Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον (LIFE)"

(1999/C 374/11)

H EΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

έχοντας υπόψη τον κατάλογο των εκκρεμουσών προτάσεων της Επιτροπής κατά την 1η Μαΐου 1999 για τις οποίες η έναρξη ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ συνεπάγεται μεταβολή της νομικής βάσης ή/και διαδικασίας (SEC(1999) 581 τελικό)·

έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον (LIFE) (COM(1998) 720 τελικό - 98/0366 COD - προηγούμενης 98/0336 SYN)(1)·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου, της 18ης Μαΐου 1999, να ζητήσει από την Επιτροπή των Περιφερειών, βάσει του άρθρου 265 παράγραφος 1 και του άρθρου 175 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, γνωμοδότηση για αυτήν την πρόταση·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της ΕΤΠ της 15ης Ιουλίου 1998 με την οποία ανέθεσε στην επιτροπή 4, "Χωροταξία, αστικά θέματα, περιβάλλον, ενέργεια", την προετοιμασία των εργασιών για το θέμα·

έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της έκθεσης της Επιτροπής της 4ης Δεκεμβρίου 1998 (COM(1998) 721 τελικό) σχετικά με το βαθμό εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1404/96, του Συμβουλίου·

έχοντας υπόψη την προηγούμενη γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1973/92 περί θεσπίσεως χρηματοδοτικού μέσου για το περιβάλλον (LIFE) (CdR 301/95) που υιοθετήθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Σεπτεμβρίου 1995, (εισηγήτρια: η κα du Granrut, F, PPE)(2)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 178/99 Rev.1) που υιοθέτησε oμόφωνα η επιτροπή 4 στις 28 Ιουνίου 1999 (εισηγητής: o κ. Maier, D, EA)·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 30ή σύνοδο ολομέλειας της 15ης και 16ης Σεπτεμβρίου 1999 (συνεδρίαση της 16ης Σεπτεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το LIFE αποτελεί από το 1992 το βασικό χρηματοδοτικό μέσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το περιβάλλον. Προηγουμένως υπήρχαν μικρά προγράμματα της ΕΕ με περιορισμένους πόρους για τη στήριξη του περιβάλλοντος, προσανατολισμένα σε συγκεκριμένους τομείς ή γεωγραφικά οριοθετημένες περιοχές. Παρά ορισμένη αξιόλογη επιτυχία, αυτός ο καταμερισμός αποδείχτηκε τελικά αναποτελεσματικός.

1.2. Από την αρχή, το πρόγραμμα LIFE στηριζόταν στο 5ο πρόγραμμα δράσης της Κοινότητας για το περιβάλλον και συνδεόταν στενά με αυτό. Το LIFE αποτελεί μέρος μιας συνολικής στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που περιλαμβάνει όλους τους τομείς προστασίας του περιβάλλοντος (φύση, νερό, απόβλητα, ατμόσφαιρα) και αποσκοπεί στη συνεκτίμηση του περιβαλλοντικού προβληματισμού σε όλα τα μέτρα στον τομέα της οικονομίας.

1.3. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1973/92 περί θεσπίσεως του προγράμματος LIFE, που τέθηκε σε ισχύ το 1992, τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1404/96 του Συμβουλίου (LIFE ΙΙ). Η δεύτερη φάση του LIFE λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Επειδή το LIFE θα παράσχει σημαντική συμβολή στην επίτευξη των στόχων της περιβαλλοντικής πολιτικής, η Επιτροπή προτείνει μία τρίτη φάση (LIFE ΙΙΙ) κατά την περίοδο 2000-2004.

1.4. Στην παρούσα πρόταση κανονισμού παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των εμπειριών που αποκτήθηκαν από το LIFE Ι και το LIFE ΙΙ και γίνονται προτάσεις βελτίωσης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας.

2. Κύρια σημεία του κανονισμού

2.1. Το LIFE ΙΙΙ καλύπτει τρεις σαφώς καθορισμένες πτυχές: LIFE-Φύση, LIFE-Περιβάλλον και LIFE-Τρίτες χώρες.

2.2. Το LIFE-Φύση θα συμβάλει στη δημιουργία του ευρωπαϊκού δικτύου natura 2000 και στην εφαρμογή της οδηγίας για την προστασία της χλωρίδας, της πανίδας, των βιοτόπων και των οδηγιών για την προστασία των πτηνών. Με το LIFE-Φύση προωθούνται ιδιαίτερα τα προγράμματα προστασίας του περιβάλλοντος, τα οποία διατηρούν ή αποκαθιστούν βιότοπους και απειλούμενα είδη.

2.3. Το LIFE-Φύση προβλέπει δύο νέες κατηγορίες συνοδευτικών μέτρων: τα επονομαζόμενα μέτρα "εκκίνησης" για πολυσύνθετα διεθνή έργα και τα μέτρα "συνεργασίας", δηλαδή τα μέτρα ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ έργων, με σκοπό τη δικτύωση έργων τα οποία έχουν παρόμοιο αντικείμενο όπως, π.χ., παρόμοια είδη ή παρόμοιους βιότοπους.

2.4. Το LIFE-Περιβάλλον προωθεί την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών και μεθόδων με τους ακόλουθους βασικούς στόχους:

α) ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού προβληματισμού στη χωροταξία, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές·

β) προώθηση μιας βιώσιμης βιομηχανικής παραγωγής, με στόχο την ελαχιστοποίηση των συνεπειών της βιομηχανικής δραστηριότητας στο περιβάλλον·

γ) ανακύκλωση των αποβλήτων κάθε είδους και ορθολογική αξιοποίηση των ροών αποβλήτων·

δ) βιώσιμη διαχείριση προϊόντων, η οποία συνεπάγεται ιδιαίτερα μία ολοκληρωμένη προσέγγιση της παραγωγής, της διανομής και της κατανάλωσης, με σκοπό τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων·

ε) ανάπτυξη νέων περιβαλλοντικών μέτρων.

2.5. Στους παραπάνω τομείς, το LIFE-Περιβάλλον στηρίζει κατά κύριο λόγο έργα επίδειξης τεχνικών που έχουν ήδη διέλθει το στάδιο της καθαρής έρευνας, αλλά δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί σε βιομηχανικό επίπεδο και τα οποία προσφέρονται για επίδειξη διαμέσου πειραματικών έργων. Το LIFE-Περιβάλλον καλύπτει το κενό μεταξύ έρευνας και πρακτικής εφαρμογής.

2.6. Επιπλέον, το LIFE-Περιβάλλον στηρίζει προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα. Τα τελευταία ενισχύουν τόσο την αξιολόγηση και συνέχιση των έργων, όσο και τη διάδοση των αποτελεσμάτων.

2.7. Το μέρος δραστηριοτήτων LIFE-Τρίτες Χώρες παρέχει τεχνική βοήθεια σε τρίτες χώρες της Μεσογείου και της Βαλτικής για τη δημιουργία της απαιτούμενης περιβαλλοντικής δυναμικότητας και διοικητικών διαρθρώσεων. Οι υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ χώρες δεν αποτελούν, σύμφωνα με το LIFE, τρίτες χώρες. Μπορούν, βάσει των όρων ένταξης, να συμμετάσχουν ήδη ελεύθερα στο LIFE-Φύση και στο LIFE-Περιβάλλον.

2.8. Η συνολική χρηματοδότηση του LIFE για την περίοδο 2000 έως 2004 ανέρχεται σε 613 εκατ. ευρώ περίπου. Η χρηματοδότηση κατανέμεται ως εξής: 47 % για το LIFE-Φύση, 47 % για το LIFE-Περιβάλλον και 6 % για το LIFE-Τρίτες Χώρες. Η ενίσχυση γίνεται με τη μορφή της συγχρηματοδότησης. Οι κοινοτικές ενισχύσεις κυμαίνονται από 30 % έως 50 %. Σε συγκεκριμένα σχέδια περιβαλλοντικής προστασίας, η χρηματοδότηση μπορεί να ανέλθει σε 75 %, και, αναφορικά με τα συνοδευτικά μέτρα, ακόμη και στο 100 % του κόστους.

3. Συμπεράσματα

3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τη συνέχιση του χρηματοδοτικού μέσου LIFE για το περιβάλλον.

3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η διάρκεια ισχύος του LIFE ΙΙΙ, είναι πενταετής ενώ η αντίστοιχη διάρκεια του LIFE ΙΙ, ήταν τέσσερα έτη. Με τον τρόπο αυτό αυξάνονται οι δυνατότητες μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού καθώς και η ασφάλεια προγραμματισμού τόσο για τους υποψηφίους όσο και για τις αρχές.

3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την αύξηση των κονδυλίων του LIFE, τα οποία, ωστόσο, θεωρεί ανεπαρκή (LIFE ΙΙ: 450 εκατ. Εcu για διάστημα τεσσάρων ετών, LIFE ΙΙΙ: 613 εκατ. ευρώ για διάστημα πέντε ετών). Η αύξηση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη την εντονότερη σημασία που προσδίδεται στην κοινοτική πολιτική της προστασίας του περιβάλλοντος, βάσει της Συνθήκης του Άμστερνταμ και το γεγονός ότι το LIFE προσφέρεται από τώρα και στις υποψήφιες για ένταξη χώρες με συνέπεια σημαντική αύξηση του αριθμού των πιθανών υποψηφίων.

3.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις για τη χορήγηση μέσων ενίσχυσης για το LIFE είναι διαφανέστερες και ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας συμπεριλαμβάνονται και στον κανονισμό LIFE.

3.5. Παρά ταύτα, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί αναγκαίο να συμπεριληφθεί στο κείμενο του κανονισμού και η αρχή της βιωσιμότητας. Η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης πρέπει να περιληφθεί μεταξύ των στόχων στο άρθρο 1, προκειμένου να καταστεί σαφές ότι σκοπός του LIFE είναι να συμβάλει τόσο στην προώθηση μιας ισόρροπης και βιώσιμης ανάπτυξης όσο και στην ανάπτυξη μιας κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον και την αειφορία, κυρίως όσον αφορά τη συμπερίληψη των αρχών της αειφορίας σε άλλες πολιτικές και την εφαρμογή και επικαιροποίηση της σχετικής νομοθεσίας.

3.6. Η ΕΤΠ επικροτεί τη στήριξη έργων διατήρησης της φύσεως τα οποία αποκαθιστούν τους βιότοπους και τους πληθυσμούς των απειλούμενων ειδών. Στο σημείο αυτό, η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία της απαγόρευσης του κυνηγιού κατά την περίοδο αναπαραγωγής.

3.7. Σε ό,τι αφορά το LIFE-Φύση, η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τη μείωση της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων και λήψης αποφάσεων κατά ένα τρίμηνο, με συνέπεια τα σχέδια LIFE-Φύση να μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή μία περίοδο ενωρίτερα.

3.8. Σε ό,τι αφορά το LIFE-Περιβάλλον, η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει το γεγονός ότι το πρόγραμμα εστιάζεται στους ακόλουθους πέντε τομείς:

- ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού προβληματισμού στο χωροταξικό σχεδιασμό,

- βιώσιμη βιομηχανική παραγωγή,

- διάθεση αποβλήτων,

- βιώσιμη διαχείριση προϊόντων,

- ανάπτυξη νέων περιβαλλοντικών μέτρων.

Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί, ωστόσο, αναγκαίο να επεκταθεί η ώθηση για βιώσιμη ανάπτυξη σε όλες τις επιχειρηματικές δραστηριότητες ώστε να μην περιοριστεί αποκλειστικά στη βιομηχανία. Στον τομέα των βιοτεχνικών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων υπάρχουν μεγαλύτερες προκλήσεις για καινοτόμες περιβαλλοντικές προσεγγίσεις. Η διάθεση των αποβλήτων επιβάλλεται να αποβλέπει, και αυτή, στη βιώσιμη ανάπτυξη.

3.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών απευθύνει έκκληση για κατάλληλη συμμετοχή των κρατών μελών ή των περιφερειών, στη διαδικασία κατανομής των ενισχύσεων. Αποδοκιμάζει ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο καθορισμός τομέων προτεραιότητας και προπαρασκευαστικών και συνοδευτικών μέτρων δεν έγινε κατόπιν στενής συνεργασίας με τα κράτη μέλη ή και τις περιφέρειες. Στα κράτη μέλη ή τις περιφέρειες, παρέχεται πολύ περιορισμένο πεδίο δράσης για το μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό και την προετοιμασία των έργων.

3.10. Οι δικαιούχοι χρηματοδότησης δυνάμει του προγράμματος LIFE υποχρεούνται να υποβάλουν εκτενέστατες εκθέσεις. Η ΕΤΠ κρίνει ότι η υποχρέωση υποβολής εκθέσεων πρέπει να περιοριστεί σε στοιχειώδες επίπεδο προκειμένου να απλουστευθούν οι διαδικασίες.

3.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών τάσσεται υπέρ της ολοκλήρωσης των διαβουλεύσεων για το LIFE ΙΙΙ, το συντομότερο δυνατό ώστε να μπορέσει να ακολουθήσει αμέσως το πρόγραμμα LIFE ΙΙ, το οποίο λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1999.

Βρυξέλλες, 16 Σεπτεμβρίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMΕYER

(1) EE C 15 της 20.1.1999, σ. 4.

(2) EE C 100 της 2.4.1996, σ.115.