21. 5. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 124/31 
Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί θεσπίσεως κοινοτικού προγράμματος 
δράσης για την ανάπτυξη της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης (FORCE)(') 
(90/C 124/11) 
Στις 8 Ιανουαρίου 1990 το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 128 
της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέ­
θηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 15 Μαρτίου 1990 
με βάση την εισήγηση του κ. Nierhaus. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 112 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 12 αποχές κατά 
την 275η, σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 28ης Μαρτίου 1990) την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γενική τοποθέτηση 
Η ανακοίνωση της Επιτροπής περιλαμβάνει μια πρόταση 
προγράμματος δράσης για την ανάπτυξη της συνεχούς επαγ­
γελματικής κατάρτισης και συγκεκριμενοποιεί τις σκέψεις 
που περιείχε ουσιαστικά και η ανακοίνωση που εξέδωσε η 
Επιτροπή το 1986 για την επαγγελματική επιμόρφωση στις 
επιχειρήσεις. Οι σκέψεις αυτές είχαν εξετασθεί εμπεριστα­
τωμένα από τα κράτη μέλη και τα αρμόδια κοινοτικά όργανα, 
και είχαν εγκριθεί βασικά από την ΟΚΕ(2). Παράλληλα καθί­
σταται σαφές ότι οι αντιλήψεις της Οικονομικής και Κοινω­
νικής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περί των 
αναγκών της επαγγελματικής καταρτίσεως υπερβαίνουν εν 
μέρει κατά πολύ εκείνες του «κοινοτικού πλαισίου» της 
Επιτροπής. 
Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει εντούτοις γενικά το προτεινόμενο 
πρόγραμμα και ειδικότερα τα ακόλουθα σημεία του. 
1.1. Ο βασικός ρόλος που διαδραματίζει η συνεχής κατάρ­
τιση για την αντιμετώπιση των συνεπειών των ραγδαίων οικο­
νομικών και κοινωνικών μεταβολών τονίζεται έντονα. Ταυ­
τόχρονα καθίσταται σαφής η εξαιρετική σημασία που έχει 
η επιμόρφωση τόσο σε ό,τι αφορά τη στρατηγική για την 
υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς όσο και την μετρίαση των 
οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών της. 
Η συνεχής επαγγελματική κατάρτιση διαδραματίζει σχετικά 
διπλό ρόλο. Αφενός εξασφαλίζει την ατομική απόδοση του 
κάθε εργαζόμενου επειδή τον βοηθάει να αντιμετωπίσει τις 
συνέπειες των διαρθρωτικών αλλαγών, ενώ διανοίγει ταυτόχ­
ρονα νέες επαγγελματικές προοπτικές στους εργαζόμενους 
γενικά επειδή τους βοηθάει να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο 
της ανεργίας. 
Αφετέρου αποτελεί για την επιχείρηση σημαντική επένδυση 
η οποία έχει καθοριστική οικονομική σημασία για την μεσο­
πρόθεσμη και μακροπρόθεσμη εξασφάλιση της ανταγωνιστι­
κότητας. Συμβάλλει σημαντικά στην εξασφάλιση του επιπέ­
δου ειδίκευσης των εργαζομένων και στην προσαρμογή τους 
στις ραγδαίες οικονομικές, κοινωνικές και τεχνολογικές 
αλλαγές. Αποτελεί κατ'αυτό τον τρόπο ουσιαστικό παράγο­
ντα για τη διατήρηση του επιπέδου της ανταγωνιστικότητας 
της Κοινότητας στην παγκόσμια αγορά. 
(·) ΕΕ αριθ. C 12 της 18. 1.1989, σ. 16. 
(2) ΕΕαριθ. C 180της 8. 7. 1987. 1.2. Η συνεχής επαγγελματική κατάρτιση των εργαζομέ­
νων αποτελεί κοινοτικό καθήκον αν και με διαφοροποίηση 
σε ό,τι αφορά τον προσανατολισμό και το εκάστοτε κέντρο 
βάρους που απαιτεί κυρίως τη διεξαγωγή εντατικού διαλόγου 
μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και άλλων που συμμετέχουν 
στην επαγγελματική κατάρτιση. Επομένως, επιδοκιμάζεται 
ιδιαίτερα το γεγονός ότι η Επιτροπή θεωρεί την επαγγελμα­
τική κατάρτιση των εργαζομένων ως ουσιαστικό θέμα του 
διαλόγου, της διαβούλευσης και της συμφωνίας μεταξύ των 
κοινωνικών εταίρων. Μια επιτυχημένη αφετηρία του διαλό­
γου αυτού αποτελεί η κοινή δήλωση για την εκπαίδευση και 
την κατάρτιση. Για να βελτιωθεί ουσιαστικά η ανάπτυξη 
αυτού του τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης απαιτείται 
η διεξαγωγή διαλόγου σε όλα τα επίπεδα: Σε επιχειρησιακό 
επίπεδο, σε τομεακό επίπεδο, σε εθνικό επίπεδο μεταξύ των 
οργανώσεων των εργοδοτών και των συνδικαλιστικών οργα­
νώσεων, αλλά και σε κοινοτικό επίπεδο, στα αντίστοιχα 
όργανα διαβούλευσης (για παράδειγμα στη συμβουλευτική 
επιτροπή επαγγελματικής κατάρτισης). Μολονότι επικροτεί­
ται ο χαρακτηρισμός εκ μέρους της Επιτροπής, της συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης ως σημαντικού θέματος στο 
πλαίσιο του διαλόγου, της διαβούλευσης και της συνεργα­
σίας, εντούτοις, το πλαίσιο αυτό πρέπει να διευρυνθεί για να 
λάβει υπόψη τις μεταβαλλόμενες περιστάσεις όσον αφορά την 
οικονομία, τεχνολογία, απασχόληση κλπ. Κατά συνέπεια, για 
να υπάρξει πραγματική βελτίωση και ανάπτυξη της επαγγελ­
ματικής κατάρτισης απαιτείται διάλογος σε όλα τα επίπεδα. 
1.3. Το πρόγραμμα δράσης καλύπτει ένα σημαντικό κενό 
που υπήρχε μέχρι τώρα στα σημερινά κοινοτικά προγράμματα 
όπως τα προγράμματα COMETT, DELTA, ERASMUS, 
PETRA και LINGUA, τα οποία είτε αναφέρουν την επιχειρη­
σιακή επαγγελματική κατάρτιση ως δευτερεύον ζήτημα είτε 
δεν την αναφέρουν καθόλου. Το πρόγραμμα FORCE θα 
μπορούσε να αποτελέσει μαζί με το πρόγραμμα EUROTEC-
ΝΕΤ πολύ κατάλληλο πλαίσιο για τα μέτρα που ήδη έχουν 
αρχίσει να εφαρμόζονται, ή απλώς έχουν προγραμματισθεί, 
για την προώθηση της επαγγελματικής κατάρτισης. 
1.4. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε η ΟΚΕ το 1987 είχε 
ήδη τονίσει το σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματί­
σουν οι επιχειρήσεις για μία αποτελεσματική πολιτική επαγ­
γελματικής ειδίκευσης- τόνισε όμως ταυτόχρονα τις ανησυ­
χίες της σχετικά με τον εννοιολογικό περιορισμό της συνε­
χούς επαγγελματικής κατάρτισης στην επιχειρησιακή επαγ­
γελματική κατάρτιση αποκλειστικά. Επιδοκιμάζει γι'αυτό 
ιδιαίτερα το γεγονός ότι αναγνωρίζεται όχι μόνο ο ρόλος των 
επιχειρήσεων αλλά και ο ρόλος άλλων οργανισμών επαγγελ­
ματικής κατάρτισης και επιμόρφωσης. 
Αριθ^Ρ^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^Ρό^θ 
Ρό. Οιιστορικάθεμελιωμενεςδιαρθρωσειςπουυ^ίστανται 
τόσοσεκάθεκράτοςμελοςόσοκαιμετα^ϋτωνκρατωνμελων^ 
παρουσιάζουν ιδιαίτερη ποικιλομορφία ιδιαίτερα στον τομέα 
τηςσυνε^οΰς επαγγελματικής κατάρτισης. ^ΟΚΕ κρίνει 
επομένως ότι είναι ρεαλιστικό και πρέπει να επιδοκιμασθεί 
τογεγονόςότιδενγίνεταιπροσπάθειαε^ομοίωσηςτωνδιαρθ-
ρωσεωναυτωνμεσωτουπρογράμματοςδράσηςαλλάότι 
τονίζεταιηκοινοτικήπτυ^ή μέσω της ενθάρρυνσης διασυ­
νοριακών προγραμμάτων^ και αυτό ^ωρίς να θίγονται οι 
ισχύουσες εθνικές διατάζεις. 
Ρ^. ^ΟΚΕ ελπίζει ότι με την προώθηση της συνεπούς 
επαγγελματικής κατάρτισης θα δημιουργηθούν καλύτερες 
προϋποθέσεις όσον α^ορά τις δυνατότητες των εργαζομένων 
να κάνουν πράγματι ^ρήση του δικαιώματος ελεύθερης 
κυκλοφορίας εντός της Κοινότητας και μάλιστα σε μεγαλΰ 
τερο^αθμόαπ^τι συμβαίνει σήμερα κυρίωςόσονα^ορά 
εργαζομένους που διαθετουνυ^ηλό^αθμόειδίκευσης.^αυτό 
το πλαίσιο θεωρείται θετικό το γεγονός ότι στο πρόγραμμα 
συμπεριλαμβάνονται και οι ελεύθεροι επαγγελματίες. 
I Επ^με^^πα^τ^^εις 
1Ρ Οι προσδιορισμοί που περιλαμβάνονται στο άρθρον 
θεωρούνται χρήσιμοι και αναγκαίοι για τη συζήτηση. Ιδιαί 
τερα η έννοια της συνεπούς επαγγελματικής κατάρτισης 
προσδιορίζεταιστο άρθρο αυτό σαφέστερα από ό^τιστην 
Ανακοίνωση της Επιτροπής του ^^.Αυστυ^ως^ησα^ήνεια 
αυτή σε ό^τια^ορά τον όρο δεν εφαρμόζεται σε όλα τα σημεία 
του εγγράφου.^νάανα^ερεταιοόρος^κατάρτιση^ όταν 
πρόκειται για ^συνε^ή κατάρτισης και αντίστροφα. 
II ^τοάρθροίζητείται να καταστεί δυνατήηπρόσ^αση 
κάθε εργαζομένου της Κοινότητας στη συνεπή επάγγελμα 
τικήκατάρτισηκαθ^όλη τη διάρκεια του ενεργού ρΗου. Η 
πρόσβαση αυτή δεν θα πρέπει να εμποδίζεται από διακρίσεις 
σχετικά με την ιθαγένεια, ^στόσο^ το γεγονός ότι δεν 
συμπεριλαμβάνονται στοπρόγραμμα αυτό οι εργαζόμενοι 
από τρίτες ^ωρες που απασχολούνται στα κράτημελη της 
Κοινότητας^αντιτίθεται στο γενικότερο αυτό στό^ο.Αιότι 
αυτή η κατηγορία εργαζομένων παρουσιάζει ιδιαίτερες 
ανάγκες σε ό^τια^ορά τη συνεπή επαγγελματική κατάρτιση, 
^α πρέπει επομένως να απο^ευ^θείκάθε ενέργεια που θα 
μπορούσε να οδηγήσει δημιουργία νέων διακρίσεων. 
Ανεξάρτητα από τις νομικές δυνατότητες πρόσ^ασης^ρειά-
ζεταιναδημιουργηθοΰνσεευρϋτατη έκταση και οιαντικειμε-
νικες δυνατότητες ^ειδική άδειας ικανότητα του κάθε εργαζό 
μενού να συμμετάσχει στη συνεπή επαγγελματική κατάρτισης 
δημιουργία κινήτρωνγιατη συμμετοχή στη συνεπή επαγγελ 
ματική κατάρτιση των προσώπων με ειδικές ανάγκες^ κλπ.^ 
^Ενα ιδιαίτερο πρόβλημα παρουσιάζεται σχετικά με τους 
εργαζόμενους των απομακρυσμένων και αραιοκατοικημένων 
περιοχών επειδή είναι δύσκολο να δημιουργηθεί στις περίο­
δες αυτές αποτελεσματική υποδομή για την συνεπή επαγγελ^ 
ματική κατάρτιση, ^ε αυτό το πλαίσιο χρειάζεται να μελέτη 
θείηδυνατότητα αγιοποίησης των μέσων τηλεπικοινωνίας 
για τη συνεπή κατάρτιση με τη μορ^ή συγκεκριμένων προ-
τύπων^όπωςαυτάπου ε^ουν προταθεί σε άλλακοινοτικά 
προγράμματα. 
Τοπρό^ληματωνδυνατοτήτωνπρόσ^ασηςστη συνεπή επαγ 
γελματική κατάρτιση είναι πολυσυνθέτου και θα χρειασθεί να 
επιτευχθεί συμφωνία ρ^άσει του υπό ίδρυση κοινοτικού μέσου 
για την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση που προ­βλέπεται στο πρόγραμμα δράσης σχετικά με την εφαρμογή 
του Χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων.Τοεν 
λόγωμεσοθακαθορίσειτις προϋποθέσεις υπό τιςοποίες 
μπορεί να ασκηθεί το δικαίωμα πρόσβασης. 
11 τΐ ρύθμιση του θέματος άδειας για επιμόρφωσης είτε 
Ι^άσει νομικήςδιάτα^ηςείτε ^άσειτωνσυλλογικωνσυμ-
^άσεων^ αποτελεί προϋπόθεση για τη δημιουργία δυνατοτή­
των πρόσβασης των εργαζομένων από άπο^η^ρόνου^ανη 
ίδιαηεπι^είρηση δεν προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής 
στη συνεπή επαγγελματική κατάρτιση στα πλαίσια του 
επι^ειρησιακούωραρίου.ΗΟΚΕ προτείνει επομένως ναε^ε-
τασθεί αν είναι δυνατό — εφόσον οι ρυθμίσεις συλλογικών 
συμβάσεων δεν τελεσ^ορούν^να δημιουργηθούν στα πλαί­
σια της εκάστοτε εθνικής νομοθεσίαςήσε κοινοτικό επίπεδο 
ίσοι όροι. 
1^. ϋολύ σοβαρότεροι είναι ωστόσο οι περιορισμοί της 
πρόσβασης που στηρίζονται σε κριτήρια κοινωνικάήσ^ο 
λικά. Οπως προέκυψε σα^ως από σχετικές έρευνες^ η 
πρόσβαση στη συνεπή επαγγελματική κατάρτιση εξαρτάται 
από το επίπεδο σχολικής μόρφωσης που διαθετειοενδια^ε-
ρόμενοςεργαζόμενος.Ανκαιηκάλυ^η κενών από τα προη­
γούμενα στάδια της εκπαίδευσης όπως της δευτερορ^άθμιαςή 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν μπορεί να αποτελεί στό^ο της 
επαγγελματικής κατάρτισης^ ωστόσο πρέπει πρώτα να 
αποκτηθούνεκτωνυστερωνοι γνώσεις ^ασικήςεκπαίδευσης^ 
ωστενα καταστεί δυνατήηπρόσ^αση στη συνεπή επαγγελμα­
τική κατάρτιση.Επομένως^ το περιεχόμενο τωνγνωσεωνπου 
μεταδίδονται στα πλαίσια της συνεπούς επαγγελματικής 
κατάρτισης πρέπει να είναι προσαρμοσμένοστις ανάγκες της 
εκάστοτε κατηγορίας εργαζομένων και δεν πρέπει σε καμία 
περίπτωση να προσανατολίζεται αποκλειστικά προς την 
απόκτηση ειδικών γνώσεων. ΤΙαρόμοια καθυστερημένη 
απόκτηση σχολικών γνώσεων πρέπεινα επιτευχθεί επίσης 
και στο πλαίσιο της επαγγελματικής επιμόρφωσης σε περί 
πτώση πουηαπουσία παρόμοιων προϋποθέσεων αποκλείει 
την πρόσβαση του ενδιαφερόμενου στην επαγγελματική 
επιμόρφωση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην εκμάθηση των κοι­
νοτικών γλωσσών και α^ορά ιδιαίτερα τους διακινούμενους 
εργαζόμενους αλλά και τους εργαζόμενους από τρίτες ^ωρες. 
1^. ^το πρόγραμμα δράσης περιγράφεται μόνοο^προ 
ληπτικός^ χαρακτήρας της συνεπούς επαγγελματικής κατάρ 
τισης ενωπαραμελείται η ^θεραπευτικής λειτουργία των 
μέτρων επαγγελματικής ειδίκευσης^ ^στόσο^ η συνεπής 
επαγγελματική κατάρτιση αποτελείς ιδιαίτερα για άνεργους 
εργαζόμενους^τημονοδικλή δυνατότητα επανένταξης στον 
ενεργό ^ίο.^υνεπως^ηΟΚΕ δεν συμμερίζεται τηνάπο^η της 
Επιτροπής ότι το πρόγραμμα δράσης είναι σκόπιμο να α^ορά 
μόνο εκείνους τους εργαζόμενους που έ^ουν απασχόλησης 
έστω και αν αναγνωρίζεται το γεγονός ότι τα μέτρα για τους 
ανέργουςυπόκεινται στην αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Κοι-
νωνικούΤαμείου. 
Ακριβώς όμως επειδή το πρόγραμμα δράσης υπερβαίνει τα 
όρια των επιχειρήσεων ως φορείς της συνεπούς επαγγελμα­
τικής κατάρτισης και συμπεριλαμβάνει και οργανισμούς 
συνεπούς επαγγελματικής κατάρτισης οι οποίοι ασχολούνται 
κυρίως με την ειδίκευση ανέργων^ είναι απόλυταλογικό να 
συμπεριληφθεί καιησυνε^ής κατάρτιση των ανέργων στο 
πρόγραμμα δράσης. Αυτό καθιστά όμως αναγκαία τη σύλ 
ληι^η προγραμμάτων για την επιμόρφωση των μακροχρόνια 
ανέργων μέσω της αγιοποίησης των μέτρων καταπολέμησης 
2Ι.0.9Θ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΑριθθΡ2^ 
του αναλφαβητισμού που ήδη εφαρμόζονται. Τα αποτε-
λεσματαπαρόμοιωνδοκιμαστικωνπρογραμματωνθαμποροΰ-
σανναα^ιοποιηθούνκαι για τη συνεχή κατάρτιση εργαζομέ­
νων στις επιχειρήσεις οι οποίοι δεν είναι συνηθισμένοι στη 
μάθησης οι οποίοι όμως απειλούνται σε μεγαλύτερο ^αθμό 
από άλλους εργαζόμενους από τον κίνδυνο της ανεργίας. 
Ανεξάρτητα από το αν θα διατεθούν κοινοτικοί οικονομικοί 
πόροιγια τα προγράμματα προωθησης^ηεπανέντα^ητων 
άνεργων αποτελεί κατά κανόνα υποχρέωση ολόκληρης της 
κοινωνίαςκαιχρηματοδοτείταιγενικάαπότηνείσπρα^η 
φόρων. Αντίθετα^ησυνεχής επαγγελματική κατάρτιση των 
εργαζομένων αποτελεί κατά κύριο λόγο καθήκον των 
εκάστοτε επιχειρήσεων επειδή συμφέρει οικονομικά και τις 
ίδιες τις επιχειρήσεις^ και θα πρέπει να εντάσσεται στο πλαί^ 
σιο ενός εγκεκριμένου σχεδίου εντός της επιχείρησης, 
ωστόσο οι πόροι που προβλέπονται για παρόμοια πρότυπα 
προγράμματα είναι υπερβολικά περιορισμένοι και χρειάζεται 
να αυξηθούν σημαντικά. 
2.^. Π ΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά σημαντική την ανάλυση 
που προβλέπεται στα πλαίσια της ενέργειαςΗγσχετικά με 
τις εκπαιδευτικές ανάγκες και τις μεταβολές που ενδέχεται να 
σημειωθούν στην αγορά εργασίας.Ταπρο^λεφθεντα κονδύ­
λια του προϋπολογισμού θα πρέπει να διατεθούν ε^ολοκλή-
ρου για τιςαναλύσειςαυτές με σκοπό τηνεπίτευ^η πιο 
συγκεκριμένης πρό^λε^ης προγραμμάτων ^άσει των αναλύ­
σεων αυτών 
2.7. Ενα από τα κύρια θέματα του προγράμματος δράσης 
θα πρέπει ναείναιηανάπτυ^ηκαιηδοκιμήνέων^σύγχρονων 
μορφών μάθησης στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτι­
σης. Οι σύγχρονες μέθοδοι μάθησης που έχουν επί το 
πλείστον πρακτικό προσανατολισμός όπως π.χ. παιχνίδια 
προγραμματισμού επιχειρήσεων^ εικονικών εταιριών^ μεθό-
δουςπρογραμμάτωνκλπ.^θαπρέπειναδοκιμασθούνιδιαίτερα 
λόγω της αποτελεσματικότητας τους σε ό^τι αφορά τη μετά­
δοση ικανοτήτων που δεν έχουν άμεση σχέση με την άσκηση 
του επαγγέλματοςόπως την κοινωνικότητα^την ικανότητα 
συναρτημένης σκέι^ης^ την οργάνωση της μάθησης και της 
εργασίας^τη δυνατότητα μετάδοσης γνώσεων κλπ.Επίσης 
χρειάζεται να αναπτυχθούν περισσότερο προσαρμοστέα 
προγράμματα επιμόρφωσης που βαθμιαία καταλήγουν στην 
απονομή αναγνωρισμένου διπλώματος^ επειδή αποτελούν 
σοβαρό κίνητρο μάθησης. 
Παρόμοια προγράμματα θα πρέπεινα προωθηθούν με προ-
τεραιότητα κυρίως στα πλαίσιαενόςευρωπαϊκού δικτύου 
επιχειρήσεων και οργανισμών συνεχούς κατάρτισης.Πα^ιο-
ποίηση των νέων τεχνικών μέσων^διαίτερα στον τομέα της 
επαγγελματικήςσυνεχούς επιμόρφωσης με τη^οήθεια της 
μάθησης ε^αποστάσεως^ θα πρέπει να αγιοποιηθεί ιδιαίτερα 
^π.χ. στα πλαίσια τουπρογράμματοςυΕΡΤΑκαιΕυ^ΟΤΕ^-
^ΕΤ^ 
2.^. ^ε συνάρτηση με το πρόγραμμα ΕΗ^ΗΑ πρέπει 
επίσηςναληφθούνυπό^ηηανάπτυ^ηκαιηδοκιμήπρογραμ-
μάτων και μέτρων γιατην εκμάθηση ^ένων γλωσσών στα 
πλαίσια της επαγγελματικήςκατάρτισης.Πδιάδοση τηςγνω-
σης των κοινοτικωνγλωσσων και ιδιαίτερα της επαγγελμα­
τικής ορολογίας στην εκάστοτε ^ένηγλωσσα αποτελεί ουσια-
στική προϋπόθεση γιατηνυλοποίησητηςεσωτερικήςαγοράς 
και κατά συνέπεια πρόκληση και ευκαιρία για τους εργα^ομέ 
νους 2.9. Επίσης είναι σκόπιμο να συμπεριληφθεί στο 
πρόγραμμα δράσηςηδημιουργίαευρωπαϊκων ^συμπληρωμα­
τικών^ ειδικοτήτων π.χ.με τη δυνατότητα απόκτησηςγλωσ 
σικήςγνωσεωνήγνωσεων στον τομέα του περιβάλλοντος. 
Παρόμοια ειδικά διπλώματα ειδίκευσης θα μπορούσαν να 
αποτελέσουν πρόσθετο κίνητρο. Επίσης θα πρέπει να προω-
θηθεί η ανάπτυξη κατάλληλων προτύπωνιδιαίτεραμετη 
συμμετοχή των οργανισμών των διαφόρων κρατών μελών. 
2.ΙΘ. Οιμεθόριεςπεριοχέςπροσφέρονται ιδιαίτερα για την 
ανάπτυξη διασυνοριακωνπρογραμμάτων^επειδήοιεργα^όμε 
νοι στις περιοχές αυτές^ήδη σε πολλές περιπτώσεις έχουν 
απασχόληση στη γειτονική χωρά και εξαρτώνται σε μεγάλο 
^αθμό από γνώσεις που μπορούν να αγιοποιηθούν και πέρα 
απότασύνορατηςχωραςτους. Απότηνπείρααυτή θα 
μπορούσαν να προκύψουν γενικά πρότυπα για τη διασυ 
νοριακή επαγγελματική κατάρτιση. 
2.Η. Ιδιαίτερα σημασία θα είχε στο πλαίσιο αυτόη^ελ-
τίωσηήηδημιουργία υποδομής συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισης στις αγροτικές περιοχές της Κοινότητας.Ανκαι 
τακοινοτικάπρογράμματαμπορούν ναδωσουνιδιαίτερη 
ώθηση προς την κατεύθυνση αυτή^ηαποφασιστική ώθηση 
ε^αρτάταιαπόταίδιατακράτημέληαλλάκαιαπότιςοργανω 
σειςτων εργοδοτών καιτιςσυνδικαλιστικέςενωσειςτων 
εργαζομένων. 
2.12. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να συμπεριλάβουν τη 
συνεχή επαγγελματικήκατάρτιση στις μεσοπρόθεσμες και 
μακροπρόθεσμεςστρατηγικέςτουςωςαποφασιστικόμέσο 
του επιχειρησιακού προγραμματισμού όσον αφορά το προ-
σωπικό.Οι εργοδότες καιοισυνδικαλιστικέςοργανωσεις 
οφείλουννα συνεργασθούν στενά κατά την ανάπτυξη και την 
διεύρυνσητηςπροσφοράςμαθημάτωνσυνεχούςεπιμόρφωσης 
στα πλαίσια της επιχείρησης ώστε να καταρτισθεί καινά 
εφαρμοσθεί ένατέλειο πρόγραμμα συνεχούς επιμόρφωσης 
που να συμφέρει και τους δύο κοινωνικούς εταίρους. 
2.^ Παραμένει ^έ^αια το πρόβλημα των μικρών εταιριών 
στις οποίες δεν υπάρχει επίσημη εκπροσώπηση των ε^ργα^ο-
μένων.Κατά γενικό κανόναηπροσφορά μαθημάτων επιμόρ 
φωσης είναι εξαιρετικά περιορισμένη στις μικρές εταιρίες 
καιηδιοίκησή τους δεν είναι σε θέση να αποφασίσει ποια 
είναιηκαταλληλότερη μορφή επιμόρφωσης για το εργατικό 
δυναμικό τους. Πρόκειταιγια πρόβλημα που θα πρέπεινα 
μελετηθεί σε κοινοτικός εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. 
2.1^. Αποφασιστική προϋπόθεση γιατηνανάπτυ^η της 
συνεχούς συνάρτησης στην Κοινότητα αποτελείηε^ασφά-
λιση της χρηματοδότησης.Τακοινοτικά προγράμματα που 
χρηματοδοτούνται π.χ. από το κοινωνικό ταμείο δεν μπορούν 
να προσφέρουν παρά ελάχιστη συνεισφοράς επειδή συνήθως 
απαιτείται καιηοικονομική συμμετοχή των εθνικών άρχων. 
Επομένως^ καλούνται σ^αυτό το πλαίσιο καταρχήν τα κράτη 
μέλη και οι επιχειρήσεις να εξασφαλίσουν τη χρηματο­
δότηση των καθηκόντων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα 
τους.Ηκρατική ενίσχυση θα πρέπει να αφορά κυρίως εκείνες 
τιςομάδες εργαζομένων που δεν διαθέτουν τα απαραίτητα 
ίδια οικονομικά μέσα ^άνεργθ4 διακινούμενοι εργαζόμενος 
κοινωνικά μειονεκτούνταάτομα^. 
2.^. ^ταπλαίσιατουπρογράμματοςδράσηςθαπρέπει 
επίσης νααναπτυχθούνειδικά σχέδια που ναανταποκρΡ 
Αριθ.012^4 επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.5.90 
νονται στις ανάγκες ειδικών ομάδων εργαζομένων όπως των 
μακροχρόνια ανέργων, των διακινούμενων εργαζομένων, των 
αναλφάβητων, των μειονεκτούντων ατόμων. 
Επίσης είναι απαραίτητο να καταρτισθούν μοντέλα για τη 
λή^η μέτρων συνεχούς κατάρτισης που να ανταποκρίνονται 
στην ειδική οικογενειακή κατάσταση των γυναικών. 
2.1^. τΐ Επιτροπή προτίθεται να χειρισθεί την εφαρμογή 
του προγράμματος με τη συνδρομή μιας ομάδας συνδέσεως. 
ΗΟΚΕ συμφωνεί σ^αυτό το σημείο,κρίνει,όμως,ότιη 
σύνθεση της εν λόγω ομάδας πρέπει να διευρυνθεί ώστε να 
ληφθούνυπό^ηόλεςοιομάδεςκαιόλαταεπίπεδαεργοδοτών, 
εργα^ομένωνκαιτωνλοιπώνκοινωνικοοικονομικώνσυμ 
φερόντων.Αυτό θα αποτελέσει εύκολο στόχο, καθώς οι σχε 
τικοί ευρωπαϊκοί οργανισμοί, εκτός όσων αναφέρονται στην 
απόφαση του Συμβουλίου, είναι δυνατόν να προσδιορισθούν 
με σαφήνεια. 
2.17. Η^συνεχήςεπαγγελματική κατάρτιση αποτελείαπλώς 
ένα στάδιο του γενικότερου εκπαιδευτικού συστήματος. 
Βρυξέλλες,28 Μαρτίου 1990. 
Ρνω^οδότ^για 
1 Ε^^γωγή 
1.1. ^κατάργησητωνενδοκοινοτικώνσυνόρωνκαιη 
δημιουργία της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών, υπηρεσιών 
και κεφαλαίων έχουν θεμελιώδη σημασία για τη δημιουργία 
της εσωτερικής αγοράς.^ΙΚοινότητα όμως οφείλει επί πλέον 
^^^^^^τ^^.^.1^^.^. Επομένως μπορεί να έχει αποτελέσματα μόνο εφόσον διατί 
θενται σε ικανοποιητικό βαθμό οι βασικές σχολικές γνώσεις 
αλλά καιηβασική επαγγελματική ειδίκευση που αποκτάται 
στο πρώτο στάδιο της εκπαίδευσης. Σ^αυτή την περίπτωση 
αποτελείησυνεχής κατάρτιση σημαντικό μέτρο για τη βελ 
τίωση των προοπτικών για την ανεύρεση απασχόλησης αλλά 
δεν αρκεί γιατηνεπίλυσητων προβλημάτων τηςαγοράς 
εργασίας.^πολιτική αγοράς εργασίας πρέπει να δημιουργή 
σει τις προϋποθέσεις με τις οποίεςησυνεχής επαγγελματική 
κατάρτιση μπορεί να προσφέρει στους ενδιαφερόμενους τις 
προσδοκούμενες ευκαιρίες, χωρίς να τους απογοητεύσει. 
Σχετικόμετοπολύπλοκοκαισημαντικόθέματηςλειτουργίας 
και της περαιτέρω ανάπτυξης της συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισηςστηνΚοινότητα,ηΟΚΕδενμπορείπαράνα 
εκφράσει ορισμένες, βασικά γενικές, παρατηρήσεις, ωστόσο, 
λόγω της σημασίας που έχει το πρόβλημα αυτόηΟΚΕ καλεί 
την Επιτροπή με έμφαση να συμπεριλάβει τις σκέπεις αυτές 
στους περαιτέρω προγραμματισμούς της. 
να δημιουργήσει ένα^περιβάλλον^ και συνεπώς μια σειρά 
προϋποθέσεωνγια την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των 
επιχειρήσεων^, αναφέρειηΕπιτροπή στο Αευκό Βιβλίο της 
για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς του Ιουνίου του 
1985 
1.1.1. 11 Κοινότητα επέτυχε ως σήμερα σημαντική πρόοδο 
κατά την πορεία προς τη ^γνήσια^ εσωτερική αγορά, ωστόσο 
στα επόμενα χρόνια απαιτείται ακόμη ολόκληρη σειρά ^τ^νπ^τ^^^ν^ν^ού^Ε^Κ^του^υ^υλί^υπου^υ^πλ^^νειτο^ατα^τατ^ 
αφ^^άτ^θέ^τωνε^γ^^ένων^ 
(90^124^12^ 
ΤοΣυμβούλιο αποφάσισε στις21 Σεπτεμβρίου 1989, σύμφωνα με το άρθρο 100Α και 54 της συνθήκης 
για την ίδρυση της ΕΟΚ, να ζητήσει από την ΟΚΕ γνωμοδότηση για τις παραπάνω προτάσεις. 
Τοτμήμα βιομηχανίας, εμπορίου,βιοτεχνίας και υπηρεσιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 
7 Μαρτίου 1990 βάσει της εισηγητικής έκθεσης του κ. ^^^ιι. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε κατά τη 275η συνοδό της ολομέλειας (συνεδρίαση 
της 28ης Μαρτίου 1990^με 105 ψήφους υπέρ, 25 κατά και 24αποχής την ακόλουθη γνωμοδότηση.