Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών - 'Κοινή Πολιτική Μεταφορών - Βιώσιμη κινητικότητα: Προοπτικές για το μέλλον'"

(1999/C 374/17)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών - Κοινή Πολιτική Μεταφορών - Βιώσιμη κινητικότητα: Προοπτικές για το μέλλον" (COM(1998) 716 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 10ης Δεκεμβρίου 1998, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ σχετικά με το θέμα αυτό σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, 1η παράγραφος, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 10ης Μαρτίου 1999, να αναθέσει την προετοιμασία της γνωμοδότησης στην επιτροπή 3 "Διευρωπαϊκά δίκτυα, μεταφορές, κοινωνία των πληροφοριών"·

έχοντας υπόψη τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της με θέμα:

- "Θαλάσσιοι λιμένες και θαλάσσιες υποδομές" (CdR 331/98 fin)(1)

- "Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο σχετικά με τις προϋποθέσεις πρόσβασης στις σιδηροδρομικές υποδομές" (CdR 58/99 rev. 1)

- "Πρόγραμμα Δράσης Κοινής Πολιτικής Μεταφορών" (CdR 406/95 fin)(2)

- "Μία αειφόρος στρατηγική μεταφορών" (CdR 255/97 fin)(3), "Αναπτύσσοντας το δίκτυο των πολιτών: Γιατί οι καλές τοπικές και περιφερειακές επιβατικές μεταφορές είναι σημαντικές και πώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμβάλλει στην επίτευξή τους" (CdR 436/98 fin)(4),

- "Λευκή Βίβλο - Δίκαιη πληρωμή για τη χρήση της υποδομής" (CdR 408/98 fin)(5)

- "Μεταφορές και CO2: διαμόρφωση κοινοτική προσέγγισης" (CdR 230/98 fin)(6)

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 189/99 rev. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 3 στις 15 Ιουλίου 1999 με βάση εισηγητική έκθεση της κας Koffey (IRL, EA).

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 30ή σύνοδο ολομέλειας της 15ης και 16ης Σεπτεμβρίου 1999, (συνεδρίαση της 16ης Σεπτεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1. Eισαγωγή

1.1. Η ανακοίνωση της Επιτροπής προβαίνει σε επισκόπηση των υφιστάμενων τάσεων και των προσανατολισμών στον τομέα της πολιτικής στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Μεταφορών (ΚΠΜ). Εξετάζοντας το σύνολο των προγραμμάτων που εντάσσονται στο εν λόγω πλαίσιο, η ανακοίνωση της Επιτροπής επιδιώκει να προσδιορίσει το μέλλον της ΚΠΜ και τις κατευθύνσεις που θα πρέπει να δοθούν. Παρά το γεγονός ότι από τη δημοσίευση του Προγράμματος Δράσης της Επιτροπής για την ΚΠΜ κατά την περίοδο 1995-2000(7) έχουν μεσολαβήσει σημαντικά γεγονότα, οι στόχοι του εν λόγω προγράμματος συνεχίζουν να παραμένουν επίκαιροι.

1.1.1. Η ΕΤΠ έχει παρακολουθήσει όλες τις πρόσφατες εξελίξεις που έλαβαν χώρα στο πλαίσιο της εφαρμογής του Προγράμματος Δράσης 1995-2000 για την ΚΠΜ και έχει προβεί στην κατάρτιση γνωμοδοτήσεων σχετικά με τα μέτρα που έχουν προταθεί. Στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης θα εξετασθεί η προαναφερθείσα ανακοίνωση και οι προτάσεις που περιλαμβάνονται σε αυτή σχετικά με τις μελλοντικές δράσεις που θα πρέπει να αναληφθούν, βάσει των προηγούμενων γνωμοδοτήσεων της ΕΤΠ.

1.2. Στόχοι της ΚΠΜ

1.2.1. Η βελτίωση της ποιότητας και της εξωτερικής απόδοσης της ΚΠΜ αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της ανακοίνωσης της Επιτροπής διότι κρίνεται ότι ο εν λόγω στόχος αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της εφαρμογής μίας αειφόρου στρατηγικής σε όλους τους τομείς.

1.2.2. Επί του παρόντος, για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ανταγωνιστικότητας και τη μελλοντική ανάπτυξη της ΚΠΜ απαιτείται η επίτευξη 5 βασικών στόχων. Γενικότερα αποσκοπείται η πλήρης αξιοποίηση των ευρωπαϊκών συστημάτων μεταφορών και η προώθηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ώστε να ενισχυθούν η οικονομική ανάπτυξη, η απασχόληση και η περιβαλλοντική αειφορία.

- ελευθέρωση της πρόσβασης στην αγορά

- διασφάλιση της ύπαρξης ενός ολοκληρωμένου συστήματος μεταφορών σε ολόκληρη την Ευρώπη

- διασφάλιση της δίκαιης και αποτελεσματικής διαμόρφωσης των τιμών εντός και μεταξύ των μεταφορικών μέσων

- ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης

- διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των κανόνων που έχουν θεσπισθεί.

2. Πρόσβαση στην αγορά και λειτουργία της αγοράς

2.1. Οι κύριες προτεραιότητες της Επιτροπής στον τομέα της πρόσβασης στην αγορά και της λειτουργίας της αγοράς είναι δύο: οι σιδηρόδρομοι και οι λιμένες.

2.2. Σιδηρόδρομοι

2.2.1. Εκτός από τη δημοσίευση της Λευκής Βίβλου της Επιτροπής για την αναζωογόνηση των σιδηροδρόμων της Κοινότητας, έχουν αναληφθεί και άλλες ενέργειες σχετικά με την επιβολή τελών, την κατανομή της μεταφορικής ικανότητας, το διαχωρισμό της διαχείρισης των υποδομών από τη λειτουργία τους και την έκδοση αδειών χρήσης τους. Ακόμη, πρόκειται να υποβληθούν προτάσεις σχετικά με τις συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας και τις κρατικές ενισχύσεις για τις χερσαίες μεταφορές και να εκδοθεί μία ανακοίνωση σχετικά με την ολοκλήρωση των εθνικών συστημάτων και τη διαλειτουργικότητα.

2.2.2. Η ΕΤΠ στη σχετική γνωμοδότησή της εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμη μέτρων που προτείνονται για τους σιδηροδρόμους. Εντούτοις, θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη τις διάφορες συστάσεις που διατυπώνει η ΕΤΠ, δεδομένου ότι από αυτές εξαρτάται η διασφάλιση της ανασυγκρότησης του σιδηροδρομικού τομέα σε όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης. Παραδείγματος χάρη, όσον αφορά την πολιτική τιμολόγησης, ο αρμόδιος για τη διαχείριση των υποδομών θα πρέπει να διαθέτει τη δυνατότητα να προβεί στον καθορισμό των τιμών βάσει εμπορικών και όχι μόνο βάσει αυστηρά προκαθορισμένων κριτηρίων. Η υιοθέτηση των προτάσεων που περιλαμβάνονται στην οδηγία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στους αρμόδιους για τη διαχείριση των υποδομών, που ενδεχομένως να είναι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, στην περίπτωση που δεν τους παρασχεθεί η δυνατότητα λήψης διορθωτικών μέτρων για την αντιμετώπιση δυσλειτουργιών του συστήματος.

2.2.3. Η ανακοίνωση της Επιτροπής καλύπτει σχεδόν το σύνολο των ποικίλων προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο τομέας των σιδηροδρόμων. Το μερίδιο της αγοράς που κατέχει ο τομέας έναντι άλλων μεταφορικών μέσων παρουσιάζει τάση διαρκούς μείωσης, τουλάχιστον από πλευράς αειφορίας, ενώ η έμφαση που δίδεται στην ενίσχυση του τομέα είναι υπερβολική. Ο σιδηροδρομικός τομέας υστερεί έναντι των άλλων μεταφορικών μέσων σε σχέση με τις επιπτώσεις που έχει στο περιβάλλον όταν εφαρμόζεται καθεστώς τιμών στις οποίες ενσωματώνονται οι αρχές "ο ρυπαίνων πληρώνει" και η εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους. Η ΕΤΠ εκφράζει την υποστήριξή της προς τις προτάσεις της Επιτροπής αλλά επισημαίνει ότι για να καταστεί ανταγωνιστικότερος ο σιδηροδρομικός τομέας απαιτείται η ανάληψη πρωτοβουλιών από όλους τους φορείς που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα.

2.3. Λιμένες

2.3.1. Η ελευθέρωση των λιμενικών υπηρεσιών θα εξετασθεί στο πλαίσιο της αναμενόμενης πρότασης της Επιτροπής που θα βασισθεί στις διαβουλεύσεις που έλαβαν χώρα με αντικείμενο το Πράσινο Βιβλίο για τους θαλάσσιους λιμένες και τις θαλάσσιες υποδομές. Η ΕΤΠ στη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο προέβη στη διατύπωση μίας σειράς συστάσεων σχετικά με το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας. Στα συμπεράσματα επεσήμανε την ανάγκη εφαρμογής ομοιόμορφων κανόνων στους τομείς της προστασίας του περιβάλλοντος, των συνθηκών ασφάλειας που ισχύουν στο χώρο εργασίας, της εξωτερικής ασφάλειας και των συνοριακών ελέγχων, προκειμένου να διασφαλισθεί η ύπαρξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού. Θα πρέπει όμως να σημειωθεί ότι τόσο κατά τη θέσπιση των κανόνων όσο και κατά τον καθορισμό των τιμών χρήσης των λιμενικών εγκαταστάσεων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι υφιστάμενες διαφορές μεταξύ των λιμένων τόσο σε επίπεδο φυσικής θέσης (γεωγραφικοί παράγοντες, κ.λπ.) όσο και σε επίπεδο ανθρώπινων πόρων (διαχείριση/οργάνωση). Για να εξασφαλισθεί ο ελεύθερος και θεμιτός ανταγωνισμός και στο λιμενικό τομέα, απαιτούνται κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις.

2.3.2. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι λιμένες και οι θαλάσσιες υποδομές έχουν ζωτική σημασία για την ευημερία ορισμένων περιφερειών της ΕΕ, η ΕΤΠ επισημαίνει ότι είναι απαραίτητη η εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Κατά τη λήψη των αποφάσεων που αφορούν τη δημιουργία λιμενικών εγκαταστάσεων, οι εν λόγω αρχές γνωρίζουν καλύτερα από κάθε άλλον τις υπάρχουσες πραγματικές ανάγκες. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να τονίσει ότι έχει σημασία οι τελικές αποφάσεις για τους λιμένες και τις ναυτιλιακές υποδομές να λαμβάνονται από τους τοπικούς και περιφερειακούς δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.

3. Ολοκληρωμένα συστήματα μεταφορών

3.1. Η ολοκλήρωση των μεταφορικών συστημάτων της Κοινότητας αποτελεί στόχο προτεραιότητας της Επιτροπής, γεγονός που επιβεβαιώνεται και με την παρούσα ανακοίνωση. Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει την εφαρμογή σχεδίων προτεραιότητας ΔΕΔ που καθορίσθηκαν κατά τη Σύνοδο Κορυφής του Έσσεν και θα προβεί στη δημοσίευση νέων κατευθυντήριων γραμμών για τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών (TEN-T). Ακόμη η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία της επέκτασης των ΤΕΝ-Τ στις χώρες που πρόκειται να ενταχθούν στην Κοινότητα. Επίσης, θα προωθηθούν οι συνδυασμένες μεταφορές και η διατροπικότητα μέσω της εφαρμογής του Προγράμματος Δράσης για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δορυφορικού συστήματος πλοήγησης. Με τη μεγαλύτερη χρησιμοποίηση της τηλεματικής στον τομέα των μεταφορών θα ενισχυθεί η διατροπικότητα και κατά συνέπεια η αποτελεσματικότητα των διαφόρων τρόπων μεταφοράς.

3.2. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στα ΔΕΔ στο πλαίσιο του προτεινόμενου μελλοντικού προγράμματος εργασίας. Η έμφαση αυτή που δίδεται στην ανάπτυξη ευφυών συστημάτων και της τηλεματικής, μέσω των οποίων επιδιώκεται όχι μόνο η κατασκευή περισσότερων υποδομών αλλά και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων υποδομών, είναι μία τάση που θα πρέπει να ενθαρρυνθεί. Η υιοθέτηση από το Συμβούλιο της στρατηγικής για την προώθηση της καινοτομίας στον τομέα των μεταφορών, οι συζητήσεις που διεξάγονται σχετικά με την ανάπτυξη ενός παγκόσμιου δορυφορικού συστήματος πλοήγησης (Galileo) και την ανάπτυξη της τηλεματικής αποτελούν θετικά βήματα προς την ίδια κατεύθυνση. Τα εν λόγω συστήματα μπορούν να εφαρμοσθούν σε διάφορους τομείς όπως η σιδηροδρομική σήμανση, η πλοήγηση πλοίων, η εναέρια κυκλοφορία ακόμη και στον τομέα του ελέγχου της οδικής κυκλοφορίας.

3.3. Παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει προβεί στη θέσπιση κανόνων που συμβάλλουν στην προώθηση της διατροπικότητας, η ΕΤΠ θεωρεί ότι η χρήση της εν λόγω τεχνολογίας μπορεί να αξιοποιηθεί ακόμη περισσότερο. Η αγορά στην οποία απευθύνονται οι συνδυασμένες μεταφορές είναι περιορισμένη, με αποτέλεσμα η μεγαλύτερη χρησιμοποίηση ευφυών συστημάτων μεταφοράς να συμβάλει περισσότερο στη μεγαλύτερη χρησιμοποίηση διατροπικών μέσων μεταφοράς από ό,τι τα ήδη χρησιμοποιούμενα για την προώθηση των συνδυασμένων μεταφορών μέσα, γεγονός που θα παράσχει σημαντικά μακροπρόθεσμα οφέλη τόσο στον τομέα της ασφάλειας όσον και στον τομέα του περιβάλλοντος.

3.4. Όπως επισημαίνει η ΕΤΠ στη γνωμοδότησή της για την υιοθέτηση μίας βιώσιμης στρατηγικής μεταφορών (CdR 255/97 fin(8)), είναι απαραίτητο να προωθηθεί η ολοκλήρωση των μεταφορικών δικτύων όσον αφορά τα διάφορα μέσα, τόσο στο εσωτερικό μιας περιφέρειας όσο και μεταξύ των περιφερειακών, εθνικών και διεθνών συστημάτων. Επίσης θα πρέπει να προωθηθεί η ολοκλήρωση μεταξύ των ευρωπαϊκών ΤΕΝ-Τ και των μεταφορικών δικτύων των υποψηφίων χωρών.

3.5. Η αρχή της σύνδεσης των ΔΕΔ με τα τοπικά και περιφερειακά δίκτυα μεταφοράς επιβατών αποτελεί μία βασική αρχή η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε όλα τα πλαίσια που καταρτίζονται για τον τομέα των μεταφορών με στόχο την ενίσχυση της Κοινωνίας των Πολιτών. Στη γνωμοδότησή της περί καθορισμού των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων (CdR 217/98 fin(9)) η ΕΤΠ επισημαίνει το πρόβλημα της "έλλειψης συνδέσεων". Το πρόβλημα αυτό παρουσιάζεται στα κομβικά σημεία μεταξύ Διευρωπαϊκών Δικτύων και περιφερειακών δικτύων και έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της σημασίας των ΔΕΔ. Για το σκοπό αυτό απαιτείται η διάθεση περαιτέρω πιστώσεων για τη χρηματοδότηση έργων που θα συμβάλλουν στην βελτίωση των τοπικών και περιφερειακών υποδομών μεταφοράς όπως η δημιουργία λωρίδων κυκλοφορίας για λεωφορεία, η χρήση ελαφρών σιδηροδρόμων κ.λπ. Εκφράζεται η ελπίδα ότι η αύξηση της τιμής χρήσης των υποδομών θα ενισχύσει την διατροπικότητα, θα μειώσει τις πιέσεις που ασκούνται στα τοπικά και περιφερειακά δίκτυα και θα αυξήσει τη χρήση των ΔΕΔ.

3.6. Η ΕΤΠ στη γνωμοδότησή της περί καθορισμού των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών επισημαίνει μία σειρά από θέματα που δεν λαμβάνονται υπόψη από τον κανονισμό του Συμβουλίου. Στα θέματα αυτά περιλαμβάνονται η διάθεση περισσότερων πιστώσεων, η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, η μεγαλύτερη χρηματοδότηση της εκπόνησης μελετών, η αξιολόγηση των μικρών έργων βάσει της μεθόδου κόστους-ωφέλειας, η ενίσχυση του ρόλου των τοπικών και περιφερειακών αρχών και η αύξηση των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (PPP). H ETΠ θεωρεί ότι τα εν λόγω θέματα θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την αναθεώρηση των προτεινόμενων για την περίοδο 2000-2004 κατευθυντήριων γραμμών.

4. Ορθή και αποτελεσματική επιβολή τελών

4.1. Σύμφωνα και με τη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής για την ορθή επιβολή τελών χρήσης των υποδομών(10), η ΕΤΠ υποστηρίζει την εφαρμογή της αρχής του συνυπολογισμού του οριακού κοινωνικού κόστους που προτείνει η Επιτροπή. Στόχος της Λευκής Βίβλου είναι η ενίσχυση της διατροπικότητας και η αποτελεσματικότερη χρήση των μεταφορικών υποδομών. Οι αρχές "ο ρυπαίνων πληρώνει" και της χρέωσης ανάλογα με το σημείο χρήσης των υποδομών θα ληφθούν υπόψη κατά τον υπολογισμό των τελών και των επιβαρύνσεων. Όσον αφορά την αρχή της επικουρικότητας, θα δοθεί έμφαση στην παροχή κινήτρων για τη χρησιμοποίηση τεχνολογιών που δεν εκπέμπουν ρύπους και το σχεδιασμό ειδικών συστημάτων χρέωσης που θα συμβάλλουν στην προώθηση οχημάτων περιορισμένης εκπομπής ρύπων καθώς και την ταυτόχρονη χρησιμοποίηση των ιδιωτικών οχημάτων από πολλά άτομα κ.λπ.

4.2. Εντούτοις, η ΕΤΠ εκφράζει την επιθυμία κατά την επόμενη περίοδο (φάση δύο 2001-2004) να ληφθούν υπόψη από την Επιτροπή οι προτάσεις που έχει διατυπώσει σχετικά με την προσπάθεια επηρεασμού της συμπεριφοράς των χρηστών όχι μόνον μέσω της επιβολής άμεσων φόρων ή τελών αλλά και μέσω της αντιμετώπισης του προβλήματος της παροχής φορολογικών κινήτρων που έχουν ως τελικό αποτέλεσμα την ενθάρρυνση της χρήσης αυτοκινήτων. Επιπλέον, η ΕΤΠ συνιστά η χάραξη μιας κοινοτικής στρατηγικής για τις μεταφορές να περιλαμβάνει και τα ιδιωτικά οχήματα, δεδομένου ότι μια αποτελεσματική συνολική προσέγγιση των δαπανών στον τομέα των μεταφορών δεν πρέπει να εξετάζει ξεχωριστά τις δημόσιες συγκοινωνίες και την χρήση ιδιωτικών οχημάτων. Η επίδειξη ευελιξίας ως προς την επιβολή των τελών είναι αναγκαία για πολλούς λόγους. Ακόμη, η ΕΤΠ θεωρεί ότι η μεταβολή της συμπεριφοράς των χρηστών σε σχέση με το χρησιμοποιούμενο μεταφορικό μέσο είναι δυνατή μόνον στην περίπτωση ύπαρξης εναλλακτικής λύσης τόσο για τους εμπόρους όσο και για τους ιδιώτες. Ως πρώτο βήμα, η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να προβεί στην κατάρτιση με θέμα την τηλε-εργασία προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσον η εφαρμογή της είναι εφικτή, καθώς και να μελετηθούν τα πιθανά κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη που μπορούν να αντληθούν από αυτήν.

4.3. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρξουν, στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης των αποφάσεων σχετικά με τον καθορισμό των τελών και των φόρων, διαβουλεύσεις με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, και να διασφαλισθεί η κατάλληλη αντιπροσώπευση των εν λόγω αρχών στην επιτροπή εμπειρογνωμόνων που είναι αρμόδια για τον καθορισμό των τιμών χρήσης των υποδομών. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ως προς τις ειδικές ανάγκες ορισμένων περιφερειών και να επιδειχθεί ευελιξία ώστε να μην επιδεινωθούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν ορισμένες άκρως απομακρυσμένες περιοχές λόγω της αδυναμίας πρόσβασης. Επιπλέον, λαμβανομένου υπόψη του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές ως προς την εφαρμογή των αρχών και την αντιμετώπιση των διαφόρων προβλημάτων που παρουσιάζονται, θεωρείται απαραίτητη η συμμετοχή τους στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων σχετικά με τη διάθεση των φόρων και των τελών που εισπράττονται.

5. Οικονομική και κοινωνική συνοχή

5.1. Το ζήτημα της ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής αποτελεί ζήτημα άμεσης προτεραιότητας για την Επιτροπή και για το λόγο αυτό εξετάσθηκε διεξοδικά στην ανακοίνωσή της με θέμα τις μεταφορές και τη συνοχή(11). Στο έγγραφο αυτό περιγράφεται ο ρόλος που διαδραματίζει η ΚΠΜ, από κοινού με τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής, στο πλαίσιο των προσπαθειών για τον περιορισμό των περιφερειακών και κοινωνικών ανισοτήτων στην ΕΕ. Η βελτίωση του συστήματος μεταφορών μπορεί να καταστήσει ελκυστικότερη μία λιγότερο ανεπτυγμένη περιφέρεια για την πραγματοποίηση επενδύσεων και να συμβάλει στην μεγαλύτερη αξιοποίηση του συνολικού δυναμικού οικονομικής ανάπτυξης μίας περιφέρειας. Ιδιαίτερα, η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσοχή που αποδίδεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σε ζητήματα όπως η βιωσιμότητα και βελτίωση των δυνατοτήτων πρόσβασης. Η παροχή δημόσιων υπηρεσιών μεταφορών σε προσιτές τιμές έχει τεράστια κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική σημασία και για το λόγο αυτό θα πρέπει να συνεχισθεί η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων, στο πλαίσιο πάντα των κανονιστικών ρυθμίσεων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις.

5.2. Διαρκής στόχος της Επιτροπής είναι η εξεύρεση τρόπων ανοίγματος του τομέα των δημόσιων μεταφορών στον ανταγωνισμό με ταυτόχρονη διασφάλιση της πρόσβασης για όλους τους πολίτες. Ήδη η Επιτροπή στο πλαίσιο μελέτης που έχει εκπονήσει με θέμα τους κανόνες που θα πρέπει να διέπουν την παροχή δημόσιας υπηρεσίας και τις πρακτικές που θα πρέπει να εφαρμόζονται στις χερσαίες μεταφορές έχει αναγνωρίσει την ανάγκη βελτίωσης της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας των δημόσιων μεταφορών προς όφελος των μειονεκτουσών περιφερειών και των κοινωνικών ομάδων με ειδικές ανάγκες. Ακόμη, επιβεβαιώνεται ότι θα πρέπει να ανατεθούν περισσότερες αρμοδιότητες και εξουσίες στις τοπικές και περιφερειακές αρχές ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν στην ανάπτυξη τοπικών και περιφερειακών μεταφορικών συστημάτων για την καλύτερη ικανοποίηση των αναγκών τους. Προς το σκοπό αυτό, απαιτείται η διάθεση των κατάλληλων οικονομικών πόρων που θα επιτρέψουν στις εν λόγω αρχές να προβούν στην ανάληψη των απαιτούμενων ενεργειών, ιδιαίτερα μέσω της είσπραξης τοπικών φόρων.

5.3. Διαρκής επιδίωξη της Επιτροπής είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας να συνοδεύεται από τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και για το λόγο αυτό προβαίνει στην υποβολή προτάσεων σχετικά με το χρόνο εργασίας. Μετά τη δημοσίευση της οδηγίας για το χρόνο εργασίας η Επιτροπή προχώρησε σταδιακά στην εξέταση του ζητήματος των αποκαλούμενων "αποκλεισμένων κλάδων", στους οποίους περιλαμβάνονται και οι εργαζόμενοι στον τομέα των μεταφορών. Ακόμη δεν έχει επιτευχθεί πλήρης συμφωνία σχετικά με τις συνθήκες εργασίας των εργαζομένων στον τομέα των μεταφορών. Στην επίλυση του εν λόγω ζητήματος θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι δυσκολίες και να υπάρξει εξισορρόπηση των προτεραιοτήτων σχετικά με την ισχύ ίσων όρων ανταγωνισμού και τη διασφάλιση της κοινωνικής προστασίας.

6. Διασφάλιση της εφαρμογής των υφιστάμενων κανόνων

6.1. Η μεταφορά στην εθνική νομοθεσία και η ορθή εφαρμογή των κανόνων στον τομέα του ανταγωνισμού που υιοθετούν τα κράτη μέλη αποτελούν βασική προϋπόθεση για την απρόσκοπτη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μεταφορών. Για το λόγο αυτό είναι αποφασισμένη να συνεχίσει τις προσπάθειες προκειμένου να διασφαλισθεί η συμμόρφωση προς τους εν λόγω κανόνες. Η ΕΤΠ εκφράζει την υποστήριξή της προς τις προσπάθειες της Επιτροπής η επιτυχής ολοκλήρωση των οποίων θα έχει ως αποτέλεσμα την ισότιμη αντιμετώπιση όλων των ενδιαφερομένων. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι, στο πλαίσιο της συνέχισης των προσπαθειών για την αποσαφήνιση και την αναθεώρηση της νομοθεσίας, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ειδικές ανάγκες των τοπικών και περιφερειακών αρχών της Ευρώπης. Επιπλέον, η ΕΤΠ εκφράζει την επιθυμία να υπάρξει συμμετοχή εκπροσώπων της σε όλα τα όργανα που έχουν συσταθεί για την άσκηση του ρυθμιστικού ελέγχου στον τομέα των μεταφορών. Παραδείγματος χάρη, στο πλαίσιο της λειτουργίας του Οργανισμού Ασφάλειας στην Αεροπορία πρόκειται να συσταθεί συμβουλευτική επιτροπή εμπειρογνωμόνων. Η ΕΤΠ επιθυμεί να συμμετάσχει στις εργασίες τόσο της εν λόγω επιτροπής όσο και σε οιαδήποτε άλλη ρυθμιστική αρχή.

7. Βελτίωση της ποιότητας

7.1. Η ανακοίνωση της Επιτροπής αφιερώνει ένα ολόκληρο τμήμα στις πτυχές της ΚΠΜ που αφορούν την ασφάλεια και το περιβάλλον. Η ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικής σημασίας ρόλο στο πλαίσιο των προσπαθειών για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφάλειας τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους εργαζόμενους στον τομέα των μεταφορών. Η ΕΤΠ εκφράζει την υποστήριξή της τόσο προς τη δέσμη μέτρων που ήδη έχουν ληφθεί όσο και προς τα προτεινόμενα μέτρα για την περίοδο 2000-2004.

7.2. Ασφάλεια

7.2.1. Η εξασφάλιση της ασφάλειας τόσο των καταναλωτών όσο και των εργαζομένων αποτελεί στόχο άμεσης προτεραιότητας για την Επιτροπή ιδιαίτερα στο πλαίσιο μίας αγοράς στην οποία αυξάνονται συνεχώς τόσο ο φόρτος κυκλοφορίας όσο και οι κυκλοφοριακές συμφορήσεις. Ήδη έχουν διατυπωθεί προτάσεις σχετικά με την πολιτική αεροπορία(12), τα επιβατικά οχηματαγωγά(13) και το πρόγραμμα δοκιμής των αυτοκινήτων EURO-NCAP στον τομέα των χερσαίων μεταφορών. Στο πλαίσιο της γνωμοδότησής της σχετικά με την ασφάλεια των αερομεταφορών(14) η ΕΤΠ είχε επισημάνει το γεγονός ότι οι ανάγκες των μικρών αεροδρομίων είναι διαφορετικές από αυτές των μεγάλων αεροδρομίων, κάτι που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη θέσπιση των ευρωπαϊκών κανόνων.

7.2.2. Παρά τη σημασία του ζητήματος της ασφάλειας, το εν λόγω θέμα δεν εξετάζεται διεξοδικά στο πλαίσιο της ανακοίνωσης της Επιτροπής. Στη γνωμοδότησή της σχετικά με το "Πρόγραμμα δράσης της κοινής πολιτικής μεταφορών 1995-2000" (CdR 405/95 fin) η ΕΤΠ επεσήμανε την ανάγκη αναπροσαρμογής των ορίων ταχύτητας και λήψης μέτρων για την εφαρμογή των κανονιστικών κυκλοφοριακών διατάξεων και την επιβολή κυρώσεων στην περίπτωση παραβίασής τους. Επίσης θα μπορούσαν να θεσπισθούν διατάξεις περιορισμού του δικαιώματος οδήγησης βασιζόμενες στον καθορισμό ορίου ηλικίας/ιπποδύναμης της μηχανής. Ακόμη, η ΕΤΠ στη γνωμοδότησή της ζήτησε την εκπόνηση μελέτης σχετικά με τις επιπτώσεις των μέτρων ασφαλείας που έχουν ληφθεί σε όλα τα κράτη μέλη και τόνισε ότι αναμένει με ενδιαφέρον την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις δράσεις προτεραιότητας στον τομέα της οδικής ασφάλειας. Επιπλέον, η ΕΤΠ πρότεινε την υιοθέτηση μίας στρατηγικής με στόχο την παντελή εξάλειψη της πιθανότητας σφάλματος, όπως στην περίπτωση των ποιοτικών ελέγχων στον βιομηχανικό τομέα, στο πλαίσιο της οποίας θα μπορούσε να συνδυασθούν οι δραστηριότητες στον τομέα της ασφάλειας των μεταφορών με τα τις δραστηριότητες που αναλαμβάνουν τα κρατικά συστήματα υγείας. Η ΕΤΠ εκφράζει την ευχή να δοθεί συνέχεια στην πρότασή της.

7.3. Περιβάλλον

7.3.1. Βάσει του άρθρου 3 Γ της Συνθήκης του Άμστερνταμ, η ΕΕ είναι υποχρεωμένη να προβλέψει τη θέσπιση απαιτήσεων που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος τόσο στο πλαίσιο του ορισμού όσο και στο πλαίσιο της εφαρμογής των πολιτικών της Κοινότητας, με στόχο την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης. Επιπλέον, η στρατηγική της ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών πτυχών στις πολιτικής της ΕΕ θα πρέπει να εφαρμοσθεί χωρίς παρεκκλίσεις. Μεταξύ των θεμάτων που εξετάσθηκαν στο πλαίσιο των προσπαθειών προστασίας του περιβάλλοντος συγκαταλέγονται η ηχορύπανση και η ρύπανση που προκαλούν οι αεροπορικές μεταφορές, τα απόβλητα των πλοίων και τα υπολείμματα φορτίου, τα προβλήματα που προκαλούνται από τα βαρέα φορτηγά οχήματα και τα όρια εκπομπής ρύπων στο πλαίσιο του προγράμματος Auto/Oil ΙΙ. Επίσης, η Επιτροπή προτίθεται να προβεί στην ανάληψη νέων πρωτοβουλιών, που δεν σχετίζονται με το πρόγραμμα εργασίας και την στρατηγική του Συμβουλίου.

7.3.2. Στη γνωμοδότησή της για την ΚΠΜ της περιόδου 1995-2000 η ΕΤΠ ζήτησε τη λήψη ειδικών συμπληρωματικών μέτρων στο πλαίσιο του Προγράμματος Δράσης για την προστασία οικολογικά ευάλωτων περιφερειών και ζωνών που επηρεάζονται άμεσα από τη λειτουργία του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η θέσπιση οικοδομικών κανονιστικών διατάξεων, η εξεύρεση ολοκληρωμένων λύσεων στον τομέα των δικτύων κυκλοφοριακών υποδομών και τέλος ο πλήρης περιορισμός της δυνατότητας επιλογής του μεταφορικού μέσου σε εξαιρετικές περιπτώσεις κατά τις οποίες υφίστανται εναλλακτικές λύσεις ως προς το μέσο μεταφοράς. Ακόμη, η ΕΤΠ εκφράζει την επιθυμία να συνεχισθούν οι έρευνες στον τομέα της παραγωγής αυτοκινήτων χαμηλής εκπομπής CO2 και άλλων ρύπων, καθώς και οι έρευνες στον τομέα της παραγωγής καυσίμων από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

7.3.3. Ο αποτελεσματικότερος και βιωσιμότερος τρόπος μείωσης της εκπομπής ρύπων είναι ο περιορισμός της ζήτησης στον τομέα των ταξιδιών. Ο χωροταξικός προγραμματισμός έχει ιδιαίτερη σημασία για την επίτευξη του εν λόγω στόχου διότι μπορεί να συμβάλει αφενός στον περιορισμό των αποστάσεων που θα πρέπει να καλυφθούν και αφετέρου, με τη βοήθεια συμπληρωματικών μέτρων, στον περιορισμό των εκπεμπόμενων ρύπων κατά το 1/3 μέχρι το 2010. Παρά το γεγονός ότι οι αρμοδιότητες της Επιτροπής στον τομέα της χωροταξίας είναι ιδιαίτερα περιορισμένες, η Επιτροπή θα μπορούσε να υποβάλει προτάσεις σχετικά με την υιοθέτηση επιμέρους πολιτικών που θα μπορούσαν να συμβάλουν σημαντικά στην προστασία του περιβάλλοντος και στην επίτευξη αειφόρου ανάπτυξης. Παρά το γεγονός ότι θεωρείται θετική η εξέταση της ΚΠΜ στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Προοπτικών Χωροταξικής Ανάπτυξης, απομένουν ακόμη να γίνουν πολλά σε σχέση με τις προτάσεις που υπέβαλε η ΕΤΠ, η υιοθέτηση των οποίων θα είχε ως αποτέλεσμα τον σημαντικό περιορισμό της εκπομπής CO2.

7.3.4. Kαθώς το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών CO2 ανά επιβάτη και ανά χιλιόμετρο οφείλεται στις οδικές και αεροπορικές μεταφορές, ο περιορισμός της εκπομπής ρύπων στους εν λόγω τομείς αποτελεί ζήτημα άμεσης προτεραιότητας. Η οδική και αεροπορική μεταφορά φορτίων αποτελεί επίσης πηγή προβλημάτων για παρεμφερείς λόγους. Στη γνωμοδότησή της σχετικά με τις μεταφορές και το CO2, η ΕΤΠ πρότεινε την επιβολή μίας σειράς φόρων επί των καυσίμων που χρησιμοποιούνται από οχήματα ιδιωτικής χρήσης και την ευθυγράμμιση των φόρων που επιβάλλονται στην κηροζίνη που χρησιμοποιείται στις αερομεταφορές. Παρά το γεγονός αυτό, η ΕΤΠ αναγνωρίζει ότι θα πρέπει να υιοθετηθεί μια ευέλικτη προσέγγιση όσον αφορά τις οδικές και τις αεροπορικές μεταφορές στις απόκεντρες περιφέρειες. Παρά το γεγονός ότι οι προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την επιβολή τελών για τη χρήση των υποδομών ενθαρρύνουν την ανάπτυξη της διατροπικότητας με στόχο την αποτελεσματικότερη χρήση των υποδομών, η εφαρμογή παρόμοιων φορολογικών πολιτικών θα πρέπει να συνοδεύεται από την πραγματοποίηση διαρθρωτικών μεταβολών ως προς τη χρήση των υποδομών, π.χ. μέσω της υιοθέτησης πολιτικών χωροταξικού προγραμματισμού.

7.4. Δημόσιες συγκοινωνίες μεταφοράς επιβατών

7.4.1. Πρόκειται να ληφθούν ειδικά μέτρα προστασίας των καταναλωτών με στόχο την αύξηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Το πρόγραμμα δράσης για τις τοπικές δημόσιες συγκοινωνίες, οι οποίες αποτελούν το μοναδικό τρόπο κάλυψης των μεταφορικών αναγκών όλων των πολιτών, καλύπτει τομείς η εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών, η παροχή διατροπικών και ολοκληρωμένων υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών και η πραγματοποίηση συγκριτικών αξιολογήσεων. Ακόμη, στο πλαίσιο του 5ου προγράμματος-πλαίσιο Ε& ΤΑ προτείνεται η ανάληψη μίας σειράς ερευνητικών δράσεων σε συγκεκριμένους τομείς με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της βιωσιμότητας, της ασφάλειας και της διατροπικότητας του συστήματος μεταφορών.

7.4.2. Στις ερευνητικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται βάσει του 5ου προγράμματος-πλαίσιο Ε& ΤΑ είναι απαραίτητη η διασφάλιση της συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Οι εν λόγω αρχές αποτελούν τους ιδανικούς εταίρους για την υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων καθώς βρίσκονται σε άμεση επαφή με τους πολίτες και κατανοούν πλήρως τις τοπικές ανάγκες. Επιπλέον, πολλές από τις δράσεις η ανάληψη των οποίων προτείνεται με το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο σχετίζονται άμεσα με την ανάπτυξη του συστήματος των τοπικών δημόσιων συγκοινωνιών, όπως καταδεικνύεται από τις δράσεις "Βιώσιμη κινητικότητα και διατροπικότητα", "Συστήματα και υπηρεσίες για τον πολίτη" κ.λπ.

7.4.3. Είναι απαραίτητο να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο ζήτημα της απελευθέρωσης του τομέα των δημόσιων συγκοινωνιών, προκειμένου να διασφαλισθεί η εφαρμογή υψηλών προτύπων σε σχέση με τις παρεχόμενες στο κοινό υπηρεσίες και ο περιορισμός των δημόσιων δαπανών στον εν λόγω τομέα. Η εφαρμογή του συστήματος των ανταγωνιστικών προσφορών στον μεταφορικό τομέα μπορεί να συμβάλει στη μείωση των κρατικών ενισχύσεων που απαιτούνται. Ένα σχετικό παράδειγμα αποτελεί η ανάθεση της παροχής μεταφορικών υπηρεσιών με τοπικά λεωφορεία σε ιδιώτες οι οποίοι θα δρουν ανταγωνιστικά στο πλαίσιο δρομολογίων που θα προσδιορίσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές. Οι εν λόγω αρχές θα προβούν επίσης στον καθορισμό προτύπων ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και στη σύναψη συμβάσεων μόνο βάσει των όρων που έχουν προκαθορισθεί. Η σύναψη συμβάσεων στον τομέα των μεταφορών θα έχει ως αποτέλεσμα την αποδέσμευση πόρων οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της βελτίωσης του συστήματος των δημόσιων συγκοινωνιών, καταστώντας αποτελεσματικότερες τις δημόσιες μεταφορές. Επιπλέον, η ιδιωτικοποίηση και η σύναψη εταιρικών σχέσεων μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα θα διασφαλίσει τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών προς όφελος των καταναλωτών. Το πρόγραμμα της Επιτροπής για την περίοδο 2000-2004 θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην επίτευξη του εν λόγω στόχου.

7.4.4. Όσον αφορά τη συνολική στρατηγική που θα πρέπει να υιοθετηθεί, η ΕΤΠ θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η περαιτέρω σύνδεση μεταξύ των μεταφορικών δικτύων μεταφοράς επιβατών. Στη γνωμοδότησή της με θέμα "Αναπτύσσοντας το Δίκτυο των Πολιτών"(15) η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία του ρόλου των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον τομέα των δημόσιων συγκοινωνιών μεταφοράς επιβατών και ιδιαίτερα:

- το γεγονός ότι η ύπαρξη ικανοποιητικού δικτύου τοπικών και περιφερειακών μεταφορών είναι ουσιώδης για την εύρυθμη λειτουργία του εθνικού και του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών·

- την οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική σημασία της ύπαρξης ενός αποτελεσματικού συστήματος μεταφορών·

- την ανάγκη επίδειξης ευελιξίας ώστε να καταστεί δυνατή η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και διατροπικού συστήματος·

- το γεγονός ότι η εύρρυθμη λειτουργία ενός δικτύου πολιτών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.

8. Βελτίωση της εξωτερικής αποτελεσματικότητας

8.1. Βασικός στόχος της Κοινότητας είναι η αποτελεσματική ολοκλήρωση της διαδικασίας διεύρυνσης και η διασφάλισης της απρόσκοπτης ένταξης στην ΕΕ των υποψηφίων χωρών. Η εμπειρία που έχει αποκομισθεί κατά τη διάρκεια της δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη του ευρύτερου στόχου της θέσπισης και της προσαρμογής της νομοθεσίας. Ήδη διεξάγονται διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες για ζητήματα που αφορούν την πολιτική αεροπορία, τα βαρέα φορτηγά οχήματα, τα δρομολόγια με πούλμαν και την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Στο μέλλον η Κοινότητα προτίθεται να συνεχίσει τη διαρκή αναθεώρηση του τρόπου λειτουργίας της αγοράς μεταφορών. Προς το σκοπό αυτό το Ευρωπαϊκό Σύστημα συγκέντρωση στοιχείων για τον τομέα των μεταφορών θα συνεχίσει την παρακολούθηση των συνεπειών του μεταφορικού τομέα για την περιφερειακή ανάπτυξη, το περιβάλλον και την ασφάλεια.

8.2. Κάποια στιγμή θα χρειασθεί να γίνει αναθεώρηση του ρυθμιστικού πλαισίου, κυρίως προκειμένου να προσαρμοσθεί στις αλλαγές των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις. Η ΕΤΠ ζητεί τη μεγαλύτερη απλοποίηση των εν λόγω κανονιστικών διατάξεων, διότι υπό την παρούσα μορφή τους αποτελούν αιτία πρόσθετων διοικητικών βαρών και κρίνεται ότι με την απλοποίησή τους θα ενισχυθούν τόσο η διαφάνεια όσο και η αποτελεσματικότητα. Ακόμη θα πρέπει να υπάρξει αναθεώρηση των ΤΕΝ-Τ προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στον τομέα της διεύρυνσης, ενώ επισημαίνεται ότι οι χρηματοδοτικοί κανονισμοί θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ειδικές ανάγκες των δικαιούχων χωρών. Πράγματι, είναι απαραίτητη η επανεξέταση όλων των προαναφερθέντων θεμάτων υπό το φως της διεύρυνσης. Επιπλέον, θα πρέπει να τονισθεί ότι η διεύρυνση και η ανάπτυξη δικτύων μεταφορών, τόσο στο εσωτερικό των διαφόρων χωρών όσο και μεταξύ τους, δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να δημιουργήσουν προβλήματα στις περιβαλλοντικά ευάλωτες περιφέρειες των υποψηφίων χωρών. Στην περίπτωση που οι γενικού χαρακτήρα πολιτικές δεν μπορούν να διασφαλίσουν υψηλά επίπεδα περιβαλλοντικής προστασίας, η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο της υιοθέτησης ενός συστήματος οικολογικής ταξινόμησης παρόμοιο με αυτό που ισχύει στο πλαίσιο του καθεστώτος της περιοχής των Άλπεων.

9. Συστάσεις

9.1. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι εκτός από τη διατύπωση συστάσεων σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής είναι σκόπιμη και η υποβολή των ακόλουθων συμπληρωματικών προτάσεων. Οι προτάσεις αυτές αποτελούν συμπληρωματικές συστάσεις για θέματα που δεν εξετάζονται στο πλαίσιο της ανακοίνωσης και τα οποία η ΕΤΠ πιστεύει ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση της μελλοντικής ΚΠΜ.

9.2. Όπως και στη γνωμοδότησή της σχετικά με την υιοθέτηση μίας βιώσιμης πολιτικής μεταφορών για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, η ΕΤΠ επισημαίνει την ανάγκη να διασφαλισθεί η συμμετοχή των εν λόγω αρχών σε όλες τις φάσεις εφαρμογής της διαδικασίας χάραξης της Ευρωπαϊκής Πολιτικής στον τομέα των μεταφορών. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές καλούνται συχνά να συγχρηματοδοτήσουν τα διάφορα έργα στον τομέα των μεταφορών, κρίνεται απαραίτητη η συμμετοχή τους στη διαδικασία χάραξης της σχετικής πολιτικής προκειμένου να διασφαλισθεί η αναγνώριση των τοπικών αναγκών και η λήψη μέτρων για την ικανοποίησή τους.

9.3. Παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει αρμοδιότητες στον τομέα της χωροταξίας, θα πρέπει να προβεί στη λήψη όλων των κατάλληλων μέτρων προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι συστάσεις που διετύπωσε η ΕΤΠ στη γνωμοδότησή της σχετικά με τις Ευρωπαϊκές Προοπτικές Χωροταξικής Ανάπτυξης κατά την κατάρτιση πολιτικής στο μέλλον. Όπως επεσήμανε η ΕΤΠ στη γνωμοδότησή της σχετικά με την υιοθέτηση μίας βιώσιμης στρατηγικής στον τομέα των μεταφορών η βελτίωση του συστήματος μεταφορών, στα πλαίσια ενός γενικότερου προγράμματος για την αναζωογόνηση των αστικών περιοχών, μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα οικονομικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης των αστικών περιοχών που βρίσκονται σε παρακμή. Ο χωροταξικός προγραμματισμός αποτελεί κεντρικό στοιχείο κάθε βιώσιμης στρατηγικής στον τομέα των μεταφορών δεδομένου ότι, μεταξύ άλλων, μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των μετακινήσεων.

9.4. Η Επιτροπή θα πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον τομέα της εκπαίδευσης του κοινού με στόχο την υιοθέτηση μίας νέας αντίληψης για τα μεταφορικά μέσα. Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή εφαρμογή μίας νέας πολιτικής είναι η αποδοχή της από τους πολίτες. Επιπλέον, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση προκειμένου να συνειδητοποιηθεί από τους πολίτες η σημασία τόσο της επίτευξης αειφόρου ανάπτυξης όσο και της προστασίας του περιβάλλοντος και για το λόγο αυτό θα πρέπει να ενισχυθεί η μεταξύ τους συνεργασία.

9.5. Η απαίτηση υποχρεωτικών δημόσιων διαβουλεύσεων είναι αναγκαία πριν από την έναρξη της κατασκευής υποδομών. Οι απαιτήσεις αυτές έχουν ενίοτε ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση των έργων επί χρόνια, η οποία στις ακραίες περιπτώσεις καταλήγει στην απώλεια κεφαλαίων ή στην υπερβολική αύξηση του κόστους υλοποίησης. Το πρόβλημα αυτό θα πρέπει να επιλυθεί με το να καταστούν αποτελεσματικότερα τα συστήματα των δημόσιων διαβουλεύσεων, όπου αυτό είναι δυνατό, και ταυτόχρονα να προστατεύονται τα δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών. Η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει αυτό το θέμα και να προτείνει λύσεις, π.χ. με τη μορφή βέλτιστων πρακτικών, στο πλαίσιο της κατάρτισης των μελλοντικών κατευθυντήριων γραμμών της ΚΠΜ.

9.6. Η Επιτροπή έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων στις δημόσιες συγκοινωνίες. Η Επιτροπή θα μπορούσε να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στη διάθεση πόρων ή τη διαμόρφωση προτάσεων και προγραμμάτων προκειμένου να διασφαλισθεί ότι, μεταξύ άλλων, λαμβάνονται μέτρα για την ασφάλεια των μεταφορών και ότι πραγματοποιείται έρευνα σχετικά με καθαρότερες τεχνολογίες.

Βρυξέλλες, 16 Σεπτεμβρίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) ΕΕ C 93 της 6.4.1999, σ. 20.

(2) ΕΕ C 337 της 11.11.1996, σ. 13.

(3) ΕΕ C 180 της 11.6.1998 σ. 1.

(4) ΕΕ C 198 της 14.7.1999 σ. 8.

(5) ΕΕ C 198 της 14.7.1999 σ. 16.

(6) ΕΕ C 198 της 14.7.1999 σ. 3.

(7) COM(95) 302 τελικό.

(8) EE C 180 της 11.6.1998, σ. 1.

(9) EE C 93 της 6.4.1999, σ. 29.

(10) COM(1998) 466 τελικό.

(11) COM(1998) 806 τελικό.

(12) COM(97) 55 τελικό - COM(97) 382 τελικό.

(13) COM(1998) 71 τελικό.

(14) CdR 406/95 fin - EE C 337 της 11.11.1996, σ. 13.

(15) CdR 436/98 fin - EE C 198 της 14.7.1999, σ. 8.