ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ - Μία εσωτερική αγορά χωρίς φορολογικά εμπόδια των επιχειρήσεων - επιτεύγματα, τρέχουσες πρωτοβουλίες και εναπομένοντα προβλήματα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΓΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΕ

3. ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΜΠΟΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ

3.1. Οδηγός για την εφαρμογή της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και την παρακολούθηση της εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ σε θέματα φορολογίας

3.2. Αναθεώρηση της οδηγίας συγχωνεύσεων και της οδηγίας "μητρικών-θυγατρικών"

3.3. Διαμεθοριακή αντιστάθμιση ζημιών

3.4. Το 'Κοινό φόρουμ της ΕΕ για τον καθορισμό των τιμών μεταβίβασης'

3.5. Συμβάσεις διπλής φορολογίας

4. ΠΡΟΟΔΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ

4.1. Νέα ώθηση στις συζητήσεις στο πλαίσιο της ΕΕ

4.2. Φορολογία βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ)

4.3. Ανάπτυξη κοινής φορολογικής βάσης στην ΕΕ

4.4. Κατανομή της φορολογικής βάσης μεταξύ των κρατών μελών

4.5. Ένα ευρωπαϊκό φορολογικό καθεστώς για την Societas Europaea;

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΣΕΧΗ ΕΤΗ

- ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Θέματα φορολογίας των επιχειρήσεων για οικονομική πρόοδο στην ΕΕ // Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να επιτύχει την υλοποίηση του στόχου που έχει καθορίσει η ίδια, δηλαδή να γίνει η πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο, ικανή για αειφόρο οικονομική ανάπτυξη καθώς και για ποσοτική και ποιοτική βελτίωση της απασχόλησης έως το 2010. Αυτός ο στρατηγικός στόχος, ο οποίος καθορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβώνα το Μάρτιο 2000 [1], επιβεβαιώθηκε από τα μεταγενέστερα Συμβούλια. Η φορολογία των επιχειρήσεων στην ΕΕ μπορεί να παίξει κεντρικό ρόλο στην επίτευξη αυτού του στόχου και στην ενίσχυση του αναγκαίου υποστηρικτικού οικονομικού πλαισίου.

[1] Σημείο 5 των συμπερασμάτων της Προεδρίας από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, 23 και 24 Μαρτίου 2000.

Η στρατηγική σε δύο επίπεδα της Επιτροπής χαράζει την περαιτέρω πορεία.

// Μέσα σ'αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της [2] του Οκτωβρίου 2001, παρουσίασε μια στρατηγική σε δύο επίπεδα που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των φορολογικών αδυναμιών και εμποδίων στις διαμεθοριακές οικονομικές δραστηριότητες στην εσωτερική αγορά. Η ανακοίνωση στηριζόταν στα αποτελέσματα μιας λεπτομερούς μελέτης των υπηρεσιών της Επιτροπής [3]. Παρουσίαζε λεπτομερώς επικεντρωμένες άμεσες λύσεις καθώς και μέτρα για την υλοποίηση του μακροπρόθεσμου στόχου δημιουργίας μιας κοινής ενοποιημένης φορολογικής βάσης για τις οικονομικές δραστηριότητες των επιχειρήσεων σε όλη την ΕΕ.

[2] COM(2001)582: "Προς μία εσωτερική αγορά χωρίς φορολογικά εμπόδια. Στρατηγική για την πρόβλεψη ενοποιημένης φορολογικής βάσης για τις δραστηριότητες των εταιρειών σε επίπεδο ΕΕ"

[3] "Φορολογία των επιχειρήσεων στην εσωτερική αγορά" [SEC(2001)1681]. Η μελέτη δημοσιεύθηκε επίσης σε μορφή βιβλίου και πωλείται (προς 31 EUR) από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στο Λουξεμβούργο (ISBN 92-894-1695-5). για περισσότερες πληροφορίες βλ. http://publications.eu.int/general/en/ publications_en.htm

Δόθηκε νέα ώθηση στις συζητήσεις και σημειώθηκε ικανοποιητική πρόοδος ...

Αλλά η εφαρμογή της στρατηγικής πρέπει τώρα να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες και προκλήσεις. // Αυτή η ανακοίνωση και οι δραστηριότητες που ακολούθησαν έδωσαν νέα ώθηση στη μεταρρύθμιση της φορολογίας των επιχειρήσεων της ΕΕ. Ενώ έχει σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος με την εφαρμογή πολλών πρωτοβουλιών, υπάρχουν δυσκολίες σε πολλούς άλλους τομείς. Επιπλέον, από το 2001 σημειώθηκαν νέες εξελίξεις. Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για φορολογικά θέματα αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Αν εξακολουθήσει να απαιτείται η ομοφωνία για την λήψη αποφάσεων σε φορολογικά θέματα σε επίπεδο ΕΕ, αυτό θα επηρεάσει και την επίτευξη περαιτέρω προόδου, ειδικότερα όταν ληφθεί υπόψη η διεύρυνση.

Η παρούσα ανακοίνωση αποσκοπεί στο να αξιολογήσει τα αποτελέσματα της στρατηγικής της Επιτροπής από σήμερα και να εξετάσει την προοπτική μελλοντικής εφαρμογής των διαφόρων μερών της. Με την υποβολή της παρούσας ανακοίνωσης, η Επιτροπή εκπληρώνει την υπόσχεση που είχε δώσει με την προαναφερόμενη ανακοίνωση του 2001 δηλαδή, να "υποβάλει έκθεση σχετικά με [...] τα συμπεράσματα πολιτικής μέχρι το έτος 2003".

2. Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΓΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΕ

Η βασική στρατηγική φορολογίας των επιχειρήσεων του 2001 δίνει ακόμη τις σωστές απαντήσεις στα φορολογικά προβλήματα της εσωτερικής αγοράς και στις ευρύτερες οικονομικές εξελίξεις. // Η στρατηγική φορολογίας των επιχειρήσεων που πρότεινε η Επιτροπή το 2001 στηριζόταν σε δύο βασικές σκέψεις. Πρώτον, οι φορολογικές ρυθμίσεις εμποδίζουν ακόμη τους οικονομικούς φορείς να επωφελούνται πλήρως από τα οφέλη που απορρέουν από την εσωτερική αγορά. Είναι επιτακτική ανάγκη να αλλάξει αυτό το καθεστώς. Δεύτερον, έχουν σημειωθεί σημαντικές αλλαγές στο γενικό οικονομικό πλαίσιο τα τελευταία χρόνια, όπως η εμφάνιση του ηλεκτρονικού εμπορίου και η αυξημένη διεθνοποίηση των εταιρειών με τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις και άλλες δράσεις αναδιάρθρωσης. Αυτές οι παρατηρήσεις έχουν σημαντικές συνέπειες για τη λειτουργία των εταιρικών φορολογικών συστημάτων στην ΕΕ και είναι αμφότερες ακόμη έγκυρες και επίκαιρες. Η επικείμενη διεύρυνση της ΕΕ θα εντείνει αυτά τα προβλήματα. Επομένως δεν υπάρχει κανένας λόγος αμφισβήτησης της βασικής συλλογιστικής της στρατηγικής της Επιτροπής και η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη δέσμευση που ανέλαβε σ'αυτόν τον τομέα.

Το κόστος συμμόρφωσης και σημαντικά φορολογικά εμπόδια αποτελούν ακόμη τις βασικές ανησυχίες των οικονομικών φορέων στην εσωτερική αγορά. // Τα φορολογικά εμπόδια που εντόπισε η Επιτροπή το 2001 είναι πάντα επίκαιρα. Ειδικότερα, το γεγονός ότι οι εταιρείες είναι αναγκασμένες να ασχολούνται με 15 και σύντομα με 25 ή περισσότερα φορολογικά συστήματα, αποτελεί σαφώς τη σοβαρότερη αιτία των περισσότερων φορολογικών προβλημάτων που ανακύπτουν στην εσωτερική αγορά δημιουργώντας υψηλό κόστος συμμόρφωσης. Η Επιτροπή επιβεβαιώνει την άποψή της ότι είναι αναγκαία η στρατηγική της σε δύο επίπεδα και ότι, ειδικότερα, η κοινή ενοποιημένη φορολογική βάση των επιχειρήσεων για όλες τις δραστηριότητες που εκτελούν οι εταιρείες στην ΕΕ αποτελεί το μοναδικό μέσο με το οποίο οι επιχειρήσεις στην εσωτερική αγορά θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν αυτές τις δυσκολίες με συστηματικό τρόπο, καθώς και για να δημιουργηθούν οι πραγματικές συνθήκες εσωτερικής αγοράς στον τομέα φορολογίας των επιχειρήσεων.

Έρευνα της ελεγκτικής ομάδας επιχειρήσεων για τον φόρο εταιρειών και το φόρο προστιθέμενης αξίας

Η Επιτροπή ξεκίνησε πρόσφατα μια πλήρη έρευνα για το κόστος συμμόρφωσης σε πάνω από 2000 επιχειρήσεις της ΕΕ. Ο στόχος της έρευνας είναι διττός. Πρώτον, να κατανοηθεί καλύτερα η επίπτωση που έχει στις εταιρείες, και ιδίως στο κόστος συμμόρφωσης και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων από αυτές, η ανάγκη να ασχολούνται με 15 χωριστά φορολογικά συστήματα. Δεύτερον, να ποσοτικοποιηθεί το κόστος και να διαπιστωθούν οι διαφορές κόστους μεταξύ εταιρειών και τύπων δραστηριοτήτων. Ελπίζεται να συγκεντρωθούν πολλές χρήσιμες πληροφορίες για την φορολογία των επιχειρήσεων και για τον φόρο προστιθέμενης αξίας που θα απαιτήσουν εν συνεχεία προσεκτική και λεπτομερή ανάλυση.

Όταν ολοκληρωθεί η έρευνα και αναλυθούν τα αποτελέσματα, θα δημοσιευθεί χωριστά μια πλήρης έκθεση. Τα αποτελέσματα πρέπει να δώσουν μια γενική ένδειξη για το κατά πόσον, και σε ποιο βαθμό, οι επιχειρήσεις έχουν μεγαλύτερες δυσκολίες να συμμορφούνται με τις διοικητικές πτυχές της φορολογίας της εταιρείας και του φόρου προστιθέμενης αξίας μόλις αρχίσουν τις "διαμεθοριακές" δραστηριότητές τους. Τα αποτελέσματα πρέπει επίσης να δείχνουν αν, και μέχρι ποιου βαθμού, κρίνονται εμπόδια η έλλειψη διασυνοριακής ελάφρυνσης των ζημιών και οι δυσκολίες που συνδέονται με τις τιμές μεταβίβασης και οι συγχωνεύσεις και κτήσεις. Πρέπει επίσης να υποδεικνύουν το βαθμό με τον οποίο ενδεχομένως τα θέματα φορολογίας των εταιρειών επηρεάζουν τις αποφάσεις των επιχειρήσεων όσον αφορά τις εταιρικές και χρηματοδοτικές δομές τους - αποφάσεις που μπορούν βεβαίως να μην είναι και οι καλύτερες από γενικής οικονομικής άποψης.

Η ποσοτικοποίηση του κόστους συμμόρφωσης ήταν πάντα ιδιαίτερα δύσκολη λόγω κυρίως του προβλήματος συγκέντρωσης στοιχείων τα οποία συνήθως θεωρούνται εμπιστευτικά από εμπορικής πλευράς. Η έρευνα απαιτεί πλήρη και λεπτομερή στοιχεία αλλά δεν κοινοποιεί τα ατομικά στοιχεία των επιχειρήσεων. Η Επιτροπή πιστεύει επομένως ότι θα συγκεντρωθούν αρκετά στοιχεία και ότι, όταν ολοκληρωθεί η ανάλυσή τους, θα υπάρξει μια σφαιρική και λεπτομερής εικόνα του κόστους συμμόρφωσης με τη φορολογία των επιχειρήσεων και τον φόρο προστιθέμενης αξίας σε όλη την ΕΕ.

Η ουσία της μακρο-πρόθεσμης στρατηγικής της ΕΕ έχει γίνει ευρέως αποδεκτή ...

αλλά η πολιτική διαδικασία είναι βραδεία. // Η ιδέα μιας κοινής ενοποιημένης φορολογικής βάσης στην ΕΕ έγινε αμέσως και ευρέως αποδεκτή από την επιχειρηματική κοινότητα καθώς και από τους εμπειρογνώμονες σε φορολογικά θέματα ως λογική και συναφής με τις απαιτήσεις της εσωτερικής αγοράς, τουλάχιστον μακροπρόθεσμα. Εντούτοις, σήμερα, οι αντιδράσεις στη στρατηγική της Επιτροπής του 2001 οδηγούν σε νέες πολιτικές σκέψεις και πολλά κράτη μέλη είναι διστακτικά, τόσο για πολιτικούς όσο και για τεχνικούς λόγους. Επιπλέον ορισμένα αμφισβητούν τη βασική συλλογιστική της αρχής. Ενώ η Επιτροπή διαφωνεί με αυτό, αναγνωρίζει την πολιτική φιλοδοξία και ορισμένες τεχνικές δυσκολίες των σφαιρικών προσεγγίσεων που εξετάζονται. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι, ως μέτρο που έχει σχεδιασθεί για να βελτιώσει την εσωτερική αγορά, η κοινή φορολογική βάση είναι αναγκαία και θα ήταν καλό να αποφασισθεί με ψηφοφορία σε βάση ειδικής πλειοψηφίας. Αντίθετα, η ισχύουσα απαίτηση ομοφωνίας δεν πρέπει να θεωρηθεί δικαιολογία για να μην αντιμετωπιστούν τα εμπόδια που δημιουργούνται από την έλλειψη μιας κοινής φορολογικής βάσης. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει το σχέδιο και θα εξετάσει μέτρα για την περίπτωση που απαιτείται η ομοφωνία καθώς και για τις περιπτώσεις στις οποίες μπορούν να εφαρμοστούν και άλλες προσεγγίσεις. Ορισμένα κράτη μέλη φαίνονται διστακτικά ως προς τα συγκεκριμένα μέτρα υλοποίησης του μακροπρόθεσμου στόχου. Ως προς αυτό, η Επιτροπή αναγνωρίζει το ότι είναι αναγκαίο να καθοριστεί, στο μέτρο του δυνατού, με περισσότερες λεπτομέρειες η αξιολόγηση των πρακτικών επιπτώσεων που θα έχουν τα διάφορα μέτρα στα κράτη μέλη και στους οικονομικούς φορείς.

Τα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετήσουν εποικοδομητική στάση!

// Σε τελευταία ανάλυση, τα κράτη μέλη μπορούν να συμφωνήσουν τελικά και να εφαρμόσουν εν συνεχεία τα μέτρα σ'αυτόν τον τομέα. Είναι πλέον καιρός να το κάνουν. Δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι τα τελευταία λίγα χρόνια οι αρμόδιοι για τη χάραξη φορολογικής πολιτικής στην ΕΕ ασχολήθηκαν κυρίως με τη σταθεροποίηση των φορολογικών εσόδων των κρατών μελών. Ειδικότερα, εφαρμόστηκε ουσιαστικά ο κώδικας δεοντολογίας όσον αφορά τη φορολογία των επιχειρήσεων και διεξάγονται οι σχετικές εργασίες όσον αφορά τις χώρες που θα προσχωρήσουν. Έτσι, αντιμετωπίζονται οι επιζήμιες και οικονομικά ανεπιθύμητες μορφές φορολογικού ανταγωνισμού (και μόνον αυτές). Αυτά τα επιζήμια φορολογικά μέτρα ήταν ο σημαντικός λόγος για τον οποίο τα κράτη μέλη δίσταζαν να αντιμετωπίσουν τα φορολογικά εμπόδια στην εσωτερική αγορά αλλά αυτές οι ανησυχίες δεν υφίστανται πλέον. Επομένως, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε άλλους σημαντικούς και γενικά αποδεκτούς στόχους της φορολογικής πολιτικής της ΕΕ, ιδίως στους στόχους οι οποίοι συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και προωθούν την απασχόληση και την αειφόρο οικονομική ανάπτυξη και ευημερία στην ΕΕ [4]. Όπως τόνισε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της φορολογικής στρατηγικής του Μαΐου 2001 [5], είναι πλέον αναγκαίο "να δοθεί περισσότερη έμφαση στις ανησυχίες του Ευρωπαίου φορολογούμενου".

[4] Αυτοί οι γενικοί στόχοι είχαν αρχικά συμφωνηθεί στο άτυπο Συμβούλιο ECOFIN-στη Βερόνα τον Απρίλιο 1996. Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής "Πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση του επιζήμιου φορολογικού ανταγωνισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση" [COM(1997) 564] για περισσότερες πληροφορίες.

[5] "Φορολογική πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση - προτεραιότητες για τα προσεχή έτη" [COM(2001)260].

Χωρίς βασικές μεταρρυθμίσεις, θα θιγούν τα φορολογικά έσοδα των κρατών μελών // Η Επιτροπή πιστεύει ότι μόνον η συστηματική προσέγγιση που έχει προταθεί θα προστατεύσει τελικά τα νόμιμα οικονομικά συμφέροντα των κρατών μελών και θα επιτρέψει σε αυτά να λαμβάνουν υπόψη τις ικανότητές τους άντλησης εσόδων κατά την εφαρμογή της φορολογικής πολιτικής τους. Επί του παρόντος υπάρχουν πιθανά προβλήματα σε ορισμένα κράτη μέλη επειδή ορισμένες πτυχές της φορολογικής πολιτικής τους παραβαίνουν τις αρχές της Συνθήκης. Αν τα κράτη μέλη μεμονωμένα καθυστερούν στη λήψη διορθωτικών μέτρων έως ότου επικυρωθούν αυτές οι παραβιάσεις στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (ΔΕΚ), τότε θα αναγκαστούν να κάνουν βιαστικές και ασυντόνιστες αλλαγές των φορολογικών συστημάτων τους. Αυτή η προσέγγιση δεν είναι αποτελεσματική, δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά προβλήματα και συχνά δεν εκμεταλλεύεται τις ευκαιρίες φορολογικού σχεδιασμού. Επιπλέον, στο βαθμό που οι αποφάσεις για επενδύσεις λαμβάνονται από τέτοιες εκτιμήσεις "φορολογικής μηχανολογίας" και όχι μόνον από προσδοκίες οικονομικού κέρδους, αυτό είναι ιδιαίτερα επιζήμιο για την βέλτιστη κατανομή κεφαλαίου οπότε και για τους προαναφερθέντες "στόχους της Λισσαβώνας".

Αν δεν υπάρξει πολιτικός συντονισμός, τα φορολογικά εμπόδια θα αντιμετωπιστούν από το ΔΕΚ // Τέλος, ακόμη και αν τα κράτη μέλη δεν αναλάβουν δράση, πολλά από τα εν λόγω εμπόδια θα αποτελέσουν αντικείμενο προσφυγών στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (ΔΕΚ). Τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός σοβαρών υποθέσεων για θέματα φορολογίας των επιχειρήσεων που υποβάλλονται στο Δικαστήριο. Στις αποφάσεις του το Δικαστήριο έδωσε έμφαση στις "τέσσερις ελευθερίες" (ελεύθερη διακίνηση εμπορευμάτων, προσώπων [καθώς και το δικαίωμα εγκατάστασης], υπηρεσιών και κεφαλαίων) σε θέματα άμεσης φορολογίας της ΕΕ. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο, σε σχεδόν όλες τις υποθέσεις που υποστηρίζει η Επιτροπή, δεν απαγορεύει μόνον όλες τις μορφές διακρίσεων αλλά είναι και αντίθετη με τους περιορισμούς. Το Δικαστήριο σπανίως δέχθηκε τις αιτιολογήσεις που προέβαλαν τα κράτη μέλη. Εντούτοις, μια αποσπασματική προσέγγιση των φορολογικών εμποδίων με την προσφυγή στο δικαστήριο μπορεί να δημιουργήσει νέα προβλήματα στη φορολογική νομοθεσία των κρατών μελών και ίσως - στη χειρότερη περίπτωση - να αποδειχθεί επιζήμια για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς.

3. ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΜΠΟΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ

Το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής έχει εφαρμοστεί // Η ανακοίνωση του Οκτωβρίου 2001 παρουσίαζε ένα πρόγραμμα εργασίας με συγκεκριμένα μέτρα τα οποία επρόκειτο να εφαρμόσει η Επιτροπή με βάση ένα προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα κατά τα έτη 2002 έως 2004. Η Επιτροπή εφήρμοσε αυτό το πρόγραμμα όπως είχε αναγγείλει και επένδυσε σημαντικούς πόρους στην απαιτούμενη, συχνά περίπλοκη και εκτενή τεχνική εργασία. Το επόμενο τμήμα κάνει έναν απολογισμό της κατάστασης στην οποία βρίσκονται οι διάφορες πρωτοβουλίες (ακολουθώντας την σειρά με την οποία είχαν παρουσιασθεί στην ανακοίνωση του 2001) και παρουσιάζει ορισμένα συμπεράσματα για τα επόμενα έτη [6].

[6] Λεπτομερείς πληροφορίες βρίσκονται επίσης στον ιστότοπο για τις "Σελίδες σχετικά με τη φορολογία των επιχειρήσεων": http://europa.eu.int/comm/ taxation_customs/taxation/company_tax/index.htm. Αυτός ο ιστότοπος ενημερώνεται τακτικά.

3.1. Οδηγός για την εφαρμογή της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και την παρακολούθηση της εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ σε θέματα φορολογίας

Οι νομικές εξελίξεις στον φορολογικό τομέα στην ΕΕ πρέπει να συνοδεύονται από μια εποικοδομητική πολιτική διαδικασία // Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έχουν μερικές φορές άνισες επιπτώσεις. Οι πλήρεις δυνατότητες ερμηνείας των αποφάσεων που αφορούν τη νομοθεσία μόνον μιας χώρας δεν είναι πάντοτες σαφείς για άλλα κράτη μέλη και επομένως κάθε κράτος τείνει να αναθεωρεί τους εθνικούς κανονισμούς του με διαφορετικούς τρόπους που δεν είναι αναγκαστικά ευνοϊκοί για τους στόχους της εσωτερικής αγοράς. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της του 2001 για την φορολογική πολιτική και την φορολογία των επιχειρήσεων, πρότεινε να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα με τον ενεργό συντονισμό των χαρακτηριστικών εκείνων των φορολογικών συστημάτων των κρατών μελών τα οποία είναι ή ενδέχεται να είναι αντίθετα από τη νομοθεσία της ΕΕ.

Υπάρχουν "καθ'οδόν" διάφορα "καυτά" ζητήματα όσον αφορά τη φορολογία των επιχειρήσεων. // Η Επιτροπή υιοθέτησε πρώτα αυτήν την προσέγγιση όσον αφορά τη φορολογική μεταχείριση των επαγγελματικών συντάξεων [7] και των εταιρειών επενδύσεων [8]. Στον τομέα της φορολογίας των εταιρειών, μια ενδεικτική συζήτηση σε επίπεδο ομάδας εργασίας σχετικά με τις συνέπειες της απόφασης του ΔΕΚ στην υπόθεση 'Lankhorst-Hohorst' [C-324/00] σχετικά με τους κανόνες υποκεφαλαιοποίησης, έδειξε ότι, παρόλο που έχει αυξηθεί η στήριξη αυτής της προσέγγισης, ορισμένα κράτη μέλη δεν είναι πρόθυμα ακόμη να την ακολουθήσουν. Γενικά αναμένεται να έχει η απόφαση σημαντικές συνέπειες για τα συστήματα φορολογίας των επιχειρήσεων των περισσότερων κρατών μελών και όχι μόνον για το κράτος μέλος το οποίο αφορά άμεσα αυτή η υπόθεση. Πολλά άλλα κράτη μέλη προβληματίζονται σήμερα σχετικά με τον τρόπο ανασχεδιασμού των κανόνων υποκεφαλαιοποίησής τους ώστε να συμμορφωθούν με αυτήν την απόφαση και να εξουδετερώσουν την άνιση μεταχείριση εγκατεστημένων και μη εγκατεστημένων επιχειρήσεων της ΕΕ.

[7] Βλ. ανακοίνωση COM(2001)214 και τις διαδικασίες επί παραβάσει που ξεκίνησε η Επιτροπή κατά διαφόρων κρατών μελών μετά την αποτυχία των συζητήσεων που προηγήθηκαν.

[8] Μετά τις κατάλληλες συζητήσεις με τα κράτη μέλη οι οποίες δεν κατέληξαν στις αναγκαίες νομοθετικές αλλαγές, κινήθηκαν διαδικασίες επί παραβάσει κατά πολλών κρατών μελών.

// Αυτός ο δισταγμός εκ μέρους ορισμένων κρατών μελών να συντονίσουν τα φορολογικά τους συστήματα μπορεί να οδηγήσει το Δικαστήριο στο να λαμβάνει όλο και περισσότερες αποφάσεις τις οποίες τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη μπορούν να θεωρήσουν "ολέθριες". Εν πάση περιπτώσει η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να επιμένει στην αδιαμφισβήτητη τήρηση της Συνθήκης ΕΚ σε θέματα φορολογίας και θα σχεδιάσει την πολιτική της για την έναρξη των κατάλληλων διαδικασιών επί παραβάσει με πιο επικεντρωμένο και ενεργό τρόπο. Η Επιτροπή ελπίζει, επομένως, ότι οι μελλοντικές πρωτοβουλίες της για την προώθηση των συζητήσεων μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με σοβαρά νομικά φορολογικά ζητήματα και για τον καθορισμό κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις ευρύτερες συνέπειες της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, θα τύχουν καλύτερης υποδοχής. Η αντίδραση στην επικείμενη ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα συστήματα φορολόγησης των μερισμάτων [9] θα αποτελέσει μια πρώτη δοκιμή σχετικά με αυτό.

[9] Η ισχύουσα νομολογία του ΔΕΚ θέτει ερωτήματα όσον αφορά τη συμμόρφωση με τη συνθήκη ΕΚ ορισμένων τύπων συστημάτων φορολόγησης των μερισμάτων σε διαμεθοριακές καταστάσεις (π.χ. υποθέσεις Verkooijen (C-35/98), Manninen (C-319/02), Schmid (C-516/99), Lenz (315/02) για την ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων).

Τρέχοντα νομικά ζητήματα και υποθέσεις που εκκρεμούν με πιθανώς σημαντικές συνέπειες για τα φορολογικά συστήματα των κρατών μελών

Το ΔΕΚ εξέδωσε πρόσφατα την απόφασή του στην υπόθεση Bosal Holding BV (C-168/01). Εν ολίγοις, έκρινε αντίθετο προς τη θεμελιώδη ελευθερία εγκατάστασης, ένα νόμο των Κάτω Χωρών ο οποίος καθορίζει ότι η φορολογική απαλλαγή για τα έξοδα χρηματοδότησης θυγατρικής εταιρείας που είναι εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος, εξαρτάται από το αν αυτά τα έξοδα χρησιμεύουν εμμέσως για την επίτευξη κερδών φορολογητέων στις Κάτω Xώρες. Πολλά άλλα κράτη μέλη μπορούν επίσης να έχουν παρόμοιους περιοριστικούς κανόνες, οπότε και αυτή η απόφαση ανοίγει νέες νομικές δυνατότητες για τον φορολογικό σχεδιασμό και μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες δυσκολίες για τα κράτη μέλη. Προφανώς τα κράτη μέλη μπορούν να επωφεληθούν αμοιβαία από ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις συνέπειες της υπόθεσης και από μια συντονισμένη αντίδραση σε αυτήν. Άλλο καλό παράδειγμα όπου η προσέγγιση της Επιτροπής μπορεί να καταλήξει σε θετικά αποτελέσματα, είναι η νομολογία για τη διαμεθοριακή αντιστάθμιση των ζημιών (βλ. κατωτέρω). Άλλα σημαντικά θέματα και υποθέσεις που εκκρεμούν περιλαμβάνουν την υπόθεση CLT-UFA S.A. (C-253/03) για τους πιθανούς συντελεστές φορολογίας των επιχειρήσεων που εισάγουν διακρίσεις και την υπόθεση De Baeck (C-268/03) για την πιθανή διακριτική μεταχείριση των πωλήσεων σημαντικών μεριδίων σε ξένες εταιρείες.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη και ενδιαφέρει το παρόν έγγραφο, αφορά την φορολογία "εξόδου". Πολλά κράτη μέλη θεωρούν τη μεταφορά της καταστατικής έδρας μιας επιχείρησης σε άλλο κράτος μέλος ως φορολογητέο γεγονός και είτε επιβάλλουν φόρους "εξόδου" ή φορολογούν τα έσοδα από μη πραγματοποιηθέντα κέρδη κεφαλαίου με βάση την προϋπόθεση ότι γίνεται εκκαθάριση της επιχείρησης για φορολογικούς λόγους. Εντούτοις, η γνώμη του γενικού εισαγγελέα στην εκκρεμούσα υπόθεση 'de Lasteyrie du Saillant' [C-9/02] ευνοεί την "αδιαμφισβήτητη" προϋπόθεση της ελεύθερης διακίνησης προσώπων στον τομέα του φόρου ατομικού εισοδήματος. Αν το Δικαστήριο επιβεβαιώσει αυτήν την προσέγγιση, δεν αποκλείεται να εφαρμοστεί παρόμοια συλλογιστική στη φορολογία των επιχειρήσεων. Επιπλέον, σήμερα συζητώνται οι φορολογικές συνέπειες των αποφάσεων στις υποθέσεις 'άberseering BV' [C-208/00] και 'Inspire Art' [C-167/01] (δικαίωμα εγκατάστασης).

3.2. Αναθεώρηση της οδηγίας συγχωνεύσεων και της οδηγίας "μητρικών-θυγατρικών"

Η οδηγία συγχωνεύσεων εταιρειών και η οδηγία "μητρικών-θυγατρικών" θα βελτιωθούν σημαντικά. // Υπάρχουν ακόμη πολλά φορολογικά εμπόδια στην εσωτερική αγορά για τις πράξεις αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων μεταξύ των συνόρων και για τις πληρωμές μερισμάτων μεταξύ συνδεδεμένων εταιρειών. Μετά από τις εντατικές προπαρασκευαστικές συνομιλίες μεταξύ των κρατών μελών, επομένως, η Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα προτάσεις οδηγιών για την αναθεώρηση της οδηγίας συγχωνεύσεων, 90/434/ΕΚ, και της οδηγίας "μητρικών-θυγατρικών" εταιρειών, 90/435/ΕΚ [10]. Οι τροποποιήσεις αποσκοπούν στην επέκταση του πεδίου εφαρμογής των οδηγιών, στην βελτίωση των δυνατοτήτων που έχουν οι εταιρείες για να επωφελούνται από αυτές τις οδηγίες και στην επίλυση ορισμένων προβλημάτων που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή αυτών των οδηγιών.

[10] COM(2003)462 και COM(2003)613.

Aντιμετω-πίζονται τα φορολογικά προβλήματα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. // Οι προτάσεις τροποποίησης θα περιλαμβάνουν επίσης το Καταστατικό της Ευρωπαϊκής Εταιρείας (Societas Europaea SE) [11] και το Καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συνεταιρισμού (SCE) (Societas Cooperativa Europaea SCE) [12] μέσα στο πλαίσιο των δύο οδηγιών. Επιπλέον, η αναθεωρημένη οδηγία των συγχωνεύσεων εταιρειών θα περιλαμβάνει τους κατάλληλους φορολογικούς κανόνες για τη μεταφορά της καταστατικής έδρας μιας SE ή μιας SCE σε άλλο κράτος μέλος, επιλύοντας έτσι ένα από τα πιο πιεστικά φορολογικά προβλήματα σχετικά με αυτές τις νέες νομικές μορφές. Έτσι η Επιτροπή αντιμετωπίζει τα αμεσότερα φορολογικά προβλήματα ειδικότερα για την SE (Ευρωπαϊκή Εταιρεία) [13].

[11] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2157/2001 του Συμβουλίου και Οδηγία 2001/86/ΕΚ όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων.

[12] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1435/2003 του Συμβουλίου και Οδηγία 2003/72/ΕΚ του Συμβουλίου όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων.

[13] Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας τόκων και δικαιωμάτων που εγκρίθηκε πρόσφατα (49/2003/EC) θα τροποποιηθεί επίσης ανάλογα.

Επιλέχθηκε μια ρεαλιστική προσέγγιση για να επιτευχθεί ταχεία πρόοδος. // Η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει ότι, συντάσσοντας τις προτάσεις, όφειλε να εξασφαλίσει την ισορροπία μεταξύ της ανάγκης παροχής στις επιχειρήσεις των καλύτερων δυνατών φορολογικών συνθηκών ώστε να επωφεληθούν από την εσωτερική αγορά, και της ανάγκης να διασφαλιστούν τα νόμιμα οικονομικά συμφέροντα και η ικανότητα αύξησης των εσόδων των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, και οι δύο προτάσεις περιλαμβάνουν πολλές βελτιώσεις για τις επιχειρήσεις αλλά δεν εξετάζουν όλα τα ζητήματα τα οποία θα θεωρούσαν καίρια σ'αυτόν τον τομέα οι εμπειρογνώμονες σε φορολογικά θέματα. Ελπίζεται ότι αυτή η προσέγγιση θα καταλήξει στην ταχεία ομόφωνη έγκριση των δύο προτάσεων οδηγιών, και, κυρίως, εγκαίρως για την έναρξη της ισχύος του Καταστατικού της Ευρωπαϊκής Εταιρείας τον Οκτώβριο 2004.

3.3. Διαμεθοριακή αντιστάθμιση ζημιών

Η διαμεθοριακή αντιστάθμιση των ζημιών δεν θα γίνει εύκολα αποδεκτή από τα κράτη μέλη αλλά είναι πολύ σημαντική για τις επιχειρήσεις // Οι τρέχοντες περιορισμοί της διαμεθοριακής αντιστάθμισης των ζημιών στο εσωτερικό της ΕΕ, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τις θυγατρικές εταιρείες, μπορεί να καταλήξουν σε (οικονομική) διπλή φορολογία και να αποτελέσουν σημαντικά εμπόδια για τις οικονομικές δραστηριότητες σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη. Εντούτοις, η εμπειρία δείχνει ότι τα κράτη μέλη είναι επιφυλακτικά στο να εξετάσουν οποιαδήποτε πρωτοβουλία της ΕΕ σ'αυτόν τον τομέα. Η Επιτροπή ανακάλεσε την πρότασή της του 1991 για τη μεθοριακή αντιστάθμιση των ζημιών επειδή το Συμβούλιο δεν δεχόταν να την εγκρίνει και η οποία, μετά από μια δεκαετία, χρειαζόταν τεχνική αναθεώρηση σε πολλά σημεία.

... και η Συνθήκη ΕΕ πρέπει επίσης να τηρηθεί σ'αυτόν τον τομέα!

Προβλέπεται πρωτοβουλία της Επιτροπής για το 2004. // Η Επιτροπή, εν πάση περιπτώσει, δεσμεύεται ακόμη να οργανώσει ένα νέο γύρο τεχνικών προπαρασκευαστικών συνεδριάσεων με τα κράτη μέλη με σκοπό να εντοπιστούν καινοτόμοι τρόποι αντιμετώπισης αυτού που θεωρείται ακόμη ένα βασικό εμπόδιο για την ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς στον φορολογικό τομέα. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής άρχισαν την εσωτερική ανάλυση των νομοθετικών εναλλακτικών λύσεων που υπάρχουν σ'αυτόν τον τομέα και σχεδιάζεται μια νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής για το έτος 2004. Ειδικότερα, η Επιτροπή ελπίζει ότι οι πρόσφατες και οι μελλοντικές εξελίξεις ενώπιον των εθνικών Δικαστηρίων [14] και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου [15] θα παρέχουν πρόσθετες διευκρινίσεις της νομικής κατάστασης και θα συμβάλουν στο να γίνει ευρύτερα αποδεκτή από τους αρμόδιους για τη χάραξη της φορολογικής πολιτικής η ανάγκη να αναλάβουν δράση σ'αυτόν τον τομέα. Επομένως, η πρωτοβουλία της Επιτροπής θα επικεντρωθεί στην εμβάθυνση της ανάλυσης του θέματος και θα προσπαθεί να παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις αντίστοιχες υποχρεώσεις των κρατών μελών στο πλαίσιο της Συνθήκης ΕΕ.

[14] Για παράδειγμα, υπόθεση Pirelli [Υπόθεση Ανωτάτου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου αριθ. HC01C02529] και Φ VwGH [Austrian Administrative High Court - Αριθμός αναφοράς 99/14/0217].

[15] Για παράδειγμα, αποφάσεις στις υποθέσεις Futura [C-250/95], Baars [C-251/98], AMID [C-141/99], Mertens [C-431/01] και στις υποθέσεις που εκκρεμούν Ritter [C-152/03] και Marks&Spencer [C-446/03].

Η φορολόγηση ομίλων της ΕΕ μπορεί να δίνει τη λύση. // Η κοινοτική φορολόγηση ομίλων με βάση το παράδειγμα του συστήματος κοινής φορολόγησης της Δανίας συγκαταλέγεται ακόμη μεταξύ των μοντέλων εκείνων που χρήζουν προσοχής από την πλευρά της Επιτροπής. Αυτό το σύστημα επιτρέπει, σε ορισμένες περιπτώσεις, τις δανικές μητρικές εταιρείες, τα υποκαταστήματά τους και επίσης τις ξένες θυγατρικές εταιρείες τους να φορολογούνται από κοινού στη Δανία, πράγμα που επιτρέπει στη μητρική εταιρεία να λαμβάνει υπόψη τις ζημίες που υφίστανται όχι μόνον τα ξένα υποκαταστήματά της αλλά επίσης και οι ξένες θυγατρικές εταιρείες της. Οι εμπειρογνώμονες σε φορολογικά θέματα παρουσίασαν επίσης ορισμένες άλλες ιδέες. Για παράδειγμα, προτάθηκε να γίνεται εντατική χρήση ενός πιστωτικού μηχανισμού για την κατάρτιση ενός συστήματος ενοποίησης σε όλη την Ευρώπη υπό μορφή ενός "Ευρωπαϊκού Συστήματος Κατανομής των Φόρων" (ETAS) [16]. Η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης αυτές τις ιδέες.

[16] Hernler, Jφrg, ETAS - Das European Tax Allocation System fόr eine einheitliche Ertragsbesteuerung Europδischer Unternehmen, in: Der Betrieb 2003, p.60-65.

3.4. Το 'Κοινό φόρουμ της ΕΕ για τον καθορισμό των τιμών μεταβίβασης'

Σημειώνεται πρόοδος στον τομέα των τιμών μεταβίβασης. // Το "κοινό φόρουμ της ΕΕ για τον καθορισμό των τιμών μεταβίβασης" του οποίου η δημιουργία αναγγέλθηκε στην ανακοίνωση του 2001, αναπτύσσει σήμερα εντατικές δραστηριότητες. Το φόρουμ κατήρτισε ένα πρόγραμμα εργασίας μέχρι το 2004 και έχουν ήδη πραγματοποιηθεί πολλές συνεδριάσεις. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτός ο πραγματικά νέος τύπος μικτής ομάδας εργασίας, στην οποία συμμετέχουν εμπειρογνώμονες υψηλού επιπέδου σε φορολογικά θέματα από τις διοικήσεις των κρατών μελών και η επιχειρηματική κοινότητα, αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη και επιτυχή εξέλιξη. Είναι όντως η πρώτη φορά που συστήνεται μια τέτοια κοινή ομάδα εργασίας σε φορολογικά θέματα και σε επίπεδο ΕΕ.

Μία ενδιάμεση έκθεση που θα εκπονήσει το φόρουμ σχετικά με τις δραστηριότητές του και με ρεαλιστικές, μη νομοθετικές συστάσεις για την επίλυση των προβλημάτων κατά την εφαρμογή της Σύμβασης Διαιτησίας καθώς και των διαδικασιών αμοιβαίας συμφωνίας στο πλαίσιο συνθηκών διπλής φορολόγησης, προβλέπεται για τις αρχές του 2004. Το φόρουμ συζήτησε επίσης τα πρακτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες και τα οποία απορρέουν από το γεγονός ότι η Σύμβαση Διαιτησίας δεν είχε τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2000 επειδή όλα τα κράτη μέλη δεν είχαν επικυρώσει το πρωτόκολλο παράτασης που υπογράφηκε το 1999. Η μελλοντική εργασία θα επικεντρωθεί στις απαιτήσεις τεκμηρίωσης και στα πιθανά προληπτικά μέτρα για να αποτρέπεται η διπλή φορολογία στον τομέα των τιμών μεταβίβασης (π.χ. προκαταρκτικές συμφωνίες σε θέματα τιμών μεταβίβασης). Ενώ η Επιτροπή διαπιστώνει με ικανοποίηση την εποικοδομητική και επαγγελματική ατμόσφαιρα που χαρακτηρίζει τις εργασίες του φόρουμ, ανησυχεί εντούτοις για τον σχετικά βραδύ ρυθμό που σημειώνεται σε σχέση με το πρόγραμμα εργασίας που είχε συμφωνήσει το ίδιο το φόρουμ το 2002. Ελπίζεται ότι θα είναι δυνατό να επιταχυνθεί ο ρυθμός των μελλοντικών εργασιών για τα υπόλοιπα θέματα που συμπεριλαμβάνονται στο σχέδιο εργασίας του φόρουμ.

3.5. Συμβάσεις διπλής φορολογίας

Οι συμβάσεις διπλής φορολογίας θα αποτελέσουν προτεραιότητα τα επόμενα έτη. // Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξετάζουν στενά τα ποικίλα και πολύπλοκα προβλήματα που αφορούν τις διμερείς και πολυμερείς συμβάσεις διπλής φορολογίας στην εσωτερική αγορά και αναλύουν τις διάφορες εναλλακτικές λύσεις που προτείνονται στη μελέτη του 2001 για την αντιμετώπισή τους. Για το έτος 2004 προβλέπεται μια πρωτοβουλία σ'αυτόν τον τομέα η οποία θα παρέχει μία νομική ανάλυση και ερμηνεία των σχετικών αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου [17]. Οι πιθανές προσεγγίσεις για να σημειωθεί πρόοδος σ'αυτόν τον τομέα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη ενός μοντέλου φορολογικής σύμβασης της ΕΕ ή τη σύναψη μιας πολυμερούς φορολογικής σύμβασης μεταξύ όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά από τα προβλεπόμενα μέτρα είναι αλληλένδετα. Αυτό το γεγονός μπορεί να έχει επιπτώσεις τις συμβάσεις φορολογίας των κρατών μελών.

[17] Π.χ. στην υπόθεση Saint-Gobain [C-307/97].

Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην επιβολή της αρχής ίσης μεταχείρισης της Συνθήκης, που φαίνεται να αντικρούεται από την τρέχουσα διάκριση που γίνεται σε πολλές συμβάσεις μεταξύ εγκατεστημένων και μη εγκατεστημένων επιχειρήσεων, καθώς και σε σχέση με τις συμβάσεις διπλής φορολογίας των κρατών μελών με τρίτες χώρες (διατάξεις σχετικές με τον περιορισμό των κερδών). Το ίδιο ισχύει με τις τριγωνικές υποθέσεις. Θα καταστεί αναγκαίο να εξεταστεί λεπτομερώς κατά πόσον θα χρειαστεί μια μορφή ρήτρας του "μάλλον ευνοούμενου κράτους" μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σε κάποιο μελλοντικό στάδιο. Οι πρώτες συζητήσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με αυτά τα θέματα θα πραγματοποιηθούν στο προσεχές μέλλον.

Ο συντονισμός αποτελεί το καλύτερο μέσο προόδου. // Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θα εξακολουθήσει να αναθεωρεί τις συμφωνίες διπλής φορολογίας των κρατών μελών. Ειδικότερα, θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο τα προβλήματα που απορρέουν από την σημερινή έλλειψη συντονισμού σ'αυτόν τον τομέα, ιδίως σε τριγωνικές καταστάσεις και όσον αφορά τις τρίτες χώρες. Αν δεν αναληφθεί κοινοτική δράση, θα υπάρξουν σοβαρές πολιτικές και οικονομικές συνέπειες για την πολιτική των κρατών μελών στον φορολογικό τομέα. Επομένως, η Επιτροπή ελπίζει να γίνει δεκτή με εποικοδομητική στάση από τα κράτη μέλη η προσέγγισή της σταδιακού και μελετημένου συντονισμού των πολιτικών που θα εφαρμοστούν για τη σύναψη συμβάσεων.

4. ΠΡΟΟΔΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ

4.1. Νέα ώθηση στις συζητήσεις στο πλαίσιο της ΕΕ

Η στρατηγική της Επιτροπής προκάλεσε σήμερα έντονες συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση της φορολογίας των επιχειρήσεων στην ΕΕ. // Η γενική ανάγκη για ουσιαστική μεταρρύθμιση της φορολογίας των επιχειρήσεων στην ΕΕ και ειδικότερα η πίεση που ασκεί η Επιτροπή για να υπάρξει κάποια μορφή κοινής ενοποιημένης φορολογικής βάσης στο εσωτερικό της ΕΕ, αποτελούν τους μεγάλους άξονες των συζητήσεων για φορολογικά θέματα στην ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για τη Φορολογία των Επιχειρήσεων [18] που οργάνωσε η Επιτροπή τον Απρίλιο 2002 οδήγησε σε εποικοδομητικές συζητήσεις για σχετικά θέματα. Αποτέλεσε την έναρξη μιας σειράς παρόμοιων εκδηλώσεων που οργάνωσαν οι επαγγελματικές οργανώσεις [19] και τα ερευνητικά ιδρύματα [20]. Εξάλλου, οι ιδέες που πρότεινε η Επιτροπή υιοθετήθηκαν ευρέως από την σχετική φιλολογία επί φορολογικών θεμάτων και από ανεξάρτητες ομάδες εργασίας.

[18] Για περισσότερες πληροφορίες (πρόγραμμα, έγγραφα, σύνοψη, κλπ) βλ.: http://europa.eu.int/comm/ taxation_customs/taxation/company_tax/conference.htm

[19] Για παράδειγμα, Στρογγυλή τράπεζα "Φορολογία των επιχειρήσεων και Ευρώπη - Σήμερα και αύριο" που οργάνωσε η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Λογιστών (FEE) στις 16 Οκτωβρίου 2002 και το Φόρουμ CFE για την "Έμμεση φορολογία: διεθνή λογιστικά πρότυπα (IAS) - ένας τρόπος εναρμόνισης της φορολογίας στην Ευρώπη;" που οργάνωσε η Confιdιration Fiscale Europιenne στις 10 Απριλίου 2003 (και οι δύο έλαβαν χώρα στις Βρυξέλλες)

[20] Για παράδειγμα, οι σχετικές εκδηλώσεις και οι ομάδες εργασίας που διοργάνωσε το Κέντρο Ευρωπαϊκών Πολιτικών Μελετών (CEPS)

Η στρατηγική της Επιτροπής συνοδεύεται από συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. // Από τις αρχές του 2002, εγκαινιάστηκαν πολλές συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για να προχωρήσουν τα μακροπρόθεσμα σχέδια. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής διεξήγαγαν ευρείες διαβουλεύσεις σε δύο σημαντικά θέματα σ'αυτόν τον τομέα [21] τα οποία αφορούν:

[21] Λεπτομερείς πληροφορίες βρίσκονται στον ακόλουθο ιστότοπο: http://europa.eu.int/comm/ taxation_customs/taxation/company_tax/consultations.htm

(i) την πιθανή πειραματική εφαρμογή φορολογίας βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης που θα εφαρμόζεται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στην ΕΕ, και

(ii) τις συνέπειες εισαγωγής των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΔΛΠ) για την καθιέρωση μιας ενοποιημένης φορολογικής βάσης για τις ενδοκοινοτικές δραστηριότητες των επιχειρήσεων.

Τα πάντα βρίσκονται στη λεπτομέρεια - επίσης και για ό,τι αφορά την κοινή φορολογική βάση της ΕΕ. // Παρά το μεγάλο ενδιαφέρον και τις έντονες συζητήσεις που προκαλούν αυτά τα θέματα, υπάρχουν ακόμη διαφορές απόψεων για τις λεπτομέρειες επίτευξης μιας κοινής ενοποιημένης φορολογικής βάσης στην ΕΕ. Εντούτοις, υπάρχει σύγκλιση απόψεων όσον αφορά ειδικά σημεία ή σχέδια (π.χ. το πειραματικό σχέδιο για την «φορολογία βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης»). Εξάλλου υπάρχουν ακόμη σοβαρές διαφωνίες μεταξύ των αντιπροσώπων των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας. Επομένως πρέπει να ενταθούν οι εργασίες σχετικά με τις τεχνικές πτυχές του μακροπρόθεσμου προγραμματισμού της ΕΕ σε φορολογικά θέματα.

4.2. Φορολογία βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ)

Πρέπει να επιτραπεί, για μια δοκιμαστική περίοδο, στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να εφαρμόζουν τους κανόνες φορολογίας του κράτους εγκατάστασης σε όλη την ΕΕ // Μεταξύ των τεσσάρων μοντέλων κοινής φορολογικής βάσης που εξετάζονται στη μελέτη για τη φορολογία των επιχειρήσεων του 2001, η φορολογία σύμφωνα με τους κανόνες του κράτους εγκατάστασης (Home State Taxation - HST) θεωρείται μια πιθανή λύση που θα είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή για τις ΜΜΕ [22]. Αυτό το έγγραφο προέβαλε την ιδέα να εφαρμοστεί η πρώτη φάση ενός πειραματικού σχεδίου για να εξεταστεί η εφαρμογή αυτού του συστήματος στις ΜΜΕ. Στόχος αυτού του πιθανού πειραματικού σχεδίου είναι η απλοποίηση και η μείωση του κόστους συμμόρφωσης προς τις φορολογικές διατάξεις για τις επιχειρήσεις. Η ιδέα αυτή έτυχε μεγάλης υποστήριξης κατά τις συζητήσεις που έλαβαν χώρα μετά την παρουσίαση της στρατηγικής της Επιτροπής. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής οργάνωσαν επομένως ένα σεμινάριο και διεξήγαν δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με αυτό το θέμα. Αυτές οι πρωτοβουλίες επέτρεψαν να συγκεντρωθούν πολλές τεχνικές απόψεις και έφεραν στο φως την ευρεία σύγκλιση απόψεων για τη βασική συλλογιστική και επιθυμία εφαρμογής του πειραματικού σχεδίου. Οι λεπτομερείς εκθέσεις για τα αποτελέσματα αυτών των δραστηριοτήτων είναι διαθέσιμες στο κοινό [23].

[22] Βλ. για παράδειγμα, το τμήμα IV.B.11.1 και το τμήμα IV.Γ.15.6 και 16.5.2.

[23] Για λεπτομερείς πληροφορίες βλ.: http://europa.eu.int/comm/ taxation_customs/taxation/consultations/home_state_sme.htm

Φορολογία βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στην ΕΕ - βασική συλλογιστική του πειραματικού σχεδίου και πιθανά οφέλη για τις ΜΜΕ και την οικονομία της ΕΕ

Η έννοια της "φορολογίας βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης" [24] εφαρμόζει την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης της φορολογίας των επιχειρήσεων. Προβλέπει ένα απλό σύστημα βάσει του οποίου τα κέρδη ομίλου εταιρειών που λειτουργούν σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη πρέπει να υπολογίζονται βάσει των κανόνων ενός μόνον συστήματος φορολογίας επιχειρήσεων, το σύστημα που εφαρμόζεται στο κράτος εγκατάστασης της μητρικής εταιρείας ή της έδρας του ομίλου. Κάθε κράτος μέλος εξακολουθεί να φορολογεί το τμήμα των κερδών που υλοποιεί ο όμιλος στο έδαφός του εφαρμόζοντας τον δικό του συντελεστή του φόρου που επιβαρύνει τις επιχειρήσεις.

[24] Lodin, S.-O. and Gammie, M., Home State Taxation, IBFD Publications, Amsterdam, 2001.

Αυτή η προσέγγιση αφορά ακριβώς τα φορολογικά εμπόδια που συναντούν οι ΜΜΕ κατά τις διαμεθοριακές δραστηριότητές τους. Το κόστος συμμόρφωσης (που απορρέει από τις φορολογικές διατυπώσεις, τις λογιστικές απαιτήσεις, κλπ.) φαίνεται ότι μειώνεται αντιστρόφως ανάλογα προς το μέγεθος των επιχειρήσεων και επομένως είναι υπερβολικά υψηλό για τις ΜΜΕ. Ομοίως, οι δυσκολίες διαμεθοριακής αντιστάθμισης των ζημιών πλήττουν ιδιαίτερα τις ΜΜΕ, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τις ζημίες που συνδέονται με την έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης και οι οποίες προκύπτουν εξ ορισμού τα πρώτα χρόνια μιας διεθνούς επένδυσης. Πολλά από τα προβλήματα που συνδέονται με την προσέγγιση φορολογίας βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης είναι στην πράξη λιγότερο σοβαρά και δεν αφορούν τις ΜΜΕ (π.χ. συμβάσεις διπλής φορολογίας). Ο φορολογικός σχεδιασμός δεν προκαλεί ανησυχία επειδή είναι γενικά εύκολο να προσδιορίζεται το "κράτος εγκατάστασης" στην περίπτωση των ΜΜΕ και δεν είναι πιθανό να αλλάζει αυτό το κράτος εγκατάστασης.

Οι ΜΜΕ οι οποίες επί του παρόντος λειτουργούν μόνον στην εγχώρια αγορά τους και επιθυμούν να επεκταθούν για πρώτη φορά σε άλλο κράτος μέλος, θα επωφεληθούν περισσότερο, σε σχετικές τιμές, από την εισαγωγή του πειραματικού σχεδίου. Επιπλέον, είναι εύκολο να αντιμετωπιστούν αυτές οι περιπτώσεις από τις διοικήσεις και τις επιχειρήσεις, οι οποίες δεν γεννούν μεταβατικά προβλήματα. Επομένως, το σχέδιο επικεντρώνεται ουσιαστικά στις ΜΜΕ οι οποίες "διεθνοποιούνται" για πρώτη φορά. Εντούτοις δεν υπάρχει συστηματικός λόγος να αποκλεισθεί για τις ΜΜΕ οι οποίες ήδη λειτουργούν σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη, η δυνατότητα συμμετοχής στο σχέδιο. πράγμα το οποίο και θα θεωρείτο ότι εισάγει διακρίσεις.

Η Επιτροπή θα προσπαθήσει να αναπτύξει περαιτέρω το πειραματικό σχέδιο. // Το πειραματικό σχέδιο έτυχε της ενθουσιώδους υποστήριξης των ενδιαφερομένων μερών και οι επαγγελματικές ενώσεις και οι πανεπιστημιακοί είναι διατεθειμένοι να συνεργαστούν ενεργά. Αυτά τα μέρη τονίζουν γενικά τα οφέλη που θα προκύψουν σε ό,τι αφορά την αποτελεσματικότητα και την απλοποίηση για τις ΜΜΕ από το πειραματικό σχέδιο. Αυτό ενισχύει την βούληση της Επιτροπής να αναπτύξει το σχέδιο και να προσπαθήσει να επιτύχει την υποστήριξη των κρατών μελών σ'αυτό το ζήτημα. Αυτή η δράση συμφωνεί επίσης με τις κατευθυντήριες οδηγίες για την απασχόληση και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και ανάπτυξης επιχειρήσεων που απαιτούν την ανάληψη πρωτοβουλιών ώστε να υπάρξει απλοποίηση καθώς και μείωση του διοικητικού και ρυθμιστικού φόρτου για τις ΜΜΕ. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα σχετικά με αυτό αφορά τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης που εφαρμόζονται σε μικρές επιχειρήσεις.

Υπάρχουν πράγματι προβλήματα δημιουργίας διακρίσεων; // Υπάρχει εντούτοις κίνδυνος δημιουργίας διακρίσεων και/ή προβλημάτων ανταγωνισμού στο πειραματικό σχέδιο [25]. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξετάζουν σε βάθος αυτό το θέμα ειδικότερα για να επιλύσουν ορισμένα προβλήματα στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων.

[25] Ορισμένοι παρατηρητές αναφέρονται σε πιθανά συνταγματικά προβλήματα σε συγκεκριμένα κράτη μέλη.

Είναι αναγκαίο να υιοθετηθεί ρεαλιστική προσέγγιση // Σύμφωνα με τις εισηγήσεις που έχουν παραληφθεί και τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι προτιμότερο να δημιουργηθεί ένα σχετικά περιορισμένο αλλά ρεαλιστικό πειραματικό σχέδιο αντί να επεκταθεί υπέρμετρα το πείραμα και να απειληθεί κατά τον τρόπο αυτό η προοπτική αποδοχής και επιτυχίας του. Καταλήγει λοιπόν στο συμπέρασμα ότι καλό θα ήταν να μελετηθεί το σχέδιο αυτό σύμφωνα με τις ακόλουθες κατευθύνσεις:

Βασικά σημεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τη μελέτη πειραματικού σχεδίου φορολογίας βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης για τις ΜΜΕ

1) Το πειραματικό σχέδιο πρέπει να μελετηθεί ως πρακτική δοκιμασία. Θα μπορέσουν να συναχθούν διδάγματα και να αιτιολογηθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται στο σχέδιο αυτό [26] μόνο αν οι εργασίες βασιστούν σε πραγματικά δεδομένα από την καθημερινή πρακτική.

[26] Ενδεχομένως, θα μπορούσαν να διεξαχθούν επιπλέον οικονομικές προσομοιώσεις στο επίπεδο των κρατών μελών, δεδομένου ότι μόνο οι εθνικές φορολογικές διοικήσεις έχουν πρόσβαση στα δεδομένα που απαιτούνται για μια τέτοια διαδικασία.

2) Το πεδίο εφαρμογής του σχεδίου πρέπει να καθοριστεί σε συνάρτηση με τον ορισμό των ΜΜΕ που επικρατεί επί του παρόντος στην ΕΕ [27]. Ωστόσο, η Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονότος ότι τα κράτη μέλη θα προτιμούσαν πιθανώς πιο περιορισμένο πεδίο εφαρμογής. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να προβλεφθεί η μείωση των ορίων που καθορίζονται στον εν λόγω ορισμό.

[27] Σύσταση αριθ. 2003/361/ΕΚ της Επιτροπής, της 6ης Μαΐου 2003, σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων. Στον ορισμό αυτό γίνεται διάκριση μεταξύ: μεσαίων επιχειρήσεων [που απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζομένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκατομμύρια ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 43 εκατομμύρια ευρώ] μικρών επιχειρήσεων [που απασχολούν λιγότερους από 50 εργαζομένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια ευρώ] μικρών επιχειρήσεων [που απασχολούν λιγότερους από 10 εργαζομένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια ευρώ]. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις που αποτελούν μέρος μεγαλύτερου ομίλου και, επομένως, θα μπορούσαν να επωφεληθούν από οικονομικό πλαίσιο ευνοϊκότερο από εκείνο των ΜΜΕ δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ορισμού αυτού.

3) Η περίοδος δοκιμαστικής λειτουργίας πρέπει να είναι αρκετά μεγάλη ώστε να επιτραπεί διεξοδική ανάλυση και να αιτιολογηθεί το κόστος μετατροπής. Η Επιτροπή θεωρεί κατάλληλο ένα χρονικό διάστημα τουλάχιστον πέντε ετών.

4) Διάφοροι άλλοι τύποι περιορισμών (σε συγκεκριμένες περιοχές, για παράδειγμα) δεν είναι επιθυμητοί αλλά ούτε και αναγκαίοι [28]. Τα έσοδα που προέρχονται από τρίτες χώρες δεν εντάσσονται στο πεδίο του πειραματικού σχεδίου και θα πρέπει να εξετάζονται σύμφωνα με τους συνήθεις κανόνες.

[28] Για παράδειγμα, δεν είναι αναγκαίο να αποκλειστούν οι συγκεκριμένοι τομείς, εξαιρουμένων εκείνων που υπόκεινται σε ιδιαίτερους φορολογικούς κανόνες, όπως οι ναυτικές μεταφορές, οι τράπεζες και οι ασφάλειες.

5) Θα απαιτηθούν ειδικοί κανόνες για εξαιρετικές περιπτώσεις (π.χ. μεταβολή ιδιοκτησίας, διακυμάνσεις των εμπορικών δραστηριοτήτων, επέκταση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων). Ωστόσο, μια επιχείρηση που συμμετέχει στο πειραματικό σχέδιο και αναπτύσσεται οργανικά πέραν των ορίων που καθορίζονται στον ορισμό των ΜΜΕ δεν θα πρέπει να αποκλειστεί για το λόγο αυτό από το σχέδιο.

6) Λαμβανομένων υπόψη των τεχνικών δυσχερειών, φαίνεται ότι οι εταιρικές σχέσεις θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να συμπεριληφθούν στο πεδίο εφαρμογής του σχεδίου μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

7) Οι φορολογικές επιβαρύνσεις πέραν των φόρων εταιρειών (κυρίως ΦΠΑ και τοπικών φόρων επί των κερδών) δεν θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στο πεδίο του σχεδίου. [29] Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζουν εθνικές προσαυξήσεις (σε συνάρτηση με τα κέρδη) επί του φόρου των εταιρειών που υπολογίζεται σύμφωνα με τους όρους του πειραματικού σχεδίου.

[29] Ωστόσο, η Επιτροπή αναπτύσσει δραστηριότητες στο πλαίσιο άλλων παρόμοιων ειδικών πρωτοβουλιών που αφορούν κυρίως τις ΜΜΕ, οι οποίες σκοπό έχουν να διευκολύνουν τη συμμόρφωση στο πεδίο του ΦΠΑ, βλ. για παράδειγμα την ανακοίνωση της Επιτροπής «Απολογισμός και αναθεώρηση των προτεραιοτήτων της στρατηγικής για τον ΦΠΑ» COM (2003) 614.

8) Από την ίδια του τη φύση, το πειραματικό σχέδιο θα ήταν ασυμβίβαστο με τα ισχύοντα εθνικά φορολογικά κίνητρα για τις ΜΜΕ που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε φορολογικές πιστώσεις.

9) Προς το σκοπό ενός πειραματικού σχεδίου με περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, η φορολογική βάση θα μπορούσε να κατανεμηθεί δοκιμαστικά μεταξύ των ενδιαφερόμενων κρατών μελών με βάση έναν απλό τύπο, δηλαδή το συνολικό εργατικό κόστος ή εναλλακτικά τον αριθμό των απασχολούμενων) ή έναν τύπο με τρεις παράγοντες (1/3 για το συνολικό εργατικό κόστος, 1/3 για τον κύκλο εργασιών και 1/3 για τα περιουσιακά στοιχεία των ΜΜΕ στις ενδιαφερόμενες χώρες). Οι ερευνητικές εργασίες που διεξάγονται επί του παρόντος στον τομέα αυτό (βλέπε παρακάτω) θα παράσχουν εν προκειμένω περαιτέρω πληροφοριακά στοιχεία.

10) Οι συμμετέχουσες εταιρείες θα πρέπει να υποχρεούνται να υποβάλλουν φορολογική δήλωση μόνο στο κράτος εγκατάστασής τους, το οποίο θα διαβιβάζει αντίγραφο στα λοιπά ενδιαφερόμενα κράτη. Οι φορολογικοί έλεγχοι θα διενεργούνται από τις φορολογικές αρχές του κράτους εγκατάστασης, ενδεχομένως σε συνεργασία με τη διοίκηση του κράτους εταίρου. Θα εφαρμόζονται οι γενικοί κανόνες αμοιβαίας συνδρομής που ισχύουν στο πλαίσιο της ΕΕ.

Έχουν δημιουργηθεί οι βάσεις για τη διεξαγωγή των τεχνικών εργασιών // Τα παραπάνω βασικά σημεία αποτελούν, προφανώς, μία πρώτη κατεύθυνση για περαιτέρω συζήτηση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα κράτη μέλη. Επιπλέον, σε ορισμένους τομείς, οι τεχνικές λεπτομέρειες των προτεινόμενων λύσεων θα πρέπει να βελτιωθούν περαιτέρω, για παράδειγμα όσον αφορά τον τύπο κατανομής, τα θέματα που συνδέονται με τις συμβάσεις για τη διπλή φορολογία, τα φορολογικά κριτήρια, τις ρήτρες προαιρετικής συμμετοχής και τις ρήτρες εξαίρεσης των εταιρειών, την τήρηση λογιστικών βιβλίων και τη σύνδεση των μέτρων με το ισχύον εταιρικό δίκαιο (για παράδειγμα, όσον αφορά τη χρηματοοικονομική λογιστική).

Η αμοιβαία αναγνώριση και οι μη υποχρεωτικοί κανόνες μπορούν να διευκολύνουν την εφαρμογή του σχεδίου // Κανονικά, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να εφαρμόσουν την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της φορολογίας βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης σε διμερές ή πολυμερές πλαίσιο. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι απαιτείται κοινοτικό πλαίσιο για το πειραματικό σχέδιο. Το πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να αποτελείται από «μη υποχρεωτικούς κανόνες», όπως για παράδειγμα, ανακοίνωση της Επιτροπής ή, προτάσει της Επιτροπής, σύσταση του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οπότε, οι φορολογικές διοικήσεις των κρατών μελών θα μπορούσαν, μέσω κατάλληλης «ρήτρας εξουσιοδότησης» του οικείου φορολογικού δικαίου, να καλέσουν τις επιχειρήσεις να συμμετάσχουν εθελοντικά στο «πειραματικό σχέδιο». Τα κράτη μέλη δεν πρόκειται να υποχρεωθούν, σε καμία περίπτωση, να συμμετάσχουν στο σχέδιο αυτό.

Οικονομικά στοιχεία σχετικά με τις ΜΜΕ και δυνητικές επιπτώσεις του πειραματικού σχεδίου φορολογίας βάσει των κανόνων του κράτους εγκατάστασης

Οι ΜΜΕ αποτελούν έναν από τους κυριότερους μοχλούς της οικονομικής επέκτασης και δημιουργίας θέσεων εργασίας στην ΕΕ. Η εφαρμογή του πειραματικού σχεδίου θα βελτιώσει τις συνθήκες υπό τις οποίες ασκούν τις δραστηριότητές τους, θα αυξήσει το ποσοστό επιβίωσής τους (για παράδειγμα, χάρη σε λύσεις της ταμειακής διαχείρισης που επιτρέπουν να αντισταθμιστούν οι απώλειες που σημειώνονται στο εξωτερικό με κέρδη που πραγματοποιούνται στο εθνικό επίπεδο), καθώς και τις δυνατότητες ανάπτυξης (για παράδειγμα, μέσω της διασυνοριακής επέκτασης) στην εσωτερική αγορά. Με την πάροδο του χρόνου, το σύστημα αυτό θα έχει ευεργετικές επιδράσεις από οικονομικής απόψεως στην οικονομική επέκταση και στην απασχόληση. Μια γενική μελέτη για τις ΜΜΕ στην ΕΕ [30], και ειδικότερα τα προκαταρκτικά συμπεράσματα μελέτης του ευρωπαϊκού δικτύου έρευνας για τις ΜΜΕ για τη διεθνοποίηση αυτής της κατηγορίας των επιχειρήσεων [31], φανερώνει ότι, τη στιγμή αυτή, είναι ελάχιστες οι ΜΜΕ που αναπτύσσουν δραστηριότητες σε άλλα κράτη μέλη πέραν του δικού τους.

[30] «MMEs in Europe, including a first glance at EU candidate countries» αριθ. 2, δημοσιεύσεις ΓΔ «Επιχειρήσεις». Για περισσότερες πληροφορίες βλέπε "Observatory of European Enterprises", δράση που διεξάγεται από τη ΓΔ «Επιχειρήσεις» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: http://europa.eu.int/comm/enterprise/ enterprise_policy/analysis/observatory.htm

[31] «EIM Business & Policy research, Overview of the ENSR Enterprise Survey 2003», μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2003 από την EIM Zoetermeer (έρευνα που διεξήχθη στο πλαίσιο του 8ου παρατηρητηρίου των ευρωπαϊκών ΜΜΕ).

Οι επιπτώσεις του πειραματικού σχεδίου στα φορολογικά έσοδα των κρατών μελών θα εξαρτηθούν από το συγκεκριμένο σχεδιασμό του, από τον αριθμό των συμμετεχουσών ΜΜΕ και, κυρίως, από το σύστημα επιμερισμού που θα επιλεγεί. Είναι αληθές ότι η φορολογική επιβάρυνση θα μπορούσε θεωρητικά να μειωθεί λόγω αποκλίσεων της φορολογικής βάσης μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγω ταχύτερης αντιστάθμισης των ζημιών κατά την έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης. Ωστόσο, ο στόχος του σχεδίου αυτού δεν είναι να μειώνεται εις το διηνεκές η φορολογική επιβάρυνση των ΜΜΕ και δεν θα πρέπει να οδηγεί συστηματικά σε ένα τέτοιο αποτέλεσμα, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών της προσέγγισης που ακολουθείται, και κυρίως του μηχανισμού επιμερισμού. Με βάση τα στατιστικά στοιχεία για τις ΜΜΕ που ασκούν διεθνείς δραστηριότητες, καθώς και το χαμηλό ποσοστό των φόρων εταιρειών που καταβάλλουν οι ΜΜΕ σε εθνικό πλαίσιο, το ποσό των φορολογικών εσόδων που διακυβεύεται για τα κράτη μέλη θα είναι οπωσδήποτε πολύ χαμηλό. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει κατανοητό γιατί δεν θα πρέπει έστω και να δοκιμαστεί απλώς το σχέδιο αυτό στα κράτη μέλη. Θα μπορούσε να προσφέρει ιδιαίτερα σημαντικά οφέλη σε ιδιαίτερα χαμηλό κόστος! Οι υπηρεσίες της Επιτροπής σκοπεύουν να εντείνουν τις ερευνητικές δραστηριότητές τους επί του θέματος αυτού, όταν αναπτυχθούν αναλυτικότερα οι αρχές του πειραματικού σχεδίου.

Η συνεχής παρακολούθηση του πειραματικού σχεδίου είναι ιδιαίτερα σημαντική // Από την έναρξη ήδη του πειραματικού σχεδίου, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν την παρακολούθηση της λειτουργίας του και να υποβάλουν στην Επιτροπή, σε εύθετο χρόνο (μετά από μία τριετία, για παράδειγμα) σχετική έκθεση αξιολόγησης. Προς το σκοπό αυτό, θα δημιουργηθεί ομάδα παρακολούθησης για να εξετάσει το σύνολο των θεμάτων που συνδέονται με το πειραματικό σχέδιο και να συζητήσει τις εκθέσεις αξιολόγησης. Η ομάδα αυτή, υπό την προεδρία της Επιτροπής, θα απαρτίζεται από αντιπροσώπους όλων των κρατών μελών και των προσχωρούντων κρατών.

Η Επιτροπή θα μπορούσε να αναλάβει πιο αποφασιστική πρωτοβουλία το 2004. // Η Επιτροπή επιθυμεί να καθιερώσει στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα κράτη μέλη για την εξέταση των συμπερασμάτων της, και των προαναφερόμενων βασικών σημείων, όσον αφορά τη δοκιμαστική εφαρμογή της φορολογίας στις ΜΜΕ της ΕΕ βάσει των κανόνων της χώρας εγκατάστασης. Επομένως, θα λάβει κατάλληλα μέτρα, καλώντας τους αντιπροσώπους των επιχειρήσεων και των ενδιαφερόμενων κρατών μελών να συμμετάσχουν στις εργασίες της, ώστε να επιλύσει τα τελευταία τεχνικά προβλήματα που εναπομένουν και να καθορίσει τις λεπτομέρειες ενός πειραματικού σχεδίου. Βάσει αυτών, θα μπορέσει να εξεταστεί η ανάληψη πολιτικής πρωτοβουλίας στον τομέα αυτό το 2004.

4.3. Ανάπτυξη κοινής φορολογικής βάσης στην ΕΕ

Η εφαρμογή των προτύπων ΔΠΧΠ θα μπορούσε να προλειάνει το έδαφος για την καθιέρωση κοινής φορολογικής βάσης // Στην προαναφερόμενη ανακοίνωση και έκθεση για τη φορολογία των εταιρειών το 2001 υπογραμμίζεται ότι η θέση σε ισχύ του κανονισμού ΔΠΧΠ/ΔΛΠ θα οδηγήσει στη σύγκλιση των λογιστικών κανόνων [32]. Παρότι μόνο οι ενοποιημένοι λογαριασμοί 7 000 περίπου εταιρειών επηρεάζονται άμεσα, η επίδραση του ΔΠΧΠ είναι πολύ μεγαλύτερη. Όλες οι θυγατρικές εταιρείες των εν λόγω 7000 εταιρειών θα πρέπει να τηρούν αρχεία ΔΠΧΠ, τα πιστωτικά ιδρύματα αναμένεται ότι θα ασκούν πιέσεις για να λαμβάνουν στοιχεία βασιζόμενα στα εν λόγω πρότυπα ΔΠΧΠ, ορισμένα κράτη μέλη επιτρέπουν ήδη την ευρύτερη χρήση των προτύπων αυτών και μπορεί ευλόγως να υποστηριχθεί ότι τα εθνικά λογιστικά πρότυπα θα εξελιχθούν προς την κατεύθυνση των ΔΠΧΠ. Η έμφαση που δίνεται στα κοινά λογιστικά πρότυπα και στην ενοποίηση, καθώς και στα αιτήματα για την καθιέρωση κοινής φορολογικής βάσης έχουν δημιουργήσει τη δυνατότητα άμεσης σύνδεσης της νέας φορολογικής βάσης με τους λογαριασμούς ΔΠΧΠ. Αν οι εταιρείες της ΕΕ δηλώνουν τα κέρδη τους σύμφωνα με κοινό πρότυπο, γιατί να μην χρησιμοποιηθεί το κοινό αυτό μέτρο αποδοτικότητας ως σημείο αφετηρίας για φορολογικούς σκοπούς; Κατά την τελευταία διετία, οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξέτασαν εις βάθος τη σκέψη αυτή, διοργανώνοντας κυρίως ανοιχτή δημόσια διαβούλευση. Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης αυτής έχουν ήδη δημοσιευθεί σε χωριστό έγγραφο.

[32] Η υποχρεωτική χρήση των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης (ΔΠΧΠ) από το 2005, τα οποία ήταν γνωστά στο παρελθόν ως Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ), καθιερώθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 (ΕΕ L 243, της 11ης Σεπτεμβρίου 2002) (εφεξής «Κανονισμός ΔΠΧΠ»).

Δημόσια διαβούλευση σχετικά με τις φορολογικές επιπτώσεις που ενέχει η εφαρμογή των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΔΛΠ)/(ΔΠΧΠ) [33]

[33] Το σχετικό έγγραφο και η περίληψη των αποτελεσμάτων μπορούν να αναζητηθούν στο διαδίκτυο, στην ακόλουθη ιστοσελίδα: http://europa.eu.int:8082/comm/ taxation_customs/taxation/consultations/ias.htm

Το Φεβρουάριο, η Επιτροπή διοργάνωσε δημόσια διαβούλευση για την εφαρμογή των ΔΛΠ και τις συνέπειες της καθιέρωσης ενοποιημένης φορολογικής βάσης για τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων στο πλαίσιο της ΕΕ. Δεδομένου ότι οι λογαριασμοί ΔΠΧΠ θα αποτελούν, στην καλύτερη περίπτωση, σημείο αφετηρίας για τον υπολογισμό της φορολογικής βάσης και όχι την ίδια τη φορολογική βάση, έχουν προσδιοριστεί και υποβληθεί προς συζήτηση ορισμένοι τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι τομείς αυτοί καλύπτουν, μεταξύ άλλων, ορισμένα θέματα που αφορούν, για παράδειγμα, τις γενικές αρχές που διέπουν τα ΔΠΧΠ καθώς και την καταλληλότητα και εφαρμοσιμότητά τους στον τομέα της φορολογίας, τον αριθμό των εταιρειών που ενδέχεται να υιοθετήσουν τα ΔΠΧΠ, την ενδεχόμενη χρησιμοποίηση των ενοποιημένων χρηματοοικονομικών λογαριασμών, την αλληλεξάρτηση της λογιστικής και της φορολογίας, το ενδεχόμενο νομοθετικό πλαίσιο που πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή για την καθιέρωση κοινής φορολογικής βάσης και τη δυνατότητα παρουσίασης πειραματικού σχεδίου για τη Societas Europaea (SE).

Η Επιτροπή έχει λάβει πάνω από 40 γραπτές απαντήσεις, όπου εκφράζονται πολυάριθμες απόψεις σχετικά με τα ειδικά ζητήματα που θίγονται παραπάνω και οι οποίες, σε ορισμένες περιπτώσεις, καλύπτουν γενικότερες πτυχές της φορολογικής πολιτικής της ΕΕ. Σε γενικές γραμμές, η έννοια της κοινής φορολογικής βάσης έχει γίνει ευνοϊκά δεκτή, αν και οι γνώμες διίστανται ως προς τη χρησιμότητα των ΔΠΧΠ. Ωστόσο, σε ορισμένες απαντήσεις έχει επίσης υπογραμμιστεί ότι τα ΔΠΧΠ θα μπορούσαν να αποτελέσουν ουδέτερο σημείο αφετηρίας γύρω από το οποίο θα μπορούσαν να διαρθρωθούν οι συζητήσεις περί φορολογικής βάσης.

Είναι αναγκαίο να καθοριστεί ένα πιο τυπικό πλαίσιο για την πρόοδο των συζητήσεων // Πριν συμφωνηθούν ενδεχομένως οι λεπτομερείς διατάξεις μιας κοινής φορολογικής βάσης, είναι σκόπιμο να καθοριστεί το πλαίσιο των εν λόγω συζητήσεων. Κατ'αρχήν, μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ δύο βασικών προσεγγίσεων. Η «προσέγγιση ΔΠΧΠ» ξεκινά από την προϋπόθεση ύπαρξης κοινής λογιστικής και προσπαθεί να καθορίσει τις προσαρμογές που είναι αναγκαίες για τον υπολογισμό κοινής φορολογικής βάσης. Η άλλη προσέγγιση συνίσταται στην προσπάθεια εξεύρεσης χωριστής συμφωνίας όσον αφορά τις φορολογικές αρχές και στην εξέταση του τρόπου εφαρμογής τους σε δεύτερο μόνο στάδιο.

Η τρέχουσα επανεξέταση ορισμένων προτύπων ΔΠΧΠ δεν πρέπει να αποτελεί πρόσχημα για την επιβράδυνση των εργασιών // Η προσέγγιση των προτύπων ΔΠΧΠ είναι πολύπλοκη, δεδομένου ότι, για πολλές επιχειρήσεις, οι κανόνες αυτοί είναι νέοι και, δυνάμει του κανονισμού ΔΠΧΠ, εφαρμόζονται μόνο στους ενοποιημένους λογαριασμούς περιορισμένου αριθμού επιχειρήσεων. Η τρέχουσα ευρύτατη επανεξέταση των σημερινών προτύπων ΔΠΧΠ από τη ΔΕΛΠ [34], περιπλέκει ακόμη περισσότερο τις φορολογικές επιπτώσεις των διαφόρων πολιτικών στον τομέα της λογιστικής. Έχει διατυπωθεί η πρόταση να ανασταλούν οι εργασίες έως ότου εφαρμόσουν οι επιχειρήσεις και τα κράτη μέλη τα πρότυπα ΔΠΧΠ και εξοικειωθούν με αυτά. Θα ήταν βέβαια δυνατό να τηρηθεί "στάση αναμονής", στην περίπτωση όμως αυτή θα υπήρχε κίνδυνος να τεθούν σε εφαρμογή τα πρότυπα ΔΠΧΠ κατά τρόπο κερματισμένο σε ολόκληρη την Κοινότητα, γεγονός που μπορεί να δυσχεράνει ακόμη περισσότερο την εφαρμογή κοινής φορολογικής βάσης στο μέλλον, ιδίως όσον αφορά το θέμα της «εξάρτησης» (dependency). Όσον αφορά την επιλογή των «φορολογικών αρχών», παρότι φαίνεται εκ πρώτης όψεως ότι αποτελεί την «τέλεια» λύση, υπάρχει κίνδυνος να μετατραπεί σε μακροχρόνια ακαδημαϊκή εργασία που δεν μπορεί να οδηγήσει σε ρεαλιστική και εφαρμόσιμη λύση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.

[34] ΔΕΛΠ - Διεθνής Επιτροπή Λογιστικών Προτύπων (IASB - Ιnternational Accounting Standards Board), ο φορέας που εκδίδει τα πρότυπα ΔΧΠΧ.

Ορισμένες γενικές αρχές σχετικά με τα ΔΠΧΠ απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή // Ορισμένες πτυχές των προτύπων ΔΠΧΠ απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Οι γενικές αρχές όσον αφορά τη σημαντικότητα και την ουσία σε σχέση με τον τύπο δεν βρίσκονται προφανώς σε απόλυτη συμφωνία προς τις ισχύουσες φορολογικές αρχές και θα ήταν αναγκαίο να γίνουν προσαρμογές για την επίτευξη της φορολογικής βάσης. Στη λογιστική, η σημαντικότητα ορίζεται ως το κατώφλιο ή το όριο πέραν του οποίου μια παράλειψη ή μια ανακρίβεια μπορούν να επηρεάσουν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, αλλά, για φορολογικούς σκοπούς, ο βαθμός ακρίβειας θα πρέπει κατά κανόνα να είναι πολύ μεγαλύτερος. Είναι συνήθης πρακτική στον τομέα της λογιστικής να δίνεται το προβάδισμα στη σημαντικότητα μιας συναλλαγής και όχι στην τυπική της μορφή (για παράδειγμα, εκμισθωμένα περιουσιακά στοιχεία), αλλά η αρχή αυτή δεν εφαρμόζεται ομοιόμορφα για φορολογικούς σκοπούς. Αμφότερες οι αρχές θα μπορούσαν να τύχουν προσαρμογών. Επίσης, όταν εφαρμόζεται η λογιστική μέθοδος της «εύλογης αξίας» (για παράδειγμα στην περίπτωση που τα στοιχεία του ενεργητικού επανεκτιμώνται σε συνάρτηση με την αγοραία αξία και η σχετική υπεραξία εξομοιούται προς το «κέρδος») τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη δεν θα πρέπει να φορολογούνται και θα ήταν σκόπιμο, επομένως, να επέλθουν ορισμένες επιπλέον προσαρμογές. Γενικότερα, οι εργασίες που αφορούν τις δυνατότητες που προσφέρουν τα πρότυπα ΔΠΧΠ στον τομέα της φορολογικής βάσης έχουν αναδείξει μια πτυχή που αφορά όλες τις πιθανές μορφές μιας κοινής φορολογικής βάσης: τη σχέση μεταξύ των χρηματοοικονομικών και φορολογικών λογαριασμών, η οποία είναι γενικότερα γνωστή ως «εξάρτηση».

Κατ'αρχήν, η ενοποιημένη φορολογική βάση θα πρέπει να είναι διαθέσιμη σε όλες τις εταιρείες, και όλες οι εταιρείες θα πρέπει επομένως να μπορούν να χρησιμοποιούν τα πρότυπα ΔΠΧΠ // Μια κοινή ενοποιημένη φορολογική βάση θα μπορούσε προφανώς να καθιερωθεί σταδιακά, ενδεχομένως υπό μορφή πειραματικού σχεδίου και/ή χωρίς ενοποίηση σε πρώτη φάση (δηλαδή θα ήταν διαθέσιμη σε εθνικό επίπεδο σε κάθε κράτος μέλος), αλλά, μακροπρόθεσμα θα πρέπει να είναι διαθέσιμη σε όλες τις εταιρείες. Αν μια τέτοια φορολογική βάση υπολογίζεται με βάση τα πρότυπα ΔΠΧΠ, τότε όλες οι εταιρείες θα πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τα πρότυπα αυτά. Πολλοί είναι εκείνοι που ζητούν να επεκταθεί η χρησιμοποίηση των προτύπων ΔΠΧΠ πέραν των ενοποιημένων λογαριασμών των 7 000 περίπου εταιρειών στις οποίες εφαρμόζεται ο κανονισμός. Έτσι, ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη δηλώσει ότι θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις τους να χρησιμοποιούν τη δυνατότητα αυτή. Ακόμη και αν δεν επιτραπεί η χρησιμοποίηση των προτύπων ΔΠΧΠ, τα εθνικά πρότυπα θα πρέπει να εναρμονιστούν σταδιακά και να οδηγήσουν με τον τρόπο αυτό σε 'de facto' υιοθέτηση του συστήματος χρηματοοικονομικής πληροφόρησης ΔΠΧΠ. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η διάθεση, σε όλες τις εταιρείες, οποιασδήποτε, υπολογιζόμενης βάσει αυτών, φορολογικής βάσης - ώστε να αποτραπεί κατά τον τρόπο αυτό κάθε δυσμενής διάκριση και να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση - αλλά και θα επιτραπεί στους ομίλους να εφαρμόζουν ενιαία σειρά λογιστικών προτύπων σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι η ΔΕΛΠ εξετάζει τις δυνατότητες επίλυσης των ειδικών προβλημάτων που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν με την εφαρμογή των ΔΠΧΠ στις ΜΜΕ.

Η σχέση μεταξύ της φορολογίας και της λογιστικής (εξάρτηση) διέπει κάθε κοινή φορολογική βάση. // Ανεξάρτητα από το κατά πόσον το σύστημα ΔΠΧΠ αποτελεί σημείο αφετηρίας, η δημιουργία κοινής φορολογικής βάσης απαιτεί λεπτομερή επαναξιολόγηση της σχέσης μεταξύ της επίσημης λογιστικής μιας εταιρείας και της φορολογικής λογιστικής της (εξάρτηση). Επί του παρόντος, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν διαφορετικές φορολογικές και λογιστικές βάσεις, μπορούν να επιλέξουν αν θα επιτρέψουν ή αν θα απαιτήσουν την πραγματοποίηση προσαρμογών. Ωστόσο, με τη δημιουργία κοινής φορολογικής βάσης, κάθε κράτος μέλος θα είναι υποχρεωμένο να υιοθετήσει την ίδια ακριβώς φορολογική βάση. Από θεωρητικής πλευράς, θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί αυτό με τις σημερινές μεθόδους: είτε με την προσαρμογή της λογιστικής βάσης για την επίτευξη της φορολογικής βάσης, είτε με τη δημιουργία λογιστικής βάσης ισοδύναμης προς τη φορολογική. Ωστόσο, για τις εταιρείες που έχουν εξουσιοδοτηθεί να χρησιμοποιούν το σύστημα ΔΠΧΠ, η τελευταία αυτή μέθοδος δεν θα είναι πλέον δυνατή.

Οι εταιρείες πρέπει να εφαρμόζουν μία μόνο σειρά λογιστικών προτύπων // Όλα τα κράτη μέλη που σκοπεύουν να καθιερώσουν λογιστική βάση ισοδύναμη προς τη φορολογική βάση, θα πρέπει στην πράξη να δημιουργήσουν την ίδια λογιστική βάση με εκείνη που προβλέπεται για το σύστημα ΔΠΧΠ. Η λογιστική τυποποίηση αναπτύσσεται μέσω του κανονισμού ΔΠΧΠ και των λογιστικών οδηγιών της ΕΕ, τα δε εθνικά λογιστικά πρότυπα προβλέπεται ότι θα εναρμονιστούν σταδιακά προς τα πρότυπα ΔΠΧΠ. Ωστόσο, δεν θα ήταν ρεαλιστικό να θεωρηθεί ότι η τυποποίηση αυτή θα ικανοποιήσει πλήρως τις απαιτήσεις της φορολογικής βάσης. Είτε θα πρέπει να επιτραπούν προσαρμογές (προς την κατεύθυνση της μικρότερης εξάρτησης), είτε τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν, παράλληλα με το σύστημα ΔΠΧΠ και τις λογιστικές Οδηγίες, τα δικά τους λογιστικά πρότυπα. Δεδομένου ότι πολλές εταιρείες θα πρέπει να εφαρμόζουν τα πρότυπα ΔΠΧΠ στους δικούς τους ενοποιημένους λογαριασμούς ή για να παράσχουν στις μητρικές εταιρείες τους που είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο τα στοιχεία που απαιτούνται για την ενοποίηση, θα ασκούνται συνεχώς μεγαλύτερες πιέσεις για να μειωθούν οι λογιστικές επικαλύψεις και να επιτραπεί ευρύτερη χρήση του συστήματος ΔΠΧΠ στους εκ του νόμου απαιτούμενους λογαριασμούς των επιμέρους εταιρειών.

Το σύστημα ΔΠΧΠ αποτελεί τη μοναδική ουδέτερη βάση συζήτησης // Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, η χρησιμοποίηση κοινής λογιστικής βάσης ως σημείου αφετηρίας για την επίτευξη κοινής φορολογικής βάσης δεν στερείται λογικής. Οι λογιστικές καταστάσεις που καταρτίζονται βάσει του συτήματος ΔΠΧΠ αποτελούν ουδέτερο σημείο αφετηρίας για τη δημιουργία κοινής φορολογικής βάσης. Τα επιμέρους κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ήδη σε εθνικό επίπεδο τα προβλήματα αυτά, ενώ πληθαίνουν οι «κατάλογοι» των απαιτούμενων προσαρμογών μεταξύ των χρηματοοικονομικών και των φορολογικών λογαριασμών. επομένως, είναι εύλογο να συντονιστούν οι προσπάθειες αυτές σε ολόκληρη την ΕΕ ώστε να αποτραπούν οι περιττές αλληλεπικαλύψεις.

Το καθεστώς ιδιωτικού τομέα της ΔΕΛΠ δεν θα πρέπει να αποτελεί εμπόδιο

Υπάρχουν ορισμένες αμφιβολίες για την ενοποίηση // Η επίλυση του προβλήματος της εξάρτησης θα επιτρέψει επίσης να αρθεί μία από τις αντιρρήσεις που έχουν εγερθεί για τη χρησιμοποίηση των προτύπων ΔΠΧΠ ως σημείου αφετηρίας. Το ιδιωτικό καθεστώς της ΔΕΛΠ και το γεγονός ότι ένας ιδιωτικός φορέας, και όχι τα κράτη μέλη, είναι αυτός που λαμβάνει αποφάσεις και επιφέρει τροποποιήσεις επί της φορολογικής βάσης, δημιουργούν ανησυχίες. Ωστόσο, στο βαθμό που το σύστημα ΔΠΧΠ αποτελεί μόνο σημείο αφετηρίας, κάθε τροποποίηση των προτύπων δεν θίγει κατ'ανάγκη την ίδια τη φορολογική βάση. Για παράδειγμα, αν τα μελλοντικά πρότυπα ΔΠΧΠ δεν γίνουν αποδεκτά από φορολογικής πλευράς, τούτο δεν θα θίξει κατ'ανάγκη τη φορολογική βάση αλλά θα μπορούσε, αντίθετα, να οδηγήσει σε περαιτέρω προσαρμογές, με κοινή συμφωνία των κρατών μελών. Είναι σαφές ότι, αν και φαίνεται ότι έχει καθιερωθεί η έννοια της κοινής φορολογικής βάσης για τις εταιρείες που αναπτύσσουν δραστηριότητες στην ΕΕ ως μακροπρόθεσμος στόχος της φορολογικής πολιτικής της ΕΕ και τυγχάνει στο πλαίσιο αυτό ευρείας υποστήριξης, ορισμένοι εκπρόσωποι των επιχειρήσεων καθώς και των φορολογικών διοικήσεων τάσσονται κατά της καθιέρωσής της, έστω και για λόγους αρχής. Ακόμη και μεταξύ των υποστηρικτών της, η διασυνοριακή φορολογική ενοποίηση γίνεται αντιληπτή από ορισμένους ως ιδιαίτερα απόμακρος προς το παρόν στόχος για να εξεταστεί ήδη από τώρα.

Αλλά η ενοποίηση εξακολουθεί να αποτελεί τον απώτερο στόχο // Όσον αφορά την ενοποίηση η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει ότι αυτή αποτελεί την αποτελεσματικότερη λύση για την άρση των φορολογικών εμποδίων και, μακροπρόθεσμα, έναν από τους θεμέλιους λίθους της κοινής φορολογικής βάσης. Στο έγγραφο διαβούλευσης, η Επιτροπή είχε θέσει το ερώτημα για το κατά πόσον οι ενοποιημένοι λογαριασμοί ΔΠΧΠ θα μπορούσαν να αποτελέσουν εύλογο σημείο αφετηρίας για τη δημιουργία φορολογικής βάσης, αλλά οι περισσότερες απαντήσεις ήταν υπέρ της απόψεως της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία τούτο δεν φαίνεται να είναι η καλύτερη λύση. Παρότι η προσέγγιση αυτή μπορεί να φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, ελκυστική και συμβατή με τον κανονισμό ΔΠΧΠ, ο οποίος εφαρμόζεται ωστόσο μόνο στους ενοποιημένους λογαριασμούς, παρουσιάζει ορισμένα μειονεκτήματα. Ο ορισμός του ενοποιημένου ομίλου για λογιστικούς σκοπούς δεν φαίνεται να είναι ικανοποιητικός από φορολογικής πλευράς, ακόμη περισσότερο δε επειδή πολλοί ενοποιημένοι λογαριασμοί περιλαμβάνουν και τα αποτελέσματα των θυγατρικών εταιρειών που δεν ανήκουν στην ΕΕ. Η προσαρμογή των ενοποιημένων λογαριασμών κατά τρόπο ώστε να αποκλειστούν ορισμένες εταιρείες και να συμπεριληφθούν άλλες, θα αποτελούσε περίπλοκη και μακροχρόνια διαδικασία και δεν θα συνέβαλε στην εξοικονόμηση των εργασιών στον τομέα της συμμόρφωσης.

Μία φορολογική μέθοδος ενοποίησης είναι προτιμότερη από τη χρησιμοποίηση λογιστικών προτύπων // Η ενοποίηση αποτελεί ένα από τα πιο λεπτά προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν για τη δημιουργία κοινής φορολογικής βάσης, κυρίως επειδή προϋποθέτει έναν μηχανισμό επιμερισμού της φορολογικής βάσης της ΕΕ μεταξύ των επιμέρους κρατών μελών (βλ. παρακάτω). Λαμβανομένων υπόψη των μειονεκτημάτων που παρουσιάζει η χρησιμοποίηση ενοποιημένων χρηματοοικονομικών λογαριασμών ως σημείου αφετηρίας, φαίνεται ότι η καταλληλότερη μέθοδος που πρέπει να εφαρμοστεί είναι η ενοποίηση των λογαριασμών ενός ομίλου εταιρειών με τη χρησιμοποίηση φορολογικής μεθόδου.

Η Επιτροπή καταλήγει στα εξής συμπεράσματα:

Συμπεράσματα σχετικά με το τμήμα αυτό: // * Η λογιστική εξάρτηση αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο μιας κοινής φορολογικής βάσης, είτε αυτή βασίζεται στα πρότυπα ΔΠΧΠ είτε όχι, και θα πρέπει να μελετηθεί διεξοδικότερα.

* Παρότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί η τελική βάση από την οποία μπορεί να προέλθει η κοινή φορολογική βάση, η λογιστική που βασίζεται στο σύστημα ΔΠΧΠ αποτελεί πρόσφορο και ουδέτερο σημείο αφετηρίας για την εξέταση πιο τεχνικών φορολογικών πτυχών. Οι λεπτομερείς τεχνικές εργασίες μπορούν να βασιστούν επωφελώς στα πρότυπα ΔΠΧΠ, τα οποία θα αποτελέσουν κοινό σημείο αφετηρίας στο επίπεδο της ΕΕ.

* Ακόμη και αν εμφανιστεί κάποιο καταλληλότερο σημείο αφετηρίας, για τον υπολογισμό κοινής φορολογικής βάσης, οι διεξαγόμενες εργασίες στο πλαίσιο του συστήματος ΔΠΧΠ θα εξακολουθήσουν να είναι σημαντικές.

Προτάσεις της Επιτροπής για την πρόοδο προς μια κοινή φορολογική βάση στην ΕΕ

- Λογιστική εξάρτηση: (εφαρμοστέα, είτε καθοριστεί η φορολογική βάση δυνάμει των προτύπων ΔΠΧΠ είτε υπολογιστεί αυτή με άλλο τρόπο) Θα πρέπει να διεξαχθεί λεπτομερής εξωτερική ή εσωτερική μελέτη (ανάλογα με τις πηγές της Επιτροπής) της σχέσης μεταξύ των σημερινών λογιστικών κανόνων και της φορολογικής βάσης σε όλα τα κράτη μέλη. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής θα πρέπει να εξεταστούν με ομάδα εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών, η οποία θα μελετήσει ιδίως τη δυνατότητα να μη ληφθεί υπόψη η λογιστική αυτή εξάρτηση. Οι εργασίες της εν λόγω ομάδας εμπειρογνωμόνων θα μπορούσαν να διευρυνθούν ώστε να συμπεριλάβουν τεχνική μελέτη για τις φορολογικές επιπτώσεις των προτύπων ΔΠΧΠ. Η μελέτη αυτή θα καλύψει τις φορολογικές επιπτώσεις των επιμέρους προτύπων ΔΠΧΠ στο πλαίσιο των σημερινών φορολογικών καθεστώτων και θα επιδιώξει την εξεύρεση ενιαίας λύσης στο επίπεδο της Κοινότητας, αντί για 15 ή 25 διαφορετικές λύσεις.

- Λεπτομερείς φορολογικές αρχές που πρέπει να εφαρμοστούν: (εφαρμοστέες σε κάθε κοινή φορολογική βάση, αλλά λαμβανομένων υπόψη των προτύπων ΔΠΧΠ ως σημείου αφετηρίας). Σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων, η οποία θα αναλάβει να εξετάσει τις επιμέρους πτυχές της φορολογικής βάσης, όπως για παράδειγμα την φορολογική απόσβεση. Η συμμετοχή στην ομάδα θα ποικίλλει ανάλογα με το εξεταζόμενο θέμα. Τούτο σημαίνει ότι θα πρόκειται για κάποιο είδος «συμμετοχής και εκπροσώπησης εκ περιτροπής». Κάθε θέμα θα πρέπει να συζητείται από εμπειρογνώμονες κάθε κράτους μέλους. Θα ζητηθεί η γνώμη του λογιστικού κλάδου ώστε να συγκεντρωθούν στοιχεία που θα αφορούν ειδικά τα πρότυπα ΔΠΧΠ.

// Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι χωρίς την κατάλληλη υποστήριξη από την πλευρά των κρατών μελών (τα οποία έχουν κάθε όφελος να συμμετάσχουν πιο δραστήρια), είναι αδύνατο να επιτευχθεί σημαντική πρόοδος. Επιπλέον, θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί και η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα με την ένταξη επαγγελματικών και εμπορικών ενώσεων της ΕΕ στην ομάδα των εμπειρογνωμόνων.

4.4. Κατανομή της φορολογικής βάσης μεταξύ των κρατών μελών

Είναι ουσιαστική η ύπαρξη μηχανισμού κατανομής της φορολογικής βάσης // Για την καθιέρωση μιας ενοποιημένης φορολογικής βάσης είναι ουσιαστική η δημιουργία μηχανισμού κατανομής της φορολογικής βάσης μεταξύ των κρατών μελών. Ο μηχανισμός αυτός θα πρέπει να είναι δίκαιος και διαφανής και κατά το δυνατόν απλούστερος από διοικητική άποψη. Θα πρέπει να είναι σύμφωνος με τις αρχές της υγιούς οικονομίας και πολιτικά αποδεκτός από τα κράτη μέλη. Επί του παρόντος, ένας όμιλος επιχειρήσεων είναι υποχρεωμένος να υπολογίζει διαφορετική φορολογική βάση σε κάθε κράτος μέλος. Η τιμή μεταβίβασης για κάθε μεμονωμένη διασυνοριακή συναλλαγή μεταξύ επιχειρήσεων του ομίλου είναι σημαντική διότι συμβάλλει στον καθορισμό της κατανομής των φορολογητέων κερδών και πρέπει να καθορίζεται με βάση την τιμή αγοράς που θα εφαρμοζόταν στις συναλλαγές με μη συνδεόμενες επιχειρήσεις και να γίνεται δεκτή από τις αντίστοιχες φορολογικές διοικήσεις. Συνεπώς, η κατανομή της "φορολογικής βάσης ΕΕ" γίνεται ουσιαστικά με τη χρησιμοποίηση χωριστών λογιστικών που οδηγούν στο χωριστό υπολογισμό των επιμέρους εθνικών φορολογικών βάσεων και στην καταχώριση των διασυνοριακών συναλλαγών μεταξύ συνδεόμενων επιχειρήσεων ως συναλλαγών με μη συνδεόμενες επιχειρήσεις. Ένα από τα εν δυνάμει πλεονεκτήματα μιας ενοποιημένης φορολογικής βάσης είναι το γεγονός ότι δεν είναι πλέον απαραίτητες οι χωριστές λογιστικές στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς εφόσον η κατανομή της "φορολογικής βάσης ΕΕ" μεταξύ κρατών μελών υπολογίζεται διαφορετικά. Ο όμιλος θα έχει μόνο να καθορίσει την κοινή φορολογική βάση ΕΕ για τις ενδοκοινοτικές του δραστηριότητες και η γενική αυτή βάση θα κατανέμεται ή θα "επιμερίζεται" στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη μέσω ενός απλού συστήματος. Ο τύπος αυτός θα αποτελείται από οικονομικούς συντελεστές η επιλογή και η στάθμιση των οποίων αποτελεί επί του παρόντος το αντικείμενο διερευνητικών εργασιών της Επιτροπής.

Βάση κατανομής σε μικρο-οικονομικό επίπεδο: προστιθέμενη αξία ή τύπος επιμερισμού // Αν και, θεωρητικά, η κατανομή της φορολογικής βάσης θα μπορούσε να γίνει σε μακροοικονομικό επίπεδο, π.χ., σε επίπεδο κρατών μελών, οι εργασίες επικεντρώθηκαν στην κατανομή σε μικροοικονομικό επίπεδο, δηλαδή σε επίπεδο επιχειρήσεων. Στο μικροοικονομικό επίπεδο υπάρχουν δύο δυνατότητες: η κατανομή με βάση την προστιθέμενη αξία ή με σύστημα βασιζόμενο σε τύπο επιμερισμού.

Η κατανομή με βάση την προστιθέμενη αξία θα μπορούσε να λειτουργήσει στην ΕΕ

// Στο πλαίσιο της ΕΕ, η δυνατότητα επιμερισμού της φορολογικής βάσης σύμφωνα με την προστιθέμενη αξία απαιτεί προσοχή λόγω του υφιστάμενου συστήματος φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ). Πολλές από τις απαραίτητες πληροφορίες έχουν ήδη συγκεντρωθεί από επιχειρήσεις για τους σκοπούς του ΦΠΑ, αλλά απαιτούνται ορισμένες προσαρμογές όσον αφορά τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και την απόσβεση. Ομοίως, θα πρέπει να ενσωματωθεί και το κόστος εργασίας και το σύστημα προστιθέμενης αξίας θα είναι κατ'ουσίαν ένα σύστημα βασιζόμενο στην καταγωγή που θα περιλαμβάνει τις εξαγωγές στην προστιθέμενη αξία του εξαγωγέα και όχι ένα σύστημα ΦΠΑ βασισμένο στον προορισμό όπως είναι σήμερα. Ωστόσο, η κεκτημένη πείρα όσον αφορά αυτό το σύστημα κατανομής είναι ελάχιστη και η έρευνα στον συγκεκριμένο τομέα είναι ακόμη λιγότερη.

Προσδιορισμός των βασικών στοιχείων της προσέγγισης τύπου επιμερισμού // Η προσοχή επικεντρώνεται κυρίως στην προσέγγιση τύπου επιμερισμού, η οποία χρησιμοποιείται ήδη σε ορισμένες χώρες, με πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα τις ΗΠΑ. Οι εργασίες επικεντρώνονται στον καθορισμό των βασικών αρχών και των προβληματικών τομέων που πρέπει να διευθετηθούν.

Διευκρίνιση ορισμένων χρησιμοποιούμενων όρων

Ενοποίηση - Ένωση ορισμένων επιχειρήσεων στο πλαίσιο ενός ομίλου. Ο όμιλος μπορεί να ορισθεί απλώς με βάση τη νόμιμη ιδιοκτησιακή του διάρθρωση αλλά ο ορισμός μπορεί επίσης να περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με τη διαχείριση και την άσκηση ελέγχου.

Ενιαία φορολογία και υποβολή κοινών εκθέσεων - "Υποσύνολο" της ενοποίησης, πέραν του νομικού ορισμού του ενοποιημένου ομίλου και συνδυάζοντας, στο πλαίσιο του ενοποιημένου ομίλου, μόνο τις οικονομικά ολοκληρωμένες οντότητες ή δραστηριότητες. Η ενιαία οντότητα υποβάλλει ενιαία έκθεση.

Οικονομική ολοκλήρωση στο πλαίσιο ενιαίου ορισμού - Υποκειμενική έννοια που επιδέχεται διαφορετικούς ορισμούς και ερμηνείες. Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες πρέπει να είναι ολοκληρωμένες και/ή να συμβάλουν οι μεν στις δε. Εκτός της οικονομικής ολοκλήρωσης ή αλληλεξάρτησης, μπορεί να απαιτείται λειτουργική ολοκλήρωση. Η έννοια αυτή, η οποία ορίζεται με βάση τρία κριτήρια (ιδιοκτησία, δραστηριότητες και χρήση), επεκτάθηκε για να συμπεριλάβει τις απαιτήσεις λειτουργικής ολοκλήρωσης, κεντρικής διαχείρισης και οικονομιών κλίμακας. Παραδείγματος χάρη, ένας κατασκευαστής μπορεί να διαθέτει υπερανεπτυγμένο σύστημα διαχείρισης διαθεσίμων που να λειτουργεί σαν τράπεζα: θα πρέπει η διαχείριση διαθεσίμων στο σύνολό της να συμπεριληφθεί στην ενιαία έκθεση;

Ο ορισμός του ενοποιημένου ομίλου είναι πολύπλοκος και μπορεί να υπερβεί την απλή έννοια της νόμιμης ιδιοκτησιακής διάρθρωσης // Τα πλεονεκτήματα της ενοποίησης έχουν ήδη εξεταστεί λεπτομερώς σε προγενέστερα έγγραφα της Επιτροπής αλλά ο ακριβής ορισμός του ενοποιημένου ομίλου απομένει ακόμη να αποδοθεί. Η απλή νόμιμη ιδιοκτησιακή διάρθρωση, μέσω της καθιέρωσης κατωφλίων, π.χ. 50% ή 100%, δεν φαίνεται να επαρκεί δεδομένου ότι είναι πολύ ανοικτή σε αλλοιώσεις και ίσως απαιτούνται επιπλέον κριτήρια σε τομείς διαχείρισης και ελέγχου. Ωστόσο, η ενιαία φορολογία, αν και ελκυστικότερη εννοιολογικά, βασισμένη σε έναν ευρύτερο ορισμό που να ενσωματώνει κριτήρια συνδεόμενα με το βαθμό οικονομικής ολοκλήρωσης, εισάγει ένα στοιχείο υποκειμενικότητας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αβεβαιότητα και πολυπλοκότητα με αποτέλεσμα την τελική εξουδετέρωση των πλεονεκτημάτων.

Δεν είναι απαραίτητη η υποβολή όλων των εσόδων στον τύπο επιμερισμού // Πέραν του ορισμού του ομίλου, πρέπει να εξεταστεί και ο ορισμός των ίδιων των εσόδων. Δεν θεωρείται απαραιτήτως σκόπιμη η κατανομή ή ο επιμερισμός όλων των εσόδων και ως εκ τούτου τα έσοδα προς κατανομή ή επιμερισμό βάσει τύπου (λειτουργικά έσοδα κύριας δραστηριότητας ή "ενεργητικά") πρέπει να διαχωρίζονται από τα έσοδα εκ κατανομής (μη λειτουργικά ή "παθητικά" έσοδα). Ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι τα έσοδα από άυλα στοιχεία όπως οι άδειες εκμετάλλευσης τα οποία, δυνάμει ορισμένων συστημάτων βασιζόμενων σε τύπο επιμερισμού, είναι δυνατόν να αποδοθούν στην οντότητα που είναι κάτοχος της άδειας εκμετάλλευσης αντί να κατανεμηθούν στο σύνολο του ομίλου. Το ζήτημα του αν πρόκειται ή όχι η για τη βέλτιστη προσέγγιση και του κατά πόσον είναι δυνατός ο έλεγχος ενδεχόμενων στρεβλώσεων, παραμένει ανοικτό και αποτελεί πιθανόν τη λιγότερο θετική πτυχή του συστήματος με τύπο επιμερισμού.

Οι συντελεστές και οι σταθμίσεις κάθε τύπου επιμερισμού θα πρέπει να ταυτίζονται στο σύνολο της ΕΕ

// Αν και το παράδειγμα των ΗΠΑ απεικονίζει ότι το σύστημα επιμερισμού βάσει τύπου μπορεί να λειτουργήσει χωρίς εναρμονισμένους συντελεστές και σταθμίσεις, σήμερα είναι γενικά αποδεκτό ότι ο τύπος αυτός δεν είναι ο ιδανικός. Ως εκ τούτου, θεωρείται ότι στο σύνολο της ΕΕ θα εφαρμόζονται οι ίδιοι συντελεστές και οι ίδιες σταθμίσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι επιχειρήσεις θα χρησιμοποιούν απαραιτήτως τον ίδιο τύπο αλλά ότι οι τύποι επιμέρους τομέων θα εφαρμόζονται στο σύνολο της ΕΕ. Η πολυπλοκότητα των θεμάτων που τίθενται οδηγεί στη σκέψη ότι αν και θεωρητικά θα ήταν προτιμότερο να υπάρχει ένας παγκόσμιος μηχανισμός επιμερισμού, οι έρευνες θα πρέπει να κατευθυνθούν προς ένα σύστημα σε κλίμακα ΕΕ (ενίοτε καλούμενο "water's edge"). Αν και αυτό θα συνεπάγετο διάκριση μεταξύ δραστηριοτήτων εντός και εκτός ΕΕ, θα ήταν ουτοπία στο παρόν στάδιο να αναζητηθεί ένα παγκόσμιο σύστημα.

Η επιλογή των συντελεστών και των σταθμίσεων απαιτεί προσεκτική εξέταση // Η επιλογή των συντελεστών και των σταθμίσεων είναι ουσιαστικής σημασίας. Η φορολογία μέσω τύπου επιμερισμού είναι στην πραγματικότητα φόρος επί των συντελεστών και επομένως πρέπει να αντικατοπτρίζει κατά το δυνατόν πιστότερα την πηγή δημιουργίας εισοδήματος. Ο παραδοσιακός τύπος των τριών συντελεστών - πωλήσεις, κεφάλαιο και εργασία - αποτελεί χρήσιμη αφετηρία για την εξέταση των εν δυνάμει στρεβλώσεων που θα μπορούσε να εισάγει ένας παρόμοιος τύπος. Και οι τρεις συντελεστές αντιπροσωπεύουν τη δυνατότητα δημιουργίας εσόδων, αν και όλοι είναι φυσικά ευάλωτοι σε ενδεχόμενες αλλοιώσεις (όπως και ο καθορισμός τιμών μεταβίβασης σε χωριστές λογιστικές), έτσι ώστε να καθίσταται δύσκολη η επίτευξη ισορροπίας.

Θα πρέπει να καθοριστούν οι οικονομικές επιπτώσεις στα επιμέρους κράτη μέλη // Ακόμη και αν τα θέματα αυτά επιλυθούν σε θεωρητική βάση, δηλαδή, εάν ορισθούν οι έννοιες των εσόδων και του ομίλου, και προσδιορισθούν οι συντελεστές και οι σταθμίσεις, θα πρέπει να γίνει κατανοητή η επίπτωση στα μερίδια των κρατών μελών στη φορολογική βάση. Ενώ είναι δυνατή η υποδειγματοποίηση των επιπτώσεων διαφόρων συντελεστών και ορισμών, κ.λπ. σε χωριστή βάση, η διερεύνηση δύο πτυχών παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη. Η μία πτυχή αφορά τη δυναμική επίδραση - με ποιο τρόπο θα αντιδρούσαν οι επιχειρήσεις και θα μετέβαλαν την επενδυτική τους στρατηγική ή τη διάρθρωσή τους έναντι διαφορετικών μοντέλων τύπου επιμερισμού; Η δεύτερη πτυχή, η οποία εξαρτάται εν μέρει από την πρώτη, αφορά τον τρόπο με τον οποίο η κατανομή της "φορολογικής βάσης ΕΕ" μεταξύ των κρατών μελών θα διέφερε σε σύγκριση με την τρέχουσα κατανομή.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να συγκρίνουν το τρέχον μερίδιό τους στη φορολογική βάση με το μερίδιο που ενδεχομένως θα τους αναλογεί στο πλαίσιο κάθε νέου συστήματος // Η πρώτη πτυχή δεν είναι κάτι καινούριο - η συμπεριφορά των επιχειρήσεων έναντι μιας τροποποίησης της φορολογικής νομοθεσίας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε φορολογική πολιτική και, στην πραγματικότητα, με την καθιέρωση ομοιόμορφου συστήματος βασιζόμενου σε τύπο επιμερισμού ο φορολογικός ανταγωνισμός μεταξύ των κρατών μελών θα καταστεί πιο διαφανής και οπωσδήποτε πιο προβλέψιμος. Ωστόσο, η δεύτερη πτυχή, η κατανόηση των επιπτώσεων στα διάφορα κράτη μέλη της μετάβασης σε μια νέα μέθοδο κατανομής της "φορολογικής βάσης ΕΕ", είναι πιο λεπτό θέμα. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι εάν συμφωνηθεί ένα επαρκώς δίκαιο και σταθερό σύστημα, οι μεταβολές που θα επέλθουν σε επίπεδο κατανομής θα μπορούσαν απλώς να θεωρηθούν ως διορθώσεις του υφιστάμενου συστήματος βασιζόμενου σε χωριστές λογιστικές. Ωστόσο, θα ήταν ουτοπικό να αναμένεται από τα κράτη μέλη να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για την καθιέρωση νέας μεθόδου χωρίς να προηγηθεί σύγκριση μεταξύ της παλαιάς (χωριστές λογιστικές) και της νέας (τύπος επιμερισμού) μεθόδου.

Για τη σύγκριση θα χρειαστεί στενή συνεργασία επιχειρήσεων και κρατών μελών // Δυστυχώς, μέχρι σήμερα, δεν ήταν δυνατό για την Επιτροπή να πραγματοποιήσει αυτή τη σύγκριση. Η τρέχουσα κατανομή της φορολογικής βάσης, σε επίπεδο ατομικής επιχείρησης, δεν διατίθεται δημοσίως. Ακόμη και αν αυτό συνέβαινε, ο όγκος εργασίας που απαιτείται για τον εκ νέου υπολογισμό των πραγματικών στοιχείων μιας επιχείρησης με στόχο νέα κατανομή της φορολογικής βάσης, είναι τεράστιος. Διατίθενται ορισμένα στοιχεία, αλλά ένα μέρος της απάντησης φαίνεται να βρίσκεται στις ίδιες τις επιχειρήσεις και στα κράτη μέλη. Εάν τα κράτη μέλη καθιστούσαν διαθέσιμα τα εν λόγω στοιχεία, και όχι απαραιτήτως σε επίπεδο μεμονωμένων επιχειρήσεων αλλά ίσως ανά τομέα, τότε θα μπορούσε να σημειωθεί πρόοδος.

Προτάσεις της Επιτροπής όσον αφορά την πρόοδο της ανάπτυξης μηχανισμού κατανομής της φορολογικής βάσης μεταξύ των κρατών μελών

Η έρευνα θα πρέπει να επεκταθεί για να καλύψει τις δυνατότητες "κατανομής" με βάση την προστιθέμενη αξία.

Η έρευνα στον τομέα του επιμερισμού βάσει τύπου θα πρέπει να συνεχιστεί, ειδικότερα όσον αφορά:

* τον ορισμό της έννοιας του ομίλου και των εσόδων

* τους συντελεστές και τις σταθμίσεις του τύπου επιμερισμού.

Η εν λόγω έρευνα θα πρέπει να συμπεριλάβει την εκπόνηση θεωρητικού οικονομικού μοντέλου.

Θα πρέπει να αρχίσουν συνομιλίες με τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις σχετικά με τον τρόπο απόκτησης "πραγματικών" στοιχείων όσον αφορά την τρέχουσα κατανομή της φορολογικής βάσης ΕΕ.

Θα πρέπει να γίνει υποδειγματοποίηση των οικονομικών επιπτώσεων διαφόρων μηχανισμών με τροφοδότηση του προαναφερόμενου θεωρητικού μοντέλου με "πραγματικά" στοιχεία.

4.5. Ένα ευρωπαϊκό φορολογικό καθεστώς για την Societas Europaea;

Οι πρώτες αντιδράσεις σε ένα πειραματικό σχέδιο ευρωπαϊκής εταιρείας υπήρξαν πολύ θετικές ... // Κατά την προαναφερθείσα ευρωπαϊκή διάσκεψη για τη φορολογία επιχειρήσεων που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2002, η ιδέα της Επιτροπής να κατευθύνει την κοινή ενοποιημένη φορολογική βάση ΕΕ με το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας/Societas Europaea (SE) έτυχε κατά τα φαινόμενα σημαντικής υποστήριξης. Πρώτον, φαίνεται ότι συμφωνήθηκε ότι η εφαρμογή του νέου συστήματος σε περιορισμένη ομάδα επιχειρήσεων θα συνέβαλε στην απόκτηση χρήσιμης πρακτικής πείρας πριν εξεταστεί η γενικευμένη εφαρμογή του με ευρείες συνέπειες. Δεύτερον, οι αντιπρόσωποι των επιχειρήσεων υποστηρίζουν σχεδόν ομόφωνα ότι χωρίς κατάλληλους ευρωπαϊκούς φορολογικούς κανόνες το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας μάλλον δεν θα έχει καμία πρακτική χρησιμότητα.

... αλλά σήμερα τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα εξετάζονται πιο προσεκτικά.

Παρ'όλα αυτά, η ιδέα παραμένει ελκυστική. // Η συζήτηση που ακολούθησε, κυρίως στο πλαίσιο των εργαστηρίων και των διαβουλεύσεων όσον αφορά την καταλληλότητα των ΔΛΠ για την ανάπτυξη αυτής της φορολογικής βάσης, αποκάλυψε μια πιο διχασμένη εικόνα, που κυμάνθηκε από την κατηγορηματική απόρριψη της ιδέας για θέματα αρχής έως την επιφυλακτική επιδοκιμασία. Ειδικότερα, πολλοί παρατηρητές θεώρησαν ότι η επιλογή της SE για το πειραματικό σχέδιο ήταν κάπως αυθαίρετη και δεν αιτιολογείτο από κανένα ουσιαστικό στοιχείο της νέας νομικής μορφής. Οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, τόσο από πρακτική όσο και από νομική άποψη, στο να καταστούν SE θα υφίσταντο διακρίσεις. Το πειραματικό σχέδιο παρουσιάζει ωστόσο ορισμένα πλεονεκτήματα που παραμένουν αδιαμφισβήτητα. Αν τα προβλήματα που απαιτούν λύση είναι ακριβώς τα ίδια για την SE όπως και για κάθε άλλη επιχείρηση, ιδίως όσον αφορά τον απαραίτητο μηχανισμό κατανομής, αναγνωρίζεται ότι τα προβλήματα μετάβασης θα πρέπει να είναι πιο εύκολα αντιμετωπίσιμα στο πλαίσιο νέου νομικού καθεστώτος το οποίο, από πολλές απόψεις, θα πρέπει να αρχίσει από το μηδέν. Επιπλέον, η πιθανή αποφυγή προβλημάτων ενοποίησης αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα στο πλαίσιο του πειραματικού σχεδίου [35].

[35] Η SE θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ενιαία οντότητα στο σύνολο της ΕΕ, χωρίς να απαιτείται η δημιουργία χωριστών λογαριασμών για κάθε θυγατρική στο πλαίσιο της ενοποίησης.

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξετάζουν τους ενδεχόμενους κινδύνους εισαγωγής διακρίσεων από διάφορες πλευρές. // Τα ενδεχόμενα προβλήματα σε θέματα ανταγωνισμού και διακρίσεων είναι δυνατόν να καταδικάσουν το πειραματικό σχέδιο για τις ευρωπαϊκές εταιρείες ή να συμβάλουν στην επιτυχία του. Ωστόσο, το θέμα του αν υπάρχουν στην πραγματικότητα αυτές οι καταστάσεις και, στην περίπτωση αυτή, εάν θέτουν νομικά προβλήματα, παραμένει στην ουσία ανοικτό. Και πάλι, οι γνώμες που εκφράζονται κατά τις συζητήσεις και στη φορολογική φιλολογία ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή ζήτησε την εκπόνηση εξωτερικής μελέτης που αναμένεται να επιτρέψει σε εμπειρογνώμονες να εκφράσουν τη γνώμη τους επί συγκεκριμένων νομικών θεμάτων και όλων των σχετικών επιπτώσεων. [36] Ειδικότερα, είναι σημαντικό να εξεταστεί σε ποιο βαθμό ένα προαιρετικό καθεστώς θα μπορούσε να αποφύγει αυτά τα προβλήματα. Τα αποτελέσματα της εν λόγω μελέτης αναμένονται στις αρχές του 2004.

[36] Εννοείται ότι η μελέτη ουδόλως θα προδικάσει τη θέση ή την απόφαση της Επιτροπής στον τομέα αυτό, ιδίως όσον αφορά τη συμβατότητα ενός μελλοντικού φορολογικού καθεστώτος της ευρωπαϊκής εταιρείας με τους κανόνες της Συνθήκης.

Το πειραματικό σχέδιο και η επιλογή της κοινής φορολογικής βάσης δεν θα είναι εξαρχής διαθέσιμα στις ευρωπαϊκές εταιρείες ...

... αλλά η ιδέα θα εξεταστεί περαιτέρω // Η Επιτροπή συνεχίζει να πιστεύει ότι η ιδέα ενός πειραματικού σχεδίου κατάλληλα σχεδιασμένου το οποίο θα εισαγάγει για τις επιχειρήσεις που συστήνονται δυνάμει του καταστατικού της ευρωπαϊκής εταιρείας μια κοινή ενοποιημένη φορολογική βάση σε επίπεδο ΕΕ χρήζει περαιτέρω ανάλυσης. Στο εξής η πορεία θα εξαρτηθεί, αφενός, από την τεχνική πρόοδο που θα σημειωθεί σε άλλους τομείς (ιδίως όσον αφορά την εκπόνηση κανόνων για τη φορολογική βάση και πιθανώς ένα σύστημα επιμερισμού) και, αφετέρου, από την τελική αξιολόγηση της Επιτροπής στο ζήτημα των διακρίσεων. Αυτό σημαίνει ότι θα είναι στην πραγματικότητα αδύνατη η θέσπιση ολοκληρωμένων και λειτουργικών κανόνων για τη φορολογική βάση ΕΕ μέχρι την έναρξη ισχύος του καταστατικού της ευρωπαϊκής εταιρείας στις 8 Οκτωβρίου 2004 και οι αποφάσεις στον τομέα αυτό θα πρέπει να μετατεθούν στο 2005. Θα ήταν επομένως πρόωρο στο παρόν στάδιο να αρχίσουν λεπτομερείς εργασίες όσον αφορά τις πρακτικές πτυχές ενδεχόμενου πειραματικού σχεδίου.

... και η σύσταση ευρωπαϊκών επιχειρήσεων θα διευκολυνθεί με τη φορολογική νομοθεσία της ΕΕ // Εντούτοις, όπως επιβεβαιώνεται παραπάνω, οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα απολαύουν φορολογικών διευκολύνσεων, υπό την προϋπόθεση ότι το Συμβούλιο θα αναλάβει τις ευθύνες του σε θέματα λήψεως αποφάσεων, με τις κατάλληλες τεχνικές προσαρμογές των διατάξεων ΕΕ για τη φορολογία επιχειρήσεων μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2005. Η μετάθεση λοιπόν του "μεγάλου σχεδίου" δεν αναμένεται επομένως να παρεμποδίσει ή να θέσει σε μειονεκτική θέση το νέο αυτό νομικό καθεστώς.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΣΕΧΗ ΕΤΗ

Η γενική αξιολόγηση της στρατηγικής "σε δύο επίπεδα" για τη φορολογία των επιχειρήσεων που υποβλήθηκε από την Επιτροπή είναι θετική ...

αλλά τελικώς η επιτυχία της εξαρτάται από την προθυμία όλων των συντελεστών να συμβάλουν εποικοδομητικά. // Σε μια γενική αξιολόγηση της στρατηγικής της, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η στρατηγική δύο επιπέδων για τη φορολογία επιχειρήσεων παραμένει, μετά από δύο έτη εργασιών, η καλύτερη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των φορολογικών προβλημάτων που τίθενται σήμερα στην εσωτερική αγορά και ότι η Επιτροπή έφερε εις πέρας τις υποσχεθείσες ενέργειες και πρωτοβουλίες. Τα προβλεπόμενα μέτρα έχουν δρομολογηθεί και η πορεία τους θα εξαρτηθεί στο εξής σε μεγάλο βαθμό από τα άλλα όργανα της ΕΕ και ιδίως το Συμβούλιο. Τα λοιπά ζητήματα θα εξεταστούν το 2004. Πρόκειται, συγκεκριμένα, για πρωτοβουλίες όσον αφορά τις συμβάσεις διπλής φορολογίας και την αντιστάθμιση ζημιών σε διασυνοριακό επίπεδο. Επιπλέον, η Επιτροπή θα προσδώσει ιδιαίτερη σημασία στις εξελίξεις ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και θα ενισχύσει τις συναφείς πρωτοβουλίες πολιτικής.

Οι πιο μακροπρόθεσμες εργασίες όσον αφορά τις "σφαιρικές" προσεγγίσεις έχουν όπως ήταν αναμενόμενο εξελιχθεί με βραδύτερους ρυθμούς. Αυτό οφείλεται κυρίως στην έλλειψη προθυμίας των κρατών μελών τα οποία είναι δικαίως επιφυλακτικά έναντι τέτοιων σχεδίων σχετικά μακρινών και φιλόδοξων. Οι τεχνικές δυσκολίες που θέτουν ορισμένες έννοιες που υποστήριζαν ακαδημαϊκοί κύκλοι και/ή αντιπροσωπευτικές επιχειρηματικές οργανώσεις το 2001 δεν έχουν ακόμη επιλυθεί. Η Επιτροπή συνεχίζει να πιστεύει ότι δεν θα υπάρξουν σημαντικά βήματα στο άμεσο μέλλον αλλά ότι μπορούν πλέον να σημειωθούν πρόοδοι σε συγκεκριμένους τομείς (π.χ., το πειραματικό σχέδιο φορολογίας σύμφωνα με τους κανόνες του κράτους καταγωγής για τις ΜΜΕ), που αναμένεται να συμβάλουν σε τεχνικές βελτιώσεις και στην απόκτηση πρακτικής πείρας. Οι τεχνικές εργασίες που αφορούν τον μακροπρόθεσμο αυτό στόχο που αποτελεί η καθιέρωση κοινής ενοποιημένης φορολογικής βάσης ΕΕ θα συνεχιστούν και ενδεχομένως να εντατικοποιηθούν εάν τύχουν επαρκούς πολιτικής υποστήριξης. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη μηχανισμού "ενισχυμένης συνεργασίας" [37] μεταξύ μιας υποομάδας κρατών μελών θα μπορούσε να διευκολύνει την περαιτέρω πρόοδο. Όταν αναπτυχθούν λεπτομερέστερα οι σχετικές προτάσεις και σε περίπτωση έλλειψης συμφωνίας μεταξύ των 25 κρατών μελών, είναι πιθανό η "ενισχυμένη συνεργασία" να αποδειχθεί χρήσιμη για την εφαρμογή των μέτρων.

[37] Άρθρα 43-45 της Συνθήκης ΕΕ ("Συνθήκη της Νίκαιας") και άρθρα Ι-43, ΙΙΙ-322-329 του σχεδίου Συντάγματος.

// Στο πλαίσιο αυτό, και έχοντας υπόψη την οικονομική σημασία της μεταρρύθμισης της φορολογίας επιχειρήσεων σε επίπεδο ΕΕ για τη βελτίωση της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ στο σύνολό της και για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, η Επιτροπή θα συνεχίσει να διεξάγει εμπεριστατωμένη τεχνική ανάλυση και να προωθεί την εποικοδομητική πολιτική συζήτηση. Αμφότερα αυτά τα στοιχεία θα είναι ουσιαστικά για την επίτευξη ικανοποιητικής προόδου.