12. 9. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 237/19 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου με την οποία συμπληρώνεται το κοινό σύστημα 
φόρου προστιθεμένης αξίας και τροποποιείται η οδηγία 77/388/ΕΟΚ, κατάργηση των φορολογικών 
συνόρων (') 
(88/C 237/06) 
Στις 11 Σεπτεμβρίου 1987 το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει, σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης 
ΕΟΚ, τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του 
στις 22 Ιουνίου 1988 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Broicher. 
Η ΟΚΕ υιοθέτησε κατά την 257η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 7ης Ιουλίου 1988) με μεγάλη 
πλειοψηφία, 3 ψήφους κατά και 9 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Σκοπός της πρότασης οδηγίας είναι να συμβάλλει στη 
διασαφήνιση του κειμένου και στην προσαρμογή της οδηγίας 
77/388/ΕΟΚ (2) πράγμα το οποίο θα αποβεί ενδεχομένως 
απαραίτητο σε περίπτωση ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς. Ιδιαίτερα θα πρέπει, ύστερα από την κατάργηση των 
εσωτερικών συνόρων, να προσδιορισθούν εκ νέου εννοιολο­
γικά οι όροι «Εξαγωγές» και «Εισαγωγές» επειδή δεν θα 
πραγματοποιούνται πλέον εντός της Κοινότητας εισαγωγές 
και εξαγωγές. Οι διαδικασίες αυτές θα διεκπεραιώνονται μόνο 
σε σχέση με τρίτες χώρες. Επομένως το μεγαλύτερο μέρος 
των τροποποιήσεων που περιλαμβάνονται στην πρόταση της 
Επιτροπής'αφορά τη συντακτική προσαρμογή της νομικής 
αυτής συνέπειας στην οδηγία 77/388/ΕΟΚ. 
Επειδή πρόκειται στην περίπτωση αυτή για την αναγκαία 
συνέπεια της κατάργησης των φορολογικών εσωτερικών 
συνόρων, η οποία δεν αποτελεί αντικείμενο του εξεταζόμενου 
εγγράφου, δεν απαιτείται στο παρόν στάδιο η έκδοση ιδιαίτε­
ρης γνωμοδότησης. 
1.2. Μεγάλο μέρος του διαμεθοριακού εμπορίου στο εσωτε­
ρικό της Κοινότητας αναφέρεται ως πραγματοποιούμενο 
σήμερα από εταιρίες που ανήκουν στον ίδιο μεταξύ τους 
όμιλο. Σύμφωνα με τους σημερινούς κανόνες, οι εταιρίες που 
ανήκουν στον ίδιο όμιλο στο εσωτερικό ενός κράτους μέλους 
μπορεί να επιλέγουν να αντιμετωπίζονται ως ενιαίος φορέας 
έτσι ώστε να μην καταβάλλεται ΦΠΑ για τις μεταξύ τους 
συναλλαγές. Προτείνεται να εξετασθεί κατά πόσον είναι σκό­
πιμο να επεκταθεί η ίδια αρχή και στις ενδοκοινοτικές συναλ­
λαγές, αφού κάτι τέτοιο θα περιόριζε αισθητά τις διοικητικές 
διατυπώσεις τόσο για τις εταιρίες όσο και για τις κυβερ­
νήσεις. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
Εκτός από τις καθαρά συντακτικές προσαρμογές της οδηγίας 
77/388/ΕΟΚ, η πρόταση της επιτροπής συνεπάγεται και 
ορισμένες νέες ρυθμίσεις που έχουν και υλική σημασία. Αυτό 
αφορά ιδιαίτερα διατάξεις, οι οποίες, ύστερα από την κατάρ­
γηση των φορολογικών εσωτερικών συνόρων δεν είναι πλέον 
εφαρμόσιμες, ή η διατήρηση των οποίων θα είχε ανεπιθύμητα 
αποτελέσματα. 
(') ΕΕ αριθ. C 252 της 22. 9. 1987, σ. 2. 
(2) ΕΕαριθ. L 145 της 13. 6. 1977. Πρόκειται ιδιαίτερα για τα ακόλουθα άρθρα της πρότασης: 
Άρθρο 1, σημείο Φ Νέος προσδιορισμός του τόπου παροχής 
υπηρεσιών στον τομέα των μεταφορών 
Έως σήμερα βασικό κριτήριο για την επιβολή του φόρου 
προστιθέμενης αξίας ήταν σε κάθε κράτος μέλος, η διαδρομή 
κατά την μεταφορά στην επικράτεια του εν λόγω κράτους 
μέλους. Επειδή όμως ύστερα από την κατάργηση των εσωτε­
ρικών συνόρων η εσωτερική αυτή διαδρομή επεκτείνεται σε 
πολλά κράτη μέλη ταυτόχρονα και επομένως διέρχεται από 
περιοχές με διαφορετική φορολογική νομοθεσία, η σημερινή 
ρύθμιση δεν είναι πλέον εφαρμόσιμη. Συνεπώς ως τόπος 
παροχής της μεταφοράς θα πρέπει να νοείται ο τόπος από τον 
οποίο αρχίζει η διαδρομή. Η ρύθμιση αυτή βασικά επιδοκιμά­
ζεται. Εντούτοις, είναι αναγκαίο να οριστεί σ'αυτή την περί­
πτωση στο άρθρο 21, παράγραφος 1 β), της οδηγίας 77/388/ 
ΕΟΚ μια υποχρεωτική διαδικασία έκπτωσης του φόρου από 
τον παραλήπτη. Εξάλλου θεωρείται, δεδομένο ότι στην ειδική 
πρόταση οδηγίας σχετικά με τις επιβατικές μεταφορές θα 
περιληφθούν και τα ειδικά θέματα που προκύπτουν από την 
κατάργηση των εσωτερικών συνόρων. 
Άρθρο 1, σημείο 5· Τροποποίηση της έννοιας του τόπου 
παροχής υπηρεσιών 
Ως τόπος παροχής ορισμένων υπηρεσιών (όπως παροχή συμ­
βουλών, επεξεργασία δεδομένων, έκδοση αδειών κλπ.), ο 
οποίος σήμερα είναι ο τόπος κατοικίας ή η έδρα του παραλή­
πτη, σε περίπτωση που ο παραλήπτης υπόκειται σε φόρους, 
στο μέλλον θα νοείται ο τόπος του δικαιοπάροχου, σε περί­
πτωση που η έδρα της οικονομικής του δραστηριότητας ή η 
μόνιμη κατοικία του βρίσκονται στην Κοινότητα. Κατά τα 
άλλα ισχύει η σημερινή ρύθμιση. Εφόσον διατηρείται γενικά 
το δικαίωμα έκπτωσης του επιβληθέντος κατά το προηγού­
μενο στάδιο φόρου, δεν προκύπτουν υλικά μειονεκτήματα. 
Επομένως, ως τόπος παροχής παρόμοιων υπηρεσιών νοείται 
πάντα ο τόπος στον οποίο βρίσκεται το άτομο που παρέχει 
τις υπηρεσίες σε περίπτωση που ο παραλήπτης (ανεξάρτητα 
από το αν υπόκειται σε φορολογία ή όχι) έχει την έδρα 
του στην επικράτεια της Κοινότητας. Η ενοποίηση και η 
απλούστευση που προκύπτουν από το γεγονός αυτό, είναι 
επομένως απόλυτα σκόπιμες. 
Άρθρο Ι, σημείο 8- Παραδόσεις χρυσού σε κεντρικές τρά­
πεζες 
Οι παραδόσεις χρυσού στις κεντρικές τράπεζες απαλλάσ­
σονται έως σήμερα από τη φορολογία, ενώ συγχρόνως εκπί-
Αριθ. C 237/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 9. 88 
πτεται ο φόρος που επιβλήθηκε κατά το προηγούμενο στάδιο. 
Όταν πρόκειται για εξαγωγές εντός της Κοινότητας, η απαλ­
λαγή από τη φορολογία προκύπτει λόγω της απαλλαγής που 
ισχύει κατά την εξαγωγή. Επομένως, κατά την μεταβατική 
περίοδο στην εσωτερική αγορά δεν υπάρχουν εξαγωγές και 
η απαλλαγή από τη φορολογία, όταν ισχύει συγχρόνως το 
δικαίωμα έκπτωσης από το φόρο που επιβλήθηκε κατά το 
προηγούμενο στάδιο, θα εξασφαλισθεί με την τροποποίηση 
της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ. Η διόρθωση των διατάξεων αυτών 
στηρίζεται στο ίδιο σκεπτικό στο οποίο στηρίζεται και η 
μεταχείριση των παραδόσεων χρυσού στις κεντρικές τράπεζες 
και επομένως επιδοκιμάζεται. 
Άρθρο 1, σημείο 9· Δικαίωμα επιλογής στον τομέα των 
χρηματικών και πιστωτικών δραστηριοτήτων 
Η πρόταση οδηγίας καταργεί το δικαίωμα επιλογής που 
θεσπίστηκε από το άρθρο 13 Γ, β, της έκτης οδηγίας 77/388/ 
ΕΟΚ για τις τραπεζικές συναλλαγές, στις οποίες συγκαταλέ­
γονται οι πιστωτικές και χρηματικές πράξεις, ώστε οι πράξεις 
αυτές να απαλλάσσονται στο μέλλον από τους φόρους σε όλα 
τα κράτη μέλη, όπως γίνεται με τις πράξεις ασφάλισης και 
αντασφάλισης. Η απόφαση αυτή είναι πρόωρη. 
Η σημερινή κατάσταση δεν είναι οπωσδήποτε ικανοποιη­
τική· έρχεται σε αντίθεση με την ιδέα μιας μεγάλης ενιαίας 
αγοράς και ενός κοινού χρηματοπιστωτικού χώρου· αποτελεί 
εμπόδιο στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών πέραν των συνό-
Βρυξέλλες, 7 Ιουλίου 1988. ρων, στο εσωτερικό της Κοινότητας, και στρεβλώνει τον 
ανταγωνισμό κατά παράβαση του άρθρου 3, περίπτωση στ) 
της Συνθήκης ΕΟΚ. Καλείται, συνεπώς, η Επιτροπή να 
επανεξετάσει το πρόβλημα και να προτείνει μια ικανοποιη­
τική λύση του προβλήματος. 
Φαίνεται, συνεπώς, σκόπιμο να αφεθεί υποχρεωτικά και χωρίς 
περιορισμούς το δικαίωμα επιλογής σε όλα τα κράτη μέλη. 
Συνεπώς πρόκειται όπως το άρθρο 13, μέρος Γ, της οδηγίας 
77/388/ΕΟΚ της 17ης Μαΐου 1988 τροποποιηθεί ως εξής: 
«Γ. Δικαίωμα επιλογής 
α) Τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν στους υποκείμε­
νους στο φόρο το δικαίωμα επιλογής, για τη φορολο­
γία: 
1. της μίσθωσης και της εκμίσθωσης ακινήτων 
2. των πράξεων που αναφέρονται στο σημείο Β, στοι­
χεία ζ) και η). 
Τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίσουν την έκταση 
του δικαιώματος επιλογής και να καθορίζουν τους 
τρόπους άσκησης τους. 
β) Τα κράτη μέλη χορηγούν στους φορολογού­
μενους τους το δικαίωμα επιλογής για τη φορολο­
γία των πράξεων που αναφέρονται στο σημείο Β, 
στοιχείο δ)». 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT