[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 11.4.2008

COM(2008) 187 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Ο ρόλος της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής στην εφαρμογή μιας προσέγγισης διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα [SEC(2008) 449]

Εισαγωγή και αντικείμενο

Στο άρθρο 6 της Συνθήκης προβλέπεται η υποχρέωση ενσωμάτωσης απαιτήσεων περιβαλλοντικής προστασίας σε κοινοτικές πολιτικές, όπως είναι η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΠ)[1]. Ο κανονισμός του Συμβουλίου για τη διατήρηση και βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της ΚΑΠ[2] αναφέρει ότι ένας από τους επιχειρησιακούς της στόχους είναι η σταδιακή εφαρμογή μιας προσέγγισης διαχείρισης της αλιείας με βάση το οικοσύστημα.

Η προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα περιλαμβάνεται ως κυρίαρχος στόχος και σε σειρά διεθνών συμφωνιών τις οποίες έχουν υπογράψει τα κράτη μέλη, όπως είναι η Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα (ΣΒΠ) και η δήλωση της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΠΔΚΑΑ), η οποία πραγματοποιήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ το 2002.

Το 2002[3] δημοσιεύθηκε έγγραφο των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με τις δυνατότητες και τις προτεραιότητες μιας διεθνούς συνεργασίας με στόχο την προσέγγιση διαχείρισης της αλιείας με βάση το οικοσύστημα, σύμφωνα με τη δήλωση του Ρέικιαβικ η οποία είχε εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO)[4] λίγους μήνες νωρίτερα.

Η εφαρμογή, στο πλαίσιο της ΚΑΠ, μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα δεν αφορά μόνον τα κοινοτικά ύδατα αλλά το σύνολο των ωκεανών του πλανήτη. Συνεπώς, η κοινοτική δράση πρέπει να αναπτυχθεί, αφενός με χρήση των υφιστάμενων μέσων της ΚΑΠ για τα κοινοτικά ύδατα και, αφετέρου, μέσω της κοινοτικής δράσης σε περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης της αλιείας (ΠΟΔΑ), στο πλαίσιο της διαδικασίας του ΟΗΕ και του FAO ή, όπου αυτό ενδείκνυται, μέσω διμερών συμφωνιών.

Μια προσέγγιση διαχείρισης των θαλασσών με βάση το οικοσύστημα δεν είναι δυνατόν και δεν πρέπει να εφαρμοστεί σε έναν και μόνον τομέα αλλά πρέπει να είναι διατομεακή. Η ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική[5] αποτελεί το γενικό πλαίσιο για ολοκληρωμένη δράση στον τομέα της θάλασσας και ο περιβαλλοντικός της πυλώνας, ήτοι η οδηγία πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική[6], αποτελεί τη γενική βάση για την εφαρμογή μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η οδηγία για τα ενδιαιτήματα (οικότοποι)[7], η οποία επιβάλλει τη δημιουργία δικτύων προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών, προσφέρει ορισμένα σημαντικά εργαλεία για μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα.

Ο γενικός πολιτικός στόχος που συνίσταται στη διαχείριση του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί με τομεακές πολιτικές όπως είναι η ΚΑΠ και μόνον. Οι δράσεις οι οποίες αναπτύσσονται στο πλαίσιο διαφορετικών τομεακών πολιτικών πρέπει να συνδέονται με αυτό το ενοποιητικό πλαίσιο μέσω της ανάπτυξης και εφαρμογής εκείνων των μέτρων τα οποία μπορούν να συμπεριληφθούν στην τομεακή πολιτική για τη στήριξη των συνολικών στόχων.

Πολλές πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση αυτή έχουν ήδη αναληφθεί στο πλαίσιο της ΚΑΠ, δεν έχουν όμως θεωρηθεί ως μέρος μιας συνολικής στρατηγικής προς εφαρμογή.

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι:

- να παραθέσει εκείνες τις πτυχές της ΚΑΠ οι οποίες έχουν συμβάλει έως σήμερα στην εφαρμογή μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα,

- να παρουσιάσει πώς συνδέεται η ΚΑΠ με την ενοποιητική, διατομεακή εφαρμογή μιας προσέγγισης διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα και

- να δείξει πώς τα μέτρα τα οποία θα ληφθούν μελλοντικά στο πλαίσιο της ΚΑΠ θα διέπονται από την υπέρτατη αρχή της προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα.

1. Τι σημαινει προσεγγιση με βαση το οικοσυστημα;

Όσον αφορά ειδικά την αλιεία, ο FAO[8] αναφέρει ότι στόχος είναι «ο σχεδιασμός, η ανάπτυξη και η διαχείριση της αλιείας κατά τρόπο ώστε να καλύπτονται οι πολλαπλές ανάγκες και επιθυμίες των κοινωνιών, δίχως να τίθενται σε κίνδυνο οι δυνατότητες των μελλοντικών γενεών να απολαύουν του πλήρους φάσματος των αγαθών και των υπηρεσιών που προσφέρουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα». Η προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα ορίζεται στο πλαίσιο αυτό ως μια προσέγγιση η οποία «προσπαθεί να εξισορροπήσει διάφορους κοινωνικούς στόχους, λαμβάνοντας υπόψη τις γνώσεις και τις αβεβαιότητες όσον αφορά τα βιοτικά, τα αβιοτικά και τα ανθρώπινα στοιχεία των οικοσυστημάτων και τις αλληλεπιδράσεις τους και εφαρμόζοντας μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αλιεία, εντός έγκυρων από οικολογική άποψη ορίων». Οι ορισμοί αυτοί, οι οποίοι βασίζονται σε πιο γενικούς ορισμούς της ΣΒΠ[9] και του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εκμετάλλευση της Θάλασσας (ICES), καθιστούν σαφές ότι μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα αποτελεί εργαλείο με στόχο την αειφόρο ανάπτυξη στις τρεις διαστάσεις της, ήτοι της περιβαλλοντικής προστασίας, της κοινωνικής ισότητας και συνοχής και της οικονομικής ευμάρειας, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος των στόχων της κοινοτικής στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη και κατοχυρώνονται στο βασικό κανονισμό της ΚΑΠ[10].

Με βάση τα προαναφερόμενα, η Επιτροπή αντιλαμβάνεται την προσέγγιση διαχείρισης της αλιείας με βάση το οικοσύστημα ως την εξασφάλιση αγαθών και υπηρεσιών από υδρόβιους πόρους για τις σημερινές και μελλοντικές γενεές εντός έγκυρων, από οικολογική άποψη, ορίων. Αυτού του τύπου η διαχείριση της αλιείας θα αποσκοπεί στο να εξασφαλίζει μεν μεγάλα οφέλη από τους έμβιους θαλάσσιους πόρους, επιτυγχάνοντας όμως μικρές, άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις των αλιευτικών δραστηριοτήτων στα θαλάσσια οικοσυστήματα, οι οποίες δεν είναι επιζήμιες για τη μελλοντική λειτουργία, ποικιλότητα και ακεραιότητά τους.

Συνεπώς, μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα αποτελεί μετεξέλιξη του παλαιότερου «παραδείγματος των ορίων» που χαρακτήριζε την παραδοσιακή διαχείριση της αλιείας, εστιάζοντας στους πόρους-στόχο. Εντούτοις, στην έννοια των «ορίων» δεν συνεκτιμώνται πλέον μόνο οι επιπτώσεις σε έναν πληθυσμό-στόχο, αλλά περισσότερο το γεγονός ότι όλα τα οικοσυστήματα έχουν όρια, η υπέρβαση των οποίων μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές μεταβολές σε αυτά. Τα όρια τα οποία επιβάλλονται όσον αφορά τις επιπτώσεις της αλιείας είναι έγκυρα από οικολογικής πλευράς εφόσον οι αλιευόμενοι πληθυσμοί παραμένουν σε οικολογικώς βιώσιμα επίπεδα, εφόσον διατηρείται η βιοποικιλότητα και εφόσον οι επιπτώσεις στη δομή, στις διαδικασίες και στις λειτουργίες του οικοσυστήματος παραμένουν σε αποδεκτά επίπεδα[11]. Επιπλέον, δεδομένου ότι η αλιεία αλληλεπιδρά με άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες και με τις συνέπειές τους για τη θάλασσα, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι αλληλεπιδράσεις αυτές.

2. Ενσωμάτωση της διαχειρισησ της αλιειασ σε μια προσέγγιση διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα

Η διαχείριση της αλιείας μπορεί να συμβάλει σε μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα, αλλά μια προσέγγιση διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα πρέπει να ενσωματώνει όλους τους οικονομικούς τομείς οι οποίοι έχουν επίπτωση στο θαλάσσιο οικοσύστημα.

Ορισμένες χώρες, όπως η Αυστραλία, έχουν υιοθετήσει μια προσέγγιση βάσει της οποίας η διαχείριση της αλιείας έχει ως αποστολή την ενοποίηση των διαφορετικών συμφερόντων του ανθρώπου στο θαλάσσιο οικοσύστημα και εξασφαλίζει συνολική και ολοκληρωμένη διαχείριση του κινδύνου που συνδέεται με την αλληλεπίδραση του ανθρώπου με το θαλάσσιο περιβάλλον. Μια τέτοιου είδους προσέγγιση δεν φαίνεται εφικτή στο κοινοτικό πλαίσιο, λόγω της πληθώρας περιφερειακών θαλασσών, σε καθεμία από τις οποίες έχουν συμφέροντα διαφορετικά κράτη μέλη και όπου, στις περισσότερες περιπτώσεις, τα θαλάσσια οικοσυστήματα περιλαμβάνουν επίσης ύδατα τα οποία εμπίπτουν στη δικαιοδοσία τρίτων χωρών. Σε αυτές τις πιο περίπλοκες συνθήκες, απαιτείται η διαμόρφωση συγκεκριμένων ενοποιητικών πολιτικών, όπως είναι η θαλάσσια στρατηγική[12], για τη δημιουργία ενός διατομεακού πλαισίου διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Η ΚΑΠ θα συμβάλει σε αυτό με τη λήψη μέτρων, τόσο ως προς τα οφέλη από την αλιεία, όσο και ως προς τις επιπτώσεις της δραστηριότητας αυτής. Οι συνθήκες των ιχθυαποθεμάτων και των ενδιαιτημάτων ιχθύων θα αποτελέσουν σημαντικά στοιχεία στην αξιολόγηση της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης, η οποία προβλέπεται στη θαλάσσια στρατηγική. Προβλέπεται επίσης και η επεξεργασία και εφαρμογή μέτρων διαχείρισης της αλιείας τα οποία θα συμβάλουν στην επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης.

Οι προστατευόμενες περιοχές αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την προστασία των ευαίσθητων ενδιαιτημάτων και ειδών στο πλαίσιο μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα. Η οδηγία για τα ενδιαιτήματα (οικότοποι)[13] προβλέπει τη δημιουργία δικτύου αντιπροσωπευτικών προστατευόμενων περιοχών και στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η ΚΑΠ παρέχει τα απαιτούμενα μέσα για τη ρύθμιση της αλιείας κατά τρόπον ώστε να επιτυγχάνονται οι στόχοι που αφορούν τις προστατευόμενες περιοχές.

Έτσι, στο πλαίσιο της ΕΕ, η προσέγγιση διαχείρισης της αλιείας με βάση το οικοσύστημα οφείλει:

1. να περιορίζει τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της αλιείας στα θαλάσσια οικοσυστήματα κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται η ευρωστία τους και η οικολογική βιωσιμότητα των πληθυσμών ιχθύων, κάτι το οποίο μπορεί να επιτευχθεί με την ενσωμάτωση όλων των γνώσεων που διαθέτουμε σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ αλιείας και θαλάσσιων οικοσυστημάτων στις αποφάσεις που λαμβάνονται στο πλαίσιο της ΚΑΠ και

2. να εξασφαλίζει ότι τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται όσον αφορά την αλιεία είναι συνεπή με τα μέτρα που λαμβάνονται βάσει της διατομεακής θαλάσσιας στρατηγικής και της οδηγίας για τα ενδιαιτήματα και ότι τα στηρίζουν.

Η ολοκληρωμένη προσέγγιση μέσω της θαλάσσιας πολιτικής και του περιβαλλοντικού της πυλώνα – της θαλάσσιας στρατηγικής – θα ωφελήσει απόλυτα την αειφόρο αλιεία, καθώς θα εξασφαλίζει την ενοποιητική διαχείριση όλων των ανθρώπινων, περιβαλλοντικών και οικονομικών αλληλεπιδράσεων στο θαλάσσιο τομέα.

Τα οφέλη για την αλιεία από μια προσέγγιση διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα είναι πολλαπλά. Η αλιεία είναι πιθανότατα ο κλάδος της ναυτιλίας ο οποίος εξαρτάται πιο άμεσα από υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα και, συνεπώς, ο κλάδος ο οποίος επίσης επωφελείται περισσότερο από την ολοκληρωμένη προστασία αυτών των οικοσυστημάτων. Μια προσέγγιση διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα θα απαντήσει στις ανησυχίες, οι οποίες συχνά εκφράζονται από εκπροσώπους του αλιευτικού κλάδου, ότι πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν αρνητικό αντίκτυπο στα θαλάσσια οικοσυστήματα και στα ιχθυαποθέματά τους και ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν όλες αυτές οι επιπτώσεις – όχι μόνον της αλιείας – για να προστατευθούν τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τα ιχθυαποθέματα. Με την ολοκληρωμένη προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα θα επιτευχθεί ό,τι δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω της διαχείρισης της αλιείας και μόνον: θα εξασφαλιστεί η ανάκαμψη των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και η διατήρησή τους σε υγιή κατάσταση η οποία παρέχει ασφαλή βάση για την παραγωγικότητα των ιχθυαποθεμάτων στο μέλλον.

3. Καίρια ζητηματα τα οποια πρεπει να αντιμετωπιστουν

Στο πλαίσιο του γενικού στόχου μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα πρέπει να καθοριστούν ειδικοί στόχοι όσον αφορά τις υπηρεσίες οικοσυστήματος (ήτοι όσον αφορά τα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από την αλιεία) και έγκυρα από οικολογικής πλευράς όρια όσον αφορά τις επιπτώσεις της αλιείας (ήτοι διατήρηση των πληθυσμών σε βιώσιμα επίπεδα, διατήρηση της βιοποικιλότητας και περιορισμός του αντίκτυπου στη δομή, στις διαδικασίες και στις λειτουργίες των οικοσυστημάτων σε αποδεκτά επίπεδα[14]).

Σημείο εκκίνησης για δράση αποτελεί η περιγραφή των οικοσυστημάτων και της δομής, των διαδικασιών και των λειτουργιών τους με αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων γνώσεων. Σημαντικό στοιχείο θα αποτελέσει επίσης η συνέχιση και η επέκταση της τρέχουσας αξιολόγησης της κατάστασης και των τάσεων των ιχθυαποθεμάτων και των επιπτώσεων της αλιείας στα οικοσυστήματα. Πρέπει να επικαιροποιούνται συνεχώς αυτές οι αξιολογήσεις, ώστε να ενσωματώνονται τα νέα δεδομένα. Οι επιστημονικοί φορείς οι οποίοι γνωμοδοτούν κατά την επεξεργασία μέτρων διαχείρισης της αλιείας βασίζονται σε μακρές χρονοσειρές δεδομένων σχετικά με την ανάπτυξη των αποθεμάτων και τις επιπτώσεις των μέτρων διαχείρισης και λαμβάνουν ήδη υπόψη στις αξιολογήσεις τους στοιχεία που αφορούν τα οικοσυστήματα.

Η θανάτωση θαλάσσιων ζώων αποτελεί την κύρια επίπτωση της αλιείας στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Ιχθείς, μαλακόστρακα και άλλοι θαλάσσιοι οργανισμοί αποσπώνται από το θαλάσσιο οικοσύστημα και καταλήγουν στην ξηρά, θανατώνονται όμως και παρεμπιπτόντως, όταν αλιεύονται ως ανεπιθύμητα αλιεύματα και απορρίπτονται στη θάλασσα ή όταν τραυματίζονται από αλιευτικά εργαλεία δίχως να μεταφέρονται επί του σκάφους.

Η αλιεία μπορεί επίσης να έχει επίπτωση στα ενδιαιτήματα, όταν τα αλιευτικά εργαλεία έρχονται σε επαφή με το βυθό επιδρώντας έτσι στο υπόστρωμά του και στους οργανισμούς οι οποίοι διαβιούν είτε μέσα στο βυθό είτε στην επιφάνειά του. Τόσο η άμεση επίπτωση της θανάτωσης θαλάσσιων ζώων, όσο και η επίπτωση στα ενδιαιτήματα συνδέονται κατά κύριο λόγο με την έκταση των αλιευτικών δραστηριοτήτων.

Η αλιευτική πίεση στα τέσσερα πέμπτα των ευρωπαϊκών ιχθυαποθεμάτων σήμερα έχει υπερβεί τους βιώσιμους στόχους. Αυτό σημαίνει ότι οι περισσότεροι ευρωπαϊκοί στόλοι αναπτύσσουν αλιευτική δραστηριότητα η οποία υπερβαίνει εκείνη η οποία απαιτείται ώστε να είναι αειφόρος η αλιεία, έστω και αν η αειφορία εξετάζεται μόνον από την περιορισμένη προοπτική των μεμονωμένων ιχθυαποθεμάτων τα οποία αποτελούν το στόχο των αλιευτικών στόλων.

Συνεπώς, κύριο και πρωταρχικό καθήκον της διαχείρισης της αλιείας είναι η μείωση της συνολικής αλιευτικής πίεσης σε βιώσιμα επίπεδα. Με τη μείωση της αλιευτικής δραστηριότητας θα θανατώνονται λιγότερα θαλάσσια ζώα λόγω της αλιείας και οι επιπτώσεις στη δομή και στη λειτουργία του θαλάσσιου οικοσυστήματος θα είναι, συνεπώς, μικρότερες. Λιγότεροι ιχθείς, μαλακόστρακα, θαλάσσια πουλιά και θαλάσσια θηλαστικά θα θανατώνονται παρεμπιπτόντως εξαιτίας αλιευτικών δραστηριοτήτων και, συνεπώς, οι πληθυσμοί αυτών των ειδών θα υφίστανται μικρότερες επιπτώσεις, λιγότερα άτομα ευαίσθητων ειδών θα αλιεύονται παρεμπιπτόντως και θα σημειώνεται μικρότερη επίπτωση στα ενδιαιτήματα.

Τα κύρια μέσα για την αντιμετώπιση της συνολικής αλιευτικής πίεσης είναι τα μακροπρόθεσμα σχέδια διαχείρισης τα οποία βασίζονται στην απαίτηση της ΠΔΚΑΑ για ανασύσταση των ιχθυοαποθεμάτων έως την επίτευξη επιπέδων «μέγιστης βιώσιμης απόδοσης» (ΜΒΑ). Από το 2002 έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο της ΚΑΠ πολλά σχέδια αποκατάστασης και μακροπρόθεσμα σχέδια διαχείρισης και έχουν δημοσιευθεί ανακοινώσεις όσον αφορά την εφαρμογή της ΜΒΑ και μιας νέας πολιτικής για τη μείωση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων (βλ. κεφάλαιο 6).

Εκτός από αυτή τη γενική μείωση των επιπτώσεων της αλιείας στο οικοσύστημα, πρέπει να αντιμετωπιστούν και τα ακόλουθα ειδικά ζητήματα:

Είναι απαραίτητο να προστατευτούν τα ευαίσθητα θαλάσσια ενδιαιτήματα . Η φυσική επαφή με αλιευτικά εργαλεία πλήττει όλα τα ενδιαιτήματα. Μολονότι ορισμένα είδη βυθού (και οι οργανισμοί οι οποίοι εξαρτώνται από αυτά) μπορεί να είναι ανθεκτικά στις επιπτώσεις της επαφής με τα αλιευτικά εργαλεία, υπάρχουν και ενδιαιτήματα για τα οποία οι επιπτώσεις αυτές μπορεί να είναι πολύ σημαντικές και μακροχρόνιες. Για παράδειγμα, μπορεί να περάσουν δεκαετίες έως ότου κοραλλιογενείς ύφαλοι ψυχρών υδάτων, όπως το είδος Lophelia pertusa, ανακάμψουν από τις επιπτώσεις μιας και μόνον επαφής με τράτα βυθού. Το δίκτυο θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 θα προσφέρει προστασία σε αντιπροσωπευτικά ενδιαιτήματα. Η συντονισμένη χρήση μέσων της ΚΑΠ, όπως είναι η απαγόρευση συγκεκριμένων τύπων αλιείας ή οι ζώνες απαγόρευσης της αλιείας, θα εφαρμόζεται όπως ενδείκνυται για την επίτευξη των στόχων που αφορούν την αντίστοιχη περιοχή Natura 2000. Εκτός από τα προαναφερόμενα, λαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα με στόχο τη μείωση των μηχανικών επιπτώσεων των αλιευτικών εργαλείων και εκτός αυτών των προστατευόμενων περιοχών και θα λαμβάνονται περαιτέρω μέτρα για την προστασία ευαίσθητων ενδιαιτημάτων, όταν διαπιστώνεται ο ευαίσθητος χαρακτήρας τους καθώς και ότι απειλούνται. Έχει ήδη αναληφθεί σειρά πρωτοβουλιών στο πεδίο αυτό (βλ. κεφάλαιο 6).

Είναι επίσης αναγκαίο να προστατευτούν τα ευαίσθητα είδη τα οποία θανατώνονται παρεμπιπτόντως κατά τη διάρκεια αλιευτικών δραστηριοτήτων καθώς και τα αλιευόμενα είδη τα οποία έχουν μειωθεί σε βαθμό κάτω από τα ασφαλή βιολογικά όρια. Τα σχέδια αποκατάστασης αποτελούν το κύριο μέσο για την ανασύσταση των αποθεμάτων τα οποία βρίσκονται σε επίπεδο κάτω από τα ασφαλή όρια, ενώ η νέα πολιτική όσον αφορά τις απορρίψεις θα συμβάλει στην προστασία των ευαίσθητων ειδών από την παρεμπίπτουσα αλίευση. Άλλα μέσα για την προστασία των ευαίσθητων ειδών είναι οι κανονισμοί σχετικά με το σχήμα και τη χρήση εργαλείων που συμβάλλουν στη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων από τα εν λόγω είδη και η απαγόρευση της αλιείας σε περιοχές όπου ενδέχεται να προκύψουν παρεμπίπτοντα αλιεύματα.

Η μείωση της αλιευτικής πίεσης και η ειδική προστασία των ευαίσθητων ειδών και ενδιαιτημάτων θα συμβάλουν στη μείωση των επιπτώσεων της αλιείας στη δομή των οικοσυστημάτων, στην ποικιλότητα και λειτουργία τους. Υπάρχουν ωστόσο περιπτώσεις στις οποίες θα χρειαστεί ενδεχομένως να ληφθούν ειδικά μέτρα για την πρόληψη στρεβλώσεων στο τροφικό πλέγμα και την εξασφάλιση της αδιάλειπτης συνέχισης των φυσικών διαδικασιών των οικοσυστημάτων . Παράδειγμα ως προς τα προαναφερόμενα είναι η εξάρτηση από το αμμόχελο για την αναπαραγωγική επιτυχία ορισμένων αποικιών θαλάσσιων πτηνών στη δυτική ακτή της Βρετανίας (βλ. κεφάλαιο 6).

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες έχουν επίπτωση στα θαλάσσια οικοσυστήματα και στα ιχθυαποθέματα. Η αλιεία μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να εντείνει τις δυσμενείς επιπτώσεις αυτών των παραγόντων. Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή αναφέρει ότι αυτό μπορεί να ισχύει όσον αφορά ορισμένες επιπτώσεις του κλίματος στα ιχθυαποθέματα. Μια προσέγγιση βασιζόμενη στην αρχή της προφύλαξης επιτάσσει να αναπτύσσεται η αλιευτική δραστηριότητα κατά τρόπο ώστε να είναι ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή και να μην αλιεύονται ποτέ τα ιχθυοαποθέματα σε βαθμό τέτοιο ώστε να μην μπορούν να προσαρμοστούν στην αλλαγή αυτή. Η Επιτροπή έχει ζητήσει συγκεκριμένα από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) και από το ICES να ενσωματώσουν όλες τις διαθέσιμες γνώσεις σχετικά με περιβαλλοντικούς παράγοντες στις αξιολογήσεις τους για τα οικοσυστήματα και την αλιεία καθώς και στις γνωμοδοτήσεις τους.

4. Εφαρμογή και Διακυβέρνηση

Η προσέγγιση διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα προϋποθέτει το συμβιβασμό πολλών και συχνά αντικρουόμενων συμφερόντων. Ενώ βραχυπρόθεσμα μπορεί να υφίστανται αντιφάσεις μεταξύ των κοινωνικών στόχων και της απαίτησης για ανάπτυξη των αλιευτικών δραστηριοτήτων εντός έγκυρων από οικολογικής πλευράς ορίων, οι περισσότερες από αυτές τις αντιφάσεις μακροπρόθεσμα αίρονται, καθώς τα υγιή οικοσυστήματα αποτελούν προϋπόθεση για τη συνέχιση της ύπαρξης του αλιευτικού κλάδου.

Οι ευρύτεροι στόχοι οι οποίοι προαναφέρθηκαν ισχύουν γενικά, αλλά είναι ανάγκη να διατυπωθούν ρητά και να καταστούν πρακτικά εφικτοί για συγκεκριμένα οικοσυστήματα και αλιεύματα. Η διαδικασία αυτή απαιτεί την αλληλεπίδραση μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των κυβερνήσεων και των ενδιαφερόμενων μερών. Ο κύριος μηχανισμός αλληλεπίδρασης με τα ενδιαφερόμενα μέρη εντός της ΚΑΠ είναι τα Περιφερειακά Γνωμοδοτικά Συμβούλια (ΠΓΣ).

Τα γενικά όρια μιας συνολικής προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα θα καθοριστούν με τον προσδιορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης μέσω της εφαρμογής της οδηγίας για τη θαλάσσια στρατηγική. Θα διατυπωθούν ειδικοί στόχοι για την αλιεία μέσω μακροπρόθεσμων σχεδίων διαχείρισης τα οποία θα βασίζονται στην έννοια της ΜΒΑ, αλλά στο μέλλον θα ενσωματώσουν και παραμέτρους όσον αφορά τις επιπτώσεις των αντίστοιχων τύπων αλιείας στο οικοσύστημα.

Οι στόχοι πρέπει να υλοποιηθούν μέσω συγκεκριμένων μέτρων. Έχει προβληθεί το επιχείρημα ότι μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα απαιτεί ολιστικό και ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης το οποίο θα βασίζεται σε προβλέψεις σχετικά με τις διάφορες επιπτώσεις της αλιείας και των μέτρων διαχείρισης στο οικοσύστημα. Ωστόσο, οι γνώσεις όσον αφορά τη δυναμική των οικοσυστημάτων και της αλιείας εξακολουθούν να είναι ελλιπείς και, κατά συνέπεια, πολλές επιπτώσεις της αλιείας και των μέτρων διαχείρισης δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν με ακρίβεια. Συμβαίνει επίσης να διαθέτουμε γνώσεις αλλά αυτές να εφαρμόζονται ανεπαρκώς ή με πολύ αργό ρυθμό. Συνεπώς, οι ελλιπείς γνώσεις και τα ανεπαρκή μέσα ολοκλήρωσης δεν πρέπει να εμποδίσουν τη δράση. Είναι δυνατόν και πρέπει να σημειωθεί πρόοδος με βάση τις υφιστάμενες γνώσεις και τα ισχύοντα μέσα.

Οι υφιστάμενες γνώσεις μας επιτρέπουν να λαμβάνουμε μέτρα διαχείρισης προς τη σωστή κατεύθυνση. Εν συνεχεία πρέπει να δημιουργηθούν οι μηχανισμοί εκείνοι που θα επιτρέπουν την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων και τη λήψη διορθωτικών μέτρων. Τα καθοδηγητικά έγγραφα τόσο της ΣΒΠ[15] όσο και του ICES[16] αναφέρουν ότι η προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα απαιτεί προσαρμοστική διαχείριση για την αντιμετώπιση της πολύπλοκης και δυναμικής φύσης των οικοσυστημάτων και της απουσίας πλήρων γνώσεων ή κατανόησης της λειτουργίας τους. Συνεπώς η διαχείριση πρέπει να μπορεί να ανταποκρίνεται σε αυτές τις αβεβαιότητες και να περιέχει στοιχεία μάθησης μέσω της πρακτικής ή αποτελέσματα της έρευνας. Ίσως να απαιτείται η λήψη μέτρων ακόμη και όταν ορισμένες σχέσεις αιτίας-αιτιατού δεν έχουν πλήρως τεκμηριωθεί επιστημονικά.

Στη συνέχεια, πρέπει να παρακολουθούνται τα αποτελέσματα της διαχείρισης με στόχο την αντίστοιχη προσαρμογή της διαχείρισης στο μέλλον. Από τους οργανισμούς εκείνους οι οποίοι παρέχουν στην Επιτροπή γνωμοδοτήσεις που βασίζονται στην έρευνα, κυρίως από την ΕΤΟΕΑ, ζητούνται η ανάλυση των αποτελεσμάτων και γνωμοδοτήσεις σχετικά με εναλλακτικές λύσεις για την προσαρμογή της διαχείρισης· η ανάλυση αυτή συχνά βασίζεται σε γνωμοδοτήσεις του ICES.

Τα χρηματοοικονομικά μέσα της Κοινότητας πρέπει να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν περισσότερο για την επίτευξη προόδου και για τη στήριξη της εφαρμογής της προσέγγισης οικοσυστήματος. Στον τομέα της αλιείας, τα διαθέσιμα κονδύλια για έρευνα και συλλογή στοιχείων συμβάλλουν ήδη σε αυτό. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (ΕΤΑ) πρέπει να αξιοποιείται πλήρως στο επίπεδο των κρατών μελών για την προώθηση της εφαρμογής μιας προσέγγισης οικοσυστήματος, για παράδειγμα με τη στήριξη της ανάπτυξης αλιευτικών πρακτικών και τεχνολογιών με μικρές επιπτώσεις στο οικοσύστημα, καθώς και μέτρων ευαισθητοποίησης.

5. Τι εχει γινει εως σημερα;

Έως σήμερα έχουν αναληφθεί πολλές πρωτοβουλίες βάσει της ΚΑΠ, οι οποίες συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της ολοκληρωμένης διαχείρισης των θαλασσών στο πλαίσιο μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα:

- Εφόσον, με την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην Ευρώπη, το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα προς μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα είναι η σημαντική μείωση της συνολικής αλιευτικής πίεσης στα θαλάσσια οικοσυστήματα, αναπτύχθηκε πολιτική με στόχο τη μείωση της εκμετάλλευσης των θαλάσσιων αλιευτικών πόρων σε επίπεδα ΜΒΑ, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση περί ΜΒΑ[17].

- Η μείωση της αλιευτικής πίεσης σε επίπεδα ΜΒΑ συμπληρώνεται από μια πολιτική με στόχο τη μείωση και, τελικά, την εξάλειψη των ανεπιθύμητων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων (πολιτική για τις απορρίψεις). Αυτή θα εφαρμοστεί σταδιακά και ανά τύπο αλιείας μέσω της νέας πολιτικής όσον αφορά τις απορρίψεις[18].

- Έχουν αναπτυχθεί πρωτοβουλίες βάσει της ΚΑΠ με στόχο την προστασία των ευαίσθητων ενδιαιτημάτων από τις βλαβερές επιπτώσεις της αλιείας, όπως είναι η απαγόρευση της αλιείας σε κοραλλιογενείς υφάλους ψυχρών υδάτων στα δυτικά της Ιρλανδίας[19]. Τα μέτρα αυτά στοχεύουν στην επίτευξη των στόχων διατήρησης των περιοχών του δικτύου Natura 2000 οι οποίες ανήκουν στο οικολογικό δίκτυο που δημιουργήθηκε βάσει της οδηγίας για τα ενδιαιτήματα. Στην περιοχή της Μεσογείου έχει απαγορευθεί η χρήση των δραγών και των συρόμενων διχτυών σε βάθος που υπερβαίνει τα 1000 μέτρα με στόχο την προστασία των ευαίσθητων ενδιαιτημάτων βαθέων υδάτων καθώς και των κοραλλιογενών υφάλων, ενώ βάσει αποφάσεων τις οποίες έλαβε η Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο (ΓΕΑΜ) και οι οποίες εφαρμόστηκαν στο κοινοτικό δίκαιο, απαγορεύθηκε η αλιεία σε τρεις περιοχές σε διεθνή ύδατα. Επιπλέον, ο κανονισμός για τη Μεσόγειο στοχεύει στο να εξασφαλίσει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των ευαίσθητων ενδιαιτημάτων, όπως είναι η Ποσειδώνια και οι βυθοί με ασβεστοφύκη (που περιλαμβάνονται και στην οδηγία για τα ενδιαιτήματα), και απαιτεί από τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν δίκτυο προστατευόμενων περιοχών αλιείας για την προστασία των περιοχών αναπαραγωγής και ωοτοκίας καθώς και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων γενικά.

- Έχουν επίσης ληφθεί μέτρα για την αποφυγή των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων θαλάσσιων θηλαστικών, μέσω νομοθεσίας η οποία καθιστά υποχρεωτική τη χρήση των σηματοδοτών υποβρύχιων ηχοκυμάτων «pingers» στα απλάδια δίχτυα, ενώ καταρτίζονται σχέδια δράσης για τη μείωση της παρεμπίπτουσας σύλληψης θαλάσσιων πτηνών και ελασματοβραγχίων.

- Η αλιεία μπορεί να έχει επίπτωση στη λειτουργία των οικοσυστημάτων λόγω της υπερβολικής μείωσης της τροφής των θηρευτών (ή, στην περίπτωση των απορρίψεων, λόγω της αύξησης της διάθεσης τροφής στα πτωματοφάγα ζώα), επιδρώντας έτσι αρνητικά στους πληθυσμούς των θαλάσσιων πτηνών, για παράδειγμα. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος έχει απαγορευτεί η αλιεία του αμμόχελου στην ακτίνα πτήσης των αποικιών θαλάσσιων πτηνών οι οποίες εξαρτώνται από το θήραμα αυτό.

- Πρόσφατα ελήφθη σειρά μέτρων για τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων της αλιείας, όπως είναι η απαγόρευση της χρήσης διχτυών σε βάθος που υπερβαίνει τα 200 μέτρα σε ορισμένες περιοχές, η απαγόρευση καταστροφικών αλιευτικών πρακτικών ή μέτρα για την καταπολέμηση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας (ΠΛΑ) σε ευρωπαϊκά και διεθνή ύδατα[20].

- Εφαρμόζεται ολοένα και περισσότερο μια προσαρμοστική προσέγγιση στο πλαίσιο της ΚΑΠ για την αντιμετώπιση καταστάσεων όπου επικρατεί αβεβαιότητα και – στο πλαίσιο της πολιτικής για τη ΜΒΑ – καταστάσεων όπου διαφορετικά είδη με διαφορετικές δυναμικές και αλληλεπιδράσεις αλιεύονται ταυτόχρονα και όπου, κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε τις συνολικές επιπτώσεις των μέτρων πολιτικής.

- Για να επιτευχθεί πρόοδος ως προς τη συμβολή της διαχείρισης της αλιείας σε μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα πρέπει να σημειωθεί μεταστροφή από τις αποφάσεις ad hoc σε σχέδια αποκατάστασης και μακροπρόθεσμα σχέδια διαχείρισης με βάση τις αρχές της οικολογικής αειφορίας. Τα τελευταία χρόνια εκπονήθηκαν τέτοιου είδους σχέδια για διάφορα αποθέματα στα κοινοτικά ύδατα, καθώς και για αποθέματα τα οποία αλιεύονται από κοινού με άλλους εταίρους, όπως μεταξύ άλλων τα σχέδια αποκατάστασης ή διαχείρισης για τη ρέγγα της Βορείου Θαλάσσης, τον Μερλούκιο του Βορρά, όλα τα αποθέματα γάδου στα κοινοτικά ύδατα και τον τόνο στη ζώνη της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση των Θυννοειδών του Ατλαντικού (ICCAT).

- Μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα πρέπει να στηρίζεται σε πληροφορίες που βασίζονται στην έρευνα . Έχουν ξεκινήσει και χρηματοδοτούνται από την Επιτροπή, μέσω των ερευνητικών προγραμμάτων-πλαισίων, σειρά ερευνητικών έργων για την κατανόηση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και την ανάπτυξη πλαισίων με στόχο την ενσωμάτωση των σχετικών γνώσεων σε μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα.

- Έχει ολοκληρωθεί η αναθεώρηση του κανονισμού συλλογής δεδομένων για τη στήριξη της μεταστροφής προς μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα, ώστε να συμπεριληφθούν νέες πληροφορίες που απαιτούνται για την παρακολούθηση των ευρύτερων οικολογικών επιπτώσεων της αλιείας. Ο νέος κανονισμός αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το 2009 και θα καλύπτει τη συλλογή στοιχείων τα οποία μπορούν να στηρίξουν δείκτες των οικολογικών επιπτώσεων της αλιείας, στηρίζοντας συνεπώς μια προσέγγιση της διαχείρισης με βάση το οικοσύστημα[21].

- Έχει επιλεγεί ένα πρώτο σύνολο δεικτών για την παρακολούθηση των επιπτώσεων της αλιείας στα οικοσυστήματα, το οποίο δημοσιεύεται από κοινού με την παρούσα ανακοίνωση ως έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να επεξεργάζεται τέτοιου είδους μέτρα με στόχο τη μείωση ή την εξάλειψη των οικολογικών επιπτώσεων της αλιείας, όταν προκύπτουν νέες γνώσεις σχετικά με αυτές. Η Επιτροπή έχει ζητήσει για το λόγο αυτό από το ICES και από την ΕΤΟΕΑ να γνωμοδοτούν όσον αφορά οιοδήποτε νέο στοιχείο σχετικά με την αλληλεπίδραση μεταξύ αλιείας και οικοσυστήματος. Η συλλογή δεδομένων ώστε να συναχθούν δείκτες των επιπτώσεων της αλιείας στα οικοσυστήματα θα συμπεριληφθεί στα προγράμματα συλλογής δεδομένων των κρατών μελών από το 2009.

6. Επόμενα βηματα

Η ΚΑΠ θα στηρίξει πολιτικές που αποσκοπούν σε μια προσέγγιση διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα:

- Τα μέτρα με στόχο τη μείωση της συνολικής αλιευτικής πίεσης στα θαλάσσια οικοσυστήματα θα συνεχιστούν, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα, μεταξύ άλλων με την εφαρμογή της προσέγγισης της ΜΒΑ μέσω μακροπρόθεσμων σχεδίων διαχείρισης και ετήσιων ή πολυετών προτάσεων σχετικά με περιορισμούς των αλιευμάτων.

- Θα καταρτιστεί νομοθεσία με στόχο τη μείωση των ανεπιθύμητων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων μέσω της πολιτικής για τις απορρίψεις και θα αναθεωρηθούν τα τεχνικά μέτρα, ώστε να περιλαμβάνουν παραμέτρους που αφορούν τόσο τις βλάβες που προκαλούνται σε ενδιαιτήματα, όσο και τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα.

- Όσον αφορά συγκεκριμένες ομάδες ευαίσθητων ειδών, καταρτίζονται σχέδια δράσης στα οποία χρησιμοποιείται μια «εργαλειοθήκη» μέσων που προσφέρει συγκεκριμένη προστασία. Το 2008 θα δημοσιευθεί σχέδιο δράσης για την προστασία των καρχαριών και των ελασματοβραγχίων και το 2009 θα δημοσιευθεί σχέδιο δράσης για την προστασία των θαλάσσιων πτηνών.

- Τα απλουστευμένα τεχνικά μέτρα που θα προβλέπονται στον νέο κανονισμό, ο οποίος θα προταθεί το 2008, θα επιφέρουν βελτιώσεις στην εκλεκτικότητα των αλιευτικών εργαλείων.

- Η κατάσταση των πληθυσμών ιχθύων θα αποτελέσει στοιχείο καθορισμού της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης με βάση τη θαλάσσια στρατηγική και τα μέσα της ΚΑΠ θα εφαρμοστούν έτσι ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι οι οποίοι συνδέονται με τους αλιευτικούς πόρους και με τις επιπτώσεις της αλιείας στα ενδιαιτήματα και στα ευαίσθητα είδη.

- Μια πρώτη δέσμη επιλεγμένων δεικτών θα χρησιμεύσει στους φορείς διαχείρισης της αλιείας ως πρακτική βάση για την εφαρμογή μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα. Η δέσμη αυτή θα αναπτυχθεί και θα ολοκληρωθεί περαιτέρω και τα στοιχεία τεκμηρίωσης θα συγκεντρωθούν βάσει του αναθεωρημένου κανονισμού συλλογής δεδομένων, που πρόκειται να τεθεί σε ισχύ το 2009.

- Τα μέσα της ΚΑΠ θα χρησιμοποιούνται έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η κατάλληλη διαχείριση των αλιευτικών δραστηριοτήτων σε περιοχές οι οποίες προστατεύονται από την κοινοτική νομοθεσία (π.χ. τόποι που ανήκουν στο δίκτυο Natura 2000 ή άλλες προστατευόμενες περιοχές, μεταξύ άλλων δυνάμει της οδηγίας-πλαισίου για τη θαλάσσια στρατηγική).

- Η Κοινότητα θα στηρίξει πρωτοβουλίες για την προώθηση μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα στις ΠΟΔΑ, στο πλαίσιο του ΟΗΕ και σε άλλα διεθνή φόρουμ και, όπου αυτό ενδείκνυται, σε διμερείς συμφωνίες.

- Μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα θα θεωρηθεί, επιπλέον, ως η κατευθυντήρια αρχή για τη λήψη αποφάσεων στο πλαίσιο της ΚΑΠ, όπου θα υιοθετηθεί μια βαθμιαία προσέγγιση για την αντιμετώπιση προβλημάτων που αφορούν την υπέρμετρη αλιευτική πίεση στα ιχθυαποθέματα και στα οικοσυστήματα, την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στα ευαίσθητα ενδιαιτήματα και είδη και την αποφυγή των στρεβλώσεων της δομής και της λειτουργίας του οικοσυστήματος.

- Η έρευνα που έχει ως αντικείμενο την προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα θα παραμείνει προτεραιότητα του 7ου προγράμματος πλαισίου και θα εξακολουθήσουν να προωθούνται ερευνητικές δραστηριότητες σε όλες του τις πτυχές, με στόχο τη βελτίωση των γνώσεων και τη συμπλήρωση των κενών στην περιγραφή των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, συμβάλλοντας έτσι στην προσαρμοστική διαδικασία εφαρμογής της προσέγγισης αυτής. Επιπλέον, οι επιστήμονες και οι φορείς διαχείρισης πρέπει να εντείνουν τον μεταξύ τους διάλογο ώστε να βελτιώνονται συνεχώς τα εργαλεία διαχείρισης.

- Τα κράτη μέλη καλούνται να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητες χρηματοδότησης του ΕΤΑ ώστε να επιτύχουν πρόοδο στην εφαρμογή μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα, προωθώντας μέτρα όπως είναι η βελτίωση των γνώσεων και της διαχείρισης της αλιείας, η κατάρτιση των αλιέων σε αλιευτικές πρακτικές μικρών επιπτώσεων και η ανάπτυξη πρακτικών και τεχνολογιών με μικρές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

[1] Ενοποιημένη έκδοση της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΕ C325 της 24.12.2002, σ. 42)

[2] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 (ΕΕ L 358 της 31.12.2002, σ. 59).

[3] SEC (2001) 1696.

[4] http://www.fao.org/docrep/meeting/004/Y2211e.htm.

[5] COM (2007) 575 τελικό και SEC (2007) 1278.

[6] Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (οδηγία πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική) - δεν δημοσιεύθηκε ακόμη

[7] Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σ. 7)

[8] FAO 2003. The Ecosystem Approach to Fisheries. FAO Technical Guidelines for Responsible Fisheries (Η προσέγγιση της αλιείας με βάση το οικοσύστημα. Τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές του FAO για υπεύθυνη αλιεία), Αριθ. 4, Συμπλ. 2. Ρώμη, FAO. σελ. 112

[9] Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα – 5η Διάσκεψη των Μερών (COP 5), Απόφαση V/6 (http://www.cbd.int/convention/cop-5-dec.shtml?m=COP-05&id=7148&lg=0).

[10] Κανονισμός 2371/2002

[11] FAO 2003

[12] Οδηγία πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική – δεν δημοσιεύθηκε ακόμη

[13] Οδηγία του Συμβουλίου 92/43/ΕΟΚ

[14] FAO 2003

[15] Απόφαση ΣΒΠ V/6, παράγραφος 10.

[16] Έκθεση συλλογικής έρευνας του ICES αριθ. 273, κεφάλαιο 6.1.

[17] COM(2006) 360 τελικό.

[18] COM(2007) 136 τελικό.

[19] COM(2007) 570 τελικό.

[20] COM(2007) 604 και 605 τελικό.

[21] Κανονισμός 199/2008.