Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το "Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού"

(1999/C 198/10)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα "Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού" (COM(98) 183), της 25ης Μαρτίου 1998·

έχοντας υπόψη τα "κριτήρια της Κοπεγχάγης" όσον αφορά τη μελλοντική διεύρυνση, τα οποία υιοθετήθηκαν από το Συμβούλιο το 1993·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της 13ης Ιουνίου 1996 (CdR 156/96 τελικό)(1) με θέμα την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την ανακήρυξη του 1997 Ευρωπαϊκού Έτους κατά του Ρατσισμού·

έχοντας υπόψη την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας στη Βιέννη (Απόφαση του Συμβουλίου της 15ης Ιουλίου 1996)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της 12ης Ιουνίου 1997 για το ρατσισμό, την ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό (CdR 80/97 τελικό)(2)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα της 18ης Σεπτεμβρίου 1997 για τις μελλοντικές θέσεις της ΕΤΠ όσον αφορά την ισότητα των ευκαιριών (CdR 237/97 τελικό)(3)·

έχοντας υπόψη την έκθεση της 19ης Νοεμβρίου 1997 για την ισότητα των ευκαιριών στην Επιτροπή των Περιφερειών - πορίσματα και συστάσεις για μελλοντικές δράσεις (CdR 343/97)·

έχοντας υπόψη το "Χάρτη των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων για μία μη ρατσιστική κοινωνία", ο οποίος υιοθετήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 1997·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής της 10ης Σεπτεμβρίου 1998 (SOC/361)·

έχοντας υπόψη τη δήλωση του Graz της 9ης Νοεμβρίου 1998, η οποία υιοθετήθηκε κατά την Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για το Ρατσισμό και την Ξενοφοβία που πραγματοποιήθηκε στο Graz στις 9 Νοεμβρίου 1998 (παράρτημα)·

έχοντας υπόψη την έκθεση του ΕΚ (Oostlander) της 3ης Δεκεμβρίου 1998 για το Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 15ης Ιουλίου 1998, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, τέταρτο εδάφιο, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να εκδοθεί γνωμοδότηση για το "Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 369/98 αναθ. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 5 στις 26 Ιανουαρίου 1999 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Moore·

υιοθέτησε κατά την 28η σύνοδο ολομέλειάς της 10ης και 11ης Μαρτίου 1999 (συνεδρίαση της 11ης Μαρτίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή: η ανάγκη ανάληψης δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο

1.1. Ορισμός: Ρατσισμός είναι το κοινό όνομα διάφορων μορφών αδιαλλαξίας και διακρίσεων. Στην έννοια του ρατσισμού συμπεριλαμβάνονται η ξενοφοβία, ο αντισημιτισμός, η ισλαμοφοβία καθώς και κάθε άλλη μορφή ρατσιστικής ή θρησκευτικής μισαλλοδοξίας.

1.1.1. Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργήθηκε για την προώθηση της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών και των πολιτών στην Ευρώπη, η βία, οι ταλαιπωρίες, οι διακρίσεις και ο αποκλεισμός εξακολουθούν να επηρεάζουν τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων που κατοικούν στα κράτη μέλη μας.

1.1.2. Ο ρατσισμός "ζει και βασιλεύει" στην Ευρωπαϊκή Ένωση: σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που πραγματοποίησε η Επιτροπή, το 33 % των Ευρωπαίων χαρακτηρίζει τον εαυτό του είτε "ρατσιστή" είτε "αρκετά ρατσιστή", ενώ σε ορισμένα κράτη μέλη το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 50 %. Ο ρατσισμός μπορεί να λάβει πολλές μορφές, από βίαιες επιθέσεις και φόνους, μέσω φραστικών προσβολών και στερεότυπων αντιλήψεων, μέχρι περισσότερο εξεζητημένες μορφές παρενόχλησης, αποκλεισμού και διακρίσεων.

1.1.3. Είναι σημαντικό να αναγνωρισθεί ότι πρόκειται για πανευρωπαϊκό θέμα, το οποίο απαιτεί την ανάληψη δράσης τόσο σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό, όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σε μία ενιαία αγορά με ελεύθερη διακίνηση αγαθών και προσώπων, η νομοθεσία κατά των διακρίσεων που ισχύει σε ένα κράτος μέλος μπορεί να παρακαμφθεί, με τη μετεγκατάσταση σε ένα γειτονικό κράτος και την εκπομπή ή τη διανομή εντύπων από εκεί. Η ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων και η ελεύθερη εγκατάσταση προκάλεσαν, επίσης, εσωτερικές μεταναστεύσεις που ενέτειναν μεν την ποικιλομορφία των κοινωνιών μας, δημιούργησαν όμως και εξιλαστήρια θύματα σε περιόδους οικονομικής ύφεσης. Τέλος, οι ρατσιστικές οργανώσεις, π.χ. οι νεοναζί, δημιούργησαν οι ίδιες πανευρωπαϊκά δίκτυα για τη διάδοση ρατσιστικού υλικού και το συντονισμό της δράσης τους.

1.1.4. Υπό την έννοια αυτή, μπορεί να γίνει ειδική αναφορά στο Internet, καθώς έχει εξελιχθεί σε όργανο με μεγάλη επιρροή σε κοινωνικό, εκπαιδευτικό και πολιτισμικό επίπεδο, που παρέχει στους πολίτες και τα άτομα της εκπαιδευτικής κοινότητας τη δυνατότητα να ξεπερνούν τα υφιστάμενα σύνορα για να δημιουργούν και διανέμουν περιεχόμενα απολύτως νόμιμα. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις, το Internet μπορεί να μετατραπεί σε ιδανικό μέσο για τη ροή περιεχομένων δυνητικά επιβλαβών ή παρανόμων, όπως στην περίπτωση της χρήσης του για τη διάδοση υλικού ή πληροφοριών ρατσιστικού χαρακτήρα.

Η άσκηση διακρίσεων, και μεταξύ άλλων ο ρατσισμός, αποτελεί μια από τις επιβλαβείς χρήσεις που επεκτείνονται ολοένα και περισσότερο καθημερινά στο Internet, και γι' αυτό επιβάλλεται ολοένα και περισσότερο η ανάληψη συντονισμένης δράσης από τα κράτη μέλη και το σύνολο της ΕΕ για τον εντοπισμό των χρήσεων αυτών και την ανάπτυξη στρατηγικών που θα επιτρέπουν στο χρήστη να συνεχίσει να επωφελείται από τα τεράστια πλεονεκτήματα που προσφέρει το Internet, αλλά και θα τον προστατεύουν συγχρόνως.

1.1.5. Ως εκ τούτου, είναι σαφές ότι σε μία εσωτερική αγορά υπάρχει η ανάγκη ανάληψης συντονισμένης αντιρατσιστικής δράσης και θέσπισης νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η εθνική και πολιτισμική ποικιλομορφία αποτελεί ένα από τα καθοριστικά χαρακτηριστικά του "Ευρωπαϊκού" πολιτισμού και πρέπει να διαφυλαχθεί ως θετικός και εμπλουτιστικός παράγοντας.

1.1.6. Μέχρι σήμερα, οι προσπάθειες για την καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, του αντισημιτισμού, της ισλαμοφοβίας και άλλων μορφών φυλετικής και θρησκευτικής μισαλλοδοξίας ή διακρίσεων, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, περιορίζονταν λόγω έλλειψης ενός σαφούς νομικού πλαισίου. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ πρόκειται να καλύψει αυτό το κενό και η Επιτροπή αναμένεται να συντάξει σχέδιο νομοθεσίας κατά το 1999. Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή δημοσίευσε ήδη ένα Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού.

1.1.7. Υπενθυμίζεται ότι υφίσταται νομοθεσία για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, αν και αυτή δεν έχει, κατ'ανάγκη, αναπτυχθεί και καταστεί πλήρως αποτελεσματική μέχρι στιγμής. Η ανάγκη για την ανάληψη ευρωπαϊκής δράσης κατά άλλων μορφών διακρίσεων αποτελεί φυσική απόρροια και ενισχύθηκε με τη συμπερίληψη μίας ολοκληρωμένης ρήτρας κατά των διακρίσεων στη Συνθήκη του Άμστερνταμ (νέο άρθρο 13).

2. Ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής αντιρατσιστικής πολιτικής

2.1. Γενικές εξελίξεις

2.1.1. Τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ζητήσει επανειλημμένα την ανάληψη δράσης κατά του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, του αντισημιτισμού και της ισλαμοφοβίας. Με διαδοχικά ψηφίσματα του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου εντοπίστηκε η ανάγκη ανάληψης δράσης και θέσπισης νομοθεσίας βασιζόμενης σε νέα διάταξη της Συνθήκης. Επί του παρόντος, αυτό έχει επιτευχθεί με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, καθώς στο άρθρο 13 της Συνθήκης ΕΚ συμπεριλήφθηκαν τα εξής: "Με την επιφύλαξη των άλλων διατάξεων της παρούσας Συνθήκης και εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που παρέχει αυτή στην Κοινότητα, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα, μετά από πρόταση της Επιτροπής και διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μπορεί να αναλάβει κατάλληλη δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκείας η πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού."

2.1.2. Στο άρθρο 29 της Συνθήκης ζητείται ακόμη "η ανάληψη κοινής δράσης μεταξύ των κρατών μελών στους τομείς της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας ... μέσω της καταπολέμησης του ρατσισμού και της ξενοφοβίας."

Υπενθυμίζεται ότι στη γνωμοδότηση της ΕΤΠ του 1996 υπογραμμιζόταν ο "κρίσιμος" ρόλος της αστυνομίας και του δικαστικού συστήματος για τον περιορισμό του ρατσισμού και των προκαταλήψεων. Εζητείτο ο σεβασμός της ισότητας των ευκαιριών κατά τις προσλήψεις αστυνομικών και η παροχή κατάλληλης κατάρτισης για να διασφαλισθεί η ευαισθητοποίηση των αξιωματικών της αστυνομίας έναντι των αναγκών των μειονοτήτων και θρησκευτικών ομάδων.

2.1.3. Παράλληλα με τις τροποποιήσεις της Συνθήκης, σημειώθηκε μία σειρά σημαντικών εξελίξεων. Τον Ιούνιο του 1997, η Επιτροπή συνέστησε στη Βιέννη το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας. Βασικό καθήκον του αποτελεί η μελέτη της έκτασης και των τάσεων του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και του αντισημιτισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και η ανάλυση των αιτιών και των αποτελεσμάτων/συνεπειών. Τα πορίσματα του Κέντρου δημοσιεύονται υπό τη μορφή ετήσιας έκθεσης. Το Συμβούλιο όρισε το 1997 ως Ευρωπαϊκό Έτος κατά του Ρατσισμού και το έτος αυτό υπήρξε σημαντικό για την προώθηση της καταπολέμησης του ρατσισμού, για τη δημιουργία πανευρωπαϊκών δικτύων και συμμαχιών κατά του ρατσισμού (συμπεριλαμβανομένου και του νεοσυσταθέντος Ευρωπαϊκού Δικτύου ΜΚΟ κατά του Ρατσισμού) και για την άσκηση πιέσεων στη ΔΔ του Άμστερνταμ προκειμένου να αναληφθεί δράση. Τέλος, στηριζόμενη στα προαναφερόμενα επιτεύγματα, η Επιτροπή δημοσίευσε την ανακοίνωση για Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού, στις 25 Μαρτίου 1998.

2.1.4. Στη γνωμοδότηση του 1996, η ΕΤΠ επιδοκίμαζε την πρόταση για τον ορισμό του 1997 ως Ευρωπαϊκού Έτους κατά του Ρατσισμού και ανέφερε ότι "υποστηρίζει πλήρως τις προθέσεις της Επιτροπής να κάμψει το ρατσισμό, την ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό". Στη γνωμοδότηση του 1996 και στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας του 1997 που ακολούθησε, δινόταν ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ανταλλαγής εμπειριών και ορθής πρακτικής σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

2.1.5. Η ΕΤΠ δημοσίευσε το 1998 μία Δήλωση Προθέσεων στην οποία ισχυρίζεται ότι "πρόκειται να αντισταθεί στις διακρίσεις κάθε μορφής - για παράδειγμα, τις διακρίσεις εξαιτίας φύλου, εθνικής καταγωγής, μειονεξιών, ηλικίας, γενετήσιου προσανατολισμού ή θρησκείας." Ως εκ τούτου, είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι η ΕΤΠ επιδιώκει για τις ανωτέρω μορφές διακρίσεων το ίδιο υψηλό επίπεδο δραστηριοτήτων με εκείνες που αναλαμβάνει έναντι των διακρίσεων εξαιτίας του φύλου, κυρίως όσον αφορά την πολιτική της για την απασχόληση [προσλήψεις, κατάρτιση, προαγωγές, όροι και συνθήκες εργασίας, παρενόχληση - η οποία επιτυγχάνεται μέσω της Μικτής Επιτροπής για την Ισότητα των Ευκαιριών (Copec)]·στο πεδίο εφαρμογής της εμπίπτουν οι οδηγίες προς τα υψηλόβαθμα μέλη του προσωπικού να προωθούν την ισότητα των ευκαιριών στους κόλπους της ΕΤΠ, η σύνταξη ετήσιας έκθεσης για την ισότητα των ευκαιριών, η ανάπτυξη μίας διαδικασίας ελέγχου των γνωμοδοτήσεων και των εγγράφων στο πλαίσιο μίας ολοκληρωμένης πολιτικής ένταξης της διάστασης της ισότητας των ευκαιριών, η ανάπτυξη μίας στρατηγικής ελέγχου και αξιολόγησης της ισότητας των ευκαιριών, ο τακτικός έλεγχος της σύνθεσης των μελών της ΕΤΠ και ένα ερευνητικό σχέδιο για την καταγραφή των εμπειριών των εγχρώμων και μελών μειονοτήτων ή μελών διαφορετικής εθνικής ή πολιτισμικής προέλευσης από εκείνη της χώρας τους, εργαστήρια για τα μέλη και τα στελέχη προκειμένου να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση για θέματα ισότητας των ευκαιριών.

2.1.6. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρεται στη σημασία του συνεκτίμηση της διάστασης της καταπολέμησης του ρατσισμού στην προενταξιακή στρατηγική και τις εκθέσεις προόδου. Η ΕΤΠ οφείλει να συμβάλει, μέσω της ομάδας επαφής με την Κύπρο και τις Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η εν λόγω ομάδα έχει τη δυνατότητα δημοσιοποίησης των ορθών πρακτικών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, των ισχυουσών εθνικών νομοθεσιών και, τέλος, του κοινοτικού κεκτημένου που οι υποψήφιες χώρες οφείλουν να αποδεχθούν. Η καταπολέμηση του ρατσισμού οφείλει να αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο όλων των επαφών αυτής της ομάδας.

2.1.7. Η ισότητα των ευκαιριών, υπό την ευρύτερη έννοια, έχει ενσωματωθεί στις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΤΠ.

3. Ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών

3.1. Εισαγωγή

3.1.1. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές οφείλουν να διαδραματίσουν έναν κατευθυντήριο ρόλο. Το επίπεδο αυτό, το οποίο είναι το εγγύτερο προς τους πολίτες, μπορεί να διαθέσει κοινωνικά, πολιτιστικά, οικονομικά και πολιτικά μέσα τόσο για την προώθηση της ένταξης των μειονοτήτων στις τοπικές κοινότητες όσο και για την ενεργό καταπολέμηση των διακρίσεων και των αιτιών των διακρίσεων στην εργασία και τον τόπο εργασίας, στα σχολεία και τα κολέγια, καθώς και στο σύνολο της κοινωνίας.

3.2. Κύριες δραστηριότητες

3.2.1. Οι τοπικές αρχές μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν καταλυτικό παράγοντα για την καταπολέμηση του ρατσισμού σε επτά τομείς:

3.2.1.1. Πολιτικές και πρακτικές υπέρ της ισότητας για τις περιφέρειες

Οι πολιτικές των τοπικών και περιφερειακών αρχών μπορούν να αξιολογούνται ως προς τον αντίκτυπό τους επί της ισότητας, βάσει της ένταξης της διάστασης της ισότητας των ευκαιριών σε όλες τις πτυχές των εργασιών των αρχών στο πλαίσιο μίας ολιστικής στρατηγικής για την ισότητα.

3.2.1.2. Οι αρχές ως εργοδότης

Οι περισσότερες τοπικές ή περιφερειακές αρχές συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων εργοδοτών στην περιοχή τους και, ως εκ τούτου, μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό πρότυπο όσον αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές για τις προσλήψεις και την επιλογή προσωπικού, τον έλεγχο και την αξιολόγηση, καθώς και για την κατάρτιση.

3.2.1.3. Οι αρχές ως καταλύτης και ενεργός παράγοντας στη νομοθεσία και την κοινωνική ευαισθητοποίηση

Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να βελτιώσουν την ευαισθητοποίησή των εργοδοτών έναντι των υποχρεώσεων και των οφελών τους από μία ανοιχτή πολιτική προσλήψεων με τη χρήση διαφόρων μέσων. Οι τοπικές αρχές, υπό την ιδιότητά τους ως σημαντικοί αγοραστές αγαθών και υπηρεσιών, μπορούν να διαδραματίσουν καταλυτικό ρόλο σε αυτό. Όσον αφορά την κοινωνική ευαισθητοποίηση, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να καταβάλλουν συνεχώς προσπάθειες διαφόρων μορφών ώστε να αλλάξει η στάση της κοινής γνώμης και να δημιουργηθεί ένα κλίμα αποδοκιμασίας και απόρριψης του ρατσισμού.

3.2.1.4. Κοινωνικές εταιρικές σχέσεις

Ο ρατσισμός δεν υφίσταται στο κενό. Τα προβλήματα που θέτει σε μια κοινωνία είναι δυνατόν να αντιμετωπισθούν μόνο με τη συνεργασία κοινωνικών υπηρεσιών, αστυνομίας, υπηρεσιών στέγασης, σχολείων, οργανώσεων για την κοινωνική ανάπτυξη, εθελοντικών οργανώσεων, ΜΚΟ και υπηρεσιών για την απασχόληση.

3.2.1.5. Εκπαίδευση και κατάρτιση

Η εκπαίδευση αποτελεί έναν καίριο τομέα εντός του οποίου οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να συμβάλουν στην καταπολέμηση του ρατσισμού. Σε γνωμοδότηση του 1996, η ΕΤΠ ζητούσε τη σύσταση δικτύων για ανταλλαγές εκπαιδευτικού υλικού, την ενδοϋπηρεσιακή κατάρτιση των εκπαιδευτικών, την ενθάρρυνση της πρόσβασης των μειονεκτούντων μαθητών στο επάγγελμα του εκπαιδευτικού, την ενίσχυση της διδασκαλίας κοινοτικών γλωσσών και την ανάπτυξη αντιρατσιστικής εκπαίδευσης εντός των γενικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Η ΕΕ ενισχύει τις εκπαιδευτικές αρχές μέσω των διαφόρων εκπαιδευτικών προγραμμάτων της, και κυρίως μέσω της προώθησης διακρατικών σχολικών ανταλλαγών, με τις οποίες ευαισθητοποιούνται οι μαθητές έναντι των άλλων πολιτισμών και κοινωνιών και αναπτύσσουν την ικανότητα διαβίωσης εντός ενός πολυπολιτισμικού και πολυφυλετικού περιβάλλοντος.

3.2.1.6. Πολιτική δράση και η ένταξη της διάστασης "ψήφος και ιδιοκτησία"

Είναι σημαντική η συμμετοχή μειονοτικών ομάδων στην πολιτική διαδικασία, τόσο ως εκλογέων όσο και ως υποψηφίων στις εκλογές. Μόνο μέσω της συμμετοχής μειονοτήτων σε αυτή τη διαδικασία είναι δυνατόν να θεσπισθούν πολιτικές και νόμοι που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προσδοκίες όλων των τμημάτων της κοινωνίας αφενός, και να ξεπερασθεί η πρακτική του αποκλεισμού και της αποξένωσης, αφετέρου.

3.2.1.7. Αναζωογόνηση και ανάπτυξη των πόλεων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει έμφαση στη σύνδεση της πολιτικής για τις πόλεις με την καταπολέμηση του ρατσισμού. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας, καθώς είναι στο κέντρο των πόλεων που η συγκέντρωση της μακροχρόνιας ανεργίας και της ανεργίας των νέων, καθώς και η οικονομική και περιβαλλοντική παρακμή τροφοδοτούν φυλετικές και άλλες κοινωνικές εντάσεις. Οι τοπικές αρχές έχουν να διαδραματίσουν ένα καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση αυτών και άλλων αιτιών ρατσισμού που εκδηλώνονται σε τοπικό επίπεδο.

3.2.1.8. Πολιτική για τα Διαρθρωτικά Ταμεία

Οι δράσεις για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού και όλων των μορφών διακρίσεων αποτελούν ενεργό στοιχείο των μέτρων της Επιτροπής όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και την κοινοτική πρωτοβουλία Integra. Πρέπει να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις δράσεις αυτές στα πλαίσια των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών για τα Διαρθρωτικά Ταμεία μετά το 1999, επισημαίνοντας την ανάγκη συντονισμένων δράσεων σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο για την αντιμετώπιση όλων των μορφών ρατσισμού.

4. Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού

4.1. Περίληψη του σχεδίου δράσης

4.1.1. Το Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει ως στόχο την εγκαθίδρυση ενός συνεκτικού πλαισίου για τη λήψη μέτρων καταπολέμησης του ρατσισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και πρακτικών και διαδικαστικών μέτρων ώστε να προετοιμαστεί το έδαφος για τη θέσπιση νομοθεσίας και την ανάληψη μελλοντικής και περισσότερο φιλόδοξης δράσης. Αυτό αποτελείται από τέσσερα σκέλη:

4.1.2. Την προετοιμασία του εδάφους για τη θέσπιση νομοθετικών μέτρων: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να προτείνει νέα νομοθεσία για την καταπολέμηση διάφορων κατηγοριών διακρίσεων το 1999·

4.1.3. Τη συγκριτική αξιολόγηση της καταπολέμησης του ρατσισμού: η Επιτροπή θα προβεί σε συγκριτική αξιολόγηση σε όλους τους τομείς πολιτικής της και θα λάβει υπόψη της στο πλαίσιο της πολιτικής προσλήψεων την αρχή της μη εισαγωγής διακρίσεων·

4.1.4. Την ανάπτυξη και την ανταλλαγή νέων προτύπων: η ενεργός συμμετοχή μειονοτικών ομάδων θεωρείται θεμελιώδους σημασίας για το σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή όλων των πτυχών των δράσεων, για την επισήμανση των συμβολών και την προώθηση θετικών μηνυμάτων σχετικών με τα οφέλη της πολυφωνίας. Στους τομείς προτεραιότητας θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται ο ρατσισμός στο χώρο εργασίας, τον αθλητισμό και την καθημερινή ζωή, ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης, τα νομικά μέτρα για την καταπολέμηση του ρατσισμού και οι ειδικές δράσεις των χρηματοδοτούμενων από το δημόσιο σωμάτων, όπως είναι τα περιφερειακά συμβούλια και οι τοπικές αρχές·

4.1.5. Την ενίσχυση της ενημερωτικής και επικοινωνιακής δράσης: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να βελτιώσει την προβολή της εκστρατείας κατά του ρατσισμού.

4.1.6. Η Επιτροπή πρόκειται να δημοσιεύσει έκθεση στην οποία θα παρουσιάζεται η επιτευχθείσα πρόοδο μέχρι τα τέλη του 1999. Η έκθεση θα επικεντρώνεται στις εξελίξεις όσον αφορά τη νομοθεσία και τη συγκριτική αξιολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα δύο διασκέψεων για τα θέματα αυτά, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν το 1998 και 1999 αντίστοιχα.

4.2. Η τοπική και περιφερειακή διάσταση στο Σχέδιο Δράσης

4.2.1. Στο Σχέδιο Δράσης επισημαίνεται η ανάγκη σύμπραξης και συνεργασίας των τοπικών αρχών και των κρατών μελών, των ΜΚΟ, των κοινωνικών εταίρων, των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των αθλητικών σωματείων. Ειδικότερα, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι τοπικές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν ένα θεμελιώδη ρόλο στην ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης και καταπολέμησης του ρατσισμού στο εγγύτερο προς τον πολίτη επίπεδο.

4.2.2. Σε πολλές από τις δραστηριότητες που παρατίθενται στο Σχέδιο Δράσης, όπως είναι οι σχολικές δραστηριότητες και οι δραστηριότητες νεολαίας, τα μέτρα στο πλαίσιο της νέας κοινοτικής πρωτοβουλίας για την ισότητα (Equal), οι πολιτιστικές δράσεις και η συμπερίληψη κοινωνικών στόχων στις δημόσιες συμβάσεις, εμπλέκονται οι τοπικές και περιφερειακές αρχές ως πάροχοι υπηρεσιών, παράγοντες διευκόλυνσης και αγοραστές. Δυστυχώς, η τοπική/περιφερειακή διάσταση δεν είναι σαφώς εκπεφρασμένη στο Σχέδιο Δράσης.

4.3. Αξιολόγηση του Σχεδίου Δράσης

4.3.1. Επικροτούνται πολλά από τα στοιχεία του Σχεδίου Δράσης. Η ιδέα της συγκριτικής αξιολόγησης είναι σημαντική, παρά το γεγονός ότι δεν πρέπει να οδηγήσει στη μείωση του ενδιαφέροντος και της σημασίας που δίδεται στις πολιτικές και τις δραστηριότητες κατά των διακρίσεων - όπως τείνει να συμβεί στην περίπτωση της συγκριτικής αξιολόγησης της ισότητας των φύλων. Βεβαίως, ορθά το Σχέδιο Δράσης δίδει βαρύτητα στον εντοπισμό των αιτιών του ρατσισμού και, από την άποψη αυτή, οι παραπομπές στις σχολικές δραστηριότητες και τις δραστηριότητες νεολαίας είναι σχετικές και ιδιαίτερης σημασίας για τις τοπικές αρχές· ο εισηγητής ζητεί από το Κέντρο της Βιέννης να αναζητήσει και να εντοπίσει τους λανθάνοντες παράγοντες που τρέφουν το ρατσισμό, την ξενοφοβία, τον αντισημιτισμό και την ισλαμοφοβία, προκειμένου να καταστεί δυνατή η χάραξη κατάλληλης στρατηγικής σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Εντούτοις, είναι ήδη σαφές ότι οι συνθήκες υψηλής ή μακροχρόνιας ανεργίας, αφενός, τροφοδοτούν τις φυλετικές εντάσεις και, αφετέρου, έχουν δυσανάλογα μεγαλύτερες συνέπειες επί των μεταναστών και των εθνικών μειονοτήτων - και εν προκειμένω οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν ένα ρόλο τόσο ως ιδιαίτερα σημαντικοί εργοδότες όσο και στην ανάπτυξη τοπικών στρατηγικών για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ανεργίας των νέων.

4.3.2. Ωστόσο, είναι λυπηρό το γεγονός ότι το Σχέδιο Δράσης περιορίζεται βασικά στη συγκέντρωση και την αναδιάρθρωση υφιστάμενων πολιτικών. Αν και ενσωματώνει πολλές, ποικίλες, και προοδευτικές δράσεις, το σχέδιο δράσης, ως σύνολο, περιλαμβάνει ελάχιστα νέα και καινοτόμα στοιχεία. Δεδομένου ότι οι περισσότερες από τις προσδιορισθείσες δράσεις σχεδιάστηκαν με γνώμονα το περιεχόμενο και τους στόχους άλλων κοινοτικών προγραμμάτων και πρωτοβουλιών, δεν είναι δυνατόν να διασφαλισθεί ότι θα αποτελέσουν μία άριστη στρατηγική κατά των διακρίσεων: υφίσταται σαφής ανάγκη για τη δημιουργία της εσωτερικής διυπηρεσιακής ομάδας συντονισμού που προτείνεται από το σχέδιο δράσης. Θα ήταν δυνατόν να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο και να ζητήσουμε τη δημιουργία μίας διοργανικής ομάδας εργασίας, συνδεόμενης με το Κέντρο της Βιέννης και το νεοσυσταθέν Ευρωπαϊκό Δίκτυο των ΜΚΟ κατά του Ρατσισμού, συμπεριλαμβανομένου και του Φόρουμ Μεταναστών. Τέλος, δεν διασφαλίζεται η επαρκής χρηματοδότηση των πτυχών της κοινοτικής πολιτικής που θεωρείται ότι ενισχύουν το σχέδιο δράσης κατά του ρατσισμού: δεν παρατίθεται δημοσιονομική εκτίμηση στο έγγραφο της Επιτροπής.

5. Προς ένα νομοθετικό πλαίσιο

5.1. Στη γνωμοδότηση του 1996, η ΕΤΠ επιδοκίμαζε την πρόθεση εφαρμογής ρητρών για τη μη διακριτική μεταχείριση όσον αφορά τα κοινοτικά μέσα και υποστήριζε τις προτάσεις της ΔΔ για την ενίσχυση των διατάξεων της Συνθήκης προς αυτή την κατεύθυνση.

5.2. Η πείρα από την ισχύουσα νομοθεσία κατά των διακρίσεων στον τομέα της ισότητας των φύλων προσφέρει χρήσιμα διδάγματα: το πεδίο ισχύος της νομοθεσίας για την ισότητα των φύλων περιορίσθηκε σημαντικά σε θέματα απασχόλησης, εξαιτίας της περιορισμένης ισχύουσας νομικής βάσης· δεν μεταφέρθηκε πάντα πλήρως στις εθνικές νομοθεσίες·και στην πράξη εφαρμόζεται σπάνια. Ελάχιστοι μπορούν να αρνηθούν τη διαφορά μεταξύ των φύλων σε θέματα αποδοχών και απασχόλησης, παρά το γεγονός ότι η οδηγία για την ίση μεταχείριση ισχύει εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια.

5.3. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας το γεγονός ότι κάθε μελλοντική νομοθεσία θα διαθέτει ένα ολοκληρωμένο πεδίο ισχύος (το οποίο, επί του παρόντος, εξασφαλίζει η Συνθήκη του Άμστερνταμ), καθώς και διαδικασίες παρακολούθησης και ενίσχυσης, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος των πολιτών να εκπροσωπούνται από ενδιάμεσους, προκειμένου να αντιμετωπίζεται ο φόβος εντοπισμού και αντιποίνων. Επίσης, αν και η ρήτρα κατά των διακρίσεων αφορά ένα ευρύ φάσμα τύπων διακρίσεων, καθένας απ'αυτούς έχει διαφορετική αιτία και έκφραση: είναι προτιμότερο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη θέσπιση μίας σειράς επιμέρους οδηγιών που αφορούν ιδιαίτερες μορφές διακρίσεων προκειμένου να συμπληρωθεί μία γενική οδηγία-πλαίσιο.

5.4. Για παράδειγμα, πρέπει να εξετασθεί η ανάληψη ειδικής δράσης για τα 10 εκατομμύρια πολίτες τρίτων χωρών που ζουν και εργάζονται νόμιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πολλοί πολίτες τρίτων χωρών τυγχάνουν, επί του παρόντος, προτιμησιακής μεταχείρισης στις χώρες διαμονής τους, βάσει διμερών συμφωνιών με τις χώρες καταγωγής τους, π.χ. οι πολίτες χωρών της Βρετανικής Κοινοπολιτείας στο ΗΒ. Ωστόσο, αυτά τα προνόμια παύουν να ισχύουν όταν μετεγκαθίστανται σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ. Το θέμα των μελών μίας οικογένειας παρουσιάζει, επίσης, μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς οι πολίτες τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε ένα κράτος μέλος έχουν το θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα της οικογενειακής ζωής. Με την έννοια της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, η οποία καθιερώθηκε από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, παραχωρείται σε όλους της πολίτες των κρατών μελών της ΕΕ το δικαίωμα διαμονής και ψήφου στις τοπικές και περιφερειακές εκλογές στη χώρα κατοικίας τους, αν χρειαστεί· αυτό το δικαίωμα θα μπορούσε να παραχωρηθεί και στους πολίτες τρίτων χωρών, υπό την προϋπόθεση ότι κατοικούν σε αυτή για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα.

5.5. Πρέπει να αναγνωρισθεί ότι, μπορεί μεν τα κράτη μέλη να συμπεριέλαβαν τη ρήτρα κατά των διακρίσεων στη Συνθήκη, δεν είναι όμως βέβαιο ότι θα συμφωνήσουν για τη θέσπιση νέας νομοθεσίας ή ότι θα την εφαρμόζουν στην πράξη. Πρέπει να ασκηθεί πίεση στις εθνικές κυβερνήσεις για την επείγουσα και πλήρη εφαρμογή των νέων διατάξεων.

6. Τελικές παρατηρήσεις

6.1. Η ανάγκη καταπολέμησης του ρατσισμού και των διάφορων μορφών παρενόχλησης και διακρίσεων είναι προφανής. Απαιτούνται προσπάθειες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο - καθώς και σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο - υποστηριζόμενες από εθελοντικές οργανώσεις, προκειμένου να διασφαλισθεί ο διασυνοριακός συντονισμός και συνεργασία και να καταπολεμηθεί η αυξανόμενη κινητικότητα και συντονισμός των ρατσιστικών ομάδων στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς.

6.1.1. Ο ρατσισμός και οι διακρίσεις πρέπει να αντιμετωπισθούν σε ένα ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής: εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση και πολιτική για τους νέους·απασχόληση·κοινωνική ασφάλιση υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες·αστική πολιτική·στέγαση·παροχή διευκολύνσεων και υπηρεσιών·άσκηση των καθηκόντων από όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων και των δημοσίων συμβάσεων·κ.λπ.

6.2. Μία ορθά εστιασμένη ευρωπαϊκή νομοθεσία θα ενίσχυε τις αντιρατσιστικές δραστηριότητες και θα εξασφάλιζε ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας σε όλη την ΕΕ και, στο πλαίσιο της διεύρυνσης, στην ευρύτερη περιοχή της Ευρώπης. Οι δραστηριότητες που απαριθμούνται στο Σχέδιο Δράσης θα συμβάλουν, επίσης, στην ανάληψη μίας γενικευμένης προσπάθειας για την καταπολέμηση του ρατσισμού, αλλά πρέπει να συντονισθούν ορθά και να αντανακλούν πλήρως το ρόλο και τις ικανότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

7. Συμπεράσματα

7.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών:

7.1.1. Αναγνωρίζει ότι ο ρατσισμός, η ξενοφοβία, ο αντισημιτισμός, και η ισλαμοφοβία είναι πανευρωπαϊκά φαινόμενα και απαιτούν πανευρωπαϊκή απάντηση.

7.1.2. Θεωρεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, εξαιτίας της εγγύτητάς τους προς τους πολίτες και της πολιτισμικής και φυλετικής πολυμορφίας των ψηφοφόρων τους, φέρουν ιδιαίτερη ευθύνη για την καταπολέμηση των διακρίσεων και του αποκλεισμού, καθώς και για την προώθηση της συμμετοχής στην πολιτική διαδικασία.

7.1.3. Ζητεί από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να παραχωρούν στην καταπολέμηση του ρατσισμού διαρκή προτεραιότητα στο πλαίσιο της χάραξης πολιτικής.

7.1.4. Αναγνωρίζει ότι το Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού συνδέεται στενά με την κύρωση της Συνθήκης του Άμστερνταμ, καθώς και με τις απορρέουσες από αυτή αρμοδιότητες και νομοθεσία, που θα δημιουργήσουν από κοινού ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάληψη θετικής δράσης από την Επιτροπή των Περιφερειών.

7.2. Όσον αφορά τις αρμοδιότητες της ΕΕ μετά από την κύρωση της Συνθήκης του Άμστερνταμ:

7.2.1. Αναγνωρίζει ότι η Συνθήκη του Άμστερνταμ ορίζει ρητά ότι ένας από τους στόχους της ΕΕ είναι η πρόληψη και η καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας (νέα Συνθήκη, άρθρο 29) και ότι το Συμβούλιο μπορεί να αναλαμβάνει κατάλληλη δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων φυλετικής, εθνικής, θρησκευτικής ή φιλοσοφικής φύσεως (νέα Συνθήκη, άρθρο 13).

7.2.2. Επιδοκιμάζει τη δέσμευση του Επιτρόπου κ. Flynn να παρουσιάσει, το 1999, μία οδηγία-πλαίσιο κατά των διακρίσεων, η οποία θα υποβληθεί από κοινού με μία σειρά επιμέρους οδηγιών για ειδικά θέματα σχετικά με διάφορες μορφές διακρίσεων.

7.2.3. Επιθυμεί να ζητείται άμεσα η γνώμη της ΕΤΠ για όλες τις σχετικές νομοθετικές προτάσεις, μετά από την κύρωση της Συνθήκης του Άμστερνταμ, στο πεδίο της καταπολέμησης των διακρίσεων και της ισότητας των ευκαιριών που ενέχουν τοπικές και περιφερειακές συνέπειες.

7.3. Όσον αφορά το Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού:

7.3.1. Επιδοκιμάζει τη δημοσίευση του Σχεδίου Δράσης κατά του Ρατσισμού ως ένα ενδιάμεσο μέτρο για την προετοιμασία του εδάφους για την ανάληψη μελλοντικής δράσης μετά από την κύρωση της Συνθήκης του Άμστερνταμ.

7.3.2. Επιδοκιμάζει την εφαρμογή της αρχής της συγκριτικής αξιολόγησης και εκφράζει το ενδιαφέρον της προκειμένου αυτή να προχωρήσει πέραν της "διακοσμητικής" διευθέτησης των υφιστάμενων δράσεων και ανησυχεί επειδή αυτή δεν προχωρεί πέραν της "διακοσμητικής" διευθέτησης των υφιστάμενων δράσεων. Γι'αυτό, ζητεί τη χάραξη μίας σφαιρικής στρατηγικής για την καταπολέμηση του ρατσισμού καθώς και τη σαφή και βιώσιμη διάρθρωση των δράσεων του σχεδίου σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

7.3.3. Ζητεί τη διάθεση περισσοτέρων πόρων για τις ευρωπαϊκές αντιρατσιστικές δραστηριότητες και οργανώσεις ή δίκτυα.

7.3.4. Ζητεί την εξασφάλιση αξιόπιστων στοιχείων, καθώς και μίας αξιολόγησης των αιτιών του ρατσισμού και των λοιπών μορφών μισαλλοδοξίας και διακρίσεων.

7.3.5. Αναγνωρίζει τον καθοδηγητικό ρόλο των πολιτικών εκπαίδευσης και απασχόλησης για την αντιμετώπιση των αιτιών των φυλετικών εντάσεων, καθώς και το ρόλο των εκπαιδευτικών αρχών και των σχολείων για τη σύνταξη σχολικών προγραμμάτων, τα οποία να προωθούν τις αξίες της αλληλεγγύης, του πολυφωνίας, της ανοχής και του πλούτου της πολυμορφίας, καθώς και για τη βελτίωση της εκπαίδευσης των μεταναστών.

7.3.6. Ζητεί από την Επιτροπή να συντάξει, σε συνεργασία με την ΕΤΠ, ένα εγχειρίδιο ορθής πρακτικής στο πεδίο των δράσεων των τοπικών και περιφερειακών αρχών κατά του ρατσισμού.

7.3.7. Ζητεί τη σύσταση μίας διοργανικής ομάδας επαφής για το συντονισμό και την προώθηση δραστηριοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά του Ρατσισμού.

7.4. Όσον αφορά την ίδια την Επιτροπή των Περιφερειών:

7.4.1. Θεωρεί ότι η ΕΤΠ, ως το όργανο της ΕΕ που εκπροσωπεί τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, μπορεί να διαδραματίσει ένα καίριο ρόλο στην προώθηση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, καθώς και στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής και της ισότιμης πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες.

7.4.2. Υπενθυμίζει ότι η ισότητα των ευκαιριών, υπό την ευρύτερη έννοια, αποτελεί μία οριζόντια πολιτική προτεραιότητα της ΕΤΠ, όπως αποφασίσθηκε στην έκτακτη συνεδρίαση του Προεδρείου της 10.6.1998.

7.4.3. Υπενθυμίζει το ψήφισμα και τις εκθέσεις της του Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 1997 και τη Δήλωση Προθέσεων για την ισότητα των ευκαιριών στην ΕΤΠ, και κυρίως όσον αφορά τις εργασίες των επιτροπών και την πολιτική πρόσληψης προσωπικού, επιβεβαιώνει ότι το ψήφισμα ισχύει για όλες μορφές διακρίσεων, συμπεριλαμβανομένων και των οφειλόμενων σε φυλετικούς ή θρησκευτικούς λόγους, και αναθέτει στη Γενική Γραμματεία να αναλάβει σχετική δράση.

7.4.4. Υποστηρίζει σαφώς το "Χάρτη των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων για μία μη ρατσιστική κοινωνία".

7.4.5. Απορρίπτει έντονα οποιαδήποτε συμμαχία ή πολιτική συνεργασία με επιμέρους μέλη ή πολιτικές ομάδες που υπεραμύνονται ρατσιστικών ή διακριτικών πολιτικών ή που έχουν εκλεγεί σε αξιώματα με την υποστήριξη δεδηλωμένα ρατσιστικών ή ξενόφοβων κομμάτων στα τοπικά ή περιφερειακά τους συμβούλια.

7.4.6. Αναλαμβάνει να συμμετάσχει σε πανευρωπαϊκές δραστηριότητες, φόρα και εκστρατείες, στις οποίες λαμβάνουν μέρος τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και αποσκοπούν στην καταπολέμηση του ρατσισμού.

7.4.7. Αναλαμβάνει, στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων επαφών της με τις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτίου Ευρώπης, να ενημερώσει τις τοπικές και περιφερειακές αρχές σχετικά με το ισχύον κοινοτικό κεκτημένο και την ορθή πρακτική στα κράτη μέλη της ΕΕ και να καταβάλει κάθε προσπάθεια για να αρχίσει διάλογο με κοινωνικές ομάδες που ασχολούνται με μειονότητες ή μετανάστες στο εσωτερικό των χωρών που έχουν υποβάλει υποψηφιότητα.

Βρυξέλλες, 11 Μαρτίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) ΕΕ C 337 της 11.11.1996, σ. 63.

(2) ΕΕ C 244 της 11.8.1997, σ. 58.

(3) ΕΕ C 379 της 15.12.1997, σ. 65.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών

Δήλωση του Γκράτς

Κατά την Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για το ρατσισμό και την ξενοφοβία, που πραγματοποιήθηκε, επί τη ευκαιρία της συμπληρώσεως 60 ετών από τη "Νύχτα των Κρυστάλλων", στο Γκράτς της Αυστρίας, η Διάσκεψη:

έχοντας υπόψη ότι ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων αποτελεί μία θεμελιώδη και αποδεκτή από όλα τα κράτη μέλη αρχή, η εφαρμογή της οποίας διασφαλίζεται μέσω των δημοκρατικών και πολυφωνικών πολιτικών συστημάτων που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και των οποίων η λειτουργία βασίζεται στην ύπαρξη κοινοβουλευτικών θεσμικών οργάνων και στην αρχή της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας·

έχοντας υπόψη τόσο τη γνωμοδότησή της 13ης Ιουνίου 1996(1), με θέμα "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την ανακήρυξη του 1997 ως Ευρωπαϊκού Έτους για την καταπολέμηση του ρατσισμού" όσο και τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της 12ης Ιουνίου 1997(2), με θέμα "Η καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και του αντισημιτισμού"·

έχοντας υπόψη ότι η Συνθήκη του Άμστερνταμ αναφέρει ρητώς ότι ένας από τους στόχους της ΕΕ είναι η πρόληψη και καταπολέμηση φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας (νέο άρθρο 29 της Συνθήκης)·

έχοντας υπόψη ότι η Συνθήκη για την ΕΕ προβλέπει ότι το Συμβούλιο μπορεί να προβεί, μετά τη λήψη ομόφωνης απόφασης, στην ανάληψη της δέουσας δράσης για την εξάλειψη κάθε διάκρισης που βασίζεται σε φυλετική ή εθνική καταγωγή και σε θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις (νέο άρθρο 13 της Συνθήκης)·

έχοντας υπόψη ότι η Συνθήκη για την ΕΕ προβλέπει το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων εκ μέρους της ΕΕ όπως αυτά κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και όπως καθορίζονται από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών (νέο άρθρο 6 της Συνθήκης)·

έχοντας υπόψη ότι η Επιτροπή των Περιφερειών, ως το θεσμικό όργανο της ΕΕ που εκπροσωπεί τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, οφείλει να διαδραματίσει καίριο ρόλο στην προσπάθεια προώθησης της έννοιας της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και κατά συνέπεια θα πρέπει να συμβάλει ουσιαστικά στην καταπολέμηση των φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας·

έχοντας υπόψη ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, δεδομένου ότι αποτελούν την πλησιέστερη προς τον πολίτη βαθμίδα διακυβέρνησης, μπορούν να διαδραματίσουν συγκεκριμένο και μοναδικό ρόλο στο πλαίσιο των εν λόγω προσπαθειών, ειδικότερα όσον αφορά τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες·

έχοντας υπόψη ότι ο Χάρτης των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων για τη δημιουργία μίας μη ρατσιστικής κοινωνίας, που υιοθετήθηκε στην Ουτρέχτη στις 28 Φεβρουαρίου 1998, προβλέπει την κατάρτιση ενός Κώδικα Ορθής Συμπεριφοράς.

1. Καταδικάζει πλήρως κάθε είδους συμμαχία ή πολιτική συνεργασία με πολιτικά κόμματα των οποίων εκπρόσωποι προβαίνουν σε δηλώσεις που καλλιεργούν το ρατσισμό και την ξενοφοβία σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και ζητεί από όλα τα δημοκρατικά πολιτικά κόμματα και τις αρχές κάθε επιπέδου να αντιταχθούν στην ανάληψη δραστηριοτήτων από τις εν λόγω ομάδες και ρατσιστικά κινήματα χρησιμοποιώντας κάθε δημοκρατικό μέσο που έχουν στη διάθεσή τους·

2. Υποστηρίζει κάθε μορφή κοινής δράσης και εταιρικών σχέσεων μεταξύ των τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και ευρωπαϊκών αρχών, ειδικότερα όσον αφορά τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η κατάρτιση, η στέγαση και η απασχόληση (θα πρέπει να επισημανθεί ο μείζονος σημασίας ρόλος που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στον εν λόγω τομέα ως εργοδότες), ώστε να καταστεί δυνατή η επιτυχής ένταξη των διαφόρων κοινοτήτων και η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου της κάθε πολιτισμικής ομάδας·

3. Θεωρεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, λόγω του ότι αποτελούν την πλησιέστερη προς τους πολίτες αρχή διακυβέρνησης, καλούνται να διαδραματίσουν ειδικό ρόλο στο πλαίσιο των προσπαθειών για την αντιμετώπιση του φαινομένου της αυξανόμενης αδιαφορίας των πολιτών έναντι φαινομένων διάκρισης και αποκλεισμού ατόμων διαφορετικών φυλετικών, εθνικών και πολιτισμικών καταβολών·

4. Ζητεί από τα κράτη μέλη ή/και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, να ενθαρρύνουν την κατάρτιση και εφαρμογή προγραμμάτων σπουδών στα σχολεία τα οποία συμβάλλουν στην προβολή αξιών όπως η αλληλεγγύη, η πολυφωνία, η ανεκτικότητα και η αποδοχή της ύπαρξης διαφορετικών αντιλήψεων και διασφαλίζουν την ισότητα των ευκαιριών και την καλύτερη εκπαίδευση των εργαζομένων, βάσει της υιοθέτησης της ορθότερης πρακτικής μεταξύ αυτών που εφαρμόζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές·

5. Εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόσφατη δημοσίευση του προγράμματος δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση του ρατσισμού, το οποίο θα πρέπει να θεωρείται ως ένα μεταβατικό μέτρο που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την υποβολή νομοθετικών προτάσεων και την ανάληψη μελλοντικής δράσης μετά την επικύρωση της Συνθήκης του Άμστερνταμ·

6. Εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόσφατη δημιουργία του ευρωπαϊκού δικτύου για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και την υιοθέτηση του προγράμματος δράσεων με βασικό στόχο την ανάληψη εκστρατειών για τη μεγαλύτερη ενημέρωση σχετικά με τις πολιτικές για την καταπολέμηση του ρατσισμού και τη σύνδεση των προβλημάτων που εμφανίζονται σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο με τα ευρωπαϊκά προβλήματα·

7. Ζητεί την αύξηση των δυνατοτήτων ανάληψης δράσης εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης των φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας και του Ευρωπαϊκού Δικτύου Πληροφοριών για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, καθώς και τη μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Κοινότητας και της ΕΤΠ·

8. Ζητεί από τα κράτη μέλη να διευκολύνουν την επίσπευση της πολιτικής ένταξης των μεταναστών εργαζομένων από χώρες εκτός της ΕΕ που βρίσκονται νόμιμα στην Ευρώπη και την εξάλειψη κάθε πτυχής ορισμένων εθνικών πολιτικών ή/και πρακτικών σε σχέση με τη μετανάστευση και την παραχώρηση ασύλου που έχουν ως αποτέλεσμα την προώθηση του ρατσισμού. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονισθεί ότι η συμμετοχή στις τοπικές εκλογές υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν μόνιμα σε μία χώρα συμβάλλει αποφασιστικά στην ένταξη των εν λόγω ατόμων·

9. Ζητεί από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να αντιμετωπίζουν το ζήτημα της καταπολέμησης του ρατσισμού ως ζήτημα άμεσης προτεραιότητας κατά τη χάραξη πολιτικής.

Γκράτς, 9 Νοεμβρίου 1998.

(1) CdR 156/96 fin - ΕΕ C 337 της 11.11.1996, σ. 63.

(2) CdR 80/97 fin - ΕΕ C 224 της 11.8.1997, σ. 58.