Ευρωπαϊκή Επιτροπή: 
Το Πρόγραμμα Tacis 
Ετήσια Εκθεση 1995 
Βρυξέλλες 22.07.1996 Com (96) 345 τελικό 
Τι είναι το Tacis; 
Το Πρόγραμμα Tacis είναι μία πρωτοβουλία της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη και τη Μογγολία που προάγει την ανάπτυξη 
αρμονικών οικονομικών και πολιτικών δεσμών μεταξύ 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εν λόγω χωρών 
εταίρων. Στόχος του είναι η ενίσχυση των 
πρωτοβουλιών των χωρών εταίρων προκειμένου να 
αναπτύξουν κοινωνίες που να βασίζονται στις 
πολιτικές ελευθερίες και την οικονομική ευημερία. 
Προς το σκοπό αυτό, το Tacis παρέχει χρηματοδοτική 
συνδρομή για την απόκτηση τεχνογνωσίας, ώστε να 
προωθηθεί η διαδικασία μετάβασης προς μία 
οικονομία της αγοράς και μία δημοκρατική κοινωνία. 
Κατά τα πέντε πρώτα χρόνια λειτουργίας του (1991-
95), το Tacis διέθεσε ποσό άνω των 2.268 
εκατομμυρίων ECU για την εφαρμογή 2.200 και πλέον 
σχεδίων. 
To Tacis συνεργάζεται στενά με τις χώρες εταίρους 
για τον καθορισμό του τρόπου διάθεσης των πόρων. Η 
συνεργασία αυτή εξασφαλίζει τη συμβατότητα της 
χρηματοδότησης του Tacis με τις μεταρρυθμιστικές 
πολιτικές και τις προτεραιότητες κάθε χώρας. Στα 
πλαίσια μίας ευρύτερης διεθνούς δράσης, το Tacis 
συνεργάζεται επίσης στενά και με άλλους χορηγούς 
και διεθνείς οργανισμούς. 
To Tacis παρέχει τεχνογνωσία μέσω ενός μεγάλου 
φάσματος δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών, 
πράγμα που επιτρέπει το συνδυασμό της εμπειρίας 
της Δύσης με εγχώριες γνώσεις και ικανότητες. Η 
τεχνογνωσία αυτή παρέχεται με τη μορφή συμβουλών 
για τη χάραξη πολιτικής, με ομάδες 
εμπειρογνωμόνων, με μελέτες και κατάρτιση, με την 
ανάπτυξη και τη μεταρρύθμιση νομικών και 
ρυθμιστικών πλαισίων, ιδρυμάτων και οργανισμών, 
καθώς επίσης και με την ανάπτυξη εταιρικών 
σχέσεων, δικτύων, αδελφοποιήσεων και πρότυπων 
σχεδίων. To Tacis αποτελεί επίσης καταλύτη που 
απελευθερώνει κεφάλαια από άλλους δανειστές με 
την εκπόνηση προεπενδυτικών μελετών και μελετών 
σκοπιμότητας. To Tacis προάγει την κατανόηση και την εκτίμηση της 
δημοκρατίας, καθώς επίσης και ένα οικονομικό 
σύστημα προσανατολισμένο στην οικονομία της 
αγοράς, αναπτύσσοντας δεσμούς και διαρκείς 
σχέσεις μεταξύ οργανισμών των χωρών εταίρων, 
αφενός, και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αφετέρου. 
Οι κυριότερες προτεραιότητες της χρηματοδότησης 
του Tacis είναι κοινές για όλες τις χώρες εταίρους, αν 
και καθεμία από τις χώρες αυτές βρίσκεται σε 
διαφορετικό στάδιο μεταρρύθμισης. Προς το παρόν, 
στους βασικούς τομείς συγκαταλέγονται οι εξής: η 
αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων και η 
ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, η ανάπτυξη 
αποτελεσματικής παραγωγής τροφίμων, το σύστημα 
μεταποίησης και διανομής, η ανάπτυξη των υποδομών 
στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και των 
τηλεπικοινωνιών, η πυρηνική ασφάλεια, το 
περιβάλλον, η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, 
οι κοινωνικές υπηρεσίες και η εκπαίδευση. 
Περιεχόμενα 
Δήλωση του Επιτρόπου 2 
To Tacis το 1995 - εδραίωση των μεταρρυθμίσεων 3 
To Tacis και η πολιτική της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης 4 
Χρηματοοικονομική επισκόπηση του Tacis 6 
Λειτουργική διαχείριση του Προγράμματος Tacis 9 
To Tacis και τα ' Οργανα της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας 12 
Διμερής και διεθνής συνεργασία 14 
Αρμενία 16 
Αζερμπαϊτζάν 19 
Λευκορωσία 21 
Γεωργία 23 
Καζακστάν 25 
Κιργιζία 27 
Μολδαβία 29 
Μογγολία 31 
Ρωσική Ομοσπονδία 33 
Τατζικιστάν 43 
Τουρκμενιστάν 45 
Ουκρανία 47 
Ουζμπεκιστάν 51 
Πολυκρατικά προγράμματα 53 
Μελλοντικές προοπτικές 58 
Ειδικό ένθετο 
το Tacis στον ενεργειακό τομέα των ΝΑΚ 39 
Παραρτήματα 
Χρηματοδοτήσεις του Tacis ανά τομέα 59 
Χρηματοδοτικές επιδόσεις του Tacis 62 
Κατάλογος των κυριότερων συμβάσεων που 
υπογράφηκαν το 1995 67 
Δήλωση του Επιτρόπου 
Το Πρόγραμμα Tacis έφθασε σε ένα σημαντικό σημείο 
καμπής το 1995, προετοιμάζοντας τον επόμενο 
σημαντικό κύκλο προγραμματισμού του. 
Πέντε χρόνια μετά από την έναρξη της εφαρμογής 
του, έφθασε σε επίπεδο ωριμότητας όπου μπορεί να 
επιδείξει τις σημαντικές προόδους που συνετέλεσε 
όσον αφορά την προώθηση της διαδικασίας 
μεταρρυθμίσεων στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. Αυτό 
μπορεί να το υποστηρίξει με τη βεβαιότητα ότι 
δημιούργησε ευρέα και ολοκληρωμένα συστήματα 
ελέγχου και αξιολόγησης των μεμονωμένων σχεδίων 
και προγραμμάτων-πλαίσια. Συνεπώς, η πρόκληση που 
αντιμετωπίζει είναι να αξιοποιήσει κατά τον καλύτερο 
δυνατό τρόπο την εμπειρία αυτή, προσαρμόζοντας την 
στην κατάρτιση σχεδίων στα πλαίσια του νέου κύκλου 
προγραμματισμού από το 1996 μέχρι το 1999. 
Το πλαίσιο του Tacis 
Καθώς το Tacis αναλαμβάνει το καθήκον αυτό, οι 
σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, των 
κρατών μελών της και των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών 
εισέρχονται σε μία νέα φάση. Μακρές και περίπλοκες 
διαπραγματεύσεις οδήγησαν στη σύναψη Συμφωνιών 
Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας με τις 
περισσότερες από τις χώρες εταίρους μας. Ακόμη 
μεγαλύτερες προκλήσεις πρόκειται να 
αντιμετωπιστούν κατά την πρακτική εφαρμογή των εν 
λόγω ευρείας κλίμακας Συμφωνιών, που καλύπτουν 
πολυάριθμους τομείς της πολιτικής, οικονομικής, 
κοινωνικής και πολιτιστικής συνεργασίας. 
Στο πλαίσιο αυτό, το Tacis εξακολουθεί να αποτελεί 
σημαντικό μέσο για τη διευκόλυνση της επίτευξης των 
γενικών στόχων των Συμφωνιών Εταιρικών Σχέσεων 
και Συνεργασίας. 
Προτεραιότητες του Προγράμματος 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει το καθήκον αυτό 
επιβεβαιώνοντας την προσήλωση της στις αρχές και 
τις διαδικασίες που έχουν θεσπιστεί στα πλαίσια του 
Tacis, προσαρμοζόμενη ταυτόχρονα στις ανάγκες των 
καιρών ώστε να διατηρηθούν οι επιδράσεις και οι 
επιδόσεις του Προγράμματος κατά τη δεύτερη 
πενταετία λειτουργίας του. 
Για το λόγο αυτό, αποδίδω ιδιαίτερη σημασία τόσο 
στις προσπάθειες εδραίωσης όσο και στις καινοτομίες 
που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του 
Προγράμματος Tacis το 1995. 
Εδραίωση 
Το Πρόγραμμα Tacis συνεχίζει να χρηματοδοτεί την 
παροχή τεχνογνωσίας σε συγκεκριμένους τομείς 
προτεραιότητας, ανάλογα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες των χωρών εταίρων. Επιβεβαιώνει την 
προσήλωση του στις αρχές που αποτελούν τη βάση 
όλων των δραστηριοτήτων του, όπως το σεβασμό της 
δημοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων και την 
προστασία του περιβάλλοντος. Εξακολουθεί να 
συνδυάζει τις δραστηριότητες του με εκείνες άλλων 
διεθνών χορηγών και δανειστών. Συνεχίζει τις 
προσπάθειες του για την ενίσχυση της δυνατότητας 
πρόσβασης σε αυτό και είναι διατεθειμένο να παρέχει 
έγκαιρες και ουσιαστικές πληροφορίες για τις 
δραστηριότητες του. 
Καινοτομίες 
Ταυτόχρονα, το Tacis έδειξε ότι είναι προσαρμόσιμο, 
διευρύνοντας σαφώς το πεδίο δράσης του και 
επιδεικνύοντας στην πράξη το πνεύμα με το οποίο 
είναι διατεθειμένο να εξεύρει πρακτικές λύσεις σε μία 
συνεχώς εξελισσόμενη σχέση με τις χώρες εταίρους 
της. 
Θεωρώ τον πολυετή προγραμματισμό ως απαραίτητο 
για τη διεύρυνση του πεδίου δράσης του 
Προγράμματος, ώστε να καταστεί δυνατός ο πιο 
μακροπρόθεσμος προγραμματισμός και, για τα 
μεμονωμένα προγράμματα, η ταχύτερη έναρξη της 
εφαρμογής τους και η μεγαλύτερη συγκέντρωση των 
προσπαθειών. 
Εν τω μεταξύ, η δέσμευση του Προγράμματος για τη 
χρηματοδότηση της επενδυτικής υποστήριξης τόσο 
κοινών επιχειρήσεων MME της ΕΚ και των Νέων 
Ανεξάρτητων Κρατών (ΝΑΚ), όσο και μικρής κλίμακας 
έργων υποδομών σε παραμεθόριες περιοχές, όπως 
προτείνεται στο νέο Κανονισμό του Tacis, αποτελεί 
ένα ακόμη νέο και σημαντικό σημείο εκκίνησης του 
Προγράμματος. 
Επιδοκιμάζω την παρούσα Ετήσια Έκθεση, που 
περιγράφει τις σημαντικότερες εξελίξεις του 
Προγράμματος Tacis το 1995, ενός ακόμη έτους 
σημαντικών επιτευγμάτων. Ειδικότερα, θα ήθελα να 
εξαίρω τις επιδόσεις του Προγράμματος και την 
αφοσίωση των ατόμων που το διαχειρίζονται. 
Hans van den Broek 
Μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
To Tacis το 1995 - εδραίωση των 
μεταρρυθμίσεων 
To Tacis είναι το σημαντικότερο χρηματοδοτικό 
πρόγραμμα παροχής τεχνογνωσίας στα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. Πέντε χρόνια μετά από την έναρξη 
της εφαρμογής του το 1991, το Tacis ανέλαβε 
υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους 2.268 
εκατομμυρίων ECU και εφήρμοσε 2.200 και πλέον 
σχέδια. Το Πρόγραμμα συνάπτει τώρα κάθε χρόνο 
τόσες συμβάσεις χρηματοδότησης προγραμμάτων 
όσες συνήψε συνολικά κατά την πρώτη τριετία 
λειτουργίας του. 
To Tacis αποτελεί πλέον θεσμό και διαδραματίζει 
ανεγνωρισμένο ρόλο στις διαδικασίες ουσιαστικών 
οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών που 
συντελούνται τη στιγμή αυτή στα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη. 
Το 1995 ενισχύθηκε σημαντικά το πολιτικό πλαίσιο για 
τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των 
κρατών μελών της με τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, με τη 
σύναψη ορισμένων Συμφωνιών Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας (ΣΕΣΣ). Οι Συμφωνίες αυτές έχουν ευρύ 
πεδίο εφαρμογής και καλύπτουν όλο το φάσμα της 
πολιτικής, εμπορικής, οικονομικής και πολιτιστικής 
συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των 
κρατών μελών της με τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη 
(ΝΑΚ). Συνθέτουν επίσης όλα τα στοιχεία της 
ενίσχυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στις χώρες 
εταίρους. ' Ενας από τους βασικούς σκοπούς του Tacis 
είναι να συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων των εν 
λόγω ΣΕΣΣ. Παρόμοιες Συμφωνίες υπεγράφησαν από 
έξι Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και μονογράφηκαν από 
άλλα τρία. 
Οι Συμφωνίες αυτές, όταν επικυρωθούν και τεθούν σε 
ισχύ, θα προσφέρουν επίσης μεγαλύτερη ασφάλεια 
στις εταιρείες και τους επενδυτές της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, ώστε να ενθαρρυνθούν οι άμεσες 
επενδύσεις που είναι απαραίτητες για τις οικονομίες 
των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών. Το 1995 ενισχύθηκε επίσης και ο συντονισμός των 
δραστηριοτήτων του Tacis και εκείνων των κρατών 
μελών με τις δραστηριότητες άλλων χρηματοδοτικών 
οργανισμών που λειτουργούν στα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη. To Tacis συνεργάστηκε με άλλους 
οργανισμούς, κυρίως για μεμονωμένα προγράμματα. 
Το νέο σύστημα ελέγχου και αξιολόγησης των 
σχεδίων του Tacis κατέστη πλήρως λειτουργικό το 
1995 και ενετόπισε τομείς όπου μπορούν να επέλθουν 
βελτιώσεις. 
Εν τω μεταξύ, το Tacis μπορεί τώρα να επικεντρώσει 
το ενδιαφέρον του στην ταχύτερη ικανοποίηση των 
μεταβαλλόμενων αναγκών και στη συντομότερη 
εφαρμογή των σχεδίων μετά από τον προσδιορισμό 
και την έγκριση τους. Ένα σημαντικό μέρος της 
διαδικασίας αυτής είναι η ενίσχυση του πολυετούς 
προγραμματισμού, που καθιστά δυνατή την εφαρμογή 
μίας μακροπρόθεσμης στρατηγικής προσέγγισης 
παράλληλα με την ταχεία εφαρμογή των σχεδίων. 
Ο προτεινόμενος νέος Κανονισμός παρέχει στο Tacis 
τη δυνατότητα να χρηματοδοτεί την επενδυτική 
υποστήριξη τόσο κοινών επιχειρήσεων MME της ΕΚ 
όσο και των ΝΑΚ. Είναι δυνατόν να παρασχεται 
τεχνική βοήθεια μέσω συνδυασμού των 
προγραμμάτων INTERREG, Phare και Tacis με σκοπό 
την υποστήριξη μέτρων που στοχεύουν στην 
προώθηση, της διακρατικής, διαπεριφερειακής και 
διασυνοριακής συνεργασίας συμπεριλαμβανομένων 
των μικρής κλίμακας έργων υποδομών σε 
παραμεθόριες περιοχές. Το περιβάλλον (ενίσχυση του 
θεσμικού πλαισίου, νομοθεσία, κατάρηση) έχει 
εντνοπισθεί ως τομέας προτεραιότητας. Ωστόσο, η 
μεταφορά τεχνογνωσίας εξακολουθεί να αποτελεί τον 
πυρήνα των δραστηριοτήτων του Tacis και γίνεται σε 
μεγάλο βαθμό μέσω μεμονωμένων εθνικών 
προγραμμάτων που απορροφούν το 60% περίπου του 
ετήσιου προϋπολογισμού του Tacis. 
Τα θέματα αυτά διευκρινίζονται λεπτομερέστερα στα 
ακόλουθα κεφάλαια. 
To Tacis και η πολιτική της 
Ευρωπαϊκής ' Ενωσης 
Το Πρόγραμμα Tacis, που αναπτύχθηκε από την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα το 1991, ήταν ένα από τα πρώτα 
όργανα υποστήριξης των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών 
για την ανασυγκρότηση των οικονομιών και των 
κοινωνιών τους. 
Το Πρόγραμμα Tacis χορηγεί εδώ και πέντε χρόνια 
χρηματοδοτική συνδρομή για την παροχή 
τεχνογνωσίας στις χώρες εταίρους της στα ΝΑΚ. Κατά 
το διάστημα αυτό, οι εξελίξεις κατέστησαν σαφές ότι 
οι γενικές σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, των κρατών μελών της και κάθε χώρας 
εταίρου πρέπει να τεθούν σε μία διαφορετική και 
ευρύτερη βάση. Για το λόγο αυτό, μία νέα σειρά 
συμβατικών ρυθμίσεων με τις μεμονωμένες χώρες 
εταίρους, γνωστών ως Συμφωνιών Εταιρικών Σχέσεων 
και Συνεργασίας (ΣΕΣΣ), αντικαθιστούν τώρα τη 
Συμφωνία Εμπορικής και Οικονομικής Συνεργασίας του 
1989, που είχε συναφθεί μεταξύ των Κοινοτήτων και 
ολόκληρης της πρώην Σοβιετικής ' Ενωσης. 
Αν και οι Συμφωνίες αυτές είναι ποικιλόμορφες, 
αντικατοπτρίζοντας τις διαφορές μεταξύ των ίδιων 
των χωρών εταίρων, καθεμία δημιουργεί μία παρόμοια 
μορφή συμβατικών σχέσεων: μια πολιτική και 
οικονομική συνεργασία που καλύπτει όλες τις πτυχές 
των σχέσεων, από το εμπόριο και τις επενδύσεις μέχρι 
τη συνεργασία στους τομείς των εσωτερικών 
υποθέσεων και της δικαιοσύνης. 
Η έννοια της εταιρικής σχέσης περιλαμβάνει κοινές 
αρχές και στόχους που αποτελούν τη βάση των 
σχέσεων: σεβασμός του κράτους δικαίου και των 
ανθρώπινων δικαιωμάτων, ανάπτυξη των πολιτικών 
ελευθεριών, συμπεριλαμβανόμενης και της 
δημιουργίας ενός πολυκομματικού συστήματος με 
ελεύθερες και δημοκρατικές εκλογές, και δημιουργία 
μιας αποτελεσματικής οικονομίας της αγοράς. 
Αποσκοπεί επίσης στην υποστήριξη της ένταξης των 
ΝΑΚ στην παγκόσμια οικονομία, στην προώθηση της 
ειρήνης και της ασφάλειας και στην ανάπτυξη 
διαφόρων σχέσεων, τόσο γενικών όσο και 
περιφερειακών, σύμφωνα με τις αρχές των Ηνωμένων 
Εθνών και του Οργανισμού για τη Συνεργασία και την 
Ανάπτυξη στην Ευρώπη (ΟΣΑΕ). Οι ΣΕΣΣ χρησιμοποιούν το Tacis ως το σημαντικότερο 
μέσο διευκόλυνσης της συνεργασίας στα πλαίσια κάθε 
Συμφωνίας. To Tacis παρέχει τα μέσα για την 
υποστήριξη των προσπαθειών των χωρών εταίρων για 
εδραίωση της δημοκρατίας και ολοκλήρωση της 
μετάβασης προς μία οικονομία της αγοράς. 
Προς ευρύτερες πολιτικές σχέσεις 
Μέχρι τα τέλη του 1995, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και 
τα κράτη μέλη της είχαν διαπραγματευθεί Συμφωνίες 
Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας με τα 
περισσότερα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. Η ΕΕ, που 
συνήψε ΣΕΣΣ με τη Ρωσία, την Ουκρανία και τη 
Μολδαβία το 1994, διαπραγματεύθηκε και υπέγραψε 
ΣΕΣΣ κατά τη διάρκεια του 1995 με τη Λευκορωσία, το 
Καζακστάν και την Κιργιζία, ενώ μονόγραψε 
παρόμοιες συμφωνίες με την Αρμενία, το 
Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία. Αρχισε επίσης 
διερευνητικές συνομιλίες για τη σύναψη ΣΕΣΣ με το 
Ουζμπεκιστάν. 
Ενώ αναμένεται η πλήρης επικύρωση των ΣΕΣΣ, 
ορισμένες Προσωρινές Συμφωνίες, που αφορούν τις 
εμπορικές πτυχές των Συμφωνιών Εταιρικών Σχέσεων 
και Συνεργασίας, αποτέλεσαν το αντικείμενο 
διαπραγματεύσεων και μερικές από αυτές τέθηκαν σε 
ισχύ. Αυτό θα επιτρέψει στα συμβαλλόμενα μέρη να 
ωφεληθούν το συντομότερο δυνατό από τις εμπορικές 
διατάξεις των ΣΕΣΣ. 
Οι συμβατικές σχέσεις με τη Ρωσία προωθήθηκαν με 
την υπογραφή της Προσωρινής Συμφωνίας τον Ιούλιο 
1995. Αυτό έγινε μετά από μια δύσκολη περίοδο στις 
σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας, που οφειλόταν στα γεγονότα της 
Τσετσενίας. Ανησυχώντας σοβαρά για την κατάσταση 
στην περιοχή αυτή, η Επιτροπή "πάγωσε" αρχικά τις 
διαδικασίες για τη θέση σε ισχύ της Προσωρινής 
Συμφωνίας, έως ότου η κυβέρνηση της Ρωσίας 
εξεπλήρωσε τις προύποθέσεις που είχε θέσει η ΕΕ. 
Η Προσωρινή Συμφωνία με την Ουκρανία υπεγράφη 
τον Ιούνιο του 1995 και τέθηκε σε ισχύ το Φεβρουάριο 
του 1996. Καθόλη τη διάρκεια του έτους, η Ευρωπαϊκή 
' Ενωση ανέπτυξε ένα στενό και διαρθρωμένο διάλογο 
με την Ουκρανία. Οι συνεδριάσεις σε υπουργικό 
επίπεδο κατέστησαν τακτικό μέσο διευκόλυνσης του 
διαλόγου αυτού. Η Ουκρανία εντάχθηκε επίσης το 
Νοέμβριο του 1995 στο Συμβούλιο της Ευρώπης. 
Το Μάρτιο του 1995, η Λευκορωσία υπέγραψε μια 
Συμφωνία Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας με την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της, και 
μονόγραψε μία Προσωρινή Συμφωνία. Ωστόσο, λόγω 
των προβλημάτων που συνεπάγονται οι 
κοινοβουλευτικές διαδικασίες στη Λευκορωσία και του 
γεγονότος ότι το Κοινοβούλιο της χώρας αυτής 
ιδρύθηκε κατά τα τέλη του έτους, η Λευκορωσία δεν 
πληρούσε το 1995 τις απαραίτητες πολιτικές 
προύποθέσεις για την υπογραφή Προσωρινής 
Συμφωνίας. 
Η Μολδαβία υπέγραψε τον Οκτώβριο του 1995 
Προσωρινή Συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, 
ενώ αναμένεται να κυρωθεί η Συμφωνία Εταιρικών 
Σχέσεων και Συνεργασίας. Η Μολδαβία ήταν το πρώτο 
από τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη που εντάχθηκε στο 
Συμβούλιο της Ευρώπης τον Ιούλιο του 1995. 
Μία νέα, ολοκληρωμένη περιφερειακή 
προσέγγιση 
Το 1995, η Επιτροπή έκρινε ότι είχε φθάσει η ώρα να 
συνδυάσει την εμπειρία, τα μέσα και τις δυνατότητες 
που προσφέρουν οι συμβατικές ρυθμίσεις των 
Συμφωνιών Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας, σε 
μία ευρεία σειρά εγγράφων στρατηγικής που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα των σχέσεων με 
καθεμία χώρα εταίρο και περιοχή. 
Συνεπώς, εξέδωσε τρεις μεμονωμένες ανακοινώσεις 
για τις σχέσεις με τη Ρωσία, τα κράτη του Καυκάσου 
και τις χώρες της Κεντρικής Ασίας. Στις ανακοινώσεις 
αυτές προτεινόταν στο Συμβούλιο η βάση μιας 
ολοκληρωμένης πολιτικής για κάθε περιοχή, όπως 
συνέβη με την Ουκρανία το 1994. 
Από τη στρατηγική στην εφαρμογή 
Οι συζητήσεις για τις ανακοινώσεις της Επιτροπής 
σχετικά με την Υπερκαυκασία και την Κεντρική Ασία 
συνεχίζονται. Ωστόσο, το Νοέμβριο του 1995 το 
Συμβούλιο των Υπουργών υιοθέτησε μία σειρά 
στρατηγικών αρχών για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης με τη Ρωσία. Οι αρχές αυτές αφορούν τις 
οικονομικές μεταρρυθμίσεις, την υποστήριξη του 
εκδημοκρατισμού, την ασφάλεια, τις εξωτερικές 
υποθέσεις και θέματα σχετικά με τις εσωτερικές 
υποθέσεις και τη δικαιοσύνη. Τα στοιχεία της 
στρατηγικής αυτής επιβεβαιώθηκαν από το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά τη Διάσκεψη Κορυφής 
που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο στη Μαδρίτη. 
Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο των Υπουργών 
συμφώνησε να αναπτύξει η Ένωση ένα Σχέδιο 
Δράσης για τη Ρωσία, όπου να ορίζονται 
βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες δράσεις σε 
όλους τους τομείς σχέσεων, βάσει της εμπειρίας και 
των δυνατοτήτων του Tacis σε πολλούς τομείς 
δραστηριοτήτων του. 
Χρηματοοικονομική επισκόπηση του 
Tacis 
Το 1995, το Πρόγραμμα Tacis ανέλαβε υποχρεώσεις 
χρηματοδότησης συνολικού ύψους 511.19 
εκατομμυρίων ECU, συμπεριλαμβανόμενων και 10 
εκατομμυρίων ECU όσον αφορά το Πρόγραμμα του 
Tacis για τη Δημοκρατία. Το σύνολο των 
χρηματοδοτικών υποχρεώσεων του Tacis κατά τα 
πέντε χρόνια εφαρμογής του ανέρχεται τώρα σε 
2.268,37 εκατομμύρια ECU. 
Κατά τη διάρκεια του 1995, το Tacis εφήρμοσε σχέδια 
και συνήψε συμβάσεις χρηματοδότησης αξίας 527 
εκατομμυρίων ECU. Το ποσό αυτό είναι ανάλογο με το 
συνολικό ποσό των 557,2 εκατομμυρίων ECU που 
αποτέλεσε το αντικείμενο συμβάσεων 
χρηματοδότησης από το 1991 έως το 1993. 
To Tacis ανέλαβε από το 1991 έως το 1995 
υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους 2.268,37 
εκατομμυρίων ECU 
511,193 
472,09 
396,50 418,91 Το Πρόγραμμα Tacis κατέβαλε ποσό 374,5 
εκατομμυρίων ECU, που αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 
24,7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος και κατά 
76% και πλέον σε σύγκριση με το συνολικό ποσό που 
είχε καταβληθεί κατά την πρώτη τριετία εφαρμογής 
του Προγράμματος. 
Συνεπώς, από το σύνολο των υποχρεώσεων 
χρηματοδότησης του Tacis, το 70,5% αποτέλεσε το 
αντικείμενο συμβάσεων χρηματοδότησης, ενώ 
καταβλήθηκε το 55% του ποσού των συμβάσεων 
αυτών. 
Η χρονική υστέρηση μεταξύ της ανάληψης μίας 
υποχρέωσης χρηματοδότησης και της καταβολής του 
σχετικού ποσού είναι συνήθης για ένα πρόγραμμα του 
είδους αυτού. Μετά από πέντε χρόνια λειτουργίας, το 
Tacis κατέβαλε το 82,9% του αρχικού προϋπολογισμού 
του 1991. 
1991 1992 1994 1995 1 Για το 1993, τα στοιχεία περιλαμβάνουν ποσό 22 εκατομμυρίων 
ECU ως ανθρωπιστική βοήθεια στην Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και 
τη Γεωργία (η διαχείριση του έγινε από το Tacis). 
2 Για το 1994, τα στοιχεία περιλαμβάνουν ποσό 10 εκατομμυρίων 
ECU όσον αφορά το Πρόγραμμα του Tacis για τη Δημοκρατία (η 
διαχείριση του έγινε από το Tacis στο πλαίσιο χωριστού κονδυλίου 
του προϋπολογισμού). 
3 Για το 1995, τα στοιχεία περιλαμβάνουν ποσό 10 εκατομμυρίων 
ECU όσον αφορά το Πρόγραμμα του Tacis για τη Δημοκρατία (η 
διαχείριση του έγινε από το Tacis στο πλαίσιο χωριστού κονδυλίου 
του προϋπολογισμού). 
Υποχρεώσεις χρηματοδότησης ανά χώρα το 1991-95 (σε εκατομμύρια ECU) 
Αρμενία 1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
Αζερμπαϊτζάν 
Βαλτικές χώρες 1991 
1992 
1993 
1994 
1995 •| < 
1991 
1992 0 
1993 0 
1994 0 
1995 0 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
1991 
Κιργιζία 1991 
1992 
1993 
1995 
Μολδαβία 1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
Μογγολία 
Ρωσία 
Τατζικιστάν 1991 0 
1992 0 
1993 0 
1994 Μ 
1995 9 
Τουρκμενιστάν 1991 
1992 0,88 
ο 
Ρ' 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 1991 
1992 
Πολυκρατικά 
προγράμματα 
Διάφορα 
* ο προϋπολογισμός του 1994 κάλυπτε επίσης δραστηριότητες του 1995 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα 1991-95 (σε εκατομμύρια ECU) 
Πυρηνική ασφάλεια 1991 
και περιβάλλον 1992 
Αναδιάρθρωση 
κρατικών 
επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταφορές 
Συμβουλές για τη 
χάραξη πολιτικής 1994 
1995 
1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
Μεταρρύθμιση της 1991 
δημόσιας διοίκησης, 1992 
κοινωνικές 1993 
υπηρεσίες 
και εκπαίδευση 1995 
Γεωργία 1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
Ενέργεια 
1991 
1992 
1993 
1991 
1992 
1993 ^g^^^Ê^Ê^^S^^^^^^^^^^^^^^^^SBÊÊs^^^k^M^ 
33,19 
32,77 
22,8 
21,1 
Τηλεπικοινωνίες 
' Αλλοι τομείς 1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
Λειτουργική διαχείριση του 
προγράμματος Tacis 
Το 1995, η δομή της λειτουργικής διαχείρισης του 
Tacis προσαρμόστηκε για να λάβει υπόψη τη νέα 
γεωγραφική προσέγγιση της Επιτροπής στον τομέα 
των εξωτερικών σχέσεων. To Tacis αναθεώρησε 
επίσης τις οικείες διαδικασίες προγραμματισμού και 
σχεδιασμού, και αναδιοργάνωσε τις ομάδες ελέγχου 
και αξιολόγησης, ενώ ενίσχυσε την παρουσία του στις 
χώρες εταίρους και συνέχισε να εφαρμόζει ένα ευρύ 
πρόγραμμα ανακοινώσεων για την ενημέρωση όλων 
όσων ασχολούνται και ενδιαφέρονται για το 
Πρόγραμμα. 
Αναδιοργάνωση της Διεύθυνσης NAK/Tacis 
Η Διεύθυνση NAK/Tacis, που διαχειρίζεται το 
Πρόγραμμα Tacis στα πλαίσια της Γενικής Διεύθυνσης 
ΙΑ (Ευρώπη και Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, Κοινή 
Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας, και 
Εξωτερικές Αποστολές), αναδιοργανώθηκε το 1995. 
Η αναδιοργάνωση αυτή αντικατοπτρίζει το ρόλο του 
Προγράμματος Tacis στο ευρύτερο πλαίσιο σχέσεων 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, των κρατών 
μελών της και των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών. 
Αναγνωρίζει τη σημασία της πρακτικής εμπειρίας του 
Tacis για την ανάπτυξη και την εφαρμογή της 
πολιτικής της Ένωσης έναντι των ΝΑΚ. Η νέα 
οργανωτική διάρθρωση καλύπτει τη διαχείριση του 
Προγράμματος Tacis σε όλους τους άλλους τομείς 
σχέσεων ΕΚ-ΝΑΚ, συμπεριλαμβανόμενων και του 
πολιτικού, οικονομικού και εμπορικού τομέα. Στόχος 
είναι η ενίσχυση της συνοχής των πολιτικών και της 
γενικής αποτελεσματικότητας. 
Ως εκ τούτου, ο αρχικός καταμερισμός των 
αρμοδιοτήτων ανά τομέα αντικαταστάθηκε από άλλον 
σύμφωνα με γεωγραφικά κριτήρια. Η νέα μονάδα C2 
είναι αρμόδια για τη Ρωσία, η μονάδα C3 καλύπτει τις 
σχέσεις με την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και τη 
Μολδαβία, και η μονάδα C4 τις σχέσεις με τις χώρες 
της Κεντρικής Ασίας (Καζακστάν, Κιργιζία, 
Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν και 
Μογγολία) και την Υπερκαυκασία (Αρμενία, 
Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία). Στα πλαίσια των 
γεωγραφικών αρμοδιοτήτων τους, καθεμία από τις 
μονάδες αυτές είναι υπεύθυνη για τα εξής: 
• την προετοιμασία, τη διαπραγμάτευση και την 
εφαρμογή Συμφωνιών Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας και Προσωρινών Συμφωνιών 
• τη διαχείριση των πολιτικών, οικονομικών και 
εμπορικών σχέσεων, καθώς και των σχέσεων στον 
τομέα της ασφάλειας 
• το σχεδιασμό και την εφαρμογή του 
προγράμματος Tacis. Η νέα αυτή δομή καθιστά δυνατή την ανάπτυξη μιας 
ολοκληρωμένης προσέγγισης για κάθε χώρα. Η 
σύσταση ενός γραφείου επικοινωνίας σε κάθε χώρα 
εταίρο διευκολύνει τις άμεσες σχέσεις με τη χώρα 
αυτή και με τους αρμόδιους υπαλλήλους άλλων 
χρηματοδοτικών οργανισμών. 
Κάθε γεωγραφική μονάδα είναι τώρα υπεύθυνη για 
όλες τις δραστηριότητες του Tacis όσον αφορά μία 
συγκεκριμένη χώρα, με εξαίρεση την πυρηνική 
ασφάλεια για τις χώρες του Phare και του Tacis. Τα 
προγράμματα πυρηνικής ασφάλειας διαχειρίζεται η 
μονάδα C5, που είναι επίσης αρμόδια και για τις 
σχετικές οριζόντιες δραστηριότητες και το συντονισμό 
των ενεργειών των χορηγών. 
Μία νέα μονάδα C6 χαράσσει την πολιτική ελέγχου και 
αξιολόγησης, και προσδιορίζει τις τομεακές 
στρατηγικές του Tacis. Διαχειρίζεται επίσης τα 
περισσότερα προγράμματα-πλαίσια του Tacis, 
συμπεριλαμβανόμενων και εκείνων που αφορούν την 
παροχή συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής, τη 
δημοκρατία και τη συγχρηματοδότηση με μη 
κυβερνητικούς οργανισμούς. Η μονάδα C7 είναι 
υπεύθυνη για τη χρηματοδοτική και διοικητική 
διαχείριση του Tacis, που αφορά μεταξύ άλλων τον 
προϋπολογισμό, τις συμβάσεις, την τήρηση 
λογαριασμών και τις πληρωμές. Υποστηρίζει τις άλλες 
μονάδες κατά την προκήρυξη των προσκλήσεων για 
την υποβολή προσφορών και την κατάρτιση των 
συμβάσεων, ενώ είναι επίσης αρμόδια για τις σχέσεις 
με το Ελεγκτικό Συνέδριο και την Επιτροπή Tacis. 
Εν τω μεταξύ, η μονάδα C1 ασχολείται με την 
ανάπτυξη και την εφαρμογή μίας συνεκτικής πολιτικής 
έναντι των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών. Η μονάδα 
αυτή είναι επίσης υπεύθυνη για το γενικό 
προγραμματισμό του Tacis και για το συντονισμό τόσο 
των πολυκρατικών προγραμμάτων, όσο και των 
σχέσεων με τα κράτη μέλη και άλλους 
χρηματοδοτικούς οργανισμούς, καθώς επίσης και για 
τη διαχείριση των προγραμμάτων-πλαίσια που έχουν 
άμεση σχέση με άλλους διεθνείς χορηγούς. 
Πολυκρατικός προγραμματισμός 
Για τη βελτίωση των επιδόσεων του Tacis και τη 
μείωση του χρόνου που δαπανάται για τον 
προγραμματισμό των δράσεων σε διάφορες χώρες 
εταίρους, το Tacis άρχισε τον πρώτο κύκλο πολυετούς 
προγραμματισμού το 1993. Συνεπώς, τα Ενδεικτικά 
Προγράμματα, που ορίζουν τους βασικούς στόχους και 
τη στρατηγική του Tacis σε κάθε μεμονωμένη χώρα, 
ήταν τριετούς και όχι μονοετούς διάρκειας. Αυτό 
επέτρεψε τόσο τον εγκαιρότερο σχεδιασμό των 
ετήσιων Προγραμμάτων Δράσης, που ορίζουν τα 
μεμονωμένα σχέδια και δράσεις που πρέπει να 
αναληφθούν, όσο και την ταχύτερη επιλογή και 
εφαρμογή των σχεδίων Tacis. 
Το 1995, το Tacis προέβη σε εσωτερική αναθεώρηση 
των διαδικασιών προγραμματισμού του. Η 
αναθεώρηση αυτή έδειξε ότι η διαδικασία πολυετούς 
προγραμματισμού επιτάχυνε σημαντικά την εφαρμογή 
των σχεδίων Tacis, πράγμα που εκφράστηκε με τον 
αυξανόμενο αριθμό συμβάσεων και πληρωμών. Ο 
πολυετής προγραμματισμός έδωσε επίσης στο 
Πρόγραμμα έναν πιο στρατηγικό χαρακτήρα, ενώ 
ώθησε επίσης τις χώρες εταίρους να αξιολογήσουν τις 
μακροπρόθεσμες ανάγκες τους. 
Ωστόσο, η αναθεώρηση κατέληξε επίσης στο 
συμπέρασμα ότι ήταν αναγκαίο να ενισχυθεί ο 
στρατηγικός προσανατολισμός του Προγράμματος με 
την περαιτέρω προώθηση της πολυετούς 
προσέγγισης. Αυτό θα γίνει τόσο με την επικέντρωση 
των δραστηριοτήτων του Tacis σε τομείς όπου το 
Πρόγραμμα μπορεί να προωθήσει αποτελεσματικότερα 
τις μεταρρυθμίσεις, όσο και με την αύξηση του 
μεγέθους των σχεδίων, όταν είναι δυνατό. Με τον 
τρόπο αυτό, το Tacis θα αποτελέσει ένα πιο ακέραιο 
και αποτελεσματικό στοιχείο στις γενικές σχέσεις της 
Επιτροπής με τις χώρες εταίρους. 
Για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του 
Προγράμματος, τα Ενδεικτικά Προγράμματα θα 
καταστούν μέσα τετραετούς διάρκειας (και όχι 
τριετούς όπως παλαιότερα), τα δε περισσότερα 
Προγράμματα Δράσης θα καταστούν μέσα διετούς 
διάρκειας και όχι μονοετούς (όπως παλαιότερα). Για τη 
Ρωσία και την Ουκρανία θα διατηρηθούν τα ετήσια 
Προγράμματα Δράσης. Η πολυετής αυτή προσέγγιση 
εκφράζεται στην πρόταση της Επιτροπής για το νέο 
Κανονισμό του Tacis. 
Τα νέα Ενδεικτικά Προγράμματα θα έχουν 
ουσιαστικότερο περιεχόμενο από τα προηγούμενα, 
παρέχοντας μια συνεκτική εικόνα του ρόλου που το 
Tacis προτίθεται να διαδραματίσει σε ορισμένους 
τομείς προτεραιότητας για ορισμένα χρόνια, θα 
δεσμεύουν επίσης τις χώρες εταίρους να αναλάβουν 
πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις σε 
μακροπρόθεσμη βάση, πράγμα που θα αποτελεί 
προϋπόθεση για τη χορήγηση ενίσχυσης από το Tacis. Επιπλέον, και όπως προτείνεται στο νέο Κανονισμό 
Tacis, κάθε Ενδεικτικό Πρόγραμμα θα περιλαμβάνει 
τετραετείς δημοσιονομικές εκτιμήσεις, αν και ο 
συνολικός προϋπολογισμός του Tacis εξακολουθεί να 
υπόκειται στο συνήθη ετήσιο κύκλο του 
προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Για την εφαρμογή της νέας αυτής μεθοδολογίας 
προγραμματισμού, η Επιτροπή ανέπτυξε λειτουργικές 
κατευθυντήριες γραμμές, που ορίζουν τις διαδικασίες 
υλοποίησης του προγραμματισμού. Οι κατευθυντήριες 
γραμμές θα διευκολύνουν την αποτελεσματική 
διαχείριση του Προγράμματος στις Βρυξέλλες με τον 
εξορθολογισμό των διαδικασιών, οδηγώντας 
ταυτόχρονα σε μια συστηματικότερη προσέγγιση σε 
όλες τις χώρες εταίρους. 
Ενίσχυση των διαρθρώσεων στις χώρες 
εταίρους 
Οι Μονάδες Συντονισμού εκπροσωπούν τις 
κυβερνήσεις των χωρών εταίρων και διαδραματίζουν 
σημαντικό ρόλο στον καθορισμό των στόχων του 
Προγράμματος Tacis στις χώρες τους. Διαδραματίζουν 
επίσης σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση της στενής 
συνεργασίας με τις ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις και 
οργανισμούς. 
Τις Μονάδες Συντονισμού διαχειρίζονται εθνικοί 
αντιπρόσωποι με τη βοήθεια εθνικών 
εμπειρογνωμόνων και ολιγάριθμων εμπειρογνωμόνων 
από τα κράτη μέλη, των οποίων τις αμοιβές 
χρηματοδοτεί το Tacis. Το 1995 ανανεώθηκαν οι 
συμβάσεις όλων των εμπειρογνωμόνων που 
εργάζονται στις Μονάδες Συντονισμού. Εξαίρεση 
αποτέλεσαν η Μογγολία, όπου το Tacis άρχισε μόλις 
το 1994, και το Τατζικιστάν, όπου οι δράσεις των 
Μονάδων Συντονισμού καθυστέρησαν εξαιτίας του 
εμφύλιου πολέμου στη χώρα αυτή. 
Το 1995, η Μονάδα Συντονισμού της Μογγολίας 
ενισχύθηκε με έναν ακόμη εμπειρογνώμονα και 
λειτουργεί τώρα με δύο. Η Μονάδα Συντονισμού στο 
Dushanbe άρχισε εκ νέου τις εργασίες της το 1995, 
μετά από την επανάληψη των δράσεων του Tacis στο 
Τατζικιστάν κατά τα τέλη του 1994. Η μονάδα αυτή 
είναι τώρα πλήρως λειτουργική και διαθέτει δύο 
εμπειρογνώμονες του Tacis. Διοργανώθηκαν 
προσκλήσεις υποβολής προσφορών για τη διαχείριση 
και των δύο αυτών μονάδων, ώστε να διασφαλιστεί η 
συνέχεια των εργασιών. 
10 
Αυξημένος έλεγχος και αξιολόγηση 
Η διαδικασία ελέγχου και αξιολόγησης, που άρχισε το 
1994, συνεχίστηκε το 1995. Μετά από τέσσερα χρόνια 
δραστηριοτήτων του Tacis, υπήρχε επαρκής αριθμός 
περατωθεντων σχεδίων Tacis που θα μπορούσαν να 
αξιολογηθούν. Οι ομάδες ελέγχου και αξιολόγησης, 
που απαρτίζονται από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες 
τόσο από τις χώρες εταίρους όσο και από την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ολοκλήρωσαν τις εκθέσεις τους 
στα μεσάτου 1995. 
Η ομάδα της Μόσχας αξιολόγησε 49 περατωθέντα 
σχέδια, 45 από τα οποία χρηματοδοτήθηκαν με 
κεφάλαια του Tacis από το 1991 και τέσσερα με 
κεφάλαια από το 1992. Μολονότι τα αποτελέσματα 
αυτά είναι ενθαρρυντικά, το Tacis θα συνεχίσει να 
εξετάζει τις επιδόσεις του και θα αυξήσει το δείγμα 
των προς αξιολόγηση προγραμμάτων το 1996. 
Οι εκτιμητές ανέφεραν ότι οι ακόλουθοι παράγοντες 
έχουν ζωτική σημασία για την επιτυχή εφαρμογή των 
σχεδίων Tacis: 
• η ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των 
εμπειρογνωμόνων από τη Δύση και των τοπικών 
εταίρων 
• η προετοιμασία των εμπειρογνωμόνων 
• ο σωστός συνδυασμός έμπειρων ατόμων και 
κατάλληλων δραστηριοτήτων 
• μία σειρά συγκεκριμένων στόχων που λαμβάνουν 
υπόψη τα τοπικά δεδομένα. 
Στην έκθεση αξιολόγησης τονίζεται επίσης ότι το Tacis 
πρέπει να δώσει μεγαλύτερη σημασία στη 
μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των σχεδίων, δεδομένου 
ότι οι επιδόσεις όσον αφορά τη βιωσιμότητα δεν είναι 
γενικά τόσο υψηλές όσο σε άλλους βασικούς τομείς 
που έχουν σχέση με την εφαρμογή σχεδίων. 
Νέες ομάδες αξιολόγησης 
Η αρχική διάρθρωση των ομάδων αξιολόγησης του 
Tacis μεταβλήθηκε το 1995. Αντί να υπάρχουν μια 
βασική ομάδα για τη Ρωσία και διάφορες άλλες 
τομεακές ομάδες, συστάθηκαν χωριστές ομάδες για 
τη Ρωσία, την Ουκρανία και το Καζακστάν. Η ομάδα 
που εδρεύει στο Κίεβο αξιολογεί τα σχέδια του Tacis 
στην Ουκρανία, τη Μολδαβία και τη Λευκορωσία, η δε 
ομάδα που εδρεύει στην Αλματία ασχολείται με την 
αξιολόγηση των χωρών της Κεντρικής Ασίας και του 
Καυκάσου. Επιπλέον, οι νέες ομάδες καλύπτουν τώρα όλες τις 
χρηματοοικονομικές πτυχές των σχεδίων Tacis. Σχέδια 
στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, που 
αποκλείονταν μέχρι σήμερα λόγω του περίπλοκου 
τεχνικού τους χαρακτήρα, αποτελούν τώρα το 
αντικείμενο αξιολόγησης. Το ίδιο ισχύει για τα 
προγράμματα-πλαίσια του Tacis. 
Η νέα προσέγγιση ελέγχου και αξιολόγησης 
συμπληρώνει την αναδιοργάνωση της Διεύθυνσης 
NAK/Tacis και θα εξασφαλίσει την καλύτερη συνοχή 
μεταξύ των χωρών. Τα σχέδια μπορούν να 
προσαρμοσθούν καλύτερα στις συνθήκες των 
σχετικών χωρών εταίρων. Η νέα διάρθρωση ελέγχου 
και αξιολόγησης συμβιβάζεται επίσης με τις γενικές 
προτεραιότητες και διαδικασίες της Επιτροπής για την 
αξιολόγηση όλων των εξωτερικών ενισχύσεων. 
Η σύσταση νέων ομάδων ελέγχου και αξιολόγησης 
άρχισε στα μέσα του 1995 και η σύμβαση για την 
πρώτη ομάδα μίας χώρας υπεγράφη το Νοέμβριο του 
1995. 
Το πρόγραμμα επικοινωνιών του Tacis 
Από το 1993, η Επιτροπή ανταποκρίθηκε ενεργά στο 
εντεινόμενο ενδιαφέρον που έδειξαν τα ' Οργανα της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, συμβουλευτικοί οργανισμοί, 
τα κράτη μέλη και χώρες εταίροι όσον αφορά τις 
δραστηριότητες και την ανάπτυξη του Προγράμματος. 
Η εφαρμογή του προγράμματος επικοινωνιών του 
Tacis (3 εκατομμύρια ECU) συνεχίστηκε το 1995. 
Κατά τη διάρκεια του έτους, συνεχίστηκε η εφαρμογή 
ενός σημαντικού προγράμματος εκδόσεων, που 
αποσκοπούσε στη διασαφήνιση της φύσεως και των 
δραστηριοτήτων του Προγράμματος Tacis, καθώς 
επίσης και στην παροχή οδηγιών σε όλους τους 
ενδιαφερόμενους να συμμετάσχουν σε αυτό, τόσο 
στην Ευρώπη όσο και στα ΝΑΚ. To Tacis έχει 
δημοσιεύσει μέχρι σήμερα περισσότερα από 80 
έγγραφα σε 12 γλώσσες και έχει διανείμει 940.000 και 
πλέον αντίτυπα μόνο μέσω της βάσης δεδομένων του, 
η οποία περιλαμβάνει τα ονόματα 30.000 περίπου 
ατόμων και οργανώσεων που έχουν εκδηλώσει 
ενδιαφέρον για το Tacis. Το 1/4 των εγγράφων αυτών 
συνετάγησαν στη Ρωσία και διανεμήθηκαν σε 
συγκεκριμένες ομάδες ενδιαφερομένων στα ΝΑΚ. 
11 
Η αναθεώρηση των γραπτών και οπτικών 
χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του Tacis, που 
αποτελούν βασικό εργαλείο για τη μεγαλύτερη 
προβολή και κατανόηση του στην ΕΚ, τα κράτη μέλη 
της και τα ΝΑΚ, έχει τώρα ολοκληρωθεί. Η 
παρουσίαση της στις υπηρεσίες της Επιτροπής, τις 
Αντιπροσωπείες, τις Ομάδες Συντονισμού και τους 
αναδόχους, άρχισε το Νοέμβριο του 1995, 
συμπεριλαμβανόμενης και μίας παρουσίασης στην 
Αντιπροσωπεία της ΕΚ στη Μόσχα. 
Η Μονάδα Πληροφόρησης - Tacis εξασφαλίζει κάθε 
χρόνο ομιλητές και βοηθητικό υλικό για 160 περίπου 
συνέδρια, σεμινάρια και ενημερωτικές εκδηλώσεις σε 
όλα τα κράτη μέλη, ενώ επικουρεί τις Αντιπροσωπείες 
και τις Ομάδες Συντονισμού με υλικό για τη 
διοργάνωση εκδηλώσεων σχετικά με 60 περίπου 
σχέδια Tacis στη Ρωσία και την Ουκρανία. Απαντά 
κάθε χρόνο σε 25.000 περίπου τηλεφωνικές κλήσεις 
και αιτήματα μέσω τηλεμοιοτυπίας, ενώ υποδέχεται 
πάνω από 4.000 επισκέπτες. Η Μονάδα 
Πληροφόρησης - Tacis προετοιμάζει επίσης την 
παροχή πληροφοριών μέσω μιας υπηρεσίας άμεσης 
επικοινωνίας. 
Στη Ρωσία, γίνονται προετοιμασίες για την εφαρμογή 
ενός ειδικού εσωτερικού προγράμματος επικοινωνιών. Το κύριο στοιχείο του προγράμματος αυτού είναι μια 
σειρά εκδόσεων που θα απευθύνονται στις 
υφιστάμενες και δυνητικές συνεργαζόμενες 
οργανώσεις, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τους 
αναδόχους του Tacis. Το Πρόγραμμα εκδίδει τώρα 
κάθε τρίμηνο ένα ενημερωτικό δελτίο στη ρωσική 
γλώσσα. 
Διατέθηκε επίσης ποσό 2 εκατομμυρίων ECU από τον 
προϋπολογισμό του Tacis για την ανάληψη 
δραστηριοτήτων με στόχο την προβολή της Ε Ε στα 
ΝΑΚ και τη γενικότερη πληροφόρηση συγκεκριμένων 
ομάδων ενδιαφερομένων σχετικά με την Ευρωπαϊκή 
Ένωση. Αυτό έγινε από τη Γενική Διεύθυνση 
Πληροφόρησης της Επιτροπής, σε συνεργασία με τις 
Αντιπροσωπείες στη Ρωσία, την Ουκρανία, το 
Καζακστάν και τη Γεωργία. Στις κυριότερες 
δραστηριότητες συγκαταλέγεται μία δεκαπενθήμερη 
τηλεοπτική εκπομπή στα ΝΑΚ από τη Ρωσία, και ένα 
μηνιαίο πρόγραμμα για την τηλεόραση της Ουκρανίας. 
Το 1995, 4 εκατομμύρια Ουκρανοί και 8,5 περίπου 
εκατομμύρια Ρώσοι παρακολουθούσαν κατά μέσο όρο 
κάθε πρόγραμμα. 
Επίσης, η δημοσίευση του δημηνιαίου περιοδικού 
"Evropa" - ενός έγχρωμου 44σέλιδου περιοδικού στη 
ρωσική γλώσσα με ένα 16σέλιδο ένθετο σε γλώσσες 
της ΕΕ, συνεχίστηκε το 1995 με 100.000 αντίτυπα. 
To Tacis και τα ' Οργανα της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Ελεγκτικό Συνέδριο 
Το 1995, το Ελεγκτικό Συνέδριο δημοσίευσε την 
ετήσια έκθεση του για τις δραστηριότητες του Tacis το 
1994. Από τα συμπεράσματα της έκθεσης για τον 
τέταρτο χρόνο λειτουργίας του Tacis προκύπτει ότι 
συντελέστηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά την 
ποιότητα και την εφαρμογή του Προγράμματος. Το 
Ελεγκτικό Συνέδριο τονίζει ότι, παρά την κριτική που 
στράφηκε στο παρελθόν κατά του Tacis, οι 
προσπάθειες τις οποίες κατέβαλε η Επιτροπή για τη 
βελτίωση της όλης λειτουργίας του Προγράμματος 
πρέπει να τύχουν της δέουσας αναγνώρισης. Το 
Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνωρίζει επίσης τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το Tacis λόγω του συνεχώς 
μεταβαλλόμενου πολιτικού και οικονομικού κλίματος 
στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. 
Στην έκθεση αναλύονται οι βελτιώσεις των 
χρηματοοικονομικών επιδόσεων του Tacis και 
προβάλλονται επιτυχείς δράσεις και σχέδια. Το 
Ελεγκτικό Συνέδριο ανέφερε επίσης ορισμένους 
τομείς οι οποίοι, κατά τη γνώμη του, θα ωφελούνταν 
εάν ετύγχαναν αυξημένης προσοχής για τη βελτίωση 
της ποιότητας των σχεδίων. 
Προτάθηκε να δοθεί περαιτέρω προσοχή στα 
ακόλουθα θέματα: 
12 
• την ανάγκη προσεκτικού εντοπισμού των σχεδίων 
και των εταίρων των σχεδίων αυτών 
• την ανάγκη βελτιωμένου ελέγχου και δημιουργίας 
συστημάτων αξιολόγησης 
• την ανάγκη καλύτερου συντονισμού μεταξύ των 
χορηγών 
• την ανάγκη να προσανατολίζονται περισσότερο τα 
σχέδια σε επενδύσεις. 
Ανταπόκριση στις συστάσεις 
Η Επιτροπή εξέτασε ορισμένα από τα θέματα που 
έθιξε το Ελεγκτικό Συνέδριο. 
To Tacis ανέπτυξε ένα ευρύ σύστημα ελέγχου και 
αξιολόγησης που είναι τώρα λειτουργικό. Οι οικείες 
ομάδες ελέγχου και αξιολόγησης ανακοίνωσαν τα 
πρώτα πορίσματα τους το 1995, σύμφωνα με τα οποία 
η αποτελεσματική αξιολόγηση συνέβαλε στον 
καλύτερο επιτόπιο προσδιορισμό των σχεδίων. Επίσης, 
οι τοπικοί εταίροι συμμετέχουν όλο και περισσότερο 
στις διαδικασίες πρόσκλησης για την υποβολή 
προσφορών, που έχουν συμβάλει στην αύξηση της 
ποιότητας των επιλεγόμενων εμπειρογνωμόνων Tacis 
και της βιωσιμότητας των σχεδίων. 
To Tacis συνεργάζεται συχνά με διεθνείς χορηγούς 
για μεμονωμένα σχέδια. Συντελέστηκε, επίσης, 
πρόοδος όσον αφορά τη χάραξη ενός πλαισίου για τον 
αυξημένο συντονισμό των δραστηριοτήτων των 
χορηγών, που διευκολύνει τις επαφές με άλλους 
χορηγούς σε όλους τους τομείς του Tacis σε εθνικό, 
τοπικό και κεντρικό επίπεδο. 
Οι υπόλοιπες ανησυχίες του Ελεγκτικού Συνεδρίου θα 
αντιμετωπιστούν από το νέο Κανονισμό του Tacis, αν 
και ο ισχύων Κανονισμός του Tacis περιορίζει τις 
δραστηριότητες του Προγράμματος στην παροχή 
τεχνικής βοήθειας. Ο προτεινόμενος νέος Κανονισμός 
προσφέρει δυνατότητες για τη διενέργεια μικρής 
κλίμακας επενδύσεων σε έργα υποδομών, στο πλαίσιο 
της διασυνοριακής συνεργασίας, και για την παροχή 
μετοχικού κεφαλαίου στο πρόγραμμα κοινών 
επιχειρήσεων για τις MME. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οι 
διαπραγματεύσεις για ένα νέο Κανονισμό 
Tacis 
Το 1995, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, διαδραμάτισε για 
μια ακόμη φορά σημαντικό ρόλο στον έλεγχο των 
επιδόσεων του Προγράμματος και την κατάρτιση του 
προϋπολογισμού Tacis. Στις αρχές του 1995, η Επιτροπή υιοθέτησε ένα σχέδιο 
νέου Κανονισμού του Tacis για την περίοδο 1996-
1999. Ο προτεινόμενος κανονισμός υπεβλήθη στο 
Συμβούλιο των Υπουργών, που ζήτησε τη γνώμη του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Προτάθηκαν ορισμένες 
ουσιαστικές τροπολογίες στον Κανονισμό. Ωστόσο, 
κατά τα τέλη του έτους δεν είχε επιτευχθεί γενική 
συναίνεση στο Συμβούλιο των Υπουργών. 
Ο νέος Κανονισμός του Tacis περιέχει τα βασικά 
στοιχεία των προηγούμενων κανονισμών, δίδοντας εκ 
νέου έμφαση στην παροχή χρηματοδοτικής 
συνδρομής για τη μεταφορά τεχνογνωσίας ως της 
βασικής δραστηριότητας του Προγράμματος Tacis. Τα 
κυριότερα θέματα του νέου Κανονισμού είναι τα εξής: 
• η τόνωση του πολυετούς χαρακτήρα του 
Προγράμματος με τετραετή Ενδεικτικά 
Προγράμματα για κάθε χώρα εταίρο 
• ο ορισμός περαιτέρω προϋποθέσεων: δυνατότητα 
διακοπής της βοήθειας σε μία χώρα εταίρο σε 
περίπτωση παραβίασης ενός βασικού στοιχείου 
της συνεργασίας, κυρίως του σεβασμού της 
δημοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων 
• τα μικρής κλίμακας σχέδια υποδομών σε 
διασυνοριακές περιοχές και η μη υπέρβαση του 
10% των πιστώσεων του Tacis για επενδύσεις σε 
μετοχικό κεφάλαιο κοινών επιχειρήσεων MME 
• ο συνδυασμός των δραστηριοτήτων των 
προγραμμάτων Tacis και INTERREG στα σύνορα 
Ρωσίας-Φινλανδίας 
• ο προσδιορισμός του περιβάλλοντος (ενίσχυση 
του θεσμικού πλαισίου, νομοθεσία, κατάρτιση) ως 
τομέα προτεραιότητας 
• η μείωση από 300.000 σε 200.000 ECU του 
ανώτατου ορίου που ισχύει για τις άμεσες 
συμφωνίες 
• ένα παράρτημα στο οποίο αναφέρονται οι βασικές 
αρχές για την ανάθεση συμβάσεων και, 
ειδικότερα, των συμβάσεων που ανατίθενται στα 
πλαίσια περιορισμένων προσκλήσεων για την 
υποβολή προσφορών και οι οποίες αναθεωρούνται 
από το Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία κατόπιν 
προτάσεως της Επιτροπής 
• οι υπόλοιπες λεπτομέρειες εφαρμογής (όσον 
αφορά τη διασυνοριακή και βιομηχανική 
συνεργασία, την παροχή πληροφοριών για τις 
συμβάσεις, τον έλεγχο και την αξιολόγηση, τον 
προγραμματισμό, το συντονισμό και την υποβολή 
εκθέσεων), θα συμπεριληφθούν σε παράρτημα 
που θα αναθεωρηθεί από την Επιτροπή Tacis. 
13 
Επίσης, το 1995 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όρισε τις 
ακόλουθες απαιτήσεις για την εκτέλεση του 
προϋπολογισμού 1996 του Tacis: 
• ένα χωριστό κονδύλιο 30 εκατομμυρίων ECU για 
τη διασυνοριακή συνεργασία 
• ένα ανώτατο όριο 10% για τα σχέδια που 
αποσκοπούν στην προώθηση της συνεργασίας 
στον τομέα της ανώτερης εκπαίδευσης, 
συμπεριλαμβανόμενου και του προγράμματος 
Tempus • ένα σταθερό κονδύλιο 50 εκατομμυρίων ECU για 
σχέδια που αφορούν την προστασία του 
περιβάλλοντος 
• σταθερά κονδύλια 11 και 1 εκατ. ECU που 
αφορούν αντίστοιχα το Πρόγραμμα του Tacis για 
τη Δημοκρατία και, ειδικότερα, την προώθηση 
ενός ελεύθερου Τύπου. 
Ο νέος Κανονισμός προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ το 
1996. 
Διμερής και διεθνής συνεργασία 
Η Επιτροπή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο 
συντονισμό της διεθνούς ενίσχυσης στα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. Η οργανωτική διάρθρωση του 
Tacis βάσει γεωγραφικών κριτηρίων διευκολύνει το 
συντονισμό με άλλες ομόλογες οργανώσεις. 
Καθίσταται όλο και πιο σαφές ότι ο αποτελεσματικός 
συντονισμός αποφέρει καλύτερα αποτελέσματα από 
τις μεμονωμένες πρωτοβουλίες ενός χορηγού. Όταν 
διάφοροι χορηγοί τηρούσαν κοινή στάση σε ορισμένα 
θέματα, η επίδραση στις χώρες εταίρους ήταν 
μεγαλύτερη. 
Βελτιωμένος συντονισμός με τα κράτη μέλη 
Το 1995 ήταν το δεύτερο έτος λειτουργίας του 
Προγράμματος Εταιρικών Σχέσεων και Συντονισμού 
του Tacis. Με προϋπολογισμό ύψους 5 εκατομμυρίων 
ECU, συνέχισε να συγχρηματοδοτεί σχέδια που 
αναπτύσσονταν με τη στενή συνεργασία μεταξύ 
οργανώσεων των κρατών μελών και του 
προγράμματος Tacis, επιδιώκοντας κοινούς στόχους 
στα πλαίσια της χορήγησης ενίσχυσης προς τα ΝΑΚ. 
Αποφασίστηκε η διάθεση ενός ακόμη κονδυλίου 
ύψους 10 εκατομμυρίων ECU για τον τρίτο κύκλο του 
προγράμματος. 
Το 1995, το Tacis εξέτασε επίσης το είδος των 
προγραμμάτων ενίσχυσης που εφαρμόζουν τα κράτη 
μέλη, ώστε να προσδιοριστεί ο τρόπος 
αποτελεσματικότερου συντονισμού και ανταλλαγής, 
αφενός μεν, πληροφοριών για τις υφιστάμενες 
δραστηριότητες, αφετέρου δε, ιδεών για τα 
μελλοντικά προγράμματα. 
Διοργανώθηκαν, επίσης, τακτικές συνεδριάσεις της 
Επιτροπής Tacis, που απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών οι οποίοι επικουρούν την Επιτροπή 
στην εφαρμογή του Προγράμματος. Οι συνεδριάσεις 
αυτές αποτελούν σημαντικό φόρουμ για την 
ανταλλαγή απόψεων και το συντονισμό των 
δραστηριοτήτων. 
Συντονισμός με τις ΗΠΑ 
Οι ανεπίσημες σχέσεις εργασίας μεταξύ της Ε Ε και 
των ΗΠΑ, που συμφωνήθηκαν το 1993 και άρχισαν να 
εφαρμόζονται το 1994, προωθήθηκαν περαιτέρω το 
1995. Η συνεδρίαση συντονισμού ΕΕ-ΗΠΑ, που 
πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες το Νοέμβριο του 
1995, είχε ως στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη των 
τρεχουσών σχέσεων που έχουν σήμερα τη μορφή 
ανεπίσημης ανταλλαγής πληροφοριών. 
Πραγματοποιήθηκαν συνεδριάσεις στις οποίες 
εντοπίστηκαν συγκεκριμένοι τομείς που θα μπορούσαν 
να ωφεληθούν από το στενότερο συντονισμό των 
δραστηριοτήτων, ενώ το Tacis συμμετείχε επίσης το 
1995 σε συνεδριάσεις του Οργανισμού Διεθνούς 
Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID). 
Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα 
Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης 
Η κυριότερη ρύθμιση συνεργασίας μεταξύ του Tacis 
και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και 
Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) εξακολουθεί να είναι η 
διευκόλυνση του Μπανγκόνκ. Το 1995, η διευκόλυνση 
αυτή επέτρεψε τη χορήγηση κονδυλίου 20 
εκατομμυρίων ECU από τον προϋπολογισμό του Tacis 
για την εξασφάλιση της απαιτούμενης τεχνογνωσίας 
με στόχο την υποστήριξη των σχεδίων της ΕΤΑΑ 
στους τομείς του μετοχικού κεφαλαίου και του 
δανεισμού. 
14 
Η συνεργασία προωθήθηκε περαιτέρω με μια σειρά 
νέων λειτουργικών ρυθμίσεων, τις οποίες συμφώνησε 
η Επιτροπή με την ΕΤΑΑ. Οι ρυθμίσεις αυτές 
βελτιώνουν το συντονισμό μεταξύ της Επιτροπής και 
της ΕΤΑΑ όσον αφορά τις εθνικές στρατηγικές 
προτεραιότητες, τόσο σε κεντρικό όσο και σε τοπικό 
επίπεδο διοίκησης. 
Συνεργασία με την Παγκόσμια Τράπεζα 
Η συνεργασία με την Παγκόσμια Τράπεζα συνεχίστηκε 
το 1995 με τη συμμετοχή του Tacis σε μία σειρά 
συνεδριάσεων συμβουλευτικών ομάδων για τη 
Μολδαβία, το Καζακστάν, την Κιργιζία και την 
Ουκρανία, καθώς επίσης και σε συνεδριάσεις για τη 
συνέχιση των εργασιών όσον αφορά την Αρμενία και 
τη Γεωργία. Ο συντονισμός των δραστηριοτήτων εξακολουθεί να 
είναι αποτελεσματικότερος σε επίπεδο διαχειριστών 
τομέων, ιδίως όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των 
κεφαλαίων Tacis για την υποστήριξη των 
δανειοδοτικών δραστηριοτήτων της Παγκόσμιας 
Τράπεζας. 
Συνεργασία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 
Η χρηματοδοτική συνδρομή του Tacis εξαρτάται όλο 
και περισσότερο από την αναπροσαρμογή των δανείων 
ή την παροχή βοήθειας για την κάλυψη των 
ελλειμμάτων των ισοζυγίων πληρωμών από το Διεθνές 
Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Το 1995 συντονίστηκαν 
επίσης τα μακροοικονομικά δάνεια στην Ουκρανία και 
τη Μολδαβία. 
15 
Αρμενία 
Ο διάλογος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, των 
κρατών μελών της και της Αρμενίας σημείωσε 
σημαντική πρόοδο με τη μονογραφή μιας Συμφωνίας 
Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας. Η Συμφωνία 
αυτή αναγνωρίζει την ανεξαρτησία, εθνική κυριαρχία 
και εδαφική ακεραιότητα της Αρμενίας, και τονίζει την 
ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των κρατών της 
Υπερκαυκασίας για την περαιτέρω ανάπτυξη της 
περιοχής. Μια Προσωρινή Συμφωνία αποτελεί το 
αντικείμενο διαπραγματεύσεων, ώστε τα μέτρα της ως 
άνω Συμφωνίας σχετικά με το εμπόριο να 
εφαρμοστούν το συντομότερο δυνατό, εν αναμονή 
της κύρωσης της Συμφωνίας Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας. 
Η πολιτική και οικονομική κατάσταση στην Αρμενία 
βελτιώθηκε το 1995. Στις βουλευτικές εκλογές του 
Ιουνίου, η φιλελεύθερη δημοκρατική κυβέρνηση, που 
υποστηρίζει τις μεταρρυθμίσεις, παρέμεινε στην 
εξουσία και τον Ιούλιο ψηφίστηκε ένα νέο Σύνταγμα. Η 
ανακωχή στη σύγκρουση με το Αζερμπαϊτζάν για το 
Nagorno Karabakh τηρείται, αν και η πρόοδος των 
ειρηνευτικών συνομιλιών στα πλαίσια του Οργανισμού 
για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη 
είναι βραδεία. 
Η κυβέρνηση συνέχισε την πολιτική ριζικών 
οικονομικών μεταρρυθμίσεων και ταχέων 
ιδιωτικοποιήσεων. Συνεπώς, η οικονομία της Αρμενίας 
βελτιώθηκε το 1995. Η Αρμενία ήταν το μόνο Νέο 
Ανεξάρτητο Κράτος όπου σημειώθηκε αύξηση του 
ΑΕγχΠ κατά 5%. Ο πληθωρισμός μειώθηκε δραστικά 
σε σύγκριση με το 1994 και το νέο νόμισμα, το ντραμ, 
παρέμεινε σχετικά σταθερό. Οι εξαγωγές της 
Αρμενίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα σημειώνουν 
επίσης άνοδο. 
Υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων από το Tacis 
To Tacis υποστηρίζει την κυβέρνηση στις 
μεταρρυθμιστικές της προσπάθειες, επικεντρώνοντας 
τις δραστηριότητες του στους ακόλουθους τομείς 
• ενέργεια 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. Το 1995, το Tacis ανέλαβε υποχρεώσεις 
χρηματοδότησης ύψους 6 εκατομμυρίων ECU στα 
πλαίσια του εθνικού προγράμματος της Αρμενίας. Η 
χώρα έτυχε επίσης χρηματοδότησης στα πλαίσια του 
προγράμματος Traceca του Tacis, που αποσκοπεί στην 
αύξηση της περιφερειακής συνεργασίας μέσω 
ευρύτερων συνδέσεων στον τομέα των μεταφορών. 
Ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα 
Η Αρμενία χωλαίνει από σοβαρή έλλειψη εγχώριων 
ενεργειακών πόρων και εξαρτάται από τις εισαγωγές 
ενέργειας. Ο κύριος αγωγός αερίου από το 
Αζερμπαϊτζάν έκλεισε το 1992, οι δε σιδηροδρομικές 
και οδικές μεταφορές, καθώς επίσης και η μεταφορά 
προϊόντων πετρελαίου και αερίου με τον αγωγό που 
διασχίζει τη Γεωργία, διακόπτονται συχνά. Η Αρμενία 
πάσχει επίσης από ένα απαρχαιωμένο εθνικό δίκτυο 
διανομής ενέργειας. 
Για την ευρύτερη αντιμετώπιση των εν λόγω 
προβλημάτων διανομής ενέργειας, το Tacis συνέστησε 
μία ομάδα εργασίας "Πετρελαιαγωγοί", που 
απαρτίζεται από εκπροσώπους 10 Νέων Ανεξάρτητων 
Κρατών, συμπεριλαμβανόμενης και της Αρμενίας. Η 
ομάδα αυτή έχει ως στόχο τον εντοπισμό και την 
επίλυση περιφερειακών προβλημάτων διανομής 
ενέργειας. 
Τα σχέδια Tacis το 1995 αφορούσαν τους 
μακροπρόθεσμους στόχους του εκσυγχρονισμού των 
ενεργειακών υποδομών και της αναδιοργάνωσης του 
τομέα της ενέργειας για να καταστεί εμπορικά 
αποδοτικός. Με ενίσχυση ύψους 1 εκατομμυρίου ECU 
από το Tacis θα δημιουργηθεί, στα πλαίσια του 
Υπουργείου Ενέργειας, μία μονάδα εκτέλεσης έργων 
στον τομέα της ενέργειας. Η μονάδα αυτή θα είναι 
υπεύθυνη για την ανάπτυξη μιας μακροπρόθεσμης 
ενεργειακής στρατηγικής και το συντονισμό των 
εθνικών ενεργειακών προγραμμάτων και πόρων. 
16 
Μετά από ένα επιτυχές σχέδιο το 1993/94, το Tacis 
συνέχισε τις προσπάθειες του για την αναδιάρθρωση 
του τομέα του αερίου, ώστε να καταστεί εμπορικά 
βιώσιμος. Ένα πρόγραμμα προϋπολογισμού ύψους 
1 εκατομμυρίου ECU έχει ως αντικείμενο, αφενός 
μεν, την ανάλυση της ακεραιότητας των κυριότερων 
αγωγών αερίου, αφετέρου δε, ένα σχέδιο 
ανασυγκρότησης του εθνικού συστήματος 
μεταφοράς αερίου και το σύστημα διανομής στο 
Yerevan. Ένα δεύτερο πρόγραμμα προϋπολογισμού 
1 εκατομμυρίου ECU αφορά τόσο την 
αναδιοργάνωση της κρατικής εταιρείας αερίου 
Armgazprom με γνώμονα τις κύριες δραστηριότητες 
της, που είναι ο εφοδιασμός και η μεταφορά αερίου, 
όσο KOL την αναδιάρθρωση και την ιδιωτικοποίηση μη 
στρατηγικών δραστηριοτήτων. 
Το Κέντρο Ενέργειας, που ιδρύθηκε στο Yerevan, στα 
πλαίσια ενός δικτύου Κέντρων Ενέργειας του Tacis 
στα ΝΑΚ, συνέχισε τις εργασίες του το 1995. Παρέχει 
πληροφορίες, κατάρτιση και τεχνική βοήθεια για 
διάφορες πρωτοβουλίες σχετικά με την ενεργειακή 
απόδοση στους τομείς της βιομηχανίας και των 
δημόσιων υπηρεσιών. Το 1995, το Κέντρο Ενέργειας 
προέβη σε ενεργειακούς λογιστικούς ελέγχους σε 
μείζονες βιομηχανίες της Αρμενίας, εντοπίζοντας τις 
διαδικασίες που προκαλούν σπατάλες και 
χαράσσοντας στρατηγικές για τη μείωση της 
κατανάλωσης ενέργειας. 
Στα πλαίσια ενός σχεδίου για την αξιολόγηση των 
αποθεμάτων υδρογονανθράκων της Αρμενίας, 
καταρτίστηκε τεχνικός φάκελος για τη δυναμικότητα 
της χώρας σε πετρέλαιο και αέριο, καθώς επίσης και 
μία βάση δεδομένων για το Υπουργείο Ενέργειας. 
Συνεχίστηκε επίσης ένα άλλο σχέδιο για την 
εφαρμογή ενός εθνικού προγράμματος διατήρησης 
της ενέργειας που αφορούσε την τιμολόγηση της 
ενέργειας, τη νομοθεσία και την αναδιάρθρωση, την 
αστική θέρμανση, τη βιομηχανία, τις οικοδομικές 
εργασίες, τη γεωργία και τις μεταφορές. Η κυριότερη 
προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι το σύστημα 
τιμολόγησης και η είσπραξη των οφειλόμενων ποσών. 
Το σχέδιο ανέπτυξε ένα σύστημα υπολογισμού των 
τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και είσπραξης εσόδων. Σε δύο περιοχές του Yerevan δοκιμάστηκε με 
επιτυχία η δημιουργία μη κερδοσκοπικών 
συνεταιρισμών ασχολούμενων με την παροχή 
ηλεκτρικής ενέργειας και την είσπραξη των οφειλών 
των πελατών. 
Ανάπτυξη επιχειρήσεων 
Στα πλαίσια του φιλόδοξου προγράμματος 
ιδιωτικοποιήσεων της κυβέρνησης, το 1995 
ιδιωτικοποιήθηκαν 1.500 και πλέον επιχειρήσεις, ενώ 
4.000 βρίσκονταν στο στάδιο της προ-ιδιωτικοποίησης. 
To Tacis ενισχύει ένα σχέδιο που έχει ως στόχο να 
συνδράμει την Επιτροπή και το Συμβούλιο 
Ιδιωτικοποιήσεων στην εφαρμογή ενός προγράμματος 
ιδιωτικοποιήσεων βάσει εγγυήσεων. Το σχέδιο αυτό, 
προϋπολογισμού 1 εκατομμυρίου ECU, αφορά μεταξύ 
άλλων την παροχή συμβουλών στην κυβέρνηση για 
διάφορα θέματα που έχουν σχέση με τις 
ιδιωτικοποιήσεις, τη δημιουργία περιφερειακών 
κέντρων δημοπρασιών και την παροχή συμβουλών στις 
επιχειρήσεις για τις συνέπειες και τις ευθύνες που 
συνεπάγονται οι ιδιωτικοποιήσεις. 
To Tacis συνέχισε επίσης να υποστηρίζει το Κέντρο 
Επικοινωνίας Επιχειρήσεων, που λειτουργεί με 
επιτυχία. Το Κέντρο αυτό και το Γραφείο Ανάπτυξης 
Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων συγχωνεύθηκαν, ώστε η 
κατάρτιση επιχειρηματικών σχεδίων και η ανάπτυξη 
επαφών με αλλοδαπούς εταίρους να καταστεί μία 
ενιαία υπηρεσία παρεχόμενη από έναν φορέα. Με τον 
τρόπο αυτό αυξήθηκαν οι προοπτικές του Κέντρου να 
καταστεί ένα ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο, όταν 
το Tacis παύσει να χορηγεί ενίσχυση. 
Συνέχιση της ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων 
Το μεγάλο έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού 
της Αρμενίας είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των 
δαπανών και των επενδύσεων, ιδίως στον τομέα των 
ανθρώπινων πόρων. Το εκπαιδευτικό σύστημα 
επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό. Πολλά σχολεία 
έκλεισαν λόγω έλλειψης χρηματοδότησης και 
ιδρύματα κατάρτισης περιέκοψαν δραστικά τις 
δαπάνες τους. 
17 
To 1995, οι πρωτοβουλίες του Tacis για την ανάπτυξη 
ανθρώπινων πόρων απέβλεπαν στη συμπλήρωση των 
σχεδίων της κυβέρνησης για αναδιοργάνωση του 
εκπαιδευτικού τομέα. Αφού αντλήθηκαν πολλά 
χρήσιμα στοιχεία από ένα προηγούμενο σχέδιο του 
Tacis για την παροχή συμβουλών όσον αφορά την 
εκπαιδευτική πολιτική, το 1995 άρχισε να 
εφαρμόζεται, σε συνεργασία με το Κρατικό 
Παιδαγωγικό Ίδρυμα Αρμενίας, ένα πρόγραμμα με 
νέο προσανατολισμό την παροχή βοήθειας στο 
Υπουργείο Παιδείας της Αρμενίας. Στόχος του είναι να 
συμβάλει στην ανάπτυξη αποτελεσματικών 
συστημάτων εκπαιδευτικής διαχείρισης και 
προγραμματισμού, ώστε να προσαρμοστεί το 
εκπαιδευτικό σύστημα στις εξελισσόμενες ανάγκες 
της αγοράς εργασίας. 
Το 1995, το Πρόγραμμα συνέχισε επίσης να παρέχει 
ενίσχυση στη Σχολή Δημόσιας Διοίκησης της 
Αρμενίας, που είχε ιδρυθεί με κονδύλια του 
προϋπολογισμού του 1992. Πρόκειται για ένα ίδρυμα 
κατάρτισης που εκπαιδεύει υπαλλήλους για τις 
κεντρικές κρατικές υπηρεσίες και την τοπική 
αυτοδιοίκηση. Οι δραστηριότητες του Tacis το 1995 
αποσκοπούσαν στην εφαρμογή του προγράμματος 
διαχείρισης της Σχολής, ώστε να καταστεί 
μακροπρόθεσμα βιώσιμη. Το σχέδιο του Tacis, προϋπολογισμού 900.000 ECU, αφορά μεταξύ άλλων 
την ενίσχυση μίας ερευνητικής μονάδας, που εντοπίζει 
και υποστηρίζει σχέδια τα οποία θα συνεχίσουν να 
αναπτύσσουν σύγχρονες δομές δημόσιας διοίκησης. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
' Αλλοι τομείς 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 
0,3 
0,7 3,54 
0 
1,3 
0 
0 
0 
0 
0 
2,3 1,66 
0 
0 
2,85 
0 
0 
0 
9,55 0 
2,3 
1,5 1,8 
0 
4,1 
0 
0 
0 1995 Σύνολο 
0,3 0 
8,54 
1,5 4,8 
0 
2 
0 
0 
0 
0 
0,5 
6 1,66 
7,4 
0 
2,85 
0 
8 
1,3 
34,85 
Σημείωση: Η Αρμενία δεν έτυχε χρηματοδότησης στα πλαίσια του 
προϋπολογισμού 1994. 
Αζερμπαϊτζάν 
Το Αζερμπαϊτζάν, αφενός, και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
και τα κράτη μέλη της, αφετέρου, επισημοποίησαν τις 
σχέσεις τους με τη μονογραφή μιας Συμφωνίας 
Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας το Δεκέμβριο του 
1995. Η Συμφωνία ορίζει ένα πλαίσιο συνεργασίας 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης, των κρατών μελών 
της και του Αζερμπαϊτζάν, και τονίζει την ανάγκη 
συνεργασίας μεταξύ των τριών κρατών της 
Υπερκαυκασίας, ώστε να προωθηθεί η σταθερότητα 
και η ευημερία στην περιοχή. Μια Προσωρινή 
Συμφωνία αποτελεί το αντικείμενο διαπραγματεύσεων 
για να τεθούν σε ισχύ τα μέτρα της Συμφωνίας 
σχετικά με το εμπόριο. 
Η ανακωχή στη σύγκρουση για το Nagorno Karabakh 
τηρήθηκε ολόκληρο το 1995, αλλά οι ειρηνευτικές 
διαπραγματεύσεις δεν σημείωσαν σημαντική πρόοδο. 
Η διαμάχη για την περιοχή αυτή αποστραγγίζει τους 
πόρους του Αζερμπαϊτζάν και επεδείνωσε περαιτέρω 
την οικονομική αστάθεια. Οι πρόσφυγες που 
δημιούργησε η σύγκρουση αυτή (ένα εκατομμύριο 
περίπου άτομα), αποτέλεσαν ένα ακόμη εμπόδιο στη 
διαδικασία λήψης αποφάσεων από την κυβέρνηση. Οι 
βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου έδειξαν την 
προσήλωση στις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, αν και 
ορισμένοι παρατηρητές επέκριναν για τον τρόπο 
διεξαγωγής τους. 
Το 1995, η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν κατέβαλε 
προσπάθειες για να αντιμετωπίσει το συνεχιζόμενο 
οικονομικό μαρασμό της χώρας. Λήφθηκαν μέτρα για 
τη μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού και η 
κυβέρνηση άρχισε να εφαρμόζει ένα πρόγραμμα 
οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Η διαδικασία 
ιδιωτικοποιήσεων είναι βραδεία και, μολονότι η μείωση 
του ΑΕγχΠ αναχαιτίστηκε, δεν παρατήρηθε καμία 
ανάπτυξη το 1995. Οι σύμβουλοι του Tacis 
συνεργάζονται στενά με την Παγκόσμια Τράπεζα και 
την κυβέρνηση, ώστε να καταστεί δυνατή η συνέχιση 
της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων και να εκπληρώσει η 
χώρα τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η πρόσφατη 
υπογραφή δανείου ανασυγκρότησης από την 
Παγκόσμια Τράπεζα. 
Οι προτεραιότητες του Tacis στον τομέα των 
μεταρρυθμίσεων 
Το Πρόγραμμα Tacis υποστηρίζει τη μεταρρυθμιστική 
διαδικασία στο Αζερμπαϊτζάν επικεντρώνοντας τις 
προσπάθειες του στους ακόλουθους τομείς: 
• ενέργεια 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του 1995, το Tacis 
ανέλαβε υποχρεώσεις χρηματοδότησης του εθνικού 
προγράμματος, ύψους 6 εκατομμυρίων ECU, και 
διέθεσε κεφάλαια μέσω του προγράμματος Traceca 
του Tacis που έχει ως στόχο την αύξηση της 
περιφερειακής συνεργασίας με την ανάπτυξη δικτύων 
μεταφορών. 
Ανάπτυξη ενεργειακού δυναμικού 
Η πρόσβαση στους πετρελαϊκούς πόρους του 
Αζερμπαϊτζάν εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό 
παράγοντα για τη συνέχιση της ανάπτυξης της 
περιοχής. To Tacis ενισχύει το δίκτυο 
πετρελαιαγωγών στην Υπερκαυκασία, την Κεντρική 
Ασία, την Ουκρανία και τη Μολδαβία, μέσω της 
νοεσύστατης ομάδας εργασίας του Tacis 
"Πετρελαιαγωγοί". Στόχος είναι η ενθάρρυνση της 
περιφερειακής συνεργασίας στον τομέα της διανομής 
ενέργειας. Τα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα του 
Αζερμπαϊτζάν στην Κασπία Θάλασσα μπορούν ίσως να 
δώσουν την απαιτούμενη ώθηση και να εξασφαλίσουν 
τους οικονομικούς πόρους για τον εκσυγχρονισμό και 
την αναδιάρθρωση της εθνικής οικονομίας. 
Στα τέλη του 1995, η κυβέρνηση κατέληξε σε 
συμφωνία με έναν όμιλο δυτικών πετρελαϊκών 
εταιρειών για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων 
πετρελαίου στην Κασπία Θάλασσα. Η συμφωνία 
προβλέπει την επένδυση ποσού 6,3 δισεκατομμυρίων 
ECU για την εκμετάλλευση των δύο βασικών 
κοιτασμάτων πετρελαίου, ενώ αναμένεται ετήσια 
παραγωγή 40 εκατομμυρίων τόνων πετρελαίου σε μία 
δεκαπενταετία. Το 1995, η κυβέρνηση του 
Αζερμπαϊτζάν απεφάσισε να κατασκευάσει ένα διπλό 
δίκτυο πετρελαιαγωγών μέσω της Γεωργίας και της 
Ρωσίας. 
Το Πρόγραμμα Tacis συμμετείχε ενεργά σε άλλους 
τομείς που αφορούσαν την ανάπτυξη του τομέα της 
ενέργειας στο Αζερμπαϊτζάν το 1995. Ολοκληρώθηκε 
η εφαρμογή ενός προγράμματος σε συνεργασία με 
την κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν, που αφορούσε, 
μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη μίας γενικής 
ενεργειακής στρατηγικής, τη χάραξη ενός 
κατάλληλου νομικού πλαισίου για την ενέργεια και την 
εκπόνηση μελετών με στόχο την αναδιάρθρωση της 
εθνικής εταιρείας ηλεκτρισμού Azerenerji και της 
κρατικής εταιρείας πετρελαίων SOCAR. Το 
πρόγραμμα αφορούσε επίσης πρωτοβουλίες 
εξοικονόμησης ενέργειας, την κατάρτιση διοικητικών 
στελεχών, λογιστικούς ελέγχους εταιρειών στον 
τομέα της ενέργειας και την ανάπτυξη 
εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας. 
19 
Κατά τη διάρκεια του 1995 άρχισαν να εφαρμόζονται 
στα πλαίσια του Προγράμματος δύο σχέδια. Το πρώτο 
αφορούσε την εκπόνηση μίας μελέτης σκοπιμότητας, 
προϋπολογισμού 1,5 εκατομμυρίων ECU, για την 
αναβάθμιση και την αποπεράτωση των 
εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου στο Karadag. 
Στόχος του σχεδίου είναι η εκπλήρωση των 
επενδυτικών απαιτήσεων της Παγκόσμιας Τράπεζας 
και της ΕΤΑΑ, ώστε να χορηγηθούν κεφάλαια για τις 
προγραμματιζόμενες επενδύσεις που είναι 
απαραίτητες για την αποπεράτωση των 
εγκαταστάσεων. Το δεύτερο σχέδιο αφορά την 
υποστήριξη για τη θέσπιση νομοθεσίας στους τομείς 
της ενέργειας, της φορολογίας και των 
χρηματοπιστωτικών υποθέσεων. Στόχος του σχεδίου 
αυτού, προϋπολογισμού 1 εκατομμυρίου ECU, είναι η 
διευκόλυνση της έγκρισης νέων νόμων στον τομέα 
της ενέργειας, η κατάρτιση του προσωπικού της 
SOCAR, η εξασφάλιση εκπαιδευτικού εξοπλισμού και 
η ενίσχυση της Azerenerji για την εφαρμογή του 
προγράμματος αναδιάρθρωσης της. 
Επενδύσεις σε ιδιωτικές επιχειρήσεις 
Οι ιδιωτικοποιήσεις που άρχισαν στο Αζερμπαϊτζάν 
δεν ήταν ευρείας κλίμακας. Ωστόσο, σημειώθηκε 
πρόοδος όσον αφορά την ανάπτυξη του ιδιωτικού 
τομέα μέσω επενδύσεων στα πλαίσια κοινών 
επιχειρήσεων και άλλων μορφών ξένων επενδύσεων. 
Δεδομένου ότι στο μέλλον προβλέπεται η 
ιδιωτικοποίηση μεγάλου αριθμού μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων, θα υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση 
ορκωτών λογιστών για να εκπληρωθεί η νομική 
απαίτηση της διενέργειας ετήσιων λογιστικών 
ελέγχων. To Tacis άρχισε να εφαρμόζει ένα σχέδιο, 
προϋπολογισμού 1,3 εκατομμυρίων ECU, με στόχο 
την εκπαίδευση μεγάλου αριθμού ορκωτών λογιστών 
και διαχειριστών περιουσίας, καθώς επίσης και την 
ανάπτυξη ενός προγράμματος που αποσκοπεί στη 
θέσπιση αποδεκτών επαγγελματικών προτύπων για 
τους ορκωτούς λογιστές και τους διαχειριστές 
περιουσίας. 
Η υποστήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ήταν 
μια άλλη προτεραιότητα το 1995. Αρχισε να 
εφαρμόζεται ένα συμπληρωματικό σχέδιο, 
προϋπολογισμού 500.000 ECU, σε συνεργασία με τον 
Οργανισμό Ανάπτυξης Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων, SMEDA. To Tacis προτίθεται να υποστηρίξει τους τρεις 
οργανισμούς με την παροχή συμβουλών σχετικά με 
τον τρόπο ανάπτυξης, ενίσχυσης και οργάνωσης των 
δραστηριοτήτων τους ώστε να ωφεληθούν όσο το 
δυνατό περισσότερο οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις του 
Αζερμπαϊτζάν. Αρχισε επίσης να εφαρμόζεται ένα 
πρόγραμμα εκπαίδευσης επιχειρηματιών MME, σε 
συνεργασία με τον SMEDA. 
Αναβάθμιση των κοινωνικών υπηρεσιών 
Σε συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας και 
Κοινωνικής Πρόνοιας του Αζερμπαϊτζάν άρχισε να 
εφαρμόζεται ένα σχέδιο Tacis, προϋπολογισμού 1,3 
εκατομμυρίων ECU. Θα παρασχεθεί βοήθεια για τη 
στρατηγική αναθεώρηση της τρέχουσας νομοθεσίας 
και των πολιτικών απασχόλησης, παρέχοντας ειδικές 
συμβουλές στο Γραφείο Εξεύρεσης Εργασίας, το 
οποίο χορηγεί βραχυπρόθεσμη κοινωνική ενίσχυση 
στους ανέργους και τους συνδράμει στην εξεύρεση 
εργασίας. Το Γραφείο αυτό θα τύχει επίσης 
υποστήριξης για τη σύσταση ενός κέντρου κατάρτισης 
προσωπικού και την ανάπτυξη ενός 
μηχανογραφημένου συστήματος με στόχο τον 
εντοπισμό των κενών θέσεων από άτομα που 
αναζητούν εργασία. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 0 0 0 0 0 0 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 0 2,6 0 1,9 1,8 6,3 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 0 3 0 1,8 1,3 6,1 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 0,4 2,5 0 0 0 2,9 
Ενέργεια 0 0 0 3,6 2,5 6,1 
Μεταφορές 0 0 0 0 0 0 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 0 4,4 0 0 0 4,4 
Τηλεπικοινωνίες 0 0 0 0 0 0 
Ανθρωπιστική βοήθεια 0 0 8 0 0 8 
Άλλοι τομείς 0 0 0 0,7 0,4 1,1 
Σύνολο 0,4 12,5 8 8 6 34,9 
20 
Λευκορωσία 
Μετά από το πέρας των διαπραγματεύσεων, 
υπεγράφη μία Συμφωνία Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας με τη Λευκορωσία το Μάρτιο του 1995. Η 
Συμφωνία αυτή αντικαθιστά τη Συμφωνία Εμπορίου και 
Συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και της 
Σοβιετικής Ένωσης, η δε αρχική της ισχύ θα είναι 
δέκα χρόνια. Προβλέπει την ανάπτυξη εντατικού 
πολιτικού διαλόγου και καλύπτει το εμπόριο αγαθών, 
τις συνθήκες εργασίας, την ίδρυση και τη λειτουργία 
επιχειρήσεων, τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, τις 
πληρωμές και το κεφάλαιο, τον ανταγωνισμό, την 
προστασία της πνευματικής, βιομηχανικής και 
εμπορικής ιδιοκτησίας, τη νομοθετική, οικονομική, 
πολιτιστική και χρηματοπιστωτική συνεργασία. 
Εν αναμονή της επικύρωσης της Συμφωνίας αυτής, 
τον Απρίλιο του 1995 μονογράφηκε μια Προσωρινή 
Συμφωνία που καλύπτει τις εμπορικές πτυχές της ως 
άνω Συμφωνίας. 
Πολιτιστικό αδιέξοδο και ανάμικτες 
οικονομικές ενδείξεις 
Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις στη Λευκορωσία 
επιβραδύνθηκαν το 1995, ιδίως στο χρηματοπιστωτικό 
τομέα. Αυτό οδήγησε σε αναστολή του προγράμματος 
του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και στην αναβολή 
της δεύτερης δόσης του δανείου της ΕΚ για τη 
στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών. 
Το Μάρτιο του 1995, η κυβέρνηση της Λευκορωσίας 
προκήρυξε εκλογές για ένα νέο Κοινοβούλιο. Λόγω 
του περίπλοκου εκλογικού συστήματος, το 
Κοινοβούλιο της χώρας αυτής κατέστη πλήρως 
λειτουργικό μόλις στα τέλη του 1995. 
Η ανικανότητα αυτή σύστασης ενός νομοθετικού 
Σώματος προκάλεσε την πλήρη σχεδόν εμπλοκή του 
πολιτικού συστήματος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να 
μη συντελεστεί ουσιαστική πρόοδος στα πλαίσια του 
προγράμματος οικονομικών μεταρρυθμίσεων και να 
μην εκπληρωθούν οι οικονομικές υποχρεώσεις της 
χώρας. 
Ωστόσο, το 1995 υπήρξαν ενδείξεις σταθερότητας στη 
Λευκορωσία, το δε μακροοικονομικό πρόγραμμα 
διαρθρωτικών προσαρμογών, που υιοθετήθηκε τον 
Οκτώβριο 1994, άρχισε να φέρνει τα πρώτα θετικά 
αποτελέσματα. Η μείωση του ΑΕγχΠ αναχαιτίστηκε 
σημαντικά και ανέρχεται τώρα σε -11%. Με την 
εφαρμογή μίας αυστηρής νομισματικής πολιτικής, το 
ποσοστό πληθωρισμού μειώθηκε σε 703% από 2.220% 
στα τέλη του 1994. Από την άλλη πλευρά, η ιδιωτικοποίηση των 1.700 
περιφερειακών και εθνικών επιχειρήσεων προχωρεί με 
βραδύ ρυθμό, εφόσον δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη 
ένα ευνοϊκό κλίμα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, 
εξακολουθεί να μην υπάρχει ένα νομικό πλαίσιο και 
δεν παρέχονται φορολογικά κίνητρα. 
Αυξημένη ενίσχυση και ορισμός 
περισσότερων προϋποθέσεων 
Η χρηματοδότηση του Tacis το 1995 για τη 
Λευκορωσία ανήλθε σε 12 εκατομμύρια ECU, οι δε 
προτεραιότητες του Προγράμματος Tacis είναι οι εξής: 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• παραγωγή τροφίμων, μεταποίηση και διανομή 
• ενέργεια 
• μεταφορές. 
Το Πρόγραμμα Δράσης του 1995 καταρτίστηκε το 
Φεβρουάριο υπό τον όρο να συντελέσει η Λευκορωσία 
ταχεία πρόοδο στον τομέα των μεταρρυθμίσεων. Τον 
Ιούλιο, η Επιτροπή Tacis εξέδωσε θετική γνώμη για το 
Πρόγραμμα αυτό, υπό την προϋπόθεση να τεθούν 
περισσότεροι όροι στο στάδιο εφαρμογής. Η 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφώνησε με τα κράτη μέλη να 
επανεξεταστεί λεπτομερώς, πριν από την έναρξη της 
εφαρμογής του Προγράμματος, η δέσμευση της 
Λευκορωσίας να προβεί σε μεταρρυθμίσεις στους 
σχετικούς τομείς, καθώς επίσης και ο βαθμός 
επίτευξης των μεταρρυθμίσεων αυτών. 
Λόγω της μη ικανοποιητικής προόδου όσον αφορά τη 
μεταρρύθμιση της οικονομίας κατά το δεύτερο 
εξάμηνο του έτους, καθυστέρησε η έναρξη της 
εφαρμογής των περισσότερων προγραμμάτων, η δε 
ενέργεια και το Πρόγραμμα Tempus ήταν οι μόνοι 
τομείς όπου δεν αναμένονταν σημαντικές 
καθυστερήσεις. Ωστόσο, ορισμένα σχέδια 
προηγούμενων Προγραμμάτων Δράσης συνεχίστηκαν 
ή περατώθηκαν επιτυχώς το 1995. 
Το 1995 ολοκληρώθηκε μία μελέτη σκοπιμότητας για 
την ίδρυση στη Λευκορωσία ενός ταμείου επενδύσεων 
στον τομέα του μετοχικού κεφαλαίου. Η έκθεση, της 
οποίας η εκπόνηση ανατέθηκε στα πλαίσια του 
Προγράμματος Δράσης του 1993, συνήγε θετικά 
συμπεράσματα για τις επενδύσεις και τις δυνατότητες 
κοινών επιχειρήσεων. Η συγκέντρωση κεφαλαίων 
άρχισε και η ΕΤΑΑ αναμένεται να έχει μετοχικό 
μερίδιο 30%, υπό τον όρο ότι θα εξευρεθούν άλλοι 
επενδυτές ώστε να διευκολυνθεί η προεγγραφή για 
την αγορά μετοχών. Το Ταμείο αυτό, που θα πρέπει να 
συσταθεί το 1996, θα συνεργάζεται στενά με το δίκτυο 
21 
το οποίο έχει δημιουργηθεί σε ολόκληρη τη 
Λευκορωσία. 
Ένα παράλληλο και συναφές σχέδιο ολοκληρώθηκε 
επιτυχώς τον Ιούλιο του 1995. Το σχέδιο αυτό, που 
εντασσόταν στο πλαίσιο του Προγράμματος Δράσης 
του 1993, συνέδραμε τρεις τράπεζες με έδρα το Μινσκ 
να εκπληρώσουν τα κριτήρια επιλεξιμότητας που είχε 
ορίσει η ΕΤΑΑ. Οι τεχνικές ικανότητες των τραπεζών 
αναβαθμίστηκαν και αξιοποιείται κονδύλιο ύψους 
30 εκατομμυρίων US $ που καταβάλλεται σε μικρο­
μεσαίες επιχειρήσεις. 
' Ενα άλλο σχέδιο που περατώθηκε επιτυχώς το 1995 
αφορούσε την κατάρτιση τραπεζικού προσωπικού στο 
Μινσκ. Το σχέδιο αυτό, που εντασσόταν στο 
Πρόγραμμα Δράσης του 1992, αφορούσε την 
κατάρτιση 30 εκπαιδευτών για την απόκτηση γενικών 
και ειδικών τραπεζικών προσόντων. Στα πλαίσια του εν 
λόγω σχεδίου του προγράμματος Tacis και 
χρησιμοποιώντας ως βάση ένα κέντρο κατάρτισης της 
Σχολής Εμπορικών Επιστημών του Κρατικού 
Πανεπιστημίου του Μινσκ, εκπαιδεύτηκαν τόσο 
επαγγελματίες του τραπεζικού τομέα όσο και 
πτυχιούχοι πανεπιστημίου. Το θέμα των σεμιναρίων 
του Tacis, στο οποίο συμμετείχαν εμπειρογνώμονες 
και, αργότερα, τοπικό προσωπικό, ήταν οι σύγχρονες τεχνικές γενικής και ειδικής φύσεως στον τραπεζικό 
τομέα. Επειδή το κέντρο αυτό ζητεί δίδακτρα για την 
κατάρτιση, θα ήταν ίσως σκόπιμο να καταστεί 
οικονομικά αυτάρκες με την αύξηση του αριθμού των 
εκπαιδευόμενων ατόμων. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 0 0 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 0,3 7,52 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 0,68 1 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 2,24 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
' Αλλοι τομείς 
Σύνολο 1,6 2,51 
4,1 1,9 
1 
0,7 
0 
0 
0 
8,92 14,63 0 
0 
1,3 
0 
0 
0 
0,7 
7 5 21,82 
8,11 
9 
6,54 
0,7 
0 
0 
3,7 
51,55 
22 
Γεωργία 
Η Γεωργία, από τη μια πλευρά, και η Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα και τα κράτη μέλη της, από την άλλη, 
μονόγραψαν μία Συμφωνία Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας το Δεκέμβριο του 1995 και άρχισαν 
διαπραγματεύσεις για τη σύναψη Προσωρινής 
Συμφωνίας, ώστε να τεθούν το συντομότερο δυνατό 
σε ισχύ τα μέτρα σχετικά με το εμπόριο της ΣΕΣΣ. Η 
Συμφωνία ορίζει το πλαίσιο για την περαιτέρω 
ανάπτυξη πολιτικών και οικονομικών σχέσεων μεταξύ 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών 
της, αφενός, και της Γεωργίας, αφετέρου. Τονίζει 
επίσης τη σημασία της περιφερειακής συνεργασίας 
μεταξύ των τριών δημοκρατιών της Υπερκαυκασίας. Οι 
στενότερες σχέσεις που επισημοποιήθηκαν στη 
Συμφωνία, προωθήθηκαν περαιτέρω από την 
Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Tbilisi, 
που άρχισε τις εργασίες της το 1994. 
Η πολιτική κατάσταση της Γεωργίας βελτιώθηκε 
σημαντικά το 1995. Το Νοέμβριο του ιδίου έτους 
διεξήχθηκαν στη Γεωργία τόσο βουλευτικές όσο και 
προεδρικές εκλογές, που επιβεβαίωσαν την 
προσήλωση της χώρας στη δημοκρατική διαδικασία. 
Αν και επήλθαν βελτιώσεις στον οικονομικό τομέα, η 
χώρα συνεχίζει να συνταράσσεται από τον εμφύλιο 
πόλεμο στην Αμπκαζία. 
Η οικονομία της Γεωργίας πραγματοποίησε μέτρια 
πρόοδο το 1995. Ο πληθωρισμός μειώθηκε με μια 
αυστηρότερη φορολογική και νομισματική πολιτική, το 
δε νέο νόμισμα, το λάρι, που καθιερώθηκε το 
Σεπτέμβριο του 1995, παρέμεινε σταθερό. Η πολιτική 
της κυβέρνησης για την επιτάχυνση της διαδικασίας 
μεταρρυθμίσεων οδήγησε επίσης σε αύξηση του 
αριθμού των ιδιωτικοποιηθέντων μικρών επιχειρήσεων. 
Διατήρηση της κεκτημένης ταχύτητας των 
μεταρρυθμίσεων 
To Tacis υποστηρίζει την κυβέρνηση στις 
μεταρρυθμιστικές της προσπάθειες, επικεντρώνοντας 
το ενδιαφέρον του στους ακόλουθους τομείς: 
• ενέργεια 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του 1995, το Tacis 
διέθεσε ποσό 6 εκατομμυρίων για το εθνικό 
πρόγραμμα της Γεωργίας. Η χώρα έτυχε επίσης 
ενίσχυσης μέσω του προγράμματος Traceca του Tacis 
(που αφορά την ανάπτυξη περιφερειακών δικτύων 
μεταφορών), καθώς επίσης και μέσω του προγράμματος για τη Δημοκρατία και της υπηρεσίας 
παροχής νομικών συμβουλών και συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής. 
Με επίκεντρο την ενέργεια 
To Tacis προτείνει από κοινού με τις εθνικές αρχές 
λύσεις στα ενεργειακά προβλήματα της Γεωργίας. Η 
ανυπαρξία εγχώριων ενεργειακών πόρων και τα 
προβλήματα εξωτερικού εφοδιασμού συνέβαλαν στην 
ενεργειακή κρίση. Η Γεωργία εξαρτάται από 
εισαγωγές πετρελαίου, αερίου και ηλεκτρικής 
ενέργειας, έχει δε αποκοπεί από εξωτερικές πηγές. 
Επίσης, η συντήρηση των υποδομών στον τομέα των 
μεταφορών δεν ήταν επαρκής και οι ζημίες που 
προκάλεσε η εμφύλια διαμάχη ενέτειναν τα 
προβλήματα εφοδιασμού. Οι σοβαρές ελλείψεις 
ενέργειας υποχρέωσαν τις αρχές της Γεωργίας να 
ζητήσουν τον εκ νέου καθορισμό των προτεραιοτήτων 
του Προγράμματος Δράσης, ώστε να δοθεί 
μεγαλύτερη έμφαση στον τομέα της ενέργειας. 
Το 1995, ένα σχέδιο του Tacis, προϋπολογισμού 
700.000 ECU, για την υποστήριξη της ανάπτυξης μίας 
ενεργειακής πολιτικής, παρατάθηκε προκειμένου να 
προωθηθεί η εφαρμογή των διάφορων μέτρων που 
είχαν υποδειχθεί κατά την άσκηση της ενεργειακής 
πολιτικής. Προτάθηκε η καθιέρωση ενός συστήματος 
ορθολογικής διαχείρισης για την ικανοποίηση των 
ενεργειακών αναγκών των ιδιωτών καταναλωτών και 
των μελλοντικών ιδιωτικών επιχειρήσεων, καθώς 
επίσης και για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων. 
Στις συστάσεις για μια ολοκληρωμένη ενεργειακή 
πολιτική ορίζονταν ενεργειακές προτεραιότητες και 
υποδεικνύονταν τα μέτρα που είναι απαραίτητο να 
ληφθούν για τη μείωση των σπαταλών και τη βελτίωση 
της ενεργειακής απόδοσης. Τα συμπεράσματα και οι 
συστάσεις έγιναν ευρέως αποδεκτά από τις 
συνεργαζόμενες οργανώσεις. Μια σημαντική πτυχή 
του σχεδίου ήταν η κατάρτιση ενός επενδυτικού 
προγράμματος, που πρόκειται να παρουσιαστεί σε 
ξένους επενδυτές και διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα. 
Το 1995 καταρτίστηκαν δύο νέα σχέδια στον τομέα 
της ενέργειας: υποστήριξη της Μονάδας Συντονισμού 
στον τομέα της ενέργειας (1,3 εκατομμύρια ECU) και 
υποστήριξη σε επίπεδο βιομηχανίας και καταναλωτών 
(1 εκατομμύριο ECU). Τα σχέδια αυτά έχουν ως 
επίκεντρο την ενεργειακή πολιτική, την τιμολόγηση 
της ενέργειας, τη νομοθεσία, την απόδοση της 
ενέργειας, την προώθηση της χρησιμοποίησης 
εγχώριων πηγών, όπως της τύρφης και του άνθρακα, 
και την εκτίμηση της παραγωγής καυσόξυλων. 
23 
Ένα από τα στοιχεία των σχεδίων αυτών είναι η 
παροχή κατάρτισης και συμβουλών στην Ομάδα 
Προπαρασκευής και Εφαρμογής που ασχολείται με 
την προετοιμασία της επιχείρησης κοινής ωφελείας 
Sakenergo για την εκπλήρωση των επενδυτικών όρων 
που έθεσαν η Παγκόσμια Τράπεζα και άλλοι χορηγοί. 
Η ιδιωτικοποίηση συνεχίζεται 
Η αύξηση της οικονομικής σταθερότητας το 1995 
κατέστησε δυνατή την επίτευξη σημαντικής προόδου 
στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων, ενώ άρχισε να 
εφαρμόζεται ένα πρόγραμμα μαζικών 
ιδιωτικοποιήσεων. Μέχρι σήμερα έχουν 
ιδιωτικοποιηθεί περισσότερες από 7.000 MME. Το 
Tacis παρέχει ενίσχυση στο Υπουργείο Διαχείρισης 
Κρατικής Περιουσίας για το σχεδιασμό και την 
εφαρμογή του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων. Το 
Tacis υποστηρίζει επίσης τον Οργανισμό Ανάπτυξης 
Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων και δύο Κέντρα 
Επικοινωνίας Επιχειρήσεων. 
Το 1995 άρχισε να εφαρμόζεται ένα πρόγραμμα για τη 
μετά τις ιδιωτικοποιήσεις περίοδο, που προσφέρει 
ενίσχυση σε επιχειρήσεις αμέσως μετά από την 
ιδιωτικοποίηση τους. Καταρτίστηκε σχέδιο του Tacis, 
προϋπολογισμού 1,2 εκατομμυρίων ECU, για την 
παροχή της ενίσχυσης αυτής μέσω του Κέντρου 
Ανάπτυξης μετά την Ιδιωτικοποίηση. Το Κέντρο αυτό 
θα συνδράμει τις επιχειρήσεις για την αξιολόγηση των 
διαχειριστικών τους αναγκών, θα παρέχει την 
απαιτούμενη υποστήριξη για μία στρατηγική στους 
τομείς της εμπορίας και της χρηματοδότησης και θα 
παρέχει στις εθνικές αρχές πληροφορίες όσον αφορά 
τις ανάγκες των πρόσφατα ιδιωτικοποιηθέντων 
εταιρειών. 
Στα πλαίσια του Προγράμματος το 1995, διατέθηκε 
ποσό 700.000 ECU για την υποστήριξη της 
δημιουργίας ενός χρηματιστηρίου χρεωγράφων. Το 
Πρόγραμμα προβλέπει επίσης την παροχή συμβουλών 
για τα νομικά και φορολογικά πλαίσια και τους 
κανόνες που διέπουν την εσωτερική οργάνωση της 
αγοράς. Ερευνα και ανάπτυξη με στόχο τη μεγέθυνση 
Η κυβέρνηση ζήτησε να δοθεί το 1995 έμφαση στην 
ενίσχυση των δυνατοτήτων του τομέα της έρευνας και 
της ανάπτυξης. Το Δεκέμβριο του 1994, το 
Κοινοβούλιο της Γεωργίας ψήφισε νόμο ο οποίος 
τονίζει την ανάγκη συνδυασμού των δραστηριοτήτων 
έρευνας και ανάπτυξης για την επίτευξη 
συγκεκριμένων αποτελεσμάτων. Το Πρόγραμμα Tacis 
άρχισε να εφαρμόζει το 1995 ένα σχέδιο, 
προϋπολογισμού 1,3 εκατομμυρίων ECU, με στόχο την 
ενίσχυση της Επιτροπής Επιστήμης και Τεχνολογίας 
στην προσπάθεια της αυτή. Στόχοι του σχεδίου είναι η 
αξιολόγηση των δυνατοτήτων των υφιστάμενων 
προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης, η ενθάρρυνση 
της έρευνας και της ανάπτυξης στις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις και τις εταιρικές σχέσεις, η κατάρτιση 
ειδικών σε θέματα διαχείρισης και η ενθάρρυνση της 
επιστημονικής κοινότητας της Γεωργίας να συμμετέχει 
σε διεθνή προγράμματα και δίκτυα. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 3,5 
1,18 1,25 
Γεωργία 2,65 1,5 0 
Ενέργεια 0,4 0 0 
Μεταφορές 0,73 0 0 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 0 2,75 0 
Τηλεπικοινωνίες 0 0 0 
Ανθρωπιστική βοήθεια 0 0 6 
Αλλοι τομείς 0 0 0 
Σύνολο 4,96 9 6 3,6 
0 
0 
0 
0 
0 
0,8 1,9 
1,3 5,53 
0 
2,3 
0 
0 
0 
0 
0,5 
6 5,95 
2,7 
0,73 
2,75 
0 
6 
1,3 
33,96 
24 
Καζακστάν 
Η υπογραφή της Συμφωνίας Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας μεταξύ του Καζακστάν, αφενός, και της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, 
αφετέρου, τον Ιανουάριο του 1995, ήταν το τελικό 
βήμα για την επισημοποίηση των σχέσεων μεταξύ των 
δύο μερών. Η Συμφωνία παρέχει το πλαίσιο για την 
περαιτέρω ανάπτυξη των πολιτικών και οικονομικών 
σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, των 
κρατών μελών της και του Καζακστάν, και τονίζει τη 
σημασία της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ των 
πέντε δημοκρατιών της Κεντρικής Ασίας και της 
Μογγολίας. Μια Προσωρινή Συμφωνία, που καλύπτει 
τα εμπορικά θέματα της ως άνω Συμφωνίας, 
αποτέλεσε το αντικείμενο διαπραγματεύσεων, ενώ 
κινήθηκαν διαδικασίες για τη θέση της σε ισχύ. 
Χωριστές συμφωνίες για το εμπόριο χάλυβα και 
πυρηνικών υλικών, καθώς επίσης και για την πυρηνική 
ασφάλεια και τη θερμοπυρηνική σύντηξη, πρόκειται να 
αποτελέσουν επίσης το αντικείμενο 
διαπραγματεύσεων. Έχει ήδη καταρτιστεί μία 
συμφωνία για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. 
Παρά την υιοθέτηση προγραμμάτων διαρθρωτικών 
μεταρρυθμίσεων και ενός φιλόδοξου προγράμματος 
μακροοικονομικής σταθερότητας, η οικονομία του 
Καζακστάν συνεχίζει να παρουσιάζει ύφεση. Τα 
ποσοστά πληθωρισμού και ανεργίας συνέχισαν να 
αυξάνονται και το σπειροειδές έλλειμμα του 
προϋπολογισμού εξακολουθεί να είναι δύσκολο να 
τεθεί υπό έλεγχο. Η κυβέρνηση υποσχέθηκε να 
μειώσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού με τη 
μείωση των φόρων και τον περιορισμό των δαπανών, 
συμπεριλαμβανόμενων και περικοπών σε όλα τα 
επίπεδα των κρατικών υπηρεσιών. 
Η κυβέρνηση του Καζακστάν συνέχισε να υποστηρίζει 
την ταχεία μετατροπή της χώρας σε οικονομία της 
αγοράς. Μετά από συζητήσεις με διεθνείς χορηγούς, η 
κυβέρνηση του Καζακστάν επικέντρωσε τις 
προσπάθειες της στην τόνωση της παραγωγής και την 
προσέλκυση ξένων επενδύσεων το 1995. 
Υποστήριξη στο Καζακστάν 
Οι κυριότεροι τομείς δράσης του Tacis το 1995 ήταν οι 
εξής: 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• παραγωγή τροφίμων, μεταποίηση και διανομή 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του 1995, το Tacis 
ανέλαβε υποχρεώσεις χρηματοδότησης 15 
εκατομμυρίων ECU για το εθνικό πρόγραμμα του 
Καζακστάν στα πλαίσια του προϋπολογισμού του 
1995. Η χώρα έτυχε επίσης ενίσχυσης στα πλαίσια των 
πολυκρατικών προγραμμάτων του Tacis. 
Υποστήριξη του τομέα των επιχειρήσεων 
To Tacis συνέβαλε στην υποστήριξη των προσπαθειών 
της κυβέρνησης του Καζακστάν για την προώθηση της 
ανάπτυξης μικρών επιχειρήσεων σε τοπικό επίπεδο, 
στη διαχείριση της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων σε 
εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, και στη χάραξη ενός 
σύγχρονου πλαισίου χρηματοδοτικών υπηρεσιών. 
Πολλές από τις δράσεις του Tacis το 1995 
συμπλήρωσαν δράσεις που είχαν αναληφθεί στα 
πλαίσια του Προγράμματος το 1994. 
To Tacis υπεστήριξε μια σειρά πρωτοβουλιών με 
κεφάλαια ύψους 5,9 εκατομμυρίων ECU: την ίδρυση 
ενός Κέντρου Επικοινωνίας Επιχειρήσεων, που 
παρέχει συμβουλές σε μικρές επιχειρήσεις, και τη 
σύσταση ενός Οργανισμού Ανάπτυξης Μικρομεσαίων 
Επιχειρήσεων στο Aktyubinsk, που προσφέρει 
εμπειρογνωμοσύνη για την προώθηση τόσο των 
ειδικών γνώσεων στο χρηματοπιστωτικό τομέα όσο και 
της μακροπρόθεσμης διαχείρισης και τεχνικής 
υποστήριξης των νέων επιχειρήσεων. Η τεχνογνωσία 
του Tacis συνέβαλε επίσης σε ένα πρόγραμμα 
δημιουργίας θεσμών και παροχής συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής από την κυβέρνηση του Καζακστάν, 
την Εθνική Τράπεζα Καζακστάν και τον Εθνικό 
Σύνδεσμο Επιχειρηματιών. 
To Tacis υπεστήριξε επίσης την κυβέρνηση του 
Καζακστάν στη δέσμευση που ανέλαβε να προωθήσει 
ένα πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Παρασχέθηκε 
συνεχής βοήθεια στην Κρατική Επιτροπή Δημόσιας 
Περιουσίας και το Κρατικό ' Ιδρυμα Ιδιωτικοποιήσεων. 
To Tacis παρείχε επίσης συμβουλές για τη χάραξη 
πολιτικής και τον προγραμματισμό, προκειμένου να 
βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και να αναπτυχθούν 
μακροπρόθεσμες στρατηγικές. Το κυριότερο μέλημα 
τόσο του Tacis όσο και των συνεργαζόμενων 
οργανισμών ήταν η ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα, 
με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα του πετρελαίου και 
του αερίου. Διενεργήθηκε επίσης μία αξιολόγηση στον 
τομέα του τουρισμού και παρασχέθηκαν πρακτικές 
συμβουλές στη νέα Εθνική Ένωση Επενδυτικών 
Ταμείων. 
25 
Αναμόρφωση του γεωργικού τομέα 
Οι στόχοι του Tacis στον τομέα αυτό αφορούν την 
υποστήριξη της ανάπτυξης του γεωργικού τομέα σε 
μία όλο και πιο ανταγωνιστική αγορά. Ειδικότερα, το 
Tacis υπεστήριξε τις προσπάθειες αύξησης 
εξαγώγιμων αγαθών, την προώθηση των επενδύσεων 
σε βιομηχανίες γεωργικών προϊόντων και τη 
δημιουργία εμπορικών δικτύων διακίνησης αγαθών. 
Βάσει της εμπειρίας του Tacis στην περιοχή της 
Αλματίας, προτάθηκε να αναπτυχθεί το 1995 ένα 
σύστημα ενημέρωσης επί θεμάτων γεωργικής 
διαχείρισης, στα πλαίσια ενός σχεδίου του Tacis 
προϋπολογισμού 3 εκατομμυρίων ECU. Σκοπός του 
Tacis και των αρχών του Καζακστάν ήταν η δημιουργία 
ενός Κέντρου Ενημέρωσης επί Θεμάτων Εμπορίας και 
Διαχείρισης Γεωργικών Προϊόντων, το οποίο να 
παρέχει στοιχεία για τις τιμές και τη διαθεσιμότητα 
συντελεστών παραγωγής. Επίσης, το σχέδιο αυτό έχει 
ως στόχο τη δημιουργία μίας πρότυπης αγοράς 
χονδρικής πώλησης νωπών προϊόντων στην περιοχή 
της Αλματίας. 
To Tacis υπεστήριξε τις προσπάθειες των αρχών του 
Καζακστάν να διασφαλίσουν την παραγωγή και την 
προμήθεια τροφίμων στην εγχώρια αγορά και να 
αναπτύξουν επίσης τον τομέα της γεωργίας, ώστε οι 
μελλοντικές ιδιωτικοποιήσεις να αποτελούν 
συμφέρουσα λύση και οικονομικά βιώσιμη επιλογή για 
τους επενδυτές. 
Αναλήφθηκαν δραστηριότητες στην Ακμόλα (τη νέα 
πρωτεύουσα) και στο Aktyubinsk, για να τονωθεί ο 
τομέας της παραγωγής τροφίμων. 
Συμπληρωματικές επενδύσεις είναι απαραίτητες για 
την ανάπτυξη τεχνικών παραγωγής, τη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας και την αύξηση της παραγωγής. 
To Tacis υπεστήριξε με τεχνογνωσία τοπικές 
πρωτοβουλίες στις περιοχές της Αλματίας και του 
Taldy Kurgan για την κατάρτιση εμπορικών 
παραγόντων σε θέματα σχετικά με επιχειρήσεις και 
λογιστικές αρχές, ώστε να διασφαλισθεί η καλύτερη 
αξιοποίηση των πόρων. Αναβάθμιση των ανθρώπινων πόρων του 
Καζακστάν 
Η ενίσχυση του Tacis στον τομέα αυτό επικεντρώθηκε 
στην παροχή κατάρτισης στους δημόσιους 
υπαλλήλους που ασχολούνται με νέους κανονισμούς, 
καθώς επίσης και στην αναδιάρθρωση του συστήματος 
κοινωνικής πρόνοιας σε μία προσπάθεια 
αντιμετώπισης των αυξανόμενων κοινωνικών 
συνεπειών των οικονομικών μεταρρυθμίσεων. 
Ένα πρόγραμμα, προϋπολογισμού 2,9 εκατομμυρίων 
ECU, συνέβαλε στην αναβάθμιση της διαχείρισης και 
των οικονομικών ικανοτήτων στο Καζακστάν. To Tacis 
συνέβαλε επίσης στην ανάπτυξη του νέου 
προγράμματος διαχείρισης και διοίκησης επιχειρήσεων 
στο Ίδρυμα Διαχείρισης και Οικονομικών Σπουδών 
του Καζακστάν. Συμπληρωματικοί πόροι του Tacis θα 
επιτρέψουν στο ' Ιδρυμα αυτό να βελτιώσει το τμήμα 
διαχείρισης και διοίκησης επιχειρήσεων, ώστε να 
προωθηθεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και 
σταθερότητα του προγράμματος, καθώς επίσης και για 
να μπορέσει το τμήμα αυτό να συμμετάσχει σε ένα 
δίκτυο Ευρωπαϊκών Σχολών και Πανεπιστημίων 
Εμπορικών Σπουδών. Παρασχέθηκε επίσης ειδική 
κατάρτιση για το τοπικό τραπεζικό σύστημα μέσω 
μαθημάτων στο Κέντρο Τραπεζικής Κατάρτισης και τη 
Συμβουλευτική Τραπεζική Υπηρεσία Αλματίας. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
' Αλλοι τομείς 
Σύνολο 5,4 6,3 6,3 5,9 25,04 
4,87 
2,16 
0,7 
0 
0 
0 
0 
0 
7,73 1,4 3,15 
3,06 
3,2 
0 
6,4 
0 
0 
0 
20,6 3,15 
0 
0 
0 
0 
1,4 
14 1,8 
3,15 
0 
0 
1,63 
0 
0 
1,12 
14 2,9 14,12 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
3,2 
15 14,52 
3,9 
0 
8,03 
0 
0 
5,72 
71,33 
26 
Κιργιζία 
Η Κιργιζία, αφενός, και η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα 
κράτη μέλη της αφετέρου, υπέγραψαν μία Συμφωνία 
Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας το Φεβρουάριο 
1995. Η Συμφωνία παρέχει το πλαίσιο για μελλοντικές 
σχέσεις στον πολιτικό, οικονομικό, εμπορικό και 
άλλους συναφείς τομείς. Το 1995 οριστικοποιήθηκε 
μία Προσωρινή Συμφωνία, η οποία θα θέσει σε 
εφαρμογή τα μέτρα της ως άνω Συμφωνίας σχετικά με 
το εμπόριο. 
Η κυβέρνηση της Κιργιζίας έδειξε τη σταθερή 
προσήλωση της στις μεταρρυθμίσεις και την 
ελευθέρωση της αγοράς, επέτυχε δε ταχύτερη 
πρόοδο από ό,τι τα περισσότερα άλλα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. 
Από τις βουλευτικές εκλογές, που διεξήχθηκαν το 
Φεβρουάριο του 1995, προέκυψε ένα νέο Κοινοβούλιο 
αποτελούμενο από δύο νομοθετικά Σώματα, το δε 
Οκτώβριο του ιδίου έτους διεξήχθη δημοψήφισμα με 
το οποίο εγκρίθηκε ένα νέο Σύνταγμα. 
Η Κιργιζία έθεσε φιλόδοξους στόχους στον τομέα των 
οικονομικών μεταρρυθμίσεων και το 1995 άρχισε να 
αποκομίζει οφέλη από την προσέγγιση αυτή. Το 
τριετές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, που τέθηκε σε 
ισχύ το 1994 για τη μείωση των κρατικών 
παρεμβάσεων στην οικονομία και την αύξηση του 
ποσοστού ιδιωτικοποιήσεων, εξακολουθεί να 
εφαρμόζεται. Η αυστηρή νομισματική και φορολογική 
πολιτική είχε ως αποτέλεσμα τον καλύτερο έλεγχο 
του πληθωρισμού, τη σταθερότητα του νομίσματος και 
μία αύξηση του ΑΕγχΠ κατά 2%. Ωστόσο, η Κιργιζία 
εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα φτωχότερα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη, το δε βιοτικό της επίπεδο 
εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλό. Η Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα χορηγεί επί δύο χρόνια επισιτιστική βοήθεια 
στην Κιργιζία, η οποία έτυχε επίσης ενίσχυσης από το 
Γραφείο Ανθρωπιστικής Βοήθειας της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας (ECHO). Η χώρα χωλαίνει επίσης από 
σοβαρή έλλειψη ενεργειακών πόρων και εξαρτάται 
από το γειτονικό Ουζμπεκιστάν για τον εφοδιασμό της 
σε φυσικό αέριο. Το εξωτερικό εμπόριο είναι 
περιορισμένο και ο ρυθμός ιδιωτικοποιήσεων βραδύς. 
Τόνωση των μεταρρυθμίσεων στην Κιργιζία 
To Tacis υπεστήριξε το 1995 το πρόγραμμα 
μεταρρυθμίσεων της Κιργιζίας αναλαμβάνοντας 
υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους 8 εκατομμυρίων 
ECU. Το Πρόγραμμα επικεντρώνει τις δραστηριότητες 
του στους ακόλουθους τομείς: • παραγωγή τροφίμων, μεταποίηση και διανομή 
• ενέργεια 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Το 1995, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ανταποκρίθηκε στις 
ανάγκες της χώρας με σχέδια ανθρωπιστικής και 
επισιτιστικής βοήθειας, σε συνδυασμό με το 
πρόγραμμα ECHO. 
Αναδιάρθρωση του γεωργικού τομέα 
Η Κιργιζία εισήλθε μετά από την ανεξαρτησία της σε 
μία περίοδο ουσιαστικής μείωσης της παραγωγής 
τροφίμων, αν και η τάση αυτή έχει αρχίσει να 
αντιστρέφεται. Το 1995, το Tacis άρχισε να εφαρμόζει 
δύο νέα σχέδια, βασιζόμενο στα επιτεύγματα ενός 
σχεδίου του 1992, στα πλαίσια του οποίου 
καταρτίστηκε ένα στρατηγικό κατευθυντήριο 
πρόγραμμα για τη γεωργία και τον τομέα των 
τροφίμων. 
To Tacis άρχισε επίσης να εφαρμόζει σχέδιο, 
προϋπολογισμού 1,3 εκατομμυρίων ECU, σε 
συνεργασία με τη Μονάδα Στήριξης της Γεωργικής 
Πολιτικής και των Αγροτικών Επιχειρήσεων του 
Υπουργείου Τροφίμων και Γεωργίας. Το σχέδιο αυτό 
έχει ως στόχο την επιτάχυνση της αναδιάρθρωσης του 
γεωργικού τομέα και του τομέα των τροφίμων με μία 
σειρά μέτρων. Με την παροχή συμβουλών για την 
ανάπτυξη πολιτικών, οι σύμβουλοι του Tacis 
συμβάλλουν σε πρωτοβουλίες για τη θέσπιση της νέας 
νομοθεσίας που είναι απαραίτητη για την ομαλή 
μετάβαση στην ιδιωτική γεωργία και την 
αναδιάρθρωση της βιομηχανίας τροφίμων. Το σχέδιο 
υποστηρίζει την ανάπτυξη της ιδιωτικής γεωργίας με 
την εκπαίδευση αγροτών, την προβολή των οφελών 
της μεταρρύθμισης της γης τόσο στους ιδιώτες 
γεωργούς όσο και στους τοπικούς διοικητικούς 
υπαλλήλους, καθώς επίσης και με την παροχή σε 
όλους τους ενδιαφερόμενους πληροφοριών για τις 
αγορές γεωργικών προϊόντων, την τιμολόγηση και τις 
εναλλακτικές δυνατότητες διανομής. 
Ιδρύονται υπηρεσίες διοίκησης επιχειρήσεων για την 
υποστήριξη των εταιρειών μεταποίησης και διανομής 
τροφίμων που έχουν ιδιωτικοποιηθεί πρόσφατα ή 
πρόκειται να ιδιωτικοποιηθούν σύντομα. Με τις 
υπηρεσίες αυτές παρέχεται κατάρτιση στους τομείς 
της τήρησης λογαριασμών, της εμπορίας προϊόντων, 
των χρηματοπιστωτικών θεμάτων και των επενδύσεων. 
Μία άλλη πτυχή του σχεδίου αυτού είναι ο 
προσδιορισμός και η θέσπιση προτύπων για τα 
γεωργικά προϊόντα, καθώς επίσης και η αναβάθμιση 
των προδιαγραφών των τροφίμων. 
27 
To Tacis άρχισε να εφαρμόζει το 1995 ένα διετές 
Πρόγραμμα Ανάπτυξης της Γεωργίας και των 
Τροφίμων στη διοικητική περιφέρεια του Issyk-Kul. Το 
σχέδιο αυτό, προϋπολογισμού 2,4 εκατομμυρίων ECU, 
έχει ως στόχο την ανάπτυξη μίας αμοιβαίας σχέσης 
μεταξύ των παραγωγών πρωτογενών προϊόντων, των 
μεταποιητικών βιομηχανιών και των αγορών. Θα 
χρησιμεύσει ως πρότυπο σχέδιο για ανάλογα 
προγράμματα που πρόκειται να εφαρμοστούν στο 
μέλλον σε ολόκληρη την Κιργιζία. Κύριος στόχος του 
σχεδίου είναι η βελτίωση της ταχύτητας και της 
αποτελεσματικότητας της παραγωγής, της εμπορίας 
και της διανομής ειδών διατροφής. 
Το πρόγραμμα ανάπτυξης της ιδιωτικής γεωργίας 
αφορά μεταξύ άλλων την επιτόπια διαχείριση των 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων, την εξεύρεση πιστώσεων 
για τον επιχειρηματικό τομέα, την κατάρτιση δασικών 
υπαλλήλων και την ανάπτυξη προϊόντων. Το 
πρόγραμμα αυτό αφορά επίσης την αύξηση της 
ποιότητας και της αποτελεσματικότητας, ενώ 
υποστηρίζει την ίδρυση μίας τοπικής εμπορικής 
ένωσης για τη διευκόλυνση των επαφών μεταξύ όλων 
όσων έχουν σχέση με την παραγωγή τροφίμων και 
μεταποιητικές δραστηριότητες. 
Εκσυγχρονισμός του ενεργειακού τομέα 
Η Κιργιζία υπέγραψε τον Ευρωπαϊκό Χάρτη για την 
Ενέργεια και τη Συνθήκη για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη 
Ενέργειας, πράγμα που αποτελεί σημαντικό βήμα για 
την προσέλκυση ξένων επενδύσεων οι οποίες είναι 
απαραίτητες για τον ενεργειακό τομέα της χώρας. Η 
Εθνική Ανώνυμος Εταιρεία Ενέργειας της Κιργιζίας και 
το Tacis συνεργάζονται για την επίλυση ορισμένων 
ενεργειακών προβλημάτων KOL την ανάπτυξη μιας 
στρατηγικής στον τομέα κατά την επόμενη δεκαετία. 
Το σχέδιο, προϋπολογισμού 1,1 εκατομμυρίου ECU, 
αφορά μεταξύ άλλων τα εξής θέματα: την υποστήριξη 
για τη θέσπιση νομοθεσίας στον τομέα της ενέργειας 
και του ηλεκτρισμού, την παροχή συμβουλών για τη 
χάραξη ενεργειακών στρατηγικών, την προώθηση της 
εξοικονόμησης ενέργειας, την κατάρτιση διευθυντικών 
στελεχών στον τομέα της ενέργειας, και την 
προμήθεια ενεργειακού εξοπλισμού. Το 1995, το Tacis άρχισε επίσης να εφαρμόζει ένα 
σχέδιο προϋπολογισμού 600.000 ECU για την 
ενίσχυση της Komur, της Κρατικής Εταιρείας 
Ανθρακα, με την παροχή υψηλού επιπέδου 
συμβουλών πολιτικής και κατάρτισης. 
Ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών 
Η Κιργιζία και το Tacis καταβάλλουν προσπάθειες για 
τη βελτίωση της διάρθρωσης των δημόσιων υπηρεσιών 
και τη διευκόλυνση της εφαρμογής πολιτικών σε 
όλους τους διοικητικούς κλάδους. Μέσω ενός σχεδίου 
προϋπολογισμού 1,6 εκατομμυρίων ECU, το Tacis 
παρέχει συμβουλές επί θεμάτων που έχουν σχέση με 
τη διαχείριση KOL την ανάπτυξη υπηρεσιών, καθώς 
επίσης και με τη διοίκηση προσωπικού, όπως τα 
κριτήρια επιλογής, οι προσλήψεις και η επαγγελματική 
σταδιοδρομία. Το Πρόγραμμα αφορά επίσης τη συνεχή 
κατάρτιση και την προμήθεια εξοπλισμού, προβλέπει 
δε ένα σχέδιο ελέγχου για την εξακρίβωση του κατά 
πόσο εφαρμόζεται η πολιτική σε όλα τα επίπεδα 
διοίκησης. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
Αλλοι τομείς 
Σύνολο 0 0.82 
0 0 0.82 
0 
0,7 
0 
0 
0 
0 
0 
0,7 2,71 
0 
0 
5,7 
0 
0 
0 
9,23 2,6 
4 
2,4 
0 
0 
0 
0 
1 
10 1,6 4,2 
3,7 10,41 
1,7 4,8 
0 0 
0 5,7 
0 0 
0 0 
1 2 
8 27,93 
Σημείωση: Η Κιργιζία δεν έτυχε χρηματοδότησης στα πλαίσια του 
προϋπολογισμού 1994. 
28 
Μολδαβία 
Οι σχέσεις μεταξύ της Μολδαβίας, αφενός, και της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, 
αφετέρου, βασίζονται επίσημα σε μια Συμφωνία 
Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας που υπεγράφη το 
Νοέμβριο του 1994. Η Συμφωνία αυτή παρέχει ένα 
πλαίσιο για την ανάπτυξη πολιτικών, οικονομικών, 
εμπορικών και πολιτιστικών σχέσεων. Για να 
υλοποιηθούν τα μέτρα σχετικά με το εμπόριο της ως 
άνω Συμφωνίας, τον Οκτώβριο του 1995 υπεγράφη μια 
Προσωρινή Συμφωνία. 
Η πολιτική κατάσταση στη Μολδαβία σταθεροποιήθηκε 
το 1995. Τον Ιανουάριο του έτους αυτού, η περιοχή 
του Gagauz απέκτησε την αυτονομία της. Με τον 
τρόπο αυτό επιλύθηκε ένα πολιτικό θέμα που θα 
μπορούσε να αποτελέσει αποσταθεροποιητικό 
παράγοντα. Οι αυτονομιστικές τάσεις της υπέρ τον 
Δνείπερο περιοχής συνέχισαν να διαταράσσουν την 
οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Οι διαπραγματεύσεις 
για την εξεύρεση λύσεως ήταν άκαρπες το 1995. 
Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της κυβέρνησης το 
1995 είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση του ΑΕγχΠ 
κατά 1,5%, που ήταν η πρώτη αύξηση του οικονομικού 
αυτού μεγέθους μετά από την ανεξαρτησία. Ο 
πληθωρισμός μειώθηκε κατά 2% με μια αυστηρή 
νομισματική πολιτική, το δε νόμισμα, το λέι, παρέμεινε 
σταθερό. Οι εξαγωγές της Μολδαβίας αυξήθηκαν 
σημαντικά το 1995, ιδίως εκείνες στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα, οι οποίες σχεδόν διπλασιάστηκαν. 
Το Δεκέμβριο του 1995, η κυβέρνηση ολοκλήρωσε 
επιτυχώς μια εκστρατεία μαζικών ιδιωτικοποιήσεων 
κατά την οποία πωλήθηκαν σε δημοπρασίες 1.132 
μεγάλες επιχειρήσεις. Η έλλειψη ξένων επενδύσεων 
εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα, το οποίο οι αρχές 
της Μολδαβίας ελπίζουν να αντιμετωπίσουν με τη 
συνέχιση μιας σταθεροποιητικής νομισματικής 
πολιτικής και την αύξηση των ιδιωτικοποιήσεων των 
επιχειρήσεων. 
Τομείς προτεραιότητας του Tacis 
Για να υποστηρίξει τη Μολδαβία στις μεταρρυθμιστικές 
της προσπάθειες, το Πρόγραμμα Tacis ανέλαβε το 
1995 υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους 9 
εκατομμυρίων ECU στα πλαίσια του εθνικού 
προγράμματος της Μολδαβίας. To Tacis επικέντρωσε 
το 1995 τις προσπάθειες του στους ακόλουθους 
τομείς: 
• παραγωγή τροφίμων, μεταποίηση και διανομή 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• ενέργεια 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. Η Μολδαβία έτυχε επίσης χρηματοδότησης στα 
πλαίσια πολυκρατικών προγραμμάτων. 
Εκσυγχρονισμός του τομέα των τροφίμων 
Το 1995 εγκρίθηκε πρόγραμμα, προϋπολογισμού 1,3 
εκατομμυρίων ECU, με στόχο τη βελτίωση της 
εμπορίας γεωργικών προϊόντων. Το πρόγραμμα αυτό, 
το οποίο το Tacis διαχειρίζεται από κοινού με το 
Υπουργείο Γεωργίας και το Κέντρο Προώθησης 
Τροφίμων και Εξαγωγών, αποσκοπεί στην προώθηση 
των ιδιωτικών πωλήσεων γεωργικών προϊόντων. 
Συμβάλλει επίσης στην ανάληψη πρότυπων δράσεων 
προώθησης προϊόντων στην αγορά σε συνεργασία με 
εμπόρους και ενθαρρύνει τη δημιουργία ανεξάρτητων 
επαγγελματικών ομοσπονδιών. Μετά από τη διάλυση 
της Σοβιετικής Ένωσης, η Μολδαβία έχασε πολλές 
από τις παραδοσιακές αγορές εξαγωγών της. Το 
πρόγραμμα του Tacis υποστηρίζει την αγροτική 
κοινότητα της Μολδαβίας να ανακτήσει τις εν λόγω 
αγορές εξαγωγών, να αναπτύξει νέες δυνατότητες 
εξαγωγών και να βελτιώσει την εμπορία των 
προϊόντων στην εγχώρια αγορά. 
Το 1995 αναπτύχθηκαν δύο άλλα σχέδια: το ένα 
αφορούσε τη βελτίωση της ποιότητας των σπόρων 
(400.000 ECU) και προωθήθηκε σε συνεργασία με τη 
γεωργική εταιρεία Semintse της Μολδαβίας, το δε 
άλλο αφορούσε την ανάπτυξη πιστωτικών 
διευκολύνσεων σε ιδιώτες γεωργούς (800.000 ECU). 
Το πρώτο σχέδιο έχει ως στόχο τον εκσυγχρονισμό 
της παραγωγής και τη βελτίωση της ποιότητας των 
σπόρων κηπευτικών με την καθιέρωση νέων ποικιλιών 
και την ενθάρρυνση των επαφών μεταξύ των 
παραγωγών σπόρων εντός και εκτός της Μολδαβίας. 
Το δεύτερο σχέδιο έχει ως αντικείμενο την 
αυξανόμενη ζήτηση πιστώσεων από ιδιωτικές 
τράπεζες. To Tacis συνδράμει στην αύξηση της 
ικανότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων να 
αντιμετωπίσουν την αύξηση της ζήτησης δανείων από 
ιδιώτες γεωργούς, παρέχοντας κατάρτιση και 
συμβουλές στην Agroindbank και εκπαιδεύοντας 
ιδιωτικούς φορείς σε θέματα διαχείρισης πιστώσεων. 
Ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων 
Το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων της Μολδαβίας κατά 
την περίοδο 1995-1996 είχε ως στόχο την περαιτέρω 
ιδιωτικοποίηση 1/3 των κρατικών επιχειρήσεων. Εάν τα 
σχέδια αυτά εφαρμοστούν επιτυχώς, θα έχουν 
ιδιωτικοποιηθεί συνολικά τα 2/3 της κρατικής 
περιουσίας. To Tacis υπεστήριξε τις προσπάθειες 
ιδιωτικοποίησης με δύο σχέδια. Το πρώτο αφορά τη 
29 
συνέχιση της υποστήριξης στο σχέδιο του 
Επιχειρηματικού Κέντρου Μολδαβίας, που 
εφαρμόστηκε επιτυχώς το 1994. Για τη διάδοση 
πληροφοριών σχετικά με τις διάφορες πτυχές της 
ιδιωτικοποίησης, το Κέντρο ίδρυσε παραρτήματα σε 
ολόκληρη τη Μολδαβία. Ένα σχέδιο του Tacis, 
προϋπολογισμού 500.000 ECU, αποσκοπεί στην 
ενίσχυση της ομάδας εμπειρογνωμόνων του Κέντρου 
και στην ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ τοπικών και 
διεθνών ιδρυμάτων, προκειμένου να προσελκυστεί 
χρηματοδοτική συνδρομή και να διευκολυνθεί η 
χάραξη και η εφαρμογή επιχειρηματικών στρατηγικών 
από εταιρείες. 
Ένα δεύτερο σχέδιο, προϋπολογισμού 1 
εκατομμυρίου ECU, θα αρχίσει, να εφαρμόζεται το 
1996 με αντικείμενο την κατάσταση μεμονωμένων 
επιχειρήσεων, θα συμβάλει στον εντοπισμό των 
αφερέγγυων επιχειρήσεων και θα παρέχει συμβουλές 
για την αναδιάρθρωση, την εκκαθάριση ή την ενίσχυση 
τους μέσω δανειακών συστημάτων. 
Διατήρηση της ενέργειας - μια προτεραιότητα 
Στον τομέα της ενέργειας, το Tacis ανέλαβε 
υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους 1,25 
εκατομμυρίων ECU για την υποστήριξη του εθνικού 
Γραφείου Ενεργειακής Απόδοσης, που συστάθηκε στα 
πλαίσια του Προγράμματος Tacis το 1992. Το Γραφείο 
αυτό διαχειρίστηκε δύο σχέδια για τη διατήρηση της 
ενέργειας το 1995, αμφότερα των οποίων αφορούσαν 
την ανάπτυξη και την εφαρμογή της πολιτικής 
διατήρησης της ενέργειας. 
Στα πλαίσια ενός άλλου σχεδίου, που άρχισε να 
εφαρμόζεται το 1995, παρέχονται συμβουλές 
πολιτικής στο Κρατικό Ίδρυμα Ενέργειας σχετικά με 
το κόστος και τα οφέλη πιθανών εναλλακτικών πηγών 
ενεργειακού εφοδιασμού. 
Ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων στη Μολδαβία 
Στον τομέα των ανθρώπινων πόρων, το 1995 
περατώθηκαν δύο σχέδια και εγκρίθηκαν δύο νέα. Το 
σχέδιο παροχής υπηρεσιών στον τομέα της 
απασχόλησης (1 εκατομμύριο ECU), που αποσκοπούσε 
στην ενίσχυση της αγοράς εργασίας και την προώθηση του προγράμματος απασχόλησης του Υπουργείου 
Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας, ολοκληρώθηκε 
επιτυχώς. Το σχέδιο κατάρτισης σε θέματα 
διαχείρισης, προϋπολογισμού 1,25 εκατομμυρίων ECU, 
στην Ακαδημία Οικονομικών Επιστημών, περατώθηκε 
επιτυχώς και 30 περίπου εκπαιδευθέντα διοικητικά 
στελέχη εργάζονται τώρα στην Ακαδημία αυτή. 
Το 1995 άρχισαν να εφαρμόζονται δύο σχέδια που 
αφορούσαν το μεν ένα τη μεταρρύθμιση του 
συστήματος κοινωνικής πρόνοιας (1,5 εκατομμύρια 
ECU), το δε άλλο την υποστήριξη του υγειονομικού 
τομέα (500.000 ECU). Το πρώτο σχέδιο έχει ως 
στόχο την ανάπτυξη ενός νέου συστήματος 
κοινωνικής πρόνοιας και τη χάραξη ενός 
συνοδευτικού νομικού πλαισίου με την παροχή 
συμβουλών στην κυβέρνηση της Μολδαβίας. Το 
δεύτερο σχέδιο αποσκοπεί στην υποστήριξη των 
υγειονομικών αρχών της Μολδαβίας για την 
αντιμετώπιση βασικών προβλημάτων υγειονομικής 
περίθαλψης και τη μεταρρύθμιση του συστήματος 
διαχείρισης του υγειονομικού τομέα. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 1991 
0 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
0 1,73 0 1,45 1,5 4,6 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 0,13 2 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 0,97 2,27 
Ενέργεια 0 2 
Μεταφορές 0 0 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 0 1 
Τηλεπικοινωνίες 0 0 
Ανθρωπιστική βοήθεια 0 0 
' Αλλοι τομείς 0 0 
Σύνολο 1,1 9 1,9 
4,7 
0,6 
0,6 
0 
0 
0 
0,75 
10 2 6,03 
2,5 10,44 
1,5 4,1 
0 
0 
0 
0 
1,5 
9 0,6 
1 
0 
0 
2,25 
29,1 
Σημείωση: Η Μολδαβία δεν έτυχε χρηματοδότησης στα πλαίσια 
του προϋπολογισμού του 1993. 
30 
Μογγολία 
Ο διάλογος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 
της Μογγολίας εντατικοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του 
1995. Στα πλαίσια αυτά, ο Πρόεδρος κ. Orchirbat, 
πραγματοποίησε επίσκεψη στις Βρυξέλλες. 
Μία προτεραιότητα της κυβέρνησης της Μογγολίας 
είναι η ενίσχυση της εθνικής οικονομίας με την αύξηση 
της βιομηχανικής παραγωγής. Δεδομένου ότι το 40% 
του κρατικού προϋπολογισμού χρησιμοποιείται σήμερα 
για τη χρηματοδότηση ασύμφορων κρατικών 
επιχειρήσεων, η μελλοντική οικονομική μεγέθυνση της 
Μογγολίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την 
ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα. Σημαντικοί τομείς της 
οικονομίας, συμπεριλαμβανόμενων των υπηρεσιών και 
της μεταποίησης γεωργικών προϊόντων, έχουν 
ιδιωτικοποιηθεί πλήρως και μεγάλες κρατικές εταιρείες 
έχουν αντικατασταθεί από μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
Συνέχιση της υποστήριξης της Μογγολίας 
Το Πρόγραμμα Δράσης του Tacis κατά την περίοδο 
1994-95 συνέχισε να βασίζεται σε σχέδια που είχαν 
αρχίσει να εφαρμόζονται το 1994. Το έτος αυτό 
διατέθηκαν στη Μογγολία πιστώσεις ύψους 8 
εκατομμυρίων ECU, που αφορούσαν κυρίως τις 
ακόλουθες δραστηριότητες: 
• την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
• την αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• την ενέργεια. 
Ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
Οι στόχοι του Tacis για την ανάπτυξη των ανθρώπινων 
πόρων στη Μογγολία αφορούν κυρίως την ανάπτυξη 
των ικανοτήτων που είναι απαραίτητες για την 
αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων κοινωνικής 
πρόνοιας και την αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων 
των νέων οικονομικών παραγόντων. Το 1994-1995 
διατέθηκε ποσό 1,2 εκατομμυρίων ECU για τη 
χρηματοδότηση ενός σχεδίου που αφορούσε την 
ενίσχυση των υπηρεσιών απασχόλησης. Στόχος του 
σχεδίου αυτού είναι η υποστήριξη των ενεργειών του 
Υπουργείου Εργασίας και Δημογραφικής Πολιτικής, 
καθώς επίσης και η δημιουργία των προϋποθέσεων για 
τη χάραξη πολιτικής όσον αφορά τη διαχείριση της 
ανεργίας. Στα πλαίσια του σχεδίου του Tacis "Μεταρρύθμιση των 
Οικονομικών Σπουδών" (2 εκατομμύρια ECU), 
αναλήφθηκαν προσπάθειες για την αναδιάρθρωση των 
προγραμμάτων σπουδών και την οργάνωση του 
Εθνικού Πανεπιστημίου Μογγολίας. Στόχος του εν 
λόγω σχεδίου του Tacis ήταν να συμβάλει στην 
προσαρμογή των οικονομικών σπουδών στις ανάγκες 
μιας οικονομίας της αγοράς. 
Βελτιστοποίηση της ανάπτυξης επιχειρήσεων 
Η ενίσχυση του Tacis στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
συνεχίστηκε καθόλη τη διάρκεια του 1995, ιδίως στον 
τομέα της μεταποίησης γεωργικών προϊόντων. Στόχος 
των σχεδίων αναδιάρθρωσης και ανάπτυξης των 
επιχειρήσεων εξακολουθεί να είναι η παροχή υψηλού 
επιπέδου συμβουλών πολιτικής στην κυβέρνηση με 
αντικείμενο τις τεχνικές ανάπτυξης μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων. 
Κατά την τελευταία τετραετία ιδρύθηκαν 29.000 νέες 
επιχειρήσεις και συνεταιρισμοί. Το εφαρμοζόμενο 
σχέδιο του Tacis χάραξε το πλαίσιο για την ίδρυση 
νέων επιχειρηματικών ενώσεων, που αποτελούν 
σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης των νεοσύστατων 
επιχειρήσεων. 
Βελτίωση του ενεργειακού εφοδιασμού 
Η διαθεσιμότητα αξιόπιστων και αποτελεσματικών από 
άποψη κόστους πηγών ενέργειας αποτελεί βασικό 
παράγοντα για τη συνέχιση της ανάπτυξης ιδιωτικών 
επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό, το Tacis άρχισε να 
εφαρμόζει ένα ενεργειακό σχέδιο με στόχο τη 
βελτίωση της αξιοπιστίας των σταθμών παραγωγής 
ηλεκτρικής ενέργειας στο Dharkan και το Choibalsan 
που βρίσκονται σε αγροτικές περιοχές της Μογγολίας. 
Το σχέδιο αυτό, προϋπολογισμού 1 εκατομμυρίου 
ECU, εφαρμόζεται τώρα και στις δύο αυτές πόλεις KOL 
αποσκοπεί στην εξεύρεση οικονομικά συμφερόντων 
μέσων για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και 
της αξιοπιστίας των τοπικών πηγών ενέργειας. Το 
σχέδιο για το Dharkan αποσκοπεί στην εκπόνηση μιας 
ανάλυσης κόστους/οφέλους για την αναβάθμιση του 
σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της πόλης 
31 
αυτής. Το σχέδιο για το Choibalsan εξετάζει τώρα τον 
τρόπο με τον οποίο μπορεί να παραταθεί για 10 έως 20 
ακόμη χρόνια η διάρκεια ζωής του εργοστασίου. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
Αλλοι τομείς 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 
0 2,56 
3,8 
0 
1 
0 
0 0 
0 0 
0 0 
0 0,64 
0 8 1995 Σύνολο 
0 0 
0 2,56 
3,8 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0,64 
Σημείωση: Η Μογγολία δεν έτυχε χρηματοδότησης στα πλαίσια 
των προϋπολογισμών 1991-1993. Ο προϋπολογισμός του 1994 
κάλυπτε επίσης δραστηριότητες του 1995. 
32 
Ρωσική Ομοσπονδία 
Η οικονομία της Ρωσίας έδειξε σημεία περαιτέρω 
σταθερότητας το 1995. Παρά το γεγονός ότι οι γενικές 
μακροοικονομικές τάσεις εξακολουθούν να είναι 
αρνητικές, από τους κυριότερους δείκτες προκύπτει 
ότι επήλθαν ουσιαστικές βελτιώσεις σε βασικούς 
τομείς. 
Η Ρωσία πραγματοποίησε το 1995 περαιτέρω πρόοδο 
όσον αφορά τη δημιουργία μιας οικονομίας της 
αγοράς. Το πραγματικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν 
βελτιώθηκε σε σύγκριση με εκείνο του 1994, από -15% 
σε -4%. Η συνολική βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε 
επίσης από -21% σε -3%, κυρίως λόγω των κερδών 
που πραγματοποίησε η παραδοσιακή βαριά 
βιομηχανία. 
Η δημοσιονομική κατάσταση της Ρωσικής 
Ομοσπονδίας βελτιώθηκε ελαφρώς το 1995. Το 
έλλειμμα του προϋπολογισμού μειώθηκε από -6% σε 
-4% του ΑΕγχΠ. Το ποσοστό πληθωρισμού συνέχισε 
να πέφτει και μειώθηκε από 840% το 1993, σε 215% το 
1994 και σε 131% το 1995. Η υποτίμηση του 
νομίσματος της χώρας συνεχίστηκε με βραδύ ρυθμό 
σε μια προσπάθεια της Κεντρικής Τράπεζας να 
αναχαιτίσει τον πληθωρισμό. Ωστόσο, η τιμή του 
νομίσματος σταθεροποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τα 
μέσα του 1995 και εντεύθεν. 
Το εμπορικό πλεόνασμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας 
αυξήθηκε περαιτέρω το 1995 σε 25 δισεκατομμύρια 
ECU. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 6,5 
εκατομμύρια ECU σε σύγκριση με το 1994. 
Βελτιώθηκαν επίσης οι εμπορικές συναλλαγές της 
Ρωσίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία 
εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο εμπορικό 
εταίρο της Ρωσίας. 
Οι κοινωνικές επιπτώσεις των 
μεταρρυθμίσεων 
Η ανεργία αυξήθηκε από 7,1% το 1994 σε 8,2% του 
εργατικού δυναμικού το Δεκέμβριο του 1995. Η 
μείωση των πραγματικών εισοδημάτων κατά 12% σε 
σύγκριση με το 1994 δημιουργεί επίσης σοβαρό 
πρόβλημα στις αρχές της Ρωσίας. Οι μισθοί μειώθηκαν 
κατά 31% και οι συντάξεις κατά 15%. Οι 
καθυστερήσεις και η μη καταβολή των μισθών είναι 
ένα από τα πιο πιεστικά προβλήματα που έπληττε κάθε 
μήνα 1 εκατομμύριο περίπου άτομα στη Ρωσία καθόλη 
τη διάρκεια του 1995. 
Εν τω μεταξύ, η φοροαποφυγή και η μη καταβολή 
κοινωνικών παροχών με τη μη καταχώρηση μισθών, αποτελεί ένα όλο και πιο κοινό χαρακτηριστικό της 
ρωσικής οικονομίας. Καθώς το βιοτικό επίπεδο 
συνεχίζει να μειώνεται, το πρόγραμμα 
μεταρρυθμίσεων αμφισβητείται όλο και περισσότερο 
από το ευρύ κοινό, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα 
έντονες απεργιακές κινητοποιήσεις και διαμάχες κατά 
την υπογραφή των συλλογικών συμβάσεων εργασίας 
το 1995. 
Σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση 
Η θέση σε ισχύ της Προσωρινής Συμφωνίας, που είχε 
ως στόχο την υλοποίηση των εμπορικών πτυχών της 
Συμφωνίας Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας, 
καθυστέρησε το 1995 λόγω των ανησυχιών της 
Ευρωπαϊκής ' Ενωσης όσον αφορά τη σύγκρουση στην 
Τσετσενία, καθώς επίσης και εξαιτίας των επιπτώσεων 
της κατάστασης όσον αφορά τα ανθρώπινα 
δικαιώματα στην περιοχή αυτή. 
Ωστόσο, η Προσωρινή Συμφωνία υπεγράφη τον Ιούλιο 
του 1995 και κινήθηκαν οι διαδικασίες για τη θέση της 
σε ισχύ. Η Συμφωνία αυτή θα εφαρμόζεται έως ότου 
τεθεί σε ισχύ μια ευρύτερη Συμφωνία Εταιρικών 
Σχέσεων και Συνεργασίας, μετά από την έγκριση της 
εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των 
Κοινοβουλίων των κρατών μελών και της Ρωσικής 
Ομοσπονδίας. 
Εκλογές στη Δούμα 
Στα πλαίσια ενός μείζονος προγράμματος στο οποίο 
συμμετέχουν 32 χώρες, το Πρόγραμμα του Tacis για 
τη Δημοκρατία υπεστήριξε τον έλεγχο των εκλογών 
που πραγματοποιήθηκαν το Δεκέμβριο του 1995 για 
την Κάτω Βουλή της Δούμας. Διεξήχθη επίσης μία 
εκστρατεία συνειδητοποίησης του κοινού για τη 
σημασία της συμμετοχής στις εκλογές, ιδίως στην 
περιοχή της Πετρούπολης. 
Σύμφωνα με τα πορίσματα του ελέγχου αυτού, σε 
95.000 κέντρα καταμέτρησης των ψήφων 105 
εκατομμυρίων δυνητικών ψηφοφόρων, οι 
δημοκρατικές διαδικασίες συνέχισαν να βελτιώνονται 
στις εκάστοτε εκλογές. Το ενδιαφέρον του κοινού για 
τις εκλογές της Δούμας ήταν έντονο, όπως έδειξε το 
ποσοστό συμμετοχής των ψηφοφόρων στις εκλογές, 
που ανήλθε σε 64,4%. Η ικανότητα της Ρωσίας να 
διεξάγει εκλογές με ελεύθερο και δημοκρατικό τρόπο 
αποτελεί μία από τις ενδείξεις ότι οι πολιτικές 
μεταρρυθμίσεις συνεχίζονται κανονικά. Στη Ρωσική 
Ομοσπονδία μεταβιβάστηκε για πρώτη φορά 
απρόσκοπτα η συνταγματική εξουσία από ένα 
νομοθετικό Σώμα σε εκείνο που το διαδέχτηκε. 
33 
Οι περιφέρειες και οι τομείς προτεραιότητας 
του Tacis 
Οι τομείς προτεραιότητας του Tacis στη Ρωσική 
Ομοσπονδία ήταν το 1995 οι εξής: 
• η αναδιάρθρωση και η ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• η ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
• η παραγωγή τροφίμων, η μεταποίηση και η 
διανομή 
• η ενέργεια 
• οι μεταφορές 
• οι τηλεπικοινωνίες. 
Η χρηματοδότηση περιφερειών από το Tacis το 1995 
είχε ως επίκεντρο: 
• την περιοχή της λίμνης της Βαϊκάλης, και 
• τη βορειοδυτική Ρωσία. 
To Tacis διέθεσε το 1995 ποσό 161,19 εκατομμυρίων 
ECU για το εθνικό πρόγραμμα της Ρωσίας. Η χώρα 
έτυχε επίσης ενίσχυσης στα πλαίσια των 
πολυκρατικών προγραμμάτων, συμπεριλαμβανόμενου 
και ποσού 38 εκατομμυρίων ECU για τον τομέα της 
πυρηνικής ασφάλειας. 
Τομείς προτεραιότητας του Tacis 
Αναδιάρθρωση και ίδρυση επιχειρήσεων 
Η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων στη Ρωσία προχωρεί, 
ενώ η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων που 
ιδιωτικοποιούνται εξακολουθεί να είναι δύσκολη. Το 
1/3 των εταιρειών που έχουν ιδιωτικοποιηθεί 
πρόσφατα, εξακολουθούν να ελέγχονται από τις 
προηγούμενες διοικήσεις τους, οι οποίες 
επιβραδύνουν το ρυθμό των φιλόδοξων μεταβολών. 
Κατά το τέλος του έτους, ο Πρωθυπουργός δήλωσε 
ότι ο ρυθμός των ιδιωτικοποιήσεων θα ανακοπεί, ώστε 
να μπορέσει σύντομα η Ρωσία να μεταβεί από το 
στάδιο των μαζικών ιδιωτικοποιήσεων σε εκείνο της 
μεμονωμένης πώλησης επιχειρήσεων με στόχο την 
αύξηση της αποτελεσματικότητας της παραγωγής. 
Τον Ιούνιο του 1995 συστάθηκε, με προεδρικό 
διάταγμα που εγκρίθηκε από τη Δούμα τον Ιούλιο του 
ιδίου έτους, η Κρατική Επιτροπή της Ρωσικής 
Ομοσπονδίας για την Υποστήριξη των Μικρών 
Επιχειρήσεων. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την 
επίσημη μαζική υποστήριξη του ρόλου των ιδιωτικών 
επιχειρήσεων στη Ρωσία, είχε θετική επίδραση στο 
συντονισμό των σχεδίων του Tacis που αποσκοπούν 
στη δημιουργία μακροπρόθεσμων θεσμών για την 
υποστήριξη της ανάπτυξης των επιχειρήσεων, ιδίως 
στις περιφέρειες της Ρωσίας. Οι κυριότερες προτεραιότητες του Tacis για το 1995 
συμπλήρωσαν εκείνες του 1994 και αφορούσαν την 
κατάρτιση σε θέματα σχετικά με τη χρηματοδότηση 
επιχειρήσεων, την αναδιάρθρωση εταιρειών, την 
ενίσχυση στο δεύτερο στάδιο ιδιωτικοποιήσεων, την 
τομεακή ενίσχυση και την ενίσχυση στις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις, καθώς επίσης και την υποστήριξη των 
εθνικών οργανισμών της Ρωσίας που είναι υπεύθυνοι 
για την ανάπτυξη της οικονομίας της αγοράς. Για την 
προώθηση της μακροπρόθεσμης στρατηγικής 
ενίσχυσης, στον κατάλογο προτεραιοτήτων 
προστέθηκε ο έλεγχος και η πρόβλεψη της ανάπτυξης 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
Το 1994 αναλήφθηκε δέσμευση για την υποστήριξη 
της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων με τον 
προγραμματισμό ενός περιφερειακού δικτύου 13 
κέντρων παροχής συμβουλών μετά από την 
ιδιωτικοποίηση. Κατά τη διάρκεια του 1995, έξι από τα 
κέντρα αυτά ήταν πλήρως λειτουργικά, ενώ τρία από 
αυτά, που παρέχουν τεχνική ενίσχυση στο Novosibirsk, 
το Barnaul και το Kemerovo, έχουν ως στόχο τη 
διευκόλυνση της επίλυσης των προβλημάτων 
αναδιάρθρωσης. Τρία κέντρα υποστήριξης 
επιχειρήσεων στο Perm, το Ekaterinburg και το 
Chelyabinsk ασχολούνται με τη σύσταση επενδυτικών 
οργανισμών. Το συνολικό ποσό χρηματοδότησης των 
κέντρων αυτών που έχουν ιδρυθεί, καθώς επίσης και 
άλλων που αναπτύχθηκαν το 1995, ήταν ελαφρώς 
χαμηλότερο των 30 εκατομμυρίων ECU. 
Για τις μικρότερες επιχειρήσεις συστάθηκε το 1995 
ένα δίκτυο 23 Οργανισμών Ανάπτυξης. Οι Οργανισμοί 
Ανάπτυξης της Μόσχας και της Πετρούπολης μόνο 
έδωσαν συμβουλές για την ανάπτυξη επιχειρήσεων σε 
περισσότερους από 3.500 επίδοξους επιχειρηματίες. 
Το φθινόπωρο του 1995 υπεγράφη ένα κυβερνητικό 
διάταγμα με το οποίο το δίκτυο Οργανισμών 
Ανάπτυξης υπήχθη επίσημα στο κυβερνητικό 
πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. 
Στο χρηματοπιστωτικό τομέα, το Tacis χορήγησε 
πιστώσεις ύψους 5 εκατομμυρίων ECU για το Σχέδιο 
Ανάπτυξης Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων, που 
καταρτίστηκε σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή 
Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης και την 
Παγκόσμια Τράπεζα. Το σχέδιο αυτό είχε ως στόχο 
την παροχή υπηρεσιών συνεργασίας μεταξύ 36 
τραπεζών της Ρωσίας για τη βελτίωση και την 
ανάπτυξη χρηματοδοτικών υπηρεσιών σε επιχειρήσεις. 
34 
Ενίσχυση στο γεωργικό τομέα 
Η συνολική γεωργική παραγωγή μειώθηκε κατά 10% 
το 1995. Η συγκομιδή σιτηρών μειώθηκε στο επίπεδο -
ρεκόρ των 64 εκατομμυρίων τόνων το 1995 (από 81 
εκατομμύρια τόνους το 1994). Αυτό οφειλόταν εν 
μέρει στην ξηρασία στην περιοχή του Βόλγα και την 
Κεντρική Ρωσία το Μάιο-Ιούλιο 1995. 
Εκτός από τα χαμηλά επίπεδα γεωργικής παραγωγής 
το 1995, η ανάπτυξη της ιδιωτικής και συνεταιριστικής 
γεωργίας προχώρησε με πολύ αργότερο ρυθμό από 
ό,τι η ιδιωτικοποίηση της βιομηχανίας και του 
εμπορίου, συνεχίστηκε δηλαδή η τάση που 
παρατηρήθηκε το 1994. 
Η νομοθεσία στον τομέα της γεωργίας τροποποιήθηκε 
ελάχιστα το 1995, κυρίως επειδή ο Κώδικας 
Ιδιοκτησίας Γης δεν κατέστη δυνατό να ψηφιστεί από 
τη Δούμα. Η επικύρωση του κώδικα αυτού, που ορίζει 
το νομικό καθεστώς όσον αφορά την ιδιοκτησία της 
γης, εκκρεμεί εδώ και δύο χρόνια. Η μη εφαρμογή του 
Κώδικα Ιδιοκτησίας Γης προκαλεί ασάφεια όσον 
αφορά τον τρόπο με τον οποίο είναι δυνατή η πώληση 
γεωργικών εκτάσεων. Ωστόσο, το Δεκέμβριο του 1995 
εγκρίθηκε η νομοθεσία που διέπει το νομικό καθεστώς 
των γεωργικών συνεταιρισμών. 
Το επίκεντρο των δραστηριοτήτων του Tacis το 1995 
ήταν ο εντοπισμός επιτυχών και συμπληρωματικών 
γεωργικών σχεδίων, τα αποτελέσματα του οποίου θα 
μπορούσαν να ωφελήσουν και άλλα σχέδια σε τοπικό 
και εθνικό επίπεδο. Η ανάπτυξη του χονδρικού 
εμπορίου (στις περιοχές της Σαμάρα και της Μόσχας), 
αφενός, και η αναδιάρθρωση των γεωργικών 
εκμεταλλεύσεων, και η υποστήριξη ιδιωτών γεωργών 
(που προωθήθηκε στην περιοχή της Leningradskaya), 
αφετέρου, ήταν δύο από τους βασικούς τομείς που 
αποτέλεσαν το αντικείμενο δράσεων διάδοσης. Η 
βελτίωση της προμήθειας πρώτων υλών για τη 
γεωργική παραγωγή, ιδίως σπόρων και λιπασμάτων, 
συγκαταλέγονταν επίσης μεταξύ των κυριότερων 
τομέων ενδιαφέροντος. 
Το 1995 δόθηκε επίσης ιδιαίτερη προσοχή στην 
ανάπτυξη της αλιείας και της δασοκομίας. Στο 
Murmansk καταρτίστηκε ένα σχέδιο Tacis, 
προϋπολογισμού 2,5 εκατομμυρίων ECU, για τη 
βελτίωση των δικτύων διανομής ιχθύων σε ολόκληρη 
τη Ρωσία. Το σχέδιο αυτό συμπλήρωσε ένα 
υφιστάμενο σχέδιο, προϋπολογισμού 1,5 
εκατομμυρίων ECU, που έχει ως αντικείμενο τη 
βελτίωση των δομών του αλιευτικού στόλου και της μεταποίησης ιχθύων. Στην περιοχή της Karelia και της 
λίμνης Βαϊκάλης αναπτύχθηκαν πρωτοβουλίες 
αναδάσωσης, μετά τις μαζικές εξαγωγές ξυλείας που 
είχαν προηγηθεί. Αρχισε επίσης να παρέχεται 
κατάρτιση στον τομέα της δασοκομικής διαχείρισης 
και των μεθόδων θερισμού. Στην περιοχή της Βαϊκάλης 
εκπονήθηκαν μελέτες για την ανάπτυξη 
περιβαλλοντικά κατάλληλων μορφών κτηνοτροφίας. 
Το 1995 εφαρμόστηκαν σημαντικά σχέδια στο 
Kemerovo και το Novosibirsk της Σιβηρίας, καθώς 
επίσης και στο Chelyabinsk και το Perm των Ουραλίων. 
Τα δύο πρώτα σχέδια αφορούσαν μεταξύ άλλων την 
έναρξη της λειτουργίας μιας αγοράς χονδρικού 
εμπορίου και την ίδρυση ενώσεων παραγωγών. Τα δύο 
άλλα σχέδια αφορούσαν την αναδιάρθρωση δύο 
μεγάλων αγροκτημάτων συλλογικής καλλιέργειας, τη 
βελτίωση της κατασκευής γεωργικού εξοπλισμού και 
πρωτοβουλίες για την αύξηση των πωλήσεων 
εξοπλισμού. 
Επενδύσεις κεφαλαίων για τη μετατροπή της 
παραγωγής του στρατιωτικού τομέα 
Η ενίσχυση του Tacis αποσκοπεί στη διάσωση του 
επιστημονικού και βιομηχανικού δυναμικού πρώην 
μονάδων παραγωγής για στρατιωτικούς σκοπούς και 
ιδρυμάτων έρευνας και ανάπτυξης με την υποστήριξη 
των σχεδίων μετατροπής τους. Υποστηρίζει τη 
διαχείριση των νέων επιχειρήσεων και προωθεί την 
ανάπτυξη βιομηχανικής συνεργασίας και κοινών 
επιχειρήσεων με ευρωπαίους εταίρους. 
Στα πλαίσια ενός σχεδίου του Tacis για την 
αναδιάρθρωση επιχειρήσεων ενισχύθηκε η 
ανασυγκρότηση του εργοστασίου ηλεκτρικών 
μηχανημάτων Izhorsky στην Πετρούπολη. Ιδρύθηκε μια 
ανώνυμη εταιρεία για την προώθηση της ίδρυσης νέων 
επιχειρήσεων με τη χρησιμοποίηση των βιομηχανικών 
στοιχείων ενεργητικού του παλαιού εργοστασίου. 
Εμπειρογνώμονες του Tacis παρείχαν επίσης την 
υποστήριξη τους σε εγκεκριμένα σχέδια στον τεχνικό, 
νομοθετικό και χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς επίσης 
και στον τομέα των ανθρώπινων πόρων. 
Παρασχέθηκαν συμβουλές υψηλού επιπέδου για τη 
χάραξη πολιτικής στην Κρατική Επιτροπή Βιομηχανίας 
Αμυνας. Περαιτέρω μεμονωμένα σχέδια αφορούσαν 
την ενίσχυση στο Ίδρυμα Αεροπορικού Εξοπλισμού 
και τη συνδρομή στο πρόγραμμα ρωσικών 
πυραυλοκινητήρων τύπου "Record". Η συνολική 
χρηματοδότηση για τη μετατροπή του στρατιωτικού 
τομέα στη Ρωσία ανήλθε σε 7,2 εκατομμύρια ECU. 
35 
Ανθρώπινοι πόροι - μια διαρκής προτεραιότητα 
Η άνοδος της ανεργίας συνεχίστηκε το 1995. Ένα 
άλλο θέμα που συνέχισε να απασχολεί την κοινή 
γνώμη ήταν οι κοινωνικές συνέπειες των 
ιδιωτικοποιήσεων. Όπως και το 1994, οι 
προτεραιότητες του Tacis στον τομέα αυτό 
αφορούσαν τα εν λόγω θέματα. Οι εμπειρογνώμονες 
του Tacis παρείχαν κατάρτιση στους τομείς των 
επιχειρήσεων, των οικονομικών σπουδών και της 
διαχείρισης. Παρείχαν επίσης συμβουλές στους τομείς 
της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, της 
κοινωνικής πρόνοιας και της υγειονομικής περίθαλψης. 
Ιδιαίτερη υποστήριξη παρασχέθηκε στις περιφερειακές 
αρχές, πράγμα που αντικατοπτρίζει τη στροφή του 
γενικού ενδιαφέροντος στις περιφερειακές 
δραστηριότητες παρά σε εκείνες που αναλαμβάνονται 
σε κεντρικό επίπεδο. 
Καταρτίστηκε ένα σχέδιο Tacis, προϋπολογισμού 3,4 
εκατομμυρίων ECU, για τις νοτιοδυτικές περιοχές της 
χώρας (Σταυρούπολη, Krasnodar και Rostov) με στόχο 
την αναβάθμιση τόσο των εμπορικών και οικονομικών 
σπουδών, όσο και της έρευνας. Στην περιοχή των 
Ουραλίων και στη δυτική Σιβηρία εφαρμόστηκαν δύο 
σχέδια, το καθένα με προϋπολογισμό 2,5 
εκατομμυρίων ECU, με επίκεντρο την αναβάθμιση της 
δημόσιας διοίκησης μέσω παροχής συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής και τη βελτίωση των δυνατοτήτων 
κατάρτισης. 
Εμπειρογνώμονες του Tacis συνεργάστηκαν με την 
Κρατική Επιτροπή Ανώτερης Εκπαίδευσης και το 
Υπουργείο Παιδείας στα πλαίσια ενός σχεδίου, 
προϋπολογισμού 2 εκατομμυρίων ECU, που 
εφαρμόστηκε το 1995 με αντικείμενο την κατάρτιση 
και την εκπαίδευση. Το σχέδιο αυτό είχε ως στόχο την 
ανάπτυξη των διαχειριστικών και οργανωτικών πτυχών 
της εκπαίδευσης σε μια οικονομία της αγοράς. Ενέργεια, περιβάλλον και επιστήμες 
Οι ανεπαρκείς επιδόσεις στους τομείς της παραγωγής 
αερίου, πετρελαίου, ηλεκτρικής ενέργειας και άνθρακα 
συνεχίστηκαν καθόλη τη διάρκεια του 1995, ενώ οι 
μέθοδοι μεταφοράς και τα επίπεδα διανομής και 
κατανάλωσης εξακολούθησαν να είναι ασύμφορα. Οι 
τιμές της ενέργειας σταθεροποιήθηκαν μέχρι ενός 
ορισμένου σημείου, αλλά δεν κατόρθωσαν να 
καταστούν οικονομικά συμφέρουσες, ιδίως για τα 
νοικοκυριά. Αντίθετα, οι τιμές για τη βιομηχανία ήταν 
σχεδόν οικονομικά συμφέρουσες. Η ανάπτυξη του 
τομέα αυτού αποτελούσε πάντα προτεραιότητα του 
Tacis στη Ρωσία. 
Το 1995 ιδρύθηκαν δύο νέα ενεργειακά κέντρα, ένα 
στο Ekaterinburg και το άλλο Novosibirsk. Συνεπώς, το 
Tacis χρηματοδότησε στη Ρωσική Ομοσπονδία 
τέσσερα συνολικά ενεργειακά κέντρα. Ένα πέμπτο 
ενεργειακό κέντρο στο Tyumen χρηματοδοτείται βάσει 
του προγράμματος Thermie της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης. 
Τα κέντρα αυτά ιδρύθηκαν για την προώθηση μίας 
σειράς δραστηριοτήτων με στόχο την ενίσχυση της 
αποτελεσματικότητας της παραγωγής και της 
χρησιμοποίησης ενέργειας. Οι εργασίες στα 
υφιστάμενα κέντρα της Μόσχας και της Πετρούπολης 
συμφωνήθηκε να συνεχιστούν για δύο χρόνια. 
Οι περιβαλλοντικές δραστηριότητες που αναλήφθηκαν 
στην περιοχή της λίμνης Βαϊκάλης απέδειξαν την 
αποτελεσματικότητα της συνεργασίας για την 
προστασία του περιβάλλοντος. Το γενικό πρόγραμμα 
περιφερειακής ανάπτυξης έλαβε υπόψη όλα τα 
περιβαλλοντικά προβλήματα της περιοχής. Ωστόσο, 
παρά το γεγονός ότι με τη συνεργασία υλοποιήθηκαν 
ορισμένα μικρά σχέδια, η Ρωσία εξακολουθεί να μην 
διαθέτει μία συνεκτική προσέγγιση για την 
αντιμετώπιση ζωτικότερων περιβαλλοντικών 
προβλημάτων. 
Ένα από τα σημαντικότερα σχέδια του Tacis, που 
αφορούσε την επιμόρφωση αξιωματικών και είχε 
αρχίσει να εφαρμόζεται το 1994 (14 εκατομμύρια 
ECU), έφθασε το 1995 στο στάδιο της ενδιάμεσης 
αξιολόγησης του. Εισήχθησαν νέα στοιχεία, όπως οι 
κινητές μονάδες διδασκαλίας και η κατάρτιση σε 
θέματα σχετικά με την αναζήτηση εργασίας και την 
εφαρμογή των διαδικασιών. Το σχέδιο αυτό θα 
συνεχιστεί μέχρι το τέλος του 1996. Το Διεθνές Κέντρο Επιστημών και Τεχνολογίας 
συνέχισε την ανάπτυξη του το 1995 με κύριο στόχο τη 
χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων για 
πολιτικούς σκοπούς και, ως εκ τούτου, τον 
επαναπροσανατολισμό των επιστημόνων και των 
μηχανικών του τομέα των όπλων σε μη στρατιωτικές 
δραστηριότητες. Το Κέντρο χρηματοδοτείται από τη 
Ρωσική Ομοσπονδία, την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας, την 
36 
Ιαπωνία, τις ΗΠΑ και τη Σουηδία. Μέχρι τα τέλη του 
1995, το Κέντρο είχε υποστηρίξει 11.000 και πλέον 
επιστήμονες από τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. Το 
Κέντρο χρηματοδότησε σχέδια προϋπολογισμού 104 
εκατομμυρίων ECU. 
Ευρεία ενίσχυση στον τομέα των μεταφορών 
Το 1995 διατέθηκαν 12,5 εκατομμύρια ECU για τον 
τομέα των μεταφορών στη Ρωσία. Τα σχέδια που 
εγκρίθηκαν αφορούν τις αεροπορικές μεταφορές, τους 
λιμένες, το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, τη 
διαστημόπλοια και την οικονομία των μεταφορών, 
δίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στη βορειοδυτική Ρωσία, 
όπου οι λιμένες του Murmansk, του Αρχάγγελου και η 
ενδοχώρα τους θα τύχουν ενίσχυσης για τη βελτίωση 
και τη διευκόλυνση της διακίνησης προϊόντων, την 
πρόβλεψη της κίνησης και την κατάρτιση προσωπικού. 
Ο λιμένας της Πετρούπολης θα τύχει χρηματοδοτικής 
συνδρομής για την ολοκλήρωση των δράσεων που 
αναλήφθηκαν το 1992 και 1994. Η προσέγγιση όσον 
αφορά τις μεταφορές είναι τώρα πιο ολοκληρωμένη 
και δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στη δημιουργία 
θεσμικών οργάνων, τη χάραξη νομικών πλαισίων και 
την υποστήριξη των ιδιωτικών φορέων στον τομέα των 
συνδυασμένων μεταφορών. 
Περιφέρειες προτεραιότητας του Tacis το 
1995 
Βορειοδυτική Ρωσία - ένας δρόμος που οδηγεί στην 
Ευρώπη 
Όταν η Φινλανδία προσχώρησε στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση τον Ιανουάριο του 1995, δημιουργήθηκαν τα 
πρώτα σύνορα της Ρωσίας με την Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα. ' Ηταν σημαντικό βήμα για την ενθάρρυνση 
των εμπορικών σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Οι δραστηριότητες του Tacis 
έλαβαν υπόψη την κατάσταση αυτή, δεδομένου ότι το 
μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού που 
προοριζόταν για περιφέρειες της χώρας (27,5 
εκατομμύρια ECU) δαπανήθηκε στις περιφέρειες του 
Karelia, του Αρχάγγελου και του Murmansk που 
βρίσκονται στη βορειοδυτική Ρωσία. Το 1/3 του 
προϋπολογισμού του Tacis στον τομέα των 
μεταφορών το 1995 διατέθηκε για την ενθάρρυνση της 
δημιουργίας ενός δικτύου διαδρόμων εμπορευματικών 
μεταφορών και για συγκεκριμένα έργα στους λιμένες 
του Αρχάγγελου και του Murmansk. Λίμνη της Βαϊκάλης - περιβαλλοντικές 
πρωτοβουλίες 
Η βιομηχανία στην περιοχή απειλεί όλο και 
περισσότερο το οικοσύστημα της μοναδικής αυτής 
λίμνης. Το πρόγραμμα Tacis επικέντρωσε τις 
προσπάθειες του σε συγκεκριμένους 
περιβαλλοντικούς στόχους: μείωση της ατμοσφαιρικής 
ρύπανσης από την εταιρεία πετρελαιοχημικών 
προϊόντων στο Angarsk και από το εργοστάσιο 
παραγωγής θερμοηλεκτρικής ενέργειας στο Irkutsk, 
διάθεση λυμάτων και ριζική ανασυγκρότηση του 
εργοστασίου χαρτοπολτού και χάρτου στο Baikalsk. Το 
Tacis ανέλαβε υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους 
14 εκατομμυρίων ECU για τομεακές επενδύσεις και 
παροχή συμβουλών, που αφορούσαν μεταξύ άλλων 
την αναδιάρθρωση επιχειρήσεων, την ανάπτυξη 
ανθρώπινων πόρων, την ενεργειακή πολιτική και την 
απόδοση της ενέργειας, τη διαχείριση των φυσικών 
πόρων και εκστρατείες ενημέρωσης για θέματα 
περιβάλλοντος. 
Προγράμματα-πλαίσια 
Τα προγράμματα-πλαίσια συγκεντρώνουν σε ένα 
ενιαίο σύνολο μικρότερα σχέδια ή σχέδια 
παρεμφερούς φύσεως, ώστε να είναι δυνατή η ταχεία 
και αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών. 
Συμπληρώνουν τη συνήθη διαδικασία 
προγραμματισμού του Tacis, στα πλαίσια της οποίας 
καταρτίζονται μεμονωμένα σχέδια, συνήθως πολύ 
μεγαλύτερου μεγέθους. Παρακάτω περιγράφεται το 
είδος σχεδίων που καλύπτουν τα προγράμματα-
πλαίσια στη Ρωσία. 
Το πρόγραμμα Bistro 
Το πρόγραμμα Bistro έχει ως στόχο την ταχεία 
εφαρμογή μικρών σχεδίων με σύντομη διάρκεια ζωής. 
Το μέσο ποσό των συμβάσεων το 1995 ήταν 64.000 
ECU. Οι συνηθέστερες εκδηλώσεις του προγράμματος 
Bistro, που διαχειρίζεται η υπηρεσία Tacis της 
Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη 
Μόσχα, είναι συνέδρια, σεμινάρια, εργαστήρια, 
κατάρτιση και τομεακές μελέτες - ορισμένες από τις 
πλέον συνήθεις δράσεις του Προγράμματος. Ορισμένα 
παραδείγματα δραστηριοτήτων το 1995 είναι η 
οργάνωση μιας Εβδομάδας για το Περιβάλλον στην 
περιοχή της Πετρούπολης (που στη συνέχεια 
καθιερώθηκε από τις τοπικές αρχές ως ετήσια 
37 
εκδήλωση) και η εκπόνηση μελετών για θέματα όπως η 
καλλιέργεια σόγιας στην περιοχή του Krasnodar και η 
αξιολόγηση των βασικών αναγκών των διανοητικά 
μειονεκτούντων παιδιών στην περιοχή της Segesha. 
Αύξηση της παραγωγικότητας 
Η ανταπόκριση διευθυντικών στελεχών από την 
Ευρώπη και τη Ρωσία στο πρόγραμμα-πλαίσιο 
"Πρωτοβουλία Παραγωγικότητας" ήταν θετική. Στόχος 
του προγράμματος αυτού είναι η αλλαγή των μεθόδων 
διαχείρισης που εφαρμόζονται στον ιδιωτικό και το 
δημόσιο τομέα της Ρωσίας μέσω εντατικών 
σεμιναρίων κατάρτισης και τρίμηνης πρακτικής 
εξάσκησης διευθυντικών στελεχών από τη χώρα αυτή 
σε δυτικές εταιρείες. Το πρόγραμμα "Πρωτοβουλία 
Παραγωγικότητας" αποτελεί διαδικασία αντίστροφη 
από εκείνη που εφαρμόζεται συνήθως για την παροχή 
τεχνογνωσίας, από την άποψη ότι η τελευταία δεν 
"παρέχεται" σε συνεργαζόμενους οργανισμούς, αλλά 
πρέπει να αναζητηθεί από αυτούς. Το 1994 
συμμετείχαν στο πρόγραμμα 40 διευθυντικά στελέχη. 
Το 1995 υπεγράφη σύμβαση 5,5 εκατομμυρίων ECU 
και 200 διευθυντικά στελέχη συμμετείχαν σε 
περιόδους άσκησης, το δε 1996 αναμένεται να 
οργανωθούν άλλες 100. 
Η νέα ομάδα ελέγχου και αξιολόγησης 
Μία νέα ομάδα ελέγχου και αξιολόγησης άρχισε τις 
εργασίες της το Σεπτέμβριο του 1995. Απαρτιζόμενη 
από 20 εμπειρογνώμονες με έδρα τη Μόσχα και 8 
εντόπιους εμπειρογνώμονες, η ομάδα αυτή εκφράζει 
τη νέα γεωγραφική προσέγγιση του Tacis. 
Πραγματοποιεί τακτικές επισκέψεις στους χώρους 
εφαρμογής των σχεδίων και υποβάλλει εκθέσεις σε 
τριμηνιαία βάση. Επήλθαν βελτιώσεις στην 
προηγούμενη τρημινιαία κάλυψη και αξιολογήθηκαν 
για πρώτη φορά και τα 320 σχέδια του Tacis στη 
Ρωσία. Η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη Μόσχα επικέντρωσε το ενδιαφέρον της στην 
παρακολούθηση των σχεδίων από κοινού με την 
ομάδα ελέγχου και αξιολόγησης. Με τον τρόπο αυτό 
θα καταστεί δυνατός ο εντοπισμός πιθανών 
προβλημάτων και η επίλυση τους σε ενωρίτερο στάδιο 
του κύκλου εφαρμογής των σχεδίων. 
Σχέσεις με άλλους χορηγούς 
To Tacis συνεργάζεται στενά με άλλους χορηγούς που 
προσφέρουν υπηρεσίες στη Ρωσική Ομοσπονδία, 
όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και η Ομάδα των 7. Η 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης 
ενίσχυσε την τοπική αντιπροσωπεία της στη Μόσχα, 
πράγμα που κατέστησε δυνατό στο Tacis να 
συνεργάζεται ακόμη πιο στενά με αυτή κατά την 
εκπόνηση των υπό χρηματοδότηση σχεδίων. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 12,89 0 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 27,2 29,76 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 46,64 24,57 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 50,85 21,49 
Ενέργεια 41,5 16 0 12,89 
54,5 43,4 40,6 195,46 
44 18,85 52,8 1? 
12,5 
21,1 
Μεταφορές 32,87 14,25 13,55 16,3 
19,5 
13,9 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 0 0 0 18,95 
Τηλεπικοινωνίες 0 4,93 5,1 4,1 
Ανθρωπιστική βοήθεια 0 0 0 0 
Αλλοι τομείς 0 0 10 17 
18 
12,6 
0 
5,4 
0 
15 14,79 
Σύνολο 211,95 111 160,75 150 161,19 118,14 
116,1 
87,17 
18,95 
19,53 
0 
39,79 
794,89 
38 
g Tacis 
Μεγιστοποίηση των πόρων και ελαχιστοποίηση των 
αποβλήτων: το Tacis στον ενεργειακό τομέα των ΝΑΚ 
Ο τομέας της ενέργειας στα ΝΑΚ 
Τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη - και ειδικότερα η Ρωσία και 
τα κράτη της Κεντρικής Ασίας - συγκαταλέγονται 
μεταξύ των σημαντικότερων παραγωγών ενέργειας 
στον κόσμο. Οι χώρες αυτές έχουν τεράστια 
αποθέματα πετρελαίου και αερίου, ενώ ένα μεγάλο 
μέρος των εσόδων τους σε "σκληρά" νομίσματα 
προέρχεται από τις εξαγωγές. 
Ωστόσο, ο τομέας της ενέργειας των ΝΑΚ 
αντιμετωπίζει ορισμένα σοβαρά προβλήματα, που 
οφείλονται κατά κύριο λόγο στην παραγωγή φθηνής 
ενέργειας, ιδίως για τη βιομηχανία, δίδοντας ελάχιστη 
προσοχή στην απόδοση, τον εφοδιασμό και τρόπο 
χρησιμοποίησης της ενέργειας. 
Ο τομέας αυτός χωλαίνει πρόσφατα τόσο από την 
έλλειψη επενδύσεων, που έχει επιδεινώσει την 
αναποτελεσματικότητα και τη σπατάλη των 
ενεργειακών πόρων, όσο και από την αναβολή της 
εφαρμογής νέων προγραμμάτων ενεργειακού 
εφοδιασμού. Εν τω μεταξύ, οι επιπτώσεις που έχουν 
στο περιβάλλον η παραγωγή και η σπατάλη της 
ενέργειας είναι τεράστιες. 
Κάθε πηγή ενέργειας παρουσιάζει ιδιάζοντα 
προβλήματα και προκλήσεις. Για παράδειγμα, τα 
επίπεδα παραγωγής πετρελαίου και αερίου πρέπει να 
διατηρηθούν και να συνδυαστούν με μέτρα 
εξοικονόμησης ενέργειας. Η πυρηνική ενέργεια, που 
αντιπροσωπεύει το 12% περίπου της παραγωγής 
ηλεκτρικής ενέργειας στη Ρωσία και το 34% στην 
Ουκρανία, πρέπει να αποτελεί το αντικείμενο 
επισταμένου ελέγχου, ιδίως όσον αφορά την 
ασφάλεια των παλαιών πυρηνικών αντιδραστήρων. 
Πρέπει επίσης να δημιουργηθούν και να λειτουργούν 
αποτελεσματικά ανεξάρτητες νομοθετικές αρχές στον 
τομέα αυτό. 
Εν τω μεταξύ, η σπατάλη της ενέργειας είναι τέτοια 
που οι εμπειρογνώμονες της Δύσης έχουν εκτιμήσει 
ότι ο βιομηχανικός τομέας των ΝΑΚ θα πρέπει να 
μειώσει τις ανάγκες του μέχρι 40%. Μακροπρόθεσμα, 
η λύση του προβλήματος αυτού εναπόκειται στην 
καθιέρωση τιμών που να λαμβάνουν πολύ περισσότερο 
υπόψη το πραγματικό κόστος παραγωγής και 
εφοδιασμού, καθώς επίσης και τη ζήτηση ειδικών 
μορφών ενέργειας. To Tacis εγκαινιάζει μείζονες μεταρρυθμίσεις 
στον τομέα της ενέργειας 
Η μεταρρύθμιση και ο εκσυγχρονισμός του τομέα της 
ενέργειας έχει ζωτική σημασία για τη διαδικασία 
ανάπτυξης μίας οικονομίας της αγοράς, το δε Tacis 
διαδραματίζει επί πέντε χρόνια σημαντικό ρόλο στον 
τομέα αυτό, μεταφέροντας τεχνογνωσία και 
προωθώντας πρότυπα προγράμματα και προγράμματα 
επίδειξης, που προορίζονται να ανανεωθούν. 
Λειτουργεί παράλληλα και συντονίζει στενά τις 
δραστηριότητες του με άλλους χρηματοδοτικούς 
οργανισμούς, ιδίως την Παγκόσμια Τράπεζα και την 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης. 
Μία σημαντική αφετηρία των δραστηριοτήτων του 
είναι ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας, που αποσκοπεί 
στην προώθηση της ανάπτυξης μιας ευρύτερης 
αγοράς ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη, 
βελτιώνοντας ταυτόχρονα την ασφάλεια και την 
αποτελεσματικότητα του ενεργειακού εφοδιασμού, και 
ελαχιστοποιώντας τα περιβαλλοντικά προβλήματα. 
Έχουν τώρα εφαρμοστεί 150 και πλέον ενεργειακά 
προγράμματα του Tacis στη Λευκορωσία, τις τρεις 
χώρες του Καυκάσου, την Κιργιζία, τη Μολδαβία, τη 
Μογγολία, τη Ρωσία και την Ουκρανία. Κατά την 
περίοδο 1991-1995 διατέθηκαν για τον τομέα της 
ενέργειας 228,01 εκατομμύρια ECU, από τα οποία η 
Ρωσία έλαβε 116,1 εκατομμύρια ECU και η Ουκρανία 
41,58 εκατομμύρια ECU. Όλες οι άλλες χώρες 
εταίροι του Tacis έχουν τύχει ενίσχυσης από 
ενεργειακά σχέδια στα πλαίσια των πολυκρατικών 
προγραμμάτων του Tacis. 
Δραστηριότητες του Προγράμματος 
Οι δραστηριότητες του Tacis στον τομέα της 
ενέργειας των ΝΑΚ έχουν τόσο λειτουργικό όσο 
και θεσμικό χαρακτήρα, και εντάσσονται στους 
ακόλουθους τέσσερις γενικούς τομείς: 
• απόδοση και διατήρηση της ενέργειας 
• ανάκαμψη και εκσυγχρονισμός της 
παραγωγής, της μεταφοράς και της διανομής 
πετρελαίου, αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας 
• υποστήριξη για τη χάραξη νομικών και 
διοικητικών πλαισίων 
• αναδιάρθρωση του τομέα του άνθρακα 
39 
Καθεμία από τις χώρες εταίρους του Tacis 
παρουσιάζει πολύ διαφορετικά προβλήματα 
στον τομέα της ενέργειας. Οι καταστάσεις 
είναι διαφορετικές και εκτείνονται από 
εκείνη που επικρατεί στην Αρμενία, όπου η 
παροχή ύδατος και ηλεκτρικής ενέργειας 
είναι μερικές φορές δυνατή μόνο τέσσερις 
ώρες ημερησίως, μέχρι την κατάσταση στο 
Ουζμπεκιστάν και το Καζακστάν, που είναι 
χώρες με σχετικά πλούσιους πόρους. Οι 
δραστηριότητες του Tacis αναλαμβάνονται 
ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα 
των ενεργειακών πόρων, την 
αποτελεσματικότητα των υποδομών και τη 
θέση της χώρας ως καθαρού εξαγωγέα ή 
εισαγωγέα ενέργειας. 
Γεωργία 
Η μόνη σημαντική εγχώρια πηγή ενέργειας της 
Γεωργίας είναι η υδροηλεκτρική ενέργεια, 
πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να εξαρτάται 
τώρα η χώρα σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές, 
οι οποίες δεν επιδοτούνται πλέον. Οι 
ενεργειακές υποδομές της χώρας είναι 
πεπαλαιωμένες και βρίσκονται σε άσχημη 
κατάσταση λόγω της ανεπαρκούς συντήρησης 
και των ακατάλληλων λειτουργικών πρακτικών. 
Αρμενία 
Τα κυριότερα εμπόδια για την οικονομική 
ανάπτυξη της Αρμενίας έγκεινται τους 
περιορισμένους διαθέσιμους φυσικούς 
πόρους, ενώ οι απαρχαιωμένες τεχνολογίες 
και οι αναποτελεσματικές πρακτικές έχουν 
ως αποτέλεσμα να είναι η βιομηχανία 
έντασης ενέργειας. Η χώρα εξαρτάται σε 
μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενεργειακών 
προϊόντων. Η κατανάλωση αυτή καθεαυτή 
μειώθηκε με ταχύ ρυθμό. Η χώρα χρειάζεται 
να αναπτύξει τα εγχώρια αποθέματα 
υδρογονανθράκων για να μειωθεί η εξάρτηση 
της από τις εισαγωγές. 
Αζερμπαϊτζάν ή 
r 
ι Μολδαβία 
Ως καθαρός εισαγωγέας 
ενέργειας, η Μολδαβία έχει 
δεχθεί ισχυρό πλήγμα από την 
αύξηση των τιμών της ενέργειας 
και εξακολουθεί να εξαρτάται από 
τη Ρωσία για το μεγαλύτερο 
μέρος του εφοδιασμού της. Η 
κατάσταση της μπορεί να 
βελτιωθεί με την προώθηση της 
εξοικονόμησης και της απόδοσης 
της ενέργειας στο βιομηχανικό, 
εμπορικό και οικιακό τομέα. 
V-' Χ *·>. 
j' 
Χ ( ;;^ν 
1 J Ουκρανία 
Ο τομέας της ενέργειας της Ουκρανίας 
εξαρτάται από εισαγωγές, κατάσταση που 
επιδεινώνεται από το αυξανόμενο κόστος της 
εισαγόμενης ενέργειας μετά από τη διάλυση 
της πρώην Σοβιετικής ' Ενωσης. Το Σχέδιο 
Δράσης της Ομάδας των 7 απαιτούσε την 
αναδιάρθρωση του ενεργειακού τομέα της 
Ουκρανίας: βιώσιμες λύσεις είναι η 
διαφοροποίηση τόσο του ενεργειακού μίγματος 
όσο και των χωρών εφοδιασμού, καθώς επίσης 
και η ενθάρρυνση της εξοικονόμησης και της 
απόδοσης της ενέργειας. 
-/^ 
^7 . -"^, 
/ ;Ϊ** ^ 
Πετρούπολη 
Μινσκ 
Μόσχα 
c r Ekaterinburg 
Tyumen 
Novosibirsk 
Η χώρα διαθέτει αποδεδειγμένα κοιτάσματα -) 
πετρελαίου, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν τη 
βάση της αναδιάρθρωσης της οικονομίας της. Ωστόσο, 
τα επίπεδα παραγωγής της έχουν μειωθεί λόγω των 
χαμηλών επιπέδων επενδύσεων και της άσχημης 
κατάστασης των δικτύων αγωγών. 
Τουρκμενιστάν 
Το Τουρκμενιστάν διαθέτει σημαντικά 
κοιτάσματα πετρελαίου και 
αποθέματα αερίου. Στο παρελθόν το 
ενδιαφέρον του επικεντρωνόταν στις 
περιφερειακές αγορές, αλλά στρέφει 
τώρα την προσοχή του στην Ευρώπη 
και την Ασία. Αλματ 
Τασκένδη 
40 Ουζμπεκιστάν 
Η χώρα αυτή, που διαθέτει μεγάλα αποθέματα φυσικού 
αερίου και πρόσφατα ανακαλυφθέντα κοιτάσματα 
πετρελαίου, είναι δυνητικά αυτάρκης σε ενέργεια. Ωστόσο, 
απαιτείται η παροχή συμβουλών από εμπειρογνώμονες για 
να καταστεί ο τομέας βιώσιμος και να ανταποκριθεί η χώρα 
στα διεθνή κριτήρια για τη χρηματοδότηση επενδύσεων. Κιργιζία 
Η χώρα δεν διαθέτει σημαντικά κοιτάσ­
ματα πετρελαίου ή αποθέματα αερίου. 
Ωστόσο, έχει μεγάλες ικανότητες 
παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας 
και διαδραματίζει βασικό ρόλο στο 
σύστημα διανομής υδάτων της περιοχής. 
Λευκορωσία 
Η Λευκορωσία, που διαθέτει ελάχιστους 
εγχώριους ενεργειακούς πόρους, 
χωλαίνει από το υψηλό κόστος των 
εισαγωγών καυσίμων. Η ενέργεια 
αποτελεί έναν από τους κυριότερους 
τομείς που επηρεάζουν το έλλειμμα του 
ισοζυγίου πληρωμών της. Η κυβέρνηση 
έλαβε μέτρα για την πραγματοποίηση 
βασικών μεταρρυθμίσεων στον τομέα της 
ενέργειας και αναγνωρίζει ότι υπάρχουν, 
μεταξύ άλλων, μεγάλες δυνατότητες 
βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Καζακστάν 
Το Καζακστάν διαθέτει πολύ 
σημαντικά αποθέματα 
πετρελαίου και αερίου, και 
έχει αναλάβει τη δέσμευση να 
προωθήσει τις ξένες 
επενδύσεις στον τομέα της 
ενέργειας. 
Τατζικιστάν 
Το μεγάλο δυναμικό παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας της 
χώρας έχει αξιοποιηθεί μόνο εν μέρει και οι άφθονοι υδάτινοι πόροι 
που είναι διαθέσιμοι επιτρέπουν την αύξηση της παραγωγής 
ηλεκτρικής ενέργειας, τόσο για τοπική κατανάλωση όσο και για 
εξαγωγές, μετριάζοντας τις πιέσεις που ασκούνται από τις ανάγκες 
εισαγωγής πετρελαίου, αερίου και άνθρακα. Ρωσία 
Ο τομέας της ενέργειας αποτελεί 
σημαντική βάση για την οικονομική 
αναδιάρθρωση της Ρωσίας, 
δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει τα 
2/3 των εξαγωγών στην Ε Ε. Ο 
τομέας εξακολουθεί να 
αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω 
των πολιτικών τιμολόγησης, 
αμφιταλαντευόμενος μεταξύ των 
πιέσεων για αύξηση των τιμών σε 
συμφέροντα επίπεδα και της 
πολιτικής ανάγκης να διατηρηθούν 
οι τιμές της ενέργειας σε προσιτά 
επίπεδα. Υπάρχουν φυσικά 
μονοπώλια στον τομέα του 
ηλεκτρισμού και του αερίου που 
πρέπει να αποτελέσουν το 
αντικείμενο ρυθμίσεων, ενώ ο 
τομέας εξακολουθεί να χωλαίνει 
από υπερβολική σπατάλη. 
Ε.Ε Κέντρα Ενέργειας 
Συνολικές δαπάνες 
Υποχρεώσεις χρηματοδότησης από το 
Πρόγραμμα Tacis του τομέα της ενέργειας 
των ΝΑΚ, σε εκατομμύρια ECU 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Βαλτικές χώρες 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζία 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσία 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενιστάν 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 
Πολυκρατικά 
προγράμματα 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
1,3 0 4,1 0 2 7,4 
0 
0 
1,9 
0 
3,2 
0 
2 
0 0 
3 
4,1 
0,4 
0,7 
0,7 
0 
0 
41,5 
0 
0 1 
6,2 8,08 
0,4 5,28 
6,7 1,5 
65 38,96 0 
0 
0 
ο 
ο 
2,4 
0 
0 3,6 
0 2,5 
0 
3 
2,3 
0 
1,7 
1,5 
0 
16 21,1 
0 0 
0 
5,4 
0 
5 
38 0 
0 
0 
ο 
0,6 
1 
19,5 18 116,1 
1 0,95 1,95 
0 1 
6,9 41,58 
0 5,68 6,1 
3 
9 
2,7 
3,9 
4,8 
4,1 
1 
0 
15 
0 
3 3,5 19,7 
43,7 42,35 228,01 
Μογγολία 
Λόγω του δυσμενούς κλίματος της χώρας αυτής, ο 
ενεργειακός εφοδιασμός έχει άμεση επίδραση 
στους όρους διαβίωσης. Μεγάλο μέρος των 
υποδομών παραγωγής ενέργειας είναι 
πεπαλαιωμένο και χρειάζεται αντικατάσταση ή 
επισκευή. 
41 
Το εύρος των δραστηριοτήτων του Tacis στον 
τομέα της ενέργειας 
To Tacis διαχειρίζεται μια ευρεία σειρά σχεδίων στον 
τομέα της ενέργειας. Οι συνηθέστερες 
δραστηριότητες είναι οι εξής: 
• παροχή πληροφοριών για τις μεθόδους 
εξοικονόμησης ενέργειας, σε συνδυασμό με 
πρότυπα προγράμματα που εφαρμόζουν στην 
πράξη τη θεωρία της διατήρησης της ενέργειας 
• υποστήριξη της αναδιοργάνωσης της διαχείρισης 
του τομέα του πετρελαίου σε εθνικό επίπεδο, 
συμπεριλαμβανόμενης της θέσπισης των νόμων 
και των κανονισμών που είναι απαραίτητοι για την 
ενθάρρυνση των ξένων επενδύσεων στη 
βιομηχανία πετρελαίου 
• προώθηση του εκσυγχρονισμού των θερμαντικών 
μονάδων διυλιστηρίων 
• συνεργασία με τις αρχές πόλεων για την 
αξιολόγηση του υποτομέα της αστικής θέρμανσης 
• παροχή τεχνογνωσίας για την ανακάλυψη και την 
παραγωγή αερίου 
• παροχή τεχνογνωσίας και κατάρτισης για τον 
εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων παραγωγής 
ενέργειας 
• υποστήριξη των βελτιώσεων όσον αφορά τη 
λειτουργία και την αποτελεσματικότητα του 
συστήματος παραγωγής, μεταφοράς και διανομής 
ηλεκτρικής ενέργειας 
• εισαγωγή σύγχρονων ηλεκτρονικών συστημάτων 
αυτόματης χρέωσης και εκκαθάρισης των 
λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος 
• προώθηση της μεταφοράς τεχνολογίας για τον 
εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων και νέων 
σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 
Με επίκεντρο τα σχέδια 
Οι πρωτοβουλίες εξοικονόμησης ενέργειας του 
Tacis στην Ουκρανία 
Οι ομάδες αξιολόγησης του Tacis έχουν 
συνεργαστεί στενά με την κυβέρνηση της 
Ουκρανίας για να εξευρεθούν ρεαλιστικές λύσεις 
στα σοβαρότερα προβλήματα του τομέα της 
ενέργειας. Η διαδικασία αυτή άρχισε με μια 
εκτενή έρευνα που διενεργήθηκε σε συνεργασία 
με το Υπουργείο Ενέργειας και Ηλεκτρισμού, την 
Κρατική Επιτροπή Πετρελαίου και Αερίου, την 
Κρατική Επιτροπή Ανθρακα και την Κρατική 
Επιτροπή Δημοτικών Υπηρεσιών. Από τα σχετικά πορίσματα προκύπτει η ανάγκη 
χάραξης μίας πολιτικής τιμολόγησης στον τομέα 
της ενέργειας και σύστασης μιας εθνικής 
υπηρεσίας ενέργειας. Η υπηρεσία αυτή θα 
ορθολογικοποιήσει τη χρησιμοποίηση της 
ενέργειας και θα επωμισθεί τη γενική ευθύνη για 
την ενεργειακή πολιτική, συμπεριλαμβανόμενων 
των τιμών και της τιμολόγησης. Θα λάβει επίσης 
μέτρα ώστε να εφαρμοστούν μεμονωμένα 
προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας στα 
πλαίσια μιας ευρύτερης στρατηγικής. 
Ενεργειακές λύσεις 
Το Πρόγραμμα Tacis, σε συνδυασμό με το Πρόγραμμα 
Thermie της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, δημιούργησε 
ένα δίκτυο δέκα ενεργειακών κέντρων στα ΝΑΚ. Τα 
κέντρα αυτά έχουν ως στόχο να συμβάλουν στην 
εξεύρεση λύσεων στα θέματα διατήρησης της 
ενέργειας που επηρεάζουν την εγχώρια βιομηχανία 
των χωρών εταίρων. 
Οι δραστηριότητες των κέντρων αυτών εκτείνονται 
από τον έλεγχο της απόδοσης των λεβήτων 
βιομηχανικών εγκαταστάσεων μέχρι την ανάληψη 
εκστρατειών συνειδητοποίησης των καταναλωτών σε 
θέματα περιβάλλοντος και παροχής νομικών 
πληροφοριών. Τα κέντρα αυτά διενεργούν 
αξιολογήσεις στην αγορά και στον τομέα των 
τεχνολογιών, ενώ οργανώνουν εκθέσεις ενεργειακών 
τεχνολογιών, εργαστήρια, μαθήματα κατάρτισης και 
επιτόπιες επισκέψεις. Συνάπτουν επίσης συμβάσεις 
μεταξύ παραγωγών και αγοραστών εξοπλισμού. 
Αρχικά, τα κέντρα είναι επανδρωμένα με 
εμπειρογνώμονες από χώρες της Δυτικής Ευρώπης 
που συνεργάζονται με τοπικούς εμπειρογνώμονες, 
παρέχοντας τους κατάρτιση για την επιτόπια ανάλυση 
και επίλυση των προβλημάτων. Όταν οι δυτικοί 
εμπειρογνώμονες φέρουν σε πέρας την εργασία τους, 
μεταβιβάζουν τις ευθύνες στους πλήρως 
καταρτισμένους εντόπιους ειδικούς. 
Τα ενεργειακά λεωφορεία της ΕΚ, που λειτουργούν 
στα περισσότερα κέντρα ενέργειας, αποτελούν την 
κινητήρια δύναμη των δράσεων.αποτελεσματικότητας. 
Διαθέτουν εξοπλισμό και λογισμικό ελέγχου, και 
μετακινούνται σε σημαντικές βιομηχανικές ζώνες και 
σταθμούς παραγωγής αστικής θέρμανσης για επιτόπιο 
έλεγχο και παρακολούθηση. 
42 
Τατζικιστάν 
Η εσωτερική πολιτική αστάθειας δεν επέτρεψε την 
εφαρμογή μιας Συμφωνίας Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας μεταξύ του Τατζικιστάν, αφενός, και της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, 
αφετέρου. Οι σχέσεις βασίζονται προς το παρόν στη 
Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας που είχε 
υπογραφεί το 1989 με την πρώην ΕΣΣΔ. 
Κατά τις εκλογές του Φεβρουαρίου, ο Πρόεδρος της 
χώρας έτυχε μαζικής κοινοβουλευτικής υποστήριξης, 
οι δε διαπραγματεύσεις καθόλη τη διάρκεια του 1995 
για την εξεύρεση λύσεως στον εμφύλιο πόλεμο που 
άρχισε το 1992, σημείωσαν βραδεία πρόοδο. 
Περαιτέρω εσωτερικές αναταραχές είχαν ως 
αποτέλεσμα την απομάκρυνση του Πρωθυπουργού και 
του πρώτου αναπληρωτή του. 
Το Τατζικιστάν ήταν το τελευταίο από τα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη που εισήγαγε δικό του νόμισμα το 
Μάιο του 1995. Η νέα κυβέρνηση του Τατζικιστάν 
επιβεβαίωσε τη δέσμευση της να προωθήσει ένα 
φιλόδοξο πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων. 
Ωστόσο, ο πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι υψηλός 
και να κυμαίνεται σε 80% περίπου μηνιαίως. Το 1995, 
το Τατζικιστάν άρχισε να εφαρμόζει, σε συνεργασία 
με εταίρους από τη Δύση, διάφορα σχέδια εξόρυξης 
μετάλλων στα πλαίσια κοινών επιχειρήσεων. Το 
Τατζικιστάν επικεντρώνει τις προσπάθειες του σε 
πρωτοβουλίες μεταρρύθμισης της αγοράς του 
γεωργικού τομέα, κυρίως στην ιδιωτικοποίηση της γης 
και την ενθάρρυνση της αύξησης της ιδιωτικής 
παραγωγής και των συστημάτων μεταποίησης. Το 
ενδιαφέρον στρέφεται τώρα σε διάφορες 
διαπραγματεύσεις με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 
για ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που θα 
δικαιολογούσε τη χορήγηση δανείου στα πλαίσια της 
Διευκόλυνσης Διαρθρωτικών Μετατροπών του 
Ταμείου αυτού. 
Ενθάρρυνση των μεταρρυθμίσεων στο 
Τατζικιστάν 
Το 1995 το Tacis διέθεσε ποσό 4 εκατομμυρίων ECU 
για το εθνικό πρόγραμμα στο Τατζικιστάν, με 
επίκεντρο τους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας: 
• την παραγωγή τροφίμων, τη μεταποίηση και τη 
διανομή 
• την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
• την ενέργεια. Η χώρα αυτή έλαβε επισιτιστική βοήθεια στα πλαίσια 
του σχετικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας και ανθρωπιστική βοήθεια από το Γραφείο 
Ανθρωπιστικής Βοήθειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
(ECHO). 
Βελτίωση της παραγωγής τροφίμων 
' Ενα παλαιότερο σχέδιο Tacis συνέβαλε στη σύσταση 
μίας μονάδας παροχής συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής στα πλαίσια του Υπουργείου Γεωργίας. Το 
1995, το Tacis συνέχισε να επικουρεί το Υπουργείο για 
τον εντοπισμό τομέων που θα μπορούσαν να 
αξιοποιήσουν άμεσα την τεχνογνωσία του Tacis, να 
βελτιώσουν τη γενική αποτελεσματικότητα του τομέα 
και να αυξήσουν το επίπεδο αυτάρκειας του 
Τατζικιστάν. 
Το Τατζικιστάν έχει σταθερή παραγωγή 
οπωροκηπευτικών υψηλής ποιότητας, αλλά δεν 
διαθέτει ένα αναπτυγμένο σύστημα αποτελεσματικής 
μεταποίησης και εξαγωγών. Ένα πρόγραμμα του 
Tacis (1,75 εκατομμύρια ECU) υπεστήριξε τα σχέδια 
του Τατζικιστάν να αναπτύξει τον τομέα της 
μεταποίησης με την προώθηση των σχέσεων μεταξύ 
των ενδιαφερόμενων οργανώσεων και τη συνεργασία 
με μεμονωμένα εργοστάσια για τη βελτίωση των 
τεχνικών μεταποίησης και των διαχειριστικών 
ικανοτήτων. Στα πλαίσια του ιδίου προγράμματος 
καταβλήθηκαν προσπάθειες για την ανάπτυξη 
υπηρεσιών στήριξης των νέων ιδιωτών γεωργών και 
μεταποιητών. 
Παροχή γνώσεων και ικανοτήτων 
Στον τομέα των ανθρώπινων πόρων, το Tacis συνέχισε 
το 1995 να προωθεί τις σπουδές σε θέματα οικονομίας 
της αγοράς και διαχείρισης, επεκτείνοντας και 
συμπληρώνοντας τις δραστηριότητες που είχε 
αναλάβει το 1994. 
Στα πλαίσια ενός σχεδίου του Tacis, προϋπολογισμού 
1 εκατομμυρίου ECU, υποστηρίχθηκαν δύο κέντρα 
κατάρτισης στο Dushanbe και Khodzhand, που είχαν 
ιδρυθεί το 1994. Η υποστήριξη αυτή αφορούσε την 
παροχή κατάρτισης σε εκπαιδευτές των εν λόγω 
ιδρυμάτων, καθώς επίσης και την παροχή 
τεχνογνωσίας για την ανάπτυξη ειδικών 
προγραμμάτων σπουδών και τη διοργάνωση 
μαθημάτων. To Tacis ενθαρρύνει και τα δύο αυτά 
κέντρα να συνεχίσουν τις δραστηριότητες τους σε 
εμπορική βάση μετά από την περάτωση του σχεδίου. 
43 
Ενέργεια - ανάπτυξη ενός βασικού πόρου Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
Η υδροηλεκτρική ενέργεια αποτελεί την κυριότερη 
πηγή ενέργειας του Τατζικιστάν, αν και η χώρα 
εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από 
εισαγωγές για την ικανοποίηση των αναγκών της σε 
πετρέλαιο και αέριο. To Tacis συνέδραμε τις αρχές του 
Τατζικιστάν στον τομέα της ενέργειας να 
προσδιορίσουν τον καλύτερο τρόπο αξιοποίησης των 
διαθέσιμων υδροηλεκτρικών πόρων και να αναπτύξουν 
τις συναλλαγές ενέργειας με γειτονικές χώρες. 
' Ενα σχέδιο του Tacis, προϋπολογισμού 950.000 ECU, 
συνέβαλε στην εκπόνηση μελετών για να εξακριβωθεί 
η οικονομική σκοπιμότητα της ολοκλήρωσης 
ορισμένων ημιτελών και απαρχαιωμένων εργοστάσιων 
παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας. Στα πλαίσια 
του σχεδίου αυτού εξετάζεται επίσης το κόστος και η 
αποτελεσματικότητα των ενεργειακών προμηθειών, 
καθώς επίσης και η συνειδητοποίηση από το κοινό 
θεμάτων σχετικών με την απόδοση της ενέργειας. 1991 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
' Αλλοι τομείς 
Σύνολο 1992 1993 
0 0 1994 1995 Σύνολο 
0 0 
0 0,32 
0 4 1 
1,75 
0,95 
0 
0 
0 
0 
0,3 
4 3,43 
1,95 
0 
0 
0 
0 
0,62 
Σημείωση: Το Τατζικιστάν δεν έτυχε χρηματοδότησης κατά την 
περίοδο 1991-1993. 
44 
Τουρκμενιστάν 
Το Συμβούλιο των Υπουργών κάλεσε την Επιτροπή να 
διεξάγει διερευνητικές συζητήσεις με το 
Τουρκμενιστάν για την πιθανή προώθηση συμβατικών 
σχέσεων. Όπως συνέβη και με, το Ουζμπεκιστάν, η 
Προεδρία της ΕΕ και η Επιτροπή συνέταξαν έκθεση 
για την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα όσον 
αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κατά τα τέλη του 
1995, το Τουρκμενιστάν υπέβαλε επίσημη αίτηση 
έναρξης διαπραγματεύσεων για τη σύναψη μίας 
Συμφωνίας Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας. 
Οι προτεραιότητες του Τουρκμενιστάν το 1995 
συνέχισαν να έχουν σχέση με τη διατήρηση της 
οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας. 
Μολονότι το Τουρκμενιστάν έχει πλούσιους φυσικούς 
πόρους και δυνατότητες εξαγωγών, δεν διαθέτει 
τεχνογνωσία για την πλήρη αξιοποίηση των 
πλεονεκτημάτων του. Ωστόσο, οι οικονομικές 
επιδόσεις του βελτιώθηκαν από ορισμένες απόψεις. Ο 
πληθωρισμός μειώθηκε από 649% το 1994 σε 150% το 
1995. Το Τουρκμενιστάν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει 
δυσκολίες είσπραξης των ποσών που του οφείλουν οι 
κυριότεροι εμπορικοί εταίροι του στα ΝΑΚ για το 
φυσικό αέριο, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος 
των εξαγωγών του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη 
δημιουργία σοβαρών εσωτερικών οικονομικών 
προβλημάτων και, μάλιστα, την έλλειψη σιτηρών. Η 
χώρα στηρίζεται προς το παρόν αποκλειστικά στο 
δίκτυο αγωγών της Ρωσίας για την εξαγωγή του 
αερίου της. 
To Tacis υποστηρίζει την ανάπτυξη 
To Tacis υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες της 
κυβέρνησης του Τουρκμενιστάν να αναπτύξει την 
οικονομία της χώρας, επικεντρώνοντας το 1995 τις 
προσπάθειες του σε τρεις βασικούς τομείς: 
• την παραγωγή τροφίμων, τη μεταποίηση και τη 
διανομή 
• την αναδιάρθρωση και την ανάπτυξη 
επιχειρήσεων 
• την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Το Πρόγραμμα Tacis διέθεσε το 1995 για το 
Τουρκμενιστάν συνολικό ποσό 4 εκατομμυρίων ECU. Επέκταση του γεωργικού τομέα 
To Tacis επικέντρωσε τις προσπάθειες του στην 
υποστήριξη των αρχών του Τουρκμενιστάν για την 
ανάπτυξη και τη βελτίωση της παραγωγής και της 
αποτελεσματικότητας των τομέων του κρέατος και της 
μεταποίησης γάλακτος. Η τεχνογνωσία του Tacis ήταν 
απαραίτητη για την εκπόνηση σημαντικών μελετών 
οικονομικής σκοπιμότητας επιλεχθέντων 
εργοστασίων, με επίκεντρο την ανάπτυξη 
μακροπρόθεσμων και οικονομικά βιώσιμων 
επενδυτικών προγραμμάτων για την προσέλκυση 
εταίρων σε κοινές επιχειρήσεις. Στα πλαίσια του 
σχεδίου αυτού (930.000 ECU) προτάθηκαν επίσης 
στρατηγικές ιδιωτικοποίησης για το μέλλον. 
Στα πλαίσια ενός δεύτερου σχεδίου Tacis, 
προϋπολογισμού 750.000 ECU, άρχισε μια καινοτόμος 
αναθεώρηση της αλιευτικής βιομηχανίας του 
Τουρκμενιστάν, προσδιορίζοντας τις δυνατότητες 
μελλοντικών επενδύσεων και αξιολογώντας τις 
δυνατότητες ανάπτυξης της αλιείας γλυκών υδάτων. Η 
εμπειρογνωμοσύνη του Tacis χρησιμοποιήθηκε κυρίως 
για να εξασφαλιστεί το διεθνές επίπεδο των 
εκπονούμενων μελετών, αυξάνοντας με τον τρόπο 
αυτό τις δυνατότητες άντλησης περαιτέρω βοήθειας 
από διεθνείς οργανισμούς ή επενδυτές κοινών 
επιχειρήσεων. 
Προώθηση της ανάπτυξης επιχειρήσεων 
To Tacis συνέχισε το 1995 να παρέχει στις αρχές του 
Τουρκμενιστάν συμβουλές υψηλής ποιότητας για τη 
χάραξη πολιτικής όσον αφορά την ανάπτυξη 
επιχειρήσεων, χρησιμοποιώντας κυρίως ως βάση τα 
επιτεύγματα προηγούμενων σχεδίων. Η ανάπτυξη και 
η υποστήριξη του μικρού μεν, ανθούντος δε τομέα των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων εξακολουθεί να αποτελεί 
προτεραιότητα, όπως επίσης και η εφαρμογή μιας 
αποτελεσματικής στρατηγικής ιδιωτικοποιήσεων σε 
ευρεία κλίμακα. Το 1995, τόσο το Tacis όσο και η 
ΕΤΑΑ κατέβαλαν προσπάθειες για την προώθηση 
σχεδίων στο βιομηχανικό τομέα και στους τομείς της 
εξόρυξης μετάλλων και των κλωστοϋφαντουργικών 
προϊόντων. 
45 
Ανθρώπινοι πόροι - μια ανεκμετάλλευτη πηγή Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
Η πρόσφατη ενίσχυση του Tacis για την ανάπτυξη 
ανθρώπινων πόρων στο Τουρκμενιστάν είχε ως 
επίκεντρο την κατάρτιση των δημόσιων υπαλλήλων, με 
αποκορύφωμα τη σύσταση ενός ιδρύματος δημόσιας 
διοίκησης το 1995. Με την τεχνογνωσία του Tacis 
προωθήθηκε επίσης η ανάπτυξη ενός νομικού και 
θεσμικού πλαισίου για τη διαχείριση ανθρώπινων 
πόρων. Το σχέδιο του Tacis (1 εκατομμύριο ECU) 
συνδράμει επίσης τις αρχές του Τουρκμενιστάν στην 
ανάπτυξη του συστήματος δημόσιας διοίκησης, ώστε 
να προσαρμοστεί στις μεταβαλλόμενες ανάγκες μιας 
οικονομίας της αγοράς. Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
Αλλοι τομείς 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Γεωργία 0,88 
Ενέργεια 0 
Μεταφορές 0 0 
0 0,57 
0 1,05 
1 
0 
2,5 
0 
0 
0 3,6 
0 0 0 
1 3,37 
1 3,85 
58 9,84 
1 
0 
0,8 0,32 
8 4 2,5 
0 
0 
1,12 
21,68 
Σημείωση: Το Τουρκμενιστάν δεν έτυχε χρηματοδότησης στα 
πλαίσια του προϋπολογισμού του 1993. 
46 
Ουκρανία 
Η μεταρρυθμιστική πολιτική που εφήρμοσε η 
κυβέρνηση το 1995 έφερε σημαντικά αποτελέσματα. 
Ωστόσο, ενώ η αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων 
είναι κατανοητή από το ευρύ κοινό, η πτώση του 
βιοτικού επιπέδου αποδυναμώνει την υποστήριξη των 
δύσκολων αποφάσεων που είναι απαραίτητες για την 
εφαρμογή του προγράμματος της κυβέρνησης. 
Εντούτοις, η πολιτική που εφήρμοσε ο Πρόεδρος 
συνέβαλε στην ενίσχυση του διεθνούς κύρους της 
Ουκρανίας το 1995. γνώμη τον Οκτώβριο του 1995 σχετικά με τη 
συμφωνία αυτή, που προώθησε επίσης τις εμπορικές 
πτυχές της Συμφωνίας Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας. 
Στα πλαίσια της Συμφωνίας αυτής, η Κοινή Επιτροπή 
Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ουκρανίας συνεδρίασε στις 
Βρυξέλλες το Μάρτιο του 1995 και ανέπτυξε "ένα 
στενό και διαρθρωμένο διάλογο" όσον αφορά τις 
εμπορικές και οικονομικές σχέσεις. 
Κατά την επίσκεψη του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
στις Βρυξέλλες, τον Ιούνιο του 1995, ο Πρόεδρος της 
Ουκρανίας επανέλαβε ότι υποστηρίζει τη σύναψη 
στενότερων σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και 
τη συνέχιση της διαδικασίας μεταρρυθμίσεων. Τόνισε 
ότι μία ισχυρή οικονομία έχει ζωτική σημασία για την 
οικονομική ανεξαρτησία της Ουκρανίας. 
Η λειτουργία του Προγράμματος Tacis στην Ουκρανία 
συνεχίστηκε με σημαντικά επιτεύγματα το 1995, ιδίως 
όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα 
και την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων. Το 1995 η 
Ουκρανία απεφάσισε επίσης να κλείσει το πυρηνικό 
εργοστάσιο του Τσερνομπίλ και υπέγραψε μια Κοινή 
Δήλωση Προθέσεων με την Ομάδα των 7, στην οποία 
τα μέλη της τελευταίας ανέλαβαν τη δέσμευση να 
υποστηρίξουν το κλείσιμο του εργοστασίου αυτού. Η ένταξη της Ουκρανίας στο Συμβούλιο της Ευρώπης 
θεωρήθηκε επίσης ως σαφής ένδειξη της 
μακροπρόθεσμης δέσμευσης της να συνάψει 
στενότερες πολιτικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή 
Ένωση. 
Tacis - ενίσχυση των μεταρρυθμιστικών 
πρωτοβουλιών 
To Tacis υπεστήριξε τις μεταρρυθμιστικές 
προσπάθειες της Ουκρανίας το 1995, επικεντρώνοντας 
το ενδιαφέρον του στους ακόλουθους τομείς: 
ενέργεια 
αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
παραγωγή τροφίμων, μεταποίηση και διανομή. 
Η πρόσφατη δημιουργία μίας μονάδας Tacis στην 
Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Κίεβο 
έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη στενότερης και 
αποτελεσματικότερης αμοιβαίας σχέσης και 
επικοινωνίας μεταξύ του Tacis και των εταίρων του 
στην Ουκρανία. 
Υπογραφή Προσωρινής Συμφωνίας 
Η Συμφωνία Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας, που 
υπεγράφη το Μάρτιο του 1994, συνέχισε το 1995 να 
βρίσκεται στο στάδιο της επικύρωσης. Διεξάγεται 
πολιτικός και οικονομικός διάλογος στα πλαίσια διετών 
υπουργικών διασκέψεων, το δε Tacis συνδράμει την 
Ουκρανία για την προσαρμογή της νομοθεσίας της στα 
πρότυπα της Συμφωνίας Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας. Πολλά εναπομένουν να γίνουν όσον 
αφορά τη μη εισαγωγή διακρίσεων εις βάρος 
αλλοδαπών επιχειρήσεων, την πρόσβαση ξένων 
προϊόντων στην αγορά και την πρόσβαση σε ξένες 
επενδύσεις. 
Η Προσωρινή Συμφωνία υπεγράφη τον Ιούνιο του 
1995. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε θετική Ο προϋπολογισμός του Tacis για το εθνικό πρόγραμμα 
της Ουκρανίας το 1995 ανήλθε συνολικά σε 72,5 
εκατομμύρια ECU, συμπεριλαμβανόμενου ποσού 35 
εκατομμυρίων ECU για το εθνικό πρόγραμμα και ενός 
άλλου ποσού 37,5 εκατομμυρίων ECU ως συνδρομή 
του Tacis στο Σχέδιο Δράσης Ε Ε/Ομάδας των 7 για 
τον ενεργειακό τομέα της Ουκρανίας. Η Ουκρανία 
έλαβε επίσης ενίσχυση στα πλαίσια πολυκρατικών 
προγραμμάτων στον πυρηνικό τομέα, καθώς επίσης 
και στα πλαίσια πολυκρατικών προγραμμάτων που 
είχαν ως αντικείμενο την παροχή συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής και την παροχή νομικών συμβουλών, 
σχέδια για τη δημοκρατία και τη συνεργασία στους 
τομείς των στατιστικών και τελωνειακών θεμάτων. 
Ενέργεια - κύρια πρόκληση της Ουκρανίας 
Η μακροπρόθεσμη οικονομική ευημερία της Ουκρανίας 
εξαρτάται από τη ριζική μεταρρύθμιση του τομέα 
αυτού. Το υψηλό κόστος των εισαγωγών ενέργειας 
συνεχίζει να επιδεινώνει σοβαρά τόσο το ισοζύγιο 
πληρωμών της Ουκρανίας όσο και το έλλειμμα του 
προϋπολογισμού. 
47 
To 1994 άρχισαν να εφαρμόζονται πολυάριθμα σχέδια 
μεταρρυθμίσεων στον τομέα της ενέργειας με τη 
σημαντική συμβολή του Tacis, το δε ενδιαφέρον για 
τον τομέα αυτό συνεχίστηκε και το 1995. Σε 
συνεργασία με τη δημόσια διοίκηση της Ουκρανίας 
εντοπίστηκαν τέσσερις τομείς προτεραιότητας των 
δραστηριοτήτων του Tacis το 1995: ενίσχυση σε 
εθνικά ιδρύματα και δράσεις εξοικονόμησης 
ενέργειας, υποστήριξη του υποτομέα του πετρελαίου 
και αερίου, ενίσχυση για τη δημιουργία ενός ενιαίου 
Υπουργείου Καυσίμων και Ενέργειας, και ενίσχυση για 
την ανασυγκρότηση του εργοστασίου πυρηνικής 
ενέργειας στο Trypolye με οικονομική ανάλυση 
σύγχρονων τεχνολογιών καύσης. 
Σε μελέτες που ολοκληρώθηκαν το 1994 με κεφάλαια 
του Tacis είχε ήδη εξεταστεί η κατάσταση της 
προσφοράς και της ζήτησης στην Ουκρανία. Βάσει των 
πορισμάτων των μελετών αυτών, πραγματοποιείται 
πρόοδος όσον αφορά τον εντοπισμό και την 
κατάργηση ασύμφορων μονοπωλίων. Επίσης, οι 
αναποτελεσματικές τεχνικές παραγωγής 
αντικαταστήθηκαν βαθμιαία από πιο προηγμένες 
μεθόδους παραγωγής. 
Μια τρέχουσα προτεραιότητα είναι να ληφθούν μέτρα 
ώστε η δημόσια διοίκηση της Ουκρανίας να υιοθετήσει 
μια πολιτική καθορισμού των τιμών της ενέργειας που 
να αντικατοπτρίζει το πραγματικό κόστος των 
προμηθειών και να προωθεί την εξοικονόμηση 
ενέργειας. Κατά τα τέλη του 1995 άρχισαν να 
εφαρμόζονται σχέδια αυτόματης μέτρησης του αερίου 
που προορίζεται για οικιακή και βιομηχανική χρήση. Τα 
σχέδια αυτά θα συνεχιστούν το 1996. Σκοπός είναι να 
αρχίσουν οι βιομηχανικοί και οικιακοί χρήστες να 
πληρώνουν για την πραγματική κατανάλωση 
ενέργειας. Μόνο με τον τρόπο αυτό θα βελτιωθεί η 
γενική κατάσταση στον τομέα της προσφοράς και 
ζήτησης. 
Λήφθηκαν επίσης μέτρα για τη μείωση του αριθμού 
των ανεξόφλητων λογαριασμών αερίου. Μέχρι τον 
Ιανουάριο του 1996 οι ανεξόφλητοι λογαριασμοί 
επιδοτούνταν από την κυβέρνηση, πράγμα που απλώς 
επιβάρυνε ακόμη περισσότερο τον κρατικό 
προϋπολογισμό. Δεδομένου ότι οι κρατικές 
επιδοτήσεις για την πληρωμή των λογαριασμών αερίου 
λήγουν τον Ιανουάριο του 1996, οι εταιρείες δεν θα 
λαμβάνουν πλέον ενεργειακές πιστώσεις έως ότου 
πληρώσουν όλους τους ανεξόφλητους λογαριασμούς. Ωστόσο, η επιτυχία της μεταρρύθμισης στον τομέα της 
ενέργειας συνοδεύτηκε από τα προβλήματα τα οποία 
αντιμετωπίζουν οικιακοί χρήστες και μικρές 
επιχειρήσεις που δεν είναι σε θέση να καταβάλουν το 
επιπρόσθετο κόστος. Τα προβλήματα αυτά 
προβλέπεται να διογκωθούν όταν παύσουν να 
χορηγούνται κρατικές επιδοτήσεις. Η Ουκρανία θα 
επικεντρώσει στο μέλλον τις προσπάθειες της στην 
ανάπτυξη συστημάτων καυσίμων και ενέργειας, με 
στόχο την καθιέρωση τεχνολογιών εξοικονόμησης 
ενέργειας για όλους τους χρήστες. 
Αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση 
επιχειρήσεων 
Η αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα για την 
Ουκρανία. Το 1994 συμφωνήθηκαν ή αναλήφθηκαν 
πολλές δράσεις στον τομέα αυτό, αν και η πρόοδος 
τους το 1995 ανακόπηκε λόγω των συνεχών 
προβλημάτων στα πλαίσια του προγράμματος μαζικών 
ιδιωτικοποιήσεων. 
To Tacis συνέχισε να ενισχύει το Ταμείο Κρατικής 
Περιουσίας με περαιτέρω χρηματοδοτική συνδρομή 
ύψους 1 εκατομμυρίου ECU, που προστέθηκε στο 
κονδύλιο των 3 εκατομμυρίων ECU το οποίο είχε 
διατεθεί το 1994. To Tacis υποστηρίζει επίσης την 
ανάπτυξη πρότυπων μητρώων μετοχών και παρέχει 
συμβουλές για διαδικασίες εκσυγχρονισμού. Ωστόσο, 
παρά το γεγονός ότι υπάρχουν οι περισσότερες 
υποδομές για την πραγματοποίηση αποτελεσματικών 
ιδιωτικοποιήσεων, χρειάζονται βελτιώσεις για την 
επίτευξη των καθορισθέντων στόχων. Η οικονομική 
αναδιάρθρωση είναι δύσκολη, επειδή η μετατροπή της 
βιομηχανίας μέσω ιδιωτικοποιήσεων δεν συνδυάζεται 
με μεταρρυθμίσεις στους τομείς της δημόσιας 
διοίκησης και της κατάρτισης. 
Διεθνείς χορηγοί ζήτησαν από την κυβέρνηση της 
Ουκρανίας να σχεδιάσει μία νέα διαδικασία 
ιδιωτικοποιήσεων, ώστε να βελτιωθεί ο ρυθμός 
ιδιωτικοποιήσεων, να αυξηθεί ο αριθμός των μετοχών 
και να περιοριστεί η σύγχυση που επικρατεί για τις 
ασαφείς διαδικασίες. Οι συντονιστικές συνεδριάσεις 
μεταξύ διεθνών χορηγών, τις οποίες διοργάνωσαν και 
φιλοξένησαν το Tacis, ο Οργανισμός Διεθνούς 
Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID) και η Παγκόσμια 
Τράπεζα, δείχνουν τη δέσμευση για τη δημιουργία 
ενός αποτελεσματικού και διεθνώς αποδεκτού 
48 
συστήματος ιδιωτικοποιήσεων. Ελπίζεται ότι οι 
περαιτέρω δράσεις του Tacis θα έχουν ως επίκεντρο 
τον επανασχεδιασμό της διαδικασίας 
ιδιωτικοποιήσεων. To Tacis συνέστησε ομάδες 
εργασίας για την αντιμετώπιση των πλέον επειγόντων 
προβλημάτων. 
Η ενίσχυση του Tacis στον τομέα των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων συνεχίστηκε το 1995 με πραγματική 
επιτυχία. Τόσο στο Κίεβο όσο και στο Zaporozhye 
ιδρύθηκαν Οργανισμοί Ανάπτυξης MME και Κέντρα 
Επικοινωνίας Επιχειρήσεων, που διοργανώνουν 
σεμινάρια και παρέχουν συμβουλές στον τομέα της 
κατάρτισης. Αναπτύσσεται ένα δίκτυο Κέντρων 
Ενίσχυσης μετά την Ιδιωτικοποίηση που παρέχουν 
ιδιαίτερα χρήσιμη υποστήριξη στις πρόσφατα 
ιδιωτικοποιηθείσες επιχειρήσεις. Το κέντρο του Κιέβου 
άρχισε να λειτουργεί πριν από μερικούς μήνες, ενώ το 
1996 αναμένεται να γίνει το ίδιο και με τα κέντρα του 
Lugansk και του Zaporozhye. Περαιτέρω κέντρα 
προβλέπεται να συσταθούν μετά τα θετικά 
αποτελέσματα του 1995. 
Βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας και 
προστασία του περιβάλλοντος 
Η πυρηνική ασφάλεια και τα περιβαλλοντικά 
προγράμματα εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική 
προτεραιότητα για την Ουκρανία, το δε μεγαλύτερο 
μέρος της χρηματοδοτικής συνδρομής του Tacis στη 
χώρα αυτή διατίθεται για τον εν λόγω τομέα. 
Τον Απρίλιο του 1995 η κυβέρνηση της Ουκρανίας, οι 
χώρες της Ομάδας των 7 και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
απεφάσισαν να παύσει η λειτουργία του πυρηνικού 
εργοστασίου του Τσερνομπίλ μέχρι το έτος 2000. 
Η Ουκρανία αντιμετώπισε προβλήματα εξασφάλισης 
διεθνούς υποστήριξης για την υλοποίηση του σχεδίου 
αυτού παύσης της λειτουργίας του Τσερνομπίλ. 
Ωστόσο, το Tacis συνέβαλε στην εξεύρεση λύσεων για 
την ανάπτυξη νέων τεχνικών διαδικασιών 
επεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων, μολονότι το 
σχέδιο περιπλέκεται περαιτέρω επειδή είναι δύσκολο 
να προσδιοριστεί το κόστος του έως ότου 
ολοκληρωθούν οι σχετικές μελέτες σκοπιμότητας. 
' Ενα σχέδιο Tacis, προϋπολογισμού 1,5 εκατομμυρίων 
ECU, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη χάραξη μίας 
στρατηγικής για την οριστική θέση του Τσερνομπίλ 
εκτός λειτουργίας. Εν τω μεταξύ, η μελέτη 
σκοπιμότητας για τη σαρκοφάγο του εργοστασίου είχε ως αντικείμενο τη διατύπωση προτάσεων σχετικά με 
τεχνικές διαχείρισης των εναπομενουσών μονάδων 
που έχουν υποστεί βλάβες. 
Το Δεκέμβριο του 1995, η Ουκρανία υπέγραψε Κοινή 
Δήλωση Προθέσεων με μέλη της Ομάδας των 7 και 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία υποσχέθηκε τη 
χορήγηση μακροπρόθεσμης χρηματοδοτικής 
συνδρομής για το σχέδιο. (Βλέπε επίσης στο κεφάλαιο 
με τίτλο "Πολυκρατικά προγράμματα"). 
Γεωργία - μια τρέχουσα προτεραιότητα 
Η υποστήριξη του προβληματικού τομέα της γεωργίας 
καθίσταται μια όλο και πιο σημαντική προτεραιότητα 
για την Ουκρανία. Από το 1991, το Tacis διέθεσε ποσό 
35 εκατομμυρίων ECU και πλέον για τον τομέα των 
τροφίμων και της γεωργίας. Ωστόσο, σε πολιτικό 
επίπεδο, η χάραξη και η εφαρμογή της γεωργικής 
πολιτικής εξακολουθεί να βρίσκεται σε σχετικά πρώιμο 
στάδιο, αν και τα σχέδια του Tacis έχουν εγκωμιασθεί 
από τον Πρόεδρο της χώρας για την ποιότητα και την 
απόδοση τους. 
Ο όγκος της γεωργικής παραγωγής συνέχισε να 
μειώνεται. Συνολικά, ο μέσος όρος των οικογενειακών 
δαπανών για βασικά είδη διατροφής αντιστοιχεί στο 
50% και πλέον του μηνιαίου εισοδήματος. Πολλές 
αγροτικές εκμεταλλεύσεις, που δεν μπορούν πλέον να 
εξαρτώνται από κρατικές επιδοτήσεις, βρίσκονται στο 
χείλος της κατάρρευσης. Εξακολουθεί να επικρατεί 
αβεβαιότητα όσον αφορά τους τίτλους ιδιοκτησίας 
γης, η ασφάλεια των συναλλαγών στην αγορά 
εξακολουθεί να είναι ελάχιστη και τα θεσμικά πλαίσια 
είναι αναποτελεσματικά. Κατά τα τέλη του 1995 δεν 
είχε επιτευχθεί ακόμη συναίνεση όσον αφορά τον 
τρόπο ιδιωτικοποίησης του τομέα αυτού. 
Συνεπώς, το Tacis υπεστήριξε τη σύνταξη ενός 
κτηματολογίου, με στόχο τη θέσπιση κανονισμών που 
να διέπουν τη μεταβίβαση γης από το κράτος σε 
ιδιώτες. Αυτό θα συμβάλει στη βελτίωση των 
πιθανοτήτων ιδιωτικοποίησης στο γεωργικό τομέα. Το 
Tacis συνέβαλε επίσης στη βελτίωση των τεχνικών 
αποθήκευσης σιτηρών. 
Ανθρώπινοι πόροι 
Το 1995 άρχισε να εφαρμόζεται ένα σημαντικό σχέδιο 
για την υποστήριξη της επιμόρφωσης και της 
εξεύρεσης νέας εργασίας σε αξιωματικούς του 
49 
στρατού, με στόχο τη διοργάνωση μαθημάτων 
κατάρτισης αξιωματικών σε θέματα διαχείρισης και την 
προώθηση της επανένταξης τους στην ενεργό 
οικονομική ζωή. Ένα άλλο σχέδιο αναπτύχθηκε με 
στόχο την υποστήριξη της μεταρρύθμισης του 
συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, το δε Tacis 
συνεχίζει να ενισχύει την εξέλιξη των δημόσιων 
υπηρεσιών απασχόλησης και τη λήψη 
αποτελεσματικών μέτρων στην αγορά εργασίας. 
Τραπεζικός και χρηματοπιστωτικός τομέας -
ανάπτυξη προσόντων 
Το μεγαλύτερο μέρος της ενίσχυσης του Tacis στον 
τραπεζικό τομέα της Ουκρανίας αφορούσε την παροχή 
κατάρτισης. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Παροχής 
Συμβουλών επί Τραπεζικών θεμάτων υπήρξε ένα 
σημαντικό όργανο ενίσχυσης επιλεχθεισών εμπορικών 
τραπεζών. Αναπτύχθηκαν επίσης μεμονωμένα 
προγράμματα κατάρτισης για την Bank Ukraina και την 
Oschadny Bank. To Tacis ίδρυσε επίσης μια σχολή 
τραπεζικής κατάρτισης και μια σχολή κατάρτισης σε 
θέματα ασφαλειών. Σχέσεις με άλλους χορηγούς 
Υπάρχουν πολλοί άλλοι διεθνείς οργανισμοί που 
συνεργάζονται με την κυβέρνηση της Ουκρανίας στις 
προσπάθειες της να αναδιαρθρώσει την οικονομία της. 
Το 1995, το Tacis διαδραμάτισε βασικό ρόλο στο 
συντονισμό της διεθνούς αντίδρασης στο 
προβληματικό πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων της 
Ουκρανίας, και συμμετείχε σε ομάδες εργασίας που 
ιδρύθηκαν για την αντιμετώπιση των πλέον 
επειγόντων προβλημάτων. Επιπλέον, το Tacis διέθεσε 
ποσό 37,5 εκατομμυρίων ECU για το Σχέδιο Δράσης 
Ε Ε/Ομάδα των 7 στον τομέα της ενέργειας της 
Ουκρανίας. 
Το Δεκέμβριο του 1995, το Διεθνές Νομισματικό 
Ταμείο ανέστειλε την Εφεδρική Ρύθμιση για την 
Ουκρανία, επειδή η χώρα δεν πληρούσε ορισμένα 
κριτήρια επιδόσεων. Η συνέχιση της χρηματοδοτικής 
συνδρομής από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα 
κράτη μέλη της εξαρτάται από τη συνέχιση της 
υποστήριξης της Ουκρανίας από το Διεθνές 
Νομισματικό Ταμείο. 
To Tacis συνεργάστηκε επίσης με τράπεζες που 
συμμετέχουν στο σχέδιο "Πιστωτικά Κονδύλια" της 
Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και 
Ανάπτυξης. Το σχέδιο αυτό έχει ως επίκεντρο την 
παροχή συμβουλών στα τμήματα πιστώσεων των 
τραπεζών. Η συμμετοχή του Tacis βελτίωσε σημαντικά 
τη μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα του σχεδίου 
αυτού. 
Πρόγραμμα Bistro 
Το πρόγραμμα Bistro, που αποσκοπεί στην ταχεία 
εφαρμογή μικρών σχεδίων σύντομης διάρκειας ζωής, 
άρχισε να εφαρμόζεται στην Ουκρανία το 1995. Το 
μέσο ποσό των συμβάσεων το 1995 ήταν 58.000 ECU. 
Τα σχέδια του προγράμματος Bistro, για τη διαχείριση 
των οποίων αρμόδια είναι η μονάδα Tacis της 
Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο 
Κίεβο, καλύπτουν όλους τους τομείς προτεραιότητας 
του Ενδεικτικού Προγράμματος. Παρέχεται 
υποστήριξη για τη βελτίωση των επενδυτικών και 
εμπορικών προϋποθέσεων. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
Αλλοι τομείς 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 3,54 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 4,65 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
4,8 
0 0 20,5 37,5 61,54 
1,7 16,8 12,36 4,3 10,7 45,8 
6,2 8 
0 0 
0 0,83 
0 0 7,36 
7,67 12,31 10,54 
5,4 
7,26 3,22 
0 
0,55 
0 
0 3,82 
Σύνολο 28,65 48,28 43,25 5 
15 
0 
0 
0 
0 
1,7 
50,5 7 26,01 
4 39,52 
6,9 41,58 
15,37 
0 
1,38 
0 
6,4 11,92 
72,5 243,18 
50 
Ουζμπεκιστάν 
Οι σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και του 
Ουζμπεκιστάν βασίζονται στη Συμφωνία Εμπορίου και 
Συνεργασίας του 1989 με την πρώην ΕΣΣΔ. Το 1995, 
το Ουζμπεκιστάν ζήτησε την έναρξη 
διαπραγματεύσεων για τη σύναψη Συμφωνίας 
Εμπορικών Σχέσεων και Συνεργασίας με την 
Ευρωπαϊκή ' Ενωση και τα κράτη μέλη της. Συνεπώς, 
το Μάιο πραγματοποιήθηκε μια πρώτη συνεδρίαση της 
Κοινής Επιτροπής των αρχών του Ουζμπεκιστάν και 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ενώ τον Ιούλιο 
διεξήχθηκαν στην Τασκένδη διερευνητικές συζητήσεις 
για τη σύναψη Συμφωνίας. Οι συζητήσεις αυτές είχαν 
ως επίκεντρο την κατάσταση στο Ουζμπεκιστάν όσον 
αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις δημοκρατικές 
μεταρρυθμίσεις. Όπως και με τους άλλους εταίρους, 
τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι δημοκρατικές 
μεταρρυθμίσεις συγκαταλέγονται μεταξύ των 
βασικότερων αρχών στις οποίες στηρίζονται οι 
Συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας. Κατά 
τη διάρκεια των συνομιλιών, το Ουζμπεκιστάν 
συμφώνησε για την παροχή τεχνογνωσίας μέσω του 
Tacis στους τομείς αυτούς, πράγμα που προετοίμασε 
το έδαφος για την έναρξη διαπραγματεύσεων το 1996 
με στόχο τη σύναψη ΣΕ ΕΣ. 
Το Ουζμπεκιστάν ωφελήθηκε από τις υψηλές τιμές 
ακατέργαστου βαμβακιού, του κυριότερου εξαγωγικού 
του αγαθού, στην παγκόσμια αγορά. Αυτό του έδωσε 
την ικανότητα να επιτύχει εμπορικό πλεόνασμα κατά 
το δεύτερο έτος. Η χώρα εξάγει επίσης χρυσό, 
ουράνιο και άλλα μέταλλα. 
Ο άφθονος ορυκτός πλούτος του Ουζμπεκιστάν 
(πετρέλαιο, αέριο και άνθρακας), το έχει καταστήσει 
σχεδόν αυτάρκες στον τομέα της ενέργειας. Η 
αυστηρή δημοσιονομική και νομισματική πολιτική της 
κυβέρνησης οδήγησε σε ουσιαστική μείωση του 
ελλείμματος του προϋπολογισμού και σε πτώση του 
πληθωρισμού κατά 500% και πλέον σε σύγκριση με το 
1994. 
Το 1995, η κυβέρνηση επιτάχυνε την εφαρμογή του 
προγράμματος μεταρρυθμίσεων με την κατάρτιση ενός 
σχεδίου που αποσκοπεί στη σημαντική αύξηση των 
ιδιωτικοποιήσεων. Ωστόσο, η υψηλή ανεργία και η 
ανυπαρξία ξένων επενδύσεων εξακολουθούν να 
αποτελούν τροχοπέδη για την οικονομία. Επικέντρωση των προσπαθειών του Tacis 
στον εκσυγχρονισμό 
To Tacis υπεστήριξε τις μεταρρυθμιστικές 
προσπάθειες της κυβέρνησης, επικεντρώνοντας το 
ενδιαφέρον του στους ακόλουθους τομείς: 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• παραγωγή τροφίμων, μεταποίηση και διανομή. 
Το 1995, το Ουζμπεκιστάν έλαβε ενίσχυση ύψους 10 
εκατομμυρίων ECU από τον προϋπολογισμό του Tacis 
για το εθνικό πρόγραμμα και έτυχε επίσης ενίσχυσης 
στα πλαίσια των πολυκρατικών προγραμμάτων του 
Tacis. 
Κατάρτιση μελλοντικών διευθυντικών 
στελεχών 
' Ενα από τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει 
το Ουζμπεκιστάν είναι η έλλειψη ικανών στελεχών 
επιχειρήσεων. Η τρέχουσα ιδιωτικοποίηση της 
βιομηχανίας και των γεωργικών εκτάσεων απαιτεί την 
αύξηση των βασικών προσόντων των μελλοντικών 
επιχειρηματιών και την ανάπτυξη επιχειρηματικών 
τεχνικών. Το 1995, το Tacis συμπλήρωσε το σχέδιο 
κατάρτισης σε θέματα διαχείρισης του 1993 με δύο 
σχέδια στην κοιλάδα της Ferghana και στη διοικητική 
περιφέρεια του Samarkand. Στόχος των δύο αυτών 
σχεδίων, για καθένα από τα οποία διατέθηκε ποσό 1 
εκατομμυρίου ECU, είναι η κατάρτιση καθηγητών στο 
Κρατικό Πανεπιστήμιο της Ferghana και στο Κρατικό 
Πανεπιστήμιο του Samarkand σε θέματα σύγχρονης 
διαχείρισης και γλωσσικής κατάρτισης. Τα σχέδια 
αφορούν μεταξύ άλλων την εκμάθηση της αγγλικής 
γλώσσας, την κατάρτιση σε θέματα οικονομίας της 
αγοράς και διαχείρισης, τη βελτίωση των 
προγραμμάτων διδασκαλίας και του εκπαιδευτικού 
υλικού, καθώς επίσης και την παροχή συμβουλών στις 
διάφορες σχολές για τον καλύτερο τρόπο διαχείρισης 
και οργάνωσης των μαθημάτων σπουδών. 
Ενα σημαντικό σχέδιο, προϋπολογισμού 2 
εκατομμυρίων ECU, αρχίζει να εφαρμόζεται τώρα σε 
συνεργασία με την Κρατική Επιτροπή Προβλέψεων και 
Στατιστικών, το Υπουργείο Ανώτερης και 
Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, και το Υπουργείο 
Εργασίας. Το σχέδιο έχει ως στόχο την εφαρμογή 
51 
ενός διεθνούς επιπέδου συστήματος στατιστικών για 
την απασχόληση, και την ανάπτυξη 
προσανατολισμένων στην αγορά εργασίας 
προγραμμάτων κατάρτισης για ανέργους και άτομα 
που εγκαταλείπουν το σχολείο. 
Προετοιμασία για ιδιωτικές επιχειρηματικές 
δραστηριότητες 
Η ταχεία θέσπιση νέων νόμων και κανονισμών απαιτεί 
την επιμόρφωση του προσωπικού σε διάφορους 
τομείς. To Tacis εφήρμοσε σχέδιο, προϋπολογισμού 1 
εκατομμυρίου ECU, σε συνεργασία με την Ένωση 
Λογιστών και Ορκωτών Λογιστών για την κατάρτιση 
υπαλλήλων ιδιωτικών επιχειρήσεων KOL δημόσιων 
οργανισμών. Στα πλαίσια του σχεδίου αυτού 
καταρτίζονται ορκωτοί λογιστές σε θέματα σχετικά με 
την πλέον πρόσφατη μεθοδολογία που είναι 
απαραίτητη για το νέο κοινωνικό και επιχειρηματικό 
περιβάλλον. 
To Tacis υπεστήριξε επίσης την Goskommimuchestvo, 
την εθνική αρχή που είναι υπεύθυνη για τις 
ιδιωτικοποιήσεις, με 1 εκατομμύριο ECU. 
Υποστήριξη της κατάρτισης στο γεωργικό 
τομέα 
Ο γεωργικός τομέας έχει ζωτική σημασία για την 
οικονομία του Ουζμπεκιστάν, δεδομένου ότι 
απασχολεί το 30% του πληθυσμού και παράγει το 43% 
του καθαρού προϊόντος της χώρας. Ο νέος ιδιωτικός 
τομέας της γεωργίας απαιτεί εκπαιδευμένο προσωπικό 
με σύγχρονα πρακτικά και εμπορικά προσόντα. Το 
σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα δεν παρέχει επαρκή 
κατάρτιση για την απόκτηση παρόμοιων προσόντων. 
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού 
εφαρμόζεται ένα σχέδιο, προϋπολογισμού 2,2 
εκατομμυρίων ECU, σε συνεργασία με το Κρατικό 
Αγροτικό Πανεπιστήμιο της Τασκένδης. Κύριος στόχος 
του σχεδίου αυτού είναι η κατάρτιση των καθηγητών 
του εν λόγω πανεπιστημίου σε ορισμένους τομείς, ο 
σχεδιασμός και η ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών 
και μαθημάτων, καθώς επίσης και η κατάρτιση του 
απαιτούμενου διδακτικού υλικού. Μια σημαντική πτυχή 
της κατάρτισης είναι η έμφαση που δίδεται στη 
συνειδητοποίηση των επιδράσεων τις οποίες έχουν οι 
γεωργικές μέθοδοι στο περιβάλλον. Το σχέδιο 
συμπληρώνει τις δραστηριότητες παροχής συμβουλών 
και κατάρτισης του Tacis στις περιοχές της Ferghana 
και Syrdaria, ενώ θα χρησιμεύσει επίσης ως πρότυπο 
για τη δημιουργία και άλλων ιδρυμάτων κατάρτισης 
στο γεωργικό τομέα. Προστασία της περιοχής της Θάλασσας της 
Αράλης 
Λόγω της υπερβολικής χρησιμοποίησης των υδάτων 
που πέφτουν στη θάλασσα της Αράλης, η γύρω από 
τη θάλασσα αυτή περιοχή υφίσταται ολέθριες 
περιβαλλοντικές συνέπειες. Συστάθηκε ένα διακρατικό 
συμβούλιο από πέντε κράτη της περιοχής για την 
αντιμετώπιση του οικολογικού αυτού προβλήματος με 
ένα σχέδιο δράσης. 
To Tacis συνεισέφερε ποσό 4,75 εκατομμυρίων ECU 
στα πλαίσια των πολυκρατικών προγραμμάτων, σε ένα 
διεθνές ταμείο που διαχειρίζεται τις χρηματοδοτικές 
συνδρομές για περιβαλλοντικά προγράμματα. Το 
σχέδιο "Διαχείριση των Υδάτινων Πόρων και Γεωργική 
Παραγωγή" αποτελεί προσπάθεια που αναλαμβάνεται 
από κοινού με την Παγκόσμια Τράπεζα και 
περιλαμβάνει 18 επιμέρους σχέδια. Το 1995, άρχισαν 
να εφαρμόζονται επτά επιμέρους σχέδια σε 
ορισμένους τομείς, συμπεριλαμβανόμενων μελετών 
για τη χρησιμοποίηση της γης και των υδάτινων 
πόρων, των συστημάτων άρδευσης καλλιεργειών, των 
στρατηγικών διαχείρισης υδάτων, καθώς επίσης και 
της χορήγησης τεχνικής βοήθειας σε τομείς όπως ο 
καθαρισμός των υδάτων, η υγιεινή και η υγεία, και οι 
αναλύσεις κόστους. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 0 0 0 0 0 0 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 0 2,26 0 3,35 2 7,61 
του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 0 3,51 0 6,8 4 14,31 
Γεωργία 1,03 3,05 0 3,35 2,2 9,63 
Ενέργεια 0,4 5,28 0 0 0 5,68 
Μεταφορές 0,29 1,68 0 0 0 1,97 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 0 3 0 0 0 3 
Τηλεπικοινωνίες 0 0 0 0 0 0 
Ανθρωπιστική βοήθεια 0 0 0 0 0 0 
Αλλοι τομείς 0 0 0 1,5 1,8 3,3 
Σύνολο 1,72 18,78 0 15 10 45,5 
Σημείωση: Το Ουζμπεκιστάν δεν έτυχε χρηματοδότησης στα 
πλαίσια του προϋπολογισμού του 1993. 
52 
Πολυκρατικά προγράμματα 
To Tacis κατήρτισε μια σειρά πολυκρατικών 
προγραμμάτων για την ενίσχυση της συνεργασίας 
μεταξύ των χωρών εταίρων και την αντιμετώπιση των 
κοινών προβλημάτων σε όλα τα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη. Στα πολυκρατικά προγράμματα, είτε η λύση 
του προβλήματος είναι η ίδια για κάθε χώρα, είτε 
ομάδες χωρών έχουν συνεργαστεί για την επίτευξη 
ενός σημαντικού αποτελέσματος. 
Το 1995, το πολυκρατικά πρόγραμμα του Tacis, 
συνολικού προϋπολογισμού 144,5 εκατομμυρίων ECU, 
επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στους τομείς της 
πυρηνικής ασφάλειας, της επισιτιστικής βοήθειας, του 
περιβάλλοντος και της δημιουργίας δικτύων. 
Αφορούσε επίσης την υποστήριξη του Διεθνούς 
Κέντρου Επιστημών και Τεχνολογίας (ISTC) (που 
καλύπτεται χωριστά στο τμήμα για τη Ρωσία), και μια 
σειρά προγραμμάτων-πλαίσια, όπως το πρόγραμμα του 
Tacis για τη Δημοκρατία. 
Ορισμένα σημαντικά πολυκρατικά προγράμματα 
περιγράφονται παρακάτω. 
Πρόγραμμα για την πυρηνική ασφάλεια 
To Tacis διέθεσε ποσό 58,5 εκατομμυρίων ECU για το 
πρόγραμμα πυρηνικής ασφάλειας το 1995. Το 
πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στη βελτίωση της 
ασφάλειας των λειτουργούντων πυρηνικών 
εργοστασίων και των δραστηριοτήτων διαχείρισης 
πυρηνικών καυσίμων και αποβλήτων που προορίζονται 
για πολιτικούς σκοπούς, την προώθηση της 
περιφερειακής συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής 
ασφάλειας σε χώρες που εκμεταλλεύονται πυρηνικούς 
αντιδραστήρες σοβιετικής κατασκευής, και στην 
ενίσχυση των νομοθετικών πλαισίων. 
Εκτός από το ποσό των 58,5 εκατομμυρίων ECU που 
διατέθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την 
πυρηνική ασφάλεια το 1995, ένα άλλο ποσό 37,5 
εκατομμυρίων ECU (από το συνολικό ποσό των 100 
εκατομμυρίων ECU κατά την περίοδο 1994-1996), 
διατέθηκε επίσης για το Σχέδιο Δράσης Ε Ε/Ομάδας 
των 7 στον ενεργειακό τομέα της Ουκρανίας. 
Κοινές Δηλώσεις Προθέσεων σχετικά με την 
εφαρμογή των πτυχών του προγράμματος πυρηνικής 
ασφάλειας υπεγράφησαν τον μεν Φεβρουάριο του 
1995 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της 
Ρωσίας, τον δε Οκτώβριο του ιδίου έτους μεταξύ της 
Επιτροπής και της Ουκρανίας. Οι εν λόγω Κοινές Δηλώσεις Προθέσεων αναφέρονται μεταξύ άλλων στις 
αποζημιώσεις σε περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος 
και στην απαλλαγή των αναδόχων του Tacis από τις 
νομικές συνέπειες που ενδέχεται να έχει ένα 
παρόμοιο ατύχημα. Μετά από την έναρξη της 
εφαρμογής του προγράμματος πυρηνικής ασφάλειας, 
οι εμπειρογνώμονες του Tacis δεν ήταν διατεθειμένοι 
να παράσχουν εξοπλισμό και να εκπονήσουν 
σημαντικές μελέτες εάν δεν υπήρχε προηγουμένως 
ένα ικανοποιητικό νομικό πλαίσιο. Μετά από την 
υπογραφή των εν λόγω συμφωνιών, πολλά από τα 
σχέδια μπορούν τώρα να προωηθηθούν. 
Επιτόπια ενίσχυση 
' Ενα μεγάλο ποσοστό της χρηματοδότησης του Tacis 
στα πλαίσια του προγράμματος για την πυρηνική 
ασφάλεια διατίθεται για επιτόπια λειτουργική 
ενίσχυση. Ένας σημαντικός μηχανισμός που 
χρησιμοποιείται προς το σκοπό αυτό είναι η ανάπτυξη 
εταιρικών σχέσεων μεταξύ δυτικών λειτουργικών 
εταιρειών και πυρηνικών εργοστασίων των Νέων 
Ανεξάρτητων Κρατών. Μέσω προσεκτικών συζεύξεων, 
δυτικά πυρηνικά εργοστάσια παρέχουν ειδική τεχνική 
βοήθεια, όπως συμβουλές για τον καθορισμό τεχνικών 
προδιαγραφών κατά την αγορά νέου εξοπλισμού 
ασφάλειας, παροχή συμβουλών για οργανωτικά και 
διαδικαστικά θέματα, και παροχή πρακτικής 
κατάρτισης. Οι εμπειρογνώμονες του Tacis παρείχαν 
τεχνικές και λειτουργικές συμβουλές στα ακόλουθα 
πυρηνικά εργοστάσια: Smolensk, Balakovo, Sosnovy 
Bor, Kola, Kalinin, Beloyarsk (στη Ρωσία), και Rovno, 
South-Ukraine και Zaporyzhe (στην Ουκρανία). 
To 1995 υπεγράφησαν ορισμένες συμβάσεις 
προμήθειας εξοπλισμού. Αλλες πτυχές του 
προγράμματος αφορούν επισκέψεις εμπειρογνωμόνων 
των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης σε πυρηνικά 
εργοστάσια της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης, την υποστήριξη 
κοινών επιχειρήσεων και τον προσδιορισμό, την 
προμήθεια και τον εφοδιασμό εξαρτημάτων. 
Μελέτες για την ασφάλεια του σχεδιασμού 
Οι μελέτες είναι το κύριο μέσο που χρησιμοποιείται για 
τον εντοπισμό σημαντικών θεμάτων ασφάλειας που 
χρήζουν προσοχής. Το 1995, οι προσπάθειες 
συνέχισαν να στρέφονται προς την επίλυση 
προβλημάτων που οφείλονται στις ατέλειες 
σχεδιασμού των πυρηνικών αντιδραστήρων τύπου 
WER και RBMK, καθώς επίσης και προβλημάτων που 
έχουν σχέση με τον κύκλο πυρηνικού καυσίμου και την 
επεξεργασία αποβλήτων. 
53 
Ουκρανία: το Σχέδιο Δράσης ΕΕ/Ομάδας των 7 
Το Δεκέμβριο του 1995, η Ουκρανία, η Ομάδα των 7 
και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψαν μια Κοινή 
Δήλωση Προθέσεων, όπου γινόταν μια γενική 
θεώρηση του ενεργειακού τομέα της Ουκρανίας, 
συμπεριλαμβανόμενης και της παύσης της λειτουργίας 
του πυρηνικού εργοστασίου του Τσερνομπίλ μέχρι το 
έτος 2000. Δεδομένου ότι η έλλειψη ενέργειας αποτελεί σοβαρό 
πρόβλημα της Ουκρανίας, το Σχέδιο Δράσης 
ΕΕ/Ομάδας των 7 ενθαρρύνει ενεργά τη διατήρηση 
της ενέργειας με την ανάπτυξη ενός εθνικού 
προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας, τη 
δημιουργία ενός κέντρου κατάρτισης και την 
οργάνωση πρακτικών επιδείξεων στη βιομηχανία με 
θέμα την ενεργειακή απόδοση. 
To Tacis συνέβαλε στις προετοιμασίες για το κλείσιμο 
του εργοστασίου αυτού. Τον Ιούλιο του 1995, 
ολοκληρώθηκε η μελέτη σκοπιμότητας για τη 
σαρκοφάγο που είχε ανατεθεί το 1994. Στη μελέτη 
υποδεικνυόταν μια μέθοδος για το κλείσιμο της 
Μονάδας 4, της εναπομένουσας μονάδας του 
πυρηνικού αυτού εργοστασίου που έχει υποστεί 
ζημίες. Ένα άλλο σχέδιο του Tacis συνέβαλε στην 
ανάπτυξη μιας στρατηγικής για την οριστική θέση 
εκτός λειτουργίας του εργοστασίου. Στα πλαίσια του 
προγράμματος του 1995, το Tacis υποστηρίζει τη 
δημιουργία μιας εγκατάστασης ανάκτησης στερεών 
αποβλήτων και ενός εργοστασίου επεξεργασίας 
στερεών αποβλήτων. Τα δύο αυτά εργοστάσια θα 
παρέχουν τα απαιτούμενα μέσα για τον καθαρισμό των 
στερεών πυρηνικών αποβλήτων που θα δημιουργηθούν 
από την οριστική θέση εκτός λειτουργίας των 
Μονάδων 1 -3 του Τσερνομπίλ. 
Τα υγειονομικά και κοινωνικά θέματα που προέκυψαν 
από το ατύχημα του Τσερνομπίλ το 1986 
δικαιολογούσαν την παρέμβαση του Tacis. Εκτός από 
ορισμένη ιατρική βοήθεια και εξοπλισμό που παρέχει, 
το Tacis συμμετέχει επίσης, από κοινού με τις ΗΠΑ και 
την Ουκρανία, στην κατάστρωση ενός σχεδίου δράσης 
για την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών που 
θα έχει το κλείσιμο του πυρηνικού εργοστασίου του 
Τσερνομπίλ. 
Στα πλαίσια του Σχεδίου Δράσης ΕΕ/Ομάδας των 7 για 
τον ενεργειακό τομέα της Ουκρανίας εντάσσεται η 
λήψη μέτρων ώστε να διαθέτει η Ουκρανία επαρκείς 
ενεργειακούς πόρους μετά το κλείσιμο του 
Τσερνομπίλ. Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό, ένα μέρος 
των κεφαλαίων διατέθηκε για τις αναληφθείσες 
προπαρασκευαστικές εργασίες στα πυρηνικά 
εργοστάσια του Rovno και του Khmelnitsky. Παρέχεται 
επίσης μηχανολογική βοήθεια για την ολοκλήρωση της 
κατασκευής "ων εργοστασίων αυτών με ασφαλή 
τρόπο. Παροχή συμβουλών στα νομοθετικά όργανα του 
τομέα της ασφάλειας 
Στη Ρωσία και την Ουκρανία, το Tacis άρχισε να 
εφαρμόζει το 1994 ένα τριετές σχέδιο για τη 
μεταφορά της μεθοδολογίας και των πρακτικών 
πυρηνικής ασφάλειας στους εταίρους του. 
Εμπειρογνώμονες από αρμόδιες για την ασφάλεια 
αρχές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας συνεχίζουν να 
υποστηρίζουν τα νομοθετικά όργανα με την παροχή 
συμβουλών όσον αφορά την παρακολούθηση, τους 
ελέγχους και τη χορήγηση αδειών λειτουργίας των 
πυρηνικών εργοστασίων, την εκπόνηση και την 
εφαρμογή κανονισμών, καθώς επίσης και την παροχή 
κατάρτισης. Μετά από μια αρχική περίοδο βραδείας 
προόδου, προωθείται τώρα σημαντικά, η 
αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των αρχών. Το 
Tacis συνέχισε επίσης να παρέχει στις αρχές αυτές 
τεχνικό εξοπλισμό ασφάλειας. 
Περιβάλλον 
Το περιβάλλον ήταν τομέας προτεραιότητας για το 
Πρόγραμμα το 1995, η δε χρηματοδότηση αυξήθηκε 
σημαντικά, ανερχόμενη σε 12 εκατομμύρια ECU. 
Ο γενικός στόχος του περιβαλλοντικού προγράμματος 
του Tacis για το 1995 ήταν η υποστήριξη της 
αναπτυξιακής ικανότητας των Νέων Ανεξάρτητων 
Κρατών για τη συλλογική αντιμετώπιση των 
περιβαλλοντικών τους προβλημάτων. 
To Tacis ενισχύει τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη για τη 
γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των αναγκών 
ανάληψης περιβαλλοντικών δράσεων και των 
υφιστάμενων δυνατοτήτων των εθνικών και 
διακρατικών οργανισμών να αναπτύξουν εφικτές 
περιβαλλοντικές στρατηγικές και μέσα πολιτικής. 
Το 1995, το πρόγραμμα του Tacis για το περιβάλλον 
επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στους ακόλουθους 
στόχους: 
54 
• την επιτάχυνση της χάραξης αποτελεσματικών 
εθνικών στρατηγικών στον τομέα του 
περιβάλλοντος 
• την αυξημένη συνειδητοποίηση του κοινού σε 
θέματα περιβάλλοντος και την παροχή 
πληροφοριών στον τομέα αυτό 
• την προώθηση του προγράμματος του Tacis για 
τις εσωτερικές θάλασσες (ανάπτυξη διακρατικής 
θεσμικής ικανότητας αντιμετώπισης των 
μοναδικών περιβαλλοντικών προβλημάτων που 
αντιμετωπίζονται στην Κασπία θάλασσα, και 
συνέχιση των δραστηριοτήτων στην Αράλη και τη 
Μαύρη θάλασσα που άρχισαν στα πλαίσια των 
προγραμμάτων του 1992 και 1993). 
Σε σύγκριση με άλλους τομείς του Tacis, το 
πρόγραμμα για το περιβάλλον χαρακτηρίζεται από 
υψηλό επίπεδο δραστηριοτήτων διεθνών χορηγών σε 
πολυκρατικά επίπεδο. Παραδείγματα αποτελούν η 
κοινή προσέγγιση για την πυρηνική ασφάλεια και τα 
σχέδια συνεργασίας για τη Μαύρη θάλασσα και την 
Αράλη, στα οποία συμμετέχουν διάφοροι σημαντικοί 
χορηγοί. To Tacis ανταποκρίθηκε στην πολυμερή αυτή 
προσέγγιση, αναπτύσσοντας επίσημες ρυθμίσεις που 
επιτρέπουν τη συγχρηματοδότηση δράσεων, όταν 
αυτό είναι δυνατό. 
Συντονισμός των πρωτοβουλιών επισιτιστικής 
βοήθειας 
Το 1995 ήταν το δεύτερο έτος κατά το οποίο το Tacis 
διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στο συντονισμό και τη 
διεκπεραίωση των δράσεων της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας στον τομέα της επισιτιστικής βοήθειας στις 
τρεις δημοκρατίες του Καυκάσου, την Κιργιζία και το 
Τατζικιστάν. To Tacis συνέβαλε στο συνολικό 
προϋπολογισμό του τομέα της επισιτιστικής βοήθειας 
χορηγώντας χρηματοδοτική συνδρομή για τη 
διαχείριση της, και συνδράμοντας τις χώρες εταίρους 
στη χρησιμοποίηση των ποσών που εισπράττουν από 
την πώληση προμηθειών τροφίμων. Προς το σκοπό 
αυτό συνεργάστηκε στενά με άλλους διεθνείς 
χορηγούς. 
Αναλήφθηκαν δύο βασικές δραστηριότητες στον 
τομέα της επισιτιστικής βοήθειας. Η μία, 
προϋπολογισμού 204 εκατομμυρίων ECU, κάλυπτε τη 
χειμερινή περίοδο 1994-1995, ενώ η άλλη, 
προϋπολογισμού 197 εκατομμυρίων ECU, κάλυπτε τη 
χειμερινή περίοδο 1995-1996. Στόχος των δραστηριοτήτων στον τομέα της επισιτιστικής 
βοήθειας είναι, εκτός από τη βραχυπρόθεσμη μείωση 
της έλλειψης βασικών ειδών διατροφής, η δημιουργία 
βάσεων για την εξεύρεση μακροπρόθεσμων λύσεων 
όσον αφορά την παραγωγή τροφίμων. 
Αντίθετα με την ανθρωπιστική βοήθεια, όπου οι 
ομάδες-στόχοι εφοδιάζονται απευθείας με βασικά είδη 
διατροφής, η επισιτιστική βοήθεια παρέχεται δωρεάν 
από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, τα δε είδη διατροφής 
της εν λόγω βοήθειας πωλούνται στις χώρες εταίρους 
σε τιμές που έχουν συμφωνηθεί προηγουμένως με την 
ενδιαφερόμενη κυβέρνηση. Στις τιμές αυτές 
λαμβάνονται υπόψη το αντίστοιχο τοπικό κόστος και οι 
μέθοδοι παραγωγής. Τα έσοδα που αντλούνται από τις 
τοπικές πωλήσεις των τροφίμων αυτών 
χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία "ισοδύναμων 
κεφαλαίων". Η αξία των κεφαλαίων αυτών 
εξακολουθεί να εκφράζεται στο τοπικό νόμισμα και 
χρησιμοποιείται από τη χώρα εταίρο για κοινωνικές ή 
γεωργικές πρωτοβουλίες. 
Τα ισοδύναμα κεφάλαια 
Οι σκοποί για τους οποίους χρησιμοποιούνται τα 
ισοδύναμα κεφάλαια συμφωνούνται με τις 
κυβερνήσεις των χωρών εταίρων, ανάλογα με τις 
βασικές τους ανάγκες. Τα ισοδύναμα κεφάλαια 
αντλούνται μόνο αφού παρέλθουν δύο σχεδόν μήνες 
μετά από την παραλαβή των προμηθειών τροφίμων. 
Συνεπώς, τα κεφάλαια από τις δραστηριότητες του 
1994 ήταν διαθέσιμα στις αρχές του 1995. Τα 
κεφάλαια αυτά χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για 
κοινωνικά προγράμματα σε τομείς όπως οι 
συνταξιοδοτικές εισφορές, τα οικογενειακά επιδόματα 
και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Στην περίπτωση 
της Αρμενίας και της Γεωργίας, τα ισοδύναμα 
κεφάλαια αποτελούσαν σημαντικό μέρος των εθνικών 
προϋπολογισμών των εν λόγω χωρών. 
Τα κεφάλαια του 1995, που θα είναι διαθέσιμα το 1996, 
θα χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη γεωργικών 
προγραμμάτων και την προώθηση της αυτάρκειας της 
παραγωγής τροφίμων στις χώρες του Καυκάσου, την 
Κιργιζία και το Τατζικιστάν. 
Χρηματοδοτικοί πόροι στον τομέα της επισιτιστικής 
βοήθειας 
Επειδή η μεταφορά τεχνογνωσίας είναι όλο και πιο 
αναγκαία για την καλύτερη χρησιμοποίηση των 
55 
ισοδύναμων κεφαλαίων από τις κυβερνήσεις, η 
συμβολή του Tacis αυξήθηκε από 4 εκατομμύρια ECU 
το 1994 σε 17 εκατομμύρια ECU το 1995. 
Ο συνολικός προϋπολογισμός του 1995 περιελάμβανε 
κεφάλαια από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Γεωργικού 
Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, τη Γενική 
Διεύθυνση Ανάπτυξης (ΓΔ VIII), το Γραφείο 
Ανθρωπιστικής Βοήθειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
(ECHO) και το Tacis. 
Διάδρομος μεταφορών Ευρώπης - Κεντρικής 
Ασίας (Traceca) 
Το πρόγραμμα Traceca του Tacis αφορά τη δημιουργία 
ενός διαδρόμου μεταφορών που ξεκινά από την 
Κεντρική Ασία, προχωρεί κατά μήκος της Κασπίας 
θάλασσας και συνεχίζεται μέσω του Καυκάσου μέχρι 
την Ευρώπη. Καλύπτει όλους τους τομείς, από τις 
οδικές, σιδηροδρομικές και θαλάσσιες μεταφορές 
μέχρι το εμπόριο. Ο προϋπολογισμός του Tacis για το 
πρόγραμμα Traceca το 1995 ήταν 2,5 εκατομμύρια 
ECU, ενώ από το 1992 έχουν αναληφθεί συνολικά 
υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους 18 
εκατομμυρίων ECU. 
Η αρχική εφαρμογή του προγράμματος ήταν βραδεία, 
πράγμα που οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην 
πολιτική και στρατιωτική σύγκρουση στην περιοχή. 
Ωστόσο, το 1995 η εφαρμογή του προγράμματος 
προόδευσε σημαντικά. Το Μάιο του 1995 
συναντήθηκαν στην επιτροπή διαχείρισης του 
προγράμματος Traceca, που συνεδρίασε στην Αλματία, 
εμπειρογνώμονες από οκτώ κράτη που συμμετέχουν 
στο πρόγραμμα αυτό για να συμφωνήσουν 
προτεραιότητες και να συντονίσουν τις περαιτέρω 
δράσεις. Μεγαλύτερη έμφαση δόθηκε στα θέματα του 
προγράμματος σχετικά με τη διευκόλυνση των 
συναλλαγών και όχι μόνο στη δημιουργία των 
υποδομών για ένα διάδρομο μεταφορών. 
Συστάθηκαν ομάδες εργασίας που συζήτησαν θέματα 
όπως η νομοθετική και κανονιστική εναρμόνιση, τα 
πρότυπα πρόβλεψης της περιφερειακής κυκλοφορίας, 
η απλούστευση των τελωνειακών διαδικασιών, οι 
μελέτες σκοπιμότητας για την αναβάθμιση των 
δρομολογίων και η βελτίωση της διαχείρισης των 
λιμένων. Το 1995 άρχισαν να εφαρμόζονται 
προγράμματα που αφορούσαν μεταξύ άλλων την εκπόνηση μιας μελέτης σκοπιμότητας για την κοινή 
επιχείρηση του υπερκαυκάσιου σιδηροδρομικού 
δικτύου. 
Το Πρόγραμμα Tempus του Tacis 
Το εν λόγω πρόγραμμα συνεργασίας, που αποσκοπεί 
στην ανάπτυξη και την αναδιάρθρωση των ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη, "έτυχε χρηματοδοτικής συνδρομής συνολικού 
ύψους 23 εκατομμυρίων ECU το 1995, η οποία 
αποτελούσε μέρος του συνολικού προϋπολογισμού 
48,45 εκατομμυρίων ECU που διατέθηκε από το 1993 
έως το 1995. Βάση του προγράμματος αποτελεί η 
συνεργασία σε δίκτυο πανεπιστημίων από την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. 
Το 1995 συμμετείχαν στο πρόγραμμα Tempus του 
Tacis η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, η Λευκορωσία, η 
Γεωργία, το Καζακστάν, η Κιργιζία, η Μολδαβία, η 
Μογγολία, η Ρωσία, η Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. 
Τα κυριότερα μέσα του προγράμματος είναι τα Κοινά 
Ευρωπαϊκά Σχέδια. Στα σχέδια αυτά, ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από δύο ή τρεις 
διαφορετικές χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
συνεργάζονται με ένα πανεπιστήμιο ή ίδρυμα 
κατάρτισης καθηγητών από τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, 
για να μπορέσουν τα τελευταία να προσαρμόσουν τα 
προγράμματα σπουδών τους, τις μεθόδους 
διδασκαλίας και τα επίπεδα σπουδών στις προκλήσεις 
της δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς. 
Χορηγούνται πιστώσεις για εξοπλισμό επικοινωνίας, 
εγχειρίδια διδασκαλίας, σχολικά βιβλία και την 
κινητικότητα. Το 1995 χρηματοδοτήθηκαν 59 
ολοκληρωμένα και 87 προκαταρκτικά σχέδια. 
Οι κυριότεροι τομείς συνεργασίας είναι οι εξής: οι 
οικονομικές επιστήμες, οι πολιτικές επιστήμες, η 
διδασκαλία ευρωπαϊκών γλωσσών, οι κοινωνικές 
σπουδές, η ιστορία και η διαχείριση πανεπιστημίων. 
Το πρόγραμμα του Tacis για τη Δημοκρατία 
Στα πλαίσια του προγράμματος του Tacis για τη 
Δημοκρατία καταβλήθηκαν προσπάθειες για την 
ενίσχυση της πλουραλιστικής κοινωνίας και την 
εφαρμογή του νόμου στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη από 
το 1992. Το πρόγραμμα αυτό υποστηρίζει τη γενική 
διαδικασία πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων 
56 
και παρέχει συγκεκριμένη ενίσχυση για τη δημιουργία 
των δημοκρατικών διαρθρώσεων που απαιτούν οι 
Συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας. Το 
1995 επικέντρωσε τις προσπάθειες του στη συνέχιση 
των πολιτικών μεταρρυθμίσεων στα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη, δίδοντας έμφαση στις πολυκομματικές εκλογές 
και στην ίδρυση νέων θεσμικών οργάνων. Ασχολήθηκε 
επίσης με την εισαγωγή νέων διαδικασιών και 
πρακτικών σε πολλές υπηρεσίες της κυβέρνησης, και 
την ανάλυση νομικών συστημάτων, πολιτικών 
κομμάτων και συνδικαλιστικών οργανώσεων. Κοινό πρόγραμμα για την Ουκρανία 
Το Νοέμβριο, η Επιτροπή υπέγραψε συμφωνία με το 
Συμβούλιο της Ευρώπης για τη χρηματοδότηση ενός 
κοινού προγράμματος για την Ουκρανία (420.000 
ECU). Το πρόγραμμα αφορά δραστηριότητες σχετικές 
με τα νομικά συστήματα, τις μεταρρυθμίσεις της 
τοπικής αυτοδιοίκησης και την τροποποίηση του 
νομοθετικού συστήματος της Ουκρανίας, ενώ προωθεί 
επίσης την ικανότητα συμμόρφωσης της Ουκρανίας 
προς τους όρους για την ένταξη της στο Συμβούλιο 
της Ευρώπης. 
Το πρόγραμμα είχε το 1995 προϋπολογισμό ύψους 10 
εκατομμυρίων ECU και επικέντρωσε το ενδιαφέρον 
του στους εξής τομείς: 
• τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τεχνικών 
κοινοβουλευτικής πρακτικής και οργάνωσης σε 
πολυκομματικές ομάδες βουλευτών και πολιτικών 
• την ενίσχυση των μη κυβερνητικών οργανισμών 
και ενώσεων 
• τη μεταφορά εμπειρογνωμοσύνης και ικανοτήτων 
σε επαγγελματικές ομάδες και ενώσεις με 
αντικείμενο τις δημοκρατικές πρακτικές και το 
κράτος δικαίου. Κατάρτιση μελών της Βουλής της Ουκρανίας 
Το πρόγραμμα αφορά την κατάρτιση μελών της 
Βουλής της Ουκρανίας σε κοινοβουλευτικές τεχνικές 
και εγκαινιάζει μια μόνιμη συνεργασία με τα 
Κοινοβούλια της Γαλλίας, της Γερμανίας, του 
Ηνωμένου Βασίλειου, του Βελγίου και με το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το πρόγραμμα αυτό, που 
άρχισε να εφαρμόζεται το 1995, είναι ετήσιας 
διάρκειας και διοργανώνει περιόδους κατάρτισης 170 
βουλευτών της Ουκρανίας στις ως άνω χώρες. 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα ετησίως 
Παρακολούθηση των εκλογών 
Το 1995,το πρόγραμμα του Tacis για τη Δημοκρατία 
παρακολούθησε την κάλυψη, από τα μέσα μαζικής 
ενημέρωσης, των εκλογών στη Λευκορωσία, την 
Αρμενία, τη Γεωργία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Ρωσία, 
μέσω του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Μέσων Μαζικής 
Ενημέρωσης. 
Στη Ρωσία, το πρόγραμμα για τη Δημοκρατία 
υπεστήριξε και προώθησε τις εργασίες όλων των 
ευρωπαϊκών οργανισμών (Οργανισμού Ασφάλειας και 
Συνεργασίας στην Ευρώπη, Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, Συμβουλίου της Ευρώπης, κρατών 
μελών) που συμμετείχαν στην παρακολούθηση των 
εκλογών στη Ρωσία. Συστάθηκε μια Μονάδα Εκλογών 
της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης στην οποία συμμετείχαν έξι 
εμπειρογνώμονες, για τη διευκόλυνση της 
συνεργασίας μεταξύ των οργάνων και την κάλυψη 
διάφορων τομέων όπως τα νομικά θέματα, οι μέθοδοι 
ψηφοφορίας και καταμέτρησης των ψήφων, η 
χρησιμοποίηση παρατηρητών και οι στατιστικές (βλέπε 
επίσης στο κεφάλαιο για τη Ρωσία). 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 36,27 
Αναδιάρθρωση των κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 7,6 80 
Μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 44,85 0 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 5,79 3,8 
Ενέργεια 6,7 1,5 
Μεταφορές 4,78 9 
Παροχή συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής 0 8,5 
Τηλεπικοινωνίες 0 1 
Ανθρωπιστική βοήθεια 0 0 
Αλλοι τομείς 0 0,83 100 67,5 70,5 354,27 
15 
20 
2 
3 
7 
20,5 
0 
0 
16,5 0 31,6 
23 108,85 
10,5 
3,5 
8,5 
0 
2,5 
0 
26 
Σύνολο 105,99 108,63 172 141,5 144,5 22,09 
19,7 
43,28 
37 
4,5 
0 
51,33 
672,62 
57 
Μελλοντικές προοπτικές 
Το πρόγραμμα Tacis γνωρίζει ότι λειτουργεί σε ένα 
ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Ως εκ τούτου, 
πρέπει να είναι ένα ευέλικτο και ελαστικό όργανο για 
να έχει όσο το δυνατό μεγαλύτερη επίδραση στις 
χώρες εταίρους. 
Στην παρούσα Ετήσια Έκθεση επισημαίνονται 
ορισμένες δραστηριότητες του Tacis το 1995, οι 
οποίες προετοίμασαν το έδαφος για σημαντικές 
εξελίξεις του Προγράμματος στο μέλλον, ενώ 
περιγράφεται η προσέγγιση της Επιτροπής όσον 
αφορά την εν λόγω πρόκληση. Τρεις νέες 
κατευθύνσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία: 
• η διάταξη που περιλαμβάνεται στο νέο Κανονισμό 
του Tacis σχετικά με την ενίσχυση των 
επενδύσεων 
• η διάταξη που περιέχεται στο νέο Κανονισμό του 
Tacis σχετικά με τη διασυνοριακή συνεργασία 
• η διενέργεια μιας γενικής αξιολόγησης του 
Προγράμματος Tacis. 
Ενίσχυση των επενδύσεων 
Με την υιοθέτηση του νέου Κανονισμού, το Tacis θα 
διευρύνει τις δραστηριότητες του από την παροχή 
τεχνογνωσίας και εμπειρογνωμοσύνης στην ενίσχυση 
των επενδύσεων, τόσο για κοινές επιχειρήσεις μεταξύ 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων ΕΕ-ΝΑΚ, όσο και για 
μικρής κλίμακας προγράμματα υποδομών σε 
παραμεθόριες περιοχές. Συνεπώς, το Tacis ακολουθεί 
το παράδειγμα του Προγράμματος Phare για τις χώρες 
της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
αναγνωρίζοντας την ανάγκη να αναπτυχθεί η 
τρέχουσα παροχή τεχνογνωσίας με τη διενέργεια ή 
την προσέλκυση επενδύσεων για τη διατήρηση της 
κεκτημένης ταχύτητας της οικονομικής ανάπτυξης. 
Ο νέος Κανονισμός επιτρέπει τη διάθεση μέχρι και του 
10% των κεφαλαίων του Tacis για το σκοπό αυτό. Το 
Πρόγραμμα είναι υποχρεωμένο να συνεργάζεται 
στενά με άλλους χορηγούς που διενεργούν άμεσες 
επενδύσεις στα ΝΑΚ, όπως η ΕΤΑΑ, η Παγκόσμια 
Τράπεζα, οι ΗΠΑ και τα μεμονωμένα κράτη μέλη. Το 
Tacis θα συνεχίσει επίσης να προετοιμάζει το έδαφος 
για επενδύσεις τόσο με την εκπόνηση προκαταρκτικών 
μελετών σκοπιμότητας και μελετών σκοπιμότητας, 
ώστε να εξακριβώνεται η αξία των επενδυτικών 
προγραμμάτων που μπορούν στη συνέχεια να 
χρηματοδοτηθούν από άλλους χορηγούς, όσο και με 
την παροχή υποστήριξης, ώστε να μπορούν τα 
προγράμματα να πληρούν τα απαιτούμενα κριτήρια 
επενδύσεων. Διασυνοριακή συνεργασία 
Με την προσχώρηση της Φινλανδίας τον Ιανουάριο του 
1995, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα απέκτησε για πρώτη 
φορά κοινά σύνορα με μια χώρα του προγράμματος 
Tacis. Τα εν λόγω σύνορα Φινλανδίας-Ρωσίας, από τον 
Κόλπο της Φινλανδίας μέχρι σχεδόν τις ακτές της 
θάλασσας Barents, έχουν μήκος 1.000 περίπου 
χιλιόμετρα. 
Οι παραμεθόριες περιοχές έχουν μεγάλη σημασία για 
την προώθηση της επικοινωνίας και του εμπορίου, ο δε 
νέος Κανονισμός του Tacis προετοιμάζει το έδαφος 
για διαμεθοριακή συνεργασία στα σύνορα Ρωσίας-
Φινλανδίας, στα κοινά σύνορα των εταίρων χωρών του 
Tacis με τις Βαλτικές χώρες, την Πολωνία, τη 
Σλοβακία, την Ουγγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και 
στα σύνορα των ίδιων των χωρών εταίρων του Tacis. 
Συστάθηκε χωριστό κονδύλιο του προϋπολογισμού για 
την εν λόγω διαμεθοριακή συνεργασία, που θα 
προορίζεται τόσο για μικρής κλίμακας προγράμματα 
υποδομών όσο και για τη συνέχιση της μεταφοράς 
τεχνογνωσίας, θα δοθεί έμφαση σε μέτρα προστασίας 
του περιβάλλοντος, ενώ το Tacis θα χρηματοδοτήσει 
επίσης την κατασκευή εγκαταστάσεων σε διαβάσεις 
συνόρων, θα συμβάλει στη μείωση των συμφορήσεων 
τόσο της κυκλοφορίας όσο και των τελωνείων, και θα 
χρηματοδοτήσει την κατάρτιση υπαλλήλων που 
εργάζονται σε διαβάσεις συνόρων. Αυτό θα 
πραγματοποιηθεί, όπου είναι δυνατό, παράλληλα με το 
υφιστάμενο πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας 
Phare και το πρόγραμμα INTERREG της ΕΚ για την 
ανάπτυξη των παραμεθόριων περιοχών της Φινλανδίας 
που βρίσκονται στα εξωτερικά της σύνορα. 
Αξιολόγηση του προγράμματος 
Για το 1996, η διοίκηση του Tacis, βασιζόμενη στην 
εμπειρία των πέντε πρώτων ετών λειτουργίας του 
Προγράμματος, προτίθεται να διενεργήσει μια γενική 
αξιολόγηση του Tacis. Αυτό θα γίνει χωριστά από το 
γενικό πρόγραμμα ελέγχου και αξιολόγησης που 
εφαρμόζεται ήδη με επίκεντρο μεμονωμένα σχέδια και 
προγράμματα-πλαίσια. 
Ανεξάρτητοι εκτιμητές θα αξιολογήσουν όλες τις 
πτυχές του Tacis στο σύνολο του, από τη διαχείριση, 
την επάνδρωση και τη διοικητική μέριμνα στις 
Βρυξέλλες και στις χώρες εταίρους μέχρι την πολιτική 
και οικονομική επίδραση του Προγράμματος. Η 
αξιολόγηση αυτή, που προετοιμάστηκε το 1995 και 
πρέπει να ολοκληρωθεί κατά τα τέλη του 1996, θα 
συμβάλει σημαντικά στην τρέχουσα αξιολόγηση των 
προτεραιοτήτων, της χρηματοδότησης και της 
διαχείρισης του Tacis. 
58 
Χρηματοδοτήσεις του Tacis ανά 
τομέα 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως 
1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Αρμενία 0,3 0 0 0 0 0,3 
Καζακστάν 0 
Ρωσία 12,89 
Ουκρανία 3,54 
ΠΠ Καζακστάν 0 
ΠΠ Ρωσία 32,61 
ΠΠ Ουκρανία 3,66 
Περιφερειακά ΠΠ 0 
Σύνολο 53 0 0 0 0 0 
0 0 0 0 12,89 
0 0 20,5 37,5 61,54 
0 0 0 2.5 2.5 
38 48,5 41 38 198,11 
22 30,5 24,5 18 98,66 
20 21 2 12 55 
80 100 88 108 429 
ΠΠ: Πολυκρατικά προγράμματα 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων και 
ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως 
1991 1992 1993 
Αρμενία 0 1,5 1,8 
Αζερμπαϊτζάν 0 3 
Βαλτικές χώρες 0 0 
Λευκορωσία 0,68 1 
Γεωργία 1,18 1,25 
Καζακστάν 4,87 1,4 3,15 
Κιργιζία 0 0 2,6 
Μολδαβία 0,13 2 
Μογγολία 0 0 
Ρωσία 46,64 24,57 
Τατζικιστάν 0 0 
Τουρκμενιστάν 0 1,05 
Ουκρανία 4,65 3 
Ουζμπεκιστάν 0 3,51 
Πολυκρατικά προγράμματα 44,85 0 0 
0 
44 
0 
0 
7,36 
0 
21 
Σύνολο 103 42,28 79,91 1994 
0 
1,8 
0 
0 
1,8 
1,8 
0 
1,9 
3,8 
18,85 
1 
1,8 
4 
6,8 
20 
63,55 1995 Σύνολο 
1,5 4,8 1991 1992 1993 1994 
6,1 
0 1,3 
0 
0 1,68 
1,3 5,53 
2,9 14,12 
1,6 4,2 
2 6,03 
0 3,8 
52,8 186,86 
1 2 
1 3,85 
7 26,01 
4 14,31 
23 108,85 
99,4 388,14 Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Βαλτικές χώρες 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζία 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσία 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενιστάν 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Σύνολο 0,7 3,54 
0 2,6 
0 0 
0,3 7,52 
0 3,5 
0 6,54 
0 0,82 
0 1,73 
0 0 2,3 
0 
0 
4 
0 
6,3 
0 0 
1,9 
0 
5 
3,6 
6,3 
0 
0 1,45 
0 2,56 
27,2 29,76 54,5 43,4 
0 0 0 0 
0 0,57 0 1,8 
1,7 16,8 12,36 4,3 
0 2,26 0 3,35 
7,6 4 15 5 
37,5 79,64 94,46 78,66 1995 Σύνολο 
2 8,54 
1.8 6,3 
0 0 
5 21,82 
1.9 9 
5,9 25,04 
0 0,82 
1,5 4,68 
0 2,56 
40.6 195,46 
0 0 
1 3,37 
10.7 45,86 
2 7,61 
0 31,6 
72,4 362,66 
59 
Γεωργία 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως Μεταφορές 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως 
8,11 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
Αρμενία 0 1,66 0 0 0 1,66 
Αζερμπαϊτζάν 0,4 2,5 0 0 0 2,9 
Βαλτικές χώρες 5,95 0 0 0 0 5,95 
Λευκορωσία 1,6 2,51 2 0 2 
Γεωργία 2,65 1,5 0 
Καζακστάν 2,16 3,06 3,15 
Κιργιζία 0 2,71 4 
Μολδαβία 0,97 2,27 0 
Μογγολία 0 0 0 
Ρωσία 50,85 21,49 12,5 
Τατζικιστάν 0 0 0 
Τουρκμενιστάν 0,88 3,68 0 
Ουκρανία 7,67 12,31 10,54 
Ουζμπεκιστάν 1,03 3,05 0 
Πολυκρατικά προγράμματα 5,79 3,8 0 
Σύνολο 79,95 60,54 32,19 41,58 48,33 262,59 0 
0 
0 
1,8 
3,15 
0 
4,7 
0 
16,3 
1,68 0 5,95 
3 14,52 
3,7 10,41 
2,5 10,44 
0 0 
17 118,14 
,68 1,75 3,43 
3,6 1,68 9,84 
5 4 39,52 
2,2 9,63 
10,5 22,09 3,35 
2 Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 0 
Βαλτικές χώρες 4 
Λευκορωσία 2,24 
Γεωργία 0,73 
Καζακστάν 0 
Κιργιζία 0 
Μολδαβία 0 
Μογγολία 0 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
0 0 0 0 0 ο 
ο 
ο 
1,3 
0 
0 
0 
0,6 
0 
Ουζμπεκιστάν 0,29 1,68 0 
Πολυκρατικά προγράμματα 4,78 9 14 
Σύνολο 49,8 33,19 32,77 0 
0 
0 
7 
22,8 0 0 
0 4 
0 6,54 
0 0,73 
0 0 
0 
0,6 
0 
Ρωσία 32,87 14,25 13,55 13,9 12,6 87,17 
Τατζικιστάν 0 0 0 0 0 0 
Τουρκμενιστάν 0 0 0 
Ουκρανία 4,89 7,26 3,22 0 0 
0 15,37 
0 1,97 
8,5 43,28 
21,1 159,66 
Ενέργεια 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως Παροχή συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Βαλτικές χώρες 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζία 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσία 41,5 16 21,1 
Τατζικιστάν 0 0 0 
Τουρκμενιστάν 0 1 
Ουκρανία 6,2 8,08 
Ουζμπεκιστάν 0,4 5,28 
Πολυκρατικά προγράμματα 6,7 1,5 
Σύνολο 65 38,96 1991 1992 1993 1994 1995 
1,3 0 4,1 0 2 
0 0 3,6 
0 0 0 
1,9 0 
0 0 
3,2 0 
0 2,4 
2 0 
0 0 0 
3 
4,1 
0,4 
0,7 
0,7 
0 
0 
0 
5,4 
0 
5 
38 0 
0 
0 
ο 
0.6 
1 
19,5 
1 
ο 
15 
0 
3 2,5 
0 
3 
2,3 
0 
1,7 
1.5 
0 
18 
0,95 
0 
6,9 
0 
3,5 
43,7 42,35 Σύνολο 
7,4 Αρμενία 
6,1 Αζερμπαϊτζάν 
3 Βαλτικές χώρες 
9 Λευκορωσία 
2.7 Γεωργία 
3,9 Καζακστάν 
4.8 Κιργιζία 
4.1 Μολδαβία 
1 Μογγολία 
116,1 Ρωσία 
1,95 Τατζικιστάν 
1 Τουρκμενιστάν 
41,58 Ουκρανία 
5,68 Ουζμπεκιστάν 
19,7 Πολυκρατικά προγράμματα 
228,01 Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
4,4 
0 
0,7 
0 2,75 
0 6,4 
5,7 
1 
0 
ο 
ο 
2,5 
0 
3 
8,5 
3,8 0 1,63 
0 0 
0 18,95 
0 0 
0 0 
0 0 
0 0 
8 20,5 
8 41,08 0 2,85 
0 4,4 
0 
0,7 
2,75 
0 8,03 
0 5,7 
0 18,95 
0 0 
2,5 
0 
3 
37 
86,88 
Σημείωση: Δεν διατέθηκαν πιστώσεις στον τομέα της παροχής 
συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής το 1991 και το 1995. 
60 
Τηλεπικοινωνίες 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως Αλλοι τομείς* 
Ποσά χρηματοδότησης ανά χώρα ετησίως 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Βαλτικές χώρες 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζία 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσία 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενιστάν 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
0 0 0 0 0 ο 
0 0 0 
0 0 0 
0 0 0 
0 0 0 
0 0 0 
0 0 0 
0 0 0 
0 0 0 
4,1 5,4 19,53 
0 0 0 
0 0 0 
0 0 1,38 
0 0 0 
0 2.5 4.5 
4,1 7,9 25,41 0 
0 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
4,93 
0 
0 
0 0,83 0,55 
0 0 0 
0 1 1 
0 6,76 6,65 0 
0 
0 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
5,1 
0 
0 
Σημείωση: Ο τομέας των τηλεπικοινωνιών δεν έτυχε 
χρηματοδότησης το 1991. Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Βαλτικές χώρες 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζία 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσία 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενιστάν 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
Διάφορα* 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 Σύνολο 
0 0 0,8 0 0,5 1,3 
0 
2,05 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 0,7 
0 
0,7 
0,8 0,4 1,1 
0 2,05 
2 
0,5 3,7 
1,3 
1,4 1,12 3,2 5,72 
10 12 
0 0,75 1,5 2,25 
0 0,64 0 0,64 
10 15 14,79 3,79 
0 0,32 0,3 0,62 
0 0,8 0,32 1,12 
0 3,82 1,7 6,4 11,92 
0 0 1,5 1,8 3,3 
0 0,83 8 **16,5 "26 51,33 
0 0 22 0 0 22 
6,2 38,91 32,09 45,68 53 175,88 
8,25 39,74 80,11 86,21 111,71 326,02 
* Συμπεριλαμβανόμενων των πολυτομεακών χρηματοδοτικών 
κεφαλαίων (Tacis και ΤΑΑ), των Μονάδων Συντονισμού, της 
πληροφόρησης και της επικοινωνίας, του Προγράμματος Εταιρικών 
Σχέσεων και Συντονισμού. 
** Περιλαμβάνει το Πρόγραμμα του Tacis για τη Δημοκρατία. 
61 
Χρηματοδοτικές επιδόσεις του Tacis 
Το 1995, οι χρηματοδοτικές επιδόσεις του Tacis 
συνέχισαν να βελτιώνονται, εδραιώνοντας με τον 
τρόπο αυτό την ουσιαστική πρόοδο που είχε 
πραγματοποιήσει το Πρόγραμμα το 1994. Πίνακας 1 - Υποχρεώσεις χρηματοδότησης, 
κεφάλαια που έχουν αποτελέσει το αντικείμενο 
συμβάσεων και καταβληθέντα κεφάλαια, 1991 έως 
1995 (σε εκατομμύρια ECU) 
To Tacis επικέντρωσε επίσης τις δραστηριότητες του 
στη μείωση του όγκου των σωρευμένων υποχρεώσεων 
χρηματοδότησης που δεν αποτέλεσαν το αντικείμενο 
συμβάσεων. Στο τέλος του 1995, το 70,5% του 
συνόλου των υποχρεώσεων χρηματοδότησης είχε 
αποτελέσει το αντικείμενο συμβάσεων, σε σύγκριση 
με το 61 % στο τέλος του 1994. 
Οι χρηματοδοτικές επιδόσεις του Tacis 
προσδιορίζονται ανάλογα με το ύψος των 
υποχρεώσεων χρηματοδότησης, των κεφαλαίων που 
έχουν αποτελέσει το αντικείμενο συμβάσεων και των 
καταβληθέντων κεφαλαίων, καθώς επίσης και ανάλογα 
με τη σχέση μεταξύ των τριών αυτών δεικτών. 
Δημοσιονομικές υποχρεώσεις του Tacis 
To Tacis συνέχισε να βελτιώνει το επίπεδο των 
δημοσιονομικών του υποχρεώσεων. Το Πρόγραμμα 
ανέλαβε υποχρεώσεις χρηματοδότησης που 
αντιστοιχούσαν στο 100% του προϋπολογισμού του 
το 1995. Το πραγματικό ποσό των υποχρεώσεων 
χρηματοδότησης ήταν υψηλότερο το 1995 - 511,19 
εκατομμύρια ECU σε σύγκριση με 469,68 
εκατομμύρια το 1994. Με το ποσό αυτό οι συνολικές 
υποχρεώσεις χρηματοδότησης του Tacis κατά τα 
πέντε χρόνια λειτουργίας του ανήλθαν σε 2.268,37 
εκατομμύρια ECU. 1991 1992 1993 1994 1995 
Υποχρεώσεις χρηματοδότησης 
Συμβάσεις 
Πληρωμές 
62 
Ποσά που αποτέλεσαν το αντικείμενο συμβάσεων 
Το 1995, το Tacis συνήψε συμβάσεις χρηματοδότησης 
ύψους 527 εκατομμυρίων ECU. Το ποσό αυτό συνιστά 
αύξηση κατά 2,4% σε σχέση με το 1994, όπου οι 
συμβατικές υποχρεώσεις χρηματοδότησης ανήλθαν σε 
514,7 εκατομμύρια ECU. Πίνακας 2 - Σωρευτικά ποσά υποχρεώσεων 
χρηματοδότησης, συμβάσεων, και πληρωμών 1990 
έως 1995 (σε εκατομμύρια ECU) 
Η διοίκηση του Tacis έθεσε ορισμένους στόχους όσον 
αφορά τις επιδόσεις το 1995 στον τομέα των 
συμβάσεων χρηματοδότησης. Επικέντρωσε το 
ενδιαφέρον της στη σύναψη συμβατικών 
υποχρεώσεων χρηματοδότησης για όλα τα 
προγράμματα του 1992, για το 90% τουλάχιστο των 
προγραμμάτων του 1993 και για το 60% των 
προγραμμάτων του 1994. Ενώ το Tacis επέτυχε τους 
στόχους αυτούς για το 1992 και το 1994, η εφαρμογή 
των προγραμμάτων το 1993 παρουσιάζει ελαφρά 
καθυστέρηση. Το 1995, το 13% περίπου των 
κεφαλαίων του προγράμματος είχε αποτελέσει το 
αντικείμενο συμβάσεων χρηματοδότησης. Το ποσοστό 
αυτό είναι ελαφρά χαμηλότερο από το αναμενόμενο, 
λόγω των καθυστερήσεων στα προγράμματα για την 
πυρηνική ασφάλεια και τα πολυκρατικά προγράμματα. CO Ι 
1991 1991-1992 1991-1993 1991-1994 1991-1995 
Υποχρεώσεις χρηματοδότησης 
Συμβάσεις 
Πληρωμές 
63 
Συμβάσεις που συνήφθησαν ανά ημερολογιακό έτος 
To Tacis υπέγραψε 1.472 συμβάσεις το 1995. Κατά 
γενικό κανόνα, η ανάθεση των συμβάσεων παροχής 
υπηρεσιών των οποίων τα ποσά υπερβαίνουν τις 
300.000 ECU γίνεται μέσω περιορισμένων 
προσκλήσεων για την υποβολή προσφορών. Το μέσο 
ύψος του ποσού μιας σύμβασης του Tacis ήταν 
360.000 ECU. Ο πίνακας 3 δείχνει τον προύπολογισμό 
του έτους το οποίο αφορούν οι υπογραφείσες 
συμβάσεις. Πίνακας 3 - Συμβάσεις που συνήφθησαν ανά 
ημερολογιακό έτος (σε εκατομμύρια ECU) 
511,2 
64,7 
Συνήφθησαν Συνήφθησαν Συνήφθησαν Συνήφθησαν Συνήφθησαν 
το 1991 το 1992 το 1993 το 1994 το 1995 
99,6% 99% 87,5% 66,3% 12,7% 
% των συμβάσεων που συνάφθηκαν έως τις 31.12.95 
προϋπολογισμός 1991 προύπολογισμός 1992 
προϋπολογισμός 1993 • προϋπολογισμός 1994 
• προϋπολογισμός 1995 • Δεν έχουν ακόμη 
δεσμευθεί συμβατικά 
64 
Διαδικασία χρηματοδότησης 
Στα πλαίσια της διαδικασίας προγραμματισμού του 
Tacis, μεσολαβούν τρία στάδια από την έγκριση του 
ετήσιου προϋπολογισμού από τις δημοσιονομικές 
αρχές έως το σημείο υλοποίησης των έργων και 
εκταμίευσης των ποσών. To Tacis διαθέτει μια 
διαδικασία δημοσιονομικής διαχείρισης, που 
προσαρμόζεται στη διαδικασία αυτή. 
Υποχρεώσεις χρηματοδότησης - Κάθε χρόνο 
εγκρίνεται ένας προϋπολογισμός του Tacis, που 
δείχνει τα κεφάλαια τα οποία η Επιτροπή είναι 
διατεθειμένη να δεσμεύσει για το Πρόγραμμα Tacis. 
Στη συνέχεια καταρτίζονται λειτουργικά 
προγράμματα, τα αποκαλούμενα "Προγράμματα 
Δράσης", και υποβάλλονται χρηματοδοτικές 
προτάσεις στη βάση αυτή. Όταν οι εν λόγω 
χρηματοδοτικές προτάσεις αποτελέσουν το 
αντικείμενο θετικής γνώμης εκ μέρους της 
Επιτροπής Tacis και εγκριθούν από την Επιτροπή, τα 
σχετικά κεφάλαια που προβλέπονται στις προτάσεις 
αυτές θεωρούνται ως "υποχρεώσεις 
χρηματοδότησης". To Tacis πρέπει να αναλάβει 
υποχρεώσεις χρηματοδότησης που να αντιστοιχούν 
στο σύνολο του ετήσιου προϋπολογισμού του εντός 
του έτους για το οποίο ισχύει ο προϋπολογισμός 
αυτός. Τα ποσά για τα οποία δεν έχουν αναληφθεί 
υποχρεώσεις χρηματοδότησης ακυρώνονται. Σύναψη συμβάσεων χρηματοδότησης - Οταν 
έχουν αναληφθεί υποχρεώσεις χρηματοδότησης, 
διοργανώνονται προσκλήσεις για την υποβολή 
προσφορών ώστε να καταστεί δυνατή η ανάληψη 
των δραστηριοτήτων που περιγράφονται στα 
Προγράμματα Δράσης. Όταν μια πρόσκληση για 
την υποβολή προσφορών ολοκληρωθεί επιτυχώς και 
υπογραφεί σχετική σύμβαση, τα αντίστοιχα 
κεφάλαια θεωρούνται ως "συμβατικές υποχρεώσεις 
χρηματοδότησης". Η σύναψη συμβάσεων 
χρηματοδότησης είναι το πλέον σημαντικό μέτρο 
της εφαρμογής του Προγράμματος, δεδομένου ότι 
μέσω των συμβάσεων αυτών αποδεσμεύονται τα 
κεφάλαια Tacis και μπορεί να αρχίσει η πραγματική 
πρακτική εφαρμογή. 
Πληρωμές - Η πληρωμή είναι η τελική φάση της 
διαδικασίας χρηματοδότησης. Πραγματοποιείται 
κατά τη διάρκεια ισχύος κάθε σύμβασης, συνδέεται 
δε με την ολοκλήρωση κάθε επιμέρους τμήματος 
του προγράμματος. Επειδή τα προγράμματα 
ενδέχεται να διαρκέσουν ορισμένα χρόνια, οι 
πληρωμές κατανέμονται συχνά στην ίδια περίοδο. 
Για το λόγο αυτό οι πληρωμές παρουσιάζουν πάντα 
χρονική υστέρηση σε σχέση με την ανάληψη 
υποχρεώσεων χρηματοδότησης και τη σύναψη 
συμβάσεων χρηματοδότησης. 
Το 1995, το Tacis προέβη σε 3.347 πληρωμές, 
συνολικού ύψους 374,5 εκατομμυρίων ECU. 
65 
Πληρωμές Tacis 
To Tacis κατέβαλε ιδιαίτερες προσπάθειες το 1995 για 
τη βελτίωση των επιδόσεων του όσον αφορά τις 
πληρωμές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια αύξηση κατά 
24,7% του συνολικού ποσού των πληρωμών, το οποίο 
ανήλθε σε 374,5 εκατομμύρια ECU σε σύγκριση με 
300,3 εκατομμύρια ECU το 1994. 
To Tacis επέτυχε ποσοστό εκτέλεσης πληρωμών 
100% το 1995, δηλαδή καταβλήθηκαν κατά τη διάρκεια 
του έτους όλες οι πιστώσεις πληρωμών που ήταν 
διαθέσιμες στα πλαίσια του προϋπολογισμού Tacis. Πίνακας 4 - Πληρωμές σε κάθε δημοσιονομικό έτος 
από το 1991 έως το 1995 (σε εκατομμύρια ECU) 
511,2 
472,1 469,7 
396,5 
Συνήφθησαν Συνήφθησαν Συνήφθησαν Συνήφθησαν Συνήφθησαν 
το 1991 το 1992 το 1993 το 1994 το 1995 
82,9% 62,8% 38,8% 18,4% 5,1% 
% των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν έως τις 
31.12.95 
προϋπολογισμός 1991 προϋπολογισμός 1992 
Μ προϋπολογισμός 1993 • προϋπολογισμός 1994 
• προϋπολογισμός 1995 Π Δεν έχουν ακόμη 
καταβληθεί 
Σωρευτικές συμβάσεις και πληρωμές 
Τα ποσοστά των σωρευτικών συμβάσεων και 
πληρωμών αυξάνονται συνεχώς από την έναρξη της 
εφαρμογής του Προγράμματος Tacis το 1991. Οι 
σωρευτικές συμβάσεις ως ποσοστό των σωρευτικών 
υποχρεώσεων χρηματοδότησης αυξήθηκαν από 1,3% 
το 1991 σε 70,5% το 1995. Τα στοιχεία για τις 
σωρευτικές πληρωμές ως ποσοστό των σωρευτικών 
συμβάσεων δείχνουν σημαντική αύξηση από 7,5% το 
1991 σε 55,5% το 1995. Πίνακας 5 - Σωρευτικές συμβάσεις και πληρωμές 
1991-1995 (%) 
1991 1992 1993 1994 1995 
Σωρευτικές συμβάσεις ως 
ποσοστό των σωρευτικών 1,3% 25,6% 43,3% 61% 70,5% 
υποχρεώσεων χρηματοδότησης 
Σωρευτικές πληρωμές ως 
ποσοστό των σωρευτικών 7,5% 15,6% 38,2% 47,9% 55,5% 
συμβάσεων 
66 
Κατάλογος των κυριότερων 
συμβάσεων που υπεγράφησαν το 1995 
Δεν αναφέρονται οι συμβάσεις των οποίων το 
ποσό είναι μικρότερο των 300.000 ECU. 
Μεμονωμένα σχέδια ενδέχεται να περιλαμβάνουν 
διάφορες συμβάσεις. Κατά τον ίδιο τρόπο, μία 
σύμβαση μπορεί να καλύπτει περισσότερα του ενός 
σχέδια. Τα ποσά στρογγυλοποιούνται προς την 
πλησιέστερη εκατοντάδα ECU. 
Ποσό σε ECU 
Αρμενία 
Πρόγραμμα παροχής συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής στην Αρμενία 472.100 
Τεχνική βοήθεια για την ανάπτυξη της 
βιομηχανίας αερίου 1.599.600 
Ανασυγκρότηση των σιδηροδρόμων 
Αρμενίας 500.000 
Αζερμπαϊτζάν 
Παροχή συμβουλών στο Υπουργείο 
Επικοινωνιών 525.600 
Βελτίωση των υπηρεσιών στους 
καταναλωτές αερίου 
και ηλεκτρικής ενέργειας 1.463.400 
Ανάπτυξη επιχειρήσεων για τη βιομηχανία 
κατασκευής πετρελαϊκού εξοπλισμού 1.979.000 
Ενίσχυση για τη βελτίωση των 
ικανοτήτων διαχείρισης και κατάρτισης 1.252.700 
Υποστήριξη για τη θεσμική ανάπτυξη 
στον τομέα των υπηρεσιών απασχόλησης 499.300 
Ανασυγκρότηση των 
σιδηροδρόμων Αζερμπαϊτζάν 1.500.000 
Traceca: Τεχνική βοήθεια για την 
ανάπτυξη του λιμένα του Baku 698.100 
Λευκορωσία 
Τεχνική βοήθεια στους 
σιδηροδρόμους Λευκορωσίας 384.500 
Χάραξη στρατηγικής 
για τις ιδιωτικοποιήσεις και την 
κατάργηση των μονοπωλίων 636.000 
Δημιουργία μιας 
συμβουλευτικής ομάδας στον 
τομέα των μεταφορών της Λευκορωσίας 384.100 
Τεχνική μεταρρύθμιση 
του τομέα της οδοποιίας 1.287.300 
Ανάπτυξη δυνατοτήτων εμπορίας 
για τις πρώην στρατιωτικές επιχειρήσεις 2.900.000 
Στρατηγική MME για την 
ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 1.898.000 Ενίσχυση και κατάρτιση 
για τις φορολογικές διοικητικές 
υπηρεσίες της Λευκορωσίας 399.400 
Ενίσχυση για την κατασκευή 
αυτοκινητόδρομου στη Λευκορωσία 1.695.000 
Ιδιωτικοποίηση της 
βιομηχανίας μεταποίησης ξύλου 644.000 
Δημιουργία ενός 
οργανισμού ανάπτυξης επιχειρήσεων 
στη διοικητική περιφέρεια Gomel 349.800 
Γεωργία 
Πρόγραμμα παροχής συμβουλών για 
τη χάραξη πολιτικής στη Γεωργία 448.000 
Τεχνική βοήθεια για την 
προώθηση επιχειρήσεων 1.800.000 
Πρόγραμμα ανάπτυξης MME 1993/1994 2.351.400 
Μεταρρύθμιση και κατάρτιση 
των δημόσιων υπηρεσιών 1.668.800 
Ανασυγκρότηση των 
σιδηροδρόμων Γεωργίας 3.000.000 
Καζακστάν 
Ενίσχυση για τη διαχείριση του 
προγράμματος δημόσιων επενδύσεων 487.400 
Παροχή συμβουλών 
στο Υπουργείο Επικοινωνιών 526.800 
Υποστήριξη της 
ιδιωτικοποίησης επιχειρήσεων 979.000 
Αναβάθμιση των δυνατοτήτων κατάρτισης 
του Κρατικού Πανεπιστημίου Καζακστάν 2.330.600 
' Ελεγχος του τομέα των 
τροφίμων και της γεωργίας 544.900 
Πρόγραμμα 1994 για την ανάπτυξη MME 1.019.800 
Υποστήριξη των εμπορικών τραπεζών 589.700 
Τεχνική βοήθεια για 
οικονομικές μεταρρυθμίσεις στον 
τομέα των τροφίμων και της γεωργίας 1.348.600 
Υποστήριξη της αναδιοργάνωσης 
του τομέα της παραγωγής τροφίμων 
στη διοικητική περιφέρεια Aktyubinsk 1.799.900 
Βελτίωση της δημόσιας διοίκησης 1.458.500 
Τεχνική βοήθεια για την αντιμετώπιση 
των κοινωνικών επιπτώσεων 
των οικονομικών αναδιαρθρώσεων 
και των ιδιωτικοποιήσεων 1.796.900 
Υποστήριξη του Υπουργείου 
Παιδείας για τη μεταρρύθμιση της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 600.000 
Traceca: συντήρηση του 
τροχαίου υλικού σιδηροδρόμων 695.300 
67 
Γενική επιτόπια ενίσχυση για 
την πυρηνική ασφάλεια 900.600 
Κιργιζία 
Νομική υποστήριξη για τον ενεργειακό 
τομέα της Κιργιζίας 619.200 
Μολδαβία 
Ενίσχυση των υπηρεσιών απασχόλησης 370.700 
Πρότυπο σχέδιο για τις 
ιδιωτικοποιήσεις στην περιοχή Orhei 2.394.700 
Ενίσχυση της ' Ενωσης Ιδιωτών Γεωργών 1.395.300 
Υποστήριξη για την προώθηση και την 
ανάπτυξη των επενδυτικών δυνατοτήτων 590.000 
Αναβάθμιση των κυβερνητικών 
και δημόσιων διοικητικών υπηρεσιών 1.899.800 
Επέκταση του προγράμματος 
εξοικονόμησης ενέργειας στη 
βιομηχανία της Μολδαβίας 599.500 
Σχέδιο συγχρηματοδότησης 
μη κυβερνητικών οργανισμών για 
ηλικιωμένους και παιδιά 300.000 
Μογγολία 
Πρόγραμμα ανάπτυξης MME 2.252.100 
Ενίσχυση των υπηρεσιών απασχόλησης 1.199.900 
Υποστήριξη ενός συστήματος 
πληροφόρησης για την εκπαίδευση 594.100 
Μεταρρύθμιση των οικονομικών 
σπουδών στη Μογγολία 1.997.500 
Βελτίωση του ενεργειακού 
εφοδιασμού στο Choibalsan και το Darkhan 995.200 
Υποστήριξη της Ομάδας Συντονισμού 535.900 
Ρωσία 
Αναδιάρθρωση της επιχείρησης 
Soyouz στη Μόσχα 499.400 
Ανάπτυξη δράσεων εξοικονόμησης 
ενέργειας στη Samara 359.500 
Ανάπτυξη και σύσταση γραφείων 
ερεύσεως εργασίας στο Kaliningrad 1.347.100 
Περιφερειακή ενίσχυση στους 
μη κυβερνητικούς οργανισμούς 
της δυτικής και ανατολικής Σιβηρίας 710.000 
Τεχνική βοήθεια στους 
Οκτωβριανούς Σιδηροδρόμους 338.700 
Υποστήριξη για ένα κέντρο κατάρτισης 
σε θέματα τηλεπικοινωνιών στη Μόσχα 300.000 Τεχνική βοήθεια στο κέντρο 
κατάρτισης σε θέματα τηλεπικοινωνιών 
στο Novosibirsk 696.000 
Σχέδιο συνέχισης των δραστηριοτήτων 
στους τομείς των επιχειρήσεων 
και των τηλεπικοινωνιών στη Μόσχα 500.000 
Μελέτη σκοπιμότητας για την ένταξη 
του GLONASS στο Ευρωπαϊκό 
Γενικό Σύστημα Δορυφόρων Ναυσιπλοίας 1.000.000 
Δευτερεύουσα νομοθεσία στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών 1.030.400 
Συμβουλευτικές υπηρεσίες 
για την ανάπτυξη ρωσικών 
δορυφορικών συστημάτων 300.000 
Κατάρτιση σε θέματα συνεχούς 
συντήρησης και επισκευής 
Δικτύου Μέσης Τάσεως στην Tula 690.000 
Παροχή συμβουλών στον τομέα της 
ενεργειακής πολιτικής στην Πετρούπολη 898.600 
Σύστημα διαχείρισης 
επικοινωνιών στο Lenenergo 489.200 
Ανάπτυξη του λιμένα της Πετρούπολης 1.174.100 
Εκσυγχρονισμός ενός κέντρου 
κατάρτισης ιπτάμενου προσωπικού 986.800 
Στρατηγική ανασκόπηση 
επιλεχθέντων βιομηχανιών 799.200 
Αναδιάρθρωση του τομέα 
του αλουμινίου στη Σιβηρία 1.137.200 
Αναδιάρθρωση του τομέα 
του αλουμινίου στα Ουράλια 1.199.100 
Στρατηγική ανασκόπηση 
του τομέα της συσκευασίας τροφίμων 580.900 
Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική 
Υπηρεσία Τραπεζικών Εργασιών, Μόσχα 5.000.000 
Κατάρτιση σε τραπεζικά θέματα στη Ρωσία 1.500.000 
Μελέτη για τα ελικόπτερα τύπου Kamov 1.271.500 
Ενίσχυση της παραγωγής 
της επιχείρησης Tupolev 700.000 
Υποστήριξη της ανάπτυξης 
υγειονομικών συστημάτων 4.500.000 
Πρόγραμμα αδελφοποίησης πόλεων 
σε θέματα διοίκησης και υπηρεσιών 1.601.800 
Διαχειριστικός προγραμματισμός 
της εκπαίδευσης στη Ρωσία 1.468.100 
Πρότυπα και πιστοποίηση στη 
Ρωσία και την Ουκρανία 2.450.100 
Ανάπτυξη προτύπων υγιεινής και ασφάλειας 699.000 
Στρατηγικός λογιστικός 
έλεγχος της εκμετάλλευσης άνθρακα 1.599.300 
Αξιοποίηση των ρευμάτων πετρελαίου και 
αερίου στη διοικητική περιφέρεια Tyumen 714.100 
68 
Ανάπτυξη, συγκρότηση και οργάνωση 
της βιομηχανίας πετρελαίου της Ρωσίας 1.457.100 
Εκσυγχρονισμός του συστήματος 
διανομής αερίου στην Πετρούπολη 1.279.800 
Πετρελαϊκή μηχανολογία 
και σχετική κατάρτιση σε θέματα 
διαχείρισης, Ίδρυμα Gubkin 800.000 
Βοήθεια για την εκμετάλλευση 
νέων κοιτασμάτων πετρελαίου 2.932.500 
Κατάρτιση ανώτερων διοικητικών 
στελεχών σε θέματα διαχείρισης 
στους σιδηροδρόμους Ρωσίας 1.095.300 
Σταθμοί συνδυασμένων μεταφορών 
φορτίων στη Ρωσία 354.500 
Παροχή συμβουλών στο Υπουργείο 
Μεταφορών για τους κανονισμούς 
και τα πρότυπα προγραμματισμού 398.500 
Κέντρα για εταιρείες οδικών μεταφορών 1.148.000 
Εφαρμογή του συστήματος 
ηλεκτρονικής ανταλλαγής 
δεδομένων στο λιμένα του Novorissiyrsk 948.900 
Υποστήριξη για τις επιπτώσεις 
των θεσμικών μεταρρυθμίσεων 
στις δημόσιες μεταφορές 1.386.200 
Νέες τεχνολογίες 
πληροφόρησης - ταχυδρομεία 994.900 
Υπηρεσίες δοκιμών 
για τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό 1.228.600 
Δημιουργία ενός κέντρου 
κατάρτισης σε θέματα 
επικοινωνιών για την περιοχή της Samara 493.300 
' Ελεγχος των σχεδίων στον 
τομέα των μεταφορών της Ρωσίας 791.700 
' Ελεγχος και αξιολόγηση, 
Ρωσική Ομοσπονδία 583.900 
Τεχνική βοήθεια στα κέντρα επιχειρήσεων 
μεσαίου μεγέθους της Σιβηρίας 6.800.000 
Ενίσχυση στη δημόσια διοίκηση, 
Novosibirsk και Tomsk 2.417.600 
Τεχνική βοήθεια για την 
αντιμετώπιση των κοινωνικών 
επιπτώσεων των οικονομικών 
αναδιαρθρώσεων στη δυτική Σιβηρία 846.900 
' Ιδρυση ενός Κέντρου 
Ενέργειας στη δυτική Σιβηρία 2.097.100 
Κατάρτιση διευθυντικών 
στελεχών στον τομέα του άνθρακα 
στο Kemerovo και το Kuzbass 1.199.300 
Ενεργειακός εφοδιασμός και 
περιβαλλοντικό πρόγραμμα για την 
περιοχή της λίμνης της Βαϊκάλης 985.700 ' Ελεγχος του τομέα της γεωργίας 
και των τροφίμων στη δυτική Σιβηρία 994.500 
Τεχνική βοήθεια για την αντιμετώπιση 
των κοινωνικών επιπτώσεων 
των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων 
και των ιδιωτικοποιήσεων 406.100 
Κοινωνικές επιπτώσεις των οικονομικών 
αναδιαρθρώσεων στα Ουράλια 953.000 
Κοινωνικές επιπτώσεις των οικονομικών 
αναδιαρθρώσεων στα Ουράλια (προσθήκη) 497.100 
Βελτίωση των γεωργικών εισροών 2.497.500 
Σύσταση ενός ενεργειακού 
κέντρου στο Ekaterinburg 2.456.500 
Τεχνική βοήθεια για την 
παραγωγή εξοπλισμού μεταγωγέων -
ανώνυμες εταιρείες 1.886.200 
Υποστήριξη της αναδιάρθρωσης εταιρειών 1.839.800 
Κέντρο τεχνικής βοήθειας για 
επιχειρήσεις μεσαίου και μεγάλου 
μεγέθους στο Voronezh 1.999.700 
Ενίσχυση μετά από την 
ιδιωτικοποίηση στη Ρωσική Ομοσπονδία 2.499.400 
Ενίσχυση στη Vimpel Corporation 
στον τομέα των τηλεπικοινωνιών πο υ 
χρησιμοποιούνται για πολιτικούς σκοπούς 1.496.500 
' Ελεγχος της ατμόσφαιρας 
σε βιομηχανικές περιοχές 901.500 
Ενίσχυση για την αναδιοργάνωση 
της Tupolev Company 1.221.500 
Ενίσχυση ενός δικτύου 
δεδομένων MME στη Ρωσική Ομοσπονδία 1.954.900 
Προώθηση επιχειρήσεων στο Vladimir 1.879.800 
Ανάπτυξη και εφαρμογή μιας 
μεταναστευτικής πολιτικής 484.500 
Κατάρτιση και εφαρμογή 
βασικής νομοθεσίας για την 
επαγγελματική ασφάλεια 1.499.900 
Κατάρτιση και εκπαίδευση στα Ουράλια 303.900 
Ενίσχυση της κατάρτισης 
σε θέματα διαχείρισης 2.486.500 
Προμήθεια τυπογραφικών 
μηχανημάτων για την Κρατική 
Επιτροπή Ανώτερης Εκπαίδευσης 300.000 
Επισκευή επιφανειών τμημάτων 
θερμαντικών σωμάτων στο Angars 2.296.400 
Προώθηση της καύσης καθαρών στερεών 
καυσίμων στην Tula και το Novgorod 999.900 
Κατάρτιση καθηγητών στο Gazprom 3.840.300 
Σύστημα αυτόματης τιμολόγησης 
της κατανάλωσης ενέργειας 1.000.000 
69 
Ενίσχυση για την εξοικονόμηση ενέργειας 
στον τομέα της αστικής θέρμανσης 1.482.900 
Αυτόματη ισχύς μετάδοσης 
και έλεγχος της διανομής 2.336.300 
Δημιουργία ενός περιφερειακού 
κέντρου κατάρτισης σε θέματα 
επικοινωνιών στη βορειοδυτική Ρωσία 700.000 
Ανάπτυξη ενός συστήματος 
τηλεθυρών στη Μόσχα και την Πετρούπολη 1.236.500 
Διαχείριση της κοινοτικής δράσης 
συνεργασίας στον τομέα των 
οικονομικών επιστημών (ACE), 1994 3.953.200 
Πρόγραμμα "Πρωτοβουλία 
για την Παραγωγικότητα" 3.337.400 
Σχέδιο για την παραγωγικότητα, 
μονάδα τοπικής διαχείρισης, Μόσχα 380.000 
' Ελεγχος και αξιολόγηση 3.298.600 
Κέντρα στήριξης επιχειρήσεων 
στο Rostov και το Krasnodar 6.972.700 
Υποστήριξη του συγκροτήματος 
αεροπορικού εξοπλισμού του Beryev 1.150.000 
Κοινωνικές επιπτώσεις 
των ιδιωτικοποιήσεων 4.298.900 
Ανάπτυξη και ενίσχυση της 
δημόσιας διοίκησης στη νοτιοδυτική Ρωσία 2.979.700 
Ενίσχυση των δυνατοτήτων διδασκαλίας 3.233.900 
Τεχνική βοήθεια σε 
αγροτικές εκμεταλλεύσεις που 
ανήκουν σε ανώνυμες εταιρείες 2.497.600 
Ενίσχυση της βιομηχανίας 
μεταποίησης τροφίμων 2.351.000 
Ενίσχυση στην παραγωγή λιπασμάτων 2.355.500 
Υποστήριξη ατομικών 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων 2.500.000 
Ενίσχυση στην παραγωγή 
γεωργικών μηχανημάτων 2.622.500 
Εκσυγχρονισμός της παραγωγής θείου 
και του εργοστασίου κατεργασίας αερίου 1.494.400 
Βελτίωση του ενεργειακού εφοδιασμού 
στην περιοχή του Rostovenergo 1.806.900 
Τεχνική βοήθεια στο συγκρότημα 
αλιευτικών προϊόντων του Kaliningrad 1.346.300 
Πρόγραμμα ενεργειακού 
εφοδιασμού στο Kaliningrad 988.900 
Τατζικιστάν 
Χάραξη μίας γεωργικής στρατηγικής 
και σύσταση μονάδας προγραμματισμού 1.449.300 
Παροχή συμβουλών στην 
κυβέρνηση για ένα σχέδιο 
στρατηγικής στον τομέα της ενέργειας 964.900 Τουρκμενιστάν 
Ανάπτυξη των εθνικών δυνατοτήτων 
κατάρτισης στον τομέα των οικονομικών 
επιστημών και της διοίκησης επιχειρήσεων 1.798.300 
Προετοιμασία επιχειρήσεων για 
τη λήψη εξαγωγικών πιστώσεων 395.000 
Ουκρανία 
Ενίσχυση σε συμβουλευτικές 
τραπεζικές υπηρεσίες 596.300 
Δημιουργία ενός συστήματος μέτρησης 
της θέρμανσης για διεθνείς καταναλωτές 348.200 
Πρόγραμμα κατάρτισης προσωπικού στον 
τομέα της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας 449.900 
Κατάρτιση για τη βιομηχανία 
εξόρυξης άνθρακα Ουκρανίας 349.800 
Κατάρτιση του προσωπικού 
διυλιστηρίων πετρελαίου 404.700 
Προγράμματα επίδειξης για την 
ενεργειακή απόδοση 690.700 
Ολοκληρωμένο περιφερειακό 
σχέδιο για τον τομέα της ενέργειας 
στην περιοχή του Οδησσού 572.200 
Μετατροπή έξι επιχειρήσεων της Ουκρανίας 2.809.000 
Παροχή συμβουλών και κατάρτισης για 
τη χρησιμοποίηση αποβλήτων ανθρακίτη 488.300 
Δίκτυο αστικής θέρμανσης 
στο Dnepropetrovsk 599.800 
Μελέτη σκοπιμότητας για 
στροβίλους αερίου στο Uglegors 399.400 
Εκσυγχρονισμός του 
διυλιστηρίου στο Lysychansk 698.600 
Αναδιάρθρωση ανθρακωρυχείου 
στο Donbass 398.800 
Παραγωγή μεθανίου με βάση τον άνθρακα 399.300 
Ενίσχυση της δημιουργίας 
εθνικής εταιρείας ηλεκτρικής 
ενέργειας στην Ουκρανία 900.000 
Δημιουργία ενός κέντρου 
κατάρτισης για θέματα μεταφορών 341.200 
Μελέτη για το εθνικό οδικό δίκτυο 600.000 
Τεχνική βοήθεια για την 
ανάπτυξη και τη θέσπιση ρυθμίσεων 
στην αεροπορική βιομηχανία 524.200 
Κατάρτιση σε ναυτιλιακά θέματα, Οδησσός 359.800 
Πρόσβαση στους λιμένες 
του Ismail και του Reni 338.700 
Επιμόρφωση πρώην 
αξιωματικών του στρατού 7.275.600 
Πρόγραμμα ελέγχου και αξιολόγησης 583.400 
Πρόγραμμα ελέγχου και αξιολόγησης 795.900 
70 
Πυρηνική μονάδα παραγωγής 
ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία 876.700 
Εμπορική ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα 1.683.400 
Παραγωγή λεβήτων και 
βαλβίδων για τον ενεργειακό τομέα 943.500 
Μελέτη για την αποτελεσματικότητα 
της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 2.635.400 
Αναδιάρθρωση των μονάδων 
πετρελαίου και αερίου 2.099.000 
Ανάλυση κόστους και αποτελεσματικότητας 
των συστημάτων αστικής θέρμανσης 2.399.900 
Ενίσχυση μετά από την ιδιωτικοποίηση 3.298.300 
Ενίσχυση στην κυβέρνηση της 
Ουκρανίας για την υποστήριξη 
των ιδιωτικών επιχειρήσεων 989.600 
Πρότυπο πρόγραμμα για την 
αναδιάρθρωση της γεωργίας 4.797.300 
Σύσταση ενός κέντρου εκπαίδευσης 
σε θέματα διαχείρισης της ενέργειας 1.399.300 
Ενίσχυση στα εργοστάσια 
πυρηνικής ενέργειας 
Zaporozhye 6, Rovno 4 και Khmelnitsky 2 2.953.600 
Ενίσχυση στα εργοστάσια 
πυρηνικής ενέργειας 
Zaporozhye 6, Rovno 4 και Khmelnitsky 2 982.500 
Ουζμπεκιστάν 
Βοήθεια για την προστασία της 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας 400.000 
Σύσταση νομικών 
κέντρων για επιχειρηματίες 394.300 
Υποστήριξη της μεταρρύθμισης 
του δημόσιου τομέα 1.399.800 
Πρότυπο ολοκληρωμένο 
πρόγραμμα ανάπτυξης στο Samarkand 1.675.200 
θέσπιση πολιτικής στον 
τομέα των τροφίμων και της γεωργίας 1.549.800 
Ενίσχυση της 
κυβέρνησης του Ουζμπεκιστάν 779.100 
Αναδιάρθρωση των εμπορικών τραπεζών 824.200 
Παροχή συμβουλών στο 
Υπουργείο Επικοινωνιών 492.400 
Κατάρτιση σε περιφερειακές 
τράπεζες της Κεντρικής Ασίας 999.900 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Υποστήριξη της προστασίας 
της πνευματικής ιδιοκτησίας 2.000.000 
Επιτόπια ενίσχυση για το πυρηνικό 
εργοστάσιο του Kaliningrad, φάση 2 319.200 Προμήθεια εξοπλισμού για 
πυρηνικά εργοστάσια 2.173.500 
Βασική ανάλυση του 
πυρηνικού αντιδραστήρα 
WER 1000, πυρηνική ασφάλεια 876.400 
Αναβάθμιση κέντρου παροχής υπηρεσιών 
και συντήρησης, πυρηνική ασφάλεια 1.435.300 
Μη καταστρεπτικός έλεγχος και 
υπηρεσιακή αναθεώρηση του 
μηχανικού εξοπλισμού των πυρηνικών 
εργοστασίων της Ρωσίας 1.294.700 
Πρόγραμμα σύζευξης, ομάδα μηχανολογίας 435.100 
Πρόγραμμα σύζευξης, ομάδα μηχανολογίας 320.000 
Συνεργασία στον τομέα του εμπορίου 
και των μεταφορών, και ομάδα εργασίας 990.300 
Traceca: Δράση άμεσης κατάρτισης 861.200 
Traceca: Εμπορευματικές μεταφορές 499.800 
' Ελεγχος της εναέριας 
κυκλοφορίας και αερολιμένες 609.200 
Πρόγραμμα παροχής συμβουλών 
για τη χάραξη πολιτικής 400.000 
Δημιουργία κέντρου 
τεχνικών δεδομένων Tacis 527.100 
Πρόσληψη διευθυντού 
προγράμματος για το Διεθνές Κέντρο 
Επιστημών και Τεχνολογίας (ISTC) 360.000 
Πλαίσιο για περιφερειακά επιχειρηματικά 
κεφάλαια στη Ρωσία - ΕΤΑΑ 722.400 
Περιφερειακά επιχειρηματικά 
κεφάλαια στον τομέα των προμηθειών 
στην περιοχή των Ουραλίων 769.400 
Περιφερειακά επιχειρηματικά 
κεφάλαια στον τομέα των προμηθειών 
στην δυτική Σιβηρία 769.400 
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, 
περιφερειακό πρόγραμμα 3.800.000 
Πρόγραμμα για τη θεραπεία του 
καρκίνου jou θυροειδούς αδένα 399.900 
Μελέτη σκοπιμότητας για τις 
σιδηροδρομικές μεταφορές 496.600 
Traceca: Διαχείριση 
σιδηροδρομικών εμπορικών μεταφορών 850.000 
Πρότυπο πρόβλεψης της 
περιφερειακής κυκλοφορίας 698.100 
Traceca: Νομικό ρυθμιστικό πλαίσιο 1.497.600 
Traceca: Διαχείριση οδοστρωμάτων 999.100 
Traceca: Συντήρηση υποδομών 1 1.200.000 
Απαίτηση διεύρυνσης των 
οικονομικών δραστηριοτήτων 
και καλύτερης ασφάλειας 1.639.800 
71 
Σύστημα βελτίωσης του 
λειτουργικού προγραμματισμού 1.083.000 
Βελτίωση της διανομής ηλεκτρικής 
ενέργειας στην Κεντρική Ασία 1.121.000 
Τεχνική μελέτη για τα κοινά σημεία 
των συστημάτων παραγωγής 
ηλεκτρικής ενέργειας της 
δυτικής και ανατολικής Ευρώπης 402.700 
Διαχείριση αγωγών πετρελαίου και 
αερίου σε περιφερειακό επίπεδο στις 
Δημοκρατίες της Ασίας και του Καυκάσου 485.500 
Τεχνική Σχολή Ανάπτυξης (γεωργία) 300.000 
Βάσεις δεδομένων, λεξικά 
και κοινωνική ασφάλεια για χρήση 
στον ενεργειακό τομέα 545.600 
Σύμβαση μεταξύ της ΓΔ Ι.Α και του 
Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Κατάρτισης 602.400 
Τεχνική Ανάπτυξη Στατιστικών 
Πληροφοριών στα ΝΑΚ 1.500.000 
Κατάρτιση σε τελωνειακά 
θέματα στο Καζακστάν, την 
Κιργιζία και το Ουζμπεκιστάν 400.000 
Υποστήριξη για τη σύσταση ενός 
κέντρου τεχνικών δεδομένων Tacis 892.700 
Περιορισμός διέλευσης καλωδίων 
WER-213/1000, πυρηνική ασφάλεια 2.000.000 
Αξιολόγηση της ασφάλειας του κινητήρα 
RBMK, Φάση 2, πυρηνική ασφάλεια 2.980.600 
Ανάπτυξη πρωτότυπης 
οθόνης προστασίας WER 1000, 
πυρηνική ασφάλεια 1.989.800 
Πρόγραμμα διασφάλισης της ποιότητας 
των πυρηνικών αντιδραστήρων 500.000 
Τεχνική ενίσχυση στο Rosenergoatom 994.600 
Ενίσχυση για την έγκριση αξιολογήσεων 
της ακεραιότητας αρχικών κυκλωμάτων 487.700 
' Εγκριση αξιολογήσεων 
όσον αφορά το σχεδιασμό 
ασφάλειας και τη λειτουργική ασφάλεια 781.700 
' Εγκριση αξιολογήσεων για τις 
συνδεόμενες ενότητες ασφάλειας 487.300 
' Εγκριση αξιολογήσεων για 
την ανάλυση ατυχημάτων 390.800 
Κύκλος πυρηνικού καυσίμου 
και διαλογή αποβλήτων 616.600 
Διαχείριση ραδιενεργών 
αποβλήτων, Μόσχα 678.300 
Υποδοχέας χρησιμοποιημένων 
καυσίμων του κινητήρα WER 449.600 
Τοπικό ηλεκτρονικό δίκτυο για 
το πυρηνικό εργοστάσιο του Beloyarsk 547.300 Θέσπιση διαδικασιών 
πυρηνικής μηχανολογίας 877.800 
Αναπτυξιακό σχέδιο για τη 
σύσταση ενός περιφερειακούκέντρου 
κατάρτισης σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας 1.099.300 
Αναπτυξιακό σχέδιο για τη σύσταση 
ενός περιφερειακού κέντρου κατάρτισης 
σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας 1.199.500 
Πρόγραμμα για τη διαχείριση 
στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας 680.100 
Βασικό σύστημα κατάρτισης 
ειδικών σε θέματα σχετικά με 
τον πυρηνικό αντιδραστήρα WER 849.700 
Διερεύνηση των επιπτώσεων των 
χρησιμοποιημένων πυρηνικών καυσίμων 377.900 
Ενίσχυση για την ανάλυση ατυχημάτων, 
υπηρεσία ασφάλειας Ουκρανίας 1.299.700 
Επείγοντα μέτρα αναδιάρθρωσης 
της εξόρυξης Ουρανίου στα ΝΑΚ 1.415.000 
Ενίσχυση για τη μεταφορά 
ακτινοβολημένων πυρηνικών καυσίμων 982.000 
Τεχνική υποστήριξη για την 
ποιότητα των τροφίμων 1.117.900 
Δημιουργία τεχνικού γραφείου 
του Tacis στο Κίεβο 428.800 
Παράρτημα του τεχνικού 
γραφείου στο Κίεβο 409.100 
Κατάρτιση σε θέματα σχετικά 
με τον κύκλο διαχείρισης σχεδίων του Tacis 349.800 
Περιφερειακά επιχειρηματικά κεφάλαια 
στη Ρωσία, παροχή συμβουλών για 
επενδύσεις στην περιοχή των Ουραλίων 1.000.000 
Περιφερειακά επιχειρηματικά κεφάλαια 
στη Ρωσία, παροχή συμβουλών για 
επενδύσεις στην περιοχή των Ουραλίων 1.000.000 
Περιφερειακά επιχειρηματικά 
κεφάλαια στη Ρωσία, παροχή 
συμβουλών για επενδύσεις στη Σιβηρία 1.000.000 
Περιφερειακά επιχειρηματικά κεφάλαια 
στη Ρωσία, παροχή συμβουλών για 
επενδύσεις στην περιοχή των Ουραλίων 1.000.000 
Περιφερειακά επιχειρηματικά 
κεφάλαια στο Smolensk της Ρωσίας 1.000.000 
Πρόγραμμα ενημέρωσης και 
επικοινωνιών του Tacis 1.500.000 
Επιτόπια βοήθεια στο πυρηνικό 
εργοστάσιο του Balokovo 994.900 
Επιτόπια βοήθεια στο Leningrad 1.319.100 
Επιτόπια βοήθεια στο πυρηνικό 
εργοστάσιο της Kola 1.808.100 
72 
Κέντρο κατάρτισης σε 
θέματα σχετικά με τον πυρηνικό 
αντιδραστήρα RMBK στο Smolensk 498.900 
Φωτογραμετρικός εξοπλισμός, ομαλή 
προσαρμογή πυρηνικών εργοστασίων 762.300 
Επιτόπια ενίσχυση στο πυρηνικό 
εργοστάσιο του Kalinin το 1993-94 2.611.500 
Γενική επιτόπια ενίσχυση bn.600 701.500 
Δυναμικοί υπολογισμοί για τις 
διαρθρώσεις πυρηνικών εργοστασίων 791.900 
Αξιολόγηση της ακεραιότητας 
πυρηνικών αντιδραστήρων WER 1000 489.000 
Αξιολόγηση της ερμητικότητας των 
πυρηνικών αντιδραστήρων WER, 
βελτίωση των μέσων στεγανοποίησης 
και της προμήθειας εξοπλισμού 1.199.100 
Κατάρτιση ενός συστήματος 
διάγνωσης της βιομηχανικής 
κόπωσης, πυρηνική ασφάλεια 498.800 
' Εγκριση αξιολογήσεων της 
ψαθυροποίησης δοχείων 
πιέσεως αντιδραστήρων 487.100 
Ενίσχυση για την αντιμετώπιση 
διάφορων πυρηνικών ατυχημάτων 973.300 
' Εγκριση αξιολογήσεων για τις 
συνδεόμενες ενότητες ασφάλειας 488.700 
Επιτόπιες δραστηριότητες, πυρηνικό 
εργοστάσιο νοτίου Ουκρανίας, φάση 2 2.748.200 
Επιτόπια ενίσχυση για το πυρηνικό 
εργοστάσιο στο Zaporozhye, φάση 2 1.299.100 
Προμήθεια εξοπλισμού γραφείου, 
πυρηνική ασφάλεια 1.100.000 
Πρόγραμμα σύζευξης, ομάδα 
μηχανολογικών κατασκευών 502.300 
Πρόγραμμα παροχής νομικών συμβουλών 
και συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής 1.000.000 
Πρόγραμμα παροχής νομικών συμβουλών 
και συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής 6.800.000 
Πρόγραμμα παροχής νομικών συμβουλών 
και συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής 1.000.000 
Περιφερειακό πρόγραμμα 1994 για τις MME, 
αδελφοποίηση 500.000 
Ανάπτυξη MME, εταιρικές σχέσεις 
το 1994 στα ΝΑΚ 1.300.000 
Μελέτη για τη διασύνδεση του Καυκάσου 498.500 
Ενίσχυση στην Ελεύθερη Ζώνη 
Ανταλλαγής Γεωργικών Προϊόντων 1.854.300 
Μαθήματα στο Κοινό ' Ιδρυμα Βιέννης 457.500 
Πρόγραμμα συγχρηματοδότησης μη 
κυβερνητικών οργανισμών: 
υποστήριξη των ατόμων με ειδικές 
ανάγκες στη Ρωσική Ομοσπονδία 300.000 Πρόγραμμα συγχρηματοδότησης μη 
κυβερνητικών οργανισμών: 
υποστήριξη των ατόμων με προβλήματα 
όρασης στη Ρωσική Ομοσπονδία 300.000 
' Ελεγχος και αξιολόγηση στη 
δυτική και νοτιοδυτική Ρωσία 2.499.600 
Europartenariat, Λισαβώνα 300.000 
Τεχνική βοήθεια για αγροτικές 
δραστηριότητες στη Γεωργία 300.000 
Μόσχα και Πετρούπολη, ΕΤΑΑ 480.000 
Διαχείριση του Technopark Ρωσίας 838.400 
Ανάπτυξη εξαγωγικών 
πιστώσεων στο Τουρκμενιστάν 990.400 
Αναβάθμιση του συστήματος 
αεροπλοΐας στο Αζερμπαϊτζάν 300.000 
Σύμβουλοι επί πιστωτικών 
θεμάτων, Petrovsky 711.600 
Συμβουλευτικά κέντρα 
για επιχειρήσεις στη Ρωσία, ΕΤΑΑ 575.000 
Τεχνική βοήθεια στις Μονάδες 
Συντονισμού στη Λευκορωσία, 
την Ουκρανία και τη Μολδαβία 1.773.800 
Τεχνική βοήθεια στις Μονάδας 
Συντονισμού στο Καζακστάν, την Κιργιζία, 
το Τουρκμενιστάν και το Ουζμπεκιστάν 1.768.100 
Τεχνική βοήθεια στις Μονάδες 
Συντονισμού στην Αρμενία, 
το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία 1.350.300 
Συμβάσεις παροχής υπηρεσιών 
για ταξιδιωτικές υπηρεσίες στις 
Ομάδες Συντονισμού 300.000 
Διοικητική εμπειρογνωμοσύνη 
στη Μονάδα Συντονισμού της Ρωσίας 1.144.500 
Στρατηγική πληροφόρησης 
και ενημέρωσης του Tacis 2.200.000 
Επισιτιστική βοήθεια στην 
Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη 
Γεωργία, την Κιργιζία και το Τατζικιστάν 553.000 
' Ελεγχος των δραστηριοτήτων 
στον τομέα της επισιτιστικής 
βοήθειας, Καύκασος 2.065.800 
Διαχειριστική υποστήριξη στα πλαίσια 
του προγράμματος Phare 
και του προγράμματος του Tacis για 
τη Δημοκρατία στα ΝΑΚ 761.900 
Ρωσικές εκλογές: ενίσχυση 
στη Μονάδα Εκλογών της ΕΕ 349.700 
Μεταρρύθμιση του νομικού 
συστήματος Ουκρανίας 420.000 
Προγράμματα για τη Δημοκρατία, 
σχέδιο κατάρτισης βουλευτών Ουκρανίας 949.300 
73 




ISSN 0254-1483 · Com (96) 345 τελιχό · ΕΓΓΡΑΦΑ · GR · Αριθ. χαταλόγου: CB-CO-96-344-GR-C 
ISBN 92-78-06620-6 · Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή · Γενική Διεύθυνση Εξωτερικές σχέσεις: 
Ευρώπη και Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, Εξωτερική υπηρεσία (ΓΔ ΙΑ) 
Μονάδα Πληροφόρησης - Tacis 
Διεύθυνση Γραφείου Montoyerstraat 34 3/88 Rue Montoyer Β-1000 Βρυξέλλες Τηλ. (+32-2) 295 25 85 / 296 60 65 / 296 64 94 
Διεύθυνση Αλληλογραφίας MO 34 3/88 Wetstraat 200 Rue de la Loi B-1049 Βρυξέλλες Φαξ (+32-2) 296 80 24 / 231 04 41 Greek 
Διεύθυνση World Wide Web http://europa.eu.int/en/comm/dgia/tacis/hom9.html E-mail tacis.info@dgla.cec.be T/QR/08.96/02/02/1 VB