Η πρωτοβουλία σχετικά με το μέσο αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην ενιαία αγορά λαμβάνει τη μορφή πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη δεν χρειάζεται να μεταφέρουν στο οικείο εθνικό τους δίκαιο διατάξεις που θεσπίζονται σε κανονισμό, η συγκεκριμένη νομική πράξη θα διασφαλίζει τη συνεπή εφαρμογή των διατάξεων.

Ο προτεινόμενος κανονισμός θα εισαγάγει διαδικασίες που θα συμπληρώνουν την οδηγία για τη διαφάνεια στην ενιαία αγορά ή την οδηγία για τις υπηρεσίες και οι οποίες θα εφαρμόζονται όταν ενεργοποιείται η λειτουργία έκτακτης ανάγκης. Ο κανονισμός αποσαφηνίζει τη σχέση μεταξύ των οικείων νομικών πλαισίων, χωρίς ωστόσο να τροποποιεί τα ίδια τα νομικά πλαίσια.

3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2679/98 (στο εξής: κανονισμός για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων), με τον οποίο θεσπίζεται μηχανισμός αντίδρασης για την αντιμετώπιση των οφειλόμενων σε κράτος μέλος εμποδίων που παρουσιάζονται στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και τα οποία οδηγούν σε σοβαρές διαταραχές και απαιτούν άμεση δράση, θα καταργηθεί. Σύμφωνα με την αξιολόγησή του που ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2019 και υποστηρίζεται από εξωτερική μελέτη, ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιείται σπάνια και το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών που προβλέπει είναι ανεπαρκές, καθώς είναι υπερβολικά αργό και παρωχημένο.

•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Όπως περιγράφεται στο παράρτημα 2 της εκτίμησης επιπτώσεων που συνοδεύει την παρούσα πρόταση, πραγματοποιήθηκαν δραστηριότητες διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη μεταξύ Οκτωβρίου 2021 και Μαΐου 2022. Οι δραστηριότητες διαβούλευσης περιλάμβαναν: πρόσκληση υποβολής στοιχείων που δημοσιεύθηκε στην πύλη «Πείτε την άποψή σας» και ήταν ανοικτή από τις 13 Απριλίου έως τις 11 Μαΐου 2022, δημόσια διαβούλευση που διενεργήθηκε μέσω ερωτηματολογίου το οποίο δημοσιεύθηκε στην ίδια πύλη την ίδια περίοδο, εργαστήριο με τα ενδιαφερόμενα μέρη στις 6 Μαΐου 2022, έρευνα στα κράτη μέλη τον Μάιο του 2022, και στοχευμένες διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν μέσω συναντήσεων με τα κράτη μέλη και συγκεκριμένα ενδιαφερόμενα μέρη.

Τα ενδιαφερόμενα μέρη συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό ότι είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία καθώς και μεγαλύτερη διαφάνεια και συντονισμός σε περιόδους κρίσης. Οι περισσότερες εμπειρίες που κατέθεσαν τα ενδιαφερόμενα μέρη προέρχονταν από την κρίση της COVID-19. Όταν επιδιώκεται να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα συναφών με την κρίση εμπορευμάτων, τα κράτη μέλη τάχθηκαν υπέρ της λήψης μέτρων όπως ο συντονισμός των δημόσιων προμηθειών, η ταχεία αξιολόγηση της συμμόρφωσης και η καλύτερη εποπτεία της αγοράς. Ορισμένα κράτη μέλη εξέφρασαν την ανησυχία τους ως προς τη συμπερίληψη γενικών μέτρων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων όταν καμία κρίση δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα, χωρίς να προσδιορίζονται οι στοχευμένες αλυσίδες εφοδιασμού. Ενώ ορισμένα ενδιαφερόμενα μέλη από τις επιχειρήσεις εξέφρασαν τον προβληματισμό τους για τα υποχρεωτικά μέτρα που στοχεύουν τους οικονομικούς φορείς, άλλα δήλωσαν ότι υποστηρίζουν τον μεγαλύτερο βαθμό συντονισμού και διαφάνειας, τη λήψη μέτρων για τη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, την ταχεία κοινοποίηση των εθνικών μέτρων, την εφαρμογή γρήγορων διαδικασιών για την ανάπτυξη και τη δημοσίευση ευρωπαϊκών προτύπων, τα ενιαία σημεία πληροφόρησης σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, καθώς και τις προσομοιώσεις έκτακτης ανάγκης για εμπειρογνώμονες.

•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας

Τα στοιχεία και τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπόνηση της εκτίμησης επιπτώσεων περιλάμβαναν τα εξής:

–τη μελέτη «The impact of COVID-19 on the Internal Market» (Ο αντίκτυπος της COVID-19 στην εσωτερική αγορά), η οποία διενεργήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών (IMCO) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

–την αξιολόγηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2679/98 για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και της σχετικής υποστηρικτικής εξωτερικής μελέτης·

–την αξιολόγηση του νέου νομοθετικού πλαισίου·

–σχετικές πληροφορίες και/ή στοιχεία που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο της προετοιμασίας υφιστάμενων ή προτεινόμενων ενωσιακών πρωτοβουλιών και μηχανισμών για την αντιμετώπιση κρίσεων, μεταξύ άλλων μέσω δραστηριοτήτων διαβούλευσης ή μελετών εκτίμησης επιπτώσεων [π.χ. η πράξη για τα δεδομένα, το εργαλείο πληροφόρησης για την ενιαία αγορά (SMIT), το πλαίσιο υγειονομικής ασφάλειας της ΕΕ, ο κώδικας συνόρων του Σένγκεν, το σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τη διασφάλιση του εφοδιασμού τροφίμων και της επισιτιστικής ασφάλειας, τις ολοκληρωμένες ρυθμίσεις για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων (IPCR), το σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τις μεταφορές, τον κανονισμό για το ψηφιακό πιστοποιητικό COVID της ΕΕ, τη σύσταση (ΕΕ) 2020/1475 του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή συντονισμένης προσέγγισης όσον αφορά τον περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 και τις προσαρμογές της]·

–ακαδημαϊκές μελέτες και βιβλιογραφία σχετικά με τις επιπτώσεις προηγούμενων κρίσεων στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, καθώς και υφιστάμενα έγγραφα θέσης και άλλα έγγραφα που συντάχθηκαν από σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη·

–άρθρα εφημερίδων και υλικό προερχόμενο από τον Τύπο.

Η εκτίμηση επιπτώσεων βασίστηκε επίσης στις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων διαβούλευσης, όπως περιγράφονται λεπτομερώς στη συνοπτική έκθεση που περιλαμβάνεται στο παράρτημα 2 της εκτίμησης επιπτώσεων.

Η βάση τεκμηρίωσης της έκθεσης είναι πολύ περιορισμένη λόγω της σχετικά μικρής ανταπόκρισης στην πρόσκληση υποβολής στοιχείων και στη δημόσια διαβούλευση, καθώς και της έλλειψης υποστηρικτικής μελέτης. Για να διορθωθεί αυτή η κατάσταση, η Επιτροπή διεξήγαγε, στις 6 Μαΐου 2022, εργαστήριο με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα οποία ανταποκρίθηκαν με μεγάλη συμμετοχή, και διεξήγαγε σειρά στοχευμένων διαβουλεύσεων, ιδίως με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη.

•Εκτίμηση επιπτώσεων

Η Επιτροπή, σύμφωνα με την πολιτική της για τη βελτίωση της νομοθεσίας, διενήργησε εκτίμηση επιπτώσεων. Στην εκτίμηση επιπτώσεων αξιολογήθηκαν τρεις επιλογές πολιτικής για τη θέσπιση ενός οργάνου διακυβέρνησης και ενός πλαισίου για τον σχεδιασμό αντιμετώπισης απρόοπτων καταστάσεων, καθώς και λειτουργίες επαγρύπνησης και έκτακτης ανάγκης. Τόσο η λειτουργία επαγρύπνησης στην ενιαία αγορά όσο και η λειτουργία έκτακτης ανάγκης στην ενιαία αγορά θα ενεργοποιούνται σύμφωνα με συγκεκριμένα κριτήρια και μηχανισμούς ενεργοποίησης. Ορισμένα μέτρα της εργαλειοθήκης θα χρειαστούν πρόσθετη ενεργοποίηση.