12. 3. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 62/7 
— την αποτροπή της δημιουργίας νέων εμποδίων, 
τεχνικού χαρακτήρα, στις συναλλαγές, 
— την ενθάρρυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ στο 
πρόγραμμα TEDIS, 
Ενώ συμφωνεί καταρχήν με τη δημοσίευση του 
ενδεικτικού πυρηνικού προγράμματος του 1985, η ΟΚΕ 
αμφισβητεί την επικαιρότητα του τωρινού εγγράφου 
της Επιτροπής και εκθέτει γι' αυτό αναλυτικά τις 
παρατηρήσεις της. 
1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
1.1. Σύμφωνα με το άρθρο 40 της Συνθήκης Euratom, 
η Επιτροπή υποχρεούται να «δημοσιεύει περιοδικώς 
προγράμματα ενδεικτικού χαρακτήρα κυρίως επί των 
στόχων της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και επί 
των παντός είδους επενδύσεων που συνεπάγεται η 
πραγματοποίηση τους». Στόχος συνεπώς του ΕΠΠΚ 
δεν είναι παρά ο καθορισμός του πλαισίου για το 
μέλλον της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε 
πυρηνικούς σταθμούς. 
1.2. Μέχρι σήμερα έχουν δημοσιευθεί τρία προγράμ­
ματα- το πιο πρόσφατο το 1985 (!). Το νέο έγγραφο 
αποτελεί μερική αναθεώρηση των στόχων και προτά­
σεων που περιείχε το πρόγραμμα του 1985, εκείνων 
κυρίως που αφορούσαν το σχεδιασμό και την κατα­
σκευή πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής. δικαιολογούν απόλυτα την πρόθεση της Επιτροπής να 
καταστήσει δυνατή τη συμμετοχή των εν λόγω χωρών 
στο πρόγραμμα TEDIS. 
1.3. Μετά την καταστροφή του Τσερνομπίλ, η 
προσέγγιση στο ζήτημα της πυρηνικής ηλεκτροπαρα­
γωγής έχει αλλάξει σημαντικά αφότου δημοσιεύθηκε το 
ενδεικτικό πρόγραμμα του 1984. Ένα από τα συμπερά­
σματα της ΟΚΕ πάνω στο πρόγραμμα του 1984 μιλούσε 
για «την ενίσχυση του σημαντικού ενδιαφέροντος που 
παρουσιάζει μια καλύτερη κοινοτική πολιτική βούλη­
ση για την πραγματοποίηση προγραμμάτων που αφο­
ρούν τις διάφορες πλευρές της πυρηνικής ενέρ­
γειας» (2). 
1.4. Έκτοτε, η θορύβηση της κοινής γνώμης και 
κυρίως αυτή, «επέδρασε ανασχετικά στην ανάπτυξη 
των πυρηνικών προγραμμάτων σε ορισμένα κράτη 
μέλη», όπως αναφέρεται στο έγγραφο της Επιτροπής. 
Ορισμένα από τα κράτη μέλη ανέστειλαν τα πυρηνικά 
προγράμματα ηλεκτροπαραγωγής, άλλα επιβράδυναν ή 
και διέκοψαν την κατασκευή πυρηνικών σταθμών. 
1.5. Υπενθυμίζεται ωστόσο ότι κατά το 1988, το 34 % 
της παραχθείσας ηλεκτρικής ενέργειας στην Κοινότη­
τα προερχόταν από πυρηνικούς σταθμούς (έναντι 22 % 
κατά το 1983), παρ' όλο που μόνο σε έξι από τα κράτη 
μέλη η ηλεκτροπαραγωγή ήταν πυρηνικής προέλευ­
σης (3). Βρυξέλλες, 19 Δεκεμβρίου 1989 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
Γνωμοδότηση για το έγγραφο Πυρηνικές βιομηχανίες στην Κοινότητα. Η βιομηχανία 
σχεδιασμού και κατασκευής πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και η 
πραγματοποίηση της ενιαίας Ευρωπαϊκής αγοράς. (Δημοσίευση του Ενδεικτικού 
Πυρηνικού Προγράμματος για την Κοινότητα (ΕΠΠΚ) — Άρθρο 40 της Συνθήκης 
Euratom 
(90/C 62/05) 
Στις 18 Σεπτεμβρίου 1989, και σύμφωνα με το άρθρο 40 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις Πυρηνικές βιομηχανίες 
στην Κοινότητα. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις 30 Νοεμβρίου 1989, με 
βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Campbell. 
Κατά τη 272η σύνοδο ολομέλειας, συνεδρίαση της 19ης Δεκεμβρίου 1989, η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα τις παρακάτω παρατηρήσεις: 
(!) Έγγρ. COM(85) 401 τελικό — 23 Ιουλίου 1985. (2) Έγγρ. CES 472/85 — 30 Μαΐου 1985 — σημείο 4. 
(3) Βλ. παραρτήματα 1 και 2 του εγγράφου COM(89) 347. 
Αριθ. C 62/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 3. 90 
1.6. Το καινούριο έγγραφο της Επιτροπής δεν 
αποβλέπει ούτε σε διαπραγμάτευση της πυρηνικής 
ηλεκτροπαραγωγής — αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο 
εκτενούς δημοσίευσης κατά το 1992 — ούτε σε άνοιγμα 
πολιτικής συζήτησης υπέρ ή κατά της πυρηνικής 
επιλογής, σε συσχετισμό κυρίως με τα προβλήματα του 
περιβάλλοντος. 
1.7. Αλλά ούτε και αποσκοπεί σε επεξεργασία του 
θέματος της πυρηνικής ασφάλειας, είτε αναφορικά με 
την ίδια τη λειτουργία των πυρηνικών σταθμών είτε 
αναφορικά με την ασφάλεια των εργαζομένων και του 
ευρύτερου κοινού. Το θέμα της ασφάλειας απετέλεσε 
αντικείμενο ξεχωριστής ανακοίνωσης της Επιτροπής 
με τίτλο «Ασφάλεια των πυρηνικών εργοστασίων 
παραγωγής ενέργειας — Στόχοι και μέθοδοι» (έγγρ. 
COM(88) 788 τελικό, Φεβρουάριος 1988). 
1.8. Σ' αυτά τα πλαίσια, η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμ­
μίσει τη σαφή διαφορά μεταξύ των προδιαγραφών 
σχεδιασμού και των αρχών και κριτηρίων ασφάλειας 
που πρυτανεύουν για την υπό των εθνικών αρχών 
έκδοση αδειών κατασκευής και λειτουργίας πυρηνικών 
εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής. Να τονισθεί όμως, 
όπως συμβαίνει και στο έγγραφο της Επιτροπής, και 
κάτι άλλο: ότι κοινές προδιαγραφές και θέματα 
ασφάλειας τέμνονται, αφού οι προδιαγραφές κατα­
σκευής εγκρίνονται προηγουμένως από τις αρμόδιες 
εθνικές αρχές. Οι προδιαγραφές σχεδιασμού εξαρτώ­
νται από προκαθορισμένες προδιαγραφές ασφάλειας. 
1.9. Το καινούριο ΕΠΠΚ αποβλέπει σε αναθεώρηση 
των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων απαιτή­
σεων αναφορικά με τους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκ­
τροπαραγωγής και σε υπόδειξη τρόπων εναρμόνισης 
των προδιαγραφών σχεδιασμού και κατασκευής ενόψει 
της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς μέχρι το 
1992. Μια τέτοια εναρμόνιση θα βελτίωνε τα οικονομι­
κά της παραγωγής, την τυποποίηση των απαιτήσεων 
ασφάλειας προκειμένου για το σχεδιασμό και των όρων 
ανταγωνισμού στα πλαίσια μιας περιορισμένης κοινο­
τικής αγοράς, και θα διευκόλυνε μια ισχυρή κοινοτική 
βιομηχανία να γίνει ανταγωνιστική στις διεθνείς 
αγορές. 
1.10. Η Επιτροπή προτείνει να εξακολουθήσει για 
μια ακόμη δεκαπενταετία έως εικοσαετία να ισχύει η 
σημερινή χαμηλή στάθμη απαιτήσεων για τους πυρηνι­
κούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Μετά απ' αυτό το 
διάστημα, όλες οι υπάρχουσες πηγές παραγωγής 
ενέργειας, της πυρηνικής συμπεριλαμβανομένης, θα 
χρειασθεί να ανταποκριθούν στη ζήτηση, εκτός αν 
αναπτυχθούν νέες μορφές παραγωγής ενέργειας. Θα 
χρειασθεί επομένως να αντικατασταθούν οι υπάρχου­
σες εγκαταστάσεις αφού μετά από 40 περίπου χρόνια 
λειτουργίας θεωρείται ότι εκπνέει ο ενεργός χρόνος 
ζωής τους. Θα απαιτηθεί εντούτοις ένα αυστηρό 
πρόγραμμα αντικατάστασης 10/15 έτη προτού γίνει 
δυνατό να αντικατασταθούν αποτελεσματικά οι υπάρ­
χουσες εγκαταστάσεις. 
1.11. Τα πυρηνικά εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής 
θα λειτουργούν είτε με προηγμένους αντιδραστήρες 
ύδατος υπό πίεση (ΑΥΠ), είτε με ταχείς αναπαραγωγι­
κούς αντιδραστήρες (ΤΑΑ), που μπορούν να είναι^ 
διαθέσιμοι μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά όρια. 2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ έκανε μια ανασκόπηση των κωδικών και 
προτύπων που υπάρχουν στην Κοινότητα (Γαλλία, 
Ηνωμένο Βασίλειο, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της 
Γερμανίας), στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και 
στη Διεθνή Οργάνωση Ατομικής Ενέργειας. Υπάρχει 
ποικιλία προτύπων, και κανείς δεν αμφιβάλλει για το 
γεγονός ότι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού προτύπου 
για προηγμένους ΑΥΠ και για ΤΑΑ, εφόσον σταθεί 
δυνατή, θα αποδειχθεί ωφέλιμη. 
2.2. Η κατάρτιση κωδίκων και προτύπων αποτελεί 
χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία. Το έγγραφο της 
Επιτροπής φαίνεται να θέτει ένα στόχο εναρμόνισης με 
βάση το χρονοδιάγραμμα της ενιαίας αγοράς για το 
1992. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι για να καταρτισθούν 
πλήρη κοινά πρότυπα που θα είναι αποδεκτά από όλα τα 
κράτη μέλη, θα απαιτηθεί μεγαλύτερο χρονικό διάστη­
μα ενώ τα πρότυπα αυτά θα πρέπει να είναι προσανατο­
λισμένα προς τις αυξανόμενες απαιτήσεις μετά το έτος 
2000. 
2.3. Οι απαιτήσεις αυτές θα προσδιορισθούν πιο 
συγκεκριμένα μόλις εξετασθούν οι ενεργειακοί στόχοι 
του 1995. Η αναθεώρηση αυτή, που θα πραγματοποιηθεί 
το 1990, θα μπορούσε να δώσει μια θετικότερη ώθηση 
στην ανάγκη εναρμόνισης κατά τη δεκαετία 1990-2000. 
Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ εκφράζει τώρα ορισμένες 
αμφιβολίες ως προς την ανάγκη της παρούσας μερικής 
ενημέρωσης του Ενδεικτικού Προγράμματος για την 
Κοινότητα (ΕΠΠΚ) πριν από την πλήρη και διεξοδική 
αναθεώρηση που προβλέπεται για το 1992. 
2.4. Παρά τις αντιρρήσεις αυτές αναφορικά με τη 
χρονική στιγμή της αναθεώρησης του ΕΠΠΚ, η ΟΚΕ 
συμφωνεί σε γενικές γραμμές με την ανάλυση και τα 
συμπεράσματα του προγράμματος σε ό,τι αφορά ειδικό­
τερα την ασφάλεια και τα κοινά πρότυπα του σχεδια­
σμού και της κατασκευής. Η συμφωνία αυτή δεν 
προεξοφλεί βέβαια το περιεχόμενο της γνωμοδότησης 
του τμήματος για τη σημερινή κατάσταση και τη 
μελλοντική εξέλιξη των επενδύσεων στον πυρηνικό 
τομέα και ειδικότερα σε πυρηνικά προγράμματα ηλεκ­
τροπαραγωγής ή για την ασφάλεια της λειτουργίας των 
πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής. 
2.5. Αν δεχθούμε ότι θα χρειασθεί να γίνει αντικατά­
σταση των γηρασμένων πυρηνικών σταθμών ηλεκτρο­
παραγωγής, φρόνιμο θα είναι εκ μέρους της Κοινότητας 
να συνδυάσει το σύνολο των τεχνικών και παραγωγικών 
της πόρων ώστε να δοθεί δυνατότητα για αποτελεσματι­
κότερο ανταγωνισμό μεταξύ των ευρωπαίων εργολη­
πτών του πυρηνικού τομέα στα πλαίσια μιας περιορι­
σμένης αγοράς και να επιτευχθεί έτσι το μέγιστο 
οικονομικό όφελος· ο συνδυασμός αυτός θα γίνει μέσω 
της εναρμόνισης των διαφόρων στοιχείων σχεδιασμού 
και κατασκευής τόσο για προηγμένους ΑΥΠ όσο και 
για ΤΑΑ και της ολοκλήρωσης μιας ενιαίας ευρωπαϊ­
κής αγοράς εφοδιασμού και κατασκευών. 
2.6. Πέρα από τη γενική της συμφωνία με τις αρχές 
του ΕΠΠΚ, η ΟΚΕ έχει να κάνει ορισμένες ειδικές 
παρατηρήσεις, κατά τη γνώμη της συναφείς με το θέμα. 
12. 3. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 62/9 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Φαίνεται ότι το ΕΠΠΚ έχει ως επίκεντρο τις 
μεγαλύτερες εγκαταστάσεις ΤΑΑ και προηγμένων 
ΑΥΠ. Να μην παραβλέπεται όμως και η μελλοντική 
ανάπτυξη νέων μοντέλων αντιδραστήρων, κυρίως δε 
μικρότερων εγκαταστάσεων της επόμενης γενεάς, που 
έχουν δυνατότητες να εξαπλωθούν σε αγορές πέρα από 
τα σύνορα της Κοινότητας. 
3.2. Σε μια συγκυρία χαμηλής ζήτησης, θα πρέπει να 
μελετηθεί ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να χρησιμο­
ποιηθούν περιορισμένοι πόροι σε σχέση με τον 
τεράστιο όγκο εργασιών που απαιτούνται προς επίτευ­
ξη εναρμόνισης. Η συγκέντρωση των προσπαθειών θα 
πρέπει να γίνει προς την κατεύθυνση των απαιτήσεων 
του επόμενου αιώνα και όχι κατ' ανάγκη σε συνάρτηση 
με το χρονοδιάγραμμα της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς 
του 1993. 
3.3. Ενώ δεχόμαστε ότι το ΕΠΠΚ είναι ουσιαστικά 
ένα εννοιολογικό έγγραφο και όχι πρόγραμμα προς 
εκτέλεση, δεν θα είχε αποβεί ανώφελη η μελέτη των 
δραστηριοτήτων και αποτελεσμάτων προηγούμενων 
προγραμμάτων και η χρησιμοποίηση τους ως βάσεως 
για το ΕΠΠΚ του 1989. 
3.4. Υποτίθεται ότι μέσα από εκτενείς συζητήσεις 
μπορεί να επιτευχθεί εναρμόνιση. Και καθώς δεν 
υπάρχει κεντρική αρχή η οποία να επιβάλει κάποια 
πρότυπα, κατά τις συζητήσεις στα πλαίσια των επιτρο­
πών τυποποίησης (Comite europeen de normalisation 
(CEN)/Comite europeen de normalisation electrotechni-
que (CENELEC) θα πρέπει να εκπροσωπηθούν όλες οι 
αρμόδιες αρχές και τα πρότυπα να μην υπαγορευθούν 
μονόπλευρα από ισχυρά συμφέροντα βιομηχανικών 
κύκλων. 
3.5. Ισχύει γενικά ότι καθ' όν χρόνον επιδιώκεται η 
επίτευξη εναρμόνισης στο εσωτερικό της Κοινότητας, 
οι καινοτομίες οι βασιζόμενες στην έρευνα και τη 
δοκιμή που διεξάγονται από αρμόδιους φορείς σε 
ολόκληρο τον κόσμο δεν θα πρέπει να ανακόπτονται 
από μια δογματική φιλοσοφία περί τυποποίησης. Θα 
πρέπει να υπάρχει η ικανότητα βελτίωσης των προτύ­
πων με βάση την επιστημονική πρόοδο. 
3.6. Στα πλαίσια του ΕΠΠΚ δεν αντιμετωπίζεται το 
ενδεχόμενο συνεργασίας με το Κ.Κ.Ερ, παρά το 
σημαντικό ρόλο αυτού για την πυρηνική ασφάλεια και 
την προτυποποιητική έρευνα. Παρόλο που έχουμε 
δεχθεί ότι η εναρμόνιση μεγάλου αριθμού από τα 
υπάρχοντα πρότυπα αποτελεί το βασικό προς επιτέλεση 
έργο θα πρέπει να αξιοποιούνται πλήρως οι δυνατότη­
τες του Κ.Κ.Ερ, ως παρέχοντος αμερόληπτη και 
ανεξάρτητη εμπειρογνωμοσύνη. Με την έννοια αυτή 
εφιστάται η προσοχή στις παρατηρήσεις της ΟΚΕ στη 
Βρυξέλλες, 19 Δεκεμβρίου 1989 γνωμοδότηση της για την πρόταση απόφασης του 
Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο για τις 
κοινοτικές ενέργειες στον τομέα της έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης (1990-1994) (ι). 
3.7. Ένα από τα συμπεράσματα της ΟΚΕ που 
διατυπώνονται στη γνωμοδότηση της για το ΕΠΠΚ του 
1984 αφορούσε τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθ­
μών καθώς και την αποθήκευση, επανεπεξεργασία και 
διάθεση των πυρηνικών αποβλήτων. Στο έγγραφο της 
Επιτροπής δεν γίνεται καθόλου λόγος για το σημαντικό 
αυτό θέμα. Από τη στιγμή που είναι γνωστό ότι 
υπάρχουν ειδικά ερευνητικά προγράμματα σχετικά με 
το θέμα, η ΟΚΕ πιστεύει ότι σε ένα πλήρες ΕΠΠΚ 
πρέπει να υπάρχει χώρος και για την εναρμόνιση των 
ενεργειών που αφορούν τα πυρηνικά απόβλητα. 
3.8. Σε γνωμοδοτήσεις και εκθέσεις που εκδόθηκαν 
κατά τα τελευταία έτη, η ΟΚΕ ζητούσε να συσταθεί μια 
ευρεία υπηρεσία για την ενημέρωση του κοινού επί 
θεμάτων σχετικών με την πυρηνική ενέργεια. Στο 
ΕΠΠΚ του 1989, δεν υπάρχει δυστυχώς καμμία σημα­
ντική μνεία σχετικά. Ανεξάρτητα από τη σημασία που 
έχει η μελλοντική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και 
ανεξάρτητα από το κατά πόσο είναι πολιτικώς αποδε­
κτή, το σίγουρο είναι ότι οι πυρηνικοί σταθμοί της 
σημερινής γενιάς θα λειτουργούν για πολλά ακόμη 
χρόνια και ότι όλο και κάποιοι καινούργοι θα εξακο­
λουθήσουν να κατασκευάζονται τόσο στην Κοινότητα 
όσο και εκτός αυτής. Έχει γι' αυτό ουσιαστική 
σημασία, η ενημέρωση του κοινού πάνω σε θέματα που 
αφορούν το παρόν και το μέλλον της πυρηνικής 
βιομηχανίας να γίνεται από αρμόδιους φορείς και να 
μην αφήνεται σε άλλες πηγές που ούτε τόσο καλά 
πληροφορημένες είναι αλλά ενδέχεται να είναι και 
προκατειλημμένες. Οι οποιεσδήποτε προοπτικές της 
ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική ενέργεια, εξαρτώ­
νται από την υποστήριξη ενός σωστά ενημερωμένου 
κοινού. 
4. Συμπεράσματα 
4.1. Με τις επιφυλάξεις που έχει ήδη εκφράσει για τη 
σκοπιμότητα δημοσίευσης του νέου εγγράφου της 
Επιτροπής, αυτή τη στιγμή, η ΟΚΕ παρέχει την 
καταρχήν υποστήριξη της για το περιεχόμενο της 
μερικής αναθεώρησης του ΕΠΠΚ του 1985 ως μια 
πρώτη εκδήλωση προθέσεων. 
4.2. Η ΟΚΕ προσδοκά την κατά το 1990 αναθεώρηση 
των ενεργειακών στόχων της Κοινότητας για το 1995, 
και μια περαιτέρω και σε βάθος αναθεώρηση του ΕΠΠΚ 
κατά το 1992. 
(') CES 1250/89 της 15ης Νοεμβρίου 1989. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE