Τροποποιημένη πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ενός πίνακα ουσιών με προτεραιότητα στον τομέα της πολιτικής για το νερό (υποβληθείσα από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ)

Το άρθρο 250 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι, ενόσω το Συμβούλιο δεν έχει αποφασίσει, η Επιτροπή δύναται να τροποποιήσει την πρότασή της καθόλη τη διάρκεια των διαδικασιών που οδηγούν στη θέσπιση κοινοτικής πράξης.

Με την παρούσα, η Επιτροπή τοποθετείται επί των 20 τροπολογιών που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τροποποιώντας την πρότασή της δυνάμει του άρθρου 250 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

1. Ιστορικο

Βάσει του προκαταρκτικού άρθρου 16, η Επιτροπή υπέβαλε πρώτη πρόταση, πριν από τη δεύτερη ανάγνωση, σχετικά με την προταθείσα οδηγία για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων (καλούμενη εν προκειμένω Οδηγία-πλαίσιο για τα Ύδατα ή οδηγία 2000/60/EΚ) σύμφωνα με τις πρότερα διατυπωθείσες απαιτήσεις του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ωστόσο, ο συμβιβασμός στη διαδικασία διευθέτησης ανέδειξε ένα νέο στοιχείο στο άρθρο 16, βάσει του οποίου απαιτείται ο προσδιορισμός των "επικίνδυνων ουσιών προτεραιότητας". Εξ ου και η Επιτροπή αποφάσισε να τροποποιήσει την πρότασή της μετά την έκδοση της οδηγίας 2000/60/ΕΚ. Το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας είναι το ακόλουθο:

Διαβίβαση της πρότασης στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (COM(2000) 47 τελικό) (σύμφωνα με το άρθρο 175 παράγραφος 1 της Συνθήκης) // 7 Φεβρουαρίου 2000

Απόφαση της Επιτροπής των Περιφερειών για μη γνωμοδότηση // 3 Μαρτίου 2000

Γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής // 12 Ιουλίου 2000

Διαβίβαση της τροποποιημένης πρότασης στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (COM(2001) 17 τελικό) (σύμφωνα με το άρθρο 250 παράγραφος 2 της Συνθήκης) // 16 Ιανουαρίου 2001

Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου - πρώτη ανάγνωση // 15 Μαΐου 2001

Η πρώτη ανάγνωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στηρίζει, σε γενικές γραμμές, την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής. Ο πυρήνας της προτεινόμενης απόφασης, δηλαδή ο κατάλογος των ουσιών με προτεραιότητα, στο παράρτημα, ενισχύθηκε κατά τι, περιορίζοντας τον χρόνο για την αναθεώρηση ορισμένων ουσιών προτεραιότητας οι οποίες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως "επικίνδυνες ουσίες προτεραιότητας" στο ένα έτος μετά την έκδοση, και προσδιορίζοντας τρείς περαιτέρω ουσίες προτεραιότητας που θα έπρεπε να αναθεωρηθούν.

Πολλές άλλες πτυχές των συζητήσεων αφορούσαν την τροποποίηση και προσθήκη αιτιολογικών σκέψεων με στόχο την έμφαση είτε σε ορισμένες πλευρές της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα, είτε την χάραξη κατευθυντηρίων γραμμών για την μελλοντική αναθεώρηση του καταλόγου, που προβλέπεται για τον Δεκέμβριο του 2004 το αργότερο.

2. Στοχοσ τησ Προτασησ τησ Επιτροπησ

Στόχος της τροποποιημένης πρότασης είναι η επιλογή των ουσιών προτεραιότητας σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 2 της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα 2000/60/EΚ [1] και ο προσδιορισμός των "επικίνδυνων ουσιών προτεραιότητας" σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 3. Ο κατάλογος των ουσιών προτεραιότητας θα καταστεί παράρτημα Χ της εν λόγω Οδηγίας. Η Επιτροπή θα καταρτίσει προτάσεις για πρότυπα ποιότητας και ελέγχους εκπομπών εντός διετίας μετά την έκδοση του καταλόγου. Όσον αφορά τις "επικίνδυνες ουσίες προτεραιότητας", οι έλεγχοι εκπομπών αποβλέπουν στην πλήρη εξάλειψη των απορρίψεων, των εκπομπών και διαρροών, εντός 20 ετών.

[1] ΕΕ L 327, 22.12.2000, σ. 1

3. Γνωμη τησ Επιτροπησ επι των τροπολογιων που ενεκρινε το Ευρωπαϊκο Κοινοβουλιο

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε 20 τροπολογίες. Η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί 12 τροπολογίες στο σύνολό τους (3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 15, 21 και 23). Δύο περαιτέρω τροπολογίες γίνονται δεκτές εν μέρει (12 και 25) ενώ τρείς ακόμη τροπολογίες (24, 27 και 28) γίνονται δεκτές καταρχήν. Οι εναπομένουσες τρείς τροπολογίες (17, 18 και 19) δεν γίνονται δεκτές από την Επιτροπή.

Η θέση της Επιτροπής όσον αφορά τις τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι η ακόλουθη:

3.1. Τροπολογίες που έκανε δεκτές η Επιτροπή

Η Επιτροπή δέχεται εν όλω τις τροπολογίες 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 15, 21 και 23 για τους ακόλουθους λόγους:

Η τροπολογία 21 δίδει έμφαση στο χρονοδιάγραμμα σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 6 και στον τελικό στόχο, ο οποίος είναι παρόμοιος με τον αναφερόμενο στο άρθρο 1 παράγραφος ε για την εφαρμογή μέτρων όσον αφορά τις επικίνδυνες ουσίες προτεραιότητας.

Η τροπολογία 23 αποσαφηνίζει ότι όσον αφορά τις φυσικώς απαντώμενες ουσίες, δεν είναι δυνατή η πλήρης εξάλειψη των απορρίψεων, εκπομπών και διαρροών. Αυτό συμβαδίζει με το άρθρο 1ε και την αιτιολογική σκέψη 27 της οδηγίας 2000/60/EΚ.

Σύμφωνα με την τροπολογία 3, απαιτείται η συμμετοχή τρίτων χωρών το έδαφος των οποίων διασχίζεται από ποταμούς οι οποίοι διασχίζουν επίσης το έδαφος κράτους μέλους της Κοινότητας ή εκβάλλουν στο κράτος αυτό. Από την κατάρτιση του πρώτου αυτού καταλόγου προτεραιότητας και μετά, αυτό έχει καταστεί γενική πρακτική στις, βάσει του άρθρου 16, προπαρασκευαστικές εργασίες.

Η τροπολογία 5 απαριθμεί τις σχετικές διεθνείς συμφωνίες που θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη για τον προσδιορισμό των επικίνδυνων ουσιών προτεραιότητας σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 3. Οι διεθνείς αυτές συμφωνίες εξετάστηκαν κατά την επεξεργασία της τροποποιημένης πρότασης, όπως ορίζεται στο έγγραφο εργασίας [2] των υπηρεσιών της Επιτροπής.

[2] Έγγραφο εργασίας ENV/191000/01: "Προσδιορισμός των επικίνδυνων ουσιών προτεραιότητας", 16/01/2001 (Adonis αριθ. 901019).

Η τροπολογία 8 απευθύνει πρόσκληση για την προώθηση του συγχρονισμού των ερευνών και των πορισμάτων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της σύμβασης OSPAR. Και τα δύο αυτά στοιχεία έχουν ήδη καταστεί γενική πρακτική.

Η τροπολογία 9 προβλέπει ορισμένες προδιαγραφές για την αναθεώρηση του καταλόγου ουσιών προτεραιότητας, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι θα ληφθούν υπόψη όλες οι δυνάμει ουσίες προτεραιότητας. Οι πτυχές αυτές καλύπτονται, καταρχήν, από τις υφιστάμενες διαδικασίες.

Η τροπολογία 10 ορίζει ότι το κατά πόσον είναι διαθέσιμα τα απαιτούμενα δεδομένα για τη μελλοντική επιλογή των ουσιών προτεραιότητας - βάσει της Οδηγίας-πλαισίου για τα Ύδατα - εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από τη βελτίωση των διαθέσιμων δεδομένων των σχετικών με τις δοκιμές, μέσω της πολιτικής για τις χημικές ουσίες. Η τρέχουσα αναθεώρηση της κοινοτικής πολιτικής για τις χημικές ουσίες, όπως περιγράφεται στην πρόσφατη Λευκή Βίβλο [3] θα εξασφαλίσει την ύπαρξη επαρκών και κατάλληλων δεδομένων για όλες τις χημικές ουσίες.

[3] Στρατηγική για μια μελλοντική πολιτική για τα χημικά προϊόντα (COM (2001) 88 τελικό της 27/02/2001).

Η τροπολογία 11 υπογραμμίζει ότι η υφιστάμενη μέθοδος αναφοράς για την επιλογή των ουσιών προτεραιότητας δεν αποκλείει τη χρήση άλλων μεθόδων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο άλλων κοινοτικών μέτρων. Μολονότι η διατύπωση είναι πολύ γενική και η ορολογία διαφέρει από αυτήν της Οδηγίας 2000/60/EΚ, το περιεχόμενο της τροπολογίας ευθυγραμμίζεται με το άρθρο 16 παράγραφος 2.

Οι τροπολογίες 4 και 13 συνοψίζουν διατάξεις της οδηγίας 2000/60/EΚ, κυρίως δε των άρθρων 2 παράγραφος 29 και 16.

Οι τροπολογίες 6 και 15 συνιστούν αλλαγές στη διατύπωση, που ευθυγραμμίζονται με την Οδηγία-πλαίσιο για τα Ύδατα.

3.2. Τροπολογίες που έκανε καταρχήν δεκτές η Επιτροπή

Η τροπολογία 24 καθορίζει τα κριτήρια και τα όρια - δυνάμει σχετικών διεθνών συμφωνιών - που εξετάστηκαν στη διαδικασία προσδιορισμού, όπως ορίστηκαν στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. Ωστόσο, δεν γίνεται αναφορά στα κριτήρια που περιλαμβάνονται στη σχετική κοινοτική νομοθεσία, όπως προβλέπεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 της οδηγίας 2000/60/EΚ. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει τη προσθήκη, στην αρχή του κειμένου, των ακόλουθων λέξεων:"Υπό την επιφύλαξη της επιλογής, στο πλαίσιο της σχετικής κοινοτικής νομοθεσίας που αφορά τις επικίνδυνες ουσίες, ουσιών που προκαλούν ανησυχίες, ο προσδιορισμός των "επικίνδυνων ουσιών προτεραιότητας" στον κατάλογο ..."

Η τροπολογία 27 ενισχύει τις διατάξεις τις σχετικές με τις "ουσίες προτεραιότητας υπό αναθεώρηση", όπως ορίζεται στην υποσημείωση *** στο παράρτημα της τροποποιημένης πρότασης. Η προθεσμία για την αναθεώρηση μεταφέρεται στο ένα έτος μετά την έκδοση του καταλόγου. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο τελικός προσδιορισμός των δυνητικών αυτών "επικίνδυνων ουσιών προτεραιότητας" πρέπει να πραγματοποιηθεί το συντομότερο δυνατόν. Ωστόσο, αυτό ενδέχεται να μην είναι δυνατόν, λόγω των διαφορετικών χρονικών προοπτικών ολοκλήρωσης τρεχουσών εκτιμήσεων στο πλαίσιο άλλων κοινοτικών νομοθετικών διατάξεων. Η Επιτροπή προτείνει την αντικατάσταση των λέξεων "τελική κατάταξη" από την λέξη "προσδιορισμό" και την αντικατάσταση των λέξεων "12 μήνες" από τις λέξεις "24 μήνες".

Η τροπολογία 28 μεταβάλλει την κατάταξη του φθορανθενίου στο παράρτημα της προτεινόμενης απόφασης, από ενδεικτική παράμετρο πολυαρωματικών υδρογονανθράκων (PAH αριθ. 27) σε μεμονωμένη ουσία προτεραιότητας (αριθ. 14α), με επεξηγηματική παραπομπή. Η Επιτροπή δύναται να αποδεχθεί τη θέση ότι το φθορανθένιο πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένη ουσία προτεραιότητας, επειδή υπάρχουν ενδείξεις ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, υφίστανται άλλες πηγές, πέραν της χρήσεως σε προϊόντα και ενδιάμεσα. Ωστόσο, πρέπει να εξεταστεί το κατά πόσον το φθορανθένιο πληροί τα κριτήρια μιας "επικίνδυνης ουσίας προτεραιότητας". Εν κατακλείδι, η Επιτροπή προτείνει να διαγραφεί το φθορανθένιο ως ενδεικτική παράμετρος άλλων πολυαρωματικών υδρογονανθράκων, και να εγγραφεί ως μεμονωμένη "ουσία προτεραιότητας υπό αναθεώρηση" στο παράρτημα, ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η υποσημείωση ***** στην τροπολογία 28 πρέπει να διαγραφεί.

3.3. Τροπολογίες που έκανε δεκτές εν μέρει η Επιτροπή

Η τροπολογία 12 απαιτεί την προσθήκη περαιτέρω ουσιών στον κατάλογο, προκειμένου να προωθηθεί η εξάλειψη, μέχρι το 2020, των απορρίψεων εκπομπών και διαρροών όλων των επικίνδυνων ουσιών προτεραιότητας. Το κείμενο της τροπολογίας οδηγεί σε λάθος κατεύθυνση, ιδίως επειδή γίνεται αναφορά στο άρθρο 1 παράγραφος ( της οδηγίας 2000/60/ΕΚ. Προκειμένου να συμβαδίζει με το κείμενο της Οδηγίας-πλαισίου για τα Ύδατα και τις αρχές που το διαπνέουν, η Επιτροπή δέχεται την τροπολογία εάν διαγραφούν οι λέξεις "όλων" και "μέχρι το 2020" και προστεθούν, στο τέλος του κειμένου, οι λέξεις ", κατά περίπτωσιν".

Η τροπολογία 25 διευρύνει τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στην προτεινόμενη απόφαση, θεσπίζοντας υποχρέωση βάσει της οποίας η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν ότι όλα τα στοιχεία σχετικά με την κάθε ουσία και τις συνέπειες που έχει η έκθεση σε αυτές, είναι διαθέσιμα για τη μελλοντική αναθεώρηση του καταλόγου. Ούτε η Επιτροπή, ούτε τα κράτη μέλη, μπορούν να εξασφαλίσουν τη διαθεσιμότητα όλων αυτών των δεδομένων, κυρίως λόγω του ότι δεν είναι οι κάτοχοι ορισμένων δεδομένων. Ωστόσο, η Επιτροπή, με τη βοήθεια όλων των άλλων ενδιαφερομένων, δεσμεύεται να εξασφαλίσει την επάρκεια πληροφοριών υψηλής ποιότητας για τη μελλοντική επιλογή ουσιών προτεραιότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προτείνει την αντικατάσταση του κειμένου με τις ακόλουθες λέξεις:

"Η Επιτροπή, από κοινού με τους ενδιαφερομένους, όπως ορίζεται στο άρθρο 16 παράγραφος 5 της οδηγίας 2000/60/ΕΚ θα εξασφαλίσει την διάθεση των σχετικών με την ουσία και την έκθεση σε αυτήν δεδομένων που χρειάζονται για την εφαρμογή της διαδικασίας COMMPS, σύμφωνα με τις διατάξεις της σχετικής κοινοτικής νομοθεσίας. "

3.4. Τροπολογίες που απέρριψε η Επιτροπή

Οι τροπολογίες 17, 18 και 19 προσθέτουν την υποσημείωση *** στο παράρτημα της τροποποιημένης πρότασης για την προώθηση τριών ουσιών προτεραιότητας, των diuron (αριθ. 13), isoproturon (αριθ. 18) και σιμαζίνης (αριθ. 28), γεγονός που τις καθιστά υποκείμενες σε αναθεώρηση, όπως ορίζεται στην υποσημείωση. Η τροποποίηση του χαρακτηρισμού των εν λόγω ουσιών αιτιολογήθηκε με τις ανησυχίες για το πόσιμο νερό. Πρώτον, η Επιτροπή δεν έκρινε, στην εκτίμησή της, ότι οι εν λόγω τρείς ουσίες προτεραιότητας θα πληρούσαν τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό τους ως επικίνδυνων ουσιών προτεραιότητας, βάσει των πλέον πρόσφατων πληροφοριών. Δεύτερον, τα επιφανειακά ύδατα που χρησιμοποιούνται για την άντληση πόσιμου νερού θα είναι, οπωσδήποτε, πλήρως προστατευμένα, μέσω της θέσπισης προτύπων ποιότητας και της διενέργειας ελέγχων εκπομπών, όπως προβλέπεται για όλες τις ουσίες προτεραιότητας. Από κοινού με τις τρέχουσες εκτιμήσεις στο πλαίσιο της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ [4] του Συμβουλίου, θα εξασφαλιστεί ότι η χρήση των εν λόγω ουσιών είναι ασφαλής για την υγεία του ανθρώπου και για το περιβάλλον. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει λόγος πρόσθετων ανησυχιών που θα δικαιολογούσαν χαρακτηρισμό του τύπου "επικίνδυνη ουσία προτεραιότητας", επί του παρόντος. Για τους λόγους αυτούς, οι εν λόγω τροπολογίες απορρίπτονται από την Επιτροπή.

[4] ΕΕ L 230, 19.8.1991, σ.1

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Έχοντας υπόψη το άρθρο 250 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή τροποποιεί την πρότασή της ως ανωτέρω.