Ετήσια έκθεση και δήλωση αξιοπιστίας σχετικά με την ΕΚΑΧ

για το οικονομικό έτος που έκλεισε στις 23 Ιουλίου 2002, συνοδευόμενες από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(Υποβαλλόμενες δυνάμει του άρθρου 45Γ παράγραφοι 1 και 4 της συνθήκης ΕΚΑΧ)

(2003/C 224/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Εκπνοή της συνθήκης ΕΚΑΧ

1. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) έπαψε να υφίσταται, σύμφωνα με το άρθρο 97 της ιδρυτικής της συνθήκης, στις 23 Ιουλίου 2002. Είχε ως στόχο τη δημιουργία προϋποθέσεων που θα εξασφάλιζαν την ορθολογική κατανομή της παραγωγής άνθρακα και χάλυβα, διαφυλάσσοντας συγχρόνως τη συνεχή απασχόληση και αποφεύγοντας την πρόκληση θεμελιωδών και παρατεινόμενων διαταραχών. Αυτές οι οικονομικές παρεμβάσεις αποσκοπούσαν:

- στη διευκόλυνση της πραγματοποίησης προγραμμάτων επενδύσεων με τη χορήγηση δανείων στις επιχειρήσεις ή με την παροχή εγγυήσεων για άλλα δάνεια που αυτές συνάπτουν (άρθρο 54 της συνθήκης),

- στην ενθάρρυνση της τεχνικής και οικονομικής έρευνας (άρθρο 55 της συνθήκης),

- στη διευκόλυνση της χρηματοδότησης των προγραμμάτων αναπροσαρμογής των επιχειρήσεων ή κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων (άρθρο 56 παράγραφοι 1 και 2 της συνθήκης) στις περιπτώσεις που τα προγράμματα αυτά καθίσταντο αναγκαία είτε λόγω τεχνικών προόδων (άρθρο 56 παράγραφος 1 της συνθήκης) είτε λόγω ουσιωδών μεταβολών στους όρους διάθεσης (άρθρο 56 παράγραφος 2 της συνθήκης).

Τα αναγκαία κεφάλαια για την εκπλήρωση της αποστολής της προέρχονταν από την επιβολή εισφορών στην παραγωγή άνθρακα και χάλυβα και από δάνεια που σύναπτε (άρθρο 49 της συνθήκης). Τα δανειακά κεφάλαια μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο για τη χορήγηση δανείων (άρθρο 51 της συνθήκης).

2. Στις 24 Ιουλίου 2002, η ΕΚΑΧ άφηνε πίσω της:

- 400,9 εκατομμύρια ευρώ σε αναλήψεις υποχρεώσεων προς εκκαθάριση που αφορούσαν τον επιχειρησιακό προϋπολογισμό της,

- συναφθέντα δάνεια 742,5 εκατομμυρίων ευρώ,

- χορηγηθέντα δάνεια 768,8 εκατομμυρίων ευρώ, και

- δάνεια 33,5 εκατομμυρίων ευρώ που χορηγήθηκαν από το πρώην ταμείο συντάξεων της ΕΚΑΧ.

3. Ένα πρωτόκολλο που επισυνάπτεται στη συνθήκη της Νίκαιας αφορά τις δημοσιονομικές συνέπειες της λήξης της συνθήκης ΕΚΑΧ. Προβλέπει ότι όλα τα περιουσιακά στοιχεία της ΕΚΑΧ (ενεργητικού και παθητικού), όπως υφίστανται στις 23 Ιουλίου 2002, θα μεταβιβαστούν στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα από τις 24 Ιουλίου 2002, και ότι τα περιουσιακά στοιχεία της ΕΚΑΧ υπό εκκαθάριση θα προορίζονται για ερευνητικές δραστηριότητες στους τομείς που σχετίζονται με τη βιομηχανία άνθρακα και χάλυβα. Δεδομένου ότι η ημερομηνία κύρωσης της συνθήκης της Νίκαιας ήταν μεταγενέστερη της ημερομηνίας εκπνοής της ΕΚΑΧ, τα κράτη μέλη, ως κληρονόμοι αυτής της Κοινότητας, ανέθεσαν τη διαχείριση της περιουσίας της ΕΚΑΧ υπό εκκαθάριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στα πλαίσια προσωρινής εντολής διαχείρισης που βασίζεται στις ίδιες αρχές με εκείνες που προβλέπει το σχετικό πρωτόκολλο της συνθήκης της Νίκαιας(1). Δεδομένου ότι η συνθήκη της Νίκαιας τέθηκε σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 2003, το πρωτόκολλο για την ΕΚΑΧ υπό εκκαθάριση ισχύει αναδρομικά από τις 24 Ιουλίου 2002. Μια απόφαση του Συμβουλίου, που ελήφθη την 1η Φεβρουαρίου 2003, ορίζει τα μέτρα που είναι αναγκαία για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου(2).

4. Η εκκαθάριση της ΕΚΑΧ θα έπρεπε, κατά τις προβλέψεις, να ολοκληρωθεί το αργότερο το 2027. Η ημερομηνία αυτή αντιστοιχεί στην πιο μακρινή ημερομηνία λήξης των εκκρεμών συμβάσεων και αναλήψεων υποχρεώσεων. Από την άποψη αυτή, θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ, αφενός, των αναλήψεων υποχρεώσεων του επιχειρησιακού προϋπολογισμού που απομένουν προς εκκαθάριση και, αφετέρου, των πράξεων αποπληρωμής των χορηγηθέντων και συναφθέντων δανείων(3):

- από τα 400,9 εκατομμύρια ευρώ για αναλήψεις υποχρεώσεων που απέμεναν προς εκκαθάριση στις 23 Ιουλίου 2002, οι αναλήψεις υποχρεώσεων για την αναπροσαρμογή (132,6 εκατομμύρια ευρώ) θα εκταθούν συνολικά έως το 2006, οι αναλήψεις υποχρεώσεων για το κοινωνικό σκέλος (70,6 εκατομμύρια ευρώ) έως το 2007, οι αναλήψεις για τις επιδοτήσεις επιτοκίου (16,8 εκατομμύρια ευρώ) έως το 2004 και, τέλος, οι αναλήψεις για την έρευνα (180,8 εκατομμύρια ευρώ) έως το 2008,

- τα συναφθέντα δάνεια ΕΚΑΧ και τα χορηγηθέντα δάνεια από δανειακά κεφάλαια θα αποσβεστούν το αργότερο έως το 2019. Τα δάνεια από ίδια κεφάλαια θα αποσβεστούν πλήρως το αργότερο έως το 2025 και τα δάνεια που χορηγήθηκαν από το πρώην ταμείο συντάξεων το 2027(4).

Διενεργηθέντες έλεγχοι

5. Το Συνέδριο εξέτασε τις οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ υπό εκκαθάριση για το οικονομικό έτος που έκλεισε στις 23 Ιουλίου 2002 καθώς και τη σχετική έκθεση της Επιτροπής. Για την εξέταση αυτή, το Συνέδριο στηρίχθηκε εν μέρει στις εργασίες ιδιωτικής ελεγκτικής εταιρείας που είχε ελέγξει αυτές τις καταστάσεις. Μετά τη λήξη των εργασιών του, το Συνέδριο εξέδωσε έκθεση σχετικά με την αξιοπιστία των οικονομικών καταστάσεων της ΕΚΑΧ υπό εκκαθάριση καθώς και τη νομιμότητα και κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων. Συμπληρωματικά προς την έκθεση αυτή, το Συνέδριο διατυπώνει τις παρατηρήσεις του για τη διαχείριση της ΕΚΑΧ στα ακόλουθα σημεία.

II. ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΚΑΧ

6. Ο προϋπολογισμός της ΕΚΑΧ περιλαμβάνει δύο σκέλη: το διοικητικό προϋπολογισμό και τον επιχειρησιακό προϋπολογισμό.

7. Η συνθήκη ΕΚΑΧ περιέχει μακροσκελή ανάπτυξη του διοικητικού προϋπολογισμού (άρθρα 78 έως 78δ). Μετά τη συνθήκη συγχώνευσης των Κοινοτήτων το 1968, ο διοικητικός προϋπολογισμός περιορίστηκε στη συνεισφορά της ΕΚΑΧ στις διοικητικές δαπάνες των συγχωνευθέντων κοινοτικών οργάνων και λαμβάνει τη μορφή πίστωσης με την ονομασία "διοικητικές δαπάνες" που εγγράφεται στον επιχειρησιακό προϋπολογισμό. Η απόφαση του Συμβουλίου της 21ης Νοεμβρίου 1977 καθόρισε αυτή τη συνεισφορά σε κατ' αποκοπή ποσό 5 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Για το 2002, οι διοικητικές δαπάνες ανήλθαν σε 2,8 εκατομμύρια ευρώ για το αναλογούν χρονικό διάστημα(5).

8. Οι θέσεις του επιχειρησιακού προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ (ΕΠΕ) κατανέμονται μεταξύ πόρων (εσόδων) και χρήσεων των πόρων ή αναγκών (δαπανών).

9. Οι αρχικές προβλέψεις του επιχειρησιακού προϋπολογισμού του 2002 ανέρχονταν σε 167,8 εκατομμύρια ευρώ. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων του οικονομικού έτους ανήλθαν τελικά σε 130,8 εκατομμύρια ευρώ συνολικά. Η "ενίσχυση αναπροσαρμογής" απορρόφησε 35,2 εκατομμύρια ευρώ από τα 64 εκατομμύρια που είχαν εγγραφεί στον προϋπολογισμό, ενώ το "κοινωνικό σκέλος άνθρακα" απορρόφησε 21 εκατομμύρια ευρώ έναντι των 29 εκατομμυρίων που είχαν εγγραφεί στον προϋπολογισμό. Ο πίνακας 1 παρουσιάζει τις πράξεις που έπρεπε να χρηματοδοτηθούν από τους πόρους του οικονομικού έτους (προβλέψεις και εκτέλεση). Οι αναλήψεις υποχρεώσεων του επιχειρησιακού προϋπολογισμού κατά την ίδια περίοδο εξελίχθηκαν όπως αναφέρεται στον πίνακα 2.

10. Οι πόροι που προβλέπονταν στον επιχειρησιακό προϋπολογισμό της ΕΚΑΧ για το 2002, μαζί με το κατ' αποκοπή ποσό για διοικητικές δαπάνες, ανέρχονταν σε 167,8 εκατομμύρια ευρώ. Από το 1998, η Επιτροπή αποφάσισε να μειώσει το ποσοστό εισφοράς ΕΚΑΧ σε 0 %. Οι προβλέψεις που είχαν εγγραφεί στον ισολογισμό της ΕΚΑΧ της 31ης Δεκεμβρίου 2001 κρίθηκαν επαρκείς για την εξασφάλιση της οικονομικής δραστηριότητάς της έως τη λήξη της συνθήκης.

Κατά το πέρας της εκτέλεσης του ΕΠΕ, το συνολικό ποσό των πιστώσεων που είχαν χρησιμοποιηθεί ανερχόταν σε 130,8 εκατομμύρια ευρώ. Ο πίνακας 3 παρουσιάζει τους πόρους του οικονομικού έτους (προβλέψεις και εκτέλεση).

III. Ο ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΛΕΙΣΙΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΚΑΧ

11. Ο πίνακας 4 παρουσιάζει τα βασικά στοιχεία του ισολογισμού της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002· δείχνει ότι το σύνολο του ισολογισμού μειώθηκε κατά 839 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με την κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2001.

12. Στο ενεργητικό, η μείωση εξηγείται κυρίως από τη μείωση των απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυμάτων (σε πτώση κατά 341,6 εκατομμύρια ευρώ) και τη μείωση των απαιτήσεων κατά πελατών (σε πτώση κατά 405,2 εκατομμύρια ευρώ). Μεταξύ των τελευταίων υπάρχουν τα δάνεια σε επιχειρήσεις, που μειώθηκαν κατά 363 εκατομμύρια ευρώ και διαμορφώθηκαν σε 682,1 εκατομμύρια ευρώ στις 23 Ιουλίου 2002 (έναντι 1 045,1 εκατομμυρίων ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2001). Τα δάνεια που χορηγήθηκαν σε επιχειρήσεις που αντιμετώπιζαν δυσκολίες ανέρχονταν συνολικά σε 216,2 εκατομμύρια ευρώ στις 23 Ιουλίου 2002 (297 εκατομμύρια ευρώ κατά το κλείσιμο του προηγούμενου οικονομικού έτους). Η μείωση των επισφαλών απαιτήσεων εξηγείται κυρίως από την επανείσπραξη δανείων από επισφαλείς χρεώστες και από την εκχώρηση τίτλων απαιτήσεων. Τα ρευστοποιήσιμα στοιχεία μειώθηκαν κατά 149,6 εκατομμύρια ευρώ, και διαμορφώθηκαν στα τέλη του οικονομικού έτους σε 1 676,6 εκατομμύρια ευρώ.

13. Στο παθητικό, οι υποχρεώσεις της ΕΚΑΧ έναντι τρίτων μειώθηκαν κατά το ήμισυ, και διαμορφώθηκαν σε 801,7 εκατομμύρια ευρώ στις 23 Ιουλίου 2002 (1 518,9 εκατομμύρια ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2001). Κατά την ημερομηνία κλεισίματος, οι εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων του επιχειρησιακού προϋπολογισμού ανέρχονταν σε μέγιστο ποσό 400,9 εκατομμύρια ευρώ(6). Όσον αφορά τα συναφθέντα και χορηγηθέντα δάνεια, η Επιτροπή αποφάσισε να τροποποιήσει την πολιτική της για κάλυψη του κινδύνου αθέτησης υποχρεώσεων αποπληρωμής ενόψει της εκπνοής της συνθήκης: δεσμεύτηκε να επιτύχει ένα επίπεδο αποθεματικών με τη σύσταση του Ταμείου Εγγυήσεων, ίσο με το 100 % του τρέχοντος ποσού των χορηγηθέντων δανείων που δεν καλύπτονται με κρατική εγγύηση. Στις 23 Ιουλίου 2002, η κάλυψη ήταν η μέγιστη και αντιστοιχούσε σε 529 εκατομμύρια ευρώ. Κατά τη διάρκεια της λογιστικής χρήσης καταχωρίστηκε μείωση της πρόβλεψης για το Ταμείο Εγγυήσεων κατά 51 εκατομμύρια ευρώ. Κατά το παρελθόν, η ΕΚΑΧ είχε συστήσει και πρόβλεψη για μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα, η οποία αποσκοπούσε στη διασφάλισή της κατά της συγκέντρωσης κινδύνων έναντι δικαιούχων δανείων που δεν καλύπτονταν από κρατική εγγύηση πρώτης τάξεως και τα οποία υπερέβαιναν το καθένα το 25 % των ιδίων κεφαλαίων της. Η πρόβλεψη αυτή, η οποία ανερχόταν σε 6 εκατομμύρια ευρώ στα τέλη του οικονομικού έτους που έκλεισε στις 23 Ιουλίου 2002, αφαιρέθηκε εξ ολοκλήρου λόγω του γεγονότος ότι το Ταμείο Εγγυήσεων καλύπτει ήδη κατά 100 % το τρέχον ποσό των χορηγηθέντων δανείων.

14. Τα κέρδη του οικονομικού έτους που έκλεισε στις 23 Ιουλίου 2002 ανήλθαν σε 417,1 εκατομμύρια ευρώ και οι ζημίες σε 258,5 εκατομμύρια ευρώ. Το αποτέλεσμα της χρήσης είναι 158,7 εκατομμύρια ευρώ. Το εξαιρετικό ύψος αυτού του αποτελέσματος εξηγείται κυρίως από τη μείωση των προβλέψεων για τη χρηματοδότηση του επιχειρησιακού προϋπολογισμού και τα απρόβλεπτα του προϋπολογισμού, που ανέρχονταν, πριν από το κλείσιμο, σε 149,8 εκατομμύρια ευρώ.

15. Τα ίδια κεφάλαια της ΕΚΑΧ κατά την ημερομηνία εκπνοής της ιδρυτικής της συνθήκης ανέρχονταν σε 1 188,9 εκατομμύρια ευρώ στις 23 Ιουλίου 2002, όπως δείχνει ο πίνακας 5. Τα ίδια κεφάλαια είναι κυρίως τοποθετημένα σε ομολογίες και άλλους τίτλους σταθερής απόδοσης δημοσίων εκδοτών πρώτης τάξεως (1 129,4 εκατομμύρια ευρώ).

IV. ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Ενισχύσεις αναπροσαρμογής

16. Το Συνέδριο προέβη σε ελέγχους στον τομέα των ενισχύσεων αναπροσαρμογής. Οι όροι επιλεξιμότητας, χορήγησης και καταβολής των ενισχύσεων διέπονται από διμερείς συμβάσεις που έχουν υπογραφεί μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών(7). Οι έλεγχοι διενεργήθηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής και σε δύο κράτη μέλη (Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο), τα οποία απορρόφησαν το 37 % των ενισχύσεων κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 2002. Οι έλεγχοι του Συνεδρίου κατέδειξαν ορισμένες αδυναμίες στην εφαρμογή των διμερών συμβάσεων.

17. Μια ρήτρα αυτών των διμερών συμβάσεων ορίζει ότι "αποκλείονται από τις ενισχύσεις οι εργαζόμενοι: α) που έχουν φθάσει στην ηλικία κανονικής σύνταξης· β) που κηρύχθηκαν σε κατάσταση μόνιμης ολικής ανικανότητας προς εργασία και εκ του γεγονότος αυτού δικαιούνται αποζημιώσεις". Το Συνέδριο παρατήρησε σφάλματα στην εφαρμογή των κανόνων αυτών στο Ηνωμένο Βασίλειο για τη συνήθη ηλικία συνταξιοδότησης και αδυναμίες στην Ιταλία για τον έλεγχο της ανικανότητας προς εργασία.

18. Στην Ιταλία, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι για τον υπολογισμό των ενισχύσεων χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα που προέρχονταν από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, χωρίς αυτά να υποβληθούν σε επαρκείς και ανεξάρτητες επαληθεύσεις. Στο θέμα αυτό, θα πρέπει να επισημανθεί ότι συχνά οι ενισχύσεις καταβάλλονται στους δικαιούχους εργαζομένους από τις επιχειρήσεις, οι οποίες αναλαμβάνουν να ζητήσουν την επιστροφή τους στα πλαίσια των ενισχύσεων της ΕΚΑΧ.

19. Κατά τις διμερείς συμβάσεις (άρθρο 5), η ενίσχυση αναπροσαρμογής πρέπει να χορηγείται αποκλειστικά στους εργαζομένους που απασχολούνται στην παραγωγή προϊόντων που προβλέπονται στη συνθήκη ΕΚΑΧ. Ο περιορισμός αυτός απαιτεί την καθιέρωση, εντός των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, κατάλληλων διαδικασιών που θα επιτρέπουν την αδιαμφισβήτητη ταυτοποίηση του εργατικού δυναμικού που απασχολείται στην παραγωγή αγαθών και προϊόντων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της συνθήκης. Στις περιπτώσεις που ελέγχθηκαν, το Συνέδριο διαπίστωσε πρακτικά προβλήματα στις αναφερθείσες διαδικασίες.

Εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων

20. Η Επιτροπή προέβη στην αποσπασματική ακύρωση αναλήψεων υποχρεώσεων ύψους 15,4 εκατομμυρίων ευρώ. Αυτές οι αναλήψεις αφορούσαν τις ενισχύσεις αναπροσαρμογής (5,8 εκατομμύρια ευρώ), την έρευνα (4,2 εκατομμύρια ευρώ) και τις επιδοτήσεις επιτοκίου (5,4 εκατομμύρια ευρώ).

Διοικητική αναδιοργάνωση

21. Μια από τις απαιτήσεις της μεταρρύθμισης της Επιτροπής, που ξεκίνησε το 2000, σχετικά με τη διάκριση των καθηκόντων διαχείρισης και ελέγχου(8), δεν τέθηκε ακόμη σε εφαρμογή στις υπηρεσίες που είναι επιφορτισμένες με τις ενισχύσεις αναπροσαρμογής ή την έρευνα.

22. Η διαχείριση των πράξεων της ΕΚΑΧ υπό εκκαθάριση (βλέπε σημεία 2, 3, και 4 για το θέμα αυτό) εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Επιτροπής. Κατά τη στιγμή του ελέγχου, δεν είχε ακόμη οριστεί καμία υπηρεσία ως αρμόδια για τη διοικητική οργάνωση της τεχνικής και χρηματοδοτικής διαχείρισης των σχεδίων έρευνας για την ΕΚΑΧ υπό εκκαθάριση.

Έσοδα προερχόμενα από τη χρηματοδότηση της έρευνας

23. Για τα 15 τελευταία χρόνια, το συνολικό ποσό της ενίσχυσης που αφιέρωσε η ΕΚΑΧ στην έρευνα μόνο για τον τομέα του χάλυβα εκτιμήθηκε περίπου σε 800 εκατομμύρια ευρώ με τρέχουσες τιμές. Οι καρποί και τα αποτελέσματα των ερευνητικών εργασιών που χρηματοδοτήθηκαν κατ' αυτό τον τρόπο μπόρεσαν να αξιοποιηθούν με συγκεκριμένο τρόπο από την οικεία βιομηχανία και να καταλήξουν σε εμπορικές εφαρμογές.

24. Η ΕΚΑΧ δεν καθιέρωσε σύστημα καταγραφής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που είχαν κατατεθεί από αυτούς τους οργανισμούς. Όμως η αναγνώριση των δικαιωμάτων της ΕΚΑΧ επί αυτών των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας προβλέπεται ρητά στα παραρτήματα III και IV των συμβάσεων που έχουν υπογραφεί μεταξύ Επιτροπής και δικαιούχων των ενισχύσεων.

Κατάσταση των απαιτήσεων

25. Ενόψει της εκκαθάρισης της ΕΚΑΧ, το Συνέδριο εξέτασε την κατάσταση των απαιτήσεων της ΕΚΑΧ.

26. Μετά την αναδιάρθρωση ορισμένων χορηγηθέντων δανείων, η ΕΚΑΧ κατέχει ένα χαρτοφυλάκιο διαφόρων χρηματοοικονομικών μέσων, ορισμένα από τα οποία είναι δύσκολο να αποτιμηθούν. Αυτά τα μέσα(9) αποτιμήθηκαν από την Επιτροπή βάσει των τιμών που της έδωσε ένας και μόνο ειδικευμένος ιδιώτης χρηματιστής ("broker"). Στα πλαίσια της εκκαθάρισης θα ήταν ευκταίο να συγκριθούν οι τιμές που έδωσε ο εν λόγω χρηματιστής με τιμές από άλλους μεσάζοντες.

Δάνεια στους υπαλλήλους

27. Το Συνέδριο έλεγξε τους φακέλους δανείων που ήταν διαθέσιμοι στις υπηρεσίες της Επιτροπής.

28. Μετά τη συγχώνευση των οργάνων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων το 1968, το Συμβούλιο έλαβε την απόφαση να χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα ποσά του πρώην ταμείου συντάξεων των υπαλλήλων της ΕΚΑΧ κατά τον ακόλουθο τρόπο:

- "εντός ορίου 40 %, υπό μορφή δανείων, στα πλαίσια στεγαστικής πολιτικής για τους υπαλλήλους των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων"(10),

- "εντός ορίου 60 % για την εγγυητική κάλυψη των αναλήψεων υποχρεώσεων στον τομέα της αναπροσαρμογής (άρθρο 56 της συνθήκης ΕΚΑΧ) και για τη χορήγηση δανείων με μειωμένο επιτόκιο, προς διευκόλυνση της επιδίωξης των κοινωνικών και οικονομικών στόχων της συνθήκης ΕΚΑΧ, στα πλαίσια των χρηματοδοτικών πράξεων που προβλέπονται στη συνθήκη αυτή"(11).

29. Μετά τη ρύθμιση της πολιτικής δανεισμού και δανειοδότησης, έπαψε η χορήγηση δανείων για τη χρηματοδότηση εργατικών κατοικιών μετά το "Δωδέκατο πρόγραμμα εργατικών κατοικιών της χαλυβουργίας" που κάλυπτε την περίοδο 1995-1997.

30. Οι υπάλληλοι των ΕΚ ελάμβαναν δάνεια έως την εκκαθάριση της ΕΚΑΧ (τα τελευταία δάνεια χορηγήθηκαν στα τέλη Ιουνίου του 2002)(12). Ορισμένα από αυτά τα δάνεια θα λήξουν το 2027 και θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μετάθεση του οριστικού κλεισίματος της εκκαθάρισης της ΕΚΑΧ κατά μερικά χρόνια.

31. Το ποσό που έχει εγγραφεί στις οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002 (33,5 εκατομμύρια ευρώ) αντιστοιχεί στο τρέχον ποσό των χορηγηθέντων δανείων στις 30 Ιουνίου 2002 και όχι στις 23 Ιουλίου 2002.

32. Η συμφωνία μεταξύ των δεδομένων που παρασχέθηκαν από τις Γενικές Διευθύνσεις Προσωπικού και Διοίκησης (ΓΔ ADMIN), Προϋπολογισμού (ΓΔ BUDG) και Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων (ΓΔ ECFIN) της Επιτροπής αποκάλυψε διαφορές οι οποίες, ακόμη κι αν δεν είναι σημαντικές, δείχνουν ορισμένες αδυναμίες στα συστήματα ελέγχου που θα έπρεπε να εγγυώνται την ακρίβεια αυτών των δεδομένων.

33. Κατά το άρθρο 11 παράγραφος 1 των διατάξεων εκτέλεσης για τη χορήγηση στεγαστικών δανείων στους υπαλλήλους των ΕΚ, η Επιτροπή (ΓΔ ADMIN) οφείλει να καταρτίζει ετήσια έκθεση για την κατάσταση και την εξέλιξη αυτών των δανείων. Η Επιτροπή ενέκρινε ενιαία έκθεση για τα έτη 1996 έως 2002 μόλις στις 26 Μαρτίου 2003.

V. ΔΗΛΩΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΑΧ

34. Σύμφωνα με το άρθρο 45Γ της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ), το Συνέδριο εξέτασε τους λογαριασμούς της ΕΚΑΧ, προκειμένου να προβεί σε δήλωση, προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών καθώς και τη νομιμότητα και κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων.

35. Οι σχετικοί λογαριασμοί αποτελούνται από τις οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002 που καταρτίστηκαν με ευθύνη της Επιτροπής και δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης(13).

36. Το Συνέδριο, στην έκθεση που κατάρτισε για τις οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002(14), έκθεση που αντιστοιχεί στη δήλωση σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών, η οποία δημοσιεύθηκε μαζί με τις σχετικές οικονομικές καταστάσεις, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω λογαριασμοί "παρουσιάζουν πιστή εικόνα των περιουσιακών στοιχείων και της οικονομικής κατάστασης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα στις 23 Ιουλίου 2002 καθώς και του αποτελέσματος των πράξεών της για το οικονομικό έτος που έκλεισε κατά την ημερομηνία αυτή".

37. Το Συνέδριο πραγματοποίησε τον έλεγχό του σύμφωνα με τις μεθόδους ελέγχου και τα ελεγκτικά πρότυπά του. Αυτά αποτελούν προσαρμογή των γενικώς παραδεκτών διεθνών ελεγκτικών προτύπων κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζει τον κοινοτικό χαρακτήρα του πλαισίου στο οποίο παρεμβαίνει. Εξέτασε τα λογιστικά έγγραφα και εφάρμοσε τις ελεγκτικές διαδικασίες που κρίθηκαν αναγκαίες σε αυτό το πλαίσιο. Το Συνέδριο έλαβε με τον έλεγχο αυτό μια εύλογη βάση για να στηρίξει τη γνώμη που διατυπώνει παρακάτω.

38. Κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, η νομιμότητα και η κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων που αντικατοπτρίζονται στους λογαριασμούς της ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος που έκλεισε στις 23 Ιουλίου 2002 είναι, στο σύνολό τους, επαρκώς εξασφαλισμένες.

VI. ΤΕΛΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

39. Από την έναρξη της χρηματοδοτικής δραστηριότητάς της, η ΕΚΑΧ έχει καταβάλει 24,5 δισεκατομμύρια ευρώ ως δάνεια, εκ των οποίων 23,8 δισεκατομμύρια ευρώ από δανειακά κεφάλαια και 643 εκατομμύρια ευρώ από ίδια κεφάλαια· κατά την ίδια περίοδο έχει χορηγήσει εγγυήσεις ύψους 77,9 εκατομμυρίων ευρώ· το σύνολο των χρηματοδοτικών παρεμβάσεών της ανέρχεται σε ποσό άνω των 24,5 δισεκατομμυρίων ευρώ(15). Εξάλλου προβλέπεται τώρα ότι, αν δεν υπάρξουν σοβαρές ανατροπές, η ΕΚΑΧ θα αφήσει, στο τέλος της εκκαθάρισής της, στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα κληροδότημα άνω των 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ.

40. Σ' αυτή την τελευταία ετήσια έκθεσή του για την ΕΚΑΧ, το Συνέδριο αποτίει φόρο τιμής σε όσες και όσους σχεδίασαν και υλοποίησαν αυτή την πρώτη Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Το Συνέδριο θα συνεχίσει, στη γενική ετήσια έκθεσή του, να παρακολουθεί προσεκτικά τις πράξεις εκκαθάρισης της ΕΚΑΧ καθώς και τη σύσταση και διαχείριση του νέου ταμείου έρευνας για τον άνθρακα και το χάλυβα.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 26ης Ιουνίου 2003.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel Fabra Vallés

Πρόεδρος

(1) Απόφαση 2002/234/ΕΚΑΧ των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχόμενων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2002, όσον αφορά τις χρηματοοικονομικές συνέπειες της λήξης της συνθήκης ΕΚΑΧ και το ταμείο έρευνας για τον άνθρακα και το χάλυβα (ΕΕ L 79 της 22.3.2002, σ. 42).

(2) Απόφαση 2003/76/ΕΚ.

(3) Η ΕΚΑΧ έπαψε να χορηγεί δάνεια από δανειακά κεφάλαια από το 1997 ενόψει της εκπνοής της συνθήκης.

(4) Όλες αυτές οι ημερομηνίες λήξης αναφέρονται πληροφοριακά, για να τονιστεί η σημαντικότητα των προβλεπόμενων προθεσμιών.

(5) Έκθεση της Επιτροπής "Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002", σ. 19.

(6) Βλέπε σχετικά την παρατήρηση του Συνεδρίου στο σημείο 20.

(7) Συμβάσεις που έχει συγκεντρώσει η Επιτροπή υπό την ένδειξη V/1274/91 της 1ης Ιουλίου 1991.

(8) Βλέπε COM (2000) 200 τελικό, μέρος 2 της 5ης Απριλίου 2000.

(9) Στις 23 Ιουλίου 2002, το κόστος κτήσης αυτών των τίτλων και μέσων ανερχόταν σε 131 εκατομμύρια ευρώ και οι σχετικές διορθώσεις αξίας ανέρχονταν συνολικά σε 47 εκατομμύρια ευρώ.

(10) Στην πραγματικότητα, δανείων προοριζόμενων για την αγορά κατοικιών ή για τη χρηματοδότηση της κατασκευής κατοικιών από υπαλλήλους των ΕΚ.

(11) Στην πράξη, για τη χρηματοδότηση δανείων για εργατικές κατοικίες στον τομέα της χαλυβουργίας.

(12) Το Συνέδριο παρατηρεί σχετικά ότι στην έκθεση της Επιτροπής για τις οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002 (SEC/2002/1415 της 7ης Ιανουαρίου 2003) η Επιτροπή επισημαίνει (στις αναπτύξεις σχετικά με τη "Διαχείριση των δανειοδοτήσεων και των εγγυήσεων ΕΚΑΧ") ότι "Με την προοπτική της λήξης της συνθήκης ΕΚΑΧ την 23η Ιουλίου 2002, η Επιτροπή δεν προέβη σε καμία δανειοδοτική πράξη το 2002". Η δήλωση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη τα δάνεια που χορηγήθηκαν στους υπαλλήλους.

(13) Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002 (ΕΕ C 127 της 29.5.2003).

(14) Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002 (ΕΕ C 127 της 29.5.2003).

(15) Στοιχεία που δόθηκαν από την Επιτροπή: Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002, σ. 8.

Πίνακας 1

Πράξεις χρηματοδοτούμενες από τους πόρους του οικονομικού έτους

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002.

Πίνακας 2

Αναλήψεις υποχρεώσεων του επιχειρησιακού προϋπολογισμού

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002.

Πίνακας 3

Πόροι του οικονομικού έτους

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002.

Πίνακας 4

Εξέλιξη του συνοπτικού ισολογισμού της ΕΚΑΧ, πριν από τη διάθεση του αποτελέσματος, μεταξύ 31ης Δεκεμβρίου 2001 και 23ης Ιουλίου 2002

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002.

Πίνακας 5

Εξέλιξη των ιδίων κεφαλαίων της ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος που έκλεισε στις 23 Ιουλίου 2002

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 23 Ιουλίου 2002.

Απαντησεις της επιτροπης

ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

17. Για τη συνήθη ηλικία συνταξιοδότησης, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου ανέκαθεν έλεγχαν τις ηλικίες. Είναι κατά λάθος που ορισμένες υποθέσεις εσφαλμένα περιλήφθηκαν στην απαίτησή τους έναντι της Επιτροπής. Η ανακάλυψη του σφάλματος αυτού οδήγησε σε συζήτηση σχετικά με το επιλέξιμο των γυναικών άνω των 60. Ήταν απαραίτητο να γνωμοδοτήσει η Νομική Υπηρεσία της Επιτροπής σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 5 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο της διμερούς συμφωνίας. Η Νομική Υπηρεσία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το εν λόγω άρθρο απλώς αποκλείει στις γυναίκες αυτές από το να συνεχίσουν να εργάζονται μετά τα 60, ενώ συγχρόνως τους χορηγείται σύνταξη (και όχι εκείνες που εργάζονται μετά τα 60, ενώ έχουν αναβάλει τη συνταξιοδότησή τους). Οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου ενημερώθηκαν σχετικά με αυτό και έλεγξαν πόσες γυναίκες εμπίπτουν σε καθεμία από τις δύο κατηγορίες.

Για την περίπτωση της Ιταλίας, η Επιτροπή δέχεται τα συμπεράσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Υπάρχουν αρκετές αδυναμίες στην εφαρμογή εκ μέρους της Ιταλίας του σχεδίου, ιδίως λόγω του κατακερματισμού των αρμοδιοτήτων στο πλαίσιο της εθνικής διοίκησης. Πάντως, η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει ότι υπάρχει μια διυπουργική επιτροπή υποθέσεων ΕΚΑΧ η οποία είναι αρμόδια για την επαλήθευση της ακρίβειας των πληροφοριών που παρέχονται από τις εταιρείες προτού οι λεπτομέρειες αυτές διαβιβαστούν στην Επιτροπή. Για παράδειγμα, όσον αφορά την αναπηρία, η Επιτροπή αντιλαμβάνεται ότι αυτό το θέμα είναι ένα από εκείνα που ελέγχθηκαν από την επιτροπή υποθέσεων ΕΚΑΧ.

Πάντως, η Επιτροπή συνεχίζει να υπενθυμίζει στα κράτη μέλη την ανάγκη να ελέγχουν τα σημεία αυτά κατά τις μελλοντικές τους επισκέψεις ελέγχου.

18. Όπως σημειώθηκε στο σημείο 17, η Επιτροπή δέχεται ότι υπάρχουν ορισμένες αδυναμίες στην ιταλική διοίκηση όσον αφορά το καθεστώς ενισχύσεων ΕΚΑΧ. Η διυπουργική επιτροπή είναι αρμόδια για να ελέγξει τις πληροφορίες που υποβάλλονται από εταιρείες και η Επιτροπή θα υπενθυμίσει στις ιταλικές αρχές την ανάγκη αυτή η εργασία να γίνεται με τον πλέον κατάλληλο τρόπο.

19. Η Επιτροπή δέχεται ότι η ταξινόμηση σε εργαζομένους ΕΚΑΧ/μη ΕΚΑΧ μπορεί να είναι προβληματική.

Όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, η Επιτροπή εξέτασε το σημείο αυτό προσεκτικά κατά τη διάρκεια της αποστολής ελέγχου του Ιουλίου του 2002. Η Επιτροπή συζήτησε το θέμα αυτό με τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου όταν οι αρχές αυτές εκπονούσαν τους κανόνες για το εθνικό καθεστώς το 2001. Η ανάγκη για σαφή διαχωρισμό των δύο κατηγοριών εργαζομένων τονίστηκε και συμφωνήθηκε ότι, για τους εργαζομένους που ασκούν και τα δύο είδη δραστηριότητας, εκείνοι που απασχολούνται κατά τουλάχιστον 50 % του χρόνου τους σε δραστηριότητες ΕΚΑΧ θα γίνουν δεκτοί ως επιλέξιμοι για ενίσχυση ΕΚΑΧ. Οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου επιβεβαιώνουν ότι εγκαταστάσεις που παράγουν συγχρόνως προϊόντα ΕΚΑΧ και μη ΕΚΑΧ είναι σπάνιες.

Το συμπέρασμα της Επιτροπής, μετά την επίσκεψη ελέγχου της, είναι ότι το σύστημα, όπως περιγράφηκε και εγκρίθηκε, παρότι δεν είναι απόλυτα τέλειο, προφανώς είναι το καλύτερο που θα μπορούσε να γίνει.

Όσον αφορά την Ιταλία, η Επιτροπή αντιλαμβάνεται ότι η ταξινόμηση των εργαζομένων ως ΕΚΑΧ και μη ΕΚΑΧ έχει ελεγχθεί από τη διυπουργική επιτροπή. Πάντως, η Επιτροπή θα συνεχίσει να υπενθυμίζει στα κράτη μέλη την ανάγκη να ελέγχουν τα σημεία αυτά κατά τις προσεχείς τους επισκέψεις ελέγχου.

21 και 22. Η Επιτροπή δέχεται το σημείο αυτό αλλά ζητά να ληφθεί υπόψη η ακόλουθη εξήγηση.

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν μόνο 2,5 υπάλληλοι (ένας Α, με μειωμένο ωράριο, και δύο Β, με πλήρες ωράριο) στη ΓΔ EMPL που είναι αρμόδια για τις πληρωμές των ενισχύσεων ΕΚΑΧ. Δύο υπάλληλοι συμμετέχουν στις επισκέψεις ελέγχου. Είναι προτιμότερο ο ένας από τους υπαλλήλους που συμμετέχει σε κάθε επίσκεψη να έχει εξειδικευμένες γνώσεις στην ΕΚΑΧ, αλλά, εφόσον υπάρχουν μόνο τρεις υπάλληλοι και δεδομένων των γλωσσικών περιορισμών, δεν είναι πάντα δυνατό να διασφαλιστεί ότι ο υπάλληλος αυτός δεν θα έχει προηγούμενη συμμετοχή στις πληρωμές που πρέπει να ελεγχθούν. Πάντως, στο μέλλον, οι επισκέψεις ελέγχου θα διεξάγονται από έναν από τους τρεις υπαλλήλους ΕΚΑΧ και από έναν άλλο υπάλληλο της Επιτροπής που θα είναι ανεξάρτητος του τομέα ΕΚΑΧ. Αυτό θα διασφαλίσει καλύτερο διαχωρισμό των καθηκόντων διαχείρισης και ελέγχου και η Επιτροπή θα ήθελε να ζητήσει από το Ελεγκτικό Συνέδριο να δεχθεί τη διευθέτηση αυτή ως ρεαλιστική λύση σε ένα σημαντικό πρόβλημα.

Η Επιτροπή τροποποίησε κατά τα τέλη Δεκεμβρίου του 2002 την οργάνωση της διαχείρισης των προγραμμάτων έρευνας. Από την ημερομηνία αυτή, τα καθήκοντα διαχείρισης και ελέγχου διαχωρίστηκαν.

23. Η ιδιοκτησία, η εκμετάλλευση και η εκχώρηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ορίζονται στο παράρτημα IV της πρότυπης σύμβασης ΕΤΑ ΕΚΑΧ. Εάν οι συμβαλλόμενοι επιτυγχάνουν ανταποδοτικά δικαιώματα έναντι των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας που καλύπτονται από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας ή για την ανακοίνωση γνώσεων, το τμήμα που θα πρέπει να επιστρέψει στην ΕΚΑΧ αντιστοιχεί με την αξία της συμμετοχής της στην εφεύρεση.

24. Η Επιτροπή σημειώνει την παρατήρηση του Ελεγκτικού Συνεδρίου και θα μελετήσει τη δυνατότητα θέσπισης ενός συστήματος καταγραφής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που θα είχαν κατατεθεί από τους οργανισμούς αυτούς.

26. Συνήθως η πολιτική της Επιτροπής είναι να αξιολογεί το χαρτοφυλάκιό της βάσει στοιχείων από διάφορες πηγές. Τα υπό εξέταση μέτρα αποτελούσαν ειδική περίπτωση και η αξιολόγησή τους βάσει στοιχείων από μία ενιαία πηγή οφειλόταν ακριβώς στην έλλειψη ρευστότητας στην αγορά. Η εμπειρία της Επιτροπής κατά τα προηγούμενα χρόνια σε σχέση με αυτά τα ιδιαίτερα μη ρευστοποιήσιμα μέσα, ήταν ότι, όταν υπάρχουν διαθέσιμες τιμές στην αγορά κατά την ίδια λήξη προθεσμίας από διάφορες πηγές, οι διαφορές δεν είναι σημαντικές.

32. Οι διαφορές που επισημάνθηκαν προέρχονται από τρεις πηγές:

Η πρώτη, που αφορά το υπόλοιπο, είναι μια διαφορά στην ημερομηνία κλεισίματος.

Η δεύτερη, που αφορά τις κινήσεις κατά το οικονομικό έτος, είναι η μη λήψη υπόψη ορισμένων πληρωμών στους δικαιούχους, εφόσον η τοκοφόρος ημερομηνία δεν ήταν γνωστή κατά τη στιγμή του κλεισίματος.

Η τρίτη, που αφορά κινήσεις για περισσότερα οικονομικά έτη, αποτελεί πράγματι συνδυασμό κάποιας έλλειψης ελέγχου με μια διαδικασία μεταβίβασης προσωπικών δεδομένων (αναπηρία, παραίτηση, άδεια για προσωπικούς λόγους) που θα μπορούσε να βελτιωθεί. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής το διαπίστωσαν επ' ευκαιρία της εκπόνησης της έκθεσης 1996-2002· αυτή τη στιγμή πραγματοποιείται μια διαδικασία εξέτασης και διόρθωσης ανά φάκελο.