P6_TA(2004)0059

Αποστολή Althea στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την στρατιωτική επιχείρηση Althea της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την κοινή δράση 2004/570/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2004, για τη στρατιωτική επιχείρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βοσνία — Ερζεγοβίνη [1] (ΒΕρ),

- έχοντας υπόψη το άρθρο 21 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 10ης Απριλίου 2002, σχετικά με την ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας και άμυνας (ΕΠΑΑ) και τις σχέσεις ΕΕ-ΝΑΤΟ [2],

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του σχετικά με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (κύριες πτυχές και βασικές επιλογές), και ιδίως τα ψηφίσματα της 26ης Σεπτεμβρίου 2002 [3] και 23ης Οκτωβρίου 2003 [4],

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 13ης Μαρτίου 2003, σχετικά με την επιχείρηση της ΕΠΑΑ στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας [5],

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 10ης Απριλίου 2003, σχετικά με τη νέα ευρωπαϊκή δομή ασφάλειας και άμυνας — προτεραιότητες και κενά [6],

- έχοντας υπόψη το άρθρο 103, παράγραφος 2, του Κανονισμού του,

Α. λαμβάνοντας υπόψη την κοινή δράση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2004 και την ανακοίνωση από την Ευρωπαϊκή Ένωση μιας αποστολής ΕΠΑΑ, με την κωδική ονομασία Althea, στη ΒΕρ, η οποία θα είναι η πρώτη στρατιωτική αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά μεγάλης κλίμακας, δύναμης περίπου 7000 ανδρών και γυναικών, σε σύγκριση με τις προηγούμενες μικρότερες αποστολές Concordia (δύναμης περίπου 350 ανδρών και γυναικών) στην ΠΓΔΜ και Artemis (δύναμης περίπου 1400 ανδρών και γυναικών) στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό,

Β. πιστεύοντας ότι οποιαδήποτε επιχείρηση της ΕΕ ενδέχεται να κάνει χρήση στρατιωτικής δύναμης που θα υπερβαίνει τα καθήκοντα της υφιστάμενης αστυνομικής αποστολής της ΕΕ στη ΒΕρ, πρέπει να επιδιώξει την ευρεία υποστήριξη της κοινής γνώμης και οφείλει να πληρεί τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα δημοκρατικής νομιμότητας,

Γ. υπενθυμίζοντας την απόφαση αριθ. 1551 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (εγκρίθηκε στις 9 Ιουλίου 2004), η οποία υπενθυμίζει τα εμπλεκόμενα μέρη ότι έχουν δεσμευθεί να συνεργάζονται πλήρως με το Διεθνές Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία έτσι ώστε να παραδώσουν όλα τα πρόσωπα εναντίον των οποίων έχει απαγγελθεί κατηγορία από το Δικαστήριο προκειμένου αυτά να δικαστούν,

Δ. επισημαίνοντας την υποστήριξη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών προς την αποστολή αυτή [7], η οποία, από τα τέλη του 2004, θα αναλάβει την πλειονότητα των καθηκόντων που προς το παρόν εκτελεί η επιχείρηση της Δύναμης Σταθεροποίησης (SFOR) του Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ),

Ε. επισημαίνοντας ότι οι κοινές δαπάνες της επιχείρησης εκτιμώνται σε 71,7 εκατ. ευρώ και θα επιβαρύνουν απευθείας τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 28, παράγραφος 3, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ τη διαχείρισή τους θα έχει ο "AΘΗNA", ο μηχανισμός που συγκροτήθηκε με την απόφαση 2004/197/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 23ης Φεβρουαρίου 2004 [8],

ΣΤ. επισημαίνοντας ότι η κατάσταση από πλευράς ασφαλείας στη ΒΕρ έχει βελτιωθεί σημαντικά από το τέλος του πολέμου το 1995, αλλά ότι εξακολουθούν εντούτοις να υφίστανται απειλές εναντίον της ασφάλειας της χώρας, οι οποίες απαιτούν προσοχή, ιδίως εκείνες που απορρέουν από το οργανωμένο έγκλημα και τη διαφθορά, τη διεθνή τρομοκρατία, τις πολιτικές ταραχές και τις εθνοτικές εντάσεις,

Ζ. επισημαίνοντας ότι το σημερινό ευάλωτο θεσμικό πλαίσιο που δημιουργήθηκε από τις συμφωνίες του Dayton του 1995 δεν επιτρέπει στο κράτος της ΒΕρ να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και επιτυχημένα τις προαναφερθείσες απειλές,

Η. επισημαίνοντας επιπλέον ότι εκατοντάδες χιλιάδες προσφυγές δεν έχουν μπορέσει να επιστρέψουν και ότι ένας από τους λόγους γι' αυτό είναι ότι μεγάλα τμήματα του εδάφους είναι σπαρμένα με νάρκες, τόσο νάρκες κατά προσωπικού όσο και εναντίον οχημάτων, γεγονός που καθιστά τα εδάφη αυτά εξαιρετικά επικίνδυνα· προσθέτοντας ότι η εκκαθάριση των ναρκών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα, ιδίως όσον αφορά τον τουρισμό και τη γεωργία,

Θ. συνιστώντας μετ` επιτάσεως την σύναψη ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ της ΒΕρ και των γειτονικών χωρών με την οποία θα αναθεωρούνται οι συμφωνίες του Dayton και θα δημιουργείται αμοιβαία εμπιστοσύνη παράλληλα με τις επίσημες συνθήκες διμερούς συνεργασίας, κατά προτίμηση πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση· επισημαίνοντας ότι οι ειρηνευτικές συμφωνίες μπορούν να προετοιμασθούν από διεθνή διάσκεψη στην οποία θα συμμετέχουν όλες οι χώρες της περιοχής, κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ΟΗΕ και οι Ηνωμένες Πολιτείες,

Ι. αναγνωρίζοντας ότι η υπό νατοϊκή διοίκηση Δύναμη Σταθεροποίησης (SFOR) διαδραμάτισε ζωτικό ρόλο για τη διατήρηση της ειρήνης και της ασφάλειας στη ΒΕρ, βοηθώντας να εξασφαλισθεί μακροπρόθεσμη σταθερότητα και αποτρέποντας νέες εκρήξεις βίας,

ΙΑ. επισημαίνοντας ότι το ΝΑΤΟ θα διατηρήσει στρατηγείο στο Σεράγεβο με στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό δύναμης περίπου 250 ατόμων, πρωταρχικός ρόλος του οποίου θα είναι η συνέχιση του διαλόγου του ΝΑΤΟ με τη ΒΕρ για μεταρρυθμίσεις στον αμυντικό τομέα, η από κοινού με την Ευρωπαϊκή Ένωση ευθύνη για αντιτρομοκρατικές δραστηριότητες, καθώς και για όλα τα ζητήματα που αφορούν την αναζήτηση προσώπων εναντίον των οποίων έχει απαγγελθεί κατηγορία για εγκλήματα πολέμου· υπογραμμίζει ότι η σύλληψη και προσαγωγή στη δικαιοσύνη προσώπων εναντίον των οποίων έχει απαγγελθεί κατηγορία για τα εγκλήματα πολέμου αποτελεί δοκιμασία της αξιοπιστίας της διεθνούς κοινότητας, του ΝΑΤΟ, και σε τελευταία ανάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και προϋπόθεση για περαιτέρω συμφιλίωση,

ΙΒ. τονίζοντας ότι η σταθεροποίηση της ΒΕρ έχει τεράστια σημασία για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής και ότι η ενίσχυση των θεσμών της θα μπορούσε να συνεισφέρει αποφασιστικά στην επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων θεσμικής και κρατικής συγκρότησης στις γειτονικές χώρες,

1. χαιρετίζει τη νέα συντονισμένη και συνεκτική προσέγγιση της ΕΕ στη ΒΕρ, η οποία περιλαμβάνει μια συνολική στρατηγική για τη ΒΕρ [9], μια νέα εντολή για τον ειδικό εκπρόσωπο της ΕΕ [10], τις μη στρατιωτικές πτυχές όπως τη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (ΔΣΣ) και τα προγράμματα κοινοτικής βοήθειας για την ανοικοδόμηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση (CARDS), την αστυνομική αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης [11], καθώς και την επικείμενη στρατιωτική δύναμη σταθεροποίησης Althea·

2. ζητεί από την κυβέρνηση της ΒΕρ να καλέσει την αποστολή Althea της ΕΕ να αναδείξει τις τρέχουσες προόδους που έχουν σημειώσει οι αρχές της ΒΕρ·

3. αποδοκιμάζει για μια ακόμη φορά τη μη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τα όρια που θέτει η Συνθήκη στο δικαίωμα διαβούλευσης του Κοινοβουλίου, καθώς και την περιορισμένη πληροφόρηση· εκφράζει επίσης τη λύπη του για την απόφαση να χρηματοδοτηθεί αυτή η επιχείρηση με συνεισφορές εκτός του συνήθους προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

4. προτείνει να συνεισφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο επιχειρησιακό κόστος της Althea με τη μορφή ισόποσων μηνιαίων καταβολών σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που έχουν εγκριθεί από τον ΟΗΕ και τον ΟΑΣΕ, προκειμένου ιδίως να καλύπτεται τμήμα των ημερήσιων αποζημιώσεων του προσωπικού από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

5. πιστεύει ότι η επιχείρηση Althea πρέπει να ενισχύσει τη συνολική προσέγγιση της ΕΕ απέναντι στη ΒΕρ και να υποστηρίξει την πρόοδο της χώρας αυτής προς μια τελική ένταξη στην ΕΕ· χαιρετίζει επίσης τις δηλώσεις σύμφωνα με τις οποίες η δράση αυτή έχει σκοπό να ενισχύσει τις τοπικές δυνατότητες αστυνόμευσης και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, με σταδιακή μεταβίβαση της ευθύνης για την ασφάλεια στις τοπικές αρχές·

6. υποστηρίζει την "Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης" στη ΒΕρ, η οποία συνιστά κεφαλαιώδες πλαίσιο δράσης για την πορεία της χώρας αυτής προς την Ευρωπαϊκή Ένωση· χαιρετίζει τη νέα εντολή του ειδικού εκπροσώπου της ΕΕ, Λόρδου Ashdown, για υλοποίηση του συνολικού πακέτου στήριξης για τη ΒΕρ, αλλά υπενθυμίζει για μια ακόμη φορά ότι, όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η ΒΕρ πρέπει να στηριχθεί κατά κύριο λόγο στις δικές της δυνάμεις·

7. χαιρετίζει την απόφαση της ΕΕ να καταφύγει στη χρήση πόρων και δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ για την αποστολή Althea επιβεβαιώνοντας έτσι τη συνεργασία μεταξύ των δύο οργανισμών και εφαρμόζοντας τη συμφωνία του Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με την πρόσβαση της ΕΕ στις δυνατότητες σχεδιασμού και διοίκησης του ΝΑΤΟ ("Βερολίνο Συν")·

8. τάσσεται υπέρ της στενότερης δυνατής συνεργασίας μεταξύ της δύναμης σταθεροποίησης της ΕΕ στη ΒΕρ και των δυνάμεων του ΝΑΤΟ που εναπομένουν στη χώρα αυτή, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί σαφής οριοθέτηση των ρόλων και των ευθυνών ανάμεσα στους δύο οργανισμούς·

9. χαιρετίζει τη διατήρηση παρουσίας του ΝΑΤΟ στη ΒΕρ και ξεχωριστού στρατηγείου του ΝΑΤΟ στο Σεράγεβο στο πλαίσιο του προγράμματος εταιρικής σχέσης για την ειρήνη του ΝΑΤΟ, επιμένει δε ότι επιπροσθέτως της μεταβίβασης της ευθύνης της ειρηνευτικής αποστολής, θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει επίσης την ευθύνη για αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις, καθώς και για τη σύλληψη εγκληματιών πολέμου·

10. συνιστά στον ειδικό εκπρόσωπο της ΕΕ όχι μόνο να συντονιστεί στενά με τον Διοικητή της Δύναμης της ΕΕ αλλά και να καλέσει εκπροσώπους του ΝΑΤΟ στην ομάδα συντονισμού του ειδικού εκπροσώπου προκειμένου να εξασφαλισθεί ο συντονισμός και η συνοχή σε ολόκληρο το φάσμα των δραστηριοτήτων της ΕΕ στη ΒΕρ·

11. χαιρετίζει την πρόθεση τρίτων χωρών να συμμετέχουν στη στρατιωτική επιχείρηση της ΕΕ·

12. θεωρεί ότι η επιχείρηση αυτή πρέπει να εδραιώσει περαιτέρω τη συλλογική ικανότητα σχεδιασμού και διαχείρισης ευρωπαϊκών στρατιωτικών επιχειρήσεων σε επίπεδο ΕΕ στην προοπτική της ανάπτυξης του πολιτικοστρατιωτικού πυρήνα σχεδιασμού της ΕΕ· χαιρετίζει την πρόθεση για σύνδεση της στρατιωτικής δράσης με άλλες πτυχές του ρόλου της ΕΕ στη ΒΕρ, συμπεριλαμβανομένης της αστυνόμευσης, της ανάπτυξης και της κατάρτισης·

13. ζητεί η αποστολή Althea να δεσμευθεί να τηρεί την κοινοτική και διεθνή νομοθεσία περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων·

14. θεωρεί σημαντικό η δύναμη της ΕΕ να συμπεριλαμβάνει μονάδα ειδικών δυνατοτήτων, τύπου χωροφυλακής, (Ενοποιημένη Αστυνομική Μονάδα) για εκείνες τις αποστολές για τις οποίες δεν έχουν γενικά εκπαιδευθεί οι ένοπλες δυνάμεις και τις οποίες δεν μπορούν να εκτελούν οι εν γένει αστυνομικές δυνάμεις, δεδομένου μάλιστα του γεγονότος ότι η αστυνομική αποστολή της ΕΕ έχει μη εκτελεστική εντολή βάσει της οποίας μπορεί απλώς να παρέχει συμβουλές και να παρακολουθεί τις εξελίξεις· υπογραμμίζει στο πλαίσιο αυτό τη σημασία της επιτάχυνσης των προσπαθειών για δημιουργία μιας τοπικής, πολυεθνοτικής αστυνομικής δύναμης που θα απολαμβάνει της εμπιστοσύνης όλων των κοινοτήτων της χώρας·

15. ζητεί επιμόνως από τις στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις της ΕΕ καθώς και από τις πολιτικές αρχές στη ΒΕρ να συνεργαστούν στενά στην ενεργητική αναζήτηση εγκληματιών πολέμου και στην καταπολέμηση κάθε είδους τρομοκρατίας·

16. συνιστά στη δύναμη της ΕΕ να συνεχίσει την πρόσφατη πρακτική της SFOR της ανάπτυξης δικτύου μικρών στρατιωτικών ομάδων οι οποίες ζουν ανάμεσα στον πληθυσμό σε "οίκους φιλοξενίας" προκειμένου να διατηρήσουν επίγνωση της κατάστασης αλλά και τον αποτρεπτικό τους χαρακτήρα παρά τη μείωση του αριθμού της δύναμης από 12000 σε 7000 τον Ιούνιο του 2004·

17. αναμένει, σε περίπτωση που καταστεί αναγκαία επείγουσα στρατιωτική δράση, ότι θα έχουν αντληθεί τα διδάγματα από τα σφάλματα που διαπράχθηκαν σε προηγούμενες επιχειρήσεις στα Βαλκάνια, και ιδίως στο Κοσσυφοπέδιο τον Μάρτιο του 2004, και ότι θα υπάρχει σαφής προγραμματισμός της οργάνωσης και του συντονισμού για τέτοια δράση·

18. υπογραμμίζει τη σημασία της σαφούς κατανομής καθηκόντων στην δομή διοίκησης μεταξύ του Διοικητή της δύναμης της ΕΕ στη ΒΕρ και του Διοικητή Επιχειρήσεων της ΕΕ ο οποίος έχει τη θέση του Αναπληρωτή Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Ευρώπης (DSACEUR) στο Ανώτατο Αρχηγείο Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης (SHAPE)· χαιρετίζει το γεγονός ότι στο Περιφερειακό Στρατηγείο του ΝΑΤΟ στη Νάπολη της Ιταλίας θα δημιουργηθεί Στοιχείο Διοίκησης της ΕΕ·

19. ζητεί, δεδομένου του αυξημένου βαθμού ενοποίησης και συντονισμού μεταξύ των στρατιωτικών και των πολιτικών πτυχών της επιχείρησης Althea, να τηρείται ενήμερο από τον ειδικό εκπρόσωπο της ΕΕ και επίσης να ενημερώνεται σε τακτά διαστήματα από τον πρόεδρο της Επιτροπής πολιτικής και ασφάλειας (PSC), η οποία ασκεί την πολιτική και στρατηγική διεύθυνση της στρατιωτικής επιχείρησης της ΕΕ·

20. προκειμένου να αποτραπούν καταστάσεις όπως εκείνες στο Κοσσυφοπέδιο τον Μάρτιο του 2004, καλεί την επιτροπή του των εξωτερικών υποθέσεων να ζητήσει ενημέρωση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται να λειτουργεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων μεταξύ των διαφόρων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε περιπτώσεις απροσδόκητης έκρηξης βίας· καλεί το Συμβούλιο να προσφέρει συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τις επιχειρησιακές δυνατότητες και τους κανόνες εμπλοκής της αποστολής Althea ·

21. ελπίζει ότι η συγκρότηση ενός πυρήνα πολιτικο-στρατιωτικού σχεδιασμού της ΕΕ θα αποτελέσει σημαντικό βήμα προόδου στην παροχή αναλύσεων και επεξεργασία διδαγμάτων από την επιχείρηση Althea, με στόχο η ΕΕ να γίνει αποτελεσματικότερη στη διαχείριση πολιτικο-στρατιωτικών κρίσεων·

22. ζητεί συντονισμό των υπηρεσιών πληροφοριών και συνιστά να δημιουργηθεί ειδικός μηχανισμός επιφορτισμένος με τον συντονισμό της ροής πληροφοριών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΝΑΤΟ, Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων παραγόντων που δραστηριοποιούννται στην περιοχή, σχετικά με την πιθανότητα παρουσίασης εθνοτικών εντάσεων·

23. καλεί το Συμβούλιο να ορίσει και να αναβαθμίσει τον ρόλο της αποστολής παρακολούθησης της ΕΕ στη ΒΕρ, προκειμένου να ανταποκρίνεται αυτός στις περιστάσεις·

24. χαιρετίζει το γεγονός ότι θα πραγματοποιηθεί επανεξέταση της επιχείρησης μετά από έξι μήνες και καλεί τον ειδικό εκπρόσωπο της ΕΕ και τον πρόεδρο της PSC να προβούν σε δήλωση προς το Κοινοβούλιο σχετικά με αυτή την επισκόπηση· υπογραμμίζει την ανάγκη να λαμβάνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τακτικές εκθέσεις προόδου σχετικά με την επιχείρηση·

25. καλεί τη Διάσκεψη των Προέδρων του να εξουσιοδοτήσει την αρμόδια επιτροπή του να αποστείλει εξεταστική επιτροπή στη ΒΕρ προκειμένου να αξιολογηθεί η πρόοδος·

26. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή και τα κοινοβούλια των κρατών μελών, και τρίτων χωρών, καθώς και στα κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης.

[1] ΕΕ L 252 της 28.7.2004, σ.10.

[2] ΕΕ C 127 Ε της 29.5.2003, σ. 579.

[3] ΕΕ C 273 Ε της 14.11.2003, σ. 295.

[4] ΕΕ C 82 E της 1.4.2004, σ. 599.

[5] ΕΕ C 61 E της10.3.2004, σ. 379.

[6] ΕΕ C 64 E της 12.3.2004, σ. 599.

[7] Απόφαση 1551 (2004) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών που εγκρίθηκε στις 9 Ιουλίου 2004.

[8] ΕΕ L 63 της 28.2.2004, σ. 68.

[9] Η συνολική στρατηγική για τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη περιγράφηκε στις γενικές της γραμμές στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων της 14ης Ιουνίου 2004 και εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 17- 18 Ιουνίου 2004. Συμβούλιο της ΕΕ, 10099/04, Βρυξέλλες, 15Ιουνίου 2004.

[10] Κοινή δράση 2004/569/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2004. ΕΕ L 252 της 28.7. 2004, σ.7.

[11] Κοινή δράση του Συμβουλίου 2002/210/ΚΕΠΠΑ της 11ης Μαρτίου 2002. ΕΕ L70της 13.3.2002, σ.1.

--------------------------------------------------