Δημοσίευση αίτησης καταχώρισης ονομασίας σύμφωνα με το άρθρο 50 παράγραφος 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα συστήματα ποιότητας των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων

(2022/C 87/06)

Η παρούσα δημοσίευση παρέχει δικαίωμα ένστασης σύμφωνα με το άρθρο 51 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) εντός τριών μηνών από την ημερομηνία της παρούσας δημοσίευσης.

ΕΝΙΑΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

«Lenticchia di Onano»

Αριθ. ΕΕ: PGI-IT-02651 – 15 Δεκεμβρίου 2020

ΠΟΠ ( ) ΠΓΕ (X)

1. Ονομασία/-ες [ΠΟΠ ή ΠΓΕ]

«Lenticchia di Onano»

2. Κράτος μέλος ή τρίτη χώρα

Ιταλία

3. Περιγραφή του γεωργικού προϊόντος ή του τροφίμου

3.1. Τύπος προϊόντος [που περιλαμβάνεται στο παράρτημα XI]

Κλάση 1.6. Φρούτα, λαχανικά και δημητριακά, νωπά ή μεταποιημένα

3.2. Περιγραφή του προϊόντος που φέρει την προβλεπόμενη στο σημείο 1 ονομασία

Η ΠΓΕ «Lenticchia di Onano» αναφέρεται στον σπόρο του είδους Lens esculenta M. που ανήκει στις καλλιεργητικές ποικιλίες «Lenticchia di Onano», τοπικός οικότυπος, και Eston, και καλλιεργείται στην περιοχή που ορίζεται στο σημείο 4. Κατά τη διάθεσή του στην κατανάλωση, το προϊόν έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

Φυσικά χαρακτηριστικά:

Σχήμα: πεπλατυσμένο φακοειδές

Μέγεθος: διάμετρος 3-8 mm

Χρώμα: ανοιχτό καστανό, πρασινωπό που ποικίλλει ως προς την ένταση και τα στίγματα (1-95 %) στην επιφάνεια

Φλοιός: λείος και λεπτός

Μέσο βάρος 100 σπόρων: τουλάχιστον 4,50 g

Οργανοληπτικά χαρακτηριστικά:

Δεν χρειάζεται μούλιασμα πριν από το μαγείρεμα και, ακόμη και μετά το μαγείρεμα, ο σπόρος της παραμένει ανέπαφος με βελούδινη, λεπτή και κρεμώδη μάζα.

Χημικά χαρακτηριστικά

Περιεκτικότητα σε ολικά σάκχαρα: χαμηλότερη από 1,5 %

Περιεκτικότητα σε σίδηρο: τουλάχιστον 6,5 mg/100 g

Το προϊόν «Lenticchia di Onano» δεν πρέπει να παρουσιάζει μεταβολές του χρώματος ή της εξωτερικής όψης τέτοιες που να αλλοιώνουν τα χαρακτηριστικά του· η μέγιστη συνολική ανοχή είναι 2,0 % για φακές θραυσμένες, κηλιδωμένες, προσβεβλημένες από κάνθαρο ή με αλλοιωμένο χρώμα. Επιπλέον, επιτρέπεται η μη συμμόρφωση με το κριτήριο μεγέθους σε μέγιστο ποσοστό 2,0 % αποξηραμένου προϊόντος.

3.3. Ζωοτροφές (μόνο για προϊόντα ζωικής προέλευσης) και πρώτες ύλες (μόνο για μεταποιημένα προϊόντα)

3.4. Ειδικά στάδια της παραγωγής τα οποία πρέπει να εκτελούνται εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής περιοχής

Η «Lenticchia di Onano» πρέπει να καλλιεργείται στην περιοχή που ορίζεται στο σημείο 4.

3.5. Ειδικοί κανόνες για τον τεμαχισμό, το τρίψιμο, τη συσκευασία κ.λπ. του προϊόντος στο οποίο αναφέρεται η καταχωρισμένη ονομασία

Οι αποδεκτοί τύποι συσκευασίας είναι οι ακόλουθοι:

— σακούλες: 250 g έως 5 kg

— σακούλες συσκευασμένες σε ελεγχόμενη ατμόσφαιρα (άζωτο): 250 g έως 5 kg

— σάκοι: έως 25 kg

3.6. Ειδικοί κανόνες για την επισήμανση του προϊόντος στο οποίο αναφέρεται η καταχωρισμένη ονομασία

Η ετικέτα της συσκευασίας πρέπει να περιλαμβάνει, με σαφείς και ευανάγνωστους χαρακτήρες, όχι μόνον το ευρωπαϊκό σύμβολο αναγνώρισης, τον λογότυπο της ΠΓΕ και τις πληροφορίες που απαιτούνται από τη νομοθεσία, αλλά και τις ακόλουθες ενδείξεις:

— «Lenticchia di Onano» ακολουθούμενη από το ακρωνύμιο I.G.P. [ΠΓΕ] (Indicazione Geografica Protetta [Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη])

— Το όνομα, την εταιρική επωνυμία και τη διεύθυνση του παραγωγού και του συσκευαστή

Απαγορεύεται η προσθήκη κάθε άλλου χαρακτηρισμού ο οποίος δεν προβλέπεται ρητά. Ωστόσο, επιτρέπεται η χρήση εμπορικών ονομασιών υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν εγκωμιαστικό χαρακτήρα και δεν παραπλανούν τον καταναλωτή, καθώς και της ονομασίας της γεωργικής εκμετάλλευσης από τις εκτάσεις της οποίας προέρχεται το προϊόν και άλλες αληθείς και τεκμηριωμένες ενδείξεις που επιτρέπονται από το ενωσιακό, εθνικό ή περιφερειακό δίκαιο και δεν είναι αντίθετες με τους σκοπούς και το περιεχόμενο των εν λόγω προδιαγραφών προϊόντος.

Η ονομασία «Lenticchia di Onano» δεν μπορεί να μεταφραστεί.

Λογότυπος

Ο λογότυπος της ΠΓΕ παρατίθεται κατωτέρω:

4. Συνοπτική οριοθέτηση της γεωγραφικής περιοχής

Η περιοχή παραγωγής της προστατευόμενης γεωγραφικής ένδειξης «Lenticchia di Onano» περιλαμβάνει το σύνολο διοικητικής επικράτειας των ακόλουθων δήμων της επαρχίας Viterbo: Acquapendente, Gradoli, Grotte di Castro, Latera, Onano και San Lorenzo Nuovo.

5. Δεσμός με τη γεωγραφική περιοχή

Η αίτηση αναγνώρισης της «Lenticchia di Onano» βασίζεται στη φήμη της.

Το προϊόν «Lenticchia di Onano» χαίρει ιδιαίτερης φήμης, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, χάρη επίσης στη σημαντική εμπορική του αναγνώριση.

Στην περιοχή παραγωγής του, που αναφέρεται στο σημείο 4, το προϊόν «Lenticchia di Onano» θεωρείτο ανέκαθεν σύμβολο της τοπικής γεωργίας και γαστρονομικής κουλτούρας, όπου η μακραίωνη παράδοση που χρονολογείται από την εποχή των Ετρούσκων, οι ευνοϊκές εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής και η ζωηρή επιχειρηματική δραστηριότητα ενίσχυσαν τη φήμη του.

Τα εδάφη στα οποία καλλιεργείται η «Lenticchia di Onano» είναι ηφαιστειακής προέλευσης (ηφαιστειακό σύμπλεγμα Vulsini), εν γένει χαλαρά, χωρίς πολλά πετρώματα και πέτρες, αρκετά βαθιά και πλούσια σε χημικά στοιχεία. Τα χαρακτηριστικά αυτά ενισχύουν τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος, καθιστώντας δυνατή την παραγωγή σπόρων με κανονικό σχήμα και χωρίς τις μορφολογικές ανωμαλίες που είναι χαρακτηριστικό των συμπαγών εδαφών.

Τα εδάφη αυτά είναι εκ φύσεως πλούσια σε μικροστοιχεία, ιδίως σε σίδηρο, και αυτό έχει ορισμένες ευεργετικές συνέπειες για την καλλιέργεια, όπως χαμηλή περιεκτικότητα σε ολικά σάκχαρα, πλούσια γεύση και καλή διατηρησιμότητα.

Η φήμη του προϊόντος στην αγορά έχει αυξηθεί από τα τέλη του 19ου αιώνα, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα πολυάριθμα βραβεία που έχει λάβει το προϊόν στην Ιταλία και στο εξωτερικό.

Από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τις αρχές του εικοστού αιώνα, το προϊόν άρχισε να ταυτοποιείται από τον τόπο προέλευσής του: Onano. Την περίοδο αυτή η φήμη αυτής της φακής έφτασε στο ύψιστο επίπεδό της. Το 1874, το προϊόν «lenticchie dionane», με την υποστήριξη της γεωργικής επιτροπής της Viterbo, επελέγη από τη διεύθυνση γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Βιομηχανίας και Εμπορίου του νεοϊδρυθέντος Βασιλείου της Ιταλίας προκειμένου να συμμετάσχει στην Παγκόσμια έκθεση του Παρισιού.

Οι φακές καλλιεργούνταν λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε σίδηρο και καταναλώνονταν από τον τοπικό πληθυσμό για να αντισταθμιστεί η έλλειψη κρέατος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η καλλιέργεια φακής πραγματοποιείται στην περιοχή του Viterbo από τον Μεσαίωνα και συνεχίζεται τη σύγχρονη εποχή.

Στη συλλογή των Ordini, statuti, leggi municipali della comunità e popolo di Onano, με ημερομηνία 1561, η σημασία αυτής της φακής αποδεικνύεται από τα υψηλά πρόστιμα που επιβάλλονταν σε όσους έκλεβαν ή κατέστρεφαν τα φυτά και το προϊόν. Η παραγωγή δεν προοριζόταν για ιδία κατανάλωση από τους καλλιεργητές και, πράγματι, στις αρχές του 17ου αιώνα, οι τοπικοί διαχειριστές έπρεπε να αποτρέπουν τους αλλοδαπούς εμπόρους από το να αγοράζουν όλες τις φακές στην εβδομαδιαία αγορά του Onano. Αυτό επετεύχθη με την επιβολή ανώτατου ορίου στην πώληση και την εξαγωγή της φακής, το οποίο καθορίστηκε στα 18 kg κατ’ άτομο (Missiva del Duca Sforza al Consiglio della Comunità di Onano, 1616).

Πολλές πηγές αναφέρονται στην ιστορία της «Lenticchia di Onano» από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν το προϊόν άρχισε να χαρακτηρίζεται από το όνομα του τόπου προέλευσής του: Onano. Το 1874, το προϊόν «lenticchie dionane», με την υποστήριξη της γεωργικής επιτροπής της Viterbo, επελέγη από τη διεύθυνση γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Βιομηχανίας και Εμπορίου του νεοϊδρυθέντος Βασιλείου της Ιταλίας προκειμένου να συμμετάσχει στην Παγκόσμια έκθεση του Παρισιού. Από το 1910 έως το 1911, το προϊόν «Lenticchia di Onano» συμμετείχε σε πολλές διεθνείς εκθέσεις και εκτιμήθηκε ιδιαίτερα στο Λονδίνο, Παρίσι και Μπουένος Άιρες, όπου έλαβε πρώτα βραβεία, διπλώματα και χρυσά μετάλλια για την ποιότητά του.

Το 1934, το προϊόν «Lenticchia di Onano» επιλέχθηκε εκ νέου μεταξύ των τυπικών προϊόντων της Alta Tuscia και παρουσιάστηκε στην εθνική γεωργική έκθεση.

Όπως δήλωσε ο Domenico Orzi, διευθυντής της γεωργικής σχολής της Viterbo, στο έργο με τίτλο Tuscia Agricola: «Το σχολείο μας μπόρεσε να εκθέσει ορισμένα εξαιρετικά δείγματα του προϊόντος “Lenticchia di Onano” στο τμήμα των οπωροκηπευτικών. Τα προϊόντα αυτά είναι χαρακτηριστικά της επαρχίας Viterbo και έχουν καταστεί πολύ σημαντικά, όπως προκύπτει από τη μέση ετήσια παραγωγή τους, η οποία για τις φακές ανέρχεται σε 600 τόνους.»

Περαιτέρω αποδεικτικά στοιχεία της αναγνώρισης του προϊόντος περιλαμβάνονται στον Listino dei prezzi all’ingrosso praticati sulla piazza di Viterbo (κατάλογο τιμών χονδρικής για την αγορά της Viterbo), στον οποίο, από το 1936, υπήρχε χωριστή καταχώριση, ώστε να μπορεί να γίνεται διάκριση μεταξύ της lenticchia comune [κοινής φακής] και της «Lenticchia di Onano» [φακής Onano], η οποία, ακόμη και για τις πωλήσεις χονδρικής, είχε άλλη τιμή και άλλη αγορά από το προϊόν κοινής ονομασίας.

Μεταξύ της δεκαετίας του 1950 και του 1960, το προϊόν «Lenticchia di Onano» εξακολούθησε να είναι περιζήτητο και να καταναλώνεται κυρίως στην επαρχία Viterbo και στη Ρώμη, ενώ υπήρχε επίσης ζήτηση και από άλλες περιοχές και από το εξωτερικό.

Η ύπαρξη αλλοδαπής αγοράς αποδεικνύεται από την καταχώριση του προϊόντος «Lenticchia di Onano», της μόνης καταχώρισης που περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο για τις φακές, στη συμφωνία του 1964 μεταξύ Ιταλίας και Γαλλίας για την προστασία των ονομασιών και των προελεύσεων ορισμένων γεωργικών προϊόντων διατροφής [Convention on the protection of appellations of origin, indications of source and designations of certain products (με πρωτόκολλο και παραρτήματα), η οποία υπογράφηκε στη Ρώμη στις 28 Απριλίου 1964 και πρωτοκολλήθηκε για τη Γαλλία στις 27 Ιανουαρίου 1970, στη σειρά Συνθηκών των Ηνωμένων Εθνών, τόμος 712, αριθ. 10233, Νέα Υόρκη 1972, σ. 356].

Παρά το γεγονός ότι οι διατροφικές προτιμήσεις και οι απαιτήσεις της αγοράς είχαν σημαντικό αντίκτυπο στην παραγωγή φακής σε εθνικό επίπεδο, το προϊόν «Lenticchia di Onano» συνέχισε να διατηρεί το μερίδιό του στην αγορά, χάρη στην ισχυρή φήμη της ονομασίας του και στην ιστορία του. Η φήμη αυτή αναγνωρίστηκε επίσης από το ιταλικό Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής (ISTAT) στην επετηρίδα γεωργικών στατιστικών, όπου το προϊόν εξακολουθούσε να περιλαμβάνεται στον πίνακα «prodotti piazze e qualità» (προϊόντα/αγορές και ποιότητες) το 1970 (ISTAT, Annuario di statistica agraria, τόμος XVIII, Ρώμη 1972, σ. 242).

Σήμερα, στους πίνακες στατιστικών και τρεχουσών τιμών δεν γίνεται πλέον διάκριση μεταξύ των τιμών της κοινής φακής και των άλλων φακών που συνδέονται με συγκεκριμένους τόπους προέλευσης. Σε κάθε περίπτωση, το προϊόν τυγχάνει αναγνώρισης σε διαφημιστικά φυλλάδια για προϊόντα που περιλαμβάνονται σε «καθεστώτα ποιότητας» που συνδέονται με τα ιδιότυπα προϊόντα της περιοχής Lazio, τα οποία διανέμονται μέσω των διαύλων εμπορίας των μεγάλων ιταλικών αλυσίδων διανομής και τα οποία αναφέρουν πάντοτε την προέλευση του προϊόντος «Lenticchia di Onano», προκειμένου να γίνεται διάκριση από την κοινή φακή. Η τιμή ανά κιλό διαφέρει επίσης για τους δύο τύπους φακής: 7,20 έως 11,00 EUR/kg για τη «Lenticchia di Onano» έναντι 2,30 έως 4,50 EUR/kg για τις φακές κοινής ονομασίας.

Το προϊόν «Lenticchia di Onano» είναι το βασικό συστατικό πολλών παραδοσιακών συνταγών της περιοχής και χαίρει εκτίμησης από τους σεφ και τους ειδικούς της γαστρονομίας λόγω της ιδιαίτερης γεύσης του και του γεγονότος ότι μαγειρεύεται γρήγορα ενώ δεν λιώνει. Από το 1931 συγκαταλέγεται στα εξειδικευμένα προϊόντα που αναφέρονται σε περιοδικά οινολογίας και γαστρονομίας λόγω του ότι είναι «εξαιρετικά διαδεδομένο και εξάγεται ευρέως» [Touring Club Italiano, Guida Gastronomica d’Italia, 1931 (Γαστρονομικός Οδηγός για την Ιταλία)] και εξακολουθεί να περιλαμβάνεται στους οδηγούς υψηλής κυκλοφορίας που εξειδικεύονται στην ανακάλυψη των γεύσεων της περιοχής (όπως ο Tuscia a tavola [Η κουζίνα της Tuscia] του Italio Arieti, 1996, ή ο Guide ai sapori e ai piaceri [Οδηγός για γαστρονομικές ευαισθησίες και δραστηριότητες αναψυχής] που αφορούν ειδικά τη Ρώμη και την περιοχή Lazio ή την Tuscia, των εκδόσεων Repubblica e l’Espresso, 2021). Το προϊόν «Lenticchia di Onano» εμφανίζεται στο Il Golosario. Guida alle cose buone d’Italia του Paolo Massobrio (μοναδική έκδοση, 2021), καθώς και στο Slow Food Revolution (Slow Food Editore, 2005) του Carlo Petrini και στο Almanacco Slow Food. Prodotti e ricette per un anno του Carlo Bogliotti (Slow Food Editore, 2021).

Μπορεί επίσης να γευτεί κανείς τη φακή αυτή στα εστιατόρια της Ρώμης, όπου παραδοσιακά συνδέεται με τις εορταστικές εκδηλώσεις της Πρωτοχρονιάς ως σύμβολο τύχης και ευμάρειας.

Το προϊόν «Lenticchia di Onano» είναι ένα από τα τυπικά προϊόντα της περιφερειακής κουζίνας της Lazio και είναι επίσης γνωστό στο εξωτερικό, όπου προωθείται από σεφ φημισμένους για την ιταλική κουζίνα. Το 2008, το αμερικανικό περιοδικό Women’s Wear Daily (WWD), γνωστό ως η παγκόσμια βίβλος της μόδας, πρότεινε στους αναγνώστες του τη «Lenticchia di Onano» μεταξύ των «εποχικών εδεσμάτων» για να ζεσταίνονται τον χειμώνα (https://wwd.com/fashion-news/fashion-features/in-season-winter-treats-1868335 – προσπελάστηκε στις 26 Ιουνίου 2021).

Τα λαζάνια με «Lenticchia di Onano» αναφέρονται στο βιβλίο Making Artisan Pasta (Quarry Books, 2012) της Aliza Green, διάσημης σεφ και γαστρονομικής εμπειρογνώμονα από τη Φιλαδέλφεια.

Ο ιταλο-αυστραλός σεφ Guy Grossi συμπεριέλαβε το προϊόν «Lenticchia di Onano» στο βιβλίο μαγειρικής του Love Italy (Penguin Random House, 2013), με σκοπό να αναδείξει τις προσπάθειες των καλλιεργητών που διατηρούν ζωντανή την παραγωγή αυτής της φακής με παράδοση αιώνων.

Ο σεφ Stefano «Steve» Manfredi, επίσης από την Αυστραλία, αναφέρει τη «Lenticchia di Onano» ως ένα από τα πολυτιμότερα προϊόντα της περιφέρειας Lazio, χαρακτηρίζοντάς το «ιδιαίτερα αξιοσημείωτο» (Stefano Manfredi’s Italian Food, Fairfax books, Crows Nest, 2013).

Ο Gino D’Acampo, ναπολιτάνος σεφ ο οποίος είναι εξαιρετικά δημοφιλής στο Ηνωμένο Βασίλειο λόγω των τηλεοπτικών εκπομπών του, αφιερώνει μια παράγραφο του βιβλίου μαγειρικής του στην ιστορία της φακής Onano: Gino’s Italian Coastal Escape. A Taste of Italy from the Aeolian Islands to Elba, (Hodder&Stoughton, 2017).

Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι από το 1964 πραγματοποιείται κάθε χρόνο, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, ετήσιο φεστιβάλ αφιερωμένο στο προϊόν «Lenticchia di Onano». Το φεστιβάλ που διοργανώνεται από τον Δήμο του Onano στο πλαίσιο του εορτασμού του Αγίου Τρύφωνα, πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια της εβδομάδας της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Η φήμη της ονομασίας «Lenticchia di Onano» επιβεβαιώνεται στο διαδίκτυο από περισσότερα από 5 000 αποτελέσματα στο Google.

Το προϊόν «Lenticchia di Onano» είναι καταχωρισμένο στον κατάλογο παραδοσιακών γεωργικών προϊόντων διατροφής της περιφέρειας Lazio.

Παραπομπή στη δημοσίευση των προδιαγραφών

(άρθρο 6 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο του παρόντος κανονισμού)

Το πλήρες κείμενο των προδιαγραφών προϊόντος είναι διαθέσιμο στον ακόλουθο ιστότοπο: http://www.politicheagricole.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/3335»

ή εναλλακτικά:

απευθείας στην αρχική σελίδα του ιστοτόπου του Υπουργείου Πολιτικών Γεωργίας, Τροφίμων και Δασών (www.politicheagricole.it), με επιλογή του πεδίου «Qualità» (στο άνω δεξιό τμήμα της οθόνης), κατόπιν του πεδίου «Prodotti DOP IGP STG» (στα πλάγια, στο αριστερό τμήμα της οθόνης) και τέλος του πεδίου «Disciplinari di Produzione all’esame dell’UE».

(1) ΕΕ L 343 της 14.12.2012, σ. 1.