ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (85) 256 
 
 
 
Vol. 1985/0 116 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ Τ Ω Ν  ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
ΟΟΜ(85) 256 τελικό
Βρυξέλλες, 30 Μαίου 1985
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
σχετικά με τη συμμετοχή της Κοινότητας στη Παγκόσμια Διάσκεψη  
για την ανασκόπηση και την αξιολόγηση των επιτευγμάτων της  
Δεκαετίας των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες: Ισότητα, Ανά­
πτυξη και Ειρήνη.
ΟΟΜ(85) 256 τελικό

σχετικά με τη συμμετοχή της Κοινότητας στη Παγκόσμια Διάσκεψη 
για την ανασκόπηση και την αξιολόγηση των επιτευγμάτων της 
Δεκαετίας των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες :
Ισότητα, Ανάπτυξη και Ειρήνη.
1.1 Το 1975 κηρύχθηκε από τα Ηνωμένα 'Εθνη Παγκόσμιο Έτος των Γυναικών. Οι πολυ­
άριθμες δραστηριότητες γύρω από αυτό το γεγονός, είχαν σαν αποκορύφωμά τους 
τη Παγκόσμια Διάσκεψη στη Πόλη του Μεξικού όπου εγκρίθηκε ένα Παγκόσμιο 
Σχέδιο Δράσης για την εφαρμογή των στόχων του Παγκόσμιου Ετους των Γυναι­
κών. Κεντρικό σημείο αυτού του Σχεδίου απετέλεσε η ανακήρυξη της περιόδου
t
1976-1985 σε Δεκαετία των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες.
1.2 Τα θέματα που είχαν ήδη εγκριθεί για τη Δεκαετία - η ισότητα, η ανάπτυξη;· 
και η ειοήνη — διευρύνθηκαν και άλλο από τη Γενική Συνέλευση του OHE όταν 
το 1979 ενέκρινε τρεις υποδιαιρέσεις, την απασχόληση, την υγεία και τη 
παιδεία. Με αυτή τη βάση, η Διάσκεψη στο μέσο της Δεκαετίας, που έγινε 
στη Κοπεγχάγη το 1980, ενέκρινε ένα Πρόγραμμα Δράσης για το δεύτερο ημισυ 
της Δεκαετίας των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες.
1.3 Η Παγκόσμια Διάσκεψη που θα κλείσει τη Δεκαετία θα συγκληθεί στο Ναϊρόμπι 
από 1.3 μέχρι 26 Ιουλίου 1985. Για να λάβει γενική εντολή για να συμβάλλει 
εκ μέρους της Κοινότητας στη Διάσκεψη και στη προπαρασκευαστική διαδικασία 
του OHE, που αρχίζει το 1983, η Επιτροπή συνέταξε το 1982 μία Ανακοίνωση (1) 
που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο (2) διαγράφοντας την αρχή και τη διαδικασία 
της προτεινόμενης συμμετοχής, καθώς και τα περιεχόμενα της θέσης που θα 
υιοθετήσει η Κοινότητα.
(1) C0M (82) 796 τελικό
(2) Έγγραφο 4664/83 S0C.  35

-  2 -
1.4 Στο επίπεδο του OHE, η Παγκόσμια Διάσκεψη προπαρασκευάζεται από την Επιτροπή 
για το Καθεστώς των Γυναικών που πραγματοποίησε τρεις ειδικές προπαρασκευα- 
ατικές συνόδους την άνοιξη του 1983, 1984 και 1985 αντίστοιχα. Στο περιφερει­
ακό επίπεδο, η Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη οργάνωσε το δικό της προ­
παρασκευαστικό σεμινάριο τον Οκτώβριο του 1984.
Γ,„ όλες αυτές τ,ς ουνοντήοείς, οί υπηρεσίες της Επίτροπός συνέτπόαν δηλωθείς 
που εγκρίΟηχαν από το COREPER. Οι δηλώσεις αυτές έγιναν από τον Αρχηγό της 
αντιπροσωπείας της Προεδρίας και ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, όπου ήταν σκό-^ 
πιμο, έκανε μια πρόσθετη δήλωση εκ μέρους της Κοινότητας κάτω από άλλο σημείο
της ημερήσιας διάταξης.
Έγιναν τακτικές συνεδριάσεις κοινοτικού συντονισμού σε όλο το διάστημα της 
προπαρασκευαστικής διαδικασίας.
Εκτός από την οργάνωση διάφορων προπαρασκευαστικών συναντήσεων, η Γραμματεία 
του OHE έστειλε και ένα σημαντικό ερωτηματολόγιο στις Κυβερνηθείς όλων των 
Κρατών μελών, του οποίου οι απαντήσεις θα τους βοηθήσουν να προετοιμάσου, 
βασικά έγγραφα για τη Παγκόσμια Διάσκεψη. Η Κοινότητα η ίδια απήντησε σε εκείνα 
τα τμήματα του ερωτηματολογίου που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της.
2 .  ΑΡΧΗ_ΚΑΙ Α^ΑΔΐ^ΣΙΑ^ΤΗΣ^ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ_ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ
Στις 21 Φεβρουάριου 1983*τ ο -  ΣυμβώΧ.  Ο έλαβε την ακόλουθη απόφαση (1) με βάση τη 
προαναφερθείσα Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη Παγκόσμια Διάσ ψη
”  1. Η Κοινότητα θα συμμετάσχει η ίδια στη Διάσκεψη.
2. Θα εξασφαλισθεί προηγούμενος συντονισμός για το προσδιορισμό κοινοτι­
κής θέσης για τα θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Κοινότητας 
η είναι κοινοτικού ενδιαφέροντος.
3. Οι κοινοτικές τοποθετήσεις θα γίνουν σύμφωνα με τους κανόνες που υιοθε­
τήθηκαν και ήδη εγκρίθηκαν από την Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων (2)
γ,α τη κοινοτική συμμετοχή στις συζητήσεις στα Ηνωμένα Έθνη, όπου^η 
Κοινότητα έχει το καθεστώς του παρατηρητή. Οι κανόνες αυτοί επισυνάπτο­
νται στο παρόν έγγραφο, αν και τονίζεται ότι η πρακτική τους εφαρμογή 
θα αποφασίζεται με επιτόπου συντονισμό.
(ΐ) Έγγραφο 4664/83 S0C. 35
(2) Βλέπε το 8757/80 Relex 34, το Παράρτημα 1  του οποίου περιλαμβάνει το 
έγγραφο 1/119/74 που επισυνάπτεται κι αυτό στο παρόν.

4. Ο ι .  κανόνες για τη κοινοτική συμμετοχή θα ιΟχύΰουν οε όλο το δια- 
οτημα της Διάσκεψης και των προπαραοκευαοτικών ουζητήοεων και ανα— 
φέρονται ατις επίοημες διαδικαοίες και συζητήσεις, τις άτυπες ομά­
δες εργαοίας και τις διαπραγματεύσεις. "
Η απόφαση αυτή διατηρεί και την αιτιολόγηση και την ισχύ της. Πρεπει να 
σημειωθεί, ειδικότερα, ότι και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (1) και η Συμβου­
λευτική Επιτροπή για Ίσες Ευκαιρίρς για τις Γυναίκες και τους Ανδρες (2) 
τόνισαν τη σημασία του αποτελεσματικού κοινοτικού συντονισμού στη Διάσκεψη.
3. ΘΕΣΗΣ
Οι συζητήσεις στη Παγκόσμια Διάσκεψη θα λάβουν χώρα στη σύνοδο της ολομέλειας 
και σε δύο ομάδες εργασίας. Τα δύο κύρια θέματα της ημερήσιας διάταξης (ανα­
σκόπηση και αξιολόγηση /  στρατηγικές με το βλέμμα στο μέλλον) θα κατανεμηθούν 
ως εξής μεταξύ αυτών των χώρων συζήτησης:
- η ολομέλεια θα ασχοληθεί με όλα τα θέματα της ημερήσιας διάταξης και,
ειδικότερα, με την ανασκόπηση και την αξιολόγηση της πραγματοποιηθείσας 
προόδου και των εμποδίων που αντιμετωπίσθηκαν στην υλοποίηση των σκοπών 
και των στόχων της Δεκαετίας (
- οι ομάδες εργασίας θα συζητήσουν τις στρατηγικές με το βλέμμα προς το 
μέλλον με στόχο το έτος 2000, η μία σε εθνικό επίπεδο και η άλλη σε πε­
ριφερειακό και διεθνές επίπεδο.
3.1 Λνασκόπηση_και_αξ^ολόγηση_της_πραγματοπο^ηθε222£_Ι1ρΞ2222._ί1-1-~----—2----
που αντιμετωπίσθηκαν 2122-20222 ίηση_των_σκοπών_κα^_των_στόχων_της_Δεκα-
ετίας των Ηνωμένων Εθνών Y22_H2_P222Ì.222
3.1.1.  Η πολιτική της Κοινότητας με σκοπό την 2221212 στην  απασΧο λ Γ > ΰ Γ >  Υι α  τι· ς 
γυναίκες και τους άνδρες, είχε ραγδαία εξέλιξη στο διάστημα της Δεκαετίας 
των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες. Το 1975, στην αρχή, αυτή η πολιτική 
βρισκόταν μόνο στα πρώτα στάδια της σύλληψής της, και η νομοθετική βάση της 
Κοινότητας περιοριζόταν στο άρθρο 119 της Συνθήκης της ΕΟΚ που δεν είχε 
ακόμη δοκιμασθεί στο Δικαστήριο :  η πρώτη υπόθεση ίσης αμοιβής (Defrenne) 
κρίθηκε το 1971.
3.1.2. Μέσα στο ίδιο το 1975 εγκρίθηκε η οδηγία για την ίση αμοιβή (Οδηγία 75/
117/ΕΟΚ) (4), που γρήγορα ακολουθήθηκε από τις οδηγίες για την ίση μετά
χείριση στην εργασία (Οδηγία 76/207/Ε0Κ) και για την ίση μεταχείριση 
σχετικά με τα νομοθετημένα προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης
Ο )  Ε.Ε. L  127, 14.5.1984, σελ. 76
(2) Στη γνωμοδότησή της της 3.4.1984, έγγραφο αρ.  42
(3) Ε.Ε. . 1 . 4 5 ,  19.2.1975, σελ. 19
(4) Ε.Ε. L 39, 14.1.1976, σελ. 40

- 4 -
(Οδηγία 79/7/ΕΟΚ) (1). Οι οδηγίες αυτές έχουν εν τω μεταξύ γίνει μέρος
του εθνικού δικαίου των Κρατών μελών, όπου απετέλεοαν κι ερέθισμα για 
περαιτέρω δράοη υπέρ των γυναικών.
3.1.3. Το 1981, η Επιτροπή υπέβαλε οτο Συμβούλιο ένα Νέο Πρόγραμμα Κοινοτικής
Δράσης για τη Προώθηση των Ίσων Ευκαιριών για τις Γυναίκες (1982-1985)
(2), το οποίο, εκτός από την υποχρέωση για την επίβλεψη και τη διεύρυνση 
της νομοθεσίας, περιελάμβανε κι ένα ευρύ φάσμα θετικών δοάσεων για να 
μπορέσουν οι γυναίκες να εξασφαλίσουν ίσες ευκαιρίες στη πρακτική. Το 
Συμβούλιο ενέκρινε τους γενικούς στόχους του Προγράμματος Δράσης με το 
Ψήφισμά του της 12ης Ιουλίου 1982 (3), με το οποίο ανέλαβε, επίσης, να 
εφαρμόσει τα κατάλληλα μέτρα για την υλοποίηση αυτών των στόχων.
Το Πρόγραμμα Δράσης έχει φθάσει τώρα στο τελευταίο χρόνο εφαρμογής του. 
Σαν μέρος τηο συμβολής της στην επικείμενη Παγκόσμια Διάσκεψη, η Επιτροπή 
θα συντάξει μιάν έκθεση για την εφαρμογή αυτού του προγράμματος εγκαίρως 
για τον Ιούλιο του 1985.
3.1.4. Το Πρόγραμμα Δράσης προκάλεοε μια σειρά κοινοτικών προσπαθειών υπέρ των
γυναικών. Πρώτα απ'όλα, ήταν ανάγκη να διασφαλισθούν όσα είχαν ήδη επι- .  
τευχθεί, εξασφαλίζοντας τη σωστή εφαρμογή αυτών των τριών οδηγιών. Αυτό 
το έκανε η Επιτροπή σαν θεματοφύλακας των Συνθηκών. Επίσης, με σκοπο την 
απόκτηση περισσοτέοων πληροφοριών σχετικά με την εφαρμογή των τριών 
οδηγιών στη πρακτική, η Επιτροπή έφτιαξε ένα δίκτυο επαφών για να χρησι­
μεύσει σαν χώρος ανταλλαγής πληροφοριών και διαβουλευσης σχετικά με την 
εφαρμογή των τριών αυτών οδηγιών. Ακόμη, η Επιτροπή πραγματοποίησε μια 
συγκριτική ανάλυση των μηχανισμών και της συχνότητας προσφυγής στις 
νομικές ρυθμίσεις για αποζημίωση που προβλέπονται από τη νομοθεσία που 
προχωρεί στην εφαρμογή των τριών αυτών οδηγιών, με σκοπό να παροτρυνθουν 
οι εργαζόμενοι να διεκδικήσουν όσο το δυνατό πληρέστερα τα δικαιώματα
τους
3.1.5. Τρία νέα νομικά κείμενα υποβλήθηκαν από την Επιτροπή στο Συμβούλιο :
- μια πρόταση οδηγίας για την ίση μεταχείριση στα προγράμματα επαγγελ­
ματικής κοινωνικής ασφάλισης (4)
(1) Ε.Ε. Ι - ι  6 ,  10.1.1979, σελ. 24
(2) ΟΟΜ (81) 785 τελικό
(3) Ε.Ε. 0 186, 21.7.1983,' σελ. 3 '
(4) Ε.Ε. 0 134, 21.5.1983, σελ. 7

- 5 -
— μια πρότααη οδηγίας για τη γονική άδεια και την άδεια για οικογενεια­
κούς λόγους (1), και
— μια πρότααη οδηγίας που εφαρμόζει την αρχή της ίαης μεταχείριαης στις 
γυναίκες που αακούν ελεύθερα επαγγέλματα, συμπεριλαμβανομένης και της
γεωργίας (2).
Η Επιτροπή έχει, επίαης, μελετήαει τα ουατήματα φορολόγηαης των εισοδημά- 
των που μοιάζουν να έχουν μιά έμμεαη δυσμενή επίπτωση στην απασχόληση ^  
των γυναικών, στο δικαίωμά τους στην εργασία και στη προώθησή τους στην 
απασχόληση' η Επιτροπή υπέβαλε ένα σχετικό υπόμνημα (3) στο Συμβούλιο 
που περιείχε τα βασικά της συμπεράσματα.
3.1.6. Στο χώρο της κοινωνικής ασφάλισης, η Επιτροπή μελετάει τα επιδόματα και 
τις παροχές που δεν καλύπτονται από την Οδηγία 79/7/ΕΟΚ, με τη πρόθεση
να προτείνει μιάν ακόμη οδηγία που θα παρέχει σταδιακά, και στις γυναίκες 
και στους άνδρες, αυτοτελή δικαιώματα για κοινωνική ασφάλιση.
3.1.7. Εκτός από αυτές τις προσπάθειες στο νομικό και το νομοθετικό επίπεδο, 
η Κοινότητα ενεργοποιήθηκε και για τη προώθηση θετικών μέτρων για τη 
κατάργηση της ανισότητας στη πρακτική. "Ετσι, το Συμβούλιο ενέκρινε μιά 
σύσταση για θετική δράση υπέρ των γυναικών (4) που προσδιορίζει ένα 
ευρύ πλαίσιο για μέτρα που θα ληφθούν και/η θα προωθηθούν από τα Κράτη 
μέλη για να διευκολυνθεί η εξέλιξη των γυναικών στο παράρτημά της πε­
ριέχει ένα πρακτικό οδηγό για την εφαρμογή βήμα με βήμα ενός προγράμματος 
θετικής δράσης στο χώρο εργασίας. Αυτή την εποχή, η Επιτροπή ασχολειται 
με τη σύνταξη ενός κώδικα πρακτικής για θετικές δράσεις υπέρ των γυναικών 
στην απασχόληση, που μπορεί να γίνει ένας χρήσιμος οδηγός γιας τους 
εργοδότες π τους εργαζόμενους που είναι πρόθυμοι να ξεκινήσουν με ενα 
πρόγραμμα αυτού του τύπου.
(1) Ε.Ε. 0 339, 9.12.1983, σελ. 6
(2) Ε.Ε. 6 113, 27.4.1984, σελ. 4
(3) ΟΟΜ (84) 695 τελικό
(4) Ε.Ε. Ε 331, 19.12.1984, σελ. 34

-  6 -
3.1.8. Η Επιτροπή προσπαθεί να προωθήσει τη κατάργηση του διαχωρισμού με βάση 
το φύλο στην απασχόληση και, με το τρόπο αυτό, να επιφέρει πιό ισορρο­
πημένη εκπροσώπηση και των γυναικών και των ανδρών σε όλους τους κλάδους 
και τα επαγγέλματα και σε όλα τα επίπεδα της επαγγελματικής ιεραρχίας.
Αυτό έγινε με σχέδια δράσης που βασίσθηκαν σε έρευνα, που αρχικά ξεκίνησαν 
το 1978 στο τραπεζικό τομέα κι εν τω μεταξύ επεκτάθηκαν και στο χώρο των 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών και, πιό πρόσφατα, και στη μεταποιητική βιο­
μηχανία. Για να δοθεί στις γυναίκες η δυνατότητα να αναλάβουν τη διοίκηση 
των δικών τους επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή βοήθησε και
το ξεκίνημα γυναικείων συνεταιρισμών, ιδιαίτερα στους μη παραδοσιακούς 
κλάδους. Παρότρυνε τη δημόσια Διοίκηση να δώσει το καλό παράδειγμα σχε­
τικά με τη θετική δράση και συλλέγει στοιχεία σχετικά με τις γυναίκες 
που κατέχουν υψηλές θέσεις στους κύριους δημόσιους τομείς (περιλαμβανο— 
μένης και της ίδιας της Επιτροπής).
Η Επιτροπή πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας για τις γυναίκες να αναρ-  
ριχηθούν σε θέσεις επίδρασης και ευθύνης στην οικονομική, κοινωνική και  
πολιτική ζωή όπου η παρουσία τους μπορεί να γίνει αισθητή όταν έλθει η  
στιγμή για να ληφθούν οι απαραίτητες αποφάσεις για το μέλλον.
3.1.9. Η έλευση, η ανάπτυξη και η επέκταση των νέων τεχνολογιών αποδεικνύεται 
μιά από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη μελλοντική απασχόληση των 
γυναικών και τα περιεχόμενα των θέσεων εργασίας τους. Στις γυναίκες λείπει 
συχνότερα η αναγκαία εκπαίδευση στις νέες τεχνολογίες και δεν ενθαρρύνονται 
να την αποκτήσουν, λόγω της εμμονής των προκατασκευασμένων αντιλήψεων σχε­
τικά με το ρόλο τους στη κοινωνία. Επίσης, γενικά έχουν θέσεις εργασίας 
που ενδέχεται περισσότερο να μεταβληθούν η και να εξαφανισθούν τελείως
από τη στιγμή που οι νέες τεχνολογίες θα μπουν στο χώρο εργασίας.
Η πρόκληση των νέων τεχνολογιών θα μπορούσε, όμως, να οδηγήσει και στο 
άνοιγμα νέων ευκαιριών για τις γυναίκες και στη κατάλυση των παραδοσιακών 
χωρισμάτων μεταξύ ανδρικών και γυναικείων θέσεων εργασίας. Η Επιτροπή 
έχει τη γνώμη ότι, όλοι οι ενδιαφερόμενοι, πρέπει να ενθαρρυνθούν να 
συγκεντρώσουν τις προσπάθειές τους προς αυτή τη περισσότερο θετική κα­
τεύθυνση. Γι'αυτό παράγγειλε έναν αριθμό μελετών πάνω στις διάφορες πτυχές 
των συνεπειών των νέων τεχνολογιών στις θέσεις εργασίας των γυναικών, ενώ 
ταυτόχρονα οργάνωσε κι ενίσχυσε σεμινάρια κι άλλες συναντήσεις πάνω σ αυτό 
το θέμα. Μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, επιδοτεί την εκπαίδευση 
των γυναικών σε επαγγέλματα που χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες, που 
μπορούν να τις οδηγήσουν σε ενδιαφέρουσα κι ικανοποιητική απασχόληση. 
Επίσης, βοηθάει τη δημιουργία γυναικείων συνεταιρισμών σ'αυτό το χώρο.

3.1.10. Για να αποκτηθεί την απαραίτητη λεπτομερή γνώοη αχετικά με τη θέση των 
γυναικών ατην αγορά εργασίας, και για να συλλέξ,ει τα σχετικά στοιχεία, 
η Επιτροπή δημιούργησε μια ομάδα εμπειρογνωμόνων κοινοτικού επίπεδου που 
εργάζεται σε στενή συνεργασία με το EUROSTAT. Η ομάδα αυτή επίκαιροποιεί 
τακτικά τις στατιστικές, αφού καταρτισθούν, που θα είναι διαθέσιμες για 
πιό λεπτομερή υελλοντικη ανάλυση ορισμένων χώρων που εμφανίζουν ιδιαίτερα 
προβλήματα για τις απασχολούμενες γυναίκες.
Το EUROSTAT το ίδιο, ήδη συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό στατιστικών σειρών, 
με κατά φύλο ανάλυσή τους, ιδιαίτερα στο χώρο της δημογραφίας και της 
αγοράς εργασίας (απασχόληση κι ανεργία). Εκτός αυτού, η Επιτροπή -θεώρησε 
ότι ήταν χρήσιμο να γίνει ένας αριθμός επισκοπήσεων σχετικά με συγκεκρι­
μένες πτυχές που δεν καλύπτονται ακόμη από στατιστικές (αντιλήψεις διακρί­
σεων στην εργασία, στάσεις προς τις νέες τεχνολογίες η το κίνδυνο της 
ανεργίας' η επαγγελματική κατάσταση των γυναικών στα ελεύθερα επαγγέλματα).
3.1.11. Η Επιτροπή ανησυχεί για το διπλό μειονέκτημα που αντιμετωπίζουν οι γυ­
ναίκες μετανάστηιες, με την έννοια ότι είναι και γυναίκες και μετανάστριες, 
κι έτσι συχνά εξ,αρτώνται από δικαιώματα που έμμεσα παράγονται μέσω των > 
ανδρών τους σύμ(ρωνα με τη νομοθεσία της χώρας υποδοχής. Μελέτησε τις νο­
μικές και διοικητικές διακρίσεις που αντιμετωπίζουν οι μετανάστριες,
και παράγγειλε μιά μελέτη σχετικά με τις συγκεκριμένες τους εκπαιδευτικές 
ανάγκες, με σκοπό να προωθηθούν κι άλλες δράσεις γι αυτές τις γυναίκες μέσα 
στη πενταετία που θα καλύπτει το επόμενο Πρόγραμμα Δράσης.
3.1.12. Εφ όσον η ισότητα ξεκινάει στο σπίτι, η Επιτροπή αγωνίζεται να δώσει τη 
δυνατότητα και στους άνδρες και στις γυναίκες να βρουν την ολοκλήρωση και 
να μπορέσουν να συνδιάσουν ικανοποιητικά τις σταδιοδρομίες τους, την οικο­
γένεια και τη κοινωνική τους ζωή. Εκτός από την ανάθεση μιάς έκθεσης πάνω
σ'αυτό το θέμα, συνέχισε την επιδίωξη του στόχου προτείνοντας τη προαναφερ- 
θείσα οδηγία για τη γονική άδεια που θα δίνει στο κάθε γονέα το δικαίωμα 
να πάρει τουλάχιστον τρεις μήνες άδεια από την εργασία του για να φροντί­
σει το βρέφος στο σπίτι. Επίσης, μελετάει τη διαθεσιμότητα βρεφονηπιακών 
σταθμών για τους εργαζόμενους γονείς στη Κοινότητα και προωθεί το ενδιαφέ­
ρον και τη συζήτηση σχετικά με αυτό το θέμα με ένα κοινοτικό σεμινάριο.
3.1.13. Τέλος, η Επιτροπή εργάζεται για να ενισχύσει τη συνειδητοποίηση από το
ευρύ κοινό των θετικών εκφάνσεων στη μεταβολή των στάσεων που πραγματοποι­
είται τώρα. Μέσα σ'αυτό το πλαίσιο, πραγματοποίησε μιά σε βάθος ανάλυση 
της εικόνας των γυναικών στη τηλεόραση, που θα οδηγήσει σε συστάσεις για 
τις απαραίτητες μεταβολές.

3.1.14. Η Δεκαετία είδε μια σοβαρή αύξηση της συμμέτοχης των γυναικών στην αγομα  
εργασίας: η αναλογία των οικονομικά ενεργών γυναικών σε γυναικείο πληθυσμό  
ηλικίας μεταξύ 15 και 64 χρόνων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ανέβηκε από 46,8%  
το 1975 σε 50,27. το 1983 ενώ στην ίδια περίοδο το ποσοστό δραστηριότητας  
των ανδρών από 86,87 σε 82,47. Η πιό πρόσφατη επιδείνωση της γενικής οικο­
νομικής κατάστασης επηρέασε με ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες τις γυναίκες
ε φ ό σ ο ν  εξακολουθούν να υποφέρουν από ένα αριθμό μειονεκτημά­
των στην αγορά εργασίας και σχετικά με τα προσόντα τους. Τον Ιούνιο του 19Β4,
το Συμβούλιο, για το λόγο αυτό, ενέκρινε ένα Ψήφισμα για δράση για τη καταπο­
λέμηση της ανεργίας μεταξύ των γυναικών (1) το ψήφισμα αυτό αναγνωρίζει τα 
ίσα δικαιώματα ανδρών και γυναικών στην εργασία και, με την ίδια συλλογι­
στική, για την απόκτηση προσωπικού εισοδήματος κάτω από τους ίδιους όρους 
και συνθήκες με τους άνδρες, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση.
3.1.15. Επίσης, η Κοινότητα έχει εγκρίνει ψηφίσματα που φέρουν ευρύτερους τίτλους, 
αλλά, παρ 'όλα αυτά, προβλέπουν συγκεκριμένα την εισαγωγή μέτρων με σκοπό
να βοηθηθούν οι γυναίκες. Τα ψηφίσματα αυτά αφορούν στις πολιτικές επαγγελ­
ματικής εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα στη δεκαετία του '80 (2), 
στη προώθηση της απασχόλησης των νέων (3), τα μέτρα επαγγελματικής εκπαί­
δευσης σε σχέση με τις νέες τεχνολογίες της πληροφορικής (4), και τα 
μέτρα για την εισαγωγή νέων τεχνολογιών της πληροφορικής στην εκπαίδευση (5). 
'Ενα άλλο ψήφισμα ασχολείται με τη συμβολή των τοπικών πρωτοβουλιών για την 
απασχόληση στη καταπολέμηση της ανεργίας (6)
3.1.16. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο είναι το χρηματοδοτικό μέσο που χρησιμοποιείται 
από τη Κοινότητα για να εφαρμόσει στη πρακτική τις πολιτικές της για την 
απασχόληση. Μετά τη πρόσφατη μεταρρύθμιση των ενεργειών του Ταμείου, οι πό­
ροι τώρα συγκεντρώνονται στους νέους κάτω των 25 ετών και υπέρ της απα­
σχόλησης στις μειονεκτικές περιοχές. Η προώθηση ίσων ευκαιριών για τις γυ­
ναίκες και, ιδιαίτερα, με τη διαφοροποίηση των ευκαιριών για απόκτηση θέσης 
εργασίας, αποτελεί ένα τομέα προτεραιότητας για το Ταμείο.
3.1.17. Σχετικά με το δεύτερο κύριο θέμα της Δεκαετίας των Γυναικών, Τ]ΐν_ανάπτυξ]1, 
η Κοινότητα έχει και εκεί πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα προς τα μπρος
τα τελευταία δέκα χρόνια, ενσωματώνοντας τις γυναίκες στην αναπτυξιακή της 
πολιτική. Το γεγονός ότι οι προσπάθειες αυτές δεν απέδωσαν απτούς καρπούς 
παρά σε κάπως αργότερη φάση μέσα στη Δεκαετία, πρέπει να συνδεθεί με την 
ιστορία της αναπτυξιακής πολιτικής της Κοινότητας στο σύνολό της, η οποία, 
με την υπογραφή της πρώτης Συνθήκης της Λομέ το 1974, μπήκε σε μιά τελείως 
νέα φάση τη χρονιά ακριβώς (το 1975) που άρχισε η Δεκαετία των Ηνωμένων 
Εθνών για τις Γυναίκες.
(1) Ε.Ε. 0 161, 21.6.1984, αελ. 4
(2) Ε.Ε. 0 193, 20.7.1983, σελ. 2
(3) Ε.Ε. 0 29, 4.2.1984, σελ. 1
(4) Ε.Ε. 0166, 25.6.1983, σελ'Ί
(5) Ε.Ε. 0 161, 21.6.1984, Οελ. 1

- 9 -
3.1.18. Το Νοέμβριο του 1982, η Κοινότητα υιοθέτησε συμπεράσματα (1) που υπογραμ­
μίζουν το σπουδαίο ρόλο που πρέπει να διαδραματίζουν οι γυναίκες στην ανα­
πτυξιακή διεργασία.
Το κείμενο που εγκρίθηκε έχει τους ακόλουθους βασικούς στόχους :
— να αναγνωρίσει τις γυναίκες σαν σημαντικούς παράγοντες στην αναπτυξιακή
διεργασία και να τους επιτρέψει να παίξουν το πλήρη τους ρόλο
- να επιτρέψει στις γυναίκες να καταλάβουν τη δικαιωματική τους θέση στη 
κοινωνία, βελτιώνοντας το οικονομικό και κοινωνικό τους καθεστώς χωρίς, 
όμως, να τους επιβληθούν ακατάλληλα πρότυπα από έξω.
Η εφαρμογή αυτών των στόχων πρέπει να εξελίσσεται παράλληλα με έναν αριθμό 
λειτουργικών μέτρων. Έτσι, πρέπει να πραγματοποιηθούν συστηματικές κοινω­
νιολογικές μελέτες πριν από την εφαρμογή σχεδίων κ α ι .  προγραμμάτων, ώστε να 
αποφευχθούν τυχόν αρνητικές επιπτώσεις για τις γυναίκες, ιδιαίτερα στις 
αγροτικές περιοχές. Όλες οι ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες ειδικότερα 
του τεχνολογικού και οικονομικού εκσυγχρονισμού πρέπει να αποφευχθούν.
Δεύτερο, στο πλαίσιο κάθε σχεδίου πρέπει να δίνεται προσοχή στο γυναικείο 
πληθυσμό που περιλαμβάνει, ιδιαίτερα σε σχέση με τομείς προτεραιότητας για 
τις γυναίκες όπως :  παιδεία/εκπαίδευση, απασχόληση/απόκτηση εισοδήματος, 
υγεία, κατάλληλες τεχνολογίες.
Τρίτον, πρέπει να εγκαθιδρυθούν επαφές με τις γυναικείες οργανώσεις των 
αναπτυσσομένων χωρών ώϋτε  να συμμετάσχουν, με την ανάμιξη των τοπικών κοι­
νοτήτων, στην ανάπτυξη των χωρών τους. Η Κοινότητα θεωρεί ότι είναι σημαντικό 
να γνωρίζει τις ουσιαστικές ανάγκες και τους κατά προτεραιότητα στόχους 
αυτών των ενώσεων.
3.1.19. Το 1984, η Επιτροπή οργάνωσε δύο σεμινάρια για τη συμμετοχή των γυναικών Τ Γ ' , ς
υπαίθρου στην ανάπτυξη. .Στο πρώτο,, που έγινε στη Λομέ, συμμετείχαν εκπρόσωποι το '  
Μπενίν, της Ά νω Βόλτα, του Μαλί, του Νίγηρα, της Ακτής του Ελεφαντοστού 
και του Τογκό'  όλοι είχαν άμεση πείρα αγροτικής ανάπτυξης. Στο δεύτερο, που 
έγινε στο Ναϊρόμπι, συναντήθηκαν εκπρόσωποι της Αιθιοπίας, του Μαλάουι, της 
Κένυας, της Τανζανίας, της Ζάμπιας, της Ουγκάντα και της Ζιμπάμπουε.
Και τα δύο σεμινάρια προσδιόρισαν προτεραιότητες για τη συμμετοχή των γυναικών 
της υπαίθρου αυτών των περιοχών στην αναπτυξιακή διεργασία. Κρίθηκαν ιδιαίτ
τέρα χρήσιμα από την Επιτροπή που σκοπεύει να κάνει σωστή χρήση των αποτελεσ­
μάτων τους λαμ(3άνονται περισσότερο υπόψη τις πρακτικές συνέπειες των αναπτυ­
ξιακών σχεδίων στις γυναίκες των εν λογω χωρών, ιδιαίτερα στις αγροτικές 
περιοχές, και δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συμμετάσχουν πιο αποτελεσμα­
τικά στο σχεδίασμά αυτών των σχεδίων, στην εφαρμογή τους και στην παρακο­
λούθηση των αποτελεσμάτων τους.
(1) Έγγραφο 10546/1/82 αναθ. 1,  0Ε\ΈΕΝ 73

-  1 0  -
3.1.20. Η Τρίτη Συνθήκη της Λομέ, που υπογράφηκε ατις 8 Δεκεμβρίου 1984, αποτελεί 
ένα σημαντικό βήμα για τ η ■ ουμπερίληψη των γυναικών οτην αναπτυξιακή πολι­
τική συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η Συνθήκη αυτή, για πρώτη φορά, 
περιλαμβάνει ένα/ 'τίτλο ‘ 'Πολιτιστική και Κοινωνική Συνεργασία’ 1
με ένα άρθρο αποκλειστικά αφιερωμένο στις γυναίκες.
Αυτό το άρθρο 123 λέει :
- πρώτον, ότι η συνεργασία θα ενισχύει τις προσπάθειες των χωρών ΑΚΕ
με σκοπό τη προώθηση της εργασίας των γυναικών, βελτιώνοντας τις συν­
θήκες διαβίωσής τους, διευρύνοντας το ρόλο τους και προάγοντας τη 
θέση τους στη διεργασία της παραγωγής και της ανάπτυξης
- δεύτερον, ότι ιδιαίτερη προσοχή θα αποδοθεί στη πρόσβαση των γυναικών 
προς οποιαδήποτε πτυχή της εκπαίδευσης, της περισσότερο προχωρημένης 
τεχνολογίας, προς τους πιστωτικούς και συνεταιριστικούς φορείς και προς 
τη κατάλληλη τεχνολογία με σκοπό την ανακούφιση της τραχειάς φύσης
του έργου των. ν
Το άρθρο 123 σχηματίζει μιάν ασφαλή βάση για τις πρακτικές προσπάθειες που 
προτίθεται η Κοινότητα να καταβάλλει για τις γυναίκες στη μελλοντική επι­
δίωξη των αναπτυξιακών της πολιτικών.

-  11  -
3.1.21. Αναφορικά με τις υποδιαιρεθείς των θεμάτων της Δεκαετίας, το πρώτο και, 
κατά την άποψη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το πιό οημαντικό, η απασχόληση, 
καλύφθηκε ήδη ευρύτατα με όοα αναφέρθηκαν σχετικά με το θέμα της ισότητας.
3.1.22. Όσον αφορά στην υγεία, η Κοινότητα αποδίδει μεγάλη προτεραιότητα στη προ­
στασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζόμενων, ενώ ταυτόχρονα αγω- ,  
νίζεται να διασφαλίσει την αρχή της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών 
στην απασχόληση. Αυτό την οδηγεί στο να πραγματοποιεί σημαντική έρευνα 
καθώς και άλλες προσπάθειες για τη βελτίωση της προστασίας όλων των ερ­
γαζομένων, είτε είναι άνδρες είτε γυναίκες, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει τη 
κατάργηση των νόμων που αποκλείουν μόνο τις γυναίκες από ορισμένους τύπους 
απασχόλησης, προαγωγής, κτλ., "όταν το ενδιαφέρον που αρχικά τους ενέπνευσε, 
δεν είναι πλέον στοιχειοθετημένο"(Οδηγία 76/207/Ε0Κ).
3.1.23. Η προστασία της υγείας των γυναικών περιλαμβάνει ακόμη την επαρκή μέριμνα 
για τη κύηση και τη μητρότητα. Η Επιτροπή πραγματοποίησε μια συγκριτική 
μελέτη για τη σχετική νομοθεσία στα Κράτη μέλη με πρόθεση να εντοπισθούν 
οι πιό κατάλληλες προστατευτικές διατάζεις για τη μητρότητα.
I
Προτάθηκε ακόμη, στο σχέδιο Οδηγίας για την εφαρμογή της αρχής της ίσης 
μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών που ασκούν μια δραστηριότητα, 
συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας, σαν ελεύθερο επάγγελμα, και για τη 
προστασία των αυτοαπασχολουμένων γυναικών κατά τη κύηση και τη μητρό­
τητα (1), ότι οι γυναίκες που εργάζονται σε τέτοια επαγγέλματα πρέπει 
να δικαιούνται είτε να λάβουν κάποια χρηματική αποζημίωση για απώλεια εισο­
δήματος, η να τους προσφέρεται η βοήθεια αντικαταστάτου κατά τη περίοδο 
της άδειας μητρότητας, ώστε να τους εξασφαλίζεται η ίδια προστασία της 
μητρότητας που ήδη παρέχεται στους εργαζόμενους σε άλλους κλάδους.
3.1.24. Η Επιτροπή πιστεύει ότι γενικά η εκπαίδευση και ο προσανατολισμός (προς 
ορισμένα θέματα και σταδιοδρομίες) ειδικότερα, έχουν σημαντικές επιπτώ­
σεις για τα κορίτσια και τα αγόρια και τη μετέπειτα ενήλικη ζωή και στα­
διοδρομία τους. Η εκπαίδευση μπορεί να εγχαράζει στους νέους ανθρώπους 
στερεότυπα με βάση το γένος, αλλά μπορεί και να τους οδηγήσει προς στάσεις 
απαλλαγμένες από τέτοιες προκαταλήψεις σε μιά περίοδο που έχουν ακόμη την 
ενήλικη εργασιακή τους ζωή μπροστά τους.
(1) Ε.Ε. 0 113, 27.4.1984, σελ. 4

-  12  -
3.1.25. Για να σφυρηλατηθεί αυτή η περισσότερο θετική προσέγγιση, .οργανώθηκε στο 
κοινοτικό επίπεδο ένα πειραματικό πληροφοριακό δίκτυο για τις ίσες ευκαι­
ρίες στην επιλογή σταδιοδρομιών, ώστε να προετοιμάζονται οι νέες γυναίκες 
για την εργασιακή ζωή. Το δίκτυο αυτό, που προβλέπεται από το Νέο Κοινοτικό 
Πρόγραμμα Δράσης, για τη Προώθηση Ίσων Ευκαιριών για τις Γυναίκες (1982 - 
1985), έχει το διπλό έργο, πρώτον, να υποκινήσει εθνικά ολοκληρωμένα εκπαι-
•  δευτικά κι επαγγελματικά προγράμματα με στόχο τη διαφοροποίηση της γυναι-
■  κείας απασχόλησης και των επαγγελματικών τους επιλογών και, δεύτερον, να
διαδώσει πληροφορίες σχετικά με δράσεις που αναπτύσσονται με αυτό το σκοπό 
στα Κράτη μέλη.
3.1.26. Το Νοέμβριο του  1984, μιά υψηλού επιπέδου διάσκεψη σε κοινοτικό  επίπεδο, 
έφερε για πρώτη φορά στον ίδιο χώρο τους εκπροσώπους των εκπαιδευτικών 
αρχών και των φορέων για την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών των Κρατών μελών.
Η Διάσκεψη συμφώνησε ότι πρέπει να ξεκινήσουν νέες θετικές δράσεις για 
ισότητα στην εκπαίδευση σ'όλη τη Κοινότητα. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή 
ετοιμάζει ένα εκτενές πρόγραμμα για να εκγριθεί από το Συμβούλιο τον 
Ιούνιο του 1985, και το οποίο περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία :  ,
- ενεργός μικτή παιδεία και καλλίτερη ισοκατανομή ανδρών και γυναικών 1
σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας των εκπαιδευτικών’
- εκπαίδευση εκπαιδευτικών και' σε θέματα ίσων ευκαιριών’
- ενίσχυση της συνειδητοποίησης των μαθητών,των γονέων και των δασκάλων’
- μέτρα για τη προώθηση μεγαλύτερης διαφοροποίησης στις επαγγελματικές 
επιλογές’
- εξάλειψη των σεξιστικών στερεοτύπων από όλο το εκπαιδευτικό υλικό’
- ειδική δράση για να βοηθηθούν τα κορίτσια που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες 
δυσκολίες, όπως οι κόρες των διακινούμενων εργαζόμενων και τα κορίτσια 
που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή για να ενισχυθούν τα κίνητρά τους για 
μάθηση, και
- αξιολόγηση των κεκτημένων εμπειριών.
3.1.27. Για να διευκολυνθεί η μετάβαση των νέων ανθρώπων από την εκπαίδευση στην 
ενήλικη και την εργασιακή ζωή, η Επιτροπή ξεκίνησε το 1983 ένα δεύτερο 
πρόγραμμα πειραματικών σχεδίων (σχέδια-πιλότοι)  για να βοηθήσει τους νέους 
14 με 19 ετών να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις και τις αβεβαιότητες του 
σήμερα. Μέσα από όλο το πρόγραμμα προωθούνται οι ίσες ευκαιρίες για τα 
κορίτσια και τα αγόρια, ώστε να μπορέσουν και οι δύο πλευρές να επωφελη- 
θούν, ειδικότερα, από το πλήρες φάσμα των ενδεχόμενων επαγγελματικών
επιλογών.

- 13 -
»  . .
3.2 £l£ETEXlEÉ£_Hf:_I2_ÉÒÉE, ' t a  στο μέλλον και ατόχο το 2000
3.2.1. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα επεφύλαξε θερμή υποδοχή Οτη Παγκόομια Δεκαετία για τις  
Γυναίκες, εφ'όσον αυτή όχι μόνο παρότρυνε τις δικές της δραστηριότητες για 
τις γυναίκες, αλλά και τις εναωμάτωαε μέθα σ'ένα ευρύτεοο διεθνές πλαίσιο, 
το οποίο είχε το ίδιο την υποκίνηση των Ηνωμένων Εθνών, όπου μπορούν να 
ανταλλάσσονται πληροφορίες κι εμπειρίες και να εκτελούνται κοινές δράσεις.
Η Δεκαετία ήταν ένα επιτυχημένο εγχείρημα, που χρησιμέυσε για να βελτιωθεί 
σημαντικά η κατάσταση των γυναικών σε όλο το κόσμο, αν και θα απαιτηθούν ι  
συνεχείς προσπάθειες για τη πλήρη επίτευξη των στόχων που προσδιορίσθηκαν 
στο Παγκόσμιο Σχέδιο Δράσης.
Σε σχέση με το μέλλον, τα επιτεύγματα των τελευταίων δέκα ετών δεν πρέπει 
μόνο να διασφαλισθουν και να ενισχυθουν, αλλά και να αναπτυχθούν περισσότερο 
και να διευρυνθούν.
Μια επιλογή για την επιδίωξη αυτού του στόχου είναι να ξεκινήσει μια ακόμη 
δεκαετία για τις γυναίκες. Η Επιτροπή δεν επιθυμεί να υποστηρίξει αυτή τη 
πρόταση που συνεπάγεται ογκώδη μηχανισμό (συναντήσεις, παγκόσμιες διασκέψεις, 
δημοσιότητα, κτλ) και δαπάνες για τα ερχόμενα χρόνια.
Η Επιτροπή, μαζύ με πολλά Κράτη μέλη του OHE, ευνοεί μια πιό εύκαμπτη προ­
σέγγιση, δηλαδή, το προσδιορισμό μιάς ημερομηνίας στόχου, όπως το 2000, σαν 
ημερομηνία μέχρι την οποία οι κυβερνήσεις θα προσπαθήσουν να πραγματοποιήσουν 
περαιτέρω ουσιαστική πρόοδο στην υλοποίηση των στόχων που ορίσθηκαν για τη 
Δεκαετία και από τη τελική Παγκόσμια Διάσκεψη. Μιά τέτοια προσέγγιση θα 
διατηρήσει την ορμή, που πλέον εγκαθιδρύθηκε, προς περισσότερη θετική αλλαγή 
σ'όλες τις χώρες του κόσμου. Σαν κατευθυντήρια θέματα μπορούν να παραμείνουν 
αυτά που ισχύουν σήμερα, με τη Κοινότητα να τονίζει ιδιαίτερα τη προσήλωσή 
της στις τρεις υποδιαιρέσεις της απασχόλησης, της υγείας και της εκαπίδευσης, 
μαζύ με τα κύρια θέματα της ισότητας και της ανάπτυξης.
3.2.2. Όσον αφορά στη συμβολή της στις μελλοντικές στρατηγικές που θα ακολουθηθούν^ 
τα επόμενα χρόνια, η πρώτη από αυτές θα αναπτυχθεί λογικά από τη τοποθέτηση 
που θα κάνει η Κοινότητα στη Παγκόσμια Διάσκεψη (την έκθεση για την εφαρμογή 
του Προγράμματος Δράσης), καθώς και από τα αποτελέσματα αυτής της Διάσκεψης. 
Η Επιτροπή προτίθεται να εκπονήσει ένα πρόγραμμα δράσης για τη προώθηση των 
γυναικών στην αμέσως επόμενη πενταετία, δηλαδή 1986 με 1990. Το πρόγραμμα 
αυτό θα περιλαμβάνει τις πτυχές της κοινοτικής πολιτικής που χρειάζονται 
ενίσχυση, περαιτέρω ανάπτυξη η διεύρυνση. Μετά από πέντε χρόνια θα πρέπει 
να γίνει μιά ανασκόπηση που με τη σειρά της θα οδηγήσει σε άλλες αποφάσεις 
πολιτικής η σε προσαρμογές, ανάλογα με τις ανάγκες.

14 -
3.2.3. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα Ηνωμένα Έθνη πρέπει να αγωνιΰθούν, οτο διάστημα της 
περιόδου μέχρι το 2000 και, ιδιαίτερα, στο δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 80, 
όχι μόνο να συνεχίσουν και να ενισχύαουν τις προσπάθειες που ήδη ξεκίνησαν σχετικά 
με την ισότητα στη νομοθεσία και στις συγκεκριμένες δράσεις, αλλά να αναπτυξουν 
και κατάλληλες νέες πολιτικές.
3.2.4. Η νομοθεσία που φηφίσθηκε στο διάστημα της Δεκαετίας πρέπει να ενισχυθεί και 
να εφαρμόζεται αξιόπιστα. Αυτό συνεπάγεται, ειδικότερα, κατάλληλα μέτρα επο- 
πτείας (με τη βοήθεια επιτροπών, επιθεωρητών εργασίας, κυβερνητικών αξιωμα- 
τούχων, κτλ.),  εκστρατείες πληροφόρησης και συνειδητοποίησης προς της κα- >  
τευθυνση των ενδιαφερομένων μερών, και βελτιωμένα κανάλια προσφυγής. Πρέπει 
ακόμη να εξετασθούν τα ενδεχόμενα πλεονεκτήματα από την ανατροπή του απο­
δεικτικού βάρους για τους εργαζόμενους που θέλουν να διεκδικήσουν το δικαίωμά 
τους για ίση μεταχείριση σύμφωνα με την ισχυουσα νομοθεσία.
3.2.5. Θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο πρόσθετων νομοθετικών μέτρων για να
αντιμετωπισθούν καίρια προβλήματα που δεν έχουν ακόμη επιλυθεί. Στο θέμα αυτό 
θα μπορούσε να συμβάλλει η Κοινότητα υιοθετώντας τις προτάσεις για τη γονική 
άδεια και την άδεια για οικογενειακούς λόγους, για την ίση μεταχείριση των 
ελευθέαων επαγγελματιών, συμπεριλαμβανομένων των γεωργών, και για τα προγράμ­
ματα επαγγελματικής κοινωνικής ασφάλισης, που βρίσκονται υπό συζήτηση. Ακόμη, 
θα εξετάσει το μέλλον των προστατευτικών νομοθεσιών και την ισότητα σε 
συνάρτηση με τη φορολογία του εισοδήματος.
3.2.6. Περαιτέρω βελτιώσεις, πρέπει να επέλθουν. σε σχέση με τη διαθεσιμότητα στοιχείων 
- ποιοτικά και ποσοτικά, σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο - σχετικά με την 
εργασιακή ζωή των γυναικών. Αυτό θα παοάσχει μιά όλο και περισσότερο αξιόπιστη 
βάση για περαιτέρω θετικές δράσεις σε διάφορους κλάδους της οικονομίας.
3.2.7. Η κατάργηση του διαχωρισμού μεταξύ ανδρών και γυναικών στο χώρο της εργασίας 
αναγκαιεί και άλλη ενθάρρυνση' οι δράσεις για μιά πιό ισόρροπη εκπροσώπηση 
των γυναικών και των ανδρών σε όλους του τομείς και σε όλα τα επίπεδα της 
επιχείρησης θα πρέπει να διευρυνθούν ώστε να περιλάβουν όλο και μεγαλύτερο 
μερίδιο της οικονομίας. Η δημιουργία γυναικείων συνετάιρισμών,καθώς και οι 
άλλες τοπικές πρωτοβουλίες για απασχόληση που αναλαμβάνουν γυναίκες, 
αξίζουν τη συνεχή υποστήριξη των ενδιαφερομένων αρχών.

- 15 -
3.2.8. Οι γυναίκες των οποίων η απασχόληση αποδείχθηκε ιδιαίτερα ευάλωτη τελευταία 
(οι γυναίκες που εργάζονται αε μεγάλα εργοΟτάοια η οε προΰωπικές η οικιακές  
υπηρεοίες, οι γυναίκες που είναι αρχηγοί οικογενειών με ένα- μόνο γονιδ,
οι μετανάοτριες)  έχουν ανάγκη εντατικών προσπαθειών με την έννοια της κα- 
τάρτιοης και/η των θετικών δράοεων, ώοτε να μπορέσουν να εξασφαλίσουν 
μεγαλύτερη ασφάλεια και ικανοποίηση στην εργασία τους.
3.2.9. Τα προβλήματα που συνδέονται με την εξαντλητική εργασία, τόσο στους παρα­
δοσιακούς τομείς όσο και στις νέες τεχνολογίες, πρέπει να μελετηθούν και 
να προταθούν τυχόν αναγκαία μέτρα γι 'αυτούς τους εργαζόμενους.
3.2.10 Η συνεχιζόμενη πρόκληση των νέων τεχνολογιών θα συνεπάγεται μεγαλύτερη 
ακτίνα δραστηριοτήτων :  πληροφόρηση, ανύψωση της συνειδητοποίησης, εκ­
παίδευση, αρχική και περαιτέρω κατάρτιση, καθώς και μέτρα για να ενθαρ- 
ρυνθούν οι γυναίκες να διαφοροποιήσουν τις επαγγελματικές τους επιλογές.
3.2.11 Για να βοηθηθούν οι γυναίκες και οι άνδρες να βελτιώσουν το μοίρασμα των 
επαγγελματικών, οικογενειακών και κοινωνικών ευθυνών μεταξύ τους, πρεπει
ι
να παρέχονται περισσότερες εγκαταστάσεις βρεφονηπιακής φροντίδας στους 
γονείς. Πρέπει να αναλυθεί και η επίδραση άλλων δημόσιων υποδομών (ώρες 
λειτουργίας δημόσιων υπηρεσιών, δρόμολόγια μεταφορικών μέσων, ώρες λει­
τουργίας καταστημάτων, κτλ.) πάνω στις ευκαιρίες για εργασία των γυναικών.
Η συνεχιζόμενη συζήτηση για τη μείωση και την αναδιοργάνωση του χρόνου 
εργασίας πρέπει και αυτή να στρέψει τη προσοχή της στις πτυχές που ενδια­
φέρουν τις γυναίκες, όπως η εύκαμπτη οργάνωση του χρόνου εργασίας, η πίστωση 
ωρών εργασίας και η δυνατότητα χορήγησης πρόσθετης άδειας σε αντάλλαγμα για 
ιδιαίτερα σκληρή εργασία (νυχτερινή εργασία, κτλ.).
3.2.12 Θα απαιτηθεί δράση για να αντιμετωπισθεί το σοβαρό πρόβλημα της ανεργίας 
των γυναικών και για να εξασφαλισθεί μιά καλλίτερη θέση στην αγορά εργα­
σίας μελλοντικά για τα κορίτσια που βρίσκονται ακόμη μέσα στο εκπαιδευτικό 
σύστημα. Η Κοινότητα θά εφαρμόσει το ψήφισμα του Συμβουλίου για την ανεργία 
των γυναικών' αυτό θα οδηγήσει στην εγκαθίδρυση ετήσιας ανταλλαγής πληροφο-^ 
ριών σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται από τα Κράτη μέλη. Αυτά τα μέτρα 
μπορεί να περιλαμβάνουν, ειδικότερα, βελτιωμένο προσανατολισμό αυτών που 
αναζητούν εργασία προς τομείς με καλλίτερες προοπτικές απασχόλησης.
ι

- 16 -
3.2.13. Στο τομέα της ανάπτυξης, πολλά - θ α  πρέπει να γίνουν για να ενσωματωθούν οι 
γυναίκες πλήρως οτις διάφορες εκφάνσεις της αναπτυξιακής προσπάθειας. Η 
Κοινότητα, από τη δίκιά της πλευρά, θα κάνει καλή χρήση του νέου άρθρου 123 
της Συνθήκης της Αομέ III που θα επιτρέψει να υπάρξει πολύ περισσότερη 
μέριμνα από ότι κατά το παρελθόν για το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν 
οι γυναίκες στις χώρες ΑΚΕ.
3.2.14. Σε σχέση με τις θεματικές υποδιαιρέσεις της Δεκαετίας για τις Γυναίκες, '  
οι απόψεις της Επιτροπής σχετικά με τη δράση που πρέπει να προωθηθεί στο 
χώρο της απασχόλησης έχουν ήδη καλυφθεί στο προηγούμενο κεφάλαιο για την 
ισότητα.
3.2.15. Σχετικά με την υγεία, πιστεύει ότι πρέπει να αναληφθεί περαιτέρω δράση 
για να επέλθη η προσαρμογή προστατευτικών νομοθεσιών που έχουν σαν αντι­
κείμενό τους μόνο τις γυναίκες (βλέπε το 3.1.22 πιό πάνω) και που δεν 
δικαιολογούνται πλέον. Θα πρέπει να συνεχισθουν οι μελέτες σχετικά με 
την επίδραση του μόλυβδου, της ακτινοβολίας και άλλων τοξ,ίκών ουσιών 
στο σύστημα αναπαραγωγής των εργαζομένων, είτε άνδρες είτε γυναίκες.
Επί πλέον απαφτειται έρευνα ότι αφορά επαγγελματικές ασθένειες που προέρ­
χονται από την αυξανόμενη χρήση των νέων τεχνολογιών και τις αναπόφευκτες  
περαιτέρω μεταβολές σ'αυτούς τους τομείς.
Η νομοθεσία για τη προστασία της μητρότητας, μαζύ με τη γονική άδεια 
και την άδεια για οικογενειακούς λόγους, θα πρέπει να προσαρμοσθούν κατά 
τέτοιο τρόπο ώστε να αναγνωρίζεται το κοινωνικό λειτούργημα της γέννησης 
και της ανατροφής ενός παιδιού.
Θα πρέπει να συνεχισθουν οι μελέτες και τα σεμινάρια για την εκπαίδευση 
στα θέματα υγείας, περιλαμβανομένης και της σεξουαλικής αγωγής.
3.2.16. Η εργασία για την ισότητα στην εκπαίδευση πρέπει να συνεχισθεί και να 
εντατικοποιηθεί με στόχο την εξάλειψη των στερεοτύπων, ώστε να δοθεί 
στα αγόρια και στα κορίτσια πραγματική ισότητα ευκαιριών και να διευ- 
ρυνθεί το φάσμα επαγγελματικών επιλογών για τα κορίτσια. Η Κοινότητα, 
από τη πλευρά της, έχει ήδη ξεκινήσει με ένα αριθμό δράσεων που θα αυνε- 
χισθούν τα ερχόμενα χρόνια, όπως αναφέρθηκε στο 3.1.24 και 3.1.27 πιό 
πάνω.

- 17 -
4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
ι
4.1. Η θέση που περιγράφηκε στο Κεφάλαιο 3 αυτής της ΑνακοίνωΟη - θ α  αποτελέοει τη
βάθη για οποιεσδήπστε περαιτέρω γραπτές η προφορικές τοποθετήσεις της Κοινό­
τητας οτη Παγκόσμια Λιάσκεψη σχετικά με θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα 
η τα ενδιαφέροντα της Κοινότητας. Έτσι, θα σχηματίσει τη βάση για έναν αριθμό 
δηλώσεων σε διάφορα θέματα της ημερήσιας διάταξης που θσ γίνουν από τον
εκπρόσωπο της Κοινότητας στο Ναϊρόμπι. 0 λόγος του Επίτροπου εν ονόματ ι  της  
Κοινότητας που Θα εκπονηθεί από τις υπηρεσίες της Επιτροπής θα παρουσιασθεί  
στην αρμόδια ομάδα του Συμβουλίου.
Τα βασικά θέματα που αναπτύχθηκαν σ'αυτή την Ανακοίνωση θα χρησιμεύσουν,  
ακόμη, και σα βάση για σχέδια ψηφισμάτων που θα υποβληθούν για έγκριση από  
τη Κοινότητα και τα Κράτη μέλη της στη Παγκόσμια Διάσκεψη. Η Κοινότητα θα  
πρέπει επί πλέον να επιβεβαιώσει ότι είναι σε θέση να παρουσιάσει μια ξεκάθαρη  
ανακοίνωση όσον αφορά τα αποτελέσματα της Διάσκεψης όπως έγινε στη Κοπεγχάγη  
(1980). Η λεκτική διατύπωση των ψηφισμάτων και της τελικής ανακοίνωσης θα  
προετοιμασθεί στο Συμβούλιο πριν από τη διάσκεψη και θα εγκριθείιε τη διαδι­
κασία του επιτόπιου κοινοτικού συντονισμού.
4.2. Είναι σημαντικό για τη Κοινότητα να επιτύχει να συγκεντρώσει τη προσοχή της 
Διάσκεψης στο θέμα της ισότητας, σε συνδιασμό με τις θεματικές υποδιαιρέσεις 
της απασχόλησης, της υγείας και της εκπαίδευσης. Η Κοινότητα και τα Κράτη 
μέλη της πρέπει να συμφωνήσουν να αντισταθούν στις προσπάθειες το θέμα της 
ειρήνης να καταλάβει το προσκήνιο των συζητήσεων.
Η συζήτηση των ειδικών προβλημάτων των αναπτυσσομένων χωρών είναι μεγάλης ση­
μασίας ηπι θα πρέπει να συνεχισθουν ευσυνείδητα και σε βάθος η Κοινότητα 
μπορεί να κάνει μιά πολύτιμη συμβολή σ'αυτό το θέμα. Η ισότητα στην απασχόληση 
θα πρέπει, όμως, να έχει τη προτεραιότητα σαν θέμα για τη Κοινότητα που εχει 
ήδη προβεί σε ουσιαστικές δεσμεύσεις προς αυτή τη κατεύθυνση. Σε μιά εποχή 
οικονομικών δυσχερειών, όταν ευάλωτες ομάδες - και ιδιαίτερα οι γυναίκες 
αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες, τα μέτρα για τη προώθηση των ίσων ευκαιριών 
στην απασχόληση είναι ζωτικής σημασίας. Η Κοινότητα θα πρέπει να καταστήσει 
αυτή τη προτεραιότητα σαφή τόσο με τις δηλώσεις και τις προτάσεις ψηφισμάτων της, 
όσο και με τις στρατηγικές της με βλέμμα στραμμένο στο μέλλον.
Μια θετική, συγκεκριμένη και ρεαλιστική προσέγγιση προς αυτό το θέμα είναι 
ο καλλίτερος τρόπος με τον οποίο η Κοινότητα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά 
στη Διάσκεψη, να προωθήσει μιά αξιόλογη συζήτηση σε διεθνές επίπεδο και να 
επιτύχει συμπεράσματα και κατευθύνσεις-που να μπορούν να χρησιμεύσουν σα 
χρήσιμη βάση και υποκίνηση για μελλοντική εργασίά τόσο στο κοινοτικό όσο και
στο εθνικό και διεθνές επίπεδο.