Αριθ. C 225/38 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 9. 90 
Γνωμοδότηση για την «Οικομομική κατάσταση στην Κοινότητα κατά τα μέσα του 1990» 
(90/C 225/15) 
Στις 14 Νοεμβρίου 1989, και σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 4, του εσωτερικού 
κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότη­
ση για την «Οικονομική κατάσταση της Κοινότητας κατά τα μέσα του 1990». 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις 
20 Ιουνίου 1990, με βάση την εισήγηση του κ. Kaaris. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη 278η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 
5ης Ιουλίου 1990) υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία, 2 ψήφους κατά και 8 αποχές την 
ακόλουθη γνωμοδότηση: 
0. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Η περίοδος κατά την οποία καταρτίζεται αυτή η 
γνωμοδότηση συμπίπτει με μια σημαντική φάση της 
κοινοτικής ζωής, κατά την οποία πρέπει να ληφθούν 
κρίσιμες αποφάσεις στρατηγικού χαρακτήρα. Αυτός 
είναι ο λόγος για τον οποίο η γνωμοδότηση δεν μπορεί 
να περιορισθεί σε ένα «σύνηθες» περιεχόμενο, που 
αντιστοιχεί σε μια απλή αντιμετώπιση ενός συνόλου 
θεμάτων συγκυριακού χαρακτήρα, χωρίς προηγουμέ­
νως να καθορισθούν οι βαθιές αιτίες που τα διέπουν. 
Για ένα όργανο με μια ζωή που υπερβαίνει τις τρεις 
δεκαετίες, οι ανησυχίες στρατηγικού χαρακτήρα δεν 
αποτελούν βεβαίως κάτι νέο. Πράγματι, στιγμές όπως 
αυτές των μεγάλων κοινοτικών αλμάτων (από τη 
συνθήκη της Ρώμης έως τη συνθήκη των Βρυξελλών 
του 1965, από την ολοκλήρωση της τελωνειακής 
ένωσης του 1968 έως τη συνάντηση κορυφής της Χάγης 
του 1969, από τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Νομισματι­
κού Συστήματος το 1979 μέχρι την έγκριση της Λευκής 
Βίβλου για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, 
από της διαδοχικές διευρύνσεις έως την Ενιαία Ευρω­
παϊκή Πράξη και το σχέδιο Delors), των ποικίλων 
εσωτερικών διαμαχών (η «πολιτική της κενής έδρας» 
του 1965, οι κρίσεις του νομισματικού «φιδιού» από το 
1973 έως το 1976, και το πρόβλημα της βρετανικής 
συμβολής στον κοινοτικό προϋπολογισμό) και της 
εμφάνισης γεγονότων με σημαντικές διεθνείς πολιτικές 
και οικονομικές επιπτώσεις (κρίση του δολαρίου το 
1971, παγκόσμια ενεργειακή κρίση του 1973, δεύτερη 
πετρελαϊκή κρίση και διάφορες αλλαγές της συγκυρίας 
κατά τη δεκαετία του ' 80), υπήρξαν σημεία εκκίνησης 
ενός στρατηγικού προβληματισμού στους κόλπους της 
Κοινότητας που συνέβαλαν στη δυναμική της αναδιάρ­
θρωση και παγίωση. 
Η ιδιομορφία της στιγμής αυτής είναι ακόμα πιο 
ενδιαφέρουσα: τη στιγμή ακριβώς κατά την οποία 
επιταχύνεται δυναμικά η ενοποίηση της Κοινοτικής 
Ευρώπης, ένα σύνολο απρόσμενων αλλαγών πραγματο­
ποιείται στην Ανατολική Ευρώπη, με αναπόφευκτες 
επιπτώσεις σε ολόκληρη την ήπειρο και τον κόσμο. Με 
άλλα λόγια, το υπόδειγμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρω­
σης είχε καθορισθεί, καθώς και το χρονοδιάγραμμα της, 
σε συνάρτηση ενός πλαισίου του οποίου οι παράμετροι 
τροποποιήθηκαν βιαίως σε βάθος ύστερα από τα 
γεγονότα που συνέβησαν στην Ανατολική Ευρώπη, γεγονότα τα οποία είναι ευπρόσδεκτα χωρίς καμία 
επιφύλαξη, δημιουργούν όμως νέες προκλήσεις για την 
Κοινότητα. Η ανάγκη να αντιδράσει η Κοινότητα με 
τον ενδεδειγμένο τρόπο στα εξωτερικά γεγονότα δεν 
πρέπει να προκαλέσει επιβράδυνση της εσωτερικής 
μεταρρύθμισης. Η επιβράδυνση αυτή πρέπει να αποφευ­
χθεί οπωσδήποτε. Η Κοινότητα οφείλει να διατηρήσει 
τον εσωτερικό δυναμισμό που απέκτησε προσφάτως και 
να συνεχίσει να θεωρεί την πραγμάτωση της εσωτερι­
κής αγοράς και την επίτευξη της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης ως τα δύο θέματα τα οποία έχουν 
τη μεγαλύτερη προτεραιότητα. Η ταχύτητα με την 
οποία συμβαίνουν τα γεγονότα στο εξωτερικό καθι­
στούν απλώς την επίτευξη των στόχων αυτών πιο 
επείγουσα. Αν δεν διατηρήσει την ταχύτητα της 
πορείας της, η Κοινότητα δεν θα έχει την απαιτούμενη 
ισχύ για να διαδραματίσει τον ενεργό ρόλο τον οποίο 
θέλει να έχει στη διαμόρφωση του μέλλοντος της 
ευρωπαϊκής ηπείρου. 
1. Παγκόσμιο οικονομικό πλαίσιο 
1.1. Η διεθνής οικονομία το 1990 και οι βραχυπρόθεσμες 
και μεσοπρόθεσμες πολιτικές 
Η κατάσταση της διεθνούς οικονομίας επηρεάζεται 
ακόμη από τις έντονες τάσεις ανάπτυξης της παρελθού­
σης δεκαετίας, και ιδιαίτερα των τελευταίων ετών της. 
Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, παρά το γεγονός ότι 
αναμένεται ότι θα διατηρηθεί η ζωτικότητα, αν και 
κάπως μετριασμένη, της σφαιρικής οικονομικής ανά­
πτυξης (το 1990 θα είναι το όγδοο κατά σειρά έτος με 
θετικό ρυθμό δραστηριότητας) προβλέπεται μια προσω­
ρινή σημαντική μείωση, κατά μια ποσοστιαία μονάδα, 
του σχετικού ποσοστού (3,3 % το 1989, 2,4 % το 1990), 
γεγονός το οποίο είναι ανησυχητικό. 
Όσον αφορά τις υπόλοιπες μακροοικονομικές μετα­
βλητές, ανοδικοί ρυθμοί αύξησης και διάφορα προ­
γράμματα υπέρ της απασχόλησης μείωσαν κάπως την 
ανεργία στις χώρες του ΟΟΣΑ. 
Όσον αφορά τη ζώνη του ΟΟΣΑ, οι βασικές αιτίες 
αυξημένης οικονομικής αστάθειας είναι ο πληθωρι­
σμός και προβλήματα που συνδέονται με τα δημόσια 
οικονομικά και το ισοζύγιο πληρωμών: 
— πρώτο, η σταθερότητα που εμφανίζουν οι δείκτες 
τιμών καταναλωτή (γύρω στο 4,5 %) δεν αντισταθμί-
10. 9. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 225/39 
ζει απολύτως τους πολύπλοκους παράγοντες που 
προκάλεσαν τον πληθωρισμό των τελευταίων ετών 
της δεκαετίας ' 80, 
— δεύτερο, η γενικευμένη προσπάθεια δημοσιονομι­
κής εξυγίανσης των τελευταίων ετών δεν οδήγησε σε 
σύγκλιση των επιπέδων και, στις περισσότερες 
χώρες, σε μια ικανοποιητική παγίωση, 
— τέλος, η πρόσφατη μείωση των ανισοσκελειών των 
ισοζυγίων πληρωμών, στις κυριότερες οικονομικές 
ζώνες, δεν μπορεί να αποκρύψει τη διατήρηση μιας 
επίμονης πόλωσης μεταξύ του αμερικανικού εξωτε­
ρικού ελλείμματος (98 δισεκατομμύρια Ecu το 1989) 
και των ιαπωνικών πλεονασμάτων (65 δισεκατομμύ­
ρια Ecu το ίδιο έτος), όπως επίσης και τις εσωτερικές 
αποκλίσεις στην Κοινότητα (έναντι μιας συνολικής 
θέσης που προσεγγίζει την ισορροπία, η Ομοσπον­
διακή Δημοκρατία της Γερμανίας παρουσιάζει 
πλεόνασμα που αυξάνεται συνεχώς από τις αρχές της 
δεκαετίας' 80 και φθάνει το ποσό των 48 δισεκατομ­
μυρίων Ecu το 1989). 
Στο διεθνές οικονομικό πλαίσιο υπάρχουν ακόμη 
πολλές αιτίες αβεβαιότητας για τα προσεχή έτη. Εκτός 
από τις μεγάλες μεταβλητές που αναφέρονται παραπά­
νω, των οποίων οι βάσεις δεν είναι σταθερές και 
ελάχιστη αισιοδοξία προκαλούν, υπογραμμίζεται η 
ρευστότητα που κυριαρχεί σε θέματα όπως είναι: 
— η νομισματοσυναλλαγματική οργάνωση σε διεθνές 
επίπεδο, 
— η σταθερότητα και αποτελεσματικότητα των διε­
θνών αγορών, η οποία φαίνεται να απειλείται 
σοβαρά από τις πλέον πρόσφατες προβλέψεις για ένα 
ανησυχητικό τριπλασιασμό του δημόσιου ελλείμμα­
τος των ΗΠΑ το 1991, 
— το πρόβλημα του χρέους του Τρίτου Κόσμου και η 
επιδείνωση της οικονομικής επίδοσης των αναπτυσ­
σόμενων χωρών, 
— το μέλλον του πολυμερούς εμπορικού συστήματος 
έναντι της ενίσχυσης του προστατευτισμού, 
— τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσουν οι χώρες της 
Ανατολικής Ευρώπης για την καθιέρωση των 
μηχανισμών της αγοράς και οι πρόσθετες δυσχέρειες 
που θα προκληθούν από την αναμενόμενη αύξηση 
του εξωτερικού χρέους τους, 
— εξάλλου, δεν πρέπει να λησμονηθούν οι πολιτικές 
υποθήκες που υπάρχουν και δημιουργούνται, όπως η 
πολιτικοοικονομική κατάσταση στη Λατινική Αμε­
ρική (Κεντρική και Νότια), η πυριτιδαποθήκη της 
Μέσης Ανατολής, ο ισλαμικός φανατισμός, η 
απειλητική αστάθεια και τα προβλήματα των εθνο­
τήτων στη Σοβιετική Ένωση , η αβέβαιη εξέλιξη 
των σχέσεων μεταξύ των Βαλκανικών χωρών, οι 
ρωγμές του ομοσπονδιακού συστήματος στη Γιου­
γκοσλαβία και, τέλος, ο άγνωστος παράγοντας που 
είναι η Κίνα. 
Γενικά, όσο είναι βέβαιο ότι πραγματοποιούνται 
βήματα στην ανάπτυξη του ζωτικού χώρου της διεθνούς συνεργασίας, άλλο τόσο είναι βέβαιο ότι ο δρόμος 
αυτός είναι μακρύς και γεμάτος εμπόδια. Οι προοπτικές 
για τη δεκαετία του ' 90 παρουσιάζουν δυνατότητες 
δράσης, σε ένα πλαίσιο συντονισμένων προσπαθειών 
που θα διευρύνουν τους ορίζοντες μιας πραγματικής και 
διαρκούς σταθερότητας των μακροοικονομικών συντε­
λεστών. Επίσης, θα δημιουργηθούν οπωσδήποτε πλεο­
νεκτήματα για τους φορείς και τα έθνη που θα 
επωφεληθούν από αυτή την «ανάπαυλα» για την 
προετοιμασία του μέλλοντος, τόσο με τη διόρθωση των 
κληρονομημένων ανισορροπιών του παρελθόντος όσο 
και με αντικατάσταση των υφιστάμενων διαρθρωτικών 
επιλογών με άλλες, καταλληλότερες για το μέλλον. 
2. Η οικονομική εξέλιξη στην Κοινότητα 
Τα ανωτέρω έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Κοινότη­
τα. Αφενός, γιατί εισέρχεται στη νέα δεκαετία σε μια 
κατάσταση συνεχούς ανάκαμψης των βασικών μα­
κροοικονομικών επιδόσεων της, πράγμα που αντανα­
κλά μια αυξανόμενη συνειδητοποίηση των κρατών 
μελών για τη σημασία που έχει η οικονομική πολιτική 
ως όρος επίτευξης του ευρύτερου στόχου της οικονομι­
κής, δημοσιονομικής, νομισματικής και κοινωνικής 
ενοποίησης. Αφετέρου, γιατί η επίτευξη αυτού του 
στόχου αντιστοιχεί σε μια αποφασιστική φάση για την 
ύπαρξη της και γιατί μπορεί να συμβάλει στη ανέλιξη 
της Ευρώπης σε έναν καθοριστικό πόλο της διεθνούς 
οικονομίας στις αρχές του 21ου αιώνα. 
2.1. Οι κύριες τάσεις: Οι μεγάλοι μακροοικονομικοί 
παράμετροι της ευρωπαϊκής οικονομίας 
Σύμφωνα με την ετήσια οικονομική έκθεση 1989/90 της 
Επιτροπής, η οικονομική πολιτική της Κοινότητας 
πρέπει να απαντήσει ικανοποιητικά σε δύο μεγάλες 
προκλήσεις: στην παγίωση των βασικών συντελεστών 
της οικονομικής ανάπτυξης και την καλύτερη σύγκλι­
ση των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών 
των κρατών μελών για να προωθηθεί η σταθερότητα και 
η απασχόληση. 
Η επίτευξη αυτών των στόχων επιβάλλει τη λήψη 
μέτρων για την αντιμετώπιση των κινδύνων που 
προέρχονται από τη συνέχιση/επιδείνωση των αρνητι­
κών αποτελεσμάτων που διαπιστώθηκαν κατά το 
παρελθόν όσον αφορά τους μακροοικομομικούς συντε­
λεστές, κυρίως με τη μείωση των υψηλών επιπέδων 
ανεργίας σε ορισμένα κράτη μέλη, για την αποτροπή 
του κινδύνου που μπορεί να προκαλέσει ο προβλεπόμε­
νος πληθωρισμός στη σημερινή ανάπτυξη, και για την 
αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων κύριων αποκλίσεων 
σε ορισμένα κράτη μέλη σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό, 
τα ισοζύγια τρεχουσών πληρωμών και τα δημοσιονομι­
κά ελλείματα. 
2.2. Τα νέα δεδομένα της συγκυρίας: οι επιπτώσεις από 
τις μεταβολές στην Ανατολική Ευρώπη 
Οι οικονομικές προβλέψεις αναγκαστικά είναι απόλυτα 
ανακριβείς στην παρούσα περίοδο αστάθειας και 
ταχέων μεταβολών στην Ανατολική Ευρώπη. Τα 
μακροπρόθεσμα οφέλη για την παγκόσμια οικονομία 
που θα προέλθουν από κοινωνίες οι οποίες έχουν έναν 
πληθυσμό 400 εκατομμυρίων και είναι αποφασισμένες 
Αριθ. C 225/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 9. 90 
να συμμετάσχουν στο διεθνές εμπόριο και στη διεθνή 
κατανομή της εργασίας υπό συνθήκες ελεύθερης 
αγοράς, θα είναι θεαματικά. Η μετάβαση, όμως, από τη 
σημερινή σχεδόν απόλυτη οικονομική απομόνωση της 
Ανατολικής Ευρώπης προς μια κατάσταση πλήρους 
συμμετοχής στη διεθνή οικονομία είναι αρρήκτως 
συνδεδεμένη με τον κίνδυνο μαζικής ανεργίας και 
χρηματοοικονομικής αβεβεαιότητας όσον αφορά την 
ικανότητα προσαρμογής στις τεχνολογικές μεταβολές, 
τις χρηματοοικονομικές δυνατότητες και την πρόσβα­
ση στις αγορές, ώστε οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρό­
θεσμες προβλέψεις να καθίστανται εξαιρετικά παρακιν­
δυνευμένες. 
Η Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας ξεχωρίζει 
από τις άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης για το 
λόγο ότι φαίνεται πολύ πιθανότερο πως το αξιόλογο 
οικονομικό δυναμικό της θα αξιοποιηθεί στο προσεχές 
μέλλον. Το γεγονός αυτό θα έχει άμεση και σημαντική 
επίδραση στην οικονομική μεγέθυνση και στην απασ­
χόληση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Σε οικονομικούς 
όρους αυτό είναι συγκρίσιμο με μια διεύρυνση της 
Κοινότητας λόγω της προσχώρησης ενός Που κράτους 
μέλους και μια αύξηση της κοινοτικής επικράτειας και 
του πληθυσμού κατά 5 %. Στις ανατολικογερμανικές 
εταιρείες θα εξασφαλισθεί κατάλληλη πρόσβαση στη 
χρηματοδότηση και στις δυτικές αγορές ώστε να 
εξασφαλισθούν οι οικονομικές προοπτικές, μεσοπρόθε­
σμος και μακροπροθέσμως. 
Η ενσωμάτωση της Ανατολικής Γερμανίας στην 
Κοινότητα προσφέρει ευκαιρίες στους επενδυτές όλων 
των κρατών μελών. Όσον αφορά τις γερμανικές 
επενδύσεις στις ανατολικές περιοχές της Γερμανίας και 
στις άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, ως βέβαιο 
αποτέλεσμα θα έχουν τη μείωση του χάσματος μεταξύ 
του πλεονάσματος του γερμανικού εμπορικού ισοζυ­
γίου και των ελλειμμάτων πολλών άλλων κοινοτικών 
χωρών που ως συνέπεια έχουν την επιβράδυνση της 
οικονομικής μεγέθυνσης. 
Από τη συμφωνία «Staatsvertrag» που συνήφθηκε τον 
Μάϊο μπορεί να συναχθεί, χωρίς την παραμικρή 
αμφιβολία, ότι η κεντρική τράπεζα της Ομοσπονδιακής 
Δημοκρατίας της Γερμανίας θα εξακολουθήσει να 
εξασφαλίζει τη σταθερότητα του γερμανικού μάρκου 
και θα εγγυηθεί μακροπρόθεσμα ένα συνεχώς χαμηλό 
πληθωρισμό. Η αρχική πληθωριστική επίδραση της 
καταναλωτικής δαπάνης στην Ανατολική Γερμανία 
ελάχιστα θα θέσει σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη 
νομισματική σταθερότητα. Είναι πολύ πιθανόν, όμως, 
να έχει ως αποτέλεσμα την ελάφρυνση των υποχρεώ­
σεων των λοιπών κρατών μελών όσον αφορά την αρχική 
σύγκλιση των οικονομικών πολιτικών που απαιτείται 
για να τεθεί σε κίνηση με επιτυχία η διαδικασία για την 
οικονομική και νομισματική ένωση. 
Η μεγάλη ταχύτητα με την οποία συντελείται η 
συνένωση των δύο Γερμανιών για την οποία απαιτήθη­
καν οκτώ μόλις μήνες από της κατεδαφίσεως του 
τείχους του Βερολίνου, μέχρι της νομισματικής ενώ­
σεως, αποτελεί πρόκληση για το πιο συγκρατημένο 
χρονοδιάγραμμα που έχει ορισθεί για την ολοκλήρωση 
των κοινοτικών φιλοδοξιών. Τη στιγμή που για τη 
νομισματική ένωση των δύο γερμανίων απαιτήθηκαν 
εβδομάδες, ενώ για την ίδια διαδικασία για την Ευρώπη 
προβλέπονται έτη, η Κοινότητα χάνει την αξιοπιστία 
της όταν ισχυρίζεται ότι μπορεί να εξασφαλίσει το 
κατάλληλο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη γερμανική 
ενοποίηση. 2.3. Η εφαρμογή της Ενιαίας Πράξης 
Χάρη ιδιώς στη Ενιαία Πράξη, η Κοινότητα μπόρεσε 
να προετοιμάσει το μεγαλύτερο μέρος της κοινοτικής 
νομοθεσίας που απαιτείται για την επίτευξη της 
εσωτερικής αγοράς έως τα τέλη του 1992. Εντούτοις, η 
ενσωμάτωση της εν λόγω νομοθεσίας στο εσωτερικό 
δίκαιο των κρατών μελών και ο έλεγχος της τήρησης 
της αποτελεί θέμα το οποίο δεν έχει ακόμα επιλυθεί. 
Η Ενιαία Πράξη δεν άλλαξε τον κανόνα της ομοφωνίας 
όσον αφορά αποφάσεις δημοσιονομικού χαρακτήρα 
και, συνεπώς, δεν κατέστησε δυνατή τη θέσπιση 
αποφέσεων του Συμβουλίου σχετικά με την εναρμόνιση 
των συντελεστών ΦΠΑ και την είσπραξη του ΦΠΑ στη 
χώρα προέλευσης των προϊόντων που πωλούνται εντός 
της Κοινότητας. Το αποτέλεσμα είναι ότι η Επιτροπή 
χρειάσθηκε να μετριάσει τις φιλοδοξίες της και να τις 
προσαρμόσει προς ό,τι είναι εφικτό δεδομένου του 
κανόνα της ομοφωνίας. Ευτυχώς, ο κανόνας αυτός δεν 
θέτει σε κίνδυνο την κατάργηση συνοριακών ελέγχων 
στο μέτρο στο οποίο ο έλεγχος ΦΠΑ δεν συνεπάγεται 
αναγκαστικά τη διακοπή της ροής της διασυνοριακής 
κυκλοφορίας. Εντούτοις, το ερώτημα παραμένει αν 
είναι δυνατόν να καταργηθούν οι συνοριακοί έλεγχοι 
αν ληφθεί υπόψη ότι ουσιαστικά δεν έχει επιτευχθεί 
πρόοδος όσον αφορά τους κανόνες σχετικά με τη 
θεώρηση των διαβατηρίων και τη μετανάστευση. Μέχρι 
στιγμής δεν υπάρχει συνεργασία μεταξύ των αστυνο­
μιών η οποία να είναι σε θέση να αντικαταστήσει το 
παρόν σύστημα το οποίο στηρίζεται στους συνοριακούς 
ελέγχους, εντός των 1000 περίπου ημερών που απομέ­
νουν πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993. 
Οι επίσημες δηλώσεις του Συμβουλίου σχετικά με την 
πολιτική ένωση δεν αποτελούν υποκατάστατο για την 
πρόοδο όσον αφορά την επίλυση τόσο σημαντικών 
πολιτικών θεμάτων. 
2.3.1. Η οικονομική και κοινωνική συνοχή και η 
εφαρμογήτης« δέσμης »τουΦεβρουαρίου 
1988 
Στο πλαίσιο του σημερινού κοινοτικού σχεδίου το θέμα 
παρουσιάζει δύο πτυχές: αφενός, τα βήματα που 
πραγματοποιήθηκαν, και πραγματοποιούνται ακόμη, 
απορρέουν από την ανάγκη να δοθεί απάντηση στο 
κρίσιμο θέμα της κοινοτικής παρουσίας στη διεθνή 
οικονομική σκηνή, αφετέρου, όμως, πρόκειται για μια 
πρόκληση με την έννοια των συμπληρωματικών μέτρων 
τα οποία δικαιολογημένα απαιτούνται για τη στήριξη 
των λιγότερο εύπορων περιφερειών ώστε να επιταχυν­
θεί η οικονομική τους ανάπτυξη. Γίνεται ολοένα και 
περισσότερο αντιληπτό ότι τα μέτρα που έχουν ήδη 
προταθεί είναι απίθανο να επιτύχουν το σκοπό αυτό. 
Πράγματι, κινήσεις κεφαλαίων από τις περιφέρειες 
αυτές (αν δεν ενθαρρυνθούν να παραμείνουν εκεί), 
μπορεί να εξουδετερώσουν την επίδραση των συμπλη­
ρωματικών μέτρων που έχουν προταθεί ώς τώρα. 
Στο σημείο αυτό πρέπει να τονισθεί, ότι, μολονότι δύο 
προβλήματα (οι περιφερειακές αποκλίσεις και το 
ενδεχόμενο πιο έντονων μελλοντικών ανισοτήτων) 
είναι αμέσως προφανή, η κατάσταση είναι ιδιατέρως 
κρίσιμη στις απομακρυσμένες περιοχές της Κοινότη-
ταν οι οποίες βρίσκονται μακριά από τα κύρια πολιτικά 
και οικονομικά κέντρα. Κατά συνέπεια, το κόστος 
μεταφοράς είναι υψηλότερο και οι πόροι κατανέμονται 
με τρόπο που προκαλεί σπατάλη πόρων. 
ιθ ^θ Επίσημη εφημερίδα των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων Αριθ^^ό^ 
^λυπηρή αυτή κατάσταση ^ωρίςαμφι^ολίαδενθα 
βελτιωθεί με την απόφασηενός κράτους μέλους που 
κατέβει κεντρική θέση στην κοινότητα ναεπι^άλει 
μονομερώς τέλη επίτων οδικών μεταφορών.Τοθέμα 
αυτό καθιστά εμφανή την ανάγκη μιας ολοκληρωμένης 
πολιτικής μεταφορώνηοποία να καλύπτει επίσης και 
το δικαίωμα διαμετακόμισης εντός της^οινότητας και 
διαμέσουτωνγε^τονικών^ωρών. υπενθυμίζεται ρητώς 
σχετικά το επείγον της εναρμόνισης του οικονομικού 
πλαισίου ιδιαίτερα στο δημοσιονομικό τομέα ως 
προϋπόθεση για μια ολοκληρωμένη πολιτική μεταφο 
ρών. 
Ι^οΙ^θθααποτελέσει οπωσδήποτε σταθμόστη^ωή της 
κοινότητας, σε ό,τι αφορά τις διαρθρωτικές πολιτικές, 
με τη δημιουργία και διαχείριση κοινοτικών πλαισίων 
ενίσχυσης και των σχετικών λειτουργικών πρόγραμμα 
των,όπως επίσης και με τηνπρώτηδέσμη^προγραμμά^ 
των κοινοτικής πρωτο^ουλίας^.ΐϊαράλληλα, και παρά 
τασ^ετικάπρο^λήματα^οιπροσπάθειεςε^υγίανσηςκαι 
σταθεροποίησης των γεωργικών αγορών και η νέα 
πολιτική αγροτικής ανάπτυςης ολοκληρώνουν τη 
μεταρρύθμιση ι^αι συμβάλλουν με τον τρόπο αυτό στην 
προοπτική για τα επόμενα έτη. 
Αεδομένου, ωστόσο, του γεγονότος ότι αυτές οι 
διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ανταποκρίνονται στην 
ανάγκη να καταβληθούν προσπάθειες δημοσιονομικής 
πειθαρ^ίαςκαι αναθεώρησης των σχετικών προοπτι 
κών μέ^ρι το 1^, νέες πηγές ανησυχίας διαγράφονται 
στον ορίζοντα λόγω του γεγονότος ότι η έκφραση 
αλληλεγγύης προς τηνΑνατολική Ευρώπη επιβάλλει 
την ανάληψη νέων ευθυνών, ^ε έναν τομέα στον οποίο 
υπήρξε πάντα έλλειψη πόρων και οι συμβιβασμοί δεν 
ήταν πάντα εύκολοι,οαναγκαίος καθορισμός προτε 
ραιοτήτων απαιτεί σο^αρήστάθμισηκαι στρατηγικό 
πνεύμα 
^.1^. ^τεχνολογική διάσταση 
ϋαράτιςσ^ετικέςεπιφυλά^ειςτης δικονομικής και 
κοινωνικής ^πιτροπής,ηπρόσφατηέγκριση^^Αε^ 
κεμ^ρίου ι^^ του προγράμματος πλαισίου για την 
περίοδο Ι^θ^ι^^ αποτελεί εγγύηση θετικών προοπτι^ 
κών για ένα τομέαοοποίος. παρά το γεγονός ότι είναι 
ουσιαστικής σημασίας, δεν τυγχάνει επαρκούς ^ρημα 
τοδότησης. 
ϋαραμένει,ωστόσο,ηεπιτακτική ανάγκη να τονισθείη 
σημασία ενός συντονισμού των μέσων για την αποφυγή 
ορισμένων απωλειών που απορρέουν κυρίως από 
λογικές που συνδέονται με τα εθνικά συμφέροντα. 
βαθέματα που ε^ετά^ονταιστις 1^ προτάσεις που θα 
υποβληθούν για τους τρεις σχετικούς τομείς ^τε^νολο^ 
γίεςεπικοινωνίας,δια^είρισητων φυσικών όρων και 
αγιοποίηση του πνευματικού δυναμικού^ήοικαινοτο 
μίες του προγράμματος πλαισίου^που αποβλέπουν στη 
μετάδοση του ευρωπαϊκού πνεύματος κατά τηνκατάρτι 
σητωνερευνητών,στηνενίσ^υσητωνδεσμώνμετο 
σχέδιο Ι^υ^^Α,στηνανάπτυςητωντε^νολογιώνπου 
συνδέονται με τη δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων ενημέρωσης καιεπικοινωνίας, στη διευκόλυνση της 
κινητικότητας των ερευνητών^ δείχνουν, πέραν των 
δεσμεύσεων για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στους 
ζωτικούς τομείς ^αεροδιαστημικές δραστηριότητες, 
ηλεκτρονική για το μεγάλο κοινό, Ι^ιοτε^νολογίες^ τη 
θέληση για μια θετική ^προσέγγιση^που δημιουργεί 
μοναδικέςευκαιρίεςγιατηνεπιδιωκόμενη ενίσχυση 
της παρουσίασης της κοινότητας στη διεθνή οικονο­
μία 
Ι^ια το σκοπό αυτό,οσυντονισμός των δαπανών είναι 
απαραίτητος ώστε να αποφευ^θείοδιασκορπισμός των 
πόρων για λόγους εθνικού γοήτρου, ^ι επιδόσεις στην 
Ευρώπη στον τομέα των τεχνολογικών καινοτομιών 
υστερούνσεσύγκριση με τηνίαπωνία, μολονότι οι 
δαπάνεςγιατηνέρευνακαιανάπτυ^,ησταδώδεκα κράτη 
μέλη υπερβαίνουν τις ιαπωνικές επενδύσεις στον τομέα 
αυτό. 
^11 Ι^οπερι^άλλον 
ΙΤαρά το γεγονός ότι το ενδιαφέροντης^οινότηταςγια 
το περιβάλλον ^ρίσκεταισε νηπιακή κατάσταση, η 
κοινοτική πολιτική στον τομέα αυτό αναπτύσσεται 
προς τη σωστή κατεύθυνση. 
^αποτελεσματικότητα της μπορεί να ενισχυθεί ^άρη 
στη δημιουργία της Ρ^υρωπαϊκήςνπηρεσίαςϋερι^άλ^ 
λοντος και του δικτύου ελέγχου με το οποίο συνδέεται, 
όπως επίσης και διαμέσου της εναρμόνισης των 
εθνικών μέτρων και της καθιέρωσης κοινοτικών 
κανόνων,και ακόμα με την επίταση των προσπαθειών 
για την προστασία του περιβάλλοντος. 
υπογραμμίζεται, σ^ετικά,ηανάγκη σοβαρής εξέτασης 
θεμάτων όπως π.^.ηεφαρμογή της αρ^ής^ορυπαίνων 
πληρώνει^καιηαπο^ημίωση σε περίπτωση θεομηνιών 
και καταστροφών. 
εδράσεις του παρελθόντος καθώς και οι σ^εδια^όμε^ 
νεςγια το μέλλον μαρτυρούν τηνπρόοδο προς μια 
συναίνεση σε ό,τι αφορά τις αρ^ές στις οποίες 
^ασί^εταιησ^ετική προβληματική της ενιαίας ΙΙρά^ 
^ης, ειδικότερα σε ό,τι αφορά την αλληλεξάρτηση των 
επιτεύξεων στα πλαίσια των διαφόρων κοινών πολίτη 
κώνκαι την ανάγκη διατήρησης του επιπέδου ^ωής και 
καθιέρωσης ενός προτύπου συνεπούς οικονομικής 
ανάπτυξης που μόνοηοικολογική διάσταση μπορεί να 
εγγυηθεί. Ι^α παραπάνω αποτελούν χαρακτηριστικό 
παράδειγμαενός τομέα για τον οποίοηκαταλληλότητα 
της κοινοτικής μεθόδου είναι έκδηλη και για τον οποίο 
το σύνολο των ειλημμένων υποχρεώσεων δεν είναι 
δυνατό νααμφισ^ητηθούν χρηματοδοτικοί ή άλλοι 
περιορισμοί^. 
^. ^ π^^ο ^τ^ τ^^ τ^ ^^^^^^ο ^α^ 
^^ΚΙ^ εκτιμά ότι, στην παρούσα φάση,ηυλοποίηση 
της δικονομικής και^ομισματικής άνωσης ^Ι^Ε^ 
αποτελεί ένααπό τα κύριαστοι^είατηςκοινοτικής 
ολοκλήρωσης .^νίετηνπροοπτικήαυτήείναιαναγκαίο 
νακατα^ληθούνσο^αρέςπροσπάθειεςγιαναεπιλυθούν 
τα διάφορα προβλήματα που θα δημιουργήσειηπρώτη 
φάσητης^^Ρ.^μη^ανισμόςπολυμερούςελέγ^ουτων 
οικονομικών πολιτικών που πρόσφατα αποφάσισε να 
δημιουργήσει το ^υμ^ούλιο δείχνει το είδος των 
ενεργειών που θα πρέπει να καταβληθούν δραστηρίως. 
Αριθό^^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΐθ.^.^θ 
αν ληφθούν υπόψη οι αναγκαίες πρόοδοι που πρέπει να 
γίνουν στην κατεύθυνση της σύγκλισης των οικονομία 
κών επιδόσεων των κρατών μελών. 
^ε την ίδια λογική,ηελευθέρωση της κίνησης των 
κεφαλαίων,ηενίσχυση του Ευρωπαϊκού νομισματικού 
^υστήματοςήημεγάλης σημασίας πτυχή της ανάπτυ^ 
^ης του ^υ αποτελούν θέματα που χρήζουν προγραμ^ 
ματισμένη μελέτη για τη σωστή κατανόηση των 
σχετικών οικονομικών και θεσμικών επιπτώσεων. 
Ρενικότερα, θα πρέπει να προετοιμασθούν και να 
μελετηθούνηδεύτερηκαιητρίτη φάση της ^^Ε, και 
ιδιαίτεραηδημιουργία μιας ανεξάρτητης Ευρωπαϊκής 
ΚεντρικήςΤράπε^αςπουθααναλά^ειτη διατήρηση 
της αςΗας του χρήματος, ώστε η Αιακυ|3ερνητική 
Αιάσκεψη που θα πραγματοποιηθεί κατά την ιταλική 
προεδρία, στοτέλητου^^θ,ναοδηγήσεισεσημαντικά 
τελικά συμπεράσματα. 
^8^π^τ^ 
Αεν είναι ανάγκη να υπογραμμισθεί ότιηεπιθυμία της 
Κοινότητας να λά^ει ενεργό μέρος στη δημιουργία της 
νέαςοικονομικήςτά^εως,πουδιαγράφεται^ραδέως, 
συνδέεται στενά με τη στάση της σε θέματαε^ωτερικών 
σχέσεων. Χωρίς μια κοινή εμπορική πολιτική, που θα 
της επιτρέπεινασυγκερνάόλες τις επιθυμίες καινά 
^ασί^ει τη δράση της σε εναρμονισμένες και σύντονα 
σμένες πρακτικές, χωρίς μια συνεπή πολιτική σύνεργα^ 
σίας που θα παγιώνει τους πανάρχαιους δεσμούς της με 
άλλεςηπείρουςκαι περιοχές, χωρίςμιακοινάαποδεκτή 
θεώρηση για τον τρόπο συμβολής στον κυοφορούμενο 
πολυπολικό κόσμο, η Κοινότητα δεν μπορεί να 
εμφανισθεί ως ένας φερέγγυος εταίρος σεό,τι αφορά τις 
ευθύνες που προτίθεται να αναλάβει. 
Και στο θέμα αυτό παρουσιάζονται πολλά σημαντικά 
και ενθαρρυντικά φαινόμενα.Ιΐρώτον,γίνεται όλο και 
περισσότερο σαφές, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ότι η 
διαπραγμάτευση συμφωνιών συνεργασίας, που ενισ^ 
χύουν τις σχέσεις με τις χώρες Ε^Ε^ και τις εντάσουν 
σε ένα πιο διαρθρωμένο πλαίσιο, και οι δεσμεύσεις που 
ελήφθησαν και θα ληφθούν για την οικονομική 
ενίσχυση των ανατολικώνχωρών,αποτελούν απόφαση 
στικά |3ήματαπρος την κατεύθυνση τηςδημιουργίας 
μιας νέας κατάστασης που θα έχει ως κέντρο την 
Κοινότητα, δηλαδή τον ^Ευρωπαϊκό δικονομικό 
Χώρο^. 
^γεωγραφική εγγύτητα των μεσογειακώνχωρώνκαι οι 
υπάρχουσες στενές σχέσεις μα^ί τους αιτιολογούν την 
ανάγκη να δοθεί σ^ αυτές ιδιαίτερη προσοχή και, 
συνεπώς,να καταβληθούν σχετικά περαιτέρω προσπά^ 
θειες. 
Αύσειςπροςτηνκατεύθυνσητηςεταιρικήςσχέσης,είτε 
για χρηματοδότηση,είτε γιαεπαγγελματική κατάρτιση 
θα αποτελέσουν,ε^άλλου, τρόπους που θα προωθήσουν 
τις χώρες αυτές στο δρόμο της οικονομικής ανάπτυξης, 
που θα τους επιτρέψουν να υπερβούν οριστικώς 
φαινόμενα όπως εκείνο της ανεξέλεγκτης μετανάστευα 
σης, που έχει καταστρεπτικές πολιτικές συνέπειες σε 
πολλά κράτη μέλη της Κοινότητας. Χωρίςναμειωθείτοενδιαφέρονγιατη συνέχιση της 
πολλά υποσχόμενης συνεργασίας με τις άλλες περιοχές 
του κόσμου, όπως με τη Αατινική Αμερική, την Κίνα 
και την Ασία στο σύνολο της, ελπίζεται ότι οι 
προσπάθειεςπουάρχισανγιατην ενίσχυση και τις 
διαρθρωτικές προσαρμογές στις χώρες ΑΚΕ, ιδιαίτερα 
στα πλαίσια της εφαρμογής της συμπάσης Αομέ που 
υπογράφθηκε πρόσφατα με την προοπτική της παγίων 
σης των σχέσεων με τις χώρεςαυτές,θα οδηγήσουν 
μεσοπρόθεσμα σε σημαντικά αποτελέσματα.^τομέας 
αυτός είναισημαντικόςγιατο^χαρακτηρισμό^της 
Κοινότητας στον κόσμο και, συνεπώς, είναι ανάγκη να 
ενισχυθούν τα αναγκαία μέσα για να ακολουθηθεί 
σταθεράο αποφασιστικόςδρόμοςτηςαναπτυ^ιακής 
βοήθειας. 
Αιάφοραθέματααποφασιστικήςσημασίας δημιουργού 
νται για τις σχέσεις με τις δύο μεγάλες βιομηχανικές 
δυνάμεις, ^ε ό,τι αφορά τις ενωμένες ΙΙολιτείες η 
προτεραιότητα που δίδεται στις εμπορικές διαπραγμα^ 
τεύσεις τοποθετεί σε δεύτερη μοίρα την επιθυμία για 
τηνενίσχυση της συνεργασίας. Είναι, πράγματι, πιθανό 
οι αντιδράσεις που προκάλεσεοκοινοτικός στόχος για 
την ενιαία αγορά ^η δημιουργία, π.χ. μιας ^ώνης 
ελεύθερων συναλλαγών με τον Καναδάς να οδηγήσουν 
σε μια θετικότερη στάση και σε ένα μεγαλύτερο 
άνοιγμα των ενωμένων ϋολιτειώνέναντι της Ευρώπης. 
η^σον αφορά την Ιαπωνία, πρέπει να τονισθεί το 
γεγονός ότι σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος πράγματι, 
τα σημαντικά εμπορικά της πλεονάσματα και η 
αδυναμία πρόσβασης στην αγορά της, που εξακολουθεί 
να υφίσταται, αφενός, καιηκαθαρή ενδυνάμωση της 
παρουσίας της στη διεθνή εμπορική σκηνή, αφετέρου, 
οδηγούν στο συμπέρασμα ότιηχώρα αυτή αρκέσθηκε 
στοναπροσαρμόσειτηνεπεκτατική πολιτική της σε 
συνάρτηση προςτιςπιέσειςπουασκήθηκανεπανειλημ^ 
μένα, πράγμα πουσημαίνει,εφόσονκαταδεικνύεται πως 
το περιθώριο ελιγμών της είναι περιορισμένο, ότι 
χρειάζεται να επιδειχθεί μια μεγαλύτερη αποφασιστώ 
κότητα και μια σταθερότερη αντίληψη της στρατηγι 
κής 
^Ι^ΚΕ εκτιμά ιδιαιτέρως την επιτυχία της συμφωνίας 
της^μάδαςτων^να διακοπεί η διολίσθηση της 
ισοτιμίας του γιεν η οποία θέτει σε κίνδυνο την 
αρμονική ε^έλι^η των μελλοντικών εμπορικών συναλ^ 
λαγών με τη δημιουργία ενός ακόμη μεγαλύτερου 
ιαπωνικού πλεονάσματος. 
ΙΙαρόλα αυτά, η εξαγγελία εσωτερικών πολιτικών 
αλλαγών,ονέοςπροσανατολισμόςτωννοοτροπιώνπου 
παρατηρείται και οι πρόσφατες διαψεύσειςτωνπροσδο^ 
κιών στο χρηματοοικονομικό και χρηματιστηριακό 
κόσμο, θα έπρεπε να οδηγήσουν τη μεγάλη αυτή χώρα 
να επιδείξει μεγαλύτερη ευελιξία και να συμμορφωθεί 
στους κανόνες του θεμιτού ανταγωνισμού στο πεδίο της 
πολυμερούς φιλελευθεροποίησης των συναλλαγών. 
^εό,τι αφορά την εμπορική πολιτική,ηολοκλήρωση 
του όγδοου κύκλου των διαπραγματεύσεων της Ρ^ΑΕ 
^γύροςτης^υρουγουάης^, που προβλέπεται για τα τέλη 
του ^^θ, θα μπορούσε να αποτελέσει την ευκαιρία για 
νέαποιοτικά άλματα. Ανοιγμα πολλών αγορών^ιδιαί^ 
τερα στην νοτιοανατολική Ασία^, πρόοδος στο γεωργι 
κότομέα,γενική ενίσχυση τουπολυμερούςσυστήματος 
^ρήτρες διασφάλισης, ε^αιρέσεις,διακανονισμός των 
διαφορών κ.λπ.^, ένταξη νέων τομέων δραστηριότητας 
10. 9. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 225/43 
(πνευματική ιδιοκτησία, υπηρεσίες), αποτελούν θέματα 
για τα οποία ελπίζεται ότι η συμμετοχή της Κοινότητας 
θα είναι ενεργός. 
Παρομοίως, η πρόταση για νέα συστήματα γενικευμέ­
νων προτιμήσεων, διαπραγμάτευση νέων διεθνών 
συμφωνιών για ορισμένες πρώτες ύλες και η συμμετοχή 
σε διαφόρων τύπων επαφές σε πολυμερές πλαίσιο 
μπορούν να αποτελέσουν κατάλληλες ευκαιρίες για την 
επιβεβαίωση των βασικών κοινοτικών αρχών, είτε 
πρόκειται για την ελευθερία των συναλλαγών και την 
κοινωνική συνεννόηση είτε για την καταπολέμηση 
ορισμένων πρακτικών (εκστρατείες κατά των ναρκωτι­
κών). 
2.6. Συμπληρωματικές πτυχές 
Του απολογισμού αυτού πρέπει να προηγηθεί μια 
δήλωση υποστήριξης του συνόλου των μέτρων που 
πρόκειται να ληφθούν για να καταστεί η Κοινότητα 
πραγματικότητα και που περιλαμβάνουν θέματα όπως 
τα οπτικοακουστικά μέσα, η εκπαίδευση και η νεολαία, 
οι ΜΜΕ στους τομείς του εμπορίου και του τουρισμού, 
η πολιτική για τους καταναλωτές, τα δικαιώματα των 
πολιτών, η αλληλεγγύη, η υγεία. Στην πράξη, οι 
προβλεπόμενες σχετικές δράσεις, παρά το γεγονός ότι 
φαίνονται μικρής σημασίας, διαδραματίζουν καθορι­
στικό ρόλο στον εμπλουτισμό του ευρωπαϊκού κινήμα­
τος. 
Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η σημερινή συγκυρία απαιτεί να 
δοθεί μεγαλύτερη σημασία στην προβληματική για την 
προστασία του καταναλωτή. Πράγματι, σε μια στιγμή 
ολοκληρωτικής νίκης των αξιών της οικονομίας της 
αγοράς είναι λογικό να υπογραμμισθεί ο καθοριστικός 
ρόλος της ομάδας των οικονομικών φορέων που 
εκπροσωπούν οι καταναλωτές στις κοινωνίες αυτές και, 
ειδικότερα, το αυξανόμενο ενδιαφέρον που επιδει­
κνύουν για την ποιότητα. 
3. Οι κοινωνικές πτυχές της κοινοτικής κατάστασης 
Παρά το γεγονός ότι η παρούσα έκθεση αναφέρεται 
ρητώς στην ανάλυση της οικονομικής κατάστασης 
στην Κοινότητα, επιβάλλεται να συμπεριλάβει και ένα 
μέρος για τις κοινωνικές πτυχές, πράγμα το οποίο είναι 
ενδεδειγμένο αν ληφθεί υπόψη ο ειδικός ρόλος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, και το 
αποδεδειγμένο σήμερα γεγονός ότι η υλοποίηση της 
ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς συνεπάγεται μια ισορροπία 
μεταξύ του οικονομικού και του κοινωνικού συντελε­
στή της. 
3.1. Η αγορά εργασίας και η ανεργία 
Η αγορά εργασίας συνεχίζει να κατέχει πρωταρχική 
θέση στα ενδιαφέροντα των εθνικών και κοινοτικών 
αρχών. Καταρχήν υπογραμμίζεται ένα τεχνικό θέμα: 
στα στατιστικά στοιχεία που αφορούν το συνολικό 
αριθμό των θέσεων απασχόλησης που δημιουργήθηκαν 
στην Κοινότητα συμπεριλαμβάνονται ακόμα διάφορα 
είδη απασχόλησης (πλήρης, μερική προσωρινή απασ­
χόληση), πράγμα που δεν αντανακλά τον όγκο της 
απασχόλησης που πραγματικά υπάρχει, δεδομένου ότι 
ο συνολικός αυτός αριθμός χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ποσοστού αύξησης του όγκου της 
συνολικής απασχόλησης (η διάρθρωση της οποίας δεν 
ανταποκρίνεται με εκείνη της πρόσθετης απασχόλησης 
που δημιουργείται κάθε χρόνο). 
Ωστόσο, ο ρυθμός αύξησης της απασχόλησης στην 
Κοινότητα εμφανίζει αισθητή θετική σταθεροποίηση 
(το 1989 αποτελεί το τρίτο κατά σειρά έτος δημιουργίας 
θέσεων απασχόλησης, με μια ετήσια αύξηση ίση προς 
1,5 %) και, συνεπώς, επηρεάζει την ανεργία (μείωση 
από 10 % το 1988 σε 9 % το 1989). Οι διαφορές, όμως, 
που υπάρχουν είναι ακόμα πολύ μεγάλες συγκριτικά 
(5,2 % στις ΗΠΑ, 2,3 % στην Ιαπωνία, και λίγο 
υψηλότερα του 2,5 % στο σύνολο των χωρών ΕΖΕΣ). 
Είναι πολύ ανησυχητικό το γεγονός ότι η αύξηση της 
απασχόλησης που παρατηρείται δεν είχε ως συνέπεια 
μια παράλληλη μείωση της ανεργίας. Η μείωση της 
ανεργίας θα ακολουθήσει το 1991 μια πορεία βραδύτερη 
από αυτήν που σημειώθηκε τα δύο τελευταία έτη (βλέπε 
έγγραφο της Επιτροπής σχετικά με τους οικονομικούς 
προϋπολογισμούς 1990/91, σ. 1). Ενόψει της κατάστα­
σης αυτής, η ΟΚΕ επαλαμβάνει ακόμη μια φορά, όπως 
και στο παρελθόν, ότι ο ρυθμός αύξησης της απασχόλη­
σης πρέπει να επιταχυνθεί επίσης διαμέσου της 
άσκησης κατάλληλων πολιτικών της προσφοράς, οι 
οποίες να αποβλέπουν στην εξίσωση της προς τη 
ζήτηση. Μια βελτίωση της απασχόλησης πρέπει να 
προέλθει, επίσης, από μέτρα αναδιοργάνωσης και 
μείωσης του χρόνου εργασίας με συνεκτίμηση της 
παραγωγικότητας. 
Υπάρχουν τρεις άλλοι τομείς οι οποίοι δίδουν λαβή για 
ανησυχίες: 
Πρώτον, παρατηρείται ότι οι διαρθρωτικοί παράγοντες 
που στήριξαν την αρνητική εξέλιξη της ανεργίας στο 
παρελθόν συνεχίζουν να υπάρχουν σε λανθάνουσα 
κατάσταση και μπορούν εκ νέου να επιδράσουν 
αρνητικά. 
Δεύτερον, οι υφιστάμενες διαφορές στους κόλπους της 
Κοινότητας, συνεχίζουν να είναι έντονες (σε σχέση με 
ένα μέσο όρο που είναι 8,6 % τον Ιανουάριο, καταγρά­
φονται ποσοστά 16,7%, 15,9% και 10,9% για την 
Ιρλανδία, την Ισπανία και την Ιταλία αντίστοιχα) 
πράγμα που οπωσδήποτε θέτει σε κίνδυνο την επίτευξη 
του στόχου της σύγκλισης. 
Τέλος, συνεχίζεται η εκδήλωση παραγόντων αδράνειας 
σε τομείς με αντισταθμιστική δυνατότητα, όπως είναι η 
καλύτερη κατανομή του προϊόντος της οικονομικής 
ανάπτυξης ή της επαγγελματικής κατάρτισης και 
ειδίκευσης, που συμβαδίζουν με την αύξηση των 
διαφόρων ανησυχητικών δεικτών επισφαλούς απασχό­
λησης όπως είναι π.χ. η προσωρινή ή μερική απασχό­
ληση και η ελλιπής ή ανύπαρκτη κοινωνική προστασία 
και κάλυψη. Πράγματι, οι σταθεροί ρυθμοί αύξησης 
που παρατηρήθηκαν στις περισσότερες χώρες της 
Κοινότητας, οι αυξήσεις της παραγωγικότητας οι 
οποίες πολύ συχνά είναι πολύ υψηλές καθώς και η 
αύξηση της απόδοσης των επενδύσεων πρέπει να 
συνοδευτούν από μια καλύτερη κατανομή των καρπών 
της μεγέθυνσης μεταξύ των καταναλωτών, των εργαζο­
μένων, (η αύξηση της αγοραστικής δύναμης των μισθών 
τους, αναμφισβήτητα είναι απαραίτητη) και των 
επιχειρήσεων. 
Εξάλλου, παρά τις μεγάλες προόδους που έχουν 
πραγματοποιηθεί σε σημαντικούς τομείς (προστασία 
ΑριΟ.^22^44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10.9.90 
της υγείας στο ^ωρο τηςεργασίας, επαγγελματικός 
εξοπλισμός και ατομική προστασία, επαγγελματική 
κατάρτισηκαι εκπαίδευσης διαπιστώνονταικαΟυστε^ 
ρήσεις σε ό,τι αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία και το 
δικαίωμα εγκατάστασης στο εσωτερικό της Κ^οινότη^ 
τας, την αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων ή την 
κοινωνική ένταξη των μεταναστών από τρίτες ^ωρες, 
έστω και ανηένταξη αυτή είναι δυνατόν να αποτελέσει 
πηγή εντάσεων σε ^ωρεςήσε περιφέρειες στις οποίες 
υπάρ^ουνταυτό^ροναμεγάλη ανεργία και μιασημαντι 
κή παρουσία μεταναστών. 
Οσον αφορά το «^άρτη θεμελιωδών κοινωνικών 
δικαιωμάτων^πουενέκρινετο Συμβούλιο υπότη μορφή 
διακήρυξης που συνοδεύεται από ένα πρόγραμμα 
κοινωνικής δράσης, η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή ανακοίνωσε έγκαιρα τη θέση της και πρότει^ 
νε μια ευρύτερη προσέγγιση, που συνδέεται κυρίως με 
γενικότερες αξίες στον κοινωνικό και οικολογικό 
τομέα, και πουπεριλαμ^άνει και τουςκαταναλωτές, 
τους ανεξάρτητους εργαζόμενους και τις συνεταιριστή 
κές και αλληλοβοηθητικές οργανώσεις. 
Οι επιφυλάξεις που διατυπώθηκαν δεν βρήκαν την 
αναμενόμενη ανταπόκριση από τις αρμόδιες αρ^ές και 
εξακολουθούν να ισ^ύουν.Εντούτοις,^ωρίς να παρα^ 
γνωρίζει τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν στον 
τομέα,ηΟ^Ετονί^ειτο γεγονός ότιΟα απαιτηθούν 
ενέργειες για να ανακοπεί μια ορισμένη επιβράδυνση 
στον τομέα αυτό. μεταξύ τωνΟεμάτωνπου πρέπει νααντιμετωπισΟούν,η 
Ο^Ε τονίζει τοΟέματηννομικής^άσηςτωνπροτάσεων 
που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα κοινωνικής 
δράσης. 
^ ^ τελική πα^ατή^ηση 
Στηντελευταία παράγραφο τηςγνωμοδότησης,ηΟΚ^Ε, 
αφού εξέτασε τα πλέον επείγονταευρωπαϊκά και διεθνή 
θέματα, επιθυμεί να εκφράσει την ευ^ή η παρούσα 
ιστορικήπερίοδοςναμησυγκρατηΟείστημνήμηωςμια 
καμπή, αλλά μάλλον ως μια περίοδος στην οποία οι 
εθνικές και κοινοτικές αρ^ές αντιστάθηκαν στον 
πειρασμό να σταματήσουν την υλοποίηση του σχεδίου 
που αρχικά συμβολίζονταν με το 1992, επιτάχυναν την 
οικονομική καινομισματική ένωση και προχώρησαν 
προς μια συμφωνημένη μορφή δημοκρατικής και 
πολιτικής ολοκλήρωσης και άνοιξαν το δρόμο για μια 
πιο ενισχυμένη παρουσία της Κοινότητας στο διεθνή 
στί^ο. 
Βρυξέλλες,^Ιουλίου1990 
ΑΙο^Πο^Α^οΟ^ 
Γνωμοδότηση για την«Εξέλιξη της κοινωνικήςκατάστασης στην Κοινότητα κατά το 1989» 
^90^22^10^ 
Στις^Ιουλίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο 20, εδάφιο4του εσωτερικού κανονισμού,η 
Οικονομική καιΚοινωνική Επιτροπή αποφάσισε νακαταρτίσειγνωμοδότηση γιατην 
«εξέλιξη της κοινωνικής κατάστασης στην Κοινότητα κατά το!9^9». 
Τοτμήμακοινωνικων,οικογενειακων,εκπαιδευτικων και πολιτιστικών Οεμάτων,στο οποίο 
εί^ε ανατεθεί η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη 
γμωνοδότησή του στις 17^ν1αΐου 1990, με ^άση εισηγητική έκθεση του κ. Εϊν^^ηΐ. 
Κατά την27^η σύνοδο ολομέλειας ^συνεδρίαση της ^ης!ουλίου!990^ηΟικομομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά πλειοψηφία και με 4 αποχές την ακόλουθη 
γνωμοδότησης