Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 89/647/ΕΟΚ του Συμβουλίου όσον αφορά την αναγνώριση από τις εποπτικές αρχές των συμβάσεων ανανέωσης οφειλής και των συμφωνιών συμψηφισμού («Contractual netting») (94/C 142/10) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(94) 105 τελικό - 94/0099(COD)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 28 Απριλίου 1994)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 57 παράγραφος 2,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 89/647/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1989 σχετικά με το συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων (1), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 92/30/ΕΟΚ (2), καθορίζει τον τρόπο αντιμετώπισης των στοιχείων εκτός ισολογισμού που σχετίζονται με επιτόκια και τιμές συναλλάγματος κατά τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων που επιβάλλονται στα πιστωτικά ιδρύματα 7

ότι η παρούσα οδηγία λαμβάνει υπόψη τις εργασίες ενός άλλου διεθνούς πλαισίου τραπεζικών εποπτικών αρχών σχετικά με την αναγνώριση του διμερούς συμψηφισμού από τις αρχές αυτές, και ιδίως τη δυνατότητα υπολογισμού των κεφαλαιακών απαιτήσεων για ορισμένες συναλλαγές βάσει ενός καθαρού και όχι ενός ακαθάριστου ποσού, υπό τον όρο ότι υπάρχουν νομικά δεσμευτικές συμφωνίες που εξασφαλίζουν ότι ο σχετικός πιστωτικός κίνδυνος περιορίζεται στο καθαρό αυτό ποσό 7

ότι οι κανόνες που προβλέπονται για την αναγνώριση του συμψηφισμού από τις εποπτικές αρχές σε ένα ευρύτερο διεθνές επίπεδο θα καταστήσουν δυνατή, σε μεγάλο αριθμό χωρών των οποίων τα πιστωτικά ιδρύματα ευρίσκονται σε ανταγωνισμό με τα πιστωτικά ιδρύματα της Κοινότητας, τη μείωση των κεφαλαιακών απαιτήσεων που επιβάλλονται σε πιστωτικά ιδρύματα και ομίλους πιστωτικών ιδρυμάτων που ασκούν δραστηριότητες σε διεθνές επίπεδο 7

ότι μόνον η τροποποίηση της οδηγίας 89/647/ΕΟΚ μπορεί να παράσχει στα πιστωτικά ιδρύματα των κρατών μελών αντίστοιχη δυνατότητα αναγνώρισης του διμερούς συμψη- φισμού από τις εποπτικές αρχές και να τους εξασφαλίσει κατ' αυτόν τον τρόπο ισότιμους όρους ανταγωνισμού 7 ότι οι εν λόγω κανόνες είναι ισόρροποι και επιτρέπουν την ενίσχυση της εφαρμογής των μέτρων προληπτικής εποπτείας στον τομέα των πιστωτικών ιδρυμάτων 7

ότι, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης αυτής, η παρούσα οδηγία είναι σύμφωνη με την αρχή της επικουρικότητας δεδομένου ότι οι σκοποί της δεν μπορούν να επιτευχθούν παρά μόνο με μια εναρμονισμένη τροποποίηση της υπάρχουσας κοινοτικής νομοθεσίας,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 89/647/ΕΟΚ τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 2

Οι διατάξεις του άρθρου 1 δεν θίγουν την αναγνώριση από τις εποπτικές αρχές των διμερών συμβάσεων ανανέωσης οφειλής που έχουν συναφθεί πριν από την έναρξη ισχύος των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που είναι αναγκαίες για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 3

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 1994. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τα κείμενα των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 5

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) ΕΕ αριθ. L 386 της 30. 12. 1989, σ. 14.

(2) ΕΕ αριθ. L 110 της 28. 4. 1992, σ. 52 7

διορθωτικό στην ΕΕ αριθ. L 280 της 24. 9. 1992, σ. 59.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

«ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΚΤΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΚΑΙ ΤΙΜΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Τα πιστωτικά ιδρύματα μπορούν, με την έγκριση των εποπτικών αρχών τους, να επιλέξουν μία από τις μεθόδους που περιγράφονται κατωτέρω για τον υπολογισμό των κινδύνων που σχετίζονται με τις απαριθμούμενες στο παράρτημα ΙΙΙ συναλλαγές. Εξαιρούνται τα συμβόλαια επιτοκίου και τιμών συναλλάγματος (interest-rates and foreign exchange contracts) που έχουν συναφθεί σε επίσημα χρηματιστήρια, στα οποία τα συμβόλαια αυτά υπόκεινται καθημερινά σε υποχρεωτικά όρια καλύμματος (daily margin requirements), καθώς και τα συμβόλαια τιμών συναλλάγματος με αρχική προθεσμία λήξης 14 ημερολογιακών ημερών ή μικρότερη.

2. ΜΕΘΟΔΟΙ

Μέθοδος 1: μέθοδος της αποτίμησης βάσει των τρεχουσών τιμών της αγοράς ("marking to market" approach)

Στάδιο α): Το τρέχον κόστος αντικατάστασης όλων των συμβολαίων με θετική αξία υπολογίζεται βάσει των τρεχουσών (αγοραίων) τιμών των συμβολαίων (marking to market).

Στάδιο β): Για τον υπολογισμό του ενδεχόμενου μελλοντικού πιστωτικού κινδύνου (1), τα ποσά πλασματικού κεφαλαίου (notional principal amounts) ή οι αξίες στις οποίες βασίζονται τα σχετικά μέσα όπως αυτές εμφανίζονται στο σύνολο των βιβλίων των πιστωτικών ιδρυμάτων πολλαπλασιάζονται με τα ακόλουθα ποσοστά:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Στάδιο γ): Το άθροισμα του τρέχοντος κόστους αντικατάστασης και του ενδεχόμενου μελλοντικού πιστωτικού κινδύνου πολλαπλασιάζεται με τους συντελεστές στάθμισης κινδύνου που καθορίζονται από άρθρο 6 για τους σχετικούς αντισυμβαλλόμενους.

Μέθοδος 2: Μέθοδος του "αρχικού ανοίγματος" "original exposure"

Στάδιο α): Το ποσό πλασματικού κεφαλαίου κάθε μέσου πολλαπλασιάζεται με τα ακόλουθα ποσοστά:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(1) Εκτός από τις ανταλλαγές κυμαινόμενου/κυμαινόμενου επιτοκίου στο ίδιο νόμισμα ("single currency floating/floating interest rate swaps"), για τις οποίες υπολογίζεται μόνο το τρέχον κόστος αντικατάστασης.

Στάδιο β): Το αρχικό άνοιγμα που υπολογίζεται κατ' αυτό τον τρόπο πολλαπλασιάζεται με τους συντελεστές στάθμισης κινδύνου που καθορίζονται στο άρθρο 6 για τους σχετικούς αντισυμβαλλόμενους.

3. ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ ΟΦΕΙΛΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟΥ ("contractual netting")

α) Είδη συμψηφισμού που μπορούν να αναγνωριστούν από τις εποπτικές αρχές

Οι εποπτικές αρχές μπορούν να αναγνωρίσουν ως στοιχεία περιορισμού του κινδύνου τα ακόλουθα είδη συμβάσεων ανανέωσης οφειλής (contracts for novation) και συμφωνιών συμψηφισμού (netting agreements):

i) διμερείς συμβάσεις ανανέωσης οφειλής μεταξύ ενός πιστωτικού ιδρύματος και του αντισυμβαλλομένου του, βάσει των οποίων οι αμοιβαίες απαιτήσεις και υποχρεώσεις τους συγχωνεύονται αυτόματα κατά τρόπο ώστε η ανανέωση αυτή να καθορίζει ένα ενιαίο καθαρό ποσό και να δημιουργεί μια νέα ενιαία σύμβαση η οποία είναι νομικά δεσμευτική και καταργεί τις προηγούμενες,

ii) άλλες διμερείς συμφωνίες συμψηφισμού μεταξύ του πιστωτικού ιδρύματος και του αντισυμβαλλομένου του.

β) Προϋποθέσεις για την αναγνώριση

Οι εποπτικές αρχές μπορούν να αναγνωρίζουν ως στοιχείο περιορισμού του κινδύνου μια σύμβαση ανανέωσης οφειλής ή μια συμφωνία συμψηφισμού μόνον εάν πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

i) το πιστωτικό ίδρυμα έχει συνάψει με τον αντισυμβαλλόμενό του σύμβαση ανανέωσης οφειλής ή συμφωνία συμψηφισμού που δημιουργεί, ως προς όλες τις καλυπτόμενες συναλλαγές, ενιαία έννομη υποχρέωση κατά τρόπο ώστε σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων ενός αντισυμβαλλομένου λόγω αδυναμίας πληρωμής, πτώχευσης ή εκκαθάρισης, το πιστωτικό ίδρυμα να έχει απαίτηση ή υποχρέωση, αντίστοιχα, είσπραξης ή καταβολής μόνο της καθαρής αξίας του αθροίσματος των μη πραγματοποιηθέντων κερδών ή ζημιών από τις καλυπτόμενες συναλλαγές 7

ii) το πιστωτικό ίδρυμα έχει παράσχει στις εποπτικές αρχές γραπτές και αιτιολογημένες γνωμοδοτήσεις ότι σε περίπτωση διαφοράς τα αρμόδια δικαστήρια και οι διοικητικές αρχές θα μπορούσαν να θεωρήσουν ότι στις περιπτώσεις που περιγράφονται στο σημείο i) οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις του πιστωτικού ιδρύματος περιορίζονται στο καθαρό ποσό που αναφέρεται στο στοιχείο β) σημείο i) ανωτέρω, βάσει:

- της νομοθεσίας του κράτους στο οποίο ευρίσκεται η εταιρική έδρα του αντισυμβαλλομένου και, εφόσον ενέχεται υποκατάστημα επιχείρησης εγκατεστημένο σε άλλο κράτος, της νομοθεσίας του κράτους αυτού,

- της νομοθεσίας που διέπει τις καλυπτόμενες συναλλαγές,

- της νομοθεσίας που διέπει τις συμβάσεις ή συμφωνίες που είναι αναγκαίες για την εκτέλεση της σύμβασης ανανέωσης οφειλής ή της συμφωνίας συμψηφισμού.

iii) το πιστωτικό ίδρυμα έχει θεσπίσει τις αναγκαίες διαδικασίες για να εξασφαλίσει ότι η νομική ισχύς των συμβάσεων ανανέωσης οφειλής και των συμφωνιών συμψηφισμού υπόκειται σε τακτικό έλεγχο με βάση τις ενδεχόμενες τροποποιήσεις της σχετικής νομοθεσίας.

Οι εποπτικές αρχές, μετά από διαβούλευση με τις άλλες ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές εάν αυτό είναι αναγκαίο, πρέπει να έχουν πεισθεί ότι ο συμβατικός συμψηφισμός έχει νομική ισχύ βάσει καθεμιάς από τις εφαρμοστέες νομοθεσίες. Εάν μία από τις αρχές αυτές δεν έχει πεισθεί για τη νομική ισχύ του συμβατικού συμψηφισμού βάσει της νομοθεσίας της χώρας της, η σύμβαση ανανέωσης οφειλής ή η συμφωνία συμψηφισμού δεν μπορεί να αναγνωριστεί ως στοιχείο περιορισμού του κινδύνου για κανέναν από τους αντισυμβαλλόμενους.

Οι συμβάσεις που περιέχουν ρήτρα υπαναχώρησης (walkaway clause) δεν αναγνωρίζονται ως στοιχεία περιορισμού του κινδύνου.

Για να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να επιδιώκουν την ομοιόμορφη εκτίμηση των συμφωνιών συμβατικού συμψηφισμού από τις αρμόδιες αρχές τους.

γ) Συνέπειες της αναγνώρισης

i) Συμβάσεις ανανέωσης οφειλής:

Ο συντελεστής στάθμισης μπορεί να εφαρμόζεται στο ενιαίο καθαρό ποσό που καθορίζεται στις συμβάσεις ανανέωσης οφειλής, αντί των σχετικών ακαθάριστων ποσών. Κατά συνέπεια κατά την εφαρμογή της μεθόδου 1:

- στο στάδιο α): το τρέχον κόστος αντικατάστασης,

- στο στάδιο β): τα ποσά πλασματικού κεφαλαίου και οι αξίες στις οποίες βασίζονται τα σχετικά μέσα όπως αυτές εμφανίζονται στο σύνολο των βιβλίων του ιδρύματος

μπορούν να υπολογιστούν λαμβάνοντας υπόψη τη σύμβαση ανανέωσης οφειλής. Κατά την εφαρμογή της μεθόδου 2, στο στάδιο α), το ποσό πλασματικού κεφαλαίου μπορεί να υπολογιστεί λαμβάνοντας υπόψη τη σύμβαση ανανέωσης οφειλής 7 εφαρμόζονται τα ποσοστά που αναφέρονται στον πίνακα 2.

ii) Άλλες συμφωνίες συμψηφισμού

Κατά την εφαρμογή της μεθόδου 1 στο στάδιο α) το τρέχον κόστος αντικατάστασης για τις συμβάσεις που καλύπτονται από τη συμφωνία συμψηφισμού μπορεί να υπολογιστεί λαμβάνοντας υπόψη το υποθετικό καθαρό κόστος αντικατάστασης που προκύπτει πραγματικά από τη συμφωνία αυτή. Στο στάδιο β), η συμφωνία συμψηφισμού μπορεί να ληφθεί υπόψη μόνο για τα συμβόλαια τιμών συναλλάγματος και τα άλλα ομοιειδή συμβόλαια στα οποία το πλασματικό κεφάλαιο ισούται με τις αντίστοιχες ταμειακές ροές, σε περιπτώσεις στις οποίες τα προς είσπραξη ή καταβολή ποσά είναι απαιτητά την ίδια ημερομηνία αξίας και στο ίδιο νόμισμα.

Κατά την εφαρμογή της μεθόδου 2 στο στάδιο α)

- για τα συμβόλαια τιμών συναλλάγματος και τα άλλα ομοιειδή συμβόλαια στα οποία το πλασματικό κεφάλαιο ισούται με τις αντίστοιχες ταμειακές ροές, σε περιπτώσεις στις οποίες τα προς είσπραξη ή καταβολή ποσά είναι απαιτητά την ίδια ημερομηνία αξίας και στο ίδιο νόμισμα, το ποσό πλασματικού κεφαλαίου μπορεί να υπολογιστεί λαμβάνοντας υπόψη τη συμφωνία συμψηφισμού 7 ο πίνακας 2 εφαρμόζεται σε όλα αυτά τα συμβόλαια,

- για όλα τα άλλα συμβόλαια που καλύπτονται από τη συμφωνία συμψηφισμού, τα εφαρμοζόμενα ποσοστά μπορούν να μειωθούν σύμφωνα με τον πίνακα 3:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

»