Γνωμοδότηση σχετικά με το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την πρόληψη του AIDS και ορισμένων άλλων μεταδοτικών ασθενειών στο πλαίσιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας () (96/C 100/07)

Στις 28 Νοεμβρίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το ανωτέρω πρόγραμμα.

Η επιτροπή 8, «Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, Κοινωνική Πολιτική, Δημόσια Υγεία» στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΤΠ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 16 Μαρτίου 1995 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Sileoni.

Κατά την 7η σύνοδο ολομέλειας της 20ής Απριλίου 1995 (συνεδρίαση της 21ης Απριλίου 1995), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευκαιρία που της προσφέρεται στο πλαίσιο των άρθρων 3(Ο) και 129 της Συνθήκης να εκφράσει εκ νέου τις απόψεις της σχετικά με το πρόγραμμα δράσης για την πρόληψη του AIDS και ορισμένων άλλων μεταδοτικών ασθενειών (1995-1999), όπως έπραξε και σχετικά με το προηγούμενο πρόγραμμα στη γνωμοδότηση, της 17ης Μαΐου 1994 (CdR 44/94).

1.2. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη διάφορα αιτήματα που περιλαμβάνονταν στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση και, συγκεκριμένα, όσον αφορά την παράταση της διάρκειας του προγράμματος, την ενσωμάτωση της ενημέρωσης για το AIDS στα εκπαιδευτικά προγράμματα, την ενίσχυση των ελέγχων για την ασφάλεια του αίματος και την προαγωγή της επάρκειας σε αίμα και την προώθηση της συνέργιας των ερευνητικών κέντρων. Ωστόσο, εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν γίνεται αναφορά στη γνωμοδότησή της στις νομικές παραπομπές του δημοσιονομικού δελτίου της πρότασης.

1.3. Η ΕΤΠ επαναλαμβάνει ότι συμφωνεί με την παράταση της διάρκειας του προγράμματος για πέντε χρόνια (1995-1999) και με την ένταξη διαφόρων άλλων μεταδοτικών ασθενειών σ' αυτό, υπογραμμίζοντας την ιδιαιτερότητα της μόλυνσης με HIV (ιό ανοσολογικής ανεπάρκειας), στην οποία είναι αναγκαίο να δοθεί προτεραιότητα.

1.4. Η ΕΤΠ εφιστά, εκ νέου, την προσοχή στην ανάγκη κατάρτισης ενός σφαιρικού κοινοτικού προγράμματος στον τομέα της δημόσιας υγείας με στόχο το συντονισμό και την αύξηση της συνοχής των διαφόρων ειδικών προγραμμάτων, όπως το πρόγραμμα για το AIDS. Το πρόγραμμα αυτό θα επιτρέψει, επίσης, την εκπλήρωση της υποχρέωσης, που προβλέπεται από το άρθρο 129 της Συνθήκης, το οποίο ορίζει ότι η προστασία της δημόσιας υγείας να αποτελεί στοιχείο και των λοιπών πολιτικών της Ένωσης.

1.5. Η ΕΤΠ ζητά τη σύσταση επιτροπής διαχείρισης αντί μιας συμβουλευτικής επιτροπής και τονίζει ότι θα πρέπει να συμμετέχουν σ'αυτή οι εκπρόσωποι των περιφερειακών και τοπικών αρχών. Εξάλλου, εκφράζει τη λύπη της που οι εν λόγω περιφερειακές αρχές δεν αναφέρονται στον κατάλογο των άλλων συμμετεχόντων στους μηχανισμούς διαβούλευσης, συμμετοχής και παρακολούθησης των δράσεων. Στο πλαίσιο αυτό, καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει περισσότερο τα κράτη μέλη να προχωρήσουν στη σύσταση εθνικών συντονιστικών επιτροπών, όπου αυτές δεν υπάρχουν. Οι επιτροπές αυτές, σε συνεργασία με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές - στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης - αποτελούν εγγύηση για τη συνεκτίμηση της αρχής της επικουρικότητας στις δράσεις που πρόκειται να αναληφθούν.

1.6. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις δραστηριότητες αξιολόγησης επειδή θεωρεί ότι αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο του προγράμματος.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

Όσον αφορά τα μέτρα και τις δράσεις που προβλέπονται από το πρόγραμμα δράσης, η ΕΤΠ θεωρεί ότι:

2.1. Μέτρα για τα παιδιά και τους νέους

Το σχολείο πρέπει να διαδραματίζει ένα διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ νέων, διδακτικού προσωπικού και οικογένειας, προάγοντας τη συμμετοχή τους στην διεργασία πρόληψης, δεδομένου ότι η ενεργός συμμετοχή αποτελεί έναν από τους παράγοντες διασφάλισης της επιτυχίας των προληπτικών δραστηριοτήτων.

Εξάλλου, πρέπει να αναπτυχθεί το σύστημα της «εκπαίδευσης σε ομάδες συνομηλίκων», προκειμένου να συμβάλουν οι μαθητές στη δημιουρία ενός προληπτικού κλίματος και να χρησιμοποιηθούν, τελικά, οι κατάλληλες μέθοδοι αξιολόγησης των προγραμμάτων πρόληψης.

2.2. Πρόληψη της μετάδοσης του AIDS και των ασθενειών που μεταδίδονται με τη σεξουαλική επαφή

Θα ήταν προτιμότερο να χρησιμοποιείται η φράση «άτομα με επικίνδυνη συμπεριφορά» αντί της φράσης «ομάδες κινδύνου», η οποία μπορεί να είναι περιοριστική σε σχέση με ένα μέρος του πληθυσμού, αποκλείοντάς το από την πρόληψη.

Για το λόγο αυτό, η εκστρατείες πρόληψης πρέπει να είναι προσανατολισμένες στη μείωση της εξάπλωσης των μολύνσεων στους κόλπους της ομάδας των ατόμων με επικίνδυνη συμπεριφορά, είτε στο στάδιο της μόλυνσης (συμπεριλαμβανομένων των μη φορέων με επικίνδυνη συμπεριφορά) είτε στο στάδιο της μετάδοσης (στην περίπτωση αυτή ο στόχος είναι οι φορείς του ιού).

Οι προληπτικές δράσεις πρέπει να αποσκοπούν στην αποτροπή της επικίνδυνης συμπεριφοράς και πρέπει να απευθύνονται τόσο στον ευρύτερο πληθυσμό όσο και σε συγκεκριμένες ομάδες-στόχο.

Οι δράσεις που θα αναπτυχθούν πρέπει να περιλαμβάνουν:

1. Ενημερωτικές εκστρατείες και/ή ενέργειες εκπαιδευτικού χαρακτήρα 7

2. Κλινική παρακολούθηση των φορέων του ιού με την άμεση και ενεργό συμμετοχή τους στα εκπαιδευτικά προγράμματα.

Παράλληλα με την επαρκή πληροφόρηση, οι εκπαιδευτικές εκστρατείες πρέπει να προσφέρουν και στοιχεία γνώσης που να οδηγούν τους φορείς κινδύνου στο σημείο να τροποποιούν τη συμπεριφορά τους.

Τα στοιχεία αυτά πρέπει να αυξήσουν την επίγνωση του κινδύνου και τη γνώση των κατάλληλων προληπτικών μέσων ενθαρρύνοντας ορισμένες προληπτικές συνήθειες (χρήση προφυλακτικών, σύριγγες μιας χρήσης, απολύμανση συριγγών).

Πρέπει να προβλέπονται μέτρα για τη βελτίωση της ενημέρωσης, της προσφοράς συμβουλών και της υποστήριξης των γυναικών με στόχο την έγκαιρη διάγνωση και την αποφυγή της «καθυστερημένης προσέλευσης» στα κοινωνικά και υγειονομικά κέντρα βοήθειας 7 τα προβλήματα αυτά επιδεινώνονται από το στίγμα των διακρίσεων.

Ως ατυχής κρίνεται η έλλειψη ειδικών προληπτικών μέτρων για τους ομοφυλόφιλους και τους αμφοτεροφυλόφιλους άνδρες.

2.3. Ασφάλεια των μεταγγίσεων και επάρκεια αίματος

Με την επιφύλαξη της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την ασφάλεια των μεταγγίσεων και την επάρκεια αίματος (έγγρ. COM(94) 652 τελικό), είναι σημαντικό να προταθεί η ενθάρρυνση της αιμοδοσίας εκ μέρους τακτικών αιμοδοτών, η εφαρμογή αυστηρών διαδικασιών για την επιλογή τους, που να στηρίζονται και στην ανάλυση της συμπεριφοράς τους, με στόχο τον αποκλεισμό ατόμων υψηλού κινδύνου που ενδέχεται να μεταδώσουν λοιμώξεις 7 επίσης, έχει καθοριστική σημασία να αποφεύγεται η συλλογή αίματος από περιστασιακούς δότες που προσέρχονται, ενδεχομένως, στα κινητά συνεργεία.

2.4. Ψυχική και κοινωνική υποστήριξη

Από τη στιγμή που καθίσταται γνωστή η μόλυνση με τον ιό, δημιουργείται η ανάγκη προσφοράς βοήθειας προς τους φορείς, η οποία θα μπορούσε να καλυφθεί από τα υγειονομικά κέντρα ή σε οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο. Οπωσδήποτε, εξέλιξη της κλινικής κατάστασης των φορέων δημιουργεί νέες ψυχοκοινωνικές ανάγκες ή αυξάνει τις ήδη υφιστάμενες. Η ΕΤΠ τονίζει τη ζωτική σημασία του ρόλου των τοπικών αρχών όσον αφορά την πρόληψη της ασθένειας (συμπεριλαμβανομένης και της δευτερογενούς πρόληψης) και την προστασία της υγείας, στα πλαίσια μιας ενεργού σύμπραξης με τις εθνικές υγειονομικές υπηρεσίες και τους ΜΚΟ.

Ακριβώς γι' αυτό το λόγο είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθούν οι δραστηριότητες ψυχικής και κοινωνικής υποστήριξης των φορέων του ιού και των οικογενειών τους εκ μέρους των υγειονομικών υπηρεσιών και των ΜΚΟ. Οι δραστηριότητες αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν την παροχή εξατομικευμένων συμβουλών, την ενίσχυση της παροχής τηλεφωνικών συμβουλών για προβλήματα κλινικής και ψυχολογικής φύσης και την παροχή νομικής και κοινωνικής υποστήριξης.

Για το σκοπό αυτό, πρέπει να χρηματοδοτηθούν δράσεις για την κατάρτιση των ειδικών του τομέα της δημόσιας υγείας και των ΜΚΟ.

Τέλος, πρέπει να προβλεφθεί η χρηματοδότηση προγραμμάτων που διευκολύνουν την ανεύρεση εργασίας για τα άτομα αυτά ή για τους/τις συζύγους τους ή για τα μέλη της οικογενείας τους, τα οποία ενδέχεται να αδυνατούν να ασκήσουν επαγγελματική δραστηριότητα λόγω της κλινικής κατάστασης.

2.5. Καταπολέμηση των διακρίσεων

Οι διακρίσεις, υπό οποιαδήποτε μορφή, αποτελούν παράγοντα που συμβάλλει στη δημιουργία ανισοτήτων στο χώρο της υγείας. Στον τομέα αυτό πρέπει να αναπτυχθούν δράσεις όπως, για παράδειγμα, η ειδική κατάρτιση όσον αφορά τις ανάγκες των ατόμων που έχουν πληγεί επανειλημμένα από τις προκαταλήψεις και τις διακρίσεις.

Βρυξέλλες, 21 Απριλίου 1995.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC

() ΕΕ αριθ. C 333 της 29. 11. 1994, σ. 34.