2013
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΉ ΒΟΉΘΕΙΑ ΤΉΣ ΕΕ 
ΣΤΉΝ ΚΕΝΤΡΙΚΉ ΑΣΙΑ
ISSN 1831-0826
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
EL
Ειδική έκθεση αριθ.  13

ΑΝΑ ΠΤΥΞΙΑΚΉ ΒΟΉΘΕΙΑ ΤΉΣ ΕΕ 
ΣΤΉΝ ΚΕΝΤΡΙΚΉ ΑΣΙΑΕιδική έκθεση αριθ . 13  2013
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG
Τηλ. +352 4398-1
Φαξ +352 4398-46410
E-mail: eca-info@eca.europa.eu
Internet: http://eca.europa.eu
Ειδική έκθεση  αριθ.  13  2013
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο
(http://europa.eu ).
Δελτίο καταλογογράφησης υπάρχει στο τέλος του τεύχους.
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2013
ISBN 978-92-9241-473-3
doi:10.2865/66645
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2013
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Luxembourg
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
Σημεία
 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΊΕΣ
I–VII  ΣΥΝΟΨΗ
1–14  ΕΊΣΑΓΩΓΗ
3–6  Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΝΩΣΗ ΚΑΊ  Η ΚΕΝΤΡΊΚΗ  ΑΣΊΑ
7–14 ΑΝΑΠΤΥΞΊΑΚΗ  ΒΟΗΘΕΊΑ ΤΗΣ ΕΕ
13–14  ΑΞΙΟΛ ΟΓΗΣΗ ΑΠΟ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥ ΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚ Ο ΚΟΙΝΟΒΟΥ ΛΙΟ
15–17  ΕΜΒΕΛΕΊΑ ΚΑΊ  ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΊΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
18–81  ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΊΣ
18–36 ΚΑΤΑΝΟΜΗ  ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΊΣΜΟΥ
19–21  Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΕΘΕΣΕ ΕΥΡΕΙΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟ ΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΗΣ
22–23   Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΘΗΚΕ ΑΠΟ  ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΑΠΟ  ΤΙΣ ΒΕΛΤΙΣΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΤ Α 
ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ  ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΜΗ  ΤΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ …
24–30  … ΩΣΤ ΟΣΟ ΣΤΗΝ ΠΡ ΑΞΗ ΕΛΑΒΕ ΣΥΝΕΤΕΣ ΑΠΟΦ ΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚ Α ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΜΗ
31 ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΑΝΤΙΚΑΤ ΟΠΤΡΙΖΑΝ ΤΗ ΣΧΕΤΙΚΗ  ΕΥΗΜΕΡΙΑ
32–35  Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΚΑΤΑΝΕΜΗΘΗΚΕ ΣΕ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚ Α ΠΟΛΛΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ …
36 … ΑΝΤΙΚΑΤ ΟΠΤΡΙΖΕ ΟΜΩΣ ΤΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟ ΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
37–62 ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΗΣ ΠΟΛΊΤΊΚΗΣ
38–39  Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΧΟΡΗΓΗΣΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ
40–44  Η ΠΛΗΘΩΡΑ ΜΙΚΡΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ  ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 
45–51  Η ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΚΡΗ  3
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
52 ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ: ΑΝΟΜΟΙΟΓΕΝΗΣ ΕΙΚ ΟΝΑ
53–58  ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ  ΣΤΗΡΙΞΗ: Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΗΤΑΝ ΠΕΡΙΣΣ ΟΤΕΡΟ ΑΥΣΤΗΡΗ  …
59–62  … ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΗ ΣΥΝΕΔΕΣΕ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚ Α ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡ ΑΣ
63–81 ΥΛΟΠΟΊΗΣΗ ΚΑΊ  ΚΑΤ ΑΡΤΊΣΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ
64–67  Η ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΗΤΑΝ ΓΕΝΙΚ Α ΑΡΓΗ , ΑΛΛΑ  ΥΠΗΡΧΑΝ ΔΙΑΚΥΜ ΑΝΣΕΙΣ …
68–72   … ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚ Α ΠΡΟΓΡ ΑΜΜΑΤΑ ΔΕΝ ΠΕ ΤΥΧΑΝ ΝΑ ΑΠΟΚΤΗΣΟΥΝ ΜΙΑ ΑΜΙΓ ΩΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ  
ΔΙΑΣΤΑΣΗ
73–77  ΑΝΤΛΗΣΗ ΔΙΔΑΓΜ ΑΤΩΝ ΑΠΟ  ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ: ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ ΑΛΛΑ  ΚΑΙ ΧΑΜΕΝΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ
78–81  ΟΙ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒ ΑΛΛΟΝΤΑΙ ΑΦΟΡΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣ ΟΤΕΡΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΤΕΣ ΠΑΡ Α ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
82–86  ΣΥΜΠΕΡ ΑΣΜΑΤΑ
87 ΣΥΣΤ ΑΣΕΊΣ
 ΠΑΡ ΑΡΤΗΜΑ I  — ΓΕΝΊΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ ΓΊΑ ΤΊΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΕΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΊΚΗΣ ΑΣΊΑΣ
 ΠΑΡ ΑΡΤΗΜΑ II  — ΠΡΟΓΡ ΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΞΕΤ ΑΣΤΗΚΑΝ
 ΠΑΡ ΑΡΤΗΜΑ III  — ΔΊΟΊΚΗΤΊΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΗΣ ΕΠΊΤΡΟΠΗΣ
ΑΠΑΝΤΗΣΕΊΣ ΤΗΣ ΕΠΊΤΡΟΠΗΣ ΚΑΊ  ΤΗΣ ΕΥΕΔ4
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΕγχΠ : Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν
ΑΣΧ : Αναπτυξιακοί στόχοι της Χιλιετίας
ΔΔΟ : Διαχείριση των δημόσιων οικονομικών
ΔΝΤ : Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
ΕΑΒ : Επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια
EΕ: Ευρωπαϊκή Ένωση
ΕΜΔΔΑ : Ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου
ΕΠΣ : Έγγραφο περιφερειακής στρατηγικής 
ΕΤΑΑ : Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης
ΕΥΕΔ : Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
ΊΑΔ : Ισοτιμία της αγοραστικής δύναμης
ΜΑΣ : Μηχανισμός αναπτυξιακής συνεργασίας
ΜΚΟ : Μη κυβερνητική οργάνωση
ΜΣ: Μηχανισμός σταθερότητας 
ΜΤΑ : Μηχανισμός ταχείας αντίδρασης
ΟΑΣΕ : Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη
OΟΣΑ : Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης
ΣΕΣΣ : Συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας 
ΣΛΕΕ : Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
ΤΔΣ : Τομεακή δημοσιονομική στήριξη
BOMCA : Πρόγραμμα διαχείρισης των συνόρων στην Κεντρική Ασία (Border Management Programme 
in Central Asia)
CADAP : Πρόγραμμα δράσης για τα ναρκωτικά στην Κεντρική Ασία (Central Asia Drug Action Programme)
CRIS : Κοινό σύστημα πληροφόρησης Relex
ENPI : Ευρωπαϊκός μηχανισμός γειτονίας και εταιρικής σχέσης
INOGATE : Διακρατική μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ευρώπη (Interstate Oil and Gas Transport 
to Europe Programme)ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ5
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
PEFA : Πρόγραμμα δημόσιων δαπανών και δημοσιονομικής ευθύνης (Public Expenditure and Financial 
Accountability)
SMART : Ειδικοί, μετρήσιμοι, εφικτοί, συναφείς και χρονικά προσδιορίσιμοι στόχοι (Specific, Measurable, 
Achievable, Relevant and Time-bound)
TACIS : Τεχνική Βοήθεια στην Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών
TRACECA : Διάδρομος μεταφορών Ευρώπη-Καύκασος-Ασία (Transport Corridor Europe-Caucasus-Asia 
Programme)
UNICEF : Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά6
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΣΥΝΟΨ Ή
I.
Στο πλαίσιο του ελέγχου αξιολογήθηκε ο τρόπος με 
τον οποίο η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξω -
τερικής Δράσης (EΥΕΔ) σχεδίασαν και διαχειρίστηκαν 
την αναπτυξιακή βοήθεια προς τις Δημοκρατίες της 
Κεντρικής Ασίας (Καζαχστάν, Κιργιζία, Τατζικιστάν, 
Τουρκμενιστάν και Ουζμπεκιστάν) κατά την περίοδο 
2007-2012.
II.
Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ 
κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες, υπό δύσκολες 
συνθήκες, για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του 
προγράμματος αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΕ στην 
Κεντρική Ασία, το οποίο παρουσιάστηκε στο έγγραφο 
περιφερειακής στρατηγικής (ΕΠΣ) του Απριλίου του 
2007. Ο σχεδιασμός και η κατανομή της βοήθειας 
πραγματοποιήθηκε σε γενικές γραμμές με ικανοποι -
ητικό τρόπο, ωστόσο η υλοποίηση ήταν λιγότερο 
ικανοποιητική.
III.
Η Επιτροπή συζήτησε τις προτεραιότητες με τις χώρες-
εταίρους και επεδίωξε να ευθυγραμμίσει τα σχέδια 
δαπανών της με τις εθνικές προτεραιότητές τους. Για 
τους σκοπούς της γεωγραφικής κατανομής της βοή -
θειας ελήφθη υπόψη η σχετική ευημερία των εν λόγω 
χωρών. Τα έργα που επιλέχθηκαν για στήριξη από την 
ΕΕ συνέβαλαν στο σύνολό τους στην επίτευξη των 
γενικών στόχων που καθορίζονται στο έγγραφο περι -
φερειακής στρατηγικής. Ωστόσο, η Επιτροπή παρείχε 
βοήθεια σε μεγαλύτερο αριθμό τομέων από αυτόν που 
υπαγορεύουν οι βέλτιστες πρακτικές.
IV.
Η Επιτροπή χρησιμοποίησε διάφορους τρόπους χορή -
γησης της βοήθειας κατά την υλοποίηση των σχεδίων 
της. Ο μεγάλος αριθμός έργων μικρής κλίμακας επι -
βάρυνε διοικητικά ακόμη περισσότερο τις αντιπροσω -
πείες. Επίσης, η διαχείριση του προγράμματος κατέστη 
ακόμη περισσότερο δυσχερής λόγω της πληθώρας 
των χρηματοδοτικών μέσων που χρησιμοποιήθηκαν 
και της λογοδοσίας σε πολλές και διαφορετικές αρχές, 
στοιχεία που δυσχεραίνουν τον ακριβή προσδιορισμό 
των ποσών που δαπάνησε η ΕΕ ανά τομέα και ανά 
χώρα στην Κεντρική Ασία. Η Επιτροπή δεν επιχείρησε 
να αποτιμήσει το συνολικό διοικητικό κόστος του 
προγράμματος αναπτυξιακής βοήθειας στην Κεντρική 
Ασία. V.
Η Επιτροπή θα μπορούσε και έπρεπε να είναι περισ -
σότερο αυστηρή στη διαχείριση των προγραμμάτων 
δημοσιονομικής στήριξης στο Τατζικιστάν και την Κιρ -
γιζία και να τα έχει συνδέσει με συγκεκριμένα μέτρα 
για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Οι αποφάσεις 
εκταμίευσης βασίζονταν στις δεσμεύσεις των χωρών-
εταίρων ότι θα προβούν σε μεταρρυθμίσεις και όχι 
στην επιτευχθείσα πρόοδο.
VI.
Η υλοποίηση ήταν σε γενικές γραμμές αργή, μολονότι 
υπήρξαν ορισμένες σημαντικές αποκλίσεις. Τα περιφε -
ρειακά προγράμματα δεν πέτυχαν να αποκτήσουν μια 
αμιγώς περιφερειακή διάσταση, δεδομένου ότι σημα -
ντικό τμήμα των προγραμμάτων συνίστατο απλώς σε 
«πολυκρατικές» εγκαταστάσεις διαθέσιμες ξεχωριστά 
σε κάθε χώρα-εταίρο. Η Επιτροπή καθιέρωσε ρυθμίσεις 
προκειμένου να αντλήσει διδάγματα από την εμπειρία 
και να βελτιώσει συν τω χρόνω τα προγράμματά της. 
Η διαδικασία αυτή απέφερε χρήσιμα αποτελέσματα, 
μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις αυτά δεν ήταν 
εγκαίρως διαθέσιμα και σε άλλες περιπτώσεις δεν 
ελήφθησαν υπόψη χρήσιμες συστάσεις. Οι εκθέσεις 
της Επιτροπής επικεντρώθηκαν στις δραστηριότητες 
και όχι στα αποτελέσματα.
VII.
Στην παρούσα έκθεση διατυπώνονται συστάσεις σχε -
τικά με την άντληση διδαγμάτων από την εμπειρία 
της περιόδου 2007-2012, τα οποία θα μπορούσαν να 
εφαρμοστούν στη μελλοντική συνεργασία της ΕΕ με 
την περιοχή αυτή.7
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
1. Η παρούσα έκθεση πραγματεύεται τον σχεδιασμό και τη διαχείριση της 
αναπτυξιακής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) προς τις πέντε δη -
μοκρατίες της Κεντρικής Ασίας (Καζαχστάν, Κιργιζία, Τατζικιστάν, Τουρ -
κμενιστάν και Ουζμπεκιστάν) κατά την περίοδο 2007-2012 (βλέπε χάρτη ). ΕΙΣΑΓΩΓΉ
ΧΑΡΤΗΣ 
ΚΕΝΤΡΊΚΗ  ΑΣΊΑ
BAYKONUR COSMODROME
SIACHEN GLACIERVyatka
Qezel OwzanSeym
Syr  Darya
Amu  DaryaErtis
HelmandChulym
Chulym
Chulym
Irtysh
Katun
IndusKr
Lake
Balqash
Ysyk
Köl
Kara
Bog
GolCaspian
Sea
AFGHANISTANARMENIA
AZERBAIJANCHINARUSSIA
GEORGIA
INDIAIRANKAZAKHSTAN
KYRGYZSTANMONGOLIA
PAKISTANTAJIKISTANTURKMENISTANUKRAINE
UZBEKISTANTura
UralOb
Naryn
YarkantBiyaDon
ErtisTom’
TarimChulym
IleIrtysh
OkaKhopr
EsilKatunIshimVol
Volga
KrToxkanUfa
Syr DaryaVerkhniy Yenisey
Atrek (Atrak)Ertix (Irtysh)
Aral
Sea
Ashgabat DushanbeBishkekTbilisiAstana
Yerevan
BakuTashkent
Tehran
KabulMoscow
QarshiOshFargonaNamanganKurgan
Oostanay Kokshetau
ZhezqazghanPetropavlovsk
Taldyqorghan
DasoguzUrgentchIzhevsk
Oral
RashtTurkmenbasy
BukharaNukusQyzylorda
MaryChärjewRostov
na DonuPenza
VoronezhChelyabinsk
AstrakhanOrenburgSaratovOmskTyumen
Aqtobe
AtyrauPavlodar
Semey Oskemen
TabrizShymkentZhambyl
HeratSamarqandTomsk
VolgogradUfaYekaterinburg
SamaraKazan
Novosibirsk
BarnaulKrasnoyarsk Perm
Almaty
MashhadUrumqi
Qoqon
Qonduz
BaghlanTolyatti
ZaysanOrskRubtsovsk
Temirtau
Beyneu
AqtauMagnitogorskNovokuznetsk
Rudny
KashgarQaraghandy50˚ 60˚ 70˚ 80˚ 90˚
50˚
40˚
80˚ 70˚ 60˚ 50˚40˚50˚50˚ 50˚ 60˚ 70˚ 80˚ 90˚
50˚
40˚
80˚ 70˚ 60˚ 50˚40˚50˚40˚
0 200 400 600 800 km
0 100 200 300 400 500 mi
Πηγή:  Βάσει του χάρτη της Κεντρικής Ασίας των Ηνωμένων Εθνών, αριθ. 3763, αναθ. 7, Δεκέμβριος 2011. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο 
φέρει αποκλειστικά την ευθύνη της προσαρμογής.8
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
2. Τα πέντε κράτη, τα οποία απέκτησαν την ανεξαρτησία τους με την κα -
τάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, παρουσιάζουν σημαντικές 
διαφορές μεταξύ τους όσον αφορά τον πληθυσμό, την έκταση, τους δι -
αθέσιμους φυσικούς πόρους και το επίπεδο ευημερίας. Το Καζαχστάν 
και το Τουρκμενιστάν διαθέτουν μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και 
φυσικού αερίου, οι εξαγωγές των οποίων αντικατοπτρίζονται στο σχε -
τικά υψηλό κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ τους. Όσον αφορά την επίτευξη των 
αναπτυξιακών στόχων της Χιλιετίας (ΑΣΧ), η κατάσταση ποικίλλει (βλέπε 
παράρτημα I  για λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με κάθε χώρα). 
Διαφοροποιήσεις υπάρχουν επίσης όσον αφορά την προθυμία κάθε χώ -
ρας για συνεργασία και ενσωμάτωση με τον υπόλοιπο κόσμο.
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΝΩΣΗ ΚΑΊ  Η ΚΕΝΤΡΊΚΗ  ΑΣΊΑ
3. Η ΕΕ δραστηριοποιείται ενεργά στις χώρες της Κεντρικής Ασίας από την 
εποχή της ανεξαρτητοποίησής τους. Οι βασικοί στόχοι της στρατηγικής 
βοήθειας παρουσιάζονται στο έγγραφο στρατηγικής της Επιτροπής για 
την Κεντρική Ασία για την περίοδο 2002-2006. Οι εν λόγω στόχοι ήταν 
η προαγωγή της σταθερότητας και της ασφάλειας στις χώρες της Κεντρι -
κής Ασίας και η παροχή συνδρομής για την επίτευξη βιώσιμης οικονομι -
κής ανάπτυξης και τη μείωση της φτώχειας. 
4. Όσον αφορά την περίοδο 2007-2013, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε 
τα σχέδιά της για την αναπτυξιακή βοήθεια στο έγγραφο περιφερειακής 
στρατηγικής που ενέκρινε τον Απρίλιο του 20071. Η πολιτική της ΕΕ όσον 
αφορά την Κεντρική Ασία κατά τη διάρκεια της περιόδου την οποία αφο -
ρά ο έλεγχος συμφωνήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιούνιο του 
2007 και παρουσιάζεται στο έγγραφο του Συμβουλίου «European Union 
and Central Asia: Strategy for a New Partnership» (Η Ευρωπαϊκή Ένωση και 
η Κεντρική Ασία: στρατηγική για μια νέα εταιρική σχέση)2 με το οποίο υιο -
θετήθηκε η προσέγγιση της Επιτροπής.
5. Μέσω της στρατηγικής του Συμβουλίου και του προγράμματος βοήθειας 
της Επιτροπής, η ΕΕ καθόρισε τις προτεραιότητες για τη συνεργασία της 
με την περιοχή συνολικά, υπογραμμίζοντας ως βασικά στρατηγικά συμ -
φέροντά της την ασφάλεια και τη σταθερότητα. Στο πλαίσιο της στρατη -
γικής υποστηρίχθηκε η ενεργός συνεργασία με τα κράτη της Κεντρικής 
Ασίας, προκειμένου να προαχθούν η ειρήνη, η δημοκρατία και η οικο -
νομική ευημερία. Συγκεκριμένα:
 — προτάθηκε να αξιοποιηθεί πλήρως ένα ευρύ φάσμα μέσων, προ -
γραμμάτων, συμφωνιών συνεργασίας3, καθώς και του διαλόγου για 
θέματα πολιτικής·
 — επιδιώχθηκε να εξισορροπηθούν οι διμερείς προσεγγίσεις με δρά -
σεις που αποσκοπούσαν στην αντιμετώπιση των κοινών προκλήσε -
ων που αντιμετωπίζει η περιοχή4·
 — προσδιορίστηκαν επτά βασικοί τομείς πολιτικής ιδιαίτερης σημα -
σίας5· και1 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
έγγραφο περιφερειακής 
στρατηγικής σχετικά με 
την παροχή βοήθειας στην 
Κεντρική Ασία για την 
περίοδο 2007-2013.
2 Εγκρίθηκε από το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 
21ης-22ας Ιουνίου 2007 
(έγγραφο του Συμβουλίου 
αριθ. 11177/1/07). 
Δημοσιεύθηκε από το 
Συμβούλιο τον Οκτώβριο 
του 2007 με τίτλο European 
Union and Central Asia: 
Strategy for a New Partnership  
(ISBN 978-92-824-2244-1).
3 Επί του παρόντος 
βρίσκονται σε ισχύ 
συμφωνίες εταιρικής 
σχέσης και συνεργασίας 
(ΣΕΣΣ) με το Καζαχστάν, 
την Κιργιζία, το Τατζικιστάν 
και το Ουζμπεκιστάν. Στο 
τέλος Μαΐου 2013, δεν είχε 
επικυρωθεί ακόμη η ΣΕΣΣ με 
το Τουρκμενιστάν.
4 Παραδείγματα κοινών 
προκλήσεων που 
αντιμετωπίζει η περιοχή είναι 
το οργανωμένο έγκλημα, 
η εμπορία ανθρώπων 
και σωματεμπορία, 
η διακίνηση ναρκωτικών 
και όπλων, η τρομοκρατία 
και ζητήματα μη διάδοσης 
των πυρηνικών όπλων, 
ο διαπολιτισμικός διάλογος, 
η ενέργεια, η ρύπανση του 
περιβάλλοντος, η διαχείριση 
των υδάτων, η μετανάστευση, 
η διαχείριση των συνόρων και 
οι υποδομές μεταφορών.
5 Συγκεκριμένα 
i) η χρηστή διακυβέρνηση, 
το κράτος δικαίου, τα 
ανθρώπινα δικαιώματα 
και ο εκδημοκρατισμός, 
ii) η εκπαίδευση 
και η κατάρτιση, 
iii) η οικονομική ανάπτυξη, 
το εμπόριο και οι επενδύσεις, 
iv) οι μεταφορές και η ενέργεια, 
v) η περιβαλλοντική 
βιωσιμότητα και 
η διαχείριση των υδάτων, 
vi) η αντιμετώπιση κοινών 
απειλών και προκλήσεων και 
vii) ο διαπολιτισμικός διάλογος.9
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
 — αυξήθηκε η βοήθεια από τον προϋπολογισμό της ΕΕ στο πλαίσιο 
των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013 σε 750 εκατομμύ -
ρια ευρώ περίπου για το σύνολο της περιόδου6.
6. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκατέστησε αντιπροσωπεία στο Καζαχ -
στάν το 1993 και αναβάθμισε τα γραφεία της στην Κιργιζία και το Τατζι -
κιστάν σε πλήρεις αντιπροσωπείες της ΕΕ στο τέλος του 20097. Το 2012 
συστάθηκε αντιπροσωπεία της ΕΕ στο Ουζμπεκιστάν. Το 2005 το Ευρω -
παϊκό Συμβούλιο διόρισε ειδικό εντεταλμένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για 
την Κεντρική Ασία8 με εντολή την προώθηση καλών σχέσεων μεταξύ της 
ΕΕ και των χωρών της Κεντρικής Ασίας, την ενίσχυση της σταθερότητας, 
της συνεργασίας, της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων στην περιοχή, καθώς και την ενίσχυση της αποτελεσματι -
κότητας και της προβολής της ΕΕ στην περιοχή.
ΑΝΑΠΤΥΞΊΑΚΗ  ΒΟΗΘΕΊΑ ΤΗΣ ΕΕ
7. Κατά το διάστημα 1991-2013, η ΕΕ χορήγησε αναπτυξιακή και ανθρω -
πιστική βοήθεια ύψους άνω των 2,1 δισεκατομμυρίων ευρώ σε αυτές 
τις χώρες, εκ των οποίων 750 εκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2007-
2013. Κατά τα έτη 2007 έως 2012, η Επιτροπή κατέβαλε 435 εκατομμύ -
ρια ευρώ σε αναπτυξιακή βοήθεια στις χώρες της Κεντρικής Ασίας, εκ 
των οποίων η Κιργιζία και το Τατζικιστάν υπήρξαν οι βασικοί αποδέκτες 
(βλέπε γράφημα 1 ).6 Η βοήθεια της ΕΕ 
υλοποιείται κυρίως 
μέσω του μηχανισμού 
αναπτυξιακής συνεργασίας 
(ΜΑΣ) (κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 1905/2006 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 
18ης Δεκεμβρίου 2006, για 
τη θέσπιση μηχανισμού 
χρηματοδότησης της 
αναπτυξιακής συνεργασίας 
(ΕΕ L 378 της 27.12.2006, 
σ. 41).
7 Το 2011 ο συνολικός 
αριθμός υπαλλήλων 
που ασχολείτο με την 
αναπτυξιακή βοήθεια 
στις τρεις αντιπροσωπείες 
ανερχόταν σε 74.
8 Απόφαση 2012/328/ΚΕΠΠΑ 
του Συμβουλίου, της 
25ης Ιουνίου 2012 για 
τον διορισμό ειδικού 
εντεταλμένου της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης για την 
Κεντρική Ασία (ΕΕ L 165 της 
26.6.2012, σ. 59).
ΓΡΑΦΗΜΑ 1
ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΊΚΗ  ΑΣΊΑ ΚΑΤ Α ΤΑ Ε ΤΗ 2007-2012 ΑΝ Α ΧΩΡΑ 
ΚΑΊ  ΓΊΑ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΧΗ  (ΣΕ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΊΑ ΕΥΡΩ  ΚΑΊ  ΩΣ ΠΟΣΟΣΤ Ο)
Πηγή:  Ανάλυση από το Συνέδριο στοιχείων που προέρχονται από τη βάση δεδομένων CRIS της 
Επιτροπής.Καζαχστάν
47,4
11 %
Κιργιζία
108,5
25 %
Τατζικιστάν
109,5
25 %Τουρκ/uni03BCενιστάν
14,4
3 %Ουζ/uni03BCπεκιστάν
22,0
5 %Περιοχή τη/uni03C2 Κεντρική/uni03C2 Ασία/uni03C2
133,1
31 %10
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
8. Κατά τα πρώτα έτη της περιόδου αυτής, οι δαπάνες υλοποιήθηκαν κυρίως 
στο πλαίσιο της τεχνικής βοήθειας στην Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρα -
τών (πρόγραμμα TACIS), βασικοί στόχοι της οποίας ήταν η προώθηση της 
μετάβασης στην οικονομία της αγοράς και η ενίσχυση της δημοκρατίας 
και του κράτους δικαίου.
9. Από το 2007 το πρόγραμμα TACIS αντικαταστάθηκε από τον μηχανισμό 
αναπτυξιακής συνεργασίας (ΜΑΣ), πρωταρχικοί στόχοι του οποίου είναι 
η μείωση της φτώχειας, η βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, 
καθώς και η ενσωμάτωση των αναπτυσσόμενων χωρών στην παγκόσμια 
οικονομία. Κατά την περίοδο αυτή διατέθηκαν επίσης κονδύλια στο πλαί -
σιο άλλων μηχανισμών, όπως το Ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και 
τα δικαιώματα του ανθρώπου (ΕΜΔΔΑ) και ο μηχανισμός σταθερότη -
τας (ΜΣ), συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού ταχείας αντίδρασης 
(βλέπε γράφημα 2 ).
10.  Ο προϋπολογισμός της ΕΕ για την αναπτυξιακή βοήθεια στις χώρες της 
Κεντρικής Ασίας ανήλθε κατά μέσο όρο σε 89 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ 
τα έτη 2010 και 2011, σε σύγκριση με 175 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ που 
χορήγησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, 165 εκατομμύρια δολάρια 
ΗΠΑ η Τουρκία, 124 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ η Ιαπωνία και 109 εκα -
τομμύρια δολάρια ΗΠΑ η Γερμανία9.9 Βάσει των στατιστικών 
στοιχείων για την επίσημη 
αναπτυξιακή βοήθεια που 
δημοσίευσε ο Οργανισμός 
Οικονομικής Συνεργασίας και 
Ανάπτυξης.
ΓΡΑΦΗΜΑ 2
ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΊΚΗ  ΑΣΊΑ, ΓΊΑ ΤΑ Ε ΤΗ 2007-2012 ΑΝ Α 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΊΚ Ο ΜΕΣΟ (ΣΕ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΊΑ ΕΥΡΩ)
Πηγή:  Ανάλυση από το Συνέδριο στοιχείων που προέρχονται από τη βάση δεδομένων CRIS της Επιτροπής.0102030405060708090
2007 2008 2009 2010 2011 2012
Άλλο χρη/uni03BCατοδοτικό /uni03BCέσο πριν από το 2007 TACIS ΜΣ (και ΜΤΑ) ΕΜ∆∆Α ΜΑΣ-θε/uni03BCατικό ΜΑΣ-Ασία11
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
11.  Όσον αφορά τη συνολική οικονομική σημασία, η αναπτυξιακή βοήθεια 
αντιστοιχεί σε μικρό ποσοστό των χρηματοδοτικών ροών προς την εν 
λόγω περιοχή. Συγκεκριμένα, στις περιπτώσεις του Καζαχστάν, του Τουρ -
κμενιστάν και του Ουζμπεκιστάν, η επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ΕΑΒ)10 
αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 5 % των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) 
ετησίως και σε λιγότερο από το 0,2 % του ετήσιου ακαθάριστου εγχώρι -
ου προϊόντος (ΑΕγχΠ). Από το 1991 έως το 2011, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα 
Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) διέθεσε επίσης στις πέντε χώρες 
5 945 εκατομμύρια  ευρώ, με τη μορφή δανείων, εισφορών και εγγυήσεων, 
συμπεριλαμβανομένων 408 εκατομμυρίων ευρώ το 2011.
12.  Η Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Συνεργασίας (EuropeAid) της Επιτρο -
πής και, από το 2011, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ)11 
φέρουν την ευθύνη για τη χάραξη της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ, 
τον πολυετή σχεδιασμό των μέσων εξωτερικής βοήθειας, καθώς και τον 
καθορισμό των τομεακών πολιτικών που αφορούν αυτή την εξωτερική 
βοήθεια. Όλα αυτά πραγματοποιούνται στις Βρυξέλλες με την αρωγή των 
αντιπροσωπειών της ΕΕ στις χώρες-εταίρους.
ΑΞΊΟΛ ΟΓΗΣΗ ΑΠΟ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥ ΛΊΟ ΚΑΊ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚ Ο ΚΟΊΝΟΒΟΥ ΛΊΟ
13.  Το Συμβούλιο αξιολογεί ανά τακτά χρονικά διαστήματα την πρόοδο που 
συντελείται προς την κατεύθυνση της υλοποίησης της στρατηγικής της 
ΕΕ για την Κεντρική Ασία. Στην τελευταία αξιολόγησή του12, το Συμβού -
λιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η στρατηγική εξακολουθεί να είναι 
έγκυρη και ότι έχει επιτευχθεί πρόοδος όσον αφορά την υλοποίησή της. 
Ωστόσο, το Συμβούλιο έκρινε ότι οι προσπάθειες της ΕΕ πρέπει να είναι 
περισσότερο στοχευμένες και να συμβάλλουν στη μεγαλύτερη προβολή 
και στην αύξηση του αντικτύπου των δράσεων της ΕΕ στην Κεντρική Ασία.
14.  Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε έκθεση που δημοσίευσε το 201113, συμπέ -
ρανε ότι τα κονδύλια της ΕΕ δεν ήταν επαρκή προκειμένου να υπάρξει 
αντίκτυπος της ΕΕ και στους επτά τομείς προτεραιότητας του Συμβου -
λίου14 και συνέστησε να καθοριστούν καλύτερα οι προτεραιότητες της 
πολιτικής. Το Κοινοβούλιο τόνισε ότι οι χώρες-εταίροι πρέπει να συμμορ -
φώνονται με τα διεθνή πρότυπα για τη δημοκρατία, τη διακυβέρνηση, 
το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Λόγω των ανησυχιών 
σχετικά με το ζήτημα της διαφθοράς, το Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτρο -
πή να υποβάλει έκθεση —η οποία δεν έχει υποβληθεί ακόμη— σχετικά 
με τη χρήση της τομεακής δημοσιονομικής στήριξης στην Κιργιζία και 
το Τατζικιστάν.10 Βάσει των στατιστικών 
στοιχείων του ΟΟΣΑ, 
το 2010 και 2011 η συνολική 
μέση ΕΒΑ προς το Καζαχστάν, 
το Τουρκμενιστάν και το 
Ουζμπεκιστάν ανήλθε 
ετησίως σε 484 εκατομμύρια 
δολάρια ΗΠΑ, σε σύγκριση 
με τις ΑΞΕ που κατά μέσο 
όρο ανήλθαν ετησίως 
σε 11 093 εκατομμύρια 
δολάρια ΗΠΑ για την ίδια 
περίοδο και το ΑΕγχΠ 
(σε ισοτιμία αγοραστικής 
δύναμης), το οποίο ανήλθε σε 
347 δισεκατομμύρια δολάρια 
ΗΠΑ σωρευτικά για τις τρεις 
χώρες, όπως αναφέρθηκε 
από την ΕΤΑΑ και το World 
Fact Book αντίστοιχα.
11 Η ΕΥΕΔ ανέλαβε τις 
αρμοδιότητες της πρώην 
Γενικής Διεύθυνσης RELEX της 
Επιτροπής.
12 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, Συμπεράσματα του 
Συμβουλίου για την Κεντρική 
Ασία, 3179η Συνεδρίαση 
του Συμβουλίου Εξωτερικών 
Υποθέσεων, Λουξεμβούργο, 
25 Ιουνίου 2012, και 
έγγραφο αριθ. 11455/12 του 
Συμβουλίου.
13 Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου της 
15ης Δεκεμβρίου 2011 
σχετικά με την κατάσταση 
της εφαρμογής της 
Στρατηγικής της ΕΕ για την 
Κεντρική Ασία, Στρασβούργο, 
P7_TA(2011)0588.
14 Το Συμβούλιο έθεσε 
τις εξής προτεραιότητες: 
α) χρηστή διακυβέρνηση, 
κράτος δικαίου, 
ανθρώπινα δικαιώματα 
και εκδημοκρατισμός, 
β) εκπαίδευση και κατάρτιση, 
γ) οικονομική ανάπτυξη, 
εμπόριο και επενδύσεις, 
δ) μεταφορές και ενέργεια, 
ε) περιβαλλοντική 
βιωσιμότητα και 
διαχείριση των υδάτων, 
στ) αντιμετώπιση κοινών 
απειλών και προκλήσεων, 
ζ) διαπολιτισμικός διάλογος.12
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
15.  Στο πλαίσιο του ελέγχου αξιολογήθηκε ο τρόπος με τον οποίο η ΕΥΕΔ 
και η Επιτροπή σχεδίασαν και διαχειρίστηκαν την αναπτυξιακή βοήθεια 
στην Κεντρική Ασία κατά την περίοδο 2007 έως 2012 και, ειδικότερα, 
την ενίσχυση που καταβλήθηκε στο πλαίσιο του ΜΑΣ, ο οποίος ήταν το 
βασικό χρηματοδοτικό μέσο. Με τον έλεγχο επιχειρήθηκε να απαντηθούν 
τα εξής ερωτήματα:
 — Εάν, κατά την κατανομή του προϋπολογισμού της, η Επιτροπή εφάρ -
μοσε τις βέλτιστες πρακτικές και τήρησε τις δηλωθείσες προτεραιό -
τητές της σχετικά με την αναπτυξιακή βοήθεια στην Κεντρική Ασία.
 — Εάν η Επιτροπή χορήγησε την αναπτυξιακή βοήθεια με τον ενδε -
δειγμένο τρόπο.
 — Εάν η Επιτροπή υλοποίησε επιτυχώς την πολιτική της για την παροχή 
βοήθειας, την ανέπτυξε αξιοποιώντας την εμπειρία της και υπέβαλε 
τις προβλεπόμενες εκθέσεις κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο.
 Άλλες πτυχές της στρατηγικής της ΕΕ, όπως ο διάλογος για θέματα πολι -
τικής, δεν συμπεριλήφθηκαν στο πεδίο του ελέγχου.
16.  Οι ελεγκτικές εργασίες διεξήχθησαν από τον Ιούνιο έως τον Νοέμβριο 
του 2012. Οι αξιολογήσεις στο πλαίσιο του ελέγχου βασίστηκαν σε έλεγχο 
και ανάλυση εγγράφων, καθώς και σε συνεντεύξεις. Τον Οκτώβριο του 
2012 πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στην Κιργιζία, το Τατζικιστάν και 
το Ουζμπεκιστάν, κατά τη διάρκεια των οποίων οι ελεγκτές πραγματο -
ποίησαν συνεντεύξεις με υπαλλήλους των αντιπροσωπειών της ΕΕ, εκ -
προσώπους των εθνικών αρχών, υπαλλήλους πρεσβειών κρατών μελών, 
τεχνικούς εμπειρογνώμονες, υπεύθυνους οργανώσεων της κοινωνίας των 
πολιτών, άλλους χορηγούς βοήθειας και ενδιαφερομένους. Οι ελεγκτές 
εξέτασαν συνολικά 21 προγράμματα στήριξης (19 προγράμματα ανά 
χώρα και δύο περιφερειακά προγράμματα, βλέπε παράρτημα II15).
17.  Στο πλαίσιο του ελέγχου χρησιμοποιήθηκαν αναλύσεις από άλλες πηγές, 
π.χ. μελέτες και εκθέσεις άλλων χορηγών βοήθειας. Το Συνέδριο διεξήγα -
γε έρευνα σχετικά με τον συντονισμό των χορηγών βοήθειας και σχετικά 
με τις απόψεις άλλων χορηγών βοήθειας για το έργο της ΕΕ στην περιοχή. 
Το σχετικό ερωτηματολόγιο απεστάλη σε εγκατεστημένους στην περιοχή 
ανώτερους υπαλλήλους άλλων χορηγών βοήθειας και στις εν λόγω πέντε 
δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας16.15 Τα προγράμματα 
επελέγησαν ώστε να 
καλύπτουν το 70 % των 
δαπανών στο πλαίσιο του 
μηχανισμού αναπτυξιακής 
συνεργασίας την περίοδο 
2007-2011 στην Κιργιζία και 
το Ουζμπεκιστάν, καθώς και 
τα προγράμματα τομεακής 
δημοσιονομικής στήριξης 
στο Τατζικιστάν.
16 Από τους 91 αποδέκτες 
του ερωτηματολογίου, 
απάντησαν οι 28.ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ 
ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΉΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ13
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΚΑΤΑΝΟΜΗ  ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΊΣΜΟΥ
18.  Στα σημεία 19 έως 36 κατωτέρω εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο η Επι -
τροπή κατένειμε τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ήτοι κατά πόσον εφάρμοσε 
τις βέλτιστες πρακτικές και τήρησε τις δηλωθείσες προτεραιότητές της 
σχετικά με την αναπτυξιακή βοήθεια στην Κεντρική Ασία.
Η ΕΠΊΤΡΟΠΗ  ΕΘΕΣΕ ΕΥΡΕΊΕΣ ΓΕΝΊΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΊΟ ΤΗΤΕΣ 
ΓΊΑ ΤΊΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΗΣ
19.  Όπως διευκρινίστηκε στο σημείο 4, οι προτεραιότητες της Επιτροπής 
όσον αφορά τις δαπάνες παρουσιάστηκαν στο έγγραφο περιφερειακής 
στρατηγικής (ΕΠΣ), σύμφωνα με την πολιτική της ΕΕ για την Κεντρική 
Ασία. Στο έγγραφο αυτό υπενθυμίστηκε ότι η μείωση της φτώχειας απο -
τελεί πρωταρχικό στόχο της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ, με συμπλη -
ρωματικούς στόχους την προαγωγή της χρηστής διακυβέρνησης και τον 
μεγαλύτερο σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα17. Προσδιορίστηκαν 
τρεις τομείς προτεραιότητας για την αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ:
 — Προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά τα 
δίκτυα και την ενσωμάτωση στην αγορά, το περιβάλλον, τη διαχεί -
ριση των συνόρων και της μετανάστευσης, τα τελωνεία, την κατα -
πολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και τη διασυνο -
ριακή συνεργασία μεταξύ ατόμων και στο πλαίσιο της κοινωνίας 
των πολιτών.
 — Μείωση της φτώχειας και αύξηση του βιοτικού επιπέδου, ιδίως με 
την ανάπτυξη των κοινοτήτων και στοχευμένα προγράμματα αγρο -
τικής ανάπτυξης, καθώς και με μεταρρυθμίσεις στους τομείς της 
γεωργίας και της κοινωνικής προστασίας.
 — Προώθηση του εκδημοκρατισμού, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, 
της χρηστής διακυβέρνησης και της οικονομικής μεταρρύθμισης.
20.  Η Επιτροπή έθεσε ως στόχο να δαπανήσει ποσοστό 30-35 %, 40-45 % και 
20-25 % αντίστοιχα του συνολικού προϋπολογισμού της για την επίτευξη 
των τριών αυτών στόχων. 
21.  Εν συνεχεία, η Επιτροπή διαίρεσε την περίοδο σε δύο επιμέρους περιό -
δους (2007-2010 και 2011-2013) και κατάρτισε ένα ενδεικτικό πρόγραμμα 
για την πρώτη περίοδο, το οποίο περιελάμβανε λεπτομερέστερα σχέδια 
για την κατανομή της βοήθειας και τον προσδιορισμό συγκεκριμένων 
προτεραιοτήτων. Η Επιτροπή διενήργησε ενδιάμεση επισκόπηση το 2010 
και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν απαιτούνταν σημαντικές προσαρ -
μογές. Βάσει της επισκόπησης αυτής κατάρτισε τα σχέδια δαπανών για 
τα έτη 2011-2013.17 Κοινή δήλωση του 
Συμβουλίου και των 
αντιπροσώπων των 
κυβερνήσεων των κρατών 
μελών συνερχομένων στα 
πλαίσια του Συμβουλίου, του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και της Επιτροπής σχετικά 
με την αναπτυξιακή πολιτική 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
«Η ευρωπαϊκή κοινή 
αντίληψη» (ΕΕ C 46 της 
24.2.2006, σ. 1).ΠΑΡΑΤΉΡΉΣΕΙΣ14
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
Η ΕΠΊΤΡΟΠΗ  ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΘΗΚΕ ΑΠΟ  ΟΡΊΣΜΕΝΕΣ ΑΠΟΨΕΊΣ 
ΑΠΟ  ΤΊΣ ΒΕΛΤΊΣΤΕΣ ΠΡΑΚΤΊΚΕΣ ΚΑΤ Α ΤΟΝ ΣΧΕΔΊΑΣΜΟ  ΚΑΊ  
ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΜΗ  ΤΗΣ ΒΟΗΘΕΊΑΣ …
22.  Οι αναγνωρισμένες βέλτιστες πρακτικές για τη χορήγηση της αναπτυξι -
ακής βοήθειας, όπως παρουσιάζονται για παράδειγμα στην Ευρωπαϊκή 
κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη, στη Δήλωση του Παρισιού για την 
αποτελεσματικότητα της βοήθειας18 και στον Κώδικα δεοντολογίας της 
ΕΕ για τη συμπληρωματικότητα και τον καταμερισμό της εργασίας στην 
αναπτυξιακή πολιτική19 περιλαμβάνουν τις ακόλουθες αρχές: 
 — Προτεραιότητες ανάπτυξης  —καθορίζονται στις ανά χώρα στρα -
τηγικές, στον διάλογο για θέματα πολιτικής και στα προγράμματα 
αναπτυξιακής συνεργασίας— πρέπει να προκύπτουν από σαφή ανά -
λυση των εθνικών στρατηγικών για την ανάπτυξη, των θεσμών και 
των διαδικασιών της αποδέκτριας χώρας.
 — Προκειμένου η βοήθεια να είναι πλήρως αποτελεσματική, οι αποδέ -
κτριες χώρες πρέπει να έχουν την ευθύνη των αναπτυξιακών στρα -
τηγικών και των προγραμμάτων που στηρίζουν οι χορηγοί βοήθειας.
 — Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ πρέπει να επιδιώκουν να επικεντρώνουν 
την ενεργό συμμετοχή τους σε μια συγκεκριμένη χώρα σε τρεις 
τομείς κατά ανώτατο όριο.
23.  Στο ΕΠΣ και τα ενδεικτικά προγράμματα οι συγκεκριμένες επιλογές της 
Επιτροπής σχετικά με τις προτεραιότητες δαπανών αιτιολογούνται σε 
περιορισμένο μόνον βαθμό, όσον αφορά για παράδειγμα το ύψος των 
ποσών που θα δαπανηθούν για περιφερειακά και διμερή προγράμματα 
ή για ποιον λόγο αναμένεται ότι συγκεκριμένοι τομείς ή προγράμματα θα 
εξασφαλίσουν βέλτιστη χρήση των πόρων σε σχέση με τους στόχους της 
ΕΕ. Στην πραγματικότητα ακολουθήθηκαν σε μεγάλο βαθμό τα μοντέλα 
δαπανών που είχαν εφαρμοστεί και στο παρελθόν στις εν λόγω χώρες.
… ΩΣΤ ΟΣΟ ΣΤΗΝ ΠΡ ΑΞΗ ΕΛΑΒΕ ΣΥΝΕΤΕΣ ΑΠΟΦ ΑΣΕΊΣ ΣΧΕΤΊΚ Α 
ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΜΗ
24.  Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή κατένειμε τις δαπάνες απο -
τελούσε ως επί το πλείστον μια λογική προσπάθεια εφαρμογής των προ -
τεραιοτήτων του ΕΠΣ. 
25.  Η συνέχεια στην κατανομή των δαπανών έδωσε στην Επιτροπή τη δυνα -
τότητα να αξιοποιήσει την προηγούμενη εμπειρία της, ιδίως στο Τατζι -
κιστάν και την Κιργιζία.18 ΟΟΣΑ, Δήλωση 
του Παρισιού για την 
αποτελεσματικότητα της 
βοήθειας , 2005 ( http://
www.oecd.org/dac/
effectiveness/34428351.pdf ).
19 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, 9558/07, Βρυξέλλες, 
15 Μαΐου 2007.15
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
26.  Η Επιτροπή διασφάλισε ότι η κατανομή των δαπανών ευθυγραμμιζόταν σε 
ικανοποιητικό βαθμό με εκείνες των άλλων χορηγών βοήθειας, αποφεύ -
γοντας τυχόν αλληλεπικαλύψεις και συμβάλλοντας στον συντονισμό των 
χορηγών βοήθειας. Τα τρία τέταρτα όσων απάντησαν στο ερωτηματολό -
γιο του Συνεδρίου σχετικά με τους χορηγούς βοήθειας επιδοκίμασαν τις 
επιλογές των προς στήριξη τομέων. Τα δύο τρίτα έκριναν ότι η Επιτροπή 
επέλεξε να στηρίξει καλής ποιότητας προγράμματα, ιδίως στους τομείς 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της προώθησης της κοινωνίας των 
πολιτών.
27.  Η Επιτροπή αντιμετώπισε ιδιαίτερες προκλήσεις στον συντονισμό με τις 
χώρες-εταίρους:
 — Το Καζαχστάν, το Τουρκμενιστάν και το Ουζμπεκιστάν, δεδομένου 
ότι δεν έχουν προσχωρήσει στη Δήλωση του Παρισιού, δεν είχαν 
διενεργήσει εκτιμήσεις αναγκών σχετικά με τις στρατηγικές για την 
αναπτυξιακή βοήθεια ή για τη μείωση της φτώχειας με τη μορφή 
που χρησιμοποιούνται στον προγραμματισμό της ΕΕ.
 — Στο ΕΠΣ αναφέρεται ότι σκοπός της αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΕ 
είναι η υποστήριξη της υλοποίησης της πολιτικής στρατηγικής της, 
επισημαίνοντας ότι η ΕΕ επιδιώκει την προώθηση της ευημερίας, 
της αλληλεγγύης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρα -
τίας, της αξιοπρεπούς εργασίας, της ασφάλειας και της βιώσιμης 
ανάπτυξης παγκοσμίως. Ωστόσο, για τις κυβερνήσεις-εταίρους, τα 
ανθρώπινα δικαιώματα, η χρηστή διακυβέρνηση και οι αναπτυξι -
ακοί στόχοι, όπως η μείωση της φτώχειας, δεν αποτελούν πάντοτε 
ύψιστη προτεραιότητα.
 — Τα εθνικά έγγραφα προγραμματισμού δεν διαθέτουν πάντοτε σαφή 
εστίαση. Για παράδειγμα, στην Κιργιζία το σχέδιο δράσης για την 
αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας για την περίοδο 2009-2011 πε -
ριλάμβανε 508 δράσεις σε 19 διαφορετικούς τομείς. 
28.  Παρά τις δυσκολίες αυτές, η Επιτροπή συζήτησε τις προτεραιότητες της 
βοήθειας με τις κυβερνήσεις των αποδεκτριών χωρών και επεδίωξε να 
ευθυγραμμίσει τις δαπάνες της με τα εθνικά σχέδια, εφόσον ήταν διαθέ -
σιμα. Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας αντικατοπτρίζονται στο 
ΕΠΣ και στα ενδεικτικά προγράμματα.
29.  Τα προγράμματα και τα έργα που εξέτασε το Συνέδριο στην Κιργιζία και 
το Τατζικιστάν ευθυγραμμίζονταν τόσο με τη στρατηγική της Επιτροπής 
όσο και, στον βαθμό που ήταν δυνατό να διαπιστωθεί, με τις προτεραι -
ότητες αυτών των αποδεκτριών κυβερνήσεων. Για παράδειγμα:
 — Στην Κιργιζία, η στήριξη που παρείχε η Επιτροπή στον τομέα της 
εκπαίδευσης από το 2009 και έπειτα συνέδραμε την κυβέρνηση στα 
σχέδιά της για τη μεταρρύθμιση και την ανάπτυξη του εκπαιδευτι -
κού συστήματος της χώρας.16
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
 — Στο Τατζικιστάν, η στήριξη της Επιτροπής στον τομέα της κοινωνικής 
προστασίας ήταν εναρμονισμένη με την προτεραιότητα της κυβέρνη -
σης για τον κοινωνικό τομέα, ήτοι την αύξηση της ποσότητας και τη 
βελτίωση της ποιότητας των κοινωνικών υπηρεσιών για τους φτωχούς 
και την επίτευξη των σχετικών αναπτυξιακών στόχων της Χιλιετίας.
30.  Παρομοίως, στο Ουζμπεκιστάν, τα έργα που εξέτασε το Συνέδριο (για 
παράδειγμα, στήριξη της μεταρρύθμισης του συστήματος ποινικής δι -
καιοσύνης και βελτίωση των συστημάτων περίθαλψης των μητέρων και 
παιδιών) ευθυγραμμίζονταν με τις ανάγκες της χώρας όπως τις είχε ορίσει 
η κυβέρνηση. Από την άλλη, η ευθυγράμμιση με τις ανάγκες που είχε 
ορίσει η κυβέρνηση δεν συνεπαγόταν αυτομάτως πλήρη στήριξη των 
αρχών για την υλοποίηση των έργων. Για παράδειγμα, απαγορεύτηκε 
σε διεθνείς εμπειρογνώμονες που εργάζονταν για τη μεταρρύθμιση της 
ποινικής δικαιοσύνης η πρόσβαση σε φυλακές και σε δικαστικές υποθέ -
σεις. Προκειμένου να εξασφαλίσει τη συνεργασία της κυβέρνησης στο 
πρόγραμμά της για τη μείωση του βρεφικού υποσιτισμού, η Επιτροπή 
χρειάστηκε να δώσει έμφαση στην προώθηση της υγιεινής διατροφής για 
τις μητέρες και τα παιδιά, δεδομένου ότι η κυβέρνηση του Ουζμπεκιστάν 
δεν παραδεχόταν την ύπαρξη υποσιτισμού.
ΤΑ ΕΠΊΠΕΔΑ ΒΟΗΘΕΊΑΣ ΑΝΤΊΚΑΤ ΟΠΤΡΊΖΑΝ ΤΗ ΣΧΕΤΊΚΗ  ΕΥΗΜΕΡΊΑ
31.  Η Επιτροπή διέθεσε τα υψηλότερα επίπεδα βοήθειας στις χώρες που 
θεώρησε ότι είχαν τη μεγαλύτερη ανάγκη και ήταν οι πιο πρόθυμες και 
ικανές να αξιοποιήσουν τη βοήθεια, ήτοι στο Τατζικιστάν και την Κιργι -
ζία. Τα κονδύλια που κατανεμήθηκαν σε αυτές τις δύο χώρες ήταν κατά 
κεφαλή τρεις φορές υψηλότερα από εκείνα που διατέθηκαν στις άλλες 
τρεις αποδέκτριες χώρες (βλέπε πίνακα 1  και παράρτημα I ).
ΠΊΝΑΚΑΣ 1
ΣΥΝΟΛΊΚΗ  ΒΟΗΘΕΊΑ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΘΗΚΕ ΓΊΑ ΤΟΝ ΜΗΧΑΝΊΣΜΟ  ΑΝΑΠΤΥΞΊΑΚΗΣ 
ΣΥΝΕΡΓΑΣΊΑΣ (ΜΑΣ) ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΊΚΗ  ΑΣΊΑ ΣΤΟ ΠΛΑΊΣΊΟ ΤΟΥ ΕΠΣ 2007-2013 ΚΑΊ  ΚΑΤ Α 
ΚΕΦΑΛΗΝ ΑΕΓΧΠ
Γεωγραφική περιοχήΣύνολο ποσών που χορηγήθηκαν 
την περίοδο 2007-2013 
(εκατομμύρια ευρώ)Κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ το 2007 (σε δολά -
ρια ΗΠΑ με τιμές 2007)
Καζαχστάν 74 6 771
Κιργιζία 106 722
Τατζικιστάν 128 563
Τουρκμενιστάν 53 2 606
Ουζμπεκιστάν 71 830
Περιοχή 242
Σύνολο 674
Πηγή:  Αναπτυξιακή συνεργασία ΕΕ-Κεντρική Ασία, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2011 και Παγκόσμια Τράπεζα, Διεθνείς Αναπτυξιακοί Δείκτες.17
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
Η ΒΟΗΘΕΊΑ ΚΑΤΑΝΕΜΗΘΗΚΕ ΣΕ ΥΠΕΡΒΟΛΊΚ Α ΠΟΛΛΟΥΣ ΤΟΜΕΊΣ …
32.  Ωστόσο, η προσέγγιση της Επιτροπή ήταν λιγότερο ικανοποιητική όσον 
αφορά τον αριθμό των τομέων στους οποίους χορήγησε βοήθεια. 
33.  Όπως αναφέρθηκε στο σημείο 22, μια κατευθυντήρια αρχή της αναπτυ -
ξιακής πολιτικής την οποία ακολουθεί η Επιτροπή είναι ότι οι χορηγοί 
βοήθειας της ΕΕ πρέπει να επιδιώκουν να επικεντρώνουν τις προσπάθειές 
τους σε τρεις τομείς κατά ανώτατο όριο σε κάθε χώρα-εταίρο, ούτως 
ώστε να βελτιστοποιούν τα αποτελέσματα και να μειώνουν το κόστος 
των πράξεων. 
34.  Η Επιτροπή, παρά το μικρό μέγεθος του προγράμματος αναπτυξιακής 
βοήθειας για την Κεντρική Ασία, δεν εφάρμοσε αυστηρά αυτή την αρχή. 
Επέλεξε τέσσερις τομείς προς στήριξη στην Κιργιζία (διακυβέρνηση, γε -
ωργία και αγροτική ανάπτυξη, εκπαίδευση και κοινωνική προστασία), 
πέντε στο Τατζικιστάν (διακυβέρνηση, γεωργία και αγροτική ανάπτυξη, 
κοινωνική προστασία, ιδιωτικός τομέας και υγεία) και έξι στο Ουζμπε -
κιστάν (ιδιωτικός τομέας, διακυβέρνηση, υγεία, γεωργία και αγροτική 
ανάπτυξη, περιβάλλον και ενέργεια, καθώς και εκπαίδευση).
35.  Επιπροσθέτως, η Επιτροπή διοχέτευσε κονδύλια από την αναπτυξιακή 
βοήθεια της ΕΕ σε διάφορους πρόσθετους τομείς, μέσω περιφερειακών 
και θεματικών προγραμμάτων. Τα προγράμματα αυτά στήριξαν τομείς 
όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, το περιβάλλον, τα ύδατα, η διαχείριση 
των συνόρων και η καταπολέμηση των ναρκωτικών, το κράτος δικαίου, 
η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ανάπτυξη του ιδιωτικού 
τομέα και η ανώτερη εκπαίδευση.
… ΑΝΤΊΚΑΤ ΟΠΤΡΊΖΕ ΟΜΩΣ ΤΊΣ ΣΤΡΑΤΗΓΊΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΊΟ ΤΗΤΕΣ 
ΤΗΣ ΕΠΊΤΡΟΠΗΣ
36.  Το Συνέδριο διενήργησε ανάλυση της βάσης δεδομένων της Επιτροπής 
και δεν εντόπισε σοβαρές περιπτώσεις παροχής βοήθειας σε εθνικό πρό -
γραμμα που δεν αφορούσε έναν από τους ευρείς στόχους της μείωσης 
της φτώχειας και της βελτίωσης της διακυβέρνησης. Πολλά εθνικά προ -
γράμματα αποσκοπούσαν τόσο στη μείωση της φτώχειας όσο και στη 
χρηστή διακυβέρνηση. Τα ποσά για τα οποία αναλήφθηκαν υποχρεώσεις 
έως το τέλος του 2012 ήταν σύμφωνα με τις προτεραιότητες που είχαν 
τεθεί στο ΕΠΣ (βλέπε σημείο 20).18
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΗΣ ΠΟΛΊΤΊΚΗΣ
37.  Στα σημεία 38 έως 62 κατωτέρω εξετάζονται οι μέθοδοι που εφάρμοσε 
η Επιτροπή για τη χορήγηση της βοήθειας: η επιλογή των τρόπων χορή -
γησης της βοήθειας, η μέριμνα που επέδειξε η Επιτροπή σχετικά με το 
διοικητικό κόστος, κατά πόσον τα προγράμματα περιλάμβαναν σαφείς 
στόχους και δείκτες επιδόσεων ώστε να είναι εφικτή η παρακολούθηση, 
καθώς και ο σχεδιασμός και η διαχείριση από την Επιτροπή της δημοσι -
ονομικής στήριξης που παρασχέθηκε σε δύο δημοκρατίες της Κεντρικής 
Ασίας.
Η ΕΠΊΤΡΟΠΗ  ΧΟΡΗΓΗΣΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΊΑ ΜΕ ΔΊΑΦΟΡΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ
38.  Η Επιτροπή υλοποίησε τα προγράμματα βοήθειας με διάφορους τρόπους, 
αναλόγως των περιστάσεων (βλέπε παραδείγματα στο πλαίσιο 1 ):
 — Μέσω συμφωνιών συνεισφοράς με διεθνείς οργανισμούς, όταν οι 
τελευταίοι είχαν αναπτύξει δραστηριότητες στις χώρες-εταίρους και 
είχαν γίνει δεκτοί ως εταίροι από τις αρχές.
 — Μέσω δημοσιονομικής στήριξης όπου υπήρχαν οι προϋποθέσεις, 
δεδομένου ότι, όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες, είναι η  προτιμώμε -
νη μέθοδος αναπτυξιακής συνεργασίας  σύμφωνα με την ευρωπαϊκή 
κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη20.
 — Μέσω επιχορηγήσεων προς μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) 
στους τομείς όπου υπήρχε ενεργός δράση της κοινωνίας των 
πολιτών.
 — Μέσω συμβάσεων παροχής υπηρεσιών (και ορισμένων συμβάσεων 
παροχής έργου), ιδίως τεχνικής βοήθειας όταν σκοπός ήταν η σύ -
γκλιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις ορθές πρακτικές, σε συν -
δυασμό με την τομεακή δημοσιονομική στήριξη. 20 Σημείο 113 της 
Ευρωπαϊκής Κοινής 
Αντίληψης για την Ανάπτυξη.19
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΠΑΡΑΔΕΊΓΜΑΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜ ΑΤΩΝ ΠΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ  ΤΗΝ ΕΕ 
Συμφωνία συνεισφοράς με διεθνή οργανισμό
Η στήριξη για το έργο της μεταρρύθμισης των φυλακών  αποσκοπεί στη βελτίωση της διαχείρισης των 
φυλακών και της κοινωνικής επανένταξης των παραβατών, με την κατάρτιση προγράμματος για τη μεταρ -
ρύθμιση των φυλακών στην Κιργιζία. Η βελτίωση της υγιεινής και η στήριξη δραστηριοτήτων που αποφέρουν 
εισόδημα συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ των δράσεων του προγράμματος. Ο συνολικός προϋπολογισμός 
των δράσεων που υλοποιήθηκαν από το Γ ραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών 
και την Πρόληψη του Εγκλήματος ανέρχεται σε 2,78 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων η ΕΕ συνεισφέρει τα 
2,5 εκατομμύρια ευρώ.
Πρόγραμμα δημοσιονομικής στήριξης
Το πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής σχετικά με την κοινωνική προστασία και τη διαχείριση 
των δημόσιων οικονομικών  στην Κιργιζία χρηματοδοτείται μέσω γεωγραφικών και θεματικών χρηματο -
δοτικών μηχανισμών. Στο πλαίσιο του επταετούς εγγράφου στρατηγικής διατέθηκαν 53 εκατομμύρια ευρώ 
στο εν λόγω πρόγραμμα. Η συνιστώσα της κοινωνικής προστασίας αποσκοπεί στην ανάπτυξη ενός αποδοτι -
κότερου συστήματος κοινωνικής πρόνοιας το οποίο θα βελτιώσει τις συνθήκες ζωής των ευάλωτων ατόμων 
και των άπορων παιδιών. Παράλληλα, η συνιστώσα της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών αποσκοπεί 
στην παροχή συνδρομής στην κυβέρνηση της Κιργιζίας προκειμένου να βελτιώσει τη διαδικασία του ετήσιου 
προϋπολογισμού της όσον αφορά τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την προβλεψιμότητα και τους εσωτερικούς 
ελέγχους της.
Επιχορήγηση προς μη κυβερνητική οργάνωση
Η Επιτροπή συγχρηματοδότησε το 80 % ενός έργου για την ενίσχυση παιδιών και οικογενειών που χρήζουν 
βοήθειας  με 200 000 ευρώ. Το έργο υλοποιείται από το ουζμπεκικό παράρτημα των Παιδικών Χωριών SOS, 
μιας διεθνούς ΜΚΟ που δραστηριοποιείται στο Ουζμπεκιστάν από το 1996. Η σύμβαση υπογράφηκε το 2011 
ως τμήμα του προγράμματος εταιρικής σχέσης για την ανάπτυξη θεσμών, το οποίο αποσκοπούσε στη βελτί -
ωση των συνθηκών διαβίωσης ευάλωτων ομάδων στο Ουζμπεκιστάν, μέσω της ενίσχυσης της συνεργασίας 
μεταξύ των ΜΚΟ και των τοπικών αρχών.
Σύμβαση παροχής υπηρεσιών: πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας σε συνδυασμό με πρόγραμμα 
τομεακής δημοσιονομικής στήριξης
Στο Τατζικιστάν, η Επιτροπή, προκειμένου να στηρίξει το πρόγραμμα τομεακής δημοσιονομικής στήριξης που 
αφορά την κοινωνική προστασία, ανέπτυξε, από το 2007, ένα πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας και δημιουρ -
γίας ικανοτήτων  το οποίο επικεντρώνεται στα εξής: α) στη βελτίωση της στόχευσης και τον εξορθολογισμό 
των συστημάτων κοινωνικών παροχών, β) στην ανάπτυξη κοινωνικών υπηρεσιών, γ) στον εκσυγχρονισμό του 
συστήματος ιδρυμάτων κλειστής περίθαλψης, δ) στην ανάπτυξη πολιτικής για την αγορά εργασίας. Ο συ -
νολικός προϋπολογισμός του προγράμματος είναι 5 εκατομμύρια ευρώ και ανατέθηκε σε επτά ευρωπαϊκές 
εταιρείες μελετών με συμβάσεις που κυμαίνονται από 90 000 έως 2,5 εκατομμύρια ευρώ.ΠΛΑΊΣΊΟ 120
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
39.  Η Επιτροπή χρησιμοποίησε όλους αυτούς τους τρόπους χορήγησης της 
βοήθειας (βλέπε πίνακα 2 ).
Η ΠΛΗΘΩΡΑ ΜΊΚΡΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΊ  ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΊΚΩΝ ΜΕΣΩΝ 
ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΊΑ ΤΗ ΔΊΑΧΕΊΡΊΣΗ
40.  Όπως προκύπτει από τον πίνακα 2,  οι επιχορηγήσεις και οι συμβάσεις 
παροχής υπηρεσιών αντιστοιχούσαν σε μεγάλο ποσοστό σε απόλυτους 
αριθμούς (αλλά σε μικρό ποσοστό όσον αφορά την αξία) των προσπα -
θειών της Επιτροπής για τη χορήγηση βοήθειας στην Κεντρική Ασία. Οι 
διοικητικές συνέπειες ενός τόσο υψηλού αριθμού προγραμμάτων μπορεί 
να είναι σημαντικές21.
41.  Η αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Κιργιζία διαχειριζόταν 56 συμβάσεις κατά τη 
χρονική στιγμή του ελέγχου. Η αντιπροσωπεία ανέφερε ότι αντιμετώπιζε 
σημαντικούς περιορισμούς όσον αφορά τη δυνατότητα πραγματοποίη -
σης επισκέψεων στις περιοχές όπου υλοποιούνταν οι δραστηριότητες στο 
πλαίσιο των συμβάσεων. Η αντιπροσωπεία παρείχε επίσης υποστήριξη22 
σε άλλες 99 συμβάσεις που τελούσαν υπό τη διαχείριση των κεντρικών 
υπηρεσιών της Επιτροπής.21 Για παράδειγμα, όσον 
αφορά τα προγράμματα 
επιχορηγήσεων, το 
προσωπικό της Επιτροπής, 
συμπεριλαμβανομένων 
των υπαλλήλων των 
αντιπροσωπειών, πρέπει 
να ασκεί τη διαχείριση 
ολόκληρου του κύκλου 
του έργου, ήτοι την 
κατάρτιση και δημοσίευση 
των προσκλήσεων για 
την υποβολή προτάσεων, 
την ενημέρωση των 
συμμετεχόντων, τη 
σύνταξη και την υπογραφή 
των συμβάσεων, την 
παρακολούθηση και εποπτεία 
της εφαρμογής, τη διαχείριση 
του δημοσιονομικού κύκλου 
και του κύκλου πληρωμών, 
τον συντονισμό των ελέγχων, 
των αξιολογήσεων και της 
υποβολής εκθέσεων.
22 Στη στήριξη αυτού του 
είδους περιλαμβάνεται 
η παροχή ανατροφοδότησης 
για τις προτάσεις που 
υπέβαλαν οι δικαιούχοι, 
ο συντονισμός των 
δραστηριοτήτων του 
έργου στη χώρα και 
η εκπροσώπηση της ΕΕ με 
τη συμμετοχή σε επιτροπές, 
σεμινάρια κ.λπ.
ΠΊΝΑΚΑΣ 2
ΠΟΣΑ  ΓΊΑ ΤΑ ΟΠΟΊΑ ΑΝΑΛΗΦΘΗΚΑΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΊΣ ΣΤΟ ΠΛΑΊΣΊΟ ΤΟΥ ΜΑΣ ΚΑΊ  
ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΊΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜ ΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΑΣ ΑΠΟ  ΤΟ 2007 ΕΩΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 2012, 
ΑΝΑ ΤΡΟΠΟ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ
Αριθμός συμβάσε -
ων/συμφωνιών που 
υπεγράφησανΑναληφθέν ποσό έως το 
τέλος του 2012 (σε εκα -
τομμύρια ευρώ)% του συνόλου 
(κατά αξία)
Συμφωνίες συνεισφοράς 33 128 36 %
Προγράμματα δημοσιονομι -
κής στήριξης15 98 28 %
Επιχορηγήσεις σε ΜΚΟ 143 61 17 %
Συμβάσεις παροχής υπηρε -
σιών και παροχής έργου244 66 19 %
435 353 100  %
Πηγή:  Ανάλυση από το Συνέδριο στοιχείων που προέρχονται από τη βάση δεδομένων CRIS της Επιτροπής.21
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
42.  Η Επιτροπή παρέχει αναπτυξιακή βοήθεια στην Κεντρική Ασία μέσω δια -
φόρων χρηματοδοτικών μέσων. Ο μηχανισμός αναπτυξιακής συνεργασίας 
(ΜΑΣ) αποτελεί τη βασική πηγή χρηματοδότησης, μέσω του γεωγραφικού 
προγράμματός του για την Ασία, καθώς και μέσω πέντε θεματικών μέσων 
του ΜΑΣ: επισιτιστική ασφάλεια, μη κρατικοί παράγοντες και τοπικές 
αρχές στην ανάπτυξη, μετανάστευση και άσυλο, περιβάλλον και βιώσιμη 
διαχείριση των φυσικών πόρων, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, και 
επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό. Πέντε παγκόσμια μέσα παρέχουν 
επίσης χρηματοδότηση στην Κεντρική Ασία (βλέπε σημείο 8), όπως και 
ο Ευρωπαϊκός μηχανισμός γειτονίας και εταιρικής σχέσης (ENPI), ο οποί -
ος εμπίπτει στην αρμοδιότητα διαφορετικών τμημάτων των κεντρικών 
υπηρεσιών της Επιτροπής. 
43.  Αυτή η πληθώρα πηγών χρηματοδότησης περιέπλεξε περαιτέρω τη δια -
χείριση των δαπανών της ΕΕ, τόσο στους κόλπους των αντιπροσωπειών 
όσο και στις κεντρικές υπηρεσίες. Για παράδειγμα, όσον αφορά 31 από 
τις 56 συμβάσεις τις οποίες διαχειριζόταν η αντιπροσωπεία στην Κιργιζία 
κατά τον χρόνο του ελέγχου, η αντιπροσωπεία συνδεόταν με τη γεω -
γραφική μονάδα της EuropeAid για την Κεντρική Ασία. Όσον αφορά τις 
υπόλοιπες 25, συνδεόταν με έξι άλλες μονάδες της EuropeAid και με μία 
μονάδα της ΕΥΕΔ. Στο πλαίσιο της υποστήριξης των άλλων 99 συμβάσε -
ων, η αντιπροσωπεία έπρεπε να συνδέεται με 11 μονάδες της EuropeAid, 
άλλες δύο αντιπροσωπείες της ΕΕ (στο Καζαχστάν και στο Τατζικιστάν), 
την ΕΥΕΔ και τις Γενικές Διευθύνσεις Έρευνας και Καινοτομίας και Οικο -
νομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Επιτροπής.
44.  Ο πολλαπλασιασμός των μέσων δαπανών δυσχεραίνει επίσης τον καθο -
ρισμό (χωρίς χρονοβόρες ad hoc διαδικασίες) του ύψους των δαπανών 
της ΕΕ ανά χώρα και ανά τομέα στην Κεντρική Ασία:
 — το κοινό σύστημα πληροφόρησης Relex (CRIS) της Επιτροπής δεν 
προσδιορίζει τις δαπάνες ανά χώρα-εταίρο στα περιφερειακά 
προγράμματα23,
 — στις εκθέσεις του CRIS δεν περιλαμβάνεται η ανά χώρα συνιστώσα 
των περιφερειακών και συνολικών προγραμμάτων, ιδίως στο πλαίσιο 
του Ευρωπαϊκού μέσου για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του 
ανθρώπου (ΕΜΔΔΑ) και του μηχανισμού σταθερότητας (ΜΣ),
 — τέλος, η Επιτροπή δεν προσδιορίζει τις δαπάνες που πραγματοποι -
ήθηκαν σε χώρες της Κεντρικής Ασίας στο πλαίσιο προγραμμάτων 
που χρηματοδοτούνται από τον Ευρωπαϊκό μηχανισμό γειτονίας 
και εταιρικής σχέσης24.23 Βλέπε την ειδική έκθεση 
του Συνεδρίου αριθ. 5/2012 
του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού 
Συνεδρίου σχετικά 
με το Κοινό σύστημα 
πληροφόρησης εξωτερικών 
σχέσεων (CRIS) ( www.eca.
europa.eu ).
24 Όπως ο Διάδρομος 
μεταφορών 
Ευρώπη-Καύκασος- Ασία 
(Traceca) και η Διακρατική 
μεταφορά πετρελαίου και 
φυσικού αερίου στην Ευρώπη 
(Inogate).22
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
Η ΕΠΊΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΤΊΣ ΔΊΟΊΚΗΤΊΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΕΊΝΑΊ  ΜΊΚΡΗ
45.  Η παροχή αναπτυξιακής βοήθειας, συχνά υπό δύσκολες συνθήκες, είναι 
πολλές φορές δαπανηρή δραστηριότητα έντασης εργασίας. Όταν λαμ -
βάνονται αποφάσεις σχετικά με το ύψος των δαπανών και τον τρόπο 
χορήγησης της βοήθειας, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να εξισορ -
ροπούνται, αφενός, τα αναμενόμενα αποτελέσματα και, αφετέρου, το 
κόστος, ενώ τα αποτελέσματα (ιδίως σε μια ευαίσθητη περιοχή όπως 
η Κεντρική Ασία) πρέπει να κρίνονται βάσει μιας γενικής προοπτικής. 
Παρ’ όλα αυτά, το κόστος της διαχείρισης τμημάτων προϋπολογισμού 
βοήθειας είναι στοιχείο το οποίο αναμένεται ευλόγως ότι γνωρίζει ένας 
οργανισμός παροχής βοήθειας.
46.  Η Επιτροπή διαχειρίζεται το διοικητικό κόστος με συνδυασμό μεθόδων, 
συμπεριλαμβανομένων εκτιμήσεων του φόρτου εργασίας για κάθε αντι -
προσωπεία. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει αναπτύξει ένα σύστημα για 
την υποβολή στοιχείων σχετικά με το συνολικό διοικητικό κόστος που 
συνεπάγεται η παροχή της αναπτυξιακής βοήθειας σε επίπεδο περιοχής 
ή χώρας. 
47.  Το Συνέδριο εκτίμησε το διοικητικό κόστος των δραστηριοτήτων ανά -
πτυξης της Επιτροπής στην Κεντρική Ασία, βάσει των δεδομένων της 
Επιτροπής. Το Συνέδριο συμπεριέλαβε στην εκτίμησή του τις δαπάνες 
προσωπικού και το διοικητικό κόστος που συνδέεται με το προσωπικό 
που ασχολείται με την αναπτυξιακή βοήθεια στις κεντρικές υπηρεσίες και 
τις αντιπροσωπείες. Συμπεριελήφθησαν επίσης οι δαπάνες υποστήριξης 
(π.χ. τα γραφεία «Europa Houses»25, καθώς και οι υπηρεσίες παροχής 
συμβουλών και παρακολούθησης).
48.  Το Συνέδριο υπολόγισε ότι το σχετικό διοικητικό κόστος για το 2011, 
το πλέον πρόσφατο λήξαν έτος κατά την ημερομηνία διενέργειας του 
ελέγχου, ανήλθε σε 10,5 εκατομμύρια ευρώ (βλέπε παράρτημα III ). Από 
το ποσό αυτό, 6,6 εκατομμύρια ευρώ (63 %) αφορούσαν εργασίες στον 
τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας (μισθοί και λοιπές επιχειρησιακές 
δαπάνες) στις τρεις αντιπροσωπείες που υπήρχαν τότε (βλέπε σημείο 6). 
Οι δαπάνες προσωπικού στις κεντρικές υπηρεσίες ανήλθαν σε 1,8 εκατομ -
μύρια ευρώ (17 %) και διάφορες δαπάνες υποστήριξης (συμπεριλαμβανο -
μένων των δαπανών συμβουλευτικών εργασιών για την υποστήριξη του 
προσδιορισμού και της κατάρτισης των έργων, της προσανατολισμένης 
στα αποτελέσματα παρακολούθησης και αξιολόγησης, καθώς και των 
δαπανών που αφορούν τα «Europa Houses») σε 2,1 εκατομμύρια ευρώ 
(20 %)26.
49.  Το άθροισμα αυτό αντιστοιχεί στο 14,6 % των δαπανών για την ανάπτυ -
ξη στην Κεντρική Ασία το 2011 (71,7 εκατομμύρια ευρώ)27. Το ποσοστό 
πρέπει να θεωρηθεί ως τάξη μεγέθους και όχι ως ακριβής υπολογισμός: 
τα αριθμητικά στοιχεία είναι ευαίσθητα για παράδειγμα σε αλλαγές στο 
επίπεδο των ετήσιων εκταμιεύσεων.25 Τα γραφεία «Europa 
Houses» που δημιούργησε 
η Επιτροπή λειτουργούν ως 
τεχνικά γραφεία υποστήριξης 
για τις δράσεις της ΕΕ με 
σκοπό την αύξηση της 
ενημέρωσης σχετικά 
με πολιτικές της ΕΕ και 
της προβολής τους σε 
χώρες όπου δεν υπάρχει 
αντιπροσωπεία της ΕΕ.
26 Οι δαπάνες που αφορούν 
την τεχνική βοήθεια για την 
υλοποίηση συγκεκριμένων 
έργων στις χώρες-εταίρους 
δεν συμπεριελήφθησαν κατά 
τον υπολογισμό στις δαπάνες 
υποστήριξης.
27 Εφόσον εξαιρεθούν από 
τον υπολογισμό οι δαπάνες 
συμβουλευτικών εργασιών 
για την υποστήριξη του 
προσδιορισμού των έργων 
και της προσανατολισμένης 
στα αποτελέσματα 
παρακολούθησης και 
αξιολόγησης, το ποσοστό 
αυτό θα μειωθεί στο 12,7 %.23
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
50.  Επιπροσθέτως, στους επιμέρους προϋπολογισμούς των προγραμμάτων 
περιλαμβανόταν το διοικητικό κόστος. Για παράδειγμα, από την εξέτα -
ση από το Συνέδριο 20 επιχορηγήσεων και συμφωνιών συνεισφοράς με 
διεθνείς οργανισμούς προέκυψε ότι, κατά μέσο όρο, το 6 % των προϋ -
πολογισμών τους αφορούσε γενικές διοικητικές δαπάνες. Όσον αφορά 
τα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 
πολύ χαμηλότερα. Το κόστος των τακτικών εκθέσεων προόδου, οι οποί -
ες είχαν ανατεθεί σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, αντιστοιχούσε στο 
1,1 % του προϋπολογισμού του προγράμματος στο Τατζικιστάν και στο 
1,6 % περίπου στην Κιργιζία.
51.  Εφόσον η Επιτροπή δεν αναφέρει κάποιον δείκτη για το διοικητικό κό -
στος, δεν είναι δυνατή η σύγκριση των εκτιμήσεων αυτών με το κόστος 
άλλων προγραμμάτων βοήθειας παγκοσμίως. Ωστόσο, το Συνέδριο επι -
σημαίνει με ανησυχία ότι η Επιτροπή φαίνεται ότι διαθέτει ελλιπείς πλη -
ροφορίες σχετικά με το γεγονός ότι το διοικητικό κόστος αντιστοιχεί σε 
ένα σημαντικό ποσοστό των δαπανών της αναπτυξιακής βοήθειας στην 
Κεντρική Ασία.
ΣΤΟΧΟΊ  ΚΑΊ  ΔΕΊΚΤΕΣ: ΑΝΟΜΟΊΟΓΕΝΗΣ ΕΊΚ ΟΝΑ
52.  Η εξέταση από το Συνέδριο των προγραμμάτων στις τρεις χώρες στις 
οποίες πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις αποκάλυψε μια ανομοιογενή ει -
κόνα όσον αφορά τον καθορισμό στόχων SMART (και των δεικτών για 
την αξιολόγησή τους), όπως καταδεικνύουν τα παραδείγματα κατωτέρω:
 — Στο Τατζικιστάν, έξι από τα επτά προγράμματα τεχνικής βοήθειας 
που εξετάστηκαν είχαν σαφώς προσδιορισμένους ειδικούς στόχους 
για τις υλοποιήσεις όσον αφορά την κατάρτιση τομεακών μελετών, 
στρατηγικών, κατευθυντήριων οδηγιών και συστάσεων προς την 
κυβέρνηση. Από την άλλη, το πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας που 
στήριζε το Υπουργείο Οικονομικών είχε αόριστα διατυπωμένους 
γενικούς στόχους.
 — Στην Κιργιζία, το πρόγραμμα ενημέρωσης για την επισιτιστική 
ασφάλεια περιείχε αόριστους δείκτες, όπως ότι «οι πληροφορίες 
για την επισιτιστική ασφάλεια θεωρούνται γενικώς ότι είναι ακρι -
βείς και έγκαιρες», «καταρτίζεται επαρκής αριθμός υπαλλήλων» και 
«η χρησιμότητα πρόβλεψης των καλλιεργειών». Από την άλλη, στο 
πρόγραμμα που αφορά τη «λειτουργικότητα της χρηστής διακυ -
βέρνησης για την κοινωνική δικαιοσύνη» καθορίζονταν ποσοτικώς 
προσδιορισμένοι ειδικοί στόχοι.
 — Στο Ουζμπεκιστάν, δύο από τα τέσσερα προγράμματα που εξε -
τάστηκαν είχαν ποσοτικώς προσδιορισμένους γενικούς στόχους, 
ωστόσο δεν είχαν καθοριστεί κριτήρια και σημεία αναφοράς, ώστε 
να μπορεί να αξιολογηθεί η προστιθέμενη αξία των προγραμμάτων.24
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΔΗΜΟΣΊΟΝΟΜΊΚΗ  ΣΤΗΡΊΞΗ: Η ΕΠΊΤΡΟΠΗ  ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΗΤΑΝ 
ΠΕΡΊΣΣ ΟΤΕΡΟ ΑΥΣΤΗΡΗ  …
53.  Η τομεακή δημοσιονομική στήριξη (ΤΔΣ) συνιστά μεταφορά πόρων της 
ΕΕ στο εθνικό δημόσιο ταμείο της δικαιούχου χώρας με σκοπό τη στή -
ριξη στόχων τομεακής πολιτικής και στόχων που αφορούν μεταρρυθ -
μίσεις. Η αναπτυξιακή βοήθεια της Επιτροπής προς την Κεντρική Ασία 
περιλάμβανε ΤΔΣ προς την Κιργιζία και το Τατζικιστάν για την κοινωνική 
προστασία, στο πλαίσιο της οποίας καταβλήθηκαν, κατά την περίοδο 
2007 έως 2012, 39,4 εκατομμύρια ευρώ και 24,4 εκατομμύρια ευρώ 
αντιστοίχως. 
54.  Η Επιτροπή απαιτεί από κάθε χώρα που λαμβάνει δημοσιονομική στήριξη 
να εφαρμόζει ένα σχετικό και αξιόπιστο πρόγραμμα για τη βελτίωση της 
διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών (ΔΔΟ)28. Η Επιτροπή, προκειμένου 
να διασφαλίζει ότι ένα πρόγραμμα τομεακής δημοσιονομικής στήριξης 
επιτυγχάνει τους στόχους του, όσον αφορά τόσο την εξέλιξη του συγκε -
κριμένου τομέα όσο και τις βελτιώσεις της διαχείρισης των δημόσιων 
οικονομικών, θέτει όρους. Η Επιτροπή πραγματοποιεί τις πληρωμές στο 
πλαίσιο της δημοσιονομικής στήριξη σε δόσεις εκτεινόμενες σε αρκετά 
έτη, υπό την προϋπόθεση ότι η χώρα πληροί αυτούς τους όρους, οι 
οποίοι για να είναι αποτελεσματικοί πρέπει να είναι σαφείς και να εφαρ -
μόζονται αυστηρά.
55.  Η Επιτροπή ακολούθησε αυτή τη μέθοδο στα προγράμματα τομεακής 
στήριξης στο Τατζικιστάν και την Κιργιζία. Αμφότερες οι κυβερνήσεις 
διέθεταν πρόγραμμα ΔΔΟ. Και στις δύο περιπτώσεις, η Επιτροπή έθεσε ως 
προϋπόθεση για τις εκταμιεύσεις της τομεακής δημοσιονομικής στήριξης 
την πρόοδο προς την κατεύθυνση της εφαρμογής του προγράμματος 
αυτού.
56.  Το 2007 η Επιτροπή διέκοψε το πρόγραμμα ΤΔΣ στο Τατζικιστάν για 
δύο έτη, επειδή το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ανακάλυψε ότι το 
Υπουργείο Οικονομικών είχε εκδώσει εγγυήσεις που έθεταν σε κίνδυνο 
τον κρατικό προϋπολογισμό και τη μακροοικονομική σταθερότητα. Το 
πρόγραμμα άρχισε να υλοποιείται εκ νέου το 2009, έπειτα από συμφωνία 
με το ΔΝΤ. Η αντίδραση της Επιτροπής συνέβαλε στη διευθέτηση του 
προβλήματος.28 Βάσει των μειονεκτημάτων 
και των πλεονεκτημάτων 
που προσδιορίζονται 
στην εκτίμηση του PEFA 
(Πρόγραμμα δημόσιων 
δαπανών και δημοσιονομικής 
ευθύνης — Public 
Expenditure and Financial 
Accountability). Το πλαίσιο 
αξιολόγησης των επιδόσεων 
PEFA-ΔΔΟ είναι ένα εργαλείο 
για την αξιολόγηση του 
συστήματος ΔΔΟ σε μια 
χώρα, το οποίο χρησιμοποιεί 
28 δείκτες.25
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
57.  Ωστόσο, από άλλες πλευρές η επιβολή από την Επιτροπή των όρων της 
ΔΔΟ δεν ήταν αρκούντως αυστηρή. Η Επιτροπή εκταμίευσε τη δημοσι -
ονομική στήριξή της στην Κιργιζία σε τρεις δόσεις29, για κάθε μία από 
τις οποίες προηγήθηκε εκτίμηση της προόδου ως προς την επίτευξη 
των στόχων της ΔΔΟ30. Η Επιτροπή αξιολόγησε την πρόοδο ως αργή, 
ωστόσο αιτιολόγησε την εκταμίευση καθεμιάς από τις τρεις δόσεις με 
το επιχείρημα ότι η κυβέρνηση της Κιργιζίας παρέμενε προσηλωμένη 
στον στόχο να προβεί σε περαιτέρω μεταρρυθμίσεις. Η γνώμη αυτή δεν 
βασιζόταν σε σαφή αποδεικτικά στοιχεία. Η συλλογιστική στην οποία 
βασίστηκαν οι αποφάσεις εκταμίευσης της Επιτροπής στηριζόταν στην 
εκτίμησή της όσον αφορά τη δέσμευση των χωρών-εταίρων να προβούν 
σε μεταρρυθμίσεις και όχι στην πρόοδο που όντως επιτεύχθηκε31.
58.  Όσον αφορά την ΤΔΣ για την κοινωνική προστασία κατά την περίοδο 
2007-2009 στο Τατζικιστάν, η Επιτροπή δεν είχε θέσει αυστηρές προθε -
σμίες εντός των οποίων η κυβέρνηση έπρεπε να συμμορφωθεί με τους 
όρους. Ως αποτέλεσμα, η χώρα-εταίρος δεν είχε κίνητρο να προωθήσει 
τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και καθυστέρησε η υλοποίηση των με -
ταρρυθμίσεων που απαιτούνταν από την κυβέρνηση. Ωστόσο, η Επιτροπή 
αντιμετώπισε την αδυναμία αυτή κατά το επόμενο πρόγραμμα τομεακής 
δημοσιονομικής στήριξης.
… ΚΑΊ  ΔΕΝ ΤΗ ΣΥΝΕΔΕΣΕ ΑΠΟΦΑΣΊΣΤΊΚ Α ΜΕ ΟΡΟΥΣ 
ΓΊΑ ΤΗΝ ΕΛΑΧΊΣΤΟΠΟΊΗΣΗ ΤΗΣ ΔΊΑΦΘΟΡ ΑΣ
59.  Η διαφθορά αποτελεί σοβαρό πρόβλημα στις δημοκρατίες της Κεντρικής 
Ασίας. Σύμφωνα με τον δείκτη αντίληψης της διαφθοράς της Διεθνούς 
Διαφάνειας για το 2011, όλες οι δημοκρατίες βαθμολογήθηκαν με λιγό -
τερους από 28 στους 100 βαθμούς, με την Κιργιζία, το Τουρκμενιστάν και 
το Ουζμπεκιστάν να βρίσκονται στο χαμηλότερο 10 % των 182 χωρών 
που συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα. Επιπλέον, διεθνείς οργανισμοί ανα -
φέρουν τακτικά ότι οι στρατηγικές κατά της διαφθοράς στην Κιργιζία και 
στο Τατζικιστάν δεν σημειώνουν την αναμενόμενη πρόοδο32.
60.  Η διάχυτη διαφθορά αυτού του είδους μπορεί να επηρεάσει τη φήμη της 
Επιτροπής και να μειώσει την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων 
στήριξης. 
61.  Τα προγράμματα ΔΔΟ μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την καταπολέμηση 
της διαφθοράς. Τα προγράμματα ΔΔΟ του Τατζικιστάν και της Κιργιζίας 
περιείχαν μέτρα για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της διαφάνειας 
της δημοσιονομικής διαχείρισης της κυβέρνησης, που αναμενόταν ότι 
θα βοηθούσε στη μείωση της διαφθοράς, όπως η βελτίωση των εσωτερι -
κών ελέγχων, των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων και των εσωτερικών 
ελέγχων στη δημόσια διοίκηση.29 Ιούνιος 2008, 
Δεκέμβριος 2010, 
Ιούλιος 2011.
30 Η Επιτροπή χρησιμοποίησε 
εκθέσεις εξωτερικών 
εμπειρογνωμόνων ως 
δεδομένα για τη διενέργεια 
αυτών των αξιολογήσεων.
31 Η πρακτική αυτή αποκλίνει 
από τη σύσταση που 
διατύπωσε το Συνέδριο στην 
ειδική έκθεση αριθ. 11/2010 
με τίτλο «Διαχείριση της 
γενικής δημοσιονομικής 
στήριξης από την Επιτροπή 
στις χώρες ΑΚΕ, καθώς και 
στις χώρες της Λατινικής 
Αμερικής και της Ασίας»: 
«Η Επιτροπή πρέπει να 
υποστηρίζει τις αποφάσεις 
εκταμίευσης μέσω μιας 
καλύτερα δομημένης και 
τυποποιημένης απόδειξης 
ικανοποιητικής προόδου 
κατά την υπό εξέταση 
περίοδο, καθορίζοντας 
με σαφήνεια τα κριτήρια 
βάσει των οποίων πρέπει να 
αξιολογείται η πρόοδος, την 
επιτευχθείσα πρόοδο ή τους 
λόγους για τους οποίους 
ενδεχομένως δεν επιτεύχθηκε 
η προβλεφθείσα πρόοδος.»
32 Εκθέσεις του Οργανισμού 
Οικονομικής Συνεργασίας 
και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ): 
σχέδιο δράσης της 
Κωνσταντινούπολης για 
την καταπολέμηση της 
διαφθοράς, δεύτερος 
γύρος παρακολούθησης, 
Δημοκρατία της Κιργιζίας, 
έκθεση προόδου, 24 
Φεβρουαρίου 2012, 
και σχέδιο δράσης της 
Κωνσταντινούπολης για 
την καταπολέμηση της 
διαφθοράς, δεύτερος 
γύρος παρακολούθησης, 
Τατζικιστάν, έκθεση προόδου, 
16 Φεβρουαρίου 2012.26
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
62.  Η Επιτροπή υλοποιεί προγράμματα ΔΔΟ, τεχνικής συνεργασίας και με -
ταρρύθμισης της δικαιοσύνης, τα οποία έχουν ασφαλώς θετικό αντίκτυπο 
στην πρόληψη της διαφθοράς. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν επιχείρησε να 
συνδέσει άμεσα τα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης με συγκε -
κριμένα μέτρα καταπολέμησης της διαφθοράς, για παράδειγμα με μέτρα 
ποινικοποίησης και πρόληψης της διαφθοράς και ενίσχυσης της λογοδο -
σίας των δημόσιων θεσμών.
ΥΛΟΠΟΊΗΣΗ ΚΑΊ  ΚΑΤ ΑΡΤΊΣΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ
63.  Στα σημεία 64 έως 81 κατωτέρω εξετάζονται τρεις πτυχές της διαχείρισης 
της Επιτροπής όσον αφορά την πολιτική της για την παροχή βοήθειας 
κατά την ελεγχθείσα περίοδο: σε ποιον βαθμό και πόσο γρήγορα κατάφε -
ρε η Επιτροπή να υλοποιήσει την πολιτική της για την παροχή βοήθειας, 
εάν τροποποίησε τα προγράμματά της με βάση την αποκτηθείσα πείρα 
και με ποιον τρόπο κατάρτισε εκθέσεις σχετικά με την παροχή της ανα -
πτυξιακής βοήθειας στην Κεντρική Ασία.
Η ΥΛΟΠΟΊΗΣΗ ΗΤΑΝ ΓΕΝΊΚ Α ΑΡΓΗ , ΑΛΛΑ  ΥΠΗΡΧΑΝ ΔΊΑΚΥΜ ΑΝΣΕΊΣ …
64.  Στο τέλος του 2012, το 50 % των συνολικών προβλεπόμενων αναλήψεων 
υποχρεώσεων για την περίοδο 2007-2013 στο πλαίσιο του μέσου ΜΑΣ-
Ασία είχε δεσμευθεί και το 27 % είχε καταβληθεί (βλέπε πίνακα 3 ).
ΠΊΝΑΚΑΣ 3
Γεωγραφική περιοχήΣύνολο ποσών που 
χορηγήθηκαν την 
περίοδο 2007-2013 
(εκατομμύρια ευρώ)Αναληφθέντα ποσά 
2007-2012Εκταμιευθέντα ποσά 
2007-2012
Καζαχστάν 74 60 % 28 %
Κιργιζία 106 73 % 45 %
Τατζικιστάν 128 65 % 32 %
Τουρκμενιστάν 53 21 % 13 %
Ουζμπεκιστάν 71 28 % 9 %
Περιοχή 242 42 % 26 %
Σύνολο 674 50 % 27 %
Πηγή:  Αναπτυξιακή συνεργασία ΕΕ-Κεντρική Ασία, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2011, και στοιχεία που προέρχονται από τη βάση δεδομένων CRIS.ΠΕΡΊΦΕΡΕΊΑΚΗ  ΣΤΡΑΤΗΓΊΚΗ  ΓΊΑ ΤΗΝ ΚΕΝΤΡΊΚΗ  ΑΣΊΑ ΚΑΤ Α ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2007-2013. 
ΥΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣ-ΑΣΊΑ ΣΤΊΣ 31.12.2012  — ΣΥΜΒ ΑΣΕΊΣ ΚΑΊ  ΕΚΤΑΜΊΕΥΣΕΊΣ27
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
65.  Στο πλαίσιο του ελέγχου εντοπίστηκαν περιπτώσεις κατά τις οποίες σημει -
ώθηκαν μεγάλες καθυστερήσεις στη δρομολόγηση των προγραμμάτων. 
Για παράδειγμα, σε δείγμα προγραμμάτων που εξετάστηκε στο Ουζμπε -
κιστάν, χρειάστηκαν, κατά μέσο όρο, δύο έτη για να υπογραφεί η συμ -
φωνία χρηματοδότησης και ένα έτος για να αρχίσει η υλοποίηση του 
προγράμματος. Επαχθείς γραφειοκρατικές διαδικασίες στις αποδέκτριες 
διοικήσεις, δυσκολίες στη εξεύρεση των κατάλληλων δραστηριοτήτων 
για χρηματοδότηση και πολύπλοκες διαδικασίες εντός της Επιτροπής 
συνέβαλαν στην καθυστέρηση της υλοποίησης της στρατηγικής. Τρία 
τέταρτα σχεδόν όσων απάντησαν στο ερωτηματολόγιο του Συνεδρίου 
για τους χορηγούς βοήθειας δήλωσαν ότι οι διαδικαστικές και νομικές 
απαιτήσεις της Επιτροπής ήταν υπερβολικά πολύπλοκες.
66.  Η ταχύτητα της υλοποίησης παρουσίαζε σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ 
των αποδεκτριών χωρών. Η πρόοδος ήταν εξαιρετικά αργή στο Τουρ -
κμενιστάν και στο Ουζμπεκιστάν. Αυτό οφειλόταν κυρίως στις διαφορές 
στις προτεραιότητες και τις προσεγγίσεις της αναπτυξιακής συνεργασίας 
μεταξύ της ΕΕ και των χωρών αυτών. Επιπροσθέτως, σημαντικά πολιτικά 
γεγονότα, όπως τα γεγονότα του Andijan τον Μάιο του 2005, καθυστέ -
ρησαν τις δραστηριότητες αναπτυξιακής συνεργασίας κατά τη διάρκεια 
των πρώτων τριών ετών της περιόδου που εξετάστηκε και ήταν δύσκολο 
για την Επιτροπή να αντισταθμίσει τον χαμένο χρόνο. 
67.  Στην Κιργιζία και το Τατζικιστάν η υλοποίηση ήταν ταχύτερη. Το γεγονός 
αυτό αντικατοπτρίζει τη βελτίωση στην αναπτυξιακή συνεργασία μεταξύ 
της ΕΕ και των δύο χωρών, οι οποίες έχουν προσχωρήσει αμφότερες στη 
Δήλωση του Παρισιού. Κατά τη διάρκεια της εξετασθείσας περιόδου, 
σημαντικό τμήμα της βοήθειας προς αυτές τις χώρες-εταίρους παρα -
σχέθηκε μέσω τομεακής δημοσιονομικής στήριξης. Κατά την περίοδο 
2007-2012, η Επιτροπή παρείχε δημοσιονομική στήριξη ύψους 24,4  εκα-
τομμυρίων ευρώ στο Τατζικιστάν (22  % της βοήθειας που παρασχέθηκε) 
και 39,4 εκατομμυρίων ευρώ στην Κιργιζία (36 % της βοήθειας).
… ΚΑΊ  ΤΑ ΠΕΡΊΦΕΡΕΊΑΚ Α ΠΡΟΓΡ ΑΜΜΑΤΑ ΔΕΝ ΠΕ ΤΥΧΑΝ 
ΝΑ ΑΠΟΚΤΗΣΟΥΝ ΜΊΑ ΑΜΊΓ ΩΣ ΠΕΡΊΦΕΡΕΊΑΚΗ  ΔΊΑΣΤΑΣΗ
68.  Όπως παρουσιάστηκε στο ΕΠΣ της και σύμφωνα με την στρατηγική της ΕΕ, 
η Επιτροπή διέθεσε το ένα τρίτο περίπου του προϋπολογισμού της στρα -
τηγικής σε περιφερειακά προγράμματα που αποσκοπούσαν στην επίτευξη 
πλεονεκτήματος για τις πολιτικές προσπάθειές της για την προώθηση της 
περιφερειακής συνεργασίας (βλέπε σημεία 19 και 20). Μολονότι αυτό ήταν 
συνεπές με τους στόχους της στρατηγικής, τα περιφερειακά προγράμματα 
δεν κατάφεραν να αποκτήσουν μια «αμιγώς περιφερειακή διάσταση τόσο 
σχετικά με την κοινή υλοποίηση όσο και σχετικά με τον περιφερειακό 
αντίκτυπο», όπως προέβλεπε η αναπτυξιακή στρατηγική της33.33 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
έγγραφο περιφερειακής 
στρατηγικής σχετικά με 
την παροχή βοήθειας στην 
Κεντρική Ασία για την 
περίοδο 2007-2013.28
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
69.  Η υλοποίηση περιφερειακών προγραμμάτων δημιούργησε επιπλέον 
δυσκολίες για την Επιτροπή. Χρειαζόταν η εξασφάλιση της συμφωνίας 
όλων των δικαιούχων χωρών σε κάθε στάδιο προετοιμασίας του προ -
γράμματος, παρόλο που ο βαθμός πολιτικής δέσμευσης στα περιφερει -
ακά προγράμματα ποίκιλλε από χώρα σε χώρα και από πρόγραμμα σε 
πρόγραμμα. 
70.  Σημαντικό τμήμα των περιφερειακών κονδυλίων του ΕΠΣ34 δεσμεύτηκε σε 
προγράμματα όπως το Erasmus και το Tempus (36 %) και το πρόγραμμα 
σχετικά με την επενδυτική διευκόλυνση για την Κεντρική Ασία (29 %). 
Αυτά τα «πολυκρατικά» προγράμματα αντιγράφουν ως επί το πλείστον 
παρεμφερείς δραστηριότητες σε περισσότερες από μία δικαιούχες χώρες 
αντί να προωθούν τη συνεργασία μεταξύ των δημοκρατιών της Κεντρικής 
Ασίας.
71.  Το Πρόγραμμα διαχείρισης των συνόρων στην Κεντρική Ασία (BOMCA) 
παρέχει ένα παράδειγμα διαφοροποιημένης συμμετοχής των αποδεκτρι -
ών χωρών. Το BOMCA επικεντρώνεται στη μεταρρύθμιση της διαχείρισης 
των συνόρων. Με συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 33,7 εκατομ -
μυρίων ευρώ από το 2003 έως το 2014, έχει ως μακροπρόθεσμο στρα -
τηγικό στόχο την υιοθέτηση των προτύπων και ορθών πρακτικών της ΕΕ 
στον τομέα της ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων. Το BOMCA 
υλοποιείται από το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, με έδρα 
στο Bishkek και γραφεία και στις πέντε δημοκρατίες.
72.  Η Κιργιζία και το Τατζικιστάν επιδεικνύουν σχετική δέσμευση στη συμ -
μετοχή τους στο BOMCA. Ωστόσο, έπειτα από υλοποίηση σχεδόν δέκα 
ετών, το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν συμμετείχαν επιλεκτικά στις 
δραστηριότητες οικοδόμησης περιφερειακών ικανοτήτων και δεν ήταν 
πρόθυμες να μοιραστούν την επαγγελματική πείρα τους με τις άλλες 
χώρες.34 Στο πλαίσιο του 
ΕΠΣ κατανεμήθηκαν 
242 εκατομμύρια ευρώ στην 
περιφερειακή συνεργασία.29
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΝΤΛΗΣΗ ΔΊΔΑΓΜ ΑΤΩΝ ΑΠΟ  ΤΗΝ ΕΜΠΕΊΡΊΑ: ΕΠΊΤΥΧΊΕΣ ΑΛΛΑ  ΚΑΊ  
ΧΑΜΕΝΕΣ ΕΥΚΑΊΡΊΕΣ
73.  Το 2010 η Επιτροπή διενήργησε μια ενδιάμεση επισκόπηση (βλέπε σημείο 
21) προκειμένου να αξιολογήσει εάν οι προτεραιότητες και οι τρόποι 
χορήγησης της βοήθειας που χρησιμοποιήθηκαν κατά το πρώτο ενδει -
κτικό πρόγραμμα της περιόδου 2007-2010 εξακολουθούσαν να είναι οι 
ενδεδειγμένοι. Ως αποτέλεσμα της ενδιάμεσης επισκόπησης, το ενδει -
κτικό πρόγραμμα 2011-2013 έλαβε υπόψη τις νέες εξελίξεις στις χώρες-
εταίρους, όπως τη σταδιακή ανάπτυξη κοινωνίας πολιτών, την ανάγκη 
να συνδυάζονται τα προγράμματα τεχνικής βοήθειας με προγράμματα 
δημοσιονομικής στήριξης και θεσμικών μεταρρυθμίσεων και την απαίτη -
ση για υποστήριξη της τοπικής παραγωγής και των τοπικών υποδομών.
74.  Στο ενδεικτικό πρόγραμμα περιλαμβάνονται, επίσης, ορισμένα νέα είδη 
προγραμμάτων που είχαν δοκιμαστεί σε άλλες γεωγραφικές περιοχές, 
όπως το πρόγραμμα επενδυτικής διευκόλυνσης35. Εντούτοις, η Επιτροπή 
δεν άδραξε την ευκαιρία για να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στην 
αδελφοποίηση και την απόσπαση υπαλλήλων μεταξύ των διοικήσεων 
της ΕΕ και της Κεντρικής Ασίας, προτεραιότητα η οποία είχε τεθεί στη 
στρατηγική του Συμβουλίου για τις σχέσεις ΕΕ-Κεντρικής Ασίας.
75.  Η Επιτροπή κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες να αντλήσει διδάγματα 
από την εμπειρία και να βελτιώσει τα προγράμματα κατά την εξετασθείσα 
περίοδο. Η σχετική σταθερότητα και συνέχεια της στήριξης της Επιτρο -
πής όσον αφορά τους τομείς προτεραιότητας, τους τρόπους χορήγησης 
της βοήθειας και τα προγράμματα είχε ως αποτέλεσμα να είναι δυνατή 
η αξιοποίηση των διδαγμάτων. Διμερή προγράμματα, όπως το πρόγραμ -
μα για τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας για μητέρες και παιδιά στο 
Ουζμπεκιστάν (βλέπε πλαίσιο 2 ) και η δεύτερη δρομολόγηση του προ -
γράμματος εταιρικής σχέσης για τη δημιουργία θεσμών βελτιώθηκαν 
χάρη σε διδάγματα που είχαν αντληθεί κατά τα προηγούμενα στάδια. 
Το Πρόγραμμα δράσης για τα ναρκωτικά στην Κεντρική Ασία (CADAP) 
αποτελεί επίσης παράδειγμα περιφερειακού προγράμματος στο οποίο 
τα διδάγματα που αντλήθηκαν οδήγησαν σε καλύτερη εναρμόνιση με 
τις ανάγκες των χωρών-εταίρων.
76.  Από την άλλη, δύο εκθέσεις παρακολούθησης προσανατολισμένης στα 
αποτελέσματα (Results-Oriented Monitoring — ROM), για την αξιολόγηση 
του αντικτύπου και της βιωσιμότητας του σταδίου 7 του προγράμμα -
τος BOMCA, δημοσιεύθηκαν μόνο μετά τον σχεδιασμό του επόμενου 
σταδίου. 35 Προγράμματα που είχαν 
αρχίσει νωρίτερα στην 
Αφρική (2007) και στις 
γειτονικές χώρες (2008).30
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
77.  Τα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης στην Κιργιζία και το Τατζικι -
στάν ακολούθησαν προηγούμενα, συγκρίσιμα προγράμματα για την ενί -
σχυση της επισιτιστικής ασφάλειας. Η Επιτροπή αξιολόγησε την εμπειρία 
από αυτά τα προηγούμενα προγράμματα το 2008 και πραγματοποίησε 
βελτιώσεις όσον αφορά, αφενός, συγκεκριμένους τομείς και, αφετέρου, 
τη χρήση της τεχνικής βοήθειας για τη στήριξη των προγραμμάτων. 
Εντούτοις, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της χρήσιμες συστάσεις, όπως 
οι ακόλουθες:
 — να θέσει τα προγράμματα σε πολυετή βάση, δεδομένου ότι το ένα 
έτος είναι πολύ σύντομη περίοδος για τη διενέργεια συνολικής αξι -
ολόγησης της προόδου και για την προβλεψιμότητα της βοήθειας·
 — να καθοριστούν σαφώς οι όροι για την εκταμίευση των πληρωμών·
 — να υπάρξει επικέντρωση σε μικρό αριθμό βασικών τομέων, με δύο 
ή τρεις όρους που να καλύπτουν αρκετά έτη.
ΠΛΑΊΣΊΟ 2
ΟΥΖΜΠΕΚΊΣΤ ΑΝ 
Η βελτίωση των υπηρεσιών υγείας για τη μητέρα και το παιδί είναι ένα πρόγραμμα που επικεντρώνεται στην 
επίτευξη του αναπτυξιακού στόχου της Χιλιετίας (ΑΣΧ) 4 — Μείωση της παιδικής θνησιμότητας και του ΑΣΧ 5 — 
Βελτίωση της υγείας των μητέρων. Το πρόγραμμα άρχισε το 2007 με προϋπολογισμό 3,5 εκατομμύρια ευρώ και 
υλοποιείται από το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά (UNICEF) με τη συνεργασία του Υπουργείου Υγείας 
του Ουζμπεκιστάν. Έπειτα από τη θετική αξιολόγηση του προγράμματος η οποία πραγματοποιήθηκε το 2010, 
η Επιτροπή αποφάσισε να χρηματοδοτήσει το δεύτερο στάδιο του προγράμματος με επιπλέον προϋπολογισμό 
7,2 εκατομμυρίων ευρώ. 31
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΟΊ ΕΚΘΕΣΕΊΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒ ΑΛΛΟΝΤΑΊ  ΑΦΟΡΟΥΝ ΠΕΡΊΣΣ ΟΤΕΡΟ 
ΤΊΣ ΔΡΑΣΤΗΡΊΟ ΤΗΤΕΣ ΠΑΡ Α ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
78.  Η Επιτροπή καταρτίζει δύο βασικές ετήσιες εκθέσεις που αφορούν την 
αναπτυξιακή βοήθειά της. Πρώτον, ο γενικός διευθυντής της EuropeAid 
καταρτίζει ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων σχετικά με τις δραστηριό -
τητες της Γενικής Διεύθυνσης. Δεύτερον, η Επιτροπή δημοσιεύει ετήσια 
έκθεση σχετικά με τις πολιτικές της ΕΕ που αφορούν την ανάπτυξη και 
την εξωτερική βοήθεια, καθώς και με την υλοποίησή τους. Αμφότερες οι 
εκθέσεις αυτές περιλαμβάνουν κεφάλαιο για την αναπτυξιακή βοήθεια 
στην Κεντρική Ασία.
79.  Οι ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων περιλαμβάνουν επτά δείκτες για 
την Κεντρική Ασία36. Μολονότι οι δείκτες αυτοί είναι σε γενικές γραμμές 
συναφείς με την επιτυχία της αναπτυξιακής βοήθειας στην Κεντρική Ασία, 
διαφέρουν από εκείνους που έχουν τεθεί στο έγγραφο περιφερειακής 
στρατηγικής και στα ενδεικτικά προγράμματα. Επιπλέον, δεν συνδέονται 
άμεσα με τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα της νέας στρατηγικής εταιρικής 
σχέσης του Συμβουλίου για την Κεντρική Ασία.
80.  Το τμήμα της ετήσιας έκθεσης για τις πολιτικές της ΕΕ σχετικά με την 
ανάπτυξη και την εξωτερική βοήθεια που αφορά την Κεντρική Ασία είναι 
κάθε χρόνο περιγραφικό. Μολονότι περιέχει ορισμένα παραδείγματα, 
παρέχει ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με μετρήσιμα αποτελέσματα 
των δραστηριοτήτων της ΕΕ και τον αντίκτυπό τους στον πληθυσμό, 
δεν παρουσιάζει δείκτες σχετικούς με τις δραστηριότητες της ΕΕ και 
δεν συγκρίνει τα επιτεύγματα με τους ειδικούς στόχους. Στην έκθεση 
αποφεύγονται σε γενικές γραμμές οι αναφορές σε δυσκολίες και εμπόδια 
στην υλοποίηση των στόχων της ΕΕ. 
81.  Σε καμία από τις εκθέσεις που καταρτίστηκαν δεν συγκρίνεται η κατα -
νομή των δαπανών με την κατανομή που προβλέπεται στο ΕΠΣ (βλέπε 
σημείο 20) ούτε παρέχονται πληροφορίες για το διοικητικό κόστος 
(βλέπε σημεία 45 έως 51).36 Οι εν λόγω δείκτες 
είναι οι εξής: i) συμφωνίες 
εταιρικής σχέσης και 
συνεργασίας (ΣΕΣΣ): αριθμός 
ΣΕΣΣ που επικυρώθηκαν, 
ii) εκδημοκρατισμός/κράτος 
δικαίου — αριθμός των 
χωρών που οδηγούνται 
σε εκλογές βάσει των 
κανόνων του ΟΑΣΕ και των 
προτύπων του Συμβουλίου 
της Ευρώπης / Επιτροπής της 
Βενετίας, iii) πρωτοβουλία 
εκπαίδευσης για την 
Κεντρική Ασία: αριθμός 
των χωρών της Κεντρικής 
Ασίας που συνδέονται με τη 
διαδικασία της Μπολόνιας, iv) 
περιβάλλον/ύδατα/ενέργεια: 
χώρες που ενέκριναν εθνικές 
στρατηγικές για την αλλαγή 
του κλίματος και υλοποιούν 
τις στρατηγικές της ΕΕ, v) 
ΑΣΧ 1 — ποσοστό του 
πληθυσμού της Κεντρικής 
Ασίας που βρίσκεται κάτω 
από το όριο της φτώχειας, 
vi) ΑΣΧ 4 — Βρεφική 
θνησιμότητα, vii) ΑΣΧ 6 — 
Καταπολέμηση του HIV/AIDS, 
της ελονοσίας και άλλων 
ασθενειών.32
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
82.  Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες, υπό δύσκο -
λες συνθήκες, για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του προγράμματος 
αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΕ στην Κεντρική Ασία, το οποίο παρουσι -
άστηκε στο ΕΠΣ του Απριλίου του 2007. Ο σχεδιασμός και η κατανομή 
της βοήθειας πραγματοποιήθηκε σε γενικές γραμμές με ικανοποιητικό 
τρόπο, ωστόσο η υλοποίηση ήταν λιγότερο ικανοποιητική. 
83.  Η Επιτροπή συζήτησε τις προτεραιότητες με τις χώρες-εταίρους και επε -
δίωξε να ευθυγραμμίσει τα σχέδια δαπανών της με τις εθνικές προτεραι -
ότητές τους. Για τους σκοπούς της γεωγραφικής κατανομής της βοήθειας 
ελήφθη υπόψη η σχετική ευημερία των εν λόγω χωρών. Τα έργα που 
επιλέχθηκαν για στήριξη από την ΕΕ συνέβαλαν στο σύνολό τους στην 
επίτευξη των γενικών στόχων που καθορίζονται στο έγγραφο περιφερει -
ακής στρατηγικής. Ωστόσο, η Επιτροπή παρείχε βοήθεια σε μεγαλύτερο 
αριθμό τομέων από αυτόν που υπαγορεύουν οι βέλτιστες πρακτικές.
84.  Η Επιτροπή χρησιμοποίησε διάφορους τρόπους χορήγησης της βοήθειας 
κατά την υλοποίηση των σχεδίων της. Ο μεγάλος αριθμός έργων μικρής 
κλίμακας επιβάρυνε διοικητικά ακόμη περισσότερο τις αντιπροσωπείες. 
Επίσης, η διαχείριση του προγράμματος κατέστη ακόμη περισσότερο 
δυσχερής λόγω της πληθώρας των χρηματοδοτικών μέσων που χρη -
σιμοποιήθηκαν και της λογοδοσίας σε πολλές και διαφορετικές αρχές, 
στοιχεία που δυσχεραίνουν τον ακριβή προσδιορισμό των ποσών που 
δαπάνησε η ΕΕ ανά τομέα και ανά χώρα στην Κεντρική Ασία. Η Επιτροπή 
δεν επιχείρησε να αποτιμήσει το συνολικό διοικητικό κόστος του προ -
γράμματος αναπτυξιακής βοήθειας στην Κεντρική Ασία. 
85.  Η Επιτροπή θα μπορούσε και έπρεπε να είναι περισσότερο αυστηρή στη 
διαχείριση των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης στο Τατζικιστάν 
και την Κιργιζία και να τα έχει συνδέσει με συγκεκριμένα μέτρα για την 
καταπολέμηση της διαφθοράς. Οι αποφάσεις εκταμίευσης βασίζονταν 
στις δεσμεύσεις των χωρών-εταίρων ότι θα προβούν σε μεταρρυθμίσεις 
και όχι στην επιτευχθείσα πρόοδο.
86.  Η υλοποίηση ήταν σε γενικές γραμμές αργή, μολονότι υπήρξαν ορισμένες 
σημαντικές αποκλίσεις. Τα περιφερειακά προγράμματα δεν πέτυχαν να 
αποκτήσουν μια αμιγώς περιφερειακή διάσταση, δεδομένου ότι σημα -
ντικό τμήμα των προγραμμάτων συνίστατο απλώς σε «πολυκρατικές» 
εγκαταστάσεις διαθέσιμες ξεχωριστά σε κάθε χώρα-εταίρο. Η Επιτρο -
πή καθιέρωσε ρυθμίσεις προκειμένου να αντλήσει διδάγματα από την 
εμπειρία και να βελτιώσει συν τω χρόνω τα προγράμματά της. Η δια -
δικασία αυτή απέφερε χρήσιμα αποτελέσματα, μολονότι σε ορισμένες 
περιπτώσεις αυτά δεν ήταν εγκαίρως διαθέσιμα και σε άλλες περιπτώσεις 
δεν ελήφθησαν υπόψη χρήσιμες συστάσεις. Οι εκθέσεις της Επιτροπής 
επικεντρώθηκαν στις δραστηριότητες και όχι στα αποτελέσματα.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ33
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
87.  Εάν θεωρηθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει τα προγράμματα 
αναπτυξιακής βοήθειας στην Κεντρική Ασία37, το Συνέδριο συνιστά ότι 
κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της μελλοντικής αναπτυξιακής 
βοήθειας η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ θα πρέπει να αξιοποιήσουν την εμπει -
ρία από την περίοδο 2007-2012. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ 
πρέπει:
 — να σχεδιάσουν τα μελλοντικά περιφερειακά προγράμματα κατά 
τρόπο ώστε αυτά να μπορέσουν να αποκτήσουν μια αμιγώς περι -
φερειακή διάσταση·
 — να επικεντρώσουν όλη την παρεχόμενη βοήθεια σε μικρό αριθμό 
τομέων·
 — να καθορίσουν ένα σύστημα υπολογισμού και υποβολής εκθέσε -
ων σχετικά με τις συνολικές διοικητικές δαπάνες που συνεπάγεται 
η παροχή της αναπτυξιακής βοήθειας·
 — να καθορίσουν και να εφαρμόσουν ισχυρούς και αντικειμενικά επα -
ληθεύσιμους όρους για τη συνέχιση των προγραμμάτων δημοσιο -
νομικής στήριξης, ιδίως δίνοντας επαρκή προσοχή στη στήριξη των 
μηχανισμών καταπολέμησης της διαφθοράς·
 — να βελτιώσουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμ -
μάτων λαμβάνοντας υπόψη τα διδάγματα από το παρελθόν και τις 
μεταβαλλόμενες συνθήκες·
 — να καταρτίζουν εκθέσεις σχετικά με τα αποτελέσματα και τον αντί -
κτυπο κατά τρόπο που να καθιστά εφικτή τη σύγκριση με τα σχέδια 
και τους στόχους.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα III, του οποίου προεδρεύει 
ο κύριος Karel PINXTEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο 
Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 15ης Οκτωβρίου 2013.
Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
Πρόεδρος37 COM(2011) 840 τελικό της 
7ης Δεκεμβρίου 2011.ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
34
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I
Χώρα Καζαχστάν Κιργιζία ΤατζικιστάνΤουρκμενι -
στάνΟυζμπεκι -
στάνΠηγή
Γενικά
Έκταση (σε χιλιάδες km2) 2 725 200 143 488 447 1
Πληθυσμός (σε χιλιάδες, εκτίμηση 
Ιουλίου 2013)17 736 5 548 7 910 5 055 28 661 1
Αύξηση του πληθυσμού (εκτίμηση 
Ιουλίου 2013)1,20 % 0,97 % 1,79 % 1,15 % 0,94 % 1
Οικονομία
ΑΕγχΠ (ΙΑΔ σε δισεκατομμύρια δολάρια 
ΗΠΑ, εκτίμηση του 2012)231,3 13,47 17,72 47,55 104,7 1
ΑΕγχΠ κατά κεφαλήν (ΙΑΔ σε δολάρια ΗΠΑ) 13 040 2 430 2 240 9 410 3 650 1
Αύξηση του ΑΕγχΠ, 2011 7,5 % 5,7 % 7,4 % 14,7 % 8,3 % 2
Επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ΕΑΒ)
Κατά κεφαλήν χορηγηθείσα ΕΑΒ 
(σε δολάρια ΗΠΑ)18 65 55 7 7 3
Κατά κεφαλήν ΕΑΒ της ΕΕ (σε δολάρια ΗΠΑ) 1,0 5,6 4,0 1,9 0,4 4
Διαφθορά και θεσμικές μεταρρυθμίσεις
Δείκτης αντίληψης της διαφθοράς 
(0 χείριστο — 100 βέλτιστο)28 24 22 17 17 5
Κοινωνία των πολιτών 
(1 βέλτιστο — 7 χείριστο) 6,00 4,75 6,00 7,00 7,00 6
Δικαστικό πλαίσιο και ανεξαρτησία 
(1 βέλτιστο — 7 χείριστο)6,50 6,25 6,25 7,00 7,00 6
Βαθμολογία όσον αφορά τη δημοκρατία 
(1 βέλτιστο —7 χείριστο)6,54 6,00 6,18 6,93 6,93 6
Πηγές: 
1 World Fact book, Central Intelligence Agency, επικαιροποίηση 2013.
2 Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη (ΕΤΑΑ), Δείκτες μετάβασης 2012.
3 Παγκόσμια τράπεζα 2012, ετήσιος μέσος όρος βάσει στοιχείων για τα έτη 2008, 2009 και 2010.
4  Εκτίμηση του Συνεδρίου βάσει των μέσων ετήσιων εκταμιεύσεων για την περίοδο 2007-2012 από στοιχεία της βάσης δεδομένων CRIS 
(τα περιφερειακά προγράμματα κατανέμονται ισότιμα μεταξύ των χωρών-εταίρων).
5 Transparency International, Δείκτης διαπιστούμενης διαφθοράς, 2012.
6 Freedom house, Nations in Transit, 2012.ΓΕΝΊΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ ΓΊΑ ΤΊΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΕΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΊΚΗΣ ΑΣΊΑΣ35
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΜηχανισμόςΑριθμός 
απόφασηςΠρόγραμμαΔεσμευθέν 
ποσό (σε 
χιλιάδες 
ευρώ)
Κιργιζία
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 19225Στήριξη για την οικονομική διαφοροποίηση στην Κιργιζία, Επεξεργασία γεωργικών 
προϊόντων1 600 
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 19222 Στήριξη για τη μεταρρύθμιση των φυλακών στην Κιργιζία 3 000 
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 19241 Στήριξη για τον τομέα της εκπαίδευσης στην Κιργιζία 5 500 
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 19237 Πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής — Κοινωνική προστασία και ΔΔΟ — Κιργιζία 2007-2009 9 000 
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 21363Πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής — Κοινωνική προστασία και ΔΔΟ — Δημοκρατία 
της Κιργιζίας 2007-2009 — 3η κατανομή9 000 
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 20590 Λειτουργικότητα της χρηστής διακυβέρνησης για την κοινωνική δικαιοσύνη 3 000 
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 22484 Πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής, Κοινωνικός τομέας — Κιργιζία 2010 13 000 
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 21058 Διαχείριση των συνόρων στην Κεντρική Ασία — Στάδιο 8 (BOMCA 8) 8 000 
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 19812 Πρόγραμμα δράσης για τα ναρκωτικά στην Κεντρική Ασία — Στάδιο 5 (CADAP 5) 5 000 
ΜΑΣ-ΤΡΟΦΙΜΑ 19169 Πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής — Κοινωνική προστασία και ΔΔΟ — Κιργιζία 2007-2009 9 000 
ΜΑΣ-ΤΡΟΦΙΜΑ 21863Στήριξη για τη βελτίωση του συστήματος πληροφόρησης για την επισιτιστική ασφάλεια 
στη Δημοκρατία της Κιργιζίας2 000 
Σύνολο 68 100 
Τατζικιστάν
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 21994 Πρόγραμμα στήριξης για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού 26 000
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 19236 Πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής — Κοινωνική προστασία, Τατζικιστάν 2007-2009 9 000
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 19667 Τεχνική βοήθεια για τη στήριξη της πολιτικής για τον κοινωνικό τομέα στο Τατζικιστάν 5 000
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 20325 Έργο για τον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών 2 000
ΜΑΣ-ΤΡΟΦΙΜΑ 19168 Πρόγραμμα για την επισιτιστική ασφάλεια — Τατζικιστάν — 2007 9 000
ΜΑΣ-ΤΡΟΦΙΜΑ 21365Στήριξη για τα δίκτυα κοινωνικής ασφάλειας — Παγκόσμιο πρόγραμμα για την επισιτιστική 
διευκόλυνση (Τατζικιστάν) 7 750
Σύνολο 58 750
Uzbekistan
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 20509 Στήριξη για μεταρρυθμίσεις στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης στο Ουζμπεκιστάν 10 000
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 22308 Πρόγραμμα δημιουργίας θεσμών και εταιρικής σχέσης 2 200
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 22311Ενίσχυση του εθνικού κοινοβουλευτικού συστήματος με δύο σώματα και δικτύωση με τις 
περιφερειακές αρχές 2 000
ΜΑΣ-ΑΣΙΑ 22373 Βελτίωση των υπηρεσιών υγείας για μητέρες και παιδιά στο Ουζμπεκιστάν — Στάδιο II 6 700
Σύνολο 20 900
Πηγή:  Αποθήκη δεδομένων του CRIS της EuropeAid. ΠΡΟΓΡ ΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΞΕΤ ΑΣΤΗΚΑΝ36
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΕΊΣΑΓΩΓΗ
1. Το Συνέδριο υπολόγισε τις διοικητικές δαπάνες της Επιτροπής στο πλαίσιο της χορήγησης βοήθειας 
στην Κεντρική Ασία. 
2. Το Συνέδριο έλαβε υπόψη του τα ακόλουθα στοιχεία δαπανών:
 — δαπάνες προσωπικού: μισθοί, επιδόματα και συντάξεις των μόνιμων υπαλλήλων, των συμβα -
σιούχων υπαλλήλων και των τοπικών υπαλλήλων της Επιτροπής που εργάζονται στον τομέα 
αναπτυξιακής βοήθειας στην Κεντρική Ασία, τόσο στις κεντρικές υπηρεσίες όσο και στις αντι -
προσωπείες της ΕΕ·
 — γραφεία, εξοπλισμός και άλλες δαπάνες λειτουργίας σε σχέση με τους ανωτέρω υπαλλήλους στις 
κεντρικές υπηρεσίες και στις αντιπροσωπείες·
 — δαπάνες υποστήριξης σχετικά με την αναπτυξιακή βοήθεια στην Κεντρική Ασία, στις οποίες 
υποβλήθηκε η Επιτροπή για δικούς της σκοπούς (κι όχι για τους σκοπούς της αποδέκτριας 
χώρας), συμπεριλαμβανομένων των δαπανών συμβουλευτικών εργασιών για την υποστήριξη 
του προσδιορισμού και της κατάρτισης των έργων, της προσανατολισμένης στα αποτελέσματα 
παρακολούθησης και αξιολόγησης, καθώς και των δαπανών που αφορούν τα «Europa Houses»1.
ΠΗΓΕΣ ΚΑΊ  ΜΕΘΟΔΟΣ ΥΠΟΛΟΓΊΣΜΟΥ
3. Το Συνέδριο προσδιόρισε τις ακόλουθες ετήσιες δαπάνες:
1 Δεν περιλαμβάνονται οι δαπάνες που αφορούν την τεχνική βοήθεια για την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων στις χώρες-εταίρους.ΔΊΟΊΚΗΤΊΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΗΣ ΕΠΊΤΡΟΠΗΣΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III37
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΕΚΤΊΜΩΜΕΝΟ ΔΊΟΊΚΗΤΊΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΊΑΣΜΟΥ 
ΚΑΊ  ΤΗΣ ΥΛΟΠΟΊΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΊΑΚΗΣ ΒΟΗΘΕΊΑΣ 
ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΊΚΗ ΑΣΊΑ
ΠεριγραφήΣε χιλιάδες 
ευρώΠηγή/σχόλιο
Διοικητικές δαπάνες των κεντρικών υπηρεσιών
(δαπάνες που αφορούν την αναπτυξιακή βοήθεια)1 786 Αριθμητικά στοιχεία 
για το 20111
Διοικητικές δαπάνες των αντιπροσωπειών
(δαπάνες που αφορούν την αναπτυξιακή βοήθεια)6 611 Αριθμητικά στοιχεία 
για το 20112
Επιμέρους σύνολο 8 397
Δαπάνες υποστήριξης
— Γ ραφεία «Europa Houses»
— Προσδιορισμός και διαμόρφωση έργων
—  Παρακολούθηση προσανατολισμένη 
στα αποτελέσματα (ROM)
— Αξιολογήσεις700
560
700
145Μέσες ετήσιες δαπάνες τις 
οποίες υπολόγισε η ομάδα 
ελέγχου, βάσει των στοιχεί -
ων του CRIS για συμβάσεις 
από το 2007 και έπειτα (για 
τη ROM 2008-2011).
Επιμέρους σύνολο 2 105
Σύνολο 10 502
1  Βάσει του προβλεπόμενου κόστους απασχόλησης υπαλλήλων όπως χρησιμοποιείται στα 
νομοθετικά δημοσιονομικά δελτία. Το προβλεπόμενο κόστος παρέχεται από τη Γενική Διεύ -
θυνση Προϋπολογισμού της Επιτροπής και περιλαμβάνει μισθούς και επιδόματα, καθώς και τις 
δαπάνες για γραφεία και εξοπλισμό.
2  Όσον αφορά τους μόνιμους υπαλλήλους και τους συμβασιούχους υπαλλήλους, το κόστος 
υπολογίζεται βάσει του μέσου όρου του κόστους των υπαλλήλων στις αντιπροσωπείες. Όσον 
αφορά τους τοπικούς υπαλλήλους και τις τοπικές δαπάνες λειτουργίας χρησιμοποιείται το 
πραγματικό κόστος που έχει καταχωριστεί από την ΕΥΕΔ.
ΠΕΡΊΟΡΊΣΜΟΊ 
4. Δεν περιλαμβάνονται ορισμένες διοικητικές δαπάνες, ενώ οι συνταξιοδοτικές δαπάνες του εργοδότη 
περιλαμβάνονται μόνο για τους τοπικούς υπαλλήλους στις αντιπροσωπείες και όχι για τους μόνιμους 
ή τους συμβασιούχους υπαλλήλους.
5. Δεν περιλαμβάνονται ποσά σχετικά με την υποστήριξη που παρέχουν άλλες μονάδες της Επιτροπής 
(διοίκηση, επαγγελματική επιμόρφωση, ΤΠ κ.λπ.) ή η ΕΥΕΔ.
6. Τα αριθμητικά στοιχεία αφορούν το 2011. Οι αντιπροσωπείες στο Καζαχστάν, την Κιργιζία και το 
Τατζικιστάν λειτουργούσαν πλήρως κατά το έτος αυτό, ενώ στο Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν 
λειτουργούσαν Europa Houses.ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III38
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔ
ΣΥΝΟΨΗ
II.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ θέλουν να υπογραμμίσουν ότι οι 
αντικειμενικές δυσκολίες των χωρών της Κεντρικής Ασίας 
να προχωρήσουν στο πρόγραμμα μεταρρύθμισης και στο 
θεσμικό τους πλαίσιο είναι μεταξύ των βασικών παραγό -
ντων που περιορίζουν την εφαρμογή της αναπτυξιακής 
συνεργασίας.
III.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ κατέβαλαν ιδιαίτερες προσπάθειες, 
ιδίως για το πολυετές ενδεικτικό πρόγραμμα (ΠΕΠ) της 
περιόδου 2011-2013, ώστε να επικεντρώσουν τους τομείς 
παρέμβασης για τη διμερή βοήθεια. Οι συμπληρωματικοί 
τομείς προκύπτουν από τις περιφερειακές και θεματικές 
συνιστώσες οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του 
κανονισμού ΜΑΣ (μηχανισμός αναπτυξιακής συνεργασίας), 
τον οποίο η Επιτροπή πρέπει να εφαρμόσει πλήρως.
IV.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να υπενθυμίσουν ότι:
 — η απόφαση σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής είναι το αποτέλε -
σμα ειδικής ανάλυσης και ολοκληρωμένης αξιολόγησης κάθε 
προγράμματος η οποία περιλαμβάνει διαδικασία διαβούλευ -
σης και ελέγχου της ποιότητας·
 — η Επιτροπή προσπαθεί να μειώσει τον αριθμό των έργων μι -
κρής κλίμακας, τα οποία ανήκουν κυρίως σε θεματικά προ -
γράμματα, των οποίων οι δράσεις είναι σαφώς περιορισμένων 
διαστάσεων·
 — τα χρηματοδοτικά μέσα προκύπτουν από την υφιστάμενη 
νομική βάση. Η υποβολή εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή 
τους συνεπάγεται αναγκαστικά τη συμμετοχή διαφόρων γεω -
γραφικών και θεματικών υπηρεσιών στις κεντρικές υπηρεσίες·
 — οι πληροφορίες σχετικά με τις δαπάνες για τα διάφορα προ -
γράμματα και μέσα είναι διαθέσιμες·
 — η Επιτροπή χρησιμοποιεί ήδη διάφορα εργαλεία για την αξι -
ολόγηση των διοικητικών δαπανών που συνδέονται με την 
αναπτυξιακή συνεργασία.
V.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να υπογραμμίσουν 
ότι τα τρέχοντα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης 
είναι συνδεδεμένα με ειδικά μέτρα για την πρόληψη της 
διαφθοράς.39
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔΤα κριτήρια επιλεξιμότητας για τη δημοσιονομική στήριξη 
απαιτούν μια σφαιρική προσέγγιση που βασίζεται στην 
αξιοπιστία και τη θετική εφαρμογή οι οποίες από τη φύση 
τους είναι γενικού χαρακτήρα. Η ικανοποιητική πρόοδος θα 
πρέπει να βασίζεται σε δυναμική προσέγγιση που λαμβάνει 
υπόψη τις προηγούμενες και τις τρέχουσες επιδόσεις της 
πολιτικής σε σύγκριση με τα αποτελέσματα που αναμένο -
νται από τη μεταρρύθμιση. Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει 
να επιτρέπει συγκρούσεις και διορθωτικά μέτρα, καθώς 
και τον προσδιορισμό των στόχων και των επιδιώξεων, εάν 
χρειάζεται.
VI.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να υπογραμμίσουν ότι οι 
αντικειμενικές δυσκολίες των χωρών της Κεντρικής Ασίας 
να προχωρήσουν στο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και στο 
θεσμικό και πολιτικό τους πλαίσιο είναι μεταξύ των βασι -
κών παραγόντων που περιορίζουν την εφαρμογή της ανα -
πτυξιακής συνεργασίας.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ υπενθυμίζουν την ιδιαιτερότητα 
των περιφερειακών προγραμμάτων της Κεντρικής Ασίας, τα 
οποία προσφέρουν ευκαιρίες για διάλογο και ενθαρρύνουν 
τις σχέσεις καλής γειτονίας και περιφερειακής συνεργασίας. 
Μια πραγματική περιφερειακή διάσταση δεν είναι πάντοτε 
εφικτή στις παρούσες πολιτικές συνθήκες της Κεντρικής 
Ασίας.
Η Επιτροπή, όπου χρειάζεται, λαμβάνει πάντα υπόψη τις 
συστάσεις που διατυπώνονται μετά την εκτέλεση των 
προγραμμάτων.
VII.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ θα δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στις 
συστάσεις του Συνεδρίου και όσον αφορά τις μελλοντικές 
δράσεις συνεργασίας θα τις ακολουθήσουν σε όλες τις 
περιπτώσεις που αυτό θα είναι χρήσιμο και εφικτό.ΕΙΣΑΓΩΓΗ
13.
Οι συστάσεις του Συμβουλίου, σύμφωνα με τις οποίες οι 
προσπάθειες της ΕΕ θα έπρεπε να είναι πιο στοχοθετημέ -
νες και να συμβάλλουν στην προβολή και στον αντίκτυπο 
των δράσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κεντρική Ασία, 
έχουν ληφθεί δεόντως υπόψη. Στις δράσεις αυτές περι -
λαμβάνονται ο ηγετικός ρόλος της ΕΕ στις εμβληματικές 
πρωτοβουλίες που λαμβάνονται από τα ίδια τα κράτη μέλη 
—τη Γαλλία και τη Γερμανία για το κράτος δικαίου, την Ιτα -
λία και τη Ρουμανία για το περιβάλλον και ύδωρ και με τον 
ενεργό υποστηρικτικό ρόλο της Φινλανδίας.
Ο αντίκτυπος και η προβολή της ΕΕ ενισχύονται επίσης 
όταν η εφαρμογή των προγραμμάτων στήριξης της ΕΕ ανα -
τίθεται απευθείας σε κοινοπραξίες των κρατών μελών της 
ΕΕ ή σε οργανισμούς της ΕΕ —για παράδειγμα στον τομέα 
του κράτους δικαίου, της διαχείρισης των συνόρων και της 
καταπολέμησης των ναρκωτικών, της εκπαίδευσης και του 
περιβάλλοντος, και για τις επενδυτικές διευκολύνσεις μέσω 
χρηματοπιστωτικών οργανισμών της ΕΕ (ΕΤΑΑ, Ευρωπαϊ-
 κή Τράπεζα Επενδύσεων, Kreditanstalt für Wiederaufbau, 
Agence Française de Développement).
14.
Όσον αφορά τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβου -
λίου, η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ υπενθυμίζουν ότι οι χορηγή -
σεις ανά χώρα εξαρτώνται από τις τελικές αποφάσεις των 
αρμόδιων για τον προϋπολογισμό αρχών της ΕΕ, ενώ οι 
πολιτικές προτεραιότητες αποφασίζονται, εν τέλει, από το 
Συμβούλιο της ΕΕ.
Το πλαίσιο ανάπτυξης και συνεργασίας δεν προορίζεται να 
καλύψει όλες τις πολιτικές συνιστώσες της στρατηγικής της 
ΕΕ για την Κεντρική Ασία. Η αναπτυξιακή συνεργασία εστιά -
ζεται στην παροχή στήριξης για την εφαρμογή της στρατη -
γικής σε επιλεγμένους τομείς, δηλαδή στο κράτος δικαίου, 
την εκπαίδευση και το περιβάλλον/ύδωρ.
Η στρατηγική της ΕΕ για την Κεντρική Ασία καταρτίζει 
κοινό πρόγραμμα για την ενίσχυση της συνεργασίας, το 
οποίο συνοδεύεται από τακτικό διάλογο ανά τομέα πολι -
τικής. Οι τομείς προτεραιότητας έχουν συμφωνηθεί με τα 
κράτη μέλη της ΕΕ και τις χώρες της Κεντρικής Ασίας και 
αφορούν το κράτος δικαίου, τη δημοκρατία και τα ανθρώ -
πινα δικαιώματα.
Το 2012 η Επιτροπή ενέκρινε ένα νέο σύνολο κατευθυντή -
ριων γραμμών στον τομέα της δημοσιονομικής στήριξης, οι 
οποίες περιλαμβάνουν ειδικές απαιτήσεις για τη βελτίωση 
των προτύπων κατάρτισης εκθέσεων, και για την αντιμετώ -
πιση του προβλήματος της διαφθοράς. Στο πλαίσιο κάθε 
αίτησης εκταμίευσης για το Τατζικιστάν και την Κιργιζία 
πραγματοποιείται, σε συστηματική βάση, αξιολόγηση των 
ενεργειών δημοσιονομικής στήριξης. Τα σχετικά έγγραφα 
τεκμηρίωσης τίθενται στη διάθεση του Κοινοβουλίου.40
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔΠΑΡΑΤΗΡ ΗΣΕΙΣ
23.
Το Συνέδριο επικρίνει το γεγονός ότι το έγγραφο περιφε -
ρειακής στρατηγικής και τα ενδεικτικά προγράμματα αιτι -
ολογούν μόνο εν μέρει τις επιλογές της Επιτροπής σχετικά 
με τις δαπάνες προτεραιότητας, τόσο όσον αφορά την επι -
λογή τομέων εστίασης όσο και το μέγεθος των κεφαλαίων 
που θα πρέπει να διατεθούν στα περιφερειακά και διμερή 
προγράμματα. Όλα αυτά δεν εξηγούνται λεπτομερώς στα 
έγγραφα στρατηγικής, αλλά οι επιλογές αυτές έχουν γίνει 
προσεκτικά και σύμφωνα με τα έγγραφα προγραμματισμού 
και της σχετικής στρατηγικής.
Η επιλογή να χορηγηθούν χρηματοδοτικοί πόροι σε διά -
φορους τομείς αποτελεί μια δύσκολη διαδικασία εξισορρό -
πησης μεταξύ, αφενός, της εστίασης σε μικρότερο αριθμό 
τομέων και, αφετέρου, της αξιολόγησης του κινδύνου να 
επικεντρωθούν κονδύλια ενίσχυσης σε πολύ περιορισμένο 
φάσμα τομέων. Οι αποφάσεις αυτές, από τη φύση τους, 
είναι δυναμικού χαρακτήρα και έχουν εξελιχθεί κατά την 
περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Επιπλέον, βασική 
αρχή για τον προγραμματισμό του συνδυασμού περιφε -
ρειακής ή διμερούς βοήθειας είναι η συμπληρωματικότητα 
μεταξύ των στρατηγικών στόχων, ειδικότερα σε εθνικό επί -
πεδο (όπως παραδείγματος χάρη, η μείωση της φτώχειας, 
η παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και η τοπική ανάπτυξη) 
και ορισμένων πιο διατομεακών ζητημάτων περιφερειακού 
χαρακτήρα. Κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμματι -
σμού, αναγνωρίστηκε πάντοτε η προεξέχουσα θέση των 
διμερών κονδυλίων έναντι των περιφερειακών. Με βάση 
την πείρα που αποκτήθηκε από προηγούμενα προγράμ -
ματα, η Επιτροπή συζήτησε τις προτεραιότητες ενίσχυσης 
με τις κυβερνήσεις των δικαιούχων χωρών και προσπάθησε 
να ευθυγραμμίσει το πλαίσιο συνεργασίας της με τα εθνικά 
σχέδια, όταν ήταν διαθέσιμα.
Είναι γεγονός ότι η συνεχής παροχή στήριξης, κατά περί -
πτωση, αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα αυτής της πρακτι -
κής, δεδομένου ότι πρόκειται για έναν από τους βασικούς 
στόχους διασφάλισης της βιωσιμότητας των μεταρρυθ -
μίσεων. Η τομεακή προσέγγιση που επέλεξε η ΕΕ για να 
ενθαρρύνει τις μεταρρυθμίσεις απαιτεί έναν ορισμένο 
βαθμό συνέχειας όσον αφορά την ανάληψη δέσμευσης και 
την παροχή βοήθειας.
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η διαδικασία προγραμματι -
σμού υλοποιήθηκε παρά τις υφιστάμενες αντικειμενικές 
πιέσεις στην Κεντρική Ασία. Συγκεκριμένα, οι χώρες της 
Κεντρικής Ασίας, στην πλειοψηφία τους, δεν έχουν εκπο -
νήσει εθνικές αναπτυξιακές στρατηγικές ούτε έχουν προ -
σχωρήσει στο πλαίσιο αναπτυξιακής συνεργασίας (δήλωση 
του Παρισιού).30.
Η παρατήρηση του Συνεδρίου αντανακλά το δύσκολο 
πολιτικό και θεσμικό πολιτικό πλαίσιο στο Ουζμπεκιστάν. 
Παρά τις δυσκολίες που έχουν δημιουργηθεί λόγω περιό -
δων πολιτικών εντάσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και του Ουζμπεκιστάν, διαρθρωτικών περιορισμών στην 
προσέγγιση αναπτυξιακής συνεργασίας της χώρας και 
της έλλειψης αντιπροσωπείας της ΕΕ επιτόπου, εντούτοις, 
η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ μπόρεσε να θέσει σε 
εφαρμογή συγκεκριμένες δράσεις στο Ουζμπεκιστάν κατά 
την περίοδο 2005-2012.
Τα τελευταία έτη, καταβλήθηκαν ειδικές προσπάθειες για 
να αυξηθεί ο βαθμός συμμετοχής των αρχών του Ουζμπε -
κιστάν στα προγράμματα συνεργασίας και το γεγονός αυτό 
οδήγησε σε καινοτόμες δράσεις όπως η δικαστική μεταρ -
ρύθμιση και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη.
32.
Βλέπε απάντηση στο σημείο 34.
34.
Η Επιτροπή συμφωνεί πλήρως με την αρχή της αποτελε -
σματικότητας της ενίσχυσης που συνίσταται στην επικέ -
ντρωση των προσπαθειών ενίσχυσης το πολύ σε τρεις 
τομείς, κατά τον προγραμματισμό της ενίσχυσης σε κάθε 
χώρα-εταίρο. Επίσης, κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια 
για να τηρήσει την αρχή αυτή, καθώς και άλλες αρχές απο -
τελεσματικότητας της ενίσχυσης κατά την περίοδο προ -
γραμματισμού 2007-2013.
Όσον αφορά την Κιργιζία, το ΠΕΠ της περιόδου 2011-2013 
αναγνωρίζει την εκπαίδευση, το κράτος δικαίου και την κοι -
νωνική προστασία —δημιουργία εσόδων— ως τομείς εστί -
ασης για τη διμερή συνεργασία. Δεδομένου ότι η στήριξη 
για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κρατικών παροχών 
συνδέεται άμεσα με τη στήριξη της δημιουργίας εσόδων 
για τους φτωχούς, τα έργα στο πεδίο αυτό θεωρείται ότι 
καλύπτουν τον ίδιο τομέα. Τα έργα των άλλων τομέων αντι -
στοιχούν στα ΠΕΠ προηγούμενων περιόδων.
Όσον αφορά το Τατζικιστάν, το ΠΕΠ της περιόδου 2011-
2013 αναγνωρίζει ως τομείς εστίασης για παρεμβάσεις τη 
διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, τους κοινωνικούς 
τομείς (υγεία και κοινωνική προστασία) και την ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα. Δεδομένου ότι η διαχείριση των 
δημόσιων οικονομικών έχει διατομεακό χαρακτήρα, εκ 
των πραγμάτων, υπάρχουν τρεις τομείς εστίασης. Τα έργα 
των άλλων τομέων αντιστοιχούν στα ΠΕΠ προηγούμενων 
περιόδων.41
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔΌσον αφορά το Ουζμπεκιστάν, το ΠΕΠ Ι της περιόδου 2007-
2010 ορίζει δύο τομείς εστίασης: βελτίωση του βιοτικού 
επιπέδου μέσω δράσεων αγροτικής και τοπικής ανάπτυξης 
και χρηστή διακυβέρνηση / κράτος δικαίου. Το ΠΕΠ II της περι -
όδου 2011-2013 ορίζει τρεις τομείς εστίασης: βελτίωση του 
βιοτικού επιπέδου μέσω δράσεων αγροτικής και τοπικής 
ανάπτυξης, κράτος δικαίου και δικαστική μεταρρύθμιση, 
ενίσχυση των εμπορικών συναλλαγών, του επιχειρηματικού 
κλίματος και των ΜΜΕ. Επομένως, τα δύο ΠΕΠ καλύπτουν, 
εκ των πραγμάτων, τους ίδιους δύο τομείς, δηλαδή: βελ -
τίωση του βιοτικού επιπέδου μέσω δράσεων αγροτικής 
και τοπικής ανάπτυξης και χρηστή διακυβέρνηση / κράτος 
δικαίου.
Η μνεία «περιβάλλον, ενέργεια και εκπαίδευση» παραπέμπει 
σε τομείς οι οποίοι αντιμετωπίζονται κυρίως με δράσεις σε 
περιφερειακό επίπεδο της Κεντρικής Ασίας και για τις πέντε 
χώρες.
35.
Η Επιτροπή έχει προσπαθήσει να παράσχει συμπληρω -
ματική βοήθεια σε τομείς υψηλής προτεραιότητας για τις 
χώρες-εταίρους, ώστε να ενισχυθούν ο αντίκτυπος και τα 
αποτελέσματα.
Οι ειδικές περιφερειακές και θεματικές συνιστώσες αποτε -
λούν αναπόσπαστο μέρος του κανονισμού ΜΑΣ, τον οποίο 
η Επιτροπή πρέπει να εφαρμόζει πλήρως. Οι τομείς που 
καλύπτονται βάσει του περιφερειακού προγράμματος απο -
τελούν μέρος του εγγράφου προγραμματισμού της Κεντρι -
κής Ασίας και ακολουθούν σφαιρική πολιτική προσέγγιση 
σύμφωνη με τις ανάγκες των χωρών-εταίρων της Κεντρι -
κής Ασίας. Τα θέματα που συνδέονται με τα δικαιώματα 
του ανθρώπου εξετάζονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού 
μέσου για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου 
(EIDHR).
41.
Στις 56 αναφερόμενες συμβάσεις δεν περιλαμβά -
νονται μόνον τα βασικά προγράμματα συνεργασίας 
(>1 000 000 ευρώ), αλλά και άλλες παρεπόμενες συμβά -
σεις υπηρεσιών, όπως η βραχυπρόθεσμη τεχνική βοήθεια 
(STTA), ο λογιστικός έλεγχος κ.λπ. για ποσό ύψους έως 
200 000 ευρώ η καθεμία. Επίσης, περιλαμβάνονται συμβά -
σεις που συνδέονται με άλλα χρηματοδοτικά μέσα εκτός 
από τον μηχανισμό αναπτυξιακής συνεργασίας, όπως το 
EIDHR, ο μηχανισμός σταθερότητας, η πυρηνική ασφάλεια 
και άλλα.Η Επιτροπή επιθυμεί επίσης να υπογραμμίσει δύο άλλα 
σημαντικά διαρθρωτικά στοιχεία: πολλές δράσεις (βραχυ -
πρόθεσμη τεχνική βοήθεια — STTA, παρακολούθηση, αξι -
ολόγηση και άλλες) μπορούν να διενεργούνται μόνο μέσω 
συμβάσεων υπηρεσιών που συνάπτονται μέσω προσκλή -
σεων υποβολής προσφορών σύμφωνα με τους κανόνες 
ανταγωνισμού και με βάση τον δημοσιονομικό κανονισμό 
της ΕΕ. Επιπλέον, όσον αφορά επιχορηγήσεις και θεματικά 
προγράμματα σχετικά με ΜΚΟ, την κοινωνία των πολιτών 
και τους τοπικούς φορείς, που από τη φύση τους είναι 
μικρού μεγέθους, χορηγούνται εξ ορισμού περιορισμένα 
ποσά χρηματοδότησης.
Οι περισσότερες από τις 99 συμβάσεις που επισήμανε το 
Συνέδριο την εποχή που διενήργησε τον έλεγχο απαιτούν 
μόνο περιορισμένη και σποραδική ανατροφοδότηση από 
την αντιπροσωπεία στο Μπίσκεκ, η οποία είναι συχνά γενι -
κής εμβέλειας.
43.
Όσον αφορά την εκτίμηση του Συνεδρίου σχετικά με το 
σύνολο των πηγών χρηματοδότησης (βλέπε επίσης σημείο 
84), η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο αριθμός των χρησι -
μοποιούμενων μέσων δικαιολογείται από τη φύση τους, 
δεδομένου ότι σύμφωνα με τον μηχανισμό αναπτυξιακής 
συνεργασίας απαιτείται εστίαση σε περιορισμένο αριθμό 
τομέων οι οποίοι απαιτούν στρατηγική συνεργασίας σε 
μακροπρόθεσμη βάση. Τα θεματικά μέσα και τα ειδικά 
μέσα, όπως ο μηχανισμός σταθερότητας, δίνουν τη δυνα -
τότητα να αντιμετωπιστούν άλλα θέματα που χρειάζονται 
άμεση δράση, αλλά δεν υπάγονται στους βασικούς τομείς 
που έχουν επιλεγεί.
Η διαδικασία κατάρτισης εκθέσεων είναι μοναδική και συν -
δέεται άμεσα με την έκθεση για τη διαχείριση της εξωτερι -
κής βοήθειας προς την EuropeAid.
44. Πρώτη περίπτωση
Όσον αφορά τις παρατηρήσεις του Συνεδρίου σχετικά με 
τις εθνικές δαπάνες στο πλαίσιο ενός περιφερειακού προ -
γράμματος, η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι στό -
χος της λογικής ενός περιφερειακού προγράμματος είναι 
να αποφεύγεται η απλή προσθήκη τμημάτων χωρών και, 
ως εκ τούτου, για λόγους αρχής, δεν προβλέπεται κατανομή 
του προϋπολογισμού ανά χώρα ούτε κατά τη χάραξη της εν 
λόγω πολιτικής ούτε κατά την εφαρμογή της. Αυτό ακριβώς 
είναι το αίτημα των χωρών της Κεντρικής Ασίας στο οποίο 
η Επιτροπή έχει πάντοτε αντισταθεί λόγω της εγγενούς 
φύσης των περιφερειακών προγραμμάτων, τα οποία συνί -
στανται σε έργα που επενδύουν πόρους για κοινές δραστη -
ριότητες και ανταλλαγές εμπειριών με σκοπό να διευκολυν -
θεί η ενσωμάτωση των χωρών αυτών.42
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔ44. Δεύτερη περίπτωση
Όσον αφορά τις διαπιστώσεις του Συνεδρίου, η Επιτροπή 
αναφέρει ότι, μόλις η σύμβαση ανατεθεί, το κοινό σύστημα 
πληροφόρησης Relex (CRIS) μπορεί να αντλήσει τις πλη -
ροφορίες αυτές (με την επιφύλαξη των προαναφερθέντων 
σημείων). Πριν συναφθεί σύμβαση, οι κατανομές είναι 
ενδεικτικές. Κατά συνέπεια, το σύστημα CRIS διαθέτει πλη -
ροφορίες σχετικά με την εθνική συνιστώσα των προγραμ -
μάτων, μετά από γενική πρόσκληση υποβολής προσφορών, 
με εξαίρεση τις περιφερειακές συμβάσεις για τον προανα -
φερθέντα λόγο.
44. Τρίτη περίπτωση
Κατά τα τελευταία έτη, το πλαίσιο της περιφερειακής 
συνεργασίας με τις χώρες της Κεντρικής Ασίας ενισχύ -
θηκε περαιτέρω με τη συμμετοχή των χωρών αυτών στο 
περιφερειακό ευρωπαϊκό πρόγραμμα πολιτικής γειτονίας 
(Ανατολή) για τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων και του 
εκσυγχρονισμού στους βασικούς τομείς του αναπτυξιακού 
προγράμματος στους οποίους αντιμετωπίζονται παρόμοιες 
προκλήσεις, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης, της ενέρ -
γειας, των μεταφορών, του περιβάλλοντος, του ύδατος, της 
καταπολέμησης των ναρκωτικών ή της βελτίωσης του επι -
χειρηματικού κλίματος και της προσέλκυσης ευρωπαϊκών 
επενδύσεων. Όλα αυτά παρείχαν κίνητρα για την ενίσχυση 
του αντικτύπου της συνεργασίας της ΕΕ και την επίτευξη 
συγκεκριμένων αποτελεσμάτων.
Η έκθεση του Συνεδρίου είναι σημαντική για χώρες ΕΜΓΕΣ 
(υπό την αρμοδιότητα της Διεύθυνσης ΣΤ της Γ Δ Ανάπτυξης 
και Συνεργασίας) που αφορά τα δύο προγράμματα Inogate 
και Traceca τα οποία είναι τα δύο μοναδικά προγράμματα 
που καλύπτουν την περιοχή ΕΜΓΕΣ και επεκτείνονται στην 
Κεντρική Ασία. Ενώ η τομεακή επικέντρωση των δύο αυτών 
προγραμμάτων είναι σαφέστατη, η Επιτροπή συμφωνεί ότι, 
δεδομένου ότι οι περιφερειακές πρωτοβουλίες που οργα -
νώνονται είναι κοινές για όλες τις συμμετέχουσες χώρες, δεν 
είναι δυνατόν να προσδιοριστεί επακριβώς το ποσό χρημα -
τοδότησης για κάθε χώρα χωρίς χρονοβόρες και πολύπλοκες 
διαδικασίες ανάλυσης των δραστηριοτήτων του έργου και 
των σχετικών δαπανών. Επιπλέον, η φύση και το πνεύμα των 
περιφερειακών προγραμμάτων συνίστανται στην προώθηση 
της συνεργασίας σε διακρατικό επίπεδο και όχι στη χορήγηση 
ενισχύσεων σε μεμονωμένες χώρες που μπορεί να οδηγήσει 
σε ανταγωνισμό αντί για συνεργασία.
45.
Η απόφαση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει 
να δαπανηθούν οι αναπτυξιακοί προϋπολογισμοί εξαρτάται 
από πολλά κριτήρια (πολιτικές και γεωπολιτικές σκοπιμό -
τητες, ανάγκες συγκεκριμένων χωρών, ασφάλεια, αξιοπι -
στία δικαιούχων χωρών και επιχειρησιακών εταίρων κ.λπ.). 
Η απόφαση αυτή δεν θα πρέπει να εξετάζεται μόνον υπό 
το πρίσμα των διοικητικών δαπανών σε μια συγκεκριμένη 
περιοχή ή χώρα.Εάν οι αποφάσεις της Επιτροπής εκδίδονταν με μοναδικό 
γνώμονα το επίπεδο των διοικητικών δαπανών, τότε η Επι -
τροπή θα έπρεπε να αποφεύγει να παρέχει βοήθεια μέσω 
συγκριτικά ακριβότερων μεθόδων ενίσχυσης, όπως μέσω 
των ΜΚΟ, και να βοηθά τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, 
το οποίο θα ήταν αντίθετο με τον στόχο της πολιτικής μας.
46.
Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τις διοικητικές της δαπά -
νες και καταβάλλει προσπάθειες για τη μείωσή τους, όποτε 
αυτό είναι δυνατόν (ΠΔΠ, δημοσιονομικές περικοπές στο 
κεφάλαιο V, τακτική αξιολόγηση του φόρτου εργασίας, ανα -
θεωρημένος κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης, παρα -
κολούθηση επιδόσεων κ.λπ.).
Στο επίπεδο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, στο πλαίσιο 
του ΠΒΔ, υπάρχει ένα σύστημα για τον υπολογισμό και 
την αξιολόγηση των δαπανών που αφορούν τις πολιτικές. 
Για λόγους συνοχής, αν το Ελεγκτικό Συνέδριο επιθυμεί να 
αμφισβητήσει το σύστημα αυτό, το οποίο έχει εγκριθεί από 
την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, αυτό θα πρέπει 
να γίνει σε θεσμικό επίπεδο και όχι στο πλαίσιο μεμονωμέ -
νης πολιτικής.
47.
Βλέπε απάντηση στο σημείο 45.
48.
Βλέπε απάντηση στο σημείο 45.
49.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω του ορισμού που έχει χρη -
σιμοποιηθεί, το επίπεδο των διοικητικών δαπανών που 
αξιολογήθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι υπερεκτι -
μημένο. Πράγματι, το Συνέδριο περιλαμβάνει στον υπολο -
γισμό του δαπάνες που αποτελούν μέρος των δράσεων, 
όπως η τεχνική βοήθεια σχετικά με τον προσδιορισμό, την 
εκπόνηση και την αξιολόγηση έργων, καθώς και η συγκέ -
ντρωση των αποτελεσμάτων (ROM), οι οποίες δεν θεω -
ρούνται διοικητικές δαπάνες αλλά αποτελούν μέρος του 
κύκλου υλοποίησης του έργου.
50.
Βλέπε απάντηση στο σημείο 45.
51.
Βλέπε απάντηση στα σημεία 45 και 46.43
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔ52.
Στο πλαίσιο των νέων προγραμμάτων της, η Επιτροπή προ -
τίθεται να διορθώσει αυτή την αδυναμία, δεδομένου ότι 
η συγκέντρωση δεδομένων και τα στατιστικά συστήματα 
των χωρών-εταίρων έχουν βελτιωθεί.
52. Πρώτη περίπτωση
Λαμβανομένων υπόψη της έλλειψης επίσημης στρατηγι -
κής στον τομέα της διαχείρισης των δημόσιων οικονομι -
κών τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο και των εν εξελίξει 
εργασιών, καθώς και της αβεβαιότητας που οφείλεται στο 
πάγωμα του προγράμματος δημοσιονομικής στήριξης λόγω 
εσφαλμένων αναφορών για τη χρησιμοποίηση διεθνών 
αποθεματικών από την Εθνική Τράπεζα του Τατζικιστάν και 
της διακοπής του προγράμματος του ΔΝΤ το 2008, προσδι -
ορίστηκαν ευρύτεροι στόχοι.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έπρεπε να επιδείξει ευελιξία όσον 
αφορά την κατάλληλη ανταπόκριση σε αυτές τις δυσκολίες. 
Αυτό άφησε ένα περιθώριο ελιγμών και χώρο προκειμένου 
να συμπεριληφθεί η τεχνική βοήθεια για τη στήριξη της 
μεταρρυθμιστικής προετοιμασίας, ιδίως στον τομέα των 
κοινωνικών μεταρρυθμίσεων και της επίσημης στρατηγικής 
διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών.
52. Δεύτερη περίπτωση
Ενόψει της περαιτέρω υποστήριξης των γενικών μεταρρυθ -
μίσεων στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων, οι δείκτες 
παρέμειναν σχετικά ασαφείς. Ωστόσο, εν μέρει λόγω της 
ευελιξίας αυτής, το πρόγραμμα θα μπορούσε να προλειάνει 
το έδαφος για σημαντικές μεταρρυθμίσεις σε τομείς όπως 
οι έρευνες σε νοικοκυριά, το σύστημα συλλογής πληροφο -
ριών σχετικά με τις τιμές των τροφίμων και η κατάρτιση 
των φορέων συλλογής δεδομένων.
52. Τρίτη περίπτωση
Η φύση του δείγματος των ελεγχθέντων έργων και το 
ουζμπεκικό περιβάλλον δυσκολεύουν τον προσδιορισμό 
σημείων σύγκρισης. Ωστόσο, οι δείκτες έχουν καταστεί όσο 
το δυνατόν πιο συγκεκριμένοι. Η Επιτροπή επιθυμεί επίσης 
να υπογραμμίσει ότι, στο πλαίσιο των συγκεκριμένων ουζ -
μπεκικών συνθηκών, δεν είναι εφικτή μια τομεακή πολιτική 
προσέγγιση. Ως εκ τούτου, υπάρχουν σαφείς περιορισμοί 
όσον αφορά τη δυνατότητα προκαθορισμού κριτηρίων 
αναφοράς και σημείων σύγκρισης στο πλαίσιο ευρείας και 
μακροπρόθεσμης προοπτικής.54.
Μια χώρα, για να είναι επιλέξιμη για δημοσιονομική στή -
ριξη, πρέπει να καλύπτει τέσσερα κριτήρια:
 — σαφώς καθορισμένη εθνική ή τομεακή αναπτυξιακή πολιτική 
ή πολιτική μεταρρύθμισης·
 — σταθερό μακροοικονομικό πλαίσιο·
 — καλή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών ή αξιόπιστο και 
κατάλληλο πρόγραμμα για τη βελτίωσή της·
 — διαφάνεια και εποπτεία του προϋπολογισμού (οι πληροφορίες 
για τον προϋπολογισμό πρέπει να είναι διαθέσιμες στο κοινό). 
Το τέταρτο κριτήριο επιλεξιμότητας καθιερώθηκε το 2012.
57.
Πρέπει να γίνεται διάκριση, αφενός, μεταξύ των κριτη -
ρίων επιλεξιμότητας για δημοσιονομική στήριξη, τα οποία 
απαιτούν σφαιρική προσέγγιση με βάση την αξιοπιστία και 
τη θετική εφαρμογή και τα οποία από τη φύση τους είναι 
γενικά, και, αφετέρου, μεταξύ των ειδικών προϋποθέσεων 
που συνδέονται με μεταβλητές δόσεις χρηματοδότησης 
οι οποίες πρέπει να είναι όντως σαφείς και συγκεκριμένες. 
Πριν από το πρόγραμμα και κατά τη διάρκειά του, πρέπει 
να πληρούνται ορισμένα κριτήρια επιλεξιμότητας, ενώ για 
την πραγματοποίηση των πληρωμών πρέπει να πληρούνται 
ορισμένες προϋποθέσεις.
Η ικανοποιητική πρόοδος θα πρέπει να βασίζεται σε δυνα -
μική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τις προηγούμενες 
και τις τρέχουσες επιδόσεις της πολιτικής σε σύγκριση με 
τα αποτελέσματα που αναμένονται από τη μεταρρύθμιση. 
Η προσέγγιση αυτή θα επιτρέπει ενδεχόμενα προβλήματα 
και διορθωτικά μέτρα και, ενδεχομένως, τον εκ νέου προσ -
διορισμό των στόχων και των επιδιώξεων. Όσον αφορά 
ορισμένα κριτήρια (κυρίως τη διαχείριση των δημόσιων 
οικονομικών), η πρόοδος σε σχέση με τα αρχικά ορόσημα 
των μεταρρυθμίσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική. Για ορι -
σμένα άλλα κριτήρια (για παράδειγμα το μακροοικονο -
μικό πλαίσιο), για να επιβεβαιωθεί η επιλεξιμότητα αρκεί 
να διατηρηθούν οι πολιτικές με βάση τη σταθερότητα. Οι 
δωρητές πρέπει να αναγνωρίζουν την πολυπλοκότητα των 
μεταρρυθμίσεων και να καθορίζουν στόχους που να είναι 
πιο λογικοί και καλύτερα προγραμματισμένοι. Για παρά -
δειγμα, η πρόοδος των μεταρρυθμίσεων στον τομέα της 
διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και στις δύο χώρες 
που λαμβάνουν δημοσιονομική στήριξη ήταν πιο αργή από 
τις σχετικές προβλέψεις. Πράγματι, τα σχέδια μεταρρύθμι -
σης της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, τα οποία 
εκπονήθηκαν αρχικά από εξωτερικούς δωρητές, ήταν υπερ -
βολικά φιλόδοξα και υποτιμούσαν τις τοπικές ικανότητες 
όσον αφορά την εφαρμογή τους. Για την επανόρθωση της 
κατάστασης, οι μεταρρυθμίσεις της διαχείρισης των δημό -
σιων οικονομικών και τα σχέδια δράσης αναθεωρήθηκαν 
για να καταστούν πιο ρεαλιστικά και χορηγήθηκε συμπλη -
ρωματική τεχνική βοήθεια.44
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔΟι ετήσιες επισκοπήσεις της δημοσιονομικής στήριξης, οι 
κοινές ομάδες εργασίας δωρητών και κυβερνητικών στε -
λεχών και η εξωτερική παρακολούθηση είναι συμπληρω -
ματικά εργαλεία που εφαρμόζονται για την καλύτερη προ -
ώθηση και παρακολούθηση της επιτελούμενης προόδου.
58.
Πράγματι, τα παλαιότερα προγράμματα δεν ήταν ιδιαίτερα 
αυστηρά όσον αφορά τις προθεσμίες τήρησης των όρων 
από την κυβέρνηση, και είναι προφανές ότι θα πρέπει να 
αποφεύγονται οι μηχανισμοί μεταβλητών δόσεων. Στον νέο 
σχεδιασμό του προγράμματος, το πρόβλημα αυτό διορθώ -
θηκε μέσω αυστηρού χρονοδιαγράμματος για τις επισκο -
πήσεις και χρονικά δεσμευτικών δεικτών.
60.
Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση του προβλήματος της 
διαφθοράς στην Κεντρική Ασία και προσπαθεί να το αντι -
μετωπίσει βάσει των διαφόρων τομεακών προγραμμάτων, 
δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια, την υποχρέωση 
λογοδοσίας και την αποτελεσματική διαχείριση των δημό -
σιων οικονομικών. Είναι σαφές ότι η ανάπτυξη και η συνερ -
γασία δεν μπορούν «από μόνες τους» να εξαλείψουν συνή -
θειες και πολιτιστικές αντιλήψεις, οι οποίες είναι βαθιά 
ριζωμένες στην κοινωνική συμπεριφορά.
61.
Η σταθερή βελτίωση των συστημάτων δημοσιονομικού 
ελέγχου και σύναψης δημόσιων συμβάσεων στο πλαίσιο 
των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης περιορίζει 
δραστικά το εύρος της διαφθοράς. Η διαφθορά και η απάτη 
αποτελούν αντικείμενο σταθερής παρακολούθησης μέσω 
του πλαισίου αξιολόγησης κινδύνων που θεσπίστηκε με τις 
κατευθυντήριες γραμμές για τη δημοσιονομική στήριξη της 
ΕΕ για το 2012.
Η Επιτροπή, ανταποκρινόμενη σε βασική σύσταση του 
Συνεδρίου, βελτίωσε το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων. Το 
πλαίσιο έχει στόχο τον προσδιορισμό και τη διαχείριση με 
συγκροτημένο τρόπο των ειδικών κινδύνων που συνδέο -
νται με τη δημοσιονομική στήριξη. Το πλαίσιο αυτό πρέπει 
να επικαιροποιείται τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο και να 
χρησιμοποιείται συνεχώς καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου 
του προγράμματος. Πρόκειται για ένα βασικό εργαλείο στις 
νέες δομές διακυβέρνησης της δημοσιονομικής στήριξης. 
Τα επίπεδα κινδύνου καθορίζουν την παραπομπή στην 
εποπτεύουσα επιτροπή δημοσιονομικής στήριξης, υπό την 
προεδρία του γενικού διευθυντή, και το πλαίσιο αξιολόγη -
σης κινδύνων αποτελεί ουσιαστική συνεισφορά στη διαδι -
κασία λήψης αποφάσεων.Τον Ιούνιο του 2010 θεσπίστηκε νέο μορφότυπο για τις 
ετήσιες εκθέσεις παρακολούθησης της διαχείρισης των 
δημόσιων οικονομικών των αντιπροσωπειών, καθώς και 
νέο σύστημα αξιολόγησης της προόδου μεταρρύθμισης 
που σημειώθηκε όσον αφορά τη διαχείριση των δημόσιων 
οικονομικών. Η σύγκριση των αποτελεσμάτων με σαφείς και 
ρεαλιστικούς στόχους προτεραιότητας σε βραχυπρόθεσμο 
διάστημα (εντός 12 μηνών) και σε μεσοπρόθεσμο διάστημα 
(εντός της επόμενης τριετίας) από τη δικαιούχο κυβέρνηση 
ευνοεί την πραγματοποίηση δομημένης και τυποποιημένης 
αξιολόγησης.
Στις νέες κατευθυντήριες γραμμές του 2012 για τη δημοσι -
ονομική στήριξη, η Επιτροπή έχει καθιερώσει πιο αυστηρή 
αξιολόγηση των τριών σημερινών κριτηρίων επιλεξιμό -
τητας που καλύπτουν σταθερό μακροοικονομικό πλαίσιο 
(με μεγαλύτερη έμφαση στην κινητοποίηση των εγχώριων 
πόρων), εθνικές/τομεακές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις, 
καθώς και τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών (προ -
βλέπεται η απαίτηση βραχυπρόθεσμων μέτρων πριν από 
την έναρξη των ενεργειών δημοσιονομικής στήριξης, όταν 
η διαχείριση των δημόσιων οικονομικών παρουσιάζει αδυ -
ναμίες). Επίσης, έχει καθιερώσει πιο αυστηρή προσέγγιση 
για την επιλογή και τον καθορισμό δεικτών επιδόσεων, με 
έμφαση στη χρησιμοποίηση δεικτών βάσει αποτελεσμάτων 
που αντικατοπτρίζουν αναγνωρισμένες αρχές των βέλτι -
στων πρακτικών.
62.
Η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι τα τρέχοντα 
προγράμματα είναι συνδεδεμένα με συγκεκριμένα μέτρα 
πρόληψης της διαφθοράς. Για παράδειγμα, έχουν συνει -
σφέρει στην αυτοματοποίηση της μισθοδοσίας στο πλαίσιο 
της γενικής μεταρρύθμισης της διαχείρισης των δημόσιων 
οικονομικών, η οποία συμβάλλει στην εξάλειψη της ύπαρ -
ξης «εικονικών υπαλλήλων» στον δημόσιο τομέα. Τα μέτρα 
αυτά συμβάλλουν άμεσα στην πρόληψη της διαφθοράς 
και στην ενίσχυση της λογοδοσίας των δημόσιων οργανι -
σμών. Επιπλέον, η έκθεση του Προγράμματος δημοσίων 
δαπανών και δημοσιονομικής ευθύνης (PEFA) για το 2012 
αναγνώρισε σαφώς ότι οι μεταρρυθμίσεις στον κοινωνικό 
τομέα οδήγησαν στην άμεση μείωση της διαφθοράς, ενώ 
η στήριξη αυτών των μεταρρυθμίσεων βρίσκεται στο επί -
κεντρο της παρέμβασης της ΕΕ στο Τατζικιστάν. Οι δωρητές 
συντονίζουν επίσης τις προσπάθειές τους (καταμερισμός 
εργασίας) για να συνεισφέρουν σε διάφορες μεταρρυθμί -
σεις σχετικά με την καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως για 
τη στήριξη της ανάπτυξης του εσωτερικού και εξωτερικού 
ελέγχου: το Υπουργείο του Ηνωμένου Βασιλείου για τη διε -
θνή ανάπτυξη (DFID) και η Παγκόσμια Τράπεζα (WB) εστιά -
στηκαν στον εξωτερικό έλεγχο (συμφωνία αδελφοποίησης 
με το γραφείο εξωτερικού λογιστικού ελέγχου του Ηνωμέ -
νου Βασιλείου) και η ΕΕ στον δημόσιο εσωτερικό δημοσιο -
νομικό έλεγχο (PIFC).45
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔ64.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να υπογραμμίσουν ότι όλες οι 
δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν σε πρώτο επίπεδο θα ολοκληρω -
θούν πλήρως έως το τέλος του 2013, σύμφωνα με τα συνολικά 
ποσά που προβλέπονται στο ΠΕΠ. Η σύναψη συμβάσεων και οι 
πληρωμές θα πραγματοποιηθούν σε εύθετο χρόνο.
65.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ υπενθυμίζουν ότι οι διαδικασίες για την 
προετοιμασία και την έγκριση της αναπτυξιακής συνεργασίας 
ορίζονται στο πλαίσιο της υφιστάμενης νομικής βάσης της ΕΕ και 
στον δημοσιονομικό κανονισμό. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι τα 
δύο σημαντικά στάδια εξαρτώνται άμεσα από τις ουζμπεκικές 
αρχές, δηλαδή από την υπογραφή της συμφωνίας χρηματοδό -
τησης (γενική πολιτική έγκριση) και από την έγκριση των γενικών 
όρων (τεχνική έγκριση). Πρόκειται για δύο βασικές απαιτήσεις οι 
οποίες υπόκεινται σε ειδικούς χρονικούς περιορισμούς, που πρέ -
πει να ληφθούν υπόψη. Στα έργα που επιλέχθηκαν, το Συνέδριο 
επέλεξε προγράμματα (Κοινοβούλιο και IBPP) που είχαν ήδη 
καθοριστεί το 2008, αλλά στη συνέχεια το Ουζμπεκιστάν αρνή -
θηκε να υπογράψει το ετήσιο σχέδιο ελέγχου για το 2008. Στη 
συνέχεια, τα προγράμματα υποβλήθηκαν εκ νέου, με επικαιρο -
ποιήσεις και διευκρινίσεις, ενόψει της χρηματοδότησης στο πλαί -
σιο του ετήσιου σχεδίου ελέγχων και του προϋπολογισμού 2010. 
Το διάστημα που έχει παρέλθει (περισσότερα από δύο χρόνια) 
μεταξύ της αρχικής προετοιμασίας (το 2008) και της τελικής 
παρουσίασης και έγκρισης (το 2010) δεν μπορεί να αθροιστεί.
66.
Η ανάλυση της εκτέλεσης των έργων στο Ουζμπεκιστάν θα πρέ -
πει να λαμβάνει υπόψη το σύνολο των δυσχερών συνθηκών.  
Παρά τις δυσκολίες που προέκυψαν λόγω περιόδων πολιτικών 
εντάσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ουζμπεκι -
στάν, των διαρθρωτικών περιορισμών στην προσέγγιση αναπτυ -
ξιακής συνεργασίας της χώρας και της έλλειψης αντιπροσωπείας 
της ΕΕ επιτόπου, η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ μπόρεσε να 
προγραμματίσει και να θέσει σε εφαρμογή συγκεκριμένες δρά -
σεις στο Ουζμπεκιστάν κατά την περίοδο 2005-2012.
Στο Τουρκμενιστάν, οι δύσκαμπτες διοικητικές διαδικασίες και 
διαδικασίες έγκρισης επιβραδύνουν συχνά την ταχύτητα προσ -
διορισμού και εφαρμογής προγράμματος.68.
Όσον αφορά την εκτίμηση του Συνεδρίου σχετικά με τα περι -
φερειακά προγράμματα, η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να 
υπογραμμίσουν ότι πολιτικές της ΕΕ έχουν ως στόχο να ενθαρ -
ρύνουν τις σχέσεις καλής γειτονίας μεταξύ των χωρών-εταίρων 
σε μια περιοχή μεγάλων εντάσεων και να προσφέρουν κοινό 
πλαίσιο αναφοράς για το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της πολι -
τικής σε βασικούς τομείς.
Ο βαθμός πολιτικής δέσμευσης στα περιφερειακά προγράμματα 
ποικίλλει πολύ ανάλογα με τη χώρα και ανάλογα με το πρό -
γραμμα και το γεγονός αυτό δυσχεραίνει τη διατύπωση γενικεύ -
σεων και την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων και για τις 
πέντε χώρες.
Παρόλο που τα περιφερειακά προγράμματα δεν μπορούν 
να αποφύγουν την τάση προς την «εθνικοποίηση» από κάθε 
δικαιούχο χώρα, τα διάφορα φόρουμ, οι ευκαιρίες κατάρτισης 
και τα σεμινάρια αποτελούν τα καλύτερα διαθέσιμα μέσα για 
την ενθάρρυνση σχέσεων καλής γειτονίας και περιφερειακής 
συνεργασίας.
Η πολύπλοκη περιφερειακή πολιτική δυναμική (ανταγωνισμοί 
μεταξύ των χωρών κ.λπ.) θα πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη 
ως παράγοντας που επηρεάζει την πραγματική περιφερειακή 
ολοκλήρωση. Η επιλεκτική συμμετοχή/δέσμευση του Ουζμπε -
κιστάν, για παράδειγμα, εξαρτάται από τον πολιτικά ευαίσθητο 
χαρακτήρα των σχέσεων με τους γείτονές του, όπως το Τατζι -
κιστάν, ανεξάρτητα από την τεχνική φύση του προγράμματος.
70.
Παρά το γεγονός ότι ορισμένα πολυκρατικά προγράμματα όπως 
το Erasmus, το Tempus και η επενδυτική διευκόλυνση για την 
Κεντρική Ασία (IFCA) επαναλαμβάνουν παρόμοιες δραστηριότη -
τες σε διάφορες δικαιούχες χώρες, τα προγράμματα αυτά αποτε -
λούν βάση για θετικά κριτήρια αναφοράς και ανάπτυξη άμιλλας 
μεταξύ των χωρών της περιοχής. Τα αποτελέσματα και τα επι -
τεύγματα χρησιμεύουν ως βάση για τη μελλοντική πρόοδο στο 
πλαίσιο των διαφόρων προγραμμάτων τομεακών μεταρρυθμί -
σεων, π.χ. στον τομέα του ύδατος, του περιβάλλοντος, της ενέρ -
γειας και της ανταλλαγής γνώσεων. Όσον αφορά το πρόγραμμα 
Tempus, η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ πιστεύουν ότι το πρόγραμμα 
ενθαρρύνει τη διαπεριφερειακή συνεργασία. Υπάρχουν διά -
φορα έργα στα οποία συμμετέχουν πανεπιστήμια περισσοτέρων 
χωρών της Κεντρικής Ασίας.46
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔΚοινή απάντηση στα σημεία 71 και 72
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ μπορούν να επιβεβαιώσουν τη μεγάλη 
συμμετοχή όλων των χωρών της Κεντρικής Ασίας στους περι -
φερειακούς διαλόγους και φόρουμ, εργαστήρια, κοινές επισκέ -
ψεις μελέτης κλπ., η οποία καταδεικνύει ότι υπάρχει μια κατ’  
αρχήν βούληση περιφερειακής συνεργασίας και διαλόγου. Σαφή 
παραδείγματα αυτής της συμμετοχής είναι οι συνεδριάσεις της 
Κεντροασιατικής Πρωτοβουλίας για την Ασφάλεια των Συνόρων 
(υπό την αιγίδα της Αυστρίας) και η πρωτοβουλία διαχείρισης 
των συνόρων του Issyk -Kul (ακόμη και το Τουρκμενιστάν συμ -
μετείχε στην τελευταία συνεδρίαση), καθώς και το περιφερει -
ακό κέντρο πληροφοριών και συντονισμού της Κεντρικής Ασίας. 
Πράγματι, η Επιτροπή θεωρεί ότι η δέσμευση που έχουν αναλά -
βει οι δικαιούχες χώρες στο πρόγραμμα δράσης για τα ναρκω -
τικά στην Κεντρική Ασία (CADAP) είναι ακόμη σημαντικότερη 
από τη συμμετοχή στο πρόγραμμα διαχείρισης των συνόρων 
στην Κεντρική Ασία (BOMCA) (Παρακολούθηση βάσει αποτελε -
σμάτων — ROM 2102 — όσον αφορά το CADAP , σχετικά με την 
οποία το Καζαχστάν βαθμολογήθηκε με «Α» για τις προοπτικές 
αντίκτυπου που συνδέονται με τον υψηλό βαθμό δέσμευσής 
του).
Η επιφυλακτική στάση του Τουρκμενιστάν και του Ουζμπεκι -
στάν όσον αφορά περιφερειακές δραστηριότητες σχετικά με 
τα σύνορα οφείλεται εν μέρει στις ειδικές συνιστώσες του προ -
γράμματος που στηρίζει χώρες με τις μεγαλύτερες ανάγκες αρω -
γής, δηλαδή το Τατζικιστάν και τη Κιργιζία. Για παράδειγμα, στην 
περίπτωση της τέταρτης συνιστώσας του τρέχοντος προγράμ -
ματος BOMCA 8, μόνο το Τατζικιστάν και η Κιργιζία λαμβάνουν 
στήριξη υλικής υποδομής, δεδομένου ότι οι άλλες τρεις χώρες 
είναι απόλυτα ικανές να φροντίσουν για τις δικές τους υποδομές. 
Ορισμένες ειδικές συνιστώσες, όπως η συνιστώσα σχετικά με τα 
σύνορα μεταξύ Τατζικιστάν και Αφγανιστάν βάσει του προγράμ -
ματος BOMCA 7, σχεδιάστηκε λογικά μόνο για το Τατζικιστάν. 
Όλες οι χώρες συμμετέχουν στις λοιπές συνιστώσες, ιδίως στον 
τομέα της εκπαίδευσης και της ανάπτυξης ικανοτήτων. Ορισμέ -
νες απουσίες συμμετεχόντων από το Τουρκμενιστάν οφείλονται 
κυρίως στις δύσκολες και χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικα -
σίες αδειοδότησης για ταξίδια στο εξωτερικό.
74.
Η τρίτη έκθεση προόδου της στρατηγικής επισήμανε ότι η συμ -
μετοχή των κρατών μελών της ΕΕ στην υλοποίηση της βοήθειας 
της ΕΕ αποφέρει πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο και αποτελέσματα. 
Στην πραγματικότητα, η εξέλιξη αυτή παρατηρήθηκε ήδη σε 
πολλά προγράμματα και πολλές χώρες της Κεντρικής Ασίας και 
οφείλεται στην προώθηση της πρακτικής αυτής από την Επι -
τροπή κατά τα τελευταία χρόνια.
Η υλοποίηση μέσω κοινοπραξιών των κρατών μελών μπορεί 
πράγματι να αποτελέσει τον καλύτερο τρόπο μεταφοράς της 
προστιθέμενης αξίας και της τεχνογνωσίας της ΕΕ. Οι ενέργειες 
τύπου «αδελφοποίησης» μπορούν επίσης να αποτελέσουν αντι -
κείμενο εστίασης κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού. 
Ωστόσο, ένα τέτοιο μέσο δεν μπορεί να αναπαραχθεί απλά για 
μια άλλη περιοχή, αλλά θα πρέπει να προσαρμοστεί ειδικά για 
τις χώρες-εταίρους της Κεντρικής Ασίας.76.
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η συνολική ανάλυση των διδαγμάτων 
από το παρελθόν είναι ουσιαστικής σημασίας για τη συνεχή 
βελτίωση των ενεργειών. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον 
οποίο η Επιτροπή αναπτύσσει επί του παρόντος μια πλατφόρμα 
πληροφορικής, η οποία θα παρέχει πρόσβαση σε επιχειρησιακές 
πληροφορίες (συμπεριλαμβανομένων των ROM, της αξιολόγη -
σης έργων και προγραμμάτων) καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου 
υλοποίησης του έργου. Ειδικότερα, το σύστημα αυτό θα διευκο -
λύνει την ενσωμάτωση των συμπερασμάτων ROM στη διαδικα -
σία της ομάδας στήριξης της ποιότητας.
77. Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή έχει ήδη προβλέψει μεγαλύτερη διάρκεια στον σχε -
διασμό των νέων προγραμμάτων. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί 
ότι, μολονότι τα παλαιότερα προγράμματα χρηματοδοτούνταν 
μέσω ετήσιων αναλήψεων υποχρεώσεων, συνέβαλαν αποτελε -
σματικά στους ίδιους στόχους και αποτελέσματα.
77. Δεύτερη περίπτωση
Οι γενικοί όροι της δημοσιονομικής στήριξης αντιστοιχούν σε 
διαδικασίες που δεν είναι δυνατό να προσδιοριστούν πλήρως 
εκ των προτέρων, ενώ οι ειδικοί όροι για την εκταμίευση των 
κονδυλίων πρέπει να είναι ακριβείς και σαφείς. Στα νέα προ -
γράμματα, η Επιτροπή αντιμετωπίζει το πρόβλημα αυτό, βελτι -
ώνοντας παράλληλα τη συλλογή δεδομένων και τα συστήματα 
στατιστικής στις χώρες-εταίρους.
77. Τρίτη περίπτωση
Η Επιτροπή επικεντρώνεται ήδη σε περιορισμένο αριθμό 
τομέων και όρων σχετικά με προγράμματα που καλύπτουν μεγα -
λύτερες χρονικές περιόδους.
79.
Οι δείκτες που επελέγησαν για την ετήσια έκθεση δραστηριότη -
τας (βλέπε υποσημείωση 36) καλύπτουν, στο μέτρο του δυνα -
τού, τόσο τους στόχους γενικής πολιτικής όσο και τους στόχους 
αναπτυξιακής συνεργασίας. Λόγω της ετήσιας αξιολόγησης, δεν 
μπορούν να θεωρηθούν ως απλή αναπαραγωγή των δεικτών 
που παρουσιάζονται στα έγγραφα στρατηγικής μακροπρόθε -
σμου επιπέδου. Ωστόσο, ορισμένοι από αυτούς τους δείκτες 
αφορούν ευρύτερους αναπτυξιακούς στόχους, βλέπε αναπτυξι -
ακούς στόχους της Χιλιετίας (ΑΣΧ) (δείκτες v, vi, vii). Επιπλέον, 
οι εν λόγω δείκτες συνδέονται με τη στρατηγική της ΕΕ για την 
Κεντρική Ασία: οι δείκτες ii), iii) και iv) αντανακλούν άμεσα τις 
τρεις πολιτικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής για την Κεντρική 
Ασία. Ο δείκτης i) για τη συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνερ -
γασίας (ΣΕΣΣ) αφορά το βασικό έγγραφο που βρίσκεται στο επί -
κεντρο των συμβατικών σχέσεων με τις χώρες-εταίρους.47
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔ80.
Η προετοιμασία της ετήσιας έκθεσης σχετικά με αναπτυ -
ξιακή πολιτική και την πολιτική εξωτερικής βοήθειας της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και την εφαρμογή τους, αποτε -
λεί νομική υποχρέωση. Η έκθεση εγκρίνεται από το Σώμα. 
Το Συμβούλιο δημοσιεύει τα σχετικά ετήσια συμπεράσματα 
στα οποία η Επιτροπή, στη συνέχεια, βασίζει την έκθεση 
του επόμενου έτους. Τα τελευταία έτη, το Συμβούλιο ανα -
γνώρισε τις προσπάθειες της Επιτροπής να επικεντρωθεί 
περισσότερο στα αποτελέσματα. Το 2012 το Συμβούλιο 
επαίνεσε την Επιτροπή για τις προσπάθειες που έχει κατα -
βάλει για την επίτευξη των στόχων ενίσχυσης της λογο -
δοσίας και της διαφάνειας, καθώς και για την ανάπτυξη 
αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ προσανατολισμένης στα 
αποτελέσματα και την εξωτερική βοήθεια.
Η Επιτροπή κατανοεί ότι, στον επόμενο κανονισμό ΜΑΣ, θα 
δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στα αποτελέσματα.
81.
Στόχος της ετήσιας έκθεσης είναι να ενημερώνει το κοινό 
με φιλικό και συνθετικό τρόπο. Επομένως, δεν είναι το πιο 
κατάλληλο μέσο για λεπτομερή πρακτικά διοικητικού και 
χρηματοοικονομικού περιεχομένου.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
82.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να υπογραμμίσουν ότι οι 
αντικειμενικές δυσκολίες των χωρών της Κεντρικής Ασίας 
να προχωρήσουν στο πρόγραμμα μεταρρύθμισης και στο 
θεσμικό τους πλαίσιο είναι μεταξύ των βασικών παραγό -
ντων που περιορίζουν την εφαρμογή της αναπτυξιακής 
συνεργασίας.
83.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ κατέβαλαν ιδιαίτερες προσπάθειες, 
ιδίως για το ΠΕΠ της περιόδου 2011-2013, ώστε να επικε -
ντρώσουν τους τομείς παρέμβασης για τη διμερή βοήθεια. 
Οι συμπληρωματικοί τομείς προκύπτουν από τις περιφερει -
ακές και θεματικές συνιστώσες οι οποίες αποτελούν ανα -
πόσπαστο μέρος του κανονισμού ΜΑΣ (μηχανισμός ανα -
πτυξιακής συνεργασίας), τον οποίο η Επιτροπή πρέπει να 
εφαρμόσει πλήρως.
84.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να υπενθυμίσουν ότι:
 — η απόφαση σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής είναι το αποτέλε -
σμα ειδικής ανάλυσης και ολοκληρωμένης αξιολόγησης κάθε 
προγράμματος η οποία περιλαμβάνει διαδικασία διαβούλευ -
σης και ελέγχου της ποιότητας·
 — η Επιτροπή προσπαθεί να μειώσει τον αριθμό των έργων μι -
κρής κλίμακας, τα οποία ανήκουν κυρίως σε θεματικά προ -
γράμματα, των οποίων οι δράσεις είναι σαφώς περιορισμένων 
διαστάσεων·
 — τα χρηματοδοτικά μέσα προκύπτουν από την υφιστάμενη 
νομική βάση. Η υποβολή εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή 
συνεπάγεται αναγκαστικά διάφορες γεωγραφικές και θεματι -
κές υπηρεσίες στις κεντρικές υπηρεσίες·
 — οι πληροφορίες σχετικά με τις δαπάνες για τα διάφορα προ -
γράμματα και μέσα είναι διαθέσιμες·
 — η Επιτροπή χρησιμοποιεί ήδη διάφορα εργαλεία για την αξι -
ολόγηση των διοικητικών δαπανών που συνδέονται με την 
αναπτυξιακή συνεργασία.
85.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να υπογραμμίσουν 
ότι τα τρέχοντα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης 
είναι συνδεδεμένα με ειδικά μέτρα για την πρόληψη της 
διαφθοράς.48
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔΤα κριτήρια επιλεξιμότητας για τη δημοσιονομική στήριξη 
απαιτούν μια σφαιρική προσέγγιση που βασίζεται στην 
αξιοπιστία και τη θετική εφαρμογή οι οποίες από τη φύση 
τους είναι γενικού χαρακτήρα. Η ικανοποιητική πρόοδος θα 
πρέπει να βασίζεται σε δυναμική προσέγγιση που λαμβάνει 
υπόψη τις προηγούμενες και τις τρέχουσες επιδόσεις της 
πολιτικής σε σύγκριση με τα αποτελέσματα που αναμέ -
νονται από τη μεταρρύθμιση. Η προσέγγιση αυτή θα επι -
τρέπει ενδεχόμενα προβλήματα και διορθωτικά μέτρα και, 
ενδεχομένως, τον εκ νέου προσδιορισμό των στόχων και 
των επιδιώξεων.
86.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ επιθυμούν να υπογραμμίσουν ότι οι 
αντικειμενικές δυσκολίες των χωρών της Κεντρικής Ασίας 
να προχωρήσουν στο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και στο 
θεσμικό και πολιτικό τους πλαίσιο είναι μεταξύ των βασι -
κών παραγόντων που περιορίζουν την εφαρμογή της ανα -
πτυξιακής συνεργασίας.
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ υπενθυμίζουν την ιδιαιτερότητα 
των περιφερειακών προγραμμάτων της Κεντρικής Ασίας, τα 
οποία προσφέρουν ευκαιρίες για διάλογο και ενθαρρύνουν 
τις σχέσεις καλής γειτονίας και περιφερειακής συνεργασίας. 
Μια πραγματική περιφερειακή διάσταση δεν είναι πάντοτε 
εφικτή στις παρούσες πολιτικές συνθήκες της Κεντρικής 
Ασίας.
Η Επιτροπή, όπου χρειάζεται, λαμβάνει πάντα υπόψη τις 
συστάσεις που διατυπώνονται μετά την εκτέλεση των 
προγραμμάτων.ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
87. Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ θα εφαρμόσουν τη σύσταση στο 
μέτρο του δυνατού στην Κεντρική Ασία, υπό την προϋ -
πόθεση ότι οι διάφορες χώρες θα συμφωνήσουν σχετικά 
με κοινούς στόχους και κοινά προγράμματα (π.χ. BOMCA, 
CADAP). Τα περιφερειακά κονδύλια θα συνεχίσουν να χρη -
σιμεύουν για τη στήριξη δραστηριοτήτων σε διάφορες 
χώρες με αποτελεσματικότερο τρόπο, π.χ. για λόγους ενο -
ποίησης ή ακαδημαϊκής κινητικότητας.
87. Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ έχουν ήδη συγκεντρώσει τη βοή -
θεια στο πλαίσιο του προγράμματος κάθε χώρας και των 
περιφερειακών προγραμμάτων βάσει του μηχανισμού 
χρηματοδότησης με την επιφύλαξη της ειδικής φύσης 
των θεματικών μέσων, τα οποία έχουν σχεδιαστεί, από την 
αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, με ειδικούς στόχους.
87. Τρίτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ δεν δέχονται αυτή τη σύσταση. 
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ πιστεύουν ότι δεν χρειάζεται να 
δημιουργηθεί νέο σύστημα για τον υπολογισμό των συνο -
λικών διοικητικών δαπανών και την υποβολή εκθέσεων 
για τη χορήγηση αναπτυξιακής βοήθειας. Πράγματι, η Επι -
τροπή και η ΕΥΕΔ παραπέμπουν στο υφιστάμενο σύστημα 
ΠΒΔ, το οποίο περιέχει ήδη πληροφορίες σχετικά με διοι -
κητικές δαπάνες. Κάθε αλλαγή στο σύστημα αυτό θα πρέπει 
να αντιμετωπίζεται σε θεσμικό επίπεδο κατόπιν συμφωνίας 
με την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή.
87. Τέταρτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ εφαρμόζουν ήδη αξιόπιστους και 
αντικειμενικά επαληθεύσιμους όρους για τα προγράμματα 
δημοσιονομικής στήριξης, όπως προβλέπεται στις νέες 
κατευθυντήριες γραμμές για τη δημοσιονομική στήριξη.
87. Πέμπτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ λαμβάνουν υπόψη την πείρα που 
έχει αποκτηθεί για τη βελτίωση του σχεδιασμού προ -
γραμμάτων και τη χορήγηση βοήθειας. Επίσης λαμβάνουν 
υπόψη τις εκθέσεις της ομάδας στήριξης της ποιότητας και 
τις πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της παρακο -
λούθησης και της αξιολόγησης.49
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ ΤΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 
ΚΑΙ ΤΉΣ ΕΥΕΔ87. Έκτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ δίνουν ήδη ιδιαίτερη προσοχή στα 
γενικά αποτελέσματα και στον αντίκτυπο της αναπτυξι -
ακής συνεργασίας μέσω πιο στοχοθετημένων και βιώσι -
μων παρεμβάσεων, σε συνδυασμό με την προώθηση του 
πολιτικού διαλόγου και της αποτελεσματικής μεταφοράς 
της τεχνογνωσίας και των πολιτικών συμβουλών της ΕΕ. 
Ωστόσο, η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ θεωρούν ότι υπάρχει περι -
θώριο βελτίωσης και, στο μέλλον, θα καταβάλουν προσπά -
θειες για να βελτιώσουν τις εκθέσεις σχετικά με τα απο -
τελέσματα και τον αντίκτυπο, σύμφωνα με την τάση που 
ανακοινώθηκε όσον αφορά τον νέο κανονισμό ΜΑΣ.50
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013 – Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριo
Ειδική έκθεση αριθ. 13/2013
Αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ στην Κεντρική Ασία
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
2013 — 50 σ. — 21 × 29,7 cm
ISBN 978-92-9241-473-3
doi:10.2865/66645

ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΊΤΕ ΕΚΔΟΣΕΊΣ ΤΗΣ ΕΕ
Δωρεάν εκδόσεις:
•		ένα	αντίτυπο:  
από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu )·
•		περισσότερα	 από	ένα	αντίτυπα	 ή αφίσες/χάρτες:	
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( http://ec.europa.eu/represent_el.htm ), 
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm ), 
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Άμεση Ευρώπη ( http://europa.eu/europedirect/index_el.htm ) 
ή καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που πραγματοποιούνται μέσω 
ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται).
Εκδόσεις επί πληρωμή:
•	 από	το	EU	Bookshop	 (http://bookshop.europa.eu ).
Συνδρομές επί πληρωμή:
•		μέσω	των	εμπορικών	 αντιπροσώπων	 της	Υπηρεσίας	 Εκδόσεων	 της	Ευρωπαϊκής	 Ένωσης	
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_el.htm ).
QJ-AB-13-014-EL-C
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΞΕ ΤΑΣΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΜΕ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ Ή  ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΙ 
Ή ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΥΠΉΡΕΣΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΉΣ ΔΡ ΑΣΉΣ (EΥΕΔ) ΣΧΕΔΙΑΣΑΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙ -
ΣΤΉΚΑΝ ΤΉΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΉ ΒΟΉΘΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΔΉΜΟΚΡΑΤΙΕΣ ΤΉΣ ΚΕΝΤΡΙΚΉΣ 
ΑΣΙΑΣ (ΚΑΖΑΧΣΤ ΑΝ, ΚΙΡΓΙΖΙΑ, ΤΑΤΖΙΚΙΣΤ ΑΝ, ΤΟΥΡΚΜΕΝΙΣΤ ΑΝ ΚΑΙ ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤ ΑΝ) 
ΚΑΤ Α ΤΉΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2007-2012. ΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΥΠΟΨ Ή ΤΩΝ Δ ΥΣΚΟΛΩΝ ΣΥΝ -
ΘΉΚΩΝ, Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Ή ΚΑΤΑΝΟΜΉ ΤΉΣ ΒΟΉΘΕΙΑΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΉΘΉΚΑΝ 
ΣΕ ΓΕΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΜΕ ΙΚΑΝΟΠΟΙΉΤΙΚ Ο ΤΡΟΠΟ, ΩΣΤ ΟΣΟ Ή  ΥΛΟΠΟΙΉΣΉ  ΉΤΑΝ 
ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΙΚΑΝΟΠΟΙΉΤΙΚΉ. ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΤΥΠΩΝΕΙ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΣΥΣΤ ΑΣΕΙΣ: 
ΠΡΩ ΤΟΝ, Ή ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΙ Ή ΕΥΕΔ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΟΥΝ ΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚ Α ΠΕ-
ΡΙΦΕΡΕΙΑΚ Α ΠΡΟΓΡ ΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤ Α ΤΡΟΠΟ ΩΣΤΕ ΑΥΤ Α ΝΑ ΜΠΟΡΕΣΟΥΝ ΝΑ ΑΠΟ -
ΚΤΉΣΟΥΝ ΜΙΑ ΑΜΙΓ ΩΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΉ ΔΙΑΣΤΑΣΉ· ΔΕΥ ΤΕΡΟΝ, ΝΑ ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΣΟΥΝ 
ΟΛΉ ΤΉΝ ΠΑΡΕΧ ΟΜΕΝΉ  ΒΟΉΘΕΙΑ ΣΕ ΜΙΚΡΟ  ΑΡΙΘΜΟ  ΤΟΜΕΩΝ· ΚΑΙ ΤΡΙΤΟΝ, ΟΣΟΝ 
ΑΦΟΡ Α ΤΉ ΣΥΝΕΧΙΣΉ  ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜ ΑΤΩΝ ΔΉΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΉΣ ΣΤΉΡΙΞΉΣ, ΝΑ 
ΚΑΘΟΡΙΣΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΟΥΝ ΙΣΧΥΡΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚ Α ΕΠΑΛΉΘΕΥ -
ΣΙΜΟΥΣ ΟΡΟΥΣ, ΙΔΙΩΣ ΔΙΝΟΝΤΑΣ ΕΠΑΡΚΉ ΠΡΟΣΟΧΉ ΣΤΉ  ΣΤΉΡΙΞΉ  ΤΩΝ ΜΉΧΑΝΙ -
ΣΜΩΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΉΣΉΣ ΤΉΣ ΔΙΑΦΘΟΡ ΑΣ.