Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής για την κοινωνική διάσταση και την επίδραση στην αγορά εργασίας της κοινωνίας των πληροφοριών: "Πρώτα ο άνθρωπος - Τα επόμενα βήματα"»

(98/C 129/06)

Στις 29 Ιουλίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 12 Φεβρουαρίου 1998, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pellarini.

Κατά την 352η σύνοδο ολομέλειας της 26ης Φεβρουαρίου 1998, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 97 ψήφους υπέρ και 9 κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Συνεχίζοντας τις εργασίες παρακολούθησης, ανάλυσης και προσανατολισμού σχετικά με την επίδραση και τα προβλήματα της κοινωνίας των πληροφοριών, η Επιτροπή εξέδωσε νέο έγγραφο που εξετάζει κυρίως τις κοινωνικές πτυχές της και τις συνέπειές της στην αγορά εργασίας.

1.2. Το εν λόγω έγγραφο χρησιμοποιεί ως βάση το σχέδιο δράσης του 1994 «Ο δρόμος της Ευρώπης προς την κοινωνία των πληροφοριών» και την Πράσινη Βίβλο του 1996 «Ζωή και εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών: πρώτα ο άνθρωπος».

Συνεχίζοντας προς την κατεύθυνση που χάραξαν τα δύο αυτά θεμελιώδη κείμενα, η υπό εξέταση ανακοίνωση αποβλέπει στους εξής εκπεφρασμένους στόχους:

- βελτίωση της συνειδητοποίησης σχετικά με τις κοινωνικές συνέπειες της κοινωνίας των πληροφοριών 7

- ένταξη της διάστασης της κοινωνίας των πληροφοριών στις κοινωνικές πολιτικές και ενέργειες 7

- καθορισμός συγκεκριμένων ενεργειών για τη βελτιστοποίηση της συμβολής της κοινωνίας των πληροφοριών στην προώθηση της απασχόλησης και της κοινωνικής ένταξης.

1.3. Στο πρώτο μέρος, η ανακοίνωση επισημαίνει την ανάγκη διευκόλυνσης της πρόσβασης στην κοινωνία των πληροφοριών, η οποία πρέπει να «στηρίζεται στις αρχές της ισότητας των ευκαιριών, της συμμετοχής και της ένταξης των πάντων».

Η υποδομή και οι υπηρεσίες «θα πρέπει να διατίθενται σε προσιτές τιμές» 7 οι έννοιες της «καθολικής υπηρεσίας» και της «δημόσιας πρόσβασης» πρέπει να διευρυνθούν και να θεωρούνται από δυναμική σκοπιά 7 πρέπει να αναπτυχθεί υλικό και λογισμικό «φιλικότερο» προς τους χρήστες 7 πρέπει να ευαισθητοποιηθούν οι κοινωνικές ομάδες που δεν συμμετέχουν και δεν ενημερώνονται επαρκώς στις ευκαιρίες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες, μέσω της ένταξης σε προγράμματα διαρκούς εκπαίδευσης.

1.4. Η εφαρμογή της κοινωνίας των πληροφοριών στις δημόσιες υπηρεσίες μπορεί να στηρίξει και να αναπτύξει το δημοκρατικό βίο, ευνοώντας τη συμμετοχή και τη διαφάνεια στη διοίκηση. Ως προς το θέμα αυτό, η Επιτροπή κάνει γνωστό ότι εκπονεί Πράσινη Βίβλο για την «πρόσβαση στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα και την αξιοποίησή τους στην κοινωνία των πληροφοριών».

1.5. Τέλος, ειδικότερα ως προς το κοινωνικό επίπεδο, μπορεί να υπάρξουν ουσιώδη αποτελέσματα, όπως στις πολιτικές σχετικά με την ισότητα των ευκαιριών και τις πολιτικές προώθησης καλύτερης ποιότητας ζωής και ισότητας επαγγελματικών ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

1.6. Το δεύτερο μέρος αφιερώνεται στις μεταβολές της οργάνωσης και της αγοράς εργασίας. Στην Πράσινη Βίβλο «Πρώτα ο άνθρωπος», η Επιτροπή πρότεινε ήδη την έναρξη τεκμηριωμένου διαλόγου για τον εκσυγχρονισμό του επαγγελματικού βίου.

Τα τελευταία χρόνια έχουν επιτελεσθεί, και εξακολουθούν να επιτελούνται, βαθιές μεταβολές στην οργάνωση της εργασίας, οι οποίες επηρεάζουν κυρίως την ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας.

1.7. Από τη μία πλευρά, η εμφάνιση νέων μορφών οργάνωσης της εργασίας μπορεί να συμβάλλει ευρέως στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, όπως προκύπτει ήδη από την Πράσινη Βίβλο «Σύμπραξη για μία νέα οργάνωση της εργασίας»: γεγονός που αποκτά θεμελιώδη σημασία για τη δυνατότητα της Ευρώπης να διαδραματίσει πρωταρχικό ρόλο στην αυξανόμενη παγκοσμιοποίηση της παραγωγής και των αγορών.

1.8. Από την άλλη πλευρά, από τις διαβουλεύσεις που διεξήγαγε η Επιτροπή, φάνηκε ότι «οι μισθωτοί και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ανησυχούν διότι η εισαγωγή των ΤΠΕ (τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας) και των νέων μορφών οργάνωσης της εργασίας ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της επαγγελματικής ασφάλειας και την υποβάθμιση του επιπέδου της εργασίας» ().

1.9. Το έγγραφο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις μορφές τηλεργασίας, η διείσδυση των οποίων παραμένει περιορισμένη σε σχέση με τις αρχικές προσδοκίες, παρά το αυξημένο ενδιαφέρον του κοινού για τη μορφή αυτή εργασίας.

1.10. Ακόμη και ο κοινωνικός διάλογος επηρεάζεται από τις νέες τεχνολογίες, δεδομένου ότι «οι κοινωνικοί εταίροι λειτουργούν πλέον όλο και λιγότερο στο πλαίσιο παραδοσιακών συστημάτων συλλογικών διαπραγματεύσεων», χάρη στην αυξανόμενη ευελιξία της οργάνωσης της εργασίας και της παγκοσμιοποίησης των αγορών και της παραγωγής ().

1.11. Τέλος, ένα άλλο μέρος του εγγράφου αφορά τις προοπτικές για την απασχόληση από την εισαγωγή των ΤΠΕ.

1.12. Η διαδικασία απελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών θα έχει συνέπειες, από πλευράς απασχόλησης, που «θα εξαρτηθούν από το ρυθμό αυτής της διαδικασίας και από την ταχύτητα διάδοσης των τεχνολογιών» (σημείο 42).

Οι ΜΜΕ που ειδικεύονται στην επεξεργασία λογισμικών και τις υπηρεσίες πληροφορικής κατέχουν τις καλύτερες θέσεις ως προς τη δημιουργία απασχόλησης στην Ευρώπη. Ωστόσο, δεν μπορούμε να παραγνωρίζουμε τα προβλήματα έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού και την ανάγκη τακτικής ανανέωσης των δεξιοτήτων.

1.13. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να αναλάβουν καθοριστικό ρόλο στηρίζοντας τις ΜΜΕ για την αύξηση των δυνατοτήτων τους.

1.14. Η κοινωνική οικονομία μπορεί επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες για να βοηθήσει τις μειονεκτούσες κοινωνικές ομάδες να διαφύγουν από τον κοινωνικό αποκλεισμό.

1.15. Τέλος, οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης θα μπορέσουν να βρουν, μέσω των ΤΠΕ, αποτελεσματικότερα συστήματα για να εξισορροπήσουν την προσφορά και τη ζήτηση εργασίας.

1.16. Η ανακοίνωση καταλήγει στην ανάγκη να ενταχθεί δυναμικά η κοινωνική διάσταση στις στρατηγικές των κρατών μελών για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε για την ανακοίνωση της Επιτροπής «η Ευρώπη πρωτοπόρος της παγκόσμιας κοινωνίας των πληροφοριών: κυλιόμενο πρόγραμμα δράσης», η ΟΚΕ εξέφραζε την ικανοποίησή της για «το ευρύ έργο που έχει αναληφθεί τόσο από την Επιτροπή όσο και από το σύνολο των κοινοτικών οργανισμών» ().

2.2. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η υπό εξέταση ανακοίνωση, με τα πολυσύνθετα ζητήματα που εξετάζει και τα προβλήματα που φέρνει στο φως, επιβεβαιώνει οπωσδήποτε την αντικειμενική σημασία της νέας αυτής τεχνολογικής επανάστασης που έχει βαθιά επίδραση σε όλες τις πτυχές της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής.

2.3. Ωστόσο, ναι μεν οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται είναι μεγάλες, αλλά και οι κίνδυνοι αποκλεισμού σημαντικών κατηγοριών του πληθυσμού είναι επίσης σοβαροί.

2.4. Δεν είναι η πρώτη φορά που η Επιτροπή εξετάζει το πρόβλημα των επιδράσεων της εισαγωγής της κοινωνίας των πληροφοριών στον κοινωνικό τομέα και ειδικότερα στην απασχόληση. Η υπό εξέταση ανακοίνωση όμως συνιστά αναμφίβολα ποιοτικό άλμα ως προς την προσέγγιση περίπλοκων θεμάτων, όπως η κοινωνική συνοχή και η αλληλεπίδραση απασχόλησης και νέων τεχνολογιών.

2.5. Αυτό που είναι αξιόλογο κυρίως, είναι το γεγονός ότι δεν προτείνονται μεμονωμένα μέτρα, που μπορούν να έχουν διαφορετικές επιδράσεις σε συγκεκριμένους τομείς, αλλά μια πραγματική στρατηγική που θα δεσμεύσει την Ένωση για τα επόμενα χρόνια, όχι μόνο στο καθαρά χρηματοοικονομικό επίπεδο, αλλά και στο επίπεδο των γενικότερων επιλογών της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής πολιτικής.

2.6. Προς αυτή την κατεύθυνση είχε εκφραστεί και η ΟΚΕ στην προαναφερόμενη γνωμοδότηση για το κυλιόμενο πρόγραμμα, διαβεβαιώνοντας ότι η διαδικασία οικοδόμησης της κοινωνίας των πληροφοριών «θα εμπεριέχει επιλογές οι οποίες δεν θα είναι δυνατόν να αποφασίζονται ξεχωριστά, αλλά θα πρέπει να εντάσσονται στα πλαίσια του γενικού σχεδιασμού, λαμβάνοντας υπόψη τις νομικές, οργανωτικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές επιπτώσεις» ().

2.7. Στην ανακοίνωση διαφαίνεται σαφώς η «προτεραιότητα στην ανθρώπινη διάσταση» καθώς «δεν καθορίζει απλώς την πολιτική της Επιτροπής για την περαιτέρω ανάπτυξη της κοινωνικής διάστασης της κοινωνίας των πληροφοριών» αλλά αναπτύσσει επίσης, στο τέλος κάθε εξεταζόμενου σημείου, προτάσεις ενεργειών, οι οποίες θα πρέπει βέβαια να ελεγχθούν στο στάδιο της υλοποίησής τους, απαρτίζουν όμως ήδη ένα ενδιαφέρον πλαίσιο ως προς το οποίο δεσμεύεται η Επιτροπή για τα επόμενα χρόνια.

2.8. Σε κάθε μέρος της ανακοίνωσης, που εξετάζει τις κυριότερες πτυχές της κοινωνίας των πληροφοριών στο κοινωνικό επίπεδο, η Επιτροπή αναγγέλλει σαφή μέτρα, έγγραφα εργασίας και ανάλυσης, συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την προώθηση του διαλόγου και τη διάδοση των πληροφοριών.

2.9. Η ανακοίνωση όμως εξετάζει και πιο ουσιώδη ζητήματα. Για παράδειγμα, είναι σημαντικό το γεγονός ότι η Επιτροπή δηλώνει τη βούλησή της να «επανεξετάσει» τις θεμελιώδεις επιλογές, όπως το ζήτημα «του πεδίου εφαρμογής, της ποιότητας, του επιπέδου και του προσιτού κόστους της καθολικής υπηρεσίας μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1998», προκειμένου να τις ελέγξει και, στην ανάγκη, να τις προσαρμόσει, με στόχο να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στους πάντες.

2.10. Επίσης, στο πεδίο της προώθησης της δημοκρατικής συμμετοχής, η Επιτροπή αποδέχεται την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να καταρτίσει μια στρατηγική πληροφόρησης με σκοπό να διευκολυνθεί η πρόσβαση του κοινού και των συλλογικών οργανώσεων στα θεσμικά όργανα.

2.11. Όσον αφορά την προβληματική της απασχόλησης, που αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα και την ουσία της, η ανακοίνωση καταδεικνύει σαφώς τη συνειδητοποίηση της ανάγκης να παρακολουθούνται και να εξετάζονται προσεκτικά οι βαθιές μεταβολές που επιφέρει η εισαγωγή των ΤΠΕ, προκειμένου να εξασφαλιστούν, αφενός, καλύτερες επιδόσεις για τις επιχειρήσεις και, αφετέρου, ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων.

2.12. Η ΟΚΕ λοιπόν εκφράζει την ικανοποίησή της για την απόφαση ανάπτυξης ενός ευρωπαϊκού δικτύου για την ενίσχυση της Ε& Τ και τη διάδοση των ορθών πρακτικών ως προς τις νέες μεθόδους οργάνωσης της εργασίας και παραγωγής. Θα διεξαχθούν επίσης έρευνες και μελέτες μέσω προγραμμάτων-πλαισίων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και μέσω του σχεδίου δράσης για την καινοτομία.

2.13. Σχετικά με το θέμα της τηλεργασίας ειδικότερα, η Επιτροπή προτίθεται να ασχοληθεί με το πρόβλημα της νομικής της βάσης και να διεξάγει διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να εξετάσει σε ποιο βαθμό ενδείκνυται να αναληφθεί κοινοτική δράση για την προστασία των εργαζομένων εξ αποστάσεως.

2.14. Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι η Επιτροπή επιμένει στην ανάγκη να περιλαμβάνονται η απασχόληση, η σχέση ευελιξίας και κοινωνικής ασφάλισης και οι συνθήκες εργασίας, στις μελλοντικές προτεραιότητες του κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος θα μπορέσει επίσης να αναπτυχθεί χάρη στις δυνατότητες που παρέχουν οι ΤΠΕ.

2.15. Ως προς τις δυνατότητες δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης, θα πρέπει να εξετασθούν εις βάθος οι πτυχές της «εξαΰλωσης» της οικονομίας. Η Επιτροπή προτίθεται να τις εξετάσει μέσω του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου Ε & Α, επιβλέποντας και τις πραγματικές τάσεις με τη βοήθεια της τακτικής παρακολούθησης και των στατιστικών στοιχείων της Eurostat και της ESIS.

2.16. Η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συνεισφορά που μπορεί να αναμένεται από την διάδοση των νέων τεχνολογιών στην τοπική ανάπτυξη, ως προς τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Όπως το έχει συχνά επαναλάβει η ΟΚΕ, πρόκειται για έναν από τους τομείς της οικονομίας που θα πρέπει να αξιοποιηθεί στο μέγιστο βαθμό τα επόμενα χρόνια, γιατί διαθέτει σημαντικά αποθέματα σε θέσεις εργασίας. Η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών μπορεί να ενισχύσει και να επιταχύνει τη δυνατότητα αυτή.

2.17. Είναι επίσης απαραίτητο όμως να αντιμετωπιστεί το διαρθρωτικό πρόβλημα της διάστασης μεταξύ των αναγκών των επιχειρήσεων σε υψηλή και σύγχρονη εξειδίκευση και της ιδιαίτερα ανεπαρκούς επαγγελματικής κατάρτισης. Μια έρευνα που αναφέρεται στην ανακοίνωση φανερώνει ότι το 52 % εκείνων που ζητούν εργασία δεν έχουν καμία επαγγελματική κατάρτιση και ότι μόνο σε μια μικρή μειοψηφία απ' αυτούς προσφέρονται πραγματικές δυνατότητες εξειδίκευσης.

2.18. Η Επιτροπή δηλώνει λοιπόν ότι «παραμένει, στο πλαίσιο των προτάσεων του Προγράμματος δράσης 2000, σταθερά προσηλωμένη στη βελτίωση των συστημάτων ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού ώστε να είναι δυνατή η πρόβλεψη των οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών, η διατήρηση της απασχολησιμότητας και η αξιοποίηση του δυναμικού απασχόλησης της κοινωνίας των πληροφοριών» (παράγραφος 48).

3. Η καθολική υπηρεσία

3.1. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι η εργασία της Επιτροπής για τον καθορισμό της γενικής πολιτικής για την κοινωνία των πληροφοριών έχει σωστές κατευθύνσεις, ότι μπορεί όμως να προχωρήσει περισσότερο σε βάθος και σε λεπτομέρειες, κυρίως ως προς το ζήτημα της καθολικής υπηρεσίας.

3.2. Στο έγγραφο αυτό, η Επιτροπή υιοθετεί μια νέα αντιμετώπιση, πιο προβληματισμένη, σχετικά με το θέμα της καθολικής υπηρεσίας. Η ΟΚΕ είχε επανειλημμένως εκφράσει τις αμφιβολίες της για την υπερβολικά φιλελεύθερη προσέγγιση αυτού του ευαίσθητου και θεμελιώδους ζητήματος. Η σύνεση που επιδεικνύει η Επιτροπή δείχνει να επικροτεί την προσέγγιση της ΟΚΕ και τα αιτήματα που υπέβαλε τόσες φορές.

3.3. Οι πτυχές του ζητήματος που πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι ποικίλης υφής:

- η πραγματική δυνατότητα να διασφαλίζονται οι προσβάσεις στην κοινωνία των πληροφοριών κοινού ενδιαφέροντος 7

- η εγγύηση ότι δεν θα υπάρχουν αποκλεισμοί ούτε περιορισμοί για τους πληθυσμούς που ζουν σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιφέρειες ή για κοινωνικά μειονεκτούσες ομάδες 7

- η μαζική διάδοση των τεχνολογιών και της γνώσης της κοινωνίας των πληροφοριών.

3.4. Πρώτα απ' όλα τίθεται το πρόβλημα των προσβάσεων κοινού ενδιαφέροντος. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή, η οποία καλεί τα κράτη μέλη «να εξασφαλίσουν ότι η πρόσβαση αποτελεί κεντρικό στόχο των στρατηγικών τους για την κοινωνία των πληροφοριών» και εφιστά την προσοχή στις δηλώσεις του HLGE, σύμφωνα με τις οποίες, για να αποτραπεί ο αποκλεισμός και να διασφαλιστεί η περιφερειακή συνοχή, η σημερινή έννοια της καθολικής υπηρεσίας θα πρέπει να τροποποιηθεί προς την κατεύθυνση μιας «υποχρέωσης καθολικότητας για τις εκπαιδευτικές, πολιτιστικές, ιατρικές, κοινωνικές και οικονομικές υπηρεσίες των τοπικών αρχών ()».

3.5. Σχετικά με το θέμα, η ΟΚΕ επιβεβαιώνει εκ νέου το περιεχόμενο της πρόσφατης γνωμοδότησής της για την ανακοίνωση με τίτλο «συνοχή και κοινωνία των πληροφοριών» () και καλεί ειδικότερα την Επιτροπή:

- να διευκρινίσει το πεδίο υπηρεσιών που πρέπει να καλύπτει η έννοια της καθολικής υπηρεσίας, εφ' όσον είναι πλέον δεδομένο ότι η υπηρεσία αυτή δεν θα περιορίζεται αποκλειστικά στη σταθερή τηλεφωνία, αλλά θα πρέπει να περιλαμβάνει και πιο εξελιγμένες υπηρεσίες, όπως την πρόσβαση στο Internet 7

- να προσδιορίσει τους χώρους και τους δημόσιους οργανισμούς όπου το κοινό θα μπορεί να έχει πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές 7

- να ορίσει τα συστήματα χρηματοδότησης και τις τιμολογιακές διευκολύνσεις που θα καταστήσουν δυνατή στην πράξη την πρόσβαση αυτή, με τη μορφή, για παράδειγμα, ενός ταμείου για την καθολική υπηρεσία, με τα τιμολόγια που θα εφαρμόζουν οι εταιρείες που διαχειρίζονται τις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες.

3.6. Τα προβλήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τις απομακρυσμένες και αγροτικές περιφέρειες και, γενικότερα, για τις περιφέρειες που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη.

Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι όλα τα μεγέθη που αφορούν τις εγκαταστάσεις δικτύων και τις υπηρεσίες () δείχνουν σαφώς ότι, παρά τις αδιαμφισβήτητες προόδους, το υπάρχον τεχνολογικό χάσμα κινδυνεύει να διευρυνθεί περισσότερο μέσα στα ερχόμενα έτη.

Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή πρέπει να καταβάλουν ιδιαίτερες προσπάθειες ώστε η διαδικασία της απελευθέρωσης να μην αποβεί αρνητική, λαμβανομένων υπόψη της αύξησης του κόστους και της μείωσης των κερδών, που θα μπορούσαν να αποθαρρύνουν τους ιδιωτικούς φορείς από τις επενδύσεις στις περιφέρειες αυτές.

Η νέα έννοια της καθολικής υπηρεσίας θα πρέπει να επιτρέψει στους πάντες την πρόσβαση στις εξελιγμένες υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, σε προσιτές τιμές.

3.7. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για τη διάδοση της χρήσης των νέων υπηρεσιών στις ΜΜΕ των μειονεκτουσών περιφερειών, γιατί θα μπορέσει να συμβάλει στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης και στη συνολική βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των περιφερειών αυτών.

Τα πρότυπα προγράμματα WOLF και οι πρωτοβουλίες Implace και Marsource πρέπει να ενισχυθούν και να επεκταθούν.

3.8. Επί πλέον, θα ήταν σκόπιμο, προκειμένου να αυξηθούν οι γνώσεις και τα στοιχεία εκτίμησης, να πραγματοποιεί η Επιτροπή ετήσιες μελέτες για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών στην Ευρώπη, από την άποψη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής ().

4. Σχολείο και διαρκής κατάρτιση

4.1. Η κοινωνία των πληροφοριών για όλους προϋποθέτει τη μαζική διάδοση της χρήσης των νέων υπηρεσιών και τη γενικευμένη στοιχειώδη εκπαίδευση, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η μετάβαση από την κοινωνία των πληροφοριών στην κοινωνία της γνώσης.

4.2. Τα σχολεία είναι κυρίως εκείνα που πρέπει να διαδραματίσουν πρωταρχικό ρόλο.

Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει αυτό που δήλωνε ήδη σε προηγούμενη γνωμοδότησή της (): οι τεχνολογίες των πληροφοριών και επικοινωνιών πρέπει να ενταχθούν σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα και σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

4.3. Σε ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη, οι κυβερνήσεις επεξεργάστηκαν και έχουν αρχίσει να υλοποιούν προγράμματα εισαγωγής της πληροφορικής σε μεγάλη κλίμακα, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

Ο στόχος να «διατεθεί ένας υπολογιστής για κάθε τάξη» θα πρέπει να επιδιώκεται σε όλα τα κράτη μέλη και η Επιτροπή πρέπει να δραστηριοποιηθεί προς την κατεύθυνση αυτή, με τη βοήθεια προγραμμάτων και δράσεων υποστήριξης και ενθάρρυνσης των προσπαθειών των κυβερνήσεων, του διδακτικού πειραματισμού και της ανταλλαγής εμπειριών.

Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατάρτιση και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να εισάγουν τη χρήση των νέων τεχνολογιών πληροφορικής στη διδασκαλία τους.

4.4. Η δημιουργία ενός δικτύου πληροφορικής που να συνδέει τα σχολεία όλων των κρατών μελών θα μπορούσε να αποκτήσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι θα ευνοούσε αυτή την πολιτιστική ανταλλαγή, ώστε να δημιουργηθεί ένα «εκπαιδευτικό δίκτυο».

4.5. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρόταση του HLGE να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό πρακτορείο και δίκτυο της μάθησης (European Learning Agency and Network - ELAN) για την προώθηση και τη διάδοση των γνώσεων σχετικά με τις εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνίας, σε τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εκπαίδευση και την κατάρτιση στο σύνολο της Ευρώπης.

4.6. Μια επισταμένη προσπάθεια διάδοσης της κοινωνίας των πληροφοριών σε σχολικό επίπεδο θα είχε σημαντικές συνέπειες και στη διάδοση σε επίπεδο οικογένειας.

4.7. Για τις νέες γενιές, η πρόσβαση στην κοινωνία των πληροφοριών είναι, κατά κάποιον τρόπο, αυτονόητη 7ο κόσμος των ενηλίκων όμως, και κυρίως των πιο ηλικιωμένων, κινδυνεύει να αποκλεισθεί από την πρόσβαση αυτή.

Το HLGE δηλώνει ότι είναι πρωταρχικό να θεωρείται η κοινωνία των πληροφοριών ως κοινωνία που μαθαίνει και παρατηρεί ότι στην Ευρώπη τα κίνητρα για επενδύσεις σε δραστηριότητες δια βίου εκπαίδευσης είναι ανεπαρκή ().

4.8. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει τις δράσεις ευαισθητοποίησης προς τις κατηγορίες ενηλίκων που φαίνονται σήμερα ιδιαίτερα απομακρυσμένες από την κοινωνία των πληροφοριών ή που κινδυνεύουν περισσότερο να αποκλεισθούν, όπως οι άνεργοι, οι γυναίκες και οι ηλικιωμένοι.

4.9. Ο κίνδυνος της αχρηστίας επεκτάθηκε από τα μηχανήματα στις ειδικότητες και στα άτομα. Πολλοί είναι εκείνοι που είναι αποκλεισμένοι από τον κύκλο της εργασίας και δεν κατορθώνουν να διεισδύσουν στην αγορά εργασίας, γιατί δεν μπορούν να ακολουθήσουν το ρυθμό των τεχνολογικών μεταβολών, που απαιτούν μια ευελιξία και μια δυνατότητα προσαρμογής πολύ μεγαλύτερες σε σχέση με το παρελθόν.

Τα δημόσια και ιδιωτικά συστήματα κατάρτισης θα πρέπει να παρέχουν στο άτομο ευκαιρίες επιμόρφωσης και επανειδίκευσης που να στηρίζονται στην καλύτερη γνώση των τεχνολογιών των πληροφοριών, που επεκτείνονται πλέον σε όλους τους τομείς της παραγωγής και του εμπορίου.

4.10. Η ΟΚΕ στηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να ελέγξει την δυνατότητα πραγματοποίησης κέντρων γνωστικών πόρων, όπου τα άτομα που κινδυνεύουν από αποκλεισμό θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στη βασική εκπαίδευση και στις τεχνολογίες της κοινωνίας των πληροφοριών, ώστε να αποκτήσουν τις απαραίτητες δεξιότητες.

4.11. Η προσπάθεια αυτή για μια πραγματική πρόσβαση για όλους στην κοινωνία των πληροφοριών πρέπει να εγγράφεται στις προτεραιότητες της οικοδόμησης του ευρωπαϊκού προτύπου της κοινωνίας των πληροφοριών, το οποίο θα πρέπει να χαρακτηρίζει, μεταξύ άλλων, η ικανότητά του να περιορίσει τον κοινωνικό αποκλεισμό και να δημιουργεί νέες ευκαιρίες για τις μειονεκτούσες ομάδες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, και μάλιστα σ' αυτή την ιστορική περίοδο όπου, σε όλα τα κράτη μέλη, επιτελούνται μεταβολές στα συστήματα κοινωνικής προστασίας.

5. Δημοκρατία και δημόσιες υπηρεσίες

5.1. Μια κοινωνία των πληροφοριών για όλους έχει σημαντικές συνέπειες και για τη δημοκρατική ζωή, γιατί παρέχει στους πολίτες νέες δυνατότητες γνώσης και συμμετοχής, καλύτερου ελέγχου και διαφάνειας στις διοικητικές διαδικασίες.

5.2. Η ΟΚΕ εγκρίνει την πρόθεση της Επιτροπής να καταρτίσει ανακοίνωση για μια στρατηγική της πληροφόρησης, προκειμένου να διευκολύνει την πρόσβαση του κοινού και των οργανώσεων στις δημόσιες υπηρεσίες.

Θεωρεί ότι είναι σκόπιμο να αναπτυχθεί η χρήση των ΤΠΕ στα κράτη μέλη και ως συμβουλευτικό μέσο των πολιτών για θέματα συλλογικού ενδιαφέροντος, και ιδιαίτερα στις τοπικές κοινότητες (ποιότητα της ζωής στις πόλεις, προτεραιότητες των κυβερνητικών προγραμμάτων, οικονομικές και φορολογικές επιλογές, μεταφορές, ωράρια των δημόσιων υπηρεσιών και των ιδιωτικών γραφείων, θέματα κοινωνικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος, κ.λπ.).

Οι ΤΠΕ μπορούν να αποτελέσουν άμεση και διαρκή σύνδεση μεταξύ των δημόσιων υπηρεσιών και των πολιτών, με την ανταλλαγή στοιχείων μέσω πληροφορικής.

5.3. Εξάλλου, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει δράσεις ευαισθητοποίησης του κοινού και των κεντρικών και τοπικών διοικήσεων των κρατών μελών στις τηλεματικές πηγές πληροφόρησης (μέσω Internet) για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Θα ήταν ενδιαφέρον από την άποψη αυτή να αναπτυχθούν βάσεις δεδομένων και σελίδες Internet, εθνικές ή περιφερειακές, σχετικά με ευρωπαϊκά θέματα, δεδομένου ότι θα διευκόλυναν τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων στις ενισχύσεις, στις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και σε όλες τις άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες.

5.4. Οι δημόσιες διοικήσεις, σε συνεργασία με τα σχολικά ιδρύματα, μπορούν να αποτελέσουν κινητήρια δύναμη της κοινωνίας των πληροφοριών για όλους, προσφέροντας δυνατότητες χρήσης και απόκτησης των απαραίτητων γνώσεων.

5.5. Η ΟΚΕ επιφυλάσσεται να εξετάσει εις βάθος τις εκτιμήσεις αυτές, στηριζόμενη επίσης στην ανακοίνωση που προανήγγειλε η Επιτροπή για τους ερχόμενους μήνες, και που θα πρέπει να αποτελέσει τη συνέχεια των διαβουλεύσεων σχετικά με την Πράσινη Βίβλο για «την πρόσβαση στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα και την αξιοποίησή τους στην κοινωνία των πληροφοριών».

5.6. Στο μεταξύ, η ΟΚΕ τονίζει ότι μια αυξημένη εφαρμογή των ΤΠΕ στις δημόσιες υπηρεσίες θα είχε επί πλέον σημαντική επίδραση στο επίπεδο της ποιότητας των εν λόγω υπηρεσιών, κυρίως με την εξ αποστάσεως πρόσβαση, που περιορίζει τις απαιτούμενες προθεσμίες και παρέχει επίσης τη δυνατότητα αυτόνομης πρόσβασης σε άτομα με μειωμένη κινητικότητα.

Από τις ληξιαρχικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες επικυρώσεων, μέχρι τις υγειονομικές και πολιτιστικές υπηρεσίες, οι τομείς στους οποίους η δημόσια διοίκηση μπορεί να προσφέρει νέες δυνατότητες στους πολίτες, μέσω των ΤΠΕ, είναι πολλοί.

5.7. Η ΟΚΕ εκτιμά ιδιαίτερα τους προσανατολισμούς της Επιτροπής που αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση στις δυνατότητες που προσφέρουν οι ΤΠΕ για τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας και ειδικότερα το σχέδιο ίδρυσης δικτύου σε ευρωπαϊκή κλίμακα για την ανταλλαγή επιδημιολογικών στοιχείων και τη διάδοση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων στον τομέα της υγείας.

6. Άτομα με ειδικές ανάγκες

6.1. Μια κοινωνία των πληροφοριών που απευθύνεται πραγματικά στους πάντες πρέπει να παρέχει καλύτερη ποιότητα ζωής και νέες ευκαιρίες εργασίας επίσης και στα άτομα με ειδικές ανάγκες.

Οι ΤΠΕ προσφέρουν τις τεχνολογίες και τις διαδικασίες χρήσης των διαφόρων υπηρεσιών που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις αυτές.

6.2. Η ΟΚΕ ζητά, όπως εξάλλου προβλέπει και η Επιτροπή, κατά την επανεξέταση της καθολικής υπηρεσίας, να εγγραφούν στις προτεραιότητες τα προβλήματα πρόσβασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνία των πληροφοριών, και να προσδιοριστούν οι υπηρεσίες που θα πρέπει να περιληφθούν στον ορισμό της καθολικής υπηρεσίας.

6.3. Η ΟΚΕ εκτιμά εξάλλου ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να ευαισθητοποιήσει τα κράτη μέλη στην ανάγκη παροχής στα άτομα με ειδικές ανάγκες των στοιχειωδών υπηρεσιών, σε μειωμένες τιμές.

Η Επιτροπή θα μπορούσε να ενθαρρύνει, ακόμη και να χρηματοδοτήσει, πειραματικά προγράμματα εκπαίδευσης στις ΤΠΕ που να απευθύνονται ειδικά στα άτομα με ειδικές ανάγκες.

6.4. Ως προς τις δυνατότητες απασχόλησης, η διάδοση της τηλεργασίας θα πρέπει να διευκολύνει την ένταξη, ιδίως των μειονεκτικών ατόμων με σοβαρά προβλήματα μετακίνησης θα πρέπει όμως να αποφευχθεί η απομόνωση που θα μπορούσε να επιφέρει.

6.5. Τέλος, θα ήταν σκόπιμο να εξευρεθεί μια πιο εντατική συνεργασία μεταξύ βιομηχανίας και ενώσεων ατόμων με ειδικές ανάγκες, με στόχο τη βελτίωση των δυνατοτήτων πρόσβασης στο υλικό της πληροφορικής και την πειραματική κατάρτιση λογισμικών που να απευθύνονται κυρίως στα άτομα με προβλήματα επικοινωνίας.

7. Τηλεργασία

7.1. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην τηλεργασία, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει θεωρηθεί, συχνά με αντιφατικές εκτιμήσεις, ως μία από τις σημαντικότερες ευκαιρίες που προσφέρει η νέα κοινωνία των πληροφοριών.

7.2. Η υφιστάμενη οργάνωση της εργασίας προβλέπει πλέον, σε όλες τις εξελιγμένες χώρες, πολλές λύσεις ευελιξίας, μεταξύ των οποίων και την εξ αποστάσεως εργασία, η οποία μπορεί να θεωρηθεί είτε ως μια επί πλέον ευκαιρία για τον εργαζόμενο, είτε ως καθεστώς ουσιωδώς λιγότερο ισχυρό και που δεν παρέχει εγγυήσεις.

7.3. Πέρα από τις εκτιμήσεις σε τεχνικό και οργανωτικό επίπεδο, οι πτυχές της κοινωνικής ασφάλισης, οι νομικές πτυχές και οι σχετικές με την υγεία και την ασφάλεια, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και πρέπει να εξετασθούν εις βάθος προκειμένου να βρεθούν νέες λύσεις.

7.4. Το καθεστώς των ιδιαίτερων αυτών εργαζομένων αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη, ο προσδιορισμός του όμως απαιτεί και την κοινοτική παρέμβαση.

Προς το παρόν, σε κανένα κράτος μέλος δεν υπάρχει ειδική νομοθεσία.

Ορθά η Επιτροπή αφιερώνει το κεφάλαιο ΙΙΙ, σημείο 3 της ανακοίνωσής της στο ζήτημα αυτό, αποβλέποντας στην κατάρτιση κατάλληλου πλαισίου για την τηλεργασία.

7.5. Η ΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την πρόθεσή της να ζητήσει τη γνώμη των κοινωνικών εταίρων προκειμένου να εξετάσει κατά πόσο είναι δυνατή η ανάληψη κοινοτικής δράσης σχετικά με την προστασία των εργαζομένων εξ αποστάσεως.

Η ΟΚΕ θα συμμετάσχει ασφαλώς στον προβληματισμό αυτό, με μέσα που θα καθοριστούν αργότερα από τους αρμόδιους κύκλους.

Όπως προτείνει το HLGE, εκτός από την πρόταση οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την άτυπη μορφή εργασίας (), η σύμβαση και η σύσταση σχετικά με την προστασία των απασχολούμενων κατ' οίκον, που υιοθετήθηκαν στη Διεθνή Διάσκεψη του 1995 για την εργασία, θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη χάραξη ευρωπαϊκών προσανατολισμών.

7.6. Η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να ενθαρρύνει τους κοινωνικούς εταίρους των κρατών μελών να συμπεριλάβουν στις νέες εθνικές συμφωνίες ειδικές διατάξεις για την τηλεργασία.

Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να συγκεντρώσει και να διαδώσει τις ορθές πρακτικές των συλλογικών διαπραγματεύσεων και τις πρακτικές εμπειρίες, ώστε να τις υποβάλει στους κοινωνικούς εταίρους στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου.

7.7. Τέλος, η ΟΚΕ προτείνει να αυξηθούν οι πρωτοβουλίες τηλεκέντρων ή κέντρων υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο, όπου θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν επίσης οι δραστηριότητες εκπαίδευσης και ενημέρωσης.

Εκτός από το γεγονός ότι θα διευκόλυναν την απασχόληση μέσω τηλεργασίας για τα άτομα με υψηλό κίνδυνο αποκλεισμού, όπως οι άνεργοι μεγάλης διάρκειας που δεν έχουν εισοδήματα για να επενδύσουν στην αγορά υλικού, οι πρωτοβουλίες αυτές θα μπορούσαν να αυξήσουν την κοινωνικότητα, αίροντας τον κίνδυνο απομόνωσης που εμπεριέχει η πρακτική της τηλεργασίας.

8. Συμπεράσματα και προτάσεις

8.1. Η ΟΚΕ στηρίζει τη στρατηγική της Επιτροπής για τη διευκόλυνση της προσβάσεως στην κοινωνία των πληροφοριών.

Η στρατηγική αυτή πρέπει να στηρίζεται στις αρχές της ισότητας ευκαιριών, της συμμετοχής και της ένταξης των πάντων.

8.2. Η στρατηγική αυτή πρέπει να λάβει συγκεκριμένη μορφή με τη συμπερίληψη της κοινωνίας των πληροφορίων στις πολιτικές και στις κοινωνικές δράσεις, με την προώθηση της απασχόλησης και της ένταξης όλων.

Ειδικότερα η ΟΚΕ συνιστά σε όλες τις ήδη προβλεπόμενες δράσεις ή εκείνες που πρόκειται να προγραμματιστούν, όπως προβλέπεται από την ίδια την Επιτροπή, να παρέχονται «πραγματικές ευκαιρίες για την προώθηση της ισότητας μεταξύ των φύλων» (), με την ενεργό συμμετοχή των γυναικών στην πληροφόρηση και την επικοινωνία.

8.3. Σε ό,τι αφορά την καθολική υπηρεσία, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει με τι τρόπο θα συμπεριληφθούν στην έννοια της καθολικής υπηρεσίας, εκτός από την βασική υπηρεσία, και πιο εξελιγμένες υπηρεσίες (όπως η πρόσβαση στο Ίντερνετ), με διευκολύνσεις όσον αφορά την πρόσβαση και το κόστος.

8.4. Η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή στις προτάσεις του HLGE σύμφωνα με τις οποίες, για να αποτραπεί ο αποκλεισμός και να διασφαλιστεί η περιφερειακή συνοχή, η έννοια της καθολικής υπηρεσίας θα πρέπει να συμπεριλάβει και την υποχρέωση καθολικότητας για τις εκπαιδευτικές, πολιτιστικές, ιατρικές, κοινωνικές και οικονομικές υπηρεσίες των τοπικών αρχών.

8.5. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι τεχνολογίες της πληροφόρησης πρέπει να συμπεριληφθούν σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα και σε όλα τα στάδια εκπαίδευσης.

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδειχθεί στην κατάρτιση και την ενημέρωση του διδακτικού προσωπικού, με ιδιαίτερες ευκαιρίες για την καθιέρωση της χρησιμοποιήσεως των νέων τεχνολογιών της πληροφόρησης κατά τη διδασκαλία τους.

8.6. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει δράσεις ευαισθητοποίησης, στο πλαίσιο μιας λογικής συνεχούς καταρτίσεως, για τα στρώματα των ενηλίκων που σήμερα είναι και τα πλέον απομακρυσμένα από την κοινωνία των πληροφοριών ή που διατρέχουν περισσότερο τον κίνδυνο του κοινωνικού αποκλεισμού όπως οι άνεργοι, οι γυναίκες και οι ηλικιωμένοι.

8.7. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι κεντρικές και τοπικές δημόσιες διοικήσεις από κοινού με τα σχολικά ιδρύματα μπορούν να αποτελέσουν την κινητήρια δύναμη της κοινωνίας των πληροφοριών. Η αυξημένη εφαρμογή των ΤΠΕ στις δημόσιες υπηρεσίες θα είχε σημαντική επίδραση στο επίπεδο της ποιότητας των εν λόγω υπηρεσιών παρέχοντας νέες ευκαιρίες και υπηρεσίες προς τους πολίτες και στο επίπεδο της απασχόλησης.

8.8. Μία κοινωνία των πληροφοριών που απευθύνεται πραγματικά σε όλους πρέπει να παρέχει καλύτερη ποιότητα ζωής και νέες ευκαιρίες εργασίας επίσης και στα άτομα με ειδικές ανάγκες.

Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής για την εγγραφή μεταξύ των προτεραιοτήτων των προβλημάτων πρόσβασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνία των πληροφοριών.

8.9. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να ζητήσει τη γνώμη των κοινωνικών εταίρων προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσον είναι δυνατή η ανάληψη κοινοτικής δράσης για την νομική και κοινωνική προστασία της τηλεργασίας, με σαφέστερο προσδιορισμό κυρίως των θεμάτων υγείας και ασφάλειας.

8.10. Με τις προαναφερθείσες δράσεις, επιχειρείται η εξεύρεση συγκεκριμένων λύσεων στα προβλήματα που θέτουν οι ΤΠΕ, και η ευρύτερη δυνατή διάδοση των δυνατοτήτων της κοινωνίας των πληροφοριών.

Παραμένει ένα ουσιώδες ζήτημα το οποίο αν και στο έγγραφο της Επιτροπής καθώς και σε όλα τα προγενέστερα έγγραφα θίγεται μόνον εμμέσως, πρέπει κατά την κρίση της ΟΚΕ να αντιμετωπιστεί με ειδικές δράσεις: Πρόκειται για τη μεταβολή της εικόνας της κοινωνίας των πληροφοριών.

8.11. Από την πρώτη εμφάνισή της στη σκηνή των παραγωγικών και εμπορικών κύκλων, η κοινωνία των πληροφοριών ταυτίστηκε από πολλούς με την απώλεια των θέσεων απασχόλησης.

Εντούτοις τα τελευταία χρόνια, ενώ εξαφανίζονταν βεβαίως εκατομμύρια θέσεων απασχόλησης, λόγω του αυτοματισμού και των τηλεπικοινωνιών, δημιουργήθηκαν άλλες θέσεις ακριβώς χάρη στην παραγωγή υλικού και λογισμικού και στις νέες δυνατότητες που προσφέρουν οι ΤΠΕ στους διάφορους τομείς της παραγωγής και του εμπορίου.

8.12. Είναι δύσκολο όμως να διαμορφωθεί μία θετική εικόνα της κοινωνίας των πληροφοριών.

Βεβαίως οι παρεμβάσεις της Επιτροπής με τα πρόσφατα έγγραφά της () συνέβαλαν στον προσανατολισμό της συζήτησης προς την κατεύθυνση των θετικών πτυχών της κοινωνίας των πληροφοριών και στον τομέα της απασχόλησης.

Ειδικότερα η εξεταζόμενη ανακοίνωση για την κοινωνική διάσταση και την αγορά της εργασίας ακολουθεί την κατεύθυνση αυτή και θα πρέπει να αξιοποιηθεί όσο το δυνατό περισσότερο.

8.13. Η ΟΚΕ υποστηρίζει συνεπώς τις προσπάθειες της Επιτροπής για την ένταξη της κοινωνικής διάστασης στην ανάπτυξη πολιτικών που στοχεύουν την κοινωνία της πληροφόρησης και επιθυμεί να ενεργοποιηθεί θετικώς προς την κατεύθυνση αυτή.

Στόχος των εν λόγω ενημερωτικών δράσεων πρέπει να είναι κυρίως οι νέοι, οι άνεργοι μακράς διαρκείας και οι γυναίκες που σε πολλές περιοχές ζουν πιο άμεσα το δράμα της έλλειψης εργασίας.

8.14. Η ΟΚΕ κρίνει τέλος, ότι η στρατηγική αυτή για τον συνυπολογισμό της κοινωνικής διάστασης και για την υλοποίηση συγκεκριμένων και άμεσων δράσεων με σκοπό την αξιοποίηση των δυνατοτήτων απασχόλησης και κοινωνικής ένταξης μπορεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας θετικότερης εικόνας της κοινωνίας των πληροφοριών.

Βρυξέλλες, 26 Φεβρουαρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Ανακοίνωση για «την κοινωνική διάσταση και την επίδραση στην αγορά εργασίας της κοινωνίας των πληροφοριών», COM(97) 390 τελ., σημείο 26.

() Ανακοίνωση για «την κοινωνική διάσταση και την επίδραση στην αγορά εργασίας της κοινωνίας των πληροφοριών», COM(97) 390 τελ., σημείο 32.

() ΕΕ C 296 της 29.9.1997, σ. 13.

() Τελική έκθεση του HLGE (High Level Group of Experts - ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου για τις κοινωνικές και κοινωνιακές πτυχές της κοινωνίας των πληροφοριών) «Η οικοδόμηση της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πληροφοριών για όλους», Απρίλιος 1997, σύσταση 10α.

() ΕΕ C 355 της 21.11.1997, γνωμοδότηση με θέμα «Συνοχή και κοινωνία των πληροφοριών», 1-2 Οκτωβρίου 1997.

() Πρβλ. το στατιστικό παράρτημα που περιλαμβάνεται στην Ανακοίνωση για την «συνοχή και την κοινωνία των πληροφοριών», cit.

() Προς το παρόν, η μόνη μελέτη που είναι διαθέσιμη είναι εκείνη που συνέταξε η Nexus στα τέλη του 1995, και επομένως τα αριθμητικά στοιχεία της πρέπει να θεωρούνται παρωχημένα κατά πολύ, δεδομένου ότι, στις κοινωνίες των πληροφοριών, οι μεταβολές είναι πολύ ταχύτερες απ'ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο τομέα της τεχνολογίας, και συνεπώς υπάρχει κίνδυνος να χρησιμοποιηθούν ως βάση για τις συζητήσεις στοιχεία που δεν ανταποκρίνονται σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη πραγματικότητα.

() Γνωμοδότηση για την «Πράσινη Βίβλο: Ζωή και εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών», ΕΕ C 206 της 7.7.1997.

() HLGE, έκθεση «Η οικοδόμηση της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πληροφοριών για όλους», cit., η έκθεση αναφέρει επίσης την έκθεση Delors «Η εκπαίδευση: κρύβει ένα θησαυρό» και την έκθεση της διεθνούς επιτροπής για την εκπαίδευση του 21ου αιώνα, που παρουσιάστηκε στην UNESCO το 1996.

() COM(90) 228 τελικό - SYN 280 και SYN 281.

() COM(97) 390 τελικό, σημείο 18.

() Από τη Λευκή Βίβλο «Crescita, competitivitΰ...» έως και τα κείμενα για τη συνοχή στην κοινωνία των πληροφοριών, για την ανθρώπινη διάσταση κ.λπ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία έλαβε άνω του 25 % των ψήφων κατά τη σχετική ψηφοφορία, αλλά απορρίφθηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων.

Σημείο 7.5

Διαγραφή της τελευταίας πρότασης, η οποία αναφέρεται στη σύμβαση και τη σύσταση σχετικά με την προστασία των απασχολούμενων κατ'οίκον, που υιοθετήθηκαν από τη Συνδιάσκεψη της ΔΟΕ το 1996, ως πιθανό πρότυπο για ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές.

Αιτιολογία

Η έννοια «κατ'οίκον εργασία» περιορίζεται από την άποψη του τόπου εργασίας. Η έννοια «τηλεργασία» είναι κατά πολύ ευρύτερη.

Οι εργαζόμενοι αντιτάχθηκαν ομαδικά στη σύναψη σύμβασης για την κατ'οίκον απασχόληση και δεν έλαβαν μέρος στις συζητήσεις. Ελάχιστες κυβερνήσεις επικύρωσαν την εν λόγω σύμβαση. Ως εκ τούτου, η αναφορά πρέπει να διαγραφεί.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 34, ψήφοι κατά: 71, αποχές: 3.