[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 19.10.2009

COM(2009) 562 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης από τον Καναδά για πολίτες της Τσεχικής Δημοκρατίας σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2005 του Συμβουλίου όσον αφορά το μηχανισμό αμοιβαιότητας

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Η επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης στις 14 Ιουλίου 2009 3

3. Μέτρα που ελήφθησαν μετά την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης στις 14 Ιουλίου 2009 4

3.1. Θέση του Καναδά 5

3.1.1. Αιτήσεις ασύλου 5

3.1.2. Διαδικασία υποβολής αιτήσεων θεώρησης 6

3.1.3. Παράβαση των κανόνων περί μετανάστευσης 7

3.2. Θέση της Τσεχικής Δημοκρατίας 7

3.2.1. Αιτήσεις ασύλου 7

3.2.2. Διαδικασία υποβολής αιτήσεων θεώρησης 8

3.3. Ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων Καναδά-Τσεχικής Δημοκρατίας 8

4. Αξιολόγηση 8

5. Συμπέρασμα 9

Εισαγωγή

Στις 14 Ιουλίου 2009, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 στοιχείο α) του κανονισμού (EΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 851/2005 του Συμβουλίου, η Τσεχική Δημοκρατία γνωστοποίησε στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο ότι, από τις 14 Ιουλίου 2009, ο Καναδάς εφαρμόζει μονομερώς καθεστώς θεωρήσεων στους πολίτες της Τσεχικής Δημοκρατίας. Αυτή η γνωστοποίηση δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 6 Αυγούστου 2009[1], πράγμα που σημαίνει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2005 του Συμβουλίου, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο εντός 90 ημερών από την ημερομηνία δημοσίευσης. δηλαδή μέχρι τις 6 Νοεμβρίου 2009.

Η εν λόγω έκθεση περιγράφει τα μέτρα που λαμβάνει η Επιτροπή μετά την εν λόγω γνωστοποίηση.

Η επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης στις 14 Ιουλίου 2009

Όπως αναφέρεται στην τέταρτη έκθεση σχετικά με την αρχή της αμοιβαιότητας[2], ο Καναδάς ήρε την υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους της Τσεχικής Δημοκρατίας στις 31 Οκτωβρίου 2007.

Στις 13 Ιουλίου 2009, οι καναδικές αρχές κοινοποίησαν στους Τσέχους ομολόγους τους μέσω πολλών οδών, μεταξύ των οποίων και με επίσημη διπλωματική διακοίνωση, την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης για Τσέχους υπηκόους από την επόμενη ημέρα.

Στο δελτίο τύπου που εξέδωσε το Υπουργείο Ιθαγένειας και Μετανάστευσης του Καναδά στις 13 Ιουλίου 2009 αναγγέλθηκαν τα εξής:

«Αρχής γενομένης στις 12.01 πμ EDT της 14ης Ιουλίου 2009, οι Τσέχοι υπήκοοι θα χρειάζονται θεώρηση για να ταξιδεύουν στον Καναδά, ανήγγειλε σήμερα ο Υπουργός Ιθαγένειας, Μετανάστευσης και Πολυπολιτισμικότητας, Jason Kenney. Κατά τις πρώτες 48 ώρες, οι Τσέχοι πολίτες μπορούν να υποβάλουν αίτηση εισόδου κατά την άφιξη στον Καναδά. Μετά τις 11:59 μμ EDT της 15 ης Ιουλίου 2009, θα απαιτείται θεώρηση.

Μετά την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για την Τσεχική Δημοκρατία τον Οκτώβριο του 2007, υποβλήθηκαν περίπου 3.000 αιτήσεις από Τσέχους υπηκόους ενώ το 2006 είχαν υποβληθεί λιγότερες από πέντε. Η Τσεχική Δημοκρατία είναι τώρα η δεύτερη κατά σειρά χώρα προέλευσης του υψηλότερου αριθμού αιτήσεων αναγνώρισης του καθεστώτος πρόσφυγα. Πίσω από το υψηλότερο ποσοστό αιτήσεων ασύλου που υποβάλλουν οι Τσέχοι υπήκοοι κρύβεται ένα ανησυχητικό γεγονός, δηλαδή ότι πάνω από το ήμισυ των εν λόγω αιτήσεων αποσύρονται ή ανακαλούνται πριν ληφθεί τελική απόφαση από το Συμβούλιο Μετανάστευσης και Προσφύγων, πράγμα που σημαίνει ότι πολλοί από τους αιτούντες άσυλο δεν είναι πραγματικοί πρόσφυγες[3].

…

Ο Καναδάς αναθεωρεί τακτικά τις πολιτικές του στον τομέα των θεωρήσεων έναντι άλλων χωρών. Οι χώρες γνωρίζουν ότι εάν δεν πληρούν τις προϋποθέσεις απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, ενδέχεται να επιβληθεί εκ νέου η συγκεκριμένη υποχρέωση.

Αυτή η αλλαγή σημαίνει ότι οι υπήκοοι της Τσεχικής Δημοκρατίας οι οποίοι επιθυμούν να ταξιδεύσουν στον Καναδά θα πρέπει πρώτα να υποβάλουν αίτηση για προσωρινή θεώρηση διαμονής και να πληρούν τις απαιτήσεις για την έκδοσή της. Εναπόκειται στον αιτούντα να αποδείξει στον αρμόδιο για την έκδοση θεώρησης υπάλληλο ότι η επίσκεψή του στον Καναδά είναι προσωρινή, ότι δεν θα παραμείνει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το εγκεκριμένο στον Καναδά, ότι διαθέτει επαρκείς οικονομικούς πόρους για την κάλυψη της παραμονής του στον Καναδά, ότι είναι σε καλή υγεία, ότι δεν έχει ποινικό μητρώο και ότι δεν απειλεί την ασφάλεια των Καναδών. Οι ίδιες απαιτήσεις ισχύουν για όλους όσοι επιθυμούν να επισκεφθούν τον Καναδά.

Οι αιτούντες από την Τσεχική Δημοκρατία θα υποβάλουν τις αιτήσεις τους στην Καναδική Υπηρεσία Θεωρήσεων στη Βιέννη, Αυστρία, η οποία επί του παρόντος εξυπηρετεί τους υπηκόους πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών.»

Την ίδια ημέρα ο Καναδάς επανέφερε επίσης την υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους του Μεξικού. Και σ’αυτήν την περίπτωση, ο βασικός λόγος που προβλήθηκε ήταν ο υψηλός αριθμός αιτήσεων ασύλου που υποβάλλονται από το Μεξικό, πράγμα που την καθιστά την πρώτη χώρα προέλευσης των αιτήσεων ασύλου στον Καναδά.

Ο αυξανόμενος αριθμός Τσέχων αιτούντων άσυλο – εκ των οποίων οι περισσότεροι είναι καταγωγής Ρομ – στον Καναδά έχει συζητηθεί επανειλημμένως κατά τις συνεδριάσεις μεταξύ των καναδικών και τσεχικών αρχών μετά την άρση της υποχρέωσης θεώρησης την 1η Νοεμβρίου 2007, και ιδίως πριν από την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης στις 14 Ιουλίου 2009.

Μέτρα που ελήφθησαν μετά την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης στις 14 Ιουλίου 2009

Στις 20 Ιουλίου 2009, η Τσεχική Δημοκρατία κοινοποίησε στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001, η Τσεχική Δημοκρατία επέβαλε την υποχρέωση θεώρησης για τους κατόχους καναδικών διπλωματικών διαβατηρίων και υπηρεσιακών διαβατηρίων από τις 16 Ιουλίου 2009.

Το ζήτημα της επαναφοράς της υποχρέωσης θεώρησης εκ μέρους του Καναδά για τουςΤσέχους πολίτες συζητήθηκε στο Συμβούλιο επανειλημμένως: κατά το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων της 27ης Ιουλίου 2009 και της 14ης Σεπτεμβρίου 2009, κατά το Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 21ης Σεπτεμβρίου 2009, και στην Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων (Coreper) στις 23 Ιουλίου 2009. Σε αυτές τις ευκαιρίες, τα κράτη μέλη εξέφρασαν την ανησυχία τους σχετικά με την κατάσταση και συνέστησαν να επιλυθεί γρήγορα το ζήτημα από την Επιτροπή και να μην κλιμακωθεί.

Μετά την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης, η Επιτροπή προέβη σε τακτικές διαβουλεύσεις τόσο με τις τσεχικές όσο και με τις καναδικές αρχές, ιδίως κατά τις συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων με τις τσεχικές αρχές στις 14 και 30 Ιουλίου 2009 και κατά τη τριμερή συνεδρίαση μεταξύ του Γενικού Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας, του Καναδού Πρέσβη κ. Hornby και της Μονίμου Αντιπροσώπου της Τσεχικής Δημοκρατίας κ. Vicenová στις 24 Ιουλίου 2009. Επιπλέον, η Επιτροπή συνόδευσε τσεχική αντιπροσωπεία για διαβουλεύσεις με τις καναδικές αρχές στην Οττάβα στις 10 Σεπτεμβρίου 2009. Εξάλλου, το ζήτημα συζητήθηκε κατά την Υπουργική Τρόικα ΕΕ-Καναδά στην Οττάβα την 1η Οκτωβρίου 2009.

Θέση του Καναδά

Αιτήσεις ασύλου

Ο Καναδάς εξήγησε ότι η απόφαση δεν ελήφθη εύκολα. Το καναδικό σύστημα παροχής ασύλου είχε επιβαρυνθεί υπερβολικά από αιτήσεις ασύλου. Η εισαγωγή υποχρέωσης θεώρησης βοήθησε να αντιμετωπιστεί η δυσανάλογα μεγάλη εισροή αιτούντων άσυλο προερχόμενων από την Τσεχική Δημοκρατία το 2008 και 2009. Ο Καναδάς είχε υποδείξει στην Τσεχική Δημοκρατία εξ αρχής και ακόμη πριν την άρση της υποχρέωσης θεώρησης, την 1η Νοεμβρίου 2007, ότι η μεγάλη εισροή Τσέχων αιτούντων άσυλο μπορούσε να οδηγήσει στην επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης[4]. Εν πάση περιπτώσει, ο Καναδάς δήλωσε ότι η επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση αντανάκλαση της μεταχείρισης των μειονοτήτων στην ΕΕ ή ειδικότερα της Τσεχικής Δημοκρατίας. Η εξέταση του καθεστώτος πρόσφυγα στον Καναδά γίνεται για κάθε περίπτωση χωριστά από το Συμβούλιο Μετανάστευσης και Προσφύγων (IRB) - διοικητικό δικαστήριο που λειτουργεί κατά τρόπο ανεξάρτητο από την κυβέρνηση[5].

Ο Καναδάς εξήγησε ότι « η επιβολή της υποχρέωσης θεώρησης για την Τσεχική Δημοκρατία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συστηματικής προσέγγισης για τη μεταρρύθμιση του συστήματος παροχής ασύλου του Καναδά. Το καναδικό σύστημα παροχής ασύλου έχει επιβαρυνθεί εξαιρετικά από έναν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό αιτήσεων κάθε χρόνο, πολλές εκ των οποίων είναι αβάσιμες, ανακαλούνται ή αποσύρονται».

Ο Καναδάς ανέφερε ότι μετά την άρση της υποχρέωσης θεώρησης από 1ης Νοεμβρίου 2007, είχε λάβει περίπου 3.000 αιτήσεις ασύλου από την Τσεχική Δημοκρατία. Από τις 196 υποθέσεις για τις οποίες το Συμβούλιο Μετανάστευσης και Προσφύγων (IRB) έλαβε οριστική απόφαση το 2008, έγιναν δεκτές 84 αιτήσεις (δηλαδή το 43%). Κατά το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2009, το IRB έλαβε οριστικές αποφάσεις για 391 υποθέσεις κάνοντας δεκτές 86 περιπτώσεις (δηλαδή το 22%). Μετά την εισαγωγή της υποχρέωσης θεώρησης, ο Καναδάς έλαβε ελάχιστες αιτήσεις για την παροχή ασύλου από Τσέχους πολίτες, με αποτέλεσμα την επαναφορά της προηγούμενης κατάστασης όσον αφορά τις αιτήσεις ασύλου.

Το IRB συγκεντρώνει πληροφορίες από διάφορες πηγές σχετικά με τις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες και την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που επικρατούν στον πλανήτη προκειμένου να λάβει τις αποφάσεις του. Ως προς αυτό, το IRB πραγματοποίησε διερευνητική αποστολή στην Τσεχική Δημοκρατία στις 21-31 Μαρτίου 2009[6]. Μετά την αποστολή αυτή το IRB εξέδωσε δύο έγγραφα ανάλυσης: τον Ιούνιο 2009 την « έκθεση διερευνητικής αποστολής για την κρατική προστασία» [7] και τον Ιούλιο 2009 την « έκθεση διερευνητικής αποστολής για την κατάσταση και τη μεταχείριση των Ρομ και τη δυνατότητα εσωτερικής επανεγκατάστασης»[8].

Ο Καναδάς διευκρίνισε ότι η έννοια της «ασφαλούς χώρας καταγωγής» όπως προτείνεται από την Τσεχική Δημοκρατία δεν μπορεί να προβλεφθεί από την καναδική νομοθεσία[9]. Ο Καναδάς αναγνώρισε ότι το σύστημά του παροχής ασύλου πρέπει να μεταρρυθμιστεί ώστε να μειωθούν οι καθυστερήσεις και οι καταχρήσεις και ότι το σύστημα πρέπει να απλουστευθεί ώστε να παρέχει ταχύτερη προστασία σε πραγματικά θύματα διώξεων, αποκλείοντας ταχύτερα τα άτομα των οποίων οι αιτήσεις είναι αβάσιμες.

Διαδικασία υποβολής αιτήσεων θεώρησης

Ο Καναδάς εξήγησε ότι το προξενείο στην Πράγα είχε κλείσει μετά την άρση της υποχρέωσης θεώρησης την 1η Νοεμβρίου 2007. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν σχέδια για την εκ νέου λειτουργία του προξενείου. Στο πλαίσιο της γενικής πολιτικής, τα καναδικά προξενεία καλύπτουν ευρύτερους τομείς και ο Καναδάς δεν έχει προξενείο σε κάθε χώρα. Ο Καναδάς τόνισε ότι οι Τσέχοι πολίτες δεν οφείλουν να μεταβαίνουν στη Βιέννη για να ζητούν θεώρηση. Μπορούν να απευθύνονται σε ταξιδιωτικά γραφεία σε πέντε πόλεις (Brno, Liberec, Prague, Prerov και Velke Mezirici), να αποστέλλουν το έντυπο αιτήσεώς τους με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στην καναδική πρεσβεία στη Βιέννη ή να ταχυδρομούν την αίτησή τους στην καναδική πρεσβεία στην Πράγα. Το σύστημα υποβολής αιτήσεως μέσω ταξιδιωτικών γραφείων είναι αυτό που χρησιμοποιείται περισσότερο.

Σε επείγουσες περιπτώσεις, οι αιτούντες θεώρηση πρέπει να μεταβαίνουν στη Βιέννη όπου οι αιτήσεις εξετάζονται αυθημερόν στο προξενείο αυτής της πόλης. Επιπλέον, το ταξίδι διευκολύνεται περαιτέρω με την έκδοση θεωρήσεων για πολλαπλές εισόδους. Εκτός τούτου, ο συντελεστής έγκρισης είναι 99%. Κατά συνέπεια, η πλειονότητα των Τσέχων αιτούντων θεώρηση δεν πρέπει να παραχωρούν σχετική συνέντευξη. Στην περίπτωση που χρειάζεται οι περισσότερες συνεντεύξεις γίνονται τηλεφωνικώς εκτός εάν υπάρχουν εξαιρετικές περιστάσεις.

Παράβαση των κανόνων περί μετανάστευσης

Σε ό,τι αφορά την αύξηση των παραβάσεων των κανόνων περί μετανάστευσης, το ποσοστό αυτών των παραβάσεων έχει αυξηθεί από ένα τοις εκατό του συνολικού αριθμού Τσέχων ταξιδιωτών στον Καναδά το 2006, όταν ίσχυε ακόμη η υποχρέωση θεώρησης, σε 6,7% το 2008. Πιο συγκεκριμένα, αυτό το ποσοστό αυξήθηκε σε 30,1% κατά το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2009. Οι παραβάσεις των κανόνων περί μετανάστευσης περιλαμβάνουν όλες τις τεκμηριωμένες παραβάσεις της καναδικής νομοθεσίας περί μετανάστευσης, ανεπιθύμητα άτομα σε καναδικό λιμένα εισόδου και συλλήψεις ατόμων καθ’οδόν προς τον Καναδά. Επειδή οι παραβάσεις των κανόνων περί μετανάστευσης περιλαμβάνουν μόνο τις τεκμηριωμένες παραβάσεις ο αριθμός τους ενδέχεται να υποτιμάται.

Θέση της Τσεχικής Δημοκρατίας

Η Τσεχική Δημοκρατία αναμένει από τον Καναδά να άρει την τρέχουσα υποχρέωση θεώρησης για τους Τσέχους πολίτες που ταξιδεύουν στον Καναδά, κατά τους προσεχείς μήνες και όχι κατά τα επόμενα έτη.

Αιτήσεις ασύλου

Η Τσεχική Δημοκρατία διεξήγαγε διαβουλεύσεις με τον Καναδά όσον αφορά τον αυξανόμενο αριθμό Τσέχων αιτούντων άσυλο στον Καναδά κατά τους τελευταίους μήνες και επανέλαβε τη βούλησή της να εξετάσει εποικοδομητικά όλα τα μέτρα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίλυση του προβλήματος. Ως προς αυτό, η Τσεχική Δημοκρατία πρότεινε δύο πιθανές λύσεις: αμοιβαία αναγνώριση του καθεστώτος ασφαλούς χώρας καταγωγής, και τροποποίηση εκ μέρους του Καναδά της νομοθεσίας του περί ασύλου ώστε να πάψει να είναι ελκυστικό για άτομα που μεταναστεύουν στον Καναδά έχοντας οικονομικά κίνητρα. Επιπλέον, η Τσεχική Δημοκρατία εξήγησε ότι το γεγονός ότι ο Καναδάς έχει χορηγήσει άσυλο σε Τσέχους πολίτες (πράγμα που η ίδια η Τσεχική Δημοκρατία θεωρεί παράλογο) ώθησε τους συγκεκριμένους πολίτες να καταχρώνται του καναδικού συστήματος παροχής ασύλου.

Η Τσεχική Δημοκρατία δεν αποδέχεται το ότι η επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης εκ μέρους του Καναδά χρησιμοποιείται ως τμήμα ευρύτερης συστηματικής προσέγγισης για τη μεταρρύθμιση του καναδικού συστήματος παροχής ασύλου, δεδομένου ότι δεν αντιμετωπίζει την αιτία αλλά μόνον τα συμπτώματα του υπερβολικά βεβαρημένου συστήματός του. Η κατάσταση των μειονοτήτων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τσεχική Δημοκρατία δεν είναι αυτή καθεαυτή η αιτία αύξησης των τσεχικών αιτήσεων ασύλου στον Καναδά, αλλά το γενναιόδωρο και ανεκτικό καναδικό σύστημα παροχής ασύλου που προσφέρει καλύτερες υλικές συνθήκες και εισοδήματα, περιλαμβανομένων των κοινωνικών παροχών που χορηγούνται στους αιτούντες άσυλο.

Εκτός των ανωτέρω, άλλοι δύο λόγοι για τη μετανάστευση των Ρομ που αναφέρονται συνήθως είναι η ανεργία και τα αισθήματα ανασφάλειας (λόγω της ανόδου της ακροδεξιάς). Ωστόσο αυτός ο τελευταίος λόγος αντιμετωπίστηκε με πρόσφατη δράση των τσεχικών αρχών.

Πρέπει να αναφερθεί ότι ο Καναδάς είναι ο βασικός προορισμός μεταναστών Ρομ από την Τσεχική Δημοκρατία, επειδή υπήρξε ήδη ένα πρώτο επιτυχές κύμα μετανάστευσης κατά τη δεκαετία του 90 και πολλοί επιθυμούν σήμερα να βρουν τις οικογένειές τους στον Καναδά.

Όσον αφορά τις μειονότητες και ιδίως τους Ρομ, η Τσεχική Δημοκρατία επανέλαβε ότι η κατάσταση των Ρομ στην Τσεχική Δημοκρατία δεν διαφέρει ουσιαστικά από την κατάσταση σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ με μεγαλύτερους πληθυσμούς Ρομ[10], ενώ προσκόμισε έγγραφα σχετικά με την κατάσταση των μειονοτήτων και ιδίως των Ρομ στην Τσεχική Δημοκρατία και την πρόσφατη περαιτέρω ενίσχυση της νομοθεσίας και των πολιτικών της για την ένταξη των μειονοτήτων και ειδικότερα των κοινοτήτων των Ρομ.

Διαδικασία υποβολής αιτήσεων θεώρησης

Η Τσεχική Δημοκρατία επαναλαμβάνει συνεχώς το αίτημά της για το εκ νέου άνοιγμα του καναδικού προξενείου στην Πράγα εφόσον ο Καναδάς δεν αποκαθιστά το καθεστώς απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης. Η Τσεχική Δημοκρατία θεωρεί απαράδεκτο το ότι Τσέχοι πολίτες οφείλουν να μεταβαίνουν στη Βιέννη για την υποβολή αίτησης θεώρησης και ως εκ τούτου εκτιμά ότι το άνοιγμα υπηρεσίας θεωρήσεων στην Πράγα συνιστά ένα ελάχιστο βήμα προόδου.

Ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων Καναδά-Τσεχικής Δημοκρατίας

Μετά τη δέσμευση που ανέλαβαν η Τσεχική Δημοκρατία και ο Καναδάς να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που ανέκυψαν μετά την επαναφορά εκ μέρους του Καναδά της υποχρέωσης θεώρησης για Τσέχους υπηκόους, συστάθηκε μια ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων Καναδά-Τσεχικής Δημοκρατίας. Ως συνέχεια δύο τηλεφωνικών διασκέψεων στις 20 και 27 Αυγούστου 2009, η τσεχική αντιπροσωπεία συναντήθηκε με τις καναδικές αρχές στην Οττάβα στις 10 Σεπτεμβρίου 2009, προκειμένου να συζητήσουν το ζήτημα και τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν. Η Επιτροπή συμμετείχε στη συνεδρίαση.

Εκτός του θέματος της επαναφοράς της υποχρέωσης και της διαδικασίας θεώρησης για τους Τσέχους πολίτες, ο Καναδάς εξήγησε τη διαδικασία που εφαρμόζει για τη μετανάστευση και τους πρόσφυγες και παρείχε πληροφορίες σχετικά με την πολυπολιτισμικότητα. Η Τσεχική Δημοκρατία εξέθεσε τη νομοθεσία και τις πολιτικές της όσον αφορά την προστασία των μειονοτήτων στην Τσεχική Δημοκρατία. Συμφωνήθηκε να πραγματοποιούνται συνεδριάσεις σε περιοδική βάση σ’αυτό το πλαίσιο.

Αξιολόγηση

Είναι η πρώτη φορά που τρίτη χώρα επαναφέρει υποχρέωση θεώρησης για πολίτες κράτους μέλους. Πρέπει να δοθεί τέρμα σ’αυτήν την ιδιαίτερα λυπηρή κατάσταση το ταχύτερο δυνατό. Ο Καναδάς γνωρίζει ότι η κοινή πολιτική θεωρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στηρίζεται στην αρχή της αμοιβαιότητας.

Είναι επίσης ιδιαίτερα ενοχλητικό το γεγονός ότι οι Τσέχοι πολίτες δεν μπορούν να λάβουν θεώρηση στην καναδική πρεσβεία στην Πράγα. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο Καναδάς προσφέρει διάφορες διευκολύνσεις όσον αφορά την έκδοση θεωρήσεων στους Τσέχους πολίτες στην Τσεχική Δημοκρατία (βλ. παράγραφος 3.1.2 ανωτέρω) αλλά καλεί τον Καναδά να επανέλθει στην προηγούμενη κατάσταση σχετικά με τη διαδικασία έκδοσης θεωρήσεων για τους Τσέχους πολίτες με το άνοιγμα υπηρεσιών έκδοσης θεωρήσεων στην Τσεχική Δημοκρατία.

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη βούληση και των δύο πλευρών να αρχίσουν διάλογο και ενθαρρύνει τον Καναδά και την Τσεχική Δημοκρατία να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις τους στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας εμπειρογνωμόνων Καναδά-Τσεχικής Δημοκρατίας για την αντιμετώπιση όλων των ζητημάτων που συνδέονται με την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης. Για παράδειγμα, ο Καναδάς πρέπει να αποσαφηνίσει το σύστημά του παροχής ασύλου και τις παραβιάσεις των κανόνων περί μετανάστευσης από Τσέχους ταξιδιώτες, και η Τσεχική Δημοκρατία να διευκρινίσει την εφαρμογή των προγραμμάτων και πολιτικών της όσον αφορά τις μειονότητες και ειδικότερα τις κοινότητες των Ρομ. Η Επιτροπή καλεί τον Καναδά να προσδιορίσει με σαφήνεια τα μέτρα που προτίθεται να λάβει για την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για Τσέχους πολίτες στο προσεχές μέλλον.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Τσεχική Δημοκρατία αποφάσισε να ζητήσει θεωρήσεις για τους κατόχους καναδικών διπλωματικών διαβατηρίων και υπηρεσιακών διαβατηρίων. Αν τα μέτρα που αναφέρονται στις προηγούμενες παραγράφους δεν θεσπιστούν κατά ικανοποιητικό τρόπο, μέχρι το τέλος του 2009, η Επιτροπή θα συστήσει την επιβολή ή την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης για ορισμένες κατηγορίες Καναδών πολιτών (κατόχους διπλωματικών και υπηρεσιακών διαβατηρίων).

Συμπέρασμα

Δυστυχώς, είναι λυπηρό ότι με την απόφαση του Καναδά και με την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης για την Τσεχική Δημοκρατία ανατρέπεται για πρώτη φορά από την εισαγωγή του νέου μηχανισμού αμοιβαιότητας στον τομέα των θεωρήσεων η αρχή της αμοιβαιότητας όσον αφορά τις θεωρήσεις. Πρέπει να δοθεί τέρμα σ’αυτήν την ιδιαίτερα λυπηρή κατάσταση το ταχύτερο δυνατό.

Παρόλο που ο Καναδάς προβλέπει πολλές διαδικασίες που διευκολύνουν την έκδοση θεωρήσεων για τους Τσέχους πολίτες στην Τσεχική Δημοκρατία, εν αναμονή της δυνατότητας να ταξιδεύουν εκ νέου οι Τσέχοι πολίτες χωρίς να χρειάζονται θεώρηση, η Επιτροπή καλεί τον Καναδά να επαναφέρει την προηγούμενη κατάσταση όσον αφορά τη διαδικασία έκδοσης θεωρήσεων για τους Τσέχους πολίτες με το άνοιγμα υπηρεσιών έκδοσης θεωρήσεων στην Τσεχική Δημοκρατία. Η Επιτροπή ενθαρρύνει τον Καναδά και την Τσεχική Δημοκρατία να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις τους στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας εμπειρογνωμόνων Καναδά-Τσεχικής Δημοκρατίας για την αντιμετώπιση όλων των ζητημάτων σε σχέση με την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης και επαναλαμβάνει ότι είναι έτοιμη να διευκολύνει και να συμμετάσχει σ’αυτές τις συζητήσεις. Η Επιτροπή καλεί τον Καναδά να καθορίσει σαφώς τα μέτρα που προτίθεται να λάβει για την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για Τσέχους πολίτες στο προσεχές μέλλον. Επιπλέον, η Επιτροπή θα συστήσει την επιβολή ή την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης για ορισμένες κατηγορίες Καναδών πολιτών, εκτός εάν ο Καναδάς αναλάβει θετικές πρωτοβουλίες για τη διευκόλυνση των διατυπώσεων για τους Τσέχους πολίτες που επιθυμούν να επισκεφθούν τον Καναδά και για την εξεύρεση λύσεων για την άρση της υποχρέωσης θεωρήσεων.

[1] ΕΕ C 184 της 6.8.2009, σ. 2.

[2] COM(2008) 486 τελικό/2, σ. 6.

[3] Στην πρώτη έκθεση για την αμοιβαιότητα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης (COM(2006) 3 τελικό, σ.14, υποσημείωση 13), η Επιτροπή υπενθύμισε ότι « … ο Καναδάς κατάργησε την υποχρέωση θεώρησης για … την Τσεχική Δημοκρατία το 1996. Εντούτοις, η υποχρέωση επανεισήχθη για την Τσεχική Δημοκρατία το 1997 … μετά από εισροή αιτούντων άσυλο. Οι καναδικές αρχές τόνισαν ότι είναι αναγκαίες λεπτομερείς αξιολογήσεις πριν αρθεί και πάλι η υποχρέωση θεώρησης, προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη αυτής της κατάστασης. »

[4] Στις 19 Οκτωβρίου 2007, ενόψει της άρσης της υποχρέωσης θεώρησης για Τσέχους πολίτες η καναδική Πρεσβεία στην Τσεχική Δημοκρατία έστειλε διπλωματική διακοίνωση στο Υπουργείο Εξωτερικών της Τσεχικής Δημοκρατίας στην οποία ο Καναδάς ανέφερε ότι ήλπιζε ότι μετά την άρση της υποχρέωσης θεώρησης δεν θα υπήρχε πλέον ανάγκη επαναφοράς της. Ως εκ τούτου, ο Καναδάς ζητούσε τη διαβεβαίωση ενισχυμένης ειλικρινούς συνεργασίας σε θέματα ρύθμισης της μετανάστευσης και στον τομέα της επιβολής του νόμου ώστε να αποτραπούν ορισμένοι παράγοντες, όπως η εισροή αιτούντων άσυλο ή η αύξηση του επιπέδου πλαστών ή παραποιημένων τσεχικών διαβατηρίων, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης.

[5] Το IRB είναι ένα διοικητικό δικαστήριο που λειτουργεί ανεξάρτητα τόσο από την Υπηρεσία Ιθαγένειας και Μετανάστευσης του Καναδά (CIC) και της Καναδικής Υπηρεσίας Συνόρων (CBSA) όσο και από τον Υπουργό Ιθαγένειας, Μετανάστευσης και Πολυπολιτισμικότητας.

[6] Στόχος της αποστολής του IRB ήταν να καλύψει τα κενά πληροφόρησης όσον αφορά την κατάσταση και τη μεταχείριση των Τσέχων Ρομ καθώς και την πρόσβασή τους στην κρατική προστασία και τη δυνατότητα εσωτερικής επανεγκατάστασης.

[7] «Fact-finding Mission Report on State Protection», Ιούνιος 2009 (http://www2.irb-cisr.gc.ca/en/research/publications/index_e.htm?docid=388&cid=64)

[8] «Fact-finding Mission Report on the Situation and Treatment of Roma and Potential for Internal Relocation» (http://www2.irb-cisr.gc.ca/en/research/publications/index_e.htm?docid=386&cid=64)

[9] Ο Καναδάς έχει συνάψει συμφωνία Ασφαλούς Τρίτης Χώρας με τις ΗΠΑ. Η εν λόγω συμφωνία υπεγράφη στις 5 Δεκεμβρίου 2002 και τέθηκε σε ισχύ στις 29 Δεκεμβρίου 2004. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, οι αιτούντες το καθεστώς πρόσφυγα ερχόμενοι στη Βόρεια Αμερική οφείλουν να υποβάλουν αίτηση στην πρώτη ασφαλή χώρα στην οποία φθάνουν – είτε στον Καναδά είτε στις ΗΠΑ. Εντούτοις, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της εννοίας της ασφαλούς τρίτης χώρας και της εννοίας της ασφαλούς χώρας καταγωγής. Η έννοια της ασφαλούς χώρας καταγωγής σημαίνει ότι κατ’αρχήν δεν παρέχεται άσυλο σε πρόσωπο προερχόμενο από ασφαλή χώρα καταγωγής. Εντούτοις, η έννοια αυτή δεν αποκλείει την ατομική εξέταση αιτήσεων και δεν μπορεί να προβάλλεται ως λόγος για την απόρριψη της αίτησης.

[10] «European Union Minorities and Discrimination Survey, Data in focus report, European Union Agency for Fundamental Rights», Απρίλιος 2009 (http://fra.europa.eu/fraWebsite/attachments/EU-MIDIS_ROMA_EN.pdf)