C 80/24 EL 30.3.2004 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Γνωµοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:
—το «Σχέδιο κανονισµού της Επιτροπής σχετικά µε ορισµένες διαδικασίες της Επιτροπής δυνάµει
των άρθρων 81και 82της Συνθήκης ΕΚ, καθώς και σχετικά µε τα σχέδια ανακοινώσεων της
Επιτροπής »(1),και
—το «Σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά µε τη συνεργασία στο πλαίσιο του ∆ικτύου των
Αρχών Ανταγωνισµού »(2)
(2004/C 80/08)
Στις 26 Σεπτεµβρίου 2003 και σύµφωνα µε το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής
Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωµοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και
Κοινωνικής Επιτροπής για τα ανωτέρω σχέδια.
Η Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να αναθέσει την προετοιµασία των σχετικών
εργασιών στο ειδικευµένο τµήµα «Εσωτερική αγορά, παραγωγή και κατανάλωση ».
Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα των εργασιών, η Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την
404η σύνοδο ολοµέλειάς της, της 10ης και 11ης ∆εκεµβρίου 2003 (συνεδρίαση της 11ης ∆εκεµβρίου ),όρισε
γενικό εισηγητή τον κ. Metzler καιυι οθέτησε µε 45 ψήφους υπέρ και4 αποχές την ακόλουθη γνωµοδότηση.
1.Εισαγωγή
1.1. Το άρθρο 33 του κανονισµού (ΕΚ)αριθ. 1/2003 του
Συµβουλίου της 16ης ∆εκεµβρίου 2002, σχετικά µε την εφαρµογή
των άρθρων 81και 82περί ανταγωνισµού της Συνθήκης (στο εξής
«κανονισµός 1/2003 »),εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να θεσπίζει
κάθε ρύθµιση που είναι απαραίτητη για την εφαρµογή του εν λόγωκανονισµού. Τα προαναφερθέντα σχέδια κανονισµού (ΕΚ)σχετικά
µε διαδικασίες της Επιτροπής δυνάµει των άρθρων 81και 82της
Συνθήκης ΕΚ, καθώς και σχετικά µε ανακοινώσεις της Επιτροπής,αφορούν τον κανονισµό 1/2003 και στοχεύουν στην διευκρίνιση
της εφαρµογής του.
1.2. Η ΕΟΚΕ θα στηρίξει τις παρατηρήσεις της σχετικά µε τα
σχέδια αυτά σε δύο αρχές, οι οποίες έχουν καθοριστική σηµασίαγια την αξιολόγησή τους. Αφενός, η δέσµη µέτρων για τον
εκσυγχρονισµό και τη διαφάνεια των δράσεων των άµεσα ενδιαφε-
ροµένων θα πρέπει να συντελέσει στην οµοιόµορφη εξέλιξη τουδικαίου περί ανταγωνισµού στα επιµέρους κράτη µέλη, ώστε να
αναπτυχθεί µακροπρόθεσµα µια κοινή νοοτροπία ανταγωνισµού,
χωρίς περιφερειακές διαφορές. Αφετέρου, η αρχή θα πρέπει ναεφαρµοστεί χωρίς απώλειες όσον αφορά τις αρχές που χαρακτη-
ρίζουν το κράτους δικαίου, για τις επιχειρήσεις που υπάγονται
στις διατάξεις των σχεδίων. ∆ηλαδή, οι απλοποιήσεις της εφαρµο-γής των διαδικασιών δεν πρέπει να υπονοµεύουν την ουσία τωννοµικών διατάξεων σε βάρος των επιχειρήσεων.
1.3. Στη συνέχεια παρατίθενται εν συντοµία τα κυριότερα
σηµεία των σχεδίων κανονισµού της Επιτροπής σχετικά µε ορισµέ-
νες διαδικασίες της Επιτροπής δυνάµει των άρθρων 81και 82της
Συνθήκης ΕΚ (στο εξής «κανονισµός διαδικασιών »),καθώς καιτων
έξιανακοι νώσεων.
(1)ΕΕC 243 της 10.10.2003, σ. 3.
(2)ΕΕC 243 της 10.10.2003, σ. 10.2.Κανονισµός διαδικασιών
2.1.Κύρια σηµεία
2.1.1. Ο κανονισµός διαδικασιών ρυθµίζει τις διαδικασίες που
κινεί η Επιτροπή δυνάµει των άρθρων 81και 82της Συνθήκης ΕΚ,
προσφέρει συµπληρωµατικές πληροφορίες σχετικά µε τις έρευνες
της Επιτροπής και ρυθµίζει τον χειρισµό των καταγγελιών για τις
οποίες θα καθιερωθεί το νέο έντυπο Γ. Επιπλέον, θεσπίζει κανόνεςσχετικά µε το δικαίωµα ακρόασης των εµπλεκόµενων επιχειρήσεων,
το δικαίωµα πρόσβασης στον φάκελο και τον χειρισµό των
εµπιστευτικών πληροφοριών.
2.2.Παρατηρήσεις
2.2.1. Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά το γεγονός ότι η Επιτροπή
δεσµεύεται στα πλαίσια της ερευνητικής της δραστηριότητας να
θέσει συµπληρωµατικές προϋποθέσεις κατά τις ανακρίσεις, µε
στόχο την προστασία των ενδιαφεροµένων ·για τον σκοπό αυτό οι
ενδιαφερόµενοι θα ενηµερώνονται για το λόγο, καθώς και για
την ενδεχόµενη καταγραφή της ανάκρισης και, σε περίπτωση
επιθεωρήσεων ελέγχων σε επιχειρήσεις, θα έχουν τη δυνατότητα ναδιορθώνουν τα πρακτικά.
2.2.2. Ωστόσο, το άρθρο 3 (εξουσία λήψης καταθέσεων )πρέπει
να συµπληρωθεί µε τη διευκρίνιση ότι η Επιτροπή οφείλει ναενηµερώνειπροηγουµένως το άτοµο που καταθέτεισχετι κά µε τον
οικειοθελή χαρακτήρα των πληροφοριών του, τα δικαιώµατά του
σχετικά µε την άρνηση κατάθεσης, καθώς και το δικαίωµα ναχρησιµοποιήσει δικηγόρο. Επίσης, θα πρέπει να ενηµερώσει το
άτοµο αυτό σχετικά µε τις κυρώσεις που θα µπορούσε να
συνεπάγεται η κατάθεσή του. Το ίδιο θα πρέπει να ισχύει καικατά την διάρκεια των επιθεωρήσεων ελέγχου (άρθρο 4).Έτσι
διασφαλίζεται η αρχή της δίκαιης διαδικασίας. Επίσης, θα πρέπει
να ληφθεί µέριµνα ώστε το άρθρο 3να µην αντιβαίνει στο
άρθρο 3παράγραφος 1ψηφίο δ, 2η περίπτωση του κανονισµού
διαδικασιών 1/2003, σύµφωνα µε το οποίο οι εκπρόσωποι
επιχειρήσεων έχουν το δικαίωµα να διορθώνουν τις καταθέσεις
όλων των εργαζοµένων της επιχείρησης. Στο άρθρο 4παράγρα-
φος 2θα πρέπει, συνεπώς, να διευκρινιστεί ότι µπορούν να
30.3.2004 EL C 80/25 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
διορθώνονται όχι µόνο οι καταθέσεις µη εξουσιοδοτηµένων, αλλά
και εξουσιοδοτηµένων µελών του προσωπικού και εκπροσώπων
µιας επιχείρησης. Επίσης, θα πρέπει τόσο οι εκπρόσωποι της
επιχείρησης όσο και τα µέλη του προσωπικού να έχουν δικαίωµανα ελέγχουν τις καταθέσεις τους.
2.2.3. Σύµφωνα µε την πρόταση της Επιτροπής οι επιχειρήσεις
µπορούν να κάνουν χρήση του δικαιώµατος υποβολής καταγγελίαςεντός µίας ορισµένης διορίας µετά από την υποβολή των αιτιάσεων.Μετά τη λήξη της διορίας αυτής κάθε περαιτέρω αξίωση θα
απορρίπτεται (άρθρο 10παράγραφος 2).Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότιη
ρύθµιση αυτή περιορίζει υπερβολικά τις δυνατότητες υπεράσπισηςτων επιχειρήσεων. Άλλωστε αυτό δεν ανταποκρίνεται στη συνήθη
πρακτική. Επιπλέον, µε τον περιορισµό αυτό δεν θα είναι δυνατόν
να ληφθούν υπόψη στοιχεία τα οποία καθίστανται γνωστά µετά τηλήξη της προθεσµίας για τη γνωµοδότηση, γεγονός το οποίο δεν
θα ήταν θεµιτό. Επίσης, δεν θα πρέπει να εµποδίζεται η περαιτέρω
προσφυγή σε δικαστήριο.
2.2.4. Σύµφωνα µε το άρθρο 15 παράγραφος 1η πρόσβαση
στον φάκελο της υπόθεσης επιτρέπεται µόνο µετά την αποστολήτης κοινοποίησης αιτιάσεων. Στη πράξη, όµως, έχει αποδειχθεί ότι
είναι σκόπιµο να επιτρέπεται η πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης
ήδη πριν από την αποστολή κοινοποίησης των αιτιάσεων, στοβαθµό που αυτό δεν εµποδίζειτην έρευνα. Η πρακτι κή αυτήσυµβάλλει στη συντόµευση της διαδικασίας.
2.2.5. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να µελετήσει τη δυνατότητα
παράτασης των προθεσµιών που προβλέπονται στο άρθρο 18
(διορίες )κατόπιν αιτιολογηµένης αίτησης των επιχειρήσεων.
3.ΣχέδιοανακοίνωσηςτηςΕπιτροπήςσχετικάµετησυνερ-
γασία στο πλαίσιο του ∆ικτύου των Αρχών Ανταγωνι-σµού
3.1.Κύρια σηµεία
3.1.1. Με τον κανονισµό ΕΚ αριθ. 1/2003 του Συµβουλίου
καθιερώθηκε ένα σύστηµα παράλληλων αρµοδιοτήτων. Σύµφωνα
µε το σύστηµα αυτό, κάθε παράβαση του νόµου περί συγκεντρώ-
σεων µπορεί να διώκεται τόσο από τις εθνικές αρχές ανταγωνισµούτων κρατών µελών (ΕΑΑ )όσο καιαπό την Επι τροπή. Σ' αυτό το
πλαίσιο δραστηριοποιείται «η κατάλληλη αρχή »,δηλαδή η αρχή
στην επικράτεια της οποίας έχει επιπτώσεις η παράβαση, στο µέτροπου µπορεί να αναστείλειαποτελεσµατι κά την παράβαση αυτή καινα υποβάλλει τις απαραίτητες υποδείξεις. Αυτό ενδέχεται να
αφορά πολλές εθνικές αρχές ανταγωνισµού ταυτόχρονα. Σε περί-
πτωση που δραστηριοποιούνται (ή είναιαρµόδι ες )σε µία υπόθεση
περισσότερες από τρεις ΕΑΑ, η Επιτροπή θεωρείται «ιδιαιτέρως
κατάλληλη αρχή ».Επιπλέον, όµως, η Επιτροπή µπορεί να αναλάβει
µία υπόθεση και σε περίπτωση που αυτό επιβάλλεται για τηνπεραιτέρω ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισµού ή τη
διασφάλιση ουσιαστικής επιβολής των κανόνων περί ανταγωνισµού
ή ακόµα σε περίπτωση που η δεδοµένη υπόθεση συνδέεταιστενάµε άλλες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. Προκειµένου να
κατανεµηθούν κατάλληλα οιυποθέσει ς, οιαρχές οφείλουν να
αλληλοενηµερώνονταιπρι ν ή αµέσως µετά την έναρξη του πρώτουτυπικού µέτρου έρευνας. Ωστόσο, ο κανονισµός του Συµβουλίου1/2003 (άρθρο 13)παρέχεισε µία ΕΑΑ το δι καίωµα αναστολής ή
διακοπής της διαδικασίας, σε περίπτωση που µία άλλη ΕΑΑ έχει
επιληφθεί της υπόθεσης. Καµία ΕΑΑ δεν είναι υποχρεωµένη ναπαραιτηθεί από τη δράση της.3.1.2. Η πραγµατική αξία του δικτύου, όµως, έγκειται κυρίως
στην ελαστικότερη ανταλλαγή πληροφοριών που προσφέρει. Κάθε
ΕΑΑ έχει π.χ. το δικαίωµα να διαβιβάζει σε άλλη αρχή υλικό το
οποίο είναι χρήσιµο για την εφαρµογή των διατάξεων περίανταγωνισµού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, θα πρέπει ταυτό-χρονα να διασφαλίζεται το επιχειρηµατικό απόρρητο και οι
πληροφορίες θα πρέπεινα συνδέονταιµε συγκεκρι µένο σκοπό.
Συγχρόνως θα πρέπει να διασφαλίζονται και τα δικαιώµαταυπεράσπισης των φυσικών προσώπων σε περίπτωση που οι πλη-
ροφορίες διαβιβάζονται σε χώρες στις οποίες τα φυσικά πρόσωπα
µπορούν να διωχθούν µε ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση παραβία-σης του νόµου περί συγκεντρώσεων. Κάθε ΕΑΑ µπορεί ωστόσο
να ζητήσειτην συνδροµή άλλης αρχής κατά τη συγκέντρωση
πληροφοριών, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη δίωξη σεπερίπτωση παραβίασης του δικαίου περί συγκεντρώσεων. Αυτό
αφορά και την Επιτροπή σε σχέση µε τις ΕΑΑ.
3.1.3. Η αίτηση για την παροχή του καθεστώτος ευνοϊκής
µεταχείρισης θα πρέπει να υποβάλλεται στο µέτρο του δυνατού
ταυτόχρονα, σε κάθε αρχή η οποία θα µπορούσε ενδεχοµένως να
είναι αρµόδια για την υπόθεση. ∆εν ισχύει η αυτόµατη επέκτασητου καθεστώτος. Σε περίπτωση που µια άλλη ΕΑΑ ενηµερωθεί για
την αίτηση αυτή, δεν έχει το δικαίωµα να χρησιµοποιήσει τις
πληροφορίες που συνοδεύουν την αίτηση προκειµένου να κινήσεικαι οι ίδια σύντοµα µία διαδικασία. Άλλωστε, η διαβίβαση
αποδεικτικών στοιχείων που έχει παραδώσει ο αιτών επιτρέπεται
µόνο µε τη συγκατάθεσή του, εκτός αν η επιχείρηση έχει υποβάλειστην παραλαµβάνουσα αρχή επίσης µία αίτηση για την παροχή
του καθεστώτος ευνοϊκής µεταχείρισης ή εάν η παραλαµβάνουσα
αρχή δεσµεύεται να µην χρησιµοποιήσει τις πληροφορίες προκειµέ-νου να επιβάλει κυρώσεις στον αιτούντα ή σε άλλα άτοµα πουαφορά η αίτηση.
3.2.Παρατηρήσεις
3.2.1. Η ΕΟΚΕ επιδοκιµάζει τη στενή συνεργασία µεταξύ της
Επιτροπής και των ΕΑΑ, διότι αυτό συµβάλλει στην επίτευξη
συνεκτικών αποφάσεων στα επιµέρους κράτη µέλη και ταυτόχρονα
στην ανάπτυξη µιας ενιαίας νοοτροπίας ανταγωνισµού στηνΕυρώπη. Θα επιθυµούσε, ωστόσο, µια µεγαλύτερη εδραίωση της
αρχής της «ενιαίας θυρίδας »,ώστε οι επιχειρήσεις να µην γίνονται
αντικείµενο παράλληλων διαδικασιών δίωξης λόγω παραβάσεωνκατά της νοµοθεσίας περί συγκεντρώσεων ή ανάλογων πολλαπλών
κυρώσεων σε διάφορα κράτη µέλη. Αµφιβάλλει αν η µορφή
σύστασης που έχειη ανακοίνωση όσον αφορά την αναγνώρι ση τηςαρµοδιότητας µίας µόνο αρχής αποτελεί ικανοποιητική προστασία
για τις επιχειρήσεις. Συνιστάται γι' αυτόν τον λόγο να θεσπιστούν
λεπτοµερή κριτήρια για τη σαφή και διάφανη ανάθεση τηςαρµοδιότητας για την διεκπεραίωση µιας υπόθεσης.
3.2.2. Το γεγονός ότι η αίτηση µιας επιχείρησης για την
παροχή του καθεστώτος επιείκειας δεν ερµηνεύεται συγχρόνως ως
αίτηση για ανάλογη παροχή του καθεστώτος επιείκειας σε σχέσηµε άλλους εθνικούς νόµους περί ανταγωνισµού δείχνει ότι δεν
συνεκτιµάται επαρκώς το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων για νοµική
ασφάλεια. Για λόγους αποτελεσµατικότητας θα πρέπει να αρκεί ηυποβολή αίτησης στο δίκτυο ώστε να καλύπτονται τα κριτήρια για
την υποβολή αιτήσεων σε όλα τα κράτη µέλη. Επειδή οι επιχει-
ρήσεις συναγωνίζονται για το ποιος θα είναι ο πρώτος «καταδότης »,
µία µεταγενέστερη αίτηση σε άλλο κράτος µέλος µπορεί να έχειδυσµενείς συνέπειες για την επιχείρηση. Επίσης, θα ήταν σκόπιµο
να παρατίθενταισε υποσηµείωση της ανακοίνωσης οιπηγές σχετι κά
µε τις ρυθµίσεις που διέπουν το καθεστώτος επιείκειας άλλωνΕΑΑ.
C 80/26 EL 30.3.2004 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
4.ΣχέδιοανακοίνωσηςτηςΕπιτροπήςσχετικάµετησυνερ-
γασία µεταξύ της Επιτροπής και των δικαστηρίων των
κρατών µελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την εφαρ-
µογήτων άρθρων 81και 82ΕΚ
4.1.Κύρια σηµεία
4.1.1. ∆ικαιώµατα και υποχρεώσεις όσον αφορά την εφαρµογή
των άρθρων 81και 82της Συνθήκης ΕΟΚ δεν έχουν µόνο η
Επιτροπή και η ΕΑΑ αλλά και τα εθνικά δικαστήρια, ιδιαίτερα στα
πλαίσια αγωγών του αστικού δικαίου που αφορούν συµβάσεις και
την καταβολή αποζηµιώσεων (συχνά επίσης καισε περίπτωση
λήψης ασφαλιστικών µέτρων )καθώς καισε υποθέσει ς εκτέλεσης
αποφάσεων. Σύµφωνα µε το πνεύµα της Συνθήκης ΕΟΚ, η ερµηνεία
των άρθρων 81και 82της Επιτροπής δεν έχει προτεραιότητα
έναντι της ερµηνείας των διατάξεων αυτών εκ µέρους των εθνικών
δικαστηρίων. Τόσο τα εθνικά δικαστήρια όσο και η Επιτροπή
διαθέτουν από κοινού την αρµοδιότητα για την ερµηνεία τωνάρθρων 81και 82,ενώ µόνο το Ευρωπαϊκό ∆ικαστήριο διαθέτει
απόλυτη εξουσία έναντικαιτων δύο. Ο κίνδυνος να προκύψουν
αποκλίνουσες αποφάσεις λόγω της παράλληλης αρµοδιότηταςαναχαιτίζεται µέσω του άρθρου 16παράγραφος 1του κανονισµού
1/2003, σύµφωνα µε το οποίο τα εθνικά δικαστήρια δεν έχουν το
δικαίωµα να εκδίδουν αποφάσεις σχετικά µε τα άρθρα 81και 82
της Συνθήκης ΕΟΚ, οιοποίες είναιαντίθετες προς µία απόφασηπου η Επιτροπή έχει ήδη λάβει ή προτίθεται να λάβει για την ίδια
υπόθεση, στα πλαίσια διαδικασίας που έχει κινήσει η ίδια.
4.1.2. Το άρθρο 15 του κανονισµού 1/2003 προβλέπει την
ευρύτατη συνεργασία µεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και της
Επιτροπής, προκειµένου αφενός να διευκολυνθεί η τήρηση εκµέρους των εθνικών δικαστηρίων του άρθρου 16παράγραφος 1
του κανονισµού 1/2003, και αφετέρου να αποφευχθούν οι
αποκλίσεις µεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών δικαστηρίων,ακόµη και σε υποθέσεις στις οποίες η Επιτροπή δεν έχει κινήσει
ακόµη διαδικασία, αλλά για να αξιοποιηθεί καλύτερα η µεγαλύτερη
εγγύτητα της Επιτροπής προς τις υποθέσεις. Μετά από µία σύντοµηεισαγωγή σχετικά µε τις υποχρεώσεις των εθνικών δικαστηρίων
κατά την εφαρµογή των άρθρων 81και 82της Συνθήκης ΕΚ,
όπως προκύπτουν τόσο από τη νοµολογία του Ευρωπαϊκού∆ικαστηρίου όσο και από το άρθρο 16παράγραφος 1του
κανονισµού 1/2003, η ανακοίνωση διευκρινίζει τις λεπτοµέρειες
της συνεργασίας µεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και της Επιτρο-
πής βάσειτου άρθρου 15του κανονισµού 1/2003. Όπως
αναφέρει και η ίδια η Επιτροπή ρητά στο σηµείο 42της
ανακοίνωσης, η ανακοίνωση αποσκοπεί στο να βοηθηθούν τα
εθνικά δικαστήρια, χωρίς να είναι δεσµευτική. Εξάλλου η διαδικα-σία της συνεργασίας εφαρµόζεταισύµφωνα µε τη νοµοθεσία
του κράτους µέλους στο οποίο ανήκει το συγκεκριµένο εθνικό
δικαστήριο ενώ πρέπει να τηρούνται ταυτόχρονα οι γενικές νοµικέςαρχές που έχει θεσπίσει το Ευρωπαϊκό ∆ικαστήριο.
4.2.Παρατηρήσεις
4.2.1. Η ΕΟΚΕ συµµερίζεταιτον στόχο του κανονι σµού
1/2003 να ενισχυθεί η εφαρµογή του δικαίου περί ανταγωνισµού
από ιδιώτες ενώπιον εθνικών δικαστηρίων. Η αποκεντρωµένη καιµεµονωµένη εφαρµογή του δικαίου περί ανταγωνισµού είναι εξίσουαπαραίτητη όσο και η διοικητική εφαρµογή εκ µέρους της
Επιτροπής και των ΕΑΑ, διότι ανταποκρίνεται στον προσανατο-
λισµό της Κοινής Αγοράς προς την οικονοµία της αγοράς.Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επιδοκιµάζει την πρόσθετη διαφάνεια πουεπιτυγχάνει η Επιτροπή µέσω της παρούσας ανακοίνωσης για τα
εθνικά δικαστήρια. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι και η µελλοντική
συνεργασία στα πλαίσια συγκεκριµένων υποθέσεων µεταξύ της
Επιτροπής και των εθνικών δικαστηρίων βάσει του άρθρου 15του
κανονισµού 21/2003 θα συµβάλει στην ενίσχυση της αποτελεσµα-τικότητας της νοµικής προστασίας για ιδιώτες (τόσο επιχειρήσεις
όσο καικαταναλωτές )σε επίπεδο κρατών µελών. Η Επιτροπή
µπορεί επίσης να προσφέρει πολύτιµη βοήθεια στα δικαστήρια τωνυπό ένταξη χωρών, τα οποία δεν είναι ακόµα εξοικειωµένα µε την
εφαρµογή του κοινοτικού δικαίου.
5.Σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά µε καινο-
φανήζητή µατα που ανακύπτουν κατάτην εφαρµογήτωνάρθρων 81και 82της Συνθήκης ΕΚ σε µεµονωµένες
περιπτώσεις (επιστολές καθοδήγησης )
5.1.Κύρια σηµεία
5.1.1. Με τον κανονισµό 1/2003 καταργήθηκε το σύστηµα
κοινοποιήσεων µε στόχο η Επιτροπή να µπορεί να εστιάσει τη
δράση της στην δίωξη περισσότερο σοβαρών παραβάσεων. Οι
επιχειρήσεις είναι γενικά σε θέση να αξιολογούν οι ίδιες τηννοµιµότητα των συµφωνιών τους ή των ενεργειών τους. Σε
περίπτωση όµως που πρόκειται για καινοφανή ή ανεπίλυτα
ζητήµατα µπορούν να ζητήσουν άτυπες οδηγίες εκ µέρους τηςΕπιτροπής, χωρίς αυτό να αποτελεί δικαίωµα. Σε αυτή την
περίπτωση θα λάβουν µία επιστολή καθοδήγησης. Η Επιτροπή
τονίζειότιθα παρέχειτι ς οδηγίες αυτές µόνο στο µέτρο που αυτόσυµβιβάζεται µε τις προτεραιότητές της. Η Επιτροπή «εξετάζειαν
είναι ενδεδειγµένη η έκδοση επιστολής καθοδήγησης »µόνο εφόσον
ικανοποιούνται τρεις όροι: πρόκειται για καινοφανή ζητήµατα, η
έκδοση της επιστολής καθοδήγησης είναι χρήσιµη και παρουσίαπραγµατικών περιστατικών. Σε περίπτωση υποθετικών ζητηµάτων
ή ζητηµάτων που εξαρτώνται από άλλο εθνικό δικαστήριο ή άλλη
ΕΑΑ, δεν εκδίδεταιεπι στολή καθοδήγησης.
5.1.2. Οι επιστολές καθοδήγησης δεν είναι δεσµευτικές για τα
εθνικά δικαστήρια και τις ΕΑΑ. Επίσης δεν είναι δεσµευτικές για
την Επιτροπή η οποία όµως επιθυµεί να λάβει υπόψη της τις
επιστολές όταν λαµβάνει καταγγελία για το ίδιο πραγµατικόπεριστατικό.
5.2.Παρατηρήσεις
5.2.1. Το καθεστώς των νόµιµων εξαιρέσεων απαλλάσσει τις
επιχειρήσεις από περιττές γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις. Η αλλαγή
αυτή συνεπάγεται ωστόσο και νοµική ανασφάλεια για τις επιχει-
ρήσεις, η οποία θα µπορούσε να αµβλυνθεί στο πλαίσιο τηςανακοίνωσης αν οι επιχειρήσεις διέθεταν σε ορισµένες δύσκολες
περιπτώσεις το δικαίωµα να υποβάλουν αίτηση για την έκδοση
αιτιολογηµένης γνωµοδότησης της Επιτροπής, αντί να περιο-ρίζονταιστην άτυπη καθοδήγηση, η οποία δεν είναιδεσµευτι κή
για την Επιτροπή. Σε περίπτωση καινοφανών ζητηµάτων και
νοµικών υποθέσεων η Επιτροπή θα πρέπει να είναι οπωσδήποτεπρόθυµη να εκδίδειγνωµοδότηση η οποία να την δεσµεύειέναντιτων επιχειρήσεων. Στην αντίθετη περίπτωση δεν θα είχε νόηµα η
επιστολή καθοδήγησης. Οι ανεπίσηµες πληροφορίες της Επιτροπής
δεν προσφέρουν ικανοποιητική νοµική προστασία από αυστηρέςκυρώσεις οι οποίες έχουν πλέον καταστεί ακόµη αυστηρότερες.
30.3.2004 EL C 80/27 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
6.Σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής περί χειρισµού των
καταγγελιών από την Επιτροπήβάσει των άρθρων 81
και 82της Συνθήκης ΕΚ
6.1.Κύρια σηµεία
6.1.1. Η ανακοίνωση διευκρινίζει κατ' αρχήν ότι κάθε ενδιαφε-
ρόµενη επιχείρηση έχει τη δυνατότητα επιλογής µεταξύ της
υποβολής καταγγελίας προς την Επιτροπή και της προσφυγής σε
εθνικό δικαστήριο. Όσον αφορά τις καταγγελίες προς τηνΕπιτροπή ισχύει η ταυτόχρονη αρµοδιότητα της Επιτροπής και των
ΕΑΑ. Η Επιτροπή έχει το δικαίωµα να αναγνωρίζει διαφορετικό
βαθµό προτεραιότητας στις καταγγελίες που της υποβάλλονται ·
µπορεί δε να επικαλείται το κοινοτικό ενδιαφέρον που παρουσιάζειµία υπόθεση ως κριτήριο προτεραιότητας. Εξάλλου η καταγγελία
πρέπεινα υποβάλλεταιµέσω του εντύπου Γ. Η Επι τροπή ελέγχει
αν οικαταγγέλλοντες αποδει κνύουν ότιέχουν έννοµο συµφέρον.
6.1.2. Κατά την αξιολόγηση του κοινοτικού συµφέροντος η
Επιτροπή χρησιµοποιεί κριτήρια όπως αν ο καταγγέλλων µπορεί
να κινήσει διαδικασίες ενώπιον εθνικών δικαστηρίων, από το πόσο
σοβαρές είναι οι δικαζόµενες παραβάσεις και ποιες είναι συνέπειέςτους για τις συνθήκες ανταγωνισµού στην Κοινότητα, τη δυνατό-τητα στοιχειοθέτησης της παράβασης καθώς και το εύρος των
απαραίτητων ερευνών. Η Επιτροπή εξετάζει επίσης αν οι πρακτικές
που καταγγέλλονταιέχουν παύσειη αν η επι χείρηση που κατηγο-ρείταιείναιπρόθυµη να προσαρµόσειτη συµπερι φορά της.
6.2.Παρατηρήσεις
6.2.1. Στα πλαίσια ενός συστήµατος το οποίο παρέχει νόµιµες
εξαιρέσεις είναι ενδεχοµένως πολύ δύσκολο για την Επιτροπή ή
τις ΕΑΑ να αναγνωρίσουν παραβιάσεις της νοµοθεσίας περί
ανταγωνισµού. Ακριβώς γι' αυτό οι καταγγελίες διαδραµατίζουνένα σηµαντικό συµπληρωµατικό ρόλο στα πλαίσια της αποκά-
λυψης καιτης δι ερεύνησης καιεποµένως οιόροικατάθεσής τους
δεν θα πρέπεινα είναιτόσο αυστηροί. Σ' αυτό προστίθεταικαιτογεγονός ότι η Επιτροπή διαθέτει ευρύτατη διακριτική ευχέρεια µε
αποτέλεσµα ο καταγγέλλων να µην γνωρίζειεκ των προτέρων αν η
Επιτροπή θα επιληφθεί της καταγγελίας ή όχι. Αυτό θα µπορούσενα αποθαρρύνειενδεχοµένως καταγγέλλοντες να υποβάλουν µίακαταγγελία µέσω του εντύπου Γ, το οποίο συνεπάγεταιµεγάλη
γραφειοκρατική επιβάρυνση. Θα ήταν, εποµένως, ευκταίο να
ρυθµιστεί µε σαφή και κατανοητό για κάθε άτοµο τρόπο ηδικαιοδοσία της Επιτροπής και να θεσπιστεί ένας σαφής ορισµός
του κοινοτικού συµφέροντος, το οποίο αποτελεί προϋπόθεση για
την αποδοχή των καταγγελιών από την Επιτροπή.
7.Σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής —κατευθυντήριες
γραµµές σχετικά µε την έννοια του επηρεασµού τουεµπορίου των άρθρων 81και 82της Συνθήκης
7.1.Κύρια σηµεία
7.1.1. Οι κατευθυντήριες γραµµές παρουσιάζουν λεπτοµερώς
τις αρχές που ανέπτυξαν τα κοινοτικά δικαστήρια κατά τηνερµηνεία της έννοιας του επηρεασµού του εµπορίου τωνάρθρων 81και 82 (η επονοµαζόµενη διακρατική ρήτρα ).∆ιατυ-
πώνεταιεπίσης ένας κανόνας που ανέπτυξε η Επι τροπή (ο επονοµα-
ζόµενος κανόνας ΜΑΕΕ ),ο οποίος διευκρινίζει ποιες συµφωνίες
γενικά δεν είναι δυνατόν να επηρεάσουν αισθητά το εµπόριοµεταξύ κρατών µελών.
7.1.2. Μετά από την παρουσίαση των γενικών αρχών καθώς
και της ερµηνείας των επιµέρους στοιχείων της διακρατικής
ρήτρας, οικατευθυντήρι ες γραµµές αναπτύσσουν τον κανόνα
ΜΑΕΕ, µε την έννοια του µη αισθητού επηρεασµού, σύµφωνα µετον οποίο γενικά συµφωνίες δεν εµπίπτουν στη διακρατική ρήτρα
όταν α )το συνολικό µερίδιο αγοράς των µερών σε οποιαδήποτε
σχετική αγορά της κοινότητας που επηρεάζεται από τη συµφωνίαδεν υπερβαίνειτο 5 %καιβ )σε περίπτωση που ο συνολικός
κύκλος εργασιών που πραγµατοποιούν οι ενδιαφερόµενες επιχει-
ρήσεις στην κοινότητα δεν υπερβαίνει τα 40 εκατοµµύρια ευρώ.
Στη συνέχεια οι κατευθυντήριες γραµµές παρουσιάζουν τηνεφαρµογή των αρχών αυτών καιτου κανόνα ΜΕΑΑ στι ς πλέον
συνηθισµένες µορφές συµφωνιών και καταχρηστικών πρακτικών,
όπως συµφωνίες που αφορούν εισαγωγές και εξαγωγές, συµπρά-ξεις, συµφωνίες οριζόντιας συνεργασίας, συµφωνίες κάθετης
συνεργασίας καθώς καικαταχρήσει ς δεσπόζουσας θέσης που
καλύπτουν περισσότερα του ενός κράτη µέλη. Όσον αφοράτην κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, γίνεται διάκριση µεταξύ
συµφωνιών και πρακτικών που αφορούν περισσότερα του ενός
κράτη µέλη και των πρακτικών και συµφωνιών που αφορούν έναµόνο κράτος µέλος ή µέρος κράτους µέλους.
7.2.Παρατηρήσεις
7.2.1. Η ΕΟΚΕ επιδοκιµάζει τη λεπτοµερή παρουσίαση της
εφαρµογής της διακρατικής ρήτρας εκ µέρους της Επιτροπής και
ιδιαίτερα την ανάλυση των επιµέρους περιπτώσεων δεδοµένου ότιτα ερωτήµατα που εγείρονταισε κάθε περίπτωση µπορεί να είναι
εντελώς διαφορετικά. Ωστόσο η ΕΟΚΕ διερωτάται αν ο κανόνας
ΜΕΑΑ που ανέπτυξε η Επιτροπή στα πλαίσια µιας απλής ανακοίνω-σης µπορεί να προσφέρει την επιδιωκόµενη ασφάλεια δικαίου για
τις ενδιαφερόµενες επιχειρήσεις. ∆εδοµένου ότι τα κοινοτικά
δικαστήρια ερµηνεύουν συνήθως ευρύτατα την διακρατική ρήτρα,η ασφάλεια του δικαίου θα µπορούσε να αυξηθεί εάν η Επιτροπή
είχε επιλέξει τη µορφή κανονισµού.
7.2.2. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ αµφιβάλλει αν είναι σκόπιµος ο
στόχος που επιδιώκεται µε την ανάπτυξη του κανόνα ΜΕΑΑ,δηλαδή ο προφανής περιορισµός του κοινοτικού δικαίου προς
όφελος του εθνικού δικαίου περί ανταγωνισµού. Εν τω µεταξύ
σχεδόν όλα τα κράτη έχουν θεσπίσειεθνι κές νοµοθεσίες περίανταγωνισµού. Σε περίπτωση που δεν γίνει δεκτή η διακρατική
ρήτρα, ούτε η Επιτροπή ούτε τα κοινοτικά δικαστήρια θα µπορούν
να διασφαλίσουν την ενιαία ερµηνεία των διατάξεων αυτών.Κατ' αυτόν τον τρόπο θα υπάρχεικίνδυνος να εφαρµόζονταιπολλές και διαφορετικές διατάξεις ταυτόχρονα, ιδίως στην περί-
πτωση διασυνοριακών συµφωνιών µεταξύ ΜΜΕ, µε αποτέλεσµα να
ερµηνεύονται οι διατάξεις αυτές ενδεχοµένως αυστηρότερα απόό,τι στο κοινοτικό δίκαιο.
C 80/28 EL 30.3.2004 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
8.ΣχέδιοανακοίνωσηςτηςΕπιτροπήςσχετικάµετιςκατευ-
θυντήριες γραµµές για την εφαρµογή του άρθρου 81
παράγραφος 3της Συνθήκης
8.1.Κύρια σηµεία
8.1.1. Ο κανονισµός 1/2003 προκάλεσε τη µετάβαση από ένα
σύστηµα απαλλαγών προς το σύστηµα νόµιµων εξαιρέσεων, µεαποτέλεσµα οι επιχειρήσεις να πρέπει να κρίνουν οι ίδιες όχι µόνον
αν πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 81παράγραφος 1της
Συνθήκης, αλλά επίσης αν ισχύει η εξαίρεση που προβλέπεταιστο άρθρο 81παράγραφος 3.Προκείµενου να διευκολύνει τις
επιχειρήσεις κατά την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή ανέπτυξε τις
κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε το άρθρο 81παράγραφος 3
της Συνθήκης οι οποίες συµπληρώνουν τις υφιστάµενες κατευ-θυντήριες γραµµές σχετικά µε την εφαρµογή του άρθρου 81της
Συνθήκης όσον αφορά τις συµφωνίες οριζόντιας συνεργασίας (ΕΕ
2001 C/2) και τις κατευθυντήριες γραµµές για τους οριζόντιους
περιορισµούς (ΕΕ 2000 C 291/1).
8.1.2. Οι κατευθυντήριες γραµµές παρουσιάζουν το γενικό
πλαίσιο του άρθρου 81της Συνθήκης και ιδιαίτερα το πλαίσιο
εφαρµογής του άρθρου 81παράγραφος 1,διότι µόνον υπό το
φως αυτών των κατευθυντήριων γραµµών µπορεί να ερµηνευθεί
σαφώς το άρθρο 81παράγραφος 3της Συνθήκης. Στη συνέχεια
αναλύεται κάθε µία από τις τέσσερις προϋποθέσεις που προβλέπειτο άρθρο 81παράγραφος 3της Συνθήκης. Οικατευθυντήρι ες
γραµµές αναφέρονται ουσιαστικά µόνο περιληπτικά στην µέχρι
τώρα πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής και τη νοµολογίατων δικαστηρίων, αλλά διευκρινίζουν σαφώς τις προϋποθέσεις που
θεσπίστηκαν κατά τις διαδικασίες αυτές προφανώς µε στόχο να
καταστεί δυνατός ο οικονοµετρικός έλεγχος.
Βρυξέλλες, 11 ∆εκεµβρίου 2003.
Ο Πρόεδρος
της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής
Επιτροπής
Roger BRIESCH8.2.Παρατηρήσεις
8.2.1. Η ΕΟΚΕ επιδοκιµάζει τις προσπάθειες της Επιτροπής να
διατυπώσει µε ακρίβεια τα κριτήρια για την εφαρµογή του
άρθρου 81παράγραφος 3της Συνθήκης. Ωστόσο, είναιαµφι σβη-
τήσιµο εάν όλες οι αποφάσεις απαλλαγών που λήφθηκαν κατά τοπαρελθόν ανταποκρίνονταιστον λεπτοµερή κατάλογο ποσοτι κών
προϋποθέσεων που έχεικαταρτίσειη Επι τροπή. Αυτό, κατά τη
γνώµη της ΕΟΚΕ, δεν οφείλεται στην κακή ποιότητα παλαιότερωναποφάσεων της Επιτροπής αλλά στο γεγονός, το οποίο άλλωστε
θίγεται και στις κατευθυντήριες γραµµές, ότι γενικά, από µεθοδο-
λογική άποψη, είναι αδύνατο να αξιολογηθεί ποσοτικά η αύξησητης αποτελεσµατικότητας. Ακόµη και µεγάλες επιχειρήσεις, οι
οποίες εφαρµόζουν εξαιρετικά λεπτοµερή συστήµατα λογιστικής
και ανάλυσης κόστους, δεν λαµβάνουν τις αποφάσεις τους σχετικάµε τις επενδύσεις µόνο βάσει λεπτοµερών προγραµµατισµών αλλά
κυρίως χάρη σε «διορατικές »στρατηγικές, επειδή είναι αδύνατο
να αντικατοπτριστούν σε υπολογισµούς προσοµοίωσης όλοι οισχετικοί οικονοµικοί παράγοντες και οι αλληλεπιδράσεις τους µε
τις παραµέτρους της αγοράς.
8.2.2. Η ΕΟΚΕ δεν αµφισβητεί γενικά την οικονοµική προσέγ-
γιση της Επιτροπής αλλά την καλεί να λάβει υπόψη κατά τηναξιολόγηση µε βάση το άρθρο 81 παράγραφος 3της Συνθήκης και
τον «υγιή επιχειρηµατικό νου »ενός (πραγµατικού ή υποθετικού )
επιχειρηµατία στην εκάστοτε αγορά. Το άρθρο 81παράγραφος 3
δεν πρέπειεποµένως να εφαρµόζεταιµόνο όταν υπάρχεισχεδόν
απόλυτη βεβαιότητα ότι θα δηµιουργηθεί καθαρό όφελος για τους
καταναλωτές, αλλά ήδη όταν η Επιτροπή µπορεί να αποκλείσει µεαρκετή βεβαιότητα ότι οι εταίροι µίας συµφωνίας συνεργασίας
επιδιώκουν τον αποκλεισµό του ανταγωνισµού και όχι την αύξηση
της δικής τους ανταγωνιστικότητας. Μόνο κατ' αυτόν τον τρόποµπορεί να αποκλειστεί ότι η απαγόρευση των συµπράξεων βάσει
του άρθρου 81της Συνθήκης, δεν θα προκαλέσειτην αποτυχία
κάθε επιθυµητού καινοτόµου ανταγωνισµού.