Αριθ. Ο 53/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη σήμανση 
ασφαλείας ή/και υγείας στον τόπο εργασίας 
ΟΟΜ(90) 664 τελικό 
(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 21 Δεκεμβρίου 1990) 
(91/0 53/06) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 118Α αυτής, 
την πρόταση της Επιτροπής η οποία υποβλήθηκε μετά από 
διαβούλευση με τη συμβουλευτική επιτροπή για την ασφά­
λεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στον τόπο 
εργασίας, 
Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι το άρθρο 118Α της συνθήκης προβλέπει ότι το Συμβούλιο 
θεσπίζει, με οδηγία τις ελάχιστες προδιαγραφές με στόχο την 
προαγωγή της βελτίωσης, ιδιαίτερα του περιβάλλοντος εργα­
σίας, για την εξασφάλιση ενός καλύτερου επιπέδου προστα­
σίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων 
ότι σύμφωνα με το ίδιο άρθρο οι οδηγίες αυτές αποφεύγουν 
την επιβολή διοικητικών, οικονομικών και νομικών περιο­
ρισμών που θα εμπόδιζαν τη δημιουργία και την ανάπτυξη 
μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων 
ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το πρόγραμμα 
στον τομέα της ασφάλειας, της υγιεινής και της υγείας στον 
τόπο εργασίας ('), προβλέπει την αναθεώρηση και την επέκ­
ταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 77/576/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 1977, σχετικά με την προσέγγι­
ση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατά­
ξεων των κρατών μελών που αφορούν τη σήμανση ασφάλειας 
στον τόπο εργασίας (2), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από 
την οδηγία 79/640/ΕΟΚ της Επιτροπής (3)· 
ότι το Συμβούλιο, στο ψήφισμά του της 21ης Δεκεμβρίου 1987 
που αφορούσε την ασφάλεια, την υγιεινή και την υγεία στον 
τόπο εργασίας (4), έλαβε υπόψη την πρόθεση της Επιτροπής 
να του υποβάλει σε σύντομο χρονικό διάστημα μια πρόταση 
αναθεώρησης και επέκτασης της προαναφερθείσας οδη­
γίας· 
ότι πρέπει να τροποποιηθεί η οδηγία 77/576/ΕΟΚ κατά 
ουσιαστικό τρόπο και μάλιστα, για λόγους ορθολογικότητας 
(') ΕΕ αριθ. € 28 της 3. 2. 1988, σ. 3. 
(2) ΕΕ αριθ. ί 229 της 7. 9. 1977, σ. 12. 
(3) ΕΕ αριθ. I, 183 της 19. 7. 1979, σ. 11 
(") ΕΕ αριθ. Ο 28 της 3. 2. 1988, σ. 1. και σαφήνειας, επιβάλλεται η ανασύνταξη της οδηγίας 
αυτής* 
ότι η παρούσα οδηγία αποτελεί μια ειδική οδηγία κατά την 
έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ 
του Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1989 σχετικά με την 
εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της 
ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργα­
σία (5) και λόγω αυτού, οι διατάξεις της προαναφερθείσας 
οδηγίας εφαρμόζονται πλήρως στον τομέα της σήμανσης 
ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία, με την επιφύλαξη 
διατάξεων περιοσσότερο δεσμευτικών ή/και ειδικών που 
περιέχονται στην παρούσα οδηγία· 
ότι οι υπάρχουσες κοινοτικές ρυθμίσεις αφορούν ουσιαστικά 
τις πινακίδες ασφάλειας και τη σήμανση επικίνδυνων εμπο­
δίων και χώρων και λόγω αυτού του γεγονότος περιορίζονται 
σε μικρό αριθμό τρόπων σήμανσης· 
ότι ένας τέτοιος περιορισμός έχει ως συνέπεια ορισμένοι 
κίνδυνοι να μην αποτελούν αντικείμενο κατάλληλης σήμαν­
σης και συνεπώς θα πρέπει να εισαχθούν νέοι τρόποι σήμαν­
σης με στόχο την καλύτερη προστασία της ασφάλειας ή/και 
υγείας των εργαζομένων 
ότι οι πολυάριθμες διαφορές που υφίστανται σήμερα στον 
τομέα της σήμανσης ασφάλειας ή/και υγείας μεταξύ των 
κρατών μελών συνιστούν παράγοντες ανασφάλειας που 
μπορούν να αυξηθούν λόγω της ελεύθερης κυκλοφορίας των 
εργαζομένων στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς* 
ότι η χρησιμοποίηση κατά την εργασία εναρμονισμένης 
σήμανσης από τη φύση της οδηγεί συνήθως σε ελαχιστοποί­
ηση των κινδύνων που μπορεί να προκύψουν από τις γλωσ­
σικές και πολιτιστικές διαφορές των εργαζομένων* 
ότι η παρούσα οδηγία αποτελεί σημαντικό στοιχείο στο 
πλαίσιο της υλοποίησης της κοινωνικής διάστασης της 
εσωτερικής αγοράς· 
ότι δυνάμει της απόφασης 74/325/ΕΟΚ του Συμβουλίου (6), 
όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρη­
σης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, η Επιτροπή ζητά τη 
γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια, την 
υγιεινή και την προστασία της υγείας στον τόπο εργασίας 
ενόψει της κατάρτισης προτάσεων στον τομέα αυτό, 
(5) ΕΕ αριθ. ί 183 της 29. 6. 1989, σ. 1. 
(«) ΕΕ αριθ. ί 185 της 9. 7. 1974, σ. 15. 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 53/47 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
ΤΜΗΜΑ I 
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρθρο 1 
Θέμα 
1. Η παρούσα οδηγία, η οποία είναι η (. . .) ειδική οδηγία 
κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 
89/391/ΕΟΚ, ορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη 
σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας κατά την εργασία. 
2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στη σήμανση που 
αφορά τη διάθεση στην αγορά επικίνδυνων ουσιών και 
παρασκευασμάτων, προϊόντων ή/και εξοπλισμού, εκτός αν 
άλλες κοινοτικές διατάξεις κάνουν σαφή αναφορά σε 
αυτά. 
3. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στη σήμανση που 
χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της οδικής, σιδηροδρομικής, 
ποτάμιας, θαλάσσιας και εναέριας κυκλοφορίας. 
4. Οι διατάξεις της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ εφαρμόζονται 
πλήρως στο σύνολο του τομέα που αφορά η παράγραφος 1, με 
επιφύλαξη δεσμευτικότερων ή/και ειδικότερων διατάξεων 
που περιέχονται στην παρούσα οδηγία. 
Άρθρς 2 
Ορισμοί 
Κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως: 
α) Σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας 
Κάθε σήμανση η οποία, αναφερόμενη σε ένα ορισμένο 
αντικείμενο, δραστηριότητα ή κατάσταση, παρέχει μια 
ένδειξη σχετική με έναν υπαρκτό ή πιθανό κίνδυνο για 
την ασφάλεια ή/και την υγεία κατά την εργασία, μέσω, 
ανάλογα με την περίπτωση, πινακίδας, χρώματος, 
φωτεινού ή ηχητικού σήματος, προφορικής ανακοίνωσης 
ή παραστατικού σήματος. 
β) Απαγορευτικό σήμα 
Κάθε σήμα που απαγορεύει κάποια συγκεκριμένη συμπε­
ριφορά. 
γ) Προειδοποιητικό σήμα 
Κάθε σήμα που προειδοποιεί για έναν υπαρκτό ή πιθανό 
κίνδυνο. 
δ) Σήμα υποχρέωσης 
Κάθε σήμα που ορίζει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. ε) Σήμα διάσωσης ή βοήθειας 
Κάθε σήμα που παρέχει ενδείξεις σχετικές με διάσωση ή 
βοήθεια. 
στ) Ενδεικτικό σήμα 
Κάθε σήμα που παρέχει άλλες ενδείξεις πέραν εκείνων 
που προβλέπονται στα στοιχεία β) έως ε). 
ζ) Πινακίδα 
Κάθε σήμα το οποίο, με το συνδυασμό γεωμετρικού 
σχήματος, χρωμάτων και ενός συμβόλου ή πικτογράμ-
ματος, παρέχει μια συγκεκριμένη ένδειξη, η ορατότητα 
της οποίας εξασφαλίζεται από φυσικό φωτισμό, ενδεχό­
μενα ενισχυμένο από τις ιδιότητες του υλικού που το 
αποτελεί ή από τεχνητό φωτισμό. 
η) Πρόσθετη πινακίδα 
Κάθε πινακίδα που χρησιμοποιείται μαζί με μία από τις 
πινακίδες που αναφέρονται στο στοιχείο ζ) και η οποία 
παρέχει συμπληρωματικές ενδείξεις κυρίως μέσω σύντο­
μου κειμένου. 
θ) Χρώμα ασφάλειας 
Κάθε χρώμα στο οποίο προσδίδεται μια συγκεκριμένη 
σημασία. 
ι) Σύμβολο ή πικτόγραμμα ' 
Κάθε εικόνα που περιγράφει μια κατάσταση ή συνιστά 
μια συγκεκριμένη συμπεριφορά και η οποία χρησιμοποι­
είται πάνω σε μια πινακίδα ή μια φωτεινή επιφάνεια. 
ια) Φωτεινό σήμα 
Κάθε σήμα που εκπέμπεται από συσκευή αποτελούμενη 
από διαφανή ή ημιδιαφανή υλικά, φωτιζόμενα απο το 
εσωτερικό ή από πίσω, κατά τρόπο ώστε να εμφανίζεται 
από μόνη της ως φωτεινή επιφάνεια. 
ιβ) Ηχητικό σήμα 
Κάθε κωδικό ηχητικό σήμα που εκπέμπεται από ειδική 
συσκευή χωρίς χρήση ανθρώπινης ή συνθετικής φωνής. 
ιγ) Προφορική ανακοίνωση 
- Κάθε προκαθορισμένο προφορικό μήνυμα, με χρήση 
ανθρώπινης ή συνθετικής φωνής. 
ιδ) Παραστατικό σήμα 
Κίνηση ή/και θέση των βραχιόνων ή/και των χεριών 
σύμφωνα με κωδική μορφή για την καθοδήγηση ατόμων 
που εκτελούν χειρισμούς οι οποίοι ενέχουν υπαρκτό ή 
πιθανό κίνδυνο για τους εργαζόμενους. 
Αριθ. Ο 53/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
ΤΜΗΜΑ II 
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΏΝ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ 
Άρθρο 3 
Γενικοί κανόνες 
1. Η σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας κατά την εργασία 
που προβλέπεται από την παρούσα οδηγία πρέπει να χρησι­
μοποιείται όταν οι υπαρκτοί ή πιθανοί κίνδυνοι δεν εξαλείφο­
νται με τα τεχνικά μέσα συλλογικής προστασίας ή με μέτρα, 
μεθόδους ή διαδικασίες οργάνωσης της εργασίας. 
2. Η σήμανση που εφαρμόζεται στην οδική, σιδηροδρομι­
κή, ποτάμια, θαλάσσια και εναέρια κυκλοφορία πρέπει, με 
την επιφύλαξη των διατάξεων που προβλέπεται στο παράρ­
τημα V να χρησιμοποιείται, αν χρειάζεται, για την κυκλοφο­
ρία των μορφών αυτών, στο εσωτερικό των επιχειρήσεων 
ή/και των εγκαταστάσεων. 
Άρθρο 4 
Σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που χρησιμοποιείται για 
πρώτη φορά 
Η σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που χρησιμοποιείται 
κατά την εργασία για πρώτη φορά από την ημερομηνία που 
προβλέπεται στο άρθρο 12 παράγραφος 1, πρέπει να πληροί 
τις ελάχιστες προδιαγραφές που αναφέρονται στα παραρτή­
ματα I έως IX. 
Άρθρο 5 
Σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που ήδη χρησιμοποιείται 
Η σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας κατά την εργασία που 
ήδη χρησιμοποιείται στην εργασία πριν από την ημερομηνία 
που προβλέπεται από το άρθρο 12 παράγραφος 1, πρέπει να 
πληροί τις ελάχιστες προδιαγραφές που αναφέρονται στα 
παραρτήματα I έως IX, το αργότερο ένα έτος μετά την 
ημερομηνία αυτή. 
Άρθρο 6 
Τροποποιήσεις της σήμανσης ασφάλειας ή/και υγείας 
Όταν μια σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας κατά την εργα­
σία υφίσταται, μετά την ημερομηνία που προβλέπεται από το 
άρθρο 12 παράγραφος 1, τροποποίηση, επέκταση ή/και 
μετασχηματισμό, η αλλαγή αυτή θα πρέπει να ανταποκρίνε­
ται στις αντίστοιχες ελάχιστες προδιαγραφές που αναφέρο­
νται στα παραρτήματα I έως IX. 
Άρθρο 7 
Απαλλαγές 
1. Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν, λαμβανόμενης 
υπόψη της φύσης των δραστηριοτήτων και του μεγέθους των 
επιχειρήσεων, τους τομείς δραστηριότητας, τις κατηγορίες επιχειρήσεων ή τους τύπους θέσεων εργασίας που απολαμ­
βάνουν πλήρους, μερικής ή προσωρινής απαλλαγής της 
υποχρέωσης χρησιμοποίησης των φωτεινών ή/και ηχητικών 
σημάτων που προβλέπονται από την παρούσα οδηγία, εφό­
σον έχουν θεσπιστεί εναλλακτικά μέτρα που εξασφαλίζουν 
το ίδιο επίπεδο προστασίας. 
2. Τα κράτη μέλη συμβουλεύονται προηγουμένως τις εθνι­
κές οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων κατά την εφαρ­
μογή της παραγράφου 1. 
Άρθρο 8 
Ενημέρωση και κατάρτιση των εργαζομένων 
1. Με τη επιφύλαξη του άρθρου 10 της οδηγίας 89/ 
391 /ΕΟΚ, οι εργαζόμενοι ή/και οι εκπρόσωποι τους ενημε­
ρώνονται σχετικά με όλα τα μέτρα που πρόκειται να ληφθούν 
σε ό,τι αφορά τη σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που 
χρησιμοποιείται κατά την εργασία. 
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 12 της οδηγίας 89/ 
391/ΕΟΚ οι εργαζόμενοι οφείλουν να λάβουν κατάλληλη 
κατάρτιση, κυρίως με τη μορφή ακριβών οδηγιών, για ό,τι 
αφορά τη σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που χρησιμοποι­
είται κατά την εργασία. 
Η επιμόρφωση αυτή θα αφορά ειδικότερα την σημασία της 
σήμανσης κυρίως όταν αυτή περιλαμβάνει τη χρήση λέξεων 
και τις γενικές και ειδικές συμπεριφορές που πρέπει να 
υιοθετηθούν. 
Άρθρο 9 
Λήψη γνώμης και συμμετοχή των εργαζομένων 
1. Η διαβούλευση και η συμμετοχή των εργαζομένων 
ή/και των εκπροσώπων τους πραγματοποιούνται, σύμφωνα 
με το άρθρο 11 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, σε θέματα που 
καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, περιλαμβανόμενων 
των παραρτημάτων I έως IX. 
ΤΜΗΜΑ III 
ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρθρο 10 
Προσαρμογή των παραρτημάτων 
Η προσαρμογές τεχνικής φύσης των παραρτημάτων I έως IX 
σε συνάρτηση με: 
— την έγκριση οδηγιών στον τομέα της τεχνικής εναρμόνι­
σης και τυποποίησης, σχετικά με την μελέτη, την κατα­
σκευή μέσων ή διατάξεων σήμανσης ασφάλειας ή/και 
υγείας κατά την εργασία, 
— την τεχνική πρόοδο, την εξέλιξη των νομοθεσιών ή των 
διεθνών προδιαγραφών και γνώσεων στον τομέα της 
σήμανσης ασφάλειας ή/και υγείας κατά την εργασία, 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 53/49 
αποφασίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται 
στο άρθρο 17 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ. 
Άρθρο 11 
Η οδηγία 77/576/ΕΟΚ καταργείται από την ημερομηνία που 
προβλέπεται στο άρθρο 12. 
Οι αναφορές που γίνονται στην καταργούμενη οδηγία νοού­
νται ότι γίνονται στην παρούσα οδηγία και πρέπει να 
διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχιών που παρα­
τίθεται στο παράρτημα Χ. 
Άρθρο 12 
Τελικές διατάξεις 
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονι­
στικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για την 
συμμόρφωσή τους προς την παρούσα οδηγία με έναρξη 
ισχύος την 1η Ιανουαρίου 1994. Πληροφορούν αμέσως την 
Επιτροπή σχετικά. 
Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι 
τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδη­γία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την 
επίσημη δημοσιεύσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθο­
ρίζεται από τα κράτη μέλη. 
2. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο 
των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που ήδη έχουν θεσπίσει ή 
θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδη­
γία. 
3. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν έκθεση προς την Επιτροπή 
κάθε πέντε έτη σχετικά με την πρακτική εφαρμογή των 
διατάξεων της παρούσας οδηγίας αναφέροντας τις απόψεις 
των κοινωνικών εταίρων. 
Η Επιτροπή ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
το Συμβούλιο, την Κοινωνική και Οικονομική Επιτροπή και 
τη συμβουλευτική επιτροπή για την ασφάλεια, την υγιεινή και 
την υγεία στον τόπο εργασίας. 
4. Η Επιτροπή υποβάλλει περιοδικά στο Ευρωπαϊκό Κοι­
νοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Οικονομική και Κοινω­
νική Επιτροπή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρού­
σας οδηγίας λαμβάνοντας υπόψη της τις παραγράφους 1, 2 
και 3. 
Άρθρο 13 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΕΑΑΧΙΣΤΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Ή/ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ 
ΤΟΠΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
1.1. Η σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας δεν πρέπει να χρησιμοποιείται παρά για να δίδει ενδείξεις που 
σχετίζονται με την ασφάλεια ή/και την υγεία. 
1.2. Η σήμανση πρέπει να χρησιμοποιείται ανάλογα με το αντικείμενο της ή τον επιδιωκόμενο σκοπό σε σχέση 
με τους υπαρκτούς ή πιθανούς κινδύνους και λαμβάνοντας υπόψη τους κανόνες αμοιβαίας μεταθετό-
τητας και συμπληρωματικότητας που αναφέρονται στην παράγραφο 3. 
2. Τρόποι σήμανσης 
2.1. Η μόνιμη σήμανση που σχετίζεται με απαγόρευση, προειδοποίηση και υποχρέωση καθώς και εκείνη που 
αφορά τον εντοπισμό και την αναγνώριση των μέσων διάσωσης ή βοήθειας, γίνεται με πινακίδες. 
Η σήμανση που προορίζεται για τον εντοπισμό και την αναγνώριση των υλικών και των εξοπλισμών 
καταπολέμησης της πυρκαγιάς γίνεται κατά μόνιμο τρόπο με πινακίδες ή/και χρώμα ασφάλειας. 
2.2. Η σήμανση στα δοχεία και στους σωλήνες γίνεται κατά μόνιμο τρόπο μέσω ετικέτας ή/και χρωματι­
σμού. 
2.3. Η σήμανση πιθανών κινδύνων κρούσεων σε αντικείμενα καθώς και πτώσεων ατόμων γίνεται κατά μόνιμο 
τρόπο με χρώμα ασφάλειας ή με πινακίδες. 
2.4. Η σήμανση των οδών κυκλοφορίας γίνεται κατά μόνιμο τρόπο με χρώμα ασφάλειας. 
2.5. Η επισήμανση επικίνδυνων συμβάντων, η κλήση ατόμων για μια συγκεκριμένη ενέργεια καθώς και η 
επείγουσα απομάκρυνση ατόμων, γίνονται κατά περιστασιακό τρόπο και λαμβάνοντας υπόψη τη 
δυνατότητα αμοιβαίας μετάθεσης και τη συμπληρωματικότητα που προβλέπονται στο άρθρο 3, με 
φωτεινή, ηχητική ή/και προφορική σήμανση. 
Αριθ. Ο 53/50 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
2.6. Η καθοδήγηση ατόμων που εκτελούν χειρισμούς οι οποίοι ενέχουν υπαρκτό ή πιθανό κίνδυνο γίνεται κατά 
τρόπο περιστασιακό με παραστατικά ή/και προφορικά σήματα. 
3. Δυνατότητα αμοιβαίας μετάθεσης και συμπληρωματικότητα σημάνσεων 
3.1. Επί ίσης αποτελεσματικότητας, η επιλογή είναι ελεύθερη μεταξύ: 
— ενός χρώματος ασφάλειας ή μιας πινακίδας, για την επισήμανση πιθανών κινδύνων πρόσκρουσης, 
πτώσης σε διαφορετικό επίπεδο και ολισθηρής επιφάνειας, 
— των φωτεινών σημάτων, των ακουστικών σημάτων και της προφορικής ανακοίνωσης, 
— του παραστατικού σήματος και της προφορικής ανακοίνωσης. 
3.2. Ορισμένοι τρόποι σήμανσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν από κοινού, όπως: 
— φωτεινό σήμα και ηχητικό σήμά, 
— φωτεινό σήμα και προφορική ανακοίνωση, 
— παραστατικό σήμα και προφορική ανακοίνωση. 
3.3. Η επισήμανση δοχείων με ετικέτες μπορεί να συμπληρωθεί με χρωματισμό, όπως προβλέπεται στο 
σημείο 2 του παραρτήματος III. 
Ο χρωματισμός σωληνώσεων μπορεί να συμπληρωθεί με επισήμανση με ετικέτες, όπως προβλέπεται στο 
σημείο 1 του παραρτήματος III. 
4. Οι ενδείξεις που αναφέρονται στον ακόλουθο πίνακα έχουν εφαρμογή σε κάθε σήμανση που περιλαμβάνει ένα 
χρώμα ασφάλειας, εκτός αυτής που αφορά τα δοχεία και τις σωληνώσεις. 
Χρώμα Σημασία ή σκοπός . Ενδείξεις και διασαφήσεις 
Απαγόρευση Επικίνδυνες συμπεριφορές 
Κόκκινο Κίνδυνος — συναγερμός Διακοπή, στάση, παύση 
Εκκένωση 
Εξοπλισμός καταπολέμησης πυρκαγιάς Αναγνώριση και εντοπισμός 
Κίτρινο-
πορτοκαλί Προειδοποίηση Προσοχή, προφυλακτικά μέτρα 
Έλεγχος 
Μπλε Υποχρέωση Συγκεκριμένη συμπεριφορά ή δράση — 
υποχρέωση να φέρεται ατομικός εξοπλι­
σμός ασφάλειας 
Πράσινο Διάσωση, βοήθεια Πόρτες, έξοδοι, οδοί, εξοπλισμοί θέσεις, 
χώροι Πράσινο 
Κατάσταση ασφάλειας Επιστροφή στην ομαλή κατάσταση 
5. Η αποτελεσματικότητα μιας σήμανσης δεν πρέπει να μειώνεται με: 
α) την παρουσία άλλης σήμανσης ή άλλης πηγής εκπομπής του ίδιου τύπου που επηρεάζει την ορατότητα ή την 
ακουστικότητα, πράγμα που σημαίνει ιδιαίτερα ότι δεν πρέπει: 
— να τοποθετούνται πολλές πινακίδες η μια κοντά στην άλλη, 
— να χρησιμοποιούνται συγχρόνως δύο φωτεινά σήματα, τα οποία αμοιβαία μπορεί να προκαλέσουν 
σύγχυση, 
— να χρησιμοποιείται φωτεινό σήμα κοντά σε άλλη φωτεινή πηγή όταν δεν μπορεί να γίνει μεταξύ τους 
σαφής διαχωρισμός, 
— να χρησιμοποιούνται συγχρόνως δύο ηχητικά σήματα, 
— να χρησιμοποιείται ηχητικό σήμα αν στον περιβάλλοντα χώρο υπάρχει ιδιαίτερα δυνατός θόρυβος· 
β) τον κακό σχεδιασμό, τον ανεπαρκή αριθμό, την κακή θέση, την κακή κατάσταση ή κακή λειτουργία των 
μέσων ή διατάξεων σήμανσης· 
γ) τη δυσχερή κατανόηση ή αντίληψη από το άτομο στο οποίο απευθύνεται (περιλαμβανόμενου του 
προβλήματος της γλωσσικής κατανόησης σε ό,τι αφορά την προφορική ανακοίνωση). 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 53/51 
6. Τα μέσα και διατάξεις σήμανσης πρέπει, ανάλογα με την περίπτωση να καθαρίζονται, να συντηρούνται, να 
ελέγχονται και να επισκευάζονται τακτικά, να αντικαθίστανται αν είναι αναγκαίο, κατά τρόπο ώστε να 
διατηρούν τις αρχικές τους ιδιότητες ή/και τα λειτουργικά χαρακτηριστικά τους. 
7. Ο αριθμός των μέσων ή των διατάξεων σήμανσης που πρέπει να εγκατασταθούν αποτελεί συνάρτηση του 
μεγέθους των υπαρκτών ή ενδεχόμενων κινδύνων ή της ζώνης που πρέπει να καλυφθεί ή/και του αριθμού των 
ατόμων που αφορά. 
8. Οι σημάνσεις που έχουν ανάγκη πηγής ενέργειας για να λειτουργήσουν πρέπει να διαθέτουν εξασφαλισμένη την 
τροφοδοσία τους σε ενέργεια. 
9. Ένα φωτεινό και ηχητικό σήμα υποδεικνύει με την ενεργοποίησή του την έναρξη κάποιας επιζητούμενης 
ενέργειας· πρέπει να διαρκεί όσο και η ενέργεια. 
• 10. Οι φωτεινές και ηχητικές σημάνσεις καθώς και η έμμεση προφορική ανακοίνωση πρέπει να αποτελούν το 
αντικείμενο ελέγχου της καλής λειτουργίας τους και της πραγματικής τους αποτελεσματικότητας πριν τεθούν 
σε λειτουργία καθώς επίσης και στη συνέχεια κατά επαρκώς περιοδικό τρόπο. 
11. Στη περίπτωση κατά την οποία οι εργαζόμενοι προς τους οποίους απευθύνεται η σήμανση έχουν περιορισμένες 
ακουστικές ή οπτικές ικανότητες ή δυνατότητες, περιλαμβανόμενης της περίπτωσης πρόκλησης της 
αδυναμίας αυτής από το γεγονός ότι φέρουν εξοπλισμό ατομικής προστασίας, θα πρέπει να ληφθούν τα 
κατάλληλα συμπληρωματικά μέτρα ή μέτρα υποκατάστασης. 
12. Σε περίπτωση αποθήκευσης επικίνδυνης ουσίας, παρασκευάσματος ή προϊόντος, πρέπει αυτό να επισημαίνε­
ται με ετικέτα, όπως προβλέπεται στην παράγραφο 1 του παραρτήματος III ή με προειδοποιητική πινακίδα 
όπως προβλέπεται στο σημείο 3.2 του παραρτήματος II. 
Σε περίπτωση αποθήκευσης περισσότερων επικίνδυνων ουσιών, παρασκευασμάτων ή προϊόντων, πρέπει να 
τοποθετείται η προειδοποιητική πινακίδα «γενικός κίνδυνος». 
Η επισήμανση με ετικέτα ή οι πινακίδες που προβλέπονται παραπάνω θα τοποθετούνται, ανάλογα με την 
περίπτωση, κοντά στο χώρο αποθήκευσης και πάνω στην πόρτα εισόδου σε αυτόν. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΉΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΣΗΜΑΝΣΗΣ 
1. Ουσιώδη χαρακτηριστικά 
1.1. Η μορφή και τα χρώματα των πινακίδων ορίζονται στην παράγραφο 3, ανάλογα με το συγκεκριμένο 
σκοπό τους (απαγορευτικές πινακίδες, προειδοποιητικές πινακίδες, πινακίδες υποχρέωσης, διάσωσης ή 
έκτακτης ανάγκης και σχετικές με το υλικό ή τον εξοπλισμό καταπολέμησης της πυρκαγιάς). 
1.2. Τα πικτογράμματα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο απλά και πρέπει να παραλείπονται οι λεπτομέρειες 
που είναι περιττές για την κατανόηση. 
1.3. Τα πικτογράμματα που χρησιμοποιούνται μπορεί να ποικίλλουν ελαφρά ή να είναι αναλυτικότερα σε 
σχέση με τις παρουσιάσεις που γίνονται στην παράγραφο 3, υπό τον όρο ότι η σημασία τους θα είναι 
τουλάχιστον ισοδύναμη. 
1.4. Οι πινακίδες κατασκευάζονται από υλικό με την καλύτερη δυνατή αντοχή σε κρούσεις, σε κακές καιρικές 
συνθήκες και σε δυσμενείς επιδράσεις του περιβάλλοντος χώρου. 
1.5. Οι διαστάσεις καθώς και τα χρωματομετρικά και φωτομετρικά χαρακτηριστικά των πινακίδων πρέπει να 
εξασφαλίζουν την καλή ορατότητα και την κατανόησή τους. 
2. Συνθήκες χρήσης 
2.1. Οι πινακίδες τοποθετούνται σε κατάλληλο ύψος, λαμβανόμενων υπόψη ενδεχόμενων εμποδίων, είτε στο 
σημείο εισόδου μιας ζώνης γενικού κινδύνου, είτε στην άμεση γειτονία συγκεκριμένου κινδύνου ή του 
αντικειμένου που αφορά η σήμανση και σε θέση καλά φωτισμένη και εύκολα προσπελάσιμη. 
Με επιφύλαξη των διατάξεων που προβλέπονται από την οδηγία 89/654/ΕΟΚ, πρέπει να χρησιμοποιού­
νται, σε περίπτωση κακών συνθηκών φυσικού φωτισμού, φωσφορίζοντα χρώματα, ανακλαστικά υλικά ή 
τεχνητός φωτισμός. 
2.2. Η πινακίδα πρέπει να αφαιρείται όταν η κατάσταση που δικαιολογούσε την ύπαρξή της παύει να 
. υφίσταται. 
Αριθ. Ο 53/52 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
3. Πινακίδες που θα χρησιμοποιούνται 
3.1. Απαγορευτικές πινακίδες 
Εγγενή χαρακτηριστικά: 
— κυκλικό σχήμα 
— μαύρο πικτόγραμμα σε λευκό φόντο, με κόκκινη περίμετρο και διαγώνια γραμμή (το κόκκινο πρέπει να 
καλύπτει τουλάχιστον το 35% της επιφάνειας της πινακίδας). 
Πινακίδες που χρησιμοποιούνται 
Απαγορεύεται το κάπνισμα 
ΙΒΒ®!»!!!». 
Ι11ΛΙ 
Μϊ 
Απαγορεύεται η κατάσβεση 
με νερό 
Απαγορεύεται στα οχήματα 
διακίνησης φορτίων Απαγορεύεται η χρήση γυμνής Απαγορεύεται η διέλευση πεζών 
φλόγας και το κάπνισμα 
Μη πόσιμο νερό Γ» Απαγορεύεται η είσοδος στους 
μη έχοντες ειδική άδεια 
£13 Μην αγγίζετε Απαγορεύεται η είσοδος στους φέροντες 
καρδιακό βηματοδότη 
Απαγορεύεται η αφαίρεση ή εξουδετέρωση 
προστατευτικού μέσου (με πρόσθετη πινακίδα 
που θα διευκρινίζει περί ποιας προστασίας πρόκειται) 
3.2. Προειδοποιητικές πινακίδες 
Εγγενή χαρακτηριστικά: 
— σχήμα τριγωνικό 
— μαύρο πικτόγραμμα σε κίτρινο φόντο, μαύρο περίγραμμα (το κίτρινο πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον 
το 50% της επιφάνειας της πινακίδας). 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 53/53 ; 
Πινακίδες που χρησιμοποιούνται 
Τοξικές ύλες Εκρηκτικές ύλες Εύφλεκτες ύλες ή/και 
υψηλή θερμοκρασία 
Αιωρούμενα φορτία Ραδιενεργά υλικά Διαβρωτικές ύλες 
Οχήματα διακίνησης φορτίων Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας Γενικός κίνδυνος 
Λ Ακτινοβολία λέιζερ 
Α Α Α Αναφλέξιμες ύλες Μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες Ισχυρό μαγνητικό πεδίο 
Αριθ. Ο 53/54 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
Κίνδυνος παραπατήματος Κίνδυνος πτώσης Ολισθηρη επιφάνεια 
Βιολογικός κίνδυνος Χαμηλή θερμοκρασία Βλαβερές ή 
ερεθιστικές ύλες 
3.3. Πινακίδες υποχρέωσης 
Εγγενή χαρακτηριστικά: 
— σχήμα κυκλικό 
— λευκό πικτόγραμμα σε μπλε φόντο (το μπλε πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το 50% της επιφάνειας 
της πινακίδας). 
Πινακίδες που χρησιμοποιούνται 
Υποχρεωτική προστασία 
των ματιών ©10 Υποχρεωτική προστασία 
του κεφαλιού 
& Υποχρεωτική προστασία 
των αυτιών 
Υποχρεωτική προστασία των 
αναπνευστικών οδών Υποχρεωτική προστασία 
των ποδιών Υποχρεωτική προστασία 
των χεριών 
Λ Υποχρεωτική προστασία του σώματος ( Η 
Υποχρεωτική προστασία 
του προσώπου Υποχρεωτική ατομική προστασία 
έναντι πτώσεων 
(') Πινακίδα που προβλέπεται από την οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που 
συνδέονται με την έκθεση σε βιολογικούς παράγοντες κατά τη διάρκεια της εργασίας. 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.. Ο 53/55 
Υποχρεωτική διάβαση για πεζούς 
3.4. Πινακίδες διάσωσης ή βοήθειας 
Εγγενή χαρακτηριστικά: 
— σχήμα ορθογώνιο ή τετραγωνικό 
— λευκό πικτόγραμμα σε πράσινο φόντο (το πράσινο πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το 50% της 
επιφάνειας της πινακίδας). 
Πινακίδες που χρησιμοποιούνται 
* 
Α χ 
I 1 Οδός/έξοδος κινδύνου 
Κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθηθεί 
(πινακίδα επιπλέον των παρακάτω) 
•ΒΗΗ Πρώτες βοήθειες Φορείο Θάλαμος καταιονισμού 
ασφαλείας Πλύση ματιών 
3.5. Πινακίδες που αφορούν το υλικό ή τον εξοπλισμό καταπολέμησης πυρκαγιάς 
Εγγενή χαρακτηριστικά: 
— σχήμα ορθογωνικό ή τετραγωνικό 
— λευκό πικτόγραμμα σε κόκκινο φόντο (το κόκκινο χρώμα πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το 50 % της 
επιφάνειας της πινακίδας). 
Αριθ. Ο 53/56 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
Πινακίδες που χρησιμοποιούνται 
Πυροσβεστική μάνικα Πυροσβεστήρας 
Υλικό ή/και εξοπλισμός καταπολέμησης 
πυρκαγιάς (γενικά) 
Κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθηθεί 
(πινακίδα επιπλέον των ανωτέρω) 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΣΩΛΗΝΩΣΕΩΝ 
1. Σήμανση 
1.1. Στα χρησιμοποιούμενα κατά την εργασία δοχεία που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες ή παρασκευάσματα, 
όπως αυτές ορίζονται στις οδηγίες 67/548/ΕΟΚ (') και 88/379/ΕΟΚ (2) του Συμβουλίου, πρέπει να υπάρχει 
η σήμανση που προβλέπεται από αυτές τις οδηγίες. 
1.2. Η σήμανση αυτή πρέπει να τοποθετείται υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: 
— στην (στις) ορατή(ες) πλευρά(ες), 
— με μορφή άκαμπτης πινακίδας, αυτοκόλλητου σήματος ή ζωγραφισμένης ένδειξης. 
1.3. Τα εγγενή χαρακτηριστικά που προβλέπονται στο παράρτημα II τίτλος 1 σημείο 1.4 καθώς και οι συνθήκες 
χρήσης που προβλέπονται στο παράρτημα II τίτλος 2 σχετικά με τις πινακίδες σηματοδότησης, 
εφαρμόζονται, αν απαιτείται, στη σήμανση που προβλέπεται στο σημείο 1 παραπάνω. 
(') ΕΕ αριθ. 196 της 16. 8. 1967, σ. 1. 
(2) ΕΕ αριθ. ί 187 της 16. 7. 1988, σ. 14. 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 53/57 
2. Χρωματισμός 
2.1. Σε περίπτωση απουσίας σήμανσης τουλάχιστον ισοδύναμης και εφαρμοζόμενης σε κοινοτικό επίπεδο, ο 
χρωματισμός των εμφανών σωληνώσεων πρέπει να πραγματοποιείται, σε ό,τι αφορά τις μεγάλες 
κατηγορίες μεταφερόμενου περιεχομένου, κατά τον ακόλουθο τρόπο: 
— νερό: πράσινο 
— αέρας: ανοικτό μπλε 
— ατμός: γκρι ασημί 
— λάδια και υγρά καύσιμα: καφέ 
— οξυγόνο (αέριο ή υγρό): λευκό 
— αέρια εκτός από αέρα και οξυγόνο: κίτρινο ώχρα 
— οξέα: _ ιώδες 
— βάσεις: μαύρο 
2.2. Ο χρωματισμός πρέπει να γίνεται είτε στο σύνολο του μήκους της σωλήνωσης, είτε με μορφή δακτυλίων 
κοντά στα σημεία όπου υπάρχουν οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι, όπως δικλείδες (βάνες) και σημεία σύνδεσης, 
και κατά τρόπο επαρκώς επαναληπτικό. 
2.3. Αν χρησιμοποιούνται άλλα χρώματα από εκείνα που προβλέπονται στο σημείο 2.1, ιδιαίτερα για την 
ακριβέστερη διάκριση του μεταφερόμενου περιεχομένου, αυτά δεν πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα να 
θέτουν σε κίνδυνο τη γενική κατανόηση των χρωμάτων διάκρισης των μεγάλων κατηγοριών περιεχομέ­
νου. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ 
ΤΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ 
Προκαταρκτική παρατήρηση 
Το παρόν παράρτημα εφαρμόζεται στα υλικά που προορίζονται αποκλειστικά για την καταπολέμηση πυρκα­
γιάς. 
1. . Τα υλικά και ο εξοπλισμός καταπολέμησης πυρκαγιάς πρέπει να αναγνωρίζονται μέσω χρωματισμού τών 
υλικών και του εξοπλισμού και μέσω πινακίδας εντοπισμού ή/και χρωματισμού των θέσεων στις οποίες 
βρίσκονται. 
2. · Το χρώμα αναγνώρισης αυτών των υλικών και του εξοπλισμού είναι το κόκκινο. Η κόκκινη επιφάνεια πρέπει να 
είναι επαρκής ώστε να επιτρέπει εύκολη αναγνώριση. 
3. Οι πινακίδες που προβλέπονται στο σημείο 3.5 του παραρτήματος II πρέπει να χρησιμοποιούνται ανάλογα με τις 
θέσεις των υλικών αυτών. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΙΉ ΣΗΜΑΝΣΗ ΕΜΠΟΔΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ 
ΚΑΙ ΤΗΝ ΩΡΙΖΟΝΉΑ ΣΗΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΟΔΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ 
1. Σήμανση εμποδίων και επικίνδυνων σημείων 
1.1. Η σήμανση των κινδύνων για πρόσκρουση σε εμπόδια, πτώσεων αντικειμένων καθώς και ατόμων, 
πραγματοποιείται στο εσωτερικό των δομημένων ζωνών της επιχείρησης όπου ο εργαζόμενος έχει 
πρόσβαση στο πλαίσιο της εργασίας του, με τη βοήθεια κίτρινου χρώματος εναλλασσόμενου με 
μαύρο. 
1.2. Οι διαστάσεις της σήμανσης αυτής πρέπει να λαβαίνουν υπόψη τις διαστάσεις του εμποδίου ή του 
επικίνδυνου σημείου που επισημαίνεται. 
Αριθ. Ο 53/58 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
1.3. Οι κίτρινες και μαύρες λωρίδες πρέπει να έχουν κλίση περίπου 45° και να έχουν διαστάσεις περίπου ίσες 
μεταξύ τους. 
1.4. Παράδειγμα: 
2. Οριζόντια σήμανση των οδών κυκλοφορίας 
2.1. Οι οδοι που βρίσκονται στο εσωτερικό των δομημένων ζωνών μιας επιχείρησης στις οποίες ο εργαζόμενος 
έχει πρόσβαση στο πλαίσιο της εργασίας του και προορίζονται ειδικά για την κυκλοφορία στο έδαφος 
εξοπλισμού μεταφοράς ή διακίνησης φορτίων, πρέπει να επισημαίνονται από τις δύο πλευρές τους με 
συνεχή λωρίδα ιδιαίτερα ορατού χρώματος, κατά προτίμηση κίτρινου, λαμβανόμενου υπόψη του 
χρώματος του δαπέδου. 
2.2. Η απόσταση μεταξύ των δύο λωρίδων πρέπει να αποτελεί συνάρτηση του πλάτους της ζώνης στην οποία 
γίνεται η κυκλοφορία. 
2.3. Η θέση των λωρίδων πρέπει να τηρεί τις αποστάσεις ασφάλειας που είναι αναγκαίες σε σχέση με ό,τι 
μπορεί να βρίσκεται κοντά στις λωρίδες. 
1. Εγγενή χαρακτηριστικά 
1.1. Το φως που εκπέμπεται από ένα σήμα πρέπει να προκαλεί κατάλληλη φωτεινή αντίθεση στο περιβάλλον 
του, ανάλογα με τις συνθήκες χρησιμοποίησης που προβλέπονται, χωρίς να προκαλεί θάμπωμα. 
1.2. Η φωτεινή επιφάνεια που εκπέμπει ένα σήμα μπορεί να είναι ενιάίου χρώματος ή να περιέχει ένα 
πικτόγραμμα σε καθορισμένο φόντο. 
1.3. Το ενιαίο χρώμα πρέπει να είναι σύμφωνο με τον πίνακα σημασίας των χρωμάτων που αναφέρονται στο 
παράρτημα I στην παράγραφο 4. 
1.4. Όταν το σήμα περιλαμβάνει πικτόγραμμα, αυτό το τελευταίο θα πρέπει, κατ' αναλογία, να είναι σύμφωνο 
με τους κανόνες που το αφορούν, όπως αυτοί προβλέπονται στο παράρτημα II. 
2. Ειδικοί κανόνες χρήσης 
2.1. Αν ένα σύστημα μπορεί να εκπέμπει συνεχές και διακεκομένο σήμα, το διακεκομένο σήμα θα 
χρησιμοποιηθεί για να υποδεικνύει, σε σχέση με το συνεχές, ένα υψηλότερο επίπεδο κινδύνου ή μια 
αυξημένη ανάγκη επέμβασης ή δράσης ζητούμενης ή επιβαλλόμενης. Η διάρκεια κάθε λάμψης και η 
συχνότητα των λάμψεων ενός διακεκομμένου φωτεινού σήματος πρέπει να μελετηθούν κατά τρόπο ώστε 
να εξασφαλίζουν καλή κατανόηση του μηνύματος και αποφυγή κάθε σύγχυσης, είτε μεταξύ διαφόρων 
φωτεινών σημάτων είτε με ένα συνεχές φωτεινό σημα. 
2.2. Αν ένα διακεκομμένο φωτεινό σήμα χρησιμοποιείται αντί ή ως συμπλήρωμα ηχητικού σήματος, πρέπει ο 
κώδικας του σήματος να είναι ταυτόσημος. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΦΩΤΕΙΝΑ ΣΗΜΑΤΑ 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 53/59 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΗΧΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ 
1. Εγγενή χαρακτηριστικά 
Ένα ηχητικό σήμα πρέπει να έχει: 
1.1. Ηχητικό επίπεδο σαφώς ανώτερο των διάχυτων θορύβων του περιβάλλοντος, κατά τρόπο ώστε να είναι 
ακουστό χωρίς να είναι υπερβολικό. 
1.2. Το χαρακτηριστικό της ευχερούς αναγνώρισης, με βάση κυρίως τη διάρκεια των παλμών, το διαχωρισμό 
μεταξύ παλμών και ομάδων παλμών και να διακρίνεται σαφώς αφενός από ένα άλλο ηχητικό σήμα, και 
αφετέρου από τους διάχυτους θορύβους του περιβάλλοντος. 
2. Κώδικες που χρησιμοποιούνται 
επείγουσα εκκένωση 
αίτηση επείγουσας επέμβασης 
(κλήση των αρμοδίων ατόμων) 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 
1. Εγγενή χαρακτηριστικά 
1.1. Η προφορική ανακοίνωση εγκαθίσταται μεταξύ ενός ομιλητή ή πομπού και ενός ή περισσοτέρων 
ακροατών, με τη μορφή σύντομων κειμένων, φράσεων, ομάδων λέξεων ή/και μεμονωμένων λέξεων, 
ενδεχόμενα κωδικοποιημένων. 
1.2. Τα προφορικά μηνύματα είναι όσο το δυνατόν σύντομα, απλά και σαφή* η προφορική ικανότητα του 
ομιλητή και οι ακουστικές δυνατότητες του (των) ακροατή(ων) πρέπει να είναι επαρκείς για την 
εξασφάλιση μιας ασφαλούς προφορικής ανακοίνωσης. 
1.3. Η προφορική ανακοίνωση είναι άμεση (χρησιμοποίηση της ανθρώπινης φωνής) ή έμμεση (ανθρώπινη ή 
συνθετική φωνή, εκπεμπόμενη από ειδικό μέσον). 
2. Ειδικοί κανόνες χρήσης 
2.1. Τα άτομα στα οποία απευθύνεται το σήμα θα πρέπει να γνωρίζουν καλά τη χρησιμοποιούμενη γλώσσα, 
ώστε να μπορέσουν να προφέρουν και να κατανοήσουν ορθά το προφορικό μήνυμα και να υιοθετήσουν 
σύμφωνα με το μήνυμα, μια κατάλληλη συμπεριφορά, στον τομέα της ασφάλειας ή/και της υγείας. 
2.2. Αν η προφορική ανακοίνωση χρησιμοποιείται στη θέση ή ως συμπλήρωμα παραστατικών σημάτων, θα 
πρέπει να χρησιμοποιηθούν λέξεις — κωδικοί όπως: 
— έναρξη: για την ένδειξη της ανάληψης της ευθύνης καθοδήγησης 
— στοπ: για τη διακοπή ή περάτωση μιας κίνησης 
Αριθ. Ο 53/60 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
— τέλος: 
— βίρα: 
— μάινα: 
— προχώρησε: 
οπισθοχώρησε 
δεξιά 
αριστερά για την οριστική διακοπή των ενεργειών 
για να ανυψωθεί ένα φορτίο 
για να κατεβεί ένα φορτίο 
Γ 
ή έννοια αυτών των κινήσεων πρέπει, κατά περίπτωση, να είναι συντο­
νισμένη με τους αντίστοιχους παραστατικούς κώδικες 
— Κίνδυνος: 
— γρήγορα: για να απαιτηθεί μια επείγουσα διακοπή ή στάση 
για την επιτάχυνση κίνησης για λόγους ασφαλείας 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IX 
ΕΑΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ 
1. Χαρακτηριστικά 
Ένα παραθετικό σήμα πρέπει να είναι ακριβές, απλό, ευρύ, να γίνεται εύκολα και να κατανοείται εύκολα, να 
είναι σαφώς διακεκριμένο από άλλο παραθετικό σήμα. 
Η χρησιμοποίηση συγχρόνως των δύο βραχιόνων πρέπει να γίνεται κατά τρόπο συμμετρικό και για ένα μόνο 
παραστατικό σήμα. 
Οι χρησιμοποιούμενες χειρονομίες μπορούν, στο πλαίσιο των προαναφερθέντων χαρακτηριστικών, να 
ποικίλλουν ελαφρά ή να είναι αναλυτικότερες σε σχέση με τις παρουσιάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 3, 
με τον όρο ότι η σημασία τους και η κατανόησή τους θα είναι τουλάχιστον ισοδύναμες. 
2. Ειδικοί κανόνες χρήσης 
2.1. Το άτομο που δίνει τα σήματα, καλείται σηματωρός και παρέχει τις οδηγίες χειρισμών με τη βοήθεια 
παραστατικών σημάτων στον παραλήπτη του σήματος που καλείται ο χειριστής. > 
2.2. Ο σηματωρός πρέπει να μπορεί να ακολουθεί με τα μάτια το σύνολο των εκτελουμένων κινήσεων, χωρίς να 
απειλείται από αυτές. 
2.3. Ο σηματωρός πρέπει να ασχολείται αποκλειστικά με την καθοδήγηση των χειρισμών και με την ασφάλεια 
των εργαζομένων που βρίσκονται πλησίον. 
2.4. Αν οι προϋποθέσεις που ορίζονται στο σημείο 2.2 δεν πληρούνται, θα πρέπει να προβλεφθούν ένας ή 
περισσότεροι πρόσθετοι σηματωροί. 
2.5. Ο χειριστής θα πρέπει να διακόπτει τον εκτελούμενο χειρισμό για να ζητήσει νέες οδηγίες, όταν δεν μπορεί 
να εκτελέσει τις εντολές που λαβαίνει υπό τις αναγκαίες εγγυήσεις ασφάλειας. 
2.6. Εξαρτήματα της παραστατικής σήμανσης: 
α) ο σηματωρός πρέπει να είγαι εύκολα αναγνωρίσιμος από το χειριστή. 
Ο σηματωρός θα φέρει ένα ή περισσότερα κατάλληλα στοιχεία αναγνώρισης: π.χ. σακκάκι, κράνος, 
περιχειρίδες, περιβραχιόνίά, ρακέτες· 
β) τα στοιχεία αναγνώρισης που υποδεικνύονται στο στοιχείο α) θα φέρουν έντονο και κατά προτίμηση 
ενιαίο χρώμα, αποκλειστικά χρησιμοποιούμενο από τον σηματωρό. 
3. Χρησιμοποιητέες κωδικοποιημένες χειρονομίες 
Προκαταρκτική σημείωση: 
Το σύνολο των κωδικοποιημένων χειρονομιών που αναφέρονται παρακάτω δεν αποκλείουν τη χρήση άλλων 
κωδικών, ιδιαίτερα σε ορισμένους τομείς δραστηριότητας, που εφαρμόζονται σε κοινοτικό επίπεδο και αφορούν 
τις ίδιες κινήσεις. 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 53/61 
Σημασία Περιγραφή Εικόνα 
Α. Γενικές χειρονομίες 
ΕΝΑΡΞΗ 
Προσοχή 
Ανάληψη καθοδήγησης Οι δύο βραχίονες βρίσκονται σε έκταση και 
οι παλάμες είναι εστραμμένες προς τα 
εμπρός 
Ίϋ Υ ΣΤΟΠ 
Διακοπή 
Τέλος της κίνησης 0 δεξιός βραχίονας τεντωμένος προς τα 
άνω, η δεξιά παλάμη εστραμμένη προς τα 
εμπρός 
ίΓ ΤΕΛΟΣ 
των ενεργειών Τα δύο χέρια είναι ενωμένα στο ύψος του 
στήθους 
Φ 
Β. Κατακόρυφες κινήσεις 
ΑΝΥΨΩΣΗ 0 δεξιός βραχίονας είναι τεντωμένος προς 
τα άνω και η δεξιά παλάμη εστραμμένη 
προς τα εμπρός διαγράφει αργά ένα 
κύκλο Λ 
ΚΑΘΟΔΟΣ 0 δεξιός βραχίονας τεντωμένος προς τα 
κάτω και η δεξιά παλάμη εστραμμένη προς 
το εσωτερικό διαγράφει αργά έναν κύκλο 
Αριθ. Ο 53/62 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
Γ. Οριζόντιες κινήσεις 
ΠΡΟΧΩΡΗΣΕ Με τους δύο βραχίονες διπλωμένους και τις 
παλάμες εστραμμένες προς το εσωτερικό, 
το πρόσθιο μέρος των βραχιόνων εκτελεί 
κινήσεις αργές προς το σώμα 
ΟΠΙΣΘΟΧΩΡΗΣΕ Με τους δύο βραχίονες διπλωμένους και τις 
παλάμες εστραμμένες προς τα έξω, το 
πρόσθιο μέρος των βραχιόνων εκτελεί κι­
νήσεις αργές απομακρυνόμενες από το 
σώμα 
0 ΔΕΞΙΑ 
ως προς τον σηματωρό Με το δεξιό βραχίονα τεντωμένο περίπου 
οριζοντίως, η παλάμη του δεξιού χεριού 
βλέπει προς τα κάτω και εκτελούνται μικρές 
αργές κινήσεις κατά τη διεύθυνση αυτή 
.Ίδ ΑΡΙΣΤΕΡΑ 
ως προς τον σηματωρό Με τον αριστερό βραχίονα τεντωμένο περί­
που οριζοντίως και την παλάμη του αριστε­
ρού χεριού εστραμμένη προς τα κάτω εκτε­
λούνται μικρές αργές κινήσεις κατά τη 
διεύθυνση αυτή 
Δ. Κίνδυνος 
ΚΙΝΔΥΝΟΣ 
επείγουσα διακοπή ή στάση Οι δύο βραχίονες είναι τεντωμένοι προς τα 
άνω και οι παλάμες εστραμμένες προς τα 
εμπρός 
!? 
ΤΑΧΕΙΑ ΚΙΝΗΣΗ Οι κωδικοποιημένες χειρονομίες που καθο­
δηγούν τις κινήσεις εκτελούνται με τα­
χύτητα 
28. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 53/63 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΩΝ 
Περιεχόμενο της οδηγίας 77/576/ΕΟΚ, 
όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 79/640/ΕΟΚ Αντιστοιχίες στην παρούσα οδηγία 
Αρθρο 1 
— Παράγραφος 1 
— Παράγραφος 2 
α) 
β) 
Υ) Άρθρο 1 
— Παράγραφος 1 
— Παράγραφος 2 
α) 
β) 
γ) καταργείται 
Αρθρο 2 Άρθρο 2 
— Παράγραφος 1 
α) 
β) 
γ) 
δ) 
ε) 
στ) 
ζ) 
η) 
θ) 
0 
ια) 
— Παράγραφος 2 ο) 
θ) 
Παράρτημα II σημεία 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 και 3.5 
ζ) 
β) 
γ) 
δ) 
ε) 
στ) 
η) 
0 
Παράρτημα I τίτλος 4 και παράρτημα II ση­
μείο 1.1 
Αρθρο 3 
— Πρώτη περίπτωση Άρθρο 3 παράγραφος 1 
— Δεύτερη περίπτωση Άρθρο 4 
— Τρίτη περίπτωση Άρθρο 3 παράγραφος 2 
Άρθρο 4 Άρθρο 10 
Αρθρο 5 Άρθρο 10 
Άρθρο 6 Άρθρο 10 
Αρθρο 7 Άρθρο 12 
Αριθ. Ο 53/64 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 2. 91 
Περιεχόμενο της οδηγίας 77/576/ΕΟΚ 
όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 79/640/ΕΟΚ Αντιστοιχίες στην παρούσα οδηγία 
Παράρτημα I 
— Τίτλος 1, σημεία: 
— 1.1 Παράρτημα I τίτλος 1 
- 1.2 Τίτλος 3 σημείο 3.1 
- 1.3 Σημείο 1.1 
— 1.4 Άρθρο 8 / 
— Τίτλος 2, σημεία: 
— 2.1 — Παράρτημα I τίτλος 4 
- 2.2 — Παράρτημα II σημεία 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 και 3.5 
— Τίτλος 3 — Παράρτημα II σημεία 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 και 3.5 
- Τίτλος 4 — Παράρτημα I τίτλος 4 
— Τίτλος 5, σημεία: 
- 5.1 — Παράρτημα II, σημείο 3.1 
- 5.2 — Παράρτημα II σημεία 3.1, 3.2, 3.3 και 3.4 
- 5.3 — Καταργείται 
- 5.4 — Παράρτημα II σημείο 1.2 
- 5.5 — Παράρτημα II σημείο 1.5 
— Τίτλος 6 — Παράρτημα II σημείο 1.5 
— Τίτλος 7 — Παράρτημα V τίτλος 1 
Παράρτημα II 
— Τίτλος 1 
— Τίτλος 2 
— Τίτλος 3 
— Τίτλος 4 Παράρτημα II 
— Σημείο 3.1 
— Σημείο 3.2 
— Σημείο 3.3 
— Σημείο 3.4