Οι πρόσφατες τάσεις των βασικών δεικτών που καταγράφονται στον πίνακα αποτελεσμάτων προκύπτουν από τρία στοιχεία (βλ. τους αναλυτικούς πίνακες του παραρτήματος):

•Για κάθε κράτος μέλος, τη μεταβολή του δείκτη για ένα συγκεκριμένο έτος σε σύγκριση με προηγούμενες περιόδους (ιστορική τάση),

•Για κάθε κράτος μέλος, τη διαφορά από τα μέσα ποσοστά της ΕΕ και της ευρωζώνης κατά το ίδιο έτος (παρέχοντας την αποτύπωση των υφιστάμενων διαφορών ως προς την απασχόληση και την κοινωνική κατάσταση),

•Τη μεταβολή του δείκτη μεταξύ δύο συναπτών ετών σε κάθε κράτος μέλος σε σχέση με την μεταβολή στο επίπεδο της ΕΕ και της ευρωζώνης (που είναι ενδεικτικό της δυναμικής της κοινωνικο-οικονομικής σύγκλισης/απόκλισης).

Από το 2016, η κατάσταση των κρατών μελών όσον αφορά τους βασικούς δείκτες απασχόλησης και τους κοινωνικούς δείκτες αξιολογείται μέσω από κοινού συμφωνηθείσας μεθόδου η οποία εξετάζει αμφότερα τα επίπεδα και τις μεταβολές του κάθε δείκτη (όπως εξηγείται στο παράρτημα 4). Με βάση τη μέθοδο αυτή, στον πίνακα 1 παρέχεται σύνοψη της ανάγνωσης του πίνακα αποτελεσμάτων. Όπως προκύπτει από τις αναλύσεις της παρούσας ενότητας και της ενότητας 2 (βλέπε διαγράμματα 1, 14, 15, 26, 27 και 28), πέντε κράτη μέλη (Ελλάδα, Κύπρος, Πορτογαλία, Ισπανία και Ιταλία) αντιμετωπίζουν σειρά σημαντικών προκλήσεων σε ό,τι αφορά την απασχόληση και κοινωνικών προκλήσεων, αν και η κατάστασή τους δεν είναι η ίδια από την άποψη των πρόσφατων εξελίξεων. Στον συνοπτικό πίνακα καταγράφονται πάνω από μία φορά δείκτες για πέντε άλλα κράτη μέλη (Βουλγαρία, Κροατία, Λετονία, Λιθουανία και Ρουμανία), οι οποίοι παρουσιάζουν διαφορετικούς βαθμούς σοβαρότητας και οι οποίοι αφορούν είτε την απασχόληση είτε την κοινωνική κατάσταση. Το υπόλοιπο της ενότητας περιέχει λεπτομερή ανάγνωση του πίνακα αποτελεσμάτων.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση όσον αφορά όλους τους δείκτες απασχόλησης και τους κοινωνικούς δείκτες, ιδίως από την άποψη του συνολικού ποσοστού ανεργίας και της εισοδηματικής ανισότητας. Καταγράφηκαν ορισμένες βελτιώσεις σε ό,τι αφορά το ποσοστό των νέων ΕΑΕΚ και το ποσοστό κινδύνου φτώχειας (AROP). Στην Ιταλία, οι δείκτες που σχετίζονται με την κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας παραμένουν σε κρίσιμα επίπεδα, ενώ το συνολικό ποσοστό ανεργίας μειώνεται με αργούς μόνο ρυθμούς σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Ταυτόχρονα, η κατάσταση των κοινωνικών δεικτών, ιδίως το ποσοστό κινδύνου φτώχειας, παραμένει δύσκολη. Στην Πορτογαλία, τα συνολικά ποσοστά ανεργίας και τα ποσοστά ανεργίας των νέων παραμένουν υψηλά, παρά κάποιες μέτριες μειώσεις. Επίσης, παρά την ελαφρά καθοδική τάση, υψηλοί είναι και οι δείκτες κινδύνου φτώχειας και εισοδηματικής ανισότητας σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Στην Ισπανία, τα ποσοστά ανεργίας και των νέων ΕΑΕΚ συνέχισαν να βελτιώνονται (αν και παραμένουν προβληματικά) και η κατάσταση όσον αφορά την ανεργία των νέων, τη φτώχεια και τις ανισότητες εξακολουθεί να παραμένει δυσχερής. Στην Κύπρο, οι εξελίξεις όσον αφορά τα συνολικά ποσοστά ανεργίας, τα ποσοστά ανεργίας των νέων και το ποσοστό των νέων ΕΑΕΚ ήταν ευνοϊκές, με καθοδικές τάσεις από τα πολύ υψηλά επίπεδα του παρελθόντος. Ωστόσο, η αύξηση του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών παραμένει αρνητική το 2015, και το ποσοστό κινδύνου φτώχειας παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αύξηση. Η Ρουμανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κρίσιμες προκλήσεις όσον αφορά το ποσοστό των νέων ΕΑΕΚ, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας και τις ανισότητες, με τις τελευταίες να εμφανίζουν σημαντική αύξηση. Ομοίως, στη Λιθουανία καταγράφτηκε απότομη αύξηση του κινδύνου φτώχειας και των εισοδηματικών ανισοτήτων. Στη Λετονία καταγράφτηκε η μεγαλύτερη αύξηση ανεργίας των νέων, ενώ η κατάσταση στη χώρα παραμένει σταθερή όσον αφορά το ποσοστό κινδύνου φτώχειας και τις ανισότητες. Στην Κροατία, τα γενικά ποσοστά ανεργίας και τα ποσοστά ανεργίας των νέων είναι υψηλά, αν και παρουσιάζουν ραγδαία μείωση. Στη Βουλγαρία, σημαντικές προκλήσεις παραμένουν το υψηλό ποσοστό των νέων ΕΑΕΚ και οι εισοδηματικές ανισότητες.

Όσον αφορά τα ποσοστά των νέων ΕΑΕΚ στη Φινλανδία, Γαλλία, Ιρλανδία και Σλοβακία, η κατάσταση θεωρείται ότι επιβάλλει «επαγρύπνηση» (λόγω είτε αιφνίδιων αυξήσεων ή υψηλότερων του μέσου όρου επιπέδων). Ομοίως, εκτός από την Ιταλία, η Φινλανδία, η Γαλλία και η Αυστρία παρουσιάζουν επίσης χαμηλότερη αύξηση του ΑΔΕΝ σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Τέλος, δύο ακόμη χώρες θα πρέπει επίσης να παρακολουθούνται στενά, η Πολωνία όσον αφορά τον κίνδυνο φτώχειας και η Εσθονία όσον αφορά την εισοδηματική ανισότητα.

Σε τρία κράτη μέλη ορισμένοι δείκτες παρουσιάζουν ελαφρά επιδείνωση, η οποία εντούτοις παρατηρείται σε σύγκριση με προηγούμενες καλές επιδόσεις. Στην Αυστρία και την Εσθονία, το ποσοστό ανεργίας (τόσο συνολικά όσο και αυτό των νέων) έχει αυξηθεί ταχύτερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, αν και παραμένει σε ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο. Παρόμοια κατάσταση παρατηρείται και στη Δανία όσον αφορά το ποσοστό της ανεργίας των νέων και το ποσοστό των νέων ΕΑΕΚ.



Πίνακας 1: Σύνοψη του πίνακα αποτελεσμάτων των βασικών δεικτών απασχόλησης και των κοινωνικών δεικτών

Σημείωση: δεν υπάρχουν διαθέσιμα τριμηνιαία στοιχεία για την ανεργία των νέων για τη Ρουμανία· δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία ΑΔΕΝ για το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, την Εσθονία, την Ιρλανδία, την Ελλάδα, την Κροατία, το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα και την Πολωνία στις 26 Οκτωβρίου 2016· δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία AROPE και S80/S20 για την Ιρλανδία στις 26 Οκτωβρίου 2016.

Πλαίσιο 1. Συγκριτική αξιολόγηση και επιδίωξη των βέλτιστων πρακτικών στην αγορά εργασίας Στην έκθεση των πέντε Προέδρων τονίστηκε ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις επιδόσεις της απασχόλησης και τις κοινωνικές επιδόσεις, και επισημάνθηκε ότι οι προκλήσεις είναι συχνά παρόμοιες στα διάφορα κράτη μέλη, αν και δεν υπάρχει μία καθολική προσέγγιση του θέματος. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2015 «Σχετικά με τα βήματα για την ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης» προβλέπονται τομείς πολιτικής ή θεματικοί τομείς οι οποίοι πρόκειται να αντιμετωπιστούν σταδιακά μέσω της πραγματοποίησης δραστηριοτήτων σχετικών με δείκτες αναφοράς, ή διασταυρωμένης εξέτασης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, «(...) Η διασταυρωμένη εξέταση στοχεύει στον εντοπισμό ανεπαρκών επιδόσεων και στη στήριξη της σύγκλισης προς την κατεύθυνση των καλύτερων επιδόσεων στους τομείς των αγορών εργασίας, της ανταγωνιστικότητας, του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και των δημόσιων διοικήσεων, καθώς και σε ορισμένες πτυχές της φορολογικής πολιτικής. (...) Οι δείκτες αναφοράς πρέπει να πληρούν δύο προϋποθέσεις. Πρώτον, πρέπει να σχετίζονται στενά με τις πολιτικές δράσεις, ώστε να μπορούν να οδηγήσουν σε πραγματικές και σημαντικές επιπτώσεις σε επίπεδο πολιτικών. Δεύτερον, είναι αναγκαίο να υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία και επαρκής συναίνεση ότι συμβάλλουν σημαντικά σε στόχους υψηλότερου επιπέδου όπως η απασχόληση, η ανάπτυξη, η ανταγωνιστικότητα, η κοινωνική ένταξη και η κοινωνική δικαιοσύνη, καθώς και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα». Η συγκριτική αξιολόγηση, όταν συμπληρώνεται από ευρύτερη οικονομική ανάλυση, μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση και την ενίσχυση των μεταρρυθμίσεων με την υποστήριξη της διαδικασίας αμοιβαίας μάθησης και σύγκλισης προς τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται επιτυχώς στα κράτη μέλη. Από τον Μάρτιο του 2016, πραγματοποιείται πιλοτική άσκηση σχετικά με τις παροχές ανεργίας και τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας. Από κοινού με τα κράτη μέλη έχει αναπτυχθεί προσέγγιση τριών σταδίων, λαμβανομένων υπόψη των υφιστάμενων πλαισίων. Σε πρώτο στάδιο, συζητούνται οι βασικές προκλήσεις του υπό εξέταση τομέα πολιτικής και προσδιορίζεται ένα σύνολο συναφών δεικτών υψηλού επιπέδου. Στο δεύτερο στάδιο, η χρήση ευάριθμων βασικών δεικτών επιδόσεων επιτρέπει τον προσδιορισμό όσων εμφανίζουν ικανοποιητικές και ανεπαρκείς επιδόσεις. Στο τρίτο στάδιο, προσδιορίζονται τα βασικά μέσα για την προώθηση της πολιτικής με σκοπό την επίτευξη ανοδικής σύγκλισης. Σε αυτή τη βάση, στον τομέα των παροχών ανεργίας και των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, έχουν προσδιοριστεί δείκτες για τα δύο πρώτα στάδια, ενώ για το τρίτο στάδιο έχουν προσδιοριστεί τέσσερα μέσα προώθησης της πολιτικής με σκοπό να καταστεί δυνατή η συγκριτική αξιολόγηση: η διάρκεια, το επίπεδο, τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τις παροχές ανεργίας και μια αρχή πολιτικής για την πρόσβαση σε έγκαιρη στήριξη προσαρμοσμένη στην κατάσταση των ατόμων στην αγορά εργασίας. Επιπλέον, η άσκηση συγκριτικής ανάλυσης σχετικά με τις δεξιότητες έχει ξεκινήσει από τον Σεπτέμβριο του 2016.





2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΡΑΤΏΝ ΜΕΛΩΝ



Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζεται επισκόπηση των πρόσφατων βασικών δεικτών απασχόλησης και κοινωνικών δεικτών και των μέτρων που ελήφθησαν από τα κράτη μέλη σε τομείς προτεραιότητας που προσδιορίζονται βάσει των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για την απασχόληση, όπως εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο το 2015 και εγκρίθηκαν εκ νέου, χωρίς μεταβολές, το 2016. Για κάθε κατευθυντήρια γραμμή, παρουσιάζονται οι πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με επιλεγμένους βασικούς δείκτες, καθώς και τα μέτρα πολιτικής που ελήφθησαν από τα κράτη μέλη. Η ενότητα αυτή βασίζεται στα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης των κρατών μελών για το 2016 και σε πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, στην έκθεση παρουσιάζονται μόνο τα μέτρα πολιτικής που εφαρμόστηκαν μετά τον Ιούνιο του 2015. Διεξοδική ανάλυση των πρόσφατων εξελίξεων της αγοράς εργασίας διατίθεται στην έκθεση «Labour Market and Wage Developments» για το 2016 και στην ανασκόπηση «Employment and Social Developments in Europe» για το 2016.