[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 15.9.2010

COM(2010) 484 τελικό

2010/0250 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών

{SEC(2010) 1058}{SEC(2010) 1059}

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Η χρηματοπιστωτική κρίση έφερε τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα στο προσκήνιο της προσοχής των ρυθμιστικών αρχών. Η παρ’ ολίγον κατάρρευση της Bear Sterns, τον Μάρτιο του 2008, η χρεωκοπία της Lehman Brothers, στις 15 Σεπτεμβρίου 2008, και η σωτηρία της AIG, την επόμενη μέρα, έφεραν στο φως τις αδυναμίες στη λειτουργία της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων. Στο πλαίσιο αυτής της αγοράς, οι ρυθμιστικές αρχές έδωσαν ιδιαίτερη προσοχή στον ρόλο που διαδραμάτισαν οι συμβάσεις αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου (CDS) κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Η Επιτροπή αντέδρασε ταχέως. Στην ευρεία ανακοίνωσή της, της 4ης Μαρτίου 2009, με τίτλο «Η υλοποίηση της ευρωπαϊκής ανάκαμψης»[1], η Επιτροπή δεσμεύτηκε να παρουσιάσει, στη βάση μιας εκθέσεως για τα παράγωγα και τα λοιπά πολύπλοκα δομημένα προϊόντα, ενδεδειγμένες πρωτοβουλίες για να αυξηθεί η διαφάνεια και να κατευναστούν οι ανησυχίες σχετικά με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Στις 3 Ιουλίου 2009, η Επιτροπή εξέδωσε μια πρώτη ανακοίνωση[2], όπου εξεταζόταν συγκεκριμένα ο ρόλος που έπαιξαν τα παράγωγα στη χρηματοπιστωτική κρίση και δινόταν προσοχή στα οφέλη και τους κινδύνους των αγορών παραγώγων. Στην ανακοίνωση αυτή, σταθμίζονταν οι τρόποι με τους οποίους θα μπορούσαν να μειωθούν οι κίνδυνοι που επισημάνθηκαν[3].

Τον Σεπτέμβριο του 2009, στο Πίτσμπουργκ, οι ηγέτες της Ομάδας των 20 (G-20) συμφώνησαν στα εξής:

Όλες οι τυποποιημένες συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων πρέπει να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε χρηματιστήρια ή σε τόπους ηλεκτρονικής διαπραγμάτευσης, ανάλογα με την περίπτωση, και να εκκαθαρίζονται μέσω κεντρικών αντισυμβαλλομένων, το αργότερο μέχρι το τέλος του 2010. Οι συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων πρέπει να αναφέρονται στα αρχεία καταγραφής συναλλαγών. Οι συμβάσεις που δεν εκκαθαρίζονται μέσω κεντρικού αντισυμβαλλομένου πρέπει να υπόκεινται σε υψηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις.

Τον Ιούνιο του 2010, στο Τορόντο, οι ηγέτες της G-20 επιβεβαίωσαν και πάλι τη δέσμευσή τους και ανέλαβαν επίσης δέσμευση να επιταχύνουν την εφαρμογή αυστηρών μέτρων, προκειμένου να « βελτιωθεί η διαφάνεια και η ρυθμιστική εποπτεία των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, με διεθνώς συστηματικό τρόπο και χωρίς διακρίσεις ».

Στις 20 Οκτωβρίου 2009, η Επιτροπή εξέδωσε δεύτερη ανακοίνωση[4], όπου καθορίζονταν οι μελλοντικές δράσεις πολιτικής, τις οποίες σκόπευε να προτείνει η Επιτροπή, προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια στις αγορές παραγώγων, να μειωθεί ο κίνδυνος αντισυμβαλλομένου και ο λειτουργικός κίνδυνος στη διαπραγμάτευση, όπως και να ενισχυθεί η ακεραιότητα και η επίβλεψη της αγοράς. Στην εν λόγω ανακοίνωση, εξαγγελλόταν επίσης η πρόθεση της Επιτροπής να υποβάλει νομοθετικές προτάσεις το 2010, ώστε να τεθούν σε εφαρμογή οι δεσμεύσεις της G-20 για την εκκαθάριση των τυποποιημένων παραγώγων[5], για τη συμμόρφωση των κεντρικών αντισυμβαλλομένων με υψηλά πρότυπα προληπτικής εποπτείας και για την κανονιστική ρύθμιση των αρχείων καταγραφής συναλλαγών. Με την παρούσα πρόταση κανονισμού, η Επιτροπή ανταποκρίνεται στη δέσμευσή της να κινηθεί ταχέως και με αποφασιστικότητα. Στην πρόταση κανονισμού λαμβάνεται επίσης υπόψη η αμέριστη υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα πολυάριθμα μέτρα που προτάθηκαν στο ψήφισμά του, της 15ης Ιουνίου 2010, με τίτλο «Αγορές παραγώγων: μελλοντικές δράσεις πολιτικής» (έκθεση Langen).

Όπως ήδη προαναφέρθηκε, η παρούσα πρωτοβουλία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διεθνούς προσπάθειας για την ενίσχυση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, εν γένει, και της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, ειδικότερα. Δεδομένου του παγκόσμιου χαρακτήρα της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, η συντονισμένη προσέγγιση σε διεθνές επίπεδο έχει καίρια σημασία. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη στην πρόταση τι σκοπεύουν να πράξουν ή τι έχουν ήδη πράξει άλλες δικαιοδοσίες ως προς την κανονιστική ρύθμιση των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος επιλογής ευνοϊκότερου ρυθμιστικού καθεστώτος.

Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα πρόταση συνάδει με την πρόσφατα εκδοθείσα από τις ΗΠΑ νομοθεσία για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, τον νόμο τον λεγόμενο «Frank-Dodd Act». Ο νόμος αυτός έχει, σε γενικές γραμμές, ταυτόσημο πεδίο εφαρμογής. Περιέχει παρεμφερείς διατάξεις, που επιβάλλουν την αναφορά των συμβάσεων εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και την εκκαθάριση των επιλέξιμων συμβάσεων. Επιπλέον, καθορίζει αυστηρές απαιτήσεις παροχής κεφαλαίου και ασφαλειών για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα που εξακολουθούν να εκκαθαρίζονται διμερώς. Τέλος, θεσπίζει ένα κανονιστικό πλαίσιο για αρχεία καταγραφής συναλλαγών και αναβαθμίζει το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο για τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους. Παρομοίως με την πρόταση της Επιτροπής, στον νόμο προβλέπεται η μεταγενέστερη κατάρτιση ορισμένων τεχνικών κανόνων.

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Από τον Οκτώβριο του 2008, οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν επιδοθεί σε σχεδόν συνεχείς, εκτενείς διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερομένους, προκειμένου να διαμορφώσουν την πλέον ενδεδειγμένη πορεία πολιτικής. Ο διάλογος αυτός διεξήχθη στο πλαίσιο πολλών διμερών και πολυμερών συνεδριάσεων, δύο δημόσιων διαβουλεύσεων και μιας διάσκεψης.

Αρχικά, οι υπηρεσίες της Επιτροπής εστίασαν την προσοχή τους εξ ολοκλήρου στην αγορά των συμβάσεων αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου (CDS), οι οποίες βρίσκονταν στο κέντρο της προσοχής, με τη Bear Sterns και τη Lehman's. Για να διευκολυνθεί η παρακολούθηση των δεσμεύσεων των σημαντικότερων διαπραγματευτών σε αυτόν τον τομέα, η Επιτροπή συγκρότησε την Ομάδα Εργασίας Παραγώγων (Derivatives Working Group - DWG), στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι από τα πιστωτικά ιδρύματα που είχαν δεσμευθεί να εκκαθαρίζουν τα ευρωπαϊκά CDS από τον Ιούλιο του 2009[6], εκπρόσωποι από τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους, τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών και άλλους σχετικούς συμμετέχοντες στην αγορά, καθώς και από σχετικές ευρωπαϊκές (ΕΚΤ, ΕΡΑΑΚΑ, ΕΕΑΤΕ και ΕΕΕΑΑΕΣ)[7] και εθνικές (AMF, BaFin και FSA)[8] αρχές. Επιπλέον των συνεδριάσεων της DWG, η Επιτροπή πραγματοποίησε χωριστές, διμερείς και πολυμερείς συνεδριάσεις ad hoc, με μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων στην αγορά CDS.

Κατόπιν της συμμόρφωσης του κλάδου με την προαναφερόμενη δέσμευση, και προκειμένου να γίνει η επεξεργασία των νομοθετικών μέτρων, η Επιτροπή συνέστησε ομάδα εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών για τα παράγωγα και τις υποδομές της αγοράς. Συζήτησε κανονιστικές προσεγγίσεις με τους εμπειρογνώμονες που εκπροσωπούσαν τα κράτη μέλη, την ΕΚΤ, την ΕΡΑΑΚΑ και την ΕΕΑΤΕ. Διεξήγαγε μια σειρά συνεδριάσεων από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2010.

Η Επιτροπή αποκόμισε επίσης πολύτιμες πληροφορίες από τη συμμετοχή σε διάφορα διεθνή φόρα, συγκεκριμένα την OTC Derivatives Regulators Group και την Risk Management and Modelling Group της Επιτροπής της Βασιλείας. Η Επιτροπή έχει επίσης πρόσφατα αποκτήσει καθεστώς παρατηρητή στη διευθύνουσα επιτροπή της κοινής ομάδας εργασίας CPSS-IOSCO[9], η οποία επανεξετάζει επί του παρόντος τις συστάσεις για τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και προετοιμάζει συστάσεις για τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει αρχίσει συχνούς διαλόγους με αρχές εκτός ΕΕ, συγκεκριμένα τις αρχές των ΗΠΑ (CFTC, SEC[10], Federal Reserve Bank of New York, Federal Reserve Board και το Κογκρέσο) και συμπροεδρεύει σε μια ομάδα εργασίας του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Financial Stability Board - FSB), η οποία επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η εφαρμογή των υποχρεώσεων αναφοράς, εκκαθάρισης και διαπραγμάτευσης, που συμφωνήθηκαν σε επίπεδο G-20.

Παράλληλα με τη δημοσίευση της πρώτης ανακοίνωσης, η ΓΔ MARKT προέβη σε δημόσια διαβούλευση[11], από τις 3 Ιουλίου έως τις 31 Αυγούστου 2009. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έλαβαν 111 απαντήσεις, εκ των οποίων 100 επετράπη να δημοσιευτούν και έχουν δημοσιευτεί στον δικτυακό τόπο της διαβούλευσης[12]. Σύνοψη των απαντήσεων, συμπεριλαμβανομένης εισαγωγικής ανάλυσης της δημόσιας διαβούλευσης των ενδιαφερομένων είναι διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο της ΓΔ MARKT[13]. Ακολούθησε μεγάλη διάσκεψη στις Βρυξέλλες, στις 25 Σεπτεμβρίου 2009[14]. Τρεις επιτροπές ακαδημαϊκών, εκπροσώπων του κλάδου και των ρυθμιστικών αρχών, από την ΕΕ και τις ΗΠΑ, παρουσίασαν τις απόψεις τους για την ανάγκη (ή μη) μεταρρύθμισης της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, σε ένα ακροατήριο άνω των 400 συμμετεχόντων και απάντησαν στις ερωτήσεις τους. Η διάσκεψη επιβεβαίωσε, σε μεγάλο βαθμό, τις απόψεις και τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν μέσω της δημόσιας διαβούλευσης.

Μια δεύτερη ανοικτή διαβούλευση διοργανώθηκε από τις 14 Ιουνίου έως τις 10 Ιουλίου 2010, για να διατυπωθούν οι απόψεις των ενδιαφερομένων επί των αδρών γραμμών των νομοθετικών μέτρων. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έλαβαν 210 απαντήσεις, οι οποίες, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, ήταν υπέρ των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων[15].

3. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Ο κανονισμός συνοδεύεται από εκτίμηση επιπτώσεων[16] , στην οποία αναλύονται οι επιλογές προκειμένου να μειωθεί ο συστημικός κίνδυνος, με την αύξηση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων. Κατόπιν της ανάλυσης, η εκτίμηση επιπτώσεων καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μεγαλύτερα καθαρά οφέλη θα επιτευχθούν με την έγκριση μέτρων βάσει των οποίων:

- θα απαιτείται η προσφυγή σε εκκαθάριση κεντρικού αντισυμβαλλομένου για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα που πληρούν προκαθορισμένα κριτήρια επιλεξιμότητας·

- θα καθορίζονται ειδικοί στόχοι για νομική και διαδικαστική τυποποίηση·

- θα καθορίζονται ειδικοί στόχοι για τη διμερή εκκαθάριση συναλλαγών σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα·

- θα απαιτείται από τους συμμετέχοντες στην αγορά να αναφέρουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με τα χαρτοφυλάκιά τους εξωχρηματιστηριακών παραγώγων σε αρχείο καταγραφής συναλλαγών ή, εάν αυτό δεν είναι δυνατό, απευθείας στις ρυθμιστικές αρχές· και

- θα απαιτείται η δημοσίευση πληροφοριών για τις συνολικές θέσεις.

4. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

4.1. Νομική βάση

Η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 114 της ΣΛΕΕ, το οποίο αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη νομική βάση για κανονισμό στον τομέα αυτό. Ο κανονισμός θεωρείται η καταλληλότερη νομική πράξη για την καθιέρωση υποχρεωτικής απαίτησης, απευθυνόμενης σε όλους τους συντελεστές, να εκκαθαρίζουν τυποποιημένο εξωχρηματιστηριακά παράγωγα μέσω κεντρικών αντισυμβαλλομένων και να διασφαλίζουν ότι οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι, οι οποίοι, κατά συνέπεια, θα αναλαμβάνουν και θα συγκεντρώνουν σημαντικό κίνδυνο, υπόκεινται σε ενιαία εποπτικά πρότυπα στην ΕΕ. Ο κανονισμός είναι η κατάλληλη νομική πράξη για την ανάθεση νέων εξουσιών στην ΕΑΚΑΑ, ως τη μόνη αρχή με την αρμοδιότητα να εγγράφει αρχεία καταγραφής συναλλαγών στην ΕΕ και να ασκεί την εποπτεία τους.

4.2. Επικουρικότητα και αναλογικότητα

Χρειάζεται ενιαία διαδικασία σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να προσδιοριστεί ποιά εξωχρηματιστηριακά παράγωγα είναι επιλέξιμα για υποχρεωτική εκκαθάριση μέσω κεντρικών αντισυμβαλλομένων. Αυτό δεν μπορεί να αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών διότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαφορετική και ανομοιόμορφη εφαρμογή της υποχρέωσης εκκαθάρισης στα επιμέρους κράτη μέλη της ΕΕ. Επομένως, χρειάζεται να ανατεθεί κεντρικός ρόλος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΑΚΑΑ, ώστε να επισημαίνουν την επιλέξιμη κατηγορία παραγώγων που πρέπει να εκκαθαρίζεται κεντρικά. Περαιτέρω, καθώς η χρήση κεντρικών αντισυμβαλλομένων γίνεται υποχρεωτική βάση του ενωσιακού δικαίου, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρές απαιτήσεις όσον αφορά την οργάνωση, την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας και την προληπτική εποπτεία.

Ως προς την άδεια λειτουργίας και την εποπτεία των κεντρικών αντισυμβαλλομένων, ο κανονισμός αποσκοπεί στην εξισορρόπηση μεταξύ της ανάγκης για σημαντικό κεντρικό ρόλο της ΕΑΚΑΑ, των αρμοδιοτήτων των εθνικών αρχών και των συμφερόντων άλλων αρμοδίων αρχών. Λαμβάνει υπόψη την ενδεχόμενη δημοσιονομική ευθύνη των κρατών μελών και τον διασυνοριακό χαρακτήρα των δραστηριοτήτων του κεντρικού αντισυμβαλλομένου.

Η ΕΑΚΑΑ θα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στο σώμα αρμοδίων αρχών για την χορήγηση άδειας λειτουργίας, την ανάκληση της άδειας και την τροποποίηση της άδειας των κεντρικών αντισυμβαλλομένων. Προκειμένου να καθιερωθεί ενιαία διαδικασία και να αποφευχθούν οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, η ΕΑΚΑΑ είναι επίσης αρμόδια για την αναγνώριση κεντρικού αντισυμβαλλομένου τρίτης χώρες, ο οποίος επιθυμεί να παρέχει υπηρεσίες εκκαθάρισης σε οντότητες εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση εάν πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις.

Όσον αφορά την απαίτηση αναφοράς, δεδομένου ότι οι πληροφορίες που αναφέρονται σε αρχείο καταγραφής συναλλαγών θα ενδιαφέρουν όλες τις αρμόδιες αρχές στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεδομένης της ανάγκης να διασφαλίζεται ότι όλες οι αρμόδιες αρχές θα διαθέτουν τον ίδιο βαθμό απρόσκοπτης πρόσβασης, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, σε αυτές τις πληροφορίες, η απαίτηση αυτή θα πρέπει να ρυθμίζεται σε επίπεδο ΕΕ. Ως εκ τούτου, ανατίθενται αρμοδιότητες στην ΕΑΚΑΑ να ασχολείται τόσο με την εγγραφή, όσο και με την εποπτεία των αρχείων καταγραφής συναλλαγών.

Για τους λόγους αυτούς, οι διατάξεις είναι σύμφωνες με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, όπως ορίζονται στο άρθρο 5 της συνθήκης, καθώς οι στόχοι της πρότασης δεν είναι δυνατό να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορούν, επομένως, να επιτευχθούν καλύτερα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

4.3. Λεπτομερής επεξήγηση της πρότασης

4.3.1. Τίτλος I (Αντικείμενο, πεδίο εφαρμογής και ορισμοί)

Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού είναι ευρύ και προβλέπει τη θέσπιση ενιαίων απαιτήσεων, που καλύπτουν τους χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους, τους μη χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους (όταν υπάρχει υπέρβαση ορισμένων κατωφλίων) και όλες τις κατηγορίες συμβάσεων εξωχρηματιστηριακών παραγώγων. Τα μέρη της που αφορούν την προληπτική εποπτεία εφαρμόζονται στους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους, λόγω της υποχρέωσης εκκαθάρισης, και, όσον αφορά την απαίτηση αναφοράς, στα αρχεία καταγραφής συναλλαγών. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι απαιτήσεις άδειας λειτουργίας και εποπτείας των κεντρικών αντισυμβαλλομένων εφαρμόζονται ανεξάρτητα από το χρηματοπιστωτικό μέσο που εκκαθαρίζουν οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι: εξωχρηματιστηριακό ή άλλο. Αυτό αποσαφηνίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3. Προβλέπονται ρητές εξαιρέσεις για τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών, τους δημόσιους φορείς που διαχειρίζονται το δημόσιο χρέος ή παρεμβαίνουν στη διαχείρισή του, και για πολυμερείς τράπεζες ανάπτυξης, προκειμένου να αποφευχθεί ο περιορισμός των εξουσιών τους να παρεμβαίνουν με σκοπό τη σταθεροποίηση της αγοράς, εάν και όταν απαιτείται.

4.3.2. Τίτλος ΙΙ (Εκκαθάριση, αναφορά και μείωση του κινδύνου των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων)

Αυτό το μέρος του κανονισμού έχει κεντρική θέση στην εφαρμογή της υποχρέωσης για εκκαθάριση όλων των «τυποποιημένων εξωχρηματιστηριακών παραγώγων», όπως συμφωνήθηκε στην G-20. Προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή αυτή η δέσμευση με νομοθετικές υποχρεώσεις, ως «τυποποιημένες» συμβάσεις νοούνται οι συμβάσεις που είναι επιλέξιμες για εκκαθάριση από κεντρικούς αντισυμβαλλομένους. Για την εφαρμογή αυτή, ο κανονισμός θεσπίζει διαδικασία η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις πτυχές κινδύνου που είναι συναφείς με την υποχρεωτική εκκαθάριση. Η διαδικασία έχει μελετηθεί ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι η υποχρέωση εκκαθάρισης συμβάσεων εξωχρηματιστηριακών παραγώγων θα επιτύχει στην πράξη τον τελικό στόχο της να μειωθεί ο κίνδυνος στο χρηματοοικονομικό σύστημα, παρά να αυξηθεί: το να εξαναγκαστεί ένας κεντρικός αντισυμβαλλόμενος να εκκαθαρίζει εξωχρηματιστηριακές συμβάσεις των οποίων τον κίνδυνο δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί ενδέχεται να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη σταθερότητα του συστήματος.

Ωστόσο, προκειμένου να καθιερωθεί διαδικασία η οποία διασφαλίζει την εκκαθάριση όσο το δυνατό περισσότερων εξωχρηματιστηριακών συμβάσεων, ο κανονισμός ακολουθεί δύο προσεγγίσεις για να προσδιοριστεί ποιες συμβάσεις πρέπει να εκκαθαρίζονται:

1. μια προσέγγιση «από τη βάση» , σύμφωνα με την οποία ένας αντισυμβαλλόμενος αποφασίζει να εκκαθαρίζει ορισμένες συμβάσεις και λαμβάνει άδεια για να το πράξει από την αρμόδια αρχή του, η οποία τότε υποχρεούται να ενημερώσει την ΕΑΚΑΑ, μόλις δώσει έγκριση στον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο για να εκκαθαρίζει τις εν λόγω συμβάσεις. Στην περίπτωση αυτή, η ΕΑΚΑΑ θα διαθέτει την εξουσία να αποφασίζει αν η υποχρέωση εκκαθάρισης θα πρέπει να ισχύει για όλες αυτές τις συμβάσεις στην ΕΕ. Η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να βασίζει την εν λόγω απόφαση σε ορισμένα αντικειμενικά κριτήρια·

2. μια προσέγγιση «εκ των άνω» , σύμφωνα με την οποία η ΕΑΚΑΑ, μαζί με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου, θα προσδιορίζει ποιες συμβάσεις θα μπορούσαν ενδεχομένως να υπόκεινται στην υποχρέωση εκκαθάρισης. Η διαδικασία αυτή είναι σημαντική, προκειμένου να εντοπίζονται και να περιλαμβάνονται εκείνες οι συμβάσεις στην αγορά που δεν εκκαθαρίζονται ακόμη από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο.

Είναι απαραίτητες και οι δύο προσεγγίσεις, διότι, αφενός, η υλοποίηση της δέσμευσης για εκκαθάριση, η οποία ανελήφθη στην G-20, δεν μπορεί να αφεθεί εξ ολοκλήρου στην πρωτοβουλία του κλάδου. Αφετέρου, είναι αναγκαίος ένας κανονιστικός έλεγχος σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά την καταλληλότητα ορισμένων ρυθμίσεων, πριν τεθεί σε ισχύ η υποχρέωση εκκαθάρισης.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι αντισυμβαλλόμενοι που υπόκεινται στην υποχρέωση εκκαθάρισης δεν μπορούν απλώς να αποφύγουν την απαίτηση, αποφασίζοντας να μην συμμετάσχουν σε κεντρικό αντισυμβαλλόμενο. Εάν οι εν λόγω αντισυμβαλλόμενοι δεν πληρούν τις απαιτήσεις συμμετοχής ή δεν ενδιαφέρονται να γίνουν εκκαθαριστικά μέλη, πρέπει να προβούν στις αναγκαίες ρυθμίσεις με εκκαθαριστικά μέλη, ώστε να έχουν πρόσβαση στον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο ως πελάτες.

Περαιτέρω και προκειμένου να αποφευχθεί η όρθωση εμποδίων και να διατηρηθεί ο παγκόσμιος χαρακτήρας των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων δεν θα πρέπει να επιτρέπεται στους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους να δέχονται μόνο τις συναλλαγές που συνάπτονται σε τόπους εκτέλεσης με τους οποίους έχουν προνομιακή σχέση ή οι οποίοι είναι μέρος του ιδίου ομίλου. Για τους λόγους αυτούς, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι που έχουν λάβει άδεια να εκκαθαρίζουν επιλέξιμες συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων απαιτείται να δέχονται να εκκαθαρίζουν τις εν λόγω συμβάσεις χωρίς διακρίσεις, ανεξαρτήτως από τους τόπους εκτέλεσης.

Όσον αφορά τους μη χρηματοοικονομικούς (εταιρικούς) αντισυμβαλλομένους, κατ’ αρχήν, δεν θα υπόκεινται στους κανόνες του παρόντος κανονισμού, εκτός εάν οι θέσεις τους σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα φθάνουν σε ορισμένο κατώφλι και θεωρούνται συστημικά σημαντικές. Επειδή οι δραστηριότητές του σε παράγωγα θεωρείται γενικώς ότι καλύπτουν τα παράγωγα που είναι άμεσα συνδεδεμένα με την εμπορική τους δραστηριότητα παρά με την κερδοσκοπία, οι εν λόγω θέσεις σε παράγωγα δεν θα καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό.

Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι η υποχρέωση εκκαθάρισης θα ισχύει μόνον για τις εξωχρηματιστηριακές συμβάσεις μη χρηματοοικονομικών αντισυμβαλλομένων οι οποίοι δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα στην αγορά εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, και εφόσον η δραστηριότητα αυτή δεν είναι άμεση συνέπεια της εμπορικής τους δραστηριότητας. Για παράδειγμα, αυτό μπορεί να συμβαίνει στην περίπτωση των προμηθευτών ενέργειας που πωλούν μελλοντική παραγωγή, των γεωργικών επιχειρήσεων που καθορίζουν την τιμή στην οποία πρόκειται να πωλήσουν τη συγκομιδή τους, των αεροπορικών εταιριών που καθορίζουν την τιμή των μελλοντικών τους αγορών καυσίμων ή οποιωνδήποτε εμπορικών εταιριών οι οποίες θεμιτά πρέπει να αντισταθμίσουν τους κινδύνους που προκύπτουν από τη συγκεκριμένη τους δραστηριότητα.

Υπάρχουν, όμως, λόγοι για να μην παρασχεθεί στους μη χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους πλήρης εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.

Πρώτον, οι μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι είναι ενεργοί συμμετέχοντες στην αγορά εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και συναλλάσσονται συχνά με χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους. Η πλήρης εξαίρεσή τους θα μείωνε την αποτελεσματικότητα της υποχρέωσης εκκαθάρισης. Δεύτερον, ορισμένοι μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι μπορεί να λάβουν συστημικώς σημαντικές θέσεις σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα. Το να αφεθούν συστημικώς σημαντικοί μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι, των οποίων η χρεοκοπία ενδέχεται να έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στην αγορά, τελείως εκτός του πεδίου εφαρμογής της κανονιστικής κάλυψης δεν είναι αποδεκτός τρόπος ενέργειας. Τρίτον, η πλήρης εξαίρεση των μη χρηματοοικονομικών αντισυμβαλλομένων θα οδηγούσε σε κανονιστική αυθαιρεσία. Ο χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος θα μπορούσε εύκολα να παρακάμψει τις υποχρεώσεις που καθορίζονται στον κανονισμό, δημιουργώντας μια νέα μη χρηματοοικονομική οντότητα και κατευθύνοντας την άσκηση των δραστηριοτήτων του σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα μέσω αυτού. Τέλος, η συμπερίληψή τους στο πεδίο εφαρμογής είναι επίσης αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστεί παγκόσμια σύγκλιση με τρίτες χώρες. Η νομοθεσία των ΗΠΑ δεν προβλέπει πλήρη εξαίρεση των μη χρηματοοικονομικών αντισυμβαλλομένων από τις υποχρεώσεις αναφοράς και εκκαθάρισης.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, στον κανονισμό προβλέπεται μια διαδικασία που βοηθά να εντοπιστούν οι μη χρηματοοικονομικοί οργανισμοί με συστημικώς σημαντικές θέσεις σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, προβλέπεται δε να υπόκεινται σε ορισμένες υποχρεώσεις που καθορίζονται στον κανονισμό. Η διαδικασία βασίζεται στον καθορισμό δύο κατωφλίων:

α) ενός κατωφλίου ενημέρωσης ·

β) ενός κατωφλίου εκκαθάρισης .

Τα εν λόγω κατώφλια θα διευκρινιστούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με βάση σχέδιο κανονιστικών προτύπων προτεινόμενο από την ΕΑΚΑΑ, σε διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) και άλλες σχετικές αρχές. Παραδείγματος χάρη, στην περίπτωση αγορών ενέργειας, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να διαβουλευθεί με τον οργανισμό για τη συνεργασία των ρυθμιστικών αρχών ενέργειας, που συστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 713/2009, προκειμένου να διασφαλίσει ότι λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι ιδιαιτερότητες του ενεργειακού τομέα.

Με το κατώφλι ενημέρωσης οι χρηματοοικονομικές αρχές θα είναι σε θέση να εντοπίζουν μη χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους οι οποίοι έχουν συγκεντρώσει σημαντικές θέσεις σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα. Αυτό είναι αναγκαίο, διότι οι εν λόγω αντισυμβαλλόμενοι συχνά δεν υπόκεινται στην εποπτεία των αρχών αυτών. Στην πράξη, ο κανονισμός βλέπει ότι, όταν οι θέσεις μη χρηματοοικονομικού αντισυμβαλλομένου υπερβαίνουν το κατώφλι ενημέρωσης, ο μη χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος απαιτείται να κοινοποιεί αυτό το γεγονός στην αρμόδια αρχή που καθορίζεται στον κανονισμό. Επιπλέον, ο εν λόγω αντισυμβαλλόμενος θα υπόκειται αυτομάτως στην υποχρέωση αναφοράς και θα απαιτείται να αιτιολογεί τη λήψη αυτών των θέσεων.

Από την άλλη πλευρά, το κατώφλι εκκαθάρισης θα χρησιμοποιείται για να προσδιορίζεται αν ο μη χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος θα υπόκειται στην υποχρέωση εκκαθάρισης. Στην πράξη, εάν οι θέσεις του αντισυμβαλλομένου υπερβαίνουν αυτό το κατώφλι, τότε ο αντισυμβαλλόμενος θα υπόκειται στην υποχρέωση εκκαθάρισης για όλες τις συμβάσεις του. Εάν τυχόν ορισμένες από τις εν λόγω συμβάσεις δεν θα είναι επιλέξιμες για εκκαθάριση από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο, τότε ο μη χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος θα υπόκειται στις απαιτήσεις κεφαλαίου ή παροχής εξασφάλισης, οι οποίες καθορίζονται στον κανονισμό (βλ. κατωτέρω).

Και τα δύο αυτά κατώφλια καθορίζονται λαμβανομένης υπόψη της συστημικής σημασίας του αθροίσματος των καθαρών θέσεων και ανοιγμάτων ανά αντισυμβαλλόμενο και ανά κατηγορία παραγώγων. Ωστόσο, και αυτό είναι σημαντικό, όπως διευκρινίζεται και επιβεβαιώνεται ανωτέρω, κατά τον υπολογισμό των θέσεων για το κατώφλι εκκαθάρισης, δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συμβάσεις παραγώγων εάν έχουν συναφθεί για την κάλυψη των κινδύνων που απορρέουν από αντικειμενικά μετρήσιμη εμπορική δραστηριότητα.

Αφού δεν θα θεωρούνται όλα τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα επιλέξιμα για κεντρική εκκαθάριση, παραμένει η ανάγκη να βελτιωθούν οι ρυθμίσεις και η ασφάλεια των συμβάσεων αυτών των οποίων η διαχείριση θα εξακολουθήσει να πραγματοποιείται σε λεγόμενη «διμερή» βάση. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον κανονισμό, απαιτείται η χρήση ηλεκτρονικών μέσων και η ύπαρξη διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου, με έγκαιρη, επακριβή και κατάλληλα διαχωρισμένη ανταλλαγή εξασφαλίσεων, καθώς και ενδεδειγμένη και ανάλογη κατοχή κεφαλαίου.

Τέλος, οι χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι και οι μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι άνω του κατωφλίου εκκαθάρισης πρέπει να αναφέρουν σε αρχείο καταγραφής συναλλαγών λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε σύμβαση παραγώγων που έχουν συνάψει, καθώς και κάθε τροποποίησή της (συμπεριλαμβανομένης της ανανέωσης οφειλής και της ληκτότητας). Η μεγαλύτερη διαφάνεια της εξωχρηματιστηριακής αγοράς έχει καίρια σημασία για τις ρυθμιστικές αρχές, τους ιθύνοντες και την αγορά. Στην εξαιρετική περίπτωση που ένα αρχείο καταγραφής συναλλαγών δεν είναι σε θέση να καταγράψει τις λεπτομέρειες μιας συγκεκριμένης σύμβασης εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, βάσει του κανονισμού απαιτείται να παρέχονται οι εν λόγω πληροφορίες απευθείας στη σχετική αρμόδια αρχή. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξουσιοδοτηθεί προκειμένου να προσδιορίσει τις λεπτομέρειες, το είδος, το μορφότυπο και τη συχνότητα των αναφορών για τις διάφορες κατηγορίες παραγώγων, βάσει σχεδίων τεχνικών προτύπων που πρόκειται να καταρτιστούν από την ΕΑΚΑΑ.

4.3.3. Τίτλος ΙΙΙ (Άδεια λειτουργίας και εποπτεία των κεντρικών αντισυμβαλλομένων)

Προκειμένου να κατοχυρωθεί η ασφάλεια των κεντρικών αντισυμβαλλομένων που είναι εγκατεστημένοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η χορήγηση άδειας σε κεντρικό αντισυμβαλλόμενο θα εξαρτάται από την πρόσβαση του εν λόγω κεντρικού αντισυμβαλλομένου σε επαρκή ρευστότητα. Η ρευστότητα αυτή μπορεί να προέρχεται από πρόσβαση σε ρευστότητα κεντρικής τράπεζας ή σε ρευστότητα φερέγγυας και αξιόπιστης εμπορικής τράπεζας ή συνδυασμό και των δύο.

Οι εθνικές αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διατηρήσουν την αρμοδιότητα για την χορήγηση άδειας λειτουργίας (συμπεριλαμβανομένης της ανάκλησης) και για την εποπτεία των κεντρικών αντισυμβαλλομένων, καθώς παραμένουν πάντοτε στην καλύτερη θέση προκειμένου να εξετάζουν πώς λειτουργούν οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι επί καθημερινής βάσεως, να διενεργούν τακτικές επανεξετάσεις και να προβαίνουν στις ενδεδειγμένες ενέργειες, εφόσον χρειάζεται. Δεδομένης της συστημικής σπουδαιότητας των κεντρικών αντισυμβαλλομένων και του διασυνοριακού χαρακτήρα των δραστηριοτήτων τους, είναι σημαντικό να διαδραματίζει η ΕΑΚΑΑ κεντρικό ρόλο στη διαδικασία χορήγησης άδειας λειτουργίας. Αυτό θα επιτευχθεί με τους ακόλουθους τρόπους:

- η έκδοση της παρούσας νομοθετικής πράξης υπό τη συγκεκριμένη μορφή του κανονισμού θα προσφέρει στην ΕΑΚΑΑ κεντρικό ρόλο και την αρμοδιότητα να διασφαλίζει την κοινή και αντικειμενική εφαρμογή του, όπως διευκρινίζεται σαφώς στον κανονισμό για την ΕΑΚΑΑ·

- θα απαιτηθεί από την ΕΑΚΑΑ να καταρτίσει ορισμένα σχέδια τεχνικών προτύπων, σε καίριους τομείς για την ορθή εφαρμογή του κανονισμού·

- Η ΕΑΚΑΑ θα διευκολύνει την έκδοση γνώμης από το σώμα.

Επειδή οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι θεωρούνται συστηματικώς σημαντικοί οργανισμοί, οι σχετικές αρμόδιες αρχές στο σώμα αρμοδίων αρχών πρέπει να καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Περαιτέρω, η Επιτροπή, στη μελλοντική της πρωτοβουλία για τη διαχείριση και την επίλυση κρίσεων, θα χρειαστεί να καθορίσει τη συγκεκριμένη πολιτική και τα μέτρα για την αντιμετώπιση κατάστασης κρίσης σε συστημικώς σημαντικό οργανισμό.

Όσον αφορά τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους από τρίτες χώρες, η ΕΑΚΑΑ θα έχει επίσης την άμεση αρμοδιότητα για την αναγνώριση των εν λόγω κεντρικών αντισυμβαλλομένων, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, για την αναγνώριση θα απαιτείται να έχει αναγνωρίσει η Επιτροπή το νομοθετικό και εποπτικό πλαίσιο της εν λόγω τρίτης χώρας ως ισοδύναμο με εκείνο της ΕΕ, να έχει λάβει άδεια λειτουργίας ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος και να υπόκειται σε αποτελεσματική εποπτεία σε αυτή την τρίτη χώρα και η ΕΑΚΑΑ να έχει καθιερώσει ρυθμίσεις συνεργασίας με τις αρμόδιες αρχές της τρίτης χώρας. Δεν θα επιτρέπεται σε κεντρικό αντισυμβαλλόμενο τρίτης χώρας να ασκεί δραστηριότητες, ούτε να παρέχει υπηρεσίες στην Ένωση, εάν δεν πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις.

4.3.4. Τίτλος IV (Απαιτήσεις για τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους)

Οργανωτικές απαιτήσεις

Εφόσον με τον κανονισμό καθιερωθεί υποχρεωτική υποχρέωση εκκαθάρισης για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, χρειάζεται να δοθεί καίρια προσοχή στην αρτιότητα των κεντρικών αντισυμβαλλομένων και στην κανονιστική ρύθμισή τους. Κατ’ αρχάς, ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος πρέπει να διαθέτει άρτιο πλαίσιο διακυβέρνησης. Το πλαίσιο θα μπορεί να ανταποκρίνεται σε ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ ιδιοκτητών, διοίκησης, εκκαθαριστικών μελών και έμμεσων συμμετεχόντων. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος των ανεξάρτητων μελών του Συμβουλίου. Στον κανονισμό καθορίζονται επίσης σαφώς οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες της επιτροπής κινδύνου.: η επιτροπή αναφέρεται απευθείας στο συμβούλιο όσον αφορά τα καθήκοντά της για διαχείριση κινδύνου, χωρίς να επηρεάζεται από άλλες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Βάσει του κανονισμού, απαιτείται επίσης η δημοσιοποίηση του πλαισίου διακυβέρνησης. Επιπλέον, ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος πρέπει να διαθέτει επαρκή εσωτερικά συστήματα και επιχειρησιακές και διοικητικές διαδικασίες, πρέπει δε να υπόκειται σε ανεξάρτητους λογιστικούς ελέγχους.

Όλα τα ανωτέρω μέτρα θεωρούνται αποτελεσματικότερα για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων συγκρούσεων συμφερόντων, που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ικανότητα των κεντρικών αντισυμβαλλομένων να εκκαθαρίζουν, από οποιαδήποτε άλλη μορφή κανονιστικών ρυθμίσεων, οι οποίες ενδέχεται να έχουν ανεπιθύμητες συνέπειες στις δομές της αγοράς (π.χ. περιορισμό της ιδιοκτησίας, που θα χρειαζόταν να επεκτείνεται επίσης και στις λεγόμενες κάθετες δομές, όπου τα χρηματιστήρια έχουν την ιδιοκτησία του κεντρικού αντισυμβαλλομένου).

Απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας

Εφόσον ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος θα είναι αντισυμβαλλόμενος σε κάθε θέση, αναλαμβάνει τον κίνδυνο να αθετήσει ενδεχομένως τις υποχρεώσεις του ένας από τους αντισυμβαλλομένους του. Ομοίως, κάθε αντισυμβαλλόμενος του κεντρικού αντισυμβαλλομένου αναλαμβάνει τον κίνδυνο να αθετήσει ενδεχομένως τις υποχρεώσεις του ο ίδιος ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος. Ως εκ τούτου, στον κανονισμό προβλέπεται ότι ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος πρέπει να μετριάζει την έκθεση του αντισυμβαλλομένου του σε πιστωτικό κίνδυνο, μέσω ορισμένων ενισχυτικών μηχανισμών. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι αυστηρές, αλλά χωρίς διακρίσεις, απαιτήσεις συμμετοχής, οι χρηματοοικονομικοί πόροι και λοιπές εγγυήσεις.

Λόγω του κεντρικού του ρόλου, ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος αποτελεί καίρια συνιστώσα της αγοράς την οποία εξυπηρετεί. Συνεπώς, η αδυναμία του κεντρικού αντισυμβαλλομένου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του μπορεί να αποτελέσει, σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, ενδεχόμενο συστημικό περιστατικό για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Υπό το πρίσμα του συστημικώς σημαντικού ρόλου τους και ενόψει της προτεινόμενης νομοθετικής απαίτησης να εκκαθαρίζονται όλα τα «τυποποιημένα» εξωχρηματιστηριακά παράγωγα μέσω των κεντρικών αντισυμβαλλομένων, πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα η ανάγκη να υπόκεινται οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι σε αυστηρές κανονιστικές ρυθμίσεις προληπτικής εποπτείας σε επίπεδο ΕΕ. Καθώς οι σημερινοί εθνικοί νόμοι που ρυθμίζουν τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών, οι επακόλουθοι άνισοι όροι ανταγωνισμού επίσης καθιστούν τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών κεντρικού αντισυμβαλλομένου ενδεχομένως λιγότερο ασφαλή και περισσότερο δαπανηρή από ό,τι θα ήταν επιθυμητό, αποτελούν δε εμπόδιο στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς.

Η εξωτερική ανάθεση καθηκόντων από τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο θα επιτρέπεται, μόνο εάν δεν έχει επιπτώσεις στην ορθή λειτουργία του κεντρικού αντισυμβαλλομένου και στην ικανότητά του να διαχειρίζεται τους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκύπτουν από τα ανατεθέντα καθήκοντα. Επομένως, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι πρέπει πάντοτε να παρακολουθούν και να έχουν πλήρη έλεγχο των ανατεθέντων καθηκόντων, να διαχειρίζονται δε συνεχώς τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν. Στην πράξη, δεν θα επιτρέπεται να ανατίθεται εξωτερικά καμία λειτουργία διαχείρισης κινδύνου.

Πρέπει να απαιτείται ένα ελάχιστο ποσό κεφαλαίου, προκειμένου να χορηγηθεί άδεια λειτουργίας για την άσκηση των δραστηριοτήτων κεντρικού αντισυμβαλλομένου. Τα ίδια κεφάλαια του κεντρικού αντισυμβαλλομένου είναι επίσης η τελευταία γραμμή αμύνης του σε περίπτωση αθέτησης υποχρέωσης από ένα ή περισσότερα μέλη, αφού έχουν εξαντληθεί τα περιθώρια ασφάλισης που έχουν συγκεντρωθεί από το ή τα υπερήμερα μέλη, το κεφάλαιο εκκαθάρισης και οποιοιδήποτε άλλοι χρηματοοικονομικοί πόροι. Εάν ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος αποφασίσει να χρησιμοποιήσει μέρος του κεφαλαίου του ως επιπρόσθετο χρηματοοικονομικό πόρο, που πρόκειται να χρησιμοποιείται για σκοπούς διαχείρισης κινδύνου, τότε το εν λόγω μερίδιο πρέπει να είναι επιπρόσθετο στο απαιτούμενο κεφάλαιο για την παροχή των υπηρεσιών και την άσκηση των δραστηριοτήτων του κεντρικού αντισυμβαλλομένου επί συνεχούς βάσεως.

Βάσει του κανονισμού, θα απαιτείται από τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο να διαθέτει κεφάλαιο εκκαθάρισης αλληλασφαλιστικού χαρακτήρα στο οποίο θα πρέπει να εισφέρουν τα μέλη του κεντρικού αντισυμβαλλομένου. Το κεφάλαιο εκκαθάρισης καθιστά δυνατή την αλληλασφάλιση των ζημιών και, άρα, αντιπροσωπεύει μια επιπρόσθετη γραμμή αμύνης, την οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος, σε περίπτωση αφερεγγυότητας ενός ή περισσοτέρων από τα μέλη του.

Ο κανονισμός θεσπίζει επίσης σημαντικούς κανόνες για τον διαχωρισμό και τη δυνατότητα μεταφοράς θέσεων και αντίστοιχων ασφαλειών. Αυτό είναι σημαντικό, προκειμένου να μειωθεί αποτελεσματικά ο πιστωτικός κίνδυνος αντισυμβαλλομένου, μέσω της προσφυγής σε κεντρικούς αντισυμβαλλομένους, ώστε να επιτευχθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών κεντρικών αντισυμβαλλομένων και να προστατευθούν τα θεμιτά συμφέροντα των πελατών των εκκαθαριστικών μελών. Αυτό ανταποκρίνεται σε αίτημα των εκκαθαριστικών μελών και των πελατών τους, για μεγαλύτερη εναρμόνιση και προστασία στον εν λόγω τομέα. Ανταποκρίνεται επίσης στα ζητήματα που ήρθαν στο προσκήνιο με την κατάρρευση της Lehman.

4.3.5. Τίτλος V (Διαλειτουργικότητα)

Η διαλειτουργικότητα αποτελεί βασικό εργαλείο, προκειμένου να επιτευχθεί η πραγματική ολοκλήρωση της μετασυναλλακτικής αγοράς στην Ευρώπη. Η διαλειτουργικότητα, όμως, είναι δυνατό να εκθέσει τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους σε επιπρόσθετους κινδύνους. Για τον λόγο αυτό, απαιτείται κανονιστική έγκριση, πριν συναφθούν ρυθμίσεις διαλειτουργικότητας. Οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι πρέπει να μελετούν προσεκτικά και να διαχειρίζονται τους επιπρόσθετους κινδύνους, τους οποίους συνεπάγεται η διαλειτουργικότητα, και να πείθουν τις αρμόδιες αρχές σχετικά με την αρτιότητα των συστημάτων και των διαδικασιών που τίθενται σε εφαρμογή. Λόγω της πολυπλοκότητας των αγορών παραγώγων και του πρώιμου σταδίου ανάπτυξης της εκκαθάρισης εξωχρηματιστηριακών παραγώγων από κεντρικούς αντισυμβαλλομένους, δεν είναι σκόπιμο να επεκταθούν οι διατάξεις για τη διαλειτουργικότητα σε άλλα μέσα εκτός από τα άμεσα ρευστοποιήσιμα χρεόγραφα, σε αυτή την χρονική στιγμή. Ωστόσο, η εξαίρεση αυτή δεν θα πρέπει να περιορίζει τη δυνατότητα των κεντρικών αντισυμβαλλομένων να προβαίνουν στις εν λόγω ρυθμίσεις με ασφαλή τρόπο, υπό τους όρους που προβλέπονται στον κανονισμό.

4.3.6. Τίτλος VI (Εγγραφή και εποπτεία των αρχείων καταγραφής συναλλαγών)

Όπως προαναφέρεται (τμήμα 4.3.2) ο κανονισμός προβλέπει απαίτηση αναφοράς των συναλλαγών σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια αυτής της αγοράς. Οι πληροφορίες πρέπει να αναφέρονται σε αρχεία καταγραφής συναλλαγών. Επομένως, τα αρχεία θα κατέχουν πληροφορίες, βάσει των κανονιστικών ρυθμίσεων, οι οποίες θα είναι σημαντικές για ορισμένες ρυθμιστικές αρχές. Λόγω του κεντρικού ρόλου που διαδραματίζουν τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών στη συγκέντρωση των εν λόγω πληροφοριών, με τον κανονισμό παρέχεται στην ΕΑΚΑΑ εξουσία να εγγράφει τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, να ανακαλεί την εγγραφή και να ασκεί την εποπτεία των αρχείων καταγραφής συναλλαγών. Η ανάθεση εποπτικών εξουσιών στις αρχές του κράτους μέλους όπου είναι εγκατεστημένο το αρχείο καταγραφής συναλλαγών θα δημιουργούσε κατάσταση ανισορροπίας μεταξύ των αρμοδίων αρχών των διαφόρων κρατών μελών. Επιπλέον, εφόσον η εποπτεία των αρχείων καταγραφής συναλλαγών δεν συνεπάγεται δημοσιονομικές αρμοδιότητες, δεν είναι αναγκαία η εθνική εποπτική προσέγγιση. Ο ρόλος της ΕΑΚΑΑ θα διασφαλίσει επίσης απρόσκοπτη πρόσβαση σε όλες τις σχετικές ευρωπαϊκές αρχές· η ΕΑΚΑΑ θα είναι ο μόνος αντισυμβαλλόμενος που θα αντιπροσωπεύει την Ευρώπη στις σχέσεις της με τις αρμόδιες αρχές των αρχείων καταγραφής συναλλαγών τρίτων χωρών.

4.3.7. Τίτλος VII (Απαιτήσεις για αρχεία καταγραφής συναλλαγών)

Ο κανονισμός περιέχει επίσης διατάξεις για τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμόρφωσή τους με μια σειρά προτύπων. Τα πρότυπα έχουν μελετηθεί ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες τις οποίες διατηρούν τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών για κανονιστικούς σκοπούς είναι αξιόπιστες, κατοχυρωμένες και προστατευμένες. Συγκεκριμένα, τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών θα υπόκεινται σε οργανωτικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις και θα μεριμνούν για την κατάλληλη διασφάλιση και διαφάνεια των δεδομένων.

Για να εγγραφούν, τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών πρέπει να είναι εγκατεστημένα στην ΕΕ. Ωστόσο, ένα αρχείο καταγραφής συναλλαγών που είναι εγκατεστημένο σε τρίτη χώρα μπορεί να αναγνωριστεί από την ΕΑΚΑΑ, εάν πληροί ορισμένες απαιτήσεις με σκοπό να διαπιστώνεται ότι το εν λόγω αρχείο καταγραφής συναλλαγών υπόκειται σε ισοδύναμους κανόνες και κατάλληλη εποπτεία σε αυτή την τρίτη χώρα. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχουν νομικά εμπόδια που θα εμπόδιζαν την αποτελεσματική αμοιβαία ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και την απρόσκοπτη πρόσβαση σε δεδομένα που διατηρούνται σε αρχείο καταγραφής συναλλαγών ευρισκόμενο σε τρίτη χώρα, ο κανονισμός προβλέπει την ανάγκη σύναψης διεθνούς συμφωνίας για τον σκοπό αυτό. Ο κανονισμός ορίζει ότι, εάν δεν υπάρχει τέτοιου είδους συμφωνία, δεν θα αναγνωρίζεται από την ΕΑΚΑΑ αρχείο καταγραφής συναλλαγών εγκατεστημένο στην εν λόγω τρίτη χώρα.

5. ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Θα πρέπει να ανατεθούν εξουσίες στην Επιτροπή, προκειμένου να θεσπίζει πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 290 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσον αφορά τα εξής: τις λεπτομερείς πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στην κοινοποίηση προς την ΕΑΚΑΑ και στο μητρώο, καθώς και τα κριτήρια για την απόφαση της ΕΑΚΑΑ σχετικά με την επιλεξιμότητα για την υποχρέωση εκκαθάρισης, το κατώφλι αναφοράς και εκκαθάρισης, το μέγιστο χρονικό διάστημα όσον αφορά τη σύμβαση, τη ρευστότητα, το ελάχιστο περιεχόμενο των κανόνων διακυβέρνησης, τις λεπτομερείς πληροφορίες τήρησης αρχείων, το ελάχιστο περιεχόμενο του σχεδίου αδιάλειπτης λειτουργίας και των υπηρεσιών που εξασφαλίζονται, τα ποσοστά και τον χρονικό ορίζοντα για τις απαιτήσεις περιθωρίων ασφαλειών, τις ακραίες συνθήκες στην αγορά, τις άκρως ρευστοποιήσιμες ασφάλειες και τους συντελεστές αποκοπής, τα άκρως ρευστοποιήσιμα χρηματοπιστωτικά μέσα και τα όρια συγκέντρωσης, τις λεπτομέρειες για την εκτέλεση δοκιμών, τις λεπτομέρειες όσον αφορά την αίτηση του αρχείου καταγραφής συναλλαγών για εγγραφή στην ΕΑΚΑΑ, τα πρόστιμα και τις λεπτομέρειες σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να διαθέτει το αρχείο καταγραφής συναλλαγών, όπως αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό. Η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να καταρτίζει σχέδιο κανονιστικών τεχνικών προτύπων για τις εν λόγω πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση και να διενεργεί κατάλληλες εκτιμήσεις επιπτώσεων.

Θα πρέπει να ανατεθούν εξουσίες στην Επιτροπή, προκειμένου να προσδιορίσει το μορφότυπο των εκθέσεων, της τήρησης αρχείων και το μορφότυπο για την αίτηση εγγραφής του αρχείου καταγραφής συναλλαγών. Σύμφωνα με το άρθρο 291 της ΣΛΕΕ, οι κανόνες και οι γενικές αρχές σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή πρόκειται να θεσπίζονται εκ των προτέρων, με κανονισμό που εκδίδεται σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία. Εν αναμονή της έκδοσης του εν λόγω νέου κανονισμού, εξακολουθεί να εφαρμόζεται η απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή, με την εξαίρεση της κανονιστικής διαδικασίας με έλεγχο, η οποία δεν είναι εφαρμοστέα.

6. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η πρόταση δεν έχει επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της Ένωσης.

2010/0250 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 114,

την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη:

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[17],

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, μια έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2009 από ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου υπό την προεδρία του κ. J. Larosière κατέληγε στο συμπέρασμα ότι, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος και η σοβαρότητα μελλοντικών χρηματοπιστωτικών κρίσεων, έπρεπε να ενισχυθεί το εποπτικό πλαίσιο και συνιστούσε μεγάλης κλίμακας μεταρρυθμίσεις στη δομή της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού τομέα στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας, το οποίο να περιλαμβάνει τρεις Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές, μία για τον τομέα των κινητών αξιών, μία για τον τομέα των ασφαλίσεων και των επαγγελματικών συντάξεων και μία για τον τραπεζικό τομέα, καθώς και τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου.

(2) Η Επιτροπή, στην ανακοίνωση της 4ης Μαρτίου 2009, με τίτλο «Η υλοποίηση της ευρωπαϊκής ανάκαμψης»[18], πρότεινε την ενίσχυση του κανονιστικού πλαισίου της Ένωσης όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Στην ανακοίνωση της 3ης Ιουλίου 2009[19], η Επιτροπή αξιολόγησε τον ρόλο των παραγώγων στη χρηματοπιστωτική κρίση, στη δε ανακοίνωση της 20ής Οκτωβρίου 2009[20], η Επιτροπή περιέγραψε συνοπτικά τις δράσεις τις οποίες προτίθεται να αναλάβει για τη μείωση των κινδύνων που ενέχουν τα παράγωγα.

(3) Στις 23 Σεπτεμβρίου 2009, η Επιτροπή ενέκρινε προτάσεις τριών κανονισμών για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας, που περιλαμβάνει τη σύσταση τριών Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών, προκειμένου να συμβάλει στη συνεπή εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας και στην καθιέρωση ποιοτικών κοινών κανονιστικών και εποπτικών προτύπων και πρακτικών. Πρόκειται για την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ), που συστάθηκε με τον κανονισμό …/…ΕΕ…, για την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ), που συστάθηκε με τον κανονισμό …/…ΕΕ…, και για την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (ΕΑΑΕΣ), που συστάθηκε με τον κανονισμό …/…ΕΕ….

(4) Τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα δεν χαρακτηρίζονται από διαφάνεια, εφόσον είναι συμβάσεις ιδιωτικής διαπραγμάτευσης και οιαδήποτε πληροφορία σχετικά με αυτά συνήθως είναι διαθέσιμη μόνον στα αντισυμβαλλόμενα μέρη. Τα παράγωγα αυτά σχηματίζουν ένα πολύπλοκο δίκτυο αλληλεξάρτησης, πράγμα το οποίο μπορεί να καταστήσει δυσχερή τον εντοπισμό της φύσης και του επιπέδου των συναφών κινδύνων. Η χρηματοπιστωτική κρίση έδειξε ότι τα χαρακτηριστικά αυτά αυξάνουν την αβεβαιότητα σε περιόδους άσκησης πιέσεων στις αγορές και, επομένως, εγκυμονούν κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Στον παρόντα κανονισμό προβλέπονται όροι για τη μείωση αυτών των κινδύνων και για τη βελτίωση της διαφάνειας των συμβάσεων παραγώγων.

(5) Στη διάσκεψη κορυφής του Πίτσμπουργκ, στις 26 Σεπτεμβρίου 2009, οι ηγέτες της Ομάδας των 20 (G-20) συμφώνησαν ότι όλες οι τυποποιημένες συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων θα πρέπει να εκκαθαρίζονται μέσω κεντρικών αντισυμβαλλομένων, το αργότερο έως το τέλος του 2012, και ότι οι συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων θα πρέπει να αναφέρονται σε αρχεία καταγραφής συναλλαγών. Τον Ιούνιο του 2010, στο Τορόντο, οι ηγέτες της G-20 επιβεβαίωσαν και πάλι τη δέσμευσή τους και ανέλαβαν επίσης δέσμευση να επιταχύνουν την εφαρμογή αυστηρών μέτρων, προκειμένου να βελτιωθεί η διαφάνεια και η ρυθμιστική εποπτεία των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, με διεθνώς συστηματικό τρόπο και χωρίς διακρίσεις. Η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε προσπάθεια προκειμένου να τεθούν σε εφαρμογή αυτές οι δεσμεύσεις από τους διεθνείς εταίρους μας κατά παρεμφερή τρόπο.

(6) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του της 2ας Δεκεμβρίου 2009, συμφώνησε ότι πρέπει να βελτιωθεί σημαντικά ο μετριασμός του πιστωτικού κινδύνου των αντισυμβαλλομένων και ότι είναι σκόπιμο να βελτιωθούν η διαφάνεια, η αποτελεσματικότητα και η ακεραιότητα των συναλλαγών παραγώγων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμά του της 15ης Ιουνίου 2010, με τίτλο: «Αγορές παραγώγων: μελλοντικές δράσεις πολιτικής», ζήτησε υποχρεωτικό συμψηφισμό και υποβολή αναφορών για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα.

(7) Η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ) ενεργεί στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και μεριμνώντας για τη συνεπή εφαρμογή των ενωσιακών κανόνων από τις εθνικές εποπτικές αρχές και επιλύοντας τις διαφωνίες μεταξύ τους. Έχει επίσης επιφορτιστεί με την κατάρτιση νομικώς δεσμευτικών κανονιστικών προτύπων, διαδραματίζει δε κεντρικό ρόλο στην χορήγηση άδειας λειτουργίας σε κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και αρχεία καταγραφής συναλλαγών, καθώς και στην παρακολούθησή τους.

(8) Απαιτούνται ενιαίοι κανόνες για τις συμβάσεις παραγώγων που αναφέρονται στο παράρτημα I τμήμα Γ σημεία (4) έως (10) της οδηγίας 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων, για την τροποποίηση των οδηγιών 85/611/ΕΟΚ και 93/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 2000/12/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 93/22/ΕΟΚ του Συμβουλίου[21], των οποίων η διαπραγμάτευση γίνεται εξωχρηματιστηριακά.

(9) Τα κίνητρα για την προώθηση της προσφυγής σε κεντρικούς αντισυμβαλλομένους δεν έχουν αποδειχθεί επαρκή, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι όντως εκκαθαρίζονται τα τυποποιημένα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα. Επομένως είναι αναγκαίες υποχρεωτικές απαιτήσεις εκκαθάρισης από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο για εκείνα τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα που μπορούν να εκκαθαρίζονται.

(10) Είναι πιθανό ότι τα κράτη μέλη θα θεσπίσουν διαφορετικά εθνικά μέτρα, τα οποία θα μπορούσαν να δημιουργήσουν εμπόδια στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να είναι εις βάρος των συμμετεχόντων στην αγορά και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Η ενιαία εφαρμογή της υποχρέωσης εκκαθάρισης στην Ένωση είναι επίσης αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστεί υψηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών και να δημιουργηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά.

(11) Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η υποχρέωση εκκαθάρισης μειώνει τον συστημικό κίνδυνο, απαιτείται διαδικασία επισήμανσης των επιλέξιμων κατηγοριών παραγώγων, τα οποία θα πρέπει να υπόκεινται στην εν λόγω υποχρέωση. Στη διαδικασία αυτή θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι δεν μπορούν να θεωρούνται κατάλληλα για υποχρεωτική εκκαθάριση από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο όλα τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα που εκκαθαρίζονται από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο.

(12) Ο παρών κανονισμός αναφέρει τα κριτήρια προσδιορισμού της επιλεξιμότητας για την υποχρέωση εκκαθάρισης. Λόγω του ρόλου της ως κεντρικού άξονα, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να αποφασίζει κατά πόσον μια κατηγορία παραγώγων πληροί τα κριτήρια επιλεξιμότητας και από πότε παράγει αποτελέσματα η υποχρέωση εκκαθάρισης.

(13) Προκειμένου να εκκαθαρίζεται μια σύμβαση εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, πρέπει να συγκατατίθενται και τα δύο μέρη της εν λόγω σύμβασης. Ως εκ τούτου, οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις από την υποχρέωση εκκαθάρισης θα πρέπει να είναι περιορισμένες, διότι θα μπορούσαν να μειώσουν την αποτελεσματικότητα της υποχρέωσης και τα οφέλη από την εκκαθάριση κεντρικού αντισυμβαλλομένου, να οδηγήσουν δε τις διάφορες ομάδες συμμετεχόντων στην αγορά σε επιλογή ευνοϊκότερου ρυθμιστικού καθεστώτος.

(14) Τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα που δεν θεωρούνται κατάλληλα για εκκαθάριση από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο εξακολουθούν να ενέχουν πιστωτικό κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και, επομένως, θα πρέπει να θεσπιστούν κανόνες για τη διαχείριση του εν λόγω κινδύνου. Οι κανόνες αυτοί θα πρέπει να είναι εφαρμοστέοι μόνον στους συμμετέχοντες στην αγορά που υπόκεινται στην υποχρέωση εκκαθάρισης.

(15) Οι κανόνες που επιβάλλουν υποχρεώσεις εκκαθάρισης και αναφοράς και οι κανόνες που αφορούν τις τεχνικές μείωσης κινδύνου για συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων που δεν εκκαθαρίζονται από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο πρέπει να εφαρμόζονται στους χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους, και συγκεκριμένα στις επιχειρήσεις επενδύσεων, όπως αναφέρονται στην οδηγία 2004/39/ΕΚ, στα πιστωτικά ιδρύματα, όπως ορίζονται στην οδηγία 2006/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2006, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων (αναδιατύπωση)[22], στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στην οδηγία 73/239/ΕΟΚ [Σημ.: πρόκειται να καταργηθεί από τη «Φερεγγυότητα II» το 2012], στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στην οδηγία 2002/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Νοεμβρίου 2002, σχετικά με την ασφάλιση ζωής[23], στις αντασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στην οδηγία 2005/68/ΕΚ, στους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ), όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, για τον συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με ορισμένους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ)[24], στα ιδρύματα επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών, όπως ορίζονται στην οδηγία 2003/41/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Ιουνίου 2003, για τις δραστηριότητες και την εποπτεία των ιδρυμάτων που προσφέρουν υπηρεσίες επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών[25] και στους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων, όπως ορίζονται στην οδηγία 2010/.../ΕΕ.

(16) Όπου ενδείκνυται, οι κανόνες που εφαρμόζονται στους χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους θα πρέπει επίσης να εφαρμόζονται και στους μη χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους. Αναγνωρίζεται ότι μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι χρησιμοποιούν συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων προκειμένου να καλυφθούν έναντι εμπορικών κινδύνων, άμεσα συνδεδεμένων με τις εμπορικές τους δραστηριότητες. Συνεπώς, για να προσδιοριστεί αν οι μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι θα πρέπει να υπόκεινται στην υποχρέωση εκκαθάρισης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ο σκοπός για τον οποίο οι εν λόγω χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι χρησιμοποιούν εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, καθώς και η έκταση των ανοιγμάτων τους σε αυτά τα μέσα. Όταν καθορίσει το κατώφλι για την υποχρέωση εκκαθάρισης, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να διαβουλευθεί με όλες τις σχετικές αρχές, όπως, παραδείγματος χάριν, τις ρυθμιστικές αρχές που είναι υπεύθυνες για τις αγορές βασικών εμπορευμάτων, προκειμένου να διασφαλίσει ότι λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι ιδιαιτερότητες αυτών των τομέων. Επιπλέον, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τη συστημική σπουδαιότητα των συναλλαγών των μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού τομέα.

(17) Σύμβαση που συνάπτεται από κεφάλαιο, είτε το διαχειρίζεται διαχειριστής κεφαλαίου, είτε όχι, θα πρέπει να θεωρείται ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.

(18) Οι κεντρικές τράπεζες και οι άλλοι εθνικοί οργανισμοί που επιτελούν παρόμοιες λειτουργίες, οι λοιποί δημόσιοι φορείς που διαχειρίζονται το δημόσιο χρέος ή παρεμβαίνουν στη διαχείρισή του, καθώς και οι πολυμερείς τράπεζες ανάπτυξης, που απαριθμούνται στο παράρτημα VI μέρος 1 τμήμα 4.2 της οδηγίας 2006/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2006, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων[26], θα πρέπει να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, προκειμένου να αποφευχθεί ο περιορισμός των εξουσιών τους να παρεμβαίνουν με σκοπό τη σταθεροποίηση της αγοράς, εάν και όταν απαιτείται.

(19) Εφόσον δεν μπορούν να καταστούν εκκαθαριστικά μέλη του κεντρικού αντισυμβαλλομένου όλοι οι συμμετέχοντες στην αγορά οι οποίοι υπόκεινται στην υποχρέωση εκκαθάρισης, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους ως πελάτες.

(20) Η καθιέρωση υποχρέωσης εκκαθάρισης, μαζί με τη διαδικασία καθορισμού των κεντρικών αντισυμβαλλομένων που μπορούν να χρησιμοποιούνται για τον σκοπό αυτής της υποχρέωσης, μπορεί να οδηγήσει σε αθέλητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αγορά εξωχρηματιστηριακών παραγώγων. Παραδείγματος χάριν, ένας κεντρικός αντισυμβαλλόμενος θα μπορούσε να αρνηθεί να εκκαθαρίσει συναλλαγές που εκτελούνται σε ορισμένους τόπους διαπραγμάτευσης, διότι ο ιδιοκτήτης του κεντρικού αντισυμβαλλομένου είναι ανταγωνιστικός τόπος διαπραγμάτευσης. Προκειμένου να αποφευχθούν πρακτικές αυτού του είδους, που δημιουργούν διακρίσεις, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι θα πρέπει να δέχονται να εκκαθαρίζουν συναλλαγές που εκτελούνται σε διαφορετικούς τόπους, στον βαθμό που οι εν λόγω τόποι συμμορφώνονται με τις επιχειρησιακές και τεχνικές απαιτήσεις που έχουν καθοριστεί από τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο. Εν γένει, η Επιτροπή θα πρέπει να εξακολουθήσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εξέλιξη της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και θα πρέπει, όπου είναι αναγκαίο, να παρεμβαίνει, προκειμένου να αποφεύγεται η εμφάνιση τέτοιων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην Εσωτερική Αγορά.

(21) Για να επισημανθούν οι σχετικές κατηγορίες εξωχρηματιστηριακών παραγώγων που θα πρέπει να υπόκεινται στην υποχρέωση εκκαθάρισης, τα κατώφλια και οι συστημικώς σημαντικοί μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι, χρειάζονται αξιόπιστα δεδομένα. Επομένως, για κανονιστικούς σκοπούς, είναι σημαντικό να καθιερωθεί, σε επίπεδο Ένωσης, ενιαία απαίτηση αναφοράς δεδομένων για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα.

(22) Είναι σημαντικό όλοι οι συμμετέχοντες στην αγορά να αναφέρουν σε αρχεία καταγραφής συναλλαγών κάθε λεπτομέρεια για τις συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων τις οποίες έχουν συνάψει. Ως εκ τούτου, οι πληροφορίες σχετικά με τους εγγενείς κινδύνους της αγοράς εξωχρηματιστηριακών παραγώγων θα αποθηκεύονται κεντρικά και θα είναι εύκολα προσβάσιμες από την ΕΑΚΑΑ, τις σχετικές αρμόδιες αρχές και τις κεντρικές τράπεζες του ΕΣΚΤ.

(23) Προκειμένου να υπάρχει συνολική εικόνα της αγοράς, στα αρχεία καταγραφής συναλλαγών θα πρέπει να αναφέρονται τόσο εκκαθαρισμένες, όσο και μη εκκαθαρισμένες συμβάσεις.

(24) Η υποχρέωση αναφοράς κάθε τροποποίησης ή λήξης σύμβασης θα πρέπει να ισχύει για τους αρχικούς αντισυμβαλλομένους της σύμβασης αυτής και για κάθε άλλη οντότητα που υποβάλλει αναφορά για λογαριασμό των αρχικών αντισυμβαλλομένων. Ο αντισυμβαλλόμενος, ή οι υπάλληλοί του, ο οποίος αναφέρει όλες τις λεπτομερείς πληροφορίες μιας σύμβασης σε αρχείο καταγραφής συναλλαγών, για λογαριασμό άλλου αντισυμβαλλομένου, σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό, δεν θα πρέπει να παραβαίνει τυχόν περιορισμούς κοινολόγησης πληροφοριών.

(25) Πρέπει να υπάρχουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις όσον αφορά τις υποχρεώσεις εκκαθάρισης και αναφοράς. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιβάλλουν αυτές τις κυρώσεις κατά τρόπο ώστε να μην μειώνεται η αποτελεσματικότητα των κανόνων αυτών.

(26) Προϋπόθεση για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας σε κεντρικό αντισυμβαλλόμενο θα πρέπει να είναι ένα ελάχιστο ποσό αρχικού κεφαλαίου. Το κεφάλαιο, μαζί με τα αδιανέμητα κέρδη και τα αποθεματικά του κεντρικού αντισυμβαλλομένου, θα πρέπει να είναι, ανά πάσα στιγμή, ανάλογα με το μέγεθος και τη δραστηριότητα του κεντρικού αντισυμβαλλομένου, ώστε να διασφαλίζεται επαρκής κεφαλαιοποίησή του έναντι λειτουργικών και υπολειπόμενων κινδύνων και να είναι σε θέση, εν ανάγκη, να προβεί σε εύτακτη εκκαθάριση ή αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων του.

(27) Εφόσον ο παρών κανονισμός θεσπίζει νομική υποχρέωση εκκαθάρισης μέσω συγκεκριμένων κεντρικών αντισυμβαλλομένων, για κανονιστικούς σκοπούς, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι εν λόγω κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι είναι ασφαλείς και υγιείς και συμμορφώνονται, ανά πάσα στιγμή, με τις αυστηρές απαιτήσεις όσον αφορά την οργάνωση, την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας και την προληπτική εποπτεία, οι οποίες καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό. Οι απαιτήσεις αυτές θα πρέπει να εφαρμόζονται στην εκκαθάριση όλων των χρηματοπιστωτικών μέσων με τα οποία ασχολούνται οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι, ώστε να διασφαλίζεται ενιαία εφαρμογή.

(28) Θα είναι, άρα, αναγκαίο, για σκοπούς κανονιστικής ρύθμισης και εναρμόνισης, να διασφαλιστεί ότι οι χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι απευθύνονται μόνον στους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους οι οποίοι συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.

(29) Οι κανόνες άμεσης εφαρμογής όσον αφορά την άδεια λειτουργίας και την εποπτεία των κεντρικών αντισυμβαλλομένων αποτελούν απαραίτητη κορωνίδα στην υποχρέωση εκκαθάρισης εξωχρηματιστηριακών παραγώγων. Είναι σκόπιμο να διατηρήσουν οι εθνικές αρμόδιες αρχές την ευθύνη για όλες τις πτυχές της άδειας λειτουργίας και της εποπτείας των κεντρικών αντισυμβαλλομένων, συμπεριλαμβανομένης της εξακρίβωσης ότι ο αιτών κεντρικός αντισυμβαλλόμενος συμμορφώνεται με τον παρόντα κανονισμό και με την οδηγία 98/26/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαΐου 1998, σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων[27], δεδομένου ότι οι εν λόγω εθνικές αρμόδιες αρχές βρίσκονται στην καλύτερη θέση προκειμένου να εξετάζουν πώς λειτουργούν οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι επί καθημερινής βάσεως, να διεξάγουν τακτικούς ελέγχους και να προβαίνουν σε κατάλληλες ενέργειες, όπου χρειάζεται.

(30) Σε περίπτωση που ένας κεντρικός αντισυμβαλλόμενος κινδυνεύει να κηρυχθεί αφερέγγυος, η δημοσιονομική ευθύνη μπορεί να βαρύνει κυρίως το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένος. Έπεται ότι η χορήγηση άδειας λειτουργίας και η εποπτεία του κεντρικού αντισυμβαλλομένου θα πρέπει να ανατεθούν στη σχετική αρμόδια αρχή του εν λόγω κράτους μέλους. Ωστόσο, επειδή τα εκκαθαριστικά μέλη ενός κεντρικού αντισυμβαλλομένου μπορεί να είναι εγκατεστημένα σε διάφορα κράτη μέλη και θα είναι τα πρώτα που θα υποστούν τις επιπτώσεις σε περίπτωση αθέτησης υποχρέωσης από τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο, είναι απαραίτητο να συμμετέχουν όλες οι σχετικές αρμόδιες αρχές στη διαδικασία χορήγησης άδειας και εποπτείας και να δημιουργηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των σωμάτων. Με τον τρόπο αυτόν, θα αποφευχθούν διαφορετικά εθνικά μέτρα ή πρακτικές και εμπόδια στην εσωτερική αγορά. Η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να συμμετέχει σε κάθε σώμα, προκειμένου να διασφαλίζει τη συνεπή και ορθή εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.

(31) Είναι αναγκαίο να ενισχυθούν οι διατάξεις περί ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ αρμοδίων αρχών και οι υποχρεώσεις συνδρομής και συνεργασίας μεταξύ των αρχών αυτών. Λόγω της αυξανόμενης διασυνοριακής δραστηριότητας, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να ανταλλάσσουν τις αναγκαίες πληροφορίες για την άσκηση των καθηκόντων τους, κατά τρόπο που να διασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, ακόμη και σε καταστάσεις στις οποίες παραβάσεις ή πιθανολογούμενες παραβάσεις μπορεί να εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των αρχών δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών. Κατά την ανταλλαγή των πληροφοριών, απαιτείται η αυστηρή τήρηση του επαγγελματικού απορρήτου. Είναι σημαντικό, λόγω των ευρέων επιπτώσεων των συμβάσεων εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, να έχουν πρόσβαση και άλλες σχετικές αρχές, όπως φορολογικές αρχές και ρυθμιστικές αρχές ενέργειας, στις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την άσκηση των καθηκόντων τους.

(32) Λόγω του παγκόσμιου χαρακτήρα των χρηματοπιστωτικών αγορών, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να είναι άμεσα αρμόδια για την αναγνώριση κεντρικών αντισυμβαλλομένων εγκατεστημένων σε τρίτες χώρες και, άρα, για να τους επιτρέπει να παρέχουν υπηρεσίες εκκαθάρισης εντός της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει το νομοθετικό και εποπτικό πλαίσιο της εν λόγω τρίτης χώρας ως ισοδύναμο με εκείνο της Ένωσης και ότι πληρούνται ορισμένες άλλες προϋποθέσεις. Στο πλαίσιο αυτό, οι συμφωνίες με τους σημαντικότερους διεθνείς εταίρους της Ένωσης θα έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, προκειμένου να κατοχυρωθούν παγκοσμίως ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και να διασφαλιστεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

(33) Οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι θα πρέπει να διαθέτουν άρτιο πλαίσιο διακυβέρνησης, ανώτατα διοικητικά στελέχη με τα απαιτούμενα εχέγγυα εντιμότητας και ανεξάρτητα μέλη στο συμβούλιό τους, ανεξαρτήτως της δομής ιδιοκτησίας του. Ωστόσο, οι διαφορετικές ρυθμίσεις διακυβέρνησης και δομές ιδιοκτησίας του κεντρικού αντισυμβαλλομένου μπορεί να επηρεάσουν την προθυμία ή την ικανότητα του κεντρικού αντισυμβαλλομένου να εκκαθαρίζει ορισμένα προϊόντα. Είναι, επομένως, σκόπιμο τα ανεξάρτητα μέλη του συμβουλίου και η επιτροπή κινδύνου, που πρόκειται να συσταθεί από τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο, να πρέπει να αντιμετωπίζουν δυνητικές συγκρούσεις συμφερόντων στο πλαίσιο του κεντρικού αντισυμβαλλομένου. Τα εκκαθαριστικά μέλη και οι πελάτες χρειάζεται να εκπροσωπούνται δεόντως, διότι ενδέχεται να υποστούν επιπτώσεις από τις αποφάσεις που λαμβάνει ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος. (34) Ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος δύναται να αναθέτει εξωτερικά καθήκοντα, πλην των καθηκόντων του διαχείρισης κινδύνων, αλλά μόνον εφόσον τα εν λόγω ανατεθέντα καθήκοντα δεν έχουν επιπτώσεις στην εύρυθμη λειτουργία του κεντρικού αντισυμβαλλομένου και στην ικανότητά του να διαχειρίζεται κινδύνους.

(35) Ως εκ τούτου, οι απαιτήσεις συμμετοχής σε κεντρικό αντισυμβαλλόμενο θα πρέπει να είναι διαφανείς, αναλογικές και χωρίς διακρίσεις και θα πρέπει να επιτρέπουν εξ αποστάσεως πρόσβαση, στον βαθμό που αυτό δεν εκθέτει τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο σε επιπρόσθετους κινδύνους.

(36) Στους πελάτες των εκκαθαριστικών μελών, που εκκαθαρίζουν τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγά τους σε κεντρικούς αντισυμβαλλομένους, θα πρέπει να παρέχεται υψηλό επίπεδο προστασίας. Το πραγματικό επίπεδο προστασίας εξαρτάται από το επίπεδο διαχωρισμού το οποίο επιλέγουν αυτοί οι πελάτες. Οι διαμεσολαβητές θα πρέπει να διαχωρίζουν τα περιουσιακά τους στοιχεία από εκείνα των πελατών τους. Για τον λόγο αυτόν, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι θα πρέπει να τηρούν ενημερωμένα και εύκολα αναγνωρίσιμα αρχεία.

(37) Ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος θα πρέπει να διαθέτει ορθό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου, για τη διαχείριση πιστωτικών κινδύνων, κινδύνων ρευστότητας, λειτουργικών και άλλων κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που φέρει ή θέτει σε άλλες οντότητες, λόγω των αλληλεξαρτήσεων. Ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος θα πρέπει να διαθέτει κατάλληλες διαδικασίες και μηχανισμούς για την αντιμετώπιση αθέτησης υποχρέωσης από εκκαθαριστικό μέλος. Προκειμένου να ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο μετάδοσης της εν λόγω αθέτησης υποχρέωσης, ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος θα πρέπει να έχει προβλέψει αυστηρές απαιτήσεις συμμετοχής, να έχει συγκεντρώσει ενδεδειγμένα αρχικά περιθώρια ασφαλείας, να διατηρεί κεφάλαιο εκκαθάρισης και άλλους χρηματοοικονομικούς πόρους για την κάλυψη των δυνητικών ζημιών.

(38) Οι απαιτήσεις περιθωρίου ασφαλείας και οι συντελεστές αποκοπής των ασφαλειών ενδέχεται να έχουν φιλοκυκλικές επιπτώσεις. Επομένως, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι και οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για την πρόληψη και τον έλεγχο πιθανών φιλικυκλικών φαινομένων στις πρακτικές διαχείρισης κινδύνου που εφαρμόζουν οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι, στον βαθμό που δεν επηρεάζεται αρνητικά η ορθότητα και η χρηματοοικονομική ασφάλεια του κεντρικού αντισυμβαλλομένου.

(39) Η διαχείριση των ανοιγμάτων αποτελεί ουσιώδες μέρος της διαδικασίας εκκαθάρισης. Θα πρέπει να παρέχεται πρόσβαση στις σχετικές πηγές καθορισμού τιμών, και να γίνεται χρήση τους, για την παροχή υπηρεσιών εκκαθάρισης, εν γένει. Οι εν λόγω πηγές καθορισμού τιμών θα πρέπει να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, εκείνες που αφορούν δείκτες που χρησιμοποιούνται ως σημεία αναφοράς για παράγωγα ή άλλα χρηματοπιστωτικά μέσα.

(40) Τα περιθώρια ασφαλείας είναι η πρωταρχική γραμμή αμύνης του κεντρικού αντισυμβαλλομένου. Μολονότι οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι θα πρέπει να επενδύουν τα περιθώρια ασφαλείας που λαμβάνουν με ασφαλή και συνετό τρόπο, θα πρέπει να καταβάλλουν ιδιαίτερες προσπάθειες για να εξασφαλίζουν επαρκή προστασία των περιθωρίων ασφαλείας, ώστε να εγγυώνται ότι θα επιστρέφονται εγκαίρως στα μη υπερήμερα εκκαθαριστικά μέλη ή σε διαλειτουργικό κεντρικό αντισυμβαλλόμενο, σε περίπτωση που αθετήσει τις υποχρεώσεις του ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος που συγκεντρώνει τα εν λόγω περιθώρια ασφαλείας.

(41) Ο «Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για την εκκαθάριση και τον διακανονισμό», της 7ης Νοεμβρίου 2006[28] διαμόρφωσε ένα εθελοντικό πλαίσιο για την καθιέρωση δεσμών μεταξύ κεντρικών αντισυμβαλλομένων και αρχείων καταγραφής συναλλαγών. Ωστόσο, η μετασυναλλακτική αγορά παραμένει κατατετμημένη στα εθνικά πλαίσια, καθιστώντας τις διασυνοριακές συναλλαγές περισσότερο δαπανηρές και εμποδίζοντας την εναρμόνιση. Επομένως, είναι αναγκαίο να καθοριστούν οι όροι για την καθιέρωση ρυθμίσεων διαλειτουργικότητας μεταξύ κεντρικών αντισυμβαλλομένων, στον βαθμό που δεν εκθέτουν τους σχετικούς κεντρικούς αντισυμβαλλομένους σε κινδύνους χωρίς κατάλληλη διαχείριση.

(42) Οι ρυθμίσεις διαλειτουργικότητας αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τη μεγαλύτερη ολοκλήρωση της μετασυναλλακτικής αγοράς εντός της Ένωσης και θα πρέπει να καλύπτονται από κανονιστικές ρυθμίσεις. Οι ρυθμίσεις διαλειτουργικότητας, όμως, είναι δυνατόν να εκθέσουν τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους σε επιπρόσθετους κινδύνους. Δεδομένης της επιπρόσθετης πολυπλοκότητας που συνεπάγονται οι ρυθμίσεις διαλειτουργικότητας μεταξύ κεντρικών αντισυμβαλλομένων που εκκαθαρίζουν συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, είναι σκόπιμο, στο παρόν στάδιο, να περιοριστεί το πεδίο εφαρμογής των ρυθμίσεων διαλειτουργικότητας σε άμεσα ρευστοποιήσιμες κινητές αξίες. Ωστόσο, έως τις 30 Σεπτεμβρίου του 2014, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να υποβάλει έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με το αν θα ήταν σκόπιμη η επέκταση του πεδίου αυτού σε άλλα χρηματοπιστωτικά μέσα.

(43) Τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών συλλέγουν δεδομένα για κανονιστικούς σκοπούς, τα οποία είναι σημαντικά για τις αρχές σε όλα τα κράτη μέλη. Λόγω του γεγονότος ότι η εποπτεία των αρχείων καταγραφής συναλλαγών δεν έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις και ότι πολλές αρχές στα διάφορα κράτη μέλη θα χρειάζονται πρόσβαση στα δεδομένα που διατηρούνται στα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την εγγραφή και την ανάκλησή της και την εποπτεία των αρχείων καταγραφής συναλλαγών.

(44) Δεδομένου ότι οι ρυθμιστικές αρχές, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι και άλλοι συμμετέχοντες στην αγορά βασίζονται στα δεδομένα που διατηρούνται στα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι τα εν λόγω αρχεία καταγραφής συναλλαγών υπόκεινται σε αυστηρές απαιτήσεις τήρησης αρχείων και διαχείρισης δεδομένων.

(45) Είναι αναγκαία η διαφάνεια των σχετικών τιμών και τελών για τις υπηρεσίες που παρέχονται από τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, ώστε οι συμμετέχοντες στην αγορά να είναι σε θέση να επιλέγουν έχοντας γνώση των πραγμάτων.

(46) Η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να μπορεί να προτείνει στην Επιτροπή την επιβολή περιοδικών χρηματικών ποινών. Σκοπός αυτών των περιοδικών χρηματικών ποινών θα πρέπει να είναι να επιτυγχάνεται ο τερματισμός τυχόν παράβασης που διαπιστώνεται από την ΕΑΚΑΑ, να παρέχονται πλήρεις και ορθές πληροφορίες τις οποίες έχει ζητήσει η ΕΑΚΑΑ και να υπόκεινται σε έρευνα τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών και άλλα πρόσωπα. Επιπλέον, για αποτρεπτικούς σκοπούς και για να υποχρεώνονται τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών να συμμορφώνονται με τον κανονισμό, η Επιτροπή πρέπει να έχει επίσης τη δυνατότητα να επιβάλλει πρόστιμα, κατόπιν αιτήματος της ΕΑΚΑΑ, εφόσον έχουν παραβιαστεί, εκ προθέσεως ή εξ αμελείας, συγκεκριμένες διατάξεις του κανονισμού. Το πρόστιμο θα είναι αποτρεπτικό και αναλογικό προς τη φύση και τη σοβαρότητα της παράβασης, τη διάρκεια της παράβασης και την οικονομική δυνατότητα του ενδιαφερόμενου αρχείου καταγραφής συναλλαγών.

(47) Προκειμένου να εποπτεύει αποτελεσματικά τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να διενεργεί έρευνες και επιτόπιες επιθεωρήσεις.

(48) Είναι απαραίτητο να προστατεύουν τα κράτη μέλη και η ΕΑΚΑΑ το δικαίωμα της ιδιωτικής ζωής των φυσικών προσώπων κατά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με την οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών[29].

(49) Είναι σημαντικό να επιτευχθεί διεθνής σύγκλιση των απαιτήσεων για τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών. Ο παρών κανονισμός ακολουθεί τις συστάσεις που διατυπώθηκαν από τις CPSS-IOSCO[30] και ΕΣΚΤ-ΕΡΑΑΚΑ[31] και διαμορφώνει ένα ενωσιακό πλαίσιο εντός του οποίου μπορούν να λειτουργήσουν με ασφάλεια οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι. Η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να λάβει υπόψη αυτές τις εξελίξεις, όταν θα καταρτίζει τα κανονιστικά τεχνικά πρότυπα, καθώς και τις κατευθυντήριες γραμμές και τις συστάσεις που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.

(50) Θα πρέπει να ανατεθούν εξουσίες στην Επιτροπή, προκειμένου να θεσπίζει πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 290 της Συνθήκης, όσον αφορά τα εξής: τις λεπτομερείς πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στην κοινοποίηση προς την ΕΑΚΑΑ και στο μητρώο, καθώς και τα κριτήρια για την απόφαση της ΕΑΚΑΑ σχετικά με την επιλεξιμότητα για την υποχρέωση εκκαθάρισης, το κατώφλι αναφοράς και εκκαθάρισης, το μέγιστο χρονικό διάστημα όσον αφορά τη σύμβαση, τη ρευστότητα, το ελάχιστο περιεχόμενο των κανόνων διακυβέρνησης, τις λεπτομερείς πληροφορίες τήρησης αρχείων, το ελάχιστο περιεχόμενο του σχεδίου αδιάλειπτης λειτουργίας και των υπηρεσιών που εξασφαλίζονται, τα ποσοστά και τον χρονικό ορίζοντα για τις απαιτήσεις περιθωρίων ασφαλειών, τις ακραίες συνθήκες στην αγορά, τις άκρως ρευστοποιήσιμες ασφάλειες και τους συντελεστές αποκοπής, τα άκρως ρευστοποιήσιμα χρηματοπιστωτικά μέσα και τα όρια συγκέντρωσης, τις λεπτομέρειες για την εκτέλεση δοκιμών, τις λεπτομέρειες όσον αφορά την αίτηση του αρχείου καταγραφής συναλλαγών για εγγραφή στην ΕΑΚΑΑ, τα πρόστιμα και τις λεπτομέρειες σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να διαθέτει το αρχείο καταγραφής συναλλαγών, όπως αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό. Κατά την επεξεργασία των πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιοποιεί την εμπειρογνωμοσύνη των αρμοδίων Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών (ΕΑΚΑΑ, ΕΑΤ και ΕΑΑΕΣ). Δεδομένης της εμπειρογνωμοσύνης της ΕΑΚΑΑ όσον αφορά θέματα κινητών αξιών και αγορών κινητών αξιών, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, συμβουλεύοντας τη Επιτροπή κατά την προετοιμασία των πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση. Ωστόσο, όπου χρειάζεται, η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να διαβουλεύεται στενά με τις άλλες δύο Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές.

(51) Σύμφωνα με το άρθρο 291 της ΣΛΕΕ, οι κανόνες και οι γενικές αρχές σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή πρόκειται να θεσπίζονται εκ των προτέρων, με κανονισμό που εκδίδεται σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία. Εν αναμονή της έκδοσης του εν λόγω νέου κανονισμού, εξακολουθεί να εφαρμόζεται η απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή, με την εξαίρεση της κανονιστικής διαδικασίας με έλεγχο, η οποία δεν είναι εφαρμοστέα.

(52) Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, και συγκεκριμένα η θέσπιση ενιαίων απαιτήσεων για τις συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και επίσης η θέσπιση ενιαίων απαιτήσεων για τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων των κεντρικών αντισυμβαλλομένων και των αρχείων καταγραφής συναλλαγών, είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται συνεπώς, λόγω της κλίμακας της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα στο επίπεδο της Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που διατυπώνεται στο άρθρο 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.

(53) Δεδομένων των κανόνων για τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων, κρίθηκε σκόπιμο να τροποποιηθεί η οδηγία 98/26/ΕΚ, ώστε να προστατεύονται τα δικαιώματα του διαχειριστή συστήματος ο οποίος παρέχει ασφάλεια σε άλλον διαχειριστή συστήματος, σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας έναντι του εν λόγω λαμβάνοντος διαχειριστή συστήματος,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Τίτλος I Αντικείμενο, πεδίο εφαρμογής και ορισμοί

Άρθρο 1 Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

1. Ο παρών κανονισμός θεσπίζει ενιαίες απαιτήσεις για τις συμβάσεις παραγώγων που αναφέρονται στο παράρτημα I τμήμα Γ σημεία (4) έως (10) της οδηγίας 2004/39/ΕΚ, των οποίων η διαπραγμάτευση γίνεται εξωχρηματιστηριακά, και θεσπίζει ενιαίες απαιτήσεις για τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων των κεντρικών αντισυμβαλλομένων και των αρχείων καταγραφής συναλλαγών.

2. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους, στους χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους και στα αρχεία καταγραφής συναλλαγών. Εφαρμόζεται στους μη χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους, εφόσον προβλέπεται.

3. Ο τίτλος V εφαρμόζεται μόνον σε κινητές αξίες και μέσα χρηματαγοράς, όπως ορίζονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 18 στοιχεία α) και β) και σημείο 19 της οδηγίας 2004/39/ΕΚ.

4. Ο παρών κανονισμός δεν εφαρμόζεται:

α) στα μέλη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και στους άλλους εθνικούς οργανισμούς που επιτελούν παρόμοιες λειτουργίες και στους λοιπούς δημόσιους φορείς που διαχειρίζονται το δημόσιο χρέος ή παρεμβαίνουν στη διαχείρισή του·

β) σε πολυμερείς τράπεζες ανάπτυξης, που απαριθμούνται στο παράρτημα VI μέρος 1 τμήμα 4.2 της οδηγίας 2006/48/ΕΚ.

Άρθρο 2 Ορισμοί

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

1. «κεντρικός αντισυμβαλλόμενος»: οντότητα ευρισκόμενη νομικά μεταξύ των αντισυμβαλλομένων σε συμβάσεις που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε μία ή περισσότερες χρηματαγορές, αναλαμβάνουσα τον ρόλο αγοραστή έναντι κάθε πωλητή και πωλητή έναντι κάθε αγοραστή και η οποία είναι υπεύθυνη για τη λειτουργία συστήματος εκκαθάρισης·

2. «αρχείο καταγραφής συναλλαγών»: οντότητα η οποία συγκεντρώνει και τηρεί κεντρικά τα αρχεία εξωχρηματιστηριακών παραγώγων·

3. «εκκαθάριση»: η διαδικασία καθορισμού θέσεων διακανονισμού, συμπεριλαμβανομένου του υπολογισμού των καθαρών θέσεων, και η διαδικασία ελέγχου της διαθεσιμότητας των χρηματοπιστωτικών μέσων, των ρευστών διαθεσίμων ή και των δύο, για την κάλυψη των ανοιγμάτων που προκύπτουν από μια συναλλαγή·

4. «κατηγορίες παραγώγων»: ένας ορισμένος αριθμός συμβάσεων εξωχρηματιστηριακών παραγώγων που παρουσιάζουν κοινά βασικά χαρακτηριστικά·

5. «εξωχρηματιστηριακά παράγωγα»: συμβάσεις παραγώγων των οποίων η εκτέλεση δεν πραγματοποιείται σε οργανωμένη (ρυθμιζόμενη) αγορά, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 14 της οδηγίας 2004/39/ΕΚ·

6. «χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος»: επιχειρήσεις επενδύσεων, όπως αναφέρονται στην οδηγία 2004/39/ΕΚ, πιστωτικά ιδρύματα, όπως ορίζονται στην οδηγία 2006/48/ΕΚ, ασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στην οδηγία 73/239/ΕΟΚ, ασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στην οδηγία 2002/83/ΕΚ, αντασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στην οδηγία 2005/68/ΕΚ, οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ), όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/65/ΕΚ, ιδρύματα επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών, όπως ορίζονται στην οδηγία 2003/41/ΕΚ, και διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων, όπως ορίζονται στην οδηγία 2010/.../ΕΕ·

7. «μη χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος»: επιχείρηση εγκατεστημένη στην Ένωση, άλλη από τις οντότητες που αναφέρονται στο σημείο 6·

8. «πιστωτικός κίνδυνος αντισυμβαλλομένου»: ο κίνδυνος να αθετήσει ο αντισυμβαλλόμενος σε μια συναλλαγή τις υποχρεώσεις του πριν από τον οριστικό διακανονισμό των χρηματορροών της συναλλαγής·

9. «ρύθμιση διαλειτουργικότητας»: ρύθμιση μεταξύ δύο ή περισσότερων κεντρικών αντισυμβαλλομένων, η οποία προβλέπει διασυστημική εκτέλεση των συναλλαγών·

10. «αρμόδια αρχή»: η αρχή η οποία ορίζεται από έκαστο κράτος μέλος σύμφωνα με το άρθρο 18·

11. «εκκαθαριστικό μέλος»: επιχείρηση η οποία συμμετέχει σε κεντρικό αντισυμβαλλόμενο και ευθύνεται για την εκπλήρωση των οικονομικών υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συμμετοχή αυτή·

12. «πελάτης»: επιχείρηση με συμβατική σχέση με εκκαθαριστικό μέλος, η οποία δίνει τη δυνατότητα στην εν λόγω επιχείρηση να εκκαθαρίζει τις συναλλαγές της με τον σχετικό κεντρικό αντισυμβαλλόμενο·

13. «ειδική συμμετοχή»: άμεση ή έμμεση συμμετοχή σε κεντρικό αντισυμβαλλόμενο ή αρχείο καταγραφής συναλλαγών η οποία αντιπροσωπεύει το 10% τουλάχιστον του κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου, όπως αναφέρεται στα άρθρα 9 και 10 της οδηγίας 2004/109/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 2004, για την εναρμόνιση των προϋποθέσεων διαφάνειας αναφορικά με την πληροφόρηση σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά[32], λαμβανομένων υπόψη των όρων για την άθροισή τους που προβλέπονται στο άρθρο 12 παράγραφοι 4 και 5 της εν λόγω οδηγίας, ή η οποία επιτρέπει την άσκηση σημαντικής επιρροής στη διαχείριση του κεντρικού αντισυμβαλλομένου ή του αρχείου καταγραφής συναλλαγών όπου υφίσταται η εν λόγω συμμετοχή·

14. «μητρική επιχείρηση»: η μητρική επιχείρηση κατά την έννοια των άρθρων 1 και 2 της οδηγίας 83/349/ΕΟΚ του Συμβουλίου[33]·

15. «θυγατρική επιχείρηση»: η θυγατρική επιχείρηση κατά την έννοια των άρθρων 1 και 2 της οδηγίας 83/349/ΕΟΚ, περιλαμβανομένης κάθε θυγατρικής μιας θυγατρικής επιχείρησης της μητρικής επιχείρησης που είναι επικεφαλής των επιχειρήσεων αυτών·

16. «έλεγχος»: ο έλεγχος κατά την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας 83/349/ΕΟΚ·

17. «στενοί δεσμοί»: κατάσταση στην οποία δύο ή περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα συνδέονται με:

α) συμμετοχή, δηλαδή κατοχή, άμεσα ή μέσω ελέγχου, του 20% ή περισσότερο των δικαιωμάτων ψήφου ή του κεφαλαίου μιας επιχείρησης,

β) δεσμό ελέγχου, δηλαδή σχέση μεταξύ μητρικής και θυγατρικής επιχείρησης, σε όλες τις περιπτώσεις του άρθρου 1 παράγραφοι 1 και 2 της οδηγίας 83/349/ΕΟΚ, ή παρόμοια σχέση μεταξύ οιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου και μιας επιχείρησης· κάθε θυγατρική θυγατρικής επιχείρησης θεωρείται επίσης θυγατρική της μητρικής επιχείρησης που είναι επικεφαλής των επιχειρήσεων αυτών.Κατάσταση στην οποία δύο ή περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα συνδέονται μόνιμα με ένα και το αυτό πρόσωπο με σχέση ελέγχου θεωρείται επίσης ότι συνιστά στενό δεσμό μεταξύ αυτών των προσώπων·

18. «κεφάλαιο»: το κεφάλαιο κατά την έννοια του άρθρου 22 της οδηγίας 86/635/ΕΟΚ, της 8ης Δεκεμβρίου 1986, για τους ετήσιους και ενοποιημένους λογαριασμούς των τραπεζών και λοιπών άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων[34], εφόσον έχει καταβληθεί, προσαυξημένο κατά τη διαφορά από την έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο, απορροφά πλήρως τις ζημίες σε συνθήκες δρώσας οικονομίας, και σε περίπτωση πτώχευσης ή εκκαθάρισης ιεραρχείται μετά από όλες τις άλλες αξιώσεις·

19. «αποθεματικά»: τα αποθεματικά κατά την έννοια του άρθρου 9 της οδηγίας 78/660/EOK του Συμβουλίου, της 25ης Ιουλίου 1978, βασιζομένη στο άρθρο 54 παράγραφος 3 περίπτωση ζ) της συνθήκης περί των ετησίων λογαριασμών εταιρειών ορισμένων μορφών[35] και τα αποτελέσματα του προηγούμενου έτους που μεταφέρονται μέσω της διάθεσης του τελικού αποτελέσματος·

20. «συμβούλιο»: το διοικητικό ή το εποπτικό συμβούλιο, ή και τα δύο, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο των εταιρειών·

21. «ανεξάρτητο μέλος του συμβουλίου»: μέλος του συμβουλίου το οποίο δεν έχει επαγγελματική, οικογενειακή ή άλλη σχέση που δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων με τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο, τον ή τους μετόχους που ασκούν τον έλεγχο ή τη διοίκησή του ή τα εκκαθαριστικά μέλη του ή τη διοίκησή τους·

22. «ανώτατα διοικητικά στελέχη»: το ή τα πρόσωπα τα οποία όντως διευθύνουν τις δραστηριότητες του κεντρικού αντισυμβαλλομένου και το ή τα εκτελεστικά μέλη του συμβουλίου.

Τίτλος IIΕκκαθάριση, αναφορά και μείωση του κινδύνου των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων

Άρθρο 3 Υποχρέωση εκκαθάρισης

1. Οι χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι προβαίνουν σε εκκαθάριση όλων των συμβάσεων εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, που θεωρούνται επιλέξιμα βάσει του άρθρου 4 και συνάπτονται με άλλους χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους, στους σχετικούς κεντρικούς αντισυμβαλλομένους οι οποίοι είναι εγγεγραμμένοι στο μητρώο που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 4.

Η εν λόγω υποχρέωση εκκαθάρισης ισχύει επίσης για τους χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους και τους μη χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 οι οποίοι συνάπτουν επιλέξιμες συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων με οντότητες τρίτων χωρών.

2. Προκειμένου να συμμορφωθούν με την υποχρέωση εκκαθάρισης βάσει της παραγράφου 1, οι χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι και οι μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 καθίστανται είτε εκκαθαριστικά μέλη είτε πελάτες.

Άρθρο 4 Επιλεξιμότητα για την υποχρέωση εκκαθάρισης

1. Εφόσον μια αρμόδια αρχή έχει χορηγήσει άδεια σε έναν κεντρικό αντισυμβαλλόμενο προκειμένου να εκκαθαρίζει μια κατηγορία παραγώγων βάσει του άρθρου 10 ή 11, κοινοποιεί αμέσως στην ΕΑΚΑΑ την εν λόγω άδεια και ζητεί την έκδοση απόφασης σχετικά με την επιλεξιμότητα για την υποχρέωση εκκαθάρισης που αναφέρεται στο άρθρο 3.

2. Αφού λάβει την κοινοποίηση και το αίτημα που αναφέρεται στην παράγραφο 1, η ΕΑΚΑΑ απευθύνει στην αιτούσα αρμόδια αρχή, εντός εξαμήνου, απόφαση η οποία αναφέρει τα εξής:

α) αν αυτή η κατηγορία παραγώγων είναι επιλέξιμη για την υποχρέωση εκκαθάρισης σύμφωνα με το άρθρο 3·

β) την ημερομηνία από την οποία παράγει αποτελέσματα η υποχρέωση εκκαθάρισης.

3. Η ΕΑΚΑΑ βασίζει την απόφασή της στα ακόλουθα κριτήρια:

α) μείωση του συστημικού κινδύνου στο χρηματοπιστωτικό σύστημα·

β) ρευστότητα των συμβάσεων·

γ) διαθεσιμότητα πληροφοριών για τη διαμόρφωση των τιμών·

δ) ικανότητα του κεντρικού αντισυμβαλλομένου να χειρίζεται τον όγκο των συμβάσεων·

ε) επίπεδο προστασίας των πελατών που παρέχεται από τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο.

Πριν λάβει απόφαση, η ΕΑΚΑΑ διενεργεί δημόσια διαβούλευση και, εάν χρειάζεται, διαβουλεύεται με τις αρμόδιες αρχές τρίτων χωρών.

4. Η ΕΑΚΑΑ δημοσιεύει πάραυτα σε μητρώο κάθε απόφαση βάσει της παραγράφου 2. Το μητρώο αυτό περιέχει τις επιλέξιμες κατηγορίες παραγώγων και τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους που διαθέτουν άδεια για την εκκαθάρισή τους. Η ΕΑΚΑΑ ενημερώνει τακτικά το εν λόγω μητρώο.

Η ΕΑΚΑΑ επανεξετάζει τακτικά τις αποφάσεις της και, ενδεχομένως, τις τροποποιεί.

5. Η ΕΑΚΑΑ, με δική της πρωτοβουλία και σε διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ), εντοπίζει και κοινοποιεί στην Επιτροπή τις κατηγορίες συμβάσεων παραγώγων οι οποίες θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στο εν λόγω δημόσιο μητρώο, αλλά για τις οποίες δεν έχει ακόμη λάβει άδεια κανένας κεντρικός αντισυμβαλλόμενος.

6. Ανατίθεται στην Επιτροπή εξουσία κατ’ εξουσιοδότηση, προκειμένου να εγκρίνει κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που να διευκρινίζουν τα εξής:

α) τις λεπτομερείς πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στην κοινοποίηση που αναφέρεται στην παράγραφο 1·

β) τα κριτήρια που αναφέρονται στην παράγραφο 3·

γ) τις λεπτομερείς πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στο μητρώο που αναφέρεται στην παράγραφο 4.

Οι λεπτομερείς πληροφορίες της παραγράφου 4 επιτρέπουν τουλάχιστον να επισημαίνεται ορθά και αδιαμφισβήτητα η κατηγορία παραγώγων που υπόκεινται στην υποχρέωση εκκαθάρισης.

Τα σχέδια κανονιστικών προτύπων που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο εγκρίνονται σύμφωνα με τα άρθρα [7 έως 7δ] του κανονισμού …/… [κανονισμός ΕΑΚΑΑ].

Η ΕΑΚΑΑ υποβάλλει στην Επιτροπή σχέδια των εν λόγω κανονιστικών προτύπων έως τις 30 Ιουνίου 2012.

Άρθρο 5 Πρόσβαση σε κεντρικούς αντισυμβαλλομένους

Οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι που έχουν λάβει άδεια να εκκαθαρίζουν επιλέξιμες συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων δέχονται να εκκαθαρίζουν τις εν λόγω συμβάσεις χωρίς διακρίσεις, ανεξαρτήτως από τους τόπους εκτέλεσης.

Άρθρο 6 Υποχρεώσεις αναφοράς

1. Οι χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι αναφέρουν σε αρχείο καταγραφής συναλλαγών που έχει εγγραφεί σύμφωνα με το άρθρο 51 λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε σύμβαση εξωχρηματιστηριακών παραγώγων την οποία έχουν συνάψει, καθώς και κάθε τροποποίηση ή λήξη της. Οι πληροφορίες υποβάλλονται το αργότερο την επόμενη εργάσιμη ημέρα από την εκτέλεση, την εκκαθάριση ή την τροποποίηση της σύμβασης.

Άλλες οντότητες δύνανται να αναφέρουν κάθε τροποποίηση ή λήξη που αναφέρεται στην παράγραφο 1, για λογαριασμό των αρχικών αντισυμβαλλομένων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν γίνεται διπλή υποβολή όλων των λεπτομερών πληροφοριών της σύμβασης.

2. Σε περίπτωση που ένα αρχείο καταγραφής συναλλαγών δεν είναι σε θέση να καταγράψει τις πληροφορίες μιας σύμβασης εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, οι χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι αναφέρουν τις λεπτομερείς πληροφορίες για τις θέσεις τους στις συμβάσεις αυτές στην αρμόδια αρχή που έχει οριστεί σύμφωνα με το άρθρο 48 της οδηγίας 2004/39/ΕΚ.

Στην αρμόδια αρχή πρέπει να αναφέρονται τουλάχιστον οι λεπτομερείς πληροφορίες που θα αναφέρονταν στο αρχείο καταγραφής συναλλαγών.

3. Αντισυμβαλλόμενος ο οποίος υπόκειται στην υποχρέωση αναφοράς δύναται να αναθέσει κατ’ εξουσιοδότηση στον έτερο αντισυμβαλλόμενο την αναφορά των λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με τη σύμβαση εξωχρηματιστηριακών παραγώγων.

Αντισυμβαλλόμενος ο οποίος αναφέρει όλες τις λεπτομερείς πληροφορίες μιας σύμβασης σε αρχείο καταγραφής συναλλαγών, για λογαριασμό άλλου αντισυμβαλλομένου, δεν θεωρείται ότι διαπράττει παράβαση τυχόν περιορισμού κοινολόγησης πληροφοριών, που επιβάλλεται από την εν λόγω σύμβαση ή από νομοθετική, κανονιστική ή διοικητική διάταξη.

Ούτε η αναφέρουσα οντότητα, ούτε τα διευθυντικά στελέχη της, ούτε οι εργαζόμενοι σε αυτήν φέρουν ευθύνη απορρέουσα από την κοινολόγηση αυτή.

4. Ανατίθεται στην Επιτροπή εξουσία κατ’ εξουσιοδότηση, προκειμένου να προσδιορίσει, για τις διάφορες κατηγορίες παραγώγων, τις λεπτομέρειες και τον τύπο της αναφοράς που προβλέπεται στις παραγράφους 1 και 2.

Υποβάλλονται τουλάχιστον τα ακόλουθα στοιχεία:

α) κατάλληλη επισήμανση των μερών της σύμβασης και, εάν είναι διαφορετικός, του δικαιούχου των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν από τη σύμβαση·

β) αναφορά των κυριότερων χαρακτηριστικών της σύμβασης, συμπεριλαμβανομένου του είδους, του υποκειμένου, της ληκτότητας και της θεωρητικής αξίας.

Τα σχέδια κανονιστικών τεχνικών προτύπων που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο εγκρίνονται σύμφωνα με [τα άρθρα 7 έως 7δ] του κανονισμού …/… [κανονισμός ΕΑΚΑΑ].

Η ΕΑΚΑΑ καταρτίζει σχέδια κανονιστικών τεχνικών προτύπων προς υποβολή στην Επιτροπή έως τις 30 Ιουνίου 2012.

5. Προκειμένου να διασφαλιστούν ενιαίοι όροι εφαρμογής των παραγράφων 1 και 2, ανατίθεται στην Επιτροπή εξουσία για τον προσδιορισμό του μορφότυπου και της συχνότητας υποβολής των αναφορών που προβλέπονται στις παραγράφους 1 και 2 για τις διάφορες κατηγορίες παραγώγων. Τα σχέδια εκτελεστικών προτύπων που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο εγκρίνονται σύμφωνα με το [άρθρο 7ε] του κανονισμού …/… [κανονισμός ΕΑΚΑΑ].

Η ΕΑΚΑΑ καταρτίζει σχέδια εκτελεστικών τεχνικών προτύπων προς υποβολή στην Επιτροπή έως τις 30 Ιουνίου 2012.

Άρθρο 7 Μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι

1. Σε περίπτωση που ένας μη χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος λαμβάνει θέσεις σε συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων οι οποίες υπερβαίνουν το κατώφλι ενημέρωσης που πρόκειται να καθοριστεί σύμφωνα με την παράγραφο 3 στοιχείο α), τις κοινοποιεί στην αρμόδια αρχή που έχει οριστεί σύμφωνα με το άρθρο 48 της οδηγίας 2004/39/ΕΚ, αιτιολογώντας τη λήψη αυτών των θέσεων.

Ο εν λόγω μη χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος υπόκειται στην υποχρέωση αναφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 1.

2. Σε περίπτωση που ένας μη χρηματοοικονομικός αντισυμβαλλόμενος λαμβάνει θέσεις σε συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων οι οποίες υπερβαίνουν το κατώφλι εκκαθάρισης που πρόκειται να καθοριστεί σύμφωνα με την παράγραφο 3 στοιχείο β), υπόκειται στην υποχρέωση εκκαθάρισης που αναφέρεται στο άρθρο 3 όσον αφορά όλες τις επιλέξιμες συμβάσεις του εξωχρηματιστηριακών παραγώγων.

Η αρμόδια αρχή που έχει οριστεί σύμφωνα με το άρθρο 48 της οδηγίας 2004/39/ΕΚ διασφαλίζει την τήρηση της υποχρέωσης που προβλέπεται στο πρώτο εδάφιο.

3. Ανατίθεται στην Επιτροπή εξουσία κατ’ εξουσιοδότηση, προκειμένου να εγκρίνει κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που διευκρινίζουν:

α) το κατώφλι ενημέρωσης·

β) το κατώφλι εκκαθάρισης.

Τα κατώφλια αυτά καθορίζονται λαμβανομένης υπόψη της συστημικής σημασίας του αθροίσματος των καθαρών θέσεων και ανοιγμάτων ανά αντισυμβαλλόμενο και ανά κατηγορία παραγώγων.

Τα κανονιστικά πρότυπα που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο εγκρίνονται σύμφωνα με τα άρθρα [7 έως 7δ] του κανονισμού …/… [κανονισμός ΕΑΚΑΑ].

Η ΕΑΚΑΑ, σε διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) και άλλες σχετικές αρχές, υποβάλλει στην Επιτροπή σχέδια των εν λόγω κανονιστικών προτύπων το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου 2012.

4. Κατά τον υπολογισμό των θέσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 2, δεν λαμβάνονται υπόψη οι συναπτόμενες από μη χρηματοοικονομικό αντισυμβαλλόμενο συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων οι οποίες είναι αντικειμενικά μετρήσιμες ως άμεσα συνδεόμενες με την εμπορική δραστηριότητα του εν λόγω αντισυμβαλλομένου.

5. Η Επιτροπή, σε διαβούλευση με την ΕΑΚΑΑ, το ΕΣΣΚ και λοιπές αρμόδιες αρχές, επανεξετάζει κατά περιόδους τα κατώφλια που καθορίζονται σύμφωνα με την παράγραφο 3 και, ενδεχομένως, τα τροποποιεί.

Άρθρο 8 Τεχνικές μείωσης κινδύνου για συμβάσεις εξωχρηματιστηριακών παραγώγων που δεν εκκαθαρίζονται από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο

1. Οι χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι ή οι μη χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2, οι οποίοι συνάπτουν σύμβαση εξωχρηματιστηριακών παραγώγων που δεν εκκαθαρίζεται από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο, μεριμνούν ώστε να διαθέτουν ενδεδειγμένες διαδικασίες και ρυθμίσεις για τη μέτρηση, την παρακολούθηση και τη μείωση του λειτουργικού και του πιστωτικού κινδύνου, οι οποίες περιλαμβάνουν τουλάχιστον:

α) όπου είναι δυνατόν, ηλεκτρονικά μέσα που διασφαλίζουν την έγκαιρη επιβεβαίωση των όρων της σύμβασης εξωχρηματιστηριακών παραγώγων·

β) άρτιες, ανθεκτικές και ελέγξιμες διαδικασίες για τη συμφωνία χαρτοφυλακίων, για τη διαχείριση του συναφούς κινδύνου και για τον έγκαιρο εντοπισμό των διαφορών μεταξύ των μερών και την επίλυσή τους, καθώς και για την παρακολούθηση της αξίας των ανεξόφλητων συμβάσεων.

Για τους σκοπούς του στοιχείου β), η αξία των ανεξόφλητων συμβάσεων υπόκειται σε καθημερινή αποτίμηση και οι διαδικασίες διαχείρισης κινδύνου προβλέπουν την έγκαιρη, επακριβή και κατάλληλα διαχωρισμένη ανταλλαγή παροχής ασφάλειας ή την ενδεδειγμένη και ανάλογη κατοχή κεφαλαίου.

2. Ανατίθεται στην Επιτροπή εξουσία κατ’ εξουσιοδότηση, προκειμένου να εγκρίνει κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που να διευκρινίζουν το μέγιστο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της σύναψης σύμβασης εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και της επιβεβαίωσης που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο α).

Τα κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο εγκρίνονται σύμφωνα με τα άρθρα [7 έως 7δ] του κανονισμού …/… [κανονισμός ΕΑΚΑΑ].

Η ΕΑΚΑΑ υποβάλλει στην Επιτροπή σχέδιο των εν λόγω κανονιστικών τεχνικών προτύπων έως τις 30 Ιουνίου 2012.

3. Ανατίθεται στην Επιτροπή εξουσία κατ’ εξουσιοδότηση, προκειμένου να εγκρίνει κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που να διευκρινίζουν τις ρυθμίσεις και τα επίπεδα παροχής ασφάλειας και κεφαλαίου που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με την παράγραφο 1 στοιχείο β) και την παράγραφο 1 δεύτερο εδάφιο.

Ανάλογα με τη νομική φύση του αντισυμβαλλομένου, τα κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο εγκρίνονται σύμφωνα είτε με τα άρθρα [7 έως 7δ] του κανονισμού ΕΕ…/… [κανονισμός για την ΕΑΤ], είτε με τα άρθρα [7 έως 7δ] του κανονισμού ΕΕ…/… [κανονισμός ΕΑΚΑΑ], είτε με τα άρθρα [7 έως 7δ] του κανονισμού ΕΕ…/… [κανονισμός για την ΕΑΑΕΣ].

Η ΕΑΤ, η ΕΑΚΑΑ και η ΕΑΑΕΣ, από κοινού, υποβάλλουν στην Επιτροπή κοινό σχέδιο των εν λόγω κανονιστικών τεχνικών προτύπων έως τις 30 Ιουνίου 2012.

Άρθρο 9 Κυρώσεις

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν κανόνες για την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση παράβασης των κανόνων του παρόντος τίτλου και λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίζεται η εφαρμογή τους. Οι κυρώσεις αυτές περιλαμβάνουν τουλάχιστον διοικητικά πρόστιμα. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την εποπτεία των χρηματοοικονομικών και, ενδεχομένως, των μη χρηματοοικονομικών αντισυμβαλλομένων να δημοσιοποιούν κάθε κύρωση που έχει επιβληθεί για παραβάσεις των άρθρων 3 έως 8, εκτός εάν η δημοσιοποίηση αυτή ενδέχεται να διαταράξει σοβαρά τις χρηματοπιστωτικές αγορές ή να προκαλέσει δυσανάλογη ζημία στα ενδιαφερόμενα μέρη.

Έως τις 30 Ιουνίου 2012 το αργότερο, τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή τους κανόνες που αναφέρονται στην παράγραφο 1. Κοινοποιούν πάραυτα στην Επιτροπή κάθε μεταγενέστερη τροποποίησή τους.

3. Η Επιτροπή, με τη συνδρομή της ΕΑΚΑΑ, εξακριβώνουν αν εφαρμόζονται αποτελεσματικά και με συνέπεια οι διοικητικές κυρώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 και τα κατώφλια που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφοι 1 και 2.

Τίτλος IIIΆδεια λειτουργίας και εποπτεία των κεντρικών αντισυμβαλλομένων

Κεφάλαιο 1Όροι και διαδικασίες για την άδεια λειτουργίας κεντρικού αντισυμβαλλομένου

Άρθρο 10 Άδεια λειτουργίας κεντρικού αντισυμβαλλομένου

1. Σε περίπτωση που κεντρικός αντισυμβαλλόμενος, ο οποίος είναι νομικό πρόσωπο εγκατεστημένο στην Ένωση και διαθέτει πρόσβαση σε επαρκή ρευστότητα, σκοπεύει να παρέχει τις υπηρεσίες του και να ασκεί τις δραστηριότητές του, υποβάλλει αίτηση για άδεια λειτουργίας στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένος.

Η ρευστότητα αυτή μπορεί να προέρχεται από πρόσβαση σε ρευστότητα κεντρικής τράπεζας ή σε ρευστότητα φερέγγυας και αξιόπιστης εμπορικής τράπεζας, ή συνδυασμό και των δύο. Η πρόσβαση σε ρευστότητα μπορεί να απορρέει από άδεια λειτουργίας που χορηγείται σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 2006/48/ΕΚ ή άλλες κατάλληλες ρυθμίσεις.

2. Η άδεια λειτουργίας ισχύει για ολόκληρο το έδαφος της Ένωσης.

3. Στην άδεια λειτουργίας διευκρινίζονται οι υπηρεσίες και οι δραστηριότητες τις οποίες επιτρέπεται να παρέχει ή να ασκεί ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος, συμπεριλαμβανομένων των κατηγοριών χρηματοπιστωτικών μέσων που καλύπτονται από την άδεια.

4. Ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος πληροί ανά πάσα στιγμή τους αναγκαίους όρους χορήγησης της αρχικής άδειας λειτουργίας.

Ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος κοινοποιεί, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, στις αρμόδιες αρχές κάθε ουσιαστική μεταβολή στους όρους χορήγησης της αρχικής άδειας λειτουργίας.

5. Ανατίθεται στην Επιτροπή εξουσία κατ’ εξουσιοδότηση, προκειμένου να εγκρίνει κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που να διευκρινίζουν τα κριτήρια επαρκούς ρευστότητας τα οποία αναφέρονται στην παράγραφο 1.

Τα κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο εγκρίνονται σύμφωνα με τα άρθρα [7 έως 7δ] του κανονισμού …/… [κανονισμός ΕΑΚΑΑ].

Η ΕΑΤ, σε διαβούλευση με την ΕΑΚΑΑ, υποβάλλει στην Επιτροπή σχέδιο των εν λόγω κανονιστικών τεχνικών προτύπων έως τις 30 Ιουνίου 2012.

Άρθρο 11 Επέκταση δραστηριοτήτων και υπηρεσιών

1. Κεντρικός αντισυμβαλλόμενος ο οποίος επιθυμεί να επεκτείνει τις δραστηριότητές του σε πρόσθετες υπηρεσίες ή δραστηριότητες, που δεν καλύπτονται από την αρχική άδεια λειτουργίας, υποβάλλει αίτηση επέκτασης. Η προσφορά υπηρεσιών εκκαθάρισης σε διαφορετικό νόμισμα ή για χρηματοπιστωτικά μέσα που διαφέρουν σημαντικά ως προς τα χαρακτηριστικά κινδύνου από εκείνα για τα οποία έχει ήδη λάβει άδεια ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος θεωρείται επέκταση της άδειας αυτής.

Για την επέκταση της άδειας λειτουργίας ακολουθείται η διαδικασία του άρθρου 13.

2. Σε περίπτωση που κεντρικός αντισυμβαλλόμενος επιθυμεί να επεκτείνει τις δραστηριότητές σε άλλο κράτος μέλος από εκείνο στο οποίο είναι εγκατεστημένος, η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους εγκατάστασης ειδοποιεί αμέσως την αρμόδια αρχή αυτού του άλλου κράτους μέλους.

Άρθρο 12 Κεφαλαιακές απαιτήσεις

1. Ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος διαθέτει πάγιο, διαθέσιμο και χωριστό αρχικό κεφάλαιο ύψους τουλάχιστον 5 εκατ. ευρώ, προκειμένου να λάβει άδεια λειτουργίας σύμφωνα με το άρθρο 10.

2. Το κεφάλαιο, μαζί με τα αδιανέμητα κέρδη και τα αποθεματικά του κεντρικού αντισυμβαλλομένου, επαρκούν, ανά πάσα στιγμή, για τη διασφάλιση εύτακτης εκκαθάρισης ή αναδιάρθρωσης των δραστηριοτήτων, εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, όπως και για την επαρκή προστασία του κεντρικού αντισυμβαλλομένου έναντι λειτουργικών και υπολειπόμενων κινδύνων.

3. Ανατίθεται στην Επιτροπή εξουσία κατ’ εξουσιοδότηση, προκειμένου να εγκρίνει κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που να διευκρινίζουν το κεφάλαιο, τα αδιανέμητα κέρδη και τα αποθεματικά του κεντρικού αντισυμβαλλομένου, τα οποία αναφέρονται στην παράγραφο 2.

Τα κανονιστικά τεχνικά πρότυπα που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο εγκρίνονται σύμφωνα με τα άρθρα [7 έως 7δ] του κανονισμού …/… [κανονισμός ΕΑΚΑΑ].

Η ΕΑΚΑΑ, σε διαβούλευση με την ΕΑΤ, υποβάλλει στην Επιτροπή σχέδιο των εν λόγω κανονιστικών τεχνικών προτύπων έως τις 30 Ιουνίου 2012.

Άρθρο 13 Διαδικασία χορήγησης και άρνησης άδειας λειτουργίας

1. Η αρμόδια αρχή χορηγεί άδεια λειτουργίας μόνον εάν έχει πεισθεί πλήρως ότι ο αιτών κεντρικός αντισυμβαλλόμενος πληροί όλες τις απαιτήσεις που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό και τις απαιτήσεις που εγκρίνονται σύμφωνα με την οδηγία 98/26/ΕΚ, και κατόπιν της κοινής θετικής γνώμης του σώματος που αναφέρεται στο άρθρο 15 και της γνώμης της ΕΑΚΑΑ.

2. Ο αιτών κεντρικός αντισυμβαλλόμενος παρέχει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες ώστε να μπορέσει η αρμόδια αρχή να πεισθεί ότι ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος έχει προβεί, κατά τη στιγμή χορήγησης της αρχικής άδειας λειτουργίας, σε όλες τις αναγκαίες ρυθμίσεις για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που υπέχει βάσει του παρόντος κανονισμού.

3. Εντός έξι μηνών από την υποβολή πλήρους αίτησης, η αρμόδια αρχή ενημερώνει εγγράφως τον αιτούντα κεντρικό αντισυμβαλλόμενο αν έχει χορηγηθεί η άδεια λειτουργίας.

Άρθρο 14 Σώματα

1. Η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους εγκατάστασης του κεντρικού αντισυμβαλλομένου συγκροτεί σώμα, του οποίου προεδρεύει, προκειμένου να διευκολυνθεί η άσκηση των καθηκόντων που αναφέρονται στα άρθρα 10, 11, 46 και 48.

Το σώμα απαρτίζεται από:

α) την ΕΑΚΑΑ·

β) την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους εγκατά