[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 22.6.2007

SEC(2007) 852

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Συνοδευτικό έγγραφο στην πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύσταση της «κοινής επιχείρησης ENIAC» Περίληψη της ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ COM(2007) 356 τελικό SEC(2007) 851

1. Εισαγωγή

Μια κοινή τεχνολογική πρωτοβουλία (ΚΤΠ), υπό μορφή σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα μεταξύ της βιομηχανίας, των κρατών μελών και της Επιτροπής, προγραμματίζεται για τον τομέα της νανοηλεκτρονικής, με κύριους στόχους:

- την αύξηση και τον συντονισμό, μέσα από ένα ενιαίο πρόγραμμα, των πόρων που απαιτούνται για μια προωθούμενη από τη βιομηχανία συνεργατική E&A στην Ευρώπη, καθώς και τη μεταφορά των αποτελεσμάτων σε σημαντικούς τομείς εφαρμογής,

- την ενίσχυση του επιπέδου των στρατηγικών συμπράξεων και πρωτοβουλιών μεταξύ ευρωπαίων εταίρων και τη διασφάλιση για την ευρωπαϊκή βιομηχανία μιας κρίσιμης μάζας από άποψη πόρων και ικανοτήτων ώστε να μπορεί να διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο,

- την προώθηση ενός νέου τρόπου υλοποίησης της βιομηχανικής Ε&Α ώστε να προλαμβάνονται αποτελεσματικά οι αλλαγές τόσο στο πεδίο των επιχειρήσεων όσο και στα ερευνητικά μοντέλα, με περισσότερες δυνατότητες προσαρμογής στις βιομηχανικές ανάγκες, ιδίως των ΜΜΕ, και με συνδυασμό για πρώτη φορά της εθνικής με την ευρωπαϊκή και ιδιωτική χρηματοδότηση.

Το έγγραφο αυτό εστιάζεται στην ανάλυση των επιπτώσεων μιας τέτοιας ΚΤΠ, με βάση τα αποτελέσματα εκτενών διαβουλεύσεων της Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη του τομέα της νανοηλεκτονικής.

2. Προβλήματα και προκλησεισ

Η νανοηλεκτρονική είναι διεισδυτική τεχνολογία και συνιστά την κινητήρια δύναμη για καινοτομία σε πολλούς τομείς, όπως οι κινητές επικοινωνίες, οι μεταφορές, η πληροφορική, τα καταναλωτικά προϊόντα και ο αυτοματισμός στη μεταποίηση. Αποκτά έτσι σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο ή υψηλή κοινωνικοοικονομική σημασία για την ασφάλεια, την υγειονομική περίθαλψη, τη γήρανση του πληθυσμού, την εξοικονόμηση ενέργειας και την περιβαλλοντική παρακολούθηση. Η Ευρώπη πρέπει να διαφυλάξει την ικανότητά της να σχεδιάζει και να παράγει προϊόντα σύμφωνα με τις δικές της προδιαγραφές υψηλής ποιότητας, βιωσιμότητας και φιλικότητας προς το περιβάλλον.

Η νανοηλεκτρονική είναι μια παγκόσμια αγορά (265 δισ. δολάρια το 2005) που υποστηρίζει άμεσα μια ευρύτερη ηλεκτρονική βιομηχανία (1,34 τρισ. δολάρια) αλλά η Ευρώπη δεν κερδίζει μερίδια αγοράς. Η Ευρώπη είναι καθαρός εισαγωγέας προϊόντων νανοηλεκτρονικής: το 12% της παγκόσμιας ικανότητας παραγωγής ημιαγωγών βρίσκεται στην Ευρώπη, όπου και καταναλώνεται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής τέτοιων προϊόντων. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός είναι σκληρός, ειδικά από χώρες όπως η Ταϊβάν, η Κορέα, η Κίνα και οι ΗΠΑ.

Τα επιχειρηματικά μοντέλα αλλάζουν. Η νανοηλεκτρονική γίνεται παγκόσμια δραστηριότητα. Εταιρίες ολοκληρωμένου σχεδιασμού και παραγωγής βασίζονται όλο και περισσότερο σε χυτήρια (τρίτους κατασκευαστές) και απαλλάσσονται από ένα σημαντικό κομμάτι της κατασκευής σε ό,τι αφορά τις εργασίες προστιθέμενης αξίας ή ακόμη και εξ ολοκλήρου, συνεργαζόμενες στο πλαίσιο οικοσυστημάτων γνώσης για την Ε&Α, όπως και μέσα από στρατηγικές συμμαχίες για την πρόσβασή τους στις πλέον προηγμένες τεχνολογίες. Αυτό είναι αποτέλεσμα των ολοένα αυξανόμενων κεφαλαιακών επενδύσεων (π.χ. 5,5 δισ. ευρώ για μια συνήθη μεγάλη κατασκευαστική μονάδα) που απαιτούνται για την έρευνα και την παραγωγή των νέων γενεών εξαρτημάτων. Τα ποσά αυτά υπερβαίνουν τις δυνατότητες των μεμονωμένων εταιριών (με εξαίρεση την Intel) από άποψη απόδοσης των επενδύσεων και ποσοστού (18%) για την έρευνα. Κατά συνέπεια, η έρευνα στην ευρύτερη τεχνολογία της νανοηλεκτρονικής γίνεται μόνο μέσα από ορισμένες μεγάλες συμμαχίες, ενώ η κατασκευή των προηγμένων εμπορικών προϊόντων από λίγες μεγάλες κατασκευαστικές μονάδες. Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει το ότι οι εταιρίες της μπορούν να διαδραματίσουν στρατηγικό ρόλο στις εν λόγω παγκόσμιες συμμαχίες και να διατηρήσουν τις εργασίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, συμπεριλαμβανομένης της προηγμένης κατασκευής, στην Ευρώπη και προσβάσιμες για τους ευρωπαίους εταίρους (μεταξύ άλλων, και των ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη εξοπλισμού, την υποστήριξη, τον σχεδιασμό και την ολοκλήρωση συστημάτων). Ένας από τους κυριότερους κινδύνους του ανταγωνισμού είναι ο λεγόμενος «τεχνολογικός αποκλεισμός» που θα έφερνε τους ευρωπαίους προμηθευτές τόσο πίσω σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους ώστε να είναι αδύνατον να καλύψουν τη διαφορά.

Τα ερευνητικά μοντέλα αλλάζουν. Η Ευρώπη πρέπει επιπλέον να διασφαλίσει ότι η έρευνα μπορεί να πραγματοποιείται σε ευρωπαϊκό έδαφος ώστε να μπορεί να διατηρήσει θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας. Αυτό απαιτεί μετάβαση από το γραμμικό μοντέλο, όπου τα αποτελέσματα της έρευνας διαβιβάζονται από τα πανεπιστήμια σε ινστιτούτα και βιομηχανίες, σε ένα μοντέλο όπου η έρευνα θα γίνεται στο πλαίσιο συνεργασίας και θα είναι βαθιά ενσωματωμένη στον βιομηχανικό ιστό που υποστηρίζει τα οικοσυστήματα γνώσης. Επιπλέον, η έρευνα πρέπει να οδηγεί στη δημιουργία της απαιτούμενης κρίσιμης μάζας και να επιτρέπει την από κοινού πρόσβαση σε δαπανηρές υποδομές τεχνολογίας αιχμής, υποστηρίζοντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους ερευνητές της ώστε να λειτουργούν μέσα από μια παγκόσμια προοπτική.

Η μεταφορά της παραγωγής στο εξωτερικό ενέχει τον πραγματικό κίνδυνο της διαρροής των δραστηριοτήτων υψηλής προστιθέμενης αξίας προς άλλες περιοχές του κόσμου. Ορισμένες χώρες έχουν αναπτύξει ειδικά κίνητρα προκειμένου να προσελκύσουν και να διατηρήσουν ξένες επενδύσεις τον τομέα των ημιαγωγών, ενώ η ΕΕ στερείται μιας ειδικής προς αυτό τομεακής προσέγγισης ώστε να υποστηρίξει τη σημαντική αυτή βιομηχανία. Η Ευρώπη πρέπει να ανταποκριθεί με εφάμιλλα μέτρα.

Οι επιδόσεις και λειτουργικότητα των προϊόντων αυξάνονται. Η πρόοδος στη μικρογράφηση επιτρέπει στις ΤΠΕ να ενσωματώνονται παντού, προσφέροντας αυξημένη λειτουργικότητα, πιο εξελιγμένη νοημοσύνη και περισσότερο εξατομικευμένα προϊόντα και υπηρεσίες. Οι δραστηριότητες αυτού του είδους, με υψηλή προστιθέμενη αξία, συνιστούν βασικά στοιχεία για τη διαφοροποίηση των προϊόντων και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δεξιοτήτων. Αποτελούν τη βάση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού στρατηγικού θεματολογίου έρευνας που θα συνδυάζει τη μικρογράφηση με άλλα στοιχεία της ολοκλήρωσης συστημάτων στοχεύοντας σε καίριες ευρωπαϊκές αγορές. Αυτό μπορεί να σημαίνει τεράστιο οικονομικό δυναμικό στην κοινωνία της γνώσης. Η Ευρώπη δεν μπορεί να χάσει μια τέτοια ευκαιρία και να καταλήξει να εξαρτάται για την κοινωνική πρόοδο και την ευημερία της από την πρόοδο άλλων περιοχών του κόσμου. Η βιομηχανία των ημιαγωγών θα πρέπει επίσης να ανταποκριθεί στην πρόκληση που θέλει τη συντόμευση του κύκλου ζωής των προϊόντων να συνδέεται με την ολοένα αυξανόμενη πολυπλοκότητά τους. Στην πραγματικότητα, μόνο με αξιόλογες επενδύσεις σε προηγμένη Ε&Α μπορεί να διατηρηθεί ζωηρός ο ρυθμός της καινοτομίας στον συγκεκριμένο τομέα.

Πολυάριθμες τεχνολογικές προκλήσεις. Στο τομέα της νανοτεχνολογίας, όσο οι διαστάσεις συρρικνώνονται τόσο η έρευνα επεκτείνεται σε διαφορετικά επιστημονικά πεδία. Η ενοποίηση των ευρωπαϊκών δεξιοτήτων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη μελλοντική πρόοδο. Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα που απαιτείται για την άρση των τεχνολογικών εμποδίων προϋποθέτει εντατική ανθρώπινη προσπάθεια και δαπανηρές υποδομές. Η κινητοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων και η παγκόσμια συνεργασία είναι στοιχεία απαραίτητα για την επίτευξη των ενδιάμεσων στόχων (οροσήμων). Αναμένεται επίσης ότι η παραδοσιακή μινιατουροποίηση θα αγγίξει τα όριά της σε 10-15 χρόνια. Πρέπει επομένως να αρχίσουν να προωθούνται δραστηριότητες για το μετέπειτα στάδιο, πέρα από τις συσκευές με παραδοσιακές διαστάσεις. Μέρος της Ε&Α θα πρέπει να εστιαστεί στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της παραγωγής. Οι ικανότητες σχεδιασμού νέων προϊόντων δεν είναι αντίστοιχες της τεχνολογικής προόδου. Ο ευρωπαϊκός ερευνητικός ιστός θα πρέπει να στραφεί σε νέες κατευθύνσεις και να λάβει περισσότερο υπόψη τις τεχνολογικές ευκαιρίες, επενδύοντας επίσης περισσότερο στην εφαρμοσμένη έρευνα. Αυτό όμως προϋποθέτει μια θεμελιώδη μεταστροφή από τον σημερινό μονόπλευρο τρόπο σκέψης σε μια πολύπλευρη διεπιστημονική προσέγγιση.

Οι ευρωπαϊκές δημόσιες επενδύσεις στην έρευνα στο πεδίο της νανοηλεκτρονικής είναι κατακερματισμένες: Eureka, πρόγραμμα πλαίσιο (ΠΠ), εθνικές/περιφερειακές πρωτοβουλίες (περιλαμβανομένων των λεγόμενων «πόλων ανταγωνιστικότητας»). Κατά συνέπεια, το ερευνητικό τοπίο της Ευρώπης χρειάζεται μια πειστική και αποτελεσματική συντονισμένη προσέγγιση στον τομέα της νανοηλεκτρονικής.

Οι αστοχίες της αγοράς δικαιολογούν μια δημόσια παρέμβαση στον τομέα της νανοηλεκτρονικής. Οι βασικές γνώσεις και η ανάπτυξη νέων εξοπλισμών, υλικών και εργαλείων σχεδιασμού αφορούν πολυάριθμες εφαρμογές, είναι δύσκολο να προστατευτούν, οδηγούν σε ανάπτυξη γνώσης χωρίς αντίκρισμα και πρέπει να θεωρούνται «δημόσιο αγαθό». Η έρευνα είναι θεωρητική και η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων αβέβαιη σε ένα περιβάλλον σκληρού παγκόσμιου ανταγωνισμού που διαμορφώνει συνθήκες ημιτελούς και ασύμμετρης πληροφόρησης. ΜΜΕ που αναλαμβάνουν καινοτομικά έργα υψηλής τεχνολογίας ενδέχεται να δυσκολεύονται να αποκτήσουν την κρίσιμη μάζα που απαιτείται ώστε να μπορούν να αντεπεξέλθουν στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Η αδιαμφισβήτητη παρουσία της νανοηλεκτρονικής σε ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών τομέων, δραστηριοτήτων του δημόσιου τομέα και νέων κοινωνιακών εφαρμογών αποκλείει τους παράγοντες της Ε&Α από το να επωφεληθούν στο έπακρο από τα αποτελέσματα των προσπαθειών τους. Η κατάσταση αυτή οδηγεί στην παραγωγή σημαντικού έργου Ε&Α χωρίς αντίκρισμα. Προβλήματα συντονισμού και δικτύωσης μεταξύ των παραγόντων της αγοράς, του δημόσιου τομέα και των διατομεακών πεδίων εφαρμογής δικαιολογούν επίσης τη δημόσια παρέμβαση για μια Ε&Α σε προανταγωνιστικό επίπεδο.

3. Πολιτική

Τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν αναγνωρίσει την κρισιμότητα των προβλημάτων και έχουν συνταχθεί στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής τεχνολογικής πλατφόρμας ENIAC, στην οποία όλοι οι πιθανοί παράγοντες συνεργάζονται για την ενίσχυση της ηγετικής θέσης της ΕΕ στον σχεδιασμό, την ολοκλήρωση και τον εφοδιασμό στη νανοηλεκτρονική. Η πλατφόρμα έχει δημοσιεύσει ένα ευρωπαϊκό στρατηγικό θεματολόγιο έρευνας που σκιαγραφεί την εξέλιξη του τομέα μέσα από μια μεσομακροπρόθεσμη προοπτική και εντοπίζει έναν αριθμό σημαντικών τεχνολογικών και ρυθμιστικών προκλήσεων για την Ευρώπη.

Η προτεινόμενη ΚΤΠ ENIAC θα αποτελέσει έναν από τους πυλώνες της υλοποίησης των τεχνολογικών και οικονομικών στόχων της ευρωπαϊκής τεχνολογικής πλατφόρμας ENIAC. Η ΚΤΠ αναμένεται να συμβάλει στον καταμερισμό των κλιμακούμενων δαπανών για δραστηριότητες και υποδομές Ε&Α, να κατακτήσει ή να διατηρήσει ηγετική θέση στην διαφοροποίηση των εφαρμογών της τεχνολογίας ημιαγωγών, να διαχειριστεί τις εξελίξεις στην τεχνολογία και τον σχεδιασμό ώστε να γεφυρωθεί το συνεχώς διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ του τεχνολογικά εφικτού και του οικονομικά πραγματοποιήσιμου, να παρέχει στις ΜΜΕ αποτελεσματικά εργαλεία προκειμένου να τις υποστηρίξει στην πορεία τους προς την καινοτομία και το παγκόσμιο επιχειρείν.

Πολλές από τις επιλογές σχετικά με την υλοποίηση της ΚΤΠ αξιολογήθηκαν και απορρίφθηκαν. Οι επιλογές αυτές ποίκιλαν μεταξύ της απουσίας δράσης (διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης) έως τη συμμετοχή σε κοινές δράσεις από τα κράτη μέλη (με διάφορα νομικά μοντέλα). Μόνο μέσα από μια νέα δράση σε κοινοτικό επίπεδο μπορεί να αναπτυχθεί μια προσέγγιση ικανή να συνδυάζει τα οφέλη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με ταχεία ευθυγράμμιση των στόχων και των βιομηχανικών πολιτικών και με ευελιξία ως προς τη συμμετοχή και τη δέσμευση των κρατών μελών.

Η ανάλυση των πιθανών επιλογών υλοποίησης για την ΚΤΠ ENIAC κατέληξε στο ότι το μοντέλο της «κοινής επιχείρησης» βάσει του άρθρου 171 της Συνθήκης είναι η μόνη επιλογή που μπορεί, δεδομένων των υφιστάμενων περιορισμών και απαιτήσεων, να διασφαλίσει την επίτευξη των στόχων. Πρόκειται για δομή με διάρκεια στο χρόνο, η οποία διαθέτει νομική προσωπικότητα και μπορεί να α) παρέχει το νομικό πλαίσιο για τη συνεργασία όλων των ενδιαφερόμενων μερών του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, β) συγκεντρώνει χρηματοδότηση από διάφορες πηγές και γ) δρομολογεί σημαντικές πρωτοβουλίες μεγαλύτερης διάρκειας.

Η ΚΤΠ αναμένεται να είναι αποδοτική και από άποψη προσθετικότητας με επιπλέον δαπάνες για Ε&Α ως συνέπεια της κοινοτικής επένδυσης ύψους 450 εκατ. ευρώ, που προσδοκάται ότι θα οδηγήσει σε συνολικό πρόγραμμα 3 δισ. ευρώ με πρόσθετη εθνική υποστήριξη και υψηλότερη χρηματοδότηση από τη βιομηχανία (1 ευρώ της κοινοτικής επένδυσης αναμένεται ότι θα αποδεσμεύσει 6 έως 7 ευρώ σε προσπάθειες Ε&Α). Ακόμη πιο σημαντική είναι η αναμενόμενη «προσθετικότητα στη συμπεριφορά» από την άποψη των ευρωπαϊκών συνεργατικών έργων που θα δρομολογηθούν, την επιτάχυνση των αποτελεσμάτων Ε&Α, τη διευρυμένη κλίμακα, το εύρος και την πολυπλοκότητα των έργων.

4. Δομή και διακυβερνηση

Τα ιδρυτικά μέλη της κοινής επιχείρησης ENIAC θα είναι τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και παράγοντες Ε&Α (βιομηχανία και ερευνητικοί οργανισμοί συγκεντρωμένοι σε μια ένωση που θα ονομάζεται AENEAS). Επιπλέον μέλη θα μπορούν να προσχωρήσουν στην κοινή επιχείρηση σε μετέπειτα στάδιο. Το καταστατικό του AENEAS θα πρέπει να ακολουθεί τις γενικές αρχές της αμεροληψίας, της ευρύτητας πνεύματος και της διαφάνειας ως προς τη δυνατότητα προσχώρησης. Οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων θα είναι δημόσιες και η συμμετοχή θα είναι ανοιχτή σε κάθε οργάνωση και όχι μόνο στα μέλη της ένωσης.

Η διοικητική δομή της κοινής επιχείρησης περιλαμβάνει ένα διοικητικό συμβούλιο, μια επιτροπή βιομηχανίας και έρευνας, ένα συμβούλιο των δημόσιων αρχών και έναν εκτελεστικό διευθυντή με γραμματεία.

Η κοινή επιχείρηση θα καταρτίσει πολυετές πρόγραμμα εργασίας με βάση το στρατηγικό θεματολόγιο έρευνας, στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιούνται δραστηριότητες Ε&Α μέσω ανοιχτών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Τα κράτη μέλη της κοινής επιχείρησης θα δεσμεύουν σε ετήσια βάση πόρους που θα δαπανώνται κυρίως για τη χρηματοδότηση των αντίστοιχων εθνικών συμμετεχόντων. Η Επιτροπή θα καταρτίζει επίσης σχετικό προϋπολογισμό (με εισφορά από το ΠΠ). Η βιομηχανία θα συμμετέχει με αντίστοιχες εισφορές σε είδος σε ποσοστό άνω του 50% των ίδιων δαπανών της. Επιπλέον, η βιομηχανία θα καλύπτει περίπου τα δύο τρίτα των λειτουργικών και των εκτός Ε&Α δαπανών της κοινής επιχείρησης μέσω εισφοράς σε μετρητά.

5. Οικονομικός αντικτυποσ

Τα ευρωπαϊκά δημόσια κονδύλια λειτουργούν σαν μαγνήτης για περαιτέρω ιδιωτικές και εθνικές επενδύσεις. Πολλές εθνικές πολιτικές ευθυγραμμίζονται με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές. Διάφορες νέες στρατηγικές πρωτοβουλίες δρομολογούνται από τα κράτη μέλη προκειμένου να υποστηρίξουν τις συγκεκριμένες τεχνολογίες.

Η εν λόγω πρωτοβουλία αφορά ολόκληρη την αλυσίδα αξίας του τομέα της νανοηλεκτρονικής. Είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντικό να δημιουργήσουμε τις «άγκυρες» εκείνες που θα συγκρατήσουν τις μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρίες στον τόπο τους. Πρακτικά αυτό σημαίνει ομαδοποίηση δεξιοτήτων μέσα από την καλλιέργεια της δικτύωσης μεταξύ εταιριών και ερευνητικών ινστιτούτων. Επιπλέον, η ανάπτυξη στρατηγικών συμμαχιών μεταξύ προμηθευτών εξαρτημάτων νανοηλεκτρονικής και σχεδιαστών συστημάτων θα δώσει περισσότερα κίνητρα για τη διατήρηση της γνώσης στην Ευρώπη και για τη δημιουργία διαφοροποιημένων προϊόντων με ευρωπαϊκό χαρακτήρα.

Η επίτευξη των τεχνικών στόχων της ΚΤΠ θα φέρει την Ευρώπη στο ίδιο επίπεδο με τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της ώστε να θεωρείται ως στρατηγικά σημαντικός εταίρος στο πλαίσιο παγκόσμιων συμμαχιών με σκοπό τη διαφοροποίηση και ενσωμάτωση πολύπλοκων συστημάτων.

Η ΚΤΠ θα άρει τις αβεβαιότητες προσφέροντας τη σταθερότητα που προϋποθέτει η επένδυση σε μια μακρόπνοη πρωτοβουλία. Ειδικά για τις ΜΜΕ, οι νέες ρυθμίσεις δημιουργούν ένα ελκυστικότερο περιβάλλον. Τα επιπρόσθετα οφέλη της ΚΤΠ σε σύγκριση με την τωρινή συνύπαρξη διαφόρων προγραμμάτων είναι η ενισχυμένη αποτελεσματικότητα των εκταμιεύσεων σε επίπεδο ΕΕ, η εξοικονόμηση πόρων από αποφυγή της κατάρτισης προτάσεων σε διαφορετικές γλώσσες, οι εξορθολογισμένες διαδικασίες υποβολής εκθέσεων σχετικά με τα έργα και τα βελτιωμένα ποσοστά επιτυχίας λόγω των εγγυημένων και εναρμονισμένων διαδικασιών χρηματοδότησης.

6. Κοινωνικός και περιβαλλοντικοσ αντικτυποσ

Η ΚΤΠ θα συμβάλει στη διατήρηση και τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης, σύμφωνα και με τη νέα ώθηση στη στρατηγική της Λισαβόνας. Η ευρύτερη χρήση προϊόντων και υπηρεσιών που βασίζονται στη νανοηλεκτρονική θα οδηγήσει στη δημιουργία αρκετών χιλιάδων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη.

Η ΚΤΠ είναι στραμμένη προς το όραμα της «περιρρέουσας νοημοσύνης»: περιβάλλοντα που αντιλαμβάνονται την παρουσία μας και αποκρίνονται στις ανάγκες μας. Η ΚΤΠ στοχεύει στα περιβάλλοντα αυτά μέσα από έξι τομείς εφαρμογής: υγειονομική περίθαλψη, ενέργεια, κινητικότητα και μεταφορές, ασφάλεια, επικοινωνία, εκπαίδευση και περιβάλλον. Όλοι αυτοί οι τομείς είναι κοινωνικά σημαντικοί και συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της ευζωίας στην κοινωνία μας. Εάν δεν παρέμβει ο δημόσιος τομέας με την κατάλληλη υποστήριξη, είναι σαφές ότι οι εταιρίες από μόνες τους δεν μπορούν να αναμένουν επαρκείς αποδώσεις ώστε να δικαιολογήσουν επίπεδα επενδύσεων Ε&Α που θα μπορούσαν να αποβούν κοινωνικά επωφελή. Για παράδειγμα, η νανοηλεκτρονική είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη των έξυπνων φορητών συστημάτων που απαιτούνται για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στο σπίτι, στα εργοστάσια και στα μεταφορικά συστήματα και που μπορούν να αποτελέσουν βασική συνιστώσα της προστασίας του περιβάλλοντος.

Όλα τα ηλεκτρονικά συστήματα χρησιμοποιούν ηλεκτρισμό και συντελούν στη γενικότερη τάση «εξηλεκτρισμού» της κοινωνίας. Ωστόσο, η χρήση των ηλεκτρονικών συστημάτων επιτρέπει επίσης την καλύτερη διαχείριση και έλεγχο της ενεργειακής απόδοσης. Σε πολλές εφαρμογές αυτός είναι και ο πρωταρχικός σκοπός τους. Επιπλέον, ο περιορισμός της κατανάλωσης ενέργειας από τις ηλεκτρονικές συσκευές είναι ένας εξίσου σημαντικός και μονίμως επιδιωκόμενος τεχνικός στόχος. Παράλληλα, η ίδια η περιβαλλοντική παρακολούθηση και διαχείριση αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό τομέα εφαρμογής για την ΚΤΠ.

Η νανοηλεκτρονική πρέπει να αναπτυχθεί με σίγουρο και υπεύθυνο τρόπο, σύμφωνα με την ασφαλή, ολοκληρωμένη και υπεύθυνη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις νανοεπιστήμες και τις νανοτεχνολογίες στην Ευρώπη, όπως διατυπώνεται στις ανακοινώσεις με τίτλο «Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για τη νανοτεχνολογία» COM(2004) 338 και «Νανοεπιστήμες και νανοτεχνολογίες: σχέδιο δράσης για την Ευρώπη 2005-2009» (COM(2005) 243). Η στρατηγική αυτή επιβεβαιώνει ότι η νανοτεχνολογία και η ανάπτυξη νανοσωματιδίων θα πρέπει να αντιμετωπίζει άμεσα τυχόν κινδύνους για τη δημόσια υγεία, την ασφάλεια, το περιβάλλον και τους καταναλωτές, παρέχοντας τα δεδομένα που απαιτούνται για την εκτίμηση των κινδύνων, την ενσωμάτωσή της σε κάθε στάδιο του κύκλου ζωής των προϊόντων της νανοτεχνολογίας, την προσαρμογή των υφιστάμενων τεχνολογιών και, εφόσον είναι απαραίτητο, την ανάπτυξη νέων. Η σύσταση της κοινής επιχείρησης για τη νανοηλεκτρονική θα φέρει τα ενδιαφερόμενα μέρη κοντά ώστε να συζητήσουν τα σημαντικά αυτά ζητήματα, να συμφωνήσουν κοινούς τρόπους για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων κινδύνων και, πιο συγκεκριμένα, να προωθήσουν κοινά μέτρα για την υποστήριξη μιας ορθής περιβαλλοντικής διαχείρισης του κύκλου ζωής των προϊόντων της νανοηλεκτρονικής.

7. Οφέλη και κινδυνοι

Η συνολική κοινοτική υποστήριξη προς τον τομέα της νανοηλεκτρονικής θα ενισχυθεί κατά τη διάρκεια του ΠΠ7.

Οι κίνδυνοι για το ΠΠ είναι πολύ περιορισμένοι. Η κοινοτική εισφορά θα εξαρτάται από τις εισφορές των κρατών μελών και θα γίνεται με ετήσιες αναλήψεις υποχρεώσεων/εκταμιεύσεις ανάλογα με την πρόοδο την ΚΤΠ.

Αναμένεται ότι μέρος των δραστηριοτήτων στον τομέα της νανοηλεκτρονικής που τώρα υποστηρίζονται στο πλαίσιο της ομαδοποίησης επιχειρήσεων του Eureka θα ενσωματωθούν σταδιακά στην ΚΤΠ ENIAC.

Και αν δεν γίνει τίποτα; Η Ευρώπη κινδυνεύει να δει τις δεξιότητές της για ενσωμάτωση νέων λειτουργικών ικανοτήτων σε έξυπνα συστήματα να παίρνουν το δρόμο των προϊόντων μεταποίησης προς το εξωτερικό, αποδυναμώνοντας μακροπρόθεσμα την ικανότητά της να παράγει προστιθέμενη αξία στον τομέα των ηλεκτρονικών συστημάτων. Αυτό θα οδηγούσε σε δραματική συρρίκνωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, ειδικά εφόσον η νανοηλεκτρονική βρίσκεται στη βάση μιας ευρείας τροφοδοτικής αλυσίδας που γίνεται με τη σειρά της η βάση της κοινωνίας της γνώσης και κινητήρια δύναμη για τη μελλοντική οικονομία γενικότερα. Κάτι τέτοιο θα είχε επίσης σημαντικό αντίκτυπο στον αριθμό των θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας, όχι μόνο στον τομέα του υλικού εξοπλισμού αλλά και για όλες τις υπόλοιπες δραστηριότητες που εξαρτώνται από την ανάπτυξη της καινοτομίας στον τομέα αυτόν. Απέναντι στο ενδεχόμενο μιας τόσο αρνητικής έκβασης, υπάρχει πολιτική βούληση προκειμένου να διατηρήσουμε το ευρωπαϊκό δυναμικό σε ευρωπαϊκό έδαφος ενθαρρύνοντας ταυτόχρονα στρατηγικές συμμαχίες για τη διαμόρφωση οικοσυστημάτων με βάση τη γνώση, καθώς και για την ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής παρουσίας σε παγκόσμιες συμμαχίες.

8. Παρακολούθηση

Η ΚΤΠ συμπίπτει χρονικά με το ΠΠ7 και θα υπόκειται σε παρόμοιες διαδικασίες παρακολούθησης και αξιολόγησης. Το στρατηγικό θεματολόγιο έρευνας της ENIAC παρέχει τη γραμμή βάσης των αξιολογήσεων, στα κριτήρια των οποίων θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται η αύξηση των επενδύσεων, η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών, η τεχνολογική πρόοδος, οι μη τεχνολογικές δραστηριότητες και η συμμετοχή των ΜΜΕ και νέων παραγόντων. Προβλέπονται δύο αξιολογήσεις παρακολούθησης: μία ενδιάμεση και μία στο τέλος της κοινής επιχείρησης.

9. Συμπέρασμα

Προτείνεται σύσταση ΚΤΠ στον τομέα της νανοηλεκτρονικής ώστε να διασφαλιστεί η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα στον τομέα. Μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία μεγαλύτερης διάρκειας που αποβλέπει στη διασύνδεση διαφορετικών αναγκαίων ικανοτήτων θα εμβαθύνει τις στρατηγικές συμμαχίες μεταξύ ευρωπαίων εταίρων εξασφαλίζοντας την απαραίτητη κρίσιμη μάζα σε ό,τι αφορά τους πόρους, την πρόσβαση στις υποδομές και την ικανότητα συνεργασίας ή ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.