Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:

- την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την προσωρινή απόσυρση του ευεργετήματος των γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων σε προϊόντα του βιομηχανικού τομέα της Ένωσης του Μυανμάρ» (), και - την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την προσωρινή απόσυρση του ευεργετήματος των γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων σε προϊόντα του γεωργικού τομέα της Ένωσης του Μυανμάρ» () (97/C 133/16)

Στις 21 Φεβρουαρίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ανωτέρω προτάσεις.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να ορίσει τον κ. Etty ως γενικό εισηγητή για την επεξεργασία της γνωμοδότησής της.

Κατά τη διάρκεια της 343ης συνόδου ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 27ης Φεβρουαρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 93 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η ΟΚΕ, υπενθυμίζοντας τη γνωμοδότησή της, της 19-20ης Οκτωβρίου 1994, για την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την εφαρμογή ενός τριετούς Συστήματος Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων (1995-1997) σε ορισμένα βιομηχανικά προϊόντα καταγωγής αναπτυσσόμενων χωρών» και για την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την παράταση ισχύος, μέχρι το 1995, των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 3833/90, (ΕΟΚ) αριθ. 3835/90 και (ΕΟΚ) αριθ. 3900/91 για την εφαρμογή ενός πολυετούς Συστήματος Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων σε ορισμένα γεωργικά προϊόντα καταγωγής αναπτυσσόμενων χωρών» (), καθώς και τη γνωμοδότησή της, της 24-25ης Απριλίου 1996, για την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την εφαρμογή ενός πολυετούς Συστήματος Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων, από την 1η Ιουλίου 1996 μέχρι την 30 Ιουνίου 1999, σε ορισμένα γεωργικά προϊόντα καταγωγής αναπτυσσόμενων χωρών» (), και ειδικότερα τις θετικές παρατηρήσεις της όσον αφορά τα άρθρα τα σχετικά με την πλήρη ή προσωρινή απόσυρση του συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων, υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την πρόταση της Επιτροπής για την απόσυρση του ευεργετήματος του συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων σε προϊόντα του βιομηχανικού τομέα της Ένωσης του Μυανμάρ, το οποίο θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3281/94, εφόσον εξακολουθούν να ισχύουν πρακτικές καταναγκαστικής εργασίας στη χώρα αυτή.

2. Με την πρόταση δημιουργείται ένα σημαντικό προηγούμενο. Μεταφέρεται ένα σαφές μήνυμα προς τους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ ότι η ΕΕ είναι απόλυτα αποφασισμένη να χρησιμοποιεί το ΣΓΠ για τους σκοπούς που αυτό δημιουργήθηκε, δηλαδή για τη βελτίωση των συνθηκών των λαών των αναπτυσσόμενων χωρών, μέσω της παροχής εμπορικών πλεονεκτημάτων, καθώς και για την αποφυγή της κατάχρησης του ΣΓΠ, μέσω της ενθάρρυνσης της σύνταξης εκθέσεων σχετικά με χώρες, οι οποίες δεν σέβονται τα στοιχιώδη ανθρώπινα δικαιώματα που ορίζονται στα σχετικά κείμενα της ΕΕ.

3. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ακολούθησε την πρέπουσα διαδικασία, όπως ορίζεται στον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 3281/94 για το ΣΓΠ. Μετά από την επίσημη ανακοίνωση για την ανάληψη έρευνας, η Επιτροπή συγκέντρωσε αποδεικτικά στοιχεία από ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένης και της κυβέρνησης του Μυανμάρ, της στρατιωτικής χούντας SLORC. Η απόσυρση των προνομίων της ΕΕ υποστηρίχθηκε θερμά από εκπροσώπους της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης του Μυανμάρ, συμπεριλαμβανομένης και της ηγέτιδάς της Daw Aung San Suu Kyi, που τέθηκε εκτός εξουσίας από τη SLORC. Η ΟΚΕ τονίζει τη σημασία που αποδίδει στον ιδιαίτερα προσεκτικό χειρισμό της περίπτωσης από την Επιτροπή. Το ανωτέρω δημιουργεί προηγούμενο για ανάλογες περιπτώσεις που θα εμφανισθούν στο μέλλον και πρέπει να έπεισε τους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ για την ορθότητα και τη διαφάνεια των πρακτικών έρευνας.

4. Η ΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την Επιτροπή ότι η καταναγκαστική εργασία αποτελεί, πράγματι, μία ευρέως διαδεδομένη πρακτική στο Μυανμάρ. Χαρακτηριστικό της πρακτικής αυτής είναι η συστηματική καταπίεση και η άσκηση βίας από το στρατό, την αστυνομία και τις λοιπές δυνάμεις ασφάλειας για τη χρησιμοποίηση καταναγκαστικής εργασίας, κυρίως σε αχθοφορικές εργασίες, στρατιωτικά έργα, μείζονα έργα υποδομής, εμπορικά σχέδια στρατιωτικής ιδιοκτησίας και κτήρια τουριστικής υποδομής. Σύμφωνα με τις τρέχουσες εξελίξεις, η κυβέρνηση, αντί να συμβάλει στην κατάργηση της καταναγκαστικής εργασίας, την ενθαρρύνει. Επί του παρόντος, αποτελεί ενδημική κατάσταση και πλήττει εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες, οι οποίοι υφίστανται ακραίες μορφές εκμετάλλευσης, με αποτέλεσμα να χάνουν συχνά τη ζωή τους.

5. Η κυβέρνηση του Μυανμάρ αρνήθηκε να επιτρέψει την επίσκεψη στη χώρα μίας αποστολής της ΕΕ για τη διαπίστωση της κατάστασης. Η Επιτροπή εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για την απόφαση αυτή. Συνιστάται να επαναλαμβάνει η Επιτροπή κάθε χρόνο το αίτημά της προς την κυβέρνηση του Μυανμάρ, σε περίπτωση που δεν βελτιωθεί η κατάσταση στο μέλλον.

6. Η κυβέρνηση του Μυανμάρ ισχυρίσθηκε ότι η υποτιθέμενη καταναγκαστική εργασία βασίζεται, στην πραγματικότητα, στις βουδιστικές παραδόσεις. Η ΟΚΕ επισημαίνει ιδιαίτερα ότι, ενεργοί οπαδοί του βουδισμού που συμμετείχαν στις ακροάσεις της Επιτροπής ανέφεραν ότι το εν λόγω «πολιτισμικό επιχείρημα» είναι ανυπόστατο. Εν προκειμένω, η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψή της ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν παγκόσμιες αξίες και ότι δεν είναι δυνατόν να ερμηνεύονται από τις κυβερνήσεις με «ελαστικό» τρόπο, προβάλλοντας παράγοντες, όπως το στάδιο ανάπτυξης, οι πολιτισμικές και θρησκευτικές παραδόσεις ή οι πολιτικές επιλογές. Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε τέτοιου είδους παράγοντες, στο πλαίσιο των σχέσεών της με τρίτες χώρες, όταν αυτοί προβάλλονται σε συζητήσεις σχετικά με σοβαρές παραβιάσεις των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παράλληλα, η Επιτροπή θα πρέπει να έχει επίγνωση των προσπαθειών κατάχρησης αυτών των παραγόντων για να αποφεύγεται η άσκηση κριτικής κατά παρόμοιων παραβιάσεων.

7. Προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι και η κυβέρνηση του Μυανμάρ, για την υπεράσπισή της, παρέπεμψε στις εξαιρέσεις που περιλαμβάνονται στο κείμενο της Συνθήκης αριθ. 29 της ΔΟΕ για την καταναγκαστική εργασία. Εντούτοις, η ΔΟΕ, επί πολλά έτη, ασκεί κριτική και καταδικάζει το Μυανμάρ για σοβαρές παραβιάσεις των συμβάσεων για την καταναγκαστική εργασία. Το 1995 και το 1996, έγινε αναφορά για το λόγο αυτό στο Μυανμάρ σε μία ειδική παράγραφο της Έκθεσης για την Εφαρμογή των Επικυρωμένων Συμβάσεων της Διάσκεψης για τη Διεθνή Εργασία. Αυτό είναι το ισχυρότερο μέσο στο τακτικό σύστημα εποπτείας των Επικυρώσεων Συμβάσεων της ΔΟΕ. Δεν πρέπει να υποτιμάται η αποτελεσματικότητα του συστήματος αυτού. Ωστόσο, η ΔΟΕ δεν μπορεί να επιβάλει κυρώσεις με άμεση οικονομική επικοινωνία.

8. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι καταγγέλλοντες, η Διεθνής Συνομοσπονδία Ελεύθερων Συνδικάτων (ICFTU) και η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC), επανέλαβαν επισήμως, στις 2 Ιανουαρίου 1997, τις καταγγελίες της 7ης Ιουνίου 1995, οι οποίες οδήγησαν στην απόφαση της Επιτροπής να αναλάβει έρευνα, η οποία θα καλύπτει και τα γεωργικά προϊόντα του Μυανμάρ που εξάγονται στην ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Οι εν λόγω οργανώσεις ζήτησαν από την ΕΕ να προβεί σε απόσυρση του ευεργετήματος του ΣΓΠ και για τα προϊόντα του γεωργικού τομέα του Μυανμάρ, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1256/96, της 20ης Ιουνίου 1996, βάσει του οποίου επεκτείνονται οι διατάξεις για το ΓΣΠ και στον εν λόγω τομέα. Κατά τη γνώμη τους, αυτό δεν απαιτεί την ανάληψη νέας έρευνας, καθώς η παρούσα πρόταση του Συμβουλίου καταδεικνύει σαφώς ότι η καταναγκαστική εργασία χρησιμοποιείται συστηματικά στο Μυανμάρ. Η ΟΚΕ συμμερίζεται το αίτημα των καταγγελλόντων και ζητεί από το Συμβούλιο να πράξει αναλόγως.

9. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι ο αποκλεισμός του Μυανμάρ από το ΣΓΠ της ΕΕ, σε συνδυασμό και με τα μελλοντικά αποτελέσματα του συστήματος εποπτείας της ΔΟΕ, όσον αφορά την εφαρμογή της σύμβασης αριθ. 29 της ΔΟΕ, θα αποτελέσουν ένα σαφές μήνυμα προς τη στρατιωτική χούντα που κυβερνά τη χώρα, ότι, δηλαδή, θα πρέπει να αναμένει εντονότερη διεθνή απομόνωση, εφόσον συνεχίζει να εφαρμόζει πρακτικές, οι οποίες παραβιά ζουν κατάφωρα τους διεθνώς συμφωνηθέντες κανόνες για τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

10. Η κοινή γνώμη στην ΕΕ ευαισθητοποιείται όλο και περισσότερο όσον αφορά τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Μυανμάρ. Εργατικά συνδικάτα και μη κυβερνητικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων ομάδων προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οργανώσεων καταναλωτών, έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους στη λήψη αυστηρών μέτρων από την ΕΕ. Στις εκστρατείες τους, επισύρουν συχνά την προσοχή στο ρόλο των πολυεθνικών εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων με έδρα την ΕΕ, οι οποίες ενδεχομένως εκμεταλλεύονται, τουλάχιστον έμμεσα, τις πρακτικές καταναγκαστικής εργασίας που εφαρμόζονται στο Μυανμάρ και οι οποίες, με τις επενδύσεις τους, συμβάλλουν στην επιβίωση του απομονωμένου στρατιωτικού καθεστώτος, παρέχοντάς του ζωτικά αναγκαίο ξένο συνάλλαγμα. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα ανωτέρω, κατά την παρακολούθηση των μελλοντικών εξελίξεων στο Μυανμάρ.

11. Επιπλέον, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διερευνήσει τρόπους και μέσα για την κατάλληλη αντιμετώπιση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κατά τις προσεχείς συναντήσεις με το ASEAN, του οποίου σύντομα το Μυανμάρ θα καταστεί μέλος. Ένας κατάλληλος τρόπος θα μπορούσε να εξευρεθεί στο πλαίσιο της προσέγγισης της «εποικοδομητικής δέσμευσης», η οποία συζητήθηκε πρόσφατα στη διυπουργική σύνοδο ΕΕ-ASEAN, που πραγματοποιήθηκε στη Σιγκαπούρη.

Η Επιτροπή πρέπει να λάβει μέτρα ώστε η Ένωση του Μυανμάρ, όταν γίνει μέλος του ASEAN, να μην μπορεί να αποτρέψει την απόσυρση γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων με την περιφερειακή επικάλυψη της προέλευσης.

12. Τέλος, η ΟΚΕ αναφέρει ότι, κατά τη γνώμη της, θα πρέπει να αναληφθεί επίσημη έρευνα από την Επιτροπή για την κατάσταση στο Πακιστάν, για το οποίο διατυπώθηκαν παρόμοιες καταγγελίες από τις ICFTU και ETUC, τον Ιούνιο του 1995 και εκ παραλλήλου με τις καταγγελίες για το Μυανμάρ. Μέχρι στιγμής, η Επιτροπή δεν έχει αναλάβει τέτοιου είδους δράση και ορισμένα εκατομμύρια πολιτών υποχρεούνται σε καταναγκαστική εργασία στο Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένων και παιδιών. Παρά τη θέσπιση ενός νόμου εναντίον της καταναγκαστικής εργασίας, το Μάρτιο του 1992, η κυβέρνηση του Πακιστάν δεν έλαβε αποτελεσματικά μέτρα για να επιτύχει την εφαρμογή του νόμου. Το Πακιστάν έχει κατηγορηθεί επανηλειμμένα από τη ΔΟΕ για τη χρησιμοποίηση της καταναγκαστικής εργασίας, κατά την παρελθούσα δεκαετία, χωρίς εντούτοις να προκύψουν θετικά αποτελέσματα. Όπως ζητείται στο ψήφισμα που εξέδωσε στις 14 Δεκεμβρίου 1995 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα πρέπει να αναληφθεί έρευνα για την καταναγκαστική εργασία στο Πακιστάν, όπως ακριβώς έγινε και για το Μυανμάρ.

Βρυξέλλες, 27 Φεβρουαρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ αριθ. C 35 της 4. 2. 1997, σ. 14.

() Τέως Ένωση της Βιρμανίας.

() ΕΕ αριθ. C 397 της 31. 12. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 204 της 15. 7. 1996.