Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την Απασχόληση»

(97/C 355/13)

Με επιστολή του κ. Juncker της 7ης Ιουλίου 1997, η ΟΚΕ εκλήθη από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμμετάσχει στην προετοιμασία της έκτακτης συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την Απασχόληση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Λουξεμβούργο το Νοέμβριο.

Κατά τη συνεδρίαση της 10ης Ιουλίου 1997, η σύνοδος ολομέλειας αποφάσισε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 14, εδάφιο 1 και του άρθρου 19, εδάφιο 1, του Εσωτερικού Κανονισμού, να συστήσει υποεπιτροπή για την προτεοιμασία των συναφών εργασιών. Η εν λόγω υποεπιτροπή εκπόνησε σχέδιο γνωμοδότησης στις 11 Σεπτεμβρίου 1997. (Εισηγήτρια: η κ. Van den Burg, συνεισηγητές: οι κκ. Lοw και Pezzini).

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 348η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 1997), υιοθέτησε με 97 ψήφους υπέρ, 24 κατά και 19 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την Απασχόληση θέτει υψηλούς στόχους, τη στιγμή που η ΕΕ και ο ΕΟΧ αντιμετωπίζουν μία σειρά πολυσύνθετων πολιτικών και κοινωνικοοικονομικών προκλήσεων:

- τη συνέχιση της διαδικασίας για την ειρηνική ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, με βάση την αειφόρο ανάπτυξη και την οικονομική ανταγωνιστικότητα, καθώς και τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, στοιχεία που αποτελούν τον πυρήνα του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου 7

- τη διεύρυνση της ΕΕ βάσει των ίδιων αρχών, καθώς και με την παράλληλη προώθηση των οικονομικών και κοινωνικοπολιτιστικών σχέσεων με όλες τις γειτονικές χώρες και σε παγκόσμιο επίπεδο 7

- την ολοκλήρωση μίας επιτυχούς Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, συνοδευόμενης από σημαντική πρόοδο όσον αφορά την ουσιαστική μείωση της ανεργίας και τη δημιουργία αγοράς εργασίας που να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των πολιτών για ενδιαφέρουσα εργασία, ως προϋπόθεση για την πλήρη συμμετοχή τους στην κοινωνία 7

- την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, με την επίσπευση της αναδιάρθρωσης της ευρωπαϊκής οικονομίας για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ανταγωνισμού, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, καθώς και τη διατήρηση υψηλού επιπέδου αποδοτικών δημόσιων υπηρεσιών σε τομείς που συνδέονται με την υψηλή παραγωγικότητα, την απόδοση, και τις καινοτομίες.

1.2. Η καταπολέμηση της ανεργίας έχει ζωτική σημασία για την επιτυχή αντιμετώπιση των εν λόγω προκλήσεων, με γνώμονα τις προσδοκίες των πολιτών της ΕΕ. Κατά συνέπεια, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ, το οποίο ολοκλήρωσε τη Διακυβερνητική Διάσκεψη με τρία κείμενα που είναι δυνατόν να αποδειχτούν ουσιώδη για την ενεργοποίηση της διαδικασίας ανάπτυξης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση:

1.2.1. Πρώτον, ένα τροποποιημένο άρθρο Β της Συνθήκης ΕΕ, το οποίο θέτει σαφώς ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης ως κύριο στόχο της ΕΕ, μία παρόμοια διατύπωση στο άρθρο 2 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, καθώς και ένα τροποποιημένο άρθρο 3 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το οποίο προσθέτει: «την προώθηση του συντονισμού των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών, με σκοπό την αύξηση της αποδοτικότητάς τους, μέσω της ανάπτυξης συντονισμένης στρατηγικής στον τομέα της απασχόλησης» 7

1.2.2. Δεύτερον, ένα νέο Κεφάλαιο για την Απασχόληση, στο οποίο ορίζεται σαφώς ότι:

- «τα κράτη μέλη...θεωρούν την προαγωγή της απασχόλησης ως θέμα κοινού ενδιαφέροντος και συντονίζουν τη δράση τους στα πλαίσια του Συμβουλίου, ...» (άρθρο 2.2),

- η Κοινότητα ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, υποστηρίζοντας και συμπληρώνοντας τη δράση τους (άρθρο 3.1),

- οι ετήσιοι γενικοί προσανατολισμοί για την απασχόληση καθορίζονται σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, δυνάμει του άρθρου 103(2) (άρθρο 4.2),

- το Συμβούλιο (αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία) δύναται να απευθύνει συστάσεις προς τα κράτη μέλη, βάσει των ετήσιων εκθέσεων για την εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών (άρθο 4.4), και εξίσου σημαντικό,

- το Συμβούλιο «...δικαιούται να θεσπίζει μέτρα ενθάρρυνσης της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και να υποστηρίζει τη δράση των τελευταίων στον τομέα της απασχόλησης, μέσω πρωτοβουλιών, οι οποίες αποσκοπούν στην ανάπτυξη της ανταλλαγής πληροφοριών και δοκιμασμένων πρακτικών, καθώς και στην εξασφάλιση συγκριτικής ανάλυσης και συμβουλευτικού υλικού, με την παράλληλη προαγωγή των καινοτόμων λύσεων και την αξιολόγηση των εμπειριών, ιδίως υπό τη μορφή πειραματικών σχεδίων» (άρθρο 5) 7

1.2.3. Τρίτον, ένα Ψήφισμα για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση, το οποίο συνδέει άμεσα οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές και αναφέρει ότι «οφείλουμε να ενισχύσουμε τους δεσμούς μεταξύ μίας επιτυχούς και αειφόρου Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, μίας ορθά λειτουργούσας εσωτερικής αγοράς και της απασχόλησης. Για το σκόπο αυτό, θα πρέπει να αποτελεί στόχο προτεραιότητας η ανάπτυξη ενός εργατικού δυναμικού που θα διαθέτει δεξιότητες, κατάρτιση και προσαρμοστικότητα, καθώς και ευέλικτων αγορών εργασίας που να ανταποκρίνονται στις οικονομικές μεταβολές» (). Αναγνωρίζει σαφώς «την ανάγκη βελτίωσης της αποτελεσματικότητας (του στενού συντονισμού των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών), καθώς και την ανάγκη για διεύρυνση του περιεχομένου του εν λόγω συντονισμού, με την απόδοση ιδιαίτερης σημασίας στις πολιτικές για την απασχόληση» (παραγρ. 2).

1.2.4. Ειδικότερα, η ΟΚΕ επικροτεί την πραγματοποιηθείσα συσχέτιση μεταξύ των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των οικονομικών κατευθυντήριων γραμμών στα πλαίσια της Συνθήκης, καθώς και την απόφαση «να καταστούν οι σχετικές διατάξεις του εν λόγω τίτλου (για την απασχόληση) άμεσα εφαρμόσιμες» (Συμπεράσματα της Προεδρίας).

1.2.5. Η ΟΚΕ επικροτεί την επέκταση του γνωμοδοτικού ρόλου της και στο νέο τίτλο για την απασχόληση της Συνθήκης του Άμστερνταμ, όσον αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές και τα προτρεπτικά μέτρα, καθώς και την επιβεβαίωση του ρόλου της στο πλαίσιο του κεφαλαίου για την κοινωνική πολιτική της Συνθήκης, όσον αφορά τις σχετικές με την απασχόληση πολιτικές (γενικά μέτρα και προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα, μέτρα για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, ισότητα ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών). Επίσης, η ΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο του νέου τίτλου για την απασχόληση.

1.3. Η ΟΚΕ έχει επισημάνει επανειλημμένα τη σοβαρότητα της κρίσης που προκαλεί η μακροχρόνια ανεργία () και έχει ζητήσει από τους πολιτικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες σε όλα τα επίπεδα - διεθνές, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό - να επωμισθούν τις ευθύνες τους και να αναλάβουν αποτελεσματική δράση. Εκφράζει την απογοήτευσή της για την αναποτελεσματικότητα πολλών μέτρων που ελήφθησαν στο παρελθόν και έχει τονίσει την ανάγκη για νέες και εποικοδομητικές ιδέες, καθώς και για τη συγκεκριμένη εφαρμογή της Λευκής Βίβλου του κ. Delors με θέμα «Ανάπτυξη, απασχόληση και ανταγωνιστικότητα», του Συμφώνου Εμπιστοσύνης του κ. Santer και των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Έσσης, με τη λήψη υπόψη των μέτρων που αναπτύχθηκαν σε πολυάριθμα λευκά και πράσινα βιβλία της Επιτροπής, καθώς και των συνεχιζόμενων εργασιών του ΕΟΧ και του ΟΟΣΑ. Έχει ζητήσει από όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες να αναλάβουν την απαιτούμενη δέσμευση, επειδή χωρίς συνδυασμένη δράση δεν είναι δυνατόν να επέλθουν σημαντικές βελτιώσεις ().

1.3.1. Όσον αφορά το νέο τίτλο για την απασχόληση, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση έχει πραγματοποιηθεί με την ανάμιξη, όχι μόνο του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου και της Επιτροπής, αλλά και των κοινωνικών εταίρων, της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών, καθώς και με την ανάθεση ενισχυμένου ρόλου στην Επιτροπή για την Απασχόληση (και την Αγορά Εργασίας). Η ΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία του Προέδρου του Συμβουλίου για τη συμμετοχή όλων αυτών των παραγόντων στην προετοιμασία της Συνόδου Κορυφής για την Απασχόληση και προτείνει τη συνέχιση της αποτελεσματικής συνεργασίας, της αμοιβαίας ενημέρωσης και του συντονισμού μεταξύ αυτών των οργάνων και σωμάτων και μετά την πραγματοποίηση της εν λόγω συνόδου κορυφής.

1.4. Επί του παρόντος, έχει έρθει η στιγμή για την ανάπτυξη νέων και πολλά υποσχόμενων πρωτοβουλιών και την υλοποίηση των ειλημμένων αποφάσεων, με στόχο:

- το συντονισμό των μακροοικονομικών, δημοσιονομικών και φορολογικών πολιτικών, καθώς και των πολιτικών δημιουργίας θέσεων απασχόλησης 7

- την εγκαθίδρυση καλύτερης συνέργιας μεταξύ των οικονομικών, νομισματικών και κοινωνικών πολιτικών, καθώς και των πολιτικών για την απασχόληση 7

- την αξιολόγηση του αντίκτυπου επί της απασχόλησης των πολιτικών της ΕΕ (π.χ. των πολιτικών για τη διεύρυνση, τις εξωτερικές εμπορικές σχέσεις, τον ανταγωνισμό, καθώς και της φορολογικής γεωργικής, περιβαλλοντικής, και διαρθρωτικής πολιτικής) και την κατάλληλη αναπροσαρμογή τους 7

- την εντατικοποίηση, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, των διαβημάτων που ανέλαβαν οι πρόεδροι Delors και Santer για την ενίσχυση των συμφώνων και συμφωνιών για την απασχόληση σε όλα τα επίπεδα, με τη συμμετοχή των σημαντικών, κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων 7

- την αξιοποίηση των θετικών εμπειριών σε εθνικό, περιφερειακό, διαπεριφερειακό και τομεακό επίπεδο, με τη σύναψη συμφώνων και συμφωνιών με στόχο την απασχόληση.

2. Γενικές συστάσεις

2.1. Σύμφωνο για το συντονισμό της πολιτικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση

2.1.1. Το σημαντικότερο μήνυμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ είναι ότι οι συντονισμένες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν την εσωτερική αγορά και την Οικονομική και Νομισματική Ένωση είναι αναγκαίο να συμπληρωθούν από μία συντονισμένη στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Προκλήσεις για την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής του Λουξεμβούργου, η οποία θα πραγματοποιηθεί το Νοέμβριο, αποτελούν η χάραξη αυτής της κοινής στρατηγικής, η δέσμευση των κρατών μελών ως προς κοινούς στόχους και μέσα, και η λήψη της απόφασης για την έναρξη μίας διαδικασίας σύγκλισης με στόχο ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης στην Ένωση.

2.1.2. Η εν λόγω στρατηγική μπορεί βεβαίως να βασιστεί σε αυτά που έχουν ήδη καθορισθεί: στο διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ του Λευκού Βιβλίου του κ. Delors και του Συμφώνου Εμπιστοσύνης του κ. Santer, τέθηκαν και συζητήθηκαν πολλές ιδέες 7 τώρα, έφτασε η στιγμή να τις αναλύσουμε και να τις υλοποιήσουμε, με επίγνωση του επείγοντα χαρακτήρα τους και με πραγματική δέσμευση.

2.1.3. Η ΟΚΕ επισημαίνει την επείγουσα ανάγκη καθορισμού σαφών στόχων, κριτηρίων επίδοσης, κατάλληλων χρονοδιαγραμμάτων και μηχανισμών ελέγχου που θα συντάσσουν εθνικές εκθέσεις και θα πραγματοποιούν αξιολογήσεις. Τα ποσοτικά κριτήρια θα μπορούσαν να στηρίζονται στο μέσο όρο των τριών καλύτερων επιδόσεων μεταξύ των κρατών μελών και να συμπληρώνονται από ποιοτικά κριτήρια. Οι συνεχιζόμενες εργασίες στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Eurostat θα πρέπει να προσφέρουν μία σειρά αξιόπιστων στατιστικών δεικτών, οι οποίοι θα απεικονίζουν πιστά την πραγματική συμμετοχή της αγοράς εργασίας.

2.1.4. Σε συμφωνία με την προγενέστερη γνωμοδότησή της για το «Σύμφωνο Εμπιστοσύνης», η ΟΚΕ προτείνει να καταρτισθεί κατά τη Σύνοδο Κορυφής του Λουξεμβούργου ένα Σύμφωνο για το Συντονισμό της Πολιτικής για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση, το οποίο να περιλαμβάνει τους εν λόγω στόχους, βάσει των κριτηρίων επίδοσης και «ενός πολυετούς σχεδίου, στηριζόμενου σε ειδικά μέτρα, καθώς και ενός δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος» (), καθώς και μέσα και μεθόδους ελέγχου, ως προς τα οποία τα κράτη μέλη θα πρέπει να δεσμεύονται αυστηρά. Μία ανάλογη δέσμευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα πρέπει να είναι ενισχυτική και συμπληρωματική των βασικών αρμοδιοτήτων των κρατών μελών σε εθνικό επίπεδο.

2.2. Συντονισμός των οικονομικών, δημοσιονομικών και κοινωνικών πολιτικών

2.2.1. Όπως διευκρινίζεται στα τροποποιημένα κείμενα της Συνθήκης, οι ετήσιες οικονομικές κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες επί του παρόντος επικεντρώνονται κυρίως σε νομισματικούς και δημοσιονομικούς στόχους, θα πρέπει να επεκταθούν ώστε να περικλείουν ένα ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό φάσμα όσον αφορά την ανάπτυξη και την απασχόληση. Το Ψήφισμα του Συμβουλίου του Άμστερνταμ για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση αποσκοπεί σαφώς στην εν λόγω επέκταση. Είναι απαραίτητο να υπάρξει στενή συνεργασία και συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών πεδίων πολιτικής. Ειδικότερα, το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών και το Συμβούλιο Υπουργών Κοινωνικών Υποθέσεων, οι αντίστοιχες Διευθύνσεις της Επιτροπής, η Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής και η ενισχυμένη Επιτροπή για την Απασχόληση, θα πρέπει να συνεργασθούν στενά για τη χάραξη και την εκπόνηση πολιτικών και κατευθυντήριων γραμμών.

2.2.2. Η ΟΚΕ επικροτεί και ενθαρρύνει αυτή την προσέγγιση και συνιστά, πριν τη σύγκληση της Συνόδου Κορυφής του Λουξεμβούργου, να διεξαχθεί μία κοινή συνεδρίαση του Συμβουλίου των Υπουργών Οικονομικών και του Συμβουλίου των Υπουργών Κοινωνικών Υποθέσεων, στα πλαίσια της προετοιμασίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Νοεμβρίου, προκειμένου να συζητηθούν από κοινού οι πολυετείς εκθέσεις προόδου («Εκθέσεις του Έσσεν») των κρατών μελών, τις οποίες η προεδρία του Λουξεμβούργου ζήτησε από τα κράτη μέλη ενωρίτερα από ό,τι συνήθως, και να προετοιμασθούν οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, καθώς και οι ευρύτερες οικονομικές κατευθυντήριες γραμμές.

2.2.3. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ προτείνει την ανάπτυξη μίας συνεκτικής και ισορροπημένης διαδικασίας για τις διαβουλεύσεις, τη λήψη αποφάσεων και τον έλεγχο της στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, στα πλαίσια της οποίας να αναγνωρίζεται πλήρως η συμβολή όλων των ενδιαφερόμενων παραγόντων και η οποία θα πρέπει να οδηγήσει στην κατάρτιση οδηγιών για την απασχόληση που θα αποφασισθούν από το Συμβούλιο. Συνιστά, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής, όλοι οι παράγοντες που αναφέρονται στο νέο τίτλο για την απασχόληση της Συνθήκης να συσπειρωθούν, προκειμένου να συντονίσουν τη συμμετοχή τους στην παρακολούθηση της εφαρμογής των αποφάσεων της εν λόγω συνόδου κορυφής.

2.2.4. Πέραν του γνωμοδοτικού ρόλου της, όσον αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές και τα ειδικά μέτρα, υπό το νέο τίτλο για την απασχόληση της Συνθήκης, η ΟΚΕ θα μπορούσε να διοργανώσει ευρείες ακροάσεις όλων των σχετικών κοινωνικοοικονομικών αντιπροσώπων. Επίσης, θα μπορούσε να βοηθήσει στον έλεγχο της συμβολής των εθνικών, περιφερειακών και διαπεριφερειακών Οικονομικών και Κοινωνικών Συμβουλίων και των λοιπών παρόμοιων οργάνων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου. Εν προκειμένω, η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να υπενθυμίσει την πείρα της όσον αφορά τον έλεγχο της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς (Παρατηρητήριο Ενιαίας Αγοράς) ().

2.3. Ο μείζων ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των λοιπών σχετικών κοινωνικοοικονομικών παραγόντων

2.3.1. Είναι προφανές ότι οι κοινωνικοί εταίροι έχουν να διαδραματίσουν μείζονα ρόλο στο πλαίσιο των εθνικών πολιτικών για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Η εξέλιξη των μισθών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για μία σταθερή νομισματική και μακροοικονομική πολιτική. Επειδή οι μισθοί καθορίζονται, κατά κύριο λόγο, σε αποκεντρωμένο επίπεδο μέσω συλλογικών συμβάσεων μεταξύ των οργανώσεων των εργοδοτών και των εργαζομένων, οι οποίες περιλαμβάνουν και ευρύτερα θέματα, η δέσμευση αυτών των εταίρων ως προς κοινούς στόχους και η συμβολή τους στις μακροοικονομικές πολιτικές είναι εξαιρετικής σημασίας. Αυτό αναγνωρίστηκε και υπογραμμίστηκε στο Ψήφισμα του Άμστερνταμ. Σε ορισμένα κράτη μέλη, τα πρόσφατα Εθνικά Σύμφωνα () καταδεικνύουν τη δέσμευση οργανωμένων εργοδοτών και εργαζομένων να παραβλέψουν τα ιδιαίτερα συμφέροντά τους, προκειμένου να επιλύσουν τα προβλήματα απασχόλησης. Επίσης, τα Τοπικά Σύμφωνα απέδειξαν ότι είναι δυνατόν να απελευθερώσουν τεράστιες δυνατότητες δημιουργικότητας και έχουν την υποστήριξη των φορέων τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Όπως έχει επισημάνει και προηγουμένως η ΟΚΕ, «ο στόχος της ευρείας εταιρικής σχέσης, η οποία βρίσκεται στη βάση των Τοπικών Συμφώνων, είναι η συσπείρωση της ετοιμότητας για βοήθεια που υπάρχει σε τοπικό επίπεδο και όλων των τοπικών πόρων στο πλαίσιο μίας ολοκληρωμένης στρατηγικής, καθιστώντας δυνατή, κατ'αυτόν τον τρόπο, την επίτευξη καλύτερου συντονισμού των μέτρων για την προώθηση της απασχόλησης» ().

2.3.2. Η Σύνοδος Κορυφής του Άμστερνταμ κάλεσε τους κοινωνικούς εταίρους να χρησιμοποιήσουν την ικανότητά τους να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις προκειμένου να διαδραματίσουν το ρόλο τους και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η επιτυχία της ΟΝΕ και της οικοδόμησης μίας συντονισμένης ευρωπαϊκής μακροοικονομικής πολιτικής εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη συνεργασία τους. Με την Ευρωπαϊκή Συμφωνία Πλαισίο για τη Μερική Απασχόληση, η οποία συνήφθη πρόσφατα βάσει των διαδικασιών του Πρωτοκόλλου της Συμφωνίας του Μάαστριχτ για την Κοινωνική Πολιτική, οι εταίροι στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου απέδειξαν εκ νέου ότι είναι σε θέση και διαθέτουν τη βούληση να συνάπτουν δεσμευτικές συμφωνίες με θετικό αντίκτυπο στον τομέα της απασχόλησης. Τέτοιου είδους συμφωνίες συνήφθησαν πρόσφατα και σε τομεακό επίπεδο, παραδείγματος χάρη στο γεωργικό τομέα και τον τομέα καθαρισμού ().

2.3.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ρόλο που παραχώρησε στους κοινωνικούς εταίρους το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άμστερνταμ, καθώς και για την έκκλησή του προς αυτούς «να έχουν πάντα κατά νου στις συζητήσεις τους την ανάγκη να επιτυγχάνεται ισορροπία μεταξύ της προσαρμοστικότητας της αγοράς εργασίας και της κοινωνικής ασφάλειας, προκειμένου να προάγεται η δυνατότητα απασχόλησης». Επίσης, ζητεί επειγόντως από την Επιτροπή την περαιτέρω ανάπτυξη και υποστήριξη του κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου και του τομεακού επιπέδου, στο μέτρο που οι κοινοτικές πολιτικές έχουν άμεσο αντίκτυπο επί της μελλοντικής ανάπτυξης αυτών των τομέων. Θα πρέπει να καθορισθεί σαφώς η θέση των κοινωνικών εταίρων στις διαδικασίες εφαρμογής της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Η βελτίωση του κοινωνικού διαλόγου σε τομείς και κλάδους όπου επικρατούν ΜΜΕ και η συμμετοχή των οργανώσεων των ΜΜΕ σε ευρωπαϊκό επίπεδο παρουσιάζουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς αυτές διαδραματίζουν μείζονα ρόλο όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

2.3.4. Οι εμπειρίες των κρατών μελών έχουν καταδείξει τη σημασία της συμμετοχής όλων των σχετικών κοινωνικοοικονομικών παραγόντων στην ανάπτυξη στρατηγικών για την απασχόληση σε διάφορα επίπεδα. Νέες ιδέες, βασιζόμενες στις εμπειρίες, για παράδειγμα, ομάδων κοινωνικής δράσης, γυναικείων οργανώσεων, οργανώσεων νέων, όπως στην περίπτωση της ιρλανδικής Συμφωνίας για την Κοινωνική Ένταξη, την Απασχόληση και την Ανταγωνιστικότητα «Εταιρική Σχέση 2000», καθώς και στα αποτελέσματα του διαλόγου μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών, βιομηχάνων και περιβαλλοντικών οργανώσεων, θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν τη διαδικασία καθορισμού σχετικών πρωτοβουλιών και μέτρων στον τομέα της απασχόλησης. Η ανάγκη για «κοινωνική συμμετοχή», προκειμένου να προκύψει ένα νέο πρότυπο «αειφόρου ανάπτυξης», έχει ήδη επισημανθεί στη Λευκή Βίβλο του κ. Delors (). Η ΟΚΕ έχει τονίσει ιδιαίτερα τη σημασία της συμμετοχής κοινωνικοοικονομικών οργανώσεων και δημόσιων διοικητικών υπηρεσιών στην προώθηση τοπικών πρωτοβουλιών για την απασχόληση (). Επικροτεί την πρόσκληση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ προς «όλους τους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες...να αναλάβουν πλήρως τις ευθύνες τους στις αντίστοιχες σφαίρες δραστηριοτήτων τους» ().

2.4. Τομεακή ανάπτυξη και στρατηγικές απασχόλησης

2.4.1. Οι θέσεις απασχόλησης δεν δημιουργούνται με πολιτικά διατάγματα, αλλά στις μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις. Ο κατάλληλος διάλογος μεταξύ της διοίκησης και του εργατικού δυναμικού στο επίπεδο της επιχείρησης οδηγεί στην ισορροπημένη λήψη αποφάσεων όσον αφορά τη διατήρηση των θέσεων απασχόλησης, τη δημιουργία νέων θέσεων και τις δυνατότητες απασχόλησης για ειδικές κατηγορίες ατόμων που αναζητούν εργασία. Τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια Εργασίας μπορούν να διαδραματίσουν έναν ενισχυτικό ρόλο για επιχειρήσεις με διακρατική παρουσία, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν ενημερωθεί κατάλληλα και θα τους έχουν ζητηθεί συμβουλές εγκαίρως. Σε τοπικό επίπεδο, οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν σε Εδαφικά Σύμφωνα και σε πρωτοβουλίες για την απασχόληση, από κοινού με δημόσιες αρχές και κοινωνικοοικονομικές ομάδες που ενέχονται στην επαγγελματική επανένταξη των ανέργων, προωθώντας ένα νέο πρότυπο ανάπτυξης.

2.4.2. Τέλος, εξίσου σημαντικό, όσον αφορά συγκεκριμένες πολιτικές απασχόλησης, είναι το επίπεδο των βιομηχανικών τομέων και κλάδων, στο οποίο όμως δεν έχει δοθεί καμία έμφαση. Κυρίως στο επίπεδο των τομέων και των κλάδων, αμφότερες οι πλευρές της βιομηχανίας θα πρέπει να συνέρχονται και να αναπτύσσουν - σε συνδυασμό και με τις αρμόδιες αρχές - αποτελεσματικές στρατηγικές-πλαίσια, οι οποίες είναι δυνατόν να σχετίζονται με τις συλλογικές μισθολογικές συμβάσεις, το χρόνο εργασίας και την ευκαμψία. Για ορισμένους από αυτούς τους τομείς και κλάδους, το ευρωπαϊκό επίπεδο αποκτά αυξανόμενη σημασία, εξαιτίας του διακρατικού χαρακτήρα της παραγωγής και των αγορών και/ή εξαιτίας της άμεσης επίδρασης των ευρωπαϊκών πολιτικών και νομοθετικών ρυθμίσεων επί των δραστηριοτήτων τους. Ωστόσο, σε πολυάριθμους σημαντικούς τομείς ο διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν υφίσταται ή δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς και απουσιάζει μία από κοινού με τις υπηρεσίες της Επιτροπής προσπάθεια για τη χάραξη τέτοιου είδους πολιτικών. Η ΟΚΕ ζητεί επειγόντως από την Επιτροπή να ενισχύσει την ανάπτυξη εστιασμένων και ειδικών για τομείς και κλάδους στρατηγικών-πλαισίων για την ανάπτυξη και την απασχόληση, οι οποίες θα συνεπάγονται τη σταθερή συνεργασία και δέσμευση των εμπλεκόμενων παραγόντων από αμφότερες τις πλευρές της βιομηχανίας.

2.4.3. Στην περίπτωση τομέων με διεθνή παρουσία, αυτό μπορεί να συνεπάγεται συντονισμένα ευρωπαϊκά μέτρα για την πραγματοποίηση οικονομικών περικοπών ευρείας κλίμακας και την αποφυγή του συγκεκριμένου του ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών, ο οποίος καταστρέφει θέσεις απασχόλησης και, σε τελευταία ανάλυση, εξασθενεί τη θέση της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να διαδραματίσει ένα ρόλο στην ενίσχυση της Ε& Α, της καινοτομίας, των νέων τεχνολογιών και - πράγμα που είναι και το σημαντικότερο - της ανάπτυξης των ανθρωπίνων πόρων, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι μία μελλοντική στρατηγική με στόχο την ανάπτυξη θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ύπαρξη εξειδικευμένου και ευσυνείδητου εργατικού δυναμικού ().

2.4.4. Τομείς με τοπική παρουσία, οι οποίοι δεν αντιμετωπίζουν διακρατικό ανταγωνισμό και οι οποίοι συχνά αποτελούνται από ΜΜΕ και μικροεπιχειρήσεις με υψηλό δυναμικό δημιουργίας θέσεων απασχόλησης για πολυάριθμο άνεργο εργατικό δυναμικό χαμηλής εξειδίκευσης (για παράδειγμα, στο χώρο των προσωπικών υπηρεσιών), έρχονται επίσης αντιμέτωποι με ιδιαίτερες συνέπειες των ευρωπαϊκών πολιτικών και νομοθετικών ρυθμίσεων. Αυτές οι πολιτικές, σε περίπτωση που δεν υποβάλλονται σε ειδική αξιολόγηση, μπορεί να είναι αντιπαραγωγικές όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης (βλέπε, για παράδειγμα, σημείο 3.6). Ως εκ τούτου, η ΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση, ως αποτέλεσμα της Συνόδου Κορυφής του Άμστερνταμ, της ειδικής ομάδας δράσης για τις ΜΜΕ και ελπίζει ότι αυτή θα ασχοληθεί με τις πιθανώς αντιπαραγωγικές αυτές πολιτικές, καθώς και με τις πτυχές των ανθρωπίνων πόρων και των βιομηχανικών σχέσεων για τη βελτίωση της ανάπτυξης και του δυναμικού δημιουργίας θέσεων απασχόλησης των ΜΜΕ. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, από την πλευρά της, θα μπορούσε να διοργανώσει μία ακρόαση για παράγοντες αυτών των τομέων, προκειμένου να εξετασθούν τα εμπόδια για την ανάπτυξη και να προταθούν μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης.

2.4.5. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει επίσης να γίνει μνεία στο δημόσιο τομέα: δεδομένων των περιορισμών που θέτουν τα δημοσιονομικά κριτήρια σύγκλισης της ΟΝΕ, το δυναμικό δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και τα ποιοτικά αποτελέσματα ενός δημόσιου τομέα που λειτουργεί σωστά δεν θα πρέπει να παραμεληθούν. Ένας κοινωνικός διάλογος, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, όσον αφορά τις τάσεις της απασχόλησης είναι ζωτικής σημασίας για το δημόσιο τομέα και τα διάφορα μέρη που τον αποτελούν.

2.4.6. Η ΟΚΕ συνιστά να αναθέσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Επιτροπή την εκπόνηση - σε στενή συνεργασία με τους σημαντικότερους κοινωνικοοικονομικούς εταίρους τομεακών στρατηγικών για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Τα πρότυπα σχέδια μπορούν, εν προκειμένω, να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο 7 σε συγκεκριμένους δε τομείς, είναι δυνατόν να αρχίσουν αμέσως.

2.5. Σύγκριση των επιδόσεων και ορθές πρακτικές

2.5.1. Σε πρόσφατες συζητήσεις και σε έγγραφα της Επιτροπής () προωθήθηκε η σύγκριση των επιδόσεων, ως αποτελεσματικό μέσο βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας και της επίδοσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Επιπλέον, η σύγκριση των επιδόσεων διαθέτει σημαντικό δυναμικό ως μέθοδος βελτίωσης των επιδόσεων όσον αφορά την απασχόληση.

2.5.2. Η ΟΚΕ συνιστά την ενσωμάτωση των διαδικασιών σύγκρισης των επιδόσεων και των αντίστοιχων πρότυπων σχεδίων, τόσο στην τομεακή πολιτική όσο και σε ειδικά πεδία πολιτικής, στη συντονισμένη στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η οποία πρόκειται να αναπτυχθεί στη Σύνοδο Κορυφής του Λουξεμβούργου, καθώς και στη μελλοντική κατάρτιση οδηγιών για την απασχόληση. Η δυνατότητα υιοθέτησης περιπτώσεων ορθής παρακτικής, οι οποίες να σέβονται τις διαφορετικές εθνικές παραδόσεις, θα προϋποθέτει τη βιομηχανική παιδεία, την ηθική της εργασίας, καθώς και την επαγγελματική κατάρτιση και τη δια βίου προσαρμογή των ικανοτήτων. Η εγκαθίδρυση μίας ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης, εστιασμένης ειδικά στους νέους, θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.

2.6. Εκτίμηση της επίδρασης επί της απασχόλησης

2.6.1. Η επίδραση επί της απασχόλησης θα πρέπει να συνεκτιμάται κατά τη λήψη κάθε απόφασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη χάραξη πολιτικής, όπως ορίζεται στο άρθρο 3.2 του νέου Κεφαλαίου για την Απασχόληση (). Πέραν των επικεντρωμένων και στοχοθετημένων ειδικών μέτρων που θα ληφθούν στο πλαίσιο μίας στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η επίγνωση της επίδρασης επί της απασχόλησης όλων των άλλων πολιτικών και δραστηριοτήτων θα πρέπει να φαίνεται σαφώς κατά τη λήψη της τελικής απόφασης.

2.6.2. Η ΟΚΕ συνιστά να συμπεριλάβει η Επιτροπή σε κάθε σχέδιο απόφασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο την «Έκτίμηση της Επίδρασης επί της Απασχόλησης», η οποία να ενημερώνει τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σχετικά με τις άμεσες και έμμεσες συνέπειες των προτεινόμενων μέτρων επί της απασχόλησης, ώστε να λαμβάνονται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων. Η ΟΚΕ σκοπεύει να περιλαμβάνει στο εξής, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, σε όλες τις γνωμοδοτήσεις της ξεχωριστή παράγραφο σχετικά με την εν λόγω εκτίμηση.

2.7. Χρηματοδότηση των πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη και την απασχόληση στην Ευρώπη

2.7.1. Μία συντονισμένη στρατηγική για την απασχόληση στην Ευρώπη δεν συνεπάγεται κατά βάση τη δημιουργία νέων ευρωπαϊκών ταμείων. Το Συμβούλιο του Άμστερνταμ υπήρξε σαφές επί του θέματος. Ωστόσο, το άρθρο 5 του Κεφαλαίου για την Απασχόληση παρέχει τη βάση για τη χρηματοδότηση μέτρων παροχής κινήτρων, έστω και αν τα εν λόγω μέτρα περιορίζονται σε πρότυπα σχέδια και μετριοπαθείς πρωτοβουλίες. Κρίνεται τουλάχιστον εξίσου σημαντικό να αναπροσαρμοσθούν και να αναπροσανατολισθούν οι υφιστάμενες πιστώσεις της ΕΕ προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ανάπτυξης και θέσεων απασχόλησης.

2.7.2. Η ΟΚΕ συνιστά την επανεκτίμηση του προϋπολογισμού της ΕΕ με σκοπό την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, όπως προτάθηκε ήδη σχετικά με τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Συνιστάται επίσης η προτιμησιακή μεταχείριση των πρωτοβουλιών που επικεντρώνονται στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, καθώς και η παραχώρηση μεγαλύτερου περιθωρίου κινήσεων στην Επιτροπή και το Κοινοβούλιο όσον αφορά τη μεταφορά αχρησιμοποίητων πιστώσεων από άλλα κονδύλια του προϋπολογισμού στις πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

3. Συγκεκριμένα πεδία για την ανάληψη δράσης

Το Σύμφωνο για το Συντονισμό της Πολιτικής για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση, το οποίο προτείνεται στο κεφάλαιο 2, θα πρέπει να περιλαμβάνει συμφωνίες όσον αφορά τις διαδικασίες και αποφάσεις για το άμεσο μέλλον, οι οποίες θα πρέπει να εφαρμοσθούν αμέσως. Μέσω των διαδικασιών για τη σύγκριση των επιδόσεων και για το μεσοπρόθεσμο έλεγχο, μπορεί να λαμβάνονται νέες αποφάσεις, οι οποίες να απαιτούν την ανάληψη άμεσης δράσης. Η Σύνοδος Κορυφής του Λουξεμβούργου θα πρέπει να θέσει τη βάση για τη λήψη τέτοιου είδους άμεσων και κατάλληλων αποφάσεων.

Η ΟΚΕ συνιστά την εξέταση των παρακάτω πεδίων για την ανάληψη δράσης, παραπέμποντας σε ορισμένες από τις προγενέστερες γνωμοδοτήσεις της (βλέπε παράρτημα) και τις συνεχιζόμενες εργασίες της ().

3.1. Μακροοικονομικό πλαίσιο

3.1.1. Τα μακροοικονομικά «σημεία αναφοράς» της Λευκής Βίβλου του κ. Delors για την «Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση» (Δεκέμβριος 1993), τα οποία υιοθέτησε η Επιτροπή, θα πρέπει να επαναβεβαιωθούν και να ενημερωθούν. Η Λευκή Βίβλος επισήμανε τη σημασία της διατήρησης ρυθμού γενικής οικονομικής ανάπτυξης από 3 μέχρι 3,5 % ετησίως ως βασική προϋπόθεση για μία διαρκή μείωση της ανεργίας. Για τη διατήρηση τέτοιων ποσοστών ανάπτυξης και για τη δημιουργία της κεφαλαιουχικής βάσης για τις απαιτούμενες θέσεις απασχόλησης, επιβάλλεται η σταδιακή αύξηση του μεριδίου του ΑΕγχΠ της ΕΕ που επενδύεται από 19 % σε 23-24 %. Η επίτευξη αυτού θα καθιστούσε δυνατή την ανάπτυξη των θέσεων απασχόλησης κατά ποσοστό 1,5 % ετησίως, το οποίο, λόγω δημογραφικών παραγόντων και αλλαγών όσον αφορά τη συμμετοχή του εργατικού δυναμικού, θα αντιστοιχούσε σε ποσοστό μείωσης της ανεργίας ύψους 1 % ετησίως. Όλοι οι ανωτέρω στόχοι θα πρέπει επί του παρόντος να ενημερωθούν για την περίοδο από σήμερα μέχρι το 2002, δεδομένου ότι η Λευκή Βίβλος αναφέρεται στην περίοδο 1995-2000.

3.1.2. Είναι επιτακτικής ανάγκης οι αρμόδιοι για τα διάφορα συστατικά μέρη της μακροοικονομικής πολιτικής να ενεργήσουν κατά αμοιβαία συναφή τρόπο, εφόσον επιδιώκεται η επίτευξη και η διατήρηση των ποσοστών ανάπτυξης που ορίζονται στη Λευκή Βίβλο. Το Σύμφωνο για το Συντονισμό της Πολιτικής για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση, το οποίο προτείνει η ΟΚΕ στην παράγραφο 2.1 της παρούσας γνωμοδότησης, θα θέσει σε ισχύ την εντολή του Άμστερνταμ για τη διασφάλιση μεγαλύτερης εστίασης στο θέμα της απασχόλησης κατά το συντονισμό της οικονομικής πολιτικής μέσω της στενής συσχέτισης των βασικών κατευθυντήριων γραμμών της οικονομικής πολιτικής, οι οποίες θα αποφασισθούν τους πρώτους μήνες του 1998, με τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, οι οποίες πρόκειται να συζητηθούν ήδη το φθινόπωρο. Έχει εξαιρετική σημασία η υιοθέτηση μίας πλήρως ολοκληρωμένης προσέγγισης, η οποία θα συμπεριλαμβάνει τη μακροοικονομική πολιτική, τη διαρθρωτική πολιτική και την πολιτική για την αγορά εργασίας.

3.1.3. Στο μελλοντικό πλαίσιο της ΟΝΕ, μία ιδανική μείξη πολιτικών προϋποθέτει τη βέλτιστη δυνατή αλληλεπίδραση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι είναι αρμόδιοι για μία ισορροπημένη εξέλιξη των μισθών, των δημοσιονομικών αρχών, οι οποίες έχουν δεσμευθεί στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία θα αποφασίζει για τη νομισματική πολιτική. Κατά συνέπεια, η νομισματική πολιτική δεν θα πρέπει μόνο να εστιάζεται στη σταθερότητα των τιμών (), αλλά και να υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών οικονομικών στόχων της Κοινότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 2, συμπεριλαμβανομένων και «της αειφόρου και μη πληθωριστικής ανάπτυξης με το σεβασμό του περιβάλλοντος, (...) ενός υψηλού επιπέδου απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας...». Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη της τον αναθεωρημένο τίτλο του Συμφώνου Ανάπτυξης και Σταθερότητας και να υιοθετήσει μία προσέγγιση για τη νομισματική πολιτική, η οποία δεν θα εστιάζεται αποκλειστικά στη σταθερότητα των τιμών.

3.1.4. Επιπρόσθετα σε μία βελτιωμένη και προσανατολισμένη στην ανάπτυξη μακροοικονομική πολιτική θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την προώθηση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στο πλαίσιο της ανάπτυξης. Η Λευκή Βίβλος του κ. Delors και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Έσσεν, του Δεκεμβρίου 1994, επισημαίνουν τη σημασία τέτοιου είδους μέτρων, συμπεριλαμβανομένης, για παράδειγμα, της ενίσχυσης της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στο πλαίσιο «νέων» δραστηριοτήτων που απαιτούν πολυάριθμο προσωπικό, όπως είναι οι προσωπικές υπηρεσίες. Η ΟΚΕ αναμένει την Κοινή Έκθεση της Επιτροπής, η οποία θα βασίζεται στις Πολυετείς Εκθέσεις Προόδου και στις απαντήσεις των κρατών μελών στην πρόσκληση του προεδρεύοντος της ΕΕ κ. Junckler να παρουσιάσουν επιτυχείς πολιτικές και προτάσεις για την προώθησή τους, καθώς και πιθανά συνοδευτικά μέτρα εντός ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού πλαισίου.

3.1.5. Το εν λόγω μακροοικονομικό περιεχόμενο του Συμφώνου για το Συντονισμό της Πολιτικής για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση θα πρέπει να συμπληρωθεί από ειδικούς στόχους και πολιτικές για την αγορά εργασίας σχετικούς με τους νέους που αναζητούν απασχόληση, τους άνεργους μακράς διάρκειας και κατηγορίες ανέργων με εξασθενημένη θέση στην αγορά εργασίας. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να τεθούν στόχοι, με την πρόβλεψη ανάλογων κονδυλίων του προϋπολογισμού εφόσον κρίνεται απαραίτητο, για την ένταξη των νέων που αφήνουν το σχολείο στην αγορά εργασίας εντός ενός δεδομένου χρονικού ορίου (βλέπε σημείο 3.4), για τον περιορισμό της μακροχρόνιας ανεργίας και για την εισαγωγή προγραμμάτων εκ περιτροπής εργασίας, μέσω εκπαιδευτικών διευθετήσεων και με την παροχή γονικής άδειας που δημιουργούν δυνατότητες αντικατάστασης.

3.2. Τόνωση των επενδύσεων

3.2.1. Η μείξη μακροοικονομικής πολιτικής, η οποία περιγράφεται στο σημείο 3.1, θα πρέπει να οδηγήσει στην αύξηση των επενδύσεων, την οποία επιδιώκει η Λευκή Βίβλος. Θα πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω ένα υψηλότερο ποσοστό επενδύσεων, μέσω ειδικών πολιτικών και μέτρων παροχής κινήτρων. Η σύγκριση των επιδόσεων και η αξιολόγηση των ορθών πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα μπορούσαν, επίσης, να βοηθήσουν στην ενίσχυση των εθνικών πολιτικών σ'αυτό το πεδίο.

3.2.2. Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, οι δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων προσφέρουν αξιόλογα μέσα. Η Σύνοδος Κορυφής του Άμστερνταμ ζήτησε από την ΕΤΕ να ενισχύσει τις δραστηριότητές της σε πεδία, όπως είναι τα μεγαλόπνοα σχέδια υποδομών και η χρηματοδότηση της τεχνολογικής καινοτομίας μέσω των ΜΜΕ, καθώς και στα νέα πεδία της εκπαίδευσης, της υγείας και του αστικού περιβάλλοντος. Οι επενδύσεις σ'αυτά τα πεδία δημιουργίας θέσεων απασχόλησης μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η ΟΚΕ επικροτεί τη ανωτέρω επέκταση των δραστηριοτήτων, καθώς και την αυξανόμενη υποστήριξη της ΕΤΕ σε πρωτοβουλίες Ιδιωτικών - Δημόσιων Εταιρικών Σχέσεων (ΡΡΡ), οι οποίες κινητοποιούν ιδιωτικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής.

3.2.3. Σε συμφωνία με προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (), η ΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα την ενεργό προσέγγιση που υιοθετεί η ΕΤΕ έναντι των ΜΜΕ. Οι πολυάριθμες μικρομεσαίες και μικροεπιχειρήσεις διαθέτουν ένα δυναμικό ανάπτυξης στην ευρωπαϊκή αγορά, καθώς και στις διεθνείς αγορές, το οποίο παραμένει ανεκμετάλλευτο ή έχει αξιοποιηθεί ελάχιστα μέχρι σήμερα, λόγω έλλειψης επαρκών οικονομικών μέσων, καθώς και διαθέσιμων ειδικευμένων ανθρωπίνων πόρων. Η ΕΤΕ συνέταξε το δικό της «Πρόγραμμα Ειδικής Δράσης του Άμστερνταμ», το οποίο περιλαμβάνει ένα ειδικό πλαίσιο, που σχεδιάστηκε για τη διάθεση νέων κεφαλαίων κινδύνου για ΜΜΕ μεγάλης ανάπτυξης και τις σχετιζόμενες μ'αυτές τεχνολογίες. Σ'αυτό το πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και η ΕΤΕ πρόκειται να συστήσουν ένα νέο Ευρωπαϊκο Φορέα Τεχνολογίας για τη διάθεση επιχειρηματικών κεφαλαίων στις ΜΜΕ. Πρόκειται ακόμη να προωθηθούν η υποστήριξη και η δημιουργία νέων επιχειρήσεων, και κυρίως μικροεπιχειρήσεων, σε τομείς δραστηριοτήτων προσανατολισμένους στο μέλλον, καθώς και η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων στο πλαίσιο δημόσιων-ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων. Εάν κριθεί σκόπιμο, η αποστολή των ΕΤΕ/ΕΤΑΕ θα επεκταθεί και/ή θα προσαρμοσθεί, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί το δημοσιονομικό και επιχειρησιακό περιθώριο ελιγμών τους, με σκοπό τη συμβολή τους στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Μία γενικότερη ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα των επιχειρήσεων, η οποία έχει ως στόχο την «αφύπνιση» αυτού του δυναμικού ανάπτυξης, θα μπορούσε να περιλαμβάνει: ένα ευρωπαϊκό δίκτυο εταιρειών κεφαλαίων-κινδύνου, χρηματιστήρια αξιών στα οποία να έχουν πρόσβαση οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μέσα στήριξης στις κοινοπραξίες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον προσανατολισμό των κοινοτικών προγραμμάτων Έρευνας και Ανάπτυξης προς όφελός τους, καθώς και το άνοιγμα των εθνικών δικτύων αξιοποίησης και διάδοσης των καινοτομιών.

3.2.4. Ο ρόλος των Διαρθρωτικών Ταμείων στην προώθηση της απασχόλησης αποτέλεσε βασικό θέμα στο πλαίσιο του Συμφώνου Εμπιστοσύνης του κ. Santer. Η ΟΚΕ έχει ήδη εκθέσει τα επιχειρήματά της για «ένα ριζικό επαναπροσδιορισμό» των Ταμείων υπέρ «διαρκών πρόσθετων θέσεων απασχόλησης» (). Ως εκ τούτου, επικροτεί την έκκληση για την ενίσχυση και τον αναπροσανατολισμό της συμβολής των Ταμείων στην προώθηση της απασχόλησης και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και συνιστά τη συχνότερη αξιολόγηση του αντίκτυπου τους επί της απασχόλησης. Στη Σύνοδο Κορυφής του Λουξεμβούργου πρόκειται να υποβληθεί μία έκθεση προόδου, η οποία επίσης θα μπορούσε να συζητηθεί εκτενέστερα.

3.3. Υποστήριξη των συμφώνων με τους κοινωνικούς εταίρους και μεταξύ αυτών

3.3.1. Θα πρέπει να υποστηριχθούν σύμφωνα σε εθνικό, περιφερειακό και τομεακό (ή κλαδικό) επίπεδο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των δημόσιων αρχών στο πλαίσιο των αντίστοιχων πεδίων αναφοράς τους. Σε τέτοιου είδους σύμφωνα, οι δεσμεύσεις των αρχών σχετικά με τη φορολογία, τη νομοθεσία, την εκπαίδευση κλπ. είναι δυνατόν να συνοδεύονται από δεσμεύσεις των κοινωνικών εταίρων σχετικά με μετριοπαθή μισθολογικά αιτήματα, τη μείωση και την αναδιοργάνωση του χρόνου εργασίας, το συνδυασμό των εργασιακών και οικογενειακών ευθυνών, την κατάρτιση και την ευκαμψία, καθώς και ασφαλιστικά θέματα, όπως είναι η εκ νέου νομοθετική ρύθμιση των ανεπίσημων μορφών εργασίας, η προσωρινή εργασία, η απόσυρση από την εργασία και η ανάλογη αναθεώρηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και συνταξιοδότησης.

3.3.2. Η ιδιαίτερη βαρύτητα που προσέδωσε η λουξεμβουργιανή προεδρία σ'αυτή την αλληλενέργεια με τους κοινωνικούς εταίρους θα πρέπει ακόμη να οδηγήσει σε κίνητρα (για παράδειγμα, πρότυπα σχέδια επιδοτούμενα από την Επιτροπή), διαδικασίες σύγκρισης των επιδόσεων και στην περαιτέρω ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την πλήρη συμμετοχή όλων των σχετικών μερών, σε διατομεακό, τομεακό και κλαδικό επίπεδο.

3.4. Δραστήριες πολιτικές για την αγορά εργασίας

3.4.1. Η προσέγγιση της Λευκής Βίβλου του κ. Delors και της Συνόδου Κορυφής του Έσσεν για τη μεταφορά της βαρύτητας από παθητικές πολιτικές υποκατάστασης του εισοδήματος σε δραστήριες πολιτικές για την αγορά εργασίας, οι οποίες ενισχύουν τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, θα πρέπει να ακολουθηθεί αυστηρά. Η ΟΚΕ επικροτεί την επανέγκριση αυτής της προσέγγισης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άμστερνταμ και αναμένει σχετική πρόοδο στην Κοινή Έκθεση που σύντομα θα δημοσιεύσει η Επιτροπή. Η διαδικασία του Έσσεν, η οποία ήδη περιλαμβάνει τη βάση για τη σύγκριση των επιδόσεων, θα πρέπει να επεκταθεί και να ενισχυθεί μέσω της εστίασης της σε σαφείς βραχυπρόθεσμους και μεσοπρόθεσμους γενικούς στόχους, ειδικούς στόχους και ειδικές ομάδες-στόχους.

3.4.2. Σε συμφωνία με το πνεύμα της Λευκής Βίβλου του κ. Delors και της απόφασης της Συνόδου Κορυφής της Μαδρίτης () για την εξασφάλιση σε όλους τους νέους αξιοπρεπούς πρόσβασης σε ένα επάγγελμα (μέσω προγραμμάτων κατάρτισης και επαγγελματικής εμπειρίας), ο στόχος για την παροχή ευρωπαϊκών εχεγγύων σε όλους τους νέους ότι, εντός ενός έτους από την ολοκλήρωση της σχολικής εκπαίδευσής τους, θα έχουν πρόσβαση σε ένα επάγγελμα, επαγγελματική εμπειρία ή αρχική και περαιτέρω κατάρτιση θα αποτελέσει ελκυστική και πολλά υποσχόμενη δέσμευση.

3.5. Εκπαίδευση και κατάρτιση

3.5.1. Καθώς η γνώση και η τεχνολογία αποτελούν ζωτικούς παράγοντες για την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα, η εκπαίδευση και η κατάρτιση για το εργατικό δυναμικό είναι εξαιρετικής σημασίας.

3.5.2. Θα πρέπει να τεθούν αυστηρότεροι ποσοτικοί και ποιοτικοί στόχοι, μέσω της σύγκρισης των επιδόσεων. Όσον αφορά το περιεχόμενο και το επίπεδο της εκπαίδευσης, είναι σημαντικό να υπάρχει συνεχής προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις, προκειμένου η γενική εκπαίδευση να εστιάζεται καλύτερα στη δυνατότητα εξεύρεσης επαγγέλματος και να ενισχύεται η δια βίου εκμάθηση.

3.5.3. Συνιστώνται προγράμματα ανταλλαγών (συμπεριλαμβανομένων διακρατικών προγραμμάτων), τα οποία διευρύνουν τις εμπειρίες των νέων φοιτητών και ασκουμένων όσον αφορά τις συνήθειες και τους τρόπους διαχείρισης, καθώς και τα ειδικά κίνητρα και την κατάρτιση για την ανάληψη επιχειρηματικής δραστηριότητας.

3.5.4. Οι υψηλότεροι στόχοι θα πρέπει να συνοδεύονται από κατάλληλες οικονομικές επενδύσεις. Ένα κριτήριο όσον αφορά το ύψος των δημόσιων δαπανών στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και ένας ειδικός κανόνας για τη συνεχή κατάρτιση και εκπαίδευση των ενηλίκων θα μπορούσαν να διαδραματίσουν προτρεπτικό ρόλο.

3.5.5. Η ΟΚΕ ανησυχεί επειδή μπορεί να δημιουργηθεί ένταση μεταξύ, αφενός, της επίτευξης τέτοιων στόχων επίδοσης και, αφετέρου, των λοιπών υποχρεώσεων των δημόσιων οικονομιών όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τα κριτήρια σύγκλισης για την ΟΝΕ. Ως εκ τούτου, η ΟΚΕ ζητεί από τις υπεύθυνες για τον προϋπολογισμό αρχές να δώσουν υψηλή προτεραιότητα στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και, σε συμφωνία με τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της Φλωρεντίας, να προβούν σε «μία επιλεκτική αναδιάρθρωση των δαπανών, η οποία να ενθαρρύνει τις άϋλες επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο...παραχωρώντας προτεραιότητα σε δραστήριες πολιτικές για την απασχόληση...».

3.6. Φορολογική πολιτική

3.6.1. Η ευρωπαϊκή φορολογική πολιτική θα πρέπει να επανεκτιμηθεί από την οπτική γωνία του αντικτύπου της επί της απασχόλησης. Οι εκθέσεις της Επιτροπής για τη φορολογία στην Ευρωπαϊκή Ένωση () έχουν αρχίσει να αναλύουν τις εξελίξεις στα 15 κράτη μέλη της ΕΕ και τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η εργασία έχει φορολογηθεί σε αυξανόμενα μεγάλο βαθμό, ενώ τα φορολογικά βάρη επί άλλων παραγόντων της παραγωγής (κεφάλαιο) έχουν γενικά μειωθεί. Τόσο η Επιτροπή όσο και η ΟΚΕ () έχουν ζητήσει επειγόντως τη φορολογική ελάφρυνση του κόστους εργασίας. Εν προκειμένω, θα μπορούσε να τεθεί ένας στόχος, όπως προτείνεται στη Λευκή Βίβλο, προκειμένου να μεταβιβασθούν τα φορολογικά βάρη από την εργασία σε άλλες πηγές φορολογίας με ρυθμό τουλάχιστον 1 % επί του ΑΕΠ ετησίως. Οι εναλλακτικοί φόροι δεν θα πρέπει να είναι αντιπαραγωγικοί όσον αφορά το στόχο για την απασχόληση και «θα πρέπει να συνίστανται ειδικά σε φόρους επί των σπάνιων φυσικών πόρων και της ενέργειας - προκειμένου να ενισχυθεί η προστασία του περιβάλλοντος - καθώς και, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο, σε φόρους επί της κατανάλωσης και του εισοδήματος των επενδύσεων ()».

3.6.2. Απαιτείται μία συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική για τη μείωση του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας. Ο περαιτέρω συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ/ΕΟΧ, ο οποίος προτείνεται από την ΟΚΕ, περιλαμβάνει συμφωνίες για την εναρμόνιση των συντελεστών των φόρων επί των επιχειρήσεων και της φορολογικής βάσης (). Το πρόσφατο άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών (13 Σεπτεμβρίου) ζήτησε από τον Επίτροπο Monti και την ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου που διαθέτει () να υποβάλουν στο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών του Οκτωβρίου έναν Κώδικα Συμπεριφοράς σχετικά, μεταξύ άλλων, με τη φορολόγηση του εισοδήματος των επιχειρήσεων, προκειμένου να περιορισθεί ο επιζήμιος φορολογικός ανταγωνισμός μεταξύ των κρατών μελών σ'αυτόν τον τομέα, καθώς και να συνεχίσουν τις εργασίες τους για την υποβολή προτάσεων όσον αφορά την ισορροπημένη ανάπτυξη της φορολογίας στα κράτη μέλη, η οποία να μην στρέφεται εναντίον της απασχόλησης.

3.6.3. Η ΟΚΕ ζητεί επειγόντως από τη Σύνοδο Κορυφής για την Απασχόληση να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη φορολόγηση και να δεσμευθεί γενικά για τον καλύτερο συντονισμό και εναρμόνιση των φορολογικών πολιτικών, μέσω της ανάθεσης μίας νέας αποστολής στην ομάδα των εμπειρογνωμόνων του κ. Monti για την εκπόνηση προτάσεων με την προοπτική της ανάπτυξης και της απασχόλησης.

3.6.4. Η ΟΚΕ συνιστά όσον αφορά το πεδίο των ποσοστών του ΦΠΑ, όπου έχει ήδη επιτευχθεί εναρμόνιση, να δοθούν μεγαλύτερα περιθώρια για διαφοροποιήσεις υπέρ των χαμηλών ή μηδενικών ποσοστών του ΦΠΑ για προϊόντα και υπηρεσίες που απασχολούν πολυάριθμο εργατικό δυναμικό και προσφέρουν μεγάλες δυνατότητες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Βάσει μίας βραχυπρόθεσμης απόφασης της Συνόδου Κορυφής του Λουξεμβούργου θα πρέπει να παραχωρείται στα κράτη μέλη το εν λόγω περιθώριο ελιγμών. Επίσης, απαιτείται γενική επανεκτίμηση με την προοπτική της απασχόλησης στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης συζήτησης για το τελικό ευρωπαϊκό καθεστώς του ΦΠΑ ().

Βρυξέλλες, 1η Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 236 της 2. 8. 1997, σ. 3.

() Μεταξύ 1975 και 1997, ο αριθμός των ανέργων στην ΕΕ ανήλθε από 5 σε 18 εκατομμύρια και το ποσοστό ανεργίας από 3 % σε 11 %. Η αύξηση του αριθμού των θέσεων απασχόλησης των γυναικών δεν αντιστάθμισε τις απώλειες των θέσεων απασχόλησης των ανδρών. Ποσοστό 20 % των νέων είναι άνεργοι. Η μαζική ανεργία και οι δημογραφικές τάσεις οδηγούν σε μία ανησυχητική και αυξανόμενα άνιση αναλογία μεταξύ του συνταξιοδοτούμενου και του ενεργού εργατικού δυναμικού.

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τη «Δράση για την απασχόληση στην Ευρώπη: ένα σύμφωνο εμπιστοσύνης», ΕΕ C 56 της 24. 2. 1997.

() Βλέπε γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το «Σύμφωνο Εμπιστοσύνης», ΕΕ C 56 της 24. 2. 1997.

() Οι βασικοί στόχοι των εργασιών του ΠΕΑ εμπίπτουν στα τρία παρακάτω κεφάλαια:

- Τη δημιουργία ενός δικτύου πληροφοριών, το οποίο να συγκεντρώνει πληροφορίες από τα κράτη μέλη, τις οργανώσεις τους και όλους τους «χρήστες» της ενιαίας αγοράς, και τη διοχέτευση αυτών των πληροφοριών στους σχετικούς φορείς λήψης αποφάσεων στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

- Τη σύνταξη ερευνητικών εκθέσεων για επιλεγέντα θέματα, συνήθως μέσω της διοργάνωσης ακροάσεων, με τη συμμετοχή παραγόντων που ενδιαφέρονται άμεσα για τα εξεταζόμενα προβλήματα.

- Την κατάρτιση γνωμοδοτήσεων σχετικών με τις ετήσιες ή εξαμηνιαίες εκθέσεις της Επιτροπής για την κατάσταση της ενιαίας αγοράς.

() Τέτοιου είδους Σύμφωνα υφίστανται, για παράδειγμα, στην Ιταλία, την Ισπανία, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, την Πορτογαλία, κ.λπ. και πρόκειται να παρατεθεί σύνοψή τους σε έγγραφο της ΟΚΕ, το οποίο θα ακολουθήσει την παρούσα γνωμοδότηση.

() ΕΕ C 56 της 24. 2. 1997.

() Συμφωνία EFA/ETUC - GEOPA/COPA της 24. 7. 1997. Υπόμνημα του SENI - Eurofiet on new sources of employment opf. 21. 10. 1996.

() Κεφάλαιο 10.

() Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση, Άμστερνταμ 16 Ιουνίου 1997, ΕΕ C 236 της 2. 8. 1997, σ. 3, σημείο Ι, τελευταία παράγραφος.

() Οι ποικίλες εκθέσεις της Συμβουλευτικής Ομάδας για την Ανταγωνιστικότητα («Ciampi») και η πρόσφατη «Πράσινη Βίβλος:εταιρική σχέση για μία νέα οργάνωση της εργασίας» [COM(97) 128 τελικό] αποτελούν παραδείγματα.

() βλ. έγγρ. COM(96) 463 τελ. και COM(97) 153 τελ., και τις αντίστοιχες γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ 7 ΕΕ C 296 της 29. 9. 1997.

() «Η επιδίωξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης λαμβάνεται δεόντως υπόψη κατά τη χάραξη και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών και δραστηριοτήτων.»

() ΕΕ C 287 της 22. 9. 1997 και συνεχιζόμενες εργασίες για την κοινωνική πολιτική και τις οικονομικές επιδόσεις.

() Όπως ορίζεται στο άρθρο 105 της Συνθήκης.

() Για παράδειγμα, τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το «Σύμφωνο Εμπιστοσύνης», ΕΕ C 56 της 24. 2. 1997.

() Ibid, σημείο 1.13-4.6.

() Το αγγλικό κείμενο δεν ήταν διαθέσιμο κατά τη στιγμή της εκτύπωσης.

() Η φορολόγηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση [SEC(96) 487 τελικό] και η Έκθεση για την ανάπτυξη των φορολογικών συστημάτων [COM(96) 546 τελικό].

() ΕΕ C 296 της 29. 9. 1997.

() Λευκή Βίβλος, Κεφάλαιο 9, σελίδα 153.

() Στο άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών της Βερόνας, της 13ης Απριλίου 1996, οι υπουργοί οικονομικών συμφώνησαν για τη σύσταση μίας Ομάδας Εμπειρογνωμόνων Υψηλού Επιπέδου, η οποία θα συντονίζεται από την επιτροπή που ασχολείται με τα θέματα που τέθηκαν στο έγγραφο της Επιτροπής για τη Φορολόγηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση [SEC(96) 487 τελικό].