[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 14.7.2008

COM(2008) 451 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

προς την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται από τον γενικό προϋπολογισμό Κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2007 {SEC(2008) 2249}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή και είδη καλυπτόμενων πράξεων 3

2. Νέες νομικές βάσεις 3

3. Εξελίξεις μετά την τελευταία έκθεση στις 30 Ιουνίου 2007 4

4. Στοιχεία για τους κινδύνους που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό 4

4.1. Ορισμός του κινδύνου 4

4.2. Κίνδυνοι που συνδέονται με κράτη μέλη 6

4.3. Κίνδυνοι που συνδέονται με τρίτες χώρες 7

4.4. Συνολικός κίνδυνος που καλύπτεται από τον προϋπολογισμό 8

4.5. Εξέλιξη του κινδύνου 8

5. Περιπτώσεις Αθέτησης Υποχρέωσης Πιστούχου, Κατάπτωση Εγγυήσεων του Προϋπολογισμού και Τόκοι Υπερημερίας 10

5.1. Πληρωμές με ταμειακά διαθέσιμα 10

5.2. Πληρωμές από τον προϋπολογισμό 10

5.3. Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης για εξωτερικές ενέργειες 10

6. Ταμείο Εγγύησης για εξωτερικές δράσεις 10

6.1. Ανακτήσεις ποσών 10

6.2. Ενεργητικό 10

6.3. Ποσό-στόχος 10

7. Αξιολόγηση των κινδύνων: Οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση των τρίτων χωρών που επωφελούνται από τις σημαντικότερες πράξεις δανειοδότησης της ΕΕ 11

7.1. Εισαγωγή 11

7.2. Υποψήφιες χώρες 11

7.3. Πιθανές υποψήφιες χώρες 12

7.4. Νέα Ανεξάρτητα Κράτη 13

7.5. Άλλες τρίτες χώρες 14

7.5.1. Μεσογειακές χώρες 14

7.5.2. Χώρες της Νοτίου Αμερικής 16

7.5.3. Νότια Αφρική 17

Εισαγωγή και είδη καλυπτόμενων πράξεων

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται βάσει του άρθρου 130 του δημοσιονομικού κανονισμού σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή καταρτίζει δύο φορές ετησίως έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την κατάσταση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού και των αντίστοιχων κινδύνων [1]. Συμπληρώνεται από το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής με μία σειρά αναλυτικών πινάκων και επεξηγηματικών σημειώσεων (το «παράρτημα»)[2].

Οι κίνδυνοι που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: «προϋπολογισμός») απορρέουν από μια πλειάδα πράξεων δανειοδότησης και παροχής εγγυήσεων, οι οποίες είναι δυνατό να ταξινομηθούν σε δύο κατηγορίες: δάνεια χορηγούμενα από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες για την εξυπηρέτηση μακροοικονομικών στόχων, ήτοι δάνεια μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής («ΜΧΣ») προς τρίτες χώρες, και δάνεια για την εξυπηρέτηση μικροοικονομικών στόχων (δάνεια της Ευρατόμ και κυρίως εξωτερική δανειοδότηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων («EΤΕπ»)[3]). Οι εν λόγω πράξεις καλύπτονται από το έτος 1994 και μετά από το Ταμείο Εγγύησης για τις εξωτερικές χρηματοδοτήσεις (στο εξής: «Ταμείο»)[4] το οποίο συνεστήθη, μεταξύ άλλων σκοπών, για τον περιορισμό των δημοσιονομικών επιπτώσεων της κατάπτωσης εγγυήσεων οι οποίες παρέχονται με κάλυψη του προϋπολογισμού για πράξεις δανειοδοσίας σε τρίτες χώρες. Αν οι πόροι του Ταμείου δεν είναι επαρκείς, χρησιμοποιούνται πόροι του προϋπολογισμού

Ο κανονισμός του Συμβουλίου για την ίδρυση του Ταμείου (στο εξής: «κανονισμός περί του Ταμείου»[5]) εκδόθηκε το 1994 και τροποποιήθηκε για πρώτη φορά το 1999. Έπειτα από μια δεύτερη τροποποίηση του εν λόγω κανονισμού του Συμβουλίου, η οποία αποφασίστηκε το 2004 από το Συμβούλιο, η κάλυψη του Ταμείου αίρεται σε περίπτωση που η εκάστοτε τρίτη χώρα καταστεί κράτος μέλος. Ο προϋπολογισμός καλύπτει απευθείας δάνεια ή εγγυημένα δάνεια της Κοινότητας προς κράτη μέλη.

Νέες νομικές βάσεις

Στο πλαίσιο της απόφασης του Συμβουλίου το 2006[6] να ανανεώσει την ισχύ της εγγύησης που η Κοινότητα είχε παράσχει στην ΕΤΕπ έναντι ζημιών από δάνεια και εγγυήσεις δανείων που χορηγούνται για σχέδια εκτός της Κοινότητας (εξωτερική εντολή της ΕΤΕπ 2007-2013, στο εξής: «νέα γενική εντολή»), η Επιτροπή και η ΕΤΕπ υπέγραψαν συμφωνία εγγύησης και συμφωνία περί ανάκτησης τον Αύγουστο του 2007[7], στην οποία ορίζονται οι λεπτομερείς διατάξεις και διαδικασίες που συνδέονται με την εγγύηση της Κοινότητας και την είσπραξη των απαιτήσεων μετά την κατάπτωση εγγύησης. Η συμφωνία εγγύησης καλύπτει τις χρηματοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ οι οποίες έχουν υπογραφεί μετά την 17η Απριλίου 2007, την ημερομηνία της έγκρισης της νέας γενικής εντολής από το συμβούλιο διοικητών της ΕΤΕπ.

Όσον αφορά την μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες, στις 10 Δεκεμβρίου 2007 εκδόθηκε νέα απόφαση του Συμβουλίου για τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στο Λίβανο[8].

Εξελίξεις μετά την τελευταία έκθεση στις 30 Ιουνίου 2007

Εγκρίθηκε η απόφαση του Συμβουλίου για τη χορήγηση δανείου ΜΧΣ προς το Λίβανο. Δεν υπήρξαν εκταμιεύσεις στο πλαίσιο δανείων ΜΧΣ και Ευρατόμ κατά το δεύτερο ήμισυ του 2007.

Όπως αναφέρθηκε στο τμήμα 2 ανωτέρω, η νέα συμφωνία περί εγγυήσεων με την ΕΤΕπ καλύπτει τις χρηματοδοτικές πράξεις που έχουν υπογραφεί μετά τις 17 Απριλίου 2007. Από την 31η Δεκεμβρίου 2007, υπεγράφησαν από την ΕΤΕπ χρηματοδοτικές πράξεις συνολικού ύψους 3 165 εκατομμυρίων EUR, εκ των οποίων 1 267 εκατομμύρια EUR βάσει της γενικής εντολής που έληξε την 31η Ιουλίου 2007[9] και 1 898 εκατομμυρίων EUR βάσει της νέας γενικής εντολής.

Στοιχεία για τους κινδύνους που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό

Ορισμός του κινδύνου

Οι κίνδυνοι που βαρύνουν τον προϋπολογισμό απορρέουν από το οφειλόμενο ποσό κεφαλαίων και τόκων σε σχέση με πράξεις που καλύπτονται από εγγύηση.

Οι πράξεις που περιέρχονται σε κατάσταση αθέτησης υποχρέωσης πιστούχου καλύπτονται από το Ταμείο όταν σχετίζονται με τρίτες χώρες (72% του συνολικού εγγυημένου υπολοίπου στις 31 Δεκεμβρίου 2007) και απευθείας από τον προϋπολογισμό όταν αυτές αφορούν κράτη μέλη (τα δάνεια για τη χρηματοδότηση ή προς όφελος σχεδίων σε κράτη μέλη αντιπροσωπεύουν το εναπομένον 28% του συνολικού υπολοίπου). Το μεγαλύτερο μέρος των εγγυημένων δανείων που αφορούν κράτη μέλη είναι αποτέλεσμα των πρόσφατων διευρύνσεων. Σύμφωνα με το άρθρο 1, τρίτη παράγραφος του κανονισμού περί του Ταμείου, αφ’ ης στιγμής μία χώρα καταστεί μέλος, ο κίνδυνος για τα σχετικά δάνεια μεταφέρεται από το Ταμείο στον προϋπολογισμό.

Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, δύο είναι οι μέθοδοι που εφαρμόζονται για την αξιολόγηση των κινδύνων που βαρύνουν τον προϋπολογισμό (είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω του Ταμείου):

- αφενός, η μέθοδος που συνίσταται στον υπολογισμό του συνολικού οφειλόμενου κεφαλαίου για τις εκάστοτε πράξεις σε συγκεκριμένη ημερομηνία περιλαμβανομένων των δεδουλευμένων τόκων. Από τη μέθοδο αυτή προκύπτει το επίπεδο κινδύνου που βαρύνει τον προϋπολογισμό σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία.

- αφετέρου, η δημοσιονομική προσέγγιση η οποία ορίζεται ως «ετήσιος κίνδυνος που βαρύνει τον προϋπολογισμό» και βασίζεται στον υπολογισμό του ανώτατου ποσού που η Κοινότητα θα ήταν υποχρεωμένη να καταβάλει σε ένα οικονομικό έτος εάν υποτεθεί ότι όλα τα εγγυημένα δάνεια τελούν σε κατάσταση αθέτησης υποχρέωσης πιστούχου[10].

Πίνακας 1: Συνολικά οφειλόμενα ποσά που καλύπτονται από εγγύηση στις 31 Δεκεμβρίου 2007 σε εκατ. EUR |

Αποπληρωτέο κεφάλαιο | Δεδουλευμένοι τόκοι | Σύνολο | % |

Κράτη μέλη* |

ΜΧΣ | 253 | 2 | 255 | 1% |

Ευρατόμ | 435 | 7 | 442 | 3% |

ΕΤΕπ | 4 060 | 38 | 4 098 | 24% |

Υποσύνολο κρατών μελών* | 4 748 | 48 | 4 795 | 28% |

Τρίτες χώρες |

ΜΧΣ | 534 | 7 | 540 | 3% |

Ευρατόμ | 39 | 1 | 40 | <1% |

ΕΤΕπ | 11 729 | 118 | 11 848 | 69% |

Υποσύνολο τρίτων χωρών | 12 302 | 126 | 12 428 | 72% |

Σύνολο | 17 050 | 173 | 17 223 | 100% |

* Ο κίνδυνος αυτός καλύπτεται απευθείας από τον προϋπολογισμό και συμπεριλαμβάνει τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, δεδομένου ότι προσχώρησαν στην ΕΕ την 01.01.2007. |

Στους πίνακες A1, A2, A3 και A4 του παραρτήματος παρέχονται λεπτομερέστερες πληροφορίες για οφειλόμενα ποσά, ιδίως τα σχετικά ανώτατα όρια, τα εκταμιευθέντα ποσά και τα ποσοστά εγγύησης.

Κίνδυνοι που συνδέονται με κράτη μέλη

Οι τρέχοντες κίνδυνοι σε σχέση με κράτη μέλη είναι αποτέλεσμα δανείων που χορηγήθηκαν προ της προσχώρησης.

Το 2008, ο προϋπολογισμός βαρύνεται με κίνδυνο που συνδέεται με κράτη μέλη ύψους 769 εκατ. EUR συμπεριλαμβανομένης της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, δεδομένου ότι οι χώρες αυτές προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2007. Από τον πίνακα 2 προκύπτει ότι οι εν λόγω δύο χώρες καταλαμβάνουν την πρώτη και τη δεύτερη θέση από την άποψη του οφειλόμενου ποσού που τους αντιστοιχεί.

Πίνακας 2: Kατάταξη των κρατών μελών με κριτήριο το άνοιγμα σε σχέση με το μέγιστο κίνδυνο που βαρύνει τον προϋπολογισμό το 2008 (σε εκατ. EUR) |

Κατάταξη | Χώρα | 2008 | % |

1 | Ρουμανία | 257,5 | 33,5% |

2 | Βουλγαρία | 158,1 | 20,6% |

3 | Πολωνία | 89,0 | 11,6% |

4 | Τσεχική Δημοκρατία | 88,8 | 11,5% |

5 | Σλοβακία | 71,7 | 9,3% |

6 | Ουγγαρία | 38,2 | 5,0% |

7 | Σλοβενία | 30,4 | 4,0% |

8 | Κύπρος | 15,3 | 2,0% |

9 | Λετονία | 8,0 | 1,0% |

10 | Λιθουανία | 6,9 | 0,9% |

11 | Εσθονία | 4,3 | 0,6% |

12 | Μάλτα | 0,8 | 0,1% |

Σύνολο | 768,9 | 100,0% |

Ο κίνδυνος για τα κράτη μέλη αφορά όλα τα κράτη μέλη που συμμετείχαν στις δύο τελευταίες διευρύνσεις με ληκτότητα μέχρι το 2031.

Κίνδυνοι που συνδέονται με τρίτες χώρες

Το 2008, το Ταμείο θα επιβαρυνθεί με μέγιστο κίνδυνο συνδεόμενο με τρίτες χώρες ύψους 1 322 εκατ. EUR. Οι χώρες που κατέχουν τις δέκα πρώτες θέσεις με βάση το συνολικό τους υπόλοιπο απαριθμούνται κατωτέρω. Οι χώρες αυτές αντιπροσωπεύουν το 78% του κινδύνου που επωμίστηκε το Ταμείο το 2008. Η οικονομική κατάσταση των υπόψη χωρών σχολιάζεται στο τμήμα 7 κατωτέρω.

Πίνακας 3: Κατάταξη των 10 σημαντικότερων τρίτων χωρών με κριτήριο το άνοιγμα σε σχέση με τον μέγιστο κίνδυνο που βαρύνει το Ταμείο το 2008 (σε εκατ. EUR) |

Κατάταξη | Χώρα | 2008 | % του συνολικού μέγιστου κινδύνου |

1 | Τουρκία | 255,6 | 19,3% |

2 | Αίγυπτος | 199,3 | 15,1% |

3 | Μαρόκο | 127,1 | 9,6% |

4 | Τυνησία | 121,9 | 9,2% |

5 | Βραζιλία | 86,1 | 6,5% |

6 | Νότια Αφρική | 84,3 | 6,4% |

7 | Σερβία και Μαυροβούνιο[11] | 55,0 | 4,2% |

8 | Κροατία | 38,5 | 2,9% |

9 | Βοσνία και Ερζεγοβίνη | 30,0 | 2,3% |

10 | Συρία | 27,9 | 2,1% |

Σύνολο 10 χωρών | 1 025,6 | 77,6% |

Το Ταμείο καλύπτει τα εγγυημένα δάνεια 54 χωρών με ληκτότητα μέχρι το 2037. Λεπτομερή στοιχεία ανά χώρα παρατίθενται στον πίνακα A2 του παραρτήματος.

Συνολικός κίνδυνος που καλύπτεται από τον προϋπολογισμό

Συνολικά, το 2008 ο προϋπολογισμός θα καλύψει ποσό 2 091 εκατ. EUR, το οποίο αντιστοιχεί στα ποσά που καθίστανται απαιτητά κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, εκ των οποίων 37% οφείλονται από κράτη μέλη (βλ. πίνακα A2 του παραρτήματος).

Εξέλιξη του κινδύνου

Ο κίνδυνος που αφορά κράτη μέλη αναμένεται να μειωθεί στο μέλλον λόγω της εξόφλησης από τα κράτη μέλη των σχετικών δανείων Ευρατόμ, δανείων ΜΧΣ και δανείων με εγγύηση της ΕΤΕπ (βλ. διάγραμμα A1 στο τμήμα 1.3 του παραρτήματος).

Τα δάνεια ΜΧΣ προς τρίτες χώρες αποτελούν αντικείμενο επιμέρους αποφάσεων του Συμβουλίου. Η χρηματοδοτική συνδρομή που χορηγήθηκε βάσει της απόφασης 2007/860/ΕΚ του Συμβουλίου της 10ης Δεκεμβρίου 2007 με την οποία παρέχεται μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς το Λίβανο αποτελείται από δάνεια ύψους 50 εκατ. EUR και επιχορηγήσεις μέγιστου ύψους 30 εκατ. EUR. Υπάρχει η πρόθεση να εκταμιευτεί το μέρος που αφορά τα δάνεια σε δύο ίσες δόσεις από το 2008.

Τα δάνεια της Ευρατόμ προς κράτη μέλη ή προς ορισμένες επιλέξιμες τρίτες χώρες (Ρωσική Ομοσπονδία, Δημοκρατία της Αρμενίας, Ουκρανία) υπόκεινται στο ανώτατο όριο των 4 δισεκατομμυρίων EUR, εκ των οποίων 85% περίπου έχει ήδη χρησιμοποιηθεί. Το διαθέσιμο υπόλοιπο είναι περίπου 600 εκατ. EUR. Βάσει της υφιστάμενης συμφωνίας δανειοδότησης του 2004 προς την K2R4 στην Ουκρανία (ισοδύναμο σε EUR ποσό 83 εκατ. USD βάσει συμφωνίας δανειακής διευκόλυνσης), εκ των οποίων 39 εκατ. EUR έχουν ήδη εκταμιευτεί, μπορούν να εκταμιευθούν και άλλες δόσεις το 2008.

Η προηγούμενη γενική εντολή της ΕΤΕπ έληξε στις 31 Ιουλίου 2007. Κατά την ημερομηνία αυτή, είχαν υπογραφεί συμβάσεις που αντιστοιχούν λαμβανόμενες από κοινού στο 98% του συνολικού ανώτατου ορίου βάσει αυτής της εντολής (20 060 εκατ. EUR – βλ. πίνακα A5 του παραρτήματος). Εκκρεμεί προς εκταμίευση συνολικό ποσό ύψους 7 663 εκατ. EUR βάσει των προηγούμενων εντολών της ΕΤΕπ, εκ των οποίων 93% αφορούν την προηγούμενη γενική εντολή[12] και προβλέπεται να εκταμιευτούν εντός των 10 επόμενων ετών από τη λήξη της παρούσας εντολής, δεδομένου ότι η εγγύηση της Κοινότητας λήγει στο τέλος της περιόδου αυτής[13].

Το πλέον σημαντικό στοιχείο που θα έχει συνέπειες για τους κινδύνους που θα βαρύνουν τον προϋπολογισμό στο μέλλον είναι η πρόσφατη κοινοτική εγγύηση η οποία χορηγήθηκε στην ΕΤΕπ βάσει της νέας γενικής εντολής. Η εγγύηση της Κοινότητας περιορίζεται στο 65% του συνολικού ποσού των πιστώσεων που εκταμιεύονται και των εγγυήσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΤΕπ, μείον τα επιστραφέντα ποσά, συν όλα τα συναφή ποσά, με ανώτατο όριο το ποσό των 27 800 εκατ. EUR [14]. Κατά τη διάρκεια του 2007 υπεγράφη βάσει της νέας αυτής εντολής ποσό ύψους 1 898 εκατ. EUR, εκ των οποίων 1 820 εκατ. EUR δεν είχαν καταβληθεί στα τέλη του 2007.

Το διάγραμμα Α2 του τμήματος 1.3 του παραρτήματος περιλαμβάνει προσομοιώσεις για διάφορα σενάρια εκταμιεύσεων με βάση τις εντολές που είχαν προηγηθεί της νέας γενικής εντολής, καθώς και βάσει της νέας γενικής εντολής, δεδομένου ότι οι εκταμιεύσεις αυτές έχουν σημαντικές επιπτώσεις για την τροφοδότηση του Ταμείου.

Περιπτώσεις Αθέτησης Υποχρέωσης Πιστούχου, Κατάπτωση Εγγυήσεων του Προϋπολογισμού και Τόκοι Υπερημερίας

Πληρωμές με ταμειακά διαθέσιμα

Η Επιτροπή αντλεί από τα ταμειακά διαθέσιμά της για να αποφεύγει τις καθυστερήσεις και τα συναφή έξοδα κατά την εξυπηρέτηση των δανειοληπτικών της πράξεων οσάκις ο οφειλέτης καθυστερεί να καταβάλει τα προβλεπόμενα ποσά στην Επιτροπή[15].

Πληρωμές από τον προϋπολογισμό

Δεν ζητήθηκε πίστωση βάσει του άρθρου του προϋπολογισμού 01 04 01, «Εγγυήσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα χορηγηθέντα δάνεια», δεδομένου ότι καμία περίπτωση αθέτησης υποχρέωσης πιστούχου δεν κατεγράφη το δεύτερο εξάμηνο του 2007.

Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης για εξωτερικές ενέργειες

Σε περίπτωση καθυστερημένης εξόφλησης από τον δικαιούχο ενός δανείου (με προορισμό τρίτη χώρα) το οποίο έχει χορηγηθεί από την Κοινότητα ή έχει καλυφθεί με εγγύηση της Κοινότητας, το Ταμείο καλείται να καλύψει την αθέτηση υποχρέωσης πιστούχου εντός τριμήνου από την ημερομηνία κατά την οποία καθίσταται ληξιπρόθεσμη η οφειλή.[16]

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007, δεν ζητήθηκε καμία σχετική παρέμβαση του Ταμείου.

Το σύνολο των τόκων υπερημερίας στις 31 Δεκεμβρίου 2007, (πρόκειται για τους τόκους εν είδει ποινής) ως προς τη Δημοκρατία της Αργεντινής ανερχόταν σε 1 718 493,12 USD, εκ των οποίων 1 448 433,44 USD (που ισοδυναμεί με 983 923,27 EUR) εξακολουθεί να μην έχει ανακτηθεί από το Ταμείο. Δεδομένου ότι το Ταμείο δεν κλήθηκε να παρέμβει για την εναπομένουσα διαφορά, το ποσό αυτό οφείλεται στην ΕΤΕπ. Η Επιτροπή και η ΕΤΕπ έχουν επανειλημμένως υπενθυμίσει στις αρχές της Αργεντινής την αναγκαιότητα της ολοσχερούς εξόφλησης των εν λόγω τόκων υπερημερίας πριν από τη διενέργεια νέων πράξεων δανειοδότησης από μέρους της ΕΤΕπ στη συγκεκριμένη χώρα.

Ταμείο Εγγύησης για εξωτερικές δράσεις

Ανακτήσεις ποσών

Το 2007 δεν πραγματοποιήθηκαν ανακτήσεις ποσών.

Ενεργητικό

Στις 31 Δεκεμβρίου 2007, το καθαρό ενεργητικό του Ταμείου ανερχόταν σε 1 026 515 043,63 EUR.

Ποσό-στόχος

Το Ταμείο οφείλει να επιτύχει ένα κατάλληλο επίπεδο (ποσό-στόχο), το οποίο ορίζεται στο 9% των συνολικών τρεχουσών κεφαλαιακών υποχρεώσεων που απορρέουν από κάθε πράξη, με την προσθήκη των δεδουλευμένων τόκων. Η αναλογία μεταξύ των πόρων του Ταμείου ( 1 026 515 043,63 EUR) και των τρεχουσών κεφαλαιακών υποχρεώσεων[17] (12 427 584 330,13 EUR) κατά την έννοια του κανονισμού περί του Ταμείου ήταν 8,26%.

Στα τέλη του 2007, οι πόροι του Ταμείου ήταν χαμηλότεροι από το ποσό-στόχο. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες για την τροφοδότηση του Ταμείου που θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο στις 30 Ιανουαρίου 2007[18], προστέθηκε πλεόνασμα 91,60 εκατ. EUR στο προσχέδιο προϋπολογισμού του 2009 καθώς και ποσό ύψους 500 000,00 EUR για την εξωτερική αξιολόγηση στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης της εξωτερικής εντολής της ΕΤΕπ σύμφωνα με την απόφαση 2006/1016/ΕΚ του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 2006[19].

Αξιολόγηση των κινδύνων: Οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση των τρίτων χωρών που επωφελούνται από τις σημαντικότερες πράξεις δανειοδότησης της ΕΕ

Εισαγωγή

Σε προηγούμενες ενότητες της έκθεσης παρατίθενται στοιχεία για ποιοτικές παραμέτρους των κινδύνων που βαρύνουν τον προϋπολογισμό. Παρόλα αυτά, επιβάλλεται επίσης να αξιολογηθεί η ποιότητα των κινδύνων, η οποία εξαρτάται από το είδος της πράξης και από την πιστοληπτική ικανότητα του δανειολήπτη (βλ. τμήμα 4.3 ανωτέρω). Πίνακες για την αξιολόγηση του κινδύνου χώρας παρατίθενται χωριστά στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. Περίληψη της ανάλυσης αυτής παρέχεται κατωτέρω για τις δέκα χώρες που αντιπροσωπεύουν τον μεγαλύτερο ετήσιο κίνδυνο για τον προϋπολογισμό το 2008 (βλ. τμήμα 4.3 ανωτέρω) και των χωρών που έχουν άμεση έκθεση στον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Υποψήφιες χώρες

Στην Κροατία, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ (ακαθάριστο εγχώριο προϊόν) ανήλθε σε 5,6% το 2007, έναντι 4,8% το 2006. Ο κυριότερος μοχλός της ανάπτυξης ήταν η επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης της ιδιωτικής και δημόσιας κατανάλωσης, που τροφοδοτήθηκε από την ισχυρή αν και επιβραδυνόμενη πιστωτική επέκταση, έκτακτες μεταβιβάσεις προς συνταξιούχους και τις προεκλογικές δαπάνες. Η αύξηση των επενδύσεων επιβραδύνθηκε σε 6,5%, έναντι 10,9% το 2006, λόγω της σταδιακής ολοκλήρωσης των μεγάλων έργων δημοσίων επενδύσεων στο δίκτυο μεταφορών. Συγχρόνως, οι ιδιωτικές επενδύσεις απέκτησαν μεγαλύτερο δυναμισμό, εν μέρει λόγω ορισμένων βελτιώσεων στο γενικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε σε 8,6% του ΑΕΠ, έναντι 7,9% το προηγούμενο έτος, κυρίως λόγω του υψηλότερου εμπορικού ελλείμματος, που ήταν αποτέλεσμα των μεγάλων εισαγωγών και της μείωσης του ρυθμού αύξησης των εξαγωγών κατά το τέταρτο τρίμηνο. Οι καθαρές εισροές ΑΞΕ (άμεσων ξένων επενδύσεων) αυξήθηκαν σημαντικά και έφθασαν σε 9,1% του ΑΕΠ, υπεραντισταθμίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Η αύξηση του ακαθάριστου εξωτερικού χρέους συνεχίστηκε, λόγω της επιτάχυνσης του άμεσου δανεισμού του τομέα των επιχειρήσεων ενώ η γενική κυβέρνηση καθώς και ο τραπεζικός τομέας μείωσαν τις εκκρεμούσες υποχρεώσεις τους έναντι της αλλοδαπής. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους αυξήθηκε από 85,5% του ΑΕΠ στα τέλη του 2006 σε 88,9% στα τέλη του 2007.

Στην Πρώην Μακεδονική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η αύξηση της παραγωγής σημείωσε αισθητή επιτάχυνση φθάνοντας σε περίπου 5% (σε πραγματικούς όρους) το 2007, έναντι 4% το 2006. Σημαντικοί αναπτυξιακοί μοχλοί ήταν οι εξαγωγές προϊόντων χάλυβα και η ιδιωτική κατανάλωση. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών του έτους, φθάνοντας σε έλλειμμα σχεδόν 3% του ΑΕΠ στα τέλη του-2007. Οι ακαθάριστες εισροές ΑΞΕ υποχώρησαν σε 4,8% του ΑΕΠ στα τέλη του 2007, μετά την αύξηση που είχαν σημειώσει, φθάνοντας σε σχεδόν 6% του ΑΕΠ το 2006, χάρη σε ένα σχέδιο ιδιωτικοποίησης στον τομέα της ενέργειας. Οι πρόωρες εξοφλήσεις χρεών μείωσαν το εξωτερικό χρέος της χώρας σε περίπου 50% του ΑΕΠ.

Στην Τουρκία, η ετήσια αύξηση του ΑΕΠ υποχώρησε σε 4,5% το 2007, έναντι 6,9% το 2006. Ο υψηλότερος πληθωρισμός και η αυστηρή νομισματική πολιτική της κεντρικής τράπεζας στα μέσα του 2006 οδήγησαν σε επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της εγχώριας ζήτησης. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών παρέμεινε σταθερό σε σχεδόν 6% του ΑΕΠ. Οι ακαθάριστες εισροές ΑΞΕ έφθασαν σε 3% του ΑΕΠ το 2007, εκ των οποίων σχεδόν τα δύο τρίτα αφορούσαν το χρηματοπιστωτικό τομέα. Το προηγούμενο έτος, το εξωτερικό χρέος της χώρας μειώθηκε κατά περίπου 2 ποσοστιαίες μονάδες σε 37% του ΑΕΠ στα τέλη του 2007. Συγχρόνως, το δημόσιο χρέος μειώθηκε σε 39% του ΑΕΠ από 46% του ΑΕΠ το 2006. Οι τουρκικές τράπεζες προσφεύγουν συχνά σε διεθνή δανεισμό για να χρηματοδοτήσουν την εγχώρια δανειοδότηση, και επομένως αναμένεται ότι οι επιπτώσεις της παγκόσμιας πιστωτικής συμπίεσης θα γίνουν βαθμιαία αισθητές σε αυτές.

Πιθανές υποψήφιες χώρες

Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ επιβραδύνθηκε από 6,7% το 2006 σε 6% το 2007. Το 2007, η διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος συνέβαλε στην αύξηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών από 8,4% του ΑΕΠ το 2006 σε 13,1% του ΑΕΠ το 2007. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών χρηματοδοτήθηκε πλήρως από τις καθαρές ΑΞΕ καθώς οι εκτεταμένες ιδιωτικοποιήσεις στη Δημοκρατία της Σερβίας σε συνδυασμό με τη σχετικά καλύτερη απόδοση των επενδύσεων σε αναξιοποίητες ζώνες οδήγησαν σε εκτίναξη των ΑΞΕ σε 13,8% του ΑΕΠ. Το εξωτερικό δημόσιο χρέος μειώθηκε σε 18,5% του ΑΕΠ στα τέλη του 2007, ενώ το συνολικό εξωτερικό χρέος εκτιμάται ότι είναι χαμηλότερο από το 50% του ΑΕΠ.

Στη Σερβία το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7,5% κατά τη διάρκεια του 2007. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε σε 16% του ΑΕΠ, λόγω του αυξανόμενου εμπορικού ελλείμματος και της μείωσης των καθαρών τρεχουσών μεταβιβάσεων. Οι καθαρές εισροές ΑΞΕ μειώθηκαν σε 5,1% του ΑΕΠ ενώ ο δανεισμός από την αλλοδαπή αυξήθηκε σε 10,3% του ΑΕΠ. Λόγω της επιβράδυνσης των εισροών κεφαλαίου, τα συναλλαγματικά αποθέματα της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας μειώθηκαν σε 3% του ΑΕΠ. Τα συναλλαγματικά αποθέματα της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας αντιστοιχούσαν σε 7,5 μήνες εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στο τέλος του έτους. Το εξωτερικό χρέος διατηρήθηκε στο 62% του ΑΕΠ ενώ το εξωτερικό χρέος του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα στα τέλη του 2007 έφθανε σε 41% και 21% του ΑΕΠ, αντίστοιχα.

Στο Μαυροβούνιο , οι εκτιμήσεις για το ΑΕΠ δείχνουν οικονομική μεγέθυνση της τάξης του 7% για το 2007 η οποία ενισχύθηκε από την πρωτοφανώς υψηλή τουριστική κίνηση της περιόδου και την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών που τονώθηκε λόγω της ταχείας πιστωτικής επέκτασης. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών σημείωσε ραγδαία επιδείνωση φθάνοντας σε 44,2% του ΑΕΠ λόγω του εκτεταμένου εμπορικού ελλείμματος και ιδίως της μείωσης των εξαγωγών. Εντούτοις, οι εισροές ΑΞΕ αυξήθηκαν κατά 56% στη διάρκεια του έτους. Ωστόσο, οι ταυτόχρονες σημαντικότατες εκροές είχαν ως αποτέλεσμα οι καθαρές ΑΞΕ να περιοριστούν σε 23% του ΑΕΠ. Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε 32,4% του ΑΕΠ λόγω της μεγάλης αύξησης του εγχώριου χρέους. Αντίθετα, το εξωτερικό δημόσιο χρέος μειώθηκε κατά 8,3% σε ετήσια βάση φθάνοντας έτσι σε 20,3% του ΑΕΠ, μετά από αρκετές πρόωρες εξοφλήσεις σε πολυμερείς πιστωτές οι οποίες διευκολύνθηκαν από τα ευνοϊκά δημοσιονομικά αποτελέσματα.

Νέα Ανεξάρτητα Κράτη

Στη Γεωργία , ο λογαριασμός τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε περαιτέρω το 2007 με αποτέλεσμα το έλλειμμα να φθάσει σε σχεδόν 20% του ΑΕΠ, και το εμπορικό έλλειμμα σε σχεδόν 26% του ΑΕΠ. Έχει ξεκινήσει η διαφοροποίηση των εξαγωγών μετά τον εμπορικό αποκλεισμό που επιβλήθηκε από τη Ρωσία, αλλά η συνολική αύξηση των εξαγωγών δεν ήταν αρκετά μεγάλη για να αντισταθμίσει την τεράστια αύξηση της ζήτησης για εισαγωγές εν γένει και τις επιπτώσεις των υψηλότερων τιμών για τις εισαγωγές φυσικού αερίου. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών χρηματοδοτήθηκε, ωστόσο, από τις εισροές ξένων κεφαλαίων, περιλαμβανομένων των άμεσων ξένων επενδύσεων που αυξήθηκαν σε 1584 εκατ. USD το 2007 (1076 εκατ. USD το 2006). Επίσης, ο τραπεζικός τομέας αύξησε το δανεισμό του από τις ξένες κεφαλαιαγορές. Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης ήταν ισχυρός και διαμορφώθηκε σε 12.4%, χάρη στη μεγάλη πιστωτική επέκταση, τις ιδιωτικοποιήσεις, τις άμεσες ξένες επενδύσεις και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Οι δημόσιες δαπάνες (ιδίως οι στρατιωτικές) αυξήθηκαν στη διάρκεια του 2007, και το δημοσιονομικό έλλειμμα εκτιμάται σε 4,7% του ΑΕΠ. Δεδομένου ότι το έλλειμμα χρηματοδοτήθηκε από τα έσοδα των ιδιωτικοποιήσεων, το δημόσιο έλλειμμα παρέμεινε σταθερό σε ονομαστικούς όρους, παρουσιάζοντας μείωση ως ποσοστό του ΑΕΠ σε περίπου 25% (εξωτερικό δημόσιο χρέος περίπου 17% του ΑΕΠ). Η κυριότερη οικονομική πρόκληση ήταν η διατήρηση του πληθωρισμού σε μονοψήφιο ποσοστό. Ο δωδεκάμηνος πληθωρισμός ήταν 11% το Δεκέμβριο του 2007 και οι διεθνείς τιμές των εμπορευμάτων εξακολουθούν να ασκούν πίεση στις τιμές καταναλωτή. Ο οίκος Standard & Poor's διατήρησε την πιστοληπτική διαβάθμιση της Γεωργίας σε B+ με θετικές προοπτικές. Η πιστοληπτική διαβάθμιση της Γεωργίας σύμφωνα με τον οίκο Fitch είναι BB- με σταθερές προοπτικές τον Ιούλιο του 2007, γεγονός που αντανακλά κυρίως τη μείωση της επιβάρυνσης του δημοσίου χρέους.

Στην Ουκρανία , η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ διατηρήθηκε σε 7,3% το 2007, χάρη ιδίως στην μεγάλη πιστωτική επέκταση και τις αυξήσεις των πραγματικών εισοδημάτων. Ο λογαριασμός τρεχουσών συναλλαγών σημείωσε μικρή επιδείνωση, φθάνοντας σε έλλειμμα ύψους 4,2% του ΑΕΠ. Το εμπορικό έλλειμμα ανήλθε σε 5,6% του ΑΕΠ, λόγω της μεγάλης αύξησης των εισαγωγών και των υψηλότερων τιμών των εισαγωγών ενέργειας. Συνολικά, οι όροι του εμπορίου παρέμειναν θετικοί για την Ουκρανία χάρη στις υψηλές τιμές του χάλυβα στις παγκόσμιες αγορές (αποτελεί το σημαντικότερο τομέα εξαγωγών της Ουκρανίας που καταλαμβάνει 40% των συνολικών εξαγωγών). Το δημοσιονομικό έλλειμμα διατηρήθηκε σε 1,5% καθώς η δυναμική οικονομική ανάπτυξη ενίσχυσε τα έσοδα της κυβέρνησης. Το δημόσιο εξωτερικό χρέος της Ουκρανίας μειώθηκε σε περίπου 10% του ΑΕΠ, ενώ ο δανεισμός του τραπεζικού τομέα από τις ξένες κεφαλαιαγορές είχε ως αποτέλεσμα το συνολικό εξωτερικό χρέος να φθάσει σε περίπου 60% του ΑΕΠ. Ο πληθωρισμός σε δωδεκάμηνη βάση εξακολούθησε να επιταχύνεται στα τέλη του 2007, φθάνοντας σε 16,6% το Δεκέμβριο του 2007, λόγω των τιμών των τροφίμων που αντιστοιχούν σε περίπου 50% του καλαθιού καταναλωτικών αγαθών του δείκτη. Οι κυριότεροι κίνδυνοι σχετίζονται με την ταραχώδη πολική κατάσταση, που κορυφώθηκε με τις πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 2007. Η ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία της κυβέρνησης που ήρθε στην εξουσία μετά τις εκλογές και συνεχιζόμενη πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ των κυριότερων πολιτικών φορέων δεν ευνοούν τις απαραίτητες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, ο οργανισμός πιστοληπτικής αξιολόγησης Standard & Poor επιβεβαίωσε την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική διαβάθμιση της χώρας σε BB-, ιδίως χάρη στο χαμηλό επίπεδο χρέωσης του δημοσίου τομέα.

Η οικονομία του Τατζικιστάν συνέχισε να αυξάνεται με ιδιαίτερο δυναμισμό το 2007, και ο ρυθμός ανάπτυξης έφθασε σε 7,8% του ΑΕΠ. Μετά από πλεόνασμα του προϋπολογισμού που ανήλθε σε 1,7% το 2006, ο προϋπολογισμός αναμένεται να σημειώσει έλλειμμα το 2007 που θα φθάσει σε 14,1% του ΑΕΠ (εκτίμηση του ΔΝΤ). Χάρη στις επιτυχείς διμερείς συμφωνίες σχετικά με το χρέος κυρίως με τη Ρωσία – το μεγαλύτερο πιστωτή του Τατζικιστάν – και την ελάφρυνση των δανειακών υποχρεώσεων βάσει της πολυμερούς πρωτοβουλίας ελάφρυνσης του χρέους MDRI (Multilateral Debt Relief Initiative -) του ΔΝΤ το 2006, το εξωτερικό χρέος αρχικά μειώθηκε σε 33,6% του ΑΕΠ το 2006, αλλά ακολουθώντας την απότομη αύξηση του ελλείμματος του προϋπολογισμού το 2007, αυξήθηκε και πάλι σε περίπου 41,9% του ΑΕΠ το 2007. Η επιδείνωση του εμπορικού ελλείμματος αντισταθμίζεται εν μέρει μόνο από την ταχεία αύξηση των εμβασμάτων από την αλλοδαπή. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών σημείωσε απότομη αύξηση από 3,0% το 2006 σε περίπου 9,5% το 2007. Η κάλυψη των εισαγωγών από τα ακαθάριστα επίσημα συναλλαγματικά αποθέματα παραμένει σχετικά χαμηλή, ανερχόμενη σε περίπου δύο μήνες εισαγωγών. Η διευκόλυνση του ΔΝΤ για τη μείωση της φτώχειας και την ανάπτυξη (Poverty Reduction and Growth Facility - PRGF) ολοκληρώθηκε με επιτυχία το 2006. Οι αρχές άρχισαν την προετοιμασία ενός άλλου μηχανισμού που θα διαδεχθεί τη διευκόλυνση αυτή, ενδεχομένως βάσει του προγράμματος μέσων υποστήριξης πολιτικής PSI (Policy Support Instrument του ΔΝΤ).

Άλλες τρίτες χώρες

Μεσογειακές χώρες

Η οικονομία του Μαρόκου επηρεάστηκε έντονα από τις ξηρασίες του 2007· η μείωση της γεωργικής παραγωγής οδήγησε σε μείωση της οικονομικής ανάπτυξης από 8% το 2006 σε 2,2% το 2007. Η σταθερή αύξηση του μη γεωργικού ΑΕΠ (5,5% στα τέλη του 2007 έναντι 5,2% το 2006) και η συνεχιζόμενη διαφοροποίηση συντελούν στην αύξηση της ανθεκτικότητας της οικονομίας του Μαρόκου στις αναταραχές. Η αύξηση του ΑΕΠ οφείλεται κυρίως στην εγχώρια ζήτηση: η ιδιωτική κατανάλωση τροφοδοτήθηκε από την αύξηση των μισθών στις αστικές περιοχές, την ταχεία πιστωτική επέκταση, τη θετική εξέλιξη της αγοράς εργασίας και το υψηλό επίπεδο των εμβασμάτων· η δημόσια κατανάλωση επιταχύνθηκε έντονα μετά την κατά 8% αύξηση των τακτικών δαπανών. Το εξωτερικό περιβάλλον εξακολουθεί να καθορίζεται από το σημαντικό και διευρυνόμενο εμπορικό έλλειμμα (21,0% του ΑΕΠ το 2007). Το 2007, και για πρώτη φορά, δεν αντισταθμίστηκε πλήρως από τα τουριστικά έσοδα και τα εμβάσματα, και ο λογαριασμός τρεχουσών συναλλαγών του Μαρόκου εμφανίζει έλλειμμα. Η άνοδος του ΑΕΠ αναμένεται να σταθεροποιήσει τη σταθερή μείωση του δείκτη εξωτερικού χρέους προς το ΑΕΠ σε 22% του ΑΕΠ στα τέλη του 2007. Το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα εκτιμάται ότι έχει περιοριστεί αισθητά το 2007 σε 0,2% του ΑΕΠ (μη περιλαμβανομένων των εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις). Οι πληθωριστικές πιέσεις διατηρήθηκαν υπό έλεγχο, με μέσο ποσοστό πληθωρισμού 2,0% στα τέλη του 2007. Οι περιορισμένες αυξήσεις των τιμών δείχνουν επίσης την ισχύ του νομίσματος του Μαρόκου (MΑD). Ο σημερινός μηχανισμός συναλλαγματικής ισοτιμίας στο πλαίσιο του οποίου το MΑD συνδέεται με ένα καλάθι νομισμάτων με κύριο νόμισμα το ευρώ, οδήγησε σε επιδείνωση των όρων του εμπορίου λόγω της ανατίμησης του MΑD σύμφωνα με τη συναλλαγματική ισοτιμία EUR-USD. Οι αρχές αποφάσισαν να ελευθερώσουν σταδιακά τον εξωτερικό λογαριασμό κεφαλαίου, πράγμα που θα σημαίνει την αποχώρηση από το σημερινό μηχανισμό σταθερής σύνδεσης και μια σταδιακή πορεία προς ένα πιο ευέλικτο καθεστώς συναλλαγματικής ισοτιμίας και θέσπιση στόχων όσον αφορά τον πληθωρισμό.

Η οικονομική ανάπτυξη της Τυνησίας επιταχύνθηκε από 5,5% το 2006 σε 6,3% το 2007, χάρη στον τομέα της μεταποίησης εκτός της κλωστοϋφαντουργίας, τον τομέα της ενέργειας και τις υπηρεσίες μεταφορών και τηλεπικοινωνιών. Παρά την ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη, η ανεργία παρέμεινε υψηλή κινούμενη γύρω στο 14%. Σημαντικό μέρος των ανέργων διαθέτει πανεπιστημιακό πτυχίο. Το έλλειμμα της κεντρικής κυβέρνησης, μη περιλαμβανομένων των ιδιωτικοποιήσεων, σταθεροποιήθηκε γύρω στο 3%. Η συνετή δημοσιονομική πολιτική σε συνδυασμό με την αυστηρότερη νομισματική πολιτική είχαν ευεργετικά αποτελέσματα για την οικονομία της Τυνησίας καθώς ο πληθωρισμός συγκρατήθηκε σε περιορισμένα επίπεδα το 2007 και δεν υπερέβη το 3,1%. Η δημοσιονομική πειθαρχία και οι δύο αυξήσεις των εγχώριων τιμών του πετρελαίου συνέβαλαν στην ελάφρυνση της επιβάρυνσης των επιδοτήσεων πετρελαίου στον προϋπολογισμό. Χάρη στην υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη και τα έσοδα των ιδιωτικοποιήσεων που χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για την απόσβεση του χρέους, περιορίστηκε το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης και η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί και στο άμεσο μέλλον. Το χρέος, που κατά το μεγαλύτερο μέρος του είναι εξωτερικό, εξακολουθεί να υπερβαίνει τη στιγμή αυτή το 50% του ΑΕΠ. Ωστόσο, η Τυνησία δείχνει ανθεκτικότητα στις εξωτερικές αναταράξεις λόγω ης μακροπρόθεσμης διάρθρωσης του εξωτερικού χρέους. Το δημόσιο χρέος αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω λόγω των ευνοϊκών βραχυπρόθεσμων προοπτικών.

Η οικονομική ανάπτυξη της Αιγύπτου επιταχύνθηκε από 6,8% το οικονομικό έτος 2006 στο επίπεδο ρεκόρ του 7,1% το οικονομικό έτος 2007. Η ανάπτυξη ενισχύεται από τις επενδύσεις, και ιδίως τις άμεσες ξένες επενδύσεις, και την ιδιωτική κατανάλωση (επίσης μέσω του τουρισμού). Ο πληθωρισμός, τόσο λόγω των δημοσίων δαπανών όσο και των υψηλότερων τιμών των εισαγόμενων τροφίμων, εκτινάχθηκε και πάλι σε διψήφια ποσοστά το οικονομικό έτος 2007. Ο υψηλός πληθωρισμός φαίνεται να αποτελεί πλέον το σημαντικότερο κίνδυνο για τη μακροοικονομική σταθερότητα. Θετική ένδειξη ήταν η επιβράδυνση της ανεργίας, η οποία όμως εξακολουθεί να κινείται σε σχετικά υψηλά επίπεδα που φθάνουν σε σχεδόν 10%. Παρά την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και την πώληση των (ημι-)κρατικών επιχειρήσεων, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης δεν μειώθηκε παρά ελάχιστα (7,7% το οικονομικό έτος 2007 έναντι 9,2% για το οικονομικό έτος 2006). Κατά συνέπεια, το ακαθάριστο δημόσιο χρέος διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα, φθάνοντας σε σχεδόν 90% του ΑΕΠ. Οι μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα σημειώνουν πρόοδο. Η υγιής δημοσιονομική πολιτική σε συνδυασμό με τη σταθερότητα των τιμών θα έχουν θετικά αποτελέσματα στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Καταβάλλονται προσπάθειες για την ανασυγκρότηση της οικονομίας του Λιβάνου μετά τη σύρραξη του 2006 με το Ισραήλ σε ένα πλαίσιο συνεχιζόμενου πολιτικού αδιεξόδου και συχνών εξάρσεων βίας. Ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ το 2007 εκτιμάται σε 4%, αποτέλεσμα πολύ καλύτερο από εκείνο που είχε αρχικά προβλεφθεί. Ο πληθωρισμός υποχώρησε παρά την υποτίμηση του δολαρίου ΗΠΑ, με το οποίο είναι συνδεδεμένη η λίρα Λιβάνου. Λόγω των αναγκών ανασυγκρότησης, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εκτιμάται ότι έχει αυξηθεί σε 10,7% του ΑΕΠ. Ωστόσο, χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από επίσημες μεταβιβάσεις και άμεσες ξένες επενδύσεις. Το δημοσιονομικό έλλειμμα συγκρατήθηκε χάρη στα μεγαλύτερα σε σχέση με τα προβλεπόμενα έσοδα. Ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ μειώθηκε ελαφρά (σε 171% μέχρι τα τέλη του 2007), αλλά εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλός. Η κυβέρνηση της χώρας προσπαθεί να βρει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην ανασυγκρότηση και τις κοινωνικές ανάγκες, αφενός, και τα προβλήματα που προκαλούνται από τη μεγάλη συσσώρευση δημοσίου χρέους, αφετέρου. Η δημοσιονομική πολιτική αποσκοπεί στη συγκράτηση του πρωτογενούς ελλείμματος εξασφαλίζοντας συγχρόνως πόρους για την ανασυγκρότηση της χώρας και για τις δαπάνες που απαιτούνται για την ανακούφιση του πληθυσμού. Η συμφωνία χρηματοδότησης που συνάφθηκε με το ΔΝΤ τον Απρίλιο του 2007 στο πλαίσιο του προγράμματος επείγουσας βοήθειας μετά από συρράξεις του Ταμείου (EPCA) ολοκληρώθηκε με επιτυχία στις αρχές του 2008.

Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης της Συρίας μετριάστηκε σε 3,9% το 2007 από 4,4% το 2006, κυρίως λόγω της μείωσης της παραγωγής πετρελαίου και των αντίξοων καιρικών συνθηκών που έπληξαν τις καλλιέργειες. Αυτές οι αρνητικές τάσεις αναμένεται να αντισταθμιστούν στο μέλλον από τη συνεχιζόμενη επέκταση του τομέα των υπηρεσιών, φαινόμενο που θα ενισχυθεί από τη σταθερή αύξηση του τουρισμού και της ζήτησης αγαθών και υπηρεσιών, προερχόμενη εν μέρει από το μεγάλο αριθμό των ιρακινών προσφύγων. Η αναμενόμενη ανάκαμψη του γεωργικού τομέα θα στηρίξει επίσης την οικονομική ανάπτυξη. Η μέση αύξηση του ποσοστού πληθωρισμού ανήλθε σε 5,5% το 2007 κυρίως λόγω της παρουσίας των ιρακινών προσφύγων, αλλά και λόγω της τουριστικής ζήτησης για τρόφιμα και των υψηλότερων τιμών των τροφίμων και του πετρελαίου. Η μείωση της παραγωγής πετρελαίου και η κλιμάκωση του κόστους των επιδοτήσεων είχαν ως αποτέλεσμα το δημοσιονομικό έλλειμμα να φθάσει σε 5,0% του ΑΕΠ το 2007. Παρά τα αυξημένα έσοδα από τον τομέα των τηλεπικοινωνιών και την ελαφρά βελτίωση των φορολογικών εσόδων, η δημοσιονομική κατάσταση το 2008 αναμένεται να επιδεινωθεί καθώς δεν έχει ακόμη αποφασιστεί η κατάργηση των επιδοτήσεων και η εφαρμογή του ΦΠΑ έχει αναβληθεί για το 2009. Αυτοί παράγοντες είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση του δημοσίου χρέους σε 37,8% του ΑΕΠ το 2007 που αναμένεται να φθάσει σε 41% του ΑΕΠ το 2008. Το δυσμενές ιστορικό της Συρίας όσον αφορά τις πληρωμές, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και η μείωση της παραγωγής πετρελαίου, καθώς και ο βραδύς ρυθμός των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και ο κίνδυνος διεθνών κυρώσεων, υπονομεύουν την πιστοληπτική αξιοπιστία της χώρας.

Χώρες της Νοτίου Αμερικής

Χάρη στις αυξανόμενες τιμές των βασικών εμπορευμάτων και το ακόμη πολύ ευνοϊκό παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ στη Βραζιλία ανήλθε σε 5,4% το 2007. Η οικονομική ανάπτυξη στηρίχθηκε κατά κύριο λόγο στην εγχώρια ζήτηση, ενώ οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου έφθασαν σε διψήφια ποσοστά. (+13,4%). Η ιδιωτική κατανάλωση είχε επίσης πολύ καλές επιδόσεις με ρυθμό αύξησης 6,5%. Ο έντονος δυναμισμός της εγχώριας ζήτησης είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του πλεονάσματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών από 1,3% του ΑΕΠ το 2006 σε 0,3% το περασμένο έτος. Χάρη στην αυξημένη εισροή τόσο άμεσων επενδύσεων όσο και επενδύσεων χαρτοφυλακίου, το ισοζύγιο πληρωμών εμφάνισε πλεόνασμα ύψους 87,5 δισεκατομμυρίων USD. Αφού κατόρθωσε να εξοφλήσει το 2006 όλα τα εκκρεμή χρέη της προς το ΔΝΤ και τη Λέσχη των Παρισίων, οι δείκτες εξωτερικού χρέους της Βραζιλίας σημείωσαν αισθητή μείωση. Επίσης, η χώρα συσσώρευσε αποθέματα ξένου συναλλάγματος ύψους 180 δισεκατομμυρίων USD, ήτοι 14% του ΑΕΠ. Ο συνδυασμός όλων των προαναφερθέντων παραγόντων κατέστησε τη Βραζιλία λιγότερο ευάλωτη σε σχέση με το παρελθόν στις εξωτερικές οικονομικές αναταραχές.

Χάρη στο δυναμισμό των εγχώριων επενδύσεων και της κατανάλωσης, η οικονομία της Αργεντινής συνέχισε να αναπτύσσεται με έντονους ρυθμούς το 2007, και το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 8,7%. Λόγω της ισχυρής τελικής ζήτησης, οι εισαγωγές σημείωσαν σημαντική αύξηση κατά 19,5% σε ετήσια βάση, ενώ ο ρυθμός αύξησης των εξαγωγών ανήλθε σε 7,5%. Καθώς οι καθαρές εισροές ΑΞΕ διατηρήθηκαν σε επίπεδα κοντά στο 2½% του ΑΕΠ, τα αποθέματα ξένου συναλλάγματος της Αργεντινής αυξήθηκαν σε 46,9 δισεκατομμύρια USD (18,6% του ΑΕΠ) και το συνολικό εξωτερικό χρέος μειώθηκε από 51,5% του ΑΕΠ το 2006 σε 45,2% του ΑΕΠ το έτος που διανύσαμε. Ωστόσο, η κατάσταση των δημοσίων οικονομικών επιδεινώθηκε ελαφρά το 2007 καθώς η δημόσια κατανάλωση αυξήθηκε σε διψήφια μεγέθη το έτος των προεδρικών εκλογών. Καθώς η δημόσια κατανάλωση αναμένεται να επανέλθει σε κανονικά επίπεδα, ο ρυθμός ανάπτυξης της Αργεντινής προβλέπεται να επιβραδυνθεί σε περίπου 6% του ΑΕΠ κατά το τρέχον έτος. Αυτές οι θετικές εξελίξεις επισκιάζονται από την επιδείνωση των προοπτικών του πληθωρισμού, οι οποίες αντανακλούν εν μέρει το δυναμισμό της εγχώριας ζήτησης και την πολιτικής διατήρησης ενός σχετικά υποτιμημένου πέσο. Η Αργεντινή εξακολουθεί να έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΕΤΕπ, δεδομένου ότι δεν εξόφλησε τους τόκους υπερημερίας (1,7 εκατ. US$) από προηγούμενες ληξιπρόθεσμες οφειλές που συσσωρεύτηκαν λόγω ενός σχεδίου περιφερειακών οδικών μεταφορών. Επίσης, εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμή θέματα όσον αφορά τις σχέσεις της με τη Λέσχη των Παρισίων.

Νότια Αφρική

Στη Νότια Αφρική η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2007 έφθασε σε 5,1% χάρη στη σημαντική συμβολή του τομέα των κατασκευών και του χρηματοπιστωτικού τομέα. Ο όγκος των εξαγωγών αυξήθηκε αισθητά στα τέλη του 2007, με κύριο μοχλό τα προϊόντα εξόρυξης όπου τα αποθέματα εξαντλήθηκαν, ενώ οι τιμές των εξαγωγών παρέμειναν ισχυρές. Οι πραγματικές εισαγωγές διατηρήθηκαν σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι μέσες τιμές των εισαγωγών αυξήθηκαν ελαφρά, λόγω π.χ. των υψηλότερων τιμών του αργού πετρελαίου. Το 2007, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε περαιτέρω σε 7,3% του ΑΕΠ. Οι καθαρές εισροές κεφαλαίων ήταν επαρκείς για την περαιτέρω αύξηση των αποθεμάτων ξένου συναλλάγματος σε σχέση με τις εισαγωγές (13,5 εβδομάδες). Η ονομαστική σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία του ραντ υποτιμήθηκε κατά 3,5% στη διάρκεια του 2007, αλλά κατά 13,5% στη διάρκεια των δύο πρώτων μηνών του 2008 λόγω των προσδοκιών για τις προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης όσον αφορά τον όγκο των εξαγωγών λαμβάνοντας υπόψη τις ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας. Σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες διεθνείς τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, οι εξελίξεις αυτές συνέχισαν να ασκούν αρνητικές επιρροές στις προοπτικές για τον πληθωρισμό, και ο ΔΤΚ επιταχύνθηκε φθάνοντας σε 9,4% ετησίως το Φεβρουάριο του 2008. Ο πληθωρισμός αναμένεται να κορυφωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2008. Το διευρυνόμενο έλλειμμα του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών και η εξάρτηση από τις εισροές επενδύσεων χαρτοφυλακίου κατέστησαν τη χώρα περισσότερο ευάλωτη στις εξωτερικές αναταραχές. Ωστόσο, τα ισχυρά βασικά οικονομικά μεγέθη της χώρας αναμένεται να περιορίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις αυτών των αναταραχών στην οικονομία. Ενδέχεται να προκύψουν εσωτερικές πιέσεις λόγω των ελλείψεων παρατηρούνται στον ενεργειακό εφοδιασμό, της υψηλής ανεργίας, της μεγάλης ανισότητας, των υψηλών ποσοστών HIV/AIDS και της υψηλής εγκληματικότητας.

[1] Τα έγγραφα COM(2008)2 και SEC(2008)18 συγκροτούν την προηγούμενη έκθεση σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό στις 30 Ιουνίου 2007.

[2] SEC(2008)[…].

[3] Λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις εντολές που έχουν ανατεθεί στην ΕΤΕπ παρατίθενται στον πίνακα A1 του παραρτήματος και οι αναφορές στις νομικές βάσεις στον πίνακα A4 του παραρτήματος.

[4] Σχετικά με την πλέον πρόσφατη έκθεση για τη λειτουργία του Ταμείου, βλ. έγγραφο COM(2006)695 «Γενική έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του Ταμείου εγγύησης» και το συνημμένο υπηρεσιακό έγγραφο εργασίας (SEC(2006)1460).

[5] Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 του Συμβουλίου της 31ης Οκτωβρίου 1994 σχετικά με την ίδρυση Ταμείου Εγγύησης για τις εξωτερικές δράσεις, ΕΕ L 293 της 12.11.1994, σ. 1, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1149/1999 του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1999, ΕΕ L 139 της 2.6.1999, σ. 1, τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2273/2004 του Συμβουλίου της 22ης Δεκεμβρίου 2004, ΕΕ L 396 της 31.12.2004, σ. 28, και τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 89/2007 του Συμβουλίου της 30ής Ιανουαρίου 2007, ΕΕ L 22 της 31.1.2007, σ. 1.

[6] Απόφαση (ΕΚ) αριθ. 1016/2006 του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 2006, ΕΕ L 414 της 30.12.2006, σ. 95.

[7] C/2007/3592.

[8] Απόφαση (ΕΚ) αριθ. 860/2007 του Συμβουλίου της 10ης Δεκεμβρίου 2007, ΕΕ L 337 της 21.12.2007, σ.111.

[9] Η γενική εντολή αποφασίστηκε στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2000-2006, βλ. απόφαση 2000/24/ΕΚ του Συμβουλίου της 22ης Δεκεμβρίου 1999, ΕΕ L 9 της 13.1.2000, σ. 24, όπως τροποποιήθηκε (στο εξής «η προηγούμενη γενική εντολή»)

[10] Για τον υπολογισμό αυτό, γίνεται δεκτό ότι τα δάνεια σε κατάσταση υπερημερίας δεν επισπεύδονται, πράγμα που σημαίνει ότι λαμβάνονται υπόψη μόνον οι υπερήμερες πληρωμές (βλ. επίσης το τμήμα 1 του παραρτήματος).

[11] Σήμερα Δημοκρατία της Σερβίας και Δημοκρατία του Μαυροβουνίου.

[12] Βλ. τμήμα 1.3 του παραρτήματος.

[13] Βλ. άρθρο 1.06 της αναδιατυπωμένης και τροποποιημένης συμφωνίας εγγύησης που υπεγράφη μεταξύ της ΕΚ και της ΕΤΕπ στις 30 Αυγούστου/2 Σεπτεμβρίου 2005.

[14] Το ανώτατο όριο υποδιαιρείται σε ένα πάγιο ανώτατο όριο ύψους 25.800 εκατ. EUR και μια προαιρετική εντολή ύψους 2.000 εκατ. EUR που αποφασίζεται από το Συμβούλιο.

[15] Βλ. άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2000, όπως τροποποιήθηκε, για την εφαρμογή της απόφασης 94/728/ΕΚ, Ευρατόμ, για το σύστημα των ιδίων πόρων των Κοινοτήτων.

[16] Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. τμήμα 1.4.3. του παραρτήματος.

[17] Περιλαμβανομένων των δεδουλευμένων τόκων.

[18] Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 89/2007 του Συμβουλίου της 30ής Ιανουαρίου 2007, ΕΕ L 22, της 31.1.2007, σ. 1.

[19] ΕΕ L 414 της 30.12.2006, σ.102.