Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων σχετικά με τις επαγγελματικές δραστηριότητες που καλύπτονται από τις οδηγίες ελευθέρωσης και μεταβατικών μέτρων και τη συμπλήρωση του γενικού συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων»

(96/C 295/09)

Στις 11 Απριλίου 1996, και σύμφωνα με τα άρθρα 49 και 57 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 20 Iουνίου 1996 με βάση την εισηγητική έκθεση της dame Jocelyn Barrow.

Κατά την 337η σύνοδο ολομέλειας της 9ης και 10ης Ιουλίου 1996 (συνεδρίαση της 10ης Ιουλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 103 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 6 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις

H Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής και προβαίνει στις εξής παρατηρήσεις:

1.1. Η αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων σε όλη την ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσει μία πραγματικότητα από διάφορες, συγκεχυμένες και αλληλεπικαλυπτόμενες καταστάσεις. Αποτελεί, παρόλα αυτά, έναν από τους βασικούς τομείς της πολιτικής για την ανάπτυξη πραγματικής ελευθερίας όσον αφορά την κυκλοφορία των προσώπων και για την προσέγγιση της ΕΕ με τον πολίτη. Γι'αυτό η σαφήνεια, η συντομία και η λιτή γλώσσα αποτελούν ουσιαστικά χαρακτηριστικά εάν αυτή η, κατά γενική ομολογία, περίπλοκη αναπτυξιακή πολιτική επιθυμείται να είναι πλήρης και κατανοητή στον πολίτη όπως και στις εθνικές κυβερνήσεις από τις οποίες αναμένεται να μεταφέρουν το προτεινόμενο γενικό σύστημα στην εθνική τους νομοθεσία.

1.1.1. Η ΟΚΕ γνωρίζει τις δυσκολίες που παρουσιάζονται κατά την κατάρτιση ενός ενιαίου κειμένου το οποίο κωδικοποιεί, εκσυγχρονίζει, επεκτείνει και συμπληρώνει τριανταπέντε περίπου παλαιότερες ρυθμίσεις και συστήματα τα οποία αφορούν την αναγνώριση διπλωμάτων. Η ΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την επιδεξιότητά της να συμπιέσει τόσα πολλά κείμενα σε μία σχετικά σύντομη πρόταση και δέχεται ότι οποιεσδήποτε ουσιαστικές τροποποιήσεις που θα απέβλεπαν στην απλούστευση προηγούμενων αποφάσεων μπορεί να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα και να δυσχεράνουν τη συζήτηση στο Συμβούλιο. Παρόλα αυτά, η ΟΚΕ ανηχυχεί μήπως το κείμενο, όπως έχει διατυπωθεί, δεν είναι αρκετά σαφές σ'αυτούς προς τους οποίους απευθύνεται οι οποίοι δεν είναι «κάτοιχοι απορρήτων πληροφοριών», δεν συμμετείχαν στη λήψη των αποφάσεων της ΕΕ και δεν έχουν εξοικειωθεί με τις εκτενείς συζητήσεις επί του θέματος.

1.1.2. Ομοίως, μολονότι η ΟΚΕ γνωρίζει ότι η ειδική ορολογία του κειμένου αναφέρεται στην υφιστάμενη νομοθεσία της ΕΕ, εντούτοις είναι απογοητευτικό που η Επιτροπή ούτε μία φορά, δεν αναφέρεται στην πρότασή της στον «πολίτη που επιθυμεί να εγκατασταθεί ή να εργασθεί σε άλλο κράτος μέλος» και αντ'αυτού προτιμά τον παρωχημένο και ακαλαίσθητο όρο «διακινούμενος εργαζόμενος». Αυτό αντιβαίνει, στις προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή προς τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, στις διατάξεις για την ιθαγένεια και την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων του άρθρου 8 της ισχύουσας Συνθήκης.

1.1.3. Η ΟΚΕ θα προτρέψει την Επιτροπή να υιοθετήσει ορολογία ουδετέρου γένους στην πρότασή της.

1.2. Η νέα πρόταση εισάγει μηχανισμό για την αναγνώριση επαγγελματικών δραστηριοτήτων που δεν προβλέπεται από τα γενικά συστήματα των οδηγιών 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ. Η αναγνώριση βασίζεται και πάλι στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στην υπόθεση ότι οποιοσδήποτε επαγγελματίας κατέχει δίπλωμα σε ένα κράτος μέλος διαθέτει τα απαραίτητα προσόντα για την άσκηση του ιδίου επαγγέλματος σε ένα άλλο κράτος μέλος. Εάν κατόπιν συγκριτικής εξέτασης αποδειχθεί ότι η αντιστοιχία είναι μόνο μερική, τότε το κράτος μέλος υποδοχής θα δίδει στον αιτούντα «τη δυνατότητα» να αποδείξει ότι διαθέτει τις γνώσεις και τα προσόντα που δεν πιστοποιούνται σαφώς (άρθρο 3.1).

1.2.1. Η ΟΚΕ έχει πληροφορηθεί ότι, τα προηγούμενα γενικά συστήματα λειτούργησαν ως επί το πλείστον με επιτυχία, ότι δεν υποβλήθηκαν διαμαρτυρίες και ότι από τις διαβουλεύσεις που έγιναν με τους κυριότερους επαγγελματικούς συλλόγους, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προέκυψε ότι η παρούσα πρόταση μπορεί να λειτουργήσει πάνω στην ίδια βάση. Η Επιτροπή θα πρέπει να δείξει ιδιαίτερη προσοχή στο σημείο αυτό κατά τον έλεγχο της προόδου ώστε να διασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία επαγγελματιών σε ολόκληρη την Κοινότητα, και να είναι προετοιμασμένη να παρέμβει εάν χρειαστεί. Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει την πρόσφατη συνθετική έκθεση της ΓΔ ΧΧΙΙ/ΓΔ ΧV για την εφαρμογή των γενικών συστημάτων ώστε να διασφαλιστεί ότι τα προβλήματα που επισημάνθηκαν δεν θα παρουσιαστούν κατά την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας αυτής. Συγχρόνως, η βασική αρχή της «υπόθεσης» της αμοιβαίας αναγνώρισης πιθανόν να απαιτήσει εμπεριστατωμένη εξέταση εάν και όταν διευρυνθεί η ΕΕ. Η Επιτροπή πρέπει να ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ΟΚΕ για την πρόοδο της εφαρμογής της Οδηγίας και να εξετάζει το μηχανισμό πριν από οποιαδήποτε περαιτέρω διεύρυνση της Κοινότητας.

2. Ειδικά σχόλια

2.1. Η ΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να αντικαταστήσει τον όρο «διακινούμενος εργαζόμενος» με τον όρο «πολίτης που επιθυμεί να εγκατασταθεί ή να εργασθεί σε άλλο κράτος μέλος» και στην αρχή της πρότασης να γίνεται αναφορά στο άρθρο 8 της Συνθήκης.

2.2. Άρθρο 1 (Πεδίο εφαρμογής) 2.2.1. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, που εκτίθεται στο παράρτημα Α, καθορίστηκε μετά τις διαβουλεύσεις που είχε η Επιτροπή, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τις κυριότερες επαγγελματικές οργανώσεις.

2.2.2. Η ΟΚΕ είναι ικανοποιημένη διότι οι διαβουλεύσεις αυτές ήταν αρκετά πλήρεις και ελήφθησαν επαρκώς υπόψη. Εθνικές ή τομεακές επαγγελματικές οργανώσεις, τις οποίες αφορούσε η οδηγία, είχαν επίσης την κατάλληλη πρόσβαση στην Επιτροπή. Αν ανακύψουν προβλήματα κατά τη διάρκεια των διμερών διαπραγματεύσεων η Επιτροπή θα μπορούσε να υποστηρίξει τις επαγγελματικές οργανώσεις σε επίπεδο κρατών.

2.2.3. Ορθώς η Επιτροπή απέφυγε τις υπερβολικές λεπτομέρειες όσον αφορά αυτούς που διαθέτουν υψηλά προσόντα και τα ειδικά επαγγέλματα, λεπτομέρειες που περιλαμβάνοντο στις προηγούμενες οδηγίες.

2.3. Άρθρο 2 (Πληροφόρηση) 2.3.1. Μολονότι τα κράτη μέλη διαθέτουν την κατάλληλη και προσιτή πληροφόρηση σχετικά με τη νομοθεσία που διέπει τα υπό εξέταση επαγγέλματα, η ΟΚΕ φρονεί ότι παρόμοια πληροφόρηση πρέπει να είναι κατανοητή για τους ενδιαφερόμενους και να διατίθεται σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ, τόσο στις χώρες υποδοχής όσο και στις χώρες προέλευσης. Πρέπει να εκδοθεί ένα απλουστευμένο και εκσυγχρονισμένο ενημερωτικό φυλλάδιο από την ΕΕ σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων και να διανεμηθεί ευρύτατα, ιδίως στους επιχειρηματίες, μέσω των ευρωπαϊκών κέντρων πληροφοριών (ΕΚΠ), π.χ. των οργανισμών επιχειρήσεων και των επιμελητηρίων.

2.4. Άρθρο 3 (Αναγνώριση διπλωμάτων) 2.4.1. Όπως αναφέρθηκε και στο σημείο 1.2.1 η ΟΚΕ είναι βέβαιη ότι η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης θα λειτουργήσει και με το νέο γενικό σύστημα. Η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι η συγκριτική εξέταση των ικανοτήτων, τα προβλήματα της μερικής αντιστοιχίας, των πρόσθετων «δυνατοτήτων», η «απόδειξη» των γνώσεων και των προσόντων που έχουν αποκτηθεί δεν θα εκφυλισθούν σε τεχνητούς φραγμούς της ελεύθερης κυκλοφορίας. Το δικαίωμα προσφυγής, σύμφωνα με το εσωτερικό δίκαιο του κράτους μέλους υποδοχής, απαιτεί και αυτό αυστηρές και σαφείς διαδικασίες. Οι προθεσμίες εντός των οποίων θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες για την υποβολή προσφυγών, θα πρέπει, να ορισθούν σύμφωνα με τις δικονομικές διατάξεις που ισχύουν στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, και να μην υπερβαίνουν τους έξι μήνες. Επιπλέον, στους αποτυχόντες υποψήφιους θα πρέπει να γνωστοποιούνται οι λόγοι για τους οποίους δεν αναγνωρίσθηκαν τα διπλώματά τους.

2.5. Άρθρα 4-7 (Αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και της εμπειρίας) 2.5.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι διάφορες περίοδοι αναφοράς, οι συνήθεις ορισμοί και οι βάσιμες διαδικασίες αντιστοιχούν σ'αυτές που συνιστώνται από τους επαγγελματικούς συλλόγους που ερωτήθηκαν και συμφωνούν με προηγούμενες οδηγίες. Η «απόδειξη της καλής φήμης» μπορεί να οδηγήσει σε καταχρήσεις. Το βάρος της απόδειξης, σύμφωνα με το άρθρο 7 φέρει σε παρόμοια θέματα, το κράτος μέλος καταγωγής ή προέλευσης και πρέπει να το χειρισθεί με ακρίβεια.

2.5.2. Η ΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι η Επιτροπή χρησιμοποιεί από την αρχή ως το τέλος του άρθρου 4 τον όρο «διευθυντής επιχείρησης» αντί του όρου «διευθύνων» που περιλαμβάνεται στις οδηγίες για την ελευθέρωση και τα μεταβατικά μέτρα. Ο όρος αυτός («διευθύνων») περιέχεται, μεταξύ άλλων, στις οδηγίες 64/427/ΕΟΚ άρθρο 3 σημείο 1α), 68/366/ΕΟΚ άρθρο 7 σημεία 1α) και β) και 82/489/ΕΟΚ. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει, συγχρόνως, ότι ο ορισμός της Επιτροπής για τη «δραστηριότητα του διευθυντή επιχείρησης» στο άρθρο 5 είναι πιο εύστοχος αφού εστιάζεται στη μορφή των επιχειρηματικών προσόντων.

2.6. Άρθρο 5 2.6.1. Η ΟΚΕ προτείνει συγκεκριμένα να απαλειφθούν από το άρθρο 5 οι λέξεις «βιομηχανική ή εμπορική», οπότε η διατύπωση θα είναι η εξής: «Η δραστηριότητα ... που έχει ασκήσει σε επιχείρηση ...».

2.6.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι δεν είναι αρκετό το να έχει μόνον εκτελέσει καθήκοντα ανωτέρου στελέχους επιφορτισμένου με εμπορικά θέματα όπως ορίζεται στο άρθρο 5 εδάφιο γ). Απαιτούνται επίσης τεχνικές γνώσεις. Αυτές είναι αποφασιστικής σημασίας εάν πρόκειται για επιχειρήσεις βιοτεχνίας ή χειροτεχνίας.

Συνεπώς, το εδάφιο γ) του άρθρου 5 πρέπει να διατυπωθεί ως εξής:

«γ) είτε τα καθήκοντα ανωτέρου στελέχους που είναι επιφορτισμένο με εμπορικά ή τεχνικά θέματα και είναι υπεύθυνο τουλάχιστον για ένα τμήμα της επιχείρησης.»

2.7. Άρθρο 6 2.7.1. Με την ευκαιρία αυτή, η ΟΚΕ επιθυμεί να επισύρει την προσοχή στην ανακοίνωση που δημοσίευσε η Επιτροπή στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων το 1974 (). Η ανακοίνωση αυτή αφορούσε την απόδειξη σχετικά με τον τρόπο και τη διάρκεια των επαγγελματικών δραστηριοτήτων που ασκήθηκαν στη χώρα προέλευσης. Στο παράρτημα της ανακοίνωσης η Επιτροπή εξηγούσε επίσης τον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να προσκομισθούν οι εν λόγω αποδείξεις.

2.7.2. Για λόγους σαφήνειας και απλούστευσης της διαδικασίας το άρθρο 6 μπορεί να διατυπωθεί ως εξής:

«Η απόδειξη ότι πληρούνται οι όροι που αναφέρονται στο άρθρο 4 παρέχεται από βεβαίωση που χορηγεί η αρμόδια αρχή ή ο αρμόδιος φορέας του κράτους μέλους καταγωγής ή προέλευσης στην οποία πρέπει να εμφαίνονται το είδος και η διάρκεια άσκησης της ή των υπό εξέταση δραστηριοτήτων την οποία ο ενδιαφερόμενος πρέπει να προσκομίσει για να στηρίξει την αίτηση για άσκηση της ή των εν λόγω δραστηριοτήτων στο κράτος μέλος υποδοχής.»

2.8. Άρθρο 8 (Τροποποίηση του γενικού συστήματος) 2.8.1. Τα συμπληρώματα των οδηγιών 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ είναι σαφή.

2.9. Άρθρα 9-11 (Διαδικαστικές διατάξεις) 2.9.1. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η διαδικασία της τεχνικής επιτροπής, όπως αυτή ορίζεται από τα άρθρα 9 και 10 της οδηγίας, δεν μπορεί να εφαρμοσθεί και όσον αφορά το άρθρο 4. Στο άρθρο αυτό συνοψίζονται το ρυθμιστικό περιεχόμενο της προηγούμενης μεταβατικής κατάστασης και οι οδηγίες της ελεύθερωσης. Επομένως, στις διατάξεις του αντανακλώνται τα βασικά στοιχεία των εν λόγω οδηγιών. Ως εκ τούτου, το άρθρο 4 αποτελεί το βασικό ρυθμιστικό στοιχείο και το σημαντικότερο άρθρο της προτεινόμενης οδηγίας. Οι βασικές αυτές διατάξεις μπορούν να τροποποιηθούν μόνο μέσω της συνήθους διαδικασίας που εφαρμόζεται για τις τροπολογίες των οδηγιών, στην οποία συμμετέχουν το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή. Σε ακραία περίπτωση, οι καταστάσεις του Παραρτήματος Α μπορούν να τροποποιηθούν χρησιμοποιώντας τις διαδικασίες που προτείνονται από την Επιτροπή στο άρθρο 10.

2.9.2. Η ΟΚΕ δέχεται επίσης ότι η σύνθεση της τεχνικής επιτροπής πρέπει να είναι σύμφωνη με το καθιερωμένο πρότυπο. Πάντως, θα προτρέψει την Επιτροπή να εξασφαλίσει την ενεργό συμμετοχή των σημαντικών οργανώσεων για τη θέσπιση της οδηγίας και την παρακολούθηση της εφαρμογής της. Συνομιλίες και τακτικές επαφές με την τεχνική επιτροπή μπορούν να αναπτυχθούν περαιτέρω 7 μπορούν να διοργανωθούν ακροάσεις, η ΟΚΕ πρέπει να τηρείται πλήρως ενήμερη με εκθέσεις σχετικά με την κατάσταση και οι υπηρεσίες του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) μπορούν να χρησιμοποιηθούν περισσότερο επωφελώς, αναθέτοντάς τους την επίβλεψη και τη σύγκριση των διπλωμάτων που αφορούν τα νέα επαγγελματικά προσόντα και τα τμήματα εξάσκησης.

2.10. Άρθρα 12-16 (Τελικές διατάξεις) 2.10.1. Η ΟΚΕ προτείνει να διατυπωθεί το άρθρο 14, παράγραφος 1, εκ νέου ως εξής:

«... για τη συμμόρφωση με την παρούσα οδηγία εντός δύο ετών από την έγκρισή της. Ενημερώνουν ...».

Βρυξέλλες, 10 Ιουλίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 81 της 13. 7. 1974, σ. 1-13.