[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 12.5.2010

COM(2010) 238 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΤΟΥ 2010 (Εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 140 παράγραφος 1 της Συνθήκης)

{SEC(2010) 598}

Σκοπός της Έκθεσης

Σύμφωνα με το άρθρο 140 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής ΣΛΕΕ), τουλάχιστον ανά διετία, ή μετά από αίτημα κράτους μέλους για το οποίο ισχύει παρέκκλιση, η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) υποβάλλουν στο Συμβούλιο έκθεση για την πρόοδο που έχουν επιτελέσει τα κράτη μέλη στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους για την επίτευξη της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Οι τελευταίες τακτικές εκθέσεις σύγκλισης της Επιτροπής και της ΕΚΤ εγκρίθηκαν τον Μάιο του 2008.

Η έκθεση σύγκλισης του 2010 καλύπτει τα ακόλουθα εννέα κράτη μέλη για τα οποία ισχύει παρέκκλιση: Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σουηδία. Η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν εξέφρασαν την επιθυμία να υιοθετήσουν το ευρώ, και κατά συνέπεια δεν περιλαμβάνονται στην αξιολόγηση. Λεπτομερέστερη αξιολόγηση της σύγκλισης των εν λόγω χωρών παρέχεται στο τεχνικό παράρτημα της παρούσας έκθεσης (SEC(2010) 598).

Το περιεχόμενο των εκθέσεων που συντάσσονται από την Επιτροπή και την ΕΚΤ διέπεται από το άρθρο 140 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Το εν λόγω άρθρο απαιτεί οι εκθέσεις αυτές να εξετάζουν εάν η εθνική νομοθεσία κάθε κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένου του καταστατικού της εθνικής κεντρικής τράπεζάς του, συμμορφώνεται με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και με το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) και της ΕΚΤ (εφεξής καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ). Οι εκθέσεις αυτές πρέπει επίσης να εξετάζουν κατά πόσον έχει επιτευχθεί υψηλός βαθμός διατηρήσιμης σύγκλισης στα σχετικά κράτη μέλη με γνώμονα την επίτευξη των κριτηρίων σύγκλισης (σταθερότητα τιμών, δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, σταθερότητα συναλλαγματικής ισοτιμίας, μακροπρόθεσμα επιτόκια) και λαμβάνοντας υπόψη διάφορους παράγοντες που αναφέρονται στο τελευταίο εδάφιο του άρθρου 140 παράγραφος 1. Τα τέσσερα κριτήρια σύγκλισης αναπτύσσονται περαιτέρω σε πρωτόκολλο που προσαρτάται στη ΣΛΕΕ (πρωτόκολλο 13 για τα κριτήρια σύγκλισης).

Η εξέταση της συμβατότητας της εθνικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των καταστατικών των εθνικών τραπεζών, με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ, απαιτεί επίσης αξιολόγηση της συμμόρφωσης με την απαγόρευση της χρηματοδότησης με νομισματικά μέσα (άρθρο 123), την απαγόρευση της προνομιακής πρόσβασης (άρθρο 124), τη συνεκτικότητα με τους στόχους του ΕΣΚΤ (άρθρο 127 παράγραφος 1) και την ενσωμάτωση των εθνικών κεντρικών τραπεζών στο ΕΣΚΤ (διάφορα άρθρα της ΣΛΕΕ και άρθρα του καταστατικού του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ).

Το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών ορίζεται στην πρώτη περίπτωση του άρθρου 140 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ: «επίτευξη υψηλού βαθμού σταθερότητας τιμών […] καταδεικνύεται από ένα ποσοστό πληθωρισμού του κράτους αυτού που προσεγγίζει το αντίστοιχο ποσοστό των τριών, το πολύ, κρατών μελών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τιμών» .

Το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου για τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει περαιτέρω ότι «το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών […] σημαίνει ότι ένα κράτος μέλος έχει σταθερές επιδόσεις στο θέμα των τιμών και μέσο ποσοστό πληθωρισμού, καταγεγραμμένο επί ένα έτος πριν από τον έλεγχο, που δεν υπερβαίνει εκείνο των τριών, το πολύ, κρατών μελών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τιμών, περισσότερο από 1 1/2 ποσοστιαία μονάδα. Ο πληθωρισμός υπολογίζεται βάσει του δείκτη τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) ή σε συγκρίσιμη βάση, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές των εθνικών ορισμών». [1]. Η απαίτηση της διατηρησιμότητας σημαίνει ότι οι ικανοποιητικές επιδόσεις ως προς τον πληθωρισμό θα πρέπει ουσιαστικά να αποδίδονται στην κατάλληλη εξέλιξη του κόστους των εισροών και σε άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την εξέλιξη των τιμών κατά διαρθρωτικό τρόπο, και όχι στην επιρροή προσωρινών παραγόντων. Συνεπώς, η εξέταση της σύγκλισης περιλαμβάνει την αξιολόγηση των διαρθρωτικών παραγόντων που επηρεάζουν τον πληθωρισμό και των μεσοπρόθεσμων προοπτικών. Στην έκθεση εξετάζεται επίσης κατά πόσον η χώρα είναι πιθανό να επιτύχει την οριζόμενη τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες[2], από άποψη μιας μελλοντικής προοπτικής. Η διατηρησιμότητα των επιδόσεων ως προς τον πληθωρισμό χρήζει ιδιαίτερης προσοχής σε αυτό το σημείο. Η ύφεση λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης είχε σημαντικό αντίκτυπο στις επιδόσεις πολλών χωρών ως προς τον πληθωρισμό, ενώ η μακροοικονομική αστάθεια κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα. Η τιμή αναφοράς του πληθωρισμού υπολογίστηκε σε 1,0% τον Μάρτιο του 2010, και τα κράτη με τις καλύτερες επιδόσεις ήταν η Πορτογαλία, η Εσθονία και το Βέλγιο[3]. Στην παρούσα συγκυρία, η οποία χαρακτηρίζεται σοβαρούς κλυδωνισμούς (η παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση και οι επακόλουθες έντονες αντιπληθωριστικές πιέσεις), ένας ασυνήθιστος αριθμός χωρών εμφανίζουν αρνητικά ποσοστά πληθωρισμού. Στις ιδιαίτερες αυτές περιστάσεις, τα αρνητικά ποσοστά πληθωρισμού αποτελούν οικονομικά σημαντικό δείκτη αναφοράς έναντι του οποίου καλούνται να αξιολογηθούν οι επιδόσεις των χωρών ως προς την σταθερότητα των τιμών. Εν τούτοις, κρίνεται επιβεβλημένο να εξαιρεθούν από τα κράτη με τις καλύτερες επιδόσεις τα κράτη εκείνα των οποίων ο μέσος δείκτης πληθωρισμού παρουσιάζει μεγάλη απόκλιση από αυτόν της ζώνης του ευρώ (0,3% τον Μάρτιο του 2010) –σύμφωνα με την προηγούμενη έκθεση σύγκλισης του 2004[4] – καθώς οι ακραίες αυτές τιμές δεν μπορούν να κριθούν λογικά ως οι καλύτερες επιδόσεις σε ό,τι αφορά τη σταθερότητα των τιμών, ενώ η συμπερίληψή τους θα επηρέαζε σημαντικά την τιμή αναφοράς και επομένως την ορθότητα του κριτηρίου. Τον Μάρτιο του 2010, το γεγονός αυτό οδηγεί στην εξαίρεση της Ιρλανδίας, της μόνης χώρας της οποίας ο μέσος όρος του δείκτη πληθωρισμού σε δωδεκάμηνη βάση ( -2,3% τον Μάρτιο του 2010) παρουσίασε μεγάλη διαφορά σε σχέση με τον δείκτη της ζώνης του ευρώ και άλλων κρατών μελών, αντανακλώντας κυρίως τη σοβαρή κάμψη της οικονομίας.

Το κριτήριο σύγκλισης σχετικά με τη δημοσιονομική κατάσταση προσδιορίζεται στη δεύτερη περίπτωση του άρθρου 140 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ως «σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών· αυτό καταδεικνύεται από την επίτευξη δημοσιονομικής κατάστασης χωρίς υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα, κατά την έννοια του άρθρου 126 παράγραφος 6» . Επιπλέον, το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου για τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει ότι «τη στιγμή της εξέτασης δεν έχει ληφθεί απόφαση του Συμβουλίου, για το κράτος μέλος, όπως αναφέρεται στο άρθρο 126, παράγραφος 6, της εν λόγω Συνθήκης, όσον αφορά την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος».

Η ΣΛΕΕ αναφέρεται στο κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας στην τρίτη περίπτωση του άρθρου 140 παράγραφος 1 ως «τήρηση των κανονικών περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπονται από το μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος επί δύο τουλάχιστον χρόνια, χωρίς υποτίμηση έναντι του ευρώ» .

Το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου σχετικά με τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει ότι: «Το κριτήριο της συμμετοχής στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος (…) σημαίνει ότι ένα κράτος μέλος έχει τηρήσει τα κανονικά περιθώρια διακύμανσης που προβλέπει ο μηχανισμός συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος χωρίς σοβαρή ένταση κατά τα δύο, τουλάχιστον, τελευταία έτη πριν από την εξέταση. Ειδικότερα, το κράτος μέλος δεν πρέπει να έχει υποτιμήσει την κεντρική διμερή ισοτιμία του νομίσματος έναντι του ευρώ με δική πρωτοβουλία μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα» [5].

Η σχετική διετής περίοδος για την αξιολόγηση της σταθερότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στην παρούσα έκθεση καλύπτει το διάστημα από τις 24 Απριλίου 2008 έως τις 23 Απριλίου 2010. Κατά την εξέταση των εξελίξεων στη συναλλαγματική ισοτιμία, η ανάλυση λαμβάνει υπόψη κατά περίπτωση τον αντίκτυπο των επίσημων εξωτερικών χρηματοδοτικών ρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένου του μεγέθους, του ύψους και των χαρακτηριστικών των ροών συνδρομής καθώς και των πιθανών προϋποθέσεων πολιτικής.

Η τέταρτη περίπτωση του άρθρου 140 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι η «διάρκεια της σύγκλισης που θα έχει επιτευχθεί από το κράτος μέλος για το οποίο ισχύει παρέκκλιση και της συμμετοχής του στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών αντανακλώμενη στα επίπεδα των μακροπρόθεσμων επιτοκίων » . Το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου για τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει περαιτέρω ότι «Το κριτήριο της σύγκλισης των επιτοκίων (…) σημαίνει ότι το υπό παρατήρηση κράτος μέλος, επί διάστημα ενός έτους πριν από την εξέταση, έχει μέσο ονομαστικό μακροπρόθεσμο επιτόκιο το οποίο δεν υπερβαίνει εκείνο των τριών, το πολύ, κρατών μελών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τιμών, περισσότερο από 2 ποσοστιαίες μονάδες. Τα επιτόκια υπολογίζονται βάσει μακροπροθέσμων ομολόγων του δημοσίου ή συγκρίσιμων χρεογράφων, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές των εθνικών ορισμών».

Η τιμή αναφοράς του επιτοκίου υπολογίστηκε σε 6% τον Μάρτιο του 2010[6].

Το άρθρο 140 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ απαιτεί επίσης την εξέταση και άλλων παραγόντων που συνδέονται με την οικονομική ολοκλήρωση και τη σύγκλιση. Οι πρόσθετοι αυτοί παράγοντες περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση της χρηματοπιστωτικής αγοράς και της αγοράς προϊόντων, την εξέλιξη των ισοζυγίων πληρωμών των τρεχουσών συναλλαγών και τις εξελίξεις του κατά μονάδα κόστους εργασίας και άλλων δεικτών τιμών. Οι τελευταίοι αυτοί παράγοντες καλύπτονται στην εξέταση της σταθερότητας των τιμών.

Βουλγαρία

Η νομοθεσία της Βουλγαρίας –ειδικότερα ο νόμος για την Εθνική Τράπεζα της Βουλγαρίας (εφεξής BNB)– δεν συμβιβάζεται πλήρως με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Η νομοθεσία σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων περιλαμβάνει διατάξεις οι οποίες δεν είναι συμβιβάσιμες με την ανεξαρτησία της BNB. Εξακολουθούν να υπάρχουν ασυμβατότητες και ατέλειες όσον αφορά την ένταξη της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ στο πεδίο της νομισματικής πολιτικής, της έκδοσης τραπεζογραμματίων και κερμάτων, της προώθησης της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, της έγκρισης από πλευράς ΕΚΤ πριν από τη συμμετοχή σε διεθνείς νομισματικούς οργανισμούς, του στατιστικού ρόλου της ΕΚΤ και της ΕΕ, του ελέγχου από ανεξάρτητους εξωτερικούς ελεγκτές, της θεσμικής και προσωπικής ανεξαρτησίας καθώς και της απαγόρευσης της νομισματικής χρηματοδότησης. Η κατάρτιση ενός σχεδίου νόμου από την κυβέρνηση της Βουλγαρίας σε συνεργασία με την ΒΝΒ, με την επιφύλαξη της έναρξης ισχύος του, θα βοηθούσε στην άρση ορισμένων υφιστάμενων ατελειών. Ωστόσο, δεν καλύπτει τα ζητήματα που συνδέονται με την ένταξη της ΒΝΒ στο Ευρωσύστημα.

Στη Βουλγαρία, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού διατηρείται σε υψηλότερο επίπεδο από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρησή της στην ΕΕ το 2007. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Βουλγαρία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2010 ήταν 1,7%, υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 1,0% και αναμένεται να διατηρηθεί σε υψηλότερο επίπεδο αλλά πιο κοντά στην τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο ετήσιος πληθωρισμός στη Βουλγαρία, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, αυξήθηκε σημαντικά κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008, και κορυφώθηκε στο 15% λόγω της έντονης αύξησης της εγχώριας ζήτησης και της ραγδαίας αύξησης σε παγκόσμιο επίπεδο των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας. Μετά την έναρξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ο πληθωρισμός μειώθηκε απότομα σε ποσοστό περίπου 1,6% στα τέλη του 2009, καθώς υποχώρησαν οι τιμές των βασικών προϊόντων, η εγχώρια ζήτηση μειώθηκε σημαντικά και το κατά μονάδα κόστος εργασίας αυξήθηκε με πιο συγκρατημένο ρυθμό. Αυξήθηκε ελαφρώς εκ νέου στις αρχές του 2010, λόγω των υψηλότερων ειδικών φόρων κατανάλωσης και της αύξησης της τιμής των καυσίμων. Τον Μάρτιο του 2010, ο ετήσιος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, διαμορφώθηκε στο 2,4%.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει συγκρατημένος στο 2,3% περίπου, αντανακλώντας το αρνητικό κενό παραγωγής, τις ήπιες αυξήσεις του κατά μονάδα κόστους εργασίας και τη συγκρατημένη αύξηση των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας. Ωστόσο, ο πληθωρισμός ενδέχεται να αυξηθεί ελαφρώς στο 2,7% το 2011, σε συνθήκες ενίσχυσης της οικονομικής δραστηριότητας. Τα σχετικά χαμηλά επίπεδα τιμών στη Βουλγαρία (48% του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ το 2008) υποδηλώνουν σημαντικές δυνατότητες περαιτέρω σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Βουλγαρία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης στη Βουλγαρία διατήρησε την πλεονασματική του θέση κατά την περίοδο 2004-2008, αγγίζοντας κατά μέσο όρο το 1,7% του ΑΕΠ. Με την έναρξη της κρίσης, ο προϋπολογισμός της γενικής κυβέρνησης επιδεινώθηκε σημαντικά, παρουσιάζοντας έλλειμμα ύψους 3,9% του ΑΕΠ το 2009 λόγω των αυξημένων δαπανών και της μείωσης των εσόδων Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 2,8% και σε 2,2% το 2011 με βάση την παραδοχή της αμετάβλητης πολιτικής. Στις αρχές του 2010, το δημοσιονομικό κενό εξακολουθούσε να διευρύνεται λόγω πενιχρών εισπράξεων εσόδων και υψηλότερων των προβλεπόμενων δαπανών. Ωστόσο, οι βελτιώσεις στο μακροοικονομικό περιβάλλον και τα εγκαίρως υιοθετηθέντα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης αναμένονται να θέσουν το δημοσιονομικό έλλειμμα σε πτωτική τροχιά, αρχής γενομένης από τα μέσα του έτους. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους παρέμεινε χαμηλός, περίπου στο 15% του ΑΕΠ το 2009, προβλέπεται όμως να αυξηθεί περίπου στο 17% του ΑΕΠ το 2010 και στο 19% του ΑΕΠ το 2011. Το 2009, ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα της τάξης περίπου του 15% του ΑΕΠ, ωστόσο προβλέπεται να αυξηθεί σε 17% του ΑΕΠ το 2010 και σε 19% του ΑΕΠ το 2011.

Καθώς παραβιάστηκε το όριο του 3%, η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση για την κίνηση διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, όπως ορίζει το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

[pic]

Το βουλγαρικό λεβ δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ. Η BNB επιδιώκει τον κύριο στόχο της που είναι η σταθερότητα των τιμών μέσω της σταθερότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο πλαίσιο του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου. Η Βουλγαρία θέσπισε το καθεστώς αυτό την 1η Ιουλίου 1997, συνδέοντας το βουλγαρικό λεβ με το γερμανικό μάρκο και αργότερα με το ευρώ. Πρόσθετοι δείκτες, όπως οι εξελίξεις των αποθεμάτων συναλλάγματος και των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, υποδηλώνουν την ενίσχυση των αντιλήψεων περί επενδυτικού κινδύνου στο πλαίσιο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία ωστόσο αντιστράφηκε εν μέρει από το φθινόπωρο του 2009. Σημαντικά επίσημα ρυθμιστικά αποθέματα συνεχίζουν να υποστηρίζουν την ενίσχυση του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου αξιολόγησης, το βουλγαρικό λεβ διατηρήθηκε απολύτως σταθερό έναντι του ευρώ, σε συμφωνία με τη λειτουργία του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου..

Η Βουλγαρία δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Βουλγαρία κατά την ετήσια περίοδο έως τον Μάρτιο του 2010 διαμορφώθηκαν σε 6,9%, δηλαδή σε επίπεδο υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,0%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Βουλγαρία διατηρήθηκαν σε επίπεδο χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς από το 2005 έως τα μέσα του 2009. Ωστόσο, από τα μέσα του 2009 και έπειτα ξεπέρασαν την τιμή αναφοράς. Οι διαφορές των αποδόσεων έναντι των μακροπρόθεσμων ομολόγων αναφοράς της ζώνης του ευρώ αυξήθηκαν σταδιακά[7] από περίπου 30 μονάδες βάσης το 2007 σε περίπου 110 μονάδες βάσης στα τέλη του 2008, αντανακλώντας τις διαφορές στον πληθωρισμό και τις ευρύτατες ανησυχίες για υπερθέρμανση της βουλγαρικής οικονομίας. Οι διαφορές των μακροπρόθεσμων επιτοκίων αυξήθηκαν περαιτέρω το 2009, αγγίζοντας τις 350 μονάδες βάσης το πρώτο εξάμηνο του έτους, καθώς μειώθηκε η παγκόσμια τάση ανάληψης κινδύνων και σημείωσαν άνοδο τα ασφάλιστρα κινδύνου χώρας. Οι διαφορές άρχισαν να μειώνονται το δεύτερο εξάμηνο του 2009 με την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και υποχώρησαν σε 220 μονάδες βάσης τον Μάρτιο του 2010.

Η Βουλγαρία δεν πληροί το κριτήριο σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εξελίξεων του ισοζυγίου πληρωμών και της ολοκλήρωσης της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Βουλγαρίας αυξήθηκε σημαντικά κατά την τελευταία δεκαετία, αγγίζοντας περίπου το 27% του ΑΕΠ το 2007, πριν συρρικνωθεί σε 9% το 2009 καθώς το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου άρχισε να μειώνεται εν μέσω της εξασθένισης της εγχώριας ζήτησης. Ωστόσο, το εξωτερικό έλλειμμα παραμένει σχετικά μεγάλο. Η εξωτερική χρηματοδότηση σημείωσε απότομη πτώση με τη μείωση προηγούμενων καθαρών εισροών άμεσων ξένων επενδύσεων και την επιβράδυνση των ιδιωτικών πιστωτικών ροών. Η οικονομία της Βουλγαρίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει σημειώσει επίσης ουσιαστική πρόοδο, κυρίως χάρη στη μεγάλη ιδιοκτησιακή συμμετοχή ξένων κεφαλαίων στο τραπεζικό σύστημα.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης, και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Βουλγαρία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Τσεχική Δημοκρατία

Η νομοθεσία της Τσεχικής Δημοκρατίας – ειδικότερα ο νόμος για την Εθνική Τράπεζα της Τσεχίας (εφεξής CNB) και ο νόμος για τον χρηματοοικονομικό διαμεσολαβητή– δεν συμβιβάζεται πλήρως με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Οι ασυμβατότητες αφορούν κυρίως την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας καθώς και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης. Ο νόμος για την CNB περιέχει επίσης ατέλειες όσον αφορά τον ρόλο της ΕΚΤ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, τον ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ στη συλλογή στατιστικών δεδομένων και στον διορισμό εξωτερικών ελεγκτών, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, την απουσία υποχρέωσης συμμόρφωσης με το καθεστώς του Ευρωσυστήματος για την οικονομική αναφορά των πράξεων της NCB, την προσωπική ανεξαρτησία και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης.

Στην Τσεχική Δημοκρατία, από τον Ιανουάριο του 2010, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού είναι χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Τσεχική Δημοκρατία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 0,3%, ήταν δηλαδή χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 1,0%, και ενδέχεται να παραμείνει σε χαμηλότερο επίπεδο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο πληθωρισμός στην Τσεχική Δημοκρατία αυξήθηκε απότομα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007 και κυμάνθηκε κατά μέσο όρο σε 6,3% το 2008. Αυτό ήταν το συνδυαστικό αποτέλεσμα της αύξησης των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας, των αλλαγών στους έμμεσους φόρους και των αυξήσεων στις διοικητικά καθοριζόμενες τιμές. Όταν υποχώρησε ο έκτακτος αντίκτυπος των παραγόντων αύξησης του κόστους και η οικονομία της Τσεχίας εισήλθε σε περίοδο ύφεσης, ο ονομαστικός πληθωρισμός μειώθηκε με ταχείς ρυθμούς και ανήλθε κατά μέσο όρο σε 0,6% το 2009. Ο ονομαστικός πληθωρισμός παρέμεινε συγκρατημένος το πρώτο τρίμηνο του 2010, παρά τις περαιτέρω αυξήσεις στους έμμεσους φόρους.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο πληθωρισμός αναμένεται να ανέλθει κατά μέσο όρο σε περίπου 1,0% το 2010, αντανακλώντας την χαμηλή οικονομική δραστηριότητα και τις εξελίξεις στο κατά μονάδα κόστος εργασίας. Σε συμφωνία με την ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας, ο πληθωρισμός προβλέπεται να σημειώσει συγκρατημένη αύξηση το 2011 σε περίπου 1,3% κατά μέσο όρο. Το επίπεδο των τιμών στην Τσεχική Δημοκρατία (περίπου 70% της ζώνης του ευρώ κατά μέσο όρο το 2008) υποδηλώνει ορισμένες δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα. Οι ευνοϊκές επιδόσεις κατά το παρελθόν και η σταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδοκιών σε χαμηλά επίπεδα παρέχουν τη βάση για διατηρήσιμο χαμηλό πληθωρισμό στο μέλλον.

Η Τσεχική Δημοκρατία πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Τσεχική Δημοκρατία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 2009). Το Συμβούλιο συνέστησε στην Τσεχική Δημοκρατία να προβεί στη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2013 και να αναλάβει αποτελεσματική δράση έως τις 2 Ιουνίου 2010. Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης στην Τσεχική Δημοκρατία άγγιξε το χαμηλότερο σημείο του το 2007, 0,7% του ΑΕΠ, αντανακλώντας εν μέρει τις ευνοϊκές κυκλικές συνθήκες, επανήλθε ωστόσο σε 2,7% του ΑΕΠ το 2008 και σημείωσε περαιτέρω αύξηση σε 5,9% του ΑΕΠ το 2009. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή της αμετάβλητης πολιτικής, ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 5,7% για αμφότερα τα έτη 2010-2011, ενώ το χρέος γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί από 39,8% του ΑΕΠ το 2010 σε 43,5% του ΑΕΠ το 2011.

Η Τσεχική Δημοκρατία δεν πληροί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η τσεχική κορώνα δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ II. Η Τσεχική Δημοκρατία εφαρμόζει ένα καθεστώς κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών. Έπειτα από σταθερές ανατιμήσεις από το 2004, η συναλλαγματική ισοτιμία της κορώνας ενισχύθηκε, φτάνοντας στο ανώτερο επίπεδο όλων των εποχών έναντι του ευρώ τον Ιούλιο του 2008. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2008 και εν μέσω της έντονης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η κορώνα υποτιμήθηκε έντονα έναντι σημαντικών νομισμάτων, παρά την εμφάνιση θετικών διαφορών στα βραχυπρόθεσμα επιτόκια. Η κορώνα ανέκτησε μέρος των απωλειών της το 2009 και στις αρχές του 2010, εν μέσω υψηλής αστάθειας των νομισμάτων, αντανακλώντας περιορισμό της τάσης ως προς την αποστροφή κινδύνου και τη βελτίωση του εξωτερικού ισοζυγίου. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που προηγείται της παρούσας αξιολόγησης, η κορώνα υποτιμήθηκε έναντι του ευρώ κατά 1,1%.

Η Τσεχική Δημοκρατία δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο της Τσεχικής Δημοκρατίας κατά την ετήσια περίοδο έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 4,7%, δηλαδή ήταν χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,0%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια της Τσεχικής Δημοκρατίας διατηρούνται χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς της ΕΕ κατά το διάστημα από την προσχώρηση της χώρας στην ΕΕ τον Μάιο του 2004. Οι διαφορές απόδοσης έναντι των μακροπρόθεσμων ομολόγων αναφοράς της ζώνης του ευρώ αυξήθηκαν εν μέσω της εντατικοποίησης της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2008. Ωστόσο, οι διαφορές αποδόσεων των ομολόγων του δημοσίου της Τσεχικής Δημοκρατίας επηρεάστηκαν λιγότερο από αυτά άλλων κρατών μελών που δεν ανήκουν στη ζώνη του ευρώ. Οι διαφορές έναντι του ευρώ περιορίστηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2009 και το πρώτο τρίμηνο του 2010, αντανακλώντας κυρίως τις περικοπές στα βασικά επιτόκια της κεντρικής τράπεζας καθώς και τα σχετικά ισχυρά διαρθρωτικά βασικά μεγέθη της χώρας. Οι διαφορές ανήλθαν σε περίπου 40 μονάδες βάσης τον Μάρτιο του 2010.

Η Τσεχική Δημοκρατία ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Αφού παρουσίασε έλλειμμα ύψους περίπου 2,6% του ΑΕΠ το 2007, το εξωτερικό ισοζύγιο της Τσεχικής Δημοκρατίας βελτιώθηκε εμφανίζοντας μικρό πλεόνασμα την περίοδο 2008-2009, αντανακλώντας τόσο το υψηλότερο εμπορικό πλεόνασμα όσο και τον περιορισμό του ελλείμματος του ισοζυγίου εισοδημάτων. Η βελτίωση όσον αφορά το εξωτερικό ισοζύγιο της Τσεχικής Δημοκρατίας υποδηλώνει ότι οι περιορισμοί εξωτερικής χρηματοδότησης δεν θέτουν σοβαρά προβλήματα. Η οικονομία της Τσεχικής Δημοκρατίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ολοκλήρωσης με την ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα στον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω υψηλής αλλοδαπής ιδιοκτησιακής συμμετοχής σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης, και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Τσεχική Δημοκρατία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Εσθονία

Η νομοθεσία της Εσθονίας συμβιβάζεται πλήρως με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και με το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Ο αναθεωρημένος νόμος Eesti Pank εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο στις 22 Απριλίου 2010, και όπως τροποποιήθηκε είναι σύμφωνος πλέον με τα άρθρα 130 και 131. Ο νομισματικός νόμος και ο νόμος περί ασφάλειας της εσθονικής κορώνας καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον νόμο για την εισαγωγή του ευρώ, ο οποίος εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο στις 22 Απριλίου 2010, με ημερομηνία έναρξης ισχύος αυτήν της εισαγωγής του ευρώ, η οποία προβλέπεται να είναι η 1η Ιανουαρίου 2011. Το άρθρο 111 του συντάγματος της Εσθονίας δεν είναι τυπικά συμβατό με τις απαιτήσεις της ΣΛΕΕ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ όσον αφορά την ένταξη της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ τη στιγμή της υιοθέτησης του ευρώ. Ωστόσο, η απόφαση της 11ης Μαΐου 2006, που εκδόθηκε από το τμήμα συνταγματικής αναθεώρησης του Ανώτατου Δικαστηρίου της Εσθονίας, παραλείπει την απαίτηση περαιτέρω τροποποίησης.

Στην Εσθονία, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού, ήταν χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από τον Δεκέμβριο του 2009. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Εσθονία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε -0,7%, αρκετά χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 1,0%, και ενδέχεται να παραμείνει χαμηλότερο από την τιμής αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο ετήσιος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, αυξήθηκε το 2007 λόγω της έντονης αύξησης της εγχώριας ζήτησης και της ραγδαίας αύξησης των μισθών, εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων στο παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας. Ο πληθωρισμός άγγιξε διψήφιο αριθμό το 2008, ενώ ακολούθησε ταχεία μείωση το 2009. Οι πιέσεις που συνδέονται με την εγχώρια ζήτηση άρχισαν να εξασθενούν στις αρχές του 2008, μόλις ο οικονομικός κύκλος άρχισε να αλλάζει, παρότι οι αυξήσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης και οι αυξανόμενες διεθνείς τιμές των βασικών προϊόντων καθυστέρησαν την προς τα κάτω προσαρμογή. Η οικονομική ύφεση και η επακόλουθη μείωση της ζήτησης και των μισθών οδήγησαν σε αρνητικό ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού από το δεύτερο εξάμηνο του 2009 και έπειτα, ενώ ο πληθωρισμός έγινε και πάλι θετικός τον Μάρτιο, έπειτα από αύξηση των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών τον Ιανουάριο και τον Μάρτιο του 2010, καθώς και έπειτα από αυξήσεις των τιμών της ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει χαμηλός το 2010 και να αυξηθεί ελαφρώς σε 2,0% το 2011. Το 2010, ο πληθωρισμός ενδέχεται να οφείλεται κυρίως στις αυξήσεις έμμεσων φόρων, τη στιγμή που οι διαρθρωτικές πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν ελεγχόμενες, ενώ η κατανάλωση και οι ονομαστικοί μισθοί προβλέπεται να σημειώσουν συγκρατημένη αύξηση από το 2011 και έπειτα. Το επίπεδο των τιμών στην Εσθονία (75% του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ το 2008) υποδηλώνει ορισμένες δυνατότητες περαιτέρω σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Για να είναι διατηρήσιμη η σύγκλιση απαιτείται η επίτευξη της τιμής αναφοράς να αντικατοπτρίζει διαρθρωτικά βασικά μεγέθη και όχι προσωρινούς παράγοντες. Στην περίπτωση της Εσθονίας, η απότομη οικονομική ύφεση αποτέλεσε σημαντικό προσωρινό παράγοντα ο οποίος οδήγησε τον δωδεκάμηνο μέσο όρο πληθωρισμού στο τρέχον αρνητικό του επίπεδο, ενώ αναμένεται συγκρατημένη αύξηση από τη στιγμή που θα υπάρξει ανάκαμψη. Παράλληλα, ο ρυθμός αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού και η εξέλιξη των διαρθρωτικών εγχώριων παραγόντων (κυρίως του κατά μονάδα κόστους εργασίας) υποδηλώνουν μια ευρέως ευέλικτη διαδικασία διαμόρφωσης μισθών και τιμών.

Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές όσον αφορά τον πληθωρισμό εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από την ευθυγράμμιση του καθορισμού των μισθών και από τις εξελίξεις της παραγωγικότητας. Η συνεχιζόμενη ευελιξία των αγορών εργασίας σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση ανταγωνιστικών τιμών στις αγορές αγαθών αποτελούν βασικό παράγοντα διατήρησης της σταθερότητας των τιμών μεσοπρόθεσμα. Οι εξελίξεις των τιμών εξαρτώνται επίσης από τη διατήρηση φιλόδοξου δημοσιονομικού προσανατολισμού, συμπεριλαμβανομένου ενός προσεκτικού καθορισμού των μισθών στον δημόσιο τομέα, ούτως ώστε η εγχώρια ζήτηση να συνεχίσει να είναι σύμφωνη με τα διαρθρωτικά βασικά μεγέθη και να συμβάλει στη σταθεροποίηση σε χαμηλά επίπεδα των προσδοκιών όσον αφορά τον πληθωρισμό. Ο συνδυασμός των παραγόντων που οδήγησαν κατά το παρελθόν σε έντονη πιστωτική επέκταση (συγκρατημένη ζήτηση πιστώσεων, ταχεία χρηματοπιστωτική εμβάθυνση και ολοκλήρωση, ταχεία συμπίεση των περιθωρίων κινδύνου) δεν αναμένεται να επαναληφθεί.

Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η τιμή αναφοράς τηρείται με μεγάλο περιθώριο, οι εν λόγω εκτιμήσεις ενισχύουν τη θετική αξιολόγηση όσον αφορά την εκπλήρωση του κριτηρίου σταθερότητας των τιμών. Ωστόσο, κρίνεται σημαντικό να συνεχίσει να επιδεικνύει η Εσθονία επιμέλεια προκειμένου να αποτρέψει την εκ νέου εμφάνιση πιέσεων στην εγχώρια ζήτηση κατά την έναρξη της ανάκαμψης. Οι παράγοντες αυτοί υποδηλώνουν ότι οι προοπτικές για τη διατηρησιμότητα του πληθωρισμού σε χαμηλά επίπεδα είναι ευνοϊκές, εφόσον διατηρηθούν οι πολιτικές που έχουν ως στόχο τη σταθερότητα.

Η Εσθονία πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Εσθονία δεν αποτελεί αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Τα δημόσια οικονομικά της Εσθονίας παρουσίαζαν πλεόνασμα μεταξύ των ετών 2002 και 2007. Το 2008, καταγράφηκε έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ύψους 2,7% του ΑΕΠ και ακολούθησε έλλειμμα 1,7% του ΑΕΠ το 2009. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ ενδέχεται να ανέλθει σε περίπου 2,5% για αμφότερα τα έτη 2010 και 2011 με βάση την παραδοχή της αμετάβλητης πολιτικής. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, το ακαθάριστο δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε 7,2% του ΑΕΠ το 2009 και προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω σε 12,4% του ΑΕΠ το 2011. Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης διατήρησε θετική καθαρή θέση το 2009, λόγω των ισχυρών δημοσιονομικών αποθεμάτων που συσσώρευσε κατά τα προηγούμενα έτη.

Η Εσθονία πληροί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η εσθονική κορώνα συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ από τις 28 Ιουνίου 2004, δηλαδή για περίπου έξι έτη κατά τον χρόνο έκδοσης της παρούσας έκθεσης. Η Εσθονία εφαρμόζει καθεστώς νομισματικού συμβουλίου από τη στιγμή επαναφοράς της κορώνας το 1992, με την κορώνα αρχικά να συνδέεται με το γερμανικό μάρκο και αργότερα με το ευρώ. Με την είσοδο στον ΜΣΙ ΙΙ, η Εσθονία δεσμεύθηκε μονομερώς να διατηρήσει το καθεστώς νομισματικού συμβουλίου στο πλαίσιο του μηχανισμού. Πρόσθετοι δείκτες, όπως οι εξελίξεις όσον αφορά τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια, καταδεικνύουν ότι επικράτησε προσωρινά αντίληψη περί αυξημένων κινδύνων στο πλαίσιο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία αντιστράφηκε στα τέλη του 2009 και στις αρχές του 2010 εν μέσω ανάκτησης της εμπιστοσύνης των επενδυτών. Το καθεστώς νομισματικού συμβουλίου εξακολουθεί να υποστηρίζεται ικανοποιητικά από τα επίσημα αποθέματα. Μεταξύ των μηνών Φεβρουαρίου και Δεκεμβρίου 2009, θεσπίσθηκε μια προληπτική συμφωνία με την τράπεζα Riksbank της Σουηδίας στο πλαίσιο της διασυνοριακής χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ωστόσο δεν έχει γίνει χρήση αυτής της συμφωνίας. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, η κορώνα δεν παρουσίασε αποκλίσεις από την κεντρική ισοτιμία της και δεν αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρών εντάσεων.

Η Εσθονία ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Λόγω του πολύ χαμηλού επιπέδου του ακαθάριστου δημόσιου χρέους της Εσθονίας, δεν υπάρχουν μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα αναφοράς ή άλλα ενδεδειγμένα χρεόγραφα για να αξιολογηθεί η διατηρησιμότητα της σύγκλισης, όπως αντανακλάται στα μακροπρόθεσμα επιτόκια. Μια ποιοτική αξιολόγηση, η οποία βασίστηκε σε συναφείς δείκτες της αγοράς, επισημαίνει ότι οι αντιλήψεις περί κινδύνων έναντι της Εσθονίας αυξήθηκαν κατά την κορύφωση της κρίσης, αλλά μειώθηκαν σημαντικά και πάλι προς τα τέλη του 2009, εν μέσω της σταθεροποιούμενης οικονομικής κατάστασης και της αποφασιστικής πολιτικής αντίδρασης στην κρίση. Γενικότερα, παράγοντες όπως το ιστορικό δημοσιονομικής πολιτικής της Εσθονίας, το χαμηλό δημόσιο χρέος και η συγκριτικά ευέλικτη οικονομία συμβάλλουν στη διατηρησιμότητα της σύγκλισης. Σε αυτό το πλαίσιο, η εξέλιξη των δεικτών των χρηματοπιστωτικών αγορών κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, καθώς και η ευρύτερη αξιολόγηση της διατηρησιμότητας της σύγκλισης, ενισχύουν τη θετική αξιολόγηση σχετικά με την εκπλήρωση εκ μέρους της Εσθονίας του κριτηρίου σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό ισοζύγιο της Εσθονίας παρουσίασε σημαντικό πλεόνασμα 7,4% του ΑΕΠ το 2009, έπειτα από αρκετά χρόνια με υψηλά ελλείμματα με αποκορύφωμα το έλλειμμα περίπου 18% του ΑΕΠ το 2007. Το πλεόνασμα αντανακλούσε την κατακόρυφη μείωση του εμπορικού ελλείμματος, το οποίο προέκυψε από τη συρρίκνωση της εγχώριας ζήτησης καθώς και από τη βελτίωση του εισοδηματικού ισοζυγίου. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, το εξωτερικό ισοζύγιο της Εσθονίας αναμένεται να διατηρήσει την πλεονασματική του θέση το 2010 και το 2011. Η εξωτερική χρηματοδότηση μειώθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης, ωστόσο, ο κίνδυνος αναχρηματοδότησης αμβλύνεται λόγω του γεγονότος ότι το τραπεζικό σύστημα ανήκει σε μεγάλο βαθμό σε ξένους επενδυτές και των σημαντικών εξωτερικών ρυθμιστικών αποθεμάτων. Η οικονομία της Εσθονίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενοποίηση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω υψηλής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγηση της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης, και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Εσθονία πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Λετονία

Η νομοθεσία της Λετονίας –ειδικότερα ο νόμος σχετικά με την κεντρική τράπεζα της Λετονίας– δεν συμβιβάζεται πλήρως με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και με το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Οι ασυμβατότητες αφορούν κυρίως την ένταξη της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης. Εξακολουθούν να υπάρχουν ατέλειες σε ό,τι αφορά τους στόχους του ΕΣΚΤ, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ, τον διορισμό εξωτερικών ελεγκτών, καθώς και το πεδίο ελέγχου που πραγματοποιείται από την επιτροπή ελέγχου, τον ρόλο της ΕΚΤ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, τους κανόνες δημοσίευσης των ισολογισμών και το καθεστώς του Ευρωσυστήματος για υποβολή εκθέσεων οικονομικού περιεχομένου για πράξεις ΕθνΚΤ, τη θεσμική και οικονομική ανεξαρτησία της τράπεζας καθώς και την προσωπική ανεξαρτησία των μελών των οργάνων λήψης αποφάσεων της Τράπεζας της Λετονίας.

Στη Λετονία, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού διατηρήθηκε σε υψηλότερο επίπεδο από την τιμή αναφοράς κατά το διάστημα μεταξύ Μαΐου 2004 και Φεβρουαρίου 2010. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Λετονία κατά τη διάρκεια του δωδεκαμήνου έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 0,1%, δηλαδή σε επίπεδο χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 1,0%, για πρώτη φορά έπειτα από την προσχώρηση της χώρας στην ΕΕ και ενδέχεται να διατηρηθεί αρκετά κάτω από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Από τα τέλη του 2004 έως το 2008, ο πληθωρισμός στη Λετονία, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, συγκαταλεγόταν μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ, αγγίζοντας διψήφιο αριθμό στα μέσα του 2008. Έκτοτε, ωστόσο, ο πληθωρισμός όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, σημείωσε ραγδαία μείωση, κυρίως λόγω της έντονης συρρίκνωσης της εγχώριας ζήτησης, της μείωσης των μισθών και των μειούμενων τιμών εισαγωγής. Το ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού έγινε αρνητικό τον Οκτώβριο του 2009.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, θα διατηρηθεί σε αρνητικό επίπεδο το 2010 και το 2011, κυρίως λόγω εγχώριων παραγόντων. Η σοβαρή ύφεση, η οποία οδήγησε σε ραγδαία αύξηση της ανεργίας και σε ονομαστική μείωση των ακαθάριστων μισθών, θα οδηγήσει σε περαιτέρω μειώσεις του κατά μονάδα κόστους εργασίας, σε ισχνή εγχώρια ζήτηση και σε χαμηλό ονομαστικό πληθωρισμό στο άμεσο μέλλον και μεσοπρόθεσμα. Αν και είναι ακόμα πολύ νωρίς για να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι έχει επιτευχθεί πλήρως η αναγκαία εκ νέου ευθυγράμμιση των μισθών και της παραγωγικότητας, το περιορισμένο πεδίο για περαιτέρω μειώσεις των τιμών και των μισθών σε μια μικρή ανοικτή οικονομία με μεγάλο μερίδιο εισαγωγών στον τομέα της κατανάλωσης όπως η Λετονία, και η πιθανή αποδημία υποδηλώνουν την επιστροφή σε θετικά ποσοστά πληθωρισμού κατά τα προσεχή έτη. Το επίπεδο τιμών στη Λετονία (περίπου 70% του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ το 2008) υποδηλώνει ορισμένες δυνατότητες για περαιτέρω σύγκλιση του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Λετονία πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Λετονία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 2009)[8]. Το Συμβούλιο συνέστησε στη Λετονία να προβεί στη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012. Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης στη Λετονία ανήλθε σε 4,1% του ΑΕΠ το 2008 και σημείωσε περαιτέρω αύξηση σε 9% του ΑΕΠ το 2009. Οι εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010 προβλέπουν ότι ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 8,6% το 2010 και σε 9,9% το 2011 με βάση την παραδοχή της αμετάβλητης πολιτικής. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε ποσοστό ανώτερο του 36% του ΑΕΠ το 2009 και προβλέπεται να σημειώσει περαιτέρω αύξηση σε ποσοστό ύψους 57% περίπου του ΑΕΠ το 2011.

Η Λετονία δεν πληροί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το λετονικό λατ συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ από τις 2 Μαΐου 2005, δηλαδή για περισσότερο από πέντε έτη κατά τον χρόνο έκδοσης της παρούσας έκθεσης. Με την είσοδο στον ΜΣΙ ΙΙ, οι αρχές ανέλαβαν μονομερώς τη δέσμευση να διατηρήσουν τη συναλλαγματική ισοτιμία του λατ εντός ενός περιθωρίου διακύμανσης ±1% γύρω από την κεντρική ισοτιμία. Κατά τη διετία που προηγήθηκε της έκδοσης της παρούσας αξιολόγησης, η συναλλαγματική ισοτιμία του λατ δεν σημείωσε απόκλιση από την κεντρική ισοτιμία περισσότερο από ±1%. Ωστόσο, η συναλλαγματική ισοτιμία αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρών εντάσεων, όπως αντανακλάται στην εξέλιξη πρόσθετων δεικτών, όπως οι εξελίξεις στα επίσημα αποθεματικά και στα βραχυπρόθεσμα επιτόκια.

Το λατ υπέστη σοβαρές πιέσεις το φθινόπωρο του 2008 όταν, στο πλαίσιο εκτεταμένων και αυξανόμενων μακροοικονομικών ανισορροπιών, οι αγορές ανησυχούσαν ολοένα και περισσότερο για τη διατηρησιμότητα της πρόσδεσης. Οι αρχικές αντιδράσεις των λετονικών αρχών για σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος δεν κατόρθωσαν να περιορίσουν τις εκροές κεφαλαίων και η τράπεζα της Λετονίας αναγκάσθηκε να προβεί στην πώληση του ¼ περίπου του διεθνούς αποθεματικού της σε συνάλλαγμα έως το τέλος του έτους. Τον Δεκέμβριο του 2008, η συμφωνία παροχής στη Λετονία μιας συντονισμένης δέσμης διεθνούς οικονομικής στήριξης βοήθησε να μειωθούν προσωρινά οι πιέσεις στη συναλλαγματική ισοτιμία.

Η πρόσδεση της συναλλαγματικής ισοτιμίας υπέστη εκ νέου πιέσεις κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009, εν μέσω πολιτικής αστάθειας και απότομης επιδείνωσης όσον αφορά τις οικονομικές προοπτικές. Οι εντάσεις κορυφώθηκαν τον Ιούνιο, όταν τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια της διατραπεζικής αγοράς αυξήθηκαν προσωρινά σε ποσοστό άνω του 30%, αντανακλώντας μεταξύ άλλων την έλλειψη ρευστότητας του λατ στο σύνολο του συστήματος καθώς και την εντεινόμενη αβεβαιότητα όσον αφορά την ικανότητα των αρχών να στηρίξουν το καθεστώς της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Ενώ οι αρχές υπερασπίσθηκαν με επιτυχία την πρόσδεση, τα ακαθάριστα συναλλαγματικά διαθέσιμα μειώθηκαν κατά περισσότερο από 1/3 κατά την περίοδο από το τέλος Φεβρουαρίου έως και το τέλος Ιουνίου. Οι συνθήκες της χρηματοπιστωτικής αγοράς βελτιώθηκαν αισθητά κατά τη θερινή περίοδο του 2009, μετά την εκταμίευση δανείων στο πλαίσιο της συντονισμένης δέσμης διεθνούς οικονομικής στήριξης. Από το δεύτερο εξάμηνο του 2009, οι πιέσεις στη συναλλαγματική ισοτιμία σχεδόν απουσιάζουν.

Η Λετονία δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Λετονία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάριο του 2010 ανερχόταν σε 12,7%, δηλαδή αρκετά υψηλότερα από την τιμή αναφοράς του 6,0%. Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Λετονία ήταν χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς, από τον Μάιο του 2004 έως και τα τέλη του 2008. Τον Δεκέμβριο του 2008, ο κινητός μέσος όρος των μακροπρόθεσμων επιτοκίων σε δωδεκάμηνη βάση υπερέβη την τιμή αναφοράς και έκτοτε σημείωσε περαιτέρω αύξηση. Οι αποκλίσεις των μακροπρόθεσμων επιτοκίων της Λετονίας έναντι της ζώνης του ευρώ διευρύνθηκαν σημαντικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2008 και κατά το 2009, ως αντίδραση στις δυσμενείς αλλαγές στην εμπιστοσύνη των επενδυτών και των οργανισμών αξιολόγησης προς τη χώρα εν μέσω της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης. Έπειτα από ενδείξεις οικονομικής σταθεροποίησης και χαλάρωσης των όρων της χρηματοπιστωτικής αγοράς, μειώθηκε κάπως η διαφορά απόδοσης και διαμορφώθηκε περίπου στις 7 ποσοστιαίες μονάδες τον Μάρτιο του 2010.

Η Λετονία δεν πληροί το κριτήριο της μακροπρόθεσμης σύγκλισης των επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Κατά τα έτη που προηγήθηκαν της κρίσης, η οικονομική άνθηση οδήγησε σε μια εκτεταμένη διεύρυνση των ελλειμμάτων στο εξωτερικό ισοζύγιο, σε ποσοστό άνω του 20% του ΑΕΠ για αμφότερα τα έτη 2006 και 2007. Κατά τη διάρκεια των ετών 2008 και 2009, το εξωτερικό ισοζύγιο προσαρμόστηκε με ταχείς ρυθμούς στην ύφεση που έπληξε τη χώρα και μετατράπηκε σε σημαντικό πλεόνασμα το 2009, ύψους περίπου 12% του ΑΕΠ, αντανακλώντας μεταξύ άλλων τη βελτίωση στο εμπορικό ισοζύγιο, κυρίως λόγω της απότομης πτώσης των εισαγωγών (πολύ πιο ραγδαία πτώση από αυτήν των εξαγωγών), τα θετικά αριθμητικά στοιχεία εισοδηματικού ισοζυγίου και τις προκαταβολές που καταβλήθηκαν από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ.

Με την κλιμάκωση της διεθνούς χρηματοπιστωτικής αναταραχής κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2008, η χρηματοδότηση του εξωτερικού ελλείμματος κατέστη ολοένα και πιο δύσκολη. Το πρόβλημα της ρευστότητας σε παγκόσμιο επίπεδο αποτέλεσε τροχοπέδη για την πρόσβαση του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα στις διεθνείς αγορές ιδιωτικών κεφαλαίων, καθώς και για την απόκτηση συναλλάγματος που χρειάζεται για την άμβλυνση των αυξανόμενων πιέσεων ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα. Στα τέλη του 2008, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), η Παγκόσμια Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη (ΕΤΑΑ) συμφώνησαν να χορηγήσουν στη Λετονία μια συντονισμένη δέσμη διεθνούς οικονομικής στήριξης συνολικού ύψους 7,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο έως το 2011, εκ των οποίων έως και 3,1 δισεκατομμύρια ευρώ δυνάμει της διευκόλυνσης της ΕΕ για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών , συνοδευόμενη από ολοκληρωμένους όρους ακολουθητέας πολιτικής με σκοπό την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του ισοζυγίου πληρωμών. Έως τα τέλη Μαρτίου 2010, εκταμιεύθηκε πάνω από το μισό των εκ των προτέρων δεσμευμένων χρηματοδοτικών πόρων έπειτα από την εκπλήρωση των όρων ακολουθητέας πολιτικής που συνδέονται με τις διαδοχικές δόσεις της συνδρομής.

Η οικονομία της Λετονίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ και υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, ιδίως με τα γειτονικά κράτη της Βαλτικής αλλά και με άλλα νέα κράτη μέλη. Η ενσωμάτωση του χρηματοπιστωτικού τομέα της Λετονίας στην ευρύτερη οικονομία της ΕΕ παρουσιάζει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της μεγάλης ιδιοκτησιακής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Λετονία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Λιθουανία

Στην έκθεση σύγκλισης του 2008 θεωρήθηκε ότι ο νόμος για την Τράπεζα της Λιθουανίας και άλλοι νόμοι σχετικά με την εν λόγω Τράπεζα συμβιβάζονται πλήρως με τα άρθρα της ΣΛΕΕ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Ωστόσο, έπειτα από την τροποποίησή τους, το άρθρο 23 του νόμου για την Τράπεζα της Λιθουανίας, το οποίο εισήγαγε έναν νέο κανόνα για την κατανομή των κερδών της Τράπεζας της Λιθουανίας, καθώς και το άρθρο 14 παράγραφος 4 του νόμου για τον κρατικό ελεγκτικό φορέα, εξουσιοδοτεί ρητώς πλέον τον εν λόγω φορέα να πραγματοποιεί ελέγχους στην Τράπεζα της Λιθουανίας. Πρόκειται για δύο ατέλειες όσον αφορά την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας. Στη Λιθουανία, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού παρέμεινε υψηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά το 2008 και το 2009, παρότι η διαφορά έναντι της τιμής αναφοράς σταδιακά μειώθηκε. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Λιθουανία κατά τη διάρκεια του δωδεκαμήνου έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 2%, υψηλότερο δηλαδή από την τιμή αναφοράς του 1,0%, και αναμένεται να μειωθεί σε επίπεδο χαμηλότερο της τιμής αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο ετήσιος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, σημείωσε απότομη αύξηση κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008, εν μέσω έντονης εγχώριας ζήτησης και μεγάλων αυξήσεων των παγκόσμιων τιμών των βασικών αγαθών. Ο πληθωρισμός κορυφώθηκε στα μέσα του 2008 και έκτοτε εμφανίζει πτωτικές τάσεις, λόγω της πτώσης των τιμών του πετρελαίου και των τροφίμων, της μείωσης της εγχώριας ζήτησης και των μισθών. Οι αυξήσεις στους έμμεσους φόρους και στις διοικητικά καθοριζόμενες τιμές αντισταθμίζουν μόνο εν μέρει τις αποπληθωριστικές πιέσεις. Ο ετήσιος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, υποχώρησε σε -0,4% τον Μάρτιο του 2010.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο πληθωρισμός το 2010 αναμένεται να διατηρηθεί σε μηδενικό περίπου επίπεδο και να σημειώσει συγκρατημένη αύξηση σε ποσοστό ύψους 1,4% το 2011, αντανακλώντας τη μειωμένη εγχώρια ζήτηση, τη μείωση του κόστους εργασίας και το εκτεταμένο πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στη Λιθουανία (περίπου 62% του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ το 2008) υποδηλώνει δυνατότητες για περαιτέρω σύγκλιση του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Λιθουανία δεν πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Λιθουανία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 2009)[9]. Τον Φεβρουάριο του 2010, το Συμβούλιο συνέστησε στη Λιθουανία να προβεί στη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012. Αφού κατά την περίοδο 2004-2007 καταγράφηκαν μάλλον περιορισμένα ελλείμματα, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης ανήλθε σε 3,2% του ΑΕΠ το 2008 και σε εκτιμώμενο ποσοστό ύψους 8,9% το 2009, παρά τις σημαντικές προσπάθειες για δημοσιονομική εξυγίανση. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ, με βάση την παραδοχή της αμετάβλητης πολιτικής, θα ανέλθει περίπου σε 8,4% το 2010 και σε 8,5% το 2011. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους, αφού σημείωσε σταθερή μείωση σε 15,6% το 2008 και αυξήθηκε σε 29,3% το 2009, προβλέπεται να σημειώσει περαιτέρω αύξηση σε 45,4% του ΑΕΠ το 2011.

Η Λιθουανία δεν πληροί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η Λιθουανία εισήλθε στον ΜΣΙ ΙΙ από τις 28 Ιουνίου 2004, συμμετέχει δηλαδή στον μηχανισμό για περίπου έξι έτη κατά τον χρόνο έκδοσης της παρούσας έκθεσης. Με την είσοδο στον ΜΣΙ ΙΙ, οι αρχές δεσμεύθηκαν μονομερώς να διατηρήσουν το καθεστώς νομισματικού συμβουλίου εντός του μηχανισμού. Πρόσθετοι δείκτες, όπως οι εξελίξεις των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, υποδηλώνουν μια αντίληψης περί προσωρινής αύξησης των κινδύνων στο πλαίσιο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία αντιστράφηκε κατά τα τέλη του 2009. Το καθεστώς νομισματικού συμβουλίου συνεχίζει να στηρίζεται σε επίσημα αποθεματικά. Κατά τη διετή περίοδο αξιολόγησης, το λίτας δεν σημείωσε αποκλίσεις από την κεντρική ισοτιμία και δεν αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρών εντάσεων.

Η Λιθουανία πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Λιθουανία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 12,1%, δηλαδή ήταν κατά πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,0%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Λιθουανία διατηρούνταν διαρκώς σε επίπεδο χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά την περίοδο 2004-2008. Από το 2009, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια ήταν υψηλότερα από την τιμή αναφοράς, λόγω ενός χαμηλού όγκου συναλλαγών που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο, εν μέσω αντιλήψεων περί υψηλών κινδύνων στην περιοχή, καθώς για 11 συνεχόμενους μήνες δεν πραγματοποιούνταν συναλλαγές. Από τη στιγμή που πραγματοποιήθηκαν νέες συναλλαγές στα τέλη του 2009 και στις αρχές του 2010, η απόκλιση των μέσων μακροπρόθεσμων επιτοκίων μειώθηκε σημαντικά έναντι της ζώνης του ευρώ. Η απόκλιση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων της Λιθουανίας έφθασε περίπου τις 150 μονάδες βάσης τον Μάρτιο του 2010.

Η Λιθουανία δεν πληροί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εξελίξεων του ισοζυγίου πληρωμών και της ολοκλήρωσης της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Έπειτα από έλλειμμα της τάξεως περίπου του 10% του ΑΕΠ το 2008, το εξωτερικό ισοζύγιο της Λιθουανίας παρουσίασε σε πλεόνασμα ύψους 7% του ΑΕΠ το 2009, που οφειλόταν στην απότομη μείωση του ελλείμματος ου εμπορικού ισοζυγίου εν μέσω πτωτικών τάσεων στην εγχώρια ζήτηση. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, το εξωτερικό ισοζύγιο της Λιθουανίας αναμένεται να διατηρήσει την πλεονασματική του θέση κατά τα έτη 2010 και 2011. Η εξωτερική χρηματοδότηση δέχθηκε πλήγμα από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, καθώς οι κεφαλαιακές ροές στον ιδιωτικό τομέα αντιστράφηκαν απότομα. Η οικονομία της Λιθουανίας είναι πολύ ανοικτή και παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν ισχυρές σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Λιθουανίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στο ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ, κυρίως μέσω της σημαντικής ιδιοκτησιακής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Λιθουανία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Ουγγαρία

Η νομοθεσία της Ουγγαρίας –ειδικότερα ο νόμος για την τράπεζα Magyar Nemzeti Bank (εφεξής MNB), το καταστατικό της MNB, το σύνταγμα της Ουγγαρίας και ο νόμος για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα– δεν συμβιβάζεται πλήρως με τη ΣΛΕΕ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Οι ασυμβατότητες αφορούν την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία καθώς και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης. Εξακολουθούν να υπάρχουν ατέλειες όσον αφορά τους στόχους του ΕΣΚΤ, την έκδοση τραπεζογραμματίων και κερμάτων, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ, τον ρόλο της ΕΚΤ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, την απουσία υποχρέωσης συμμόρφωσης με το καθεστώς υποβολής χρηματοοικονομικών εκθέσεων του Ευρωσυστήματος, την οικονομική και προσωπική ανεξαρτησία της ΜΝΒ καθώς και την απαγόρευση νομισματικής χρηματοδότησης.

Στην Ουγγαρία, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού ήταν υψηλότερο από την τιμή αναφοράς από την προσχώρηση στην ΕΕ. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Ουγγαρία κατά τη διάρκεια του δωδεκαμήνου έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 4,8%, ήταν δηλαδή πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 1,0%, και ενδέχεται να παραμείνει υψηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο ετήσιος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, κορυφώθηκε στις αρχές του 2007 λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας και τροφίμων καθώς και των αυξήσεων στους έμμεσους φόρους και στις διοικητικά καθοριζόμενες τιμές. Στη συνέχεια, ο πληθωρισμός μειώθηκε έως τον Ιανουάριο του 2009, καθώς οι τιμές στα τρόφιμα και την ενέργεια σταδιακά μειώθηκαν και ο πληθωριστικός αντίκτυπος των έκτακτων μέτρων άρχισε να απομακρύνεται. Ο πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται και πάλι το πρώτο εξάμηνο του 2009 κυρίως λόγω του αντίκτυπου των ασθενέστερων συναλλαγματικών ισοτιμιών στις τιμές των μη μεταποιημένων τροφίμων και των βιομηχανικών αγαθών. Καθώς η προς τα κάτω προσαρμογή της αύξησης της ονομαστικής αμοιβής ανά εργαζόμενο δεν συμβάδιζε πλήρως με τη μείωση της παραγωγικότητας της εργασίας κατά την περίοδο της ύφεσης, η αύξηση του ονομαστικού κατά μονάδα κόστους εργασίας διατηρήθηκε σε θετικό επίπεδο. Η αύξηση του ΦΠΑ στον Ιούλιο του 2009 προκάλεσε περαιτέρω αύξηση στις τιμές καταναλωτή. Ο πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, κυμάνθηκε κατά μέσο όρο σε 4% το 2009.

Ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί σε επίπεδο χαμηλότερο του 3% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2011. Η σταδιακή απομάκρυνση του πληθωριστικού αντίκτυπου των έκτακτων μέτρων που εγκρίθηκαν το 2009 αναμένεται να είναι ο κύριος παράγοντας της αντιπληθωριστικής διαδικασίας, ενώ το σημαντικά αρνητικό κενό παραγωγής ενδέχεται να περιορίσει περαιτέρω τις υποκείμενες πληθωριστικές πιέσεις και τις αυξήσεις στο κατά μονάδα κόστος εργασίας. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στην Ουγγαρία (περίπου 65% του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ το 2008) υποδηλώνει δυνατότητες για περαιτέρω σύγκλιση του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Ουγγαρία δεν πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Ουγγαρία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για της ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2004)[10]. Η πιο πρόσφατη σύσταση του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 7 της ΣΕΚ εγκρίθηκε στις 7 Ιουλίου 2009. Το Συμβούλιο συνέστησε στην Ουγγαρία να θέσει τέλος στην ύπαρξη του υπερβολικού ελλείμματος το αργότερο έως το 2011. Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ανήλθε σε 3,8% του ΑΕΠ το 2008 και παρέμεινε γενικά σταθερό σε ποσοστό 4% του ΑΕΠ το 2009, παρά τη σημαντική επιδείνωση της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ θα διατηρηθεί εν γένει αμετάβλητος για αμφότερα τα έτη 2010 και 2011, βάσει της παραδοχής της αμετάβλητης πολιτικής. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε περίπου 80% του ΑΕΠ το 2009 και προβλέπεται να διατηρηθεί εν γένει σταθερό έως το 2011.

Η Ουγγαρία δεν πληροί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το ουγγρικό φιορίνι δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ. Τον Φεβρουάριο του 2008, η Ουγγαρία υιοθέτησε ένα καθεστώς ελεύθερα κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών, καταργώντας τη μονομερή πρόσδεση του φιορινιού στο ευρώ (με περιθώριο διακύμανσης +/- 15%). Το φιορίνι ανατιμήθηκε σημαντικά κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008, υποστηριζόμενο από διαδοχικές αυξήσεις του βασικού επιτοκίου από την κεντρική τράπεζα. Ωστόσο, η συναλλαγματική ισοτιμία υποτιμήθηκε σημαντικά τους τρεις μήνες που ακολούθησαν, καθώς η οικονομία της Ουγγαρίας φάνηκε να είναι ιδιαίτερα ευάλωτη έναντι της παγκόσμιας αναταραχής στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η συμφωνία παροχής στην Ουγγαρία συντονισμένης δέσμης διεθνούς οικονομικής στήριξης σε συνδυασμό με την αυστηρή νομισματική πολιτική οδήγησαν σε προσωρινή σταθεροποίηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας, ωστόσο οι πιέσεις για υποτίμηση επανήλθαν στις αρχές του 2009. Στο πλαίσιο της γενικότερης βελτίωσης στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές, το φιορίνι άρχισε να ανακάμπτει στις αρχές Μαρτίου 2009 και ακολούθησε ανατιμητική τάση έως τον Ιούλιο 2009. Στη συνέχεια, η συναλλαγματική ισοτιμία διατηρήθηκε σχετικά σταθερή, εν μέσω σταδιακής χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου αξιολόγησης, το φιορίνι υποτιμήθηκε κατά περίπου 4,6% έναντι του ευρώ.

Η Ουγγαρία δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στην Ουγγαρία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 8,4%, δηλαδή ήταν υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,0%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στην Ουγγαρία διατηρήθηκαν σε επίπεδα υψηλότερα από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρηση στην ΕΕ, αντανακλώντας τα υψηλά ασφάλιστρα κινδύνου ενόψει των εκλαμβανόμενων ως αδύναμων διαρθρωτικών βασικών μακροοικονομικών μεγεθών. Από επίπεδο χαμηλότερο των 200 μονάδων βάσης τον Ιούλιο του 2007, οι διαφορές έναντι των μακροπρόθεσμων ομολόγων αναφοράς της ζώνης του ευρώ διευρύνθηκαν σε επίπεδο ανώτερο των 700 μονάδων βάσης τον Μάρτιο του 2009. Η ανοδική αυτή τάση αντανακλούσε αρχικά την περιορισμένη διάθεση για ανάληψη κινδύνων έναντι των αναδυόμενων αγορών παγκοσμίως, ωστόσο, αργότερα εκφράστηκαν ολοένα και περισσότερες ανησυχίες σχετικά με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ουγγαρίας. Η βελτίωση της κατάστασης των παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών αγορών και η έγκριση πρόσθετων μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης επέφεραν σταδιακή μείωση των αποκλίσεων στη ζώνη του ευρώ, σε περίπου 350 μονάδες βάσης τον Μάρτιο του 2010.

Η Ουγγαρία δεν πληροί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εξελίξεων του ισοζυγίου πληρωμών και της ολοκλήρωσης της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Έπειτα από έλλειμμα περίπου 6% του ΑΕΠ το 2008, το εξωτερικό ισοζύγιο της Ουγγαρίας εμφάνισε πλεόνασμα ύψους 1,6% του ΑΕΠ το 2009, κυρίως λόγω της μεγάλης βελτίωσης του εμπορικού ισοζυγίου, που προκλήθηκε από τη σημαντική μείωση της εγχώριας ζήτησης. Η σύνθεση της εξωτερικής χρηματοδότησης άλλαξε ουσιαστικά έπειτα από την προσχώρηση στην ΕΕ, με τις καθαρές εισροές ξένων επενδύσεων χαρτοφυλακίου να μετατρέπονται σε αρνητικές το 2007 και την κάλυψη του εξωτερικού ελλείμματος από άμεσες ξένες επενδύσεις να μειώνεται επίσης σημαντικά το 2008. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα άλλα είδη επενδύσεων, ιδίως ο εξωτερικός δανεισμός των τραπεζών, να καταστούν από το 2007 η κύρια πηγή εξωτερικής χρηματοδότησης. Η μεγάλη ευαισθησία στις μεταβολές των όρων εξωτερικής χρηματοδότησης οδήγησε σε δυσκολίες του ισοζυγίου πληρωμών το φθινόπωρο του 2008, καθώς οι εισροές ξένων κεφαλαίων από ιδιωτικούς φορείς μειώθηκαν στο πλαίσιο της παγκόσμιας αναταραχής στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Στα τέλη Οκτωβρίου του 2008, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Κεντρική Τράπεζα συμφώνησαν να χορηγήσουν στην Ουγγαρία δέσμη οικονομικής στήριξης ύψους 20 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ δυνάμει της διευκόλυνσης της ΕΕ για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών . Το μεγαλύτερο μέρος των εκ των προτέρων δεσμευμένων χρηματοδοτικών πόρων εκταμιεύθηκε στα τέλη του 2008 και κατά τη διάρκεια του 2009, έπειτα από την εκπλήρωση των όρων ακολουθητέας πολιτικής που συνδέονται με τις διαδοχικές δόσεις της ενίσχυσης.

Η οικονομία της Ουγγαρίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα της ΕΕ είναι επίσης σημαντική, κυρίως μέσω της μεγάλης ιδιοκτησιακής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγηση σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ουγγαρία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Πολωνία

Η νομοθεσία της Πολωνίας – ειδικότερα ο νόμος για την Εθνική Τράπεζα της Πολωνίας (εφεξής ΝΒΡ) και το σύνταγμα της Πολωνίας– δεν συμβιβάζεται πλήρως με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και με το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Οι ασυμβατότητες αφορούν τους στόχους του ΕΣΚΤ, την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο της υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης, καθώς και τους στόχους της νομισματικής πολιτικής. Εξακολουθούν να υπάρχουν ατέλειες όσον αφορά την παραπομπή στους στόχους του ΕΣΚΤ, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ, τον ρόλο της ΕΚΤ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, τον ρόλο της ΕΚΤ και του Συμβουλίου όσον αφορά τον διορισμό εξωτερικού ελεγκτή, τον ρόλο της ΕΚΤ όσον αφορά τη λειτουργία των συστημάτων πληρωμών, την απουσία υποχρέωσης συμμόρφωσης με το καθεστώς υποβολής εκθέσεων οικονομικού περιεχομένου του Ευρωσυστήματος, την υποχρέωση διαβούλευσης με την ΕΚΤ για ορισμένες πράξεις και την προσωπική ανεξαρτησία των οργάνων λήψης αποφάσεων της NBP.

Στην Πολωνία, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού ήταν υψηλότερο από την τιμή αναφοράς από τον Οκτώβριο του 2008. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του δωδεκαμήνου έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 3,9%, δηλαδή σε επίπεδο αρκετά υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 1,0% και ενδέχεται να διατηρηθεί σε επίπεδο υψηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο ετήσιος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, σημείωσε αύξηση κατά την περίοδο 2008-2009, αγγίζοντας κατά μέσο όρο το 4%. Το 2008, το γεγονός αυτό αντανακλούσε τη ραγδαία αύξηση των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας, καθώς και την πολύ έντονη εγχώρια ζήτηση και τη ραγδαία αύξηση του κατά μονάδα κόστους εργασίας. Το 2009, η αύξηση των τιμών των μη μεταποιημένων τροφίμων, οι αυξήσεις των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών (ιδίως της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου), οι υψηλότεροι ειδικοί φόροι κατανάλωσης, καθώς και τα αποτελέσματα της ισχυρής εξασθένισης του ζλότι κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2008 και στις αρχές του 2009, αντιστάθμισαν το περιοριστικό αποτέλεσμα της ασθενέστερης ζήτησης στον πληθωρισμό. Ακολούθως, το αντιπληθωριστικό αποτέλεσμα της χαμηλής εγχώριας ζήτησης συνέβαλε στη συγκρατημένη μείωση του πληθωρισμού, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο πληθωρισμός αναμένεται να είναι χαμηλότερος κατά τα έτη 2010 και 2011, κυμαινόμενος κατά μέσο όρο σε ποσοστό 2,5%. Η προβλεπόμενη μείωση του πληθωρισμού αντανακλά το αρνητικό κενό παραγωγής που έπεται της κρίσης, την χαμηλή αύξηση του κατά μονάδα κόστους εργασίας και την αναμενόμενη χαμηλότερη αύξηση των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας. Ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί κατά τι κατά τη διάρκεια του 2011, λόγω της αναζωπύρωσης της οικονομικής δραστηριότητας. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στην Πολωνία (περίπου 66% του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ το 2008) υποδηλώνει δυνατότητες περαιτέρω σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Πολωνία δεν πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Πολωνία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 6ης Ιουλίου 2009)[11]. Το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία να προβεί στη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012. Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης στην Πολωνία ανήλθε σε 3,6% του ΑΕΠ το 2008 και σημείωσε περαιτέρω αύξηση σε 7,1% του ΑΕΠ το 2009. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε περίπου 7,5% για αμφότερα τα έτη 2010 και 2011, βάσει της παραδοχής της αμετάβλητης πολιτικής. Παρά τον υψηλό μέσο όρο αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ, το ακαθάριστο δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε 51% του ΑΕΠ το 2009 και προβλέπεται να σημειώσει περαιτέρω αύξηση περίπου σε 59% του ΑΕΠ το 2011.

Η Πολωνία δεν πληροί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το πολωνικό ζλότι δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ. Η Πολωνία εφαρμόζει καθεστώς κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας. Έπειτα από σταθερή ανατίμηση κατά την περίοδο από το 2004 έως τα μέσα του 2008, το ζλότι υποτιμήθηκε περίπου κατά 30% έναντι του ευρώ από τον Ιούλιο του 2008 έως τον Φεβρουάριο του 2009. Ο αντίκτυπος της γενικευμένης αύξησης της αποστροφής κινδύνου των επενδυτών κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης και η επιδείνωση της στάσης έναντι των αναδυόμενων αγορών μεγεθύνθηκαν λόγω της άσκησης δικαιώματος προαίρεσης συμβολαίων συναλλάγματος. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, διευρύνθηκαν επίσης σημαντικά οι διαφορές των τρίμηνων επιτοκίων έναντι της ζώνης του ευρώ, σε επίπεδο υψηλότερο των 300 μονάδων βάσης. Από τον Μάρτιο του 2009, το ζλότι εμφανίζει εν γένει τάσεις ανατίμησης, εν μέσω βελτίωσης της εμπιστοσύνης της αγοράς και στήριξης μέσω ενός ευέλικτου πιστωτικού ορίου από το ΔΝΤ, το οποίο ωστόσο δεν αξιοποιήθηκε από τις πολωνικές αρχές. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου αξιολόγησης, το ζλότι υποτιμήθηκε περίπου κατά 12% έναντι του ευρώ.

Η Πολωνία δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στην Πολωνία κατά το έτος έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθαν σε 6,1%, δηλαδή ήταν υψηλότερα από την τιμή αναφοράς του 6,0%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στην Πολωνία διατηρήθηκαν σε επίπεδο χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς από τον Νοέμβριο του 2005 έως τον Δεκέμβριο του 2009. Ωστόσο, έκτοτε είναι ελαφρώς υψηλότερα από την τιμή αναφοράς. Από ένα σχετικά χαμηλό επίπεδο κάτω των 100 μονάδων βάσης, οι διαφορές αποδόσεων έναντι της ζώνης του ευρώ διευρύνθηκαν σταδιακά κατά τη διάρκεια του 2007 και του 2008, αντανακλώντας αρχικά τις προσδοκίες για αυστηρότερη νομισματική πολιτική και, από το δεύτερο εξάμηνο του 2008, την ευρεία εκποίηση περιουσιακών στοιχείων των αναδυόμενων αγορών. Οι μακροπρόθεσμες διαφορές αποδόσεων έναντι της ζώνης του ευρώ παρέμειναν σε γενικές γραμμές σταθερές, περίπου δηλαδή στις 230 μονάδες βάσης κατά μέσο όρο το 2009 και κινήθηκαν στις 200 μονάδες βάσης περίπου τον Μάρτιο του 2010.

Η Πολωνία δεν πληροί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εξελίξεων του ισοζυγίου πληρωμών και της ολοκλήρωσης της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Έπειτα από έλλειμμα περίπου 4% του ΑΕΠ το 2008, το εξωτερικό ισοζύγιο της Πολωνίας ήταν σε γενικές γραμμές ισοσκελισμένο το 2009, λόγω της έντονης μείωσης του εμπορικού ελλείμματος που προέκυψε από τη μείωση της εγχώριας ζήτησης και τις αλλαγές που προκλήθηκαν από τις τιμές στη σύνθεση των εισαγωγών, προς όφελος των αγαθών που παράγονται στην εγχώρια αγορά. Η εξωτερική χρηματοδότηση παρέμεινε σε γενικές γραμμές ανθεκτική, με το εξωτερικό έλλειμμα να χρηματοδοτείται από εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων και, σε αυξανόμενο βαθμό, από δανεισμό στο εσωτερικό του ιδίου ομίλου τραπεζών και επιχειρήσεων. Η οικονομία της Πολωνίας παρουσιάζει αυξανόμενο βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, αναπτύσσονται οι σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα στον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της σημαντικής ιδιοκτησιακής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης, και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Πολωνία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Ρουμανία

Η νομοθεσία στη Ρουμανία, ειδικότερα ο νόμος της Banca Naţională a României (εθνική τράπεζα της Ρουμανίας, εφεξής BNR), δεν συμβιβάζεται πλήρως με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Οι ασυμβατότητες αφορούν την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία της BNR καθώς και την απαγόρευση νομισματικής χρηματοδότησης. Εξακολουθούν να υπάρχουν ατέλειες όσον αφορά την παραπομπή στους στόχους του ΕΣΚΤ, τη θεσμική και προσωπική ανεξαρτησία, το δικαίωμα της ΕΚΤ να διατυπώνει τη γνώμη της στους τομείς αρμοδιοτήτων της, την απουσία υποχρέωσης συμμόρφωσης με το καθεστώς του Ευρωσυστήματος για υποβολή εκθέσεων οικονομικού περιεχομένου για πράξεις ΕθνΚΤ, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ και τον ρόλο τους στον διορισμό εξωτερικού ελεγκτή.

Στη Ρουμανία, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού ήταν υψηλότερο από την τιμή αναφοράς από την προσχώρηση στην ΕΕ το 2007. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Ρουμανία κατά τη διάρκεια του δωδεκαμήνου έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 5%, ήταν δηλαδή πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 1%, και ενδέχεται να παραμείνει σε επίπεδο αρκετά υψηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο πληθωρισμός στη Ρουμανία ήταν υψηλός κατά τα τελευταία έτη. Ο ετήσιος πληθωρισμός αυξήθηκε κατακόρυφα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007, λόγω της αύξησης των τιμών των τροφίμων και των καυσίμων καθώς και της μεγάλης αύξησης του κατά μονάδα κόστους εργασίας. Ο πληθωρισμός κορυφώθηκε στο 9,1% τον Ιούλιο του 2008, το υψηλότερο ποσοστό της τριετίας. Το 2009, ο πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα, παρά την απότομη οικονομική ύφεση, κυμαινόμενος κατά μέσο όρο σε 5,6%. Το γεγονός αυτό αντανακλά, μεταξύ άλλων, και τις σημαντικές αυξήσεις στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, καθώς και σταθερά υψηλά επίπεδα τιμών στον τομέα των υπηρεσιών.

Ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει το 2010 και το 2011, λόγω της υποτονικής οικονομικής δραστηριότητας και στο πλαίσιο της εξασθένισης των συνεπειών που προκλήθηκαν από τις τιμές που συνδέονται με τις αυξήσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Οι εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010 κάνουν λόγο για μέσο ετήσιο πληθωρισμό, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, περίπου στο 4,3% το 2010 και στο 3% το 2011. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο τιμών στη Ρουμανία (περίπου 58% του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ το 2008) υποδηλώνει σημαντικές δυνατότητες περαιτέρω σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Ρουμανία δεν πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Ρουμανία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 2009)[12]. Τον Φεβρουάριο του 2010, το Συμβούλιο συνέστησε στη Ρουμανία να προβεί στη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012. Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ξεπέρασε το ανώτατο όριο του 3% το 2008 και ανήλθε σε 5,4% του ΑΕΠ, για να επιδεινωθεί περαιτέρω σε 8,3% του ΑΕΠ το 2009. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή της αμετάβλητης πολιτικής, ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 8% το 2010 και θα μειωθεί σε 7,4% το 2011, ενώ το χρέος γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί από 30,5% του ΑΕΠ το 2010 σε 35,8% το 2011.

Η Ρουμανία δεν πληροί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το ρουμανικό λέι δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ. Η Ρουμανία εφαρμόζει ένα καθεστώς κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών. Έπειτα από την εμφάνιση τάσεων ανατίμησης κατά την περίοδο από τα τέλη του 2004 έως τα μέσα του 2007, η έναρξη των αναταραχών στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007 οδήγησε σε σημαντική υποτίμηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του λέι. Ισχυρές τάσεις αποδυνάμωσης εμφανίστηκαν και πάλι το φθινόπωρο του 2008, εν μέσω εντεινόμενης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και στο πλαίσιο μεγάλων εγχώριων μακροοικονομικών ανισορροπιών. Οι διαφορές των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων έναντι της ζώνης του ευρώ άρχισαν να μεγαλώνουν στα τέλη του 2008, καθώς η επακόλουθη έλλειψη ρευστότητας ώθησε προς τα άνω τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια στη Ρουμανία, αντανακλώντας τον υψηλό βαθμό αποστροφής κινδύνου μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων Έπειτα από τη σύναψη συμφωνίας στις αρχές του 2009 για την παροχή στη Ρουμανία συντονισμένης δέσμης διεθνούς οικονομικής στήριξης, οι πιέσεις στη χρηματοπιστωτική αγορά περιορίστηκαν σε κάποιον βαθμό και το ρουμανικό λέι σε γενικές γραμμές σταθεροποιήθηκε κατά τη διάρκεια του 2009 και στις αρχές του 2010. Οι διαφορές των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων έναντι της ζώνης του ευρώ μειώθηκαν το 2009 και στις αρχές του 2010, αντανακλώντας κυρίως τη βελτίωση των συνθηκών στις χρηματαγορές, τη μείωση των βασικών επιτοκίων της BNR , καθώς και τις θετικές συνέπειες στο κλίμα εμπιστοσύνης που συνδέονται με τις εκταμιεύσεις της διεθνούς οικονομικής συνδρομής. Κατά τη διάρκεια της διετίας που προηγήθηκε της αξιολόγησης, το λέι υποτιμήθηκε έναντι του ευρώ κατά 12,9%.

Η Ρουμανία δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Ρουμανία διατηρήθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρηση στην ΕΕ. Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Ρουμανία, κατά το έτος έως τον Μάρτιο του 2010 ανήλθε σε 9,4%, δηλαδή σε επίπεδο υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,0%. Οι διαφορές έναντι της ζώνης του ευρώ διευρύνθηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007 και το 2008, συνεπεία της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και των εγχώριων ανισορροπιών. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Ρουμανία διατηρήθηκαν σε υψηλά επίπεδα κατά το 2009, εν μέσω της αυξημένης αστάθειας, προτού μειωθούν ελαφρώς στις αρχές του 2010 λόγω ορισμένων ενδείξεων χαλάρωσης των συνθηκών στην εγχώρια αγορά. Η διαφορά έναντι της ζώνης του ευρώ ανήλθε σε 350 μονάδες βάσης τον Μάρτιο του 2010.

Η Ρουμανία δεν πληροί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εξελίξεων του ισοζυγίου πληρωμών και της ολοκλήρωσης της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Ρουμανίας κορυφώθηκε κατά την περίοδο 2007-2008, κυμαινόμενο κατά μέσο όρο σε 12% του ΑΕΠ. Το γεγονός αυτό αντανακλούσε κυρίως την επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν λόγω της ραγδαίας αύξησης της εγχώριας ζήτησης. Το εξωτερικό έλλειμμα της Ρουμανίας μειώθηκε απότομα σε 4% του ΑΕΠ το 2009, λόγω της έντονης μείωσης του εμπορικού ελλείμματος που προκλήθηκε από την αιφνίδια συρρίκνωση της εγχώριας ζήτησης και τις αλλαγές στις σχετικές τιμές των εγχώριων και ξένων αγαθών. Το μεγάλο εξωτερικό έλλειμμα δημιούργησε ανησυχίες σχετικά με τη διατηρησιμότητα του εξωτερικού χρέους, εν μέσω επιδείνωσης των όρων εξωτερικής χρηματοδότησης στο πλαίσιο της εντεινόμενης παγκόσμιας αναταραχής. Με την κυβέρνηση να αντιμετωπίζει επίσης ολοένα και περισσότερες δυσκολίες στην ικανοποίηση των αυξανόμενων αναγκών αναχρηματοδότησης στην αγορά, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΔΝΤ, η Κεντρική Τράπεζα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και η ΕΤΑΑ συμφώνησαν στις αρχές του 2009 να χορηγήσουν στη Ρουμανία μια συντονισμένη δέσμη διεθνούς οικονομικής στήριξης συνολικού ύψους 20 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο έως το 2012, εκ των οποίων έως και 5 δισεκατομμύρια ευρώ δυνάμει της διευκόλυνσης της ΕΕ για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών . Έπειτα από τη χορήγηση της διεθνούς οικονομικής στήριξης, οι πιέσεις όσον αφορά την εξωτερική χρηματοδότηση μειώθηκαν σε κάποιον βαθμό έως τα τέλη του 2009 και στις αρχές του 2010, ευθυγραμμιζόμενες με τη ραγδαία βελτίωση του εξωτερικού ισοζυγίου και σε συνδυασμό με τη ελαφρά σταθεροποίηση των εγχώριων χρηματοπιστωτικών αγορών. Έως τον Μάρτιο του 2010, εκταμιεύθηκε πάνω από το μισό των εκ των προτέρων δεσμευμένων χρηματοδοτικών πόρων έπειτα από την εκπλήρωση των όρων ακολουθητέας πολιτικής που συνδέονται με τις διαδοχικές δόσεις της ενίσχυσης.

Η οικονομία της Ρουμανίας παρουσιάζει αυξανόμενο βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, βελτιώνονται οι σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα στον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της σημαντικής ιδιοκτησιακής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ρουμανία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Σουηδία

Η νομοθεσία της Σουηδίας –ειδικότερα ο νόμος για την Sveriges Riksbank, η Πράξη Διακυβέρνησης (αποτελεί μέρος του συντάγματος της Σουηδίας) και ο νόμος για την πολιτική της συναλλαγματικής ισοτιμίας – δεν συμβαδίζει πλήρως με τα άρθρα 130 και 131 της ΣΛΕΕ και με το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Οι ασυμβατότητες αφορούν την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης, την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας καθώς και την ένταξή της στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ. Εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετές ατέλειες όσον αφορά τους στόχους της κεντρικής τράπεζας, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης, τον ρόλο της ΕΚΤ στη λειτουργία των συστημάτων πληρωμών και στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ και τον ρόλο της ΕΚΤ και του Συμβουλίου στον διορισμό εξωτερικών ελεγκτών.

Στη Σουηδία, το δωδεκάμηνο μέσο ποσοστό πληθωρισμού ανήλθε τον Ιούλιο του 2009, για πρώτη φορά μετά τον Δεκέμβριο του 1996, σε επίπεδα ανώτερα από την τιμή αναφοράς. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού της Σουηδίας κατά τη διάρκεια του δωδεκαμήνου έως τον Μάρτιο του 2010 ανερχόταν σε 2,1%, ήταν δηλαδή ανώτερο από την τιμή αναφοράς του 1,0%, ωστόσο, ενδέχεται να επιστρέψει σε επίπεδο χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο ετήσιος πληθωρισμός στη Σουηδία, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, σημείωσε μικρή αύξηση το 2008, κυμαινόμενος κατά μέσο όρο σε ποσοστό περίπου 3,3%. Το γεγονός αυτό αντανακλούσε τις ραγδαίες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, την αύξηση του κατά μονάδα κόστους εργασίας καθώς και τον αντίκτυπο της εξασθένισης της κορώνας. Στο τέλος του 2008, ο πληθωρισμός άρχισε να μειώνεται με ταχείς ρυθμούς, εν μέσω της απότομης ύφεσης στην οικονομική δραστηριότητα και της μείωσης στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας. Κατά μέσο όρο, ο πληθωρισμός το 2009 ανήλθε σε 1,9%.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο πληθωρισμός προβλέπεται να παραμείνει συγκρατημένος κατά τα έτη 2010 και 2011, κυμαινόμενος κατά μέσο όρο περίπου σε 1,7%, καθώς το πολύ μεγάλο πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό αναμένεται να συγκρατήσει σε χαμηλά επίπεδα τις τιμές και τις αυξήσεις στο κατά μονάδα κόστος εργασίας.

Η Σουηδία δεν πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Σουηδία δεν αποτελεί αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2002-2007, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης βελτιώθηκε και κορυφώθηκε σε πλεόνασμα της τάξεως του 3,8% του ΑΕΠ το 2007. Με την έναρξη της κρίσης, η δημοσιονομική κατάσταση επιδεινώθηκε και το πλεόνασμα μειώθηκε σε 2,5% του ΑΕΠ το 2008, ενώ μετατράπηκε σε έλλειμμα 0,8% του ΑΕΠ το 2009. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2010, ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 2,1% το 2010 και σε 1,6% το 2011, με βάση την παραδοχή της αμετάβλητης πολιτικής. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους αυξήθηκε σε 42,8% του ΑΕΠ το 2009 και προβλέπεται να σημειώσει περαιτέρω αύξηση σε περίπου 46% του ΑΕΠ το 2010 και το 2011.

Η Σουηδία πληροί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η σουηδική κορώνα δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ. Η Σουηδία εφαρμόζει ένα καθεστώς κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας και θέσπισης στόχων για τον πληθωρισμό από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η κορώνα υποτιμήθηκε έντονα σε συνάρτηση με την επιδείνωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης τον Σεπτέμβριο του 2008, καθώς οι επενδυτές εκδήλωσαν πιο έντονα την τάση αποστροφής κινδύνου. Μεταξύ Αυγούστου του 2008 και αρχών Μαρτίου του 2009, η κορώνα υποτιμήθηκε περίπου κατά 20% έναντι του ευρώ, εν μέρει, επίσης, λόγω της αρνητικής διαφοράς των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων έναντι της ζώνης του ευρώ. Ωστόσο, έκτοτε η κορώνα ανέκτησε μεγάλο μέρος των απωλειών της λόγω της σταθεροποίησης των χρηματοπιστωτικών αγορών και της βελτίωσης των οικονομικών προοπτικών σε παγκόσμιο επίπεδο. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, η κορώνα υποτιμήθηκε έναντι του ευρώ κατά 3%.

Η Σουηδία δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Σουηδία κατά τη διάρκεια του έτους έως τον Μάρτιο του 2010 ανερχόταν σε 3,3%, ήταν δηλαδή σε επίπεδα χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς του 6,0%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια διατηρούνται σε επίπεδα χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς από την προσχώρηση στην ΕΕ το 1995. Οι διαφορές αποδόσεων έναντι των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων αναφοράς της ζώνης του ευρώ έγιναν αρνητικές το 2008, αγγίζοντας επίπεδα χαμηλότερα των 100 μονάδων βάσης περίπου κατά τα τέλη του 2008 και στις αρχές του 2009. Συνεπώς, η αρνητική διαφορά αποδόσεων μειώθηκε. Ωστόσο, παραμένει περίπου στις μείον 45 μονάδες βάσης.

Η Σουηδία πληροί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάστηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εξελίξεων του ισοζυγίου πληρωμών και της ολοκλήρωσης της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών της Σουηδίας εμφανίζει πλεόνασμα από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, λόγω των υψηλών καθαρών εξαγωγών αγαθών και, πρόσφατα, υπηρεσιών. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών αυξήθηκε από περίπου 4% του ΑΕΠ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 σε επίπεδο περίπου 7-8% από το 2003. Η σουηδική οικονομία είναι ανοικτή και παρουσιάζει μεγάλο βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ, με μερίδιο ενδοκοινοτικών συναλλαγών εμπορευμάτων πολύ πιο υψηλό από τον μέσο όρο της ΕΕ και με αυξανόμενο μερίδιο ενδοκοινοτικών άμεσων ξένων επενδύσεων. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας της Σουηδίας παρουσιάζει σημαντικό βαθμό ενσωμάτωσης στον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα της ΕΕ, με ιδιαίτερα ισχυρούς δεσμούς με άλλες Σκανδιναβικές χώρες και τις χώρες της Βαλτικής. Ο χρηματοπιστωτικός τομέα της Σουηδίας είναι πολύ αναπτυγμένος, από άποψη τόσο μεγέθους όσο και εξειδίκευσης, και συμβαδίζει με το προηγμένο στάδιο της οικονομικής της ανάπτυξης.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Σουηδία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

[1] Για τους σκοπούς του κριτηρίου της σταθερότητας των τιμών, ο πληθωρισμός υπολογίζεται με τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), ο οποίος ορίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2494/95, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 596/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

[2] Όλες οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό και τις άλλες μεταβλητές στην παρούσα έκθεση έχουν ληφθεί από τις εαρινές προβλέψεις του 2010 των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής βασίζονται σε μια σειρά κοινών παραδοχών όσον αφορά τις εξωτερικές μεταβλητές και στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, ενώ παράλληλα λαμβάνονται υπόψη τα μέτρα που έχουν ήδη γίνει επαρκώς γνωστά. Η πρόβλεψη της τιμής αναφοράς υπόκειται σε σημαντικές αβεβαιότητες, καθώς υπολογίζεται βάσει των προβλέψεων για τον πληθωρισμό για τα τρία κράτη μέλη που προβλέπεται ότι θα έχουν τις καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά τη σταθερότητα των τιμών κατά την περίοδο που καλύπτουν οι προβλέψεις, αυξάνοντας έτσι το ενδεχόμενο περιθώριο σφάλματος.

[3] Η τελευταία ημερομηνία συλλογής στοιχείων για την έκθεση αυτή ήταν η 23η Απριλίου 2010.

[4] Όταν 12μηνος μέσος πληθωρισμός της Λιθουανίας ήταν 2,3 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα του 12μηνου μέσου πληθωρισμού της ευρωζώνης και η χώρα αυτή αποκλείστηκε από τα κράτη με τις καλύτερες επιδόσεις.

[5] Κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας, η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσον η συναλλαγματική ισοτιμία παρέμεινε σε επίπεδα που προσεγγίζουν την κεντρική ισοτιμία του ΜΣΙ ΙΙ, ενώ ενδέχεται να ληφθούν υπόψη λόγοι ανατίμησης, σύμφωνα με την Κοινή δήλωση για τις προσχωρούσες χώρες και τον ΜΣΙ2 του άτυπου Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων, το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 5 Απριλίου 2003.

[6] Στην Εσθονία, η οποία ήταν μία από τις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τιμών τον Μάρτιο του 2010, δεν υπάρχουν διαθέσιμα εναρμονισμένα μακροπρόθεσμα κυβερνητικά ομόλογα αναφοράς ή συγκρίσιμοι τίτλοι που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό της τιμής αναφοράς. Επομένως, σύμφωνα με το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου (το οποίο κάνει λόγο για «τρία, το πολύ, κράτη μέλη με τις καλύτερες επιδόσεις»), η τιμή αναφοράς για τον Μάρτιο του 2010 υπολογίζεται ως ο απλός μέσος όρος των μέσων μακροπρόθεσμων επιτοκίων των δύο άλλων κρατών μελών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τιμών –της Πορτογαλίας (4,2%) και του Βελγίου (3,8%)– συν δύο ποσοστιαίες μονάδες.

[7] Οι διαφορές μακροπρόθεσμων επιτοκίων των χωρών έναντι των μακροπρόθεσμων ομολόγων αναφοράς της ζώνης του ευρώ υπολογίζονται με τη βοήθεια της μηνιαίας σειράς «αποδόσεις ομολόγων για το κριτήριο σύγκλισης της ΟΝΕ» που δημοσιεύει η Eurostat. Η σειρά αυτή δημοσιεύεται επίσης από την ΕΚΤ με τίτλο «Μακροπρόθεσμο επιτόκιο για τους σκοπούς της σύγκλισης».

[8] 2009/591/ΕΚ, ΕΕ L 202 της 4.8.2009, σ. 50.

[9] 2009/588/ΕΚ, ΕΕ L 202 της 4.8.2009, σ. 44-45.

[10] 2004/918/ΕΚ, ΕΕ L 389 της 30.12.2004, σ. 27.

[11] 2009/589/ΕΚ, ΕΕ L 202 της 4.8.2009, σ. 46.

[12] 2009/590/ΕΚ, ΕΕ L 202 της 4.8.2009, σ. 48-49.