Α4-0207/95

Ψήφισμα σχετικά με τα χρηματοοικονομικά παράγωγα: ο σημερινός ρόλος τους στις κεφαλαιαγορές, πλεονεκτήματα και κίνδυνοι

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 148 του Κανονισμού του περί εκθέσεων πρωτοβουλίας,

- έχοντας υπόψη τις εργασίες της δημόσιας ακρόασης που διοργάνωσε για το θέμα αυτό η Υποεπιτροπή Νομισματικών Θεμάτων στις 21 Μαρτίου 1995,

- έχοντας υπόψη το υπό εξέλιξη νομοθετικό έργο στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την ΕΕ, καθώς και τις προτάσεις της Επιτροπής της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του στις 15 Δεκεμβρίου 1993 ((ΕΕ C 20 της 24.1.1994, σ. 74.)) για τη διεθνή νομισματική συνεργασία εντός του πλαισίου της ελαστικοποίησης των περιοριστικών διατάξεων στην κεφαλαιαγορά και ιδίως τις προτάσεις και συστάσεις του σχετικά με τα χρηματοοικονομικά παράγωγα,

- έχοντας υπόψη την απάντηση της Επιτροπής υπό μορφήν ανακοίνωσης σχετικά με τα Παράγωγα, τις Κινήσεις Κεφαλαίων και τη Συζήτηση για το Δημοσιονομικό Κανονιστικό Πλαίσιο (SEC(95)0587),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Οικονομικής, Νομισματικής και Βιομηχανικής Πολιτικής (Α4-0207/95),

A. έχοντας επίγνωση της γρήγορης - και από το 1989 ακόμη πιό ταχύρρυθμης - επέκτασης των αγορών χρηματοοικονομικών παραγώγων κατά τις προηγούμενες δύο δεκαετίες, που προκλήθηκε από την ανάγκη των διαφόρων ιδρυμάτων να καλυφθούν από τους χρηματοπιστωτικούς κινδύνους, μετά την κατάρρευση του συστήματος του Bretton Woods για τον καθορισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών,

Β. γνωρίζοντας τη σημαντική αύξηση του μεριδίου των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην παγκόσμια αγορά,

Γ. επισημαίνοντας το πνεύμα καινοτομίας που ενυπάρχει στην ανάπτυξη των χρηματοοικονομικών παραγώγων καθώς και την προκύπτουσα ποικιλία, και σε ορισμένες περιπτώσεις τον πολύπλοκο χαρακτήρα, των προϊόντων αυτών που δυνατόν να κάνουν προβληματική για τον κοινό χρήστη την κατανόηση των σχετικών κινδύνων,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη την παράλληλη ανάπτυξη χρηματιστηριακής και εξωχρηματιστηριακής (OTC) αγοράς, που η κάθε μία φροντίζει για διαφορετικές ανάγκες των πελατών και εμφανίζει τα δικά της λειτουργικά και εποπτικά προβλήματα,

Ε. πεπεισμένο ότι τα χρηματοοικονομικά παράγωγα, χρησιμοποιούμενα ως εργαλεία διαχείρισης των κινδύνων, έχουν αποφέρει πραγματικά οφέλη υπό μορφήν: αφενός, αποτελεσματικότερης κατανομής των πόρων, και αφετέρου, επιμερισμού των κινδύνων, μειώνοντας το κόστος της μεσολάβησης μέσω διαμερισμού των άλλοτε αδιαχώριστων κινδύνων,

ΣΤ. υπενθυμίζοντας εντούτοις την ανησυχία που εξέφρασε στο προαναφερθέν ψήφισμά του της 15ης Δεκεμβρίου 1993 σχετικά με τους αυξανόμενους κινδύνους που επαπειλούν τη χρηματοπιστωτική πυραμίδα ως αποτέλεσμα της ταχείας εξάπλωσης των αγορών παραγώγων, καθώς και την ανησυχία που εξεφράσθη σε άλλα κοινοβουλευτικά φόρα παγκοσμίως και ιδίως στο Κογκρέσσο των ΗΠΑ,

Ζ. φρονώντας ότι οι κοινοτικές και εθνικές αρχές οφείλουν να λάβουν τα μέγιστα υπόψη την προστασία των μικρών αποταμιευτών που εμπιστεύονται τη διαχείριση των επενδύσεών τους στις τράπεζες και τις χρηματοπιστωτικές εταιρείες[semigr ]

Η. εκφράζοντας επίσης την ανησυχία του για την αυξανόμενη απελευθέρωση των χρηματοοικονομικών παραγώγων για καθαρά κερδοσκοπικούς λόγους,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι ασαφές σε ορισμένα κράτη μέλη κατά πόσον κυβερνητικοί φορείς, στεγαστικά ταμιευτήρια και άλλοι οργανισμοί έχουν νομίμως το δικαίωμα να πραγματοποιούν συναλλαγές σε χρηματοοικονομικά παράγωγα, και δεδομένου ότι το νομικό καθεστώς των επιχειρηματικών φορέων (της αγοράς) ποικίλλει από χώρα σε χώρα,

Ι. επισημαίνοντας ότι τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα χρησιμοποιούνται επίσης, ιδίως από χρηματομεσιτικούς φορείς και επενδυτές, για την λήψη ακάλυπτων και συχνά μεγάλης πολλαπλασιαστικής επίδρασης αποκλειστικών θέσεων, εν όψει ευνοϊκών τάσεων των τιμών[semigr ] ότι στο είδος αυτό δραστηριότητας ενυπάρχουν ειδικοί κίνδυνοι[semigr ] ότι είναι πιθανόν να σημειωθούν τεράστιες ζημίες που άλλωστε έχουν ήδη καταγραφεί κατά τη διεξαγωγή των συναλλαγών αυτών[semigr ] ότι κάποια πρόσφατα επεισόδια κατέδειξαν τη χρήση δεοντολογικώς αμφιβόλων πρακτικών που οδήγησαν σε σοβαρές ζημίες για τους πελάτες και τους ενδιάμεσους φορείς,

ΙΑ. έχοντας επίγνωση ότι δεν μπορεί να υπάρξει σιδηρόφρακτη εγγύηση που να προφυλάσσει από τον κίνδυνο τέτοιων ζημιών οι οποίες δυνατόν να προκαλέσουν αλυσιδωτή αντίδραση χρεωκοπιών που ενδέχεται να προσλάβουν διαστάσεις μείζονος συστημικής κρίσεως, αλλά πρόθυμο παρ' όλα αυτά να ελαχιστοποιήσει την πιθανότητα παρομοίου επεισοδίου και να προστατεύσει τα δημόσια κεφάλαια που διαφορετικά θα πρέπει να κινητοποιηθούν για την επιχείρηση διάσωσης,

ΙΒ. τονίζοντας, επομένως, ότι είναι ανάγκη οι εταιρείες και οι οργανισμοί που ασκούν δραστηριότητες στην αγορά αυτή να αναλαμβάνουν ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη και να πραγματοποιούν ακόμη αυστηρότερο εσωτερικό έλεγχο, εν πρώτοις εξασφαλίζοντας ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέλη της διεύθυνσης και του προσωπικού έχουν πλήρη γνώση των προϊόντων με τα οποία ασχολούνται,

ΙΓ. αναγνωρίζοντας την πρωτοβουλία και τις συνεχείς προσπάθειες αρκετών εταιριών και επαγγελματικών οργανισμών, τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ, να διαμορφώσουν σύστημα διαχείρισης των κινδύνων και να θεσπίσουν εθελοντικούς κανόνες επαγγελματικής ευθύνης στους τομείς των εσωτερικών ελέγχων και της ασφαλούς και ορθής διεξαγωγής των συναλλαγών σε παράγωγα, για διευθύνοντα στελέχη, χρηματομεσιτικούς φορείς και χρήστες εξίσου,

ΙΔ. ενδιαφερόμενο για την ευρύτερη δυνατή διάδοση και υιοθέτηση, στους κύκλους των συναλλασσομένων, των μεθόδων αρίστης πρακτικής στο πνεύμα των προηγουμένων παραγράφων, και γνωρίζοντας τις σημαντικές διαφορές που εμφανίζουν παγκοσμίως τα ποικίλα εποπτικά και ρυθμιστικά καθεστώτα,

ΙΕ. μη θέλοντας να επιβαρύνει τις συναλλαγές σε παράγωγα με μεροληπτικές, αναίτιες, υπερβολικές ή εσφαλμένης σύλληψης κανονιστικές ρυθμίσεις[semigr ] επιθυμώντας να δοθεί στον νεωτεριστικό και πολυσχιδή χαρακτήρα των χρηματοοικονομικών παραγώγων το μεγαλύτερο δυνατόν εύρος που συνάδει με την ασφάλεια των συναλλαγών και τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών[semigr ] υποστηρίζοντας την επέκταση και ενίσχυση της συνεργασίας, όπως αυτή έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζεται, μεταξύ επαγγελματικών φορέων και κρατικών αρχών στον τομέα αυτό,

ΙΣΤ. ενδιαφερόμενο να καλλιεργήσει περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από δίκαιο ανταγωνισμό, αμεροληψία και ισότιμη πρόσβαση ώστε να αποκομισθούν τα σημαντικά οφέλη που ενυπάρχουν στην ορθή χρήση των παραγώγων μέσω της αδιάλειπτης, ομαλής και ασφαλούς λειτουργίας των αγορών, πράγμα που προϋποθέτει εναρμόνιση και εκσυγχρονισμό των λογιστικών συστημάτων και των κανόνων περί αποκάλυψης πληροφοριών και περί εποπτείας σε ευρωπαϊκή και, εν συνεχεία, σε παγκόσμια κλίμακα με τρόπο που να λαμβάνει δεόντως υπόψη την εξέλιξη των χρηματοπιστωτικών καινοτομιών και τα αποτελέσματά τους,

ΙΖ. αποφασισμένο να διαβεβαιώσει την κοινή γνώμη της Ευρώπης ότι οι τυχόν ανησυχίες που ίσως να της έχει προκαλέσει το θέμα της ασφάλειας και της σταθερότητας των υπό μεταρρύθμιση χρηματοπιστωτικών αγορών αντιμετωπίζονται στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο και με όλη τη δέουσα προσοχή, και θέλοντας να μεταδώσει σαφές μήνυμα προς τους ιθύνοντες σε όλους τους βασικούς οικονομικούς τομείς, και ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία, σχετικά με την ανάγκη συντονισμού σε παγκόσμια κλίμακα, προκειμένου να δρέψουμε τους καρπούς των χρηματοπιστωτικών καινοτομιών υπό συνθήκες ισόρροπης ανάπτυξη, και καλώντας επομένως και την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία να αυξήσει και να εντείνει τις σημερινές της δραστηριότητες προς τον σκοπό αυτό,

ΙΗ. προσυπογράφοντας τους παρακάτω κανόνες που διέπουν την εποπτεία και τις κανονιστικές ρυθμίσεις:

α) διατήρηση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος,

β) ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της ανταγωνιστικότητας του τραπεζικού συστήματος και των χρηματοπιστωτικών αγορών της ΕΕ,

γ) προστασία των καταναλωτών από την απάτη και τις παραπλανητικές επιχειρηματικές πρακτικές,

δ) προστασία, όσον το δυνατόν περισσότερο, των δημοσίων κεφαλαίων από τον κίνδυνο ζημίας λόγω κακοδιαχείρισης,

ΙΘ. γνωρίζοντας ότι οι παραπάνω στόχοι στον τομέα των παραγώγων δεν θα επιτευχθούν εάν το ισχύον εθνικό και κοινοτικό ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο για τις χρηματοπιστωτικές αγορές δεν βελτιωθεί σημαντικά διότι:

α) τα χρηματοοικονομικά παράγωγα, λόγω του μεταβλητού χαρακτήρα, της συνεχούς καινοτομίας και της παγκόσμιας χρήσης τους, έχουν αυξήσει την ανάγκη διαχείρισης των κινδύνων καθώς και τον συστημικό κίνδυνο,

β) τα χρηματοοικονομικά παράγωγα έχουν συντείνει ώστε να φθάσουμε σε εξελικτικό στάδιο όπου η διάκριση μεταξύ τραπεζών, ενδιαμέσων φορέων και ειδικευμένων περί τα χρηματοπιστωτικά εταιριών έχει εξασθενίσει,

γ) η ισχύουσα νομοθετική διαδικασία είναι απαράδεκτα δυσκίνητη απέναντι στις ταχύρρυθμες εξελίξεις του χρηματοπιστωτικού τομέα, υπό την επίδραση των χρηματοπιστωτικών καινοτομιών σε ολόκληρο τον κόσμο, όπου τα παράγωγα παίζουν βασικό ρόλο[semigr ]

1. ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας της για το 1996 προτάσεις με στόχο την επίτευξη των παρακάτω αποτελεσμάτων:

α) κωδικοποίηση των προτάσεων που έχουν μέχρι στιγμής υποβάλει οι ποικίλοι επαγγελματικοί οργανισμοί σχετικά με εθελοντικούς κανόνες συμπεριφοράς για διευθύνοντα στελέχη, χρηματομεσιτικούς φορείς και χρήστες που συναλλάσσονται στις αγορές χρηματοοικονομικών παραγώγων, συμπλήρωση των κανόνων αυτών όπου χρειάζεται και διαμόρφωσή τους σε κώδικες συμπεριφοράς

β) προσαρμογή των λογιστικών κανόνων και των προτύπων σχετικά με την αποκάλυψη πληροφοριών προτύπων στα ειδικά χαρακτηριστικά των υπό αίρεσιν υποχρεώσεων και στοιχείων του ενεργητικού, και ιδίως των χρηματοοικονομικών παραγώγων προϊόντων, στους ισολογισμούς των εταιριών, με τη μεγαλύτερη δυνατή χρήση των μεθόδων αποτίμησης βάσει των τιμών της αγοράς (mark-to-market) με στόχο να παροτρυνθούν τα κράτη μέλη να διασαφηνίσουν και να ενημερώσουν επειγόντως τη νομοθεσία τους και, επ' αυτής της βάσεως, να επιδιωχθεί η εναρμόνιση των λογιστικών κανόνων σε ολόκληρο τον χώρο της εσωτερικής αγοράς,

γ) βελτίωση του εκπαιδευτικού επιπέδου των διευθυντικών στελεχών και των χρηματομεσιτικών φορέων που ασχολούνται με χρηματοοικονομικά παράγωγα τόσο στις ενδιάμεσες εταιρίες όσο και στις εταιρίες τελικών χρηστών με τη θέσπιση ενιαίου επαγγελματικού διαγωνισμού σε ευρωπαϊκή κλίμακα, και μέχρις ότου ολοκληρωθεί ικανοποιητικά η προετοιμασία αυτών των εξετάσεων, εισαγωγή διδακτέας ύλης σχετικά με τα παράγωγα σε όλες τις σχετικές επαγγελματικές εξετάσεις,

δ) ενίσχυση της εγκυρότητας των εκκαθαριστικών ρυθμίσεων που καλύπτουν τις συμβάσεις χρηματοοικονομικών παραγώγων και ενθάρρυνση της χρήσης τεχνικών πιστωτικής ανατιμήσεως, όπου κρίνεται σκόπιμο, συμπεριλαμβανομένων των βιομηχανικών πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη πολυμέρων διευκολύνσεων συμψηφισμού,

ε) λήψη μέτρων ώστε οι ρυθμίσεις που προβλέπονται στις υποπαραγράφους α), β), και δ) να καλύπτουν πλήρως όχι μόνον τις τράπεζες αλλά όλα τα είδη εταιριών, χρηματοπιστωτικών και μη, που συναλλάσσονται σε παράγωγα, είτε ως ενδιάμεσοι φορείς είτε ως τελικοί χρήστες, λαμβανομένων υπόψη του μεγέθους και της ειδίκευσής τους.

Στα ως άνω σημεία α), β), δ) και ε), θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η διάκριση μεταξύ χρηματιστηριακών και εξωχρηματιστηριακών παραγώγων προϊόντων και να προσαρμόζονται αναλόγως οι οικείες διατάξεις[semigr ]

2. ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα θέσπισης μηχανισμού με τον οποίο θα μπορεί να αξιολογείται και να αποτιμάται δημοσίως ο ειδικός βαθμός κινδύνου που συνδέεται με ποικίλους τύπους χρηματοοικονομικών παραγώγων[semigr ]

3. ανησυχεί για τη συγκέντρωση των συναλλαγών στον τομέα των χρηματοοικονομικών παραγώγων σε χέρια λίγων προμηθευτών και καλεί την Επιτροπή να ερευνήσει τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της συγκέντρωσης αυτής στην ΕΕ[semigr ]

4. ζητεί από την Επιτροπή να εκπονεί και να υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τακτικές εκθέσεις σχετικά με τις εξελίξεις στις αγορές χρηματοοικονομικών παραγώγων, αξιοποιώντας όλες τις διαθέσιμες στατιστικές και προβαίνοντας στη συλλογή προσθέτων στατιστικών στοιχείων όπου χρειάζεται και, ιδίως, λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις τριμηνιαίες εκθέσεις της Επιτροπής της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία[semigr ]

5. ζητεί από την Επιτροπή να εκπονήσει και να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση για τους πιθανούς συστημικούς κινδύνους των παραγώγων[semigr ]

6. αναθέτει στην Υποεπιτροπή Νομισματικών Θεμάτων της Επιτροπής Οικονομικής, Νομισματικής και Βιομηχανικής Πολιτικής να λάβει άμεσα μέτρα για να θεσμοθετηθούν επαφές, στο προσήκον επίπεδο, με το Κογκρέσσο των ΗΠΑ και την Ιαπωνική Δίετα προκειμένου να αναληφθεί, από κοινού και με συντονισμό σε παγκόσμια κλίμακα, πρωτοβουλία προώθησης των ως άνω στόχων[semigr ]

7. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα, την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία, το Κογκρέσσο των Ηνωμένων Πολιτειών, την Ιαπωνική Δίετα και τα εθνικά κοινοβούλια που ασχολούνται σήμερα με έρευνες στον τομέα των χρηματοοικονομικών παραγώγων προϊόντων.