Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την πρόσβαση στην αγορά παροχής υπηρεσιών εδάφους στους κοινοτικούς αερολιμένες» () (96/C 129/02)

Στις 15 Νοεμβρίου 1995 το Προεδρείο της ΕΤΠ ανέθεσε στην επιτροπή 3 «Μεταφορές και Δίκτυα Επικοινωνιών» την επεξεργασία γνωμοδότησης πρωτοβουλίας για την ανωτέρω πρόταση.

Η επιτροπή 3 υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 14 Δεκεμβρίου 1995 με εισηγητή τον κ. Kurth.

Κατά την 11η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 17ης Ιανουαρίου 1996), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ

- Προκειμένου να πραγματοποιηθεί η Εσωτερική Αγορά σύμφωνα με το άρθρο 7α της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κοινότητα ανέπτυξε σταδιακά κοινή πολιτική στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών.

- Σύμφωνα με το άρθρο 59 της Συνθήκης, οι περιορισμοί της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στο εσωτερικό της Κοινότητας καταργούνται 7 επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 61, παράγραφος 1 της Συνθήκης, η άρση των περιορισμών αυτών θα πραγματοποιηθεί στα πλαίσια της κοινής πολιτικής μεταφορών.

- Παράλληλα με τη θέσπιση των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2407/92, αριθ. 2408/92 και αριθ. 2409/92, η Επιτροπή, στην Ανακοίνωση που εξέδωσε την 1η Ιουνίου 1994, με τίτλο «Η ευρωπαϊκή πολιτική αεροπορία προς καλύτερους ορίζοντες», δήλωσε ότι επιθυμεί να λάβει πρωτοβουλία με σκοπό να επιτευχθεί η πρόσβαση στην αγορά παροχής υπηρεσιών εδάφους στους αερολιμένες της Κοινότητας.

- Στις 13 Δεκεμβρίου 1994 η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση οδηγίας σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά παροχής υπηρεσιών εδάφους στα αεροδρόμια της Κοινότητας. Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής είναι η ελευθέρωση της πρόσβασης στην αγορά παροχής υπηρεσιών εδάφους στους αερολιμένες της Κοινότητας. Το σύστημα παροχής υπηρεσιών εδάφους διαφέρει όχι μόνο από κράτος μέλος σε κράτος μέλος αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και μεταξύ των αερολιμένων του ίδιου κράτους μέλους.

Η πρόταση οδηγίας χαράζει το κοινοτικό πλαίσιο εντός του οποίου θα πραγματοποιηθεί η πρόσβαση στην αγορά των υπηρεσιών εδάφους. Συγχρόνως, τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες του κλάδου αλλά και των τοπικών συνθηκών.

ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ

- Σε ό,τι αφορά την αυτοεξυπηρέτηση, τα προτεινόμενα μέτρα ισχύουν σε όλα τα κοινοτικά αεροδρόμια. Σε ό,τι αφορά την παροχή υπηρεσιών εδάφους σε τρίτους, τα μέτρα αυτά ισχύουν μόνο για τα αεροδρόμια των οποίων η ετήσια κυκλοφορία ανέρχεται σε ένα ορισμένο ποσοστό επιβατών και εμπορευμάτων (άρθρο 2).

- Εισάγεται η αρχή του διαχωρισμού των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών εδάφους από τις υπόλοιπες δραστηριότητες μέσω του διαχωρισμού μεταξύ της λογιστικής διαχείρισης και της διοίκησης (άρθρο 4).

- Η πρόσβαση σε ορισμένες κατηγορίες υπηρεσιών μπορεί να περιοριστεί, εάν η πρόσβαση αυτή συνεπάγεται περιορισμούς όσον αφορά την ασφάλεια, τη μεταφορική ικανότητα και το διαθέσιμο χώρο. Προϋπόθεση για τον περιορισμό αυτό είναι, ωστόσο, ότι ο ένας τουλάχιστον από τους φορείς παροχής υπηρεσιών δεν ελέγχεται ούτε από τον οργανισμό εκμετάλλευσης του αεροδρομίου ούτε από τον μεταφορέα με τη μεγαλύτερη ετήσια κυκλοφορία (άρθρα 6 και 7).

- Επίσης, παρέχεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα να επιτρέψουν παρεκκλίσεις σχετικά με την ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά, εφόσον το δικαιολογούν ειδικές δυσχέρειες διαθέσιμου χώρου ή χωρητικότητας. Η Επιτροπή μπορεί, ωστόσο, να απορρίψει παρόμοιες παρεκκλίσεις (άρθρο 9).

- Προβλέπεται η σύσταση επιτροπής χρηστών (άρθρο 5) η οποία συμμετέχει στη διαδικασία επιλογής των φορέων παροχής υπηρεσιών. Η επιτροπή αυτή είναι επίσης αρμόδια να λάβει την οριστική απόφαση σε περίπτωση που ο οργανισμός εκμετάλλευσης του αεροδρομίου παρέχει υπηρεσίες εδάφους (άρθρο 10).

- Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνωμοδότησή της σχετικά με την πρόταση οδηγίας στις 13 Σεπτεμβρίου 1995.

- Κατά τη συνεδρίαση που πραγματοποίησε στις 17 Νοεμβρίου 1995, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε εκτενή γνωμοδότηση που περιλαμβάνει πολυάριθμες συστάσεις για τροποποιήσεις.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ

1. Προϋπόθεση για την ύπαρξη ενιαίας και ανταγωνιστικής αγοράς αερομεταφορών είναι η δημιουργία, σε όλους τους τομείς, συνθηκών που να επιτρέπουν την καθιέρωση και την ανάπτυξη του ανταγωνισμού. Τα αεροδρόμια και οι υπηρεσίες εδάφους που παρέχονται εντός των αεροδρομίων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αγοράς αερομεταφορών. Συνεπώς, μόνο εφόσον δοθεί προτεραιότητα στον ανταγωνισμό μπορεί να περιοριστεί το κόστος των αεροπορικών επιχειρήσεων και να προκύψουν έτσι οφέλη για τους πολίτες, οφέλη που να αντικατοπτρίζονται στις τιμές.

2. Το υψηλό επίπεδο που έχει επιτευχθεί στα αεροδρόμια πολλών κρατών μελών στον τομέα της παροχής υπηρεσιών και των υποδομών, οφείλεται στο γεγονός ότι τα κράτη μέλη παρέχουν στους οργανισμούς εκμετάλλευσης των αεροδρομίων τη δυνατότητα να αναπτύσσουν επιχειρηματική δραστηριότητα και να κατακτούν την αγορά της εκάστοτε περιοχής. Η ελευθέρωση της παροχής υπηρεσιών δεν πρέπει όμως να συντελέσει στον περιορισμό της επιχειρηματικής δραστηριότητας που αναπτύσσουν οι οργανισμοί αυτοί στον τομέα των υπηρεσιών και των υποδομών.

3. Τα αεροδρόμια αποτελούν τον πυρήνα της οικονομικής ανάπτυξης ολόκληρων περιοχών. Στα πλαίσια της πολιτικής για την αγορά εργασίας τα αεροδρόμια έχουν μια ουσιαστική λειτουργία, διότι προσφέρουν ικανοποιητικό αριθμό θέσεων απασχόλησης σε μια περιοχή. Μία θέση εργασίας στο αεροδρόμιο συχνά οδηγεί στη δημιουργία ή τη διασφάλιση άλλων δύο θέσεων εργασίας στην περιοχή γύρω από το αεροδρόμιο. Ο σοβαρός ρόλος που διαδραματίζουν τα αεροδρόμια για την περιφερειακή ανάπτυξη δεν θα πρέπει να υπονομευθεί μέσω μιας υπερβολικά εκτεταμένης ελευθέρωσης και κατ'επέκταση, μέσω της διάλυσης αποτελεσματικών διαρθρώσεων του αεροδρομίου.

Με βάση την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, κρίνεται απαραίτητο να διασφαλισθεί κατάλληλο επίπεδο κοινωνικών προτύπων για τους εργαζόμενους των επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες εδάφους στα αεροδρόμια.

4. Οι οργανισμοί εκμετάλλευσης των αεροδρομίων αναπτύσσουν επιχειρηματική δραστηριότητα σε πολλές κατηγορίες παροχής υπηρεσιών εδάφους και συμβάλλουν κατ'αυτό τον τρόπο στη χρηματοδότηση του εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης των υποδομών. Θα ήταν απαράδεκτο αν μετατεθεί η χρηματοδότηση των υποδομών στα κράτη μέλη ή στις τοπικές και περιφερειακές αρχές μέσω της ελευθέρωσης των υπηρεσιών εδάφους.

5. Η αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς αερομεταφορών προϋποθέτει την ύπαρξη κρατικής διαχείρισης η οποία περιορίζεται στην εκτέλεση βασικών καθηκόντων που αφορούν το δημόσιο συμφέρον. Η εισαγωγή νέων γραφειοκρατικών διαδικασιών με σκοπό την εγκαθίδρυση και την εποπτεία μιας νέας οργάνωσης της αγοράς, θα πρέπει να αποφευχθεί. Οι αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται στα πλαίσια μιας κοινοτικής ρύθμισης στους τόπους για τους οποίους διατίθενται οι περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις ιδιαιτερότητες της τοπικής κατάστασης και εφόσον θα δίδεται προτεραιότητα στη συγκατάθεση των ενδιαφερομένων.

6. Η φιλελευθεροποίηση των υπηρεσιών εδάφους θα πρέπει να πραγματοποιηθεί προσεκτικά, σε σταδιακά χρονικά διαστήματα και με διαφοροποιημένο τρόπο, ανάλογα με το μέγεθος του αεροδρομίου και εφόσον ληφθούν υπόψη οι συνέπειες που προκαλεί.

7. Συμπεράσματα

Οι βασικές παρατηρήσεις που προηγούνται οδηγούν στις ακόλουθες προτάσεις τροποποίησης της οδηγίας της Επιτροπής:

- Στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας θα πρέπει να εμπίπτουν τα αεροδρόμια που βρίσκονται στο έδαφος της Κοινότητας, τα οποία είναι ανοικτά στην εμπορική κυκλοφορία και των οποίων η ετήσια κυκλοφορία είναι ανώτερη ή ίση του 1 εκατομμυρίου επιβατών ή των 25 000 τόνων εμπορευμάτων. Οι διατάξεις των άρθρων 4, 5, 6, 10, 11 και 12 θα πρέπει να ισχύουν μόνο για τα αεροδρόμια των οποίων η ετήσια κυκλοφορία είναι ανώτερη ή ίση των 4,5 εκατομμυρίων επιβατών ή των 150 000 τόνων εμπορευμάτων (άρθρο 2).

- Θα πρέπει να συγκροτηθεί αποτελεσματική επιτροπή χρηστών στην οποία θα συμμετέχουν και εκπρόσωποι των περιφερειών. Η επιτροπή χρηστών θα πρέπει να διαδραματίζει συμβουλευτικό και επικουρικό ρόλο (άρθρο 5).

- Η απόφαση σχετικά με τον περιορισμό της πρόσβασης σε ορισμένες κατηγορίες παροχής υπηρεσιών εδάφους, τόσο όταν πρόκειται για υπηρεσίες που παρέχονται σε τρίτους όσο και όταν πρόκειται για αυτοεξυπηρέτηση, θα πρέπει να επαφίεται στα κράτη μέλη (άρθρα 6 και 7).

- Η απόφαση σχετικά με τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 9, θα πρέπει να λαμβάνεται από τα κράτη μέλη. Η αρμοδιότητα να ελέγχει και να επιβάλλει την προσαρμογή των εθνικών αποφάσεων θα πρέπει να παραχωρείται στην Επιτροπή μόνο στην περίπτωση των αεροδρομίων που δεν αποτελούν πλήρως συντονισμένα αεροδρόμια, με την έννοια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 95/93 για την κατανομή του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) στους κοινοτικούς αερολιμένες. Τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να απορρίπτουν όχι μόνο την εξυπηρέτηση τρίτων αλλά και την αυτοεξυπηρέτηση.

- Οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης των αεροδρομίων θα πρέπει να μπορούν να επιβάλλουν στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών και στους χρήστες την καταβολή τελών για τη χρήση των υποδομών του αεροδρομίου (τέλη υποδομών) καθώς εισφορές για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων απόκτησης κερδών που δημιουργεί το αεροδρόμιο (τέλη παραχωρήσεως προνομίου).

- Προκειμένου να εφαρμοστούν τα μέτρα που είναι απαραίτητα για την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών σε τρίτους ή για την αυτοεξυπηρέτηση, χρειάζεται μεταβατική περίοδος τριών ετών από την έναρξη της ισχύος της οδηγίας (άρθρα 6, 7 και 14).

- Παράλληλα με τη φιλελευθεροποίηση των υπηρεσιών εδάφους θα πρέπει να εναρμονιστούν το συντομότερο δυνατό τα πρότυπα ασφάλειας αλλά και τα κοινωνικά πρότυπα. Είναι απολύτως απαραίτητο να εναρμονιστούν τα κοινωνικά πρότυπα σε κατάλληλο επίπεδο ώστε να διασφαλιστούν υψηλά πρότυπα ασφάλειας στις ευρωπαϊκές αερομεταφορές.

Βρυξέλλες, 17 Ιανουαρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC

() ΕΕ αριθ. C 142 της 8. 6. 1995, σ. 7.