[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 16.11.2006

COM(2006) 695 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Γενική έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του Ταμείου Εγγύησης{SEC(2006) 1460}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Λειτουργία του Ταμείου και κυριότερες αλλαγές την περίοδο 2003-2006 3

2.1. Πράξεις που καλύπτει το Ταμείο 3

2.1.1. Κύρια χαρακτηριστικά των εγγυήσεων που παρέχονται στην ΕΤΕπ 4

2.1.2. Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή και πράξεις Ευρατόμ πουκαλύπτονται από το Ταμείο 4

2.2. Τροφοδότηση του Ταμείου 4

3. Ανάπτυξη και επίδοση του Ταμείου την περίοδο 2003-2006 5

3.1. Προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης από την ενεργοποίηση τωνεγγυήσεων σε περιπτώσεις αθέτησης υποχρεώσεων 5

3.2. Ανάπτυξη των διαθεσίμων του Ταμείου 6

3.3. Δημοσιονομική πειθαρχία 6

4. Παράμετροι του Ταμείου Εγγύησης 7

4.1. Ικανότητα απορρόφησης 7

4.2. Κύριες παράμετροι 7

4.3. Όροι και προϋποθέσεις των κοινοτικών εγγυήσεων προς την ΕΤΕπ (νέο δημοσιονομικό πλαίσιο 2007-2013) 8

5. Νέος μηχανισμός τροφοδότησης 8

5.1. Πλαίσιο 8

5.2. Βασικές αρχές του νέου μηχανισμού τροφοδότησης 9

6. Προοπτικές 11

6.1. Επόμενη διεύρυνση 11

6.2. Νέα εξωτερική δανειοδοτική εντολή της ΕΤΕπ 11

6.3. Εξέταση των θεσμικών διατάξεων για τη διαχείριση των διαθεσίμων τουΤαμείου 11

7. Συμπέρασμα 12

1. Εισαγωγή

Με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 του Συμβουλίου, της 31ης Οκτωβρίου 1994 (εφεξής «ο κανονισμός») συστάθηκε Ταμείο Εγγύησης για τις εξωτερικές δράσεις (εφεξής «το Ταμείο») που έχει σκοπό την εξόφληση των πιστωτών της Κοινότητας σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων των δικαιούχων δανείων που έχει χορηγήσει ή εγγυηθεί η Κοινότητα.

Το 1998 πραγματοποιήθηκε μια πρώτη εξέταση της λειτουργίας του Ταμείου σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού για το Ταμείο[1]. Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού του Ταμείου. Βάσει του κανονισμού αριθ. 1149/1999 της 25ης Μαΐου 1999[2] που τροποποίησε, μεταξύ άλλων, το άρθρο 9 του κανονισμού για το Ταμείο, πρέπει να εκπονούνται δύο επιπλέον γενικές εκθέσεις σχετικά με τη λειτουργία του Ταμείου τόσο κατά τη σύνταξη της πρώτης συμφωνίας προσχώρησης με τα αιτούντα κράτη, όσο και πριν από την 31 η Δεκεμβρίου 2006 , στα τέλη των τρεχουσών δημοσιονομικών προοπτικών 2000-2006 , δηλαδή στην παρούσα έκθεση.

Μετά την υπογραφή συμφωνίας προσχώρησης από δέκα κράτη μέλη στις 19 Απριλίου 2003, η δεύτερη γενική έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του Ταμείου εγκρίθηκε τον Οκτώβριο 2003[3].

Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (παράρτημα)[4] συμπληρώνει την παρούσα έκθεση με διαγράμματα, πίνακες και παραρτήματα.

2. Λειτουργία του Ταμείου και κυριότερες αλλαγές την περίοδο 2003-2006

2.1. Πράξεις που καλύπτει το Ταμείο

Το Ταμείο Εγγύησης ιδρύθηκε το 1994 για να περιορίσει τις δημοσιονομικές επιπτώσεις από την ενεργοποίηση εγγυήσεων που είχαν χορηγηθεί βάσει του κοινοτικού προϋπολογισμού για δανειοδοτικές πράξεις σε τρίτες χώρες και για τη δημιουργία μέσου δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Οι δανειοδοτικές πράξεις που καλύπτονται από το Ταμείο αφορούν τρία διαφορετικά μέσα στα οποία χορηγείται εγγύηση του κοινοτικού προϋπολογισμού: εγγυήσεις για τα εξωτερικά δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), εξωτερικά δάνεια της Ευρατόμ και δάνεια μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (ΜΧΣ) της ΕΕ προς τρίτες χώρες.

Το Ταμείο καλύπτει κινδύνους που συνδέονται με δάνεια και εγγυήσεις δανείων υπέρ τρίτων χωρών . Μετά τη γενική έκθεση της του 2003, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού σχετικά με το Ταμείο ώστε να ληφθούν υπόψη οι μελλοντικές διευρύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δεύτερη αυτή τροποποίηση του Ταμείου εγκρίθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2273/2004 του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 2004[5]. Σύμφωνα με την τροποποίηση αυτή, αν τρίτες χώρες καταστούν κράτη μέλη, η κάλυψη του Ταμείου για τις εγγυημένες δανειοδοτικές πράξεις που τις αφορούν αποσύρεται, και ο προϋπολογισμός της Ένωσης καλύπτει στην περίπτωση αυτή απευθείας τις εγγυήσεις. Στις αρχές του 2005, κατ’ εφαρμογή του κανονισμού, καταβλήθηκε στον κοινοτικό προϋπολογισμό ποσό περίπου 339 εκατ. ευρώ, μετά τη διεύρυνση, μειώνοντας έτσι το μέγεθος του Ταμείου.

Στα τέλη του 2005, το Ταμείο κάλυψε ποσό 13,680 δισεκατ. ευρώ εγγυημένων δανειοδοτικών πράξεων, εκ των οποίων 13,554 δισεκατ. ευρώ αφορούσαν κεφάλαιο και 126 εκατ. ευρώ τόκους υπερημερίας, και το ενεργητικό του Ταμείου ανερχόταν σε 1,324 δισεκατ. ευρώ (βλέπε διάγραμμα 1 στο παράρτημα).

2.1.1. Κύρια χαρακτηριστικά των εγγυήσεων που παρέχονται στην ΕΤΕπ

Το μεγαλύτερο μέρος των εγγυήσεων που χορηγεί το Ταμείο αφορούν δάνεια της ΕΤΕπ σε τρίτες χώρες[6]. Όταν ένας δικαιούχος δανείου δεν προβεί σε οφειλόμενη πληρωμή την ημερομηνία που καθίσταται απαιτητή, η ΕΤΕπ ζητά από την Κοινότητα να καταβάλλει τα ποσά που οφείλει ο υπερήμερος οφειλέτης, σύμφωνα με την αντίστοιχη σύμβαση εγγύησης. Εφόσον η ΕΤΕπ διαθέτει δεύτερο δημόσιο ή ιδιώτη εγγυητή επιπλέον της κοινοτικής εγγύησης, υποχρεούται να ενεργοποιήσει αυτή την εγγύηση πριν εκπέσει η εγγύηση της ΕΕ.

Η κοινοτική εγγύηση καλύπτει όλους τους πιστωτικούς κινδύνους μιας εγγυημένης δανειοδοτικής πράξης σε τρίτη χώρα, εκτός αν ισχύουν οι διατάξεις καταμερισμού του κινδύνου, στην οποία περίπτωση η κοινοτική εγγύηση δεν καλύπτει παρά τους ειδικούς πολιτικούς κινδύνους ενώ τους μη πολιτικούς κινδύνους φέρει και μετριάζει η ΕΤΕπ.

2.1.2. Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή και πράξεις Ευρατόμ που καλύπτονται από το Ταμείο

Για το συγκεκριμένο είδος πράξεων που καλύπτονται από το Ταμείο, οι Κοινότητες δανείζονται από τη χρηματαγορά και δανείζουν περαιτέρω το προϊόν του δανείου σε χώρες μη μέλη, (ΜΧΣ) ή επιχειρήσεις (Ευρατόμ).

Η αποπληρωμή του δανείου είναι προγραμματισμένη ώστε να συμπίπτει με την αποπληρωμή των δανειακών οφειλών των Κοινοτήτων. Αν ο δανειολήπτης καθυστερήσει μια καταβολή, η Επιτροπή πρέπει να αντλήσει από τους πόρους της για να εξοφλήσει εμπρόθεσμα τη δανειακή οφειλή της την προβλεπόμενη ημερομηνία. Αν η καθυστέρηση παρατείνεται επί τρεις μήνες από την ημερομηνία που η οφειλή κατέστη απαιτητή, η Επιτροπή καλύπτει την αθέτηση υποχρέωσης από τους πόρους τους Ταμείου.

2.2. Τροφοδότηση του Ταμείου

Το Ταμείο χρηματοδοτείται μέσω ενός «αποθεματικού για δάνεια και εγγυήσεις δανείων υπέρ τρίτων χωρών» στο γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ετήσιο ύψος του αποθεματικού καθορίζεται στις δημοσιονομικές προοπτικές για το 2000-2006 και ανέρχεται σε 200 εκατ. ευρώ σε τιμές 1999.

Η βάση καταβολής διαφέρει ανάλογα με το εφαρμοστέο ποσοστό εγγύησης. Όλα τα δάνεια Ευρατόμ και ΜΧΣ είναι εγγυημένα μέχρι ποσοστού 100%, δηλαδή το ποσοστό καταβολής εφαρμόζεται στο συνολικό ύψος του δανείου. Οι δανειακές εγγυήσεις που χορηγούνται στην ΕΤΕπ ποικίλουν ανάλογα με το δανειακό χαρτοφυλάκιο που αφορούν. Εντός κάθε χαρτοφυλακίου, τα μεμονωμένα δάνεια της ΕΤΕπ είναι de facto εγγυημένα μέχρι ποσοστό 100% ως ότου καλυφθεί το γενικό ανώτατο όριο[7]. Για να προσδιοριστεί το ποσό που θα καλύπτει το Ταμείο, ως πρώτο βήμα, το συνολικό ύψος των δανείων πολλαπλασιάζεται επί τα αντίστοιχα ποσοστά εγγύησης. Το γινόμενο αυτού του υπολογισμού πολλαπλασιάζεται στη συνέχεια με το ποσοστό καταβολής, το οποίο σήμερα ανέρχεται σε 9%.

Η συμφωνία για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο 2007-2013 επιβάλει αλλαγή στην προέλευση της χρηματοδότησης του Ταμείου, αφού το «στεγανό» αποθεματικό βάσει του ad-hoc δημοσιονομικού τομέα 6 θα αντικατασταθεί με χρηματοδότηση βάσει του δημοσιονομικού τομέα 4 (υποχρεωτική δαπάνη). Πρόκειται για ουσιώδη αλλαγή του τρόπου με τον οποίο παρέχονται οι απαραίτητοι δημοσιονομικοί πόροι για το Ταμείο[8]. Στους υποκείμενους χρηματοδοτικούς φακέλους του νέου δημοσιονομικού πλαισίου για τη χρηματοδότηση του Ταμείο προβλέφθηκε ετήσιο ποσό 200 εκατ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, δηλαδή 1,4 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 2007-2013.

3. Ανάπτυξη και επίδοση του Ταμείου την περίοδο 2003-2006[9]

3.1. Προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης από την ενεργοποίηση των εγγυήσεων σε περιπτώσεις αθέτησης υποχρεώσεων

[pic]Από την ίδρυση του το 1994, το Ταμείο εκπλήρωσε με επιτυχία τον κύριο στόχο του αποτρέποντας ανωμαλίες στην εκτέλεση του προϋπολογισμού που θα μπορούσαν να προέλθουν λόγω αθετήσεων υποχρεώσεων πληρωμών προς την Κοινότητα. Στο διάγραμμα 2 παρουσιάζεται πως πέτυχε το Ταμείο να απορροφήσει τις επιπτώσεις από τις καταπτώσεις των κοινοτικών εγγυήσεων.

Αν δεν υπήρχε το Ταμείο, η Κοινότητα θα είχε χρειαστεί επανειλημμένα να χρησιμοποιήσει πόρους του προϋπολογισμού για να πληρώσει την ενεργοποίηση των εγγυήσεων, γεγονός που θα απαιτούσε αναδιάταξη των πιστώσεων κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Από το 2003, ο μηχανισμός του Ταμείου ανταποκρίθηκε σε τέσσερις προσφυγές συνολικού ύψους 9,2 εκατ. ευρώ, που αφορούσαν όλες εγγυήσεις υπέρ της ΕΤΕπ για δάνεια προς τη Δημοκρατία της Αργεντινής (βλέπε πίνακα 1 στο παράρτημα που παρουσιάζει λεπτομερώς όλες τις εισροές και εκροές του Ταμείου).

Το Ταμείο εισέπραξε όλες τις οφειλές κεφαλαίου και τόκων της Δημοκρατίας της Αργεντινής την περίοδο 2003-2005. Απομένει να εισπραχθούν από το Ταμείο μόνο τόκοι υπερημερίας ύψους 1,4 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ (1,2 εκατ. ευρώ).

Η πρόσφατη τάση μείωσης των ζημιών του Ταμείου λόγω αθέτησης υποχρεώσεων δεν πρέπει να θεωρηθεί ένδειξη μειωμένου κινδύνου για το Ταμείο. Από ιστορική άποψη, οι ετήσιες ζημίες έφθασαν ανώτατο όριο 303 εκατ. ευρώ το 1995. Σήμερα, ο υψηλότερος μεμονωμένος κίνδυνος για μια συγκεκριμένη χώρα ανέρχεται σε 1,8 δισεκατ. ευρώ και σε κατάσταση εμφύλιου πολέμου, για παράδειγμα, οι προσφυγές στις εγγυήσεις του Ταμείου μπορεί να αυξηθούν σημαντικά, όπως έδειξε η εμπειρία στην περίπτωση της πρώην Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας.

3.2. Ανάπτυξη των διαθεσίμων του Ταμείου

Το διάγραμμα 2 στο παράρτημα δείχνει ότι το μέγεθος του Ταμείου μειώνεται από το 2001, έτος κατά τη διάρκεια του οποίου είχε φθάσει στο επίπεδο ρεκόρ του 1,8 δισεκατ. ευρώ.

Πέρα από τις διακυμάνσεις του καθαρού ύψους των εγγυημένων δανείων που συνδέονται με νέες δανειοδοτικές πράξεις και την απόσβεση παλαιών δανείων, η μείωση του όγκου του Ταμείου είναι κυρίως αποτέλεσμα της προσχώρησης νέων κρατών μελών στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004.

Πέρα από τη χρηματοδότηση μέσω του αποθεματικού του προϋπολογισμού, η άλλη κύρια πηγή εσόδων του Ταμείου προέρχεται από τους τόκους επί των διαθεσίμων, τα οποία διαχειρίζεται η ΕΤΕπ υπό την επίβλεψη της Επιτροπής. Οι τόκοι επί των διαθεσίμων του Ταμείου μειώνονται από το 2003 παράλληλα με τον όγκο του Ταμείου. Η τάση αυτή είναι επίσης αποτέλεσμα της γενικής μείωσης των επιτοκίων στην αγορά. Στα τέλη του 2005, τα συνολικά διαθέσιμα του Ταμείου ανέρχονταν σε 1299,4 εκατ. ευρώ (τιμές αγοράς εκτός των τόκων υπερημερίας). Το 75,8% του συνόλου αυτού ήταν επενδεδυμένο σε ομόλογα, το 24,1% σε καταθέσεις και το 0,1% σε λογαριασμούς όψεως. Οι τόκοι για το 2005 ανέρχονταν σε 51,6 εκατ. ευρώ. Τα καθαρά έσοδα από τις επενδύσεις του Ταμείου, δηλαδή οι τόκοι μείον την αμοιβή της ΕΤΕπ και άλλα κόστη, ανέρχονταν σε 50,7 εκατ. ευρώ.

Η απόφαση της Επιτροπής να παρουσιάζει τις οικονομικές της καταστάσεις σύμφωνα με τις αρχές που απορρέουν από τα πρότυπα IPSAS το 2005 αποτελεί ένα άλλο σημαντικό στοιχείο. Οι συνέπειες αυτής της απόφασης, που θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη μεταβλητότητα της εξέλιξης του χαρτοφυλακίου του Ταμείου, εξηγούνται στο έγγραφο 1 του παραρτήματος.

3.3. Δημοσιονομική πειθαρχία

Το αποθεματικό που έχει εγγραφεί για τη τροφοδότηση του Ταμείου και οι κανόνες που διέπουν το Ταμείο περιόρισαν τη νέα ικανότητα δανειοδότησης/εγγύησης σε περίπου 3 δισεκατ. ευρώ το χρόνο (ανάλογα με το ποσοστό εγγύησης) στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2000-2006 (βλέπε πίνακα 2 στο παράρτημα). Καταρχάς, κάθε φορά που χορηγείται ένα νέο δάνειο ή μια νέα εγγύηση, πρέπει να καλύπτεται ένα ποσοστό του δανειζομένου ή εγγυούμενου κεφαλαίου από το αποθεματικό. Το ποσοστό κάλυψης και το ύψος του αποθεματικού καθορίζουν συνεπώς το συνολικό ύψος των δανείων ή των εγγυήσεων που μπορούν να χορηγηθούν.

Ο μηχανισμός αυτός θα καταργηθεί, με τη σημερινή του μορφή με την κατάργηση του αποθεματικού στις αρχές του 2007. Ωστόσο, άλλοι μηχανισμοί θα συνεχίσουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική πειθαρχία. Σημαντικές πτυχές της δημοσιονομικής πειθαρχίας διατηρούνται και θα διασφαλίσουν ότι οι εγγυημένες δανειοδοτικές πράξεις θα εξελίσσονται σε πλήρη συμφωνία με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο:

- η πολυετής εντολή της ΕΤΕπ για τα εξωτερικά δάνεια θα περιοριστεί στην περίοδο μεταξύ 2007 και 2013 (η απόφαση αυτή του Συμβουλίου αντιπροσωπεύει περίπου 90% του συνολικού όγκου των δανείων),

- τα δάνεια που χορηγούνται στο πλαίσιο της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής θα αποτελέσουν αντικείμενο μεμονωμένων αποφάσεων του Συμβουλίου, και

- τίθεται ανώτατο όριο 4 δισεκατ. ευρώ για τα δάνεια της Ευρατόμ, και έχει χρησιμοποιηθεί το 85% περίπου της συνολικής πίστωσης. Απομένει περιθώριο περίπου 600 εκατ. ευρώ.

4. Παραμετροι του Ταμείου Εγγύησης

Ένας από τους στόχους της παρούσας έκθεσης είναι να καθοριστεί αν η λειτουργία του Ταμείου και των παραμέτρων του είναι η κατάλληλη στη διάρκεια του χρόνου και να προταθούν βελτιώσεις ενδεχομένως. Σε ό,τι αφορά τη λειτουργία του Ταμείου, κρίθηκε ότι ο μηχανισμός τροφοδότησης μπορούσε να βελτιωθεί, και υποβλήθηκε νομοθετική πρόταση από την Επιτροπή προς την κατεύθυνση αυτή τον Απρίλιο του 2005 (βλέπε κεφάλαιο 5).

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του παρόντος κεφαλαίου, δεν υπάρχουν λόγοι που να δικαιολογούν την τροποποίηση των παραμέτρων του Ταμείου. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τη νέα εντολή της ΕΤΕπ για τα εξωτερικά δάνεια της και το νέο μηχανισμό τροφοδότησης δεν έχουν ακόμη εγκριθεί και είναι πιθανόν να τροποποιηθούν, η Επιτροπή σκοπεύει να υποβάλει και νέα συνολική έκθεση στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η έκθεση αυτή θα είναι έτοιμη το 2010, το αργότερο, ή νωρίτερα αν κριθεί απαραίτητο να τροποποιηθεί μια παράμετρος του Ταμείου. Θα εξετάζει τις παραμέτρους του Ταμείου μετά την απόφαση για τον μηχανισμό τροφοδότησης λαμβανομένης υπόψη της αποκτηθείσας πείρας στο πλαίσιο της νέας εντολής της ΕΤΕπ.

4.1. Ικανότητα απορρόφησης

Η ικανότητα απορρόφησης από το Ταμείο των εγγυημένων προγραμματιζόμενων/εκτιμώμενων πράξεων της Επιτροπής (ΜΧΣ και Ευρατόμ) και της ΕΤΕπ αποτελεί σημαντικό δείκτη για την εξέλιξη της καταλληλότητας των παραμέτρων του Ταμείου. Μεταξύ 2002 και 2006 (βλέπε πίνακα 2 στο παράρτημα), η ικανότητα απορρόφησης του Ταμείου ήταν επαρκής για τις προγραμματισμένες και προβλεπόμενες δανειοδοτικές πράξεις. Συνεπώς, δεν υπάρχει προς το παρόν λόγος να τροποποιηθούν οι παράμετροι του Ταμείου.

4.2. Κύριες παράμετροι

Η κυριότερη παράμετρος που πρέπει να αναδειχθεί για τη σταθερή μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη του Ταμείου είναι το ποσοστό - στόχος. Όταν θα εγκριθεί η πρόταση της Επιτροπής ενόψει του νέου μηχανισμού τροφοδότησης, το ποσοστό τροφοδότησης και το ποσοστό εγγύησης της ΕΤΕπ δεν θα έχουν σημασία, αφού το απαραίτητο ποσό για το Ταμείο θα καθορίζεται αποκλειστικά από την εφαρμογή του ποσοστού στόχου επί του ύψους των ανεξόφλητων δανείων.

Σύμφωνα με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, το σημερινό ποσοστό–στόχος, δηλαδή ο δείκτης μεταξύ της αξίας των διαθεσίμων του Ταμείου και του συνολικού ύψους των ανεξόφλητων εγγυημένων δανείων, 9% είναι συμβατός με το σημερινό προφίλ κινδύνου του Ταμείου. Δεδομένου ότι είναι ελάχιστα πιθανό η νέα εξωτερική εντολή της ΕΤΕπ να μεταβάλει το προφίλ κινδύνου του Ταμείου ουσιωδώς στο εγγύς μέλλον, λαμβανομένης υπόψη της βαρύτητας των υφισταμένων δανείων, δεν υπάρχει λόγος να προταθεί τροποποίηση αυτής της παραμέτρου.

4.3. Όροι και προϋποθέσεις των κοινοτικών εγγυήσεων προς την ΕΤΕπ (νέο δημοσιονομικό πλαίσιο 2007-2013)

Το ποσοστό κάλυψης της εγγύησης για την εξωτερική δανειοδοτική εντολή της ΕΤΕπ επηρεάζει τις ανάγκες χρηματοδότησης του Ταμείο μόνο στο πλαίσιο των σημερινών σχετικών κανόνων. Όταν θα εγκριθεί ο νέος μηχανισμός τροφοδότησης, η παράμετρος αυτή δεν θα επηρεάζει πλέον το επίπεδο τροφοδότησης του Ταμείου.

Επιπλέον, δεδομένου του χαμηλού κατά το παρελθόν ποσοστού αθετήσεων και της επιπρόσθετης ασφάλειας που προσφέρουν οι εγγυήσεις τρίτων, η κάλυψη του 65% του κινδύνου από το δανειστικό χαρτοφυλάκιο της ΕΤΕπ κρίνεται επαρκώς συνετή. Επιπλέον, όπως φαίνεται στο πίνακα 3, το ετήσιο ποσοστό κάλυψης κινδύνου θα επιδεινωθεί ελαφρώς κατά την περίοδο 2007-2013.

Συνεπώς, δεν κρίνεται σκόπιμο να προταθεί αλλαγή του ποσοστού κάλυψης στο παρόν στάδιο.

Πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι η πρόταση της Επιτροπής για νέα εξωτερική δανειοδοτική εντολή της ΕΤΕπ επεκτείνει την εγγύηση που χορηγείται στην ΕΤΕπ προκειμένου να περιλάβει όχι μόνο τα δάνεια που χορηγεί η ΕΤΕπ αλλά και τις εγγυήσεις που χορηγεί η ΕΤΕπ σε άλλα πιστωτικά ιδρύματα. Επιπλέον η πρόταση της Επιτροπής διευκρινίζει τη φύση της κάλυψης που θα περιορίζεται στους κινδύνου μη πληρωμής λόγω αδυναμίας του δημοσίου ή τους πολιτικούς κινδύνους. Οι επιπτώσεις των τροποποιήσεων αυτών στο προφίλ κινδύνου του Ταμείου μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο της επόμενης γενικής έκθεσης που θα υποβληθεί το 2010 το αργότερο.

5. Νέος μηχανισμός τροφοδότησης

5.1. Πλαίσιο

Τον Απρίλιο του 2005, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση[10] (βλέπε έγγραφο 2 στο παράρτημα για τη λεπτομερή παρουσίαση της πρότασης) ενόψει ενός νέου μηχανισμού τροφοδότησης για το Ταμείο, δηλαδή διατάξεις που καθορίζουν πως προσαρμόζονται τα διαθέσιμα του Ταμείου ώστε να επιτευχθεί το ποσό-στόχος. Η προτεινόμενη τροποποίηση ανταποκρίνεται στις ανάγκες που εντοπίστηκαν στη δεύτερη γενική έκθεση του 2003 για τη λειτουργία του Ταμείου. Τη στιγμή που ολοκληρωνόταν η παρούσα έκθεση, η πρόταση εξεταζόταν ακόμη από το Συμβούλιο, αλλά είχε λάβει θετική γνώμη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο[11] και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο[12].

Ο νέος μηχανισμός τροφοδότησης έχει διπλό στόχο.

Πρώτον, η πείρα έδειξε ότι οι σημερινοί κανόνες οδήγησαν συχνά σε υπερβολική τροφοδότηση του Ταμείου και, συνεπώς, μη βέλτιστη χρήση των δημοσιονομικών πόρων. Το πρόβλημα αυτό οφειλόταν κυρίως στη χρησιμοποίηση ανακριβών προβλέψεων κατά τις υπογραφές των δανείων της ΕΤΕπ στη διαδικασία τροφοδότησης. Επιπλέον, οι σημερινοί κανόνες συνεπάγονται πολλαπλές μεταφορές προς και από το Ταμείο κατά τη διάρκεια της ίδιας χρήσης, κατάσταση που δημιουργεί μη απαραίτητες διοικητικές διαδικασίες όχι μόνο για τις υπηρεσίες της Επιτροπής αλλά και για τους δύο κλάδους της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής.

Δεύτερον, όπως προαναφέρθηκε, η διοργανική συμφωνία συνεπάγεται από την 1η Ιανουαρίου 2007 τροποποίηση στο επίπεδο της δημοσιονομικής προέλευσης της χρηματοδότησης του Ταμείου, αφού θα καταργηθεί το αποθεματικό και η χρηματοδότηση θα πραγματοποιείται μέσω γραμμής του προϋπολογισμού στον τομέα 4. Ο σημερινός μηχανισμός τροφοδότησης δεν είναι συμβατός με τη νέα αυτή δημοσιονομική κατάσταση. Η διατήρηση του σημερινού μηχανισμού τροφοδότησης θα έθετε σε κίνδυνο τον δημοσιονομικό προγραμματισμό και τη δημοσιονομική διαφάνεια (βλέπε έγγραφο 3 στο παράρτημα).

Επιπλέον, θα ήταν δύσκολο, ή ακόμη και αδύνατο, να τροφοδοτηθεί το Ταμείο σύμφωνα με τον κανονισμό σχετικά με το Ταμείο αν λαμβανόταν κάποια απρόβλεπτη και συνεπώς μη εγγεγραμμένη στον προϋπολογισμό απόφαση στο τέλος του έτους για δάνεια ΜΧΣ. Στην περίπτωση αυτή, αν οι πιστώσεις της γραμμής του προϋπολογισμού για το Ταμείο δεν επαρκούσαν, θα ήταν πολύ δύσκολο, ή και αδύνατο, να συγκεντρωθούν οι απαραίτητες πιστώσεις για τη γραμμή του προϋπολογισμού και η Κοινότητα δεν θα μπορούσε, συνεπώς, να χορηγήσει τη ζητούμενη συνδρομή.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο του σημερινού μηχανισμού τροφοδότησης και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι για την περίοδο 2007-2013 προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν 1,4 δισεκατ. ευρώ για την τροφοδότηση του Ταμείου, ο μέγιστος όγκος της εξωτερικής δανειοδοτικής εντολής της ΕΤΕπ θα ήταν μόνο της τάξης των 17 δισεκατ. ευρώ (εφόσον δεν θα υπήρχαν ζημίες λόγω αθέτησης υποχρεώσεων και οι δανειοδοτικές πράξεις της Ευρατόμ και της ΜΧΣ ανέρχονταν σε 4,5 δισεκατ. ευρώ· για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε πίνακα 4 στο παράρτημα).

5.2. Βασικές αρχές του νέου μηχανισμού τροφοδότησης[13]

Ο νέος προτεινόμενος μηχανισμός βασίζεται στην τροφοδότηση βάσει των ανεξόφλητων χορηγηθέντων και εγγυηθέντων δανείων, δηλαδή των καθαρών εκταμιεύσεων (εκταμιεύσεις μείον αποσβέσεις μείον ακυρώσεις). Πρόκειται για την κυριότερη διαφορά σε σχέση με το σημερινό σύστημα, στο οποίο η τροφοδότηση βασίζεται στις υπογραφές των δανείων ανεξάρτητα από τα ποσά που εκταμιεύονται πραγματικά, δεδομένου ότι οι εκταμιεύσεις πραγματοποιούνται σε διάστημα πολλών ετών.

Αντίθετα με το σημερινό σύστημα που συνεπάγεται πολλαπλές ετήσιες μεταφορές μεταξύ του Ταμείου και του προϋπολογισμού, στο πλαίσιο του νέου συστήματος τροφοδότησης απαιτείται μόνο μια ετήσια μεταφορά. Η μοναδική αυτή ετήσια μεταφορά καθορίζεται από τη διαφορά μεταξύ του ποσού-στόχου του Ταμείου στο τέλος της χρήσης και του ύψους των διαθέσιμων του Ταμείου την ίδια περίοδο.

Στην αρχή του επόμενου έτους, το αντίστοιχο ποσό τροφοδότησης εισάγεται στη διαδικασία δημοσιονομικού προγραμματισμού και εγγράφεται στον προϋπολογισμό της επόμενης χρήσης όταν το ποσό θα πληρωθεί πραγματικά.

Οι ζημίες του Ταμείου από αθέτηση υποχρεώσεων θα μεταφράζονται άμεσα σε αυξημένες ανάγκες τροφοδότησης. Προκειμένου να διαφυλαχθεί ο κύριος στόχος του Ταμείου, που συνίσταται στην άμβλυνση των επιπτώσεων για τον προϋπολογισμό της Ένωσης, εισήχθη ένας μηχανισμός μετριασμού στην πρόταση νέου μηχανισμού τροφοδότησης ώστε να περιορίζονται τα ετήσια ποσά σε 100 εκατ. ευρώ κατ’ ανώτατο όριο. Αυτό σημαίνει ότι οι ζημίες που υπερβαίνουν το ποσό αυτό θα καταβάλλονται στο Ταμείο σε διάστημα περισσοτέρων ετών.

Προκειμένου να μην πέσει το Ταμείο, στην εξαιρετικά απίθανη περίπτωση σειράς βαριών ζημιών, κάτω από το κρίσιμο όριο του 50% του ποσοστού-στόχου, προβλέπεται να διατηρηθεί η διάταξη βάσει της οποίας η Επιτροπή υποβάλει στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή έκθεση σχετικά με έκτακτα μέτρα για την ανασύσταση του Ταμείου.

Μπορούμε να συμπεράνουμε ότι τα κυριότερα πλεονεκτήματα της πρότασης για το νέο μηχανισμό τροφοδότησης είναι τα ακόλουθα:

- Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της χρήσης των δημοσιονομικών πόρων και η μείωση του αριθμού των αιτήσεων μεταφοράς μεταξύ του προϋπολογισμού της Ένωσης και του Ταμείου σε μια μόνο καταβολή·

- Η τροφοδότηση βάσει των διακυμάνσεων των καθαρών εκταμιεύσεων που πραγματοποιούνται, γεγονός που συνεπάγεται περισσότερη διαφάνεια και βελτιώνει την ακρίβεια του δημοσιονομικού προγραμματισμού.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η πρόταση αυτή αποτελεί απλώς τεχνική βελτίωση που δεν μεταβάλλει κατά κανένα τρόπο την αρχή σύμφωνα με την οποία η αξία των διαθέσιμων του Ταμείου πρέπει να είναι ίση με το ποσό-στόχο (9% του συνολικού ποσού των ανεξόφλητων υπολοίπων των εγγυημένων χρηματοδοτικών πράξεων).

Ο νέος μηχανισμός τροφοδότησης θα είναι περισσότερος αυστηρός ως προς την τήρηση της σχέσης μεταξύ του ποσού των εγγυημένων δανείων και των διαθέσιμων του Ταμείου κατά τρόπο διαφανή. Κατά την περίοδο εφαρμογής του νέου δημοσιονομικού πλαισίου, οι συνολικές δημοσιονομικές ανάγκες θα παραμείνουν ουσιωδώς χαμηλότερες από το επίπεδό τους στο πλαίσιο του σημερινού μηχανισμού. Ωστόσο, τυχόν «πλήγματα» όπως σημαντικές καταπτώσεις των εγγυήσεων του Ταμείου ή μείωση των διαθεσίμων λόγω προσχώρησης νέων κρατών μελών ή διακυμάνσεων της αξίας των διαθεσίμων του Ταμείου λόγω των λογιστικών προτύπων IPSAS θα επηρεάσουν άμεσα τις ανάγκες χρηματοδότησης του Ταμείου. Η ελαφρώς υψηλότερη μεταβλητότητα των αναγκών τροφοδότησης που απορρέει, και που αποτελεί το τίμημα του βελτιωμένου μηχανισμού, θα πρέπει να απορροφηθεί με δημοσιονομικούς όρους.

6. Προοπτικές

6.1. Επόμενη διεύρυνση

Το 2007, δύο νέες χώρες θα καταστούν πλήρη μέλη της Ένωσης, και, βάσει του κανονισμού σχετικά με το Ταμείο, αν τρίτες χώρες καταστούν κράτη μέλη, η κάλυψη του Ταμείου για τις εγγυημένες πράξεις που τις αφορούν αποσύρεται και παρέχεται απευθείας κάλυψη από τον προϋπολογισμό. Συνεπώς, στις αρχές του 2007, ένα ποσό που υπολογίζεται σε περίπου 260 εκατ. ευρώ το οποίο συνδέεται με τη διεύρυνση[14] θα ανακαταβληθεί από τα διαθέσιμα του Ταμείου στον προϋπολογισμό της Ένωσης, με αποτέλεσμα τη μείωση του μεγέθους του Ταμείου.

6.2. Νέα εξωτερική δανειοδοτική εντολή της ΕΤΕπ

Εάν εγκριθεί η πρόταση της Επιτροπής[15] ενόψει νέας εντολής της ΕΤΕπ ύψους 33 δισεκατ. ευρώ για τις χρηματοδοτικές της πράξεις κατά την περίοδο 2007-2013 ο νέος μηχανισμός τροφοδότησης θα χρειαστεί, σύμφωνα με τις προσομοιώσεις και υπό κανονικές συνθήκες, ποσό μικρότερο από τα 1,4 δισεκατ. ευρώ που προβλέπονται στο δημοσιονομικό πλαίσιο για τη συγκεκριμένη περίοδο. Ακόμα και στην ελάχιστα πιθανή περίπτωση μιας μακράς σειράς βαριών ζημιών λόγω κατάπτωσης εγγυήσεων και/ή αρνητικής εξέλιξης της αξίας των διαθεσίμων του Ταμείου, το ποσό αυτό κρίνεται επαρκές (βλέπε πίνακα 5 του παραρτήματος για περισσότερες λεπτομέρειες).

6.3. Εξέταση των θεσμικών διατάξεων για τη διαχείριση των διαθεσίμων του Ταμείου

Κατ’ εφαρμογή του κανονισμού σχετικά με το Ταμείο, η ΕΤΕπ διαχειρίζεται τα διαθέσιμα του Ταμείου για λογαριασμό της Επιτροπής και υπό την επίβλεψή της. Η πείρα δείχνει ότι η τράπεζα εκτέλεσε πάντα τη συγκεκριμένη εργασία απόλυτα ικανοποιητικά.

Ωστόσο, από την άποψη του κόστους, τίθεται το ερώτημα αν είναι προτιμότερο να ανατεθεί η διαχείριση των διαθεσίμων του Ταμείου στην ΕΤΕπ ή την Επιτροπή. Το 2003, ένα ερωτηματολόγιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (CoCoBu) σχετικά με τη διαδικασία απαλλαγής του 2002 πρότεινε ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα μπορούσαν να διαχειρίζονται το χαρτοφυλάκιο με μικρότερο κόστος, και ότι συνεπώς έπρεπε να εξετασθεί η μεταφορά της διαχείρισης των διαθεσίμων του Ταμείου στην Επιτροπή. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έθεσε επανειλημμένα το θέμα της αμοιβής που λαμβάνει η ΕΤΕπ για τη διαχείριση των διαθεσίμων του Ταμείου. Πέρα από τη συγκεκριμένη αμοιβή, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θεωρούν σημαντικό το κόστος ευκαιρίας, αφού επενδύουν σημαντικούς ανθρώπινους πόρους για την εκπόνηση και την παρακολούθηση της επενδυτικής στρατηγικής και την κατάλληλη διαχείριση της ρευστότητας[16].

Στην πράξη, οι υπηρεσίες της Επιτροπής διαθέτουν τα κατάλληλα μέσα και σημαντική πείρα σε ό,τι αφορά τη διαχείριση διαθεσίμων. Έτσι, το χαρτοφυλάκιο της ΕΚΑΧ υπό εκκαθάριση, που παρουσιάζει περίπου το ίδιο μέγεθος και την ίδια δομή είναι υπό τη διαχείριση των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι δραστηριότητες των υπηρεσιών της Επιτροπής στον τομέα της διαχείρισης διαθεσίμων αποτελούν αντικείμενο ολοκληρωμένων ελέγχων, ελέγχονται ως προς τη διαχείριση του κινδύνου και ακολουθούν τις ορθές τραπεζικές πρακτικές.

Έτσι, η Επιτροπή εξετάζει αν θα πρέπει να αναλάβει τη διαχείριση των διαθεσίμων του Ταμείου. Όταν θα ολοκληρωθεί η συγκεκριμένη αξιολόγηση, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση ενόψει της τροποποίησης του άρθρου 6 του κανονισμού σχετικά με το Ταμείο.

7. Συμπέρασμα

Από το 1994, το Ταμείο ανταποκρίθηκε ικανοποιητικά στον κυριότερο στόχο του, που συνίσταται στην απορρόφηση των επιπτώσεων για τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Εφόσον εγκριθεί, η νέα πρόταση της Επιτροπής θα βελτιώσει τη δημοσιονομική αποτελεσματικότητα.

Στο στάδιο αυτό, δεν απαιτείται καμία νομοθετική πρόταση. Ωστόσο, πρέπει να εκπονηθεί νέα γενική έκθεση ως το 2010 το αργότερο, ή νωρίτερα αν κριθεί αναγκαίο να τροποποιηθεί μια παράμετρος του Ταμείου.

[1] Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώνονται λεπτομερώς για όλα τα θέματα σχετικά με το Ταμείο. Η διαχείριση του Ταμείου αναλύεται σε ετήσια έκθεση (βλέπε τελευταία έκθεση COM(2006)366 και τα παραρτήματά της SEC(2006)891).Κάθε εξάμηνο δημοσιεύεται έκθεση προς την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται από τον γενικό προϋπολογισμό (βλ. τελευταία έκθεση COM(2006)452 και το παράρτημά της SEC(2006)1071).

[2] Άρθρο 1.4 του κανονισμού αριθ. 1149/1999.

[3] COM(2003)604 της 13.10.2003.

[4] SEC(2006)[….].

[5] ΕΕ L 396 της 31.12.2004, σ. 28.

[6] 90% του υπόλοιπου των εγγυήσεων στις 31.12.2005.

[7] Σήμερα, το ποσοστό εγγύησης για την εντολή εξωτερικής δανειοδότησης της ΕΤΕπ είναι 65%. το ίδιο ποσοστό προτείνεται και για τη νέα εντολή εξωτερικής δανειοδότησης της ΕΤΕπ. Στο παρελθόν και για ειδικές εντολές, το ποσοστό ποίκιλε (100%, 75%, 70% αντίστοιχα).

[8] Η διοργανική συμφωνία (IIA) της 17.05.2006 (ΕΕ C 139, 14.6.2006, σ. 1) τροποποίησε τη δημοσιονομική πηγή για τη χρηματοδότηση του Ταμείου. Οι επιπτώσεις από την αλλαγή αυτή και η σχετική πρόταση της Επιτροπής για ένα νέο μηχανισμό τροφοδότησης εξετάζονται στο κεφάλαιο 5.

[9] Τα πιο πρόσφατα οριστικά στοιχεία χρονολογούνται από τις 31 Δεκεμβρίου 2005. Όλα τα στοιχεία που αφορούν το 2006 στην παρούσα έκθεση και το παράρτημά της αποτελούν εκτιμήσεις, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά.

[10] COM(2005)130 της 5.4.2005.

[11] SP (2006) 1094 OD της 17.3.2006.

[12] Γνωμοδότηση αριθ. 9/2005 (ΕΕ C 313 της 9.12.2005, σ.6).

[13] Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλέπε έγγραφο 3 στο παράρτημα.

[14] Οι οριστικοί αριθμοί θα γίνουν γνωστοί μόνο στο τέλος του έτους.

[15] COM(2006)323, SEC(2006)789 και 790 της 22.6.2006

[16] Για παράδειγμα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής διαθέτουν πληροφορίες σχετικά με τις χρηματοδοτικές ροές της Ευρατόμ, των δανείων στο πλαίσιο της ΜΧΣ και των έκτακτων ροών λόγω της διεύρυνσης, της παρακολούθησης και των σχέσεων με το Ελεγκτικό Συνέδριο.