Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πράσινη Βίβλο σχετικά με την πολιτική για το ραδιοφάσμα, στο πλαίσιο πολιτικών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι ρ/τ εκπομπές, οι μεταφορές και η Ε& Α"

(1999/C 169/02)

Στις 15 Δεκεμβρίου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 198, της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 13 Απριλίου 1999 με βάση εισηγητική έκθεση της κας Thompson.

Κατά την 363η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 28ης Απριλίου 1999), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 66 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στο Πράσινο Βιβλίο για τη σύγκλιση μεταξύ τηλεπικοινωνιών, μέσων μαζικής επικοινωνίας και τεχνολογιών των πληροφοριών(1) καθώς και σε άλλα έγγραφα της Κοινότητας επισημάνθηκε, τα τελευταία χρόνια, η χρήση του ραδιοφάσματος και οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζονται κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον εν λόγω σημαντικό, οικονομικά και κοινωνικά, τομέα. Επειδή η διάδοσή του είναι αλματώδης και αφορά μείζονες οικονομικές δραστηριότητες είναι ανάγκη να επανεξεταστεί.

1.2. Κατά παράδοση, η χρήση του ραδιοφάσματος συντονίζεται από τις χώρες στα πλαίσια της International Telecommunication Union/Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU/ΔΕΤ) που αποτελεί ειδικό φορέα του ΟΗΕ. Στην World Radiocommunications Conferences/Παγκόσμια Διάσκεψη Ραδιοεπικοινωνιών (WRC/ΠΔΡ) της ITU, 186 χώρες υιοθετούν, κάθε διετία, μέτρα διεθνούς εναρμόνισης. Στην Ευρώπη 43 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών συντονίζουν τη χρήση του ραδιοφάσματος στα πλαίσια της European Conference of Postal and Telecommunications Administrations/Ευρωπαϊκή Διάσκεψη των Διοικήσεων Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών (CEPT/ΕΔΔΤΤ) και των υποεπιτροπών της European Radiocommunications Committee/ Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ραδιοεπικοινωνιών (ERC/ΕΕΡ).

1.3. Κατά τη διάρκεια των 2 επομένων ετών θα διεξαχθούν ορισμένες σημαντικές πολιτικές συζητήσεις για την "Ανασκόπηση 99" του τηλεπικοινωνιακού τομέα, που αποτελεί σημαντικό τμήμα του τομέα μεταφορών και την επικείμενη Παγκόσμια Διάσκεψη Ραδιοεπικοινωνιών WRC-2000.

1.4. Η χρήση του ραδιοφάσματος αποτελεί μείζον θέμα για τα κράτη μέλη, την ΕΕ και την Ευρώπη γενικότερα. Οι τεχνικές πρόοδοι, η ζήτηση εκ μέρους των επιχειρήσεων και των καταναλωτών, τα τελευταία χρόνια, κατέστησαν το ραδιοφάσμα ένα πολύ σπάνιο μέσο. Αναπόφευκτα, αναπτύχθηκαν σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο διάφορα πρότυπα ρυθμίσεων και χρήσεων. Στην Ευρώπη η CEPT κατόρθωσε να διασφαλίσει την κατάλληλη χρήση του και τη μείωση των τεχνικών προβλημάτων. Οποιαδήποτε αντικειμενική εξέταση της σημερινής θέσης θα δείξει ότι οι αποφάσεις για το ραδιοφάσμα περιέχουν πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά και τεχνικά δεδομένα.

1.5. Η ΕΕ έχει ουσιαστικό συμφέρον για την ανάπτυξη μιας συνεκτικής πολιτικής για το ραδιοφάσμα αφού αυτό αποτελεί τον άξονα ευρείας σειράς βιομηχανικών δραστηριοτήτων σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, οι μεταφορές, η Ε& Α και οι υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος.

1.6. Η Πράσινη Βίβλος αναζητεί τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί η καλύτερη προσέγγιση και εφαρμογή της πολιτικής ραδιοφάσματος, στο επίπεδο της ΕΕ.

1.7. Σε ένα υπό εξέλιξη περιβάλλον η Ευρώπη αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις, όπως:

- την αύξηση του αριθμού των νέων συστημάτων, εμπορικών και μη, και

- την παγκοσμιοποίηση που αυξάνει την ανάγκη διεθνούς συνεργασίας.

2. Η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής

2.1. Η ΕΕ και το ραδιοφάσμα

2.1.1. Η θέση και ο αριθμός των ραδιοφασμάτων που κατανέμονται για κάθε υπηρεσία πιθανόν να διαφέρει μεταξύ των χωρών, μεταξύ των οποίων μόνον μικρός αριθμός ραδιοφασμάτων είναι εναρμονισμένος.

2.1.2. Σχετικά με το ραδιοφάσμα η δράση της ΕΕ διαφέρει σημαντικά από τομέα σε τομέα όπως δείχνουν τα παραδείγματα που ακολουθούν:

2.1.2.1. Στις τηλεπικοινωνίες ο αριθμός των αιτούντων έχει αυξηθεί λόγω των τεχνολογικών καινοτομιών και της γενικής απελευθέρωσης των αγορών των τηλεπικοινωνιών.

2.1.2.2. Αντίθετα, η διαθεσιμότητα του ραδιοφάσματος για ρ/τ εκπομπές δεν έχει, ως σήμερα, ρυθμιστεί εκτός από ένα ψήφισμα του Συμβουλίου για τις δημόσιες ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες(2) στην ΕΕ καθώς πρόκειται για θέμα που απαιτεί πολιτική ή νομοθετική βούληση.

2.1.2.3. Οι πολιτικές μεταφορών ωφελούνται από τη διαθεσιμότητα του ραδιοφάσματος σε σχεδόν αποκλειστική και διεθνή βάση.

2.1.2.4. Μολονότι η ΕΕ χορηγεί τεράστια κεφάλαια για τη γεωσκόπηση και τη ραδιοαστρονομία, εντούτοις το ραδιοφάσμα που είναι διαθέσιμο για τις δραστηριότητες αυτές είναι υπό πίεση.

2.2. Η πολιτική της ΕΕ για το ραδιοφάσμα. Θέματα προς σχολιασμό

2.2.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί να εξετασθούν 5 βασικά θέματα:

- Στρατηγικός σχεδιασμός της χρήσης του ραδιοφάσματος

- Εναρμόνιση της κατανομής ραδιοφάσματος

- Εκχώρηση και αδειοδότηση ραδιοφάσματος

- Ραδιοεξοπλισμός και πρότυπα

- Το θεσμικό πλαίσιο για το συντονισμό του ραδιοφάσματος.

2.3. Στο παράρτημα Ι της Πράσινης Βίβλου εκτίθενται οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που περιλαμβάνουν το ραδιοφάσμα.

3. Γενικά σχόλια

3.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής και συμφωνεί ότι χρειάζεται λεπτομερής εξέταση για τη χρήση του ραδιοφάσματος.

3.2. Λόγω της σημασίας των πέντε τομέων, που αναφέρονται στο σημείο 2.2.1, όσον αφορά σειρά πολιτικών της ΕΕ είναι σημαντικό το ότι η ΕΕ διαδραματίζει εκτεταμένο ρόλο στην πολιτική του ραδιοφάσματος. Ο ρόλος αυτός πρέπει να βασισθεί στο σοβαρό έργο που έχει ως τώρα επιτελεσθεί, ιδίως από την CEPT και τις υποεπιτροπές της.

3.3. Πρέπει να εξετασθεί ο τρόπος με τον οποίο λαμβάνονται σήμερα οι αποφάσεις για το ραδιοφάσμα από την ITU/ΔΕΤ, WRC/ΠΔΡ και την CEPT/ΕΔΔΤΤ και μπορεί να υποστηριχθεί με μεγάλη έμφαση η αμεσότερη συμμετοχή της ΕΕ στην ανάπτυξη των στρατηγικών για το ραδιοφάσμα. Η τρέχουσα διαδικασία σκιαγραφείται με σαφήνεια στην Πράσινη Βίβλο.

3.4. Πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ της τρέχουσας διαδικασίας τεχνικής εκτίμησης και των πιθανών μελλοντικών περισσότερο πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών διαδικασιών για τον σπάνιο αυτό πόρο.

3.5. Σήμερα, όσον αφορά την πολιτική του ραδιοφάσματος, η αξία του δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα που λαμβάνεται συνήθως υπόψη, μολονότι οι αρμόδιες αρχές χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τις δημοπρασίες και πωλήσεις καθορισμένων και κανονιστικών αδειών για τη χρήση του ραδιοφάσματος. Πάντως, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός αυτό, διότι έχει επιπτώσεις στην απασχόληση ή οδηγεί στην αύξηση των δαπανών των καταναλωτών.

3.6. Ορισμένα από τα βασικά θέματα που περιλαμβάνονται στην Πράσινη Βίβλο αντιφάσκουν μεταξύ τους·π.χ. δεν είναι πάντοτε δυνατόν να εκτιμάται η οικονομική αξία του ραδιοφάσματος και να παρέχεται συγχρόνως το κατάλληλο ραδιοφάσμα. Εντούτοις, είναι προφανές ότι η σύγκλιση των υπηρεσιών που χρησιμοποιούν το ραδιοφάσμα γίνονται, όλο και περισσότερο, πραγματικότητα.

3.7. Οι αποφάσεις για τον εν λόγω τομέα είναι μεγάλης σημασίας. Άλλοτε, είναι οικονομικής φύσεως και αφορούν εκατομμύρια ευρώ και άλλοτε κοινωνικής σημασίας όπως οι συναγερμοί για υπερήλικες ή η χρήση ραδιοσυχνοτήτων για ραδιοφωνικούς σταθμούς κοινοτήτων μικράς εμβέλειας.

3.8. Είναι προφανές ότι δεν είναι πάντοτε δυνατή η επίτευξη των στόχων της ΕΕ με το παρόν ρυθμιστικό πλαίσιο.

3.9. Τομείς που επηρεάζονται ιδιαίτερα είναι:

- των καινοτομιών και του ανταγωνισμού,

- της θέσπισης ενός σαφούς νομοθετικού πλαισίου,

- της εξισορρόπησης των αναγκών των κρατών μελών και της ΕΕ,

- της ενίσχυσης του ρόλου της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο,

- των τεχνικών προδιαγραφών και της εναρμόνισης.

3.10. Είναι σαφές ότι εάν η ΕΕ χωρίσει το ραδιοφάσμα σε πέντε κύριους τομείς που επηρεάζονται έντονα από την έρευνα(3), δηλαδή:

- των τηλεπικοινωνιών,

- των ρ/τ εκπομπών,

- των μεταφορών,

- της κυβέρνησης (άμυνα, έννομη τάξη),

- της Ε& Α,

τότε η δυνατότητα της ΕΕ να επηρεάσει κάθε τομέα θα είναι διαφορετική.

3.11. Η ΟΚΕ φρονεί ότι θα έπρεπε να υπάρχει ένας μηχανισμός που να αναθέτει στην ΕΕ να διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο στην πολιτική του ραδιοφάσματος. Πρόκειται για ένα ευρύτατο και πολύπλοκο τομέα στον οποίο η ΕΕ δεν θα πρέπει να αναλάβει ένα ρόλο λεπτομερούς διαχείρισης, τον οποίο αναλαμβάνουν συχνά και αρμοδίως η CEPT/ΕΔΑΤΤ και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών. Ένας ρόλος που πρέπει να αναληφθεί αφορά την παρουσίαση των σημαντικών οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών εκτιμήσεων. Ο ρόλος αυτός θα προάγει επίσης την ενιαία αγορά, την ανταγωνιστικότητα, τη θέση της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά και θα ενισχύσει τη θέση της ΕΕ στα σημαντικά διεθνή φόρουμ.

3.12. Η ΟΚΕ θα μπορούσε να υποστηρίξει μηχανισμούς που προβλέπουν τη διαδικασία αυτή, ωστόσο θα επιθυμούσε να διασφαλισθεί ότι οποιονδήποτε νέο ρόλο και αν αναλάβει η ΕΕ, στον εν λόγω τομέα, θα λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι δραστηριότητες των κρατών μελών καθώς και οι υφιστάμενοι σήμερα μηχανισμοί.

3.13. Η ΟΚΕ επιθυμεί να είναι οι μηχανισμοί σαφείς, ανοικτοί και διαφανείς για να διασφαλισθεί η απουσία διακρίσεων. Και οι σημερινοί μηχανισμοί πρέπει να καταστούν πιο ανοικτοί και διαφανείς, ούτως ώστε, όσοι ζητούν να χρησιμοποιήσουν το ραδιοφάσμα να έχουν σαφή αντίληψη του θέματος. Αυτό, θα βοηθήσει και στη γνωστοποίηση του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές και κοινωνικές εκτιμήσεις.

3.14. Η ΟΚΕ φρονεί ότι είναι σημαντικό να συμμετέχουν τα κράτη μέλη στην εφαρμογή των ορθών πρακτικών, την οποία η ΕΕ πρέπει να διευκολύνει. Π.χ. για την κατανομή των αδειών ραδιοφάσματος χρειάζεται να αναπτυχθεί το κοινωνικό και το οικονομικό πλαίσιο. Από κοινωνική άποψη είναι απαραίτητη η δέσμευση της διαφοροποίησης, στην οποία συμπεριλαμβάνεται ο πολιτισμός, το είδος των προγραμμάτων και η κυριότητα(4).

4. Ειδικά σχόλια

4.1. Η Πράσινη Βίβλος υποτιμά τις πιθανές ανησυχίες των εθνικών κυβερνήσεων όσον αφορά τις αλλαγές στην κατανομή του ραδιοφάσματος δεδομένου ότι οι κατανομές αυτές χρησιμοποιήθηκαν σε αυξανόμενο βαθμό από τις κυβερνήσεις για τη συλλογή κεφαλαίων.

4.2. Πρέπει να εξετασθεί μήπως τα κεφάλαια που συγκεντρώνονται από τις αρμόδιες αρχές από την πώληση ή τη δημοπρασία αδειών για τη χρήση του ραδιοφάσματος αντί να διοχετεύονται αποκλειστικά στους υπουργούς των οικονομικών είναι σκοπιμότερο να προορίζονται για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων, όπως π.χ. η Ε& Α.

4.3. Οι προτάσεις "αναδασμού" πρέπει, κυρίως, να καθοδηγούνται από την αγορά. Όλες οι άλλες προτάσεις χρειάζεται σαφώς να πείσουν τους σημερινούς χρήστες γα τα οικονομικά οφέλη από τη μεταβολή του ραδιοφάσματος, στην περίπτωση που τους επιβαρύνει άμεσα με πρόσθετες δαπάνες.

4.4. Όταν επιτευχθεί εναρμόνιση του ραδιοφάσματος τότε θα αυξηθούν και τα οικονομικά οφέλη. Η τυποποίηση θα προάγει τη θέση της ΕΕ, πρέπει όμως να επισημανθεί ότι τα άμεσα οικονομικά οφέλη θα είναι οριακά. Η εναρμόνιση του ραδιοφάσματος και των προδιαγραφών του εξοπλισμού μπορεί να ωφελήσει σημαντικά τον τελικό χρήστη, ακόμη και οικονομικά. Οι προδιαγραφές του εξοπλισμού πρέπει να επιβάλλονται κατά κύριο λόγο από την αγορά.

4.5. Η Πράσινη Βίβλος δεν αναφέρει πλήρως τα συνολικά πιθανά οφέλη από τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας. Ποιες ζώνες συχνοτήτων θα είναι ελεύθερες και πώς θα χρησιμοποιούνται στο μέλλον.

4.5. 1Οποιοδήποτε βελτιωμένο πλαίσιο πρέπει να μπορεί να προσαρμόζεται στον ταχύ ρυθμό της τεχνολογικής ανάπτυξης. Μολονότι είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθούν, με ορισμένη βεβαιότητα, οι μελλοντικές εξελίξεις στον εν λόγω τομέα, εντούτοις πρόκειται για τον ενδεδειγμένο ρόλο που πρέπει να αναλάβει η ΕΕ.

4.6. Η ΟΚΕ επιθυμεί να διασφαλίσει το υψηλότερο επίπεδο προστασίας και δημόσιας υγείας. Είναι επίσης ενήμερη των εργασιών που αφορούν τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία(5) σε σχέση με την υγεία και αναμένει τη χάραξη συγκεκριμένων και σαφών πολιτικών καθώς και τη συνεχή παρακολούθηση και έρευνα του τομέα αυτού.

4.7. Οποιεσδήποτε μεταβολές και αν πραγματοποιηθούν στην τρέχουσα διαδικασία λήψης αποφάσεων θα πρέπει να συμμορφώνονται με την πολιτική της επικουρικότητας της ΕΕ.

5. Συμπεράσματα

5.1. Το φάσμα των ραδιοσυχνοτήτων αποτελεί τον άξονα πολυάριθμων βιομηχανικών σημαντικών τομέων. Σήμερα, οι αποφάσεις λαμβάνονται κυρίως βάσει τεχνικών δεδομένων· κατά την άποψη της ΟΚΕ οι μελλοντικές αποφάσεις πρέπει να αντανακλούν την οικονομική, κοινωνική και πολιτική σημασία της χρήσεως του ραδιοφάσματος.

5.2. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα ταμείο για ειδικές δραστηριότητες όπως η Ε& Α το οποίο να χρηματοδοτείται από ένα ποσοστό των χρημάτων που κερδίζουν οι αρχές όταν πωλούν ή δημοπρατούν άδειες για τη χρήση ραδιοφάσματος.

5.3. Οποιεσδήποτε μεταβολές και αν επιβληθούν στην τρέχουσα διαδικασία λήψης αποφάσεων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο ρόλος της CEPT και της ΕΔΑΤΤ και να αποφευχθεί η ανάμιξη της ΕΕ σε πλήθος λεπτομέρειες όσον αφορά τη διαχείριση του ραδιοφάσματος. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει ένα ρόλο στην εναρμόνιση της διαθεσιμότητας του ραδιοφάσματος.

5.4. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ επιβάλλεται να διαδραματίσει σημαντικότερο και καλύτερα συντονισμένο ρόλο στην πολιτική του ραδιοφάσματος μέσω της ανάπτυξης ενός διαφανούς πλαισίου που θα τονίζει τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές πτυχές. Η τεχνολογική πλευρά πρέπει επίσης να ενσωματωθεί στο πλαίσιο σχεδιασμού προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις, τις οποίες ορισμένες φορές το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προβλέπει.

Βρυξέλλες, 28 Απριλίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) COM(97)623 τελικό, γνωμοδότηση ΟΚΕ - ΕΕ C 214, 10.7.1998, σ. 79.

(2) Ψήφισμα του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου της 25ης Ιανουαρίου 1999 σχετικά με τις δημόσιες ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες - ΕΕ C 30 της 5.2.1999, σ. 1.

(3) Βλ. το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1998-2002) - ΕΕ L 26 της 1.2.1999, σ. 1. Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα"Προς το 5ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο δράσεων έρευνας τεχνολογικής ανάπτυξης (1998-2002) - ειδικά προγράμματα" - ΕΕ C 407 της 28.12.1998, σ. 123. Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Προς το 5ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο: Επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι" - ΕΕ C 355 της 21.11.1997, σ. 38.

(4) Η ΟΚΕ καταρτίζει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τον "Πλουραλισμό και τη συγκέντρωση των μέσων".

(5) COM(1998) 268 τελικό "Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με τον περιορισμό της έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία 0Hz-300 GHz".