Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και τη χρέωση τελών υποδομής (94/C 24/03) COM(93) 678 τελικό - SYN 490

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 15 Δεκεμβρίου 1993)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το αρθρο 75,

την πρόταση της Επιτροπής,

Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπή,

Εκτιμώντας:

ότι η περαιτέρω ενοποίηση του τομέα των μεταφορών στην Κοινότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της εσωτερικής αγοράς και ότι οι σιδηρόδρομοι αποτελούν ζωτικό στοιχείο του τομέα αυτού 7

ότι η εφαρμογή στο σιδηροδρομικό τομέα της αρχής της ελεύθερης παροχής υτηρεσιών πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά του εν λόγω τομέα 7

ότι η οδηγία 91/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουλίου 1991 για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων (1), προβλέπει τη χορήγηση, σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και διεθνείς ενώσεις τους, δικαιωμάτων πρόσβασης στις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές 7 ότι, βάσει αυτών των νέων δικαιωμάτων πρόσβασης, η σιδηροδρομική υποδομή μπορεί να χρησιμοποιείται από σιδηροδρομικές επιχειρήσεις η διαχείριση των οποίων δεν γίνεται από την επιχείρηση στην οποία ανήκει η υποδομή 7

ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι οι νέοι φορείς που εισέρχονται στον τομέα μπορούν να επωφεληθούν πλήρως από τα νέα δικαιώματα πρόσβασης και ότι, για το σκοπό αυτό, πρέπει να καθοριστεί ένα σύστημα για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και για τη χρέωση τελών υποδομής βασισμένο στην αρχή της μη διάκρισης και ενιαίο για ολόκληρη την Κοινότητα 7

ότι, έχοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, η Κοινότητα θα πρέπει να καθορίσει τις γενικές αρχές ενός τέτοιου συστήματος, αναθέτοντας στα κράτη μέλη τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων για την πρακτική εφαρμογή του συστήματος 7

ότι είναι αναγκαίο να προβλεφθεί η δυνατότητα χορήγησης ορισμένων δικαιωμάτων για την κατά προτεραιότητα χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής 7

ότι ο διαχειριστής της υποδομής θα πρέπει να αποζημιώνεται για τις οικονομικές ζημίες που υφίσταται λόγω της υποχρεωτικής χορήγησης δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής 7

ότι θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα χορήγησης ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής, εάν αυτό είναι απαραίτητο για την εξασφάλιση κατάλληλων υπηρεσιών στον τομέα των μεταφορών 7

ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν μια λογική ευκαμψία όσον αφορά τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής 7

ότι οι λογιστικοί λογαριασμοί του διαχειριστή της υποδομής πρέπει να είναι ισοσκελισμένοι, υπό κανονικές επιχειρηματικές συνθήκες, για εύλογη χρονική περίοδο 7

ότι θα πρέπει να καθοριστούν κανόνες που να μην εισάγουν διακρίσεις όσον αφορά την επιβολή τελών χρήσης της υποδομής 7

ότι, για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική χρήση της υποδομής, τα τέλη θα πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με τη φύση της υπηρεσίας, το χρόνο κατά τον οποίο αυτή παρέχεται και την κατάσταση της αγοράς 7

ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν το γενικό επίπεδο των τελών της υποδομής στο πλαίσιο της εναρμόνισης των όρων ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς, συνεκτιμώντας, επίσης, τους εξωτερικούς παράγοντες 7

ότι οι διαδικασίες για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και για τη χρέωση τελών υποδομής πρέπει να είναι διαφανείς και να μην εισάγουν διακρίσεις 7

ότι θα πρέπει να οριστούν διαιτητικοί φορείς όσον αφορά τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και τη χρέωση σχετικών τελών,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Η οδηγία αυτή αφορά τις αρχές και τις διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και τη χρέωση των τελών υποδομής.

Άρθρο 2

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως:

α) «σιδηροδρομική επιχείρηση»: κάθε ιδιωτική ή δημόσια επιχείρηση η κύρια δραστηριότητα της οποίας συνίσταται στην παροχή υπηρεσιών σιδηροδρομικής μεταφοράς εμπορευμάτων ή/και επιβατών, υπό την προϋπόθεση ότι η ίδια παρέχει και την έλξη 7

β) «διαχειριστής της υποδομής»: ένας διαχειριστής της υποδομής όπως ορίζεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουλίου 1991 για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων 7

γ) «ζώνη γραφικού δρομολογίου»: η υποδομή που απαιτείται για να καλυφθεί η απόσταση μεταξύ δύο σιδηροδρομικών σταθμών σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο 7

δ) «φορέας χορήγησης δικαιώματος χρήσης»: η αρχή που ορίζει το κράτος μέλος για τη χορήγηση του δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής.

ΤΜΗΜΑ Ι

Χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υπόδομής

Άρθρο 3

Τα κράτη μέλη ορίζουν την αρχή που είναι αρμόδια για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας. Ειδικότερα, ο φορέας χορήγησης του δικαιώματος χρήσης θα πρέπει να εξασφαλίζει:

- ότι το δικαίωμα χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής χορηγείται κατά τρόπο δίκαιο και χωρίς διακρίσεις και

- ότι, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 5, η διαδικασία χορήγησης του δικαιώματος χρήσης οργανώνεται αποτελεσματικά με την εφαρμογή των αρχών της αγοράς.

Άρθρο 4

1. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 3, ο φορέας χορήγησης του δικαιώματος χρήσης μπορεί να λάβει τα μέτρα που είναι απαραίτητα για να εξασφαλίζεται ότι, κατά τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της υποδομής, δίδεται προτεραιότητα στις ακόλουθες σιδηροδρομικές υπηρεσίες:

α) υπηρεσίες που παρέχονται για το γενικότερο δημόσιο συμφέρον, όπως ορίζονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69 της 26ης Ιουνίου 1969 περί των ενεργειών των κρατών μελών που αφορούν τις υποχρεώσεις που είναι συνυφασμένες με την έννοια της δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1893/91 του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 1991 7

β) υπηρεσίες που παρέχονται βάσει υποδομής η οποία κατασκευάστηκε για ορισμένες ειδικές υπηρεσίες, όπως είναι, ειδικότερα, οι σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας ή οι εμπορευματικές γραμμές, με την επιφύλαξη των άρθρων 85, 86 και 90 της συνθήκης.

2. Όσον αφορά τις υπηρεσίες που παρέχονται σύμφωνα με την παράγραφο 1 στοιχείο α), τα κράτη μέλη αποζημιώνουν τον διαχειριστή της υποδομής για οποιαδήποτε οικονομική ζημία υφίσταται λόγω της υποχρεωτικής χορήγησης δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής.

Άρθρο 5

Ο φορέας χορήγησης του δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής μπορεί να παρέχει ειδικά ή αποκλειστικά σχετικά δικαιώματα, χωρίς διακρίσεις, σε φορείς που παρέχουν ορισμένα είδη υπηρεσιών ή/και σε ορισμένες περιοχές, εάν αυτό είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστούν κατάλληλες δημόσιες υπηρεσίες, με την επιφύλαξη των άρθρων 85, 86 και 90 της συνθήκης.

ΤΜΗΜΑ ΙΙ

Χρέωση τελών υποδομής

Άρθρο 6

Οι λογιστικοί λογαριασμοί του διαχειριστή της υποδομής οι οποίοι σχετίζονται με την υποδομή θα πρέπει να είναι ισοσκελισμένοι, υπό κανονικές επιχειρηματικές συνθήκες, για εύλογο χρονικό διάστημα. Στο στήλη του ενεργητικού πρέπει να περιλαμβάνονται τα έσοδα από τα τέλη χρήσης της υποδομής και οι κρατικές επιχορηγήσεις και στη στήλη του παθητικού οι δαπάνες οι σχετικές με την υποδομή.

Άρθρο 7

Δεν γίνεται καμία διάκριση ούτε μεταξύ διαφόρων σιδηροδρομικών επιχειρήσεων ούτε μεταξύ εθνικών και διεθνών υπηρεσιών όσον αφορά τη χρέωση τελών για υπηρεσίες ανάλογης φύσης στην ίδια αγορά.

Τα κράτη μέλη, αφού διαβουλευθούν με τον διαχειριστή της υποδομής, ορίζουν τους κανόνες υπολογισμού των τελών της υποδομής. Οι κανόνες αυτοί πρέπει να παρέχουν στον διαχειριστή της υποδομής τη δυνατότητα να προωθήσει αποτελεσματικά στην αγορά τη διαθέσιμη υποδομή.

Άρθρο 8

1. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν, κατά τον καθορισμό των κανόνων υπολογισμού των τελών της υποδομής τα οποία χρεώνει ο διαχειριστής της υποδομής, τις ακόλουθες αρχές:

- τα τέλη καταβάλλονται απευθείας στον διαχειριστή της υποδομής,

- τα τέλη καθορίζονται σύμφωνα με τη φύση της υπηρεσίας, το χρόνο κατά τον οποίο αυτή παρέχεται, την κατάσταση της αγοράς και την ποιότητα της υποδομής,

- δεν επιβάλλονται καταχρηστικώς υψηλά τέλη,

- ο διαχειριστής της υποδομής ενημερώνει εγκαίρως τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν την υποδομή για οποιεσδήποτε αλλαγές όσον αφορά τα τέλη, την ποιότητα ή τη μεταφορική ικανότητα της σχετικής υποδομής.

2. Με την επιφύλαξη των άρθρων 77, 92 και 93 της συνθήκης, τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν χρηματοοικονομική βοήθεια στον διαχειριστή της υποδομής, στο μέτρο που αυτό είναι αναγκαίο για να επιτευχθεί η κατανομή του κόστους της υποδομής μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς και για να λαμβάνονται υπόψη οι εξωτερικές δαπάνες και οφέλη.

3. Όσον αφορά τις διαδικασίες καταβολής των τελών, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν τη δυνατότητα σύναψης γενικής συμφωνίας με τον διαχειριστή της υποδομής για τις υπηρεσίες που παρέχονται για το γενικότερο δημόσιο συμφέρον, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69 του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 1969 περί των ενεργειών των κρατών μελών που αφορούν τις υποχρεώσεις που είναι συνυφασμένες με την έννοια της δημόσιας υπηρεσίας στον τομεά των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1893/91 της 20ής Ιουνίου 1991.

Άρθρο 9

Για να εξασφαλίζεται η τήρηση των αρχών των άρθρων 3, 7 και 8, τα κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν από τον διαχει ριστή της υποδομής να παράσχει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τα τέλη χρήσης.

ΤΜΗΜΑ ΙΙΙ

Γενικές διατάξεις

Άρθρο 10

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις διαδικασίες χορήγησης του δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής. Οι διαδικασίες αυτές ανακοινώνονται δημόσια από κάθε κράτος μέλος και κοινοποιούνται στην Επιτροπή.

2. Οι αιτήσεις για χορήγηση δικαιώματος χρήσης σιδηροδρομικής υποδομής υποβάλλονται στο φορέα χορήγησης του κράτους μέλους όπου οι αιτούσες επιχειρήσεις έχουν την έδρα τους. Η αίτηση συνοδεύεται από στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το προσωπικό εκμετάλλευσης διαθέτει τις γνώσεις που είναι απαραίτητες για να παράσχει με ασφάλεια τις υπηρεσίες για τις σχετικές διαδρομές 7 τα στοιχεία αυτά υποβάλλονται στο φορέα που είναι αρμόδιος για την ασφάλεια.

3. Εάν μια αίτηση για χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής αφορά ζώνη γραφικού δρομολογίου που βρίσκεται εκτός της επικράτειας του κράτους μέλους όπου έχει την έδρα της η σιδηροδρομική επιχείρηση, η αίτηση αυτή υποβάλεται στο φορέα χορήγησης του κράτους μέλους στην επικράτεια του οποίου βρίσκεται το σημείο αναχώρησης ή άφιξης της εν λόγω σιδηροδρομικής υπηρεσίας.

4. Ο φορέας χορήγησης αποφασίζει το συντομότερο δυνατόν για τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στην αίτηση. Η απόφαση αυτή λαμβάνεται το αργότερο ένα μήνα μετά την υποβολή όλων των σχετικών πληροφοριών. Η απόφαση ανακοινώνεται στην αιτούσα επιχείρηση. Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης, αναφέρεται η αιτία της απόρριψης.

5. Σε περίπτωση που η ζώνη γραφικού δρομολογίου η οποία αποτελεί αντικείμενο της αίτησης αφορά περισσότερους από ένα φορέα χορήγησης, ο φορέας χορήγησης στον οποίο υποβάλλεται η αίτηση ειδοποιεί αμέσως τους λοιπούς φορείς χορήγησης τους οποίους αφορά η αίτηση αυτή. Οι λοιποί αυτοί φορείς αποφασίζουν σχετικά το συντομότερο δυνατόν και, οπωσδήποτε, μέσα σε ένα μήνα από την υποβολή όλων των σχετικών πληροφοριών. Οι λοιποί φορείς ενημερώνουν αμέσως το φορέα χορήγησης στον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση.

Ο φορέας χορήγησης στον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση, καθώς και οι λοιποί φορείς χορήγησης τους οποίους αφορά η εν λόγω αίτηση, αποφασίζουν σχετικά το συντομότερο δυνατόν και, οπωσδήποτε, μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή όλων των σχετικών πληροφοριών. Η απόφαση ανακοινώνεται στην αιτούσα επιχείρηση. Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης, αναφέρεται η αιτία της απόρριψης.

6. Πέραν της διαδικασίας που προβλέπεται στην παράγραφο 5, μια αιτούσα επιχείρηση μπορεί να επικοινωνήσει άμεσα με τους λοιπούς φορείς χορήγησης τους οποίους αφορά η αίτηση.

Ο φορέας χορήγησης στον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση ενημερώνεται σχετικά.

7. Η χορήγηση δικαιώματος χρήσης μιας ή περισσότερων ζωνών γραφικών δρομολογίων προϋποθέτει την έκδοση πιστοποιητικού ασφάλειας από την αρχή που είναι αρμόδια για την ασφάλεια. Το πιστοποιητικό αυτό πρέπει να βεβαιώνει ότι η σιδηροδρομική επιχείρηση πληροί τις προϋποθέσεις ασφάλειας που έχει ορίσει η εν λόγω αρχή.

8. Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις στις οποίες έχει χορηγηθεί δικαίωμα χρήσης υποδομής συνάπτουν τις απαραίτητες διοικητικές, τεχνικές και χρηματοοικονομικές συμφωνίες με τους διαχειριστές της σιδηροδρομικής υποδομής.

9. Αίτηση η οποία απορρίφθηκε λόγω ανεπάρκειας της μεταφορικής ικανότητας επανεξετάζεται, εάν το ζητήσει ο αιτών, κατά την επόμενη αναπροσαρμογή του χρονοδιαγράμματος για τις σχετικές διαδρομές. Οι ημερομηνίες των αναπροσαρμογών αυτών, καθώς και οι λοιπές διοικητικές ρυθμίσεις, τίθενται στη διάθεση των ενδιαφερομένων μερών.

Άρθρο 11

Τα κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν να καταβάλλεται, μαζί με τις αιτήσεις για πρόσβαση στην υποδομή, χρηματική εγγύηση. Σε περίπτωση επίτευξης συμφωνίας ή απόρριψης της αίτησης, επιστρέφεται ολόκληρη η χρηματική εγγύηση.

Εάν ο αιτών δεν κάνει χρήση της χορηγηθείσας ζώνης γραφικού δρομολογίου, μπορεί να αφαιρεθεί από τη χρηματική εγγύηση ποσό που αντιπροσωπεύει τις δαπάνες εξέτασης της αίτησης και οποιαδήποτε διαφυγόντα κέρδη λόγω της μη χρήσης της εν λόγω σιδηροδρομικής υποδομής.

Άρθρο 12

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι απαραίτητα για να εξασφαλιστεί ότι οι αποφάσεις του διαχειριστή της υποδομής για τη χρέωση τελών αναθεωρούνται από το φορέα χορήγησης, εάν αυτό ζητηθεί γραπτώς από μια σιδηροδρομική επιχείρηση. Ο φορέας χορήγησης λαμβάνει απόφαση για την αναθεώρηση μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή όλων των σχετικών πληροφοριών.

2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι απαραίτητα για να εξασφαλιστεί ότι μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο δικαστικής προσφυγής οι αποφάσεις του φορέα χορήγησης σχετικά με τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της υποδομής ή σχετικά με την αναθεώρηση των αποφάσεων του διαχειριστή της υποδομής, σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται στην παράγραφο 1.

Άρθρο 13

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με την παρούσα οδηγία έως την 1η Ιουλίου 1994 και ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

2. Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, περιλαμβάνουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από τέτοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η αναφορά αυτή καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 14

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) ΕΕ αριθ. L 237 της 24. 8. 1991, σ. 25.