοπραξιών σύντομων 
μαθημάτων και 1.019 αφορούσαν κοινές δραστηριότητες κατάρτισης. Τελικά, 
έγιναν δεκτές περισσότερες από το 50% των αιτήσεων αυτός ο σχετικά υψηλός 
αριθμός αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στο σύστημα pool (βλ. Τμήμα 1.3), όπου 
46 
τα περισσότερα από τα σχέδια έγιναν δεκτά, αλλά σε γενικές γραμμές μόνο για 
μέρος της πρότασης. 
Κατά τα πέντε έτη λειτουργίας του COMETT, όλοι συνολικά οι αιτούντες του 
Πεδίου Γ, ζήτησαν περίπου 500 εκατομμύρια ECU για τις δραστηριότητες τους 
στον τομέα της κατάρτισης. Τελικά χορηγήθηκαν περίπου 101 εκατομμύρια 
ECU. Τα τρία τέταρτα των σχεδίων που εγκρίθηκαν ήταν σχέδια σύντομων 
μαθημάτων από οικονομική άποψη, ωστόσο, αντιστοιχούν μόνο στο ένα τέταρτο 
της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στο Πεδίο Γ. Το μεγαλύτερο μέρος του 
προϋπολογισμού για την κατάρτιση δόθηκε στα κοινά σχέδια κατάρτισης του 
Πεδίου Γβ, με μέση επιχορήγηση 200.000 ECU, καθώς και στα δοκιμαστικά 
σχέδια, έκαστο των οποίων έλαβε 500.000 ECU. Τα κοινά σχέδια κατάρτισης 
ενισχύθηκαν οικονομικά κατά μέσο όρο σε επίπεδο 30 έως 50% των συνολικών 
δαπανών του σχεδίου όσον αφορά τα δοκιμαστικά σχέδια το ποσοστό πλησίασε 
το 50%. Στο Πεδίο Γα, η οικονομική ενίσχυση είχε περισσότερο χαρακτήρα μιας 
πάγιας επιχορήγησης, που βασιζόταν στον αριθμό και στο είδος των 
παραδόσεων των μαθημάτων που διοργανώθηκαν πάντως ήταν χαμηλότερη από 
το 50% των δαπανών του σχεδίου. 
Πολλοί οργανισμοί συμμετείχαν ως εταίροι στα σχέδια κατάρτισης του Πεδίου 
Γ. Συνολικά υπολογίζεται ότι ανέρχονται σε 8.500 οι διαφορετικοί φορείς, οι 
οποίοι συμμετείχαν ή συμμετέχουν στην κατάρτιση σχεδίων προηγμένης 
συνεχούς κατάρτισης στο πλαίσιο του COMETT, καθιστώντας το ενδεχομένως 
το μεγαλύτερο παγκόσμιο δίκτυο Συνεχούς Εκπαίδευσης και Κατάρτισης. 
Οι βασικοί τύποι φορέων των σχεδίων του Πεδίου Γ κατανέμονται περίπου ως 
εξής: 
• άνω των 5.500 διαφορετικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων περίπου 
4.000 MME (μικρομεσαίων επιχειρήσεων) 
• 1.200 πανεπιστήμια και άλλα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα (τα οποία κατά 
μέσο όρο συμμετείχαν σε δύο σχέδια) 
• άνω των 1.500 άλλοι οργανισμοί (όπως επαγγελματικές οργανώσεις, 
ερευνητικά ινστιτούτα, κρατικές αρχές, μη κερδοσκοπικές ενώσεις, κλπ. ...). 
• 200 ΣΠΕΚ (οι περισσότερες ΣΠΕΚ υπέβαλαν αιτήσεις ομαδικών σχημάτων στο 
πλαίσιο του Πεδίου Γα, και πάνω από μία στις δύο ΣΠΕΚ συμμετέχει σε τρία 
έως τέσσερα κατά μέσο όρο σχέδια των Πεδίων Γβ/Γγ). 
Στα Πεδία Γβ και Γγ, ο μέσος αριθμός εταίρων ενός σχεδίου είναι 19, και 
περιλαμβάνει κατά μέσο όρο 7 επιχειρήσεις, 5-6 πανεπιστήμια, 1-2 ΣΠΕΚ και 4-5 
άλλους φορείς. Υπάρχουν επίσης τυπικά 6 διαφορετικές χώρες στις οποίες 
ανήκουν οι οργανισμοί εταίρων. 
Τα αποτελέσματα αυτών των σχεδίων κατάρτισης είναι πολλά και ποικίλα. 
Συνοπτικά, ως το τέλος της λειτουργικής περιόδου του COMETT II (τέλη του 
1995) υπολογίζεται ότι: 
• θα έχουν πραγματοποιηθεί 9.500 κύκλοι μαθημάτων, 
• που θα απευθύνονται σε 260.000 εκπαιδευόμενους περίπου, 
• με συνολικά 280.000 ώρες κατάρτισης (που είναι ο χρόνος διάρκειας των 
μαθημάτων κατάρτισης). 
Επίσης: 
47 
• θα έχουν παραχθεί περίπου 4.600 υλικά κατάρτισης, και 
• 250.000 άτομα θα έχουν χρησιμοποιήσει ένα ή περισσότερα από αυτά τα 
υλικά κατάρτισης. 
Όσον αφορά τη φύση των υλικών κατάρτισης που παρήχθησαν μπορεί να 
σημειωθεί ότι περίπου το 60% είναι κυρίως κείμενα ή άλλα χαρτιά, το 30% 
λογισμικό και το 8% βιντεοταινίες. 
3.2 Κατάρτιση στον τομέα της προηγμένης τεχνολογίας 
3.2.1 Τι είναι η προηγμένη τεχνολογική κατάρτιση ? 
Η Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το COMETT II κάνει αρκετές αναφορές 
στο αίτημα να υποστηρίξει το COMETT την κατάρτιση στις προηγμένες 
τεχνολογίες, κυρίως με δύο στόχους: 
(...) στη βελτίωση της συμβολής της ιδιαίτερα προηγμένης τεχνολογικής 
κατάρτισης στα διάφορα ενεχόμενα επίπεδα, και κατ' αυτόν τον τρόπο στη 
συμβολή της κατάρτισης στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της 
Κοινότητας...". 
Ωστόσο, δεν παρέχεται κανένας ορισμός της έννοιας της προηγμένης 
τεχνολογίας, ούτε στην Απόφαση του Συμβουλίου, ούτε στο Εγκόλπιο του 
COMETT II. Παρόλα αυτά, είναι προφανές ότι είναι σημαντικό το κριτήριο της 
δυνατότητας εφαρμογής των τεχνολογιών που εξετάζονται. 
Όσο πιο προηγμένος είναι ένας τομέας, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η ανάπτυξη 
ενεργειών κατάρτισης που να βασίζονται στη διεξοδική ανάλυση των αναγκών 
κατάρτισης. Στην καλύτερη περίπτωση, θα συσταθεί μία αντιπροσωπευτική 
ομάδα έρευνας και ανάπτυξης από άτομα, τα οποία θεωρούν ότι το είδος των 
αντικειμένων τα οποία πραγματεύονται παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον. Η 
κατάσταση αυτή αποτελεί μέρος της λογικής σχετικά με το πλαίσιο του 
COMETT με την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων, σε συνδυασμό με μεγάλη έμφαση στους δεσμούς με άλλα 
ευρωπαϊκά προγράμματα, επιχειρείται η δημιουργία των καλύτερων συνθηκών 
για τη βέλτιστη επιλογή θεμάτων προηγμένης κατάρτισης, τα οποία θα 
συμβάλουν στην οικονομική ανάπτυξη της Κοινότητας. 
Ποιοι θεωρήθηκαν τελικά "προηγμένοι", καινοτόμοι και σημαντικοί τομείς στο 
COMETT μπορεί να συναχθεί από την ταξινόμηση των τεχνολογικών τομέων που 
εμφανίζονται συχνότερα στα σχέδια του COMETT. Στο COMETT Ι (1986-1989), 
τρεις τομείς ξεχώρισαν ως πιο σημαντικοί: Διαχείριση Καινοτομίας, Προηγμένη 
Παραγωγή και Μικροηλεκτρονική. Στο COMETT II (1990-1994) υπήρξαν πολλοί 
περισσότεροι τομείς όπου εκδηλώθηκε μεγάλη ζήτηση, αλλά όχι κατά την ίδια 
χρονική στιγμή: 
• ο μοναδικός τομέας που παρέμεινε πολύ σημαντικός σε ζήτηση σε όλη τη 
διάρκεια του COMETT II ήταν η Προηγμένη Μεταποίηση 
• το 1990 υπήρξε σημαντική ζήτηση για την υποστήριξη σχεδίων στους τομείς: 
Υλικά, Υγεία και Ασφάλεια και Διαχείριση Καινοτομίας 
• το 1992 υπήρξε μείωση της ζήτησης για τα Υλικά, την Υγεία και την 
Ασφάλεια, και για τη Διαχείριση Καινοτομίας όμως το Περιβάλλον και η 
Κατάρτιση (Τεχνολογία και Μεθοδολογία) ενισχύθηκαν οι νέοι κορυφαίοι 
48 
τομείς βασίζονταν συχνά στην Τεχνολογία της Πληροφόρησης: Επεξεργασία 
Δεδομένων και Πληροφοριών, Μηχανική Λογισμικού, και σε μικρότερο 
βαθμό, Τηλεπικοινωνίες και Γενική Τεχνολογία της Πληροφόρησης 
• το 1994 ήταν πολύ δύσκολο να εντοπιστεί κάποιο κυρίαρχο τομεακό σχήμα, 
λόγω της σημαντικής ελευθερίας που παραχωρήθηκε στις ΣΠΕΚ κατά την 
τελική επιλογή των υπο-σχεδίων και των μαθημάτων που διοργανώθηκαν ως 
μέρος του σχεδίου pool του Πεδίου Γα. 
Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε για την εκπόνηση της έκθεσης αξιολόγησης 
GMV κατέδειξε σαφώς ότι τόσο οι συντονιστές των σχεδίων όσο και οι 
εκπαιδευόμενοι υπογράμμισαν την άμεση δυνατότητα εφαρμογής της 
τεχνολογικής κατάρτισης που παρείχαν τα μαθήματα κατάρτισης στο πλαίσιο 
του COMETT. Άνω του 90% των συντονιστών σχεδίων υποστήριξαν αυτή την 
άποψη, καθώς και το γεγονός ότι η κατάρτιση που παρείχαν συνέβαλε 
αποτελεσματικά στη μεταφορά τεχνολογίας. Και το 90% των εκπαιδευόμενων 
που ερωτήθηκαν συμφώνησαν στην άποψη ότι τα μαθήματα κατάρτισης του 
COMETT, τα οποία παρακολούθησαν κατά κύριο λόγο εργαλείο και μηχανισμός 
υποστήριξης για την αύξηση και των εκσυγχρονισμό των τεχνικών τους 
γνώσεων. 
Η έκθεση αξιολόγησης των ομάδας των εμπειρογνωμόνων άσκησε κάποια 
κριτική όσον αφορά τον περιορισμό της κατάρτισης στον τεχνολογικό τομέα. 
Ανέφεραν: "Κατάρτιση όχι μόνο όσον αφορά τις τεχνικές δεξιότητες, αλλά και 
την ανάπτυξη διοικητικών, κοινωνικών και επιχειρηματικών δεξιοτήτων... Οι 
δεξιότητες αυτές αποτελούν ζωτικό στοιχείο για την ορθή εκμετάλλευση της 
τεχνολογίας, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αποδοτικότητα και η 
ανταγωνιστικότητα της σύγχρονης επιχείρησης." Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή 
είναι μία από τις ελάχιστες κριτικές που διατυπώθηκαν εκ μέρους της ομάδας 
όσον αφορά ολόκληρο το πρόγραμμα. Ακολουθώντας αυτή την υπόδειξη, η 
Επιτροπή διεύρυνε το φάσμα των δυνατοτήτων υποστήριξης στο πλαίσιο του 
νέου προγράμματος LEONARDO da VINCI. 
Οι τελικές εθνικές εκθέσεις αξιολόγησης καταδεικνύουν ότι το COMETT σημείωσε 
αδιαμφισβήτητη επιτυχία από την άποψη της βελτίωσης της οικονομικής 
συμβολής της τεχνολογικής κατάρτισης. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι 
αυτό δεν επιτεύχθηκε μόνον μέσω των δραστηριοτήτων που υποστηρίχθηκαν 
στο πλαίσιο του Πεδίου Γ, αλλά επίσης μέσω των εμπειρικών πρακτικών 
διδασκαλίας που συνδέονται με τις τοποθετήσεις σπουδαστών. Οι πιο τυπικές 
προσεγγίσεις κατάρτισης στο πλαίσιο του Πεδίου Γ βελτιώθηκαν επίσης όσον 
αφορά την ποιότητα των μαθημάτων, κυρίως λόγω του διακρατικού χαρακτήρα 
που απέκτησαν, της συμμετοχής επιχειρήσεων και του διευθυμένου 
ακροατηρίου στο οποίο απευθύνθηκαν. 
Το περιορισμένο μέγεθος του προϋπολογισμού του COMETT, σε σύγκριση με τις 
εθνικές δαπάνες στον τομέα της συνεχούς εκπαίδευσης και κατάρτισης, 
δηλώνει επίσης ότι τα άμεσα και καταλυτικά αποτελέσματα του COMETT υπήρξαν 
σχετικά μέτρια. Επομένως είναι προφανές ότι η συμβολή του COMETT στη 
βελτίωση της ποιότητας της προσφοράς επισημάνθηκε περισσότερο και υπήρξε 
πιο σημαντική από τη συμβολή του στην ποσότητα των παροχών. Μολαταύτα, 
49 
είναι επίσης αληθές ότι το πρόγραμμα υπήρξε πρωτοπόρο σε πολλές από τις 
λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες της Κοινότητας. 
3.2.2 Συμπράξεις και κοινοπραξίες στον τομέα της προηγμένης κατάρτισης 
Ουσιώδες χαρακτηριστικό των δραστηριοτήτων κατάρτισης που υποστηρίχθηκαν 
στο πλαίσιο του COMETT είναι ότι βασίζονται στη συνεργασία μεταξύ 
διαφορετικών εταίρων: συνιστούν κοινά σχέδια κατάρτισης. Η Απόφαση του 
Συμβουλίου καθορίζει μεταξύ των στόχων: 
"(...) την προώθηση της από κοινού ανάπτυξης προγραμμάτων κατάρτισης και της 
ανταλλαγής εμπειριών και, επίσης, των βέλτιστων χρήσεων των πόρων κατάρτισης 
σε κοινοτικό επίπεδο..". 
Για την ανάπτυξη και εφαρμογή των δραστηριοτήτων κατάρτισης, υπήρξαν δύο 
τύποι συμπράξεων: 
• οι ΣΠΕΚ που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του Πεδίου Α, και θεωρήθηκαν 
καλύτερα δομημένες και μακροπρόθεσμες συμπράξεις, οι οποίες 
ασχολήθηκαν με την ανάλυση των αναγκών κατάρτισης και ως ανάδοχοι με 
τα σχέδια ομαδικών σχημάτων (pool) του Πεδίου Γα (από το 1991 και 
εφεξής) 
• συμπράξεις και κοινοπραξίες που συγκροτήθηκαν ειδικά για ένα συγκεκριμένο 
σχέδιο κατάρτισης στο πλαίσιο του Πεδίου Γ κατά κανόνα, ο χαρακτήρας 
τους ήταν προσωρινός. 
Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η οριακή γραμμή δεν είναι σαφώς 
καθορισμένη. Ορισμένες ΣΠΕΚ είχαν μάλλον στενό επίκεντρο, ενώ πολλά από 
τα πιο επιτυχημένα σχέδια του Πεδίου Γ ξεκίνησαν τη λειτουργία τους ως 
πραγματικές ΣΠΕΚ, με στόχους και σχέδια δράσης που εκτείνονταν πολύ πέραν 
των αρχικών προδιαγραφών του σχεδίου. Αυτό φανερώνει ότι η αποδοτική 
συνεργασία και η διδακτική διεργασία που απορρέει από αυτήν αποτελούν 
πράγματι κίνητρο για περαιτέρω κοινές δράσεις. 
Μολονότι η κάθε σύμπραξη περιλαμβάνει μία ποικιλία φορέων, 
συμπεριλαμβανομένων τυπικά αρκετών επιχειρήσεων, τα πανεπιστήμια υπήρξαν 
συχνά η κινητήρια δύναμη πίσω από την έναρξη και τον συντονισμό του σχεδίου. 
Ο ρόλος των επιχειρήσεων υπήρξε πολύ πιο επικεντρωμένος, και κυρίως μέσω 
της συνεισφοράς τους σε είδος (χρόνος προσωπικού, εξοπλισμός και 
υπηρεσίες) για συγκεκριμένες πλευρές του σχεδίου, και το πιο σημαντικό μέσω 
της κατάδειξης των τεχνολογικών τομέων που παρουσιάζουν μεγαλύτερη 
ανάγκη κατάρτισης, τόσο από ποιοτική όσο και ποσοτική προοπτική. Άπαξ και 
το σχέδιο βρίσκεται εν τω γίγνεσθαι, πολλά πανεπιστήμια έχουν συχνά 
σημαντική εισροή όσον αφορά την οργάνωση μαθημάτων και υλικών 
κατάρτισης, με τις επιχειρήσεις να καθοδηγούν όσον αφορά το περιεχόμενο, την 
παράδοση καθηγητών και την αποστολή εκπαιδευόμενων. 
Η συσσωρευμένη εμπειρία παρακολούθησης και αξιολόγησης στο πλαίσιο του 
COMETT υποδηλώνει ότι η βιομηχανία αρχίζει να εκτιμά όλο και περισσότερο 
σε πόσο μεγάλη έκταση ενσωματώθηκαν οι απαιτήσεις του χρήστη στα προϊόντα 
της κατάρτισης. Μεγαλύτερη υπήρξε η ικανοποίηση όταν τα θέματα αυτά είχαν 
εξεταστεί κατά την πρώτη φάση ανάπτυξης του σχεδίου. Επομένως, ένα από τα 
50 
σημαντικά χαρακτηριστικά του COMETT ήταν ότι συνέβαλε στη στροφή από την 
κατάρτιση που είχε ως κίνητρο την προσφορά σε κατάρτιση που ανταποκρίνεται 
στη ζήτηση, πράγμα που διευκολύνθηκε από την ισχυρή έμφαση που έδωσε το 
πρόγραμμα στη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη αυτή αντανακλά την αυξανόμενη σημασία των 
προσεγγίσεων Ολικής Ποιότητας, οι οποίες λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις 
ανάγκες του πελάτη. 
Τα πανεπιστήμια άρχισαν επίσης να συνειδητοποιούν το θετικό αντίκτυπο που 
απορρέει από τη συνεργασία με τις επιχειρήσεις, όχι μόνο για ένα συγκεκριμένο 
κοινό σχέδιο, αλλά και για τα τακτικά εκπαιδευτικά τους προγράμματα. Η 
συνεργασία στο πλαίσιο ενός σχεδίου του COMETT παρείχε προφανώς 
σημαντικές ευκαιρίες ανεπίσημης διδασκαλίας για το προσωπικό πανεπιστημίου 
και επιχείρησης - μία προστιθέμενη αξία του σχεδίου κατάρτισης που 
ενδεχομένως δεν έχει πλήρως προβλεφθεί. Μέσω της διεθνούς συνεργασίας και 
με την ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, οι εταίροι 
είχαν την ευκαιρία να κατανοήσουν άλλους πολιτισμούς, διαφορετικές 
προσεγγίσεις διαδικασιών κατάρτισης και διαχείρισης σχεδίων. Όταν γίνεται 
ορθή διαχείριση της συνεργασίας και της αλληλεπίδρασης, οι συμπράξεις 
μπορούν να αποτελέσουν πραγματικό πλαίσιο διδασκαλίας και 
δημιουργικότητας. 
3.3 Η ευρωπαϊκή διάσταση στον τομέα της κατάρτισης 
Συχνά εμφανίζονται σε πολλά έγγραφα που σχετίζονται με το COMETT και με 
άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης οι όροι "ευρωπαϊκή 
διάσταση" και "ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία". Η Απόφαση του Συμβουλίου που 
αφορά το COMETT καθορίζει κυρίως ανάμεσα στους στόχους: 
"(...) να δοθεί ευρωπαϊκή διάσταση στη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων στον τομέα της αρχικής και συνεχούς κατάρτισης που σχετίζεται 
με τις τεχνολογίες, τις εφαρμογές τους και τη μεταφορά τους...". 
Τι σημαίνει αυτό στο πλαίσιο της προηγμένης εκπαίδευσης και κατάρτισης; 
Πιθανός ορισμός είναι ότι ένα σχέδιο παρέχει ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία 
εφόσον καταγίνεται με θέματα που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν 
(τουλάχιστον όχι ικανοποιητικά) εντός ενός εθνικού πλαισίου. Μία περιγραφή 
αυτού του είδους προσεγγίζει την αρχή της συμπληρωματικότητας, και 
βασίζεται ουσιαστικά σε οικονομικές εκτιμήσεις. Συναφές επιχείρημα, όσον 
αφορά την προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης στα σχέδια, είναι το γεγονός 
ότι πολλοί οργανισμοί και μεμονωμένα άτομα σε ολόκληρη την Ευρώπη 
αντιμετωπίζουν κοινά προβλήματα και ότι όλοι μπορούν να ωφεληθούν με την 
από κοινού ανάπτυξη και εφαρμογή λύσεων. 
Και τα δύο επιχειρήματα αφορούν σχέδια προηγμένης εκπαίδευσης και 
κατάρτισης. Η ευρωπαϊκή διάσταση ή η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία μπορεί 
να πάρει τη μορφή: 
• της διοργάνωσης μαθημάτων κατάρτισης με ομιλητές και εκπαιδευτές που 
δεν υπάρχουν στη χώρα αυτή 
51 
• της διοργάνωσης μαθημάτων κατάρτισης για διεθνές ακροατήριο (λ.χ., όταν 
οι εθνικές αγορές είναι πολύ μικρές ώστε να επιτύχουν την ισοψήφιση κερδών 
και ζημιών, ή ευνοείται η αλληλεπίδραση μεταξύ των συμμετεχόντων στα 
μαθήματα) 
• της συγκέντρωσης δύσκολα παρεχόμενων πηγών, γνώσεων και 
εμπειρογνωμοσύνης προκείμενου να σχεδιαστούν και να αναπτυχθούν 
μαθήματα κατάρτισης και προγράμματα μεγαλύτερης διάρκειας 
• της μεταφοράς γνώσεων και εμπειρογνωμοσύνης από μία περιφέρεια σε μία 
άλλη, λ.χ. μέσω συγκεκριμένων εξελίξεων ή με την επανάληψη ενός ήδη 
υπάρχοντος μαθήματος σε άλλη περιφέρεια 
• της οργάνωσης συστημάτων παράδοσης της κατάρτισης, τα οποία 
καλύπτουν περισσότερες από δύο χώρες και θα μπορούσαν να γίνουν ακόμη 
και πανευρωπαϊκά 
• της χρήσης, μετάφρασης ή/και βελτίωσης υφιστάμενων υλικών κατάρτισης 
υψηλής ποιότητας, με στόχο τη διάδοση τους σε άλλες χώρες. 
Υπάρχουν ορισμένες πλευρές που οδηγούν στην εκτίμηση αυτής της 
ευρωπαϊκής διάστασης και προστιθέμενης αξίας του COMETT II: 
• το ευρωπαϊκό φάσμα των εταίρων εντός των κοινοπραξιών των σχεδίων 
• η εσωτερική χρήση διαφορετικών ευρωπαϊκών γλωσσών 
• οι διαφορετικές εθνικότητες ομιλητών και εκπαιδευτών 
• η σύμπραξη με άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα3. 
Όσον αφορά το διεθνές φάσμα εταίρων, ας μη λησμονείται ότι ένα μέσο κοινό 
σχέδιο κατάρτισης περιλαμβάνει εταίρους από 6 διαφορετικές χώρες. Ο 
αριθμός αυτός σημαίνει ότι τυπικά το 1/3 των επιλέξιμων ευρωπαϊκών χωρών 
συμμετέχουν σε κάθε κοινό σχέδιο κατάρτισης. Ο αριθμός αυτός είναι όντως 
υψηλός, με οποιοδήποτε μέτρο και αν κριθεί. 
Ο ευρωπαϊκός χαρακτήρας των κοινοπραξιών καταδεικνύεται επίσης μέσω της 
εσωτερικής χρήσης διαφορετικών γλωσσών: τα διαθέσιμα στοιχεία που 
προκύπτουν από τις εκθέσεις που εκπονούνται σχετικά με τα σχέδια έχουν 
αποκαλύψει ότι μόνο το 20% των κοινοπραξιών κατάρτισης περιορίστηκαν σε 
μία γλώσσα. Μία τυπική κοινοπραξία του COMETT ήταν σε θέση να χρησιμοποιεί 
αποτελεσματικά δύο ή τρεις γλώσσες, και 20% χρησιμοποίησαν τέσσερις ή και 
περισσότερες. Αυτό αντικατοπτρίζει τις σημαντικές γλωσσικές ικανότητες των 
συμπράξεων, που αποτελούν βασική προϋπόθεση για την επίτευξη της 
ποιότητας και της επιτυχίας στην ευρωπαϊκή αγορά. 
Ένα ακόμη μετρήσιμο χαρακτηριστικό ευρωπαϊκής διάστασης είναι το διεθνές 
φάσμα των ενεχόμενων εκπαιδευτών. Μολονότι δεν παρέχονται απολύτως 
αξιόπιστα δεδομένα όσον αφορά τον αριθμό και την αναλογία ομιλητών και 
εκπαιδευτών από χώρα διαφορετική από εκείνη που διοργανώνει το μάθημα, 
ασφαλής είναι ο υπολογισμός ότι τουλάχιστον το 80% των σχεδίων κατάρτισης 
που υποστηρίχθηκαν από το COMETT συνεπάγονταν τέτοιου είδους "ξένους" 
εκπαιδευτές. Ένα αποδεικτικό στοιχείο του σημαντικού διεθνούς χαρακτήρα των 
μαθημάτων και της πολύ συχνής παρουσίας ξένων ομιλητών, είναι ότι μόνο το 
3 
Το ζήτημα αυτό θα συζητηθεί ως μέρος των διαξονικών θεμάτων στο Τμήμα 5. 
52 
1/3 των προσφερόμενων μαθημάτων διεξήχθησαν πλήρως στη μητρική γλώσσα 
των εκπαιδευόμενων. 
Αυτά και άλλα πορίσματα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το COMETT II παρείχε 
πράγματι μεγάλη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, και συνέβαλε σημαντικά στην 
πρόσδοση ευρωπαϊκής διάστασης στην προηγμένη τεχνολογική κατάρτιση. 
Μεγάλο μέρος της βελτίωσης της ποιότητας όσον αφορά τα προηγμένα 
μαθήματα που αναφέρονταν στην ευρωπαϊκή αγορά οφείλεται στη δυνατότητα 
οργάνωσης των μαθημάτων από μία ευρύτερη ομάδα εμπειρογνωμόνων από τη 
μια άκρη των εθνικών συνόρων ως την άλλη. Οι διοργανωτές των μαθημάτων 
έμαθαν να συγκρίνουν τις δικές τους προσεγγίσεις και θεσμικές ρυθμίσεις με 
εξελιγμένες μεθόδους και γνώσεις άλλων χωρών. Οι περιφερειακοί πόλοι 
αρμοδιότητας στην Ευρώπη έγιναν καλύτερα γνωστοί. Το άνοιγμα αυτό υπήρξε 
επίσης σημαντικό προκειμένου να εστιαστεί η προσοχή στη διασφάλιση της 
ποιότητας, ιδιαίτερα ως το τέλος του COMETT II. 
3.4 Ορισμένα βασικά μηνύματα από την εμπειρία κατάρτισης του COMETT 
Ένα προεξάρχον μήνυμα που ανακύπτει από την ανάλυση είναι ότι το 
πρόγραμμα COMETT υπήρξε ένας από τους αποτελεσματικότερους μηχανισμούς 
για την προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης και προστιθέμενης αξίας στον 
τομέα των σχεδίων κατάρτισης. Το πρόγραμμα συνέβαλε σημαντικά στην 
ανάπτυξη πολλών νέων και καινοτόμων ευρωπαϊκών συμπράξεων, και υπ' αυτήν 
του την ιδιότητα, συνεισέφερε στον περαιτέρω εξευρωπαϊσμό της αγοράς 
προηγμένης συνεχούς εκπαίδευσης και κατάρτισης. 
Το πρόγραμμα έπαιξε επίσης οργανικό ρόλο προκειμένου να καταδειχθεί στις 
επιχειρήσεις και τα πανεπιστήμια ότι η συνεργασία στον τομέα της προηγμένης 
τεχνολογικής κατάρτισης (και πέρα απ' αυτήν) δύναται να είναι ευεργετική και 
για τα δύο μέρη. Το πρόγραμμα συνέβαλε στην επιτάχυνση της μεταφοράς των 
πορισμάτων της ευρωπαϊκής Ε&Α με ενέργειες κατάρτισης που είχαν αυτό το 
στόχο, αλλά δεν διέθετε επαρκείς πόρους ώστε να πραγματοποιήσει αυτή τη 
συμβολή σε κλίμακα που θα είχε ευαπόδεικτη επίδραση. Ωστόσο, το 
πρόγραμμα μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένο στο βαθμό που στόχος του ήταν 
να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη συγκεκριμένη διαδικασία. 
Σε όλη τη διάρκεια λειτουργίας του προγράμματος, τα θέματα διαχείρισης και 
διασφάλισης της ποιότητας είχαν αυξημένη σημασία. Στο πλαίσιο αυτό, θα 
πρέπει να τονιστεί ότι το COMETT έχει καταδείξει σαφώς ότι η επιτυχής δικτύωση 
και διαχείριση σχεδίων στον τομέα αυτό απαιτεί μεγάλο βαθμό γνώσεων, 
δεξιοτήτων και προσωπικής δέσμευσης. Η ύπαρξη αυτών των στοιχείων στη 
σύμπραξη έχει ισχυρό αντίκτυπο όσον αφορά την επιτυχία στην αντιμετώπιση 
των ειδικών στόχων του σχεδίου. Αυτό αποτελεί ισχυρό επιχείρημα προκειμένου 
να δοθεί μελλοντικά μεγαλύτερη προσοχή στην υποστήριξη, πληροφόρηση και 
κατάρτιση των συντονιστών σχεδίων κατάρτισης. Προβλέποντας τις ανάγκες 
των νέων προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, η Επιτροπή έχει ήδη 
υποστηρίξει διάφορα σχέδια για την κατάρτιση ορισμένων πρακτικών οδηγών 
που θα χρησιμοποιήσουν οι υπεύθυνοι προώθησης των σχεδίων. Τα 
περισσότερα από τα έγγραφα αυτά, τα οποία στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό 
στην εμπειρία του COMETT, είναι σήμερα στη διάθεση των ενδιαφερομένων, 
53 
ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο προγραμμάτων όπως το 
LEONARDO da VINCI. 
54 
4. Κινητικότητα των ατόμων 
4.1 Κινητικότητα στο πλαίσιο του COMETT 
4.1.1 Τυπολογία των επιχορηγήσεων κινητικότητας 
Η οικονομική ενίσχυση όσον αφορά την κινητικότητα των ατόμων αποτελεί κοινό 
χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών προγραμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης, 
της κατάρτισης και της έρευνας. Πράγματι, όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται 
ότι η παραμονή ενός ατόμου επί ορισμένο χρονικό διάστημα σε έναν άλλο 
οργανισμό δύναται να παράσχει οφέλη για το ίδιο το άτομο, το φιλοξενούντα 
οργανισμό και την πατρίδα του ατόμου. Είναι γεγονός ότι η μεταφορά ιδεών, 
γνώσεων και τεχνολογίας πραγματοποιείται μέσω των ανθρώπων, και τα 
σχήματα κινητικότητας αποτελούν ένα εξαιρετικό μέσο για την επίτευξη αυτού 
του σκοπού. Αν ληφθούν υπόψη τα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οφέλη 
που θα αποκομίσει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα από ανταλλαγές αυτού του είδους, 
δεν πρέπει να εκπλήσσει το γεγονός ότι για την κινητικότητα δαπανώνται 
σημαντικά ποσά ευρωπαϊκών επιχορηγήσεων εξάλλου, οι διακρατικές 
ανταλλαγές είναι εξαιρετικοί μηχανισμοί που βοηθούν τους ανθρώπους να 
συνειδητοποιήσουν ο ένας τον πολιτισμό του άλλου και να κατανοήσουν τα 
οφέλη που θα προκύψουν από την επίτευξη της ευρωπαϊκής ενοποίησης. 
Ασφαλώς, κάθε πρόγραμμα χρησιμοποιεί επίσης τις δραστηριότητες 
κινητικότητας, τις οποίες υποστηρίζει, ως μέσο για την επίτευξη των 
συγκεκριμένων στόχων του. Όσον αφορά το COMETT, οι στόχοι αυτοί είναι 
αναρίθμητοι, όμως μπορεί εύκολα να γίνει αντιληπτό ότι οι ανταλλαγές ατόμων 
μπορούν να ωφελήσουν ή να βελτιώσουν, ιδίως: 
• τη διακρατική συνεργασία 
• τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
• τη μεταφορά τεχνολογίας 
• την προηγμένη κατάρτιση. 
Στο πλαίσιο αυτό, οι επιχορηγήσεις για διακρατικές ανταλλαγές (Πεδίο Β), 
εμπίπτουν σε τρεις κατηγορίες: 
• Πεδίο Βα: υποστήριξη σε σπουδαστές ή νέους αποφοίτους που διανύουν 
περιόδους κατάρτισης στη βιομηχανία σε άλλο Κράτος Μέλος ή χώρα της 
ΕΖΕΣ ως μέρος, ή συμπλήρωση της κατάρτισης τους στο πανεπιστήμιο 
• Πεδίο Ββ: επιχορηγήσεις σε τοποθετήσεις προηγμένης κατάρτισης αυτές 
διαφέρουν από το Πεδίο Βα στο γεγονός ότι οι συμμετέχοντες πρέπει να 
ασχοληθούν με το πιο προηγμένο επίπεδο κατάρτισης (αλλά όχι με 
ερευνητικές δραστηριότητες) 
• Πεδίο Βγ: υποτροφίες σε προσωπικό που αποσπάται από τα πανεπιστήμια 
στη βιομηχανία μιας άλλης χώρας ή το αντίστροφο, με σκοπό να μεταφέρει 
τις δεξιότητες του στο φιλοξενούντα οργανισμό. 
Η μεγάλη πλειονότητα σχεδίων και επιχορηγήσεων αφορά τις διακρατικές 
τοποθετήσεις σπουδαστών στη βιομηχανία (Πεδίο Βα), και οι δραστηριότητες 
αυτές θα αποτελέσουν το κύριο αντικείμενο που θα πραγματευθούμε στη 
συνέχεια. 
55 
Δεν πρέπει να λησμονείται το γεγονός ότι από το 1991, η διαχείριση όλων των 
διακρατικών ανταλλαγών που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του COMETT II 
έγινε από τις ΣΠΕΚ στο πλαίσιο του συστήματος ομαδικών σχημάτων "pool" 
(βλ. Τμήμα 1.3). Αυτή η κατευθυνόμενη και αποτελεσματική αποκέντρωση του 
προγράμματος υπήρξε αναμφίβολα βασική συνιστώσα της επιτυχίας στο εν 
λόγω Πεδίο. 
Ο Οδηγός τοποθετήσεων Σπουδαστών του COMETT 
Ο οδηγός τοποθετήσεων σπουδαστών του COMETT "Διακρατικές τοποθετήσεις 
σπουδαστών: η εμπειρία του COMETT" εκδόθηκε, με την υποστήριξη της 
Επιτροπής, την άνοιξη του 1993. Ο Οδηγός αυτός βασίζεται σε μεγάλο βαθμό 
στην εμπειρία του COMETT όσον αφορά την πραγματοποίηση διακρατικών 
τοποθετήσεων στην Ευρώπη. Αρχικά είχε σκοπό να βοηθήσει τις ΣΠΕΚ να 
θέσουν σε εφαρμογή διακρατικά προγράμματα τοποθετήσεων σπουδαστών. Ως 
πρακτικό εργαλείο εργασίας, ο οδηγός μπορεί να διευκολύνει την οργάνωση 
αποτελεσματικών τοποθετήσεων σε επιχειρήσεις. 
Ωστόσο, ο Οδηγός συντάχθηκε λαμβάνοντας υπόψη ένα ευρύτερο κοινό και 
οποιοσδήποτε οργανώνει ή επιθυμεί να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα ευρωπαϊκών 
ανταλλαγών μπορεί να βρει σ' αυτόν γενικές οδηγίες σχετικά με λειτουργικά 
θέματα καθώς και χρήσιμα παραδείγματα καλής πρακτικής. Ο Οδηγός επιχειρεί 
να αντιμετωπίσει ορισμένα από τα εμπόδια που δυσχεραίνουν τις επιτυχημένες 
ανταλλαγές σπουδαστών μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Στα εμπόδια 
αυτά περιλαμβάνονται περιορισμοί στην αποδοχή ατόμων, γλωσσικά 
προβλήματα, θέματα άδειας εργασίας, στέγαση και πρακτικά προβλήματα, 
αναγνώριση των προσόντων και οικονομικές ρυθμίσεις. 
4.1.2 Βασικά δεδομένα όσον αφορά τις τοποθετήσεις σπουδαστών (Πεδίο 
Βα) 
Οι τοποθετήσεις σπουδαστών σε επιχειρήσεις στο πλαίσιο του COMETT έπρεπε 
να ανταποκρίνονται στα ακόλουθα κριτήρια: 
• να αποτελούν ανταλλαγή από ένα πανεπιστήμιο σε μία επιχείρηση άλλης 
χώρας της ΕΕ ή της ΕΖΕΣ 
• να αφορούν σπουδαστές που συνεχίζουν τις σπουδές τους, ή έχουν μόλις 
πάρει το πτυχίο τους 
• να διαρκούν από 3 έως 12 μήνες 
• να έχουν πρόγραμμα εργασίας που σχετίζεται με την τεχνολογία και συναφείς 
τομείς. 
Εξάλλου, έπρεπε να ανταποκρίνονται σε κάποιες συνθήκες ποιότητας όσον 
αφορά την προετοιμασία, την οργάνωση, την παρακολούθηση και την 
αξιολόγηση της τοποθέτησης. 
Συνολικά, περισσότεροι από 36.000 Ευρωπαίοι σπουδαστές θα έχουν 
επωφεληθεί από αυτήν τη δυνατότητα κατά τα 5 έτη λειτουργίας του COMETT. 
Ο ετήσιος αριθμός αυξήθηκε από 3.800 τοποθετήσεις το 1990 σε 8.000 σχεδόν 
56 
το 19944 ο ετήσιος μέσος όρος παρόμοιων τοποθετήσεων υπερέβαινε τις 7.000. 
Και για να εξετάσουμε προοπτικά τα αριθμητικά αυτά στοιχεία, κατά τη διάρκεια 
των τριών ετών του COMETT Ι υποστηρίχθηκαν περίπου 4.000 τοποθετήσεις 
σπουδαστών. 
Στην πραγματικότητα, η ζήτηση σε τοποθετήσεις υπήρξε πολύ υψηλότερη από 
τον αριθμό των επιδοτήσεων που χορηγήθηκαν. Το 1994, λ.χ., υπήρξε ζήτηση 
για 33.700 διακρατικές τοποθετήσεις, αλλά η παρεχόμενη ενίσχυση αφορούσε 
μόνο 8.000 επιχορηγήσεις. Επομένως, τρεις στίς τέσσερεις δυνητικές 
τοποθετήσεις δεν μπόρεσαν να υποστηριχθούν. Οι αριθμοί αυτοί ερμηνεύουν τη 
σημαντική εξάπλωση της δραστηριότητας τοποθετήσεων σπουδαστών στην 
Ευρώπη, η οποία προωθήθηκε από το πρόγραμμα COMETT. 15.000 περίπου 
επιχειρήσεις, κατά κύριο λόγο MME, είχαν πρόσβαση κατ' αντιστοιχία σε 20.000 
περίπου ανθρωποέτη ανθρώπινου δυναμικού. 
Μια τυπική τοποθέτηση είχε διάρκεια 5 έως 6 μηνών και ο σπουδαστής έλαβε 
μέση μηνιαία επιχορήγηση κινητικότητας 430 ECU (το πραγματικό ποσό 
εξαρτήθηκε από τα έξοδα μετακίνησης και από το κόστος ζωής στη 
φιλοξενούσα χώρα). Συνολικά, δαπανήθηκαν περίπου 80 εκατομμύρια ECU για 
τοποθετήσεις σπουδαστών, ποσό που αντιπροσωπεύει το 35% του 
προϋπολογισμού του προγράμματος. 
Σχεδόν όλες οι περιφερειακές ΣΠΕΚ και η μεγάλη πλειονότητα των τομεακών 
ΣΠΕΚ συμμετείχαν ενεργά στο σύστημα ομαδικών σχημάτων για τη διοργάνωση 
τοποθετήσεων σπουδαστών. Σε ποσοστό 80% οι τοποθετήσεις σπουδαστών 
διευθετήθηκαν από τις περιφερειακές ΣΠΕΚ, με μέση ομαδική επιχορήγηση (το 
1994) σε 50 σπουδαστές όσον αφορά τις τομεακές ΣΠΕΚ, ο μέσος όρος ήταν 
30 σπουδαστές. 
Περίπου τα 2/3 των συμμετεχόντων ήταν προπτυχιακοί σπουδαστές, ενώ οι 
υπόλοιποι ήταν νεαροί απόφοιτοι και μεταπτυχιακοί σπουδαστές. Είναι 
σημαντικό να σημειωθεί ότιτο 40% του συνολικού αριθμού ήταν γυναίκες. 
4.1.3 Πεδία Ββ και Γγ 
Το Πεδίο Ββ ήταν πειραματικός τύπος ανταλλαγών που δεν υπήρχε στο πλαίσιο 
του COMETT Ι. Η πρωτοβουλία είχε αποστολή να υποστηρίξει μακροπρόθεσμες 
τοποθετήσεις (μέχρι 2 χρόνια) σχετικά με σχέδια προηγμένης βιομηχανικής 
ανάπτυξης, και προϋπέθετε παρακολούθηση από ένα πανεπιστήμιο και μία 
φιλοξενούσα επιχείρηση. Στην Πρόσκληση Υποβολής Προτάσεων του 1990 
υποβλήθηκαν σχετικά λίγα σχέδια, και επιλέχθηκαν μόνο 13 (από τα οποία 
τελικά τα 10 αποδέχθηκαν τη σύμβαση). Λόγω της μειωμένης ανταπόκρισης, 
αποφασίστηκε η στενή παρακολούθηση της ανάπτυξης των σχεδίων αυτών, 
προτού επαναληφθεί ανάλογη Πρόσκληση. Ως το 1992 τα αποτελέσματα των 
σχεδίων δεν ήταν απολύτως πειστικά, και δεν δικαιολογούσαν την ύπαρξη 
4 
Ο πραγματικός αριθμός των σπουδαστών που συμμετείχαν σε τοποθετήσεις είναι περίπου 10% 
μεγαλύτερος, εφόσον οι επιχορηγήσεις κατανεμήθηκαν ορισμένες φορές σε μεγαλύτερο αριθμό σπουδαστών 
(πράγμα που έγινε δυνατό χάρη στη συμπληρωματική χρηματοδότηση). 
57 
ξεχωριστού προγράμματος. Ελήφθη η απόφαση να μην επιδιωχθεί περαιτέρω 
το συγκεκριμένο υπο-Πεδίο, για δύο κύριους λόγους: 
• η ζήτηση στο Πεδίο Β υπήρξε συντριπτική και υψηλής ποιότητας, ιδίως στο 
Πεδίο Βα, και έπρεπε να καταβληθεί η μέγιστη προσπάθεια στις 
δραστηριότητες αυτές 
• η ανάλυση των εξελισσόμενων σχεδίων Ββ είχε επίσης καταδείξει ότι ο 
χαρακτήρας των σχεδίων αυτών δεν ήταν πολύ διαφορετικός από σχέδια που 
είχαν ήδη υποστηριχθεί στα Πεδία Ββ ή Βγ δεν υπήρχε επομένως πραγματική 
ανάγκη ξεχωριστού μηχανισμού υποστήριξης. 
Το Πεδίο Βγ, ωστόσο, σημείωσε πολύ μεγαλύτερη επιτυχία, και ένας 
αυξανόμενος αριθμός επιχορηγήσεων συνόδευε κάθε Πρόσκληση. Το 
συγκεκριμένο Πεδίο υποστηρίζει τις προηγμένες ανταλλαγές για την κατάρτιση 
πανεπιστημιακού προσωπικού σε επιχειρήσεις ή το αντίστροφο, πάντοτε με 
διακρατικό χαρακτήρα. Όσον αφορά τις τοποθετήσεις σπουδαστών, από το 
1991 και μετά διοργανώνονταν μέσω του συστήματος ομαδικών σχημάτων που 
διηύθυναν οι ΣΠΕΚ. 
Υποβλήθηκαν περίπου 1.900 αιτήσεις για ανταλλαγές αυτού του είδους, και 
τελικά εγκρίθηκαν άνω των 800. Η μέση διάρκεια των υποτροφιών ήταν 4,5 
μήνες, με μέση οικονομική συμβολή του COMETT της τάξης των 7.000 ECU ανά 
ανταλλαγή. Συνολικά, το COMETT δαπάνησε περίπου 6.000 εκατομμύρια ECU 
σε δραστηριότητες αυτού του τύπου. 
Περίπου τα 2/3 των ατόμων που συμμετείχαν στις ανταλλαγές ήταν 
πανεπιστημιακό προσωπικό, ενώ τα υπόλοιπα προέρχονταν από τη βιομηχανία. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα 2/3 των επιχειρήσεων που συμμετείχαν ήταν MME. 
Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες προέρχονταν από πιο 
απομακρυσμένες χώρες το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία υπήρξαν 
οι χώρες φιλοξενίας με τη μεγαλύτερη ζήτηση. 
4.2 Ποιοτικές παρατηρήσεις 
4.2.1 Πεδίο Βα 
Η συσσωρευμένη εμπειρία που υπάρχει μέχρι σήμερα υποδηλώνει ότι στον 
τομέα των τοποθετήσεων σπουδαστών, το COMETT πέτυχε σε μεγάλο βαθμό 
τους στόχους του, όχι μόνο από πλευράς ποσότητας, αλλά κυρίως όσον αφορά 
την ποιότητα, ιδίως όσον αφορά: 
• το ρόλο των τοποθετήσεων σπουδαστών ως αποτελεσματικού μηχανισμού 
μεταφοράς τεχνολογίας 
• τη συμβολή τους στη συγκρότηση διακρατικών δικτύων 
• την παροχή πολύ σαφούς και απτής ευρωπαϊκής διάστασης στη συνεργασία 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
• την προστιθέμενη αξία για όλους τους άμεσα ενδιαφερόμενους, και για την 
ευρωπαϊκή κοινωνία στο σύνολο της. 
Συνεπώς, η συνολική άποψη για το Πεδίο Β είναι θετική όσον αφορά τη 
συμβολή του και την αποτελεσματικότητα των ενεργειών κινητικότητας. Αυτό 
καθαυτό αποτελεί σημαντικό αποτέλεσμα του προγράμματος COMETT, εφόσον 
58 
συγκρίνει κανείς την τρέχουσα κατάσταση με το μετριοπαθή όγκο της 
δραστηριότητας διακρατικών τοποθετήσεων σπουδαστών κατά την έναρξη του 
προγράμματος, και με τα αναρίθμητα οργανωτικά εμπόδια και εμπόδια 
συμπεριφοράς που έπρεπε να υπερβληθούν. Οι δραστηριότητες κινητότητας, 
ιδίως οι τοποθετήσεις σπουδαστών, είχαν ευεργετική επίδραση: 
• στις επιχειρήσεις, εφόσον οι MME συμμετείχαν συχνά για πρώτη φορά σε 
ευρωπαϊκό πρόγραμμα σε ορισμένες χώρες αρχίζει να αναπτύσσεται μία 
τάση για τοποθετήσεις, η οποία δεν υπήρχε παλαιότερα 
• όσον αφορά τους σπουδαστές, οι οποίοι προετοιμάστηκαν καλύτερα για το 
επαγγελματικό τους μέλλον, χάρη στις βελτιωμένες γλωσσικές τους 
ικανότητες, την ευρύτερη πολιτισμική κατανόηση, και τις ικανότητες στον 
τομέα της καινοτομίας 
• όσον αφορά τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπου επιτεύχθηκε η 
ανάπτυξη των αναγκών και των μηχανισμών τοποθετήσεων, και βοήθησε στη 
συνειδητοποίηση, την θεμελίωση και τον εκσυγχρονισμό μαθημάτων και 
εκπαιδευτικών μεθόδων. 
Γενικότερα, και όχι εξ ολοκλήρου πρώιμα, οι ενέργειες κινητικότητας στο 
πλαίσιο του COMETT συνέβαλαν στην ανάπτυξη νέων προτύπων μεταφοράς 
τεχνολογίας, στον τομέα των γνώσεων, των τεχνικών και των προτύπων. 
Θεωρούνται, επίσης, όλο και περισσότερο η νέα μορφή εκσυγχρονισμού και 
ανακύκλησης των ανθρώπινων πόρων. 
Σε χώρες όπου οι τοποθετήσεις σε επιχειρήσεις αποτελούν θεσπισμένη 
δραστηριότητα, το COMETT φαίνεται ότι έχει κυρίως θετική, λειτουργική 
επίδραση παρά παίζει καινοτόμο ρόλο στην τροποποίηση πολιτικών και 
πρακτικών. Σε άλλες χώρες, όπου οι τοποθετήσεις δεν είχαν ακόμη εξαπλωθεί 
ευρέως, εντάθηκε η συνειδητοποίηση όσον αφορά τα δυνητικά οφέλη για τα 
πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις σε ορισμένες χώρες οδήγησε επίσης σε 
νομικές μεταβολές προκειμένου να διευκολυνθούν οι κανονισμοί της 
κινητικότητας. 
Η μοναδική διαδικασία των ομαδικών σχημάτων (pool) απέδειξε ότι οι ΣΠΕΚ είναι 
ικανές να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην οργάνωση των τοποθετήσεων. Το 
δίκτυο των ΣΠΕΚ έχει σιγά σιγά αναπτύξει μοναδική τεχνογνωσία και σύνολο 
αρμοδιοτήτων. Παρά τα νομικά, οικονομικά και άλλα εμπόδια, το δίκτυο 
ανέπτυξε την ικανότητα να οργανώνει αποτελεσματικά και αποδοτικά σχεδόν 
10.000 ευρωπαϊκές τοποθετήσεις και ανταλλαγές το χρόνο. Κέρδισε την 
εμπιστοσύνη όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Λειτούργησε επίσης ως γέφυρα 
μεταξύ των ενεργειών κινητικότητας και των δραστηριοτήτων ανάπτυξης της 
κατάρτισης. Το δίκτυο των ΣΠΕΚ ενδέχεται να εμφανιστεί ως πολύτιμος πόρος 
στο πλαίσιο του προγράμματος LEONARDO da VINCI και ενδεχομένως και 
άλλων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. 
Επομένως, το Πεδίο Βα υπήρξε, γενικά, η σημαντικότερη δύναμη δικτύωσης και 
εξευρωπαϊσμού στο πλαίσιο του προγράμματος COMMETT. Έφερε σε επαφή 
μεταξύ τους περισσότερους ανθρώπους των επιχειρήσεων και των 
πανεπιστημίων από οποιοδήποτε άλλο Πεδίο του COMETT - και ενδεχομένως 
από οποιοδήποτε άλλο ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Και υπήρξε ο 
αποτελεσματικότερος μηχανισμός για τη συμμετοχή των MME, τόσο των 
59 
προηγμένων όσο και των παραδοσιακών, σε ευρωπαϊκά συνεργατικά 
εγχειρήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. 
Οι απόψεις των επιχειρήσεων ως προς την αξία των τοποθετήσεων 
σπουδαστών 
Μία έρευνα που διεξήχθη στα τέλη του 1994 ανάμεσα σε 199 επιχειρήσεις που 
είχαν λάβει συνολικά περίπου 500 τοποθετήσεις σπουδαστών στο πλαίσιο του 
COMETT, επιβεβαίωσε την αυξανόμενη σε ολόκληρη την Ευρώπη αναγνώριση 
εκ μέρους των επιχειρήσεων της αξίας των διακρατικών τοποθετήσεων 
σπουδαστών του τύπου που προωθεί το COMETT. Η έκθεση καταλήγει στο 
συμπέρασμα: 
"[...] Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που συμμετείχαν στο COMETT είναι σε γενικές 
γραμμές ικανοποιημένες από το Πεδίο Βα, το διακρατικό πρόγραμμα 
τοποθετήσεων σπουδαστών. Επιθυμούν να συνεχίσουν να προσλαμβάνουν 
σπουδαστές - τουλάχιστον στην ίδια αναλογία όπως συνέβαινε τα τελευταία 
χρόνια του COMETT. Επίσης αποδέχονται το γεγονός ότι οι σπουδαστές πρέπει 
να ανταμείβονται... Το Πεδίο Βα είναι ένας πρόσφορος τρόπος να ανταποκριθούν 
οι επιχειρήσεις στους στόχους που σχετίζονται με την ευρωπαϊκή διάσταση... και 
τους ειδικούς στόχους του COMETT συγκεκριμένα ... Οι στόχοι αυτοί 
αντανακλούν τις ανάγκες των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρομεσαίων (μέχρι 500 
εργαζόμενοι). Γενικά επικρατεί η αντίληψη στις επιχειρήσεις ότι οι σπουδαστές 
επιλύουν "προβλήματα "... " 
4.2.2 Πεδίο Ββ και Βγ 
Όσον αφορά τις ανταλλαγές προσωπικού (Πεδίο Βγ), η συνολική εμπειρία του 
COMETT είναι ενθαρρυντική. Μολονότι το πρόγραμμα δεν γνώρισε την ίδια 
επιτυχία και ενδιαφέρον όπως η δραστηριότητα τοποθετήσεων σπουδαστών, η 
ποιότητα των σχεδίων που υποστηρίχθηκαν υπήρξε σε γενικές γραμμές υψηλή 
και σημείωσε βελτίωση κατά τη διάρκεια του προγράμματος - γεγονός που 
αποδίδεται ασφαλώς στην καθοδήγηση εκ μέρους των ΣΠΕΚ. Οι ευρωπαϊκές 
διασυνδέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων ενισχύθηκαν και 
επεκτάθηκαν. Από τα περισσότερα σχέδια προέκυψε μία ομαλή μεταφορά 
ιδεών, εννοιών και τεχνολογίας. Το πρόγραμμα κατέδειξε ότι είναι κατάλληλο 
για τις MME, και κατέδειξε επίσης τα πρακτικά πλεονεκτήματα που παρουσιάζει 
η διαχείριση των πρακτικών πλευρών από έναν αποτελεσματικό ενδιάμεσο 
οργανισμό, όπως μία ΣΠΕΚ, ο οποίος διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις. 
Ενδέχεται να ανακύψουν συγκρούσεις ανάμεσα στα προσωπικά συμφέροντα του 
υποτρόφου ως προς την επαγγελματική του σταδιοδρομία, και τα συμφέροντα 
των οργανισμών πομπού και δέκτη δεδομένης της σημαντικής προσωπικής 
ενασχόλησης που απαιτείται, αυτό φαίνεται αναπόφευκτο σε ανάλογους τύπους 
σχεδίων. Επίσης, λόγω των σχετικά περιορισμένων αριθμητικά συμμετοχών, 
λίγες διαρθρωτικές αλλαγές έχουν προκύψει από τις ανταλλαγές αυτού του 
είδους. 
Εξετάζοντας την περιορισμένη επιτυχία της εφαρμογής του προγράμματος του 
Πεδίου Ββ, έγινε κατανοητή η ανάγκη σαφούς προσδιορισμού του στόχου 
60 
ανάλογων δραστηριοτήτων, με σαφή διαφοροποίηση από άλλα προγράμματα 
υποστήριξης, τόσο από πλευράς τύπου δραστηριότητας όσο και σε σχέση με 
τα άτομα στα οποία απευθύνονται και δυνητικά θα ωφεληθούν από αυτά. 
4.2.3 Τα κυριότερα μηνύματα για το μέλλον 
Η οργάνωση και διαχείριση διακρατικών τοποθετήσεων σπουδαστών και 
ανταλλαγών προσωπικού μεταξύ των επιχειρήσεων και των ανώτερων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων δεν αποτελεί άμεσο καθήκον. Απαιτήθηκε πολύς 
χρόνος και προσπάθεια για την ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού - που 
εντούτοις πόρρω απέχει από το τέλειο - μηχανισμού δικτύου που μπορεί να 
συγκεντρώνει την προσφορά και τη ζήτηση και να διασφαλίζει ότι τα τρία 
ενδιαφερόμενα μέρη (ο ιδιώτης που πηγαίνει στο εξωτερικό, ο οργανισμός 
πομπός και ο οργανισμός δέκτης) θα ωφεληθούν από την ανταλλαγή. 
Η τεχνογνωσία και η εμπειρογνωμοσύνη που επιτεύχθηκαν στο δίκτυο αυτό θα 
πρέπει στο πλαίσιο του LEONARDO να διατηρηθούν, να αναπτυχθούν περαιτέρω 
και να διαδοθούν. Αυτό θα απαιτήσει την αποτελεσματική και ταχεία διάδοση 
πληροφοριών, εργαλείων και τεχνογνωσίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
Μολονότι θα αυξάνεται αναμφίβολα η σημασία της ηλεκτρονικής επικοινωνίας, 
θα παραμείνουν σημαντικές οι άμεσες επαφές μεταξύ των ενεχόμενων ατόμων. 
Ο τρέχων ετήσιος όγκος διακρατικών τοποθετήσεων σπουδαστών και 
ανταλλαγών προσωπικού προϋποθέτει όντως χιλιάδες διαπραγματεύσεις και 
συζητήσεις κάθε μήνα, συχνά ανάμεσα σε άτομα, τα οποία για πρώτη φορά 
έχουν ανάλογη εμπειρία. Θα παραμείνει επομένως σημαντική πρόκληση για τη 
διασφάλιση της αξιοπιστίας και της δημόσιας εικόνας υψηλής ποιότητας αυτού 
του τύπου λειτουργίας. 
Η ποιότητα του προγράμματος ανταλλαγής εξαρτάται εν μέρει από την 
προετοιμασία (γλωσσική, πολιτισμική ή επαγγελματική) των σπουδαστών και 
του προσωπικού πριν από την αναχώρηση τους για το εξωτερικό. Είναι ανάγκη 
τα Κράτη Μέλη και η Επιτροπή να εξετάσουν στενότερα πώς μπορεί να 
επιτευχθεί αυτή η προετοιμασία, με πιο δομημένο τρόπο, ώστε να βελτιωθεί η 
απόδοση και για το άτομο και για το φιλοξενούντα οργανισμό. Αξιόλογη 
επένδυση θα ήταν επίσης η χάραξη κατευθυντηρίων γραμμών για τις 
τοποθετήσεις παρακολούθησης προσωπικού. 
Ενδείκνυται περισσότερη έρευνα σχετικά με τις αποτελεσματικότερες και 
αποδοτικότερες δομές δικτύων και διαδικασίες συνεργασίας. Η εμπειρία του 
COMETT κατέδειξε επίσης ότι αυτά τα μικρά σχέδια κινητικότητας διευκολύνουν 
τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και συχνά ανοίγουν το 
δρόμο για άλλες μορφές συνεργασίας. Θα ήταν επίσης χρήσιμη η 
διεξοδικότερη εξέταση του ζητήματος αυτού, προκειμένου να καθοριστεί η 
ενδεχόμενη συμμετοχή του δικτύου σε άλλες μορφές κινητικότητας - ή να 
υπάρξει κάποιο άλλο όφελος από τις πρωτοβουλίες ανταλλαγών μέσα από την 
πλούσια εμπειρία των ΣΠΕΚ. 
Ένα τελευταίο σημείο αφορά ζητήματα νομικής και κοινωνικής ασφάλειας των 
σπουδαστών που βρίσκονται σε τοποθέτηση, ιδίως στην περίπτωση 
61 
τοποθετήσεων μακράς διαρκείας, οι οποίες γενικά θεωρούνται η πιο επωφελής 
επένδυση για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. 
62 
5. Διαξονικά θέματα 
5.1 Συνεργασία και συνδέσεις με άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα 
5.1.1 Εισαγωγή 
Η πρώτη βασική υπόδειξη που παρουσιάστηκε στην έκθεση αξιολόγησης της 
ομάδας των εμπειρογνωμόνων είναι: "Οι στόχοι του προγράμματος COMETT 
πρέπει να αποτελούν αλληλένδετο μέρος των πολιτικών της ΕΚ όσον αφορά τους 
ανθρώπινους πόρους, την οικονομική, τεχνολογική, κοινωνική και πολιτιστική 
ανάπτυξη, και να λαμβάνουν υπόψη τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, τους συναφείς 
κανονισμούς περί Διαρθρωτικών Ταμείων και το Πρόγραμμα Πλαίσιο για την 
Έρευνα και την Ανάπτυξη." "Αλληλένδετο μέρος των πολιτικών της ΕΚ" σημαίνει 
συνοχή με τα ευρωπαϊκά προγράμματα για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση 
(όπως το Erasmus, Tempus, Force), με τα προγράμματα Έρευνας και 
Ανάπτυξης (όπως το Esprit, Brite-Euram, Delta)5, καθώς και με άλλες 
ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες (π.χ. Sprint και το Κοινωνικό Ταμείο). 
Τα περισσότερα άτομα στον τομέα των επιχειρήσεων και της εκπαίδευσης θα 
συμφωνούσαν αναμφίβολα με την ανωτέρω υπόδειξη. Στις περισσότερες εθνικές 
εκθέσεις αξιολόγησης παρατηρείται σχεδόν ομοφωνία ως προς το θέμα αυτό. 
Στις χώρες της ΕΖΕΣ, όπως και στις πιο απομακρυσμένες περιφέρειες της ίδιας 
της Κοινότητας, το COMETT συχνά έγινε αντιληπτό και χρησιμοποιήθηκε ως 
είσοδος για μεγαλύτερη ένταξη και ευκαιρία για την υπερπήδηση εθνικών και 
περιφερειακών προσκομμάτων στον τομέα της συνεργασίας. 
Η λογική της επιδίωξης συνδέσεων με ευρωπαϊκά σχέδια έρευνας και ανάπτυξης 
είναι προφανής: λόγω των ανταγωνιστικών πιέσεων, της παγκοσμιοποίησης των 
αγορών και της τεχνολογικής εξέλιξης, γίνεται όλο και πιο σημαντικό να 
αξιοποιούνται οι καρποί των ερευνητικών προσπαθειών, και να διασφαλίζεται η 
αποτελεσματική τους χρησιμοποίηση προς όφελος της ευρωπαϊκής κοινωνίας 
και της οικονομίας της. Η λογική που υπαγορεύει τη σύνδεση του COMETT με 
άλλα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης είναι το αίτημα για μια πολιτική 
κατάρτισης και ένα πλαίσιο συνεργασίας για την εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση που θα παρουσιάζουν συνοχή, όσον αφορά όλες τις κατηγορίες και τα 
επίπεδα ατόμων. Αυτή η ίδια λογική αναγνωρίζεται σήμερα σαφώς στα νέα 
προγράμματα LEONARDO και SOCRATES. 
Το συνολικό αποτέλεσμα είναι ότι, μολονότι το COMETT υπήρξε πιο επιτυχημένο 
από οποιοδήποτε άλλο ευρωπαϊκό πρόγραμμα στη δημιουργία συνδέσεων, η 
σύμπραξη ήταν "περιορισμένη". Λόγω της ισχυρής εστίασης του COMETT στην 
τεχνολογική κατάρτιση, δόθηκε συχνά έμφαση από τις εκθέσεις αξιολόγησης και 
παρακολούθησης στους δεσμούς και τη συνοχή με προγράμματα Έρευνας και 
Ανάπτυξης, όμως το κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθεί επίσης με προγράμματα 
5 
Παρακαλώ σημειώστε ότι στο 4ο Πρόγραμμα Πλαίσιο δόθηκαν διαφορετικά ονόματα στα προγράμματα 
που διαδέχθηκαν τα προαναφερθέντα. 
63 
εκπαίδευσης και κατάρτισης. Θα γίνει κατά κύριο λόγο αναφορά στο Πεδίο Γ 
(σχέδια κατάρτισης) και στο Πεδίο Α (κοινοπραξίες). 
5.1.2 Συνδέσεις με προγράμματα Ε&Α 
Τα ποσοτικά στοιχεία που αφορούν τις συνδέσεις μεταξύ των Πεδίων του 
COMETT και άλλων ευρωπαϊκών προγραμμάτων παρουσιάζουν εντυπωσιακά 
μεγέθη. Τα ακόλουθα μεγέθη δίνουν το μέσο αριθμό συνδέσεων των σχεδίων 
του COMETT με Προγράμματα Έρευνας και Ανάπτυξης: 
• μία σύνδεση ανά ΣΠΕΚ που υποστηρίζεται στο πλαίσιο του Πεδίου Α 
• μία σύνδεση ανά τρία σχέδια στην κατηγορία των σύντομων μαθημάτων 
(Πεδίο Γα) 
• μία σύνδεση ανά τρία σχέδια για τα κοινά σχέδια κατάρτισης (Πεδία Γβ, Γγ). 
Πολλαπλασιάζοντας αυτούς τους μέσους όρους επί τον αριθμό των ΣΠΕΚ και 
των σχεδίων κατάρτισης, και προσθέτοντας τις κάπως πιο σπάνιες συνδέσεις 
του Πεδίου Β (τοποθετήσεις σπουδαστών και ανταλλαγές προσωπικού), 
βλέπουμε να εμφανίζονται χιλιάδες συνδέσεις ανάμεσα στα σχέδια του COMETT 
και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες Ε&Α. 
Τα προγράμματα Ε&Α που φέρονται ως στενότερα συνδεδεμένα με το COMETT: 
• Ευέλικτη εκπαίδευση και κατάρτιση αποστασεωσ (DELTA) (κυρίως στα πεδία 
Γβ και Γγ) 
• ESPRIT 
• BRITE EURAM 
• SPRINT (κυρίως στο Πεδίο Α) 
ενώ αναφέρονται επίσης πολλές συνδέσεις με τα προγράμματα RACE, STRIDE, 
IMPACT και VALUE. 
Συνεργασία ανάμεσα στο COMETT και σε ευρωπαϊκά προγράμματα Ε&Α 
Ευέλικτη εκπαίδευση και κατάρτιση αποοτασεωσ (DELTA). Ένας τομέας 
έντονης και μακροχρόνιας συνεργασίας σε επίπεδο σχεδίων υπήρξε με το 
πρόγραμμα DELTA, το οποίο αφωρούσε την ανάπτηξη τεχνολογιών και 
συστημάτων προσαρμοσμένων στο σχεδιασμό στην παραγωγή και τη διάδοση 
υλικών κατάρτισης. To DELTA μπορεί να θεωρηθεί σε κάποιο βαθμό ως "ο 
υποδοχέας" καινοτόμων προσεγγίσεων για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, 
ενώ τα σχέδια του COMETT θεωρήθηκαν ως το "περιεχόμενο". Ορισμένα σχέδια 
του DELTA χρησιμοποίησαν στις δραστηριότητες τους εκροές του COMETT και το 
αντίστροφο, τα σχέδια του DELTA διευκόλυναν την ανάπτυξη και παράδοση 
σχεδίων του COMETT. 
ESPRIT. Αυτό το σημαντικό πρόγραμμα Ε&Α στον τομέα της Τεχνολογίας της 
Πληροφόρησης περιλαμβάνει πολλά υπο-προγράμματα, για τα περισσότερα από 
τα οποία έχουν αναφερθεί συνδέσεις με το COMETT. Ιδιαίτερα συναφές ήταν 
το πρόγραμμα Σχεδιασμού ESPRIT LVSI, το οποίο σχεδιάστηκε ως 
συμπληρωματικό για το COMETT, κατευθύνοντας κυρίως την υποστήριξη του 
προς την αρχική εκπαίδευση στα πανεπιστήμια. Ταυτόχρονα όμως, το 
πρόγραμμα επωφελήθηκε από την εμπειρία και τα προϊόντα κατάρτισης του 
COMETT για την οργάνωση τομέων κατάρτισης. Ένα παράδειγμα πιο 
64 
δομημένου επιπέδου συνεργασίας με το ESPRIT εντοπίζεται στην ανάλυση των 
αναγκών κατάρτισης στον τομέα της Τεχνολογίας της Πληροφόρησης. 
BRITE-EURAM. Ένα παράδειγμα της σύμπραξης που επιδιώχθηκε από το 
COMETT συναντάται στην υποστήριξη δραστηριοτήτων κατάρτισης στον τομέα 
της Αεροναυτικής, που αποτελεί ειδικό τομέα ενδιαφέροντος του προγράμματος 
BRITE-EURAM. Μολονότι οι διοικητικές διαδικασίες δεν διευκόλυναν την άμεση 
συνεργασία, υποστηρίχθηκαν περίπου 20 σχέδια κατάρτισης του COMETT σ' 
αυτόν τον τομέα, τα οποία έγιναν επίσης γνωστά και εν μέρει ακολουθήθηκαν 
από την ΓΔ XII. Το καλύτερο παράδειγμα της συνεργασίας είναι το δοκιμαστικό 
σχέδιο ECATA του COMETT σχετικά με την προηγμένη κατάρτιση στον τομέα 
της αεροναυτικής βιομηχανίας, το οποίο προέκυψε από μία πρωτοβουλία της ΓΔ 
XII. 
SPRINT. Κατά τη διάρκεια ζωής του SPRINT και του COMETT 
πραγματοποιήθηκαν πολλές επαφές, ανταλλαγές απόψεων και αμοιβαία 
παρακολούθηση αποτελεσμάτων. Ένα από τα πρώτα προϊόντα παραγωγής τους 
υπήρξε ένας αριθμός κοινών μελετών, όπως εκείνη που αφορά το ρόλο των 
Γραφείων Βιομηχανικού Συνδέσμου (ΓΒΣ) στα πανεπιστήμια. 
IMPACT (Information Market Policy Actions) Στα πλαίσια του προγράμματος 
IMPACT, σχέδια με στόχο την κατάρτιση προμηθευτών υπηρεσιών ηλεκτρονικής 
πληροφόρησης και πανεπιστημιακών προσέφεραν τεχνική υποστήριξη στο 
πρόγραμμα COMETT. 
Εφιστάται, ωστόσο, η προσοχή κατά την ερμηνεία των ποσοτικών δεδομένων. 
Λεπτομερέστερη ανάλυση απέδειξε ότι η "σύνδεση" με ένα άλλο πρόγραμμα 
που αναφέρθηκε από ένα σχέδιο του COMETT δεν σημαίνει κατ' ανάγκην και 
συνοχή. Σε πολλές περιπτώσεις σημαίνει απλώς ότι ο ίδιος οργανισμός 
εμπλέκεται σε διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα, με χαλαρή σύνδεση σε 
επίπεδο αντικειμένων. Οι εκθέσεις αξιολόγησης και παρακολούθησης 
συνέστησαν τη βελτίωση της συνοχής ανάμεσα σε προγράμματα όπως το 
COMETT και άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα. 
Συνεπώς, παρά τα πολλά θετικά παραδείγματα πραγματικής συνοχής και 
συνεργασίας σε επίπεδο προγράμματος που αναφέρθηκαν, το αποτέλεσμα δεν 
είναι εντελώς ικανοποιητικό. Συχνά, η συμμετοχή σε άλλα προγράμματα 
συμβάλλει στην παγίωση και ενίσχυση της συνεργασίας του COMETT, έστω και 
αν οι συνδέσεις είχαν απλώς έμμεση συνάφεια με τη δραστηριότητα κατάρτισης 
που επιδιώχθηκε. Μολαταύτα, διατυπώνονται ισχυρά επιχειρήματα υπέρ του 
καλύτερου και δομημένου συντονισμού των προγραμμάτων και ασχολούνται με 
τη διάδοση, αξιοποίηση και μεταφορά των προγραμμάτων Ε&Α που 
χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. 
Θα πρέπει, ωστόσο, να αναγνωρισθεί επίσης ότι δεν περιορίστηκε απλώς στην 
υποστήριξη της μεταφοράς των αποτελεσμάτων Ε&Α που σχετίζονται με τα 
ευρωπαϊκά προγράμματα. Πράγματι, μόνο το 5% της Ε&Α στην Ευρώπη 
υποστηρίζεται μέσω ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. Πολλά σχέδια του COMETT 
εστιάστηκαν όντως στη διαπεριφερειακή μεταφορά γνώσεων και τεχνολογίας 
που αναπτύχθηκε σε τοπικό επίπεδο. 
65 
Μια άλλη πλευρά που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι ότι το COMETT δεν 
ασχολείται μόνο με την προηγμένη έρευνα. Ενδεχομένως περισσότερα από τα 
μισά σχέδια του COMETT έχουν στενή σχέση με τα τελικά στάδια του κύκλου 
της τεχνολογικής ανάπτυξης, διατηρώντας ήδη κάποια απόσταση από την 
εφαρμοσμένη έρευνα, και κυρίως από ευρωπαϊκά προγράμματα Ε&Α, τα οποία 
είναι εξ ορισμού προανταγωνιστικά. Αυτό το "τεχνολογικό προφίλ" των σχεδίων 
του COMETT, υπήρξε αποτέλεσμα της διαδικασίας επιλογής, και ήταν 
αναμενόμενο όσον αφορά την αρμοδιότητα και την άμεση δυνατότητα 
εφαρμογής της κατάρτισης. 
Η βελτίωση της συνεργασίας ανάμεσα σε προγράμματα εκπαίδευσης και Ε&Α 
δεν προκύπτει από μόνη της: αποτελεί δομική υποστήριξη. Σε αρκετές 
περιπτώσεις η ιδέα προωθήθηκε - τόσο από υπεύθυνους προώθησης του 
σχεδίου όσο και από εμπειρογνώμονες και εκτιμητές - προκειμένου να 
αναγνωριστούν επίσημα οι ΣΠΕΚ ως μηχανισμός τεχνολογικής συνεργασίας 
στον τομέα της κατάρτισης και της Ε&Α σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο πλαίσιο του 
νέου προγράμματος LEONARDO, οι δομές τύπου ΣΠΕΚ που υποστηρίχθηκαν 
θα επωφεληθούν από την επίσημη αναγνώριση τους από προγράμματα Ε&Α, 
προκειμένου να δράσουν ως μεσολαβητές, που θα διευκολύνουν τη συνεργασία 
μεταξύ σχεδίων έρευνας και εκπαίδευσης. Θα ανταποκριθούν επίσης στην 
ξεκάθαρη επιθυμία συνεργασίας σε επίπεδο σχεδίου, την οποία εκδήλωσαν τα 
ενδιαφερόμενα μέρη. Είναι πολύ πιθανό, ότι προκειμένου να επιτευχθεί η 
αποτελεσματικότητα του συντονισμού αυτού σε επίπεδο σχεδίου, θα απαιτηθεί 
πολύ πιο εντατική συνεργασία μεταξύ των προγραμμάτων σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο. 
5.1.3 Συνδέσεις με προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης 
Εξετάζοντας τον αριθμό των συνδέσεων ανάμεσα στο COMETT και σε άλλα 
ευρωπαϊκά προγράμματα, στον τομέα της Εκπαίδευσης και της Κατάρτισης, τα 
αριθμητικά στοιχεία είναι και πάλι εντυπωσιακά. Οι συνδέσεις είναι πολύ πιο 
πολυάριθμες σε σχέση με τις συνδέσεις με προγράμματα Ε&Α, και κατά μέσο 
όρο ανέρχονται σε: 
• 2 συνδέσεις ανά ΣΠΕΚ 
• 1 σύνδεση ανά τρία σχέδια για τα σύντομα μαθήματα (Πεδίο Γα) 
• 2 συνδέσεις ανά πέντε σχέδια για τα κοινά σχέδια κατάρτισης (Πεδία Γβ, 
Γγ). 
Επίσης υπάρχουν πολλές συνδέσεις στο Πεδίο Β, ιδίως μεταξύ των 
τοποθετήσεων σπουδαστών που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του COMETT και των 
προγραμμάτων ανταλλαγής σπουδαστών που υποστηρίζονται από το ERASMUS. 
Συνολικά, οι σχέσεις που αναπτύχθηκαν με ευρωπαϊκά προγράμματα 
εκπαίδευσης και κατάρτισης δεν είναι μόνο πολύ περισσότερες αριθμητικά, 
αλλά εμφανώς πιο άμεσες σε σχέση με τις συνδέσεις με προγράμματα Ε&Α. 
Αυτό φαίνεται λογικό, εφόσον το COMETT είναι κατεξοχήν πρόγραμμα 
εκπαίδευσης και κατάρτισης, και είναι πιο φυσικό να επεκτείνεται στο COMETT 
ένα σχέδιο του ERASMUS ή του FORCE (ή το αντίστροφο) παρά ένα σχέδιο του 
BRITE-EURAM. 
66 
Πρέπει να σημειωθεί ότι στη διάρκεια ζωής του COMETT, ο αριθμός των 
συνδέσεων παρουσιάζει σταθερή αύξηση. Αυτό συνδέεται με τη δυναμική του 
ίδιου του COMETT, και με τις αυξημένες δυνατότητες και επίπεδα συμμετοχής 
στα άλλα προγράμματα. Ελάχιστα είναι τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ευρώπη 
που δεν συμμετείχαν είτε στο ERASMUS, ή στο COMETT, ή στο LINGUA ή στο 
TEMPUS. 
Βασικές συνδέσεις ανάμεσα στο COMETT και σε άλλα ευρωπαϊκά 
προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης 
Όσον αφορά τις ΣΠΕΚ του Πεδίου Α: 
• 3 στις 5 εμφανίζουν συνδέσεις με το TEMPUS 
• 2 ΣΠΕΚ στις 5 έχουν συνδέσεις με το FORCE 
• 2 ΣΠΕΚ στις 5 έχουν συνδέσμους με το ERASMUS. 
'Αλλες συνδέσεις με προγράμματα περιλαμβάνουν δραστηριότητες με το 
LINGUA, EUROFORM, PETRA, NOW, EUROTECNET, IRIS και ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ. 
Μικρότεροι είναι οι αριθμοί όσον αφορά τα σχέδια σύντομων μαθημάτων του 
Πεδίου Γα: 
• 1 ΣΠΕΚ στις 8 συνδέεται με το TEMPUS 
• 1 στις 10 συνδέεται με το ERASMUS 
• 1 στις 20 συνδέεται με το FORCE. 
Ανάλογα είναι τα στοιχεία για τα πεδία Γβ/Γγ: 
• 1 στις 8 ΣΠΕΚ του Πεδίου Γβ διατηρεί συνδέσεις με το ERASMUS 
• 1 στις 8 διατηρεί συνδέσεις με το TEMPUS 
• 1 στις 9 διατηρεί συνδέσεις με το FORCE (ο αριθμός αυτός αυξάνεται κάθε 
χρόνο). 
'Αλλες συνδέσεις με προγράμματα όσον αφορά το Πεδίο αυτό περιλαμβάνουν 
κυρίως το EUROFORM, EUROTECNET και LINGUA. 
Οι συμμετέχοντες στα σχέδια διατυπώνουν συχνά κριτική για την ποικιλία και 
ορισμένες φορές την πολυπλοκότητα των ευρωπαϊκών μηχανισμών υποστήριξης 
και χρηματοδότησης στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Δεν είναι 
πάντοτε προφανές για ποιο πρόγραμμα πρέπει κανείς να υποβάλει το σχέδιο 
του και/ή να κατανοήσει τις κάποτε ανεπαίσθητες διαφορές μεταξύ των 
συστατικών στοιχείων του προγράμματος. Απαντώντας στην κριτική αυτή, η 
Επιτροπή βελτίωσε την όλη διαδικασία μειώνοντας τον αριθμό των σημαντικών 
προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης σε δύο, το SOCRATES και το 
LEONARDO. 
5.2 Ε&Α, Κατάρτιση και Καινοτομία 
5.2.1 Εισαγωγή: καινοτομία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Όλες οι δραστήριες κοινωνίες, όλες οι ακμάζουσες οικονομίες βρίσκονται σε 
κατάσταση συνεχούς καινοτομίας. Η έλλειψη καινοτομίας οδηγεί στη 
στασιμότητα και τέλος στο θάνατο. Το δυναμικό Ε&Α των πανεπιστημίων και 
67 
ερευνητικών ινστιτούτων της Ευρώπης έχει το βασικό ρόλο στη μεταβολή αυτή. 
Ο Λευκός Χάρτης της Επιτροπής για την Ανάπτυξη την Ανταγωνιστικότητα και 
την Απασχόληση επισημαίνει: "Η ερευνητική και τεχνολογική εξέλιξη μπορεί να 
συμβάλει στην αναζωογόνηση της ανάπτυξης, στην ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας και στην προώθηση της απασχόλησης στην Ένωση. 
Ωστόσο, προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο στόχος πρέπει να ικανοποιηθεί μία 
σειρά προϋποθέσεων: επαρκές επίπεδο χρηματοδότησης, κατάλληλο φάσμα 
ερευνητικών δραστηριοτήτων και αποτελεσματικοί μηχανισμοί για τη μεταφορά 
των αποτελεσμάτων". 
Η Έκθεση Bangemann, που υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, προχωρεί 
πέρα από την απλή καινοτομία. Αναφέρει: Ή επανάσταση αυτή (η οποία) 
προσθέτει τεράστιες νέες δυνατότητες στην ανθρώπινη ευφυία και συνιστά έναν 
πόρο που μεταβάλλει τον τρόπο που εργαζόμαστε μαζί και τον τρόπο που ζούμε 
μαζί... Η ικανότητα της Ευρώπης να συμμετέχει, να προσαρμόζεται και να 
εκμεταλλεύεται τις νέες τεχνολογίες και τις ευκαιρίες που αυτές δημιουργούν, θα 
απαιτήσει σύμπραξη μεταξύ ατόμων, εργοδοτών, ενώσεων και κυβερνήσεων 
αφοσιωμένων στη διοικητική αλλαγή". 
Όταν θεσπίστηκε το COMETT, στα μέσα της δεκαετίας του "80, ζητήθηκε 
πράγματι από το πρόγραμμα να αντιμετωπίσει καίριες πλευρές αυτών των 
προκλήσεων που σήμερα ξεχωρίζουν στην ημερήσια διάταξη της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. Ζητήθηκε από το COMETT να αναπτύξει αποτελεσματικούς 
μηχανισμούς για τη μεταφορά των αποτελεσμάτων της Ε&Α μέσα από την 
εκπαίδευση και την κατάρτιση, και ταυτόχρονα να θεμελιώσει μία σύμπραξη 
συνεργασίας μεταξύ ερευνητών, πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Το παρόν 
κεφάλαιο της Τελικής Έκθεσης Αξιολόγησης πραγματεύεται εν συντομία το 
πόσο αποτελεσματικά πραγματοποιήθηκε αυτή η βασική δραστηριότητα 
μεταφοράς τεχνολογίας - που μετασχηματίζει την Ε&Α σε κοινωνική και 
οικονομική καινοτομία - και τι διδάγματα παρέχονται για τα τρέχοντα και τα 
καινούργια Ευρωπαϊκά Προγράμματα. 
5.2.2 Ο ρόλος του COMETT στο σύστημα μεταφοράς τεχνολογίας 
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεγάλο και πολλές φορές το μεγαλύτερο μέρος 
της ενασχόλησης με την Ε&Α λαμβάνει χώρα στα πανεπιστήμια. Η μεταφορά 
αυτών των γνώσεων στις επιχειρήσεις και σε άλλες δομές που μπορούν είτε να 
τις εκμεταλλευτούν από εμπορική άποψη ή να επωφεληθούν από αυτές - ή και 
τα δύο - αποτελεί βασικό μέλημα του COMETT. Ωστόσο, η μεταφορά των 
αποτελεσμάτων Ε&Α από το πανεπιστήμιο στη βιομηχανία, από ένα ίδρυμα σε 
ένα άλλο, δεν είναι η εύκολη μεταβίβαση ενός "πακέτου". Τα αποτελέσματα της 
Ε&Α ενός ιδρύματος αποτελούν τις περισσότερες φορές μία συλλογή 
δεξιοτήτων, γνώσεων, τεχνικών και υποδηλούμενων πληροφοριών που είναι 
δύσκολο αν όχι αδύνατο να καθοριστούν. Θέτει πολλά προβλήματα η μεταφορά 
τους από τον πάγκο του εργαστηρίου σε μία επιχείρηση που βρίσκεται υπό 
εμπορική πίεση, διαθέτει περιορισμένο χρόνο και έχει οικονομικούς στόχους. 
Σε γενικές γραμμές, όσοι, στο πλαίσιο του προγράμματος COMETT, ήταν είχαν 
την ευκαιρία να προσεγγίσουν συστηματικά το θέμα, ήταν εκείνοι που 
68 
αντιμετώπισαν καλύτερα αυτούς τους γρίφους. Στην περίπτωση αυτή, οι 
ποικίλες δραστηριότητες μεταφοράς τεχνολογίας, που κλιμακώνονται από την 
επιφανειακή δραστηριότητα συλλογής ή ενημέρωσης πληροφοριών μέχρι τη 
συμβατική Ε&Α ή ακόμη και κερδοφόρες επιχειρηματικές δραστηριότητες, 
θεωρούνται μέρος ενός συνεχούς φάσματος στο οποίο οι εταιρίες μπορούν να 
συμμετέχουν σε οποιοδήποτε επίπεδο βρίσκουν κατάλληλο, τη στιγμή που το 
επιθυμούν. Το σύστημα αυτό μπορεί να ονομαστεί "η οικογένεια" των 
δραστηριοτήτων μεταφοράς τεχνολογίας. Στο πλαίσιο αυτό, το πραγματικό 
ποσόν και η σημασία της συνεπαγόμενης κατάρτισης που απαιτείται υποτιμώνται 
συχνά σε τεράστιο βαθμό από την ίδια τη βιομηχανία. Συνεπώς, η προφανής 
επίπτωση αυτής της συστηματικής προσέγγισης είναι ότι οι δραστηριότητες 
κατάρτισης του COMETT πρέπει κατά προτίμηση να συνδέονται θεσμικά με 
εκείνες που παρέχουν άλλες δυνατότητες τεχνικής μεταφοράς. 
Στενά συνδεδεμένη με το θέμα της προώθησης συστηματικής προσέγγισης ως 
προς τη μεταφορά τεχνολογίας, είναι η φύση της διασύνδεσης με τις 
επιχειρήσεις που παρουσιάζεται από τα σχέδια του COMETT. Οι επιχειρήσεις 
διαφέρουν σε μέγεθος και δομή. Ο θεμελιώδης χαρακτήρας της τεχνολογίας ως 
προς τη μεταφορά ποικίλλει από τομέα σε τομέα, όπως ποικίλλει και η θέση της 
στο διηνεκές από τη βασική έρευνα μέχρι τα πολύ εφαρμοσμένα αναπτυξιακά 
έργα. Οι διαφορές αυτές απαιτούν αντίστοιχη ευελιξία στον τρόπο με τον οποίο 
πραγματοποιούνται οι δραστηριότητες του COMETT με τις επιχειρήσεις. 
Το Κεφάλαιο 2.4.1, που αφορά τα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ, κατέδειξε ότι, σε 
γενικές γραμμές, οι κοινοπραξίες που τοποθετούνται σε μονάδες 
επιφορτισμένες με τη μεταφορά τεχνολογίας, είναι, πράγμα που ίσως δεν 
εκπλήσσει, πιο αποτελεσματικές όσον αφορά τη μεταφορά τεχνολογίας. 
Αποφασιστική σημασία έχει η ευελιξία και η δυνατότητα ανταπόκρισης της 
διασύνδεσης που μπορούν να παρουσιάσουν οι δραστηριότητες του COMETT 
στις επιχειρήσεις σε μία ανάλογη κατάσταση. Τα σχέδια που λειτουργούν από 
ένα πανεπιστημιακό τμήμα ενδεχομένως συνδέονται στενά με ακαδημαϊκές 
δραστηριότητες και απαιτήσεις, και ίσως βρίσκουν δύσκολο να ανταποκριθούν 
άμεσα στις εμπορικές ανάγκες. Η διασύνδεση με την πανεπιστημιακή Ε&Α και 
τεχνολογία ενδεχομένως δεν εμφανίζει τόση ανταπόκριση όση με μία μονάδα 
αφιερωμένη στη μεταφορά τεχνολογίας ή ένα συνδεδεμένο ερευνητικό ίδρυμα. 
Σε ανάλογο πνεύμα, οι αξιολογήσεις φανερώνουν ότι η ανάπτυξη των 
δοκιμαστικών σχεδίων και των κοινών σχεδίων κατάρτισης λειτούργησε πιο 
αποτελεσματικά μέσω ενός εταίρου που μπορούσε να προσφέρει την 
επαγγελματική διασύνδεση με επιχειρήσεις που θα ήταν δυνητικοί πελάτες. 
Η σημασία της τοποθέτησης των δραστηριοτήτων τεχνολογικής κατάρτισης του 
COMETT σε ένα κατάλληλο σύστημα με ευέλικτη διασύνδεση ενισχύεται 
περαιτέρω από την ανάγκη μιας επαυξητικής προσέγγισης όσον αφορά την 
πραγματοποίηση μεταφοράς τεχνολογίας προς τις επιχειρήσεις, ιδίως τις MME. 
Κατά τη συνεργασία με τις MME, είναι αναγκαία η βαθμιαία προσέγγιση, η οποία 
εξοικειώνει τις επιχειρήσεις με μία σειρά δραστηριοτήτων που επιτρέπει στους 
δυνητικούς εταίρους να γνωριστούν μεταξύ τους. Ξεκινώντας με 
δραστηριότητες μικρής κλίμακας, όπως πληροφορίες και παροχή συμβουλών 
περιορισμένου επιπέδου που προϋποθέτουν μικρό κίνδυνο και μικρές 
επενδύσεις, όσοι αναμιγνύονται στην διαδικασία μπορούν κατόπιν να στραφούν 
69 
σε δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης, και στη συνέχεια σε πιο 
εντατικά σχέδια μεταφοράς τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένης της συμβατικής 
έρευνας. 
Η εμπειρία του COMETT φανερώνει ότι διατηρούνται οι δραστηριότητες 
προηγμένης ευρωπαϊκής τεχνολογικής κατάρτισης χωριστά από ένα πλαίσιο που 
επιτρέπει μία ανάλογη ολοκληρωμένη και επαυξημένη προσέγγιση, έχουμε σαν 
αποτέλεσμα δύο ιδιαίτερα αρνητικές πλευρές: Πρώτον, δημιουργείται η ανάγκη 
για αποδιοργανωτικα ποσοτικά άλματα όσον αφορά τις εργασιακές σχέσεις 
εντός των επιχειρήσεων. Δεύτερον και σημαντικότερο, διασπώνται οι ροές των 
πληροφοριών ανάμεσα στα άτομα που συνεργάζονται με το πανεπιστήμιο και 
την επιχείρηση. Καθίσταται δυσχερέστερη η διαβίβαση πληροφοριών όσον 
αφορά τις δραστηριότητες και τις ανάγκες της επιχείρησης που ανακύπτουν 
από την εργασία στον τομέα της κατάρτισης, προκειμένου να υποστηριχθεί η 
παροχή συμβουλών, η συμβατική έρευνα ή οι κοινοπρακτικές δραστηριότητες -
και το αντίστροφο. 
5.2.3 Η κοινωνική και οργανωτική καινοτομία του COMETT 
Σήμερα είναι γενικά παραδεκτό ότι η αποτελεσματική αξιοποίηση της Ε&Α 
απαιτεί παράλληλη κοινωνική και οργανωτική καινοτομία. Δεν πρέπει να 
λησμονούμε ότι μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες του COMETT σημειώθηκε 
στην παραγωγή και τη διάδοση τέτοιου είδους καινοτομίας. Τα κυριότερα πεδία 
αυτής της κοινωνικής και οργανωτικής καινοτομίας περιλαμβάνουν: 
• την ανάπτυξη ευρωπαϊκών και περιφερειακών δικτύων για τη ροή Ε&Α και 
συναφών δεξιοτήτων και πληροφοριών, πράγμα που οδηγεί κατ' επέκταση 
στην ανάπτυξη ευρωπαϊκού επιστημονικού και τεχνολογικού χώρου 
• τις οργανωτικές μεταβολές στις οποίες προβαίνουν πολλά ανώτερα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα, προκειμένου να στεγάσουν και να επικυρώσουν την 
εμπειρική εκπαίδευση που προέκυψε από τις τοποθετήσεις σπουδαστών 
επίσης, όσον αφορά τις επιχειρήσεις, την οργανωτική ανάπτυξη που 
απαιτείται ούτως ώστε να ενταχθεί ο σπουδαστής και οι αναπτυσσόμενες 
τεχνικές δεξιότητες του/της ώστε να αποτελέσουν παραγωγικό μέρος της 
επιχείρησης 
• την ένταξη των επιχειρήσεων-χρηστών στην αρχική ανάπτυξη και έλεγχο των 
υλικών κατάρτισης. 
Επίσης πραγματοποιήθηκε καινοτομία σε επίπεδο ατόμων μια και όλη η Ε&Α και 
η καινοτομία συγκεντρώνεται σε τελική ανάλυση στην ανθρώπινη σκέψη και 
πρακτική, σημαντική υπήρξε επίσης η αλλαγή στάσης απέναντι σ' αυτήν. 
Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτές οι ήπιες τεχνολογικές καινοτομίες, που 
υπήρξαν ιδιαίτερα πολυάριθμες στο πλαίσιο του COMETT, έχουν τόσο 
αποφασιστική σημασία για την αξιοποίηση της τεχνολογίας όσο και η ίδια η 
παραγωγή της τεχνικής καινοτομίας. 
70 
5.3. Συμμετοχή στο COMETT ανά τύπο οργανισμού 
5.3.1 Εισαγωγή 
Και μόνο το γεγονός ότι το COMETT εμπεριείχε άμεσα στα σχέδια του 
περισσότερους από 30.000 οργανισμούς από ολόκληρη την Ευρώπη φανερώνει 
ότι το πρόγραμμα υπήρξε αρκετά επιτυχημένο όσον αφορά την καταλυτική του 
επίδραση και την αύξηση της συνειδητότητας - σε σχέση και με το επίπεδο του 
προϋπολογισμού στο οποίο έπρεπε να κινηθεί. Η κινητικότητα ενός τόσο 
μεγάλου αριθμού οργανισμών αποτελεί άλλη μία ένδειξη της ευρωπαϊκής 
προστιθέμενης αξίας του προγράμματος, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι για 
πολλούς απ' αυτούς, η συμμετοχή στο COMETT υπήρξε η πρώτη ανάμιξη τους 
με ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Ταυτόχρονα, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι το μέσο 
επίπεδο συμμετοχής σε σχέδιο δεν ήταν πολύ υψηλό, πράγμα που δεν 
εκπλήσσει, δεδομένων των τεράστιων αριθμών των οργανισμών που 
συμμετείχαν και των σχετικά λιτών επιπέδων της χρηματοδότησης που 
διατέθηκε. 
Επειδή κύριος στόχος του COMETT υπήρξε η προώθηση της ευρωπαϊκής 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων - υπό την ευρύτερη έννοια 
- το COMETT κατέληξε στη συγκρότηση ενός εξαιρετικά ποικίλου φάσματος 
συμπράξεων, που απαρτίζονται από όλα τα είδη συμμετεχόντων οργανισμών. 
Σε κάθε σύμπραξη υπάρχει τουλάχιστον ένα ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα τα 
ιδρύματα αυτά υπήρξαν, σε ένα βαθμό, σταθερός παράγοντας στα σχέδια του 
COMETT. Από την άλλη, η συμμετοχή επιχειρήσεων και άλλων οργανισμών 
παρουσιάζει πολύ μεγαλύτερη ποικιλία. Υπάρχουν επιχειρήσεις όλων των 
μεγεθών και τύπων. Το επίκεντρο των δραστηριοτήτων τους μπορεί να διαφέρει 
εξαιρετικά, από την παραδοσιακή μεταποίηση, μέχρι την έρευνα υψηλής 
τεχνολογίας ή την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών. Η εικόνα παρουσιάζει 
πολύ μεγαλύτερη ποικιλία όσον αφορά τους "άλλους" τύπους οργανισμούς 
(βλέπε παρακάτω). Επομένως, ο διαφορετικός χαρακτήρας των εταίρων και οι 
βασικοί τους στόχοι προϋποθέτουν διαφορετικά πρότυπα συμμετοχής. Τα 
επίπεδα συμμετοχής διαφέρουν από ένα πολύ ενεργό μέλος μέχρι έναν 
"αδρανή" εταίρο. Και η συμμετοχή στο σχέδιο μπορεί να κλιμακώνεται από τη 
συγκέντρωση του ενδιαφέροντος σε μία σειρά δραστηριοτήτων μέχρι την 
πολλαπλή συμβολή που εκτείνεται σε όλη τη διάρκεια λειτουργίας του σχεδίου. 
Επίσης συναντώνται διαφορές όσον αφορά τα αποτελέσματα όλων των 
προσπαθειών που καταβλήθηκαν από τους πολλούς εταίρους. To COMETT 
παρήγαγε ένα διαφορετικό σύνολο αποτελεσμάτων σε πολλές τεχνολογικές και 
τομεακές περιοχές, έδωσε σε πολλά άτομα την ευκαιρία να συνεργαστούν, να 
αναπτύξουν και να χρησιμοποιήσουν δυνατότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης. 
Οι επόμενες παράγραφοι πραγματεύονται συνοπτικά την έκταση της 
συμμετοχής των διαφορετικών τύπων οργανισμών για την πραγματοποίηση 
αυτών των στόχων: 
• πανεπιστήμια και άλλα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα 
• επιχειρήσεις 
• άλλοι οργανισμοί. 
71 
5.3.2 Πανεπιστημιακή συμμετοχή 
Μολονότι τα πανεπιστήμια δεν είναι το μεγαλύτερο υποσύνολο των οργανισμών 
που συμμετέχουν στο COMETT - πράγμα που γίνεται κατανοητό εφόσον 
υπάρχουν λιγότερα από 4.000 ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην ΕΕ και την 
ΕΖΕΣ - η έκταση της συμμετοχής τους υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική. Μερικά 
πανεπιστήμια εμφανίστηκαν σε περισσότερα από 100 διαφορετικά σχέδια του 
COMETT. Το πιο γενικό και κοινό χαρακτηριστικό τους ήταν η ενεργή συμμετοχή 
τους στα σχέδια: στα περισσότερα σχέδια όλων των Πεδίων του COMETT, οι 
πανεπιστημιακοί υπήρξαν η κινητήρια δύναμη. 
Αυτό δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Πράγματι, οι περισσότεροι τύποι 
δραστηριοτήτων που υποστηρίχθηκαν από το COMETT αποτελούν μέρος των 
βασικών αρμοδιοτήτων των πανεπιστημίων ή συνδέονται στενά με αυτές. Το 
COMETT προσέφερε μία εξαιρετική ευκαιρία στα πανεπιστήμια να διαδώσουν τις 
γνώσεις και τα ερευνητικά τους πορίσματα, μέσω μηχανισμών με τους οποίους 
ήταν σε γενικές γραμμές εξοικειωμένα. Ο σχεδιασμός του προγράμματος 
COMETT και το πνεύμα που επικρατεί στην κοινότητα της ανώτερης εκπαίδευσης 
είχαν συμβατότητα μεταξύ τους. Εξάλλου, η παρεχόμενη χρηματοδότηση 
θεωρήθηκε ευπρόσδεκτο συμπλήρωμα για πολλά πανεπιστήμια πρόθυμα να 
διερευνήσουν νέους τύπους συνεργασίας, ή, στην περίπτωση τοποθετήσεων 
σπουδαστών, να ανταποκριθούν στο αυξανόμενο ενδιαφέρον και τη ζήτηση εκ 
μέρους των σπουδαστών. 
Κάποιοι πρόσθετοι λόγοι για τους οποίους τα πανεπιστήμια έπαιξαν αρκετά 
ενεργό ρόλο στο COMETT: 
• ο πανεπιστημιακός κόσμος υπήρξε πάντοτε διεθνής η ευρωπαϊκή συνεργασία 
παρουσίασε λίγα πρόσθετα εμπόδια 
• το σχετικά ανοιχτό πνεύμα του πανεπιστημίου διευκολύνει τη συνεργασία, 
ενώ στις επιχειρήσεις πρέπει να συνεκτιμηθούν η εμπιστευτικότητα και οι 
εμπορικές πλευρές 
• η ανάγκη να έχουν μεγαλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες της αγοράς και οι 
κυβερνητικοί περιορισμοί στον προϋπολογισμό ανάγκασαν πολλά 
πανεπιστήμια να αναζητήσουν νέους δρόμους, ακριβώς τη στιγμή που άρχισε 
να λειτουργεί το COMETT. 
Ο ενεργός ρόλος των πανεπιστημίων αντικατοπτρίζεται στο φάσμα των 
λειτουργιών του σχεδίου τις οποίες ανέλαβαν. Όσον αφορά τις ενέργειες 
κινητικότητας, τα πανεπιστήμια αποτέλεσαν συχνά την κινητήρια δύναμη -
μολονότι πρέπει επίσης να σημειωθεί το αυξανόμενο ενδιαφέρον εκ μέρους της 
βιομηχανίας που ήταν αποτέλεσμα του COMETT. Όσον αφορά τα κοινά σχέδια 
κατάρτισης, τις περισσότερες φορές το προσωπικό των πανεπιστημίων πήρε την 
πρωτοβουλία, και κατόπιν συνέχισε να συντονίζει και να καθοδηγεί σε όλες τις 
φάσεις σχεδιασμού, ανάπτυξης και παράδοσης. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ο 
σημαντικός - αλλά όχι αποκλειστικός - ρόλος τους στην παράδοση των ομιλητών 
και εκπαιδευτών. Ασθενές σημείο της συμμετοχής των πανεπιστημίων υπήρξε 
γενικά η περιορισμένη δυνατότητα προώθησης και διάδοσης των 
αποτελεσμάτων των σχεδίων. Οι δραστηριότητες αυτές ήταν καινούργιες όσον 
αφορά τα περισσότερα πανεπιστήμια το COMETT έδωσε σε πολλά από αυτά 
τη δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν ότι ένας εξαιρετικός ερευνητής ή 
72 
ομιλητής δεν είναι συχνά εξίσου καλός από την άποψη της προώθησης στην 
αγορά. 
Συνοψίζοντας, λοιπόν, συνάγεται ότι η συμμετοχή των ανώτερων εκπαιδευτικών 
ιδρυμάτων υπήρξε ουσιαστική για το COMETT, και η συμβολή τους στην 
επιτυχία του προγράμματος αξιόλογη. 
5.3.3 Συμμετοχή των επιχειρήσεων 
Υπολογίζεται ότι 20.000 επιχειρήσεις συμμετείχαν ως εταίροι στα σχέδια του 
COMETT, και περισσότερες από τις μισές μέσω των τοποθετήσεων 
σπουδαστών. Το πρωταρχικό κριτήριο για τη συμμετοχή μιας επιχείρησης σε 
σχέδιο του COMETT θα είναι πάντοτε το όφελος που μπορεί να αποκομίσει απ' 
αυτό, είναι άμεσο ή μακροπρόθεσμο. Μια επιχείρηση αντιλαμβάνεται το όφελος 
αυτό μέσω της συμβολής της στην ανάπτυξη του σχεδίου ως ενεργός εταίρος, 
ή και με την απλή χρησιμοποίηση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων του 
σχεδίου. Αυτό γίνεται πιο προφανές στην περίπτωση των τοποθετήσεων 
σπουδαστών και ανταλλαγών προσωπικού, όπου τα άμεσα πλεονεκτήματα είναι 
πολύ ορατά για τις επιχειρήσεις, και συχνά συνοδεύονται από πιο 
μακροπρόθεσμα οφέλη. Αποτέλεσμα ήταν να υπάρξει μεγαλύτερη γενικά άμεση 
συμμετοχή των επιχειρήσεων στο Πεδίο Β σε σχέση με τα άλλα Πεδία. 
Τα διαθέσιμα στοιχεία φανερώνουν ότι, συνολικά, από τις συμμετέχουσες 
επιχειρήσεις, περίπου το 20% είχε έντονη συμμετοχή, το 40% μέτρια, και το 40% 
χαμηλή. Μολονότι η κατανομή αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί η άριστη, πρέπει 
να γίνει αντιληπτό ότι ένα 20% επιχειρήσεων με έντονη συμμετοχή σημαίνει 
περίπου 4.000 επιχειρήσεις. Σε όλα τα Πεδία του COMETT, δεν ήταν καθόλου 
συνηθισμένο οι επιχειρήσεις να έχουν την ευθύνη συντονισμού των σχεδίων. 
Εξετάζοντας πιο συγκεκριμένα τα σχέδια κατάρτισης και τις συμπράξεις, δεν 
πρέπει να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι το πρωταρχικό ενδιαφέρον των 
περισσότερων επιχειρήσεων που συμμετείχαν σε σχέδια του COMETT 
προσανατολιζόταν περισσότερο στην απόδοση τους παρά στην ανάπτυξη τους. 
Ωστόσο, ένας σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων που συμμετείχαν σε σχέδιο του 
COMETT υπήρξαν "προμηθευτές" -άμεσοι παροχείς υπηρεσιών- στο σχέδιο. 
Αυτό αφορά κυρίως σημαντικό αριθμό MME στους τομείς του λογισμικού, των 
συμβουλευτικών υπηρεσιών ή της επαγγελματικής κατάρτισης. Στην περίπτωση 
αυτή, σημαντικό κίνητρο της συμμετοχής τους υπήρξε, προφανώς, η 
δυνατότητα προώθησης των υπηρεσιών τους. 
Όσον αφορά τις επιχειρήσεις εκείνες που επέδειξαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον 
στην απόδοση ως μέσου εκσυγχρονισμού των γνώσεων και των δεξιοτήτων του 
εργατικού δυναμικού τους, η κύρια συμβολή τους ήταν: 
• παροχή τοποθετήσεων σε σπουδαστές (και μερικές φορές πανεπιστημιακό 
προσωπικό) 
• εισροή στην ανάλυση των αναγκών κατάρτισης 
• παροχή εξειδικευμένων γνώσεων και εμπειρογνωμοσύνης 
• διαλέξεις 
Από την άλλη, η είσοδος επιχειρήσεων "χρηστών" στο σχεδιασμό και τη 
δημιουργία υλικών κατάρτισης υπήρξε σχετικά περιορισμένη. 
73 
Τέλος, είναι παράτολμο να συναγάγουμε γενικά συμπεράσματα από αυτά και 
άλλα πορίσματα. Η εμπειρία του COMETT έχει καταδείξει ότι ο τύπος και ο 
χαρακτήρας της συμμετοχής των επιχειρήσεων παρουσιάζει σημαντικές 
διαφορές - πολύ μεγαλύτερες από αυτές που παρατηρούνται, λ.χ., στα 
ευρωπαϊκά προγράμματα Ε&Α - και λαμβάνει πολλές διαφορετικές μορφές. 
Επιπλέον, μεταβάλλεται και εμφανίζει διακυμάνσεις, κατά τη διάρκεια 
λειτουργίας του σχεδίου. 
5.3.4 Συμμετοχή άλλων οργανισμών 
Μολονότι το COMETT έθεσε στο επίκεντρο της λειτουργίας του την έννοια της 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, τόσο η έννοια της 
"επιχείρησης" όσο και εκείνη του "πανεπιστημίου" ερμηνεύθηκαν πολύ ευρέως. 
Αποτέλεσμα ήταν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα πολλές χιλιάδες άλλοι και 
διαφορετικοί οργανισμοί - συνολικά περισσότεροι από 5.000. Μπορούμε να 
διακρίνουμε τις ακόλουθες βασικές ομάδες: 
• οικονομικά ενεργοί οργανισμοί που απασχολούν προσωπικό, αλλά δεν 
θεωρούνται γενικά "επιχειρήσεις": νοσοκομεία, επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, 
υπηρεσίες μεταφορών κλπ. 
• δημόσιες αρχές και ημικυβερνητικοί οργανισμοί σε τοπικό, περιφερειακό, 
εθνικό και διεθνές επίπεδο 
• επαγγελματικές οργανώσεις, όπως εμπορικά επιμελητήρια, εργοδοτικές 
ομοσπονδίες, εργατικά σωματεία, επαγγελματικές ενώσεις κλπ. 
• επιστημονικοί και εκπαιδευτικοί οργανισμοί: ερευνητικά ινστιτούτα, 
ερευνητικές ενώσεις, εκπαιδευτικές κοινοπραξίες κλπ. 
Όλες αυτές οι κατηγορίες συμμετείχαν ως εταίροι στα σχέδια του COMETT σε 
όλα τα Πεδία και σε όλες τις χώρες. 
Όσον αφορά το COMETT, είναι χρήσιμη η επανακατάταξη όλων των 
οργανισμών σε δύο βασικές ομάδες: 
• στους οργανισμούς εκείνους που βρίσκονται πλησιέστερα στην έννοια και το 
πνεύμα της "επιχείρησης", συμπεριλαμβανομένων ιδιωτικών και δημόσιων 
εργοδοτών κάθε είδους, καθώς και οργανισμών που αντιπροσωπεύουν ή 
συνδέονται με επιχειρήσεις (επαγγελματικές οργανώσεις) 
• στους οργανισμούς εκείνους που βρίσκονται πλησιέστερα στην κοινότητα της 
(ανώτερης) εκπαίδευσης και έρευνας, όπως τα ερευνητικά ινστιτούτα. 
Περίπου τα 2/3 των "άλλων οργανισμών" που συμμετείχαν στο COMETT ανήκαν 
στην πρώτη ομάδα. 
Η λογική της συμμετοχής στο πρόγραμμα COMETT διαφέρει: 
• όσον αφορά την πρώτη ομάδα, το κίνητρο είναι συχνά ανάλογο με εκείνο των 
ίδιων των επιχειρήσεων, όπου το σχέδιο παρέχει μία πλατφόρμα που συνδέει 
άλλες επιχειρήσεις με την ανάπτυξη οι επαγγελματικές οργανώσεις όπως τα 
εμπορικά επιμελητήρια, συναντώνται κυρίως στο Πεδίο Α, ενώ "οι άλλοι 
εργοδότες" εντοπίζονται συχνότερα σε σχέδια του Πεδίου Γ (π.χ. ένα 
νοσοκομείο που συμμετέχει σε σχέδιο κατάρτισης σχετικά με την ιατρική 
τεχνολογία) 
• όσον αφορά την δεύτερη κατηγορία, βασικό κίνητρο είναι συχνά η ευκαιρία 
που παρέχεται από το σχέδιο για τη μεταφορά και την ανταλλαγή γνώσεων 
74 
και ερευνητικών πορισμάτων οι οργανισμοί αυτοί υπήρξαν ενεργοί σε όλα τα 
Πεδία του COMETT. 
Γενικά, η μη περιοριστική ερμηνεία της έννοιας "επιχείρηση-πανεπιστήμιο" 
οδήγησε στον εμπλουτισμό του προγράμματος, και από την άποψη της 
ποιότητας των σχεδίων, καθώς και από την άποψη του πολλαπλαστιαστικού 
ρόλου τους απέναντι σε άλλους οργανισμούς, ιδίως MME. 
5.4 Ο αντίκτυπος του COMETT στις MME 
Η Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το COMETT II περιλαμβάνει μεταξύ των 
στόχων: 
"(...) να ανταποκριθεί στις ειδικές ανάγκες δεξιοτήτων των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων..." 
Δύσκολο είναι να εκτιμήσει κανείς αν επιτεύχθηκε ο παραπάνω στόχος. Σε 
πολλές περιπτώσεις διατυπώθηκε η άποψη ότι οι MME δεν συμμετείχαν πολύ 
ικανοποιητικά στο COMETT. Η ομάδα των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων 
ανέφερε στην έκθεση αξιολόγησης που εκπόνησε: Το Πρόγραμμα COMETT, 
όπως και πολλές άλλες κοινοτικές δράσεις, δεν είναι επαρκώς προσαρμοσμένο 
ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των MME... όπως φαίνεται οι MME δεν 
έχουν εύκολη πρόσβαση στο πρόγραμμα". Αν αυτό ήταν αλήθεια, θα υπήρχε 
σοβαρή διάσταση μεταξύ των στόχων του προγράμματος και του τρόπου που 
σχεδιάστηκαν και εφαρμόστηκαν οι λειτουργικοί μηχανισμοί του. 
Ωστόσο, είναι πολύ δύσκολο να αποκτήσει κανείς σαφή αντίληψη σχετικά με 
τον πραγματικό αντίκτυπο που είχε στις MME ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα όπως 
το COMETT, για πολλούς λόγους: 
• υπάρχουν εκατομμύρια MME στην Ευρώπη, από τις οποίες μόνο ένας 
περιορισμένος αριθμός μπορεί να ενδιαφέρεται για ένα "τεχνολογικό" 
πρόγραμμα όπως το COMETT 
• οι δραστηριότητες των MME παρουσιάζουν μεγάλη διαφοροποίηση, από τις 
συμβουλευτικές υπηρεσίες μέχρι τη μεταποίηση, και από την Ε&Α μέχρι την 
κατάρτιση 
• στο πλαίσιο του COMETT, οι MME ορίζονται ως επιχειρήσεις με λιγότερους 
από 500 εργαζόμενους μολαταύτα, μία επιχείρηση με 10 εργαζόμενους θα 
αντιμετωπίζει πολύ διαφορετικές ανάγκες από μία επιχείρηση με 450 
εργαζόμενους 
• πολλές MME είναι θυγατρικές άλλων επιχειρήσεων ή συνδέονται στενά μ' 
αυτές, και ακολουθούν την κατάρτιση και άλλες πολιτικές των επιχειρήσεων 
αυτών. 
Επομένως, είναι επικίνδυνες οι γενικεύσεις όσον αφορά τις MME και εφιστάται 
η προσοχή στην εξαγωγή συμπερασμάτων. 
Η πρώτη ερώτηση αφορά την έκταση της συμμετοχής των MME στο 
Πρόγραμμα. Οι ακόλουθοι αριθμοί - που χρησιμοποιούν τον ορισμό του 
COMETT όσον αφορά τις MME -δίνουν από μόνοι τους την ερμηνεία: 
• περίπου τα 3/4 όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στα σχέδια του 
COMETT είναι MME - ή περίπου 15.000 MME ως το τέλος του προγράμματος 
75 
• περίπου οι μισές από αυτές τις MME έχουν λιγότερους από 50 εργαζόμενους 
• στο 80% των σχεδίων του COMETT τουλάχιστον ένας από τους εταίρους 
είναι MME 
• στα μέλη κάθε ΣΠΕΚ περιλαμβάνονται τυπικά περισσότερες από 10 MME 
• όσον αφορά τα σύντομα μαθήματα, ο μέσος αριθμός MME ανά σχέδιο είναι 
περίπου 4 όσον αφορά τα μεγαλύτερα σχέδια κατάρτισης, ο αριθμός είναι 
περίπου 5 έως 6. 
Τα στοιχεία αυτά είναι εντυπωσιακά. Ωστόσο, πιστότερη ανάλυση αποκαλύπτει 
ότι το 40% των MME στα σχέδια του COMETT παίζουν κατά κύριο λόγο ρόλο 
"προσφοράς" ή "παράδοσης". Αυτό σημαίνει ότι το βασικό κίνητρο συμμετοχής 
τους είναι να συνεισφέρουν και όχι να δράσουν ως δικαιούχοι. Αυτό γίνεται 
σαφές ιδιαίτερα στο Πεδίο Γ (ενέργειες κατάρτισης): τα 2/3 των MME που 
συμμετέχουν στο Πεδίο αυτό ενεργούν κατά κύριο λόγο ως προμηθευτές στο 
σχέδιο. Οι εταιρίες λογισμικού είναι ο πιο ξεκάθαρος τομέας "προσφοράς". 
Επομένως, μολονότι τα αποτελέσματα δεν είναι τόσο σημαντικά όπως 
ενδεχομένως δηλώνουν τα ακατέργαστα δεδομένα, η συνολική εντύπωση 
παραμένει πολύ θετική, ιδίως αν ληφθεί υπόψη η καταλυτική λειτουργία του 
COMETT και τα προσκόμματα του προγράμματος, όπως και το γεγονός ότι τα 
σχέδια δεν είναι κατανάγκην άμεσα ελκυστικά από οικονομική ή εμπορική 
άποψη, και ότι απαιτούν διακρατική συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. 
Επομένως, το πρόγραμμα, παρά τους περιορισμούς του, μπορεί να έχει 
ορισμένα άλλα ελκυστικά χαρακτηριστικά για τις MME. Φαίνεται ότι η 
πολυπλοκότητα του COMETT με τα ποικίλα μέτρα, κριτήρια και δραστηριότητες, 
αποδείχθηκε πλούσια βάση αναπαραγωγής όσον αφορά όλα τα είδη 
διαφορετικών πρωτοβουλιών κατάρτισης που σχετίζονται με τις MME. Ένα 
πρόγραμμα περισσότερο εστιασμένο σε έναν συγκεκριμένο στόχο θα είχε κατά 
πάσα πιθανότητα μικρότερη συμμετοχή εκ μέρους των MME και λιγότερη 
ποικιλία MME. Οι εκτιμήσεις αυτές παραμένουν εν τούτοις πολύτιμη υπόδειξη 
που συνεχίζει να αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να απλοποιηθεί η 
πρόσβαση των MME στα προγράμματα και στα παραγόμενα προϊόντα. 
Μια άλλη παρατήρηση είναι ότι, μολονότι οι αριθμοί συμμετοχής είναι υψηλοί, 
ο ρόλος των MME ως εταίρων των σχεδίων είναι γενικά περιορισμένος. Στο 
Πεδίο Γ, λ.χ., εμφάνιζαν ενεργή συμμετοχή στην ανάπτυξη του σχεδίου μόνο σε 
ποσοστό 20%, και σε λίγες μόνο περιπτώσεις είχαν σημαντικό ρόλο στη λήψη 
των αποφάσεων. Πρέπει, ωστόσο, να αναγνωριστεί, ότι ορισμένα από τα 
κριτήρια και τις απαιτήσεις του προγράμματος COMETT είναι σε ένα βαθμό 
ασύμβατα με τους τρόπους λειτουργίας μιας MME. Οι MME δεν έχουν, σε 
γενικές γραμμές, μακροπρόθεσμες προοπτικές, και επομένως δεν θεωρούν 
καθόλου αυτονόητη τη συμμετοχή τους στο παράτολμο είδος αναπτυξιακών 
δραστηριοτήτων ενός σχεδίου που υποστηρίζει το COMETT. 
Ωστόσο, η ενεργή συμμετοχή σε ένα σχέδιο δεν αποτελεί προϋπόθεση για να 
αποκομίσει κανείς οφέλη από ένα επιτυχημένο σχέδιο. Πολλές MME ήλθαν σε 
επαφή με το πρόγραμμα χωρίς να συμμετέχουν σε κανένα σχέδιο. Περίπου 
40.000 MME θα έχουν ωφεληθεί άμεσα ή έμμεσα από το COMETT II. Αυτό 
76 
σημαίνει ότι περίπου 200.000 εργαζόμενοι σε MME επωφελήθηκαν, με τον ένα 
ή τον άλλο τρόπο, από τα αποτελέσματα των σχεδίων του COMETT. 
Οι MME και η προηγμένη τεχνολογική κατάρτιση: δυνητικά συγκρουόμενοι 
στόχοι στο πλαίσιο του COMETT 
Όσον αφορά τον "προηγμένο τεχνολογικό χαρακτήρα" του COMETT, χρήσιμο 
είναι να επισημανθεί μία σημαντική διαφορά μεταξύ των MME και των μεγάλων 
επιχειρήσεων. Οι περισσότερες μεγάλες εταιρίες έχουν δυνατότητες έρευνας 
και εξαιρετικά ειδικευμένο προσωπικό Ε&Α. Αυτό διευκολύνει τη συνεργασία 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, εφόσον αφορά ουσιαστικά την 
ανταλλαγή και μεταφορά γνώσεων μεταξύ ερευνητικών ομάδων. Στο πλαίσιο 
αυτό, ακόμη και η συνεργασία ανάμεσα σε επιχειρήσεις μπορεί να αποβεί 
αξιόλογη, όπως φαίνεται στο πλαίσιο πολλών προανταγωνιστικών ευρωπαϊκών 
σχεδίων Ε&Α. 
Όμως οι MME σπανίως είναι σε θέση να έχουν κατάλληλες και σωστά 
οργανωμένες ερευνητικές εγκαταστάσεις, ιδίως στον τομέα της μεταποίησης. 
Η άμεση δυνατότητα εφαρμογής των γνώσεων και των δεξιοτήτων που 
αποκτούν αποτελεί προϋπόθεση βιωσιμότητας για τις περισσότερες MME. Και 
όσον αφορά τις νέες τεχνολογίες και τον εκσυγχρονισμό των γνώσεων, 
εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικές πηγές. Δεν πρέπει επομένως να 
μας εκπλήσσει το γεγονός ότι, στο πλαίσιο του COMETT, όσο πιο εφαρμοσμένος 
και λιγότερο εντατικός ως προς την Ε&Α είναι ο χαρακτήρας της 
δραστηριότητας του COMETT, τόσο μεγαλύτερη είναι η επιτυχία που σημειώνει 
στην προσέλκυση των MME. Παρά την ύπαρξη πολλών MME που ασχολούνται 
με την υψηλή τεχνολογία, η διαπίστωση αυτή δηλώνει επίσης ότι η εστίαση στη 
μεταφορά προηγμένης τεχνολογίας ενδέχεται να είναι μερικές φορές ασύμβατη 
με την επιθυμία να συμπεριληφθεί στο σχέδιο ένας μεγάλος αριθμός MME. 
Τέλος, ας μη λησμονούμε ότι οι MME που συμμετέχουν σε ένα πρόγραμμα 
όπως το COMETT μοιράζονται ένα κοινό και φυσιολογικό χαρακτηριστικό: 
επιθυμούν να αντλήσουν όφελος απ' αυτό, πράγμα που συνεπάγεται αυξημένη 
βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη δυνατότητα κέρδους. Η 
επιτυχία ενός ευρωπαϊκού προγράμματος σε σχέση με τις MME καθορίζεται από 
το πόσο αποτελεσματικά πείθονται οι MME σχετικά με το όφελος που μπορεί να 
αποκομίσουν από τη συμμετοχή τους στα σχέδια. Η αποκόμιση κερδών και το 
ενδεχόμενο βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας για εκείνους που συμμετέχουν 
πρέπει να αναγνωριστούν ως αναγκαίοι όροι για την ισχυρή εμπλοκή των MME 
σε κάθε ευρωπαϊκό πρόγραμμα. 
5.5 Περιφερειακός αντίκτυπος του COMETT 
5.5.1 Η ανάπτυξη περιφερειακής υποδομής 
Μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές του COMETT στις περιφέρειες υπήρξε 
αυτό που ένας αντιπρόσωπος συμμετέχουσας χώρας ονόμασε: Ή παροχή ενός 
νόμιμου και δημοκρατικού δημόσιου βήματος για τη συζήτηση της συνεργασίας 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων". Το δημόσιο αυτό βήμα εκδηλώθηκε 
κυρίως μέσω των δραστηριοτήτων των περιφερειακών ΣΠΕΚ. Σε περιφέρειες 
77 
με περιορισμένη υποδομή αυτού του είδους, κυρίως στις λιγότερο ευνοημένες 
και απομακρυσμένες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνεται ότι το 
COMETT παρείχε, μερικές φορές για πρώτη φορά, ένα έγκυρο πεδίο συνάντησης 
για την ανώτερη εκπαίδευση, τις επιχειρήσεις και άλλους ενδιαφερόμενους 
ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς. Από το βήμα αυτό αναπτύχθηκαν πολλές 
περιφερειακές πρωτοβουλίες, που ενίσχυσαν παραπέρα την τοπική υποδομή και 
ανάπτυξη. Η σημασία αυτής της συνέπειας έγκειται στο επίπεδο 
συγχρηματοδότησης και περιφερειακής χρηματοδότησης σχεδίων που 
επιτεύχθηκε από ορισμένες ΣΠΕΚ. 
Σε επίπεδο μεμονωμένων ΣΠΕΚ, οι πιο αποτελεσματικές στην προώθηση 
γενικών θεμάτων περιφερειακής ανάπτυξης, εντοπίστηκαν, πράγμα που δεν 
πρέπει ίσως να μας εκπλήσσει, σε περιφερειακές υπηρεσίες ανάπτυξης ή 
συναφείς οργανισμούς. Οι ΣΠΕΚ που σημείωσαν επιτυχία απ' αυτήν την άποψη 
είχαν την τάση να εντάσσουν στο δυναμικό τους σημαντικούς περιφερειακούς 
λήπτες αποφάσεων, που χρησιμοποιούσαν σαφώς τις δραστηριότητες 
ανταλλαγών και κατάρτισης προκειμένου να υποστηρίξουν σχέδια περιφερειακής 
ανάπτυξης και να ενοποιήσουν αυτές τις δραστηριότητες με τα περιφερειακά 
σχέδια ESF και ERDF. Στην κατηγορία αυτή μπορούν να καταταχθούν μερικές 
δεκάδες περιφερειακές ΣΠΕΚτου COMETT, που εδρεύουν κατά κύριο λόγο στις 
λιγότερο προηγμένες περιφέρειες. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το COMETT λειτούργησε επίσης ως δημόσιο βήμα και 
ως πρότυπο για την ανάπτυξη περιφερειακής πολιτικής. Αυτό συνέβη ιδιαίτερα 
εκεί όπου οι περιφέρειες είχαν μεγαλύτερη από τη συνήθη αυτονομία στην 
ανάπτυξη εκπαιδευτικής και γενικότερης περιφερειακής οικονομικής πολιτικής. 
Σε μία χώρα, το COMETT χρησίμευσε ακόμη και ως βάση για την ανάπτυξη και 
εφαρμογή στρατηγικών σχεδίων που αφορούσαν τις περιφέρειες και κομητείες 
στον τομέα της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
Στις ειδικές διαπεριφερειακές αναπτυξιακές ενέργειες που πραγματοποίησε το 
COMETT περιλαμβάνονται οι ακόλουθες: 
• η σύσφιγξη των δεσμών μεταξύ των περιφερειακών ανώτερων εκπαιδευτικών 
ιδρυμάτων προκειμένου να συνεργαστούν και να συντονίσουν την προσφορά 
τους όσον αφορά την προηγμένη συνεχιζόμενη εκπαίδευση προς την τοπική 
βιομηχανία 
• η σύσφιγξη των δεσμών μεταξύ περιφερειακών επιχειρήσεων και 
πανεπιστημίων για να συζητήσουν σχετικά προβλήματα και ενδεχόμενη 
συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης ανώτερου επιπέδου και της 
συνεχιζόμενης εκπαίδευση 
• η παροχή ενός πλαισίου συζήτησης και δράσης όσον αφορά τις ευρύτερες 
πτυχές της μεταφοράς τοπικής τεχνολογίας 
• η πραγματοποίηση περιφερειακής και τοπικής κατάρτισης και ανάλυσης των 
αναγκών δεξιοτήτων 
• η δημιουργία και ανάπτυξη εξειδικευμένων περιφερειακών δικτύων που θα 
ασχολούνται με ειδικά περιφερειακά ζητήματα σε τομεακό επίπεδο και σε 
θεματικό επίπεδο 
• η ενεργή συμμετοχή σε προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης 
• η άμεση ανάπτυξη και παροχή κατάρτισης στην περιφερειακή βιομηχανία 
78 
• η εισαγωγή νέων τεχνικών παράδοσης της κατάρτισης, που φέρνει την 
κατάρτιση κοντά σε ένα ευρύτερο ακροατήριο εντός της περιφέρειας 
• η ανάπτυξη μιας περιφερειακής μονάδας λειτουργικής εμπειρογνωμοσύνης 
που σχετίζεται με τα ευρωπαϊκά προγράμματα, ιδίως εκείνα που ασχολούνται 
με την εκπαίδευση και την κατάρτιση και, σε μικρότερο βαθμό, εκείνα που 
ασχολούνται με την Ε&Α. 
Στό Τμήμα 1.3.3 έγινε μνεία του γεγονότος ότι το 1991 εγκαινιάστηκε μία σειρά 
"Θετικών Ενεργειών". Οι ενέργειες αυτές επιδίωξαν, μεταξύ άλλων, να 
εντοπίσουν και να επιδιορθώσουν διαρθρωτικά και λειτουργικά προβλήματα, 
όσον αφορά την εφαρμογή του COMETT σε περιφερειακό επίπεδο, και ήταν 
ιδιαίτερα σημαντικές για την ανάπτυξη του COMETT και δραστηριοτήτων 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στις λιγότερο προηγμένες 
περιφέρειες της Ευρώπης και στα νέα Τερματικά Εδάφη. 
5.5.2 Δια-περιφερειακή ενοποίηση 
To COMETT είχε ιδιαίτερα ισχυρό αντίκτυπο στην ανάπτυξη διαπεριφερειακής 
συνεργασίας - πολύ πέρα από τις συγκεκριμένες δραστηριότητες που 
υποστηρίχθηκαν από το πρόγραμμα. Οι ΣΠΕΚ έπαιξαν πάλι βασικό ρόλο στη 
διαδικασία αυτή, παρέχοντας σε εκείνους που αναζητούσαν εταίρους σε μία 
περιφέρεια ένα αρχικό σημείο επαφής που διέθετε δομή, αντιδρούσε 
ικανοποιητικά και ήταν εύκολα προσδιορίσιμο. Η ποικιλία των συμμετεχόντων 
στις ΣΠΕΚ κατέστησε αυτή την αναζήτηση εταίρων όλο και πιο αποτελεσματική. 
Σημαντικό επίσης όσον αφορά τα επίπεδα συνεργασίας και συμμετοχής που 
επιτεύχθηκαν υπήρξε το γεγονός ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές περιφέρειες 
φιλοξένησαν μία ΣΠΕΚ. 
Οι δραστηριότητες κινητικόταςτου COMETT συνέβαλαν σημαντικά στη διάνοιξη 
των περιφερειών σε μία πολύ ευρύτερη ευρωπαϊκή επίδραση με την εισροή νέων 
τεχνολογιών, νέων πολιτισμών, νέων μεθόδων θεωρίας και πράξης. Αυτό 
συνέβη σε σχέση με τα ανώτερα τεχνολογικά ιδρύματα, τους σπουδαστές και, 
ίσως περισσότερο, τις MME. Αποτέλεσμα ήταν ορισμένες εξελίξεις, μεταξύ των 
οποίων: 
• η μεταφορά τεχνολογίας μεταξύ περιφερειών της ΕΕ 
• η σύνδεση πανεπιστημίων που απέστειλαν σπουδαστές και επιχειρήσεων που 
τους υποδέχτηκαν σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες 
• η επίτευξη στο χώρο των επιχειρήσεων συνειδητοποίησης και μελλοντικών 
επαφών με τις άλλες ευρωπαϊκές περιφερειακές αγορές 
• η ανάπτυξη ερευνητικού και αναπτυξιακού προσωπικού με ευρωπαϊκή οπτική, 
και η δυνατότητα διάθεσης τέτοιου προσωπικού σε τοπικές επιχειρήσεις. 
Αυτό περιλαμβάνει τη βελτίωση των γλωσσικών ικανοτήτων. 
Κατά την ανάπτυξη όλων των μορφών προϊόντων κατάρτισης, η 
διαπεριφερειακή προσέγγιση υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική για τη βελτίωση της 
ποιότητας των μαθημάτων. Εξάλλου, οι εθνικές αξιολογήσεις που 
πραγματοποιήθηκαν αποδεικνύουν ότι το COMETT βελτίωσε τη δυνατότητα 
παροχής ειδικευμένων τεχνικών μαθημάτων σε απομακρυσμένες περιφέρειες. 
Αυτού του είδους οι περιφέρειες δεν έχουν την κρίσιμη μάζα βιομηχανίας και 
ανώτερης εκπαίδευσης ώστε να τη διαθέσουν για την ευρεία ποικιλία 
79 
εξειδίκευσης που παρέχεται σε κεντρικές, πιο ανεπτυγμένες περιφέρειες. Η 
εδραίωση τους σε μια περισσότερο ενοποιημένη ευρωπαϊκή αγορά κατάρτισης 
θα συμβάλει στην καλύτερη πρόσβαση. 
Καταλήγουμε, λοιπόν, στο συμπέρασμα ότι αυτή η διαπεριφερειακή μεταφορά 
τεχνολογίας (και κουλτούρας) υπήρξε στυλοβάτης του COMETT για την επίτευξη 
της περιφερειακής ενοποίησης και της αυξημένης ευρωπαϊκής συνοχής. 
Μολονότι αυτό έγινε περισσότερο προφανές μέσω ενεργειών κινητικότητας και 
παράδοσης μαθημάτων κατάρτισης, έλαβε χώρα και άλλη λιγότερο προφανής 
μεταφορά τεχνολογίας μέσω της εργασίας στον τομέα της παιδαγωγικής και 
των τεχνικών παράδοσης της κατάρτισης. Ομοίως, μέρος της διαπεριφερειακής 
μεταφοράς αποτέλεσαν και οι οργανωτικές και διοικητικές δομές που ήταν 
αναγκαίες για τις επιχειρήσεις και τα πανεπιστήμια προκειμένου να 
αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τις νέες τεχνολογίες. 
5.6 Ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών 
Στην απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το COMETT II γίνεται ρητή αναφορά 
όσον αφορά το θέμα των ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών. Στους 
στόχους περιλαμβάνεται η άποψη: 
"(...) προώθηση των ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά την 
αρχική και συνεχή κατάρτιση στον τομέα των ιδιαίτερα προηγμένων 
τεχνολογιών..." 
Ούτε στην Απόφαση του Συμβουλίου ούτε στο Εγκόλπιο του COMETT II δεν 
διατυπώνονται κριτήρια ή κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή αυτού του 
στόχου. Το ζήτημα παραβλέπεται στην έκθεση αξιολόγησης της ομάδας των 
εμπειρογνωμόνων, και το ίδιο ισχύει για τις περισσότερες εθνικές αξιολογήσεις. 
Η έκθεση αξιολόγησης GMV σημειώνει σχετικά με το θέμα: 'Το COMETT δεν είχε 
ιδιαίτερη επίδραση όσον αφορά την ενίσχυση της ισότητας των ευκαιριών μεταξύ 
ανδρών και γυναικών στη σφαίρα της κατάρτισης: κανείς από τους εγκαινιαστές 
σχεδίων που συναντήσαμε δεν έκανε αναφορά σε μία συνειδητή πολιτική υπ' 
αυτήν την έννοια6 Στο δείγμα της σφυγμομέτρησης οι γυναίκες αντιπροσώπευαν 
το 31% των συμμετεχόντων στα μαθήματα και το 38% των σπουδαστών του 
COMETT, ποσοστό όμως που σύμφωνα με τους ειδήμονες φαίνεται πως είναι 
αντιπροσωπευτικό του ευρωπαϊκού σπουδαστικού πληθυσμού στον επιστημονικό 
και τεχνολογικό τομέα. Επομένως, δεν σημειώθηκαν διακρίσεις". 
Η παρατήρηση αυτή συνοψίζει ικανοποιητικά την κατάσταση, όμως αξίζει τον 
κόπο να εξεταστούν ορισμένες επιπλέον λεπτομέρειες. Πρέπει να αναφερθεί η 
συνεχής αύξηση της γυναικείας συμμετοχής, ιδίως στον τομέα των 
τοποθετήσεων σπουδαστών. Στο COMETT Ι, το ποσοστό σπουδαστριών που 
έλαβαν επίδομα τοποθέτησης ανερχόταν στο 36% ως το τέλος του COMETT II 
ο αριθμός θα έχει ανέλθει στο 43%. Το ποσοστό αυτό πλησιάζει τη γυναικεία 
συμμετοχή στην ανώτερη εκπαίδευση και υπερβαίνει κατά πολύ το ποσοστό των 
g 
Μελετήθηκε μόνο ένα δείγμα υπάρχουν, ασφαλώς, ορισμένα σχέδια του COMETT που έχουν ανάλογη 
συνειδητή πολιτική, συμπεριλαμβανομένης μιας ΣΠΕΚ που εστιάζεται σ" αυτό το θέμα. 
80 
σπουδαστριών σε μηχανολογικούς κλάδους. Τα διαθέσιμα δεδομένα 
καταδεικνύουν πραγματικά ότι η κατανομή αρρένων/θηλέων στις τοποθετήσεις 
του COMETT αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό την κατανομή στο συγκεκριμένο 
κλάδο ή πρόγραμμα σπουδών (λ.χ. μηχανολογία, θετικές επιστήμες, διοίκηση 
κλπ.) στην ανώτερη εκπαίδευση. 
Η αύξηση των κοριτσιών στις τοποθετήσεις του COMETT μπορεί, κατά πάσα 
πιθανότητα, να αποδοθεί στο ευρύτερο φάσμα κλάδων που εμπλέκονται σ' 
αυτές, μειώνοντας τη σχετική σημασία των σπουδαστών μηχανολογίας (όπου τα 
κορίτσια αντιπροσωπεύουν μόνο το ένα τέταρτο). 
Στον τομέα των μαθημάτων κατάρτισης, οι αριθμοί της γυναικείας συμμετοχής 
δεν σημείωσαν ιδιαίτερες αυξομειώσεις. Από το 1987 η ετήσια παρακολούθηση 
μαθημάτων του COMETT εκ μέρους των γυναικών κυμαινόταν περίπου στο 22%. 
Αυτό αναμφίβολα σημαίνει ότι η σύνθεση της ομάδας-στόχου παραμένει αρκετά 
σταθερή (αντίθετα με τους πανεπιστημιακούς σπουδαστές): όσον αφορά πολλά 
μαθήματα του COMETT, οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να είναι άτομα με ορισμένους 
τίτλους, ιδίως στη μηχανολογία και/ή σε ορισμένες θέσεις, ιδίως μεσαίες 
διοικητικές θέσεις, στους τομείς της παραγωγής, της έρευνας και της 
ανάπτυξης. Και οι δύο κατηγορίες εξακολουθούν να είναι κατά κύριο λόγο 
ανδροκρατούμενες - μία κατάσταση για την οποία λίγα πράγματα μπορεί να 
κάνει το COMETT. Επομένως, το 22% των γυναικών που συμμετέχουν στα 
μαθήματα του COMETT II ως εκπαιδευόμενες, αποτελεί προφανώς ρεαλιστική 
εκπροσώπηση της ομάδας στόχου. 
Μπορεί επίσης να σημειωθεί ότι οι γυναίκες εκπροσωπούνται πολύ ικανοποιητικά 
στο πλαίσιο σχεδίων, ως προσωπικό του σχεδίου, ιδίως στα Πεδία Α και Β. Μια 
άλλη παρατήρηση που πρέπει να γίνει είναι ότι είναι πολύ ασυνήθιστα τα σχέδια 
που εμφανίζουν ιδιαίτερη δραστηριότητα στην προώθηση της ισότητας μεταξύ 
ανδρών και γυναικών - η οποία σήμερα στρέφεται στη θετική διάκριση των 
γυναικών εξάλλου τα σχέδια αυτά συχνά παρουσίαζαν αδυναμίες όσον αφορά 
άλλα κριτήρια του COMETT. 
Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο στόχος της προώθησης της ισότητας 
μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι ενδεχομένως εκείνος στον οποίο δόθηκε η 
ελάχιστη προσοχή, τόσο σε επίπεδο προγράμματος όσο και σε επίπεδο σχεδίου. 
Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι ο σχεδιασμός του προγράμματος 
COMETT δεν περιλάμβανε καμία συγκεκριμένη ενέργεια που θα μπορούσε να 
διευκολύνει αυτό το στόχο. Επίσης, όπως παραδέχθηκε το προσωπικό του 
προγράμματος και του σχεδίου, προκύπτει ότι, σε τελική ανάλυση, ένα 
πρόγραμμα όπως το COMETT μπορεί να αντιμετωπίσει ελάχιστα ένα πρόβλημα 
που έχει τις ρίζες του στις επιλογές και τη στάση των κοριτσιών στη 
δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ταυτόχρονα, τα παρεχόμενα αριθμητικά στοιχεία 
αποδεικνύουν ότι δεν έγινε καμία διάκριση απέναντι σε κανένα από τα φύλα. 
5.7 Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
Ένα από τα βασικότερα ενδεχομένως χαρακτηριστικά του COMETT υπήρξε η 
ισχυρή απαίτηση που προέβαλε για συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
81 
επιχειρήσεων στα σχέδια.7 Όπως φαίνεται στα προηγούμενα τμήματα και 
κεφάλαια, η συνεργασία αυτή μπορεί να λάβει πολλές διαφορετικές μορφές. 
Παρά την κριτική που διατυπώθηκε σχετικά με την αποτελεσματικότητα και τα 
πορίσματα, λίγοι θα ισχυριστούν σήμερα ότι η συνεργασία αυτού του είδους 
είναι άχρηστη ή άσκοπη. Οι στόχοι της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων διαφέρουν ανάλογα με την κατάσταση. Συνήθως προτείνονται τρία 
σημαντικά επιχειρήματα: 
• ταχύτερη βιομηχανική εφαρμογή των πορισμάτων της έρευνας 
• βελτίωση της απόδοσης των τεχνικών προσόντων 
• πιο αποτελεσματική μεταφορά τεχνολογίας μεταξύ τομέων και περιφερειών. 
Στην Ευρώπη συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο την ανάγκη και τη σημασία 
που έχει η ενίσχυση της τεχνολογικής βάσης μέσω της συνεργασίας, αφενός σε 
διεθνές επίπεδο και αφετέρου μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Για 
πολλά άτομα στον τομέα της βιομηχανίας και της ανώτερης εκπαίδευσης, το 
COMETT υπήρξε μία από τις πρώτες σημαντικές ευκαιρίες να αναπτύξουν 
τέτοιου είδους συνεργασία σε συστηματική και δομημένη βάση. Το COMETT 
είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία ορισμένων συμπράξεων μακράς διαρκείας 
μεταξύ πανεπιστημιακών και βιομηχανικών εταίρων. Αυτές οι ευκαιρίες 
συνεργασίας και οι συμπράξεις που απορρέουν από αυτές τονίζονται σε όλες 
τις αξιογήσεις του προγράμματος ως θετική και ικανοποιητική πλευρά του. 
Παρά αυτά τα αποτελέσματα αξιολόγησης που είναι, σε γενικές γραμμές, 
θετικά, πρέπει να γίνουν και μερικές κριτικές παρατηρήσεις. Πολλές από τις 
συμπράξεις που δημιουργήθηκαν μέσω του COMETT είχαν δυσκολίες στην 
εκκίνηση, ενώ άλλες αντιμετώπισαν πολλές άλλες δυσκολίες. Ορισμένοι από 
τους λόγους που προκάλεσαν αυτές τις δυσκολίες, όσον αφορά τις 
επιχειρήσεις: 
• εκδήλωση του βασικού ενδιαφέροντος στα βραχυπρόθεσμα προβλήματα και 
λύσεις 
• έλλειψη εξοικείωσης με τις δυνατότητες που προσφέρει το COMETT (και 
άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα) 
• απροθυμία ή έλλειψη προετοιμασίας για συμμετοχή τους στη διαδικασία 
ανάπτυξης σχεδίων κατάρτισης, μέσω της εισροής εμπειρογνωμόνων και της 
υποστήριξης (ένα σχόλιο που συχνά ακούστηκε είναι: "το μόνο που θέλουν 
είναι επιτεύγματα') 
• δεν έχουν συνηθίσει να σκέπτονται και να ενεργούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Η κριτική που αφορά τη συμμετοχή των πανεπιστημίων σε σχέδια συνεργασίας 
με τις επιχειρήσεις αναφέρεται κυρίως στα εξής: 
• είναι πάρα πολύ ακαδημαϊκά, δηλαδή απέχουν πολύ από τις ευθύνες της 
εφαρμογής 
• οι διαδικασίες τους είναι πολύ αργές, και οδηγούν σε παρατεταμένη περίοδο 
ανάπτυξης πριν να υπάρξουν αποτελέσματα 
• δεν είναι αρκετά ευέλικτα. 
Υπενθυμίζεται ότι και τα "πανεπιστήμια" και οι "επιχειρήσεις" πρέπει να εκλαμβάνονται υπό την 
ευρύτερη έννοια. 
82 
Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες τάσεις που βοηθούν στη μείωση των 
προβλημάτων που αφορούν τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης: 
• αυξάνεται η συνειδητοποίηση εκ μέρους των επιχειρήσεων των οφελών και 
των μακροπρόθεσμων πλεονεκτημάτων μιας πιο συστηματικής συνεργασίας 
• οι επιχειρήσεις συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο την ευρύτερη ευθύνη 
τους, οικονομική και κοινωνική, όσον αφορά την αρχική και συνεχή 
εκπαίδευση 
• λόγω των περιορισμένων ή μειωμένων παρεχόμενων κρατικών οικονομικών 
πόρων, τα πανεπιστήμια αρχίζουν να εξετάζουν περισσότερο δραστηριότητες 
που απευθύνονται σε πελάτες. 
To COMETT συνέβαλε στις τάσεις και τις εξελίξεις αυτές, κυρίως 
καταδεικνύοντας ότι: 
• οι πιο επιτυχημένες περιπτώσεις συνεργασίας είναι εκείνες που η συνεργασία 
εκλαμβάνεται ως μέσο επίτευξης συγκεκριμένων στόχων 
• η συνεργασία επιτυγχάνεται καλύτερα όταντα εμπλεκόμενα μέρη συμφωνούν 
ότι η συνεργασία δίνει αποτελέσματα που είναι εμφανώς καλύτερα από εκείνα 
που θα επιτύγχαναν το πανεπιστήμιο ή οι επιχειρήσεις αν εργάζονταν χωριστά 
• η συνεργασία είναι αποτελεσματικός τρόπος συνδυασμού της προσφοράς και 
της ζήτησης σε σύνθετους και καινοφανείς τομείς. 
Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ήταν σημανπκό το επίτευγμα του COMETT να 
αυξήσει στον επιχειρηματικό και ακαδημαϊκό χώρο τη συνειδητοποίηση της 
προστιθέμενης αξίας της συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της 
κατάρτισης. Αυτό αφορά κυρίως χώρες και περιφέρειες όπου οι μηχανισμοί 
ανάλογης συνεργασίας είχαν αναπτυχθεί ελάχιστα. Οι παρεχόμενες 
πληροφορίες δηλώνουν επίσης ότι το αποτέλεσμα αυτό είναι αμετάκλητο, υπό 
την έννοια ότι η μεγάλη πλειονότητα των οργανισμών που εμπλέκονται σε 
ανάλογα συνεργατικά εγχειρήματα σκοπεύουν, παρά τα προβλήματα που 
ανακύπτουν, να συνεχίσουν να συμμετέχουν και στο μέλλον σε ανάλογους 
μηχανισμούς συνεργασίας. 
5.8 Η τομεακή βασική προσέγγιση στο πλαίσιο του COMETT 
Η απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το COMETT II περιέχει σαφή αναφορά 
σχετικά με το τεχνολογικό περιεχόμενο των σχεδίων του COMETT. Αυτό 
εκφράζεται κυρίως ως εξής: "... ενδυνάμωση της κατάρτισης στις ιδιαίτερα 
προηγμένες τεχνολογίες, ...το COMETT II θα διευκολύνει την καινοτομία και τη 
μεταφορά τεχνολογίας...". Ο βασικός μηχανισμός που χρεώθηκε την επίτευξη 
αυτού του στόχου ήταν η συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και πανεπιστημίων 
σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
Παραδόξως ίσως, οι ρητές αναφορές σε τεχνολογικά και τομεακά ζητήματα 
ήταν σπάνιες στην επίσημη τεκμηρίωση του COMETT. Εν πάση περιπτώσει, οι 
παρεχόμενες πληροφορίες δεν παρείχαν ενδείξεις όσον αφορά την τομεακή ή 
τεχνολογική κατεύθυνση που θα έπρεπε να λάβει το πρόγραμμα COMETT: 
Πράγματι, η κύρια επιλογή φάνηκε ότι ήταν κυρίως μία βασική προσέγγιση. 
83 
Λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους του COMETT, μπορούσε να γίνει μία 
στρατηγική επιλογή για να κατευθύνει τις δραστηριότητες που ήταν πιο 
κατάλληλες σε επιμέρους βιομηχανικούς ή οικονομικούς τομείς (μία τομεακή 
προσέγγιση, που εν μέρει ακολουθήθηκε στο πρόγραμμα FORCE) ή σε 
ορισμένους τομείς που έχουν δυνατότητες εφαρμογής σε πολλές διαφορετικές 
οικονομικές καταστάσεις και βιομηχανίες (μία τεχνολογική ή κλαδική 
προσέγγιση, που ακολουθήθηκε επίσης σε πολλές πρωτοβουλίες Ε&Α εντός του 
Προγράμματος Πλαισίου). 
Κατά την έναρξη του COMETT, δεν έγιναν τέτοιες σαφείς επιλογές. Οι 
δραστηριότητες των σχεδίων προορίζονταν είτε για ένα βιομηχανικό τομέα, είτε 
για έναν τεχνολογικό τομέα ή και για τους δύο. Για το σκοπό αυτό αναπτύχθηκε 
ένα υβρίδιο, το σύστημα ειδικής τομεακής ταξινόμησης του COMETT, και έκτοτε 
οι όροι "περιοχή", "πεδίο" ή "τομέας" χρησιμοποιούνται εναλλακτικά όταν 
γίνεται αναφορά στο αντικείμενο κατάρτισης των σχεδίων. 
Ο τομεακός καταμερισμός των εγκεκριμένων σχεδίων αντανακλά σε γενικές 
γραμμές το προφίλ της αίτησης. Ορισμένοι τομείς υπήρξαν, ωστόσο, πιο 
επιτυχημένοι από άλλους, που σχετίζονταν με τις συγκεκριμένες ιδιότητες των 
σχεδίων που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο του τομέα. Ο πίνακας (επόμενη 
σελίδα) παρουσιάζει μία ταξινόμηση των 15 τομέων του COMETT που έλαβαν την 
υψηλότερη χρηματοδότηση επί τρεις περιόδους.8 Όπως μπορεί να παρατηρήσει 
κανείς, υπάρχουν "τεχνολογικά πεδία" και "βιομηχανικοί τομείς". 
α 
Το 1993-1994 δεν περιλαμβάνεται, εφόσον δεν εγκρίθηκαν σημαντικά σχέδια στα Πεδία Α και Γβ, και 
εφόσον δεν είναι δυνατό να ταξινομηθούν τα σχέδια ομαδικών σχημάτων σε συγκεκριμένους τομείς. 
84 
Ταξινόμηση των τομέων του COMETT 
(από πλευράς του όγκου της λαμβανόμενης υποστήριξης) 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 COMETT Ι 
(1987-1989) 
Προηγμένη Παραγωγή και 
Μεταποίηση 
Διαχείριση Καινοτομίας 
Μ ικροηλεκτρονική 
Τεχνολογία Πληροφόρησης 
(γενικά) 
Υλικά 
Μηχανικός Σχεδιασμός και 
Ανάλυση 
Αρχιτεκτονική και 
Περιφερειακός Σχεδιασμός 
Τηλεπικοινωνίες 
Επεξργασία Δεδομένων και 
Πληροφοριών 
Τεχνολογία και Μηχανολογία 
Λογισμικού 
Κατάρτιση (Τεχνολογία και 
Μεθοδολογία) 
Βιοτεχνολογία 
Μηχανολογία Δομικών 
Έργων 
Αγροτικά Προϊόντα 
Υγεία και Ασφάλεια COMETT II 
(1990) 
Κατάρτιση (Τεχνολογία και 
Μεθοδολογία) 
Υλικά 
Υγεία και Ασφάλεια 
Περιβάλλον 
Μηχανικός Σχεδιασμός και 
Ανάλυση 
Τεχνολογία Πληροφόρησης 
(γενικά) 
Διαχείριση Καινοτομίας 
Μ ικροηλεκτρονική 
Βιοτεχνολογία 
Μηχανολογία Δομικών 
Έργων 
Προηγμένη Παραγωγή και 
Μεταποίηση 
Παραγωγή και Μεταποίηση 
(γενικά) 
Τηλεπικοινωνίες 
Αγροτικά Προϊόντα 
Αρχιτεκτονική και 
Περιφερειακός Σχεδιασμός COMETT II 
(1991-1992) 
Προηγμένη Παραγωγή και 
Μεταποίηση 
Περιβάλλον 
Τεχνολογία 
Πληροφόρησης (γενικά) 
Μηχανικός Σχεδιασμός και 
Ανάλυση 
Υλικά 
Τεχνολογία και 
Μηχανολογία Λογισμικού 
Μηχανολογία Δομικών 
Έργων 
Κατάρτιση (Τεχνολογία και 
Μεθοδολογία) 
Τηλεπικοινωνίες 
Αγροτικά Προϊόντα 
Παραγωγή και Μεταποίηση 
(γενικά) 
Αρχιτεκτονική και 
Περιφερειακός Σχεδιασμός 
Διαχείριση Παραγωγής 
Υγεία και Ασφάλεια 
Βιοτεχνολογία 
Είναι σαφές ότι η βασική προσέγγιση είχε ως αποτέλεσμα την επιλογή σχεδίων 
που βασίζονταν κατά κύριο λόγο στην τεχνολογία, παρά σε ένα βιομηχανικό 
τομέα. Αυτό οφείλεται ενδεχομένως στο μεγάλο δυναμισμό που επέδειξαν τα 
πανεπιστήμια και στην έμφαση που δόθηκε στη σύνδεση με προγράμματα 
έρευνας και ανάπτυξης όπως αναφέρεται στην Απόφαση του Συμβουλίου. Οι 
καταμερισμοί του COMETT αποτελούν δείκτη της ποιότητας και της ποσότητας 
της ζήτησης σε μια συγκεκριμένη περιοχή. Οι αριθμοί και οι τάσεις φανερώνουν 
ότι: 
• η ποιότητα του ευρύτερου συνόλου των πιο σημαντικών τομέων δεν 
μεταβλήθηκε σημαντικά με την πάροδο των ετών 
• η ανάγκη προηγμένης βιομηχανικής κατάρτισης που έχει ως αφετηρία το 
σχέδιο μπορεί να παρουσιάζει σημαντικές και ραγδαίες διακυμάνσεις 
85 
• η στρατηγική επιλογών του COMETT βασίζεται σε ένα μεγάλο αριθμό 
κριτηρίων, τα οποία στο σύνολο τους δεν φαίνεται να θέτουν κάποιες 
τομεακές προτεραιότητες. 
Η έλλειψη σαφών δειγμάτων όσον αφορά τις τάσεις (εξαίρεση αποτελεί η 
προώθηση στον τομέα του Περιβάλλοντος και η σχετική σταθερότητα σε 
ορισμένους τομείς) δίνει το σημαντικό μήνυμα ότι οι τρέχουσες τομεακές τάσεις 
όσον αφορά τη ζήτηση προηγμένης κατάρτισης έχουν λίγη, έστω και 
μεσοπρόθεσμη, προφητική αξία για το μέλλον. Επίσης επιβεβαιώνει το γεγονός 
ότι δικαιολογήθηκε απόλυτα η συνετή βασική προσέγγιση του COMETT όσον 
αφορά τις τομεακές προτεραιότητες. Συνεπώς, αποδεικνύεται φρόνιμη η 
απόφαση να τεθεί στη διακριτική ευχέρεια των επιχειρήσεων και των ανώτερων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων να αποφασίσουν από κοινού σχετικά με τα αντικείμενα 
της συνεργασίας τους, παρά να τεθούν "περιοχές-στόχοΓ, πράγμα που 
συνέβαλε επίσης στην επιτυχία και συνεχή καινοτομία. 
Συμπληρωματικά, πρέπει να μνημονευτούν ορισμένες εξειδικευτικές 
πρωτοβουλίες. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας των "Θετικών Ενεργειών" του 
1991-1992, χορηγήθηκε χρηματοδότηση για ορισμένες τομεακές έρευνες 
σχεδίων του COMETT, καθώς και για ορισμένα πειραματικά εργαστήρια. Αυτά 
συνέβαλαν αποφασιστικά στην κατανόηση των τομεακών συστημάτων στο 
πλαίσιο του COMETT.9 Μια άλλη απόφαση που έχει ως αφετηρία τους τομείς 
υπήρξε η τοποθέτηση προτεραιοτήτων όσον αφορά τις τομεακές ΣΠΕΚ στην 
Πρόσκληση Υποβολής Αιτήσεων του 1992, κύριο μέλημα της οποίας υπήρξε η 
διασφάλιση ευρύτερης τομεακής κάλυψης του COMETT σε επίπεδο τομεακών 
ΣΠΕΚ. Τέλος, σε όλη τη διάρκεια διαχείρισης του προγράμματος δόθηκε 
ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση των δραστηριοτήτων του COMETT με άλλα 
ευρωπαϊκά προγράμματα, ιδίως πρωτοβουλίες Ε&Α, οι οποίες μερικές φορές 
έλαβαν τη μορφή προσυμφωνημένης δράσης. 
9 
Μια σύνθεση των ερευνών καθώς και περαιτέρω τομεακές πληροφορίες παρέχονται στην έκθεση "Το 
COMETT από τομεακή σκοπιά". 
86 
Πίνακας 4. Κατανομή της ζητούμενης ενίσχυσης ανά Πεδίο και Έτος (σε 1.000 ECU) 
Πεδίο 
Α 
Βα 
Ββ 
Βγ 
Γα 
Γβ 
Γγ 
Δ 
Σύνολο 1990 
82.413 
103.429 
8.093 
8.669 
19.204 
286.638 
17.607 
2.976 
529.029 1991 
-
51.413 
-
3.361 
17.496 
-
-
1.570 
73.840 1992 
18.973 
101.765 
-
9.849 
24.000 
89.163 
-
-
244.150 1993 
-
128.538 
-
7.705 
35.840 
-
-
6.279 
178.362 1994 
-
128.365 
-
5.855 
24.919 
-
-
3.715 
162.854 Σύνολο 
101.386 
513.510 
8.093 
35.439 
121.859 
375.801 
17.607 
14.540 
1.188.235 
Πίνακας 5. Κατανομή κονδυλίων ανά Πεδίο και Έτος (σε 1.000 ECU) 
Πεδίο 
Α 
Βα 
Ββ 
Βγ 
Γα 
Γβ 
Γγ 
Δ 
Σύνολο 1990 
21.605 
10.148 
99 
613 
2.123 
35.591 
14.770 
95 
85.044 1991 
-
14.279 
-
907 
6.212 
-
-
248 
21.646 1992 
7.607 
17.708 
-
946 
7.119 
23.288 
-
-
56.668 1993 
-
18.491 
-
1.680 
5.161 
-
-
3.461 
28.793 1994 
-
18.954 
-
1.762 
6.282 
-
-
2.722 
29.720 Σύνολο 
29.212 
79.580 
99 
5.908 
26.897 
58.879 
14.770 
6.526 
221.871 
Σημειώσεις: 
(1) Τα ποσά αυτά βασίζονται στην κατάσταση που επικρατούσε κατά το στάδιο της σύμβασης. 
(2) Όσον αφορά πολυετή σχέδια (Α, Γβ, Γγ), τα ποσά που εμφανίζονται αναφέρονται στο έτος κατά το 
οποίο εγκρίθηκε το σχέδιο στην πραγματικότητα, τα κονδύλια κατανεμήθηκαν σε όλα τα έτη του 
σχεδίου. 
(3) Λόγω σφαλμάτων που έγιναν κατά τη στρογγυλοποίηση των αριθμών, υπάρχουν μερικές μονοψήφιες 
διαφορές με τα σύνολα των Πινάκων 7 και 8. 
87 
6. Συμπεράσματα και κύρια πορίσματα 
6.1 Πραγμάτωση της Απόφασης του Συμβουλίου 
Πρωταρχικό συμπέρασμα αυτής της τελικής αξιολόγησης του COMETT II πρέπει 
να είναι η απλή δήλωση ότι το πρόγραμμα σημείωσε εξαιρετική επιτυχία. Αυτό 
δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν περιοχές που απαιτούν κάποια επανεξέταση και 
αλλαγή. Ωστόσο, ικανοποιήθηκαν οι σημαντικότερες στρατηγικές απαιτήσεις 
της Απόφασης του Συμβουλίου που θέσπισε το COMETT II. 
To COMETT II βελτίωσε τη συμβολή της προηγμένης τεχνολογικής κατάρτισης 
στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας με: 
• την ανάπτυξη τοπικών και περιφερειακών διασυνδέσεων μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, και τη δημιουργία διασυνδέσεων σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο 
• τη βελτίωση της ποιότητας των μαθημάτων και τη διεύρυνση του 
ακροατηρίου τους 
• την προαγωγή, ανάπτυξη και αποδοχή της εμπειρικής διδασκαλίας που 
συνδέεται με τις τοποθετήσεις σπουδαστών από την ανώτερη εκπαίδευση στη 
βιομηχανία 
που όλα μαζί προωθούν την οικονομική και κοινωνική συνοχή στην Ευρώπη. 
To COMETT II προώθησε την από κοινού ανάπτυξη και τη βέλτιστη χρήση της 
κατάρτισης με: 
• την ένταξη της βιομηχανίας στην κοινή ανάπτυξη μαθημάτων 
• τη βελτιωμένη χρησιμοποίηση της τεχνολογικής εκπαίδευσης και κατάρτισης 
ως αναπόσπαστου μέρους της διαδικασίας μεταφοράς τεχνολογίας 
• τη βελτίωση που επιτεύχθηκε όσον αφορά τη σπουδαιότητα και την ευκολία 
προσέγγισης της κατάρτισης. 
To COMETT II παρέμεινε προσκολλημένο και σεβάστηκε την αρχή των ίσων 
ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών μέσω των σχεδίων που υποστήριξε. 
Σημαντική και άμεση υπήρξε η συμβολή του COMETT II στις ανάγκες των MME 
μέσω: 
• της προσφοράς, κυρίως μέσω των ΣΠΕΚ, ενός πλαισίου για τη βελτίωση των 
επιχειρηματικών συνδέσεων, την αύξηση των δυνατοτήτων μεταφοράς 
τεχνολογίας και τη διεύρυνση του ευρωπαϊκού τους ορίζοντα 
• δραστηριοτήτων τοποθετήσεων σπουδαστών που επιτάχυναν την τεχνική και 
οικονομική τους ανάπτυξη και την ένταξη τους στην ευρύτερη ευρωπαϊκή 
αγορά 
• μαθημάτων και υλικών κατάρτισης που βελτίωσαν την ανάπτυξη και 
διαχείριση των τεχνικών τους δεξιοτήτων. 
Το COMETT II παρείχε σημαντική ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία μέσω: 
• της ανάπτυξης του και στις περισσότερες περιπτώσεις μέσω της 
συγκρότησης διεθνών δικτύων προορισμένων να βελτιώσουν τη συνεργασία 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
87/> 
• της σημαντικής συμβολής του στη διεθνοποίηση των δραστηριοτήτων των 
τοποθετήσεων 
• της ευρωπαϊκής διάστασης των δραστηριοτήτων κατάρτισης που υποστήριξε 
• του σημαντικού, από οικονομική και κοινωνική άποψη, ενοποιητικού και 
συνεκτικού του αποτελέσματος για την ευρωπαϊκή κατάρτιση στον τομέα της 
ανώτερης εκπαίδευσης και της προηγμένης τεχνολογίας. 
6.2 Μελλοντική στρατηγική ανάπτυξη 
Μολονότι το COMETT II σημείωσε αναμφισβήτητη επιτυχία, υπάρχουν ορισμένες 
προσεγγίσεις, τομείς και δραστηριότητες, που θα πρέπει να τις αναπτύξουν 
περαιτέρω ανάλογες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, βασιζόμενες στην εμπειρία που 
αποκτήθηκε κατά τα τελευταία 5 χρόνια: 
• Η μετάβαση από την κατάρτιση στη διδασκαλία είναι ένα θέμα που 
αντιμετωπίστηκε στο COMETT II και γενικότερα από τον τομέα της 
βιομηχανικής κατάρτισης. Η προαγωγή "Πνεύματος Μάθησης" και κινήσεις 
προς τον "Οργανισμό Μάθησης" θέτουν μεγαλύτερη έμφαση στη διαδικασία 
μάθησης ατόμων και ομάδων. Επιβάλλεται να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή σε 
ζητήματα όπως η ικανότητα μάθησης, η ύπαρξη κινήτρων και η οργάνωση 
της εργασίας. Συνεπώς, η σοβαρή, στρατηγική μεταστροφή πρέπει να 
αντικατοπτρίζεται απολύτως στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες εκπαίδευσης και 
κατάρτισης. Απαιτείται επίσης κατάρτιση νέου τύπου για τους εκπαιδευτές. 
• Η μεταστροφή που θέτει ως επίκεντρο τη μάθηση σε σχέση με την 
κατάρτιση, συνδέεται στενά με την κίνηση που συναντάται σε ορισμένα 
σχέδια του COMETT II να τεθούν τα καθαρά τεχνικά στοιχεία που αφορούν τη 
διδασκαλία σε μία ευρύτερη στρατηγική πρόσκτησης δεξιοτήτων. Στην 
περίπτωση αυτή, υπήρξε ενασχόληση με θέματα όπως η κατάρτιση που έχει 
ως αφετηρία το σχέδιο, πολυκλαδικές ειδικότητες, βασικές ειδικότητες και 
μεμονωμένα άτομα, ομάδες και επιχειρήσεις. Η προσέγγιση αυτή αξίζει να 
αναπτυχθεί περαιτέρω. 
• Το COMETT II πραγματοποίησε άλματα σχεδόν στη βελτίωση και διασφάλιση 
της ποιότητας ως προς την παροχή μαθημάτων και υλικών. Είναι σημαντικό 
να ενισχυθεί η πρόοδος αυτή. Απαιτείται να ενσωματωθεί μία Προσέγγιση 
Ολικής Ποιότητας στο λειτουργικό οικοδόμημα των πρωτοβουλιών 
εκπαίδευσης και κατάρτισης. Εξάλλου, αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο για τις 
κινήσεις που αποσκοπούν στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού "πνεύματος 
μάθησης". 
• Η ανάπτυξη συνεχούς τεχνολογικής κατάρτισης που απετέλεσε βασικό 
στοιχείο της μεταφοράς τεχνολογίας από τα πανεπιστήμια στη βιομηχανία 
υπήρξε βασικής σημασίας όσον αφορά τις βελτιώσεις που επέφερε το COMETT 
στη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Η εμπειρία του 
COMETT κατέδειξε τα πλεονεκτήματα που θα κερδίσει ένα ίδρυμα που θα είναι 
σε θέση να πραγματοποιήσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στον τομέα της 
μεταφοράς τεχνολογίας, που θα κλιμακώνεται από την παροχή συμβουλών 
και τα σύντομα εργαστήρια μέχρι τη μείζονος σημασίας συμβατική έρευνα και 
τις κοινοπρακτικές εταιρίες. Αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση μπορεί ακόμη 
να θεωρηθεί μετακίνηση από την "απλή κατάρτιση" στην ανάπτυξη ενός 
"Οργανισμού Μάθησης". 
88 
• Η ευρωπαϊκή διάσταση έγινε συχνά αντιληπτή ως η πιο σημαντική 
προστιθέμενη αξία του προγράμματος COMETT, αποφέροντας συχνά πολλά 
έμμεσα οφέλη στους συμμετέχοντες. Το στοιχείο αυτό πρέπει να 
διαφυλαχθεί και να ενδυναμωθεί μέσω της πιο διαρθρωμένης συνεργασίας 
στα διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα. 
• Σημαντικό είναι να προστατευθούμε απέναντι σε "μόδες και συρμούς" στον 
τομέα της κατάρτισης εκείνο που προωθείται μερικές φορές από μικρές 
ομάδες, δεν είναι κατανάγκην εκείνο που χρειάζεται η Ευρώπη. 
6.3 Μελλοντική λειτουργική ανάπτυξη 
Οι ΣΠΕΚ του COMETT ονομάστηκαν η "ραχοκοκαλιά" του προγράμματος και 
βασικός παράγοντας της επιτυχίας του. Το COMETT II κατέδειξε μία σειρά 
λειτουργικών προβλημάτων: 
• Η εμπειρία του COMETT II κατέδειξε τη σημασία που έχει να απαιτείται εκ 
μέρους κόμβων δικτύων να λαμβάνουν αμέσως νομικό χαρακτήρα. Αυτό 
προϋποθέτει πιο σταθερό δίκτυο με καλύτερες προοπτικές ανάπτυξης. 
• Η θεσμική τοποθέτηση του δικτύου είναι βασική για την επιτυχία του. Οι 
αρχικές συζητήσεις σχετικά με έναν ενδεδειγμένο χώρο αποσαφηνίζουν τις 
προσδοκίες που έχουν οι διάφοροι ενεχόμενοι παράγοντες από το δίκτυο. 
• Πρέπει να αναγνωριστούν η ιδιαίτερη αξία και τα πλεονεκτήματα των 
περιφερειακών (και ευρωπαϊκών) ΣΠΕΚ, ούτως ώστε κάθε τύπος σύμπραξης 
να είναι σε θέση να βελτιστοποιήσει τη συμβολή του στο ευρωπαϊκό δίκτυο. 
Η κινητικότητα των σπουδαστών που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του COMETT 
σημείωσε ιδιαίτερη επιτυχία στην επίτευξη των στόχων της, ιδίως όσον αφορά 
τη συμμετοχή των επιχειρήσεων και των MME. 
• Το "δίκτυο καλής πρακτικής", το οποίο συστάθηκε, μπορεί να βοηθήσει 
άλλες πρωτοβουλίες που δεν είχαν ανάλογη επιτυχία όσον αφορά τις 
βιομηχανικές τοποθετήσεις. 
• Λόγω της τρέχουσας βαθειάς γνώσης που απέκτησε το COMETT όσον αφορά 
τους μηχανισμούς λειτουργίας της κινητικότητας των σπουδαστών, ενδέχεται 
να τεθούν νέες απαιτήσεις ανάπτυξης μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
όσον αφορά τη δραστηριότητα κινητικότητας. 
• Ο ι τοποθετήσεις προσωπικού υπήρξαν ιδιαίτερα ικανοποιητικές σε ορισμένες 
χώρες, και αυτή η θετική εμπειρία μπορεί να τροφοδοτήσει νέες ανταλλαγές. 
Το COMETT II ανέπτυξε πολλές χιλιάδες μαθημάτων κατάρτισης και μία 
εντυπωσιακή ποσότητα υλικών τέθηκε στη διάθεση των ενδιαφερομένων. Η 
βελτίωση της ποιότητας στον τομέα της κατάρτισης αυτής σχολιάζεται τακτικά. 
• Είναι σημαντικό να αποκτήσουν πολλοί περισσότεροι οργανισμοί και άτομα 
πρόσβαση στους πόρους αυτούς η προώθηση στην αγορά και η διάδοση των 
υλικών θα πρέπει να αποκτήσει στο μέλλον πολύ καλύτερο προφίλ. 
• Τα προγράμματα πρέπει να αντανακλούν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να 
συμβάλουν στην ανάπτυξη του "Οργανισμού Μάθησης", κυρίως αφήνοντας 
περιθώριο για επιτόπου και άμεση κατάρτιση, κατάρτιση που βασίζεται στο 
σχέδιο, μηχανολογία πωλήσεων των προμηθευτών κατάρτισης κλπ. 
• Πρέπει να αναπτυχθούν περισσότερες επαγγελματικές διασυνδέσεις όσον 
αφορά εκπαιδευτές που προέρχονται από το πανεπιστήμιο και έχουν 
αλληλεπίδραση με τη βιομηχανία. Αυτό ενδεχομένως συνεπάγεται 
89 
κοινοπρακτικές εταιρίες μεταξύ πανεπιστημίων και επαγγελματιών συμβούλων 
κατάρτισης ή στενότερη σύνδεση με μονάδες μεταφοράς τεχνολογίας. 
6.4 Πραγμάτωση του σχεδίου 
Το COMETT II παρείχε ορισμένα πολύτιμα διδάγματα όσον αφορά τη διαχείριση 
των σχεδίων. Σ' αυτά κυρίως περιλαμβάνονται: 
• είναι απαραίτητη η ανάλυση των ενδεδειγμένων αναγκών πριν από την πλήρη 
παρουσίαση του σχεδίου 
• είναι αναγκαία η επαρκής προετοιμασία και σχεδιασμός του σχεδίου πρέπει, 
ιδίως, να επιδιωχθεί πλήρης και από κοινού κατανόηση των στόχων του 
σχεδίου 
• πρέπει να αναγνωριστούν οι εγγενείς κίνδυνοι των διακρατικών σχεδίων 
εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να υπάρχουν σχέδια αντιμετώπισης της 
ζημίας που προκαλείται από τη μετακίνηση του προσωπικού του σχεδίου ή 
από την απώλεια ενός εταίρου 
• ιδιαίτερα σημαντική είναι η καλύτερη συνειδητοποίηση των πραγματικών, και 
συχνά υποτιμημένων, δαπανών των "ευρωπαϊκών γενικών εξόδων". 
Η συνειδητοποίηση αυτών και άλλων συναφών θεμάτων θα συμβάλει στη 
βελτίωση της ποιότητας των συνεργατικών σχεδίων κατάρτισης και των 
αποτελεσμάτων τους. 
89 a 
Παράρτημα 1. Στατιστική επισκόπηση 
Πρόκειται απλώς για μία επιλογή από τα πολλά διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία. Περισσότερες λεπτομέρειες 
υπάρχουν στις διάφορες εκθέσεις που εκπονήθηκαν (βλέπε Παράρτημα 3). Η συνοπτική επισκόπηση του 
COMETT ανά χώρα (Παράρτημα 2) περιλαμβάνει επίσης ένα σύντομο πίνακα ανά χώρα. 
Πίνακας 1. Κατανομή των υποβληθέντων σχεδίων ανά Πεδίο και Έτος 
Πεδίο 
Α 
Βα 
Ββ 
Βγ 
Γα 
Γβ 
Γγ 
Δ 
Σύνολο 1990 
366 
351 
99 
138 
328 
726 
32 
342 
2382 1991 
-
148 
-
55 
131 
-
-
88 
422 1992 
114 
194 
-
89 
182 
293 
-
-
872 1993 
-
181 
-
96 
194 
-
-
146 
617 1994 
-
176 
-
95 
182 
-
-
144 
597 Σύνολο 
480 
1050 
99 
473 
1017 
1019 
32 
720 
4890 
Σημειώσεις1 
(1) Η σημασία των Πεδίων: βλέπε την "Ορολογία του COMETT" στην αρχή της παρούσας έκθεσης, καθώς και 
τα Κεφάλαια 2 έως 4. Το Πεδίο Δ περιλαμβάνει "προπαρασκευαστικές επισκέψεις" το 1990-1991, κάποιες 
Θετικές Ενέργειες το 1992 και συμπληρωματική υποστήριξη για τις ΣΠΕΚ το 1993-1994. 
(2) Από το 1991 και εξής, στο πλαίσιο των Πεδίων Βα, Βγ, Γα, μπορούσαν να υποβληθούν αιτήσεις μόνον από 
τις ΣΠΕΚ (που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του Πεδίου Α το 1990 ή το 1992) - βλέπε το "σύστημα Pool" που 
περιγράφεται στο Κεφάλαιο 1. 
Από το 1993 και εξής, τα συμπληρωματικά μέτρα που αναφέρονται στο Πεδίο Δ προορίζονταν για τις ΣΠΕΚ 
που εγκρίθηκαν το 1990 στο πλαίσιο του Πεδίου Α. 
(3) Η έννοια "σχέδιο" δεν είναι ταυτόσημη για όλα τα σχέδια και όλα τα έτη. Ιδιαίτερα τα σχέδια οργανωμένων 
σχημάτων - Pool (Πεδία Βα, Βγ, Γα από το 1991 και εξής) περιλαμβάνουν ορισμένα υπο-σχέδια. 
(4) Οι 32 αιτήσεις που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο του Πεδίου Γγ ήταν επαναλήψεις σχεδίων που είχαν 
υποβληθεί στο πλαίσιο του Πεδίου Γβ και είχαν περιληφθεί σε επίλεκτο κατάλογο ως δυνητικά δοκιμαστικά 
σχέδια. 
1Οι σημειώσεις αυτές ισχύουν επίσης για πολλούς από τους άλλους πίνακες. 
89 b 
Πίνακας 2. Κατανομή εγκεκριμένων σχεδίων ανά Πεδίο και Έτος 
Πεδίο 
Α 
Βα 
Ββ 
Βγ 
Γα 
Γβ 
Γγ 
Δ 
Σύνολο 1990 
158 
246 
13 
66 
123 
191 
30 
49 
876 1991 
-
148 
-
54 
130 
-
-
88 
420 1992 
49 
172 
-
67 
154 
113 
-
-
555 1993 
-
177 
-
86 
188 
-
-
146 
597 1994 
-
175 
-
92 
179 
-
-
141 
587 Σύνολο 
207 
918 
13 
365 
774 
304 
30 
424 
3035 
Σημειώσεις: 
( 1 ) Μολονότι εγκρίθηκαν οι περισσότερες αιτήσεις που αφορούσαν σχέδια ομαδικών σχημάτων, σε γενικές 
γραμμές το σχέδιο εγκρίθηκε μόνον εν μέρει. 
(2) Ο πίνακας αντικατοπτρίζει την κατάσταση κατά τη στιγμή της απόφασης. Ακολούθησαν 
διαπραγματεύσεις συμβάσεων και ορισμένα σχέδια τελικά ξεκίνησαν μερικά σχέδια σταμάτησαν επίσης 
λίγο αργότερα. 
Πίνακας 3. Εξέλιξη της ζήτησης και της χορήγησης 
τοποθετήσεων (Βα) και ανταλλαγών (Βγ) 
Ζήτηση 
Τοποθετή­
σεις σπου­
δαστών 
Ανταλλα­
γές προσω­
πικού 1990 
16.130 
420 1991 
14.558 
215 1992 
26.525 
512 1993 
31.820 
427 1994 
33.744 
327 Σύνολο 
122.777 
1.901 
Χορήγηση 
Τοποθετή­
σεις σπου­
δαστών 
Ανταλλα­
γές προσω­
πικού 3.777 
95 5.272 
124 6.926 
140 7.725 
228 7.940 
252 31.640 
839 
Σημείωση: 
Ο αριθμός των σπουδαστών που έλαβαν τοποθέτηση υπήρξε στην πραγματικότητα κάπως μεγαλύτερος από 
τον εγκεκριμένο (βλέπε Κεφάλαιο 4). 
89 c 
Πίνακας 6. Κατανομή εγκεκριμένων σχεδίων ανά Χώρα και Έτος 
Χώρα 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Δανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ελλάδα 
Ιταλία 
Ιρλανδία 
Λουξεμ­
βούργο 
Ολλανδία 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
Σύνολο ΕΚ 
Αυστρία 
Ελβετία 
Λιχτενστάϊν 
Ισλανδία 
Νορβηγία 
Σουηδία 
Φινλανδία 
Σύνολο 
ΕΖΕΣ 
Σύνολο 1990 
49 
88 
24 
61 
166 
63 
76 
47 
4 
49 
38 
128 
793 
23 
5 
-
2 
6 
28 
20 
84 
877 1991 
17 
43 
11 
30 
63 
25 
37 
16 
-
21 
25 
61 
349 
16 
-
-
3 
-
14 
19 
52 
401 1992 
19 
77 
12 
47 
80 
29 
48 
18 
1 
23 
30 
71 
455 
17 
23 
2 
4 
20 
17 
17 
100 
555 1993 
16 
76 
15 
55 
91 
34 
63 
18 
-
24 
34 
78 
504 
18 
13 
2 
4 
16 
20 
20 
93 
597 1994 
15 
71 
14 
57 
88 
31 
61 
17 
3 
22 
34 
84 
497 
19 
12 
1 
4 
16 
20 
20 
92 
589 Σύνολο 
116 
355 
76 
250 
488 
182 
285 
116 
8 
139 
161 
422 
2.598 
93 
53 
5 
17 
58 
99 
96 
421 
3.019 
Σημειώσεις: 
(1) Χρησιμοποιήθηκε η συντομογραφία "ΕΚ" (Ευρωπαϊκή Κοινότητα), εφόσον αυτή ήταν η επίσημη 
ονομασία κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια του COMETT II. 
(2) Διατηρήθηκε η διάκριση μεταξύ ΕΚ και ΕΖΕΣ όπως συνέβη κατά την έναρξη του προγράμματος 
(1990). 
(3) Οι χώρες αναφέρονται βάσει της έδρας του κύριου αναδόχου κατά το στάδιο της σύμβασης. 
Υπενθυμίζεται, ωστόσο, ότι τα σχέδια του COMETT έχουν διακρατικό χαρακτήρα και ότι ένα τυπικό 
σχέδιο του COMETT συνεπάγεται διαφορετικούς εταίρους από 3 έως 6 χώρες. 
89 d 
Πίνακας 7. Κατανομή κονδυλίων ανά Χώρα και Έτος (σε 1.000 ECU) 
Χώρα 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Δανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ελλάδα 
Ιταλία 
Ιρλανδία 
Λουξεμ­
βούργο 
Ολλανδία 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
Σύνολο ΕΚ 
Αυστρία 
Ελβετία 
Λιχτενστάϊν 
Ισλανδία 
Νορβηγία 
Σουηδία 
Φινλανδία 
Σύνολο 
ΕΖΕΣ 
Σύνολο 1990 
4.374 
10.228 
2.843 
6.188 
13.743 
5.478 
8.414 
3.633 
1.035 
5.490 
3.344 
12.826 
77.596 
1.196 
572 
-
179 
1.107 
2.558 
1.836 
7.448 
85.044 1991 
898 
2.498 
742 
1.932 
3.250 
1.271 
1.874 
1.136 
-
1.058 
962 
3.748 
19.369 
719 
-
-
42 
-
861 
656 
2.278 
21.647 1992 
1.985 
7.421 
1.341 
4.325 
7.681 
3.031 
4.746 
2.280 
150 
2.765 
2.063 
7.979 
45.677 
2.069 
2.599 
350 
310 
1.680 
2.354 
1.629 
10.991 
56.668 1993 
926 
3.851 
718 
2.379 
4.383 
1.861 
2.671 
1.016 
-
1.435 
1.196 
4.294 
24.730 
828 
858 
72 
108 
542 
817 
837 
4.062 
28.792 1994 
1.085 
4.035 
761 
2.497 
4.389 
1.862 
2.717 
1.213 
170 
1.487 
1.515 
4.162 
25.893 
896 
682 
10 
93 
631 
704 
811 
3.827 
29.720 Σύνολο 
9.178 
28.032 
6.405 
17.321 
33.445 
13.503 
20.422 
9.278 
1.355 
12.235 
9.081 
33.009 
193.265 
5.708 
4.711 
432 
732 
3.960 
7.295 
5.768 
28.606 
221.871 
89 
Πίνακας 8. Κατανομή κονδυλίων ανά Χώρα και Πεδίο (σε 1.000 ECU) 
Πεδίο 
Χώρα 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Δανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ελλάδα 
Ιταλία 
Ιρλανδία 
Λουξεμ­
βούργο 
Ολλανδία 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
Σύνολο ΕΚ 
Αυστρία 
Ελβετία 
Λιχτενστάϊν 
Ισλανδία 
Νορβηγία 
Σουηδία 
Φινλανδία 
Σύνολο 
ΕΖΕΣ 
Σύνολο Α 
1.035 
3.937 
675 
2.505 
4.265 
1.890 
2.753 
690 
120 
1.455 
1.350 
3.860 
24.535 
735 
1.130 
150 
159 
930 
888 
685 
4.677 
29.212 Βα/Ββ/Βγ 
2.817 
11.504 
2.315 
7.510 
13.083 
5.621 
7.496 
3.605 
105 
3.804 
3.687 
14.036 
75.584 
2.624 
1.321 
52 
210 
1.187 
2.357 
2.251 
10.003 
85.587 Γα 
1.410 
3.089 
595 
2.088 
3.995 
1.603 
2.575 
1.262 
45 
1.685 
1.195 
3.347 
22.889 
826 
867 
30 
70 
477 
998 
740 
4.008 
26.897 Γβ/Γγ 
3.745 
8.719 
2 645 
4.633 
10.968 
4.089 
7.015 
3.518 
1.065 
4.963 
2.470 
10.679 
64.509 
1.336 
1.390 
200 
240 
1.318 
2.811 
1.845 
9.140 
73.649 Δ 
172 
784 
174 
584 
1.134 
300 
583 
204 
20 
328 
379 
1.087 
5.748 
187 
2 
-
53 
47 
241 
248 
778 
6.527 Σύνολο 
9.178 
28.032 
6.405 
17.321 
33.445 
13.504 
20.422 
9.279 
1.355 
12.235 
9.081 
33.009 
193.265 
5.708 
4.711 
432 
732 
3.959 
7.295 
5.768 
28.606 
221.871 
90 
Παράρτημα 2. Συνοπτική επισκόπηση ανά χώρα 
Οι σελίδες που ακολουθούν περιέχουν μία συνοπτική επισκόπηση του COMETT για κάθε μία από τις 
συμμετέχουσες χώρες. Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στις Εθνικές Αξιολογήσεις του COMETT, καθώς 
και στα "εθνικά διαγράμματα χαρακτηριστικών"και τα "περιφερειακά διαγράμματα χαρακτηριστικών", τα οποία 
προετοψάστηκαν ως μέρος της δραστηριότητας παρακολούθησης. Η σειρά των χωρών είναι η ίδια με εκείνη 
που υπάρχει στις στατιστικές του Παραρτήματος 1. 
ΒΕΛΓΙΟ 
Πληθυσμός 10,02 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 328,4, ΑΕΠ/κστά κεφαλήν: 16,2 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΒΕΛΓΙΟΥ (1990-94)1 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 3 1.035,000 
Τομεακές 4 
Σπουδαστές 1.030 2.530,580 
Υπότροφοι 45 286.340 
Μαθήματα 137 1.409,500 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 12 2.765,000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 2 980.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 12 171.558 
ΣΥΝΟΛΟ 9.177,978 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Δεν υπάρχει ειδική νομοθεσία όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Η 
θεσμοθετημένη αποκέντρωση που ισχύει αναθέτει στις περιφέρειες, και όχι στην κεντρική κυβέρνηση, τον 
κύριο ρόλο ως προς την ενασχόληση με ανάλογα ζητήματα. Επίσης δίνει αφορμή για ουσιαστικές 
ανισότητες μεταξύ της ισχύουσας νομοθεσίας και των παρεχόμενων ευκαιριών σε όλες τις περιφέρειες. 
• Τα προγράμματα και οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν: (1) όσα προηγουμένως διαχειριζόταν το 
Ινστιτούτο για την ενθάρρυνση της Επιστημονικής Έρευνας στη Βιομηχανία και τη Γεωργία, ένα από τα 
οποία παρέχει 50% υποστήριξη για την εφαρμοσμένη έρευνα στον τομέα της βιομηχανίας, η οποία συχνά 
συμπεριλαμβάνει ακαδημαϊκή συμμετοχή, (2) την εργασία του Ιδρύματος Πανεπιστημίων-Επιχειρήσεων, 
(3) η συνεχιζόμενη κατάρτιση που παρέχεται από τα Ινστιτούτα Μηχανικών, (4) ερευνητική εργασία των 
11 Κοινών Ερευνητικών Κέντρων, τα οποία χρηματοδοτούνται εν μέρει από τις επιχειρήσεις και συνδέονται 
στενά με τα πανεπιστήμια, (5) το Εθνικό Συμβούλιο Επιστημονικής Πολιτικής το οποίο έχει μέλη από το 
1Οι σειρές σ' αυτόν τον πίνακα (και στους ανάλογους πίνακες των άλλων χωρών) αναφέρονται στα 
ακόλουθα Πεδία: 
ΣΠΕΚ: Πεδίο Α 
Σπουδαστές: Πεδία Βα+Ββ 
Υπότροφοι: Πεδίο Βγ 
Μαθήματα: Μαθήματα που 
υποστηρίζονται στο πλαίσιο του Πεδίου Γα Κοινά σχέδια κατάρτισης: Πεδίο Γβ 
(περιλαμβάνει μαθήματα και υλικά κατάρτισης) 
Δοκιμαστικά σχέδια: Πεδίο Γγ 
(περιλαμβάνει μαθήματα και υλικά κατάρτισης) 
Συμπληρωματικά μέτρα: Πεδίο Δ 
91 
χώρο των πανεπιστημίων και των επιχειρήσεων, (6) τα προγράμματα προώθησης της τεχνολογίας 
μεμονωμένων περιφερειών. 
• Το πανεπιστημιακό διδακτικό προσωπικό έχει τη δυνατότητα να ασχοληθεί με εξωτερική παροχή 
συμβουλών κατά το 20% του χρόνου του. Δεν υπάρχει ανάλογη πρόβλεψη στην τριτοβάθμια εκπαίδευση 
εκτός των πανεπιστημίων. Η φλαμανδική νομοθεσία προβλέπει τη χρηματοδότηση της συνεχούς 
κατάρτισης ως βασική δραστηριότητα. Κάθε πανεπιστήμιο διαθέτει τη δική του, συνήθως εσωτερική, 
βιομηχανική διασύνδεση η οποία αναπτύσσεται με σκοπό να ικανοποιήσει συγκεκριμένες ανάγκες. 
Συστηματοποιημένες βιομηχανικές τοποθετήσεις δεν είναι συνήθεις στα πανεπιστημιακά μαθήματα, όμως 
αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία στην εξωπανεπιστημιακή ανώτερη εκπαίδευση. 
• Οι Βιομηχανικές Ενώσεις αποτελούν το επίκεντρο της δραστηριότητας όσον αφορά τα μαθήματα 
επαγγελματικής κατάρτισης. Όμως, εκτός από τον τομέα της μηχανολογίας, υπάρχει μικρή εστίαση στην 
ανώτερη εκπαίδευση. Παρατηρείται κάποια εκπροσώπηση των επιχειρήσεων στα συμβούλια των ανώτερων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Συνηθισμένο είναι το φαινόμενο να διδάσκει προσωπικό επιχειρήσεων σε 
ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, κυρίως εξωπανεπιστημιακά. Οι μεγαλύτερες εταιρίες έχουν προσωπικό 
που λειτουργεί ως σύνδεσμος με τα πανεπιστήμια, κυρίως στον τομέα της έρευνας. Η βιομηχανία παρέχει 
περίπου το 10% του ερευνητικού προϋπολογισμού των πανεπιστημίων. 
2. Εθνική ΑνάπτυΕπ του COMETT 
• Το υψηλό επίπεδο συμμετοχής που υπήρχε στο COMETT Ι σημείωσε πτώση, από το 10% στο 3%, κατά το 
χρονικό διάστημα 1993/94. Μειώθηκε επίσης και η βιομηχανική συμμετοχή. Μέχρι πρόσφατα, τα 
γαλλόφωνα πανεπιστήμια δεν έπαιρναν πλήρως μέρος στο πρόγραμμα, με μία μόνο περιφερειακή ΣΠΕΚ, 
που περιοριζόταν στην περιφέρεια της Λιέγης, και στις δραστηριότητες τοποθετήσεων σπουδαστών. Η 
νέα ΣΠΕΚ "Βαλλονία-Βρυξέλλες" υπόσχεται μεγαλύτερη ένταξη των εταίρων στις δραστηριότητες του 
COMETT. Οι τομεακές ΣΠΕΚ εκπροσωπούνται ικανοποιητικά, ιδιαίτερα στη φλαμανδική περιφέρεια. Μικρή 
είναι η οικονομική υποστήριξη που λαμβάνουν οι ΣΠΕΚ από τις κρατικές αρχές. Καλό ήταν το επίπεδο του 
διακρατικού χαρακτήρα των σχεδίων. 
3. Δικτύωση 
• Οι επιχειρήσεις και οι σπουδαστές που ερωτήθηκαν, όσον αφορά το περιφερειακό γαλλόφωνο δίκτυο 
ΣΠΕΚ, φάνηκαν κάπως αρνητικοί σχετικά με την προστιθέμενη αξία. Μόνον το 9% των επιχειρήσεων ήταν 
θετικές σε δραστηριότητες που αφορούν την ανάλυση των αναγκών κατάρτισης, ενώ το 35% ήταν 
αρνητικές. Περίπου το 24% διατύπωσε την άποψη ότι οι ΣΠΕΚ βοηθούν στη διαβίβαση των αναγκών 
κατάρτισης στους εκπαιδευτές. Σε γενικές γραμμές, οι επιχειρήσεις βλέπουν τις ΣΠΕΚ ως συμβούλους 
για τα ευρωπαϊκά σχέδια και σύνδεσμο με τα πανεπιστήμια. 
• Το διακρατικό στοιχείο αποτελεί τη σημαντικότερη συμβολή των ΣΠΕΚ: το 30% όσων απάντησαν είχε 
μεγαλύτερη συνείδηση του οφέλους των διεθνών συμπράξεων, το 37% είχε παρακινηθεί να συμμετάσχει 
σε ευρωπαϊκά σχέδια, το 57% των επιχειρηματιών και το 78% των σπουδαστών εξέφρασαν την άποψη ότι 
το COMETT βελτίωσε την ευρωπαϊκή διάσταση ως προς το επιχειρηματικό πνεύμα. 
• Σε σύγκριση με τις περιφερειακές ΣΠΕΚ, οι τομεακές θεωρούνται καλύτερα εξοπλισμένες ώστε να 
αναλάβουν ανάλυση αναγκών κατάρτισης (ΑΑΚ) και να ασχοληθούν με την κινητικότητα και τις 
προσλήψεις. 
• Οι ΣΠΕΚ συνεργάστηκαν και δημιούργησαν σύμπραξη με τα περισσότερα οικονομικά και πανεπιστημιακά 
ιδρύματα, συμβάλλοντας στη συνεργασία, ενώ ασχολήθηκαν επίσης με περιφερειακά και εθνικά σχέδια. 
• Τα κυριότερα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ είναι η παροχή τακτικής πληροφόρησης, οι δραστηριότητες 
κινητικότητας, η παροχή συμβουλών ως προς τα ευρωπαϊκά σχέδια, η δυνατότητα ανταπόκρισης σε 
αιτήσεις και ο ρόλος τους ως διασύνδεσης μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Τα μειονεκτήματα 
τους είναι ότι δεν είναι αρκετά γνωστές και διαθέτουν περιορισμένους πόρους για την προώθηση τους 
στην αγορά, ανεπαρκείς ικανότητες για την ανάλυση των αναγκών κατάρτισης και περιορισμένες 
έμπρακτες τεχνολογικές γνώσεις. 
4. Κινητικότητα 
• Η έννοια της κινητικότητας είναι ελάχιστα ανεπτυγμένη στο Βέλγιο, ενώ το ίδιο ισχύει και για το ρόλο των 
τοποθετήσεων σπουδαστών σε επιχειρήσεις ως μέρους των σπουδών τους. Ωστόσο, η ιδέα κερδίζει 
έδαφος. Ενώ κατά την έναρξη του COMETT έγιναν δεκτοί περισσότεροι ξένοι σπουδαστές στο Βέλγιο, 
σήμερα έχει εξισορροπηθεί η ροή, λόγω του αυξανόμενου ενδιαφέροντος των Βέλγων σπουδαστών να 
μεταβούν στο εξωτερικό. Οι περισσότεροι σπουδαστές πηγαίνουν στη Γερμανία και στο Ηνωμένο 
Βασίλειο. 
• Η θετική ανταπόκριση των επιχειρήσεων, των πανεπιστημίων και των σπουδαστών όσον αφορά τις 
δραστηριότητες κινητικότητας άγγιξε σχεδόν το 100%. Τα μικρότερα πανεπιστήμια ιδίως χρησιμοποίησαν 
τις τοποθετήσεις ως ένα πρώτο βήμα προκειμένου να αποκτήσουν διεθνείς σχέσεις και να γίνουν γνωστά 
στην Ευρώπη. Τους χορηγήθηκε βοήθεια ούτως ώστε να εκσυγχρονίσουν τη διδασκαλία τους και να 
προσφέρουν πιο ελκυστικές δυνατότητες στους μελλοντικούς τους σπουδαστές. 
92 
• Η στάση της βιομηχανίας άλλαξε και ενώ στην αρχή έβλεπε τις τοποθετήσεις ως κάποια "χάρη" που έκανε 
στα πανεπιστήμια, σήμερα αποτελεί ισότιμο μέλος μιας σύμβασης από την οποία και τα δύο μέρη 
αποκομίζουν κέρδη. Οι επιχειρήσεις προτείνουν σήμερα τοποθετήσεις σε τακτική βάση. Οι συνθήκες των 
τοποθετήσεων, τα προγράμματα και η διάρκεια εργασίας έχουν βελτιωθεί. 
• Παρά τη σχετικά ικανοποιητική συμμετοχή, η κινητικότητα του προσωπικού εξακολουθεί να θεωρείται ότι 
δεν αξιοποιείται επαρκώς. Οι τοποθετήσεις πραγματοποιούνται κυρίως από βελγικά πανεπιστημιακά 
τμήματα εφαρμοσμένων επιστημών σε επιχειρήσεις του εξωτερικού. 
5. Κατάρτιση 
• Ως προς την ανάπτυξη μαθημάτων κατάρτισης, το 45% των απαντήσεων της έρευνας ήταν θετικές. Πολύ 
σημαντική υπήρξε η προστιθέμενη αξία της διεθνούς διάστασης. Σημειώθηκε νεωτεριστική αναμόρφωση 
των σχεδίων, που συμπεριλάμβανε χρήση πολυμέσων και κατάρτιση των εκπαιδευτών. 
• Περίπου το 68% των ερωτηθέντων αναφέρθηκαν στη βελτίωση της ποιότητας και του επιπέδου κατάρτισης, 
ενώ το 57% στην προσθήκη ευρωπαϊκής διάστασης στο πνεύμα των επιχειρήσεων. Το 49% ανέφερε την 
ύπαρξη πρόσβασης σε πολύ μεγαλύτερο πλούτο πληροφοριών όσον αφορά την ανάπτυξη των μαθημάτων, 
το 46% την καλύτερη πρόσβαση στις τεχνολογίες και το 40% τις βελτιώσεις ως προς την ποιότητα της 
εργασίας. Το COMETT δεν βελτίωσε απλώς την ποιότητα, αλλά και την ποικιλία της προσφερόμενης 
κατάρτισης. 
6. Συνολικός αντίκτυπος 
• Μόνο το 15% των επιχειρήσεων θεώρησε ότιτο COMETT μετέβαλε τη στάση τους έναντι των πανεπιστημίων. 
Το 40%, ωστόσο, είχε χρησιμοποιήσει την εργασία ως μέρος μιας στρατηγικής διεθνοποίησης. Οι 
επιχειρήσεις εξέφρασαν την άποψη ότι το COMETT θα έπρεπε να προωθηθεί πολύ ευρύτερα και ότι ήταν 
ελάχιστα γνωστό. 
• Το 96% εκείνων που συμμετείχαν σε τοποθέτηση και το 80% εκείνων που έλαβαν κατάρτιση έμεινε 
ικανοποιημένο. Σημαντικός ήταν ο αντίκτυπος στα πανεπιστήμια (ιδιαίτερα τα μικρά και εξειδικευμένα), 
όσον αφορά τις σχέσεις τους με άλλες χώρες. 
• Συνολικά, το 54% των επιχειρήσεων θεώρησαν θετικό τον αντίκτυπο του COMETT όσον αφορά το άνοιγμα 
τους προς το εξωτερικό, το 35% όσον αφορά την τεχνολογία τους, και το 28% όσον αφορά την ποιότητα 
της εργασίας τους. Εξάλλου, το 32% των επιχειρήσεων θεώρησαν ότι το COMETT είχε περιφερειακό 
όφελος, ενώ το 18% ότι είχε εθνικό όφελος. 
• Γενικά, το COMETT βοήθησε τους συμμετέχοντες να συνειδητοποιήσουν τις δυνατότητες που υπάρχουν 
στην Ευρώπη και τις δυνατότητες της διεθνούς συνεργασίας. 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Πληθυσμός 80,27 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 224,9, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 18,3 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 19 
Τομεακές 8 3.937.000 
Σπουδαστές 4.447 11.096.640 
Υπότροφοι 48 407.250 
Μαθήματα 357 3.089.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 33 6.426.500 
Δοκιμαστικά Σχέδια 5 2.292.185 
Συμπληρωματικά Μέτρα 44 783.644 
ΣΥΝΟΛΟ 28.032.219 
93 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία, Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Ο 3ος Νόμος Πλαίσιο για την Ανώτερη Εκπαίδευση επικυρώνει τη δομή των διαφορετικών στοιχείων της 
ανώτερης εκπαίδευσης. Μεγάλο μέρος των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και της αλληλένδετης Ε&Α 
χρηματοδοτούνται σε επίπεδο κράτους. 
• Η BMFT προωθεί και υποστηρίζει τις δραστηριότητες συνεργασίας μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και 
βιομηχανίας, που περιλαμβάνουν τη χρηματοδότηση της κατάρτισης στον τομέα της μεταφοράς 
τεχνολογίας και την οργάνωση κοινοπραξιών συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημώιν και επιχειρήσεων. 
Υποστηρίζεται επίσης η απασχόληση προσωπικού Ε&Α στις MME. Το κάθε κρατίδιο έχει επίσης τα δικά 
του ιδιαίτερα προγράμματα. 
• Κατά την τελευταία δεκαετία, τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα άρχισαν να ασχολούνται όλο και 
περισσότερο με τη μεταφορά τεχνολογίας, διαθέτοντας συχνά κεντρικά γραφεία και προσωπικό πλήρους 
απασχόλησης επιφορτισμένο με την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υποστήριξης προς 
τις πανεπιστημιακές σχολές και τις επιχειρήσεις. Οι Ανώτατες Τεχνικές Σχολές (Fachhochschulen) 
ανέπτυξαν ιδιαίτερα ικανοποιητικές περιφερειακές και επιχειρηματικές δραστηριότητες. Σημειώνεται 
αύξηση των τοποθετήσεων σε επιχειρήσεις ως μέρους των προγραμμάτων σπουδών. Διευρύνονται οι 
προσωπικές επαφές μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Τα Ινστιτούτα Fraunhofer συνέβαλαν στη 
γεφύρωση του χάσματος μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Ιδρύθηκαν περιφερειακά ινστιτούτα στα 
Νέα Γερμανικά Εδάφη, αρμόδια για δραστηριότητες μεταφοράς τεχνολογίας. Τα εργατικά σωματεία 
διαθέτουν συχνά στο χώρο λειτουργίας τους γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας. 
• Τα εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με ανώτερα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα, ιδίως τις Ανώτατες Τεχνικές Σχολές (Fachhochschulen), τα οποία καλύπτουν 
τομείς όπως η έρευνα, η τεχνολογία και η συνεχής εκπαίδευση και κατάρτιση. Υπάρχουν πολλά ιδρύματα 
και ερευνητικές ενώσεις που έχουν εγκαινιαστεί από την βιομηχανία, τα οποία υποστηρίζουν και 
χρηματοδοτούν τις δραστηριότητες μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις παρέχουν 
το 2-3% της έρευνας των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που χρηματοδοτείται από εξωτερικές πηγές. 
2. Εθνική ΑνάπτυΕη του COMETT 
• Η Γερμανία υπήρξε πολύ διστακτικός εταίρος του COMETT II, πράγμα που είχε ως επακόλουθο ελλιπή 
γεωγραφική και τεχνική κάλυψη με 2 περιφερειακές, 2 μικτές και 7 τομεακές ΣΠΕΚ. Με την Πρόσκληση 
Υποβολής Προτάσεων του 1992 υπήρξε μετατροπή της γερμανικής κατάστασης με 27 ΣΠΕΚ που παρείχαν 
πλήρη περιφερειακή κάλυψη, ενώ όλα τα Νέα Εδάφη καθιέρωσαν άμεση σύνδεση με το COMETT. Το 
Γερμανικό Εθνικό Διάγραμμα Γενικών Χαρακτηριστικών σημειώνει ότι οι τομεακές ΣΠΕΚ ήταν υπεύθυνες 
για τη διεθνή μεταφορά γνώσεων και τεχνολογίας και επίσης πιο ενεργές στον τομέα της συνεχούς 
κατάρτισης. 
3. Δικτύωση 
• Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ διασφάλισαν διαρκή συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, ενώσεων και 
επιχειρήσεων. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις της περιφέρειας να έχουν πρόσβαση σε άλλα 
ευρωπαϊκά προγράμματα εκπαίδευσης, κατάρτισης και Επιστήμης και Τεχνολογίας. Επίσης προωθούν 
μεγαλύτερη αυτοδέσμευση των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ως προς τη συνεχή κατάρτιση και 
οργανώνουν μαθήματα τριτοβάθμιας και συνεχούς εκπαίδευσης και σύντομα μαθήματα. 
• Στα πλεονεκτήματα τους περιλαμβάνονται: (1) η συμμετοχή εταίρων από όλα τα μέρη της Γερμανίας, (2) 
η παροχή εγγυήσεων, η μεσολάβηση και η φροντίδα των σπουδαστών, (3) ότι διευκολύνουν την 
πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή συνεργασία, (4) προωθούν την αυξανόμενη 
συνεργασία μέσω Ευρωπαίων εταίρων - με τακτικές ανακοινώσεις πληροφοριών, συμμετοχή σε εμπορικές 
εκθέσεις κλπ., (5) πραγματοποιούν μαθήματα του Πεδίου Γα (σύντομα μαθήματα) και συντονίζουν 
μεγαλύτερα διακρατικά σχέδια. 
• Τα μειονεκτήματα τους είναι μεταξύ άλλων: (1) μόνο μία στις 27 ΣΠΕΚ διαθέτει ανεξάρτητο νομικό 
καθεστώς, (2) απαιτείται μεγαλύτερη συμμετοχή των MME, όπως λ.χ. η σύνδεση τους με την Ε&Α στον 
τομέα της κατάρτισης. 
4. Κινητικότητα 
• Στο πλαίσιο του COMETT II, οι αριθμοί φοίτησης έφτασαν το επίπεδο άλλων σημαντικών Κρατών Μελών 
της ΕΕ και εξισορροπήθηκε ο αριθμός εισερχόμενων και εξερχόμενων σπουδαστών. Η γερμανική 
συμμετοχή κρίνεται από κάθε άποψη πολύ επιτυχημένη. Ωστόσο, χαμηλό ενδιαφέρον εκδηλώθηκε για την 
ανταλλαγή προσωπικού, ιδίως εκ μέρους της βιομηχανίας. 
• Προσφέρει στους νέους σπουδαστές θετικές εντυπώσεις από την ευρωπαϊκή πρακτική εμπειρία τους στον 
τομέα της κατάρτισης, πράγμα που έχει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα όσον αφορά τη συνεργασία 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Οι σπουδαστές αυτοί θα διευκολύνουν στο μέλλον την εισαγωγή 
καινοτόμων ιδεών, ιδίως στις MME. Μολονότι η πραγματοποίηση τοποθετήσεων πρακτικής κατάρτισης 
στις επιχειρήσεις μεταξύ ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και βιομηχανίας είναι ικανοποιητική, η 
94 
μεταφορά προσωπικού (Βγ) δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί. Σημαντική αύξηση σημείωσε η προθυμία που 
επέδειξαν οι σπουδαστές να συμπληρώνουν την πρακτική τους κατάρτιση στο εξωτερικό. 
• Θετικές υπήρξαν οι εμπειρίες των επιχειρήσεων με εκπαιδευόμενους από ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Αυτό 
θα διασφαλίσει την προθυμία των επιχειρήσεων να προσφέρουν θέσεις πρακτικής κατάρτισης στο μέλλον. 
Ωστόσο, τα Νέα Γερμανικά Εδάφη μπορούν να προσφέρουν μόνο λίγες θέσεις πρακτικής κατάρτισης. 
• Δύσκολη καθίσταται η μεταφορά προσωπικού μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, όχι μόνο λόγω 
πολλών νομικών διατάξεων, αλλά επίσης και λόγω του σχεδιασμού και των περιεχομένων της πρακτικής 
κατάρτισης. Η μεταφορά προσωπικού δεν είναι ελκυστική από οικονομική άποψη για τους επαγγελματίες 
του χώρου των επιχειρήσεων, και εξαιτίας της ανάγκης παρατεταμένης απαλλαγής των εργαζομένων από 
τα καθήκοντα τους είναι σχεδόν αμελητέα. 
5. Κατάρτιση 
• Δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στον τομέα της 
εκπαίδευσης και της περαιτέρω κατάρτισης. Η αυξανόμενη συμβολή των γερμανικών μέσων στο 
συντονισμό ευρωπαϊκών μαθημάτων και δοκιμαστικών σχεδίων φανερώνει αυξανόμενη αποδοχή της 
προσέγγισης του COMETT. Τα σχέδια του COMETT συμπληρώνουν σημαντικά υπάρχοντα προγράμματα σε 
ειδικούς τομείς, όπως η περιβαλλοντική προστασία κλπ. 
• Οιπρωτοβουλίεςτου COMETT στη Γερμανία διευρύνουντηνπαρεχόμενη προσφορά κατάρτισης, ιδίως όσον 
αφορά θέματα που άπτονται της πραγμάτωσης μιας αγοράς εντός της ΕΕ. Σταθερή παρέμεινε κατά τη 
διάρκεια του COMETT II η εθνική συμμετοχή σε σύντομα μαθήματα κατάρτισης. Παρά την ικανοποιητική 
συμμετοχή των επιχειρήσεων, τα μαθήματα βασίστηκαν σε παραδοσιακές διδακτικές μεθόδους. 
Ικανοποιητικός ήταν ο βαθμός αλληλοσυμπλήρωσης με άλλα προγράμματα της ΕΚ. Μειώθηκαν τα κοινά 
προγράμματα κατάρτισης. Η Γερμανία φιλοξένησε 4 δοκιμαστικά σχέδια. 
• Οι Θετικές Ενέργειες χρησιμοποιήθηκαν για την ένταξη των Νέων Εδαφών, μέσω της συμβολής στην 
προετοιμασία προσφορών, οικονομικής υποστήριξης για τοποθετήσεις σπουδαστών, καθώς και 
υποστήριξης για επισκέψεις μελετών, συνδιασκέψεις, μελέτες σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων κλπ. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Σημειώθηκε έκδηλη αναζωογόνηση της δημόσιας συζήτησης μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Το 
COMETT έπαιξε κάποιο ρόλο σ' αυτό. Τα κύρια θέματα και δραστηριότητες ήταν: (1) μελλοντικές ανάγκες 
των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων από την άποψη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, (2) γενικές ιδέες 
συνεργασίας μεταξύ ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων για αμοιβαίο όφελος, (3) νέες 
διδακτικές ιδέες λαμβάνοντας υπόψη τον αυξανόμενο αριθμό σπουδαστών, (4) αναδιάρθρωση του 
ακαδημαϊκού συστήματος όσον αφορά τη μείωση των εκπαιδευτικών περιόδων, (5) εντονότερος 
προσανατολισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις πρακτικές απαιτήσεις όσον αφορά τα επαγγέλματα 
και τις επιχειρήσεις, (6) βελτίωση σχετικά με την αναγνώριση των εκπαιδευτικών περιόδων του εξωτερικού 
και των προσόντων που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό, (7) αυξημένη σημασία των ανώτερων εκπαιδευτικών 
ιδρυμάτων στον τομέα της συνεχούς εκπαίδευσης, (8) σε κέντρα μεταφοράς τεχνολογίας το COMETT 
προώθησε τη διακρατική συνεργασία στην Ευρώπη, (9) δυνατότητα σύνδεσης της έρευνας και ανάπτυξης 
με τη συνεχή εκπαίδευση μέσω της συνεργασίας των ΣΠΕΚ με κέντρα μεταφοράς τεχνολογίας, πράγμα 
που ωφελεί ιδιαίτερα τις MME. 
95 
ΔΑΝΙΑ 
Πληθυσμός 5,16 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 119,8, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 16,6. 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΑΝΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 3 
Τομεακές 2 675.000 
Σπουδαστές 909 2.142,310 
Υπότροφοι 24 172.970 
Μαθήματα 54 595.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 9 1.647,000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 2 998.330 
Συμπληρωματικά Μέτρα 12 173.972 
ΣΥΝΟΛΟ 6.404,582 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία, Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Η συγκέντρωση της ανώτερης εκπαίδευσης στην περιφέρεια της Κοπεγχάγης έληξε μετά το Δεύτερο 
Παγκόσμιο Πόλεμο με την ίδρυση νέων πανεπιστημίων στο Aarhus, Odense, Aalborg και Roskilde. Οι 
μηχανολογικές σπουδές και η σχετική έρευνα εξαπλώθηκαν από τη Δανική Τεχνική Σχολή μέχρι το 
Aalborg. Μεγάλο μέρος της εφαρμοσμένης έρευνας πραγματοποιεί επίσης το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της 
Δανίας. 
• Ο νόμος του 1990 σχετικά με την Προώθηση της Βιομηχανίας θέσπισε το νομικό πλαίσιο για περαιτέρω 
συνεργασία μεταξύ ιδιωτικών επιχειρήσεων και δημόσιων ερευνητικών ιδρυμάτων. 
• Ανεξάρτητα ιδρύματα - Δίκτυα Τεχνολογικών Υπηρεσιών - προσφέρουν εντατικές υπηρεσίες έρευνας στη 
βιομηχανία. Το Βιομηχανικό Ερευνητικό Πρόγραμμα προσφέρει οικονομική ενίσχυση για 50 περίπου 
σπουδαστές το χρόνο, οι οποίοι θα εκπονήσουν διδακτορική διατριβή, μεταξύ εκείνων που εργάζονται σε 
σχέδια συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Η Ακαδημία Έρευνας της Δανίας 
χρηματοδοτεί επίσης σπουδαστές που έχουν αναλάβει να εκπονήσουν την διδακτορική διατριβή τους σε 
επιχειρήσεις. Διάφορα προγράμματα Ε&Α προωθούν τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων σε συγκεκριμένους τομείς. 
• Τα περισσότερα πανεπιστήμια έχουν σημαντική λειτουργία Βιομηχανικής Σύνδεσης. Υπάρχουν 4 
Επιστημονικά Πάρκα. 
2. Εθνική Ανάπτυξη του COMETT 
• Το ενδιαφέρον για τις δραστηριότητες του COMETT υπήρξε υψηλό το 1990, αλλά σημείωσε πτώση από το 
1991 και μετά, και σήμερα είναι μέτριο. Η Υπηρεσία Πληροφοριώντου COMETT συνεργάστηκε ικανοποιητικά 
με ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις. Σημαντική υπήρξε η επιτυχία που σημείωσε η διεθνής 
συνδιάσκεψη του Aalborg, που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 1993 με θέμα τη συνεργασία μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
3. Δικτύωση 
• 5 ΣΠΕΚ υπήρξαν ενεργές κατά τη διάρκεια του COMETT II (3 περιφερειακές και 2 τομεακές - τεχνολογίες 
κατάρτισης και μεταφορές) σε σύγκριση με 2 στη διάρκεια του COMETT Ι. Η επιτυχία των ΣΠΕΚ εξαρτάται, 
όπως φαίνεται, από τους στόχους των οργανισμών φιλοξενίας, δηλαδή μεταφορά Ε&Α στις επιχειρήσεις 
έναντι έρευνας και εκπαίδευσης των σπουδαστών. 
- Όσοι εργάζονται με την τοπική βιομηχανία βελτίωσαν την αποδοχή των αποφοίτων μελών των ΣΠΕΚ, 
δημιούργησαν ενδιαφέρον για τους πανεπιστημιακούς ερευνητές που εργάζονται στις επιχειρήσεις, 
έθεσαν σε εφαρμογή προγράμματα κατάρτισης και ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας που εξασφαλίζουν 
96 
την πρόσβαση των επιχειρήσεων στις πανεπιστημιακές γνώσεις, προάγοντας επίσης τη συνεργασία 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
- Οι ΣΠΕΚ που εστιάστηκαν αποκλειστικά στις τοποθετήσεις σπουδαστών και δεν διέθεταν σταθερή 
διάρθρωση της βιομηχανικής συμμετοχής αποδείχθηκαν πολύ ασθενέστερες, παρουσίασαν όμως 
ευεργετικό αποτέλεσμα για τον σπουδαστή και την επιχείρηση. 
• Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ δεν πραγματοποίησαν ΑΑΚ2. Οι επιχειρήσεις θεωρούν είτε ότι το προσωπικό των 
ΣΠΕΚ δεν είναι το ενδεδειγμένο είτε ότι το έργο αυτό πρέπει να αποτελεί εσωεπιχειρηματική 
δραστηριότητα. Μία από τις τομεακές ΣΠΕΚ πραγματοποίησε εκτεταμένη ΑΑΚ ως βάση για περαιτέρω 
δραστηριότητες. 
• Τα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ ήταν: (1 ) υπήρξαν μέλη του ευρωπαϊκού δικτύου που λειτούργησε μεταξύ των 
ΣΠΕΚ: διατήρησαν καλές συνδέσεις με τη Βόρεια Ευρώπη, ασθενείς όμως με τη Νότια. 
• Στα μειονεκτήματα περιλαμβάνονται: (1) η έλλειψη οικονομικής βιωσιμότητας, (2) οι περισσότερες ΣΠΕΚ 
πλησίασαν τη βιομηχανία έμμεσα με περιστασιακές μόνον επαφές, (3) η ανασφάλεια συνέβαλε στην αύξηση 
των μετακινήσεων προσωπικού, εξασθενίζοντας τα δίκτυα, (4) η συμμετοχή των επιχειρήσεων είναι χαμηλή, 
και συχνά σε βάση ad hoc. 
4. Κινητικότητα 
• Το 88% των περιπτώσεων αφορούσαν την αποστολή σπουδαστών και μόνο το 8% την αποδοχή 
σπουδαστών. Έλαβαν χώρα μόνον 24 ανταλλαγές προσωπικού και το 87% αφορούσε αποστολή 
προσωπικού. Οι ανταλλαγές σπουδαστών συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό σε μεγαλύτερο άνοιγμα των 
επιχειρήσεων, μολονότι θα απαιτηθεί καλύτερος ποιοτικός έλεγχος όσον αφορά τους σπουδαστές. 
Ιδιαίτερα επιτυχημένη υπήρξε η ανταλλαγή εργαζομένων, στις περιπτώσεις που πραγματοποιήθηκε. 
5. Κατάρτιση 
• Οργανώθηκαν 16 σύντομα μαθήματα (Πεδίο Γα) και 9 μακρόπνοα σχέδια (Γβ). Ως προς τα τελευταία 
υπήρξε υψηλή συμμετοχή επιχειρήσεων και ενώσεων και χρησιμοποιήθηκαν ευρέως μέθοδοι ανοικτής και 
εξ αποστάσεως διδασκαλίας. Πραγματοποιήθηκαν 2 Δοκιμαστικά Σχέδια (Γγ) το ένα επιδίωξε να 
αναπτύξει τη χρήση Η/Υ στον τομέα της ανοικτής και εξ αποστάσεως διδασκαλίας, ενώ το άλλο παρήγαγε 
υλικά κατάρτισης για τον τομέα των μεταφορών. 
• Τα σχέδια κατάρτισης που αναπτύχθηκαν από οργανισμούς με ειδικές ανάγκες κατάρτισης σημείωσαν 
ικανοποιητική λειτουργία και ενίσχυσαν τις σχέσεις μεταξύ των εταίρων. Δεν κατέστη δυνατή η προώθηση 
των μαθημάτων εκτός της ομάδος των εταίρων. Όσον αφορά τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, μετά την έναρξη 
της κατάρτισης, η ζήτηση ήταν μικρότερη από την αναμενόμενη. Σχέδια που αφορούν συμβούλους 
επιχειρήσεων εντός των δικών τους τομέων ενδιαφέροντος υπήρξαν πιο επιτυχημένα διότι: (α) τα σχέδια 
είναι μεγαλύτερα με μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή, (β) τα διοικητικά στελέχη διαθέτουν αρμοδιοητα 
και φήμη στον τομέα της κατάρτισης, (γ) συνεργάζονται στενότερα με τον τελικό χρήστη. 
• Η ζήτηση της κατάρτισης παρουσιάζει μεταβολές οι επιχειρήσεις διαλύουν τμήματα κατάρτισης και 
προχωρούν από τη γενική κατάρτιση σε κατάρτιση που αφορά πιο εξειδικευμένη εργασία και 
συγκεκριμένες ανάγκες της επιχείρησης, με προσέγγιση που δίνει πολύ μεγαλύτερο βάρος στα 
αποτελέσματα. Η κατάρτιση προσαρμόζεται στα μέτρα της επιχείρησης, γίνεται εσω-επιχειρηματική. Μία 
ΣΠΕΚ προχώρησε στην ανάπτυξη κατάρτισης ύστερα από επαφές με Ε&Α που προσδίδουν στενότερη 
συνεργασία με την επιχείρηση. 
• Η ποιότητα του COMETT είναι υψηλή, ο όγκος των δραστηριοτήτων είναι μικρός. Σε περιφερειακό επίπεδο, 
ωστόσο, οι αρχές υποστηρίζουν όλο και περισσότερο τη συνεχή εκπαίδευση και κατάρτιση με στόχο την 
οικονομική ανάπτυξη. To COMETT διαδραμάτισε κάποιο ρόλο στη μεταβολή αυτή. 
6. Γενικός αντίκτυπος 
• Η Δανέζικη Εθνική Αξιολόγηση τονίζει ότι: "Δεν επιτεύχθηκε πραγματική επαναστατική αλλαγή με το 
πρόγραμμα... Το πρόγραμμα ανταλλαγής σπουδαστών σημείωσε τη μεγαλύτερη επιτυχία. Αισθητή επίσης 
έγινε η ανάγκη συντονισμού, κυρίως σε εθνικό επίπεδο". Η Τελική Έκθεση Αξιολόγησης τονίζει ότι η 
συγκεκριμένη εθνική δέσμευση και υποστήριξη υπήρξε "πολύ περιορισμένη". Αυτό είχε αντίκτυπο στις 
δραστηριότητες του COMETT. Επιβάλλεται η ανάληψη της ευθύνης από ένα Υπουργείο και ο σαφής 
καθορισμός αρμοδιοτήτων, καθώς και η ίδρυση ενός κέντρου πληροφόρησης. 
• To COMETT υπήρξε ιδιαίτερα επωφελές για τα πανεπιστήμια και τα τεχνικά κολλέγια. Βασικός στόχος 
υπήρξε η ανάγκη αναβάθμισης των προσόντων στο χώρο της βιομηχανίας και η σημασία της τεχνολογικής 
κατάρτισης υψηλού επιπέδου. Εντούτοις, το COMETT είναι μόνον ένα ανάμεσα σε διάφορα κυβερνητικά 
εργαλεία. 
• Στη Δανία το COMETT υποστήριξε και υποστηρίχθηκε από την "Πράξη σχετικά με τη Συνεχή Εκπαίδευση" 
και το "Πρόγραμμα Βιομηχανικής Έρευνας", ούτως ώστε επιτεύχθηκε κάποια συνεργία. 
2ΑΑΚ = Ανάλυση Αναγκών Κατάρτισης. 
97 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
Πληθυσμός: 39,06 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 77,4, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 11,96 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 12 
Τομεακές 6 2.505.000 
Σπουδαστές 2.595 7.025.867 
Υπότροφοι 82 484.470 
Μαθήματα 244 2.088.200 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 21 3.633.050 
Δοκιμαστικά Σχέδια 2 1.000.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 33 584.018 
ΣΥΝΟΛΟ 17.320.605 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Ο Νόμος Πανεπιστημιακής Μεταρρύθμισης (ΝΠΜ), του 1983, παρείχε το πλαίσιο για την πλήρη 
συνεργασία των πανεπιστημίων με τον ιδιωτικό τομέα όσον αφορά ερευνητικά σχέδια και όσον αφορά την 
κατάρτιση - σεβόμενος όμως την ειδική νομοθεσία που διέπει τα επιμέρους πανεπιστήμια. 
• Νόμοι που ακολούθησαν το 1984 και το 1986 επικύρωσαν επίσημα τη συμμετοχή διδακτικού προσωπικού 
σε κοινές δραστηριότητες μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Το 1986 ο Νόμος για τη Γενική Προώθηση και Συντονισμό της Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας άνοιξε 
το δρόμο σε από κοινού δημόσιες και ιδιωτικές ενέργειες σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. 
• Ο Νόμος αυτός τέθηκε σε εφαρμογή στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Επιστημονικής Έρευνας και 
Τεχνολογικής Ανάπτυξης του 1988, το οποίο: 
- δημιούργησε 74 μονάδες μεταφοράς τεχνολογίας με έδρα κυρίως πανεπιστήμια και δημόσιους 
ερευνητικούς οργανισμούς: το OTRI 
- οργάνωσε το Πρόγραμμα PRTRI προκειμένου να ενθαρρύνει την ταχεία βιομηχανική εφαρμογή της 
τεχνικής προόδου 
- εγκαινίασε το πρόγραμμα Κοινών Σχεδίων προκειμένου να προωθήσει δραστηριότητες Ε&Α στον τομέα 
των επιχειρήσεων 
- υποστήριξε ενέργειες που σκοπό είχαν να ενθαρρύνουν την ανταλλαγή ερευνητικού προσωπικού 
μεταξύ ερευνητικών κέτρων και βιομηχανίας 
• Πραγματοποιούνται όλο και περισσότερες διδακτορικές διατριβές βάσει της εργασίας που γίνεται στα 
Τμήματα Ε&Α των επιχειρήσεων. Ομοίως, τα προπτυχιακά/πτυχιακά μαθήματα αρχίζουν όλο και 
περισσότερο να περιλαμβάνουν μία περίοδο τοποθέτησης στη βιομηχανία. 
2. Εθνική ΑνάπτυΕη του COMETT 
• Ραγδαία ήταν η αύξηση του ενδιαφέροντος ως προς τις διακρατικές τοποθετήσεις. Κάπως μικρότερο 
υπήρξε το ενδιαφέρον όσον αφορά τα μαθήματα κατάρτισης και τις δραστηριότητες πολυμέσων. Το 1990, 
τα σχέδια που υποβλήθηκαν ήταν λιγότερα σε σχέση με το COMETT Ι, αλλά αυξήθηκαν το 1991 και το 1992 
λόγω του έργου των ΣΠΕΚ. Θεωρείται ότι ο βαθμός αποδοχής και η ποιότητα των σχεδίων αυξήθηκε στη 
διάρκεια λειτουργίας του COMETT II. Αύξηση σημείωσε επίσης η ισπανική συμμετοχή σε σχέδια που δεν 
καθοδηγούνται από Ισπανούς. 
• Τα περισσότερα ισπανικά πανεπιστήμια έλαβαν μέρος στο COMETT II, παράλληλα με 800 περίπου 
επιχειρήσεις οι τελευταίες υπήρξαν πιο ενεργές σε σχέση με το COMETT Ι. Τα σωματεία υπήρξαν επίσης 
πιο ενεργά. Από γεωγραφική άποψη, η βορειοκεντρική περιοχή υπήρξε πολύ πιο ενεργή σε σχέση με τη 
νοτιοκεντρική οι περιφερειακοί οργανισμοί ανάπτυξης υπήρξαν ιδιαίτερα ισχυρό έρεισμα στο Βορρά. Οι 
Θετικές Ενέργειες επιδίωξαν την ανάπτυξη δραστηριοτήτων στη νοτιοκεντρική περιφέρεια. 
98 
3. Δικτύωση 
• Υπάρχουν 12 περιφερειακές, 5 τομεακές και 1 μικτή ΣΠΕΚ στην Ισπανία, που είναι στο μεγαλύτερο βαθμό 
συγκεντρωμένες στα βόρεια και ανατολικά και αντανακλούν το επίπεδο περιφερειακής εκβιομηχάνισης. 
8 ΣΠΕΚ έχουν συγκροτηθεί ως μη κερδοσκοπικά "Ιδρύματα". 
• Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ λειτούργησαν ως δομές πληροφόρησης και διαχείρισης σχετικά με προγράμματα 
της ΕΚ, ιδίως ως προς τους ανθρώπινους πόρους, την εκπαίδευση και την κατάρτιση, καθώς και ως 
οργανωτές διεθνών περιόδων κατάρτισης για πανεπιστημιακούς σπουδαστές. Από κοινού με τις τομεακές 
ΣΠΕΚ παρείχαν μία διεθνή οπτική όσον αφορά την τεχνολογική κατάρτιση, τις περιόδους κατάρτισης στις 
επιχειρήσεις, τα νέα και δυναμικά υλικά κατάρτισης κλπ. 
• Οι ΣΠ ΕΚ βοήθησαν τις επιχειρήσεις να καθορίσουν τις ανάγκες τους σε κατάρτιση εγκαινιάζοντας τις ΑΑΚ 
(Αναλύσεις Αναγκών Κατάρτισης) και καθορίζοντας τη μεθοδολογική προσέγγιση, βοηθώντας στην 
εκπόνηση σχεδίων κατάρτισης και επιλέγοντας μεταξύ ενδεχόμενων δυνατοτήτων κατάρτισης, 
καταρτίζοντας από κοινού τις διάφορες μελέτες της επιχείρησης και στη συνέχεια οργανώνοντας στενά 
ευθυγραμμισμένη παροχή κατάρτισης. Οι δραστηριότητες αυτές υπήρξαν ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο 
της δομής MME της ισπανικής βιομηχανίας. 
• Σημαντικός υπήρξε επίσης ο ρόλος των ΣΠΕΚ στην καθιέρωση διακρατικών επαφών για τους συνεργάτες 
τους, ιδίως τις MME. Εξασφαλίστηκε επίσης η πρόσβαση των επιχειρήσεων σε προϊόντα κατάρτισης 
ευρωπαϊκού επιπέδου και σε μία ευρύτερη διεθνή οπτική, μέσω της φιλοξενίας ξένων σπουδαστών. 
• Οι τομεακές ΣΠΕΚ παρείχαν: διεθνή οπτική στους συμμετέχοντες, Ευρωπαϊκές Ομάδες Εργασίας, 
προγράμματα κατάρτισης ευρωπαϊκού επιπέδου και μαθήματα τριτοβάθμιου επιπέδου, μία ανάλυση της 
τομεακής τεχνολογίας και της προσφοράς και ζήτησης στον τομέα της κατάρτισης, καθώς και μια διεθνή 
συγκριτική μελέτη όσον αφορά την κατάσταση που επικρατεί στην Ισπανία, ένα δίκτυο επικοινωνίας και 
μια βάση δεδομένων στον τομέα της κατάρτισης και της τεχνολογίας, και ένα μέσο προώθησης του 
τεχνολογικού επιπέδου των επιχειρήσεων στην ΣΠΕΚ. 
• Πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ είναι η ποιότητα των υπηρεσιών τους, η εμπειρία ως προς τη γνώση και τη 
διαχείριση ευρωπαϊκών σχεδίων κατάρτισης, η προαγωγή εθνικών και διεθνών επαφών, η ευρωπαϊκή 
δημόσια εικόνα των ΣΠΕΚ, γνώση των αναγκών των επιχειρήσεων σε περιφερειακό και τομεακό επίπεδο, 
σχέσεις με περιφερειακές κυβερνήσεις, και ποικιλία υπηρεσιών. 
• Στα μειονεκτήματα τους περιλαμβάνονται το ανεπαρκές προσωπικό, μειωμένοι οικονομικοί πόροι, έλλειψη 
ομοιομορφίας ως προς τη νομική διάρθρωση, διαφορές στους ακαδημαϊκούς κανονισμούς που αφορούν 
τις περιόδους κατάρτισης σε επιχειρήσεις (μόνο ορισμένα πανεπιστήμια αναγνωρίζουν αυτές τις 
περιόδους), μη καινοτόμος βιομηχανία που οδηγεί σε ελλιπή ζήτηση υπηρεσιών. 
4. Κινητικότητα 
• Τα προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών υπήρξαν πολύ σημαντικά. Κατέστησαν το COMETT ευρέως 
γνωστό και ανέπτυξαν ένα νέο τύπο συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων για τους 
σπουδαστές, βελτιώνοντας επίσης το επαγγελματικό τους μέλλον. Σπουδαστές αυτού του είδους θα 
αποτελέσουν σημαντική πηγή καινοτομίας για τις ισπανικές επιχειρήσεις. 
• Ανέπτυξαν νέους τρόπους μεταφοράς τεχνολογίας όσον αφορά τις γνώσεις, τις τεχνικές και τα πρότυπα, 
και έφεραν τις σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στο πλαίσιο της αγοράς εργασίας μέσω 
του ενδιαφέροντος που επέδειξαν για τις επαγγελματικές τοποθετήσεις και μέσω της παροχής νέων 
μορφών εκσυγχρονισμού και ανακύκλησης των ανθρώπινων πόρων. 
• Συνέβαλαν στην πρόσδοση συγκριτικού χαρακτήρα στις σχέσεις μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και 
βιομηχανίας και βελτίωσαν τις γλωσσικές ικανότητες, διευκολύνοντας έτσι άλλες μορφές διακρατικής 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Μικρή, ωστόσο, υπήρξε η πραγματική αλλαγή, έστω και αν ορισμένα πανεπιστήμια υιοθέτησαν την από 
κοινού επικύρωση και έγκριση των περιόδων κατάρτισης. Σε γενικές γραμμές, τα πανεπιστήμια δεν 
θέσπισαν μηχανισμούς για την ακαδημαϊκή αναγνώριση των περιόδων κατάρτισης. Ομοίως, οι επιχειρήσεις 
χρειάζονται σαφή νομική βάση προκειμένου να συνεργαστούν σε ανάλογες ακαδημαϊκά αναγνωρισμένες 
περιόδους κατάρτισης. 
5. Κατάρτιση 
• Η αύξηση της ποσότητας των μαθημάτων περιορίστηκε. Η ποιότητα των μαθημάτων υπήρξε, ωστόσο, 
πολύ ανώτερη στο COMETT II. Αυτό βασίστηκε στην καλύτερη αποσαφήνιση της ζήτησης μέσω της 
ανάλυσης των αναγκών. 
• Το COMETT συνέβαλε επίσης στην κάλυψη ειδικευμένων αναγκών υψηλού επιπέδου στον τομέα της 
τεχνολογικής κατάρτισης. Και σε ορισμένες περιπτώσεις συνέβαλε στην προώθηση ενεργειών κατάρτισης 
σε περιφερειακό επίπεδο, ενώ επίσης ενήργησε ως μοχλός για την προσαρμογή της χρηματοδότησης για 
περαιτέρω ενέργειες κατάρτισης. 
• Το πλαίσιο του COMETT όσον αφορά τις ενέργειες κατάρτισης (διακρατικός χαρακτήρας, αξιολόγηση, 
ποιότητα κλπ.) ενσωματώθηκε σε άλλες δραστηριότητες, ορισμένες φορές περιφερειακού χαρακτήρα. 
99 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Το COMETT αύξησε τη δημόσια συζήτηση και τη δράση σε θέματα όπως η διακρατική ανάπτυξη, η ανάλυση 
αναγκών σε δεξιότητες και η χρήση νέων τεχνολογιών κατάρτισης. Σε ορισμένες περιφέρειες, εγκαινίασε 
την πρώτη επίσημη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Μεταξύ άλλων, προσέδωσε 
διεθνή προσανατολισμό στη δημόσια συζήτηση. 
• Το COMETT είχε αντίκτυπο στις σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στους ακόλουθους τομείς 
(1) στη σύνδεση της ΑΑΚ με την ανάπτυξη της κατάρτισης για τις επιχειρήσεις, (2) στη βελτίωση των 
αποφάσεων που λαμβάνουν οι επιχειρήσεις μέσω της καλύτερης πληροφόρησης στον τομέα της 
προηγμένης κατάρτισης, (3) στην υποβοήθηση των επιχειρήσεων, ιδίως των MME, κατά την πρώτη 
επαφή τους με τα πανεπιστήμια, (4) στην κατανόηση του αντίκτυπου που έχουν οι ενέργειες κατάρτισης 
στις επιχειρήσεις, (5) στην ακαδημαϊκή αξία των περιόδων κατάρτισης στη βιομηχανία και τη χρήση 
μαθημάτων στον τομέα της μεταφοράς τεχνολογίας στις επιχειρήσεις. Σε εθνικό επίπεδο, το COMETT 
συνέβαλε στον "εξευρωπαϊσμό" των δραστηριοτήτων αυτών στον τομέα της συνεργασίας μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
ΓΑΛΛΙΑ 
Πληθυσμός: 57,21 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 105,2, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 17,25 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΓΑΛΛΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 21 
Τομεακές 10 4.265.000 
Σπουδαστές 5.831 12.624.370 
Υπότροφοι 71 459.430 
Μαθήματα 469 3.995.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 49 9.468.000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 3 1.500.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 65 1.133.614 
ΣΥΝΟΛΟ 33.445.414 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Ο Νόμος Edgar Faure (1969) και ο Νόμος Savary (1984) παρείχαν το πλαίσιο των σχέσεων μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Τα πανεπιστήμια έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν δημόσιους ή 
ιδιωτικούς οργανισμούς με βιομηχανικούς εταίρους. Το προσωπικό των πανεπιστημίων μπορεί να 
αποσπαστεί στη βιομηχανία. Το προσωπικό μπορεί να εργαστεί για τρίτους. Οι Ενώσεις Δημόσιου 
Συμφέροντος (ΕΔΣ) έχουν ως κύριο στόχο κοινά ερευνητικά προγράμματα. 
• Από το 1967, η ANVAR παρείχε ενεργή βοήθεια στα πανεπιστήμια προκειμένου να συστήσουν εταιρίες. 
Λειτουργούν διάφορες επιτροπές υψηλού επιπέδου με στόχο την ενθάρρυνση και επιτάχυνση της 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Ορισμένα πανεπιστήμια, ιδίως της Grenoble και της Compiegne, συγκρότησαν συμπράξεις ή εξασφάλισαν 
χρηματοδότηση για την οργάνωση μαθημάτων επαγγελματικής κατάρτισης. Έντονη είναι η παρουσία των 
επιχειρήσεων σε παιδαγωγικές επιτροπές. Η βιομηχανική τοποθέτηση είναι ήδη υποχρεωτική στηντεράστια 
πλειονότητα των μαθημάτων τεχνικών, μηχανολογικών και επιχειρηματικών σπουδών. Οι νόμοι του 1971 
και του Οκτωβρίου του 1985 προώθησαν ένα μεγάλο όγκο συνεχούς εκπαίδευσης που πραγματοποιείται 
με την συμβολή των πανεπιστημίων. 
• Οι μεγάλες επιχειρήσεις όρισαν ένα διευθυντικό στέλεχος υπεύθυνο για τις επαφές με τα πανεπιστήμια, 
ιδιαίτερα τις τοποθετήσεις. 
100 
2. Εθνική Ανάπτυξη του COMETT 
• Η υποστήριξη της Εθνικής Επιτροπής του COMETT και του Κέντρου Πληροφόρησης του COMETT υπήρξε 
βασική για την πλήρη ανάπτυξη του COMETT στη Γαλλία. Η νομοθεσία που αφορά την κατάρτιση, η οποία 
ισχύει εδώ και 20 και πλέον χρόνια, υπήρξε επίσης ζωτικής σημασίας. Σημαντική επίσης υπήρξε η έντονη 
δραστηριοποίηση των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων, συχνά μέσω των ΣΠΕΚ. 
• Η γαλλική συμμετοχή στο COMETT σημείωσε πτώση (από 28% σε 21%) κατά την Πρόσκληση Υποβολής 
Αιτήσεων του 1990, κυρίως επειδή άλλες χώρες πρόλαβαν να υποβάλουν πρώτες. Από το 1993 και 1994, 
η Γαλλία υπέβαλε, ωστόσο, το μεγαλύτερο αριθμό προτάσεων μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών. 
3. Δικτύωση 
• Από τις 31 γαλλικές ΣΠΕΚ που προήλθαν από τις Προσκλήσεις του 1990 και 1992, οι 21 είναι 
περιφερειακές και οι 10 τομεακές. Από τις 21 περιφερειακές ΣΠΕΚ, οι 7 εδρεύουν σε ένα Περιφερειακό 
Συμβούλιο και οι 9 σε ένα Εμπορικό ή Βιομηχανικό Επιμελητήριο. Σε γενικές γραμμές, το δίκτυο των ΣΠΕΚ 
λειτουργεί ικανοποιητικά και προβλέπεται να επιβιώσει στο μέλλον. Η ενεργή υποστήριξη του Κέντρου 
Πληροφόρησης καθώς και οι εθνικές αρχές έπαιξαν σημαντικό ρόλο για την επιτυχία αυτή. 
• Τα βασικά πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ είναι ότι έδρασαν ως σημείο συντονισμού και αναφοράς για τους 
χρήστες του προγράμματος. Μετέτρεψαν νέες ιδέες σε έμπρακτα ευρωπαϊκά σχέδια: στην περίπτωση 
αυτή πιο σημαντικό ήταν το δίκτυο Ευρωπαίων εταίρων. 
• Τα κυριότερα μειονεκτήματα τους έγκεινται στις εύθραστες οικονομικές δομές που οφείλονται στο μικρό 
τους μέγεθος και στην απουσία πολυετούς προϋπολογισμού. Είχαν περιορισμένο ανθρώπινο δυναμικό και 
δεν έγιναν ευρέως γνωστές. 
4. Κινητικότητα 
• Τα πανεπιστήμια αντιμετώπισαν πολύ περισσότερα προβλήματα ως προς τη συμμετοχή τους σε 
δραστηριότητες τοποθετήσεων σπουδαστών σε σύγκριση με τα τεχνολογικά ιδρύματα. Τα κολλέγια είχαν 
πολύ περιορισμένη συμμετοχή. 
• Η χρησιμότητα και η απλότητα των τοποθετήσεων σπουδαστών υπήρξαν σημαντικό όφελος για τις 
επιχειρήσεις, ιδίως τις MME. Δημιούργησαν ευρωπαϊκή προοπτική, πρόσθεσαν νέες ικανότητες στις 
επιχειρήσεις και αύξησαν τη συνειδητοποίηση πάνω σε θέματα ανθρώπινων πόρων, και επίσης παρείχαν 
εμπειρογνωμοσύνη όσον αφορά συγκεκριμένα σχέδια όπως η μεταφορά τεχνολογίας. Η τοποθέτηση 
βοηθά το σπουδαστή να βρει απασχόληση και να βελτιώσει τις γλωσσικές του ικανότητες. 
• Οι τοποθετήσεις καθίστανται πηγές νέων εμπορικών σχέσεων και βάσεις μελλοντικών συμπράξεων, ιδίως 
όσον αφορά προγράμματα Ε&Α. Ωστόσο, είναι μεγάλες οι καθυστερήσεις ως προς τις διαδικασίες 
επιλογής. 
• Η πολιτική και πρακτική του COMETT συνέβαλε στην κανονικότητα και τη συστηματοποίηση των 
τοποθετήσεων στο εξωτερικό, κυρίως μέσω του καθορισμού παραμέτρων ποιότητας: διάρκεια 
παραμονής, δικαιώματα και των δύο μερών κλπ. 
• Οι τοποθετήσεις προσωπικού δεν υπήρξαν επιτυχείς και πρέπει να επανεξεταστούν. 
5. Κατάρτιση 
• Υπήρξαν ορισμένες δυσκολίες που οφείλονται σε υπερβολική φιλοδοξία. Ανεπαρκής ήταν η 
επαναχρησιμοποίηση του υπάρχοντος υλικού σεμιναρίων. Η εμπορευματοποίηση και διάδοση των 
προϊόντων υπήρξε περιορισμένη. 
• Ωστόσο, το COMETT παρείχε διακρατική διάσταση και προστιθέμενη αξία στην εργασία και ενέταξε τον 
ανθρώπινο παράγοντα στην τεχνολογική κατάρτιση. Αναπτύχθηκαν νέες συνδέσεις μεταξύ κατάρτισης και 
Ε&Α. 
• Το COMETT άνοιξε μια ευρωπαϊκή αγορά για την τεχνική κατάρτιση ως αναπόσπαστο μέρος της βελτίωσης 
της μεταφοράς τεχνολογίας. Συνέβαλε επίσης στη δημιουργία συνειδητοποίησης των περιφερειακών 
πόλων αρμοδιοτήτων. Ωστόσο, ο χρόνος που απαιτήθηκε για την εγκαινίαση πρωτοβουλιών κατάρτισης 
υπήρξε μακρύς, ενώ η οικονομική ενίσχυση πολύ μικρή. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Ο γενικός αντίκτυπος του COMETT υπήρξε πολύ μεγαλύτερος από το ποσόν που διατέθηκε σε ECU. Υπήρξε 
έντονη περιφερειακή σύμπραξη με τοπικούς οργανισμούς που συνεισέφεραν οικονομικά στα σχέδια και 
δημιούργησαν τα δικά τους προγράμματα. Σημείωσε επιτυχία σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. 
• Αρχικά, η εθνική πολιτική και τα εθνικά προγράμματα ήταν στενά συνδεμένα με το COMETT. Ωστόσο, λόγω 
των οικονομικών και πολιτικών μεταβολών, η μεταξύ τους απόσταση είναι σήμερα πολύ μεγαλύτερη: το 
COMETT είναι λίγο "ξεπερασμένο". 
101 
ΕΛΛΑΔΑ 
Πληθυσμός: 10,25 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 77,7, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 7,4 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 7 
Τομεακές (3 1.890.000 
Σπουδαστές 1.957 5.150.903 
Υπότροφοι 77 469.690 
Μαθήματα 152 1.603.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 17 3088.850 
Δοκιμαστικά Σχέδια 2 1.000.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 18 300.414 
ΣΥΝΟΛΟ 13.502.857 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Δεν υπάρχει γενικό νομοθετικό πλαίσιο το οποίο να διευκολύνει τη βιομηχανική συνεργασία, εκτός από 
τον ειδικό τομέα των ερευνητικών σχεδίων. Δημιουργείται ένα νέο περιβάλλον συνεργασίας μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Τα 17 πανεπιστήμια της Ελλάδας παρέχουν επίσημα διαρθρωμένα προγράμματα μαθημάτων τα οποία 
οργανώνονται βάσει μιας πολιτικής εντός των τειχών, που δεν αναγνωρίζει εύκολα τις ανάγκες της 
βιομηχανίας. Κατά τα τελευταία 25 έτη θεμελιώθηκε ένα σύστημα πολυτεχνικών σχολών με πρακτικό 
προσανατολισμό. Στις πολυτεχνικές αυτές σχολές έχει αναπτυχθεί μία εθνική δομή επαγγελματικής 
κατάρτισης. 
• Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τον ακαδημαϊκό κόσμο με κάποια καχυποψία. Η μεταβλητή φύση του γεννά 
δυσκολίες στη μακρόχρονη συνεργασία του με τις επιχειρήσεις. 
2. Εθνική ΑνάπτυΕπ του COMETT 
• Οι δυσκολίες ανάμεσα στους εταίρους προκάλεσαν αργή εκκίνηση του προγράμματος COMETT. Οι εθνικές 
και τοπικές αρχές υποστήριξαν το πρόγραμμα, οι επιχειρήσεις και οι επαγγελματικές οργανώσεις ήταν 
ανοιχτές στο πρόγραμμα, αλλά δεν συμμετείχαν ικανοποιητικά. Ορισμένα πανεπιστήμια υπήρξαν εχθρικά. 
Ωστόσο, με το πέρασμα του χρόνου η συμμετοχή βελτιώθηκε, ενώ οι επιχειρήσεις ήταν αυτές που είχαν 
το προβάδισμα. 
• Δεν προϋπήρχαν ανάλογα προγράμματα στην Ελλάδα και υπήρχε μικρή παράδοση συνεργασίας μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Ο διακρατικός χαρακτήρας των σχεδίων προκάλεσε δυσκολίες στην αρχή, αλλά βελτιώθηκε σταθερά στη 
διάρκεια του προγράμματος. 
• Από τους 900 ελληνικούς οργανισμούς που έλαβαν μέρος στο COMETT II, οι 600 ήταν επιχειρήσεις και οι 
200 επαγγελματικά σωματεία, επιμελητήρια κλπ. 
3. Δικτύωση 
• Από τις 13 ελληνικές ΣΠΕΚ, οι 11 υπήρξαν ενεργές και σημείωσαν ικανοποιητική εξέλιξη, συνεργάστηκαν 
με άλλα προγράμματα της ΕΕ και ακολούθησαν τις γραμμές της εθνικής πολιτικής. Η περιφερειακή 
κάλυψη θεωρείται ικανοποιητική. Οι ΣΠΕΚ δεν λαμβάνουν, ωστόσο, εθνική ή περιφερειακή 
συγχρηματοδότηση. 
102 
• Η θετικότερη εμπειρία για τους ελληνικούς οργανισμούς θεωρείται η ανάπτυξη διακρατικής συνεργασίας 
μέσω των ΣΠΕΚ και άλλων σχεδίωντου COMETT. Οιτομεακές ΣΠΕΚ βασίζονται στην ενεργή συμμετοχή της 
βιομηχανίας, ιδίως στους τομείς των τροφίμων, των χημικών, της κλωστοϋφαντουργίας και των 
μεταλλικών προϊόντων. 
• Τα κυριότερα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ είναι: (1) η εκτεταμένη γεωγραφική κάλυψη (με εξαίρεση τα 
νησιά του Αιγαίου), (2) η ενθάρρυνση της συμμετοχής των επιχειρήσεων, (3) η ανάπτυξη νέων μεθόδων 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, και (4) η συμβολή τους στη διακρατική συνεργασία 
και ανταλλαγές. 
• Τα κυριότερα μειονεκτήματα τους είναι: (1) δυσκολίες στην επίτευξη οικονομικής αυτάρκειας, (2) οι 
συντονιστές των ΣΠΕΚ υπήρξαν κατά κύριο λόγο χρήστες της κατάρτισης και πολύ σπάνια προμηθευτές 
κατάρτισης, (3) τα πανεπιστήμια που συμμετέχουν ενδιαφέρονται κυρίως για τις τοποθετήσεις 
σπουδαστών και σπανίως συμμετέχουν στην ανάπτυξη πακέτων κατάρτισης. 
4. Κινητικότητα 
• Οι τοποθετήσεις εργασίας στο εξωτερικό αποτελούν κάτι καινούργιο για τους Έλληνες σπουδαστές. Οι 
ΣΠΕΚ, ιδίως οι τομεακές, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην εξεύρεση αυτών των θέσεων. Βελτιώθηκε επίσης 
η στάση των επιχειρήσεων όσον αφορά τις τοποθετήσεις. 
• Σε γενικές γραμμές, τα πανεπιστήμια δεν αναγνώρισαν τις τοποθετήσεις σε επιχειρήσεις. Οι πολυτεχνικές 
σχολές, ωστόσο, απαιτούν τέτοιου είδους τοποθετήσεις. 
• Το "Σύστημα Ομαδικών Σχημάτων" (Pool) λειτούργησε ικανοποιητικά και βοήθησε τις ΣΠΕΚ να 
αναπτύξουν στενές σχέσεις με τις πολυτεχνικές σχολές. Τα συστήματα διαχείρισης των τοποθετήσεων 
βελτιώθηκαν κατά την περίοδο λειτουργίας του COMETT II. Αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα καλές σχέσεις με τα 
Νέα Γερμανικά Εδάφη. 
• Οι τοποθετήσεις προσωπικού δεν λειτούργησαν ικανοποιητικά. 
5. Κατάρτιση 
• Τα περισσότερα σύντομα μαθήματα έλαβαν χώρα είτε στην Αθήνα, ή στη Θεσσαλονίκη ή στην Πάτρα. 
• Το COMETT υπέφερε από τον ανταγωνισμό διότι η οργάνωση των μαθημάτων ανατέθηκε βάσει των 
καλύτερων οικονομικών όρων που ορίζει το ΕΚΤ (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο), που δεν απαιτούν 
διακρατικό χαρακτήρα. 
• Η κοινή κατάρτιση και τα δοκιμαστικά σχέδια ενθάρρυναν τη χρήση νέων τεχνολογιών κατάρτισης. Η 
ποιότητα τους υπήρξε ικανοποιητική. Ωστόσο, η συγχρηματοδότηση υπήρξε προβληματική, ενώ η 
προώθηση στην αγορά και η διάδοση υπήρξαν ανεπαρκείς. Τα περισσότερα σχέδια τα διαχειρίστηκαν 
επιχειρήσεις, λόγω των περιορισμών που ισχύουν για τους δημόσιους οργανισμούς. 
6. Συνολικός Αντίκτυπος 
• Αξιοσημείωτη υπήρξε η συμμετοχή σε δραστηριότητες κατάρτισης, εντός του πλαισίου του COMETT η 
συμμετοχή αυτή, ενώ κατά τα πρώτα χρόνια του προγράμματος υπήρξε περιορισμένη και επικεντρώθηκε 
στις δημόσιες υπηρεσίες, τις τράπεζες και την τοπική αυτοδιοίκηση, σήμερα έχει προσλάβει εντυπωσιακές 
διαστάσεις. 
• Το πρόγραμμα COMETT θεωρείται ένα από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα. 
• Η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων ενισχύθηκε σημαντικά σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. 
Το COMETT προκάλεσε τη δημιουργία μηχανισμών επικοινωνίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Το COMETT συνέβαλε στην αλλαγή της νοοτροπίας όσον αφορά τα ευρωπαϊκά προγράμματα και 
δημιούργησε μία υποδομή για τη μεταβατική συνεργασία και την ανάπτυξη πρωτοβουλιών κατάρτισης. 
103 
ΙΤΑΛΙΑ 
Πληθυσμός: 56,76 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 188,4, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 15,9 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΤΑΛΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 13 
Τομεακές 6 2.753.000 
Σπουδαστές 2.867 7.024.750 
Υπότροφοι 83 471.800 
Μαθήματα 268 2.574.500 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 34 6.515.000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 1 500.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 35 582.818 
ΣΥΝΟΛΟ 20.421.868 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Ο νόμος 382 (1980), ρυθμίζει την παρουσία ιδιωτικών επιχειρήσεων στην πανεπιστημιακή Ε&Α και 
εξωτερική αμοιβή για το πανεπιστημιακό προσωπικό. Ο νόμος 705 (1985) παρέχει το πλαίσιο για τη 
συμμετοχή πανεπιστημίων σε κοινοπραξίες και εταιρίες ερευνών. Ο νόμος 67 του 1988 θέσπισε ένα πλαίσιο 
σύμφωνα με το οποίο το 10% των προϋπολογισμών Ε&Α να ξοδεύεται για την κατάρτιση. Πρόσφατες 
βελτιώσεις του ίδιου νόμου ενθαρρύνουν τις διακρατικές τοποθετήσεις στη βιομηχανία και σε κέντρα 
υπεροχής θεωρώντας τες μέσο κατάρτισης. Ο νόμος 391 του 1990 θέσπισε τα μέσα με τα οποία μπορούν 
τα ιταλικά πανεπιστήμια να συμμετέχουν σε κοινές πρωτοβουλίες με τρίτα μέρη, καθώς και να οργανώνουν 
σύντομα μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης. Η νομοθεσία του 1990 και 1991 ρύθμισε τη διδασκαλία 
σε πανεπιστήμια εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα και ενθάρρυνε την οργάνωση περισσότερων μαθημάτων 
επαγγελματικής κατάρτισης. 
• Τα Τριετή Σχέδια Ανάπτυξης ενθάρρυναν αρχικά τη γενική συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων και οδήγησαν στην ανάπτυξη τομέων όπως τα Επιστημονικά Πάρκα. 
• Τα περισσότερα πανεπιστήμια διαθέτουν γραφεία σύνδεσης με τη βιομηχανία, καθώς και γραφεία για τα 
ευρωπαϊκά προγράμματα και την κινητικότητα των σπουδαστών. Τα περισσότερα πανεπιστήμια λαμβάνουν 
μέρος σε κοινοπραξίες Ε&Α. 
• Η Confidustria σύναψε συμφωνία σχετικά με την καθοδήγηση της πανεπιστημιακής σταδιοδρομίας, την 
καινοτομία της διδασκόμενης ύλης, την οργάνωση συμβούλων πτυχιακών μαθημάτων, την Ε&Α κλπ. Οι 
μεγαλύτερες επιχειρήσεις διαθέτουν στελέχη που λειτουργούν ως σύνδεσμοι με τα πανεπιστήμια και 
ασχολούνται με συμβάσεςι Ε&Α, τοποθετήσεις σπουδαστών, προϊόντα που προορίζονται για την 
πανεπιστημιακή αγορά κλπ. Οιτοπικές Βιομηχανικές Ενώσεις έχουν γραφεία που διαχειρίζονται τις σχέσεις 
με τα τοπικά ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα. 
2. Εθνική Ανάπτυξη του COMETT 
• Το Υπουργείο Πανεπιστημίων και Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας, με το οποίο συνδέεται το 
Γραφείο Πληροφόρησης του COMETT, επόπτευσε το πρόγραμμα COMETT και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην 
επιτυχία του. 
• To COMETT ήταν υπεύθυνο γιατην ανάπτυξη μιας συλλογικής καιδομημένης διακρατικής προσέγγισης στον 
τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, η οποία σε μεγάλο βαθμό απουσίαζε από την Ιταλία πριν από 
την έναρξη του προγράμματος. 
104 
3. Δικτύωση 
• Από τις 19 ΣΠΕΚ που ήταν ενεργές στην Ιταλία στο πλαίσιο του COMETT II, οι 13 ήταν περιφερειακές και 
οι 6 τομεακές. Το ποσοστό των ΣΠΕΚ που είχαν έδρα τα πανεπιστήμια αυξήθηκε από το 17% κατά τη 
διάρκεια του COMETT Ι στο 40% στο πλαίσιο του COMETT II, εφόσον αυξήθηκε το ενδιαφέρον των 
πανεπιστημίων για δραστηριότητες κινητικότητας και μαθήματα. 
• Οι 13 περιφερειακές ΣΠΕΚ στην Ιταλία σημείωσαν ιδιαίτερη πρόοδο ως προς τη διάδοση μιας ποιοτικής 
προσέγγισης όσον αφορά την κατάρτιση και την εκπαίδευση σε ολόκληρη τη χώρα - ιδίως την Νότια 
Ιταλία. Συνέβαλαν επίσης αποδεδειγμένα στην κατανόηση των αναγκών των επιχειρήσεων - και ιδιαίτερα 
των τοπικών MME - για κατάρτιση στη χώρα. Στο πλαίσιο των περιφερειακών ΣΠΕΚ αναπτύχθηκε μία 
επιχειρηματική προσέγγιση στον τομέα της κατάρτισης, η οποία καλείται να διασφαλίσει τα 
μακροπρόθεσμα αποτελέσματα του προγράμματος, όσον αφορά την ποιότητα της κατάρτισης στην Ιταλία. 
• ΟιΣΠΕΚτου COMETT ανέλυσαν συστηματικά τις ανάγκες κατάρτιοηςπου παρουσιάζουν οι επιχειρήσεις και 
τα πανεπιστήμια. Η ΑΑΚ (Ανάλυση Αναγκών Κατάρτισης): (1) επέτρεπε να ελεγχθούν επιτόπου 
συγκεκριμένες μεθοδολογίες, (2) βοήθησε τις επιχειρήσεις να εξετάσουν πιο συστηματικά τα 
προβλήματα, (3) προκάλεσε δημόσια συζήτηση ως προς την ανάγκη τακτικής χρήσης της ΑΑΚ, (4) 
συνέβαλε στην οργάνωση σύντομων μαθημάτων. 
• Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ ανέπτυξαν διαφορετικά πρότυπα διακρατικότητας. Ορισμένες έδωσαν έμφαση σε 
συγκεκριμένους τεχνολογικούς τομείς, άλλες επιδίωξαν να εμπλέξουν στα διακρατιά σχέδια έναν ευρύ 
αριθμό οργανισμών από την περιφέρεια τους, άλλες εστιάστηκαν στην ανάπτυξη του ρόλου των 
πανεπιστημίων ως καταλυτών στον τομέα της προηγμένης διακρατικής κατάρτισης. 
• Οι 6 τομεακές ΣΠΕΚ συνέβαλαν σημαντικά στην ανάπτυξη πρωτοβουλιών κατάρτισης υψηλής ποιότητας 
στους εξειδικευμένους τομείς τους. Αυτές αντιπροσωπεύουν πρωτοπόρους τεχνολογικούς τομείς στην 
Ιταλία, όπως ο αυτοματισμός, και περιλαμβάνουν πολλούς από τους κυριότερους οργανισμούς της 
χώρας. 
• Τα κυριότερα πλεονεκτήματα τους είναι: (1) η υψηλή ποιότητα προσωπικού, ομαδικής εργασίας, 
δημιουργίας και διαχείρισης σχεδίων, (2) η διακρατική διάσταση, (3) η συμμετοχή των MME, (4) η 
επιχειρηματική ικανότητα των ΣΠΕΚ και η γενική στρατηγική τους να καταστούν υπηρεσίες περιφερειακής 
ανάπτυξης. 
• Τα κύρια μειονεκτήματα τους είναι: (1) δυσκολίες στη συνέχιση των συζητήσεων με τις τοπικές αρχές, 
(2) περιορισμένοι οικονομικοί πόροι, (3) έλλειψη αναγνώρισης των βιομηχανικών τοποθετήσεων στα 
πανεπιστημιακά προγράμματα μαθημάτων, (4) ο ασθενής ρόλος των πανεπιστημίων στη λήψη των 
αποφάσεων που αφορούν τη στρατηγική των ΣΠΕΚ, και (5) η έλλειψη ενοποίησης του έργου που 
εκτελούν οι ΣΠΕΚ του COMETT με το έργο των εθνικών και τοπικών υπηρεσιών που είναι επιφορτισμένες με 
την επαγγελματική κατάρτιση. 
4. Κινητικότητα 
• Η κυριότερη συμβολή του προγράμματος COMETT στην Ιταλία υπήρξε η δημιουργία του μοντέλου και των 
διαδικασιών που αφορούν τις ανταλλαγές σπουδαστών - που προηγουμένως δεν υπήρχαν στην Ιταλία -
και ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για τη συγκρότηση ενός πρακτικού πλαισίου επαφών μεταξύ 
πανεπιστημίου και επιχειρήσεων. 
• Η αξία της κινητικότητας αναγνωρίστηκε σταδιακά από τα πανεπιστήμια, τις επιχειρήσεις και τους 
σπουδαστές. Ιδιαίτερα, από την έναρξη του COMETT Ι, η ιταλική βιομηχανία άρχισε να εκτιμά την αξία των 
μαθητευόμενων (stagiaires), στο βαθμό που η ζήτηση ως προς τους εισερχόμενους σπουδαστές 
υπερβαίνει τη ζήτηση των εξερχόμενων σπουδαστών κατά 25%. 
• Απαιτήθηκε χρόνος για να αποδεχθούν οι νέοι τις διακρατικές τοποθετήσεις, λόγω των ελλιπούς γνώσης 
ξένων γλωσσών, κοινωνικών πιέσεων (ιδίως στη Νότια Ιταλία και όσον αφορά τις γυναίκες), ελλιπή 
εκτίμηση των οφελών που προκύπτουν από τη βιομηχανική εμπειρία για τη μετέπειτα απασχόληση των 
νέων, στρατιωτική θητεία, ακαμψία των πανεπιστημιακών προγραμμάτων και έλλειψη αναγνώρισης της 
τοποθέτησης. 
5. Κατάρτιση 
• Το πρόγραμμα COM ΕΤΤ στην Ιταλία επέδρασε στην ανάπτυξη καινοτόμων προτύπων ανάπτυξης μαθημάτων 
κατάρτισης σε εθνικό επίπεδο, με την ενθάρρυνση των πανεπιστημίων να ασχοληθούν με κοινά σχέδια και 
με την ανάπτυξη διακρατικής διάστασης κατά το σχεδιασμό των σχεδίων. Ώθησε στην παραγωγή πόρων 
κατάρτισης με υψηλά προσόντα (μεταξύ των οποίων τα πολυμέσα και υλικά εξ αποστάσεως διδασκαλίας), 
στη συνεργασία με το DELTA, που συνέβαλε στην ευρύτερη συνειδητοποίηση και σε ευέλικτα εκπαιδευτικά 
συστήματα. Ιδιαίτερη ήταν η επίδραση που άσκησε ως προς τη συμπλήρωση και ενίσχυση των εθνικών 
δραστηριοτήτων και πολιτικής της κατάρτισης. 
• To COMETT έδρασε ως καταλύτης στην Ιταλία για τη δημιουργία ενός θεσμικού συστήματος που αφορά τη 
συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και σημείωσε επιτυχία στην ανάπτυξη ενός σήματος 
κατατεθέντος με σαφές ποιοτικό επίπεδο εντός της Ιταλίας. 
105 
• Η συνεργασία με το πρόγραμμα οδηγεί συχνά τους εταίρους να ασχοληθούν με άλλες πρωτοβουλίες της 
ΕΕ. Οι ιταλικές ΣΠΕΚ έχουν στενούς δεσμούς με το FORCE και το TEMPUS. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Στην Ιταλία, το COMETT δημιούργησε μέσω των ΣΠΕΚ ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, συστηματικής 
περισσότερο παρά αποσπασματικής, μεταξύ τοπικών πανεπιστημίων και MME, εργατικών σωματείων, 
εμπορικών επιμελητηρίων και τοπικής κυβέρνησης. 
• Ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για τη δημιουργία ενός ποιοτικού πλαισίου δημόσιας συζήτησης μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων στη χώρα. Η επιτυχία του προγράμματος ενθάρρυνε ορισμένα 
πανεπιστήμια στην αναθεώρηση του καταστατικού τους χάρτη, προκείμενου να αναγνωρίζουν επίσημα τις 
τοποθετήσεις σε επιχειρήσεις. 
• Το πρόγραμμα COMETT υπήρξε επίσης σημαντικός πολλαπλασιαστής όσον αφορά τη λειτουργία του ως 
μέσου για τη μεταφορά τεχνολογίας. Αυτό εδραιώνει τις ΣΠΕΚ ως αποτελεσματικές υπηρεσίες ανάπτυξης 
που συμμετέχουν στην κατάρτιση, την Ε&Α και σε προγράμματα ανάπτυξης για την ΕΕ και τις εθνικές 
αρχές. 
• ΛόγωτουΰΟΜΕΤΤοιεργασιακέςσχέσειςμεταξύπανεπιστημίωνκαιεπιχειρήσεωνεστιάστηκανστηνκάλυψη 
των παγιωμένων αναγκών κατάρτισης της βιομηχανίας μέσω μαθημάτων και τοποθετήσεων, και οι σχέσεις 
αυτές προσέλαβαν διακρατική διάσταση. 
• Το πρόγραμμα COMETT προσφέρει ένα έγκυρο πρότυπο για τη διαμόρφωση μελλοντικής πολιτικής 
κατάρτισης στον τομέα της αρχικής και συνεχούς εκπαίδευσης. Το COMETT θα ενθαρρύνει τις εθνικές 
πολιτικές να καταρτίσουν ένα αποκεντρωμένο και ευέλικτο σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης, μέσω 
του άμεσου διαλόγου μεταξύ πανεπιστημιακών και βιομηχανικών εταίρων, καθώς και μέσω της ενεργού 
συνεργασίας σε κοινά σχέδια. 
• To COM ΕΤΤ εγκαινίασε, μέσω της προώθησης της δημόσιας συζήτησης μεταξύ πανεπιστημίων, οργανισμών 
Ε&Α σε επιχειρήσεις, τοπικές κυβερνήσεις και εθνική κυβέρνηση, ένα δημόσιο βήμα για τη συζήτηση της 
πολιτικής που θα ακολουθηθεί στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και θα προσλάβει διεθνή 
και ευρωπαϊκή διάσταση. 
• Το έργο του Εθνικού Κέντρου Πληροφόρησης του COMETT, που εδρεύει στο MURST, υπήρξε ζωτικής 
σημασίας, όσον αφορά την συμμετοχή όλων των βασικών παραγόντων στο πρόγραμμα και τη διασφάλιση 
των ποιοτικών επιπέδων του προγράμματος. Το Κέντρο Πληροφόρησης ενθάρρυνε σημαντικά την αποδοχή 
και αναγνώριση των συστημάτων ανταλλαγής σπουδαστών στην Ιταλία. 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
Πληθυσμός: 3,52 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 50,4, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 10,8 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΡΛΑΝΔΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 3 
Τομεακές 2 690.000 
Σπουδαστές 1.205 3.294,330 
Υπότροφοι 46 310.530 
Μαθήματα 1J0 1.262.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 12 2.517,940 
Δοκιμαστικά Σχέδια 2 1.000,000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 18 582.818 
ΣΥΝΟΛΟ 9.278,508 
106 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Τα Περιφερειακά Τεχνικά Κολλέγια και το Ινστιτούτο Τεχνολογικών Δραστηριοτήτων του Δουβλίνου ( 1992) 
παρουσίασαν ως μία από τις βασικές λειτουργίες τους 'την παροχή επαγγελματικής και τεχνικής 
εκπαίδευσης και κατάρτισης με στόχο την οικονομική, τεχνολογική, επιστημονική, εμπορική, βιομηχανική, 
κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας με ιδιαίτερη αναφορά στην περιφέρεια που καλύπτει το 
Κολλέγιο". Παράλληλα με τα νέα Τεχνολογικά Πανεπιστήμια (1989), όλα τα πανεπιστήμια έχουν σήμερα 
καθορίσει νομοθετικές δομές στο πλαίσιο των οποίων μπορούν να αναληφθούν εμπορικές δραστηριότητες. 
Οι καταστατικοί χάρτες του Εθνικού Πανεπιστημίου και του Κολλεγίου Trinity προβλέπουν επίσης 
ανάλογες δραστηριότητες. Ο "Πράσινος Εκπαιδευτικός χάρτης" του 1992 εμφάνισε αυξημένο 
προσανατολισμό προς την επαγγελματική πλευρά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
• Από τα τέλη του 1970 άρχισαν να αναπτύσσονται προγράμματα συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. Τα ισχύοντα προγράμματα περιλαμβάνουν: (1) το Πρόγραμμα Πλαίσιο Βιομηχανικής 
Σύνδεσης, το οποίο υποστηρίζει παρόμοιες δραστηριότητες σε ορισμένα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, 
(2) το Πρόγραμμα Συνεργασίας μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και βιομηχανίας, το οποίο υποστηρίζει την 
από κοινού έρευνα, (3) προγράμματα στον τομέα της Προηγμένης Τεχνολογίας (ΠΠΤ) που αναπτύσσουν 
κρίσιμη εμπορική μάζα ως προς τις τεχνολογίες αιχμής, (4) προγράμματα τοποθέτησης, τα οποία 
μεταφέρουν στις επιχειρήσεις αποφοίτους με δεξιότητες, (5) Περιφερειακή Ανάπτυξη Τεχνικής Υποδομής, 
που υποστηρίζει την ανάπτυξη συγκεκριμένων τεχνολογιών που σχετίζονται με την περιφέρεια, κλπ. 
• Τα περισσότερα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα διαθέτουν σήμερα σαφή πολιτική και διαδικασίες 
υποστήριξης όσον αφορά τις εμπορικές δραστηριότητες. 
2. Εθνική ΑνάητυΕη του COMETT 
• Η Ιρλανδία σημείωσε σταθερές προόδους κατά τη διάρκεια του COMETT II. Προστέθηκαν δύο τομεακές 
ΣΠΕΚ, ανεβάζοντας σε πέντε τις ΣΠΕΚ που έχουν την έδρα τους στην Ιρλανδία, και συνολικά προέκυψαν 
111 συμβάσεις. 
• Υπήρξαν δυσκολίες σε τέσσερις βασικούς τομείς: (1) στη διαβίβαση στις MME των προϊόντων που 
απέδωσε το σχέδιο, (2) στην επέκταση της Ευρωπαϊκής Διάστασης σε όλα τα Πεδία, (3) στην ανάπτυξη 
επιχειρηματικών σχεδίων των ΣΠΕΚ, (4) ευρωπαϊκού επιπέδου υλικά και μαθήματα κατάρτισης που 
αφορούν την προώθηση στην αγορά. 
3. Δικτύωση 
• Η συμβολή τωντομεακών ΣΠΕΚ περιλάμβανε την ανάπτυξη εμπειρογνωμοσύνης όσον αφορά τα ευρωπαϊκά 
σχέδια συνεργασίας, καθώς και την ανάπτυξη ευρωπαϊκής διάστασης ως προς τις περιφερειακές 
δραστηριότητες. Όλες οι ΣΠΕΚ πραγματοποίησαν ΑΑΚ, οργανώνοντας σύντομα μαθήματα και 
εμπλέκοντας τις ιρλανδικές επιχειρήσεις σε διεθνή σχέδια κατάρτισης. Η ανάλυση των αναγκών 
κατάρτισης πραγματοποιήθηκε σε σύμπραξη με περιφερεικά και εθνικά ιδρύματα που ασχολούνται με την 
επιστήμη και την τεχνολογία. Επίσης σχηματίστηκε μία Εθνική Ένωση ΣΠΕΚ. 
• Οι δραστηριότητες των ΣΠΕΚ οδήγησαν σε ισχυρά δίκτυα που αναπτύχθηκαν γύρω από τα σύντομα 
μαθήματα και τα σχέδια κατάρτισης και συχνά ενσωματώνουν και υποστηρίζονται από δραστηριότητες 
κινητικότητας. Ως προς τις μικρές επιχειρήσεις, πρόκειται συχνά για την πρώτη σύνδεση τους σε 
διακρατικές δραστηριότητες. Αυτές υποστηρίζονται από τις ΣΠΕΚ κατά τη συμμετοχή τους σε μεγαλύτερα 
σχέδια. 
• Δύο μόνον τομεακές ΣΠΕΚ συντονίζονται από την Ιρλανδία. Και οι δύο είναι ενεργές ως προς την παροχή 
ευρωπαϊκών σύντομων μαθημάτων και την ανάπτυξη προγραμμάτων κινητικότητας. Έχουν εισχωρήσει σε 
άλλα προγράμματα της ΕΚ (LINGUA, TEMPUS, FORCE κλπ.) και συντονίζουν τη συμμετοχή των μελώντους. 
• Τα πλεονέκτημα των ΣΠΕΚ είναι: (1) η ανάπτυξη καλής φήμης, εμπειρογνωμοσύνης και δεξιοτήτων, (2) 
συνδέσεις με άλλα προγράμματα της ΕΚ και καθιέρωση δικτύωσης. 
• Τα μειονεκτήματα είναι: (1) η έλλειψη συμμετοχής των επιχειρήσεων, επειδή λειτουργούν σε μία 
περιφέρεια με χαμηλή γεωγραφική πυκνότητα επιχειρήσεων που βρίσκονται σε χαμηλό τεχνολογικό 
επίπεδο, και κυριαρχείται από τις MME, (2) κανένα κυβερνητικό υπουργείο έθεσε υπό την "αιγίδα" του 
τις ΣΠΕΚ, (3) ανασφάλεια και έλλειψη χρηματοδότησης. 
4. Κινητικότητα 
• Η Ιρλανδία δεν έχει μεγάλη παράδοση τοποθετήσεων, εκτός από τα νέα τεχνολογικά πανεπιστήμια, 
μολονότι αυξάνεται η συνειδητοποίηση λόγω του COM ΕΤΤ και ανάλογων εθνικών δραστηριοτήτων. Έντονοι 
είναι, ωστόσο, οι ανταγωνισμοί όσον αφορά τις τοποθετήσεις στις επιχειρήσεις, λόγω των υψηλών 
επιπέδων ανεργίας και της ασθενούς βιομηχανικής υποδομής. Βελτιώθηκαν επίσης οι ανταλλαγές 
προσωπικού. 
• Οι τοποθετήσεις σπουδαστών: ( 1 ) εισήγαγαν ένα διακρατικό στοιχείο στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα 
που ήδη πραγματοποιούν τοποθετήσεις σε επιχειρήσεις, (2) έδρασαν ως καταλύτης για την ανάπτυξη των 
απαιτήσεων και των μηχανισμών των τοποθετήσεων στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα που δεν είχαν ήδη 
107 
ασχοληθεί με ανάλογες δραστηριότητες, (3) βελτίωσαν τις γλωσσικές ικανότητες των σπουδαστών, (4) 
λειτούργησαν ως βάση στενότερης συνεργασίας και κοινών σχεδίων, (5) παρείχαν εμπειρία πολιτισμικής 
διδασκαλίας σε ορισμένες επιχειρήσεις. 
• Ορισμένα κολλέγια που δεν έχουν αναλάβει ακόμη δραστηριότητες τοποθετήσεων τροποποίησαν την 
πολιτική τους σε ανεπίσημο επίπεδο προκειμένου να διευκολύνουν τις ανταλλαγές, ενώ ορισμένες 
πανεπιστημιακές Σχολές τροποποίησαν επίσημα τη νομοθετική δομή τους. Το πρόγραμμα κινητικότητας 
προσωπικού θεωρείται πολύ δύσκολο να επιτευχθεί και η τρίμηνη περίοδος τοποθέτησης θεωρείται πολύ 
μεγάλη. 
5. Κατάρτιση 
• Το COMETT βελτίωσε την παροχή κατάρτισης στην Ιρλανδία, ενθαρρύνοντας τα ανώτερα εκπαιδευτικά 
ιδρύματα να αναπτύξουν και να προμηθεύσουν τεχνική κατάρτιση, ιδίως σε περιοχές όπου υπήρξε 
αναγκαιότητα μετάβασης στο εξωτερικό. Η πρόσβαση στη διεθνή εμπειρογνωμοσύνη βελτίωσε την 
ποιότητα. Επίσης το COMETT επιτάχυνε δραστηριότητες πολυμέσων, ανοικτής και εξ αποστάσεως 
διδασκαλίας. 
• Πραγματοποιήθηκε καινοτόμος διδασκαλία μέσω: ( 1 ) της άμεσης συμμετοχής των εταιριών στο σχεδιασμό 
και την οργάνωση μαθημάτων, (2) της διεθνοποίησης της αναπτυξιακής διαδικασίας, (3) της ανάπτυξης 
ευέλικτων δικτύων για την ανάληψη παρόμοιου έργου. 
• Τα σχέδια του Πεδίου Γβ θεωρούνται ιδιαίτερα επιτυχημένα στην Ιρλανδία. Επίσης ικανοποιητική πρόοδο 
σημείωσαν δύο δοκιμαστικά σχέδια (βιοτεχνολογία και κατασκευή/συντήρηση εθνικών οδών). 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Γενικά, το COMETT ενίσχυσε τη δημόσια συζήτηση προσθέτοντας θέματα που αφορούν τη διάσταση της 
κατάρτισης και την τοποθέτηση του κέντρου βάρους στον διακρατικό χαρακτήρα. 
• Οι ΣΠΕΚ πρόσθεσαν μία επιπλέον διάσταση στο δίκτυο υποδομής. Η Εθνική Επιτροπή Σύνδεσης του 
COMETT υπήρξε αποτελεσματική στη συγκέντρωση για πρώτη φορά όλων εκείνων (κυβέρνησης, 
πανεπιστημίων, επιχειρήσεων, εργατικών συνδικάτων κλπ.) που εκδηλώνουν ενδιαφέρον για την ανώτερη 
εκπαίδευση και την επιστημονική και τεχνολογική κατάρτιση. Το πρόγραμμα συνέβαλε επίσης στην 
πρόσδοση ευρωπαϊκής διάστασης στις εθνικές πολιτικές, όσον αφορά το δεδομένο τομέα, και παγιώθηκαν 
οι συνδέσεις με δραστηριότητες στο πλαίσιο του Λειτουργικού Προγράμματος για τη Βιομηχανική 
Ανάπτυξη (1989-93) σε τομείς που αφορούν τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Διαμορφώθηκαν στενές σχέσεις υποστήριξης με τη λειτουργία της Βιομηχανικής Σύνδεσης στα ανώτερα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα, καθώς και σε αναπτυξιακούς τομείς προτεραιότητας ως προς την εθνική Ε&Τ 
(επιστήμη και τεχνολογία) (λ.χ. Ξυλεία και Δασοκομία, Θαλάσσιες και Υδάτινες Καλλιέργειες, 
Βιοτεχνολογία). 
108 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
Πληθυσμός: 0,38 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 188,4, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 19,64 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟΥ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 1 
Τομεακές 0 120.000 
Σπουδαστές 50 105.030 
Υπότροφοι 
Μαθήματα 5 45.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 3 565.000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 1 500.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 1 20.000 
ΣΥΝΟΛΟ 1.355,030 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Στο Λουξεμβούργο δεν υπάρχει πλήρης κύκλος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και λειτουργούν μόνο το 
Ανώτερο Τεχνολογικό Ινστιτούτο (ΑΤΙ) και το Πανεπιστημιακό Κέντρο του Λουξεμβούργου (ΠΚΛ). 
Συνεπώς, οι επιχειρήσεις στρέφονται συνήθως στο εξωτερικό για συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. 
• Μόνο μετά την ίδρυση του Κέντρου Δημόσιων Ερευνών (ΚΔΕ) το 1987, άρχισε να υπάρχει δυνατότητα 
κατάρτισης στον τομέα της νέας και ανώτερης τεχνολογίας. 
2. Εθνική Ανάπτυξη του COMETT 
• Το COMETT Ι έπαιξε συγκεκριμένο, συγκριτικό, εισηγητικό ρόλο στην ανάπτυξη του SITec (ενός πλαισίου 
νέων τεχνικών σε εντατικά μαθήματα) στο πλαίσιο του ΚΔΕ-Henri Tudor. 
• Το Γραφείο Πληροφόρησης του COMETT έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο. 
3. Δικτύωση 
• Το Λουξεμβούργο διαθέτει μόνο μία περιφερειακή ΣΠΕΚ που καλύπτει ολόκληρη τη χώρα. Ενώ το ξεκίνημα 
της υπήρξε αργό, σήμερα λειτουργεί ικανοποιητικά. Έχουν πραγματοποιηθεί τομεακές μελέτες ΑΑΤ. Στα 
μαθήματα έχει δοθεί διεθνής χαρακτήρας. 
• Η ΣΠΕΚ επέφερε προστιθέμενη αξία κρατώντας ενήμερες τις επιχειρήσεις για την ευρωπαϊκή διάσταση 
της Ε&Α καθώς και της κατάρτισης. 
• Βασικό πλεονέκτημα της είναι ότι στους εταίρους της συμπεριλαμβάνει τις επαγγελματικές οργανώσεις, 
πράγμα που συνέβαλε στην αξιοπιστία της και την ευκολότερη προσέγγιση των επιχειρήσεων. Μεταξύ των 
άλλων εταιριών είναι τα ΑΤΙ, ΠΚ και ΚΔΕ. Όλοι οι εταίροι υπήρξαν ενεργοί στην εθνική και ευρωπαϊκή 
Ε&Α και μ' αυτόν τον τρόπο επέτρεψαν στη ΣΠΕΚ να συνδυάσει την κατάρτιση και την έρευνα. 
4. Κινητικότητα 
• Μετά τις οικονομικές δυσκολίες του 1992 οι σπουδαστές άρχισαν να επιδεικνύουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον 
στις τοποθετήσεις κατάρτισης και οι επιχειρήσεις έγιναν πιο προσεκτικές σχετικά με την αποδοχή τους. 
• Επρόκειτο για την πρώτη επαφή πολλών MME με ευρωπαϊκό πρόγραμμα, πράγμα που τις ενθάρρυνε να 
προχωρήσουν σε προγράμματα Ε&Α. 
• Οι τοποθετήσεις σε επιχειρήσεις έγιναν πιο συστηματικές. 
!09 
5. Κατάρτιση 
• Η ανάπτυξη του SITec ως πλαισίου οργάνωσης σύντομων μαθημάτων υπήρξε το βασικό επίτευγμα του 
COMETT. Στο πλαίσιο του COMETT το ΚΔΕ-ΠΚ οργάνωσε σύντομα μαθήματα για τις επιχειρήσεις τα 
επαγγελματικά επιμελητήρια οργάνωσαν επίσης μαθήματα που απευθύνονταν κυρίως στις MME. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Οισχέσεις μεταξύπανεπιστημίωνκαιεπιχειρήσεωνείχαναναπτυχθείπροτου COMETT. Ωστόσο,το COMETT 
είχε μία άμεση, καταλυτική επίδραση στις σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Επίσης 
επέστησε την προσοχή στη σημασία της διακρατικής συνεργασίας. 
• Η καλή διαχείριση του COMETT ενθάρρυνε τις επιχειρήσεις να συμμετάσχουν σε περαιτέρω προγράμματα 
της ΕΚ. 
• Οι δραστηριότητες του COMETT επέστησαντηνπροσοχήοτηνέλλειψηεθνικούσυντονισμούστοντομέατης 
συνεργασίας μεταξύ εθνικών επιχειρήσεων και ξένων πανεπιστημίων και ενθάρρυναν την ανάπτυξη κοινών 
ενεργειών στην περιφέρεια Sarr-Lor-Lux. 
• Η ΣΠΕΚ υποστήριξε το πρόγραμμα QUALIF που αφορά την ποιοτική διαχείριση σχεδίων πληροφορικής 
μεταξύ επιχειρήσεων και εθνικών οργανισμών. Έφερε επίσης σε επαφή φορείς τεχνικής καινοτομίας που 
ενδιαφέρονται για την κατάρτιση. 
ΟΛΛΑΝΔΙΑ 
Πληθυσμός: 15,13 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 367,2, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 15,6 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ 1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 3 
Τομεακές 7 1.455.000 
Σπουδαστές 1.567 3.706.315 
Υπότροφοι 15 97.460 
Μαθήματα 147 1.685.500 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 17 3.463.000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 3 1.500.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 21 328.329 
ΣΥΝΟΛΟ 12.235.104 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Ο τομέας της ανώτερης εκπαίδευσης διαιρείται σε πανεπιστήμια (WO) και ανώτερη επαγγελματική 
κατάρτιση (ΗΒΟ). Η Κοινοτική προσφορά αναγνωρίζεται σαφώς στη νομοθεσία της ανώτερης εκπαίδευσης 
του 1986. 
• Το Ίδρυμα Τεχνικής Έρευνας (ΙΤΕ) επιχορήγησε έρευνα υψηλής εμπορικής αξίας. Το Υπουργείο 
Οικονομικών Υποθέσεων έχει δύο μεγάλα προγράμματα που προωθούν την τεχνολογική έρευνα και την 
από κοινού ανάπτυξη νέων εμπορικών προϊόντων. 
• Τα Συμβούλια και η διοίκηση των ΗΒΟ περιλαμβάνουν βιομηχάνους, ενώ είναι υποχρεωτικές οι 
βιομηχανικές τοποθετήσεις διάρκειας 6-12 μηνών. Η εκτίμηση της ποιότητας περιλαμβάνει όλο και 
περισσότερο βιομηχανικό απολογισμό. Στα περισσότερα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα υπάρχουν σημεία 
Βιομηχανικής Σύνδεσης και μεταφοράς τεχνολογίας. Παρατηρείται εξάπλωση των προγραμμάτων 
συνεχούς εκπαίδευσης. 
10 
• Οι μεγάλες επιχειρήσεις λειτουργούν ικανοποιητικά με χρηματοδοτούμενη διδασκαλία καθηγητών των 
ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και με την πραγματοποίηση επισκέψεων διδασκαλίας σε αυτά. 
2. Εθνική Ανάπτυξη του COMETT 
• Ύστερα από μία αργή ανάπτυξη στη διάρκεια του COMETT Ι, η συμμετοχή επιταχύνθηκε ραγδαία. Η 
NUFFIC έπαιξε σημαντικό ρόλο ως προς την ανάπτυξη αυτή φιλοξενώντας και οργανώνοντας το έργο του 
Γραφείου Πληροφόρησης του COMETT. 
3. Δικτύωση 
• Από τις 10 ολλανδικές ΣΠΕΚ, οι 3 είναι περιφερειακές και εδρεύουν στα τρία τεχνικά πανεπιστήμια (Delft, 
Eindhoven και Twente) και καλύπτουν ολόκληρη τη χώρα, ενώ οι 7 είναι τομεακές. Οι περισσότερες από 
τις γνωστές πολυεθνικές εταιρίες είναι μέλη των ΣΠΕΚ η επιτυχία όσον αφορά τις MME υπήρξε πιο αργή. 
• Οι ΣΠΕΚ του COMETT συμβάλλουν σε βιομηχανικές στρατηγικές "ομίλων". Η οργάνωση "στρογγυλών 
τραπεζιών" των επιχειρήσεων υπήρξε ιδιαίτερα επωφελής. Δεν πραγματοποιήθηκαν σε όλες τις περιπτώσεις 
αναλύσεις αναγκών κατάρτισης. 
• Τα βασικά πλεονεκτήματα των περιφερειακών ΣΠΕΚ ήταν: (1) στενή σχέση με άλλους ενδιάμεσους 
οργανισμούς, επαρχιακές αρχές και εταιρίες, (2) συγκεκριμένα και απτά αποτελέσματα από τη διεθνή 
συνεργασία και (3) γνώσεις ευρωπαϊκής εμπειρογνωμοσύνης και ικανότητα να προσφεύγουν σ' αυτήν, 
εφόσον απαιτείται. Οι τομεακές ΣΠΕΚ πρόσθεσαν σημαντική διεθνή διάσταση στο έργο τους. 
• Τα βασικά μειονεκτήματα ήταν: (1) έλλειψη χρηματοδότησης για τις δραστηριότητες, (2) πολύ μεγάλες 
περιφέρειες, (3) η δέσμευση των επιχειρήσεων δεν ήταν ικανοποιητική, (4) η βιομηχανία είχε χαμηλή 
συνειδητοποίηση του COMETT, (5) ταχεία μετακίνηση του προσωπικού των ΣΠΕΚ. Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ 
αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην επαφή τους με τις επιχειρήσεις. 
4. Κινητικότητα 
• Μία ΣΠΕΚ συγκρότησε "Επιτροπές Τοπικής Στρατηγικής" με εταίρους επιχειρήσεις, προκειμένου να 
επιτηρήσει τις ανταλλαγές και να επηρεάσει το περιεχόμενο των μαθημάτων. Άλλες εμφανίζουν πολύ πιο 
περιορισμένη κλίμακα καινοτομίας. 
• Σήμερα δίνεται μεγαλύτερη προσοχή σε πρακτικά ζητήματα όπως η στέγαση, η διάρθρωση των επαφών 
(πολιτική δικτύωσης αντί για ανεπίσημες επαφές) και η σχεδιασμένη παροχή σχεδίων εκπαιδευόμενων 
σπουδαστών ως μέρος της λειτουργίας των επιχειρήσεων κλπ. 
• Έκκληση έγινε για απλοποίηση των κανονισμών και των διαδικασιών που περιβάλλουν τα προγράμματα 
κινητικότητας. Επίσης, η θέσπιση κυρώσεων και η υποβολή έκθεσης μετά την ολοκλήρωση της 
διαδικασίας θα βελτίωναν σημαντικά την αποτελεσματικότητα του προγράμματος. 
5. Κατάρτιση 
• Το COMETT διεθνοποίησε έναν αριθμό δραστηριοτήτων που αφορούν μαθήματα κατάρτισης και βοήθησε 
στον προσανατολισμό των εκπαιδευτών στην κατάρτιση διεθνούς επιπέδου. Λόγω της συμμετοχής των 
επιχειρήσεων, οργανώθηκαν περισσότερα μαθήματα βάσει της υπάρχουσας ζήτησης. 
• Βελτιώθηκε η ποιότητα όσον αφορά την ανάπτυξη των μαθημάτων μέσω της ανταλλαγής ιδεών. 
Αναπτύχθηκαν εγγυήσεις ποιότητας ευρωπαϊκού επιπέδου με την παρεμπόδιση των σημαντικότερων 
ασυμφωνιών στα διάφορα πανεπιστήμια και την καθιέρωση κοινού βασικού προγράμματος μαθημάτων 
(βάσει του οποίου γίνονται οι ανταλλαγές). Ορίστηκαν επιθεωρητές για την παρακολούθηση της 
ποιότητας. 
• Αυξήθηκαν τα μαθήματα που παρέχονται, τόσο στην Ολλανδία όσο και συνολικά στην Ευρώπη, καθώς και 
τα μαθήματα που παραδίδονται με περισσότερους τρόπους. Οι δραστηριότητες κατάρτισης προσέλαβαν 
χαρακτήρα περισσότερο διεθνή και αυξήθηκε το ενδιαφέρον και η συμμετοχή εκ μέρους των MME. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Το COMETT δεν έπαιξε σημαντικό ρόλο σε κάποια εθνική δημόσια συζήτηση σχετικά με τη συνεργασία 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Αυτό οφείλεται στον περιορισμένο προϋπολογισμό του COMETT 
και στην πλούσια παράδοση μετατριτοβάθμιας συνεχούς εκπαίδευσης για τις επιχειρήσεις. Ομοίως, προ 
του COMETT, υπήρχαν πολλές επαφές μεταξύ πανεπιστημίων, ανώτερων σχολών και επιχειρήσεων. 
Επιπλέον, υπάρχει ένα πλήρες σύνολο μέτρων για την ανάπτυξη και τη διάδοση των νέων τεχνολογιών 
ιδίως στις MME. Επομένως το COMETT υποστηρίζει περισσότερο παρά καθοδηγεί. 
• Δεν έχει οδηγήσει ακόμη στη διαμόρφωση νέων εθνικών ή περιφερειακών πολιτικών ή συνδέσεων με 
συμπληρωματικά εθνικά ή περιφερειακά προγράμματα. Ωστόσο, το Υπουργείο παρείχε οικονομική 
ενίσχυση για τις ΣΠΕΚ. 
• Ο κυριότερος αντίκτυπος είναι ότι προσθέτει την ευρωπαϊκή διάσταση της κατάρτισης. 
111 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
Πληθυσμός: 9,85 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 106,6, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 9,06 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 4 
Τομεακές 6 1.350,000 
Σπουδαστές 1_321 3.282,700 
Υπότροφοι 59 404.660 
Μαθήματα 127 1.194,500 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 11 1.970,371 
Δοκιμαστικά Σχέδια 1 500.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 24 378.656 
ΣΥΝΟΛΟ 9.080,887 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Το 1980 ιδρύθηκε το INESC (Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Η/Υ) ως διασύνδεση μεταξύ του 
Τεχνικού Πανεπιστημίου της Λισαβώνας και των βιομηχανικών επικοινωνιών και τεχνολογίας της 
πληροφορικής. Επίκεντρο της δραστηριότητας του είναι η Ε&Α και η τεχνική κατάρτιση υψηλού επιπέδου. 
To AITEC (Τεχνολογίες Πληροφόρησης SA) συστάθηκε από το INESC προκειμένου να αναλάβει τη 
μεταφορά τεχνολογίας και την εκκόλαψη των επιχειρήσεων. Το 1984, το FUNDETEC (Ταμείο για την 
ανάπτυξη της διδασκαλίας Ηλεκτρολογικής, Ηλεκτρονικής και Υπολογιστικής Μηχανικής και Τεχνολογίας) 
συγκροτήθηκε από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Λισαβώνας προκειμένου να οργανώσει νέα προγράμματα 
κατάρτισης για μηχανικούς. Το 1987, ιδρύθηκε το ITEC από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Λισαβώνας για 
να ενθαρρύνει τη συμμετοχή της Πορτογαλίας σε προγράμματα της ΕΕ. 
• Το 1986 ιδρύθηκε στο Πόρτο το INEGI (Ινστιτούτο Μηχανολογίας και Βιομηχανικής Διαχείρισης) με στόχο 
να βελτιώσει τους δεσμούς μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Το 1988, συγκροτήθηκε το Συμβούλιο για τη Συνεργασία μεταξύ Ανώτερης Εκπαίδευσης και Επιχειρήσεων 
(CESE) - υπηρεσία υπεύθυνη για τις προτάσεις που υποβάλλονται σχετικά με τις διαδικασίες και τις 
πολιτικές που αποσκοπούν στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Από τα μέσα του 1970 σημειώθηκε σημαντικό άνοιγμα της πορτογαλικής ανώτερης εκπαίδευσης. Πιο 
πρόσφατα δόθηκαν στα πανεπιστήμια και τις πολυτεχνικές σχολές καταστατικά οικονομικής και διοικητικής 
αυτονομίας. 
2. Εθνική Ανάπτυξη του COMETT 
• Η σύσταση του Γραφείου Πληροφόρησης του COMETT στο Συμβούλιο για τη Συνεργασία μεταξύ 
Πανεπιστημίων και Επιχειρήσεων (CESE) είχε αποφασιστική σημασία για την επιτυχία του COMETT στην 
Πορτογαλία. Υπάρχει η πρόταση ένταξης ανάλογης συνεργασίας μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και 
βιομηχανίας σε άλλα εθνικά προγράμματα που βασίζονται στην εμπειρία του COMETT. 
• To CESE συνέστησε την κρατική ενίσχυση των ΣΠΕΚ προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη σύμπραξη με 
εθνικά προγράμματα. Παράλληλα με το COMETT, διοργάνωνε κάθε χρόνο δύο σημαντικές συνδιασκέψεις 
για τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Οι δραστηριότητες του COMETT ενέπνευσαν 
επίσης το CESE να ξεκινήσει ένα εθνικό πρόγραμμα για πτυχιούχους που αφορά τις τοποθετήσεις 
κατάρτισης σε επιχειρήσεις και οργανισμούς άλλων Κρατών Μελών της ΕΕ και της ΕΖΕΣ. Για τη 
δημιουργία του θα χρησιμοποιηθούν πολλές από τις πληροφορίες και τις δεξιότητες που αποκτήθηκαν στο 
πλαίσιο του προγράμματος COMETT. 
• Ορισμένες συμπράξεις Ε&Α και μεταφοράς τεχνολογίας που είχαν δημιουργηθεί στο παρελθόν επέκτειναν 
τις δραστηριότητες τους στην κατάρτιση μέσω του COMETT. 
112 
3. Δικτύωση 
• Η συμβολή του COMETT και των ΣΠΕΚ συνοψίζεται σε: (1 ) ανάπτυξη περιφερειακών διασυνδέσεων μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων που έχουν ένα συγκεκριμένο στόχο, αλλά στις οποίες υπερισχύουν τα 
πανεπιστήμια, (2) προσθήκη διεθνούς διάστασης στις διασυνδέσεις αυτές, η οποία στο παρελθόν υπήρξε 
πολύ ασθενής, (3) επέκταση δραστηριοτήτων με άλλα ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα (PEDIP, 
PRODERP κλπ.). 
• Δύο ΣΠΕΚ προχώρησαν σε συνεργασία με την περιφερειακή αυτοδιοίκηση στον τομέα της περιφερειακής 
ανάπτυξης. Μία ΣΠΕΚ ίδρυσε σε ολόκληρη την περιφέρεια της μία σειρά κέντρων μεταφοράς 
τεχνολογίας. 
• Οι ΣΠΕΚ/COMETT ενίσχυσαν τους δεσμούς τους με ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις του 
εξωτερικού παρέχοντας νέους εταίρους στον τομέα της Ε&Α και της κατάρτισης. Ομοίως, όσον αφορά 
τις επιχειρήσεις, εξασφάλισαν διεθνείς επαφές και δυνητικές αγορές, ενώ παρείχαν επίσης την ευκαιρία 
προσέγγισης άλλων ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Εντούτοις, οι επιχειρήσεις, ιδίως οι MME, έχουν μικρή 
συμβολή στην ανάπτυξη του προγράμματος. 
• Οι έξι τομεακές ΣΠΕΚ (κλωστοϋφαντουργία, αγροτικές επιχειρήσεις, μεταλλεία, τηλεπικοινωνίες, 
βιοτεχνολογία) παρήγαγαν μαθήματα, υλικά κατάρτισης, βιβλία, καταλόγους, κλπ. προέβησαν σε 
ανταλλαγές σπουδαστών και ενίσχυσαν τους δεσμούς τους σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
• Τα κυριότερα πλεονεκτήματα είναι η διακρατική διάσταση των δραστηριοτήτων των ΣΠΕΚ, η ανάπτυξη 
μιας δομής επαγγελματικής διαχείρισης και η εξειδίκευση τους στη διεθνή τεχνολογική κατάρτιση. Τα 
κυριότερα μειονεκτήματα είναι ότι: (1) οι ΣΠΕΚ εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να εξαρτώνται από 
ασθενή οικονομική ενίσχυση, (2) οι περισσότερες τομεακές ΣΠΕΚ έχουν συγκεχυμένο νομικό καθεστώς, 
και (3) παρατηρείται έλλειψη συνειδητοποίησης και αναγνώρισης από το κράτος των δυνατοτήτων τους 
στο πλαίσιο των νέων προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης της ΕΚ. 
4. Κινητικότητα 
• Το COMETT αύξησε το ενδιαφερόντων σπουδαστών ως προς τις τοποθετήσεις στο εξωτερικό καιπρόσθεσε 
ευρωπαϊκή διάσταση στην κατάρτιση τους επίσης συνέβαλε στην ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δικτύου 
μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι τοποθετήσεις σπουδαστών 
εξακολουθούν να μην αναγνωρίζονται στα ακαδημαϊκά προγράμματα σπουδών και προβάλλει η ανάγκη της 
σταθερής αναγνώρισης των διακρατικών βιομηχανικών τοποθετήσεων τόσο από διαρθρωτική άποψη όσο 
και από άποψη προγραμμάτων σπουδών. Παρατηρείται, επίσης, έλλειψη πραγματικής επιθεώρησης των 
εργασιών στον τομέα της κατάρτισης εκ μέρους πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Οι ανταλλαγές προσωπικού, ιδίως από τις επιχειρήσεις προς τα πανεπιστήμια, εξακολουθούν να είναι 
δύσκολες, λόγω των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις, προκειμένου να συνδυάσουν τις 
ανάγκες κατάρτισης του προσωπικού με τις μεθόδους κατάρτισης του πανεπιστημίου, καθώς επίσης και 
να απαλλάξουν το προσωπικό τους από τα καθήκοντα του για μεγάλα χρονικά διαστήματα. 
5. Κατάρτιση 
• Το COMETT συνέβαλε στην ενίσχυση της διακρατικής ανάπτυξης όσον αφορά τις δραστηριότητες 
κατάρτισης και τη συμμετοχή σ" αυτές. 
• Σημειώθηκε βελτίωση της ποιότητας και της ποσότητας των υλικών κατάρτισης που προωθούνται στην 
αγορά. Ωστόσο, περιορισμένος είναι ο αντίκτυπος, λόγω του χαμηλού επιπέδου ζήτησης (και 
προσφοράς) τεχνολογικής κατάρτισης στην Πορτογαλία. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Το COMETT συνέβαλε στην ανάπτυξη νέων ιδεών και προτάσεων στον τομέα της τεχνικής κατάρτισης και 
στην αύξηση της συνειδητοποίησης σχετικά με τη σημασία της μεταφοράς τεχνολογίας. Βοήθησε στη 
δημιουργία διασυνδέσεων μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και επιχειρήσεων, προσηλωμένων στην τεχνική 
κατάρτιση, και ξεκίνησε έναν καινοτόμο διάλογο μεταξύ ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και 
επιχειρήσεων που οδήγησε σε μαθήματα καλύτερα προσαρμοσμένα στις ανάγκες. 
• Το COMETT συνέβαλε στη βελτίωση των εθνικών και διεθνών επαφών μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων στον τομέα της κατάρτισης και της μεταφοράς τεχνολογίας. 
• Προώθησε την ένταξη των διακρατικών βιομηχανικών τοποθετήσεων μέσα στη δομή των μαθημάτων. 
13 
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
Πληθυσμός: 57,75 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 236,6, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 14,73 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΗΝΩΜΕΝΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 17 
Τομεακές 12 3.860.000 
Σπουδαστές 4.785 13.626.124 
Υπότροφοι 69 410.310 
Μαθήματα 324 3.347.400 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 42 8.679.009 
Δοκιμαστικά Σχέδια 4 8.679.009 
Συμπληρωματικά Μέτρα 71 1.086.556 
ΣΥΝΟΛΟ 33.009.399 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία, Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας, το Υπουργείο Απασχόλησης και το Υπουργείο Παιδείας και 
Επιστημών ασχολούνται με τη χάραξη πολιτικής όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στη γεφύρωση του "Χάσματος Μεταφοράς Τεχνολογίας". 
Υπάρχουν φορολογικές πρωτοβουλίες στον τομέα της κατάρτισης. 
• Η χρηματοδότηση προοριζόταν για την ανάπτυξη της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης χορηγείται στα 
πανεπιστήμια. Το Πρόγραμμα Εκπαιδευτικής Εταιρίας χρηματοδοτεί νεαρούς αποφοίτους που 
απασχολούνται σε ακαδημαϊκά ιδρύματα προκειμένου να εργαστούν σε καθορισμένα σχέδια σε 
επιχειρήσεις. To LINK χρηματοδοτεί ερευνητικά σχέδια μεταξύ εταίρων που προέρχονται από το χώρο της 
επιστήμης αφενός και το χώρο των επιχειρήσεων αφετέρου. To CASE ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να 
χρηματοδοτήσουν μεταπτυχιακούς φοιτητές σε αντάλλαγμα για την εργασία που προσφέρουν σε ένα 
συγκεκριμένο σχέδιο. Η Επιχειρηματική Πρωτοβουλία παρέχει στις εταιρίες τη δυνατότητα να προσλάβουν 
πανεπιστημιακούς συμβούλους για σύντομα χρονικά διαστήματα. Άλλα αλληλένδετα μέτρα 
περιλαμβάνουν την ενθάρρυνση των λογιστικών ελέγχων στον τομέα της τεχνολογίας, την ίδρυση των 
Κέντρων Faraday (ανάλογων των Ινστιτούτων Fraunhofer), το Πρόγραμμα Επιχείρηση στην Ανώτερη 
Εκπαίδευση, τη σύσταση των Συμβουλίων Κατάρτισης και Επιχειρήσεων (ΣΚΕ), το Εθνικό Πρόγραμμα 
Κατάρτισης στον Τομέα της Υψηλής Τεχνολογίας. 
• Σήμερα υπάρχει εκτεταμένη εκπροσώπηση των επαγγελματικών και βιομηχανικών φορέων, κυβερνητικών 
οργανισμών, ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των υποεπιτροπών τους. Τα ανώτερα εκπαιδευτικά 
ιδρύματα ασχολούνται όλο και περισσότερο με τη μεταφορά τεχνολογίας και την ίδρυση εταιριών. Το 
πανεπιστημιακό προσωπικό ενθαρρύνεται σήμερα ενεργά να συμμετάσχει στην εμπορική εκμετάλλευση 
της έρευνας του. Τα περισσότερα πανεπιστήμια διαθέτουν Στελέχη Βιομηχανικής Σύνδεσης και πολλά 
έχουν ιδρύσει Επιστημονικά Πάρκα. 
• Τα εισοδήματα των επιχειρήσεων αυξάνονται σε σύγκριση με εκείνα των ανώτερων εκπαιδευτικών 
ιδρυμάτων. Ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις έχουν Στελέχη Σύνδεσης με την Εκπαίδευση. Υπάρχει 
σημαντική εκπροσώπηση των επιχειρήσεων στα συμβούλια χρηματοδότησης των πανεπιστημίων. To CBI 
διαπραγματεύεται τη θέση της βιομηχανίας όσον αφορά την ανώτερη εκπαίδευση. 
2. Εθνική ΑνάπτυΕη του COMETT 
• Η υψηλή συμμετοχή στο COMETT Ι μεταβιβάστηκε στο COMETT II. Η συνεχισθείσα ανάπτυξη βασίστηκε σε: 
(1) στην ικανοποιητική οργανωτική ικανότητα των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και στο γεγονός 
ότι διατηρούσαν συνδέσεις με τις επιχειρήσεις προ του COMETT, (2) στην ιστορική σημασία που δόθηκε 
στις βιομηχανικές τοποθετήσεις, (3) στο επιχειρηματικό πνεύμα που αναπτύχθηκε στα ανώτερα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα μετά το 1980, (4) στην αναγνώριση της σημασίας της διευρωπαϊκής συνεργασίας 
114 
(5) στις εθνικές δομές που υποστηρίζουν τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και στην 
εργασία του Γραφείου Πληροφόρησης του COMETT. 
3. Δικτύωση 
• Μετά το 1990, το ΗΒ είχε 25 ΣΠΕΚ: 17 περιφερειακές, που κάλυπταν ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο και 
8 τομεακές. Τέσσερις ακόμη τομεακές ΣΠΕΚ προστέθηκαν το 1992. 
• Τα πανεπιστήμια διατύπωσαν την άποψη ότι οι ΣΠΕΚ ταίριαζαν περισσότερο σε περιφερειακό παρά σε 
εθνικό επίπεδο. Οι ΣΠΕΚ υπήρξαν αποτελεσματικές στην προώθηση του COMETT στην αγορά. Τα 
ειδησεογραφικά δελτία, οι συνεδριάσεις, οι τοποθετήσεις, τα σύντομα μαθήματα υπήρξαν όλα χρήσιμα. 
Σε γενικές γραμμές, οι επιχειρήσεις αναγνώρισαν την ανάγκη δικτύων μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων και θεώρησαν καταλυτικό το ρόλο των ΣΠΕΚ στον τομέα αυτό. Όλες οι ΣΠΕΚ επισήμαναν 
την ανάγκη δικτύων μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και βιομηχανίας για την ανάπτυξη διακρατικών 
συνδέσεων και την παροχή πληροφοριών σχετικά με τις δυνατότητες της ΕΕ στον τομέα της κατάρτισης. 
• Τα μισά και πλέον πανεπιστήμια εξέφρασαν την άποψη ότι η συνδρομή των ΣΠΕΚ προς τις επιχειρήσεις 
προκειμένου να κοινοποιήσουν τις ανάγκες τους, έφερε μικρό ή ανύπαρκτο αποτέλεσμα: υπήρχαν πολλοί 
άλλοι δρόμοι. Όσον αφορά τις επιχειρήσεις, οι ΣΠΕΚ συνέβαλαν στην ΑΑΚ και στην ανύψωση του προφίλ 
κατάρτισης της επιχείρησης. Οι ΣΠΕΚ παρείχαν λίγες σαφείς αποδείξεις ότι υπήρξαν οι ίδιες χρήσιμες 
στον τομέα αυτό: το 54% των περιφερειακών ΣΠΕΚ διατύπωσαν την άποψη ότι επιτεύχθηκαν λίγα 
πράγματα. 
• Τα πανεπιστήμια θεώρησαν ότι οι ΣΠΕΚ τα βοήθησαν να δουν πέρα από τα εθνικά σύνορα ιδρύοντας 
συνδέσεις με άλλα πανεπιστήμια και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ως προς τις επιχειρήσεις, 
οι ΣΠΕΚ βρήκαν εταίρους στο εξωτερικό και τους παρείχαν σπουδαστές της ΕΕ για τοποθετήσεις. Το 61% 
των περιφερειακών και όλες οι τομεακές ΣΠΕΚ θεώρησαν ότι είχαν συμβάλει σε μικρότερο ή μεγαλύτερο 
βαθμό στην ενθάρρυνση της διακρατικής συνεργασίας. Η συμβολή των τομεακών ΣΠΕΚ δεν 
διαφοροποιήθηκε σημαντικά από εκείνη των περιφερειακών. Φάνηκε, ωστόσο, ότι είχαν στενότερες και 
τακτικότερες επαφές με τις επιχειρήσεις. 
• Τα πανεπιστήμια θεώρησαν ότι τα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ έγκεινται στις εκτεταμένες επαφές τους με 
άλλες ΣΠΕΚ του ΗΒ και της ΕΕ, με πανεπιστήμια και επιχειρήσεις. Επίσης, στη δέσμευση τους στη 
βιομηχανική ανάπτυξη και στην καταλυτική προώθηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. Τα μειονεκτήματα έγκεινται στην ανεπαρκή χρηματοδότηση και ορισμένες φορές στο ότι 
δεν είναι αρκετά σταθερά συνδεδεμένες με τις ίδιες τις περιφερειακές δομές τους. Ως προς τις 
επιχειρήσεις, τα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ έγκεινται στην ικανότητα τους να φέρουν σε επαφή 
ευρωπαϊκούς οργανισμούς και να προσφέρουν την τελευταία λέξη όσον αφορά τις δραστηριότητες 
κατάρτισης της ΕΕ στον τομέα της τεχνολογίας. Επίσης, στην παροχή δυνατοτήτων ευρωπαϊκών 
τοποθετήσεων. Τα μειονεκτήματα έγκεινται στην έλλειψη ομαδικού πνεύματος αλληλεγγύης μεταξύ 
τομεακών και περιφερειακών ΣΠΕΚ και στη διαδικασία χρηματοδότησης που κατέστησε δύσκολο το 
μακροπρόθεσμο προγραμματισμό. Περιορισμένη ήταν η ανακοίνωση μέσω της προώθησης και της 
δημοσιότητας. Χαμηλή η επίγνωσης της ύπαρξης των ΣΠΕΚ. Οι τομεακές ΣΠΕΚ θεώρησαν ως 
πλεονεκτήματα τους: τη δικτύωση, την εμπειρογνωμοσύνη σε προγράμματα κινητικότητας, τις συνδέσεις 
με την επιτροπή, τη διαχείριση σχεδίων, ένα σημείο πρόσβασης για όλες στα ανώτερα εκπαιδευτικά 
ιδρύματα, τις επιχειρήσεις και τα προγράμματα της ΕΚ. Τα μειονεκτήματα ήταν η ανεπαρκής 
χρηματοδότηση, η εξάρτηση από τη χρηματοδότηση της ΕΚ και η ανικανότητα να εξευρεθούν άλλοι 
πόροι, οι δυσκολίες στη διατήρηση του ενδιαφέροντος εκ μέρους της βιομηχανίας, το γεγονός ότι δεν 
υπήρχε καταμερισμός καθηκόντων κλπ. Τα πλεονεκτήματα των τομεακών ΣΠΕΚ περιλάμβαναν: μία σαφή 
αποστολή, ικανοποιητική υποστήριξη από τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τη βιομηχανία και την ΕΚ, 
εμπειρογνωμοσύνη ως προς τη χρηματοδότηση της ΕΚ και τη διαχείριση σχεδίων. Τα μειονεκτήματα 
περιλάμβαναν: σχετικά ανεπαρκείς διασυνδέσεις με τις επιχειρήσεις και μη ικανοποιητικό εμπορικό 
προσανατολισμό, καθώς και περιορισμένες συνδέσεις με ορισμένες χώρες. 
4. Κινητικότητα 
• Μόλις λίγο περισσότερα από τα μισά πανεπιστήμια θεώρησαν ότι οι τοποθετήσεις σπουδαστών συνέβαλαν 
στην καινοτομία στο πλαίσιο του ιδρύματος. Τα 2/3 των επιχειρήσεων διατύπωσαν την άποψη ότι είχαν 
επωφεληθεί από την πραγματοποίηση της τοποθέτησης γκρεμίζοντας τα εθνικά σύνορα και διανοίγοντας 
ευκαιρίες προώθησης στην αγορά, καθώς και από το ειδικό τεχνικό στοιχείο που αποκτήθηκε. Το 85% των 
περιφερειακών ΣΠΕΚ θεώρησαν ότι οι τοποθετήσεις σπουδαστών είχαν συμβάλει στην καινοτομία: 
θεσπίζοντας νέες συνδέσεις, αυξάνοντας το ενδιαφέρον εκ μέρους των σπουδαστών, συνδέοντας 
επιχειρήσεις με νέες αγορές, προσφέροντας οφέλη στα πανεπιστήμια και συνδέοντας τις επιχειρήσεις με 
ένα μεγάλο αριθμό ιδιαίτερα δραστηριοποιημένων σπουδαστών κλπ. 
• Τα μισά πανεπιστήμια αναμόρφωσαν την πολιτική ή την πρακτική τους, πράγμα που κλιμακώνεται από τη 
μεγαλύτερη ακαδημαϊκή αναγνώριση ως προς τις τοποθετήσεις μέχρι την τροποποίηση των διαδικασιών 
των τοποθετήσεων. Οι μισές επιχειρήσεις που ερωτήθηκαν είχαν προβεί σε τροποποιήσεις. Σχεδόν τα 3/4 
των ΣΠΕΚ εξέφρασαν την άποψη ότι τα πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις είχαν πραγματοποιήσει 
τροποποιήσεις, όπως: ευελιξία στο σχεδιασμό των μαθημάτων, ενίσχυση των ομιλητών ως προς την 
115 
επίσκεψη σπουδαστών στο εξωτερικό, πολιτικές ασφάλειας, καλύτερη γλωσσική προετοιμασία κλπ. Οι 
επιχειρήσεις κατέστησαν πολύ πιο ευέλικτες ως προς τον προγραμματισμό και τον καθορισμό των 
προγραμμάτων εργασίας κλπ. 
5. Κατάρτιση 
• Το 50% των πανεπιστημίων θεώρησαν ότι το COMETT είχε συμβάλει στην καινοτομία στον τομέα της 
εκπαίδευσης, ενώ το άλλο 50% είχε την αντίθετη άποψη. Το 70% των επιχειρήσεων διατύπωσαν την άποψη 
ότι ο αντίκτυπος του COMETT όσον αφορά την καινοτομία υπήρξε μικρός ή μηδενικός. Όσον αφορά τις 
ΣΠΕΚ, μόνο το 16% των περιφερειακών και το 57% τωντομεακών ΣΠΕΚ θεώρησαν ότι επιτεύχθηκαν κάποια 
πράγματα. Η αποτυχία αυτή αποδίδεται στην ανεπαρκή χρηματοδότηση και στην έλλειψη διαθέσιμου 
χρόνου εκ μέρους του προσωπικού των MME. 
• Όσον αφορά την ποιότητα ή την ποσότητα της κατάρτισης, οι επιχειρήσεις θεώρησαν μικρή ή μηδενική 
τη συμβολή του COMETT. Σχεδόν οι μισές ΣΠΕΚ διατύπωσαν την άποψη ότι το COMETT συνέβαλε στην 
ποσότητα και την ποιότητα παρέχοντας πρόσβαση σε μία ευρύτερη ομάδα εμπειρογνωμόνων, και 
προσθέτοντας έτσι ευρωπαϊκή αξία, εξασφαλίζοντας άλλη χρηματοδότηση κλπ. Τα πανεπιστήμια 
μοιράστηκαν σε δύο ισάριθμα στρατόπεδα όσον αφορά την άποψη τους για ενδεχόμενη ή όχι συμβολή του 
COMETT. 
• Το59%τωνεπιχειρήσεωνθεώρησανότιτο COMETT συμπλήρωσε τις δικές τους δραστηριότητες στοντομέα 
της κατάρτισης. Οι τομεακές ΣΠΕΚ υπήρξαν πιο θετικές σε σχέση με τις περιφερειακές: το 57% 
εξέφρασαν την άποψη ότι η συνεισφορά τους υπήρξε αρκετή ή μεγάλη. 
• Συμπέρασμα: ...'το πρόγραμμα COMETT σημείωσε, σε γενικές γραμμές, επιτυχία βοηθώντας να αυξηθεί 
η συνειδητοποίηση της Ευρώπης στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης... (αλλά) η ακτίνα 
δράσης του υπήρξε πολύ περιορισμένη σε σύγκριση με τις συμπληρωματικές περιφερειακές και εθνικές 
ενέργειες... Η βασική αξία που πρόσθεσε το COMETT υπήρξε το γεγονός ότι μύησε ένα ευρύτερο φάσμα 
επιχειρήσεων στην πρακτική των τοποθετήσεων... Συνέβαλε επίσης στην καθιέρωση νέων επαφών 
ανάμεσα σε πανεπιστήμια της χώρας και επιχειρήσεις άλλων Κρατών Μελών ή χωρών της ΕΖΕΣ". 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Τα πανεπιστήμια διατύπωσαν γενικά την άποψη ότι το COMETT πρόσθεσε κάποια ώθηση στη δημόσια 
συζήτηση όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Ωστόσο, πολλά τόνισαν 
ότι η δημόσια αυτή συζήτηση είχε προχωρήσει πολύ πριν εμφανίστεί το COMETT. Το 43% των επιχειρήσεων 
θεώρησε ότι το COMETT σημείωσε επιτυχία στον τομέα αυτό. Το 36% είχε αντίθετη άποψη. Το 58% των 
περιφερειακών και το 75% των τομεακών ΣΠΕΚ θεώρησαν αξιόλογη τη συμβολή του COMETT. 
• Τα περισσότερα πανεπιστήμια εξέφρασαν την άποψη ότι η συμβολή του COMETT υπήρξε αξιόλογη. Αύξησε 
τις συνδέσεις, αφενός σε τοπικό επίπεδο και αφετέρου σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ορισμένες επιχειρήσεις 
είχαν την εντύπωση ότι το COMETT προχώρησε σε ελάχιστα νέα συνεργατικά εγχειρήματα. Ορισμένες 
αποφάνθηκαν ότι οι συνδέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο 
του COMETT, είχαν εισαγάγει νέες ιδέες στο χώρο εργασίας. Το 70% όλων των ΣΠΕΚ διατύπωσαν την 
άποψη ότι η συμβολή τους υπήρξε αξιόλογη στον τομέα αυτό. Οι τομείς δραστηριότητες κλιμακώνονταν 
από τις τοποθετήσεις σπουδαστών μέχρι τη δημιουργία νέων διακρατικών δικτύων, την ανάλυση αναγκών 
δεξιοτήτων και κατάρτισης σε περιφερειακό και τομεακό επίπεδο, μέχρι ζητήματα τοποθέτησης 
πτυχιούχων. 
• Το 49% των πανεπιστημίων απάντησαν ότι το COMETT δεν επηρέασε την πολιτική τους ήδη είχε 
αναπτυχθεί περισσότερη πολιτική σε ικανοποιητικό βαθμό. Το 36% των επιχειρήσεων απάντησε ότι το 
COMETT είχε αξιοσημείωτη επίδραση ως προς την πολιτική τους απέναντι στα πανεπιστήμια. Μόνο το 25% 
των περιφερειακών και το 14% τωντομεακών ΣΠΕΚ θεώρησαν ότι το COMETT είχε σημαντική επίδραση. 
Ωστόσο, πολλές απάντησαν ότι σημαντική υπήρξε η έμμεση επίδραση. Το COMETT συμπλήρωσε και 
βελτίωσε τα υπάρχοντα πρότυπα συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Ως προς τις επιχειρήσεις, τα βασικά παραδείγματα των οφελών του COMETT υπήρξαν η πρόσβαση σε 
προμηθευτές ευρωπαϊκής εμπειρογνωμοσύνης και η μεγαλύτερη συνειδητοποίηση ευρωπαϊκών θεμάτων 
κατάρτισης. Το 44% συμμετείχαν σε ανάλογες δραστηριότητες. Το 77% των περιφερειακών ΣΠΕΚ και το 
66% των τομεακών ανέφεραν την εγκαθίδρυση συνδέσεων μεταξύ του COMETT και άλλων 
εθνικών/περιφερειακών πολιτικών με συμπληρωματικούς στόχους. 
• Γενική άποψη των πανεπιστημίων ήταν ότι ο αντίκτυπος του COMETT υπήρξε μικρός, ακόμη και σε τοπικό 
επίπεδο. Ωστόσο, θεωρήθηκε ότι οι διεθνείς προσανατολισμοί προσέδωσαν αξιοπιστία στις πολιτικές 
κατάρτισης της ΕΕ. Ορισμένοι απάντησαν ότι είχε βελτιώσει τις τεχνολογικές ικανότητες στις τοπικές 
επιχειρήσεις. Οι μισές επιχειρήσεις διατύπωσαν την άποψη ότι το COMETT είχε αξιόλογο αντίκτυπο στη 
δική τους εταιρία, ιδίως μέσω των τοποθετήσεων των σπουδαστών, παρέχοντας νέες δεξιότητες και γνώση 
της αγοράς της ΕΕ. Μικρός θεωρήθηκε από τις επιχειρήσεις ο συνολικός περιφερειακός αντίκτυπος του 
COMETT. Οι ΣΠΕΚ απάντησαν ότι ο αντίκτυπος υπήρξε περιορισμένος, λόγω της ανεπαρκούς 
χρηματοδότησης που διατέθηκε προκειμένου να προκληθεί ευρύτερο ενδιαφέρον και συμμετοχή. 
116 
ΑΥΣΤΡΙΑ 
Πληθυσμός: 7,83εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 93,7, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 16,7 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 4 
Τομεακές 1 735.000 
Σπουδαστές 796 1.989.560 
Υπότροφοι 73 634.310 
Μαθήματα 84 826.500 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 8 1.336,000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 
Συμπληρωματικά Μέτρα 13 187.080 
ΣΥΝΟΛΟ 5.708,450 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Δεν υπάρχει ειδική αυστριακή νομοθεσία σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. Ωστόσο, ένας νόμος του 1988 επιτρέπει στις πανεπιστημιακές σχολές να δρουν ως 
επιχειρηματίες στο επαγγελματικό τους πεδίο αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όσον αφορά τη συμβατική 
έρευνα. Αξίζει να επισημανθεί, ότι ο νόμος "Πανεπιστημιακών Σπουδών" περιέχει διατάξεις που αφορούν 
τη συνεχή εκπαίδευση ένα καλά καθορισμένο πλαίσιο σχετικά με τη χορήγηση πτυχίων, τη χρηματοδότηση, 
τη χρήση πανεπιστημιακής υποδομής, τις αμοιβές του προσωπικού κλπ. Πρόσφατη σημαντική αναθεώρηση 
που πραγματοποιήθηκε εστιάζεται στην καθιέρωση ενός συστήματος Ανώτατων Τεχνικών Σχολών 
(Fachhochschulen). 
• Δυο ιδιαίτερα σημαντικά προγράμματα είναι: (1) "οι Επιστήμονες για τη Βιομηχανία" που ενθαρρύνει 
νεαρούς πανεπιστημιακούς λέκτορες και ερευνητές να παραμείνουν μέχρι δύο χρόνια σε επιχειρήσεις και 
(2) "οι Επιστήμονες Ιδρύουν Επιχειρήσεις", που παρέχει τα πρώτα χρήματα οργάνωσης της επιχείρησης 
για ένα ξεκίνημα που βασίζεται στην ερευνητική εργασία του επιστήμονα. 
• Οι σημαντικές δραστηριότητες συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων περιλαμβάνουν: (1) 
Εθνικές και περιφερειακές εκθέσεις Ε&Τ (Επιστήμης και Τεχνολογίας) προκείμενου να παρουσιαστούν στις 
επιχειρήσεις τα αποτελέσματα της Ε&Α και (2) το "FoDoc Austria", που είναι ένα εθνικό σύστημα 
πληροφοριών σχετικά με το ερευνητικό δυναμικό και τα σχέδια σε όλα τα πανεπιστήμια και τις ακαδημίες. 
• Έχει συγκροτηθεί ένα δίκτυο ινστιτούτων μεταφοράς τεχνολογίας και συνεχούς εκπαίδευσης, κέντρα 
ανοιχτών πανεπιστημιακών μαθημάτων και γραφεία βιομηχανικής σύνδεσης. 
• Είθισται να αναλαμβάνονται διπλωματικές και διδακτορικές διατριβές που συνδέονται με την εργασία σε 
βιομηχανικά σχέδια. Ομιλητές από τις επιχειρήσεις είναι συνήθεις σε πανεπιστημιακά προγράμματα CET. 
• Επομένως, σε γενικές γραμμές, οι σχέσεις συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
αναπτύσσονται ικανοποιητικά. 
2. Εθνική ΑνάπτυΕη του COMETT 
Η εθνική ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του COMETT υπήρξε γρήγορη και επιτυχής, διότι: 
• Οι ΣΠΕΚ προσαρμόζονται εύκολα στην υφιστάμενη καλά ανεπτυγμένη δομή συνεργασίας μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Το Κέντρο Πληροφόρησης του COMETT παρείχε ενεργή και αποτελεσματική υποστήριξη. Ξεκίνησε σχέδια, 
οργάνωσε συνδιασκέψεις, σεμινάρια, εργαστήρια, υπηρεσίες πληροφόρησης κλπ. 
• Το Υπουργείο Επιστήμης και Έρευνας παρείχε βασική ενίσχυση και συγχρηματοδότηση, και εξέφρασε 
την προθυμία να προσφέρει μελλοντική υποστήριξη. 
• Η ετικέτα "ΕΚ" υπήρξε χρήσιμη. Οι περισσότεροι πρωτοπόροι οργανισμοί συμμετέχουν σήμερα στο 
COMETT, συμπεριλαμβανομένης μιας σημαντικής επιχειρηματικής εισροής. 
117 
3. Δικτύωση 
• Οι 4 περιφερειακές ΣΠΕΚ (APS, ATTAC, CATT & DANUBE) έχουν προσφέρει. 
- Ένα περιφερειακό πλαίσιο σχετικά με θέματα κατάρτισης και τεχνολογίας, ενώ αύξησαν την 
περιφερειακή και εθνική συνειδητοποίηση αυτών των θεμάτων. 
- Διεθνείς εταίρους και ευρωπαϊκή διάσταση στον τομέα της τεχνολογικής κατάρτισης, λειτουργώντας 
ως περιφερειακό επίκεντρο των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. Υποβοηθούν την ένταξη των 
περιφερειακών MME και άλλων εταίρων σε ευρωπαϊκά σχέδια και θέματα. Αυτό οδήγησε σε 
δραστηριοποίηση και συνειδητοποίηση όσον αφορά τη διεθνή τεχνολογική ανάπτυξη. 
- Σύντομα μαθήματα και ανταλλαγές προσωπικού, καθώς και επιχειρήσεις που προέρχονται από 
ανάλογες δραστηριότητες. Ανέπτυξαν μεγαλύτερη σύμπραξη μεταξύ έρευνας και κατάρτισης. 
- Διακρατική αντίληψη μέσω της συνεργασίας με Ευρωπαίους εταίρους, τοποθετήσεων και εισροής 
ξένων σπουδαστών στις αυστριακές επιχειρήσεις. 
• Τα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ είναι: (1 ) ασφαλές, νομικό και ανεξάρτητο καθεστώς ως βάση δημοκρατικής 
συνεργασίας, (2) υψηλή αποδοχή και ικανοποιητική περιφερειακή υποστήριξη και οικονομική δέσμευση 
κρατικών και ημικρατικών ιδρυμάτων, (3) δεξιότητες ως προς τη διαχείριση ευρωπαϊκών σχεδίων 
κατάρτισης, (4) προσέγγιση των επιχειρήσεων και τεχνική αξιοπιστία, (5) συνδέσεις με άλλο δίκτυο της 
ΕΚ, (6) συνδέσεις με πανεπιστήμια και με το δυναμικό των υφιστάμενων κέντρων ανοικτών 
πανεπιστημιακών μαθημάτων στην Αυστρία, (7) δραστηριοποιημένο προσωπικό και λιτή επιστημονική 
διάρθρωση. 
• Τα μειονεκτήματα των ΣΠΕΚ είναι: (1) αδυναμία σύνδεσης του COMETT με άλλα σχέδια της ΕΚ εφόσον η 
Αυστρία είναι μέλος της ΕΖΕΣ, (2) έλλειψη προώθησης στην αγορά και στρατηγικών πωλήσεων, (3) 
περιορισμένο προσωπικό, (4) ορισμένες περιφέρειες με ασθενέστερα πανεπιστήμια και τεχνικές σπουδές, 
(5) ο χρόνος που απαιτείται για την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου προφίλ, (6) η έλλειψη χρόνου για 
αυτοεκπαίδευση σε ένα σύνθετο τομέα, (7) τα σχέδια του COMETT είναι πολύ σύντομα προκειμένου να 
δημιουργήσουν μία "διεθνή φιλοσοφία κατάρτισης", (8) ετήσια μείωση της οικονομικής ενίσχυσης, (9) 
αβεβαιότητα όσον αφορά τη μεταφορά στο LEONARDO. 
4. Κινητικότητα 
To COMETT: 
• Έκανε πιο συστηματικές τις τοποθετήσεις σπουδαστών με βάση τον προσανατολισμό στο συγκεκριμένο 
σχέδιο, με ξεκάθαρο πρόγραμμα εργασίας και καθορισμένες διατάξεις ως προς την ακαδημαϊκή 
αναγνώριση. 
• Οι επιχειρήσεις υιοθετούν "πνεύμα τοποθετήσεων" και παρέχουν καλύτερες δυνατότητες και 
επαγγελματική καθοδήγηση στους σπουδαστές η αποδοχή των σπουδαστών γίνεται τώρα ευκολότερα και 
με πιο τυποποιημένο τρόπο. 
• Οι ανταλλαγές προσωπικού παρέχουν σημαντική ανατροφοδότηση και συνδέσεις μεταξύ πανεπιστημίων 
και επιχειρήσεων η διοργάνωση τους είναι, ωστόσο, πολύ δύσκολη και χρονοβόρα, ιδίως για μεγαλύτερα 
χρονικά διαστήματα. 
5. Κατάρτιση 
To COMETT υπήρξε σημαντικό διότι: 
• Ανέπτυξε σχέδια κατάρτισης με δυνητικούς χρήστες και διεθνείς εταίρους. Είχε ως αποτέλεσμα την 
παράδοση των μαθημάτων σε διαφορετικά μέρη και βελτίωσε τη διεθνή προώθηση στην αγορά και την 
καλύτερη πρόσβαση στα μαθήματα. Η οργάνωση και συμμετοχή στα μαθήματα έγινε ευκολότερη. Κατέστη 
πιο ελκυστική η παροχή κατάρτισης για τις MME. Οι ΣΠΕΚ συμπλήρωσαν τις δραστηριότητες κατάρτισης 
των κέντρων ανοικτών πανεπιστημιακών μαθημάτων. 
• Βελτίωσε την ποιότητα (περισσότερο παρά την ποσότητα) της κατάρτισης λόγω (1) ευρύτερης 
ανταλλαγής εμπειρογνωμοσύνης και απόψεων και (2) των δυνατοτήτων που παρείχε για σύγκριση των 
τρεχουσών εξελίξεων σε διαφορετικές χώρες. 
• Πραγματοποίησε ορισμένες ειδικές ΑΑΚ (Αναλύσεις Αναγκών Κατάρτισης), καθώς και σταθερή 
αξιολόγηση των αναγκών της βιομηχανίας. Οργανώθηκαν συζητήσεις σχετικά με τις βασικές ιδέες και την 
προώθηση των μαθημάτων. Αναπτύχθηκε επίσης αμοιβαία ΑΑΚ. Η τομεακή ΣΠΕΚ πραγματοποίησε μία 
έρευνα "Επιπέδου Εξέλιξης" ως βάση για την ΑΑΚ. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Ο γενικός αντίκτυπος υπήρξε ικανοποιητικός, ιδίως από το σύστημα των ΣΠΕΚ. Υπήρξε σημαντική αύξηση 
των διακρατικών τοποθετήσεων σπουδαστών, καθώς και βελτιωμένος σχεδιασμός των τοποθετήσεων που 
προσανατολίζονται περισσότερο στο σχέδιο, και καλύτερη ακαδημαϊκή αναγνώριση. Οι διακρατικές 
ανταλλαγές προσωπικού μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και βιομηχανίας, οι οποίες δεν υπήρχαν καθόλου 
προ του COMMET, υπήρξαν χρήσιμες. Σημειώθηκε εμπλουτισμός της εθνικής αγοράς στον τομέα της 
118 
τεχνολογίας προηγμένης κατάρτισης, μέσω του διεθνούς φάσματος και της ευρωπαϊκής διάστασης των 
μαθημάτων που οργανώθηκαν. 
Το COMETT συμπληρώνει το περιφερειακό και εθνικό πρόγραμμα, συμβάλλοντας στη βελτίωση των 
δραστηριοτήτων κατάρτισης στην Αυστρία. Αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό κυρίως όσον αφορά τη 
συγχρηματοδότηση, εθνική και τομεακή. Το COMETT βελτίωσε την διεθνή διάσταση της κατάρτισης. 
Συνέδεσε τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα με τη βιομηχανία, ενίσχυσε την ανάπτυξη συνεχούς 
εκπαίδευσης στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, προκάλεσε την ανάπτυξη της ΑΑΚ, προσέφερε εμπειρία 
ως προς τη διεθνή διαχείριση προγραμμάτων και σχεδίων, βελτίωσε τη θεσμική διαχείριση των 
διασυνδέσεων πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, επέκτεινε τα δίκτυα σε άλλες μορφές συνεργασίας, 
αύξησε το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων για προσωπικό με υψηλά προσόντα κλπ. 
ΕΛΒΕΤΙΑ 
Πληθυσμός: 6$ εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 165,4, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 20,3 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΛΒΕΤΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 3 
Τομεακές 4 1.130,000 
Σπουδαστές 417 1 084,540 
Υπότροφοι 29 272.630 
Μαθήματα 86 867.450 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 7 1.390,000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 
Συμπληρωματικά Μέτρα 1 2.082 
ΣΥΝΟΛΟ 4.710,702 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Δεν υπάρχει ειδική νομοθεσία σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Υπάρχει 
νομοθεσία που εξουσιοδοτεί την Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση να διαχειριστεί πολιτική Ε&Τ. Ορισμένοι ειδικοί 
νόμοι (λ.χ. ενέργεια) υποστηρίζουν ορισμένες δραστηριότητες συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. Τα περισσότερα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα είναι οργανωμένα σε επίπεδα καντονιών. 
Επομένως, η νομοθεσία και οι διατάξεις εμφανίζουν σημαντικές διαφορές. 
• Η Επιτροπή για την Προώθηση της Επιστημονικής Έρευνας (ΕΠΕΡ) προωθεί την ερευνητική συνεργασία 
μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων. Ορισμένα υπουργεία δαπανούν μεγάλα ποσά για την 
Ε&Α δεχόμενα τις συμβουλές και τις εκτιμήσεις εκπροσώπων των πανεπιστημίων και των επιχειρήσεων. 
Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο διαχειρίζεται μακροπρόθεσμα, ερευνητικά προγράμματα προτεραιότητας και 
ερευνητικά προγράμματα πιο άμεσης δράσης. 
• Κάθε πανεπιστήμιο διαθέτει Γραφείο Συνεχούς Εκπαίδευσης. Το εθνικό πρόγραμμα "ειδικά μέτρα χάριν 
της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης στα πανεπιστήμια" επιλαμβάνεται των συμπληρωματικών και 
μεταπτυχιακών σπουδών. Τα δύο Τεχνολογικά Ινστιτούτα συνδέονται πολύ στενότερα με τη βιομηχανία. 
Η αναβάθμιση πολλών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε Ανώτατες Τεχνικές Σχολές 
(Fachhochschulen) βρίσκεται σε εξέλιξη. Πραγματοποιείται πολλή επιστημονική εργασία στην ανώτερη 
εκπαίδευση και στη βιομηχανία. 
• To TE-CH είναι ένα εθνικό δίκτυο κέντρων μεταφοράς τεχνολογίας. Οι δύο ομοσπονδίες εργοδότες του 
δικτύου εγκατέστησαν γραφεία για το συντονισμό των ερευνητικών σχεδίων και των συνδέσεων με τις 
δημόσιες αρχές. Η βιομηχανία συνεισφέρει περίπου το 2% της Ε&Α στην ανώτερη εκπαίδευση. 
119 
2. Εθνική ΑνάπτυΕη του COMETT 
• Η συμμετοχή στο COMETT ξεκίνησε το 1990. Ως το 1991 υπήρξε σημαντική συμμετοχή σε σχέδια άλλων 
χωρών και εγκαινιάστηκαν σχέδια Θετικών Ενεργειών. Κατά το 1992 υπήρξε σημαντική συμμετοχή στην 
πρόσκληση υποβολής προτάσεων. Με την πρόσκληση του 1992 ιδρύθηκαν 7 ΣΠΕΚ. 
3. Δικτύωση 
• Από τις ελβετικές ΣΠΕΚ, οι 3 είναι περιφερειακές και οι 4 τομεακές. Έχουν ξεκινήσει έναν διάλογο 
ανάμεσα στους διάφορους ενδιαφερόμενους παράγοντες στον τομέα της κατάρτισης και της μεταφοράς 
τεχνολογίας. Επίσης ανταποκρίνονται σε θέματα περιφερειακής προτεραιότητας. Φέρνουν τις MME σε 
επαφή με κρατικά ερευνητικά ιδρύματα και διεθνείς οργανισμούς με στόχο τη συνεργασία. 
• Ένα εξαετές ομοσπονδιακό σχέδιο παρείχε στα πανεπιστήμια των καντονιών και στις ομοσπονδιακές 
πολυτεχνικές σχολές μηχανισμούς συνεχούς κατάρτισης. Οι ΣΠΕΚ συνεργάστηκαν στενά μεταξύ τους και 
ενίσχυσαν και διεύρυναν τις δομές αυτές. Το σχέδιο αυτό ενίσχυσε επίσης τις ομοσπονδιακές πολιτικές 
με στόχο την ισχυρότερη διεθνοποίηση των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Δεν έχει ακόμα 
διαμορφωθεί πλήρως περιφερειακή πολιτική, ωστόσο, φαίνεται πολύ πιθανό ότι οργανισμοί όπως οι ΣΠΕΚ 
μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην πολιτική αυτή. Υπήρξε ικανοποιητική συνεργασία με άλλα 
προγράμματα της ΕΚ. 
• Οι ΣΠΕΚ παρείχαν διεθνές πλαίσιο όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, 
και συνέβαλαν επίσης στη συνεργασία και το συντονισμό μεταξύ των καντονιών. Σε γενικές γραμμές, οι 
ΣΠΕΚ σημείωσαν επιτυχία σε πολλά επίπεδα, ιδιαίτερα στο επίπεδο της συμμετοχής των επιχειρήσεων. 
4. Κινητικότητα 
• Καταβλήθηκε ιδιαίτερα σημαντική προσπάθεια εκ μέρους του προγράμματος COMETT για να βοηθήσει στην 
ένταξη της Ελβετίας στις δραστηριότητες της ΕΕ, μέσω των τοποθετήσεων κινητικότητας σπουδαστών. 
• Η κινητικότητα προσωπικού δεν έγινε σαφώς αντιληπτή και δεν σημείωσε επιτυχία. 
5. Κατάρτιση 
• Το ποσοστό επιτυχίας της Ελβετίας στο COMETT II υπήρξε υψηλό όσον αφορά και τα σύντομα και τα 
μακροχρόνια μαθήματα. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Ορισμένες πλευρές των ελβετικών ομοσπονδιακών και έντονα αυτόνομων συστημάτων των καντονιών 
κατέστησαν κάπως δύσκολη την έναρξη της ελβετικής συμμετοχής το 1990. Ωστόσο, ως το 1992 με την 
ίδρυση του ελβετικού γραφείου πληροφόρησης του COMETT στο πλαίσιο του Προγράμματος Εθνικών 
Ενεργειών και τον αυξημένο συντονισμό μεταξύ των καντονιών, το πρόγραμμα COMETT σημείωσε απόλυτη 
λειτουργική επιτυχία. 
• Επομένως, με τη σχεδόν ταυτόχρονη εγκαινίαση ειδικών ομοσπονδιακών μέτρων σχετικά με τη συνεχή 
εκπαίδευση, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα με το COMETT, σημειώθηκε αξιόλογη επιτυχία τόσο σε 
ομοσπονδιακό επίπεδο όσο και σε επίπεδο καντονιών. 
120 
ΛΙΧΤΕΝΣΤΑΪΝ 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΛΙΧΤΕΝΣΤΑΪΝ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 1 
Τομεακές 150.000 
Σπουδαστές 26 51.890 
Υπότροφοι 
Μαθήματα 2 30.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 1 200.000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 
Συμπληρωματικά Μέτρα 
ΣΥΝΟΛΟ 431.890 
1. Εθνική Ανάπτυξη του COMETT 
• Αφότου ανέπτυξε στενότερους δεσμούς με την ΕΖΕΣ, το Λιχτενστάϊν άρχισε να γίνεται πιο κατάλληλο για 
να συμμετάσχει στο COMETT. Το 1991 εισχώρησε στις δραστηριότητεες του COMETT υπό τη σημαία της 
Ελβετίας. Το 1992, που έγινε πλήρες μέλος της ΕΖΕΣ, προσχώρησε πλήρως και στο COMETT. 
2. Δικτύωση 
• Το Λιχτενστάϊν υπέβαλε αίτηση για μία περιφερειακή ΣΠΕΚ το 1992 και σημείωσε επιτυχία. Η ΣΠΕΚ αυτή 
περιλαμβάνει γειτονικά μέρη της Ελβετίας και της Αυστρίας. 
3. Κινητικότητα 
• Η ΣΠΕΚ έλαβε 26 θέσεις σπουδαστών το 1993. 
4. Κατάρτιση 
• Το 1992 η ΣΠΕΚ οργάνωσε ένα κοινό σχέδιο κατάρτισης στον τομέα της περιβαλλοντικής μηχανικής. Η 
ΣΠΕΚ οργάνωσε ένα σύντομο μάθημα το 1993 και το 1994. 
5. Γενικός Αντίκτυπος 
• Η απόφαση της Ελβετίας να μην ενταχθεί στην ΕΕ κατέστησε κάπως δυσκολότερη την ανάπτυξη του 
COMETT στο Λιχτενστάϊν. 
121 
ΙΣΛΑΝΔΙΑ 
Πληθυσμός: 0,26 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 2,5, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: n/a 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΣΛΑΝΔΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 1 159.000 
Τομεακές 
Σπουδαστές 51 154.030 
Υπότροφοι 7 56.300 
Μαθήματα 7 70.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 2 240.000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 
Συμπληρωματικά Μέτρα 3 52.994 
ΣΥΝΟΛΟ 732.324 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προνοάμματα και Δραστηριότητες 
• Ο θεσμικός διαχωρισμός των ερευνητικών κέντρων από τα πανεπιστήμια και η έλλειψη πτυχιακών 
μαθημάτων μέχρι το 1991 περιόρισαν τις δυνατότητες της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. 
2. Εθνική ΑνάπτυΕη του COMETT 
• Το Κέντρο Πληροφόρησης του COMETT και η ΣΠΕΚ της χώρας που εδρεύουν και οι δύο στο Πανεπιστήμιο 
του Ρεϊγκιαβίκ έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επιτυχία του προγράμματος. 
3. Δικτύωση 
• Υπάρχει μόνο μία ΣΠΕΚ στην Ισλανδία. Έχει πραγματοποιήσει ΑΑΚ και έχει οργανώσει και διαχειριστεί 
μαθήματα για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών. Προώθησε τη σύγκληση συνδιασκέψεων όσον αφορά 
τις σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Αρχικά, εμφάνιζε ιδιαίτερη ισχύ στη βιομηχανία επεξεργασίας ιχθύων, αλλά εντωμεταξυ έχει επεκταθεί 
και σε άλλους βιομηχανικούς τομείς. 
• Τα πλεονεκτήματα της ΣΠΕΚ υπήρξαν η συμμετοχή των βιομηχανικών και επαγγελματικών οργανώσεων 
με άμεση πρόσβαση στις επιχειρήσεις και η ισχυρή ηθική και οικονομική ενίσχυση του πανεπιστημίου της 
Ισλανδίας. 
• Τα κυριότερα μειονεκτήματα ήταν η έλλειψη άμεσης επαφής με επιχειρήσεις και η πολύ ανασφαλής 
οικονομική βάση. 
4. Κινητικότητα 
• Η Ισλανδία έδινε πάντοτε ιδιαίτερη σημασία στις διεθνείς σχέσεις και έχει παράδοση στην αναζήτηση 
τεχνικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στο εξωτερικό. To COMETT λειτούργησε ως αγωγός γι' αυτήν την 
έτοιμη αγορά. Ωστόσο, δεν έχουν ακόμη επισημοποιηθεί οι υφιστάμενοι ανεπίσημοι μηχανισμοί που 
ισχύουν στα ισλανδικά πανεπιστήμια και επιχειρήσεις. 
5. Κατάρτιση 
• To COMETT εισήγαγε πρώτο την πρακτική της πραγματοποίησης ΑΑΚ και στη συνέχεια της συζήτησης των 
καλύτερων μέσων για την ικανοποίηση των αναγκών σε σχέση με τη βιομηχανία. Επίσης υπήρξε 
πρωτοπόρο στην εκτενή προετοιμασία ποιοτικών προγραμμάτων κατάρτισης με διεθνείς πανεπιστημιακούς 
εμπειρογνώμονες και πρωτοπόρες επιχειρήσεις. 
122 
• Οργανώθηκαν μαθήματα ποιοτικής κατάρτισης. Ωστόσο, δεν υπήρχαν αρκετά μαθήματα και δεν 
αξιοποιήθηκαν επαρκώς νέες μέθοδοι παράδοσης της κατάρτισης. 
• Επομένως, το COMETT πρόσθεσε νέα διάσταση στην κατάρτιση (περισσότερο παρά απλώς τη 
συμπλήρωσε) μέσω της ΑΑΚ, της προετοιμασίας υψηλής ποιότητας μαθημάτων και της κατάρτισης των 
εκπαιδευτών. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Το COMETT είχε σημαντικό αντίκτυπο. Παρείχε ένα αποδεκτό ευρωπαϊκό δημόσιο βήμα για συζήτηση που 
στο παρελθόν ήταν κατάφορτο με αμοιβαία καχυποψία. Επίσης συνέβαλε στη νομιμοποίηση ενώπιον της 
βιομηχανίας μεγάλου μέρους της εμπειρογνωμοσύνης της ανώτερης εκπαίδευσης που υπάρχει στην 
Ισλανδία. Παρείχε εν μέρει τη βάσει για διάλογο όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. 
• Λόγω της φύσης των MME στην ισλανδική βιομηχανία, το COMETT έπρεπε να συνεργαστεί με επιχειρήσεις 
και επαγγελματικούς οργανισμούς σε διοικητικό επίπεδο. Στη διάρκεια των σχεδίων και των τοποθετήσεων 
λαμβάνουν χώρα ειδικές επαφές με επιχειρήσεις. Ο άμεσος χαρακτήρας των επαφών της ισλανδικής 
κοινωνίας σήμαινε ότι το COMETT μπορεί να ξεκινήσει τις επαφές αλλά στη συνέχεια παύει να είναι 
μεσολαβητής. Το πρόγραμμα προσέφερε διάφορες δραστηριότητες κατάρτισης, έρευνας και 
τοποθετήσεων. 
• Συνεπώς, επιτάχυνε τις επαφές με τα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον ΕΟΧ, είχε ισχυρή 
επίδραση στην εστίαση των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην ανάγκη προώθησης της εκπαίδευσης 
της κατάρτισης και της έρευνας που πραγματοποιούν προς τη βιομηχανία. Επίσης, συνέβαλε στην 
καλύτερη συνειδητοποίηση εκ μέρους της βιομηχανίας της σημασίας των προσλήψεων πτυχιούχων 
πανεπιστημίου. 
ΝΟΡΒΗΓΙΑ 
Πληθυσμός: 4,27 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 13,2, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 15,35 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΝΟΡΒΗΓΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 4 
Τομεακές 2 930.000 
Σπουδαστές 360 1.018,100 
Υπότροφοι 27 169.180 
Μαθήματα 46 477.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 4 818.000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 1 500.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 3 47.280 
ΣΥΝΟΛΟ 3.959,560 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Το Νορβηγικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (Ν IT) στο Trondheim είναι το μόνο τεχνικό πανεπιστήμιο της 
Νορβηγίας και από τη δεκαετία του 70 έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της πετρελαιοβιομηχανίας. 
To SINTEF είναι ένα ίδρυμα του ΝΙΤπου χρησιμοποιείται για την πραγματοποίηση της συνεργασίας μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, κυρίως στον τομέα της συμβατικής Ε&Α και της συνεχούς εκπαίδευσης. 
123 
• Ο Λευκός Χάρτης για την Ανώτερη Εκπαίδευση του 1991 υποστήριξε τη στενότερη εσωτερική συνεργασία 
μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε ένα ενοποιημένο "Νορβηγικό Δίκτυο", καθώς και τη συνεργασία 
με εξωτερικά ιδρύματα, αλλά δεν υπήρξε ανάλογο εθνικό πρόγραμμα. 
• Τα Νορβηγικά Ερευνητικά Συμβούλια έχουν προγράμματα μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ πανεπιστημίων 
και επιχειρήσεων. Το Υπουργείο Βιομηχανίας επιδιώκει την καλύτερη συνεργασία μεταξύ ερευνητικών 
ινστιτούτων και πανεπιστημίων. 
• Το Νορβηγικό Μακροπρόθεσμο Σχέδιο του 1994-97 επιδιώκει "να διαδώσει τη διαθέσιμη τεχνολογία και 
ικανότητες στις εταιρίες... (και) ταχύτερο εκσυγχρονισμό και ανανέωση των τεχνικών και επαγγελματικών 
δεξιοτήτων". 
• Ο Εθνικός Προϋπολογισμός του 1993 επισήμανε ότι "πρέπει να ενισχυθεί η διεθνής συνεργασία στον τομέα 
της ανώτερης εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων με τη συμμετοχή σε διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα". 
2. Εθνική ΑνάπτυΕη του COMETT 
• Η κάπως διφορούμενη στάση της Νορβηγίας έναντι της ΕΕ και ο όγκος των νέων προγραμμάτων της ΕΚ 
ευθύνονται ενδεχομένως για το πολύ αργό ξεκίνημα το 1990, όταν υποβλήθηκαν μόνον 11 σχέδια και 
εγκρίθηκαν 6 από αυτά. 
• Οι Θετικές Ενέργειες του COMETT κατά την περίοδο 1991-92 είχαν σαν αποτέλεσμα σημαντική εξάπλωση 
τη συμμετοχής, αφού τον επόμενο χρόνο σχηματίστηκαν 5 πρόσθετες ΣΠΕΚ. 
3. Δικτύωση 
• Οι ΣΠΕΚ ενθάρρυναν την περιφερειακή συνεργασία ανάμεσα στα περιφερειακά επιχειρηματικά συμφέροντα 
και στο καθιερωμένο σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Προσέδωσαν ευρωπαϊκή διάσταση στις 
πανεπιστημιακές λειτουργίες της πανεπιστημιακής βιομηχανικής σύνδεσης και της συνεχούς εκπαίδευσης. 
Ανέπτυξαν ένα εθνικό δίκτυο διανομής πληροφοριών, μέσω τεχνικών ημερήσιων εκδόσεων και 
ειδησεογραφικών δελτίων καθώς και ετήσιες συνδιασκέψεις με θέμα τις τεχνικές δεξιότητες. Συνέβαλαν 
επίσης στην οργάνωση μαθημάτων και προετοίμασαν τοποθετήσεις σπουδαστών. Προχώρησαν από τη 
συνεργασία στον τομέα της κατάρτισης σε σχέδια ΕΤΑ (Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης) και 
ανέπτυξαν τομεακές δραστηριότητες. 
• Οι δραστηριότητες των ΣΠΕΚ ποικίλλουν, από την άμεση ΑΑΚ και τη συνακόλουθη οργάνωση μαθημάτων 
μέχρι την υποστήριξη των επιχειρήσεων στις νέες τους προσπάθειες όπως το έθεσε μία ΣΠΕΚ: "βοήθεια 
με στόχο την αυτοβοήθεια". 
• Όλες οι ΣΠΕΚ σημείωσαν σημαντική επιτυχία όσον αφορά το διακρατικό χαρακτήρα των δραστηριοτήτων 
τους. Οι τομεακές ΣΠΕΚ υπήρξαν εξ αρχής διακρατικές. Οι περιφερειακές ΣΠΕΚ σημείωσαν, ωστόσο, 
ανάλογη επιτυχία. 
• Οι δύο τομεακές ΣΠΕΚ εδρεύουν στο Νορβηγικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (ΝΙΤ) στο Trondheim και 
διατηρούν πολύ στενές επαφές με το SINTEF. Οι ΣΠΕΚ αύξησαν τον διεθνή χαρακτήρα και τις 
δρατηριότητες αυτού του ευρέος τεχνολογικού πλέγματος με διεθνή ΑΑΚ, σύντομα μαθήματα, ανταλλαγές 
σπουδαστών και προσωπικού και προχώρησαν στην ανάπτυξη πιο εκτεταμένων σχεδίων ΕΤΑ εκτός 
COMETT. 
• Τα βασικά πλεονεκτήματα των ΣΠΕΚ ήταν: (1) το ισχυρό ευρωπαϊκό δίκτυο που αναπτύχθηκε, (2) η 
υποστήριξη της νορβηγικής κυβέρνησης και της περιφερειακής αυτοδιοίκησης, (3) η ενεργή συμμετοχή 
και υποστήριξη που δόθηκε σε τρεις ΣΠΕΚ εκ μέρους του ΝΙΤ, (4) η ενεργή υποστήριξη και συμμετοχή της 
Νορβηγικής Εταιρίας Εξουσιοδοτημένων Μηχανικών (NIF) και της Ομοσπονδίας Νορβηγικών Μηχανικών 
Βιομηχανιών (TBL). 
• Το βασικό μειονέκτημα ήταν ότι υποτιμήθηκαν οι ανάγκες δημοσιονομικών κονδυλίων. 
4. Κινητικότητα 
• Οι ενέργειες κινητικότητας χρησιμοποιήθηκαν εκ μέρους των εταίρων στο ευρύτερο COMETT και σε άλλα 
σχέδια μέσω της παγίωσης και ανάπτυξης της συνεργασίας. 
• Η νορβηγική κυβέρνηση έχει καταστήσει αυτονόητες, χωρίς την ανάγκη νομικής επικύρωσης, τη χορήγηση 
εργασίας και τις άδειες παραμονής για τους σπουδαστές του COMETT. Οι συμφωνίες με Υπηρεσίες 
Στέγασης Σπουδαστών διευκόλυναν σε μεγάλο βαθμό τους εισερχόμενους σπουδαστές. Οι συμφωνίες με 
τα πανεπιστήμια έδωσαν στους σπουδαστές του COMETT πλήρη φοιτητικά δικαιώματα (εκπτώσεις 
εισιτηρίων, φοιτητικές δραστηριότητες κλπ.). To TBL εισηγήθηκε στα μέλη του τις τοποθετήσεις 
σπουδαστών. 
• Σε γενικές γραμμές, σημειώθηκε βελτίωση στις πρακτικές τοποθέτησης σπουδαστών. 
124 
5. Κατάρτιση 
• Από την αρχή τα μαθήματα που οργανώθηκαν απεθύνονταν σε ευρωπαϊκό ακροατήριο και είχαν ευρωπαϊκή 
διάσταση. Ορισμένα μαθήματα οργανώθηκαν από άλλες επενδύσεις της ΕΕ (π.χ. ESPRIT II). 
Ενσωματώθηκε η εκτενής χρήση νέων τεχνικών, προγραμμάτων λογισμικού και εργαλείων προσομοίωσης. 
Οι δραστηριότητες του COMETT υπήρξαν ταυτόχρονα πρακτικό όργανο και καταλύτης. 
• Δόθηκε έμφαση στη βελτίωση της ποιότητας. Το COMETT εισήγαγε έναν αριθμό "ποιοτικών εταίρων" για 
την οργάνωση μαθημάτων και δραστηριοτήτων συνεχούς εκπαίδευσης, οι οποίοι, σε διαφορετική 
περίπτωση, δεν θα ήταν προσιτοί στη Νορβηγία. 
• Η μεγάλη ομοιότητα ανάμεσα στους στόχους του COMETT και τους εθνικούς στόχους στο πεδίο της 
μεταφοράς τεχνολογίας και της κατάρτισης διασφάλισε την συμπληρωματικότητα. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Το COMETT δεν υπήρξε ισχυρό σε εθνικό επίπεδο, όμως υπήρξε αρκετά σημαντικό σε επίπεδο 
περιφερειακής πολιτικής και σχεδιασμού. Σε περιφερειακό επίπεδο, πρέπει να τονιστεί ο ρόλος του 
COMETT στην ανάπτυξη και εφαρμογή στρατηγικών σχεδίων που αφορούντις περιφέρειες και τις κομητείες. 
• Εκεί όπου αυτά τα σχέδια είχαν ήδη προετοιμαστεί, λ.χ. στη Δυτική Νορβηγία, το COMETT υπήρξε 
σημαντικό εργαλείο για την εφαρμογή τους σε άλλες περιπτώσεις οι στόχοι του COMETT υιοθετήθηκαν 
ως μέρος των προϋποθέσεων για σχέδια που βρίσκονται στη φάση της προετοιμασίας. 
• Η συμμετοχή στο COMETT παρείχε μεταφορά τεχνολογίας και κατάρτιση με ευρωπαϊκό προσανατολισμό, 
που σε διαφορετική περίπτωση θα έλειπε ή θα απαιτούσε μεγάλο κόπο για να θεμελιωθεί, με τη χρήση 
εθνικών πόρων και με καθαρά εθνικούς όρους πρόκειται μόλις για το άριστο σημείο εκκίνησης για τη 
δημιουργία ενός διεθνούς προγράμματος συνεργασίας. 
ΣΟΥΗΔΙΑ 
Πληθυσμός: 8,64 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 19,2, ΑΕΠ/κατάκεφαλήν: 16,2 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΟΥΗΔΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 4 
Τομεακές 2^ 888.000 
Σπουδαστές 807 2.245,940 
Υπότροφοι 13 111.000 
Μαθήματα 83 998.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 13 2.311,038 
Δοκιμαστικά Σχέδια 1 500.000 
Συμπληρωματικά Μέτρα 15 240.952 
ΣΥΝΟΛΟ 7.294,930 
*Υπάρχουν ακόμη δύο τομεακές ΣΠΕΚ με Σουηδό συντονιστή, αλλά όχι Σουηδό ανάδοχο. 
125 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων έχει εδραιωθεί στη Σουηδία από τη δεκαετία του 
'60. Οι βιομήχανοι συμμετέχουν στις επιτροπές της ανώτερης εκπαίδευσης. Με τη νομοθεσία του 1977, 
οι βιομήχανοι μπορούν να είναι μέλη όλων των επιτροπών φοιτητικών προγραμμάτων. Το προσωπικό μιας 
πανεπιστημιακής σχολής μπορεί να αναλάβει εξωτερικές συμβάσεις και να αποσπαστεί σε επιχειρήσεις. 
Από το 1975, τα πανεπιστήμια παρέχουν προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. 
• Το Σουηδικό Συμβούλιο Τεχνικής Ανάπτυξης (STU) συγκροτήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του '60 
προκειμένου να βελτιώσει το τεχνικό επίπεδο των σουηδικών επιχειρήσεων. Ειδικός στόχος ήταν η 
συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Σύντομα εγκαινίασε ένα σύστημα γραφείων σύνδεσης 
στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Τα στελέχη της έρευνας στις μεγάλες εταιρίες εργάζονται ως 
καθηγητές μερικής απασχόλησης. Οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν "να δανειστούν" επιστήμονες για 
χρονικά διάστημα μέχρι 6 μηνών, και ο μισός μισθός τους καταβάλλεται από τη λειτουργία βιομηχανικής 
σύμβασης. Στη Βόρεια Σουηδία, οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να απασχολήσουν ένα νέο μηχανικό από 
το τοπικό πανεπιστήμιο για διάστημα 6 μηνών, ενώ ο μισθός του καταβάλλεται από το γραφείο σύνδεσης. 
Αυτό συμβάλλει στην παρεμπόδιση της μετανάστευσης στη Νότια Σουηδία. 
• Η νομοθεσία του 1992 χορήγησε πολύ μεγαλύτερη αυτονομία στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα και 
εισήγαγε ένα σύστημα αξιολόγησης της πανεπιστημιακής απόδοσης. Όλα τα μεταπτυχιακά προγράμματα 
μηχανικής έχουν υποχρεωτικές τοποθετήσεις στις επιχειρήσεις. 
• Οι βιομήχανοι συμμετέχουν σε κρατικά συμβούλια πανεπιστημίων και τεχνικών πανεπιστημίων. Έχουν 
ιδρυθεί πολλά Επιστημονικά Πάρκα από κοινού με τη βιομηχανία. Λαμβάνουν χώρα πολλές ανταλλαγές 
πανεπιστημιακών εδρών και προσκαλούνται καθηγητές από τη βιομηχανία. Οι επιχειρήσεις χρηματοδοτούν 
πολλές ερευνητικές συμβάσεις, και έχουν ιδρυθεί ερευνητικά ιδρύματα συνεργασίας. Κατά μέσο όρο, το 
10% των δραστηριοτήτων των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία. 
2. Εθνική ΑνάπτυΕη του COMETT 
• Το COMETT είναι το πρώτο πρόγραμμα της ΕΕ στο οποίο δόθηκε η δυνατότητα συμμετοχής στις χώρες της 
ΕΖΕΣ. Σημαντική υπήρξε η υποστήριξη εκ μέρους συνδικάτων, εργοδοτών, περιφερειακής και τοπικής 
αυτοδιοίκησης. Το ενδιαφέρον υπήρξε αυξημένο επειδή πλησίαζε η είσοδος της χώρας στην ΕΕ. 
• Τα θέματα τα σχετικά με το COMETT που βρίσκονται στην κορυφή της ημερήσιας διάταξης για τη Σουηδία, 
είναι: (1) η διεθνοποίηση της ανώτερης εκπαίδευσης, (2) η ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης στις MME και 
η ανάγκη χρησιμοποίησης των πανεπιστημίων για υψηλού επιπέδου επιστημονική κατάρτιση, (3) η ανάγκη 
να αποκτήσουν οι MME στενότερη επαφή με τις ξένες αγορές. 
3. Δικτύωση 
• Το 1990, η Σουηδία απέκτησε τέσσερεις περιφερειακές ΣΠΕΚ, όλες στο Νότο, και δύο τομεακές. Το 1992 
οι προηγούμενες συμπληρώθηκαν από 3 νέες τομεακές ΣΠΕΚ. Ένα από τα πλεονεκτήματα των σουηδικών 
ΣΠΕΚ είναι η έντονη συμμετοχή τους στο DELTA. 
• Ωστόσο, μικρή υπήρξε η συμβολή τους εκτός των επιχειρήσεων και των πανεπιστημίων που εμπλέκονται 
άμεσα στα σχέδια. Είχαν κάποιες κρίσεις ταυτότητας. 
• Η έμμεση συμβολή τους περιλαμβάνει: (1) διάδοση των πληροφοριών, (2) αυξημένη προώθηση ως προς 
την τεχνολογία και την κατάρτιση, (3) ευρωπαϊκό πεδίο συνεργασίας και πολιτική πίεση εκ μέρους των 
τομεακών ΣΠΕΚ, οι οποίες λειτούργησαν αρκετά καλά, (4) το επιδεικτικό αποτέλεσμα των διεθνών 
δραστηριοτήτων. 
• Οι περισσότερες ΣΠΕΚ επιχείρησαν να πραγματοποιήσουν ΑΑΚ. Ωστόσο, στον τομέα αυτό είναι ενεργοί 
πολλοί οργανισμοί. 
• Τα κυριότερα πλεονεκτήματα ήταν η αφοσίωση των ατόμων της ΣΠΕΚ και η ικανότητα τους να εργαστούν 
σε διευρωπαϊκή προοπτική και να υποστηρίξουν άλλα προγράμματα. Τα βασικά μειονεκτήματα υπήρξαν 
η έλλειψη συμμετοχής εκ μέρους της βιομηχανίας, ιδίως των MME, και η διαπεριφερειακή μεταφορά 
εμπειρίας. 
4. Κινητικότητα 
• Δεν υπήρξε τίποτε ουσιαστικά καινούργιο, όσον αφορά τις τοποθετήσεις σπουδαστών. Οι τοποθετήσεις 
προσωπικού χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα. Παρατηρείται, ωστόσο, αυξημένη προσήλωση στην εξεύρεση 
θέσεων για σπουδαστές σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Ορισμένες από αυτές χρησιμοποίησαν το COMETT, 
προκειμένου να θέσουν σε δοκιμασία πιθανούς μελλοντικούς υπαλλήλους σε θυγατρικές εταιρίες του 
εξωτερικού. 
• Ορισμένες MME δοκίμασαν την εμπειρία των ξένων σπουδαστών για πρώτη φορά. Αυτό οδήγησε σε 
αυξημένη ευαισθησία ως προς τις πολιτισμικές διαφορές. 
126 
5. Κατάρτιση 
• Στοντομέατης κατάρτισης, η μεγαλύτερη συνεισφοράτου COMETT αφοράτις προκαταρκτικές συζητήσεις 
και διαπραγματεύσεις εργασίας σχετικά με την εφαρμογή και τη διατύπωση της "τάξης" των 
πανεπιστημιακών καθηγητών. Όσον αφορά τις τομεακές ΣΠΕΚ, η επιρροή των βιομηχανικών κλάδων 
υπήρξε εντονότερη στην ανάπτυξη της κατάρτισης. 
• Καταρτίστηκε ένα δίκτυο τεχνολογίας της πληροφόρησης (αρχικά για αναζήτηση πληροφοριών και 
εταίρων) που προσανατολίζεται στην εφαρμογή επιτόπιας κατάρτισης όσον αφορά τη βιομηχανία. Ο 
ποιοτικός έλεγχος έχει καταστεί σημαντικό και ενσυνείδητο πρόβλημα, εφόσον τα μαθήματα πρέπει να 
παραδίδονται από διαφορετικούς καθηγητές σε διαφορετικές χώρες. Το COMETT βρίσκεται σε λειτουργία 
πολύ μικρό χρονικό διάστημα για να κρίνει κάτι τέτοιο. Δρα σε πολύ μικρή κλίμακα, ώστε δεν μπορεί να 
έχει σημαντικό αντίκτυπο. Η επαναχρησιμοποίηση των μαθημάτων που οργανώθηκαν υπήρξε πολύ 
περιορισμένη. 
S. Γενικός Αντίκτυπος 
• Ο γενικός αντίκτυπος υπήρξε περιορισμένος σε εθνικό επίπεδο, αλλά υπήρχει και κάποιος αντίκτυπος σε 
περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Το πρόγραμμα είναι μικρό. Επίσης η οικονομία του συμπιέστηκε. 
Υπήρξε μικρή προώθηση των σχέσεων μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, εκτός εκείνων που είχαν 
άμεση συμμετοχή. Τα πανεπιστήμια διαθέτουν ήδη σημαντικές μονάδες συνεχούς εκπαίδευσης. Ωστόσο, 
για πρώτη φορά προωθήθηκαν οι διεθνείς σχέσεις για τα σουηδικά πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις. 
• Δεν υπήρξε επιρροή στην πολιτική εθνικού επιπέδου, αλλά υπήρξε κάποια επιρροή σε περιφερειακό 
επίπεδο. Υπήρξε κάποια σύμπραξη ανάμεσα σε πανεπιστημιακά προγράμματα συνεχούς εκπαίδευσης και 
τις ΣΠΕΚ. 
• Ο γενικός αντίκτυπος υπήρξε μικρός. Το Πεδίο Β σημείωσε πραγματική επιτυχία, ιδίως όσον αφορά τις 
μεγαλύτερες MME. Τα δίκτυα που συγκροτήθηκαν θα χρησιμοποιηθούν για άλλα σχέδια. Το COMETT 
βελτίωσε επίσης την κατανόηση της ΕΕ. 
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 
Πληθυσμός: 5,03 εκατομμύρια, Πυκνότητα Πληθυσμού: 14,9, ΑΕΠ/κατά κεφαλήν: 16,1 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΦΙΝΛΑΝΔΙΙΑΣ (1990-94) 
Αριθμός Προϋπολογισμός 
ΣΠΕΚ: Περιφερειακές 3 
Τομεακές 2 685.000 
Σπουδαστές 634 1.560,365 
Υπότροφοι 71 690.350 
Μαθήματα 78 740.000 
Κοινά Σχέδια Κατάρτισης 9 1.845,000 
Δοκιμαστικά Σχέδια 
Συμπληρωματικά Μέτρα 17 247.568 
ΣΥΝΟΛΟ 5.768,283 
1. Υπόβαθρο: Νομοθεσία. Προγράμματα και Δραστηριότητες 
• Δεν υπάρχει ειδικός νόμος σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, όμως η 
υπάρχουσα νομοθεσία επιτρέπει σε μεγάλο βαθμό ανάλογες δραστηριότητες. 
• Η Φινλανδική Ακαδημία προωθεί ένα πρόγραμμα υποστήριξης μεταπτυχιακών φοιτητών στη βιομηχανία. 
Το Υπουργείο Παιδείας έχει ένα ανάλογο πρόγραμμα στον τομέα της τεχνολογίας της πληροφόρησης. 
127 
Το Κέντρο Τεχνολογικής Ανάπτυξης (TEKES) χρηματοδοτεί προγράμματα που βασίζονται στη συνεργασία 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και στην ερευνητική κατάρτιση. Μετά το 1986, η φινλανδική 
εκπαίδευση εξαπλώθηκε ταχέως. Τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα θεωρούνται όλο και περισσότερο 
Κέντρα Περιφερειακής Ανάπτυξης. 
• Η πρακτική κατάρτιση στη βιομηχανία υπήρξε, παραδοσιακά, υποχρεωτικό μέρος των τεχνικών 
προγραμμάτων για απόκτηση πτυχίου. Η συνεχής εκπαίδευση είναι ένας από τους ταχύτατα 
αναπτυσσόμενους τομείςτης ανώτερης εκπαίδευσης. Κατά την τελευταία δεκαετία εγκαινιάστηκαν αρκετά 
Επιστημονικά Πάρκα. Τα Ινστιτούτα Τεχνολογίας εγκαινίασαν 'τμήματα εξυπηρέτησης επιχειρήσεων". Η 
εταιρία Uniscience ΕΠΕ έφερε σε επαφή τα πανεπιστήμια με τις βιομηχανικές ομοσπονδίες, προκειμένου 
να προσφέρουν υπηρεσίες που θα βασίζονται στην κοινή τεχνογνωσία των πανεπιστημίων. 85 
επαγγελματικά ιδρύματα συνενώθηκαν σε 22 ιδρύματα τύπου ανώτατων τεχνικών σχολών που διατηρούν 
στενή συνεργασία με τις επιχειρήσεις. 
• Η βιομηχανία υπήρξε, παραδοσιακά, σε στενή επαφή με την ανώτερη εκπαίδευση. Οι μεγάλες εταιρίες 
εγκαινίασαντα δικά τους μεταπτυχιακά προγράμματα κατάρτισης και αυξάνουν τη ζήτηση από την ανώτερη 
εκπαίδευση. Διαμορφώνουν μακροπρόθεσμες σχέσεις και συμβάσεις. Ο αριθμός των διδακτόρων στο 
χώρο των επιχειρήσεων αυξάνει ταχέως. 
2. Εθνική Ανάπτυξη του COMETT 
• Η Φινλανδία, ως χώρα της ΕΖΕΣ, ασχολήθηκε με το πρόγραμμα COMETT κατά την έναρξη του COMETT II, 
αλλά έκανε καλό ξεκίνημα. Αυτό οφειλόταν στην ισχυρή βάση της υπάρχουσας συνεργασίας μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και στα κέντρα συνεχούς εκπαίδευσης που ήδη υπήρχαν στα 
πανεπιστήμια. Ομοίως, υπήρχε μεγάλη εμπειρία ως προς τις διεθνείς ανταλλαγές σπουδαστών και η ίδια 
η κυβέρνηση ξεκινούσε μια πρωτοβουλία για τη διεθνοποίηση των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. 
Το Γραφείο Πληροφόρησης του COMMET έπαιξε επίσης σημαντικό καταλυτικό ρόλο. 
3. Δικτύωση 
• Η Φινλανδία απέκτησε 5 ΣΠΕΚ το 1990: 3 περιφερειακές, 1 μικτή και 1 τομεακή. Όλες, εκτός της 
τομεακής ΣΠΕΚ, φιλοξενήθηκαν σε πανεπιστήμια. Το 1992, μοιράστηκε την ευθύνη για μία ακόμη ΣΠΕΚ. 
Το 1994, μία τομεακή ΣΠΕΚ μεταφέρθηκε από την Ολλανδία στη Φινλανδία. 
• Οι ΣΠΕΚ γεφύρωσαν το χάσμα ανάμεσα στις Βρυξέλλες και τους συμμετέχοντες φινλανδικούς 
οργανισμούς, ιδίως τις επιχειρήσεις. Όλες οι ΣΠΕΚ πραγματοποίησαν ΑΑΚ που οδήγησε στη 
διαμόρφωση νέων σχεδίων. Επίσης προώθησαν και υποβοήθησαν τη διεθνή συνεργασία, μετατρέποντας 
πολύ συχνά ένα εθνικό σχέδιο σε ευρωπαϊκό. Οι δύο τομεακές ΣΠΕΚ παρουσίασαν ορατό αντίκτυπο στον 
τομέα της κατάρτισης στους αντίστοιχους τομείς δράσεις τους. 
• Το βασικό πλεονέκτημα υπήρξε η στενή συνεργασία μεταξύ των ίδιων των ΣΠΕΚ και με το Γραφείο 
Πληροφόρησης. 
• Τα κυριότερα μειονεκτήματα ήταν η έλλειψη πλήρους κάλυψης της χώρας με ΣΠΕΚ, ενώ ταυτόχρονα, η 
οικονομική ύφεση περιόρισε την επέκταση των βιομηχανικών εταίρων. Επειδή το COMETT υπήρξε το 
μοναδικό πρόγραμμα στο οποίο ήταν σε θέση να συμμετάσχει η Φινλανδία, οι ΣΠΕΚ περιορίστηκαν να 
συνεργαστούν κυρίως με το COMETT. 
4. Κινητικότητα 
• Υπήρχε μακρά παράδοση τοποθετήσεων σπουδαστών στο εξωτερικό. Κατά συνέπεια, το COMETT παρείχε 
έναν καινούργιο δίαυλο παρά πλήρη καινοτομία. Ωστόσο, το COMETT παρείχε, κυρίως στα Ινστιτούτα 
Τεχνολογίας, ένα αποτελεσματικό μέσο ώστε να αυξήσουν τις τοποθετήσεις υψηλής ποιότητας. Οι 
ανταλλαγές εμπειρογνωμόνων (Βγ), μολονότι δεν ήταν κάτι καινούργιο, εκτιμήθηκαν ως μία από τις πιο 
χρήσιμες δραστηριότητες του COMETT. Το 1994, η Φινλανδία ήταν η δεύτερη χώρα στην αποστολή 
εμπειρογνωμόνων στο πλαίσιο του COMETT! 
• Ο αποκεντρωμένος χαρακτήρας του COMETT επιβάρυνε μεμονωμένους υπαλλήλους πανεπιστημίων, 
αρμόδιους για διεθνείς υποθέσεις, να αναλάβουν πρωτοβουλίες και μεγαλύτερη υπευθυνότητα όσον 
αφορά την οργάνωση των τοποθετήσεων. Στο παρελθόν το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας ήταν 
συγκεντρωμένο. Οι επιχειρήσεις άλλαξαν αντίληψη σχετικά με τις τοποθετήσεις σπουδαστών ενώ στην 
αρχή τις θεωρούσαν εκδήλωση της αγαθοεργίας τους, αναγνώρισαν στη συνέχεια την πραγματική 
προστιθέμενη αξία τους. 
5. Κατάρτιση 
• Το COMETT δεν είχε σημαντικό αντίκτυπο σε εθνικό επίπεδο, λόγω του μικρού αριθμού των σχεδίων. 
Ωστόσο, μαθήματα που θα είχαν απλώς εθνικό χαρακτήρα, απέκτησαν ευρωπαϊκή διάσταση. Τα μαθήματα 
οργανώθηκαν στα αγγλικά για να διευκολύνουν τη συμμετοχή αλλοδαπών. Το υλικό, που παρήχθη 
αναγνωρίστηκε ως χρήσιμο εκ μέρους της βιομηχανίας. 
128 
• To COMETT συνέβαλε αποτελεσματικά στην αύξηση της ευρωπαϊκής συνεργασίας και στη δημιουργία νέων 
επαφών και νέων μορφών συνεργασίας. 
6. Γενικός Αντίκτυπος 
• Επειδή στην Φινλανδία προϋπήρξε ισχυρή παράδοση συνεργασίας, ανταλλαγών και τοποθετήσεων μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, το COMETT δεν θεωρείται ότι είχε σημαντικό αντίκτυπο σε περιφερειακό 
ή εθνικό επίπεδο ως προς τις σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων ή τη διαμόρφωση πολιτικής. 
Τα καινοτόμα αποτελέσματα εντοπίζονται σε διακρατικό επίπεδο. Η εδραιωμένη παράδοση συνεργασίας 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων πρόσφερε καλό σημείο εκκίνησης για την εφαρμογή του 
προγράμματος. 
• Υπήρξε εκτεταμένη σύμπραξη με το Εθνικό Πρόγραμμα, προκειμένου να αυξηθούν οι διακρατικές 
δραστηριότητες των Ινστιτούτων Τεχνολογίας. Τα 2/3 των εξερχόμενων σπουδαστών του Βα προέρχονταν 
από ανάλογα ινστιτούτα. Το Υπουργείο Παιδείας παρείχε ειδικές χρηματικές αμοιβές (bonus) σε 
ακαδημαϊκά πανεπιστήμια που αυξάνουν τις διακρατικές τους δραστηριότητες. Η συμμετοχή στο COMETT 
αποτελεί σήμερα ένα από τα κριτήρια ανάλογων παροχών. 
• Αποκτήθηκε εμπειρία στον τομέα της συνεργασίας στο πλαίσιο της ΕΕ, αφενός για τις αρχές και αφετέρου 
για τους οργανισμούς που συμμετείχαν στο πρόγραμμα. Επιτεύχθηκε σταθερή βάση επιτυχούς 
συμμετοχής σε κοινοτικό πρόγραμμα. 
129 

Παράρτημα 3. Κατάλογος δημοσιεύσεων του 
COMETT 
Παρακάτω δίνεται ένας κατάλογος των κυριότερων εγγράφων και δημοσιεύσεωνπου σχετίζονται μετο COMETT 
που εκδόθηκαν μεταξύ των ετών 1990 και 1994 έχουν επίσης συμπεριληφθεί ορισμένες δημοσιεύσεις που θα 
παρουσιαστούν το 1995. 
Επίσημα έγγραφα που σχετίζονται με τις Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων 
• Έγγραφο με βασικές πληροφορίες σχετικά με το COMETT 9 γλώσσες 
• Εγκόλπιο του COMETT II 9 γλώσσες 
Το έγγραφο αυτό περιέχει ουσιώδεις πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα COMETT και εκθέτει τους 
στόχους και τη λειτουργική δομή του προγράμματος. 
• Πακέτο Υποψηφιοτήτων 1990, 1991, 1992 9 γλώσσες 
Το Πακέτο Υποψηφιοτήτων διατίθεται σε κείμενο και σε δισκέτα και απευθύνεται σε εκείνους που 
προτίθενται να υποβάλουν σχέδια στο COMETT. Περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα 
COMETT και παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διατυπώνονται οι προτάσεις. Επίσης 
περιλαμβάνει έντυπα αιτήσεων. 
• Πακέτο Υποψηφιοτήτων 1993, 1994 EN/FR/DE 
Από το 1993 το έγγραφο αυτό τυπώνεται σε τρεις γλώσσες. 
Γενικές πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα και τα αποτελέσματα του 
• Το Δελτίο COMETT EN/FR 
Από το Φεβρουάριο του 1988 μέχρι το Δεκέμβριο του 1993, το Δελτίο COMETT κυκλοφορούσε τρεις φορές 
το χρόνο και περιείχε μία σειρά άρθρων που αφορούν το πρόγραμμα και τους δεσμούς του με άλλες 
κοινοτικές πρωτοβουλίες στα πεδία της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της τεχνολογίας και της Ε&Α. 
Επίσης παρείχε πληροφορίες σχετικά με σχέδια του COMETT και με την ανάπτυξη του προγράμματος. 
Έπαψε να δημοσιεύεται το Δεκέμβριο του 1993 και έδωσε τη θέση του στη νέα έκδοση της ΓΔ XII Le 
Magazine. 
• Φυλλάδιο του COMETT 9 γλώσσες 
Αυτό το φυλλάδιο σε Α5 πρωτοδημοσιεύθηκε το 1990 και εξηγεί την δομή του προγράμματος σε απλό 
σχήμα, φιλικό για τον χρήστη. Ξεκινώντας με μία γενική ερμηνεία των στόχων του COMETT, το φυλλάδιο 
εξηγεί όλα τα πεδία του προγράμματος και περιέχει βασικές δημοσιονομικές πληροφορίες. 
• Δοκιμαστικά σχέδια του COMETT (φάκελος πληροφοριών) ΕΝ 
Ο φάκελος απευθύνεται σε κοινό διαφόρων ειδών και περιέχει ατομικά φύλλα πληροφοριών σχετικά με τα 
δοκιμαστικά σχέδια του COMETT. Τα φύλλα πληροφοριών παρουσιάζονται σε απλό σχήμα και καλύπτουν 
τους στόχους, τα υλικά κατάρτισης και τους διακρατικούς εταίρους κάθε σχεδίου. 
• Κατάλογος του COMETT Ι αποτελέσματα ΕΝ 
Ο Κατάλογος παρέχει βασικές πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα όλων των σχεδίων του COMETT 
Ι, συμπεριλαμβανομένων των μαθημάτων, των υλικών κατάρτισης, των μελετών, των βάσεων δεδομένων 
και των ειδησεογραφικών δελτίων. Επίσης παρέχεται μία στατιστική επισκόπηση του COMETT Ι. 
• Επιτομή Σχεδίων του COMETT 1990, 1991, 1992, 1993/94 EN/FR 
Η Επιτομή παρέχει βασικές πληροφορίες σχετικά με όλα τα σχέδια του COMETT που υποβλήθηκαν ύστερα 
από κάθε Πρόσκληση Υποβολής Αιτήσεων. Τα σχέδια ταξινομούνται με τον τίτλο του σχεδίου, μία σύντομη 
περίληψη και την πλήρη διεύθυνση του υπεύθυνου. Περιλαμβάνεται μία στατιστική επισκόπηση, και 
παρέχονται διάφορα ευρετήρια και κατάλογοι ώστε να εντοπίζονται ευκολότερα τα σχέδια. 
• Διακρατικές τοποθετήσεις σπουδαστών: η εμπειρία του COMETT EN/FR 
Αυτός ο οδηγός σταδιακής παρουσίασης προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό την εμπειρία του COMETT στη 
διαχείριση των διακρατικών τοποθετήσεων στα Κράτη Μέλη και στις χώρες της ΕΖΕΣ. Ο οδηγός αυτός, 
ο οποίος καταρτίστηκε προκειμένου να χρησιμεύσει ως πρακτικό εργαλείο εργασίας για τους οργανωτές 
τοποθετήσεων σπουδαστών, περιέχει χρήσιμα στοιχεία για τους οργανωτές και τους σπουδαστές, 
φακέλους χωρών και πληροφορίες σχετικά με τις τοποθετήσεις σπουδαστών στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων ERASMUS και TEMPUS. 
131 
Εκθέσεις και μελέτες 
• Η ανάπτυξη του COMETT I FR/EN 
Αυτή η εσωτερική έκθεση παρακολούθησης του COMETT Ι καλύπτει το διάστημα 1987-1989. Αφιερώνεται 
ένα κεφάλαιο σε καθένα από τα πέντε πεδία του COMETT Ι και περιλαμβάνονται επίσης εκθέσεις για καθένα 
από τα 12 Κράτη Μέλη. Το έγγραφο περιέχει γενικές στατιστικές σχετικά με τη διάρκεια του 
προγράμματος COMETT Ι, καθώς και στατιστικές των Κρατών Μελών. 
• Η ανάπτυξη του COMETT Ι (Διαχειριστική Σύνοψη) FR/EN 
• COMETT Ι. Τελική Έκθεση της Επιτροπής 9 γλώσσες 
Αυτή η επίσημη έκθεση αφοράτηνπρώτη φάσητου προγράμματος COMETT. Τεκμηριώνειτο υπόβαθρο του 
προγράμματος, τη λογική του, τη δομή και την εφαρμογή του, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στον αντίκτυπο 
που είχε στα διάφορα λειτουργικά πεδία. Αποτελεί μία σύνθεση πολλών εγγράφων, εκθέσεων, ερευνών, 
μελετών και αναλύσεων που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια της πρώτης λειτουργικής φάσης. 
• Πρόγραμμα COMETT. Έκθεση δραστηριοτήτων 1990, 1991, 1992, 1993 και 1994 9 γλώσσες 
Η Ετήσια Έκθεση είναι μία επίσημη καταγραφή όλων των δραστηριοτήτων του COMETT σε μία δεδομένη 
χρονιά. Τα αντικείμενα που καλύπτει περιλαμβάνουν αποτελέσματα των Προσκλήσεων Υποβολής 
Αιτήσεων, διαχείριση, παρακολούθηση και αξιολόγηση του προγράμματος, συνδιασκέψεις κλπ. Επίσης 
περιλαμβάνονται μία στατιστική επισκόπηση των σχεδίων του COMETT, μία ενημέρωση σχετικά με τα 
δοκιμαστικά σχέδια και ένας κατάλογος δημοσιεύσεων. 
• Διαγράμματα εθνικών χαρακτηριστικών 1992, 1994 Ανάμεικτα EN/FR 
Τα διαγράμματα αυτά καλύπτουν τα 12 Κράτη Μέλη και τις 7 χώρες της ΕΖΕΣ και περιέχουν έναν 
υπολογισμό της ανάπτυξης του COMETT σε κάθε χώρα, με ανάλυση εξόδων των δραστηριοτήτων ανά πεδίο 
του προγράμματος. 
• Διαγράμματα περιφερειακών χαρακτηριστικών 1993, 1994 Ανάμεικτα EN/FR 
Τα διαγράμματα αυτά εστιάζονται στη συμβολή του COMETT στην περιφερειακή ανάπτυξη και στα 12 Κράτη 
Μέλη και στις 7 χώρες της ΕΖΕΣ και περιέχουν στατιστικούς πίνακες της χρηματοδότησης του COMETT, 
και μία ανάλυση εξόδων των δραστηριοτήτων ανά πεδίο του προγράμματος. 
• Τομεακές έρευνες (σειρά) 
Οι δραστηριότητες του COMETT σε τέσσερις βασικούς τεχνολογικούς τομείς παρουσιάζονται σε μία σειρά 
τομεακών ερευνών: 
*• Ιατρική τεχνολογία και βιοϊατρική μηχανική στο COMETT (ΕΝ) 
*• Προηγμένη τεχνολογία μεταποίησης στο COMETT (ΕΝ) 
• Διαχείριση τεχνολογίας και καινοτομίας στο COMETT (ΕΝ) 
• Μικροηλεκτρονική στο COMETT (EN/FR) 
• Τεχνολογία λογισμικού στο COMETT (ΕΝ) 
- Υλικά στο COMETT (EN/FR) 
• Περιβάλλον στο COMETT (ΕΝ) 
* Βιοτεχνολογία στο COMETT (ΕΝ) 
• Μηχανολογία στο COMETT (ΕΝ) 
• Αγροτικά προϊόντα στο COMETT (ΕΝ) 
Εκθέσεις αξιολόγησης του COMETT II 
• Αξιολόγηση του COMETT (ECOTEC, 1991) EN/FR/DE 
• Διακρατική κατάρτιση στον τομέα της τεχνολογίας στην Ευρώπη -
η εμπειρία του COMETT 
(Προσωρινή έκθεση αξιολόγησης 1991-1992) EN/FR/DE 
• COMETT II: Αξιολογήσεις (1993) EN/FR/DE 
• Πρώτο μέρος - Έκθεση της Ομάδαςτων Εμπειρογνωμόνων COMETT. Διακρατική κατάρτιση στοντομέα 
της τεχνολογίας. 
Το μέλλον της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
• Δεύτερο μέρος - Εθνικές Αξιολογήσεις 
*• Τρίτο μέρος - Έκθεση GMV: Αξιολόγηση του Προγράμματος COMETT 
• Οι τελικές εθνικές αξιολογήσεις του COMETT (1995) EN/FR/DE 
• COMETT II. Η Τελική Έκθεση Αξιολόγησης (1995) σε όλες τις γλώσσες 
Εκθέσεις για την τελική αξιολόγηση του COMETT (σειρά: "COMETT: τα αποτελέσματα") 
COMETT II in figures - a statistical overview EN/FR/DE 
Networks and European partnerships - COMETT UETPs: reality and perspectives EN/FR/DE 
COMETT II: the results. The mobility actions, 1990-1994 EN/FR/DE 
COMETT II: the results. Joint training report. Lessons and experience EN/FR/DE 
La mobilité d'étudiants COMETT en entreprise, 1990 - 94 FR 
132 
Placements de formation avancée, 1990 - 94 FR 
Echanges de personnel, 1990 - 94 FR 
Cours de formation de courte durée, 1990 - 94 FR 
COMETT II: the results. Strand Cb/Cc report EN 
Complementary measures - strategic plans and actions of COMETT UETPs, 1990-1994 EN 
EFTA countries in COMETT II - an overview EN 
COMETT II: the results. 
- Linking R&D and education EN 
- SMEs in COMETT projects EN 
- A sectoral view on COMETT EN 
The creation and development of successful university-industry partnerships 
The contribution of the COMETT programme to the innovation in continuing education and training 
COMETT: the results. Manual of good practice for skill needs analysis EN/FR 
COMETT. the results. Student mobility in the COMETT programme EN/FR 
COMETT: the results. The impact of COMETT on SMEs EN/FR 
The regional impact of the COMETT Programme 
'Αλλα προϊόντα του COMETT 
• Βιντεοταινία του COMETT: "Σφυρηλατώντας την Ευρώπη του μέλλοντος" σε 9 γλώσσες 
• Φυλλάδια του COMETT EN/FR/DE 
• COMETT - Οδηγός Χρήσης 
• COMETT - Γεγονότα και αριθμητικά στοιχεία 
• Συμπράξεις κατάρτισης μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
• Τοποθετήσεις σπουδαστών σε επιχειρήσεις 
• Η κατάρτιση για την ευρωπαϊκή βιομηχνία 
• COMETT και ανώτερη εκπαίδευση 
• Διαχείριση τεχνολογίας 
- COMETT και MME 
• Γυναίκες και τεχνολογία 
• Σύνδεση της Ε&Α με την κατάρτιση 
• COMETT και Μικροηλεκτρονική 
• COMETT και Βιοτεχνολογία 
• COMETT και Γεωγία 
• COMETT και αυτοκινητοβιομηχανία 
• Διαφάνειες παρουσίασης του COMETT 1992, 1993 και 1994 EN/FR/DE 
• Αφίσες του COMETT σε 9 γλώσσες 
• Βάση δεδομένων των σχεδίων του COMETT ΕΝ 
133 

Παράρτημα 4. Οργάνωση του Προγράμματος 
COMETT 
Α.4.1 Διαχείριση και κύριοι ενδιαφερόμενοι παράγοντες 
Αρκετοί οργανισμοί εργάστηκαν από κοινού για την εφαρμογή και τη διαχείριση 
του προγράμματος COMETT. Όπως καθορίζεται στην Απόφαση του Συμβουλίου, 
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κυρίως η Ειδική Ομάδα Δράσης, Ανθρώπινο Δυναμικό, 
Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Νεολαία (σήμερα ΓΔ XXII) είχε την πρωταρχική 
ευθύνη για την εκτέλεση του COMETT. Αυτό περιλάμβανε κυρίως, εκτός από 
την έκθεση των κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά την πολιτική, τη διάδοση 
των πληροφοριών που σχετίζονται με το πρόγραμμα, τις δυνατότητες 
εφαρμογής του και τα αποτελέσματα των σχεδίων, την εκτίμηση και επιλογή 
των σχεδίων, το ζήτημα των συμβάσεων και την οικονομική διαχείριση. 
Αρωγοί της Επιτροπής στα καθήκοντα αυτά ήταν η Επιτροπή COMETT, που 
απαρτιζόταν από εκπροσώπους των 12 Κρατών Μελών, και οι Κοινές Επιτροπές 
της ΕΖΕΣ, τα Κέντρα Πληροφόρησης του COMETT, που ιδρύθηκαν σε σε κάθε 
Κράτος Μέλος της ΕΕ και της ΕΖΕΣ, και την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων του 
COMETT. Η Υπηρεσία Τεχνικής Βοήθειας του COMETT παρείχε τεχνική και 
επαγγελματική υποστήριξη. 
Η επιτροπή COMETT περιλάμβανε δύο εκπροσώπους από κάθε Κράτος Μέλος, 
που επιλέχθηκαν βάσει των υποδείξεων των Κρατών Μελών, καθώς και δύο 
εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό επίπεδο ως παρατηρητές. 
Η Επιτροπή έπρεπε να συμβουλεύεται την επιτροπή σε ζητήματα που αφορούν 
την πραγμάτωση του προγράμματος COMETT. Η σύγκληση της επιτροπής 
γινόταν 3 έως 4 φορές το χρόνο. Η επιτροπή διατύπωνε απόψεις κυρίως σε 
γενικά θέματα πολιτικής, όπως οι γενικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με 
την οικονομική ενίσχυση που επρόκειτο να χορηγηθεί, τα ομαδικά σχήματα -
pool (τα οποία η επιτροπή υποστήριξε πλήρως) και τα συμπληρωματικά μέτρα. 
Όσον αφορά την επιλογή των σχεδίων, η επιτροπή συμμετείχε στις γενικές 
διαδικασίες επιλογής των διαφόρων τύπων σχεδίων, και έπρεπε να εκφέρει 
άποψη σχετικά με κάθε σχέδιο που ζητούσε οικονομική συνδρομή μεγαλύτερη 
των 100.000 ECU. Προς το τέλος του προγράμματος η επιτροπή άρχισε να 
συμμετέχει όλο και περισσότερο στην αξιολόγηση του προγράμματος, και 
ιδιαίτερα στις εθνικές αξιολογήσεις. 
Οι χώρες της ΕΖΕΣ συμμετείχαν στο πρόγραμμα COMETT από την έναρξη του 
COMETT II, και ιδρύθηκαν Κοινές Επιτροπές ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα και σε κάθε χώρα της ΕΖΕΣ, προκειμένου να συζητηθούν θέματα του 
COMETT που αφορούν τις χώρες της ΕΖΕΣ. Οι επιτροπές αυτές συνεδρίαζαν 
περίπου 2 φορές το χρόνο, σε γενικές γραμμές ύστερα από τις συνεδριάσεις 
της επιτροπής του COMETT (τις οποίες οι εκπρόσωποι των χωρών της ΕΖΕΣ δεν 
είχαν το δικαίωμα να παρακολουθήσουν). 
Σε εθνικό επίπεδο, τα Κέντρα Πληροφόρησης του COMETT έπαιξαν σημαντικό 
ρόλο στη διάδοση των πληροφοριών και στην αύξηση της συνειδητοποίησης. 
135 
Κύρια καθήκοντα των Κέντρων Πληροφόρησης ήταν να απαντούν σε απορίες 
που αφορούν το COMETT, ιδίως όσον αφορά σχέδια που διευθύνονται από 
οργανισμούς μέσα στην ίδια τη χώρα τους, και να παράγουν πληροφοριακό 
υλικό (φυλλάδια, δελτία κλπ.). Κατά τη διάρκεια λειτουργίας του 
προγράμματος, διοργάνωσαν επίσης σημαντικό αριθμό ημερίδων 
πληροφόρησης, εργαστηρίων, συναντήσεων και συνεντεύξεων τύπου, και 
βοήθησαν πιθανούς μελλοντικούς υπεύθυνους προώθησης στην προετοιμασία 
νέων αιτήσεων, ενώ συνέβαλαν επίσης στη διάδοση πληροφοριών σχετικά με 
τα προϊόντα που παρήγαγαν τα σχέδια του COMETT. Ορισμένα Κέντρα 
προχώρησαν ακόμη περισσότερο και έδρασαν σε κάποιο βαθμό ως μεσάζοντες 
για τους εταίρους του σχεδίου, συχνά σε συνεργασία με ΣΠΕΚ από τη χώρα 
τους. 
Όσον αφορά το περιεχόμενο και την ποιότητα των επιλεχθέντων σχεδίων, η 
Επιτροπή ενισχύθηκε στο έργο της από την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων του 
COMETT. Τα μέλη της ομάδας αυτής διορίστηκαν από την Επιτροπή, σε 
συνεννόηση με τα Κράτη Μέλη, βάσει των γνώσεων και της εμπειρίας τους σε 
μία συγκεκριμένη περιοχή ή τομέα που σχετίζεται με το COMETT. Η ομάδα 
κλήθηκε να εκφράσει την άποψη της σχετικά με τα σχέδια που υποβλήθηκαν και 
τις διαδικασίες επιλογής που εφαρμόστηκαν για κάθε Πρόσκληση Υποβολής 
Προτάσεων, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στα σχέδια των Πεδίων Α και Γ. Τους 
ζητήθηκε κυρίως να επανεξετάσουν την ποιότητα και την καταλληλότητα των 
προτεινόμενων σχεδίων ως προς τις βιομηχανικές ανάγκες. Εκτός από την 
Ομάδα των Εμπειρογνωμόνων και άλλες Υπηρεσίες της Επιτροπής συμμετείχαν 
στη διαδικασία επιλογής, ιδίως εκείνες που είναι αρμόδιες για προγράμματα 
Ε&Α, ώστε να διασφαλιστεί η συνεργασία στις κοινοτικές δράσεις. 
Τέλος, η Υπηρεσία Τεχνικής Υποστήριξης του COMETT είναι ένας μη 
κερδοσκοπικός οργανισμός με έδρα τις Βρυξέλλες, με την οποία έγιναν 
κατάλληλες συμβατικές ρυθμίσεις, που είχαν καταρχήν ως άμεσο στόχο να 
ενισχύσουν την Επιτροπή στο έργο της. Οι δραστηριότητες της περιλάμβαναν 
κυρίως την πρακτική διοργάνωση των προσκλήσεων (την προετοιμασία, 
μετάφραση και εκτύπωση του Εγκολπίου και του Πακέτου Υποψηφιοτήτων, 
ταχυδρομική αποστολή αιτήσεων, παροχή πληροφοριών και παροχή βοήθειας 
σε πιθανούς μελλοντικούς υποψήφιους, διοργάνωση της διαδικασίας επιλογής 
που περιλαμβάνει εξονυχιστικό έλεγχο και εκ των προτέρων εκτίμηση όλων των 
αιτήσεων, προετοιμασία συμβάσεων, πληρωμή των αναδόχων και πρόοδο της 
παρακολούθησης βάσει των απαιτήσεων των σχεδίων για εκπόνηση εκθέσεων). 
Επίσης εκπόνησε τα σχέδια πολλών δημοσιεύσεων και εγγράφων του COMETT. 
Α.4.2 Επισκόπηση των δραστηριοτήτων υποστήριξης 
Υπήρξαν, ουσιαστικά, τρεις τύποι δραστηριοτήτων υποστήριξης στο πλαίσιο 
του προγράμματος COMETT: 
• προφορικές και γραπτές απαντήσεις σε απορίες σχετικά με θέματα 
πληροφόρησης 
• εκπόνηση και διάδοση εκθέσεων και άλλων δημοσιεύσεων 
• διοργάνωση συνεδριάσεων, εργαστηρίων και συνδιασκέψεων. 
136 
Η άμεση υποστήριξη των ενδιαφερόμενων οργανισμών με απαντήσεις σε 
προφορικές ή γραπτές αιτήσεις τους για παροχή πληροφοριών υπήρξε 
σημαντική, διαρκής δραστηριότητα στη διάρκεια του προγράμματος COMETT. 
Ήταν ένα σημαντικό καθήκον του προσωπικού της Επιτροπής, της Υπηρεσίας 
Τεχνικής Υποστήριξης του COMETT και των Κέντρων Πληροφόρησης του COMETT. 
Ερωτήσεις δεν υποβάλλονταν μόνον από πιθανούς υποψηφίους, αλλά σε 
πολλές περιπτώσεις και από εθνικούς και διεθνείς οργανισμούς, από 
υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τομεακές οργανώσεις, κρατικούς φορείς κλπ. 
Υπήρξε πλούσια παραγωγή προϊόντων πληροφόρησης σχετικών με το 
πρόγραμμα COMETT. Σ' αυτά περιλαμβάνονται: 
επίσημα έγγραφα αιτήσεων για υπεύθυνους προώθησης, κυρίως το Εγκόλπιο 
του COMETT και τα Πακέτα Υποψηφιοτήτων 
διαφημιστικά φυλλάδια, που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με διάφορες 
πτυχές του COMETT 
επίσημες εκθέσεις, που παρέχουν γεγονότα και διαπιστώσεις που 
διασαφηνίζουν την πρόοδο που πραγματοποιήθηκε, όπως είναι οι ετήσιες 
εκθέσεις και η ενδιάμεση έκθεση σχετικά με το COMETT II 
ειδησεογραφικά δελτία, που δημοσιεύονται σε επίπεδο Επιτροπής (Δελτίο 
COMETT) και σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, από τα Κέντρα Πληροφόρησης 
του COMETT, από πολλές ΣΠΕΚ και από συντονιστές σημαντικών σχεδίων 
έρευνες και αναλύσεις συγκεκριμένων τομέων, που διεξάγονται με την 
υποστήριξη του COMETT, όπως λ.χ. οι τομεακές έρευνες 
έγγραφα που παρουσιάζουν τα εγκεκριμένα σχέδια του COMETT και τα είδη 
των προϊόντων που προέρχονται απ' αυτά, όπως λ.χ. την Επιτομή του 
COMETT 
κατευθυντήριες γραμμές και εργαλεία, τα οποία παράγουν εμπειρογνώμονες 
και ομάδες εργασίας, και στόχο έχουν να συνδράμουν τους συντονιστές των 
σχεδίων και άλλα άτομα που ενέχονται σε σχέδια του COMETT (π.χ.: χρήση 
πιο οικείας μορφής όσον αφορά τα υλικά κατάρτισης, τα πνευματικά 
δικαιώματα, τη διασφάλιση της ποιότητας, την προώθηση στην αγορά, 
...). 
Στο Παράρτημα 3 παρέχεται σχετικός κατάλογος. 
Η διοργάνωση ποικίλων συνεδριάσεων και συνδιασκέψεων υπήρξε σημαντικός 
μηχανισμός για την παροχή πληροφοριών, την ανταλλαγή εμπειρίας και τη λήψη 
ανατροφοδότησης. Πέντε ήταν οι σημαντικότερες συνδιασκέψεις του COMETT 
στη διάρκεια του COMETT II (Άμστερνταμ, Γλασκώβη, Άαλμποργκ, Αμβέρσα 
και Βόννη) τις οποίες παρακολούθησαν από 200 έως 500 άτομα. Καθεμία από 
αυτές τις συνδιασκέψεις κάλυψε ένα συγκεριμένο συνολικό θέμα σχετικό με το 
COMETT, έδωσε τη δυνατότητα στην Επιτροπή να κάνει αναφορά σχετικά με την 
πρόοδο και να λάβει ανατροφοδότηση από τους συντονιστές των σχεδίων, και 
πρόσφερε ένα πλαίσιο που έδωσε την ευκαιρία στα άτομα να μάθουν το ένα 
από το άλλο, να συζητήσουν τομείς κοινού ενδιαφέροντος, να προετοιμάσουν 
νέα σχέδια και να προωθήσουν τα προϊόντα που έχουν παραχθεί. 
Εκτός από αυτές τις σημαντικές συνδιασκέψεις, στη διάρκεια του COMETT II 
οργανώθηκαν και χρηματοδοτήθηκαν πολύ περισσότερες συνεδριάσεις, 
εργαστήρια και μικρότερες συνδιασκέψεις. Μέρος αυτών χρηματοδοτήθηκε στο 
πλαίσιο της πρωτοβουλίας των Θετικών Ενεργειών (βλ. Τμήμα 1.3.5 
137 
ανωτέρω), όπως συνδιασκέψεις σχετικά με τις τοποθετήσεις σπουδαστών και 
τομεακά εργαστήρια. Το COMETT υπήρξε επίσης παρόν σε εκδηλώσεις που 
διοργανώθηκαν από συναφή ευρωπαϊκά προγράμματα εκπαίδευσης ή Ε&Α. Στα 
πρώτα χρόνια του προγράμματος διοργανώθηκαν δύο ανεπίσημες συνεδριάσεις 
συζήτησης με το προσωπικό της Επιτροπής, τα μέλη της επιτροπής του COMETT 
και την ομάδα εμπειρογνωμόνων, με στόχο τη συζήτηση θεμάτων γενικής 
πολιτικής και στρατηγικής. 
Α.4.3 Παρακολούθηση του προγράμματος 
Η παρακολούθηση του Προγράμματος COMETT και τα σχέδια που 
υποστηρίχθηκαν από το προσωπικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της 
Υπηρεσίας COMETT είχαν συμπληρωματικό ρόλο στις εξωτερικές αξιολογήσεις 
που πραγματοποιήθηκαν. Κύριος σκοπός της δραστηριότητας αυτής είναι να 
εξασφαλιστεί το γεγονός ότι χρηματοδοτούνται μόνο σχέδια υψηλής ποιότητας, 
ότι οι συμβατικές συμφωνίες γίνονται σεβαστές ενόψει της επίτευξης των 
στόχων του προγράμματος και ότι τα δεδομένα και οι πληροφορίες 
συγκεντρώνονται με σκοπό να ανατροφοδοτήσουν τη διαχείριση του 
προγράμματος. 
Για το σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκε μία σειρά διαδικασιών και 
δραστηριοτήτων. Προκειμένου να διασφαλιστεί η διαφάνεια, κατά την έναρξη 
του COMETT II, προσχεδιάστηκε ένα Εγκόλπιο που διαδόθηκε ευρέως. Το 
Εγκόλπιο αυτό δεν περιέγραφε απλώς τους στόχους και την οργάνωση του 
Προγράμματος, αλλά παρείχε επίσης πολλές πληροφορίες σχετικά με τα 
κριτήρια επιλογής των σχεδίων. Σχετικά με κάθε Πρόσκληση, ένα ειδικό 
συμπληρωματικό Σχέδιο Υποψηφιοτήτων καταδείκνυε σαφώς στους υπεύθυνους 
προώθησης ποιες ήταν οι προσδοκίες που είχε το πρόγραμμα από αυτούς και 
τι μπορούσαν οι ίδιοι να περιμένουν. Μέσω αυτής της προσπάθειας 
πληροφόρησης, προετοιμάστηκε το έδαφος για την αντικειμενική 
παρακολούθηση σε μεταγενέστερα στάδια. 
Μία δεύτερη αποφασιστικής σημασίας πλευρά ήταν οι διαδικασίες επιλογής. 
Υιοθετήθηκε το ακόλουθο σχήμα σε απλοποιημένη μορφή: 
1. Αρχικό φιλτράρισμα και εκτίμηση των αιτήσεων που παρέλαβε η επιτροπή, 
με την υποστήριξη της Υπηρεσίας Τεχνικής Υποστήριξης. Η προεπιλογή 
αυτή έλαβε χώρα βάσει των κριτηρίων που παρέχοντο στο Εγκόλπιο και 
στα Πακέτα Υποψηφιοτήτων. 
2. Εκτίμηση των σχεδίων εκ μέρους της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων του 
COMETT, ως προς το περιεχόμενο, την προσέγγιση και την προστιθέμενη 
αξία ανταλλαγή απόψεων με άλλες Μονάδες της Επιτροπής, οι οποίες 
μπορεί να έχουν κάποια σχέση με τα σχέδια. 
3. Υποβολή ενός πρόχειρου καταλόγου σχεδίων, προκειμένου αυτά να εγκριθούν 
για συζήτηση με την επιτροπή του COMETT και τις Κοινές Επιτροπές 
COMETT-ΕΖΕΣ. 
4. Τελική απόφαση σχετικά με τα σχέδια που επιλέχθηκαν από την Επιτροπή, 
λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις που διατυπώθηκαν εκ μέρους των 
επιτροπών. 
138 
Κατά την έγκριση των σχεδίων, συνήφθη μία σύμβαση με τους όρους 
υποστήριξης. Σε πολλές περιπτώσεις κυκλοφόρησαν "τεχνικές υποδείξεις" για 
τη βελτίωση του σχεδίου. Στη σύμβαση αυτή περιλαμβανόταν επίσης η 
υποχρέωση για εκπόνηση έκθεσης. Οι εκθέσεις έπρεπε να εκπονούνται στο 
τέλος κάθε έτους της σύμβασης, αλλά όσον αφορά σημαντικότερα σχέδια, 
υποβάλλονταν μερικές φορές και σε ενδιάμεσα στάδια. Όλες οι εκθέσεις ήταν 
αναλύσεις σχετικά με το περιεχόμενο και τη χρήση της ενίσχυσης οι 
συγκεντρωθείσες πληροφορίες χρησιμοποιήθηκαν για τις Ετήσιες Εκθέσεις, ως 
συντελεστής των εξωτερικών εκθέσεων και για ένα μεγάλο αριθμό μελετών και 
εκθέσεων που εκπονήθηκαν σχετικά με το COMETT (βλέπε Παράρτημα 3). 
Όσον αφορά τα Δοκιμαστικά Σχέδια που υποστηρίχθηκαν στο πλαίσιο του 
Πεδίου Γγ, αναπτύχθηκαν πολύ ειδικές διαδικασίες. Για κάθε Δοκιμαστικό Σχέδιο 
ορίστηκε ένας εξωτερικός Σύμβουλος Σχεδίου επρόκειτο για Ευρωπαίους 
εμπειρογνώμονες υψηλής ποιότητας εξοικειωμένους με το COMETT. Ο 
Σύμβουλος Σχεδίου είχε την υποχρέωση να επισκέπτεται τακτικά το σχέδιο και 
να υποβάλει αναφορά στο Διευθύνοντα Σχεδίων του COMETT, ύστερα από κάθε 
επίσκεψη στο Δοκιμαστικό Σχέδιο. Αναπτύχθηκε μία τριμερής σχέση ανάμεσα 
στο συντονιστή του σχεδίου, το Διευθύνοντα σχεδίων του COMETT και το 
Σύμβουλο Σχεδίου. Κατά την ανανέωση των συμβάσεων - ύστερα από την ετήσια 
έκθεση - η επιτροπή έδινε την ευκαιρία στους Συμβούλους Σχεδίου να 
διατυπώσουν ορισμένες υποδείξεις. Σε γενικές γραμμές, η διαδικασία αυτή 
υπήρξε εντατική ως προς τη χρήση των πόρων, αλλά αποδείχθηκε ευεργετική 
για τη διασφάλιση της ικανοποιητικής ανάπτυξης των Δοκιμαστικών Σχεδίων. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις έγιναν επίσημες αναμορφώσεις των σχεδίων, εφόσον 
υπήρχε η υποψία για πιθανές δυσκολίες στην πρόοδο του. Αυτό συνέβη για 
ορισμένες ΣΠΕΚ και αρκετά Δοκιμαστικά Σχέδια. Για την πραγματοποίηση των 
αναθεωρήσεων αυτών η επιτροπή χρησιμοποίησε την εμπειρία των 
εμπειρογνωμόνων του COMETT και των Συμβούλων Σχεδίου. 
Πρέπει, ωστόσο, να παραδεχθούμε, ότι ο πολύ μεγάλος αριθμός σχεδίων που 
υποστηρίχθηκαν από το COMETT δεν επέτρεψε την πραγματοποίηση, σε τακτική 
βάση, ενός εκτεταμένου προγράμματος εμψύχωσης και παρακολούθησης που 
θα συμπεριλάμβανε όλα τα σχέδια. Αυτό κατέστη δυνατό μόνο κατά τα 
Δοκιμαστικά Σχέδια και, σε κάποιο βαθμό, για τις ΣΠΕΚ. 
139 

Παράρτημα 2 
COMETT II 
Οι Τελικές Εθνικές Αξιολογήσεις για 
το COMETT 
Σύνθεση των εκθέσεων των κρατών μελών 
141 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 145 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ 147 
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMETT II 151 
ΤΜΗΜΑ Α: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 152 
1. Βελτίωση Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάπτυξης και Συνοχής 152 
1.1 Βελτίωση της Συμβολής της Κατάρτισης 152 
1.2 Περιφερειακή Διάρθρωση και Ανάπτυξη 153 
1.3 Βελτίωση της Οικονομικής και Κοινωνικής Συνοχής 154 
2. Άριστη χρήση της Κατάρτισης 154 
2.1 Σύνδεση της Έρευνας, της Κατάρτισης και της Μεταφοράς της 
Τεχνολογίας 154 
2.2 Βελτίωση της ποιότητας 155 
3. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις και καινοτομίες 156 
4. Ίσες ευκαιρίες 157 
5. Ευρωπαϊκή Διάσταση και Προστιθέμενη Αξία 157 
5.1 Ευρωπαϊκή Προστιθέμενη Αξία 157 
5.2 Ευρωπαϊκό Σύστημα Δικτύων 158 
5.3 Αποτελέσματα για την ολοκλήρωση της Ευρώπης 158 
ΤΜΗΜΑ Β: ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗ 159 
1. Γενική Θεώρηση 159 
1.1. Προώθηση της Συζήτησης 159 
1.2. Προώθηση των Σχέσεων μεταξύ ΑΕΙ και επιχειρήσεων 160 
1.3. Επιρροή στη Διαμόρφωση Πολιτικής 161 
1.4. Σχέσεις/Συνεργασία με Εθνικά/Περιφερειακά Προγράμματα 161 
1.5. Συνολικός αντίκτυπος του COMETT 163 
2. Τα Δίκτυα ΣΠΕΕ 164 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Περιφερειακών ΣΠΕΕ 164 
2.2. Διάρθρωση των Αναγκών των Επιχειρήσεων 165 
2.3. Προώθηση Διεθνικής Προοπτικής για τους Εταίρους 166 
2.4. Συμβολή των Δικτύων των Τομεακών ΣΠΕΕ 167 
2.5. Κύρια Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ στα 
Συμμετέχοντα Κράτη 167 
143 
3. Ενέργειες Κινητικότητας και Ανταλλαγής 169 
3.1. Συμβολή των Ενεργειών Κινητικότητας στις Καινοτομίες στη 
Συνεργασία ΑΕΙ/Επιχειρήσεων 169 
3.2. Τροποποίηση Πολιτικής και Πρακτικής ώστε να Διευκολυνθούν οι 
Ανταλλαγές 170 
4. Ανάπτυξη Τμημάτων Επιμόρφωσης 171 
4.1. Δημιουργία Νέων Τρόπων Συνεργασίας στην Ανάπτυξη Τμημάτων 
Επιμόρφωσης 171 
4.2. Συμβολή στη Βελτίωση της Παροχής Επιμόρφωσης σχετικής με την 
Τεχνολογία 172 
4.3. Συμπλήρωση/Ενίσχυση των Πρωτοβουλιών Επιμόρφωσης σε Εθνικό 
Επίπεδο 173 
4.4. Άλλα Σημεία που Αναφέρθηκαν 173 
144 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Στα πλαίσια της σύνταξης της Έκθεσης Τελικής Αξιολόγησης του 
Προγράμματος COMETT II (1990-1994) που απαιτείται από το άρθρο 6 της 
Απόφασης του Συμβουλίου 89/27/ΕΕΟτης 16ης Δεκεμβρίου 19881, η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους τα συμμετέχοντα Κράτη 
ενισχύουν τη συνεργασία της Ανωτάτης Εκπαίδευσης - Επιχειρήσεων και 
συνεισφέρουν στην εφαρμογή του Προγράμματος. Γι'αυτό το σκοπό, ζητήθηκε 
από τα συμμετέχοντα Κράτη να κάνουν μια τελική Εθνική Αξιολόγηση του 
COMETT II. Τους δόθηκε ένα σύνολο ερωτήσεων στις οποίες θα έπρεπε να 
απαντούν αυτές οι εκθέσεις Εθνικής Αξιολόγησης. 
Η παρούσα έκθεση αποτελεί ανάλυση των Εκθέσεων Εθνικής Αξιολόγησης2. Το 
Τμήμα Α παρουσιάζει εξέταση της έκτασης στην οποία το COMETT II εκπλήρωσε 
τους στόχους της Απόφασης του Συμβουλίου. Το Τμήμα Β παρέχει οριζόντια 
ανάλυση, διαμέσου των απαντήσεων των συμμετεχόντων Κρατών, για κάθε 
ζήτημα από το σύνολο των ερωτήσεων. Το παράρτημα 1 παρέχει συνοπτικό 
πίνακα για κάθε συμμετέχον Κράτος, που παρουσιάζει περιληπτικά, τις 
απαντήσεις του σε κάθε ερώτημα του συνόλου των ερωτήσεων που έθεσε η 
Επιτροπή3. Οι Συνοπτικοί Πίνακες κυκλοφόρησαν στις Εθνικές Αντιπροσωπείες 
και ελήφθησαν σχόλια και επιπλέον υλικό. Η Τελική Έκθεση υποβλήθηκε στην 
Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 1995. 
Υπάρχει, ωστόσο μια μεγάλη δυσκολία μεθοδολογίας στις Εθνικές Αξιολογήσεις. 
Μόνο σε μία, ή ίσως δύο περιπτώσεις4, είναι σαφές τίνος οι απόψεις 
παρουσιάζονται - της εταιρείας, του σπουδαστή, του Ανωτάτου Εκπαιδευτικού 
Ιδρύματος (ΑΕΙ)5, της Σύμπραξης Συνεργασίας Πανεπιστημίων - Επιχειρήσεων 
για την Επιμόρφωση (ΣΠΕΕ), της κυβέρνησης. Αυτές οι δύο Αξιολογήσεις 
αποκαλύπτουν μεγάλη διαφορά στις αντιλήψειςτου δρώντος κάθε φορά σχετικά 
με την επιτυχία του COMETT II. Εκτός από αυτές τις δύο περιπτώσεις, οι 
Αξιολογήσεις παρουσιάζονται κατά πολύ σαν ένα σύνολο απόψεων που ήδη 
έχουν συντεθεί για το Πρόγραμμα. Αυτή η σοβαρή δυσκολία βρίσκεται πίσω και 
από την παρούσα έκθεση. Κατά τον ίδιο τρόπο, και η ανάλυση και οι 
πληροφορίες που περιλαμβάνονται σ'αυτή την έκθεση βασίζονται και 
1 ΕΕ αριθ. L 13/28 της 17.1.1989 
2 Τέσσερις από τις τελικές εθνικές αξιολογήσεις δεν ήταν διαθέσιμες στις 31 Δεκ. 1994. 
Σ'αυτές τις περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε η Εθνική Αξιολόγηση τους του 1993 σαν 
υποκατάστατο για την αρχική ανάλυση στα τμήματα Α και Β. Οι Εθνικές Αξιολογήσεις που 
έφτασαν μετέπειτα μπήκαν στους συνοπτικούς πίνακες και σημαντικά σημεία τους εντάχθηκαν 
στα τμήματα Α και Β. 
3 Αυτοί οι συνοπτικοί πίνακες κυκλοφόρησαν στις εθνικές αρχές για εξακρίβωση και 
διόρθωση. Κατά τη διάρκεια αυτής της διδικασίας, τμήματα των συνοπτικών πινάκων από όπου 
έλλειπαν πληροφορίες συμπληρώθηκαν από την εθνική αρχή. Και πάλι, όπως έπρεπε, αυτές 
οι πληροφορίες ενσωματώθηκαν στα τμήματα Α και Β. 
4 Πρόκειταιγιατο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι διαφορετικές απόψεις των δρώντων μπορούν επίσης 
να παρατηρηθούν στην βελγική (γαλ.) αξιολόγηση αλλά με λιγώτερη σαφήνεια. Αυτές είναι 
επίσης οι μόνες δύο ποσοτικές αξιολογήσεις. 
5 Για σαφήνεια, πανεπιστήμια, πολυτεχνεία, μεγάλες σχολές και άλλες μορφές τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης αναφέρονται σαν Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ). 
145 
περιορίζονται σαφώς σ'αυτές που παρέχονται από τις τελικές Εθνικές 
Αξιολογήσεις. 
146 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ 
Αυτή η έκθεση αποτελεί μια ενοποιημένη επισκόπηση των 18 Τελικών Εκθέσεων 
Εθνικής Αξιολόγησης που δόθηκαν από τα συμμετέχοντα κράτη για το 
Πρόγραμμα COMETT II της Ειδικής Ομάδας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με 
Αποστολή τους Ανθρώπινους Πόρους, για τη συνεργασία μεταξύ ΑΕΙ και 
Επιχειρήσεων σε ότι αφορά την επιμόρφωση στον τομέα της Τεχνολογίας. Αυτή 
η έκθεση αποτελείται από τρία μέρη. Το τμήμα 1 εξετάζει την υλοποίηση της 
Απόφασης του Συμβουλίου που θέσπισε το COMETT II, όπως παρουσιάζεται 
μέσα από τις Τελικές Εθνικές Αξιολογήσεις. Το τμήμα 2 παρέχει μια συνολική 
σύνθεση των Αξιολογήσεων. Το τμήμα 3, το Παράρτημα, παρέχει επισκόπηση 
των κύριων σημείων κάθε Εθνικής Αξιολόγησης ατομικά. 
Υλοποίηση της Απόφασης του Συμβουλίου 
Το COMETT II βελτίωσε τη συμβολή της προηγμένης τεχνολογικής κατάρτισης 
μέσα από την ενσωμάτωση και την εφαρμογή της στα εξής: 1) στην προώθηση, 
εξέλιξη και αποδοχή της εμπειρικής μάθησης και πράξης σε συνδυασμό με 
περίοδο επιμόρφωσης σε επιχείρηση, από την ανωτάτη εκπαίδευση στην 
επιχείρηση, 2) στη βελτίωση της ποιότητας των μαθημάτων και στη διεύρυνση 
της διαθεσιμότητας τους, 3) στην ανάπτυξη τοπικών και περιφερειακών σημείων 
επαφής και συνεργασίας μεταξύ ανωτάτης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων και τη 
δημιουργία ενός σημείου επαφής ευρωπαϊκού επιπέδου, 4) στην προαγωγή της 
οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσα στην Ευρώπη. 
Το COMETT II έχει προωθήσει την κοινή ανάπτυξη και την άριστη χρήση της 
κατάρτισης μέσα από τα εξής: 1 ) την ένταξη της επιχείρησης στην από κοινού 
ανάπτυξη των μαθημάτων, 2) τη βελτιωμένη χρήση της τεχνικής κατάρτισης σαν 
ενιαίο τμήμα της διαδικασίας μεταφοράς της τεχνολογίας και 3) τη βελτίωση της 
σπουδαιότητας και προσιτότητας της κατάρτισης. 
Όσο αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μέσα από οργάνωση περιόδων 
επιμόρφωσης σπουδαστών, το COMETT II έχει συμβάλλει σημαντικά και άμεσα 
στην τεχνική και οικονομική ανάπτυξη τους και την ένταξη τους στην ευρύτερη 
ευρωπαϊκή αγορά. Αναφέρονται επίσης σύντομες σειρές μαθημάτων αλλά με 
πολύ λιγότερη σταθερότητα. 
Δεν έγινε κανένα σχόλιο για το ρόλο του COMETT II στην ανάπτυξη της ισότητας 
ευκαιριών. 
Το COMETT II παρείχε τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία μέσα από 
την ανάπτυξη και τη διεθνοποίηση της οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης. 
Επιπρόσθετα, βελτίωσε, και στις πιο πολλές περιπτώσεις δημιούργησε, διεθνή 
δίκτυα με αποκλειστικό έργο τη βελτίωση της συνεργασίας ανωτάτης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. Είχε επίσης μια ισχυρή ενοποιητική και συνεκτική 
επίδραση στην Ευρωπαϊκή ανωτάτη εκπαίδευση και προηγμένη τεχνική 
κατάρτιση. 
Σε Γενικό Επίπεδο 
147 
Η κυριότερη συμβολή του COMETT II στη συζήτηση μεταξύ ανωτάτης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων ήταν ότι συγκέντρωσε την προσοχή στα 
πλεονεκτήματα που θα επιτευχθούν από τη διεθνική συνεργασία στον 
τομέα/Εχει επίσης συμβάλλει στη βελτίωση της συζήτησης περί υψηλού 
επιπέδου τεχνικής κατάρτισης και προσόντων στη βιομηχανία γενικά. Ωστόσο, 
στους δύο τελευταίους τομείς, στα κράτη στα οποία η συζήτηση είχε ήδη καλά 
εξελιχτεί, το COMETT ήταν στο περιθώριο. 
Η μεγαλύτερη λειτουργική επιτυχία του COMETT II ήταν στην Ευρωπαϊκή 
προστιθέμενη αξία την οποία πέτυχε μέσω της επισημοποίησης και επίσπευσης 
της διεθνικής οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης σπουδαστών και, σε 
μικρότερη έκταση, της ανάπτυξης και απόδοσης της τεχνικής κατάρτισης των 
ΑΕΙ. 
Το COMETT II συνέβαλε στην ευρωπαϊκή συνοχή μέσω της άμεσης και 
καταλυτικής επίδρασης του στη συνεργασία μεταξύ ανωτάτης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων, στην οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης 
σπουδαστών και στην ανάπτυξη βιομηχανικήςτεχνικής κατάρτισης στις λιγότερο 
ευνοημένες περιοχές της Ένωσης και των άλλων συμμετεχόντων Κρατών. 
Το COMETT II είχε μικρή ή καθόλου επιρροή στην εθνική πολιτική, αν 
εξαιρέσουμε ίσως την Ελλάδα και την Πορτογαλία, αν και, κάποια κράτη 
τόνισαν ότι η συζήτηση της πολιτικής είχε "ευρωπαικοποϊηθει'". Σε περιφερειακό 
επίπεδο, η επιρροή του εξαρτήθηκε από τις σχέσεις που είχαν αναπτυχθεί με 
τους άλλους περιφερειακούς οργανισμούς από και εκ μέρους της συγκεκριμένης 
ΣΠΕΕ. 
Υπήρξε καλή σύμπραξη με εθνικές και περιεφειακές δραστηριότητες. Το 
COMETT II είναι ικανοποιητικά ευέλικτο και ευαίσθητο σε παροχές επιδοτήσεων 
για να προσαρμόζεται στις τοπικές ανάγκες. Ωστόσο, υπάρχει ανησυχία ότι τα 
αποτελέσματα του περιορίζονται μόνο στους παράγοντες που ενέχονται άμεσα. 
Η κύρια συνολική επίδραση του COMETT II ήταν ότι συνέβαλε στα εξής: 1) στην 
ευρωπαϊκοποίηση των θεσμών των ΑΕΙ, της διδασκόμενης ύλης και των 
δραστηριοτήτων, της καλλιέργειας των σπουδαστών και της επιχείρησης, του 
εμπορίου και της τεχνολογίας, 2) στην τακτικοποίηση και συστηματικοποίηση 
των διεθνών περιόδων επιμόρφωσης σπουδαστών, 3) στη βελτίωση της 
ποιότητας παροχής υψηλού επιπέδου τεχνικής κατάρτισης, 4) στη βελτίωση της 
θεσμικής καλλιέργειας και διάρθρωσης των σημείων επαφής μεταξύ ανωτάτης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων σε περιφερειακό, τομεακό, εθνικό και ευρωπαϊκό 
επίπεδο. 
Κάποια σημεία περιόρισαν την επίδραση του COMETT II: 1)Έχει σχετικά μικρό 
προϋπολογισμό, 2) Σε περιοχές όπου οι σχέσεις μεταξύ ανωτάτης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων έχουν αναπτυχθεί αρκετά, η επίδραση του 
περιορίζεται πολλές φορές στην ευρωπαϊκοποίηση των ενεργειών, 3) Σε 
ορισμένα κράτη, οι ίδιες οι Αρχές δεν έκαναν πολλή προσπάθεια να 
εκμεταλλευτούν το Πρόγραμμα. 
148 
Όσον αφορά τις ΣΠΕΕ 
Η κύρια συμβολή των περεφερειακών ΣΠΕΕ ήταν η εξής: 1) Η ανάπτυξη ενός 
τοπικού/περιφερειακού δικτύου ΑΕΙ, τεχνολογικών και επιμορφωτικών θεσμών 
και επιχειρήσεων και 2) η ενσωμάτωση αυτού του τοπικού/περιφερειακού 
δικτύου, μαζί με αυτά των άλλων περιοχών, στο πρώτο λειτουργικά 
αποτελεσματικό διευρωπαϊκό δίκτυο για πληροφόρηση, κινητικότητα 
σπουδαστών και προσωπικού και ανάπτυξη και απόδοση κατάρτισης σε υψηλού 
επιπέδου τεχνολογίες. 
Ωστόσο, η περιφερειακή επίδραση των ΣΠΕΕ ήταν ασταθής. Υπάρχουν 
ενδείξεις ότι η προστιθέμενη αξία της ήταν μεγαλύτερη στις Λιγότερο 
Ευνοημένες Περιοχές. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η αποτελεσματικότητα της 
εξαρτήθηκε από τη θεσμική θέση της: μεγαλύτερη σε ένα πλαίσιο μεταφοράς 
της τεχνολογίας, ασθενέστερη σε ένα πλαίσιο μόνο κατάρτισης ή κινητικότητας 
σπουδαστών. Η ευελιξία τους ήταν σημαντική για την αποδεκτότητα και την 
επακόλουθη ανάπτυξη τους. 
Πολλές περιφερειακές ΣΠΕΕ έχουν μεγάλη δυσκολία να αναλάβουν 
αποτελεσματική ανάλυση αναγκών επιμόρφωσης (ΑΑΕ). Κάποιοι αμφισβητούν 
τον άμεσο ρόλο τους σε επίπεδο επιχείρησης σ'αυτό τον τομέα. 
Όλοι αναγνωρίζουν τα αποτελέσματα των ΣΠΕΕ στην προώθηση μιας διεθνικής 
προοπτικής στα ΑΕΙ (σε μεθοδολογίες επιμόρφωσης, συστήματα διδασκαλίας 
κλπ.) και στις εταιρείες (ευρωπαϊκή διάσταση της τεχνολογίας/ Ε+Α (Έρευνα 
και Ανάπτυξη) / επιμόρφωση / αγορές κλπ.). 
Οι τομεακές ΣΠΕΕ συνέβαλαν πιο άμεσα απ' ότι οι περιφερειακές ΣΠΕΕ στην 
μεταφορά της τεχνολογίας και ανάπτυξη της επιμόρφωσης προς ένα καλύτερα 
προσδιορισμένο και περισσότερο ομογενές δίκτυο. Δεν υπάρχει κρίση, ωστόσο 
για το αν οι περιφερειακές ή τομεακές ΣΠΕΕ είναι "καλύτερες" για το σύνολο 
των δραστηριοτήτων του COMETT II. 
Τα κυριότερα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΕ ήταν τα διαρθρωμένα ευρωπαϊκά και 
τοπικά/περιφερειακά δίκτυα εταίρων. Οι κυριότερες αδυναμίες ήταν οι μικρές 
οικονομικές διαρθρώσεις και η δυσκολία να επιτύχουν συμμετοχή των 
επιχειρήσεων στις δραστηριότητες τους. 
Όσον αφορά τις Ενέργειες Κινητικότητας 
Οι ενέργειες κινητικότητας των σπουδαστών ήταν η μεγαλύτερη επιτυχία του 
COMETT II. Στις εταιρείες έφεραν μια ευρωπαϊκή διάσταση και ενδεχόμενες 
τεχνικές και εμπορικές επαφές, που συχνά παρείχαν στις μικρομεσαίες 
επιχειρήσειςτην πρώτη επαφή με ευρωπαϊκά προγράμματα. Στους σπουδαστές, 
προσέφεραν γλώσσες, πολιτιστικά και τεχνικά ανοίγματα και καλύτερες 
επαγγελματικές προοπτικές. Στα ΑΕΙ, προσέφεραν νέες προσεγγίσεις 
διδασκαλίας και ενδεχόμενες τεχνικές επαφές. Συνολικά, συνέβαλαν προς μια 
πιο ευέλικτη και καλύτερα οργανωμένη και καταρτισμένη ευρωπαϊκή τεχνική 
αγορά εργασίας. 
149 
Οι πρακτικές και πολιτικές οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης άλλαξαν, 
ειδικότερα σε εταιρείες με μεγαλύτερη συστηματικότητα στην αποδοχή 
σπουδαστών καιτακτικότητα στην αναφερόμενη περίοδο επιμόρφωσης τους. Τα 
ΑΕΙ φαίνεται να κινήθηκαν με κάπως πιο αργό βήμα. 
Όσον αφορά την Ανάπτυξη των Τμημάτων Επιμόρφωσης 
Οι προσεγγίσεις συνεργασίας μεταξύ ΑΕΙ και επιχειρήσεων είχαν: 1) μεγαλύτερη 
συμμετοχή εταιρειών στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη σειρών μαθημάτων, 2) 
Διεθνοποίηση της πορείας της ανάπτυξης, άνοιγμα νέων πόρων ειδίκευσης, 3) 
ανάπτυξη ευέλικτων δικτύων για τη δημιουργία και απόδοση τέτοιων σειρών 
μαθημάτων. 
Η βελτίωση της ποιότητας ήταν το κύριο πλεονέκτημα που αναφέρθηκε. Αυτή 
η βελτίωση προέκυψε κυρίως από την πρόσβαση σε μεγαλύτερο εύρος τεχνικής 
ειδίκευσης, από τη σύγκριση της προόδου της τεχνολογίας σε διάφορες 
περιοχές, και τη μετάβαση από την ανάπτυξη σειράς μαθημάτων, 
προσανατολισμένης προς την παροχή, σε μια ανάπτυξη σειράς μαθημάτων, που 
θα είναι ευαίσθητη ως προς τη ζήτηση. 
Ενώ η ποικιλία των μαθημάτων που προσφέρονταν και η δυνατότητα πρόσβασης 
τους σε περιφερειακές περιοχές αυξήθηκε, η ποσοτική επίδραση των 
μαθημάτων του COMETT II ήταν μικρή. Υπάρχει επίσης ανησυχία για ότι αφορά 
το χρόνο που χρειάστηκε για να αναπτυχθούν τα μαθήματα. 
Οι πρωτοβουλίες επιμόρφωσης του COMETT II φαίνεται πως συμπληρώνουν τις 
εθνικές προσπάθειες στα εξής: 1) στη διεθνοποίηση των ΑΕΙ, των εταιρειών και 
άλλων θεσμών, 2) στην ανάπτυξη σημείων επαφής ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων, 3) στη γενική βελτίωση της τεχνικής κατάρτισης, 
ειδικότερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
150 
Ό ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMETT Η 
Το πρόγραμμα δράσης COMETT είναι το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για 
τη συνεργασία μεταξύ ΑΕΙ και επιχειρήσεων σε ότι αφορά την κατάρτιση στον 
τομέα της τεχνολογίας. Το COMETT II ξεκίνησε από την Απόφαση του 
Συμβουλίου 89/27/EEC της 16ης Δεκεμβρίου 1988 και λειτούργησε για πέντε 
χρόντια, από το 1990 ως το 1994. Το πρώτο Πρόγραμμα COMETT, το COMETT 
Ι λειτούργησε για πέντε χρόνια, από το 1986 ως το 1989. Το COMETT II ήταν 
ανοιχτό στην συμμετοχή κρατών του EFTA από το 1990. 
Οι στόχοι του COMETT Ι! όπως περιγράφονται στον οδηγό του είναι: 
"Λ/α βελτιωθεί η προσφορά επιμόρφωσης στις ιδιαίτερα προηγμένες τεχνολογίες 
στα διάφορα ενεχόμενα επίπεδο, βελτιώνοντας έτσι τη συμβολή της επιμόρφωσης 
στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας. 
Να προωθηθεί η από κοινού ανάπτυξη προγραμμάτων επιμόρφωσης και η 
ανταλλαγή εμπειριών, καθώς και η άριστη χρησιμοποίηση των δυνατοτήτων 
επιμόρφωσης σε κοινοτικό επίπεδο, ιδίως με τη συγκρότηση διεθνικών τομεακών 
και περιφερειακών δικτύων σχεδίων επιμόρφωσης στις ιδιαίτερα προηγμένες 
τεχνολογίες. 
Να ικανοποιηθούν οι ειδικές ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για 
προσωπικό με τα απαραίτητα επαγγελματικά προσόντα. 
Να προωθηθεί η ισότητα ευκαιριών ανδρών και γυναικών στην αρχική και διαρκή 
επιμόρφωση στις ιδιαίτερα προηγμένες τεχνολογίες. 
Να δοθεί ευρωπαϊκή διάσταση στη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και 
βιομηχανίας στον τομέα της αρχικής και. διαρκούς επιμόρφωσης στις τεχνολογίες, 
στις εφαρμογές και στη μεταφορά τους." 
Σε ότι αφορά τη λειτουργία, με συντομία, το COMETT II αποτελείται από 
τέσσερις τομείς: 
• Τομέας Α: Συμπράξεις Συνεργασίας Πανεπιστημίων-Επιχειρήσεων για την 
Επιμόρφωση (ΣΠΕΕ) που είναι οργανισμοί δικτύου που δημιουργήθηκαν μέσα 
από το COMETT για περαιτέρω διεθνική συνεργασία μεταξύ ΑΕΙ και Επιχειρήσεων. 
Μπορούν να είναι είτε τομεακές είτε περιφερειακές στη φύση τους. 
• Τομέας Β: Διεθνικές Ανταλλαγές που χορηγούν υποτροφίες για: 
1) Σπουδαστές που παρακολουθούν τμήματα επιμόρφωσης από τρεις μέχρι 
δώδεκα μήνες σε επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε κάποιο άλλο συμμετέχον 
κράτος. 
2) Άτομα που έχουν ολοκληρώσει την αρχική τους επιμόρφωση, και είτε έχουν 
εγγραφεί σε κάποιο ΑΕΙ είτε έχουν αποκτήσει το πτυχίο τους και βρίσκονται στη 
μεταβατική περίοδο πριν από την εύρεση μιας πρώτης θέσης εργασίας, 
πραγματοποιούν περίοδο επιμόρφωσης έξι μηνών έως δύο ετών σε μια 
επιχείρηση σε κάποιο άλλο συμμετέχον κράτος με σκοπό να λάβουν μέρος σε 
κάποιο σχέδιο βιομηχανικής ανάπτυξης. 
3) Προσωπικό των ΑΕ! και των επιχειρήσεων που έχει τεθεί στη διάθεση μιας 
επιχείρησης ή ενός πανεπιστημίου σε κάποιο άλλο συμμετέχον κράτος 
προκειμένου να εμπλουτίσει τις δραστηριότητες επιμόρφωσης. 
• Τομέας Γ: Κοινά προγράμματα συνεχούς επιμόρφωσης στον τομέα των 
ιδιαίτερα προηγμένων τεχνολογιών και επιμόρφωσης εξ αποστάσεως με 
πολυμέσα. 
151 
1) Υποστήριξη εντατικών προγραμμάτων σύντομης διάρκειας για την 
επιμόρφωση στον τομέα των ιδιαίτερα προηγμένων τεχνολογιών με ευρωπαϊκή 
διάσταση για την ταχεία διάδοση - μέσω και εντός των ΑΕΙ και μέσω και εντός 
των επιχειρήσεων- των αποτελεσμάτων έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα των 
νέων τεχνολογιών και εφαρμογών τους καθώς και για την προώθηση, ιδίως στις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, της μεταφοράς των τεχνολογικών καινοτομιών, 
στους τομείς που αυτές δεν έχουν ακόμα τεθεί σε εφαρμογή. 
2) Ενισχύσεις για τη σύλληψη, την ανάπτυξη και τον έλεγχο σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο κοινών σχεδίων επιμόρφωσης. 
3) Υποστήριξη συστημάτων επιμόρφωσης εξ'αποστάσεως με τη βοήθεια των 
νέων τεχνολογιών επιμόρφωσης ή/και που οδηγούν σε μεταφερόμενα προϊόντα 
επιμόρφωσης. 
• Τομέας Δ: Συμπληρωματικά μέτρα προώθησης και πλαισίωσης. 
ΤΜΗΜΑ Α: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
Αυτό το τμήμα εξετάζει, μέσα στα πλαίσια των πληροφοριών που διατίθενται 
από τις Τελικές Εθνικές Αξιολογήσεις, την έκταση στην οποία το COMETT II 
πέτυχε στους στόχους της Απόφασης του Συμβουλίου (89/27/EEC) που θέσπισε 
το Πρόγραμμα. Περιληπτικά, οι στόχοι όπως περιγράφονται στο Άρθρο 3 της 
Απόφασης και αναπτύσσονται στο Παράρτημα είναι οι εξής: 
1. Βελτίωση της συμβολής της προηγμένης τεχνολογικής κατάρτισης στην 
οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένης της 
συνοχής. 
2. Προώθηση της από κοινού ανάπτυξης και της άριστης χρήσης της κατάρτισης 
και ειδικότερα της κατάρτισης με βάση την κοινοτική έρευνα. 
3. Ικανοποίηση των ειδικών αναγκών των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για 
προσωπικό με τα απαραίτητα επαγγελματικά προσόντα, συμπεριλαμβανομένης 
της μεταφοράς της τεχνολογίας και των προσόντων. 
4. Προώθηση ίσων ευκαιριών για άντρες και γυναίκες. 
5. Ευρωπαϊκή διάσταση στην συνεργασία ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων 
στην κατάρτιση και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. 
1. Βελτίωση Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάπτυξης και Συνοχής 
1.1 Βελτίωση της Συμβολής της Κατάρτισης 
Οι Τελικές Εθνικές Αξιολογήσειςτου Προγράμματος COMETT II θεωρούν ότι το 
COMETT είχε αναμφίβολη επιτυχία στη βελτίωση της οικονομικής συμβολής της 
τεχνολογικής κατάρτισης. Αυτό επιτεύχθηκε κυρίως μέσω της ανάπτυξης της 
εμπειρικής πρακτικής μάθησης σε συνδυασμό με οργάνωση περιόδων 
επιμόρφωσης σπουδαστών. Αυτή η πρακτική επέδρασε πολύ, απ' ευθείας στις 
επιχειρήσεις και μέσω της βελτιωμένης συνεννόησης μεταξύ ΑΕΙ και 
επιχειρήσεων. Η συμβολή της παραδοσιακής τεχνικής κατάρτισης είδε επίσης 
βελτίωση στην ποιότητα των μαθημάτων- κυρίως λόγω της διεθνικοποίησήςτους 
και της συμμετοχής των επιχειρήσεων- και στην ευρύτερη διαθεσιμότητα τους. 
Ωστόσο, το περιορισμένο μέγεθος του προϋπολογισμού του COMETT II, σε 
συ. γκριση με τις δαπάνες του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα των κρατών για την 
διαρκή εκπαίδευση και κατάρτιση, σήμαινε ότι τα άμεσα και καταλυτικά 
152 
αποτελέσματα του COMETT δεν είχαντο εύρος που τα κράτη ίσως επιθυμούσαν. 
Επίσης, σε κάποια κράτη όπου η πολιτική ανώτατης εκπαίδευσης/Επιχειρήσεων 
και οι πρακτικές διαρκούς επιμόρφωσης ήταν πιο ανεπτυγμένες, το COMETT 
έτεινε να έχει λιγότερη επίδραση. Αντίθετα, το COMETT είχε πολύ θετική 
επίδραση στη συνοχή μέσα στην Ευρώπη, προωθώντας την ανάπτυξη των 
σχέσεων ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων στις Λιγότερο Ευνοημένες 
Περιοχές. 
1.2 Περιφερειακή Διάρθρωση και Ανάπτυξη 
Οι Εθνικές Αξιολογήσεις τονίζουν ότι το πρόγραμμα COMETT II παρείχε 
διαρθρωτικά αποτελέσματα που οδηγούν σε καλύτερο ενδεχόμενο οικονομικής 
ανάπτυξης σε δύο επίπεδα, το τοπικό περιφερειακό επίπεδο και το ευρωπαϊκό 
επίπεδο. Σ'αυτά τα δύο επίπεδα, το Πρόγραμμα βελτίωσε τα σημεία επαφής και 
τις σχέσεις ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων, έφερε σε επαφή νέους 
εταίρους και συνδέθηκε και παρείχε συνεργασία με άλλα εθνικά και ευρωπαϊκά 
προγράμματα. 
Στο τοπικό-περιφερειακό επίπεδο, το COMETT προσέφερε αυτό που κάποιο 
κράτος ονόμασε "ένα πλαίσιο και ένα νόμιμο φόρουμ για δημόσια συζήτηση". 
Κυρίως μέσα από τις δραστηριότητες των περιφερειακών ΣΠΕΕ, οι τοπικοί και 
κάποτε εθνικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί εταίροι συγκεντρώθηκαν για να 
συζητήσουν και να αναπτύξουν δραστηριότητες ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων, ειδικότερα για υψηλού επιπέδου διαρκή τεχνική 
κατάρτιση. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα αυξημένη συνεργασία και συντονισμό των 
δραστηριοτήτων αυτών των κυρίως περιφερειακών εταίρων. Οι δραστηριότητες 
περιλαμβάνουν εργασία και σύνδεση μεταξύ περιφερειακών εταιρειών και ΑΕΙ, 
πραγματοποίηση αναλύσεων των αναγκών κατάρτισης, ανάπτυξη υλικού 
κατάρτισης, οργάνωση και πραγματοποίηση περιόδων επιμόρφωσης 
σπουδαστών κλπ. 
Σε ορισμένες περιοχές, οι ενέργειες των ΣΠΕΕ του COMETT είχαν μια χρήσιμη 
και συχνά πολύ σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη της πολιτικής για διαρκή 
τεχνική εκπαίδευση και για σχέσεις μεταξύ ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
Οι ΣΠΕΕ σε ορισμένες περιπτώσεις επίσης ανέλαβαν δραστηριότητες 
περιφερειακής ανάπτυξης ευρύτερης βάσης που δεν σχετίζονταν τόσο συχνά με 
το COMETT. Η πιο σημαντική και πιο κοινή από αυτές τις δραστηριότητες ήταν 
η διευκόλυνση μεταφοράς της τεχνολογίας σε πιο πλήρες φάσμα, σε σύνδεση 
με έρευνα Προγράμματος EC, έρευνα συμβάσεων και δραστηριότητες 
χορήγησης αδειών και κατοχύρωσης δικαιωμάτων ευρεσιτεχνίας. Πράγματι, 
όπως θα δούμε παρακάτω, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι ΣΠΕΕ που 
επιτυγχάνουν (είτε από αρχική τοποθέτηση είτε από αυτοανάπτυξη) τέτοιες 
ολοκληρωμένες δραστηριότητες είναι πιο "επιτυχείς" και αποτελούν το 
παράδειγμα που υποσυνείδητα αναζητούν οι περισσότερες Εθνικές 
Αξιολογήσεις. 
Η έκταση αυτών των διαρθρωτικών αποτελεσμάτων δεν ήταν, ωστόσο, η ίδια. Η 
κύρια παράμετρος γι'αυτή τη μεταβλητικότητα ήταν πιθανότατα το ήδη 
υφιστάμενο επίπεδο συζήτησης και υποδομής ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων.Όπου ήταν καλά αναπτυγμένο, υπήρχε λιγότερη 
153 
διορθωτική δράση σε τοπικό/περιφερειακό επίπεδο. Η δεύτερη σε σημασία 
παράμετρος για την αποτελεσματικότητα ήταν η θεσμική τοποθέτηση των ΣΠΕΕ. 
Η τοποθέτηση συνδέθηκε από διάφορες Αξιολογήσεις με ζητήματα, όπως 
δυνατότητα για απόκτηση επιπρόσθετων οικονομικών ενισχύσεων, αξιοπιστία και 
αποτελεσματικότητα ως προς την επιχείρηση και πρόσβαση σε διαμόρφωση 
περιφερειακής πολιτικής. Πράγματι, κάποιες από τις οικονομικές και άλλες 
αδυναμίες του συστήματος των ΣΠΕΕ, μπορούν να συσχετιστούν με την 
αδυναμία τοποθέτησης. 
1.3 Βελτίωση της Οικονομικής και Κοινωνικής Συνοχής 
Το COMETT II συνέβαλε στην οικονομική και κοινωνική συνοχή μέσω τριών κυρίων 
αποτελεσμάτων: 
1. Τα περιφερειακά διαρθρωτικά αποτελέσματα που συζητήθηκαν πιο πάνω ήταν 
περισσότερο εμφανή στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές της Ένωσης. Πάλι, οι 
δραστηριότητες των ΣΠΕΕ επικεντρώθηκαν στην επιτυχία αυτών των 
διαδικασιών. Όπου οι σχέσεις πανεπιστημίου/επιχείρησης ήταν λιγότερο 
προηγμένες,το COMETT II συνεβαλεπερισσοτερο στην ανάπτυξη, ανυψώνοντας 
τη θεσμική υποδομή προς τις σύγχρονες ευρωπαϊκές απόψεις περί καλύτερης 
πρακτικής στον τομέα. 
2. Το COMETT II είχε επίσης ισχυρή επίδραση στην ολοκλήρωση, φέρνοντας 
όλες τις περιοχές σε στενότερες εργασιακές σχέσεις μεταξύ τους και 
παρέχοντας στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές συγκεκριμένα σχέδια και 
τρόπους συνεργασίας με τις περιοχές του οικονομικού πυρήνα της ΕΕ. Ένα 
συνακόλουθο αυτής της ολοκλήρωσης ήταν η βελτιωμένη διάδοση της τεχνικής 
γνώσης και προσόντων καθώς και η καλύτερη πρακτική στην παιδαγωγική της 
ανάπτυξης και απόδοσης της επιμόρφωσης. 
3. Η κοινωνική συνοχή με τον όρο μιας ευρύτερης κατανόησης και σεβασμού του 
πολιτισμού των διαφόρων συμμετεχόντων κρατών τονίστηκε από κοινού στις 
Αξιολογήσεις. 
2. Άριστη χρήση της Κατάρτισης 
2.1 Σύνδεση της Έρευνας, της Κατάρτισης και της Μεταφοράς της 
Τεχνολογίας 
Το κίνητρο-πυρήναςτου ενδιαφέροντος των κρατών μελών του EFTA και της ΕΕ 
για την ανάπτυξη της συνεργασίας ανώτατης εκπαίδευσης και επιχειρήσεωνειναι 
η μεταφορά της τεχνολογίας: η μεταφορά της επιστήμης και τεχνολογίας που 
αναπτύχθηκε στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα σε ένα τομέα όπου μπορεί να 
εμπορικοποιηθεί αποτελεσματικά, ώστε να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη. 
Ένα δεύτερο, αλλά ίσως λιγότερο ομόφωνα εκδηλωμένο κίνητρο, είνα να δοθεί 
τέτοια κατεύθυνση στις δραστηριότητες των ΑΕΙ, ώστε να ανταποκρίνονται σε 
ένα ευρύτερο φάσμα εμπορικών και βιομηχανικών αναγκών. 
Με τους όρους της άμεσης μεταφοράς της τεχνολογίας, οι μηχανισμοί 
εμπορικοποίησης μπορούν να θεωρηθούν ως μία συνεχή σειρά που εκτείνεται, 
154 
συμβάσεων,τη γνωμοδότηση και άλλες ένέργειεςπληροφόρησης. Η δυνατότητα 
των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων να προσφέρουν στις εταιρείες μια 
πλήρη συνεχή σειρά μηχανισμών μεταφοράς της τεχνολογίας, μαζί με τη 
δυνατότητα αυξητικής πορείας κατά μήκος της συνεχούς σειράς, θεωρείται από 
πολλούς σημαντική, αν όχι θεμελιώδης, για την αποτελεσματική μεταφορά της 
τεχνολογίας. 
Πριν από το COMETT, η τεχνική κατάρτιση υψηλού επιπέδου ήταν ένας ιδιαίτερα 
αδύνατος σύνδεσμος σ'αυτή τη συνεχή σειρά μεταφοράς της τεχνολογίας. 
Όπως αναφέρουν πολλές από τις Εθνικές Αξιολογήσεις,το COMETT εστίασε την 
προσοχή στο στοιχείο επιμόρφωσης της συνεργασίας ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων και το κατέστησε πιο εμφανές και πραγματικά 
αποδεκτό, στην αλληλεπίδραση των ΑΕΙ με τις επιχειρήσεις. Εδώ, το COMETT 
συνέβαλε χωρίς αμφιβολία στην "άριστη χρήση της κατάρτισης" και σε πιο 
αποτελεσματική μεταφορά της τεχνολογίας. Σ'αυτό το πλαίσιο, η θεσμική 
τοποθέτηση των ΣΠΕΕ μπορεί να έχει σημασία. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι 
οι ΣΠΕΕ που βασίζονταν σε μια οργάνωση μεταφοράς της τεχνολογίας ήταν πιο 
αποτελεσματικές από εκείνες που βασίζονταν απλώς σε μια τοποθέτηση 
εκπαίδευσης/κατάρτισης ή εκείνες που βασική τους μέριμνα ήταν η οργάνωση 
περιόδων κατάρτισης σπουδαστών. 
To COMETT II συνέβαλε επίσης στην "άριστη χρήση της κατάρτισης" μέσω της 
διεύρυνσης των θεσμικών οριζόντων, ειδικότερα των ανώτατων εκπαιδευτικών 
ιδρυμάτων μέσω των περιόδων επιμόρφωσης των σπουδαστών. Οι ενέργειεςτου 
COMETT κατέστησαντις περιόδους επιμόρφωσης στις επιχειρήσειςπερισσότερο 
σεβαστές από τα παραδοσιακά πανεπιστήμια, συχνά μέσα από την πίεση από 
τους λέκτορες και την επιθυμία των σπουδαστών να επωφεληθούν από τέτοιες 
περιόδους επιμόρφωσης. Ομοίως, υπάρχει μια αυξανόμενη αναγνώριση (στα 
μάτια των παραδοσιακών πανεπιστήμιων) του χώρου εργασίας ως θεμιτού 
χώρου τεχνικής μάθησης καθώς και εμπειρικής μάθησης, ως πολύτιμου, ίσως 
και απαραίτου συμπληρώματος των ακαδημαϊκών σπουδών. Τέτοιες ενέργειες 
οργάνωσηςπεριόδων κατάρτισης και αλλαγής στάσης στα ανώτατα εκπαιδευτικά 
ιδρύματα και τις επιχιερήσεις ενισχύουν μια πιο σταθερή βάση για μελλοντική 
μεταφορά της τεχνολογίας, και στις δύο κατευθύνσεις! 
2.2 Βελτίωση της ποιότητας 
Μέσα στο σκέλος των τμημάτων κατάρτισης του COMETT II, οι αξιολογήσεις 
τονίζουν συνεχώς τη βελτίωση της ποιότητας των σχεδίων, λόγω της διεθνικής 
συνεργασίας και της συμμετοχής των επιχειρήσεων κατά την ανάπτυξη τους. 
(Ποσοτικές αυξήσεις στις διαθέσιμες σειρές μαθημάτων σπάνια αναφέρονται και 
αντιμετωπίζονται ως δευτερεύουσας σημασίας, σε σύγκριση με τον όγκο της 
διαρκούς τεχνικής εκπαίδευσης και κατάρτισης που προσφέρεται. Ωστόσο 
αυξήσεις στην ποικιλία των ειδικευμένων σειρών μαθημάτων και η διαθεσιμότητα 
τους σε περιφερειακές περιοχές έχουν σημειωθεί). 
Οι αξιολογήσεις δείχνουν καθαρά την προστιθέμενη αξία που κερδίζεται σε 
ποιότητα από την εργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η δυνατότητα πρόσβασης σε 
υψηλού επιπέδου εμπειρογνωμοσύνη μέσα στα συμμετέχοντα κράτη, η 
δυνατότητα σύγκρισης μεθοδολογικών προσεγγίσεων, παρατήρησης 
155 
διαφορετικών τεχνολογιών παροχής σε λειτουργία, εξέτασης διαφορετικών 
θεσμικών ρυθμίσεων, κλπ. όλα αυτά καταλήγουν σε ένα άλμα προς τα εμπρός 
για τους ορίζοντες ποιότητας των συμμετεχόντων. Φυσικά, υπάρχει κάποια 
αύξηση στην οργανωτική περιπλοκή, αλλά έχει πολύ μεταλύτερη βαρύτητα, 
όπως φαίνεται, η βελτίωση της ποιότητας. Πράγματι, η εργασία σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο, αναφέρται ότι μειώνει τα εμπόδια για ανάπτυξη σειρών μαθημάτων και 
συμμετοχή, παρέχοντας μια ευρύτερη, πιο ενισχυμένη ευρωπαϊκή αγορά, με 
δυνατότητα πρόσβασης σ'αυτή μέσω του δικτύου ΣΠΕΕ. 
Από την πλευρά των επιχειρήσεων, οι Αξιολογήσεις παρουσιάζουν επιπρόσθετες 
βελτιώσεις των μαθημάτων μέσα από την ένταξη των απαιτήσεων και 
ενδιαφερόντων του βιομηχανικού χρήστη από την αρχή της πορείας ανάπτυξης 
των μαθημάτων. Η μετάβαση από την επιμόρφωση όπου κυριαρχούσε η 
παροχή, στην επιμόρφωση που ανταποκρίνεται στη ζήτηση, ήταν ένα από τα 
χαρακτηριστικά των εξελιγμένων σειρών μαθημάτων του COMETT II. Ωστόσο, 
οι ποσοτικές Αξιολογήσεις τονίζουν την βελτίωση που είναι απαραίτητη ακόμη 
στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συνεργάζονται με τις επιχειρήσεις 
σ'αυτό τον τομέα. Πράγματι, η ανάγκη για ανάπτυξη ενός σημείου επαφής της 
πληροφόρησης/εξέλιξης/απόδοσης της αγοράς από τα ανώτατα εκπαιδευτικά 
ιδρύματα, ίσως μέσα από την εργασία και τη συνεργασία με οργανισμούς 
επαγγελματικής κατάρτισης/συμβουλευτικούς οργανισμούς/οργανισμούς 
μεταφοράς της τεχνολογίας, υπογραμμίζεται σε κάθε εταιρεία. 
Η κύρια κριτική πάνω σ'αυτή τη δραστηριότητα είναι σχετικά με το χρόνο που 
απαιτείται για την εξέλιξη της σειράς μαθημάτων. Αναφέρεται ότι οι εταιρείες 
χρησιμοποιούν το COMETT II για κατάρτιση μόνο σε μη κρίσιμες στιγμές, με 
ορίζοντες μακροπρόθεσμους. Επίσης, υπήρχαν κάποιες αμφιβολίες σχετικά με 
την ικανότητα των ΣΠΕΕ να πραγματοποιήσουν ανάλυση αναγκών κατάρτισης. 
Η ποσοτική επισκόπηση που έθιξε αυτό το ζήτημα, υπογράμμισε ότι οι εταιρείες 
αντιμετωπίζουν τις ΣΠΕΕ σαν ένα σημείο επαφής για να ανακοινώνουν τις 
ανάγκες στους προμηθευτές, παρά σαν πραγματικούς φορείς πραγματοποίησης 
ανάλυσης αναγκών. 
3. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις και καινοτομίες 
Η οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης του COMETT ήταν η πιο σημαντική άμεση 
συμβολή του Προγράμματος στις ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και 
της βιομηχανίας γενικότερα. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι περίοδοι 
κατάρτισης μικρής κλίμακας και σύντομου χρόνου (σε σύγκριση με τα 
πειραματικά σχέδια-πιλότους και από κοινού Σχέδια Επιμόρφωσης), ταίριαζαν 
στον τύπο δραστηριοτήτων τους. Πράγματι, για μερικές ήταν η πρώτη επαφή 
τους με τα ευρωπαϊκά Προγράμματα και ορισμένες φορές με την Ευρώπη σε ένα 
ευρύτερο πλαίσιο. 
Ο σπουδαστής έφερε θεσμικές, τεχνικές, πολιτισμικές και προσωπικές γνώσεις 
στην εταιρεία και επέστρεψε στο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα του με παρόμοιες 
γνώσεις για την επιχείρηση και την περιοχή που επισκέφτηκε. Η εταιρεία κέρδισε 
καλύτερη ενημέρωση για τις άλλες ευρωπαϊκές αγορές και τα ανώτατα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα και συστήματα, καθώς και τον άμεσο τεχνικό συντελεστή 
παραγωγής του σπουδαστή, που πολλές φορές είναι σημαντικός. Οι 
156 
Αξιολογήσεις τονίζουν επίμονα τα θετικά αποτελέσματα αυτών των εμπειριών 
διαδικασιών μάθησης και για την εταιρεία και για το σπουδαστή. Οι ποσοτικές 
Αξιολογήσεις παρουσιάζουν τη μεγάλη ικανοποίηση και του σπουδαστή και του 
επιχειρηματία. Οι ποιοτικές Αξιολογήσεις τονίζουν την αλλαγή στάσης των 
εταιρειών ως προς τις περιόδους επιμόρφωσης των σπουδαστών: από 
αλτρουιστική παραχώρηση έγινε σύμπραξη μάθησης. Σημειώνονται επίσης και 
ενδείξεις της αλλαγής στάσης των εταιρειών-καλύτερη οργάνωση των 
διευκολύνσεων και προγραμμάτων των σπουδαστών, συστηματικοποίηση των 
μηχανισμών οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης, κλπ. Αυτό το σύμπλεγμα 
συσχετισμένων καινοτομιών στην καλλιέργια και πρακτική σπουδαστών και 
εταιρειών, ήταν, και θα συνεχίσει να είναι μεγάλο κέρδος για την Ευρώπη. 
Οι περίοδοι επιμόρφωσης προσωπικού ήταν πολύ χρήσιμες για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις, όταν προέκυψαν. Ωστόσο, οι αριθμοί ήταν περιορισμένοι. Πολλά 
συμμετέχοντα κράτη τονίζουντην ανάγκη για επανεξέταση της φύσης αυτών των 
περιόδων επιμόρφωσης, αν πρόκειται να εξελιχθούν σε μια σημαντική ενέργεια 
για την ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
Από τις Αξιολογήσεις, είναι δύσκολο να κρίνει κανείς τα αποτελέσματα των 
σειρών μαθημάτων επιμόρφωσης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Βεβαίως, 
η επίμονη αναφορά στις βελτιώσεις στην ποιότητα της εξέλιξης της 
επιμόρφωσης, θα είχαν θετική επίδραση στις δικαιούχους μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις. 
Ωστόσο εκδηλώθηκε κάποια ανησυχία ως προς την εγγύτητα και ενσωμάτωση 
των ΣΠΕΕ του COMETT II και των περισσότερων παραδοσιακών ενεργειών 
επιμόρφωσης, με τις επιχειρήσεις και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις ειδικότερα. 
Τα δύο κράτη που πραγματοποίησαν ποσοτική Αξιολόγηση, βρήκαν πολύ 
μικρότερο ενδιαφέρον και εκτίμηση για τις ΣΠΕΕ και τα ζητήματα επιμόρφωσης 
του COMETT από τους επιχειρηματίες, από ότι τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα 
ή τις περιόδους επιμόρφωσης. Υπήρξαν παράπονα από εταιρείες με 
μακροπρόθεσμους ορίζοντες που έγιναν αποδεκτές να εργαστούν στα μεγάλα 
σχέδια, και ενδείξεις ότι οι εταιρείες χρησιμοποίησαν αυτή την επιμόρφωση 
μόνο περιφερειακά. Μια Αξιολόγηση αμφισβήτησε την έκταση της πολλαπλής 
χρήσης τέτοιου υλικού κατάρτισης έξω από την πολύ στενή ομάδα ανάπτυξης. 
Επίσης εξετάστηκε το ζήτημα της απομάκρυνσης των ΣΠΕΕ από άμεση επαφή 
με εταιρείες. 
4. Ίσες ευκαιρίες 
Μέσα στις γραπτές Τελικές Εθνικές Αξιολογήσεις του COMETT II, υπήρξε μικρή 
ή καθόλου αναφορά ή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του Προγράμματος, ως 
προς την προώθηση της ισότητας ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών. Αυτό 
δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν αποτελέσματα, μικρά ή μεγάλα, αλλά ότι απλώς 
δεν αναφέρθηκαν. 
5. Ευρωπαϊκή Διάσταση και Προστιθέμενη Αξία 
5.1 Ευρωπαϊκή Προστιθέμενη Αξία 
157 
Τα κυριότερα πλεονεκτήματα του COMETT II θα πρέπει να παρατηρηθούν στην 
προστιθέμενη αξία, υπεράνω και επί της αρχικής οικονομικής επένδυσης, 
πράγμα που πέτυχε από την ευρωπαϊκοποίηση των δραστηριοτήτων του. Οι 
τομείς της προστιθέμενης αξίας περιλαμβάνουν· 
• Αυξημένη οικονομική και κοινωνική συνοχή μέσα στην Ευρώπη 
• Το αποτελεσματικό ξεκίνημα μιας ευρωπαϊκού εύρους συνεργασίας μεταξύ 
ανώτατης εκπαίδευσης και επιχειρήσεων σε θέματα τεχνικής κατάρτισης. 
• Διεύρυνση των ευρωπαϊκών τεχνικών και οικονομικών οριζόντων των εταιρειών 
μέσα από την υποδοχή σπουδαστών από το εξωτερικό. Και μαζί μ'αυτήν, μια 
μακροπρόθεσμη ολοκλήρωση της αγοράς. 
• Συμβολή στην ανάπτυξη μιας πιο ολοκληρωμένης και αποτελεσματικής 
ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας για πτυχιούχους με υψηλά επαγγελματικά και 
τεχνικά προσόντα. 
• Καινοτόμες αλλαγές στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα με βάση την επαφή 
με ΑΕΙ στο εξωτερικό. 
• Βελτιωμένη ανάπτυξη των σειρών μαθημάτων λόγω της επαφής με την 
τελευταία λέξη της τεχνολογίας και της ειδικευμένης κατάρτισης σε πολλές 
χώρες. 
• Αυξημένη ποικιλία και διαθεσιμότητα ειδικευμένωντεχνικών σειρών μαθημάτων 
λόγω ενδυνάμωσης της ευρωπαϊκής αγοράς. 
5.2 Ευρωπαϊκό Σύστημα Δικτύων 
Ένας θεμελιώδης φορέας εξέλιξης αυτής της προστιθέμενης αξίας, παρά τις 
δυσκολίες στην βιομηχανική αλληλεπίδραση, ήταν οι ΣΠΕΕ. Παρείχαν κάποια 
υποστήριξη και για τις περιόδους επιμόρφωσης των σπουδαστών και για τις 
ενέργειες κατάρτισης. Αποτελούντο προφανές κληροδότημα, σχετικά σταθερό 
διαρθρωτικά, του COMETT Ι και II. Αποτελούν το πλαίσιο μέσα από το οποίο 
μπορεί να πραγματοποιηθεί ένα κατευθυνόμενο και μόνιμο σύστημα δικτύων. Οι 
περιφερειακές ΣΠΕΕ παρείχαν μια τοπική/περιφερειακή διασύνδεση μέσα στο 
ευρωπαϊκό δίκτυο των ΣΠΕΕ. Οι Αξιολογήσεις αναγνωρίζουν ότι αυτό 
πραγματοποιήθηκε περισσότερο ή λιγότερο καλά από όλες τις ΣΠΕΕ. Οι ΣΠΕΕ 
αναπτύσσουν, διαμορφώνουν ως ένα βαθμό και τέλεος συντηρούν στην Ευρώπη 
αυτά τα δίκτυα πληροφοριών και επαφών με τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, 
τη διαρκή τεχνική κατάρτιση και τις επιχειρήσεις. Οι τομεακές ΣΠΕΕ ανέπτυξαν 
πιο στενά, τεχνολογικά προσδιορισμένα δίκτυα σε όλη την Ευρώπη, μέσω των 
οποίων πραγματοποιήθηκαν πολλές από τις δραστηριότητες προστιθέμενης 
αξίας που συζητήθηκαν πιο πάνω. 
Αυτό το αποκλειστικής λειτουργίας δίκτυο των ΣΠΕΕ, μέσα στην Ευρώπη ήταν 
η "σπονδυλική στήλη" για τις περισσότερες λειτουργικές δραστηριότητες. Για 
πρώτη φορά μέσα στην Ευρώπη (και πράγματι μέσα σε ορισμένα συμμετέχοντα 
κράτη) ένα σύστημα πληροφόρησης και σύνδεσης αποκλειστικά αφιερωμένο 
στην σχέση ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων συστάθηκε σε λειτουργική 
περιφερειακή βάση. Στην ουσία, παρείχε τις κύριες γραμμές κατά μήκος των 
οποίων οι πληροφορίες, το υλικό κατάρτισης και οι άνθρωποι μετακινήθηκαν 
στην Ευρώπη. 
158 
5.3 Αποτελέσματα για την ολοκλήρωση της Ευρώπης 
Ενώ τα ΣΠΕΕ μπορεί να είναιη πιο εμφανής ευρωπαϊκού εύρους διάρθρωση που 
απορρέει από το COMETT, οι ενέργειες οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης είχαν 
σημαντική επίδραση ως προς την ολοκλήρωση για τους σπουδαστές που 
συμμετείχαν ατομικά, τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τις επιχειρήσεις. 
Επέφεραν καλύτερη ευρωπαϊκή ενημέρωση στα ΑΕΙ, δίνοντας τους κίνητρα να 
διευρύνουν περαιτέρω τις δραστηριότητες συνεργασίας έξω από τη χώρα τους, 
αποκτώντας οφέλη μέσα από τη σύγκριση τρόπων διδασκαλίας, διάρθρωσης 
διδασκόμενης ύλης και τρόπων εργασίας με την επιχείρηση. 
Οι σπουδαστές εργάστηκαν σε κάποιο άλλο ευρωπαϊκό πολιτισμικό περιβάλλον, 
βελτίωσαν τις γλωσσικές ικανότητες τους και έκαναν το πρώτο βήμα για να 
γίνουν τμήμα ενός μελλοντικού ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού με υψηλά 
προσόντα. Οι εταιρείες, που πολλές από αυτές ήταν μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
που συμμετείχαν στο πρώτο τους ευρωπαϊκό εγχείρημα, γνώρισαν άλλους 
πολιτισμούς, αγορές και πηγές εμπειρογνωμοσύνης. Δεν υπάρχουν παρά 
ελάχιστες αμφιβολίες για το ότι τα συμμετέχοντα κράτη θεωρούν αυτό τον τομέα 
σαν τη μεγαλύτερη επιτυχία του COMETT II. 
Η ανάπτυξη και πραγματοποίηση του ευρωπαϊκού εύρους, σειρών μαθημάτων 
του COMETT II είχε ίσως λιγότερο εκδηλωμένα - ή τουλάχιστον λιγότερο 
τονισμένα - αποτελέσματα για την ολοκλήρωση και ίσως πιο περιορισμένα για 
τους ίδιους τους φορείς ανάπτυξης και πραγματοποίησης τους. 
ΤΜΗΜΑ Β: ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗ 
1. Γενική Θεώρηση 
1.1. Προώθηση της Συζήτησης 
Η κύρια συμβολή του COMETT II στην προώθηση της συζήτησης μεταξύ 
ανώτατης εκπαίδευσης / επιχειρήσεων ήταν: 
1. Ότι επέστησε την προσοχή των συμμετεχόντων στα ενεχόμενα ζητήματα και 
στα οφέλη που προκύπτουν από τη διεθνική συνεργασία σ'αυτό τον τομέα. Όλα 
τα συμμετέχοντα κράτη αναγνωρίζουν αυτό καθώς και τη λειτουργική εφαρμογή 
του ως τα κύρια οφέλη από το COMETT II. 
2. Ότι προώθησε τη συζήτηση στα ζητήματα τεχνικής κατάρτισης του διαλόγου 
μεταξύ ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
3. Ότι προώθησε τη συζήτηση περί της ακαδημαϊκής φύσης της ανώτατης 
εκπαίδευσης και αυτό που η Γερμανία αναφέρει σαν "τον ισχυρότερο 
επαναπροσανατολισμόπρος τις απαιτήσεις της πρακτικής στα επαγγέλματα και 
τη βιομηχανία". 
4. Ότι συνέβαλε σε μία ευρύτερη συζήτηση περί επιμόρφωσης και προσόντων 
στη βιομηχανία. 
Ωστόσο, για τα πιο πολλά κράτη και πολλές περιοχές, η συζήτηση περί σχέσεων 
μεταξύ ανώτατης εκπαίδευσης/ επιχειρήσεων είχε ήδη αναπτυχθεί πρίν από την 
159 
εμφάνιση του COMETT. Αυτό σήμαινε ότι το COMETT δεν έλεγε τίποτα ιδιαίτερα 
νέο στο πλαίσιο των καθαρά εθνικών και περιφερειακών συζητήσεων. Έτσι, 
δεδομένων των περιορισμένων οικονομικών πόρων του COMETT, σε σύγκριση 
με εθνικούς και περιφερειακούς προϋπολογισμούς επιμόρφωσης, λίγα θα 
πρόσφερε στη συνεχιζόμενη συζήτηση σ'αυτάτα επίπεδα. Φυσικά, στα κράτη και 
στις περιοχές όπου η συζήτηση είχε αναπτυχθεί λιγότερο, το COMETT II 
συνεβαλεπερισσοτερο στην προώθηση μιας συζήτησης. Σ'αυτό το πλαίσιο, είχε 
θετική επίδραση στη συνοχή μέσα στην Ένωση και στα άλλα συμμετέχοντα 
κράτη. 
Έτσι το COMETT II προσέφερε γενικά αυτό που η Αυστρία ονόμασε "ένα πλαίσιο 
και ένα νόμιμο φόρουμ για δημόσια συζήτηση". Ακόμα και στις περισσότερο 
ευνοημένες περιοχές όπου η συζήτηση είχε προχωρήσει, παρείχε ένα ακόμη 
δίαυλο συντονισμού και επικοινωνίας. Στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές, το 
πλαίσιο αυτό ήταν περισσότερο ορατό και χρήσιμο. 
1.2. Προώθηση των Σχέσεων μεταξύ ΑΕΙ και επιχειρήσεων 
Στις περισσότερες χώρες, η κύρια συμβολή του COMETT II, η ισχυρότερη και 
πιο επίμονη θετική σχέση που προωθήθηκε, ήταν η ανάπτυξη και επισημοποίηση 
των διεθνικών περιόδων επιμόρφωσης σπουδαστών ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων.Οι εταιρείες, όπως και τα ΑΕΙ, αναγνωρίζουν σαφώς 
αυτή τη θετικότατη άποψη του Προγράμματος. Σε μικρότερη έκταση, η 
διεθνικοποίηση της εξέλιξης των τμημάτων επιμόρφωσης και παροχής τους, 
αναγνωρίστηκε επίσης σαν ευεργετική ανάπτυξη του COMETT. 
Εξάλλου, η συμβολή του COMETT II ποικίλλει ανάλογα με το προϋπάρχον 
επίπεδο αλληλεπίδρασης ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. Σε κράτη και 
περιοχές με καλά αναπτυγμένη αλληλεπίδραση, στη Σουηδία για παράδειγμα, τα 
αποτελέσματα του COMETT II περιορίστηκαν κατά πολύ στους πραγματικούς 
συμμετέχοντες, με σχετικά μικρά ευρύτερα καταλυτικά αποτελέσματα. Ωστόσο, 
ακόμα και σε τέτοιες αναπτυγμένες περιοχές / κράτη, το COMETT II συνδέθηκε 
με την ανάπτυξη ιδιαίτερων τομέων της διάρθρωσης τους, για παράδειγμα, τα 
μη τεχνικά ΑΕΙ στη Φινλανδία, ή το σύστημα περιόδων επιμόρφωσης hogescholen 
στην Ολλανδία, μολονότι, σ'αυτές τις περιπτώσεις είχε ρόλο υποστήριξης παρά 
καθοδήγησης. 
Αυτοί οι περιορισμοί έρχονται σε αντίθεση με άλλα κράτη/περιοχές με λιγότερο 
αναπτυγμένες αλληλεπιδράσεις ανώτατης εκπαίδευσης / επιχειρήσεων. Σ'αυτή 
την περίπτωση, το COMETT είχε πολύ ευρύτερα και βαθύτερα αποτελέσματα. 
Εδώ, το COMETT βοήθησε να αποκρυσταλλωθεί και να διαμορφωθεί ένα 
μεγαλύτερο εύρος σχέσεων μεταξύ ανώτατης εκπαίδευσης και επιχειρήσεων, 
που εκτείνεται από τη βοήθεια στις εταιρείες κατά την πρώτη επαφή τους με τα 
ΑΕΙ, μέχρι την υποκίνηση επίσημων αναλύσεων αναγκών επιμόρφωσης (ΑΑΕ), και 
την δημιουργία της πρώτης περιφερειακής ή εθνικής διασύνδεσης για 
αλληλεπίδραση μεταξύ ανωτάτης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων στον τομέα της 
επιμόρφωσης, κλπ. 
Από τα κράτη που πραγματοποίησαν ποσοτική επισκόπηση, το Βέλγιο (Γαλ.) και 
το Ηνωμένο Βασίλειο, φαίνεται πως υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ των 
160 
διαφόρων παραγόντων στη σημασία που δόθηκε στο COMETT II για τη βελτίωση 
των σχέσων ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων.Οι εταιρείεςεντυπωσιάστηκαν 
το λιγότερο. Μόνο 17% των βελγικών και 36% των βρετανικών εταιρειών ένιωσαν 
ότι οι σχέσεις με τα ΑΕΙ βελτιώθηκαν. Στο Ηνωμένο Βασίλειο τα περισσότερα ΑΕΙ 
που ερωτήθηκαν ήταν θετικά ενώ, πάλι στο Ηνωμένο Βασίλειο το 70% των ΣΠΕΕ 
ήταν θετικές. Αυτή η διαβάθμιση του ενθουσιασμού θα πρέπει να ληφθεί υπόψη 
όταν διαβάζονται ορισμένες από τις πιο ένθερμες δηλώσεις για το COMETT. 
Υπάρχει πιθανότητα, ορισμένες από τις πιο ποιοτικά επικεντρωμένες Εθνικές 
Αξιολογήσειςνα έχουν ενημερωθείδισανάλογααπό τα στοιχείαπου προέρχονται 
από τις ΣΠΕΕ. 
1.3. Επιρροή στη Διαμόρφωση Πολιτικής 
Στην Πορτογαλία και την Ελλάδα οι δίαυλοι του COMETT II για τη διαμόρφωση 
της εθνικής πολιτικής έδειχναν να είναι πιο άμεσοι και να έχουν κάποια επιρροή. 
Η τοποθέτηση του Πορτογαλικού Γραφείου Πληροφόρησης για το COMETT στο 
CESE - το κυβερνητικό γραφείο που έχει αποκλειστικό έργο την ανάπτυξη 
ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων - φαίνεται πως ήταν ιδιαίτερα 
αποτελεσματική. Ωστόσο, για το μεγαλύτερο μέρος, σε εθνικό επίπεδο, το 
COMETT είχε μικρή έως καθόλου άμεση επιρροή στη διαμόρφωση της πολιτικής, 
ειδικότερα εκεί όπου η συνεργασία ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων 
θεωρείται δεδομένη. Ένας αριθμός κρατών, ωστόσο, δηλώνειότι η συζήτηση για 
την πολιτική έχει "ευρωπαϊκοποιηθεί" μέσα από το COMETT. 
Παρόλα αυτά, μπορεί κανείς να παρατηρήσει κάποια ειδικά ή μάλλον διοικητικά 
εθνικού επιπέδου αποτελέσματα, όπως η περίπτωση του αυστριακού Υπουργείου 
Επιστημών και Έρευνας που έκανε καλύτερη νομική πρόβλεψη για την 
αναγνώριση των περιόδων επιμόρφωσης του COMETT II στο εξωτερικό και του 
Υπουργείου Κοινωνικών Υποθέσεων και Απασχόλησης που παρέβλεψε τις 
απαιτήσεις άδειας εργασίας γις τις περιόδους επιμόρφωσης του COMETT. Στο 
Λουξεμβούργο, οι δραστηριότητες του COMETT τόνισαν την έλλειψη εθνικού 
συντονισμού στη συνεργασία των εγχωρίων εταιρειών και ξένων ΑΕΙ. 
Στο περιφερειακό επίπεδο, το COMETT II είχε κατά τι μεγαλύτερη επιρροή, 
ιδιαίτερα μέσω των δραστηριοτήτων των ΣΠΕΕ. Στη Νορβηγία, το COMETT II 
βοήθησε στη δημιουργία ενός πλαισίου περιφερειακής πολιτικής στον τομέα 
αυτό, πέρα από το γεγονός ότι αποτέλεσε ένα όργανο για την εφαρμογή του. 
Αυτή η επιρροή μπορεί επίσης να ποικίλλει στο εσωτερικό του κράτους. Στο 
Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, η συγκεκριμένη σχέση μεταξύ της ΣΠΕΕ και 
του τοπικού Συμβουλίου Επιμόρφωσης και Επιχείρησης θα μπορούσε να έχει 
σημασία. Στα άλλα κράτη, η περιφερειακή επιρροή ήταν μικρή. 
1.4. Σχέσεις/Συνεργασία με Εθνικά/Περιφερειακά Προγράμματα 
Φαίνεται πως υπήρχε ένα καλό επίπεδο λειτουργικής συνεργασίας μεταξύ του 
COMETT II και των εθνικών/περιφερειακών προγραμμάτων. Τα εθνικά 
προγράμματα που επιδιώκουν να προωθήσουν διεθνείς δραστηριότητες 
(Ελβετία, Φινλανδία, Γερμανία) βρίσκουν ένα φυσικό εταίρο στο COMETT II. Τα 
εθνικά προγράμματα για εσωτερική επιμόρφωση ή ανάπτυξη μεταφοράς της 
τεχνολογίας όπως το αυστριακό "Επιστήμονες για την Οικονομία", το δανικό 
161 
"Πράξη περί της Διαρκούς Εκπαίδευσης", ο ιταλικός νόμος 67/1988 που 
υποδεικνύει ότι το 10% της Έρευνας και Ανάπτυξης πρόκειται να δαπανηθεί σε 
επιμόρφωση, ή το ελβετικό εθνικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη της διαρκούς 
εκπαίδευσης στα πανεπιστήμια και ομοσπονδιακά πολυτεχνεία, ή πάλι τα 
νορβηγικά προγράμματα μεταφοράς της τεχνολογίας και κατάρτισης, όλα αυτά 
ενισχύονται από το COMETT. Φυσικά, εκεί όπου δεν υπάρχει εθνικό πρόγραμμα 
ή προσανατολισμός, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει συνεργασία, ακόμη 
και αν το πρόγραμμα μπορεί να είναι πολύ χρήσιμο. Αξίζει επίσης να σημειωθεί 
η πολύ κοντινή ανάπτυξη του COMETT και της πορτογαλικής πολιτικής σ3 αυτό τον 
τομέα και σε παρόμοιους τομείς μέσω του εθνικού CESE. 
Ακόμα και σε πιο γενικό επίπεδο από ότι η τεχνολογία και η επιμόρφωση, το 
ενδιαφέρον του Λουξεμβούργου να ανπτύξει τις διεθνείς δραστηριότητες των 
εθνικών εταιρειών του βρίσκει μια απάντηση στο COMETT. Στην Ιρλανδία, οι δύο 
τομεακές ΣΠΕΕ εγκαταστάθηκαν σε περιοχές προσδιορισμένης εθνικής 
προτεραιότητας S&T. Στην Πορτογαλία, η επέκταση των δραστηριοτήτων των 
ΣΠΕΕ σε άλλα προγράμματα της Ε.Ε. θεωρήθηκε θετική ανάπτυξη, καθώς 
επίσης και η πιο άμεση σύμπραξη από την εργασία με εθνικά προγράμματα. Η 
εξασφάλιση κυβερνητικών κεφαλαίων είτε για την ανάπτυξη των ΣΠΕΕ (όπως για 
παράδειγμα στην Ολλανδία, τη Γερμανία, την Πορτογαλία και την Ισπανία) ή 
οργάνωση σειρών μαθημάτων (από το Σχέδιο ενίσχυσης της επιμόρφωσης στην 
Ισλανδία) φανερώνει επίσης ότι επιτεύχθηκε κάποιο επίπεδο σύμπραξης. 
Η σύμπραξη του Προγράμματος με περιφερειακές δραστηριότητες εξαρτήθηκε 
άμεσα από τη δραστηριότητα της τοπικής ΣΠΕΕ. Αυτή είναι η περίπτωση της 
ισπανικής περιφέρειας, ειδικότερα των αυτόνομων περιοχών με έλεγχο στην 
εκπαίδευση και επιμόρφωση. Στη Γερμανία, η πολιτική Lander για 
ευρωπαϊκοποίηση των ΑΕΙ τους συνεργάστηκε στενά με τις δραστηριότητες του 
COMETT. Επιπρόσθετα, η φύση της τοπικής περιφερειακής διάρθρωσης της 
ανάπτυξης αποτέλεσε ένα σημαντικό παράγοντα για μια ενδεχόμενη σύμπραξη. 
Στη Γαλλία, η στενή σύνδεση μεταξύ ΣΠΕΕ και του Περιφερειακού Εμπορικού 
Επιμελητηρίου ήταν σημαντική. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι σχέσεις ως προς την 
εργασία των Συμβουλίων Επιμόρφωσης και Επιχειρήσεων ήταν διαφορετική από 
περιοχή σε περιοχή με περισσότερη ή λιγότερη σύμπραξη. Ωστόσο, η 
σύμπραξη με ανάπτυξη περιφερειακών διαρθρώσεων διαρκούς εκπαίδευσης 
ήταν περισσότερο ομοιόμορφα ισχυρή στη Νορβηγία. 
Όσον αφορά, ποσοτικά στοιχεία, στο Βέλγιο (Γαλ.) πάνω από ένα τρίτο των 
εταιρειών που συμμετείχαν στο COMETT, είχαν συμμετάσχει σε παρόμοια 
περιφερειακά ή εθνικά προγράμματα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα μισά 
πανεπιστήμια και περίπου το 70% των ΣΠΕΕ είχαν λάβει μέρος κατά παρόμοιο 
τρόπο. Η ποικιλία και ευελιξία των δραστηριοτήτων μέσα στο COMETT ήταν 
προφανώς ένα σημαντικό στοιχείο σ'αυτή τη σύμπραξη, επιτρέποντας σε κάθε 
περιοχή / συμμετέχον κράτος να προσαρμόσει το Πρόγραμμα στις τοπικές 
απαιτήσεις. 
Μπορεί να υπήρξαν, βέβαια, και κάποιες διαμάχες μεταξύ του COMETT και των 
εθνικών και περιφερειακών δραστηριοτήτων. Αυτό συμβαίνει στη σύγκρουση 
μεταξύ της οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης σπουδαστών από το COMETT και 
της αντίστοιχης από εθνικά, περιφερειακά όργανα, ή από τα ΑΕΙ στις περιοχές 
162 
όπου οι τοπικές επιχειρήσεις έχουν περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης 
σπουδαστών. Επίσης, μπορεί να υπάρχει κάποια τάση απομάκρυνσης και 
απώλεια της συνεργασίας με το χρόνο. Αυτό σημειώθηκε στη γαλλική 
Αξιολόγηση, όπου η εθνική και περιφερειακή οικονομική και πολιτική αλλαγή θα 
μπορούσε να τονίσει την ανάγκη αναπροσαρμογής του COMETT. 
1.5. Συνολικός αντίκτυπος του COMETT 
Τα συμμετέχοντα κράτη θεωρούν το ίδιο το Πρόγραμμα COMETT σαν αρκετά 
επιτυχημένο. Ωστόσο, σε εθνικό επίπεδο, ο γενικός αντίκτυπος του COMETT ήταν 
περιορισμένος εξαιτίας των σχετικά μικρών κεφαλαίων που χρησιμοποιήθηκαν. 
Ο αντίκτυπος ήταν ακόμη πιο περιορισμένος σε ορισμένα συμμετέχοντα κράτη, 
όπου οι σχέσεις μεταξύ ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεωνήταν ήδη αρκετά 
αναπτυγμένες. 
Πέρα από αυτά, τα συμμετέχοντα κράτη τονίζουν τη θετική συμβολή του COMETT 
στα παρακάτω: 
1. Την ευρωπαϊκοποίηση των Δραστηριοτήτων. 
Αυτό πραγματοποιήθηκε σε κάποια επίπεδα. Τα ΑΕΙ διεθνοποιήθηκαν όχι μόνο 
με την έννοια των θεσμών αλλά και σε θέματα καλλιέργειας των σπουδαστών 
(μέσω των περιόδων επιμόρφωσης) και σε ορισμένες περιπτώσεις μέσα από 
αλλαγή του προγράμματος μαθημάτων. Ορισμένα κράτη ισχυρίζονται ότι τα 
μικρότερα ΑΕΙ ωφελήθηκαν περισσότερο χρησιμοποιώντας τις δραστηριότητες 
του COMETT μικρότερης και με ευκολότερη πρόσβαση κλίμακας, ως προς το 
πρώτο βήμα τους προς την Ευρώπη. Οι εταιρείες ωφελήθηκαν ιδιαίτερα από τις 
περιόδους επιμόρφωσης σπουδαστών γεγονός που άνοιξε τους ευρωπαϊκούς 
ορίζοντες των επιχειρήσεων και σε ορισμένες περιπτώσεις, τη συμμετοχή σε 
νέες αγορές. Σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο τα ευρωπαϊκοποιητικα 
αποτελέσματα του COMETT ήταν ποίκιλλα. Ωστόσο, ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο στα 
κράτη του EFTA στο να αποκτήσουν εμπειρία και κατανόηση της λειτουργίαςτων 
Προγραμμάτων της Ε.Ε., καθώς και στο να χτίσουν μία βάση για μελλοντικές 
δραστηριότητες. 
2. Τον αντίκτυπο των περιόδων επιμόρφωσης. 
Αυτή η δραστηριότητα είχε, ίσως τον πιο άμεσο και έντονο θετικό αντίκτυπο. 
Για κάποια κράτη, ήταν σαφώς το κύριο όφελος από το COMETT. Από την πλευρά 
των εταιρειών, δημιούργησε νέα προσόντα και καλύτερη γνώση της αγοράς της 
ΕΕ. Παρείχε απευθείας πληροφορίες για άλλα συστήματα εκπαίδευσης και 
κατάρτισης και για τεχνικούς πόρους. Αύξησε επίσης τη γνώση των 
επιχειρήσεων περί των πλεονεκτημάτων της πρόσληψης πτυχιούχων. Για το 
σπουδαστή, παρείχε βελτίωση της γλώσσας και πολύτιμη πείρα για τη μετάβαση 
στη ζωή του εργαζόμενου. 
3. Βελτίωση στην Παροχή Τεχνικής Κατάρτισης. 
To COMETT είχε δυνατό αντίκτυπο στον προσανατολισμό των ΑΕΙ προς τη 
σημασία της διαρκούς εκπαίδευσης και την ανάγκη να πουλήσουν τις υπηρεσίες 
τους στις επιχειρήσεις. Ένα κράτος τόνισε τη βελτίωση της Ανάλυσης των 
Αναγκών για Επιμόρφωση που είχε πραγματοποιηθεί. 
4. Βελτίωση στη Θεσμική Καλλιέργεια και Διάρθρωση. 
163 
To COMETT είχε θετική επιρροή στην ανάπτυξη όχι μόνο της συγκεκριμένης 
διασύνδεσης μεταξύ ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων αλλά και τη 
διασύνδεση μεταξύ όλων των ενεχόμενων μερών στην τομεακή κατάρτιση σε 
περιφερειακό και τομεακό επίπεδο μέσω σχεδίων και δραστηριοτήτων των 
ΣΠΕΕ. Επιπρόσθετα, οι ΣΠΕΕ βελτίωσαν τη διαφάνεια των Προγραμμάτων της 
ΕΕ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υποδομή που δημιουργήθηκε, 
πραγματοποίησε σύνδεση στα Διαρθρωτικά Ταμεία, εκτός του ότι παρείχε τη 
διάρθρωση για συμμετοχή σε μελλοντικά Προγράμματα. 
5. Αντίκτυπος σε άλλα ζητήματα. 
Ο αντίκτυπος και η χρήση του COM ΕΤΤ στη Νορβηγία φαίνεται να έχουν ιδιαίτερο 
ενδιαφέρον στο ότι αποτελούν σαφώς μέρος μιας ευρύτερης δραστηριότητας 
"Μεταφοράς της τεχνολογίας και επιμόρφωσης", και δεν αποτελούν απλώς 
μέρος μίας προσπάθειας διαρκούς εκπαίδευσης και επιμόρφωσης. Αυτό 
φαίνεται πως αυξάνει την καταλυτική ισχύ του Προγράμματος. Ωστόσο, τα άλλα 
κράτη τόνισαν τη σύνδεση με δραστηριότητες Έρευνας και Ανάπτυξης και το 
γενικό στοιχείο καινοτομίας που αναπτύχθηκε από το COMETT. 
Υπήρξαν και κάποιες αμφιβολίες για το Πρόγραμμα. Τα κράτη προειδοποίησαν 
για γραφειοκρατικό φόρτο, την ανάγκη για περαιτέρω αποκέντρωση και για 
καλύτερη σύνδεση με άλλα προγράμματα, ειδικότερα προγράμματα Έρευνας 
και Ανάπτυξης. 
2. Τα Δίκτυα ΣΠΕΕ 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Περιφερειακών ΣΠΕΕ 
Τα συμμετέχοντα κράτη εξετάζουν την κύρια συμβολή των περιφερειακών ΣΠΕΕ 
με βάση δύο άξονες περιφερειακής ανάπτυξης: 
1. Ανέπτυξαν διασυνδέσεις πληροφόρησης/οργάνωσης/διαχείρισης μεταξύ των 
ΑΕΙ, του κράτους και άλλων ενεχόμενων θεσμών στην περιφερειακή και εθνική 
ανάπτυξη (ιδιαίτερα αλλά όχι αποκλειστικά στην εκπαίδευση και επιμόρφωση) 
και των εγχωρίων επιχειρήσεων σε τοπικό επίπεδο. Αυτό πραγματοποιήθηκε 
μέσα από πληροφόρηση, εργαστήρια, σειρές μαθημάτων επιμόρφωσης, 
σχεδίων κλπ. Ειδικότερα, ενήργησαν ως διάρθρωση πληροφόρησης και 
διαχείρισης για τα Προγράμματα της ΕΕ. Στην Ολλανδία, το COMETT είχε έναν 
ευρύτερο ρόλο υποστήριξης της στρατηγικής ανάπτυξης βιομηχανικών 
συγκροτημάτων. Σε ορισμένα κράτη, όπως η Νορβηγία, οι ΣΠΕΕ, σαν ομάδα, 
πέτυχαν να αναπτύξουν κάποιες δραστηριόητες σε εθνικό επίπεδο. 
2. Η συμβολή τους που επιδοκιμάστηκε περισσότερο ήταν ότι ενσωμάτωσαν τις 
πιο πάνω δραστηριότητες με παρόμοιες και παράλληλες δραστηριότητες στην 
περιφέρεια άλλων συμμετεχόντων κρατών, δημιουργώντας διεθνείς 
συνεταιρισμούς συνεργασίας. Οι ΣΠΕΕ προσέφεραν όχι μόνο διεθνείς 
δραστηριότητες επιμόρφωσης αλλά και, όπως αναφέρει η Ισπανία" μία διεθνή 
οπτική της τεχνικής κατάρτισης". Η Ιρλανδία τονίζει την επιτυχία τους να 
διεθνοποιήσουν καθαρά περιφερειακά προγράμματα. 
164 
Η συμβολή των ΣΠΕΕ στην ανάπτυξη της διευρωπαϊκής διασύνδεσης φαίνεται 
πως κρατάει το προβάδισμα και στις περιοχές όπου ήδη υπάρχει αρκετά 
ανεπτυγμένη διασύνδεση ανώτατης εκπαίδευσης / επιχειρήσεων, όπως και στις 
περιοχές με λιγότερη πείρα. Οι δεύτερες, βέβαια, επωφελήθηκαν σε σχετικά 
μεγαλύτερη έκταση από τα αποτελέσματα των ΣΠΕΕ στην εγχώρια υποδομή. 
Ωστόσο, στο εσωτερικό ενός συμμετέχοντος κράτους, η αποτελεσματικότητα 
των ΣΠΕΕ μπορεί να διαφέρει κατά πολύ από τη μια περιοχή στην άλλη. Η 
Ιταλία, για παράδειγμα, δίνει έμφαση στην αποτελεσματικότητα στο Νότο. 
Η δανική Αξιολόγηση διαφοροποιεί τους στόχους δύο τύπων εκπαιδευτικών 
ιδρυμάτων που στέγασαν τις ΣΠΕΕ: 
1. Εκπαιδευτικά ιδρύματα όπου ο στόχος ήταν η μεταφορά Έρευνας και 
Ανάπτυξης στη βιομηχανία. Εδώ, υπήρχε άμεση εργασιακή επαφή με την 
τοπική βιομηχανία. Αυτό βελτίωσε την ανάπτυξη των πτυχιούχων των ΑΕΙ, 
δημιούργησε ενδιαφέρον για έρευνα και ερευνητές στα ΑΕΙ και άνοιξε 
αποτελεσματικούς διαύλους για τις εταιρείες στα ΑΕΙ. 
2. Εκπαιδευτικά ιδρύματα όπου ο κύριος στόχος ήταν η έρευνα και η 
εκπαίδευση. Αυτά εστιάστηκαν περισσότερο στην οργάνωση περιόδων 
επιμόρφωσης αλλά είχαν και περισσότερες δυσκολίες λόγω της έλλειψης 
σταθερής δομής βιομηχανικής συμμετοχής. (Άλλες παράμετροι για αυτές τις 
διαφορές των ΣΠΕΕ συζητώνται στο Τμήμα 2.5.) 
Η συμβολή των ΣΠΕΕ εκτείνεται πέρα από τις παραδοσιακές δραστηριότητες 
"Τεχνικής κατάρτισης και Τμημάτων επιμόρφωσης" όπως στην Πορτογαλία, 
όπου χρησιμοποιήθηκαν σαν βάση για Κέντρα Καινοτομίας στις Επιχειρήσεις και 
σε κάποια περίπτωση μετατράπηκαν σε μία κοινοπραξία μεταφοράς της 
τεχνολογίας για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
Η γενικά θετική αντιμετώπιση των ΣΠΕΕ, ωστόσο, μειώνεται στη σημείωση της 
Σουηδίας για παράδειγμα, ότι η συμβολή τους έξω από τα ΑΕΙ και τις άμεσα 
ενεχόμενες εταιρείες ήταν μικρή. Αυτό το μήνυμα ενισχύεται περαιτέρω από τα 
ποσοτικά δεδομένα της βελγικής (Γαλ) επισκόπησης που δείχνουν ότι μόνο το 
30% των εταιρειών, διαπίστωσαν ότι οι ΣΠΕΕ προσέφεραν προστιθέμενη αξία, 
έναντι του 42% που δεν είδαν προστιθέμενη αξία. Οι εταιρείες του Ηνωμένου 
Βασιλείου ήταν κάπως πιο θετικές όταν έκριναν ότι ο αντίκτυπος άξιζε τον κόπο 
για τη δική τους εταιρεία, αλλά πίστευαν ακόμη ότι ο γενικός αντίκτυπος του 
COMETT ήταν μικρός. 
2.2. Διάρθρωση των Αναγκών των Επιχειρήσεων 
Τα συμμετέχοντα κράτη υποδεικνύουν αυτό τον τομέα σαν ιδιαίτερα 
προβληματικό για τις περιφερειακές ΣΠΕΕ. Στη βελγική επισκόπηση μόνο 9% των 
εταιρειών ήταν θετικές ως προς την Ανάλυση Αναγκών Επιμόρφωσης των ΣΠΕΕ 
(ΑΑΕ). Το 35% ήταν σαφώς αρνητικό. (Το 24% των εταιρειών θεώρησαν ότι οι 
ΣΠΕΕ είχαν το ρόλο του μεταφορέα πληροφοριών, που συνδέει εταιρείες με τα 
ΑΕΙ και δίνει συμβουλές για σχέδια της Ε.Ε. και όχι το ρόλο του φορέα άμεσης 
παρέμβασης). Κατά παρόμοιο τρόπο, η δανική Αξιολόγηση δεν θεωρεί τις 
περιφερειακές ΣΠΕΕ σαν κατάλληλο φορέα για τη διεξαγωγή αναλύσεων 
165 
αναγκών επιμόρφωσης- αυτό ήταν περισσότερο μία δραστηριότητα στο 
εσωτερικό της εταιρείας. Μία από τις ΣΠΕΕ της Νορβηγίας τόνισε ότι 
βοήθησαν εταιρείες στην ανάλυση αναγκών αλλά ότι δεν την ανέλαβαν οι ίδιες: 
"βοήθεια έναντι αυτο-βοήθειας" όπως το έθεσαν. 
Οι περισσότερες ΣΠΕΕ, ωστόσο, φαίνεται πως πραγματοποίησαν ΑΑΕ σαν την 
κύρια προσέγγιση τους στη βοήθεια για τη διάρθρωση των αναγκών των 
επιχειρήσεων. Η αποτελεσματικότητα της δουλειάς αυτής μπαίνει σε 
αμφισβήτηση εφ'όσον υπολογίστηκε ότι 54% των ίδιων των βρετανικών ΣΠΕΕ 
θεωρούν ότι η επιτυχία ήταν μικρή σ'αυτό τον τομέα. Πάνω από τα μισά ΑΕΙ 
θεωρούν ότι η επιτυχία ήταν από μικρή έως ανύπαρκτη σ'αυτό τον τομέα. 
Ωστόσο, η Αυστρία, της οποίας οι ΣΠΕΕ πραγματοποίησαν κάποιες πολύ ειδικές 
ΑΑΕ, δηλώνει ότι η εργασία αυτή είχε θετικό αποτέλεσμα, αλλά ότι 
περιορίστηκε κατά πολύ από την έλλειψη διαθέσιμου χρόνου και κεφαλαίων. Η 
Ισπανία σημειώνει ότι οι ΣΠΕΕ ενήργησαν κάπως σαν "υπηρεσία εκκαθάρισης", 
ενώνοντας τις υπάρχουσες μελέτες, προσδιορίζοντας μεθοδολογικές 
προσεγγίσεις, επιλέγοντας δυνατότητες κατάρτισης κ.λπ. καθώς και 
ενισχύοντας και διαρθρώνοντας τη ζήτηση από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
Η Γερμανία σημειώνει ότι η εφαρμογή ΑΑΕ αποτέλεσε τη βάση για την αντίληψη 
μιας περιφερειακής στρατηγικής διαρκούς εκπαίδευσης. 
Αντίθετα με τις παραδοσιακές ΑΑΕ, η Ολλανδία προτείνει τη χρήση ενός 
συστήματος "στρογγυλού τραπεζιού" σαν αποτελεσματική μέθοδο κοινοποίησης 
απαιτήσεων βιομηχανικής ζήτησης. 
2.3. Προώθηση Διεθνικής Προοπτικής για τους Εταίρους 
Όλα τα συμμετέχοντα κράτη αναγνωρίζουν τα αποτελέσματα των ΣΠΕΕ στην 
προώθηση μιας διεθνικής προοπτικής μεταξύ των εταίρων. Αυτό 
πραγματοποιήθηκε με βάση δύο άξονες: 
1. Για τα ΑΕΙ σαν ανταλλαγή μεθοδολογιών κατάρτισης και συστημάτων 
διδασκαλίας καθώς και σαν επαφές με εταιρείες στο εξωτερικό που φιλοξένησαν 
τους σπουδαστές τους. 
2. Για τις εταιρείες σαν μια ευρύτερη πρόσβαση στο ευρωπαϊκό δυναμικό 
επιμόρφωσης και σαν καλύτερη γνώση της ευρωπαϊκής διάστασης της Έρευνας 
και Ανάπτυξης και της τεχνολογίας. Ένας αριθμός κρατών όπως η Ισπανία και 
η Ιρλανδία, τονίζουν το ειδικό όφελος από την ένταξη των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων στα ευρωπαϊκά προγράμματα για πρώτη φορά μέσω οργάνωσης 
περιόδων επιμόρφωσης σπουδαστών καιτη δημιουργία συμπράξεων με εταιρείες 
στο εξωτερικό. Και η βρετανική και η βελγική ποσοτική Αξιολόγηση 
επιβεβαιώνουν τις Αξιολογήσεις των άλλων κρατών. Η βελγική Αξιολόγηση 
δείχνει ότι το 57% των επιχειρηματιών και το 78% των σπουδαστών πίστευαν ότι 
η ευρωπαϊκή διάσταση στην καλλιέργεια της επιχείρησης είχε βελτιωθεί. 
Επιπρόσθετα, οι ΣΠΕΕ βοήθησαν καθαρά εθνικά σχέδια να γίνουν ευρωπαϊκά. 
Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη ισχυρών διεθνών δικτύων των ΑΕΙ, των ιδρυμάτων 
και επιχειρήσεων για σύντομες σειρές μαθημάτων και σχέδια επιμόρφωσης. 
166 
Η ιταλική Αξιολόγηση σημειώνει ότι οι ΣΠΕΕ πέτυχαν αυτή την αλλαγή στην 
προοπτική μέσα από διαφορετικούς τύπους διεθνικότητας. Ορισμένες έδωσαν 
έμφαση σε ειδικούς τεχνολογικούς τομείς, άλλες ενέπλεξανένα μεγάλο εύρος 
οργανισμών από την περιοχή τους, ενώ άλλες επικεντρώθηκαν στην ανάπτυξη 
των ΑΕΙ τους σαν καταλύτη. Συνολικά, το COMETT συνέβαλε στην "ανάπτυξη 
μιας συλλογικής διεθνικής προσέγγισης στην εκπαίδευση και κατάρτιση". 
2.4. Συμβολή των Δικτύων των Τομεακών ΣΠΕΕ 
Οι Εθνικές Αξιολογήσεις αποκαλύπτουν ότι οι τομεακές ΣΠΕΕ είχαν λιγότερα 
προβλήματα ταυτότητας απ'ότι οι περιφερειακές ΣΠΕΕ και, κατά μέσο όρο, 
συνέβαλαν πιο άμεσα και περισσότερο στη μεταφορά της τεχνολογίας και την 
ανάπτυξη της βιομηχανικής κατάρτισης. Η πελατεία τους ήταν πολύ καλύτερα 
προσδιορισμένη και ήταν, λίγο ως πολύ, μία πιο ομοιγενής ομάδα με 
περισσότερες παρόμοιες τεχνικές απαιτήσεις. Το γεγονός αυτό, καθώς και η 
πιο ειδικευμένη εμπειρία του προσωπικού των ΣΠΕΕ κατέστησαν τις 
δραστηριότητες τεχνικής ανάπτυξης, και περισσότερο σχετικές με τις 
δραστηριότητες των ΣΠΕΕ, και πιο εύκολες στην ανάληψη τους. 
Για παρόμοιους λόγους, η ανάπτυξη τις βιομηχανικής βάσης του τομεακου 
δικτύου ΣΠΕΕ ήταν επίσης ευκολότερη στην κατασκευή. Ορισμένες κατάφεραν 
να αναπτύξουν όχι μόνο ένα ισχυρό δίκτυο αλλά να αποτελέσουν, ως ένα 
σημείο, μια φωνή για τον τομέα στην εκπαίδευση ευρωπαϊκού επιπέδου και σε 
θέματα επιμόρφωσης. Κάποιες από αυτές ανέπτυξαν επίσης αναγνωρισμένα 
προγράμματα επιμόρφωσης ευρωπαϊκού εύρους και είχαν, όπως δηλώνει η 
Φινλανδία, πιο έντονο αντίκτυπο στην επιμόρφωση. Η Ολλανδία σημειώνει ότι 
τέτοια ειδικευμένα υψηλού επιπέδου τμήματα μαθημάτων, ταιριάζουν καλύτερα 
με το προηγμένο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι ΣΠΕΕ έπαιξαν επίσης το ρόλο 
αποτελεσματικών οργανωτών προγραμμάτων κινητικότητας και συντονιστών 
άλλων μη-επιμορφωτικών προγραμμάτων της Ε.Κ. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να 
υπερβάλλουμε ως προς το συνολικό μέγεθος της συμβολής τους: το COMETT 
είναι μικρό πρόγραμμα. Εξάλλου, οι Αξιολογήσεις δεν κάνουν συνολικές κρίσεις 
ότι οι τομεακές ΣΠΕΕ είναι καλύτερες ή πιο πολύτιμες για τους στόχους του 
COMETT απ'ότι οι περιφερειακές ΣΠΕΕ. 
2.5. Κύρια Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ στα Συμμετέχοντα 
Κράτη 
Τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ όπως παρουσιάζονται στις 
Αξιολογήσεις των συμμετεχόντων κρατών είναι ως εξής: 
Πλεονεκτήματα: 
1. Η ευρωπαϊκή διάσταση των ΣΠΕΕ αποτελείτο μεγαλύτερο πλεονέκτημα τους. 
Αυτή η ευρωπαϊκή διάσταση εκτείνεται από την άμεση επαφή των ΣΠΕΕ με την 
Επιτροπή και τη γνώση των Προγραμμάτων της Επιτροπής, ως την 
εμπειρογνωμοσύνη τους στην εφαρμογή και διαχείριση ευρωπαϊκών σχεδίων, 
ως την ισχύ τους σαν ένα καλά διαρθρωμένο, αποκελειστικού έργου ευρωπαϊκό 
λειτουργικό δίκτυο. Οι ΣΠΕΕ μπορούν επίσης να επωφελούνται από συνδέσεις 
με άλλα δίκτυα της ΕΕ και πηγές πληροφοριών. 
167 
2. Ο δεύτερος άξονας πλεονεκτημάτων των ΣΠΕΕ έγκειται στο δίκτυο 
εγχώριων, περιφερειακών ή τομεακών μελών τους. Οι ΣΠΕΕ έχουν τώρα πια 
έναν αποδεκτό ρόλο (αλλού ισχυρότερο, αλλού ασθενέστερο) στη διασύνδεση 
εγχώριας ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων και στη διασύνδεση 
προσφοράς/ζήτησης ευρύτερων επαγγελματικών προσόντων. Η αρχική θέση 
των ΣΠΕΕ είναι αρκετά σημαντική σ'αυτό το πλαίσιο, Η ισχυρή θέση 
περιλαμβάνει συνδέσεις με Κέντρα πανεπιστημιακών μαθημάτων για όλους 
(Αυστρία), Ινστιτούτα Έρευνας (Νορβηγία), Περιφερειακά Εμπορικά 
Επιμελητήρια (Γαλλία) κ.λπ.. Το προνόμοιο επιπλέον χρηματοδότησης μπορεί 
να είναι συνάρτηση της ισχυρής θέσης ή/και του περιφερειακού ή εθνικού 
δικτύου που δημιουργήθηκε. Η πλήρης γεωγραφική κάλυψη ενός κράτους από 
τις ΣΠΕΕ θεωρήθηκε επίσης σημαντική σε ορισμένες Αξιολογήσεις (Γερμανία, 
Ελλάδα). Ορισμένες ΣΠΕΕ κατέληξαν να γίνουν περιφερειακοί φορείς 
ανάπτυξης (Ιταλία, Πορτογαλία). 
3. Σε χαμηλότερο επίπεδο, το πλεονέκτημα των ΣΠΕΕ έγκειται σε παράγοντες 
όπως η αφοσίωση των διεθυντών τους, το προσωπικό με κίνητρα, τη φήμη 
τους, το ανεξάρτητο καθεστώς τους σαν βάση δημοκρατικού συνεταιρισμού 
(Αυστρία), η τεχνική αξιοπιστία τους, οι συνδέσεις τους με προγράμματα 
έρευνας και ανάπτυξης, κ.λπ. Η πρόσφατη εισαγωγή δραστηριοτήτων 
στρατολόγησης (π.χ. Βέλγιο (Γαλ)) βελτίωσε τη θέση ορισμένων ΣΠΕΕ. 
Μειονεκτήματα: 
1. Η αδυναμία και αβεβαιότητα της χρηματοδοτικής βάσης των περισσοτέρων 
ΣΠΕΕ θεωρείται ως το κύριο μειονέκτημα τους. Αυτό συνεπάγεται μη-
αποφασιστικό μέγεθος της ΣΠΕΕ, περιορισμένο αριθμό προσωπικού και 
δυσκολίες στο ρεαλιστικό, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Η σχεδόν αποκλειστική 
εξάρτηση ορισμένων ΣΠΕΕ από τη χρηματοδότηση της Ε.Κ. και η αδυναμία 
τους να βρουν άλλα κεφάλαια, δημιούργησε αυτή την αβεβαιότητα. Έτσι, 
μέρος του προβλήματος επιβάλλεται από μόνο του· όπως σημειώνει η Γερμανία 
"Από τις 27 ΣΠΕΕ στη Γερμανία, μόνο μία έχει νομικά ανεξάρτητο καθεστώς: 
πράγμα που αποτελεί προϋπόθεση για την αυτάρκεια". 
2. Η έλλειψη ανάμιξης της βιομηχανίας και η δυσκολία διατήρησης του 
ενδιαφέροντος των επιχειρήσεων σε σχέδια, αναφέρεται σαν το άλλο βασικό 
μειονέκτημα. Αυτά τα ζητήματα γίνονται πιο αισθητά στις Λιγότερο Ευνοημένες 
Περιοχές από την ασθενή βιομηχανική βάση και τη μη-καινοτόμο, παραδοσιακή 
φύση πολλών εταιρειών. Η ανάμιξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων έχει 
ιδιαίτερη δυσκολία. Η ΣΠΕΕ από μόνη της μπορεί να έχει φτωχή σύγχρονη 
τεχνική ή βιομηχανική γνώση. 
3. Η βάση των ΑΕΙ μπορεί επίσης να δημιουργήσει προβλήματα σε ορισμένες 
περιοχές. Αυτό μπορεί να προκύψει όταν τα ΑΕΙ είναι ανίσχυρα ή έχουν ασθενή 
τεχνική βάση. Ορισμένα ΑΕΙ ενδιαφέρονται κυρίως για οργάνωση περιόδων 
επιμόρφωσης σπουδαστών, με μικρή συμμετοχή στην τεχνική ανάπτυξη. 
4. Άλλα μειονεκτήματα περιλαμβάνουν μικρή ανάπτυξη των δικτύων και έλλειψη 
συντονισμού με άλλους εθνικούς και τοπικούς οργανισμούς επιμόρφωσης 
(Ιταλία), την κίνηση του προσωπικού των ΣΠΕΕ σε μεγάλες περιοχές που 
πρέπει να καλυφθούν (Ολλανδία), την έλλειψη ενδιαφέροντος από την κεντρική 
168 
κυβέρνηση (Δανία, Ιρλανδία), κλπ. Ο φτωχός σχεδιασμός, η έλλειψη 
στρατηγικής μάρκετιγκ και η έλλειψη χρόνου για αυτο-επιμόρφωση σε κάποιους 
περίπλοκους τομείς, αναφέρθηκαν επίσης σαν μειονεκτήματα κάποιων ΣΠΕΕ. 
Ο απαιτούμενος χρόνος για να γίνουν γνωστές και αποδεκτές αποτελεί επίσης 
δυσκολία. Το γεγονός ότι υπάρχουν λίγες διαθέσιμες ποσοτικές ενδείξεις της 
απόδοσης των ΣΠΕΕ αντιμετωπίστηκε σαν πρόβλημα στην αναβάθμιση του 
έργου τους. 
5. Ένα επιπρόσθετο μειονέκτημα στις χώρες του EFTA είναι το γεγονός ότι αυτή 
η στιγμή οι ΣΠΕΕ τους δεν μπορούν να έχουν εύκολα πρόσβαση στην σύμπραξη 
μεταξύ COMETT και άλλων Προγραμμάτων της ΕΚ, σε σύγκριση με τα κράτη μέλη 
της Ε.Ε.. Αυτή η δυσκολία θα ξεπεραστεί. 
3. Ενέργειες Κινητικότητας και Ανταλλαγής 
3.1. Συμβολή των Ενεργειών Κινητικότητας στις Καινοτομίες στη Συνεργασία 
ΑΕΙ/Επιχειρήσεων 
Σχεδόν όλες οι Αξιολογήσεις είναι θετικές ως προς τη συμβολή και 
αποτελεσματικότητα των ενεργειών κινητικότητας. Ορισμένα συμμετέχοντα 
κράτη αναφέρουν τα προγράμματα κινητικότητας, κυρίως το στοιχείο 
οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης σπουδαστών, ως τη βασικότερη επιτυχία 
του προγράμματος COMETT. 
Η οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης θεωρείται ότι έχει άμεσο και ευεργετικό 
αποτέλεσμα στα εξής: 
1. Στις επιχειρήσεις, όπου σε πολλές περιπτώσεις ανάμιξε για πρώτη φορά 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Η Αυστρία αναφέρει α) 
την υιοθέτηση μιας "καλλιέργειαςπεριόδων επιμόρφωσης" από τις επιχειρήσεις, 
που παρείχαν καλύτερες διευκολύνσεις, επιτήρηση και επαγγελματική 
καθοδήγηση για τους σπουδαστές και β) τη συστηματικοποίηση των περιόδων 
επιμόρφωσης σε μία βάση σχεδίου με σαφές πλάνο εργασίας και βελτίωση των 
δυνατοτήτων ακαδημαϊκής αναγνώρισης της εργασίας. Η Γαλλία και η Γερμανία 
έδειξαν πως οι περίοδοι επιμόρφωσης αποτέλεσαν τη βάση για νέες εμπορικές 
σχέσεις και για μελλοντικές συνεργασίες, ειδικότερα σε προγράμματα Έρευνας 
και Ανάπτυξης Επιμόρφωσης. 
2. Στους σπουδαστές. Η ισπανική αξιολόγηση θεωρεί τους σπουδαστές που 
παρακολούθησαν τέτοιες περόδους επιμόρφωσης σαν ενδεχόμενους 
καλύτερους φορείς καινοτομιών στη βιομηχανία. Η αύξηση των γλωσσικών 
ικανοτήτων και της πολιτισμικής κατανόησης των σπουδαστών καθώς και 
βελτιωμένες επαγγελματικές προοπτικές αναφέρονται συχνά. 
3. Στα ΑΕΙ. Αναφέρεται ότι η οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης του COMETT 
βοήθησε στην αναβάθμιση των μεθόδων διδασκαλίας στα ΑΕΙ και επέδρασε 
καταλυτικά στην ανάπτυξη των απιτήσεων και μηχανισμών οργάνωσης περιόδων 
επιμόρφωσης. Η Ισπανία υπογραμμίζει ότι το COMETT προσέφερε μία 
συγκριτική άποψη στη συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκής ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων και ότι προκάλεσε δημόσια συζήτηση περί αγοράς 
169 . 
εργασίας μέσα από ενδιαφέρον για περιόδους επαγγελματικής κατάρτισης. Μία 
ολλανδική ΣΠΕΕ είχε συστήσει "Τοπικές Επιτροπές Στρατηγικής" για να 
επιτηρήσουν τις ανταλλαγές και να επηρεάσουν το περιεχόμενο των σειρών 
μαθημάτων. 
4. Γενικότερα, η οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης βοήθησε στην ανάπτυξη 
νέων τρόπων μεταφοράς της τεχνολογίας, στις γνώσεις, τις τεχνικές και τα 
πρότυπα. Θεωρείται επίσης ότι παρείχαν μία νέα μορφή ενημέρωσης και 
ανακύκλωσης ανθρώπινων πόρων. 
Μόνο δύο συμμετέχοντα κράτη ενέδειξαν ισχυρή θετική εμπειρία από οργάνωση 
περιόδων επιμόρφωσης προσωπικού: η Αυστρία και η Φινλανδία. Η Δανία 
σημείωσε ότι όπου πραγματοποιήθηκαν, είχαν μεγάλη επιτυχία. Ωστόσο, η 
Γαλλία σημείωσε ότι δεν είχαν επιτυχία και θα έπρεπε να επανεξεταστούν. Η 
Γερμανία υπογράμμισε νομικές δυσκολίες, προβλήματα με το περιεχόμενο 
πρακτικής κατάρτισης, οικονομικούς φραγμούς και μεγάλη περίοδο 
αποδέσμευσης των υπαλλήλων. 
Στην ποσοτική βελγική (γαλ.) επισκόπηση, οι οργανώσειςπεριόδωνεπιμόρφωσης 
είχαν περίπου 100% θετική ανταπόκριση από τις επιχειρήσεις,τους σπουδαστές 
και τα ΑΕΙ. Τα μικρότερα ΑΕΙ χρησιμοποίησαν τις περιόδους επιμόρφωσης σαν 
πρώτο βήμα προς τη διεθνοποίηση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα δύο τρίτα των 
επιχειρήσεων ένιωθαν να έχουν ωφεληθεί από τις περιόδους επιμόρφωσης. 
Συνέβαλαν σ'αυτό η κατάρριψη των εθνικών φραγμών και το άνοιγμα πιθανών 
ευκαιριών αγοράς αλλά και το ειδικευμένο τεχνικό στοιχείο. 
3.2. Τροποποίηση Πολιτικής και Πρακτικής ώστε να Διευκολυνθούν οι 
Ανταλλαγές 
Στα συμμετέχοντα κράτη όπου η οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης στις 
επιχειρήσεις είναι καθιερωμένη δραστηριότητα, το COMETT είχε μάλλον ένα 
θετικό λειτουργικό αποτέλεσμα, παρά ένα στρατηγικό/καινοτόμο ρόλο στην 
τροποποίηση πολιτικής και πρακτικής. Στην Ολλανδία, για παράδειγμα, η 
προσοχή στράφηκε προς λειτουργικά ζητήματα όπως στέγαση, διάρθρωση των 
επαφών (πολιτική συνόλου δικτύων αντί για ανεπίσημες επαφές) καθώς και την 
σχεδιασμένη παροχή εσωτερικών σχεδίων για τους σπουδαστές σαν μέρος της 
λειτουργίας της επιχείρησης. Κατά παρόμοιο τρόπο, η Γαλλία υπογραμμίζει την 
ομαλοποίηση και συστηματοποίηση οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης στο 
εξωτερικό και τον προσδιορισμό παραμέτρων ποιότητας. Το Λουξεμβούργο και 
η Νορβηγία τονίζουν παρόμοιες τάσεις. Στο ίδιο πνεύμα, πολλές Αξιολογήσεις 
καταγράφουν την αλλαγή στη στάση των επιχειρήσεων ως προς τις περιόδους 
επιμόρφωσης. Το Βέλγιο (γαλ) αναφέρει ότι οι επιχειρήσεις άλλαξαν γνώμη και 
ενώ θεωρούσαν τις περιόδους επιμόρφωσης σαν να "έκαναν χάρη", τώρα 
θεωρούν ότι είναι σύμβαση με ίσους όρους όπου και τα δύο μέρη 
επωφελούνται: οι επιχειρήσεις τώρα προτείνουν τακτικές περιόδους 
επιμόρφωσης. Παρόμοιες τάσεις σημειώνονται στη Φινλανδία. 
Ορισμένα συμμετέχοντα κράτη θέσπισαν νομικές αλλαγές. Η Αυστρία εισήγαγε 
νομική πρόβλεψη για την ακαδημαϊκή αναγνώριση των περιόδων επιμόρφωσης 
COMETT στο εξωτερικό και παρέβλεψε τις εγχώριες ρυθμίσεις άδειας εργασίας 
170 
για περιόδους επιμόρφωσης. Η Σουηδία και η Νορβηγία απλοποίησαν τις 
διαδικασίες άδειας διαμονής και εργασίας. 
Παρά τη γενική θετική στάση, ορισμένες Αξιολογήσεις υπογραμμίζουν τη μικρή 
παραγματική αλλαγή, ιδιαίτερα μέσα στα ΑΕΙ (Ισπανία) και τις δυσκολίες που 
βασίζονται σε καλλιέργεια νεολαίας με λίγες γνώσεις ξένων γλωσσών και 
κοινωνικές πιέσεις στις γυναίκες (Ιταλία-νότος), τη συνεχιζόμενη ακαμψία της 
διδασκόμενης ύλης των ΑΕΙ και την έλλειψη αναγνώρισης των περόδων 
επιμόρφωσης. Η Ιρλανδία και η Ισλανδία αναφέροουν ότι οι κινήσεις των ΑΕΙ να 
επισημοποιήσουν και να αναγνωρίσουν τις περιόδους επιμόρφωσης ήταν πολύ 
πιο αργές, με επίμονους ανεπίσημους διακανονισμούς. Ωστόσο, τα τρία 
τέταρτα των ΣΠΕΕ του Ηνωμένου Βασιλείου αναφέρουν τροποποιήσεις, όπως, 
αύξηση της ευελιξίας στο σχεδιασμό των σειρών μαθημάτων, βοήθεια στους 
λέκτορες ώστε να επισκευτούν τους σπουδαστές στο εξωτερικό, ασφαλιστική 
πολιτική, καλύτερη γλωσσική προετοιμασία κλπ. 
4. Ανάπτυξη Τμημάτων Επιμόρφωσης 
4.1. Δημιουργία Νέων Τρόπων Συνεργασίας στην Ανάπτυξη Τμημάτων 
Επιμόρφωσης 
Οι κύριοι τομείς καινοτομιών στη συνεργασία ήταν οι εξής: 
1. Η προπαρασκευαστική εργασία όπου τώρα υπάρχει μεγαλύτερη συμμετοχή 
των επιχειρήσεων στο σχεδιασμό και την ανάπτυξη τμημάτων (π.χ. Σουηδία). 
Αυτό ήρθε σαν αποτέλεσμα και της άμεσης ανάμιξης των επιχειρήσεων αλλά και 
της ανάπτυξης προγραμμάτων και ομάδων μελέτης με ανάμιξη των 
επιχειρήσεων. Αυτές οι εξελίξεις βοηθούν να στραφεί το επίκεντρο της 
επιμορφωτικής ανάπτυξης από την προσφορά στη ζήτηση, (π.χ. Ολλανδία) 
2. Η διεθνοποίηση της διαδικασίας ανάπτυξης που άνοιξε νέους πόρους 
παροχής επιμόρφωσης, εμπειρίας και δρόμους συνεργασίας. Αυτή η 
διεθνοποίηση έδωσε επίσης μία συγκριτική άποψη στα εθνικά συστήματα 
επιμορφωτικής ανάπτυξης, τονίζοντας τις διαφορές στην προσέγγιση, 
συμπεριλαμβάνοντας διαφορετικούς τύπους συνεργασίας. Έχουν επίσης 
αναπτυχθεί σειρές μαθημάτων από την αρχή για μία ευρωπαϊκή αγορά και με 
ευρωπαϊκή διάσταση (π.χ. Νορβηγία) 
3. Η ανάπτυξη ευέλικτων δικτύων που να αναλάβουν τέτοιο έργο. Εδώ το δίκτυο 
των ΣΠΕΕ έπαιξε σημαντικό ρόλο. Η Δανία τονίζει το ρόλο "μεσάζοντα" των 
ΣΠΕΕ, όταν παρουσίαζαν ευρωπαϊκές σειρές μαθημάτων με ενδιαφέρον για τις 
επιχειρήσεις και όταν πρότειναν συγκεκριμένα ΑΕΙ της ΕΕ για συγκεκριμένο 
έργο. Ωστόσο, η Δανία σημειώνει επίσης την ανάγκη για βελτίωση και 
καινοτομία στην κατανομή διαύλων για οργανισμούς μη επαγγελματικής 
επιμόρφωσης, όπως τα ΑΕΙ. 
4. Ορισμένες Αξιολογήσεις καταγράφουν ιδιαίτερες καινοτομίες στις 
συνεργασίες όπως η επίμονη χρήση ΑΑΕ για σχεδιασμό (Ισπανία) και η 
ανάπτυξη διαλογικών ΑΑΕ (Αυστρία), η ανάπτυξη ενός δικτύου IT 
προσανατολισμένου προς επί τόπου επιμόρφωση για τις επιχειρήσεις 
171 
(Σουηδία), νέες συνδέσεις μεταξύ επιμόρφωσης και έρευνας και ανάπτυξης 
(Γαλλία, Νορβηγία), κ.λπ.. 
Η Δανία σημειώνει διαφορές στην αποτελεσματικότητα με βάση τη διαχείριση 
του σχεδίου: 
• Τα σχέδια για συγκεκριμένες ανάγκες οργάνωσης / δικτύου δούλεψαν καλά, 
αλλά ήταν δύσκολο να μπουν στην αγορά μετά, 
• Τα σχέδια που πραγματοποίησαν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα είχαν λιγότερη 
ζήτηση από ότι είχε προβλεφθεί 
• Τα σχέδια από συμβουλευτικές εταιρείες, βασισμένα στην δική τους εμπειρία, 
ήταν τα πιο πετυχημένα. 
Παρά τις πιο πάνω εξελίξεις και τα αποτελέσματα της επίδειξης τους σε άλλους, 
το δειγμάτων επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου που εξετάστηκαν δείχνει 
ότι 70% θεωρούν ότι το COMETT έφερε λίγες έως καθόλου καινοτομίες σ'αυτό τον 
τομέα. Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν πιο απαισιόδοξες: 
μόνο 16% θεωρούν ότι είχαν κάποια έως μεγάλη επιτυχία. Ωστόσο, στην ίδια 
ερώτηση το 57% τωντομεακών ΣΠΕΕ του Ηνωμένου Βασιλείου θεωρούν ότι είχαν 
κάποια έως μεγάλη επιτυχία. Κατά κάποιο τρόπο στη βελγική (γαλ.) 
επισκόπηση, το 45% των απαντήσεων είδαν καινοτόμα αποτελέσματα στην 
ανάπτυξη σειρών μαθημάτων του COMETT. 
4.2. Συμβολή στη Βελτίωση της Παροχής Επιμόρφωσης σχετικής με την 
Τεχνολογία 
Τα περισσότερα συμμετέχοντα κράτη πιστεύουν ότι η συμβολή του COMETT στη 
βελτίωση της ποιότητας της παροχής ήταν πιο έντονη και ίσως πιο σημαντική 
από ότι η συμβολή στην ποσότητα. Η βελτίωση της ποιότητας ήρθε σαν 
αποτέλεσμα κατά πολύ μέσω του διεθνικού ανοίγματος της ανάπτυξης σειρών 
μαθημάτων σε ένα μεγαλύτερο εύρος εμπειρίας στην Ευρώπη. Οι φορείς 
ανάπτυξης των σειρών μαθημάτων μπορούν τώρα να συγκρίνουν πολύ πιο 
εύκολα τις δικές τους μεθόδους με τις τελευταίες μεθόδους που 
χρησιμοποιούνται σε έναν αριθμό κρατών. Οι περιφερειακοί ειδικευμένοι πόλοι 
στην Ευρώπη έγιναν περισσότερο γνωστοί. Αυτό το άνοιγμα ήταν επίσης 
σημαντικό στο ότι εστίασε την προσοχή στην εξασφάλιση της ποιότητας στην 
προσφορά, σε βαθμό που η Ολλανδία αναφέρει ότι διορίστηκαν ελεγκτές 
ποιότητας σε μία συγκεκριμένη σειρά μαθημάτων. Η Δανία επίσης υπογραμμίζει 
ότι η επιμόρφωση άλλαξε προς μία κατεύθυνση επιμόρφωσης στο εσωτερικό της 
εταιρείας και στα μέτρα της εταιρεία. Κάποιες ΣΠΕΕ κατάφερεαν να 
ακολουθήσουν αυτή την τάση. Το COMETT έφερε επίσης υψηλού επιπέδου 
αποτελέσματα Έρευνας και Ανάπτυξης σε ένα τεχνικό ακροατήριο. Ωστόσο, η 
γαλλική Αξιολόγηση τονίζει ότι δεν υπήρχε συστηματική αξιολόγηση της 
ποιότητας, αλλά ότι υπήρχε απλώς η αντίληψη ότι η καλύτερη ανταπόκριση στις 
ανάγκες των επιχειρήσεων συνεπάγεται ποιότητα. 
Η βελτίωση στην ποσότητα της επιμόρφωσης φαίνεται πως είχε πολύ πιο 
περιορισμένο αντίκτυπο. Ωστόσο, ορισμένα κράτη αναφέρουν ότι τώρα είναι 
διαθέσιμη μια μεγαλύτερη ποικιλία σειρών μαθημάτων. Η Αυστρία σημειώνει ότι 
η διεθνοποίηση περιόρισε τους φραγμούς στην οργάνωση ή στη συμμετοχή σε 
172 
σειρές μαθημάτων. Η Ιρλανδία θεωρεί ότι τα τμήματα του COMETT βοηθούν ώστε 
τα καταρτιζόμενα πρόσωπα να αποφύγουν να ταξιδεύουν στο εξωτερικό για 
επιμόρφωση. Στα πλαίσια αυτής της αύξησης της ποσότητας, κάποιο άλλο 
κράτος τονίζει τα αποτελέσματα της επιρροής του COMETT στην απόκτηση 
κεφαλαίων για ανάπτυξη τμημάτων επιμόρφωσης. Τέλος, μέσα στο πλαίσιο της 
βελτίωσης της παροχής, η Ιταλία και η Ιρλανδία τονίζουν την επίσπευση της 
χρήσης δραστηριοτήτων ανοικτής μάθησης από απόσταση, με πολυμέσα, αλλά 
η Ισλανδία τη βρίσκει ανεπαρκή. 
Η ποσοτική βελγική (γαλ.) Αξιολόγηση δείχνει ότι το 68% των απαντώντων 
θεώρησαν ότι η ποιότητα και το επίπεδο της κατάρτισης βελτιώθηκε, το 57% ότι 
προστέθηκε ευρωπαϊκή διάσταση και το 49% ότι επιτεύχθηκε πρόσβαση σε πολύ 
μεγαλύτερο πλούτο πληροφοριών. Ωστόσο, τονίστηκε ότι το COMETT ήταν 
μικροσκοπικό σε θέματα διαρκούς εθνικής εκπαίδευσης και εξόδων 
επιμόρφωσης. 
4.3. Συμπλήρωση/Ενίσχυση των Πρωτοβουλιών Επιμόρφωσης σε Εθνικό 
Επίπεδο 
Οι Αξιολογήσεις των συμμετεχόντων κρατών ποικίλλουν πολύ στην ερμηνεία 
αυτής της ερώτησης. Η πιο συχνά αναφερόμενη συμπληρωματικότητα με το 
COMETT φαίνεται στις προσπάθειες των ΑΕΙ, των εταιρειών και άλλων θεσμών να 
διεθνοποιήσουν τις δραστηριότητες (και τα δύο μέρη του Βελγίου, Ολλανδία, 
Γαλλία). Η Γερμανία τονίζει τη συμβολή του στην πραγματοποίηση μιας 
εσωτερικής αγοράς της Ε.Ε. καθώς και ειδικών σχεδίων σε τομείς όπως η 
προστασία του περιβάλλοντος. 
Η δεύτερη πιο συχνά αναφερόμενη συμπληρωματικότητα ενέχειτη βελτίωση της 
διασύνδεσης ανώτατης εκπαίδευσης / επιχειρήσεων. Η Αυστρία τονίζει τη 
συμπληρωματικότητα με τα δικά της Κέντρα Πανεπιστημιακών μαθημάτων για 
όλους καθώς και την πιθανή ίδρυση Fachhochschulen με υποχρεωτικές 
περιόδους επιμόρφωσης. Η Ιταλία υπογραμμίζει τα καταλυτικά της 
αποτελέσματα στον τομέα γενικότερα. 
Άλλα κράτη υπογραμμίζουν την συμπληρωματικότητα στον τομέα της βελτίωσης 
της επιμόρφωσης, ειδικότερα της επιμόρφωσης των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων, αλλά επίσης, γενικότερατις προσπάθειες επιμόρφωσης των ίδιων 
των περιφερειακών αρχών. Το COMETT είχε επίσης μία συμπληρωματική 
λειτουργία "κάλυψης κενών" στην εξυπηρέτηση των αναγκών επιμόρφωσης 
ειδικών υψηλού επιπέδου. Στο Ηνωμένο Βασίλειο το 59% των εταιρειών πιστεύει 
ότι το COMETT συμπλήρωσε τις δικές τους δραστηριότητες επιμόρφωσης, ενώ 
οι τομεακές ΣΠΕΕ ήταν πιο θετικές στη συμβολή τους από ότι οι περιφερειακές 
ΣΠΕΕ. Ωστόσο, η Σουηδία και η Δανία παρατηρούν ότι σε εθνικό επίπεδο, τα 
αποτελέσματα του COMETT δεν ήταν και τόσο μεγάλα. 
4.4. 'Αλλα Σημεία που Αναφέρθηκαν 
Το κεφάλαιο "Άλλα Σημεία που Αναφέρθηκαν", περιλαμβάνει λίγο ως πολύ τις 
ειδικές συνθήκες που επηρέασαν τη λειτουργία του COMETT στο συγκεκριμένο 
συμμετέχον κράτος και ειδικές πληροφορίες από την Αξιολόγηση του Βελγίου 
173 
(Γαλ.) κυρίως. Ωστόσο, προκύπτουν κάποια θέματα που σχετίζονται κυρίως με 
τις επιθυμίες των συμμετεχόντων κρατών για μελλοντικά προγράμματα της Ε.Κ. 
στο χώρο του COMETT. 
Διατήρηση της ταυτότητας του COMETT 
Ένας αριθμός συμμετεχόντων κρατών θα ήθελαν να διατηρήσει το COMETT την 
ταυτότητα του. Την τελευταία δεκαετία, δημιούργησε εμπορική επωνυμία για την 
ποιότητα και ένα συγκεκριμένο τύπο δραστηριότητας ανάμεσα στα ΑΕΙ και τις 
εταιρείες. Αυτό δεν θα πρέπει να χαθεί απερίσκεπτα. Η Γερμανία ζητεί να 
αποτελέσειτο COMETT ένα συγκεκριμένο συστατικό προγράμματος στα πλαίσια 
του LEONARDO. 
Διατήρηση και Ανάπτυξη των ΣΠΕΕ 
Επίσης η ανάπτυξη υποδομής που επιτεύχθηκε από τις ΣΠΕΕ δεν θα πρέπει να 
χαθεί. Η χρηματοδότηση θα πρέπει να εξασφαλίζεται είτε άμεσα είτε μέσα από 
απο-κοινού-χρηματοδότηση προσανατολισμένη στο έργο, όπου η ΣΠΕΕ θα 
παίρνει ένα ποσό γενικών εξόδων για τα έργα και στοιχεία προγράμματος που 
διαχειρίζεται. Οι ΣΠΕΕ είναι πολύ πολύτιμες ως πεδίο συνάντησης των ΑΕΙ, των 
ινστιτούτων έρευνας των επιχειρήσεων και της κυβέρνησης για να αφεθούν να 
χαθούν. Γενικά, επιδιώκεται κάποια σταθερότητα στη χρηματοδότηση τους. 
Προτάθηκε μία διαρθρωμένη παράταση της ένταξης τους στις λειτουργίες 
Έρευνας και Ανάπτυξης, καθώς και η επέκταση τους στην κεντρική και ανατολική 
Ευρώπη σε συνεργασία με το TEMPUS. Ο σαφέστερος διαχωρισμός μεταξύ 
τομεακών ΣΠΕΕ (δημιουργία και ζήτηση εκπαίδευσης) και περιφερειακών ΣΠΕΕ 
(οργάνωση της ζήτησης σε τοπικό επίπεδο) προτάθηκε από ένα συμμετέχον 
κράτος σαν ένας τρόπος ανάπτυξης ολοκληρωμένης παραγωγής και απόδοσης 
τεχνικής κατάρτισης τύπου COMETT. 
Συνεργασία με άλλα Προγράμματα 
Τα συμμετέχοντα κράτη εξετάζουν την πιθανότητα βελτίωσης των μελλοντικών 
δραστηριοτήτων του COMETT και άλλων Προγραμμάτων της Ε.Ε. μέσα από την 
αυξημένη συνεργασία μεταξύ τέτοιων Προγραμμάτων. Ίσως, προφανώς, 
επιδιώκεται μία καλύτερη κάθετη ολοκλήρωση / σύμπραξη μεταξύ 
δραστηριοτήτων τύπου COMETT και 1) δραστηριοτήτων ανώτερης 
επαγγελματικής κατάρτισης, όπως υπάρχουν για παράδειγμα σε τμήματα του 
FORCE και του PETRA και 2) δραστηριοτήτων επιμόρφωσης 
Διδακτορικού/Μεταδιδακτορικού επιπέδου, όπως υπάρχουν στο Πρόγραμμα 
Ανθρώπινου κεφαλαίου και Κινητικότητας. Θα μπορεί να πραγματοποιηθείεπίσης 
οριζόντια συνεργασία/σύμπραξη στην υποστήριξη και εργασία με άλλα 
Προγράμματα S&TTOU 4FP. Επιπρόσθετα, αναφέρθηκε, ειδικότερα στο πλαίσιο 
της συνεργασίας με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ότι ένα καλό μάθημα μπορεί 
να δώσει η εμπειρία από το Πρόγραμμα CRAFT. 
Ανάπτυξη Προγράυματος 
Έγιναν αρκετές προτάσεις για τη βελτίωση των δραστηριοτήτων τύπου 
COMETT. Αυτές περιλαμβάνουν: 1) Μεγαλύτερη ευελιξία και ταχύτητα στο 
χειρισμό των αιτήσεων, 2) Μεγαλύτερη ευελιξία στα προγράμματα 
κινητικότητας. Το πρόγραμμα κινητικότητας προσωπικού ξεχωρίζει: χρειάζονται 
πιο σύντομες περίοδοι επιμόρφωσης, 3) Ένα σύστημα κυρώσεων και αναφοράς 
174 
μετά την επιμόρφωση θα βελτίωνε την αποτελεσματικότητα της δραστηριότητας 
οργάνωσης περιόδων, 4) Προτάθηκε επίσης ένα Σύστημα Πιστοποιητικών 
COMETT για τους σπουδαστές. Ένα πιστοποιητικό συμμετοχής ίσως να είναι ένα 
πρώτο, απλό αδιαφιλονίκητο βήμα. 
175 

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ 
ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΤΕΛΙΚΩΝ 
ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ 
ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT II 
1990-1994 
177 

Α ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΉΣΕΙ! ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΑΥΣΤΡΙΑ 
θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Ναι, ιδιαίτερα το σύστημα των ΣΠΕΕ. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Οι ειδικές εργασιακές σχέσεις που προωθήθηκαν από 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων το COMETT περιλαμβάνουν: 
•Μεγάλη αύξηση διεθνικών περιόδων επιμόρφωσης 
σπουδαστών μαζί με βελτιωμένη οργάνωση των 
περιόδων, προσανατολισμένη στο σχέδιο, και 
καλύτερη ακαδημαϊκή αναγνώριση. 
•Διεθνικές αναταλλαγές προσωπικού μεταξύ ανώτατης 
εκπαίδευσης / επιχειρήσεων, που δεν υπήρχαν 
καθόλου πρίν το COMETT. 
•Εμπλουτισμός της εθνικής αγοράς για προηγμένη 
τεχνολογική κατάρτιση με διεθνή οπτική και ευρωπαϊκή 
διάσταση της ανάπτυξης των μαθημάτων. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Το Υπουργείο Κοινωνικών Θεμάτων και Απασχόλησης 
Πολιτικής παρέβλεψε τις απαιτήσεις άδειας εργασίας για τους 
σπουδαστές του COMETT. Το Υπουργείο Επιστημών 
και Έρευνας παρείχε οικονομική υποστήριξη και έκανε 
καλύτερη νομική πρόβλεψη για ακαδημαϊκή 
αναγνώριση των περιόδων επιμόρφωσης COMETT στο 
εξωτερικό. 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με To COMETT συμπληρώνει το περιφερειακό και εθνικό 
Εθνικά Περιφερειακά πρόγραμμα "Επιστήμονες για την Οικονομία" που 
Προγράμματα προωθεί την ανταλλαγή προσωπικού μεταξύ ανωτάτης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. Οι ευέλικτες προβλέψεις 
υποστήριξης για πανεπιστημιακό προσωπικό 
επεκτάθηκαν και στις ανταλλαγές COMETT Be. Η από 
κοινού χρηματοδότηση των εθνικών και περιφερειακών 
σχεδίων COMETT ήταν αναμενόμενη λόγω της 
συμβολής τους στη βελτίωση των δραστηριοτήτων 
επιμόρφωσης στην Αυστρία. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του To COMETT βελτίωσε την διεθνή διάσταση της 
COMETT επιμόρφωσης. Συνέδεσε τα ΑΕΙ με τις επιχειρήσεις, 
υποβοήθησε την ανάπτυξη διαρκούς εκπαίδευσης στα 
ΑΕΙ, είχε καταλυτική επίδραση στην ανάπτυξη των 
ΑΑΕ, παρείχε εμπειρία στη διεθνή διαχείριση 
προγραμμάτων και σχεδίων, βελτίωσε τη θεσμική 
διαχείριση των διασυνδέσεων ανωτάτης εκπαίδευσης / 
επιχειρήσεων, επέκτεινε τα δίκτυα σε άλλες μορφές 
συνεργασίας, αύξησε το ενδιαφερόντων επιχειρήσεων 
για προσωπικό με υψηλά προσόντα κλπ. 
179 
Α ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΉΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΑΥΣΤΡΙΑ 
θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Η δημιουργία ενός περιφερειακού πλαισίου για θέματα 
περιφερειακών ΣΠΕΕ επιμόρφωσης και τεχνολογίας με σύγχρονη επίγνωση 
σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο αυτών των 
θεμάτων. Η παροχή εταίρων και ευρωπαϊκής 
διάστασης στην τεχνική κατάρτιση: ενεργούν σαν 
περιφερειακό επίκεντρο ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. Η 
ένταξη περιφερειακών μικρομεσαίων επιχειρήσεων και 
άλλων εταίρων σε ευρωπαϊκά σχέδια και θέματα. Η 
παροχή σύντομων σειρών μαθημάτων και ανταλλαγών 
προσωπικού καθώς και η δημιουργία δευτερογενών 
εταιρειών από τέτοιες δραστηριότητες. Η σύμπραξη 
έρευνας και επιμόρφωσης. Κίνητρα και 
ευαισθητοποίηση για τη διεθνή τεχνολογική ανάπτυξη. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Ναι, αλλά περιορισμένη λόγω έλλειψης 
των Επιχειρήσεων εμπειρογνωμόνων με χρόνο και χρήμα. Κάποιες ειδικές 
ΑΑΕ πραγματοποιήθηκαν καθώς και διαρκής 
αξιολόγηση των αναγκών των επιχειρήσεων. 
Οργανώθηκαν συζητήσεις περί ιδεών για σειρές 
μαθημάτων και μάρκετιγκ. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Ναι, αλλά σε ποικίλα επίπεδα στις ΣΠΕΕ, μέσω της 
Πολιτικής για τους ενεργούς συμμετοχής των ευρωπαϊκών εταίρων, μέσω 
Εταίρους της οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης και της 
συρροής ξένων σπουδαστών στις αυστριακές 
εταιρείες. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Η EuroLaser στοχεύει στη γρήγορη διάδοση των 
τομεακών ΣΠΕΕ αποτελεσμάτων Έρευνας και Ανάπτυξης (που προς το 
παρόν περιορίζεται από την έλλειψη ειδικευμένου 
προσωπικού) με δραστηριότητες κινητικότητας, 
επιμόρφωσης και εκπαίδευσης. Ολοκλήρωσε και 
δημιούργησε περιφερειακό, εθνικά και διεθνή δίκτυα 
και τα μέλη της (ερευνητές, φορείς ανάπτυξης, 
παραγωγοί, σύμβουλοι και χρήστες) ήταν ενεργοί και 
συνέβαλαν σε όλες τις δραστηριότητες του COMETT. 
Πραγματοποίησε μια πλέον σύγχρονη έρευνα, που θα 
αποτελέσει τη βάση για ΑΑΕ. Οργανώνει καλοκαιρινά 
τμήματα. Τα πλεονεκτήματα της είναι παρόμοια με 
αυτά των τομεακών ΣΠΕΕ. Τα μειονεκτήματα τους 
περιλαμβάνουν την έλλειψη νομικού καθεστώτος, τα 
ετερογενή ενδιαφέροντα των μελών της, τα 
διαφορετικά επίπεδα συμμετοχής τομέων και χωρών, 
την έλλειψη χρημάτων και προσωπικού πλήρους 
απασχόλησης, καθώς και τις δυσκολίες που προκαλεί 
η αβεβαιότητα της οικονομικής ενίσχυσης της 
Επιτροπής Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, κλπ. 
Α ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΉΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΑΥΣΤΡΙΑ 
θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.5 Κύρια πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: 1) Σίγουρο νομικό ανεξάρτητο 
μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ καθεστώς ως βάση δημοκρατικής συνεργασίας, 2) 
στα κράτη μέλη Υψηλό επίπεδο αποδοχής και καλή περιφερειακή 
υποστήριξη και χρηματοδοτική δέσμευση των 
δημόσιων και ημι-δημόσιων θεσμών. 3) Ικανότητα στη 
διαχείρηση ευρωπαϊκών σχεδίων επιμόρφωσης, 4) 
Προσέγγιση στις εταιρίες και τεχνική αξιοπιστία, 5) 
Σύνδεση με άλλα δίκτυα της ΕΚ, 6) Σύνδεση με 
πανεπιστήμια και με τα "Πανεπιστημιακά Κέντρα 
Επιμόρφωσης για Όλους" στην Αυστρία, 7) 
Προσωπικό με κίνητρα και λιτή και αποτελεσματική 
διάρθρωση. 
Μειονεκτήυατα: 1) Αδυναμία σύνδεσης του COMETT 
με άλλα σχέδια της ΕΚ επειδή η Αυστρία είναι μέλος 
του EFTA, 2) Έλλειψη στρατηγικών μάρκετιγκ και 
πωλήσεων, 3) Περιορισμένος αριθμός προσωπικού, 4) 
Ορισμένες περιοχές με μικρά πανεπιστήμια και 
ασθενέστερη βάση τεχνικών επιστημών, 5) Ο χρόνος 
που χρειάζεται για την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου 
σχεδίου, 6) Έλλειψη χρόνου για αυτο-επιμόρφωση σε 
ένα περίπλοκο τομέα, 7) Τα σχέδια του COMETT είναι 
πολύ σύντομα για να δημιουργήσουν μια "διεθνή 
φιλοσοφία επιμόρφωσης", 8) Ετήσια μείωση της 
οικονομικής υποστήριξης, 9) Αβεβαιότητα μεταφοράς 
στο πρόγραμμα LEONARDO. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών To COMETT έφερε: 1 ) Συστηματοποιημένες περιόδους 
Κινητικότητας στις επιμόρφωσης με βάση προσανατολισμένη στο σχέδιο, 
Καινοτομίες στη με ένα σαφές πλάνο εργασίας και καθορισμένες 
Συνεργασία Πανεπιστημίων προβλέψεις για ακαδημαϊκή αναγνώριση. 2) Οι 
/ Επιχειρήσεων επιχειρήσεις υιοθετούν "καλλιέργεια οργάνωσης 
περιόδων επιμόρφωσης" και παρέχουν καλύτερες 
διευκολύνσεις και επαγγελματική καθοδήγηση στους 
σπουδαστές. 3) Οι ανταλλαγές Be παρέχουν 
τροφοδότηση και σύνδεση μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. Είναι, ωστόσο, δύσκολη και χρονοβόρα 
η οργάνωση, ιδιαίτερα μεγαλυτέρων περιόδων. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Βλ. Τμήμα 1.3 για επίσημες αλλαγές. Η ακαδημαϊκή 
Πρακτικής ώστε να αναγνώριση των περιόδων στο εξωτερικό προόδευσε 
Διευκολυνθούν οι αρκετά. Η αναγνώριση των σπουδαστών από τις 
Ανταλλαγές επιχειρήσεις έγινε ευκολότερη και πιο τυποποιημένη. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Ναι, στην ανάπτυξη σχεδίων μαζί με πιθανούς χρήστες 
Συνεργασίας στην και διεθνείς εταίρους και με καλύτερη ποιότητα. 
Ανάπτυξη Τμημάτων Αναπτύχθηκε επίσης διαλογική ΑΑΕ. Πραμγατοποίηση 
Επιμόρφωσης μαθημάτων σε πολλαπλούς χώρους. 
181 
Α ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΑΥΣΤΡΙΑ 
θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Βελτίωση της ποιότητας (περισσότερο παρά της 
Παροχής Επιμόρφωσης ποσότητας) λόγω ευρύτερης ανταλλαγής εμπειριών 
σχετικής με την Τεχνολογία και απόψεων, συμπεριλαμβανομένης, σαν περαιτέρω 
παράγοντα ποιότητας, της ευκαιρίας για σύγκριση της 
προόδου της τεχνολογίας στις διάφορες χώρες. 
Βελτιωμένο διεθνές μάρκετιγκ και πρόσβαση στις 
σειρές μαθημάτων. 
4.3 Συμπλήρωση / ενίσχυση Οι ΣΠΕΕ συμπλήρωσαν τα πανεπιστημιακά "Κέντρα 
των Πρωτοβουλιών Επιμόρφωσης για Όλους". Οι φραγμοί για την 
Επιμόρφωσης στο Εθνικό οργάνωση και συμμετοχή στα μαθήματα μειώθηκαν. Η 
Επίπεδο. παροχή επιμόρφωσης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
έγινε πιό ελκυστική. Στο μέλλον εξετάζεται η 
δημιουργία Fachhochschulen με υποχρεωτικές 
περιόδους επιμόρφωσης. 
4.4 Άλλα Σημεία που Η διαρκής επαγγελματική εκπαίδευση είναι αρκετά 
Αναφέρθηκαν αναπτυγμένη και διαφοροποιημένη στην Αυστρία. 
Έτσι, "το COMETT μπορεί να αποτελέσει μόνο 
προστιθέμενη αξία που φέρνει την ευρωπαϊκή 
διάσταση παρέχοντας πολύ ειδικευμένες ή/και 
διεθνικές σειρές μαθημάτων". 
Η αυστριακή Αξιολόγηση ζήτησε τα εξής: 
1. Να αναπτυχθεί και ενισχυθεί η αποκεντρωμένη 
διάρθρωση των ΣΠΕΕ και να μεταδοθεί ευελιξία και 
ταχύτητα στις αιτήσεις. 
2. Να αναθεωρηθεί η οπτική του COMETT, ώστε ή να 
προσκοληθεί πιο αυστηρά σε τεχνολογικά θέματα, 
ή να διευρυνθεί προς όλους τους τομείς. 
3. To COMETT θα πρέπει να επικεντρώνεται στις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως ήταν αρχικά ο 
στόχος, να πάρει κάποια εμπειρία από το 
Πρόγραμμα CRAFT για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις. 
4 θα πρέπει να επιτευχθεί σύμπραξη με άλλα 
προγράμματα TFHR και 4FP. 
5. Θα πρέπει να γίνει σύντομα αίτηση για το 
LEONARDO, για να αποφευχθεί η αβεβαιότητα. 
Η αυστριακή Αξιολόγηση ανάφερε ότι "Οι δηλώσεις και τα συμπεράσματα (της αξιολόγησης του 
1993), ισχύουν ακόμη και μπορούν να υιοθετηθούν πλήρως". Έτσι, ο πίνακας αυτός βασίζεται 
και στις δύο αξιολογήσεις. 
Οι απαντήσεις των 4 περιφερειακών ΣΠΕΕ είχαν δοθεί σε αποσπασματική μορφή στην Εθνική 
Αξιολόγηση της Αυστρίας. Στη σύνοψη αυτή παρουσιάζονται σε σύνθεση. 
Υπάρχει μόνο μια τομεακή ΣΠΕΕ στην Αυστρία. Όλες οι απαντήσεις της στην αξιολόγηση 
συνοψίζονται σ'αυτό το τμήμα. 
182 
BF ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΒΕΛΓΙΟ (Γαλλικό) 
θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Μόνο το 15% των επιχειρήσεων αισθάνθηκαν να 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων αλλάζει η συμπεριφορά τους έναντι των 
πανεπιστημίων. Ωστόσο, το 40% χρησιμοποίησε την 
εργασία σαν μέρος μιας στρατηγικής διεθνοποίησης. 
Οι εταιρείες πίστευαν ότι το COMETT πρέπει να 
προωθηθεί ευρέως περισσότερο, διότι ήταν πολύ 
λίγο γνωστό. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Το πρόγραμμα αποτελεί μέρος της συνεχιζόμενης 
Πολιτικής συζήτησης. 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Το 35% των επιχειρήσεων είχαν συμμετάσχει σε εθνικά 
Εθνικά Περιφερειακά ή περιφερειακά προγράμματα παρόμοια με το 
Προγράμματα COMETT. Ωστόσο, μόνο το 6% έδωσε ενδείξεις ότι 
είχαν συνδέσει τα προγράμματα. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Το 96% των ατόμων που επιμορφώθηκαν και το 80% 
COMETT των ατόμων που ανέλαβαν την επιμόρφωση ήταν 
ικανοποιημένα. Ο αντίκτυπος ως προς τη διεθνοποίηση 
στα πανεπιστήμια (ιδιαίτερα στα μικρά και ειδικευμένα) 
ήταν σημαντικός. Το 54% των επιχειρήσεων πιστεύουν 
ότι το COMETT είχε θετικό αντίκτυπο στη 
διεθνοποίηση τους, το 35% στην τεχνολογία τους και 
το 28% στην ποιότητα της εργασίας. Από τις 
επιχειρήσεις, το 32% πιστεύουν ότι το COMETT είχε 
περιφερειακό όφελος και το 18% εθνικό όφελος. 
Συνολικά, το COMETT κατέστησε γνωστές στους 
συμμετέχοντες τις δυνατότητες στην Ευρώπη και το 
ενδεχόμενο διεθνούς συνεργασίας. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Οι καταρτιζόμενοι 
περιφερειακών ΣΠΕΕ ήταν μάλλον αρνητικοί. Σε περιφερειακό επίπεδο, το 
30% των επιχειρήσεων θεωρούν ότι πρόσθεσαν αξία, 
ενώ το 42% θεωρούν ότι δεν υπήρξε προστιθέμενη 
αξία. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Μόνο το 9% των επιχειρήσεων ήταν θετικές, το 35% 
των Επιχειρήσεων αρνητικές, το 24% θεωρεί ότι η ΣΠΕΕ βοήθησε στη 
μεταφορά των αναγκών επιμόρφωσης στους 
επιμορφωτές. Οι επιχειρήσεις θεωρούν ότι ο ρόλος 
της ΣΠΕΕ είναι αυτός του συμβούλου για ευρωπαϊκά 
σχέδια και του συνδέσμου με τα πανεπιστήμια. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Αυτό είναι ένα από τα δυνατά σημεία. Το 30% των 
Πολιτικής για τους απαντώντων αισθάνονται ότι είναι πιο ενήμεροι για την 
Εταίρους ωφέλεια από τις διεθνείς συνεργασίες, το 37% 
προώθησαν τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά σχέδια, το 
57% των επιχειρηματιών και το 78% των σπουδαστών 
πιστεύουν ότι το COMETT βελτίωσε την ευρωπαϊκή 
διάσταση στην καλλιέργεια των επιχειρήσεων. 
183 
BF ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΒΕΛΓΙΟ (Γαλλικό) 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Σε σύγκριση με τις περιφερειακές ΣΠΕΕ, θεωρούνται 
Τομεακών ΣΠΕΕ καλύτερα εξοπλισμένες για να αναλάβουν ΑΑΕ και να 
δουλέψουν στην κινητικότητα και τη στρατολόγηση 
(νέα υπηρεσία των ΣΠΕΕ). 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Παροχή τακτικών πληροφοριών, 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ δραστηριότητες κινητικότητας και γνωμοδότηση για 
στα Κράτη Μέλη ευρωπαϊκά σχέδια, ανταπόκριση σε αιτήματα, καθώς 
και ο ρόλος τους σαν διασύνδεση πανεπιστημίων / 
επιχειρήσεων. 
Μειονεκτηυατα: Όχι αρκετά γνωστές / φτωχές πηγές 
μάρκετιγκ, μικρές δυνατότητες για ΑΑΕ, μικρή 
σύγχρονη γνώση των τεχνολογιών. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Υπήρχε περίπου 100% θετική ανταπόκριση από τις 
Κινητικότητας στις επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια και τους σπουδαστές. 
Καινοτομίες στη Ειδικότερα τα μικρότερα πανεπιστήμια, 
Συνεργασία Πανεπιστημίων χρησιμοποίησαν τις περιόδους επιμόρφωσης σαν ένα 
/ Επιχειρήσεων πρώτο βήμα για τη διεθνοποίηση και για να γίνουν 
γνωστές στην Ευρώπη. Βοηθήθηκαν να 
εκσυγχρονίσουν τη διδασκαλία και να προσφέρουν 
περισσότερο ελκυστικές δυνατότητες στους πιθανούς 
σπουδαστές. Δεν έγινε πλήρης εκμετάλλευση της 
κινητικότητας του προσωπικού. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Οι επιχειρήσεις μετακινήθηκαν από την αντίληψη ότι 
Πρακτικής ώστε να "κάνουν χάρη" σε ό,τι αφορά τις περιόδους 
Διευκολυνθούν οι επιμόρφωσης, στην αντίληψη ότι αποτελούν ισότιμη 
Ανταλλαγές σύμβαση με κέρδος και για τις δύο πλευρές. Οι 
επιχειρήσεις τώρα προτείνουν τακτικές περιόδους 
επιμόρφωσης. Βελτιώθηκαν οι όροι οργάνωσης 
περιόδων επιμόρφωσης, τα προγράμματα εργασίας 
και η διάρκεια. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Το 45% των απαντήσεων ήταν θετικές, η 
Συνεργασίας στην προστιθέμενη αξία από τη διεθνή διάσταση ήταν 
Ανάπτυξη Τμημάτων πολύ σημαντική. Τα καινοτόμα κριτήρια του COMETT 
Επιμόρφωσης είχαν καταλυτική επίδραση για την καινοτόμο 
αναμόρφωση των σχεδίων συμπεριλαμβάνοντας τη 
χρήση πολυμέσων και επιμόρφωση των 
επιμορφωτών. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Το 68% των απαντώντων είπαν ότι η ποιότητα και το 
Παροχής Επιμόρφωσης επίπεδο της επιμόρφωσης βελτιώθηκαν και το 57% 
σχετικής με την Τεχνολογία ότι η ευρωπαϊκή διάσταση προστέθηκε στην 
καλλιέργεια των επιχειρήσεων. Το 49% τόνισε την 
πρόσβαση σε μεγαλύτερο πλούτο πληροφοριών για 
ανάπτυξη των σειρών μαθημάτων, το 46% την 
καλύτερη πρόσβαση στις τεχνολογίες και το 40% τη 
βελτίωση της ποιότητας εργασίας. To COMETT 
βελτίωσε όχι μόνο την ποιότητα αλλά και την ποικιλία 
της προσφερόμενης επιμόρφωσης. 
84 
BF ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΒΕΛΓΙΟ (Γαλλικό) 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση Οι ΣΠΕΕ δούλεψαν και πραγματοποίησαν σύμπραξη 
των πρωτοβουλιών με τα περισσότερα οικονομικά και πανεπιστημιακά 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό ιδρύματα, βοηθώντας στη συνεργασία, ενώ 
Επίπεδο. συγχρόνως δούλευαν σε περιφερειακά και εθνικά 
σχέδια. 
4.4 'Αλλα Σημεία που ·Το 42% των σπουδαστών βρήκαν θέση σε περίοδο 
Αναφέρθηκαν επιμόρφωσης μέσα σε ένα μήνα, το 87% μέσα σε 3 
μήνες. Αλλά αυτό ήταν το δυσκολότερο ζήτημα για το 
σπουδαστή. Οι ΣΠΕΕ και το COMETT θα έπρεπε να 
βοηθήσουν περισσότερο. Ίσως θα μπορούσε να δοθεί 
ένας κατάλογος των εταιρειών για να έρθει κανείς σε 
επαφή, σε κάθε χώρα. Προτάθηκε η σύνδεση των 
περιόδων του ERASMUS με έρευνα για μια μελλοντική 
θέση σε περίοδο του COMETT. Ωστόσο, ίσως το να 
βρουν οι σπουδαστές μόνοι τους την επιχείρηση τους 
να είχε μαγαλυτερη επιτυχία στο συνδυασμό, από ότι 
μέσω COMETT / ΣΠΕΕ. 
•Οι διοικητικές διατυπώσεις ήταν πρόβλημα για τους 
σπουδαστές. 6-12 θέσεις σε περίοδο επιμόρφωσης 
κάθε μήνα ήταν αρκετά αποτελεσματικές. Σαφέστερες 
αρχικές διασαφηνίσεις του τι θα έπρεπε να περιμένουν 
και οι δύο πλευρές, θα ήταν χρήσιμες. Τα 
πανεπιστήμια αποτελούν ένα σημαντικό, αλλά συχνά 
παθητικό μεσάζοντα. 
•Από τους σπουδαστές, το 78% έλαβαν 
χρηματοδότηση από την επιχείρηση τους. Από αυτούς, 
το 45% την έλαβε σαν συμπλήρωμα του βραβείου του 
COMETT, αλλά μόνο το 27% σαν μισθό. Από 10-20.000 
BEF μηνιαία έλαβε το 42% των ατόμων που έλαβαν 
επιχορήγηση. Αλλά αυτά τα οφέλη ήταν πολύ 
διαφορετικά ανάλογα με το τοπικό κόστος ζωής και 
ήταν δύσκολο να μείνει περιθώριο γι'αυτά στο 
σχεδιασμό. 
•Ένα πιστοποιητικό COMETT κρίθηκε ως 
απαιτούμενο. 
Με βάση μια ταχυδρομική έρευνα με 85 απαντήσεις από 270 επαφές για σπουδαστές και 94 από 
2.270 για εταιρείες και πανεπιστήμια. Οι 75% από τις εταιρείες και τα πανεπιστήμια ήταν βελγικά. 
185 
BFL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΒΕΛΓΙΟ (Φλαμανδικό) 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Υπήρχαν ήδη κάποιοι οργανισμοί με δράση στη 
βελτίωση των επαφών πανεπιστημίων/επιχειρήσεων, 
αλλά το COMETT είχε σαν αποτέλεσμα καλύτερο 
συνολικό συντονισμό και επικοινωνία με τα πιο κάτω 
επίπεδα: 
•Οργανισμοί που είχαν δράση σαν εταίροι στα σχέδια 
COMETT. 
•Οργανισμοί που ήρθαν σε επαφή με τις πληροφορίες 
του COMETT με άμεσο τρόπο. 
•Στα Φλαμανδικά Υπουργεία, αυξήθηκε η 
συνειδητοποίηση της ανάγκης για συνεργασία 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Οι κύκλοι εφαρμογής του COMETT αποδείχτηκαν ένα 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων χρήσιμο εργαλείο για τη δημιουργία συνεργασίας 
(είναι πιο εύκολο για τους εταίρους να βρεθούν 
μεταξύ τους γύρω από ένα συγκεκριμένο σχέδιο). 
Αυξήθηκε έντονα ο αριθμός και η διεθνοποίηση των 
επαφών ανωτάτης εκπαίδευσης / επιχειρήσεων. Σε ότι 
αφορά την εκπαίδευση, ειδικότερα τα μη 
πανεπιστημιακά ιδρύματα ανωτάτης εκπαίδευσης 
βελτίωσαν τον αριθμό επαφών τους. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Σε κυβερνητικό επίπεδο, ο αντίκτυπος του 
Πολιτικής Προγράμματος COMETT περιορίστηκε στο Υπουργείο 
Παιδείας και επηρέασε την πραγματοποίηση κάποιων 
επιλογών βασικής πολιτικής: 
Όλο και περισσότερη συνειδητοποίηση της διαρκούς 
εκπαίδευσης και ποιότητας της εκπαίδευσης. 
Προσοχή στη συνεργασία ανωτάτης εκπαίδευσης / 
επιχειρήσεων. 
Ενδιαφέρον για την ανάπτυξη στην ευρωπαϊκή 
εκπαίδευση. 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Οι εκθέσεις παρουσιάζουν ότι από την άποψη του 
Εθνικά Περιφερειακά COMETT είναι πιο εύκολο να προωθηθεί η 
Προγράμματα συμπληρωματικότητα μεταξύ διαφορετικών 
ευρωπαϊκών προγραμμάτων παρά μεταξύ εθνικών / 
περιφερειακών πρωτοβουλιών. Ο τρόπος που 
λειτουργεί το μοντέλο του COMETT κάνει δύσκολη την 
προσαρμογή του σε ειδικές εθνικές συνθήκες. Από τη 
μία πλευρά, υπάρχει το παράδειγμα ενός ιδιωτικού 
οργανισμού που οργανώνει διαρκή επιμόρφωση σε 
συνεργασία με ΑΕΙ και επιχειρήσεις. Η σύμπραξη με το 
COMETT του επέτρεψε να δουλέψει σε περισσότερο 
διεθνές επίπεδο. 
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η αίσθηση ότι πολλά 
προβλήματα προέκυψαν στον τομέα της ανταλλαγής 
σπουδαστών, λόγω του ότι το COMETT δεν έλαβε 
υπόψη τα ειδικά φλαμανδικά προβλήματα σ'αυτό τον 
τομέα, ούτε τις υπάρχουσες διεθνείς πρωτοβουλίες 
ανταλλαγής σπουδαστών. 
186 
BFL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΒΕΛΓΙΟ (Φλαμανδικό) 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Ο αντίκτυπος είναι πολύ μεγάλος στα ΑΕΙ. Η 
COMETT συνειδητοποίηση της συνεργασίας ήταν κάπως πιο 
δύσκολο να προωθηθεί στις επιχειρήσεις. Ιδιαίτερα 
στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ο αντίκτυπος του 
COMETT ήταν μάλλον μικρός. 
Συνολικά, και λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική 
κατάσταση, το COMETT μπορεί να θεωρηθεί ότι είχε 
μέτρια επιτυχία. Πολλοί νέοι δεσμοί και σχέσεις 
θεμελιώθηκαν. Ωστόσο, το COMETT δεν πέτυχε να 
δημιουργήσει θεσμικές συνδέσεις με ερευνητικά 
προγράμματα. 
Τα δίκτυα που δημιούργησε το COMETT οδηγούν σε 
έναν αριθμό υπηρεσιών στο πλαίσιο άλλων 
ευρωπαϊκών προγραμμάτων. 
Μια σύσταση για το μέλλον είναι να αυξηθεί η 
συνεργασία και επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών 
ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Παρατηρείται ότι συχνά 
οι ίδιοι φορείς είναι σ'αυτά τα διαφορετικά 
προγράμματα. 
Δεδομένου του σημερινού επιπέδου οικονομικής 
υποστήριξης, είναι απαραίτητη μια καλύτερη σύνδεση 
με τα περιφερειακά προγράμματα, για να επιβιώσουν 
τα σχέδια του COMETT. 
Παράλληλα με την προσπάθεια αντιμετώπισης των 
επιχειρησιακών απόψεων της τεχνολογίας, θα ήταν 
χρήσιμο να δοθεί περισσότερη προσοχή στα 
αποτελέσματα των πολιτισμικών διαφορών στην 
ανάπτυξη της τεχνολογίας. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Το σύνολο δικτύων έχει δύο διαστάσεις: 1) την 
περιφερειακών ΣΠΕΕ περιφερειακή βάση και 2) το ευρωπαϊκό δίκτυο 
COMETT. Μέσω της ΣΠΕΕ, τα περιφερειακά δίκτυα 
είναι σε επαφή με το ευρωπαϊκό δίκτυο και με 
περιφερειακά δίκτυα σε άλλες περιοχές. 
Το κύριο έργο μπορεί να συνοψιστεί στη διάδοση 
πληροφοριών και δημιουργία σχεδίων επιμόρφωσης. 
Οι εταίροι θα μπορούσαν να έχουν κέρδος από το 
δίκτυο σε τρία επίπεδα 1) Περιεχόμενο και τεχνολογία, 
2) Γενικό επίπεδο, ΑΑΕ κλπ., και 3)Διοικητικό επίπεδο 
που θα έκανε ευκολότερες τις προτάσεις για 
δημιουργία σχεδίων. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών 
των Επιχειρήσεων 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Ένα από τα πιο ορατά αποτελέσματα των ΣΠΕΕ είναι 
Πολιτικής για τους η διεθνοποίηση των δραστηριοτήτων επιμόρφωσης. Η 
Εταίρους ΣΠΕΕ προώθησε και υποστήριξε τα σχέδια. 
187 
BFL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΒΕΛΓΙΟ (Φλαμανδικό) 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Ο αντίκτυπος των τομεακών δικτύων στη φλαμανδική 
Τομεακών ΣΠΕΕ περιοχή είναι μάλλον περιορισμένος, ενώ αντίθετα, ο 
αντίκτυπος ορισμένων φλαμανδικών εταίρων στα 
τομεακά δίκτυα είναι μεγάλος. Με άλλα λόγια, η 
εξαγωγή γνώσεων ήταν μεγαλύτερη από την 
εισαγωγή. Τα τομεακά δίκτυα θεωρούνται σημαντικά, 
γιατί είναι πιο ευέλικτα στη δημιουργία πρωτοβουλιών 
επιμόρφωσης, σε σύγκριση με τα εκπαιδευτικά 
ιδρύματα. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήιιατα: Αυξανόμενη συνειδητοποίηση της 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ ανάγκης για συνεργασία ανώτατης 
στα Κράτη Μέλη εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. Αντίκτυπος στη 
διεθνοποίηση πρωτοβουλιών επιμόρφωσης. Ρόλος 
στην προώθηση πρωτοβουλιών σε δύσκολους τομείς. 
Εξαγωγή τεχνογνωσίας. Εισαγωγή διεθνούς 
εμπειρογνωμοσύνης σεπεριφερειακέςδραστηριότητες 
επιμόρφωσης. 
Μειονεκτηυατα: Μεγάλος χρόνος "επώασης" πριν να 
μπορέσει να τοποθετηθεί η ΣΠΕΕ σε περιφερειακό 
επίπεδο. Περιορισμένος αντίκτυπος στις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις, μάλλον περιορισμένος αντίκτυπος στην 
περιφερειακή πολιτική. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Γενικά, η αντίληψη των ανταλλαγών ήταν καλύτερη 
Κινητικότητας στις στη μη πανεπιστημιακή ανώτατη εκπαίδευση, λόγω της 
Καινοτομίες στη μεγαλύτερης πολιτισμικής ανταλλαγής. Στα 
Συνεργασία Πανεπιστημίων πανεπιστήμια αποτελεί κυρίως πρωτοβουλία του 
/ Επιχειρήσεων σπουδαστή και δεν είναι ενταγμένη στο πρόγραμμα 
σπουδών. Τα σενάρια του COMETT για ανταλλαγές 
δεν ταίριαζαν πάντα με τις εταιρείες, που δεν είναι 
οικείες με ανταλλαγές και δεν βλέπουν τα 
πλεονεκτήματα. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Δυστυχώς οι ανταλλαγές COMETT δεν έλαβαν υπόψη 
Πρακτικής ώστε να τις δραστηριότητες του ήδη υπάρχοντος οργανισμού 
Διευκολυνθούν οι για διεθνείς ανταλλαγές. 
Ανταλλαγές 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Στη Φλάνδρα, υπήρχε ήδη πλούσια εμπειρία από 
Συνεργασίας στην συνεργασία ΑΕΙ/επιχειρήσεων και κυβέρνησης στην 
Ανάπτυξη Τμημάτων οργάνωση επιμόρφωσης και εκπαίδευσης. Το διεθνές 
Επιμόρφωσης στοιχείο προστέθηκε από το COMETT. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Το Πρόγραμμα COMETT αύξησε σαφώς τον αριθμό 
Παροχής Επιμόρφωσης διαθέσιμων προγραμμάτων. Η ποιότητα των σχεδίων 
σχετικής με την Τεχνολογία δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί με συστηματικό τρόπο. 
Συμπεραίνεται ότι η ποιότητα βελτίωσε την αίσθηση 
ότι τα τμήματα ανταποκρίνονται περισσότερο στις 
ανάγκες των επιχειρήσεων. Αναφέρεται ότι το 
COMETT είναι ένα καλό εργαλείο που φέρνει σε ένα 
ευρύ τεχνικό κοινό τα επιστημονικά αποτελέσματα των 
ευρωπαϊκών σχεδίων έρευνας. 
BFL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΒΕΛΓΙΟ (Φλαμανδικό) 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση Υπάρχει μια αυξανόμενη διεθνοποίηση των 
των πρωτοβουλιών δραστηριοτήτων για τους περισσότερους θεσμούς με 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό δράση στη διαρκή εκπαίδευση, που συνδέονται με ένα 
Επίπεδο. ή περισσότερα σχέδια COMETT. 
Θα μπορούσαν να ξεκινήσουν δραστηριότητες σε 
τομείς που είναι λιγότερο προφανείς από άποψη 
μάρκετιγκ και πωλήσεων. 
4.4 Αλλα Σημεία που 
Αναφέρθηκαν 
CH ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΕΛΒΕΤΊΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Το σχεδόν σύγχρονο ξεκίνημα ειδικών 
ομοσπονδιακών μέτρων για τη διαρκή εκπαίδευση 
και το COMETT, σημαίνει ότι το COMETT συνέβαλε σι η 
συζήτηση σε εθνικό επίπεδο 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση 
Πολιτικής 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Ένα εξαετές ομοσπονδιακό πρόγραμμα παρείχε στα 
Εθνικά Περιφερειακά πανεπιστήμια των καντονιών και στα ομοσπονδιακά 
Προγράμματα πολυτεχνεία, μηχανισμούς διαρκούς επιμόρφωσης. 
Οι ΣΠΕΕ συνεργάστηκαν πολύ στενά και ενίσχυσαν 
και διεύρυναν αυτές τις διαρθρώσεις. Ενισχύθηκαν 
επίσης οι ομοσπονδιακές πολιτικές, για ισχυρότερη 
διεθνοποίηση στα ΑΕΙ. 
Η περιφερειακή πολιτική δεν έχει ακόμη διατυπωθεί 
πλήρως, ωστόσο, φαίνεται πολύ πιθανό, 
οργανισμοί όπως οι ΣΠΕΕ να αποτελέσουν 
σημαντικό μέρος αυτής της πολιτικής. Δούλεψαν 
καλά με τα άλλα προγράμματα της ΕΚ. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του To COMETT είχε ικανοποιητική επιτυχία. 
COMETT | Ι 
189 
CH ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΕΛΒΕΤΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Ανοιξαν διάλογο μεταξύ των διαφόρων παραγόντων 
περιφερειακών ΣΠΕΕ στη μεταφορά της τεχνολογίας και την επιμόρφωση. 
Ανταποκρίνονται επίσης σε ζητήματα περιφερεικής 
προτεραιότητας. Ενώνουν τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις με δημόσια ιδρύματα έρευνας και 
διεθνείς οργανισμούς για συνεργασίες. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών 
των Επιχειρήσεων 
2.3 Προώθηση Διεθνικής 
Πολιτικής για τους 
Εταίρους 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των 
Τομεακών ΣΠΕΕ 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ 
στα Κράτη Μέλη 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών 
Κινητικότητας στις 
Καινοτομίες στη 
Συνεργασία Πανεπιστημίων 
/ Επιχειρήσεων 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και 
Πρακτικής ώστε να 
Διευκολυνθούν οι 
Ανταλλαγές 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων 
Συνεργασίας στην 
Ανάπτυξη Τμημάτων 
Επιμόρφωσης 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της 
Παροχής Επιμόρφωσης 
σχετικής με την Τεχνολογία 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση 
των πρωτοβουλιών 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό 
Επίπεδο. 
190 
CH ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΕΛΒΕΤΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.4 Άλλα Σημεία που Παρά την αρνητική ψηφοφορία για την ένταξη στην 
Αναφέρθηκαν Ε.Ε. το Δεκέμβριο του 1992, είναι πρωτεύων 
στόχος της πολιτικής επιστήμης και εκπαίδευσης, η 
πλήρης συμμετοχή σε όλα τα προγράμματα 
εκπαίδευσης, κατάρτισης και νεολαίας, καθώς και 
στο 4FP. Θα ξεκινήσουν διμερείς διαπραγματεύσεις. 
Ωστόσο, οι αβεβαιότητες σχετικά με τα 
προγράμματα του επόμενου χρόνου, απωθούν και 
αποθαρρύνουν τους συμμετέχοντες και τους 
εταίρους μας στο εξωτερικό: δύο ΣΠΕΕ εξετάζουν 
την πιθανότητα ακόμη και να μετακινηθούν σε ένα 
κράτος μέλος της ΕΕ. 
D ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Πραγματοποιήθηκε μια έντονη αναζωογόνηση της 
συζήτησης μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
Το COMETT έπαιξε κάποιο ρόλο σ'αυτό. Τα κύρια 
θέματα ήταν: 
•Μελλοντικές απαιτήσεις από τα ΑΕΙ εν όψει της 
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. 
•Αντιλήψεις συνεργασίας μεταξύ ΑΕΙ και 
επιχειρήσεων για από κοινού όφελος. 
•Νέες αντιλήψεις διδασκαλίας εν όψει του 
αυξανόμενου αριθμού σπουδαστών. 
•Αναδιάρθρωση του ακαδημαϊκού συστήματος σε ότι 
αφορά τη μείωση των περιόδων παρακολούθησης. 
•Πιο έντονος προσανατολισμός της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης προς τις απαιτήσεις της πρακτικής 
στον επαγγελματικό και επιχειρησιακό τομέα. 
•Βελτίωση της αναγνώρισης των περιόδων 
παρακολούθησης στο εξωτερικό και των τίτλων που 
αποκτήθηκαν στο εξωτερικό. 
•Σημασία των ΑΕΙ στη διαρκή εκπαίδευση. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Κέντρα μεταφοράς της τεχνολογίας και 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων διευκολύνσεις περαιτέρω επιμόρφωσης υπάρχουν 
ήδη στη διασύνδεση μεταξύ ΑΕΙ και επιχειρήσεων. 
Στα κέντρα μεταφοράς της τεχνολογίας το COMETT 
προώθησε τη διεθνική συνεργασία στην Ευρώπη. 
Μέσω της συνεργασίας των ΣΠΕΕ και των κέντρων 
μεταφοράς της τεχνολογίας, είναι δυνατή η 
σύνδεση έρευνας και ανάπτυξης με τη διαρκή 
εκπαίδευση, που ευνοεί ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις. 
191 
D ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT Ι 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Για να διευκολύνουν το COMETT, τα αρμόδια 
Πολιτικής υπουργικά τμήματα σε επίπεδο Lânder πήραν 
διάφορα μέσα για να εξασφαλίσουν την οικονομική 
υποστήριξη μέσω διαρκών ή εφ'άπαξ 
επιχορηγήσεων. 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Υπάρχουν σχέσεις σύμπραξης σε ότι αφορά το 
Εθνικά Περιφερειακά πρόγραμμα καταρτιζόμενων του Carl-Duisberg-
Προγράμματα Gesellschaft και το πρόγραμμα / AESTE. 
Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Παιδείας και Επιστήμης 
και τα υπουργεία του Lânder προωθούν την 
ευρωπαϊκή συνεργασία των ΑΕΙ. Αυτός είναι επίσης 
ο πόρος επιχορηγήσεων υποστήριξης των ΣΠΕΕ. 
Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Παιδείας και Επιστήμης 
εξασφαλίζει τη βασική χρηματοδότηση των 
δραστηριοτήτων του Κέντρου Πληροφόρησης για το 
COMETT, σε ότι αφορά τα AI F και DAAD. 
Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Έρευνας και 
Τεχνολογίας υποστηρίζει το πρόγραμμα 
"Συνεργασία έρευνας" (επιμέρους πρόγραμμα 
έρευνας/ανταλλαγή προσωπικού). 
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στέλνουν το 
προσωπικό τους σε ινστιτούτα έρευνας και 
προσλαμβάνουν προσωπικό έρευνας από τέτοια 
ινστιτούτα, σε προσωρινή βάση και έτσι προωθούν 
τη διεθνική ανταλλαγή. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του 
COMETT 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ εξασφαλίζουν διαρκή 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, συνεταιρισμών 
και επιχειρήσεων που συμπληρώνεται περαιτέρω από 
μια ειδική ευθυγράμμιση με την Ευρώπη. 
Το COMETT δίνει την ευκαιρία στις επιχειρήσεις της 
περιφέρειας να έχουν πρόσβαση σε άλλα ευρωπαϊκά 
προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης και 
προγράμματα S&T. 
Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ ασκούν σημαντική πίεση 
προς μια μεγαλύτερη δέσμευση των ΑΕΙ για διαρκή 
επιμόρφωση. 
Περαιτέρω βελτίωση των κέντρων τριτοβάθμιας και 
διαρκούς εκπαίδευσης και διαθεσιμότητα σύντομων 
σειρών μαθημάτων. 
192 
D ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών 
των Επιχειρήσεων Ναι, ειδικά οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
ωφελήθηκαν, γιατί στερούνταν οικονομικών πόρων 
και εμπειρογνωμόνων. Η ΣΠΕΕ βοήθησε με την 
έναρξη σχεδίων, με συμβουλές για οικονομική 
ανάπτυξη, με διαχείριση σχεδίων, με διαχείριση των 
επιχορηγήσεων της Ε.Κ., με μεταφορά των 
αποτελεσμάτων και παρουσίαση επιτυχών 
αποτελεσμάτων. 
Η πραγματοποίηση ΑΑΕ αποτέλεσε το θεμέλιο για 
την αντίληψη μιας στρατηγικής περιφερειακής 
διαρκούς εκπαίδευσης. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής 
Πολιτικής για τους 
Εταίρους Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ παίζουν σημαντικό ρόλο σε 
ότι αφορά ζητήματα εκπαίδευσης και περαιτέρω 
επιμόρφωσης, στον τομέα της τεχνολογικής 
ανάπτυξης και της μεταφοράς της τεχνολογίας για 
την ενίσχυση των περιφερειών. 
Η διεθνική συνεργασία των σχεδίων του COMETT 
προωθεί την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των 
εταίρων των διαφόρων περιοχών. Οι ΣΠΕΕ 
μεσολαβούν μεταξύ κατάλληλων ευρωπαϊκών 
εταίρων σε ότι αφορά διεθνικά σχέδια. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των 
Τομεακών ΣΠΕΕ Υπάρχουν 6 τομεακές ΣΠΕΕ: μικροηλεκτρονική, 
τεχνολογία αλουμινίου, συστήματα ελέγχου 
αποχετεύσεων, κτηνιατρική, τεχνολογία λογισμικού, 
τηλεπικοινωνίες και τεχνολογία επιφάνειας. Οι 
συνθήκες για μια πιο στενή συνεργασία μεταξύ S&T 
στο ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι πιο ευνοϊκές σ'αυτές τις 
ΣΠΕΕ. Σε σύγκριση με τις τομεακές ΣΠΕΕ, οι 
περιφερειακές ΣΠΕΕ είναι πιο δραστήριες σε ότι 
αφορά τη διαρκή εκπαίδευση. Συντονίζουν 
ευρωπαϊκά πειραματικά προγράμματα και διεξάγουν 
σχέδια μεγαλύτερης ανάπτυξης για σειρές 
μαθημάτων τριτοβάθμιας και διαρκούς εκπαίδευσης. 
Μέσω της εγκατάστασης τηλεπικοινωνιακών ΣΠΕΕ, 
έχει επιτευχθεί μεγαλύτερη μεταφορά 
τεχνογνωσίας. 
193 
D ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκττίυατα: Η κάλυψη ενέχει συμμετοχή εταίρων 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ από όλα τα μέτη της Γερμανίας. Χορηγία, 
στα κράτη μέλη μεσολάβηση και φροντίδα για τους σπουδαστές που 
πραγματοποιούν πρακτική κατάρτιση στον 
ειδικευμένο τομέα τους σε μια ευρωπαϊκή 
επιχείρηση. Οι ΣΠΕΕ επιτρέπουν στις μεσαίες 
επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση στην ευρωπαϊκή 
συνεργασία σε περιφερειακή βάση με 
δικαιολογημένα έξοδα και χρονικά πλαίσια, που 
μπορούν να υπολογιστούν. Προωθούν την 
αυξανόμενη συνεργασία από τους ευρωπαίους 
εταίρους. Μέσα από τακτικά δελτία πληροφοριών και 
συμμετοχή σε σχετικές εμπορικές εκθέσεις 
(εμπορική έκθεση Αννόβερου, CEBIT και Media-Net), 
τα ενδιαφερόμενα μέρη και οι πιθανοί συμμετέχοντες 
ενημερώνονται για το COMETT. Όλες οι ΣΠΕΕ 
πραγματοποιούν τμήματα Ca (σύντομα τμήματα). 
Συντονισμός για μεγαλύτερα διεθνικά σχέδια. Σε 
ορισμένα σχέδια υπάρχει σαφής σύμπραξη με 
σχέδια έρευνας και ανάπτυξης. 
Μειονεκτήυατα: 1) Από τις 27 ΣΠΕΕ στη Γερμανία 
μόνο μία έχει νομικά ανεξάρτητο καθεστώς: πράγμα 
που αποτελεί προϋπόθεση για την "αυτάρκεια". 
Μικρή πρόοδος έχει γίνει ως προς αυτό. 2) Αν και οι 
περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
συμμετείχαν μέσω ειδικών μέτρων, χρειάζονται 
περισσότερες. 3) Η ανάπτυξη προγραμμάτων ειδικής 
εκπαίδευσης και περαιτέρω κατάρτισης, σε σύνδεση 
με την Έρευνα και Ανάπτυξη είναι απαραίτητη για 
τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι ΣΠΕΕ θα πρέπει να 
διευκολύνουν σ'αυτό. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών To COMETT προσφέρει στους σπουδαστές, καθώς 
Κινητικότητας στις και στην επιχείρηση, έναν αριθμό πλεονεκτημάτων. 
Καινοτομίες στη Νέοι άνθρωποι στο ξεκίνημα της επαγγελματικής 
Συνεργασία Πανεπιστημίων τους σταδιοδρομίας, έχουν θετικές εντυπώσεις από 
/ Επιχειρήσεων την εμπειρία τους στην ευρωπαϊκή πρακτική 
κατάρτιση, πράγμα που πολλαπλασιάζει τη 
συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
Αυτοί οι σπουδαστές θα διευκολύνουν αργότερα την 
εισαγωγή καινοτόμων ιδεών, ειδικότερα στις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ενώ η πραμγατοποίηοη 
πρακτικής κατάρτισης στη βιομηχανία μεταξύ ΑΕΙ και 
επιχείρησης είναι ευνοϊκή, η μεταφορά προσωπικού 
(Be) δεν είναι ακόμη αρκετά ανεπτυγμένη. 
194 
D ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Η πρακτική κατάρτιση για τους σπουδαστές των ΑΕΙ 
Πρακτικής ώστε να έχει κυρίως βάση την πατρίδα τους, αν και μέρος 
Διευκολυνθούν οι αυτής πραγματοποιείται στο εξωτερικό. Οι χορηγίες 
Ανταλλαγές και συμβουλές στους καταρτιζόμενους 
διευκολύνονται σε πολλά πανεπιστήμια και συχνά 
είναι υποχρεωτικές για τη σειρά μαθημάτων. Η 
προθυμία εκ μέρους των σπουδαστών να 
ολοκληρώσουν την πρακτική τους κατάρτιση στο 
εξωτερικό έχει αυξηθεί αισθητά. 
Οι επιχειρήσεις είχαν θετικές εμπειρίες από 
καταρτιζόμενα άτομα στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. 
Αυτό θα εξασφαλίσει την προθυμία της επιχείρησης 
να προσφέρει θέσεις πρακτικής κατάρτισης στο 
μέλλον. Λόγω της δύσκολης οικονομικής 
κατάστασης στο νέο Lânder, μόνο λίγες 
επιχειρήσεις είναι σε θέση να προσφέρουν θέσεις 
πρακτικής κατάρτισης. 
Η μεταφορά προσωπικού μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων γίνεται δύσκολη, όχι μόνο λόγω 
συνθηκών νομικού πλαισίου, αλλά και λόγω του 
σχεδιασμού του περιεχομένου της πρακτικής 
κατάρτισης. 
Η μεταφορά προσωπικού δεν είναι οικονομικά 
ελκυστική για τους επιχειρηματίες, και, λόγω της 
ανάγκης για μεγαλύτερη αποδέσμευση των 
υπαλλήλων, είναι μάλλον αμελητέα. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Η συνεργασία πανεπιστημίου και επιχείρησης στον 
Συνεργασίας στην τομέα της εκπαίδευσης και περαιτέρω κατάρτισης, 
Ανάπτυξη Τμημάτων δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί αρκετά. 
Επιμόρφωσης Για την ανάπτυξη τμημάτων εκπαίδευσης και 
περαιτέρω κατάρτισης, το COMETT επωφελείται από 
τη σημασία των πειραμάτων των ευρωπαϊκών 
προτύπων. 
Η αυξανόμενη κατανομή των γερμανικών 
διευκολύνσεων στο συντονισμό των ευρωπαϊκών 
τμημάτων και πειραματικών προγραμμάτων, δείχενι 
την αυξανόμενη αποδοχή της προσέγγισης του 
COMETT. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Σε ότι αφορά την ποσοτική αξιολόγηση, δεν μπορούν 
Παροχής Επιμόρφωσης να αναμένονται άμεσα αποτελέσματα από την 
σχετικής με την Τεχνολογία, επιπρόσθετη προσπάθεια του COMETT. 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση Τα σχέδια COMETT συμπληρώνουν σημαντικά τα 
των Πρωτοβουλιών υπάρχοντα σχέδια σε ειδικούς τομείς όπως 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό προστασία του περιβάλλοντος κλπ. Οι πρωτοβουλίες 
Επίπεδο του COMETT στη Γερμανία δειυρύνουν τη διαθέσιμη 
προσφορά επιμόρφωσης, ειδικά σε ότι αφορά την 
πραγματοποίηση της εσωτερικής αγοράς στην ΕΕ. 
195 
D ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT Ι 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.4 'Αλλα Σημεία που Το Πρόγραμμα COMETT πρέπει να διατηρηθεί σαν 
Αναφέρθηκαν συγκεκριμένο συστατικό προγράμματος στα πλαίσια 
του LEONARDO. 
Πανεπιστήμια, ινστιτούτα έρευνας και βιομηχανικές 
επιχειρήσεις, πρέπει να μπορούν να κάνουν αίτηση 
για το COMETT σε ισότιμη βάση. 
Είναι επίσης σημαντικό, η χορηγία, η μεσολάβηση 
και η φροντίδα για τη διεθνική ανταλλαγή 
καταρτιζομένων ατόμων στις ευρωπαϊκές 
επιχειρήσεις, να αναγνωριστεί από τις ΣΠΕΕ, γιατί 
αποτελεί ένα μεγάλο κεντρικό σημείο επαφής μεταξύ 
πανεπιστημίων, ινστιτούτων έρευνας και 
επιχειρήσεων, που πρέπει να χρησιμοποιηθεί 
αποτελεσματικά. 
Το Δίκτυο ΣΠΕΕ υπήρχε για επτά χρόνια και έδειξε 
την αξία του. 
Η "εμπορική επωνυμία" COMETT πρέπει να 
διατηρηθεί. 
Πρέπει να διασφαλιστεί η χρηματοδότηση των ΣΠΕΕ. 
Αν όχι, τότε τη θέση της πρέπει να πάρει η από 
κοινού χρηματοδότηση με προσανατολισμό το έργο 
των ατομικών συντελεστών προγράμματος. Αυτό θα 
μπορούσε να επιτευχθεί εύκολα με ένα μεγαλύτερο 
μερίδιο γενικών εξόδων. Ο δείκτης θα είναι το 
σημερινό εκτιμώμενο επίπεδο του 20% για τα 
προγράμματα Έρευνας και Ανάπτυξης της ΕΚ. 
DK ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΔΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Ναι, ιδιαίτερα στα πανεπιστήμια. Τα τεχνικά 
κολλέγια ήταν περισσότερο ενήμερα για τα θέματα 
αυτά. Το επίκεντρο ήταν η ανάγκη αναβάθμισης 
των προσόντων στις επιχειρήσεις και η σημασία 
της τεχνολογικής κατάρτισης υψηλού επιπέδου. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Χωρίς αμφιβολία, ορισμένες σχέσεις 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων πραγματοποιήθηκαν χάρις οτο COMETT, αλλά τα 
αποτελέσματα δεν είναι αρκετά για να βασιστεί η 
ανάπτυξη χωρίς περαιτέρω υποστήριξη. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση To COMETT είναι μόνο ένα από πολλά κυβερνητικά 
Πολιτικής εργαλεία. 
196 
DK ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΔΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασία με Η δανική "Πράξη περί Διαρκούς Εκπαίδευσης" για 
Εθνικά Περιφερειακά επίπεδα από ειδικευμένο εργάτη ως πτυχιούχο 
Προγράμματα πανεπιστημίου, υποστηρίζει αλλά και 
υποστηρίζεται από τα σχέδια του COMETT. Το 
δανικό "Πρόγραμμα Ερευνητών στη Βιομηχανία", 
που υποστηρίζει διδακτορικά σε θέματα 
βιομηχανίας, μπορεί να δουλέψει με τις 
δραστηριότητες Bb 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Η συγκεκριμένη εθνική δέσμευση και υποστήριξη 
COMETT ήταν "πολύ ταπεινή". Αυτό είχε αντίκτυπο στις 
δραστηριότητες COMETT. Ένα υπουργείο θα 
πρέπει να αναλάβει την ιδιοκτησία, θα πρέπει να 
τεθούν σαφείς γραμμές ευθύνης και να 
δημιουργηθεί ένα κέντρο πληροφόρησης. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Αυτό εξαρτάται από τους στόχους του οργανισμού 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ που δέχεται καταρτιζόμενα άτομα. Δηλαδή 
μεταφορά Έρευνας και Ανάπτυξης στις 
επιχειρήσεις έναντι έρευνας και Εκπαίδευσης 
σπουδαστών. Τα δίκτυα που δουλεύουν με τις 
τοπικές επιχειρήσεις, βελτίωσαν την αποδοχή των 
αποφοίτων των μελών της ΣΠΕΕ, δημιούργησαν 
ενδιαφέρον για τους πανεπιστημιακούς ερευνητές 
που δουλεύουν στην επιχείρηση, εφάρμοσαν 
προγράμματα κατάρτισης και άνοιξαν εταιρείες 
διαύλους πρόσβασης σε πανεπιστημιακές γνώσεις 
αναπτύσσοντας ευρύτερη συνεργασία με ΑΕΙ. Οι 
ΣΠΕΕ εστίασαν την προσοχή τους μόνο στις 
περιόδους επιμόρφωσης των σπουδαστών και 
χωρίς σταθερή διάρθρωση συμμετοχής των 
επιχειρήσεων, αποδείχτηκαν πολύ πιο αδύναμες, 
αλλά ήταν ωφέλιμες στο σπουδαστή και την 
εταιρεία. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών των Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ δεν ανέλαβαν ΑΑΕ. Οι 
Επιχειρήσεων εταιρείες θεωρούν είτε ότι το προσωπικό των 
ΣΠΕΕ δεν είναι κατάλληλο είτε ότι αυτό θα έπρεπε 
να αποτελεί δραστηριότητα στο εσωτερικό της 
εταιρείας. Μία από τις τομεακές ΣΠΕΕ 
πραγματοποίησε εκτεταμένη ΑΑΕ σαν βάση 
δραστηριοτήτων. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Σε περιορισμένο βαθμό. 
Πολιτικής για τους Εταίρους 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Φαίνεται ότι δίνουν καλύτερη προστιθέμενη αξία 
Τομεακών ΣΠΕΕ λόγω ειδίκευσης και πιο επικεντρωμένης 
προσέγγισης. Έχουν καλύτερη ανάμιξη εταίρων. 
197 
DK ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΔΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτηυατα: Η ιδιότητα του μέλους ενός 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ στα ευρωπαϊκού δικτύου μεταξύ ΣΠΕΕ για συνεργασία 
Κράτη Μέλη είναι σημαντική, αλλά ισχυρή στη βόρεια και 
ασθενέστερη στη νότια Ευρώπη. 
Μειονεκτήυατα: Υπάρχει ακόμη έλλειψη μιας 
ουσιώδους και οικονομικά βιώσιμης αντίληψης: 
χρειάζονται ακόμη την υποστήριξη του COMETT. 
Οι περισσότερες ΣΠΕΕ είχαν επαφή με τις 
επιχειρήσεις μόνο έμμεσα και ευκαιριακά και δεν 
χρησιμεύουν πράγματι σαν εργαλείο βελτίωσης 
της ουσιαστικής συνεργασίας. Η ανασφάλεια 
σήμαινε αύξηση της κίνησης του προσωπικού, 
εξασθένηση των δικτύων. Η δέσμευση των 
επιχειρήσεων είναι μικρή και συχνά σε βάση 
ειδικού έργου. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Οι ανταλλαγές σπουδαστών είχαν σαν αποτέλεσμα 
Κινητικότητας στις μεγαλύτερο άνοιγμα των εταιρειών, αν και ίσως να 
Καινοτομίες στη Συνεργασία χρειάζεται καλύτερος έλεγχος ποιότητας των 
Πανεπιστημίων/Επιχειρήσεων σπουδαστών. Η ανταλλαγή υπαλλήλων, όποτε 
πραγματοποιήθηκε, ήταν ιδιαίτερα επιτυχής. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Οι διεθνείς εταιρείες διατηρούν την ίδια πολιτική 
πρακτικής ώστε να για σπουδαστές και υπαλλήλους που έρχονται. Δεν 
Διευκολυνθούν οι Ανταλλαγές αναφέρονται αλλαγές πολιτικής. 
198 
DK ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΔΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Ο ρόλος του μεσάζοντα παρατηρήθηκε στις 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη περιπτώσεις που η ΣΠΕΕ παρουσιάζει 
Τμημάτων Επιμόρφωσης ενδιαφέροντα για την επιχείρηση τμήματα 
επιμόρφωσης και συτήνει ειδικά πανεπιστήμια για 
συγκεκριμένο έργο. 
•Ο ρόλος διαχειριστή του σχεδίου, όπου ο εταίρος 
εργάζεται σε ένα σχέδιο που απαιτεί νέα 
τεχνολογία και γνώση. Έτσι μπορεί να αναπτυχθεί 
το υλικό επιμόρφωσης. 
•Απαιτούνται καινοτόμες μέθοδοι πιο γρήγορης 
ανάπτυξης της επιμόρφωσης σε τομείς με 
γρήγορη εξέλιξη. 
•Απαιτούνται βελτιωμένοι και καινοτόμοι δίαυλοι 
διανομής, ιδιαίτερα για την οργάνωση μη-
επαγγελματικής κατάρτισης. 
•Τα σχέδια επιμόρφωσης που αναπτύχθηκαν από 
οργανισμούς με ειδικές ανάγκες επιμόρφωσης 
είχαν καλά αποτελέσματα και ενίσχυσαν τις 
σχέσεις με τους εταίρους. Δεν ήταν δυνατό να 
προωθηθούν στην αγορά τα τμήματα έξω από την 
ομάδα εταίρων. Ως προς τα εκπαιδευτικά 
ιδρύματα, μετά την έναρξη, η ζήτηση 
επιμόρφωσης ήταν μικρότερη από την 
αναμενόμενη. Τα σχέδια των συμβουλευτικών 
εταιρειών μέσα στους δικούς τους τομείς 
ενδιαφέροντος ήταν τα πιο επιτυχημένα λόγω: α) 
του ότι τα σχέδια είναι μεγαλύτερα με μεγαλύτερη 
ευρωπαϊκή συνεργασία, β) οι διευθυντές έχουν 
αρμοδιότητα και φήμη στην επιμόρφωση και γ) 
δουλεύουν πιο κοντά με το χρήστη. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Η ζήτηση για επιμόρφωση αλλάζει: οι εταιρείες 
Παροχής Επιμόρφωσης διαλύουν τα τμήματα επιμόρφωσης και περνούν 
σχετικής με την Τεχνολογία από τη γενική επιμόρφωση σε πιο ειδικευμένη και 
προσανατολισμένη στην επιχείρηση επιμόρφωση, 
με προσέγγιση πολύ περισσότερο επικεντρωμένη 
στα αποτελέσματα. Η επιμόρφωση γίνεται στα 
μέτρα της εταιρείας. Μια ΣΠΕΕ προχώρησε σε 
ανάπτυξη επιμόρφωσης αφού η επαφή με την 
Έρευνα και Ανάπτυξη απέδωσε στενότερη 
συνεργασία με την εταιρεία. 
Η αύξηση όγκου είναι μικρή σε σύγκριση με τη 
συνολική αγορά. Ένας απαντών υποστήριξε ότι οι 
σύντομες περίοδοι επιμόρφωσης από μόνες τους 
είναι πιο ωφέλιμες στο φορέα ανάπτυξης απ'ότι 
στην επιχείρηση. Μία εταιρεία χρησιμοποίησε το 
COMETT μόνο για μη οξείες ανάγκες 
επιμόρφωσης. Η ποιότητα του COMETT είναι 
| | υψηλή· Ι 
199 
DK ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΔΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των Ο όγκος των δρατηριοτήτων του COMETT είναι 
Πρωτοβουλιών Επιμόρφωσης μικρός. Ωστόσο, σε περιφερειακό επίπεδο, οι 
σε Εθνικό Επίπεδο αρχές υποστήριξαν όλο και περισσότερο τη διαρκή 
εκπαίδευση και κατάρτιση για οικονομική 
ανάπτυξη. To COMETT έπαιξε κάποιο ρόλο 
σ'αυτή ν την μεταστροφή. 
4.4 Άλλα Σημεία που 
Αναφέρθηκαν 
Ε ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης To COMETT ενίσχυσε τη συζήτηση σε θέματα 
όπως 1) Διεθνικότητα, 2) Ανάλυση Αναγκών 
Προσόντων, 3) Νέες Τεχνολογίες Επιμόρφωσης. Σε 
ορισμένες περιοχές, το COMETT ξεκίνησε την 
πρώτη επίσημη συζήτηση και συνεργασία 
πανεπιστημίων/επιχειρήσεων. Σε άλλες, έφερε μια 
διεθνή οπτική στη συζήτηση. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων To COMETT τόνωσε τις σχέσεις 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων επιχείρησης/πανεπιστημίου στους εξής ειδικούς 
τομείς. 
• Σύνδεση Ανάλυσης Αναγκών Επιμόρφωσης με 
ανάπτυξη της επιμόρφωσης για τις 
επιχειρήσεις. 
• Βελτίωση των αποφάσεων των επιχειρήσεων 
μέσων καλύτερης πληροφόρησης σε θέματα 
προηγμένης κατάρτισης. 
• Βοήθεια στις εταιρείες, ιδιαίτερα τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην πρώτη επαφή 
τους με τα πανεπιστήμια. 
• Κατανόηση του αντίκτυπου των ενεργειών 
επιμόρφωσης στις εταιρείες. 
• To COMETT έχει θεμελιώδη επίδραση στις 
σχέσεις ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων, 
ειδικότερα με κάποια πανεπιστήμια που 
αναγνωρίζουν την ακαδημαϊκή αξία των 
περιόδων επιμόρφωσης στην επιχείρηση και τη 
χρήση των τμημάτων στη μεταφορά της 
τεχνολογίας στις εταιρείες. 
200 
Ε ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Ναι. Σε εθνικό επίπεδο έχει "ευρωπαϊκοποιήσει" τη 
Πολιτικής συζήτηση και έχει προσφέρει στα ιδρύματα ένα 
πρότυπο για ορισμένες μορφές κατάρτισης. Ήταν 
επίσης ο υποκινητής του σχεδιασμού από 
πανεπιστήμια/επιχειρήσεις σύντομων τμημάτων 
επιμόρφωης, ενώ οι ΣΠΕΕ είχαν αναμιχθεί στην 
ανάπτυξη περιφερειακής πολιτικής. Ωστόσο, η 
επιρροή ποικίλλει στο εσωτερικό της Ισπανίας. 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασία με Εθνικά Το Υπουργείο Παιδείας και Επιστήμης που έχει μια 
Περιφερειακά Προγράμματα ετήσια επιχορήγηση στις ΣΠΕΕ για την ανάπτυξη 
δραστηριοτήτων συμπληρωματικών με αυτές του 
COMETT. Διαφορετικά, δεν υπάρχουν πολλές 
αλληλεπικαλύψεις με άλλα προγράμματα. Σε κάθε 
περιοχή διαφέρει το σχήμα, ειδικότερα στις 
αυτόνομες περιοχές με έλεγχο στην εκπαίδευση 
και κατάρτιση. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Ισχυρός 
COMETT 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ ενήργησαν ως: 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ · Διορθώσεις πληροφοριών και διαχείρισης για τα 
προγράμματα της ΕΚ, ειδικότερα σε θέματα 
ανθρωπίνων πόρων, εκπαίδευσης και 
επιμόρφωσης. 
• Οργανωτές διεθνών περιόδων επιμόρφωσης για 
πανεπιστημιακούς σπουδαστές. 
• Φορείς παροχής μιας διεθνούς οπτικής στην 
τεχνολογική κατάρτιση, στις περιόδους 
επιμόρφωσης στις επιχειρήσεις, στο νέο 
δυναμικό υλικό επιμόρφωσης κλπ. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών των Ναι, οι ΣΠΕΕ βοήθησαν τις επιχειρήσεις να 
Επιχειρήσεων προσδιορίσουν τις ανάγκες τους σε επιμόρφωση, 
ειδικότερα στα εξής: 
• Ξεκίνημα και προσδιορισμό της μεθοδολογικής 
προσέγγισης. 
• Προσδιορισμό των σχεδίων επιμόρφωσης και 
επιλογή μεταξύ διαφόρων επιμορφώσεων. 
• Συγκέντρωση των διαφόρων μελετών των 
εταιρειών και μετέπειτα ανάπτυξη στενά 
ευθυγραμμισμένης παροχής επιμόρφωσης. 
• Αυτές οι δραστηριότητες ήταν ιδιαίτερα 
σημαντικές στο πλαίσιο της δομής των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων της ισπανικής 
βιομηχανίας. 
201 
Ε ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Πολύ σημαντική, ειδικότερα στην πραγματοποίηση 
Πολιτικής για τους Εταίρους επαφών με εταιρείες και σύνολα εγκαταστάσεων. 
Σε πολλές περιπτώσεις αυτή ήταν η πρώτη 
διεθνική εμπειρία για τους εταίρους της ΣΠΕΕ, 
ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Έχει 
επίσης δοθεί στις εταιρείες πρόσβαση σε προϊόντα 
επιμόρφωσης ευρωπαϊκού επιπέδου και σε μια 
ευρύτερη διεθνή οπτική μέσω της φιλοξενίας 
ξένων σπουδαστών. Στα πανεπιστήμια, το COMETT 
προώθησε σε ευρωπαϊκό επίπεδο μια ανταλλαγή 
μεθοδολογιών κατάρτισης, συστημάτων 
επιμόρφωσης καθώς και εργαλείων και υλικού 
επιμόρφωσης. Ήταν επίσης καταλυτική η επίδραση 
του στη συμμετοχή των πανεπιστημίων στα νέα 
προγράμματα Έρευνας και Ανάπτυξης. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Οι τομεακές ΣΠΕΕ παρείχαν: 
Τομεακών ΣΠΕΕ · Μία διεθνική οπτική στους συμμετέχοντες 
• Ευρωπαϊκές Ομάδες Εργασίας 
• Επίσημα και ευρωπαϊκού επιπέδου 
προγράμματα επιμόρφωσης και τριτοβάθμια 
τμήματα 
• Μία ανάλυση τομεακής τεχνολογίας και 
παροχής και ζήτησης επιμόρφωσης, καθώς και 
μια διεθνή συγκριτική μελέτη της κατάστασης 
στην Ισπανία. 
• Δίκτυο επικοινωνίας και βάση δεδομένων και 
τεχνολογίας. 
• Μέσα αναβάθμισης του τεχνολογικού επιπέδου 
των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στις ΣΠΕΕ. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Ποιότητα της υπηρεσίας, πείρα 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ στα στη γνώση και διαχείριση ευρωπαϊκών σχεδίων 
Κράτη Μέλη κατάρτισης, προώθηση εθνικών και διεθνών 
επαφών, ευρωπαϊκή εικόνα των ΣΠΕΕ, γνώση των 
περιφερειακών και τομεακών αναγκών των 
εταιρειών, σχέσεις με περιφερειακές κυβερνήσεις 
και διαφοροποίηση των υπηρεσιών. 
Μειονεκτήυατα: Ανεπαρκές προσωπικό, μειωμένοι 
οικονομικοί πόροι, έλλειψη ομοιομορφίας στο 
νομικό καθεστώς, διαφορά στις ακαδημαϊκές 
ρυθμίσεις που αφορούν τις περιόδους κατάρτισης 
στις επιχειρήσεις (μόνο ορισμένες αναγνωρίζουν 
αυτές τις περιόδους), μη καινοτόμες επιχειρήσεις 
που οδηγούν σε μειωμένη ζήτηση υπηρεσιών. 
202 
Ε ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Τα προγράμματα κινητικότητας ήταν πολύ 
Κινητικότητας στις σημαντικά. 
Καινοτομίες στη Συνεργασία · Κατέστησαν το COMETT ευρέως γνωστό και 
Πανεπιστημίων/Επιχειρήσεων βοήθησαν στην ανάπτυξη άλλων ευρωπαϊκών 
σχεδίων. 
• Ανέπτυξαν νέο σχήμα ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων για τους 
σπουδαστές και βελτίωσαν το επαγγελματικό 
τους μέλλον. Τέτοιοι σπουδαστές θα 
αποτελέσουν σημαντική πηγή καινοτομιών για 
τις ισπανικές εταιρείες. 
• Ανάπτυξαν νέους τύπους μεταφοράς της 
τεχνολογίας στη γνώση, τις τεχνικές και τα 
πρότυπα. 
• Ενίσχυσαν το δίκτυο ΣΠΕΕ. 
• Έφεραν τις σχέσεις ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων σε ένα πλαίσιο 
αγοράς εργασίας, μέσα από τη φροντίδα για 
περιόδους επαγγελματικής κατάρτισης. 
• Βοήθησαν να δοθεί μια συγκριτική άποψη στις 
σχέσεις μεταξύ της ευρωπαϊκής ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
• Παρείχαν νέες μορφές αναβάθμισης και 
ανακύκλωσης ανθρωπίνων πόρων. 
• Βελτίωσαν τις γλωσικές ικανότητες, 
διευκολύνοντας έτσι άλλες μορφές διεθνικής 
συνεργασίας ανώτατης εκπαίδευσης/ 
επιχειρήσεων. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Λίγες πραγματικές αλλαγές πραγματοποιήθηκαν, 
Πρακτικής ώστε να αν και ορισμένα πανεπιστήμια υιοθέτησαν την 
Διευκολυνθούν οι Ανταλλαγές ισοτιμία και αποδοχή των περιόδων επιμόρφωσης. 
Γενικά, τα πανεπιστήμια δεν έχουν καθιερώσει 
μηχανισμούς ακαδημαϊκής αναγνώρισης των 
περιόδων επιμόρφωσης. Επίσης, οι εταιρείες 
χρειάζονται μια σαφή νομική βάση για συνεργασία 
σε τέτοιες ακαδημαϊκές αναγνωρισμένες 
περιόδους εκπαίδευσης. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Το πλαίσιο COMETT για δράση επιμόρφωσης 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη (διεθνικότητα, αξιολόγηση, ποιότητα, κλπ.) 
Τμημάτων Επιμόρφωσης επεκτάθηκε σε άλλες ενέργειες των ΣΠΕΕ και 
ορισμένες φορές σε περιφερειακές δράσεις. 
Επίσης, έγιναν καινοτομίες στο σχεδιασμό των 
ενεργειών επιμόρφωσης με βάση ανάλυση 
αναγκών, στο διδακτικό προσωπικό που έρχεται 
από το πανεπιστήμιο, τις επιχειρήσεις και τη διεθνή 
σκηνή, και στη χρήση νέων συστημάτων 
επιμόρφωσης. Καινοτομίες έγιναν επίσης στην 
αξιολόγηση της επιμόρφωσης και στην ανάλυση 
του αντίκτυπου καθώς και της διεθνοποίησης του. 
203 
Ι Ε ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT Ι 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Η αύξηση της ποσότητας περιορίστηκε. Ωστόσο, 
Παροχής Επιμόρφωσης στο COMETT II η ποιότητα των τμημάτων ήταν 
σχετικής με την Τεχνολογία αισθητά καλύτερη. Αυτό βασίστηκε στον καλύτερο 
προσδιορισμό της ζήτησης μέσω της ανάλυσης 
αναγκών. 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των To COMETT βοήθησε στην κάλυψη υψηλού 
Πρωτοβουλιών Επιμόρφωσης επιπέδου ειδικευμένης ανάγκης για τεχνολογική 
σε Εθνικό Επίπεδο κατάρτιση. Και σε ορισμένες περιπτώσεις βοήθησε 
να προωθηθούν οι ενέργειες επιμόρφωσης σε 
περιφερειακό επίπεδο, καθώς και να εξευρεθεί η 
αντίστοιχη χρηματοδότηση για μελλοντικές 
ενέργειες επιμόρφωσης. 
4.4 Άλλα Σημεία που 
Αναφέρθηκαν 
F ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΓΑΛΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης 
1.2. Προώθηση των Σχέσεων 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση 
Πολιτικής 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασία με Εθνικά Υπήρχε έντονη περιφερειακή σύμπραξη με 
Περιφερειακά Προγράματα τοπικούς οργανισμούς που συμμετέχουν 
οικονομικά σε σχέδια και δημιουργούν δικά τους 
προγράμματα. Στην αρχή, η εθνική πολιτική και τα 
προγράμματα ήταν στενά προσκολλημένα στο 
COMETT. Ωστόσο, με την οικονομική και πολιτική 
αλλαγή τα δύο αυτά απομακρύνθηκαν κάπως: το 
COMETT είναι κάπως "παρωχημένο". 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Η σημασία του COMETT στις περιφέρειες έγινε 
COMETT πολύ μεγαλύτερη από το ποσό των ECU απλώς. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών των 
Επιχειρήσεων 
2.3 Προώθηση Διεθνικής 
Πολιτικής για τους Εταίρους 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των 
Τομεακών ΣΠΕΕ 
204 
F ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΓΑΛΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Χρησίμευαν σαν σημείο 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ στα συντονισμού και αναφοράς για τους χρήστες 
Κράτη Μέλη προγραμμάτων. Μετέτρεψαν τις νέες ιδέες σε 
σύγχρονα ευρωπαϊκά σχέδια. Το δίκτυο ευρωπαίων 
εταίρων ήταν το σημαντικότερο εδώ. 
Μειονεκτήυατα: Η αδύναμη χρηματοδοτική 
διάρθρωση τους που οφείλεται στο μικρό μέγεθος 
τους και την απουσία πολυετούς προϋπολογισμού. 
Είχαν περιορισμένους ανθρώπινους πόρους. Η 
ορατότητα τους ήταν μικρή. Οι ποσοτικοί δείκτες 
απόδοσης ήταν μικροί/ανύπαρκτοι. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Η χρησιμότητα και απλότητα της οργάνωσης 
Κινητικότητας στις περιόδων κατάρτισης για τους σπουδαστές ήταν 
Καινοτομίες στη Συνεργασία μεγάλη ωφέλεια για τις επιχειρήσεις, κυρίως για 
Πανεπιστημίων/Επιχειρήσεων τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Δημιούργησαν μια 
ευρωπαϊκή προοπτική, πρόσθεσαν αρμοδιότητες 
στην επιχείρηση και δημιούργησαν επίγνωση των 
ζητημάτων των ανθρωπίνων πόρων, παρέχοντας 
συγχρόνως εμπειρογνωμοσύνη για συγκεριμένα 
σχέδια, όπως η μεταφορά της τεχνολογίας. Η 
παρακολούθηση περιόδου επιμόρφωσης βοηθάει 
το σπουδαστή στην ανεύρεση εργασίας και 
βελτιώνει τις γλωσσσικές του ικανότητες. Η 
οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης γίνεται πηγή 
νέων εμπορικών σχέσεων και βάση για μελλοντικές 
συνεργασίες, ειδικότερα σε προγράμματα 
Έρευνας και Ανάπτυξης. Ωστόσο, οι 
καθυστερήσεις στη διαδικασία επιλογής είναι 
μεγάλες. Οι περίοδοι επιμόρφωσης προσωπικού 
δεν ήταν επιτυχείς και θα πρέπει να 
επανεξεταστούν. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Οι πολιτικές και πρακτικές του COMETT 
Πρακτικής ώστε να συνέβαλαν στην τακτικοποίηση και 
Διευκολυνθούν οι Ανταλλαγές συστηματικοποίηση περιόδων επιμόρφωσης στο 
εξωτερικό, ειδικότερα από τον προσδιορισμό 
παραμέτρων ποιότητας: διάρκεια της διαμονής, 
δικαιώματα και των δύο μερών κλπ. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Το COMETT προσέδωσε διεθνική διάσταση και 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη προστιθέμενη αξία στην εργασία. Συχνά 
Τμημάτων Επιμόρφωσης ενσωμάτωσε τον ανθρώπινο παράγοντα στην 
τεχνολογική κατάρτιση. Νέοι σύνδεσμοι 
δημιουργήθηκαν μεταξύ κατάρτισης και Έρευνας 
και Ανάπτυξης. 
205 
F ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT Ι 
ΓΑΛΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Το COMETT άνοιξε μια ευρωπαϊκή αγορά για 
Παροχής Επιμόρφωσης τεχνική κατάρτιση σαν ενιαίο τμήμα της βελτίωσης 
σχετικής με την Τεχνολογία της μεταφοράς της τεχνολογίας. Βοήθησε επίσης 
να υπάρξει ενημέρωση για τους περιφερειακούς 
πόλους αρμοδιότητας. Ωστόσο, ο χρόνος που 
χρειάστηκε για το ξεκίνημα πρωτοβουλιών 
κατάρτισης ήταν πολύς και η οικονομική 
υποστήριξη πολύ μικρή. 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των Το COMETT έδωσε την ευκαιρία στα ΑΕΙ να 
Πρωτοβουλιών Επιμόρφωσης αποκτήσουν ξένους εταίρους και να 
σε Εθνικό Επίπεδο διαφοροποιήσουν τις αγορές τους. Ήταν επίσης 
ιδιαίτερα χρήσιμο στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, 
εντάσσοντας τις σε διεθνή δίκτυα. 
4.4 Άλλα Σημεία που Οι περίοδοι επιμόρφωσης στη νότια Ευρώπη ήταν 
Αναφέρθηκαν δύσκολες. Η διδασκαλία των γλωσσών στο Νότο 
πρέπει να αναπτυχθεί περισσότερο. 
GR ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΕΛΛΑΔΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Η συμμετοχή σε δραστηριότητες επιμόρφωσης 
μέσα στα πλαίσια του COMETT, ήταν αξιοσημείωτη. 
Αυτή η συμμετοχή, ενώ ήταν περιορισμένη τα 
πρώτα χρόνια και επικεντρωμένη στις δημόσιες 
υπηρεσίες, τις τράπεζες και την τοπική διοίκηση, 
έχει γίνει εντυπωσιακή τώρα. Ο γραφειοκρατικός 
φόρτος σε σχέδια θα πρέπει να διατηρηθεί στο 
ελάχιστο. Το δίκτυο ΣΠΕΕ πρέπει να συνεχίσει να 
λειτουργεί και να ενισχυθεί. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Το πρόγραμμα COMETT θεωρείται ένα από τα πιο 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων επιτυχημένα προγράμματα. Η συνεργασία μεταξύ 
ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και 
επιχειρήσεων ενισχύθηκε αισθητά στο εθνικό και 
διεθνές πλαίσιο. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Το COMETT προκάλεσε νομοθετικές ρυθμίσεις και 
Πολιτικής μηχανισμούς επικοινωνίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων. 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασία με Δεν υπάρχει εθνικό πρόγραμμα ή προσανατολισμός 
Εθνικά Περιφερειακά για δραστηριότητες επιμόρφωσης. Η συνεργασία 
Προγράμματα ανώτατης εκπαίδευσης και επιχειρήσεων εστιάζεται 
κυρίως στην έρευνα. 
206 
GR ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΕΛΛΑΔΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του To COMETT συνέβαλε στην αλλαγή νοοτροπίας 
COMETT έναντι, των ευρωπαϊκών προγραμμάτων και 
δημιούργησε την υποδομή για τη διεθνική 
συνεργασία και την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων 
επιμόρφωσης. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών 
των Επιχειρήσεων _^ 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Η ανάπτυξη διεθνικής συνεργασίας, μέσω των ΣΠΕΕ 
Πολιτικής για τους Εταίρους και άλλων σχεδίων του COMETT θεωρείται η πιο 
θετική εμπειρία για τους ελληνικούς οργανισμούς. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Οι τομεακές ΣΠΕΕ βασίζονται στην ενεργό 
Τομεακών ΣΠΕΕ συμμετοχή των επιχειρήσεων, ειδικότερα στους 
τομείς των τροφίμων, χημικών, προϊόντων 
υφαντουργίας και μετάλλου. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Εκτεταμένη γεωγραφική κάλυψη (με 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ εξαίρεση τα νησιά του Αιγαίου). Ενθάρρυνση της 
στα Κράτη Μέλη συμμετοχής των επιχειρήσεων. Ανάπτυξη νέου τύπου 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίου και επιχείρησης. 
Συμβολή σε διεθνική συνεργασία και ανταλλαγές. 
Μειονεκτήυατα: Δυσκολίες στην επίτευξη 
οικονομικής αυτάρκειας. Οι συντονιστές ΣΠΕΕ 
ενήργησαν σαν χρήστες επιμόρφωσης και πολύ 
σπάνια σαν φορείς παροχής επιμόρφωσης. Τα 
συμμετέχοντα πανεπιστήμια ενδιαφέρονται κυρίως 
για οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης για 
σπουδαστές και σπάνια συμμετέχουν στην ανάπτυξη 
πακέτων επιμόρφωσης. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών 
Κινητικότητας στις 
Καινοτομίες στη Συνεργασία 
Πανεπιστημίων/ 
Επιχειρήσεων 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και 
Πρακτικής ώστε να 
Διευκολυνθούν οι 
Ανταλλαγές 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων 
συνεργασίας στην Ανάπτυξη 
Τμημάτων Επιμόρφωσης 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της 
Παροχής Επιμόρφωσης 
σχετικής με την Τεχνολογία 
207 
GR ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΕΛΛΑΔΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των 
Πρωτοβουλιών 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό 
Επίπεδο 
4.4 Άλλα Σημεία που Η έκθεση περιλαμβάνει πληροφορίες για τους 
Αναφέρθηκαν κύριους τομείς που παρέχεται επιμόρφωση (όπως 
βιομηχανική αυτοματοποίηση, διαχείριση 
παραγωγής, νέες μέθοδοι παραγωγής, σχεδιασμός 
προϊόντος) καθώς και τους τομείς που αποτελούν 
τους πρωταρχικούς χρήστες επιμόρφωσης (όπως 
τρόφιμα, προϊόντα υφαντουργίας, έπιπλα, 
προϊόντα μετάλλου και χημικά προϊόντα, φορείς 
παροχής υπηρεσιών). 
Ι ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΤΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Για ιστορικούς και πολιτιστικούς λόγους, καθώς και 
λόγω της έλλειψης ειδικής νομοθεσίας, η συζήτηση 
μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων είναι 
σχετικά πρόσφατο φαινόμενο στην Ιταλία. Το 
Πρόγραμμα COMETT ήταν κατά πολύ υπεύθυνο για 
τη δημιουργία ενός πλαισίου με βάση την ποιότητα, 
για δημόσια συζήτηση μεταξύ πανεπιστημίοου και 
επιχειρήσεων στη χώρα. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Στην Ιταλία, το COMETT δημιούργησε μέσω των 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων ΣΠΕΕ σαφείς διαύλους για συστηματική μάλλον, 
παρά για ευκαιριακή συνεργασία, μεταξύ τοπικών 
πανεπιστημίων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, 
Εμπορικών Συνεταιρισμών, Εμπορικών 
Επιμελητηρίων και Τοπικών κυβερνήσεων. 
Χάρις στο COMETT οι εργασιακές σχέσεις μεταξύ 
Πανεπιστημίων και Επιχειρήσεων, επικεντρώθηκαν 
στην ικανοποίηση των εκδηλωμένων αναγκών 
επιμόρφωσης στις επιχειρήσεις, μέσω τμημάτων και 
περιόδων επιμόρφωσης. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Όχι επίσημα 
Πολιτικής 
208 
Ι ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΤΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Η αύξηση της επιρροής του Προγράμματος 
Εθνικά Περιφερειακά COMETT στην Ιταλία, συνέπεσε με σημαντικές και 
Προγράμματα συμπληρωματικές τροποποιήσεις στην εθνική 
νομοθεσία. Για παράδειγμα: 
Ο νόμος 67 του 1988 καθιέρωσε ένα πλαίσιο 
σύμφωνα με το οποίο το 10% των προϋπολογισμών 
Έρευνας και Ανάπτυξης, θα ξοδεύονται στην 
επιμόρφωση. Πρόσφατες εξελίξεις του ίδιου νόμου 
ενθαρρύνουν τις διεθνικές περιόδους επιμόρφωσης 
σε επιχειρήσεις και κέντρα τελειοποίησης, ως 
φορέα επιμόρφωσης. 
Ο νόμος 391 του 1990 καθόρισε τα μέσα με τα 
οποία τα ιταλικά πανεπιστήμια μπορούσαν να 
συμμετέχουν σε από κοινού πρωτοβουλίες με 
τρίτους, καθώς και να οργανώνουν σύντομα 
τμήματα μαθημάτων επαγγελματικής κατάρτισης. 
209 
Ι ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΤΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του 
COMETT To COMETT ενθάρρυνε και διέδοσε μορφές 
συνεργασίας και ανταλλαγής μεταξύ του εθνικού 
συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των 
επιχειρήσεων. 
Το Πρόγραμμα COMETT συνέβαλε σημαντικά στην 
ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής διάστασης στα 
πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών και στην 
καλλιέργεια των σπουδαστών (ιδιαίτερα μέσα από 
τις ευκαιρίες ανταλλαγής που πρόσφερε το 
Πρόγραμμα). 
Το Πρόγραμμα COMETT προσφέρει ένα έγκυρο 
ρόλο προτύπου για τη διαμόρφωση της μελλοντικής 
πολιτικής επιμόρφωσης για αρχική και διαρκή 
εκπαίδευση. To COMETT θα ενθαρρύνει τις εθνικές 
πολιτικές, ώστε να αναπτυχθεί ένα αποκεντρωμένο 
και ευέλικτο σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης, 
μέσα από τον απ'ευθείας διάλογο μεταξύ των 
εταίρων πανεπιστημίου και επιχείρησης, καθώς και 
μέσα από την ενεργό συνεργασία σε σχέδια από 
κοινού. To COMETT, μέσα από την προώθηση της 
συζήτησης μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων, 
οργανισμών Έρευνας και Ανάπτυξης και τοπικής και 
εθνικής κυβέρνησης, εγκαινίασε ένα φόρουμ για τη 
συζήτηση της πολιτικής εκπαίδευσης και 
κατάρτισης με εθνική και ευρωπαϊκή διάσταση. Το 
πρότυπο και η πείρα που προσφέρονται μέσω του 
Προγράμματος COMETT στις ΣΠΕΕ σε όλη τη 
χώρα, θα επηρεάσει την τοπική πολιτική - αυτό είναι 
ιδιαίτερα σημαντικό στη Νότια Ιταλία. 
Το έργο του Εθνικού Κέντρου Πληροφόρησης για 
το COMETT, εγκατεστημένο στο MURST, ήταν 
κρίσιμης σημασίας, γιατί ενέπλεκε όλους τους 
κύριους παράγοντες του Προγράμματος και 
εξασφάλιζε τα επίπεδα ποιότητας του 
Προγράμματος. Το Κέντρο Πληροφόρησης 
επηρέασε παρά πολύ και ενθάρρυνε την αποδοχή 
και αναγνώριση των συστημάτων ανταλλαγής 
σπουδαστών στην Ιταλία. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ Οι 13 περιφερειακές ΣΠΕΕ στην Ιταλία έκαναν 
ιδιαίτερη πρόοδο στη διάδοση μιας ποιοτικής 
προσέγγισης στην επιμόρφωση και εκπαίδευση σε 
όλη τη χώρα - ειδικότερα στη Νότια Ιταλία. 
Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ συνέβαλαν συγκεκριμένα 
στην κατανόηση των αναγκών επιμόρφωσης της 
επιχείρησης - και ειδικότερα των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων - στη χώρα. 
Με τις περιφερειακές ΣΠΕΕ, αναπτύχθηκε μία 
επιχειρησιακή προσέγγιση στην επιμόρφωση, που θα 
πρέπει να εξασφαλίζει τα μακροπρόθεσμα 
αποτελέσματα του Προγράμματος στην ποιότητα της 
επιμόρφωσης στην Ιταλία. 
210 
Ι ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΤΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Οι ΣΠΕΕ του COMETT ανέλυσαν συστηματικά τις 
των Επιχειρήσεων επιμορφωτικές ανάγκες, που εκφράστηκαν και από 
τις επιχειρήσεις και από τα πανεπιστήμια. Η ΑΑΕ 
• επέτρεψε τον επιτόπου έλεγχο των ειδικών 
μεθοδολογιών 
• βοήθησε τις εταιρείες να συσκεφθούν πιο 
συστηματικά για τα προβλήματα 
• ανέπτυξε τη συζήτηση για την ανάγκη τακτικής 
χρήσης της ΑΑΕ 
• βοήθησε την ανάπτυξη σύντομων τμημάτων 
2.3 Προώθηση Διεθνικής To COMETT ήταν υπεύθυνο για την ανάπτυξη μιας 
Πολιτικής για τους Εταίρους συλλογικής και διαρθρωμένης διεθνικήςπροσέγγισης 
στην εκπαίδευση και την κατάρτιση που έλλειπε πολύ 
από την Ιταλία πριν από το ξεκίνημα του 
Προγράμματος. Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ ανέπτυξαν 
διαφορετικάπρότυπα διεθνικότητας. Κάποιες έδωσαν 
έμφαση σε ειδικούς τεχνολογικούς τομείς, άλλες 
προσπάθησαν να εμπλέξουν ένα μεγάλο αριθμό 
οργανισμών της περιφέρειας τους στα διεθνικά 
σχέδια, άλλες επικεντρώθηκαν στην ανάπτυξη του 
καταλυτικού ρόλου των Πανεπιστημίων στην 
προηγμένη διεθνική κατάρτιση. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Οι 6 τομεακές ΣΠΕΕ συνέβαλαν σημαντικά στην 
Τομεακών ΣΠΕΕ ανάπτυξη πρωτοβουλιών υψηλής ποιότητας 
επιμόρφωσης στους ειδικευμένους τομείς τους. Οι 
τομεακές ΣΠΕΕ αντιπροσωπεύουν τομείς της 
προηγμένης τεχνολογίας στην Ιταλία, όπως η 
αυτοματοποίηση, και εμπλέκουν μερικούς από τους 
κυριώτερους οργανισμούς της χώρας. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήιιατα: υψηλή ποιότητα προσωπικού, 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ ομαδική εργασία, δημιουργία και διαχείριση σχεδίων, 
στα κράτη μέλη διεθνική διάσταση, συμμετοχή των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων, επιχειρησιακή δυνατότητα των ΣΠΕΕ, 
γενική στρατηγική των ΣΠΕΕ να γίνουν φορείς 
περιφερειακής ανάπτυξης. 
Μειονεκτήυατα: δυσκολία πραγματοποίησης 
συζητήσεων με τοπικές αρχές, περιορισμένοι 
οικονομικοί πόροι, έλλειψη αναγνώρισης των 
περιόδων επιμόρφωσης από τα προγράμματα 
σπουδών των πανεπιστημίων, μικρός ρόλος των 
πανεπιστήμιων στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη 
στρατηγική των ΣΠΕΕ, έλλειψη ενσωμάτωσης του 
έργου των ΣΠΕΕ του COMETT με το έργο των 
εθνικών και τοπικών φορέων, που είναι υπεύθυνοι για 
την επαγγελματική κατάρτιση. 
211 
Ι ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΤΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Η κύρια συμβολή του Προγράμματος COMETT στην 
Κινητικότητας στις Ιταλία ήταν η δημιουργία του προτύπου και των 
Καινοτομίες στη Συνεργασία διαδικασιών ανταλλαγής σπουδαστών - που πριν ήταν 
Πανεπιστημίων/Επιχειρήσεων ανύπαρκτα στην Ιταλία - που ήταν κυρίως υπεύθυνα 
για την καθιέρωση ενός πρακτικού πλαισίου επαφής 
μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. 
Βελτιώθηκαν οι ανταλλαγές προσωπικού. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Η αξία της κινητικότητας αργά-αργά έγινε αποδεκτή 
Πρακτικής ώστε να από τα πανεπιστήμια, τις επιχειρήσεις και τους 
Διευκολυνθούν οι σπουδαστές. Ειδικότερα, μετά το COMETT Ι, οι 
Ανταλλαγές ιταλικές επιχειρήσεις έφτασαν να εκτιμήσουν την 
αξία των καταρτιζομένων ατόμων στην έκταση, που η 
ζήτηση για εισερχόμενους σπουδαστές ξεπερνάει τη 
ζήτηση για εξερχόμενους κατά 25%. 
Η καλλιέργεια της νεολαίας άργησε να αποδεχτεί τις 
διεθνικές περιόδους επιμόρφωσης, λόγω μικρής 
γνώσης ξένων γλωσσών, κοινωνικών πιέσεων 
(ιδιαίτερα στη Νότιο Ιταλία για τις γυναίκες), μικρής 
εκτίμησης της ωφέλειας για την απασχόληση από την 
εμπειρία σε επιχείρηση, στρατιωτικής θητείας, 
ακαμψίας του πανεπιστημιακού προγράμματος 
σπουδών και έλλειψης αναγνώρισης της περιόδου « 
επιμόρφωσης 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Το Πρόγραμμα COMETT στην Ιταλία επηρέασε την 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη ανάπτυξη καινοτόμων προτύπων επιμορφωτικών 
Τμημάτων Επιμόρφωσης τμημάτων σε εθνικό επίπεδο με την ενθάρρυνση των 
πανεπιστημίων να εργαστούν σε από κοινού σχέδια 
και με την ανάπτυξη διεθνικής διάστασης στη 
διαμόρφωση των σχεδίων. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της To COMETT είχε έντονο αντίκτυπο στην Ιταλία, στο 
Παροχής Επιμόρφωσης ότι προώθησε την παραγωγή πηγών επιμόρφωσης 
σχετικής με την Τεχνολογία υψηλών προσόντων (συμπεριλαμβανομένων των 
πολυμέσων και υλικών μάθησης από απόσταση), τη 
συνεργασία με το DELTA και συνέβαλε στην ι 
ευρύτερη ενημέρωση για ευέλικτα εκπαιδευτικά 
. συστήματα. 
i 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των Ο ρόλος που έπαιξαν οι ΣΠΕΕ στην Ιταλία επηρέασε | 
Πρωτοβουλιών ειδικότερα την συμπλήρωση και ενίσχυση των ι 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό εθνικών δραστηριοτήτων και της πολιτικής για την \ 
Επίπεδο επιμόρφωση. | 
To COMETT είχε καταλυτικό ρόλο στην Ιταλία στη ι 
δημιουργία ενός θεσμικού συστήματος συνεργασίας 
μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. | 
212 
Ι ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΤΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
4.4 Άλλα Σημεία που To COMETT πέτυχε να αναπτύξει μία εμπορική 
Αναφέρθηκαν επωνυμία με σαφές επίπεδο ποιότητας στο ιταλικό 
πλαίσιο. 
Η συνεργασία με το Πρόγραμμα συχνά οδηγεί τους 
εταίρους να συμμετέχουν σε άλλες πρωτοβουλίες 
της ΕΚ. Οι ιταλικές ΣΠΕΕ έχουν στενή σύνδεση με το 
FORCE και το TEMPUS. 
Η επιτυχία του Προγράμματος ενθάρρυνε πολλά 
πανεπιστήμια να αναθεωρήσουν τους θεσμούς τους, 
με σκοπό να αναγνωρίσουν επίσημα τις περιόδους 
επιμόρφωσης σε επιχείρηση. 
Το Πρόγραμμα COMETT επίσης προώθησε έντονα τη 
μεταφορά της τεχνολογίας που ενισχύει το ρόλο των 
ΣΠΕΕ, ως αποτελεσματικών παραγόντων που 
συμμετέχουν σε προγράμματα επιμόρφωσης και 
Έρευνας και Ανάπτυξης για την Ε.Κ. και τις εθνικές 
1 Ι αρχές- 1 
IRL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Η συζήτηση περί της συνεργασίας ανώτατης 
εκπαίδευσης / βιομηχανίας συνεχίζεται από τις αρχές 
της δεικαετίας του 70. To COMETT προώθησε τη 
συζήτηση προσθέτοντας θέματα της διάστασης της 
επιμόρφωσης και της διεθνικής εστίασης. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Οι ΣΠΕΕ πρόσθεσαν μια επιπλέον διάσταση ως 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων διαρθρωτικό δίκτυο. Η Εθνική Επιτροπή Σύνδεσης με 
το COMETT είχε αποτελέσματα στο να συνενώσει, 
για πρώτη φορά, όλους εκείνους τους φορείς 
(κυβέρνηση, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις, συνδικάτα 
κλπ.) που ενδιαφέρονται για την ανώτατη εκπαίδευση 
και την επιστημονική και τεχνολογική κατάρτιση. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Βοήθησε στο να φέρει μια διάσταση Ε.Ε. στις 
Πολιτικής εθνικές πολιτικές στην περιοχή. 
213 
IRL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Πραγματοποιήθηκαν συνδέσεις με δραστηριότητες 
Εθνικά Περιφερειακά μέσα στα πλαίσια του Λειτουργικού Προγράμματος 
Προγράμματα για Βιομηχανική Ανάπτυξη (1989-93) σε τομείς που 
αφορούν τη συνεργασία μεταξύ ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
Διεξήχθη Ανάλυση Αναγκών Επιμόρφωσης σε 
συνδυασμό με περιφερειακούς και εθνικούς θεσμούς 
που αναμίχθηκαν στο S&T. 
Διαμορφώθηκαν ισχυρές σχέσεις υποστήριξης με τη 
λειτουργία σύνδεσης με τις επιχειρήσεις στα ΑΕΙ 
καθώς και σε εθνικούς τομείς ανάπτυξης 
προτεραιότητας S&T (π.χ. Ξυλεία και Δασοπονία, 
Ναυτιλία και Αλιεία, Βιοτεχνολογία.) 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του 
COMETT 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Η συμβολή τους περιλάμβανε ανάπτυξη: 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ Της εμπειρογνωμοσύνης σε σχέδια ευρωπαϊκής 
συνεργασίας 
Της διάστασης Ε. Ε. σε περιφερειακές 
δραστηριότητες 
Μιας εθνικής Συνεργασία των ΣΠΕΕ. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Όλες οι ΣΠΕΕ ανέλαβαν ΑΑΕ, οργάνωσαν σύντομες 
των Επιχειρήσεων σειρές μαθημάτων και ανάμιξαν ιρλανδικές εταιρείες 
σε διεθνή σχέδια επιμόρφωσης. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Ναι. Οι δραστηριότητες των ΣΠΕΕ οδήγησαν στο να 
Πολιτικής για τους αναπτυχθούν ισχυρά δίκτυα γύρω από σύντομες 
Εταίρους σειρές μαθημάτων και σχέδια επιμόρφωσης, που 
συχνά ενσωμάτωναν και υποστηρίζονταν από 
δραστηριότητες κινητικότητας. Για μικρές εταιρείες, 
σε πολλές περιπτώσεις, ήταν η πρώτη σύνδεση με 
διεθνικές δραστηριότητες. Υποστηρίζονται από τις 
ΣΠΕΕ καθώς συμμετέχουν σε μεγαλύτερα σχέδια. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Μόνο δύο τομεακές ΣΠΕΕ συντονίστηκαν από την 
Τομεακών ΣΠΕΕ Ιρλανδία. Και οι δύο παρείχαν σύντομες σειρές 
μαθημάτων ευρωπαϊκού εύρους και ανέπτυξαν 
προγράμματα κινητικότητας. Εντάχθηκαν και 
συντονίστηκαν με άλλα προγράμματα EC (LINGUA, 
TEMPUS, FORCE κλπ.) για τα μέλη τους. 
214 
IRL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήιιατα: 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ Καλή φήμη, εμπειρία και ανάπτυξη προσόντων 
στα κράτη μέλη Συνδέσεις με άλλα Προγράμματα EC και 
εγκατάσταση συνόλου δικτύων 
Μειονεκτήυατα: 
Έλλειψη συμμετοχής επιχειρήσεως λόγω της 
εργασίας σε μία περιοχή με μικρή γεωγραφική 
πυκνότητα σε εταιρείες, με χαμηλό τεχνολογικό 
επίπεδο και όπου κυριαρχούν οι μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις. 
• Κανένα κυβερνητικό όργανο δεν έχει αναλάβει 
την "ιδιοκτησία" των ΣΠΕΕ 
• Αβεβαιότητα και έλλειψη οικονομικών πόρων 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Οι περίοδοι επιμόρφωσης σπουδαστών: 
Κινητικότητας στις 1 ) Εισήγαγαν ένα διεθνικό στοιχείο στα ΑΕΙ που ήδη 
Καινοτομίες στη οργάνωναν περιόδους επιμόρφωσης στις 
Συνεργασία Πανεπιστημίων επιχειρήσεις 2) Είχαν καταλυτική επίδραση στην 
/ Επιχειρήσεων ανάπτυξη των απαιτήσεων και μηχανισμών 
οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης στα ΑΕΙ, που 
δεν είχαν ήδη συμμετάσχει σε τέτοιες 
δραστηριότητες, 3) Αύξησαν τις γλωσσικές 
ικανότητες των σπουδαστών, 4) Χρησίμευσαν ως 
βάση για ισχυρότερη συνεργασία και από κοινού 
σχέδια, 5) Παρείχαν σε ορισμένες εταιρείες μια 
εμπειρία πολιστικής μάθησης. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Κυρίως τα κολλέγια, που δεν είχαν ήδη αναλάβει 
Πρακτικής ώστε να δραστηριότητες οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης, 
Διευκολυνθούν οι τροποποίησαν την πολιτική τους με ανεπίσημο τρόπο 
Ανταλλαγές για να διευκολύνουν τις ανταλλαγές. Κάποια 
τμήματα τροποποίησαν επίσημα τη διάρθρωση. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Πραγματοποιήθηκε καινοτόμος συνεργασία μέσω: 
Συνεργασίας στην της άμεσης συμμετοχής εταιρειών στο σχεδιασμό 
Ανάπτυξη Τμημάτων και την ανάπτυξη των τμημάτων μαθημάτων 
Επιμόρφωσης της διεθνοποίησης της εξελικτικής πορείας 
της ανάπτυξης ευέλικτων δικτύων που θα 
αναλάβουν τέτοια εργασία 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της To COMETT βελτίωσε την προσφορά ενθαρρύνοντας 
Παροχής Επιμόρφωσης τα ΑΕΙ να αναπτύξουν και να παρέχουν τεχνική 
σχετικώς με την κατάρτιση, ιδιαίτερα σε τομείς που τα ταξίδια στο 
Τεχνολογία. εξωτερικό θα ήταν απαραίτητα. Η πρόσβαση σε 
διεθνή εμπειρογνωμοσύνη βελτίωσε την ποιότητα. 
Μέσω του COMETT επισπεύστηκαν επίσης, οι 
δραστηριότητες ανοικτής μάθησης με πολυμέσα και 
μάθησης εξ αποστάσεως. 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση To COMETT συμπλήρωσε τις υπάρχουσες και 
των Πρωτοβουλιών συνεχιζόμενες δραστηριότητες. 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό 
Επίπεδο 
215 
IRL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.4 'Αλλα Σημεία που Το πρόγραμμα κινητικότητας προσωπικού είναι πολύ 
Αναφέρθηκαν δύσκαμπτο και η περίοδος των τριών μηνών πολύ 
μεγάλη. 
IS ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΤΟΣ COMETT 
ΙΣΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της To COMETT προώθησε έντονα τη συζήτηση. Παρείχε 
Συζήτησης ένα αποδεκτό ευρωπαϊκό φόρουμ για συζήτηση σε ένα 
χώρο που προηγούμενα ήταν γεμάτος από αμοιβαία 
δυσπιστία και βοήθησε να επισημοποιηθεί στα μάτια 
των επιχειρήσεων η εμπειρογνωμοσύνη των ΑΕΙ που 
ήδη υπήρχε στην Ισλανδία. 
Αποτέλεσε τμήμα της βάσης για το διάλογο στις 
σχέσεις ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
1.2. Προώθηση των Σχέσεων Λόγω του ότι η Ισλανδία αποτελείται από μικρομεσαίες 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων επιχειρήσεις κυρίως, το COMETT έπρεπε να εργαστεί με 
βιομηχανικούςκαιεπαγγελματικούςσυνεταιρισμούςσε 
διοικητικό επίπεδο. Η επαφή με τις συγκεκριμένες 
εταιρείες γίνεται κατά τη διάρκεια σχεδίων και 
περιόδων επιμόρφωσης. 
Η φύση άμεσης επαφής της ισλανδικής κοινωνίας 
σήμαινε ότι το COMETT μπορεί να ξεκινήσει τις επαφές 
αλλά μετά παύει να είναι μεσάζων. 
Το πρόγραμμα ήταν καταλυτικό ως προς διάφορες 
δραστηριότητες επιμόρφωσης, έρευνας και περιόδων 
κατάρτισης. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Δεν υπήρξε άμεση επιρροή, αλλά οι φορείς χάραξης 
Πολιτικής εθνικής πολιτικής ήταν ενήμεροι για τις 
δραστηριότητες και τη φιλοσοφία του COMETT. 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασία με Το Πρόγραμμα Επιμορφωτικής Βοήθειας του 
Εθνικά Περιφερειακά Υπουργείου Κοινωνικών Θεμάτων υποστήριξε τα 
Προγράμματα άτομα που παρακολουθούσαν μαθήματα του COMETT 
To COMETT πραγματοποίησε επίσης διάφορες ερευνε 
για την επιμόρφωση τεχνιτών σε στενή συνεργασία 
με το Υπουργείο Παιδείας. 
216 
IS ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΤΟΣ COMETT 
ΙΣΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.5. Συνολικός Αντίκτυπος του Επίσπευσε τις επαφές με πανεπιστήμια και εταιρείες 
COMETT σε όλη την ΕΕΑ. 
Είχε ισχυρή επιρροή στην εστίαση των ΑΕΙ στην 
ανάγκη να προωθήσουν την εκπαίδευση, την 
επιμόρφωση και την έρευνα τους προς τις 
επιχειρήσεις. 
Ανέπτυξε καλύτερη επίγνωση των επιχειρήσεων για 
τη στρατολόγηση πανεπιστημιακών πτυχιούχων. 
Βελτίωσε την ποιότητα και επίσπευσε την ανάπτυξη 
ιδιαίτερα στην ιχθυοκαλλιέργεια και βιοτεχνία 
αλιευτικών προϊόντων. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Υπάρχει μόνο μία ΣΠΕΕ στην Ισλανδία. 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ Πραγματοποίησε ΑΑΕ και ανέπτυξε και 
πραγματοποίησε τμήματα για να ικανοποιήσει αυτές 
τις ανάγκες. Προώθησε συσκέψεις περί των σχέσεων 
ανωτάτης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Αυτή ήταν ιδιαίτερα ισχυρή στις επιχειρήσεις 
των Επιχειρήσεων επεξεργασίας αλιευτικών προϊόντων. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Η Ισλανδία ήταν πάντοτε υπέρ της διεθνοποίησης, με 
Πολιτικής για τους παράδοση στην αναζήτηση τεχνικής εκπαίδευσης και 
Εταίρους επιμόρφωσης στο εξωτερικό. To COMETT έπαιξε το 
ρόλο αγωγού γι'αυτή την έτοιμη αγορά. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Η Ισλανδία έχει μόνο μια περιφερειακή ΣΠΕΕ, αν και 
Τομεακών ΣΠΕΕ έχει ειδικευτεί στη βιοτεχνία παραγωγής και 
επεξεργασίας αλιευτικών προϊόντων. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Συμμετοχή των βιομηχανικών και 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ επαγγελματικών συνεταιρισμών με άμεση πρόσβαση 
στα κράτη μέλη στις εταιρείες, και ισχυρή ηθική και οικονομική 
υποστήριξη του Πανεπιστημίου της Ισλανδίας. 
Μειονεκτπίιιατα: Έλλειψη άμεσης επαφής με τις 
εταιρείες και πολύ αβέβαιη οικονομική βάση. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Είναι δύσκολο να διαπιστωθεί. 
Κινητικότητας στις 
Καινοτομίες στη 
Συνεργασία Πανεπιστημίων 
/ Επιχειρήσεων 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Τα ισλανδικά πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις 
Πρακτικής ώστε να επισημοποιούν πολιτικές και πρακτικές μόνο μετά 
Διευκολυνθούν οι από εκεταμένη περίοδο δοκιμής. Ήταν ανοικτά στο 
Ανταλλαγές COMETT αλλά δεν επισημοποίησαν μηχανισμούς. 
217 
IS ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΤΟΣ COMETT 
ΙΣΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων To COMETT ήταν πρωτοπόρο στην πρακτική 
Συνεργασίας στην ανάληψης ΑΑΕ και στη μετέπειτα συζήτηση των 
Ανάπτυξη Τμημάτων καλύτερων μέσων ικανοποίησης των αναγκών των 
Επιμόρφωσης επιχειρήσεων. 
Ήταν επίσης πρωτοπόρο στην εκτεταμένη 
προετοιμασία ποιοτικών επιμορφωτικών 
προγραμμάτων με διεθνείς πανεπιστημιακούς 
εμπειρογνώμονες και επικεφαλής επιχειρήσεων. 
4.2. Συμβολή στη Βελτίωση της Αναπτύχθηκαν τμήματα ποιοτικής επιμόρφωσης. 
Παροχής Επιμόρφωσης Ωστόσο, δεν ήταν διαθέσιμα αρκετά τμήματα, ούτε οι 
σχετικής με την Τεχνολογία νέοι τρόποι παροχής της επιμόρφωσης 
αξιοποιήθηκαν ικανοποιητικά. Δόθηκε επίσης έμφαση 
στην επιμόρφωση των επιμορφωτών. 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση To COMETT πρόσθεσε μια νέα διάσταση στην 
των Πρωτοβουλιών επιμόρφωση (μάλλον παρά την ολοκλήρωσε) μέσω 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό των ΑΑΕ, της προετοιμασίας τμημάτων υψηλής 
Επίπεδο ποιότητας και της επιμόρφωσης των επιμορφωτών. 
4.4 'Αλλα Σημεία που Ο θεσμικός διαχωρισμός των κέντρων έρευνας από 
Αναφέρθηκαν το πανεπιστήμιο και έπειτα η έλλειψη τμημάτων 
πτυχιούχων ως το 1991, περιόρισε τη δυνατότητα 
συνεργασίας. 
L ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Οι σχέσεις μεταξύ ανωτάτης εκπαίδευσης/ 
επιχειρήσεων είχαν αναπτυχθεί πρίν το COMETT. 
Ωστόσο, το COMETT είχε έμμεση, καταλυτική 
επίδραση στις σχέσεις ανωτάτης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. Επέστησε την προσοχή 
στη σημασία της διεθνικής συνεργασίας. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων To COMETT γίνεται όλο και περισσότερο γνωστό. Η 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων καλή διοίκηση του ενθάρρυνε τις εταιρείες να 
συμμετέχουν σε περαιτέρω προγράμματα EC. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Οι δραστηριότητες του COMETT επέστησαν την 
Πολιτικής προσοχή στην έλλειψη εθνικού συντονισμού στον 
τομέα της συνεργασίας μεταξύ εθνικών εταιρειών και 
ξένων πανεπιστημίων και ενθάρρυναν την ανάπτυξη 
κοινών δράσεων στην περιοχή του Sarr-Lor-Lux. 
218 
L ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Η ΣΠΕΕ υποστήριξε το πρόγραμμα QUALIF για την 
Εθνικά Περιφερειακά ποιοτική διαχείριση των σχεδίων πληροφορικής 
Προγράμματα μεταξύ εταιρειών και εθνικών φορέων. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του To COM ΕΤΤ είχε ένα συγκεκριμένο, εισαγωγικό ρόλο 
COMETT στην ανάπτυξη των SITec (Εντατικά Σεμινάρια 
Προηγμένης Τεχνολογίας) ως κεντρικού παράγοντα 
στο εσωτερικό του CRP-Henri Tudor. To SITec είναι 
μια βάση για νέες τεχνικές στα εντατικά τμήματα. 
Η ΣΠΕΕ συνένωσε τεχνικούς φορείς καινοτομιών με 
ενδιαφέρον για την επιμόρφωση. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Το Λουξεμβούργο έχει μόνο μία περιφερειακή ΣΠΕΕ 
4 Περιφερειακών ΣΠΕΕ που καλύπτει όλη τη χώρα. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Ναι, πραγματοποιήθηκαν τομεακές μελέτες ΑΑΕ. 
των Επιχειρήσεων 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Ναι, δίνοντας στα τμήματα ένα στοιχείο 
Πολιτικής για τους Εταίρους διεθνικότητας. Και επίσης ενημερώνοντας τις 
εταιρείες περί της ευρωπαϊκής διάστασης της 
Έρευνας και Ανάπτυξης καθώς καιτης επιμόρφωσης. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Δεν υπάρχει τομεακή ΣΠΕΕ. 
Τομεακών ΣΠΕΕ 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήιιατα: Οι εταίροι που περιλαμβάνουν τους 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ επαγγελματικούς συνεταιρισμούς, πράγμα που 
στα κράτη μέλη βοηθάει στην αξιοπιστία και την ευκολία 
προσέγγισης στις εταιρείες. Αλλοι εταίροι 
περιλαμβάνουν τα ITS, CU και CRP. Όλοι οι εταίροι 
είχαν δράση στην εθνική και ευρωπαϊκή Έρευνα και 
Ανάπτυξη και έτσι επιτρέπουν στην ΣΠΕΕ να 
συνδέσει την επιμόρφωση με την έρευνα. 
Μειονεκτήυατα: 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών To COMETT δημιούργησε συνδέσμους μεταξύ 
Κινητικότητας στις ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. Σε πολλές 
Καινοτομίες στη Συνεργασία περιπτώσεις, για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις ήταν 
Πανεπιστημίων / η πρώτη επαφή με ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα και 
Επιχειρήσεων τις ενθάρρυνε να κινηθούν προς προγράμματα 
Έρευνας και Ανάπτυξης 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Η οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης στις εταιρείες 
Πρακτικής ώστε να έγινε πιο συστηματική. 
Διευκολυνθούν οι 
Ανταλλαγές 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Ναι, κυρίως στην ανάπτυξη των SITec ως πλαισίου 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη για σύντομα τμήματα μαθημάτων. 
Τμημάτων Επιμόρφωσης 
219 
L ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Στα πλαίσια του COMETT, το CRC - CU ανέπτυξε 
Παροχής Επιμόρφωσης σύντομα τμήματα για τις επιχειρήσεις όπως έκανε 
σχετικής με την Τεχνολογία το Chambre des Metiers (Επαγγελματικό 
Επιμελητήριο): το δεύτερο ειδικότερα για τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση των Τελευταία, πραγματοποιείται μια αναμόρφωση και 
Πρωτοβουλιών διεύρυνση της ανώτατης εκπαίδευσης. Μετά από 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό μια τέτοια αναμόρφωση, αναμένεται ότι το 
Επίπεδο LEONARDO θα συμπληρώσει σε ακόμη μεγαλύτερο 
βαθμό την εθνική προσπάθεια επιμόρφωσης. 
4.4 'Αλλα Σημεία που Ο πλήρης κύκλος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν 
Αναφέρθηκαν υπάρχει στο Λουξεμβούργο. Υπάρχει μόνο το Institut 
Supérieur de Technologie (1ST) (Ανώτατο Ινστιτούτο 
Τεχνολογίας) και το Centre Universitaire du 
Luxembourg (CUL) (Πανεπιστημιακό Κέντρο 
Λουξεμβούργου). Έτσι, οι εταιρείες τείνουν να 
στραφούν προς το εξωτερικό για συνεργασία μεταξύ 
ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
Μετά τις οικονομικές δυσκολίες του 1992, οι 
σπουδαστές ενδιαφέρθηκαν περισσότερο για 
περιόδους επιμόρφωσης και οι επιχειρήσεις έγιναν 
πιο προσεκτικές ως προς τη σχέση τους. 
Το 50% του εργατικού δυναμικού είναι από το 
εξωτερικό. Μόνο μετά την ίδρυση των Centres de 
Recherche Publics (CRP) (Δημόσιων Κέντρων 
Έρευνας) το 1987 έγινε διαθέσιμη η επιμόρφωση 
σχετικά με τη νέα και υψηλή τεχνολογία. 
NL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΟΛΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Το COMETT ποτέ δεν έπαιξε κύριο ρόλο σε εθνική 
συζήτηση για τη συνεργασία μεταξύ ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. Αυτό οφείλεται στο μικρό 
προϋπολογισμό του COMETT και την πλούσια 
παράδοση της μετα-τριτοβάθμιας διαρκούς 
εκπαίδευσης για τη Βιομηχανία. Επίσης, πριν το 
COMETT υπήρχε μεγάλη επαφή μεταξύ 
πανεπιστημίων hogescholen και εταιρειών. Επιπλέον, 
υπάρχει ένα εκτεταμένο σύνολο μέτρων για την 
ανάπτυξη και διάδοση νέων τεχνολογιών ειδικότερα 
στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
220 
NL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΟΛΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων To COMETT παίζει μάλλον ρόλο υποστήριξης παρά 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων ηγετικό ρόλο. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Όχι μέχρι στιγμής. 
Πολιτικής 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Δεν έχει ακόμη καταλήξει στη διαμόρφωση νέας 
Εθνικά Περιφερειακά εθνικής ή περιφερειακής πολιτικής ή στη σύνδεση με 
Προγράμματα συμπληρωματικά εθνικά ή περιφερειακά 
προγράμματα. Ωστόσο, το Υπουργείο παρείχε 
^ οικονομική υποστήριξη στις ΣΠΕΕ. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Αδύναμος λόγω της ήδη ανεπτυγμένης διάρθρωσης 
COMETT μεταξύ ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεωνκαιλόγω 
των μικρών χρηματοδοτικών πόρων, αλλά συνέβαλε 
στην ευρωπαϊκή διάσταση της επιμόρφωσης. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Η εμπειρία είναι ακόμη περιορισμένη και ποικίλλει 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ από ΣΠΕΕ σε ΣΠΕΕ. To COMETT και οι ΣΠΕΕ 
βοηθούν με στρατηγικές βιομηχανικών 
"συγκροτημάτων" 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Τα "στρογγυλά τραπέζια" ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα. Δεν 
των Επιχειρήσεων πραγματοποιήθηκαν πάντα ΑΑΕ. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Ιδιαίτερα για το hogescholen. Με τα πανεπιστήμια 
Πολιτικής για τους Εταίρους ήταν περισσότερο συντονισμός των υπαρχουσών 
δραστηριοτήτων. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Φαίνονται να έχουν επιτυχία όταν μεγαλώνουν από 
Τομεακών ΣΠΕΕ μια βάση υπάρχουσας συνεργασίας. Ταιριάζουν καλά 
με το σύστημα προηγμένης εκπαίδευσης. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Περιφερειακές ΣΠΕΕ - στενή σχέση 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ με άλλους ενδιάμεσους οργανισμούς, επαρχιακές 
στα κράτη μέλη αρχές και εταιρείες - συγκεκριμένα και ορατά 
αποτελέσματα από τη διεθνή συνεργασία - γνώση 
της ευρωπαϊκής εμπειρογνωμοσύνης και ικανότητα 
άντλησης της γνώσης αυτής όπως απαιτείται. 
Τομεακές ΣΠΕΕ - Πρόσθεση της ευρωπαϊκής 
διάστασης - 'Αλλα πλεονεκτήματα περιλαμβάνουν 
τον υπερεθνικό χαρακτήρα του COMETT και συνδέσεις 
με την Επιτροπή καθώς και δευτερογενή οφέλη για 
άλλα προγράμματα και δραστηριότητες. 
Μειονεκτήυατα: Έλλειψη χρηματοδότησης για τις 
δραστηριότητες - Πολύ μεγάλες περιφέρειες -
Επιχειρησιακοί εταίροι με όχι αρκετή δέσμευση - Όχι 
καλή ενημέρωση των επιχειρήσεων για το COMETT -
Γρήγορη κίνηση προσωπικού των ΣΠΕΕ 
Μεγαλύτερες δυσκολίες στην επαφή με τις 
επιχειρήσεις για τις περιφερειακές ΣΠΕΕ. 
221 
NL ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΟΛΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Μία ΣΠΕΕ θέσπισε "Τοπικές Επιτροπές Στρατηγικής" 
Κινητικότητας στις με εταίρους επιχειρήσεις για να επιθεωρούν τις 
Καινοτομίες στη Συνεργασία ανταλλαγές και να επηρεάζουν το περιεχόμενο των 
Πανεπιστημίων/ μαθημάτων. Εδώ τα τμήματα και οι περίοδοι 
Επιχειρήσεων επιμόρφωσης ενσωματώθηκαν. Αλλες παρουσιάζουν 
μικρότερη κλίμακα καινοτομιών. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Δίνεται τώρα περισσότερη προσοχή σε πρακτικά 
Πρακτικής ώστε να ζητήματα όπως στέγαση, διάρθρωση των επαφών 
Διευκολυνθούν οι (πολιτική συνόλου δικτύων αντί για ανεπίσημες 
Ανταλλαγές επαφές) και σχεδιασμένη πρόβλεψη για εσωτερικά 
προγράμματα για τους σπουδαστές, ως μέρος της 
λειτουργίας των επιχειρήσεων, κλπ. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων To COMETT διεθνοποίησε έναν αριθμό 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη δραστηριοτήτων τμημάτων επιμόρφωσης και 
Τμημάτων Επιμόρφωσης βοήθησε τους επιμορφωτές να προσανατολίσουν 
την επιμόρφωση προς ένα διεθνές επίπεδο. 
Αναπτύχθηκαν περισσότερα τμήματα με επίκεντρο 
τη ζήτηση λόγω της συμμετοχής των εταιρειών. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Η ποιότητα βελτιώθηκε στην ανάπτυξη των 
Παροχής Επιμόρφωσης τμημάτων μέσα από την ανταλλαγή ιδεών, 
σχετικής με την Τεχνολογία Αναπτύχθηκαν εγγυήσεις ποιότητας ευρωπαϊκού 
επιπέδου, αποφεύγοντας τις μεγάλες διαφωνίες 
μεταξύ των διαφόρων πανεπιστημίων και 
καθιερώνοντας ένα κοινό κεντρικό πρόγραμμα 
σπουδών (στο οποίο βασίζονται οι ανταλλαγές). 
Διορίστηκαν επιθεωρητές για να παρακολουθούν 
την ποιότητα. 
Μεγάλωσε το κύρος των διαθέσιμων τμημάτων, και 
στην Ολλανδία και στο σύνολο της Ευρώπης και 
υπήρχε μεγαλύτερη ποικιλία στους τρόπους 
παροχής των τμημάτων. 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση των Αυτό επιτεύχθηκε διεθνοποιώντας περισσότερο τη 
Πρωτοβουλιών φύση των δραστηριοτήτων επιμόρφωσης και 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό αυξάνοντας το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή των 
Επίπεδο μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
4.4 Άλλα Σημεία που Έκκληση για απλοποίηση των κανονισμών και 
Αναφέρθηκαν διαδικασιών που περιβάλλουν τα σχέδια 
κινητικότητας. Κυρώσεις και αναφορές μετά τα 
γεγονότα θα μπορούσαν επίσης να βελτιώσουν πολύ 
την αποτελεσματικότητα του προγράμματος. 
Έκκληση για καλύτερο συντονισμό τεχνικής 
εκπαίδευσης EC / προγραμμάτων επιμόρφωσης που 
παρέχεται από πολλά προγράμματα EC. 
Ο αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ ανωτάτης 
εκπαίδευσης / COMETT και ανωτέρου 
επαγγελματικού επιπέδου θεωρείται 
αντιπαραγωγικός. 
222 
Η ολλανδική αντιπροσωπεία ανέφερε ότι η αξιολόγηση της θα ήταν όμοια με την αξιολόγηση 
του 1993 
Έτσι, χρησιμοποιείται η αξιολόγηση του 1993, μαζί με τα "Σχόλια για το 1994 που θα πρέπει να 
προστεθούν στα σχόλια του 1993". 
Ν ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΝΟΡΒΗΓΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Η συζήτηση για τη συνεργασία πανεπιστημίων-
επιχειρήσεων έγινε βαθμιαία πιό έντονη, αλλά θα 
ήταν δυσανάλογο να ειπωθεί ότι το COMETT είχε 
συντελεστικό ρόλο γιατί η συζήτηση είχε ήδη 
προχωρήσει Συγχρόνως, νέες σχέσεις 
εργασίας ανωτάτης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων ήταν 
κάποια από τα απτά αποτελέσματα. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Ναι, πολλές νέες σχέσεις εργασίας. 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων 
1.3 Επιρροή οτη Διαμόρφωση Όχι ισχυρή σε εθνικό επίπεδο, αλλά σημαντική στην 
Πολιτικής περιφερειακή πολιτική και σε επίπεδο σχεδιασμού. 
223 
Ν ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΝΟΡΒΗΓΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.4 Σχέσεις / Συνεργασία με Σε εθνικό επίπεδο: 
Εθνικά Περιφερειακά Η Λευκή Βίβλος περί Ανωτάτης Εκπαίδευσης του 1991 
Προγράμματα υποστήριζε τη στενότερη εσωτερική συνεργασία 
μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε ένα 
ενοποιημένο "νορβηγικό δίκτυο", καθώς και τη 
συνεργασία με εξωτερικά ιδρύματα, αλλά δεν υπήρχε 
εθνικό πρόγραμμα. 
Τα Νορβηγικά Συμβούλια Έρευνας έχουν 
προγράμματα μεταφοράς της τεχνολογίας μεταξύ 
πανεπιστημίων/επιχειρήσεων. Το Υπουργείο 
Βιομηχανίας επιθυμεί καλύτερη συνεργασία μεταξύ 
ινστιτούτων έρευνας και πανεπιστημίων. 
Το νορβηγικό Μακροπρόθεσμο Σχέδιο 1994-97 
επιδιώκει "να διαδόσει τη διαθέσιμη τεχνολογία και 
ειδίκευση στις εταιρείες (και μια) πιο γρήγορη 
ενημέρωση και ανανέωση των τεχνικών και 
επαγγελματικών προσόντων". 
Ο Εθνικός Προϋπολογισμός του 1993 σημείωνε ότι "η 
διεθνής συνεργασία στην ανώτατη εκπαίδευση πρέπει 
να ενισχυθεί συμπεριλαμβάνοντας συμμετοχή σε 
διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα " 
Συνεπώς υπήρχε ομοιότητα μεταξύ των στόχων του 
Προγράμματος COMETT και των εθνικών στόχων. 
Σε περιφερειακό επίπεδο: 
θα πρέπει να υπογραμμιστεί ο ρόλος του COMETT 
στην ανάπτυξη και εφαρμογή περιφερειακών και 
επαρχιακών στρατηγικών σχεδίων στη Νορβηγία. 
Όπου αυτά είχαν ήδη προετοιμαστεί, για παράδειγμα 
στη δυτική Νορβηγία, το COMETT έγινε σημαντικό 
εργαλείο για την εφαρμογή τους. Σε άλλες 
περιπτώσεις οι στόχοι του COMETT υιοθετούνται ως 
μέρος των προϋποθέσεων για σχέδια που αυτή τη 
στιγμή βρίσκονται σε προετοιμασία. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Η ιδιότητα του μέλους του COMETT παρείχε 
COMETT μεταφορά της τεχνολογίας και επιμόρφωση με 
ευρωπαϊκή οπτική, κάτι που διαφορετικά θα έλειπε ή 
θα έπρεπε να κατασκευαστεί επίπονα, 
χρησιμοποιώντας εθνικούς πόρους και σε καθαρά 
εθνικούς όρους. Κάθε άλλο παρά το βέλτιστο σημείο 
εκκίνησης για τη δημιουργία ενός διεθνούς 
προγράμματος συνεργασίας. 
224 
Ν ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΝΟΡΒΗΓΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Ενθάρρυναν την περιφερειακή συνεργασία μεταξύ των 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ συμφερόντων των περιφερειακών επιχειρήσεων και 
του καθιερωμένου εκπαιδευτικού και επιμορφωτικού 
συστήματος. Έφεραν μια ευρωπαϊκή διάσταση σε μια 
παραδοσιακή σύνδεση πανεπιστημίου-επιχείρησηςκαι 
στις λειτουργίες της διαρκούς εκπαίδευσης. 
Ανέπτυξαν ένα δίκτυο διανομής πληροφοριών με 
εθνικό εύρος μέσω τεχνικών περιοδικών και 
ειδησεογραφικών δελτίων, καθώς και μέσω ετήσιων 
διασκέψεων σχετικά με τα τεχνικά προσόντα. 
Ανέπτυξαν επίσης τμήματα και οργάνωσαν περιόδους 
επιμόρφωσης σπουδαστών. Κινήθηκαν από 
συνεργασία επιμόρφωσης σε σχέδια Έρευνας και 
Τεχνολογικής Ανάπτυξης (RTD) και ανέπτυξαν 
τομεακές δραστηριότητες. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Οι δραστηριότητες των ΣΠΕΕ ποίκιλλαν από άμεση 
των Επιχειρήσεων ΑΑΕ και επακόλουθη ανάπτυξη τμημάτων έως 
υποστήριξη στις προσπάθειες των ίδιων των 
επιχειρήσεων. Όπως το έθεσε μια ΣΠΕΕ: "Βοήθεια 
έναντι αυτο-βοήθειας". 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Αυτό αποτέλεσε μεγάλη επιτυχία όλων των ΣΠΕΕ. Οι 
Πολιτικής για τους τομεακές ΣΠΕΕ ήταν από την αρχή διεθνικές. Ωστόσο, 
Εταίρους και οι περιφερειακές ΣΠΕΕ ήταν επιτυχείς. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Οι δύο τομεακές ΣΠΕΕ είχαν ως βάση το νορβηγικό 
Τομεακών ΣΠΕΕ Ινστιτούτο Τεχνολογίας (NTH) στο Trondheim με πολύ 
στενές σχέσεις με το SINTEF, το μεγάλο ινστιτούτο 
έρευνας συμβάσεων στην ίδια περιοχή. Οι ΣΠΕΕ 
πρόσθεσαν στο διεθνή χαρακτήρα και τις 
δραστηριότητες αυτού του μεγάλου τεχνολογικού 
συμπλέγματος μέσω διεθνών ΑΑΕ, σύντομων 
τμημάτων, ανταλλαγών σπουδαστών και προσωπικού 
και έφτασαν να αναπτύξουν μεγαλύτερα σχέδια RTD 
εκτός COMETT. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Το ισχυρό ευρωπαϊκό δίκτυο που 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ αναπτύχθηκε. Η υποστήριξη της νορβηγικής 
στα Κράτη Μέλη κυβέρνησης και των περιφερειακών αρχών. Η 
ενεργός δέσμευση και υποστήριξη του NTH από 
τρείς ΣΠΕΕ. Η ενεργός υποστήριξη και συμμετοχή 
της Νορβηγικής Εταιρείας Ορκωτών Μηχανικών 
(NIF) και της Ομοσπονδίας Νορβηγικών Βιομηχανιών 
Μηχανικής (TBL). 
Μειονεκτηυατα: Οι απαιτήσεις χορήγησης 
προϋπολογισμού είχαν υποτιμηθεί. 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Οι ενέργειες κινητικότητας χρησιμοποιήθηκαν από 
Κινητικότητας στις τους εταίρους στο ευρύτερο COMETT και άλλα 
Καινοτομίες στη σχέδια ως μέσο κατοχύρωσης και ανάπτυξης της 
Συνεργασία Πανεπιστημίων συνεργασίας. 
/ Επιχειρήσεων 
225 
Ν ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΝΟΡΒΗΓΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Η νορβηγική κυβέρνηση χορήγησε εκ των πραγμάτων 
Πρακτικής ώστε να άδεια εργασίας και διαμονής στους σπουδαστές του 
Διευκολυνθούν οι COMETT. Συμφωνίες με Φοιτητικές Εστίες 
Ανταλλαγές διευκολύνουν πολύ τους εισερχόμενους σπουδαστές. 
Συμφωνίες με τα Πανεπιστήμια έδωσαν στους 
σπουδαστές του COMETT πλήρη φοιτητικά 
δικαιώματα (εκπτώσεις στα ταξίδια, φοιτητικές 
δραστηριότητες, κλπ.). Η TBL συνέστησε περιόδους 
επιμόρφωσης σπουδαστών στα μέλη της. Βελτίωση 
στις πρακτικές οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης 
σπουδαστών. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Τα τμήματα αναπτύχθηκαν από την αρχή για ένα 
Συνεργασίας στην ευρωπαϊκό κοινό και με ευρωπαϊκή διάσταση. Κάποια 
Ανάπτυξη Τμημάτων τμήματα αναπτύχθηκαν από άλλη επένδυση της ΕΕ 
Επιμόρφωσης (π.χ. ESPRIT II). Έχει γίνει εκτεταμένη χρήση νέων 
τεχνικών, προγραμμάτων λογισμικού και εργαλείων 
προσομοίωσης. Οι δραστηριότητες του COMETT 
αποτέλεσαν και πρακτικό όργανο και καταλύτη. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Δόθηκε έμφαση στη βελτίωση της ποιότητας. Το 
Παροχής Επιμόρφωσης COMETT εισήγαγε έναν αριθμό "εταίρων ποιότητας" 
σχετικής με την Τεχνολογία στην ανάπτυξη των τμημάτων και στις δραστηριότητες 
διαρκούς εκπαίδευσης που, διαφορετικά, δεν θα ήταν 
διαθέσιμες στη Νορβηγία. 
4.3 Συμπλήρωση / Ενίσχυση Η μεγάλη ομοιότητα μεταξύ των στόχων του COMETT 
των Πρωτοβουλιών και των εθνικών στόχων στον τομέα της μεταφοράς 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό της τεχνολογίας και της επιμόρφωσης εξασφάλισε τη 
Επίπεδο συμπληρωματικότητα. 
4.4 'Αλλα Σημεία που Η Λευκή Βίβλος περί Ανώτατης Εκπαίδευσης του 1991 
Αναφέρθηκαν υποστήριξε τη στενότερη εσωτερική συνεργασία 
μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε ένα 
ενοποιημένο "νορβηγικό δίκτυο", καθώς και τη 
συνεργασία με εξωτερικά ιδρύματα, αλλά δεν υπήρχε 
εθνικό πρόγραμμα. 
Τα Νορβηγικά Συμβούλια Έρευνας έχουν 
προγράμματα μεταφοράς της τεχνολογίας μεταξύ 
πανεπιστημίων/επιχειρήσεων. Το Υπουργείο 
Βιομηχανίας επιθυμεί καλύτερη συνεργασία μεταξύ 
ινστιτούτων έρευνας και πανεπιστημίων. 
226 
Ρ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Ως ένα βαθμό, το COMETT συνέβαλε στην 
προώθηση της συζήτησης, αναπτύσσοντας νέες 
ιδέες και προτάσεις και αυξάνοντας την ενημέρωση 
σχετικά με τη σημασία της μεταφοράς της 
τεχνολογίας. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Το COMETT συνέβαλε στη βελτίωση των εθνικών 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων και διεθνών συμβάσεων μεταξύ πανεπιστημίων και 
επιχειρήσεων στην επιμόρφωση και μεταφορά στην 
τεχνολογία. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Η εγκατάσταση του Γραφείου Πληροφοριών του 
Πολιτικής COMETT στο Conselho para a Coopercao Ensino 
Superior Empresa (CESE - το γραφείο που έχει 
αναλάβει να προτείνει διαδικασίες και πολιτικές για 
τη βελτίωση της συνεργασίας ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων) ήταν κρίσιμη για την 
επιτυχία του COMETT στην Πορτογαλία. Υπάρχει 
πρόταση για ένταξη παρόμοιας συνεργασίας 
ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων σε άλλα 
εθνικά προγράμματα με βάση την εμπειρία από το 
COMETT. 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασίας με To CESE συνέστησε τη δημόσια υποστήριξη των 
Εθνικά Περιφερειακά ΣΠΕΕ για να εδραιωθεί καλύτερη σύμπραξη με 
Προγράματα εθνικά προγράμματα. Παράλληλα με το COMETT, 
οργανώνει κάθε χρόνο δύο μεγάλες διασκέψεις 
συνεργασίας ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
Οι δραστηριότητες του COMETT ενέπνευσαν επίσης 
το CESE να προωθήσει ένα εθνικό πρόγραμμα 
περιόδων επιμόρφωσης για πτυχιούχους σε 
επιχειρήσεις και οργανισμούς σε άλλα κράτη μέλη 
της ΕΕ και του EFTA. Θα χρησιμοποιήσει μεγάλο 
μέρος των πληροφοριών και δεξιοτήτων που 
απέκτησε από το πρόγραμμα COMETT. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος Κάποιες κοινοπραξίες Έρευνας και Ανάπτυξης και 
COMETT μεταφοράς της τεχνολογίας που είχαν θεσπιστεί 
προηγούμενα, επεκτάθηκαν και στην επιμόρφωση. 
Δημιουργήθηκαν διασυνδέσεις ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων με αποκλειστικό έργο 
την τεχνική κατάρτιση. 
Ενσωματώθηκαν οι διεθνείς περίοδοι επιμόρφωσης 
σε επιχειρήσεις στη διάρθρωση των τμημάτων. 
Ξεκίνησε ένας καινοτόμος διάλογος μεταξύ ΑΕΙ και 
επιχειρήσεων που οδηγεί σε τμήματα περισσότερο 
"στα μέτρα" των επιχειρήσεων. 
227 
Ρ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Η συμβολή ήταν στα εξής: 1) Ανάπτυξη 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ περιφερειακών διασυνδέσεων ΑΕΙ/επιχειρήσεων με 
αποκλειστικό έργο, αλλά όπου κυριαρχούσαν τα 
πανεπιστήμια. 2) Πρόθεση διεθνούς διάστασης 
σ'αυτές τις διασυνδέσεις, που προηγουμένως ήταν 
πολύ αδύναμη. 3) Επέκταση των δραστηριοτήτων σε 
άλλα προγράμματα της ΕΕ και εθνικά (PEDIP, 
PRODER, κλπ.). Δύο ΣΠΕΕ στράφηκαν στη 
συνεργασία με περιφερειακές αρχές για 
περιφερειακή ανάπτυξη. Μία ΣΠΕΕ δημιούργησε μια 
σειρά κέντρων μεταφοράς της τεχνολογίας σε όλη 
την περιφέρεια της. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Η υποστήριξη του COMETT στις μελέτες περί 
των Επιχειρήσεων απαιτήσεων προσόντων για επιμόρφωση, ειδικότερα 
στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συνέβαλε χρήσιμα 
σ'αυτό το ζήτημα. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Οι ΣΠΕΕ/COMETT ενίσχυσαν τους συνδέσμους των 
Πολιτικής για τους Εταίρους ΑΕΙ και των επιχειρήσεων στο εξωτερικό δίνοντας 
νέους εταίρους για Έρευνα και Ανάπτυξη και για 
επιμόρφωση. Με παρόμοιο τρόπο, για τις εταιρείες, 
έφεραν διεθνείς επαφές και άνοιξαν πιθανές αγορές 
και αποτέλεσαν μια πόρτα εισόδου προς άλλα 
ευρωπαϊκά προγράμματα. Ωστόσο, οι εταιρείες, 
ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν μικρή 
συμμετοχή στην ανάπτυξη του προγράμματος. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Οι έξι τομεακές ΣΠΕΕ (υφαντουργία, αγροτικές 
Τομεακών ΣΠΕΕ επιχειρήσεις, ορυχεία, τηλεπικοινωνίες, 
βιοτεχνολογία) παρήγαγαν τμήματα, υλικό 
επιμόρφωσης, βιβλία, οδηγίες κλπ. και αντάλλαξαν 
σπουδαστές και ενίσχυσαν τους συνδέσμους σε όλη 
την Ευρώπη. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Η διεθνική διάσταση των 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ δραστηριοτήτων των ΣΠΕΕ. Η ανάπτυξη 
στα Κράτη Μέλη επαγγελματικής διάρθρωσης της διαχείρισης. Η 
ειδίκευση σε διεθνή τεχνολογική κατάρτιση. 
Μειονεκτήματα: Οι ΣΠΕΕ εξαρτώνται ακόμη πολύ 
από την ευαίσθητη οικονομική υποστήριξη. Οι 
περισσότερες τομεακές ΣΠΕΕ έχουν συγκεχυμένο 
νομικό καθεστώς. Υπάρχει έλλειψη δημόσιας 
συνειδητοποίησης και αναγνώρισης των 
δυνατοτήτων τους στα νέα προγράμματα 
εκπαίδευσης και κατάρτισης της ΕΚ. 
228 
Ρ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Αύξηση του ενδιαφέροντος των σπουδαστών για 
Κινητικότητας στις περιόδους επιμόρφωσης στο εξωτερικό. Πρόσθεση 
Καινοτομίες στη Συνεργασία ευρωπαϊκής διάστασης στην κατάρτιση των 
Πανεπιστημίων/Επιχειρήσεων σπουδαστών. Η κινητικότητα συνέβαλε επίσης στην 
ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δικτύου μεταφοράς της 
τεχνολογίας μεταξύ πανεπιστημίων/επιχειρήσεων. 
Ωστόσο, υπάρχει ακόμη έλλειψη αναγνώρισης των 
περιόδων επιμόρφωσης των σπουδαστών από τα 
ακαδημαϊκά προγράμματα σπουδών. Επίσης, 
έλλειψη πραγματικής επιθεώρησης του 
επιμορφωτικού έργου από πανεπιστήμια και 
επιχειρήσεις. 
Οι ανταλλαγές προσωπικού, ειδικότερα από 
επιχείρηση προς πανεπιστήμιο, είναι ακόμη 
δύσκολες, λόγω προβλημάτων των επιχειρήσεων να 
συνδυάσουν τις ανάγκες επιμόρφωσης προσωπικού 
με τις πανεπιστημιακές μεθόδους επιμόρφωσης και 
την απαλλαγή για μεγάλες περιόδους. 
3.2 Τροποποποίηση Πολιτικής Αδύναμη. Χρειάζεται περισσότερη συμμετοχή των 
και Πρακτικής ώστε να πανεπιστημίων και ευθύνη για ανταλλαγές 
Διευκολυνθούν οι σπουδαστών. Επίσης απαιτείται σταθερή 
Ανταλλαγές αναγνώριση από τη διάρθρωση και τα προγράμματα 
σπουδών των διεθνικών περιόδων επιμόρφωσης σε 
επιχειρήσεις. 
ι ————^————————-^——-^—————^——^——— 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Ενίσχυση διεθνικής ανάπτυξης και συμμετοχής σε 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη δραστηριότητες επιμόρφωσης. 
Τμημάτων Επιμόρφωσης 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Βελτίωση της ποιότητας και ποσότητας του 
Παροχής Επιμόρφωσης επιμορφωτικού υλικού στην αγορά. Ωστόσο, ο 
σχετικής με την Τεχνολογία αντίκτυπος περιορίζεται λόγω της χαμηλής ζήτησης 
(και προσφοράς) τεχνολογικής κατάρτισης στην 
Πορτογαλία. 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των Αν και ο αντίκτυπος είναι περιορισμένος, τα τελικά 
Πρωτοβουλιών αποτελέσματα θα εξαρτηθούν από τη σύμπραξη και 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό τη συμπληρωματικότητα μεταξύ συγκεκριμένων 
Επίπεδο θεμάτων επιμόρφωσης COMETT και εθνικών, 
περιφερειακών και τοπικών προγραμμάτων. 
4.4 Άλλα σημεία που 
αναφέρθηκαν 
229 
SW ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΣΟΥΗΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη απαντήσεων 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Στο περιθώριο σε εθνικό επίπεδο, κάποια προώθηση 
σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Το πρόγραμμα 
είναι μικρό. Επίσης υπήρχε ύφεση στην οικονομία 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Μικρή προώθηση, εκτός από τους παράγοντες που 
μεταξύ ΑΕΙ/Επιχειρήσεων εμπλέκονται άμεσα. Τα πανεπιστήμια έχουν ήδη 
ισχυρές μονάδες διαρκούς εκπαίδευσης. Ωστόσο, η 
προώθηση διεθνών σχέσεων για τα σουηδικά 
πανεπιστήμια και τις εταιρείες ήταν νέο στοιχείο. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Καμιά σε εθνικό επίπεδο. Κάποια σε περιφερειακό 
Πολιτικής επίπεδο 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασία με Όχι πολλές. Κάποια σύμπραξη μεταξύ των 
Εθνικά Περιφερειακά προγραμμάτων διαρκούς εκπαίδευσης των 
Προγράμματα πανεπιστημίων και των ΣΠΕΕ 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Ο συνολικός αντίκτυπος ήταν μικρός. Ο τομέας Β 
COMETT είχε πραγματική επιτυχία, ιδιαίτερα για τις 
μεγαλύτερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα δίκτυα 
που αναπτύχθηκαν θα χρησιμοποιηθούν για άλλα 
σχέδια. To COMETT βελτίωσε επίσης την 
κατανόηση της ΕΕ. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Η συμβολή εκτός των επιχειρήσεων και 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ πανεπιστημίων που εμπλέκονται άμεσα ήταν μικρή. 
Αυτές οι ΣΠΕΕ είχαν κρίση ταυτότητας. Ωστόσο η 
άμεση συμβολή περιλαμβάνει 
•Διάδοση των πληροφοριών 
•Αυξημένο μάρκετινγκ για τεχνολογία και 
επιμόρφωση 
•Ευρωπαϊκή αρένα συνεργασίας και πολιτικής 
πίεσης (τομεακής) 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Οι περισσότερες ΣΠΕΕ προσπάθησαν. Ωστόσο, 
των Επιχειρήσεων πολλοί οργανισμοί έχουν δράση σ'αυτόν τον τομέα. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Ναι, ως ένα βαθμό, κυρίως μέσω επιδείξων. 
Πολιτικής για τους Εταίρους 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Σαφώς μικρή, εκτός από τα αποτελέσματα των 
Τομεακών ΣΠΕΕ μαθημάτων που έγιναν και των σπουδαστών που 
επιμορφώθηκαν. Όμως λειτούργησαν καλά. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα ήταν η αφοσίωση του προσωπικού 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ των ΣΠΕΕ και η δυνατότητα εργασίας σε μια δι-
στα Κράτη Μέλη ευρωπαϊκή προοπτική και υποστήριξης άλλων 
προγραμμάτων. 
Μειονεκτήυατα ήταν η έλλειψη συμμετοχής των 
επιχειρήσεων, ειδικότερα των μικρομεσαίων, και η 
διά-περιφερειακή μεταφορά εμπειρίας 
230 
SW ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΣΟΥΗΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη απαντήσεων 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Όχι, δεν υπήρξε κάτι ουσιαστικά νέο στις περιόδους 
Κινητικότητας στις επιμόρφωσης σπουδαστών. Οι άλλες περίοδοι 
Καινοτομίες στη Συνεργασία επιμόρφωσης σχεδόν δεν χρησιμοποιήθηκαν. 
Πανεπιστημίων/Επιχειρήσεων 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Αυξημένη φροντίδα για ανεύρεση θέσεων για τους 
Πρακτικής ώστε να σπουδαστές σε μεγαλύτερες εταιρείες. Ορισμένες 
Διευκολυνθούν οι από αυτές χρησιμοποίησαν το COMETT για να 
Ανταλλαγές δοκιμάσουν πιθανούς υπαλλήλους σε θυγατρικές 
στο εξωτερικό. 
Ορισμένες μικρομεσαίες επιχειρήσεις είχαν την 
εμπειρία ξένων σπουδαστών για πρώτη φορά. 
Αυξημένη ευαισθησία σε πολιτισμικές διαφορές. 
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Σουηδίας ενέκρινε 
ένα σύντομο/απλοποιημένο τρόπο χορήγησης 
αδειών εργασίας και παραμονής στους σπουδαστές. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων Στο περιθώριο: 
Εργασίας στην Ανάπτυξη 1. Η καινοτομία περιέχονταν στις συζητήσεις 
Τμημάτων Επιμόρφωσης προπαρασκευαστικού έργου και τις 
διαπραγματεύσεις περί εφαρμογής και 
διατύπωσης της "σειράς" στους 
πανεπιστημιακούς καθηγητές. Τα υπόλοιπα ήταν 
κανονικά. 
2. Με τις τομεακές ΣΠΕΕ, η επίδραση των 
βιομηχανικών κλάδων ήταν ισχυρότερη στην 
ανάπτυξη της επιμόρφωσης. 
3. Εγκαταταστάθηκε ένα δίκτυο IT (αρχικά για 
πληροφόρηση και αναζήτηση εταίρων) που 
στρέφεται προς τη χρήση επιτόπου 
επιμόρφωσης για τις επιχειρήσεις. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της Στο περιθώριο. 
Παροχής Επιμόρφωσης Ωστόσο, ο έλεγχος της ποιότητας έγινε σημαντικό 
σχετικής με την Τεχνολογία και σουσιαστικο ζήτημα, επειδή τα μαθήματα πρέπει 
να γίνονται από διαφορετικούς καθηγητές σε 
διαφορετικές χώρες. 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των Στο περιθώριο. 
Πρωτοβουλιών 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό 
Επίπεδο 
231 
SW ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΣΟΥΗΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη απαντήσεων 
4.4 Άλλα Σημεία που To COMETT λειτούργησε πολύ λίγο καιρό για να 
Αναφέρθηκαν μπορέσει να κριθεί. Η κλίμακα του ήταν πολύ μικρή 
για να έχει μεγάλο αντίκτυπο. 
Ίσως είναι απαραίτητη μια σαφέστερη 
διαφοροποίηση μεταξύ ΣΠΕΕ. Για παράδειγμα, οι 
τομεακές ΣΠΕΕ ειδικεύονται σε παραγωγή και 
παροχή τμημάτων ενώ οι περιφερειακές ΣΠΕΕ 
οργανώνουν τη ζήτηση σε τοπικό επίπεδο. Η 
επαναληπτική χρήση των τμημάτων που 
αναπτύχθηκαν ήταν πολύ μικρή. 
ΤΟ δίκτυο ΣΠΕΕ πρέπει να 
διατηρηθεί και τα δίκτυα να εξασφαλισθούν. 
SF ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης Δεδομένου ότι υπήρχε ισχυρή παράδοση 
συνεργασίας μεταξύ ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων, ανταλλαγών και 
περιόδων επιμόρφωσης στη Φινλανδία, το COMETT 
δεν φαίνεται να είχε σημαντικό αντίκτυπο σε 
περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο στη συζήτηση, στις 
σχέσεις ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων ή στη 
διαμόρφωση πολιτικής. 
Τα καινοτόμα αποτελέσματα ήταν στο διεθνικό 
επίπεδο. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων Η καθιερωμένη παράδοση συνεργασίας 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων πανεπιστημίου/επιχειρήσεων έδωσε ένα καλό σημείο 
εκκίνησης για την εφαρμογή του προγράμματος. 
Αποκτήθηκε εμπειρία στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση Η περιφερειακή και εθνική πολιτική έχουν ήδη σαν 
Πολιτικής δεδομένη τη σημασία των σχέσεων ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
232 
SF ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασία με Επιτεύχθηκε ισχυρή σύμπραξη με το Εθνικό 
Εθνικά Περιφερειακά Πρόγραμμα για να αυξηθούν οι διεθνικές 
Προγράμματα δραστηριότητες των Τεχνολογικών Ινστιτούτων. Τα 
δύο τρίτα των εξερχόμενων σπουδαστών Βα 
προέρχονται από τέτοια Ινστιτούτα. 
Το Υπουργείο Παιδείας προέβλεψε ειδικές 
επιδοτήσεις επιβράβευσης σε ακαδημαϊκά 
πανεπιστήμια που αυξάνουν τις διεθνικές 
δραστηριότητες τους. Η συμμετοχή στο COMETT 
είναι τώρα ένα από τα κριτήρια για τέτοια βραβεία. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του Εμπειρία στη συνεργασία στο πλαίσιο της Ε.Ε., και 
COMETT για τις αρχές αλλά και για τους οργανισμούς που 
συμμετέχουν στο Πρόγραμμα. 
Μία στέρεη βάση για επιτυχημένη συμμετοχή σε 
ένα Πρόγραμμα ΕΚ ως βάση για μελλοντική 
εργασία. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των Γεφύρωσαν το χάσμα μεταξύ Βρυξελλών και των 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ συμμετεχόντων φινλανδικών οργανισμών, 
ειδικότερα για τις επιχειρήσεις. 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών Όλες οι ΣΠΕΕ ανέλαβαν Ανάλυση Αναγκών 
των Επιχειρήσεων Προσόντων ΑΑΠ που οδήγησε στη διαμόρφωση 
νέων σχεδίων. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής Προώθησαν και βοήθησαν τη διεθνή συνεργασία, 
Πολιτικής για τους Εταίρους μετατρέποντας σε πολλές περιπτώσεις ένα εθνικό 
σχέδιο σε ευρωπαϊκό. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Οι δύο τομεακές ΣΠΕΕ είχαν ορατό αντίκτυπο στην 
Τομεακών ΣΠΕΕ επιμόρφωση στους αντίστοιχους τομείς τους. 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και Πλεονεκτήυατα: Στενή συνεργασία μεταξύ των 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ ΣΠΕΕ και με το Κέντρο Πληροφόρησης, επιπλέον 
στα κράτη μέλη χρηματοδότηση στις ΣΠΕΕ για να προετοιμαστούν 
για το LEONARD. 
Μειονεκτηυατα: Όχι πλήρης κάλυψη των ΣΠΕΕ στη 
χώρα, η οικονομική ύφεση περιόρισε την επέκταση 
των βιομηχανικών εταίρων. Επειδή το COMETT ήταν 
το μόνο πρόγραμμα στο οποίο μπόρεσε να 
συμμετέχει η Φινλανδία, οι ΣΠΕΕ περιορίστηκαν να 
δουλεύουν κυρίως με το COMETT. 
233 
SF ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 
Θέμα Περίληψη απάντησης 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών Υπήρχε μακριά παράδοση περιόδων επιμόρφωσης 
Κινητικότητας στις σπουδαστών στο εξωτερικό. Έτσι το COMETT 
Καινοτομίες στη Συνεργασία προσέφερε ένα νέο δίαυλο μάλλον παρά μία πλήρη 
Πανεπιστημίων/Επιχειρήσεων καινοτομία. Ωστόσο, ιδιαίτερα για τα Τεχνολογικά 
Ινστιτούτα, το COMETT παρείχε ένα αποτελεσματικό 
μέσο αύξησης της υψηλής ποιότητας περιόδων 
επιμόρφωσης. Οι ανταλλαγές εμπειρογνωμόνων 
(Be), αν και δεν ήταν κάτι νέο, εκτιμήθηκαν σαν μία 
από τις πιό χρήσιμες δραστηριότητες του COMETT. 
Το 1994, η Φινλανδία ήταν η δεύτερη χώρα σε 
αποστολή σπουδαστών στο εξωτερικό στο COMETT. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και Η αποκεντρωμένη φύση του COMETT, ενθάρρυνε 
Πρακτικής ώστε να ατομικά τους υψηλά ιστάμενους στα πανεπιστήμια με 
Διευκολυνθούν οι έργο τη φροντίδα των διεθνών ζητημάτων να πάρουν 
Ανταλλαγές πρωτοβουλίες και να αναλάβουν περισσότερη ευθύνη 
στην οργάνωση περιόδων επιμόρφωσης. 
Προηγουμένως, το περισσότερο έργο ήταν 
επικεντρωμένο. 
Οι επιχειρήσεις μετακινήθηκαν από την αντίληψη της 
ελεημοσύνης προς την αποδοχή των σπουδαστών και 
τηναναγνώρισητηςπραγματικήςπροστιθέμενηςαξία 
τους. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη 
Τμημάτων Επιμόρφωσης 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της To COMETT δεν είχε μεγάλο αντίκτυπο σε εθνικό 
Παροχής Επιμόρφωσης επίπεδο λόγω του μικρού αριθμού σχεδίων. Ωστόσο, 
σχετικής με την Τεχνολογία τμήματα που θα ήταν μόνο εθνικά, έγιναν ευρωπαϊκά. 
Τα μαθήματα έγιναν στην αγγλική γλώσσα για τους 
ξένους συμμετέχοντες. Το υλικό που δόθηκε 
αναγνωρίστηκε σαν χρήσιμο από τις επιχειρήσεις. 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των To COMETT συνέβαλε αποτελεσματικά στην αύξηση 
Πρωτοβουλιών της ευρωπαϊκής συνεργασίας και βοήθησε να 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό δημιουργηθούν νέες επαφές και νέες μορφές 
Επίπεδο συνεργασίας. 
4.4 Άλλα σημεία που 
αναφέρθηκαν 
υκ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ COMETT 
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
Θέμα Περίληψη Απάντησης 
234 
1.1 Προώθηση της Συζήτησης 1. Τα Πανεπιστήμια γενικά πιστεύουν ότι το 
COMETT πρόσθεσε κάποια ώθηση στη συζήτηση 
περί συνεργασίας ανώτατης 
εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. Ωστόσο, πολλοί 
σημειώνουν ότι η συζήτηση είχε αρχίσει πολύ 
πριν το COMETT. 
2. Το 43% των επιχειρήσεων θεωρούν το COMETT 
επιτυχές σ'αυτό τον τομέα. Το 36% διαφωνεί. 
3. Το 58% των περιφερειακών και το 71% των 
τομεακών ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι το COMETT είχε 
μία αξιόλογη συμβολή. 
1.2 Προώθηση των Σχέσεων 1. Τα περισσότερα πανεπιστήμια πιστεύουν ότι το 
μεταξύ ΑΕΙ / Επιχειρήσεων COMETT είχε μία αξιόλογη συμβολή. Αύξησε 
τους συνδέσμους και τοπικά άλλα και σε όλη την 
Ευρώπη. 
2. Ορισμένες επιχειρήσεις πιστεύουν ότι το 
COMETT παρείχε μόνο μηδαμινά νέα 
εγχειρήματα συνεργασίας. Ορισμένες πιστεύουν 
ότι οι σύνδεσμοι πανεπιστημίων/επιχειρήσεων που 
ανέπτυξε το COMETT, εισήγαγαν νέες ιδέες στον 
χώρο εργασίας. 
3. Το 70% όλων των ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι είχαν μια 
αξιόλογη συμβολή στον τομέα. Οι τομείς 
εκτείνονται από την οργάνωση περιόδων 
επιμόρφωσης σπουδαστών, έως τη δημιουργία 
νέων διεθνικών συνδέσμων, έως την Ανάλυση 
Αναγκών Προσόντων (ΑΑΠ) και την ΑΑΕ σε 
περιφερειακό καιτομεακό επίπεδο, έως θέματα 
απασχόλησης πτυχιούχων. 
1.3 Επιρροή στη Διαμόρφωση 1. Το 49% των πανεπιστημίων πιστεύουν ότι το 
Πολιτικής COMETT δεν επιρέασε την πολιτική. Το 
μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής είχε ήδη 
διαμορφωθεί. 
2. Το 36% των εταιρειών πιστεύουν ότι το COMETT 
είχε κάποια ή αισθητή επίδραση στην πολιτική 
τους έναντι των πανεπιστημίων. 
3. Μόνο το 25% των περιφερειακών και το 14% των 
τομεακών ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι το COMETT είχε 
κάποια ή αισθητή επίδραση. Ωστόσο, πολλές 
πιστεύουν ότι η έμμεση επίδραση ήταν 
σημαντική. Το COMETT συμπλήρωσε και 
βελτίωσε τα υπάρχοντα πρότυπα συνεργασίας 
ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων. 
235 
1.4 Σχέσεις/Συνεργασία με 1. Τα μισά πανεπιστήμια συμμετείχαν σε 
Εθνικά Περιφερειακά εθνική/περιφερειακή πολιτική παρόμοια με το 
Προγράμματα COMETT. Ορισμένα ήταν μέλη των TEC. 
2. Για τις εταιρείες, τα κύρια παραδείγματα των 
ωφελειών του COMETT ήταν πρόσβαση σε 
φορείς παροχής εμπειρίας στην Ευρώπη και 
ενημέρωση για τα ευρωπαϊκά ζητήματα 
επιμόρφωσης. Το 44% αναμείχθηκε σε παρόμοιες 
δραστηριότητες. 
3. Το 77% των περιφερειακών και το 60% των 
τομεακών ΣΠΕΕ ανάφεραν ότι καθιέρωσαν 
συνδέσμους μεταξύ του COMETT και άλλων 
εθνικών/περιφειρειακών πολιτικών με 
συμπληρωματικούς στόχους. 
1.5 Συνολικός Αντίκτυπος του 1. Τα Πανεπιστήμια γενικώς πιστεύουν ότι το 
COMETT COMETT είχε μικρό αντίκτυπο, ακόμη και τοπικά. 
Ωστόσο, η διεθνής οπτική φαίνεται πως δίνει 
αξιοπιστία στις πολιτικές επιμόρφωσης της Ε. Ε. 
Ορισμένοι πιστεύουν ότι βελτίωσε τα τεχνολογικά 
προσόντα στις τοπικές εταιρείες. 
2. Οι μισές εταιρείες πιστεύουν ότι το COMETT είχε 
αξιόλογο αντίκτυπο στη δική τους εταιρεία, 
ειδικότερα μέσω των περιόδων επιμόρφωσης 
σπουδαστών, δημιουργώντας νέα προσόντα και 
γνώση της αγοράς της Ε.Ε. Οι εταιρείες πιστεύουν 
ότι ο συνολικός περιφερεικός αντίκτυπος του 
COMETT ήταν μικρός. 
3. Οι ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι ο αντίκτυπος ήταν 
περιορισμένος λόγω ανεπαρκών διαθέσιμων 
χρηματοδοτικών πόρων, για να δημιουργήσει 
ενδιαφέρον και συμμετοχή μεγάλης κλίμακας. 
2.1 Συμβολή των Δικτύων των 1. Τα Πανεπιστήμια πιστεύουν ότι οι ΣΠΕΕ είναι 
Περιφερειακών ΣΠΕΕ περισσότερο αρμόδιες σε περιφερειακό παρά σε 
εθνικό επίπεδο. Οι ΣΠΕΕ ήταν αποτελεσματικές 
στο να προωθήσουν το COMETT στην αγορά. Τα 
ειδησεογραφικά δελτία, οι συσκέψεις, οι περίοδοι 
επιμόρφωσης, τα σύντομα τμήματα, όλα ήταν 
χρήσιμα. 
2. Γενικά, οι εταιρείες αναγνώρισαν την ανάγκη για 
δίκτυα πανεπιστημίων/επιχειρήσεων και θεωρούν 
τις ΣΠΕΕ σαν καταλύτη σ'αυτό τον τομέα. 
3. Όλες οι ΣΠΕΕ διαπίστωσαν την ανάγκη για δίκτυα 
ανώτατης εκπαίδευσης/επιχειρήσεων που θα 
αναπτύξουν διεθνικές συνδέσεις και θα παρέχουν 
πληροφορίες για ευκαιρίες επιμόρφωσης στην Ε. Ε. 
236 
2.2 Διάρθρωση των Αναγκών 1. Πάνω από τα μισά πανεπιστήμια πιστεύουν ότι οι 
των Επιχειρήσεων ΣΠΕΕ είχαν μικρή ή καθόλου επίδραση στο να 
βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να ανακοινώσουν τις 
ανάγκες τους: υπήρχαν πολλοί άλλοι τρόποι. 
2. Για τις εταιρείες, οι ΣΠΕΕ βοήθησαν στην ΑΑΕ και 
στη βελτίωση της εικόνας της επιμόρφωσης στην 
εταιρεία. 
3. Οι ΣΠΕΕ έδωσαν λίγα σαφή στοιχεία για τη δική 
τους χρησιμότητα σ'αυτό τον τομέα: 54% των 
περιφερειακών ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι λίγα πράγματα 
επιτεύχθηκαν. 
2.3 Προώθηση Διεθνικής 1. Τα πανεπιστήμια πιστεύουν ότι οι ΣΠΕΕ τα 
Πολιτικής για τους βοήθησαν να δουν πέρα από τα εθνικά σύνορα, 
Εταίρους πραγματοποιώντας συνδέσεις με άλλα 
πανεπιστήμια και επιχειρήσεις στην Ευρώπη. 
2. Για τις επιχειρήσεις, οι ΣΠΕΕ βρήκαν εταίρους στο 
εξωτερικό και έδωσαν σπουδαστές της Ε.Ε. για 
περιόδους επιμόρφωσης. 
3. Το 61% των περιφερειακών και όλες οι τομεακές 
ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι συνέβαλαν κάπως ή αρκετά 
στην ενθάρρυνση της διεθνικής συνεργασίας. 
2.4 Συμβολή των Δικτύων των Η συμβολή των τομεακών ΣΠΕΕ δεν διαφοροποιείται 
Τομεακών ΣΠΕΕ έντονα από τη συμβολή των περιφερειακών ΣΠΕΕ. 
Ωστόσο, φαίνεται πως είχαν στενότερες και 
συχνότερες επαφές με τις εταιρείες. 
237 
2.5 Κύρια Πλεονεκτήματα και 
Μειονεκτήματα των ΣΠΕΕ 
στα Κράτη Μέλη 1. Τα πανεπιστήμια πιστεύουν ότι τα πλεονεκτήματα 
των ΣΠΕΕ βρίσκονται στις εκταμένες επαφές τους 
με άλλες ΣΠΕΕ του Ηνωμένου Βασιλείου και της 
Ε. Ε., με πανεπιστήμια και επιχειρήσεις. Επίσης, στη 
δεύσμευσή τους για βιομηχανική ανάπτυξη και 
καταλυτική προώθηση της διασύνδεσης 
πανεπιστημίου/επιχείρησης. Τα μειονεκτήματα 
βρίσκονται στην ανεπαρκή χρηματοδότηση και 
ορισμένες φορές στο ότι δεν έχουν αρκετά 
σταθερή σύνδεση στις δικές τους περιφερειακές 
διαρθρώσεις. 
2. Για τις επιχειρήσεις, τα πλεονεκτήματα των ΣΠΕΕ 
βρίσκονται στην ικανότητα τους να συνενώνουν 
ευρωπαϊκούς οργανισμούς και να παρέχουν τις 
τελευταίες δραστηριότητες τεχνολογικής 
κατάρτισης στην Ε. Ε. Επίσης, στην παροχή 
ευκαιριών για περιόδους επιμόρφωσης στην 
Ευρώπη. Τα μειονεκτήματα βρίσκονται στην 
έλλειψη σύμπνοιας μεταξύ τομεακών και 
περιφερειακών ΣΠΕΕ και στη διαδικασία 
χρηματοδότησης που δυσκόλευε το 
μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Οι ανακοινώσεις μέσω 
προώθησης και διαφήμησης ήταν λίγες. Η γνώση 
της ύπαρξης των ΣΠΕΕ ήταν μικρή. 
3. Οι περιφερειακές ΣΠΕΕ θεώρησαν ως 
πλεονεκτήματα τους: το σύνολο δικτύων, την 
εμπειρία σε προγράμματα κινητικότητας, τους 
συνδέσμους με την Επιτροπή, τη διαχείριση 
σχεδίου, ένα σημείο πρόσβασης στα ΑΕΙ, στις 
επιχειρήσεις και στα προγράμματα της Ε.Κ. για 
όλους. Τα μειονεκτήματα ήταν η ανεπαρκής 
χρηματοδότηση, η εξάρτηση από τη 
χρηματοδότηση, της Ε. Κ. και η αδυναμία 
ανεύρεσης άλλης χρηματοδότησης, η δυσκολία 
διατήρησης του ενδιαφέροντος των επιχειρήσεων, 
το γεγονός ότι όλα ανήκουν σε όλους, κ.λπ.. 
Τα πλεονεκτήματα των τομεακών ΣΠΕΕ 
περιλαμβάνουν: μία σαφή αποστολή, καλή 
υποστήριξη από τα ΑΕΙ, τις επιχειρήσεις και την 
Ε.Κ., εμπειρία στη χρηματοδότηση της Ε.Κ. καιτη 
διαχείριση σχεδίων. Τα μειονεκτήματα 
περιλαμβάνουν: σχετικά αδύναμες συνδέσεις με 
τις επιχειρίσεις και κακό εμπορικό προσανατολισμό 
καθώς και αδύναμες συνδέσεις με ορισμένες 
χώρες. 
238 
3.1 Συμβολή των Ενεργειών 1. Λίγο πάνω από τα μισά πανεπιστήμια πιστεύουν ότι 
Κινητικότητας στις οι περίοδοι επιμόρφωσης σπουδαστών συνέβαλαν 
Καινοτομίες στη Συνεργασία σε μία τέτοια καινοτομία. 
Πανεπιστημίων/ 2. Τα δύο τρίτα των επιχειρήσεων πιστεύουν ότι 
Επιχειρήσεων ωφελήθηκαν από την οργάνωση περιόδων 
επιμόρφωσης. Συνέβαλαν σ'αυτό, το "σπάσιμο" των 
εθνικών συνόρων, το άνοιγμα ευκαιριών μάρκετιγκ 
καθώς και το ειδικό τεχνικό στοιχείο. 
3. Το 85% των περιφερειακών ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι οι 
περίοδοι επιμόρφωσης σπουδαστών συνέβαλαν 
στις καινοτομίες: πραγματοποιήθηκαν νέες 
συνδέσεις, αυξήθηκε το ενδιαφέρον και η ζήτηση 
για σπουδαστές, συνδέθηκαν οι εταιρείες με νέες 
αγορές, επωφελήθηκαν τα πανεπιστήμια και 
συνδέθηκαν οι επιχειρήσεις με ένα μεγάλο αριθμό 
σπουδαστών με κίνητρα, κ.λπ. 
3.2 Τροποποίηση Πολιτικής και 1. Τα μισά πανεπιστήμια τροποποίησαν την πολιτική ή 
Πρακτικής ώστε να πρακτική σε ένα εύρος που εκτείνεται από 
Διευκολυνθούν οι μεγαλύτερη ακαδημαϊκήαναγνώρισητωνπεριόδων 
Ανταλλαγές επιμόρφωσης, έως τροποποίηση των διαδικασιών 
οργάνωσης περιόδων επιμόρφωσης. 
2. Οι μισές εταιρείες ανάφεραν ότι έκαναν 
τροποποιήσεις. 
3. Περίπου τρία τέταρτα των ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι τα 
πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις πραγματοποίησαν 
τέτοιες τροποποιήσεις: ευελιξία στο σχεδιασμό 
τμημάτων, βοήθεια σε λέκτορες να επισκευτούν 
τους σπουδαστές στο εξωτερικό, ασφαλιστική 
κάλυψη, καλύτερη γλωσσική προετοιμασία, κ.λπ.. 
Οι επιχειρήσεις έγιναν πιο ευέλικτες στο 
σχεδιασμό και προσδιορισμό προγραμμάτων 
εργασίας κ.λπ.. 
4.1 Δημιουργία Νέων Τρόπων 1. Τα πανεπιστήμια μοιράστηκαν εξίσου στην 
Συνεργασίας στην Ανάπτυξη ερώτηση αν το COMETT είχε καινοτόμο συμβολή. 
Τμημάτων Επιμόρφωσης 2. Το 70% των εταιρειών πιστεύουν ότι το COMETT 
είχε μικρό ή καθόλου αντίκτυπο στις καινοτομίες. 
3. Από τις ΣΠΕΕ, το 16% των περιφερειακών και το 
57% των τομεακών ΣΠΕΕ, πιστεύουν ότι είχαν 
κάποια έως μεγάλη επιτυχία. Αυτή η αποτυχία 
οφείλεται στην ανεπαρκή χρηματοδότηση του 
τομέα C και στην έλλειψη διαθέσιμου χρόνου του 
προσωπικού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
4.2 Συμβολή στη Βελτίωση της 1. Τα πανεπιστήμια μοιράστηκαν εξίσου στην 
Παροχής Επιμόρφωσης ερώτηση αν το COMETT συνέβαλε. 
σχετικής με την Τεχνολογία 2. Σε θέματα ποσότητας ή ποιότητας επιμόρφωσης, 
οι επιχειρήσεις πιστεύουν ότι το COMETT είχε 
μικρή έως καθόλου συμβολή. 
3. Περίπου οι μισές ΣΠΕΕ πιστεύουν ότι το COMETT 
συνέβαλε στην ποιότητα και στην ποσότητα μέσω 
της πρόσβασης σε μία μεγαλύτερη ομάδα 
εμπειρογνωμόνων, προσθέτοντας ευρωπαϊκή αξία, 
προωθώντας άλλη χρηματοδότηση, κ.λπ.. 
239 
4.3 Συμπλήρωση/Ενίσχυση των 1. Τα πανεπιστήμια μοιράστηκαν εξίσου στην 
Πρωτοβουλιών ερώτηση αν το COMETT συνέβαλε. 
Επιμόρφωσης σε Εθνικό 2. Το 59% των εταιρειών πιστεύουν ότι το COMETT 
Επίπεδο συμπλήρωσε τις δικές τους δραστηριότητες 
επιμόρφωσης. 
3. Οι τομεακές ΣΠΕΕ ήταν πιο θετικές από τις 
περιφερειακές ΣΠΕΕ: το 57% πιστεύει ότι υπήρξε 
κάποια έως μεγάλη συμβολή. 
4.4 Άλλα Σημεία που Συμπέρασμα: το πρόγραμμα COMETT πέτυχε γενικά 
Αναφέρθηκαν να αυξήσει την ενημέρωση στην Ευρώπη σε θέματα 
εκπαίδευσης και επιμόρφωσης (αλλά) ο στόχος 
του ήταν πολύ μικρός σε σύγκριση με τις 
συμπληρωματικές περιφερειακές και εθνικές 
δράσεις Η κύρια προστιθέμενη αξία από το 
COMETT ήταν ότι άνοιξε την πρακτική οργάνωσης 
περιόδων επιμόρφωσης σε ένα μεγαλύτερο εύρος 
εταιρειών. Βοήθησε επίσης να καθιερωθούν νέες 
επαφές μεταξύ πανεπιστημίων σ'αυτή τη χώρα και 
εταιρειών σε άλλα κράτη μέλη ή χώρες του EFTA. 
Η Τελική Εθνική Αξιολόγηση της Κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου πραγματοποιήθηκε 
εξετάζοντας και αναφέροντας ξεχωριστά τις απόψεις των πανεπιστημίων, επιχειρήσεων, ΣΠΕΕ 
και συντονιστών πειραματικών προγραμμάτων. Η απάντηση στην επισκόπηση δίνεται σαν τρεις 
ξεχωριστές απαντήσεις. 1. = Πανεπιστήμια, 2. = Επιχειρήσεις, 3 = ΣΠΕΕ 
240 

ISSN 0254-1483 
COM(96) 410 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 15 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-408-GR-C 
I ISBN 92-78-07787-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
JH