EL

Βρυξέλλες, 30.7.2009

COM(2009) 410 τελικό

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την εφαρμογή της αναθεωρημένης συμφωνίας-πλαισίου για τη γονική άδεια που συνήφθη από τις οργανώσεις BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP και ETUC και την κατάργηση της οδηγίας 96/34/EK

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Πλαίσιο της πρότασης

1.1. Αιτιολόγηση και στόχοι της παρούσας πρότασης

Στόχος της πρότασης είναι να δοθεί νομική ισχύς στην αναθεωρημένη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια, η οποία συνήφθη από τους διακλαδικούς κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ (BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP και ETUC) στις 18 Ιουνίου 2009. Αντικαθιστά την προηγούμενη συμφωνία τους της 14ης Δεκεμβρίου1995. Συνεπώς, η οδηγία 96/34/EK που έδωσε νομική ισχύ την πρώτη συμφωνία θα καταργηθεί.

Η αναθεωρημένη συμφωνία επεκτείνει το ατομικό δικαίωμα των ανδρών και των γυναικών εργαζομένων στη γονική άδεια από τρεις μήνες σε τέσσερις μήνες και εισάγει σημαντικό αριθμό βελτιώσεων και διευκρινίσεων που αφορούν την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος. Οι εργαζόμενοι θα προστατεύονται από τις διακρίσεις στις περιπτώσεις που υποβάλλουν αίτηση ή λαμβάνουν γονική άδεια. Η επιστροφή στην εργασία μετά την περίοδο άδειας θα διευκολύνεται, συγκεκριμένα με τη χορήγηση στους εργαζομένους του δικαιώματος να αιτηθούν εργασία με ευέλικτο ωράριο. Η συμφωνία και η παρούσα πρόταση θα συμβάλουν στην καλύτερη συμφιλίωση της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής και στην προώθηση της ισότητας των φύλων στην αγορά εργασίας.

1.2. Γενικό πλαίσιο

Στο πλαίσιο του χάρτη πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών 2006-2010 [1] που εγκρίθηκε το Μάρτιο του 2006, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να επανεξετάσει την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία σε θέματα ισότητας των φύλων, η οποία δεν συμπεριλαμβανόταν στο πρόγραμμα του 2005 για την αναδιατύπωση των νομοθετικών πράξεων, με σκοπό την επικαιροποίηση, τον εκσυγχρονισμό και την αναδιατύπωση των κειμένων, όπου αυτό είναι αναγκαίο. Η αναδιατύπωση των νομοθετικών πράξεων δεν κάλυψε την οδηγία 96/34/EK.

Τον Δεκέμβριο του 2007 [2] το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να αξιολογήσει το νομικό πλαίσιο που στηρίζει τη συμφιλίωση της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής και να εξετάσει εάν υπάρχει ανάγκη βελτίωσής του.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απηύθυνε συστηματικά έκκληση για τη λήψη μέτρων με σκοπό την καλύτερη συμφιλίωση της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής και ιδίως για την αναβάθμιση της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με τη γονική άδεια. Στο πλαίσιο του ψηφίσματός του της 3ης Σεπτεμβρίου 2008 [3], το Κοινοβούλιο διατύπωσε τη θέση ότι η συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια θα μπορούσε να βελτιωθεί με την παροχή κινήτρων για τους εργαζόμενους πατέρες να λαμβάνουν γονική άδεια, την αναβάθμιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων που λαμβάνουν γονική άδεια, καθώς και τη μεγαλύτερη ευελιξία των διευθετήσεων άδειας και την αύξηση της διάρκειας της γονικής άδειας και της αμοιβής κατά την εν λόγω άδεια.

Στις 3 Οκτωβρίου 2008 η Επιτροπή υπέβαλε δύο νομοθετικές προτάσεις για την αναβάθμιση της συμφιλίωσης του επαγγελματικού, του οικογενειακού και του ιδιωτικού βίου, αφενός σε σχέση με την άδεια μητρότητας [4] και αφετέρου για την κατάσταση των αυτοαπασχολούμενων γυναικών και των συμβοηθουσών συζύγων [5]. Η εν λόγω «δέσμη συμφιλίωσης» συνοδεύθηκε από έκθεση απολογισμού για την παροχή παιδικής φροντίδας στην ΕΕ [6] και από ανακοίνωση πολιτικής [7] στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα λάβει τα αναγκαία μέτρα, εφόσον το ζητήσουν οι κοινωνικοί εταίροι, ώστε να δοθεί νομική ισχύς σε νέα συμφωνία για την οικογενειακή άδεια με τη μορφή πρότασης οδηγίας.

1.3. Ισχύουσες διατάξεις για θέματα που αφορούν την πρόταση

Η οδηγία 96/34/EK, που δίνει νομική ισχύ στη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων της 14ης Δεκεμβρίου 1995, προβλέπει ατομικό δικαίωμα στη γονική άδεια διάρκειας τουλάχιστον τριών μηνών για τους άνδρες και τις γυναίκες εργαζομένους για τη γέννηση ή την υιοθεσία παιδιού. Το εν λόγω δικαίωμα πρέπει να είναι, καταρχήν, αμεταβίβαστο· ωστόσο, πολλά κράτη μέλη έχουν επιτρέψει τη μεταβίβαση του δικαιώματος σε γονική άδεια από τον έναν γονέα στον άλλο, γεγονός το οποίο στην πράξη συνεπάγεται ότι οι μητέρες έχουν λάβει μεγαλύτερη γονική άδεια από τους πατέρες.

Η οδηγία προβλέπει επίσης την προστασία από την απόλυση των εργαζομένων που λαμβάνουν γονική άδεια, το δικαίωμα στην επιστροφή στην ίδια ή σε ισοδύναμη θέση εργασίας και τη διατήρηση των δικαιωμάτων απασχόλησης κατά τη διάρκεια της γονικής άδειας. Ορίζει τις προϋποθέσεις που διέπουν τη γονική άδεια και τους λεπτομερείς κανόνες για την εφαρμογή της, τους οποίους μπορούν να καθορίζουν σε εθνικό επίπεδο τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι.

Τέλος, η οδηγία προβλέπει το δικαίωμα των εργαζομένων να λαμβάνουν άδεια για επείγοντες οικογενειακούς λόγους σε περίπτωση ασθένειας ή ατυχήματος που καθιστά απαραίτητη την άμεση παρουσία του εργαζομένου.

1.4. Συνοχή με τις λοιπές πολιτικές και τους στόχους της Ένωσης

Ο σκοπός της παρούσας απόφασης είναι συνεπής με τις πολιτικές της ΕΕ και, ιδίως, με τη στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Η προώθηση της δικαιότερης κατανομής των οικογενειακών ευθυνών ανάμεσα στις μητέρες και τους πατέρες με τη βελτίωση των συνθηκών για τη λήψη της οικογενειακής άδειας θα συμβάλει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των φύλων σε ό,τι αφορά τα ποσοστά απασχόλησης, ενέργεια που αποτελεί έναν από τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Επίσης, συμβάλλει στη διαμόρφωση πολιτικών για την καταπολέμηση της δημογραφικής πρόκλησης της Ευρώπης.

2. Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη και εκτίμηση επιπτώσεων

2.1. Διαβουλεύσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 138 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή διεξήγαγε διαβουλεύσεις με τους ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους για τη βελτίωση της συμφιλίωσης της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής. Το πρώτο στάδιο της διαδικασίας διαβούλευσης [8] άρχισε στις 12 Οκτωβρίου 2006 και αφορούσε την ανάγκη για περαιτέρω δραστηριοποίηση σε επίπεδο ΕΕ. Όλοι οι κοινωνικοί εταίροι που απάντησαν αναγνώρισαν τη σημασία της συμφιλίωσης, ενώ η πλειονότητα των οργανώσεων θεώρησε απαραίτητη την περαιτέρω δραστηριοποίηση. Ωστόσο, οι απόψεις διέφεραν ως προς το τι χρειάζεται να γίνει και σε ποιο επίπεδο.

Κατά το δεύτερο στάδιο της διαδικασίας διαβουλεύσεων [9] που άρχισε στις 30 Μαΐου 2007, η Επιτροπή εξέτασε διάφορους τρόπους για τη βελτίωση της ισχύουσας νομοθεσίας για την προστασία της μητρότητας και τη γονική άδεια. Επισήμανε νέα είδη άδειας για οικογενειακούς λόγους (άδεια πατρότητας, άδεια υιοθεσίας και άδεια για τη φροντίδα μελών της οικογένειας). Σε ό,τι αφορά τη γονική άδεια, το έγγραφο της Επιτροπής επισήμανε αρκετούς τρόπους βελτίωσης της ισχύουσας οδηγίας, οι οποίοι αφορούσαν ιδίως τα κίνητρα λήψης γονικής άδειας από τους πατέρες, τα δικαιώματα απασχόλησης και την απαγόρευση των διακρίσεων, τη διάρκεια της γονικής άδειας, την ευελιξία κατά τη λήψη της άδειας, την ηλικία του παιδιού και την αμοιβή κατά τη γονική άδεια.

Το έγγραφο διαβούλευσης κάλεσε τους κοινωνικούς εταίρους να: 1) διαβιβάσουν σχετική γνώμη για τους στόχους και το περιεχόμενο των προτάσεων· 2) ενημερώσουν την Επιτροπή εφόσον προτίθενται να αρχίσουν διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με το άρθρο 138 παράγραφος 4 και το άρθρο 139 της Συνθήκης ΕΚ· και 3) για να εκτιμήσουν τις διατάξεις της συμφωνίας-πλαισίου για τη γονική άδεια με σκοπό την αναθεώρηση και τον απολογισμό της προόδου έως το Μάρτιο του 2008.

Με κοινή τους επιστολή, στις 11 Ιουλίου 2007, η ETUC, η BUSINESSEUROPE, η CEEP και η UEAPME απάντησαν ότι είχαν την πρόθεση να αξιολογήσουν τις διευθετήσεις για την γονική άδεια σε σχέση με άλλες διευθετήσεις για τη στήριξη των γονέων και την ισορροπία επαγγελματικής - ιδιωτικής ζωής, όπως οι ευέλικτες εργασιακές διευθετήσεις, η παιδική φροντίδα, καθώς και άλλες μορφές άδειας, με σκοπό την αξιολόγηση της αναγκαιότητας για κοινή δράση. Στο πλαίσιο της τριμερούς κοινωνικής συνόδου κορυφής της 13ης Μαρτίου 2008, υποβλήθηκε έκθεση προόδου, στο πλαίσιο της οποίας οι διακλαδικοί κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ συμφώνησαν να «αναλάβουν κοινή δράση για την καλύτερη επίτευξη των στόχων της οδηγίας για τη γονική άδεια στο πλαίσιο ενός ευρύτερου έργου για τη συμφιλίωση».

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2008 οι κοινωνικοί εταίροι ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι θα άρχιζαν επίσημες διαπραγματεύσεις ενόψει της αναθεώρησης της οδηγίας 96/34/EK του Συμβουλίου της 3ης Ιουνίου 1996 σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια που συνήφθη από την UNICE, CEEP και την ETUC. Οι επίσημες διαπραγματεύσεις άρχισαν στις 17 Σεπτεμβρίου 2008 και ολοκληρώθηκαν στις 23 Μαρτίου 2009 ύστερα από έξι μήνες και επτά γύρους διαπραγματεύσεων. Στις 18 Ιουνίου 2009 οι γενικοί γραμματείς των οργανώσεων BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP και ETUC υπέγραψαν την αναθεωρημένη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια εξ ονόματος των οργανώσεών τους και ζήτησαν από την Επιτροπή να υποβάλει τη συμφωνία στο Συμβούλιο για απόφαση που θα την καθιστά δεσμευτική σε όλα τα κράτη μέλη.

Κατά την εκπόνηση της σχετικής «δέσμης συμφιλίωσης» η Επιτροπή συν τοις άλλοις πραγματοποίησε διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και τις ευρωπαϊκές ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στον τομέα για τις ίδιες εναλλακτικές λύσεις επί των οποίων πραγματοποίησε διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους.

2.2. Συγκέντρωση και χρήση εμπειρογνωμοσύνης

Με σκοπό την αξιολόγηση της προόδου στην εφαρμογή της οδηγίας για τη γονική άδεια στα κράτη μέλη περισσότερο από δέκα έτη μετά τη θέσπισή της, καθώς και άλλων νομοθετικών πράξεων στον τομέα της εξισορρόπησης της επαγγελματικής, της οικογενειακής και της ιδιωτικής ζωής οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ προέβησαν σε διαβουλεύσεις με τα μέλη τους σε εθνικό επίπεδο μέσω ερωτηματολογίου που διαβιβάστηκε το Νοέμβριο του 2007. Η ομάδα εργασίας ad hoc για τη συμφιλίωση που συγκροτήθηκε για την ανάλυση των πληροφοριών πραγματοποίησε δύο συνεδριάσεις τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο του 2008. Η έκθεση προόδου του Μαρτίου 2008 προς στην τριμερή Κοινωνική Σύνοδο Κορυφής παρουσιάζει την ανάλυση των κοινωνικών εταίρων και εξετάζει τις διευθετήσεις για την άδεια, τις διευθετήσεις εργασίας και την υποδομή παροχής φροντίδας.

Κατά την προετοιμασία της σχετικής «δέσμης συμφιλίωσης» η Επιτροπή ανέθεσε την εκπόνηση μελέτης (τελική έκδοση τον Ιούνιο του 2008) όσον αφορά το κόστος και τα οφέλη των μέτρων συμφιλίωσης, που περιλάμβανε αρκετές εναλλακτικές λύσεις για την τροποποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας για τη γονική άδεια. Το δίκτυο ανεξάρτητων νομικών εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την ισότητα των φύλων υπέβαλε έκθεση το 2007 σχετικά με την κύηση και την μητρότητα, τη γονική άδεια και την άδεια πατρότητας [10] στα κράτη μέλη.

2.3. Εκτίμηση επιπτώσεων

Η Επιτροπή διεξήγαγε εκτίμηση επιπτώσεων [11] σχετικά με όλες τις νομοθετικές επιλογές που περιγράφηκαν στο έγγραφο για το δεύτερο στάδιο διαβούλευσης του 2007, το οποίο διαβιβάστηκε στους κοινωνικούς εταίρους. Η εν λόγω εκτίμηση επιπτώσεων, που συνόδευσε την πρόταση για την άδεια μητρότητας, εξέτασε επίσης την επιλογή της χορήγησης επιπρόσθετου μήνα γονικής άδειας, με την προϋπόθεση ότι η γονική άδεια θα έπρεπε να αμειφθεί κατά ποσοστό 66% του τελευταίου μισθού και ότι επιπρόσθετος μήνας θα χορηγείται μόνον εφόσον και οι δύο γονείς έχουν λάβει τουλάχιστον έναν μήνα προηγουμένως.

Δεδομένου ότι η εν λόγω προϋπόθεση δεν διατηρήθηκε από τους κοινωνικούς εταίρους, το συμπέρασμα θα διαφέρει. Από τη μια πλευρά, το άμεσο κόστος ενδέχεται να είναι χαμηλότερο, καθώς η αμοιβή δεν γίνεται υποχρεωτική. Από την άλλη πλευρά, τα οφέλη για τους εργαζόμενους γονείς θα είναι επίσης λιγότερο εμφανή, καθώς η χρήση του δικαιώματος της άμισθης γονικής άδειας, ιδίως από τους πατέρες, δεν αναμένεται να είναι τόσο υψηλή.

Η Επιτροπή δεν έχει εκπονήσει συγκεκριμένη εκτίμηση επιπτώσεων για την εν λόγω πρόταση, καθώς αυτό δεν απαιτείται όταν προτείνει να δοθεί νομική ισχύ σε συμφωνία των κοινωνικών εταίρων σύμφωνα με το άρθρο 139 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

3. Νομικές πτυχές της πρότασης

3.1. Νομική βάση

Η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 139 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

Το άρθρο 39 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι οι συμφωνίες που συνάπτονται από τους κοινωνικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο για θέματα που καλύπτονται από το άρθρο 137 της συνθήκης ΕΚ εφαρμόζονται «όταν το ζητούν από κοινού τα υπογράφοντα μέρη, με απόφαση του Συμβουλίου που λαμβάνεται ύστερα από πρόταση της Επιτροπής». Στη συνέχεια, ορίζει ότι «το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία, εκτός εάν η εν λόγω συμφωνία περιέχει μία ή περισσότερες διατάξεις σχετικά με τομέα για τον οποίο απαιτείται ομοφωνία δυνάμει του άρθρου 137 παράγραφος 2. Στην περίπτωση αυτή, το Συμβούλιο αποφασίζει με ομοφωνία».

Η συμφωνία που συνήφθη από τις οργανώσεις BUSINESSEUROPE, UEAPME και CEEP στοχεύει στη βελτίωση της συμφιλίωσης της επαγγελματικής, της οικογενειακής και της ιδιωτικής ζωής που αποτελεί τρόπο επίτευξης της «ισότητας μεταξύ των ανδρών και των γυναικών σε ό,τι αφορά τις ευκαιρίες στην αγορά εργασίας και τη μεταχείριση στην εργασία», τομέα που διέπεται από το άρθρο 137 της συνθήκης ΕΚ. Πρόκειται για έναν από τους τομείς όπου το Συμβούλιο μπορεί να αποφανθεί με ειδική πλειοψηφία. Συνεπώς, το άρθρο 139 παράγραφος 2 συνθήκης ΕΚ αποτελεί την ενδεδειγμένη νομική βάση για την πρόταση της Επιτροπής.

Το άρθρο 139 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ δεν προβλέπει τη συμμετοχή του Κοινοβουλίου στη νομοθετική διαδικασία. Ωστόσο, σύμφωνα με τις προηγούμενες δεσμεύσεις, η Επιτροπή θα ενημερώσει το Κοινοβούλιο για την πρότασή της ώστε να του παρασχεθεί η δυνατότητα, εφόσον επιθυμεί, να διαβιβάσει γνώμη στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο. Το ίδιο ισχύει για την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

3.2. Ανάλυση της συμφωνίας

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής [12] που καθορίζει τους κανόνες για την εφαρμογή των συμφωνιών δυνάμει του άρθρου139 της συνθήκης ΕΚ, «η Επιτροπή εκπονεί προτάσεις αποφάσεων για το Συμβούλιο αφού εξετάσει την αντιπροσωπευτικότητα των συμβαλλόμενων μερών, την εντολή τους και την «νομιμότητα» κάθε ρήτρας στη συλλογική σύμβαση σύμφωνα με τον κοινοτικό νόμο, καθώς και τις διατάξεις που αφορούν τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις σύμφωνα με το άρθρο [137 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ]. Η εκ των προτέρων αξιολόγηση καθορίζεται παρακάτω.

3.2.1. Αντιπροσωπευτικότητα των συμβαλλόμενων μερών και της εντολής τους

Το δικαίωμα των κοινωνικών εταίρων στη διαβούλευση και τη διαπραγμάτευση συμφωνιών προς εφαρμογή με απόφαση του Συμβουλίου βασίζεται στην αντιπροσωπευτικότητά τους. Το 1995 υπογράφηκε η συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια από τους διακλαδικούς ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους ETUC, CEEP και UNICE (νυν «BUSINESSEUROPE»). Οι μελέτες που ανατέθηκαν από την Επιτροπή το 1999 [13] και 2004 [14] έδειξαν ότι η αντιπροσωπευτικότητά τους δεν έχει μεταβληθεί ουσιαστικά και ότι περιλαμβάνονται πλέον στα μέλη τους οι κύριοι διακλαδικοί κοινωνικοί εταίροι σε νέα κράτη μέλη.

Η BUSINESSEUROPE (Συνομοσπονδία ευρωπαϊκών επιχειρήσεων) εξακολουθεί να αποτελεί την αντιπροσωπευτικότερη οργάνωση εργοδοτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση με μέλη σε όλα τα κράτη μέλη και καλύπτει όλους τους τομείς της βιομηχανίας και όλες τις κατηγορίες επιχειρήσεων. Στη συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών, οι κύριες εθνικές συνομοσπονδίες εργοδοτών και βιομηχανίας είναι συμβεβλημένες με την BUSINESSEUROPE. Τα μέλη της διαθέτουν άμεσο ή έμμεσο ρόλο στις συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Το CEEP (Ευρωπαϊκό κέντρο εργοδοτών και επιχειρήσεων παροχής δημόσιων υπηρεσιών) εκπροσωπεί τις επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα ή τις επιχειρήσεις γενικού ενδιαφέροντος στην πλειονότητα των κρατών μελών και επομένως προωθεί την αντιπροσωπευτικότητα των εργοδοτών, ιδίως στο δημόσιο τομέα σε τοπικό επίπεδο και σε τομείς γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος.

Η ETUC (Ευρωπαϊκή συνομοσπονδία συνδικάτων), που καλύπτει τις αντιπροσωπευτικότερες συνομοσπονδίες συνδικάτων σε όλα τα κράτη μέλη, παραμένει, με μεγάλη διαφορά, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή διακλαδική οργάνωση συνδικάτων. Τα μέλη της παίζουν βασικό ρόλο στις συλλογικές διαπραγματεύσεις στα κράτη μέλη και εκπροσωπούν όλους τους τομείς της βιομηχανίας. Η επιτροπή σύνδεσης Eurocadres/CEC εκπροσωπήθηκε επίσης στις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της αντιπροσωπείας ETUC. Η Eurocadres (Συμβούλιο ευρωπαίων επαγγελματιών και στελεχών) και η CEC (Ευρωπαϊκή συνομοσπονδία διευθυντικών στελεχών), οι δύο διακλαδικές οργανώσεις της ΕΕ που αντιπροσωπεύουν το επαγγελματικό και το διευθυντικό προσωπικό, αποτελούν τακτικά μέλη της αντιπροσωπείας της ETUC στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου και επομένως προωθούν την αντιπροσωπευτικότητά της.

Η νέα συμφωνία έχει αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης και υπογράφηκε από τα ίδια υπογράφοντα μέλη όπως το 1995, δηλαδή τις τρεις αναγνωρισμένες διακλαδικές οργανώσεις. Επιπλέον, η UEAPME (Ευρωπαϊκή ένωση βιοτεχνικών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων) συμμετείχε επίσης στις διαπραγματεύσεις και υπέγραψε τη συμφωνία. Η UEAPME είναι αναγνωρισμένη ως ευρωπαϊκή διακλαδική οργάνωση κοινωνικών εταίρων που αντιπροσωπεύει μια ορισμένη κατηγορία επιχειρήσεων. Αποτελεί την κύρια ευρωπαϊκή οργάνωση που εκπροσωπεί τα συμφέροντα των ΜΜΕ, με μέλη στην πλειονότητα των κρατών μελών, ορισμένα από τα οποία δραστηριοποιούνται στις συλλογικές διαπραγματεύσεις σε εθνικό επίπεδο. Συνεπώς, η οργάνωση προωθεί την αντιπροσωπευτικότητα των εργοδοτών.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι και οι τέσσερις οργανώσεις διαθέτουν συγκεκριμένη εντολή, από τα εθνικά τους μέλη, όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις για τη γονική άδεια και σύναψαν τη συμφωνία εξ ονόματος των μελών τους. Και οι τέσσερις οργανώσεις ενέκριναν το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων σύμφωνα με τις οικείες εσωτερικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Συνεπώς, οι όροι της αντιπροσωπευτικότητας καλύπτονται.

3.2.2. Νομιμότητα των ρητρών της συμφωνίας

Η Επιτροπή εξέτασε προσεχτικά κάθε μία από τις ρήτρες της συμφωνίας-πλαισίου και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν περιλαμβάνουν διατάξεις αντίθετες με το κοινοτικό δίκαιο. Οι υποχρεώσεις των κρατών μελών απορρέουν από τις διευθετήσεις για την εφαρμογή της συμφωνίας, σύμφωνα με την οδηγία και όχι άμεσα από την ίδια τη συμφωνία.

Η ουσία της συμφωνίας εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 137 της συνθήκης ΕΚ και του πεδίου που περιγράφεται στο έγγραφο των διαβουλεύσεων δευτέρου επιπέδου της Επιτροπής. Εισάγει διάφορες αναπροσαρμογές με παράλληλη διατήρηση των κύριων αρχών της ισχύουσας συμφωνίας. Καθορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις και επιτρέπει στα κράτη μέλη να εισαγάγουν ή να διατηρήσουν τις ευνοϊκότερες διατάξεις σύμφωνα με το άρθρο 137 της συνθήκης ΕΚ. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συμφωνία καλύπτει τους όρους της νομιμότητας.

3.2.3. Διατάξεις σχετικά με τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 137 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η νομοθεσία περί κοινωνικής πολιτικής πρέπει να αποφεύγει την επιβολή διοικητικών, οικονομικών και νομικών περιορισμών, οι οποίοι θα παρεμπόδιζαν τη δημιουργία και την ανάπτυξη των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων.

Όπως και η προηγούμενη συμφωνία δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην κατάσταση των ΜΜΕ. Η ρήτρα 3 παράγραφος 1 στοιχείο δ) επιτρέπει, συγκεκριμένα, «ειδικές ρυθμίσεις ανταποκρινόμενες στις ανάγκες λειτουργίας και οργάνωσης των μικρών επιχειρήσεων». Άλλες ρήτρες προβλέπουν την ευέλικτη διαχείριση της γονικής άδειας, παρέχοντας τη δυνατότητα να λαμβάνουν υπόψη τις συγκεκριμένες ανάγκες των εργοδοτών σε μικρές επιχειρήσεις (βλ. ρήτρα 3 παράγραφος 1 στοιχεία α) και γ) και ρήτρες 3 παράγραφος 2 και 6 παράγραφος 1).

Καμία ρήτρα δεν φαίνεται να επιβάλλει αδικαιολόγητο φόρτο στις ΜΜΕ. Επιπλέον, η UEAPME, ως οργάνωση που αντιπροσωπεύει τα συγκεκριμένα συμφέροντα των ΜΜΕ σε επίπεδο ΕΕ, συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις και ενέκρινε τη συμφωνία.

3.3. Επικουρικότητα και αναλογικότητα

Στόχος της παρούσας πρότασης είναι η επικαιροποίηση των υφιστάμενων κοινών ελάχιστων ευρωπαϊκών προτύπων για τη χορήγηση της γονικής άδειας στους εργαζομένους με μικρά παιδιά και την προστασία τους στο πλαίσιο της εργασιακής σχέσης, με συνέπεια τη διαμόρφωση συνθηκών ισότιμου ανταγωνισμού σε αυτή την κρίσιμη πτυχή συμφιλίωσης της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής. Αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά με μέτρο στο επίπεδο της Κοινότητας και όχι από τα μεμονωμένα κράτη μέλη. Τόσο οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι όσο και η Επιτροπή είναι πεπεισμένοι για την ανάγκη κοινοτικής δράσης στον εν λόγω τομέα.

Ωστόσο, η συμφωνία καθορίζει μόνον τις γενικές αρχές που διέπουν τη γονική άδεια και αφήνει την αρμοδιότητα των αποφάσεων σχετικά με τους κανόνες για την εφαρμογή των εν λόγω αρχών στα κράτη μέλη. Με τη συμπερίληψη συχνών αναφορών στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών και των εθνικών κοινωνικών εταίρων σε διάφορους συγκεκριμένους τομείς, η συμφωνία και η πρόταση αποφεύγουν την υπερβολική παρέμβαση και αφήνουν σημαντικό περιθώριο για την προσαρμογή των διατάξεων στην αγορά εργασίας του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.

Το γεγονός ότι οι ουσιαστικές διατάξεις της πρότασης (δηλ. εκείνες που έχουν μεγαλύτερη σχέση με τα διάφορα μέτρα επί τόπου) εκπονήθηκαν από τους νόμιμους εκπροσώπους των εργαζομένων και των εργοδοτών και όχι από την Επιτροπή αποτελεί άλλη μια εγγύηση της τήρησης της αρχής της επικουρικότητας.

Σε ό,τι αφορά την αναλογικότητα, η πρόταση δεν υπερβαίνει τα απολύτως αναγκαία για να εξασφαλιστεί η εκπλήρωση των στόχων. Καθορίζει τα βασικά ελάχιστα πρότυπα, επιτρέποντας παράλληλα στα κράτη μέλη που επιθυμούν να υιοθετήσουν αυστηρότερες απαιτήσεις να το πράξουν.

Η πρόταση, η οποία λαμβάνεται στο κατάλληλο επίπεδο και προβαίνει στα μέτρα που κρίνονται απολύτως αναγκαία σε επίπεδο ΕΕ για την επίτευξη των στόχων, συνεπώς συμμορφώνεται με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.

3.4. Επιλογή νομικού μέσου

Η πρόταση αποσκοπεί στην αντικατάσταση υφιστάμενης οδηγίας.

Ο όρος «απόφαση του Συμβουλίου» στο άρθρο 139 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ νοείται κατά τη γενική του έννοια ως αναφερόμενος στις δεσμευτικές, από νομικής απόψεως, πράξεις που προβλέπονται στο άρθρο 249 της συνθήκης ΕΚ. Εναπόκειται στην Επιτροπή να αποφασίσει και να προτείνει ποια από τις τρεις δεσμευτικές, από νομικής απόψεως, πράξεις (οδηγία, κανονισμός ή απόφαση) είναι η καταλληλότερη. Ο στόχος της συμφωνίας είναι η θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων, οι οποίες, δεδομένης της φύσης και του περιεχομένου της συμφωνίας, εφαρμόζονται καλύτερα άμεσα μέσω διατάξεων που θα μεταφερθούν από τα κράτη μέλη και / ή τους κοινωνικούς εταίρους στην εθνική νομοθεσία των κρατών μελών.

Συνεπώς, το κατάλληλο νομοθετικό μέσο είναι οδηγία του Συμβουλίου, στην οποία προσαρτάται η συμφωνία.

3.5. Πίνακας αντιστοιχίας

Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή το κείμενο των εθνικών διατάξεων με τις οποίες μεταφέρεται η οδηγία στο δίκαιό τους, καθώς και πίνακα αντιστοιχίας μεταξύ των εν λόγω διατάξεων και των διατάξεων της οδηγίας.

3.6. Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος

Καθώς η συμφωνία παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, η οδηγία θα εφαρμοστεί στα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου που δεν είναι κράτη μέλη της ΕΕ ύστερα από απόφαση της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ.

4. Δημοσιονομικές επιπτώσεις

Η πρόταση δεν έχει επιπτώσεις στον κοινοτικό προϋπολογισμό.

5. Λεπτομερής ερμηνεία των ειδικών διατάξεων

5.1. Κείμενο της οδηγίας

Άρθρο 1

Το εν λόγω άρθρο καθιστά τη συμφωνία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, η οποία προσαρτάται στην οδηγία, δεσμευτική από νομική άποψη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που αποτελεί το στόχο απόφασης του Συμβουλίου που εγκρίθηκε σύμφωνα με το άρθρο 139 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

Άρθρο 2

Το προτεινόμενο άρθρο είναι το τυποποιημένο άρθρο σχετικά με τις κυρώσεις. Αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στην αποτελεσματική εφαρμογή της συμφωνίας-πλαισίου. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [15], η εν λόγω διάταξη περί κυρώσεων ορίζει ότι δεν πρέπει να υπάρχει ανώτατο όριο όσον αφορά την αποζημίωση που πρέπει να καταβάλλεται σε περίπτωση παραβίασης της αρχής της ίσης μεταχείρισης. Η εν λόγω διάταξη δεν απαιτεί την επιβολή ποινικών κυρώσεων. Κωδικοποιεί την υφιστάμενη νομολογία και ευθυγραμμίζει την οδηγία με τις υπόλοιπες οδηγίες για την ίση μεταχείριση.

Άρθρα 3, 5 και 6

Τα εν λόγω άρθρα περιλαμβάνουν τις συνήθεις διατάξεις για τη μεταφορά στην εθνική νομοθεσία του κράτους μέλους και τις ειδικές διατάξεις σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οι ειδικές διατάξεις θεσπίστηκαν από τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο της συμφωνίας και είναι ισοδύναμες με τις διατάξεις της ισχύουσας οδηγίας.

Άρθρο 4

Το εν λόγω άρθρο διευκρινίζει ότι η εν λόγω οδηγία καταργεί και αντικαθιστά την ισχύουσα οδηγία για τη γονική άδεια.

5.2. Κείμενο της συμφωνίας στο παράρτημα της οδηγίας

Οι ακόλουθες διευκρινίσεις αναφέρονται αποκλειστικά στις ρήτρες της συμφωνίας που τροποποιούν τις διατάξεις της ισχύουσας οδηγίας.

Ρήτρα 1: Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

Η παράγραφος 1 ορίζει ότι οι διατάξεις της συμφωνίας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την αυξανόμενη ποικιλομορφία της οικογενειακής δομής (συμπεριλαμβανομένων των μονογονεϊκών νοικοκυριών, των άγαμων ζευγαριών και των ζευγαριών ιδίου φύλου) χωρίς να αμφισβητείται η αρμοδιότητα των κρατών μελών σε θέματα οικογενειακού δικαίου.

Η παράγραφος 3 διευκρινίζει ότι η συμφωνία εφαρμόζεται σε όλες τις μορφές συμβάσεων ή σχέσεων εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της εργασίας μερικής απασχόλησης, της εργασίας ορισμένου χρόνου και της προσωρινής απασχόλησης μέσω πρακτορείου.

Ρήτρα 2: Γονική άδεια

Το δικαίωμα των εργαζόμενων γονέων σε γονική άδεια επεκτείνεται από τρεις σε τέσσερις μήνες ανά παιδί. Η γενική αρχή ότι η γονική άδεια αποτελεί ατομικό δικαίωμα και δεν πρέπει να μεταβιβάζεται από τον έναν γονέα στον άλλο διατηρείται. Επιπλέον, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η δικαιότερη χρήση του δικαιώματος της γονικής άδειας από τους πατέρες και τις μητέρες, η συμφωνία ορίζει ότι τουλάχιστον ένας από τους τέσσερις μήνες δεν μπορεί να μεταβιβαστεί κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις (και, συνεπώς, χάνεται εφόσον μόνον ένας γονέας λαμβάνει τη γονική άδεια).

Ρήτρα 3: Κανόνες εφαρμογής

Στο πλαίσιο της παραγράφου 1 στοιχείο α) καθίσταται σαφές ότι η ευέλικτη χρήση του δικαιώματος της γονικής άδειας πρέπει να αποφασίζεται σύμφωνα με τα συμφέροντα τόσο του εργαζομένου όσο και του εργοδότη.

Στο πλαίσιο της παραγράφου 1 στοιχείο β) διατηρείται η περίοδος άσκησης του δικαιώματος έως ένα έτος, αλλά καθίσταται σαφές ότι, σε περίπτωση διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου με τον ίδιο εργοδότη, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η συνολική διάρκεια των εν λόγω συμβάσεων για τους σκοπούς του υπολογισμού της εν λόγω περιόδου.

Ο ενδεικτικός κατάλογος των περιπτώσεων στις οποίες μπορεί να αναβληθεί η χορήγηση της γονικής άδειας, διαγράφεται στην παράγραφο 1 στοιχείο γ) χωρίς καμία τροποποίηση της ουσίας της διάταξης.

Η παράγραφος 2 καθιστά υποχρεωτική σε εθνικό επίπεδο τη θέσπιση των περιόδων προειδοποίησης που πρέπει να δώσει, ο εργαζόμενος στον εργοδότη κατά την άσκηση του δικαιώματός του στη γονική άδεια. Κατά τον καθορισμό της διάρκειας των εν λόγω περιόδων, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα τόσο των εργαζομένων όσον και των εργοδοτών.

Στο πλαίσιο της παραγράφου 3, τα κράτη μέλη και οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι ενθαρρύνονται να αξιολογούν την ανάγκη για την προσαρμογή των όρων που διέπουν τη γονική άδεια στις ανάγκες των γονέων παιδιών με αναπηρία ή μακροχρόνια ασθένεια.

Ρήτρα 4: Υιοθεσία

Η εν λόγω ρήτρα προβλέπει την αξιολόγηση της ανάγκης συμπληρωματικών μέτρων για την κάλυψη των συγκεκριμένων αναγκών των υιοθετούντων γονέων, προς εκτέλεση σε εθνικό επίπεδο. Το γενικό δικαίωμα των υιοθετούντων γονέων σε γονική άδεια διατηρείται στην ρήτρα 2 παράγραφος 1.

Ρήτρα 5: Εργασιακά δικαιώματα και καταπολέμηση των διακρίσεων

Η παράγραφος 4 απαγορεύει πλέον όλες τις μορφές λιγότερο ευνοϊκής μεταχείρισης, όχι μόνον την απόλυση λόγω υποβολής αίτησης ή λήψης της γονικής άδειας. Κατά συνέπεια, οι εργαζόμενοι που λαμβάνουν γονική άδεια προστατεύονται καλύτερα από τις διακρίσεις γι' αυτό το λόγο.

Η παράγραφος 5 (δεύτερη πρόταση) διευκρινίζει ότι οι αποφάσεις για την αμοιβή ή το εισόδημα κατά τη γονική άδεια λαμβάνονται από τα κράτη μέλη και/ή από τους κοινωνικούς εταίρους σε εθνικό επίπεδο που επισημαίνει το σημαντικό ρόλο του εισοδήματος στην πραγματική άσκηση του δικαιώματος της γονικής άδειας.

Ρήτρα 6: Επιστροφή στην εργασία

Η παράγραφος 1 θεσπίζει το δικαίωμα των εργαζομένων που επιστρέφουν στην εργασία μετά τη γονική άδεια να υποβάλουν αίτηση για αλλαγή του ωραρίου και / ή των μορφών της εργασίας για μια καθορισμένη περίοδο. Οι εργοδότες πρέπει να εξετάζουν και να διεκπεραιώνουν τις εν λόγω αιτήσεις για ευέλικτη εργασία λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις δικές τους ανάγκες όσο και τις ανάγκες των εργαζομένων. Το εν λόγω μέτρο προορίζεται να προωθήσει την καλύτερη συμφιλίωση της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής για τους εργαζόμενους γονείς, ακόμα και μετά τη λήξη της γονικής τους άδειας.

Η παράγραφος 2 ενθαρρύνει τους εργαζομένους και τους εργοδότες να διατηρούν επαφή κατά την άδεια και να προβαίνουν σε διευθετήσεις για κατάλληλα μέτρα επανένταξης μετά τη λήξη της άδειας. Ως στόχος της εν λόγω σύστασης είναι η διευκόλυνση της επιστροφής στην εργασία μετά τη λήξη της γονικής άδειας.

Ρήτρα 7: Απουσία από την εργασία για λόγους ανωτέρας βίας

Η εν λόγω ρήτρα δεν εισάγει νέα σημεία.

Ρήτρα 8: Τελικές διατάξεις

Η εν λόγω ρήτρα διατηρεί τις γενικές τελικές διατάξεις στο πλαίσιο της ισχύουσας συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης της ρήτρας «ελαχίστων προτύπων», σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν ή να θεσπίζουν ευνοϊκότερες διατάξεις από τις προβλεπόμενες στη συμφωνία, καθώς και τη ρήτρα «μη υποβάθμισης».

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την εφαρμογή της αναθεωρημένης συμφωνίας-πλαισίου για τη γονική άδεια που συνήφθη από τις οργανώσεις BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP και ETUC και την κατάργηση της οδηγίας 96/34/EK

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο139 παράγραφος 2,

την πρόταση της Επιτροπής [16],

Εκτιμώντας τα ακόλουθα :

(1) Το άρθρο 137 της Συνθήκης επιτρέπει στην Κοινότητα να υποστηρίζει και να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών, μεταξύ άλλων, στον τομέα της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά τις ευκαιρίες στην αγορά εργασίας και τη μεταχείριση στην εργασία.

(2) Σύμφωνα με το άρθρο 139 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ο κοινωνικός διάλογος σε κοινοτικό επίπεδο μπορεί να οδηγεί στη σύναψη συμβατικών σχέσεων, συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών, εφόσον η διοίκηση και οι εργαζόμενοι («κοινωνικοί εταίροι») το επιθυμούν. Σύμφωνα με το άρθρο 139 παράγραφος 2 της Συνθήκης, οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να ζητούν από κοινού την εφαρμογή των συμφωνιών που συνάπτονται σε κοινοτικό επίπεδο για θέματα που καλύπτονται από το άρθρο 137 της Συνθήκης με απόφαση του Συμβουλίου που λαμβάνεται μετά από πρόταση της Επιτροπής.

(3) Στις 14 Δεκεμβρίου 1995 συνήφθη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια από τους διακλαδικούς κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ (ETUC, UNICE και CEEP) και τέθηκε σε νομική ισχύ με την οδηγία 96/34/EK του Συμβουλίου της 3ης Ιουνίου 1996, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια που συνήφθη από την UNICE, CEEP και την ETUC [17]. Η εν λόγω οδηγία συνέβαλε ιδιαίτερα στην αναβάθμιση των ευκαιριών που παρέχονται στους εργαζόμενους γονείς στα κράτη μέλη με σκοπό την καλύτερη συμφιλίωση των επαγγελματικών και των οικογενειακών τους ευθυνών με διευθετήσεις άδειας.

(4) Σύμφωνα με το άρθρο 138 παράγραφοι 2 και 3 της Συνθήκης, η Επιτροπή προέβη σε διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ το 2006 και το 2007 εξετάζοντας τρόπους ώστε να βελτιωθεί περαιτέρω η συμφιλίωση της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής και, συγκεκριμένα, η ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία για την προστασία της μητρότητας και τη γονική άδεια, καθώς και η δυνατότητα της εισαγωγής νέων τύπων άδειας για οικογενειακούς λόγους, όπως η άδεια πατρότητας, η άδεια υιοθεσίας και η άδεια για τη φροντίδα μελών της οικογένειας.

(5) Οι τρεις ευρωπαϊκές γενικές διακλαδικές οργανώσεις κοινωνικών εταίρων (ETUC, CEEP και BUSINESSEUROPE, πρώην UNICE) και η ευρωπαϊκή διακλαδική οργάνωση κοινωνικών εταίρων που εκπροσωπεί μια ορισμένη κατηγορία επιχειρήσεων (UEAPME) ενημέρωσαν την Επιτροπή στις 11 Σεπτεμβρίου 2008 σχετικά με την επιθυμία τους να αρχίσουν διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με το άρθρο 138 παράγραφος 4 και το άρθρο 139 της Συνθήκης, με σκοπό την αναθεώρηση της συμφωνίας-πλαισίου για τη γονική άδεια που συνήφθη το 1995.

(6) Στις 18 Ιουνίου 2009 οι εν λόγω οργανώσεις υπέγραψαν την αναθεωρημένη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια και απηύθυναν κοινό αίτημα στην Επιτροπή για την υποβολή πρότασης για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας-πλαισίου.

(7) Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεών τους οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ αναθεώρησαν πλήρως τη συμφωνία-πλαίσιο του 1995 για τη γονική άδεια. Συνεπώς, η οδηγία 96/34/EK πρέπει να καταργηθεί και να αντικατασταθεί από μια νέα οδηγία αντί απλώς να τροποποιηθεί.

(8) Δεδομένου ότι οι στόχοι των μέτρων που θα ληφθούν, ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση της συμφιλίωσης της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής για τους εργαζόμενους γονείς και την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά τις ευκαιρίες στην αγορά εργασίας και τη μεταχείριση στην εργασία σε ολόκληρη την Κοινότητα, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορούν, συνεπώς, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, η Κοινότητα μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως αναφέρεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη αυτών των στόχων.

(9) Κατά την εκπόνηση της πρότασης οδηγίας η Επιτροπή έλαβε υπόψη την αντιπροσωπευτικότητα των συμβαλλόμενων μερών, την εντολή τους και τη νομιμότητα των ρητρών στη συμφωνία-πλαίσιο, καθώς και τη συμμόρφωσή της με τις σχετικές διατάξεις που αφορούν τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις .

(10) Η Επιτροπή ενημέρωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την πρότασή της.

(11) Η ρήτρα 1 παράγραφος 1 της συμφωνίας-πλαισίου, σύμφωνα με τις γενικές αρχές της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, ορίζει ότι η εν λόγω συμφωνία προβλέπει τις ελάχιστες απαιτήσεις.

(12) Η ρήτρα 8 παράγραφος 1 ορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να εισάγουν ή να διατηρούν ευνοϊκότερες διατάξεις από αυτές που προβλέπονται από τη συμφωνία.

(13) Η ρήτρα 1 παράγραφος 2 ορίζει ότι η υλοποίηση των διατάξεων της συμφωνίας δεν συνιστά βάσιμη δικαιολογία για την υποβάθμιση της γενικής προστασίας των εργαζομένων στον κλάδο που καλύπτεται από αυτήν.

(14) Τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέπουν ουσιαστικές, ανάλογες και αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία.

(15) Τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέτουν στους κοινωνικούς εταίρους, μετά από κοινό τους αίτημα, την υλοποίηση της παρούσας οδηγίας, υπό την προϋπόθεση ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε απαραίτητο μέτρο που τους επιτρέπει να είναι, ανά πάσα στιγμή, σε θέση να εξασφαλίζουν τα αποτελέσματα που επιβάλλει η παρούσα οδηγία,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Η παρούσα οδηγία θέτει σε ισχύ την αναθεωρημένη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια που συνήφθη στις 18 Ιουνίου 2009 από τις διακλαδικές οργανώσεις κοινωνικών εταίρων της ΕΕ (BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP και ETUC), σύμφωνα με το παράρτημα.

Άρθρο 2

Τα κράτη μέλη καθορίζουν τους κανόνες των κυρώσεων που επιβάλλονται στις παραβάσεις των εθνικών διατάξεων που θεσπίζονται κατ’ εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και λαμβάνουν κάθε αναγκαίο μέτρο για να εξασφαλίζεται η εφαρμογή τους. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, σύμφωνες με την αρχή της αναλογικότητας και αποτρεπτικές. Μπορούν να περιλαμβάνουν την καταβολή αποζημίωσης, η οποία δεν μπορεί να περιορίζεται εκ των προτέρων με τον καθορισμό ανώτατου ορίου. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν τις εν λόγω διατάξεις στην Επιτροπή το αργότερο κατά την ημερομηνία που προβλέπεται στο άρθρο 3, καθώς και κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση που τα αφορά το ταχύτερο δυνατόν.

Άρθρο 3

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία ή εξασφαλίζουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι έχουν λάβει τα αναγκαία μέτρα μέσω συμφωνίας έως [δύο έτη ύστερα από την έκδοση] το αργότερο. Ανακοινώνουν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω διατάξεων και τον πίνακα αντιστοιχίας μεταξύ των εν λόγω διατάξεων και της παρούσας οδηγίας. Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομερείς διατάξεις για την παραπομπή αυτή καθορίζονται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη μπορούν να διαθέτουν συμπληρωματική περίοδο ενός έτους κατ' ανώτατο όριο, αν αυτό είναι απαραίτητο για να ληφθούν υπόψη ιδιαίτερες δυσχέρειες ή η υλοποίηση με συλλογική σύμβαση. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά έως [ προθεσμία εφαρμογής ] το αργότερο, αιτιολογώντας την ανάγκη της συμπληρωματικής περιόδου.

3. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των κύριων διατάξεων εθνικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που καλύπτεται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 4

Η οδηγία 96/34/EK καταργείται από [ εισαγωγή προθεσμίας εφαρμογής ].

Άρθρο 5

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Άρθρο 6

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,[... ]

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

[... ]

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια (αναθεωρημένη)

18 Ιουνίου 2009

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Η παρούσα συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων της ΕΕ, BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP και ETUC (και της επιτροπής σύνδεσης Eurocadres/CEC), αναθεωρεί τη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια, η οποία συνήφθη στις 14 Δεκεμβρίου 1995, με τον καθορισμό των ελάχιστων απαιτήσεων για τη γονική άδεια, ως σημαντικό μέσο για τη συμφιλίωση των επαγγελματικών και οικογενειακών ευθυνών και την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών και της μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ ζητούν από την Επιτροπή να υποβάλλει την παρούσα συμφωνία-πλαίσιο στο Συμβούλιο ώστε να ληφθεί απόφαση και να καταστούν δεσμευτικές οι εν λόγω απαιτήσεις στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ι – Γενικές Εκτιμησεισ

1. Έχοντας υπόψη τη συνθήκη ΕΚ και ιδίως τα άρθρα 138 και 139·

2. Έχοντας υπόψη τα άρθρα 137 παράγραφος 1 στοιχείο γ) και 141 της συνθήκης ΕΚ και την αρχή της ίσης μεταχείρισης (άρθρα 2, 3 και 13 της Συνθήκης ΕΚ) και τη δευτερογενή νομοθεσία που βασίζεται σε αυτήν, ειδικότερα την οδηγία 75/117/EOK του Συμβουλίου περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των αμοιβών μεταξύ εργαζομένων ανδρών και γυναικών [18]· την οδηγία 92/85/EOK του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων [19]· την οδηγία 96/97/EK του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 86/378/ΕΟΚ για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης [20]· και την οδηγία 2006/54/EK για την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης (αναδιατύπωση) [21]·

3. Έχοντας υπόψη το χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 18ης Δεκεμβρίου 2000, και ιδίως τα άρθρα 23 και 33 σχετικά με την ισότητα μεταξύ ανδρών και των γυναικών και τη συμφιλίωση της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής·

4. Έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής του 2003 σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας 96/34/ΕΚ του Συμβουλίου, της 3ης Ιουνίου 1996, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια που συνήφθη από την UNICE, τη CEEP και την ETUC·

5. Έχοντας υπόψη το στόχο της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, δηλαδή την αύξηση των συνολικών ποσοστών απασχόλησης σε 70%, των ποσοστών απασχόλησης των γυναικών σε 60% και των ποσοστών απασχόλησης των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας σε 50%· τους στόχους της Βαρκελώνης για την παροχή εγκαταστάσεων παιδικής φροντίδας· και τη συμβολή των πολιτικών στη βελτίωση της συμφιλίωσης της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής στην επίτευξη των εν λόγω στόχων·

6. Έχοντας υπόψη το πλαίσιο δράσεων των κοινωνικών εταίρων της ΕΕ σχετικά με την ισότητα των φύλων, της 22ας Μαρτίου 2005, το οποίο καλύπτει την υποστήριξη της ισορροπίας επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής ως τομέα προτεραιότητας για δραστηριοποίηση, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι, για να συνεχιστεί η πρόοδος στο θέμα της συμφιλίωσης, πρέπει να θεσπιστεί ένας ισόρροπος, ολοκληρωμένος και συνεκτικός συνδυασμός πολιτικών, ο οποίος θα περιλαμβάνει τις διευθετήσεις άδειας, τις διευθετήσεις εργασίας και τις υποδομές φροντίδας·

7. Εκτιμώντας ότι τα μέτρα για τη βελτίωση της συμφιλίωσης αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πολιτικού θεματολογίου για την κάλυψη των αναγκών των εργοδοτών και των εργαζομένων και τη βελτίωση της προσαρμοστικότητας και της απασχολησιμότητας, στο πλαίσιο μιας προσέγγισης που συνδυάζει την ευελιξία με την ασφάλεια·

8. Εκτιμώντας ότι οι οικογενειακές πολιτικές πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη της ισότητας των φύλων και πρέπει να εξετάζονται στο πλαίσιο των δημογραφικών αλλαγών των επιπτώσεων ενός γηράσκοντος πληθυσμού, της γεφύρωσης του χάσματος των γενεών, της προώθησης της συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό και της δίκαιης κατανομής των ευθυνών φροντίδας μεταξύ των γυναικών και των ανδρών·

9. Εκτιμώντας ότι η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη των κοινωνικών εταίρων της ΕΕ το 2006 και το 2007 κατά το πρώτο και το δεύτερο στάδιο διαβουλεύσεων για τη συμφιλίωση της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής, και, μεταξύ άλλων, κάλυψε το θέμα της επικαιροποίησης του ρυθμιστικού πλαισίου σε κοινοτικό επίπεδο και ενθάρρυνε τους κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ να αξιολογήσουν τις διατάξεις της οικείας συμφωνίας-πλαισίου για τη γονική άδεια με σκοπό την αναθεώρησή της·

10. Εκτιμώντας ότι η συμφωνία-πλαίσιο των κοινωνικών εταίρων της ΕΕ του 1995 για τη γονική άδεια έχει αποδειχθεί καταλυτικής σημασίας για θετικές αλλαγές, εξασφάλιση κοινό έδαφος για την ισορροπία της επαγγελματικής ζωής στα κράτη μέλη και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη στήριξη των εργαζομένων γονέων στην Ευρώπη για καλύτερη συμφιλίωση. Ωστόσο, βάσει μιας κοινής αξιολόγησης, οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ θεωρούν ότι ορισμένα στοιχεία της συμφωνίας πρέπει να προσαρμοστούν ή να αναθεωρηθούν με σκοπό την καλύτερη επίτευξη των στόχων της·

11. Εκτιμώντας ότι ορισμένες πτυχές απαιτούν αναπροσαρμογή, λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη ποικιλομορφία του εργατικού δυναμικού και την εξέλιξη της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της αυξανόμενης ποικιλομορφίας των οικογενειακών δομών, με παράλληλη τήρηση των εθνικών διατάξεων, των συλλογικών συμφωνιών και / ή πρακτικών·

12. Εκτιμώντας ότι σε πολλά κράτη μέλη η ενθάρρυνση των ανδρών να αναλάβουν ισότιμο μερίδιο των οικογενειακών ευθυνών δεν έχει οδηγήσει σε ικανοποιητικά αποτελέσματα· συνεπώς, πρέπει να ληφθούν αποτελεσματικότερα μέτρα για την ενθάρρυνση της δικαιότερης κατανομής των οικογενειακών ευθυνών μεταξύ ανδρών και των γυναικών·

13. Εκτιμώντας ότι πολλά κράτη μέλη έχουν ήδη ευρεία ποικιλία πολιτικών μέτρων και πρακτικών σχετικά με τις διευκολύνσεις άδειας, την παιδική φροντίδα και τις ευέλικτες διευθετήσεις εργασίας, σύμφωνα με τις ανάγκες των εργαζομένων και των εργοδοτών και με στόχο τη στήριξη των γονέων για τη συμφιλίωση της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής τους ζωής· τα εν λόγω στοιχεία πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας·

14. Εκτιμώντας ότι η παρούσα συμφωνία-πλαίσιο παρέχει ένα στοιχείο των δράσεων των κοινωνικών εταίρων της ΕΕ στον τομέα της συμφιλίωσης

15. Εκτιμώντας ότι η παρούσα συμφωνία αποτελεί συμφωνία-πλαίσιο για τον καθορισμό των ελάχιστων προϋποθέσεων και των διατάξεων για τη γονική άδεια, η οποία διαχωρίζεται από την άδεια μητρότητας και για την απουσία από την εργασία για λόγους ανωτέρας βίας και παραπέμπει στα κράτη μέλη και στους κοινωνικούς εταίρους για τη θέσπιση των προϋποθέσεων επιλεξιμότητας και των όρων εφαρμογής, με σκοπό να λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος·

16. Εκτιμώντας ότι το δικαίωμα σε γονική άδεια στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας αποτελεί ατομικό δικαίωμα καταρχήν, αμεταβίβαστο, και τα κράτη μέλη μπορούν να το μετατρέψουν σε μεταβιβάσιμο. Σύμφωνα με την εμπειρία, η μετατροπή της άδειας σε αμεταβίβαστη μπορεί να λειτουργήσει ως θετικό κίνητρο για τη χρήση του δικαιώματος από τους πατέρες, και οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ. συνεπώς συμφωνούν να θεσπιστεί ένα μέρος της άδειας ως αμεταβίβαστο·

17. Εκτιμώντας ότι είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές ανάγκες των γονέων με παιδιά με αναπηρία ή μακροχρόνια ασθένεια·

18. Εκτιμώντας ότι τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέπουν τη διατήρηση των δικαιωμάτων σε παροχές σε είδος στο πλαίσιο της ασφάλισης ασθενείας κατά την ελάχιστη περίοδο γονικής άδειας·

19. Εκτιμώντας ότι τα κράτη μέλη πρέπει επίσης, κατά περίπτωση, σύμφωνα με τις εθνικές συνθήκες και λαμβάνοντας υπόψη τη δημοσιονομική κατάσταση, να εξετάσουν το ενδεχόμενο της διατήρησης των δικαιωμάτων σε σχετικές παροχές κοινωνικής ασφάλισης ως έχουν, κατά την ελάχιστη περίοδο γονικής άδειας καθώς και το ρόλο του εισοδήματος, μεταξύ άλλων παραγόντων, στην άσκηση του δικαιώματος της γονικής άδειας κατά την εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας·

20. Εκτιμώντας ότι σύμφωνα με την εμπειρία στα κράτη μέλη, το επίπεδο του εισοδήματος κατά τη γονική άδεια αποτελεί παράγοντα που επηρεάζει τη χρήση του δικαιώματος από τους γονείς, ιδίως τους πατέρες·

21. Εκτιμώντας ότι η πρόσβαση σε ευέλικτες εργασιακές διευθετήσεις διευκολύνει τους γονείς να συνδυάζουν τις επαγγελματικές και τις γονικές ευθύνες, ενώ διευκολύνει και την επανένταξη στην εργασία, ιδίως μετά την επιστροφή από τη γονική άδεια·

22. Εκτιμώντας ότι οι διευθετήσεις γονικής άδειας προορίζονται να στηρίξουν τους εργαζόμενους γονείς κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, με σκοπό τη διατήρηση και την προώθηση της συνεχούς συμμετοχής τους στην αγορά εργασίας· συνεπώς, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη διατήρηση της επαφής με τον εργοδότη κατά τη διάρκεια της άδειας ή με την πρόβλεψη διευθετήσεων για την επιστροφή στην εργασία·

23. Εκτιμώντας ότι η παρούσα συμφωνία λαμβάνει υπόψη την ανάγκη για την αναβάθμιση των απαιτήσεων της κοινωνικής πολιτικής, την προώθηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της ΕΕ για την αποφυγή επιβολής διοικητικών, χρηματοοικονομικών και νομικών περιορισμών κατά τρόπο που θα περιόριζε τη δημιουργία και την ανάπτυξη των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων·

24. Εκτιμώντας ότι οι κοινωνικοί εταίροι είναι οι πιο ενδεδειγμένοι να εξεύρουν λύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων και, συνεπώς, διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο σε ό,τι αφορά την υλοποίηση, την εφαρμογή, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της παρούσας συμφωνίας στο ευρύτερο πλαίσιο άλλων μέτρων, με σκοπό τη βελτίωση της συμφιλίωσης των επαγγελματικών και των οικογενειακών ευθυνών και την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών και της μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών.

ΙΙ –ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Ρήτρα 1: Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

1. Η παρούσα συμφωνία ορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις για τη διευκόλυνση της συμφιλίωσης των γονικών και των επαγγελματικών ευθυνών των εργαζόμενων γονέων, λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη ποικιλομορφία των οικογενειακών δομών με παράλληλη τήρηση των εθνικών διατάξεων, των συλλογικών συμφωνιών και / ή πρακτικών.

2. Η παρούσα συμφωνία εφαρμόζεται σε όλους τους εργαζομένους, άνδρες και γυναίκες, που έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας προσδιοριζόμενη από τη νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές που ισχύουν σε κάθε κράτος μέλος.

3. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι δεν εξαιρούν από το πεδίο και την εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας εργαζομένους, συμβάσεις ή σχέσεις εργασίας αποκλειστικά επειδή αφορούν εργαζομένους με μερική απασχόληση, εργαζομένους με συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου ή άτομα με σύμβαση ή σχέση εργασίας με εταιρία προσωρινής απασχόλησης.

Ρήτρα 2: Γονική άδεια

1. Δυνάμει της παρούσας συμφωνίας παρέχεται ατομικό δικαίωμα γονικής άδειας στους εργαζόμενους άνδρες και γυναίκες, λόγω γέννησης ή υιοθεσίας παιδιού, ώστε να μπορέσουν να ασχοληθούν με το παιδί αυτό, μέχρι μιας ορισμένης ηλικίας που μπορεί να φτάσει μέχρι τα οκτώ έτη και προσδιορίζεται από τα κράτη μέλη και / ή τους κοινωνικούς εταίρους.

2. Η άδεια χορηγείται για περίοδο τουλάχιστον τεσσάρων μηνών και, με σκοπό την ισότητα των ευκαιριών και της μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών, πρέπει, καταρχήν να είναι αμεταβίβαστη. Για να ενθαρρυνθεί η δικαιότερη χρήση του δικαιώματος της άδειας και από τους δύο γονείς, τουλάχιστον ένας από τους τέσσερις μήνες παρέχεται ως αμεταβίβαστος. Οι όροι εφαρμογής της αμεταβίβαστης περιόδου καθορίζονται σε εθνικό επίπεδο μέσω της εθνικής νομοθεσίας και / ή των συλλογικών συμβάσεων, λαμβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες διευθετήσεις άδειας στα κράτη μέλη.

Ρήτρα 3: Όροι της εφαρμογής

1. Οι προϋποθέσεις πρόσβασης και οι λεπτομερείς κανόνες για την υποβολή αίτησης για γονική άδεια καθορίζονται από τη νομοθεσία και / ή τις συλλογικές συμβάσεις στα κράτη μέλη, εφόσον τηρούνται οι ελάχιστες απαιτήσεις της παρούσας συμφωνίας. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν συγκεκριμένα:

α) να αποφασίζουν αν η γονική άδεια χορηγείται κατά πλήρη χρόνο, κατά μερικό χρόνο, κατά τρόπο αποσπασματικό ή με τη μορφή χρονικής πίστωσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων·

β) να εξαρτούν το δικαίωμα της γονικής άδειας από περίοδο εργασίας και / ή περίοδο αρχαιότητας που δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα έτος· τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι εξασφαλίζουν, κατά την εφαρμογή της παρούσας διάταξης, ότι σε περίπτωση διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου, σύμφωνα με την οδηγία 1999/70/EK του Συμβουλίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, με τον ίδιο εργοδότη το σύνολο των εν λόγω συμβάσεων λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της περιόδου εξασφάλισης του δικαιώματος·

γ) να ορίζουν τις περιπτώσεις στις οποίες ο εργοδότης, ύστερα από διαβούλευση σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές, μπορεί να αναβάλει τη χορήγηση της γονικής άδειας για βάσιμους λόγους που συνδέονται με τη λειτουργία της επιχείρησης. Κάθε δυσχέρεια που απορρέει από την εφαρμογή της παρούσας διάταξης πρέπει να αντιμετωπίζεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή τις πρακτικές·

δ) πέραν του στοιχείου γ), να επιτρέπουν ειδικές διευθετήσεις που ανταποκρίνονται στις λειτουργικές και οργανωτικές απαιτήσεις των μικρών επιχειρήσεων.

2. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι ορίζουν περιόδους κοινοποίησης στον εργοδότη από τον εργαζόμενο ο οποίος ασκεί το δικαίωμα γονικής άδειας, διευκρινίζοντας την έναρξη και τη λήξη της περιόδου άδειας. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα τόσο των εργαζομένων όσον και των εργοδοτών κατά τον καθαρισμό της διάρκειας των εν λόγω περιόδων κοινοποίησης.

3. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι αξιολογούν την ανάγκη της προσαρμογής των προϋποθέσεων πρόσβασης και των τρόπων εφαρμογής της γονικής άδειας στις ανάγκες των γονέων με παιδιά με αναπηρία ή μακροχρόνια ασθένεια.

Ρήτρα 4: Υιοθεσία

1. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι αξιολογούν την ανάγκη συμπληρωματικών μέτρων για την κάλυψη των ειδικών αναγκών των υιοθετούντων γονέων.

Ρήτρα 5: Εργασιακά δικαιώματα και καταπολέμηση των διακρίσεων

1. Στο τέλος της γονικής άδειας, οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να επιστρέψουν στην ίδια θέση εργασίας ή, αν αυτό δεν είναι δυνατόν, σε ισοδύναμη ή ανάλογη θέση που είναι σύμφωνη με την εργασιακή σύμβαση ή σχέση.

2. Τα κεκτημένα δικαιώματα ή τα δικαιώματα που είναι υπό κτήση από τον εργαζόμενο κατά την ημερομηνία έναρξης της γονικής αδείας διατηρούνται ως έχουν έως το τέλος της γονικής αδείας. Με τη λήξη της γονικής αδείας, εφαρμόζονται τα εν λόγω δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών που προέρχονται από την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές.

3. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι καθορίζουν το καθεστώς της εργασιακής σύμβασης ή σχέσης για την περίοδο της γονικής αδείας.

4. Για να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να ασκούν το δικαίωμά τους σε γονική άδεια, τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να προστατεύσουν τους εργαζόμενους έναντι λιγότερο ευνοϊκής μεταχείρισης ή απόλυσης εξαιτίας της αίτησης ή της λήψης γονικής αδείας, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές.

5. Όλα τα θέματα που αφορούν την κοινωνική ασφάλιση στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας εξετάζονται και διεκπεραιώνονται από τα κράτη μέλη και / ή τους κοινωνικούς εταίρους σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, και / ή τις συλλογικές συμβάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της συνέχειας των δικαιωμάτων κάλυψης κοινωνικής ασφάλισης στα πλαίσια διαφορετικών συστημάτων, συγκεκριμένα για την υγειονομική περίθαλψη.

Όλα τα θέματα που αφορούν το εισόδημα στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας, εξετάζονται και διεκπεραιώνονται από τα κράτη μέλη και / ή τους κοινωνικούς εταίρους σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές, λαμβάνοντας υπόψη το ρόλο του εισοδήματος - μεταξύ άλλων παραγόντων - στη χρήση του δικαιώματος της γονικής άδειας.

Ρήτρα 6: Επιστροφή στην εργασία

1. Με σκοπό την προώθηση της καλύτερης συμφιλίωσης, τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, ώστε να εξασφαλίσουν ότι οι εργαζόμενοι, κατά την επιστροφή από τη γονική άδεια, μπορούν να ζητήσουν αλλαγές στο ωράριο και / ή την οργάνωση της εργασίας τους για καθορισμένη χρονική περίοδο. Οι εργοδότες εξετάζουν και διεκπεραιώνουν τα εν λόγω αιτήματα, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων.

Οι τρόποι εφαρμογής των διατάξεων της παρούσας παραγράφου καθορίζονται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές.

2. Για να διευκολυνθεί η επιστροφή στην εργασία μετά τη λήξη της γονικής άδειας, οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες ενθαρρύνονται να διατηρούν επαφή κατά την περίοδο της άδειας και μπορούν να προβαίνουν σε διευθετήσεις για τυχόν ενδεδειγμένα μέτρα επανένταξης, τα οποία αποφασίζονται μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, λαμβάνοντας υπόψη την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές.

Ρήτρα 7: Απουσία από την εργασία για λόγους ανωτέρας βίας

1. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να επιτρέπουν στους εργαζομένους να απουσιάζουν από την εργασία, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές, για λόγους ανωτέρας βίας που συνδέονται με επείγοντες οικογενειακούς λόγους σε περίπτωση ασθένειας ή ατυχήματος που καθιστά απαραίτητη την άμεση παρουσία του εργαζομένου.

2. Τα κράτη μέλη και / ή οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να προσδιορίζουν τους όρους πρόσβασης και τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής της ρήτρας 3 παράγραφος 1 και να περιορίζουν το εν λόγω δικαίωμα σε μια ορισμένη διάρκεια ετησίως και / ή κατά περίπτωση.

Ρήτρα 8: Τελικές διατάξεις

1. Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν ή να θεσπίζουν ευνοϊκότερες διατάξεις από τις προβλεπόμενες στην παρούσα συμφωνία.

2. Η υλοποίηση των διατάξεων της παρούσας συμφωνίας δεν αποτελεί βάσιμη δικαιολογία για την υποβάθμιση του γενικού επιπέδου προστασίας των εργαζομένων στον τομέα που καλύπτεται από την παρούσα συμφωνία, και τούτο με την επιφύλαξη του δικαιώματος των κρατών μελών και / ή των κοινωνικών εταίρων να εισαγάγουν, λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη της κατάστασης (συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης της αρχής του αμεταβίβαστου), διαφορετικές νομοθετικές, κανονιστικές ή συμβατικές διατάξεις, εφόσον τηρούνται οι ελάχιστες απαιτήσεις που προβλέπονται από την παρούσα συμφωνία.

3. Η παρούσα συμφωνία δεν θίγει το δικαίωμα των κοινωνικών εταίρων να συνάπτουν, στο κατάλληλο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού, συμβάσεις με τις οποίες προσαρμόζονται και / ή συμπληρώνονται οι διατάξεις της, ώστε να λαμβάνονται υπόψη ιδιαίτερες περιστάσεις.

4. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι απαραίτητες για να συμμορφωθούν προς την απόφαση του Συμβουλίου το αργότερο δύο έτη μετά την έκδοση της απόφασης ή διασφαλίζουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα μέσω συμφωνίας, πριν από τη λήξη της εν λόγω περιόδου. Τα κράτη μέλη μπορούν, αν κρίνεται απαραίτητο για να ληφθούν υπόψη ιδιαίτερες δυσχέρειες ή η υλοποίηση με συλλογική σύμβαση, να διαθέτουν συμπληρωματικό χρονικό διάστημα ενός έτους κατ' ανώτατο όριο προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα απόφαση.

5. Η πρόληψη και η αντιμετώπιση των διαφορών και των καταγγελιών που προκύπτουν από την εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας γίνονται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και / ή πρακτικές.

6. Με την επιφύλαξη των αντίστοιχων ρόλων της Επιτροπής, των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, κάθε θέμα σχετικό με την ερμηνεία της παρούσας συμφωνίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα πρέπει, κατά πρώτον, να παραπεμφθεί από την Επιτροπή στα υπογράφοντα μέρη τα οποία θα γνωμοδοτήσουν.

7. Τα υπογράφοντα μέρη επανεξετάζουν την εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας πέντε έτη μετά την ημερομηνία της απόφασης του Συμβουλίου, εάν ένα από τα μέρη της παρούσας συμφωνίας το ζητήσει.

Βρυξέλλες, 18 Ιουνίου 2009

Για την ETUC

John Monks

Γενικός Γραμματέας:

Εξ ονόματος της αντιπροσωπείας συνδικαλιστικών οργανώσεων

Για την BUSINESSEUROPE

Philippe de Buck

Γενικός Διευθυντής

Για την UEAPME

Andrea Benassi

Γενικός Γραμματέας

Για την CEEP

Ralf Resch

Γενικός Γραμματέας

[1] COM(2006) 92.

[2] Συμπεράσματα του Συμβουλίου: Ισορροπία των ρόλων ανδρών και γυναικών όσον αφορά την απασχόληση, την οικονομική μεγέθυνση και την κοινωνική συνοχή (SOC 385).

[3] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 3ης Σεπτεμβρίου 2008 για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών - 2008 (2008/2047(INI)), σημείο 28.

[4] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 92/85/ΕΟΚ σχετικά με την εφαρμογή μέτρων που στοχεύουν στην προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εγκύων, των λεχώνων ή των γαλουχουσών εργαζομένων στο χώρο εργασίας (COM(2008) 637 τελικό).

[5] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν ανεξάρτητη επαγγελματική δραστηριότητα και την κατάργηση της οδηγίας 86/613/EOK (COM (2008) 636 τελικό).

[6] Έκθεση με τίτλο «Η υλοποίηση των στόχων της Βαρκελώνης όσον αφορά τις υπηρεσίες φροντίδας για παιδιά προσχολικής ηλικίας» (COM (2008 638 τελικό· τεχνικό παράρτημα, SEC (2008) 2597).

[7] Ανακοίνωση της Επιτροπής, με τίτλο «καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής: Μεγαλύτερη υποστήριξη για το συνδυασμό της επαγγελματικής με την ιδιωτική και την οικογενειακή ζωή», COM (2008) 635 τελικό.

[8] SEC (2006) 1245.

[9] SEC (2007) 571.

[10] Βλ. http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=641&langId=en&moreDocuments=yes.

[11] SEC (2008) 2526/2.

[12] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική (COM (93) 600 τελικό της 14ης Δεκεμβρίου 1993).

[13] Έκθεση σχετικά με την αντιπροσωπευτικότητα των ευρωπαϊκών οργανώσεων κοινωνικών εταίρων, μέρος 1, Institut des Sciences du Travail — Institut des Sciences du Travail — Université Catholique de Louvain, Σεπτέμβριος 1999.

[14] Μονογραφίες της κατάστασης των κοινωνικών εταίρων στις προσχωρούσες και στις υποψήφιες χώρες, διακλαδικό επίπεδο, Institut des Sciences du Travail — Université Catholique de Louvain, Μάρτιος 2004.

[15] Υποθέσεις C-180/95 Draehmpaehl [1997] Συλλογή I-2195 και C-271/91 Marshall [1993] Συλλογή I-4367.

[16] ΕΕ C, , σ. .

[17] ΕΕ L 145 της 19.6.1996, σ. 4.

[18] ΕΕ L 45 της 19.02.1975, σ. 19-20.

[19] ΕΕ L 348 της 28.11.1992, σ. 1-8.

[20] ΕΕ L 46 της 17.02.1997, σ. 20-24.

[21] ΕΕ L 204 της 26.7.2006, σ. 23-36.

--------------------------------------------------