•ή- «r ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 10.04.1995 
COM(95)121 τελικό 
ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1994 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή) 
ΠΡΟΟΙΜΙΟ 
Σύμφωνα με: 
το άρθρο 4 της από 29 Απριλίου 1992 απόφασης του Συμβουλίου, περί 
εγκρίσεως ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων προς υλοποίηση από το 
Κοινό Κέντρο Ερευνών για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας (92/273/ΕΟΚ) κατά το χρονικό διάστημα 1992-1994· 
το άρθρο 4 της από 29 Απριλίου 1992 απόφασης του Συμβουλίου, περί 
εγκρίσεως ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων προς υλοποίηση από το 
Κοινό Κέντρο Ερευνών για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Ατομικής Ενέργειας (92/274/ΕΥΡΑΤΟΜ) κατά το χρονικό διάστημα 1992-
1994· 
το άρθρο 5 της από 29 Απριλίου 1992 απόφασης του Συμβουλίου, περί 
εγκρίσεως συμπληρωματικού ερευνητικού προγράμματος προς υλοποίηση 
από το Κοινό Κέντρο Ερευνών για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Ατομικής Ενέργειας (92/275/ΕΥΡΑΤΟΜ) κατά το χρονικό διάστημα 1992-
1995, 
προβλέπεται ότι η Επιτροπή διαβιβάζει προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ετήσια έκθεση σχετικά 
με την εκτέλεση του προγράμματος. 
Το παρόν έγγραφο αποτελεί την τρίτη ως άνω βκθεση και αφορά το έτος 1994. 
Το έγγραφο συνοδεύεται από τις παρατηρήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου. 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΘΕΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΚΕο ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 19941 
Εισαγωγή 
Σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου περί εγκρίσεως των ειδικών προγραμμάτων του ΚΚΕρ, το 
διοικητικό συμβούλιο (ΔΣ) υποβάλλει κάθε χρόνο τις παρατηρήσεις του πάνω στην ετήσια έκθεση που 
συντάσσεται από τη διοίκηση του ΚΚΕρ και εγκρίνεται από την Επιτροπή. 
Το ΔΣ παρατηρεί καταρχάς ότι το 1994 είχε ιδιαίτερη σημασία για το ΚΚΕρ· ήταν το τελευταίο έτος του 
προγράμματος 1992-1994, και το ΔΣ, όταν στις αρχές του 1994 ενέκρινε το πρόγραμμα εργασίας 1994, 
διαβεβαίωνε ότι οι στόχοι του προγράμματος θα υλοποιούντο. Το 1994 ήταν επίσης για το ΚΚΕρ το έτος 
μετάβασης προς μια ανταγωνιστότερη προσέγγιση, από το 1995 και μετά. Ένα πρώτο δείγμα εντοπίσθηκε στην 
κοινή θέση του Συμβουλίου επί του 4ου προγράμματος-πλαίσιο (Δεκέμβριος 1993) για τις κοινοτικές 
δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης 1994-1998. Βασική μέριμνα του ΔΣ ήταν όχι 
μόνο να ετοιμασθεί το ΚΚΕρ για να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις, αλλά κυρίως, η Επιτροπή, το 
Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να δημιουργήσουν σε εύθετο χρόνο, με κατάλληλες τροποποιήσεις 
κανόνων και κανονισμών, νέες οριακές συνθήκες που να επιτρέπουν στο ΚΚΕρ να λειτουργεί μέσα σε αυτές. 
Στις αρχές Φεβρουαρίου 1994 το ΔΣ πραγματοποίησε έκτακτη συνεδρίαση για να επανεξετάσει τη νέα αυτή 
κατάσταση, η οποία και το απασχολούσε καθ'όλη τη διάρκεια του έτους. 
Το έργο του ΚΚΕρ κατά to 1994 
Το ΔΣ σημειώνει με ικανοποίηση ότι το επιστημονικό και τεχνικό έργο του ΚΚΕρ - όπως φαίνεται και από την 
ετήσια έκθεση - σημείωσε ικανοποιητική πρόοδο και οδήγησε σε μια σειρά σημαντικών επιτευγμάτων, μερικά 
από τα οποία προσήλκυσαν το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, όπως η εξέλεγξη των παράνομα διακινούμενων 
πυρηνικών υλικών, που πραγματοποιήθηκε από το ινστιτούντο υπερουρανίων στοιχείων ως υποστήριξη προς 
τη διεύθυνση "Έλεγχος διασφαλίσεων Euratom" της ΓΔ XVII της Επιτροπής. Εντάθηκε η συνεργασία τόσο με 
εθνικούς όσο και με διεθνείς οργανισμούς· σχετικό παράδειγμα αποτελεί το ευρωπαϊκό πείραμα ιχνηθετών για 
τη δοκιμή συμπεριφοράς ατμοσφαιρικών μοντέλων ως προς την απόκριση τους σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. 
Χαρακτηριστικό εν προκειμένω παράδειγμα το ινστιτούτο περιβάλλοντος, που καλείται να κατευθύνει σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο μεγάλης κλίμακας πειράματα στα οποία συμμετέχουν πλήθος εργαστηρίων και εμπλέκονται 
εθνικές αρχές και διεθνείς οργανισμοί (ΔΟΑΕ, ΠΟΥ). Σύμφωνα με τη στρατηγική που χαράχθηκε από το ΔΣ 
το 1990, ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ αφορά αποκλειστικώς 
επιστημονικοτεχνική υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών για λογαριασμό των εκάστοτε αρμόδιων υπηρεσιών 
της Επιτροπής. Λυτό ίσχυσε για το ένα τέταρτο σχεδόν των συνολικών εργασιών του ΚΚΕρ μέσα στο 1994. 
Μεταξύ άλλων, αναπτύχθηκαν πρωτότυπες δραστηριότητες αφότου, τον Οκτώβριο του 1994, άρχισε να 
λειτουργεί στην Ίσπρα το ευρωπαϊκό κέτρο ελέγχου καταλληλότητας εναλλακτικών μεθόδων 
(ECVAM/εναλλακτικών ως προς πειράματα που διενεργούνται πάνω σε ζώα) προς υποστήριξη του συναφούς 
κανονιστικού έργου της Κοινότητας κατόπιν πρωτοβουλίας της ΓΔ XI. 
Ενθαρρυντικό σημάδι ήταν το γεγονός ότι κατά το 1994 το ΚΚΕρ κατόρθωσε να αυξήσει σημαντικά το ύψος των 
νέων συμβάσεων που συνήψε για παραγωγή έργου υπέρ τρίτων, όταν ο ανταγωνισμός γίνεται ολοένα και 
δυσκολότερος. 
Το 1994, το ινστιτοΪΓτο τεχνολογικών προβλέψεων εγκαταστάθηκε στη Σεβίλλη. Το ΔΣ θα παρακολουθήσει με 
ενδιαφέρον τις εξελίξεις του ινστιτούτου στο νέο του περιβάλλον, που μπορεί κάλλιστα να οδηγήσει σε ενίσχυση 
της συνεργασίας των χωροχν της Μεσογείου στο πλαίσιο του ΚΚΕρ. 
Οι παρατηρήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου που συνοδεύουν την ετήσια έκθεση ζητούνται βάσει των από 29 
Απριλίου 1992 αποφάσεων του Συμβουλίου 92/273/ΕΟΚ, 92/274/ΕΥΡΑΤΟΜ, 92/275/ΕΥΡΑΤΟΜ, περί εγκρίσεως ειδικών 
ερευνητικών προγραμμάτων ΚΚΕρ (1992-1994) για λογαριασμό της ΕΟΚ και της ΕΚΑΕ και του συμπληρωματικού 
προγράμματος (αντιδραστήρας HFR, 1992-1995) για λογαριασμό της ΕΚΑΕ. Το από 29 Απριλίου 1992 ψήφισμα του 
Συμβουλίου 92/C 118/03 ορίζει ότι η ετήσια έκθεση παρέχει πληροφορίες για κάθε είδους δραστηριότητες του ΚΚΕρ. 
Μέσω της συμφωνίας ΕΟΧ, εγκαινιάσθηκε κατά το 1994 μια ευρύτερη συνεργασία στο πλαίσιο του ΚΚΕρ. Η 
Αυστρία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, η Νορβηγία και η Σουηδία είχαν πλήρη συμμετοχή στα προγράμματα του 
ΚΚΕρ για την ΕΟΚ, εκπρόσωποι δε και των πέντε χωρών συμμετείχαν στις εργασίες του ΔΣ για παροχή 
συμβουλευτικού έργου. 
Τέλος, από τις εργασίες του 1994, το ΔΣ σημειώνει με μεγάλη ικανοποίηση τον ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό 
επιστημονικών συνεργατών στο πλαίσιο του προγράμματος "ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα" και άλλων 
σχημάτων. Το στοιχείο αυτό, καθώς και διευθετήσεις σχετικές με τους επισκέπτες επιστήμονες και τους 
αποσπασμένους εθνικούς εμπειρογνώμονες, θεωρούνται σημαντικότατα για το επιστημονικό σφρίγος του 
Κέντρου και κρίνεται ότι παγιώνουν τη συνεργασία με την εθνική έρευνα των κρατών μελών και λοιπών 
συμμετεχουσών χωρών. 
Το ΚΚΕρ προς το μέλλον 
Όπως ήδη σημειώθηκε, το ΚΚΕρ μπήκε στον δρόμο του ανταγωνισμού, πράγμα που υποστηριζόταν από το ΔΣ 
και υπέρ του οποίου αποφάσισαν τώρα το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή. Το ΔΣ 
δεσμεύεται να υποστηρίξει την Επιτροπή και τη διοίκηση του ΚΚΕρ στην όχι απρόσκοπτη αυτή προσπάθεια. 
Προς τούτο, το ΔΣ σημειώνει με ικανοποίηση τον εκ νέου τονισμό του ρόλου του, σύμφωνα με τις αρμοδιότητες 
που καθορίζονται στην από 14 Νοεμβρίου 1994 απόφαση της Επιτροπής. 
Εκτός από τις επίσημες αποφάσεις που αφορούν το μέλλον του ΚΚΕρ, οι εκθέσεις αξιολόγησης του έργου που 
επιτελέσθηκε στο Κέντρο κατά τα έτη 1993 και 1994, οι οποίες εκπονήθηκαν από ομάδες επιθεώρησης κατόπιν 
πρωτοβουλίας του ΔΣ, καθώς και η συνολική ανάλυση του Sir Hermann Bondi, μέλους της βασιλικής εταιρείας, 
θα έχουν για το ΔΣ καθοδηγητικό ρόλο. 
Υπάρχουν ζητήματα που επείγουν περισσότερο, όπως είναι η βοήθεια για την επιλογή υποψηφίων για διάφορες 
διευθυντικές θέσεις που έχουν ήδη χηρεύσει ή που θα χηρεύσουν συντομότατα. Το ΔΣ και το ΚΚΕρ έχουν 
μπροστά τους αρκετά ακόμη καθήκοντα, μεταξύ των οποίων η ολοκλήρωση της χάραξης μιας μακροπρόθεσμης 
στρατηγικής για το Κέντρο. 
Ευχαριστίες 
Το ΛΣ ευχαριστεί τον Καθηγητή Α. Ruberii, μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την καθ'όλο το έτος 
συνεργασία του και τις προσπάθειες του ώστε το ΚΚΕρ να βρει την κατάλληλη θέση ως μέσο διεκπεραίωσης της 
πολιτικής της Κοινότητας για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη. 
Το ΛΣ εκφάζει επίσης τις ευχαριστίες του προς τον Γενικό Διευθυντή, τους διευθυντές και το σύνολο του 
'προσωπικού'για την αφοσίωση προς το έργο τους και την αποφασιστικότητα τους για την αντιμετώπιση των 
μελλοντικών προκλήσεων του Κέντρου. 
Βρυξέλλες, Φεβρουάριος 1995 
ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1994 
Έκθεση της Επιτροπής 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Σελίδα 
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών 7 
1. Το ΚΚΕρ κατά το 1994 8 
1.1. Αποφάσεις του Συμβουλίου που αφορούν 
τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ 9 
1.2. Αποτίμηση των επιστημονικών δραστηριοτήτων 
του ΚΚΕρ 9 
1.3. Έναρξη ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ 10 
1.4. Ειδικά ερευνητικά προγράμματα 10 
1.5. Ε & Τ υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών 14 
1.6. Εργασίες για λογαριασμό τρίτων 16 
1.7. Συνεργασία με εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς 18 
1.8. Διεθνής συνεργασία 20 
1.9. Ανακαίνιση των εγκαταστάσεων στην Ίσπρα 21 
1.10. Δημοσιεύσεις, συναντήσεις εργασίας και σεμινάρια 21 
2. Δραστηριότητες των ινστιτούτων του ΚΚΕρ κατά το 1994 23 
2.1. Ινστιτούτο μετρήσεων και υλικών αναφοράς 23 
2.2. Ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων 24 
2.3. Ινστιτούτο προηγμένων υλικών 27 
2.4. Ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής 29 
2.5. Ινστιτούτο περιβάλλοντος 32 
2.6. Ινστιτούτο εφαρμογών τηλεανίχνευσης 34 
2.7. Ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας 36 
2.8. Ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων 39 
3. Ανθρώπινοι πόροι 41 
3.1. Πολιτική προσωπικού 41 
3.2. Ιίπισκέπτες επιστήμονες, αποσπασμένοι εμπειρογνώμονες 
και επιστημονικοί συνεργάτες 42 
4 Δημοσιονομικά 43 
Παράρτημα Λ: Πίνακας πινάκων και σχημάτων 45 
Παράρτημα Β: Λρτικόλεξα και επεξηγήσεις 46 
ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ 
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών είναι ένα ευρωπαϊκό κέντρο επιστημονικής και τεχνικής έρευνας που ιδρύθηκε από την 
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων με έδρα τις Βρυξέλλες. Οι εγκαταστάσεις του Κέντρου βρίσκονται σε πέντε 
χώρες (Βέλγιο, Γερμανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες και Ισπανία) και στεγάζουν οκτώ διαφορετικά ινστιτούτα, καθένα 
από τα οποία εστιάζει το έργο του σε ειδικές περιοχές της έρευνας. 
Τα ινστιτούτα είναι: 
IRMM Ινστιτούτο Μετρήσεων και Υλικών Αναφοράς (Geel) 
ITU Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων (Καρλσρούη) 
ΙΑΜ Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (Πέτεν και Ίσπρα) 
ISEI Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής (Ίσπρα) 
ΕΙ Ινστιτούτο Περιβάλλοντος (Ίσπρα) 
IRSA Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανίχνευσης (Ίσπρα) 
1ST Ινστιτούτο Τεχνολογιών της Ασφάλειας (Ίσπρα) 
IPTS Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων (Σεβίλλη) 
Το προβλεπόμενο με βάση τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικό του ΚΚΕρ στα τέλη του 1994 ανερχόταν 
σε 1845 άτομα. Στον αριθμό αυτόν πρέπει να προστεθούν 354 επιστήμονες οι οποίοι εργάζονταν στο Κέντρο υπό 
διάφορα εργασιακά καθεστώτα και αμείβονταν από το ίδιο το Κέντρο. 
Ίο σύνολο των πιστώσεων για το ΚΚΕρ κατά το 1994 ανήλθε σε 300 εκατομ. ECU, συμπεριλαμβανομένων 11 εκατομ. 
ECU που ήταν η συμμετοχή των κρατών μελών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ. 
II παρούσα ετήσια έκθεση αποτελεί μια γενική επισκόπηση των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ κατά το 1994. 
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αναζητήσουν περισσότερες λεπτομέρειες στις ετήσιες εκθέσεις των οκτώ ινστιτούτων. 
Το ΚΚΕρ δημοσιεύει επίσης πλήθος επιστημονικών εκθέσεων, παρουσιάζει δημοσιεύσεις σε συνδιασκέψεις και 
επιστημονικές ημερίδες και διοργανώνει συναντήσεις εργασίας, σεμινάρια και συνδιασκέψεις προς διάδοση των 
επιστημονικών επιτευγμάτων του. 
Τα παραπάνω έγγραφα διατίθενται στη διεύθυνση: 
Public Relations and Publications 
CEC - Joint Research Centre 
I - 21020 Ispra(VA) Italy 
Tn/iqwo: + 39 332 78 91 80 
Fax + 39 332 78 58 18 
1. ΤΟ ΚΚΕρ ΚΑΤΑ TO 1994 
Κατά το χρονικό διάστημα 1992-1994, όπως και σε προηγούμενες προγραμματικές περιόδους, το Κοινό Κέντρο 
Ερευνών (ΚΚΕρ) υλοποίησε ερευνητικά προγράμματα για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας όπως αυτά εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο. Επιπλέον, το ΚΚΕρ 
παρέσχε επιστημονική και τεχνική υποστήριξη που ζητήθηκε από τις αρμόδιες για διάφορες πολιτικές της Κοινότητας 
Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής, και έθεσε στη διάθεση δημοσίων ή ιδιωτικών φορέων το επιστημονικό κύρος του 
και τις πειραματικές του εγκαταστάσεις έναντι αμοιβής (Εργασίες για λογαριασμό τρίτων). 
Κατά το 1994, το τελευταίο έτους της περιόδου 1992-1994 των ειδικών προγραμμάτων ΚΚΕρ που εγκρίθηκαν από 
το Συμβούλιο στις 29 Απριλίου 1992, το ΚΚΕρ συνέβαλε και στην επίτευξη των στόχων του τρίτου προγράμματος-
πλαίσιο στα εξής πεδία: τεχνολογίες της βιομηχανίας και των υλικών, μετρήσεις και δοκιμές, περιβάλλον, ασφάλεια 
της πυρηνικής σχάσης, ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη, ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα. Για τα 
προγράμματα αυτά διετέθη κατά το 1994 το 66% περίπου του προϋπολογισμού του ΚΚΕρ. 
Η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) ετέθη σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1994, και από τότε 
συμμετέχουν στα ειδικά προγράμματα του ΚΚΕρ για λογαριασμό της ΕΟΚ και οι χώρες ΕΟΧ/ΕΖΕΣ. 
Το ΚΚΕρ ωφελείται από τον πολυκλαδικό του χαρακτήρα, από τον ρόλο του ως ουδέτερου οργανισμού που υπάγεται 
στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από το πλήθος των συνεργασιών που αναπτύσσει με ερευνητικούς 
φορείς των κρατών μελών, καθώς και από ευρύτερες συνεργασίες με τρίτες χώρες στο πλαίσιο διαφόρων συμφωνιών. 
Το διοικητικό συμβούλιο του ΚΚΕρ δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση της αρχής της επικουρικότητας. 
Περί το 23% του προϋπολογισμού 1994 του ΚΚΕρ διετέθη για εργασίες που ανελήφθησαν υπό μορφή επιστημονικής 
και τεχνολογικής υποστήριξης υπέρ των υπηρεσιών της Επιτροπής, ιδιαίτερο δε βάρος δίδεται στην εφαρμογή της 
αρχής πελάτης/ανάδοχος. Όλες σχεδόν οι μείζονος σημασίας επιχειρήσεις κατά το 1994 εκαλύφθησαν με μια πολυετή 
σύμβαση μεταξύ των Γενικών Διευθύνσεων, απόφαση του Συμβουλίου ή απόφαση της Επιτροπής, και οι υπόλοιπες 
διεξήχθησαν σε εφάπαξ βάση για λογαριασμό διαφόρων Γενικών Διευθύνσεων της Επιτροπής. Με την εγκαινίαση του 
ευρωπαϊκού κέντρου ελέγχουκαταλληλότηταςεναλλακτικών μεθόδων (Ε^ΑΜ)καιτηνυπογραφήμνημονίου ανεπίσημης 
συμφωνίας μεταξύ ΓΔ XI και ΚΚΕρ, ανελήφθησαν για λογαριασμό του ευρωπαϊκού εργαστηρίου αναφοράς για τη 
ρύπανση του αέρα (ERLAP) νέες πρωτοβουλίες, που είχαν ήδη μελετηθεί από το 1993. 
Οι εργασίες για λογαριασμό τρίτων στο πλαίσιο συμβάσε,ων συνεχίστηκαν και εντάθηκαν οι προσπάθειες του ΚΚΕρ 
στον χώρο του μάρκετινγκ τόσο σε επίπεδο ινστιτούτων όσο και σε κεντρικό επίπεδο, με αποτέλεσμα να αυξηθεί 
σημαντικά κατά το 1994 ο όγκος τ(υν νέων συμβάσεων και να εμπλακούν στην εκτέλεση εργασιών για λογαριασμό 
τρίτων όλα τα ινστιτούτα. 
II πέμπτη εγκατάσταση του ΚΚΕρ, στη Σεβίλλη στης Ισπανίας, εγκαινιάσθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 1994 και στεγάζει 
το ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων, κατόπιν συμφωνίας μεταξύ Ισπανίας και Κοινοτήτων, η οποία υπεγράφη 
στις 15 Απριλίου 1994. 
Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις δραστηριότητες της Κοινότητας στον χώρο της έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) και το πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΥΡΑΤΟΜ (1994-1998) εγκρίθηκαν και ο ρόλος 
τοί' Κοινού Κέντρου Ερευνών αναθεωρήθηκε προς ανταγωνιστικότερες κατευθύνσεις, με βάση τα συμπεράσματα του 
Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 1994 (ΕΕ C 126/1, 7.5.1994). 
Γα δύο ειδικά προγράμματα που θα υλοποιηθούν από το ΚΚΕρ κατά την περίοδο 1995-1998 για λογαριασμό της ΕΚ 
και της ΕΚΑΕ. εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 15 Δεκεμβρίου 1994. 
1.1. Αποφάσεις του Συμβουλίου που αφορούν τις δραστηριότητες τον Κοινού Κέντρου Ερευνών 
Στις 26 Απριλίου 1994, το Συμβούλιο επανεβεβαίωσε το ψήφισμα της 29ης Απριλίου 1992 που αφορούσε το ΚΚΕρ, 
και συγκεκριμένα: 
τον κοινοτικό χαρακτήρα του ΚΚΕρ και το ρόλο του για την επίτευξη των στόχων της Ενωσης, και 
την ανάγκη να συνεχισθεί και ενταθεί η κίνηση του ΚΚΕρ προς κατευθύνσεις ανταγωνιστικότερης προσέγγισης 
με βάση μια αυθεντική σχέση πελάτη/αναδόχου. 
Το Συμβούλιο υπογράμμισε την ανάγκη να αρχίσει το ΚΚΕρ να εμφανίζεται σιγά σιγά στον χώρο του ανταγωνισμού, 
κατά κανόνα σε δίκτυα με άλλα εργαστήρια· η μετάβαση αυτή προς μια ανταγωνιστικότερη προσέγγιση πρέπει να γίνει 
βαθμηδόν και σταδιακά μέσα στο χρονικό διάστημα 1995 έως 1998. 
Κατά το 1994, η Επιτροπή ενήργησε έτσι ώστε να διευκολύνει τον νέο προσανατολισμό: 
εκδίδοντας νέους κανόνες για τη συμμετοχή ευρωπαϊκών οργανισμών στις δραστηριότητες του προγράμματος-
πλαίσιο 1995-1998, κανόνες οι οποίοι επιτρέπουν τη συμμετοχή του ΚΚΕρ στις δραστηριότητες αυτές σε ίση 
βάση με άλλα εργαστήρια· οι κανόνες αυτοί εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο· 
προτείνοντας τις απαιτούμενες τροπολογίες των χρηματοοικονομικών κανονισμών, που βρίσκονται ήδη υπό 
συζήτηση στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο· 
εγκρίνοντας την αναγκαία αναδιοργάνωση του ΚΚΕρ με ενίσχυση του ρόλου του διοικητικού συμβουλίου, 
ενδυνάμωση της σχέσεως με τις δραστηριότητες κοινής χρηματοδότησης και σύσταση μιας συμβουλευτικής 
ομάδας για την επιστήμη και τη βιομηχανία· 
συγκροτώντας μια task force στο εσωτερικό του ΚΚΕρ η οποία να συνδράμει τις επιστημονικές μονάδες του 
ΚΚΕρ ώστε να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών τόσο για τις 
δραστηριότητες κοινής χρηματοδότησης όσο και για άλλες ανταγωνιστικές δραστηριότητες· 
ζητώντας από τη Γενική Γραμματεία της Επιτροπής να οργανώσει τις ανταγωνιστικές δραστηριότητες 
υποστήριξης που θα πρέπει να δρομολογηθούν υπό την αιγίδα των διαφόρων Γενικών Διευθύνσεων της 
Επιτροπής. 
Τα δύο ειδικά προγράμματα που θα υλοποιηθούν από το ΚΚΕρ κατά το χρονικό διάστημα 1995-1998 για λογαριασμό 
της ΕΚ και της ΕΚΑΕ εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 15 Δεκεμβρίου 1994. 
1.2. Αποτίμηση των επιστημονικών δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ 
Κατόπιν ουστάσεακ; του διοικητικού συμβουλίου του ΚΚΕρ, συγκροτήθηκαν το 1993 ομάδες επιθεώρησης, 
αποτελούμενες από ανεξάρτητους επιστήμονες και επιστημονικούς συμβούλους οι οποίοι επιλέγονται με κριτήριο την 
επισταμένη γνοκτη επί ειδικάιν πεδίων των ινστιτούτων του ΚΚΕρ για να προβούν σε αποτίμηση των επιστημονικών 
δραστηριοτήτοτν αυτού. 
Εννέα τέτοιες ομάδες, τετραμελείς έως εξαμελείς, επισκέφθηκαν τα ινστιτούτα στα τέλη του 1993 και κατά το 1994. 
Οι ομάδες συζήτησαν με το επιστημονικό και διευθυντικό προσωπικό και συνέταξαν εκθέσεις οι οποίες στη συνέχεια 
συγκεντρώθηκαν και αναλύθηκαν από τον Sir Hermann Bondi, μέλος της βασιλικής εταιρείας. 
Ο Sir Hermann Bondi συζήτησε τα πορίσματα και τις παρατηρήσεις με το διοικητικό συμβούλιο, σύμφωνα με την από 
29 Απριλίου απόφαση του Συμβουλίου για τα ειδικά προγράμματα του ΚΚΕρ. 
Κατά γενική ομολογία η πορεία των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ υπήρξε συνεχής και θετική. Ο θεσμός των ομάδων 
επιθεώρησης οδήγησε στην καθιέρωση πολύτιμων νέων σχέσεων, προσέφερε εποικοδομητικές συμβουλές στα εκάστοτε 
αρμόδια ινστιτούτα και κρίνεται ως μια επιτυχής προσέγγιση σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του 
ΚΚΕρ. 
Μεταξύ των εννέα εκθέσεων εντοπίσθηκαν ευρείας κλίμακας ομοιότητες: το εν γένει επιστημονικό επίπεδο των 
δραστηριοτήτων έλαβε επαινετικά σχόλια· οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ προς υποστήριξη των προγράμματα της 
Επιτροπής χαρακτηρίσθηκαν ως ικανοποιητικές και βελτιούμενες, με την επισήμανση όμως ότι υπάρχουν περαιτέρω 
δυνατότητες. 
Κατά γενική αναγνώριση το κίνητρο για βελτίωση των εργασιών σε ανταγωνιστική βάση θα έχει πολύ θετικά 
αποτελέσματα. Θα χρειασθεί όμως προς τούτο αλλαγή στάσεως ή και κουλτούρας ακόμη - για ορισμένα ινστιτούτα 
μάλιστα, μεγάλη αλλαγή - και επίμονη αποφασιστικότητα. Από την άλλη, επικροτήθηκε από όλους η ταχεία ανάπτυξη 
εξωτερικών σχέσεων χάρη σε υπότροφους σπουδαστές και επισκέπτες επιστήμονες καθώς και μέσω της σύνδεσης με 
δίκτυα, και συνιστάται περαιτέρω ανάπτυξη προς αυτή την κατεύθυνση. 
Η διοίκηση του ΚΚΕρ ανέλυσε όλες τις ειδικές συστάσεις των ομάδων επιθεώρησης και ενέκρινε την εφαρμογή τους 
όπου αυτές ήταν συμβατές με τους υπάρχοντες κανονισμούς. 
Το διοικητικό συμβούλιο έκανε τις δικές του παρατηρήσεις οι οποίες, μαζί με τις εκθέσεις των ομάδων επιθεώρησης, 
διαβιβάσθηκαν από την Επιτροπή προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των αποφάσεων 
του Συμβουλίου περί των ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων του ΚΚΕρ για την περίοδο 1992-1994. 
1.3 Έναρξη ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ 
Αφότου ετέθη σε ισχύ η συμφωνία ΕΟΧ την 1η Ιανουαρίου 1994, οι χώρες ΕΟΧ/ΕΖΕΣ άρχισαν να συμμετέχουν 
πλήρως στα κοινοτικά προγράμματα του ΚΚΕρ. Η επιστημονική συνεργασία εστιάζεται ιδιαίτερα σε πεδία ειδικού 
ενδιαφέροντος για τις χώρες αυτές, όπως είναι τα φωτοβολταϊκά συστήματα για αλπικές περιοχές, η επέκταση του 
έργου παρακολούθησης των χερσαίαϊν πόρων προς τις χώρες ΕΖΕΣ, ένα έργο παρακολούθησης Tarv ακτιίιν της 
Βαλτικής, η επέκταση της εφαρμογής των τεχνικών μεθόδων ιχνηθέτησης για πλανητικές αλλαγές (συνεργασία με το 
αυστριακό εργαστήριο στο Scibcrsdorf), καθώς και η ανάπτυξη μεθόδων πρόληψης κινδύνων σε συνεργασία με τις 
σουηδικές εθνικές υπηρεσίες διάσωσης. 
Υπήκοοι των χωρών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ πήραν μέρος στις δραστηριότητες τόσο σε επίπεδο επιτροπής όσο και σε επίπεδο 
ινστιτούτων ως υπότροφοι, επισκέπτες επιστήμονες και αποσπασμένοι εθνικοί εμπειρογνώμονες. Τέλος, αντιπρόσωποι 
των χωρών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ έγιναν δεκτοί στο διοικητικό συμβούλιο. 
1.4. Ειδικά ερευνητικά προγράμματα 
Το σημαντικότερο καθήκον του ΚΚΕρ κατά το 1994 ήταν να συμμετάσχει στην υλοποίηση του τρίτου κοινοτικού 
προγράμματρς-πλαίσιο κατά το τελευταίο έτος αυτού. Η συμμετοχή αυτή ανήλθε σε 66% του προϋπολογισμού του 
ΚΚΕρ και υλοποιήθηκε μέσω δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονταν στα ακόλουθα ειδικά προγράμματα: 
• Το πρόγραμμα "τεχνολογίες της βιομηχανίας και των υλικών" περιελάμβανε έρευνα επί των προηγμένων 
υλικαΛ', η οποία πραγματοποιείται από το ινστιτούτο προηγμένων υλικών (ΙΑΜ), καθώς και έρευνα επί του 
εργασιακού περιβάλλοντος, η οποία πραγματοποιείται από το ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας (1ST), το ινστιτούτο 
μηχανικής ουατημάτοΛ' και πληροφορικής (1ST) και τΟ ινστιτούτο περιβάλλοντος (ΕΙ). 
Οι έρευνι ς επί υλικοί σε περιβάλλον ακραίατν συνθηκαχν συνεχίσθηκαν, με ιδιαίτερη έμφαση στη διάβριοοη σε υψηλές 
θερμοκρασίες (έιος 1400° Κελσίου), στις ιδιότητες ερπυσμού και καταπόνησης νέων μεταλλικών υλικών 
(υπερκράματα. διαμεταλλικές ενώσεις) καθώς και σε κεραμικά υλικά με βάση Si3N4-SiC και σύνθετα αυτών. 
Σημαντική πρόοδος σημεκίτθηκε στο πεδίο των διεπαφών υλικών σε τέσσερις κύριες περιοχές: κεραμικά ινών άνθρακος 
ενισχυμένα με νιτρίδιο του πυριτίου, νιτρίδωση με πλάσμα, αισθητήρες ημιαγωγών αερίου και κυβικά υμένια νιτριδίου 
του βορίου. 
Αναφορικά με τα σκληρά επιχρίσματα, αναπτύχθηκαν νανοκρυσταλλικά υμένια νιτριδίων (Β, Τί) σημαντικής 
σκληρότητας και ικανοποιητικής αντίστασης στη φθορά, τα οποία αποτελούν ενδιαφέρουσα περίπτωση για ενδεχόμενη 
εφαρμογή τους σε υψηλής ταχύτητας μηχανική εργασία, αφού είναι πολύ σταθερότερα από άλλα προστατευτικά υμένια 
σε υψηλές θερμοκρασίες. 
10 
Εδραιώθηκαν τα ευρωπαϊκά δίκτυα παλαιωμένων υλικών (AMES), η συμπεριφορά κρίσιμων βιομηχανικών 
κατασκευαστικών στοιχείων (NESC) καθώς και η επικύρωση μεθόδων επιθεώρησης (ENIQ). Στα δίκτυα αυτά εργάστηκαν 
πλέον των 40 φορέων από ολόκληρο τον κόσμο. Το πρώτο έργο NESC, στο οποίο εμπλέκονται όλοι οι κλάδοι που 
συνδέονται με την ακεραιότητα των κατασκευών, βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη. Στο πλαίσιο του δικτύου ENIQ 
παρατηρήθηκε αυξανόμενη συναίνεση για μια ευρωπαϊκή μέθοδο χαρακτηρισμού μη καταστρεπτικών τεχνικών. Ένα 
πρώτο ευρείας κλίμακας έργο για την επικύρωση μεθόδων επιτήρησης και μετριασμού επρόκειτο να ξεκινήσει στο 
δίκτυο AMES. 
Στο πεδίο του εργασιακού περιβάλλοντος (βλέπε επίσης το πρόγραμμα προστασίας του περιβάλλοντος), συνεχίσθηκαν 
οι μετρήσεις ιχνοστοιχείων στον ευρύτερο πληθυσμό της Ευρώπης και σε πλαίσιο εργασιακών συνθηκών· συνεχίσθηκε 
επίσης η μελέτη της τοξικότητας των μετάλλων σε χαμηλά επίπεδα έκθεσης. Πραγματοποιήθηκε επίσης έρευνα για 
εργαλεία έγκαιρης διάγνωσης σφαλμάτων, με τη βοήθεια μεθόδου διάγνωσης βιομηχανικών επεξεργασιών βασιζόμενης 
σε στατιστική ανάλυση η οποία εφαρμόζεται για την εκκίνηση/διακοπή λειτουργίας βιομηχανικών εγκαταστάσεων. 
• Το πρόγραμμα "μετρήσεις και δοκιμές" περιελάμβανε ερευνητικά έργα μετρήσεων και υλικών αναφοράς, που 
διεξήχθησαν από το ινστιτούτο μετρήσεων και υλικών αναφοράς (IRMM), και ερευνητικά έργα μεθόδων αναφοράς για 
μορφές ενέργειας άλλες πλην της πυρηνικής (φωτοβολταϊκά συστήματα) και για αξιολόγηση της αξιοπιστίας των 
δομικών κατασκευών, που υλοποιήθηκαν από το ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής (ISEI) και από 
το ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας (1ST). 
To IRMM επιβεβαίωσε την παγκόσμια φήμη του με ακριβείς μετρήσεις δεδομένων αλληλεπίδρασης νετρονίων και με την 
παρασκευή σχετικών υλικών αναφοράς, συμβάλλοντας έτσι σε πλήθος πεδίων εφαρμογών. 
Μεταξύ άλλων, πραγματοποιήθηκαν με εξαιρετική ακρίβεια μετρήσεις ισοτοπικής αφθονίας και προσδιορισμοί 
ατομικών βαρών. 
Διευρύνθηκε ήδη υπάρχουσα ανειλημμένη υποχρέαχτη απέναντι στο κοινοτικό γραφείο αναφοράς (BCR), και 
παρήχθησαν, δοκιμάσθηκαν και χαρακτηρίσθηκαν ειδικά υλικά αναφοράς για βιολογικές και περιβαλλοντικές μελέτες. 
Οι δραστηριότητες στο ISEI αφορούσαν τη διαγνωστική σε δομικές κατασκευές με οπτικές και ογκομετρικές τεχνικές. 
Πραγματοποιήθηκαν επιτεύγματα σχετικά με τη χρησιμοποίησης της παλμικής ολογραφικής συμβολομετρίας και τον 
χαρακτηρισμό οικοδομικών υλικών με ηλεκτρονικό συμβολόμετρο σχηματισμού κηλίδων φωτός. Χρησιμοποιήθηκαν 
τεχνικές εκπομπής ήχων για την αξιολόγηση της ποιότητας των συνδέσεων και αναπτύχθηκαν τεχνικές μέτρησης της 
συσσωρευόμενης στα υλικά ζημίας με ολογραφική συμβολομετρία λέιζερ. 
Αλλες δραστηριότητες αφορούσαν την προκανονιστική έρευνα σε φωτοβολταϊκά συστήματα στην ευρωπαϊκή 
εγκατάσταση ηλιακοί™ δοκιμών (ESTI), συγκεκριμένα την ανάπτυξη σπινθηροραδιομέτρου, την ανόπτηση στοιχείων 
χιμενίου άμορφου πυριτίου μετά από φωτόλουτρο και δοκιμές προτύπων ασφάλειας για δομοστοιχεία του εμπορίου. 
• Το πρόγραμμα "προστασία του περιβάλλοντος" περιελάμβανε ερευνητικά έργα που υλοποιήθηκαν από το 
ινστιτούτο περιβάλλοντος (ΕΙ) και αφορούσαν την ατμοσφαιρική ρύπανση, τη ρύπανση του εδάφους και των υδάτων 
και τη ρύπανση από απόβλητα. Περιελάμβανε επίσης εφαρμογές τεχνικών τηλεανίχνευσης που υλοποιήθηκαν από το 
ινστιτοϊπο εφαρμογών τηλεανίχνευσης (IRSA), καθώς και ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με τους κινδύνους που 
προέρχονται από τη βιομηχανική δραστηριότητα και οι οποίες αναπτύχθηκαν από το ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας 
(1ST) και από το ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής (ISEI). 
Σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα αποτελέσματα της προκαταρκτικής εκστρατείας μετρήσεων στο πλαίσιο του 
έργου ΒΕΜΑ (βιογενείς εκπομπές στην περιοχή της Μεσογείου) έδειξαν ότι οι βιογενείς εκπομπές υπερβαίνουν κατά δύο 
ή τρεις φορές τις αντίστοιχες σε ήπια οικοσυστήματα. Το στοιχείο αυτό μελετήθηκε περαιτέρω κατά τη διάρκεια της 
εκστρατείας ΒΕΜΑ 1994, η οποία πραγματοποιήθηκε για μια ακόμα φορά στη θέση δοκιμών Castelporziano (Ρώμη). 
Τα αποτελέσματα θα είναι γνωστά στις αρχές του 1995. 
Συνεχίζεται η προπαρασκευή του πειράματος ΕΤΕΧ (ευρωπαϊκό πείραμα ιχνηθετών), το οποίο αποσκοπεί σε δοκιμή 
της συμπεριφοράς ατμοσφαιρικών μοντέλων για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών. Διάφορες χώρες συνεισέφεραν 
με εξοπλισμό και τεχνικές, πράγμα που κατέστησε δυνατή τη διεύρυνση του πειράματος πεδίου. 
Βάσει συμφωνίας συνεργασίας με τον παγκόσμιο μετεωρολογικό οργανισμό (WMO), ιδρύθηκε παγκόσμιο κέντρο 
δεδομένων για αερολύματα (WDCA), για τη συγκέντρωση και ανταλλαγή στοιχείων που λαμβάνονται από πλήθος 
σταθμών παρακολούθησης σε ολόκληρο τον κόσμο. To WDCA αποτελεί μέρος του συστήματος GA W (παρακολούθηση της 
ατμόσφαιρας της Γης), το οποίο συστάθηκε από τον WMO για να παρακολουθεί την εξέλιξη της γήινης ατμόσφαιρας. 
11 
y 
/ Όλα τα στοιχεία που υπάρχουν διαθέσιμα σχετικά με τη ραδιενεργό επιβάρυνση του περιβάλλοντος από το ατύχημα 
του Τσερνομπίλ συλλέγονται και συγκεντρώνονται υπό μορφή άτλαντος, σε συνεργασία με όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, 
συμπεριλαμβανομένων των χωρών της Κεντροανατολικής Ευρώπης, της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας. 
Για την υλοποίηση του έργου θα χρησιμοποιηθούν τεχνολογίες με την υποστήριξη ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η 
ανταλλαγή επιστημόνων και η κατάρτιση αποτελούν σημαντικές πτυχές του έργου, το οποίο θα ολοκληρωθεί το 1996, 
δέκα χρόνια μετά το ατύχημα. 
Οι δραστηριότητες στο ΕΙ αφορούσαν τη ρύπανση από έκθεση σε μεταλλικά ιχνοστοιχεία· περί των σχετικών 
επιπτώσεων στην υγεία έχει γίνει λόγος στα προηγούμενα. Υπό εξέλιξη βρίσκεται η ανάπτυξη ενός μηχανισμού 
κατανόησης της τοξικότητας των μετάλλων σε χαμηλά επίπεδα έκθεσης. 
Σχετικά με τη ρύπανση του αέρα εσωτερικών χώρων, μελετήθηκε η προσρόφηση ικανού αριθμού πτητικών οργανικών 
ενώσεων σε χαλιά, ταπετσαρίες τοίχων και άλλες επιφάνειες και η έκλυση τους από αυτές· αναπτύχθηκε και 
δοκιμάσθηκε με επιτυχία· ένα νέο μοντέλο με δύο διαμερίσματα προσρόφησης. 
Συνεχίσθηκαν οι μελέτες πεδίου και οι εργαστηριακές μελέτες αναφορικά με την αλληλεπίδραση ρύπων-εδάφους-
υδάτων και την παραγωγή τοξινών τη συνδεόμενη με την ανάπτυξη αλγών, σε συσχετισμό με περιβαλλοντικούς 
παράγοντες. Η εφαρμογή και ανάπτυξη προηγμένων αναλυτικών τεχνικών για την ανίχνευση ρύπων σε διάφορες 
περιβαλλοντικές μήτρες συνεχίσθηκαν μέσω μελετών και ασκήσεων συγκριτικής βαθμονόμησης σε συνεργασία με 
διάφορα ευρωπαϊκά εργαστήρια. Στο πλαίσιο του έργου EU 674 του προγράμματος EUREKA σχεδιάσθηκαν και άρχισαν 
να λειτουργούν δύο κινητά αναλυτικά εργαστήρια. 
Στο IRSA, οι εργασίες προχώρησαν από την τοπική κλίμακα σε κλίμακα πλανητική· σημαντικό βάρος δόθηκε σε 
επιστημονικά ζητήματα συγκεντρωμένα υπό τον γενικό τίτλο "πλανητικές αλλαγές". Οι εργασίες αφορούσαν τη 
δυναμική της βλάστησης, υποδείγματα δράσεως της φωτιάς μέσα στη βλάστηση, θερμοκρασίες της επιφάνειας της 
θάλασσας και την πρωτογενή παραγωγικότητα της θάλασσας. 
Το ινστιτούτο είναι το αντίστοιχο του ευρωπαϊκού διαστημικού οργανισμού (ESA) για την εφαρμογή δεδομένων 
παρατήρησης της γης, και συνεργάζονται σε μια σειρά έργα. Για παράδειγμα, ολοκληρώθηκε με επιτυχία η πρώτη φάση 
ενός τριετούς έργου ESA - ΕΚ για τη χαρτογράφηση της κατανομής των τροπικών δασών. Η εφαρμογή τεχνικών 
τηλεανίχνευσης οδήγησε στα πλέον ενημερωμένα στοιχεία που είναι σήμερα διαθέσιμα σχετικά με την κατάσταση των 
τροπικών δασών σε ολόκληρη τη γη. 
Ομοίως, και αναφορικά με το θαλάσσιο περιβάλλον, ολοκληρώθηκε με επιτυχία ένα κοινό έργο με τον ESA που 
αφορούσε την επεξεργασία δεδομένων σχετικών με τα χρώματα των ωκεανών και τις θερμοκρασίες της επιφάνειας της 
θάλασσας, καθώς και την κατανομή των δεδομένων αυτών σε μεγάλο αριθμό ευρωπαϊκών ινστιτούτων. Με βάση μια 
ανάλογη πρωτοβουλία, έχουν ξεκινήσει εργασίες συνδεόμενες με δεδομένα από μια νέα γενεά αισθητήρων παρατήρησης 
της Γης. 
Κατά το 1994, το ινστιτούτο ανέλαβε καθοδηγητικό ρόλο στο πλαίσιο μιας μείζονος σημασίας νέας πρωτοβουλίας μαζί 
με τον ESA, το ευρωπαϊκό σύστημα παρατήρησης της γης. Το σύστημα αποβλέπει σε βελτίωση και προώθηση της 
χρήσεως δεδομένων παρατήρησης της γης σε ολόκληρη την Ευρώπη, και προϋποθέτει τη συνεργασία με τους εθνικούς 
διαστημικούς οργανισμούς και με αρκετούς φορείς παρατήρησης της γης στο πλαίσιο του ES Α, της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και των κρατών μελοχν ΕΟΧ/ΕΖΕΣ. Ως συμβολή στο ευρωπαϊκό σύστημα παρατήρησης της γης, το ΚΚΕρ με τα 
ινστιτούτα IRSA, ISEI και ΕΙ αναπτύσσει το κέντρο παρατήρησης της γης (CEO), ένα αποκεντρωμένο ευρωπαϊκό 
σύστημα διαχείρισης δεδομένων και πληροφοριών το οποίο θα παρέχει υπηρεσίες δεδομένων με προστιθέμενη αξία. 
Στο 1ST, οι εργασίες εκπόνησης μοντέλων διασποράς πυκνού νέφους ατμών στο πλαίσιο των δράσεων κοινής 
χρηματοδότησης του STEP επικεντρώθηκαν στην ανάπτυξη του μοντέλου στρώματος μικρού βάθους και την επικύρωση 
του Τρισδιάστατου κώδικα ADREA-HF και του μονοδιάστατου μηχανογραφικού μοντέλου μικρού βάθους. 
j 
/Ολοκληρώθηκε η ανάπτυξη ενός δισδιάστατου κώδικα ηλεκτρονικού υπολογιστή για ψηφιακή προσομοίωση της ροής 
Χ,χημικώς δραστικών αερίων. Σε εξέλιξη βρίσκονται υπολογισμοί αξιολόγησης για τη μελέτη φαινομένων ανάφλεξης^αι 
/ εκτόνωσης σε βιομηχανικό περιβάλλον. 
5 Το πρόγραμμα "ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης" περιελάμβανε μια σειρά ερευνητικές δραστηριότητες που 
εκτείνονταν από την ασφάλεια του αντιδραστήρα (ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας - 1ST) έως τις πυρηνικές 
διασφαλίσεις και την ασφάλεια των σχάσιμων υλικών (1ST και ISEI), έως ακόμη τα πυρηνικά καύσιμα και τα στοιχεία 
της σειράς των ακτινιδών (ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων - ITU). 
Χ 
12 
Μετά την πραγματοποίηση της πρώτης δοκιμής Phebus τον Δεκέμβριο του 1993 στο Cadarache (Γαλλία), άρχισε 
προκαταρκτική ανάλυση των αποτελεσμάτων στην Ίσπρα και το Cadarache με συμμετοχή όλων των εταίρων σ'αυτό 
το έργο διεθνούς κλίμακας. Η δεύτερη δοκιμή με ακτινοβολημένο καύσιμο έχει προγραμματισθεί για το 1995. Μια νέα 
εκδοχή της δέσμης κωδίκων του ESTER (ευρωπαϊκή έρευνα αποτίμησης του αρχικού αιτίου), που έχει αναπτύξει το 
ινστιτούτο σε συνεργασία με τους ευρωπαίους εταίρους για την αξιολόγηση του αρχικού αιτίου, έχει δοθεί στους 
εταίρους για δοκιμή και επικύρωση. 
Στην Ίσπρα, ολοκληρώθηκε η κατασκευή της εγκατάστασης STORM (απλοποιημένες δοκιμές μηχανισμών επαναιώρησης) 
για μεγάλης κλίμακας μελέτες σχετικά με την εναπόθεση και επαναιώρηση αερολυμάτων. 
Σημαντική πρόοδο σημείωσε το πειραματικό πρόγραμμα φαινομένων απόσβεσης του εντός του δοχείου τήγματος, που 
πραγματοποίησε στις εγκαταστάσεις FARO (κλίβανος τήξης και έκλυσης του καυσίμου) και KROTOS (μικρής κλίμακας 
έκρηξη υδρατμών) της Ίσπρα. Οι πρώτες επιτυχείς δοκιμές έγιναν στην εγκατάσταση FARO με 150 kg τηγμένου υλικού, 
ενώ στην εγκατάσταση KROTOS υλοποιήθηκε ένα μικρής κλίμακας πρόγραμμα δοκιμών με πραγματικό υλικό, 
επικεντρωμένο στη μελέτη της έκρηξης υδρατμών. 
Αναφορικά με τη βασική έρευνα επί των ακτινιδών, θεα)ρητικές μελέτες των οπτικομαγνητικών ιδιοτήτων συνέβαλαν 
σημαντικά στην κατανόηση του εξαιρετικά υψηλής κλίμακας φαινομένου Kerr που παρατηρείται σε ορισμένες εν(ίκτεις 
ακτινιδών. Διαπιστώθηκε ότι η μεταβατική θερμοκρασία υπεραγωγιμότητας του αμερικίου αυξάνεται σημαντικά 
συναρτήσει της πιέσεως. 
Στο πλαίσιο των βασικών ερευνών για βελτίωση της ασφάλειας των πυρηνικών καυσίμων, δόθηκε βάρος στην καλύτερη 
κατανόηση των δομικών μεταβολών που συμβαίνουν στο ψυχρό τμήμα του εντόνως αναλωμένου καυσίμου του LWR 
(αντιδραστήρας ελαφρού ύδατος), δηλαδή του φαινομένου παρυφής. 
Αναφορικά με τις πυρηνικές διασφαλίσεις, η δραστηριότητα επιτήρησης αφορούσε τις τεχνικές ενεργού όρασης και την 
επανεξέταση των εικόνων επιτήρησης με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή. 
• Το -πρόγραμμα "τεχνολογία της σύντηξης και ασφάλεια" εκτελείται από το ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας 
(1ST), το ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής (ISEI) και τον ινστιτούτο προηγμένων υλικών (ΙΑΜ). 
Οι βασικές δραστηριότητες του ευρωπαϊκού πειραματικού εργαστηρίου χειρισμού του τριτίου (ETHEL) περιελάμβαναν 
την προετοιμασία δύο πειραματικών κυκλωμάτων δοκιμαστικής λειτουργίας με υδρογόνο/δευτέριο και την εγκατάσταση 
νέων υπηρεσιών για τη βελτίωση μελλοντικών επιχειρησιακών δραστηριοτήτων και δραστηριοτήτων συντήρησης. Η 
μονάδα τριτίου του εργαστηρίου βρισκόταν στη φάση λεπτομερούς σχεδιασμού. Η συνεχιζόμενη εν ψυχρώ δοκιμαστική 
λειτουργία πρέπει να οδηγήσει σε γόνιμες επιχειρήσεις με το τρίτιο, με έναρξη το 1995. 
II ανάπτυξη της τεχνολογίας της σύντηξης σε παγκόσμια κλίμακα επικεντρώθηκε στον σχεδιασμό του διεθνούς 
θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER). Το ινστιτούτο προηγμένων υλικών (ΙΑΜ) συνέβαλε σε αυτήν 
την προσπάθεια υποστηρίζοντας τις τεχνολογικές ανάγκες του ITER για επιλογή και χαρακτηρισμό των υλικών. Το 
ΙΑΜ συμμετέσχε παράλληλα στο ακόμη πιο μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανάπτυξης υλικών χαμηλής 
δραστικότητας. 
Στο πεδίο της θερμοπυρηνικής σύντηξης, συνεχίσθηκαν οι προσομοιώσεις με ηλεκτρονικούς υπολογιστές και η 
πειραματική επιβεβαίωση διαδικασιών τηλεχειρισμού, μαζί με αναλύσεις θερμικής μετάπτωσης μετά από ατύχημα για 
κατευθυντήριες σχεδιασμού και αξιολόγηση για τον ITER. 
• Το πρόγραμμα "ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα" του ΚΚΕρ συνεχίσθηκε το 1994 με αυξημένες 
δραστηριότητες και κάλυψε όλα τα ινστιτούτα. Το πρόγραμμα έδωσε σε ενδιαφερόμενους επιστήμονες τη δυνατότητα 
να συμμετάσχοι»ν σε προσωπική βάση στη διεξαγωγή έρευνας, προσέφερε δυνατότητα συμμετοχής σε δίκτυα μαζί με 
άλλους ερε\<νητικούς φορείς και δυνατότητα πρόσβασης σε έργα μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεων. Το διοικητικό 
συμβούλιο του ΚΚΕρ ενέκρινε κατά το 1994 τη συμμετοχή 96 επιστημόνων μεταδιδακτορικού επιπέδου, 7 δίκτυα με 
συμμετοχή του ΚΚΕρ, δύο συμμετοχές σε σύμπραξη με πανεπιστήμια και τη συμμετοχή του ΚΚΕρ σε μια μεγάλης 
κλίμακας εγκατάσταση. 
* 
* * 
II πρόοδος που σημειώθηκε κατά την πορεία υλοποίησης των προγραμμάτων αυτών περιγράφεται αναλυτικότερα στο 
κεφάλαιο 2, όπου αναπτύσσονται οι δραστηριότητες των ινστιτούτων του ΚΚΕρ. 
13 
1.5. Επιστημονική και τεχνική υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών 
Ί 
Η επιστημονική και τεχνική (Ε & Τ) πείρα του ΚΚΕρ τίθεται στη διάθεση των Γενικών Διευθύνσεων της Επιτροπής 
ως υποστήριξη για τη χάραξη και εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών. 
Η εκ μέρους του ΚΚΕρ υποστήριξη μπορεί να λάβει διάφορες μορφές: 
εργαστηριακή έρευνα ή θεωρητικές μελέτες που βασίζονται στις επιστημονικές δεξιότητες και τις πειραματικές 
εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ 
επιστημονικές και τεχνικές εργασίες που αφορούν την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσία ή Ε & Τ βοήθεια για 
τη σύνταξη νέας νομοθεσίας 
επιστημονική βοήθεια έργων ή συμβάσεων. 
Το 1994, η εκ μέρους του ΚΚΕρ επιστημονική και τεχνική υποστήριξη ανήλθε σε 23% του προϋπολογισμού του ΚΚΕρ. 
Το σχήμα 1 εμφαίνει την κατανομή αυτής της υποστήριξης μεταξύ των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών. Μεταξύ των 
προτεραιοτήτων ήταν η ουσιαστική σχέση πελάτη/αναδόχου καθώς και η συνέχεια και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός 
στον βαθμό του δυνατού. Επιπλέον, μείζονος σημασίας μακροπρόθεσμες συμφωνίες παγιώθηκαν μέσω αποφάσεων 
της Επιτροπής, οι οποίες διαβιβάσθηκαν προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι κυριότεροι σχετικοί 
τομείς ήταν το περιβάλλον, η ενέργεια και η γεωργία. 
Κατά το 1994, 83% περίπου των πάσης φύσεως επιχειρήσεων καλύφθηκαν μέσω πολυετών συμβάσεων στις οποίες 
εμπλέκονταν διάφορες Γενικές Διευθύνσεις, αποφάσεων του Συμβουλίου ή αποφάσεων της Επιτροπής. Η κάλυψη του 
υπολοίπου ποσοστού αφορούσε κτήσεις επείγοντος χαραρκτήρα από διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής. 
Σνιίιια 1 
Ε & Τ υποστήριξη προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής 
Προϋπολογισμός υποστήριξης (σε εκατομ. ECU) 
24 
20 
16 
12 
Ι m 1994 
1993 
1992 
1991 
ΓΔΙ ΓΔΙΙΙ ΓΔνΐ ΓΔνΐΙΙ ΓΔΧΙ ΓΔΧΙΙΙ ΓΔνΐΙ 'Αλλοι 
esu 
CPS 
ΓΔ Ι 
ΓΔ III 
ΓΔ VI 
ΓΔ VIII Ομάδα μελέτης προοπτικών ζ 
Υπηρεσία πολιτικής καταναλωτών 
Εξωτερικές οικονομικές σχέσεις 
Βιομηχανία 
Γεωργία 
Ανάπτυξη ΓΔΟΚΙ 
ΓΔ XIII 
ΓΔ XVII .".Περιβάλλον 
Τηλεπικοινωνίες, αγορά των 
πληροφοριών και εκμετάλλευσης 
της έρευνας 
Ενέργεια 
l*l· 
• Η υποστήριξη του ΚΚΕρ προς την περιβαλλοντική πολιτική, που ανέρχεται σε ποσοστό 27,8% του 
προϋπολογισμού επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης, προσφέρει στη ΓΔ XI επιστημονική και τεχνική βοήθεια για 
την εφαρμογή νομοθεσίας σχετικής με τους χημικούς ρύπους, την ατμοσφαιρική ρύπανση, την ποιότητα των υδάτων, 
τα χημικά απόβλητα, τους κινδύνους που προέρχονται από τη βιομηχανία και τα ατυχήματα μείζονος κλίμακας. Οι 
σχετικές εργασίες εντάσσονται στο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον και περιλαμβάνουν: 
υποστήριξη για την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, στο πλαίσιο εφαρμογής των οδηγιών 80/779 
και 85/203/ΕΟΚ για την ποιότητα του αέρα (S02, Ν02), της οδηγίας 92/72/ΕΟΚ (όζον, μελέτες εκπόνησης 
μοντέλων). Στις 11 Ιουλίου 1994 υπεγράφη μνημόνιο ανεπίσημης συνεργασίας μεταξύ ΓΔ XI και ΚΚΕρ για 
την ίδρυση και λειτουργία του ευρωπαϊκού εργαστηρίου αναφοράς για τη ρύπανση του αέρα (ERLAP)· 
προπαρασκευαστικές εργασίες για το ευρωπαϊκό πείραμα ιχνηθετών (ΕΤΕΧ), για τη δοκιμή της εγκυρότητας 
ατμοσφαιρικών μοντέλων αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών με εξαπόλυση ιχνηθετών. Το πείραμα, που 
ξεκίνησε το 1992 προς υποστήριξη των σχετικών με την ακτινοπροστασία δραστηριοτήτων της ΓΔ XI και στο 
οποίο συμμετέχουν περισσότερες από είκοσι χώρες, σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο· 
βοήθεια για τη διαχείριση των δεδομένων που αφορούν τη ραδιενεργό επιβάρυνση του περιβάλλοντος μετά το 
ατύχημα του Τσερνομπίλ, δεδομένα τα οποία συλλέγονται και συγκεντρώνονται υπό τη μορφή άτλαντος. Το 
έργο αναπτύσσεται σε συνεργασία με όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των χωρών της 
Κεντροανατολικής Ευρώπης, της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας· 
συλλογή δεδομένων από το ευρωπαϊκό γραφείο χημικών ουσιών (ECB), όπως ορίζεται βάσει του κανονισμού 
του Συμβουλίου 793/93 περί αξιολογήσεως των κινδύνων που προέρχονται από τις ήδη υπάρχουσες χημικές 
ουσίες. Η βάση δεδομένων IUCLID (διεθνής ενοποιημένη βάση δεδομένων χημικών ουσιών, πρώην EUCLID) 
κατέστη επιχειρησιακή· 
εγκαινίαση του ευρωπαϊκού κέντρου ελέγχου καταλληλότητας εναλλακτικών μεθόδων (ECVAM) στις 17 
Οκτωβρίου 1994. Το κέντρο συγκροτεί υπηρεσίες ενημέρωσης και διοργανώνει συναντήσεις εργασίας, task forces 
και συνέδρια προς υποστήριξη της διεργαστηριακής προκαταρκτικής και οριστικής επικύρωσης δοκιμών που 
δεν διενεργούνται πάνω σε ζώα και στρατηγικών πραγματοποίησης δοκιμών· 
ίδρυση γραφείου σοβαρών ατυχημάτων στο ΚΚΕρ, που θα επιδίδεται αποκλειστικά σε επιστημονικές και 
τεχνικές δραστηριότητες σχετικές με την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας (οδηγία 82/501/ΕΟΚ) που 
διέπει τον έλεγχο των κινδύνων σοβαρού ατυχήματος. Τον Ιανουάριο του 1994 υπεγράφη μεταξύ ΓΔ XI και 
ΚΚΕρ σχετικό μνημόνιο ανεπίσημης συμφωνίας. 
• Η υποστήριξη του ΚΚΕρ προς την ενεργειακή πολιτική (ΓΔ XVII) ανέρχεται σε 27,3% του προϋπολογισμού 
τοι» ΚΚΕρ για επιστημονική και τεχνική υποστήριξη. 
Οι σχετικές εργασίες αφορούν κυρίως: 
κατάρτιση επιΟεαιρητών, εναρμόνιση των συνήθων ενδοϋπηρεσιακών μεθόδων επιθεώρησης σχετικά με τις 
πυρηνικές διασφαλίσεις, εφοδιασμό με τον πιο σύγχρονο εξοπλισμό και αναλύσεις αναφοράς δειγμάτων 
πυρηνικού υλικού· 
σχεδιασμό εργαστηρίων επί τόπου για αναλύσεις διασφαλίσεων σε εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας 
(Scllafield, La Hague)· στερεότυπες αναλύσεις δειγμάτων πυρηνικού υλικού· 
συμβολή σε μακροπρόθεσμα σενάρια που αφορούν την ενέργεια, συμπεριλαμβανομένης της εξέλιξης της 
πυρηνικής βιομηχανίας παραγωγής ενέργειας· 
συμβολή στη διατήρηση των ενεργειακών πόρων και την ορθολογική χρήση της ενέργειας στις μικρομεσαίες 
βιομηχανικές επιχειρήσεις, στα κτήρια και στις μεταφορές· 
παρακολούθηση έργων επίδειξης φωτοβολταϊκών και ηλιοθερμαντικών συστημάτων. 
15 
• Η υποστήριξη του ΚΚΕρ προς την κοινή γεωργική πολιτική, η οποία ανέρχεται σε 14,2% του προϋπολογισμού 
του ΚΚΕρ για επιστημονική και τεχνική υποστήριξη, καλύπτει κυρίως τα ακόλουθα ερευνητικά πεδία: 
εφαρμογή της τηλεανίχνευσης στις στατιστικές του γεωργικού τομέα με σκοπό την ανάπτυξη και επίδειξη, μέχρι 
ημιεπιχειρησιακής στάθμης, μεθόδους που ενσωματώνουν τα δεδομένα της τηλεανίχνευσης στη συγκέντρωση 
στατιστικών στοιχείων για την παρακολούθηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων και τη γεωργική παραγωγή στην 
Κοινότητα (απόφαση του Συμβουλίου της 26ης Σεπτεμβρίου 1988)· 
παροχή βοήθειας για την κατάρτιση μητρώων συστημάτων ελέγχου γεωργικών κτηματολογίων, είτε με 
αεροφωτογράφηση είτε με διαστημική τηλεπισκόπηση· 
στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού γραφείου οίνων, αλκοολούχων και οινοπνευματωδών ποτών, προσδιορισμό της 
προέλευσης της αλκοόλης στους οίνους και τα οινοπνευματώδη ποτά και εφαρμογή του μαγνητικού πυρηνικού 
συντονισμού και της φασματοσκοπίας μαζών. 
Περισσότερες πληροφορίες για τις δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης εκ μέρους του ΚΚΕρ προς 
τις υπηρεσίες της Επιτροπής περιέχονται στο κεφάλαιο 2. 
1.6. Εργασίες για λογαριασμό τρίτων 
Οι πελάτες του Κοινού Κέντρου Ερευνών 
Λπό το 1988 και μετά, το ΚΚΕρ προσφέρει την επιστημονική του πείρα σε εξωτερικούς πελάτες, και από τότε μέχρι 
σήμερα έχει αναλάβει παραγγελίες αξίας άνω των 83 εκατομ. ECU. 
Κατά τα πρώτα έτη (1988-1991) κατά τα οποία το ΚΚΕρ προσέφερε την επιστημονική του πείρα σε τρίτους, 
κατεγράφησαν συνολικές παραγγελίες αξίας 43,85 εκατομ. ECU μετά την αφαίρεση των ακυρωθεισών παραγγελιών. 
Πίνακας 1 
Εκτέλεση εργασιών εκ μέρους του ΚΚΕρ για λογαριασμό τρίτων (οι παραγγελίες αφορούν την περίοδο 1988-1991 και 
τα ποσά εκφράζονται σε εκατομ. ECU) 
Έτη 
Αρχικό ύψος παραγγελιών 
Ακυρώσεις 
Πραγματικό ύψος παραγγελιών 
Εκδοθέντα τιμολόγια 
Εισπράξεις 1988-1992 
45,64 
1,45 
44,19 
25,43 
23,38 1988-199^ 
45,64 
1,79 
43,85 
29,49 
27,87 1988-1994 
45,64 
1,79 
43,85 
31,78 
30,43 
Στα τέλη του 1994 είχε εκτελεσθεί ποσοστό 72% των εργασιών για τις οποίες είχαν συναφθεί συμβάσεις στο 
διάστημα 1988-1991, και με βάση τα εκδοθέντα τιμολόγια οι συνολικές εισπράξεις ανήλθαν σε 31,3 εκατομ. ECU Το 
υπόλοιπο 28% των εργασιών βρίσκεται υπό εξέλιξη, και σε ορισμένες περιπτώσεις οι εργασίες θα συνεχίζονται 
μέχρι το 2000. 
Κατά το διάστημα 1992-1994, ο συνολικός όγκος παραγγελιών που πήρε το ΚΚΕρ από εξωτερικούς πελάτες 
ανέρχεται σε 39 εκατομ. ECU, εκ των οποίων το σύνολο των νέων παραγγελιών του 1994 ανέρχεται σε 18 εκατομ. 
ECU. Στα τέλη του 1994, είχε εκτελεσθεί ποσοστό 59% των εργασιών για τις οποίες είχαν συναφθεί συμβάσεις στο 
διάστημα 1992-1994, και με βάση τα εκδοθέντα τιμολόγια η συνολική τους αξία ήταν 23 εκατομ ECU (βλέπε σχήμα 
3). Οι υπόλοιπες εργασίες θα εκτελεσθούν από το 1995 και μετά. Οι εισπραχθείσες πληρωμές αντιστοιχούν με πολύ 
μεγάλη προσέγγιση προς τα ποσά των τιμολογίων. 
16 
καττττϊξη μεγέθους 
Η βιομηχανία παραμένει ο σημαντικότερος 
πελάτης του ΚΚΕρ, με 57% των παραγγελιών. 
Ακολουθούν οι ερευνητικοί φορείς, με 21%. 
Η πυρηνική βιομηχανία, με 75% περίπου των 
συμβάσεων, κατέχει πάντα την πρώτη και 
κυρίαρχη θέση. Οι παραγγελίες λοιπών κλάδων 
- του περιβάλλοντος συμπεριλαμβανομένου -
συμποσούνται σε ποσοστό μόλις πάνω από το 25% 
του συνόλου των παραγγελιών, οι οποίες και 
βρίσκονται υπό εκτέλεση. Λοιποί 
Ερευνητικοί 
Οργανισμοί 
Δημόσια 
Διοίκηση -^~- -.^- ».«»-,„.,:,» ^ ' Βιομηχανία 
κατά πεδίο δραστηριότητας 
Λοιποί κλάδοι 
(μαζί με το περιβάλλον* 
Πυρηνική βιομηχανία 
Σχήμα 3 Εργασίες για λογαριασμό τρίτων πάραγγελθείσες στο KAtp κατά την περίοδο 1992-1994 
Άλλες 
πληροφορίες 
V_ 
1992 ^ ^ 
1993 ^ ν- ^ 
1994 
17 
Μια τάση που είχε γίνει ήδη αντιληπτή από το 1993, και που είναι οι ολοένα και μεγαλύτερες ανάγκες του 
δημόσιου τομέα για επιστημονική πείρα στο πεδίο της περιβαλλοντικής διαχείρισης, κερδίζει έδαφος. Έργα στα 
οποία συμμετέχει το ΚΚΕρ και τα οποία αφορούν τη μελέτη της ρύπανσης του αέρα, τατν υδάτατν και του εδάφους 
και τη διαχείριση τοον βιομηχανικών και αστικών αποβλήτων έχουν σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο· οι 
δραστηριότητες που αφορούν το περιβάλλον ανέρχονται σε 20% του όγκου των παραγγελιών που ήδη υλοποιούνται 
από το ΚΚΕρ, στην Ίσπρα κυρίως, ενδέχεται δε να αυξηθούν. 
Το ινστιτούτο προηγμένων υλικών προηγείται σε μεγάλη απόσταση από τα άλλα ινστιτούτα του ΚΚΕρ στην 
εξασφάλιση συμβάσεων για εργασίες υπέρ τρίτων, για πρώτη όμως φορά τα ινστιτούτα της Ίσπρα κέρδισαν μια 
σημαντικότατη σύμβαση. 
1.7. Συνεργασία με τους εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς 
Μέρος των συνεργασιών του ΚΚΕρ έχει άτυπο χαρακτήρα και βασίζεται σε ευρείας κλίμακας επαφές που ανέπτυξαν 
μεμονωμένα μέλη του προσωπικού κατά την επαγγελματική τους σταδιοδρομία ή με τη συμμετοχή τους σε διεθνή δίκτυα 
και ομάδες εργασίας. 
Το μη μόνιμο ερευνητικό προσωπικό, όπως υπότροφοι, αποσπασμένοι εθνικοί εμπειρογνώμονες και επισκέπτες 
επιστήμονες, πραγματοποιεί περισσότερες επαφές στους φορείς με τους οποίους εργαζόταν προηγουμένως. Ο τρόπος 
αυτός άτυπης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ ερευνητών οι οποίοι μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική 
επιστημονική υποδομή και να εργάζονται εντούτοις επί συναφών αντικειμένων, έχει ανεκτίμητη αξία για τη 
διασταύρωση και αναπαραγωγή των ιδεών και για την εξεύρεση νέων πρακτικών λύσεων. 
Σε μια πιο συγκροτημένη βάση, το ΚΚΕρ συνεργάζεται με εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς στο πλαίσιο της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών ΕΖΕΣ μέσω διμερών και πολυμερών συμφωνιών, δικτύων HCM (ανθρώπινο 
δυναμικό και κινητικότητα) και των έργων EUREKA. 
Η διμερής συνεργασία επικεντρώνεται κατά κανόνα σε πεδία υψηλής εξειδίκευσης, όπου η ανταλλαγή επιστημονικών 
εμπειριών ενισχύει τα επιστημονικά προσόντα και των δύο μερών. Με βάση στοιχεία του 1994, βρίσκονται σήμερα 
σε ισχύ 87 περίπου συμφωνίες διμερούς συνεργασίας. 
Αναφορικά με την πολυμερή συνεργασία, τα υπό εξέταση θέματα είναι συνήθως ευρύτερα από όσο στη διμερή 
συνεργασία. Ο αριθμός των εταίρων μπορεί να ποικίλλει από 2 έως 20 ή και παραπάνω, σε ακραίες περιπτώσεις έως 
70. Περί τις 49 συμφωνίες πολυμερύς συνεργασίας βρίσκονται τώρα σε επιχειρησιακό στάδιο και εμπλέκονται σε αυτές 
600 περίπου εταίροι. 
Το σχήμα 4 εμφαίνει την μεταξύ των ινστιτούτων του ΚΚΕρ κατανομή των συμφωνιών (μεγάλης και μικρής κλίμακας) 
διμερούς και πολυμερούς συνεργασίας. 
Το πρόγραμμα HCM (ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα), και τα δίκτυα του με άλλους ερευνητικούς οργανισμούς, 
είναι ένα ακόμη κατάλληλο πλαίσιο συνεργασίας. Το ΚΚΕρ συμμετέχει σε 20 δίκτυα HCM (βλέπε σχήμα 5). 
ΜεταπτχΓ/ιακοί και μεταδιδακτορικοί υπότροφοι εξασφαλίζουν πλήθος επαφών με το πανεπιστήμιο από το οποίο 
προέρχονται και αποτελούν ικανοποιητική πηγή πληροφοριών. 
Το ΚΚΕρ συμμετέχει επίσης σε πέντε έργα EUREKA (βλέπε σχήμα 5)2, τα εξής: 
Η πρωτοβουλία EUREKA καθιερώθηκε ώστε, με τη στενότερη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και ερευνητικών 
ινστιτούτων στο πεδίο των προηγμένων τεχνολογιών, να αυξηθεί η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα των 
βιομηχανιών και των εθνικών οικονομικών της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά και να δυναμώσει συνεπώς η βάση 
για διαρκή ευημερία και απασχόληση. Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν 20 χώρες και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως 
επιπλέον εταίρος. 
18 
Διμερής και πολυμερής συνεργασία 
Αριθμός συμφωνιών συνεργασίας 
20 
Διμερείς 
Πολυμερείς 
IWW ITU ΙΑΜ 
Ε* ISEI IRSA 1ST IPTS 
Σχήμα 5 
Συνεργασία Η5Μ και E0REKA 
Αριθμός συμφωνιών συνεργασίας 
Δίκτυα HCM 
EUREKA 
IRMM ITU ΙΑΜ Ε' ISEI IRSA 1ST IPTS 
19 
CEFIR (ευρωπαϊκή έρευνα κεραμικών ινών, EU 658), πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην παραγωγή κεραμικών 
ινών ανθεκτικών σε υψηλές θερμοκρασίες, στο πλαίσιο της οποίας έχει αναπτυχθεί μια νεωτεριστική μέθοδος 
κατασκευής εσαπερικών επιφανειών ινών και σύνθετων υλικών (βλέπε σημείο 2.3 στη συνέχεια)· 
EPACERC, έργο που αποσκοπεί στην ανάπτυξη επιστρώσεων ανθεκτικών στη διάβρωση, μέσω μεθόδου χημικής 
επικαλύψεως δι'ατμών με τη βοήθεια πλάσματος· 
FORMENTOR (EU 19), που αφορά την ανάπτυξη έμπειρων συστημάτων για την υποστήριξη της διαδικασίας 
λήψης αποφάσεων σε επικίνδυνες καταστάσεις και όπου έχει αναπτυχθεί μια πρώτη μορφή συνεπούς μεθόδου 
(βλέπε σημείο 2.4 στη συνέχεια), για εργασίες υποστήριξης της λήψης αποφάσεων σε κλίμακα πραγματικού 
χρόνου· 
EUROTRAC (EU 7), μαζί με το επιμέρους έργο TRACT (μεταφορά αερίων ρύπων υπεράνω πολύπλοκου 
εδάφους) που χρησιμοποιεί τεχνητούς ιχνηθέτες για παρακολούθηση της μεταφοράς ατμοσφαιρικών ρύπων στην 
αλπική περιοχή και στο πλαίσιο του οποίου δεδομένα από προηγούμενα πειράματα έχουν συγκεντρϋ)θεί σε μια 
βάση δεδομένων που διατίθεται τώρα για προβλεπτική επαλήθευση μοντέλαϊν· και με το επιμέρους έργο 
LACTOZ (εργαστηριακές μελέτες της χημείας του τροποσφαιρικού όζοντος) που παρακολουθεί με εργαστηριακά 
πειράματα τον χημικό και φωτοχημικό μετασχηματισμό των ατμοσφαιρικών ρύπων και στο πλαίσιο του οποίου 
η συνεργασία με το πανεπιστήμιο του Κιέλου και το πανεπιστήμιο του Μιλάνου έχει οδηγήσει σε ενδιαφέροντα 
αποτελέσματα (βλέπε σημείο 2.5 στη συνέχεια)· 
EUROENVIRON (EU 330), μαζί με το έργο TRACY (EU 618) (τοξικά μέταλλα στους ιστούς και τα υγρά του 
σώματος του ανθρώπου), το οποίο αποβλέπει στην ανάπτυξη μιας βάσης δεδομένων των κρατών μελών με 
πληροφορίες για τη συμπεριφορά των τοξικών ουσιών μέσα στους ιστούς και τα υγρά του σώματος του 
ανθρώπου· και με το έργο κινητού εργαστηρίου (EU 674) για τη πραγματοποίηση επιτόπου αναλύσεων υδάτων, 
αποβλήτων και εδάφους και στο πλαίσιο του οποίου έχει σχεδόν ολοκληρωθεί μια διεργαστηριακή άσκηση 
(βλέπε σημείο 2.5 στη συνέχεια). 
1.8. Αιεθνής συνεργασία 
• Συνεργασία στο πεδίο των πυρηνικών διασφαλίσεων (Ε&Α) 
Τον Ιούλιο του 1994, η Επιτροπή ενέκρινε τη συμφωνία ανανέωσης της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ του υπουργείου 
ενέργειας των ΗΠΛ και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, συμφωνίας η οποία συνήφθη για πρώτη 
φορά τον Ιανουάριο του 1982 και ισχύει έκτοτε. 
Με βάση το άρθρο 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης EURATOM, ενημερώθηκε σχετικά το Συμβούλιο, και η συμφωνία 
υπεγράφη στις 6 Ιανουαρίου 1995. Με βάση την ανανεωμένη συμφωνία θα συνεχισθεί η καρποφόρα συνεργασία με 
αρκετά εργαστήρια των ΗΠΛ στο πεδίο των πυρηνικών διασφαλίσεων. 
Με βάση ανάλογη συμφωνία που υπεγράφη το Μάιο του 1990 μεταξύ της Επιτροπής και του ιαπωνικού ερευνητικού 
ινστιτούτο!' ατομικής ενέργειας (JAERI), ικανοποιητικότατη πρόοδο σημείωσε και η συνεργασία Κοινότητας και 
Ιαπωνίας στο πεδίο αυτό. 
Οι εργασίες στο πλαίσιο μιας συμβατικής συμφωνίας με το ινστιτούτο ραδίου Kohplin της Αγίας Πετρούπολης, που 
αΐ| <χ)ούσαν την αξιολόγηση επ ιδόσεαΛ' αυτοματοποιημένα™ συσκευών δειγματοληψίας σε εγκατάσταση επανεπεξεργασίας 
πυρηνικού καυσίμου, προχιόρησαν σύμq>orvα με τα προγραμματικά σχέδια. 
• Συνεργασία με' την κανονιστική επιτροπή πυρηνικών θεμάτων των ΉΠΑ (USNRC) για την ασφάλεια των 
πι·ρηνικών αντιδραστήρων. 
Οι εργασίες στο πλαίσιο μιας συμβατικής συμφωνίας συνεργασίας για έρευνα στο πεδίο της πυρηνικής ασφάλειας 
επικεντρώθηκαν στα σοβαρά ατυχήματα και προχώρησαν επίσης σύμφωνα με τα προγραμματικά σχέδια (βλέπε σημείο 
2.7 στη συνέχεια). 
• Συνεργασία με την Κίνα επί τεχνικών μεθόδα>ν τηλεανίχνευσης για παρατήρηση της Γης. 
Έγιναν οι πρώτες συζητήσεις με θέμα τη γνωμοδότηση ενός σχεδίου συνεργασίας στο πεδίο των τεχνικών μεθόδατν 
παρατήρησης της Της για την παρακολούθηση της κατάστασης του περιβάλλοντος στην Κίνα. 
20 
1.9. Ανακαίνιση εγκαταστάσεων Ίσπρα 
Οι εγκαταστάσεις Ίσπρα, στη Β. Ιταλία, είναι οι μεγαλύτερες όλατν των εγκαταστάσεων του ΚΚΕρ. Η έκταση 
παραχωρήθηκε στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και μέσα στη 
δεκαετία αυτή εξελίχθηκαν σταδιακά ως ένα τεχνολογικού προσανατολισμού και υψηλής επιστημονικής στάθμης 
πυρηνικό κέντρο έρευνας και ανάπτυξης που επρόκειτο να απασχολήσει 4000 άτομα. Στο μεταξύ άλλαξαν σημαντικά 
οι κατευθύνσεις του πυρηνικού προγράμματος και το κέντρο αριθμεί σήμερα προσωπικό 2185 ατόμων, μεταξύ των 
οποίων μη μόνιμο προσωπικό, επισκέπτες επιστήμονες και σπουδαστές. 
Η διαθέσιμη αφενός την εποχή εκείνη φθηνή ενέργεια εξηγεί γιατί οι κτιριακές εγκαταστάσεις του κέντρου 
αναπτύχθηκαν οριζοντίους μάλλον, χοορίς ιδιαίτερη μέριμνα για τις οικολογικές και οικονομικές πτυχές της ενεργειακής 
απόδοσης. Από την άλλη, η μη πυρηνική έρευνα στην Ίσπρα άρχισε σιγά σιγά μετά το 1973 να προσανατολίζεται προς 
ζητήματα ασφάλειας του περιβάλλοντος, και πιθανώς να εστιασθεί ακόμη περισσότερο σε "ήπια" έρευνα, όπα>ς είναι 
η έρευνα που αφορά το περιβάλλον και τις βιοεπιστήμες. Η τέτοια όμα>ς δραστηριότητα προϋποθέτει διαφορετικού 
τύπου κτιριακές εγκαταστάσεις και υποδομή, όπως μικρότερα εργαστήρια και περισσότερα γραφεία για την επεξεργασία 
δεδομένων. 
Η διοίκηση του ΚΚΕρ δράττεται της ευκαιρίας ώστε να προχωρήσει σε ανανέωση των εγκαταστάσεων και σε ανέγερση 
νέων, σε μια προσπάθεια να μετατρέψει την Ίσπρα σε ένα οικολογικώς σχεδιασμένο κέντρο όπου όλες οι μελλοντικές 
εγκαταστάσεις θα βρίσκονται συγκεντρα)μένες σε μια πιο περιορισμένη έκταση πυκνότερα δομημένη, προσδοκώντας 
σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και φυσική αποκατάσταση του περιβάλλοντος στις ανοικοδόμητες εκτάσεις. 
Η διοίκηση του ΚΚΕρ σκοπεύει να αναδείξει την Ίσπρα σε μοντέλο ανάπλασης ενός παλαιού ερευνητικού κέντρου σε 
ένα νέο που θα λειτουργεί με οικολογικά κριτήρια. Ένα επιπλέον κριτήριο προς τούτο είναι και το γεγονός ότι, εκτός 
από το ινστιτούτο περιβάλλοντος που βρίσκεται στην Ίσπρα, στην Ίσπρα διεξάγεται και η έρευνα για τις εναλλακτικές 
πηγές ενέργειας. 
Οι αρχικές προτάσεις για μετατροπή της Ίσπρα σε ένα κέντρο με οικολογικά χαρακτηριστικά έγιναν το 1991, η 
υλοποίηση τους άρχισε το 1992, και το 1993 τα αρχικά σχέδια είχαν πλέον εξελιχθεί σε ένα ώριμο και πρότυπο σχέδιο 
για ολόκληρη την τοποθεσία και το ενεργειακό της ισοζύγιο. Το πρότυπο αυτό σχέδιο είναι σήμερα εφαρμόσιμο και 
καλύπτει τα έργα διευθέτησης της υπάρχουσας υποδομής, την ανέγερση νέατν κτιριακών εγκαταστάσεατν και τη φυσική 
ανάκτηση των λοιπών εκτάσεατν. Η σταδιακή ανάπλαση αποδεικνύεται έργο απαιτητικότερο από όσο ο εξυπαρχής 
σχεδιασμός ενός "πράσινου" κέντρου. 
Όλες οι νέες κτιριακές εγκαταστάσεις θα συγκεντρα)θούν σε μια ξεχα)ριστή ζώνη στο βόρειο άκρο της τοποθεσίας, όπου 
η χρήση, της γης θα είναι πέντε φορές πιο εντατική. 
Η εφαρμογή του σχεδίου άρχισε και συνεχίζεται: η νότια πρόσοψη (780ιη2)της πειραματικής αίθουσας του ELSA 
(ευρωπαϊκό εργαστήριο δομοστατικών εκτιμήσεατν) έχει καλυφθεί με επίπεδους ηλιακούς συλλέκτες. Τέσσερα από τα 
παλαιά κτήρια επισκευάζονται κατά τρόπον ώστε να περιοριστεί η χρήση ενέργειας. Τρία νέα κτήρια βρίσκονται στη 
φάση σχεδιασμού με προοπτική να κατασκευαστούν στο χρονικό διάστημα 1995-96. 
1.10 Δημοσιεύσεις, συναντήσεις εργασίας και σεμινάρια 
• Δημοσιεύσεις και διπλώματα ευρεσιτεχνίας 
Το 1994, το ΚΚΕρ εξέδωσε 951 δημοσιεύσεις. Ο πίνακας 2 εμφαίνει την κατανομή τους κατά ινστιτούτο. 
Αναλυτικός κατάλογος τοη- δημοσιεύσεων του ΚΚΕρ δημοσιεύεται κάθε χρόνο στο "Δελτίο Εκδόσεων". Στο τελευταίο 
τεύχος, 14/ISSN0254-3133, που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 1994, περιέχονται οι δημοσιεύσεις του ΚΚΕρ του έτους 
1993. 
Το 1994, χορηγήθηκαν 30 διπλώματα ευρεσιτεχνίας ΚΚΕρ, τα οποία περιέχονται επίσης στο δελτίο. 
21 
Πίνακας 2 
Δημοσιεύσεις του ΚΚΕρ ανά ινστιτούτο κατά το 1994 
Ινστιτούτο 
Γενική Διεύθυνση 
Ινστιτούτο μετρήσεων και υλικών 
αναφοράς 
Ινστιτούτο υπερουρανίων 
στοιχείων 
Ινστιτούτο προηγμένων υλικών 
Ινστιτούτο μηχανικής 
συστημάτων και πληροφορικής 
Ινστιτούτο περιβάλλοντος 
Ινστιτούτο εφαρμογών 
τηλεανίχνευσης 
Ινστιτούτο τεχνολογιών 
ασφάλειας 
Ινστιτούτο τεχνολογικών 
προβλέψεων 
Σύνολο Εκθέσεις 
EUR 
1 
5 
2 
24 
22 
16 
14 
15 
4 
103 Εκδόσεις 
συνδια­
σκέψεων 
78 
77 
111 
105 
68 
111 
90 
6 
646 Άρθρα 
2 
38 
33 
49 
17 
34 
14 
t 
10 
5 
202 Σύνολο 
121 
112 
184 
144 
118 
139 
115 
15 
951 
• Συνδιασκέψεις, συναντήσεις εργασίας και σεμινάρια 
Μέσα στο 1994. το ΚΚΕρ διοργάνωσε 5 συνδιασκέψεις, περί τις 200 συναντήσεις εργασίας και συνεδριάσεις σε διεθνές 
επίπεδο και 60 επισκέψεις στις διάφορες εγκαταστάσεις του. Ο συνολικός αριθμός των 7700 επισκεπτάη' δείχνει ότι 
το ΚΚΕίρ ανοίγεται ολοένα και περισσότερο προς τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. 
Λπό τις παραπάνω δραστηριότητες καταγράφονται επιλεκτικά οι εξής: 
Συνδιασκέψεις 
8-10 Μάρτιοι· PISC/ακεραιότητα χαλύβδινων συστατικών μερών (έργο) - Petten 
1-2 Ιουνίου 4ο διεθνές συνέδριο τροφίμων και καλλυντικών - Ίσπρα 
13-14 Σεπτεμβρίου ΙΙοσοτικές σχέσεις δομής-δραστικότητας (QSAR) στις περιβαλλοντικές επιστήμες - Ίσπρα 
Συναντήσεις εργασίας - συνεδριάσεις 
Î-2 Φεβρουαρίου 2η συνεδρίαση της διοικούσας επιτροπής της φάσης ανίχνευσης του CEO - Ίσπρα 
Βιογενείς εκπομπές στην περιοχή της Μεσογείου - Ίσπρα 
"Journées des Actinides" - Καρλσρούη 
Ομάδα εργασίας "Στόχοι και καύσιμα" - Καρλσρούη 
Εγγύηση ποιότητας στην αναλυτική χημεία - Geel 2 ! Φεβρουαρίου 
16-19 Απριλίου 
28-29 Ιουνίου 
4-6 Οκτωβρίου 
12 Οκτωβρίου "Χειρισμός/ανάλυση περιπλανώμενου πυρηνικού υλικού" με πρωτοβουλίου του 
Ομοσπονδιακού Υπουργείου Περιβάλλοντος - Καρλσρούη 
22 
2. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΚΑΤΑ ΤΟ 1994 
Στο κεφάλαιο αυτό εκτίθενται οι κατά το 1994 δραστηριότητες των μεμονωμένων ινστιτούτων του ΚΚΕρ. 
2.1. Ινστιτούτο μετρήσεων και υλικών αναφοράς (IRMM) 
To IRMM εργάζεται αποκλειστικά για την προώθηση ευρωπαϊκών προτύπων και την εναρμόνιση υλικών και μεθόδων 
αναφοράς. Το ινστιτούτο συνέβαλε στη γραμμή δράσεως "μετρήσεις και δοκιμές" του προγράμματος-πλαίσιο 
υλοποιώντας το ειδικό του πρόγραμμα με τον τίτλο "μετρήσεις και υλικά αναφοράς". Οι εργασίες του συνέχισαν να 
καλύπτουν πυρηνικά και μη πυρηνικά θέματα και να συμβάλουν σε βασικές μελέτες καθώς και σε εφαρμοσμένη έρευνα. 
Το ινστιτούτο ασχολείται με δραστηριότητες υποστήριξης που αφορούν κυρίως τις πυρηνικές διασφαλίσεις για 
λογαριασμό της Γενικής Διεύθυνσης Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ Ι), υποστήριξη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής 
Ενέργειας και της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας (Διεύθυνση "έλεγχος διασφαλίσεων Euratom", ΓΔ XVII). Το 
ινστιτούτο παρέχει επίσης υπηρεσίες και υλικά αναφοράς σε διαφόρους πελάτες από κράτη μέλη της ΕΕ. 
• Μετρήσεις και υλικά αναφοράς 
Έργο του IRMM είναι να συμβάλει στη βελτίωση της εναρμόνισης και σε τυποποίηση των αναλυτικών μετρήσεων. Προς 
τον σκοπό αυτόν, οι προσπάθειες απέβλεπαν: 
σε παρασκευή, χαρακτηρισμό και πιστοποίηση υψηλής ποιότητας υλικών αναφοράς προς διευκόλυνση της 
καθιέρωσης ενός συντονισμένου συστήματος αναλυτικών μετρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο· 
σε εφαρμογή της τεχνογνωσίας μετρήσεων και των εκλεπτυσμένων αναλυτικών τεχνικών σε προσεκτικά 
επιλεγμένα θέματα μη πυρηνικού χαρακτήρα. 
Τα παρασκευαζόμενα υψηλής ποιότητας υλικά αναφοράς χρησιμοποιούνται για τη βαθμονόμηση εξοπλισμού αναλύσεων 
σε όλα τα στάδια του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου και σε διάφορα πεδία μη πυρηνικού χαρακτήρα, με σκοπό τη 
βελτίωση της αξιοπιστίας των μετρήσεων στη χημεία και τη φυσική. Δείγματαγια μετρήσεις πυρηνικών δεδομένων έχουν 
παρασκευαστεί και χαρακτηρισθεί (συγκεκριμένα, μια νέα σειρά αποθέσεων αναφοράς Β10 και LiF6). 
Οι διαδικασίες πιστοποίησης ροδίου, τιτανίου και νέων κραμάτων AlCo σχετικά με δοσιμετρία νετρονίων στους 
αντιδραστήρες προχωρούν ικανοποιητικά. Για μη πυρηνικά υλικά αναφοράς, περαιτέρω βελτίωση του αυτοματισμού 
των μεθόδων παραγωγής οδήγησε σε υψηλότερη παραγωγικότητα και ποιότητα. 
Έχει σημειωθεί πρόοδος στη μελέτη της ηλεκτροχημικής συμπεριφοράς των μεταλλοθειονινών και συναφών μορίων. 
Συνεχίσθηκαν οι αναλύσεις μεταλλικών ιχνοστοιχείων από υλικά του θαλάσσιου περιβάλλοντος. 
Συνεχίσθηκαν οι δραστηριότητες του προγράμματος REIMEP (τακτικό ευρωπαϊκό διεργαστηριακό πρόγραμμα 
αξιολόγησης των μετρήσεων), και πιστοποιήθηκαν κόκκοι μεικτού οξειδίου ουρανίου-πλουτωνίου ως προς την 
περιεκτικότητα τους σε ουράνιο και πλουτώνιο. 
Το χημικό εργαστήριο υπερυψηλής καθαρότητας χρησιμοποιείται για την παραγωγή οξέων εξαιρετικά υψηλής 
καθαρότητας. Το διεθνές πρόγραμμα αξιολόγησης των μετρήσεων (ΙΜΕΡ), που είναι μια προσπάθεια συνεργασίας στην 
οποία εμπλέκονται πολλά εργαστήρια των κρατών μελών, έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον αναγνα)ρισμένων 
εργαστηρίϋΛ' κρατών που βρίσκονται στη λεκάνη του Δούναβη, προκειμένου για τη συμμετοχή τους σε μια 
διεργαστηριακή εκστρατεία μετρήσεων ιχνοστοιχείων μέσα στο νερό (στο πλαίσιο του ΙΜΕΡ). 
Προχωρούν επίσης οι μετρήσεις της ισοτοπικής σύνθεσης ευγενών αερίων και ελαφρών στοιχείων, με βάση αέριες 
φθοριούχες ενώσεις αυτών. 
Με μεγάλη επιτυχία συνεχίσθηκαν οι μετρήσεις επί αντιδράσεων που επάγονται βάσει νετρονίων, για λογαριασμό 
χρηστών της τεχνολογίας της σχάσης και της τεχνολογίας της σύντηξης: 
23 
μετρήθηκαν ολικές ενεργοί διατομές του Β10 στους επιταχυντές Linac και Van de Graaff, στο πλαίσιο 
συνεργασίας που εγκαινιάσθηκε από την επιτροπή πυρηνικής επιστήμης του Οργανισμού Πυρηνικής Ενέργειας 
(ΝΕΑ)· 
πραγματοποιήθηκαν πολύ υψηλής ενέργειας μετρήσεις διαχωρισμού ολικών ενεργών διατομών σιδήρου και 
αργιλίου, για λογαριασμό της ομάδας εργασίας για την αξιολόγηση της συνεργασίας (του ΝΕΑ) η οποία 
εξέφρασε ειδικό ενδιαφέρον· 
σε συνεργασία με το κέντρο πυρηνικών ερευνών της Καρλσρούης, μετρήθηκαν ενεργοί διατομές σύλληψης 
νετρονίου στο Ba138 και Bb208· 
σε συνεργασία με την CEA (Commissariat à l'Energie Atomique), προσδιορίσθηκαν υψηλής ακρίβειας ολικές 
ενεργοί διατομές και ενεργοί διατομές σύλληψης στο Νρ237. 
Ο επιταχυντής Linac λειτούργησε μόνο κατά το πρώτο ήμισυ του 1994· από τότε βρίσκεται υπό πλήρη ανακαίνιση. 
Πραγματοποιήθηκαν εργασίες τυποποίησης ραδιονουκλεϊδίων επί εκτεταμένων πηγών Ca41 και Co56. Δύο χαμηλής 
ενέργειας πρότυπα ακτινών Χ, με ένα σύνολο διαφορετικών στρωμάτων φθορισμού το καθένα, παρήχθησαν και 
διατίθενται προς χρήση. 
Οι μετρήσεις χαμηλών επιπέδων ραδιενέργειας συνεχίσθηκαν σε συνεργασία με το ινστιτούτο Max-Planck της 
Χαϊδελβέργης και με το υπόγειο εργαστήριο SCK/CEN στο Mol. 
• Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα και προς εξωτερικούς πελάτες 
To IRMM συνέχισε τις μετρήσεις επαλήθευσης διασφαλίσεων για λογαριασμό της διεύθυνσης "Ελεγχος διασφαλίσεων 
Euratom" της ΓΔ XVII, ως μέρος ενός προγράμματος ποιοτικών ελέγχων, τον συντονισμό του οποίου είχε το IRMM 
για όλα τα εργαστήρια ECSAM (αναλυτικές μετρήσεις διασφαλίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Συγκεκριμένα, 
προσδιορίσθηκαν τα αποτελέσματα των αναλυτικών μετρήσεων επί σβώλων μεικτού οξειδίου ουρανίου-πλουτωνίου. 
Προς υποστήριξη της υπηρεσίας προστασίας του καταναλωτή, αναπτύχθηκε μια χρωματογραφική μέθοδος ποιοτικού 
και Ιτοσοτικού προσδιορισμού προδρόμων και ζε\>κτών χρωστικών για βαφές μαλλιών. Σχεδιάσθηκε και σχεδόν 
ολοκληρώθηκε μια ενημερωτική βάση δεδομένων για την ασφάλεια των προϊόντων. 
Οι εργασίες προς υποστήριξη της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας επικεντρώθηκαν στην παραγωγή υλικών αναφοράς 
τυροπήγματος πρόβειου γάλακτος και στην παρασκευή γάλακτος σε σκόνη στο οποίο έχουν προστεθεί διοξίνες και 
φουράνια. 
Πραγματοποιήθηκαν αρκετές ευρείας κλίμακας παραγωγές υλικών αναφοράς, όπως τέσσερα ιζήματα για το πρόγραμμα 
μετρήσεων και δοκιμαη· (πρώην BCR), τυρόπηγμα και γάλα σε σκόνη για τη ΓΔ VI, και ιζήματα τραικτολίθων και 
Ανταρκτικής για εξωτερικούς πελάτες. 
2.2. Το ινστιτούτο νπερουρανίων στοιχείων (ITU) 
To ITU διαθέτει πείρα και μοναδικό εξοπλισμό για μελέτες ιδιοτήτων επί υλικών πυρηνικού καυσίμου. Στο πλαίσιο 
τον προγράμματος "Aσqάλεια της πυρηνικής σχάσης", διεξάγει έρευνα σχετικά με την ασφάλεια των ακτινιδών στον 
κύκλο τον πυρηνικού καυσίμου. Συμβάλλει επίσης στην έρευνα επί της συμπεριφοράς του καυσίμου σε συνθήκες 
ατυχήματος, στον χαρακτηρισμό των μορφών διευθέτησης πυρηνικών αποβλήτων και σε αναγνωριστική έρευνα. 
Παρέχει επιστημονική και τεχνική υποστήριξη πυρηνικών διασφαλίσεων για λογαριασμό της Γενικής Διεύθυνσης 
Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ Ι) και της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας (ΓΔ XVII). Επιπλέον, το ITU έχει συνάψει σειρά 
συμβάσεων με διαφόρους πελάτες. 
24 
• Ασφάλεια των ακτινιδών στον κύκλο τον πυρηνικού καυσίμου 
Εντόνα)ς αναλωθέν καύσιμο 
Για την πληρέστερη κατανόηση των φυσικών ιδιοτήτων οξειδίου του ουρανίου που έχει αναλωθεί σε μεγάλο βαθμό ως 
πυρηνικό καύσιμο, συνεχίσθηκαν οι εργασίες τόσο επί προσομοιωμένων καυσίμων (SIMFUEL) όσο και επί 
ακτινοβολημένου καυσίμου αντιδραστήρος. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η σχέση μεταξύ του δυναμικού του οξυγόνου 
και της αναλογίας οξυγόνου-μετάλλου μέσα στο καύσιμο. Για πρώτη φορά κατέστη δυνατό να επιβεβαιοΛεί η 
αντισταθμιστική επίδραση της οξείδωσης προϊόντων σχάσεως του μολυβδενείου επί της οξειδώσεως του καυσίμου. 
Περαιτέρω εργασίες σχετικά με την εμφύτευση ιόντων επεξέτειναν τη βάση δεδομένων παραμέτρων παραγωγής καυσίμου 
στην περιφέρεια (φαινόμενο παρυφής). Οι εργασίες οι σχετικές με τις εκ της ακτινοβολίας βλάβες διευρύνθηκαν προς 
εμφυτεύματα ουρανίου πολύ υψηλής ενέργειας. Για πρώτη φορά εντοπίσθηκαν στο οξείδιο του ουρανίου τροχιές σχάσης 
προερχόμενες από διπλή σχάση. 
Καύσιμο για μελέτες μεταστοιχείωσης και διαχωρισμός ακτινιδών 
Στο πλαίσιο μιας νέας δραστηριότητας, η εκ της ακτινοβολίας βλάβη μελετάται σε υλικά (π.χ. σπινέλιο MgAl204) για 
μεταστοιχείωση ελασσόνων ακτινιδών. Τα πρώτα αποτελέσματα ελήφθησαν με μεταβολές φάσεως και με τη διόγκωση 
που σημειώνεται εξαιτίας της επίδρασης των προϊόντων της σχάσεως σε τέτοιες μήτρες. 
Συνεχίσθηκε η επέκταση του εργαστηρίου ελασσόνων ακτινιδών, με την ανάπτυξη εξοπλισμού για την παρασκευή σκόνης 
με βάση τη μέθοδο κολλοειδούς λύματος - κολλοειδούς πήγματος και με τον σχεδιασμό μιας νέας αλυσίδας παραγωγής 
για την παρασκευή ραβδίων καυσίμου που θα περιέχουν ελάσσονες ακτινίδες. 
Συνεχίσθηκαν οι εργασίες διαχωρισμού των ακτινιδαχν από διαλύματα αποβλήτων με αυθεντικά απόβλητα υψηλής 
ραδιενέργειας. Δυνητικοί διαλύτες εκχύλισης δοκιμάσθηκαν σε συστοιχίες φυγόκεντρων επαφέων. 
Πραγματοποιήθηκαν προπαρασκευαστικές εργασίες σε καύσιμα-στόχους για τη μεταστοιχείωση ελασσόνων ακτινιδών 
(κυρίως του Am-241, Am-243, και Cm) σε ταχύ αντιδραστήρα. Η υλοποίηση του έργου αυτού γίνεται σε συνεργασία 
με την CEA (Γαλλία), την ECN (Κάτω Χώρες) και την ΚίΚ (Γερμανία). 
Μελέτες οξειδίου του ουρανίου σε υψηλές θερμοκρασίες 
Με στόχο την εκπόνηση ενός ενοποιημένου μικροσκοπικού μοντέλου που θα συγκεντρώνει πολλές θερμοφυσικές 
ιδιότητες, συνεχίσθηκαν οι μελέτες οξειδίου του ουρανίου σε υψηλές θερμοκρασίες με τη βοήθεια, μεταξύ άλλων, 
αναλύσεων θερμιδομετρικών δεδομένων προερχομένων από το ITU. 
11 συσκειπ'] λέιζερ για τη μέτρηση του συντελεστή θερμικής διάχυσης ακτινοβολημένου καυσίμου δοκιμάσθηκε επί ικανού 
αριθμού διεγμάτων και επί ημιδιαφανών υλικών που παρουσιάζουν ορισμένες δυσκολίες. Η συσκευή, που 
κατασκευάσθηκε στο ITU, παρουσιάζει εξαιρετικές επιδόσεις λόγω του εξαιρετικά προηγμένου οπτικού και μηχανικού 
συστήματος ευθ\»γράμμιαης. 
Λοκιμές ανόπτησης ακτινοβολημένου καυσίμου σε επαφή με τα δομικά υλικά του αντιδραστήρα πραγματοποιήθηκαν 
σι θερμοκρασίες έως 1600° Κελσίου, κυρίως σε περιβάλλον ελαφρώς αναγωγικό. Τα αποτελέσματα δείχνοι^ ελαφρές 
μόνο αυξήσεις εκλύσεων νοι«κλεϊδίων σε σύγκριση με πειράματα χωρίς τα δομικά υλικά. 
Βασική έρευνα ακτινιδών 
Σι·νεχίσθηκε η μελέτη των φυσικών και συντακτικών ιδιοτήτων του υπεραγωγού UPdjAlj και των συντακτικώς ισομερών 
εναχιεων NpPd2Al3 και NpNi2Al3, συμπεριλαμβανομένων στερεών διαλυμάτων μεταξύ των δύο πρώτοον ενώσεων με 
διαφορετικές αναλογίες ποσειδονίου προς ουράνιο. 
Η πειραματική προσπάθεια εστιάσθηκε επίσης (μελέτη Môssbauer, συντακτικές και ηλεκτρικές ιδιότητες) στις ενώσεις 
ουρανίου και ποσειδωνίου του συντακτικού τύπου AuCu3. Όλες οι ενώσεις του ουρανίου παρουσιάζουν ανώμαλη 
συμπίεση χοορίς αλλαγή της δομής του, πράγμα που δεν συμβαίνει με τις ενώσεις του ποσειδουνιου. Η αφετηρία αυτού 
του φαινομένου ενδέχεται να σημαίνει ότι μέσα στο ουράνιο συμβαίνει μεταφορά ηλεκτρονίων εξαιτίας πιέσεων. Αλλα 
25 
ενδιαφέροντα φαινόμενα πίεσης που παρατηρήθηκαν ήταν η αύξηση της υπεραγωγιμότητας του αμερικίου και έντονες 
μεταβολές των θερμοκρασιών μαγνητικής διάταξης σε ορισμένες ενώσεις του ουρανίου, του ποσειδωνίου και του 
πλουτωνίου. 
Συνεχίσθηκαν οι θεωρητικές εργασίες επί των οπτικών και μαγνητικών ιδιοτήτων υλικών που περιέχουν ακτινίδες. 
Συγκεκριμένα, ένα καινούργιο πρόγραμμα για τον υπολογισμό του κυκλικού διχρωισμού εφαρμόσθηκε σε διάφορες 
ενώσεις, π.χ. θειούχο ουράνιο. Υπολογίσθηκαν και συγκρίθηκαν οι συναρτήσει της πιέσεως μεταβολές θερμοκρασιών 
Curie των στοιχείων Cm και Gd. 
Συμπεριφορά του καυσίμου σε συνθήκες ατυχήματος 
Μελετήθηκε η έκλυση αερίων σχάσεως από επιστρωμένους σβώλους εντόνως αναλωμένου οξειδίου του ουρανίου, 
εσωτερικώς κοίλους, ανοπτημένους σε ατμόσφαιρα He/3%H2, με χρήση θερμικών αναβαθμών για την προσομοίωση της 
θερμικής συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια ατυχήματος απώλειας ψυκτικού. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι η 
έκλυση συσχετίζεται με την αύξηση της θερμοκρασίας. 
Πραγματοποιήθηκαν νέες βελτιώσεις του κώδικα TRANSURANUS, και συμπεριελήφθη στατιστική ανάλυση υπό τη 
μορφή ψηφιακής ανάλυσης θορύβου. 
Αναπτύχθηκε ένα νέο μοντέλο TUBRNP (TRANSURANUS BuRNup) που θα προβλέπει την ακτινική κατανομή 
πυκνότητας ισχύος ως συνάρτηση του βαθμού ανάλωσης του καυσίμου, μαζί με την ακτινική κατανομή των ισοτόπων 
ουρανίου και πλουτωνίου. • ν . 
Για να μελετηθούν οι συνέπειες τυχόν απρόβλεπτης ρήξης της επίστρωσης του καυσίμου (οξείδιο) ταχέος 
αναπαραγωγικού αντιδραστήρα το οποίο περιέχει αμερίκιο ή ποσειδώνιο, πραγματοποιήθηκαν σε συνθήκες εργαστηρίου 
και πάνω σε τέτοια καύσιμα δοκιμές συμβατότητας με το νάτριο. 
• Χαρακτηρισμός ραδιενεργών αποβλήτων 
Αλλα δείγματα ακτινοβολημένου U02 υποβλήθηκαν σε απόπλυση σε συνθήκες έντονα οξειδωτικές. Μελετήθηκε επίσης 
η επίδραση του γρανίτη (αναγωγικές συνθήκες) στην απόπλυση του ακτινοβολημένου καυσίμου. 
Μελετήθηκε με ηλεκτροχημικές μεθόδους η διάβρωση του U02 και του χρησιμοποιημένου καυσίμου οξειδίου του 
ουρανίου σε διάφορα μέσα. Αόγω της μεγάλης τους ειδικής αντίστασης, τα δείγματα υποβάλλονται σε έντονη ευλογίαση 
επί διαχα)ριστικά>ν επιφανειών ή εγκλεισμάτων κόκκων. Τα πιο ανομοιογενή ακτινοβολημένα υλικά υφίστανται 
μεγαλύτερη διάβρωση (περίπου 50 φορές μεγαλύτερη) από το μη ακτινοβολημένο U02. 
• Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα 
Ο σχεδιασμός για το επιτόπου εργαστήριο στο Sellafield συνεχίσθηκε, με δύο ορόσημα για την εγκατάσταση του 
εργαστηρίου: η μελέτη "επιχειρησιακοί κίνδυνοι" και η "προκαταρκτική έκθεση για την ασφάλεια" έγιναν δεκτές από 
τον υπεύθυνο της εγκατάστασης. Καθιερώθηκε ένα περίγραμμα ποιοτικών ελέγχων σύμφωνα με το πρότυπο ISO 9001 
(EU 29000), με τη βοήθεια εξωτερικών συμβούλων. 
Κατά το 1994 πραγματοποιήθηκαν για λογαριασμό της διεύθυνσης "Έλεγχος διασφαλίσεων Euratom" στο Λουξεμβούργο 
περί τις 500 χημικές αναλύσεις δειγμάτων διασφαλίσεων. 
Κατασκευάσθηκαν για τους επιθεωρητές ένα φορητό όργανο αιχμής Κ για μέτρησης της απορρόφησης σε διαλύματα 
ουράνιοι» και και ένας απαριθμητής νετρονίων - ακτινών Γ για δείγματα οξειδίου του πλουτωνίου. Μια υδριβική 
συσκε\»ή αιχμής Κ, εγκατεστημένη στην La Hague για στερεότυπες μετρήσεις επί δειγμάτων τροφοδότησης, παρέμεινε 
και χρησιμοποιείται από το προσωπικό του ινστιτούτου για στερεότυπες μετρήσεις επιθεωρήσεων. 
Για υποστήριξη της ΓΔ XVII, η τεχνική φασματόμετρου μάζας επαγωγικού πλάσματος συνδυάσθηκε με μια υψηλής 
πίεσης υγρή στήλη διαχωρισμού για on-line μετρήσεις ακτινιδών και προϊόντων σχάσεως και με μια συσκευή λέιζερ για 
απομάκρυνση καυσίμου ή άλλου εντόνως ραδιενεργού υλικού. Ένα πολύ ευαίσθητο φασματόμετρο μάζας εκκενώσεως 
αίγλης τοποθετήθηκε εντός χειροκτιοκιβωτίου και βαθμονομήθηκε για ευρύ φάσμα υλικών. 
Μέσα στο 1994 πραγματοποιήθηκε σειρά αναλύσεων που αφορούσαν τα "περιπλανώμενα" πυρηνικά υλικά. Οι αναλύσεις 
αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο μιας συμφωνίας μεταξύ Γερμανίας και Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συγκεκριμένα 
26 
της διεύθυνσης "Έλεγχος διασφαλίσεων Euratom" στο Λουξεμβούργο. Τα δείγματα παρουσίαζαν μεγάλη ποικιλία, από 
υλικά σε σκόνη που περιείχαν ουράνιο μέχρι σβώλους μη ακτινοβολημένου καυσίμου και υλικά που περιείχαν 
πλουτώνιο. 
• Εργασίες για λογαριασμό τρίτων 
Μια σημαντική καινοτομία επιτεύχθηκε αναφορικά με την παρασκευή παραγόντων εκπομπής σωματίων α για μια νέα 
μέθοδο ακτινοανοσοθεραπείας. Ο χημικός διαχωρισμός Ac-225 από καύσιμο τροφοδότησης U-233/Th-229, 
βασιζόμενος στην απορρόφηση επί φωσφορικού τιτανίου με συνεχή ανταλλαγή κατιόντων, έφθασε σε στάδιο ρουτίνας. 
Τα πρώτα φορτία Ac-225 εστάλησαν στις ΗΠΑ όπου ήδη πραγματοποιούνται κλινικές μελέτες. 
Ολοκληρώθηκε με επιτυχία η παραγωγή πολυσύνθετων κραμάτων που περιέχουν στοιχεία της σειράς των ακτινιδών, 
για να χρησιμοποιηθούν ως στόχοι ακτινοβόλησης. 
Οι βάσει συμβάσεων εργασίες περιελάμβαναν επίσης τη μελέτη καταλοίπων αποσύνθεσης από εντόνως αναλωμένα 
καύσιμα και τον χαρακτηρισμό χρησιμοποιημένων πυρηνικών καυσίμων. Οι συμβάσεις αυτές ξεκίνησαν το 1994. 
Στις κυψέλες ραδιενέργειας του ινστιτούτου συνεχίσθηκαν, υπό μορφή συμβάσεων με την πυρηνική βιομηχανία, 
μείζονος σημασίας εργασίες για την αξιολόγηση των καυσίμων του εμπορίου και τις επιδόσεις επίστρωσης. 
Συνεχίσθηκαν επίσης ως εργασίες για λογαριασμό τρίτων μη καταστρεπτικές δοκιμές επί 125 ράβδων καυσίμου και 
αναλύσεις δειγμάτων μετά τις δοκιμές από την πρώτη περίοδο υλοποίησης του έργου PHEBUS. 
Το συνολικό ύψος των υπέρ τρίτων εργασιών που πραγματοποιήθηκαν το 1994 ανήλθε σε 2,5 εκατομ. ECU. 
• Αναγνωριστική έρευνα 
Με τη μετατροπή σε ουράνιο χαμηλού βαθμού εμπλουτισμού για αντιδραστήρες δοκιμής υλικών υπέρ των στόχων της 
μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων, η αύξηση της γόμωσης με ουράνιο έχει σημασία. Έχει ήδη καταδειχθεί η 
σκοπιμότητα της παραγωγής ενός νέου καυσίμου υψηλής πυκνότητας (7 g U/cm3) για αντιδραστήρες δοκιμής υλικών, 
με βάση αζωτούχο ουράνιο. Μελέτες συμβατότητας απέδειξαν ότι δεν υπάρχει μεταλλουργική αλληλεπίδραση μεταξύ 
του αζωτούχου ουρανίου και του αργιλίου σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 500°C 
Αποδείχθηκε ότι ο ρυθμός ηχητικής συσσώρευσης αερολυμάτων εξαρτάται γραμμικά από την εφαρμοζόμενη ηχητική 
ισχύ. Το αποτέλεσμα αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις για τα μοντέλα ηχητικής συσσώρευσης και για τον σχεδιασμό 
κοιλοτήτων αποτελεσματικής συσσώρευσης. 
2.3. Το ινστιτούτο προηγμένων υλικών (ΙΑΜ) 
Με εγκαταστάσεις στο Pctten και την Ίσπρα, το ΙΑΜ υλοποιεί το ειδικό πρόγραμμα για τα προηγμένα υλικά και έχει 
αναλάβει τη λειτουργία και εκμετάλλενση τον αντιδραστήρα υψηλής ροής για λογαριασμό των ολλανδικών και 
γερμανικών άρχων. Το ινστιτούτο ασχολείται με προκανονιστική έρεννα πον αφορά πρότυπα και κώδικες και με 
εργασίες για λογαριασμό της βιομηχανίας βάσει σνμβάσεων. Κατά το 1994, οι προσπάθειες τον ινστιτούτον 
επικεντρώθηκαν σε έρευνες πον αφορούσαν υλικά και μετρήσεις, αξιοπιστία και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, υλικά για 
ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες, τεχνολογία τροποποίησης επιφανειών, μεθόδους μέτρησης και ελέγχου 
καταλληλότητας για υλικά και κατασκευές, τέλος δε υλικά σύντηξης. 
• Υλικά και μετρήσεις 
Οι δραστηριότητες εστιάσθηκαν αρχικά στον χαρακτηρισμό μεταλλικών και κεραμικών υλικών και συστατικών μερών 
για εφαρμογή στη βιομηχανία. Μελετήθηκαν αρκετές προσεγγίσεις, όπως η αξιολόγηση της διάρκειας ζωής, οριακές 
τιμές, επιδόσεις, αστοχία συμπεριφοράς, κλπ., με εκπόνηση μοντέλων και πειραματική επιβεβαίωση, για την 
ανάπτυξη σχεδίου και κώδικα λειτουργίας. 
Το επιστημονικό πεδίο δράσεων εκτεινόταν από την προσομοίωση ακραίων συνθηκών βιομηχανικού περιβάλλοντος, 
σε συνδυασμό συχνά με ειδικές τεχνολογίες ή με την ανάπτυξη πολύπλοκων εγκαταστάσεων μοναδικής δοκιμής, έως 
την ερμηνεία της συμπεριφοράς των υλικών σε μικροδομικό και υπομικροδομικό επίπεδο. Στον χαρακτηρισμό των 
27 
προηγμένων υλικών του εμπορίου συνέβαλε η ανάπτυξη νεαπεριστικών υλικών νέας γενιάς, στον χώρο κυρίως των 
σύνθετων υλικών και της μηχανικής επιφανειών. 
• Αξιοπιστία και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής 
Δόθηκε έμφαση στη συνδυασμένη μηχανική συμπεριφορά και αντοχή στη διάβρωση προηγμένων υλικών σε περιβάλλον 
προσομοίωσης, στην ανάπτυξη διαδικασιών πρόβλεψης της διάρκειας ζωής και στην τροφοδότηση για κώδικες 
πρακτικής βιομηχανικών εφαρμογών στα εξής τρία πεδία: μεταλλικά κράματα, κεραμικά υλικά και σύνθετα κεραμικά 
υλικά και συστατικά μέρη σε υποκρίσιμες συνθήκες. 
• Υλικά σε περιβάλλον ακραίων συνθηκών 
Οι εργασίες Ε&Α συνέβαλαν στην ασφάλεια, αξιοπιστία, αποτελεσματικότητα και περιβαλλοντική ηπιότητα των 
βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Συγκεκριμένα, οι εργασίες αφορούσαν διάβρωση σε υψηλές θερμοκρασίες, 
χημικομηχανικές ιδιότητες κραμάτων σε υψηλές θερμοκρασίες, χαρακτηρισμό διαμεταλλικών ενώσεων και δύστηκτων 
κραμάτων καθώς και κεραμικών και σύνθετων υλικών. Οι εργασίες συμπεριέλαβαν επίσης την ανάπτυξη εξοπλισμού 
μοναδικής δοκιμής, την προώθηση προτύπων για δοκιμές και τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων με ιδιότητες υλικών 
για προηγμένα υλικά που χρησιμοποιούνται σε υψηλές θερμοκρασίες και σε διαβρωτικό περιβάλλον ταυτόχρονα. 
• Τεχνολογίες τροποποίησης επιφανειών 
Το ΙΑΜ αναπτύσσει ευρέος φάσματος δραστηριότητες στην επίστρωση επιφανειών και τη μηχανική επιφανειών, τόσο 
στο Petten όσο και στην Ίσπρα. Μεταξύ των κυριοτέρων δραστηριοτήτων περιλαμβάνονται ο ψεκασμός συστημάτων 
επίστρωσης θερμικού φράγματος με πλάσμα υπό χαμηλή πίεση και πλάσμα υπό ατμοσφαιρική πίεση, η χημική (με 
υγροποίηση ατμών) μέθοδος απόθεσης σκληρών και υπέρσκληρων ανθεκτικών επιστρώσεων, η φυσική (με υγροποίηση 
ατμών) μέθοδος απόθεσης σκληρών επιστρώσεων για μηχανολογικές και βιοϊατρικές εφαρμογές· ανάπτυξη μεθόδων, 
εκπόνηση μοντέλων και επιτόπου διαγνωστική ανατροφοδότηση για επεξεργασία με τεχνητή νοημοσύνη· κατεργασίες 
επιφανειών με λέιζερ και κατευθυνόμενες δέσμες ακτινοβολίας υψηλής ενέργειας. Η μηχανική επιφανειών για υλικά 
επόμενης γενεάς αφορούσε συνδέσεις κεραμικού-μήτρας, μηχανική διεπαφών σε ίνες σύνθετων υλικών, παραγωγή 
επιστρώσεων με κολλοειδή επεξεργασία, τέλος δε φθορά επιφανειών σε βιομηχανική επεξεργασία μετάλλων με 
μεταφορά Marangoni. 
• Μέθοδοι μετρήσεων και ελέγχου καταλληλότητος για υλικά και κατασκευές 
Οι προκανονιστικές δραστηριότητες συνεχίσθηκαν με την ανάπτυξη και βελτίωση μεθόδων μέτρησης, δοκιμής και 
ανίχνευσης ιδιοτήτων μεταλλικών, κεραμικών και σύνθετων υλικών, καθώς και με επιβεβαίωση των μεθόδων αυτών 
ως προκανονιστικού βήματος προς την περαιτέρω ανάπτυξη, βελτίωση ή βελτιστοποίηση κωδίκων και προτύπων από 
τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς προτύπων. 
Αναφορικά με τις πληροφορίες και τη διαχείριση δεδομένων που αφορούν τα υλικά, συνεχίσθηκαν οι εργασίες για τη 
βάση δεδομένων'υλικών υψηλών θερμοκρασιών (HTM-DB), με ιδιαίτερη έμφαση στην ενσωμάτων βελτιώσεων spin-off 
στην HTM-DB από μια βάση δεδομένων που αφορά κράματα του αργιλίου για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, 
προώθηση της HTM-DB ως πρότυπης ευρωπαϊκής βάσης δεδομένων σχετικά με ιδιότητες κραμάτων, τέλος δε η 
σ\«νεργασία με την ευρωπαϊκή επιτροπή συνεργασίας για τον ερπυσμό των μετάλλων (δραστηριότητα BRITE/EURAM). 
• Τεχνολογία της σύντηξης και ασφάλεια 
Μέσω πειραματικής έρευνας, συνεχίσθηκε η ανάπτυξη της κατανόησης και του προσδιορισμού των ιδιοτήτων των 
υλικών σε σχέση με μελλοντικές εφαρμογές της θερμοπυρηνικής σύντηξης. Εξέχουσα θέση μεταξύ των δραστηριοτήτων 
είχε η πειραματική υποστήριξη προς τη βάση δεδομένων NET/ITER (Next European Torus/Διεθνής θερμοπυρηνικός 
πειραματικός αντιδραστήρας), καθώς και η συμβολή στο μακράς πνοής ευρωπαϊκό πρόγραμμα σύντηξης Όλες οι 
δραστηριότητες διεξήχθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος που εγκρίθηκε και παρακολουθείται από τη διοικούσα 
επιτροπή της τεχνολογίας της σύντηξης. 
28 
• Αντιδραστήρας υψηλής ροής (HFR) 
Ο αντιδραστήρας υψηλής ροής στο Petten λειτούργησε επί 270 ημέρες σε πλήρη ισχύ, ενώ περίπου εξαντλήθηκαν τα 
τεχνικά όρια της ικανότητας ακτινοβόλησης. Έγινε η ανάθεση της εγκατάστασης θεραπείας με σύλληψη νετρονίων από 
το βόριο, και αναμένεται τώρα η απόφαση τατν ιατρικών εταίρατν σχετικά με την πραγματοποίηση κλινικών δοκιμών 
επί ασθενών. Επιπλέον, ο HFR ισχυροποίησε τον πρωτοποριακό χαρακτήρα του σε ό,τι αφορά τον εφοδιασμό της 
ευρωπαϊκής ραδιοφαρμακευτικής βιομηχανίας με ραδιοϊσότοπα. 
• Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα 
Αναπτύχθηκαν δραστηριότητες υποστήριξης της ΓΔ III, που αφορούσαν πρότυπα για προηγμένα κεραμικά υλικά και 
πρότυπα μη καταστρεπτικών δοκιμών για δοχεία πιέσεως. Η δεύτερη αυτή δραστηριότητα κατέστησε δυνατή την 
εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων του PISC (έργο που αφορά την ακεραιότητα των χαλύβδινων συστατικών μερών) 
για απευθείας χρήση από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης CEN/CENELEC με σκοπό την ανάπτυξη και τον 
προσανατολισμό των δραστηριοτήτων των δικτύων AMES (τεχνογνωσία και μελέτες παλακομένων υλικαχν), NESC 
(ευρωπαϊκό δίκτυο αξιολόγησης των χαλύβδινων συστατικών μερών και ENIQ (ευρωπαϊκό δίκτυο επικύρωσης 
επιθεωρήσεων). Τα δίκτυα αυτά υποστηρίζουν τις πολιτικές και τις δράσεις των Γενικών Διευθύνσεων XI και XVII 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που είναι αρμόδιες για την ασφάλεια των αντιδραστήρων και για θέματα ενέργειας. 
Μεταξύ των έργων που αναπτύχθηκαν από τα δίκτυα στο κανονιστικό πεδίο περιλαμβάνονταν: 
σύγκριση των εθνικών απαιτήσεων και βιομηχανικών πρακτικών σε σχέση με την ακεραιότητα των δομικών 
συστατικών μερών, με έμφαση στα υλικά που παλαιώνονται, την αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων και 
μεθόδους αξιολόγησης της δομικής ακεραιότητας· 
υποστήριξη για την ανάπτυξη μιας εναρμονισμένης προσέγγισης αποτίμησης της ψαθυροποίησης του χάλυβα 
και μεθόδων μετριασμού-
υποστήριξη για την εναρμόνιση των διαδικασιών επικύρωσης επιθεωρήσεων, μέσω επίδειξης επιδόσεων. 
• Εργασίες για λογαριασμό τρίτων 
Συνεχίσθηκαν οι εργασίες υπέρ τρίτων, με το ύψος των συμβάσεων να είναι συγκρίσιμο προς εκείνο του προηγουμένου 
έτους. Οι συμβάσεις προέρχονταν από τον χώρο της ενέργειας και αφορούσαν την ανάπτυξη υλικών και την 
αξιολόγηση των επιδόσεων υλικών. Ο HFR χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή ραδιοϊσοτόπων για ιατρικές και 
βιομηχανικές εφαρμογές και για την ακτινοβόληση δομικών υλικών. 
• Αναγνωριστική έρευνα 
Υλοποιήθηκαν τα εξής τρία έργα: (α) μηχανική των διεπιφανειών ινών-μήτρας σε σύνθετα κεραμικά υλικά με 
επεξεργασία νανοκρυστάλλων, (β) μέτρηση πεδίων εντοπισμένων τάσεων σε διεπιφάνειες ανόμοιων υλικών με σκέδωση 
νετρονίων, και (γ) απευθείας μέτρηση της προσκόλλησης σε μεμβράνες και επιστρώσεις με μια τεχνική βομβαρδισμού 
με λέιζερ. 
2.4. Το ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής (ISEI) 
To ISEI συμμετέχει στα ειδικά προγράμματα έρεννας πον αφορούν εργασιακό περιβάλλον, μετρήσεις και δοκιμές, 
περιβάλλον, ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και σύντηξη. To ISEI αναπτύσσει ικανό αριθμό δραστηριοτήτων προς 
υποστήριξη των κοινοτικοί πολιτικών και σνμμετέχει σε αναγνωριστική έρευνα και σε εργασίες για λογαριασμό 
τρίτων. 
• Εργασιακό περιβάλλον 
Οι μελέτες πεδίου γναχπικής εργονομίας (ανάλυση της συλλογιστικής και των διαδικασιών λήψης των αποφάσεων 
στους χώρους εργασίας), που εφαρμόζονται στον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας για τη μελέτη πολύπλοκων 
συνθηκών εργασίας, οδήγησαν στην ανάπτυξη ενός ενεργού μοντέλου για το "stress". Το μοντέλο αυτό αποσκοπεί 
στη βελτίωση του σχεδιασμού διεπαφών και τρόπων επικοινωνίας μεταξύ χειριστών και μέσων ελέγχου. Οι μελέτες 
της ασφάλειας κατά την εργασία έχουν εφαρμοσθεί σε σχέση με την αλληλόδραση αεροσκάφους-κυβερνήτη και έχουν 
οδηγήσει σε μια μέθοδο εξακρίβωσης των ριζικών αιτίατν του ανθρώπινου σφάλματος. Επιπλέον, έχει χαραχθεί μια 
29 
νέα προσέγγιση διαχείρισης του θαλάμου του κυβερνήτη για την εισαγωγή των πτυχών της γνωστικής εργονομίας στην 
εκπαίδευση πιλότων. Η μέθοδος της διάγνωσης διά μηχανικών μεθόδων παραγωγής βάσει στατιστικών αναλύσεων 
εφαρμόζεται για την έναρξη/διακοπή της λειτουργίας βιομηχανικών εγκαταστάσεων, στις οποίες ακολουθούνται 
αντιπροσωπευτικές περιπτώσεις πολύπλοκων μη γραμμικών μεθόδων παραγωγής. Η μέθοδος αυτή θα συμβάλει στην 
ανάπτυξη εργαλείων έγκαιρης διάγνωσης σφαλμάτων. 
• Μετρήσεις και δοκιμές 
Με επιτυχία στέφθηκαν δοκιμές πεδίου για τη μελέτη της κατάστασης στην οποία διατηρούνται παλαιά ιταλικά έργα 
ζωγραφικής, με ένα νέο φορητό εργαλείο η λειτουργία του οποίου βασίζεται στη συμβολομετρία λέιζερ και καλείται 
ηλεκτρονικό συμβολόμετρο υποδείγματος κοκκίδων (ESPI). Αναπτύχθηκε και δοκιμάσθηκε ένα πολλαπλό σύστημα ESPI 
και άρχισε να εφαρμόζεται μια νέα διαδικασία για τον μηχανικό χαρακτηρισμό υλικών από πέτρα. Συνεχίζονται οι 
επαφές με τη βιομηχανία με σκοπό την εμπορευματοποίηση του συστήματος. Αναπτύχθηκε, εφαρμόσθηκε και 
δοκιμάσθηκε επιτυχώς ένα σύστημα ραδιοεντοπιστή για επιφανειακή αποτύπωση προφίλ. Το σύστημα αυτό θα 
χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο των διαστάσεων μικρών και υψηλής ακρίβειας βιομηχανικών εξαρτήματα™ της τάξεως 
των 10-20 cm. Ολοκληρώθηκε με θετικά αποτελέσματα σειρά συγκριτικών δοκιμών που πραγματοποιήθηκαν από 
παραγωγούς και ερευνητικά εργαστήρια και που αφορούσαν τη χρήση ηχητικών εκπομπών σε κλίμακα πραγματικού 
χρόνου για τον ποιοτικό έλεγχο κολλητών συνδέσεων κατά τη διαδικασία πολυμερισμού για λογαριασμό της 
αεροναυτικής. Σε συνεργασία με τη βιομηχανία, εφαρμόζεται μια τεχνική μέθοδος με υπερήχους για τον ποιοτικό έλεγχο 
των κολλητών συνδέσεων μετά την περίοδο πολυμερισμού. 
Η προκανονιστική έρευνα στα φωτοβολταϊκά συστήματα περαιώθηκε με την τελική επαλήθευση του ράδιομέτρου 
δειγματοληψίας ταχύτατων αναλαμπών. Το σύστημα αυτό επιτρέπει την πραγματοποίηση μετρήσεατν φάσματος 
ακτινοβολίας βραχυτάτων (1ms) φωτεινών παλμών, ζητήθηκε δε σχετικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Δόθηκε βάρος στην 
εφαρμογή ενός συστήματος εγγύησης ποιότητας με βάση το πρότυπο ISO 9003 και στη συμμετοχή στην πρώτη φάση 
βαθμονόμησης ηλιακών κυττάρων αναφοράς σε παγκόσμια κλίμακα, πράγμα που θα οδηγήσει σε μια παγκόσμια κλίμακα 
αναφοράς ως προς τα φωτοβολταϊκά, αναγνωρισμένη από τους εθνικούς οργανισμούς τυποποίησης. Η πείρα των 
προηγουμένων ετών από την τεχνολογία στοιχείων υμενίου άμορφου πυριτίου μεταφέρθηκε στην πρόσοψη του 
οικολογικού κέντρου ELSA, ως μέρος μιας εναρμονισμένης ανάλυσης κόστους-ωφέλειας σχετικά με τις λογικά 
αναμενόμενες απώλειες ενέργειας από τα κτήρια. Συνεχίσθηκαν οι εργασίες προσδιορισμοί) ενός συστήματος για την 
εξοικονόμηση ενέργειας στα κτήρια. 
• Περιβάλλον 
Αναπτύχθηκαν νέα μοντέλα υποστήριξης της λήψης αποφάσεων που αφορούν τη διαχείριση του περιβάλλοντος, με 
συνεκτίμηση τόσο ποιοτικών όσο και ποσοτικών πληροφοριών καθώς και του προβλήματος των διαφόρου τύπου 
ασαφειών. Τα μοντέλα αυτά εφαρμόζονται στο πλαίσιο εργασιών υπέρ τρίτων στην περιφέρεια Σικελίας για τον έλεγχο 
της ρύπανσης αστικών περιοχών και για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Το πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή 
TRIM (διαχείριση κινδϊ'νων μεταφορικών μέσων) ενισχύθηκε με την ανάπτυξη μιας βάσης δεδομένων για ατυχήματα 
βασιζόμενης σε δημόσιες πηγές πληροφοριών από ολόκληρο τον κόσμο. Συστήματα γεωγραφικής πληροφόρησης (GIS) 
και τεχνικές ανάλυσης χώρου σε συστήματα υποστήριξης της λήψης αποφάσεων για διαχείριση του περιβάλλοντος 
εφαρμόσθηκαν σε πραγματικές περιπτωσιολογικές μελέτες, π.χ. προβλήματα διαχείρισης των υδάτων στην Ιρλανδία 
και την Ιταλία και διαχείριση ενός φυσικού πάρκου στο Βέλγιο. Η τεχνική MCDA (ανάλυση αποφάσεων πολλαπλών 
κριτηρίων), σε συνδυασμό με τα συστήματα GIS και αλγορίθμους γένους, εφαρμόσθηκε προς επίλυση του προβλήματος 
αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας τοξικών αποβλήτων. 
Αναφορικά με τις τεχνικές μεθόδους τηλεανίχνευσης, ξεκίνησε η "φάση ανίχνευσης" του κέντρου CEO (Κέντρο για την 
παρατήρηση της Γης), η οποία σκοπό έχει να προπαρασκευάσει το έδαφος για τη "φάση σχεδιασμού και εφαρμογής". 
Δρομολογήθηκε σειρά μελεταιν σχετικά με τη σημερινή κατάσταση της υποδομής στην Ευρώπη και τις απαιτήσεις των 
χρηστιίχν δορυφορικών δεδομένων. Σε συνεργασία με τον ευρωπαϊκό διαστημικό οργανισμό, πραγματοποιήθηκε στα 
τέλη του 1994 μια συνάντηση εργασίας με θέμα τα ευρωπαϊκά δίκτυα δεδομένων και τις υπηρεσίες ενημέρωσης των 
χρηστών. 
Αναπτύχθηκαν συστήματα με αποκλειστικό προορισμό την απεικόνιση, επινόηση και ενεργοποίηση επιστημονικών 
δεδομένων. 
• Πυρηνικές διασφαλίσεις, ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και σύντηξη 
Αναφορικά με τις διασφαλίσεις, η πλοήγηση ενός τηλεκατευθυνόμενου οχήματος εφαρμόσθηκε για τον εντοπισμό 
απρόβλεπτων εμποδίων· η εφαρμογή αυτή βασίσθηκε σε υπερήχους και σε ένα νευρωνικό δίκτυο. Διερευνήθηκαν 
τεχνικές τηλεπαρακολούθησης υπεράνω δημοσίων δικτύων αποθήκευσης, κρυπτογράφησης και μετάδοσης δεδομένων 
30 
που αφορούν τις διασφαλίσεις. Στο εργαστήριο επιτήρησης και συγκράτησης (LaSCo), συνεχίσθηκαν οι έρευνες για 
ενσωμάτωση της τηλεοπτικής επιτήρησης σε συσκευές ανίχνευσης (αισθητήρες) για την προστασία χώρων αποθήκευσης 
πυρηνικού υλικού. Τα πρώτα πειράματα έγιναν στο εργαστήριο TAME (εργαστήριο μετρήσεων δεξαμενής), με σκοπό 
να μελετηθούν μετρήσεις ακριβείας επί υγρού περιεχομένου. 
Σχετικά με την ασφάλεια των αντιδραστήρων, συνεχίσθηκε η ανάπτυξη ενός συνόλου εργαλείων ολοκληρωμένου 
λογισμικού για τη διαχείριση της ασφάλειας των πυρηνικών σταθμών ισχύος. Αυτό το σύνολο εργαλείων, που 
βασίζονται στις εννοιολογικές κατασκευές STARS (εργαλεία λογισμικού για ανάλυση αξιοπιστίας και ασφάλειας) και 
PSA (πιθανολογική αξιολόγηση ασφάλειας), εφαρμόσθηκε με επιτυχία για την ανάλυση του βοηθητικού συστήματος 
υδροδότησης του πυρηνικού σταθμού ισχύος Grohnde. Για να ελεγχθεί η καταλληλότητα του αναλυτή σφαλμάτων 
STARS, ανελήφθη συνεργασία με την Tiiv Sud-West (Technischer Uberwachung-Verein). Για να βελτιωθεί η εκτίμηση 
της πιθανότητας σφάλματος του χειριστή σε αλληλουχίες ατυχημάτων, πραγματοποιήθηκαν εφαρμογές δυναμικής 
αξιοπιστίας για τη διερεύνηση της σχέσης ανθρώπου-μηχανής καθώς και μελέτες του ανθρώπινου παράγοντα στο 
πλαίσιο της PSA. Συνεχίσθηκε η ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων συναγωγής στοιχείων από βάσεις δεδομένων 
αξιοπιστίας και εκτίμησης παραμέτρων αξιοπιστίας. Περαιώθηκε η πειραματική δραστηριότητα θερμικής καταπόνησης 
υπό πίεση, στο πλαίσιο της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης. Υπό έκδοση βρίσκεται μια ανασκόπηση και περίληψη 
των εκ του τρίτου προγράμματος-πλαίσιο συμπερασμάτων σχετικά με τη γήρανση των πυρηνικών σταθμών. 
Στο πεδίο της θερμοπυρηνικής σύντηξης, συνεχίσθηκε στην εγκατάσταση ROBERTINO η προσομοίωση με ηλεκτρονικό 
υπολογιστή και η πειραματική επιβεβαίωση διαδικασιών τηλεχειρισμού, ως συμβολή στον σχεδιασμό της διάταξης 
χειρισμού του μανδύα για τον ITER. Πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις θερμικών μεταβατικών φαινομένων μετά από 
ατύχημα για κατευθυντήριες σχεδιασμού και αξιολόγηση του ITER και για τη μελέτη SEAFP (ασφάλεια και 
περιβαλλοντική αξιολόγηση της ενέργειας σύντηξης). Ανελήφθη επίσης και κάποια δραστηριότητα συμβολής στην 
αξιολόγηση της δυναμικής δομικής ακεραιότητας του δοχείου κενού του ITER και του μανδύα στο πλαίσιο της SEAFP, 
σε περίπτωση διακοπής της συνέχειας του πλάσματος. 
• Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα 
Το ΚΚΕρ ανέπτυξε και εγκατέστησε στον διεθνή οργανισμό ατομικής ενέργειας (ΔΟΑΕ), σύστημα σχεδιασμού 
επαλήθευσης πληροφοριών για πολύπλοκες πυρηνικές εγκαταστάσεις, βασιζόμενο στην επεξεργασία εικόνων. Για τους 
επιθεωρητές του ΔΟΑΕ οργανώθηκαν κύκλοι επιμόρφωσης σχετικά με τον προσδιορισμό όγκων και μαζών και την 
επιτήρηση δεξαμενών και τεχνικών μεθόδ(αν σφράγισης. Πραγματοποιήθηκαν για τη ΓΔ Ι περιβαλλοντικές δοκιμές επί 
τηλεοπτικού εξοπλισμού προοριζόμενου για επιθεωρητές. 
Οι εργασίες επί ζωτικής σημασίας μηχανογραφικών συστημάτων ασφάλειας άρχισαν με τη συγκέντρωση πληροφοριών 
που ήδη υπάρχουν, την προπαρασκευή της συνδιάσκεψης Safecomp'95 και τη χάραξη ενός σχεδίου εργασίας για το 
πρόγραμμα 1995-1998. Ολοκληρώθηκε για λογαριασμό της ΓΔ III η εφαρμογή του λογισμικού σύνθεσης τρισδιάστασης 
εικόνας στον νέο παράλληλο υπολογιστή CONCERTO. 
Για λογαριασμό της ΓΛ VII, σχεδόν ολοκληρώθηκε και θα τεθεί σε λειτουργία μέσα στο 1995 ένα πιλοτικό ευρωπαϊκό 
κέντρο συντονισμού συστημάτων αναφοράς επεισοδίων αεροσκαφών (EEC-AIRS) στην Ίσπρα. 
Οι δραστηριότητες με επίκεντρο την οδηγία Seveso εντάθηκαν με σκοπό τη δημιουργία ενός γραφείου κινδύνων 
σοβαριίΛ' ατ\«χημάτοΛ·. Το γραφείο αυτό θα είναι αρμόδιο για τη λειτουργία του συστήματος αναφοράς σοβαρών 
ατκ/ημάτιΐΛ', του κοινοτικού κέντρου τεκμηρίωσης βιομηχανικών κινδύνων και για τον επιστημονικοτεχνικό 
(η<ντονιαμό των τεχνικών ομάδων εργασίας για τη χάραξη κατευθύνσεων επί διαφόρων ζητημάτων που απορρέουν από 
τις οδηγίες. Συγκεκριμένα, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος προς την κατεύθυνση της χάραξης κατευθύνσεων σχετικά 
με τις εκθέσεις ασφάλειας και τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας. Στην έκθεση της Euratom δημοσιεύθηκαν 
κατευΟι·ντήριες γραμμές για την ενημέρωση του κοινού. Συνεχίσθηκαν οι βοηθητικές εργασίες στο πεδίο της 
βιοτεχνολογίας και άρχισε να γίνεται σύγκριση των δραστηριοτήτων σχετικά με την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών 
επιπταχτεων στα κράτη μέλη (για λογαριασμό της ΓΔ XI). 
Μεταξύ των δραστηριοτήτων αξιοποίησης περιλαμβάνονταν ολογραφικές τεχνικές συμπίεσης για σύνθεση εικόνων, 
συμβολομετρικοί αισθητήρες εξαιρετικά υψηλής ευαισθησίας και εφαρμογές σήμανσης/σφράγισης (για λογαριασμό της 
ΓΔ XIII). 
31 
Αναπτύχθηκαν σταθμοί ανασκόπησης καταγεγραμμένων εικόνων επιτήρησης, για ανασκόπηση με τη βοήθεια 
ηλεκτρονικού υπολογιστή. Για λογαριασμό της ΓΔ ΧνΠ/Αιεύθυνση "Έλεγχος διασφαλίσεων Euratom", σχεδιάσθηκε 
σύστημα αναγνιύρισης αριθμαιν TUXV στοιχείων πυρηνικού καυσίμου με τη βοήθεια υπ;οδείγματος. 
Αξιολογήθηκαν προτάσεις για ευρωπαϊκά έργα επίδειξης φωτοβολταϊκών, θέρμανσης, οικοδομής, μεταφορών και 
βιομηχανίας (πρόγραμμα THERMIE). Η παροχή βοήθειας επεκτάθηκε και σε δραστηριότητες των προγραμμάτων ALIENER 
και SAFE, αναφορικά με την ορθολογική χρήση της ενέργειας στα κτήρια και τη βιομηχανία (για λογαριασμό της ΓΔ 
XVII). 
Για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας, συνεχίσθηκαν οι εργασίες υλοποίησης του έργου τεκμηρίωσης κατά της 
απάτης και για τη διαχείριση των κοινοβουλευτικών επερωτήσεων με τη βοήθεια υπολογιστή. 
Για λογαριασμό της EUROSTAT, χρησιμοποιήθηκαν εργαλεία νευρωνικών δικτύων για στατιστικές εφαρμογές, όπως 
είναι η τυπική κατάταξη των ευρωπαϊκών περιφερειών και οι στατιστικές εξωτερικού εμπορίου. 
• Εργασίες για λογαριασμό τρίτων 
Η βαθμονόμηση φωτοβολταϊκών κυττάρων και οι δοκιμές ποιότητας δομοστοιχείων εξακολούθησαν να είναι μείζονος 
σημασίας πηγές εισοδήματος. Αλλες δραστηριότητες αφορούσαν μελέτες διαχείρισης του περιβάλλοντος που είχαν 
ζητηθεί από περιφερειακές αρχές, και κατασκευή συστημάτων σφράγισης για πυρηνικές διασφαλίσεις. 
• Αναγνωριστική έρευνα 
Η αναγνωριστικού χαρακτήρα έρευνα αφορούσε, μεταξύ άλλων, ανάλυση τοπικής εξασθένησης οπτικής συσχέτισης, 
ψηφιακή στερεοφωτογραμμετρία, προηγμένη απεικόνιση δυναμικών δεδομένων και διάδοση σολιτονίων. 
2.5. Το ινστιτούτο περιβάλλοντος (ΕΙ) 
Το ινστιτούτο περιβάλλοντος συνέβαλε στην υλοποίηση του προγράμματος για την προστασία του περιβάλλοντος και 
του υποπρογράμματος για το εργασιακό περιβάλλον. Οι δραστηριότητες του ΕΙ αφορούσαν συγκεκριμένα την 
υλοποίηση τριών προγραμμάτων, ήτοι συμμετοχή στην έρεννα για τις πλανητικές αλλαγές· τεχνολογίες και μηχανική 
τον περιβάλλοντος· και, σε μικρότερο βαθμό, εργασιακό περιβάλλον. Ολοένα και μεγαλντερο μέρος της προσπάθειας 
τον ινστιτούτου αφορούσε επιστημονικοτεχνική υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών, με τη μερίδα τον λέοντος για 
τη ΓΔ XI (περιβάλλον, πυρηνική ασφάλεια και προστασία των πολιτών). 
• » Χημικές ουσίες περιβαλλοντικής σημασίας 
Συνεχίσθηκαν οι μελέτες αναφορικά με τη ρύπανση του αέρα εσωτερικών χώρων σε θαλάμους έκθεσης διαφόρων 
διαστάσεων. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η διαδικασία προσρόφησης/έκλυσης ικανού αριθμού πτητικών οργανικών 
ουσιών σε επιφάνειες εσαπτρικών χώρων (χαλιά, ταπετσαρίες τοίχων), με επακόλουθο την ανάπτυξη και επιτυχή 
δοκιμή ενός νέου μαθηματικού μοντέλο με δύο διαμερίσματα απορρόφησης. 
Για να μελετηθεί ·ο μετασχηματισμός και η τύχη των ρύπων εντός του εδάφους, συνεχίσθηκαν οι μελέτες πεδίου και 
οι εργαστηριακές μελέτες σ/ετικά με την αλληλεπίδραση ρύπων-εδάφους-υδάτων καθώς και σχετικά με την παραγωγή 
τοξινών που συνδέεται με την ανάπτυξη αλγών σε σχέση με περιβαλλοντικούς παράγοντες. Δρομολογήθηκαν μελέτες 
συνεργασίας και διεργαστηριακές εκστρατείες αναλύσεων, με σκοπό την ανάπτυξη και εφαρμογή προηγμένων τεχνικών 
ανίχνευσης ρύπων σε διάφορες μήτρες. Στο πλαίσιο του έργου EU 674 (EUREKA), άρχισαν να λειτουργούν δύο κινητά 
αναλυτικά εργαστήρια. Το ΕΙ συνέβαλε επίσης και σε εφαρμογές νέων τεχνικών και επιτόπου εφαρμογών. 
• Ατμοσφαιρική ρύπανση - πλανητικές αλλαγές 
Η δεύτερη πειραματική εκστρατεία για την αξιολόγηση των βιογενών εκπομπών στην περιοχή της Μεσογείου (έργο 
ΒΕΜΑ) έλαβε χώρα στη Ρώμη (Castelporziano) Κύριος σκοπός της εκστρατείας ήταν να διευκρινισθούν περαιτέρω 
32 
οι ευρείας κλίμακας εκπομπές μονοτερπενίατν από τη σκληρόφυλλη μεσογειακή βελανιδιά, τη στιγμή κατά την οποία 
ούτε τα φύλλα ούτε ο φλοιός περιέχουν μονοτερπένια, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της προηγουμένης εκστρατείας 
ΒΕΜΑ του 1993. Τα τελικά αποτελέσματα θα είναι γνωστά στις αρχές του 1995. 
Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου LABVOC, μελετήθηκε περαιτέρω με εργαστηριακά πειράματα η 
διαδικασία οξείδωσης του βιογενούς διμεθυλοσουλφιδίου της τροπόσφαιρας, το οποίο αποτελεί σημαντική πηγή 
σωματιδίων για τον αέρα της θάλασσας. Με μια ανάλυση ευαισθησίας και ασαφειών, εντοπίσθηκαν σημαντικές 
ασάφειες σε ό,τι αφορά τον σημερινό βαθμό κατανόησης της διαδικασίας και τις ερευνητικές ανάγκες του μέλλοντος. 
Στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος γεώσφαιρας-βιόσφαιρας (IGBP), προτάθηκε το πείραμα χαρακτηρισμού 
αερολυμάτων (ACE-2) με σκοπό την αξιολόγηση της επίδρασης των αερολυμάτων ανθρωπογενούς προελεύσεως στις 
πλανητικές αλλαγές. Το εν λόγω πείραμα πεδίου έχει προγραμματισθεί για το 1997. 
Ως αποτέλεσμα της συνεργασίας με τον παγκόσμιο μετεωρολογικό οργανισμό, ιδρύθηκε ένα παγκόσμιο κέντρο 
δεδομένων για αερολύματα (WDCA). Το κέντρο αυτό θα συλλέγει και ανταλλάσσει πληροφορίες και δεδομένα με 
σταθμούς παρακολούθησης σε ολόκληρο τον κόσμο, στο πλαίσιο του συστήματος GA W για την παρακολούθηση της 
εξέλιξης της ατμόσφαιρας του πλανήτη. 
Με τη συμμετοχή εργαστηρίων των κρατών μελών, πραγματοποιήθηκε ικανός αριθμός διεργαστηριακών ασκήσεων, 
οι οποίες και αξιολογούνται για τον εντοπισμό σφαλμάτων στις αναλύσεις υδάτων. 
Δρομολογήθηκε εκστρατεία διεργαστηριακών συγκρίσεων του εδάφους, και έχει ήδη προγραμματισθεί η 
προπαρασκευαστική εκστρατεία στο Brembate (Bergamo, Ιταλία). 
• Ευροιπαϊκό γραφείο χημικών ουσιών (ECB) 
Ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση συλλογής δεδομένων για την αξιολόγηση των κινδύνων που προέρχονται από τις ήδη 
υπάρχουσες χημικές ουσίες (κανονισμός του Συμβουλίου 793/93). Περισσότερα από 7000 σύνολα δεδομένων από 
βιομηχανικές και εμπορικές εταιρείες εισήχθησαν στη βάση δεδομένων IUCLID (διεθνής ενοποιημένη βάση δεδομένων 
χημικών ουσιών), η οποία έχει εγκατασταθεί στα κράτη μέλη στη διάθεση των αρμοδίων αρχών καθώς και στον ΟΟΣΑ. 
Στο πλαίσιο ικανού αριθμού συνεδριάσεων με εθνικούς εμπειρογνώμονες αντιμετωπίσθηκαν θέματα όπως "ταξινόμηση 
και σήμανση", "κοινοποίηση νέων χημικών ουσιών", "αξιολόγηση των κινδύνων που προέρχονται από τις ήδη 
υπάρχουσες χημικές ουσίες" και "έλεγχος εισαγωγών/εξαγωγών ορισμένα™ επικίνδυνων χημικών ουσιών". 
• Ευρωπαϊκό κέντρο ελέγχου καταλληλότητας εναλλακτικών μεθόδων (ECVAM) 
Το ευρωπαϊκό κέντρο EC VAM εγκαινιάσθηκε στις 17 Οκτωβρίου 1994 και άρχισε ήδη η εγκατάσταση τοχν ενημερωτικών 
υπηρεσιών. Το κέντρο διοργάνωσε σειρά συναντήσεϋτν εργασίας, task forces και συνεδρίων. Παρέχεται υποστήριξη 
στις μελέτες διεργαστηριακής προεπικύρωσης και επίσημης επικύρωσης. Στην πράξη, το ECVAM συμμετέχει στην 
ανάπτυξη και επικύροχϊη δοκιμών και συναφών στρατηγικά^ κατά τις οποίες δεν χρησιμοποιούνται ζιίκχ. 
• Εργασιακό περιβάλλον 
Οι δραστηριότητες σχετικά με την έκθεση σε μεταλλικά ιχνοστοιχεία και τις επιπτώσεις για την υγεία εστιάσθηκαν κατά 
κύριο λόγο στον ποιοτικό προσδιορισμό των μεταλλικών ιχνοστοιχείων στον ευρωπαϊκό πληθυσμό, τόσο τον ευρύτερο 
όσο και σε εργασιακό περιβάλλον, καθώς και στην τοξικότητα των μετάλλων σε χαμηλά επίπεδα έκθεσης. 
• Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα 
Στις 11 Ιουλίου 1994 υπεγράφη μεταξύ ΓΔ XI και ΚΚΕρ μνημόνιο ανεπίσημης συμφωνίας σχετικά με την ίδρυση και 
λειτουργία του ευρωπαϊκού εργαστηρίου αναφοράς για τη ρύπανση του αέρα (ERLAP). To ERLAP - διευρυμένη μορφή 
του πρώην κεντρικού εργαστηρίου για τη ρύπανση του αέρα - σκοπεύει να υποστηρίξει τη δράση της ΓΔ XI σε ό,τι 
αφορά την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και να συμμετάσχει σε προγράμματα παρακολούθησης, όπως είναι το 
ΕΜΕΡ (ευρ(«παϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης και αξιολόγησης). 
Συνεχίσθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το ευρωπαϊκό πείραμα ιχνηθετών (ΕΤΕΧ). Το ΕΤΕΧ σχεδιάσθηκε 
προκειμένου να δοκιμασθούν τα ατμοσφαιρικά μοντέλα αντιμετώπισης έκτακταϊν αναγκών. Το πείραμα πεδίου, που 
33 
είχε προγραμματισθεί για το τέλος του έτους, διευρύνθηκε ως προς το πεδίο δράσεως και την εφαρμογή με τη συμβολή 
εξοπλισμού και τεχνικών μεθόδων από διάφορες χώρες. 
Συλλέγονται και συγκεντρώνονται υπό μορφή άτλαντος όλες οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την επιβάρυνση του 
περιβάλλοντος από το ατύχημα του Τσερνομπίλ. Το έργο, με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας ηλεκτρονικών 
υπολογιστών, αναπτύσσεται σε συνεργασία με όλες τις ευρωπαϊκές χώρες - συμπεριλαμβανομένοτν χωρών της 
Κεντροανατολικής Ευρώπης, της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας - και προβλέπεται ότι θα ολοκληρωθεί 
μέσα στο 1996, δέκα χρόνια μετά το ατύχημα. 
Συνεχίσθηκαν οι εργασίες για τη βάση δεδομένων των φαρμακευτικών προϊόντων (ECPHIN), προς υποστήριξη της ΓΔ 
III. Ανελήφθη περαιτέρω δράση με σκοπό την ανάπτυξη ενός διεπικοινωνιακού δικτύου για το σύστημα ECPHIN. Σε 
συνεργασία με τους χρήστες, βρίσκεται υπό δοκιμή ένα πρωτότυπο. 
Συνεχίσθηκαν οι εργασίες στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού γραφείου οίνων, αλκοολούχων και οινοπνευματωδών ποτών, 
για την εξακρίβαχτη της πηγής προελεύσεοΰς της αλκοόλης στους οίνους και τα οινοπνευματώδη, καθώς και η εφαρμογή 
του μαγνητικού πυρηνικού συντονισμού (NMR) και της φασματοσκοπίας μαζών αναλογίας ισοτόπων (IRMS) στη βάση 
δεδομένων δακτυλικών αποτυπα)μάτων. 
• Εργασίες για λογαριασμό τρίτων 
Στο πλαίσιο των εργασιών υπέρ τρίτων, σημειώθηκε πρόοδος σε δραστηριότητες που αποσκοπούσαν στον έλεγχο 
σταθμών παρακολούθησης της ρύπανσης του αέρα στη Λομβαρδία. 
Συνεχίσθηκε η υλοποίηση της σύμβασης με την Ente Flumendosa στη Σαρδηνία, με τη διεξαγωγή αναλύσεων υδάτων 
και ιζημάτων για την ανίχνευση ρύπων με προηγμένες αναλυτικές τεχνικές όπως η φασματομετρία ατομικής 
απορρόφησης και η φασματομετρία μαζών επαγωγικού πλάσματος. 
Ολοκληρώνεται μια νέα σύμβαση με την περιφέρεια της Σικελίας, σύμβαση που θα καλύπτει δραστηριότητες σχετικές 
με τη ρύπανση του αέρα και των υδάτων και τον έλεγχο του ευρύτερου πληθυσμού για εντοπισμό ιχνομετάλλων στα 
υγρά του σώματος του ανθρώπου. 
• Αναγνωριστική έρευνα 
II αναγνωριστική έρευνα στο ινστιτούτο περιβάλλοντος αφορούσε τρία έργα, τα εξής: τη χρήση της επιφανειακής 
σκέδασης Raman για τον χαρακτηρισμό αερολυμάτων· την ανάπτυξη μιας θερμικής μεθόδου ιχνηθετών για τον χρυσό· 
τη δημιουργία μιας τεχνικής μεθόδου φωτοκατάτμησης με λέιζερ για τη μελέτη ετερογενών αντιδράσεων ενώσεων του 
θείου στην τροπόσφαιρα. 
2.6. Ινστιτούτο εφαρμογών τηλεανίχνενσης (IRSA) 
To IRSA υλοποιεί το πρόγραμμα εφαρμογών τηλεανίχνενσης. Χρησιμοποιώντας δορυφορικά δεδομένα παρατήρησης 
της Γης, το ινστιτούτο παρέχει καίριας σημασίας επιστημονική υποστήριξη προς τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας (ΓΔ 
VI) και προς την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (EUROSTAT) για εκπόνηση στατιστικών του γεωργικού τομέα. 
Παρέχει επίσης επιστημονική και τεχνική υποστήριξη προς τη ΓΔ Ι (Εξωτερικές Σχέσεις), ΓΔ VIII (Ανάπτυξη) και 
ΓΑ XI (Περιβάλλον, πυρηνική ασφάλεια και προστασία των πολιτών). 
Στο πλαίσιο του προγράμματος εφαρμογών τηλεανίχνευσης, το IRSA ανέλαβε εργασίες επί σειράς θεμάτων σχετικών 
με την παρακολούθηση του περιβάλλοντος και με τις πλανητικές αλλαγές. 
• Παρακολούθηση του περιβάλλοντος στην Ευρώπη και Κέντρο Παρατήρησης της Γης 
Στο στάδιο της ανάπτυξης βρίσκονται νέες τεχνικές πρόσκτησης ειδικών πληροφοριών για την κατάσταση του 
περιβάλλοντος στην Ευρώπη. Οι τεχνικές αυτές βασίζονται στη χρήση δορυφορικών εικόνων και γεωγραφικών 
συστημάτων πληροφόρησης. 
Το πρόγραμμα FIRS (πληροφορίες για τα δάση προερχόμενες από μεθόδους τηλεανίχνευσης) ολοκλήρωσε τη φάση 
σχεδιασμού και έγιναν τα πρώτα βήματα προς τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος πληροφοριών για 
τα δάση. 
34 
Ξεκίνησαν με επιτυχία οι πρώτες πιλοτικές μελέτες μιας νέας πρωτοβουλίας, του έργου "παρακολούθηση παράκτιων 
οικοσυστημάτων". Στις μελέτες αυτές θα συμπεριληφθούν πρωτοβουλίες όπως π.χ. σχετικά με τη μεταφορά 
ιζηματογενούς υλικού και τη διάβρωση των ακτών. 
Οι δοκιμές παρακολούθησης της υποβάθμισης του εδάφους επικεντρώθηκαν στη διάβραχτη εδαφών και στο 
καταστρεπτικό έργο τατν πυρκαϊών στην Ισπανία και την Ελλάδα (δοκιμές επιτόπου). Οι δοκιμές αυτές 
συμπληρώθηκαν με τα πρώτα πειράματα που αφορούσαν την εκπόνηση μοντέλων για τη διαχείριση των υδάτινων 
πόρων. 
Η φάση ανίχνευσης του έργου CEO, η οποία αποσκοπεί σε προπαρασκευή της φάσεως σχεδιασμού και εφαρμογής, 
ξεκίνησε με τη συνεργασία μιας οργανωτικής επιτροπής των κρατών μελών. To IRSA συγκρότησε επιτροπή του έργου 
CEO η οποία ανέλαβε ήδη δραστηριότητες για να μελετηθεί η κατάσταση της υποδομής όπως έχει σήμερα, να 
καταγραφούν οι απαιτήσεις των χρηστών και να γίνουν εκτιμήσεις κόστους με σκοπό να εκπονηθεί το τελικό σχέδιο 
για τη φάση σχεδιασμού και εφαρμογής. 
• Πλανητικές αλλαγές 
To IRSA συνέχισε να αναπτύσσει τεχνικές μεθόδους επεξεργασίας δορυφορικών δεδομένων για την άντληση 
πληροφοριών από τα δεδομένα παρατήρησης της Γης, συμβάλλοντας έτσι στην παγκόσμια προσπάθεια κατανόησης και 
πρόβλεψης των αλλαγών που σημειώνονται στο περιβάλλον του πλανήτη μας. 
Ολοκληρώθηκε η επεξεργασία ενός συνόλου δεδομένούν για την Αφρική που συγκεντρώθηκαν μέσα σε δέκα χρόνια. Τα 
δεδομένα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για ταξινόμηση της εδαφοκάλυψης σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο και για 
διαμόρφωση ενιαίας άποψης των τύπων καταστρεπτικών πυρκαϊών της Αφρικής. Τα αποτελέσματα αυτά 
χρησιμοποιούνται για τις μελέτες τατν πλανητικών αλλαγών στο πλαίσιο δύο δραστηριοτήταίν του διεθνούς 
προγράμματος γεώσφαιρας-βιόσφαιρας: του συστήματος δεδομένων και πληροφοριών και του έργου IGAC (χημεία της 
ατμόσφαιρας του πλανήτη). 
Κατόπιν συμπληρωματικών εργασιών σε θαλάσσιο περιβάλλον της βιόσφαιρας δημιουργήθηκαν δίκτυα έργατν 
εψχιρμογαχν όπου χρησιμοποιούνται τα αρχεία επεξεργασμένων δεδομένων που αφορούν τα χρώματα των ωκεανών και 
τις επιφανειακές θερμοκρασίες της θάλασσας. Σημαντική πρόοδο σημειώθηκε σε ό,τι αφορά τη σύνδεση συνόλων 
δεδομένων παρατήρησης της Γης με βιοοπτικά μοντέλα για πρόβλεψη της καθαρής πρωτογενούς παραγωγικότητας των 
ωκεανών. 
• Προηγμένες τεχνικές παρατήρησης της Γης 
Το πειραματικό πρόγραμμα που συντονίζεται από τη διεθνή συμβουλευτική επιτροπή άρχισε να υλοποιείται στο 
ευρωπαϊκό εργαστήριο αναγνώρισης μικροκυμάτων (EMSL). To EMSL ανταποκρίθηκε επίσης σε αιτήσεις ad hoc για 
πειράματα ανίχνευσης ναρκών ξηράς. 
Εργαστηριακές μετρήσεις με οπτικό γωνιόμετρο, υποστηριζόμενες από παρατηρήσεις πεδίου, είχαν ως αποτέλεσμα να 
σημειωθεί σημαντική πρόοδος προς την κατεύθυνση της πραγματοποίησης επακριβών γεωφυσικών μετρήσεων, 
αναφορικά κυρίως με φασματικές χαρακτηριστικές βιοχημικών ουσιών σε φάσματα ανακλαστικότητας βλάστησης. 
Τέτοιες μετρήσεις θα είναι ζωτικής σημασίας για την ερμηνεία δεδομένων από μελλοντικά διαστημικά όργανα. 
Σχεδόν ολοκληρώθηκε η ανάπτυξη σταθμών εργασίας για αυτόματη ανίχνευση θαλάσσιων πετρελαιοκηλίδων και για 
παρακολούθηση της ναι»σιπλοΐας, με χρήση ραδιοεντοπιστών συνθετικού ανοίγματος (SAR) φερομένων επί δορυφόρων 
ή αεροσκαφών. Οι εν λόγω σταθμοί εργασίας θα χρησιμοποιηθούν δοκιμαστικά για την υποβοήθηση δραστηριοτήτων 
ακτοφυλακής στην Ευρώπη. 
Δεδομένα SAR από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο τηλεανίχνευσης αριθ. 1 (ERS-1) χρησιμοποιήθηκαν επίσης για 
χαρτογράφηση-και παρακολούθηση δασών της εύκρατης ζώνης στην Ευρώπη και τροπικών δασών στη Νότιο Αμερική 
και τη Δυτική Αφρική. 
• Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα 
Το πιλοτικό έργο εφαρμογής της τηλεανίχνευσης σε στατιστικές του γεο)ργικού τομέα διηύρυνε τις επιχειρησιακές του 
δυνατότητες. Στο πλαίσιο των καθιερωμένων εκδόσεων εκδίδονται και τα τακτικά δελτία στατιστικών εσοδείας και 
σχετικής ενημέρωσης. Οι εκδόσεις αυτές προωθούνται προς τη ΓΔ VI και την EUROSTAT. Οι εθνικές στατιστικές 
υπηρεσίες ορισμένων κρατών μελών εφαρμόζουν τη μέθοδο του έργου του γεοοργικού τομέα. Οι σχετικές εργασίες 
επεκτάθηκαν και προς νέες γεωγραφικές περιφέρειες, μεταξύ των οποίων οι χώρες Μαγκρέμπ και η Τσεχία, όπου οι 
μέθοδοι τηλεανίχνευσης αποδείχθηκαν εξίσου αποτελεσματικές. 
35 
Το έργο FIRE του προγράμματος παρακολούθησης του περιβάλλοντος του πλανήτη συνέβαλε στην καθιέροχτη ενός νέου 
έργου IGAC στο πλαίσιο του οποίου θα αναζητηθούν οι επιπτώσεις των πυρκαϊών της σαβάνας στη χημεία της 
ατμόσφαιρας. Πραγματοποιήθηκαν, και επιβεβαίωσαν την αποτελεσματικότητα της τηλεανίχνευσης από δορυφόρο, 
εργασίες πεδίου στην Κεντρική Αφρική και τη Μαδαγασκάρη, με σκοπό την εκπόνηση επιχειρησιακών συστημάτων 
παρακολούθησης πυρκαϊών, για παροχή υποστήριξης προς τη ΓΔ VIII. Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν για την προστασία δασών και εθνικών πάρκων. 
Για λογαριασμό της ΓΔ XI αναπτύχθηκαν νέες μέθοδοι ενημέρωσης και αναθεώρησης χαρτών εδαφοκάλυψης με βάση 
δορυφορικά δεδομένα. Το πρόγραμμα OCTOPUS (τεχνικές μέθοδοι παρατήρησης, επεξεργασίας και αξιοποίησης του 
χρώματος των ατκεανών) αναπτύχθηκε σε συνεργασία yz τον ESA και άλλους ευρωπαίους εταίρους στο πλαίσιο 
προετοιμασίας της ραγδαίως αναπτυσσόμενης διαστημικής αποστολής SeaWiFS (αισθητήρας θαλάσσιας κατόπτευσης 
ευρέος οπτικού πεδίου). 
• Παροχή υπηρεσιών σε εξωκοινοτικούς πελάτες 
Το έργο TREES (παρατήρηση του περιβάλλοντος τροπικών οικοσυστημάτων από δορυφόρο), έργο που υλοποιήθηκε 
από κοινού με τον ευρωπαϊκό διαστημικό οργανισμό (ESA), ολοκλήρωσε την πρώτη σε παγκόσμια κλίμακα αποτύπωση 
τροπικών δασών με βάση δορυφορικά δεδομένα, και άρχισε ο λεπτομερής προγραμματισμός μιας δεύτερης φάσης του 
έργου με επίκεντρο την παρακολούθηση της κατάστασης του δάσους, με σκοπό να αναπτυχθεί ένα σύστημα συναγερμού 
για τον εντοπισμό εκτεταμένων περιοχών τροπικού δάσους που αποψιλώνονται. 
Εδραιώθηκε το πρόγραμμα δοκιμών και ανάπτυξης οργάνων του έργου EARSEC (ικανότητα τηλεανίχνευσης από 
αεροσκάφους), έργο που υλοποιείται από κοινού με τον ESA. Το 1995 θα είναι διαθέσιμοι οπτικοί αισθητήρες και 
αισθητήρες μικροκυμάτων για να χρησιμοποιηθούν σε πειραματικές εκστρατείες από αεροσκάφους σε ολόκληρη την 
Ευρώπη. < 
Συνεχίσθηκαν για λογαριασμό τρίτων οι εργασίες παρακολούθησης και διαχείρισης των υδάτινων πόρων στη Μεσόγειο, 
και άρχισαν νέες εργασίες με επίκεντρο την παρακολούθηση του περιβάλλοντος στη Σικελία. 
Το ινστιτούτο συμμετέσχε επίσης στο πρόγραμμα VEGETATION, που αναπτύσσεται από τη Γαλλία, το Βέλγιο, την 
Ιταλία, τη Σουηδία και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το πρόγραμμα ασχολείται με την ανάπτυξη νέου οργάνου για την 
παρακολούθηση της βλάστησης από το διάστημα. Τα δεδομένα θα χρησιμοποιηθούν για τη χαρτογράφηση παραμέτρων 
της επιφάνειας του εδάφους, όπως είναι η τραχύτητα, καθώς και την πρόβλεψη της γεωργικής παραγωγής. 
• Αναγνωριστική έρευνα 
Τέλος, η αναγνωριστική έρευνα ασχολήθηκε με την ανάπτυξη ενός συστήματος εκτίμησης των καλλιεργούμενων 
εκτάσεων με χρήση δεδομένων ERS-1 SAR, εντοπισμό μαλάριας, έως και ανάπτυξη συστημάτων εικονικής 
πραγματικότητας για τηλεανίχνευση. 
2.7. Ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας (1ST) 
Το 1ST συμμετέχει στο πρόγραμμα μετρήσεων και δοκιμών, το πρόγραμμα για την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης 
και τη σύντηξη και το πρόγραμμα περιβάλλοντος. Συμμετέχει επίσης σε ικανό αριθμό δραστηριοτήτων υποστήριξης 
για λογαριασμό υπηρεσιών της Επιτροπής, το πεδίο κυρίως των πυρηνικών διασφαλίσεων για λογαριασμό της ΓΔ Ι 
(Εξωτερικές Σχέσεις) και της ΓΔ XVII (Ενέργεια). 
• Ασφάλεια των αντιδραστήρων 
Το ινστιτούτο συμμετέχει στην έρευνα για τα σοβαρά ατυχήματα αντιδραστήρατν ελαφρού ύδατος (LWR). Οι εργασίες 
του εστιάσθηκαν σε δύο πράγματα· στη μελέτη της αλληλεπίδρασης του τηγμένου περιβλήματος (του πρωτεύοντος 
συστήματος ψύξεως) με το ψυκτικό και με τα δομικά μέρη του αντιδραστήρα και στην ποσοτική και ποιοτική εκτίμηση 
των ραδιενεργών προϊόντων (αρχικό αίτιο) που θα εκλυθούν στο περιβάλλον σε περίπτωση ατυχήματος. 
Αναφορικά με το πρώτο αντικείμενο μελέτης, οι δοκιμές FARO και KROTOS οδήγησαν σε περαιτέρω σημαντικά 
αποτελέσματα, τα οποία συζητούνται και χρησιμοποιούνται από ευρωπαίους και αμερικανούς για πληρέστερη 
κατανόηση των βασικών μηχανισμών της αλληλεπίδρασης τηγμένου καυσίμου-ψυκτικού (απόσβεση τήγματος, εκτόνωση 
υδρατμών) και για επικύρωση μοντέλων ηλεκτρονικού υπολογιστή. Πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες πλήρους κλίμακας 
δοκιμές FARO (με 150 kg τηγμένου υλικού). Κατέστη δυνατό να γίνει μια πρώτη εκτίμηση της επίδρασης της παρουσίας 
ζιρκονίου στο τηγμένο περίβλημα επί της διαδικασίας απόσβεσης. 
36 
Ο κώδικας COMETA (θερμοϋδραυλική ανάλυση τηγμένου πυρήνα) που έχει ήδη αναπτυχθεί χρησιμοποιήθηκε επιτυχώς 
για την ανάλυση των δοκιμών FARO. Στο πλαίσιο των δοκιμών KROTOS, σειρά δοκιμών με οξείδιο του ουρανίου σε 
νερό έδωσε τη δυνατότητα να γίνει σαφής σύγκριση με τα αποτελέσματα που προκύπτουν όταν χρησιμοποιούντα υλικά 
προσομοίωσης (π.χ. οξείδιο του αργιλίου) τα οποία παρουσιάζουν πολύ διαφορετική συμπεριφορά. 
Αναφορικά με το δεύτερο αντικείμενο της μελέτης, το αρχικό αίτιο, οι εργασίες εστιάστηκαν στην ολοκλήρωση της 
κατασκευής της εγκατάστασης STORM, μιας εγκατάστασης μεγάλης κλίμακας που θα χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της 
επαναιώρησης αερολυμάτων στο πρωτεύον σύστημα και της επίδρασης επί του αρχικού αιτίου. Επιπλέον, 
συνεχίσθηκαν σε στενή συνεργασία με όλους τους εταίρους του διεθνούς αυτού ερευνητικού έργου η ανάπτυξη της 
δέσμης κωδίκων αρχικού αιτίου ESTER και η ανάλυση της πρώτης εντός της στήλης δοκιμής Phebus FP που 
πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 1993. 
• Πυρηνικές διασφαλίσεις 
Στο ΚΚΕρ υλοποιείται ένα ειδικό πρόγραμμα Ε&Α από το οποίο θα προκύψουν τεχνικά εργαλεία ελέγχου σχάσιμων 
υλικών, σύμφωνα με τις κοινοτικές απαιτήσεις στο πλαίσιο της συνθήκης EURATOM και της συμφωνίας για τη μη 
διάδοση των πυρηνικών οπλών. 
Οι δραστηριότητες μη καταστρεπτικών δοκιμών (NDA) πραγματοποιούνται στο εργαστήριο PERLA και οι μετρήσεις 
μάζας-όγκου στο εργαστήριο TAME. 
Οι μελέτες σχετικά με τον πολλαπλασιασμό των νετρονίων και την ανάπτυξη εξοπλισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών 
διεξήχθησαν στο πλαίσιο παρακολούθησης του πλουτωνίου. Δοκιμάσθηκαν, και έδωσαν θετικά αποτελέσματα, 
τηλεοπτικά συστήματα υπερύθρου, για να ελεγχθεί κατά πόσον μπορούν να χρησιμοποιούνται στην παρακολούθηση 
του πλουτωνίου. 
• Διαχείριση αποβλήτων 
Οι δραστηριότητες παρακολούθησηςτων ακτινιδών επικεντρώθηκαν στην ανάπτυξη ενεργών και παθητικών συστημάτων 
ελέγχου του ουρανίου και του πλουτωνίου σε συσκευασμένα απόβλητα. 
Δημιουργήθηκε ένα βιομηχανικής κλίμακας σύστημα ελέγχου του πλουτωνίου για κυλινδρικές συσκευασίες των 200 1 
και δοκιμάσθηκε με επιτυχία σε διάφορες βιομηχανίες. Αρκετές βιομηχανίες έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την 
εκμετάλλευση ενός τέτοιου συστήματος. Υπό κατασκευή ήταν ένα σύστημα μέτρησης του ουρανίου σε μικρά δείγματα 
(1 dm3 περίπου), για σι»γκεκριμένο βιομηχανικό πελάτη. 
• Τεχνολογία της σύντηξης 
Μεταξύ TUJV κυριοτέρων δραστηριοτήτων σε σχέση με το ευρωπαϊκό εργαστήριο χειρισμού του τριτίου (ETHEL) ήταν 
η προετοι μασία δύο πειραματικών κυκλωμάτων για παραγγελίες υδρογόνου/δευτερίου και εγκατάσταση νέων υπηρεσιών 
για βελτίωση των μελλοντικών δραστηριοτήτων (επιχειρησιακών και συντήρησης) του εργαστηρίου. Μια τρίτη δοκιμή 
βρίσκεται στο προπαρασκευαστικό στάδιο, ενώ η μονάδα επανεπεξεργασίας του τριτίου βρίσκεται στο στάδιο του 
λεπτομερούς σχεδιασμού. Οι συνεχιζόμενες παραγγελίες θα οδηγήσουν σε δραστηριοποίηση του ETHEL κατά το 1995 
και θα επιτρέψουν την έναρξη ευρείας κλίμακας πειραμάτων για τον διεθνή θερμοπυρηνικό πειραματικό αντιδραστήρα 
(ITER). 
Με αναδιευθέτηση του διαθέσιμου εργαστηριακού χώρου σε μία από τις κυψέλες ραδιενέργειας ESSOR (Essai Orgel-
orgaruquc Eau Lourde), ετέθη σε λειτουργία το 1994 ένα χαμηλής απογραφής εργαστήριο τριτίου, έτσι ώστε οι εν 
Οερμώ δοκιμές να μπορούν να πραγματοποιούνται επί των επιπτώσεων μνήμης του τριτίου σε ζεολίθους και σε 
ενδοκτιριακές κατασκευές, προς υποστήριξη των εργασιών του ITER. Πραγματοποιήθηκε ειδική έρευνα που αφορούσε 
την ιχνηλάτηση τριτίου σε αντιδραστήρα σύντηξης. 
• Βιομηχανικοί κίνδυνοι 
Η εγκατάσταση FIRES τροποποιήθηκε και διευθετήθηκε για μελέτες αντιδράσεούν πολυμερισμού, σε συνεργασία με τη 
χημική βιομηχανία. Συνεχίσθηκε η ανάπτυξη προηγμένων μεθόδων για προσδιορισμό των συνθηκών λειτουργίας του 
αντιδραστήρα, βελτιστοποίηση και έλεγχο. 
Συνεχίσθηκε, σε στενή συνεργασία με τη βιομηχανία, ο έλεγχος καταλληλότητας του πακέτου λογισμικού RELIEF 
(κώδικας σχεδιασμού συστήματος διαφυγής αερίων). Ολοκληρώθηκε μια εκδοχή αυτού του κώδικα για ηλεκτρονικό 
υπολογιστή, με εξαιρετικά προηγμένη διεπαφή χρήστη. Ξεκίνησε μια σειρά δοκιμών διαφυγής αερίων στις νέες 
37 
εγκαταστάσεις δοκιμών DRACULA και COLUMBUS. Αναπτύχθηκε μια γενικής φύσεως δομική ενότητα υπολογιστή για 
ψηφιακή προσομοίωση μεταβατικής ροής δύο φάσεων και συνεχίζονται οι εργασίες για την ανάπτυξη μια τρισδιάστατης 
εκδοχής του κώδικα, ο οποίος θα αφορά και τις δυνατότητες ροής αντίδρασης. 
Συνεχίσθηκαν οι εργασίες εκπόνησης μοντέλου για τη διασπορά πυκνού νέφους ατμών, στο πλαίσιο των δράσεων 
επιμερισμένων δαπανών STEP (επιστήμη και τεχνολογία για την προστασία του περιβάλλοντος). Ολοκληρώθηκε η 
ανάπτυξη ενός δισδιάστατου κώδικα υπολογιστή για την ψηφιακή προσομοίαχτη της ροής χημικώς ενεργών αερίων. 
Σε εξέλιξη βρίσκονται υπολογισμοί αξιολόγησης για τη μελέτη φαινομένων ανάφλεξης και εκτόναχιης σε βιομηχανικό 
περιβάλλον. Οι μελλοντικές εξελίξεις θα εστιαστούν στην επέκταση προς συνθήκες τρισδιάστατης ροής. 
• Μετρήσεις και δοκιμές 
Ψευδοδυναμικές δοκιμές σε μεγάλης κλίμακας μοντέλα έργων πολιτικού μηχανικού πραγματοποιούνται στη μονάδα 
τοιχίου αντίδρασης (ELSA), ως μέρος έργου προκανονιστικής έρευνας προς υποστήριξη του ευρωκώδικα αριθ. 8, 
προσωρινού ευρωπαϊκού προτύπου για τη μελέτη έργων πολιτικού μηχανικού σε σεισμικές περιοχές. Η δραστηριότητα 
αυτή διεξάγεται στο πλαίσιο ενός επιστημονικού δικτύου του προγράμματος της Επιτροπής "ανθρώπινο δυναμικό και 
κινητικότητα", και συμμετέχουν 19 ευρωπαϊκά εργαστήρια. Ο γενικός στόχος της προκανονιστικής έρευνας είναι να 
διευρύνει, μέσω αναλυτικών και πειραματικών μελετών, το σημερινό πεδίο εφαρμογής του ευρωκώδικα αριθ. 8 και 
να βελτιώσει την αξιοπιστία του. 
» 
Στο πλαίσιο αυτής της έρευνας συνεργασίας, μια πλήρους κλίμακας τετραόροφη κατασκευή από ενισχυμένο σκυρόδεμα 
δοκιμάσθηκε στο τοιχίο αντίδρασης ELSA υπό συνθήκες υψηλής σεισμικής φόρτισης. Από την πειραματική αυτή 
εκστρατεία προκύψανε μοναδικά πειραματικά δεδομένα για την επιβεβαίωση μοντέλων προσομοίωσης υπολογιστή και 
για τη διαβάθμιση δεικτών πρόκλησης ζημιών προς χρήση κατά την αξιολόγηση της ασφάλειας κατασκευών ενισχυμένου 
σκυροδέματος. 
Ψευδοδυναμικές δοκιμές πραγματοποιήθηκαν επίσης επί μεγάλης κλίμακας μοντέλων αντικανονικών γεφυρών, με τη 
λεγόμενη τεχνική της υποδομής. Η ομάδα ELSA συνέβαλε επίσης στο έργο COST-C1, εναρμονισμένη δράση σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα με αντικείμενο την ημιελαστική συμπεριφορά συνδέσεων έργων πολιτικού μηχανικού. 
II εγκατάσταση δυναμικών δοκιμών LDTF χρησιμοποιήθηκε για τη διερεύνηση των δυναμικών χαρακτηριστικών 
κατασκευαστικών μερών και υλικών, για λογαριασμό κυρίως της βιομηχανίας στην Ευρώπη και την Ιαπωνία. Μια 
ομάδα χρηστών LDTF, συμπεριλαμβανομένων χορηγών βιομηχανικών εταίρων, συγκροτήθηκε στο πλαίσιο του 
κεφαλαίου "μεγάλες εγκαταστάσεις" του προγράμματος "ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα". 
• Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα 
Το 1ST συνέχισε να προσφέρει επιστημονική και τεχνική υποστήριξη προς τη διεύθυνση "Έλεγχος διασφαλίσεων 
EURATOM" (ESD) και προς τον ΔΟΛΕ(μέσωτης ΓΔ Ι) στο πεδίο των πυρηνικών διασφαλίσεων. Περισσότεροι από 10 
κύκλους επιμορφωτικών μαθημάτων και ασκήσεων διακρίβωσης οργανώθηκαν στο εργαστήριο PERLA (εργαστήριο 
επιδόσεων για διασφαλίσεις) στο πλαίσιο της πολιτικής της Επιτροπής σχετικά με τις πυρηνικές διασφαλίσεις σε 
εγκαταστάσεις παραγωγής πυρηνικών καυσίμων. Στο εργαστήριο PERLA οργανώθηκε επίσης σεμινάριο με 20 ρώσους 
εμπειρογνώμονες προς υποστήριξη της ESD στη συνεργασία της με τη Ρωσική Ομοσπονδία. 
Σχεδιάσθηκε και εγκαινιάσθηκε (σε συνεργασία με το ISEI) ένα μη παρακολουθούμενο/ολοκληρωμένο σύστημα ενεργών 
νετρονίων (UMS) με χρήση εργαλείων επιτήρησης, ώστε να τεθεί στη διάθεση της ESD μια σύγχρονη διάταξη ικανή να 
επιτηρεί (χιυρΐς να παρακολουθεί) τη συνολική παραγωγή συγκεντρώσεων καυσίμου μιας εγκατάστασης παραγωγής 
καυσίμου χαμηλού βαθμού εμπλουτισμού σε ουράνιο. Η διάταξη θα δοκιμασθεί και εγκατασταθεί μέσα στο 1995. 
Τα αποτελέσματα μετρήσεων πεδίου που συγκεντρώθηκαν από την ESD πρέπει να οργανωθούν σε αναβαθμισμένες 
βάσεις δεδομένων ώστε να διευκολυνθεί η αξιολόγηση επιδόσεων και η μακροπρόθεση εκτίμηση. Το 1ST προσφέρει τα 
συστήματα βάσεων δεδομένων, που εφαρμόζονται και συνδέονται με δίκτυο. 
38 
• Εργασίες για λογαριασμό τρίτων 
Συνεχίσθηκαν κατά το 1994 οι συμβάσεις με ευρωπαϊκούς και μη ευρωπαϊκούς ερευνητικούς οργανισμούς και 
βιομηχανίες, όπως "Ente Nazional per l'Energie Elettrica" (ENEL), "Energia Nucleare ed Energie Alternative 
(ENEA), "United States Nuclear Regulatory Commission" (USNRC), Otomelara, Kawajyu, Mitsubishi και άλλες. 
Το ινστιτούτο πραγματοποίησε μελέτες και πειράματα σε εγκαταστάσεις που σημειώνονται παρακάτω, τόσο στον 
πυρηνικό όσο και στο μην πυρηνικό τομέα. 
Η USNRC χρηματοδοτεί εν μέρει τη μεγάλης κλίμακας εγκατάσταση FARO και τη μικρής κλίμακας εγκατάσταση 
KROTOS για πειράματα αλληλεπίδρασης καυσίμου-ψυκτικού σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος σε αντιδραστήρα 
ελαφρού ύδατος. 
Για λογαριασμό της ENEL πραγματοποιείται ο λεπτομερής σχεδιασμός και η λειτουργία της εγκατάστασης STORM για 
μελέτες σχετικά με την απόθεση-επαναιώρηση αερολυμάτων και διενεργείται έρευνα επί μικρών αντιδραστήρων 
προηγμένης καινοτόμου τεχνολογίας με χρήση κωδίκων πυρηνικής ασφάλειας. 
Η LTDF χρησιμοποιείται κυρίως για μελέτες ιδιοτήτων δυναμικών υλικών σε συνεργασία με ιάπωνες εταίρους. 
2.8. Ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων (IPTS) 
To BPTS λειτουργεί τόσο ως παρατηρητής της τεχνολογίας όσο και ως φορέας επιστημονικών και τεχνολογικών 
μελετών για λογαριασμό των υπηρεσιών της Επιτροπής, στους κλάδους κυρίως της ενέργειας και των μεταφορών και 
στο πεδίο του περιβάλλοντος, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη βιομηχανική καινοτομία. 
• Παρατηρητήριο επιστήμης και τεχνολογίας 
Ως μέρος της ανάπτυξης του ESTO (ευρωπαϊκό παρατηρητήριο επιστήμης και τεχνολογίας), η εκπόνηση ενός 
συστήματος πληροφόρησης σχετικά με την τρέχουσα έρευνα περιελάμβανε την υλοποίηση μιας επαφής τεχνητής 
νοημοσύνης με σκοπό να προκύψει ένα σύστημα εξυπηρετικότερο για τον χρήστη. Στο πεδίο αυτό σημειώθηκε πρόοδος, 
και τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται στις αρχές του 1995. Στο πεδίο τοον τεχνολογκΰν περιβάλλοντος 
εγκαινιάσθηκαν πρωτότυπες εργασίες Ε & T. Η επιλεγείσα προσέγγιση περιλαμβάνει την ανάπτυξη και χρήση ενός 
εξειδικευμένου και πολυλειτουργικού συστήματος επεξεργασίας πληροφοριών, με σκοπό να αναπτυχθούν γρήγορα 
καινοτομίες Ε & Τ. Έχουν ήδη αναληφθεί κάποιες πρώτες δοκιμές σχετικά με τη σύλληψη αντιπροσωπευτικών 
προϊόντων παρατήρησης, όπως εκθέσεις έγκαιρης προειδοποίησης, ειδησιογραφικά δελτία και στρατηγικές μελέτες. Στο 
στάδιο της προετοιμασίας βρίσκονται άλλες δομικές ενότητες του ESTO, όπως προηγμένα υλικά και μελλοντικές 
τεχνολογίες ενέργειας. 
• Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα 
Οι δραστηριότητες προς υποστήριξη της μονάδας μελέτης προοπτικών της Επιτροπής αφορούσαν προβλήματα της 
βιομηχανίας και του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων πτυχών του προβλήματος των πλανητικών αλλαγών. Οι 
εργασίες που αφορούσαν τη βιομηχανία και το περιβάλλον εστιάστηκαν στην ανάλυση δύο μικροοικονομικών 
περιπτωσιολογικών μελετών. Η πρώτη, σχετιζόμενη με εμβαλωματικές τεχνολογίες, αφορούσε αποθείωση καυσαερίων 
καπνοδόχου από μια ιαπωνική βιομηχανία. Η δεύτερη, σχετιζόμενη με την τεχνολογική επεξεργασία, αφορούσε 
ελαχιστοποίηση των αποβλήτων και χρησιμοποίηση νερού από μια βρετανική χημική βιομηχανία. Το Φεβρουάριο του 
1994 οργανώθηκε στη Σεβίλλη σεμινάριο με θέμα "Επιχείρηση και Περιβάλλον", και ετοιμάζεται η έκδοση των 
πρακτικών σε βιβλίο. Πραγματοποιήθηκαν εργασίες σχετικά με την ανάπτυξη περιβαλλοντικών δεικτών, καθώς και 
μελέτες που αφορούσαν την επιστημονική πολιτική, τις τεχνολογικές καινοτομίες και την αλληλεπίδραση με τη 
δημιουργία απασχόλησης και την αειφόρο ανάπτυξη. Τέλος, ολοκληρώθηκε μια μελέτη για την αξιολόγηση των 
κινδύνων που προέρχονται από τη βιοτεχνολογία, στην οποία συμπεριλαμβανόταν ανάλυση της ιαπωνικής προσέγγισης 
προς τη διευθέτηση ζητημάτων βιοτεχνολογίας και εξέταση προβλημάτων που δημιουργούνται από γενετικώς 
τροποποιημένους οργανισμούς. Συνεχίσθηκε κατά το 1994 η επισκόπηση της έρευνας και της πολιτικής σχετικά με τις 
πλανητικές αλλαγές, με σκοπό να ενημερώνεται η επιστημονική αξιολόγηση των συναφών ζητημάτων και να υπάρχει 
μια βάση αναφοράς για τον καθορισμό ή/και εκτίμηση της απόκρισης της κοινοτικής και διεθνούς τακτικής. 
Ως συνέχεια των μελετών για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών διαστημικών βιομηχανιών, που 
πραγματοποιήθηκαν προς υποστήριξη της ΓΔ III, έγινε ανάλυση των διαφόρων επιλογών σταθεροποίησης, όπως 
οικονομίες κλίμακας και λειτουργικών κερδών. 
39 
Αναφορικά με την προστασία του περιβάλλοντος, πραγματοποιήθηκε κατόπιν παραγγελίας της μονάδας μελέτης 
προοπτικών των ΓΔ III και XI και με τη συνεργασία της ΓΔ Π, μια μελέτη των τεχνικών μεθόδων εκτίμησης της 
περιβαλλοντικής πολιτικής. Καταρτίσθηκε κατάλογος των τεχνικών αυτών, μαζί με οδηγό επιλογής της καταλληλότερης 
μεθόδου για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. Προς υποστήριξη της ΓΔ XI, υλοποιήθηκαν δύο ακόμη έργα. Το πρώτο 
αφορούσε πτυχές τεχνολογικών προβλέψεων για την ανακύκλωση πλαστικού έως το 2010, συμπεριλαμβανομένης 
χημικής και μηχανικής ανακύκλωσης και αποτέφρωσης. Το δεύτερο αφορούσε την παρατήρηση και παρακολούθηση 
σχετικά με τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνολογίες (ΒΑΤ), προκειμένου για την αξιολόγηση των τεχνολογιών που είναι 
υποψήφιες ως μελλοντικές ΒΑΤ. 
Μεταξύ των εργασιών προς υποστήριξη της ΓΔ XVII ήταν η ανασκόπηση και αξιολόγηση των τεχνολογιών του τομέα 
της ενέργειας που θα είναι μακροπρόθεσμα διαθέσιμες (2020 και μετά). 
Τον Απρίλιο του 1994 δημοσιεύθηκε η τελική έκθεση της μελέτης επί των τεχνολογιών στοιχείων καυσίμου, η οποία 
ολοκληρώθηκε το 1993. Επανεξετάσθηκαν τεχνολογίες διαχα)ρισμού, αποθήκευσης ή/και απομόνωσης C02: τον 
Ιανουάριο πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις εργασίας και καταρτίσθηκαν δύο εκθέσεις για την αποθήκευση του C02, 
μία προσωρινή και μία οριστική. Επανεξετάσθηκαν επίσης η φωτοβολταϊκή ενέργεια και η ενέργεια της πυρηνικής 
σχάσης, και συνεχίζονται οι εργασίες αξιολόγησης των μακροπρόθεσμων προοπτικών τους. 
• Παροχή υπηρεσιών προς εξωκοινοτικούς πελάτες 
Στο πλαίσιο σύμβασης με έναν εθνικό διαστημικό οργανισμό, πραγματοποιήθηκε μελέτη με θέμα "αγορές του 
διαστήματος και στοιχεία για μια πολιτική του διαστήματος", και η τελική έκθεση ήταν έτοιμη τον Ιανουάριο του 1994. 
Στο πλαίσιο άλλης συνεργασίας με ευρωπαϊκή εταιρεία, πραγματοποιήθηκε μελέτη για τις περιφερειακές 
δραστηριότητες Ε&ΤΑ στην Ισπανία, και η τελική έκθεση ήταν έτοιμη τον Αύγουστο του 1994. 
40 
3. ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ 
3.1. Πολιτική προσωπικού 
Το εγκεκριμένο ανώτατο όριο της δύναμης προσωπικού του ΚΚΕρ ανέρχεται σε 2080 άτομα, στα οποία 
συμπεριλαμβάνονται τόσο το επιστημονικό-τεχνικό προσωπικό όσο και το διοικητικό προσωπικό. 
Για το προσαιπικό του ΚΚΕρ ισχύει ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλατν των Ευρωπαίκοίιν 
Κοινοτήτων. Επί πολλά έτη, το ΚΚΕρ δεν προσελάμβανε μονίμους υπαλλήλους. Οι έκτακτοι υπάλληλοι των 
επιστημονικών-τεχνικών κλάδων προσλαμβάνονται με πενταετή ανανεώσιμη σύμβαση, η οποία μετά από δύο θητείες 
μετατρέπεται σε σύμβαση αορίστου χρόνου. 
Ο πίνακας 3 εμφαίνει την κατανομή των μόνιμων και έκτακτων υπαλλήλων του ΚΚΕρ στις 31 Δεκεμβρίου 1994, κατά 
διευθύνσεις και ινστιτούτα. Σύμφωνα με στοιχεία του Δεκεμβρίου 1994, μέσα στο 1994 αποχώρησαν από το ΚΚΕρ 
υπάλληλοι των δύο ως άνω κατηγοριών και προσελήφθησαν 58. 
Πίνακας 3 
Κατανομή μόνιμου και έκτακτου προσωπικού (Δεκέμβριος 1994) 
Ινστιτούτα Προσωπικό 
Γενική Διεύθυνση 21 
Διεύθυνση Προγραμμάτων 12 
Συντονισμός πόρων - Επιστημονική και Τεχνική Υποστήριξη 387 
Ινστιτούτο Μετρήσεων και Υλικών Αναφοράς 173 
Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείατν 198 
Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών 259 
Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής 199 
Ινστιτούτο Περιβάλλοντος 196 
Ινστιτούτο Εφαρμογατν Τηλεανίχνευσης 91 
Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας 278 
Ινστιτοίπο Τεχνολογικοί Προβλέψεων 25 
Αποσπασμένο 11 ροσωπ ι κό 8 
Σύνολο 1 845 
11 διαφορά μεταξύ του ανωτάτου εγκεκριμένου ορίου δύναμης προσωπικού και προσωπικού πραγματικής απασχόλησης 
εξηγείται α>ς εξής: 
σε συμφωνία με το Συμβούλιο και με το Κοινοβούλιο, θέσεις προσωπικού παραμένουν σκοπίμως κενές για 
εξοικονόμηση πιστώσεων δαπανών προσωπικού, για την πρόσληψη επισκεπτών επιστημόνων, αποσπασμένων 
εμπειρογνα>μόνων και λοιπού επ'αμοιβή επιστημονικού προσωπικού, το οποίο δεν εντάσσεται στο πρόγραμμα 
"ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα"· 
η επιπλέον διαφορά αντιστοιχεί στα απαιτούμενα περιθώρια ευελιξίας για μετακίνηση προσωπικού στη 
διάρκεια του έτους. 
41 
3.2. Επισκέπτες επιστήμονες, αποσπασμένοι εμπειρογνώμονες και επιστημονικοί συνεργάτες 
Επιπλέον του μόνιμου και έκτακτου προσωπικού, στο ΚΚΕρ αναπτύσσει δραστηριότητα πλήθος επιστημόνων υπό 
διάφορα καθεστώτα πρόσληψης: 
το ΚΚΕρ δέχεται πεπειραμένους επιστήμονες για ένα έτος και ενίοτε δύο ως επισκέπτες επιστήμονες· 
μπορούν να αποσπώνται στο ΚΚΕρ εμπειρογνώμονες από εθνικούς οργανισμούς και να συμμετέχουν σε 
επιλεγμένες επιστημονικές εργασίες· 
το ΚΚΕρ εκπαιδεύει ερευνητές μέσω προγράμματος υποτροφιών, οι οποίες χορηγούνται σε μεταπτυχιακούς 
σπουδαστές που εκπονούν διδακτορικό· 
το ΚΚΕρ συμμετέχει στο πρόγραμμα HCM (ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα) και στο πλαίσιο του 
προγράμματος αυτού δέχεται μεταδιδακτορικούς επιστήμονες. 
Ο πίνακας 4 εμφαίνει την ανά ινστιτούτο κατανομή των ανωτέρω κατηγοριών επιστημόνων. 
Να αναφερθεί επίσης ότι χάρη στο πρόγραμμα HCM ο αριθμός των μεταδιδακτορικών επιστημόνων στο ΚΚΕρ 
αυξήθηκε από 13 άτομα κατά το 1992 σε 91 άτομα το 1993 και 197 άτομα το 1994· επιπλέον, εργάζονται στο ΚΚΕρ 
και αμείβονται περί τους 40 επιστήμονες από τρίτες χώρες στο πλαίσιο συμφωνιών της Επιτροπής με τις αντίστοιχες 
χώρες ή με τον ΔΟΑΕ. Επιπλέον των ανωτέρω επιστημόνων, εργάζονται στο ΚΚΕρ χωρίς επιβάρυνση του κοινοτικού 
προϋπολογισμού ικανός αριθμός πεπειραμένων επιστημόνων και περί τους 150 ασκούμενοι, για σύντομα κατά κανόνα 
διαστήματα. 
Πίνακας 4 
Επισκέπτες επιστήμονες, αποσπασμένοι εμπειρογνώμονες, υπότροφοι διάφοροι (Δεκέμβριος 1994) 
Ινστιτούτα 
Ινστιτούτο 
μετρήσεων και 
υλικών αναφοράς 
Ινστιτούτο 
υπερουρανίων 
στοίχε ία Α' 
Ινστιτούτο 
προηγμένων υλικαη' 
Ινστιτούτο 
μηχανικής 
συστημάτων και 
πληροφορικής 
Ινστιτούτο 
περιβάλλοντος 
Ινστιτούτο 
εφαρμογών 
τηλεανίχνευσης 
Ινστιτούτο 
τεχνολογιών 
ασφάλειας 
Ινστιτούτο 
τεχνολογικών 
προβλέψεων 
Σύνολο Επισκέπτες 
επιστήμονες 
3 
-
3 
6 
4 
6 
4 
1 
27 Αποσπασμένοι 
εμπειρογνώ­
μονες 
1 
-
-
2 
3 
5 
2 
-
13 Μετα­
διδακτορικοί 
επιστήμονες 
19 
21 
44 
35 
22 
25 
24 
7 
197 Μετα­
πτυχιακοί 
σπουδαστές 
15 
12 
10 
14 
34 
14 
13 
5 
117 Σύνολο 
38 
33 
57 
57 
63 
50 
43 
13 
354 
42 
4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ 
Οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων άπους καθορίσθηκαν από την αρμόδια επί του προϋπολογισμού αρχή για τα ειδικά 
ερευνητικά προγράμματα του ΚΚΕρ και τις δραστηριότητες Ε & Τ υποστήριξης προς την Επιτροπή για το 1994 έχουν 
ως εξής: 
ειδικά ερευνητικά προγράμματα 189,38 εκατομ. ECU 
Ε & Τ υποστήριξη προς την Επιτροπή 68,79 εκατομ. ECU 
Σύνολο 258,17 εκατομ. ECU 
Λοιποί πόροι για τον αντιδραστήρα HFR και για εργασίες υπέρ τρίτων έχουν ως εξής: 
αντιδραστήρας HFR 18,97 εκατομ. ECU (συμπληρωματικό πρόγραμμα) 
εργασίες για λογαριασμό 12,65 εκατομ. ECU (προκαταβολή από τον 
τρίτων προϋπολογισμό) 
Σύνολο 31,62 εκατομ. ECU 
Επιπλέον, οι χώρες ΕΟΧ/ΕΖΕΣ συνέβαλαν στα ειδικά προγράμματα με 11,15 εκατομ. ECU. Επομένακ;, το σύνολο των 
διαθεσίμων πιστώσεων ανήλθε σε 300,94 εκατομ. ECU. 
Ο πίνακας 5 εμφαίνει λεπτομέρειες των αναλήψεων υποχρεώσεων του 1994, οι οποίες καλύπτουν τα ειδικά ερευνητικά 
προγράμματα, την αναγνωριστική έρευνα, την Ε & Τ υποστήριξη προς την Επιτροπή και εργασίες για λογαριασμό 
τρίτα™ (αντιδραστήρας HFR και λοιπές). 
11 προκαταβολή εξ επιστροφής πιστώσεων στον προϋπολογισμό για την εκτέλεση εργασιών υπέρ τρίτων έγινε μέχρι 
ύψους μόνο8,79εκατομ. ECU· οι αχρησιμοποίητες πιστώσεις της προκαταβολής αυτής, που ανήλθαν σε 3,86 εκατομ. 
ECU, επεστράφησαν στον προϋπολογισμό αποδεσμευόμενες. 
Για αναγνωριστική έρευνα, προβλεπόταν αρχικά στον προϋπολογισμό 1.45 εκατομ. ECU (συμπεριλαμβανομένης της 
σΐ'μμετοχής ΕΟΧ/ΕΖΕΣ)· στη διάρκεια του έτους χορηγήθηκαν πιστώσεις εκ μεταφοράς από τα κονδύλια του 
προγράμματος, εντός των ορίων που τάσσονται με βάση τις αποφάσεις του Συμβουλίου και τους δημοσιονομικούς 
κανονισμούς. 
43 
Πίνακας S 
Αναλήψεις υποχρεώσεων για την εκτέλεση του προγράμματος του 1994 
(περιλαμβάνεται και η συμμετοχή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ) 
(στρογγυλευμένες τιμές σε εκατομ. ECU) 
Ειδικά ερευνητικά 
προγράμματα 
Βιομηχανικές τεχνολογίες 
και τεχνολογίες τατν 
υλικών 
Μετρήσεις και δοκιμές 
Περιβάλλον 
Ανθρώπινο δυναμικό και 
κινητικότητα 
Ασφάλεια της πυρηνικής 
σχάσης 
Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική 
σύντηξη 
Αναγνωριστική έρευνα 
Μερικό άθροισμα 
Ε & Τ υποστήριξη προς 
την Επιτροπή 
Μερικό άθροισμα 
Λοιπά 
Αντιδραστήρας HFR 
Εργασίες για λογαριασμό 
τρίτων 
(προκαταβολή: 
επιστρεφόμενες πισπίχιει ς) 
Μερικό άθροισμα 
Γενικό σύνολο Προσωπικό 
17,70 
19,99 
30,84 
'-
26,26 
8,51 
5,80 
109,10. 
37,99 
147,09 
4,93 
4,59 
9,52 
156,61 Λοιπές δαπάνες 
8,83 
13,29 
19,54 
11,74 , 
26,92 
6,07 
4,69 
91,08 
31,96 
123,04 
12,17 
*** 
4,20 
16,37 
139,41 Σύνολο 
26,53 
33,28 
50,38 
11,74 
53,18 
14,58 
10,49* 
200,18 
69,95 
270,13 
17,10 
**** 
8,79 
25,89 
296,02 Π ροϋπολογισμός 
1994 
29,14 
34,71 
52,64 
11,80 
57,16 
13,63 
1,45 
200,53 
68,79 
269,32 
18,97** 
12,65 
31,62 
300,94 
* 'Οπιος εξηγείται στην προηγούμενη σελίδα, το ποσό αυτό προέρχεται από το αρχικά προβλεπόμενο στον 
προϋπολογισμό ποσό και από μεταφορές εξ άλλων κονδυλίων του προγράμματος. 
** Πόροι προβλεπόμενοι για τον HFR. 
* * * Ειδικές πιστώσεις, καταβαλλόμενες από τους αναδόχους για την εκτέλεση των εργασιών, δεν περιλαμβάνονται 
στα ποσά αυτά· οι ειδικές αυτές πιστώσεις ανέρχονται σε 2,81 εκατομ. ECU. 
Το συνολικό ύψος των βάσει συμβάσεων εργασιών που εκτελέσθηκαν το 1994 ανέρχεται έτσι σε 11,60 εκατομ. 
ECU. 
**** Η προκαταβολή εξ επιστροφής πιστώσεων στον προϋπολογισμό για την εκτέλεση εργασιών υπέρ τρίτοϊν έγινε 
μέχρι ύψους μόνο 8,79 εκατομ. ECU· οι αχρησιμοποίητες πιστώσεις της προκαταβολής αυτής, που ανήλθαν 
σε 3,86 εκατομ. ECU, επεστράφησαν στον προϋπολογισμό αποδεσμευόμενες. 
44 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A 
ΠΙΝΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ 
Σελίδα 
Πίνακες 
1. Εργασίες του ΚΚΕρ για λογαριασμό τρίτων ανατεθείσες 
στο διάστημα 1988-1991 16 
2. Δημοσιεύσεις του ΚΚΕρ κατά Ινστιτούτο στη διάρκεια του 1994 22 
3. Κατανομή μόνιμου και έκτακτου προσωπικού 41 
4. Επισκέπτες επιστήμονες, αποσπασμένοι 
εμπειρογνώμονες και υπότροφοι διάφοροι 42 
5. Αναλήψεις υποχρεώσεων για την εκτέλεση 
του προγράμματος 1994 44 
ΣΥτΐιιατα 
1. Ε & Τ υποστήριξη προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής 14 
2. Εργασίες του ΚΚΕρ για λογαριασμό τρίτων 17 
3. Εργασίες για λογαριασμό τρίτων 
παραγγελθείσες στο ΚΚΕρ κατά την περίοδο 
1992-1994 17 
4. Διμερείς και πολυμερείς συνεργασίες του ΚΚΕρ 19 
5. Συνεργασίες του ΚΚΕρ στα προγράμματα HCM 
και EUREKA 19 
45 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β 
ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ 
ΑΡΚΤΙΚΟΛΕΞΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ 
ALTENER 
BCR 
BRITE-EURAM 
CEA 
CEN 
DG 
EAEC 
ECN 
ELSA 
ESA 
ESD 
ESTER 
ETHEL 
EURATOM 
EUREKA 
EUROENVIRON 
EUROSTAT 
EUROTRAC Ειδικές δράσεις για μεγαλύτερη εξάπλωση των ανανεώσιμα™ πηγών ενέργειας 
Κοινοτικό γραφείο αναφοράς 
Βασική έρευνα στο πεδίο των βιομηχανικών τεχνολογιών για την Ευρώπη/ευρωπαϊκή έρευνα 
στο πεδίο των προηγμένων υλικών 
Γαλλική επιτροπή ατομικής ενέργειας 
Ευρωπαϊκή επιτροπή τυποποίησης 
Γενική Διεύθυνση 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας 
Ολλανδικό κέντρο ερευνών στον τομέα της ενέργειας 
Ευρωπαϊκό εργαστήριο δομοστατικών εκτιμήσεατν 
Ευρωπαϊκή υπηρεσία διαστήματος 
Διεύθυνση "Έλεγχος διασφαλίσεων Euratom" 
Ευρωπαϊκός ερευνητικός κώδικας αρχικού αιτίου 
Ευρωπαϊκό πειραματικό εργαστήριο χειρισμού του τριτίου 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας 
Ευρωπαϊκός οργανισμός συντονισμού της έρευνας 
Πολυτομεακό έργο Eureka για το περιβάλλον 
Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία 
Ευρωπαϊκό πείραμα για τη μεταφορά και τον μετασχηματισμό περιβαλλοντικώς σημαντικών 
ιχνοστοιχείων στην τροπόσφαιρα (έργο Eureka) 
FARO Πειραματική εγκατάσταση για την τήξη του καυσίμου 
FORMENTOR Έργο Eureka για την ανάπτυξη έμπειρου συστήματος υποβοήθησης της λήψης αποφάσεων σε 
επικίνδυνες καταστάσεις (πολύπλοκα ανθρωπογενή συστήματα) 
HCM Ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα 
HFR Αντιδραστήρας υψηλής ροής (εγκαταστάσεις Petten) 
IAEA Λιεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας 
ISO Διεθνής οργανισμός προτύπων 
KFK Κέντρο πυρηνικών ερευνών της Καρλσρούης 
OECD Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως 
PHEBUS Γαλλικό πρόγραμμα δοκιμών εντός της πυρηνικής στήλης (σοβαρή βλάβη καυσίμου) 
SAR Ραδιοεντοπιστής συνθετικού ανοίγματος 
SAFE Ειδικές δράσεις για υψηλή ενεργειακή απόδοση/δράση με στόχο μεγαλύτερη ενεργειακή 
απόδοση 
SCK/CEN Κέντρο πυρηνικών μελετών 
STARS Εργαλεία λογισμικού για ανάλυση αξιοπιστίας και ασφάλειας 
THERMIE Ευρωπαϊκές τεχνολογίες για τον έλεγχο της ενέργειας 
46 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 121 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 
Αρι,θ. καταλόγου : CB-CO-95-131-GR-C 
ISBN 92-77-87564-X 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο 
ΗΨ