ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Ανακοίνωση σχετικά με τη μελλοντική εξέλιξη της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα και τις ρυθμίσεις για τη σύσταση διευκόλυνσης για τα ύδατα, για τις χώρες ΑΚΕ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΟΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΑ ΥΔΑΤΑ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

2. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΕ

3. ΑΠΟ ΤΗ ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΡΑΣΗΣ: Η ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ

Επείγουσα προτεραιότητα στην Αφρική

Οι χώρες της Καραϊβικής και του Ειρηνικού

Άλλες περιφερειακές συνιστώσες της πρωτοβουλίας ΕΕ για τα ύδατα

Η μελλοντική εξέλιξη της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τα ύδατα και η πολυμερής διαδικασία

Η σχετική με τη χρηματοδότηση πρόκληση και η αναγκαιότητα καινοτόμων μηχανισμών

4. ΜΙΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΑΚΕ

4.1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

4.2. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ

Θεσμική στήριξη και μη συνδεόμενη με τις επενδύσεις τεχνική βοήθεια

Στήριξη των επενδυτικών σχεδίων και συναφής τεχνική βοήθεια

5. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ ΑΚΕ-ΕΕ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ

5.1. Θεσμική ανάπτυξη και τεχνική συνδρομή που δεν συνδέεται με επενδύσεις

5.2. Επενδυτικά σχέδια και συνδεόμενη ΤΒ

6. ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ

6.1. Έλλειψη μη-διατεθέντων πόρων

6.2. Ιστορικό της υπό όρους διάθεσης ποσού ενός δισεκατομμυρίου ευρώ

6.3. Αξιολόγηση των αναλήψεων υποχρεώσεων και των εκταμιεύσεων

6.4. Πρόταση για την υπό όρους αποδέσμευση του ενός δισεκατομμυρίου

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 :Πόροι ΕΤΑ για τις χώρες ΑΚΕ - κατάσταση στις 31-10-2003

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2: Σχέδιο πρότασης για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την αποδέσμευση, υπό όρους, ενός δισεκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο του ένατου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης για τη συνεργασία με τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3.1: Σημείωμα στα μέλη της επιτροπής ΕΤΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3.2: Σχέδιο πρότασης για απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση της απόφασης αριθ. C(2001)1578/2 της Επιτροπής της 15-6-2001 για τις χορηγήσεις σε περιφερειακά προγράμματα και στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4: Σχέδιο πρότασης για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη θέση που θα λάβει η Κοινότητα στο Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ όσον αφορά την απόφαση χρησιμοποίησης του αποθεματικού του κονδυλίου για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, καθώς και πόρων από την επενδυτική διευκόλυνση του ένατου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης, με σκοπό τη σύσταση διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΚ για τα ύδατα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5: Κατάλογος ακρωνυμίων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Ανακοίνωση σχετικά με τη μελλοντική εξέλιξη της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα και τις ρυθμίσεις για τη σύσταση διευκόλυνσης για τα ύδατα, για τις χώρες ΑΚΕ

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αυτονόητη η παροχή καθαρού πόσιμου νερού και η ύπαρξη κατάλληλων εγκαταστάσεων αποχέτευσης. Εντούτοις, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες δεν είναι τόσο προνομιούχες. Στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΠΑΣΚΑΑ), η ΕΕ θέσπισε μία πρωτοβουλία για τα ύδατα, με σκοπό να συμβάλλει στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας όσον αφορά το πόσιμο νερό και την αποχέτευση. Η πρωτοβουλία της ΕΕ για ύδατα αποσκοπεί στη συνεργασία της Κοινότητας και των Κρατών μελών της, με την κοινωνία των πολιτών και τους χρηματοοικονομικούς φορείς, καθώς και στη χρησιμοποίηση της πραγματογνωμοσύνης και των επενδυτικών δυνατοτήτων του ευρωπαϊκού κλάδου της ύδρευσης.

Η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα βασίζεται στην αρχή ότι οι στόχοι μας για το πόσιμο νερό και την αποχέτευση θα πρέπει να επιτευχθούν στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης σχετικά με τη διαχείριση της λεκάνης απορροής. Η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα ξεκίνησε εστιάζοντας στην Αφρική, με τη δημιουργία μιας στρατηγικής εταιρικής σχέσης Αφρικής/ΕΕ για την ύδρευση και την αποχέτευση, η οποία υπογράφηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ. Μετά από την Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΠΑΣΚΑΑ), αναπτύχθηκαν περιφερειακές πρωτοβουλίες για την ανατολική Ευρώπη, τον Καύκασο και την κεντρική Ασία, τη Μεσόγειο και τη Λατινική Αμερική. Κατά το πρώτο έτος εφαρμογής της η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα σημείωσε σημαντική πρόοδο. Εντούτοις, για να συμβάλλει η εν λόγω πρωτοβουλία σε μεγάλο βαθμό στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας (ΑΣΧ), θα πρέπει να επενδυθούν περισσότερα χρήματα σε σχέση με τα σημαντικά ποσά που ήδη επενδύονται ετησίως μέσω των αναπτυξιακών προγραμμάτων της ΕΕ.

Στον Απρίλιο του 2003, μετά από την πρόταση που υπέβαλε ο πρόεδρος κ. Prodi στους αρχηγούς κρατών της ΕΕ, η Επιτροπή πρότεινε να αυξηθεί το ύψος της κοινοτικής χρηματοδότησης που διατίθεται για τη στήριξη της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα στην περιοχή ΑΚΕ, διαθέτοντας την υπό όρους χορήγηση ενός δισεκατομμυρίου ευρώ στο πλαίσιο του 9ου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης. Τον Μάιο του 2003, το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων έλαβε γνώση αφενός «της πολιτικής πρωτοβουλίας που ανέλαβε ο πρόεδρος κ. Prodi με την επιστολή του της 3ης Απριλίου 2003, για τη διάθεση σημαντικών πόρων του ΕΤΑ προς τον σκοπό αυτό» και αφετέρου της «ανακοίνωσης της Επιτροπής για τη δημιουργία ενός ταμείου υδάτων, το οποίο θα διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο και θα αποτελέσει το μέσο για την προσέλκυση άλλων πόρων χρηματοδότησης». Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να προτείνει ειδικές ρυθμίσεις που πρόκειται να συζητηθούν από τα αρμόδια όργανα του Συμβουλίου της ΕΕ και του συμβουλίου υπουργών ΑΚΕ - ΕΚ.

Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να επεξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα θα εξελιχθεί μελλοντικά και να προταθούν οι ρυθμίσεις για τη δημιουργία ενός μέσου διευκόλυνσης ΑΚΕ - ΕΕ για τα ύδατα, τις οποίες τα αρμόδια όργανα της ΕΕ και ΑΚΕ θα εγκρίνουν με τη διαδικασία της συναπόφασης.

1. ΟΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΑ ΥΔΑΤΑ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Το νερό είναι ένας εξαντλήσιμος και πολύτιμος πόρος που είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της ζωής και την ανάπτυξη του ανθρώπου, για την ανάπτυξη οικονομικά παραγωγικών δραστηριοτήτων και για το περιβάλλον. Το νερό αποτελεί βασική συνιστώσα της αειφόρου ανάπτυξης και η επίλυση των σχετικών με το νερό προβλημάτων συνεπάγεται την επίτευξη προόδου σε όλες τις πτυχές της αειφόρου ανάπτυξης: την οικονομική, την κοινωνική και την περιβαλλοντική. Επίσης, δεδομένου ότι η τακτική παροχή πόσιμου νερού αποτελεί μια από τις βασικότερες ανάγκες του ανθρώπου, σε περιπτώσεις ανθρωπιστικής κρίσης καθίσταται παράγοντας καθημερινής επιβίωσης.

Σε καμία στρατηγική για τη μείωση της φτώχιας δεν μπορούν να αγνοηθούν οι σχετικές με το νερό ζωτικές ανάγκες του πληθυσμού και επομένως οι σχετικές με την αειφόρο ανάπτυξη πολιτικές πρέπει να καλύπτουν την ανάγκη δίκαιης και βιώσιμης διαχείρισης των υδάτινων πόρων, προς το συμφέρον του κοινοτικού συνόλου. Η παγκόσμια κρίση στον τομέα των υδάτων θέτει σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές, την αειφόρο ανάπτυξη ή ακόμα και την ειρήνη και την ασφάλεια.

Οι διεθνείς συζητήσεις για το νερό χαρακτηρίστηκαν κατά τα τελευταία έτη από ορισμένα ορόσημα (τις συνδιασκέψεις της Χάγης, της Βόννης, του Γιοχάνεσμπουργκ και του Κιότο), που επέτρεψαν την επίτευξη μιας ευρείας διεθνούς συναίνεσης σχετικά με τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν. Δεδομένης της καθοριστικής σημασίας που έχει το νερό για την ανάπτυξη, οι Αναπτυξιακοί Στόχοι της Χιλιετίας περιλαμβάνουν έναν ειδικό στόχο για το νερό: να μειωθεί κατά το ήμισυ, μέχρι το 2015, ο πληθυσμός που στερείται βιώσιμης πρόσβασης στο καθαρό πόσιμο νερό.

Η Παγκόσμια Σύνοδος Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη, που πραγματοποιήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ το 2002, έκανε ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα, εγκρίνοντας έναν νέο στόχο σε διεθνή κλίμακα, με την έντονη υποστήριξη της ΕΕ: να μειωθεί κατά το ήμισυ, μέχρι το 2015, ο πληθυσμός που δεν έχει πρόσβαση σε δίκτυα αποχέτευσης, έτσι ώστε να συμπληρωθεί ο στόχος της πρόσβασης στο πόσιμο νερό. Η υιοθέτηση νέου στόχου για την ανάπτυξη σχεδίων ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων, αποτέλεσε επίσης σημαντικό βήμα προόδου. Η πρόσβαση στην ύδρευση και την αποχέτευση είναι επίσης καθοριστική για την επίτευξη άλλων αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας, όπως είναι ο στόχος ο σχετικός με την παιδική θνησιμότητα. Η επαρκής υδροδότηση και αποχέτευση θα μπορούσε να μειώσει τα κρούσματα ορισμένων ασθενειών σε ποσοστό που θα μπορούσε να φθάσει το 75%.

* Άνθρωποι και νερό: βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης

Η ανεπαρκής υδροδότηση είναι συγχρόνως αίτιο και αποτέλεσμα της φτώχιας. Αυτοί που δεν διαθέτουν επαρκή και φθηνά αποθέματα νερού ανήκουν πάντοτε στα φτωχότερα μέλη της κοινωνίας. Οι επιπτώσεις της ανεπαρκούς ύδρευσης - ασθένειες, χρόνος και ενέργεια που διατίθεται στην καθημερινή συλλογή, κλπ - διαιωνίζουν το φαύλο κύκλο της ένδειας. Οι χορηγοί βοήθειας, οι δικαιούχες χώρες και οι εμπλεκόμενοι φορείς πρέπει να συνεργαστούν για τη βελτίωση της πρόσβασης στις υπηρεσίες ύδρευσης. Πρέπει να σχεδιαστούν δράσεις ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της παροχής οικονομικά προσιτών υπηρεσιών ύδρευσης, με παράλληλη διασφάλιση της βιωσιμότητας του τομέα. Οι επιπτώσεις της αυξημένης πρόσβασης και των βελτιωμένων υπηρεσιών έχουν συνεπώς διατομεακή διάσταση και απαιτούν παράλληλη δράση με άλλους τομείς: την υγεία, την εκπαίδευση, την αγροτική και αστική ανάπτυξη. Η υδροδότηση, η αποχέτευση και η υγεία είναι στενά αλληλοσυνδεόμενοι παράγοντες. Ένα από τα βασικά αίτια μόλυνσης του νερού είναι η πλημμελής ή ακατάλληλη διάθεση των ανθρώπινων (και ζωικών) περιττωμάτων. Τούτο οδηγεί συχνά σε ένα κύκλο λοιμώξεων και μόλυνσης, που παραμένει μία από τις κυριότερες αιτίες νόσων και θανάτου στις αναπτυσσόμενες χώρες. Πρέπει να δοθεί πολύ μεγαλύτερη έμφαση στην αποχέτευση, ώστε να γίνουν βήματα προόδου σε αυτόν τον συχνά παραμελημένο τομέα. Τούτο προϋποθέτει τη βελτίωση των συνηθειών υγιεινής και της περιβαλλοντικής εξυγίανσης, σε συνδυασμό με την υδροδότηση, ως ζωτικά στοιχεία των προγραμμάτων προώθησης της δημόσιας υγείας.

Απόκριση στην πρόκληση της αστικοποίησης: Η πρόσβαση σε εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης στα αστικά κέντρα περιορίζεται από την ακαταλληλότητα των υφιστάμενων συστημάτων και δομών διαχείρισης, ώστε να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες παροχής γλυκού νερού και αποχέτευσης. Οι νέοι κάτοικοι που εγκαθίστανται, πολύ συχνά παράνομα, δεν εξυπηρετούνται καθόλου και για την κάλυψη των αναγκών τους απαιτούνται σημαντική επένδυση κεφαλαίων και καινοτόμες λύσεις. Μια συνετή τοπική και εθνική πολιτική για τα αστικά κέντρα συνίσταται στη ρύθμιση και το σχεδιασμό της ανάπτυξης των πόλεων, με στόχο τη βελτιστοποίηση των διαθέσιμων πόρων και την παροχή υπηρεσιών όπως είναι η ύδρευση και η αποχέτευση.

Η πρόκληση σε αγροτικές περιοχές: Εκτιμάται ότι τα κορίτσια και οι γυναίκες στην Αφρική και την Ασία διανύουν καθημερινά γύρω στα 6 χιλ. για να βρουν νερό, γεγονός που τις αποσπά από την εκπαίδευση και τις οικονομικές δραστηριότητες. Οι φτωχότεροι και οι πλέον ευπαθείς κάτοικοι των αγροτικών περιοχών είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στην έλλειψη νερού αποδεκτής ποιότητας.

Στις περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες η αγροτική οικονομική ανάπτυξη είναι καθοριστική για την εν γένει οικονομική ανάπτυξη. Κύρια οικονομική δραστηριότητα, στην οποία βασίζεται, κατά μέγα μέρος, η οικονομική πρόοδος, η διαφοροποίηση και ανάπτυξη, εξακολουθεί να είναι η παραγωγή τροφίμων, η οποία απαιτεί μια βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων και προϋποθέτει βελτίωση της αποδοτικότητας όσον αφορά τη χρήση του ύδατος στη γεωργία που είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής γλυκού νερού.

* Ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων

Η πληθυσμιακή αύξηση και η ταχεία αστικοποίηση, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και η οικονομική ανάπτυξη δημιούργησαν αυξανόμενη πίεση στους υδάτινους πόρους παγκοσμίως, ιδιαίτερα όμως στις αναπτυσσόμενες χώρες. Χωρίς αποτελεσματικές παρεμβάσεις, η κατάσταση αυτή θα επιδεινωθεί: ο ΟΗΕ εκτιμά ότι έως το 2025 τα δύο τρίτα του πληθυσμού θα ζουν σε συνθήκες έλλειψης ύδατος.

Η διαχείριση των υδάτινων πόρων πρέπει να μελετηθεί σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένων των ποταμών, των φυσικών λιμνών και των λεκανών υπογείων υδάτων. Η ολοκληρωμένη διαχείριση υδάτινων πόρων με την δραστήρια συμμετοχή ενδιαφερομένων φορέων και λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη το κριτήριο της φτώχιας και τη διάσταση όσον αφορά το φύλο, αποτελεί μια βασική προσέγγιση για να διασφαλιστεί η ένταξη των υπηρεσιών ύδρευσης στο πλαίσιο μιας συνολικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Η ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων παρέχει επίσης ένα πλαίσιο για την προώθηση της ειρήνης και της ασφάλειας σε διαμεθοριακές υδάτινες λεκάνες. Η ΕΕ επιβεβαιώνει επίσης την υποστήριξή της σε πρωτοβουλίες που προωθούν την περιφερειακή συνεργασία και την οικονομική ανάπτυξη σε περιοχές διασυνοριακών υδάτων.

Η υλοποίηση των εν λόγω μέτρων πρέπει να διασφαλίζει κάποια ισορροπία μεταξύ των ανθρώπινων αναγκών σε νερό και των περιβαλλοντικών αναγκών, δεδομένου ότι η υγεία των οικοσυστημάτων είναι απαραίτητη για την υγεία του πληθυσμού, την αειφόρο ανάπτυξη και τη μείωση της φτώχιας και αντιστρόφως. Η βελτίωση της αποδοτικότητας και της αειφορίας όσον αφορά τη χρήση των υδάτων και η διαχείριση σε επίπεδο λεκάνης απορροής, θα συμβάλλουν στην επίτευξη, μέχρι το 2015, των στόχων της διακοπής ή και της αντιστροφής της υφιστάμενης τάσης καταστροφής των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας.

Με την πρόσφατη μεταρρύθμιση της πολιτικής της ΕΕ για τα ύδατα καθώς και τη νέα οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα, η ΕΕ διαθέτει τις πλέον προηγμένες πολιτικές για το νερό παγκοσμίως και μπορεί να παράσχει συμβουλές με βάση τις σημαντικές εμπειρίες και την τεχνογνωσία που διαθέτει στον τομέα αυτό.

2. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΕ

Το Μάιο του 2002, το Συμβούλιο εξέδωσε ψήφισμα με βάση την «Ανακοίνωση της Επιτροπής για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στις αναπτυσσόμενες χώρες» του Μαρτίου του 2002 [1], στο οποίο υπογραμμιζόταν η ανάγκη να ενταχθεί η αειφόρος διαχείριση των υδάτινων πόρων στις εθνικές και περιφερειακές στρατηγικές ανάπτυξης και να ενισχυθούν οι χώρες εταίροι για να αναπτύξουν βιώσιμες λύσεις. Το γενικό πλαίσιο της εν λόγω πολιτικής είναι η «ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων» (ΟΔΥΠ), που βασίζεται στην έννοια της λεκάνης απορροής. Η ΟΔΥΠ, σε συνδυασμό με ευρεία δημόσια συμμετοχή, και με κριτήρια διαφάνειας και υπευθυνότητας, δύναται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο. Είναι ιδιαίτερα σημαντική για την αειφόρο ανάπτυξη και την πρόληψη συγκρούσεων σε περιοχές διασυνοριακών υδάτων.

[1] COM(2002)132 της 12ης Μαρτίου 2002, "Διαχείριση των υδάτων στις πολιτικές των αναπτυσσόμενων χωρών και προτεραιοτήτων της συνεργασίας για την ανάπτυξη της ΕΕ» http://register.consilium.eu.int/pdf/fr/ 02/st08/08958f2.pdf

Στην ανακοίνωση και στα πορίσματα του Συμβουλίου εντοπίζονταν ορισμένες σαφείς προτεραιότητες:

* Η διασφάλιση της παροχής επαρκούς ποσότητας και ικανοποιητικής ποιότητας πόσιμου ύδατος, κατάλληλης αποχέτευσης και υγιεινής για όλους τους ανθρώπους ιδιαίτερα τους φτωχότερους, εστιάζοντας σαφώς στις ανάγκες των γυναικών και των παιδιών, στο πλαίσιο του γενικού στόχου της μείωσης της φτώχιας και της βελτίωσης της υγείας των ανθρώπων, της ποιότητας ζωής και των δυνατοτήτων συντήρησης.

* Η ανάπτυξη βιώσιμης και δίκαιης διαχείρισης διασυνοριακών υδάτινων πόρων, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα όλων των ενδιαφερομένων μερών, ενσωματώνοντας τις αντικρουόμενες ανάγκες των διαφόρων χρηστών και διευκολύνοντας τη συνεργασία Νότου-Νότου.

* Η εφαρμογή διατομεακού συντονισμού ώστε να διασφαλίζεται δίκαιη, βιώσιμη και ενδεδειγμένη κατανομή του ύδατος μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών χρηστών. Τούτο προϋποθέτει την ενσωμάτωση των αρχών διαχείρισης των υδάτων στους συναφείς τομείς πολιτικής.

Το πλαίσιο της πολιτικής της ΕΕ για τα ύδατα και την ανάπτυξη τονίζει ότι για να επιτευχθούν αποτελέσματα θα πρέπει να σημειωθεί πρόοδος σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. Είναι απαραίτητη η χρηστή διαχείριση, καθώς και η υλοποίηση πολιτικών και τομεακών μεταρρυθμίσεων. Για τη στήριξη του σχεδιασμού και της λήψης αποφάσεων, με παράλληλη διασφάλιση της συμμετοχής όλων των ενδιαφερομένων φορέων και της οικειοποίησης των πολιτικών και στρατηγικών, είναι αναγκαία η ανάληψη δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης, θεσμικής στήριξης και ανάπτυξης του δυναμικού, καθώς και η διεύρυνση των βασικών γνώσεων.

Πρέπει να ενθαρρυνθούν οι εταιρικές σχέσεις μεταξύ φορέων του δημόσιου τομέα, του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών, διασφαλίζοντας ότι οι εταιρικές αυτές σχέσεις θα παραμείνουν δίκαιες και διαφανείς, θα επιτρέπουν την ελεύθερη και αντιστρέψιμη επιλογή στον τομέα της διαχείρισης των υπηρεσιών ύδρευσης, θα προστατεύουν τα συμφέροντα των καταναλωτών και των επενδυτών και ότι θα τηρούν υψηλές προδιαγραφές προστασίας του περιβάλλοντος. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα υποστηρίζει σήμερα μια ουδέτερη στάση όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, όπως επιβεβαιώθηκε και με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μεταρρύθμιση των κρατικών επιχειρήσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες, με στόχο τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας [2]. Η τιμολόγηση των υπηρεσιών ύδρευσης πρέπει να διασφαλίζει τη χρηματοδοτική βιωσιμότητα, μολονότι η κάλυψη των βασικών αναγκών των φτωχών και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων απαιτεί κατάλληλες διαρθρώσεις τιμολόγησης και ενδεδειγμένα συστήματα είσπραξης.

[2] COM(2003) 326 τελικό και πορίσματα του Συμβουλίου

Το εν λόγω πλαίσιο πολιτικής αποδεικνύει ότι υπάρχει μια συνεπής προσέγγιση, που παγιώνεται περαιτέρω στην πράξη και παρέχει γενικές κατευθύνσεις σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ενισχυθούν οι χώρες εταίροι στην εξεύρεση αναπτυξιακών λύσεων για τη διασφάλιση της βιώσιμης και δίκαιης πρόσβασης στην ύδρευση και την αποχέτευση.

3. ΑΠΟ ΤΗ ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΡΑΣΗΣ: Η ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ

Βασισμένη στο εν λόγω ψήφισμα του Συμβουλίου για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα θεσπίστηκε στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΠΣΚΑΑ) και αποτέλεσε τον καταλύτη και τη βάση στην οποία δύνανται να στηριχθούν οι μελλοντικές ενέργειες για την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας σχετικά με την ύδρευση και την αποχέτευση.

Τα κεντρικά στοιχεία της πρωτοβουλίας είναι:

* Η ενίσχυση της πολιτικής δέσμευσης για την ανάληψη δράσης και η αναβάθμιση των ζητημάτων που αφορούν την ύδρευση και την αποχέτευση, στο πλαίσιο των προσπαθειών που καταβάλλονται για τη μείωση της φτώχειας.

* Η προώθηση βελτιωμένων διαδικασιών διαχείρισης των υδάτων, που περιλαμβάνουν την ενθάρρυνση της συνεργασίας του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, καθώς και των τοπικών εμπλεκόμενων φορέων. Περιλαμβάνει επίσης προσπάθειες για την ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας σε περιφερειακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, παρέχοντας τεχνογνωσία και προωθώντας ορθές πρακτικές, βελτιωμένες εταιρικές σχέσεις με σκοπό τη συνεργασία στους τομείς της τεχνολογίας, της ενημέρωσης, της έρευνας και της γνώσης, καθώς και προσπάθειες για να αυξηθεί ο βαθμός συνειδητοποίησης.

* Η βελτίωση του συντονισμού και συνεργασίας, κατά τρόπο που οι σχετικές με τα ύδατα παρεμβάσεις να αναπτύσσονται και να υλοποιούνται. Τούτο περιλαμβάνει τη μετατόπιση του βάρους από τα μεμονωμένα έργα σε τομεακές προσεγγίσεις. Περιλαμβάνει επίσης τη θέσπιση διαδικασιών με πολλούς ενδιαφερόμενους φορείς, με στόχο την ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων για την ανάληψη δράσης και την προώθηση της συνεργασίας Νότου-Νότου.

* Η ενθάρρυνση της περιφερειακής και υποπεριφερειακής συνεργασίας σε θέματα που αφορούν τη διαχείριση των υδάτων, με τη μέθοδο της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, η ΕΕ θα στηρίξει την ανάπτυξη της ολοκληρωμένης διαχείρισης υδάτινων πόρων (ΟΔΥΠ), καθώς και τα σχέδια επάρκειας ύδατος μέχρι το 2005, συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης πολιτικής, καθώς και των διαδικασιών σχεδιασμού και διαχείρισης σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμού.

* Η αποδέσμευση πρόσθετης χρηματοδότησης, μέσω της ανάπτυξης νέων, ευέλικτων, και καινοτόμων μηχανισμών χρηματοδότησης για την προσέλκυση νέων εταίρων, καθώς και μέσω της στήριξης της δημιουργίας ευνοϊκού κλίματος για την αύξηση των επενδύσεων.

Για την προώθηση των στοιχείων αυτών, οι εταίροι στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα, ανέλαβαν να καταρτίσουν ένα συντονισμένο πρόγραμμα δράσης με μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική στρατηγική. η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει την επισκόπηση της κατάστασης στις διάφορες χώρες και περιφέρειες, με ανάλυση των μεγαλύτερων αποκλίσεων και των χρηματοδοτικών αναγκών. και να θεσπίσουν μηχανισμούς παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για την αποτίμηση της προόδου ως προς την εκτέλεση και την καθοδήγηση των περαιτέρω ενεργειών.

Είναι ευρέως αναγνωρισμένη η αναγκαιότητα της ταχείας στροφής προς την κατεύθυνση του σχεδιασμού και της υλοποίησης προγραμμάτων με μεγάλη προβολή και εμφανή αποτελέσματα. Σύμφωνα με τη δέσμευση για μια προσέγγιση στηριζόμενη στην εταιρική σχέση και αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα της ισχυρής τοπικής αυτοδιάθεσης για την επιτυχία των παρεμβάσεων, η πρώτη προτεραιότητα ήταν η έναρξη διαπραγματεύσεων με κυβερνήσεις, τον ιδιωτικό τομέα και την κοινωνία των πολιτών στις αναπτυσσόμενες χώρες και περιφέρειες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την εν λόγω πρωτοβουλία της ΕΕ. Για την προώθηση της πρωτοβουλίας, η διαδικασία αυτή εφαρμόστηκε με την ενεργό συμμετοχή των κρατών μελών της ΕΕ, καθώς και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών. Κατά τους δώδεκα τελευταίους μήνες, η εξέλιξη της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο και κατωτέρω παρέχεται μια συνοπτική παρουσίαση της επιτευχθείσας προόδου σε διάφορες περιφέρειες.

Επείγουσα προτεραιότητα στην Αφρική

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκρινε ότι, στο πλαίσιο της επίτευξης των ΑΣΧ, πρέπει να δοθεί επειγόντως προτεραιότητα στην Αφρική. Για το λόγο αυτό, παράλληλα με τη θέσπιση της πρωτοβουλίας για τα ύδατα, στην ΠΣΚΑ του Γιοχάνεσμπουργκ, μια νέα στρατηγική σχέση ΕΕ-Αφρικής σχετικά με θέματα που αφορούν τους υδάτινους πόρους και την αποχέτευση, υπεγράφη από τους προέδρους της Επιτροπής και του Συμβουλίου της ΕΕ, καθώς και τους προέδρους της Νιγηρίας και της Νότιας Αφρικής.

Μετά την υπογραφή της «στρατηγικής εταιρικής σχέσης», συστάθηκαν δύο πολυμερείς ομάδες εργασίας. Η πρώτη ομάδα εργασίας, της οποίας ηγήθηκε, από την ευρωπαϊκή πλευρά, η Δανία, εξετάζει την υδροδότηση και αποχέτευση. Η δεύτερη ομάδα, η οποία κατευθύνεται, από ευρωπαϊκής πλευράς, από τη Γαλλία, ασχολείται με το ζήτημα της ολοκληρωμένης διαχείρισης υδάτινων πόρων σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο. Οι εν λόγω ομάδες εργασίας περιλαμβάνουν όλους τους ενδιαφερομένους φορείς και έχουν ήδη ολοκληρώσει τις εκτιμήσεις τους και έχουν συντάξει λεπτομερή έγγραφα με τις διάφορες τοποθετήσεις. Από την αφρικανική πλευρά, το Αφρικανικό Υπουργικό Συμβούλιο για τα Ύδατα (AMCOW), με την τεχνική συμβουλευτική επιτροπή του, αποτελεί τον βασικό συνομιλητή, σε στενή συνεργασία με τη Νέα Εταιρική Σχέση για την Ανάπτυξη της Αφρικής (NEPAD). Μεταξύ των ευρωπαίων και των αφρικανών εταίρων πραγματοποιήθηκε ευρεία ανταλλαγή απόψεων επί τεχνικών θεμάτων, με διεξοδικές συνομιλίες κατά την «Εβδομάδα για το νερό», τον Αύγουστο στη Στοκχόλμη, σε συνεδριάσεις του υπουργικού συμβουλίου AMCOW στο Ouagadougou τον Οκτώβριο, καθώς και κατά την Παναφρικανική Συνδιάσκεψη για το Νερό, που πραγματοποιήθηκε στην Αντίς Αμπέμπα, το Δεκέμβριο του 2003, με σκοπό την ανάπτυξη ενός προγράμματος στρατηγικής και εργασιών, που θα χρησιμοποιηθεί ως βάση για την υλοποίηση της εταιρικής σχέσης Αφρικής-ΕΕ σε θέματα που αφορούν την ύδρευση και την αποχέτευση, κατά την περίοδο 2004-05. Η δέσμευση αυτή τονίστηκε σε μία κοινή δήλωση Αφρικής-ΕΕ, που εγκρίθηκε στην Αντίς Αμπέμπα, σχετικά με την υλοποίηση της εν λόγω εταιρικής σχέσης.

Οι χώρες της Καραϊβικής και του Ειρηνικού

Συνεργαζόμενη με τα κράτη μέλη, τις χώρες εταίρους και άλλους φορείς και βασιζόμενη σε υφιστάμενα έργα και προγράμματα, η Επιτροπή ξεκίνησε επίσης να προβαίνει σε αξιολογήσεις των προκλήσεων όσον αφορά το πόσιμο νερό και την αποχέτευση στις περιφέρειες της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, με στόχο την προώθηση της θέσπισης πολυμερών συμβουλευτικών φόρουμ και για τις εν λόγω περιφέρειες. Το έργο αυτό θα ενισχυθεί από την κατάρτιση, κατά το 2004, ενός ενδο-ΑΚΕ "προγράμματος για τη διαχείριση των υδάτων στις χώρες ΑΚΕ".

Άλλες περιφερειακές συνιστώσες της πρωτοβουλίας ΕΕ για τα ύδατα

Όσον αφορά τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας (ΑΕΚΚΑ), καθιερώθηκε επίσης, κατά την ΠΣΚΑΑ του Γιοχάνεσμπουργκ, μια στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ-ΑΕΚΚΑ για τα ύδατα, με σκοπό την αειφόρο ανάπτυξη. Η επιχειρησιακή μέθοδος για την προώθηση της πρωτοβουλίας είναι η ίδια με εκείνη που αφορά την αφρικανική συνιστώσα, δηλαδή: συνεστήθη μια ομάδα εργασίας από πολλούς ενδιαφερόμενους φορείς, καθοδηγούμενη από πλευράς ΕΕ από τη Δανία. Η ομάδα αυτή εργάστηκε σε στενή συνεργασία με τους εταίρους της ΑΕΚΚΑ και βρίσκεται πλέον στη φάση του εντοπισμού των δομικών στοιχείων προτεραιότητας.

Όσον αφορά την περιφέρεια της Μεσογείου, μια ομάδα εργασίας καθοδηγούμενη από την Ελλάδα ολοκληρώνει επί του παρόντος τον σχεδιασμό για την εν λόγω περιφερειακή συνιστώσα. Η Ισπανία και η Πορτογαλία, σε στενή συνεργασία με το Μεξικό, αναπτύσσουν μια λατινοαμερικανική συνιστώσα. Δεδομένης της σπουδαιότητας που έχει η διαχείριση των υδάτων στις εν λόγω περιφέρειες (έντονη λειψυδρία και ακραία φαινόμενα), θα πρέπει να διερευνηθεί η επέκταση σε άλλες περιφέρειες (Ασία).

Εκτός από τις εν λόγω περιφερειακές συνιστώσες, η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα περιλαμβάνει επίσης λεπτομερή αξιολόγηση των χρηματοδοτικών αναγκών, υπό την καθοδήγηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και μια ομάδα εργασίας καθοδηγούμενη από την Επιτροπή, για τη διερεύνηση της συμβολής της έρευνας στην επίλυση προβλημάτων που αφορούν τη διαχείριση των υδάτων. Τέλος, έχει πρόσφατα συσταθεί μια πολυμερής υποομάδα για την αντιμετώπιση του ζητήματος της παρακολούθησης.

Η μελλοντική εξέλιξη της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τα ύδατα και η πολυμερής διαδικασία

Από άποψη διαρθρώσεων, συντονισμού και δικτύωσης, η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Εντούτοις, είναι σαφές το γεγονός ότι οι υφιστάμενες ρυθμίσεις έχουν χαρακτήρα ad-hoc και ότι θα πρέπει να αναπτύξουμε μια σφαιρικότερη, συστηματικότερη και περισσότερο διαφανή προσέγγιση. Είναι επίσης αναγκαίο να καθορίσουμε σαφέστατα τη σχέση μεταξύ της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα και άλλων οργανισμών, προγραμμάτων και φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό.

Η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων, τόσο από την πλευρά της ΕΕ όσο και από την πλευρά των χωρών εταίρων, στην πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα προσδίδει ενέργεια και δυναμισμό στη διαδικασία και διευκολύνει την ανάπτυξη μιας συνεκτικής και βασικής προσέγγισης για τη χρησιμοποίηση των πόρων. Εντούτοις, η διαδικασία αυτή δεν δύναται να θέσει, καθ' οιονδήποτε τρόπο, σε αμφισβήτηση τις υφιστάμενες διαδικασίες λήψης αποφάσεων, οι οποίες έχουν θεσπιστεί μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Ένα πολυμερές φόρουμ (ΠΦ) πρέπει να διαδραματίζει συμβουλευτικό ρόλο, παρέχοντας στοιχεία προβληματισμού στην Επιτροπή, στα κράτη μέλη, καθώς και στα μέλη των οργανισμών που συμμετέχουν στη διαδικασία. Η γραφική παράσταση 1 παρέχει μια ένδειξη σχετικά με την πιθανή διάρθρωση του εν λόγω φόρουμ (ΠΦ) και των σχέσεών του με τα λοιπά όργανα, φορείς, κ.λπ. Οι τελικές ρυθμίσεις θα πρέπει να αποφασιστούν κατόπιν διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερόμενους εταίρους.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σε γενικές γραμμές, οι περιφερειακές ομάδες, οι οποίες θα πρέπει να συνδέονται στενά με το πολυμερές φόρουμ, θα αναπτύξουν μία κοινή στάση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η διαχείριση των υδάτινων πόρων μπορεί να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο αποδοτική και ενδεδειγμένη σε κάθε περιφέρεια και σε κάθε λεκάνη απορροής ποταμού, έτσι ώστε να επιτευχθούν οι αναπτυξιακοί στόχοι της χιλιετίας καθώς και εκείνοι της ΠΣΚΑΑ. Τα περιφερειακά φόρουμ θα έχουν ως στόχο την αξιοποίηση της χορηγούμενης συνδρομής στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα και θα εντοπίζουν τους τομείς προτεραιότητας για την ανάληψη δράσης, θα διευκολύνουν την ανταλλαγή και την κοινή χρησιμοποίηση των γνώσεων και των ορθών πρακτικών, θα προωθήσουν την κοινή ή συντονισμένη ανάληψη δράσης μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, αλλά και τον αποτελεσματικότερο καταμερισμό των καθηκόντων μεταξύ των διαφόρων εταίρων. Η Επιτροπή ή άλλοι εταίροι θα προεδρεύουν/προεδρεύουν από κοινού στις περιφερειακές ομάδες στις οποίες θα πρέπει να έχουν ευρεία εκπροσώπηση πολλά ενδιαφερόμενα μέρη. Οι θεματικές/οριζόντιες ομάδες θα ενθαρρύνουν τις ανταλλαγές γνώσεων, τόσο εντός όσο και μεταξύ των περιφερειών. Η ευρωπαϊκή συμμετοχή στις διάφορες περιφερειακές ομάδες θα βοηθείται και θα συντονίζεται από το γενικό πολυμερές φόρουμ. Προβλέπεται ότι η Επιτροπή θα προεδρεύει του πολυμερούς φόρουμ, καθώς και ότι η Επιτροπή ή άλλοι εταίροι θα προεδρεύουν/προεδρεύουν από κοινού στις ομάδες εμπειρογνωμόνων. Το γενικό πολυμερές φόρουμ θα είναι υπεύθυνο για τη διασφάλιση της συνεκτικότητας των εργασιών των διαφόρων περιφερειακών ομάδων καθώς και των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Στόχος είναι να λαμβάνονται υπόψη τα πορίσματα των περιφερειακών ομάδων και των ομάδων εμπειρογνωμόνων από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη, τις δικαιούχες χώρες, τους πολυμερείς και τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και άλλους φορείς, όταν χαράσσουν τις πολιτικές τους και καταρτίζουν προγράμματα, καθώς και όταν λαμβάνουν αποφάσεις που αφορούν πολιτικές και επενδύσεις. Η Επιτροπή θα παράσχει γενική καθοδήγηση για ολόκληρη την εν λόγω πολυμερή διαδικασία.

Η σχετική με τη χρηματοδότηση πρόκληση και η αναγκαιότητα καινοτόμων μηχανισμών

Η ΕΕ αποτελεί ήδη τον μεγαλύτερο χρηματοδότη των ενισχύσεων για την σχετική με τα ύδατα ανάπτυξη και την επιστημονική συνεργασία. Εκτός από τις παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων, οι σχετικές με τα ύδατα δραστηριότητες υλοποιούνται επίσης στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής βοήθειας, της συγχρηματοδότησης των ΜΚΟ, των έργων μικρής κλίμακας και της αποκεντρωμένης συνεργασίας, καθώς και στο πλαίσιο ερευνητικών προγραμμάτων.

Υπενθυμίζοντας, στο Γιοχάνεσμπουργκ, τις δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί κατά τη διεθνή διάσκεψη για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, που πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 2002, η ΕΕ επεσήμανε την προθυμία της να χορηγήσει αυξημένους πόρους σε χώρες για τις οποίες η ύδρευση και η αποχέτευση αποτέλεσαν προτεραιότητα στις εθνικές στρατηγικές τους για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη μείωση της φτώχειας. Η ΕΕ θα πρέπει να αξιοποιήσει το πλήρες φάσμα των χρηματοδοτικών μηχανισμών που διατίθενται ήδη για έργα στον τομέα των υδάτων και να προσπαθήσει να αναζητήσει τις ελλείψεις, λαμβάνοντας μέτρα για την αντιμετώπισή τους.

Για την επίτευξη των στόχων, είναι αναγνωρισμένη η ανάγκη να αυξηθεί σημαντικά η χρηματοδότηση στους τομείς της ύδρευσης και της αποχέτευσης, καθώς και η ανάγκη αποτελεσματικότερων μηχανισμών έτσι ώστε να χρησιμοποιηθεί η αναπτυξιακή ενίσχυση ως μοχλός για την προσέλκυση άλλων πόρων χρηματοδότησης (ιδιωτικός τομέας, τράπεζες ανάπτυξης, χρηματοδοτικοί οργανισμοί, συμμετοχή των χρηστών, μεταβιβάσεις πόρων, κ.λπ.).

Ειδικότερα, οι εργασίες που έχουν υλοποιηθεί τόσο από την σχετική με τη χρηματοδότηση ομάδα εργασίας, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα, όσο και από την παγκόσμια ομάδα για τη χρηματοδότηση της υποδομής στον τομέα των υδάτων (έκθεση "Camdessus"), κατέδειξαν ότι το υφιστάμενο επίπεδο χρηματοδότησης δεν επαρκεί για την κάλυψη των επενδυτικών αναγκών, με σκοπό την υλοποίηση των εν λόγω στόχων, καθώς και ότι απαιτούνται επειγόντως νέοι καινοτόμοι και ευέλικτοι μηχανισμοί χρηματοδότησης, έτσι ώστε να βελτιστοποιηθούν τα αποτελέσματα μόχλευσης της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας και να προσελκύσουν περισσότερους πόρους από ένα ευρύ φάσμα πηγών (δημόσιων, ιδιωτικών, τοπικών και διεθνών φορέων).

Στην έκθεση «Camdessus» με τίτλο «Χρηματοδότηση της ύδρευσης για όλους», τονίζεται ότι «η ροή κονδυλίων πρέπει να διπλασιαστεί σχεδόν, με περισσότερους πόρους προερχόμενους από όλες τις πηγές». Στα έγγραφα στρατηγικής 14 χωρών ΑΚΕ, προβλέπεται για τα ύδατα η διάθεση 555 εκατ. Ευρώ, στο πλαίσιο του 9ου ΕΤΑ. Η συμπληρωματική χρηματοδότηση ύψους ενός δισεκατ. ευρώ, στην οποία θα πρέπει να αποδοθεί υψηλός παράγοντας μόχλευσης, θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης για τον τομέα αυτό, γεγονός που θα επιτρέψει την ενίσχυση υφιστάμενων προγραμμάτων και τη διεύρυνση της στήριξης σε μεγαλύτερο αριθμό χωρών ΑΚΕ, οι οποίες δεν έχουν ακόμη δώσει προτεραιότητα στο νερό, στο πλαίσιο των εγγράφων στρατηγικής χώρας (ΕΣΧ). Για άλλες περιφέρειες, χορηγούνται για μελλοντικές δραστηριότητες στον τομέα των υδάτων τα ακόλουθα κονδύλια: Χώρες Ανατολικής Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας (ΧΑΕΚΑ): 38 εκατ. EUR, Ασία: 35 εκατ. EUR, Λατινική Αμερική: 95,6 εκατ. EUR, μεσογειακές χώρες: 315 εκατ. EUR.

Στην συνάντηση της ΠΣΚΑΑ, που πραγματοποιήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ, η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα σημείωσε σημαντική πρόοδο. Ο αυξημένος συντονισμός που αναπτύχθηκε μέχρι σήμερα μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών εταίρων, καθώς και η πολυμερής διαδικασία με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών, θα διευκολύνουν μια περισσότερο συνεκτική, ολοκληρωμένη και αποδοτική προσέγγιση, κατά το σχεδιασμό και την εκτέλεση των σχετικών με τα ύδατα προγραμμάτων. Εντούτοις, οι βελτιώσεις που θα προκύψουν από την εν λόγω διαδικασία δεν θα είναι επαρκείς. Πρέπει να αυξήσουμε αισθητά τους χρηματοοικονομικούς πόρους προκειμένου να συμβάλλουμε ουσιαστικά στην υλοποίηση των στόχων που αφορούν το πόσιμο νερό και την αποχέτευση. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτείνει, ως πρώτο βήμα, να διατεθούν σημαντικά επιπλέον κονδύλια για την αντιμετώπιση της σχετικής με τα ύδατα πρόκλησης στις χώρες ΑΚΕ. Η συνέχεια της παρούσας ανακοίνωσης αφιερώνεται στην πρόταση για τη δημιουργία του μέσου διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΕ για τα ύδατα.

4. ΜΙΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΑΚΕ

4.1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

* Διαχείριση

Η διευκόλυνση πρέπει να αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων της ΠΣΚΑΑ καθώς και των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας και οι δραστηριότητές του θα πρέπει να επικεντρώνονται στις χώρες ΑΚΕ οι οποίες εφαρμόζουν ή είναι αποφασισμένες να εφαρμόσουν μια ορθολογική εθνική πολιτική στον τομέα των υδάτων, με βάση τις αρχές της χρηστής διαχείρισης και στις οποίες οι δαπάνες στους κοινωνικούς τομείς αποτελούν προτεραιότητα (λαμβάνοντας υπόψη τα οικονομικά των αγροτικών και των περιαστικών ζωνών) και οι οποίες έχουν εγκρίνει τους σχετικούς δείκτες στο πλαίσιο της στρατηγικής τους για τη μείωση της φτώχειας. Η διευκόλυνση για τα ύδατα θα βοηθήσει τις εν λόγω χώρες να καταρτίσουν το θεσμικό και κανονιστικό τους πλαίσιο, με σκοπό την προσέλκυση συμπληρωματικών χρηματοδοτικών πόρων.

* Αυτοδιάθεση

Η έννοια της αυτοδιάθεσης αποτελεί βασικό στοιχείο της προσέγγισης που αφορά τη διευκόλυνση για τα ύδατα, δεδομένου ότι είναι πλήρως κατευθυνόμενη από τη ζήτηση.

- Σε επίπεδο χωρών ΑΚΕ: από την εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής - η οποία εγκρίθηκε επίσημα στο πλαίσιο του διαλόγου ΕΕ-Αφρικής - προκύπτουν θεματικές προτεραιότητες και τη διευκόλυνση αποσκοπεί στη γεφύρωση της απόστασης και την ενίσχυση του διαλόγου με αφρικανικούς οργανισμούς, είτε γενικού χαρακτήρα, όπως είναι η νέα εταιρική σχέση για την ανάπτυξη της Αφρικής (NEPAD) και η αφρικανική ένωση (AU), ή τομεακής φύσης, όπως είναι το αφρικανικό υπουργικό συμβούλιο για τα ύδατα (AMCOW) και η αφρικανική διευκόλυνση για τα ύδατα (AWF). Κατά την Παναφρικανική Συνδιάσκεψη για τα ύδατα, που πραγματοποιήθηκε στην Αντίς Αμπέμπα, το Δεκέμβριο του 2003, το AMCOW εξέδωσε ψήφισμα με το οποίο υποστήριζε τη διευκόλυνση ΑΚΕ-ΕΕ για τα ύδατα. Το προτεινόμενο μέσο διευκόλυνσης είναι επίσης συμβατό με τους στόχους των σχεδίων δράσης G8 για τα ύδατα και την Αφρική. Ανάλογες διαδικασίες αναπτύσσονται στις περιφέρειες της Καραϊβικής και του Ειρηνικού.

- Τα μέτρα ενίσχυσης προκύπτουν από τη διαδικασία των στρατηγικών πλαισίων για τη μείωση της φτώχειας. Είναι συνεκτικά με τις εθνικές πολιτικές και δεσμεύσεις. Έχει αναγνωρισθεί το γεγονός ότι απαιτείται η ενσωμάτωση της διάστασης που αφορά την ύδρευση, την αποχέτευση και τις συνθήκες υγιεινής στα εν λόγω στρατηγικά πλαίσια και, μετά από την ενδιάμεση επανεξέταση, στα εθνικά και περιφερειακά ενδεικτικά προγράμματα.

* Καινοτομία και Ευελιξία

Από τα ακόλουθα μέσα αναμένεται να προκύψουν τα μέγιστα δυνατά αποτελέσματα μόχλευσης

- δημιουργικός συνδυασμός επιχορηγήσεων και άλλων πηγών για τη χρηματοδότηση της βασικής υποδομής.

- επιχορηγήσεις για τη δημιουργία κεφαλαίου εκκίνησης με σκοπό την κατάρτιση σχεδίων και τη δημιουργία κατάλληλου επενδυτικού κλίματος.

- νέες εταιρικές σχέσεις μεταξύ κοινοτήτων, ΜΚΟ, του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

- πληροφόρηση και στήριξη των τοπικών και ευρωπαϊκών φορέων παροχής υπηρεσιών στον τομέα των υδάτων, οι οποίοι θα ενδιαφέρονταν να επενδύσουν στον εν λόγω τομέα.

Ο βασικός ρόλος του μέσου διευκόλυνσης είναι αφενός να αποτελέσει τον καταλύτη (προωθώντας πρωτοβουλίες, παρέχοντας πληροφορίες, αποτελώντας ένα κεντρικό οργανισμό, αναπτύσσοντας ερευνητικές και διαχειριστικές ικανότητες στις χώρες ΑΚΕ) και αφετέρου να αποτελέσει το μέσο που μπορεί να παράσχει τους ελλείποντες πόρους για τη χρηματοδότηση βιώσιμων σχεδίων και δραστηριοτήτων. Υπάρχουν πολλά σχέδια και έργα στους τομείς του πόσιμου ύδατος και της αποχέτευσης, αλλά, όπως επισημαίνεται στην έκθεση «Camdessus», τα περισσότερα από αυτά δεν δύνανται να υλοποιηθούν λόγω της έλλειψης ευελιξίας των υφιστάμενων μέσων.

Η ροή ιδιωτικών κεφαλαίων στον τομέα των υδάτων ήταν περιορισμένη, ιδίως όσον αφορά την Αφρική. Οι επιχορηγήσεις δεν δύνανται μόνες να επιλύσουν τα προβλήματα και η μεγάλη πρόκληση εξακολουθεί να είναι η ανεύρεση του τρόπου ενίσχυσης της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα. Τα εμπορικά δάνεια αποτελούν συχνά ένα ιδιαίτερα δαπανηρό μέσο για τη συγκέντρωση κεφαλαίων για τον τομέα των υδάτων. Τούτο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον εντοπισμό πολλών κινδύνων, καθώς και στην αβεβαιότητα ως προς την επαρκή αποδοτικότητα των εν λόγω επενδύσεων. Κατά συνέπεια, ανάλογα με τις δραστηριότητες που εξετάζονται, για την κάλυψη των χρηματοδοτικών ελλείψεων ενδέχεται να απαιτηθεί ένας συνδυασμός διαφόρων επιπέδων χρηματοδότησης, όπως είναι οι επιχορηγήσεις, τα δάνεια με ευνοϊκούς όρους, οι εγγυήσεις δανείων, τα ανανεώσιμα κονδύλια, οι πιστώσεις μικρής κλίμακας για τη χρηματοδότηση μικρών σχεδίων, κ.λπ. Το προτεινόμενο μέσο διευκόλυνσης αναμένεται να παράσχει τη δυνατότητα ευέλικτης αντιμετώπισης πολλών διαφορετικών καταστάσεων.

Η εν λόγω συγκέντρωση πόρων επαρκούς επιπέδου πρέπει να περιλαμβάνει:

- τη βέλτιστη συγχρηματοδότηση από διάφορες χρηματοδοτικές πηγές (τοπικές/διεθνείς, ιδιωτικές/δημόσιες), λαμβάνοντας υπόψη τα αντίστοιχα πλεονεκτήματα και αδυναμίες. Θα προσφερθεί συγχρηματοδότηση στις αρχές των χωρών ΑΚΕ, που δρουν από κοινού με την ΕΤΕπ, άλλους δημόσιους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς της ΕΕ και τους αναπτυξιακούς φορείς των κρατών μελών, με τη συμμετοχή, ενδεχομένως, ιδιωτικών/δημόσιων φορέων από τις εν λόγω χώρες ή από την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, ιδίως όσον αφορά τοπικά σχέδια, δύνανται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι αποκεντρωμένες υπηρεσίες της ΕΕ, καθώς και ομάδες αποδήμων.

- τη μελέτη νέων χρηματοδοτικών μέσων που θα εγγυώνται και θα διευκολύνουν τη συγκέντρωση κεφαλαίων από ένα ευρύ φάσμα πηγών, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές της διαφάνειας, της υπευθυνότητας και της καταλληλότητας σε σχέση με το συγκεκριμένο κοινωνικο-οικονομικό πλαίσιο.

Με διάφορες πρωτοβουλίες χρηματοδοτούνται επί του παρόντος η παροχή συμβουλών σε επίπεδο χώρας και σε επίπεδο ομάδας χωρών, καθώς και συναφείς δραστηριότητες, με σκοπό την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Κατά κανόνα, το προτεινόμενο μέσο διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΕ για τα ύδατα δεν πρέπει να ανταγωνίζεται τις εν λόγω υφιστάμενες πρωτοβουλίες, ούτε πρέπει να αποσκοπεί στη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του ιδιωτικού τομέα, οι οποίες εμφανίζουν ικανοποιητική απόδοση. Η διευκόλυνση θα παράσχει πρωτίστως επιχορηγήσεις, των οποίων το αποτέλεσμα μόχλευσης είναι αυταπόδεικτα μεγαλύτερο σε σχέση με τη δανειοδότηση και θα είναι συμπληρωματικό σε σχέση με άλλα κοινοτικά και διεθνή χρηματοδοτικά μέσα. Η πρόσβαση στη συγχρηματοδότηση του μέσου διευκόλυνσης θα μπορούσε να διευρυνθεί, περιλαμβάνοντας και άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς (IFIs), και ειδικότερα την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης και τον Όμιλο της Παγκόσμιας Τράπεζας (συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Χρηματοοικονομικής Συνεργασίας, καθώς και του Πολυμερούς Οργανισμού για την Εγγύηση των Επενδύσεων).

4.2. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ

Μπορεί να γίνει διαχωρισμός μεταξύ δύο ειδών δραστηριοτήτων [3]:

[3] Το προτεινόμενο μέσο διευκόλυνσης δεν καλύπτει δραστηριότητες που αφορούν τους τομείς της ύδρευσης και της αποχέτευσης και που υλοποιούνται στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής βοήθειας, της παροχής συνδρομής σε περιοχές συγκρούσεων ή για φυσικές καταστροφές, παρέχει όμως μια σταθερή βάση για τις στρατηγικές LRRD στον τομέα αυτό

* Θεσμική στήριξη και μη συνδεόμενη με τις επενδύσεις τεχνική βοήθεια

* Επενδυτικά σχέδια και συναφής τεχνική βοήθεια

Από χρηματοοικονομική άποψη, το επενδυτικό μέρος θα αποτελέσει σαφώς τον κυριότερο τομέα δραστηριότητας στο πλαίσιο του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα.

Θεσμική στήριξη και μη συνδεόμενη με τις επενδύσεις τεχνική βοήθεια

Δραστηριότητες προβολής

Η δημιουργία του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ευρείας προβολής, έτσι ώστε οι χώρες ΑΚΕ και οι οργανισμοί που συμμετέχουν να γνωρίζουν την ύπαρξή του καθώς και τον τρόπο πρόσβασης στα μέσα χρηματοδότησης. Οι εν λόγω δραστηριότητες προβολής δύνανται επίσης να λάβουν τη μορφή ενημερωτικού δελτίου, λογότυπου, διαφημιστικών φυλλαδίων, ισοτόπου, καθώς και συμμετοχής και διοργάνωσης εργαστηρίων/σεμιναρίων.

Η προβολή δύναται επίσης να επιτευχθεί σε ευρύτερη κλίμακα, δηλαδή με την προώθηση της ίδιας της πρωτοβουλίας για τα ύδατα και κατά τρόπο που να διασφαλίζεται ότι η ύδρευση, η αποχέτευση και η ολοκληρωμένη διαχείριση υδάτινων πόρων θα λαμβάνονται επαρκώς υπόψη στα στρατηγικά σχέδια για την μείωση της φτώχειας (ΣΣΜΦ) και στα έγγραφα στρατηγικής χώρας (ΕΣΧ).

Οι ΜΚΟ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στον τομέα της προβολής.

Θεσμική στήριξη και ενίσχυση της μεταρρύθμισης του τομέα

Θα δοθεί προτεραιότητα στην ενίσχυση χωρών που έχουν επιτύχει σημαντική πρόοδο στη μεταρρύθμιση της τομεακής πολιτικής τους. Η διευκόλυνση για τα ύδατα θα βοηθήσει τις χώρες εταίρους στην κατάρτιση ικανοποιητικών και βιώσιμων σχεδίων που θα βασίζονται στην αρχή της μέγιστης ανάκτησης των δαπανών. Ωστόσο δεν αποκλείεται να μπορέσει η διευκόλυνση για τα ύδατα να βοηθήσει και άλλες χώρες, για να μεταρρυθμίσουν τον τομέα της ύδρευσης και αποχέτευσης, να ενισχύσουν το θεσμικό τους πλαίσιο και να αναπτύξουν ικανότητες στον τομέα αυτόν, έτσι ώστε να δημιουργήσουν ένα ευνοϊκό κλίμα για επενδύσεις, καθώς και να αυξήσουν το δυναμικό λειτουργίας και συντήρησης, με σκοπό τη βελτίωση της βιωσιμότητας. Η διευκόλυνση για τα ύδατα δύναται να παράσχει βοήθεια στις εν λόγω χώρες μέσω της τεχνικής βοήθειας, της ενίσχυσης των ΜΚΟ, καθώς και της ενθάρρυνσης της συνεργασίας μεταξύ δημοσίων οργανισμών των χωρών ΑΚΕ και της ΕΕ.

Στο πλαίσιο της εν λόγω δραστηριότητας, είναι πιθανό να υπάρξει συμμετοχή σε υφιστάμενα κονδύλια και πρωτοβουλίες των διεθνών χρηματοοικονομικών οργανισμών και των κρατών μελών, όπως είναι για παράδειγμα ο μηχανισμός PPIAF (Συμβουλευτικός μηχανισμός δημόσιων-ιδιωτικών υποδομών) και η Παγκόσμια Εταιρική Σχέση για τη χορήγηση ενίσχυσης με βάση τα αποτελέσματα (GPOBA).

Ολοκληρωμένη διαχείριση υδάτινων πόρων

Η δραστηριότητα αυτή επικεντρώνεται στη στήριξη της ανάπτυξης της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων, με έμφαση στο εθνικό επίπεδο καθώς και σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμών στις χώρες ΑΚΕ. Όσον αφορά τις διασυνοριακές λεκάνες απορροής (μια πτυχή που αφορά την αφρικανική ήπειρο), κατ' αρχήν ο εντοπισμός των δραστηριοτήτων προτεραιότητας σε επιλεγμένες λεκάνες απορροής, πραγματοποιείται υπό την καθοδήγηση του Αφρικανικού Υπουργικού Συμβουλίου για τα Ύδατα (AMCOW), επικουρούμενου από την ομάδα εργασίας για την IWRM (ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων) στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για τα ύδατα. Κατά την Παναφρικανική Συνδιάσκεψη για τα ύδατα, που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2003, συμφωνήθηκε το γενικό πλαίσιο ενός προγράμματος εργασίας, βάσει του οποίου καταρτίζεται από κοινού ένα λεπτομερές πρόγραμμα στρατηγικής και εργασίας για την περίοδο 2004-05.

Οι δραστηριότητες στήριξης δύνανται να καλύπτουν την προετοιμασία των σχεδίων IWRM, τη βελτίωση της συλλογής και της διάδοσης δεδομένων σχετικά με τις λεκάνες απορροής ποταμών, τον έλεγχο της ποιότητας του ύδατος και τη βοήθεια που παρέχεται σε περιφερειακούς οργανισμούς (όπως είναι η οικονομική κοινότητα των κρατών της δυτικής Αφρικής-ECOWAS, η κοινότητα ανάπτυξης της νότιας Αφρικής-SADC), υφιστάμενες πρωτοβουλίες για τη λεκάνη απορροής ποταμών, τη στήριξη της ανάπτυξης ερευνητικού δυναμικού στον τομέα αυτό, καθώς και τη χρησιμοποίηση της συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ στον τομέα της έρευνας και την ανάπτυξη συνεργασίας με υφιστάμενους μηχανισμούς όπως είναι η Παγκόσμια Εταιρική Σχέση για τα Ύδατα (GWP)

Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Θα πραγματοποιείται τακτική παρακολούθηση και αξιολόγηση των χρηματοδοτούμενων σχεδίων από τη διευκόλυνση για τα ύδατα. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν επίσης την αξιολόγηση και τη συμμετοχή επιτροπών καθοδήγησης για τα κονδύλια και τους μηχανισμούς που θα μπορούσαν ενδεχομένως να χρησιμοποιηθούν από τη διευκόλυνση για τα ύδατα. Θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει τη στήριξη χωρών ΑΚΕ για να βελτιώσουν τις ικανότητες παρακολούθησης που διαθέτουν στο πλαίσιο διεθνών διαδικασιών που έχουν καθοριστεί για τον έλεγχο του τομέα της ύδρευσης και αποχέτευσης και την υλοποίηση των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας.

Στήριξη των επενδυτικών σχεδίων και συναφής τεχνική βοήθεια

Στον τομέα αυτό η διευκόλυνση θα χρησιμοποιήσει ευέλικτες και κατά το δυνατόν καινοτόμες μεθόδους για τη χρηματοδότηση σχεδίων και προγραμμάτων που αφορούν την ύδρευση και την αποχέτευση. Θα δοθεί προτεραιότητα σε χώρες που διαθέτουν ένα αρκετά ανεπτυγμένο πρόγραμμα στον τομέα αυτό, ή σε εκείνες που βρίσκονται στη διαδικασία κατάρτισης ανάλογου προγράμματος. Θα ήταν ιδανικό να εντάσσονται όλα τα προγράμματα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης τομεακής προσέγγισης (SWAP), υπό την εποπτεία της δικαιούχου χώρας.

Σημαντικό τμήμα της εν λόγω δραστηριότητας θα αποτελέσει η συγχρηματοδότηση του επενδυτικού προγράμματος του δημόσιου τομέα από τα κράτη μέλη, τους Ευρωπαϊκούς Οργανισμούς Αναπτυξιακής Χρηματοδότησης (EDFI), καθώς και Διεθνείς Χρηματοδοτικούς Οργανισμούς (IFI). Τα περισσότερα σχέδια θα χρηματοδοτηθούν με έναν συνδυασμό επιχορηγήσεων και δανείων. Η χρηματοοικονομική και οικονομική ανάλυση, καθώς και η κοινωνική μελέτη θα καθορίσουν το επίπεδο στο οποίο πρέπει να βρίσκονται οι επιχορηγήσεις για να καταστεί το σχέδιο βιώσιμο. Οι επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Ταμείου (WF) θα χρησιμοποιηθούν πρωτίστως για τη συγχρηματοδότηση σχεδίων και προγραμμάτων που αποσκοπούν στην παροχή πρόσβασης των πληθυσμών χαμηλών εισοδημάτων και των κοινωνικά μειονεκτικών περιοχών σε υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης (περιαστικές περιοχές, κωμοπόλεις και χωριά). Ο δημόσιος τομέας δεν περιορίζεται μόνο στην κεντρική κυβέρνηση αλλά περιλαμβάνει και ημικρατικούς φορείς, όπως τις τοπικές αυτοδιοικήσεις, τους δήμους και τις υπηρεσίες ύδρευσης.

Για την προώθηση των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα, η διευκόλυνση για τα ύδατα δύναται να συμβάλλει στην ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ή σε πρωτοβουλίες συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα, σε διεθνές και τοπικό επίπεδο, μέσω της ανάπτυξης νέων χρηματοδοτικών μηχανισμών. Υπάρχουν πολλοί καινοτόμοι τρόποι για την ενθάρρυνση των ιδιωτικών και εμπορικών επενδύσεων και η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος με τα κράτη μέλη, (ΕΤΕπ), τους Ευρωπαϊκούς Οργανισμούς Αναπτυξιακής Χρηματοδότησης (EDFI), καθώς και Διεθνείς Χρηματοδοτικούς Οργανισμούς (IFI), τον τρόπο με τον οποίο θα επιτευχθούν τα ικανοποιητικότερα αποτελέσματα. Ορισμένες από τις πιθανές λύσεις που προέκυψαν από τις συζητήσεις αυτές είναι η ενίσχυση του χρηματοδοτικού μηχανισμού της ΕΤΕπ για σχέδια υψηλού κινδύνου, καθώς και των Ευρωπαϊκών Οργανισμών Αναπτυξιακής Χρηματοδότησης (EDFI), μέσω της συγχρηματοδότησης, ταμείων εγγυήσεων κατά των κινδύνων (κίνδυνοι ισοτιμίας [4], πολιτικοί κίνδυνοι), της παροχής συμβουλών στις συναλλαγές και προπαρασκευαστικών μελετών.

[4] Βλ. επίσης το μηχανισμό προστασίας από τους κινδύνους υποτίμησης ("Devaluation Liquidity Backstopping Facility"), ο οποίος αναφέρεται στην έκθεση Camdessus.

Υπάρχουν επίσης αρκετά επενδυτικά ταμεία στα οποία θα μπορούσε να συμμετάσχει η διευκόλυνση για τα ύδατα Ορισμένα από αυτά είναι: το ταμείο εγγυήσεων «GuarantCo», το ταμείο για την υποδομή στην αναδυόμενη Αφρική (Emerging Africa Infrastructure Fund) και η αφρικανική διευκόλυνση για τα ύδατα (AWF). Ιδιαίτερη προσοχή και στήριξη θα πρέπει να δοθεί στην αφρικανική διευκόλυνση για τα ύδατα, λόγω της συνάφειάς της με τη διευκόλυνση για τα ύδατα. Η εν λόγω διευκόλυνση δημιουργήθηκε πρόσφατα από το Αφρικανικό Υπουργικό Συμβούλιο (AMCOW) και θα στεγαστεί στις εγκαταστάσεις της Αφρικανικής Τράπεζας Ανάπτυξης.

5. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ ΑΚΕ-ΕΕ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ

Για την κατάλληλη αντιμετώπιση των ταχύτατα αυξανόμενων αναγκών και προσδοκιών, απαιτείται μια πραγματιστική και ευέλικτη διαδικασία εντοπισμού-αξιολόγησης-λήψης απόφασης και εφαρμογής.

Η διαχείριση πρέπει να αντικατοπτρίζει τη συνολική πολιτική προσέγγιση στην οποία βασίζεται η διευκόλυνση για τα ύδατα. Πρώτον, η αυτοδιάθεση των εταίρων ΑΚΕ και το δικαίωμά τους να λαμβάνουν πρωτοβουλίες είναι καίριας σημασίας για τη διαδικασία. Δεύτερον, η διαδικασία εφαρμογής πρέπει να συνάδει με τον κύριο στόχο που είναι η συμβολή στην πραγματοποίηση των ΑΣΧ και ειδικότερα να προάγει την πρόσβαση των φτωχών στο νερό και στην αποχέτευση. Αυτό απαιτεί, τρίτον, να γίνει η βέλτιστη χρήση της μη-επιστρεπτέας ενίσχυσης και στόχος είναι η επίτευξη του μέγιστου δυνατού αποτελέσματος. Αυτό προϋποθέτει ότι το στοιχείο της μη-επιστρεπτέας ενίσχυσης του σχεδίου πρέπει να περιορίζεται σε ανάγκες χρηματοδότησης που δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν από χρηματοδότηση εκτός της μη-επιστρεπτέας ενίσχυσης (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ), Ευρωπαϊκοί Οργανισμοί Αναπτυξιακής Χρηματοδότησης (EDFI), Διεθνή Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα (ΔΧΙ), εμπορικά δάνεια, ιδιωτικές επενδύσεις, τοπικοί πόροι του δημοσίου).

Επιπλέον, κατά την προετοιμασία και εφαρμογή των σχεδίων που θα χρηματοδοτηθούν από τη διευκόλυνση για τα ύδατα, θα γίνει μέγιστη δυνατή χρήση της διαθέσιμης εμπειρογνωμοσύνης εκτός Επιτροπής. Αυτή διατίθεται κυρίως μέσω ομάδων εμπειρογνωμόνων (τόσο της ΕΕ όσο και της ΑΚΕ), μέσω συνεργασίας με την ΕΤΕ και με άλλα ιδρύματα αναπτυξιακής χρηματοδότησης και ενδεχομένως μέσω του ιδιωτικού τομέα και ΜΚΟ. Η εξάρτηση αυτή από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες δεν πρέπει να υποβαθμίζει το ρόλο και τις ευθύνες της Επιτροπής.

Η Επιτροπή θα διαβουλεύεται και θα συνδέεται με τις συμβουλευτικές ομάδες πολυμερών φόρουμ που έχουν συσταθεί στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα όσον αφορά τις συνολικές προτεραιότητες για τη χρήση της διευκόλυνσης για τα ύδατα και οιαδήποτε άλλα θέματα που αφορούν πολιτικές και στρατηγικές.

Η διευκόλυνση για τα ύδατα θα χρησιμοποιηθεί για τη συγχρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων και της συναφούς τεχνικής συνεργασίας καθώς και για τη δόμηση θεσμών και άλλων επιχειρήσεων τεχνικής συνδρομής εκτός των σχεδίων, εν όψει της απαραίτητης βελτίωσης των τομεακών στρατηγικών, των κανονισμών και οργανισμών στον κλάδο του πόσιμου νερού, της ολοκληρωμένης διαχείρισης των λεκανών απορροής ποταμών, των δραστηριοτήτων προβολής, παρακολούθησης και αξιολόγησης, κλπ.

5.1. Θεσμική ανάπτυξη και τεχνική συνδρομή που δεν συνδέεται με επενδύσεις

Μέρος του μέσου διευκόλυνσης θα διοχετευθεί σε αυτού του είδους την ΤΒ. Θα προγραμματιστούν δραστηριότητες στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για τα ύδατα, επικεντρωμένες σε μέτρα προτεραιότητας για την εφαρμογή της. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν δραστηριότητες για τον καθορισμό των κατάλληλων τομεακών πολιτικών και του κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου, των προγραμμάτων θεσμικής ανάπτυξης, στήριξης της τομεακής μεταρρύθμισης, για την ολοκληρωμένη διαχείριση των λεκανών απορροής ποταμών, για τις δραστηριότητες προβολής, παρακολούθησης και αξιολόγησης. Το πρόγραμμα θα προετοιμάσει η Επιτροπή σε στενή συνεργασία με τους εταίρους ΑΚΕ, στο πλαίσιο της Νέας Εταιρικής Σχέσης για την Ανάπτυξη της Αφρικής (NEPAD), της AΕ, του Αφρικανικού Υπουργικού Συμβουλίου για το νερό (AMCOW), περιφερειακών οικονομικών οργανώσεων, καθώς και αντίστοιχων οργανώσεων για την Καραϊβική και τον Ειρηνικό και θα το συζητήσει με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για το νερό.

Μια πρόταση χρηματοδότησης που καλύπτει το σύνολο του προγράμματος ΤΒ θα καλύπτεται από την επιτροπή ΕΤΑ και θα εφαρμόζεται χρησιμοποιώντας για κάθε επιχείρηση την πιο αρμόδια αρχή εφαρμογής του προγράμματος (π.χ. την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, τη διαμερικανική τράπεζα ανάπτυξης, ΜΚΟ). Την επίβλεψη της εφαρμογής θα αναλάβει η αρμόδια κοινοτική αντιπροσωπεία.

Τέλος, δεν αποκλείεται και η χρησιμοποίηση πόρων από τη διευκόλυνση ΕΕ/ΑΚΕ για τα ύδατα, υφιστάμενων μέσων διευκόλυνσης ή ταμείων, όπως η αφρικανική διευκόλυνση για τα ύδατα, το Ταμείο για την Υποδομή στην Αναδυόμενη Αφρική, κλπ.

5.2. Επενδυτικά σχέδια και συνδεόμενη ΤΒ

Η εφαρμογή του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα σχεδιάζεται μέσω της επιλογής σχεδίων ή ευρύτερων προγραμμάτων, και όχι μέσω ενός λεπτομερούς προγράμματος. Τα επιλεγμένα σχέδια και προγράμματα πρέπει να προτείνονται από δημόσια αρχή ενός εκ των χωρών ΑΚΕ (φορέας προώθησης) και να συνάδουν με τις εθνικές τομεακές πολιτικές και/ή με ευρύτερα σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών, όπου υφίστανται.

Βάσει γενικών αρχών που περιγράφονται στην παρούσα ανακοίνωση, η προβλεπόμενη διαδικασία μπορεί να περιγραφεί ως εξής:

(1) Η Επιτροπή θα ξεκινήσει μια ή περισσότερες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων οι οποίες, μεταξύ άλλων:

(α) θα εντοπίζουν το διαφορετικό είδος παρεμβάσεων που είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν.

(β) Θα καθορίζουν τα κριτήρια επιλεξιμότητας.

(γ) Θα καθορίζουν τα κριτήρια επιλογής. Μεταξύ των κριτηρίων, θα ληφθούν υπόψη πέντε σημαντικά στοιχεία:

* Η πραγματοποίηση των στόχων της WSSD και των ΑΣΧ και η διαχείριση των υδάτων από την ΕΕ στις πολιτικές των αναπτυσσόμενων χωρών (πρόσβαση για τους φτωχούς στο πόσιμο νερό, στη βασική αποχέτευση και υγιεινή) περιλαμβανομένου του κοινωνικού, οικονομικού και περιβαλλοντικού αντικτύπου.

* Η συνοχή με τομεακές πολιτικές και με ολοκληρωμένα προγράμματα διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών.

* Το μέγιστο αποτέλεσμα της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης με στόχο τη μέγιστη εκμετάλλευση (π.χ. μείωση της φτώχειας) της διαθέσιμης μη-επιστρεπτέας βοήθειας.

* Η ικανότητα εφαρμογής των εταίρων.

* Η ωριμότητα της παρέμβασης.

(δ) Θα ζητηθεί η γνώμη της επιτροπής ΕΤΑ σχετικά με την πρόσκληση υποβολής προτάσεων πριν από την έναρξή της.

(2) Οι δημόσιες αρχές ενός (ή περισσοτέρων σε περίπτωση περιφερειακών δραστηριοτήτων) εκ των κρατών ΑΚΕ («φορέας προώθησης») μπορούν να υποβάλουν προτάσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται αρχές σε τοπικό, δημοτικό, περιφερειακό, εθνικό ή διασυνοριακό επίπεδο. Ο εθνικός διατάκτης θα ενημερώνεται αλλά δεν απαιτείται να δίνει επίσημη έγκριση.

- Κάθε πρόταση σχεδίου θα περιλαμβάνει, στην καλύτερη περίπτωση, ευρωπαίο εταίρο. Αυτός μπορεί να είναι η ΕΤΕ και/ή ένα ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ανάπτυξης, ιδιωτική εταιρεία, ΜΚΟ ή τοπική αρχή (για σχέδια με βάση στην Κοινότητα και για αποκεντρωμένα σχέδια). Ωστόσο, αυτό δεν θα αποκλείει σχέδια με έναν περιφερειακό ή τοπικό εταίρο που διαθέτει αποδεδειγμένη ικανότητα για τον καθορισμό και την εφαρμογή σχεδίων. Ο εταίρος δεσμεύεται να επικουρεί το φορέα προώθησης για την ανάπτυξη του σχεδίου και τη συγχρηματοδότηση της πραγματοποίησής του. Η πρόταση του σχεδίου περιλαμβάνει την περιγραφή ενός σχεδιαζόμενου προγράμματος και των αποτελεσμάτων του καθώς και τη σύντομη περιγραφή ενός δημοσιονομικού σχεδίου. Θα καταδεικνύει την ανάγκη για συμβολή της μη-επιστρεπτέας ενίσχυσης στην πραγματοποίηση των στόχων των προγραμμάτων για μείωση της φτώχειας. Το δημοσιονομικό σχέδιο θα διαχωρίζει το κόστος της προετοιμασίας του προγράμματος και της εφαρμογής του.

- Ένα πρόγραμμα που έχει ήδη ετοιμαστεί για εφαρμογή είναι δυνατόν να υποβληθεί και για συγχρηματοδότηση. Στην περίπτωση αυτή η πρώτη φάση (προετοιμασία του προγράμματος) μπορεί να παρακαμφθεί.

- Μια πρόταση σχεδίου είναι δυνατόν να υποβληθεί από τον φορέα προώθησης δίχως να έχουν προσδιοριστεί οι εταίροι, περίπτωση στην οποία τη διευκόλυνση για τα ύδατα είναι δυνατόν να λειτουργήσει ως κέντρο πληροφόρησης αλλά και να χρηματοδοτήσει το κόστος των απαιτούμενων για την πραγματοποίηση του προγράμματος δραστηριοτήτων συναλλαγής.

(3) Οι προτάσεις που λαμβάνονται ύστερα από την πρόσκληση υποβολής προτάσεων αναλύονται με στόχο την οικοδόμηση σειράς προγραμμάτων.

Η ανάλυση διεξάγεται από ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που υποβάλλουν τα πορίσματα της ανάλυσής τους στην Επιτροπή. Η ανάλυση θα επικεντρώνεται στα τεχνικά πλεονεκτήματα και στον κοινωνικό (όπως είναι η δημιουργία θέσεων εργασίας) και περιβαλλοντικό αντίκτυπο καθώς και στις προτεινόμενες χρηματοδοτικές ρυθμίσεις και θα περιλαμβάνει την αξιολόγηση του μεγέθους της μη-επιστρεπτέας ενίσχυσης που πρέπει να εμφανίζεται δικαιολογημένη κατά την προετοιμασία του τελικού σχεδίου και/ή κατά την πραγματοποίηση του σχεδίου. Κανονικά, τόσο η προετοιμασία του σχεδίου όσο και η πραγματοποίησή του πρέπει να συγχρηματοδοτούνται από την αρμόδια εθνική αρχή και/ή εταίρο.

Καταρχήν, εντοπίζονται τρία είδη σχεδίων στην εν λόγω διαδικασία. Αυτά είναι τα εξής σε σειρά προτεραιότητας:

(α) Σχέδια έτοιμα για άμεση εφαρμογή, στα οποία η διευκόλυνση για τα ύδατα συγχρηματοδοτεί την εφαρμογή και ενδεχομένως ορισμένες από τις δαπάνες διαχείρισης και επίβλεψης.

(β) Σχέδια σχεδιασμού και οικοδόμησης στα οποία η διευκόλυνση για τα ύδατα είναι δυνατόν να συγχρηματοδοτεί τόσο την προετοιμασία του σχεδίου όσο και το σχεδιασμό και την εφαρμογή του. Σε μια πρώτη φάση λαμβάνεται μόνον μια απόφαση για τη συγχρηματοδότηση τα προετοιμασίας των σχεδίων ΤΑ.

(γ) Συναλλακτική ΤΒ όπου απαιτείται η επικούρηση του φορέα προώθησης στον καθορισμό του ιδανικού τεχνικού, οικονομικού και οργανωτικού πλαισίου του σχεδίου καθώς και στην εξεύρεση των κατάλληλων εταίρων για την εφαρμογή. Ύστερα από την ολοκλήρωση της φάσης αυτής και εφόσον τόσο ο φορέας προώθησης όσο και ο εταίρος συμφωνήσουν σε μια ιδέα σχεδίου, είναι δυνατή η υποβολή πρότασης συγχρηματοδότησης (α ή β).

Η Επιτροπή θα διαπραγματευθεί το προτεινόμενο σχέδιο και το δημοσιονομικό του σχέδιο βάσει αξιολόγησης από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, με τους εταίρους εφαρμογής για τη μεγιστοποίηση του κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντικτύπου. Βάσει των προαναφερομένων, μπορεί να συναφθεί συμφωνία συνεργασίας με τους εταίρους, η οποία θα ορίζει τις ρυθμίσεις και τις αρμοδιότητες για την εφαρμογή καθώς και την απαραίτητη χρηματοδοτική συμφωνία για τη συγχρηματοδότηση της προπαρασκευαστικής φάσης και, ενδεχομένως, συμφωνία αρχής για τη διερεύνηση, σε δεύτερη φάση, της δυνατότητας συγχρηματοδότησης της υλοποίησης. Η χρηματοδοτική συμφωνία θα περιλαμβάνει επίσης τις κανονικές προϋποθέσεις για την οικονομική στήριξη από την Επιτροπή. Η προετοιμασία και η εφαρμογή των σχεδίων θα άπτεται της αρμοδιότητας της συναφούς εθνικής αρχής και του εταίρου-φορέα προώθησης. Η δέσμευση της Επιτροπής για τη συγχρηματοδότηση της υλοποίησης εξαρτάται από την επιτυχή ολοκλήρωση της προετοιμασίας του σχεδίου.

Θα ζητηθεί η γνώμη της επιτροπής ΕΤΑ όσον αφορά πρόταση συγχρηματοδότησης για μια ομάδα επενδυτικών σχεδίων, ύστερα από την επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη συγχρηματοδότηση.

Η Επιτροπή θα συνάψει συμφωνίες χρηματοδότησης με τους εταίρους εφαρμογής (εθνική/τοπική αρχή και χρηματοοικονομικό ίδρυμα/ΜΚΟ). Οι συμφωνίες αυτές μπορεί να αφορούν τις συμφωνημένες συμφωνίες συνεργασίας και να περιλαμβάνουν τις προϋποθέσεις για την καταβολή της κοινοτικής χρηματοδότησης. Η συμφωνία συγχρηματοδότησης θα καθορίσει περαιτέρω τις απαιτήσεις για την παρακολούθηση από την επιτροπή και για τον έλεγχο των επιχειρήσεων καθώς και για τις ισχύουσες διαδικασίες απόκτησης υλικού για την υλοποίηση του σχεδίου. Οι διαδικασίες αυτές πρέπει να τηρούν πάντοτε τις αρχές της ανοιχτής πρόσκλησης υποβολής προσφορών, της ίσης πρόσβασης και της σχέσης κόστους-αποτελέσματος.

Η καταβολή της κοινοτικής χρηματοδότησης θα βασίζεται σε καίριους κανόνες που θα ορίζονται στη συμφωνία χρηματοδότησης. Όπου αυτό αρμόζει, είναι δυνατή η χρηματοδότηση του τύπου «ενίσχυση με βάση τα αποτελέσματα» [5]. Η τελική πληρωμή θα αποδεσμεύεται μόνον ύστερα από την επιτυχή ολοκλήρωση του σχεδίου, βάσει των κανονικών προϋποθέσεων.

[5] Η εκταμίευση της δημόσιας χρηματοδότησης συνδέεται με τις υπηρεσίες ή τα αποτελέσματα που παρέχονται στην πραγματικότητα.

(4) Θα προβλεφθούν ειδικές ρυθμίσεις για τη συγχρηματοδότηση μικρότερων σχεδίων με βάση την κοινότητα. Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων πρέπει να περιλαμβάνει, αρχικά, τις κατάλληλες προϋποθέσεις για αυτό το είδος σχεδίων. Τα κριτήρια και οι συμφωνίες χρηματοδότησης πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στη φύση των ενδιαφερόμενων εταίρων. Ενδεχομένως, η δημιουργία θέσεων εργασίας θα ενθαρρύνεται με μεθόδους έντασης εργασίας. Όσον αφορά την Αφρική, είναι δυνατή η διαχείριση σχεδίων αυτού του είδους στο πλαίσιο της αφρικανικής διευκόλυνσης για τα ύδατα που συστάθηκε πρόσφατα από την AMCOW και τη διαχείρισή της εξασφαλίζει η Αφρικανική Τράπεζα Επενδύσεων.

Οργανωτικές ρυθμίσεις

Η οργανωτική διάρθρωση για τη διαχείριση του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα θα έχει τη βάση της στην Επιτροπή, θα επανδρώνεται με υπαλλήλους και ενδεχομένως θα προσλαμβάνει εξωτερικούς εμπειρογνώμονες. Οι υπάλληλοι της ομάδας θα είναι υπεύθυνοι, σε στενή συνεργασία με τους συναδέλφους της στις αντιπροσωπείες της ΕΚ για τη διαπραγμάτευση των συμφωνιών συγχρηματοδότησης και την ολοκλήρωση των προτάσεων χρηματοδότησης.

Στο παρόν στάδιο υπάρχει η πρόθεση η διαχείριση του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα να γίνεται μέσω της χρήσης υφιστάμενων ανθρώπινων πόρων στις εν λόγω υπηρεσίες.

Μικρό ποσοστό του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα θα χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση διοικητικών δαπανών για τη διαχείριση της διευκόλυνσης ΑΚΕ/ΕΕ, περιλαμβανομένων, μεταξύ άλλων: της πρόσληψης εξωτερικών εμπειρογνωμόνων και της ανάπτυξης δραστηριοτήτων προβολής, της διοργάνωσης σεμιναρίων και εργαστηρίων, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης, κλπ.

6. ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ

Η μόνη δυνατότητα χρηματοδότησης του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα βάσει του ΕΤΑ είναι η υπό όρους αποδέσμευση του ενός δισεκατομμυρίου βάσει του 9ου ΕΤΑ. Οι διαθέσιμοι πόροι βάσει του 6ου, 7ου , 8ου και 9ου ΕΤΑ έχουν χορηγηθεί σχεδόν αποκλειστικά σε χώρες και σε περιοχές, σε ενδο-ΑΚΕ συνεργασία και στη διευκόλυνση για τα ύδατα. Η πρόοδος της εφαρμογής των πόρων του ΕΤΑ για το 2003 και οι προβλέψεις για την περίοδο 2004 - 2007 δείχνουν ότι θα δεσμευθούν, πράγματι, διαθέσιμοι πόροι έως τα τέλη του 2007. Ο ανεφοδιασμός της διευκόλυνσης για το νερό προβλέπεται από το 2008 και έπειτα, υπό την αρμοδιότητα του διαδόχου του 9ου ΕΤΑ, δηλ. του κοινοτικού προϋπολογισμού - σε περίπτωση υπαγωγής στον προϋπολογισμό του ΕΤΑ.

6.1. Έλλειψη μη-διατεθέντων πόρων

Ακόμη και σε περίπτωση που διατίθενται σχετικά σημαντικά ποσά για συνεργασία με τις χώρες ΑΚΕ, αυτοί οι πόροι δεν είναι άμεσα διαθέσιμοι για οιοδήποτε σκοπό. Πριν από τις αναλήψεις υποχρεώσεων (και τις αποφάσεις χρηματοδότησης), οι πόροι του ΕΤΑ διατίθενται στις καλούμενες χορηγήσεις, που είναι αυστηρές αναλήψεις υποχρεώσεων (ποσά που έχουν οριστεί στη συμφωνία Κοτονού, ή με κοινοποίηση από την Κοινότητα σε δικαιούχους, ή με απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ). Όπως φαίνεται και από το παράρτημα 1, η πλειονότητα των πόρων του 6ου έως και του 9ου ΕΤΑ (συνολικό ποσό ύψους EUR 44,9 δις.) έχουν χορηγηθεί. Σήμερα μόνον EUR 199 εκατ. εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα για νέες πιστώσεις (βλ. στο παράρτημα 1 την κολώνα «χορηγήσεις-σύνολο», στήλη «αποθέματα για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη»). Στο μέλλον αναμένουμε περαιτέρω αποδεσμεύσεις από οριζόντια όργανα που θα ανεφοδιάσουν το αποθεματικό σε ποσό ύψους EUR150 εκατ. Ετοιμάζονται προτάσεις σχετικά με τη χρήση των εν λόγω κονδυλίων, όπως είναι η θέσπιση ενός μέσου διευκόλυνσης για τη διατήρηση της ειρήνης (EUR 125 εκατ. από μη διατεθέντες πόρους και ανάλογο ποσό από την εξοικονόμηση εθνικών χορηγήσεων), η χρηματοδότηση της αποκέντρωσης (μεταφορά αρμοδιοτήτων σε αντιπροσωπείες της Επιτροπής, EUR90 εκατ.) και επιπλέον πόροι για περιφερειακή συνεργασία/συνεργασία εντός των χωρών ΑΚΕ.

Συνεπώς οι πόροι που διατίθενται για νέες χορηγήσεις δεν επαρκούν για τη χρηματοδότηση του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα.

6.2. Ιστορικό της υπό όρους διάθεσης ποσού ενός δισεκατομμυρίου ευρώ

Το ένατο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) για τις χώρες ΑΚΕ, αποτελείται από τρεις πτυχές: από μη-επιστρεπτέες ενισχύσεις βάσει του κονδυλίου που αφορά τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη (EUR 10 δις.), από μη-επιστρεπτέες ενισχύσεις βάσει του κονδυλίου που αφορά την περιφερειακή συνεργασία και ενσωμάτωση (EUR 1,3 δις.) και από την επενδυτική διευκόλυνση (EUR 2,2 δις.) [6]. Εκ του συνόλου των EUR 13,5 δις. τα κράτη μέλη της ΕΕ αποφάσισαν να κρατήσουν αποθεματικό ύψους EUR 1 δις. έως ότου γίνει αξιολόγηση του βαθμού απορρόφησης των αναλήψεων υποχρεώσεων και των εκταμιεύσεων των πόρων του ΕΤΑ. Αυτή η συνολική αξιολόγηση της επίδοσης προβλέπεται για το 2004 [7]. Το υπό όρους δις. αντανακλάται στους λογαριασμούς του ΕΤΑ ως αναλογική μείωση των τριών κονδυλίων. Συνεπώς, τα ποσά που είναι πράγματι διαθέσιμα από τη θέση σε ισχύ του 9ου ΕΤΑ ανέρχονται σε ύψος EUR 9,259 δις. για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, σε EUR 1,204 δις. για την περιφερειακή συνεργασία και σε EUR 2,037 δις. για την επενδυτική διευκόλυνση.

[6] Η συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000, παράρτημα I, χρηματοδοτικό πρωτόκολλο.

[7] Σύμφωνα με τη δήλωση XVIII που επισυνάπτεται στην τελική πράξη της συμφωνίας Κοτονού και σύμφωνα με την εσωτερική συμφωνία μεταξύ εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών-μελών, που συναντώνται εντός του Συμβουλίου, για τη χρηματοδότηση και τη χορήγηση Κοινοτικής Ενίσχυσης βάσει του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου στη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΕ, άρθρο 2(2).

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το 9ο ΕΤΑ τέθηκε σε ισχύ μόλις την 1η Απριλίου 2003, η πρόοδος που σημειώνεται όσον αφορά την εφαρμογή του, είναι σχετικά αργή. Ωστόσο, στο 9ο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο ΕΤΑ προσδιορίζεται ότι οι πόροι του 9ου ΕΤΑ, από κοινού με τα υπόλοιπα από προηγούμενα ΕΤΑ, θα καλύψουν την περίοδο έως τα τέλη του 2007. Συνεπώς η αξιολόγηση της επίδοσης πρέπει να επικεντρώνεται όχι μόνον στο βαθμό υλοποίησης αναλήψεων υποχρεώσεων και εκταμιεύσεων αλλά να αναφέρεται και στις ανάγκες για την περίοδο έως τα τέλη του 2007.

6.3. Αξιολόγηση των αναλήψεων υποχρεώσεων και των εκταμιεύσεων

Στις αρχές του 2003, το συνολικό ύψος του 6ου, 7ου και 8ου ΕΤΑ ανερχόταν σε EUR32.389 δις. Εκ του προαναφερόμενου ποσού, EUR29.6 δις. είχαν δεσμευθεί, αφήνοντας ποσό ύψους EUR2.75 δις. διαθέσιμο για νέες αναλήψεις υποχρεώσεων. Συνεπώς, μαζί με νέους πόρους του 9ου ΕΤΑ - EUR12.5 δις. διαθέσιμα από τον Απρίλιο του 2003 - το συνολικό διαθέσιμο ποσό για νέες αναλήψεις υποχρεώσεων για την περίοδο 2003-2007 ανήλθε σε EUR15.25 δισ. Ύστερα από τη θέση σε ισχύ της συμφωνίας Κοτονού, τα κονδύλια για τα οποία δεν έχουν αναληφθεί υποχρεώσεις βάσει των προηγούμενων ΕΤΑ, έχουν μεταφερθεί στο 9ο ΕΤΑ (έως σήμερα EUR2.24 δις.), αλλά τα περισσότερα από τα εν λόγω κονδύλια εξακολουθούν να προορίζονται για τις ίδιες χώρες και περιοχές (και για τη συνεργασία εντός των χωρών ΑΚΕ) όπως βάσει των προηγούμενων ΕΤΑ. Όπως αναφέρεται παραπάνω, μόνον EUR 199 εκατ. εξακολουθούν να διατίθενται σε αποθεματικά.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων πριν από τη σύναψη της εσωτερικής συμφωνίας μεταξύ κρατών-μελών - όπου καθορίστηκε το ύψος του 9ου ΕΤΑ - η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να επιτύχει ένα επίπεδο εφαρμογής (ανάληψης υποχρεώσεων και εκταμιεύσεων) ύψους EUR3 δις. ετησίως. Η Επιτροπή επιβεβαιώνει αυτό το στόχο για την περίοδο 2003-2007 και εκτιμά πως η υλοποίησή του είναι εφικτή. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τις προβλέψεις για την ανάληψη υποχρεώσεων και για τις εκταμιεύσεις βάσει του 6ου, 7ου, 8ου και 9ου ΕΤΑ, βάσει της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης - Εκτίμηση των αποφάσεων, των εκταμιεύσεων και των συνεισφορών που καταβάλλουν τα κράτη μέλη για τα οικονομικά έτη 2003 και 2004» (COM/2003/720) [8].

[8] Τα στοιχεία σχετικά με αναλήψεις υποχρεώσεων και εκταμιεύσεις στην ανακοίνωση COM/2003/720 αναφέρονται στο σύνολο του ΕΤΑ, περιλαμβανομένων πόρων για τις χώρες ΑΚΕ, για τις Υπερπόντιες Χώρες και Εδάφη και για τα κόστη εφαρμογής. Οι πόροι για τις χώρες ΑΚΕ ανέρχονται σε ποσοστό 98.3% επί του συνόλου των πόρων ΕΤΑ. Οι προβλέψεις σχετικά με τις αναλήψεις υποχρεώσεων και τις εκταμιεύσεις για τις χώρες ΑΚΕ επιτυγχάνονται με την εφαρμογή ενός παράγοντα 0.983 επί των ποσών που αναφέρονται στην ανακοίνωση.

Πίνακας 1: Εφαρμογή των πόρων ΕΤΑ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο πίνακας δείχνει ότι, σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις, οι πόροι του 9ου ΕΤΑ για τις χώρες ΑΚΕ θα απορροφηθούν πλήρως [9] την περίοδο 2003-2007. Οι προβλέψεις για το 2003 επιβεβαιώνονται βάσει των πραγματικών στοιχείων εκτέλεσης για το 2003, που δείχνουν αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 3.7 δισ. ευρώ και πληρωμές ύψους 2.4 δισ. ευρώ [10].

[9] Οι αναλήψεις υποχρεώσεων στον πίνακα είναι μικτές, εξαιρουμένων των αποδεσμεύσεων. Έτσι εξηγείται το αρνητικό «μη διατεθέν» ποσό το 2007.

[10] Προκαταρκτικά δεδομένα στις 5-1-2004. Οι λογαριασμοί του ΕΤΑ για το 2003 θα κλείσουν στα τέλη Ιανουαρίου 2004. Ενημερωμένα στοιχεία στα οποία περιλαμβάνεται το παράρτημα 1 που επισυνάπτεται στην παρούσα ανακοίνωση θα είναι διαθέσιμα ύστερα από το κλείσιμο των λογαριασμών.

6.4. Πρόταση για την υπό όρους αποδέσμευση του ενός δισεκατομμυρίου

Βάσει της παραπάνω ανάλυσης και σύμφωνα με το άρθρο 2.2 της εσωτερικής συμφωνίας για το 9ο ΕΤΑ, η Επιτροπή προτείνει την υπό όρους αποδέσμευση του δισεκατομμυρίου. Όσον αφορά τις διατάξεις του 9ου χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου ΕΤΑ καθώς και το άρθρο 2.1 της εσωτερικής συμφωνίας, το υπό όρους δισεκατομμύριο πρέπει να κατανεμηθεί αναλογικά στα τρία κονδύλια (EUR741 εκατ. για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, EUR96 εκατ. για την περιφερειακή συνεργασία, EUR163 εκατ. για την επενδυτική διευκόλυνση).

Λόγω του χαρακτήρα του, το προτεινόμενο μέσο διευκόλυνσης για τα ύδατα πρέπει να αποτελεί οριζόντιο μέσο και συνεπώς πρέπει να χρηματοδοτείται μέσω της ενδο-ΑΚΕ συνεργασίας, κάτι που αποτελεί μέρος του κονδυλίου της περιφερειακής συνεργασίας. Για τη θέσπιση ενός μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα ύψους EUR1 δισεκατομμυρίου, απαιτούνται τα παρακάτω:

* Διαβούλευση της ομάδας των χωρών ΑΚΕ σχετικά με την αρχή της χρησιμοποίησης αυτών των πόρων για τη διευκόλυνση για τα ύδατα, ύστερα από τη λήψη θετικής απόφασης του Συμβουλίου της ΕΕ σχετικά με την υπό όρους αποδέσμευση του ενός δισεκατομμυρίου.

* Σύμφωνα με το άρθρο 12 του παραρτήματος IV της συμφωνίας του Κοτονού, η Κοινότητα μπορεί να προορίσει τα επιπλέον 96 εκατ. ευρώ από το κονδύλιο για την περιφερειακή συνεργασία σε συνεργασία εντός των χωρών ΑΚΕ και να ενημερώσει ακολούθως το Συμβούλιο Υπουργών των χωρών ΑΚΕ. Αυτό προϋποθέτει απόφαση της Επιτροπής ύστερα από διαβούλευση των κρατών μελών της ΕΕ μέσω της επιτροπής ΕΤΑ. Μια τέτοια απόφαση θα εξαντλήσει το κονδύλιο περιφερειακής συνεργασίας και συνεπώς θα δημιουργήσει τη νομική βάση για τα επόμενα βήματα.

* Βάσει της παραγράφου 8 του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου (παράρτημα 1 της συμφωνίας του Κοτονού), το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ μπορεί να αποφασίσει να μεταφέρει τους επιπλέον πόρους από το κονδύλιο για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη (EUR741 εκατ.) και από την επενδυτική διευκόλυνση (EUR163 εκατ.) στο κονδύλιο για την περιφερειακή συνεργασία και να χρησιμοποιήσει αυτούς τους πόρους για τη συνεργασία εντός των χωρών ΑΚΕ. Αυτό προϋποθέτει τα ακόλουθα: (i) Πρόταση της Επιτροπής σχετικά με σχέδιο απόφασης που πρέπει να λάβει το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΕ, (ii) έγκριση από το Συμβούλιο-ΕΕ, (iii) έγκριση από το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΕ. Η εν λόγω απόφαση πρέπει να περιέχει επίσης επίσημη αίτηση χρηματοδότησης για τη διευκόλυνση για το νερό, κάτι που είναι αρμοδιότητα του Συμβουλίου Υπουργών των χωρών ΑΚΕ σύμφωνα με το άρθρο 13(2) του παραρτήματος IV της συμφωνίας Κοτονού.

* Μόλις συμφωνηθούν τα παραπάνω, η Επιτροπή θα υποβάλει χρηματοδοτική πρόταση με λεπτομερείς όρους εφαρμογής στην επιτροπή ΕΤΑ και θα λάβει απόφαση χρηματοδότησης για τη θέσπιση του μέσου διευκόλυνσης για τα ύδατα. Μπορεί να λειτουργήσει ως σώμα εφαρμογής σύμφωνα με το άρθρο 14(2) του παραρτήματος IV της συμφωνίας του Κοτονού.

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Βάσει των επιχειρημάτων που περιλαμβάνει η παρούσα ανακοίνωση και για τη στήριξη της μελλοντικής ανάπτυξης της πρωτοβουλίας της ΕΕ για το νερό σε χώρες ΑΚΕ, η Επιτροπή ζητά από το Συμβούλιο της ΕΕ να υιοθετήσει τις συστάσεις της Επιτροπής και να συμφωνήσει:

- όσον αφορά την υπό όρους αποδέσμευση του 1 δις. EUR του 9ου ΕΤΑ, εγκρίνοντας το σχέδιο απόφασης που περιέχεται στο παράρτημα 2.

- όσον αφορά τη θέση που θα λάβει η Επιτροπή στο Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ/ΕΕ, για τη θέσπιση ενός μέσου διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΕ για τα ύδατα, βάσει συμφωνίας αρχής [11] για το σχέδιο απόφασης που περιγράφεται στο παράρτημα 4.

[11] Το σχέδιο απόφασης στο παράρτημα 4 μπορεί να ληφθεί μόνον ύστερα από την απόφαση της Επιτροπής που περιγράφεται στο παράρτημα 3, η οποία συνίσταται στο να ακολουθηθεί η απόφαση ΕΕ-Συμβουλίου σχετικά με το υπό όρους δισεκ. στο παράρτημα 2.

-

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Τα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 3.1, 3.2 και 4 περιλαμβάνονται για ενημερωτικούς λόγους. Δεν προδικάζουν τα σχέδια απόφασης που θα υποβληθούν επίσημα από την Επιτροπή ύστερα από την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την υπό όρους αποδέσμευση του EUR1 δις. (Παράρτημα 2).

Παράρτημα 1 : Πόροι ΕΤΑ για τις χώρες ΑΚΕ - κατάσταση στις 31-10-2003

Παράρτημα 2 : Σχέδιο πρότασης για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την αποδέσμευση υπό όρους, ενός δισεκατομμυρίου ευρώ στο πλαίσιο του ένατου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης για τη συνεργασία με τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού

Παράρτημα 3.1 : Σημείωμα στα μέλη της επιτροπής ΕΤΑ σχετικά με την αύξηση της ενδο-ΑΚΕ χορήγησης για τη συνεισφορά στη διευκόλυνση ΑΚΕ-ΕΕ για τα ύδατα.

Παράρτημα 3.2 : Σχέδιο πρότασης για απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση της απόφασης αριθ. C(2001)1578/2 της Επιτροπής της 15-6-2001 για τις χορηγήσεις σε περιφερειακά προγράμματα και στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ.

Παράρτημα 4 : Σχέδιο πρότασης για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη θέση που θα λάβει η Κοινότητα στο Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ όσον αφορά την απόφαση χρησιμοποίησης του αποθεματικού του κονδυλίου για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, καθώς και πόρων από την επενδυτική διευκόλυνση του ένατου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης με σκοπό τη σύσταση διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΚ για τα ύδατα.

Παράρτημα 5 : Κατάλογος ακρωνυμίων

Παράρτημα 1: Πόροι ΕΤΑ για τις χώρες ΑΚΕ - κατάσταση στις 31-10-2003

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Βρυξέλλες,

COM (2004)

Σχέδιο πρότασης για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την αποδέσμευση, υπό όρους, ενός δισεκατομμυρίου ευρώ στο πλαίσιο του ένατου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης για τη συνεργασία με τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Εισαγωγή

Το χρηματοδοτικό πρωτόκολλο που επισυνάπτεται ως παράρτημα 1 στη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, η οποία υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000, προβλέπει στην παράγραφο 2 τη σύσταση του ένατου ΕΤΑ για τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, συνολικού ποσού 13,5 δισ. ευρώ. Όπως διευκρινίζεται στη δήλωση της ΕΕ για το χρηματοδοτικό πρωτόκολλο - δήλωση XVIII στο πλαίσιο της τελικής πράξης της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ - από το συνολικό ποσό των 13,5 δισ. ευρώ, μόνο τα 12,5 δισ. ευρώ διατέθηκαν με την έναρξη ισχύος του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου (1η Απριλίου 2003). Το εναπομένον 1 δισ. ευρώ θα αποδεσμευτεί βάσει του ελέγχου της εκτέλεσης του ΕΤΑ αφού εκτιμηθεί ο βαθμός υλοποίησης των αναλήψεων υποχρεώσεων και των εκταμιεύσεων. Ο εν λόγω έλεγχος της εκτέλεσης θα πραγματοποιηθεί το 2004, βάσει πρότασης της Επιτροπής, σύμφωνα με τη δήλωση XVIII που επισυνάπτεται στη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ καθώς και με το άρθρο 1 παράγραφος 2 της εσωτερικής συμφωνίας μεταξύ αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών για τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση της κοινοτικής βοήθειας στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ.

Η Επιτροπή προτείνει την αποδέσμευση του ενός δισ. ευρώ, υπό όρους, και τη χρησιμοποίησή του για τη σύσταση διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΕ για το νερό.

2. Αξιολόγηση των αναλήψεων υποχρεώσεων και των εκταμιεύσεων

Στις αρχές του 2003, οι συνολικοί πόροι του 6ο, 7ο και 8ο ΕΤΑ ανήλθαν σε 32.389 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, έχουν δεσμευτεί τα 29,6 δισ. ευρώ με αποτέλεσμα να απομένουν 2,75 δισ. ευρώ διαθέσιμα για νέες αναλήψεις υποχρεώσεων. Μαζί με τους νέους πόρους του 9ου ΕΤΑ - 12,5 δισ. ευρώ διαθέσιμα από τον Απρίλιο 2003 - το συνολικό ποσό που είναι διαθέσιμο για νέες αναλήψεις υποχρεώσεων την περίοδο 2003-2007 ανέρχεται συνεπώς σε 15,25 δισ. ευρώ. Από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας του Κοτονού, οι πόροι που δεν διατέθηκαν στο πλαίσιο του παλαιού ΕΤΑ μεταφέρθηκαν στο 9ο ΕΤΑ (μέχρι στιγμής 2,24 δισ. ευρώ), αλλά οι περισσότεροι από τους πόρους αυτούς εξακολουθούν να έχουν χορηγηθεί στις ίδιες χώρες και περιοχές (και στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία) όπως και με το παλαιό ΕΤΑ. Μόνο ποσό 199 εκατ. ευρώ εξακολουθεί να είναι διαθέσιμο στο αποθεματικό.

Κατά τις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν της σύναψης της εσωτερικής συμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών - όταν καθορίστηκαν και οι πόροι του 9ου ΕΤΑ - η Επιτροπή ανήγγειλε την πρόθεσή της να επιτύχει απορρόφηση της τάξης των 3-3,5 δισ. ευρώ ετησίως. Η Επιτροπή επιβεβαιώνει τον στόχο αυτό για την περίοδο 2003-2007 και θεωρεί εφικτή την υλοποίησή του. Στον πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η πρόβλεψη των αναλήψεων υποχρεώσεων και των εκταμιεύσεων στο πλαίσιο του 6ου, 7ου, 8ου και 9ου ΕΤΑ, βάσει της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) - Εκτίμηση των αποφάσεων, των εκταμιεύσεων και των συνεισφορών που καταβάλλουν τα κράτη μέλη για τα οικονομικά έτη 2003 και 2004» (COM/2003/720 της 21-11-2003) [12].

[12] Τα στοιχεία της ανακοίνωσης COM/2003/720 για τις συνεισφορές και τις εκταμιεύσεις αναφέρονται στο συνολικό ΕΤΑ, περιλαμβανομένων και πόρων για τις χώρες ΑΚΕ, τις Υπερπόντιες Χώρες και Εδάφη και το κόστος υλοποίησης. Οι πόροι για τις χώρες ΑΚΕ αντιπροσωπεύουν το 98,3% του συνόλου των πόρων ΕΤΑ. Οι προβλέψεις για τις συνεισφορές και τις εκταμιεύσεις για τις χώρες ΑΚΕ συνάγονται με την εφαρμογή συντελεστή 0,983 στα ποσά που αναφέρονται στην ανακοίνωση.

Πίνακας 1: Εφαρμογή των πόρων ΕΤΑ (ποσά σε δισ. ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο πίνακας δείχνει ότι, σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις, οι πόροι του 9ου ΕΤΑ για τις χώρες ΑΚΕ θα απορροφηθούν πλήρως [13] την περίοδο 2003-2007. Οι προβλέψεις για το 2003 επιβεβαιώνονται βάσει των πραγματικών στοιχείων εκτέλεσης για το 2003, που δείχνουν αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 47 δισ. ευρώ και πληρωμές ύψους 2,4 δισ. ευρώ [14].

[13] Οι αναλήψεις υποχρεώσεων στον πίνακα είναι μικτές, εξαιρουμένων των αποδεσμεύσεων. Έτσι εξηγείται το αρνητικό «μη διατεθέν» ποσό το 2007.

[14] Βλέπε υποσημείωση 10.

3. Πρόταση για την αποδέσμευση, υπό όρους, του ενός δισεκατομμυρίου

Βάσει της προαναφερθείσας ανάλυσης και σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 της ενδιάμεσης συμφωνίας για το 9ο ΕΤΑ, η Επιτροπή προτείνει την αποδέσμευση του ποσού του ενός δισ. ευρώ, υπό όρους, και τη χρησιμοποίησή του για τη σύσταση διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΕ για το νερό. Σε συμφωνία με τις διατάξεις του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου του 9ου ΕΤΑ καθώς και με το άρθρο 2 της εσωτερικής συμφωνίας, το υπό όρους διατιθέμενο ποσό πρέπει να κατανεμηθεί αναλογικά στα τρία κονδύλια (741 εκατ. ευρώ στην μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, 96 εκατ. ευρώ στην περιφερειακή συνεργασία και 163 εκατ. ευρώ στην επενδυτική διευκόλυνση).

Από τη φύση της, η προτεινόμενη διευκόλυνση για το νερό πρέπει να είναι ένα οριζόντιο μέσο και κατά συνέπεια να χρηματοδοτείται από την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, που εντάσσεται στο κονδύλιο της περιφερειακής συνεργασίας. Για να συσταθεί η διευκόλυνση για το νερό, με ποσό ένα δισ. ευρώ, είναι αναγκαίο να τηρηθούν οι ακόλουθες διαδικασίες:

* Αφού το Συμβούλιο της ΕΕ λάβει θετική απόφαση για την υπό όρους διάθεση του ενός δισ. ευρώ, θα ακολουθήσει διαβούλευση της ομάδας των χωρών ΑΚΕ σχετικά με τις αρχές χρησιμοποίησης των πόρων αυτών στο πλαίσιο της διευκόλυνσης για το νερό.

* Σύμφωνα με το άρθρο 12 του παραρτήματος IV της συμφωνίας του Κοτονού, η Κοινότητα μπορεί να διαθέσει το επιπλέον ποσό των 96 εκατ. ευρώ, μεταφέροντάς το από το κονδύλιο για την περιφερειακή ανάπτυξη στο κονδύλιο για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία και να ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ. Το γεγονός αυτό προϋποθέτει απόφαση της Επιτροπής μετά από διαβούλευση των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο της επιτροπής ΕΤΑ. Μία τέτοια απόφαση θα οδηγήσει στην εξάντληση του κονδυλίου για την περιφερειακή συνεργασία και με τον τρόπο αυτό θα δημιουργηθεί η νομική βάση για το επόμενο βήμα.

* Σύμφωνα με την παράγραφο 8 του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου (Παράρτημα 1 της συμφωνίας του Κοτονού), το Συμβούλιο των Υπουργών μπορεί να αποφασίσει τη μεταφορά επιπλέον πόρων από το κονδύλιο της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης (741 εκατ. ευρώ) και από το κονδύλιο της επενδυτικής διευκόλυνσης (163 εκατ. ευρώ) στο κονδύλιο της περιφερειακής συνεργασίας και τη χρησιμοποίηση των πόρων αυτών για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία. Το γεγονός αυτό προϋποθέτει τις ακόλουθες ενέργειες: i) πρόταση της Επιτροπής για σχέδιο απόφασης που θα ληφθεί από το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ, ii) έγκριση από το Συμβούλιο ΕΕ, iii) έγκριση από το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΕ. Η απόφαση αυτή πρέπει επίσης να περιέχει επίσημη αίτηση χρηματοδότησης της διευκόλυνσης για το νερό, απαραίτητη προϋπόθεση για το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ σύμφωνα με το άρθρο 13 παράγραφος 2 του παραρτήματος IV της συμφωνίας του Κοτονού.

* Μόλις συμφωνηθούν οι ανωτέρω ενέργειες, η Επιτροπή θα παρουσιάσει πρόταση χρηματοδότησης, με τις λεπτομέρειες εφαρμογή της, στην επιτροπή ΕΤΑ και θα λάβει απόφαση χρηματοδότησης για τη σύσταση διευκόλυνσης για το νερό. Μπορεί να ενεργεί ως όργανο εκτέλεσης, σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 2 του παραρτήματος IV της συμφωνίας του Κοτονού.

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την αποδέσμευση, υπό όρους, ενός δισεκατομμυρίου ευρώ στο πλαίσιο του ένατου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης για τη συνεργασία με τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και, ιδίως, το άρθρο 310 σε συνδυασμό με το άρθρο 300 παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο,

τη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ που υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000,

την εσωτερική συμφωνία για τη χρηματοδότηση και τη διάθεση κοινοτικής βοήθειας στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, που υπεγράφη στις 18 Σεπτεμβρίου 2000, και ιδίως το άρθρο 2, παράγραφος 2,

την πρόταση της Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, η περίοδος που καλύπτεται από το χρηματοδοτικό πρωτόκολλο είναι πενταετής και αρχίζει την 1η Μαρτίου 2000. Ωστόσο, η παράγραφος 5 του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου ορίζει ότι το συνολικό του ποσό, στο οποίο προστίθενται τα μεταφερόμενα ποσά από προηγούμενα ΕΤΑ, θα καλύπτει την περίοδο 2000-2007.

(2) Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 της εσωτερικής συμφωνίας, καθώς και με τη δήλωση της ΕΕ για το χρηματοδοτικό πρωτόκολλο, που επισυνάπτεται ως δήλωση XVIII στη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, από το συνολικό ποσό των 13,5 δισ. ευρώ του ένατου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ) για τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ), μόνο 12,5 δισ. ευρώ αποδεσμεύτηκαν με την έναρξη ισχύος του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ την 1η Απριλίου 2003. Το ποσό αυτό επιμερίζεται σε τρία κονδύλια: 9.259 δισ. ευρώ για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, 1.204 δισ. ευρώ για την περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση και 2.037 δισ. ευρώ για την επενδυτική διευκόλυνση.

(3) Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 της εσωτερικής συμφωνίας, ποσό 1 δισ. ευρώ δύναται να αποδεσμευτεί μόνο μετά από έλεγχο της εκτέλεσης που θα πραγματοποιηθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ το 2004, μετά από πρόταση της Επιτροπής. Στην παράγραφος 7 του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ καθώς και στη δήλωση XVIII αναφέρεται ότι ο εν λόγω έλεγχος της εκτέλεσης θα αποτελέσει αξιολόγηση του βαθμού υλοποίησης των αναλήψεων υποχρεώσεων και των εκταμιεύσεων.

(4) Από το επίπεδο των αναλήψεων υποχρεώσεων και των εκταμιεύσεων στο τέλος του 2003, σε συνδυασμό με τις προβλέψεις για την περίοδο 2004-2007 που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, φαίνεται ότι οι πόροι του ένατου ΕΤΑ για τις χώρες ΑΚΕ μπορούν να απορροφηθούν πλήρως.

(5) Στις 19 Μαΐου 2003, το Συμβούλιο της ΕΕ αναγνώρισε την ανάγκη κινητοποίησης σημαντικών πόρων για το νερό και την αποχέτευση και ζήτησε από την Επιτροπή να συντάξει πρακτικές προτάσεις που θα συζητηθούν στην ΕΕ καθώς και στο Συμβούλιο Υπουργών της ΑΚΕ-ΕΚ,

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο 1

Αποδεσμεύεται το ποσό του ενός δισ. ευρώ που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 της εσωτερικής συμφωνίας και επιμερίζεται ως εξής:

(1) 741 εκατ. ευρώ διατίθενται στο κονδύλιο για τη στήριξη της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 της εσωτερικής συμφωνίας καθώς και στην παράγραφο 3 εδάφιο α) του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου, με αποτέλεσμα το κονδύλιο αυτό να ανέρχεται συνολικά σε 10 δισ. ευρώ.

(2) 96 εκατ. ευρώ διατίθενται στο κονδύλιο για την περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση, που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 εδάφιο β) της εσωτερικής συμφωνίας καθώς και στην παράγραφο 3 εδάφιο β) του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου, με αποτέλεσμα το κονδύλιο αυτό να ανέρχεται συνολικά σε 1,3 δισ. ευρώ.

(3) 163 εκατ. ευρώ διατίθενται στο κονδύλιο για την επενδυτική διευκόλυνση, που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 εδάφιο γ) της εσωτερικής συμφωνίας καθώς και στην παράγραφο 3 εδάφιο γ) του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου, με αποτέλεσμα το κονδύλιο αυτό να ανέρχεται συνολικά σε 2,2 δισ. ευρώ.

Άρθρο 2

Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εκπονήσει τις αναγκαίες προτάσεις για τη σύσταση διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΚ για το νερό, ύψους 1 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση ανακοινώνεται στο Συμβούλιο Υπουργών της ΑΚΕ.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της έγκρισής της.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3.1

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΓΔ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Γενικός Διευθυντής

Βρυξέλλες,

A1*2(04) D/

Σημείωμα στα μέλη της επιτροπής ΕΤΑ

Θέμα: η χρησιμοποίηση του ΕΤΑ για νέες πρωτοβουλίες - Αύξηση των πόρων της ενδο-ΑΚΕ συνεργασίας στο πλαίσιο του 9ου ΕΤΑ με σκοπό τη συνεισφορά στη διευκόλυνση ΑΚΕ-ΕΕ για τα ύδατα

Εισαγωγή:

Η μέθοδος καθορισμού των χορηγήσεων για την περιφερειακή συνεργασία στο πλαίσιο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ συζητήθηκε κατά τη συνεδρίαση του Νοεμβρίου 2000 και στη συνέχεια τον Απρίλιο και τον Μάιο 2001. Έκτοτε, σύμφωνα με τη μέθοδο που αποφασίστηκε, η Επιτροπή ανακοίνωσε χορήγηση πόρων για τις περιφέρειες που εντάσσονται στον προγραμματισμό, συνολικού ύψους 700 εκατ. ευρώ. Ανακοίνωσε επίσης στο Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ τη χορήγηση 300 εκατ. ευρώ για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία.

Τον Ιούνιο 2002, η επιτροπή ΕΤΑ συμφώνησε με πρόταση της Επιτροπής για αύξηση, κατά 60 εκατ. ευρώ, των πόρων της ενδο-ΑΚΕ συνεργασίας, από το αποθεματικό του 6ου και του 7ου ΕΤΑ, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η συνεισφορά στο συνολικό ταμείο καταπολέμησης του HIV/Aids και της ελονοσίας.

Τον Νοέμβριο 2002, η Επιτροπή ενημέρωσε την επιτροπή ΕΤΑ για τις προθέσεις της να χρησιμοποιήσει κονδύλια από το ΕΤΑ για νέες πρωτοβουλίες. Ως πρώτο βήμα, μετά από διαβούλευση της επιτροπής ΕΤΑ, η Επιτροπή αποφάσισε τον Μάιο 2003 να χρησιμοποιήσει το αποθεματικό του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την περιφερειακή συνεργασία προκειμένου να αυξήσει για δεύτερη φορά τους πόρους της ενδο-ΑΚΕ συνεργασίας κατά 204 εκατ. ευρώ, με σκοπό την χρησιμοποίησή τους σε πρωτοβουλίες στους τομείς της υγείας και της δημιουργίας ικανοτήτων. Επιπλέον, το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ αποφάσισε τον Μάιο 2003 να μεταφέρει ποσό 335 εκατ. ευρώ από το αποθεματικό του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, με προορισμό την πρωτοβουλία για την ελάφρυνση του χρέους. Ως τρίτο βήμα, η Επιτροπή προτείνει τώρα να αυξηθούν περαιτέρω οι πόροι που χορηγούνται στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, κατά 96 εκατ. ευρώ, με μεταφορά από το αποθεματικό του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση. (Το αποθεματικό αυτό εφοδιάστηκε ξανά με το ίδιο ποσό με απόφαση του Συμβουλίου ΕΕ σχετικά με την αποδέσμευση, υπό όρους, του ενός δισ. ευρώ στο πλαίσιο του 9ου ΕΤΑ.)

Πρόταση:

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διαδραματίζει ενεργό ρόλο στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της ΕΕ για το νερό, η οποία δημιουργήθηκε κατά την παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για την αειφόρο ανάπτυξη (WSSD). Η πρωτοβουλία αυτή αποβλέπει στη διάθεση σημαντικής χρηματοδοτικής συνεισφοράς για τη μείωση της φτώχειας, κύριο στόχο τόσο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, που υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000, όσο και της αναπτυξιακής πολιτικής της Κοινότητας. Κεντρικός στόχος είναι η επίτευξη των επιμέρους αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας καθώς και των στόχων που καθορίστηκαν κατά την παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για την αειφόρο ανάπτυξη (WSSD) σχετικά με την πρόσβαση των φτωχών σε ασφαλές νερό και σε βασικές εγκαταστάσεις αποχέτευσης.

Δεδομένου ότι το ΕΤΑ είναι η κυριότερη πηγή χρηματοδότησης κοινοτικής βοήθειας προς τις χώρες ΑΚΕ, οι (περαιτέρω) συνεισφορές σε νέες πρωτοβουλίες προς όφελος των χωρών ΑΚΕ πρέπει να προέρχονται από το ΕΤΑ. Οι πόροι που διατίθενται για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία στο πλαίσιο του 9ου ΕΤΑ είναι πολύ περιορισμένοι για να καλύψουν όλες τις πρωτοβουλίες. Κατά συνέπεια, πρέπει να κινητοποιηθεί το αποθεματικό του 9ου ΕΤΑ.

Η Επιτροπή προτείνει στην επιτροπή ΕΤΑ να εξασφαλίσει τη στήριξη της Κοινότητας για την πρωτοβουλία για το νερό μεταφέροντας τους μη διατεθέντες πόρους από το αποθεματικό του 9ου ΕΤΑ για την περιφερειακή συνεργασία (96 εκατ. ευρώ) στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, και να χρησιμοποιηθούν τα ποσά αυτά για τη σύσταση διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΕ για το νερό. Στόχος της διευκόλυνσης αυτής είναι να αυξηθεί σημαντικά η χρηματοδότηση προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της πρόσβασης των φτωχών στις χώρες ΑΚΕ στο νερό και στην αποχέτευση, και να χρησιμοποιηθεί η αναπτυξιακή βοήθεια ως καταλύτης για την εξεύρεση συμπληρωματικών χρηματοδοτικών πόρων. Η προτεινόμενη αύξηση των πόρων για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, κατά 96 εκατ. ευρώ, θα οδηγήσει στην πλήρη απορρόφηση του κονδυλίου για την περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση.

Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία περαιτέρω αύξηση των πόρων που χορηγούνται στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες που θα προκύψουν από την προτεινόμενη διευκόλυνση ΑΚΕ-ΕΕ για το νερό. Κάτι τέτοιο μπορεί να επιτευχθεί με την κινητοποίηση πόρων από τα αποθεματικά του κονδυλίου για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και του κονδυλίου για την επενδυτική διευκόλυνση, τα οποία έχουν επίσης εφοδιαστεί βάσει της απόφασης του Συμβουλίου ΕΕ για την αποδέσμευση, υπό όρους, ποσού ενός δισ. ευρώ στο πλαίσιο του 9ου ΕΤΑ. Για το σκοπό αυτό, βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας μία απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ, σχετικά με τη μεταφορά ποσού 741 εκατ. ευρώ από το αποθεματικό του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και ποσού 163 εκατ. ευρώ από το κονδύλιο της επενδυτικής διευκόλυνσης, στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, με σκοπό να χρησιμοποιηθούν για τη σύσταση διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΕ για το νερό. Με τον τρόπο αυτό, το συνολικό ποσό που θα διατεθεί για τη διευκόλυνση για το νερό θα ανέλθει σε 1 δισ. ευρώ. Μία λεπτομερής πρόταση χρηματοδότησης θα καταρτιστεί και θα υποβληθεί για γνωμοδότηση στην επιτροπή ΕΤΑ, σύμφωνα με τις διατάξεις της εσωτερικής συμφωνίας.

Με την επιφύλαξη θετικής γνώμης από την επιτροπή ΕΤΑ, η Επιτροπή θα λάβει επίσημη απόφαση για την αύξηση των πόρων που χορηγούνται στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, κατά 96 εκατ. ευρώ, και θα ανακοινώσει το συμπληρωματικό αυτό ποσό στο Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3.2

Σχέδιο πρότασης για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της[...]

για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. C(2001)1578/2 της 15-6-2001 της Επιτροπής της 15-6-2001 σχετικά με τις χορηγήσεις σε περιφερειακά προγράμματα και στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διαδραματίζει ενεργό ρόλο στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της ΕΕ για το νερό η οποία δημιουργήθηκε κατά την παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για την αειφόρο ανάπτυξη (WSSD). Η πρωτοβουλία αυτή αποβλέπει στη διάθεση σημαντικής χρηματοδοτικής συνεισφοράς για τη μείωση της φτώχειας, κύριο στόχο τόσο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, που υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000, όσο και της αναπτυξιακής πολιτικής της Κοινότητας.

Βάσει της συμφωνίας του Κοτονού και της εσωτερικής συμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πρότειναν στην επιτροπή ΕΤΑ να εξασφαλιστεί η στήριξη από μέρους της Κοινότητας στην πρωτοβουλία για το νερό, με τη μεταφορά των μη διατεθέντων πόρων (96 εκατ. ευρώ) από το αποθεματικό του 9ου ΕΤΑ για την περιφερειακή συνεργασία στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, και να χρησιμοποιηθούν οι πόροι αυτοί ως συνεισφορά σε μία διευκόλυνση ΑΚΕ-ΕΕ για το νερό. Η επιτροπή ΕΤΑ εξέφρασε θετική γνώμη για την πρόταση αυτή κατά την ........ συνεδρίασή της ...στ ......... 2004.

Με την απόφαση C(2001)1578/2 της 15ης Ιουνίου 2001, η Επιτροπή καθόρισε τους πόρους που θα χορηγηθούν σε περιφερειακά προγράμματα και στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ. Βάσει της απόφασης αυτής, ποσό 700 εκατ. ευρώ προορίζεται για την ενδεικτική χρηματοδότηση περιοχών και ποσό 300 εκατ. ευρώ για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία. Ποσό 204 εκατ. ευρώ φυλάσσεται ως γενικό αποθεματικό [15].

[15] Το 9ο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο ΕΤΑ προβλέπει ποσό 1 300 εκατ. Ευρώ για την περιφερειακή συνεργασία. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι 1 δισ. ευρώ του συνολικού ποσού του 9ου ΕΤΑ (13,5 δισ. ευρώ) συνοδεύονται από τον όρο του ελέγχου της εκτέλεσης το 2004, το πραγματικό ποσό που είναι διαθέσιμο για την περιφερειακή συνεργασία ανέρχεται μόνο σε 1 204 εκατ. ευρώ. Το πραγματικό απόθεμα ήταν κατά συνέπεια 204 εκατ. ευρώ και όχι 300 εκατ. ευρώ όπως αναφέρεται στην αντίστοιχη απόφαση της Επιτροπής.

Με την απόφαση C(2002)2567 της 11ης Ιουνίου 2002, η Επιτροπή αποφάσισε να αυξήσει τους πόρους που χορηγούνται για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, στο πλαίσιο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, κατά 60 εκατ. ευρώ τα οποία θα ληφθούν από το γενικό αποθεματικό του 6ου και του 7ου ΕΤΑ. Με τη συμπληρωματική αυτή χορήγηση κατέστη δυνατή η απόφαση χρηματοδότησης για τη συνεισφορά του ΕΤΑ στο γενικό ταμείο καταπολέμησης του HIV/Aids και της ελονοσίας.

Με την απόφαση C(2003)1508 της 12ης Μαΐου 2003, η Επιτροπή αποφάσισε μία δεύτερη αύξηση των χορηγούμενων πόρων για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, κατά 204 εκατ. ευρώ, από τους μη διατεθέντες πόρους του αποθεματικού του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση, επιτρέποντας έτσι τη συνεισφορά σε νέες πρωτοβουλίες στον τομέα της υγείας και της δημιουργίας ικανοτήτων.

Με την απόφαση αριθ. 2/2003 της 16ης Μαΐου 2003, το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ αποφάσισε τη μεταφορά 335 εκατ. ευρώ από τους μη διατεθέντες πόρους του αποθεματικού του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, επιτρέποντας έτσι μία νέα συνεισφορά στην πρωτοβουλία για τη μείωση του χρέους υπέρ των Υπερχρεωμένων Φτωχών Χωρών.

Το συνημμένο σχέδιο απόφασης προτείνει μία τέταρτη αύξηση της χορήγησης για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, κατά 96 εκατ. ευρώ, από τους μη διατεθέντες πόρους του αποθεματικού του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση. (Το αποθεματικό αυτό εφοδιάστηκε ξανά με το ίδιο ποσό με απόφαση του Συμβουλίου ΕΕ σχετικά με την αποδέσμευση, υπό όρους, του ενός δισ. ευρώ στο πλαίσιο του 9ου ΕΤΑ.) Θα οδηγήσει σε πλήρη απορρόφηση του κονδυλίου για την περιφερειακή συνεργασία.

Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ δύναται να λαμβάνει, βάσει της παραγράφου 8 του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου του 9ου ΕΤΑ, τα κατάλληλα μέτρα που εφαρμόζονται σε περίπτωση που εξαντληθούν τα κεφάλαια που προβλέπονται για οποιοδήποτε από τα χρηματοδοτικά μέσα της συμφωνίας του Κοτονού. Παράλληλα, εκπονείται απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ, σχετικά με τη μεταφορά, στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, ποσού 741 εκατ. ευρώ από το αποθεματικό του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και ποσού 163 εκατ. ευρώ από το αποθεματικό του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την επενδυτική διευκόλυνση, με σκοπό να χρησιμοποιηθούν οι πόροι αυτοί για τη σύσταση διευκόλυνσης ΑΚΕ-ΕΕ για το νερό.

Ζητείται από την Επιτροπή να εγκρίνει τη συνημμένη απόφαση για αύξηση των πόρων που χορηγούνται για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία κατά 96 εκατ. ευρώ.

Σχέδιο

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της[...]

για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. C(2001)1578/2 της 15-6-2001 της Επιτροπής της 15-6-2001 σχετικά με τις χορηγήσεις σε περιφερειακά προγράμματα και στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ που υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000,

την εσωτερική συμφωνία για τη χρηματοδότηση και τη διάθεση κοινοτικής βοήθειας στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, που υπεγράφη στις 18 Σεπτεμβρίου 2000, και ιδίως το άρθρο 16,

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Με την απόφαση C(2002)2567 της 11ης Ιουλίου 2002, η Επιτροπή ενέκρινε αύξηση της χορήγησης για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, κατά 60 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, από μη διατεθέντες πόρους του 6ου και του 7ου ΕΤΑ.

(2) Με την απόφαση C(2003)1508 της 12ης Μαΐου 2003, η Επιτροπή ενέκρινε αύξηση της χορήγησης για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, κατά 204 εκατ. ευρώ, από μη διατεθέντες πόρους του αποθεματικού του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση.

(3) Με την απόφαση αριθ. 2/2003 της 16ης Μαΐου 2003, το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ αποφάσισε τη μεταφορά 335 εκατ. ευρώ στην ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, από μη διατεθέντες πόρους του αποθεματικού του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.

(4) Με την εσωτερική συμφωνία μεταξύ των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, για τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση της κοινοτικής βοήθειας σύμφωνα με το χρηματοδοτικό πρωτόκολλο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, δίδεται εντολή στην Επιτροπή να καταρτίσει τις ενδεικτικές μη επιστρεπτέες ενισχύσεις στις περιοχές βάσει των κριτηρίων που ορίζει η συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ. Σύμφωνα με το άρθρο 16 της εσωτερικής συμφωνίας, έχει ζητηθεί η γνώμη της επιτροπής ΕΤΑ για την αύξηση των πόρων που χορηγούνται για την ενδο-ΑΚΕ συνεργασία, κατά 96 εκατ. ευρώ, τα οποία θα ληφθούν από το αποθεματικό του κονδυλίου του 9ου ΕΤΑ για τη