Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:

- την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για έκτη προσαρμογή του καθεστώτος για το βαμβάκι, που καθιερώθηκε με το πρωτόκολλο αριθ. 4 της πράξης προσχώρησης της Ελλάδας" και

- την "Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση στην παραγωγή βαμβακιού"

(2000/C 140/09)

Στις 24 Ιανουαρίου 2000, και σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο ζήτησε τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα γεωργίας, ανάπτυξης της υπαίθρου και περιβάλλοντος, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Μαρτίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Χρ. Φάκα.

Κατά την 371η σύνοδο ολομέλειας που πραγματοποιήθηκε στις 29-30 Μαρτίου 2000 (συνεδρίαση της 29ης Μαρτίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 21 ψήφους υπέρ, 5 ψήφους κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Η ΟΚΕ επιβραβεύει την πρόθεση της Επιτροπής για απλούστευση του ισχύοντος καθεστώτος συγκεντρώνοντας σε ένα ενιαίο κανονισμό του Συμβουλίου τις γενικές αρχές του Πρωτοκόλλου 4 που επισυνάπτεται στην πράξη προσχώρησης της Ελλάδας, καθώς και τις διατάξεις για την ενίσχυση της παραγωγής βαμβακιού. Στον ίδιο κανονισμό θα συμπεριλαμβάνονται όλες οι ρυθμίσεις της αγοράς, έτσι ώστε και για το βαμβάκι να υπάρχει η ίδια νομική μεταχείριση με αυτή που διέπει τις άλλες Κοινές Οργανώσεις Αγοράς της ΚΓΠ, με αποτέλεσμα τη σύσταση ΚΟΑ και για το βαμβάκι. Η απλούστευση όμως αυτή δεν θα πρέπει να οδηγεί σε εξάλειψη σημαντικών διατάξεων που έχουν ως αντικείμενο την επίτευξη των στόχων του Πρωτοκόλλου 4.

1.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για διατήρηση του σημερινού συστήματος ενισχύσεων στην παραγωγή του βαμβακιού, που είναι σημαντική για το γεωργικό τομέα ορισμένων περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ελλάδα και Ισπανία).

1.2.1. Κατά την άποψη της ΟΚΕ - λόγω των συγκυριακών διακυμάνσεων της διεθνούς τιμής - οποιαδήποτε απόκλιση από την ενίσχυση στην παραγωγή με βάση το σύστημα των ελλειμματικών πληρωμών (διαφορά τιμής στόχου και διεθνούς τιμής) θα είχε καταστρεπτικές συνέπειες τόσο για τη βαμβακοκαλλιέργεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και για το εισόδημα των βαμβακοπαραγωγών. Επίσης, θα επέφερε υποβάθμιση της ποιότητας του βάμβακος.

1.3. Το βαμβάκι είναι η κύρια υφαντική ίνα, φυτικής προέλευσης, που θα πρέπει να κερδίζει συνεχώς έδαφος έναντι των συνθετικών ινών. Το παραγόμενο βαμβάκι είναι καλής ποιότητας, αν και υπάρχουν όμως περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης, καθώς η ευρωπαϊκή κλωστοϋφαντουργία για να αντιμετωπίσει το διεθνή ανταγωνισμό χρειάζεται βαμβάκι αρίστης ποιότητας. Η ΟΚΕ εύχεται να υπάρξουν το ταχύτερο δυνατόν προτάσεις εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οι οποίες, βάσει πρόσθετων ειδικών κινήτρων, θα στοχεύουν σε περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας.

1.3.1. Η ΟΚΕ θεωρεί πως στην κατεύθυνση της βελτίωσης της ποιότητας θα συμβάλει θετικά και η θέσπιση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής νομικής διάταξης, στο πλαίσιο των εν λόγω κανονισμών, η οποία θα επιβάλλει τη χρήση σχετικού πίνακα βάσει του οποίου θα καθορίζονται οι μεταβολές των τιμών του σύσπορου βάμβακος ανάλογα με την ποιότητα. Κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο τόσο για τη βελτίωση της ποιότητας όσο και για τη διασφάλιση του ελέγχου της πληρωμής της ελάχιστης τιμής στον παραγωγό.

1.4. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι εκτός από τις οριζόντιες υποχρεωτικές διατάξεις που προβλέπονται για την προστασία του περιβάλλοντος, τα συμπληρωματικά περιβαλλοντικά προγράμματα που θα μπορούν να εφαρμόζουν τα κράτη μέλη με σκοπό να περιορίσουν την επιλεξιμότητα για ενίσχυση σε ορισμένες ευαίσθητες περιοχές, προάγουν την προσπάθεια ελέγχου της παραγωγής καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος. Κατά τον καθορισμό των επιλέξιμων για ενίσχυση εκτάσεων, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, επιπλέον των άλλων κριτηρίων, και τα κοινωνικο-οικονομικά χαρακτηριστικά των εν λόγω παραγωγών.

1.5. Τα τελευταία χρόνια, καθώς το βαμβάκι καλλιεργείται σε αρδευόμενες εκτάσεις, η ανάπτυξη της βαμβακοκαλλιέργειας έχει υποκαταστήσει άλλες ομοειδείς αρδευόμενες καλλιέργειες που είναι πλεονασματικές στην ΕΕ - όπως αραβόσιτος, ζαχαρότευτλα, καπνός και βιομηχανική ντομάτα-περιορίζοντας την παραγωγή τους. Οι συνθήκες καλλιέργειας του βάμβακος με τη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων δημιουργούν πολύ λιγότερα προβλήματα στο περιβάλλον από ό,τι οι άλλες ομοειδείς εντατικές καλλιέργειες. Επιπλέον, η αυξανόμενη εφαρμογή αρδευτικών συστημάτων νέας και εξελιγμένης τεχνολογίας έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της χρήσης ύδατος. Εξάλλου, το βαμβάκι έχει και τη θετική του περιβαλλοντική διάσταση, καθώς είναι η κύρια υφαντική ίνα φυτικής προέλευσης που ανταγωνίζεται τις συνθετικές ίνες.

1.5.1. Ωστόσο, για να ελαχιστοποιηθούν τα περιβαλλοντικά προβλήματα της βαμβακοκαλλιέργειας, η ΟΚΕ πιστεύει πως θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να ενισχυθεί η βιολογική καλλιέργεια, παρά το γεγονός ότι απαιτεί περισσότερο εργατικό δυναμικό σε σχέση με την παραδοσιακή καλλιέργεια. Η ΕΕ οφείλει να δώσει επιπλέον κίνητρα, μέσω ιδιαίτερης χρηματοδοτικής ενίσχυσης, σε παραγωγούς που αποδεδειγμένα εφαρμόζουν βιολογικές μεθόδους παραγωγής.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.1. Σύμφωνα με τα Πρωτόκολλα 4 και 14 που προσαρτώνται στις πράξεις προσχώρησης της Ελλάδας και της Ισπανίας αντίστοιχα, έχει θεσπιστεί καθεστώς με σκοπό:

- να υποστηρίξει την παραγωγή βάμβακος στις περιοχές όπου αυτή είναι σημαντική για τη γεωργική οικονομία,

- να διασφαλίσει δίκαιο εισόδημα στους παραγωγούς, και

- να σταθεροποιήσει την αγορά με τη βελτίωση των δομών στο επίπεδο της προσφοράς και της διάθεσης του προϊόντος.

2.2. Ο τομέας του βάμβακος έχει μεγάλη κοινωνικο-οικονομική σημασία για ορισμένες περιφέρειες της ΕΕ. Στο πρωτογενή τομέα απασχολούνται περίπου 300000 οικογένειες και στο δευτερογενή περισσότερα από 100000 άτομα. Στην Ελλάδα, για το 1998, η συμμετοχή του βάμβακος στην τελική γεωργική παραγωγή ήταν της τάξης του 10 %. Αντίστοιχα, σε ορισμένες περιοχές της Ισπανίας (Ανδαλουσία) εγγίζει το 4 %.

2.3. Η ΕΕ παρουσιάζει μεγάλο έλλειμμα σε βαμβάκι. Οι ετήσιες ανάγκες της ΕΕ σε σύσπορο βαμβάκι ανέρχονται σε 4,5 εκατομμύρια τόννους που αντιστοιχούν σε 1,5 εκατομμύρια τόννους εκκοκκισμένου βάμβακος. Στην πλειοψηφία τους (περίπου τα 2/3), οι ανάγκες αυτές καλύπτονται με εισαγωγές από τρίτες χώρες.

2.4. Η έντονη ελλειμματικότητα της παραγωγής βάμβακος στην ΕΕ, η μεγάλη κοινωνικο-οικονομική του σημασία για ορισμένες περιφέρειές της, ο μη διατροφικός χαρακτήρας του προϊόντος, καθώς και η αυξανόμενη ζήτηση βάμβακος στις διεθνείς αγορές, κατά την άποψη της ΟΚΕ, καθιστούν αναγκαία την προσαρμογή της παραγωγής βάμβακος στην ΕΕ στα σημερινά δεδομένα της παραγωγής με ταυτόχρονη προσαρμογή των σχετικών δαπανών του προϋπολογισμού. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η Συνολική Μεγίστη Εγγυημένη Ποσότητα ανά περίοδο εμπορίας πρέπει να ανέλθει στους 1550000 τόννους μη εκκοκκισμένου βάμβακος και να κατανεμηθεί σε 1200000 τόννους Εθνικής Εγγυημένης Ποσότητας (ΕΕΠ) για την Ελλάδα, 350000 τόννους ΕΕΠ για την Ισπανία, καθώς και 1500 τόννους για κάθε ένα από τα λοιπά κράτη μέλη. Η τελευταία αυτή ποσότητα αν δεν παράγεται θα ανακατανέμεται αναλογικά στην Ελλάδα και στην Ισπανία.

2.5. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα προαναφερθέντα που υποδηλώνουν την ανάγκη για προσαρμογή της παραγωγής βάμβακος στην ΕΕ, η ΟΚΕ εκτιμά ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση του βαθμού συνυπευθυνότητας κατά 20 % (από 0,5 % σε 0,6 %) καθώς στοχεύει στην αποθάρρυνση της παραγωγής και στον έλεγχο των δαπανών. Εξάλλου, όπως είναι γνωστό, η αύξηση των δαπανών του προϋπολογισμού είναι συγκυριακό φαινόμενο και δεν δικαιολογεί αύξηση της συνυπευθυνότητας. Η αύξηση των δαπανών οφείλεται στην πτώση της διεθνούς τιμής, η οποία από 35,498 ευρώ/100 κιλά μέση σταθμισμένη το 1995-1996, έπεσε στα 19,7 ευρώ/100 κιλά το 1999-2000. Τελευταία και μετά την εξάντληση των αποθεμάτων της Κίνας, η διεθνής τιμή αυξάνεται εκ νέου. Πάντως, κατά την άποψη της ΟΚΕ, είναι αδιανόητο να τιμωρούνται οι βαμβακοπαραγωγοί της ΕΕ εξαιτίας της εμπορικής πολιτικής των τρίτων χωρών, όπως είναι επίσης αδιανόητο να προτείνει η ΕΕ μια διαρθρωτική μεταρρύθμιση για να αντιμετωπιστεί μια συγκυριακή κατάσταση.

2.5.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτείνοντας αύξηση της συνυπευθυνότητας, επιδιώκει να μετακυλίσει τις επιπτώσεις αυτού του συγκυριακού και εξωγενούς παράγοντα στους βαμβακοπαραγωγούς, παρά το ότι το σύστημα των ελλειμματικών πληρωμών έχει θεσπιστεί για να προφυλάσσει τους παραγωγούς από τέτοιες συγκυριακές εξελίξεις. Όταν θα έχει ομαλοποιηθεί η παγκόσμια αγορά, η αυξημένη συνυπευθυνότητα που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξακολουθεί να δρα περιοριστικά στο εισόδημα των βαμβακοπαραγωγών.

2.6. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χορηγείται εξ ολοκλήρου η ενίσχυση στους δικαιούχους.

2.7. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, πρέπει να διαγραφεί η πρόταση που αναφέρεται στο άρθρο 13, εδάφιο 3, σχετικά με την κατά 15 % προσαύξηση της εκτιμούμενης παραγωγής. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να χορηγείται μια προκαταβολή βάσει της εκτιμούμενης παραγόμενης ποσότητας και η οριστική εξόφληση των παραγωγών να πραγματοποιείται το αργότερο μέχρι τα τέλη του μηνός Απριλίου.

2.8. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η επαναδραστηριοποίηση των Ομάδων Παραγωγών και η προώθηση διεπαγγελματικής οργάνωσης στον τομέα, μέσω θεσμικής κατοχύρωσης, όπως συμβαίνει και σε άλλους τομείς της ΚΑΠ, θα συμβάλλει θετικά στην επίλυση των προβλημάτων του τομέα.

Βρυξέλλες, 29 Μαρτίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες έλαβαν άνω του ενός τετάρτου των ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων:

Σημείο 1.4

Να διαγραφεί η τελευταία περίοδος του σημείου:

"Κατά τον καθορισμό των επιλέξιμων για ενίσχυση εκτάσεων, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη επιπλέον των άλλων κριτηρίων και τα κοινωνικο-οικονομικά χαρακτηριστικά των εν λόγω παραγωγών."

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 8, ψήφοι κατά: 10, αποχές: 3.

Σημείο 1.5.1

Να αντικατασταθεί η λέξη "βιολογικές" από τις λέξεις "ολοκληρωμένης διαχείρισης"

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 8, ψήφοι κατά: 19, αποχές: 2.