[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 23.3.2010

COM(2010)112 τελικό

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την πρόοδο της Βουλγαρίας βάσει του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την πρόοδο της Βουλγαρίας βάσει του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου

1. Εισαγωγή

Κατά την προσχώρηση της Βουλγαρίας στην ΕΕ, την 1η Ιανουαρίου 2007, θεσπίστηκε μηχανισμός συνεργασίας και ελέγχου (εφεξής ΜΣΕ)[1] με στόχο, αφενός, την παροχή βοήθειας στη Βουλγαρία για την αποκατάσταση ορισμένων ελλείψεων στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς, και, αφετέρου, την παρακολούθηση της προόδου που σημειώνεται σε αυτούς τους τομείς με περιοδικές εκθέσεις.

Η παρούσα έκθεση αποτελεί ενδιάμεση έκθεση που παρέχει τεχνική ενημέρωση για τις σημαντικές εξελίξεις που σημειώθηκαν κατά το τελευταίο εξάμηνο στη Βουλγαρία στο πλαίσιο του ΜΣΕ, χωρίς ωστόσο να περιλαμβάνει αξιολόγηση της επιτευχθείσας προόδου.

Η τελευταία έκθεση προόδου που εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 22 Ιουλίου 2009 και οι συστάσεις που περιλαμβάνει εξακολουθούν να αποτελούν το σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της προόδου που έχει επιτευχθεί σε σχέση με τους στόχους αναφοράς και για τον προσδιορισμό των προκλήσεων που εξακολουθούν να υφίστανται. Η Επιτροπή θα προβεί στην επόμενη αξιολόγησή της το καλοκαίρι του 2010.

2. Δικαστική μεταρρύθμιση και καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμενου εγκληματος: Επικρατούσα κατάσταση

Στη διάρκεια του τελευταίου εξαμήνου, η Βουλγαρία υπέβαλε συγκεκριμένες προτάσεις για μεταρρυθμίσεις που ανταποκρίνονται στις συστάσεις της Επιτροπής. Η μερική αναθεώρηση του κώδικα ποινικής δικονομίας είναι υπό συζήτηση στο Κοινοβούλιο και συνεχίζονται οι εργασίες για την ουσιαστική μεταρρύθμιση του νόμου για τη δήμευση προϊόντων εγκλήματος και την αναθεώρηση του νόμου για τη σύγκρουση συμφερόντων. Η Βουλγαρία αποφάσισε επίσης να ενισχύσει τις δομές ποινικής δίωξης για την καταπολέμηση του σοβαρού εγκλήματος χρησιμοποιώντας κοινές ομάδες έρευνας για ορισμένες υποθέσεις προτεραιότητας που αφορούν περιπτώσεις διαφθοράς και οργανωμένου εγκλήματος σε υψηλό επίπεδο. Επιπλέον, η Βουλγαρία δρομολόγησε τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση του Εθνικού Οργανισμού Εσόδων και του Εθνικού Οργανισμού Τελωνείων και άρχισε να επεξεργάζεται μια σφαιρική στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος.

Ταυτόχρονα, η Επιθεώρηση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου συνέχισε να προσθέτει επιτυχίες στο ενεργητικό της και το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (ΑΔΣ) συνέχισε την παρακολούθηση υποθέσεων μείζονος δημόσιου συμφέροντος.

Ωστόσο, ο δικαστικός τομέας συνέχισε να παράγει πενιχρά μόνο αποτελέσματα σε υποθέσεις που αφορούν τη διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα σε υψηλό επίπεδο, και τον Ιανουάριο του 2010 υπήρξε ακόμη ένα θύμα δολοφονίας στο δρόμο. Ισχυρισμοί για μεγάλης κλίμακας διαφθορά σε σχέση με το διορισμό υψηλόβαθμων δικαστικών, στην οποία εμπλέκονται μέλη του ΑΔΣ, δεν έχουν ακόμη πλήρως εξεταστεί. Είναι απαραίτητο, πριν την επόμενη αξιολόγηση, να εξασφαλισθεί η ταχύτερη και διοικητικά πληρέστερη συνέχεια των περιπτώσεων στις οποίες η Επιτροπή εκφράζει επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο παρατυπίας, σύγκρουσης συμφερόντων και απάτης κατά τη χρησιμοποίηση των κονδυλίων της ΕΕ.

3. προοπτικες

Το τελευταίο εξάμηνο, η Βουλγαρία δρομολόγησε σειρά σημαντικών πρωτοβουλιών που δείχνουν ότι υπάρχει βούληση για μεταρρύθμιση.

Οι προσπάθειες αυτές είναι αξιέπαινες. Μολονότι η αξία τους μπορεί να εκτιμηθεί μόνο αφού τεθούν σε εφαρμογή με βάση την πραγματική συμβολή τους στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, οι πρόσφατες προσπάθειες της Βουλγαρίας αποδεικνύουν ότι αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο η ανάγκη για ουσιαστικές και εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις.

Για να επιτύχει σημαντικό αριθμό πρακτικών και μετρήσιμων αποτελεσμάτων, η Βουλγαρία καλό θα ήταν να επεκτείνει περαιτέρω τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειές της. Οι μεταρρυθμίσεις που πρότεινε η Επιτροπή τον Ιούλιο του 2009 καλό θα ήταν να καταστούν θέμα εθνικής προτεραιότητας και πρέπει δρομολογηθούν σε περισσότερους τομείς προκειμένου να επιτευχθεί η ουσιαστική μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει τη Βουλγαρία στην προσπάθεια αυτή, και έως το καλοκαίρι του 2010 θα έχει εκδώσει την επόμενη εμπεριστατωμένη αξιολόγηση της προόδου.

4. Τεχνική ενημερωση των στοχων αναφορασ

4.1. Στόχος αναφοράς 1: Έγκριση συνταγματικών τροποποιήσεων για την εξάλειψη των ασαφειών όσον αφορά την ανεξαρτησία και την υποχρέωση λογοδοσίας του δικαστικού συστήματος

Η Επιθεώρηση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (ΑΔΣ) συνέχισε να καταγράφει ελέγχους στο ενεργητικό της. Η Επιθεώρηση πραγματοποίησε προγραμματισμένους ελέγχους σε ολόκληρο το βουλγαρικό δικαστικό σύστημα, με εξαίρεση το αστικό τμήμα του δευτεροβάθμιου περιφερειακού δικαστηρίου της Σόφιας. Μολονότι τα δικαστήρια και οι εισαγγελίες δεν είχαν ακολουθήσει με συνέπεια τις συστάσεις της Επιθεώρησης σε όλες τις περιπτώσεις, η Επιθεώρηση ανέφερε ότι συνολικά οι έλεγχοι είχαν σαφώς αποτρεπτικό αποτέλεσμα μεταξύ των δικαστών.

Η νεοσυσταθείσα κοινή ομάδα εργασίας του ΑΔΣ και η Επιθεώρηση θα πρέπει να συμβάλουν στην ενοποίηση της πειθαρχικής πρακτικής και να βοηθήσουν στη στοχοθέτηση των ελέγχων και στην εφαρμογή των πορισμάτων τους από το ΑΔΣ στις διαδικασίες αξιολόγησης και διορισμών. Η τρέχουσα πρακτική δείχνει ότι οι κυρώσεις που επιβάλλει το ΑΔΣ είναι συχνά επιεικείς. Ορισμένες υποθέσεις έχουν επίσης απορριφθεί λόγω της λήξης των καταστατικών προθεσμιών.

4.2. Στόχος αναφοράς 2: Να διασφαλιστεί διαφανέστερη και αποτελεσματικότερη δικαστική διαδικασία με τη θέσπιση και εφαρμογή νέου δικαστικού συστήματος και του νέου κώδικα πολιτικής δικονομίας. Να υποβάλλονται εκθέσεις σχετικά με τις επιπτώσεις των εν λόγω νέων νόμων, του κώδικα ποινικής δικονομίας και του κώδικα διοικητικής διαδικασίας, ιδίως στο προδικαστικό στάδιο

Ακολουθώντας τις συστάσεις της Επιτροπής, η κυβέρνηση εισήγαγε διάφορες τροποποιήσεις στον ποινικό κώδικα με στόχο να αυξήσει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα της δικαστικής διαδικασίας. Η μέχρι στιγμής συζήτηση στο Κοινοβούλιο έδειξε ότι ορισμένες τροποποιήσεις ενδέχεται να μην τύχουν υποστήριξης[2].

Τα σχέδια τροποποιήσεων του ποινικού κώδικα που κατέθεσε η κυβέρνηση έχουν ως στόχο να αυξήσουν τις κυρώσεις για αδικήματα όπως η ανθρωποκτονία, η απαγωγή και η απάτη περί πιστώσεων.

Η Βουλγαρία εκτιμά θετικά το μέσο δικαστικής διαπραγμάτευσης, η χρήση του οποίου έχει αυξήσει τη δικαστική αποτελεσματικότητα. Αντίθετα, η εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας είχε οδηγήσει σε αδικαιολόγητη επιείκεια σε υποθέσεις που η απαγγελία κατηγορίας ήταν απόλυτα θεμελιωμένη σε αποδεικτικά στοιχεία. Ως αποτέλεσμα αυτής της εκτίμησης, οι βουλγαρικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να εξαιρέσουν από την ταχεία διαδικασία ορισμένα σοβαρά ποινικά αδικήματα και να περιορίσουν τη δυνατότητα του δικαστηρίου να εκδίδει αποφάσεις βάσει του καθορισμένου ελάχιστου[3].

Καμία πρόοδος δεν έχει αναφερθεί όσον αφορά τις διαδικασίες για την έγκριση του νέου νομοσχεδίου για τις νομοθετικές πράξεις, το οποίο θα πρέπει, αφενός, να θέσει σαφείς κανόνες όσον αφορά τη διαφάνεια και τη δημόσια συζήτηση και, αφετέρου, να κωδικοποιήσει τα διαφορετικά στάδια της νομοθετικής διαδικασίας.

4.3. Στόχος αναφοράς 3: Να συνεχιστεί η μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα ώστε να αυξηθεί ο επαγγελματισμός, η υποχρέωση λογοδοσίας και η αποτελεσματικότητα. Να αξιολογείται ο αντίκτυπος της εν λόγω μεταρρύθμισης και τα αποτελέσματα να δημοσιεύονται σε ετήσια βάση

Ο τρόπος αξιολόγησης των δικαστικών συνέχισε να αποτελεί αντικείμενο κριτικής, δεδομένου ότι οι περισσότεροι δικαστικοί έλαβαν την ανώτατη βαθμολογία. Μετά από σύσταση της Επιτροπής, το ΑΔΣ εξέδωσε διάταγμα για τη βελτίωση της ετήσιας διαδικασίας αξιολόγησης με την εφαρμογή ισότιμων και αντικειμενικών όρων.[4] Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο συνέχισε να παρακολουθεί υποθέσεις μείζονος δημόσιου συμφέροντος για να εξασφαλίσει την ταχεία διεκπεραίωσή τους στη δικαστική φάση. Όπως αναφέρθηκε, εννέα από τις πενήντα υποθέσεις αυτού του είδους κατέληξαν σε καταδίκη[5]. Το ΑΔΣ προσδιόρισε τους λόγους καθυστέρησης σε ορισμένες υποθέσεις και εξέδωσε συστάσεις για την παρακολούθησή τους. Ωστόσο, καταχρηστικές καθυστερήσεις συνέχισαν να παρατηρούνται σε ορισμένες σημαντικές υποθέσεις[6].

Κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2009, εκφράστηκαν δημοσίως ισχυρισμοί για αθέμιτη άσκηση επιρροής έναντι ανταλλάγματος και διαφθορά σε σχέση με μέλη του ΑΔΣ. Ως αποτέλεσμα των εν λόγω ισχυρισμών, το ΑΔΣ κίνησε επίσημη πειθαρχική διαδικασία κατά ορισμένων δικαστικών. Δύο μέλη του ΑΔΣ παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους λόγω της δημόσιας πίεσης και επέστρεψαν στο δικαστικό σώμα. Πριν από αυτό, το ΑΔΣ είχε δηλώσει ότι και τα δύο μέλη είχαν παραβεί τον κώδικα δεοντολογίας των δικαστικών και ζήτησε την παραίτησή τους. Όπως αναφέρθηκε, η έλλειψη νομικής βάσης δεν επέτρεψε στο ΑΔΣ να λάβει πειθαρχικά μέτρα σε βάρος τους. Η αντίδραση του Υπουργείου Δικαιοσύνης ήταν να υποβάλει πρόταση τροποποίησης της Πράξης Δικαστικών Συστημάτων, που έχει ως στόχο να ενισχύσει την πειθαρχική υπευθυνότητα των μελών του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου.[7]

Από τους τριάντα δικαστικούς που εφέροντο ως εμπλεγμένοι, δεκαεπτά παραιτήθηκαν λόγω ισχυρισμών για αθέμιτη άσκηση επιρροής έναντι ανταλλάγματος στη συγκεκριμένη υπόθεση. Αναφέρθηκε ότι πειθαρχική διαδικασία κινήθηκε κατά όλων των δικαστικών τους οποίους βάρυναν υπόνοιες για αθέμιτη άσκηση επιρροής έναντι ανταλλάγματος, και οι οποίοι είχαν υποβάλει υποψηφιότητα για διοικητική θέση, ανεξάρτητα από το αν διορίστηκαν ή όχι. Η πειθαρχική διαδικασία του ΑΔΣ έχει μέχρι στιγμής οδηγήσει σε επτά υποβιβάσεις. Δεδομένου ότι η εισαγγελική αρχή δεν προέβη σε ποινική δίωξη κανενός από τους ενεχόμενους δικαστικούς, δεν έγινε δυνατή η ουσιαστική εξακρίβωση των σχετικών ισχυρισμών.

Με βάση διάφορες δημόσιες ενδείξεις, το ΑΔΣ δρομολόγησε έρευνα για παρατυπίες σε περιφερειακό δικαστήριο. Η σχετική έκθεση που εκδόθηκε από το ΑΔΣ τον Φεβρουάριο αποκάλυψε σειρά σοβαρών ελλείψεων στη διαχείριση του δικαστηρίου.[8] Μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί πειθαρχική και νομική συνέχεια στα πορίσματα της έκθεσης.

Η έλλειψη υποχρέωσης λογοδοσίας του προϊσταμένου της εισαγγελίας επικρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.[9] Το ΕΔΑΔ κάλεσε με απόφασή του τη Βουλγαρία να εξασφαλίσει τους ενδεδειγμένους ελέγχους και ισορροπίες μεταξύ των θεσμικών οργάνων στο δικαστικό σύστημα.

4.4. Στόχος αναφοράς 4: Να διενεργούνται και να υποβάλλονται εκθέσεις για επαγγελματικές και αμερόληπτες έρευνες όσον αφορά καταγγελίες διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Να υποβάλλονται εκθέσεις για εσωτερικές επιθεωρήσεις των δημόσιων θεσμικών οργάνων και για τη δημοσιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των ανώτερων υπαλλήλων

Μετά από συστάσεις της Επιτροπής, η Βουλγαρία συγκρότησε πέντε ακόμη μόνιμες κοινές ομάδες προκειμένου να διευθετήσει καίριες υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος (βλέπε στόχο αναφοράς 6). Οι ομάδες αυτές ανέλαβαν επίσης σε δοκιμαστική βάση να ερευνήσουν ισχυρισμούς για απάτη και αμέλεια κατά την άσκηση υπηρεσιακών καθηκόντων που διατυπώθηκαν σε βάρος τριών πρώην υπουργών και δύο μελών του Κοινοβουλίου. Στις αρχές του Μαρτίου, απαγγέλθηκαν συνολικά έξι κατηγορίες, που αφορούσαν δύο πρώην υπουργούς, δύο μέλη του Κοινοβουλίου και έναν πρώην διευθυντή κρατικού οργανισμού.

Η Βουλγαρία ενίσχυσε το δυναμικό της κοινής ερευνητικής ομάδας για την καταπολέμηση της απάτης σε βάρος της ΕΕ. Η Βουλγαρία αναφέρει ότι το 2009, από τις 125 υποθέσεις που ερεύνησε η ομάδα, 108 φάκελοι διαβιβάστηκαν στο δικαστήριο.

Μετά από συστάσεις της Επιτροπής, η Βουλγαρία συνέταξε τροποποιήσεις του νόμου για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων, με σκοπό τη σύσταση επιτροπής που θα αναλάβει την εφαρμογή του νόμου υπό την εποπτεία του Κοινοβουλίου. Αναμένεται ότι η σύσταση ειδικής επιτροπής θα διευρύνει το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής του νόμου για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων σε άλλους τομείς, θα διευκολύνει την επιβολή του και θα αυξήσει την αποτελεσματικότητά του μέσω της εφαρμογής κυρώσεων ή της δήμευσης περιουσιακών στοιχείων.

Σειρά υποθέσεων διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο είναι αυτή τη στιγμή υπό έρευνα. Πρόσφατα απαγγέλθηκαν επτά κατηγορίες, αλλά δύο σημαντικές υποθέσεις απάτης ενώπιον του δικαστηρίου συναντούν σοβαρές καθυστερήσεις. Από τον Ιούλιο του 2009, καμία καταδίκη σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου δεν έχει αναφερθεί.

Οι αναφορές για ανεπαρκείς ελέγχους σε διοικητικό επίπεδο για την πρόληψη παρατυπιών και τον εντοπισμό διοικητικών παραβάσεων συνεχίζονται. Σε πολλές περιπτώσεις, οι δικαστικές αρχές έχουν λάβει το μήνυμα πριν να διενεργηθούν προκαταρκτικοί διοικητικοί έλεγχοι. Ταυτόχρονα, οι διοικητικοί ελεγκτικοί φορείς δεν δραστηριοποιούνται επαρκώς ώστε να προσδιορίσουν τους κινδύνους και να εντοπίσουν αυτεπάγγελτα τις πιθανές περιπτώσεις απάτης και διαφθοράς. Οι μεταρρυθμίσεις που δρομολογήθηκαν στον Εθνικό Οργανισμό Εσόδων και τον Εθνικό Οργανισμό Τελωνείων θα πρέπει να αυξήσουν την υποχρέωση λογοδοσίας και την αποτελεσματικότητα.

Ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του νόμου για την πρόληψη και τον εντοπισμό των συγκρούσεων συμφερόντων αναφέρθηκε ότι από τα μέσα του 2009 έχουν διαπιστωθεί σαράντα πέντε περιπτώσεις παρατυπιών. Ωστόσο, δεν έχει υπάρξει καμία τακτική ενημέρωση της δημοσίευσης των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων των ανώτερων υπαλλήλων, υπουργών και μελών του Κοινοβουλίου σε ειδικό δικτυακό χώρο της Εθνικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας, ούτε κάποια ενέργεια του ελεγκτικού φορέα που είναι επιφορτισμένος με την επαλήθευση των στοιχείων των δηλώσεων. Επιπλέον, από τον Δεκέμβριο του 2009, δεν έχει αναφερθεί καμία ενέργεια της ειδικά συσταθείσας κοινοβουλευτικής επιτροπής όσον αφορά ισχυρισμούς για σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ ανώτερων υπαλλήλων και μελών του Κοινοβουλίου.

4.5. Στόχος αναφοράς 5: Να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως στις συνοριακές περιοχές και στο πλαίσιο της τοπικής αυτοδιοίκησης

Στις 18 Noεμβρίου 2009, το υπουργικό συμβούλιο υιοθέτησε φιλόδοξη στρατηγική για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, που μπορεί να εφαρμοσθεί σε όλο το δημόσιο τομέα με τη βοήθεια προγράμματος δράσης και ξένη ενίσχυση.

Η Βουλγαρία θα πρέπει να αυξήσει τις διοικητικές προσπάθειες για την πρόληψη των παρατυπιών στις δημόσιες συμβάσεις και να ενεργεί στις περιπτώσεις που εκφράζονται επιφυλάξεις σχετικά με τη χρησιμοποίηση κονδυλίων της ΕΕ. Είναι σημαντικό τα αποτελέσματα της κοινοβουλευτικής συζήτησης όσον αφορά την τροποποίηση του νόμου για τις δημόσιες συμβάσεις να εξασφαλίσουν αποτελεσματική προστασία κατά της απάτης και της διαφθοράς στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων[10].

4.6. Στόχος αναφοράς 6: Να εφαρμοσθεί στρατηγική για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, με επίκεντρο το σοβαρό έγκλημα, το ξέπλυμα χρημάτων και τη συστηματική δήμευση των περιουσιακών στοιχείων των εγκληματιών. Να υποβάλλονται εκθέσεις για νέες και συνεχιζόμενες έρευνες, απαγγελίες κατηγοριών και καταδίκες στους εν λόγω τομείς

Μετά από σύσταση της Επιτροπής, η Βουλγαρία συγκρότησε πέντε μόνιμες κοινές ερευνητικές ομάδες υπό τη διεύθυνση της ανώτατης εισαγγελικής αρχής. Οι ομάδες αυτές έχουν επικεφαλής εισαγγελείς και περιλαμβάνουν ανακριτές από τις αστυνομικές και δικαστικές αρχές και εκπροσώπους της Κρατικής Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (SANS), ειδικά για τη συλλογή οικονομικών πληροφοριών. Οι πέντε ομάδες θα επικεντρώσουν το έργο τους κυρίως στην έρευνα σημαντικών υποθέσεων οργανωμένου εγκλήματος[11].

Μετά από άλλη σύσταση της Επιτροπής, η Βουλγαρία προτίθεται να ενισχύσει ουσιαστικά τη νομοθεσία για τη δήμευση προϊόντων εγκλήματος και την εντολή της Επιτροπής για τη Δήμευση Προϊόντων Εγκλήματος (ΕΔΠΕ). Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν, συγκεκριμένα: τη διεύρυνση το όρου «συνδεόμενα πρόσωπα», τα περιουσιακά στοιχεία των οποίων μπορούν να δημευθούν, ώστε η ΕΔΠΕ να έχει το δικαίωμα να δρα αυτεπάγγελτα αξιολογώντας τα περιουσιακά στοιχεία βάσει της αγοραίας αξίας τους, και τη μετατόπιση του βάρους της απόδειξης όταν υπάρχουν υποψίες ότι τα περιουσιακά στοιχεία αποκτήθηκαν παράνομα. Οι νομικές τροποποιήσεις επικεντρώνονται στη δήμευση από τα αστικά δικαστήρια, που θα είναι ανεξάρτητη ειδικής απόφασης σε ποινική υπόθεση, αλλά θα εξαρτάται από σειρά άλλων στοιχείων, όπως το ποινικό μητρώο. Αναμένεται ότι το σχέδιο θα υποβληθεί στο Κοινοβούλιο το Μάρτιο, μετά από δημόσια διαβούλευση.

Μετά τα μέσα του 2009, η Βουλγαρία πραγματοποίησε σειρά συλλήψεων και άρχισε έρευνες σε σχέση με ομάδες οργανωμένου εγκλήματος.

Στο ίδιο διάστημα, απαγγέλθηκαν δύο κατηγορίες σε υποθέσεις υψηλής προβολής, μία για ανθρωποκτονία και σύσταση ομάδας οργανωμένου εγκλήματος, και μία για φοροδιαφυγή. Στη δεύτερη περίπτωση δεσμεύθηκαν σημαντικά περιουσιακά στοιχεία[12].

Πιθανός μάρτυρας σε σημαντική υπόθεση οργανωμένου εγκλήματος δολοφονήθηκε στη Σόφια στις 5 Ιανουάριου 2010. Γενικά, μικρές εξελίξεις παρατηρήθηκαν στην εκδίκαση υποθέσεων οργανωμένου εγκλήματος μετά τα μέσα του 2009 και στο διάστημα αυτό δεν έχει αναφερθεί καμία καταδίκη.

Η Βουλγαρία εξετάζει το ενδεχόμενο να ενισχύσει τη νομική προστασία κατά του ξεπλύματος χρημάτων επιφέροντας τροποποιήσεις στη συμβολαιογραφική πράξη που θα απαγορεύουν τις πληρωμές σε ρευστό για τις μεταβιβάσεις ακινήτων. Οι τροποποιήσεις εξετάζονται αυτή τη στιγμή από το Κοινοβούλιο.

[1] Απόφαση 2006/928/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο της προόδου της Βουλγαρίας όσον αφορά την επίτευξη των ειδικών στόχων αναφοράς στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς (ΕΕ L 354 της 14.12.2006, σ. 58).

[2] Οι τροποποιήσεις διευρύνουν το αποδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων στο δικαστήριο και μειώνουν το τυπικό μέρος των δικαστικών διαδικασιών. Βάσει των τροποποιήσεων, το δικαστήριο θα μπορεί να δεχτεί ως αποδείξεις τις καταθέσεις αστυνομικών, επίσημα έγγραφα από την OLAF (την Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης) και πληροφορίες που συγκεντρώνονται με ειδικά ερευνητικά μέσα πριν την επίσημη κίνηση προδικαστικής υπόθεσης. Άλλες τροποποιήσεις περιλαμβάνουν βελτιωμένες διαδικασίες για την απαγγελία κατηγοριών, τη δυνατότητα ορισμού δικηγόρου για τον εναγόμενο με απόφαση του δικαστηρίου, γεγονός που διευκολύνει τη μεταφορά υποθέσεων μεταξύ δικαστικών περιφερειών, και το δικαίωμα της εισαγγελικής αρχής να ασκήσει ένδικα μέσα όσον αφορά την επιστροφή υποθέσεων από το δικαστήριο. Σε δεύτερη ανάγνωση στις 4 Μαρτίου, το Κοινοβούλιο απέρριψε πρόταση σχετικά με τη δυνατότητα των αστυνομικών να καταθέτουν στο δικαστήριο και ανέβαλε τη συζήτηση σχετικά με τη δυνατότητα ορισμού δικηγόρου για τον εναγόμενο με απόφαση του δικαστηρίου.

[3] Σύμφωνα με τα σχέδια πρότασης για την τροποποίηση του κώδικα ποινικής δικονομίας, η ταχεία διαδικασία δεν θα εφαρμόζεται πλέον για το φόνο εκ προμελέτης ή όταν το αδίκημα διαπράττεται υπό την επήρεια ναρκωτικών ή οινοπνευματωδών, όταν ο δράστης ή το θύμα του εγκλήματος είναι δικαστικός, εισαγγελέας ή ανακριτικό όργανο, ούτε για απαγωγές, σωματεμπορία ή την παραγωγή ή την αποθήκευση ναρκωτικών.

[4] Οι κύριες αλλαγές περιλαμβάνουν τη μεταβίβαση της ευθύνης για την αξιολόγηση των ανώτερων δικαστικών στην κεντρική επιτροπή αξιολόγησης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, τη δημιουργία δύο υποεπιτροπών για δικαστές και εισαγγελείς, την απαίτηση επαλήθευσης 15 τυχαία επιλεγμένων φακέλων υποθέσεων του υποψήφιου αξιολόγησης. Επιπλέον, στις αξιολογήσεις θα λαμβάνονται υπόψη τα πορίσματα της Επιθεώρησης και ενδεχόμενες κυρώσεις.

[5] Οκτώ από τις εννέα καταδικαστικές αποφάσεις εκδόθηκαν στο πρώτο εξάμηνο του 2009, η τελευταία τον Ιούλιο του 2009. Δεν έχει αναφερθεί το επίπεδο των κυρώσεων ούτε αν οι αποφάσεις εφαρμόστηκαν.

[6] Για παράδειγμα, επανειλημμένες καθυστερήσεις σημειώθηκαν σε συγκεκριμένη υπόθεση για τους ακόλουθους λόγους: μη εμφάνιση του εναγομένου (τρεις φορές), απουσία του εναγομένου λόγω ασθενείας και μη προσέλευση μαρτύρων (δύο φορές).

[7] Σύμφωνα με τα σχέδια, μέλη του ΑΔΣ που υπονομεύουν το κύρος του δικαστικού σώματος μπορούν να τιμωρηθούν με μόνιμο αποκλεισμό από δικαστικές θέσεις.

[8] Η έκθεση επιβεβαιώνει ισχυρισμούς κατά του επικεφαλής του δικαστηρίου όσον αφορά σύγκρουση συμφερόντων και παρατυπίες με το σύστημα τυχαίας ανάθεσης υποθέσεων.

[9] Kolevi κατά Βουλγαρίας (αίτηση αριθ. 1108/02), διατίθεται στη διεύθυνση: www.echr.coe.int/ECHR/homepage_en.

[10] Σύμφωνα με ορισμένες προτάσεις τροποποίησης του νόμου για τις δημόσιες συμβάσεις, οι παράτυποι δημόσιοι διαγωνισμοί δεν θα πρέπει πλέον να ακυρώνονται, αλλά να υπόκεινται στην επιβολή προστίμου ισοδύναμου με το 2% της αξίας της σύμβασης από την αναθέτουσα αρχή.

[11] Στα μέσα του 2009, η Βουλγαρία περιόρισε την αρμοδιότητα της Κρατικής Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (SANS). Μολονότι εκπρόσωποι της SANS συμμετέχουν στις νεοσυσταθείσες κοινές ομάδες, η ευθύνη για τη διενέργεια ερευνών στις υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος μεταφέρθηκε εκ νέου στο Υπουργείο Εσωτερικών. Αντίθετα, όπως αναφέρθηκε, η SANS θα παραμείνει υπεύθυνη για τη συγκέντρωση πληροφοριών όσον αφορά τη διαφθορά σε υψηλό επίπεδο. Η Συντονιστική Διάρθρωση για την Καταπολέμηση της Απάτης επίσης μεταφέρθηκε εκ νέου από το Υπουργείο Οικονομικών στο Υπουργείο Εσωτερικών.

[12] Συνολικά, από τα μέσα του 2009 η Βουλγαρία ανέφερε 29 απαγγελίες καταγγελιών σε σχέση με το οργανωμένο έγκλημα.