Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τη "Συνέχεια της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη"

(2000/C 168/10)

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 24ης Απριλίου 1999, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 23 του Εσωτερικού Κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση για την "Συνέχεια της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη"

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 14 Απριλίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Etty.

Κατά την 372η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 107 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στις 26-30 Ιουνίου 2000, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών θα αξιολογήσει, κατά τη διάρκεια ειδικής συνόδου που θα συγκληθεί στη Γενεύη, την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη (1995) και θα εξετάσει περαιτέρω δραστηριότητες.

1.2. Στο πλαίσιο της "Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη", που διεξήχθη το 1995 στην Κοπεγχάγη, εξετάστηκαν τα ακόλουθα τρία κύρια θέματα:

- η εξάλειψη της φτώχειας

- η προώθηση της κοινωνικής ένταξης και

- η προώθηση της πλήρους απασχόλησης.

1.3. Το αποτέλεσμα της διάσκεψης ήταν μία δήλωση για την κοινωνική ανάπτυξη και ένα σχέδιο δράσης για την εφαρμογή της. Το ουσιαστικό είναι ότι τα κράτη μέλη, η πλειοψηφία των οποίων εκπροσωπήθηκε από τους αρχηγούς κρατών ή/και κυβερνήσεων, ανέλαβαν δέκα δεσμεύσεις. Οι εν λόγω δεσμεύσεις είναι οι εξής:

1η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να δημιουργήσουμε ένα οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, πολιτισμικό και νομικό περιβάλλον που θα επιτρέψει στα άτομα να επιτύχουν την κοινωνική ανάπτυξη.

2η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να επιδιώξουμε την εξάλειψη της φτώχειας στον κόσμο με την ανάληψη αποφασιστικών εθνικών δράσεων και τη διεθνή συνεργασία· τούτο αποτελεί ηθική, κοινωνική, πολιτική και οικονομική επιταγή για την ανθρωπότητα.

3η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να προωθήσουμε την πλήρη απασχόληση ως βασική προτεραιότητα της οικονομικής και κοινωνικής μας πολιτικής, και να δώσουμε σε όλους, άνδρες και γυναίκες, τη δυνατότητα να διαθέτουν ασφαλείς και βιώσιμους πόρους συντήρησης με απασχόληση και παραγωγική εργασία που έχουν επιλέξει ελεύθερα.

4η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να προωθήσουμε την κοινωνική ένταξη ενισχύοντας τις σταθερές, ασφαλείς και δίκαιες κοινωνίες, οι οποίες βασίζονται στην προώθηση και την προστασία όλων των δικαιωμάτων του ανθρώπου καθώς και στην αρχή της μη εισαγωγής διακρίσεων, της ανοχής, του σεβασμού της διαφορετικότητας, της ισότητας των ευκαιριών, της αλληλεγγύης, της ασφάλειας και της συμμετοχής όλων των ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των μειονεκτικών και ευπαθών ομάδων και προσώπων.

5η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να προωθήσουμε τον πλήρη σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και να εδραιώσουμε τη δικαιοσύνη και την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και να αναγνωρίσουμε και να τονώσουμε τη συμμετοχή και την ανάληψη ηγετικού ρόλου από τις γυναίκες στην πολιτική και οικονομική και πολιτιστική ζωή, στην κοινωνία των πολιτών, και στην ανάπτυξη.

6η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να προωθήσουμε και να επιτύχουμε το στόχο της παγκόσμιας και ισότιμης πρόσβασης σε μια εκπαίδευση υψηλής ποιότητας και να διασφαλίσουμε το υψηλότερο δυνατό επίπεδο σωματικής και ψυχικής υγείας και την πρόσβαση όλων στην βασική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη καταβάλλοντας ιδιαίτερες προσπάθειες για την εξάλειψη των ανισοτήτων όσον αφορά τις κοινωνικές συνθήκες και χωρίς διακρίσεις ως προς τη φυλή, την εθνική καταγωγή, το φύλο, την ηλικία ή την αναπηρία· σεβόμενοι και προωθώντας τους κοινούς και ιδιαίτερους πολιτισμούς μας· ενισχύοντας το ρόλο της παιδείας στη διαδικασία ανάπτυξης· διαφυλάσσοντας τα βασικά θεμέλια της βιώσιμης ανάπτυξης που θα έχει επίκεντρο τον άνθρωπο· και συμβάλλοντας στην πλήρη ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων και στην κοινωνική ανάπτυξη. Οι εν λόγω δραστηριότητες στοχεύουν στην εξάλειψη της φτώχειας, στην προώθηση της πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης και στην ενθάρρυνση της κοινωνικής ένταξης.

7η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να επισπεύσουμε την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και την ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων της Αφρικής και των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών.

8η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να διασφαλίσουμε ότι όταν εγκρίνονται τα προγράμματα διαρθρωτικών προσαρμογών θα περιλαμβάνουν στόχους σχετικά με την κοινωνική ανάπτυξη, ιδιαίτερα την εξάλειψη της φτώχειας, την προώθηση της πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης, και την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης.

9η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να αυξήσουμε σημαντικά ή/και να χρησιμοποιήσουμε πιο αποτελεσματικά τους πόρους που χορηγούνται για την κοινωνική ανάπτυξη προκειμένου να εκπληρώσουμε τους στόχους της διάσκεψης κορυφής μέσω της ανάληψης δράσης σε εθνικό επίπεδο και της περιφερειακής και διεθνούς συνεργασίας.

10η δέσμευση: Δεσμευόμαστε να βελτιώσουμε και να ενισχύσουμε, μέσω των ΗΕ και των άλλων πολυμερών οργανισμών, το πλαίσιο της διεθνούς, περιφερειακής και υποπεριφερειακής συνεργασίας με στόχο την κοινωνική ανάπτυξη σε ένα πνεύμα συνεργασίας.

1.4. Οι προετοιμασίες για την ειδική σύνοδο σχετικά με τη συνέχεια της Δήλωσης της Κοπεγχάγης και του σχεδίου δράσης άρχισαν τον Σεπτέμβριο του 1997 με τη σύσταση προπαρασκευαστικής επιτροπής.

Κατά τη διάρκεια του 1999, τα κράτη μέλη των ΗΕ απέστειλαν εκθέσεις σχετικά με τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τις δεσμεύσεις. Οι εν λόγω εκθέσεις συζητήθηκαν και αξιολογήθηκαν σε συνεδρίαση της Επιτροπής για την Κοινωνική Ανάπτυξη του Οικονομικού και Κοινωνικού Συμβουλίου των ΗΕ, η οποία διεξήχθηκε τον Φεβρουάριο.

1.5. Σε ό,τι αφορά τις περιφερειακές προετοιμασίες, για λόγους όχι απολύτως σαφείς, τα ΗΕ δεν έλαβαν υπόψη την ΕΕ. Το όργανο των Ηνωμένων Εθνών που είναι λογικά αρμόδιο είναι η Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη (ΟΕΕ), η οποία είναι για παράδειγμα υπεύθυνη για την προετοιμασία σε περιφερειακό επίπεδο της συνέχειας της Διάσκεψης Κορυφής για τις γυναίκες, που πραγματοποιήθηκε το 1995 στο Πεκίνο. Το Συμβούλιο της Ευρώπης παρενέβη και διοργάνωσε μια προπαρασκευαστική "ευρωπαϊκή διάσκεψη για την κοινωνική ανάπτυξη" στο Δουβλίνο, στις 18-19 Ιανουαρίου, στην οποία θα συζητήθηκαν εκθέσεις των κρατών μελών του Συμβουλίου και πραγματοποιήθηκαν πιο εμπεριστατωμένες εργασίες σχετικά με τις δεσμεύσεις 1, 2 και 4, στο πλαίσιο των ομάδων εργασίας.

2. Η ΕΕ και η Κοινωνική Διάσκεψη

2.1. Ασφαλώς, η εφαρμογή των δέκα δεσμεύσεων της Κοπεγχάγης αποτελεί κατά πρώτο λόγο θέμα του κάθε κράτους μέλους της ΕΕ. Είναι σημαντικό να τονισθεί τούτο στην παρούσα γνωμοδότηση. Ωστόσο, η ΕΕ έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη διάσκεψη κορυφής της Κοπεγχάγης το 1994 και 1995. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα εξέδωσε ανακοίνωση για τη διάσκεψη κορυφής και είχε εκτεταμένες διαβουλεύσεις με την κοινωνία των πολιτών (συμπεριλαμβανομένης της ΟΚΕ και των οικονομικών και κοινωνικών ομάδων συμφερόντων που εκπροσωπούνται σε αυτήν). Στην "Κοινωνική Διάσκεψη" συμμετείχε ευρεία αντιπροσωπεία της ΕΚ στην οποία συμπεριλαμβανόταν και η ΟΚΕ.

2.2. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν έχει υποβάλει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω δεσμεύσεων στη Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών. Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συνέχεια, από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, της Παγκόσμιας Διάσκεψης για την Κοινωνική Ανάπτυξη του 1996 δεν αποτελεί, προφανώς, κατάλληλη βάση για αξιολόγηση κατά την παρούσα στιγμή. Η ΟΚΕ κατανοεί ότι η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να υποβάλει έκθεση. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη το έγγραφο αριθ. 10, η ΟΚΕ κρίνει ότι η Επιτροπή έχασε την ευκαιρία να δείξει στην διεθνή κοινότητα ότι η συνεργασία των κρατών μελών προσέφερε προστιθέμενη αξία στις κατ' ιδίαν εθνικές πολιτικές όσον αφορά την φτώχεια, την κοινωνική ένταξη, και την απασχόληση. Τούτο αληθεύει ιδιαίτερα σε σχέση με το τελευταίο σημείο.

2.3. Η Προεδρία της ΕΕ διατύπωσε επανειλημμένα, κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, απόψεις της σχετικά με την εφαρμογή των συμπερασμάτων της "Κοινωνικής Διάσκεψης" και, πιο πρόσφατα, κατά την 54η σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των ΗΕ.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Στη γνωμοδότηση του Φεβρουαρίου του 1995 σχετικά τη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης, η ΟΚΕ διατύπωσε διάφορες παρατηρήσεις και συστάσεις οι οποίες εξακολουθούν να φαίνονται σημαντικές. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται:

- να αναλάβει η ΕΕ την πρωτοβουλία να ηγηθεί εκστρατείας με σκοπό την ευρύτερη κύρωση και την πλήρη εφαρμογή της σύμβασης αριθ. 144 της ΔΟΕ για την τριμερή διαβούλευση (τώρα, το 2000, η ΕΕ θα μπορούσε να εστιάσει την εν λόγω εκστρατεία στα υποψήφια κράτη μέλη, τους εταίρους της στην ευρωμεσογειακή διαδικασία, στις χώρες της Κοινής Αγοράς του Νότου, και τις χώρες ΑΚΕ)·

- να ληφθούν μέτρα για την προώθηση της κοινωνικής ανάπτυξης μέσω του διεθνούς εμπορίου (η ΟΚΕ ανέπτυξε λεπτομερειακά τις προτάσεις αυτές στη γνωμοδότησή της του 1999, σχετικά με τον ΠΟΕ, και στην πρόσφατη γνωμοδότησή της για την εμπορική πολιτική της ΕΕ)·

- να ληφθούν μέτρα για την καταπολέμηση της παιδικής εργασίας (το 1999 η ΔΟΕ υιοθέτησε νέα σύμβαση σχετικά με τις χειρότερες μορφές παιδικής εργασίας. Η ΕΕ θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική βοήθεια στη διεθνή κοινότητα εάν και τα 15 κράτη μέλη κύρωναν χωρίς καθυστέρηση τη νέα αυτή σύμβαση. Επίσης, τα δύο κράτη μέλη που δεν έχουν κυρώσει ακόμη τη σύμβαση αριθ. 138 της ΔΟΕ σχετικά με το κατώτατο όριο ηλικίας - Αυστρία και Ηνωμένο Βασίλειο - θα πρέπει να καταβάλουν προσπάθεια να το πράξουν στο άμεσο μέλλον. Εξάλλου, σήμερα, η ΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να στηρίξουν χρηματοδοτικά τα προγράμματα της ΔΟΕ για την εξάλειψη της παιδικής εργασίας)·

- να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να ασκήσουν την επιρροή τους στο ΔΝΤ, την Διεθνή Τράπεζα, τον ΟΟΣΑ και τις τράπεζες περιφερειακής ανάπτυξης προκειμένου να πείσουν τους εν λόγω οργανισμούς για την επείγουσα ανάγκη να συνεργαστούν πιο στενά με τη ΔΟΕ (κατά την παρούσα φάση, θα προσθέσουμε και τον ΠΟΕ στον εν λόγω κατάλογο και καλούμε, επίσης, την ΕΕ να καταβάλει κοινή προσπάθεια προκειμένου να εκδημοκρατιστούν οι εν λόγω οργανισμοί και να αυξηθεί η διαφάνειά τους)·

- να τονωθεί η συνοχή της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, της ασφάλειας, του εμπορίου, της γεωργίας και της ανάπτυξης (στο σημείο αυτό, η ΟΚΕ θα προσέθετε, πέντε έτη μετά την Κοπεγχάγη, ότι η μεγαλύτερη αυτή συνοχή πρέπει να χρησιμοποιηθεί ιδιαίτερα για την καταπολέμηση της φτώχειας στον κόσμο και την πρόληψη των ένοπλων συγκρούσεων).

- να συμβάλει η ΕΕ με τρόπο σαφώς εστιασμένο στο μηχανισμό παρακολούθησης της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη επιλέγοντας, για συντονισμένες δράσεις σε κοινοτικό επίπεδο, ένα περιορισμένο αριθμό πρωτοβουλιών στους τομείς της δημιουργίας απασχόλησης και της καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού.

3.2. Μολονότι η εφαρμογή των δεσμεύσεων αποτελεί την κύρια προτεραιότητα των κρατών μελών, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η ανάληψη συντονισμένης δράσης από την ΕΕ μπορεί να έχει σημαντική προστιθέμενη αξία. Η ΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει την άποψη αυτή το 1995 στην τελική σύσταση της γνωμοδότησής της (σημείο 13.2). Στη γνωμοδότηση του 1995, εξετάζοντας την περιφερειακή συνεργασία, η ΟΚΕ εστίασε την προσοχή της στο θέμα της συνεργασίας στο εσωτερικό της ΕΕ. Από τη διαδικασία της διεύρυνσης, την ανάπτυξη της ευρωμεσογειακής συνεργασίας και την ανάπτυξη των σχέσεων με τις χώρες ΑΚΕ, προκύπτει σαφώς ότι ενδείκνυται η πραγματιστική αξιολόγηση και άλλων γεωγραφικών περιοχών στις οποίες η συμβολή της ΕΕ θα μπορούσε να διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο όσον αφορά τις δυνατότητες επιτυχίας της "Διαδικασίας της Κοπεγχάγης".

3.3. Εάν εξετασθούν οι σχετικοί τομείς κοινωνικής πολιτικής στους οποίους η ΕΕ σημείωσε σημαντική πρόοδο και εάν ληφθούν υπόψη οι περιορισμένοι διαθέσιμοι πόροι και το πρόγραμμα εργασίας των Ηνωμένων Εθνών (όπου ένα από τα προεξέχοντα θέματα κατά το τρέχον έτος θα είναι η καταπολέμηση της φτώχειας), τότε το θέμα που τίθεται είναι η πολιτική στον τομέα της απασχόλησης και ο τρόπος με τον οποίον έχει εξελιχθεί. Αυτό δεν σημαίνει, φυσικά, ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη δεν οφείλουν να αυξήσουν τις προσπάθειες αναπτυξιακής συνεργασίας τους και να ελαφρύνουν το δανειακό βάρος των φτωχότερων αναπτυσσόμενων χωρών. Σημαίνει ότι, ειδικότερα, στον τομέα της πολιτικής για την απασχόληση η ΕΕ μπορεί, χάρη στην περιφερειακή συνεργασία, να συμβάλει σημαντικά στην προσπάθεια ορισμένων εταίρων.

3.4. Η ΔΟΕ, στην οποία τα ΗΕ έχουν αναθέσει, σε πρώτη φάση, την ευθύνη για την προώθηση της πλήρους απασχόλησης (τρίτη δέσμευση) στο πλαίσιο της διαδικασίας της Κοπεγχάγης, έχει επιτελέσει σημαντικό έργο τα πέντε τελευταία χρόνια. Η ΔΟΕ κατέληξε στο συμπέρασμα πως, μολονότι σε ορισμένες βιομηχανικές χώρες και χώρες με πρόσφατη βιομηχανική ανάπτυξη έχει σημειωθεί πρόοδος σε ό,τι αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας και της υποαπασχόλησης, η κατάσταση της απασχόλησης και η πρόοδος που έχει σημειωθεί ως προς τον περιορισμό της φτώχειας σε πολλές περιοχές του κόσμου - κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις χώρες που βρίσκονται στο μεταβατικό στάδιο - δεν είναι ικανοποιητικές, ενώ σε ορισμένες χώρες υπήρξε ακόμη και επιδείνωση. Η ΔΟΕ ζήτησε να καταβληθούν νέες προσπάθειες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, τη βελτίωση της ποιότητας των θέσεων απασχόλησης, την κατάρτιση και την ισότητα των δύο φύλων στο χώρο εργασίας. Υποστηρίζει ότι στον εν λόγω τομέα ένα σημαντικό στοιχείο είναι η κύρωση και η εφαρμογή των θεμελιωδών συμβάσεων της ΔΟΕ και η συνέχεια της Διακήρυξης της ΔΟΕ του 1998 σχετικά με τις θεμελιώδεις αρχές και το δικαίωμα στην εργασία. Ζήτησε τη χάραξη νέας στρατηγικής στον τομέα της απασχόλησης με παγκόσμια και εθνική διάσταση.

Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, η ΔΟΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας να αναληφθούν συντονισμένες δράσεις από τη ΔΟΕ και τα άλλα όργανα του ΟΗΕ και, ιδιαίτερα, από τα ιδρύματα του Bretton Woods, τον ΟΟΣΑ, και τις περιφερειακές οργανώσεις. Σχετικά με το σημείο αυτό, η ΟΚΕ τονίζει, επίσης, ότι πρόσφατα γεγονότα κατέδειξαν την επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση των οργανισμών των ΗΕ, ιδιαίτερα όσον αφορά την διαφάνεια των μηχανισμών χάραξης πολιτικής και εφαρμογής. Ειδικότερα, οι επικρίσεις κατά, και η αντίσταση έναντι, του ΔΝΤ, της Διεθνούς Τράπεζας και του ΠΟΕ, οφείλονταν σαφώς στο γεγονός ότι οι εν λόγω οργανισμοί δεν δίδουν επαρκή προσοχή στις αρνητικές συνέπειες της παγκοσμιοποίησης της διεθνούς οικονομίας.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Ήδη από το 1995 η ΟΚΕ ζητούσε να διαδραματίσει η ΔΟΕ σημαντικό ρόλο όσον αφορά την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη. Φρονεί, πράγματι, ότι η ενεργός προώθηση της Διακήρυξης της ΔΟΕ του 1998 μπορεί να συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην αποτελεσματική στρατηγική για την προώθηση της απασχόλησης σε παγκόσμιο επίπεδο. Συνιστά ολόψυχα να δεσμευθεί η ίδια η ΕΕ ως προς το στόχο αυτό τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά. Η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλει, επίσης, προσπάθεια προκειμένου να διασφαλίσει την κύρωση των συμβάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου της ΔΟΕ από όλα τα κράτη μέλη. Εκτός από τα κενά που υπάρχουν ως προς την κύρωση της σύμβασης για το κατώτατο όριο ηλικίας (αριθ. 138) που αναφέρεται στο σημείο 3.1 από τα κράτη μέλη της ΕΕ, η ΟΚΕ υπενθυμίζει για μια ακόμη φορά ότι η σύμβαση της ΔΟΕ κατά των διακρίσεων (στην απασχόληση και το επάγγελμα) (αριθ. 111) δεν έχει κυρωθεί ακόμη από το Λουξεμβούργο.

4.2. Η ΟΚΕ ανησυχεί για το γεγονός ότι, ολοένα και περισσότερο, η οικονομική πολιτική τείνει να διαφεύγει του πολιτικού ελέγχου. Συνεπώς, ΕΕ και τα κράτη μέλη οφείλουν να ασκήσουν πίεση για τη χάραξη σαφών κατευθυντήριων γραμμών κοινωνικής πολιτικής του ΔΝΤ και της Διεθνούς Τράπεζας οι οποίες θα στηρίζονται στις δεσμεύσεις της Κοπεγχάγης και θα λαμβάνουν υπόψη τη σημασία που αποδίδουν αυτές στα βασικά εργασιακά πρότυπα της ΔΟΕ. Πρέπει να συνεχίσουν, επίσης, τις προσπάθειές τους για την δημιουργία μιας μόνιμης ομάδας εργασίας για τα θεμελιώδη εργασιακά πρότυπα στις πολυμερείς εμπορικές συμφωνίες μεταξύ της ΔΟΕ και του ΠΟΕ. Η Επιτροπή επικροτεί - ιδιαίτερα ενόψει των εξελίξεων της υπουργικής διάσκεψης του Σηάτλ - όλα τα βήματα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη κατανόηση (και, κατά συνέπεια, σε συγκεκριμένα, επίσης, μέτρα) η οποία μπορεί να προωθήσει θεμελιώδη εργασιακά πρότυπα.

Οι πολυεθνικές εταιρίες, στις δραστηριότητές τους στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις χώρες μεταβατικής οικονομίας, οφείλουν να τηρούν τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές εταιρίες και την Τριμερή Διακήρυξη της ΔΟΕ για τις πολυεθνικές εταιρίες και την κοινωνική πολιτική. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η τρέχουσα αναθεώρηση των κατευθυντηρίων γραμμών του ΟΟΣΑ θα έχει ως αποτέλεσμα να συμπεριληφθεί αναφορά σε όλα τα "βασικά εργασιακά πρότυπα" της ΔΟΕ (δηλαδή οι συνδικαλιστικές ελευθερίες, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, η απαγόρευση της καταναγκαστικής εργασίας, των διακρίσεων στην απασχόληση και το επάγγελμα, και η απαγόρευση της παιδικής εργασίας).

4.3. Σε ό,τι αφορά τα υποψήφια κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η ΟΚΕ συνιστά να υποστηρίξει η ΕΕ την ανάπτυξη, από τα εν λόγω κράτη, μιας στρατηγικής για την απασχόληση με βάση τις κατευθύνσεις της διαδικασίας του Λουξεμβούργου. Αυτό θα βοηθήσει, επίσης, τις κυβερνήσεις των χωρών αυτών να εξεύρουν κατάλληλες λύσεις για τα προβλήματα απασχόλησης που αντιμετωπίζουν και θα συμβάλει ώστε να εφαρμοσθεί στην περιοχή αυτή ένα σημαντικό στοιχείο του ευρωπαϊκού προτύπου.

4.4. Στις σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες της Μεσογείου, η ΕΕ πρέπει να ενθαρρύνει τις κυβερνήσεις-εταίρους να συμπεριλάβουν περισσότερο από ό,τι μέχρι τώρα στην χάραξη πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης τις οργανώσεις εργοδοτών, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και άλλες ενδιαφερόμενες κοινωνικές και οικονομικές ομάδες συμφερόντων, όποτε τούτο είναι δυνατό σε περιφερειακό επίπεδο. Στο πλαίσιο της κοινωνικής διάστασης της ευρωμεσογειακής συνεργασίας (επαγγελματική κατάρτιση, κοινωνικός διάλογος), πρέπει να συμπεριληφθούν αναπτυξιακά στοιχεία.

4.5. Σε ό,τι αφορά τις χώρες ΑΚΕ, και ειδικότερα τις χώρες νοτίως της Σαχάρας, η ΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ οφείλει να συνεχίσει τις προσπάθειες που κατέβαλε τα τελευταία χρόνια για να συμβάλει στη δημιουργία Οικονομικών και Κοινωνικών Συμβουλίων τα οποία μπορεί να αποτελέσουν σημαντικά όργανα που θα βοηθήσουν τις κοινωνικές και οικονομικές ομάδες συμφερόντων να επηρεάσουν τις πολιτικές απασχόλησης των κυβερνήσεών τους και να βοηθήσουν στην εφαρμογή τους.

4.6. Κατά την ανάπτυξη των πρωτοβουλιών που αναφέρονται στην τελευταία περίπτωση του σημείου 3.1, παραπάνω, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να στοχεύσει ειδικότερα τις φτωχότερες και τις πλέον αποκλεισμένες ομάδες στην ΕΕ.

4.7. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών απηύθυνε έκκληση για συνοχή στη συνέχεια των διαφόρων "Λαϊκών Διασκέψεων Κορυφής" της δεκαετίας του 90. Λαμβάνοντας τούτο υπόψη και αναφερόμενη, επίσης, στη γνωμοδότηση για τη συνέχεια της Διάσκεψης του Πεκίνου για τις γυναίκες, την οποία καταρτίζει ταυτόχρονα με την παρούσα, η ΟΚΕ υπενθυμίζει πως το γεγονός ότι η φτώχεια πλήττει κυρίως τις γυναίκες αποτέλεσε κύρια ανησυχία της Διάσκεψης του Πεκίνου του 1995. Η ΟΚΕ παραπέμπει στα σημεία 3.3 και 3.4 παραπάνω και επιθυμεί να τονίσει, στο πλαίσιο αυτό, τη σημασία της διάστασης των δυο φύλων στους τομείς δράσης που έχει εντοπίσει η ΔΟΕ. Το αυτό ισχύει για τις προτάσεις της ΟΚΕ για την κοινοτική υποστήριξη προς τις υποψήφιες για ένταξη χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, τις χώρες της Μεσογείου, και τις χώρες νοτίως της Σαχάρας για τις οποίες γίνεται λόγος στα σημεία 4.3, 4.4, και 4.5.

4.8. Οι κοινωνικές και οικονομικές ομάδας συμφερόντων που εκπροσωπούνται στην ΟΚΕ μπορούν να διαδραματίσουν ειδικό ρόλο στην κοινωνική ανάπτυξη. Προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα ΗΕ ανέθεσαν στους ΜΚΟ να διαδραματίσουν έναν ειδικό ρόλο κατά την προετοιμασία της συνέχειας της "Κοινωνικής Διάσκεψης" του 1995. Προφανώς, όμως, δεν θεωρεί ότι είναι σημαντικό να αναθέσει και στις ομοσπονδίες των εργοδοτών, στις συνδικαλιστικές οργανώσεις, στους καταναλωτές, στις οργανώσεις των γεωργών, στις οργανώσεις κοινωνικής πρόνοιας και σε άλλες, ένα ειδικό ρόλο. Ιδιαίτερα, ο ρόλος των οργανώσεων των εργοδοτών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων ήταν ένα θέμα διαμάχης μεταξύ ενός μεγάλου αριθμού αναπτυσσόμενων χωρών και των βιομηχανικών χωρών. H OKE ανησυχεί έντονα για το ζήτημα αυτό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εξετάσει το θέμα αυτό και να διασαφηνίσει κατά την ειδική σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης στη Γενεύη ότι οι οργανώσεις αυτές, λόγω του έντονα εκπροσωπευτικού χαρακτήρα τους, αποτελούν είδος μη κυβερνητικών οργανώσεων στον χώρο της κοινωνικής ανάπτυξης και όχι μόνο εκφράζουν τις απόψεις των μελών τους αλλά συμμετέχουν, επίσης, συχνά στο σχεδιασμό την εφαρμογή της πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει, επίσης, να διασφαλίσει την εκπροσώπηση των κοινωνικών και οικονομικών ομάδων συμφερόντων στις εθνικές αντιπροσωπείες των κρατών μελών στην ειδική σύνοδο της Γενεύης. Εξάλλου, η ΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να την προσκαλέσει, όπως και το 1995, να συμμετάσχει μέσω εκπροσώπων της στην αντιπροσωπεία της.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

στην γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Προκαταρκτική αξιολόγηση της εφαρμογής

Η Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών έχει λάβει εκθέσεις από τα περισσότερα κράτη μέλη (όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ απέστειλαν έκθεση), τις Περιφερειακές Επιτροπές των Ηνωμένων Εθνών (με εξαίρεση την Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη), τα Ταμεία και τα προγράμματα των Ηνωμένων Εθνών, τις ειδικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των ιδρυμάτων του Bretton Woods, άλλα διακυβερνητικά ιδρύματα, όπως οι τράπεζες περιφερειακής ανάπτυξης και ο ΟΟΣΑ.

Μολονότι οι εκθέσεις περιλαμβάνουν πολλά θετικά στοιχεία, εντούτοις είναι σαφές ότι έχει σημειωθεί μόνο περιορισμένη μόνο πρόοδος σχετικά με τα τρία κυριότερα θέματα της διαδικασίας της Κοπεγχάγης. Σύμφωνα με τη Γραμματεία του ΟΗΕ, ορισμένοι από τους στόχους του προγράμματος δράσης δεν θα επιτευχθούν εντός της προθεσμίας που έχει συμφωνηθεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σημειώθηκαν σοβαρές καθυστερήσεις. Αυτό οφείλεται κυρίως στις σοβαρές οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπισαν ορισμένες χώρες τα τελευταία χρόνια λόγω της οικονομικής κρίσης και των επιπτώσεών της. Πλανάται, επίσης, η ανησυχία ότι η έμφαση που δίνεται τελευταία στη χρηματοδοτική και οικονομική πολιτική δεν είχε αναπτυξιακό προσανατολισμό και ότι η δεσπόζουσα θέση ορισμένων μακροοικονομικών στόχων και παραμέτρων υπήρξε επιζήμια για τις κοινωνικές, πολιτικές, πολιτισμικές και περιβαλλοντικές πτυχές.

Σύμφωνα με τη Γραμματεία του ΟΗΕ, μεταξύ των θετικών στοιχείων περιλαμβάνονται:

- η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και δέσμευση για κοινωνική ανάπτυξη ως προεξέχων στόχος της κυβερνητικής πολιτικής και ως βάση κινητοποίησης της κοινωνίας των πολιτών,

- η πρόοδος σε ό,τι αφορά την εξάλειψη της φτώχειας, ακόμη και εάν είναι ασύμμετρη, αργή, και ασταθής,

- η ανανεωμένη ελπίδα ότι η πλήρης απασχόληση αποτελεί υλοποιήσιμο στόχο, μολονότι η πρόοδος σημειώθηκε με δειλά βήματα και απειλήθηκε από τη συχνά συγκεκαλυμμένη υποαπασχόληση, την αύξηση της άτυπης απασχόλησης, και την έλλειψη κοινωνικής προστασίας,

- η συνεχής πρόοδος στους τομείς της στοιχειώδους εκπαίδευσης, της μείωσης της παιδικής θνησιμότητας και της αύξησης του προσδόκιμου ζωής, της σχολικής φοίτησης και της πρόσβασης στις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες, παρά το γεγονός ότι παρατηρούνται προβλήματα σε τοπικό επίπεδο τα οποία ορισμένες φορές είναι σοβαρά,

- η ισότιμη και δίκαιη μεταχείριση ανδρών και γυναικών έχει πλησιάσει περισσότερο την πραγμάτωση στις μείζονες περιφέρειες στον κόσμο, παρά την επίμονη τάση οι γυναίκες να είναι τα πρώτα θύματα σε καιρούς κρίσης και αναδιάρθρωσης,

- οι περισσότερες κυβερνήσεις έχουν εκπληρώσει τις υποσχέσεις τους με έργα και αύξησαν τους διατιθέμενους εθνικούς πόρους για την κοινωνική ανάπτυξη, τόσο σε σχετικά όσο και σε απόλυτα μεγέθη.

Στους "τομείς υστέρησης", έτσι όπως τους επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, περιλαμβάνονται οι εξής:

- οι τοπικές και περιφερειακές συγκρούσεις έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις στην κοινωνική ολοκλήρωση σε όλο και περισσότερες περιοχές του κόσμου,

- συνολικά, ο κόσμος έχει εξελιχθεί σε χώρο μεγαλύτερης ανισότητας, με μεγαλύτερες ανισότητες όσον αφορά το εισόδημα, την απασχόληση, την πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες και τις ευκαιρίες συμμετοχής στα δημόσια όργανα και στα όργανα της κοινωνίας των πολιτών,

- αντίθετα με τη δέσμευση που ελήφθη στην Κοπεγχάγη για την ενίσχυση της συνεργασίας για την κοινωνική ανάπτυξη μέσω των ΗΕ, οι πόροι που διατέθηκαν για την κοινωνική ανάπτυξη στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας έχουν περιορισθεί, μολονότι έχει ανανεωθεί η δέσμευση από την πλευρά της διεθνούς κοινότητας για μείωση του χρέους των φτωχότερων χωρών,

- το βάρος εξυπηρέτησης του χρέους αυξήθηκε σημαντικά μετά τη διάσκεψη της Κοπεγχάγης, με αποτέλεσμα περαιτέρω μείωση των πόρων που διατίθενται για την κοινωνική ανάπτυξη,

- με την ελευθέρωση των ροών κεφαλαίων, ο κόσμος έγινε πιο ευάλωτος σε αιφνίδιες χρηματοοικονομικές κρίσεις που έχουν σοβαρές κοινωνικές συνέπειες, ενώ τα πραγματικά θύματα των κρίσεων αυτών είναι όλο και περισσότερο ανίσχυρα να αποκαταστήσουν την κοινωνική τους κατάσταση.

Στις διάφορες εκθέσεις που έλαβε τον Νοέμβριο του 1999, η Γραμματεία εντόπισε τα ακόλουθα ένδεκα εγκάρσια προβλήματα τα οποία επιθυμεί να αναλύσει περαιτέρω με σκοπό την αξιολόγηση της προόδου/υστέρησης και την ανάπτυξη ιδεών για την ανάληψη περαιτέρω πρωτοβουλιών:

1. Ανισότητα: Δεδομένης της αυξανόμενης ανισότητας εντός και μεταξύ εθνών, πώς είναι δυνατή η πιο ισοδίκαιη κατανομή των καρπών της ανάπτυξης εντός και μεταξύ εθνών; Αποτελεί η ανισότητα το τίμημα για την οικονομική ανάπτυξη ή η ανισότητα αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη;

2. Η χρηματοδότηση των κοινωνικών υπηρεσιών: Όλο και περισσότερο, οι κοινωνικές υπηρεσίες έχουν ως στόχο τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Ωστόσο, η στόχευση και η καταβολή των οφελών ανάλογα με το εισόδημα μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει σε διάρρηξη της κοινωνικής αλληλεγγύης η οποία, με τη σειρά της, έχει ως αποτέλεσμα υποβάθμιση της ποιότητας των εν λόγω υπηρεσιών και μείωση των πόρων που διατίθενται στις εν λόγω υπηρεσίες. Πώς είναι δυνατός ο συμβιβασμός της αλληλεγγύης και της βιωσιμότητας με την ανάγκη για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και επιλεκτικότητα κατά την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών;

3. Αστικοποίηση: Ενώ η πλειοψηφία των φτωχών ζει ακόμη σε αγροτικές περιοχές, ο κόσμος και ιδίως οι αναπτυσσόμενες χώρες μετατρέπονται γρήγορα σε έναν αστικό πλανήτη. Εν όψει της μεταμόρφωσης αυτής, με ποιον τρόπο είναι δυνατή η βέλτιστη κατανομή των περιορισμένων πόρων ανάμεσα στις γεωργικές και τις αστικές περιοχές; Πώς μπορεί η κοινωνική ανάπτυξη να λάβει υπόψη τις συγκεκριμένες ανάγκες κάθε τομέα της κοινωνίας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο;

4. Οι φτωχοί εργαζόμενοι: Μολονότι σε πολλές περιοχές του κόσμου έχει μειωθεί η ανεργία, οι νέες θέσεις απασχόλησης είναι συχνά χαμηλής ποιότητας και χαρακτηρίζονται από χαμηλούς μισθούς και ανεπαρκή κοινωνική προστασία. Όλο και περισσότερο η απασχόληση δεν αρκεί για να βγάλει τον πληθυσμό από τις συνθήκες φτώχειας. Με ποιον τρόπο αντιμετωπίζουν οι χώρες το αυξανόμενο φαινόμενο οι "φτωχοί εργαζόμενοι" και τι μπορεί να γίνει προκειμένου να βελτιωθούν οι απολαβές στη χαμηλότερη κλίμακα της αγοράς εργασίας;

5. Άτυπες μορφές απασχόλησης: Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, ο επίσημος τομέας της απασχόλησης αντιπροσωπεύει ένα μικρό και μειούμενο μέρος της αγοράς εργασίας το οποίο περιορίζεται όλο και περισσότερο. Επιπλέον, ο άτυπος τομέας δεν αποτελεί πλέον μονοπώλιο των αναπτυσσόμενων χωρών και, σε ολόκληρο τον κόσμο, ο άτυπος τομέας αυξάνεται και συμβιώνει με τον επίσημο τομέα απασχόλησης. Τι μπορεί να γίνει προκειμένου να βελτιωθούν τα εισοδήματα και η κοινωνική προστασία στον άτυπο τομέα απασχόλησης, χωρίς να πληγεί η ικανότητα του επίσημου τομέα να δημιουργεί θέσεις απασχόλησης;

6. Αποκατάσταση του δημόσιου τομέα: Η διαδικασία των οικονομικών μεταρρυθμίσεων σε πολλές περιπτώσεις έχει εξασθενήσει την ικανότητα του κράτους να προωθήσει την κοινωνική ανάπτυξη. Ένα από τα διδάγματα των πρόσφατων χρηματοοικονομικών κρίσεων είναι ότι η απελευθέρωση και η ιδιωτικοποίηση δεν θα πρέπει να πραγματοποιούνται εις βάρος ενός κατάλληλου κανονιστικού πλαισίου. Χρειάζεται ένας ισχυρός και διαφανής δημόσιος τομέας για τον έλεγχο της διαδικασίας οικονομικής μεταρρύθμισης και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που ευνοεί την κοινωνική ανάπτυξη.

7. Αποκέντρωση: Παρατηρείται σαφής τάση αποκέντρωσης και εκχώρησης αρμοδιοτήτων στις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης. Η αποκέντρωση συχνά συμβάλλει στη μεγαλύτερη συμμετοχή και υπευθυνότητα αλλά δεν οδηγεί απαραίτητα στην ισοδίκαιη κατανομή των πόρων μεταξύ των περιφερειών και των ομάδων του πληθυσμού. Πως μπορεί να επιτευχθεί ο καλύτερος δυνατός συμβιβασμός των εν λόγω αντικρουόμενων στόχων;

8. Μείωση της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας: Ενώ ορισμένες χώρες έχουν αυξήσει τα ποσά της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας, αυτό πραγματοποιείται στο πλαίσιο της γενικότερης πτωτικής τάσης, παρά τις δεσμεύσεις που ελήφθησαν στην Κοπεγχάγη. Τι είδους στρατηγικές μπορούν να υιοθετηθούν για την αντιστροφή της εν λόγω τάσης;

9. Επέμβαση σε κατάσταση κρίσης: Επιπλέον, οι περιορισμένοι πόροι για την ανάπτυξη διατίθενται για έναν αυξανόμενο αριθμό επεμβάσεων σε καταστάσεις κρίσης, οι οποίες είναι πολύ πιο δαπανηρές - τόσο από ανθρώπινη όσο και από χρηματοοικονομική σκοπιά - από την πρόληψη των κρίσεων και την πιο μακροπρόθεσμη προώθηση της ανθρώπινης ανάπτυξης. Ο αυξανόμενος αριθμός πολέμων, οι τοπικές συγκρούσεις, και οι φυσικές καταστροφές επιδρούν αρνητικά στην κοινωνική ανάπτυξη.

10. Η ανάγκη για αποτελεσματικές στρατηγικές για την υλοποίηση των δεσμεύσεων της Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη. Το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στη δέσμευση και την υλοποίηση παραμένει μείζον πρόβλημα. Χρειάζεται να καταβληθούν ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες για την ανάπτυξη των στρατηγικών, των εργαλείων και των ικανοτήτων που απαιτούνται για την επιτυχή εφαρμογή των δεσμεύσεων της Κοπεγχάγης.

11. Η εξυπηρέτηση του χρέους αποτελεί σωρευτικό βάρος το οποίο επιβαρύνει σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική ανάπτυξη. Με ποιον τρόπο μπορεί να εφαρμοσθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο η ελάφρυνση του χρέους, ούτως ώστε να επηρεάσει θετικά τις αυξανόμενες κοινωνικές δαπάνες;

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Ειδικές παρατηρήσεις της γνωμοδότησης που υιοθέτησε η ΟΚΕ το 1995 σχετικά με την Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη (CES 4/95 - ΕΕ αριθ. 110 της 2.5.1995)

1. Αρχές

1.1. Οι αρχές που παραθέτει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της και τις οποίες επιθυμεί να ληφθούν υπόψη στα αποτελέσματα της "Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη", επικροτούνται. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της ιδιαίτερα όσον αφορά την πρώτη αρχή, σύμφωνα με την οποία ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας - συμπεριλαμβανομένων του διαλόγου μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων και της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών - συνιστά αναπόσπαστο τμήμα της κοινωνικής ανάπτυξης. Είναι πεπεισμένη ότι αυτά είναι πράγματι καθολικά και θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η Διάσκεψη Κορυφής θα υιοθετήσει την προαναφερθείσα αρχή με την ακριβή διατύπωση της Επιτροπής και καλεί τα κράτη μέλη που δεν το έχουν πράξει ακόμη να την συμπεριλάβουν τόσο στη νομοθεσία τους όσο και στις εθνικές και διεθνείς πρακτικές τους, προκειμένου να συμβάλουν ενεργά στην προώθηση της κοινωνικής ανάπτυξης σε παγκόσμια κλίμακα.

1.2. Σημαντικό πρακτικό μέσο για την ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, καθώς και για την ενθάρρυνση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην κοινωνική ανάπτυξη ανά τον κόσμο συνιστά η σύμβαση αριθ. 144 του 1976 της ΔΟΕ για την προώθηση της Εφαρμογής των Διεθνών Προτύπων Εργασίας. Δυστυχώς η Επιτροπή δεν κάνει αναφορά στο εν λόγω μέσο. Η εφαρμογή της Σύμβασης 144 προάγει τη δημοκρατία και την κοινωνική ειρήνη. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει της δικής της πρώτης αρχής, θα πρέπει να πρωτοστατήσει σε εκστρατεία για την ευρύτερη κύρωση και την πλήρη εφαρμογή της σύμβασης αυτής από τα κράτη μέλη της ΔΟΕ. Η εκστρατεία αυτή πρέπει να αρχίσει σε διαβουλεύσεις με στόχο την επικύρωσή της από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

2. Στόχοι

2.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει και υποστηρίζει δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίες αποσκοπούν, μέσω πολυμερών δράσεων, στην ενίσχυση της κοινωνικής ανάπτυξης μέσω του διεθνούς εμπορίου. Συμφωνεί ότι οι σχετικές διαπραγματεύσεις θα πρέπει να συνεχισθούν στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) και εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά τη γενική προσέγγιση του θέματος από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωσης οφείλει να καταβάλει σημαντικές προσπάθειες προκειμένου τούτο να καταστεί ζήτημα προτεραιότητας για τον ΠΟΕ. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην προτροπή των διαφόρων χωρών να κυρώσουν τις βασικές συμβάσεις της ΔΟΕ που αφορούν την ελευθερία του συνέρχεσθαι και την προστασία του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι (1948) (για τους εργαζομένους και τους εργοδότες), το δικαίωμα οργάνωσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων (1949), και την κατάργηση της αναγκαστικής εργασίας (1957). Όλα τα κράτη μέλη έχουν ήδη κυρώσει τις συμβάσεις για την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και διεξαγωγής συλλογικών διαπραγματεύσεων και τις υπόλοιπες συμβάσεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου που έχουν επίσης κυρωθεί από τη συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών της ΔΟΕ, συμπεριλαμβανομένου και σημαντικού αριθμού αναπτυσσόμενων χωρών.

2.2. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή δεν κάνει μνεία στη σύμβαση της ΔΟΕ κατά των διακρίσεων στην απασχόληση και το επάγγελμα (1958), η οποία διέπεται ακριβώς από το ίδιο πνεύμα, έχει την ίδια κεφαλαιώδη σημασία με τις προαναφερθείσες συμβάσεις, και έχει κυρωθεί από εξίσου μεγάλο αριθμό κρατών. Mάλλον πρόκειται για ακούσια παράλειψη. Κατά τη συνεδρίαση της Τρίτης Προπαρασκευαστικής Επιτροπής της Διάσκεψης για την Κοινωνική Ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο μήνα στην Νέα Υόρκη, η ΕΕ έδειξε τη σημασία που αποδίδει στις αρχές της σύμβασης αυτής. Συνεπώς. Η ΟΚΕ συνιστά θερμά στην Ευρωπαϊκή Ένωση να διορθώσει την παράλειψη αυτή και να συμπεριλάβει την προαναφερθείσα σύμβαση κατά των διακρίσεων στην προτεινόμενη εκστρατεία. Λογικά, αυτή θα αποτελούσε φορέα ορισμένων απόψεων και προθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν την εξάλειψη της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και παρατίθενται, π.χ., στη 2η παράγραφο των συμπερασμάτων του εγγράφου της Επιτροπής (ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών).

2.3. Η ΟΚΕ αποδίδει μεγάλη σημασία στην βελτίωση της θέσης της γυναίκας με την πρόσβασή της σε εισόδημα και εκπαίδευση. Η εκπαίδευση, ιδίως γυναικών και κοριτσιών, αποτελεί βασικό παράγοντα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του υπερπληθυσμού. Όταν οι γυναίκες έχουν εκπαίδευση, η θνησιμότητα των βρεφών και η γεννητικότητα μειώνονται.

2.4. Το κύριο περιεχόμενο των συμβάσεων που προαναφέρονται στα σημεία 1.1 και 1.2 αποτελούν τη βάση της "κοινωνικής ρήτρας" που έχει ήδη προτείνει η ΟΚΕ σε διάφορες γνωμοδοτήσεις, μια προσέγγιση που δεν έχει προφανώς καμία σχέση με τον προστατευτισμό. Αντίθετα, μία γενική εφαρμογή των αρχών αυτών θα προκαλούσε αύξηση των συναλλαγών και θα κατοχύρωνε στους μεν εργαζομένους τα θεμελιώδη δικαιώματα που είναι ίσα για όλους, στους δε καταναλωτές το ότι τα προϊόντα που αγοράζουν δεν είναι προϊόν εργασίας υπό απάνθρωπες συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ εφιστά, επίσης, την προσοχή στις τρέχουσες αναλυτικές εργασίες του ΟΟΣΑ για το θέμα αυτό, το αποτέλεσμα των οποίων ενδέχεται να παράσχει πολύτιμα επιχειρήματα για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.

2.5. Ένας αποτελεσματικός τρόπος παρακίνησης των κυβερνήσεων, να συμμορφωθούν και να κυρώσουν τις σημαντικές συμβάσεις της ΔΟΕ, είναι να δοθεί προτεραιότητα, κατά τη χορήγηση βοήθειας και εμπορικών προτιμήσεων, σε χώρες οι οποίες εφαρμόζουν συγκεκριμένες και αποτελεσματικές στρατηγικές κοινωνικής ανάπτυξης. Τούτο θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικότατη συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αύξηση των πόρων που διατίθενται για την κοινωνική ανάπτυξη η οποία είναι απαραίτητη ακόμη και σε περίπτωση που η Διάσκεψη Κορυφής επιτύχει την αποτελεσματικότερη χρήση των υφιστάμενων πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 3281/94 της 19ης Δεκεμβρίου 1994 περί εφαρμογής ενός τετραετούς προγράμματος Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων (1995-1998) όσον αφορά ορισμένα βιομηχανικά προϊόντα από αναπτυσσόμενες χώρες.

2.6. Οι προτάσεις της Επιτροπής μπορεί να συμβάλουν στη δημιουργία πιο ανθρώπινων συνθηκών διαβίωσης και εργασίας για τα παιδιά των εργαζομένων, ενώ η παιδική εργασία μπορεί σταδιακά να καταργηθεί με τη θέσπιση γενικών μέτρων βελτίωσης της "ευημερίας" (συνθήκες εργασίας, δυνατότητες εκπαίδευσης κ.λπ.).

2.7. Η κύρωση και η συμμόρφωση προς τις συμβάσεις της ΔΟΕ, ακριβώς όπως και η αποτελεσματική ανάπτυξη κοινωνικών πολιτικών, αποτελούν συνάρτηση σωστής διακυβέρνησης. Η εμπορική πολιτική και η πολιτική ενισχύσεων που προτείνονται στο προηγούμενο σημείο θα διασφαλίσουν την αποτελεσματικότερη χρήση των υφιστάμενων πόρων. Τόσο οι αναπτυγμένες όσο και οι αναπτυσσόμενες χώρες θα πρέπει να θεσπίσουν, εκ παραλλήλου, μέτρα για τη μείωση της διαφθοράς κατά τις επιχειρηματικές συναλλαγές Βορρά/Νότου. Οι πρακτικές αυτές τροχοπεδούν σοβαρότατα την οικονομική και κοινωνική πρόοδο.

2.8. Εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί πραγματικά να συμπεριλάβει την κοινωνική ανάπτυξη στις πολιτικές του ΔΝΤ, της Διεθνούς Τράπεζας και τραπεζών περιφερειακής ανάπτυξης, θα πρέπει να χρησιμοποιήσει ενεργά την επιρροή της σε αυτούς τους οργανισμούς, προκειμένου να τους πείσει να συνεργαστούν με τη ΔΟΕ στενότερα από ό,τι στο παρελθόν, ιδιαίτερα όσον αφορά ενέργειες διαρθρωτικής προσαρμογής. Η ΕΕ πρέπει να λάβει δεόντως υπόψη την επίδραση των προγραμμάτων διαρθρωτικών προσαρμογών για τους φτωχούς, π.χ., στις αλλαγές στους τομείς της υγιεινής, της εκπαίδευσης, και της γεωργικής πολιτικής.

2.9. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψη - την οποία έχει ήδη εκφράσει σε προγενέστερες γνωμοδοτήσεις της - ότι είναι πλέον καιρός να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις και τα μέσα για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και του εμπορίου, σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς και για την κατανομή του πλούτου και των ευκαιριών, στο πλαίσιο μιας αναπτυξιακής προσπάθειας η οποία θα συμβαδίζει με την κοινωνική πρόοδο και την προστασία του περιβάλλοντος. Για το σκοπό αυτό, απαιτείται να δεσμευθεί η ΕΕ για την ενίσχυση της συνοχής των πολιτικών της που αφορούν τις εξωτερικές σχέσεις, την ασφάλεια, το εμπόριο, τη γεωργία και την ανάπτυξη. Η ΟΚΕ καλεί την ΕΕ να αναλάβει την εν λόγω δέσμευση κατά την Παγκόσμια Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κοινωνική ανάπτυξη, δεδομένου ότι η διεξαγωγή της εν λόγω Διάσκεψης Κορυφής συμπίπτει με την ίδρυση του ΠΟΕ.

3. Τα μέσα: πόροι και μηχανισμοί παρακολούθησης

Η ΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει τη σημασία της πρόθεσης της Επιτροπής να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες (και ιδιαίτερα τις ενδεέστερες απ' αυτές) λαμβάνοντας μέτρα για την προώθηση της βαθμιαίας ενσωμάτωσης του άτυπου στον επίσημο τομέα της οικονομίας. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει σχετικά το σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ΜΚΟ καθώς και οι γεωργικές οργανώσεις, οι συνεταιρισμοί και οι οργανώσεις γυναικών, εκ παραλλήλου με τις ενώσεις των εργοδοτών και τα σωματεία των εργαζομένων.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αποφασιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτή εκφράζεται στα Συμπεράσματά της, να διευρύνει τη συμβολή της στις πολυμερείς διαπραγματεύσεις για τα πρότυπα και τις συμβάσεις. Αυτό πρέπει να γίνει με σαφή καταμερισμό ρόλων και αρμοδιοτήτων. Η ΟΚΕ παραπέμπει σχετικά στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τις "Σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ)" που υιοθετήθηκε τον περασμένο μήνα.

4.2. Εν κατακλείδι, η ΟΚΕ συνιστά θερμά στην Ευρωπαϊκή Ένωση με τη συμμετοχή εργαζομένων, εργοδοτών και άλλων σχετικών κοινωνικοοικονομικών ομάδων συμφερόντων να συμβάλει κατά τρόπο σαφώς καθορισμένο στο μηχανισμό παρακολούθησης της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη επιλέγοντας, για συντονισμένες δράσεις σε επίπεδο ΕΕ, περιορισμένο αριθμό πρωτοβουλιών στους τομείς της δημιουργίας απασχόλησης και της καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Η εφαρμογή των αποφάσεων της Διάσκεψης Κορυφής θα είναι υπόθεση των εθνικών Κυβερνήσεων. Εντούτοις, η Διάσκεψη Κορυφής θα έπρεπε να υπογραμμίσει - και είναι όντως πολύ πιθανό να το κάνει - τη σημασία της συνεργασίας σε επίπεδο περιφερειών, κατά τη διαδικασία εφαρμογής των εν λόγω αποφάσεων. Ιδιαίτερη σημασία για την επιτυχία της Κοινωνικής Διάσκεψης Κορυφής έχει η προσπάθεια εκ μιας μείζονος ομάδας χωρών, όπως τα κράτη μέλη της Ενωμένης Ευρώπης, να δώσουν το παράδειγμα για τη συνεργασία στην επικράτειά τους. Η Επιτροπή καλείται να καταρτίσει πρόταση που να στηρίζεται στις υφιστάμενες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την απασχόληση, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό.