31.7.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 194/21 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τα ηλεκτρικά στοιχεία και τους 
συσσωρευτές που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες(') 
(89/C 194/09) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει στις 21 Δεκεμβρίου 1989, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 
100 Α της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Η ΟΚΕ ανάθεσε στο τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, την προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών. Κατά τη διάρκεια των εργασιών η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή όρισε 
τον κ. Proumens γενικό εισηγητή. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 266η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 31ης 
Μαΐου 1989) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για την πρω­
τοβουλία της Επιτροπής, επειδή αληθεύει το γεγονός ότι είναι 
απαραίτητη η ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο όσον 
αφορά τους συσσωρευτές και τα ηλεκτρικά στοιχεία. 
Ειδικότερα, η ΟΚΕ επικροτεί την ιδέα των μέτρων που 
αποβλέπουν ταυτόχρονα να μειώσουν, στην πηγή, τη ρύπαν­
ση του περιβάλλοντος από τα βαρέα μέταλλα — στη 
συγκεκριμένη περίπτωση, περιορίζοντας την παρουσία των 
εν λόγω μετάλλων στα στοιχεία και τους συσσωρευτές, κάθε 
φορά που η κατάσταση της τεχνικής το επιτρέπει — και να 
προωθήσουν την ανακύκληση αυτών των μετάλλων. Από την 
άποψη αυτή, επιβάλλεται μία ορθή ισορροπία μεταξύ των δύο 
παραπάνω στόχων. 
1.2. Η ΟΚΕ σημειώνει με ενδιαφέρον ότι αυτή η πρωτοβου­
λία εντάσσεται πλήρως στις προτεραιότητες που καθορίστη­
καν από ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων συγκαταλέ­
γεται η Δανία με το δικό της σχέδιο ρύθμισης. 
Εξάλλου, επισημαίνει τις εθελούσιες συμφωνίες που συνά­
φθηκαν κυρίως στο Βέλγιο (άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουα­
ρίου 1988), την Ολλανδία και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία 
της Γερμανίας. 
Επίσης, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συ­
ναλλαγών (ΕΖΕΣ), είτε θεσπίσθηκαν, είτε βρίσκονται στη 
διαδικασία της θέσπισης, νομοθεσίες σχετικά με το θέμα. 
1.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της, επίσης, για το 
γεγονός ότι η παρούσα πρόταση λαμβάνει υπόψη τις προσπά­
θειες που έχει καταβάλει και συνεχίζει να καταβάλει η κοινο­
τική βιομηχανία ηλεκτρικών στοιχείων και συσσωρευτών για 
τη μείωση της περιεκτικότητας σε υδράργυρο των βασικών 
στοιχείων και συσσωρευτών όπως επίσης και για τη συλλογή 
και ανακύκληση των χρησιμοποιημένων στοιχείων και συσ­
σωρευτών. 
Από αυτή τη σκοπιά, η ΟΚΕ δεν μπορεί παρά να καλέσει την 
Επιτροπή να συνεχίσει τη δράση της με τρόπο ώστε να 
υποστηρίξει και να ενθαρρύνει τις πρωτοβουλίες της βιομη­
χανίας. 
1.4. Η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την ιδέα της ενιαίας 
σήμανσης των στοιχείων και συσσωρευτών σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο και σημειώνει με ενδιαφέρον τη συμφωνία που επιτεύ-
(') ΕΕ αριθ. C 6 της 7. 1. 1989, σ. 3. χθηκε ως προς αυτό το θέμα μεταξύ της ΕΟΚ και ορισμένων 
χωρών της ΕΖΕΣ, ειδικότερα της Σουηδίας. 
1.5. Η ΟΚΕ δεν μπορεί παρά να επικροτήσει την ιδέα της 
πρόληψης της ανάμιξης των χρησιμοποιημένων στοιχείων 
και συσσωρευτών με τα οικιακά απόβλητα. Καταρχήν το 
σύστημα της επιστροφής παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον. 
Πρέπει, όμως, να εκτιμηθούν πιο προσεκτικά οι δυνατότητες 
εφαρμογής του στην πράξη. Μια άλλη λύση που θα πρέπει 
να εξεταστεί είναι η υποχρεωτική επιστροφή των χρησιμο­
ποιημένων στοιχείων ως προϋπόθεση για την απόκτηση 
άλλων, αν και η λύση αυτή είναι δυσεφάρμοστη. 
Επίσης, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να επικεντρωθεί περισσό­
τερο η προσπάθεια στις ενέργειες ενημέρωσης και επιμόρφω­
σης του καταναλωτή, προβλέποντας ιδιαίτερα πρωτοβουλίες 
στα σχολεία, ενδεχομένως με πρότυπες ενέργειες. 
1.6. Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, η ΟΚΕ διαπιστώνει 
ότι η πρόταση οδηγίας καλύπτει ένα αρκετά μεγάλο φάσμα 
στοιχείων και συσσωρευτών, τόσο βασικών όσο και δευτε­
ρευόντων, των οποίων οι συνθήκες διάθεσης στην αγορά, τα 
τεχνικά χαρακτηριστικά, το φάσμα εφαρμογών που κυμαί­
νεται από την καθαρά επαγγελματική χρήση έως την «κατανα­
λωτική αγορά», οι δυνατότητες μείωσης της περιεκτικότητας 
σε βαρέα μέταλλα και ανακύκλησης, διαφέρουν αρκετά. 
Η ΟΚΕ θεωρεί προφανές ότι η πρόταση, βάσει των επιδιωκό­
μενων της στόχων, σκοπεύει τα στοιχεία και τους συσσωρευ­
τές που απευθύνονται στον κοινό καταναλωτή. 
Συνεπώς, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ πρέπει να αποκλεισθούν 
από το πεδίο δράσης της εξεταζόμενης πρότασης οι συσ­
σωρευτές μεγάλου μεγέθους και μεγάλου βάρους που είναι 
αποκλειστικά για επαγγελματική χρήση ενώ, βεβαίως, οι 
«μικτοί» συσσωρευτές (όσοι δηλαδή μπορούν να χρησιμο­
ποιούνται τόσο από επαγγελματίες όσο και από τον κοινό 
καταναλωτή) θα εξακολουθήσουν να υπάγονται τις διατάξεις 
της πρότασης. 
1.7. Όσον αφορά την ενσωμάτωση της οδηγίας στις εθνι­
κές νομοθεσίες, τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν την κατάλ­
ληλη υποδομή, κυρίως όσον αφορά τη συλλογή, την 
ανακύκληση και την αποθήκευση θα πρέπει να υιοθετήσουν 
τις κατάλληλες διατάξεις. 
Αριθ. C 194/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 7. 89 
1.8. Η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι απαιτείται αυστηρή 
επόπτευση των εργασιών αποθήκευσης και μεταφοράς των 
φθαρμένων στοιχείων και συσσωρευτών για την ειδική εναπό­
θεση σε χώρους απορριμμάτων ή την ανακύκληση τους. Πρέ­
πει να υιοθετηθούν αυστηρά μέτρα για να εξασφαλίζεται ότι 
οι εργασίες αποθήκευσης και/ή μεταφοράς δεν εκτελούνται 
κάτω από άσχημες συνθήκες και μάλιστα κατά παράβαση των 
σχετικών οδηγιών. 
Συγκεκριμένα, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νησιω­
τικές ή σχετικά απομονωμένες περιοχές θα πρέπει να αποτε­
λέσουν αντικείμενο ειδικής επόπτευσης. 
1.9. Υπάρχει επικάλυψη μεταξύ αυτής της πρότασης και 
των πρόσφατων προτάσεων που αφορούν, αντίστοιχα, τις 
τροποποιήσεις της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ για τα απόβλητα και 
την αντικατάσταση της οδηγίας 78/319/ΕΟΚ για τα επικίν­
δυνα και τοξικά απόβλητα (!), επί των οποίων η ΟΚΕ έχει 
ήδη γνωμοδοτήσει (2). Προκύπτουν ορισμένα προβλήματα 
που αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής. 
Πράγματι, αν η παρούσα πρόταση παραδέχεται ότι ορισμένοι 
τύποι στοιχείων και συσσωρευτών είναι αποδεκτοί από περι­
βαλλοντική άποψη και, συνεπώς, δεν υπάγονται στις προβλε­
πόμενες υποχρεώσεις, τα δύο άλλα κείμενα θεωρούν, αντι­
θέτως, όλους τους τύπους στοιχείων και συσσωρευτών ως 
απόβλητα και μάλιστα επικίνδυνα απόβλητα. 
Εκτός από το πρόβλημα της καθαρής συνοχής μεταξύ των 
διάφορων κειμένων, παρόμοια εξομοίωση δεν μπορεί παρά 
να παρεμποδίσει, αν όχι ματαιώσει, τις προσπάθειες που κατα­
βάλλονται από τη βιομηχανία, τόσο σε εθελούσια βάση όσο 
και υπό την επίδραση της παρούσας πρότασης, όσον αφορά 
τη μείωση της περιεκτικότητας σε βαρέα μέταλλα αυτών των 
προϊόντων, όπως επίσης και της προώθησης της συλλογής 
και ανακύκλησης της. 
Εξάλλου, η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τις παρατηρήσεις που ήδη 
διατύπωσε στη γνωμοδότηση επί των οδηγιών για τα 
απόβλητα όσον αφορά τη νομική βάση που έχει επιλεγεί: 
πράγματι, παρόλο που το άρθρο 100 Α προσφέρει προφανή 
πλεονεκτήματα από πλευράς διαδικασίας, οι περιβαλλοντικές 
επιπτώσεις της υπό εξέταση πρότασης θα καθιστούσαν περισ­
σότερο συνεκτική την αναφορά στα άρθρα 130 Π και 130 Ρ 
της Συνθήκης. 
1.10. Τέλος, η ΟΚΕ εμμένει στην άποψη ότι πρέπει να 
ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλισθεί η 
υγεία των εργαζόμενων στους εγκεκριμένους ειδικούς χώρους 
εναπόθεσης ή στις μονάδες ανακύκλησης των χρησιμοποιη­
μένων στοιχείων και συσσωρευτών, βάσει των οδηγιών και 
των εθνικών νομοθεσιών που ισχύουν στον τομέα αυτό. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Άρθρο 1 
Οι στόχοι που επιδιώκονται θα μπορούσαν να διευκρινισθούν 
καλύτερα, και ειδικότερα η μείωση της περιεκτικότητας σε 
βαρέα μέταλλα των στοιχείων και συσσωρευτών, κάθε φορά 
(') ΕΕαριθ. C 195 της 19. 11. 1988, σ. 3 και 8. 
(2) ΕΕ αριθ. C 56 της 6. 3. 1989, σ. 2. που η κατάσταση της τεχνικής το επιτρέπει, καθώς και η 
αναγκαία προώθηση της ανακύκλησης αυτών των μετάλλων. 
Αυτό το άρθρο θα έπρεπε επίσης να διευκρινίζει ότι καλύ­
πτονται όλα τα στοιχεία και συσσωρευτές (όπως ακριβώς 
προσδιορίζεται στο παράρτημα Ι), που διοχετεύονται στην 
κοινοτική αγορά. Έτσι, οι κατασκευαστές που έχουν την 
έδρα τους σε τρίτες χώρες θα τύχουν της αυτής ακριβώς 
μεταχείρισης με τους κοινοτικούς κατασκευαστές. 
2.2. Άρθρο 2 
Με σκοπό να ενισχυθεί η σημασία που δίνεται στην 
ανακύκληση, η αναφορά σ'αυτή την τελευταία θα πρέπει να 
διαγραφεί από το σημείο (γ) και να εμφανισθεί μόνο στο 
σημείο (δ). 
2.3. Άρθρο 3 
Η περιεκτικότητα σε υδράργυρο των αλκαλικών και μαγγα-
νιούχων στοιχείων και συσσωρευτών που χρησιμοποιούνται 
γενικότερα αποτελεί αντικείμενο προγράμματος μείωσης από 
την πλευρά της βιομηχανίας. Στα όρια περιεκτικότητας που 
αναφέρονται από την Επιτροπή πρέπει βεβαίως να ληφθεί 
υπόψη η εν λόγω μείωση. Σχετικά μ'αυτά, πρέπει να υπογραμ­
μισθεί η ύπαρξη της επιτροπής για την προσαρμογή στην 
τεχνική πρόοδο για την οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 12 
της παρούσας πρότασης. 
2.4. Άρθρο 4 
Όπως αναφέρθηκε ήδη στις γενικές παρατηρήσεις, η ΟΚΕ 
υποστηρίζει πλήρως την αρχή της ενιαίας σήμανσης των 
στοιχείων και συσσωρευτών. Καλεί, ωστόσο, την Επιτροπή 
να επανεξετάσει τις συγκεκριμένες και τεχνικές συνθήκες 
αυτής της σήμανσης, από κοινού με τη βιομηχανία, σε ό,τι 
αφορά ορισμένους τύπους δευτερευόντων στοιχείων και συσ­
σωρευτών. 
2.5. Άρθρο 5 
Όσον αφορά τα δευτερεύοντα στοιχεία και τους συσσωρευτές 
που ενσωματώνονται σε συσκευές, έχει σημασία να τρο­
ποποιηθεί το κείμενο με τρόπο ώστε να διευκρινίζεται ότι για 
λόγους προστασίας της ασφάλειας του χρήστη, η πρόσβαση 
στα στοιχεία-συσσωρευτές θα είναι δυνατή μόνο στην περί­
πτωση που η συσκευή που τις περιέχει δεν βρίσκεται υπό 
τάση. 
2.6. Άρθρο 6 
Μολονότι η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως στους στόχους που 
επιδιώκονται από αυτό το άρθρο, κρίνει, ωστόσο, ότι τα μέτρα 
που θα πρέπει να ληφθούν από τα κράτη μέλη με σκοπό την 
υλοποίηση τους θα πρέπει να προσδιορισθούν με τον πιο 
σαφή τρόπο. 
Εξάλλου, θα ήταν σκόπιμο να προσδιορισθούν καλύτερα, ανά 
στόχο, οι τύποι στοιχείων και συσσωρευτών που αναφέ­
ρονται, δεδομένου ότι τα χαρακτηριστικά των εν λόγω προϊό­
ντων και τα ενδεχόμενα προβλήματα που τίθενται, ή ενδέχεται 
να τεθούν, διαφέρουν σημαντικά. 
31. 7. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 194/23 
Επιπλέον, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί η περίπτωση συμπλη­
ρωματικών διατάξεων όσον αφορά τις δυνατότητες κοινο­
τικής και εθνικής χρηματοδότησης των ερευνών που 
αποβλέπουν στη μείωση της περιεκτικότητας των στοιχείων 
και συσσωρευτών σε βαρέα μέταλλα καθώς και στη βελτίωση 
της συλλογής και ανακύκλησης τους. 
2.7. Άρθρο 7 
Παρά το γεγονός ότι επικροτεί την ιδέα που αναφέρεται 
σ'αυτό το άρθρο, η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι θα πρέπει να συνο­
δεύεται από προσπάθεια για ενημέρωση και επιμόρφωση του 
καταναλωτή, στην οποία η βιομηχανία θα πρέπει να 
προσφέρει τη συμβολή της. 
2.8. Άρθρο 8 
Μολονότι, όπως αναφέρθηκε στις γενικές παρατηρήσεις, η 
ΟΚΕ υποστηρίζει τις αρχές που αναπτύσσονται σ'αυτό το 
άρθρο, επιθυμεί, ωστόσο, να λάβει μεγαλύτερο μέρος η βιομη­
χανία στα μέτρα που αποβλέπουν στην προστασία του κατα­
ναλωτή. 
Η ΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι το άρθρο αυτό θα πρέπει να 
τροποποιηθεί με τη διαγραφή του σημείου (γ). Πράγματι, δεν 
εμπίπτει στις αρμοδιότητες των κρατών μελών η ενημέρωση 
του καταναλωτή σχετικά με τις δυνατότητες επιλογής. 
Αντίθετα, εναπόκειται σ'αυτά η εξασφάλιση της ποιότητας 
της ενημέρωσης που παρέχεται στον καταναλωτή. Κατά συνέ­
πεια, η πρώτη γραμμή του άρθρου αυτού πρέπει να διατυπωθεί 
ως εξής: «Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο καταναλωτής, ο 
οποίος έχει τη δυνατότητα να επιλέγει μεταξύ των διάφορων 
τύπων στοιχείων και συσσωρευτών, ενημερώνεται σχετικά 
με...» 
2.9. Άρθρο 9 
Η αρχή της θέσπισης προγραμμάτων που αναφέρονται 
βρίσκει την πλήρη υποστήριξη της ΟΚΕ. Η ΟΚΕ διερωτάται, 
ωστόσο, αν είναι ικανοποιητικώς σαφή τα διάφορα μέτρα που 
προβλέπονται. 
Έτσι, αυτά τα προγράμματα θα πρέπει να συμπεριλάβουν 
συγκεκριμένους στόχους και προθεσμίες όσον αφορά την 
ανακύκληση. 
Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 1989. 2.10. Άρθρο 10 
Οι παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν προηγουμένως στο 
σημείο 1.7 ισχύουν και για το άρθρο 10. 
Επιπλέον, στο άρθρο αυτό, το κόστος εξάλειψης των εν λόγω 
στοιχείων και συσσωρευτών βαρύνει τη βιομηχανία στοι­
χείων και συσσωρευτών (ή τους εισαγωγείς των προϊόντων 
αυτών). Εμμέσως, όμως, το συμπληρωματικό αυτό κόστος θα 
επιβαρύνει τον καταναλωτή. 
Το «συμπληρωματικό κόστος» θα πρέπει όμως να είναι σχε­
τικά ελάχιστο όταν συγκριθεί το ποσό των ετήσιων αγορών 
στοιχείων και συσσωρευτών από πλευράς καταναλωτή με το 
συνολικό προϋπολογισμό ενός νοικοκυριού. 
2.11. Άρθρο 11 
Η αρχή που αναφέρεται σ'αυτό το άρθρο είναι αδιαφιλονί­
κητη. Όμως, η εμβέλεια της θα πρέπει να ενισχυθεί. Πρέπει 
να εξαλειφθεί το τμήμα της πρότασης το οποίο αρχίζει με 
τις λέξεις «με εξαίρεση ...». Έτσι, μόνο τα στοιχεία και οι 
συσσωρευτές που συμφωνούν με τις διατάξεις της πρότασης 
οδηγίας θα μπορούν να αναγνωρισθούν στην Κοινότητα. 
2.12. Άρθρο 12 
Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για την πρόθεση που 
εκφράζεται και η οποία θα επιτρέψει να προσαρμοσθούν οι 
διατάξεις της οδηγίας και ειδικότερα των παραρτημάτων της, 
στο επικρατούν επίπεδο της τεχνικής προόδου. 
2.13. Άρθρο 13 (και άρθρο 9) 
Μολονότι, χωρίς αμφιβολία, πρέπει να ληφθούν ταχύτατα 
μέτρα σχετικά με το θέμα αυτό, διερωτάται κανείς ωστόσο αν 
οι προθεσμίες που προτείνονται από την Επιτροπή δεν είναι 
υπερβολικά αισιόδοξες και αν δεν θα έπρεπε να επανεξετα­
σθούν έτσι ώστε να ληφθούν καλύτερα υπόψη οι ικανότητες 
προσαρμογής των κρατών μελών και της βιομηχανίας στις 
διατάξεις της οδηγίας και των σχετικών προθεσμιών. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE