C 443/1

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Συμβολή στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2023»

(2022/C 443/01)

Εισηγητές: η κ. Mariya MINCHEVA ο κ. Stefano PALMIERI η κ. Kinga JOÓ

Νομική βάση Άρθρο 52 παράγραφος 4, του Εσωτερικού Κανονισμού Υιοθετήθηκε από την Ολομέλεια 14.7.2022 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 571 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 196/0/0

1. Εισαγωγή

1.1. Τόσο η πανδημία όσο και ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξαν ότι είναι ζωτικής σημασίας η ΕΕ να είναι καλά προετοιμασμένη για απρόβλεπτες εξελίξεις. Αυτό αναδεικνύει τον ρόλο των δραστηριοτήτων ανάλυσης προοπτικών στον εντοπισμό τυχόν αδύναμων σημείων και στην περιγραφή διαφόρων σεναρίων και, ως εκ τούτου, στην προετοιμασία του εδάφους προκειμένου οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ, οι κοινωνικοί εταίροι και άλλοι φορείς της κοινωνίας των πολιτών να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα, να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους και να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) προτρέπει οι δραστηριότητες στρατηγικής ανάλυσης προοπτικών να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στις γεωπολιτικές εξελίξεις, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και πέραν αυτής ( 1 ) , συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών τους στην ασφάλεια, το εμπόριο, τους πρόσφυγες και την ένταξή τους στις κοινωνίες υποδοχής τους.

1.2. Η πανδημία και ο πόλεμος ανέδειξαν και πάλι τη δύναμη και τη σημασία της κοινωνίας των πολιτών και των θεσμών της στην καταπολέμηση των συνεπειών των κρίσεων και στη συνδρομή των ανθρώπων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναγνωρίσει περισσότερο τη σημασία της κοινωνίας των πολιτών και των θεσμών της, προσδίδοντάς τους εξέχουσα θέση στην πολιτική της ΕΕ.

1.3. Η παγκόσμια ισχύς της ΕΕ προέρχεται από τις ευρωπαϊκές αξίες της που βασίζονται στη δημοκρατία, στο κράτος δικαίου και στο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο της. Οι διαδοχικοί κλυδωνισμοί καταδεικνύουν τη σημασία της οικοδόμησης μιας πιο ανθεκτικής ευρωπαϊκής οικονομίας και την άμβλυνση των δευτερογενών επιπτώσεων διαφόρων κρίσεων (πληθωρισμός, αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των πρώτων υλών και ελλείψεις εφοδιασμού, διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού). Η Ευρώπη πρέπει να μειώσει τις εξαρτήσεις και την έκθεσή της σε αναξιόπιστους προμηθευτές, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργήσει συνασπισμούς με ομοϊδεάτες εταίρους και να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της.

1.4. Εκτός από την ενέργεια, η Ρωσία και η Ουκρανία παίζουν σημαντικό ρόλο στις εισαγωγές μετάλλων της ΕΕ, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για διάφορους στρατηγικούς κλάδους ( 2 ) . Και οι δύο χώρες είναι σημαντικοί εξαγωγείς διαφόρων γεωργικών προϊόντων, όπως οι σπόροι και οι ελαιούχοι σπόροι. Η διακοπή των εξαγωγών από τις χώρες αυτές έχει ήδη οδηγήσει σε τεράστιες παγκόσμιες αυξήσεις των τιμών των βασικών γεωργικών προϊόντων. Οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές ιδίως στις φτωχότερες χώρες και αυτοί που θα πληγούν περισσότερο είναι οι φτωχότεροι. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της να επιταχυνθεί η ανάπτυξη μιας στρατηγικής και τεχνολογικής αυτονομίας για την Ευρώπη και επισημαίνει εκ νέου την ανάγκη περιορισμού της εξάρτησής μας από την ενέργεια, τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας και τα τρόφιμα ( 3 )

1.5. Προκειμένου να αποφευχθούν οι δραστικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ πρέπει να είναι ρεαλιστική και να συμβάλλει στην οικοδόμηση της Ενεργειακής Ένωσης και στην επίτευξη των στόχων για το κλίμα, χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω τους ευάλωτους καταναλωτές και τους εργαζομένους και χωρίς να υπονομεύεται η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Η ΕΕ πρέπει να εργαστεί για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της για το κλίμα, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σταθερότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού σε κόστος οικονομικά προσιτό για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες.

1.6. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν ήδη πληγεί σοβαρά από την πανδημία και η κρίση αυτή είναι ακόμη ένας τεράστιος κλυδωνισμός που γίνεται κυρίως αισθητός από τους πλέον ευάλωτους στις κοινωνίες μας. Η αλληλεγγύη και η κοινωνική σύγκλιση πρέπει επίσης να αποτελέσουν κατευθυντήριες γραμμές για τις μελλοντικές πολιτικές της ΕΕ: η ανταπόκριση στον πόλεμο στην Ουκρανία θα έχει επιπτώσεις για όλους και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι επιβαρύνσεις αυτές κατανέμονται με δίκαιο τρόπο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να συνεχίσει περαιτέρω συζητήσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με πιθανά μακροπρόθεσμα εργαλεία, π.χ. συστήματα αντασφάλισης ανεργίας, για την αντιμετώπιση συστημικών προβλημάτων που μόνο επιδεινώθηκαν από τη συνεχιζόμενη κρίση. Τα αποτελέσματα και η πιθανή περαιτέρω χρήση του μηχανισμού SURE θα πρέπει να διερευνηθούν και να συζητηθούν επίσης με τους κοινωνικούς εταίρους.

1.7. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διατηρήσει τη βελτίωση της νομοθεσίας ως προτεραιότητα και καλεί την Επιτροπή και τους Ευρωπαίους νομοθέτες να εμβαθύνουν και να προωθήσουν με συνέπεια το σύστημα για τη βελτίωση της νομοθεσίας της ΕΕ σε όλες τις πτυχές του και να χρησιμοποιήσουν συστηματικά τα εργαλεία και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας στο πλαίσιο του έργου τους. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να προωθεί τις αρχές και τα εργαλεία για τη βελτίωση της νομοθεσίας σε όλες τις υπηρεσίες της.

1.8. Η προσέγγιση της αειφόρου ανάπτυξης θα πρέπει να υιοθετηθεί ως πρωταρχικός και αναπόσπαστος στόχος όλων των πολιτικών, προγραμμάτων και μέτρων. Για την τόνωση της ανάκαμψης από τις κρίσεις, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν και να επιδιώξουν πολιτικές και πρωτοβουλίες που αποφέρουν ταυτόχρονα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη, δηλαδή να ενισχύσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον, να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης και να διευκολύνουν τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη και κυκλική οικονομία.

1.9. Η ανάκαμψη και η ανθεκτικότητα της ΕΕ όσον αφορά τις κρίσεις εξαρτάται εγγενώς από την βιώσιμη ανάπτυξη, την κοινωνική σύγκλιση, το ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον και τη θετική εξέλιξη της απασχόλησης και των συνθηκών απασχόλησης, στο πλαίσιο των προϋποθέσεων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του σχεδίου δράσης του και των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης. Όλα τα μέτρα πολιτικής που λαμβάνονται πρέπει να επιδιώκουν την προώθηση των βιώσιμων επιχειρήσεων, της επιχειρηματικότητας και της δημιουργίας θέσεων εργασίας, καθώς και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης.

1.10. Παρά τα επείγοντα προβλήματα, είναι ζωτικής σημασίας να μην παραβλεφθούν οι θεμελιώδεις αρχές της ΕΕ, όπως η αποτελεσματική υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, ούτε οι μακροπρόθεσμες ανάγκες, όπως η κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, και η καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα επιτυχημένο μέλλον για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να διευκολύνει και να ενθαρρύνει τις επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις αυξανόμενες ανάγκες για την εξεύρεση λύσεων για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας έναντι των γεωοικονομικών, κοινωνικών, υγειονομικών και περιβαλλοντικών κινδύνων.

1.11. Εκτός από την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς και τη μείωση των κρίσιμων εξαρτήσεων, η επίτευξη ισχυρότερης θέσης στον κόσμο απαιτεί επίσης επιτυχία των εξαγωγών. Η Επιτροπή θα πρέπει να διερευνήσει τρόπους αύξησης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εν γένει και, ειδικότερα, να διευκολύνει την ενίσχυση της θέσης των εταιρειών της ΕΕ στις παγκόσμιες αγορές τεχνολογιών, προϊόντων και λύσεων που ανταποκρίνονται στις παγκόσμιες κυρίαρχες τάσεις και προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή. Πρέπει επίσης να ενισχύσει την ικανότητα του τομέα της υγείας, όσον αφορά τη βελτίωση της έρευνας και των μεθοδολογιών διαχείρισης των αυξανόμενων απαιτήσεων περίθαλψης, καθώς και για περιπτώσεις μελλοντικών πανδημιών. Αυτό πρέπει να περιλαμβάνει τη στήριξη της ανάπτυξης και της διεθνούς προώθησης προτύπων από ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και φορείς καινοτομίας, διότι τα πρότυπα δημιουργούν αγορές.

1.12. Η επίτευξη ισχυρότερου παγκόσμιου ρόλου για την ΕΕ απαιτεί σθεναρή ενότητα και κοινές προσπάθειες των κρατών μελών. Η Επιτροπή θα πρέπει να αξιοποιήσει την ενότητα που επιτεύχθηκε κατά τη διάρκεια των κρίσεων και να βρει τρόπους για την ενίσχυση της ανάκαμψης και της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και της ευημερίας των πολιτών κατά τρόπο που να εξαρτάται όλο και περισσότερο από την καινοτομία και τις δεξιότητες και όχι από τις κρατικές ενισχύσεις ή τα εμπόδια στο εμπόριο και τη συνεργασία. Στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο, η Ένωση θα πρέπει να συνεχίσει να συμβάλλει στην εξάλειψη της φτώχειας και στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

2. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

2.1. Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και έχει επισημάνει ότι πρέπει να πραγματοποιηθεί με κοινωνικά δίκαιο τρόπο, υπό τις προϋποθέσεις διασφάλισης της ευρωπαϊκής επισιτιστικής ασφάλειας, καθώς και της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού σε προσιτές τιμές. Αυτό ισχύει, μεταξύ άλλων, για τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, η οποία θα έχει άνισο αντίκτυπο σε τομείς, επιχειρήσεις, περιφέρειες, κοινότητες και άτομα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των σχετικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών είναι σημαντική τόσο στο στάδιο του σχεδιασμού όσο και στο στάδιο της υλοποίησης. Είναι ζωτικής σημασίας να υποστηριχθούν οι πολίτες και οι ομάδες ενδιαφερομένων μερών στην κινητοποίησή τους προκειμένου να συμμετάσχουν ενεργά στη μετάβαση σε μια κοινωνία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

2.2. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία πρέπει να είναι συμπληρωματικές και αλληλοενισχυόμενες σε όλους τους τομείς του κλίματος, της ενέργειας, των μεταφορών, των κτιρίων, της βιομηχανίας, της δασοκομίας και των συστημάτων τροφίμων, ώστε να επιτευχθεί μια ανταγωνιστική, δίκαιη, κλιματικά ουδέτερη και κυκλική οικονομία της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να βελτιωθεί η συμπληρωματικότητα μεταξύ της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

2.3. Για την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά τη μετάβαση σε οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη ανάπτυξη σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η ΕΟΚΕ ζητεί την ανάπτυξη ενός συνόλου κατάλληλων δεικτών «πέραν του ΑΕΠ». Ένας συνοπτικός πίνακας αποτελεσμάτων «πέραν του ΑΕΠ» θα πρέπει να σχεδιαστεί και να ενσωματωθεί στον πίνακα αποτελεσμάτων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και στην ευρωπαϊκή διαδικασία οικονομικής διακυβέρνησης. Πρέπει επίσης να συμβάλει στη χάραξη πολιτικής, να βελτιώσει την επικοινωνία και να προωθήσει τον καθορισμό στόχων.

2.4. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της ευρωπαϊκής ταξινομίας για τις βιώσιμες δραστηριότητες («ταξινομία της ΕΕ») να κατευθύνει τις επενδύσεις σε βιώσιμα έργα και δραστηριότητες. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή έχει καταρτίσει σύνολο κανόνων για τον προσδιορισμό των περιβαλλοντικών (πράσινων) επενδύσεων. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ανάπτυξη της ταξινομίας κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές ανάγκες, όπως η ασφάλεια του εφοδιασμού με ενέργεια και βασικές πρώτες ύλες και βασικά προϊόντα, και να εστιάζει περισσότερο σε πτυχές κοινωνικής βιωσιμότητας, όπως τα εργασιακά και ανθρώπινα δικαιώματα, με παράλληλο σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών και των διαφόρων συστημάτων εργασιακών σχέσεων και της σκοπιμότητας μιας αντικειμενικής αξιολόγησης στο πλαίσιο της πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Από την αρχή, η ΕΟΚΕ υποστήριζε ότι η Πράσινη Συμφωνία μπορεί και θα είναι επιτυχής μόνο εάν αποτελεί επίσης κοινωνική συμφωνία. Όσον αφορά τις κοινωνικές πτυχές της ταξινομίας, η ΕΟΚΕ επεξεργάζεται επί του παρόντος γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα «Κοινωνική ταξινομία: ζητούμενα και ευκαιρίες». Η ταξινομία θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιείται στο πλαίσιο του προτύπου πράσινων ομολόγων της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ευθυγράμμιση των ταξινομιών σε διεθνές επίπεδο στο πλαίσιο της Διεθνούς Πλατφόρμας για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση.

2.5. Για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και εργασιακών ανησυχιών της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προτείνει πρόσθετα μέτρα πολιτικής για την ενίσχυση της κοινωνικής και εργασιακής διάστασης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, σε συνδυασμό με πιο φιλόδοξους κοινωνικούς στόχους, σύμφωνα με τη Διακήρυξη του Πόρτο, τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και τις κατευθυντήριες γραμμές της ΔΟΕ για μια δίκαιη μετάβαση. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να χαρτογραφήσουν και να αναλύσουν τον αντίκτυπο που θα έχει η πράσινη μετάβαση στην απασχόληση και τις δεξιότητες σε διάφορες χώρες, περιφέρειες και τομείς, συμπεριλαμβανομένων των υπεργολάβων και των μελλοντικών αξιακών αλυσίδων. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να διασφαλιστεί ότι τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα περιλαμβάνουν στρατηγικές δίκαιης μετάβασης. Επιπλέον, είναι σημαντικό να προβλεφθούν και να διαχειριστούν τις αλλαγές στον κόσμο της εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω στοχευμένης στήριξης, όπως π.χ. της ενίσχυσης των αναγκαίων δεξιοτήτων, της διασφάλισης της κοινωνικής προστασίας και της συμμετοχής ολόκληρης της ενδιαφερόμενης κοινωνίας στη διαμόρφωση της μετάβασης, καθώς και μέσω πρόσθετων προτάσεων για την κινητοποίηση μαζικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων για τη στήριξη των μεταβάσεων και για τη σημαντική αύξηση του μεγέθους και του πεδίου εφαρμογής του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.

2.6. Η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλιστεί ότι το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, να καταστούν πρωτοπόροι στην πράσινη επιχειρηματικότητα, αποτρέποντας παράλληλα τον κίνδυνο μετατόπισης της παραγωγής και παρέχοντας προστασία από εισαγωγές με μεγαλύτερο αρνητικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Αυτό ισχύει ιδίως για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης τη στήριξη των ΜΜΕ προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα και να διαχειριστούν τις αυξανόμενες κλιματικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις που τους αφορούν άμεσα και έμμεσα.

2.7. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ισχυρή στήριξη της καινοτομίας στον βιομηχανικό τομέα για την ανάπτυξη και την εφαρμογή πράσινων τεχνολογιών, υλικών, προϊόντων, διαδικασιών παραγωγής και επιχειρηματικών μοντέλων, διευκολύνοντας, για παράδειγμα, προγράμματα για το υδρογόνο, τους συσσωρευτές, τους ημιαγωγούς, τη δέσμευση και χρήση άνθρακα και τις πρακτικές κυκλικής οικονομίας σε διάφορους τομείς, όπως η συσκευασία.

2.8. Προκειμένου να ενισχυθεί ο παγκόσμιος αντίκτυπος της ΕΕ, η ΕΕ θα πρέπει να παρέχει στις βιομηχανίες της ανταγωνιστικές συνθήκες για να δύνανται να αξιοποιήσουν τις εξαγωγικές ευκαιρίες που προσφέρει η παγκόσμια ζήτηση τεχνολογιών και λύσεων για το κλίμα και το περιβάλλον και, ως εκ τούτου, να αυξήσουν το «θετικό ανθρακικό αποτύπωμα» της ΕΕ.

2.9. Οι βιομηχανικές συμμαχίες αποδεικνύονται πως είναι μια επιτυχημένη μέθοδο για την ανάπτυξη διασυνοριακών και μεγάλης κλίμακας βιομηχανικών έργων σε στρατηγικούς τομείς. Αυτές οι βιομηχανικές συμμαχίες, μαζί με τα σημαντικά έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος είναι θεμελιώδους σημασίας για την ανάκαμψη και την προώθηση των ευρωπαϊκών προτύπων και βασικών τεχνολογιών, ιδίως σε τομείς όπου η αγορά καθαυτή δεν μπορεί να αποδώσει ή υφίσταται στρεβλώσεις.

2.10. Η πρόοδος προς μια πραγματική Ενεργειακή Ένωση θα πρέπει να ενισχυθεί ώστε να διασφαλιστεί η ενεργειακή μετάβαση προς ένα οικονομικά προσιτό, ασφαλές, ανταγωνιστικό, προστατευμένο και βιώσιμο ενεργειακό σύστημα. Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες προκλήσεις που προκαλεί ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, η Επιτροπή θα πρέπει να επικεντρωθεί σε μέτρα που αποφέρουν τα μεγαλύτερα οφέλη όσον αφορά το σύνολο των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης και συμβάλλουν ταυτόχρονα στην αντιμετώπιση των έντονων προκλήσεων και στους μακροπρόθεσμους στόχους.

2.11. Η κατάσταση στην Ουκρανία οδήγησε στην έκδοση της ανακοίνωσης REPpowerEU ( 4 ) , την οποία, κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ακολούθησε το σχέδιο δράσης REPowerEU με προτάσεις ( 5 ) , οι οποίες εάν εφαρμοστούν ορθά θα συμβάλουν σημαντικά στην επιτάχυνση της ενεργειακής ανεξαρτησίας και βιωσιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο στόχος της ανεξαρτησίας από το ρωσικό φυσικό αέριο και από άλλα ορυκτά καύσιμα απαιτεί τόσο την επείγουσα διαφοροποίηση των προμηθευτών και των πηγών ενέργειας όσο και ενισχυμένη αλληλεγγύη και μακροπρόθεσμα μέτρα που προωθούν τη μετάβαση προς το ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά των διαφόρων κρατών μελών και περιφερειών και τις διαθέσιμες εναλλακτικές πηγές. Ωστόσο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία της διαδικασίας, πρέπει να κινητοποιηθούν επαρκείς ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις, αξιοποιώντας πλήρως, μεταξύ άλλων, τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής. Όπως έχει ήδη επισημανθεί ( 6 ) , η μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου από τη Ρωσία κατά δύο τρίτα έως τα τέλη του 2022 αποτελεί πρόκληση και θα σήμαινε, αφενός, κυρίως διαφοροποίηση του εφοδιασμού βραχυπρόθεσμα μέσω του υγροποιημένου φυσικού αερίου και του βιομεθανίου και, αφετέρου, μέσω της ενεργειακής απόδοσης και της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Θα πρέπει να αποφεύγεται ο εγκλωβισμός των υποδομών που δημιουργεί μελλοντικούς περιορισμούς σε ρεαλιστικές εναλλακτικές λύσεις και οι επενδύσεις θα πρέπει να επικεντρώνονται όσο το δυνατόν περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στις υποστηρικτικές υποδομές. Οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να συμμετέχουν ενεργά σε αυτές τις προτάσεις πολιτικής προκειμένου να διασφαλιστεί η κοινωνική αποδοχή, η βιωσιμότητα και η επιτυχία τους. Επιπλέον, προκειμένου να αυξηθεί το επίπεδο ανταπόκρισης σε εξωτερικές κρίσεις, θα χρειαστεί μια μόνιμη δομή συντονισμού στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.12. Η περαιτέρω ολοκλήρωση της αγοράς ενέργειας της ΕΕ θα ενισχύσει σημαντικά την οικονομική προσιτότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Για τον σκοπό αυτό, απαιτείται επαρκής δυναμικότητα διασύνδεσης ( 7 ) και πρέπει να αναπτυχθούν αντίστοιχες υποδομές, ιδίως σε ενεργειακές «νησίδες» (όπως η Ιβηρική Χερσόνησος ( 8 ) ). Προκειμένου να προωθηθεί το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της ΕΕ στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού, θα πρέπει να καταρτιστεί ρεαλιστικός χάρτης πορείας για την εξέλιξη και την ανάπτυξη αποδοτικών υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι δυνατότητες αποθήκευσης και ένα επαρκές διασυνδεδεμένο σύστημα που θα επιτρέπουν την εξαγωγή της υπερπαραγωγής σε άλλα κράτη μέλη. Για την ταχεία ανάπτυξη των υποδομών καθαρής ενέργειας, τα κράτη μέλη πρέπει να επιταχύνουν τη χορήγηση αδειών.

2.13. Με στόχο την ενίσχυση των ισότιμων όρων ανταγωνισμού, η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει την παγκόσμια τιμολόγηση του άνθρακα. Η φορολογία του άνθρακα θα πρέπει να αναπτυχθεί και να εξορθολογιστεί ώστε να αντικατοπτρίζει τις κλιματικές επιπτώσεις με συμμετρικό τρόπο και να λαμβάνει υπόψη μέτρα για τη δέσμευση του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θα πρέπει να επιδιώξει τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων σε πηγές ενέργειας που είναι επιβλαβείς για το κλίμα και το περιβάλλον, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία θα πραγματοποιηθεί με δίκαιο τρόπο.

2.14. Η τρέχουσα αύξηση των τιμών της ενέργειας συνιστά μεγάλη απειλή τόσο από την άποψη της αύξησης της ενεργειακής φτώχειας όσο και από την άποψη της απώλειας ανταγωνιστικότητας για τις επιχειρήσεις που καταναλώνουν ενέργεια. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν μέτρα για τον επιτυχή μετριασμό των επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας και την πρόληψη της ενεργειακής φτώχειας, μεταξύ άλλων στα νοικοκυριά της ΕΕ. Προσωρινά και καλά στοχοθετημένα μέτρα για τον περιορισμό του αντικτύπου της αύξησης τιμών της ενέργειας είναι επίσης αναγκαία προκειμένου να βοηθηθούν οι ΜΜΕ και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες να επιβιώσουν από την κρίση.

2.15. Στο πλαίσιο μιας μακροπρόθεσμης εξέτασης του τρόπου με τον οποίο η αγορά ενέργειας ανταποκρίνεται στους κλυδωνισμούς, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτια των αυξήσεων των τιμών της ενέργειας (επί του παρόντος η τιμή του φυσικού αερίου), όπως προτείνει ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), με βάση την πρόσφατη αξιολόγησή ( 9 ) του σχετικά με το τρέχον σύστημα σχεδιασμού και τιμολόγησης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο επανεξέτασης όσον αφορά τις αγορές όπου η συγκέντρωση του ενεργειακού εφοδιασμού είναι υψηλή και, ως εκ τούτου, η κανονική λειτουργία μπορεί να στρεβλωθεί.

2.16. Οι πολίτες και οι καταναλωτές θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης, μέσω της στήριξης της κοινοτικής ενέργειας και της τοπικής οικειοποίησης και του μετασχηματισμού των καταναλωτών ενέργειας σε παραγωγούς-καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ ζητεί διαφανείς εκστρατείες ενημέρωσης, διαβούλευσης και εκπαίδευσης για την ενθάρρυνση της προσήλωσης των πολιτών στην ενεργειακή μετάβαση.

2.17. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στα προβλήματα μετάβασης προς μια κοινωνία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, ιδίως όσον αφορά τις βιομηχανίες οι οποίες για διάφορους τεχνικούς και/ή οικονομικούς λόγους χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές στην αγορά.

2.18. Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την επικαιροποίηση του κανονισμού ΔΕΔ-Μ ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στους επίκαιρους στόχους και τις επίκαιρες ανάγκες. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων και στον καθορισμό ενός δικτύου που θα συνδέει όλες τις πρωτεύουσες, τις μεγάλες πόλεις, τους λιμένες, τους αερολιμένες και τους τερματικούς σταθμούς των κρατών μελών, με βάση τους ευρωπαϊκούς διαδρόμους. Οι διάδρομοι θα πρέπει να περιλαμβάνουν, κατά περίπτωση, «θαλάσσιες γέφυρες» ή υψηλής πυκνότητας τακτικές συνδέσεις πλοίων RoRo μεταξύ λιμένων διαδρόμου. Όσον αφορά την εδαφική συνοχή, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διάδρομοι του κεντρικού δικτύου πρέπει να συνδεθούν καλύτερα με την περιφερειακή, την αστική και την τοπική διάσταση. Πρέπει επίσης να εντοπιστούν τα κενά μεταξύ των τεχνικών απαιτήσεων του ΔΕΔ-Μ και των απαιτήσεων στρατιωτικής κινητικότητας για την εφαρμογή διπλής χρήσης των υποδομών μεταφορών.

2.19. Δεδομένου του μάλλον μεγάλου χρονικού διαστήματος που απαιτείται για την υλοποίηση των έργων ΔΕΔ-Μ, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση ευρωπαϊκού ρυθμιστικού και χρηματοδοτικού πλαισίου για την εξασφάλιση μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης σταθερότητας στους διαδρόμους και στα έργα έως την ολοκλήρωση του ευρωπαϊκού δικτύου. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την κατάρτιση επειγόντως εθνικών σχεδίων για τακτική και έκτακτη χρηματοδότηση για τη συντήρηση των υποδομών ΔΕΔ-Μ και ένα σχέδιο παρακολούθησης του κεντρικού δικτύου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.20. Λαμβάνοντας υπόψη τον ουσιαστικό ρόλο των αερομεταφορών για την ΕΕ, η ΕΟΚΕ ζητεί μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική προσέγγιση για την προώθηση της ανάκαμψης και της ανάπτυξης των βιώσιμων αερομεταφορών.

2.21. Προκειμένου να συμβάλει στις προσπάθειες μείωσης των εκπομπών από τις οδικές μεταφορές, η ΕΟΚΕ ζητεί ευνοϊκούς ρυθμιστικούς όρους για τη χρήση μεγαλύτερων και βαρύτερων οχημάτων μεταφοράς εμπορευμάτων και συνδυασμών οχημάτων εντός και μεταξύ των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τις μελλοντικές και ειδικές προκλήσεις των εμπορευματικών μεταφορών, καθώς και την προβλεπόμενη έλλειψη οδηγών φορτηγών κατά τα επόμενα έτη, τόσο από την άποψη της έλλειψης ανανέωσης των γενεών όσο και από την άποψη των δύσκολων συνθηκών εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη πολυτροπικών εμπορευματικών μεταφορών είναι σημαντική για την ενίσχυση της ελκυστικότητας των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών ως μέρος μιας πλήρους αλυσίδας εφοδιαστικής, σε συνδυασμό με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων στον τομέα των μεταφορών.

2.22. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανάπτυξη του πλαισίου αστικής κινητικότητας της ΕΕ και ζητεί να καταστούν οι αστικές μεταφορές, ιδίως οι δημόσιες συγκοινωνίες, πιο συμπεριληπτικές, ώστε να προωθηθούν οι ίσες ευκαιρίες για τους πολίτες.

2.23. Για την ενίσχυση της βιώσιμης και έξυπνης κινητικότητας, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να αναλάβει ισχυρή πρωτοβουλία για τη δρομολόγηση ψηφιακών έργων μεγάλης κλίμακας στον τομέα των μεταφορών, τα οποία είναι καίριας σημασίας, π.χ. για την αποτελεσματική πολυτροπικότητα και τη βελτιστοποίηση της χρήσης της χωρητικότητας.

2.24. Καθώς τα συστήματα ενέργειας, μεταφορών και τα ψηφιακά συστήματα είναι όλο και πιο συνδεδεμένα, υπάρχει ανάγκη για ολοκληρωμένα δίκτυα στον τομέα των μεταφορών, της ψηφιακής τεχνολογίας και της ενέργειας. Για τη βελτίωση των συνεργειών και προκειμένου να αυξηθεί η ανθεκτικότητα του συνόλου των υποδομών, η ΕΟΚΕ ζητεί την επανεξέταση των κυριότερων σημείων συμφόρησης και τρωτών σημείων όσον αφορά τις διασυνδέσεις των συστημάτων αυτών τόσο από την τρέχουσα όσο και από μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική.

2.25. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να αυξηθεί η ανθεκτικότητα του ενεργειακού δικτύου, του δικτύου μεταφορών και του ψηφιακού δικτύου στην κλιματική αλλαγή, στους φυσικούς κινδύνους και στις ανθρωπογενείς καταστροφές, ώστε να δημιουργηθεί και να διατηρηθεί η μακροπρόθεσμη αξία των υποδομών. Συνολικά, η ΕΟΚΕ ζητεί τη λήψη μέτρων για την ενίσχυση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και στις επιπτώσεις της.

2.26. Για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των συστημάτων τροφίμων και της ανταγωνιστικότητας των Ευρωπαίων παραγωγών, η ΕΟΚΕ ζητεί την προώθηση μιας ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της αυτονομίας των πρωτεϊνών, της διασφάλισης της αμοιβαιότητας των εμπορικών προτύπων (οικονομικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών), της προώθησης της έρευνας, της ενίσχυσης της ψηφιοποίησης, της ανάπτυξης καινοτόμων τεχνολογιών και σπόρων και της προώθησης δίκαιων τιμών που περιλαμβάνουν υψηλότερο κόστος εισροών και κόστος για την αύξηση της βιωσιμότητας.

2.27. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική και η Κοινή Αλιευτική Πολιτική θα πρέπει να συμβάλουν σημαντικά σε πιο βιώσιμα και ανθεκτικά συστήματα τροφίμων. Πρέπει να διασφαλιστεί η διαρθρωμένη και ευρεία συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Η πρόταση για ένα νομοθετικό πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς στόχους, δείκτες και έναν ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης και πίνακα αποτελεσμάτων.

3. Μια Ευρώπη έτοιμη για την ψηφιακή εποχή

3.1. Η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξαν την κρίσιμη σημασία των ψηφιακών τεχνολογιών και την ανάγκη να αυξήσει η ΕΕ την ψηφιακή κυριαρχία της. Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ψηφιακή πυξίδα και την πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία και ζητεί την αποτελεσματική εισαγωγή του μηχανισμού διακυβέρνησης και τη διευκόλυνση της ταχείας υλοποίησης των στόχων. Η πανδημία ανέδειξε επίσης τις προκλήσεις που ενδέχεται να δημιουργήσει η ψηφιακή μετάβαση και η ΕΟΚΕ ζητεί την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό, εθνικό και βιομηχανικό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση αυτή είναι επίσης δίκαιη.

3.2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών είναι ζωτικής σημασίας για την αποτίμηση της προόδου και την αξιολόγηση των αναγκαίων μέτρων για την επίτευξη των στόχων, μεταξύ άλλων μέσω πολυκρατικών έργων. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης η έκθεση σχετικά με την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας να συμβάλει στην ανταλλαγή γνώσεων και ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών.

3.3. Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει την ανάγκη ο ψηφιακός μετασχηματισμός να πραγματοποιηθεί με βιώσιμο, ανθρωποκεντρικό και χωρίς αποκλεισμούς τρόπο, ο οποίος θα λειτουργεί για όλους, χωρίς να εμβαθύνει περαιτέρω το υφιστάμενο ψηφιακό χάσμα ή να δημιουργεί νέες ανισότητες, διασφαλίζοντας τις συνθήκες εργασίας, την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής και την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων. Για τον σκοπό αυτόν, είναι επίσης σημαντική η πρόβλεψη και η διαχείριση των αλλαγών στον κόσμο της εργασίας, αξιοποιώντας τον κοινωνικό διάλογο σε διάφορα επίπεδα και ενισχύοντας τις απαραίτητες δεξιότητες και τις κατάλληλες συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της τηλεργασίας και της εργασίας σε πλατφόρμες, επιδιώκοντας την αξιολόγηση του λεγόμενου «δικαιώματος αποσύνδεσης» σε επίπεδο ΕΕ.

3.4. Οι επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές οι οποίες διασφαλίζουν καλύτερη προσβασιμότητα και η ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς δεδομένων είναι βασικοί και απαραίτητοι παράγοντες διευκόλυνσης της ορθής ψηφιακής ανάπτυξης σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί την αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων για την ενίσχυση της ελεύθερης κυκλοφορίας των δεδομένων, διασφαλίζοντας παράλληλα την κατάλληλη προστασία των δεδομένων, της ιδιωτικής ζωής και της διανοητικής ιδιοκτησίας.

3.5. Η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να σημειώνει πρόοδο προς τη δημιουργία ασφαλούς και αυτόνομου συστήματος διαστημικής συνδεσιμότητας για την παροχή εγγυημένων και ανθεκτικών υπηρεσιών δορυφορικών επικοινωνιών, το οποίο θα αυξήσει τη διαθεσιμότητα ευρυζωνικών συνδέσεων υψηλής ταχύτητας και αδιάλειπτης συνδεσιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

3.6. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να συνεχιστεί η ανάπτυξη ευφυών συστημάτων μεταφορών προς έναν κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την κινητικότητα, πράγμα που σημαίνει βελτιωμένη αποδοτικότητα και προϋποθέσεις για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, καθώς και για την απρόσκοπτη πολυτροπικότητα.

3.7. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογο να βασιζόμαστε σε ισχυρούς συμμετέχοντες στην ευρωπαϊκή αγορά για την εφαρμογή ψηφιακών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται επειγόντως δράση προκειμένου να καταστεί ο τομέας των κρυπτονομισμάτων διαφανής και να προστατευθούν οι τελικοί χρήστες του ψηφιακού χρηματοοικονομικού τομέα, να διασφαλιστεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, να προστατευθεί η ακεραιότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ και να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων φορέων του οικονομικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς και να προσανατολιστεί ο τομέας των κρυπτονομισμάτων προς έναν πιο βιώσιμο και λιγότερο ενεργοβόρο μηχανισμό λειτουργίας.

3.8. Δεδομένου ότι οι δεξιότητες και οι ικανότητες αποτελούν βασικούς παράγοντες διευκόλυνσης του ψηφιακού μετασχηματισμού, η ΕΟΚΕ ζητεί τη συνεχή ανάπτυξη τρόπων τόσο για την ενίσχυση των ταλέντων υψηλού επιπέδου όσο και για την ενίσχυση των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων των πολιτών και των εργαζομένων, ώστε να αξιοποιούν καλύτερα τις ευκαιρίες που παρέχει η ψηφιοποίηση και να διαχειρίζονται τους κινδύνους που συνδέονται με αυτήν.

3.9. Προκειμένου να ενισχυθεί η αριστεία της ΕΕ στην ψηφιοποίηση, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις χρειάζονται ευνοϊκές συνθήκες για καινοτομία, επενδύσεις και λειτουργία, σε σύγκριση με τους ξένους ανταγωνιστές. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συνεταιρισμοί είναι ιδιαίτερα κατάλληλοι για τη στήριξη της χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχής στη διακυβέρνηση των ψηφιακών πλατφορμών, η ΕΟΚΕ ζητεί να προβλεφθούν πρωτοβουλίες για την προώθηση της ανάπτυξης ψηφιακών συνεργατικών πλατφορμών.

3.10. Παράλληλα με την προώθηση των καινοτόμων επιχειρήσεων, πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλες οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, θα μπορούν να συμμετέχουν και να επωφελούνται από την πρόοδο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να ενισχυθεί η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων προηγμένων τεχνολογιών, αλλά πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι πολλές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν προκλήσεις όσον αφορά την υιοθέτηση ακόμη και βασικών ψηφιακών τεχνολογιών.

3.11. Είναι όλο και πιο σημαντικό όλοι οι παράγοντες, μεταξύ άλλων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, να δίνουν τη δέουσα προσοχή στην ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και οι κρίσεις τονίζουν ακόμη περισσότερο τη σημασία της για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της οικονομίας και της κοινωνίας και τη διατήρηση των διεθνών συνδέσεων. Αυτό απαιτεί ενισχυμένη δράση από τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με τη διευκόλυνση της Επιτροπής. Είναι επίσης ακόμη πιο σημαντικό να καταπολεμηθεί η παραπληροφόρηση, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι δεν χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για τον περιορισμό των δημόσιων ελευθεριών, ιδίως της ελευθερίας της έκφρασης.

3.12. Η ΕΟΚΕ ζητεί την κινητοποίηση τόσο της δημόσιας όσο και της ιδιωτικής χρηματοδότησης για τη διευκόλυνση των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία, την εκπαίδευση και την κατάρτιση και τις τεχνικές υποδομές. Το κανονιστικό πλαίσιο αποτελεί έναν ακόμη γενικό παράγοντα που διαμορφώνει την ψηφιακή ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η εξελισσόμενη νομοθεσία ενθαρρύνει την καινοτομία και τις επενδύσεις, καθώς και ισότιμους όρους ανταγωνισμού, σύμφωνα με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους.

3.13. Δεδομένου ότι η ψηφιοποίηση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική κινητήρια δύναμη για την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι πολιτικές που σχετίζονται με τη φορολογία της ψηφιοποιημένης οικονομίας πρέπει να επιδιώκουν την προαγωγή, και όχι την παρακώλυση της οικονομικής ανάπτυξης και του διασυνοριακού εμπορίου και επενδύσεων.

3.14. Η ύπαρξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού βάσει κανόνων για τις ψηφιακές δραστηριότητες είναι επίσης σημαντική σε διεθνές επίπεδο και η ενιαία αγορά αποτελεί εφαλτήριο προκειμένου να καταστεί η ΕΕ επιδραστικός και ισχυρός παγκόσμιος παράγοντας. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη χρήση ευρέος φάσματος εργαλείων, από τη διπλωματική δράση έως τη συνεργασία για την καινοτομία και τις εμπορικές συμφωνίες, για την προώθηση της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης και της αξιοπιστίας των ψηφιακών τεχνολογιών. Η ιδιότητα του παγκόσμιου φορέα καθορισμού προτύπων απαιτεί επίσης παγκόσμια ανταγωνιστικότητα, η οποία βασίζεται σε ισχυρή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

4. Μια οικονομία στην υπηρεσία των ανθρώπων

4.1. Η τρέχουσα κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη συνοδεύεται από υψηλό επίπεδο αβεβαιότητας που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη πανδημία της νόσου COVID-19 και επιδεινώνεται περαιτέρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις με τη Ρωσία. Είναι ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη να ενισχύσουν και να συντονίσουν αποτελεσματικά τις οικονομικές, υγειονομικές και κοινωνικές πολιτικές τους, να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις μακροοικονομικές ανισορροπίες και να διασφαλίσουν υγιή δημόσια οικονομικά. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να βελτιώσουν την ποιότητα και τη σύνθεση των δημόσιων επενδύσεών τους ώστε να διαθέσουν τους απαραίτητους χρηματοδοτικούς πόρους, ενθαρρύνοντας, μεταξύ άλλων, τις ιδιωτικές επενδύσεις, προκειμένου να στηρίξουν τον κοινωνικοοικολογικό μετασχηματισμό της οικονομίας με στόχο την προώθηση της απασχόλησης υψηλού επιπέδου, των ποιοτικών θέσεων εργασίας και της ευημερίας, καθώς και τη διασφάλιση επαρκούς εισοδήματος, μεριμνώντας παράλληλα για την ύπαρξη επαρκών κινήτρων για τους πολίτες ώστε να δραστηριοποιούνται στην αγορά εργασίας.

4.2. Η ΕΕ θα πρέπει να εστιάσει στο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τη βιομηχανία και τις θέσεις εργασίας της ΕΕ ως βασικά στοιχεία για την ευημερία, καθώς και στην καταπολέμηση των ανισοτήτων και της φτώχειας στη διαδικασία ανάκαμψης. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων ως κατευθυντήριο μέσο για την κοινωνική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει επίσης να βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής ανάκαμψης, ώστε να διασφαλίζεται ότι η οικονομική και η κοινωνική ανάκαμψη θα συμβαδίζουν. Η ΕΕ θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη στήριξη των ευάλωτων ομάδων μέσω ενεργών και χωρίς αποκλεισμούς πολιτικών που θα συνοδεύονται από βασικές και ευνοϊκές κοινωνικές υπηρεσίες.

4.2.1 Με βάση τη συγκυριακή τους επιτυχία, τόσο το NextGenerationEU όσο και ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας πρέπει να αξιολογηθούν ως αποτελεσματικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της κρίσης που προκλήθηκε σήμερα από τον πόλεμο και των πιθανών δραματικών του συνεπειών για την ευρωπαϊκή οικονομία. Τα εργαλεία αυτά συμπληρώνουν τους υφιστάμενους διαρθρωτικούς μηχανισμούς για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της ανοδικής σύγκλισης, την προστασία των συνθηκών διαβίωσης και τη διασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης και σταθερότητας εντός της ΕΕ.

4.3. Η ΕΕ και οι εθνικές κυβερνήσεις θα πρέπει να λάβουν μέτρα προκειμένου να μετριάσουν αυτές τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, τόσο για να ελαχιστοποιήσουν την αύξηση των τιμών και του κόστους της ενέργειας για τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις όσο και για να στηρίξουν την οικονομία και την απασχόληση με την προσαρμογή των υφιστάμενων μέτρων έκτακτης ανάγκης. Προκειμένου να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις και να είναι σε θέση να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν θέσεις εργασίας, η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί συνεχώς τις επιπτώσεις της πανδημίας και του πολέμου στις επιχειρήσεις της ΕΕ όλων των μεγεθών και να είναι προετοιμασμένη να λάβει αναγκαία προσωρινά μέτρα στήριξης, διασφαλίζοντας παράλληλα δίκαιους όρους ανταγωνισμού.

4.4. Υποστηρίζεται θερμά ο στόχος του αναπροσανατολισμού των επενδύσεων που θα συμβάλουν στη μετάβαση της ΕΕ σε μια βιώσιμη οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, χρειάζεται επαγρύπνηση όσον αφορά τις παραπλανητικές πρακτικές «προβολής ψευδοοικολογικής και ψευδεπίγραφης βιώσιμης ταυτότητας». Η ΕΟΚΕ αναμένει από την Επιτροπή ότι θα μεριμνήσει για την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της βιώσιμης χρηματοδότησης.

4.5. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να διαθέτουν κατάλληλα δημοσιονομικά περιθώρια για την αντιμετώπιση των αρνητικών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων του πολέμου στην Ουκρανία. Αυτό ενισχύει περαιτέρω την ανάγκη αναθεώρησης του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Εντούτοις, τα κράτη μέλη πρέπει να εξυγιάνουν τα δημόσια οικονομικά τους σε περιόδους καλής ανάπτυξης που θα επιτρέπουν την αντίδραση σε περιόδους ύφεσης. Επίσης, στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την προειδοποίησή της για την πρόωρη απενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής.

4.5.1 Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί ένα αναθεωρημένο και εκ νέου ισορροπημένο, προσανατολισμένο στην ευημερία πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, το οποίο δίνει ίση βαρύτητα σε σειρά βασικών στόχων πολιτικής, όπως είναι η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, η πλήρης απασχόληση και η αξιοπρεπής εργασία, η ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς και η σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών. Μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία που είναι επίσης κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη αποτελεί προϋπόθεση για την ενισχυμένη ευημερία όλων των Ευρωπαίων.

4.5.2 Επιπλέον, οι οικονομίες στις οποίες οι εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές αναγνωρίζουν την ανάγκη δημιουργίας αποθεματικών εσόδων σε καιρούς ανάπτυξης, ενώ εξασφαλίζουν παράλληλα τις αναγκαίες επενδύσεις για τη μελλοντική ευημερία, θα είναι ανθεκτικότερες στην καταπολέμηση των δυσμενών επιπτώσεων μιας ενδεχόμενης οικονομικής ύφεσης.

4.5.3 Η ορθή επιβολή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο αναθεωρήθηκε μετά την ολοκλήρωση της εν εξελίξει επανεξέτασης, κατά προτίμηση με απλουστευμένους κανόνες και μειωμένη φιλοκυκλικότητα και λαμβάνοντας υπόψη το μεταπανδημικό πλαίσιο, είναι ουσιαστικής σημασίας για τη συνδρομή των κρατών μελών ώστε να θέσουν τα δημόσια οικονομικά τους σε βιώσιμη βάση και να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη στις επενδύσεις. Κάθε μελλοντικό δημοσιονομικό πλαίσιο πρέπει α) να προωθεί τα βιώσιμα δημόσια οικονομικά που επιτρέπουν αύξηση των δημόσιων επενδύσεων· β) να επιτρέπει περισσότερες αντικυκλικές πολιτικές και γ) να παράσχει μεγαλύτερη ευελιξία και διαφοροποίηση ανά χώρα όσον αφορά την πορεία προσαρμογής του χρέους, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Ειδικότερα, μία από τις βασικές προτάσεις της ΕΟΚΕ για την αναθεώρηση του δημοσιονομικού πλαισίου είναι να καθιερωθεί ένας χρυσός κανόνας για τις δημόσιες επενδύσεις, χωρίς να διακινδυνεύεται η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η αξία του ευρώ, σε συνδυασμό με έναν κανόνα για τις δαπάνες.

4.5.4 Τόσο τα εθνικά κοινοβούλια όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να διατηρήσουν τον εξέχοντα ρόλο τους στο μελλοντικό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ για την ενίσχυση της δημοκρατικής λογοδοσίας της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ έλαβε υπό σημείωση την ιδέα για θέσπιση ενός συστήματος ανεργίας, το οποίο είχε αρχικά συμπεριληφθεί στις πολιτικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Υπό το πρίσμα των επιπτώσεων της κρίσης COVID-19 και του τρέχοντος πολέμου στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να επιδιώξει τη διεξαγωγή περαιτέρω συζητήσεων με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τα μακροπρόθεσμα εργαλεία, δηλ. συστήματα αντασφάλισης ανεργίας, για την αντιμετώπιση συστημικών προβλημάτων.

4.6. Ο μηχανισμός SURE ( 10 ) έχει διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο στην άμβλυνση του πλήγματος από την πανδημία και έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό εργαλείο. Αντλώντας διδάγματα από αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να αξιολογηθεί η δυνατότητα περαιτέρω χρήσης αυτού του μηχανισμού.

4.7. Η εμβάθυνση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης συμβαδίζει με την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένης της ολοκλήρωσης της τραπεζικής ένωσης και της ένωσης κεφαλαιαγορών και της ενίσχυσης του ρόλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου στην αύξηση της ανάπτυξης, της συνοχής, της συμμετοχικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της σύγκλισης.

4.8. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, δεδομένων των προκλήσεων που θέτει ο πόλεμος και ιδίως της αυξανόμενης ανάγκης για αμυντικές και ενεργειακές δαπάνες, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να θεσπίσει νέους μηχανισμούς ιδίων πόρων.

4.9. Ο κατακερματισμός των κεφαλαιαγορών στα κράτη μέλη δεν διευκολύνει αρκούντως την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοοικονομικούς πόρους στο ενιαίο κεφάλαιο. Ως εκ τούτου, απαιτείται περαιτέρω πρόοδος στην ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Η εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της Τραπεζικής Ένωσης θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ενίσχυση των διαύλων χρηματοδότησης και την προώθηση της συμβολής του ιδιωτικού τομέα στις επενδυτικές προσπάθειες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ του επιμερισμού του κινδύνου και της μείωσης του κινδύνου και, ειδικότερα, επικροτεί τις προσπάθειες ενίσχυσης της παρακολούθησης των συστημικών κινδύνων που απορρέουν από την κλιματική κρίση. Επιπλέον, είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή στους κινδύνους κοινωνικής βιωσιμότητας που απειλούν την κοινωνική συνοχή εξαιτίας του διευρυνόμενου χάσματος κατανομής. Η ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών θα πρέπει επίσης να δώσει προτεραιότητα στην αποδοτικότητα έναντι της πολυπλοκότητας και να παράσχει υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.

4.10. Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη και την εφαρμογή μέτρων για τη βελτίωση των χρηματοοικονομικών γνώσεων, την αποτελεσματικότητα των κανόνων προστασίας και τη μείωση των ασυμμετριών πληροφόρησης μεταξύ των παρόχων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των πολιτών.

4.11. Η ευρωπαϊκή ενιαία αγορά θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό της. Τα οικονομικά οφέλη θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν με την καλύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή και επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας και με την εμβάθυνσή της. Η περαιτέρω άρση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών αποφέρει οφέλη για όλους —πελάτες, εργαζομένους και επιχειρήσεις. Η ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς εξαρτάται επίσης από την ασφάλεια και την ποιότητα των αγαθών και των υπηρεσιών.

4.12. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ύπαρξη αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού εντός της ΕΕ, ο οποίος προωθεί τη φοροαποφυγή. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια αποτελεσματική νομισματική ένωση απαιτεί μια συνεκτική φορολογική πολιτική και συνοχή μεταξύ των φορολογικών κανόνων των μελών της. Η ΕΟΚΕ έχει επίσης προτείνει τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού συμφώνου για την αποτελεσματική πάταξη της φορολογικής απάτης, της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

4.13. Η υπερβολική γραφειοκρατία δημιουργεί περιττό κόστος για την οικονομία και την κοινωνία. Η ΕΕ του μέλλοντος δεν θα πρέπει να επικεντρωθεί στη μικροδιαχείριση, αλλά θα πρέπει να καθοδηγείται από την αρχή της βελτίωσης της νομοθεσίας. Ωστόσο, αυτό δεν θα πρέπει να γίνεται εις βάρος των υψηλών προτύπων προστασίας των καταναλωτών, της κοινωνίας, της εργασίας και του περιβάλλοντος που είναι εγγενή στην κοινωνική οικονομία της αγοράς. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα μπορούσε να αυξηθεί η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων των κοινωνικών εταίρων, για παράδειγμα όσον αφορά την εξισορρόπηση διαφορετικών συμφερόντων.

4.14. Η επιχειρηματικότητα αποτελεί βασική ικανότητα για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας και της ευημερίας και για την ανάπτυξη μιας κοινωνικής και πράσινης οικονομίας, ακόμη περισσότερο στο πλαίσιο της ανάκαμψης μετά την πανδημία. Η ενθάρρυνση της εκπαίδευσης στην επιχειρηματικότητα για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων θα μπορούσε να αποτελέσει έναν τρόπο μείωσης της ανεργίας, ιδίως μεταξύ των νέων. Η επιχειρηματικότητα σε όλες τις μορφές και τους τομείς της (συμπεριλαμβανομένων του τουρισμού, της βιομηχανίας, της οικονομίας των πλατφορμών, της κοινωνικής οικονομίας, των ελεύθερων επαγγελμάτων) είναι ουσιαστικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία, την απασχόληση και την κοινωνική ένταξη. Είναι σημαντικό να προσδιοριστούν και να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ (ιδίως οι πολύ μικρές επιχειρήσεις συχνά οικογενειακού χαρακτήρα) κατά την πρόσβασή τους στην ενιαία αγορά, ιδίως στο πλαίσιο της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναλάβει συγκεκριμένες δράσεις στο πρόγραμμα εργασίας της για την αντιμετώπιση των εμποδίων που έχουν ήδη εντοπιστεί στην ενιαία αγορά ( 11 )

4.15. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της υιοθέτησης ενός συνδυασμού οικονομικών πολιτικών που θα αξιοποιούν αποτελεσματικά τους διαθέσιμους εγχώριους πόρους, τόσο δημόσιους όσο και ιδιωτικούς, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών πόρων που εμπίπτουν στο πλαίσιο του μέσου NextGenerationEU και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η διαπιστωθείσα έλλειψη συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών υπήρξε και αποτελεί πηγή ανησυχίας για την ΕΟΚΕ. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών ζητεί περισσότερο επίσημες διαδικασίες που θα διευκολύνουν τις πραγματικές ανταλλαγές κατά την εφαρμογή και την αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η αρχή της εταιρικής σχέσης θα πρέπει να λειτουργήσει ως πρότυπο για έναν αποτελεσματικό μηχανισμό συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών.

4.16. Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής στον τομέα της φορολογίας των εταιρειών και εξαίρει τον συντονισμό τους με τις παγκόσμιες συζητήσεις που διεξάγονται σε επίπεδο ΟΟΣΑ/Πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς, προκειμένου να επιτευχθεί παγκόσμια συναίνεση.

4.17. Η ΕΟΚΕ στηρίζει κάθε προσπάθεια που αποσκοπεί στη μείωση του κόστους συμμόρφωσης για τις ευρωπαϊκές εταιρείες και τις φορολογικές αρχές κατά τον σχεδιασμό του νέου συστήματος φορολογίας. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν πρέπει να περιέρχονται σε μειονεκτική θέση από άποψη ανταγωνισμού. Η πλήρης εφαρμογή του πυλώνα 2 της παγκόσμιας φορολογικής σύμβασης θα είναι πολύπλοκη και θα απαιτήσει μακρόχρονη και σημαντική προσπάθεια, τόσο από τις εταιρείες όσο και από τις φορολογικές αρχές. Η ομοιόμορφη έγκριση και εφαρμογή διεθνώς συμφωνημένων κανόνων ταυτόχρονα στην ΕΕ και σε άλλους εμπορικούς συνασπισμούς είναι υψίστης σημασίας για την ΕΕ και τα κράτη μέλη της.

4.18. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα χρήζει ιδιαίτερης προσοχής λόγω του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει στην αντιμετώπιση της κρίσης. Η εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στην ενίσχυση του τομέα αυτού. Ο ορισμός ενός συγκεκριμένου οικοσυστήματος κοινωνικής οικονομίας στη νέα βιομηχανική στρατηγική πρέπει να οδηγήσει σε συγκεκριμένες δράσεις προκειμένου να καταστεί η κοινωνική οικονομία πράσινη, ψηφιακή και ανθεκτική.

4.19. Μετά την πανδημία υπάρχει αυξημένη ανάγκη για την προώθηση της ποιοτικής μαθησιακής κινητικότητας για όλους και την αναγνώριση των μαθησιακών αποτελεσμάτων της, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προωθεί την οικοδόμηση ενός πραγματικού Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025 για μια Ευρώπη της μάθησης. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της χρηματοδότησης και, κυρίως, μέσω της διατομεακής συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης.

4.20. Μια σύγχρονη καταναλωτική πολιτική πρέπει να διασφαλίζει ότι οι καταναλωτές διαθέτουν τα δικαιώματα και την προστασία που χρειάζονται. Η ενιαία αγορά καθιστά ευκολότερο για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις της ΕΕ να αγοράζουν και να πωλούν αγαθά και υπηρεσίες πέρα από τα σύνορα, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός αυτού. Αυτό απαιτεί εμπιστοσύνη στην αγορά, στοχευμένη νομοθεσία και αποτελεσματική επιβολή της. Η ενημέρωση και η κατάρτιση των καταναλωτών πρέπει επίσης να τους βοηθήσει να κάνουν πιο υπεύθυνες επιλογές.

4.21. Η πρόσβαση στην εθελοντική συμμετοχή πρέπει να βελτιωθεί και να ενισχυθεί ως προς το πεδίο εφαρμογής και την ποιότητα. Οι δυνατότητες εθελοντικής συμμετοχής ατόμων όλων των ηλικιών και υποβάθρου θα πρέπει να διερευνηθούν και να υλοποιηθούν εντός καινοτόμων και ευέλικτων πλαισίων που θα απελευθερώσουν νέες δυνατότητες. Το 2025 θα πρέπει να ανακηρυχθεί από την ΕΕ ως Ευρωπαϊκό Έτος Εθελοντών. Αυτό θα αποτελέσει φόρο τιμής για τις προσπάθειες και τον αντίκτυπο των εθελοντών κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19 και του πολέμου στην Ουκρανία. Θα τονίσει τη σημασία τους για την υγεία και την ευημερία στην Ευρώπη και τον ρόλο τους στην ανάκαμψη και το μέλλον της Ευρώπης.

4.22. Τα ελεύθερα επαγγέλματα αποτελούν βασικό κοινωνικό και οικονομικό παράγοντα σε όλα τα κράτη μέλη και είναι υπεύθυνα για σημαντικές δημόσιες υπηρεσίες σε τομείς όπως η υγεία, η δικαιοσύνη, η ασφάλεια, η γλώσσα και η τέχνη. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να διενεργηθεί ειδική εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με τις συνέπειες των νομοθετικών προτάσεων για τα ελεύθερα επαγγέλματα πριν και μετά την έγκριση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο Ευρωπαίος νομοθέτης λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τις αρνητικές επιπτώσεις του γραφειοκρατικού φόρτου στα ελεύθερα επαγγέλματα.

5. Μια ισχυρότερη Ευρώπη στον κόσμο

5.1. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα ανοικτό, δίκαιο, χωρίς αποκλεισμούς και προβλέψιμο διεθνές εμπορικό περιβάλλον που θα ενισχύει τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, την ειρήνη και τη σταθερότητα, την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα, καθώς και μια ανοικτή, δίκαιη και βασισμένη σε κανόνες παγκόσμια εμπορική τάξη. Η Ευρώπη πρέπει να προστατεύσει τους παγκόσμιους κανόνες για το εμπόριο, να διασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού και να επιτύχει ισορροπία μεταξύ της στρατηγικής αυτονομίας και του ανοίγματος στο διεθνές εμπόριο μέσω της προώθησης μιας ισχυρής βιομηχανικής βάσης και των ανθεκτικών διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού.

5.2. Εντούτοις, τόσο οι εξελίξεις στην Κίνα τα τελευταία χρόνια όσο και η συνεχιζόμενη ρωσική επιθετικότητα καταστούν σαφές ότι η αύξηση του διεθνούς εμπορίου δεν συμβάλλει απαραιτήτως στην ενίσχυση των δημοκρατικών διαδικασιών. Η ΕΕ πρέπει, ως εκ τούτου, να προωθεί τις θεμελιώδεις αξίες της, όπως ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το κράτος δικαίου και η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, στο πλαίσιο της εμπορικής της πολιτικής.

5.3. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να συνεχιστεί η αντιμετώπιση των κρίσιμων εξαρτήσεων της ΕΕ από τρίτες χώρες. Αυτό ισχύει ιδίως για την ενέργεια, τις πρώτες ύλες, τα τρόφιμα, τα προϊόντα υγείας, τις υποδομές και τις τεχνολογίες. Εφαρμόζεται επίσης στη βιομηχανική διάσταση των πολιτικών ασφάλειας, άμυνας και διαστήματος. Η ΕΕ πρέπει ιδίως να επανεξετάσει την έλλειψη βιομηχανικής ικανότητας και την εξάρτησή της από πολλούς αναξιόπιστους εταίρους.

5.4. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ και ο ισχυρότερος παγκόσμιος ρόλος απαιτούν συνεργασία με εταίρους σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τις διμερείς εμπορικές συμφωνίες και την ανάπτυξη της πολυμερούς συνεργασίας στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Η ενίσχυση των σχέσεων με τους εταίρους της Λατινικής Αμερικής, με βάση τις εκσυγχρονισμένες συμφωνίες, θα αποτελούσε επίσης ευκαιρία επί τόπου για την ΕΕ να ενισχύσει τη θέση της.

5.5. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον καίριο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στο εμπόριο και τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας με την κοινωνία των πολιτών τόσο κατά τον σχεδιασμό όσο και κατά την παρακολούθηση των εμπορικών εργαλείων και συμφωνιών (συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης και επενδυτικές συμφωνίες). Αυτό θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της νέας εμπορικής στρατηγικής της ΕΕ, με μέλημα τη σύναψη συμφωνιών που θα συμβάλουν στην οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιώσιμη ανάπτυξη και των δύο διαπραγματευόμενων μερών: της ΕΕ και των χωρών-εταίρων.

5.6. Είναι επίσης αναγκαία η συνεργασία στους τομείς των μεταφορών, της ψηφιακής τεχνολογίας και της ενέργειας, γεγονός που έχει δημιουργήσει νέες ευκαιρίες, π.χ., για τη συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ. Οι διάδρομοι του κεντρικού δικτύου πρέπει να διασυνδεθούν καλύτερα με τον υπόλοιπο κόσμο όσον αφορά τα εμπορεύματα και τους επιβάτες. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη δημιουργία φόρουμ για τη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης του δικτύου ΔΕΔ-Μ στον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των γειτονικών χωρών.

5.7. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ χρειάζεται μια πιο προορατική και αποτελεσματική προσέγγιση για τη μέριμνα των συμφερόντων των ευρωπαϊκών βιομηχανιών μέσω της καθιέρωσης ισότιμων όρων ανταγωνισμού και της αντιμετώπισης των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, μέσω της ισχύουσας εμπορικής νομοθεσίας, ιδίως της νομοθεσίας κατά του ντάμπινγκ και της νομοθεσίας κατά των επιδοτήσεων.

5.8. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να ενισχυθεί ο διεθνής ρόλος του ευρώ ως σημαντικού εργαλείου για την ενίσχυση της παγκόσμιας θέσης της Ευρώπης και ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στους λόγους της αποδυνάμωσης του διεθνούς ρόλου του ευρώ και στην ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης.

5.9. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειες για την ενσωμάτωση της προσέγγισης της ΕΕ όσον αφορά το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη τόσο των εργασιακών όσο και των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων στον ΠΟΕ. Αυτό θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει περαιτέρω προβληματισμό σχετικά με τη διαρθρωμένη συμμετοχή όλων των συνιστωσών της κοινωνίας των πολιτών στις διαδικασίες του ΠΟΕ, δεδομένου ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική βιωσιμότητα χωρίς τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.

5.10. Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης δεν είναι πλέον επαρκώς ικανός ούτε αρκετά ευρύς για την αντιμετώπιση καταστροφών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και πολλαπλών κινδύνων που συμβαίνουν εντός και εκτός του εδάφους της Ένωσης. Πέραν της παγιωμένης δραστηριότητάς του όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές, ο μηχανισμός καλείται να αντιμετωπίσει κινδύνους όπως οι πανδημίες, οι μείζονες βιομηχανικοί κίνδυνοι, η θαλάσσια ρύπανση μεγάλης κλίμακας, οι συνέπειες των κυβερνοεπιθέσεων στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ή πόσιμου νερού και σε όλες τις βασικές υποδομές ή να διαχειριστεί ανθρωπιστικές κρίσεις που συνδέονται με τη μετανάστευση.

5.11. Η σχέση μεταξύ της βραχυπρόθεσμης πολιτικής προστασίας και της μακροπρόθεσμης διαχείρισης της ανθρωπιστικής βοήθειας πρέπει να αντιμετωπιστεί και να συντονιστεί καλύτερα. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξεταστεί η ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού οργανισμού πολιτικής προστασίας και χορήγησης ανθρωπιστικής βοήθειας, ως πρακτικός μηχανισμός ανάληψης πιο σύντονης δράσης στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής.

5.12. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι σε πολλές χώρες εταίρους ο συμμετοχικός και χωρίς αποκλεισμούς διάλογος και η χάραξη πολιτικής εξακολουθούν να απουσιάζουν και ο χώρος του πολιτικού και του κοινωνικού διαλόγου μειώνεται σταδιακά, παρά τη στήριξη που παρέχει η Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να θεσπίσει, σε συνεργασία με την ΕΟΚΕ, ένα πιλοτικό σχέδιο «Πίνακας αποτελεσμάτων για τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών» για ορισμένες χώρες εταίρους, με σκοπό την ετήσια μέτρηση της κατάστασης του πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου, αρχής γενομένης από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων ή τις χώρες της ευρωμεσογειακής συνεργασίας.

6. Προώθηση του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής μας

6.1. Τα συστήματα υγείας σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να ενισχυθούν, εστιάζοντας στην πρόληψη και διασφαλίζοντας την πρόσβαση όλων σε ποιοτικές δομές δημόσιας υγείας, βασικές υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των εμβολίων και μακροχρόνια περίθαλψη. Τα ζητήματα ψυχικής υγείας απαιτούν επείγουσα στρατηγική αντίδραση.

6.2. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι είναι ζωτικής σημασίας η στήριξη ενός ισχυρού και συντονισμένου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ώστε να συμβάλει στη βιομηχανική στρατηγική αυτονομία, την τεχνολογική κυριαρχία και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών της ΕΕ. Είναι ουσιαστικό να πραγματοποιηθεί χαρτογράφηση και ανάλυση «από τη βάση προς την κορυφή», έτσι ώστε να αξιολογηθεί η επακριβής φύση των εξαρτήσεων που εντοπίστηκαν και να αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες και οι ελλείψεις στρατηγικών υλικών·

6.3. Η μετανάστευση εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα προτεραιότητας λόγω του αντικτύπου της στη δημογραφία, την οικονομία και τις πολιτικές της ΕΕ (απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, αγορά εργασίας, πολιτικές ένταξης, έλεγχος των συνόρων, καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, του λαϊκισμού και των διακρίσεων). Το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και το Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου θα πρέπει να λάβουν τελική μορφή με βάση μια πραγματική ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης και τις υποχρεώσεις της ΕΕ και των κρατών μελών βάσει του διεθνούς δικαίου.

6.4. Η προσφυγική κρίση που εκδηλώνεται ως συνέπεια του πολέμου στην Ουκρανία υπογραμμίζει την κρίσιμη σημασία της περιοχής αυτής και καταδεικνύει τον σωστό τρόπο αντιμετώπισης από την ΕΕ: εκτός από την άμεση προστασία των προσφύγων και την παροχή προσωρινών αδειών παραμονής και εργασίας, πρέπει να ληφθούν επείγοντα μέτρα για την ένταξη στις κοινωνίες και τις αγορές εργασίας των κρατών μελών και να διατεθεί κατάλληλη χρηματοδότηση τόσο στις κυβερνήσεις όσο και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται επιτόπου.

6.5. Το 2022 είναι το Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας —το οποίο έχει σχεδιαστεί προκειμένου να αναγνωρίζει τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι νέοι κατά τη διάρκεια της πανδημίας της νόσου COVID-19 και τις θυσίες που έχουν κάνει και εξακολουθούν να κάνουν, παρέχοντάς τους ευκαιρίες συμμετοχής σε όλα τα επίπεδα, με ιδιαίτερη έμφαση στα πράσινα ζητήματα, την ένταξη, την ψηφιακή διάσταση και την ενσωμάτωση της νεολαίας σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ. Είναι ζωτικής σημασίας να υπάρχει μια συγκεκριμένη κληρονομιά για το έτος και πράγματι κάθε χρόνο οι νέοι να βρίσκονται στο επίκεντρο των πρωτοβουλιών σε επίπεδο ΕΕ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει τις εργασίες της για την παρακολούθηση του Έτους από το 2023 και μετά.

7. Νέα ώθηση για την ευρωπαϊκή δημοκρατία

7.1. Απαιτούνται μέτρα για τη βελτίωση του διαλόγου των πολιτών με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις ομάδες της κοινωνίας, καθώς και μεταξύ αυτών, παρέχοντάς τους την κυριότητα και την πραγματική συμμετοχή σε πολιτικές που τους επηρεάζουν άμεσα, προωθώντας τον ρόλο των πολιτών στην οικοδόμηση του μέλλοντος της Ευρώπης.

7.2. Υπάρχουν ορισμένοι υφιστάμενοι δίαυλοι που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη συμμετοχή των πολιτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία των Πολιτών. Ωστόσο, οι δίαυλοι αυτοί δεν επαρκούν για την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών της ΕΕ και υπάρχει ανάγκη τα εργαλεία συμμετοχής (συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής συμμετοχής) να είναι πιο συμπεριληπτικά, να χρησιμοποιούνται με δομημένο τρόπο, να είναι προσβάσιμα σε όλους και κυρίως πιο αποτελεσματικά.

7.3. Στο πλαίσιο αυτής της ιδέας, ο θεσμικός ρόλος της ΕΟΚΕ, τόσο ως καθιερωμένος εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά την παροχή συμβουλών στη χάραξη πολιτικής της ΕΕ, όσο και ως διαμεσολαβητής και εγγυητής δραστηριοτήτων συμμετοχικής δημοκρατίας, όπως ο διαρθρωμένος διάλογος με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τις ομάδες πολιτών, θα πρέπει να ενδυναμωθεί. Μια ζωντανή κοινωνία των πολιτών είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατική ζωή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

7.4. Συνιστούμε στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ να θεσπίσουν συνεκτικές (εσωτερικές και εξωτερικές) στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών που θα βασίζονται στα εξής: καλύτερη αναγνώριση του τομέα και του διαλόγου με τους πολίτες, μεταξύ άλλων μέσω ενός ειδικού πυλώνα στο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, της ετήσιας αξιολόγησης του κράτους δικαίου και μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής για την κοινωνία των πολιτών· δημιουργία νομικών πλαισίων και ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο· πρόσβαση σε δημόσια χρηματοδότηση· μηχανισμοί παρακολούθησης και προστασίας σε επίπεδο ΕΕ.

7.5. Είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση στη συνέχεια που δίνεται στις προτάσεις της CoFoE προκειμένου να ικανοποιηθούν τα αιτήματα των πολιτών. Η ΕΟΚΕ αναμένει από όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να ακολουθήσουν μια εποικοδομητική και φιλόδοξη προσέγγιση, σύμφωνα με τον ρόλο και τις αρμοδιότητές τους, σε κάθε στάδιο της παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών προτάσεων. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να διαδραματίσει τον ρόλο της και να εξασφαλίσει την κατάλληλη παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της Διάσκεψης. Σε μία μελλοντική Συνέλευση η ΕΟΚΕ πρέπει να διαδραματίσει εξέχοντα ρόλο.

7.6. Προκειμένου να οικοδομηθεί εκ νέου η εμπιστοσύνη στη διεύρυνση και να ενισχυθούν οι τρόποι με τους οποίους η ΕΕ προσεγγίζει τους φυσικούς συμμάχους της στην περιοχή, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ΕΕ θα πρέπει να συμπεριλάβει σαφώς τα Δυτικά Βαλκάνια στις δραστηριότητες για την υλοποίηση των αποτελεσμάτων της CoFoE.

7.7. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ωθήσει την ευρωπαϊκή κοινή δράση και ολοκλήρωση σε βασικούς τομείς όπως η άμυνα και η εξωτερική πολιτική, σε βαθμό που ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς πριν από λίγους μήνες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δέσμευση που εκφράζεται στη Διακήρυξη των Βερσαλλιών για την ενίσχυση της χρήσης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη και τονίζει ότι η ΕΕ θα πρέπει να κινηθεί προς μια ισχυρότερη πολιτική ολοκλήρωση, η οποία θα μπορούσε να στηρίξει μια κοινή εξωτερική πολιτική. Καλούμε τα κράτη μέλη να αρχίσουν άμεσα τις εργασίες τους επί της υλοποίησης ενός πραγματικά κοινού και αποτελεσματικού συστήματος άμυνας που θα ενισχύσει σημαντικά την αμυντική ικανότητα της Ευρώπης ( 12 ) · Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ως άμεσος εκπρόσωπος του λαού σύμφωνα με τις Συνθήκες, θα πρέπει να συμμετέχει στις σχετικές αποφάσεις που λαμβάνονται σε επίπεδο ΕΕ.

7.8. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και η ΕΟΚΕ, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, πρέπει να συμμετάσχουν στα σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών του πολέμου. Αυτό ισχύει ειδικά για τον σχεδιασμό των διαφόρων στοιχείων στο πλαίσιο της στρατηγικής RepowerEU.

7.9. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη αντιμετώπισης των προκλήσεων που σχετίζονται με την ενεργό συμμετοχή των νέων στην κοινωνία και τις διαδικασίες χάραξης πολιτικής και λήψης αποφάσεων, δεδομένου ότι τα παιδιά και οι νέοι είναι η γενιά που θα πρέπει να πληρώσουν το τεράστιο δημόσιο χρέος που δημιουργούν οι χώρες προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της πανδημίας και να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των μέτρων που λαμβάνονται τώρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της νέας κατάστασης της ασφάλειας στην Ευρώπη. Επίσης, απαιτείται μια συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση βασισμένη σε ισχυρά πολιτικά και νομικά πλαίσια, προκειμένου να σπάσει ο διαγενεακός κύκλος της μειονεξίας. Η επίτευξη του φιλόδοξου στόχου για την έξοδο όσο το δυνατόν περισσότερων παιδιών και νέων από τη φτώχεια θα πρέπει να παρακολουθείται στενά.

7.10. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ισότητα των φύλων και η συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου θα πρέπει να εξεταστούν σε όλες τις πτυχές της θέσπισης και εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ, ιδίως επειδή η πανδημία και η ύφεση που προκάλεσε έχουν εντείνει τις ανισορροπίες μεταξύ των φύλων.

7.11. Τυχόν αντιδράσεις σε εξαιρετικές συνθήκες δεν πρέπει να αντιβαίνουν στο κράτος δικαίου ούτε να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοκρατία, τη διάκριση των εξουσιών και τα θεμελιώδη δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών. Πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή τα νέα μέσα της ΕΕ για την προστασία και την προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, για παράδειγμα ο κύκλος επανεξέτασης του κράτους δικαίου και ο μηχανισμός για την εξάρτηση της χρηματοδότησης της ΕΕ από την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Αυτό πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη σε ευαίσθητες προσωρινές αποφάσεις, όπως η απαγόρευση ορισμένων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, ο περιορισμός της ελεύθερης κινητικότητας των προσώπων ή οποιαδήποτε άλλη απόφαση λαμβάνεται τόσο κατά τη διάρκεια της πανδημίας όσο και κατά τον πόλεμο.

7.12. Η ΕΟΚΕ έχει συστήσει την έγκριση ενός πανευρωπαϊκού χάρτη για τα δικαιώματα και τις ευθύνες των αγροτικών/αστικών περιοχών και ζητεί τη δημιουργία ενός μοντέλου διακυβέρνησης για το αγροτικό σύμφωνο, το οποίο θα περιλαμβάνει τόσο τις τοπικές κυβερνήσεις όσο και τις τοπικές επιχειρήσεις, τόσο ιδιωτικές όσο και μη κερδοσκοπικές, σε συνεργασία με την τοπική δημοκρατική δομή και τη δομή των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι τοπικές φωνές ακούγονται και ότι το μακροπρόθεσμο όραμα μπορεί να υλοποιηθεί με επιτυχία.

7.13. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η ΕΟΚΕ ζητεί τη δημιουργία ισχυρών δομών διακυβέρνησης που θα περιλαμβάνουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στον σχεδιασμό των μέτρων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων των εξής: — δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας ενδιαφερόμενων μερών του συμφώνου για το κλίμα, η οποία θα αποτελείται από κλιματικούς φορείς σε όλα τα επίπεδα, — σύσταση φόρουμ της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της δράσης για το κλίμα με σκοπό τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και την άρση των εμποδίων, — διασφάλιση της δέουσας συμμετοχής των υφιστάμενων ευρωπαϊκών δομών κοινωνικού διαλόγου, — ενθάρρυνση των κρατών μελών να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην κατάρτιση εθνικών και περιφερειακών σχεδίων δίκαιης μετάβασης, — πιο διαρθρωτική συμμετοχή των νέων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τη βιωσιμότητα και συμμετοχή ενός εκπροσώπου της νεολαίας στην επίσημη αντιπροσωπεία της ΕΕ στις συνεδριάσεις της COP, — διαρθρωτική σύνδεση της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, — συνέχιση της αξιοποίησης της επιτυχίας των κοινών εργασιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΟΚΕ σχετικά με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία.

7.14. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσουν τον θεμελιώδη ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στη διάδοση της κουλτούρας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου και να προωθήσουν τη συμμετοχή τους στη διευκόλυνση της επαρκούς προβολής των αξιών και των αρχών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στον κύκλο επανεξέτασης του κράτους δικαίου πρέπει να ενισχυθεί, μεταξύ άλλων με ένα φόρουμ ενδιαφερόμενων μερών.

7.15. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί η συμμετοχή των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, των οργανώσεων καταναλωτών και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων, στη διαμόρφωση, την εφαρμογή και την παρακολούθηση του προγράμματος πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία και των σχετικών εθνικών χαρτών πορείας.

7.16. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διατηρήσει τη βελτίωση της νομοθεσίας ως προτεραιότητα και καλεί την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων όλων των υπηρεσιών της, και τους νομοθέτες της ΕΕ να εμβαθύνουν και να προωθούν συνεχώς το σύστημα βελτίωσης της νομοθεσίας της ΕΕ σε όλες τις πτυχές του και να χρησιμοποιήσουν συστηματικά τα εργαλεία και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας στο έργο τους.

7.17. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, εξ ορισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να τεκμηριώνει κάθε νομοθετική πρόταση με μια πλήρως εμπεριστατωμένη εκτίμηση επιπτώσεων. Η Επιτροπή θα πρέπει να διενεργεί κατάλληλες εκτιμήσεις επιπτώσεων και για τυχόν επικείμενες στρατηγικές, ώστε να εντοπίζονται οι επιπτώσεις σε πρώιμο στάδιο και να προλαμβάνονται καλύτερα οι κοινές επιπτώσεις των επιμέρους πρωτοβουλιών.

7.18. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα μέσα για τη βελτίωση της νομοθεσίας πρέπει να παραμείνουν ουδέτερα ως προς την πολιτική και να διαχωριστούν σαφώς από τη λήψη πολιτικών αποφάσεων, η οποία θα πρέπει να αποτελεί αρμοδιότητα των καθορισμένων και νόμιμων πολιτικών φορέων. Στις διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να διασφαλίζεται και να εξισορροπείται η συμβολή των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών. Αυτό απαιτεί επανεξέταση της μεθοδολογίας για την καλύτερη προσέγγιση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ηλεκτρονικές διαδικασίες πρέπει να συμπληρώνονται από διαρθρωμένο διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της φάσης υλοποίησης και αξιολόγησης.

7.19. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, και ιδίως το Κοινό Κέντρο Ερευνών, να συμπεριλάβει πλήρως την ΕΟΚΕ στον κύκλο ανάλυσης προοπτικών και να την υποστηρίξει κατά τον έλεγχο των υφιστάμενων δραστηριοτήτων ανάλυσης προοπτικών που διεξάγονται από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συνδικαλιστικές οργανώσεις και επιχειρηματικές ενώσεις.

7.20. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης τη συνεχή ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο των εργασιών εκ των υστέρων αξιολόγησης διαφόρων πρωτοβουλιών.

7.21. Τόσο η πανδημία όσο και ο σημερινός πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξαν την επείγουσα ανάγκη ανάληψης περαιτέρω δράσης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για την προστασία των ελεύθερων και πλουραλιστικών μέσων ενημέρωσης και της ποιοτικής ανεξάρτητης δημοσιογραφίας.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2022. H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Christa SCHWENG

(1) EE C 290 της 29.7.2022, σ. 35.

(2) Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του» (EE C 290 της 29.7.2022, σ. 1).

(3) Ψήφισμα της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του» (EE C 290 της 29.7.2022, σ. 1).

(4) https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_22_1511

(5) https://ec.europa.eu/info/publications/key-documents-repowereu_en

(6) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «REPowerEU: Κοινή ευρωπαϊκή δράση για πιο προσιτή οικονομικά, εξασφαλισμένη και βιώσιμη ενέργεια» (ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 123).

(7) Η διασύνδεση αποτελεί ήδη στόχο της ΕΕ (τουλάχιστον κατά 15 % έως το 2030, αλλά ορισμένες χώρες υστερούν πολύ): https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/electricity-interconnection-targets_en

(8) Έγγραφο της Επιτροπής με τίτλο «Ενεργειακές νησίδες»: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/de/MEMO_18_4622

(9) ACER, Final assessment of the EU wholesale electricity market design (Τελική αξιολόγηση του σχεδιασμού της αγοράς χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ).

(10) Ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE).

(11) Βλέπε για παράδειγμα «Business Journey on the Single Market: Practical Obstacles and Barriers» (Επαγγελματικό ταξίδι στην ενιαία αγορά: πρακτικά εμπόδια και φραγμοί), SWD(2020) 54 final, Βρυξέλλες, 10.3.2020.

(12) EE C 290 της 29.7.2022, σ. 1.