[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.09.2005

COM(2005) 426 τελικό

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της σύμβασης αριθ. 198 του Συμβουλίου της Ευρώπης για το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες και για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Πλαισιο

Η σύμβαση αριθ. 141 του Συμβουλίου της Ευρώπης για το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες εγκρίθηκε από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης το Σεπτέμβριο 1990 και κατατέθηκε προς υπογραφή στις 8 Νοεμβρίου του ιδίου έτους. Τέθηκε σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου 1993 και όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ αποτελούν στο εξής συμβαλλόμενα μέρη. Αυτή η σύμβαση επιδιώκει να προβλέψει ένα σύνολο κανόνων εφαρμοστέων στις ποινικές έρευνες που προηγούνται της έκδοσης απόφασης και της εκτέλεσης αποφάσεων κατάσχεσης και να θέσει σε λειτουργία έναν αποτελεσματικό μηχανισμό διεθνούς συνεργασίας με σκοπό να αφαιρέσει από τους εγκληματίες τα μέσα και τα προϊόντα των εγκληματικών δραστηριοτήτων τους.

Εντούτοις, από το 1990, η αντίληψη που υπάρχει για την απειλή που αντιπροσωπεύει το ξέπλυμα χρήματος και ο τρόπος αντιμετώπισης αυτής της απειλής έχουν κατά πολύ εξελιχθεί, γεγονός που οδήγησε από το 1998 σε ανταλλαγές απόψεων μεταξύ των συμβαλλομένων μερών προκειμένου να υπάρξουν ενδεχόμενες τροποποιήσεις της σύμβασης.

Το γραφείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί Ποινικών Θεμάτων (CDPC) του Συμβουλίου της Ευρώπης αποφάσισε, το Νοέμβριο του 2000, να συστήσει ομάδα προβληματισμού για τη σκοπιμότητα εκπόνησης πρόσθετου πρωτοκόλλου της σύμβασης του 1990.

Η τελική έκθεση δραστηριοτήτων της ομάδας προβληματισμού υποβλήθηκε στο CDPC κατά τη διάρκεια της συνόδου ολομέλειας τον Ιούνιο του 2002. Η ομάδα προβληματισμού κατέληξε ότι υπήρχαν σοβαρά επιχειρήματα υπέρ της εκτεταμένης ενημέρωσης της σύμβασης, η οποία θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνει κυρίως μέτρα σχετικά με τον εντοπισμό, την κατάσχεση και τη δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες και με τη διεθνή συνεργασία στον ποινικό τομέα μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου.

Κατά την 52η συνεδρίαση ολομέλειας τον Ιούνιο 2003, το CDPC ανέθεσε σε επιτροπή εμπειρογνωμόνων να ενημερώσει και να συμπληρώσει τη σύμβαση του 1990. Η εντολή επεκτάθηκε στη συνέχεια στην θέσπιση μέτρων κατά της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που να είναι σύμφωνα με τα ισχύοντα όσον αφορά το συγκεκριμένο θέμα διεθνή πρότυπα καθώς και προληπτικών μέτρων. Αυτές οι μεγάλης κλίμακας τροποποιήσεις οδήγησαν τελικά στη σύνταξη μίας νέας σύμβασης αντί της επεξεργασίας ενός απλού πρωτοκόλλου.

Από τον Δεκέμβριο 2003 ως τον Φεβρουάριο 2005, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων πραγματοποίησε επτά συνεδριάσεις και συζήτησε ένα σχέδιο νέας σύμβασης "σχετικά με το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και τη δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες, καθώς και με τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας". Η συμφωνία που επετεύχθη κατά τη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου 2004 υποβλήθηκε για διαβούλευση στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 27 Ιανουαρίου 2005 (γνώμη αριθ. 254/2005). Σε μία τελευταία συνεδρίαση της επιτροπής εμπειρογνωμόνων τον Φεβρουάριο 2005 συζητήθηκαν οι κοινοβουλευτικές τροπολογίες και καταρτίστηκε ένα τελικό σχέδιο, το οποίο εξετάστηκε από το CDPC στις 7 Μαρτίου 2005. Κατά την 925η συνεδρίασή της της 3ης Μαΐου 2005, η επιτροπή των υπουργών ενέκρινε επίσημα τη σύμβαση, ανοίγοντας το δρόμο για την πανηγυρική έγκριση του κειμένου κατά τη διάρκεια της τρίτης διάσκεψης κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, που διοργανώθηκε υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης στη Βαρσοβία στις 16 και 17 Μαΐου 2005. 11 κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, εκ των οποίων οκτώ μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Αυστρία, Βέλγιο, Κύπρος, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Σουηδία), υπέγραψαν τη σύμβαση επ' ευκαιρία αυτής της διάσκεψης κορυφής.

Η σύμβαση κατατέθηκε για υπογραφή στις 16 Μαΐου 2005. Θα αρχίσει να ισχύει την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί την πάροδο τριών μηνών μετά την ημερομηνία κατά την οποία έξι προσυπρογράψαντες, εκ των οποίων τουλάχιστον τέσσερα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, θα έχουν εκφράσει τη συναίνεσή τους να δεσμευθούν από τη σύμβαση.

2. Έκβαση των διαπραγματευσεων

Στις 25 Ιουνίου 2004, η Επιτροπή απηύθυνε σύσταση στο Συμβούλιο με σκοπό να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο των εργασιών της επιτροπής εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης [SEC(2004)822] για τα θέματα κοινοτικής αρμοδιότητας καθώς και πρόταση κοινής θέσης του Συμβουλίου για τις ίδιες διαπραγματεύσεις για τα θέματα που υπάγονται στον τίτλο VI της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση [COM(2004)444].

Στις 19 Νοεμβρίου 2004 το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση με την οποία εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διαπραγματευθεί τα άρθρα του σχεδίου σύμβασης που υπάγονται στην κοινοτική αρμοδιότητα στη βάση του άρθρου 300 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και κοινή θέση για τα υπόλοιπα. Αυτή η εξουσιοδότηση συνοδεύτηκε από οδηγίες διαπραγμάτευσης.

Οι διαπραγματεύσεις χαρακτηρίστηκαν από στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, της ιρλανδικής, ολλανδικής και λουξεμβουργιανή προεδρίας του Συμβουλίου και της Επιτροπής, η οποία έλαβε μορφή με την διεξαγωγή τακτικών και αποδοτικών συνεδριάσεων συντονισμού. Οι αρχικά ορισθείσες προθεσμίες τηρήθηκαν, έτσι ώστε το σχέδιο σύμβασης να είναι έτοιμο κατά τη διάσκεψη κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων που πραγματοποιήθηκε στη Βαρσοβία τον Μάιο 2005.

Μετά το πέρας της διαπραγμάτευσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι στόχοι που ορίστηκαν από το Συμβούλιο τηρήθηκαν. Η νέα σύμβαση λαμβάνει υπόψη τα ισχύοντα για το συγκεκριμένο ζήτημα άλλα διεθνή μέσα και κυρίως τις συστάσεις της Ειδικής Μονάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (ΕΜΧΔ). Αυτή η προσέγγιση επέτρεψε κυρίως να επεκταθεί η σύμβαση στη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας με συγκεκριμένο τρόπο, κυρίως αναφερόμενη στον ορισμό της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που περιλαμβάνεται στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών της 9ης Δεκεμβρίου 1999.

Εξασφαλίστηκε επίσης η συνολική συνοχή του συστήματος που προβλέπεται από τα ισχύοντα κείμενα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό ισχύει κυρίως για τις διατάξεις που αφορούν τα προληπτικά μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 13 και εκείνες που προβλέπουν τη δημιουργία μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών (άρθρα 1(στ) και 12) και τις λεπτομέρειες δράσης τους (που προβλέπονται στα άρθρα 14, 46 και 47). Υπ' αυτή τη μορφή αυτές οι διατάξεις είναι πλήρως συμβατές με την οδηγία 91/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 10ης Ιουνίου 1991, για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες[1], όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2001/97/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[2] και την απόφαση 2000/642/ΔΕΥ του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2000 σχετικά με τη θέσπιση ρυθμίσεων για τη συνεργασία μεταξύ των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών των κρατών μελών όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών[3]. Η σύμβαση λαμβάνει επίσης υπόψη τις προτάσεις που κατατέθηκαν πρόσφατα από την Επιτροπή, κυρίως το σχέδιο τρίτης οδηγίας για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (COM(2004)448) και την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω της τελωνειακής συνεργασίας (COM(2002)328).

Η διεθνής συνεργασία στον ποινικό τομέα ενισχύθηκε, κυρίως με διατάξεις που επιτρέπουν την παροχή πληροφοριών που έχουν σχέση με κατόχους τραπεζικών λογαριασμών και με τις συναλλαγές τους. Προβλέφθηκε επίσης η δυνατότητα να επεκταθούν αυτές οι διατάξεις σε μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Μία ρήτρα αποσύνδεσης προβλέπεται στο άρθρο 52-4 της σύμβασης· παρέχει τη δυνατότητα στους συμβαλλόμενους που είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εφαρμόζουν τους κοινοτικούς κανόνες και τους αντίστοιχους κανόνες της Ένωσης αντί των κανόνων που εγγράφονται στη σύμβαση. Αυτή η διάταξη διαφυλάσσει τον αναγκαστικά εξελισσόμενο χαρακτήρα της κοινοτικής νομοθεσίας και της νομοθεσίας της Ένωσης και αποτρέπει την εμφάνιση οποιασδήποτε ασυμβατότητας στο μέλλον.

Τέλος, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα γίνεται δεκτή για την υπογραφή της σύμβασης· θα ενημερώνεται για τις υπογραφές, επικυρώσεις δηλώσεις και επιφυλάξεις που κατατίθενται από τα άλλα Μέρη καθώς και για οποιοδήποτε άλλο έγγραφο σε σχέση με τη σύμβαση. Θα αποτελεί τέλος μέλος της συνδιάσκεψης των συμβαλλομένων μερών που προβλέπεται στο άρθρο 48, η οποία έχει σαν στόχο να παρακολουθεί την εφαρμογή της σύμβασης. Εντούτοις, αντίθετα με τα προβλεπόμενα σε άλλες συμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Κοινότητα δεν θα έχει το δικαίωμα να αποφασίζει τις ενδεχόμενες τροποποιήσεις και την αποδοχή νέων συμβαλλομένων μερών στη σύμβαση, παρά το γεγονός ότι υπόκειται σε όλες τις απορρέουσες από αυτήν υποχρεώσεις. Αντίθετα, το δικαίωμα λήψης αυτών των αποφάσεων ανατίθεται στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης (στο πλαίσιο της επιτροπής των υπουργών), δηλαδή σε κράτη που μπορούν να είναι τρίτα μέρη της σύμβασης και κατά συνέπεια να μην αναλαμβάνουν καμία προβλεπόμενη από αυτήν υποχρέωση. Η συμμετοχή της Κοινότητας, πέραν του γεγονότος ότι συμβάλλει στο να συμπληρωθεί ο αριθμός των μερών που απαιτούνται έτσι ώστε να τεθεί σε ισχύ η σύμβαση, έχει συγκεκριμένη σημασία για να παροτρύνει τα άλλα μέρη να συνάψουν και να επικυρώσουν τη σύμβαση, δεδομένου ότι η ανάγκη διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της καταπολέμησης του ξεπλύματος χρημάτων και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας είναι περισσότερο από ποτέ πιεστική.

Κατά συνέπεια, η πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που υποβλήθηκε από την Επιτροπή περιλαμβάνει ένα μόνο άρθρο. Αυτό το άρθρο καλεί το Συμβούλιο να εξουσιοδοτήσει, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, την υπογραφή της σύμβασης αριθ. 198 του Συμβουλίου της Ευρώπης για το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες και με τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της σύμβασης αριθ. 198 του Συμβουλίου της Ευρώπης για το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες και για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και κυρίως το άρθρο 47 παράγραφος 2 και το άρθρο 95, σε συνδυασμό με το άρθρο 300 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

την πρόταση της Επιτροπής[4],

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θεωρεί την πρόληψη του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και την καταπολέμηση αυτών των φαινομένων ως ζητήματα θεμελιώδους σημασίας για την υγεία, την ακεραιότητα και τη σταθερότητα των πιστωτικών και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς και για την ύπαρξη εμπιστοσύνης στο σύνολο του χρηματοπιστωτικού συστήματος, και για τη δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης·

(2) Τα μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης καθώς και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διαπραγματεύθηκαν ένα νέο μέσο που σχεδιάστηκε με βάση τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης αριθ. 141 του 1990 για το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες για να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της απειλής και η τελειοποίηση των βέλτιστων διεθνών πρακτικών·

(3) Η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 300 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο της συνθήκης, προέβη στις διαπραγματεύσεις εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

(4) Οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν επιτυχώς και η νέα σύμβαση αριθ. 198 για το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες και για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας κατατέθηκε προς υπογραφή από τα ενδιαφερόμενα κράτη και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα στις 16 Μαΐου 2005 στη γενική γραμματεία του Συμβουλίου της Ευρώπης·

(5) Υπό την επιφύλαξη ενδεχόμενης σύναψής της σε μεταγενέστερη ημερομηνία, η υπογραφή της εν λόγω σύμβασης από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα κρίνεται ενδεδειγμένη·

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο μόνο

Υπό την επιφύλαξη ενδεχόμενης σύναψης σε μεταγενέστερη ημερομηνία, ο πρόεδρος του Συμβουλίου εξουσιοδοτείται να ορίσει το πρόσωπο που θα υπογράψει, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες, καθώς και για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Δήλωση της Επιτροπής

[για τα πρακτικά της συνεδρίασης του Συμβουλίου σχετικά με την λήψη απόφασης για την υπογραφή]

Η Επιτροπή τονίζει ότι ορισμένες γενικές και θεσμικές ρήτρες της παρούσας σύμβασης – ιδιαίτερα η ψήφιση τροποποιήσεων και η αποδοχή νέων συμβαλλομένων μερών των άρθρων 54 παράγραφοι 1-3 και 50 παράγραφος 1 δεν επιτρέπουν στην Κοινότητα να ασκήσει πλήρως την εξωτερική αρμοδιότητά της στην ίδια βάση με τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη, παρά το γεγονός ότι η Κοινότητα θα υπόκειται σε όλες τις οριζόμενες από τη σύμβαση υποχρεώσεις.

Η Επιτροπή εκφράζει την ανησυχία της όσον αφορά τη συγκεκριμένη επιλογή στο πλαίσιο του ρόλου της ως θεματοφύλακα των συνθηκών και της νομολογίας του Δικαστηρίου.

Σύμφωνα με τα ανωτέρω οι γενικές και τελικές ρήτρες της σύμβασης δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προηγούμενο σε σχέση με άλλες συμβάσεις.

Επιπλέον, η Επιτροπή τονίζει την ανάγκη συνεκτικής εφαρμογής της σύμβασης σε σχέση με τις 40 συστάσεις της ομάδας χρηματοοικονομικής δράσης (FATF) που ενημερώθηκαν τελευταία το 2003 και με το σχετικό κεκτημένο. Αυτό ισχύει πιο συγκεκριμένα για τη σύσταση 36 (γ) σχετικά με τη νομική συνδρομή και την έκδοση. Μία αίτηση αμοιβαίας νομικής συνδρομής δεν μπορεί να απορρίπτεται με μόνη δικαιολογία ότι το αδίκημα θεωρείται ότι συμπεριλαμβάνει εξίσου φορολογικά ζητήματα.

[1] ΕΕ L 166 της 28.6.1991, σ.77.

[2] ΕΕ L 344 της 28.12.2001, σ.76.

[3] ΕΕ L 271 της 24.1.2000, σ.4.

[4] ΕΕ C […] της […], σ.[…]