Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας: ώρα για υλοποίηση και παρακολούθηση της προόδου.

1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το 2014, δύο έτη μετά την έκδοση της ανακοίνωσής της με τίτλο «Μια ενισχυμένη σύμπραξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας για αριστεία και ανάπτυξη» , η Επιτροπή ανέφερε ότι τα κράτη μέλη και οι ενδιαφερόμενοι φορείς του τομέα της έρευνας είχαν σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση του ΕΧΕ. Ωστόσο, απαιτούνταν περισσότερες προσπάθειες για να λειτουργήσει ο ΕΧΕ, κυρίως μέσω της υλοποίησης των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων του ΕΧΕ στα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες.

Ο ΕΧΕ αναπτύσσεται με βάση έξι προτεραιότητες:

αποτελεσματικότερα εθνικά συστήματα έρευνας·

βελτιστοποιημένη διακρατική συνεργασία και ανταγωνισμός, όπου περιλαμβάνονται η «βελτιστοποιημένη διακρατική συνεργασία και ανταγωνισμός» και οι «ερευνητικές υποδομές»·

μια ανοικτή αγορά εργασίας για τους ερευνητές·

ισότητα μεταξύ των δύο φύλων και ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην έρευνα·

βελτιστοποιημένη κυκλοφορία, πρόσβαση και μεταφορά των επιστημονικών γνώσεων, όπου περιλαμβάνονται η «κυκλοφορία της γνώσης» και η «ανοικτή πρόσβαση»·

διεθνής συνεργασία.

Τον Μάιο του 2015, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσε τη δέσμευσή του για έναν πλήρως λειτουργικό ΕΧΕ και ενέκρινε τον χάρτη πορείας του ΕΧΕ για την περίοδο 2015-2020, ένα έγγραφο που επικαιροποιείται συνεχώς και έχει ως στόχο να καθοδηγήσει τα κράτη μέλη ώστε να διαρθρώσουν την υλοποίηση των προτεραιοτήτων του ΕΧΕ σε εθνικό επίπεδο. Κάλεσε τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τον χάρτη πορείας του ΕΧΕ μέσω κατάλληλων μέτρων στο πλαίσιο εθνικών σχεδίων δράσης (ΕΣΔ) και στρατηγικών για τον ΕΧΕ. Η παρακολούθηση της υλοποίησης του χάρτη πορείας του ΕΧΕ προβλεπόταν να ενσωματωθεί στην έκθεση προόδου για τον ΕΧΕ του 2016, με βάση κύριους δείκτες τους οποίους πρότεινε η Επιτροπή για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας και Καινοτομίας.

Έως σήμερα, 24 κράτη μέλη και πέντε συνδεδεμένες χώρες έχουν εκδώσει εθνικά σχέδια δράσης για τον ΕΧΕ για την περίοδο 2015-2020 και αναμένεται ότι όλα τα κράτη μέλη θα εγκρίνουν τα σχέδια δράσης τους στο προσεχές μέλλον. Ως καθοριστικοί παράγοντες των εθνικών μεταρρυθμίσεων της πολιτικής για τον ΕΧΕ, τα ΕΣΔ παρουσιάζουν μια λεπτομερή εικόνα όλων των επερχόμενων στρατηγικών για τον ΕΧΕ και των αντίστοιχων μέτρων πολιτικής στα κράτη μέλη και στις συνδεδεμένες χώρες.

Στην παρούσα έκθεση προόδου του ΕΧΕ του 2016 συνοψίζεται η τρέχουσα κατάσταση του ΕΧΕ και η πρόοδος που σημειώθηκε όσον αφορά την υλοποίησή του την περίοδο 2014-2016. Για πρώτη φορά, η πρόοδος όσον αφορά τον ΕΧΕ έχει υπολογιστεί σε κάθε χώρα και για κάθε προτεραιότητα, με βάση τον μηχανισμό παρακολούθησης του ΕΧΕ, ο οποίος αποτελείται από ένα σύνολο 24 βασικών δεικτών που έχουν καθοριστεί από κοινού από τα κράτη μέλη, τους ενδιαφερόμενους φορείς του τομέα της έρευνας και την Επιτροπή.

Η έκθεση παρέχει επίσης μια πρώτη εικόνα της εξέλιξης των προτεραιοτήτων του ΕΧΕ, της σύνδεσής τους με τον χάρτη πορείας του ΕΧΕ για την περίοδο 2015-2020 και τους βασικούς τομείς στους οποίους στοχεύουν τα ΕΣΔ για τον ΕΧΕ. Ο πίνακας στο τέλος του εγγράφου παρουσιάζει τα ποσοστά αύξησης των κύριων δεικτών.

Ένα συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής και η έκθεση «Data gathering and information for the 2016 ERA monitoring» (Συλλογή δεδομένων και ενημέρωση για την παρακολούθηση του ΕΧΕ το 2016) της Science-Metrix παρέχουν ποσοτικά δεδομένα με βάση ένα σύνολο δεικτών, καθώς και πρόσθετες ποιοτικές πληροφορίες σχετικές με την πολιτική.

2.ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

2.1.Αποτελεσματικότερα εθνικά συστήματα έρευνας