ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σχετικα με την εναρξη διαβουλευσεων με την Αϊτη, κατ' εφαρμογη του αρθρου 366α της συμβασης της Λομε

Μετά την παραίτηση του Κυβερνήτη R. Smarth, τον Ιούνιο του 1997, η Αϊτή διέρχεται θεσμική κρίση που δεν μπορεί να επιλυθεί παρά μόνον με τη διοργάνωση δημοκρατικών εκλογών.

Μετά πολλές αναβολές, ο πρώτος κύκλος βουλευτικών εκλογών διεξήχθη τελικά στις 21 Μαΐου 2000, με στόχο την εκλογή 19 γερουσιαστών, 83 βουλευτών, 133 δημάρχων και 7124 αντιπροσώπων στις τοπικές συνελεύσεις.

Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών (ΟΑΚ) έλαβε από τη Διεθνή Κοινότητα, με τη σύμφωνη γνώμη των αϊτινών αρχών, την εντολή να εγγυηθεί την εποπτεία των εκλογών. Συμπληρωματικά προς το έργο του ΟΑΚ, διάφορα κράτη και διεθνείς οργανισμοί (όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Ισπανία, οι γαλλόφωνες χώρες - Francophonie) απέστειλαν παρατηρητές, ενώ παράλληλα συστάθηκε και ένα δίκτυο εθνικών παρατηρητών (Εθνικό Συμβούλιο Εποπτείας των Εκλογών - CNO).

Ο πρώτος γύρος των εκλογών διεξήχθη με ηρεμία (με εξαίρεση ορισμένα μεμονωμένα συμβάντα) και με σημαντικό ποσοστό συμμετοχής. Στα προσωρινά αποτελέσματα του πρώτου γύρου, που ανακοινώθηκαν στις 29 Μαΐου από το Προσωρινό Εκλογικό Συμβούλιο (CEP), διαγραφόταν γενικά νίκη του κόμματος LAFAMNI LAVALLAS του πρώην Προέδρου Jean Bertrand Aristide, ιδίως δε στη Γερουσία, όπου 16 από τις 17 κατανεμηθείσες έδρες καταλαμβάνονταν, σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα, από αυτό το κόμμα.

Σε ανακοίνωση του ΟΑΚ, που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 24 Μαΐου, διαπιστωνόταν ότι οι εκλογές "διεξήχθησαν κατά τρόπο αποδεκτό ... παρά ορισμένες σημαντικές παρατυπίες ... οι οποίες, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είχαν σημαντικές επιπτώσεις στα αποτελέσματα".

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης υπέβαλαν στο Προσωρινό Εκλογικό Συμβούλιο (CEP) πολλές ενστάσεις για κρούσματα απάτης.

Στις 2 Ιουνίου, ο επικεφαλής της διεθνούς αποστολής παρατηρητών του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών Ο. Marville απέστειλε επιστολή στον Πρόεδρο του Προσωρινού Εκλογικού Συμβουλίου εφιστώντας την προσοχή του στη μέθοδο υπολογισμού που χρησιμοποιήθηκε για την κατανομή των εδρών της Γερουσίας, η οποία δεν είναι σύμφωνη ούτε προς τον εκλογικό νόμο ούτε προς το σύνταγμα. Οι αϊτινές αρχές εξέλαβαν αυτήν την παρέμβαση ως "ανάμειξη σε εσωτερικές υποθέσεις". Στις 14 Ιουνίου, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών προέβη σε δήλωση, με την οποία ζητεί από το CEP να ακολουθήσει τις συστάσεις του ΟΑΚ και τις διατάξεις του εκλογικού νόμου.

Στις 18 Ιουνίου, μετά την παραίτηση 2 εκ των 9 μελών του CEP, ο Πρόεδρός του Leon Manus διέφυγε στις Ηνωμένες Πολιτείες από όπου κατήγγειλε τις πιέσεις και τις απειλές που του ασκήθηκαν προκειμένου να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα ως είχαν, χωρίς να λάβει υπόψη του τις παρατηρήσεις του ΟΑΚ. Σύμφωνα με τις καταγγελίες του, εάν εφαρμοζόταν ο εκλογικός νόμος, το κόμμα LAFAMNI LAVALLAS θα εξέλεγε απευθείας από τον πρώτο γύρο μόνον 5 γερουσιαστές (αντί των 16). Παρά ταύτα, τα υπόλοιπα έξι μέλη του CEP προέβησαν στην επίσημη δημοσίευση των αποτελεσμάτων (χωρίς τροποποιήσεις).

Η Διεθνής Κοινότητα (ΗΠΑ, Καναδάς, Γαλλία, ΕΕ) αντέδρασε καταγγέλλοντας απερίφραστα τη μέθοδο που εφαρμόστηκε και επέμεινε στην αναθεώρηση των αποτελεσμάτων (που θα καταστούν επίσημα μόλις δημοσιευθούν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως). Την ίδια στάση τήρησαν και οι διάφορες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της αϊτινής κοινωνίας, όπως το εθνικό δίκτυο αστικών δικαιωμάτων (RCN), η επισκοπική διάσκεψη, το εμπορικό επιμελητήριο, η προτεσταντική ομοσπονδία και η ένωση Αϊτινών βιομηχάνων.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, συγκεντρωμένα σε μιαν "ομάδα σύγκλισης" διαβεβαιώνουν ότι δεν θα συμμετάσχουν στον δεύτερο γύρο των εκλογών, παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, πολλοί υποψήφιοι ενδέχεται να κατέλθουν ως μεμονωμένοι. Τέλος, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης με το διπλωματικό σώμα στις 26 Ιουνίου, ο Πρόεδρος Preval ανακοίνωσε ότι εμμένει στην απόφαση να μην τροποποιήσει τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου των εκλογών και στη διεξαγωγή του δεύτερου γύρου στις 9 Ιουλίου.

Στις 7 Ιουλίου, η διεθνής αποστολή παρατηρητών (OEA) εξέδωσε ανακοίνωση, με την οποία διευκρινίζει ότι η ΟΕΑ δεν θα εποπτεύσει τον δεύτερο γύρο των εκλογών, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα που δημοσίευσε το CEP είναι ανακριβή. Στην ίδια ανακοίνωση, η ΟΕΑ αναφέρει ότι "... θεωρεί ότι αυτά τα παραποιημένα αποτελέσματα, τα οποία επηρεάζουν σημαντικά τον αριθμό των υποψηφίων που εκλέγονται στη Γερουσία από τον πρώτο γύρο, δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αποτελέσουν τη βάση μιας αξιόπιστης και δίκαιης εκλογικής διαδικασίας".

Παρά το γεγονός ότι τόσο η ΟΕΑ όσο οι εθνικοί παρατηρητές (RCNO) αποσύρθηκαν, ο δεύτερος γύρος των εκλογών πραγματοποιήθηκε τελικά στις 9 Ιουλίου, όπως φαίνεται με μικρό ποσοστό συμμετοχής.

Η ΕΕ, με δήλωση που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 12 Μαρτίου, ήδη εξέφραζε τη λύπη της για την αναβολή των εκλογών και τόνιζε ότι τόσο η διεξαγωγή τους όσο και η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων τους έχουν ιδιαίτερη σημασία "προκειμένου η ευρωπαϊκή βοήθεια να είναι δυνατόν να συνεχιστεί και να λάβει όλη της την έκταση". Η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ, σε ψήφισμα που εξέδωσε κατά τη σύνοδό της στις 20-23 Μαρτίου, εξέφρασε επίσης την ανησυχία της για την καθυστέρηση της εκλογικής διαδικασίας και επέμεινε στη σημασία που ενέχει η εγκαθίδρυση δημοκρατικών θεσμών.

Αυτοί οι φόβοι επιβεβαιώθηκαν από την αναξιοπιστία της εκλογικής διαδικασίας και, κατά συνέπεια, από τη μη τήρηση των αρχών της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, όπως αυτά καθορίζονται στο άρθρο 5 της σύμβασης της Λομέ.

Με βάση τα ανωτέρω και κατ' εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 366α της σύμβασης της Λομέ, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να καλέσει το ενδιαφερόμενο μέρος ΑΚΕ σε διαβουλεύσεις, με σκοπό την εμπεριστατωμένη εξέταση της κατάστασης και, ενδεχομένως, τη διόρθωσή της, σύμφωνα με τους όρους της συνημμένης επιστολής.

Σκοπός των διαβουλεύσεων είναι να υπογραμμιστεί η σπουδαιότητα την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδίδει στον σεβασμό των θεμελιωδών στοιχείων του άρθρου 5 της Σύμβασης Λομέ και να γίνουν γνωστές οι προθέσεις της Αϊτής όσον αφορά τη συμμόρφωσή της προς αυτά.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Βρυξέλλες ,

Αξιότιμε κύριε Πρωθυπουργέ,

Στην ανακοίνωσή της με ημερομηνία 7 Ιουλίου, η διεθνής αποστολή παρατηρητών του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών εξέφρασε την έντονη λύπη της για τη μη τήρηση του εκλογικού νόμου κατά την καταμέτρηση των αποτελεσμάτων του πρώτου γύρου των βουλευτικών εκλογών και θεώρησε ότι αυτά τα αποτελέσματα δεν μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση μιας αξιόπιστης και δίκαιης εκλογικής διαδικασίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκφράζει τη λύπη της για την άρνηση του Προσωρινού Εκλογικού Συμβουλίου να αναγνωρίσει αυτό το σφάλμα, το οποίο θέτει σε αμφισβήτηση τη νομιμότητα των θεσμικών οργάνων που θα προκύψουν από αυτές τις εκλογές.

Λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του άρθρου 5 της σύμβασης της Λομέ σχετικά με τον σεβασμό του κράτους δικαίου και των αρχών της δημοκρατίας και κατ' εφαρμογή του άρθρου 366α της σύμβασης της Λομέ, έχω την τιμή να καλέσω την Αϊτή σε διαπραγματεύσεις με σκοπό την εμπεριστατωμένη εξέταση της κατάστασης και, ενδεχομένως, τη διόρθωσή της.

Προτείνω οι ως άνω διαβουλεύσεις να διεξαχθούν την . . . στις Βρυξέλλες, στο κτήριο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με ιδιαίτερη εκτίμηση,

Για το Συμβούλιο Για την Επιτροπή

Αντίγραφα: Πρόεδρο της Επιτροπής των Πρέσβεων ΑΚΕ

Πρέσβειρα της Αϊτής στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Γενικό Γραμματέα της ομάδας των κρατών ΑΚΕ