EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 81/102

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την ενδιάμεση επανεξέταση της εφαρμογής της στρατηγικής για την ψηφιακή ενιαία αγορά — Μια συνδεδεμένη ψηφιακή αγορά για όλους»

[COM(2017) 228 final]

(2018/C 081/14)

Εισηγητής: ο κ. Antonio LONGO

Αίτηση γνωμοδότησης Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 5.7.2017 Νομική βάση Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο ειδικευμένο τμήμα Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση Υιοθετήθηκε από το ειδικευμένο τμήμα 4.10.2017 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 18.10.2017 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 529 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 111/0/0

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει την πρόταση επανεξέτασης της Στρατηγικής για την ψηφιακή ενιαία αγορά (ΣΨΕΑ), αναγνωρίζοντας παράλληλα τις σύντονες προσπάθειες που κατέβαλε η Επιτροπή όσον αφορά τη νομοθετική πρωτοβουλία με σκοπό την επίτευξη των στόχων της ΕΕ στον τομέα της τεχνολογικής, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

1.2. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ωστόσο την ανησυχία της για τις καθυστερήσεις στη θέσπιση και την υλοποίηση των 35 δράσεων και πρωτοβουλιών που παρουσιάστηκαν, με κίνδυνο να αυξηθεί το τεχνολογικό και ανταγωνιστικό χάσμα της ΕΕ έναντι των παγκόσμιων ανταγωνιστών.

1.3. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να συμπληρωθεί η ΣΨΕΑ με τρεις νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες για τις επιγραμμικές πλατφόρμες, την ευρωπαϊκή οικονομία των δεδομένων και την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ συνιστά μια συντονισμένη προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και προστασίας των ψηφιακών δικαιωμάτων τόσο στην εσωτερική αγορά όσο και προς τρίτες χώρες.

1.4. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής διάστασης (1) της ΣΨΕΑ. Μόνο μέσω της διακυβέρνησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τη συμμετοχή των εθνικών κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών στο σύνολό της, μπορούν να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις και οι κίνδυνοι που είναι σύμφυτοι με την ψηφιακή επανάσταση, προστατεύοντας τις ευπαθείς ομάδες και προσφέροντας περισσότερες ευκαιρίες σε πολίτες και επιχειρήσεις.

1.5. Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η ΕΕ, σεβόμενη τις εθνικές αρμοδιότητες στον εν λόγω τομέα, θα προωθήσει ένα ευρύ σχέδιο για την ψηφιακή εκπαίδευση και κατάρτιση, προκειμένου να προσφέρει σε όλους τους πολίτες τα απαιτούμενα μαθησιακά εργαλεία για να ανταποκριθούν όσο το δυνατόν καλύτερα στη μετάβαση. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να αφορά την εκπαίδευση κάθε είδους και επιπέδου, αρχής γενομένης από την κατάρτιση του εκπαιδευτικού προσωπικού και την αναπροσαρμογή των προγραμμάτων και της διδασκαλίας, και να συνδέεται στενά με ένα σύστημα διά βίου κατάρτισης, με σκοπό την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων ή την επανεκπαίδευσή τους. Ιδιαίτερη μέριμνα θα πρέπει επίσης να υπάρξει για τα διευθυντικά στελέχη, με την καθιέρωση μαθημάτων υψηλής κατάρτισης σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια.

1.6. Η ψηφιακή επανάσταση θα μεταμορφώσει την εργασία σε όλες της τις εκφάνσεις: την οργάνωση, τους χώρους εργασίας, τα καθήκοντα, τη διάρκεια, τους όρους και τις συμβάσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο κοινωνικός διάλογος μπορεί να διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο σε αυτό το πλαίσιο και καλεί την Επιτροπή να δρομολογήσει, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, μια διαδικασία προβληματισμού σχετική με τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προοπτικές και να προσδιορίσει ανθεκτικά μέτρα που θα διασφαλίζουν αξιοπρεπείς αμοιβές, ποιοτική εργασία, ισορροπημένη σχέση μεταξύ της διάρκειας ζωής και εργασίας, καθώς και καθολική πρόσβαση στην κοινωνική ασφάλιση.

1.7. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρόσφατες επιτυχίες στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας, αλλά καλεί τα ευρωπαϊκά και εθνικά θεσμικά όργανα να επαγρυπνούν για την ορθή και πλήρη εφαρμογή της νομοθεσίας (όπως η κατάργηση των τελών περιαγωγής λιανικής) και να συνεχίσουν τις προσπάθειες για τη μείωση του κατακερματισμού και των στρεβλώσεων. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να δημοσιεύσει το ταχύτερο δυνατόν έναν κανονισμό που θα διασφαλίζει τη φορητότητα του επιγραμμικού περιεχομένου.

1.8. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι πολύ σημαντικό να καλυφθεί το ταχύτερο δυνατόν το τοπικό ψηφιακό χάσμα στις υποδομές καθώς και στην αντίληψη περί αυτού· ένα χάσμα το οποίο αποτελεί μέχρι σήμερα μια τροχοπέδη στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της ΕΕ, καθώς και πηγή ανισοτήτων όσον αφορά τις συνθήκες ζωής και τις ευκαιρίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Οι χρηματοδοτήσεις που έχουν χορηγηθεί έως τώρα είναι σημαντικές, αλλά δεν επαρκούν για να καλύψουν όλες τις αναπτυξιακές ανάγκες της ΕΕ.

1.9. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόσβαση στο Διαδίκτυο συνιστά θεμελιώδες δικαίωμα κάθε πολίτη, καθώς και απαραίτητο μέσο κοινωνικής ένταξης και οικονομικής ανάπτυξης, καθιστώντας συνεπώς επείγουσα την ένταξή της στις καθολικές υπηρεσίες.

1.10. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει τους χρόνους υλοποίησης των στρατηγικών ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης και ηλεκτρονικής υγείας, τόσο επειδή αντιπροσωπεύουν απαραίτητη προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή ψηφιακή ανάπτυξη, όσο και για τη θετική επίδραση που μπορούν να έχουν στην ποιότητα των υπηρεσιών και της ζωής των πολιτών.

1.11. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΜΜΕ πρέπει να λάβουν μεγαλύτερη υποστήριξη, καθώς η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας αποτελεί ήδη απαραίτητη προϋπόθεση για την παραμονή τους στην αγορά. Επίσης, η δράση υποστήριξης των επιχειρήσεων απαιτεί μια ειδική στρατηγική για τις νεοφυείς επιχειρήσεις, η οποία θα στηρίζεται σε τρεις στόχους-κλειδιά: την κανονιστική απλοποίηση, τη δημιουργία δικτύων και την ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση.

1.12. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει την προστασία των δικαιωμάτων των ψηφιακών καταναλωτών σε όλη την Ένωση, κατά τρόπο ώστε η εναρμόνιση μεταξύ των διαφόρων νομοθεσιών να μην έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της προστασίας στις χώρες στις οποίες είναι ήδη ισχυρή και ικανοποιητική.

1.13. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο αποτελεί προτεραιότητα για την ευρωπαϊκή κυριαρχία και ανταγωνιστικότητα, καθώς επηρεάζει όλους τους τομείς εφαρμογής της ψηφιακής τεχνολογίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην πρόταση της Επιτροπής να προβλεφθεί η σημαντική βελτίωση των προτύπων πρόληψης, αποτροπής, αντίδρασης, διαχείρισης κρίσεων και ανθεκτικότητας με σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ, θέτοντας τις βάσεις για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και με τις τρίτες χώρες.

2. Η σημερινή κατάσταση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς

2.1. Από τον Μάιο του 2015, η Επιτροπή έχει καταθέσει 35 νομοθετικές προτάσεις όπως προβλέπεται στη ΣΨΕΑ (2), πολλές εκ των οποίων δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη, καθώς αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της Επιτροπής, του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ή εκκρεμεί η εφαρμογή τους στην πράξη στα διάφορα κράτη μέλη. Στην ανακοίνωση για την ενδιάμεση επανεξέταση της ΣΨΕΑ γίνεται ένας πρώτος απολογισμός των αναληφθεισών πρωτοβουλιών και των αποτελεσμάτων που επετεύχθησαν.

2.2. Μεταξύ των πιο σημαντικών πρωτοβουλιών που υλοποιήθηκαν ή πρόκειται να υλοποιηθούν, επισημαίνονται: — η κατάργηση των τελών περιαγωγής λιανικής (3) από τις 15 Ιουνίου 2017, — η διασυνοριακή φορητότητα υπηρεσιών επιγραμμικού περιεχομένου (4) από τους πρώτους μήνες του 2018, — η κατάργηση του αδικαιολόγητου γεωγραφικού αποκλεισμού (5) που ζημιώνει τους καταναλωτές.

2.3. Η Επιτροπή κρίνει απαραίτητη την εφαρμογή της δέσμης μέτρων για τη συνδεσιμότητα (6) που θα προωθεί την υλοποίηση ψηφιακών υποδομών υψηλής ποιότητας σε όλη την ΕΕ, προκειμένου να παρέχονται σε όλες τις επιχειρήσεις και σε όλους τους πολίτες τα πλεονεκτήματα της ψηφιακής επανάστασης.

2.4. Για την προώθηση του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου είναι σημαντική η υιοθέτηση των προτάσεων της Επιτροπής σχετικά με την εναρμόνιση των κανόνων για τις ψηφιακές συμβάσεις (7), η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών προστασίας των καταναλωτών (8), η βελτίωση του κόστους των υπηρεσιών διασυνοριακής παράδοσης (9), η απλοποίηση των διαδικασιών δήλωσης του ΦΠΑ (10), η καταπολέμηση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και η προστασία του δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (11).

2.5. Για την επίτευξη υψηλότερων προτύπων προστασίας των δεδομένων (12) και του απορρήτου των ηλεκτρονικών συνομιλιών (13), η Επιτροπή εκπόνησε δύο ειδικούς κανονισμούς που πρόκειται να εφαρμοστούν από το 2018.

2.6. Το νομικό πλαίσιο του οπτικοακουστικού τομέα (14) θα προσαρμοστεί στις ανάγκες της ψηφιακής εποχής με την αναθεώρηση των κανόνων σχετικά με τα πνευματικά δικαιώματα (15) προκειμένου να διευκολύνεται η διασυνοριακή πρόσβαση των υλικών και να διευρυνθεί η δυνατότητα χρήσης υλικών που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα στον τομέα της εκπαίδευσης, της έρευνας και του πολιτισμού.

3. Περίληψη των νέων προτάσεων της Επιτροπής

3.1. Ενόψει της φυσικής εξέλιξης του ψηφιακού κόσμου, η οποία θα οδηγήσει σε συνεχείς προσαρμογές των υποδομών και της νομοθεσίας, είναι αναγκαίο να διασφαλίζεται σε όλους τους χρήστες ένα ασφαλές, ανοιχτό και δίκαιο ψηφιακό περιβάλλον. Οι συνθήκες αυτές είναι απαραίτητες για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης που, ακόμη και σήμερα, περιορίζει την επέκταση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς (ΨΕΑ) (16).

3.2. Η Επιτροπή έχει προσδιορίσει τρεις τομείς στους οποίους είναι αναγκαία μια πιο αποτελεσματική δράση εκ μέρους της ΕΕ και για τους οποίους προβλέπεται σύντομα η παρουσίαση των νομοθετικών πρωτοβουλιών: 1) επιγραμμικές πλατφόρμες, 2) ευρωπαϊκή οικονομία των δεδομένων, 3) ασφάλεια στον κυβερνοχώρο.

3.3. Οι επιγραμμικές πλατφόρμες (17) επαναπροσδιορίζουν την ΨΕΑ σε σημείο που να αποκτούν ρόλο «περιφρούρησης της ασφάλειας του Διαδικτύου», καθώς ελέγχουν την πρόσβαση στις πληροφορίες, το περιεχόμενο και τις συναλλαγές. Για τον λόγο αυτό, το 2017 η Επιτροπή θα επεξεργαστεί μια πρωτοβουλία προκειμένου να ενισχυθεί ο ρόλος και η ευθύνη τους στη διαχείριση του Διαδικτύου. Ειδικότερα, αντιμετωπίζεται το πρόβλημα των καταχρηστικών συμβατικών ρητρών και των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στις σχέσεις ανάμεσα στις πλατφόρμες και τις επιχειρήσεις. Επίσης, η αφαίρεση παράνομου περιεχομένου θα καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη με την εισαγωγή ενός επίσημου συστήματος «επισήμανσης και αφαίρεσης».

3.4. Η οικονομία των δεδομένων προορίζεται να διαδραματίσει έναν ολοένα σημαντικότερο ρόλο για τις επιχειρήσεις, τους πολίτες και τις δημόσιες υπηρεσίες. Η Επιτροπή θα ανακοινώσει το 2017 δύο νομοθετικές πρωτοβουλίες σχετικά με τη διασυνοριακή ελεύθερη ροή δεδομένων μη προσωπικού χαρακτήρα με την προσβασιμότητα και επαναχρησιμοποίηση των δημόσιων δεδομένων και των δεδομένων που χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους. Τέλος, με σκοπό την προετοιμασία της ψηφιακής αγοράς για την ανάπτυξη του Διαδικτύου των πραγμάτων, θα προσδιοριστούν αρχές για τον καταλογισμό των ευθυνών σε περίπτωση ζημίας που προκαλείται από προϊόντα υψηλής έντασης δεδομένων.

3.5. Το 2017 η Επιτροπή θα επανεξετάσει τη Στρατηγική της ΕΕ για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο (18), καθώς και την εντολή του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών (ENISA), προκειμένου να προσαρμοστούν στις νέες προκλήσεις και τους κινδύνους. Επίσης, θα προταθούν περαιτέρω μέτρα σχετικά με τα πρότυπα ασφαλείας, την πιστοποίηση και την επισήμανση στον κυβερνοχώρο, με σκοπό την καλύτερη προστασία των συνδεδεμένων αντικειμένων από τις απειλές του κυβερνοχώρου. Η διαδικασία αυτή θα έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.

3.6. Για τη βελτίωση των ψηφιακών δεξιοτήτων και της απασχολησιμότητας, η Επιτροπή ζητά την άμεση υλοποίηση του Θεματολογίου δεξιοτήτων για την Ευρώπη (19) και του Συνασπισμού για τις ψηφιακές δεξιότητες και θέσεις εργασίας (20). Επίσης, το 2018 η Επιτροπή θα δρομολογήσει το πρόγραμμα «Ψηφιακή ευκαιρία» για να παρέχεται στους αποφοίτους η δυνατότητα της διασυνοριακής πρακτικής άσκησης στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας.

3.7. Η στρατηγική για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (21) θα ενθαρρύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών. Η πρωτοβουλία αυτή προστίθεται στους πόρους που διατίθενται από το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 (5,5 δισεκατ. ευρώ) και στις ιδιωτικές και εθνικές επενδύσεις, στηριζόμενη στη σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Σε ορισμένους βασικούς τομείς, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές και η οικονομία, θα σημειωθούν αισθητές μεταβολές με βάση τα κριτήρια της βιωσιμότητας και της αποδοτικότητας.

3.8. Το σχέδιο για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση 2016-2020 (22) θα διευκολύνει την ψηφιακή μετάβαση των δημόσιων υπηρεσιών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Επιτροπή προβλέπει ότι οι μεγαλύτερες αλλαγές θα σημειωθούν στον τομέα της υγείας, εξαιτίας του δικαιώματος επιλογής της θεραπείας σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ (ψηφιακά ηλεκτρονικά μητρώα και συνταγογραφήσεις) και της αυξανόμενης χρήσης της τεχνολογίας στην υποστήριξη του ιατρικού προσωπικού (για αναλύσεις, επεμβάσεις, θεραπείες…).

3.9. Για να ενισχύσει τη θέση της σε παγκόσμια κλίμακα, η ΕΕ αύξησε τους πόρους για την έρευνα και την καινοτομία (Ε&Κ) και δρομολόγησε δύο σημαντικές τεχνολογικές πρωτοβουλίες: το υπολογιστικό νέφος, για την ανταλλαγή και την επαναχρησιμοποίηση της γνώσης, και την κβαντική πληροφορική, για την επίλυση πιο σύνθετων υπολογιστικών προβλημάτων σε σχέση με αυτά που επιλύουν οι σύγχρονοι υπερ-υπολογιστές.

3.10. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ΣΨΕΑ θα αποκτά συνεχώς μεγαλύτερη βαρύτητα στις σχέσεις μεταξύ ΕΕ και τρίτων χωρών. Αυτό προϋποθέτει την προστασία νέων ψηφιακών δικαιωμάτων, την καταπολέμηση του ψηφιακού προστατευτισμού και την προώθηση πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση του ψηφιακού χάσματος σε παγκόσμια κλίμακα.

4. Γενικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις προσπάθειες που κατέβαλε η Επιτροπή από πλευράς νομοθετικής πρωτοβουλίας με σκοπό την επίτευξη των στόχων τεχνολογικής, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης που θέτει η ΣΨΕΑ. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί θεμελιώδη την παρούσα μεσοπρόθεσμη επανεξέταση για να διευκολυνθεί η υλοποίηση της εν λόγω στρατηγικής, περιορίζοντας τον κατακερματισμό και τις στρεβλώσεις της.

4.2. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση για τα αποτελέσματα που επετεύχθησαν πρόσφατα, όπως: η κατάργηση των τελών περιαγωγής λιανικής (23), η διασυνοριακή φορητότητα των προϊόντων επιγραμμικού περιεχομένου (24) και η κατάργηση του αδικαιολόγητου γεωγραφικού αποκλεισμού (25). Οι εν λόγω πρωτοβουλίες θα συμβάλλουν σε μια πιο θετική εικόνα της ΕΕ, μολονότι είναι ακόμη πολλά τα προβλήματα προς επίλυση για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των καταναλωτών και του δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων.

4.2.1. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι σε πολλά κράτη μέλη η κατάργηση των τελών περιαγωγής συντελείται αποσπασματικά και με ανομοιογενή τρόπο, προκαλώντας προφανή ζημία για τους καταναλωτές και στην εικόνα της ΕΕ. Σε αρκετές χώρες, οι ενώσεις των καταναλωτών καταγγέλλουν απόπειρες παράκαμψης της κατάργησης της περιαγωγής, κυρίως μέσω του περιορισμού των διαθέσιμων GIGA για την περιήγηση στο Διαδίκτυο. Η ΕΟΚΕ καλεί συνεπώς την Επιτροπή να παρακολουθεί αυστηρά αυτήν τη διαδικασία, ενισχύοντας και επιταχύνοντας τον χρόνο και τον τρόπο υλοποίησής της.

4.2.2. Όσον αφορά τη διασυνοριακή φορητότητα του επιγραμμικού περιεχομένου, η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι θα εφαρμοστεί σύντομα στην πράξη η προσωρινή συμφωνία μεταξύ Συμβουλίου και Επιτροπής, η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 18 Μαΐου 2017. Η συμφωνία αυτή προβλέπει έναν κανονισμό για να θεσπιστεί μια κοινή προσέγγιση στην Ένωση σχετικά με τη φορητότητα του επιγραμμικού περιεχομένου, έτσι ώστε να παρέχεται στους συνδρομητές συναφών υπηρεσιών —όταν βρίσκονται προσωρινά σε άλλο κράτος μέλος της Ένωσης και όχι στο κράτος στο οποίο διαμένουν— η δυνατότητα πρόσβασης και χρήσης των εν λόγω υπηρεσιών

4.3. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι μόνον ορισμένες νομοθετικές προτάσεις που παρουσίασε η Επιτροπή στο πλαίσιο της ΣΨΕΑ έχουν υλοποιηθεί στην πράξη. Αυτό αντιπροσωπεύει ένα σοβαρό εμπόδιο τόσο για τη συνολική αξιολόγηση της στρατηγικής, όσο και για τις πραγματικές προοπτικές ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα όργανα που εμπλέκονται στη διαδικασία συναπόφασης να συντομεύσουν τους χρόνους των διαπραγματεύσεων και ελπίζει ότι τα κράτη μέλη θα εφαρμόσουν εγκαίρως και με συνεκτικό τρόπο τη νομοθεσία.

4.4. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ψηφιακή επανάσταση θα προκαλέσει ριζικές αλλαγές στη ζωή των πολιτών, καθώς και στην επιχειρηματικότητα, την παραγωγή και το εμπόριο, με μακροπρόθεσμα αποτελέσματα που είναι δύσκολο να προβλεφθούν σήμερα, ιδίως στην αγορά εργασίας και στην απασχόληση. Η ψηφιακή τεχνολογία θα μεταμορφώσει την οργάνωση, τα καθήκοντα, τους χώρους εργασίας, τη διάρκεια, τους όρους και τις συμβάσεις εργασίας. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει συνεπώς την ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής διάστασης (26) της ΣΨΕΑ. Μόνον έτσι μπορούν να αντιμετωπιστούν όλες οι προκλήσεις και οι κίνδυνοι που ενέχει η ψηφιακή επανάσταση, προκειμένου να παρέχεται σε όλους η δυνατότητα να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα και τις ευκαιρίες της.

4.5. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως αναγκαίο να δρομολογηθεί το ταχύτερο δυνατόν ένα ευρύ ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την ψηφιακή εκπαίδευση και κατάρτιση, προκειμένου να παρασχεθούν σε όλους τους πολίτες τα απαιτούμενα μέσα για να ανταποκριθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στη μετάβαση. Ειδικότερα, μολονότι έχει επίγνωση των ειδικών εθνικών αρμοδιοτήτων στον τομέα, η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι το πρόγραμμα αυτό θα ξεκινά από τα σχολεία, ενισχύοντας τις γνώσεις του διδακτικού προσωπικού, προσαρμόζοντας τα προγράμματα σπουδών και τη διδασκαλία στις ψηφιακές τεχνολογίες (συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής μάθησης) και παρέχοντας σε όλους τους μαθητές εκπαίδευση υψηλής ποιότητας. Το πρόγραμμα αυτό θα έχει ως φυσική συνέχεια τη διά βίου μάθηση, με σκοπό την αναδιαμόρφωση ή την αναβάθμιση των δεξιοτήτων όλων των εργαζομένων (27).

4.6. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο επιχειρηματικός κόσμος θα πρέπει να προσαρμόσει γρήγορα τις ψηφιακές του δεξιότητες, με ιδιαίτερη μέριμνα για τα ζητήματα της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο. Πράγματι, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ οφείλει να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις στις διαδικασίες υψηλής κατάρτισης για τα διευθυντικά στελέχη με τη στήριξη της ακαδημαϊκής κοινότητας, προκειμένου να ενισχυθεί η γνώση και η επίγνωση των κινδύνων που συνδέονται με την κλοπή δεδομένων και το έγκλημα στον κυβερνοχώρο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης σημαντικό να υποστηριχθεί η κατάρτιση των τεχνολόγων πληροφορικής που είναι αρμόδιοι για την ασφάλεια με ειδικά πολύγωνα προσομοίωσης απειλών στον κυβερνοχώρο και δοκιμής των ικανοτήτων αντίδρασής τους.

4.7. Η ΕΟΚΕ, παρά τις συστάσεις που διατυπώθηκαν ήδη από το 2015 (28), διαπιστώνει ότι ορισμένες βασικές προκλήσεις για την υλοποίηση της ΨΕΑ δεν έχουν αντιμετωπιστεί ακόμη επαρκώς. Η διάδοση των ψηφιακών δεξιοτήτων, ο ψηφιακός γραμματισμός, η ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων και η ηλεκτρονική διακυβέρνηση εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την ευρεία, κοινή και ισορροπημένη ανάπτυξη.

4.8. Η ΕΕ έχει επενδύσει και εξακολουθεί να επενδύει πολλά δισεκατομμύρια στην έρευνα και στην καινοτομία, όπως και στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας. Ωστόσο, σε σχέση με τις ανάγκες που εκτιμά η Επιτροπή (περίπου 155 δισεκατ. ευρώ), απέχουμε από τα επίπεδα επενδύσεων που επαρκούν για τη διασφάλιση ισχυρής και ισόρροπης ανάπτυξης στον ψηφιακό τομέα αντίστοιχης των κύριων παγκόσμιων ανταγωνιστών. Ως εκ τούτο, η Επιτροπή έχει δηλώσει συχνά ότι επιθυμεί να στηριχτεί στις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) για την κάλυψη του επενδυτικού χάσματος.

4.8.1. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΣΔΙΤ αντιπροσωπεύουν ασφαλώς έναν σημαντικό μοχλό για την ανάπτυξη και την καινοτομία, αλλά δεν μπορούν να θεωρηθούν πανάκεια για όλα τα προβλήματα. Η ΕΟΚΕ καλεί συνεπώς τα ευρωπαϊκά όργανα να εντείνουν την παρουσία τους όσον αφορά τις δράσεις και τις χρηματοδοτήσεις στους τομείς χαμηλής ελκυστικότητας για την αγορά, καθώς και όλες εκείνες τις δράσεις που είναι ικανές να δημιουργήσουν υποδομές υψηλής προστιθέμενης αξίας, αλλά οι καρποί των οποίων μπορεί να είναι μακροπρόθεσμα (πρόγραμμα CEF).

4.9. Η φορολόγηση των πολυεθνικών του ψηφιακού τομέα αποτελεί εδώ και καιρό αντικείμενο έντονου διαλόγου και σημαντικών θεσμικών πρωτοβουλιών. Ειδικότερα, τα εθνικά φορολογικά συστήματα δεν φαίνεται να επιβάλλουν πάντα την ορθή φορολόγηση στα έσοδα που αποκομίζουν οι εταιρείες αυτές εντός της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναζητήσει λύσεις ικανές να διασφαλίσουν, εντός του πλαισίου της αρχής της επικουρικότητας, μια ισορροπία μεταξύ των αναγκών ορθής φορολόγησης των εσόδων χωρίς να τίθενται εμπόδια στην καινοτομία και την ανάπτυξη.

4.10. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία μείωσης του ψηφιακού χάσματος, το οποίο μπορεί να καταστεί ένας από τους κύριους παράγοντες οικονομικού, εργασιακού και κοινωνικού αποκλεισμού. Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαίο να εφαρμοστούν το ταχύτερο δυνατόν οι στρατηγικές που προβλέπει η ΕΕ όσον αφορά την εκπαίδευση και την κατάρτιση στον ψηφιακό τομέα (Θεματολόγιο δεξιοτήτων για την Ευρώπη και Συνασπισμός για τις ψηφιακές δεξιότητες και θέσεις εργασίας). Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να επαγρυπνά για την ταχεία και ορθή υλοποίηση της εν λόγω διαδικασίας εκ μέρους των κρατών μελών.

4.11. Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει την αρχή σύμφωνα με την οποία η πρόσβαση στο Διαδίκτυο συνιστά θεμελιώδες δικαίωμα κάθε πολίτη, καθώς και απαραίτητο μέσο κοινωνικής ένταξης και οικονομικής ανάπτυξης. Επομένως, η ένταξη της πρόσβασης υψηλής ταχύτητας στο Διαδίκτυο στις καθολικές υπηρεσίες αποκτά πλέον επείγοντα χαρακτήρα (29). Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι το φαινόμενο της ψηφιακής επανάστασης μπορεί να ελεγχθεί μόνον εάν υπάρξει ενεργός συμμετοχή των πολιτών, οι οποίοι πρέπει να έχουν επίγνωση των ευκαιριών και των κινδύνων του Διαδικτύου.

4.12. Είναι συνεπώς σημαντικό η ΕΕ να υποστηρίζει και να συμμετέχει ενεργά στο ετήσιο φόρουμ για τη Διαχείριση του Διαδικτύου, στην προσεχή σύσκεψη του οποίου, τον Δεκέμβριο του 2017 στη Γενεύη, με τίτλο Shape Your Digital Future!, θα συζητηθεί ο τρόπος για τη μεγιστοποίηση των ευκαιριών που προσφέρει το Διαδίκτυο, με την αντιμετώπιση των κινδύνων και των ζητημάτων που ανακύπτουν.

4.13. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δέσμη μέτρων για τη συνδεσιμότητα (30) και επικροτεί με ιδιαίτερη θέρμη τις πρωτοβουλίες για τη μείωση του τοπικού ψηφιακού χάσματος (Wifi4EU) και για τη διασφάλιση της ποιότητας των ψηφιακών επικοινωνιών (5G). Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρωτοβουλία Wifi4EU είναι θεμελιώδης για να καταστεί η ψηφιακή ενιαία αγορά πραγματικά συνδεδεμένη για όλους. Για τον λόγο αυτό, ελπίζει ότι το εν λόγω πιλοτικό πρόγραμμα, το οποίο προβλέπει σήμερα χρηματοδότηση 125 δισεκατ. ευρώ, θα μπορέσει να καταστεί δομικό στις πολιτικές της ΕΕ, προσαρμόζοντας τον προϋπολογισμό του έτσι ώστε να παρέχεται σε όλους τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων όσων ζουν σε περιοχές με ασθενή οικονομικό προσανατολισμό (νησιά, ορεινές και εξόχως απόκεντρες περιοχές…), ποιοτική σύνδεση στο Διαδίκτυο.

4.14. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση να συμμετάσχουν οι επιγραμμικές πλατφόρμες σε ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα, προκειμένου να καταστούν υπεύθυνοι φορείς ενός δίκαιου και διαφανούς οικοσυστήματος του Διαδικτύου. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή απαιτεί τη μείωση του νομοθετικού κατακερματισμού, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις στις επιχειρήσεις (αθέμιτος ανταγωνισμός), στους εργαζόμενους (συμβάσεις) και στους καταναλωτές (31) (διασυνοριακές διαφορές), διασφαλίζοντας τη διατήρηση των καθιερωμένων προδιαγραφών.

4.15. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή οικονομία των δεδομένων αποτελεί έναν από τους τομείς στους οποίους είναι εμφανέστερη η απόσταση μεταξύ της ΕΕ και των πρωτοπόρων τις παγκόσμιας ψηφιακής καινοτομίας. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση δημιουργίας ενός νομοθετικού πλαισίου, υπό τον όρο ότι αυτό θα τύχει ορθής εφαρμογής και στο πλαίσιο του υπολογιστικού νέφους (32) και του Διαδικτύου των πραγμάτων θα συνεκτιμήσει τη συμβατική ελευθερία καταργώντας τα εμπόδια στην καινοτομία και θα λάβει επαρκή χρηματοδότηση από την ΕΕ.

4.16. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο αποτελεί προτεραιότητα, καθώς επηρεάζει όλους τους τομείς εφαρμογής της ψηφιακής τεχνολογίας και είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, η οποία προϋποθέτει ψηφιακή αυτονομία κατά τη συλλογή και διαχείριση των δεδομένων, αλλά και κατάλληλο εξοπλισμό για τον έλεγχο και την παρακολούθηση αυτής της διαδικασίας. Δεδομένου του εύρους των επηρεαζόμενων κλάδων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πόροι που προορίζονται για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο πρέπει να αυξηθούν σημαντικά, υπερβαίνοντας τα όρια της έρευνας, εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή των ευαίσθητων τομέων του κλάδου της παραγωγής (μεταφορές, βιομηχανικά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας κ.ά.) και υποστηρίζοντας τα κράτη μέλη στις διαδικασίες ενίσχυσης της ψηφιακής προστασίας.

4.17. Η τρομοκρατία και η εγκληματικότητα στον κυβερνοχώρο αποτελούν πλέον άμεσες απειλές για όλες τις οικονομίες και τις κυβερνήσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην πρόταση αναθεώρησης της στρατηγικής για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο να προβλεφθεί η σημαντική βελτίωση των προτύπων πρόληψης, αποτροπής, αντίδρασης, διαχείρισης κρίσεων και ανθεκτικότητας με σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ, θέτοντας τις βάσεις για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και με τις τρίτες χώρες.

4.17.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον προσανατολισμό της Επιτροπής, θεωρώντας ότι όλα τα ψηφιακά προϊόντα και τα συνδεδεμένα συστήματα πρέπει να είναι ασφαλή κατά τη διάθεσή τους στην αγορά και ελπίζει στην ταχεία υιοθέτηση των προαναγγελθέντων μέτρων.

4.17.2. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής για ενίσχυση της εντολής του ENISA (33) με την προσαρμογή της στις νέες παγκόσμιες απειλές. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αναθεώρηση των ευρωπαϊκών στρατηγικών σχετικά με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο προϋποθέτει επίσης μεγαλύτερο άνοιγμα, διάλογο και διαφάνεια του ENISA έναντι των πολιτών και της οργανωμένης κοινωνίας, ούτως ώστε να αναδεικνύονται οι πρωτοβουλίες και οι δραστηριότητές του.

5. Ειδικές παρατηρήσεις

5.1. Μολονότι το 90 % των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων απαιτούν ψηφιακές δεξιότητες, το 2016 μόνο το 44 % των Ευρωπαίων πολιτών και το 37 % των εργαζομένων διέθετε επαρκές επίπεδο κατάρτισης. Επιπλέον, σχεδόν οι μισές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν μετεκπαιδεύουν το προσωπικό τους, πλήττοντας έτσι τόσο τους εργαζόμενους όσο και την ανταγωνιστικότητα της ίδιας της επιχείρησης (34). Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει συνεπώς την ανάγκη χρηματοδότησης με ειδικούς πόρους μιας ευρείας στρατηγικής στον τομέα της ψηφιακής εκπαίδευσης και κατάρτισης (35), με ιδιαίτερη έμφαση στο χάσμα μεταξύ όσων είναι «γέννημα θρέμμα της ψηφιακής εποχής» και των ηλικιωμένων (36) και, γενικότερα, την ανάγκη υποστήριξης και παροχής βοήθειας σε άτομα κάθε ηλικίας και κατάστασης που δεν διαθέτουν εξοικείωση με την ψηφιακή τεχνολογία.

5.2. Όσον αφορά τον αντίκτυπο για την απασχόληση, επίσης, είναι πολύ πιθανόν η αυτοματοποίηση να προκαλέσει συνολική μείωση των θέσεων εργασίας, απορροφώντας σταδιακά όλες τις επαναλαμβανόμενες και λιγότερο δημιουργικές εργασίες (37). Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να δρομολογήσει, μέσω του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου, μια διαδικασία για τη διασφάλιση αξιοπρεπών αμοιβών, ισορροπημένης σχέσης μεταξύ διάρκειας ζωής και εργασίας, ποιοτικής εργασίας και καθολικής πρόσβασης στην κοινωνική ασφάλιση (38).

5.2.1. Για την αντιμετώπιση της πρόκλησης της ψηφιοποίησης είναι αναγκαία η παρέμβαση στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, δημιουργώντας ειδικές διαδικασίες σε ευρωπαϊκή κλίμακα για τη μετακίνηση των εργαζομένων τα καθήκοντα των οποίων θα αναλάβουν μηχανές ή καθίστανται παρωχημένα από την αυτοματοποίηση, χρηματοδοτώντας κατάλληλα μέτρα κοινωνικής προστασίας για τη διασφάλιση μιας αξιοπρεπούς ζωής στα στάδια του επαγγελματικού τους επαναπροσανατολισμού. Θεμελιώδους σημασίας θα είναι επίσης η ένταξη των μέτρων αυτών σε μια μακροπρόθεσμη, ευέλικτη και ανθεκτική στρατηγική, ικανή να ανταποκριθεί άμεσα και αποτελεσματικά στις μεταβολές που επιφέρει η ψηφιακή επανάσταση, έτσι ώστε να ελέγχεται και να μην προκαλεί αρνητικές συνέπειες.

5.3. Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει την υποστήριξή της στο σχέδιο δράσης σχετικά με την ηλεκτρονική διακυβέρνηση για την παροχή εύχρηστων, εξατομικευμένων και διασυνοριακών ψηφιακών υπηρεσιών. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι στόχοι αυτοί δεν μπορούν να επιτευχθούν σήμερα λόγω των καθυστερήσεων στην εφαρμογή της στρατηγικής σε εθνικό επίπεδο και της απουσίας διασυνδεδεμένης και ευρέως εκτεταμένης ψηφιακής υποδομής σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι εξακολουθούν να υφίστανται τα προβλήματα με την αρχή «μόνον άπαξ» και οι καθυστερήσεις στη δημιουργία ενιαίας ψηφιακής πύλης. Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει επίσης την ανάγκη διασφάλισης της επικαιροποίησης σύμφωνα με τις πλέον σύγχρονες τεχνολογίες και του ανοικτού χαρακτήρα του δικαιώματος των πολιτών να προβαίνουν σε τροποποίηση ή διαγραφή των δεδομένων τους (δικαίωμα στη λήθη) (39).

5.4. Στον τομέα της ηλεκτρονικής υγείας η ΕΟΚΕ διαπιστώνει παρόμοια προβλήματα με εκείνα της ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης. Η ΕΟΚΕ προτείνει συνεπώς την παροχή κινήτρων για τη δημιουργία σύγχρονων ψηφιακών υποδομών, την ενίσχυση της συνεργασίας με τους τομείς της Ε&Κ και την πιο ενεργό συμμετοχή των χρηστών και των παρόχων υπηρεσιών υγείας (40).

5.5. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση για την Ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, επιβεβαιώνοντας ότι κανένα κράτος μέλος δεν είναι σε θέση να επωφεληθεί μόνο του από όλες τις ευκαιρίες που παρέχει η ψηφιακή τεχνολογία. Αντιθέτως, η ΕΕ μπορεί να συναγωνιστεί τους σημαντικότερους παγκόσμιους ανταγωνιστές, υπό τον όρο ότι θα εκπονήσει μια κοινή στρατηγική με σκοπό την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης (βιομηχανία 4.0) ως αυτόνομου παράγοντα ανταγωνιστικότητας, ικανής να προσελκύσει επενδύσεις, να αυξήσει τις θέσεις εργασίας και να διατηρήσει τον στόχο μιας βιομηχανικής παραγωγής ανερχόμενης στο 20 % του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ έως το 2020 (41).

5.6. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει την ψηφιακή καινοτομία σε όλες τις επιχειρήσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ, οι οποίες μπορούν να αποκομίσουν μεγάλα πλεονεκτήματα από την ψηφιοποίηση (απλοποίηση και καταπολέμηση της γραφειοκρατίας), αλλά κινδυνεύουν να αποβληθούν από την αγορά χωρίς κατάλληλη και επαρκή υποστήριξη. Πράγματι, η ψηφιοποίηση όλων των επιχειρήσεων αποτελεί ήδη αναγκαία, αλλά όχι και ικανή, προϋπόθεση για την παραμονή στην αγορά και οι ΜΜΕ, που έχουν λιγότερα μέσα και πόρους, μπορούν να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες δυσκολίες για την προσαρμογή τους στις αλλαγές.

5.7. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την υποστήριξη των νεοφυών επιχειρήσεων, καθώς αποτελούν προνομιακούς παράγοντες για την ψηφιακή καινοτομία, την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση, ευνοώντας την ανάπτυξη και την εδραίωσή τους. Ειδικότερα, συνιστάται μια οριζόντια προσέγγιση στους ποικίλους τύπους των επιχειρήσεων που θα στηρίζεται σε τρεις βασικούς στόχους: κανονιστική απλοποίηση, δημιουργία δικτύων και ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση (42).

5.8. Η ΕΟΚΕ θεωρεί το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο έναν από τους παράγοντες-κλειδιά για την ανάπτυξη της ΨΕΑ. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημα αποφασιστικότερης παρέμβασης για τη μείωση του κόστους παράδοσης των δεμάτων (43). Συνιστάται επίσης η καλύτερη εναρμόνιση των κανόνων σχετικά με τις ψηφιακές συμβάσεις εξαιτίας της επιλογής του νομοθετικού μέσου (δύο οδηγίες), που μπορεί να προκαλέσει σύγχυση χωρίς να απλοποιείται το νομοθετικό πλαίσιο (44).

5.9. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση για τις πληροφορίες που έδωσε η Επιτροπή σχετικά με τα αποτελέσματα που επετεύχθησαν όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών με την πλατφόρμα για την ηλεκτρονική επίλυση των διαφορών (45), αλλά θεωρεί ότι πρέπει να γίνουν ακόμα πολλά προκειμένου να καταστεί ευρύτερα γνωστή η πλατφόρμα και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ ελπίζει να ενισχυθούν τα μέσα εξωδικαστικής επίλυσης, κυρίως των διασυνοριακών διαφορών. Απαιτούνται επίσης παρεμβάσεις σχετικά με την προστασία των δεδομένων (46), τις οπτικοακουστικές υπηρεσίες (47), την καταπολέμηση της απάτης και την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων (48), δίνοντας έμφαση στην προστασία των καταναλωτών, ιδίως των πλέον ευάλωτων, από τη διαδικτυακή παρενόχληση, τη διασπορά ψευδών ειδήσεων και από κάθε μορφή υποκίνησης βίας.

5.10. Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη διαδικασία που δρομολόγησε η Επιτροπή με σκοπό την εναρμόνιση της προστασίας των καταναλωτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπό τον όρο ότι δεν θα μεταβάλει τα πρότυπα προστασίας των καταναλωτών στις χώρες όπου αυτά είναι ήδη υψηλά, στοχεύοντας στη συνολική βελτίωση της προστασίας των ψηφιακών καταναλωτών στην ΕΕ.

5.11. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προσδώσει έναν πιο οριζόντιο χαρακτήρα στη ΣΨΕΑ, συνδυάζοντάς τη με άλλους βασικούς τομείς/στρατηγικές για την ανάπτυξη της Ευρώπης, όπως η ενέργεια, η κυκλική οικονομία (49) και οι μεταφορές (50), στο ευρύτερο πλαίσιο των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης που έχει θέσει ο ΟΗΕ. Πράγματι, η στρατηγική αυτή θα μπορούσε να συμβάλει αποφασιστικά στην επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας, απλοποίησης και αποδοτικότητας.

5.12. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να αυξήσει η ΕΕ τις επενδύσεις στην έρευνα και στην καινοτομία, προκειμένου να μπορεί να ανταγωνιστεί τους πρωτοπόρους της ψηφιακής καινοτομίας. Οι πρωτοβουλίες με σκοπό την ενίσχυση της βάσης υποδομών είναι σημαντικές, αλλά όχι επαρκείς. Ειδικότερα, η Ευρώπη οφείλει να δημιουργήσει το ταχύτερο δυνατόν το υπολογιστικό νέφος (51), σύμφωνα με τη στρατηγική «Open Innovation, Open Science, Open to the World». Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ορθή τη συνέχιση των ερευνών στους τομείς της κβαντικής πληροφορικής και της τεχνητής νοημοσύνης (52).

5.13. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προσανατολισμό της Επιτροπής για ενίσχυση της εξωτερικής επέκτασης της ΣΨΕΑ, ωστόσο θεωρεί ότι ελάχιστα έχουν γίνει μέχρι σήμερα σε αυτόν τον τομέα. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ ζητά δύο επίπεδα παρέμβασης: — σύναψη νέων σχέσεων με τους ψηφιακούς ανταγωνιστές. Η ΕΕ οφείλει να προστατεύσει τα ψηφιακά δικαιώματα, να καταπολεμήσει τον ψηφιακό προστατευτισμό και να προωθήσει μια παγκόσμια συμμαχία για την ασφάλεια του κυβερνοχώρου. Η διαδικασία αυτή θα διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο στον καθορισμό νέας παγκόσμιας διακυβέρνησης· — προώθηση της ψηφιακής ανάπτυξης. Η ψηφιακή τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει έναν σημαντικό φορέα ανάπτυξης, ικανό να αντιμετωπίσει τα αίτια πολέμων, φτώχειας και μετανάστευσης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι για την επίτευξη μεγάλου μέρους των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών είναι αναγκαία η ευρεία και εκτεταμένη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας, με την ενεργό συμμετοχή χωρών και πολιτών και όχι μόνο των πλέον πλούσιων και ανεπτυγμένων. Η μείωση του τεχνολογικού χάσματος πρέπει συνεπώς να αποτελέσει προτεραιότητα της ΕΕ σε παγκόσμια κλίμακα και όχι μόνο με την προοπτική της διασυνοριακής συνεργασίας.

Βρυξέλλες, 18 Οκτωβρίου 2017. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Γιώργος ΝΤΆΣΗΣ

(1) ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10, σημεία 3.8 και 3.9.

(2) COM(2015) 192 final.

(3) COM(2016) 399 final.

(4) COM(2015) 627 final.

(5) COM(2016) 289 final.

(6) COM(2016) 587, 588, 589, 590, 591 final.

(7) COM(2015) 634 και 635 final.

(8) COM(2016) 283 final.

(9) COM(2016) 285 final

(10) COM(2016) 757 final.

(11) COM(2016) 593 final.

(12) Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679.

(13) COM(2017) 10 final.

(14) COM(2016) 287 final.

(15) COM(2016) 593 και 594 final.

(16) Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 460.

(17) COM(2016) 288 final.

(18) JOIN (2013) 1.

(19) COM(2016) 381 final.

(20) 2016/C484/01.

(21) COM(2016) 180 final.

(22) COM(2016) 179 final.

(23) ΕΕ C 24 της 28.1.2012, σ. 131, ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 162.

(24) ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 86.

(25) ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 93.

(26) ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10, σημεία 3.8 και 3.9.

(27) ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 30.

(28) ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 65, Στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά, σημεία 1.1, 1.2, 1.3 και 1.8.

(29) ΕΕ C 161 της 6.6.2013, σ. 8.

(30) Η ΕΟΚΕ έχει εκπονήσει γνωμοδότηση με θέμα κάθε πρόταση, αλλά με κοινό παρονομαστή, για λόγους συνέπειας των απόψεων και του περιεχομένου: ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 51, ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 56, ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 65, ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 69, ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 74.

(31) ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 119.

(32) ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 86.

(33) ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 124.

(34) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Digital Transformation Scoreboard, 2017.

(35) ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 1, ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 45.

(36) ΕΕ C 389 της 21.10.2016, σ. 28.

(37) «The Risk of Automation for Jobs in OECD Countries: A Comparative Analysis», ΟΟΣΑ, 2016. Οι επιπτώσεις της ψηφιακής επανάστασης στα επίπεδα απασχόλησης αποτελούν αντικείμενο έντονης συζήτησης. Ο ΟΟΣΑ εκτιμά μείωση κατά 9 % των θέσεων εργασίας (των πλέον επαναλαμβανόμενων), αλλά άλλες μελέτες, όπως της Παγκόσμιας Τράπεζας ή άλλων ιδρυμάτων, προβλέπουν αύξηση των θέσεων εργασίας ή αντιστάθμιση των θέσεων εργασίας που καταργούνται από τις νέες. Το βέβαιο είναι ότι όλες οι μελέτες συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι ο κόσμος της εργασίας θα υποστεί μεγάλες αλλαγές και στην ανάγκη λήψης έγκαιρων και ανθεκτικών μέτρων.

(38) ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 161.

(39) ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 99.

(40) ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 14.

(41) ΕΕ C 389 της 21.10.2016, σ. 50.

(42) ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 20.

(43) ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 106.

(44) ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 57.

(45) Υπάρχουν περισσότερες από 24 000 υποθέσεις που επιλύθηκαν κατά το πρώτο έτος, όπως ανακοίνωσε η επίτροπος Jourova. http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-727_el.htm.

(46) ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 107.

(47) ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 157.

(48) ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 27.

(49) ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 98.

(50) ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 85, ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 52.

(51) ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 86.

(52) ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 1.