ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 96 τελικό 
Βρυξέλλες, 06.04.1994 
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ 
(υ«θβληθέν από την Επιτροπή) 
ΠΡΟΛΟΓΟΣ 
Με το Λευκό Βιβλίο για την "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση" 
που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 1993, ξεκινάει ο 
διάλογος για τις μεγάλες εξελίξεις στην κοινωνία μας ενόψει του 21ου 
αιώνα. Μεταξύ των τομέων στους οποίους τίθενται τα σημαντικότερα 
θέματα, το Λευκό Βιβλίο επισημαίνει την κοινωνία των πληροφοριών και 
ειδικότερα τον οπτικοακουστικό τομέα ως φορείς ενός τεράστιου δυναμικού 
οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. 
Ο οπτικοακουστικός τομέας, ο οποίος αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της 
κοινωνίας των πληροφοριών, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, κυρίως υπό την 
επίδραση της ταχύτητας των τεχνολογικών εξελίξεων. 
Τα κινηματογραφικά και τηλεοπτικά προγράμματα, τα οποία είναι οι 
κατ'εξοχήν φορείς του ευρωπαϊκού πολιτισμού και ζωντανές μαρτυρίες των 
παραδόσεων και της ταυτότητας της κάθε χώρας, αξίζουν πράγματι 
ιδιαίτερη προσοχή εκ μέρους μας. Τα προγράμματα αυτά, τα οποία έχουν 
στρατηγική σημασία για τις εξελίξεις που σφραγίζουν τον οπτικοακουστικό 
τομέα, αποτελούν σήμερα τη βάση για την ποικιλία των θεμάτων που θα 
εμφανιστούν στον τομέα αυτό. 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αντιμετωπίσει το . μέλλον με 
αποφασιστικότητα, να συμμετάσχει στις εξελίξεις που διαδραματίζονται σε 
παγκόσμια κλίμακα και να αναλάβει πλήρως το ρόλο της όσον αφορά τον 
έλεγχο και την αξιοποίηση των νέων αυτών τεχνολογιών. Οι ευρωπαίοι 
αρμόδιοι φορείς πρέπει να είναι σε θέση να προσαρμόσουν τις στρατηγικές 
τους και να συνάψουν συμμαχίες έτσι ώστε να επωφεληθούν κατάλληλα από 
τη συνολική οικονομική ανάπτυξη που παρατηρείται στο συγκεκριμένο 
τομέα. 
Το παρόν Πράσινο Βιβλίο το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο των μεγάλων 
μεταβολών, η σημασία των οποίων είναι δύσκολο να υπολογιστεί σήμερα, 
εξετάζει το μέλλον μιας εξειδικευμένης βιομηχανίας: της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας κινηματογραφικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων. 
Με ποιο τρόπο η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων θα μπορέσει να γίνει 
ανταγωνιστικότερη και περισσότερο ανοιχτή στην παγκόσμια αγορά; Πώς θα 
συμμετάσχει στη συνολική ανάπτυξη του οπτικοακουστικού τομέα; Πώς θα 
της δοθεί η δυνατότητα να αξιοποιήσει το δυναμικό της με τη δημιουργία 
θέσεων απασχόλησης; Πώς είναι δυνατό να προωθηθεί το πνεύμα του 
ευρωπαϊκού πολιτισμού χωρίς η κάθε χώρα να χάσει την ταυτότητα της; 
Όλα αυτά τα ερωτηματικά εξετάζονται στο παρόν Πράσινο Βιβλίο και 
προετοιμάζουν την έναρξη ευρέος διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον 
καθορισμό των μελλοντικών επιλογών με βάση τρεις κατευθυντήριες γραμμές 
δράσης: τους κανόνες του παιχνιδιού, τα χρηματοδοτικά κίνητρα και τη 
σύγκλιση των εθνικών συστημάτων στήριξης. 
Με βάση το έγγραφο αυτό η Επιτροπή προτίθεται να διεξαγάγει ευρείες και 
εμπεριστατωμένες διαβουλεύσεις που θα αντικατοπτρίζουν τη συλλογική 
προσπάθεια που απαιτεί η ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
προγραμμάτων. 
Η συνδρομή όλων των ενδιαφερομένων θα είναι ευπρόσδεκτη. 
ή £ί 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 
2 ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 6 
2.1 Περιγραφή _____ 6 
2.1.1 Η κινηματογραφική βιομηχανία 6 
i) Η παρακμή του μεριδίου των ευρωπαϊκών ταινιών 
στην κινηματογραφική αγορά 6 
ii) Η κατάτμηση των εθνικών αγορών 6 
iii)Η συνεχής διόγκωση των ελλειμμάτων 8 
iv) Τα αρνητικά αποτελέσματα των μηχανισμών στήριξης _____ 8 
2.1.2 Η τηλεοπτική βιομηχανία 9 
i) Εκρηκτική άνοδος της ζήτησης και αύξηση του 
κόστους παραγωγής 9 
ii) Περιορισμένη κυκλοφορία των προγραμμάτων εντός της 
Ευρώπης • 
iii)Αδυναμία των διαρθρώσεων παράγωγης κάι των καταλόγων _ 9 
2.2 Τα νέα επιτεύγματα της τεχνολογίας 10 
2.2.1 Η εξατομίκευση της προσφοράς _____ 12 
2.2.2 Η διεθνοποίηση και η ολοκλήρωση 12 
2.2.3 "Έκρηξη της ζήτησης προγραμμάτων και των 
αναγκών για καταλόγους" 13 
2.2.4 Νέα προϊόντα - 14 
2.2.5 Βιομηχανική επιταγή 16 
3 ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 18 
3.1 Ο οπτικοακουστικός τομέας στη νέα "κοινωνία της 
πληροφορίας" 18 
3.1.1 Στόχοι της ευρωπαϊκής στρατηγικής 18 
3.1.2 Οι συνέπειες για τον οπτικοακουστικό τομέα 19 
,Η 
3.2 Οι κίνδυνοι 21 
3.2.1 "Ασφυξία" μέσα σε κλειστές αγορές 21 
3.2.2 Η άρνηση εκσυγχρονισμού 22 
3.3 Οι ευκαιρίες ___ 22 
3.3.1 Το ξεπέρασμα των γλωσσικών εμποδίων 22 
3.3.2 Αξιοποίηση της ποικιλομορφίας 23 
3.4 Οι στόχοι μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για 
τη βιομηχανία προγραμμάτων 24 
3.4.1 Ανοιγμα των εθνικών αγορών _ 25 
3.4.2 Να ληφθεί καλύτερα υπόψη το ευρωπαϊκό κοινό 25 
3.4.3 Προώθηση ενός τομέα με μέλλον 25 
3.4.4 Μακροπρόθεσμη εξασφάλιση της αποδοτικότητας ενός 
ελλειμματικού τομέα ____ _____ 26 
4. ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΜΕΣΑ ' 27 
4.1 Το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση 27 
4.1.1 Ο ρόλος των κρατών μελών 27 
4.1.2 Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης 28 
4.2 Ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη των υπηρεσιών 28 
4.2.1 Ανάπτυξη των υποδομών και ελευθέρωση των υπηρεσιών 28 
4.2.2 Η κατάργηση των εμποδίων στην εσωτερική αγορά 29 
4.3 Μέτρα προώθησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων 30 
4.3.1 Πλειονότητα ευρωπαϊκών έργων 32 
4.3.2 Ενθάρρυνση των ανεξάρτητων παραγωγών 33 
4.3.3 Χρονικοί περιορισμοί για την τηλεοπτική μετάδοση 
κινηματογραφικών ταινιών από τα Μέσα Μαζικής 
Ενημέρωσης 33 
4.4 Τα χρηματοδοτικά κίνητρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο 34 
4.4.1 Τα κοινοτικά μέσα 34 
i) Το πρόγραμμα MEDIA ___ 34 
ii) To Σχέδιο δράσης 
4.4.2 
4.5 
4.6 'Αλλα ευρωπαϊκά όργανα 
Τα χρηματοδοτικά κίνητρα σε εθνικό επίπεδο 
Το διεθνές πλαίσιο 35 
36 
37 
37 
ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ 39 
5.1 
5.1.1 
5.1.3 
5.2 
5.2.3 Οι κανόνες του παιγνιδιού 
Η ανάπτυξη της αγοράς 
i) Υποδομές και υπηρεσίες 
ii) Εσωτερική αγορά 
iii) Η εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού 
5.1.2 Τα μέτρα προώθησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων 
i) Βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ελέγχου 
όσον αφορά την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου 
ii) Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών 
παροχής κινήτρων 
iii) Χρονικοί περιορισμοί για την τηλεοπτική μετάδοση 
από τα μέσα ενημέρωσης 
πρέπει να καλυφθούν τα νέα είδη υπηρεσιών; 40 
40 
40 
41 
41 
42 
43 
44 
46 
47 
Τα χρηματοδοτικά κίνητρα στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ενωσης 48 
5.2.1 Οριζόντια προσέγγιση του τομέα ή τομεακή προτεραιότητα; 48 
i) Η οριζόντια προσέγγιση 48 
ii) Οι τομείς προτεραιότητας 49 
5.2.2 Προτεραιότητα στις επιχειρήσεις ή προτεραιότητα στα 
προγράμματα; _____ 50 
Γεωγραφική, χρονική και χρηματοδοτική διάσταση 
i) Το μέγεθος των αγορών 
ii) Ο παράγοντας χρόνος 
iii) Το επίπεδο χρηματοδότησης 
5.2.4 Ευρωπαϊκή αγορά και πολιτιστική ποικιλομορφία 51 
51 
51 
52 
52 
/' ά. 
5.2.5 Συμμετοχή στην ανάπτυξη νέων αγορών 
5.3 
5.3.1 
5.3.2 i) Η βοήθεια για την ανασυγκρότηση και την ανάπτυξη 
iii) Μια νέα εταιρική σχέση 
Προς τη σύγκλιση των εθνικών συστημάτων στήριξης; 
Ενα πλαίσιο ανταλλαγής απόψεων και προβληματισμού 
Προτεραιότητες σχετικά με την ανταλλαγή απόψεων 
και τον προβληματισμό , , 
ii) Σύγκλιση του τρόπου χρηματοδότησης των εθνικών 
συστημάτων στήριξης 53 
54 
ii) Το άνοιγμα των κοινοτικών μηχανισμών χρηματοδοτικών 
κινήτρων 54 
55 
55 
56 
56 
i) Σύγκλιση των προτεραιοτήτων των εθνικών συστημάτων 
στήριξης 57 
58 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 61 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
1 Επιλογές για τους κανόνες του παιγνιδιού 
2 Επιλογές για τα χρηματοδοτικά κίνητρα 
3 Προς τη σύγκλιση των εθνικών συστημάτων σύγκλισης; 62 
64 
66 
67 
Α ·£ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η οπτικοακουστική βιομηχανία, στο σύνολο της, είναι ένας πολυσύνθετος τομέας 
που βρίσκεται σήμερα σε καθαρά μεταβαλλόμενο στάδιο, κυρίως λόγω της 
ταχύτητας των τεχνολογικών εξελίξεων. 
Η μεταβολή που συντελείται σήμερα στον τομέα αυτό καθορίζει τις νέες 
αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων πολιτιστικών, τεχνολογικών και 
βιομηχανικών συντελεστών του συγκεκριμένου τομέα. 
Παράλληλα, η μεταβολή αυτή συμβάλλει στην εμφάνιση νέων προϊόντων και νέων 
υπηρεσιών στον οπτικοακουστικό τομέα με βάση τα πολλαπλά μέσα ενημέρωσης και 
τη διαλογική σχέση που χαρακτηρίζει την κοινωνία των πληροφοριών. 
Οι εξελίξεις αυτές προσφέρουν νέες ευκαιρίες στους αρμόδιους για τον τομέα 
φορείς οι οποίοι καλούνται να προσαρμόσουν τις στρατηγικές τους και να 
συνάψουν νέες συμμαχίες. Στη διαδικασία αυτή θα συμμετάσχουν η 
κινηματογραφική βιομηχανία, οι υπηρεσίες ραδιοφωνικών μεταδόσεων και η 
βιομηχανία τηλεοπτικών προγραμμάτων, οι φορείς εκμετάλλευσης των καλωδιακών 
μεταδόσεων ή των τηλεπικοινωνιών, η βιομηχανία εκδόσεων καθώς και οι 
κατασκευαστές τεχνολογικού εξοπλισμού πληροφόρησης και επικοινωνίας. 
Η ανάπτυξη του οπτικοακουστικού τομέα αναμένεται ότι θα συνεχιστεί σε σταθερή 
βάση και ότι έτσι θα αναπτύξει μεγάλο δυναμικό όσον αφορά τη δημιουργία 
θέσεων απασχόλησης για τις οποίες απαιτείται υψηλό επίπεδο προσόντων. 
Τα φαινόμενα αυτά παρατηρούνται όλα σε παγκόσμια κλίμακα και δεν είναι ακόμη 
δυνατό να εκτιμηθεί με ακρίβεια η πλήρης διάσταση τους. 
Το παρόν Πράσινο Βιβλίο και η ανάλυση που προτείνει επικεντρώνονται σε μια 
συγκεκριμένη πτυχή του οπτικοακουστικού τομέα: στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας κινηματογραφικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων. 
Η Επιτροπή γνωρίζει πόσο δύσκολο είναι να απομονωθεί η πτυχή αυτή από τον 
πολύπλοκο χαρακτήρα των προβλημάτων που συνδέονται με την εξέλιξη του 
οπτικοακουστικού τομέα. Πάντως, πιστεύει ότι το εγχείρημα αυτό είναι 
απαραίτητο προκειμένου να ληφθούν υπόψη δύο από τα χαρακτηριστικά της 
βιομηχαν ίας προγραμμάτων : 
από τη μια πλευρά, τα κινηματογραφικά και τηλεοπτικά προγράμματα δεν 
είναι κοινά προϊόντα: ως κατ'εξοχήν φορείς του πολιτισμού μας, 
διατηρούν την ιδιαιτερότητα τους μεταξύ των νέων τύπων οπτικοακουστικών 
προϊόντων που διαρκώς πολλαπλασιάζονται· ως ζωντανές μαρτυρίες των 
παραδόσεων και της ταυτότητας της κάθε χώρας αξίζει να ενθαρρύνονται· 
από την άλλη πλευρά, η βιομηχανία προγραμμάτων έχει ήδη αποκτήσει 
στρατηγική σημασία όσον αφορά την ανάπτυξη του οπτικοακουστικού τομέα 
και η σημασία της θα αυξάνεται όλο και περισσότερο: όπως αποδεικνύεται 
από τις πρόσφατες εξελίξεις, οι πιο ισχυροί παράγοντες στην παγκόσμια 
αγορά (κατασκευαστές τεχνολογικού εξοπλισμού ή φορείς εκμετάλλευσης των 
καλωδιακών μεταδόσεων και των επικοινωνιών) επιδιώκουν να έχουν τον 
έλεγχο των καταλόγων των σημαντικότερων προγραμμάτων. 
Στη συζήτηση που ξεκινάει με βάση το παρόν Πράσινο Βιβλίο για το μέλλον της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων πρέπει να ληφθεί, οπωσδήποτε, υπόψη η 
- 2 -
συνολική εξέλιξη του οπτικοακουστικού τομέα και να εξετασθεί ειδικότερα η 
ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών. 
Η σημερινή μελέτη της Επιτροπής, πάντως, στην οποία λαμβάνονται υπόψη η 
τεχνολογική εξέλιξη, η σύγκλιση των βιομηχανιών και η εξέλιξη των δομών της 
αγοράς, επιτρέπει ήδη τον προσδιορισμό τεσσάρων θεμελιωδών προοπτικών για το 
μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων. Συγκεκριμένα, η βιομηχανία 
αυτή πρέπει : 
να είναι ανταγωνιστική στα πλαίσια της παγκόσμιας διάστασης που 
λαμβάνει ο τομέας στην αγορά· 
να στοχεύει στο μέλλον και να συμμετέχει στην ανάπτυξη της κοινωνίας 
των πληροφοριών. 
να προβάλλει τη δημιουργικότητα και την προσωπικότητα των λαών της 
Ευρώπης· 
να είναι σε θέση να αξιοποιήσει την ανάπτυξη της δημιουργώντας νέες 
θέσεις απασχόλησης στην Ευρώπη· 
Με βάση τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, με την οποία συμπληρώνονται τα μέσα που 
διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση (κυρίως με τις διατάξεις που αφορούν τα 
πολιτιστικά θέματα) καθώς και τα κεκτημένα της κοινοτικής οπτικοακουστικής 
πολιτικής και οι τάσεις που εκδηλώνονται στον τομέα αυτό, το Πράσινο Βιβλίο 
φιλοδοξεί να προτείνει επιλογές για το μέλλον με βάση τις τρεις αυτές 
θεμελιώδεις κατευθύνσεις. 
Το επίκεντρο του προβληματισμού του παρόντος Πράσινου Βιβλίου συνοψίζεται 
λοιπόν ως εξής: 
Πώς μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να συμβάλει στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής 
* βιομηχανίας κινηματογραφικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων, η οποία θα 
είναι ανταγωνιστική στην παγκόσμια αγορά, θα στοχεύει στο μέλλον, θα 
μπορεί να εξασφαλίσει την αίγλη του ευρωπαϊκού πολιτισμού και τη 
δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη; 
Η προσέγγιση αυτή επικεντρώνεται, επομένως, στη συνδρομή της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. Είναι, όμως, προφανές, ότι για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί 
απαιτείται η συντονισμένη ενεργοποίηση όλων των ενδιαφερόμενων παραγόντων στα 
διάφορα επίπεδα. 
Εξάλλου, το παρόν Πράσινο Βιβλίο αποτελεί λογική συνέχεια μιας σειράς 
συμπληρωματικών προβληματισμών και συζητήσεων που ξεκίνησε η Επιτροπή με 
σκοπό να καθορισθεί ο ρόλος που πρέπει να διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση 
στα πλαίσια των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο οπτικοακουστικός τομέας στην 
Ευρώπη. 
Το Λευκό Βιβλίο για την "Ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την 
απασχόληση"·'-, που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 1993, 
αποτελεί μια από τις πρώτες προσπάθειες για προβολή στο μέλλον και παρέχει 
το πλαίσιο δράσης και έρευνας της Ένωσης για την ανάπτυξη της κοινωνίας των 
πληροφοριών υπογραμμίζοντας το αναπτυξιακό δυναμικό του οπτικοακουστικού 
τομέα, κυρίως όσον αφορά την απασχόληση. Στο πλαίσιο αυτού του 
"Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση - οι προκλήσεις και η αντιμετώπιση τους για τη μετάβαση στον 21ο αιώνα 
Λευκό Βιβλίο"· Έγγραφο COM(93) 700 τελικό της 05.12.1993 - Κεφάλαιο V, σημεία Α και Γ. 
Για την παρουσίαση των πτυχών αυτών του Λευκού Βιβλίου βλ. το σημείο 3.1. 
- 3 -
μεσοπρόθεσμου/μακροπρόθεσμου προσανατολισμού, δημιουργήθηκε μια ομάδα 
προβληματισμού υψηλού επιπέδου για τη μελέτη της κοινωνίας των πληροφοριών, 
αποστολή της οποίας είναι να εξετάσει τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
στους τομείς ανάπτυξης των υποδομών και των εφαρμογών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση 
έχει, πράγματι, την πρόθεση να ανάλαβε ι πλήρως το ρόλο της όσον αφορά τον 
έλεγχο και την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. 
Οι τεχνολογικές και βιομηχανικές προκλήσεις που συνεπάγεται η "ψηφιακή 
επανάσταση" στη μετάδοση της τηλεοπτικής εικόνας αποτελούν αντικείμενο 
ειδικής ανακοίνωσης της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το 
Συμβούλιο σχετικά με την ψηφιακή μετάδοση^. Εκτός από την προώθηση του 
εγγράφου αυτού από τα κοινοτικά όργανα (καθώς και την πρόταση οδηγίας για 
τους κανόνες δορυφορικής μετάδοσης·'), η Επιτροπή παρακολουθεί με προσοχή τις 
εργασίες της ομάδας "European Digital Video Broadcasting Croup" στην οποία 
συμμετέχουν οι περισσότεροι ενδιαφερόμενοι ευρωπαϊκοί φορείς εκμετάλλευσης^. 
Τέλος, στα πλαίσια των εξελίξεων που παρατηρούνται στην αγορά του 
οπτικοακουστικού τομέα και στις στρατηγικές των φορέων εκμετάλλευσης, το 
Πράσινο Βιβλίο "Πλουραλισμός και συγκέντρωση των μέσων ενημέρωσης στην 
εσωτερική αγορά - αξιολόγηση της ανάγκης ανάληψης δράσης"5, αναλύει το θέμα 
της παρέμβασης που απαιτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τους 
κανόνες που αφορούν την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης. 
Οι συνέχειες που δόθηκαν στα διάφορα αυτά εγχειρήματα θα προσδιορίσουν εν 
μέρει τις συνθήκες εντός των οποίων θα διαμορφωθεί σταδιακά στην Ευρώπη τόσο 
ένα νέο περιβάλλον για τον οπτικοακουστικό τομέα όσο και μία νέα κοινωνία 
στον τομέα των επικοινωνιών. Η Επιτροπή θα καταβάλει προσπάθειες για τον 
επιτυχή συντονισμό τους βασιζόμενη μια σφαιρική θεώρηση των εξελίξεων. 
Για να ληφθούν υπόψη οι αναλύσεις και οι προτάσεις όλων των ενδιαφερόμενων 
παραγόντων στο πλαίσιο της Ένωσης, η Επιτροπή θεώρησε σκόπιμο να βασίσει την 
επεξεργασία του Πράσινου αυτού Βιβλίου σε μια σειρά προκαταρκτικών 
διαβουλεύσεων που επέτρεψαν να συγκεντρωθούν τρεις τύποι συνεισφοράς: 
Κατ' αρχάς, παρουσίασαν τις αναλύσεις και προτάσεις τους οι επαγγελματικοί 
κύκλο ι : 
οι αντιπροσωπευτικές επαγγελματικές οργανώσεις του τομέα σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και οι διάφορες επαγγελματικές ομάδες 
που διαχειρίζονται κοινοτικούς μηχανισμούς ενθάρρυνσης στα 
πλαίσια του προγράμματος MEDIA6 ερωτήθηκαν βάσει 
ερωτηματολογίου· 
Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο "ψηφιακές τηλεοπτικές μεταβόσεις - πλαίσιο μιας 
κοινοτικής πολιτικής - σχέδιο ψηφίσματος του Συμβουλίου". 
Έγγραφο COM(93) 557 τελικό της 17.11.93. 
Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη χρήση προτύπων για τη μετάδοση του 
τηλεοπτικού σήματος (που καταργεί την οδηγία 92/38/ΕΟΚ). 
Έγγραφο COM(93)556 τελικό της 15.11.93. 
Για την παρουσίαση των εργασιών της ομάδας αυτής DVB βλ. σημείο 4.2. 
Εγγραφο COM(92) 480 τελικό της 23.12.1992. 
Το Πράσινο αυτό Βιβλίο αποτέλεσε το αντικείμενο ευρείας διαδικασίας διαβουλεύσεων τα αποτελέσματα της οποίας θα 
παρουσιαστούν την άνοιξη σε ανακοίνωση στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο, στην οποία η Επιτροπή θα λαμβάνει θέση για 
την ανάγκη ανάληψης δράσης. 
Απόφαση του Συμβουλίου της 21.12.1990 για την εφαρμογή προγράμματος βράσης για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης της 
ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας (NEDtA) (1991-1995)· έγγραφο 90/C85/EOK, ΕΕ αριθ. L 380 της 31.12.1990 (σ. 37 
έως 44). 
- 4 -
παράλληλα, κάθε επιχείρηση ή οργανισμός που εξέφρασε την 
επιθυμία να συμμετάσχει στη διαδικασία αυτή κλήθηκε να υποβάλει 
γραπτώς τις αναλύσεις και προτάσεις του· 
Έπειτα, τον περασμένο Νοέμβριο, με πρωτοβουλία της Επιτροπής, συγκροτήθηκε 
"Ομάδα μελέτης για την οπτικοακουστική πολιτική"7 με σκοπό να περιγράψει την 
κατάσταση που χαρακτηρίζει τον τομέα και να προτείνει υποδείξεις για το 
μέλλον. Η έκθεση στην οποία κατέληξαν οι εργασίες αυτής της ομάδας εκφράζει 
τις γνώμες των συντακτών της και, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί θεσμικό έγγραφο 
εγκεκριμένο από την Επιτροπή. 
Τέλος, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών κλήθηκαν να γνωστοποιήσουν τις 
απόψε ις τους. 
Από το το σύνολο των συνεισφορών που συγκεντρώθηκαν^, εκτός από ορισμένες 
διαφορετικές ή/και αντίθετες θέσεις όσον αφορά τα όργανα της οπτικοακουστικής 
πολιτικής που θα πρέπει να δημιουργηθούν στο επίπεδο της Ένωσης, προκύπτουν 
ορισμένες σχεδόν ομόφωνες διαπιστώσεις που επιβεβαιώνουν την ανάγκη 
διεξαγωγής ευρέος διαλόγου σχετικά με το μέλλον του οπτικοακουστικού τομέα 
στην Ευρώπη: 
ο οπτικοακουστικός τομέας κατέχει προνομιακή θέση μεταξύ των 
βιομηχανικών τομέων μεγάλου αναπτυξιακού δυναμικού, κυρίως σε ό,τι 
αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης· 
το θέμα της διατήρησης της ποικιλομορφίας των εθνικών και τοπικών 
πολιτιστικών παραδόσεων, που συχνά εκφράζεται με την προστασία της 
δυνατότητας επιλογής του κοινού, συνδέεται πλέον σαφώς με την ανάπτυξη 
μιας βιομηχανίας προγραμμάτων, ευρωπαϊκής ως επί το πλείστον, και η 
οποία μακροπρόθεσμα θα είναι προσοδοφόρα· 
η τεχνολογία της ψηφιακής συμπίεσης θεωρείται "επαναστατική" ως προς το 
ότι φαίνεται να δημιουργεί ριζικές ανακατατάξεις στην οικονομία του 
τομέα τονίζοντας, ειδικότερα, το στρατηγικό ρόλο της βιομηχανίας 
προγραμμάτων· 
εφόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί να ενισχύσει την οπτικοακουστική της 
πολιτική, θα πρέπει να το κάνει γρήγορα, τόσο για να αντιμετωπίσει την 
ταχύτητα που χαρακτηρίζει την τεχνολογική εξέλιξη όσο και για να ληφθεί 
υπόψη η αναπόφευκτη ελευθέρωση του τομέα σε διεθνές επίπεδο. 
Το παρόν Πράσινο Βιβλίο αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό αυτά τα στοιχεία 
συναίνεσης, αλλά κύριος στόχος του είναι να ξεκινήσει ευρύς διάλογος όσον 
αφορά τα συμπεράσματα που θα εξαχθούν σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά 
με τις μελλοντικές επιλογές. 
Στα πλαίσια αυτά θα αποτελέσει αντικείμενο ευρείας διάδοσης και εκτεταμένων 
διαβουλεύσεων. 
λυτή η Ομάδα μελέτης, υπό την προεδρία του Antonio-Fedro Vaoconceloa (κινηματογραφικού και τηελεοπτικού παραγωγού και 
πρώην συντονιστή της Γενικής Γραμματείας για τα Οπτικοακουστικά θέματα στη Λισαβώνα) αποτελείται από τον David 
Puttnam (κινηματογραφικό παραγωγό, διευθυντή της ANGLIA TV και υπεύθυνο της επιχείρησης ENIGMA Productions), τη 
Michèle Cotta (δημοσιογράφο και τηλεοπτική παραγωγό στη France 2, πρώην πρόεδρο της Haute Autorite de 1'Audioviouel 
και πρώην προϊσταμένη της Υπηρεσίας Ενημέρωσης της TF1), τον Peter Fleiochmann (σκηνοθέτη, υπεύθυνο της επιχείρησης 
Hallelujah Filme και ιδρυτή της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Σκηνοθετών του Οπτικοακουστικού Τομέα) και τον Enrique 
Balmaseda Arias-Davila (δικηγόρο, πρώην νομικό σύμβουλο στην ισπανική τηλεόραση και πρώην γενικό διευθυντή του 
Ινστι τούτου Κινηματογραφικών και Οπρικοακουστικών Τεχνών στη Μαδρίτη). Στις εργασίες της Ομάδας έλαβε μέρος και ο 
εμπειρογνώμων Gaetano Stucchi (RAI), κυρίως σε ό,τι αφορά τις νέες τεχνολογίες. 
Πρβλ. κατάλογο των συνεισφορών - Παράρτημα 1 
- 5 -
2 ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
Η εξέταση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων οδηγεί στη διαπίστωση ότι η 
βιομηχανία αυτή έχει διαρθρωτικές αδυναμίες και δεν αντιδρά κανονικά τη 
στιγμή μάλιστα που καθιερώνονται νέες τάσεις οφειλόμενες στα νέα τεχνολογικά 
επιτεύγματα. 
2.1 Περιγραφή 
Η ομάδα μελέτης, οι επαγγελματικοί κύκλοι και τα κράτη μέλη προσέφεραν με τη 
συμβολή τους μια περιγραφή, συχνά λεπτομερέστατη, της κατάστασης που 
χαρακτηρίζει σήμερα την ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων. Εκτός από 
ορισμένες μικροδιαφορές ανάμεσα στις διάφορες αναλύσεις, ιδίως σε ό,τι αφορά 
τα αίτια των εξεταζόμενων φαινομένων, σε γενικές γραμμές οι απόψεις 
συγκλ ίνουν. 
Η Επιτροπή είναι, επομένως, σε θέση να ξεχωρίσει τα κυριότερα χαρακτηριστικά 
των πρόσφατων εξελίξεων του τομέα πριν αναφερθεί στις κυριότερες μεταβολές 
που μπορεί να προβλεφθούν σε σχέση με τις τρέχουσες τεχνολογικές εξελίξεις 
που συνδέονται με την ψηφιακή τεχνολογία. 
2.1.1 Η κινηματογραφική βιομηχανία 
Η εξέλιξη του ευρωπαϊκού κινηματογραφικού τομέα δείχνει σαφώς την παρακμή του 
μεριδίου των ευρωπαϊκών ταινιών στην κινηματογραφική αγορά. Τα αίτια αυτής 
της παρακμής είναι πολύπλοκα, αλλά υπάρχει μια γενική συμφωνία όσον αφορά 
τους βασικούς παράγοντες. 
i) Η παρακμή του μεριδίου των ευρωπαϊκών ταινιών στην κινηματογραφική 
Ενώ η προσέλευση του κοινού στις κινηματογραφικές αίθουσες μειώνεται συνεχώς 
(επί του παρόντος τείνει να σταθεροποιηθεί σε ορισμένα κράτη μέλη), η 
εκμετάλλευση των κινηματογραφικών ταινιών αναπτύχθηκε με σημεία αναφοράς την 
τηλεόραση (όπου ο ρόλος των καναλιών με συνδρομητές αυξάνεται σημαντικά) και 
τις βιντεοκασέτες. Η επιτυχία μιας ταινίας στα διάφορα αυτά μέσα καθορίζεται 
συχνά σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχία της στις κινηματογραφικές αίθουσες, 
αλλά το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του τομέα προέρχεται πλέον από την 
εκμετάλλευση των βιντεοταινιών (ενοικίαση ή πώληση). 
Ανεξάρτητα πάντως από το εξεταζόμενο μέσο, το μερίδιο των ευρωπαϊκών ταινιών 
στην κινηματογραφική αγορά μειώνεται συνεχώς, προς όφελος εξωκοινοτικών 
ταινιών, κυρίως βορειοαμερικανικών. 
Πράγματι, η μείωση των πωλήσεων εισιτηρίων των κινηματογραφικών αιθουσών είχε 
επιπτώσεις μόνο για τις ευρωπαϊκές ταινίες, ενώ οι βορειοαμερικανικές ταινίες 
μπόρεσαν να διατηρήσουν το κοινό τους και να αυξήσουν το μερίδιο τους στην 
αγορά το οποίο έφθασε, σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά μέσο όρο σχεδόν σε 
80%. Η επιτυχία μιας ταινίας στις κινηματογραφικές αίθουσες, που αποτελεί 
διαφήμιση της, επιδρά φυσικά τόσο στην τηλεοπτική της εκμετάλλευση όσο και 
στην εκμετάλλευση βιντεοταινιών. 
ii) Η κατάτμηση των εθνικών αγορών 
Η πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία αποτελεί ασφαλώς παράγοντα κατάτμησης 
των αγορών. Ωστόσο, αντίθετα με την περιορισμένη κυκλοφορία των ευρωπαϊκών 
κινηματογραφικών ταινιών μέσα στην Ευρώπη, διαπιστώνεται ότι η διανομή των 
βορειοαμερικανικών ταινιών γίνεται σε ευρύ πανευρωπαϊκό επίπεδο. Το παράδοξο 
αυτό φαινόμενο καταλήγει σε διπολισμό της προσφοράς μεταξύ εθνικών ταινιών 
- 6 -
που εξαρτώνται σε αριθμό και οικονομικό δυναμικό από το μέγεθος της εθνικής 
αγοράς) και εξωκοινοτικών ταινιών. 
Ανάμεσα στους παράγοντες στους οποίους αποδίδεται το φαινόμενο αυτό, 
τονίστηκε ομόφωνα η αδυναμία των ευρωπαϊκών διαρθρώσεων διανομής. Εκτός όμως 
από αυτή τη διαρθρωτική πραγματικότητα ορισμένοι τονίζουν το γεγονός ότι η 
αγορά δεν λαμβάνεται υπόψη στο σύνολο της διαδικασίας δημιουργίας, παραγωγής 
και διανομής. 
* Διαχωρισμένες διαρθρώσεις διανομής 
Η βορειοαμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία επενδύει μαζικά στη διανομή 
και τη διαφήμιση των ταινιών της σε όλη την κοινοτική επικράτεια. Δεδομένου 
ότι τα έσοδα εκμετάλλευσης από το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς, της είναι στο 
εξής απαραίτητα για να καλύψει το αυξανόμενο κόστος παραγωγής, αναπτύσσει 
πανευρωπαϊκές στρατηγικές στηριζόμενη σε ισχυρά δίκτυα διανομής. 
Αντίθετα, η ευρωπαϊκή κινηματογραφική βιομηχανία προσκρούει σε διαχωρισμένες 
διαρθρώσεις διανομής. Ο τομέας αυτός, που διαθέτει 1000 περίπου εταιρείες 
διανομής στην Ευρώπη για 400 περίπου ευρωπαϊκές ταινίες που παράγονται κάθε 
χρόνο, είναι υπερμεγέθης χωρίς να προσφέρει πραγματικά ευρωπαϊκά δίκτυα 
διεθνούς διανομής. 
Το αποτέλεσμα είναι ότι μόνο το 20% των ευρωπαϊκών ταινιών βγαίνουν έξω από 
τις χώρες όπου παράγονται. Σε ορισμένες χώρες οι ταινίες γυρίζονται χωρίς να 
εντάσσονται σε κάποια γενικότερη στρατηγική. Το κατά πόσον η διανομή των 
ταινιών αυτών θα επεκταθεί και σε άλλες αγορές εξαρτάται αποκλειστικά και 
μόνο από την επιτυχία τους στις πρώτες αγορές εκμετάλευσης. Η σταδιακή όμως 
αυτή προσέγγιση, στερεί από τους διανομείς τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν 
οικονομίες κλίμακας στα πλαίσια μιας συνολικής στρατηγικής προώθησης. 
Εξάλλου, ο διαχωρισμός αυτός οδήγησε σταδιακά τον τομέα της διανομής σε 
αδυναμία να επενδύσει στην κινηματογραφική παραγωγή, στερώντας έτσι τη 
βιομηχανία αυτή όχι μόνο από πόρους αλλά και από έναν απαραίτητο σύνδεσμο με 
την αγορά. 
* Ανεπαρκής αξιολόγηση των απαιτήσεων της αγοράς 
Η ρήξη των ουσιαστικών δεσμών με την αγορά εμφανίζεται κατά κύριο λόγο σε δύο 
επίπεδα: 
Στο στάδιο της δημιουργίας τα ευρωπαϊκά σχέδια χαρακτηρίζονται από έλλειψη 
ανάπτυξης. Κατά το καθοριστικό αυτό στάδιο πρέπει πράγματι να γίνει εκ νέου 
επεξεργασία των αρχικών ιδεών προκειμένου να ληφθούν πληρέστερα υπόψη οι 
διάφορες κατηγορίες κοινού και κυρίως το ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο κοινό. 
Στα πλαίσια αυτά είναι λυπηρό το ό,τι ορισμένοι δημόσιοι μηχανισμοί στήριξης 
οι οποίοι είναι προσανατολισμένοι αποκλειστικά στην τοπική παραγωγή, δεν 
ενθαρρύνουν επαρκώς τη συνεκτίμηση των ευρωπαϊκών και διεθνικών αγορών. 
Το στάδιο αυτό της δημιουργίας/ανάπτυξης είναι θεμελιώδες. Η ευρωπαϊκή 
κινηματογραφική βιομηχανία δεν θα μπορέσει να γίνει ανταγωνιστική, ακόμη και 
με τους πιο προωθημένους μηχανισμούς διανομής, εάν δεν λάβει υπόψη τις 
προτιμήσεις του κοινού. 
Στο στάδιο της προώθησης και του μάρκετινγκ, έναντι των μαζικών επενδύσεων 
των βορειοαμερικανών φορέων εκμετάλλευσης (για τους "blockbusters" ο 
προϋπολογισμός προώθησης ανέρχεται συχνά στο ίδιο ύψος με τον προϋπολογισμό 
παραγωγής), οι ευρωπαϊκές διαφημιστικές εκστρατείες είναι πολύ πιο 
περιορισμένες και χαρακτηρίζονται και από έλλειψη εμπειρίας στον τομέα του 
πανευρωπαϊκού και του παγκόσμιου μάρκετινγκ. 
- 7 -
iii) Η συνεχής διόγκωση των ελλειμμάτων 
Η αύξηση του κόστους παραγωγής μαζί με την αδυναμία εκμετάλλευσης των 
διαφόρων αγορών οδηγεί στη συνεχή διόγκωση των ελλειμμάτων της ευρωπαϊκής 
κινηματογραφικής βιομηχανίας. 
Η διαρκώς αυξανόμενη παρέμβαση των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών στη 
χρηματοδότηση της κινηματογραφικής παραγωγής δεν έχει μέχρι στιγμής ανατρέψει 
ριζικά αυτή τη λογική, οι επενδύσεις τους σε συμπαραγωγές στοχεύουν κυρίως 
στο να διασφαλίσουν την πρόσβαση τους σε προγράμματα που ενδιαφέρουν 
περισσότερο ένα συγκεκριμένο εθνικό κοινό. 
Η περιορισμένη αυτή κλίμακα της ευρωπαϊκής κινηματογραφικής βιομηχανίας, η 
οποία είναι εγκλωβισμένη σε εθνικές αγορές που είναι πολύ στενές για να 
εξασφαλίσουν την αύξηση των επενδύσεων και την αποδοτικότητα τους, έχει 
επιπτώσεις σε όλα τα επίπεδα της παραγωγής. Ετσι, έχει δημιουργηθεί μια κρίση 
εμπιστοσύνης που εκτρέπει τα ευρωπαϊκά κεφάλαια, κυρίως προς τη 
βορειοαμερικανική βιομηχανία προγραμμάτων. 
iv) Τα αρνητικά αποτελέσματα των μηχανισμών στήριξης 
Εκτός από τις ανεπάρκειες που οφείλονται πολύ συχνά αποκλειστικά στην τοπική 
διάσταση των μηχανισμών στήριξης, ο πολλαπλασιασμός των εθνικών και 
περιφερειακών ταμείων ενίσχυσης της κινηματογραφικής βιομηχανίας, στις 
διατάξεις των οποίων συχνά δεν λαμβάνονται καθόλου υπόψη ή τουλάχιστον όχι 
επαρκώς οι επιταγές της αγοράς, μπορεί να ενθαρρύνει την ανάπτυξη 
συμπεριφοράς "επιδοτούμενου" στην ευρωπαϊκή βιομηχανία. 
Στις περιπτώσεις όπου εμφανίζεται το φαινόμενο αυτό, οι ευρωπαίοι παραγωγοί, 
αντί να αναπτύξουν τ ις ικανότητες τους αναλαμβάνοντας οικονομικούς κινδύνους 
ανάλογους με τα έσοδα που μπορούν να φέρουν στην αγορά, περιορίζονται στην 
απλή χρησιμοποίηση αυτών των κονδυλίων. Έτσι αναπτύσσουν σχέδια χωρίς να 
ενδιαφέρονται για το κοινό, καθόσον γνωρίζουν ότι ένα σημαντικό μέρος του 
κόστους παραγωγής θα καλυφθεί από δημόσιες ενισχύσεις. 
Το γεγονός ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, κινηματογραφικές ταινίες που 
παράγονται χάρη στη δημόσια χρηματοδότηση δεν προβάλλονται ποτέ σε 
κινηματογραφικές αίθουσες, αποτελεί σαφή απόδειξη αυτού του φαινομένου. 
Το φαινόμενο αυτό δεν οφείλεται στη δημόσια ενίσχυση αυτή καθ'αυτή η οποία 
μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κίνητρο για την ανάπτυξη κερδοφόρων 
προγραμμάτων, υπό την προϋπόθεση ότι κατά τη χορήγηση της θα ληφθεί υπόψη η 
διάσταση της αγοράς. Διαπιστώνεται όμως ότι μπορεί να εμφανισθεί και το 
αντίθετο ακριβώς φαινόμενο· δηλαδή, στην περίπτωση που καταργείται κάθε 
δημόσια ενίσχυση, η κινηματογραφική βιομηχανία μπορεί να εξαφανισθεί σχεδόν 
ολοκληρωτικά. Για το λόγο αυτό είναι πολύ σημαντικό να εξετασθούν οι 
προτεραιότητες, τα μεγέθη και οι μηχανισμοί των δημόσιων ενισχύσεων στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση. 
2.1.2 Η τηλεοπτική βιομηχανία 
Στον τομέα της τηλεόρασης, η εκρηκτική άνοδος της ζήτησης τηλεοπτικών 
προγραμμάτων δεν οδήγησε στην ενίσχυση της σχετικής ευρωπαϊκής βιομηχανίας η 
οποία, αντίθετα, παραμένει εγκλωβισμένη σε πολύ στενές αγορές. 
- 8 -
i) Εκρηκτική άνοδος της ζήτησης και αύξηση του κόστους παραγωγής 
Ο πολλαπλασιασμός των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών κατά τη διάρκεια της 
δεκαετίας του 1980 καθώς και η επιμήκυνση του χρόνου καθημερινής μετάδοσης, 
κατέληξαν σε "έκρηξη" της ζήτησης προγραμμάτων. 
Η αύξηση των εσόδων του τομέα δεν αντιστάθμισε ωστόσο την αύξηση του κόστους 
παραγωγής ή την ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση των δικαιωμάτων μετάδοσης αθλητικών 
γεγονότων. Οι προϋπολογισμοί για αγορές προγραμμάτων περικόπτονται και οι 
ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί αναγκάζονται να προσφεύγουν στη μαζική εισαγωγή 
εξωκοινοτικών προγραμμάτων που προέρχονταν από καταλόγους οι οποίοι έχουν ήδη 
αποσβεσθεί σε άλλες αγορές. 
ii) Περιορισμένη κυκλοφορία των Ιπρογραμμάτων εντός της Ευρώπης 
Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος των νέων ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών έχει 
αναπτυχθεί σε εθνική βάση, και έτσι η τηλεοπτική παραγωγή επικεντρώνεται στην 
ικανοποίηση του κοινού κάθε κράτους μέλους με την παραγωγή προγραμμάτων που 
κυκλοφορούν ελάχιστα στο εσωτερικό της Κοινότητας (το πολύ στο εσωτερικό 
ομοιογενών γλωσσικών περιοχών). 
Ο αριθμός των περιπτώσεων συμπαραγωγής και συγχρηματοδότησης στις οποίες 
συμμετέχουν φορείς από διάφορα κράτη μέλη δεν επαρκεί για να αναπτυχθούν 
προγράμματα που θα ενδιέφεραν ενδεχομένως το ευρωπαϊκό ή το διεθνές κοινό. Η 
αδυναμία αυτή είναι αισθητή κυρίως στην παραγωγή τηλεοπτικών ταινιών αλλά και 
στην παραγωγή τηλεοπτικών σειρών, κινούμενων σχεδίων και ντοκυμαντέρ 
δεδομένης της σημασίας αυτού του είδους προγραμμάτων για την κατάρτιση 
καταλόγων. Πρόκειται για προγράμματα "αποθεμάτων" (στοκ), η διαχρονική 
εκμετάλλευση των οποίων μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους. Πάντως, οι 
κατάλογοι αυτού του είδους προγραμμάτων είναι η οικονομική κληρονομιά της 
βιομηχανίας τηλεοπτικών προγραμμάτων. 
iii) Αδυναμία των διαρθρώσεων παραγωγής και των καταλόγων 
Οι δομές παραγωγής παραμένουν διαχωρισμένες και συχνά εξαρτώνται από έναν ή 
δύο εθνικούς ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς οι οποίοι δεν έχουν το κατάλληλο 
μέγεθος για να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες αγορές. Επίσης, πάσχουν από έλλειψη 
επαρκών κεφαλαίων και τα όρια των ιδίων πόρων που διαθέτουν δεν τους 
επιτρέπουν να καταρτίζουν καταλόγους προγραμμάτων, αφού το μεγαλύτερο μέρος 
των δικαιωμάτων για τα προγράμματα εκχωρείται συνήθως στους ραδιοτηλεοπτικούς 
οργανισμούς που χρηματοδοτούν την παραγωγή. 
Σήμερα που η καθιέρωση τηλεοπτικών προγραμμάτων με συνδρομές αναδεικνύει τον 
στρατηγικό ρόλο των καταλόγων για την παροχή νέων υπηρεσιών, οι διαρθρωτικές 
αυτές αδυναμίες έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή τηλεοπτική 
βιομηχανία. 
Παράλληλα, σημειώνεται η τάση προς την κάθετη ολοκλήρωση των ραδιοτηλεοπτικών 
οργανισμών τόσο όσον αφορά την παραγωγή όσο και τις τεχνολογίες υπό αίρεση 
πρόσβασης καθώς και τα μέσα εξοπλισμού ατομικής λήψης9. Οι πρόσφατες 
προσπάθειες συνεργασίας στην Ευρώπη δείχνουν ότι η τάση αυτή θα ενισχυθεί για 
να συγκεντρωθούν γύρω από τις ομάδες επικοινωνίας οι φορείς τηλεπικοινωνίας, 
οι κάτοχοι καταλόγων και οι κατασκευαστές μέσων εξοπλισμού. 
Μέσα εξοπλισμού ατομικής λήψης είναι κυρίως (εκτός από τους αποκωδικοποιητές) οι παραβολικές κεραίες. 
- 9 -
Γενικά, παρά τις ιδιαιτερότητες των δύο πόλων της (του κινηματογραφικού και 
του τηλεοπτικού), η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων χαρακτηρίζεται από: 
τον κατακερματισμό της σε εθνικές αγορές στις οποίες μετά βίας 
επιβιώνουν ορισμένες μικρές επιχειρήσεις, το μέγεθος των οποίων δεν 
τους επιτρέπει να αντιμετωπίσουν την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια 
αγορά· 
τη υποδιαίρεση των εθνικών αυτών αγορών η οποία ενισχύεται από την 
περιορισμένη διανομή και διεθνική κυκλοφορία των προγραμμάτων· 
τον εγκλωβισμό της σε ένα χρόνιο έλλειμμα. 
την ανικανότητα της να χρησιμοποιήσει ευρωπαϊκά κεφάλαια τα οποία 
είναι, ωστόσο, διαθέσιμα για επενδύσεις σε μη κοινοτικές 
βιομηχαν ί ες προγραμμάτων· 
2.2 Τα νέα επιτεύγματα της τεχνολογίας 
Η μετάβαση από την αναλογική στην ψηφιακή μετάδοση, η οποία προβλέπεται να 
ολοκληρωθεί πολύ σύντομα, παρουσιάζει τόσο μεγάλες δυνατότητες που 
δικαιολογείται να ονομάζεται "επαναστατική". 
Βασισμένη στην τεχνολογία της ψηφιακής συμπίεσης, οι δυνατότητες της οποίας 
αυξάνονται καθημερινά (η τεράστια ποσότητα πληροφοριών που χρειάζεται για τη 
μετάδοση μιας εικόνας σε κίνηση "συμπιέζεται", δηλαδή περιορίζεται, με 
λογαρίθμους), η ψηφιακή μετάδοση προσφέρει τις εξής δυνατότητες: 
- τη μετάδοση με τον ίδιο φορέα επικοινωνίας, πολύ μεγαλύτερο αριθμό 
πληροφοριών· 
τη μετάδοση των ίδιων πληροφοριών μέσω πολλαπλών φορέων (ερτζιανή 
δέσμη, καλωδιακή - δορυφορική μετάδοση, τηλεφωνικές γραμμές, κλπ) 
με την ανάπτυξη πολλών επιπέδων διαλογικής σχέσης με τον τελικό 
χρήστη· 
την πρόσβαση σε πληροφορίες, την αποθήκευση τους, την επεξεργασία 
τους και τον συνδυασμό τους ανάλογα με τις ανάγκες του τελικού 
χρήστη· 
τη συνδυασμένη εξυπηρέτηση του καταναλωτικού κοινού και των 
επιχειρήσεων στα ίδια δίκτυα. Η οικονομική και κοινωνική 
αιτιολόγηση των μεγάλων επενδύσεων που απαιτούνται στηρίζεται 
σ'αυτήν την εκτεταμένη δυνατότητα χρήσης καθώς και στα πιθανά οφέλη 
τόσο για τους χρήστες όσο και για τις επιχειρήσεις που προσφέρουν 
τις υπηρεσίες. 
- 10 -
* Η πρώτη δυνατότητα προσφέρει διπλή επιλογή στις τηλεοπτικές υπηρεσίες10 οι 
οποίες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ ποσότητας και ποιότητας της 
μετάδοσης, ή συνδυάζουν αυτές τις δύο παραμέτρους. 
Η ποσοτική επιλογή θα επιτρέψει στις τηλεοπτικές υπηρεσίες να χρησιμοποιούν 
τον ίδιο φορέα, είτε για να προσφέρουν στο κοινό διαφορετικές υπηρεσίες 
(δέσμη ολοένα και περισσότερο επικεντρωμένων υπηρεσιών), είτε για να 
μεταδίδουν την ίδια υπηρεσία σε διαφορετικές χρονικές στιγμές (Near Video on 
Demand). 
Η ποιοτική επιλογή θα μας επιτρέψει να συνδυάζουμε διάφορες ποιοτικές 
παραμέτρους της οπτικοακουστικής μετάδοσης, ξεκινώντας από τις υπηρεσίες 
υψηλής ευκρίνειας μέχρι την κινητή τηλεόραση, χωρίς να ξεχνάμε τις 
δυνατότητες που αφορούν την ποιότητα και το μέγεθος της εικόνας, τους 
διαύλους ήχου και τις δευτερεύουσες υπηρεσίες (τηλεκειμενογραφία, κλπ) στον 
ίδιο φορέα μετάδοσης. 
* Η δεύτερη δυνατότητα δημιουργεί ένα περιβάλλον πλήρους ανταγωνισμού 
μεταξύ όλων των τρόπων μετάδοσης των οπτικοακουστικών προγραμμάτων, 
συνδυάζοντας ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και τηλεπικοινωνίες. Χάρη στις 
ψηφιακές τεχνολογίες οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να μειώνουν τους 
περιορισμούς που δημιουργεί η σπανιότητα των συχνοτήτων, η πρόσβαση σε ένα 
φορέα επικοινωνίας θα γίνεται ολοένα και λιγότερο δαπανηρή. Ενώ στην 
περίπτωση της δορυφορικής και καλωδιακής τεχνολογίας, το δυναμικό της 
ψηφιακής μετάδοσης μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς προβλήματα, στην επίγεια 
ερτζιανή μετάδοση η πραγματοποίηση αυτού του δυναμικού εξαρτάται, σε μεγάλο 
βαθμό, από τον τρόπο που τα κράτη μέλη προσεγγίζουν τον προγραμματισμό των 
συχνοτήτων. Οι τρόποι μετάδοσης θα επιλέγονται σε συνάρτηση με το επίπεδο της 
"διαλογικής σχέσης" με τον τελικό χρήστη που απαιτεί κάθε είδος υπηρεσίας. 
* Η τρίτη δυνατότητα ανοίγει θεωρητικά την πρόσβαση σε οποιαδήποτε 
πληροφορία ανά πάσα στιγμή. Επίσης, καταλήγει στην έννοια των πολλαπλών μέσων 
(multimedia) που επιτρέπει, κατά βούληση, το συνδυασμό εικόνων, κειμένων, και 
ήχων, δίνοντας τη δυνατότητα στον τελικό χρήστη να επιλέξει ελεύθερα από το 
σύνολο των διαθέσιμων πληροφοριών. 
Λόγω της σημασίας και της ταχείας εξάπλωσης της τρέχουσας (ψηφιακής) 
τεχνολογικής επανάστασης, οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες υλικού εξοπλισμού και 
λογισμικού (με την ευρεία έννοια του όρου) θα χρειαστεί, ενδεχομένως, να 
διερευνήσουν και να αναπτύξουν νέους τύπους συνεργασίας και στρατηγικών 
συμμαχιών για να αξιοποιήσουν τις αντίστοιχες δυνατότητες τους. Οι ευρωπαϊκές 
επιχειρήσεις, για να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που παρέχονται 
στα πλαίσια των πολλαπλών μέσων, πρέπει να δοθούν επαρκή κίνητρα σε όλους 
τους ενδιαφερόμενους φορείς προκειμένου να συνεργαστούν προς την κατεύθυνση 
αυτή. 
* Η τέταρτη δυνατότητα συμβάλλει στο να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις 
στην εφαρμογή των προηγμένων ψηφιακών υποδομών που θέτουν σε κίνδυνο όχι μόνο 
τη δυνατότητα διάθεσης στον καταναλωτή μιας σειράς υπηρεσιών εκπαίδευσης, 
ψυχαγωγίας και πληροφόρησης αλλά και την ανάπτυξη επιχειρησιακών υπηρεσιών 
για επαγγελματικούς χρήστες που είναι ουσιαστικές για την ανταγωνιστικότητα 
των ευρωπαϊκών επι χ ε ιρήσεων. 
Αυτές οι δυνατότητες της ψηφιακής τεχνολογίας αφορούν όλα τα συστήματα 
επικοινωνίας και οι συνέπειες τους θα είναι καθοριστικές για την οικονομία 
του κλάδου της εικόνας. Χωρίς να επιλέξουμε ένα συγκεκριμένο σενάριο, 
10 Ο όρος "τηλεοπτική υπηρεσία" καλύπτει εδώ τις υπηρεσίες τηλεοπτικής μετάδοσης καθώς και τις τηλεπικοινωνιακές 
υπηρεσίες που είναι σε θέση να μεταδώσουν τηλεοπτικά προγράμματα (βλ. σελ. 7). 
- 11 -
μπορούμε να εντοπίσουμε τις κυρίαρχες τάσεις που απορρέουν από την 
τεχνολογική αυτή εξέλιξη, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτών των τάσεων 
είναι απλώς μια μορφή ενίσχυσης και επιτάχυνσης των τάσεων που έχουν ήδη 
εκδηλωθεί στην οπτικοακουστική αγορά. 
2.2.1 Η εξατομίκευση της προσφοράς 
Μολονότι το κοινό ήταν πάντα ο κυριότερος λόγος ύπαρξης των οπτικοακουστικών 
προγραμμάτων ή υπηρεσιών, οι διάφοροι τρόποι διανομής ή μετάδοσης αυτών των 
προγραμμάτων και υπηρεσιών καθώς και το οικονομικό τους πλαίσιο, επηρεάζουν 
σε μεγάλο βαθμό το σχετικό βάρος του καταναλωτή όσον αφορά το σύνολο αυτής 
της διαδικασίας. 
Παράλληλα με τη λογική των μέσων μαζικής ενημέρωσης (Mass Media) και την 
προσφορά μιας τηλεόρασης γενικής κατεύθυνσης που χρηματοδοτείται από εισφορές 
ή από διαφημίσεις, η ανάπτυξη της τηλεόρασης με συνδρομές, είτε είναι 
θεματική είτε όχι, εισήγαγε μια λογική προσέλκυσης θεατών, λιγότερων σε 
αριθμό αλλά ικανών να χρηματοδοτούν άμεσα την υπηρεσία στην οποία γίνονται 
συνδρομητές. 
Η εισαγωγή νέων τύπων υπηρεσιών θα επιταχύνει αυτή τη διαδικασία 
εξατομίκευσης της προσφοράς που θα διαρθρωθεί γύρω από τη δυνατότητα επιλογής 
και την αγοραστική δύναμη του καταναλωτή. Για παράδειγμα: 
το Pay-Per-View (PPV-πληρωμή ανά εκπομπή) επιτρέπει στον καταναλωτή 
να επιλέγει την εκπομπής της αρεσκείας του μέσα από κατάλογο 
προγραμμάτων περιορισμένο τόσο όσον αφορά τον αριθμό των 
μεταδιδομένων προγραμμάτων όσο και τα σταθερά ωράρια έναρξης 
μετάδοσης τους (λ.χ., 1Q ταινίες που θα ξεκινούν κάθε 15 λεπτά). Ο 
καταναλωτής θα πληρώνει μόνο για την εκπομπή που έχει επιλέξει· 
- το Video-on Demand (VOD-οπτικοακουστικό πρόγραμμα "κατά 
παραγγελία") δίνει στον καταναλωτή τη δυνατότητα να επιλέγει, 
οποιαδήποτε στιγμή, το πρόγραμμα (ή τμήμα του προγράμματος) της 
αρεσκείας του από έναν απεριόριστο, θεωρητικά, κατάλογο (τα όρια 
είναι οικονομικά - δυνατότητα απόκτησης των δικαιωμάτων μετάδοσης 
των προγραμμάτων - και τεχνικά — ικανότητα αποθήκευσης και 
διαχείρισης του κεντρικού μεταδότη). Ο καταναλωτής πληρώνει μόνο το 
πρόγραμμα (ή το τμήμα του) που έχει επιλέξει-
αναμένεται να αναπτυχθούν πολλά είδη διαλογικών υπηρεσιών (διάφορα 
επίπεδα διαλόγου μεταξύ του κοινού και της οπτικοακουστικής 
υπηρεσίας) και πολλαπλών μέσων ενημέρωσης (multimedia - συνδυασμός 
διαφορετικών ειδών πληροφοριών) που θα οδηγήσουν σε ολοένα και 
περισσότερο εξατομικευμένο τρόπο κατανάλωσης. 
Αυτή η μετάβαση από τον μάλλον παθητικό στον ενεργητικό καταναλωτή, θα έχει 
σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία του οπτικοακουστικού τομέα. Η 
χρηματοδότηση του τομέα θα βασίζεται περισσότερο στη μεμονωμένη δαπάνη και 
έτσι η λειτουργία της θα μοιάζει περισσότερο με τη λειτουργία της 
κινηματογραφικής αγοράς στις αίθουσες προβολής ή της αγοράς βιντεοταινιών. Η 
"κατάκτηση" του θεατή προϋποθέτει την ενίσχυση του κρίκου της 
διαφήμισης/διανομής των προγραμμάτων. 
- 12 -
2.2.2 Η διεθνοποίηση και η ολοκλήρωση 
Η εμφάνιση νέων τεχνικών δυνατοτήτων για την ανάπτυξη διεθνικών ή και 
διηπειρωτικών οπτικοακουστικών υπηρεσιών (δορυφορική - καλωδιακή τηλεόραση, 
τηλεόραση μέσω τηλεφώνου) και για τη διαφοροποίηση των μέσων (βιντεοκασέτες, 
βιντεοδίσκοι, CD-ROM11, CD-I12) δεν αποτελεί παρά την εκδήλωση μιας τάσης 
προς τη διεθνοποίηση και την ολοκλήρωση στην οποία οδηγεί η οικονομία του 
τομέα. 
Η συνεχής αύξηση του κόστους παραγωγής των οπτικοακουστικών προγραμμάτων 
κατέστησε απαραίτητη την επέκταση της αγοράς αξιοποίησης τους, είτε με την 
αναζήτηση νέων χωρών μετάδοσης είτε με τη διαφοροποίηση των μεθόδων 
αξιοποίησης. Η επέκταση αυτή προϋποθέτει, με τη σειρά της, νέες επενδύσεις, 
ειδικότερα στον τομέα της διαφήμισης/διανομής, που επιβάλλουν μακροπρόθεσμα 
την ανάπτυξη μιας παγκόσμιας και ολοκληρωμένης στρατηγικής. 
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων υπέστη περισσότερο παρά ακολούθησε αυτή 
την τάση. Μην έχοντας ακόμη εκμεταλλευθεί τις δυνατότητες της εσωτερικής της 
αγοράς, δεν διαθέτει τις κατάλληλες δομές για να αξιοποιήσει αυτή τη 
θεμελιώδη διάσταση της οικονομικής ανάπτυξης του τομέα. 
2.2.3 "Έκρηξη" της ζήτησης προγραμμάτων και των αναγκών για καταλόγους 
Η εξέταση του οπτικοακουστικού τομέα στο πλαίσιο της ψηφιακής επανάστασης μας 
επιτρέπει να διακρίνουμε τρεις διαφορετικές λειτουργίες: 
- ο κάτοχος των δικαιωμάτων παρέχει τα προγράμματα· 
η οπτικοακουστική υπηρεσία διαρθρώνει μια συγκεκριμένη προσφορά· 
ανάλογα με τη γνώση που έχει των διαφόρων αγορών· 
ο φορέας επικοινωνίας παρέχει το κατάλληλο μέσο στις υπηρεσίες. 
Η κατάργηση των περιορισμών που συνδέονται με τη σπανιότητα των συχνοτήτων 
δια μέσου της ψηφιακής συμπίεσης, της οποίας το δυναμικό είναι εύκολο να 
πραγματοποιηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα για την καλωδιακή και δορυφορική 
μετάδοση, θα μεταβάλει σημαντικά τους συσχετισμούς δυνάμεων στο συγκεκριμένο 
τομέα. Προφανώς, στο μέσον της διαδικασίας ανάπτυξης της αγοράς, οι 
παράγοντες που θα αναπτύξουν νέες εφαρμογές και θα προσφέρουν ποικίλες 
υπηρεσίες στον καταναλωτή θα ενισχύσουν τη δύναμη τους. Αυτό όμως προϋποθέτει 
ότι οι παράγοντες αυτοί αναπτύσσουν στρατηγικές που βασίζονται στο 
περιεχόμενο: το δυναμικό μιας υπηρεσίας θα καθορίζεται άμεσα από τα 
οπτικοακουστικά δικαιώματα που θα έχει καταφέρει να αποκτήσει 
κατ'αποκλειστικότητα. 
Η στρατηγική αυτή που βασίζεται στο περιεχόμενο, η οποία ισχύει τόσο για τις 
ομάδες επικοινωνίας όσο και για τους κατασκευαστές μέσων εξοπλισμού ή τους 
11 To CD-ROM (Compact Disc Read Only Memory) εφευρέθηκε το 1985 από την εταιρία Philipe και είναι ένας δίσκος compact 
στον οποίο μπορεί να αποθηκευθεί τεράστια ποσότητα πληροφοριών πολλαπλών μέσων (εικόνες, ήχοι, κείμενα, κλπ) με σκοπό 
την ανάγνωση τους σε μικροϋπολογιστή. 
12 To CD-I (Compact Disc Interactive) που εφευρέθηκε από τις εταιρίες Philips και Sony, είναι όπως το CD-ROM, ένα μέσο 
εφαρμογής πολλαπλών μέσων, του οποίου όμως η συσκευή ανάγνωσης συνδέεται απ'ευθείας με την τηλεόραση και τις σχετικές 
ευκολίες τηλεχειρισμού. Ήδη κυκλοφορούν στην αγορά πολλά προγράμματα που απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό (παιχνίδια, 
εκπαιδευτικά και πολιτιστικά θέματα, κινηματογράφος). 
- 13 -
φορείς τηλεπικοινωνιών, φαίνεται σαφώς από τις "συμμαχίες" που 
δημιουργούνται, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες: η κάθετη ολοκλήρωση των MCA 
και Matsushita, Columbia και Sony, Polygram και Philips ή Paramount και 
Viacom, δείχνει ότι οι ισχυρότερες εταιρίες στην παγκόσμια αγορά προσπαθούν 
να ελέγχουν τους σημαντικότερσυς καταλόγους προγραμμάτων. 
Οι νέες ευκαιρίες που παρέχονται με αυτή τη λογική στους κατόχους δικαιωμάτων 
θα εκτιμηθούν, αφενός, σε ποιοτικό επίπεδοι η ποιότητα ενός προγράμματος 
καθορίζεται από τη σχέση του αριθμού των καταναλωτών που μπορεί να 
προσελκύσει και της τιμής που είναι διατεθειμένοι να καταβάλουν για την 
κατανάλωση του· και, αφετέρου, σε ποσοτικό επίπεδο: η δημιουργία νέων 
υπηρεσιών θα στηρίζεται σε μια "κρίσιμη μάζα" προγραμμάτων που θα αποτελούν 
έναν συν-επή κατάλογο, σε σχέση με ένα συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς. Εξάλλου, 
ένας τακτ ικός ρυθμός παραγωγής (ποσοτικός και ποιοτικός) αποτελεί καθοριστικό 
πλεονέκτημα στη διαμόρφωση των σχέσεων μεταξύ βιομηχανίας προγραμμάτων και 
οπτικοακουστικών υπηρεσιών— 
Η σύνταξη καταλόγων και η ενίσχυση των δυνατοτήτων παραγωγής των ευρωπαϊκών 
βιομηχανιών προγραμμάτων αποδεικνύεται, λοιπόν, ότι αποτελεί πρόκληση 
θεμελιώδους σημασίας. 
Η δυνατότητα προσφοράς μεγάλης ποικιλίας προγραμμάτων που αποτελεί μια από 
τις βασικές συνέπειες της ψηφιακής επανάστασης, θα συμβάλει στην αντιμετώπιση 
ενός πολύ ευρύτατου φάσματος αναγκών και χρηστών. Οι οικονομίες κλίμακας στην 
παραγωγή προγραμμάτων θα είναι πάντα σημαντ ικές;, αλλά θα παρουσιαστούν πολλές 
ευκαιρίες για προγράμματα που προορίζονται για περιορισμένο και εξειδικευμένο 
ακροατήριο. Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό δεδομένου ότι ο πολιτιστικός 
κατακερματισμός της Ευρώπης αποτέλεσε αρνητικό παράγοντα για την 
ανταγωνιστικότητα της οπτικοακουστικής ευρωπαϊκής βιομηχανίας: η αξιοποίηση 
της πολιτιστικής ποικιλομορφίας μπορεί να αποτελέσει μια νέα ευκαιρία. 
2.2.4 Νέα προϊόντα 
Η ψηφιοποίηση δεν θα έχε ι ως μοναδική συνέπεια τη διαφοροποίηση των μέσων 
διανομής των οπτικοακουστικών προγραμμάτων, με την ευρεία έννοια του όρου. Τα 
νέα μέσα εγγραφής (CD-I, CD-ROM), και οι νέες υπηρεσίες (υπηρεσίες κατά 
παραγγελία, βάσεις δεδομένων, κλπ) έχουν προκαλέσει σύγχυση όσον αφορά την 
έννοια των οπτικοακουστικών προγραμμάτων με αποτέλεσμα να καταλήξουμε σε ένα 
ευρύ φάσμα νέων οπτικοακουστικών προϊόντων. 
Οι λειτουργίες της εκπαίδευσης, της πληροφόρησης και της διασκέδασης που 
ασκούνται παραδοσιακά από την τηλεόραση - με ιδιαιτερότητες από κράτος σε 
κράτος - θα αναπτυχθούν με βάση νέες εφαρμογές και με την αξιοποίηση των 
δυνατοτήτων που παρέχει ο κόσμος των-πολλαπλών μέσων και της διαλογικής 
επικοινωνίας. 
Ο τομέας για παράδειγμα της εξ αποστάσεως διδασκαλίας και κατάρτισης που 
χαρακτηρίστηκε φορέας-κλειοί, κυρίως για τις περιφερειακές περιοχές, και η 
συνεχής κατάρτιση του προσωπικού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αποτελούν 
σημαντικά πεδία για την ανάπτυξη νέων τύπων υπηρεοιών και προϊόντων13. 
13 Η σημασία των οπτικοακουστικών αυτών μέσων (και ειδικότερα της τηλεόρασης) για την εκπαίδευση και την κατάρτιση 
υπογραμμίζεται κυρίως στην πρόταση επιστημονικού προγράμματος για τις ολοκληρωμένες κοινών ικο-οικονομικές έρευνες που 
ενέκρινε πρόσφατα η Επιτροπή στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος-πλαιοί ου, έρευνας και ανάπτυξης. IT διαλογική 
επικοινωνία και η εξατομίκευση αποτελούν πράγματι δύο σημαντικά στοιχεία των νέων τεχνολογιών των πληροφοριών και της 
επικοινωνίας που απαιτούν τη διεξαγωγή επισταμένων ερευνών στο επίπεδο της παιδαγωγικής. 
- 14 -
Σε όλους αυτούς τους τομείς, η διεύρυνση του φάσματος των προϊόντων που 
κυκλοφορούν ήδη στην αγορά επιτρέπει την επισήμανση νέων διαλεκτικών σχέσεων 
στα πλαίσια της βιομηχανίας προγραμμάτων. 
Αφενός, η σχέση μεταξύ των κλασικών προγραμμάτων (κινηματογραφικών και 
τηλεοπτικών) και των νέων προϊόντων μπορεί να εξετασθεί στα πλαίσια της 
συνεργέιας μέσα σε μια ευρύτερη βιομηχανία: για παράδειγμα, μια 
κινηματογραφική ταινία (ή μια ταινία κινουμένων σχεδίων) που σημείωσε 
παγκόομια επιτυχία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για ένα νέο παιχνίδι 
βίντεο (τα πρόσωπα και τα σκηνικά μπορούν εξάλλου να χρησιμοποιηθούν 
απευθείας στο παιχνίδι με ψηφιακή μορφή)· παράλληλα, η παραγωγή εικόνων με 
υπολογιστή για τα παιχνίδια επιτρέπει την απόκτηση εμπειρίας σημαντικής για 
την παραγωγή προγραμμάτων κινουμένων σχεδίων ή ειδικών εφέ για τις ταινίες. 
Συνοψίζοντας, κάθε εικόνα που παράγεται και κάθε εμπειρία που αποκτάται σε 
οποιοδήποτε υποτομέα του οπτικοακουστικού χώρου μπορούν να συμβάλουν στη 
δημιουργία νέων προϊόντων κατά τη διάρκεια όλης αυτής της διαδικασίας. 
Αφετέρου, η σχέση αυτή μπορεί να τεθεί ως σχέση υποκατάστασης: επειδή ο 
καθημερινός χρόνος αναψυχής που διαθέτουν οι καναλωτές δεν μπορεί να 
διευρυνθεί απεριόριστα, είναι πιθανό, λόγω του χρόνου που διαθέτουν σε 
παιχνίδια βίντεο, εκπαιδευτικές ή άλλες υπηρεσίες (στην τηλεόραση ή σε 
οικιακό υπολογιστή) να μειωθεί, μακροπρόθεσμα, ο χρόνος που διαθέτουν 
αντίστοιχα για τα κλασικά προγράμματα. Με την προοπτική αυτή είναι δύσκολο να 
προβλεφθεί ποια θα είναι η θέση (από οικονομική αλλά και πολιτιστική άποψη, 
αντίστοιχα) των διαφόρων τύπων οπτικοακουστικών προϊόντων. 
Εάν, με βάση τη συνοπτική εισαγωγή στον προβληματισμό των πολλαπλών μέσων 
ενημέρωσης καθίσταται αδύνατος ο καθορισμός των ορίων του οπτικοακουστικού 
τομέα, ωστόσο, είναι απαραίτητο να προσδιορισθεί η βιομηχανία προγραμμάτων 
στην οποία αναφέρεται το παρόν Πράσινο Βιβλίο. 
Με τον όρο βιομηχανία προγραμμάτων εννοούμε τη βιομηχανία που παράγει τις 
κινηματογραφικές ταινίες και τα τηλεοπτικά προγράμματα. 
Στα πλαίσια της τελευταίας αυτής κατηγορίας δίνουμε έμφαση στην παραγωγή 
προγραμμάτων που μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως αποθέματα (στοκ) (προγράμματα 
επιστημονικής φαντασίας, κινούμενα σχέδια, ντοκυμαντέρ)τα οποία μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν πολλές φορές και αποτελούν συνεπώς τη βάση των καταλόγων. Οι 
άλλοι τύποι (τρεχόντων) τηλεοπτικών προγραμμάτων είναι πολύ σημαντικοί από 
οικονομική άποψη για τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς και τους παράγωγους, 
αλλά η αξία τους εξαντλείται (ή σχεδόν εξαντλείται) μετά από την πρώτη τους 
μετάδοση. 
Η βιομηχανία αυτή των "κλασικών" προγραμμάτων πρέπει να απόκτησε ι~μεγαλύτερη 
ποικιλομορφία και να αξιοποιήσει τις νέες τεχνικές δυνατότητες. Όμως ο 
πλούτος των "κλασικών" καταλόγων θα αποτελέσει καθοριστικό στοιχείο για την 
επιτυχία και την αποδοτικότητα της διαφοροποίησης αυτής. 
Τη στιγμή που οι νέες τεχνολογίες καθιστούν δυνατή την καθιέρωση νέων μορφών 
παραγωγής και μετάδοσης της εικόνας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να 
επικεντρωθεί η προσοχή στα κινηματογραφικά και τηλεοπτικά αυτά προγράμματα, 
τα οποία: 
- 15 -
* αποτελούν πράγματι τη βάση γι' αυτό που καλείται "κλάδος ιης εικόνας"· 
* διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για την 
καθιέρωση νέων τεχνολογιών στον τομέα αυτό, καθόσον το κοινό επιλέγει 
σε συνάρτηση με το περιεχόμενο και όχι με την τεχνολογία μετάδοσης του 
περιεχομένου· 
* βρίσκονται στην καρδιά της πολιτιστικής διάστασης του οικονομικού αυτού 
τομέα, καθόσον η ισχύς της βιομηχανίας προγραμμάτων καθορίζει σε μεγάλο 
βαθμό την πολιτιστική επιρροή της χώρας ή της περιοχής από την οποία 
προέρχεται δεδομένου ότι προβάλλουν όχι μόνον μια κληρονομιά αλλά και 
τρόπους ζωής που επηρεάζουν με τη σειρά τους τον καθημερινό βίο των 
πολιτών/καταναλωτών εικόνων· 
* αποτελούν τον θεμελιώδη κρίκο που εντάσσει μια σειρά δημιουργών και 
επιχειρήσεων στην αλυσίδα της δημιουργίας, της παραγωγής, της διανομής 
και της εκμετάλλευσης. 
Τα ευρωπαϊκά κινηματογραφικά και τηλεοπτικά προγράμματα αποτελούν λοιπόν 
θεμελιώδες πολιτιστικό και οικονομικό κεφάλαιο και το παρόν Πράσινο Βιβλίο 
περιέχει ορισμένες απόψεις σχετικά με τους τρόπους διατήρησης, ανάπτυξης και 
αξιοποίησης του κεφαλαίου αυτού. 
2.2.5 Βιομηχανική επιταγή 
Το σύνολο των προηγουμένων σημείων συγκλίνει προς μια βιομηχανική επιταγή, 
τόσο από την πλευρά του μεγέθους των δομών όσο και σε ό,τι αφορά τις μεθόδους 
λειτουργίας τους. 
Η διεθνοποίηση των αγορών και η αύξηση του κόστους παραγωγής και διαφήμισης 
προϋποθέτουν την ύπαρξη όχι μόνο ταλέντου αλλά και βιομηχανικών δομών που να 
διαθέτουν το κατάλληλο μέγεθος για την άντληση της απαραίτητης χρηματοδότησης 
και την κατάρτιση καταλόγων ελκυστικών προγραμμάτων για τις διάφορες αγορές. 
Τα μελλοντικά ψηφιακά δίκτυα μεγάλης ταχύτητας θα παρέχουν υπηρεσίες εντελώς 
διαφορετικές: φωνητική τηλεφωνία, πληροφορίες, "video-on-demand" (κατά 
παραγγελία τηλεοπτική σύνδεση), εκπαιδευτικά προγράμματα κλπ. Η χρησιμοποίηση 
κοινών τεχνολογιών και οι ομοιότητες μεταξύ των δραστηριοτήτων που 
αναπτύσονται ενδέχεται να επηρεάσουν τη δομή των βιομηχανιών που προς το 
παρόν είναι ανεξάρτητες. Η σύγκλιση των συμφερόντων και η σύναψη τεχνικών 
συμμαχιών θα επηρεάσουν την κινηματογραφική βιομηχανία, τους φορείς 
εκμετάλλευσης των καλωδιακών μεταδόσεων ή των τηλεπικοινωνιών, τη βιομηχανία 
των εκδόσεων καθώς και τους κατασκευαστές τεχνολογιών πληροφόρησης και 
επικοινωνίας. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να έχει πολύ σημαντικές συνέπειες για 
την οικονομική δομή της οπτικοακουστικής βιομηχανίας και για την έκταση των 
ευκαιριών διαφοροποίησης που θα προσφερθούν στη βιομηχανία αυτή. 
Εκτός από την αποφασοστική σημασία του μεγέθους των επιχειρήσεων, η 
βιομηχανική επιταγή αφορά επίσης τη λογική της λειτουργίας της βιομηχανίας. 
Δεδομένου ότt η οικονομία του τομέα στηρίζεται ολοένα και περισσότερο στην 
ατομική επιλογή του καταναλωτή, για να έχει κάθε πρόγραμμα το κοινό του, έχει 
σημασία κάθε παραγωγή να καθορίζει τα τμήματα αγοράς στα οποία μπορεί να 
16 -
μεγιστοποιήσει την αποδοτικότητα της. Έτσι, έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο η 
καταγραφή των πληροφοριών που προέρχονται από τις διάφορες αγορές και που 
προορίζονται για τις βιομηχανίες προγραμμάτων14, όσο και η ενημέρωση του 
κοινού. Η οπτικοακουστική παραγωγή ενέχει διαφορετικούς περιορισμούς, ανάλογα 
με το αν απευθύνεται στην, παγκόσμια αγορά, σε μια τοπική αγορά ή σε ένα 
ιδιαίτερα εξειδικευμένο τμήμα μιας διεθνικής αγοράς. 
Η εμπειρία, ειδικότερα των κωδικοποιημένων υπηρεσιών και όλων των υπηρεσιών που στηρίζονται στην ανάπτυξη και τη 
διατήρηση μιας βάσης συνδρομητών, θα αποδειχθεί αποφασιστικής σημασίας για ωα γίνουν γνωστές οι διάφορες κατηγορίες 
κοινού. Οι ευρωπαίοι δημιουργοί και παραγωγοί θα πρέπει να συνεργαστούν στενά με τους εμπειρογνώμονες αυτούς με σκοπό 
την περισσότερο επικεντρωμένη ανάπτυξη και διαφήμιση των προγραμμάτων τους. 
Κατά τον ίδιο τρόπο, οι πληροφορίες που αφορούν τις τεχνολογικές εξελίξεις που επηρεάζουν την παραγωγή και την 
εκμετάλλευση οπτικοακουστικών προγραμμάτων θα πρέπει να φθάνουν μέχρι τους δημιουργούς, τους παραγωγούς και τους 
άλλους επαγγελματίες του τομέα της εικόνας. 
17 -
3 ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΟΠΑΪΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΝ 
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων εκτός από τα προβλήματα που έχουν ήδη 
επισημανθε ί, πρέπει να αντϊμετωπίσε ι τις πρόκλήσεις που δημιουργε ί η εμφάνιση 
της νέας κοινωνίας των πληροφοριών: αφενός, τον κίνδυνο μιας αναδίπλωσης στις 
τοπικές αγορές χωρίς να καταστεί δυνατή η εκμετάλλευση της συνολικής 
ανάπτυξης του τομέα· αφετέρου, την ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής βιομηχανίας 
που θα αξιοποιεί την ποικιλομορφία των πολιτισμών μας και θα συμβάλει στη 
δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη. 
3.1 Ο οπτικοακουστικός τομέας στη νέα "κοινωνία των πληροφοριών 
Το Λευκό Βιβλίο για την "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση", σε μια 
μεσοπρόθεσμη / μακροπρόθεσμη προοπτική, αφιερώνει στο κεφάλαιο "Οι κοινωνικές 
μεταβολές, οι νέες τεχνολογίες" δύο σημαντικά τμήματα με θέμα, αντίστοιχα, 
την κοινωνία των πληροφοριών και τον οπτικοακουστικό τομέα". 
Τονίζοντας τη σημασία της διαχείρισης, την ποιότητα και την ταχύτητα της 
πληροφόρηση για την οικονομική ανάπτυξη, το Λευκό Βιβλίο θέτει τις βασικές 
αρχές για τη δημιουργία και εφαρμογή ενός ενιαίου χώρου πληροφοριών που 
συγκροτείται από πολλά αλληλεξαρτώμενα επίπεδα: 
τα μέσα εξοπλισμού, τα δομικά μέρη και τα λογισμικά που επιτρέπουν την 
επεξεργασία των πληροφοριών από τους χρήστες· 
τις φυσικές υποδομές (δίκτυο επικοινωνιών, δορυφόροι...)· 
τις βασικές υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών· 
τις εφαρμογές που προσφέρουν στους χρήστες μεγάλο φάσμα υπηρεσιών· 
τους χρήστες. 
Το Λευκό Βιβλίο τονίζει τη σημασία της εφαρμογής ενός ενιαίου χώρου 
πληροφοριών για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση στην 
Ευρώπη. Η ανάλυση αυτή επιβάλλεται κατά μείζονα λόγο για την ενίσχυση του 
ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού τομέα, δεδομένου ότι θα επιτρέψει να επεκταθούν 
οι δυνατότητες επιλογής των καταναλωτών και να αναπτυχθούν νέες ευκαιρίες για 
τις βιομηχανίες προγραμμάτων. 
Οι συνέπειες της "ψηφιακής επανάστασης" για τον οπτικοακουστικό τομέα δεν 
αποτελούν παρά μια μόνον εκδήλωση της εμφάνισης μιας νέας "κοινωνίας των 
πληροφοριών", που θα επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό πολλές πλευρές της οικονομικής 
και κοινωνικής ζωής. Η εκρηκτική ανάπτυξη των τεχνολογιών της πληροφόρησης 
και της επικοινωνίας που οφείλεται στην "ψηφιακή επανάσταση" συμβάλλει στη 
βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, ως παράγοντας ανάπτυξης, 
παράγοντας οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, παράγοντας αποτελεσματικότητας 
των άλλων σημαντικών υποδομών, παράγοντας ανάπτυξης νέων υπηρεσιών και, κατά 
συνέπεια, παράγοντας δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. 
3.1.1 Στόχοι της ευρωπαϊκής στρατηγικής 
Απέναντι στις στρατηγικές που αναπτύχθηκαν στις ΒΠΑ και την Ιαπωνία οι οποίες 
στηρίζονται στην ανάπτυξη των υποδομών της πληροφόρησης ("ψηφιακές αρτηρίες") 
και τις νέες τεχνολογίες της πληροφόρησης και της επικοινωνίας, η Ευρωπαϊκή 
IS Κεφάλαιο V, σημεία λ και Γ. 
- 18 -
Ενωση πρέπει να ενισχύσει τη δράση της ώστε να δημιουργήσει γρήγορα έναν 
πραγματικά ενιαίο χώρο πληροφοριών. 
Το Λευκό Βιβλίο επισημαίνει τρεις βασικούς στόχους για την ευρωπαϊκή αυτή 
στρατηγική: 
η σχετική δράση θα πρέπει να είναι προσανατολισμένη εξαρχής σε μια 
παγκόσμια προοπτική, κυρ ίως μέσω δι εθνών συμμαχιών· 
- θα πρέπει να λάβει υπόψη της τις ευρωπαϊκές ιδιαιτερότητες 
(πολυγλωσσία, πολιτιστική ποικιλομορφία, οικονομική ετερογένεια)· 
θα πρέπει να δημιουργήσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε, στα 
πλαίσια ενός ανοιχτού και ανταγωνιστικού διεθνούς συστήματος, να 
διατηρήσει η Ευρώπη ένα ικανοποιητικό επίπεδο ελέγχου των βασικών 
τεχνολογιών και μια παραγωγική και ανταγωνιστική βιομηχανία. 
Η επίτευξη αυτών των στόχων, παράλληλα με τη μεγιστοποίηση των θετικών τους 
συνεπειών για την απασχόληση και την ενθάρρυνση της ανάπτυξης νέων αγορών και 
ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, προϋποθέτει την εφαρμογή μιας ευρωπαϊκής 
πολιτικής, διαρθρωμένης γύρω από πέντε αλληλεξαρτώμενους άξονες 
προτεραιότητας με σκοπό: 
να βελτιστοποιήσουν οι επιχειρήσεις τη χρήση των τεχνολογιών της 
πληροφόρησης και της επικοινωνίας και να αναπτυχθούν ευρωπαϊκές 
εφαρμογές στον τομέα αυτό· 
- να σχεδιασθεί και να εφαρμοσθεί ένα ρυθμιστικό και πολιτικό 
περιβάλλον που να ενθαρρύνει την ιδιωτική πρωτοβουλία, προωθώντας 
το άνοιγμα του ανταγωνισμού, την πρόσβαση όλων στις υπηρεσίες, την 
τυποποίηση και τη διαφάνεια, ενώ παράλληλα θα διασφαλίζει την 
προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, καθώς και την 
ασφάλεια των συστημάτων πληροφόρησης και επικοινωνίας· 
να αποκτήσει η Κοινότητα βασικές διευρωπαϊκές τηλεπικοινωνιακές 
υπηρεσίες, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στην αλληλοσύνδεση των 
δικτύων· 
να αναπτυχθεί κατάλληλη επαγγελματική κατάρτιση· 
να αφομοιωθούν οι τεχνολογίες και να ενισχυθούν οι επιδόσεις της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας της πληροφόρησης και της επικοινωνίας, 
κυρίως με την αντικατάσταση της παλαιότερης τεχνολογίας και την 
υποστήριξη των προσπαθειών έρευνας και ανάπτυξης. 
3.1.2 Οι συνέπειες για τον οπτικοακουστικό τομέα 
Οι οπτικοακουστικές υπηρεσίες, που αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία στο όλο και 
περισσότερο διευρυνόμενο φάσμα των υπηρεσιών πληροφόρησης που απευθύνονται-
στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές, εγγράφονται φυσικά στην πρώτη σειρά 
προτεραιοτήτων όσων επωφελούνται από τη στρατηγική αυτή. Ο "προμηθευτής" 
τους, η βιομηχανία προγραμμάτων, συμμερίζεται επομένως αυτό το ενδιαφέρον, 
δηλαδή την ταχεία ανάπτυξη ενός ενιαίου χώρου πληροφοριών. Χωρίς αυτή τη 
"φιλοδοξία" στο στάδιο που ακολουθεί την παραγωγή, με την ανάπτυξη ενός όσο 
το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού υπηρεσιών (ανάπτυξη της ζήτησης) κάθε 
ενθάρρυνση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων (ενθάρρυνση της προσφοράς) 
θα αποτύγχανε. 
19 -
Πέρα από τις τάσεις που συνδέονται με τα νέα επιτεύγματα της τεχνολογίας οι 
οποίες όμως παρατηρούνται ήδη στην αγορά των οπτοκοακουστικών προγραμμάτων 
(κυρίως ο παγκόσμιος και σφαιρικός προσανατολισμός της βιομηχανίας), το 
σημαντικότερο τμήμα των αξόνων προτεραιότητας στην υλοποίηση ενός ανία ίου 
χώρου πληροφοριών εντάσσεται στον οπτικοακουστικό τομέα: 
Η διάδοση των νέων τεχνολογιών, ιδίως σε επιχειρήσεις του τομέα της παραγωγής 
προγραμμάτων, αποτελεί ουσιαστική πρόκληση τη στιγμή που η ίδια η έννοια του 
προγράμματος πρέπει να επανεξεταστεί με βάση τις εξελίξεις των πολλαπλών 
μέσων. Υπό το πρίσμα αυτό, οι νέες τεχνολογίες της πληροφόρησης και της 
επικοινωνίας, μας κάνουν όχι μόνο να ξανασκεφτούμε με ποιόν τρόπο θα 
αναπτυχθούν και θα παραχθούν νέα "οπτικοακουστικά προϊόντα", αλλά και πώς θα 
μάθουμε να χρησιμοποιούμε ένα πλήθος νέων τρόπων εκμετάλλευσης και 
επαναχρησιμοποίησης των υπαρχόντων καταλόγων, πράγμα που θα δώσει τη 
δυνατότητα για μια νέα ακτινοβολία των ευρωπαϊκών πολιτισμών. 
Η δημιουργία ανταγωνιστικού περιβάλλοντος θα επιτρέψει την εμφάνιση νέων 
ειδών υπηρεσιών που θα αξιοποιήσουν, από οικονομική άποψη, την ποικιλία της 
ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής παραγωγής. 
Η ανάπτυξη των υποδομών με τη μορφή διευρωπαϊκών δικτύων επικοινωνίας θα 
αυξήσει το μέγεθος των νέων αγορών καθώς και την αποδοτικότητα των επενδύσεων 
των οπτικοακουστικών υπηρεσιών αλλά και της βιομηχανίας προγραμμάτων. 
Η ανάπτυξη κατάλληλης κατάρτίσης προσαρμοσμένης στις βιομηχανίες προγραμμάτων 
είναι βασική, όχι μόνο για να προσανατολίσει τους επαγγελματίες προς την 
αγορά, αλλά και για να τους επιτρέψει να επωφεληθούν από τις δυνατότητες των 
νέων τεχνολογιών. 
Ολοι αυτοί οι προσανατολισμοί προετοιμάζουν το περιβάλλον που θα βοηθήσει την 
ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων να επωφεληθεί από τη σύγκλιση της με τους 
τομείς των τηλεπικοινωνιών, των εκδόσεων, των ηλεκτρονικών προϊόντων για το 
ευρύ κοινό και της πληροφορικής. Η είσοδος νέων, οικονομικά ισχυρότερων, 
παραγόντων στο οπτικοακουστικό πεδίο ανοίγει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία 
προγραμμάτων προοπτικές για νέες επενδύσεις αλλά και για νέες αγορές. 
Το Λευκό Βιβλίο (το οποίο προαναγγέλει το παρόν Πράσινο Βιβλίο16) 
παρουσιάζει επίσης το αναπτυξιακό δυναμικό του οπτικοακουστικού τομέα όσον 
αφορά την απασχόληση και διευκρινίζει συγκεκριμένα ότι: 
"Ο οπτικοακουστικός τομέας είναι τομέας εντάσεως εργασίας. Ο τομέας 
δημιουργεί πολλές θέσεις απασχόλησης υψηλού επιπέδου και εξειδίκευσης όπως 
θέσεις τεχνικών, μουσικών, συγγραφέων, σκηνοθετών κ.ο.κ. Ως εκ τούτου δεν 
είναι τρωτός στον ανταγωνισμό αγορών χαμηλού εργατικού κόστους. Αν και δεν 
υπάρχουν αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία σχετικά με την απασχόληση, εκτιμάται 
16 Το Λευκό Βιβλίο προβλέπει (κεφάλαιο V, σημείο Γ) ότι: 
"Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 1994, η Επιτροπή θα υποβάλει Πράσινο Βιβλίο σχετικά με την 
πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα, το οποίο θα περιλαμβάνει προτάσεις σχετικά με τον τρόπο περαιτέρω ανάπτυξης τω\ 
σημερινών εργαλείων πολιτικής στον τομέα αυτό, προκειμένου να μεγιστοποιηθούν οι επιπτώσεις και να διασφαλισθεί όχι 
μόνο η επιβίωση αλλά και η ανάπτυξη βιώσιμου κλάδου οπτικοακουστικού λογισμικού στην Ευρώπη έως το έτος 2000." 
- 20 -
ότι στον τομέα των οπτικοακουστικών υπηρεσιών της ΕΚ απασχολούνται περίπου 
1,8 εκατ. εργαζόμενοι Είναι σαφές από τη σημαντική τάση ανάπτυξης της 
ζήτησης, η οποία ενισχύεται από τις τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα του 
οπτικοακουστικού λογισμικού στην Ευρώπη και από τη φύση και διάρθρωση της 
απασχόλησης που παρέχει, ότι υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες δημιουργίας 
θέσεων εργασίας στον τομέα αυτό. Βάσει των προβλέψεων ανάπτυξης στον τομέα 
αυτό, και υπό την προϋπόθεση ότι η ανάπτυξη αυτή δεν πρόκειται να μεταφραστεί 
σε χρηματοοικονομικές μεταφορές από την Ευρώπη προς άλλα μέρη του κόσμου αλλά 
σε θέσεις εργασίας στην Ευρώπη, είναι δυνατόν να δημιουργηθούν, έως το έτος 
2000, 2 εκατ. νέες θέσεις απασχόλησης, εάν συνεχίσουν να επικρατούν οι 
σημερινές συνθήκες. Επιπλέον, εάν ληφθεί υπόψη ότι υπάρχουν σαφώς δυνατότητες 
αύξησης του μεριδίου αγοράς εάν χρησιμοποιηθούν οι κατάλληλοι πόροι, 
ελπίζεται ότι ο κλάδος των οπτικοακουστικών υπηρεσιών θα μπορέσει να δώσει 
εργασία άμεσα ή έμμεσα, σε 4 εκατομμύρια άτομα." 
Η βιομηχανία αυτή επομένως δεν μπορεί παρά να επωφεληθεί από την ανάπτυξη 
ενός ευρωπαϊκού χώρου πληροφοριών. Πρέπει μάλιστα να συμμετάσχει στην 
ταχύτερη πραγματοποίηση του. Κάθε καθυστέρηση στην πραγματοποίηση αυτού του 
στόχου θα θεωρηθεί αργότερα τροχοπέδη για την ευρωπαϊκή βιομηχανία 
προγραμμάτων, που θα πρέπει να αντιμετωπίσει βιομηχανίες εκτός Ευρώπης, 
εξοικειωμένες με τη λογική των πολλαπλών μέσων ενημέρωσης του μέλλοντος και 
με πείρα καθώς και ικανότητα στις καινοτομίες, στοιχεία που θα εξασφαλίσουν 
την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα τους στην παγκόσμια αγορά. 
3.2. Οι κίνδυνοι 
Απέναντι στις διάφορες τάσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, ποιοί είναι οι 
κίνδυνοι αλλά και οι ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες; 
Ο κυριότερος κίνδυνος που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες 
προγραμμάτων ε ίνα ι να περιθωριοποιηθούν σε τμήματα τοπικών αγορών, χωρίς να 
εκμεταλλευθούν τη συνολική οικονομική ανάπτυξη του οπτικοακουστικού τομέα. 
3.2.1 "Ασφυξία" μέσα σε κλειστές αγορές 
Εάν δεν υπάρξει άνοιγμα των αγορών και επαναπροσανατολισμός σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων είναι καταδικασμένη σε σταδιακή 
"ασφυξία", μέσα στα πολύ στενά εθνικά της όρια. 
Εάν, σε ορισμένα κράτη μέλη, η βιομηχανία μπόρεσε να αξιοποιήσει εν μέρει την 
πρώτη ώθηση από τον πολλαπλασιασμό του αριθμού των οπτικοακουστικών υπηρεσιών 
ή την ανάπτυξη της αγοράς βιντεοταινιών, αυτό έγινε στις περισσότερες 
περιπτώσεις με βραχυπρόθεσμη προοπτική, χωρίς να περιοριστούν οι χρόνιες 
ζημίες της παραγωγής και χωρίς να καταρτιστούν ελκυστικοί κατάλογοι σε άλλες 
αγορές. Η βορειοαμερικανική βιομηχανία, αντίθετα, μπόρεσε να αξιοποιήσει 
πλήρως αυτή την "έκρηξη" της ευρωπαϊκής αγοράς, μη διστάζοντας εξάλλου να 
επενδύσει στην ανάπτυξη της (αγορά βιντεοταινιών, τηλεόραση με συνδρομές, 
ανάπλαση του δικτύου των κινηματογραφικών αιθουσών, κλπ). Τα μερίδια της στην 
ευρωπαϊκή αγορά σταθεροποιήθηκαν και, με την αποδοτικότητα των καταλόγων της, 
έχει εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στην παροχή οποιουδήποτε είδους νέας 
υπηρεσίας. 
Με την "ψηφιακή επανάσταση", η ευρωπαϊκή αγορά θα αποτελέσει την κυριότερη 
πρόκληση σε παγκόσμιο επίπεδο. Μόνο μια πραγματικά ευρωπαϊκή βιομηχανία, 
στηριζόμενη στις ισχυρότερες επιχειρήσεις, θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τον 
ανταγωνισμό με τους γίγαντες της παγκόσμιας επικοινωνίας. 
- 21 -
3.2.2. Η άρνηση εκσυγχρονισμού 
Η έλλειψη μιας τέτοιας βιομηχανίας και η συνακόλουθη οικονομική και 
πολιτιστική χρεωκοπία θα μπορούσαν να παρασύρουν ορισμένους στο να 
παρεμποδίσουν τη δημιουργία νέων δικτύων διανομής, που έχουν καταστεί 
αποτελεσματικότερα χάρη στην ενοποίηση που προσφέρει η ψηφιακή γλώσσα. 
Στο σημείο αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να διαπιστώσουμε ότι, πέρα από τις 
καταστροφικές συνέπειες μιας τέτοιας άρνησης εκσυγχρονισμού για παρεμφερείς 
ευρωπαϊκές βιομηχανίες (τηλεπικοινωνίες, πληροφορική, ηλεκτρονικά είδη για το 
ευρύ κοινό, εκδόσεις, κλπ), μια τέτοια στρατηγική θα ενταφίαζε οριστικά κάθε 
πιθανότητα ανάπτυξης των ευρωπαϊκών βιομηχανιών προγραμμάτων. Παράλληλα με 
τον συντονισμό των χρονοδιαγραμμάτων και των μέτρων βιομηχανικής 
αναδιάρθρωσης σε ολόκληρο τον τομέα της επικοινωνίας, που είναι απαραίτητος 
για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων, θα πρέπει επίσης να 
διασφαλισθεί και η ανάπτυξη όλων των δικτύων διανομής (και ειδικότερα των 
περισσότερο προηγμένων από τεχνική άποψη δικτύων) για την ανάπτυξη του τομέα. 
3.3 Οι ευκαιρίες 
Η Ευρώπη φαίνεται να διαθέτει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να αναπτύξει μια 
ισχυρή και ανταγωνιστική βιομηχανία προγραμμάτων: διαθέτει τα ταλέντα (που 
εξάλλου εξάγονται ευκολότερα από τα έργα...), έχει μια εγχώρια αγορά άνω των 
300 εκατομμυρίων καταναλωτών, διαθέτει επαρκείς χρηματοδοτικούς πόρους και 
ελέγχει τις νέες τεχνολογίες παραγωγής1^ και διανομής (ειδικότερα της 
ψηφιακής συμπίεσης, η οποία αναπτύσσεται στις ΗΠΑ με τη συμβολή και 
ευρωπαϊκών επιχειρήσεων). 
3.3.1 Το ξεπέρασμα των γλωσσικών εμποδίων 
Πέρα από τις προφανείς ελλείψεις στις βιομηχανικές δομές του ευρωπαϊκού 
οπτικοακουστικού τομέα, ορισμένοι επικαλούνται, εδώ και τριάντα χρόνια 
περίπου, τις ευρωπαϊκές γλωσσικές και πολιτιστικές διαφορές για να εξηγήσουν 
ή να δικαιολογήσουν αυτή την κατάσταση της μόνιμης κρίσης και υπανάπτυξης. 
Χωρίς να συζητούμε εδώ την αξιοπιστία του επιχειρήματος, θα πρέπει να 
σημειώσουμε ότι οι δυνατότητες της "ψηφιακής επανάστασης" επιτρέπουν την 
παράκαμψη ή ακόμα και την αξιοποίηση του χαρακτηριστικού αυτού που μέχρι 
σήμερα το θεωρούσαμε ως ένα διαρθρωτικό περιορισμό. 
Σε ό,τι αφορά τις γλώσσες, η ψηφιακή συμπίεση επιτρέπει την ανάπτυξη της 
έκδοσης και την πολυγλωσσική μετάδοση με άριστους, από οικονομικής πλευράς, 
όρους. Είτε πρόκειται για την προσθήκη πολλών ταινιών ήχου, είτε για 
υποτιτλισμούς σε διάφορες γλώσσες, η ψηφιακή συμπίεση περιορίζει σημαντικά το 
κόστος και επιτρέπει τον συνδυασμό όλων των δυνατοτήτων στο ίδιο μέσο ή και 
τον ίδιο φορέα μετάδοσης, προσφέροντας στο κοινό περισσότερες ευκαιρίες 
πρόσβασης στα ευρωπαϊκά προγράμματα. 
17 Για την παραγωγή βιντεοταινιών υψηλής ευκρίνειας, το ευρωπαϊκό σύστημα - που είναι ήδη ψηφιακό - έχει γίνει ένα 
ιδιαίτερα αποτελεσματικό όργανο, περιλαμβανομένου και του σταδίου μετά την παραγωγή (μοντάζ, ειδικά εφφέ, κλπ), που 
εκτιμούν ιδιαίτερα οι παραγωγοί και σκηνοθέτες της τηλεόρασης αλλά και του κινηματογράφου. 
- 22 -
Η μεγαλύτερη δυνατή αξιοποίηση αυτών των νέων τεχνικών δυνατοτήτων είναι 
απαραίτητη για το άνοιγμα των εθνικών αγορών και για τη διασυνοριακή 
κυκλοφορία των προγραμμάτων. Προϋποθέτει ειδική προσπάθεια όσον αφορά τη 
διάδοση αυτών των νέων τεχνολογιών στις επιχειρήσεις του κλάδου. Προϋποθέτει 
επίσης την ανάπτυξη μεταγλώττισης και υποτιτλισμού υψηλής ποιότητας. Είναι 
γεγονός ότι τα προβλήματα της κυκλοφορίας των έργων και η απόρριψη τους από 
το κοινό οφείλονται συχνά στην κακή ποιότητα των μεταγλωττίσεων και των 
υπότιτλων και όχι στην έλλειψη ιούς» 
Ενόψει της ευρωπαϊκής αγοράς η επένδυση στη μεταγλώττιση και στον υποτιτλισμό 
αποτελεί μία από τις κύριες προτεραιότητες. 
3.3.2 Αξιοποίηση της ποικιλομορφίας 
Σε ό,τι αφορά τους "πολιτιστικούς φραγμούς", μπορούμε, σε κάποιον βαθμό, να 
δείξουμε πόσο η εξέλιξη προς την εξατομίκευση της προσφοράς επιτρέπει στην 
Ευρώπη να δημιουργήσει μια ποιοτική αγορά, όπου η ποικιλία των προγραμμάτων 
καθίσταται ένα πολύτιμο οικονομικό πλεονέκτημα. 
Πράγματι, σε μια αγορά όπου αυξάνονται τα μέσα που προσφέρονται στο κοινό και 
με μεθόδους που ποικίλλουν ολοένα και περισσότερο, η διαφοροποίηση των 
προϊόντων έχει ιδιαίτερη σημασία. Μετά από μια τάση για ομοιομορφοποίηση της 
προσφοράς υπηρεσιών με στόχο την αύξηση του αριθμού των τηλεθεατών, ο 
κατακερματισμός της αγοράς θα υποχρεώσει τις υπηρεσίες νά αναπτύξουν μια 
στρατηγική διαφοροποίησης με στόχο την ικανοποίηση λιγότερων τηλεθεατών, που 
όμως θα είναι διατεθειμένοι να χρηματοδοτήσουν ένα συγκεκριμένο είδος 
προγραμμάτων. 
Η ποικιλομορφία και η ποιότητα της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής παραγωγής 
πρέπει να μπορέσει να αναπτυχθεί στο πλαίσιο αυτό και να επιβιώσει 
οικονομικά. 
Ενα εντυπωσιακό παράδειγμα αυτού του φαινομένου αποτελεί και η πρόσφατη 
εξέλιξη στην αγορά των βιντεοταινιών1". Ενώ η αγορά ενοικίασης 
βιντεοταινιών είναι, σχεδόν αποκλειστικά, αφιερωμένη σε κινηματογραφικές 
ταινίες, οι πωλήσεις βιντεοταινιών επεκτάθηκαν ταχύτατα και σε μη 
κινηματογραφικά προγράμματα (παιδικά προγράμματα, ντοκυμαντέρ, αθλητικά, 
φυσική ιστορία, μουσική, τουρισμός, κλπ)19. 
Ενώ στο κινηματογραφικό σκέλος τα ποσοστά της αγοράς αντικατοπτρίζουν την 
κυριαρχία της βορειοαμερικανικής βιομηχανίας (μολονότι η πείρα δείχνει ότι 
στον τομέα των πωλήσεων βιντεοταινιών μπορούν να αξιοποιηθούν ευρωπαϊκές 
18 Παρά την πολύ πρόσφατη ανάπτυξη τους, οι πωλήσεις βιντεοταινιών (oell-through) έχουν ήδη ξεπεράσει, σε όγκο, την 
αγορά ενοικίασης βιντεοταινιών: στη Γερμανία αντιπροσωπεύει το 55% της συνολικής αγοράς βίντεο. 
19 Στη βρετανική αγορά, οι πωλήσεις βιντεοταινιών, για παράδειγμα, από το 1991 έως το 1993 το ποσοστό κινηματογραφικών 
ταινιών μειώθηκαν από 44% σε 30%, ενώ τα προγράμματα γενικού ενδιαφέροντος, όπως και τα αθλητικά προγράμματα και τα 
προγράμματα υγείας αυξήθηκαν από 6% σε 22% και από 6% σε 19% αντίστοιχα. Ακόμη κι αν, μέχρι στιγμής, από την αύξηση 
αυτή επωφελούνται τοπικά μόνο προγράμματα, αυτό το τμήμα της αγοράς προσφέρει τη δυνατότητα αξιοποίησης προγραμμάτων 
που προέρχονται και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. 
- 23 -
ταινίες που δεν θα είχαν επιτυχία στην αγορά ενοικίασης βιντεοταινιών), στο 
μη κινηματογραφικό σκέλος το ευρωπαϊκό ποσοστό της αγοράς αυξάνεται συνεχώς. 
Αυτό το τμήμα της αγοράς που αποδεικνύει την ανάγκη του ευρωπαϊκού κοινού για 
κάτι διαφορετικό αποτελεί, εξάλλου, και το μόνο τμήμα στο οποίο έχει 
βελτιωθεί το μερίδιο αγοράς της ευρωπαϊκής βιομηχανίας! 
Το ίδιο ισχύει και για τις προοπτικές που διανοίγονται από την ανάπτυξη νέων 
μέσων, κυρίως των μαζικών μέσων ενημέρωσης. Για παράδειγμα σημειώνουμε τις 
δυνατότητες που παρέχει στη βιομηχανία προγραμμάτων η προβολή του τεράστιου 
πλούτου της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς (μουσεία, βιβλιοθήκες, 
αρχιτεκτονικά μνημεία, κλπ) από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. 
Η ανάλυση θα μπορούσε να εφαρμοσθεί κατ'επέκταση στο σύνολο της αγοράς του 
21ου αιώνα, υπό τους εξής δύο όρους: 
η εκμετάλλευση νέων "εξειδικευμένων τμημάτων της αγοράς" επιτρέπει τη 
διατήρηση και την ανάπτυξη της ποικιλομορφίας, αλλά δεν μπορεί να 
υποκαταστήσει μια στρατηγική για την ανάπτυξη καταλόγων ελκυστικών 
προγραμμάτων για ευρύτερα τμήματα της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας 
αγοράς· 
η εκμετάλλευση αυτών των νέων "εξειδικευμένων τμημάτων της αγοράς" 
προϋποθέτει πανευρωπαϊκή προσέγγιση: όσο το κοινό στο οποίο απευθύνεται 
μια υπηρεσία είναι περιορισμένο, τόσο η υπηρεσία χρειάζεται να 
επεκταθεί και σε άλλες χώρες. 
Εξάλλου, διαγράφεται και μια άλλη πολιτιστική και οικονομική προοπτική με την 
ανάπτυξη (ή την αναδιάρθρωση) του οπτικοακουστικού τομέα στις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Μια ισχυρή και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή 
βιομηχανία μπορεί να βοηθήσει αλλά και να αξιοποιήσει ταυτόχρονα αυτή την 
ανάπτυξη. 
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων, εφόσον προσφέρει ανταγωνιστικά 
προγράμματα σε όλα τα είδη αγορών και εφόσον αξιοποιήσει τις δυνατότητες της 
ευρωπαϊκής ποικιλομορφίας σε όλη την ευρωπαϊκή αγορά, θα μπορέσει να 
αξιοποιήσει το εντυπωσιακό δυναμικό της όπως περιγράφεται στο Λευκό Βιβλίο 
"Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση". 
3.4 Οι στόχοι μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη βιομηχανία προγραμμάτων 
Σύμφωνα με αυτούς τους στόχους και εντός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της η 
Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ως καθήκον να διευκολύνει την κυκλοφορία των 
οπτικοακουστικών προγραμμάτων και να ενισχύει την ανάπτυξη της βιομηχανίας. 
Είναι σαφές όμως ότι μια ευρωπαϊκή πολιτική για την βιομηχανία προγραμμάτων 
θα προκύψει από μία συλλογική προσπάθεια που αφορά το σύνολο αυτού του κλάδου 
μέσα στην Ένωση. 
Μετά τη σύντομη αυτή ανάλυση οι προσανατολισμοί μιας τέτοιας πολιτικής 
γίνονται σαφέστεροι: 
Όσον αφορά τ-ην ανάπτυξη της αγοράς, η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων θα 
πρέπει να αξιοποιήσει τις προοπτικές που προσφέρει η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού 
χώρου πληροφοριών για τη δημιουργία νέων υπηρεσιών και επενδύσεων σε συναφείς 
και οικονομικά πιο εύρωστες βιομηχανίες. 
24 
Με την προοπτική αυτή η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να επιταχύνει την εισαγωγή 
στην Ευρώπη τεχνολογικά προηγμένων υποδομών πληροφόρησης, για να επεκτείνει 
τις δυνατότητες επιλογής του καταναλωτή και να δημιουργήσει νέες δυνατότητες 
για τις βιομηχανίες προγραμμάτων. 
Όσον αφορά την προσφορά προγραμμάτων, η ανάπτυξη μεγάλων δικτύων διανομής 
θα·ωφελήσει μόνο εξωκοινοτικές βιομηχανίες προγραμμάτων και θα σημάνει τον 
περιορισμό της κοινοτικής βιομηχανίας προγραμμάτων σε τοπικές αγορές, χωρίς 
οικονομικό αναπτυξιακό δυναμικό και πολιτιστική ακτινοβολία. 
Η Ευρωπαϊκή Ενωση λοιπόν πρέπει να κινητοποιηθεί για την ανάπτυξη μιας 
ανταγωνιστικής βιομηχανίας προγραμμάτων στην κοινοτική και παγκόσμια αγορά, 
ικανής να εκφράσει τις πολιτιστικές της παραδόσεις, να δημιουργήσει 
απασχόληση και να αποφέρει κέρδη. 
Πρόκειται για μια μεσοπρόθεσμη / μακροπρόθεσμη πολιτική, δεδομένου ότι 
τελικός σκοπός της είναι να ξαναγίνει προσοδοφόρα η ευρωπαϊκή βιομηχανία 
προγραμμάτων μέσα σε μια παγκόσμια, ανοικτή και δυναμική αγορά. 
Οι στόχοι αυτής της συλλογικής κινητοποίησης είναι αυτονόητοι: 
3.4.1 Ανοιγμα των εθνικών αγορών 
Η πολιτική της Ένωσης πρέπει να αποσκοπεί κυρίως στο άνοιγμα των εθνικών 
αγορών, ούτως ώστε η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων να μπορεί να 
επωφεληθεί από το μέγεθος της ευρωπαϊκής αγοράς και να προωθήσει σ' αυτήν όσο 
το δυνατό περισσότερο τα προϊόντα της. Με το άνοιγμα αυτό, θα ενισχυθούν οι 
επιχειρήσεις του τομέα και κυρίως θα δημιουργηθούν ελκυστικοί κατάλογοι με 
παγκόσμιες προοπτικές. 
3.4.2 Να ληφθεί καλύτερα υπόψη το ευρωπαϊκό κοινό 
Η ανάπτυξη ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων αποτελεί τη 
μόνη εγγύηση για τη διατήρηση, μακροπρόθεσμα, της ποικιλομορφίας όσον αφορά 
την προσφορά οπτικοακουστικών προγραμμάτων. Λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα του 
οπτικοακουστικού τομέα ως πολιτιστικού φορέα (σε ό,τι αφορά τη μετάδοση της 
πολιτιστικής κληρονομιάς και τη δημιουργία αλλά και την επίδραση στην 
καθημερινή ζωή και συμπεριφορά), πρόκειται για μια πρόκληση θεμελιώδους 
σημασίας για το μέλλον της ευρωπαϊκής μας κοινωνίας. 
3.4.3 Προώθηση ενός τομέα με μέλλον 
Ο οπτικοακουστικός τομέας δεν είναι μόνον ένας από τους βιομηχανικούς τομείς 
με τις μεγαλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης, ειδικότερα σε ό,τι αφορά την 
απασχόληση. Συνδέεται επίσης στενά και με άλλες βιομηχανίες (ηλεκτρονικά είδη 
για το ευρύ κοινό, τηλεπικοινωνίες, πληροφορική), των οποίων η ανάπτυξη 
παρουσιάζει τις ίδιες τάσεις διεθνοποίησης και ολοκλήρωσης. Χωρίς ευρωπαίους 
συνεργάτες στη βιομηχανία προγραμμάτων, οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες θα 
υποχρεωθούν να συνάψουν διατλαντικές συμμαχίες με την ανάλογη εκροή 
χρηματοδοτικών πόρων. 
- 25 -
3.4.4 Μακροπρόθεσμη εξασφάλιση της αποδοτικότητας ενός ελλειμματικού τομέα 
Εάν δεν τονωθεί αποτελεσματικά η ιδιωτική επένδυση με την αποκατάσταση της 
εμπιστοσύνης στην ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων, υπάρχει κίνδυνος να 
καταλήξουμε στη διαιώνιση δαπανηρών όσο και αναποτελεσματικών, από 
διαρθρωτικής πλευράς, μηχανισμών στήριξης. Σε ένα πλαίσιο σταδιακής 
ελευθέρωσης των υπηρεσιών σε παγκόσμια κλίμακα, επείγει να αναδιαρθρωθεί η 
βιομηχανία αυτή που θα πρέπει, μακροπρόθεσμα, να αναπτυχθεί χωρίς 
προστατ ευτικούς μηχανισμούς και επιδοτήσε ις. 
- 26 -
4 ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΜΕΣΑ 
Στο μέρος αυτό θα εκτεθούν σύντομα τα μέσα που έχει ήδη χρησιμοποιήσει η 
Κοινότητα και τα κράτη μέλη στον οπτικοακουστικό τομέα και θα αναλυθούν 
περισσότερο τα μέσα που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
προγραμμάτων. 
4.1 Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Η σημασία του θεσμικού πλαισίου για τη διάρθρωση της οπτικοακουστικής 
βιομηχανίας φαίνεται και από το χαρακτηριστικό παράδειγμα των Ηνωμένων 
Πολιτειών: δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο απόλυτος διαχωρισμός μεταξύ της 
παραγωγής (στούντιο) και της διανομής (δίκτυα) συνέβαλε σημαντικά στην 
αμερικανική κυριαρχία στην παγκόσμια οπτικοακουστική αγορά. Οι εξουσίες της 
Federal Communication Commission, εξάλλου, διευκολύνουν την απρόσκοπτη 
εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στον οπτικοακουστικό τομέα. 
Η κατάσταση στην Ευρώπη είναι διαφορετική, αλλά και εδώ όπως και αλλού, η 
επίδραση του ρυθμιστικού οργάνου στις βιομηχανικές δομές είναι σημαντική. 
4.1.1 Ο ρόλος των κρατών μελών 
Στα κράτη μέλη τα διάφορα επίπεδα αρμοδιότητας (σε εθνικό, περιφερειακό ή 
άλλο επίπεδο^") επηρεάζουν άμεσα και αποφασιστικά τις διαρθρώσεις του 
οπτικοακουστικού τομ έα. 
Ενα από τα βασικά στοιχεία της*ρυθμιστικής δράσης στον οπτικοακουστικό τομέα 
απορρέει από τις προϋποθέσεις στις οποίες υπόκειται η παροχή των αδειών για 
τις οπτικοακουστικές υπηρεσίες. 
Για παράδειγμα αναφέρουμε τη δημιουργία στο Ηνωμένο Βασίλειο του Channel Four 
που συνέβαλε στην ανάπτυξη ενός ισχυρού ανεξάρτητου τομέα τηλεοπτικών 
παραγωγών ή τη δημιουργία του Canal+ στη Γαλλία που ενίσχυσε σημαντικά τη 
γαλλική κινηματογραφική βιομηχανία. 
Είναι σαφές ότι ο αριθμός και το είδος των επιτρεπομένων υπηρεσιών (και 
κυρίως ο τρόπος χρηματοδότησης τους), καθώς και η φύση και η έκταση των 
υποχρεώσεων στις οποίες υπόκεινται, επηρεάζουν καθοριστικά τις δομές των 
βιομηχανιών τηλεοπτικών και κινηματογραφικών προγραμμάτων. 
Εξάλλου, τα κράτη μέλη έχουν μεγάλα περιθώρια πρωτοβουλίας σε θέματα 
ανάπτυξης των υποδομών, όπως η δορυφορική ή η καλωδιακή τηλεόραση, ή ακόμη 
και τηλεπικοινωνιών. Με την προοπτική της ανάπτυξης ενός ευρέος φάσματος 
υπηρεσιών της πληροφόρησης (εικόνας και ήχου) το - τεχνολογικό κυρίως -
επίπεδο των σχετικών υποδομών καθώς και το καθεστώς πρόσβασης τους θα 
διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο μέλλον. 
Τέλος, οι εθνικές πολιτικές στον τομέα του ανταγωνισμού και οι κανόνες που 
στοχεύουν στη διατήρηση του πλουραλισμού των μέσων μαζικής ενημέρωσης μπορούν 
να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό το μέγεθος των επιχειρήσεων που ασχολούνται με 
την επικοινωνία και την έκταση της κάθετης και οριζόντιας ολοκλήρωσης τους. 
Εκτός από τα στοιχεία ουσιαστικής σημασίας, όπως ο πληθυσμός, οι γλώσσες και 
γενικότερα η υγεία της οικονομίας κάθε κράτους μέλους, όλα τα είδη παρέμβασης 
που προαναφέρθηκαν καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη διάρθρωση των βιομηχανιών 
εθνικών προγραμμάτων. 
20 Σε ορισμένα κράτη μέλη μερικές αρμοδιότητες έχουν ανατεθεί στους ίδιους τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς. 
- 27-
4.1.2. Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν διαθέτει μέσα άμεσης παρέμβασης στις βιομηχανικές δομές 
του οπτικοακουστικού τομέα. Πάντως, συμβάλλει σημαντικά στη δημιουργία ενός 
ευνοϊκού κλίματος για την ανάπτυξη του τομέα. 
Με βάση την αρχή της επικουρικότητας διευκολύνει την ανάπτυξη της βιομηχανίας 
ανοίγοντας τις εθνικές αγορές, αξιοποιώντας τη διάσταση της ευρωπαϊκής αγοράς 
και προωθώντας την παραγωγή και τη διανομή ευρωπαϊκών προγραμμάτων. 
Οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται μέσω της τεχνικής τυποποίησης, της προώθησης 
και της διάδοσης των νέων τεχνολογιών, της προσέγγισης των εθνικών νομοθεσιών 
για τη διευκόλυνση της πρόσβασης και της διασυνοριακής άσκησης των διαφόρων 
δραστηριοτήτων του τομέα ή της εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων για τον 
ανταγωνισμό. 
4.2 Ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη των υπηρεσιών 
Η δράση της Ένωσης έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός πλαισίου που θα ευνοεί 
την ανάπτυξη των υπηρεσιών είτε θα πρόκειται για πρωτοβουλίες με στόχο την 
ανάπτυξη των υποδομών είτε με την ελευθέρωση των υπηρεσιών ή την κατάργηση 
των εμποδίων της εσωτερικής αγοράς για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής 
παροχής αυτών των υπηρεσιών. 
4.2.1 Ανάπτυξη των υποδομών και ελευθέρωση των υπηρεσιών 
Σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη των υποδομών πληροφόρησης, η Κοινότητα και τα 
κράτη μέλη έχουν αναλάβει πολλές δράσεις. Πέρα από τα προγράμματα ενίσχυσης 
της έρευνας και ανάπτυξης των τεχνολογιών της πληροφόρησης και της 
επικοινωνίας, καθώς και την πολιτική τυποποίησης των μέσων εξοπλισμού, το 
θεσμικό πλαίσιο των τηλεπικοινωνιών εξελίχθηκε σημαντικά με την ελευθέρωση 
των υπηρεσιών προστιθεμένης αξίας^1 και την έγκριση ενός προγράμματος που 
θα καταλήξει, το 1988, στην ελευθέρωση της τηλεφωνίας. 
Αυτή η διαδικασία ελευθέρωσης θα δημιουργήσει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την 
ανάπτυξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και αναμένεται να καταλήξει στην ανάπτυξη 
νέων υπηρεσιών, οι οποίες, σε ένα καθεστώς ανοιχτού ανταγωνισμού, θα 
διευρύνουν τις δυνατότητες επιλογής του κοινού και θα ανοίξουν νέες αγορές 
για την ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων. 
Η Επιτροπή εξάλλου παρακολουθεί με προσοχή τις εργασίες της ομάδας "European 
Digital Broadcasting Group" η οποία συγκεντρώνει 120 ευρωπαϊκούς φορείς με 
σκοπό να προσδιοριστούν οι ανάγκες των επαγγελματιών χρηστών και να 
καθοριστούν οι τεχνικές προδιαγραφές που μπορούν να διαβιβαστούν στις 
αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές τυποποίησης. Οι εργασίες αυτές έχουν ήδη καταλήξει 
σε συγκεκριμένα αποτελέσματα σε ό,τι αφορά τις τεχνικές προδιαγραφές της 
δορυφορικής και καλωδιακής ψηφιακής μετάδοσης. Αντίθετα, τα θέματα που 
21 Πρβλ. Ορ·ο network Proviaion 
28 -
συνδέονται με την επίγεια ερτζιανή μετάδοση ή τα συστήματα πρόσβασης υπό 
αίρεση^ απαιτούν πιο μακροπρόθεσμες εργασίες. 
Το θέμα της πρόσβασης υπό αίρεση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα για 
την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης. Στόχος στον 
συγκεκριμένο τομέα είναι να υπάρξει ένα επαρκώς ανοικτό περιβάλλον που θα 
επιτρέψει σε όλες τις ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες με συνδρομές να εισέλθουν 
στην αγορά υπό τους ίδιους όρους και χωρίς διακρίσεις, χωρίς να χρειάζεται να 
επενδύει ο καταναλωτής σε πολλούς αποκωδικοποιητές για να έχει πρόσβαση σε 
ευρεία επιλογή υπηρεσιών. Παράλληλα με τις τεχνικές εργασίες της ομάδας DVB, 
η Επιτροπή θα εκτιμήσει εάν υπάρχει ανάγκη να γίνουν διάφορες ρυθμίσεις στα 
πλαίσια της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς διαμέσου ενός Πράσινου Βιβλίου 
για την προστασία των κωδικοποιημένων ραδιοτηλεοπτικών σημάτων. 
Όσον αφορά τις τεχνικές προδιαγραφές, ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί ο 
στόχος της αρμονικής ανάπτυξης της αγοράς για την ψηφιακή τηλεοπτική μετάδοση 
θα ήταν να υπάρξει συναίνεση όλων των ενδιαφερόμενων οικονομικών παραγόντων. 
Γι' αυτό θα είναι σημαντικές οι συμφωνίες που θα επιτύχουν οι παράγοντες 
αυτό ί σε εκουσ ία βάση. 
Ωστόσο : 
ελλείψει επαρκούς συναίνεσης μεταξύ των οικονομικών παραγόντων για 
να εξασφαλιστεί η ισόρροπη ανάπτυξη της αγοράς, 
εφόσον το απαιτούν οι ανάγκες του θεμιτού και ανοικτού 
ανταγωνισμού, της προστασίας των καταναλωτών ή άλλες σημαντικές 
ανάγκες γενικού συμφέροντος, 
ίσως παραστεί ανάγκη να θεσπιστούν κανονιστικές διατάξεις για να καταστεί 
ευκολότερη η επίτευξη του στόχου αυτού και η προστασία αυτών των συμφερόντων. 
ι 
4.2.2 Η κατάργηση των εμποδίων στην εσωτερική αγορά 
Εξάλλου, η προσέγγιση των εθνικών νομοθεσιών, σε κοινοτικό επίπεδο, αποτελεί, 
ένα μέτρο ενθάρρυνσης για την αξιοποίηση του δυναμικού της ευρωπαϊκής αγοράς, 
αφού διευκολύνει την πρόσβαση και την άσκηση δραστηριοτήτων στην Ευρωπαϊκή 
Ενωση με την κατάργηση των εμποδίων στην εσωτερική αγορά. 
Στον οπτικοακουστικό τομέα υπάρχουν διάφορες οδηγίες συντονισμού των εθνικών 
νομοθεσιών που έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής αγοράς για τις 
τηλεοπτικές υπηρεσίες καθώς και στη διασυνοριακή αξιοποίηση των 
οπτικοακουστικών προγραμμάτων : ή/και 
22 Τα συστήματα πρόσβασης υπό αίρεση καλύπτουν τα συστήματα κωδικοποίησης και αποκωδικοποίησης των προγραμμάτων που 
χρησιμοποιούνται από ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες με συνδρομητές: η εικόνα είναι "θολή" κατά τη μετάδοση και δεν 
"καθαρίζει" παρά μόνο για τους τηλεθεατές που διαθέτουν αποκωδικοποιητή και κωδικούς πρόσβασης. 
- 29 -
* η οδηγία "τηλεόραση χωρίς σύνορα"23 καθόρισε το πλαίσιο αναφοράς για 
την ελεύθερη κυκλοφορία των τηλεοπτικών υπηρεσιών 
Η οδηγία αυτή καθορίζει τους κοινούς κανόνες για τη διαφήμιση. Επειδή 
πρόκειται για έναν από τους πόρους των τηλεοπτικών υπηρεσιών, οι 
συνέπειες των κανόνων αυτών υπερβαίνουν κατά πολύ τα θέματα δημόσιου 
συμφέροντος, όπως είναι η προστασία του καταναλωτή, ο περιορισμένος 
χρόνος που οι τηλεοπτικοί σταθμοί μπορούν να αφιερώνουν στη διαφήμιση, 
καθώς και οι κανόνες σχετικά με τον αριθμό και το χρόνο των 
επιτρεπόμενων διαφημίσεων καθορίζουν εν μέρει τα έσοδα των σταθμών και 
επομένως τη δυνατότητα τους να επενδύουν στην παραγωγή ή στην αγορά 
οπτικοακουστικών προγραμμάτων. Συνεπώς, πρέπει να ληφθεί υπόψη το 
σύνολο του θεσμικού πλαισίου για να καθοριστούν οι ισορροπίες που είναι 
απαραίτητες για την ανάπτυξη της βιομηχανίας προγραμμάτων. 
* Η οδηγία "καλωδιακή και δορυφορική τηλεόραση"2^ καθόρισε τους 
ελάχιστους κανόνες για την άσκηση των δικαιωμάτων πνευματικής 
ιδιοκτησίας στα πλαίσια της δορυφορικής και καλωδιακής τηλεοπτικής 
μετάδοσης· 
* Δύο οδηγίες2^ που αφορούν, γενικά, την άσκηση των δικαιωμάτων 
πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένα συγγενικά δικαιώματα (και άρα 
ευρύτερης εφαρμογής από τον οπτικοακουστικό τομέα) διευκολύνουν 
ορισμένες διακρατικές δραστηριότητες (για παράδειγμα, την ενοικίαση 
βιντεοταινιών). 
Η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς υπηρεσιών ανοίγει νέες ευρωπαϊκές αγορές για 
τα ευρωπαϊκά κινηματογραφικά και τηλεοπτικά προγράμματα. Η πρόκληση 
συνίσταται στην υλοποίηση της δυνατότητας αυτής. 
4.3 Μέτρα προώθησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων 
Πέρα από αυτή την πρώτη αναπτυξιακή συλλογιστική όσον αφορά τις υπηρεσίες 
(στο πνεύμα της συνθήκης), η ιδιαίτερη κατάσταση των βιομηχανιών προγραμμάτων 
οδήγησε στην έγκριση ειδικών κανόνων που υπερβαίνουν το πλαίσιο που ήταν 
απαραίτητο, από νομική άποψη, για τη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των 
υπηρεσιών. 
Ετσι, η οδηγία "τηλεόραση χωρίς σύνορα" έχει αφιερώσει ένα κεφάλαιο 
23 Οδηγία του Συμβουλίου της 3.10.89 για το συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων 
των κρατάν μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων (89/552/ΕΟΚ, ΕΕ L 298 της 17.10.89). 
24 Οδηγία 93/83/ΕΟΚ σχετικά με τον συντονισμό ορισμένων κανόνων όσον αφορά το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και των 
συγγενικών δικαιωμάτων που εφαρμόξονται στις δορυφορικές ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή μετάδοση. 
25 Οδηγία 92/100/ΕΟΧ σχετικά με το δικαίωμα ενοικίασης, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα συγγενικά δικαιώματα. 
Οδηγία 93/98/ΕΟΧ σχετικά με την εναρμόνιση της διάρκειας προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και 
ορισμένων συγγενικών δικαιωμάτων. 
- 30 
στην "προώθηση της παραγωγής και της διανομής τηλεοπτικών προγραμμάτων"26. 
Το κεφάλαιο αυτό θεσπίζει νομικούς μηχανισμούς (που κάθε κράτος μέλος θα 
πρέπει να χρησιμοποιεί για τους τηλεοπτικούς οργανισμούς που εμπίπτουν στην 
δικαιοδοσία του) με τους ακόλουθους τρόπους: 
μετάδοση ως επί το πλείστον ευρωπαϊκών έργων2'· 
προώθηση των ανεξάρτητων παραγωγών (σε ποσοστό 10% του χρόνου 
μετάδοσης ή του προϋπολογισμού του προγραμματισμού)2"· 
καθορισμός χρονικών περιορισμών για την προβολή των 
κινηματογραφικών έργων από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης2'. 
Η χρησιμοποίηση των δύο πρώτων μηχανισμών αποτέλεσε αντικείμενο ανακοίνωσης 
της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο3^, με βάση τις 
εκθέσεις που υπέβαλαν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή στα πλαίσια του συστήματος 
εποπτείας που προβλέπει η ίδια οδηγία3*. 
26 Το κεφάλαιο III της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ. 
27 Το άρθρο 4 προβλέπει ειδικότερα ότι "τα κράτη μέλη μεριμνούν, κάθε φορά που αυτό είναι εφικτό και με κατάλληλα μέσα, 
ώστε οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί να αφιερώνουν σε ευρωπαϊκά έργα, κατά την έννοια του άρθρου 6, το μεγαλύτερο 
ποσοστό του χρόνου εκπομπής τους, εκτός του χρόνου των ειδήσεων, των αθλητικών εκδηλώσεων, των τηλεοπτικών 
παιχνιδιών, των διαφημίσεων ή των υπηρεσιών τηλεκειμενογραφ(ας. Το ποσοστό αυτό, λαμβανομένων υπόψη των ευθυνών του 
ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού έναντι του κοινού του όσον αφορά την ενημερωτική, εκπαιδευτική, πολιτιστική και 
ψυχαγωγική αποστολή του, πρέπει να επιτευχθεί σταδιακά βάσει κατάλληλων κριτηρίων." 
28 Το άρθρο 5 προβλέπει ότι "τα κράτη μέλη μεριμνούν, κάθε φορά που αυτό είναι εφικτό και με τα κατάλληλα μέσα, ώστε οι 
ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί να αφιερώνουν τουλάχιστον το 10% του χρόνου εκπομπής τους, εκτός των ειδήσεων, των 
αθλητικών εκδηλώσεων, των τηλεοπτικών παιχνιδιών, των διαφημίσεων ή των υπηρεσιών τηλεκειμενογραφίας, ή, εναλλακτικά 
κατ'επιλογή του κράτους μέλους, το 10% τουλάχιστον του προϋπολογισμού των προγραμμάτων τους, σε ευρωπαϊκά tpya 
παραγωγών ανεξάρτητων από ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς. Το ποσοστό αυτό, λαμβανομένων υπόψη των ευθυνών των 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών έναντι του κοινού τους όσον αφορά την ενημερωτική, εκπαιδευτική, πολιτιστική και 
ψυχαγωγική αποστολή τους, πρέπει να επιτευχθεί σταδιακά βάσει κατάλληλων κριτηρίων. Πρέπει να επιτευχθεί αφιερώνοντας 
κατάλληλο ποσοστό σε πρόσφατα έργα, δηλαδή σε έργα που μεταδίδονται εντός πέντε ετών από την παραγωγή τους." 
29 Το άρθρο 7 προβλέπει ότι "τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί που εμπίμπτουν στη δικαιοδοσία 
τους να μην μεταδίδουν κανένα κινηματογραφικό έργο, εκτός εάν υπάρχει αντίθετη συμφωνία μεταξύ των κατόχων των 
σχετικών δικαιωμάτων και του ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού, πριν παρέλθει προθεσμία δύο ετών από την αρχή της 
εκμετάλλευσης του έργου στις κινηματογραφικές αίθουσες σε ένα από τα κράτη μέλη της Κοινότητας. Ετις περιπτώσεις 
κινηματογραφικών έργων στα οποία ο ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός είναι συμπαραγωγός, η προθεσμία αυτή είναι ενός 
έτους." 
30 Έγγραφο COM (94) 57 της 3.3.1994 
31 Το άρθρο 4 προβλέπει σύστημα εποπτείας, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην Επιτροπή (κάθε δύο χρόνια 
από τις 3.10.1991) έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των άρβρων 4 και 5. Η Επιτροπή θα κοινοποιεί τις εκθέσεις αυτές στα 
άλλα κράτη μέλη και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενδεχομένως μαζί με τη γνωμοδότηση της. 
Το σύστημα αυτό είναι ανεξάρτητο από τη διαδικασία συνολικής αξιολόγησης της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα" που θα 
αποτελέσει αντικείμενο έκθεσης της Επιτροπής (με το σύνολο αυτών των διατάξεων) πριν από το τέλος του 1994. 
- 31 -
Λαμβάνοντας υπόψη τη μέχρι σήμερα εμπειρία, αλλά χωρίς να προδικάζει τη 
συνολική αξιολόγηση της οδηγίας, η Επιτροπή είναι σε θέση να κάνει τις 
ακόλουθες παρατηρήσεις: 
4.3.1 Πλειονότητα ευρωπαϊκών έργων 
Τα αποτελέσματα που καταγράφηκαν στα πλαίσια του ελέγχου εφαρμογής της 
οδηγίας δείχνουν ότι η πλειοψηφία των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που 
εμπίπτουν στη δικαιοδοσία των κρατών μελών μετέδωσαν, κατά την περίοδο 
1991/92, ως επί το πλείστον ευρωπαϊκά έργα. 
Τα αποτελέσματα αυτά επιτρέπουν την εξαγωγή θετικού συμπεράσματος γενικά όσον 
αφορά την τήρηση και την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών που καθορίστηκαν 
με την οδηγία. 
Ενόψει της αύξησης της διασυνοριακής κυκλοφορίας των προγραμμάτων και της 
ενίσχυσης των διαρθρωτικών συνεπειών αυτών των μηχανισμών θα μπορούσαν να 
τεθούν διάφορα ερωτήματα. Επειδή η έννοια της "παρακολούθησης" της οδηγίας 
περιορίζεται σε ορισμένα βασικά στοιχεία και επειδή τα στοιχεία που διαθέτουν 
τα κράτη μέλη δεν είναι πάντοτε πλήρη εξακολουθούν να λείπουν ορισμένοι 
βασικοί δείκτες : 
Ποια είναι η αναλογία των ευρωπαϊκών προγραμμάτων που δεν θα 
μεταδίδονταν, εάν δεν υπήρχε η νομική αυτή υποχρέωση; Τα διαθέσιμα 
στοιχεία δείχνουν ότι τα μεγαλύτερα ποσοστά τηλεθέασης αφορούν εθνικά 
προγράμματα, κυρίως σειρές. Εξάλλου, οι εκπομπές από στούντιο 
(επιθεωρήσεις, talk show, κλπ, που συμπεριλαμβάνονται στα "ευρωπαϊκά 
έργα" της οδηγίας), των οποίων το μεγαλύτερο μέρος δεν προβάλλεται 
εκτός της εθνικής επικράτειας, κοστίζουν περισσότερο σε σχέση με πολλά 
εξωκοινοτικά προγράμματα. 
- Από το ποσοστό των μεταδιδομένων ευρωπαϊκών προγραμμάτων ποιο είναι το 
ποσοστό μη εθνικών προγραμμάτων; Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία 
σχετικά με αυτό το ερώττ)\ι<χ. Σε ό,τι αφορά τα ωράρια υψηλής τηλεθέασης 
(prime time) ορισμένα στοιχεία δίνουν σημαντικό προβάδισμα στο μοντέλο 
του διπολισμού, έργα ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους ή 
βορειοαμερικαν ικά έργα32. 
Ποια είναι, σε σχέση με τον προϋπολογισμό των προγραμμάτων (ή ως 
ποσοστό του κύκλου εργασιών), η οικονομική αξία των δικαιωμάτων αυτών 
των ευρωπαϊκών έργων σε σχέση με την αζία των εξωκοινοτικών έργων; 
Αν και μπορούμε να διαπιστώσουμε τη συνολική αποτελεσματικότητα αυτού του 
μηχανισμού, είναι ακόμη νωρίς εντούτοις για να εξάγουμε συμπεράσματα σχετικά 
με τα διαρθρωτικά του αποτελέσματα. Ο μηχανισμός αυτός συμβάλλει σαφώς στη 
διάδοση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων αλλά δεν έχει ακόμη εκτιμηθεί σε ποιο 
βαθμό ενθαρρύνει την εμφάνιση μιας ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων. 
Το σύστημα αυτό δεν πρέπει να το μπερδεύουμε με τη διαδικασία συνολικής εκτίμησης της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς 
σύνορα" που θα αποτελέσει αντικείμενο έκθεσης της Επιτροπής («ου αφορά το σύνολο αυτών των διατάξεων) πριν ίο τέλος 
του 1994 δυνάμει του άρθρου 2C της οδηγίας. 
32 Μια πρόσφατη δημοσκόπηση της Madia Basin··· School σχετικά με την προέλευση των προγραμμάτων «ου μεταδίδονται τις 
ώρες υψηλής τηλεθέασης από είκοσι περίπου κοινοτικούς ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς επί μία εβδομάδα επιβεβαιώνει 
αυτή την τάση. 
- 32 -
4.3.2 Ενθάρρυνση των ανεξάρτητων παραγωγών 
Εχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι μεταξύ των δύο λύσεων που 
προβλέπει η οδηγία, δηλαδή ένα ποσοστό του χρόνου μετάδοσης ή ένα ποσοστό του 
προϋπολογισμού προγραμμάτων, το σύνολο σχεδόν των κρατών μελών33 επέλεξε 
την πρώτη λύση. 
Κατά τη γνώμη της Επιτροπής συνεπώς3^ η δεύτερη λύση είναι η καλύτερη για 
την επίτευξη του στόχου του άρθρου 5 της οδηγίας, δηλαδή η επένδυση σε νέες 
παραγωγές προερχόμενες από παραγωγούς ανεξάρτητους από τους ραδιοτηλεοπτικούς 
οργανισμούς. 
Εξάλλου, έχει διαπιστωθεί η ανεπάρκεια των εθνικών εκθέσεων σχετικά με αυτό 
το θέμα που είναι αποτέλεσμα τόσο της μη διαθεσιμότητας στοιχείων όσο και της 
μη κοινοποίησης των ορισμών του "ανεξάρτητου παραγωγού" που χρησιμοποιήθηκαν 
για τη συλλογή των στοιχείων. 
Και στην περίπτωση αυτή, παρά τον καθαρά διαρθρωτικό σκοπό του μέτρου, τα 
ερωτήματα παραμένουν περισσότερα από τις απαντήσεις. Πέρα από τα ερωτήματα 
που τέθηκαν ήδη για τον προηγούμενο μηχανισμό, και που ισχύουν και για την 
ενθάρρυνση των ανεξάρτητων παραγωγών, μπορούμε να θέσουμε και τα ακόλουθα 
ερωτήματα: 
Ποιο είναι το ποσοστό των ευρωπαϊκών εκπομπών που είναι αφιερωμένες σε 
πρόσφατα έργα; Μολονότι το άρθρο 5 αναφέρεται ρητά στα πρόσφατα έργα, 
οι εθνικές εκθέσεις περιέχουν ελάχιστα στοιχεία για το θέμα αυτό. 
Ποιο είναι το επίπεδο ανεξαρτησίας του παραγωγού σε σχέση με τον 
ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό που μετέδωσε το πρόγραμμα; (σχέση 
χρηματοδότησης, ποσοστό της ετήσιας δραστηριότητας του που συνδέεται με 
τον συγκεκριμένο ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό, διάρκεια και εύρος των 
δικαιωμάτων που έχουν εκχωρηθεί, κλπ). 
Ποιος είναι ο ρόλος των ρυθμιστικών κινήτρων σε σχέση με την τιμή που 
καταβάλλεται για ένα πρόγραμμα; Εξετάζεται εάν η νομική υποχρέωση 
βελτιώνει τη διαπραγματευτική θέση των ανεξάρτητων παραγωγών έναντι των 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, ειδικότερα ως προς το εύρος των 
εκχωρουμένων δικαιωμάτων. 
4.3.3 Χρονικοί περιορισμοί για την τηλεοπτική μετάδοση κινηματογραφικών 
ταινιών από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης 
Η οδηγία (άρθρο 7) θεσπίζει και τρίτο μηχανισμό (εκτός του πεδίου που 
καλύπτεται από την εποπτεία) με στόχο την καθιέρωση ενός ευέλικτου συστήματος 
χρονικού περιορισμού για την τηλεοπτική μετάδοση κινηματογραφικών ταινιών από 
τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης: 
αφενός, αφορά μόνο την τηλεοπτική μετάδοση κινηματογραφικών έργων, 
εξαιρουμένων των άλλων τρόπων εκμετάλλευσης (βιντεοταινίες)· 
αφετέρου, η προθεσμία των δύο ετών (ή του ενός έτους σε περίπτωση 
συμπαραγωγής με έναν ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό) που πρέπει να παρέλθει 
από την αρχή της προβολής ενός έργου στις κινηματογραφικές αίθουσες 
μέχρι την τηλεοπτική μετάδοση του, μπορεί να συντομευθεί κατόπιν 
συμφωνίας των κατόχων των δικαιωμάτων. 
33 Μόνο η Γαλλία επέλεξε το ποσοστό του προϋπολογισμού προγραμμάτων. 
34 Προαναφερθέν έγγραφο COM(94) 57 της 3.3.94. 
- 33 -
Εξάλλου, σύμφωνα με τη λογική της εσωτερικής αγοράς η προθεσμία υπολογίζεται 
από την αρχή της προβολής του έργου στις κινηματογραφικές αίθουσες 
οποιουδήποτε κράτους μέλους. Πρόκειται για ένα ουσιώδες στοιχείο στην 
προοπτική της ευρωπαϊκής αξιοποίησης των κινηματογραφικών έργων. 
4.4 Τα χρηματοδοτικά κίνητρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
Τα χρηματοδοτικά κίνητρα έχουν γενικά ως στόχο να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη 
ορισμένων δραστηριοτήτων που δεν θα αναλάμβαναν αυθόρμητα οι επιχειρήσεις 
ενός συγκεκριμένου τομέα, εξαιτίας διαρθρωτικών αδυναμιών στην αγορά αυτή. 
Συνήθως παύουν να παρέχονται μόλις το αναμενόμενο διαρθρωτικό αποτέλεσμα 
επιτρέπει στην αγορά να αναπτυχθεί φυσιολογικά (στην αντίθετη περίπτωση, 
πρόκειται για επιδοτήσεις που προορίζονται για μια^εξ ορισμού μη αποδοτική 
δραστηριότητα). Εξάλλου, τα ποσά που καταβάλλονται επιστρέφονται, κατ'αρχήν, 
από τις επιχειρήσεις (με εξαίρεση τομείς όπως η έρευνα και η ανάπτυξη ή η 
επαγγελματική κατάρτιση) μόλις η επιδοτούμενη δραστηριότητα φθάνει ένα όριο 
αποδοτικότητας. 
4.4.1 Τα κοινοτικά μέσα 
Η Κοινότητα έχει δημιουργήσει μέχρι στιγμής δύο σημαντικά μέσα παροχής 
χρηματοδοτικών κινήτρων ειδικά για τον οπτικοακουστικό τομέα: το πρόγραμμα 
MEDIA και το Σχέδιο Δράσης για την εισαγωγή προηγμένων τηλεοπτικών υπηρεσιών 
στην Ευρώπη3^. 
i) Το πρόγραμμα ΜΕΡΙΑ 
Το πρόγραμμα MEDIA, που θεσπίστηκε για την περίοδο 1991-1995, αποτέλεσε, το 
1993, σύμφωνα με τις διατάξεις της σχετικής απόφασης του Συμβουλίου, 
αντικείμενο αξιολόγησης της Επιτροπής με βάση μια έκθεση ελέγχου που 
κατήρτισε ανεξάρτητη εταιρία3^. 
35 Απόφαση του Συμβουλίου 93/424/ΕΟΚ της 22.07.1993 σχετικά με τη θέσπιση σχεδίου βράσης για την εισαγωγή προηγμένων 
τηλεοπτικών υπηρεσιών στην Ευρώπη, ΕΕ αρ. L 19C της 05.08.93 (σ.48-54). 
36 Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αξιολόγηση του προγράμματος δράσης για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης της 
ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας "MEDIA" 1991-1995, εγγρ. COM (93) 364 τελικό της 23.07.93. H Επιτροπή εξήγαγε 
τα «ρώτα συμπεράσματα σχετικά με το πρόγραμμα αυτό παρουσιάζοντας πρόταση τροποποίησης ("Πρόταση απόφασης του 
Συμβουλίου που τροποποιεί την απόφαση 90/C8S/EOK", έγγραφο COM (93) 462 τελικό της 29.10.1993) με τεχνικό κυρίως 
περίεχόμενο. 
Το Συμβούλιο της 5ης Νοεμβρίου 1993 κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα, για την περίοδο που καλύπτει το.παρόν 
πρόγραμμα, το οποίο λήγει στις 31.12.1995: 
υπογράμμισε "την ανάγκη να διασφαλιστεί η συνέχεια των σημερινών δραστηριοτήτων μέχρι το τέλος του 1995, καθώς 
και ο σεβασμός του αποκεντρωμένου χαρακτήρα του προγράμματος" 
υπογράμμισε την ανάγκη "ενίσχυσης του συντονισμού και του χρηματοδοτικού ελέγχου των δραστηριοτήτων"-
ξήτηβε από την Επιτροπή να αναλάβει "τη μελέτη των απαραίτητων μέτρων για την εκκίνηση ενός προγράμματος MEDIA 2 
μετά το 1995*. 
- 34 
Η αξιολόγηση του προγράμματος, που πραγματοποιήθηκε δύο μόλις έτη μετά την 
εφαρμογή του, δεν επέτρεψε να γίνουν οριστικές κρίσεις σχετικά με τις 
επιδράσεις του του στη βιομηχανία. Πάντως, επέτρεψε να γίνουν ορισμένες 
διαπίστωσεις: 
η μικροοικονομική προσέγγιση του προγράμματος που εκτείνει τη δράση της 
στο σύνολο των τομέων της οπτικοακουστικής αλυσίδας, δεδομένης της 
διάρκειας των οικονομικών κύκλων στον οπτικοακουστικό τομέα, δεν μπορεί 
να παραγάγει ποσοτικά αποτελέσματα παρά μετά από πέντε έως δέκα χρόνια· 
η δημιουργία νέων δομών στον οπτικοακουστικό τομέα, με τη διασυνοριακή 
συνεργασία και τις κοινοπραξίες επιχειρήσεων, θεωρείται ως ένα από τα 
αποτελέσματα του προγράμματος με τις καλύτερες προοπτικές· 
το πρόγραμμα λειτουργεί ικανοποιητικά ως καταλύτης, αφού το μερίδιο του 
MEDIA δεν αντιπροσωπεύει παρά το 24% του συνολικού χρηματοδοτικού όγκου 
των δραστηριοτήτων που γίνονται στο πλαίσιο αυτών των σχεδίων· 
σε ορισμένους τομείς τα διαθέσιμα μέσα δεν επιτρέπουν να επιτευχθεί η 
απαραίτητη "κρίσιμη μάζα" των παρεμβάσεων στην αγορά και, γενικότερα, ο 
προϋπολογισμός του προγράμματος είναι ανεπαρκής για την ολοκλήρωση των 
απαραίτητων αναδιαρθρώσεων3'· 
η οριζόντια προσέγγιση για την κάλυψη καθεμιάς από τις φάσεις της 
διαδικασίας παραγωγής από τη δημιουργία μέχρι την εκμετάλλευση, λόγω 
των περιορισμένων πιστώσεων του προϋπολογισμού, ενισχύει το 
δ ιασκορπισμό των πόρων. 
Η εμπειρία που αποκτήθηκε με το πρόγραμμα MEDIA επιβεβαιώνει τα βασικά 
στοιχεία που διαπιστώθηκαν κατά τον έλεγχο της βιομηχανίας προγραμμάτων. Η 
Επιτροπή λοιπόν είναι σε θέση να καθορίσει 4 σειρές κύριων στόχων: την 
κατάρτιση (προσανατολισμένη προς την αγορά και τις νέες τεχνολογίες) την 
προετοιμασία, την παραγωγή και την ανάπτυξη των σχεδίων, τη διανομή και την 
εμπορία και τέλος την ενθάρρυνση των ιδιωτικών επενδύσεων. 
ii) Το Σχέδιο Δράσης 
Το Σχέδιο Δράσης3** έχει έναν πιο περιορισμένο στόχο: πρόκειται για την 
ενθάρρυνση του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού υπηρεσιών τηλεοπτικής μετάδοσης 
στη νέα οθόνη 16:93 , που είναι πιθανό να οδηγήσει στην "απογείωση" αυτής 
της αγοράς στην Ευρώπη. 
37 Ο ετήσιος προϋπολογισμός του προγράμματος MEDIA ανέρχεται σήμερα σε περίπου 50 εκατομμύρια ECU. 
38 Οι πιστώσεις που κρίνονται απαραίτητες για την επίτευξη αυτών των στόχων του σχεδίου δράσης ανέρχονται οε 40!> tuai. 
ECO. Το ποσοό αυτό συνίσταται σε κοινοτικές πιστώσεις και σε πιστώσεις που προέρχονται από άλλες πηγές. Οι κοινοτικές 
πιστώσεις ανέρχονται σε 228 εκατ. ECU. 
39 Η "κλασσική" οθόνη των τηλεοράσεων ορίζεται από τη σχέση 4/3 μεταξύ του μήκους και του πλάτους της. Οι προηγμένες 
τηλεοπτικές υπηρεσίες (περιλαμβανομένης και της τηλεόρασης υψηλής ευκρίνειας) παρέχουν ουσιώδεις βελτιώσεις της 
ποιότητας, της εικόνας και του ήχου, αλλά προσφέρουν και ένα νέο μέγεθος εικόνας: το 16/9, που βρίσκεται πιο κοντά 
στις αναλογίες της κινηματογραφικής οθόνης. 
- 35 -
Οι μηχανισμοί παροχής χρηματοδοτικών κινήτρων καλύπτουν δύο πλευρές της 
συλλογιστικής για την εισαγωγή νέων υπηρεσιών: αφενός, το Σχέδιο Δράσης 
αναλαμβάνει μέρος του πρόσθετου κόστους που οφείλεται στη μετάδοση με τις 
νέες αναλογίες διαστάσεων. Αφετέρου, αναλαμβάνει μέρος του πρόσθετου κόστους 
που συνεπάγεται η τεχνική προσαρμογή των προγραμμάτων ενόψει μιας μετάδοσης 
16:9 (τόσο για τα υπάρχοντα προγράμματα όσο και για τις νέες παραγωγές). 
Το συγκεκριμένο Σχέδιο Δράσης είναι πολύ πρόσφατο για να αξιολογηθεί στο 
στάδιο αυτό η αποτελεσματικότητα του. Πάντως, πέρα από το βραχυπρόθεσμο 
προσανατολισμό του προς τις "υπηρεσίες", μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες 
και στις βιομηχανίες προγραμμάτων: 
αφενός, επειδή, την παραγωγή προγραμμάτων, ενθαρρύνει τη χρήση 
τεχνικών μέσων παραγωγής που πληρούν (τόσο ως προς τις αναλογίες 
αλλά και ως προς την ευκρίνεια της εικόνας) τις απαιτήσεις υψηλής 
ευκρίνειας, συμβάλλει μακροπρόθεσμα στην εξασφάλιση των ευρωπαϊκών 
καταλόγων από τεχνικής πλευράς· 
αφετέρου, λόγω της σχέσης του με μια νέα αγορά, αποτελεί εξαιρετικό 
παρατηρητήριο για τις τεχνικές εξελίξεις που θα πρέπει να λάβει 
υπόψη η βιομηχανία προγραμμάτων ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες 
για νέες υπηρεσίες· 
τέλος, ενθαρρύνει τη χρήση του ευρωπαϊκού συστήματος παραγωγής 
βιντεοταινιών υψηλής ευκρίνειας για ένα ολόκληρο φάσμα τηλεοπτικών 
και κινηματογραφικών παραγωγών. 
4.4.2 Αλλα ευρωπαϊκά όργανα 
Σε ό,τι αφορά τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης του οπτικοακουστικού 
τομέα, θα πρέπει ακόμη να αναφερθούν και οι ακόλουθες δομές: 
Το Ταμείο EURIMAGES, που δημιουργήθηκε στα πλαίσια του Συμβουλίου της 
Ευρώπης40 με στόχο να ενθαρρύνει τις ευρωπαϊκές συμπαραγωγές 
κινηματογραφικών ταινιών και τηλεοπτικών σειρών. 
Το EUREKA Audiovisuel41 αποτελεί διακυβερνητικό όργανο με στόχο τη 
διευκόλυνση της πραγματοποίησης διεθνών σχεδίων στον οπτικοακουστικό τομέα. 
Το EUREKA Audiovisuel, το οποίο δεν διαθέτει ίδιους πόρους, δεν αποτελεί 
όργανο "παροχής χρηματοδοτικών κινήτρων" αλλά διευκολύνει τη διεθνή 
συνεργασία για την κατάρτιση σχεδίων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς ή 
κοινοτικούς πόρους. 
Εξάλλου, παρέχει το πλαίσιο για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου 
της Οπτικοακουστικής, που έχει ως αποστολή τη διάδοση των πληροφοριών στο 
εσωτερικό του συγκεκριμένου επαγγελματικού τομέα. 
40 Το Ταμείο EURIMAGES, δημιουργήθηκε τον Απρίλιο του 1989. Εήμερα συμμετέχουν σε αυτό 24 χώρες. 
41 To EUREKA Audiovisuel δημιουργήθηκε από την "κοινή δήλωση" που εγκρίθηκε στο Παρίσι μετά το συνέδριο για τον 
οπτικοακουστικό τομέα που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο 1989. 
- 36 -
4.5 Τα χρηματοδοτικά κίνητρα σε εθνικό επίπεδο 
Πέρα από τη χρηματοδότηση, με την τηλεοπτική εισφορά, ενός τομέα δημόσιας 
τηλεοπτικής μετάδοσης, εξαιτίας της κρίσης της κινηματογραφικής και 
τηλεοπτικής βιομηχανίας, τα κράτη μέλη ανέπτυξαν, με κριτήρια περισσότερο 
πολιτιστικά παρά οικονομικά, μια ποικιλία μηχανισμών παροχής χρηματοδοτικών 
κινήτρων, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. 
Αντικατοπτρίζοντας την εθνική ή περιφερειακή πραγματικότητα, οι μηχανισμοί 
αυτοί διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, τόσο σε ό,τι 
αφορά τα χορηγούμενα ποσά42, τις επιχορηγούμενες δραστηριότητες43 και 
τους τρόπους στήριξης44, όσο και τους τρόπους χρηματοδότησης αυτών των 
' 45 μηχανισμων*3. 
Προορίζονται κυρίως για παραγωγές που συνδέονται με ένα κράτος μέλος και η 
πρόσβαση των παραγωγών στους διάφορους κρατικούς μηχανισμούς στην περίπτωση 
διακρατικών σχεδίων καθορίζεται από πολύπλοκες συμφωνίες διμερούς 
συμπαραγωγής. 
Κανένας μηχανισμός δεν λαμβάνει υπόψη του τη διακρατική ή ευρωπαϊκή διάσταση 
της αγοράς: οι επιλεκτικοί μηχανισμοί βασίζονται κυρίως σε πολιτιστικά 
κριτήρια (περιλαμβανομένων και των γλωσσικών), ενώ οι αυτοματοποιημένοι 
μηχανισμοί βασίζονται στα αποτελέσματα που μπορούν να επιτευχθούν 
αποκλειστικά στις εθνικές αγορές. 
4.6 Το διεθνές πλαίσιο 
Η εξέταση του μέλλοντος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων θα πρέπει 
επίσης να ενταχθεί στο διεθνές πλαίσιο, όπως έχει διαμορφωθεί μετά την 
πρόσφατη κατάληξη του Γύρου της Ουρουγουάης. 
Μέσα από συχνά ιδιαίτερα τεχνικές διαβουλεύσεις, οι διαπραγματεύσεις για την 
ελευθέρωση των υπηρεσιών στα πλαίσια του Γύρου της Ουρουγουάης, έδειξαν 
καθαρά τη στρατηγική σημασία του οπτικοακουστικού τομέα και, ειδικότερα, τη 
σημασία που θα έχει η αναμενόμενη ανάπτυξη του τομέα της εικόνας στην Ευρώπη 
42 Για παράδειγμα, το 1990 η Δανία διέθεσε 400.000 ECU για τη στήριξη των δανικών βιομηχανιών προγραμμάτων ενώ η Γαλλίι 
διέθεσε 268 εκατ.ECU (δηλαδή, ποσό μεταλύτερο από τον συνολικό προϋπολογισμό του προγράμματος MEDIA για 5 χρόνια). 
43 Το μεγαλύτερο μέρος των εθνικών μηχανισμών είναι προσανατολισμένο προς τη βιομηχανική παραγωγή, αλλά σε ορισμένα 
κράτη μέλη οι επιχορηγούμενες δραστηριότητες ποικίλλουν σημαντικ'ά (διανομή, κινηματογραφικές αίθουσες, τηλεοπτικά 
προγράμματα, κλπ). 
44 Το μεγαλύτερο μέρος των μηχανισμών είναι επιλεκτικό. Μόνο στη Γαλλία υπάρχουν αυτοματοποιημένα όργανα με σημαντικό 
προυπολογισμό. 
45 Εάν δεν λάβουμε υπόψη μας τους μηχανισμούς που βασίζονται στα φορολογικά πλεονεκτήματα, 5 κράτη μέλη χρηματοδοτούν 
την προσπάθεια τους υπέρ των βιομηχανιών προγραμμάτων αποκλειστικά από τον γενικό προϋπολογισμό του κράτους, ενώ 6 
ανακυκλώνουν, σε διαφορετικά επίπεδα, πόρους του ίδιου του τομέα (διάφοροι φόροι: κινηματογραφικές αίθουσες, 
εκμετάλλευση βιντεοταινιών, τηλεοπτικών σταθμών, κλπ). 
- 37 -
Η ανάλυση της τελικής συμφωνίας (Γενική Συμφωνία Εμπορίου και Υπηρεσιών -
GATS) οδηγεί την Επιτροπή στη διατύπωση τριών βασικών θέσεων που καθορίζουν 
το πλαίσιο οποιασδήποτε μελέτης σχετικά με τη μελλοντική δράση στον 
οπτικοακουστικό τομέα: 
* ο οπτικοακουστικός τομέας καλύπτεται πλήρως από την GATS χωρίς κανένα 
ειδικό καθεστώς, πολιτιστικό ή άλλο. Κατά συνέπεια υπόκεινται στις 
διατάξεις του άρθρου 19 της συμφωνίας η οποία ορίζει ότι : "Κατά την 
επιδίωξη των στόχων της παρούσας συμφωνίας τα κράτη θα πρέπει να 
πραγματοποιούν διαδοχικούς κύκλους διαπραγματεύσεων εντός 5 ετών από 
την ημερομηνία έναρξης της ισχύος της συμφωνίας ΜΤΟ και περιοδικά μετά 
από αυτήν την πενταετία με στόχο τη σταδιακή αύξηση της ελευθέρωσης. Οι 
διαπραγματεύσεις αυτές θα έχουν ως στόχο τη μείωση ή την εξάλειψη των 
επιπτώσεων των διάφορων μέτρων στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και στην 
εξασφάλιση ουσιαστικής πρόσβασης στην αγορά". 
* δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν ανέλαβε την υποχρέωση καμμίας 
ελευθέρωσης στον συγκεκριμένο τομέα, οι υποχρεώσεις της έναντι της GATS 
περιορίζονται στη διασφάλιση της διαφάνειας και, άρα, της ενημέρωσης 
των άλλων συμβαλλομένων μερών, σχετικά με τα ενδεχόμενα νέα μέτρα που 
θα εγκριθούν τόσο στο επίπεδο της Ενωσης όσο και στο επίπεδο των κρατών 
μελών. Εξάλλου, με τις εξαιρέσεις στη ρήτρα του μάλλον ευνοουμένου 
κράτους, η Ευρωπαϊκή Ενωση κατάφερε να διασφαλίσει τις διάφορες πλευρές 
της οπτικοακουστικής της πολιτικής, περιλαμβανομένων και των διμερών ή 
πολυμερών συμφωνιών και, ειδικότερα, όσων αφορούν τη συμπαραγωγή· 
Είναι λοιπόν σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση και τα κράτη μέλη που την απαρτίζουν 
έχουν τα απαραίτητα περιθώρια πρωτοβουλίας για να λάβουν μέτρα υπέρ της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων, αλλά μόνο για ένα μεταβατικό στάδιο 
περιορισμένης διάρκειας. 
Όπως και άλλοι τομείς υπηρεσιών ο οπτικοακουστικός τομέας θα πρέπει να 
αντιμετωπίσει τις προσκλήσεις της διεθνοποίησης και της παγκοσμιοποίησης 
ειδικά μέσα στο πλαίσιο της "ψηφιακής επανάστασης". Η ευρωπαϊκή βιομηχανία 
προγραμμάτων λοιπόν θα πρέπει να αναπτύξει την ανταγωνιστικότητα της μέσα σ* 
ένα πνεύμα παγκόσμιου ανοίγματος. 
- 38 -
5 ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΔΛΟΝ. 
Και πάλι, για να αντιμετωπισθούν οι προκλήσεις του μέλλοντος πρέπει να 
ενεργοποιηθούν όλοι οι σχετικοί παράγοντες. Για το σκοπό αυτό, η εφαρμογή της 
αρχής της επικουρικότητας αποτελεί στοιχείο ουσιαστικής σημασίας για τον 
καθορισμό μιας βιομηχανικής πολιτικής, όταν εξετάζονται δράσεις που δεν είναι 
της αποκλειστικής αρμοδιότητας της Κοινότητας, θα πρέπει να καθοριστεί σε 
ποιο επίπεδο θα είναι αποτελεσματικότερα τα μέτρα για την επίτευξη των στόχων 
των συγκεκριμένων δράσεων, θα πρέπει επίσης να διασφαλιστεί η 
συμπληρωματικότητα των μέτρων που θα ληφθούν στα διάφορα αυτά επίπεδα. 
Μολονότι ο καθορισμός των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και 
των διαφόρων επιπέδων αρμοδιότητας των κρατών μελών είναι ζωτικής σημασίας 
για τον καθορισμό των μέτρων που θα πρέπει να εφαρμοστούν, η Επιτροπή είναι 
της γνώμης ότι, στο στάδιο της στρατηγικής εξέτασης θα πρέπει να συζητηθούν 
ανοιχτά τα διακυβευόμενα συμφέροντα και τα διάφορα επίπεδα πιθανών λύσεων. 
Στο πλαίσιο αυτής της συνολικής προσέγγισης και μέσα σε πνεύμα συλλογικών 
προσπαθειών στο πλαίσιο της Ένωσης, υπάρχουν πολλά πεδία διαλόγου με βάση 
τις "επιλογές για το μέλλον". Η ενδεχόμενη εμβάθυνση τους σε μεταγενέστερο 
στάδιο θα εξαρτηθεί από τους προσανατολισμούς που θα επιλεγούν τελικά. 
Αυτό το μέρος του Πράσινου Βιβλίου δεν επηρεάζει την εξέταση με βάση την αρχή 
της επικουρικότητας που θα πρέπει να προηγηθεί της υποβολής συγκεκριμένων 
προτάσεων από την Επιτροπή, μετά τις διαβουλεύσεις που θα έχει με τους 
επαγγελματικούς κύκλους και τις εθνικές αρχές. 
Στο πλαίσιο του παρόντος Πράσινου Βιβλίου, η Επιτροπή δεν προτίθεται να 
συντάξει κατάλογο συγκεκριμένων μέτρων που θα προταθούν στο επίπεδο της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι επιλογές που θέτει για συζήτηση το έγγραφο αυτό 
αποτελούν μάλλον τις γενικές αρχές που θα πρέπει να διέπουν τη δράση της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, στρατηγικές προτεραιότητες που μπορούν να καθοριστούν από 
κοινού για: 
να μην υπάρχει κατάτμηση στις εθνικές αγορές και να ευνοηθεί η 
εκμετάλλευση προγραμμάτων στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής και 
παγκόσμιας προοπτική ς, 
να αναπτυχθούν οι δυνατότητες επιλογής του ευρωπαϊκού κοινού, 
να αναπτυχθεί ένας κλάδος παραγωγής του μέλλοντος, 
να εξασφαλιστεί η αποδοτικότητα ενός ελλειμματικού τομέα. 
Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η μεταβατική περίοδος στην οποία εισέρχεται η 
ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων - μετάβαση όσον αφορά την τεχνολογική 
ανάπτυξη, το πλαίσιο που προκύπτει από τις συμφωνίες GATS και τη βιομηχανική 
μετατροπή που διακυβεύεται - χρειάζεται επείγουσα και έντονη δράση, που θα 
επιτρέψει σε αυτή τη βιομηχανία να επωφεληθεί, μεσοπρόθεσμα, από το ελεύθερο 
παιχνίδι της αγοράς. 
Η συζήτηση προτείνεται να επικεντρωθεί γύρω από τις εξής τρεις κατευθυντήριες 
γραμμές: 
τους κανόνες του παιγνιδιού 
τα χρηματοδοτικά κίνητρα 
τη σύγκλιση των εθνικών συστημάτων 
Οι τρεις αυτές κατευθυντήριες γραμμές είναι συμπληρωματικές και 
αλληλοεξαρτώμενες. Εξάλλου, η ανάπτυξη και η εφαρμογή τους πρέπει να 
συντονίζονται σε μεγάλο βαθμό με το σύνολο των δράσεων που θα αναλάβει η 
Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια της οπτικοακουστικής πολιτικής της, καθώς και με 
κάθε άλλη δράση που θα έχει αποτελέσματα στον οπτικοακουστικό τομέα. χ 
- 39 -
Οι παράγραφοι που ακολουθούν προτείνουν ορισμένα θέματα, τα οποία η Επιτροπή 
θεωρεί βασικά για τον καθορισμό μιας βιομηχανικής πολιτικής. Τα θέματα αυτά 
θα καλύψουν διαδοχικά καθεμία από τις τρεις κατευθυντήριες γραμμές αυτής της 
πολιτικής βάσει μιας ηθελημένα ανοιχτής προσέγγισης, με σκοπό την έναρξη 
ευρείας συζήτησης επί του θέματος. 
5.1 Οι κανόνες του παιγνιδιού 
Οι κανόνες του παιγνιδιού πρέπει να εξετασθούν τόσο από την πλευρά της 
συμβολής τους στην ανάπτυξη της αγοράς και τη διατήρηση του ανταγωνισμού όσο 
και από την πλευρά της προώθησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Εξ άλλου, η 
εμφάνιση νέων υπηρεσιών γεννά νέα ερωτηματικά όσον αφορά τους κανόνες του 
πα ιγνιδ ιού. 
5.1.1 Η ανάπτυξη της αγοράς 
Η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς οπτικοακουστικών προγραμμάτων συνδέεται 
άμεσα με την ανάπτυξη των υποδομών και την ελευθέρωση των υπηρεσιών, αφενός, 
με την άρση των εμποδίων της εσωτερικής αγοράς, αφετέρου, και τέλος με την 
εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού. 
i) Υποδομές και υπηρεσίες 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σύνολο των δράσεων που θα αναπτύξει η Ευρωπαϊκή 
Ένωση για να ευνοήσει μια πανευρωπαϊκή προσέγγιση στην ανάπτυξη των νέων 
δικτύων επικοινωνίας (είτε πρόκειται για ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, ελευθερία 
εγκατάστασης, κοινές τεχνικές προδιάγραφες> τυποποίηση, ενοποίηση και άνοιγμα 
των συστημάτων πρόσβασης υπό όρους ή διασύνδεσης των υποδομών) θα βοηθήσει 
στην ανάδειξη νέων αγορών για τα ευρωπαϊκά προγράμματα. 
Πράγματι, μέσω αυτών των νέων δικτύων θα αναπτυχθούν νέα είδη υπηρεσιών όπως 
οι υπηρεσίες Pay-per-view (PPV), Video-on-demand (VOD), εκπαιδευτικές 
υπηρεσίες, κλπ. Μόνο με την υιοθέτηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης όσον αφορά 
την ανάπτυξη αυτών των δικτύων θα καταστεί δυνατή στην Ευρώπη η εκμετάλλευση 
τόσο των αγορών που απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό όσο και των νέων 
"εξειδικευμένων τμημάτων" της αγοράς. Η προσέγγιση αυτή αποτελεί απαραίτητη 
προϋπόθεση για την αξιοποίηση των πολιτιστικών μας παραδόσεων. 
Επίσης, η ελευθέρωση των υπηρεσιών επικοινωνίας και το άνοιγμα του τομέα στο 
ελεύθερο παιχνίδι του ανταγωνισμού συμβάλλουν αποτελεσματικά στην ανάπτυξη 
αυτών των αγορών. 
Σ'αυτό το πλαίσιο, το πόσο θα διαρκέσει η μετάβαση προς έναν ευρωπαϊκό χώρο 
πληροφοριών γίνεται ουσιαστικό θέμα: αν η μετάβαση αυτή είναι σύντομη, η 
βιομηχανία μας προγραμμάτων θα μπορέσει να επωφεληθεί γρήγορα όσον αφορά τις 
νέες διεξόδους, τις νέες επενδύσεις και την πείρα σε νέες τεχνολογίες. 
Παράλληλα, η προσπάθεια προσαρμογής αυτής της βιομηχανίας θα χρειαστεί 
μεγαλύτερη ενθάρρυνση και πιο εξειδικευμένου χαρακτήρα. 
Όπως υποδεικνύεται στο Λευκό Βιβλίο, στον τομέα των υπηρεσιών επικρατεί 
γενικά η τάση προς την ελευθέρωση και τον περιορισμό των ρυθμίσεων στο 
πλαίσιο μιας παγκόσμιας προοπτικής. Η τάση αυτή ισχύει, επίσης, για τον 
οπτικοακουστικό τομέα όσον αφορά την πρόσβαση στις δραστηριότητες 
πληροφόρησης και επικοινωνίας. Η συνεκτίμηση ορισμένων παραγόντων γενικού 
ενδιαφέροντος που απαιτεί τον καθορισμό κανόνων σχετικά με το περιεχόμενο των 
μεταδιδόμενων 
40 -
προγραμμάτων δεν έρχεται σε αντίφαση με αυτή την τάση. Το μόνο θέμα που 
απομένει είναι η αναζήτηση της καλύτερης δυνατής ισοτιμίας μεταξύ των κανόνων 
αυτών και των επιδιωκόμενων στόχων. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Η Ένωση πρέπει να επιταχύνει την υλοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου 
πληροφοριών, κυρίως με την ανάπτυξη τεχνολογικά προηγμένων υποδομών 
πληροφόρησης, την ελευθέρωση των υπηρεσιών που θα χρησιμοποιήσουν αυτές τις 
υποδομές, την τυποποίηση και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος ανοικτού σε 
υπό όρους πρόσβαση. 
ii) Εσωτερική αγορά 
Κατά τον ίδιο τρόπο, η Επιτροπή πιστεύει ότι η καθιέρωση της εσωτερικής 
αγοράς στον οπτικοακουστικό τομέα έχει ήδη συμβάλει στη δημιουργία ευνοϊκών 
προϋποθέσεων για την εμφάνιση μιας αυθεντικής ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
προγραμμάτων. Παράλληλα με τον καθορισμό και την εφαρμογή μιας ειδικής 
τομεακής πολιτικής, η σωστή λειτουργία αυτής της εσωτερικής αγοράς, δηλαδή η 
άρση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των αγαθών, των 
υπηρεσιών και των κεφαλαίων, και η ελευθερία εγκατάστασης, παραμένει ο 
βασικός στόχος. 
Η ανάπτυξη ειδικών εθνικών ρυθμιστικών μέτρων για τον οπτικοακουστικό τομέα 
δεν πρέπει να βλάψει τη σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 
iii) Η εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού. 
Η πολιτική του ανταγωνισμού πρέπει να παίξει σημαντικό ρόλο στην κοινοτική 
στρατηγική που αποβλέπει στη βιώσιμη ανόρθωση του οπτικοακουστικού τομέα. 
Ενας υγιής ανταγωνισμός που ενθαρρύνει τις διαρθρωτικές και τεχνολογικές 
προσαρμογές, συμβάλλει στην ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οπτικοακουστικών 
επιχειρήσεων. Εξάλλου, η εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού είναι ένα 
αποτελεσματικό μέσο για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς και ένας τρόπος για 
να αποφευχθεί ο κατακερματισμός των εθνικών αγορών από τον οποίον πάσχει η 
ευρωπαϊκή οπτικοακουστική βιομηχανία. Αυτό ισχύει επίσης και για την εφαρμογή 
των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, ο σεβασμός της 
αρχής για την κατάργηση των διακρίσεων συνεπάγεται ότι είναι αναγκαίο να 
ανοιχτούν τα καθεστώτα στήριξης στους υπηκόους άλλων κρατών μελών. Τέλος, η 
αυστηρή εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλλει στην 
εξασφάλιση του καλύτερου δυνατού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των 
επιχειρήσεων. 
Στον οπτικοακουστικό τομέα, ζητείται όλο και πιο συχνά από την Επιτροπή να 
εφαρμόσει κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού, είτε πρόκειται για συμφωνίες 
μεταξύ επιχειρήσεων είτε για δημόσια στήριξη. 
Η πείρα που απέκτησε η Επιτροπή στο εν λόγω θέμα επιτρέπει να διατυπωθούν 
ορισμένες παρατηρήσεις: 
αφενός, πολλές υποθέσεις φθάνουν ενώπιον της Επιτροπής χωρίς να 
έχει γίνει προηγουμένως κάποιο διάβημα στις εθνικές αρχές που είναι 
αρμόδιες για τον ανταγωνισμό (ή, απ*ευθείας, από αυτές) και χωρίς 
να 
- 41 -
έχει κινηθεί καμμία διαδικασία στα εθνικά δικαστήρια46. Ετσι, πολύ 
συχνά, ζητείται από την Επιτροπή να ρυθμίσει καταστάσεις που θα 
μπορούσαν να είχαν ρυθμιστεί πιο εύκολα σε εθνικό επίπεδο. 
- αφετέρου, η γενική έλλειψη διαφάνειας σε αυτόν τον τομέα, που 
οφείλεται στην πολύ άνιση παρατήρηση του τομέα τόσο από τις εθνικές 
αρχές όσο και από τις επιχειρήσεις με ειδίκευση στις μελέτες ιων 
αγορών, που παίρνουν μέρος στη συλλογή στοιχείων σε εθνικό επίπεδο, 
περιπλέκουν σημαντικά το καθήκον της Επιτροπής σχετικά με αυτό το 
θέμα και συμβάλλουν, ιδίως, στην παράταση των διαδικαστικών 
προθεσμιών. 
τέλος, επειδή δεν υπάρχει συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των 
αρμοδίων για τον ανταγωνισμό αρχών στις τρίτες χώρες, ο παγκόσμιος 
χαρακτήρας του τομέα καθιστά όλο και πιο δύσκολη τη μελέτη των 
στρατηγικών διείσδυσης των διεθνών ομάδων οπτικοακουστικών ή 
πολλαπλών μέσων στην αγορά. 
Απαντώντας σ'αυτές τις διαπιστώσεις, η Επιτροπή προτείνει να αναπτυχθεί στο 
μέλλον η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών που είναι αρμόδιες για 
τον ανταγωνισμό στα κράτη μέλη και στις τρίτες χώρες και κυρίως να προωθηθεί 
η διαφάνεια της αγοράς. Από την άποψη αυτή, το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της 
Οπτικοακουστικής που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του EUREKA Audiovisuel, μπορεί 
να συμβάλει στη συλλογή και την κυκλοφορία των διαθέσιμων πληροφοριών αλλά 
επίσης και στον καθορισμό των πιο πιεστικών αναγκών. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Η προώθηση της διάφανειας στην οπτικοακουστική αγορά προϋποθέτει την 
καλύτερη συνεργασία μεταξύ των εθνικών και κοινοτικών αρχών που είναι 
αρμόδιες για την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού καθώς και τη 
συνεργασία μεταξύ των κοινοτικών αρχών και των αρχών των τρίτων χωρών που 
είναι αρμόδιες για την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού. 
5.1.2 Τα μέτρα προώθησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων 
Είδαμε ότι στο κεφάλαιο III της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα", η Ένωση 
εξέφρασε την επιθυμία να θεσπιστούν ειδικοί κανόνες που θα ενθαρρύνουν τη 
βιομηχανία προγραμμάτων. Πρόκειται, όσον αφορά τις αρχές, για ένα κοινοτικό 
κεκτημένο που θα παράσχει ευνοϊκό πλαίσιο για τη διασυνοριακή ανάπτυξη της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων και, σε αυτό το στάδιο, η Επιτροπή κρίνει 
ότι οφείλει να το διαφυλάξει. 
Με την προοπτική μιας βιομηχανικής πολιτικής, ο προβληματισμός για το 
ρυθμιστικό πλαίσιο δεν αφορά, επομένως, την επανεξέταση της αρχής αλλά τις 
λεπτομέρειες της εφαρμογής της και, ιδίως, τη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας του ελέγχου των μηχανισμών ρυθμιστικής παρότρυνσης. 
46 Πρβλ. ανακοίνωση της Επιτροπής για τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων (ΕΕ C 39 της 13.02.1993, σ. 5). 
42 -
i) Βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ελέγχου όσον αφορά την εφαρμογή 
του κοινοτικού δικαίου. 
Η αξιοπιστία και η αποτελεσματικότητα του ρυθμιστικού πλαισίου που 
εφαρμόζεται στον οπτικοακουστικό τομέα και ιδίως αυτών των μηχανισμών παροχής 
κινήτρων, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αποτελεσματικότητα του ελέγχου 
της τήρησης των υποχρεώσεων τους από τους επιχειρηματικούς κύκλους, καθώς και 
από τις πιθανές κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων αυτών. Είναι 
προτιμότερα τα περιορισμένα αλλά σαφώς δεσμευτικά μέτρα από μηχανισμούς με 
φιλοδοξίες αλλά χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο. 
Τον έλεγχο (καθώς και την επιβολή ενδεχόμενων κυρώσεων) έχουν κατά κύριο λόγο 
οι εθνικές αρχές και, στην πρόσφατη ανακοίνωση της47, η Επιτροπή υπέδειξε 
τις κύριες ελλείψεις των εθνικών εκθέσεων και εξέθεσε τον τρόπο με τον οποίο 
προτίθεται να ασκήσει τον δικό της έλεγχο όσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 
4 και 5. Τα διάφορα στοιχεία ευελιξίας αυτών των μηχανισμών δεν αποκλείουν τη 
σταδιακή εφαρμογή κοινής ερμηνείας, υπό πιθανό έλεγχο του Ευρωπαϊκού 
Δικαστηρίου. 
Η καθιέρωση κοινών κανόνων, ο έλεγχος της τήρησης τους από τους 
επιχειρηματικούς παράγοντες και η επιβολή αποτελεσματικών κυρώσεων σε 
περίπτωση μη τήρησης τους είναι στοιχεία αποφασιστικής σημασίας για την 
αρμονική ανάπτυξη των ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων στην Ευρώπη. Πράγματι, οι 
διαφορετικοί τρόποι εφαρμογής των κανόνων αυτών στα διάφορα κράτη μέλη 
μπορούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στο πλαίσιο της προοπτικής της 
ελεύθερης κυκλοφορίας των τηλεοπτικών εκπομπών που προβλέπει η οδηγία 
"τηλεόραση χωρίς σύνορα". 
Επειδή πρόκειται για έναν τομέα με πολύ γρήγορη εξέλιξη, όπου οι επενδύσεις 
γίνονται για πολλά έτη και όπου τα μερίδια της αγοράς κερδίζονται ή χάνονται 
συχνά πολύ γρήγορα, οι επιχειρηματικοί κύκλοι πρέπει να επωφεληθούν από μια 
όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διαφάνεια και νομική ασφάλεια. Για να αποφευχθούν 
στρατηγικές "τετελεσμένων γεγονότων" από μέρους των επιχειρηματικών κύκλων 
που ποντάρουν στον μη ακριβή καθορισμό των υποχρεώσεων τους, στην έλλειψη 
κυρώσεων και στη διάρκεια των διαδικασιών, είναι αναγκαίο να διεξάγεται 
αυστηρός και αποτελεσματικός έλεγχος του κοινοτικού δικαίου, εν ανάγκη με την 
ενίσχυση των υπαρχόντων μηχανισμών ελέγχου και κυρώσεων. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Πώς να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του ελέγχου και της εφαρμογής του 
κοινοτικού δικαίου; 
Πέρα από τις αβεβαιότητες που έχουν ήδη αναφερθεί σχετικά με την 
αποτελεσματικότητα και το διαρθρωτικό αποτέλεσμα των μηχανισμών ρυθμιστικών 
κινήτρων, τίθενται διάφορα θέματα πριν ολοκληρωθεί η συνολική αξιολόγηση της 
οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα". 
Αφενός, πρόκειται για την εξασφάλιση του ότι οι μηχανισμοί προώθησης θα είναι 
σωστά προσαρμοσμένοι στους νέους τύπους υπηρεσιών, των οποίων η εμφάνιση 
προοιωνίζεται σύντομα χάρη στην "ψηφιακή επανάσταση". 
47 Πρβλ. ανωτέρω σημείωση αριθ. 28 
- 43 -
Αφετέρου, πρόκειται για την εξέταση όσον αφορά τη σκοπιμότητα και τις 
δυνατότητες να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα αυτών των μηχανισμών ενώ θα 
διατηρείται η αναγκαία ευελιξία ώστε να ληφθεί υπόψη η διαφοροποίηση του 
τομέα της τηλεοπτικής μετάδοσης με την ευρεία έννοια του όρου. 
ii) Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών παροχής κινήτρων. 
Το περιθώριο χειρισμού που αφήνεται στα κράτη μέλη όσον αφορά τις 
λεπτομέρειες εφαρμογής ("ενδεδειγμένα μέσα") των μηχανισμών της οδηγίας, είχε 
ως αποτέλεσμα μεγάλες διαφορές στους περιορισμούς και στους ελέγχους στους 
οποίους υπόκεινται οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί των διαφόρων κρατών μελών, 
και μάλιστα διάφοροι τύποι ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών μέσα στο ίδιο κράτος 
μέλος48. 
Λόγω του οικονομικού αντίκτυπου αυτών των ρυθμιστικών κινήτρων στη 
δραστηριότητα των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, υπάρχει ο φόβος ότι οι πολύ 
μεγάλες διαφορές όσον αφορά τα καθεστώτα μπορεί να οδηγήσουν σε στρέβλωση του 
ανταγωνισμού δεδομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών της 
ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης. 
* συνεκτίμηση της ποικιλομορφίας στη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση 
Ωστόσο, αυτό που ορισμένοι στιγματίζουν ως την κυριότερη αδυναμία των 
μηχανισμών της οδηγίας49, οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στις απαιτήσεις για 
ευελιξία που είναι εγγενή στοιχεία της ποικιλομορφίας που χαρακτηρίζει τον 
ευρωπαϊκό οπτικοακουστικό τομέα. Πράγματι, οι οικονομικοί περιορισμοί στις 
υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης είναι τόσο διαφοροποιημένοι όσο και οι 
ίδιες οι υπηρεσίες: 
υπηρεσίες γενικού περιεχομένου ή κατά θέματα 
αποκωδικοποιημένες ή κωδικοποιημένες υπηρεσίες 
υπηρεσίες που χρηματοδοτούνται από τα τέλη, τη διαφήμιση, τις 
συνδρομές, την πληρωμή ανάλογα με την κατανώλωση ή κάποιο μικτό 
σύστημα 
υπηρεσίες που έχουν καθιερωθεί εδώ και πολύ καιρό ή νέες υπηρεσίες 
υπηρεσίες που προορίζονται για εθνικά ή διακρατικά ακροατήρια 
υπηρεσίες που μεταδίδονται σε γλώσσα μεγάλης ή μικρής εμβέλειας 
Αυτές οι βασικές διαφορές έχουν τεράστιες επιπτώσεις στις στρατηγικές των 
επιχειρηματικών κύκλων, περιλαμβανομένων και των στρατηγικών που αφορούν την 
πολιτική αγοράς δικαιωμάτων ή παραγωγής, και αξίζει να ληφθούν υπόψη κάτω από 
αυτό το πρίσμα. 
Σ'αυτό το πλαίσιο επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο ορισμός της "τηλεοπτικής 
μετάδοσης" που παρέχει η οδηγία50 καλύπτει υπηρεσίες όπως η πληρωμή ανά 
Εδώ λαμβάνουμε υπόψη μόνο τις υποχρεώσεις που μεταφέρουν, σε εθνικό επίπεδο, τους στόχους των άρθρων 4 και 5 της 
οδηγίας, με εξαίρεση όλα τα συμπληρωματικά μέτρα που μπορούν να εγκρίνουν μονομερώς τα κράτη μέλη (ιδίως για λόγους 
γλωσσικής πολιτικής), έναντι των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που υπάγονται στην αρμοδιότητα τους. 
Πρόκειται κυρίως για τους όρους των άρθρων 4 και 5: "κάθε φορά που αυτό είναι εφικτό", "με κατάλληλα μέσα" και 
"σταδ ιακά". 
Το άρθρο 1 της οδηγίας ορίζει την τηλεοπτική μετάδοση ως "πρώτη μετάδοση, ασύρματη ή όχι, απ'ευθείας ή μέσω 
δορυφόρου, με κώδικα ή χωρίς, τηλεοπτικών προγραμμάτων που προορίζονται για το κοινό. Περιλαμβάνεται η διαβίβαση 
προγραμμάτων μεταξύ επιχειρήσεων με σκοπό την αναμετάδοση τους στο κοινό. Ο όρος δεν περιλαμβάνει τις υπηρεσίες 
επικοινωνιών που παρέχουν, με προσωπική κλήση, πληροφορίες ή άλλες εξυπηρετήσεις, όπως τις υπηρεσίες τηλεαντιγράφων, 
τις τράπεζες ηλεκτρονικών δεδομένων και λοιπές παρεμφερείς υπηρεσίες". 
- 44 -
εκπομπή (Pay-per-view)51 ή τις οιονεί κατά παραγγελία υπηρεσίες 
οπτικοακουστικών προγραμμάτων (Video-on-demand)52 αλλά δεν καλύπτει 
υπηρεσίες τηλεπικοινωνίας, όπως τις πραγματικές κατά παραγγελία υπηρεσίες 
οπτικοακουστικών προγραμμάτων (Video-on-demand) 
Σε κάθε προσπάθεια για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών θα 
πρέπει επομένως να λαμβάνεται υπόψη αυτή η πραγματικότητα καθώς και η τάση 
για διαφοροποίηση του τομέα. Η διαφοροποίηση των υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικής 
μετάδοσης και τα ρυθμιστικά κίνητρα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων 
δεν είναι πράγματα ασυμβίβαστα. Αντίθετα, κατάλληλοι μηχανισμοί ενδέχεται να 
προωθήσουν αυτή την ποικιλομορφία (την οποία απαιτεί το ευρωπαϊκό κοινό) 
εξασφαλίζοντας συγχρόνως μια κατάλληλη θέση στα ευρωπαϊκά προγράμματα. 
Εξάλλου, απ'ότι φαίνεται η ποικιλομορφία της εθνικής πραγματικότητας αποτελεί 
αρκετές φορές εμπόδιο στην υιοθέτηση ορισμών ακριβείας στο επίπεδο της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (ο ορισμός του "ανεξάρτητου παραγωγού των ραδιοτηλεοπτικών 
οργανισμών", για παράδειγμα, προκειμένου να καταστήσει δυνατή την εφαρμογή 
διαρθρωτικών μηχανισμών, προσκρούει σε ουσιαστικές διαφορές στην οργάνωση του 
τομέα της τηλεοπτικής παραγωγής στα κράτη μέλη). Με στόχο τη νομική ασφάλεια 
και την ισορροπία, είναι σκόπιμο να αναζητήσουμε τους ελάχιστους ορισμούς που 
θα μπορέσουν να χρησιμεύσουν ως κοινοτικό υπόβαθρο, χωρίς να αποκλείσουμε σε 
εθνικό επίπεδο τους ορισμούς μεγαλύτερης ακριβείας για την προσαρμογή των 
διαρθρωτικών στόχων στις εθνικές πραγματικότητες. 
* προσδιορισμός των υποχρεώσεων 
Με βάση τα παραπάνω, τίθεται το ερώτημα αν είναι δυνατό να προβλεφθεί ο 
προσδιορισμός ή κάποια τροποποίηση των υποχρεώσεων όσον αφορά τους στόχους 
της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης. Στην περίπτωση αυτή, δεν αρκεί μόνο να 
δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό πλαίσιο για τη διασυνοριακή άσκηση ορισμένων 
δραστηριοτήτων αλλά πρέπει και να αναπτυχθεί η εφαρμογή μέτρων - κινήτρων, 
περισσότερο εξειδικευμένου χαρακτήρα. 
Η εξέταση αυτού του θέματος πρέπει να γίνει κυρίως γύρω από τους εξής άξονες: 
να τονωθεί η διασυνοριακή κυκλοφορία των οπτικοακουστικών 
προγραμμάτων (κυρίως για τα προγράμματα αποθεμάτων (stock) που 
μπορεί να οδηγήσουν στην κατάρτιση αξιοποιήσιμων καταλόγων σε 
μεγάλο αριθμό μέσων και αγορών, για μεγάλες χρονικές περιόδους)· 
51 Οι υπηρεσίες PPV ανήκουν στη σφαίρα της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης καθότι η μετάδοση γλινεται από μια υπηρεσία με 
προορισμό το κοινό (ακόμη κι αν αυτό το κοινό περιορίζεται στους τηλεθεατές που διαθέτουν το κατάλληλο υλικό λήψης) 
ενώ η επιλογή του τηλεθεατή περιορίζεται, από τεχνική άποψη, στο να καθορίζει το τμήμα των μεταδιδόμενων εκπομπών 
που θα μπορεί να αποκωδικοποιεί και κατά συνέπεια να παρακολουθεί. Πρόκειται για επικοινωνία "point to multipoint", 
δηλαδή από ένα σημείο (μετάδοσης) προς πολλά σημεία (λήψης). 
52 Οι υπηρεσίες VOD, όπως όλες οι "πραγματικά διαλογικές" υπηρεσίες, ανήκουν στη σφαίρα των τηλεπικοινωνιών καθότι τη 
μετάδοση του προγράμματος προκαλεί ο τηλεθεατής, ύστερα από ατομική κλήση. Πρόκειται για επικοινωνία "point to 
point", δηλαδή από ένα σημείο (μετάδοσης) προς ένα μόνο σημείο (λήψης). 
Ο ορισμός της οδηγίας, εφόσον εξαιρεί τις υπηρεσίες που λειτουργούν με ατομική κλήση, δεν φαίνεται να καλύπτει 
υπηρεσίες όπως το VOD. 
- 45 -
να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις στον τομέα της παραγωγής νέων 
προγραμμάτων και η αγορά δικαιωμάτων πρόσφατων προγραμμάτων, ιδίως 
όσον αφορά τα προγράμματα ανεξάρτητων παραγωγών των 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Πώς να ληφθεί υπόψη η ποικιλία των τύπων υπηρεσιών; 
Πώς να ενθαρρυνθεί η ενδοκοινοτική κυκλοφορία των προγραμμάτων; 
Πρέπει να εκδοθούν κοινοί ορισμοί μεγαλύτερης ακριβείας; 
Πρέπει να ευνοηθεί η επένδυση στην παραγωγή προγραμμάτων ή 
στην αγορά δικαιωμάτων σε σχέση με μηχανισμούς που στηρίζονται 
στο χρόνο μετάδοσης; 
iii) χρονικοί περιορισμοί για την τηλεοπτική μετάδοση από τα μέσα 
ενημέρωσης. 
Ανεξάρτητα από κάθε ρυθμιστική αναφορά, οι χρονικοί περιορισμοί για τη 
μετάδοση από τα μέσα ενημέρωσης (ή, σύστημα "windows" - παράθυρα 
εκμετάλλευσης) οφείλεται φυσικά στην επιθυμία να μεγιστοποιηθούν τα 
εισοδήματα από τις διάφορες μορφές εκμετάλλευσης ενός κινηματογραφικού (ή 
τ η λ ε οπτικού) προγράμματ ος. 
Με βάση τον τύπο του προγράμματος και το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται, η 
απόφαση για τον χρόνο της μετάβασης σε μια νέα αγορά (από τις αίθουσες στο 
βίντεο, από το βίντεο στην τηλεόραση με πληρωμή ανά εκπομπή, από την 
τηλεόραση με πληρωμή ανά εκπομπή στην αποκωδικοποιημένη τηλεόραση, κλπ) 
μπορεί να είναι διαφορετική ακόμη και αν αποβλέπει κυρίως στο να 
βελτιστοποιήσει το εισόδημα. Επιπλέον, η εισαγωγή των υπηρεσιών PPV και VOD, 
καθώς και ο πολλαπλασιασμός των νέων μέσων (βιντεοδίσκος CD-I, CD-ROM) θα 
εισαγάγουν νέα στάδια όσον αφορά αυτούς τους χρονικούς περιορισμούς στη 
μετάδοση από τα μέσα ενημέρωσης και έτσι θα καταστήσουν περισσότερο 
πολύπλοκες τις επιλογές εκμετάλλευσης των κατόχων δικαιωμάτων. Σύμφωνα με τη 
λογική αυτή, η ελευθερία των κατόχων δικαιωμάτων αποτελεί βασικό στοιχείο της 
αποδοτικότητας των προγραμμάτων. 
Παράλληλα με αυτή τη βασική λογική της μεγιστοποίησης του εισοδήματος για 
κάθε παραγωγή, άλλες εκτιμήσεις μπορούν να σχετικοποιήσουν αυτή την 
ελευθερία: 
αφενός, η σημασία της εκμετάλλευσης σε αίθουσες, τα αποτελέσματα της 
οποία καθορίζουν συχνά σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία στις άλλες αγορές, 
καθώς και μια πολιτική προώθησης της προσέλευσης σε αίθουσες ("μια 
ταινία πρέπει να βλέπεται σε αίθουσα κινηματογράφου") συμβάλλουν στην 
τάση προστασίας αυτού του προνομιούχου τρόπου εκμετάλλευσης των 
κινηματογραφικών ταινιών· 
αφετέρου, η αυξανόμενη σημασία των επενδύσεων των ραδιοτηλεοπτικών 
οργανισμών στην κινηματογραφική παραγωγή συντελεί ώστε ορισμένοι να 
φοβούνται την ανάπτυξη ενός σχήματος "καλυμμένης τηλεοπτικής 
παραγωγής", όπου η εκμετάλλευση στις αίθουσες γίνεται καθαρά 
διακοσμητική· 
- 46 -
τέλος, επειδή και άλλοι τρόποι εκμετάλλευσης (όπως ο τομέας του 
βίντεο) απειλούνται από τα νέα μέσα μετάδοσης των οπτικοακουστικών 
προγραμμάτων, παρουσιάζουν την τάση να ζητούν ειδική προστασία. 
Εξάλλου, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα διάφορα υπάρχοντα συμφέροντα και οι 
σχετικές μελλοντικές εξελίξεις. Το θέμα επομένως παραμένει ανοικτό, όσον 
αφορά τη σκοπιμότητα μιας κοινοτικής ρύθμισης σχετικά με τους χρονικούς 
περιορισμούς μετάδοσης από τα μέσα ενημέρωσης αλλά και τις ενδεχόμενες 
λεπτομέρειες τους. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι ανάγκη να μεγιστοποιηθούν τα έσοδα 
εκμετάλλευσης και να ενθαρρυνθεί η εμφάνιση νέων μέσων στήριξης και νέων 
υπηρεσιών, πρέπει να διατηρηθε ί ένα κοινοτικό σύστημα χρονικών περιορισμών 
για την τηλεοπτική μετάδοση από τα μέσα ενημέρωσης; 
Πρέπει να τροποποιηθε ί το υπάρχον σύστημα, και μάλιστα να επεκταθεί σε 
τρόπους εκμετάλλευσης άλλους από τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση; 
5.1.3 Πρέπει να καλυφθούν τα νέα είδη υπηρεσιών; 
Η "ψηφιακή επανάσταση" θα οδηγήσει στην εμφάνιση νέων τύπων οπτοκοακουστικών 
υπηρεσιών που θα έχουν σχέση τόσο με: 
τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση: επικοινωνία από ένα σημείο μετάδοσης 
με στόχο πολλαπλά σημεία λήψης, όσο και 
τις τηλεπικοινωνίες: επικοινωνία από ένα σημείο εκπομπής με στόχο 
ένα σημείο λήψης, 
Εκτός από τη λογική της ελευθέρωσης των υπηρεσιών (περιορισμός των ρυθμίσεων 
όσον αφορά την πρόσβαση ιδιωτικών επιχειρηματικών παραγόντων σ'αυτές τις 
δραστηριότητες) που αναπτύσσεται σ'αυτούς τους δύο κλάδους, τόσο οι ισχύοντες 
κανόνες όσο και η φιλοσοφία που διέπει τη προσέγγιση αυτών των δύο τομέων της 
επικοινωνίας παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές: οι ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις 
υπόκεινται κατά παράδοση σε πολλαπλές ρυθμίσεις όσον αφορά το περιεχόμενο· 
αντίθετα, οι τηλεπικοινωνίες υπόκεινται σε ελάχιστες ρυθμίσεις. 
Τα δύο αυτά νομικά καθεστώτα μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετική μεταχείριση 
παρεμφερών υπηρεσιών που χρησιμοποιούν όμως διαφορετικές τεχνικές μετάδοσης: 
για παράδειγμα μια υπηρεσία οιονεί "video-on-demand" που διαθέτει μεγάλο 
αριθμό διαύλων μετάδοσης μπορεί να υπαχθεί στο καθεστώς της ραδιοτηλεοπτικής 
μετάδοσης ενώ μια πραγματική υπηρεσία "video-on-demand" μπορεί να υπαχθεί στο 
καθεστώς των τηλεπικοινωνιών. 
Μια τέτοια κατάσταση μπορεί να οδηγήσει στη στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ 
των διαφόρων οπτικοακουστικών υπηρεσιών: κλασική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, 
τηλεόραση με καταβολή τέλους, PPV, οιονεί VOD, κλπ. 
Δεδομένου ότι οι νέοι φορείς μετάδοσης των οπτικοακουστικών προγραμμάτων θα 
απορροφήσουν σιγά σιγά σημαντικό μέρος των εσόδων, ορισμένοι προτείνουν ότι 
θα πρέπει να συμμετάσχουν στην προσπάθεια προώθησης των ευρωπαϊκών 
προγραμμάτων, όπως και οι υπηρεσίες της κλασικής ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης. 
- 47 -
Το θέμα αυτό πρέπει να εξετασθεί με βάση την προοπτική ταχείας ανάπτυξης του 
ενιαίου χώρου πληροφοριών. Το θέμα της κάλυψης αυτών των νέων υπηρεσιών είναι 
επομένως στενά συνδεδεμένο με διάφορες σκοπιμότητες: δεν πρέπει να ξεχνάμε 
ότι είναι ανάγκη να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή ανάπτυξη αυτών των νέων 
υπηρεσιών και ταυτόχρονα να εξασφαλισθεί για την ευρωπαϊκή βιομηχανία 
προγραμμάτων ένα δίκαιο μερίδιο της οικονομικής ανάπτυξης της ευρωπαϊκής 
αγοράς που θα πρόκυψε ι. 
Κατά την εξέταση αυτού του θέματος πρέπει, επίσης, να ληφθούν υπόψη οι 
διάφοροι προβληματισμοί σχετικά με τη συνολική αποτελεσματικότητα των 
μηχανισμών προώθησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων καθώς και ορισμένοι τεχνικοί 
καταναγκασμοί: όσον αφορά τις υπηρεσίες PPV και τις οιονεί VOD μπορεί 
θεωρητικά να εφαρμοσθεί ένας μηχανισμός προώθησης που να στηρίζεται στο χρόνο 
μετάδοσης (διαφορετικού από το χρόνο πραγματικής κατανάλωσης) αλλά οι 
πραγματικές υπηρεσίες VOD απαιτούν άλλη προσέγγιση53. Ορισμένοι προβλέπουν 
την καθιέρωση κανόνων σχετικά με το περιεχόμενο των καταλόγων και άλλοι την 
καθιέρωση κανόνων σχετικά με την επένδυση στην παραγωγή ή στην αγορά 
ευρωπαϊκών προγραμμάτων. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Πώς να βελτιστοποιηθεί η σχέση μεταξύ ανάπτυξης νέου τύπου υπηρεσιών και 
ανάπτυξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων; 
Πρέπει να αναπτυχθούν ειδικοί κανόνες - κίνητρα για τους νέους τρόπους 
μετάδοσης των οπτικοακουστικών προγραμμάτων (ιδίως αυτών που λειτουργούν 
με ατομική κλήση, σε αντίθεση με τις υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης 
αυτής καθ' αυτής - επικοινωνία "point to multipoint"); Ποιες μπορεί να 
είναι οι ενδεδειγμένες διατάξεις; 
5.2 Τα χρηματοδοτικά κίνητρα στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
5.2.1 Οριζόντια προσέγγιση του τομέα ή τομεακές προτεραιότητες; 
Με την προοπτική της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής αγοράς κινηματογραφικών και 
τηλεοπτικών προγραμμάτων, το ερώτημα που τίθεται είναι αν τα χρηματοδοτικά 
κίνητρα θα αφορούν κάθε μια από τις φάσεις της "οπτικοακουστικής αλυσίδας" 
(από την εγγραφή έως όλες τις μορφές εκμετάλλευσης των οπτικοακουστικών 
προγραμμάτων) ή αν, αντίθετα, η προσπάθεια πρέπει να στραφεί σε τομείς με 
προτεραιότητα. 
i) Η οριζόντια προσέγγιση 
Η "κρίση" του τομέα στην Ευρώπη, επηρεάζει το σύνολο των κρίκων της 
"οπτικοακουστικής αλυσίδας", πράγμα που μπορεί να δικαιολογήσει την εφαρμογή 
μηχανισμών παροχής κινήτρων για κάθε μια από τις φάσεις διαδικασίας παραγωγής 
και εκμετάλλευσης των προγραμμάτων. 
53 Για τις υπηρεσίες PPV, ο χρόνος μετάδοσης και το περιεχόμενο του 
καλύπτουν το σύνολο των μεταδιδόμενων εκπομπών, ανεξάρτητα από την 
ατομική κατανάλωση. Αντίθετα, όσον αφορά τις υπηρεσίες VOD, ο 
χρόνος μετάδοσης και το περιεχόμενο του καθορίζονται με βάση την 
ατομική κατανάλωση και επομένως γίνονται γνωστά εκ των υστέρων. 
- 48 -
Με μια τομεακή προσέγγιση, το πρόγραμμα MEDIA προσπάθησε να προσδιορίσει τις 
κύριες ελλείψεις καθ'όλη τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας (λαμβάνοντας υπόψη 
την ιδιαιτερότητα των τομέων, όπως η ψυχαγωγία, ή θέματα όπως η χρησιμοποίηση 
νέων τεχνολογιών στην παραγωγή προγραμμάτων) και να καθορίσει τους 
μηχανισμούς 
παροχής κινήτρων που θα καλύψουν αυτές τις ανάγκες. 
ii) Οι τομείς προτεραιότητας 
Μια άλλη προσέγγιση, πιο μακροοικονομική, συνίσταται στον προσδιορισμό των 
κρίκων της "οπτικοακουστικής αλυσίδας" που έχουν προτεραιότητα και στη 
συγκέντρωση σε αυτούς του σημαντικότερου τμήματος των διαθέσιμων πόρων για να 
επιτευχθεί ένα πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στο σύνολο της αλυσίδας. 
Οι γνώμες που συγκέντρωσε η Επιτροπή κατά τη διάρκεια της προκαταρκτικής 
διαβούλευσης, προτείνουν πέντε τομείς που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι έχουν 
προτεραιότητα στο πλαίσο της προοπτικής για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας προγραμμάτων: 
η υλοποίηση προγραμμάτων προσαρμοσμένων στις ανάγκες της ευρωπαϊκής 
αγοράς προϋποθέτει σημαντική επένδυση στην ανάπτυξη προγραμάτων που θα 
λαμβάνει υπόψη τα διάφορα ακροατήρια στα οποία απευθύνονται καθώς και 
το σύνολο των προβλεπόμενων μέσων (ιδίως τα πολλαπλά)· 
η καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση προγραμμάτων στην ευρωπαϊκή αγορά (με 
όλα τα δυνατά στηρίγματα και μέσα διάδοσης) προϋποθέτει, εκτός από 
σημαντική προσπάθεια όσον αφορά την εμπορία και τη δημιουργία 
ευρωπαϊκών δικτύων διανομής που, μεσοπρόθεσμα, θα επενδύσουν στην 
παραγωγή και θα καταρτίσουν καταλόγους δ ικαιωμάτων· 
η προώθηση της ενδο-ευρωπαϊκής κυκλοφορίας των προγραμμάτων καθώς και η 
συνεκτίμηση της ιδιαιτερότητας των χωρών με περιορισμένη γλωσσική 
εμβέλεια προϋποθέτει σημαντικές προσπάθειες για την ανάπτυξη της 
μεταγλώττισης και του υποτιτλισμού, με έμφαση στην ποιότητα τους· 
η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων προϋποθέτει τη 
συγκέντρωση χρηματοδοτήσεων που θα προέρχονται όχι μόνο από την ίδια τη 
βιομηχανία, αλλά επίσης και από επενδυτές του ιδιωτικού τομέα με δράση 
σε άλλους οικονομικούς τομείς. Χρηματοοικονομικές τεχνικές μπορούν να 
προσελκύσουν εν μέρει αυτές τις χρηματοδότησε ις· 
η διακρατική προσέγγιση της παραγωγής και της οπτικοακουστικής διανομής 
καθώς και η διαφοροποίηση των δικτύων διανομής έχουν ανάγκη από 
συνολική προσπάθεια για κατάρτιση προσανατολισμένη προς την αγορά και 
προς τις νέες τεχνολογίες της πληροφόρησης· 
Αυτοί οι πέντε πόλοι προτεραιότητας δεν αποκλείουν παρεμβάσεις σε άλλους 
τομείς. Ωστόσο, θα πρέπει να μελετηθεί αναλυτικά μια δράση μεγάλης εμβέλειας 
στους τομείς αυτούς για να δώσει κίνητρα για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής 
β ιομηχαν ίας προγραμμάτων. 
- 49 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Πρέπει να επιδιωχθεί μια οριζόντια προσέγγιση των χρηματοδοτικών κινήτρων 
που θα καλύπτει κάθε μια από τις φάσεις της διαδικασίας δημιουργία / παραγωγή 
/ διανομή / εκμετάλλευση ή πρέπει να συγκεντρωθούν τα χρηματοδοτικά μέσα σε 
ορισμένα στάδια προτεραιότητας για να επιτευχθεί ένα πολλαπλασιαστικό 
αποτέλεσμα στο σύνολο αυτής της διαδικασίας; Αν ναι, σε ποια; 
Συγκεκριμένα: 
Πώς να βελτιωθεί η ανάπτυξη προγραμμάτων στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής 
προοπτικής; 
Πώς να παρακινηθεί η διάδοση των προγραμμάτων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και η 
μη κατάτμηση των εθνικών αγορών; 
Πώς να προωθηθούν η μεταγλώττιση και ο υποτιτλισμός καλής ποιότητας; 
Πώς να δοθούν επενδυτικά κίνητρα; 
Πώς να αναπτυχθεί ένα είδος κατάρτισης που προσανατολίζεται προς την αγορά 
και τις νέες τεχνολογίες; 
5.2.2 Προτεραιότητα στις επιχειρήσεις ή προτεραιότητα στα προγράμματα; 
Η βιομηχανία προγραμμάτων είναι μια βιομηχανία αρχετύπων που χαρακτηρίζεται, 
εξάλλου, από το ότι, γενικά, ο καταναλωτής "πληρώνει" για ένα προϊόν που δεν 
γνωρίζει ακόμη (για παράδειγμα, όταν αγοράζει ένα εισιτήριο κινηματογράφου). 
Επομένως, στηρίζεται κατά κύριο λόγο στο ταλέντο και κάθε αρχέτυπο προϋποθέτει 
την ανάληψη σημαντικών κινδύνων. 
Αν λάβουμε υπόψη αυτή την πραγματικότητα του οπτικοακουστικού τομέα, μπορούμε 
να καταλήξουμε σε δύο ξεχωριστές προσεγγίσεις, όσον αφορά τα χρηματοδοτικά 
κίνητρα: 
Η πρώτη προσέγγιση συνίσταται στη στήριξη όσο το δυνατόν περισσότερων 
προγραμμάτων για να δοθεί έτσι μια ευκαιρία σε όσο το δυνατόν περισσότερα 
ταλέντα και να αυξηθεί, με αυτόν τον τρόπο η ποικιλία των προγραμμάτων. Σύμφωνα 
μ'αυτή την προσέγγιση, στόχος των χρηματοδοτικών κινήτρων είναι η μείωση των 
κινδύνων παραγωγής χωρίς να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη οι όροι εκμετάλλευσης των 
προγραμμάτων που παράγονται κατ'αυτόν το τρόπο. Η λογική αυτή, αν τηρηθεί 
μέχρις εσχάτων, μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλά αποτελέσματα: μπορεί να 
παράγονται προγράμματα χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η αγορά και οι κατηγορίες του 
κοινού στο οποίο απευθύνονται. Έτσι, κάθε χρόνο στην Ευρώπη, παράγονται 
προγράμματα τα οποία, στις καλύτερες περιπτώσεις, παρουσιάζονται μόνο σε 
εκθέσεις και αποκλείεται κάθε άλλη μορφή εκμετάλλευσης τους. 
Η δεύτερη προσέγγιση συνίσταται στο να δοθεί προτεραιότητα στις δράσεις που θα 
καταλήξουν σε ενίσχυση επιχειρήσεων που αναπτύσσουν ορισμένα προγράμματα, 
επιτρέποντας τους κατανομή των κινδύνων που συνδέονται με την οπτικοακουστική 
παραγωγή υπό την προϋπόθεση ότι η ανάπτυξη των προγραμμάτων γίνεται σε στενή 
συνεργασία με την αγορά. Με βάση την προσέγγιση αυτή, το καίριο πρόβλημα δεν 
είναι η συνεχής δραστηριότητα (για παράδειγμα, η παραγωγή) αυτή καθ'αυτή (για 
παράδειγμα, η αύξηση του αριθμού των προϊόντων) αλλά οι όροι αυτής της 
δραστηριότητας: η κατάρτιση καταλόγων, η μέγιστη αξιοποίηση τους, η υγεία και η 
ενίσχυση των εν λόγω επιχειρήσεων. Η λογική αυτή, αν τηρηθεί μέχρις εσχάτων, 
μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλά αποτελέσματα: οι διακρίσεις μεταξύ επιχειρήσεων 
με βάση τη σφαιρική τους δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσουν στη στρέβλωση του 
ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρηματικών παραγόντων. 
50 -
Ετσι, η προσέγγιση κατά πρόγραμμα (στην παραγωγή ή στη διανομή) διευκολύνει τις 
διάφορες δραστηριότητες που πρέπει να ενθαρρυνθούν αλλά χωρίς βιώσιμα 
αποτελέσματα στις δομές των επιχειρήσεων που επωφελούνται από αυτή. 
Αντίθετα, η συνεκτίμηση της συνολικής δραστηριότητας των επιχειρήσεων, των 
αποτελεσμάτων της στην ευρωπαϊκή αγορά ή η παροχή κινήτρων σε ομάδες 
επιχειρήσεων, για παράδειγμα, επιτρέπουν να αρχίσει μια λογική ανάπτυξης που 
αυξάνει σταδιακά το δυναμικό των επιχειρήσεων, είτε όσον αφορά τους καταλόγους, 
την κατανομή των κινδύνων ή την ικανότητα κατάρτισης. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Πρέπει να επιδιωχθεί μια προσέγγιση ανά πρόγραμμα (δημιουργία, παραγωγή, 
διανομή ή εκμετάλλευση) για τη χορήγηση χρηματοδοτικών κινήτρων; 
Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις επιχειρήσεις λαμβανομένου υπόψη του 
συνόλου των δραστηριοτήτων τους; 
5.2.3 Γεωγραφική, χρονική και χρηματοδοτική διάσταση. 
Ο ορισμός των μηχανισμών χρηματοδοτικών κινήτρων που στοχεύει σε διαρθρωτικά 
αποτελέσματα στο επίπεδο της ευρωπαϊκής αγοράς πρέπει να στηρίζεται σε 
κατάλληλα κριτήρια από πλευράς μεγέθους των αγορών, συνεκτίμησης του παράγοντα 
χρόνου και του επιπέδου χρηματοδότησης. Τα στοιχεία αυτά, όντως τεχνικής 
φύσεως, είναι θεμελιώδους σημασίας όσον αφορά την αποφυγή των αρνητικών 
αποτελεσμάτων που μπορεί να επιφέρουν τα χρηματοδοτικά κίνητρα. 
i) Το μέγεθος των αγορών 
Για να επιτευχθεί η αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων, οι 
μηχανισμοί που θα χρησιμοποιηθούν θα πρέπει να λάβουν υπόψη μια πραγματικά 
ευρωπαϊκή διάσταση. Μια περιορισμένη, από εδαφική άποψη, φιλοδοξία (που θα 
περιορίζεται, για παράδειγμα, σε προγράμματα στα οποία θα λαμβάνουν μέρος 
επιχειρήσεις ή αγορές τριών κρατών μελών, δύο εκ των οποίων ανήκουν στην ίδια 
γλωσσική ζώνη) ασφαλώς ενθαρρύνει διασυνοριακές δραστηριότητες αλλά χωρίς να 
συνεπάγεται πραγματική "έμπειρα" για την ευρωπαϊκή αγορά ή ανατροπή της 
οικονομίας των στηριζόμενων προγραμμάτων. 
ii) Ο παράγοντας χρόνος 
Εξάλλου, ο παράγων χρόνος αποτελεί βασικό στοιχείο κάθε βιομηχανικής πολιτικής: 
αφενός, η διάρκεια ζωής των μηχανισμών πρέπει να περιλαμβάνει τα όρια της 
"μεταβατικής φάσης" στο τέλος της οποίας θα πρέπει να έχει επιτευχθεί η 
αναδιάρθρωση· 
- 51 -
αφετέρου, επειδή πρόκειται για μηχανισμούς παροχής χρηματοδοτικών κινήτρων 
που, τις περισσότερες φορές, προβλέπουν την επιστροφή των ποσών που έχουν 
εισπραχθεί μόλις επιτευχθεί ένα όριο αποδοτικότητας, ο καθορισμός του 
χρόνου επιστροφής πρέπει να λαμβάνει υπόψει όλο το φάσμα των κινδύνων που 
αντιμετώπισαν οι επιχειρήσεις ανταποκρινόμενες στα χρηματοδοτικά κίνητρα. 
iii) Το επίπεδο χρηματοδότησης 
Εξάλλου, η διαρθρωτική αποτελεσματικότητα μιας πολιτικής χρηματοδοτικών 
κινήτρων συνδέεται στενά με την έννοια της "κρίσιμης μάζας", τόσο σε ό,τι αφορά 
το συνολικό χρηματοδοτικό όγκο, όσο και το μέγιστο ποσό που καταβάλλεται σε 
κάθε επιχείρηση με βάση τους σχετικούς μηχανισμούς: 
αν τα σχετικά ποσά είναι ανεπαρκή, χρησιμοποιούνται από τον 
επιδοτούμενο τομέα για να αντισταθμίσουν τις αδυναμίες του χωρίς να 
μεταβάλλουν τις δομές του σε βάθος, 
αν τα σχετικά ποσά είναι υπερβολικά υψηλά, καταργούν την έννοια του 
οικονομικού κινδύνου και στρεβλώνουν τη λειτουργία της αγοράς. 
Επίσης, το είδος των προβλεπόμενων μηχανισμών επιδότησης συχνά συνδέεται στενά 
με το διαθέσιμο χρηματικό ποσό: 
περιορισμένα ποσά επιβάλλουν συνήθως μια επιλεκτική προσέγγιση, ενώ 
σημαντικότερα ποσά επιτρέπουν περισσότερο αυτοματοποιημένους 
μηχανισμούς, βασισμένους σε δείκτες συνδεδεμένους απ'ευθείας με την 
αγορά. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Οι μηχανισμοί που πρέπει να εφαρμοσθούν για να επιτευχθεί διαρθρωτικό 
αποτέλεσμα στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να στηρίζονται σε μια 
πραγματικά ευρωπαϊκή διάσταση και να διαθέτουν επαρκείς πόρους, στο επίπεδο 
της "κρίσιμης μάζας" που απαιτείται για την επίτευξη των επιδιωκόμενων 
στόχων εντός λογικής προθεσμίας. 
5.2.4 Ευρωπαϊκή αγορά και πολιτ ιστ ική ποικιλομορφία. 
Λόγω της πολιτιστικής σημασίας του οπτικοακουστικού τομέα, η Επιτροπή κρίνει 
ότι είναι αναγκαίο να μεριμνήσει ώστε μια βιομηχανική πολιτική σε αυτόν τον 
τομέα να μη συμβάλει στηνανάπτυξη "πολλών ταχυτήτων" που θα παραμερίσει τα 
κράτη μέλη (ή ορισμένες περιφέρειες τους) με ελάχιστο οπτικοακουστικό δυναμικό 
ή περιορισμένη γλωσσική εμβέλεια54. Είναι σημαντικό να μπορούν να συμμετέχουν 
στην ανάπτυξη της οπτικοακουστικής βιομηχανίας όλες οι περιοχές της Ένωσης. 
λυτή η εκτίμηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία με την προοπτική της προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση νέων χωρών με 
περιορισμένη γλωσσική εμβέλεια ή με περιορισμένη ικανότητα οπτικοακουστικής παραγωγής. 
b'Z -
Οσον αφορά τις βιομηχανίες προγραμμάτων, πρέπει να τονιστεί ότι η δημιουργία 
μιας πραγματικής ευρωπαϊκής αγοράς αποτελεί, μεσοπρόθεσμα, την κυριότερη 
απάντηση σε αυτά ·τα διάφορα διαρθρωτικά μειονεκτήματα: 
Χάρη στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς, το μέγεθος της αγοράς σε εθνικό 
επίπεδο δεν θα αποτελεί πλέον όριο αναφοράς για τους δημιουργούς οι οποίοι, 
ανεξάρτητα από το ποια είναι η χώρα τους, θα πρέπει να γοητεύσουν το ευρωπαϊκό 
KO ινό. 
Εξάλλου, η επιτυχία και η αποδοτικότητα στην ευρωπαϊκή αγορά θα ανοίξει τις 
πόρτες σε νέες αγορές, εκτός Ευρώπης, όπου οι παραγωγοί χωρών διαφόρων 
διαστάσεων και γλωσσών θα μπορέσουν να βρουν φυσικές διεξόδους (για 
παράδειγμα, γλωσσικές περιοχές περιορισμένες στην Ευρώπη, όπως τα πορτογαλικά 
ή τα ισπανικά, είναι πολύ πιο εκτεταμένες όταν λαμβάνεται υπόψη η διεθνής 
αγορά). 
Στο πλαίσιο αυτής της προοπτικής, η ανάγκη να αναπτυχθούν, τόσο από ποσοτική 
όσο και ποιοτική-0 άποψη, η μεταγλώττιση και ο υποτιτλισμός προκειμένου να 
αυξηθεί η ενδοκοινοτική κυκλοφορία των προγραμμάτων καθίσταται στόχος 
προτεραιότητας. 
Ωστόσο, φαίνεται ότι, κατά τη διάρκεια της "ενδιάμεσης φάσης" ανάπτυξης της 
ευρωπαϊκής αγοράς, μπορούν να προβλεφθούν διορθωτικοί μηχανισμοί. 
Αυτοί οι μηχανισμοί, με την επιφύλαξη ότι είναι συμβατοί με το κοινοτικό 
δίκαιο, μπορούν είτε να λάβουν τη μορφή "θετικής διάκρισης" στο πλαίσιο των 
μέτρων που εφαρμόζονται χωρίς διάκριση σε όλες τις επιχειρήσεις της Ένωσης, 
είτε να αποτελέσουν αντικείμενο ειδικών μέτρων. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Πώς η Ένωση μπορεί να λάβει υπόψη την ιδιαιτερότητα των χωρών με 
περιορισμένη γλωσσική εμβέλεια ή περιορισμένες δυνατότητες παραγωγής; 
Συγκεκριμένα, η ιδιαιτερότητα αυτή πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο των 
μηχανισμών γενικής εφαρμογής ή πρέπει να αναπτυχθούν ειδικοί μηχανισμοί; 
Λν να ι, ποιο ί; 
5.2.5 Συμμετοχή στην ανάπτυξη νέων αγορών. 
Η παρουσία μιας βιομηχανίας, που θέλει να είναι ανταγωνιστική στη διεθνή αγορά, 
σε όσο το δυνατόν περισσότερες εθνικές αγορές είναι ένας στόχος εξίσου ζωτικός 
με την εκμετάλλευση όλων των μέσων μετάδοσης. Στη βιομηχανία προγραμμάτων, αυτή 
η απαίτηση ενισχύεται από το γεγονός ότι η προσφορά οπτικοακουστικών 
προγραμμάτων είναι ένα στοιχείο που διαρθρώνει σταδιακά το γούστο του 
ευρωπαϊκού κοινού. 
55 Βλ. παραπάνω σημείο 3.3.1 "Υπερπήδηση των γλωσσικών φραγμών" σ. 22 
- 53 -
Εκτός από την κοινοτική αγορά στο εσωτερικό της οποίας δεν θα μπορούσαμε να 
μιλήσουμε για εξαγωγές, ορισμένες πολλά υποσχόμενες εξωτερικές αγορές από 
οικονομική άποψη παρουσιάζουν πολλές δυσκολίες διείσδυσης (για παράδειγμα, η 
αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών), ενώ άλλες βρίσκονται στη φάση της οικοδόμησης, 
και μάλιστα της ανασυγκρότησης. Οποιο και αν είναι, όμως, το επίπεδο ωριμότητας 
αυτών των αγορών, όλοι οι δεσμοί που οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα κατορθώσουν 
να συνάψουν για να επιτύχουν την πρόσβαση των προγραμμάτων τους σε νέες αγορές 
θα αποδειχθούν, μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, ότι είναι πλεονεκτήματα για την 
ευρωπαϊκή βιομηχανία. 
Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των ιστορικών και πολιτιστικών δεσμών που μας 
συνδέουν, των κινηματογραφικών και οπτικοακουστικών παραδόσεων που επιβιώνουν, 
καθώς και της προοπτικής για μια σταδιακή οικονομική περιφερειακή 
ολοκλήρωση5^, ο προβληματισμός, στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να 
αφορά κατά προτεραιότητα τις αγορές των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης. 
i) Η βοήθεια για την ανασυγκρότηση και την ανάπτυξη 
Η βασική λογική που προέχει στις οικονομικές σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με 
αυτές τις χώρες, είναι η λογική της παροχής βοήθειας για την ανασυγκρότηση και 
την ανάπτυξη. Η βοήθεια αυτή είναι αναγκαία και μπορεί να επεκταθεί στον 
οπτικοακουστικό τομέα στο πλαίσιο προγραμμάτων όπως τα PHARE και TACIS, εφόσον 
τα μέτρα εντάσσονται στις προτεραιότητες που αποφάσισαν από κοινού οι 
δικαιούχες χώρες. 
Οι δημιουργοί και οι επιχειρήσεις, τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και των 
χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, έχουν κοινό συμφέρον από την 
ανάπτυξη μιας οπτικοακουστικής αγοράς στις χώρες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης 
και η δράση της Ένωσης μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη αυτή. 
ii) Το άνοιγμα των κοινοτικών μηχανισμών χρηματοδοτικών κινήτρων 
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρώτος τύπος ειδικών μέτρων που μπορεί να προβλεφθεί 
συνίσταται στο να ανοίξουν οι μηχανισμοί χρηματοδοτικώ κινήτρων της Ένωσης στη 
συμμετοχή των επιχειρήσεων αυτών των χωρών. Αλλά η προσέγγιση αυτή (εκτός από 
τα γνωστά προβλήματα που οφείλονται στην ανεπάρκεια των ρυθμιστικών πλαισίων 
που βρίσκονται σε αναπτυσσόμενο στάδιο στις χώρες αυτές, ιδίως όσον αφορά τα 
δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας), προσκρούσει σε δύο σημαντικά προβλήματα: 
αφενός, λόγω των διαφορών στο επίπεδο ανάπτυξης των οπτικοακουστικών 
βιομηχανιών και των δικτύων εκμετάλλευσης, στα δύο τμήματα της Ευρώπης, 
μηχανισμοί προσαρμοσμένοι στην κατάσταση που επικρατεί στην Ένωση δεν 
είναι αναγκαστικά κατάλληλοι για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης 
αφετέρου, λόγω του χαμηλού επιπέδου χρηματοδότησης που μπορούν να 
προσφέρουν αυτές οι χώρες ως συνεισφορά στους μηχανισμούς στους οποίους 
θα συμμετέχουν σε σύγκριση με τον αριθμό των επιχειρήσεων τους που είναι 
σε θέση να υποβάλουν προγράμματα επιλέξιμα για στήριξη, υπάρχει κίνδυνος 
να το άνοιγμα να σφραγισθεί με χρηματοδοτική μεταφορά που μπορεί να 
διακυβεύσει την αποτελεσματικότητα των ίδιων των μηχανισμών αυτών στο 
πλαίσιο της Ένωσης. 
56 Πρβλ. Το σημερινό νομικό πλαίσιο προέκυψε από τις "Ευρωπαϊκές Συμφωνίες" με την Πολωνία, την Ουγγαρία, τη Βουλγαρία, 
τη Ρουμανία, την Τσεχία και τη Σλοβακία. Μέτρα στήριξης είναι πιθανά στο πλαίσιο των "Συμφωνιών οικονομικής 
περιφερειακής ολοκλήρωσης" εφόσον δεν εξετάζονται ως επιδοτήσεις κατά την εξαγωγή. 
- 54 -
iii) Μια νέα εταιρική σχέση 
Επομένως, πρέπει να προβλεφθούν άλλοι τύποι μέτρων. Γι'αυτό το λόγο, η 
Επιτροπή προτείνει να εξεταστούν η σκοπιμότητα και οι δυνατότητες να 
ενθαρρυνθούν ορισμένες δραστηριότητες των επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
σε αυτές τις χώρες. 
Αλλες βιομηχανίες - και ιδίως η βιομηχανία της Βορείου Αμερικής - εφάρμοσαν 
μια στρατηγική "κατάληψης του εδάφους", τόσο στον τομέα των υποδομών (δίκτυα 
αιθουσών, καλωδιακά συστήματα, τηλεπικοινωνίες, κλπ), όσο και στον τομέα της 
προσφοράς προγραμμάτων σε συμβολικές τιμές. 
Η ενθάρρυνση, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για δίκαιες εταιρικές σχέσεις 
μεταξύ των επιχειρήσεων των δύο τμημάτων της Ευρώπης, θα μπορούσε όχι μόνο να 
συμβάλει στην αναζωογόνηση των βιομηχανιών μας, ιδιαίτερα των βιομηχανιών 
προγραμμάτων, αλλά και να συσφίξει θεμελιώδεις πολιτιστικούς δεσμούς. 
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Με την προοπτική της ανάπτυξης της οπτικοακουστικής αγοράς στις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης: 
Πρέπει να περιοριστεί η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μέσα στήριξης για 
την ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση που καλύπτουν το σύνολο των βιομηχανικών 
τομέων (και επομένως, δυνητικά, τον οπτικοακουστικό τομέα); 
Πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή κοινοτικοί μηχανισμοί χρηματοδοτικών κινήτρων 
για τη συμμετοχή επαγγελματιών από τις χώρες αυτές; 
Πρέπει να αναπτυχθούν ε ιδικά μέσα που θα ενθαρρύνουν ιδίως ορισμένες 
πρωτοβουλίες των κοινοτικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τις χώρες αυτές, σε μια 
προσέγγιση εταιρικής σχέσης; 
5.3 Προς τη σύγκλιση των εθνικών συστημάτων στήριξης; 
Η δράση των κρατών μελών είναι, σε πολλές περιπτώσεις, καθοριστική για την 
ανάπτυξη των διαρθρώσεων του οπτικοακουστικού τομέα. Επίσης, είναι καθοριστική 
στον τομέα των χρηματοδοτικών κινήτρων όπου οι μηχανισμοί εθνικής στήριξης, στο 
σύνολο τους, μπορεί να αποτελέσουν ισχυρό μοχλό για την ενίσχυση της 
βιομηχαν ίας προγραμμάτων. 
- 55 -
Αυτές οι εθνικές πολιτικές αποβλέπουν κυρίως σε εθνικούς στόχους: 
πολιτιστικούς στόχους: διατήρηση της ποικιλίας και της ποιότητας των 
προγραμμάτων, γλωσσική πολιτική, στήριξη της δημιουργίας, προώθηση της 
εθνικής και τοπικής ταυτότητας 
βιομηχανικοί στόχοι: ανάπτυξη της εθνικής βιομηχανίας προγραμμάτων, 
ανάπτυξη των υπηρεσιών και των νέων αγορών, εισαγωγή νέων τεχνολογιών, 
κλπ. 
Επομένως, ο στόχος ενίσχυσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων δεν είναι 
καθόλου αντίθετος με τους παραπάνω στόχους. Φαίνεται μάλιστα ότι αποτελεί 
προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα, μεσοπρόθεσμα, των πολιτιστικών και βιομηχανικών 
πολιτικών των κρατών μελών. 
Ακόμη περισσότερο, οι εθνικές πολιτικές, όσο λίγο κι αν λαμβάνουν υπόψη την 
ευρωπαϊκή φιλοδοξία για τις εθνικές βιομηχανίες τους, μπορούν να συμβάλουν σε 
μεγάλο βαθμό στην αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται στο επίπεδο της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αντίθετα, μια υπερβολική αναδίπλωση του οπτικοακουστικού 
τομέα σε δομές και αγορές αποκλειστικά εθνικές, θα διακυβεύσει σε μεγάλο βαθμό 
τις πιθανότητες επιτυχίας μιας ευρωπαϊκής, και πολύ περισσότερο παγκόσμιας, 
στρατηγικής. 
Συνεπώς, αποδεικνύεται ότι είναι σκόπιμο να υπάρξει ένας κοινός προβληματισμός 
όσον αφορά τη συνολική στρατηγική που πρέπει να εφαρμοσθεί με προοπτική τη 
βελτιστοποίηση του οικονομικού αντίκτυπου αυτών των συστημάτων. 
5.3.1 Ενα πλαίσιο ανταλλαγής απόψεων και προβληματισμού 
Χωρίς να αμφισβητήσουμε την αυτονομία που έχουν τα κράτη μέλη σ'αυτόν τον 
τομέα, στο πλαίσιο της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων με 
συλλογικές προσπάθειες εκ μέρους όλων των παραγόντων της Ενωσης, ο 
προβληματισμός αυτός θα πρέπει να αφορά τη συμβολή των κρατών μελών για την 
επίτευξη κοινώς καθορισμένων στόχων, με βάση τα διάφορα επίπεδα των 
αρμοδιοτήτων τους. 
Η Επιτροπή έχει την πρόθεση να ενθαρρύνει την εξέταση αυτού του θέματος μαζί με 
τις αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη στο πλαίσιο ενός πνεύματος συνεργασίας. 
Πρόκειται για την καθιέρωση ενός πλαισίου ανταλλαγής απόψεων για θέματα κοινού 
ενδιαφέροντος, για την ανταλλαγή εμπειριών, για την εξέταση της 
αποτελεσματικότητας και των ορίων των υπαρχόντων εθνικών συστημάτων με απώτερο 
σκοπό να μελετηθούν οι προοπτικές και τα πλεονεκτήματα της σύγκλισης γύρω από 
κοινούς στόχους. 
Σε ένα μεταγενέστερο στάδιο και στο πλαίσιο μιας σταδιακής προσέγγισης, η 
Επιτροπή, θα μπορέσει να τυποποιήσει αυτές τις ανταλλαγές ή τα συμπεράσματα 
τους, εφαρμόζοντας κυρίως θεσμικές διαδικασίες με σκοπό την έκδοση συστάσεων ή 
άλλων κοινών μέτρων. 
5.3.2 Προτεραιότητες στον τομέα της ανταλλαγής απόψεων και του 
προβληματισμού 
Είδαμε ότι το κοινοτικό ρυθμιστικό πλαίσιο παρέχει ήδη κοινούς κανόνες όσον 
αφορά την προώθηση της διανομής και της παραγωγής ευρωπαϊκών προγραμμάτων. 
Εξάλλου, όσον αφορά την εθνική χρηματοδοτική στήριξη, η Κοινότητα, τηρούσε 
πάντοτε θετική στάση εφόσον οι τρόποι χορήγησης αυτών των ενισχύσεων δεν ήταν 
- 56 -
αντίθετοι προς το κοινό συμφέρον και ιδιαίτερα προς τις διατάξεις της συνθήκης 
σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και των υπηρεσιών καθώς και με 
το δικαίωμα εγκατάστασης5^. 
Εκτός από τη νομική αυτή προσέγγιση, με προοπτική τη βελτιστοποίηση της 
συνολικής αποτελεσματικότητας των εθνικών συστημάτων στήριξης, ο προβληματισμός 
και οι ανταλλαγές απόψεων μπορούν να αναπτυχθούν σε ρεαλιστική βάση γύρω από 
δύο συμπληρωματικούς άξονες: τη σύγκλιση όσον αφορά τις προτεραιότητες στον 
τομέα της στήριξης της βιομηχανίας προγραμμάτων και τη σύγκλιση στον τομέα της 
χρηματοδότησης αυτής της στήριξης. 
i) Σύγκλιση των προτεραιοτήτων των εθνικών συστημάτων στήριξης 
Τα διάφορα εθνικά συστήματα συμβάλλουν, σε διαφορετικό βαθμό, στην ενίσχυση της 
βιομηχανίας προγραμμάτων. Οι ανταλλαγές εμπειριών και μελετών μεταξύ των κρατών 
μελών σχετικά τη λειτουργία αυτών των συστημάτων και τις προτεραιότητες που 
τους αποδίδονται μπορεί να επιτρέψουν καρποφόρες ανταλλαγές που ενδέχεται να 
οδηγήσουν σε αισθητή βελτίωση της αποτελεσματικότητας τους: 
Στο πλαίσιο αυτής της προοπτικής, μπορεί να προταθούν αρκετά θέματα 
προβληματισμού. 
Η ισχύς μιας εθνικής βιομηχανίας προγραμμάτων θα εξαρτηθεί από την ικανότητα 
της να κατάρτ ίσε ι μεγάλους καταλόγους προγραμμάτων που θα μπορούν να 
αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης σε πολλές αγορές (μέσα και εδάφη). 
Μπροστά σε αυτή την επιτακτική ανάγκη, είναι σαφές ότι το κύριο πρόβλημα δεν 
είναι η παραγωγή αυτή καθ'αυτή (ιδίως σε ποσοτικούς όρους) αλλά οι συνθήκες 
αυτής της παραγωγής και της εκμετάλλευσης της 58. 
Στον τομέα αυτό η Επιτροπή προτείνει ότι πρέπει να εξετασθεί ο τρόπος με τον 
οποίο οι εθνικοί μηχανισμοί στήριξης μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τον 
προσανατολισμό προς την αγορά ήδη από το στάδιο ανάπτυξης προγραμμάτων 
δημιουργίας καθώς και την ανάγκη να ενθαρρυνθεί η κατάρτιση καταλόγων 
προγραμμάτων, η συγκέντρωση τους σε ομάδες και η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση 
τους. 
Κατά την ίδια έννοια, η Επιτροπή προτείνει να εξετασθούν τα θέματα που αφορούν 
την ανάπτυξη της κατάρτίσης των επαγγελματιών του τομέα αυτού με γνώμονα την 
αγορά και τη διάδοση των νέων τεχνολογιών της πληροφόρησης και της 
επικό ινών ίας. 
Εκτός από την εξέταση των προσανατολισμών που αφορούν τους εθνικούς μηχανισμούς 
στήριξης, μπορεί να αποδειχθεί, επίσης, χρήσιμη η ανταλλαγή απόψεων στο τομέα 
των τρόπων χορήγησης της χρηματοδοτικής στήριξης. Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν, 
πράγματι, όλες τις τεχνικές (προκαταβολές επί των εσόδων, επιλεκτική ενίσχυση, 
αυτόματη ενίσχυση, κλπ), η αποτελεσματικότητα των οποίων παρουσιάζει ενδιαφέρον 
σύγκρισης. 
57 Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ενωση εισήγαγε μια νέα διάταξη που επιβεβαιώνει αυτή την 
προσέγγιση, δηλαδή το άρθρο 92.3.δ που συμπεριλαμβάνει στις ενισχύσεις που μπορεί να δικαιούνται εξαίρεσης τις 
"ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, εφόσον δεν αλλοιώνουν 
τους όρους συναλλαγών και ανταγωνισμού στην Κοινότητα σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον". 
58 Το στρατηγικό θέμα των καταλόγων εφαρμόζεται επίσης στα υπάρχοντα προγράμματα. Πρέπει ιδίως να ενθαρρυνθεί η 
απογραφή τους, με σκοπό την εκμετάλλευση σε όσο το δυνατό περισσότερες αγορές. 
- 57 -
Εξάλλου, η συνεκτίμηση του ευρωπαϊκού μεγέθους της αγοράς προϋποθέτει την 
εξέταση των κριτηρίων που καθορίζουν την πρόσβαση στις δυνατότητες εθνικής 
στήριξης: η επιτυχία ενός κινηματογραφικού ή τηλεοπτικού προγράμματος εκτός της 
επικράτειας καταγωγής του μπορεί, για παράδειγμα, να αποδειχθεί το κατάλληλο 
μέσο που θα προωθήσει τις διακρατικές φιλοδοξίες των εθνικών ενδιαφερόμενων 
φορέων; 
Αλλες εκτιμήσεις συνηγορούν επίσης υπέρ ενός ορισμένου βαθμού σύγκλισης των 
εθνικών μηχανισμών: οι δραστηριότητες συμπαραγωγής ή συνδιανομής σε διακρατικό 
επίπεδο θα διευκολυνθούν περισσότερο αν οι εθνικοί μηχανισμοί στήριξης είναι 
πιο ομοιογενείς. Πράγματι, για παράδειγμα, η πολυπλοκότητα των συμφωνιών 
συμπαραγωγής οφείλεται κατά κύριο λόγο στη μεγάλη ποικιλία των εθνικών 
μηχανισμών στήριξης. 
Τα διάφορα θέματα που προτείνονται εδώ δεν είναι περιοριστικά. Επειδή ο στόχος 
είναι να επισημανθούν θέματα κοινού ενδιαφέροντος, είναι σαφές ότι είναι 
αρμοδιότητα των κρατών μελών να προσδιορίσουν τους τομείς για τους οποίους 
πιστεύουν ότι ένας κοινός προβληματισμός μπορεί να εμπλουτίσει την εμπειρία 
τους. 
ii) Σύγκλιση του τρόπου χρηματοδότησης των εθνικών συστημάτων στήριξης 
Η έννοια της "κρίσιμης μάζας" όσον αφορά τη χρηματοδότηση μιας πολιτικής με 
στόχο την ενίσχυση της βιομηχανίας των προγραμμάτων, δεν προδικάζει εξέταση των 
θεμάτων της επικουρικότητας, ούτε όσον αφορά την προέλευση των εσόδων ούτε όσον 
αφορά την εφαρμογή και τη διαχείριση των μηχανισμών διανομής. 
Με άλλα λόγια, στον καθορισμό αυτής της κρίσιμης μάζας πρέπει να ληφθούν υπόψη 
οι μηχανισμοί που θα εφαρμοστούν στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς και 
οι μηχανισμοί που, σε εθνικό επίπεδο, επιδιώκουν στόχους παρόμοιους ή πολύ 
συμπληρωματικούς. Στο συνολικό ποσό πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πόροι που 
προέρχονται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό αλλά επίσης και οι εθνικές 
χρηματοδοτήσεις που θα παρασχεθούν για σκοπούς βιομηχανικής αναδιάρθρωσης. 
Η μετάβαση από μια μικροοικονομική σε μια μακροοικονομική δράση προϋποθέτει ένα 
ποιοτικό άλμα στον καθορισμό των μηχανισμών χρηματοδοτικών κινήτρων αλλά 
επίσης και ένα ποσοτικό άλμα στα επίπεδα χρηματοδότησης. 
Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση και να καθορισθεί το ύψος της 
χρηματοδότησης που συνεπάγεται η "κρίσιμη μάζα", πρέπει να εξετασθούν τα 
διάφορα μέσα χρηματοδότησης που είναι δυνατό να προβλεφθούν. 
Οι εθνικοί μηχανισμοί στήριξης χρηματοδοτούνται είτε από τον κρατικό 
προϋπολογισμό είτε από μηχανισμούς αυτοχρηματοδότησης μέρους των πόρων του 
τομέα. 
Αυτός ο δεύτερος τύπος, ο οποίος χαρακτηρίζετα μερικές φορές με τον όρο "αυτο-
αποταμίευση", συνίσταται στην παρακράτηση, με τη μορφή φόρων του ευρύτερου 
δημοσιονομικού τομέα, τμήματος των εσόδων από την εκμετάλλευση των προγραμμάτων 
σε ορισμένα στάδια του κλάδου της οπτικοακουστικής παραγωγής (φόροι επί της 
τιμής των κινηματογραφικών εισητηρίων ή επί του κύκλου εργασιών των 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, επί των εσόδων από την ενοικίαση βίντεο, κλπ) με 
- 58 -
σκοπό να αναδιανεμηθούν στους διαφόρους παράγοντες της βιομηχανίας προγραμμάτων 
στο πλαίσιο των μηχανισμών παροχής κινήτρων. Αυτοί οι φόροι πρέπει, ωστόσο, να 
σέβονται τη γενική πολιτική που ακολουθεί μέχρι σήμερα η Επιτροπή όσον αφορά 
τους καθοριζόμενους φόρους. 
Το ενδιαφέρον που παρουσιάζει αυτό το σύστημα είναι διπλό: 
αφενός, λαμβάνεται υπόψη η πραγματική διάσταση της αγοράς, εφόσον οι φόροι 
αφορούν ένα σημαντικό μέρος της εκμετάλλευσης των οπτικοακουστικών 
προγραμμάτων, 
αφετέρου, η συμμετοχή των "συνεισφερόντων" (το σύνολο των υπηρεσιών που 
υπόκεινται σε φόρους του ευρύτερου δημοσιονομικού τομέα) στην 
οπτικοακουστική βιομηχανία απαιτεί (και, σε κάποιο βαθμό εγγυάται) μια 
υγιή, από οικονομική άποψη, λειτουργία των μηχανισμών αναδιανομής: για 
παράδειγμα, ένας ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός θα δεχτεί πιο πρόθυμα να 
παραχωρήσει τμήμα των εσόδων του αν οι μηχανισμοί αναδιανομής θα του 
εξασφαλίσουν μια "δίκαιη επιστροφή", με τη μορφή αυξημένης διαθεσιμότητας 
των προτιμώμενων προγραμμάτων σε ανταγωνιστικές τιμές. 
Δεδομένου ότι αυτό το σύστημα υπάρχει ήδη σε αρκετά κράτη μέλη, σε διάφορα 
επίπεδα, και εκτιμώντας τις οικονομικές του αρετές, η Επιτροπή προτείνει να 
εξετασθεί η σκοπιμότητα της ανάπτυξης του στην Ενωση μαζί με τις αρχές των 
κρατών μελών και τους επιχειρηματικούς παράγοντες του εν λόγω τομέα. 
Πράγματι, η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος στο σύνολο της Κοινότητας θα 
επιτρέψει, χωρίς να επιβαρύνει σε μεγάλο βαθμό τον εθνικό ή τον κοινοτικό 
προϋπολογισμό, να έχουμε στη διάθεση μας ένα χρηματοδοτικό μέσο που να 
ανταποκρίνεται στις διαρθρωτικές προκλήσεις των βιομηχανικών προγραμμάτων. 
Αν επιλεγεί η αρχή αυτή, θα μπορούσαμε, σε πιό μακροπρόθεσμη βάση, να 
προβλέψουμε ένα ορισμένο επίπεδο κοινοτικού συντονισμού. 
Η Επιτροπή έχει συνειδητοποιήσει πλήρως την πολιτική ευαισθησία και τις 
τεχνικές δυσκολίες αυτών των προσανατολισμών. Μια τέτοια προσπάθεια 
προβληματισμού δικαιολογείται, ωστόσο, λόγω της σημασίας των θεμάτων που 
διακυβεύονται. 
Πάντως, πρέπει να τονισθεί το γεγονός ότι τα θέματα σκοπιμότητας και 
εφικτότητας όσον αφορά την καθιέρωση ενός τέτοιου συστήματος στο σύνολο της 
Ενωσης παραμένουν ανοικτά και ότι χρειάζεται περισσότερο να εξετασθεί ο 
ενδεχόμενος συντονισμός των δράσεων των κρατών μελών παρά να προταθεί ένα 
χρηματοδοτικό μέσο στο επίπεδο της Ενωσης. Σ'ένα πρώτο στάδιο, πρόκειται για 
την καταλογογράφηση των υφιστάμενων συστημάτων και τη μελέτη των 
χαρακτηριστικών τους. 
- 59 -
Ανακεφαλαιώνοντας: 
Πρέπει να εφαρμοσθεί ένα συνεργατικό πλαίσιο ανταλλαγής απόψεων και 
προβληματισμού με σκοπό τη βελτίωση των εθνικών συστημάτων στήριξης της 
της βιομηχανίας προγραμμάτων και της ενδεχόμενης σύγκλισης τους; 
Ποια πρέπει να είναι τα θέματα προτεραιότητας στον τομέα της ανταλλαγής 
απόψεων και του προβληματισμού; 
Μια τέτοια προοπτική πρέπει να προωθήσει: 
- τον καθορισμό κοινών προτεραιοτήτων στα εθνικά συστήματα στήριξης; 
- το σταδιακό άνοιγμα τους σε μια ευρωπαϊκή διάσταση; 
- τη συζήτηση σχετικά με τους τρόπους εφαρμογής τους; 
- 60 -
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 
Η Επιτροπή γνωρίζει ότι η κυριότερη προσπάθεια που πρέπει να καταβληθεί για να 
μπορέσει η Ευρωπαϊκή Ενωση να επιλέξει να επενδύσει στο μέλλον της βιομηχανίας 
προγραμμάτων, μέσω μιας φιλόδοξης βιομηχανικής πολιτικής, είναι πρώτα απ'όλα 
θέμα αλλαγής συμπεριφοράς. 
Αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς αφορά ασφαλώς τα θεσμικά όργανα της Ενωσης και τις 
εθνικές αρχές και ιδίως τον τρόπο με τον οποίο αυτά θα καθορίσουν σφαιρικές 
πολιτικές για τον τομέα της επικοινωνίας. Αλλά, πάνω απ'όλα, αφορά τους 
επαγγελματίες της βιομηχανίας προγραμμάτων. 
Η συμφιλίωση του πολιτισμού και της οικονομίας, του έργου και του κοινού, των 
βιοτεχνικών δομών και της βιομηχανικής επιταγής, κλπ, όλα αυτά δεν είναι σειρά 
από διαφημιστικά συνθήματα με σκοπό να καλύψουν την πολυπλοκότητα της μετάβασης 
που θα πρέπει να πραγματοποιήσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία για να μην εκλείψει. 
Πρέπει να αποδειχτεί η εμπιστοσύνη της Ευρώπης στα ταλέντα της και να τους 
δοθούν τα μέσα για να λάμψουν στην Ευρώπη και στον Κόσμο. 
Με αυτό το πνεύμα, η Επιτροπή κοινοποιεί το παρόν Πράσινο Βιβλίο στα Ευρωπαϊκά 
θεσμικά όργανα και θα το υποβάλει για διεξοδική διαβούλευση στους ίδιους τους 
επαγγελματικούς κύκλους. 
Η διαβούλευση αυτή θα δώσει τη δυνατότητα να συγκεντρωθούν τόσο οι απόψεις των 
επαγγελαματικών οργανώσεων στον τομέα αυτό που είναι αντιπροσωπευτικές σε 
ευρωπαϊκή κλίμακα όσο και οι απόψεις των ίδιων των επαγγελματικών κύκλων. 
Πράγματι, στον οπτικοακουστικό τομέα και ειδικότερα στη βιομηχανία των 
προγραμμάτων, η Επιτροπή έχει να αντιμετωπίσει τον πολλαπλασιασμό των 
επαγγελματικών οργανώσεων, των οποίων τα επίπεδα εκπροσώπησης τους σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα και η ικανότητα υποβολής κοινών προτάσεων εκ μέρους των επιχειρήσεων 
που εκπροσωπούν, ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο διάλογος 
με τους επαγγελματίες θα μπορούσε να διευκολυνθεί με την καλύτερη οργάνωση των 
ποικίλων αυτών οργανώσεων. 
Ενα πρώτο στάδιο αυτής της διαδικασίας θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της 
Ευρωπαϊκής Διάσκεψης για τον οπτικοακουστικό τομέα που θα συγκαλέσει η Επιτροπή 
στις Βρυξέλλες. Τα αποτελέσματα αυτής της διαβούλευσης θα τελειοποιηθούν στο 
πλαίσιο άλλων μετέπειτα συναντήσεων. 
Τέλος, η Επιτροπή θα συναγάγει τα συμπεράσματα από αυτή τη διαδικασία και θα 
ενημερώσει σχετικά τα θεσμικά όργανα της Ενωσης πριν υποβάλει συγκεκριμένες 
προτάσεις όσον αφορά τις δράσεις που πρέπει να ακολουθήσει, να ενισχύσει ή να 
προβλέψει, στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
-61 -
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Στο πλαίσιο των εκτεταμένων και ταχέων μεταβολών του οπτικοακουστικού τομέα, 
κυρίως υπό την επίδραση της τεχνολογικής εξέλιξης, το Πράσινο Βιβλίο 
"Στρατηγικές επιλογές για την ενίσχυση της βιομηχανίας προγραμμάτων στο πλαίσιο 
της οπτικοακουστικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης" επικεντρώνεται σε μια 
στρατηγική πτυχή του τομέα αυτού. 
Η βιομηχανία των κινηματογραφικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων χαρακτηρίζεται 
από μία διπλή ιδιαιτερότητα: 
τα κινηματογραφικά και τηλεοπτικά προγράμματα είναι προϊόντα που ξεχωρίζουν από 
τα υπόλοιπα· αξίζει να ενισχυθούν ως προνομιούχοι φορείς πολιτισμού και ως 
ζωντανή μαρτυρία των παραδόσεων και της ταυτότητας της κάθε χώρας . 
Εξάλλου, λόγω των μεταβολών που συντελούνται, αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο στη 
στρατηγική των πλέον σημαντικών φορέων εκμετάλλευσης του οπτικοακουστικού 
τομέα. 
Η σύγκλιση των βιομηχανιών προγραμμάτων, των υπηρεσιών ραδιοφωνικών μεταδόσεων, 
των φορέων εκμετάλλευσης των καλωδιακών μεταδόσεων ή των τηλεπικοινωνιών, της 
βιομηχανίας εκδόσεων και των κατασκευαστών του τομέα της τεχνολογίας 
πληροφοριών και επικοινωνιών, θα έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση νέων προϊόντων 
και νέων οπτικοακουστικών υπηρεσιών που θα οδηγήσουν σε μια νέα κοινωνία των 
πληροφοριών. Ενώ δεν είναι ακόμη δυνατό να ληφθούν υπόψη, σ' όλη τους την 
έκταση, τα φαινόμενα αυτά που αναπτύσσονται σε παγκόσμια κλίμακα, υπάρχουν 
πολλές και ουσιαστικές προοπτικές που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το μέλλον της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων η οποία: 
πρέπει να είναι ανταγωνιστική στα πλαίσια του ανοίγματος του τομέα και της 
παγκόσμιας διάστασης που λαμβάνει· 
πρέπει να στοχεύει στο μέλλον και να συμμετέχει στην ανάπτυξη της 
κοινωνίας των πληροφοριών· 
πρέπει να προβάλλει το δημιουργικό πνεύμα και την προσωπικότητα των λαών 
της Ευρώπης· 
πρέπει να είναι σε θέση να αξιοποιήσει την ανάπτυξη της δημιουργώντας νέες 
θέσεις απασχόλησης στην Ευρώπη· 
Με βάση αυτή την προοπτική, το Πράσινο Βιβλίο στοχεύει στην έναρξη διαλόγου 
σχετικά με το ακόλουθο ερώτημα: 
Πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας ισχυρής και 
ανταγωνιστικής βιομηχανίας προγραμμάτων (κινηματογραφικών και τηλεοπτικών) 
στην Ευρώπη, που να μπορεί να εξασφαλίσει την ακτινοβολία των πολιτιστικών 
παραδόσεων της Ευρώπης; 
Ύστερα από πολλές αναζητήσεις, στη πρώτη θέση των οποίων κατέχει το Λευκό 
Βιβλίο "Ανάπτυξη, ανταγωνισμός, απασχόληση", η Επιτροπή προσπαθεί σήμερα να 
καθορίσει τις βασικές κατευθύνσεις της μελλοντικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής 
62 -
Ενωσης στον τομέα της επικοινωνίας, λαμβάνοντας υπόψη την τεχνολογική ανάπτυξη 
που προκάλεσε η ψηφιακή επανάσταση, τη σύγκλιση των βιομηχανιών με επίκεντρο ι η 
δημιουργία ενός ενιαίου χώρου πληροφοριών (πληροφορίες, υποδομές, εφαρμογές) 
και την εξέλιξη των υποδομών της αγοράς (κυρίως φαινόμενα συμμαχιών και 
συγκεντρώσεων). 
Το Πράσινο Βιβλίο εντάσσεται στ ις αναζήτησε ις αυτές και έχει εκπονηθεί βάσει 
συνδρομών προερχόμενων από τρεις πηγές: μια πό ομάδα μελέτης που δημιουργήθηκε 
από την Επιτροπή, τους επαγγελματικούς κύκλους και τα κράτη μέλη. 
Η περιγραφή της παρούσας κατάστασης δείχνει ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία 
προγραμμάτων ότι δεν κατόρθωσε : 
ούτε να ξεπεράσει την κατάτμηση της στις τοπικές αγορές ούτε να αναπτύξει 
την ενδοκοινοτική κυκλοφορία των προγραμμάτων, 
ούτε να καλύψει το χρόνιο έλλειμμα της ούτε να προσελκύσει αξιόλογες 
ευρωπαϊκές ή ξένες επενδύσεις. 
Σ'αυτή την κρίσιμη κατάσταση, οι εξελίξεις που οφείλονται στην "ψηφιακή 
επανάσταση" θα ενισχύσουν ορισμένες τάσεις της οπτικοακουστικής αγοράς που 
έχουν ήδη εκδηλωθεί: 
την αυξανόμενη εξατομίκευση της προσφοράς και την ενίσχυση της 
ατομικής κατανάλωσης όσον αφορά τη χρηματοδότηση του τομέα 
τη διεθνοποίηση και την παγκόσμια διάσταση της βιομηχανίας 
προγραμμάτων και των σχετικών βιομηχανιών 
την αυξανόμενη ανάγκη για καταλόγους προγραμμάτων, πλούσιους από 
ποσοτική και ποιοτική άποψη 
Κοινό στοιχείο αυτών των τάσεων είναι η ανάγκη για μια διαρθρωτική προσέγγιση 
της βιομηχανίας προγραμμάτων που θα ικανοποιήσει τη ζήτηση κάθε τμήματος της 
αγοράς και κάθε ευρωπαϊκού κοινού, λαμβάνοντας υπόψη την ποικιλία των μέσων και 
των υπηρεσιών που θα ανακύψουν και, κυρίως, τη σημασία των συστημάτων πολλαπλών 
μέσων για την ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και κατάρτισης. 
Η προσέγγιση αυτή αποτελεί προέκταση της στρατηγικής που περιγράφεται στο Λευκό 
Βιβλίο της Επιτροπής "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση" για την 
καθιέρωση ενός ευρωπαϊκού χώρου πληροφοριών που θα ευνοήσει την ανάπτυξη νέων 
αγορών υπηρεσιών. 
Εκτός από τον παγκόσμιο προσανατολισμό της προσπάθειας αυτής και τη συνεκτίμηση 
των ευρωπαϊκών ιδιαιτεροτήτων, η οπτικοακουστική πολιτική πρέπει να θεσπίσει 
νέους άξονες προτεραιότητας: 
-τη διάδοση των νέων τεχνολογιών στις επιχειρήσεις του τομέα, 
-τη δημιουργία ανταγωνιστικού περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις, 
-την ανάπτυξη των υποδομών επικοινωνίας 
-την ανάπτυξη κατάλληλα προσαρμοσμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων 
Μπροστά στον κίνδυνο περιθωριοποίησης σε τμήματα αγοράς που δεν είναι αρκετά 
εύρωστα για να υπάρξει όφελος από τη γενική οικονομική ανάπτυξη του 
- 63 -
τομέα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων διαθέτει ορισμένα σημαντικά ατού, 
ιδίως την ποικιλομορφία της παραγωγής της τα οποία, στο πλαίσιο της 
εξατομίκευσης της προσφοράς, μπορεί να αποδειχθούν ότι είναι πραγματικά 
οικονομικά πλεονεκτήματα. 
Στο πλαίσιο μιας συλλογικής προσπάθειας όλων των φορέων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, 
η πολιτική της θα πρέπει να εξασφαλίσει τόσο την ανάπτυξη της ποικιλομορφίας 
της ευρωπαϊκής αγοράς προγραμμάτων όσο και να ενθαρρύνει την κατάλληλη απάντηση 
εκ μέρους της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων. 
Με την προοπτική αυτή: 
Η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να επιταχύνει την εισαγωγή στην Ευρώπη τεχνολογικά 
προηγμένων υποδομών πληροφόρησης για να διευρύνει τις δυνατότητες επιλογής του 
καταναλωτή και να αναπτύξει νέες δυνατότητες για τις βιομηχανίες προγραμμάτων. 
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ενωση για να αποφύγει το ενδεχόμενο ότι η ανάπτυξη 
τεράστιων δικτύων διανομής θα οφελήσει μόνο τις μη κοινοτικές βιομηχανίες 
προγραμμάτων, πράγμα που σημαίνει τον περιορισμό της δικής της βιομηχανίας 
προγραμμάτων στις τοπικές αγορές χωρίς οικονομικό δυναμικό και πολιτιστική 
ακτινοβολ ία, πρέπει, επ ίσης, να κινητοποιηθεί προς την ανάπτυξη μιας 
βιομηχανίας προγραμμάτων ανταγωνιστικής τόσο στη δική της όσο και στην 
παγκόσμια αγορά, που θα εκφράζει τις πολιτιστικές της παραδόσεις, θα 
δημιουργήσει θέσεις απασχόλησης και θα αποφέρει κέρδη. 
Πρόκειται λοιπόν για μια μεσοπρόθεσμη / μακροπρόθεσμη πολιτική, δεδομένου ότι ο 
επιδιωκόμενος στόχος είναι να ξαναβρεί η βιομηχανία αυτή τη χρηματοδοτική της 
αυτάρκεια στο πλαίσιο μιας ανοικτής και δυναμικής αγοράς σε παγκόσμιο επίπεδο. 
Τα υπάρχοντα μέσα, τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, είτε πρόκειται 
για χρηματοδοτικά κίνητρα είτε για ρυθμιστικά μέτρα - κίνητρα, συνέβαλαν στην 
επιβίωση της βιομηχανίας προγραμμάτων χωρίς, όμως, να καταστήσουν δυνατή την 
αναγκαία αναδιάρθρωση της. 
Ο οπτικοακουστικός τομέας ο οποίος, όπως και άλλοι τομείς υπηρεσιών, διέπεται 
από τη λογική της διεθνούς και παγκόσμιας διάστασης κυρίως στο πλαίσιο της 
τεχνολογικής εξέλιξης, θα αποτελέσει στο προσεχές μέλλον αντικείμενο σταθερών 
πιέσεων με στόχο τη σταδιακή ελευθέρωση του. 
Η Ενωση θα πρέπει λοιπόν να καθορίσει και να εφαρμόσει σύντομα μια φιλόδοξη 
βιομηχανική πολιτική γύρω από τους εξής στόχους: 
να ανοίξει τις εθνικές αγορές, 
- να εξασφαλίσει πραγματικές επιλογές στο ευρωπαϊκό κοινό, 
να μεγιστοποιήσει τις δυνατότητες σε έναν κλάδο παραγωγής του 
μέλλοντος, 
να εξασφαλίσει, μεσοπρόθεσμα, τη χρηματοδοτική αυτάρκεια ενός τομέα, 
εκ παραδόσεως, ελλειμματικού. 
Για να καθοριστούν τα πλαίσια αυτής της πολιτικής, η Επιτροπή προτίθεται να 
αρχίσει τη συζήτηση σχετικά με τις επιλογές που διαρθρώνονται γύρω από τρεις 
κατευθυντήριες γραμμές: τους κανόνες του παιγνιδιού, τα χρηματοδοτικά κίνητρα 
και τη σύγκλιση των εθνικών συστημάτων. 
- 64 -
1 Επιλογές για τους κανόνες του παιγνιδιού 
Με την προοπτική μιας πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την ενίσχυση της 
βιομηχανίας προγραμμάτων, η ανάπτυξη της αγοράς με τη δημιουργία υποδομών, η 
ελευθέρωση των υπηρεσιών και η άρση των εμποδίων της εσωτερικής αγοράς είναι 
ένας στόχος προτεραιότητας. 
Εξάλλου, η προώθηση της διαφάνειας στην αγορά οπτικοακουστικών μέσων 
προϋποθέτει καλύτερη συνεργασία μεταξύ των εθνικών και κοινοτικών αρχών που 
είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού καθώς και 
συνεργασία μεταξύ των κοινοτικών αρχών και των αρχών τρίτων χωρών που είναι 
επιφορτισμένες με την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού. 
Πέρα από τη λογική της ανάπτυξης της αγοράς η Επιτροπή κρίνει ότι οι κανόνες 
προώθησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων που υφίστανται σε επίπεδο Ένωσης 
αποτελούν ένα ευνοϊκό πλαίσιο για τη διασυνοριακή ανάπτυξη της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας προγραμμάτων το οποίο θα πρέπει να διατηρηθεί στην παρούσα φάση. 
Εντούτοις, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα όσον αφορά την ενίσχυση της 
αποτελεσματικότητας αυτών των μηχανισμών: 
Πώς θα βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του ελέγχου και της εφαρμογής του 
κοινοτικού δικαίου; 
Πώς θα ληφθεί υπόψη η ποικιλομορφία των διαφόρων τύπων υπηρεσιών; 
Πώς θα ενθαρρυνθεί η ενδοκοινοτική κυκλοφορία των προγραμμάτων; 
Πρέπει να υιοθετηθούν ακριβέστεροι κοινοί ορισμοί; 
Πρέπει να ευνοηθούν οι επενδύσεις στην παραγωγή προγραμμάτων ή στην αγορά 
δικαιωμάτων σε συνάρτηση με τους μηχανισμούς που βασίζονται στο χρόνο 
μετάδοσης; 
Λαμβανομένου υπόψη ότι είναι ανάγκη να μεγιστοποιηθούν τα έσοδα 
εκμετάλλευσης και να ενθαρρυνθεί ή εμφάνιση νέων μέσων στήριξης και νέων 
δικτύων, πρέπει να διατηρηθε ί ένα κοινοτικό σύστημα χρονικών περιορισμών 
μετάδοση των μέσων ενημέρωσης; 
Πρέπει να τροποποιηθεί το υπάρχον σύστημα και μάλιστα να επεκταθεί σε άλλους 
τρόπους εκμετάλλευσης εκτός από τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση; 
Εξάλλου, η εμφάνιση νέων διασυνοριακών οπτικοακουστικών υπηρεσιών μεταξύ 
ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και τηλεπικοινωνιών θέτει νέα ερωτήματα: 
- 65 -
Πώς μπορεί να βελτιστοποιηθεί η σχέση μεταξύ της ανάπτυξης νέων τύπων 
υπηρεσιών και της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων; 
Πρέπει να αναπτυχθούν ειδικοί κανόνες - κίνητρα για τους νέους τρόπους 
μετάδοσης των οπτικοακουστικών προγραμμάτων (ιδίως των προγραμμάτων που 
λειτουργούν βάσει ατομικής κλήσης σε αντίθεση με τις υπηρεσίες 
ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης αυτές καθ' αυτές - επικοινωνία "point to 
multipoint"); 
2 Επιλογές για τα χρηματοδοτικά κίνητρα 
Στο πλαίσιο μιας βιομηχανικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την ενίσχυση 
της βιομηχανίας προγραμμάτων: 
Ποιες πρέπει να είναι οι αρχές που θα διέπουν τα χρηματοδοτικά κίνητρα; 
Πρέπει να επιδιωχθεί μια οριζόντια προσέγγιση των χρηματοδοτικών κινήτρων 
που θα καλύπτει κάθε μια από τις φάσεις της διαδικασίας δημιουργία / 
παραγωγή / διανομή / εκμετάλλευση ή πρέπει να συγκεντρωθούν τα χρηματοδοτικά 
μέσα σε ορισμένους τομείς προτεραιότητας για να έχουμε πολλαπλασιαστικά 
αποτελέσματα στο σύνολο αυτής της διαδικασίας; Αν ναι, σε ποιους; 
Συγκεκριμένα: 
Πώς μπορεί να βελτιωθεί η ανάπτυξη προγραμμάτων στο πλαίσιο μιας 
ευρωπαϊκής προοπτικής; 
Πώς μπορεί να ενθαρρυνθεί η πανευρωπαϊκή διανομή των προγραμμάτων και το 
άνοιγμα των εθνικών αγορών; 
Πώς μπορούν να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις; 
Πώς μπορεί να αναπτυχθεί ένα είδος εκπαίδευσης προσανατολισμένης προς 
τις απαιτήσεις της αγοράς και τις νέες τεχνολογίες; 
Πρέπει να εφαρμοσθεί μια προσέγγιση ανά πρόγραμμα (δημιουργία, παραγωγή, 
διανομή, εκμετάλλευση) για την παροχή χρηματοδοτικών κινήτρων; 
Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις επιχειρήσεις, λαμβανομένης υπόψη της 
σφαιρικότητας των δραστηριοτήτων τους; 
Εκτός από την ανάγκη ποιοτικής και ποσοτικής προώθησης της μεταγλώττισης και 
του υποτιτλισμού για την ενθάρρυνση της ενδοκοινοτικής κυκλοφορίας των 
ευρωπαϊκών προγραμμάτων, πώς αλλοιώς θα εξασφαλιστεί η διατήρηση της 
πολιτιστικής πολυμορφίας; 
- 66 -
Πώς μπορεί η Ένωση να λάβει υπόψη την ιδιαιτερότητα των χωρών περιορισμένης 
γλωσσικής εμβέλειας ή περιορισμένων δυνατοτήτων παραγωγής; 
Συγκεκριμένα, η ιδιαιτερότητα αυτή πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο των 
μηχανισμών γενικής εφαρμογής; 
Πρέπει να αναπτυχθούν ειδικοί μηχανισμοί; Αν ναι, ποιοί; 
Ο κατ' ανάγκην διεθνής προσανατολισμός της ενίσχυσης της βιομηχανίας 
προγραμμάτων εκφράζεται με ειδικά ερωτήματα στο πλαίσιο της σταδιακής 
ολοκλήρωσης με τις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης: 
Με την προοπτική της ανάπτυξης της οπτικοακουστικής αγοράς στις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης: 
Πρέπει να περιορισθεί η δράση της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε μέσα στήριξης για την 
ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση που καλύπτουν το σύνολο των βιομηχανικών 
τομέων (και κατά συνέπεια, ενδεχομένως, τον οπτικοακουστικό τομέα); 
Πρέπει να καθιερωθεί η εφαρμογή κοινοτικών μηχανισμών χρηματοδοτικών 
κινήτρων για τη συμμετοχή επαγγελματιών από τις χώρες αυτές; 
Πρέπει να αναπτυχθούν ε ιδικά μέσα που θα ενθαρρύνουν ιδίως τις πρωτοβουλίες 
των κοινοτικών επιχειρήσεων σε αυτές τις χώρες βάσει μιας συνεργασίας 
εταιρικής σχέσης; 
3 Προς τη σύγκλιση των εθνικών συστημάτων στήριξης; 
Ενόψει του αποφασιστικού ρόλου των κρατών μελών μέσω των διαφόρων επιπέδων 
αρμοδιότητας τους όσον αφορά τις δομές του οπτικοακουστικού τομέα και ειδικά 
ενόψει του ενδεχόμου αντίκτυπου των δικών τους συστημάτων στήριξης στη 
βιομηχανία προγραμμάτων, η Επιτροπή προτείνει να εξετασθεί το ενδεχόμενο 
σύγκλισης των εθνικών συστημάτων στήριξης . 
- 67 -
θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας για την αναταλλαγή απόψεων 
με στόχο τη βελτίωση των εθνικών συστημάτων στήριξης της βιομηχανίας 
προγραμμάτων και ενδεχομένως τη σύγκλιση τους; 
Σε ποια θέματα θα δινόταν προτεραιότητα στο πλαίσιο αυτής της ανταλλαγής 
απόψεων; 
Μια τέτοια ενέργεια θα έπρεπε να προωθεί: 
τις κοινές προτεραιότητες των εθνικών συστημάτων στήριξης; 
το σταδιακό άνοιγμα τους προς μια ευρωπαϊκή διάσταση; 
τη συζήτηση σχετικά με τους τρόπους χρηματοδότησης; 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΣΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΑΙΟ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΑΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ 
Ι. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ 
1) Οργανισμοί που εκπροσωπούν τη βιομηχανία σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι οποίοι 
απάντησαν στο ερωτηματολόγιο που έστειλε ο κ. PINHEIRO. 
- ACT : (Association of Commercial Televisions in Europe) 
Συμπεριλαμβάνονται οι απαντήσεις των : TF1&ANT1 (Antenna TV - GR). 
Σημειωτέον ότι οι άλλες εταιρείες όπως ITV και Fininvest, έστειλαν τις 
συνεισφορές τους απευθείας. 
- CEPI : (Coordination of European Independent Producers) 
- ECCA (European Cable Communication Association) 
- EPC : (European Publishers' Council) 
- FEITIS : (Fédération Européenne des Industries Techniques de l'Image et du Son) 
Υποβολές από: French members FITCA & SNVC 
German member VTFF 
Italian member UNITC 
- FERA : (Fédération Européenne des Réalisateurs de l'Audiovisuel) 
- FI AD : (Fédération Internationale des Associations de Distributeurs de films) 
- CEA : (Cinema Exhibitors Association) 
- EBU/UER : (European Broadcasting Union/Union Européenne de Radio - Télévision) 
(μερικά μέλη επίσης έστειλαν ξεχωριστές συνεισφορές) 
- UNIC : (Union Internationale des Cinémas) 
Σημειωτέον ότι είχαν στείλει το ερωτηματολόγιο στα ευρωπαϊκά μέλη για να 
απαντηθεί απευθείας. 
- FIAPF : (Fédération Internationale des Associations de Producteurs de Films) 
2) Οργανισμοί που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα MEDIA και απάντησαν στο 
ερωτηματολόγιο που έστειλε η κα FLESCH. 
EFA (European Film Academy) 
- BABEL : (Broadcasting Across the Barriers of European Language) 
- CARTOON : (European Association of Animation Film) 
- DOCUMENTARY : (Project for the Creative Documcntay) 
- EAVE : (Les Entrepreneurs de l'Audiovisuel Européen) 
- EURO AIM : (Association Européenne pour un marché de l'Audiovisuel Indépendant) 
- EMG : (Euro Media Guaranties) 
- EFDO : (European Film Distribution Office) 
- EVE : (Espace Video Européen - The Irish Film Institute) 
- GRECO : (Groupement Européen pour la Circulation des Oeuvres) 
- LUMIERE : (Sauvegarde et survie du patrimoine cinématographique européen) 
- MAP TV : (Mémoire - Archives - Programmes TV) 
- MEDIA SALLES : (Encouragement de l'exploitation cinématographique en Europe) 
- SCALE : (Small Countries improve their Audiovisual Level in Europe) 
- SCRIPT : (European Script Fund) 
- CLUB : (Club d'investissement Media) 
- SOURCES : (Stimulating Outstanding Resources for Creative European Screenwriting) 
3) 'Αλλες εταιρείες και οργανισμοί που έστειλαν κάποια απάντηση. 
- ΒΤ : (British Telecom) 
- Central Television : (United Kingdom) 
- Chambre Syndicale des Producteurs et Exportateurs de Films Français 
- EACEM : (European Association of Consumer Electronics Manufacturers) 
- IFFS : (International Federation of Film Societies) 
- Fédération Nationale des Cinémas Français 
- Fininvest Comunicazioni : (Italy) 
- France Telecom 
- American Film Marketing Association 
é>1 
- EUREKA Audiovisuel 
- GESAC : (Groupement Européen des Sociétés d'Auteurs et Compositeurs) 
- GNS : (Genootschap van Nederlandse Speelfilmmakers) 
- ITV Network Centre : (United Kingdom) 
- IVF (International Video Federation, Europe) 
- TV5 : (France) 
Συμπεριλαμβάνοντας την συνεισφορά του "Bruges Group" των διεθνικών 
Ευρωπαϊκών κρατικών δορυφορικών τηλεοράσεων, αποτελούμενη από: 
- BBC TV World 
- RAISAT 
- DEUTSCHE WELLE TV 
- RTVE INTERNATIONAL 
- TRT INTERNATIONAL 
-EURONEWS 
- RTP INTERNATIONAL 
- 3 SAT 
-TV 5 
ZDF: (Germany) 
II. ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
ΒΕΛΓΙΟ: 
ΔΑΝΙΑ: 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ: 
ΓΑΛΛΙΑ: 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ: 
ΙΤΑΛΙΑ: 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ: 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ: 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ: 
ΗΝΩΜ. ΒΑΣΙΛΕΙΟ: Ομόσπονδο κράτος και κοινότητες 
Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών 
Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Υπουργείο Πληροφοριών 
Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
ISSN 0254-1483 
COM(94) 96 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR is 
Apitî. καταλόγου : CB-CO-94-106-GR-C 
ISBN 92-77-66762-1 
Υπηρεσία Επισήιιων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Ι.-2985 Luxembourg 
"V