EL   EL 
 
 
 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ   
Βρυξέλλες, 8.7.2021  
COM(2021) 375 final  
 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  
σχετικά με την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς 
τρίτες χώρες το 2020    
 
{SWD(2021)  178 final}   
 
1  
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ  
 
1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ  ................................ ................................ ................................ ................  2 
2 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕ ΛΙΞΕΙΣ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΕΤ ΑΙΡΟΥΣ  .................  3 
2.1 Ανατολική γειτονία  ................................ ................................ ................................ .........  3 
2.2 Νότια γειτονία  ................................ ................................ ................................ .................  4 
2.3 Δυτικά Βαλκά νια ................................ ................................ ................................ .............  5 
3 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚ ΟΝΟΜΙΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙ ΚΗΣ 
ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΤΟ 2020()  ................................ ................................ ................................  5 
3.1 Ανατολική γειτονία  ................................ ................................ ................................ .........  7 
 Γεωργία: Μ ΧΣ-III και ΜΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ...............  7 
 Μολδαβία: ΜΧΣ και ΜΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ...............  8 
 Ουκρανία: ΜΧΣ -IV και ΜΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ............  9 
3.2 Νότια γειτονία  ................................ ................................ ................................ ...............  10 
 Ιορδανία: ΜΧΣ -III και ΜΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ...........  10 
 Τυνησία: MΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ...............................  11 
3.3 Δυτικά Βαλκάνια  ................................ ................................ ................................ ...........  11 
 Αλβανία ΜΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ................................  11 
 Βοσνία -Ερζεγοβίνη MΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ...............  12 
 Κόσοβο ΜΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ................................ . 12 
 Μαυροβούνιο MΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ......................  13 
 Βόρεια Μακεδονία ΜΧΣ -COVID -19 ................................ ................................ ...............  13 
4 ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΗΣ  ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ  ΤΗΣ ΜΧΣ: 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΑΞΙΟΛ ΟΓΗΣΕΙΣ, ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕ ΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ 
ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΙ  ................................ ................................ ................................ ...............  14 
4.1 Επιχει ρησιακές αξιολογήσεις  ................................ ................................ ........................  14 
4.2 Εκ των υστέρων αξιολογήσεις  ................................ ................................ ......................  14 
5 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΧ ΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΗΧΑΝΙΣ ΜΟ ΤΗΣ ΜΧΣ  ...... 15 
5.1 Λειτουργία του μηχανισμού της ΜΧΣ  ................................ ................................ ..........  15 
5.2 Η ΜΧΣ στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021 -2027  ................................ ...........  16 
6 ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚ ΕΣ — ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΧΣ ΚΑΙ 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤ ΑΣΗ ΤΟ 2021  ................................ ..........................  17 
 
2  
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  
σχετικά με την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς 
τρίτες χώρες το 2020(1)  
1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, ή ΜΧΣ, είναι ένα χρηματοδοτικό μέσο 
της ΕΕ(2) που προσφέρεται σε χώρες εταίρους οι οποίες αντιμετωπίζουν κρίση του 
ισοζυγίου πληρωμών. Από τη δημιουργία της, το  1990, η ΜΧΣ έχει συμβάλει στη 
βελτίωση της μακροοικονομικής και δημοσιονομικής σταθερότητας σε χώρες που 
γειτνιά ζουν με την ΕΕ ή βρίσκονται γεωγραφικά κοντά στην ΕΕ, ενθαρρύνοντας 
παράλληλα τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Συμπληρώνει και προϋποθέτει την ύπαρξη 
μιας μη προληπτικής πιστωτικής συμφωνίας, που έχει συμφωνηθεί με το Διεθνές 
Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Με τ ην ελάφρυνση της πίεσης όσον αφορά την 
αντιμετώπιση των προβλημάτων του ισοζυγίου πληρωμών της, η χώρα εταίρος μπορεί 
να αυξήσει τα δημοσιονομικά της περιθώρια, να βελτιώσει τη βιωσιμότητα του χρέους 
της και να επικεντρωθεί στην προώθηση των αναγκαίων μετα ρρυθμίσεων. Με την 
εξομάλυνση της πορείας της μακροοικονομικής προσαρμογής, τα προγράμματα ΜΧΣ 
μπορούν να συμβάλουν στην κοινωνική ανάπτυξη, δίνοντας στη χώρα περισσότερο 
χρόνο και περιθώρια για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της κρίσης της.  
Η ΜΧΣ λαμβάνει συνήθως τη μορφή δανείων, για τη χρηματοδότηση των οποίων η 
Επιτροπή δανείζεται στις κεφαλαιαγορές και στη συνέχεια δανείζει τη δικαιούχο χώρα, 
ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, λαμβάνει τη μορφή επιχορηγήσεων, οι οποίες 
χρηματοδοτούνται από τον προϋπο λογισμό της ΕΕ, ή τη μορφή συνδυασμού δανείων και 
επιχορηγήσεων.  
Η ΜΧΣ εκταμιεύεται σε δόσεις και μόνον εφόσον πληρούνται ειδικά κριτήρια 
διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, που συμφωνούνται με τη χώρα. Στηρίζει την εφαρμογή 
μέτρων σοβαρής προσαρμογής και μεταρρ υθμίσεων, που αποσκοπούν στην ενίσχυση 
των συστημάτων δημόσιων οικονομικών και στη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς 
αποκλεισμούς ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Προϋπόθεση επίσης για 
τη χορήγηση ΜΧΣ είναι η εφαρμογή, από τη δικαιούχο χώρα, απο τελεσματικών 
δημοκρατικών μηχανισμών, στους οποίους περιλαμβάνεται η ύπαρξη πολυκομματικού 
κοινοβουλευτικού συστήματος και η τήρηση του κράτους δικαίου, καθώς και η εγγύηση 
της χώρας ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα θα γίνονται σεβαστά. Με τον τρόπο αυτό, η 
ΜΧΣ  συμπληρώνει την κανονική συνδρομή συνεργασίας της ΕΕ και συμβάλλει στην 
επίτευξη του ευρύτερου στόχου για διατήρηση της σταθερότητας και προώθηση της 
ευημερίας πέραν των συνόρων της ΕΕ. Η ΜΧΣ έχει τύχει ευρείας αναγνώρισης ως 
αποτελεσματικό μέσο αντιμετώπ ισης κρίσεων, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στην ΕΕ να 
                                                           
1 Η παρούσα έκθεση βασίζεται στις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες έως τον Μάιο του 2021.  
2 Η νομική βάση για τη μακροοικονομική συνδρομή προς τρίτες χώρες, πλην των αναπτυσσόμενων χωρών, είναι το 
άρθρο  212 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Το άρθρο  213 της ΣΛΕΕ μ πορεί να 
χρησιμοποιηθεί ως νομική βάση όταν η τρίτη χώρα χρειάζεται επείγουσα χρηματοοικονομική συνδρομή.  
 
3 παρεμβαίνει με εμφανή και ευέλικτο τρόπο και με πολιτική μόχλευση(3). Αυτό 
επιβεβαιώνεται από τις διαπιστώσεις διαφόρων ανεξάρτητων εκ των υστέρων 
αξιολογήσεων των ολοκληρωμένων προγραμμάτων ΜΧΣ(4). 
Ως μέσο αντιμετώπισης κρίσεων και σε αντίθεση με άλλα εξωτερικά χρηματοδοτικά 
μέσα της ΕΕ, η ΜΧΣ δεν παρέχει χρηματοδοτική στήριξη σε τακτική, 
προγραμματιζόμενη βάση. Για τον λόγο αυτόν, στο πλαίσιο του πολυετούς 
δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) 2021 -2027, τα ει δικά προγράμματα ΜΧΣ θα 
εξακολουθήσουν να ενεργοποιούνται βάσει αποφάσεων ad hoc. Όταν τα προγράμματα 
αυτά βασίζονται στο άρθρο  212 της ΣΛΕΕ, διέπονται από τη συνήθη νομοθετική 
διαδικασία, βάσει της οποίας απαιτείται η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κ αι 
του Συμβουλίου για κάθε πρόγραμμα (ή για περισσότερα προγράμματα ταυτόχρονα, 
όπως στην περίπτωση των προγραμμάτων ΜΧΣ για την COVID -19 που εγκρίθηκαν τον 
Μάιο του 2020).  
Η παρούσα ετήσια έκθεση καταρτίζεται σύμφωνα με τις υποχρεώσεις της Επιτροπής για 
την παροχή πληροφοριών, όπως προβλέπονται στις διάφορες αποφάσεις του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα προγράμματα ΜΧΣ. 
Συνοδεύεται από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, που παρέχει πιο 
διεξοδική ανάλυση του μακροοικονομ ικού πλαισίου και της υλοποίησης επιμέρους 
προγραμμάτων ΜΧΣ.  
2 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛ ΙΞΕΙΣ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΕΤΑ ΙΡΟΥΣ  
Η πανδημία COVID -19 έχει εξαπλωθεί ευρέως σε ολόκληρο τον κόσμο, ωθώντας τους 
περισσότερους εταίρους της διεύρυνσης και της γειτονίας σε ύφεση το 20 20. Ωστόσο, η 
διάρκεια και η σοβαρότητα της ύφεσης διαφέρουν και αντικατοπτρίζουν, πέρα από την 
εξέλιξη της ίδιας της πανδημίας, τις οικονομικές δομές των εταίρων, καθώς και την 
ικανότητά τους να λαμβάνουν αποτελεσματικά μέτρα αντιμετώπισης. Στην παρούσα 
ενότητα εξετάζονται οι περιφερειακές προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζουν οι χώρες 
της γειτονίας της ΕΕ και τα Δυτικά Βαλκάνια, ενώ οι οικονομικές τους επιδόσεις 
αξιολογούνται περαιτέρω ανά χώρα στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών 
της Επιτροπής.  
2.1 Ανατολική γειτονία  
Η πανδημία COVID -19 έπληξε σοβαρά τις οικονομίες των χωρών της ανατολικής 
γειτονίας. Το 2020, η οικονομική παραγωγή συρρικνώθηκε σε όλες τις χώρες, λόγω του 
διπλού κλυδωνισμού από τους αυστηρούς περιορισμούς της κυκλοφορίας (με εξαίρεση 
τη Λευκορωσία) που περιόρισαν την εγχώρια κατανάλωση και, σε μικρότερο βαθμό, 
λόγω της μείωσης της εξωτερικής ζήτησης. Η εγχώρια αντίδραση, με τη μορφή 
σημαντικών δεσμών δημοσιονομικών μέτρων για τη στήριξη των επιχειρήσεων και της 
απασχόλησης, καθώς και μ ιας διευκολυντικής νομισματικής πολιτικής, εξουδετέρωσε σε 
κάποιον βαθμό τον κλυδωνισμό. Η διεθνής στήριξη βοήθησε επίσης καθοριστικά τις 
περισσότερες χώρες στην κάλυψη των αυξανόμενων χρηματοδοτικών αναγκών. Όλα 
                                                           
3 Η ΜΧΣ συμπληρώνει επίσης και άλλες εξωτερικές δράσεις ή μέσα της ΕΕ για τη γειτονία και τα Δυτικά Βαλκάνια, 
συμπεριλαμβανομένης της δημοσιονομικής στήριξης, για την οποία το 2020 καταβλήθηκαν επιχορηγήσεις συνολικού 
ύψους 1  059 εκατ.  EUR στις περιοχές. Η τελευταία έκθεση για τη δημοσιονομική στήριξη είναι διαθέσιμη στον 
δικτυακό τόπο: https://ec.europa.eu/international -partnerships/system/f iles/budget -support -trends -and-results_en.pdf . 
4 Όλες οι εκ των υστέρων αξιολογήσεις είναι διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής: 
https://ec.europa.eu/info/evaluation -reports -economic -and-financial -affairs -policies -and-spending -activities_en . 
 
4 αυτά τα μέτρα συνέβαλαν στη συγκράτηση της αύξησης των ποσοστών ανεργίας στις 
περισσότερες χώρες. Εν απουσία πιέσεων από την πλευρά της ζήτησης και στο πλαίσιο 
των χαμηλότερων τιμών του πετρελαίου, ο πληθωρισμός των τιμών καταναλωτή είτε 
μετριάστηκε είτε διατηρήθηκε σε σχετικά χαμηλά επίπεδα για το  μεγαλύτερο μέρος του 
2020. Ως εκ τούτου, οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες συνέχισαν τη νομισματική τους 
χαλάρωση, αν και με ελαφρά πιο συγκρατημένο τρόπο σε χώρες με σημαντική 
υποτίμηση του νομίσματος. Ωστόσο, ο κύκλος χαλάρωσης σταμάτησε (και σε ορισμέ νες 
περιπτώσεις μάλιστα αντιστράφηκε) στο τέλος του έτους, λόγω των επανεμφανιζόμενων 
πληθωριστικών πιέσεων από τις τιμές των εισαγωγών (ειδών διατροφής και καυσίμων) 
και της μετακύλισης από ασθενέστερα νομίσματα. Οι δημοσιονομικές θέσεις, οι οποίες 
είχαν σημειώσει σημαντική βελτίωση σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, έχουν 
επιδεινωθεί σημαντικά από τις αρχές του 2020. Τα έσοδα παρέμειναν στάσιμα λόγω της 
ύφεσης, ενώ οι δαπάνες αυξήθηκαν σημαντικά προκειμένου να στηριχθούν 
επιχειρήσεις/θέσεις εργασίας και ν α διασφαλιστεί η κάλυψη νέων, επειγουσών αναγκών 
υγειονομικής περίθαλψης. Αυτό, σε συνδυασμό με τα ασθενέστερα εγχώρια νομίσματα 
και το χαμηλότερο ονομαστικό ΑΕΠ, οδήγησαν σε επιδείνωση των μεγεθών του 
δημόσιου χρέους. Στο εξωτερικό μέτωπο, οι εξελίξεις στ ο ισοζύγιο τρεχουσών 
συναλλαγών ήταν μικτές. Παρότι η πανδημία οδήγησε σε έντονη συμπίεση των 
εισαγωγών ως αποτέλεσμα της εξασθένησης της ζήτησης και των χαμηλότερων τιμών 
των βασικών προϊόντων (ιδίως της ενέργειας), αυτό δεν μπόρεσε να αντισταθμίσει το 
πλήγμα για τις χώρες με σημαντικό τουριστικό τομέα (Γεωργία) ή για τις χώρες που 
εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα βασικά προϊόντα (Αζερμπαϊτζάν). Από την πλευρά 
της χρηματοδότησης, η αρχική φυγή κεφαλαίων που συνδέεται με την αυξανόμενη 
αβεβαιότητα μετριάστ ηκε από σημαντική χρηματοδοτική συνδρομή από διεθνείς 
χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, ιδίως το ΔΝΤ, το οποίο προκατέβαλε τις 
εκταμιεύσεις. Ο δανεισμός από την αγορά συνεχίστηκε επίσης μετά τον αρχικό 
κλυδωνισμό.  
2.2 Νότια γειτονία  
Η πανδημία COVID -19 έχει δια ταράξει σοβαρά την οικονομική δραστηριότητα στη 
νότια γειτονία, βυθίζοντας την περιοχή σε ύφεση. Η απότομη συρρίκνωση κατά τη 
διάρκεια του 2020 οφειλόταν στον αρνητικό αντίκτυπο των εγχώριων μέτρων 
περιορισμού στην κατανάλωση και τις επενδύσεις, καθώς και στη σημαντική μείωση της 
εξωτερικής ζήτησης από τους κύριους εμπορικούς εταίρους της περιοχής. Η 
επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας επηρέασε αρνητικά τις ροές 
ξένων επενδύσεων, τα εμβάσματα και τον τουρισμό. Οι έγκαιρες δέσμες 
δημοσιονομ ικών κινήτρων και οι ολοένα πιο διευκολυντικές νομισματικές πολιτικές 
μετρίασαν εν μέρει τον οικονομικό κλυδωνισμό, αν και αυτό οδήγησε σε σημαντικές 
αυξήσεις των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του λόγου του χρέους προς το ΑΕΠ. Η 
επιδείνωση των δημοσιονομι κών θέσεων οφείλεται τόσο στη μείωση των εσόδων, λόγω 
της μειωμένης δραστηριότητας, όσο και στην αύξηση των δαπανών για την 
αντιμετώπιση της κρίσης στον τομέα της υγείας και τη στήριξη των επιχειρήσεων και 
της απασχόλησης. Στο πλαίσιο των χαμηλότερων τιμών  της ενέργειας και της 
συγκρατημένης ζήτησης, μετριάστηκε επίσης ο πληθωρισμός. Στο εξωτερικό μέτωπο, το 
ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών δείχνει σημαντική μείωση των εισαγωγών, λόγω της 
αδύναμης ζήτησης και —για τους εισαγωγείς βασικών προϊόντων — των χαμηλότ ερων 
τιμών των βασικών προϊόντων (ιδίως της ενέργειας), καθώς και του σημαντικού 
αντικτύπου στις εξαγωγές και τον τουρισμό από την ύφεση της παγκόσμιας ζήτησης και 
τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς που συνδέονται με την υγεία. Υπό δύσκολες συνθήκες 
στις χρημ ατοπιστωτικές αγορές, εξωτερικοί εταίροι και διεθνείς χρηματοπιστωτικοί 
οργανισμοί παρείχαν άκρως αναγκαία χρηματοδοτική συνδρομή για την κάλυψη των 
 
5 αυξανόμενων χρηματοδοτικών αναγκών, την ενίσχυση της ρευστότητας και τη 
διασφάλιση της σταθερότητας στην πε ριοχή. Όσον αφορά το μέλλον, η περιοχή 
αντιμετωπίζει μια συνεχή δύσκολη περίοδο, με όλο και πιο περιορισμένα περιθώρια 
άσκησης πολιτικής για την αντιμετώπιση της επιβράδυνσης της οικονομικής 
δραστηριότητας. Εν μέσω ασταθών πολιτικών συνθηκών σε πολλές χώρε ς, οι 
οικονομικές προοπτικές παραμένουν αβέβαιες και συνδέονται στενά με την εξέλιξη της 
πανδημίας και τον ρυθμό ανάκαμψης της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας.  
2.3 Δυτικά Βαλκάνια  
Η έξαρση της πανδημίας COVID -19 στις αρχές Μαρτίου του 2020 διέκοψε απότομα τη 
δυναμική ανάπτυξης στα Δυτικά Βαλκάνια. Οι κυβερνήσεις σε ολόκληρη την περιοχή 
εφάρμοσαν μέτρα περιορισμού για την ανάσχεση της εξάπλωσης του ιού, όπως το 
κλείσιμο των συνόρων, η κοινωνική αποστασιοποίηση και το κλείσιμο τμημάτων της 
οικονομίας.  Οι διαταραχές λόγω της κρίσης οδήγησαν σε σημαντικές απώλειες 
παραγωγής, καθώς όλες οι οικονομίες επλήγησαν από τη συρρίκνωση της κατανάλωσης 
των νοικοκυριών και την κατάρρευση των εξαγωγών και των επενδύσεων. Η κάμψη των 
εισαγωγών και η αύξηση της δημόσι ας κατανάλωσης ήταν οι βασικοί παράγοντες 
μετριασμού, αλλά δεν επαρκούσαν για να αντισταθμίσουν την αρνητική δυναμική άλλων 
συνιστωσών δαπανών. Συμβαδίζοντας με τη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας, η 
αύξηση της απασχόλησης ήταν αρνητική, αλλά καθώς η συμμετοχή στο εργατικό 
δυναμικό μειώθηκε επίσης, η αύξηση του ποσοστού ανεργίας είναι μέχρι στιγμής 
περιορισμένη. Η δυναμική του πληθωρισμού αντανακλούσε τις συνθήκες υποτονικής 
συνολικής ζήτησης και χαμηλών τιμών ενέργειας, με αποτέλεσμα όλες τις χώρες τω ν 
Δυτικών Βαλκανίων να σημειώνουν πολύ χαμηλό, και ενίοτε αρνητικό, πληθωρισμό 
το 2020. Οι αποπληθωριστικές πιέσεις, σε συνδυασμό με την άφθονη παγκόσμια 
ρευστότητα πυροδότησαν περαιτέρω νομισματική διευκόλυνση στις χώρες των Δυτικών 
Βαλκανίων με ανεξάρτητ η νομισματική πολιτική. Η δημοσιονομική στήριξη μεγάλης 
κλίμακας προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις για την καταπολέμηση των δυσμενών 
επιπτώσεων της κρίσης, σε συνδυασμό με τη σημαντική μείωση των εσόδων, οδήγησαν 
σε απότομη αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων σε όλες τις χώρες της περιοχής. 
Μαζί με τη μείωση του ΑΕΠ, αυτό οδήγησε σε σημαντικές αυξήσεις του δείκτη 
δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ σε σύγκριση με το τέλος του  2019. Στο εξωτερικό 
μέτωπο, τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών δι ευρύνθηκαν σε 
σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ως αποτέλεσμα των συνεχιζόμενων ισχυρών 
απωλειών στις εξαγωγές υπηρεσιών, όπως ο τουρισμός, καθώς και, στις περισσότερες 
περιπτώσεις, της μείωσης των εισροών εμβασμάτων. Όσον αφορά το μέλλον, οι 
οικονομικές πρ οοπτικές περιβάλλονται από υψηλό επίπεδο αβεβαιότητας, καθώς η 
ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας εξαρτάται από την εξέλιξη της πανδημίας, η 
οποία συνδέεται στενά με τον ρυθμό του εμβολιασμού.  
3 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟ ΝΟΜΙΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚ ΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΤΟ  
2020(5)  
Το 2020 αποτέλεσε εξαιρετικό έτος στην τριακονταετή ιστορία του μέσου ΜΧΣ. Το έτος 
σηματοδοτήθηκε αρχικά από την ολοκλήρωση τριών πράξεων ΜΧΣ: Ουκρανία ΜΧΣ -
IV, Γεωργία ΜΧΣ -III και Μολδαβία, καθώς και από την έγκριση νέας επακόλουθης 
πράξης με την  Ιορδανία (ΜΧΣ -III). 
                                                           
 
 
6 Στη συνέχεια, στο πλαίσιο της πανδημίας COVID -19, η Επιτροπή πρότεινε, στις 
22 Απριλίου  2020, δέσμη πράξεων ΜΧΣ ύψους 3  δισ. EUR σε 10 εταίρους της 
διεύρυνσης και της γειτονίας, προκειμένου να τους βοηθήσει να περιορίσουν τις 
οικονομικ ές επιπτώσεις της πανδημίας του κορονοϊού6. Η πρόταση ήρθε να προστεθεί 
στη δέσμη μέτρων «Ομάδα Ευρώπη», η οποία αποτελεί τη στοχευμένη στρατηγική 
αντίδρασης της ΕΕ για τη στήριξη των προσπαθειών των χωρών εταίρων στην 
αντιμετώπιση της πανδημίας του κορονο ϊού. Εκτός από την άνευ προηγουμένου κλίμακά 
της όσον αφορά τον αριθμό των καλυπτόμενων χωρών και το ποσό της χρηματοδότησης, 
η απόφαση (στο εξής: δέσμη μέτρων ΜΧΣ για την COVID -19) εκδόθηκε με πρωτοφανή 
ταχύτητα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλ ιο στις 25  Μαΐου  20207.  
Στο πλαίσιο της δέσμης αυτής, η ΕΕ συμφώνησε να κατανεμηθούν τα δάνεια ΜΧΣ ως 
εξής: η Δημοκρατία της Αλβανίας (180  εκατ.  EUR), η Βοσνία -Ερζεγοβίνη 
(250 εκατ.  EUR), η Γεωργία (150  εκατ.  EUR), το Χασεμιτικό Βασίλειο της Ιορδανίας 
(200 εκατ.  EUR), το Κόσοβο (100  εκατ.  EUR), η Δημοκρατία της Μολδαβίας 
(100 εκατ.  EUR), το Μαυροβούνιο (60  εκατ.  EUR), η Δημοκρατία της Βόρειας 
Μακεδονίας (160  εκατ.  EUR), η Δημοκρατία της Τυνησίας (600  εκατ.  EUR) και η 
Ουκρανία (1,2  δισ. EUR).  
Τα κονδύλια τη ς ΜΧΣ έχουν τη μορφή δανείων που χορηγούνται με ιδιαίτερα ευνοϊκούς 
όρους, ώστε να βοηθήσουν αυτούς τους εταίρους να καλύψουν τις επείγουσες 
χρηματοδοτικές ανάγκες τους. Καθίστανται διαθέσιμα με την έναρξη ισχύος του 
μνημονίου συνεννόησης, σε δύο δόσεις, γ ια 12  μήνες. Η διάρκεια αυτή είναι βραχύτερη 
από τη συνήθη (δηλαδή τα συνήθη 2,5 έτη) και αντικατοπτρίζει τον επείγοντα 
χαρακτήρα λόγω της πανδημίας και την επιθυμία για ταχεία παροχή στήριξης, με πιο 
ευέλικτο τρόπο. Η πρώτη δόση καθίσταται διαθέσιμη μόλις  τεθούν σε ισχύ το μνημόνιο 
συνεννόησης και η συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης, και υπόκειται στις γενικές 
πολιτικές προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ (σεβασμός των ουσιαστικών θεσμών της 
δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένου του πολυκομματικού κοινοβουλευτικού 
συστήματος , του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων) και στην ορθή 
πορεία του προγράμματος του ΔΝΤ (κατά περίπτωση8). Η δεύτερη δόση εξαρτάται 
                                                           
6 Κατά την αξιολόγηση των αιτημάτων που ελήφθησαν, οι εν λόγω 10 εταίροι πληρούσαν όλα τα κριτήρια 
επιλεξιμότητας για ΜΧΣ, συμπεριλαμβ ανομένης της πολιτικής προϋπόθεσης και της σύνδεσης με πρόγραμμα του 
ΔΝΤ. Το 2020, η Επιτροπή έλαβε επίσης αιτήματα ΜΧΣ από τη Λευκορωσία και την Αρμενία. Ωστόσο, οι 
αξιολογήσεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Λευκορωσία δεν πληρούσε την πολιτική προϋπόθεσ η της ΜΧΣ (ενώ 
το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει δηλώσει ότι είναι πρόθυμο να στηρίξει την ειρηνική δημοκρατική μετάβαση στη χώρα 
με διάφορα μέσα, συμπεριλαμβανομένου ενός συνολικού σχεδίου οικονομικής στήριξης για μια δημοκρατική 
Λευκορωσία). Για την Αρμενία, ο ι συζητήσεις ανεστάλησαν στις αρχές του 2021, μετά από έναν πολύ επιτυχημένο 
δανεισμό από την αγορά ύψους 750  εκατ.  USD, ο οποίος κάλυψε σε μεγάλο βαθμό τις βραχυπρόθεσμες 
χρηματοδοτικές ανάγκες της Αρμενίας.  
7 Απόφαση (ΕΕ) 2020/701 του Ευρωπαϊκού Κοινοβου λίου και του Συμβουλίου, της 25ης  Μαΐου 
2020, σχετικά με την παροχή μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στους εταίρους της 
διεύρυνσης και της γειτονίας στο πλαίσιο της πανδημίας της COVID ‐19, ΕΕ L 165 της 
27.5.2020, σ. 31 έως 37.  
 
8 Η ΜΧΣ υπόκειται πάντοτε σε πρόγραμμα εκταμίευσης του ΔΝΤ. Οι δικαιούχες χώρες με συμφωνία stand -by με το 
ΔΝΤ ή πρόγραμμα στο πλαίσιο της διευρυμένης χρηματοδοτικής διευκόλυνσης (ή παρόμοια συμφωνία που 
συνοδεύεται από πρόγραμμα προσαρμογής και μεταρρυθμίσε ων του ΔΝΤ) πρέπει κατ’  αρχήν να τηρούν το οικείο 
πρόγραμμα του ΔΝΤ σε ορθή πορεία, όπως προκύπτει από επιτυχείς επανεξετάσεις. Στο πλαίσιο της κρίσης λόγω 
COVID -19, η ΜΧΣ είναι κατ’  εξαίρεση διαθέσιμη και σε χώρες που λαμβάνουν χρηματοδότηση έκτακτης ανάγ κης 
από το ΔΝΤ, όπως μέσω του μηχανισμού ταχείας χρηματοδότησης (RFI), υπό τη μορφή εφάπαξ εκταμίευσης από το 
ΔΝΤ.  
 
 
7 επιπλέον από την εκπλήρωση των συμφωνηθέντων μέτρων πολιτικής στο μνημόνιο 
συνεννόησης.  
Μαζί με τη στήριξη του ΔΝΤ, τα κονδύλια της ΜΧΣ μπορούν να συμβάλουν στη 
βελτίωση της μακροοικονομικής σταθερότητας και στη δημιουργία χώρου που θα 
επιτρέψει τη διάθεση πόρων για την προστασία των πολιτών και τον μετριασμό των 
κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας.  
Αυτή η δέσμη μέτρων ΜΧΣ, όπως και η ταχεία έγκρισή της από το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποτελεί σημαντική απόδειξη της αλληλεγγύης της ΕΕ 
προς τις χώρες εταίρους σε μια εποχή πρωτοφανούς κρίσης.  
Το 2020, εκταμιεύθηκε συνολικό ποσό 1  690 εκατ.  EUR (1  675 εκατ.  EUR υπό μορφή 
δανείων και 15  εκατ.  EUR υπό μορφή επιχορηγήσεων). Στον πίνακα  1 παρέχονται 
περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις εκταμιεύσεις που πραγματοποιήθηκαν ανά 
χώρα στα τέλη του 2020.  
Η κατάσταση εφαρμογής των προγραμμάτων ΜΧΣ το 2 020 (ανά περιφέρεια):  
3.1 Ανατολική γειτονία  
 Γεωργία: ΜΧΣ -III και ΜΧΣ -COVID -19 
Η πράξη ΜΧΣ -ΙΙΙ προς τη Γεωργία, που δρομολογήθηκε το 20189, ολοκληρώθηκε 
επιτυχώς με την εκταμίευση της δεύτερης και τελευταίας δόσης τον Νοέμβριο του 2020. 
Το ποσό αυτής της δόσης ήταν 25  εκατ.  EUR, εκ των οποίων 5  εκατ.  EUR υπό μορφή 
επιχορηγήσεων και 20  εκατ.  EUR υπό μορφή δανείων.  
Κατόπιν επίσημου αιτήματος για νέα ΜΧΣ, που υποβλήθηκε από τη Γεωργία στο 
πλαίσιο της πανδημίας COVID -19, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλ ιο 
ενέκριναν, τον Μάιο του 2020, τη δέσμη μέτρων ΜΧΣ για την COVID -19, 
συμπεριλαμβανομένου νέου προγράμματος ΜΧΣ ύψους 150  εκατ.  EUR για τη Γεωργία. 
Το μνημόνιο συνεννόησης και η συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης που σχετίζονται με 
την εν λόγω πράξη ΜΧΣ υπογ ράφηκαν και επικυρώθηκαν από το Κοινοβούλιο της 
Γεωργίας στις 30  Σεπτεμβρίου  2020, πράγμα που σημαίνει ότι η ΜΧΣ διαρκεί έως τον 
Σεπτέμβριο του 2021.  
Σύμφωνα με το μνημόνιο συνεννόησης, η συνδρομή θα χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψους 
75 εκατ.  EUR εκάστη. Η πρ ώτη δόση υπέκειτο στις γενικές πολιτικές προϋποθέσεις για 
τη ΜΧΣ και τη διατήρηση του προγράμματος του ΔΝΤ σε ορθή πορεία. Η εν λόγω δόση 
εκταμιεύθηκε στις 25  Νοεμβρίου  2020. Η δεύτερη δόση θα εξαρτηθεί επίσης από την 
εκπλήρωση ενός συνόλου όρων πολιτικής,  που καθορίζονται στο μνημόνιο 
συνεννόησης, στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, του συνταξιοδοτικού συστήματος, 
του εταιρικού δικαίου, της διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων, του δικαστικού 
συστήματος, της ενεργειακής απόδοσης και της αγοράς εργασίας.  
                                                           
9 Απόφαση (ΕΕ)  2018/598 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης  Απριλίου  2018, για τη 
χορήγηση περαιτέρω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στη Γεωργία, ΕΕ  L 103 της  23.4.2018, σ.  8 έως 
13. 
 
8 Αυτά τα προγράμματα ΜΧΣ παρέχονται σε συνδυασμό με τους πόρους διεθνών 
χρηματοπιστωτικών οργανισμών και διμερών χορηγών, συμπεριλαμβανομένου του ΔΝΤ, 
στο πλαίσιο του τετραετούς προγράμματός του διευρυμένης χρηματοδοτικής 
διευκόλυνσης με τη Γεωργία, το οπο ίο εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2017 και αυξήθηκε το 
2020 (σε συνολικό ύψος περίπου 690  εκατ.  EUR). Όλες οι επανεξετάσεις στο πλαίσιο 
αυτού του προγράμματος εγκρίθηκαν με επιτυχία από το Συμβούλιο του ΔΝΤ, 
συμπεριλαμβανομένης της πιο πρόσφατης του Απριλίου 20 21.  
 Μολδαβία: ΜΧΣ και ΜΧΣ -COVID -19  
Τον Σεπτέμβριο του 2017, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
υπέγραψαν την απόφαση για την επέκταση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής 
συνδρομής ύψους 100  εκατ.  EUR προς τη Μολδαβία10. Μετά την επικύρωση  του 
μνημονίου συνεννόησης, η ΜΧΣ τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2018 για περίοδο 
δυόμισι ετών, και η πρώτη δόση (30  εκατ.  EUR, εκ των οποίων 10  εκατ.  EUR υπό 
μορφή επιχορηγήσεων) καταβλήθηκε τον Οκτώβριο του 2019.  
Η απόφαση για τη δεύτερη εκταμίευση ελ ήφθη στις 9  Ιουνίου  2020, αφού προηγήθηκαν 
συζητήσεις σχετικά με τις πολιτικές προϋποθέσεις. Τον Φεβρουάριο του 2020, 
παραδόθηκε στον Πρωθυπουργό της Μολδαβίας επιστολή απαρτιζόμενη από οκτώ 
ειδικούς βραχυπρόθεσμους όρους για την προώθηση περαιτέρω μεταρρυ θμίσεων, η 
οποία είχε ως σκοπό να διευκολύνει την αξιολόγηση των πολιτικών προϋποθέσεων. 
Μετά από θετική αξιολόγηση των όρων, η εκταμίευση πραγματοποιήθηκε σε δύο μέρη, 
ένα δάνειο ύψους 20  εκατ.  EUR στις 16  Ιουλίου, και μια συνιστώσα επιχορήγησης 
ύψους 10  εκατ.  EUR την 1η  Αυγούστου. Η τρίτη και τελευταία δόση της ΜΧΣ 
ακυρώθηκε, επειδή δεν πληρούνταν όλοι οι σχετικοί όροι πολιτικής πριν από τη λήξη 
του προγράμματος στις 18  Ιουλίου  2020. Η ΜΧΣ συνδεόταν με ένα τετραετές 
πρόγραμμα διευρυμένης πιστοδοτικής διευ κόλυνσης/διευρυμένης χρηματοδοτικής 
διευκόλυνσης του ΔΝΤ ύψους 129,4  εκατ.  SDR (περίπου 178,7  εκατ.  USD). Η τελική 
έκτη επανεξέταση του προγράμματος ολοκληρώθηκε με επιτυχία τον Μάρτιο του 2020.  
Το 2020, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων ΜΧΣ για την COVID -19, που εγκρίθηκε τον 
Μάιο του 2020, η ΕΕ συμφώνησε για ένα νέο πρόγραμμα ΜΧΣ ύψους 100  εκατ.  EUR 
για τη Μολδαβία, το οποίο συμπληρώνει το πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης του ΔΝΤ 
ύψους 235  εκατ.  USD (που εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2020). Το μνημόνιο συνεννόησης 
και η συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης υπογράφηκαν και επικυρώθηκαν από το 
Μολδαβικό Κοινοβούλιο στις 18  Σεπτεμβρίου  2020, πράγμα που σημαίνει ότι το 
πρόγραμμα ΜΧΣ θα είναι διαθέσιμο  έως τον Σεπτέμβριο του 2021.  
Η ΜΧΣ πρόκειται να χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψου ς 50 εκατ.  EUR εκάστη. Η πρώτη 
δόση υπέκειτο στις γενικές πολιτικές προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ και εκταμιεύθηκε στις 
25 Νοεμβρίου  2020 . Η δεύτερη δόση θα εξαρτηθεί επίσης από την εκπλήρωση ενός 
συνόλου όρων πολιτικής που καθορίζονται στο μνημόνιο συνεννόησης.  Οι όροι του 
προγράμματος επικεντρώνονται στις μεταρρυθμίσεις στη διαχείριση των δημόσιων 
οικονομικών, στη χρηστή διακυβέρνηση και στην καταπολέμηση της διαφθοράς, καθώς 
και στη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος. Η δεύτερη δόση μπορεί να εκταμιευθεί 
μόλις εκπληρωθούν αυτοί οι όροι.  
                                                           
10 Απόφαση (ΕΕ)  2017/1565 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης  Σεπτεμβρίου  2017, για τη 
χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στη Δημοκρατία της Μολδαβίας, ΕΕ  L 242 της  20.9.2017, 
σ. 14 έως 21.  
 
 
9 Στις 27  Ιουλίου  2020, το ΔΝΤ και η Μολδαβία κατέληξαν σε νέα τεχνική συμφωνία για 
τριετές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της διευρυμένης πιστοδοτικής 
διευκόλυνσης/διευρυμένης χρηματοδοτικής διευκόλυνσης, αξίας 558  εκατ. USD, αλλά η 
έγκριση της εν λόγω συμφωνίας από το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ ανεστάλη 
λόγω των πολιτικών εξελίξεων στη χώρα μετά τις προεδρικές εκλογές του 2020.  
 Ουκρανία: ΜΧΣ -IV και ΜΧΣ -COVID -19 
Μετά από επίσημο αίτημα της Ουκρανίας, η Ευρωπαϊκή Επιτ ροπή ενέκρινε, στις 
9 Μαρτίου  2018, πρόταση απόφασης για τη χορήγηση περαιτέρω ΜΧΣ στην Ουκρανία, 
ύψους 1  δισ. EUR, υπό μορφή δανείων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο 
εξέδωσαν την απόφαση στις 4  Ιουλίου  201811, με την οποία εγκρίθηκε η τέταρτη πρά ξη 
ΜΧΣ στην Ουκρανία από το 201412. Η πρώτη δόση ύψους 500  εκατ.  EUR εκταμιεύθηκε 
στις 30  Νοεμβρίου  2018. Η δεύτερη δόση ύψους 500  εκατ.  EUR εκταμιεύθηκε στις 
29 Μαΐου  2020, αφού η Ουκρανία εκπλήρωσε και τα 12 μέτρα διαρθρωτικής πολιτικής 
για τα οποία είχε δεσμευτεί.  
Το 2020, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων ΜΧΣ για την COVID -19, η οποία εγκρίθηκε 
τον Μάιο του 2020, η Ουκρανία κατέστη επιλέξιμη για πέμπτο πρόγραμμα ΜΧΣ 
ύψους  1,2 δισ.  EUR. Το μνημόνιο συνεννόησης αποτέλεσε αντικείμενο 
διαπραγμάτευσης κατά τη δι άρκεια του καλοκαιριού και τέθηκε σε ισχύ στις 
14 Σεπτεμβρίου  2020, μετά την επικύρωσή του από το εθνικό κοινοβούλιο και την 
υπογραφή του από τον πρόεδρο. Ως εκ τούτου, η 12μηνη περίοδος διαθεσιμότητας του 
προγράμματος διαρκεί έως τον Σεπτέμβριο του 2021. Οι όροι διαρθρωτικής πολιτικής 
του προγράμματος βασίζονται σε προηγούμενα επιτεύγματα της ΜΧΣ και καλύπτουν 
τέσσερις τομείς: διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, καταπολέμηση της διαφθοράς, 
βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος, και τομεακές πολιτικές και διακυβέρνηση των 
κρατικών επιχειρήσεων.  
Η ΜΧΣ πρόκειται να χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψους 600  εκατ.  EUR εκάστη. Ως όρος 
για την εκταμίευση της πρώτης δόσης τέθηκε η εκπλήρωση των γενικών πολιτικών 
προϋποθέσεων για τη ΜΧΣ και η διατήρηση του προγράμματος του ΔΝΤ σε ορθή 
πορεία. Η εν λόγω δόση εκταμιεύθηκε στις 9  Δεκεμβρίου  2020. Με την εκταμίευση 
αυτή, η ΕΕ έχει δανείσει συνολικό ποσό 4,4  δισ. EUR στην Ουκρανία, μεταξύ 2014 και 
2020, μέσω πέντε διαδοχικών προγραμμάτων ΜΧΣ. Η εκταμίευση της δεύτερης δόσης 
εξαρτάται από την επιτυχή εφαρμογή των οκτώ μέτρων διαρθρωτικής πολιτικής για τα 
οποία έχει δεσμευτεί η Ουκρανία στο μνημόνιο συνεννόησης.  
Η παρούσα ΜΧΣ για την COVID -19 προς την Ουκρανία παρέχεται σε συνδυασμό με 
άλλους πόρους από διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και διμερείς χορηγούς, 
κυρίως το ΔΝΤ στο πλαίσιο της 18μηνης συμφωνίας stand -by, ύψους 5  δισ. USD, η 
οποία συνήφθη στις 9  Ιουνίου 2020. Τα πρώτα 2,1  δισ. USD εκταμιεύθηκαν αμέσως. Η 
πρώτη επανεξέταση του προγράμματος από το ΔΝΤ, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο 
του 2020, βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Η σύναψή της σε τεχνικό επίπεδο και η έγκρισή 
                                                           
11 Απόφαση (ΕΕ)  2018/947 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης  Ιουλίου  2018, για τη 
χορήγηση περαιτέρω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην Ουκρανία, ΕΕ  L 171 της  6.7.2018, σ.  11. 
12 Οι προηγούμενες τρεις πράξεις ανέρχονταν συνολικά σε 3,4  δισ. EUR, εκ των οποίων εκταμιεύθηκαν 2,8  δισ. EUR: 
1,6 δισ. EUR κατά την περίοδο 2014 -2015 (στο πλαίσιο της ΜΧΣ I και II) και δύο δόσεις ύψους 600  εκατ.  EUR 
εκάστη, τον Ιούλιο του 2015 και τον Απ ρίλιο του 2017 (στο πλαίσιο της ΜΧΣ III).  
 
10 της από το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Δ ΝΤ εξαρτώνται από την εκπλήρωση κρίσιμων 
εκ των προτέρων δράσεων για την ενίσχυση της νομικής βάσης για τα όργανα 
καταπολέμησης της διαφθοράς. Όπως συμβαίνει με όλες τις χώρες εταίρους που 
επωφελούνται από τη ΜΧΣ, η ορθή πορεία του προγράμματος του ΔΝΤ εξα κολουθεί να 
αποτελεί γενική προϋπόθεση για κάθε εκταμίευση στο πλαίσιο της ΜΧΣ.  
3.2 Νότια γειτονία  
 Ιορδανία: ΜΧΣ -III και ΜΧΣ -COVID -19  
Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της ΜΧΣ -ΙΙ και υπό το πρίσμα των δημοσιονομικών 
προκλήσεων και των έκτακτων περιστάσεων που αντιμ ετώπιζε η Ιορδανία λόγω της 
φιλοξενίας μεγάλου αριθμού Σύρων προσφύγων, η χώρα υπέβαλε αίτημα για περαιτέρω 
ΜΧΣ τον Ιούλιο του 2019. Ανταποκρινόμενη στο αίτημα αυτό, η Επιτροπή ενέκρινε, 
στις 6  Σεπτεμβρίου  2019, πρόταση για τρίτη ΜΧΣ προς την Ιορδανία, ύψο υς 
500 εκατ.  EUR, υπό μορφή δανείων (ΜΧΣ -III). Η πρόταση εγκρίθηκε από τους 
συννομοθέτες στις 15  Ιανουαρίου  202013. Η συνδρομή πρόκειται να χορηγηθεί σε τρεις 
δόσεις.  
Αργότερα το 2020, όταν η πανδημία COVID -19 έπληξε την ήδη δοκιμαζόμενη 
οικονομία της Ιορδανίας, οι αρχές ζήτησαν περαιτέρω ΜΧΣ τον Απρίλιο του 2020. Με 
τη σειρά της, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων ΜΧΣ για την COVID -19, η οποία 
εγκρίθηκε τον Μάιο του 2020, η ΕΕ συμφώνησε για ένα συμπληρωματικό πρόγραμμα 
ΜΧΣ ύψους 200  εκατ.  EUR για την Ιορδαν ία (το οποίο ενίσχυε τους πόρους που ήταν 
διαθέσιμοι στο πλαίσιο της ΜΧΣ -ΙΙΙ). Το μνημόνιο συνεννόησης και η συμφωνία 
δανειακής διευκόλυνσης (που διέπουν και τις δύο πράξεις ΜΧΣ) τέθηκαν σε ισχύ στις 
2 Οκτωβρίου και στις 7  Οκτωβρίου  2020, αντίστοιχα. Ως εκ  τούτου, η 12μηνη περίοδος 
διαθεσιμότητας του προγράμματος για την COVID -19 διαρκεί έως τον Οκτώβριο του 
2021, η δε περίοδος διαθεσιμότητας της ΜΧΣ -ΙΙΙ διαρκεί έως τον Απρίλιο του 2023. Οι 
όροι πολιτικής του προγράμματος επικεντρώνονται κυρίως στη βελτίωση  της διαχείρισης 
των δημόσιων οικονομικών, στην καταπολέμηση της διαφθοράς, στις μεταρρυθμίσεις 
στον τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής 
για την αγορά εργασίας, καθώς και στη διακυβέρνηση.  
Η πρώτη δόση (250  εκατ.  EUR υπό μορφή δανείων) υπέκειτο στις γενικές πολιτικές 
προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ και τη διατήρηση του προγράμματος του ΔΝΤ σε ορθή 
πορεία. Η εν λόγω δόση εκταμιεύθηκε στις 25  Νοεμβρίου  202014. Η δεύτερη δόση 
(250 εκατ.  EUR υπό μορφή δανείων) και η τρίτη δόση  (200 εκατ.  EUR υπό μορφή 
δανείων) υπόκεινται, επιπλέον, στους ειδικούς όρους πολιτικής που συμφωνήθηκαν 
μεταξύ της Ιορδανίας και της ΕΕ στο μνημόνιο συνεννόησης, και αναμένεται να 
εκταμιευθούν μόλις εκπληρωθούν οι όροι πολιτικής.  
                                                           
13 Απόφαση (ΕΕ)  2020/33 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης  Ιανουαρίου  2020, για τη 
χορήγηση περαιτέρω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στο Χασεμιτικό Βασίλειο της Ιορδανίας, ΕΕ  L 14 
της 17.1.2020, σ.  1 έως 7.  
14 Εκταμιεύθηκε βάσει της απόφασης (ΕΕ)  2020/33 (100  εκατ.  EUR) και της απόφασης (ΕΕ)  2020/701 
(150 εκατ.  EUR).  
 
11 Αυτά τα προγράμματα ΜΧΣ π αρέχονται σε συνδυασμό με τους πόρους διεθνών 
χρηματοπιστωτικών οργανισμών και διμερών χορηγών, συμπεριλαμβανομένου του ΔΝΤ, 
στο πλαίσιο του τετραετούς προγράμματός του διευρυμένης χρηματοδοτικής 
διευκόλυνσης με την Ιορδανία, το οποίο εγκρίθηκε στις 25  Μαρ τίου 2020 (1,2  δισ. EUR, 
270 % της ποσόστωσης). Επιπλέον του προγράμματος αυτού, στις 20  Μαΐου  2020 το 
ΔΝΤ κατέστησε επίσης διαθέσιμα περίπου 366  εκατ.  EUR ως βοήθεια έκτακτης ανάγκης 
στην Ιορδανία στο πλαίσιο του μηχανισμού ταχείας χρηματοδότησης, προκειμ ένου να 
βοηθήσει τη χώρα να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID -19. Το 
Συμβούλιο του ΔΝΤ ολοκλήρωσε την πρώτη επανεξέταση στο πλαίσιο της διευρυμένης 
χρηματοδοτικής διευκόλυνσης τον Δεκέμβριο του 2020, εκταμιεύοντας αμέσως περίπου 
148 εκατ.  USD, με αποτέλεσμα οι συνολικές εκταμιεύσεις  του ΔΝΤ προς την Ιορδανία 
το 2020 να ανέλθουν σε 689  εκατ.  USD. Τον Μάρτιο του 2021, επιτεύχθηκε τεχνική 
συμφωνία επί της δεύτερης επανεξέτασης, με το ΔΝΤ να σημειώνει ότι «το πρόγραμμα 
παραμένει σταθερά σε ορθή π ορεία, με σημαντική πρόοδο όσον αφορά βασικές 
μεταρρυθμίσεις». Στο πλαίσιο αυτής της επανεξέτασης, οι αρχές ζήτησαν αύξηση της 
πρόσβασης στο Ταμείο κατά 200  εκατ.  USD. Η συμφωνία υπόκειται στην έγκριση του 
Συμβουλίου του ΔΝΤ.   
 Τυνησία: MΧΣ -COVID -19 
Στο πλα ίσιο της δέσμης μέτρων ΜΧΣ για την COVID -19, η οποία εγκρίθηκε τον Μάιο 
του 2020 , η ΕΕ συμφώνησε για πρόγραμμα ΜΧΣ ύψους 600  εκατ.  EUR για την 
Τυνησία. Το μνημόνιο συνεννόησης και η συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης 
υπογράφηκαν στις 24  Νοεμβρίου  2020, επικυρ ώθηκαν από το Κοινοβούλιο της 
Τυνησίας στις 15  Απριλίου  2021 και τέθηκαν σε ισχύ στις 11  Μαΐου  2021, με τη 
δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Τυνησίας. Ως εκ τούτου, η 12μηνη 
περίοδος διαθεσιμότητας του προγράμματος διαρκεί έως τον Μάιο του 2022. Ο ι όροι 
πολιτικής του προγράμματος επικεντρώνονται κυρίως σε τέσσερις θεματικούς τομείς: 
διαχείριση των δημόσιων οικονομικών και μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα· 
μεταρρυθμίσεις στις κρατικές επιχειρήσεις· κοινωνική προστασία· και επενδυτικό κλίμα.   
Η ΜΧΣ πρ όκειται να χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψους 300  εκατ.  EUR εκάστη. Η πρώτη 
δόση υπέκειτο στις γενικές πολιτικές προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ και εκταμιεύθηκε την 
1η Ιουνίου  2021.  Η δεύτερη δόση αναμένεται να εκταμιευθεί το δεύτερο εξάμηνο του 
2021, μόλις εκπληρωθο ύν οι όροι πολιτικής.  
Η συνδρομή προορίζεται να συμπληρώσει τους πόρους που διατίθενται από άλλους 
χορηγούς, συμπεριλαμβανομένου του ΔΝΤ, στο πλαίσιο του προγράμματός του με την 
Τυνησία βάσει του μηχανισμού ταχείας χρηματοδότησης, ύψους 685  εκατ.  EUR, το 
οποίο εγκρίθηκε στις 10  Απριλίου  2020.  
3.3 Δυτικά Βαλκάνια  
 Αλβανία ΜΧΣ -COVID -19 
Μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του Νοεμβρίου του 2019 και τις προκλήσεις που 
θέτει η πανδημία COVID -19, η Αλβανία ζήτησε επισήμως ΜΧΣ στις 15  Απριλίου  2020. 
Ανταποκρινόμενη στ ο αίτημα αυτό, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων ΜΧΣ για την 
COVID -19, η οποία εγκρίθηκε τον Μάιο του 2020, η ΕΕ συμφώνησε για πρόγραμμα 
ΜΧΣ ύψους 180  εκατ.  EUR για την Αλβανία. Το μνημόνιο συνεννόησης και η 
συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης υπογράφηκαν στις 3  Νοεμβρίου  2020 και τέθηκαν σε 
 
12 ισχύ στις 3  Νοεμβρίου  2020 και στις 26  Ιανουαρίου  2021, αντίστοιχα. Ως εκ τούτου, η 
12μηνη περίοδος διαθεσιμότητας της ΜΧΣ διαρκεί έως τον Νοέμβριο του 2021. Οι όροι 
πολιτικής του προγράμματος αποσκοπούν στην αντιμετώπιση ορισμ ένων αδυναμιών στη 
διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στη χρηστή 
διακυβέρνηση και στην καταπολέμηση της διαφθοράς, καθώς και στις πολιτικές 
κοινωνικής προστασίας.  
Η ΜΧΣ πρόκειται να χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψους 90  εκατ.  EUR  εκάστη. Η πρώτη 
δόση υπέκειτο στις γενικές πολιτικές προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ και εκταμιεύθηκε στις 
31 Μαρτίου  2021. Η δεύτερη δόση αναμένεται να εκταμιευθεί το δεύτερο εξάμηνο του 
2021, μόλις εκπληρωθούν οι όροι πολιτικής.  
Η συνδρομή προορίζεται να συμπλ ηρώσει τους πόρους που διατίθενται από άλλους 
χορηγούς, συμπεριλαμβανομένου του ΔΝΤ, στο πλαίσιο του προγράμματός του με την 
Αλβανία βάσει του μηχανισμού ταχείας χρηματοδότησης, ύψους 174  εκατ.  EUR, το 
οποίο εγκρίθηκε στις 10  Απριλίου  2020.  
 Βοσνία -Ερζεγοβ ίνη MΧΣ -COVID -19 
Κατόπιν επίσημου αιτήματος για ΜΧΣ, που υποβλήθηκε από τη Βοσνία -Ερζεγοβίνη στις 
14 Απριλίου  2020 στο πλαίσιο της πανδημίας COVID -19, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
και το Συμβούλιο ενέκριναν, τον Μάιο του 2020, τη δέσμη μέτρων ΜΧΣ για την 
COVID -19, συμπεριλαμβανομένου νέου προγράμματος ΜΧΣ ύψους 250  εκατ.  EUR για 
τη Βοσνία -Ερζεγοβίνη. Το μνημόνιο συνεννόησης και η συμφωνία δανειακής 
διευκόλυνσης υπογράφηκαν στις 15  Ιανουαρίου  2021 και θα τεθούν σε ισχύ μόλις 
ολοκληρωθεί η διαδικασία επικύρωσης σ τη χώρα και μετά τη δημοσίευσή τους στην 
Επίσημη Εφημερίδα.  
Η ΜΧΣ θα χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψους 125  εκατ.  EUR εκάστη. Η πρώτη δόση 
υπόκειται στις γενικές πολιτικές προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ και θα εκταμιευθεί μετά την 
έναρξη ισχύος του μνημονίου συνεννόη σης. Η δεύτερη δόση θα εκταμιευθεί το νωρίτερο 
3 μήνες μετά την εκταμίευση της πρώτης δόσης και με την επιφύλαξη της εκπλήρωσης 
ενός συνόλου όρων πολιτικής. Τα μέτρα πολιτικής εμπίπτουν στους ακόλουθους 
τέσσερις θεματικούς τομείς: οικονομική διακυβέρνηση κ αι οικοδόμηση θεσμών, 
σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα, διαφάνεια και καταπολέμηση της 
διαφθοράς, και καλύτερη λειτουργία της αγοράς εργασίας.  
Η συνδρομή προορίζεται να συμπληρώσει τους πόρους που διατίθενται από άλλους 
χορηγούς, συμπεριλαμβανομένου  του ΔΝΤ, στο πλαίσιο του προγράμματός του βάσει 
του μηχανισμού ταχείας χρηματοδότησης, ύψους 330  εκατ.  EUR, το οποίο εγκρίθηκε 
στις 9  Απριλίου  2020.  
 Κόσοβο ΜΧΣ -COVID -19 
Κατόπιν επίσημου αιτήματος για ΜΧΣ, που υποβλήθηκε από το Κόσοβο στις 
8 Απριλίου  2020  στο πλαίσιο της πανδημίας COVID -19, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και 
το Συμβούλιο ενέκριναν, τον Μάιο του 2020, τη δέσμη μέτρων ΜΧΣ για την COVID -19, 
συμπεριλαμβανομένου νέου προγράμματος ΜΧΣ ύψους 100  εκατ.  EUR για το Κόσοβο. 
Το μνημόνιο συνεννόησης και η συ μφωνία δανειακής διευκόλυνσης τέθηκαν σε ισχύ 
στις 8  Σεπτεμβρίου  2020. Οι όροι πολιτικής του προγράμματος επικεντρώνονται κυρίως 
στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών, στην ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής 
 
13 σταθερότητας, στην αντιμετώπιση της παραοικονομίας,  στην προώθηση της στρατηγικής 
για το κράτος δικαίου και στη βελτίωση των προοπτικών απασχόλησης των νέων.  
Η ΜΧΣ πρόκειται να χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψους 50  εκατ.  EUR εκάστη. Η πρώτη 
δόση υπέκειτο στις γενικές πολιτικές προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ και  εκταμιεύθηκε στις 
6 Οκτωβρίου  2020. Η δεύτερη και τελευταία δόση εκταμιεύθηκε την 1η  Ιουνίου  2021, 
αφού το Κόσοβο εκπλήρωσε τους σχετικούς όρους πολιτικής.  
Η συνδρομή προορίζεται να συμπληρώσει τα κεφάλαια του ΔΝΤ (52  εκατ.  EUR) στο 
πλαίσιο του μηχανισμού ταχείας χρηματοδότησης (RFI) (50  % της ποσόστωσης για το 
Κόσοβο στο Ταμείο), που εγκρίθηκαν στις 10  Απριλίου  2020.  
 Μαυροβούνιο MΧΣ -COVID -19 
Κατόπιν επίσημο υ αιτήματος για ΜΧΣ, που υποβλήθηκε από το Μαυροβούνιο στις 
15 Απριλίου  2020,  η ΕΕ συμφώνησε για πρόγραμμα ΜΧΣ ύψους 60  εκατ.  EUR για το 
Μαυροβούνιο υπό τη μορφή δανείων, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων ΜΧΣ για την 
COVID -19, η οποία εγκρίθηκε τον Μάιο του 20 20. Το μνημόνιο συνεννόησης και η 
συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης υπογράφηκαν στις 28  Αυγούστου  2020 και τέθηκαν 
σε ισχύ στις 28  Αυγούστου  2020 και στις 15  Σεπτεμβρίου  2020, αντίστοιχα. Οι όροι 
πολιτικής του προγράμματος επικεντρώνονται κυρίως στην ενίσχυσ η των δημόσιων 
οικονομικών και την καταπολέμηση της διαφθοράς, στην ενίσχυση της 
χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος 
και στη μεταρρύθμιση της κοινωνικής προστασίας.  
Η ΜΧΣ πρόκειται να χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψου ς 30 εκατ.  EUR εκάστη. Η πρώτη 
δόση υπέκειτο στις γενικές πολιτικές προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ και  εκταμιεύθηκε στις 
6 Οκτωβρίου  2020. Η δεύτερη και τελευταία δόση εκταμιεύθηκε την 1η  Ιουνίου  2021, 
αφού το Μαυροβούνιο εκπλήρωσε τους σχετικούς όρους πολιτικής.  
Η συνδρομή προορίζεται να συμπληρώσει τους πόρους που διατίθενται από άλλους 
χορηγούς, συμπεριλαμβανομένου του ΔΝΤ, στο πλαίσιο του προγράμματός του με το 
Μαυροβούνιο βάσει του μηχανισμού ταχείας χρηματοδότησης, ύψους 75  εκατ.  EUR, το 
οποίο εγκρίθηκε στις  24 Ιουνίου  2020.  
 Βόρεια Μακεδονία ΜΧΣ -COVID -19 
Η οικονομική ανάκαμψη της Βόρειας Μακεδονίας διακόπηκε αιφνίδια το 2020, καθώς η 
πανδημία έπληξε την εγχώρια και την εξωτερική ζήτηση. Στο πλαίσιο αυτό, και κατόπιν 
επίσημου αιτήματος για ΜΧΣ, που υποβλήθηκε  από τις αρχές στις 15  Απριλίου  2020, η 
ΕΕ συμφώνησε για πρόγραμμα ΜΧΣ ύψους 160  εκατ.  EUR για τη Βόρεια Μακεδονία 
υπό τη μορφή δανείων, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων ΜΧΣ για την COVID -19, η 
οποία εγκρίθηκε τον Μάιο του 2020. Το μνημόνιο συνεννόησης και η συμφωνία 
δανειακής διευκόλυνσης υπογράφηκαν στις 17  Ιουλίου  2020 και τέθηκαν σε ισχύ στις 
20 Ιουλίου  2020 και στις 15  Σεπτεμβρίου  2020, αντίστοιχα. Οι όροι πολιτικής του 
προγράμματος επικεντρώνονται κυρίως στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και 
την κατ απολέμηση της διαφθοράς, στην ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, 
στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και στη μεταρρύθμιση της κοινωνικής 
προστασίας.  
Η ΜΧΣ πρόκειται να χορηγηθεί σε δύο δόσεις, ύψους 80  εκατ.  EUR εκάστη. Η πρώτη 
δόση υπέκειτο στις γενικές πολιτικές προϋποθέσεις για τη ΜΧΣ και  εκταμιεύθηκε στις 
 
14 6 Οκτωβρίου  2020. Η δεύτερη και τελευταία δόση εκταμιεύθηκε την 1η  Ιουνίου  2021, 
αφού η Βόρεια Μακεδονία εκπλήρωσε τους σχετικούς όρους πολιτικής.  
Η συνδρομή προορίζεται να συμπλ ηρώσει τους πόρους που διατίθενται από άλλους 
χορηγούς, συμπεριλαμβανομένου του ΔΝΤ, στο πλαίσιο του προγράμματός του με τη 
Βόρεια Μακεδονία βάσει του μηχανισμού ταχείας χρηματοδότησης, ύψους 
176 εκατ.  EUR, το οποίο εγκρίθηκε στις 10  Απριλίου  2020.  
4 ΔΙΑΣΦΑ ΛΙΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΗΣ ΧΡΗΣΗ Σ ΤΩΝ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΜΧΣ:  ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ , ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛ ΟΓΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΙ  
4.1 Επιχειρησιακές αξιολογήσεις  
Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού της ΕΕ, η Επιτροπή 
διενεργεί επιχειρησιακές αξιολογήσεις μ ε τη βοήθεια εξωτερικών συμβούλων, ώστε να 
λάβει εύλογες διασφαλίσεις σχετικά με τη λειτουργία των διοικητικών διαδικασιών και 
των χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων στις δικαιούχες χώρες.  
Οι επιχειρησιακές αξιολογήσεις επικεντρώνονται στα συστήματα διαχείρισης των 
δημόσιων οικονομικών, ιδίως στους τρόπους οργάνωσης των υπουργείων οικονομικών 
και των κεντρικών τραπεζών, καθώς και στις διαδικασίες που εφαρμόζουν, και, 
ειδικότερα, στους τρόπους διαχείρισης των λογαριασμών στους οποίους κατατίθενται τα 
κονδύλια της ΕΕ. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται επίσης στη λειτουργία, την ανεξαρτησία και 
τα προγράμματα εργασίας των οργανισμών εξωτερικού ελέγχου, καθώς και στον βαθμό 
αποτελεσματικότητας των ελέγχων τους. Εξετάζονται επίσης οι διαδικασίες σύναψης 
δημοσίων συμβάσεων σε κ εντρικό επίπεδο.  
Το 2020, πραγματοποιήθηκαν 10 επιχειρησιακές αξιολογήσεις στο πλαίσιο των νέων 
προγραμμάτων ΜΧΣ για την COVID -19, καθώς και στο πλαίσιο της νέας ΜΧΣ -III για 
την Ιορδανία, οι οποίες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα χρηματοπιστωτικά 
κυκλώματα  και οι διαδικασίες στις χώρες εταίρους είναι άρτια και, επομένως, κρίνονται 
κατάλληλα για τους σκοπούς της ΜΧΣ.  
4.2 Εκ των υστέρων αξιολογήσεις  
Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό της ΕΕ και τις αντίστοιχες αποφάσεις ΜΧΣ, 
η Επιτροπή διενεργεί εκ των υστέ ρων αξιολογήσεις15, μετά την ολοκλήρωση των 
προγραμμάτων ΜΧΣ, για να αξιολογήσει τον αντίκτυπό τους.  Οι δύο κύριοι στόχοι 
αυτών των αξιολογήσεων είναι οι εξής:  
i. ανάλυση του αντικτύπου της ΜΧΣ στην οικονομία της δικαιούχου χώρας, ιδίως 
όσον αφορά τη βιωσιμότη τα της εξωτερικής θέσης της· και  
ii. αξιολόγηση της προστιθέμενης αξίας της δράσης της ΕΕ.  
Το 2020, ολοκληρώθηκαν οι εκ των υστέρων αξιολογήσεις του προγράμματος ΜΧΣ -Ι 
στην Τυνησία και του προγράμματος ΜΧΣ -ΙΙΙ στην Ουκρανία. Τα συνοδευτικά έγγραφα 
εργασίας των  υπηρεσιών της Επιτροπής δημοσιεύθηκαν τον Ιανουάριο και τον Απρίλιο 
του 2021, αντίστοιχα.  
                                                           
15 Όλες οι εκ των υστέρων αξιολογήσεις είναι διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής: 
https://ec.europa.eu/info/evaluation -reports -economic -and-financial -affairs -policies -and-spending -
activities_en . 
 
 
15  ΜΧΣ I προς την Τυνησία: «Στο πλαίσιο της αξιολόγησης διαπιστώθηκε ότι η 
ΜΧΣ -Ι συνέβαλε αποτελεσματικά στη βελτίωση του ισοζυγίου πληρωμών της 
Τυνησίας, καθώς και στ η στήριξη της δημοσιονομικής εξυγίανσης χάρη στους 
εξαιρετικά ευνοϊκούς χρηματοδοτικούς όρους και όρους πολιτικής. Η ΜΧΣ κάλυψε 
γύρω στο 11,3 % του υπολειπόμενου χρηματοδοτικού κενού της περιόδου 2015 -
2016 και αύξησε την εμπιστοσύνη στην οικονομία της Τυνη σίας. »16  
 ΜΧΣ III προς την Ουκρανία : «Το μέγεθος και οι ευνοϊκοί όροι της τρίτης ΜΧΣ 
προς την Ουκρανία κατέστησαν δυνατή την εξοικονόμηση δημοσιονομικών πόρων, 
η οποία ήταν αναγκαία για την εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Η 
ικανότητα της ΕΕ να κινητοποιεί και να συντονίζει ένα πρωτοφανές ποσό 
χρηματοδοτικών πόρων με σχετικά μεγάλη ταχύτητα αποτέλεσε έναν από τους 
βασικούς λόγους για την παρέμβαση, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες 
χρηματοδότησης της Ουκρανίας ήταν ακόμη εξαιρετικά υψηλές.  Οι όροι χορήγησης 
της ΜΧΣ δημιούργησαν ένα ενισχυτικό αποτέλεσμα σε πολιτικό επίπεδο, το οποίο 
συνέβαλε ώστε οι ουκρανικές αρχές να υποστηρίξουν κρίσιμες μεταρρυθμίσεις. Το 
πρόγραμμα προσέφερε επίσης προστιθέμενη αξία χάρη στη συμβολή του στην 
ενίσχυση τη ς εμπιστοσύνης στον ιδιωτικό τομέα. »17 
Τέλος, το 2020 η Επιτροπή δρομολόγησε μετα -αξιολόγηση  όλων των προγραμμάτων 
ΜΧΣ που υλοποιήθηκαν κατά την περίοδο 2010 -2020. Στην αξιολόγηση θα 
αξιολογηθούν οι αρχές και τα χαρακτηριστικά που διέπουν το μέσο ΜΧΣ, ο δε στόχος 
θα είναι να παρασχεθούν στοιχεία σχετικά με τρόπους για να βελτιωθεί η συνάφεια, η 
αποτελεσματικότητα, η αποδοτικότητα, η προστιθέμενη αξία και η ικανότητά του να 
ανταποκρίνεται στις προτεραιότητες της εξωτερικής δράσης της ΕΕ, καθώς και η 
καθημερινή διαχείριση των παρεμβάσεων ΜΧΣ. Η μετα -αξιολόγηση αναμένεται να 
ολοκληρωθεί το φθινόπωρο του 2021.  
5 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΧΕ ΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜ Ο ΤΗΣ ΜΧΣ  
5.1 Λειτουργία του μηχανισμού της ΜΧΣ  
Η κοινή δήλωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου του 2013 σχετικά 
με τη ΜΧΣ18 ορίζει ότι η συνδρομή έχει μακροοικονομικό και χρηματοδοτικό 
χαρακτήρ α και δηλώνει σαφώς ότι αποσκοπεί στην «αποκατάσταση μιας βιώσιμης θέσης 
εξωτερικής χρηματοδότησης για επιλέξιμες χώρες και εδάφη που αντιμετωπίζουν 
δυσκολίες εξωτερικής χρηματοδότησης». Προκειμένου η ΜΧΣ να είναι επιτυχής ως 
μέσο «έκτακτης ανάγκης», είναι  επομένως σημαντικό να κινητοποιείται αποτελεσματικά 
και εγκαίρως.  
  
Παράλληλα, έχει επισημανθεί, τόσο από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο όσο και σε 
                                                           
16 Διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο: https://ec.europa.eu/info/evaluation -reports -economic -and-financial -affairs-policies -
and-spending -activities/ex -post-evaluation -macro -financial -assistance -mfa-operation -tunisia_en . 
17 Διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο: https://ec.europa.eu/info/evaluation -reports -economic -and-financial -affairs -policies -
and-spending -activities/ex -post-evaluation -mfa-operations -ukraine_en . 
18 Κοινή δήλωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, που εγκρίθηκε μαζί με την απόφαση για τη 
χορήγηση περαιτέρω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στη Γεωργία [απόφαση (ΕΕ)  2013/778 της 
12ης  Αυγούστου  2013]. Διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο:   
https://eur -lex.europa.eu/legal -content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32013D0778&from=EL .  
 
16 εκ των υστέρων αξιολογήσεις, ότι οι καθυστερήσεις στην έκδοση αποφάσεων ΜΧΣ από 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής 
διαδικασίας μπορούν να αποτελέσουν σημαντική αδυναμία για ένα μέσο που 
προορίζεται για την αντιμετώπιση κρίσεων του ισοζυγίου πληρωμών και, κατά συνέπεια, 
«η Επιτροπή πρέπει να διερευνήσει, από κοινού μ ε τους συννομοθέτες της, τις 
διαθέσιμες επιλογές για την επίσπευση των διαδικασιών έγκρισης των επόμενων 
προγραμμάτων μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής, ιδίως όσον αφορά την 
επείγουσα χρηματοδότηση»19. 
 
Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η εμπειρία από τη δέσμη μέτρων ΜΧΣ για την 
COVID -19 δείχνει ότι η τρέχουσα δομή της ΜΧΣ μπορεί να επιτρέψει τόσο την ευελιξία 
όσο και την απλούστευση που απαιτούνται για ταχεία έγκριση. Η Επιτροπή 
συνεργάστηκε με το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την επίτευξη συμφω νίας σχετικά 
με τη χρήση των υφιστάμενων διαδικασιών κατεπείγοντος, οι οποίες κατέστησαν δυνατή 
την έγκριση της συνδρομής εντός ενός μηνός από την υποβολή της πρότασης της 
Επιτροπής και από αμφότερους τους συννομοθέτες (ενώ η χρήση του άρθρου  213 της 
ΣΛΕΕ,  σε περίπτωση που η συνδρομή ήταν επειγόντως αναγκαία, θα προϋπέθετε 
έγκριση μόνον από το Συμβούλιο). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικαλέστηκε ειδική 
ρήτρα (άρθρο  163) του εσωτερικού κανονισμού, η οποία επιτρέπει την άμεση έγκριση 
της απόφασης στην ολομέλεια,  χωρίς να χρειάζεται να διέλθει από την επιτροπή INTA, 
όπως συμβαίνει συνήθως. Αυτή η ταχεία διαδικασία έγκρισης ήταν το αποτέλεσμα μιας 
κοινής αίσθησης κατεπείγοντος από όλα τα θεσμικά όργανα σε αυτούς τους εξαιρετικά 
δύσκολους καιρούς.  
Έτσι, ο εσωτερικό ς κανονισμός τόσο του Συμβουλίου όσο και του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου προβλέπει εσπευσμένη διαδικασία, που είναι αναγκαία για την ταχεία 
έγκριση. Χάρη σε έγκαιρες και εποικοδομητικές επαφές, κατέστη δυνατόν να υπάρξει 
ταχύτερη διαδικασία έγκρισης στο πλαίσι ο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας, με 
την πλήρη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κάτι που δεν θα συνέβαινε εάν η 
Επιτροπή είχε προτείνει μέτρα βάσει του άρθρου  213 της ΣΛΕΕ (που εφαρμόζεται σε 
περιπτώσεις όπου απαιτείται επείγουσα παροχή χρηματο οικονομικής συνδρομής).  
Όπως προαναφέρθηκε, η συνολική λειτουργία του μέσου ΜΧΣ θα αξιολογηθεί επίσης 
λεπτομερέστερα στην τρέχουσα μετα -αξιολόγηση ΜΧΣ, η οποία αναμένεται να 
ολοκληρωθεί κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2021.   
5.2 Η ΜΧΣ στο πολυετές δημοσιονομικό π λαίσιο 2021 -2027  
Καθώς συνεχίζεται η γεωπολιτική και οικονομική αστάθεια στη γειτονία της ΕΕ, η οποία 
οξύνεται περαιτέρω από τις ανθρωπιστικές και οικονομικές επιπτώσεις λόγω της 
πανδημίας COVID -19, η ανάγκη για παροχή ΜΧΣ της ΕΕ είναι πιθανόν να διατηρηθε ί 
σε υψηλά επίπεδα κατά τα προσεχή έτη.  
Στις 2  Μαΐου  2018, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με το ΠΔΠ για την 
περίοδο 2021 -2027. Όσον αφορά την εξωτερική δράση της ΕΕ, η Επιτροπή πρότεινε 
εξορθολογισμό των υφιστάμενων μέσων, ώστε να βελτιωθεί η προβο λή των δράσεων της 
ΕΕ, να αποφευχθούν επικαλύψεις, να καταστούν οι διαδικασίες λιγότερο επαχθείς και να 
αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και η συμπληρωματικότητα, ενώ ταυτόχρονα θα 
καταδεικνύεται καλύτερα η προστιθέμενη αξία της ΕΕ. Διάφορα μέσα του ΠΔΠ 2014 -
                                                           
19 Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο,  ειδική έκθεση (αριθ.  03/2017) διαθέσιμη στη διεύθυνση: 
https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR17_3/SR_TUNISIA_EL.pdf . 
 
17 2020 ενσωματώθηκαν στον νέο Μηχανισμό Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς 
Συνεργασίας – «Η Ευρώπη στον κόσμο» (NDICI –Global Europe). Ωστόσο, η ΜΧΣ θα 
παραμείνει χωριστή από τον NDICI και θα εξακολουθήσουν να ενεργοποιούνται ειδικά 
προγράμματα ΜΧΣ, ανάλογα με τις ανάγκες, βάσει χωριστών αποφάσεων με βάση την 
εφαρμοστέα νομική βάση της Συνθήκης, δεδομένου ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων 
για τα προγράμματα ΜΧΣ θα πρέπει να παραμείνει διακριτή. Επομένως, η ΜΧΣ θα 
εξακολουθήσει κατά κανόνα να διέπεται από τη συνήθ η νομοθετική διαδικασία, βάσει 
του άρθρου  212 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με την οποία απαιτείται να εγκρίνει το Συμβούλιο 
και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάθε ειδικό πρόγραμμα.  
Τα δάνεια ΜΧΣ θα τα εγγυάται η νέα εγγύηση εξωτερικής δράσης (EAG) που 
δημιουργήθηκε στο πλ αίσιο του NDICI. Η εγγύηση εξωτερικής δράσης θα καλύπτει 
εγγυήσεις στον ιδιωτικό, τον κρατικό και τον υποκρατικό τομέα («ΕΤΒΑ+»), τα δάνεια 
ΜΧΣ και τα εξωτερικά δάνεια της Ευρατόμ. Η εγγύηση εξωτερικής δράσης θα στηριχθεί 
από το νέο κοινό ταμείο προβλέψεων , στο οποίο θα ενσωματωθεί το υφιστάμενο Ταμείο 
Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις, καθώς και τα άλλα ταμεία εγγυήσεων τόσο στον 
εξωτερικό όσο και στον εσωτερικό τομέα της ΕΕ. Η Επιτροπή πρότεινε, τον Μάιο του 
2018, να ανέρχεται ο συνολικός όγκος των πρά ξεων στο πλαίσιο της εγγύησης 
εξωτερικής δράσης στα 60  δισ. EUR, εκ των οποίων 14  δισ. EUR προβλέφθηκαν για 
ΜΧΣ υπό μορφή δανείων που θα χορηγούνταν με επιτόκιο 9  %, σύμφωνα με τη 
ενδιάμεση επανεξέταση του προηγούμενου ΠΔΠ. Στη συνέχεια, το ποσό της εγγύησ ης 
εξωτερικής δράσης μειώθηκε, μετά τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 
Ιουλίου 2020, και η κατανομή του τροποποιήθηκε περαιτέρω στο πλαίσιο των τριμερών 
διαλόγων μεταξύ των συννομοθετών και της Επιτροπής. Το νέο μέσο «Η Ευρώπη στον 
κόσμο» αναμένετ αι να τεθεί σε ισχύ τον Ιούνιο του 2021, μετά την επίσημη έγκρισή του 
από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.  
6 ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕ Σ — ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΧΣ  ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ 
ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟ 2021   
Το 2021 θα χαρακτηριστεί, πρώτον και κυριότερον, από την υλοποίηση των 10 
τρεχόντων προγραμμάτων ΜΧΣ, όπως περιγράφονται ανωτέρω. Περιλαμβάνεται η 
εκταμίευση της πρώτης δόσης για τις υπόλοιπες δύο χώρες της δέσμης μέτρων ΜΧΣ για 
την COVID -19 (δηλαδή τη Βοσ νία-Ερζεγοβίνη και την Τυνησία), καθώς και η 
εκταμίευση της δεύτερης δόσης για όλες τις δικαιούχους χώρες, υπό την προϋπόθεση της 
ικανοποιητικής εκπλήρωσης των όρων. Περαιτέρω, ανάλογα με την πρόοδο στις 
μεταρρυθμίσεις πολιτικής, η τρίτη και τελευταία δόση  για τη ΜΧΣ -ΙΙΙ στην Ιορδανία θα 
μπορούσε επίσης να εκταμιευθεί κατά τη διάρκεια του 2021.  
Η Επιτροπή είναι έτοιμη να εξετάσει τυχόν επικείμενα αιτήματα για ΜΧΣ και, κατά 
περίπτωση, θα προτείνει νέα και/ή επακόλουθα προγράμματα ΜΧΣ στους επιλέξιμους 
εταίρ ους.  
Στον πίνακα 1 παρέχεται επισκόπηση των αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών 
για επιχορηγήσεις ΜΧΣ και της εκταμίευσης των δανείων ΜΧΣ κατά τα έτη 2019, 2020 
και 2021 (προσωρινά στοιχεία). Οι συνολικές εκταμιεύσεις δανείων ΜΧΣ αναμένεται να 
ανέλθουν  σε 2 365 εκατ.  EUR το 2021.  
  
 
18 Πίνακας  1:  
Αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές για επιχορηγήσεις ΜΧΣ, και εκταμιεύσεις 
δανείων ΜΧΣ 2019 -2021 (σε EUR)  
 
2019 2020 2021 (προσωρινά στοιχεία)
27 000 000 20 000 000 56 449 042
Επιχειρησιακές αξιολογήσεις, εκ των υστέρων αξιολογήσεις 125 900 293 900 500 000
Άλλες πθανές πράξεις ΜΧΣ - - Προς καθορισμό
Αναλήψεις υποχρεώσεων, σύνολο 125 900 293 900 Προς καθορισμό
Μη δεσμευθείσες πιστώσεις του προϋπολογισμού 26 874 100 19 706 100 Προς καθορισμό
Πιστώσεις πληρωμών για επιχορηγήσεις στον προϋπολογισμό 27 000 000 27 000 000 26 000 000
Επιχειρησιακές αξιολογήσεις, εκ των υστέρων αξιολογήσεις 304 949 284 600 362 400
ΜΧΣ Γεωργία II (ολοκληρώθηκε) - 5 000 000 -
ΜΧΣ Μολδαβία (ολοκληρώθηκε) 10 000 000 10 000 000 -
Άλλες πιθανές πράξεις ΜΧΣ - - Προς καθορισμό
Πληρωμές, σύνολο 10 304 949 15 284 600 Προς καθορισμό
Μη χρησιμοποιηθείσες πιστώσεις για πληρωμές επιχορηγήσεων 16 695 051 11 715 400 Προς καθορισμό
Εκταμιεύσεις δανείων ΜΧΣ
ΜΧΣ Γεωργία II (ολοκληρώθηκε) - 20 000 000 -
ΜΧΣ Μολδαβία (ολοκληρώθηκε) 20 000 000 20 000 000 -
ΜΧΣ Ουκρανία IV (ολοκληρώθηκε) - 500 000 000 -
ΜΧΣ Ιορδανία II (ολοκληρώθηκε) 100 000 000 - -
ΜΧΣ Ιορδανία III 100 000 000 400 000 000
ΜΧΣ Τυνησία II (ολοκληρώθηκε) 300 000 000 - -
Πράξεις ΜΧΣ για την COVID-19:
ΜΧΣ Γεωργία 75 000 000 75 000 000
ΜΧΣ Μολδαβία 50 000 000 50 000 000
ΜΧΣ Ουκρανία 600 000 000 600 000 000
ΜΧΣ Ιορδανία 150 000 000 50 000 000
ΜΧΣ Τυνησία - 600 000 000
ΜΧΣ Αλβανία - 180 000 000
ΜΧΣ Βοσνία-Ερζεγοβίνη - 250 000 000
ΜΧΣ Κόσοβο 50 000 000 50 000 000
ΜΧΣ Μαυροβούνιο 30 000 000 30 000 000
ΜΧΣ Βόρεια Μακεδονία 80 000 000 80 000 000
Εκταμιεύσεις δανείων ΜΧΣ, σύνολο 420 000 000 1 675 000 000 2 365 000 000Αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές για επιχορηγήσεις ΜΧΣ, εκταμιεύσεις δανείων ΜΧΣ 2019-2021 (σε EUR) 
Πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων για επιχορηγήσεις στον προϋπολογισμό