EL    EL EL 
 
EN    EN  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 12.5.2010 
SEC(2010) 595 τελικό  
  
Σύσταση  για 
ΓΝΩΜΗ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
σχετικά  µε το επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα σταθερότητας  της Κύπρου , 2009-2013 
 
EL 2   EL ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ  ΕΚΘΕΣΗ  
1. ΓΕΝΙΚΟ  ΠΛΑΙΣΙΟ  
Το Σύµφωνο  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  βασίζεται  στον  στόχο  της επίτευξης  υγιών  
δηµοσίων  οικονο µικών , ως µέσου  ενίσχυσης  των συνθηκών  για σταθερότητα  τιµών και 
ισχυρή  διατηρήσι µη ανάπτυξη  που ευνοούν  τη δηµιουργία  απασχόλησης . Η µεταρρύθ µιση 
του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  το 2005, αναγνωρίζοντας  τη χρησι µότητά  του 
για την εδραίωση  της δηµοσιονο µικής πειθαρχίας , επεδίωξε  την ενίσχυση  της 
αποτελεσ µατικότητάς  του και των οικονο µικών  του ερεισ µάτων , καθώς  επίσης  και τη 
διασφάλιση  της µακροπρόθεσ µης διατηρησι µότητας  των δηµόσιων  οικονο µικών . Ειδικότερα , 
δόθηκε  µεγαλύτερη  ευελιξία  στην  εφαρ µογή των κανόνων  που διέπουν  τη διαδικασία  
υπερβολικού  ελλεί µµατος, ιδίως  όσον  αφορά  τον ορισµό των «εξαιρετικών  περιστάσεων » και 
τον καθορισ µό των προθεσ µιών για τη διόρθωση  του υπερβολικού  ελλεί µµατος. 
Ο κανονισ µός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συµβουλίου  για την ενίσχυση  της εποπτείας  της 
δηµοσιονο µικής κατάστασης  και την εποπτεία  και τον συντονισ µό των οικονο µικών  
πολιτικών1, ο οποίος  αποτελεί  µέρος του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης , ορίζει  ότι 
κάθε  κράτος  µέλος υποβάλλει  στο Συµβούλιο  και την Επιτροπή  πρόγρα µµα σταθερότητας  ή 
σύγκλισης  και ετήσιες  αναπροσαρ µογές αυτών . Τα κράτη  µέλη που έχουν  ήδη υιοθετήσει  το 
ενιαίο  νόµισµα υποβάλλουν  (επικαιροποιη µένα) προγρά µµατα σταθερότητας , ενώ τα κράτη  
µέλη που δεν το έχουν  υιοθετήσει  ακόµη υποβάλλουν  (επικαιροποιη µένα) προγρά µµατα 
σύγκλισης . 
Κατ’ εφαρ µογή του κανονισ µού, το Συµβούλιο  εξέδωσε  γνώµη σχετικά  µε το πρώτο  
πρόγρα µµα σταθερότητας  της Κύπρου  στις 4 Μαρτίου  2008, µε βάση  σύσταση  της Επιτροπής  
και µετά από διαβουλεύσεις  µε την Οικονο µική και ∆ηµοσιονο µική Επιτροπή . Όσον  αφορά  
τα επικαιροποιη µένα προγρά µµατα σταθερότητας  και σύγκλισης , ο κανονισ µός προβλέπει  ότι 
αυτά  εκτιµώνται  από την Επιτροπή  και εξετάζονται  από την προαναφερό µενη Οικονο µική 
και ∆ηµοσιονο µική Επιτροπή  και ότι, µε βάση  την ίδια διαδικασία  µε την προαναφερό µενη, 
τα επικαιροποιη µένα προγρά µµατα µπορούν  να εξετασθούν  από το Συµβούλιο .  
2. ΠΛΑΙΣΙΟ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΤΟΥ  ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ  
Η Επιτροπή  εξέτασε  την πλέον  πρόσφατη  επικαιροποίηση  του προγρά µµατος σταθερότητας  
της Κύπρου , που υποβλήθηκε  την 1η Απριλίου  2010, και εξέδωσε  σύσταση  για την έκδοση  
σχετικής  γνώµης του Συµβουλίου . 
Προκει µένου να καθοριστεί  το πλαίσιο  εντός  του οποίου  εκτιµάται η δηµοσιονο µική 
στρατηγική  στο επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα σταθερότητας , στις παραγράφους  που 
ακολουθούν  παρουσιάζονται  συνοπτικά  τα εξής: 
(1) η ανακοίνωση  της Επιτροπής  της 26ης Νοεµβρίου  2008 («Ένα Ευρωπαϊκό  σχέδιο  για 
την ανάκα µψη της οικονο µίας»), 
                                                 
1 ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1. Τα έγγραφα  που αναφέρονται  στο παρόν  κείµενο διατίθενται  στην  εξής 
διεύθυνση :  
http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_el.htm 
 
EL 3   EL (2) τα συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  Οικονο µικών  και ∆ηµοσιονο µικών  Υποθέσεων  της 
20ής Οκτωβρίου  2009 σχετικά  µε τη «στρατηγική  εξόδου »,  
(3) η πλέον  πρόσφατη  αξιολόγηση  της κατάστασης  της χώρας  βάσει  του προληπτικού  
σκέλους  του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  (σύνοψη  της γνώµης του 
Συµβουλίου  σχετικά  µε την προηγού µενη επικαιροποίηση  του προγρά µµατος 
σταθερότητας ). 
2.1. Η ανακοίνωση  της Επιτροπής  της 26ης Νοεµβρίου  2008 (« Ένα ευρωπαϊκό  
σχέδιο  για την ανάκα µψη της οικονο µίας») 
Λόγω  της πρωτοφανούς  παγκόσ µιας κρίσης  που έπληξε  τις χρηµατοπιστωτικές  αγορές  και 
την παγκόσ µια οικονο µία την περίοδο  2008-2009, η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  ζήτησε  την 
κατάρτιση  ενός ευρωπαϊκού  σχεδίου  για την ανάκα µψη της οικονο µίας («ΕΣΑΟ »)2. Το 
σχέδιο  πρότεινε  µια συντονισ µένη αντικυκλική  µακροοικονο µική αντιµετώπιση  της κρίσης  
µε τη µορφή  µιας φιλόδοξης  δέσµης δράσεων  για τη στήριξη  της οικονο µίας, η οποία  
περιλα µβάνει  (i) άµεση παροχή  δηµοσιονο µικής ώθησης  ύψους  200 δισ. ευρώ  (1,5% του 
ΑΕΠ  της ΕΕ), αποτελού µενης από αύξηση  του προϋπολογισ µού των κρατών  µελών  κατά  170 
δισ. ευρώ  (περίπου  1,2% του ΑΕΠ  της EE), και χρηµατοδότηση  της ΕΕ για άµεσες δράσεις  
της τάξης  των 30 δισ. ευρώ  (περίπου  0,3% του ΑΕΠ  της ΕΕ)· και (ii) µια σειρά  δράσεων  
προτεραιότητας  που στηρίζονται  στη στρατηγική  της Λισαβόνας  και αποβλέπουν  στην  
προσαρ µογή των οικονο µιών µας σε µακροπρόθεσ µες προκλήσεις , συνεχίζοντας  την 
υλοποίηση  των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων  που αποσκοπούν  στην  αύξηση  της δυνητικής  
ανάπτυξης  Το σχέδιο  προέβλεπε  τη διαφοροποίηση  της δηµοσιονο µικής ώθησης  στα διάφορα  
κράτη  µέλη ανάλογα  µε την κατάστασή  τους από άποψη  διατηρησι µότητας  των δηµοσίων  
οικονο µικών  τους και της ανταγωνιστικής  τους θέσης . Ειδικότερα , για τα κράτη  µέλη εκτός  
της ζώνης  του ευρώ  τα οποία  αντιµετωπίζουν  σηµαντικές  εξωτερικές  και εσωτερικές  
ανισορροπίες , η δηµοσιονο µική πολιτική  πρέπει  ουσιαστικά  να αποσκοπεί  στη διόρθωση  των 
εν λόγω  ανισορροπιών . Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  ενέκρινε  το σχέδιο  στις 11 ∆εκε µβρίου  
2008.  
2.2. Τα συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  Οικονο µικών  και ∆ηµοσιονο µικών  
Υποθέσεων  της 20ής Οκτωβρίου  2009 σχετικά  µε τη «στρατηγική  εξόδου » 
Μετά  τις πρώτες  ενδείξεις  ανάκα µψης από την κρίση , και ιδίως  την αναχαίτιση  της 
κατακόρυφης  υποχώρησης  της οικονο µικής δραστηριότητας , τη σταθεροποίηση  των 
χρηµατοπιστωτικών  αγορών  και τη βελτίωση  της εµπιστοσύνης , το Συµβούλιο  συµπέρανε , 
στις 20 Οκτωβρίου  2009, ότι ενώ η ανάκα µψη παρέ µενε εύθραυστη  και θα ήταν  πρόωρο  να 
τερµατιστεί  η στήριξη  που παρείχαν  οι κυβερνήσεις  στην  οικονο µία και στον  
χρηµατοπιστωτικό  τοµέα, ήταν  απαραίτητο  να εκπονηθεί  µία συντονισ µένη στρατηγική  για 
έξοδο  από τις ευρείας  εφαρ µογής πολιτικές  τόνωσης  της οικονο µίας. Μία τέτοια  στρατηγική  
θα πρέπει  να επιτυγχάνει  ισορροπία  µεταξύ  της µέριµνας για σταθερότητα  και της µέριµνας 
για διατηρησι µότητα , να λαµβάνει  υπόψη  τις διαδράσεις  µεταξύ  των διαφόρων  µέσων  
πολιτικής , καθώς  και τις συζητήσεις  σε παγκόσ µιο επίπεδο . Ο έγκαιρος  σχεδιασ µός και η 
εξαγγελία  µιας τέτοιας  στρατηγικής  θα συνέβαλλαν  στην  ενίσχυση  της εµπιστοσύνης  στις 
µεσοπρόθεσ µες πολιτικές  και στη στήριξη  των προσδοκιών . Πέρα  από την απόσυρση  των 
µέτρων  ώθησης  που προβλέπει  το ευρωπαϊκό  σχέδιο  για την ανάκα µψη της οικονο µίας, ήταν  
αναγκαία  σηµαντική  δηµοσιονο µική εξυγίανση  ούτως  ώστε  να σταµατήσει  και τελικά  να 
                                                 
2 Ανακοίνωση  της Επιτροπής  προς  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της 26ης Νοεµβρίου  2008. 
 
EL 4   EL αντιστραφεί  η αύξηση  του χρέους  και να αποκατασταθούν  υγιείς  δηµοσιονο µικές θέσεις . Το 
ζητού µενο ήταν  να αυξηθεί  η αποτελεσ µατικότητα  και η αποδοτικότητα  των δηµόσιων  
οικονο µικών  και να ενταθούν  οι διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  έστω  και βραχυπρόθεσ µα, 
δεδοµένου ότι θα συνέβαλλαν  στη βελτίωση  των δυνατοτήτων  αύξησης  της παραγωγής  και 
µείωσης  του χρέους . Το Συµβούλιο  συµφώνησε  ως προς  τις ακόλουθες  αρχές  όσον  αφορά  τη 
δηµοσιονο µική στρατηγική  εξόδου : (i) η στρατηγική  εξόδου  θα πρέπει  να συντονιστεί  στις 
διάφορες  χώρες  στο πλαίσιο  συνεκτικής  εφαρ µογής του Συµφώνου  Σταθερότητας  και 
Ανάπτυξης · (ii) απαιτείται  η έγκαιρη  απόσυρση  των δηµοσιονο µικών  µέτρων  ώθησης , 
λαµβάνοντας  υπόψη  τις ιδιαιτερότητες  κάθε  χώρας · (iii) ο ρυθµός της δηµοσιονο µικής 
εξυγίανσης  θα πρέπει  να είναι  φιλόδοξος , και να υπερβαίνει  το όριο του 0,5% του ΑΕΠ  
ετησίως  σε διαρθρωτικούς  όρους  στα περισσότερα  κράτη  µέλη· και (iv) η αξιοπιστία  της 
στρατηγικής  πρέπει  να ενισχυθεί  µε µέτρα για τη βελτίωση  της ποιότητας  των δηµόσιων  
οικονο µικών  και µε φιλόδοξες  προσπάθειες  διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων  για την αύξηση  
της απασχόλησης  και του δυνα µικού ανάπτυξης .  
2.3. Αξιολόγηση  του προηγού µενου  επικαιροποιη µένου  προγρά µµατος  στη γνώµη 
του Συµβουλίου  
Στη γνώµη που εξέδωσε  στις 3 Απριλίου  2009, το Συµβούλιο  συνόψισε  την εκτίµησή του 
σχετικά  µε το προηγού µενο επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα σταθερότητας  για την περίοδο  
2008-2012, ως εξής. Το Συµβούλιο  έκρινε  ότι ο δηµοσιονο µικός προσανατολισ µός το 2009 
θα είναι  επεκτατικός  λόγω  της υιοθέτησης  σηµαντικών  µέτρων  τόνωσης  το 2009, σύµφωνα  
µε το ΕΣΑΟ . Τα επόµενα έτη, προβλέπεται  ότι το δηµοσιονο µικό ισοζύγιο  θα συνεχίσει  να 
επιδεινώνεται . Η υποδηλού µενη δηµοσιονο µική χαλάρωση  δεν φαίνεται  να είναι  
αιτιολογη µένη ενόψει  των σχετικά  καλών  οικονο µικών  προοπτικών  και της ύπαρξης  µεγάλης  
εξωτερικής  ανισορροπίας . Επιπλέον , λόγω  της δριµείας επιδείνωσης  του παγκόσ µιου 
οικονο µικού περιβάλλοντος , η δηµοσιονο µική στρατηγική  υπόκειται  σε µεγάλους  καθοδικούς  
κινδύνους , µε τις υποκεί µενες παραδοχές  ανάπτυξης  στο µακροοικονο µικό σενάριο  του 
προγρά µµατος να είναι  ευνοϊκές . ∆εδο µένων  των µεγάλων  εξωτερικών  ανισορροπιών , η 
διατήρηση  συνετών  πολιτικών  και η ενίσχυση  της δηµοσιονο µικής διατηρησι µότητας  πρέπει  
να αποτελούν  ύψιστη  προτεραιότητα . Συνεπώς , ο έλεγχος  των τρεχουσών  δαπανών  και η 
αποφυγή  προκυκλικών  µέτρων  αποτελούν  µεγάλη  πρόκληση  για τη δηµοσιονο µική πολιτική  
της Κύπρου . Επίσης , η βελτίωση  της ποιότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  είναι  σηµαντική  
και για την στήριξη  της οµαλής  προσαρ µογής της οικονο µίας, λόγω  των ανισορροπιών  που 
αντιµετωπίζει  η Κύπρος . Εν όψει αυτής  της εκτίµησης , το Συµβούλιο  κάλεσε  την Κύπρο  «i) 
να εφαρ µόσει το 2009 τη δηµοσιονο µική πολιτική  όπως  είναι  προγρα µµατισµένη σύµφωνα  
µε το ΕΣΑΟ  και εντός  του πλαισίου  του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης , 
αποφεύγοντας  παράλληλα  την περαιτέρω  επιδείνωση  των δηµοσίων  οικονο µικών  το 2009 σε 
σύγκριση  µε τον στόχο · (ii) να αντιστρέψει  την προβλεπό µενη αύξηση  του δηµοσιονο µικού 
ελλεί µµατος από το 2010 και µετά, περιορίζοντας  την αύξηση  των δαπανών  προκει µένου να 
εξασφαλίσει  υγιή δηµοσιονο µική θέση  µεσοπρόθεσ µα· iii) λόγω  του προβλεπό µενου 
αντίκτυπου  της δηµογραφικής  γήρανσης  στις δηµόσιες  δαπάνες , να ενισχύσει  τη 
µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών , επιδιώκοντας  τη 
µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  συστή µατος και του συστή µατος υγειονο µικής 
περίθαλψης ». 
 
EL 5   EL Σύσταση  για 
ΓΝΩΜΗ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
σχετικά  µε το επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα σταθερότητας  της Κύπρου , 2009-2013 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ , 
Έχοντας  υπόψη : 
τη συνθήκη  για τη λειτουργία  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , 
τον κανονισ µό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συµβουλίου , της 7ης Ιουλίου  1997, για την ενίσχυση  
της εποπτείας  της δηµοσιονο µικής κατάστασης  και την εποπτεία  και το συντονισ µό των 
οικονο µικών  πολιτικών3, και ιδίως  το άρθρο  5 παράγραφος  3 (για τα προγρά µµατα 
σταθερότητας ), 
τη σύσταση  της Επιτροπής , 
Έπειτα  από διαβουλεύσεις  µε την Οικονο µική και ∆ηµοσιονο µική Επιτροπή , 
ΕΞΕ∆ΩΣΕ  ΤΗΝ  ΠΑΡΟΥΣΑ  ΓΝΩΜΗ : 
(1) Στις [ΗΗ Μήνας  2010], το Συµβούλιο  εξέτασε  το επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα 
σταθερότητας  της Κύπρου , που καλύπτει  την περίοδο  2009 έως 2013. 
(2) Το 2009, η οικονο µική δραστηριότητα  συρρικνώθηκε  κατά  1,7%. Είναι  η πρώτη  
φορά  εδώ και τριάντα  πέντε  χρόνια  που η Κύπρος  σηµειώνει  αρνητικό  ρυθµό 
ανάπτυξης . Η χαµηλή εγχώρια  ζήτηση  και το αντίξοο  εξωτερικό  περιβάλλον  
επιβράδυναν  έντονα  την ανάπτυξη . Ειδικότερα , η υψηλή  δανειακή  επιβάρυνση  των 
νοικοκυριών  σε συνδυασ µό µε τους αυστηρούς  όρους  χορήγησης  δανείων , οι 
επιδεινού µενες προοπτικές  στην  αγορά  εργασίας  και η κάµψη της εµπιστοσύνης , 
οδήγησαν  σε µείωση  της ιδιωτικής  κατανάλωσης . Ταυτόχρονα , οι επενδύσεις  
κατέγραψαν  ισχυρή  διόρθωση , στο πλαίσιο  της πτώσης  της ζήτησης  στέγης  από το 
εξωτερικό , της χαµηλής  χρήσης  της παραγωγικής  ικανότητας  και της 
αναδιάρθρωσης  των εταιρικών  ισολογισ µών. Η δηµόσια κατανάλωση  ήταν  η µόνη 
συνιστώσα  της ζήτησης  που στήριξε  την οικονο µική δραστηριότητα , κυρίως  λόγω  
της δέσµης µέτρων  τόνωσης  της οικονο µικής δραστηριότητας , που 
αντιπροσωπεύουν  το 1% του ΑΕΠ , τα οποία  εφαρ µόστηκαν  σύµφωνα  µε το ΕΣΑΟ . 
Πέρα  από αυτά  τα µέτρα κατά  διακριτική  ευχέρεια , η συρρίκνωση  της οικονο µικής 
δραστηριότητας , η βαθµιαία υποχώρηση  στην  αγορά  περιουσιακών  στοιχείων  και 
ένα µοντέλο  ανάπτυξης  µε λιγότερους  φόρους  ασκεί  έντονη  πίεση  στα δηµόσια 
                                                 
3 ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1. Τα έγγραφα  που αναφέρονται  στο παρόν  κείµενο διατίθενται  στον  
ακόλουθο  δικτυακό  τόπο : 
 http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_el.htm. 
 
EL 6   EL οικονο µικά. Το αποτέλεσ µα ήταν  να παρουσιαστεί  έλλει µµα 6,1% του ΑΕΠ  στα 
δηµόσια οικονο µικά από πλεόνασ µα 0,9% το 2008. Η κρίση  κατέστησε  επίσης  
αισθητή  τη συσσώρευση  υψηλής  εξωτερικής  ανισορροπίας , που αντικατοπτρίζει  όχι 
µόνο το χαµηλό επίπεδο  καθαρών  αποτα µιεύσεων  στον  ιδιωτικό  τοµέα αλλά  επίσης  
την επιδείνωση  της καθαρή  θέσης  της γενικής  κυβέρνησης  καθώς  και απώλειες  από 
την άποψη  της ανταγωνιστικότητας . Η χαµηλή εγχώρια  ζήτηση  και η βραδεία  
εξωτερική  ανάκα µψη αναµένεται  να επηρεάσουν  δυσµενώς  τις προοπτικές  
ανάκα µψης. Η αύξηση  του ΑΕΠ  προβλέπεται  να υποχωρήσει  ακόµη περισσότερο , 
αν και σε µικρότερο  βαθµό, το 2010 και να σηµειωθεί  ελαφρά  ανάκα µψη το 2011. 
Κατά  συνέπεια , µεσοπρόθεσ µα, η Κύπρος  αντιµετωπίζει  την πρόκληση  της τόνωσης  
της ανάπτυξής  της εν µέσω της εύθραυστης  ανάκα µψης της παγκόσ µιας οικονο µίας, 
ενώ ταυτόχρονα  θα πρέπει  να αντιµετωπίσει  τις υπάρχουσες  µακροοικονο µικές 
ανισορροπίες  µέσω της διατήρησης  συνετών  δηµοσιονο µικών  πολιτικών . 
Μακροπρόθεσ µα, η χώρα  είναι  αντιµέτωπη  µε την ανάγκη  ενίσχυσης  της 
διατηρησι µότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  ενόψει  της δηµογραφικής  γήρανσης .  
(3) Μολονότι  η παρατηρού µενη µείωση  του πραγ µατικού  ΑΕΠ  στο πλαίσιο  της κρίσης  
είναι  κυκλικού  χαρακτήρα , το επίπεδο  δυνητικής  παραγωγής  έχει επίσης  επηρεαστεί  
αρνητικά . Επιπλέον , η κρίση  µπορεί  να επηρεάσει  µεσοπρόθεσ µα τη δυνητική  
ανάπτυξη  λόγω  χαµηλότερων  επενδύσεων , πιστοδοτικών  περιορισ µών και αύξησης  
της διαρθρωτικής  ανεργίας . Ακόµη, ο αντίκτυπος  της οικονο µικής κρίσης  
επιδεινώνει  τις αρνητικές  συνέπειες  της δηµογραφικής  γήρανσης  στη δυνητική  
παραγωγή  και στη διατηρησι µότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών . Στη βάση  αυτή , 
είναι  σηµαντικό  να επιταχυνθεί  ο ρυθµός των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων , µε 
σκοπό  τη στήριξη  της δυνητικής  ανάπτυξης . Πιο συγκεκρι µένα, είναι  σηµαντικό  για 
την Κύπρο  να δροµολογήσει  µεταρρυθ µίσεις  στον  τοµέα της αγοράς  εργασίας , 
κυρίως  όσον  αφορά  την ενίσχυση  των ευκαιριών  διά βίου µάθησης , ιδίως  για τους 
εργαζο µένους  χαµηλού  επιπέδου  προσόντων  και µεγαλύτερης  ηλικίας , καθώς  επίσης  
να διασφαλίσει  την έγκαιρη  και αποτελεσ µατική  υλοποίηση  των σχεδιαζό µενων  
µεταρρυθ µίσεων  στην  τεχνική  και επαγγελ µατική  εκπαίδευση . Επιπλέον , πρέπει  να 
εναρ µονιστούν  αποτελεσ µατικότερα  οι αυξήσεις  των µισθών  µε την 
παραγωγικότητα , την αύξηση  της απασχόλησης  και την ανταγωνιστικότητα .  
(4) Το µακροοικονο µικό σενάριο  στο οποίο  βασίζεται  το πρόγρα µµα προβλέπει  αύξηση  
του πραγ µατικού  ΑΕΠ  από -1.7% το 2009 σε 0,5 % το 2010, και στη συνέχεια  
ανάκα µψη µε µέσο ρυθµό σχεδόν  2,6% για το υπόλοιπο  της προγρα µµατικής  
περιόδου . Αξιολογού µενο µε βάση  τα στοιχεία  που είναι  διαθέσι µα σήµερα4, το εν 
λόγω  σενάριο  φαίνεται  να βασίζεται  σε ευνοϊκές  αναπτυξιακές  παραδοχές  καθ’ όλη 
τη διάρκεια  της προγρα µµατικής  περιόδου . Πιο συγκεκρι µένα, η ιδιωτική  
κατανάλωση  αναµένεται  να ακολουθήσει  ευνοϊκή  πορεία , ωθού µενη από τη σχετικά  
αισιόδοξη  αύξηση  της απασχόλησης  και των µισθών . Το πρόγρα µµα προβλέπει  ότι η 
πραγ µατική  αύξηση  των επενδύσεων  στον  κατασκευαστικό  κλάδο  θα παρα µείνει 
αρνητική  βραχυπρόθεσ µα και στη συνέχεια  θα ανακά µψει στο δεύτερο  µισό της 
προγρα µµατικής  περιόδου . Ωστόσο , οι µελλοντικοί  δείκτες  υποδηλώνουν  µια 
ισχυρότερη  διορθωτική  τάση  στον  κατασκευαστικό  κλάδο  µεσοπρόθεσ µα, σε σχέση  
µε αυτή  που προβλέπει  το πρόγρα µµα. Επίσης , παρά  τη βελτίωση  των οικονο µικών  
προοπτικών , ο ευάλωτος  χαρακτήρας  της ανάκα µψης στους  βασικούς  εµπορικούς  
                                                 
4 Η αξιολόγηση  λαµβάνει  ιδίως  υπόψη  τις προβλέψεις  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  της άνοιξης  2010, 
αλλά  και άλλες  πληροφορίες  που έγιναν  γνωστές  στη συνέχεια .  
 
EL 7   EL εταίρους  της Κύπρου  έχει ως αποτέλεσ µα µη αµελητέους  καθοδικούς  κινδύνους  στο 
µακροοικονο µικό σενάριο  που προβλέπει  το πρόγρα µµα. Λόγω  της συρρίκνωσης  της 
οικονο µικής δραστηριότητας  το 2009 υπήρξε  σηµαντική , αν και µερική , διόρθωση  
του εξωτερικού  ελλεί µµατος, το οποίο  παρα µένει ωστόσο  υψηλό , στο 8,5% του 
ΑΕΠ , και σύµφωνα  µε το πρόγρα µµα αναµένεται  να αυξηθεί  εκ νέου φτάνοντας  στο 
12,9% του ΑΕΠ  έως το 2013 λόγω  της αναµενόµενης αύξησης  των εισαγωγών . Η 
εξωτερική  ανισορροπία  θα επηρεάσει  κατά  πάσα  πιθανότητα  αρνητικά  την 
οικονο µική ανάπτυξη  µεσοπρόθεσ µα. Το υψηλό  δηµοσιονο µικό έλλει µµα θα πρέπει  
να χρηµατοδοτηθεί  µέσω εξωτερικού  δανεισ µού ή εγχώριας  ιδιωτικής  αποτα µίευσης . 
Συνεπώς , η προσαρ µογή της ανισορροπίας  που παρατηρείται  στο ισοζύγιο  
τρεχουσών  συναλλαγών  θα απαιτήσει  είτε υψηλότερο  κόστος  χρηµατοδότησης  µέσω 
δανεισ µού είτε υψηλότερη  αποτα µίευση  από τον ιδιωτικό  τοµέα. Στη δεύτερη  
περίπτωση  το αποτέλεσ µα θα είναι  η µικρότερη  αύξηση  της παραγωγής  λόγω  της 
µείωσης  της ιδιωτικής  κατανάλωσης  και επένδυσης  (εκτόπιση  του ιδιωτικού  τοµέα). 
Οι προβλέψεις  του προγρά µµατος σχετικά  µε τον πληθωρισ µό φαίνονται  
ρεαλιστικές .  
(5) Σύµφωνα  µε το πρόγρα µµα, το έλλει µµα γενικής  κυβέρνησης  παρουσίασε  σοβαρή  
επιδείνωση , από πλεόνασ µα 0,9% του ΑΕΠ  το 2008 σε έλλει µµα 6,1% του ΑΕΠ  το 
2009, αντανακλώντας  σε µεγάλο  βαθµό τον αντίκτυπο  της κρίσης  στα δηµόσια 
οικονο µικά, αλλά  και λόγω  των µέτρων  ανάκα µψης που αντιπροσωπεύουν  το 1½% 
του ΑΕΠ , τα οποία  έλαβε  η κυβέρνηση  σύµφωνα  µε το ευρωπαϊκό  σχέδιο  για την 
ανάκα µψη της οικονο µίας (ΕΣΑΟ ). Σύµφωνα  µε το πρόγρα µµα, η δηµοσιονο µική 
πολιτική  αναµένεται  να είναι  περιοριστική  µε στόχο  τη διόρθωση  του υπερβολικού  
ελλεί µµατος έως το 2013 στο πλαίσιο  του σεναρίου  προσδοκώ µενης ανάπτυξης . 
(6) Σύµφωνα  µε το επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα, ο δηµοσιονο µικός στόχος  για το 
έλλει µµα το 2010 καθορίζεται  στο 6% του ΑΕΠ . Ο προϋπολογισ µός του 2010 (που 
ψηφίστηκε  από το Κοινοβούλιο  στις 24 ∆εκε µβρίου  2009) έθεσε  ως στόχο  έλλει µµα 
ύψους  4,5% του ΑΕΠ  βάσει  προβλεπό µενου ελλεί µµατος για το 2009 ίσου µε 
περίπου  3% του ΑΕΠ . ∆εδο µένου ότι τελικά  το έλλει µµα για το 2009 ήταν  6% του 
ΑΕΠ , ο ψηφισθείς  προϋπολογισ µός εµπεριέχει  υψηλότερα  επίπεδα  ελλεί µµατος. 
Ωστόσο , το πρόγρα µµα περιλα µβάνει  µέτρα που αποσκοπούν  στην  ανάσχεση  της 
δηµοσιονο µικής επιδείνωσης  και στη σταθεροποίηση  του ελλεί µµατος στα επίπεδα  
του 2009. Το επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα προβλέπει  ότι ο δείκτης  των εσόδων  
προς  το ΑΕΠ  θα αυξηθεί  κατά  περίπου  1¼ ποσοστιαία  µονάδα  το 2010 σε σύγκριση  
µε την τελική  τιµή του 2009. Οι δηµόσιες  δαπάνες  αναµένεται  να αυξηθούν  κατά  1¼ 
ποσοστιαία  µονάδα  του ΑΕΠ . Οι πρωτογενείς  δαπάνες  πρόκειται  να αυξηθούν  
περαιτέρω  κυρίως  λόγω  της περαιτέρω  ανόδου  στις κοινωνικές  µεταβιβάσεις , τις 
επιδοτήσεις  και το µισθολογικό  κόστος  του δηµοσίου . Σύµφωνα  µε το 
επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα, οι πληρω µές τόκων  θα διατηρήσουν  την πτωτική  τους 
τάση , µειούµενες κατά  ¼ ποσοστιαίας  µονάδας  του ΑΕΠ , παρά  το αυξανό µενο 
χρέος . Οι δηµόσιες  επενδύσεις  προγρα µµατίζεται  να παρα µείνουν  στα επίπεδα  του 
2009. Συνολικά , ο προσανατολισ µός της δηµοσιονο µικής πολιτικής , όπως  προκύπτει  
από το διαρθρωτικό  ισοζύγιο  (δηλαδή  κυκλικά  προσαρ µοσµένο αποτέλεσ µα µείον 
έκτακτα  και προσωρινά  µέτρα) και όπως  διαφαίνεται  στο πρόγρα µµα, θα είναι  
περιοριστικός  το 2010 κατά  περίπου  ½% του ΑΕΠ . 
(7) Ο κύριος  στόχος  της µεσοπρόθεσ µης δηµοσιονο µικής στρατηγικής  του 
προγρά µµατος είναι  να µειωθεί  το έλλει µµα της γενικής  κυβέρνησης  κάτω  από την 
τιµή αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ  µέχρι το 2013. Το πρόγρα µµα προβλέπει  ότι το 
 
EL 8   EL ονοµαστικό  έλλει µµα του προϋπολογισ µού θα µειωθεί  στο 4,5% το ΑΕΠ  το 2011 
(από 6,1% το προηγού µενο έτος) και στο 3,4% το 2012, προτού  τελικά  φτάσει  το 
2,5% το 2013. Το πρωτογενές  ισοζύγιο  αναµένεται  να ακολουθήσει  ανάλογη  πορεία  
και να ισοσκελιστεί  στο τέλος  της περιόδου , από έλλει µµα 3,7% του ΑΕΠ  το 2010. 
Το διαρθρωτικό  έλλει µµα, το οποίο  υπολογίζεται  σύµφωνα  µε την από κοινού  
συµφωνηθείσα  µέθοδο , θα συνεχίσει  να βελτιώνεται  µετά το 2010, φτάνοντας  το 
3½% περίπου  του ΑΕΠ  το 2011, ελάχιστα  κάτω  από 3% το 2012 και 2¼% το 2013. 
Η ετήσια  δηµοσιονο µική προσπάθεια  αναµένεται  ότι θα φτάσει  κατά  µέσο όρο το 
3/4% του ΑΕΠ  ετησίως  στο διάστη µα 2010-2013. Η προσαρ µογή φαίνεται  ότι 
συγκεντρώνεται  στην  αρχή  της περιόδου , αν και τα µέτρα που λαµβάνονται  στο 
2010 θα παραγάγουν  πλήρως  το αποτέλεσ µά τους το 2011. Επίσης , τα µέτρα που 
λαµβάνονται  στο πλαίσιο  του ΕΣΑΟ  δεν θα έχουν  ολοκληρωθεί  πριν από το τέλος  
του 2010. Η δηµοσιονο µική εξυγίανση  αναµένεται  να επιτευχθεί  κυρίως  από το 
σκέλος  των εσόδων  του προϋπολογισ µού, που προβλέπεται  να αυξηθεί  κατά  2,6 
ποσοστιαίες  µονάδες  του ΑΕΠ  µεταξύ  2010 και 2013, ενώ µέσω της περικοπής  των 
δαπανών  αναµένεται  να εξασφαλιστεί  µία επιπλέον  ποσοστιαία  µονάδα  του ΑΕΠ . 
Τα µέτρα στήριξης  των εσόδων  περιλα µβάνουν  την καταπολέ µηση της 
φοροδιαφυγής , τη νοµιµοποίηση  παράνο µων κτισµάτων , την εναρ µόνιση  των 
ελάχιστων  ειδικών  φόρων  κατανάλωσης  σε πετρελαιοειδή  και την εφαρ µογή 
µειωµένου ΦΠΑ  σε τρόφι µα και φαρµακευτικά  προϊόντα  καθώς  και σε µερισµατικό  
εισόδη µα από ηµικρατικούς  οργανισ µούς. Όσον  αφορά  τα µέτρα στο σκέλος  των 
δαπανών , ο κύριος  όγκος  των προσαρ µογών  του προγρά µµατος προέρχεται  από τον 
έλεγχο  των λειτουργικών  δαπανών  και τη µείωση  των τρεχουσών  µεταβιβάσεων . Το 
πρόγρα µµα στοχεύει  τις κοινωνικές  µεταβιβάσεις  και τον περιορισ µό του µεγέθους  
και του ρυθµού αύξησης  του µισθολογικού  κόστους  στο δηµόσιο τοµέα ως 
κατηγορίες  δαπανών  στο πλαίσιο  της δηµοσιονο µικής εξυγίανσης , εφόσον  
επιτευχθεί  συναίνεση  µεταξύ  των κοινωνικών  εταίρων . Το επικαιροποιη µένο 
πρόγρα µµα επιβεβαιώνει  την προσήλωση  στον  µεσοπρόθεσ µο δηµοσιονο µικό στόχο  
(Μ∆Σ ) της χώρας , ήτοι την ισοσκελισ µένη δηµοσιονο µική θέση  από διαρθρωτικής  
άποψης  (δηλαδή  κυκλικά  προσαρ µοσµένο αποτέλεσ µα µείον έκτακτα  και 
προσωρινά  µέτρα). Ο Μ∆Σ  αντικατοπτρίζει  επαρκώς  τους στόχους  του Συµφώνου . 
Τα διαρθρωτικά  ισοζύγια  που αντιστοιχούν  στους  στόχους  του προγρά µµατος όσον  
αφορά  το έλλει µµα υποδηλώνουν  ότι ο Μ∆Σ  δεν θα επιτευχθεί  εντός  της 
προγρα µµατικής  περιόδου . 
(8) Τα δηµοσιονο µικά αποτελέσ µατα ενδέχεται  να αποδειχθούν  χειρότερα  από αυτά  που 
τίθενται  ως στόχος  στο πρόγρα µµα· ειδικότερα , το µακροοικονο µικό σενάριο  το 
οποίο  προβλέπεται  στο επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα φαίνεται  να βασίζεται  σε 
ευνοϊκές  παραδοχές  ανάπτυξης  καθ’ όλη τη διάρκεια  του προγρά µµατος. Όσον  
αφορά  τα έσοδα , οι κίνδυνοι  για τα δηµόσια οικονο µικά, ιδίως  τα έτη 2010-2011, 
είναι  υψηλότεροι  απ’ ό,τι τα προηγού µενα έτη και σχετίζονται  µε µια πιθανή  
δριµύτερη  κάµψη της οικονο µικής δραστηριότητας  και εκ νέου εξισορρόπηση  της 
οικονο µικής ανάπτυξης  προς  την κατεύθυνση  ανάπτυξης  µε µικρότερη  φορολογική  
συνιστώσα . Με γνώµονα την αναµενόµενη µέτρια  οικονο µική ανάκα µψη και την 
πίεση  για τόνωση  της εγχώριας  ζήτησης  µέσω αυξη µένων  δηµοσίων  δαπανών , οι 
κίνδυνοι  πιθανών  υπερβάσεων  δεν είναι  αµελητέοι . Αυτοί  οι κίνδυνοι  συνδέονται  
κυρίως  µε την πρακτική  της υποβολής  συµπληρω µατικών  προϋπολογισ µών µε 
αυξη µένες δαπάνες  κατά  τη διάρκεια  του έτους , που συνεπάγονται  αύξηση  των 
τρεχουσών  δαπανών  πέρα  από τη σκοπού µενη ανακατανο µή των κονδυλίων . Επίσης , 
οι κοινωνικές  µεταβιβάσεις  ενδέχεται  να αποδειχθούν  υψηλότερες  από τις 
 
EL 9   EL αναµενόµενες, δεδοµένων  των επιδόσεων  του πρόσφατου  παρελθόντος  και της 
απουσίας  µηχανισ µού καθορισ µού στόχων , καθώς  και των σχετικά  αισιόδοξων  
προβλέψεων  για την αύξηση  της απασχόλησης  (και άρα αύξησης  της ανεργίας ).  
(9) Το ακαθάριστο  δηµόσιο χρέος  υπολογίζεται  σε 56,2% του ΑΕΠ  το 2009, από 48,4% 
το προηγού µενο έτος. Πέρα  από την αύξηση  του ελλεί µµατος και τη µείωση  του 
ρυθµού αύξησης  του ΑΕΠ , µια σηµαντική  προσαρ µογή των αποθε µάτων -ροών  που 
αντιστοιχεί  σε 1 ποσοστιαία  µονάδα  του ΑΕΠ  συνέβαλε  στην  αύξηση  του δείκτη  του 
χρέους . Το δεύτερο  στοιχείο  αντικατοπτρίζει  τη συσσώρευση  περιουσιακών  
στοιχείων  του δηµοσίου  λόγω  υπερχρη µατοδότησης  στα τέλη του 2009 προκει µένου 
να εκπληρωθούν  υποχρεώσεις  του κράτους  που έληγαν  στις αρχές  Ιανουαρίου  2010. 
Ο δείκτης  χρέους  αναµένεται  να αυξηθεί  κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  του 
προγρά µµατος, κυρίως  λόγω  των συνεχιζό µενων , αν και µε πτωτικές  τάσεις , 
πρωτογενών  ελλει µµάτων . Ο δείκτης  χρέους  θα ξεπεράσει  την τιµή αναφοράς  του 
60% του ΑΕΠ  το 2010 και προβλέπεται  ότι θα παρα µείνει πάνω  από την τιµή 
αναφοράς  καθ’ όλη τη διάρκεια  της προγρα µµατικής  περιόδου . Προβλέπεται  ότι θα 
αυξηθεί  σε περίπου  63% του ΑΕΠ  το 2011 και το 2012, σηµειώνοντας  στη συνέχεια  
µικρή πτώση . ∆εδο µένων  των καθοδικών  κινδύνων  που ενέχονται  στο 
µακροοικονο µικό σενάριο  και των δηµοσιονο µικών  στόχων , η εξέλιξη  του δείκτη  
του χρέους  µπορεί  να είναι  λιγότερο  ευνοϊκή  από όσο προβλέπεται  στο πρόγρα µµα.  
(10) Ο µακροπρόθεσ µος αντίκτυπος  της δηµογραφικής  γήρανσης  στον  προϋπολογισ µό 
είναι  αρκετά  υψηλότερος  από τον µέσο όρο της ΕΕ, κυρίως  λόγω  της σχετικά  
υψηλής  αύξησης  των συνταξιοδοτικών  δαπανών  ως ποσοστού  του ΑΕΠ  κατά  τις 
προσεχείς  δεκαετίες , κάτι που εν µέρει οφείλεται  στο γεγονός  ότι το συνταξιοδοτικό  
σύστη µα εξακολουθεί  να βρίσκεται  σε στάδιο  ωρίµανσης . Το πρόγρα µµα αναλύει  
µια µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  συστή µατος που τέθηκε  σε εφαρ µογή τον 
Απρίλιο  του 2009 και η οποία  προβλέπεται  ότι θα µειώσει  ελαφρώς  την αύξηση  των 
συνταξιοδοτικών  δαπανών  και, κυρίως , ότι θα αυξήσει  τις εισφορές  κοινωνικής  
ασφάλισης . Η µεταρρύθ µιση αναµένεται  να βελτιώσει  το µακροπρόθεσ µο ισοζύγιο  
του συνταξιοδοτικού  συστή µατος και να µειώσει  τους κινδύνους  για τη 
διατηρησι µότητα , χωρίς  ωστόσο  να επηρεάσει  τη συνολική  αξιολόγηση . Η 
δηµοσιονο µική θέση  το 2009, όπως  εκτιµάται στο πρόγρα µµα, επιτείνει  τις 
δηµοσιονο µικές επιπτώσεις  της δηµογραφικής  γήρανσης  στο κενό  
διατηρησι µότητας . Η βελτίωση  του πρωτογενούς  ισοζυγίου  µεσοπρόθεσ µα και η 
εφαρ µογή περαιτέρω  µέτρων  µε στόχο  την κάµψη της σηµαντικής  αύξησης  των 
σχετικών  µε τη γήρανση  δαπανών , κυρίως  για συντάξεις  και περίθαλψη , αναµένεται  
ότι θα συµβάλουν  στη µείωση  των κινδύνων  για τη διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  
οικονο µικών , οι οποίοι  θεωρήθηκαν  υψηλοί  στην  έκθεση  της Επιτροπής  του 2009 
για τη διατηρησι µότητα .5 Από τις µεσοπρόθεσ µες προβλέψεις  για το χρέος , που 
βασίζονται  στην  παραδοχή  ότι οι ρυθµοί αύξησης  του ΑΕΠ  θα επιστρέψουν  
βαθµιαία στις τιµές οι οποίες  προβλέπονταν  πριν από την κρίση  και ότι οι δείκτες  
φορολογικών  εσόδων  θα επανέλθουν  στα επίπεδα  πριν από την κρίση , και οι οποίες  
                                                 
5 Στα συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  της 10ης Νοεµβρίου  2009 σχετικά  µε τη διατηρησι µότητα  των 
δηµόσιων  οικονο µικών  «το Συµβούλιο  καλεί  τα κράτη  µέλη να εστιάσουν  την προσοχή  τους σε 
στρατηγικές  µε γνώµονα τη διατηρησι µότητα  στα προσεχή  προγρά µµατά τους σταθερότητας  και 
σύγκλισης » και περαιτέρω  «καλεί  την Επιτροπή , από κοινού  µε την Επιτροπή  Οικονο µικής Πολιτικής  
και την Οικονο µική και ∆ηµοσιονο µική Επιτροπή , να αναπτύξουν  περαιτέρω  µεθοδολογίες  για την 
εκτίµηση της µακροπρόθεσ µης βιωσι µότητας  των δηµόσιων  οικονο µικών  εγκαίρως  για την επόµενη 
έκθεση  για τη βιωσι µότητα », που προβλέπεται  για το 2012.  
 
EL 10   EL περιλα µβάνουν  την προβλεπό µενη αύξηση  στις σχετικές  µε τη γήρανση  δαπάνες , 
συνάγεται  ότι η δηµοσιονο µική στρατηγική  που προβλέπει  το πρόγρα µµα, εκ πρώτης  
όψεως , και χωρίς  να υπάρξει  αλλαγή  πολιτικής , θα είναι  οριακά  αρκετή  για να 
σταθεροποιηθεί  ο δείκτης  του χρέους  προς  το ΑΕΠ  µέχρι το 2020. 
(11) Τα τελευταία  χρόνια  η Κύπρος  έχει υπερκαλύψει  τους δηµοσιονο µικούς  της 
στόχους , αν και αυτό  συνέβη  σε ένα πλαίσιο  έντονης  οικονο µικής δραστηριότητας , 
µε µεγάλη  συµµετοχή  της φορολογικής  συνιστώσας . Κατά  το πρόσφατο  παρελθόν , 
το πλαίσιο  βελτιώθηκε  µε την υιοθέτηση  του Λογιστικού  Συστή µατος 
∆ηµοσιονο µικής ∆ιαχείρισης  (FIMAS - Financial Management Accounting System), 
τη σταδιακή  υιοθέτηση  ενός τριετούς  µεσοπρόθεσ µου δηµοσιονο µικού πλαισίου  
(Μ∆Π ) και την καθιέρωση  της κατάρτισης  προϋπολογισ µού βάσει  επιδόσεων  και 
προγρα µµάτων  (Programme and Performance Budgeting-PPB). Ωστόσο , η πρακτική  
της έγκρισης  συµπληρω µατικών  προϋπολογισ µών κατά  τη διάρκεια  του έτους  
οδήγησε  σε αύξηση  των τρεχουσών  δαπανών  πέρα  από τη σκοπού µενη 
ανακατανο µή των κονδυλίων . Σύµφωνα  µε το πρόγρα µµα, το νέο δηµοσιονο µικό 
πλαίσιο  αναµένεται  να θέσει  τέλος  σε αυτήν  την πρακτική , όταν εφαρ µοστεί  πλήρως , 
και να οδηγήσει  στην  πιο αποτελεσ µατική  και αποδοτική  διαδικασία  κατάρτισης  του 
προϋπολογισ µού, συµβάλλοντας  στη συγκράτηση  των δαπανών . Παράλληλα , η νέα 
διαδικασία  κατάρτισης  του προϋπολογισ µού θα θέσει  υγιή βάση  για την 
ανακατανο µή των δαπανών  υπέρ  της ανάπτυξης , προωθώντας  δραστηριότητες  
συνεπείς  µε τις προτεραιότητες  του Εθνικού  Προγρά µµατος Μεταρρυθ µίσεων . 
Ωστόσο , το νέο πλαίσιο  βρίσκεται  ακόµη σε πρώι µο στάδιο  εφαρ µογής και δεν 
προβλέπεται  να έχει τεθεί  πλήρως  σε λειτουργία  πριν από το 2012. Κατά  συνέπεια , ο 
αντίκτυπός  του θα γίνει αισθητός  µόνο µεσοπρόθεσ µα. Η έγκαιρη  εφαρ µογή του 
νέου πλαισίου  είναι  κρίσι µης σηµασίας  για την επιτυχή  και διαρκή  εξυγίανση  των 
δηµόσιων  οικονο µικών . 
(12) Όσον  αφορά  την ποιότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών , το πρόγρα µµα αναγνωρίζει  
τη σηµασία της ως µέσου  για τη στήριξη  της δυνητικής  ανάπτυξης  και τη 
διασφάλιση  της µακροπρόθεσ µης διατηρησι µότητας  των δηµόσιων  οικονο µικών . 
Ειδικότερα , το πρόγρα µµα σηµειώνει  τον αντίκτυπο  του Μ∆Π  και του ΚΠΕΠ  στην  
πλήρη  εφαρ µογή της αρτιότερης  κατανο µής των πόρων  σε τοµείς υψηλής  
προτεραιότητας  που προάγουν  την ανάπτυξη  παράλληλα  µε τον αποτελεσ µατικότερο  
έλεγχο  των µη παραγωγικών  δαπανών . Ως προς  το σκέλος  των δαπανών , το 
πρόγρα µµα περιλα µβάνει  επισκόπηση  των πρόσφατων  έργων  που έχουν  ως στόχο  τη 
βελτίωση  των υποδο µών µέσω συµπράξεων  δηµόσιου  και ιδιωτικού  τοµέα (Σ∆ΙΤ ), 
καθώς  και των µέτρων  για τη βελτίωση  της εκπαίδευσης  µέσω της αύξησης  της 
χρήσης  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  στην  πρωτοβάθ µια και τη δευτεροβάθ µια 
εκπαίδευση  και της λήψης  µέτρων  προς  όφελος  της έρευνας  και των ακαδη µαϊκών  
ιδρυµάτων . Το επικαιροποιη µένο πρόγρα µµα προβλέπει  επίσης  τη διάθεση  
κονδυλίων  για την αναδιοργάνωση  των δηµόσιων  νοσοκο µείων ως αυτόνο µων 
µονάδων  και τη θέσπιση  ενός εθνικού  συστή µατος υγείας , µε στόχο  τη βελτίωση  της 
αποτελεσ µατικότητας  µέσω ρυθµιζόµενου ανταγωνισ µού και περιστολής  του 
κόστους . Αυτό  θεωρείται  αναγκαίο  ως µέσο για τον έλεγχο  των αναµενόµενων  
αυξήσεων  των δαπανών  που συνδέονται  µε τη γήρανση  του πληθυσ µού. Από την 
άποψη  των εσόδων , το πρόγρα µµα δίνει  έµφαση  στον  θετικό  αντίκτυπο  που θα έχει 
το Μ∆Π  στη βελτίωση  της ακρίβειας  και της ευαισθησίας  των προβλέψεων  των 
εσόδων  µεσοπρόθεσ µα. Οι αρχές  σηµειώνουν  ότι δεδοµένης της µεταβλητότητας  
που παρατηρήθηκε  τα τελευταία  χρόνια  στην  ελαστικότητα  της φορολογίας  λόγω  
της έκρηξης  που σηµειώθηκε  στην  αγορά  περιουσιακών  στοιχείων  , οι προβλέψεις  
 
EL 11   EL των εσόδων  προσαρ µόστηκαν  ώστε  να ληφθεί  υπόψη  ο αντίκτυπος  των τιµών των 
περιουσιακών  στοιχείων  και η σύνθεση  της αύξησης  του ΑΕΠ . Το πρόγρα µµα 
σηµειώνει  επίσης  τη διαρκή  παρακολούθηση  του συστή µατος φορολόγησης -
παροχών  από τις αρχές , προκει µένου να διασφαλιστεί  ότι υπάρχει  οικονο µικό 
κίνητρο  για εργασία , διασφαλίζοντας  ταυτόχρονα  τη στήριξη  των ευάλωτων  
κοινωνικών  οµάδων .  
(13) Συνολικά , αν ληφθούν  υπόψη  οι προαναφερθέντες  κίνδυνοι  για τους 
δηµοσιονο µικούς  στόχους , η στρατηγική  για τη διατήρηση  υποστηρικτικών  
δηµοσιονο µικών  πολιτικών  µπορεί  να θεωρηθεί  και το 2010 σύµφωνη  µε το ΕΣΑΟ . 
Ωστόσο , µετά τις αρνητικές  συνέπειες  της οικονο µικής κρίσης , το έλλει µµα της 
γενικής  κυβέρνησης  θα παρα µείνει στο 6% του ΑΕΠ  το 2010, πέφτοντας  σταδιακά  
κάτω  από την τιµή αναφοράς  του 3% στη συνέχεια . Αν και η στρατηγική  του 
προγρά µµατος προβλέπει  µέση ετήσια  δηµοσιονο µική προσπάθεια  ¾ της 
ποσοστιαίας  µονάδας  του ΑΕΠ  στο διάστη µα 2010-2013, αυτό  υπόκειται  σε 
καθοδικούς  κινδύνους . Κατά  συνέπεια , ενόψει  των κινδύνων , η δηµοσιονο µική 
προσπάθεια  ενδέχεται  να µην είναι  αρκετή  για τη µείωση  του ελλεί µµατος σε 
επίπεδα  κάτω  από την τιµή αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ  έως το 2013, όπως  έχει 
προβλεφθεί . Επιπλέον , η σύνθεση  της στρατηγικής  εξυγίανσης  του προγρά µµατος 
φαίνεται  να βασίζεται  σε µεγάλο  βαθµό σε εισπρακτικά  µέσα αύξησης  των εσόδων , 
µε την περικοπή  των δαπανών  να είναι  ελάχιστη . Πράγ µατι, το πρόγρα µµα 
προβλέπει  ότι ο δείκτης  των δαπανών  προς  το ΑΕΠ  θα σταθεροποιηθεί  σε 
υψηλότερο  επίπεδο  το 2013 από ό,τι το 2009. Τα µέτρα που θα µπορούσαν  να 
αντιστρέψουν  αυτή  την κατάσταση  είναι  ακόµη υπό συζήτηση  µε τους κοινωνικούς  
εταίρους  και, άρα, υφίστανται  κίνδυνοι  όσον  αφορά  τις µεθόδους  και το 
χρονοδιάγρα µµα εφαρ µογής τους. Ως αποτέλεσ µα, η εξέλιξη  του δείκτη  του χρέους , 
που προβλέπεται  να υπερβεί  το 60% του ΑΕΠ  από το 2010 και µετά, ενδέχεται  
επίσης  να είναι  λιγότερο  ευνοϊκή  από ό,τι προβλέπεται  στο επικαιροποιη µένο 
πρόγρα µµα.  
(14) Όσον  αφορά  τις απαιτήσεις  δεδοµένων  οι οποίες  καθορίζονται  στον  κώδικα  
δεοντολογίας  για τα προγρά µµατα σταθερότητας  και σύγκλισης , το πρόγρα µµα 
παρέχει  όλα τα απαιτού µενα και τα προαιρετικά  στοιχεία . 
Το γενικό  συµπέρασ µα είναι  ότι τα δηµόσια οικονο µικά της Κύπρου  επιδεινώθηκαν  
σηµαντικά  ως αποτέλεσ µα της οικονο µικής ύφεσης  και του επεκτατικού  δηµοσιονο µικού 
προσανατολισ µού, λόγω  της εφαρ µογής µέτρων  τόνωσης  της οικονο µίας σε συµµόρφωση  µε 
το ΕΣΑΟ . Ως αποτέλεσ µα, το δηµοσιονο µικό ισοζύγιο  εµφάνισε  έλλει µµα ύψους  6,1% του 
ΑΕΠ  το 2009, από πλεόνασ µα 0,9% του ΑΕΠ  το 2008. Το πρόγρα µµα περιγράφει  συνοπτικά  
µια διαδικασία  εξυγίανσης  που θα ξεκινήσει  το 2010 και αποσκοπεί  στη µείωση  του 
ελλεί µµατος κάτω  από την τιµή αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ  έως το 2013. Ωστόσο , η 
προσαρ µογή σχεδιάζεται  να επιτευχθεί  κυρίως  στο σκέλος  των εσόδων  του προϋπολογισ µού, 
ενώ ο δείκτης  δαπανών  προς  ΑΕΠ  παρα µένει σε ιστορικά  υψηλά  επίπεδα . Επιπλέον , λόγω  
της εύθραυστης  ανάκα µψης της παγκόσ µιας οικονο µίας, η δηµοσιονο µική στρατηγική  
υπόκειται  σε µεγάλους  καθοδικούς  κινδύνους , καθώς  οι υποκεί µενες παραδοχές  ανάπτυξης  
στο µακροοικονο µικό σενάριο  του προγρά µµατος να είναι  ευνοϊκές . Με δεδοµένες τις 
µεγάλες  εγχώριες  και εξωτερικές  ανισορροπίες , η διατήρηση  συνετών  πολιτικών  και η 
ενίσχυση  της δηµοσιονο µικής διατηρησι µότητας  πρέπει  να αποτελέσουν  προτεραιότητα . 
Κατά  συνέπεια , ο έλεγχος  των τρεχουσών  δαπανών  µέσω της εφαρ µογής ενός 
αποτελεσ µατικού  πολυετούς  δηµοσιονο µικού πλαισίου  θα συνέβαλε  ουσιαστικά  στην  
επίτευξη  των σχεδίων  εξυγίανσης  και των δηµοσιονο µικών  στόχων . Επίσης , η βελτίωση  της 
 
EL 12   EL ποιότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  είναι  σηµαντική  και για την στήριξη  της οµαλής  
προσαρ µογής της οικονο µίας, δεδοµένων  των ανισορροπιών  που αντιµετωπίζει  , κυρίως  
µέσω της αύξησης  του δυνητικού  ΑΕΠ , της προαγωγής  της ανταγωνιστικότητας  και της 
µείωσης  της εξωτερικής  ανισορροπίας . 
Με βάση  την ανωτέρω  αξιολόγηση , η Κύπρος  καλείται : 
(i) να περιορίσει  το έλλει µµά της για το 2010 σε 6% του ΑΕΠ  κατά  µέγιστο , µεταξύ  
άλλων  µε την ενίσχυση  των µέτρων  εξυγίανσης , ιδίως  εάν οι µακροοικονο µικές 
εξελίξεις  αποδειχθούν  λιγότερο  ευνοϊκές  από το σενάριο  του προγρά µµατος, και να 
λάβει  εγκαίρως  µέτρα για την εκπόνηση  µιας στρατηγικής  εξυγίανσης  που θα 
εστιάζει  περισσότερο  στις δαπάνες · να αξιοποιήσει  τις ευκαιρίες , πέραν  της 
ανακοινωθείσας  δηµοσιονο µικής προσπάθειας , για την επιτάχυνση  της 
δηµοσιονο µικής εξυγίανσης  και τη µείωση  του δείκτη  ακαθάριστου  δηµόσιου  
χρέους  κάτω  από την τιµή αναφοράς · 
(ii) να εφαρ µόσει, κατά  τα προβλεπό µενα, ένα αποτελεσ µατικό  πολυετές  δηµοσιονο µικό 
πλαίσιο  προκει µένου να διασφαλιστεί  η τήρηση  των δηµοσιονο µικών  στόχων  και η 
δραστική  περιστολή  των δαπανών  µεσοπρόθεσ µα·  
(iii) να βελτιώσει  τη µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών , 
εφαρ µόζοντας  µεταρρυθ µιστικά  µέτρα για τον έλεγχο  των δαπανών  για συντάξεις  
και περίθαλψη , προκει µένου να περιοριστεί  η προβλεπό µενη αύξηση  στις δαπάνες  
λόγω  γήρανσης . 
 
EL 13   EL Σύγκριση  βασικών  µακροοικονο µικών  και δηµοσιονο µικών  προβλέψεων  
    2008 2009 2010 2011 2012 2013 
ΠΣ Απρ, 2010  3,6 -1,7 0,5 1,5 3,0 3,2 
COM Μάι. 
2010 3,6 -1,7 -0,4 1,3 µ.δ.σ. µ.δ.σ. Πραγ µατικό  ΑΕΠ  
(% µεταβολή ) 
ΠΣ Φεβ. 2009 3,8 2,1 2,4 3,0 3,2 µ.δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 4,4 0,2 2,7 2,0 2,0 2,0 
COM Μάι. 
2010 4,4 0,2 2,7 2,5 µ.δ.σ. µ.δ.σ. Πληθωρισ µός Εν∆ΤΚ  
(%) 
ΠΣ Φεβ. 2009 4,4 2,0 2,5 2,5 2,5 µ.δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 2,9 -1,3 -2,4 -2,5 -1,6 -0,5 
COM Μάι. 
2010 3,4 -0,7 -2,1 -1,6 µ.δ.σ. µ.δ.σ. Κενό  παραγωγής1 
(% του δυνητικού  ΑΕΠ ) 
ΠΣ Φεβ. 2009 0,8 -0,1 -0,6 -0,5 -0,2 µ.δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 -17,7 -8,5 -11,5 -12,2 -12,6 -12,9 
COM Μάι. 
2010 -17,6 -8,2 -6,8 -6,7 µ.δ.σ. µ.δ.σ. Καθαρός  δανεισ µός έναντι  της 
αλλοδαπής  
(% του ΑΕΠ ) ΠΣ Φεβ. 2009 -12,4 -12,1 -11,5 -10,9 -10,2 µ.δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 43,5 40,3 41,6 42,8 43,6 44,2 
COM Μάι. 
2010 43,5 40,3 41,2 41,3 µ. δ.σ. µ.δ.σ. Έσοδα  γενικής  κυβέρνησης  
(% του ΑΕΠ ) 
ΠΣ Φεβ. 2009 45,3 43,8 44,0 44,4 44,8 µ. δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 42,6 46,4 47,6 47,2 47,0 46,7 
COM Μάι. 
2010 42,6 46,4 48,3 49,0 µ. δ.σ. µ.δ.σ. ∆απάνες  γενικής  κυβέρνησης  
(% του ΑΕΠ ) 
ΠΣ Φεβ. 2009 44,3 44,6 45,5 46,3 47,1 µ. δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 0,9 -6,1 -6,0 -4,5 -3,4 -2,5 
COM Μάι. 
2010 0,9 -6,1 -7,1 -7,7 µ.δ.σ. µ.δ.σ. Ισοζύγιο  γενικής  κυβέρνησης  
(% του ΑΕΠ ) 
ΠΣ Φεβ. 2009 1,0 -0,8 -1,4 -1,9 -2,2 µ.δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 3,7 -3,6 -3,7 -2,1 -1,0 0,1 
COM Μάι. 
2010 3,7 -3,6 -4,4 -4,8 µ.δ.σ. µ.δ.σ. Πρωτογενές  ισοζύγιο  
(% του ΑΕΠ ) 
ΠΣ Φεβ. 2009 3,9 1,5 0,8 0,2 -0,2 µ.δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 -0,2 -5,6 -5,1 -3,5 -2,8 -2,3 
COM Μάι. 
2010 -0,4 -5,8 -6,3 -7,1 µ.δ.σ. µ.δ.σ. Κυκλικά  προσαρ µοσµένο 
ισοζύγιο1 
(% του ΑΕΠ ) ΠΣ Φεβ. 2009 0,7 -0,8 -1,2 -1,7 -2,1 µ.δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010  -0,2 -5,6 -5,2 -3,6 -2,9 -2,3 
COM Μάι. 
2010 -0,4 -5,8 -6,3 -7,1 µ.δ.σ. µ.δ.σ. ∆ιαρθρωτικό  ισοζύγιο3 
(% του ΑΕΠ ) 
ΠΣ Φεβ. 2009 0,7 -0,8 -1,2 -1,7 -2,1 µ.δ.σ. 
ΠΣ Απρ. 2010 48,4 56,2 61,0 63,2 63,1 62,3 
COM Μάι. 
2010 48,4 56,2 62,3 67,6 µ.δ.σ. µ.δ.σ. Ακαθάριστο  δηµόσιο χρέος  
(% του ΑΕΠ ) 
ΠΣ Φεβ. 2009 49,3 46,8 45,4 44,2 44,2 µ.δ.σ. 
Σηµειώσεις : 
1Κενά  παραγωγής  και κυκλικά  προσαρ µοσµένα ισοζύγια  βάσει  των προγρα µµάτων , όπως  έχουν  υπολογιστεί  εκ νέου από 
τις υπηρεσίες  της Επιτροπής  βάσει  των πληροφοριών  που περιέχονται  στα προγρά µµατα. 
2 Βάσει  εκτιµώµενης δυνητικής  ανάπτυξης  2,0%, 2,8%, 2,8%, 2,8% και 2,8% αντιστοίχως  την περίοδο  2009-2013.  
3 Κυκλικά  προσαρ µοσµένο ισοζύγιο  πλην  εκτάκτων  και λοιπών  προσωρινών  µέτρων . Τα έκτακτα  και λοιπά  προσωρινά  
µέτρα ανέρχονται  σε 0,1% στα έτη 2010, 2011 και 2012 (και συνεπάγονται  µείωση  του ελλεί µµατος) σύµφωνα  µε το πλέον  
πρόσφατο  πρόγρα µµα. ∆εν υπάρχουν  έκτακτα  και λοιπά  προσωρινά  µέτρα στις εαρινές  προβλέψεις  του 2010 των 
υπηρεσιών  της Επιτροπής . 
 
EL 14   EL Πηγή : 
Πρόγρα µµα σταθερότητας  (ΠΣ)· εαρινές  προβλέψεις  2010 των υπηρεσιών  της Επιτροπής  (COM)· υπολογισ µοί των 
υπηρεσιών  της Επιτροπής .