P9_TA(2022)0217

Δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025 — μικροδιαπιστευτήρια, ατομικοί λογαριασμοί μάθησης και μάθηση με στόχο ένα βιώσιμο περιβάλλον

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 19ης Μαΐου 2022 σχετικά με τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025 — μικροδιαπιστευτήρια, ατομικοί λογαριασμοί μάθησης και μάθηση με στόχο ένα βιώσιμο περιβάλλον (2022/2568(RSP))

(2022/C 479/06)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη τα άρθρα 165 και 166 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 5 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το πρωτόκολλο αριθ. 2 σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 14 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη τη διοργανική διακήρυξη για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (1),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 1ης Ιουλίου 2020, με τίτλο «Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο δεξιοτήτων για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και ανθεκτικότητα» (COM(2020)0274),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 11ης Δεκεμβρίου 2019, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (COM(2019)0640),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 17ης Ιανουαρίου 2018, σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση (COM(2018)0022),

— έχοντας υπόψη την τελική έκθεση της Επιτροπής, του Δεκεμβρίου 2020, με τίτλο «Μια ευρωπαϊκή προσέγγιση για τα μικροδιαπιστευτήρια — αποτελέσματα της ομάδας διαβούλευσης τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για τα μικροδιαπιστευτήρια»,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 11ης Νοεμβρίου 2021, για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης: μια κοινή, ολιστική προσέγγιση (2),

— έχοντας υπόψη τις ερωτήσεις προς την Επιτροπή και το Συμβούλιο σχετικά με τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025 — μικροδιαπιστευτήρια, ατομικοί λογαριασμοί μάθησης και μάθηση με στόχο ένα βιώσιμο περιβάλλον (O-000011/2022 — B9-0013/2022 και O-000012/2022 — B9-0014/2022),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 136 παράγραφος 5 και το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,

— έχοντας υπόψη την πρόταση ψηφίσματος της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας,

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η πρόσβαση σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση και διά βίου μάθηση αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωμα για όλους, και είναι απαραίτητη για την απόκτηση και τη διατήρηση δεξιοτήτων, για την πλήρη και ενεργή συμμετοχή στην κοινωνία και τη διασφάλιση αποτελεσματικής πρόσβασης σε μια εξελισσόμενη αγορά εργασίας·

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή σκοπεύει να δημιουργήσει τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης έως το 2025·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αλλαγές στην αγορά εργασίας καθιστούν τις δεξιότητες πιο παρωχημένες πολύ γρήγορα, και οδήγησαν σε αυξανόμενη ζήτηση για ευέλικτες ευκαιρίες μάθησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η παροχή κινήτρων, ο χρόνος και η χρηματοδότηση αποτελούν βασικούς παράγοντες για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση·

1. επικροτεί τις προτάσεις της Επιτροπής για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης όσον αφορά τα μικροδιαπιστευτήρια, τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης και τη μάθηση για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025, η οποία θα συμβάλλει στην αύξηση της ευελιξίας των μαθησιακών διαδρομών, στη διεύρυνση των ευκαιριών μάθησης, στην εμβάθυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης, στη ανάπτυξη δεσμών με την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση και στην ενίσχυση του ρόλου των ιδρυμάτων τόσο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όσο και της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) στη διά βίου μάθηση·

2. επισημαίνει ότι τα μικροδιαπιστευτήρια και οι ατομικοί λογαριασμοί μάθησης μπορούν να είναι σημαντικά για τα άτομα που επιθυμούν να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους, να αποκτήσουν νέες δεξιότητες και να αποκτήσουν επίσημα αναγνωρισμένα προσόντα, ώστε να συμβαδίζουν με τις ταχείες αλλαγές στην κοινωνία και μια ολοένα και πιο ψηφιοποιημένη αγορά εργασίας, καθώς και να αλλάζουν δρόμο για την προσωπική ανάπτυξη ή την ανοδική κοινωνική κινητικότητα·

3. καλεί το Συμβούλιο να εγκρίνει κοινό ορισμό για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης για τα μικροδιαπιστευτήρια και κοινά πρότυπα, που θα αποτελέσουν τη βάση για τη διασφάλιση της ποιότητας, την αναγνώριση, τη διαφάνεια και τη φορητότητα·

4. καλεί την Επιτροπή να παράσχει ένα ισχυρό μέσο που θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν μικροδιαπιστευτήρια, τα οποία θα πρέπει να παραμείνουν προαιρετικά· σημειώνει ότι αυτό απουσιάζει επί του παρόντος από την πρόταση σύστασης του Συμβουλίου και επισημαίνει, στο πλαίσιο αυτό, την επιτυχή πιλοτική εφαρμογή της πρωτοβουλίας για τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια ως πρότυπο·

5. επιμένει στη σημασία της παροχής φιλικών προς τον χρήστη και τακτικά επικαιροποιούμενων εθνικών μητρώων, τα οποία θα πρέπει να είναι ορατά και εύκολα προσβάσιμα μέσω μιας ενωσιακής πύλης, με σκοπό τη διασφάλιση της ποιότητας των μικροδιαπιστευτηρίων και τη διάθεση μικροδιαπιστευτηρίων σε ψηφιακή μορφή για τη στήριξη της αναβάθμισης των δεξιοτήτων, της επανειδίκευσης και της απόκτησης νέων ικανοτήτων, την αύξηση της διαφάνειας και τη βελτίωση της διασυνοριακής και διεθνούς κινητικότητας, των ανταλλαγών και της συνεργασίας·

6. επισημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά μικροδιαπιστευτήρια είναι ιδιαίτερα αναγκαία για τη διατομεακή και διασυνοριακή αναγνώριση βραχύτερων περιόδων μάθησης, η οποία είναι θεμελιώδους σημασίας για την ενθάρρυνση της μεγαλύτερης κινητικότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη· ζητεί από την Επιτροπή να αξιολογήσει και να υποβάλει έκθεση σχετικά με τη χρήση μικροδιαπιστευτηρίων για την αναγνώριση των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που αποκτώνται μέσω της ευρωπαϊκής μαθησιακής κινητικότητας και της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά στο πλαίσιο των προγραμμάτων Erasmus+ και του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης·

7. υπογραμμίζει τον υποστηρικτικό ρόλο που θα πρέπει να διαδραματίσουν τα μικροδιαπιστευτήρια στη σύνδεση της άτυπης και της μη τυπικής μάθησης με την τυπική εκπαίδευση· ζητεί να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί ένα κοινό πλαίσιο για την αναγνώριση των δεξιοτήτων, των ικανοτήτων και των μεθοδολογιών που αποκτώνται μέσω της άτυπης και της μη τυπικής μάθησης·

8. παροτρύνει την Επιτροπή να προτείνει μια κοινή προσέγγιση για τις ψυχοκοινωνικές και μη τεχνικές δεξιότητες, σύμφωνα με τους ορισμούς που έχουν εγκριθεί από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και την UNESCO· τονίζει ότι η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να εμπνέεται από τρέχουσες πρωτοβουλίες και έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο προγραμμάτων της ΕΕ και από την επιστημονική έκθεση για την πολιτική του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Επιτροπής σχετικά με τις δεξιότητες καθ' όλη την διάρκεια της ζωής ( 3 ) , και θα πρέπει να σχεδιαστεί σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τους εκπαιδευτικούς και τους παράγοντες της αγοράς εργασίας, προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αντιμετωπιστούν οι πρακτικές πτυχές της εφαρμογής·

9. επισημαίνει ότι η αυτόματη αμοιβαία αναγνώριση των μικροδιαπιστευτηρίων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης θα μπορούσε να αποτελέσει ένα βήμα προς τη διευκόλυνση της αυτόματης αναγνώρισης των προσόντων γενικότερα· θεωρεί ότι η θέσπιση ενός συνεκτικού ευρωπαϊκού συστήματος μικροδιαπιστευτηρίων με τη συμμετοχή των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών θα αποτελούσε ένα βήμα προόδου για την ενίσχυση της εκπαιδευτικής ισχύος και της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης·

10. υπενθυμίζει στις δημόσιες αρχές τον ουσιαστικό ρόλο τους στην εξασφάλιση ισορροπίας στην κατάρτιση σε δεξιότητες που παρέχεται στους ενήλικες και επισημαίνει, ειδικότερα, ότι οι βασικές, εγκάρσιες, ψυχοκοινωνικές και μη τεχνικές δεξιότητες είναι εξίσου σημαντικές για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση με τις τεχνικές δεξιότητες·

11. καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να αναπτύξουν μικροδιαπιστευτήρια για να προσφέρουν στους εκπαιδευόμενους εμπειρίες με κοινωνική συμμετοχή, υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς, συμπεριλαμβανομένου του εθελοντισμού, της καθοδήγησης και των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για νέους κατά τη διάρκεια των σπουδών τους·

12. τονίζει τη σημασία της παροχής πόρων για υπηρεσίες καθοδήγησης και παροχής συμβουλών που θα βοηθούν τους ενήλικες και τους νέους να εντοπίζουν και να πιστοποιούν τις δεξιότητες και τις ικανότητες που έχουν ήδη αποκτήσει μέσω της άτυπης μάθησης και να τους κατευθύνουν προς ευκαιρίες περαιτέρω ανάπτυξης των συνόλων δεξιοτήτων τους, ούτως ώστε τα μικροδιαπιστευτήρια να καταστούν εργαλεία ένταξης αντί να διαιωνίζουν ή να παγιώνουν τις υφιστάμενες ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση· επιμένει στη χρήση μικροδιαπιστευτηρίων σε προπτυχιακό επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι κύριοι δικαιούχοι δεν είναι εκπαιδευόμενοι από ομάδες που ήδη απολαμβάνουν πλεονεκτήματα όσον αφορά την εκπαίδευση και το επαγγελματικό καθεστώς·

13. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι οι ατομικοί λογαριασμοί μάθησης, μαζί με τα μικροδιαπιστευτήρια, είναι σχεδιασμένοι ώστε να καταστήσουν τη διά βίου μάθηση πιο συμμετοχική, προσβάσιμη και οικονομικά προσιτή· υπενθυμίζει ότι οι πρωτοβουλίες αυτές προορίζονται για όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, καθεστώτος απασχόλησης, εισοδήματος ή μορφωτικού επιπέδου· τονίζει την ανάγκη προώθησης μιας νοοτροπίας διά βίου μάθησης μεταξύ των νέων·

14. επιμένει ότι οι επιλογές που διατίθενται μέσω ατομικών λογαριασμών μάθησης δεν θα πρέπει να περιορίζονται υπερβολικά αυστηρά στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, αλλά θα πρέπει να εξυπηρετούν την ενδυνάμωση των πολιτών παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να κάνουν ατομικές επιλογές και να δημιουργούν ευκαιρίες αυτοαπασχόλησης και επιχειρηματικότητας·

15. ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στα δικαιώματα κατάρτισης σε ατομικούς λογαριασμούς μάθησης για ενήλικες χαμηλής ειδίκευσης, άτομα με αναπηρία, μειονεκτούντες εκπαιδευόμενους, άτομα από ευάλωτες ή περιθωριοποιημένες ομάδες, πρόσφυγες και άτομα που ζουν σε απομακρυσμένες ή αγροτικές περιοχές, και να θεσπίσουν σαφή κριτήρια για την κατανομή τους·

16. προειδοποιεί ότι η εφαρμογή μικροδιαπιστευτηρίων και ατομικών λογαριασμών μάθησης δεν θα πρέπει να δημιουργεί ανεπιθύμητα εμπόδια για ενήλικες εκπαιδευόμενους, οι οποίοι καλύπτουν το κόστος μακροπρόθεσμων και/ή επίσημων εκπαιδευτικών προγραμμάτων·

17. πιστεύει ότι η μάθηση για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα θα πρέπει να ενσωματωθεί στα εκπαιδευτικά προγράμματα σε ολόκληρη την ΕΕ με μια προοπτική διά βίου μάθησης, μεταξύ άλλων μέσω μιας αγωγής του πολίτη με ευρωπαϊκή και παγκόσμια προοπτική, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους εκπαιδευόμενους να γίνουν ενεργοί υποστηρικτές πιο βιώσιμων κοινωνιών χωρίς αποκλεισμούς·

18. επισημαίνει τα δυνητικά πολλαπλά οφέλη και των τριών πρωτοβουλιών, καθώς η αυξημένη συμμετοχή σε προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων συνδέεται με βελτιώσεις στον περιβαλλοντικό γραμματισμό, μεγαλύτερη συμμετοχή στα κοινά και καλύτερη σχέση με το περιβάλλον, την αίσθηση της ευημερίας και την ικανοποίηση από τη ζωή·

19. τονίζει ότι είναι σημαντικό να συμπεριληφθούν οι τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας για την προώθηση νοοτροπιών προσανατολισμένων στη βιώσιμη ανάπτυξη στο πλαίσιο της αναζωογόνησης της οικονομικής πραγματικότητας, όπως καταδεικνύεται από ορισμένες πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης και τις νέες ευκαιρίες που παρέχει το Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους·

20. επιμένει ότι οι πρωτοβουλίες αυτές πρέπει να έχουν εξαιρετική προβολή σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής τους διάστασης και της προστιθέμενης αξίας τους, ώστε οι Ευρωπαίοι να μπορούν να εντοπίζουν με σαφήνεια τα πιθανά οφέλη και να συνειδητοποιούν τα πλεονεκτήματα ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης·

21. αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, στο Συμβούλιο, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ C 428 της 13.12.2017, σ. 10.

(2) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2021)0452.

(3) Επιστημονική έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών για την πολιτική, LifeComp: The European Framework for Personal, Social and Learning to Learn Key Competence, Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2020.