EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 227/27

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ) στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2018/C 227/04)

Εισηγήτρια: η κ. Tanja BUZEK

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 19.10.2017 Νομική βάση Άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας Αρμόδιο τμήμα REX Υιοθετήθηκε από το τμήμα 26.1.2018 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 14.2.2018 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 532 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 133/1/9

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίηση της για την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προβεί σε απολογισμό στο ανεπίσημο έγγραφο ( 1 ) της εφαρμογής των κεφαλαίων για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ) στις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ και να διαβουλευτεί με την κοινωνία πολιτών σχετικά με το θέμα.

1.2. Η ΕΟΚΕ έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση της κοινωνίας πολιτών τόσο στην ΕΕ όσο και σε τρίτες χώρες όσον αφορά την εμπορική πολιτική της ΕΕ. Τα μέλη της ΕΟΚΕ έχουν δεσμευτεί και θα συνεχίσουν να δεσμεύονται για την ενίσχυση της συνεργασίας με την κοινωνία πολιτών τρίτων χωρών όσον αφορά την παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων και της εφαρμογής των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ.

1.3. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εντείνει τον διάλογό της με την κοινωνία πολιτών ώστε να ενισχύσει τη λειτουργία των κεφαλαίων ΕΒΑ στις τρέχουσες και τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες και, ειδικότερα, να λάβει το θέμα υπόψη κατά την αναθεώρηση του κεφαλαίου ΕΒΑ στη Συνολική οικονομική και εμπορική συμφωνία με τον Καναδά (ΣΟΕΣ/CETA).

1.4. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδείξει περισσότερη φιλοδοξία, ιδίως όσον αφορά την ενίσχυση της αποτελεσματικής εκτελεστότητας της δέσμευσης στα κεφάλαια ΕΒΑ, κάτι το οποίο έχει ζωτική σημασία για την ΕΟΚΕ. Στα δε εν λόγω κεφάλαια πρέπει να δοθεί η ίδια έμφαση με αυτήν των κεφαλαίων που αφορούν εμπορικά, τεχνικά ή δασμολογικά ζητήματα.

1.4.1. Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί εντολή στις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες να παρακολουθούν τη συμβολή όλων των μερών των εμπορικών συμφωνιών στα ανθρώπινα, εργασιακά και περιβαλλοντικά δικαιώματα· το δε πεδίο δράσης τους πρέπει να περιλαμβάνει τα συμφέροντα των καταναλωτών.

1.4.2. Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με την περιοριστική προσέγγιση των κεφαλαίων ΕΒΑ όσον αφορά τα συμφέροντα των καταναλωτών και θα επικροτούσε την προσθήκη ειδικού κεφαλαίου σχετικού με τους καταναλωτές στα εν λόγω κεφάλαια, στο οποίο θα ενσωματώνονται τα σχετικά διεθνή πρότυπα για τους καταναλωτές και θα ενισχύεται η συνεργασία όσον αφορά την επιβολή των δικαιωμάτων των καταναλωτών

1.5. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κεφάλαια ΕΒΑ έχουν καθοριστική σημασία στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όπως αυτοί περιγράφονται στη στρατηγική «Εμπόριο για όλους» ( 2 ) και στο έγγραφο προβληματισμού «Τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης» ( 3 ) . Θεωρεί δε ότι η σύσταση εθνικών συμβουλευτικών ομάδων αποτελεί βασικό επίτευγμα των κεφαλαίων ΕΒΑ στην προσπάθεια να ενισχυθεί η κοινωνία πολιτών σε τρίτες χώρες και να ενθαρρυνθούν αυτές να λειτουργούν με γνώμονα αξίες παρόμοιες με τις λεγόμενες «ευρωπαϊκές αξίες» (συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών, καταναλωτικών και περιβαλλοντικών προδιαγραφών και της πολιτισμικής πολυμορφίας). Συν τοις άλλοις, πρέπει να προβληθεί η δημόσια εικόνα της ΕΕ σε αυτές τις χώρες και να παρασχεθεί μια σημαντική βάση εποπτείας της τήρησης των δεσμεύσεων όσον αφορά τα ανθρώπινα, εργασιακά και περιβαλλοντικά δικαιώματα στις εμπορικές συμφωνίες.

1.6. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εντολή που της δόθηκε να ορίσει ορισμένα από τα μέλη και μέρος της γραμματείας των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η χρηματοδότηση και οι πόροι παραμένουν κρίσιμο ζήτημα για τη λειτουργία των σημερινών και μελλοντικών εθνικών συμβουλευτικών ομάδων και ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθώς και από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να συνεργαστούν επειγόντως με την ΕΟΚΕ με σκοπό να εφαρμόσουν επειγόντως συστημικές λύσεις επί του θέματος.

1.7. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει δράση για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των κεφαλαίων ΕΒΑ και των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων, ειδικότερα ως οργάνων επιφορτισμένων με την παρακολούθηση των εν λόγω δεσμεύσεων. Πολλές εισηγήσεις πρακτικής φύσης μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς να αλλάξει το κείμενο των ισχυόντων κεφαλαίων ΕΒΑ και ότι, ως εκ τούτου, αυτό θα πρέπει να συμβεί χωρίς καθυστέρηση.

1.7.1. Έχουν διαπιστωθεί αδυναμίες που αφορούν την έλλειψη ισορροπίας στη συμμετοχή και καθυστερήσεις στη σύσταση των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων. Επίσης επισημαίνεται η ανάγκη για κοινές συνεδριάσεις των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων της ΕΕ με αυτές των χωρών-εταίρων, καθώς και για τη συμμετοχή των προέδρων τους στις συνεδριάσεις των επιτροπών ΕΒΑ —έχοντας αυτοί το δικαίωμα να εκθέτουν τις απόψεις των ομάδων τους. Τέλος, έχει παρατηρηθεί έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων τόσο από την ΕΕ όσο και τις χώρες-εταίρους.

1.7.2. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ εισηγείται να συμπεριληφθούν στο κείμενο της συμφωνίας κοινές συνεδριάσεις των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων της ΕΕ και των χωρών-εταίρων, έτσι ώστε να μπορούν να ανταλλάσσουν εμπειρίες ως προς τα κοινά σχέδια και να εκπονούν κοινές συστάσεις.

1.7.3. Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά να υποστηριχθεί η δημιουργία ικανοτήτων για την κοινωνία πολιτών στην ΕΕ και στις χώρες-εταίρους πριν από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας και να ενθαρρυνθεί η ταχεία σύσταση εθνικών συμβουλευτικών ομάδων με την απαραίτητη πολιτική, χρηματοδοτική και υλικοτεχνική υποστήριξη με την παράλληλη διασφάλιση μιας ισόρροπης συμμετοχής σε αυτές.

1.7.4. Εφιστούμε επίσης την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα εκκρεμή ζητήματα σύγχυσης της τοπικής κοινωνίας πολιτών, λόγω του διατομεακού χαρακτήρα μεταξύ των συμφωνιών σύνδεσης της ΕΕ και των σφαιρικών και σε βάθος συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών (DCFTA) με τη Γεωργία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία και λόγω του ευρύτερου ρόλου που διαδραματίζουν τα φόρουμ της κοινωνίας πολιτών, ιδίως στη Λατινική Αμερική, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση των βασικών μηνυμάτων των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων κάθε συμβαλλόμενου μέρους.

1.7.5. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επικρίνει την έλλειψη ανταπόκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις καταγγελίες που διατυπώνονται από τις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες. Συνεπώς, οι εποπτικοί μηχανισμοί θα πρέπει να είναι σε θέση να ενεργοποιούν ανεξάρτητα έρευνες για παραβιάσεις των σαφών δεσμεύσεων ΕΒΑ.

1.8. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει έναν πιο διαφανή και εξορθολογισμένο μηχανισμό υποβολής καταγγελιών και επιπλέον συνιστά οι πρόεδροι των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις της Επιτροπής ΕΒΑ και να ζητηθεί από την τελευταία να ανταποκρίνεται στα ζητήματα και στις συστάσεις που διατυπώνονται από τις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες εντός εύλογου χρονικού διαστήματος. Συνιστά τακτικό διάλογο μεταξύ των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων της ΕΕ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της ΕΥΕΔ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών μελών της ΕΕ.

1.9. Σε ό,τι αφορά τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης, η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπεριληφθεί ειδική ρήτρα για την προώθησή τους σε όλες τις μελλοντικές εντολές για τα κεφάλαια ΕΒΑ.

1.10. Όσον αφορά την ισχυρή δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενισχύσει τις διατάξεις περί εργασίας, οι χώρες-εταίροι οφείλουν να επιδεικνύουν πλήρη συμμόρφωση με τα οκτώ βασικά εργασιακά πρότυπα πριν από τη σύναψη μιας εμπορικής συμφωνίας. Εάν μια χώρα-εταίρος είτε δεν έχει επικυρώσει ή εφαρμόσει σωστά τις εν λόγω συμβάσεις είτε δεν έχει να επιδείξει ισοδύναμο επίπεδο κατοχύρωσης, η ΕΟΚΕ προτείνει να επιδιώκεται η εκπόνηση δεσμευτικού χάρτη πορείας, ο οποίος θα συμπεριλαμβάνεται στο κεφάλαιο ΕΒΑ έτσι ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη επίτευξή του.

1.11. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι στο ανεπίσημο έγγραφο ετέθη το θέμα των κυρώσεων. Ενθαρρύνουμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσει περαιτέρω τους υφιστάμενους μηχανισμούς επιβολής κυρώσεων στις εμπορικές συμφωνίες, τη χρήση τους μέχρι σήμερα και να διδαχθεί από τους δυνητικούς περιορισμούς τους έτσι ώστε να αξιολογήσει και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα ενός εκτελεστού μηχανισμού συμμόρφωσης που θα μπορούσε να αναπτυχθεί στα κεφάλαια ΕΒΑ. Εν προκειμένω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να λάβει δεόντως υπόψη ότι οι ομάδες της κοινωνίας πολιτών έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους, αλλά και σοβαρές επιφυλάξεις ως προς τη χρήση τους.

1.12. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων ιδεών που θα βοηθήσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των ανεξάρτητων μηχανισμών επιβολής στα κεφάλαια ΕΒΑ, μεταξύ άλλων μέσω του δικαιώματος αντίδρασης όταν δεν θα υπάρχει ανταπόκριση στις ανησυχίες της. Κάθε επιβολή κυρώσεων όπου αυτό είναι απαραίτητο θα χρειαστεί να διαφοροποιηθεί εάν οι πιθανοί εμπορικοί εταίροι είναι ανοικτοί σε μια τέτοια προσέγγιση: σε αντίθεση με το ΣΓΠ+, δεν μπορεί να υπάρξει μονομερής ανάκληση τυχόν διατάξεων σε περίπτωση διαφωνίας.

2. Ιστορικό

2.1. Μετά την αρχική προσθήκη των διατάξεων περί αειφόρου ανάπτυξης στη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-Cariforum και τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Κορέας, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2011, όλες οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ περιλαμβάνουν πλέον κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ). Επί του παρόντος, η ΕΕ έχει επίσης συνάψει συμφωνίες με κεφάλαιο ΕΒΑ με τις χώρες της Κεντρικής Αμερικής, την Κολομβία και το Περού, τη Γεωργία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, ενώ αναμένεται να υπάρξουν στο μέλλον και νέες συμφωνίες.

2.2. Τα τελευταία χρόνια έχει ενταθεί το ενδιαφέρον για τις διατάξεις περί εργασίας, περιβάλλοντος και καταναλωτών στις εμπορικές συμφωνίες. Οι συζητήσεις διεξάγονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, στα κράτη μέλη και μεταξύ των συναρμοδίων της κοινωνίας πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της ΕΟΚΕ.

2.3. Η ΕΟΚΕ έχει καταρτίσει αρκετές γνωμοδοτήσεις τα τελευταία χρόνια οι οποίες καλύπτουν και περιλαμβάνουν συστάσεις σχετικές με διάφορες πτυχές του εμπορίου και της βιώσιμης ανάπτυξης στην εμπορική πολιτική της ΕΕ (βλέπε κυρίως τις γνωμοδοτήσεις για τη στρατηγική «Εμπόριο για όλους» ( 4 ) , για τον ρόλο του εμπορίου και των επενδύσεων σε σχέση με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης ( 5 ) και, πολύ συγκεκριμένα, για το κεφάλαιο ΕΒΑ στη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Κορέας ( 6 ) ). Τον Ιούλιο του 2017, η ΕΟΚΕ διοργάνωσε διάσκεψη με τη συμμετοχή ιδίως μελών διαφόρων εθνικών συμβουλευτικών ομάδων και θέμα τον τρόπο με τον οποίο μπορούν τα κεφάλαια ΕΒΑ να επιδρούν ουσιαστικά στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών ( 7 )

2.4. Υπάρχουν αρκετές αξιολογήσεις της επίδρασης και της αποτελεσματικότητας των κεφαλαίων ΕΒΑ. Παρά τη γενικά ισχυρή υποστήριξη στην ΕΕ για τη συμπερίληψη φιλόδοξων δεσμεύσεων για τα εργασιακά δικαιώματα, το περιβάλλον και την προστασία των καταναλωτών —και παρά την ενεργό δράση της κοινωνίας πολιτών στις τρέχουσες και μελλοντικές συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών—, υπάρχει επίσης ανάγκη να αποδειχθεί ότι τα κεφάλαια ΕΒΑ μπορούν να ανταποκριθούν στις φιλοδοξίες που διατυπώνονται στην ανακοίνωση «Εμπόριο για Όλους» ( 8 ) και στο πρόσφατο έγγραφο προβληματισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης» ( 9 )

2.5. Προκειμένου για τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη ΣΟΕΣ με τον Καναδά, η Ευρωπαία Επίτροπος Εμπορίου κ. Malmström υποσχέθηκε στους ευρωβουλευτές ( 10 ) ότι θα ξεκινήσει ευρεία δημόσια διαβούλευση τόσο μαζί τους όσο και με την κοινωνία πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της ΕΟΚΕ, με θέμα τα κεφάλαια ΕΒΑ. Ο εν λόγω προβληματισμός σχετικά με την εφαρμογή των κεφαλαίων ΕΒΑ είναι επίσης αναγκαίος στο πλαίσιο των εν εξελίξει εμπορικών διαπραγματεύσεων με το Μεξικό και τη Mercosur, αλλά και για να διαμορφωθεί η θέση της ΕΕ όσον αφορά την ενδεχόμενη αναθεώρηση του αντίστοιχου κεφαλαίου της ΣΟΕΣ με τον Καναδά ( 11 ) , όπως συμφωνήθηκε και από τα δύο μέρη στην κοινή ερμηνευτική πράξη για τη ΣΟΕΣ ( 12 )

2.6. Στις 11 Ιουλίου 2017 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σχετικό ανεπίσημο έγγραφο ( 13 ) με σκοπό να ξεκινήσει συζήτηση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τους συναρμοδίους από την κοινωνία πολιτών κατά τους επόμενους μήνες. Το έγγραφο περιλαμβάνει περιγραφή και αξιολόγηση όσων συμβαίνουν στην πράξη, παρουσιάζει δύο επιλογές για τη βελτίωση της εφαρμογής των κεφαλαίων ΕΒΑ και θέτει διάφορα ερωτήματα για τους συναρμοδίους. Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ αποσκοπεί στο να συμβάλει στη διαδικασία αυτή και να αναλύσει τα συγκεκριμένα ερωτήματα.

2.7. Τα κράτη μέλη έχουν λάβει το ανεπίσημο έγγραφο και επί του παρόντος υποβάλλουν παρατηρήσεις και προτάσεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεξήγαγε συζήτηση κατά τη σύνοδο της ολομέλειάς του τον Ιανουάριο του 2018.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προβεί σε απολογισμό, στο ανεπίσημο έγγραφο, της εφαρμογής των κεφαλαίων ΕΒΑ στις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ ( 14 ) όσο και για το ανεπίσημο έγγραφο της ΓΔ Εμπορίου με το οποίο ξεκινά ο διάλογος και η διαβούλευση με την κοινωνία πολιτών με θέμα τους τρόπους βελτίωσής τους.

3.2. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κεφάλαια ΕΒΑ έχουν καθοριστική σημασία στην επίτευξη του σκοπού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προωθήσει τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών στη στρατηγική «Εμπόριο για όλους» και στο έγγραφο προβληματισμού με τίτλο «Τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης». Είναι εξίσου σημαντικά με την εκπλήρωση διεθνών δεσμεύσεων, όπως εκείνες που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού για την αλλαγή του κλίματος, ή όσες αφορούν το εμπόριο ορυκτών καυσίμων.

3.3. Όσον αφορά τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή στα συμπεράσματα και τις συστάσεις της γνωμοδότησή της ( 15 ) , ιδίως όσον αφορά την ανάγκη να περιλαμβάνεται σε όλες τις μελλοντικές εντολές για τα κεφάλαια ΕΒΑ «ειδική ρήτρα που θα απαιτεί και από τα δύο μέρη κάθε μηχανισμού παρακολούθησης της κοινωνίας των πολιτών να συνεργάζονται για την προώθηση των ΣΒΑ» και τα κεφάλαια ΕΒΑ «να έχουν την ίδια βαρύτητα με εκείνα που καλύπτουν εμπορικά, τεχνικά ή δασμολογικά θέματα».

3.3.1. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ( 16 ) ότι ο 17ος στόχος βιώσιμης ανάπτυξης αναφέρεται ρητώς στον ρόλο της κοινωνίας πολιτών ως εξής: «μια επιτυχημένη ατζέντα βιώσιμης ανάπτυξης απαιτεί εταιρικές σχέσεις μεταξύ κυβερνήσεων, ιδιωτικού τομέα και κοινωνίας των πολιτών». Για πρώτη φορά και στην ιστορία των Ηνωμένων Εθνών, οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης διευκρινίζουν ότι οι κυβερνήσεις είναι υπόλογες στον λαό.

3.4. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την περιοριστική προσέγγιση που υιοθετήθηκε κατά την τρέχουσα συζήτηση σχετικά με τα κεφάλαια ΕΒΑ και για το γενικό πεδίο εφαρμογής τους όσον αφορά τα συμφέροντα των καταναλωτών. Ενώ η στρατηγική «Εμπόριο για όλους» δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών σε ασφαλή προϊόντα, οι «Κατευθυντήριες γραμμές των Ηνωμένων Εθνών για την προστασία των καταναλωτών» ( 17 ) χαρακτηρίζονται από μια πολύ ευρύτερη αντίληψη, στην οποία συμπεριλαμβάνεται η προστασία της ιδιωτικής ζωής των καταναλωτών, τα δικαιώματά τους στο ηλεκτρονικό εμπόριο και το δικαίωμα αποτελεσματικής επιβολής των δικαιωμάτων των καταναλωτών. Δεδομένης της επίδρασης της ελευθέρωσης του εμπορίου στους καταναλωτές, η ΕΟΚΕ θα επικροτούσε την εισαγωγή ειδικού κεφαλαίου με θέμα το εμπόριο και τους καταναλωτές στα κεφάλαια ΕΒΑ, στο οποίο θα ενσωματώνονται τα σχετικά διεθνή πρότυπα για τους καταναλωτές και θα ενισχύεται η συνεργασία όσον αφορά την κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους.

3.5. Η ΕΟΚΕ θα επιδοκίμαζε επίσης την ανάληψη δέσμευσης να συμπεριληφθεί η διάσταση του φύλου στην εμπορική της πολιτική, και ειδικότερα στα κεφάλαια ΕΒΑ. Σε πολλές συναλλασσόμενες χώρες της ΕΕ οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα του εργατικού δυναμικού σε συγκεκριμένους τομείς όπως η κλωστοϋφαντουργία. Επομένως, οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ δεν θα πρέπει να αυξάνουν τις ανισότητες μεταξύ των φύλων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να μεριμνήσει για τον πλήρη σεβασμό των διεθνών κανόνων εργασίας ως προς την ισότητα των φύλων και τα δικαιώματα των γυναικών εργαζομένων στον χώρο εργασίας. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ ζητεί να τηρείται η σύμβαση υπ’ αριθ. 100 της ΔΟΕ για την ίση αμοιβή, η σύμβαση υπ’ αριθ. 111 για τη διάκριση στην απασχόληση και στο επάγγελμα, η οποία προωθεί τη μη διακριτική μεταχείριση στον χώρο εργασίας, και η σύμβαση υπ’ αριθ. 183 για την προστασία της μητρότητας.

3.6. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εντείνει τον διάλογό της με την κοινωνία πολιτών ώστε να ενισχύσει τη λειτουργία των κεφαλαίων ΕΒΑ στις τρέχουσες και τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες. Το γεγονός αυτό θα πρέπει να αντανακλάται ειδικότερα στην αναθεώρηση του κεφαλαίου ΕΒΑ στη ΣΟΕΣ με τον Καναδά ( 18 ) . Όπως υποσχέθηκε η Ευρωπαία Επίτροπος κ. Malmström, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την έγκαιρη αναθεώρηση των διατάξεων της Συμφωνίας για το εμπόριο και το εργατικό δυναμικό, το εμπόριο και το περιβάλλον και επιθυμεί να συμμετάσχει στην εν λόγω αναθεώρηση.

3.7. Η ΕΟΚΕ έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση της κοινωνίας πολιτών τόσο στην ΕΕ όσο και σε τρίτες χώρες όσον αφορά την εμπορική πολιτική της ΕΕ. Τα μέλη της ΕΟΚΕ έχουν δεσμευτεί και θα συνεχίσουν να δεσμεύονται ότι θα μεριμνήσουν για την ενίσχυση της συνεργασίας με την κοινωνία πολιτών τρίτων χωρών όσον αφορά την παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων και την εφαρμογή των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ. Αυτή η προληπτική δράση της ΕΟΚΕ ήταν ζωτικής σημασίας για τη χειραφέτηση των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών στο εξωτερικό και για τον περαιτέρω εκδημοκρατισμό των διαδικασιών λήψης εμπορικών αποφάσεων.

3.8. Παρά το σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα εφαρμογής των διατάξεων ΕΒΑ (έξι χρόνια μετά την έναρξη ισχύος της πρώτης συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών νέας γενιάς, της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Κορέας), η ΕΟΚΕ έχει εντοπίσει ορισμένα επιτεύγματα και ελλείψεις που πρέπει να αναλυθούν και να χρησιμοποιηθούν για την ανατροφοδότηση της επικείμενης αναθεώρησης του κεφαλαίου ΕΒΑ της ΣΟΕΣ με τον Καναδά, καθώς και άλλων εμπορικών συμφωνιών.

3.9. Ένα βασικό επίτευγμα των κεφαλαίων ΕΒΑ είναι η σύσταση των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων προκειμένου να παρασχεθεί μια σημαντική βάση για την παρακολούθηση, από πλευράς κοινωνίας πολιτών, των δεσμεύσεων όσον αφορά τα ανθρώπινα, εργασιακά και περιβαλλοντικά δικαιώματα στις εμπορικές συμφωνίες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής τους έτσι ώστε να καλύπτει και τα συμφέροντα των καταναλωτών.

3.9.1. Στο μέτρο που το επιτρέπουν οι αρμοδιότητές της, η ΕΕ θα πρέπει επίσης να επιδιώξει την ανάπτυξη μεγαλύτερων συνεργειών μεταξύ της διατύπωσης των κεφαλαίων ΕΒΑ και των 27 υποχρεωτικών περιβαλλοντικών συμβάσεων και συμβάσεων της ΔΟΕ που σχετίζονται με το πρόγραμμά του ΣΓΠ+ [σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων/GSP+] (καθώς και με τις απαιτήσεις για το πρόγραμμα «Όλα εκτός από όπλα» των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών).

3.10. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εντολή που δόθηκε για την παροχή μέρους των μελών και της γραμματείας των έξι εθνικών συμβουλευτικών ομάδων που έχουν συσταθεί μέχρι σήμερα με τις ακόλουθες συμφωνίες: Συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Κορέας, Συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Κολομβίας/Περού, Συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Κεντρικής Αμερικής, σφαιρική και σε βάθος συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών (ΣΒΣΕΣ) ΕΕ-Γεωργίας, ΣΒΣΕΣ ΕΕ-Μολδαβίας, ΣΒΣΕΣ ΕΕ-Ουκρανίας, καθώς και για τη Συμβουλευτική επιτροπή για τη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-Cariforum. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προσβλέπει στη συνέχιση των εργασιών της στο πλαίσιο μελλοντικών εθνικών συμβουλευτικών ομάδων, όπως για τη ΣΟΕΣ με τον Καναδά και τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Ιαπωνίας.

3.10.1. Εφιστούμε επίσης την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα εκκρεμή ζητήματα σύγχυσης, πρώτον λόγω του διατομεακού χαρακτήρα μεταξύ των συμφωνιών σύνδεσης της ΕΕ και των σφαιρικών και σε βάθος συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών (DCFTA) με τη Γεωργία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, που είναι δύσκολο να διαφοροποιηθούν για την τοπική κοινωνία πολιτών και, δεύτερον, λόγω του ευρύτερου ρόλου που διαδραματίζουν τα φόρουμ της κοινωνίας πολιτών, ιδίως στη Λατινική Αμερική, με αποτέλεσμα να μην δίνεται η κατάλληλη έμφαση και να αποδυναμώνονται τα βασικά μηνύματα των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων κάθε συμβαλλόμενου μέρους.

3.11. Ωστόσο, η χρηματοδότηση και η στελέχωση παραμένουν ένα κρίσιμο ζήτημα. Με την ύπαρξη επτά εποπτικών μηχανισμών (για έξι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών και τη ΣΟΕΣ των κρατών Cariforum) και με περισσότερους να αναμένονται —μεταξύ άλλων στο πλαίσιο των βασικών συμφωνιών με τον Καναδά και την Ιαπωνία—, θα είναι δύσκολο για την ΕΟΚΕ να εγγυάται την αποτελεσματική λειτουργία των σημερινών και επιπρόσθετων μελλοντικών εθνικών συμβουλευτικών ομάδων χωρίς πρόσθετους πόρους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να βρει επειγόντως, μαζί με την ΕΟΚΕ, συστημικές λύσεις ώστε να διασφαλιστεί η διάθεση επαρκών πόρων για τη λειτουργία των εν λόγω εποπτικών μηχανισμών και για την πλήρη συμμετοχή των αντιπροσωπευτικών ομάδων στην κοινωνία πολιτών.

3.12. Η ύπαρξη αποτελεσματικών μηχανισμών επιβολής για τα κεφάλαια ΕΒΑ είναι ζωτικής σημασίας για την ΕΟΚΕ, όπως αναφέρεται σε ορισμένες από τις γνωμοδοτήσεις της ( 19 ) . Ως εποπτικά όργανα, στις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες αναλογεί μια σημαντική λειτουργία στην ανίχνευση και αποτελεσματική αντιμετώπιση της μη τήρησης των δεσμεύσεων τύπου ΕΒΑ. Η ΕΟΚΕ, ως ενεργό μέλος των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων της ΕΕ, έχει συμβάλει σημαντικά στο έργο τους και, ως εκ τούτου, ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδείξει μεγαλύτερο ζήλο όσον αφορά τον αποτελεσματικό μηχανισμό επιβολής. Στην περίπτωση της Νότιας Κορέας, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η εθνική συμβουλευτική ομάδα της ΕΕ ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ( 20 ) να κινήσει διαδικασίες επίλυσης διαφορών, όμως η τελευταία —παρά την προσπάθειά τους να δοθεί μια λύση— δεν το έχει πράξει ακόμη. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι «η εφαρμογή των πτυχών της ΣΕΣ που αφορούν τη βιώσιμη ανάπτυξη, ιδιαίτερα δε τα εργασιακά ζητήματα, παραμένει μη ικανοποιητική» ( 21 )

3.13. εθνικών σημείων επαφής Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη μέριμνα για τη συμμόρφωση με τα εργατικά και κοινωνικά δικαιώματα μέσω της υποστήριξης και της εφαρμογής των νόμων που προστατεύουν τα δικαιώματα των εργαζομένων, αλλά και μέσω του κοινωνικού διαλόγου με τα συνδικάτα ώστε να συμφωνούνται αξιοπρεπή πρότυπα, τόσο στις άμεσες επιχειρήσεις τους όσο στα πλαίσια των αλυσίδων εφοδιασμού τους. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να φροντίσει έτσι ώστε οι εμπορικές συμφωνίες να στηρίζουν τα θεμιτά επιχειρηματικά ήθη και να αποτρέπουν το κοινωνικό ντάμπινγκ και την υποβάθμιση των κοινωνικών προδιαγραφών, μέσω της ανάπτυξης δεσμευτικών ρητρών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα και με τη συμπερίληψη ( 22 ) , τα οποία θα πρέπει να είναι ανεξάρτητα και δομημένα έτσι ώστε να συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι ως μέλη τους ή μέλη της επιτροπής εποπτείας των εθνικών σημείων επαφής. Θα πρέπει να διαθέτουν κατάλληλη εκπαίδευση, στελέχωση και χρηματοδότηση.

3.14. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων ιδεών που θα βοηθήσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των ανεξάρτητων μηχανισμών επιβολής στα κεφάλαια ΕΒΑ, μεταξύ άλλων μέσω του δικαιώματος αντίδρασης όταν δεν θα υπάρχει ανταπόκριση στις ανησυχίες της. Κάθε δε πιθανή χρήση κυρώσεων —όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο— θα πρέπει να ακολουθεί μια προσεκτική προσέγγιση·

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται ανάληψη δράσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των κεφαλαίων ΕΒΑ έτσι ώστε να διασφαλιστεί η τήρηση των κοινωνικών, περιβαλλοντικών, καταναλωτικών και εργασιακών δικαιωμάτων. Ένα βασικό μέρος συνδέεται με τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων ως οργάνων επιφορτισμένων με την παρακολούθηση των εν λόγω δεσμεύσεων.

4.1.1. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι διάφοροι συναρμόδιοι έχουν υποβάλει προτάσεις για τη βελτίωση της ανεξαρτησίας και της αποτελεσματικότητας των κεφαλαίων ΕΒΑ στις εμπορικές συμφωνίες και συμμερίζεται την άποψη ότι απαιτείται σταθερή ενθάρρυνση της συμμόρφωσης με τις δεσμεύσεις περί ΕΒΑ. Όσον αφορά δε τις διατάξεις για την εργασία, σε αυτές περιλαμβάνεται η πρόταση για ανεξάρτητη γραμματεία εργασίας ( 23 ) και για μηχανισμό συλλογικών καταγγελιών, όπως προτείνεται στο πρότυπο κεφάλαιο περί εργασίας ( 24 )

4.2. Η ΕΟΚΕ αξιολόγησε την εμπειρία της όσον αφορά τα κεφάλαια ΕΒΑ. Διαπιστώθηκαν οι ακόλουθες ελλείψεις και η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τις εξετάσει: — έλλειψη ισορροπημένης συμμετοχής στις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες της ΕΕ και των χωρών εταίρων, — έλλειψη πολιτικής βούλησης σε ορισμένες χώρες εταίρους να συστήσουν εγκαίρως τις εθνικές συμβουλευτικές τους ομάδες, — έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης για τις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες, τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες-εταίρους, — ανάγκη να συμπεριληφθούν στο κείμενο της συμφωνίας κοινές συνεδριάσεις των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων της ΕΕ και των χωρών-εταίρων έτσι ώστε να μπορούν να ανταλλάσσουν εμπειρίες σχετικές με κοινά σχέδια και να εκπονούν κοινές συστάσεις, — ανάγκη συμμετοχής των προέδρων των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων στις συνεδριάσεις των επιτροπών ΕΒΑ, έχοντας το δικαίωμα να εκθέτουν τις απόψεις των ομάδων τους, και με σκοπό τη μετάδοση των μηνυμάτων της κοινωνίας πολιτών στις κυβερνήσεις, — έλλειψη ανταπόκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε καταγγελίες που διατυπώνονται από τις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες σχετικά με παραβιάσεις των δεσμεύσεων ΕΒΑ.

4.3. Μέλη της ΕΟΚΕ σε εθνικές συμβουλευτικές ομάδες, καθώς και άλλες οργανώσεις που εκπροσωπούν τον επιχειρηματικό, τον εργατικό και τον εθελοντικό τομέα, έχουν διατυπώσει ορισμένες εισηγήσεις για τη λήψη μέτρων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με σκοπό τη διόρθωση των ελλείψεων των εμπορικών συμφωνιών και της αποτελεσματικότητας των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων, έτσι ώστε να γίνονται σεβαστές οι δεσμεύσεις για την τήρηση των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων και των περιβαλλοντικών διατάξεων. Οι εισηγήσεις αυτές —τις οποίες θα πρέπει να αναλύσει ενδελεχώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή— περιλαμβάνουν τα εξής: — στήριξη της δημιουργίας ικανοτήτων και καλύτερη προώθηση και παρουσίαση του περιεχομένου των κεφαλαίων ΕΒΑ στην κοινωνία πολιτών της ΕΕ και στις χώρες-εταίρους πριν από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας, — συγκρότηση ανεξάρτητης γραμματείας εργασίας και συλλογικού μηχανισμού καταγγελιών, — διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης και πόρων για τις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες τόσο της ΕΕ όσο και των χωρών-εταίρων έτσι ώστε οι εκπρόσωποι της κοινωνίας πολιτών να μπορούν να συμμετέχουν πλήρως και να παρέχουν χρηματοδότηση για αιτιολογημένες δραστηριότητες, μεταξύ άλλων αναλυτικές εργασίες ή εργαστήρια που συνοδεύουν τις κοινές ετήσιες συνεδριάσεις, — ενθάρρυνση των κυβερνήσεων των χωρών-εταίρων να συστήσουν έγκαιρα εθνικές συμβουλευτικές ομάδες, να παράσχουν στις εν λόγω ομάδες την απαραίτητη πολιτική και υλικοτεχνική υποστήριξη και να μεριμνήσουν για την ισόρροπη σύνθεσή τους, — θέσπιση πιο διαφανούς και εξορθολογισμένου μηχανισμού υποβολής καταγγελιών, — καθιέρωση τακτικού διαλόγου μεταξύ των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων της ΕΕ, της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών μελών της ΕΕ, — έκκληση προς την επιτροπή ΕΒΑ να ανταποκρίνεται στα ζητήματα και στις συστάσεις που διατυπώνονται από τις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, — εντολή προς τις εθνικές συμβουλευτικές ομάδες να παρακολουθούν την επίδραση όλων των μερών των εμπορικών συμφωνιών στα ανθρώπινα, εργασιακά, περιβαλλοντικά και καταναλωτικά δικαιώματα, και όχι μόνο των κεφαλαίων ΕΒΑ (η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η πρόταση αυτή ελήφθη υπόψη στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα την εφαρμογή της ανακοίνωσης «Εμπόριο για όλους»), — μέριμνα ώστε οι χώρες-εταίροι να επιδείξουν πλήρη σεβασμό των οκτώ βασικών εργασιακών συμβάσεων της ΔΟΕ πριν από τη σύναψη της εμπορικής συμφωνίας. Εάν μια χώρα-εταίρος είτε δεν έχει επικυρώσει ή εφαρμόσει σωστά τις εν λόγω συμβάσεις είτε δεν έχει να επιδείξει ισοδύναμο επίπεδο κατοχύρωσης, πρέπει να αναζητηθεί ένας χάρτης πορείας στο κεφάλαιο της οδηγίας ΕΒΑ προκειμένου να εξασφαλιστεί ο τρόπος με τον οποίο θα επιτευχθεί αυτό εγκαίρως, — απαίτηση τόσο από τις κυβερνήσεις όσο και από τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην επικράτειά τους να επιδεικνύουν σεβασμό των προτύπων του Θεματολογίου της ΔΟΕ για την αξιοπρεπή εργασία (25)· τούτο υπερβαίνει τα βασικά εργασιακά πρότυπα και εκτείνεται στην αξίωση τήρησης δεσμεύσεων όσον αφορά άλλα δικαιώματα, όπως τα σχετικά με την ισότητα των φύλων και την υγεία και ασφάλεια.

4.4. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ανωτέρω εισηγήσεις πρακτικής φύσης μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς να αλλάξει το κείμενο των ισχυόντων κεφαλαίων ΕΒΑ και ότι, ως εκ τούτου, αυτό θα πρέπει να συμβεί χωρίς καθυστέρηση.

4.5. Για να είναι αποτελεσματικοί, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχει η δυνατότητα οι εποπτικοί μηχανισμοί να ενεργοποιούν αυτοδικαίως έρευνες για μη τήρηση των δεσμεύσεων ΕΒΑ. Σε περίπτωση που διαπιστώνονται τέτοιες παρατυπίες, θα πρέπει να ενεργοποιείται χωρίς καθυστέρηση μια διαδικασία επίλυσης διαφορών, με την εντολή ουσιαστικής επιβολής της συμμόρφωσης. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχουν διάφορα υποδείγματα στο πλαίσιο εμπορικών συμφωνιών που συνάπτονται με διάφορες χώρες —μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ και ο Καναδάς— τα οποία προβλέπουν τη δυνατότητα επιβολής σημαντικών κυρώσεων σε περίπτωση μη τήρησης των δεσμεύσεων.

4.6. Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με το γεγονός ότι ανεπίσημο έγγραφο φαίνεται να υποδηλώνεται ότι η αξία των κυρώσεων στις εμπορικές συμφωνίες μπορεί να εκτιμηθεί μόνο βάσει της μοναδικής δικαστικής υπόθεσης για τη Γουατεμάλα που υπέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες μέσω της συμφωνίας CAFTA ( 26 ) . Ωστόσο, η αδυναμία των ΗΠΑ να επικρατήσουν στην εν λόγω υπόθεση δεν οφειλόταν στην ύπαρξη ή όχι κυρώσεων, αλλά στον σχεδιασμό των υποχρεώσεων στο περί εργασίας κεφάλαιο της CAFTA. Το κεφάλαιο προβλέπει ότι οι παραβιάσεις των εργασιακών δικαιωμάτων πρέπει να συμβαίνουν «κατά τρόπο που επηρεάζουν το εμπόριο» για να δικαιολογείται νομικά η επιβολή κυρώσεων. Στην προκειμένη περίπτωση, η αρμόδια επιτροπή έκρινε ότι, παρά το γεγονός ότι σημειώνονταν σαφείς παραβιάσεις των εργασιακών δικαιωμάτων της ΔΟΕ, δεν υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που να καταδεικνύουν ότι συνέβαιναν «κατά τρόπο που να επηρεάζεται το εμπόριο». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να διερευνήσει περαιτέρω τους υφιστάμενους μηχανισμούς κυρώσεων στις εμπορικές συμφωνίες, τη χρήση τους μέχρι σήμερα μαζί με τους πιθανούς περιορισμούς τους, συνεκτιμώντας παράλληλα ότι ορισμένες ομάδες της κοινωνίας πολιτών έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους, αλλά και σοβαρές επιφυλάξεις ως προς τη χρήση τους.

4.7. Υπάρχουν και άλλοι περιορισμοί στην προσέγγιση των ΗΠΑ για τις κυρώσεις που αφορούν το παραδεκτό, το πεδίο εφαρμογής και τη διάρκεια της διαδικασίας, με αποτέλεσμα πολύ λίγες περιπτώσεις να έχουν επιλυθεί μέσω της επιβολής κυρώσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αντλήσει διδάγματα από τους περιορισμούς των μηχανισμών επιβολής κυρώσεων στις εμπορικές συμφωνίες που έχουν συναφθεί από τις ΗΠΑ, αλλά και από άλλες χώρες, όπως ο Καναδάς, έτσι ώστε να αξιολογηθεί και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών κυρώσεων που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στα κεφάλαια ΕΒΑ. Ένας δυνητικός περιορισμός είναι ο πραγματικός κίνδυνος ότι η ΕΕ θα αποθάρρυνε τους εμπορικούς εταίρους από το να προχωρήσουν σε διαπραγματεύσεις ή να μειώσουν την επιρροή τους στις διαπραγματεύσεις αυτές.

4.8. Η ΕΟΚΕ δηλώνει έτοιμη να συνεπικουρήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού που θα βελτιώνει την εφαρμογή και την εποπτεία των κεφαλαίων ΕΒΑ στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ και θα ενισχύει την πλήρη συμμόρφωση, βάσει των εμπειριών από άλλες χώρες και προτάσεων που θα εκπονηθούν από ομάδες στον επιχειρηματικό, περιβαλλοντικό και εργασιακό τομέα, καθώς και από άλλες ομάδες της κοινωνίας πολιτών.

Βρυξέλλες, 14 Φεβρουαρίου 2018. O Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Γιώργος ΝΤΆΣΗΣ

(1) http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/july/tradoc_155686.pdf

(2) http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2015/october/tradoc_153846.pdf

(3) https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/reflection-paper-globalisation_el.pdf

(4) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Εμπόριο για όλους: προς μια πιο υπεύθυνη πολιτική για το εμπόριο και τις επενδύσεις», εισηγητής: κ. Peel (UK-I) (ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 123).

(5) REX/486 — Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κεντρικός ρόλος του εμπορίου και των επενδύσεων στην υλοποίηση και την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ)», εισηγητής: κ. Peel (UK-I), συνεισηγήτρια: κ. Quarez (FR-II) (δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(6) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Κορέας — κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη», εισηγητής: κ. Fornea (RO-II) (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 201).

(7) Διάσκεψη με θέμα «Τα κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη στις εμπορικές συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Πώς μπορούμε να επιτύχουμε ουσιαστικά αποτελέσματα;» — Περίληψη των κυριότερων μηνυμάτων: http://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/summary_conference_on_tsd_chapters_in_eu_trade_agreements.pdf

(8) ό.π.

(9) ό.π.

(10) Επιστολή της Ευρωπαίας Επιτρόπου κ. Malmström προς τον πρόεδρο της επιτροπής INTA κ. Lange (Ιανουάριος 2017): https://ec.europa.eu/carol/index-iframe.cfm?fuseaction=download&documentId=090166e5af9d7b2e&title=letter.pdf

(11) Επιστολή της Ευρωπαίας Επιτρόπου κ. Malmström προς τον Καναδό υπουργό Διεθνούς Εμπορίου κ. Champagne (Οκτώβριος 2017): https://ec.europa.eu/carol/index-iframe.cfm?fuseaction=download&documentId=090166e5b568bc60&title=SIGNED_LETTER.pdf

(12) Κοινή ερμηνευτική πράξη για τη συνολική οικονομική και εμπορική συμφωνία (CETA) μεταξύ του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της (ΕΕ L 11 της 14.1.2017, σ. 3)

(13) http://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=1689

(14) Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών για την υλοποίηση των Συμφωνιών Ελεύθερων Συναλλαγών (δημοσιεύτηκε στις 9 Νοεμβρίου 2017).

(15) REX/486 — Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κεντρικός ρόλος του εμπορίου και των επενδύσεων στην υλοποίηση και την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ)», εισηγητής: κ. Peel (UK-I), συνεισηγήτρια: κ. Quarez (FR-II) (δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(16) REX/486 — Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κεντρικός ρόλος του εμπορίου και των επενδύσεων στην υλοποίηση και την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ)», εισηγητής: κ. Peel (UK-I), συνεισηγήτρια: κ. Quarez (FR-II) (δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(17) http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/ditccplpmisc2016d1_en.pdf

(18) Επιστολή της επιτρόπου κ. Malmström προς το Καναδό υπουργό Διεθνούς Εμπορίου κ. Champagne (Οκτώβριος 2017), ό.π.

(19) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Εμπόριο για όλους: προς μια πιο υπεύθυνη πολιτική για το εμπόριο και τις επενδύσεις», εισηγητής: κ. Peel (UK-I) (ΕΕ C 26 της 20.7.2016, σ. 123) και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η θέση της ΕΟΚΕ σχετικά με συγκεκριμένα βασικά θέματα που έχουν τεθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τη διατλαντική εταιρική σχέση συναλλαγών και επενδύσεων (TTIP)», εισηγητής: κ. de Buck, συνεισηγήτρια: κ. Buzek (OJ C 487, 28.12.2016, p. 30). Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Κορέας — κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη», εισηγητής: κ. Fornea (RO-II) (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 201).

(20) Επιστολή του Δεκεμβρίου 2016 προς την Ευρωπαία Επίτροπο κ. Malmström με θέμα τις κυβερνητικές διαβουλεύσεις δυνάμει της ΣΕΣ ΕΕ-Κορέας, http://ec.europa.eu/carol/?fuseaction=download&documentId=090166e5af1bf802&title=EU_DAG%20letter%20to%20Commissioner%20Malmstrom_signed%20by%20the%20Chair%20and%20Vice-Chairs.pdf

(21) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Κορέας — κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη», εισηγητής: κ. Fornea (RO-II) (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 201).

(22) Οι κυβερνήσεις οι οποίες τηρούν τις κατευθυντήριες γραμμές καλούνται να συστήσουν ένα εθνικό σημείο επαφής (ΕΣΕ), κύριος ρόλος του οποίου είναι να ενισχύει την αποτελεσματικότητα των κατευθυντήριων γραμμών προβαίνοντας σε δραστηριότητες προώθησης, διεκπεραιώνοντας έρευνες και συμβάλλοντας στην επίλυση ζητημάτων που ενδέχεται να προκύψουν λόγω της τυχόν μη τήρησης των οδηγιών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Τα ΕΣΕ βοηθούν τις επιχειρήσεις και τους ενδιαφερόμενους φορείς τους να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την προώθηση της τήρησης των κατευθυντήριων γραμμών. Παρέχουν μια πλατφόρμα διαμεσολάβησης και συμβιβασμού για την επίλυση πρακτικών ζητημάτων που ενδέχεται να προκύψουν από την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών.

(23) Ανεπίσημο έγγραφο, με βάση κοινή πρόταση της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ETUC) και της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας και Κογκρέσου των Βιομηχανικών Οργανώσεων (AFL-CIO) (Σεπτέμβριος 2016), https://www.etuc.org/en/page/non-paper-introducing-independent-labour-secretariat-ceta

(24) Προκαταρκτικό υπόδειγμα κεφαλαίου για τα εργασιακά θέματα σε επιμέλεια του ιδρύματος Friedrich-Ebert-Stiftung και σε συνεργασία με τον πρόεδρο της επιτροπής INTA κ. Bernd Lange (Ιούνιος 2017), http://www.fes-asia.org/news/model-labour-chapter-for-eu-trade-agreements/.

(25) http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---dgreports/---integration/documents/publication/wcms_229374.pdf

(26) Βλέπε https://www.ictsd.org/bridges-news/bridges/news/trade-dispute-panel-issues-ruling-in-us-guatemala-labour-law-case