[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 7.1.2009

COM(2008) 896 τελικό

2006/0006 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου όσον αφορά την έγκριση πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου όσον αφορά την έγκριση πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και το Συμβούλιο (έγγραφο COM (2006)16 τελικό – 2006/0006(COD): | 31 Ιανουαρίου 2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 26 Οκτωβρίου 2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: | 9 Ιουλίου 2008 |

Ημερομηνία διαβίβασης της τροποποιημένης πρότασης: | 15 Οκτωβρίου 2008 |

Ημερομηνία έκδοσης της κοινής θέσης: | 17 Δεκεμβρίου 2008 |

ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Στόχος της πρότασης για την έκδοση κανονισμού εφαρμογής είναι να ολοκληρωθεί η διαδικασία εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων κανόνων στον εν λόγω τομέα, αντικαθιστώντας, συνεπώς, τον ισχύοντα κανονισμό εφαρμογής[1]. Ειδικότερα, η πρόταση αποσκοπεί στον καθορισμό των διαδικασιών εφαρμογής των κανόνων που προβλέπονται στο βασικό κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004[2] για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (ασφαλισμένοι, εργοδότες, φορείς κοινωνικής ασφάλισης και αρμόδιες αρχές των κρατών μελών). Η πρόταση βασίζεται στα άρθρα 42 και 308 της συνθήκης ΕΚ και απαιτεί ομοφωνία.

Η πρόταση ολοκληρώνει τον εκσυγχρονισμό που επιτεύχθηκε μέσω του βασικού κανονισμού και επιδιώκει τη βελτίωση των τρεχουσών διαδικασιών μέσω της απλούστευσης και της αποσαφήνισής τους. Η πρόταση αποσαφηνίζει επίσης τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των διαφόρων μερών. Σε όλα τα μέρη του κανονισμού, νέες διαρθρωμένες διαδικασίες και διεργασίες προβλέπουν μια πλατφόρμα καλύτερης συνεργασίας μεταξύ φορέων και προωθούν τη διαφάνεια και την αμοιβαία εμπιστοσύνη. Aυτή η καλύτερη συνεργασία υποστηρίζεται από ένα νέο σύστημα ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των κρατών μελών, γεγονός που βελτιώνει την αποτελεσματικότητα και την ακρίβεια.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1 Συνολική θέση σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου

Η κοινή θέση του Συμβουλίου υιοθετεί πολλές από τις τροπολογίες που πρότεινε το Κοινοβούλιο και οι οποίες ενσωματώθηκαν στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής. Η Επιτροπή δέχθηκε όλες τις τροπολογίες του ΕΚ, εκτός από τις τροπολογίες 26 και 55.

Η θετική αξιολόγηση της Επιτροπής για την κοινή θέση του Συμβουλίου βασίζεται στον έλεγχο των διατάξεων υπό το πρίσμα των τεσσάρων βασικών αρχών της πρότασης της Επιτροπής:

- οργάνωση αποτελεσματικότερης και στενότερης συνεργασίας μεταξύ των φορέων κοινωνικής ασφάλισης, ώστε να μπορέσουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι να επωφεληθούν από τον εκσυγχρονισμό του κανονισμού αριθ. 883/04·

- απλούστευση του κανονισμού εφαρμογής·

- βελτίωση της διαφάνειας των δημοσιονομικών διαδικασιών μεταξύ των φορέων και σε σχέση με τα πρόσωπα που καλύπτονται από τον κανονισμό·

- ευελιξία και αποτελεσματικότητα στη χάραξη των κανόνων.

Η Επιτροπή χαιρετίζει τις προσπάθειες του Συμβουλίου για την ευρύτερη δυνατή αποδοχή των τροπολογιών του ΕΚ. Οι περισσότερες από αυτές έγιναν δεκτές κατ’ ουσίαν. Οι εναπομένουσες διαφορές αφορούν τη διατύπωση και την ορολογία, λόγω της ανάγκης διασφάλισης της συνοχής σε ολόκληρο το κείμενο του κανονισμού. Λόγω της διάρκειας της διαδικασίας διαπραγμάτευσης (έξι Προεδρίες) και της πολυπλοκότητας και του αριθμού των διατάξεων, κατά την τελευταία Προεδρία πραγματοποιήθηκε ενδελεχής έλεγχος του κειμένου. Η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως αυτή την προσπάθεια «εκκαθάρισης», καθώς στόχος της είναι να εξασφαλιστεί η συνέπεια σε ολόκληρο το κείμενο και να βελτιωθεί η ασφάλεια του δικαίου.

Άλλες διαφορές αφορούν τεχνικά θέματα, ιδίως σχετικά με τις τεχνολογικές απαιτήσεις για την ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων. Οι περισσότερες αλλαγές απορρέουν από εργασίες εμπειρογνωμόνων του εν λόγω τομέα, για παράδειγμα ο ορισμός του «ηλεκτρονικού σημείου επαφής» στο άρθρο 1 παράγραφος 2 στοιχείο α), το παράρτημα IV και η πρόβλεψη μεταβατικής περιόδου για την ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων στο άρθρο 96. Η Επιτροπή υποστηρίζει αυτές τις τεχνικές αλλαγές.

Εν γένει, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι τροποποιήσεις που επέφερε το Συμβούλιο στη συντριπτική τους πλειονότητα συμβάλλουν στη βελτίωση των διεργασιών και διαδικασιών με σκοπό την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη χορήγηση των παροχών (βλ. ιδίως άρθρο 2 παράγραφος 1· άρθρο 3 παράγραφος 2, άρθρα 3 έως 7 και άρθρα 16, 17, 28, 35, 44 και 90 σχετικά με την πληροφόρηση). Οι αλλαγές είναι επίσης χρήσιμες κατά το ότι αποσαφηνίζουν περαιτέρω το ρόλο και τις αρμοδιότητες των διαφόρων μερών (βλ. για παράδειγμα άρθρο 14 σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων, άρθρο 26 σχετικά με την προγραμματισμένη περίθαλψη, άρθρο 56 σχετικά με τις παροχές ανεργίας και άρθρο 88 σχετικά με τους ιατρικούς και διοικητικούς ελέγχους). Η Επιτροπή θεωρεί, επίσης, ότι το κείμενο της κοινής θέσης του Συμβουλίου διατηρεί τη λεπτή ισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των πολιτών σε σχέση με τα προνόμια των φορέων κοινωνικής ασφάλισης και των αρμόδιων αρχών.

3.2 Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που περιλήφθηκαν πλήρως, εν μέρει ή κατ’ αρχήν στην τροποποιημένη πρόταση και στην κοινή θέση

Το Συμβούλιο μπόρεσε να δεχθεί 145 από τις 162 τροπολογίες, που είχαν περιληφθεί είτε πλήρως είτε εν μέρει στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, και συγκεκριμένα τις τροπολογίες αριθ. 2, 4, 5, 7-8, 12, 14, 17-25, 27-34, 36-47, 49-54, 56-71, 73-78, 80-88, 90-107, 109-132, 134-146, 147 (πρώτο μέρος), 148 (πρώτο μέρος), 149 και 152-162.

Το Συμβούλιο δέχθηκε, επίσης, κατόπιν αναδιατύπωσης, τις αρχές που διέπουν τις τροπολογίες αριθ. 3 (νέα αιτιολογική σκέψη 8α), 6 και 9 (ορισμοί «σημείου πρόσβασης» και «τυποποιημένου ηλεκτρονικού μηνύματος»), 10 (προσθήκη αναφοράς στα άτομα με αναπηρίες δίπλα στην αναφορά στους ηλικιωμένους), 11 (κανόνες για τις ανταλλαγές μεταξύ φορέων), 15 (ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ εθνικών διοικήσεων και προστασία των δεδομένων αυτών), 16 (κανόνες για τις ανταλλαγές μεταξύ δικαιούχων και φορέων), 26 (προσωρινή εφαρμογή νομοθεσίας και προσωρινή καταβολή παροχών), 28 (διοικητικές συμφωνίες μεταξύ δύο ή περισσότερων κρατών μελών), 48 (διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 13 του βασικού κανονισμού), 72 (προθεσμία απάντησης σε αίτημα για έγκριση θεραπευτικής αγωγής σε άλλο κράτος μέλος), 97 και 98 (πρόσθετες διατάξεις για τον υπολογισμό των παροχών).

3.3 Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που δεν περιλήφθηκαν στην τροποποιημένη πρόταση ούτε στην κοινή θέση του Συμβουλίου

- Τροπολογία αριθ. 15 (άρθρο 3 παράγραφος 2) – ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ εθνικών διοικήσεων και προστασία των δεδομένων αυτών – όσον αφορά την αναφορά στην οδηγία 95/46/ΕΚ για την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και το περιεχόμενο του παραρτήματος IV του κανονισμού 883/04.

- Τροπολογία αριθ. 26 (άρθρο 6 παράγραφος 4) – παρόλο που συμφώνησαν με το άρθρο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή έκριναν ότι το κείμενο έπρεπε να αποσαφηνιστεί περαιτέρω – κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 6 παράγραφος 5 της κοινής θέσης.

- Τροπολογία αριθ. 55 (άρθρο 19 παράγραφος 2) – η τροπολογία αυτή προβλέπει ότι το πιστοποιητικό που καθορίζει την εφαρμοστέα νομοθεσία αναφέρει το μισθό που έχει δηλώσει ο εργοδότης. Το Συμβούλιο συμφώνησε με την άποψη της Επιτροπής ότι τα ανωτέρω υπερβαίνουν τόσο τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τους σκοπούς της κοινωνικής ασφάλισης όσο και τους σκοπούς του κανονισμού.

3.4 Βασικές διαφορές μεταξύ της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής και της κοινής θέσης του Συμβουλίου

- Ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων: σε συνδυασμό με το άρθρο 4 παράγραφος 2, το Συμβούλιο αποσαφήνισε σε μια νέα διάταξη (άρθρο 96) τη δυνατότητα εφαρμογής μεταβατικής περιόδου για την ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ φορέων των κρατών μελών και καθόρισε τα χρονικά της όρια. Η Επιτροπή στηρίζει αυτό το στοιχείο, καθότι ανταποκρίνεται στις ανάγκες προετοιμασίας ορισμένων κρατών μελών, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζεται ότι τα οφέλη της ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεν θα καθυστερήσουν πέραν μιας προθεσμίας την οποία συμφωνούν ότι θα τηρήσουν όλα τα κράτη μέλη.

- Μετατροπή ασφαλιστικών περιόδων: το άρθρο 13 περιέχει λεπτομερή διάταξη που επιτρέπει στα κράτη μέλη να μετατρέψουν μια ασφαλιστική περίοδο εκφραζόμενη σε διάφορες μονάδες για λόγους συνυπολογισμού. Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής ήταν η απλούστευση αυτής της διάταξης που προέρχεται από τον κανονισμό αριθ. 574/72. Βασίστηκε στην παραδοχή ότι χρησιμοποιείται μόνο η πενθήμερη εβδομάδα. Η συζήτηση στο Συμβούλιο έδειξε ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο, καθώς σε ορισμένα κράτη μέλη η νομοθεσία εξακολουθεί να προβλέπει τον υπολογισμό (τουλάχιστον για ορισμένα συστήματα) βάσει της εξαήμερης ή και της επταήμερης εβδομάδας (π.χ. στην περίπτωση των μη μισθωτών εργαζομένων). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δέχεται να περιλάβει αυτή τη διάταξη στο κείμενο προς το παρόν. Ο πίνακας μετατροπής εξασφαλίζει τη μετατροπή των περιόδων χωρίς να προκύπτει καμία απώλεια περιόδων ασφάλισης. Επιπλέον, θα χρησιμοποιηθεί ως κοινό εργαλείο για μια αυτόματη διαδικασία υπολογισμού, γεγονός που μειώνει τον κίνδυνο λαθών.

- Προθεσμίες υποβολής και πληρωμής των απαιτήσεων μεταξύ κρατών μελών (τροπολογίες αριθ. 164 – 167). Το Συμβούλιο έκρινε αναγκαία την παράταση των προθεσμιών που πρότειναν το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή για την υποβολή και την πληρωμή απαιτήσεων, καθώς και για τη ρύθμιση των διαφωνιών (12 μήνες για την υποβολή απαιτήσεων, 18 μήνες για την πληρωμή απαιτήσεων και 36 μήνες για τη ρύθμιση των διαφωνιών). Ορισμένα κράτη μέλη εξέφρασαν την άποψη ότι τυχόν συντόμευση αυτών των προθεσμιών θα μπορούσε να θεσπιστεί μόνο βάσει τόσο της εμπειρίας όσο και της τεχνολογικής προόδου. Η Επιτροπή συμμερίζεται αυτή την προσέγγιση σε κάποιον βαθμό. Η διαδικασία έχει βελτιωθεί και διαιρεθεί σε στάδια. Η Επιτροπή αναγνωρίζει την έλλειψη εμπειρίας σχετικά με τη νέα αυτή διαδικασία. Επιπλέον, η Επιτροπή δέχεται τη ρήτρα αναθεώρησης που θεσπίζεται στο άρθρο 87, διότι η εργασία που εκτελεί επί του παρόντος η επιτροπή λογαριασμών, η οποία επικουρεί τη διοικητική επιτροπή για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, έχει ήδη αποφέρει θετικά αποτελέσματα. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί το κείμενο της κοινής θέσης του Συμβουλίου.

- Άρθρο 26 παράγραφος 6 – τροπολογία αριθ. 79. Η Επιτροπή υποστήριξε την τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την απόδοση των δαπανών ταξιδιού και διαμονής για τον συνοδό ενός ατόμου με αναπηρία. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και λαμβανομένων υπόψη των ορίων του κανονισμού, ο οποίος αποσκοπεί στο συντονισμό και όχι στην εναρμόνιση της νομοθεσίας στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι πρόκειται για θέμα της εθνικής νομοθεσίας. Η θέση του Συμβουλίου είναι σύμφωνη με την ισχύουσα σήμερα νομοθεσία σχετικά με το κόστος ταξιδιού που δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ιατρική περίθαλψη του ασφαλισμένου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δέχεται την κοινή θέση του Συμβουλίου επ’ αυτού του σημείου. Το θέμα των ασθενών ατόμων με αναπηρία και των συνοδών τους (καθώς και των ατόμων που συνοδεύουν παιδιά, όσον αφορά τα έξοδα ταξιδιού και διαμονής τους) θα μπορούσε να εξεταστεί στο πλαίσιο άλλης νομοθετικής πράξης, της οποίας η νομική βάση θα αποσκοπούσε στην προσέγγιση των εθνικών νομοθεσιών.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή μερίμνησε να εξασφαλιστεί η διατήρηση των ατομικών δικαιωμάτων, για παράδειγμα στους τομείς των επαγγελματικών ασθενειών και των εργατικών ατυχημάτων ή των οικογενειακών παροχών. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη δυσκολία αυτού του εγχειρήματος λαμβάνοντας υπόψη την πολυμορφία και τις ιδιαιτερότητες των εθνικών νομοθεσιών κοινωνικής ασφάλισης των 27 κρατών μελών. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι ένας βαθμός ευελιξίας των διαδικασιών είναι απαραίτητος, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά τις προθεσμίες.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η συμφωνία βελτίωσης της συνεργασίας μεταξύ των φορέων των κρατών μελών μέσω ενός κοινού και ασφαλούς δικτύου ηλεκτρονικής ανταλλαγής πληροφοριών κοινωνικών ασφαλίσεων (EESSI) αποτελεί καίριο χαρακτηριστικό του εκσυγχρονισμένου συντονισμού βάσει του κανονισμού 883/04. Η συνεργασία μεταξύ φορέων κοινωνικής ασφάλισης σε δημοσιονομικά θέματα αποσαφηνίστηκε και οργανώθηκε καλύτερα.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση του Συμβουλίου βελτιώνει ορισμένα από τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην πρόταση της Επιτροπής. Ειδικότερα, αποσαφηνίζει ορισμένα κριτήρια, με αποτέλεσμα ορισμένες από τις καίριες έννοιες του βασικού κανονισμού να μπορούν να εφαρμοστούν με μεγαλύτερη ομοιομορφία, όπως ο καθορισμός της εφαρμοστέας νομοθεσίας ή η απόσπαση εργαζομένων. Τούτο αποτελεί πρόοδο για όλους τους ενδιαφερομένους. Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι η κοινή θέση του Συμβουλίου λαμβάνει υπόψη σε μεγάλο βαθμό τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η Επιτροπή θεωρεί το συμβιβασμό που επιτεύχθηκε από το Συμβούλιο στα πιο ευαίσθητα θέματα ως αφετηρία μιας δυναμικής διαδικασίας που θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να συμπορευθούν με τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η Επιτροπή αναγνωρίζει την αξία αυτής της διαδικασίας και θα προσπαθήσει να τη συνεχίσει και να την ενισχύσει.

Τέλος, η έκδοση του εν λόγω κανονισμού αποτελεί προϋπόθεση για να μπορέσει ο κανονισμός αριθ. 883/04 να καταστεί εφαρμοστέος το 2010. Ο κανονισμός αριθ. 883/04 βελτιώνει τα δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης των πολιτών που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας. Όταν τεθεί σε ισχύ, ο κανονισμός αριθ. 883/04 θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή εκατομμυρίων πολιτών της ΕΕ.

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή υποστηρίζει εν γένει την κοινή θέση του Συμβουλίου.

[1] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 του Συμβουλίου, της 21ης Μαρτίου 1972, περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, EE L 74, 27.3.1972, σ.1

[2] EE L166 της 30.4.2004, διορθωτικό στην ΕΕ L 200 της 7.6.2004, σ.1