Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την υποστήριξη μη κυβερνητικών οργανώσεων που έχουν ως πρωταρχικό πεδίο δράσης την προστασία του περιβάλλοντος»

(96/C 204/01)

Στις 2 Φεβρουαρίου 1996 και σύμφωνα με το άρθρο 130Σ της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 2 Απριλίου 1996. Εισηγητής ήταν ο κ. Boisserιe.

Κατά την 335η σύνοδο ολομέλειας, (συνεδρίαση της 24ης Απριλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 91 ψήφους υπέρ 2, ψήφους κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Θέμα της πρότασης

1.1. Η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση απόφασης του Συμβουλίου, η οποία καθορίζει το επίσημο πλαίσιο (πρόγραμμα δράσης) για τη χρηματική υποστήριξη των μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) που δραστηριοποιούνται στον τομέα του περιβάλλοντος. Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχαν ζητήσει τη θέσπιση παρόμοιου πλαισίου για τις διάφορες χρηματοδοτικές δραστηριότητες της Κοινότητας. Η αίτηση αυτή πηγάζει από συμφωνία της 28ης Ιουνίου 1982 η οποία χρειάζεται πλέον να εφαρμοσθεί στις περιβαλλοντικές μη κυβερνητικές οργανώσεις.

1.2. Όσον αφορά τον προϋπολογισμό για το 1996, η Επιτροπή προβλέπει τη διατήρηση του ποσού για τη χρηματοδότηση του σχετικού τομέα στο ύψος των 8.4 εκατ. Ecu.

1.3. Η πρόταση απόφασης προσδιορίζει:

- το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος δράσης,

- τους στόχους που πρόκειται να υποστηριχθούν με το πρόγραμμα δράσης,

- τον κύκλο των δικαιούχων,

- τις διαδικασίες για τη διάθεση των πόρων και τον έλεγχο της χρησιμοποίησής τους.

1.4. Η παρούσα πρόταση απόφασης προσδιορίζει το πλαίσιο για τη διάθεση των πόρων, βάσει του προγράμματος δράσης, σε γενικές γραμμές 7 ένα λεπτομερές πρόγραμμα θα δημοσιεύεται ετησίως.

1.5. Το πρόγραμμα δράσης ισχύει κατ`αρχήν έως το 1999. Για την περίοδο μετά από τον Ιανουάριο 2000 προβλέπεται ότι το Συμβούλιο θα αποφανθεί εκ νέου για το εν λόγω θέμα.

2. Περίληψη

Στο παρελθόν, η χρηματοδότηση περιβαλλοντικών μη κυβερνητικών οργανώσεων στην Ευρώπη εκ μέρους της Επιτροπής αποδείχθηκε απαραίτητη και ορθή 7 ανταποκρίνεται στους στόχους του πέμπτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (βιώσιμη και φιλική προς το περιβάλλον ανάπτυξη) για το οποίο η ΟΚΕ εξέφρασε τη σύμφωνη γνώμη της. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την πρόταση απόφασης, η υλοποίηση των σχετικών μέτρων στήριξης πρέπει να εξακολουθήσει, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει την εν λόγω πρόταση κατ`αρχήν, με την επιφύλαξη των ακόλουθων παρατηρήσεων.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Σχέση μεταξύ του χρηματοδοτικού προγράμματος και της συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των περιβαλλοντικών μη κυβερνητικών οργανώσεων

Από τις γενικές σχέσεις μεταξύ ΜΚΟ και των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η παρούσα πρόταση ρυθμίζει μόνο το πρόγραμμα χρηματικής ενίσχυσης. Εδώ και καιρό, οι οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα του περιβάλλοντος ανά την Ευρώπη ζητούν τη θεσμοποίηση της συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά τη συμμετοχή, την ενημέρωση και τη χρηματική ενίσχυση, μέσω ενός επίσημου εγγράφου (όπως η πρόταση απόφασης του Συμβουλίου), το οποίο θα καθιερωθεί μετά από επίσημες διαβουλεύσεις με τις οικείες οργανώσεις. Η αίτηση αυτή ανταποκρίνεται στην αρχή της συνεργασίας «μεταξύ των παραγόντων της περιβαλλοντικής πολιτικής», όπως προβλέπεται στο πέμπτο πρόγραμμα δράσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη (). Στη γνωμοδότησή της για το πέμπτο πρόγραμμα δράσης, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει ρητώς την αρχή της συνεργασίας αυτής ().

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, η οποία θέτει ως στόχο την υποστήριξη των μη κυβερνητικών δραστηριοτήτων για την προστασία του περιβάλλοντος, υπογραμμίζει τη σχέση αυτή χωρίς να απορρίπτει την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου.

3.2. Ύψος της χρηματοδότησης

Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει το ύψος της χρηματοδότησης του προγράμματος στο μέτρο που θα διευρυνθεί το πλαίσιο του τελευταίου.

Σύμφωνα με την πρόταση (Μέρος ΙΙ σημείο 9.1 του παραρτήματος με τίτλο «Δημοσιονομικό δελτίο») και βάσει του προβλεπόμενου ποσού της χρηματοδότησης, τόσο το «συμβουλευτικό φόρουμ» (Κεφάλαιο 9, παράγραφος 3, σημείο ι) του πέμπτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον) όσο και «λοιπές συναφείς συνεδριάσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο» πρόκειται να τύχουν χρηματικής ενίσχυσης. Αυτό υπερβαίνει τις δραστηριότητες των ΜΚΟ και πρέπει συνεπώς να διαγραφεί από το δημοσιονομικό δελτίο.

3.3. Πλαίσιο της χρηματοδοτικής υποστήριξης

Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η πρόταση απόφασης πρέπει να διατυπωθεί έτσι ώστε το αντικείμενο της χρηματοδότησης να προσδιορισθεί με σαφέστερο τρόπο, ιδίως αν ληφθεί υπόψη το περιορισμένο ύψος της προβλεπόμενης χρηματοδότησης.

Η χρηματοδοτική υποστήριξη πρέπει να επικεντρωθεί σε μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι οποίες έχουν ως πρωταρχικό πεδίο δράσης την προστασία του περιβάλλοντος (έτσι έχει διατυπωθεί ο τίτλος της πρότασης απόφασης) σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Οι οργανώσεις πρέπει να έχουν την έδρα τους σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η χρηματοδότηση χρειάζεται ακόμη να περιλάβει δράσεις ή προγράμματα που υλοποιούνται από κοινού με οργανώσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται σε εθνική κλίμακα. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, δεν αρκεί να δημοσιεύεται η διευκρίνιση αυτή στα ετήσια προγράμματα της Επιτροπής.

Ο στόχος επίσης της προβλεπόμενης χρηματοδότησης είναι ασαφής. Η πληροφόρηση και η κινητοποίηση του κοινού αποτελούν ασφαλώς σημαντικά καθήκοντα των περιβαλλοντικών ΜΚΟ. Ωστόσο, ο ρόλος των ΜΚΟ δεν περιορίζεται σε αυτές τις δράσεις ή στην παροχή αναλύσεων και τεκμηρίωσης. Συνεπώς, πρέπει να διευκρινισθεί ότι «αποδέκτες» της εργασίας των περιβαλλοντικών ΜΚΟ που έχει αναγνωρισθεί στο πρόγραμμα υποστήριξης είναι και τα όργανα και αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή των κρατών μελών. Είναι ακόμη απαραίτητο να περιληφθεί και η διαβούλευση κατά την επεξεργασία κοινοτικών διατάξεων και ευρωπαϊκών προτύπων σχετικά με την περιβαλλοντική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων και των προβλημάτων περιβαλλοντικής πολιτικής που αφορούν άλλους τομείς πολιτικής, στις αρχές που πρέπει να βρίσκονται στο πλαίσιο της υποστήριξης.

3.4. Διαδικασία συγχρηματοδότησης

Οι διαδικασίες για τη χρηματοδότηση των περιβαλλοντικών ΜΚΟ πρέπει να επανεξετασθούν. Παράλληλα με τη σχετική πρόταση απόφασης, η Επιτροπή υπέβαλε στις 11 Ιουλίου 1995 κανονισμό για τη συγχρηματοδότηση των δράσεων ευρωπαϊκών ΜΚΟ στον τομέα της παροχής βοήθειας για την ανάπτυξη τρίτων χωρών (). Η πρόταση κανονισμού είναι πιο γενναιόδωρη από το κείμενο για τις περιβαλλοντικές ΜΚΟ όσον αφορά τις διαδικασίες για τη χρηματοδότηση, αν και η διαφορά αυτή δεν απορρέει από το γεγονός ότι οι στόχοι της χρηματοδότησης είναι διαφορετικοί. Αυτό συμβαίνει π.χ. με την προθεσμία για τη χρηματοδότηση των οργανώσεων (βοήθεια για την κάλυψη διοικητικών δαπανών), καθώς και με τις τυπικές διαδικασίες σχετικά με τη διαδικασία έγκρισης. Ως προς το θέμα αυτό, είναι απαραίτητη η ίση μεταχείριση των δραστηριοτήτων που είναι άξιες να τύχουν ίδιας χρηματικής υποστήριξης.

4. Παρατηρήσεις σχετικά με τις διατάξεις της πρότασης απόφασης

4.1. Σχετικά με τα άρθρα 1 και 2

Σχετικά με τα άρθρα αυτά, είναι αναγκαίο να προσδιορισθούν και τα μέτρα χρηματικής υποστήριξης με βάση τις παρατηρήσεις που μηνμονεύονται στο σημείο 3.3.

4.2. Σχετικά με το άρθρο 6

4.2.1. Αν, δυνάμει του άρθρου 6 παράγραφος 1, το ύψος της χρηματοδότησης των ΜΚΟ δεν υπερβαίνει, γενικά, το 40 % των δαπανών, ένα μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων των περιβαλλοντικών ΜΚΟ θα είναι αδύνατο να υλοποιηθεί, διότι οι ίδιοι πόροι των εν λόγω οργανώσεων είναι περιορισμένοι (εισφορές των μελών κ.λπ.). Συνεπώς, το ανώτατο ποσό της χρηματοδότησης των περιβαλλοντικών ΜΚΟ, ιδίως, πρέπει να καταστεί πιο ευέλικτο (βλ. τις ρυθμίσεις που προβλέπονται στην πρόταση σχετικά με τις ΜΚΟ που προωθούν την ανάπτυξη () τρίτων χωρών, καθώς και το σημείο 5.4 της γνωμοδότησης της ΟΚΕ από 25.10.1995 () για το χρηματοδοτικό μέσο «LIFE»).

4.2.2. Ο προβλεπόμενος στην παράγραφο 2 περιορισμός της χρηματοδότησης διοικητικών δραστηριοτήτων σε τρία έτη «κατ`αρχήν» θα δημιουργήσει ανυπέρβλητες δυσκολίες για τις ΜΚΟ, εκτός αν οι εξαιρέσεις γίνουν ο κανόνας. Και εδώ ακόμη, δεν προβλέπεται κανένας περιορισμός για τις ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της παροχής βοήθειας για την ανάπτυξη τρίτων χωρών (βλ. σημείο 3.4 ανωτέρω).

4.2.3. Όσον αφορά τη ρύθμιση της παραγράφου 3 η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η κοινοποίηση του ετησίου προγράμματος και οι εγκριθείσες επιχορηγήσεις που προβλέπει φθάνουν συχνά τόσο καθυστερημένα στον προορισμό τους, ώστε η υλοποίηση της δράσης που προβλέπεται στην αίτηση κατά το έτος της υποβολής της τελευταίας δεν είναι πλέον δυνατή. Η διαδικασία της έγκρισης μεταγενέστερων τροπολογιών του σχεδίου (που μπορεί να είναι αναπόφευκτες για τεχνικούς λόγους) πρέπει ακόμη να καταστεί απλούστερη.

4.3. Σχετικά με το άρθρο 7

Η διατύπωση του άρθρου 7 παράγραφος 2 δεν είναι όμοια με αυτή του τίτλου της πρότασης απόφασης (μη κυβερνητικές οργανώσεις που έχουν ως πρωταρχικό πεδίο δράσης την προστασία του περιβάλλοντος). Πρέπει να ενσωματωθεί σε αυτό το σημείο η διατύπωση που προτείνεται στο σημείο 3.3 ανωτέρω.

4.4. Σχετικά με το παράρτημα (επιχειρησιακές δραστηριότητες)

Οι προσδιορισμοί (Α-Γ) πρέπει να προσαρμοσθούν για να είναι σύμφωνοι με την προταθείσα στο σημείο 3.3 νέα διατύπωση σχετικά με τις περιβαλλοντικές ΜΚΟ και τις δραστηριότητές τους. Το ίδιο ισχύει και για το τμήμα ΙΙ σημείο 9.1 του δημοσιονομικού δελτίου.

Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 138 της 17. 5. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 18 της 22. 1. 1996, σ. 141.

() Έγγρ. COM(95) 294 τελικό.

() ΕΕ αριθ. C 82 της 19. 3. 1996, σ. 18.

() ΕΕ αριθ. C 18 της 22. 1. 1996.