Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ) η συνεισφορά του EIT σε μια πιο καινοτόμο Ευρώπη /* COM/2011/0822 τελικό - 2011/0387 (COD) */





ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT) δημιουργήθηκε με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 294/2008 με στόχο να συμβάλει στη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και ανταγωνισμό με την ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας της ΕΕ και των κρατών μελών τους μέσω της πλήρους ενσωμάτωσης του τριγώνου γνώσης. Σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού και με βάση σχέδιο πρότασης από το EIT, η Επιτροπή θα υποβάλει προς έγκριση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο πρόταση στρατηγικού θεματολογίου καινοτομίας για το ΕΙΤ πριν από το τέλος του 2011, η οποία θα ορίζει τους μακροπρόθεσμους τομείς προτεραιότητας για το EIT, συμπεριλαμβανόμενης μιας επισκόπησης των προγραμματισμένων δραστηριοτήτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας, για μια περίοδο επτά ετών. Το EIT υπέβαλε το πρώτο της σχέδιο στρατηγικού θεματολογίου καινοτομίας στην Επιτροπή πριν από την 30ή Ιουνίου 2011. 2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ Στην προετοιμασία της πρότασης ελήφθησαν υπόψη οι απαντήσεις στην ανοικτή δημόσια διαβούλευση σχετικά με το EIT καθώς και τα αποτελέσματα της ανοικτής δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με το κοινό στρατηγικό πλαίσιο για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας. Απόψεις εξέφρασαν τα κράτη μέλη και ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων φορέων από τον βιομηχανικό κλάδο, τον ακαδημαϊκό κόσμο και την κοινωνία των πολιτών. Από τη διαβούλευση προέκυψε ισχυρή υποστήριξη για την αποστολή του EIT να προωθήσει μεγαλύτερη και καλύτερη συνεργασία ανάμεσα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, την επιχειρηματικότητα, την έρευνα και την καινοτομία. Σύμφωνα με τους ερωτηθέντες, το ΕΙΤ θα πρέπει να διαδραματίσει διακεκριμένο ρόλο στο μελλοντικό πρόγραμμα της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων 2020» και να σφυρηλατήσει στενότερους δεσμούς με άλλες ευρωπαϊκές και εθνικές προσπάθειες. Η πλειονότητα των ερωτηθέντων εξήρε τον τρόπο με τον οποίο το ΕΙΤ θα διασφαλίζει τη συμμετοχή των επιχειρήσεων στο έργο του και προέτρεψε το Ινστιτούτο να εντείνει τις δραστηριότητες προβολής του. Εξάλλου, οι ερωτηθέντες έκριναν τη συμμετοχή των επιχειρήσεων σημαντικό παράγοντα για τη μελλοντική επιτυχία του ΕΙΤ. Συνεπώς, η σαφήνεια των κανόνων και η σαφής απόδοση των επενδύσεων θα είναι θεμελιώδους σημασίας για να προσελκυστεί η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Η πρόταση επίσης βασίζεται στην εξωτερική έκθεση αξιολόγησης στην οποία θεωρήθηκαν άκρως σημαντικά τόσο η έννοια της ενσωμάτωσης του τριγώνου γνώσης όσο και τα θέματα γύρω από τα οποία διαρθρώνεται το EIT. Υπάρχει μεγάλη υποστήριξη για το μοντέλο που αναπτύχθηκε από το EIT, που βασίζεται σε μακροπρόθεσμα άκρως ενοποιημένα δίκτυα κέντρων συστέγασης. Οι ερωτηθέντες ήταν επίσης θετικοί και συνεκτικοί στην άποψή τους σχετικά με το ότι η αξία των ΚΓΚ οι οποίες μπορεί να χρησιμεύσουν ως καταλύτης για τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας από τις δραστηριότητες που αναλαμβάνουν ήδη επιμέρους μέλη σε μια πιο κατακερματισμένη βάση. 3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 173 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Στηρίζεται στις διατάξεις που ορίζονται στη νομική βάση ΕΙΤ και στις συμπληρωματικές προτάσεις που συμπεριλήφθηκαν στο πακέτο «Ορίζων 2020» 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Το νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο που επισυνάπτεται στην πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού για τη δημιουργία του EIT εκθέτει τις συνέπειες όσον αφορά τον προϋπολογισμό, το ανθρώπινο δυναμικό και τους διοικητικούς πόρους. 2011/0387 (COD) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ) η συνεισφορά του EIT σε μια πιο καινοτόμο Ευρώπη (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 173 παράγραφος 3 Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 294/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2008, για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας[1] Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια, Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[2], Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, Εκτιμώντας τα ακόλουθα: (1) Ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 294/2008 απαιτεί από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για το πρώτο στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας (στο εξής το ΣΘΚ), βάσει του σχεδίου που θα υποβάλει το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας. (2) Το ΣΘΚ καθορίζει μακροπρόθεσμους τομείς προτεραιότητας για το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας («το ΕΙΤ») και περιλαμβάνει αξιολόγηση του οικονομικού του αντικτύπου και της ικανότητάς του να παραγάγει τη βέλτιστη προστιθέμενη αξία καινοτομίας. Το ΣΘΚ λαμβάνει υπόψη του τα αποτελέσματα της παρακολούθησης και της αξιολόγησης του ΕΙΤ. (3) Το πρώτο ΣΘΚ πρέπει να περιλαμβάνει λεπτομερείς προδιαγραφές και όρους αναφοράς όσον αφορά τη λειτουργία του EIT, τους τρόπους συνεργασίας του Διοικητικού Συμβουλίου και των κοινοτήτων γνώσης και καινοτομίας (στο εξής ΚΓΚ) και τους τρόπους για τη χρηματοδότηση των KΓΚ. ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ: Άρθρο 1 Το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας, όπως παρατίθεται στο παράρτημα, εγκρίνεται. Άρθρο 16 Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βρυξέλλες, Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΘΕΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ 1. ΤΟ ευρωπαϊκο ινστιτουτο καινοτομιασ και τεχνολογιασ: συντελεστησ καινοτομιασ ΕΕ: Tο στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας (ΣΘΚ) περιγράφει τις προτεραιότητες για το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT) για την περίοδο 2014-2020 καθώς και των τρόπων λειτουργίας του. Συνεπώς, αποτελεί το κυριότερο εργαλείο των υπεύθυνων για τη χάραξη της ευρωπαϊκής πολιτικής της ΕΕ για τον καθορισμό της στρατηγικής κατεύθυνσης του EIT, αφήνοντας σημαντική αυτονομία στο Ινστιτούτο για τον καθορισμό των τρόπων και των μέσων για την επίτευξη των ορισμένων στόχων. Το ΣΘΚ είναι το αποτέλεσμα διεξοδικής διαδικασίας στην προσπάθεια να αξιοποιηθεί η πείρα του EIT έως σήμερα και να αντικατοπτρίζεται πλήρως η πραγματικότητα του ευρωπαϊκού τοπίου καινοτομίας. Βασίζεται στο πρώτο σχέδιο ΣΘΚ που υποβλήθηκε από το διοικητικό συμβούλιο του ΕΙΤ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις 15 Ιουνίου 2011, σε συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του κανονισμού EIT. Βασίζεται, επίσης, στα αποτελέσματα μιας ανεξάρτητης αξιολόγησης της αρχικής περιόδου του ΕΙΤ καθώς και στη διαδικασία διαβούλευσης ανοικτής σε όλους εκείνους που έχουν πραγματικό ή δυνητικό ενδιαφέρον στις δραστηριότητές του, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των ερευνητικών οργανισμών καθώς και των εθνικών και περιφερειακών αρχών. 1.1. EIT: Εξέταση των κοινωνικών προκλήσεων μέσω της καινοτομίας στο τρίγωνο της γνώσης Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, η πορεία της Ευρώπης προς το μέλλον βασίζεται στην έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη. Για την επίτευξη αυτού του στόχου και για να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια οικονομία της γνώσης, το «τρίγωνο της γνώσης», δηλαδή η έρευνα, η εκπαίδευση και η καινοτομία καθώς και η αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών των τριών πλευρών έχουν αναγνωριστεί ως βασικοί κινητήριοι μοχλοί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έπραξε αντίστοιχα και αναγνώρισε αυτούς τους τομείς ως πολιτικές προτεραιότητες στην στρατηγική της «Ευρώπη 2020». Αυτές οι προτεραιότητες εφαρμόζονται κυρίως μέσω των εμβληματικών πρωτοβουλιών «Ένωση καινοτομίας» και «νεολαία σε κίνηση», οι οποίες αποτελούν ένα γενικό πλαίσιο πολιτικής για ενέργειες της ΕΕ στους εν λόγω τομείς. Συμπληρώνονται με την εμβληματική πρωτοβουλία «Ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική για την εποχή της παγκοσμιοποίησης» και την πρωτοβουλία «Μια Ευρώπη με αποδοτική χρήση των πόρων της». Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT) θα συμβάλλει πλήρως στην επίτευξη των στόχων αυτών των εμβληματικών πρωτοβουλιών. Οι λόγοι για να τεθούν στο επίκεντρο η έρευνα, η εκπαίδευση και η καινοτομία είναι προφανείς. Μέσα στον αυξανόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό και εν όψει της δημογραφικής πρόκλησης στο εσωτερικό, η μελλοντική οικονομική ανάπτυξη και οι θέσεις εργασίας θα προέρχονται όλο και περισσότερο από τα επιτεύγματα καινοτομίας σε προϊόντα, πρότυπα υπηρεσιών και επιχειρήσεων καθώς και από την ικανότητά τους να γαλουχήσουν, να προσελκύσουν και να κρατήσουν τα ταλέντα. Ενώ υπάρχουν μεμονωμένες ιστορίες επιτυχίας σε όλη την Ευρώπη, τα κράτη μέλη της ΕΕ κατά μέσο όρο υστερούν σε σύγκριση με τους παγκόσμιους ηγέτες στον τομέα της καινοτομίας. Εξάλλου, η ΕΕ αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό για ταλέντα από νέα κέντρα αριστείας σε αναδυόμενες οικονομίες. Συνεπώς, χρειάζεται μια γνήσια αλλαγή στα συστήματα και στα παραδείγματά μας καινοτομίας Ακόμα πολύ συχνά, ενώ υπάρχει σαφώς η αριστεία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην έρευνα και στην καινοτομία σε ολόκληρη την ΕΕ, τα πεδία αυτά εξακολουθούν να παραμένουν κατακερματισμένα. Η Ευρώπη χρειάζεται να υπερνικήσει αυτή την έλλειψη στρατηγικής συνεργασίας πέρα από τα σύνορα χωρών, τομέων και επιστημονικών κλάδων. Επιπλέον, η Ευρώπη χρειάζεται να αποδεχθεί μια πραγματική επιχειρησιακή κουλτούρα, η οποία είναι ουσιαστική για τον προσδιορισμό της αξίας της έρευνας και της καινοτομίας, για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων και για την πραγματική εξάπλωση των καινοτομιών στην αγορά σε δυνητικούς τομείς υψηλής ανάπτυξης. Η Ευρώπη χρειάζεται να προωθήσει τον ρόλο των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ως κινητήρων καινοτομίας, επειδή τα ταλαντούχα άτομα πρέπει να εφοδιάζονται με τις σωστές δεξιότητες, γνώσεις και νοοτροπίες προκειμένου να προωθήσουν την ανάπτυξη της καινοτομίας. Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT) έχει δημιουργηθεί ακριβώς για αυτόν τον λόγο – να συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη της οικονομίας και της ανταγωνιστικότητας, ενισχύοντας την ικανότητα καινοτομίας της ΕΕ και των κρατών μελών της. Το Ινστιτούτο, με την πλήρη ενσωμάτωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας στο τρίγωνο της γνώσης, θα συμβάλλει έντονα στην αντιμετώπιση κοινωνικών προκλήσεων στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» και θα επιφέρει συστημική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται οι ευρωπαίοι συντελεστές καινοτομίας. Για την επίτευξη αυτού του στόχου το EIT συνδυάζει στρατηγικό προσανατολισμό σε επίπεδο EIT με μια εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση μέσω των Κοινοτήτων Γνώσης και Καινοτομίας (ΚΓΚ) (Knowledge and Innovation Communities - KICs). Οι ΚΓΚ αποτελούν ολοκληρωμένες σε μεγάλο βαθμό εταιρικές σχέσεις, στις οποίες συμμετέχουν άριστα πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και άλλοι συντελεστές καινοτομίας και ασχολούνται σε μακροπρόθεσμη βάση με ειδικές κοινωνικές προκλήσεις. Κάθε KΓΚ οργανώνεται γύρω από έναν μικρό αριθμό διασυνδεδεμένων κέντρων συστέγασης στα οποία οι εταίροι συνεργάζονται στενά σε καθημερινή βάση και με κοινούς στρατηγικούς στόχους σε πρωτοφανή βαθμό. Τα κέντρα συστέγασης βασίζονται σε υφιστάμενα κέντρα αριστείας, τα οποία εξελίσσονται σε τοπικά οικοσυστήματα καινοτομίας και συνδέονται μεταξύ τους σε ένα ευρύτερο δίκτυο κόμβων καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη. Στο πλαίσιο του EIT, οι επιμέρους ΚΓΚ έχουν λάβει μεγάλο βαθμό αυτονομίας για τον καθορισμό της εσωτερικής οργάνωσής, της σύνθεσης, του θεματολογίου τους και των μεθόδων εργασίας τους, έτσι ώστε να μπορούν να επιλέξουν την προσέγγιση που είναι η καλύτερη για την επίτευξη των στόχων τους. Σε στρατηγικό επίπεδο, το EIT οργανώνει τη διαδικασία επιλογής των ΚΓΚ, τις συντονίζει με ευέλικτο πλαίσιο και διαδίδει τα καλύτερα πρότυπα διαχείρισης και χρηματοδότησής τους. Μέσω των KΓΚ, το EIT βοηθά στη δημιουργία περιβάλλοντος στο οποίο η καινοτομία είναι πιθανότερο να ευδοκιμεί και να δημιουργεί διαύλους στον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται οι τομείς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, της έρευνας και των επιχειρήσεων. Αυτή η προσέγγιση βοηθά στην εξέταση των όλο και πιο πολύπλοκων κοινωνικών προκλήσεων που ορίζονται στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» με ολιστικό τρόπο, συμβάλλοντας στη συσπείρωση εξαιρετικών ανθρώπων από διαφορετικούς τομείς, προελεύσεις και επιστήμες – οι οποίοι διαφορετικά δεν συναντιούνταν αναγκαστικά – για την από κοινού εξεύρεση λύσεων στις προκλήσεις. Επιτεύγματα Το EIT έχει ολοκληρώσει την αρχική φάση του, η οποία ήταν αφιερωμένη στην έναρξη των δραστηριοτήτων του μέσω των ΚΓΚ και στη συγκρότηση των οργάνων λήψης αποφάσεων και των εκτελεστικών φορέων – το διοικητικό συμβούλιο και την κεντρική διοίκηση. Tο EIT επέτυχε επίσης τον κύριο στόχο του – την πλήρη ενσωμάτωση ολόκληρης της αλυσίδας καινοτομίας, με τη συνένωση των προσπαθειών ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ερευνητικών οργανώσεων και επιχειρήσεων μέσω των τριών αρχικών Κοινοτήτων Γνώσης και Καινοτομίας, που ιδρύθηκαν το 2010 σε τομείς τους οποίους το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεώρησαν ως σημαντικούς για τη μελλοντική ανάπτυξη της Ευρώπης. Αυτές είναι οι εξής: βιώσιμη ενέργεια («KIC InnoEnergy»), προσαρμογή και μετρίαση της κλιματικής αλλαγής («ClimateKIC») και η μελλοντική κοινωνία πληροφορίας και τεχνολογίας («EIT ICT Labs»). Επιπλέον, το EIT σταθεροποιείται πλέον ως φορέας καινοτομίας μέσω της κεντρικής έδρας του στη Βουδαπέστη. Επίσης, έχει ιδρύσει το Ίδρυμα EIT, έναν νομικώς ανεξάρτητο οργανισμό που έχει στόχο την προώθηση και υποστήριξη του έργου και των δραστηριοτήτων του ΕΙΤ, και την ενίσχυση του κοινωνικού αντίκτυπου του EIT. Οι KΓΚ στην πορεία τους προς ολοκληρωμένες εταιρικές σχέσεις παγκοσμίου κύρους Οι σημερινές ΚΓΚ σημείωσαν επιτυχία στη δημιουργία κρίσιμης μάζας στον αντίστοιχο τομέα τους, συμπεριλαμβανομένης της ισορροπημένης συμμετοχής διαφόρων συντελεστών του τριγώνου της γνώσης. Η συνδυασμένη ισχύς των εταίρων σε μια ΚΓΚ – τόσο από άποψη αριθμού όσο και βαρύτητας που αντιπροσωπεύουν στους αντίστοιχους τομείς τους – τις δίνει το δυναμικό να αποκτήσουν παγκόσμιο κύρος. Διάγραμμα 1- Συστέγαση ΚΓΚ Οι ΚΓΚ έχουν ακολουθήσει διαφοροποιημένες προσεγγίσεις στη χάραξη των στρατηγικών τους και των δομών της διακυβέρνησής τους αντικατοπτρίζοντας τα διαφορετικά θεματικά πεδία. Μία KIC ιδρύθηκε σαν εταιρεία ενώ δύο άλλες είναι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις. Όλες διαρθρώνονται γύρω από 30 περίπου κύριους εταίρους και πέντε έως έξι κέντρα συστέγασης, τα οποία συνήθως πλαισιώνονται από έναν κυμαινόμενο αριθμό πρόσθετων συνδεόμενων εταίρων, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Η δημιουργία των ΚΓΚ ως ενιαίων νομικών προσώπων υπό την ηγεσία ενός Γενικού Διευθυντή αποτελεί σαφή ρήξη με την παραδοσιακή προσέγγιση πολλαπλών δικαιούχων. Εξάλλου, όλες οι ΚΓΚ ακολουθούν τη λογική επιχειρησιακού σχεδίου για τον στρατηγικό σχεδιασμό των δραστηριοτήτων τους, και όλες οι ΚΓΚ έχουν εφαρμόσει τη μέθοδο της συστέγασης: με τη συγκέντρωση διάφορων ομάδων σε ένα φυσικό τόπο, χρησιμεύοντας ως συμψηφιστικό γραφείο για πολλές δραστηριότητες KΓΚ και συνδυάζοντας ικανότητες και δεξιότητες που αναπτύχθηκαν σε διαφορετικούς τομείς εξειδίκευσης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Οι δραστηριότητες των ΚΓΚ εκτείνονται σε ολόκληρη την αλυσίδα καινοτομίας και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την κατάρτιση των προγραμμάτων για τίτλους μάστερ και διδακτορικούς τίτλους με το σήμα του EIT τα οποία συνδυάζουν υψηλού επιπέδου επιστημονική με επιχειρησιακή εκπαίδευση, υπηρεσίες δημιουργίας επιχειρήσεων, και προγράμματα κινητικότητας. Εφόσον οι αρχικές δραστηριότητες των KΓΚ επικεντρώθηκαν στα ταλέντα και τους ανθρώπους, τα πρώτα αποτελέσματα επιτεύχθηκαν στην εκπαίδευση και στην επιχειρηματικότητα: Δύο KΓΚ ένωσαν τις δυνάμεις τους και συνεργάστηκαν σε ένα κοινό πρόγραμμα μάστερ σε έξυπνα δίκτυα. Τα επιτεύγματα του πρώτου έτους (2010-201)1 των KΓΚ έχουν ευοίωνες προοπτικές: Περίπου 500 φοιτητές ολοκλήρωσαν την κατάρτισή τους σε θερινά μαθήματα και περισσότεροι από 200 φοιτητές είναι σήμερα εγγεγραμμένοι σε ειδικά μαθήματα μάστερ με το σήμα των ΚΓΚ. Και η ζήτηση για ανθρώπους με προσόντα είναι μεγάλη: Η KΓΚ «InnoEnergy» π.χ. έλαβε 950 αιτήσεις για σπουδές μάστερ στις οποίες θα μπορούσαν να γίνουν δεκτοί 155 φοιτητές. Οι φοιτητές οι οποίοι αποφοίτησαν από μαθήματα της «ClimateKIC» το 2010 και το 2011 έχουν ιδρύσει σύλλογο αποφοίτων με στόχο να διατηρήσουν μακροχρόνια επαφή με την KΓΚ. Έξι νέες επιχειρήσεις έχουν ήδη συσταθεί με κεφάλαιο εκκίνησης από έπαθλα και βραβεία ή με την υποστήριξη από τις KΓΚ. Περισσότερες από 50 νεοσυσταθείσες επιχειρήσεις βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο στάδιο δραστηριοτήτων επώασης. Η KΓΚ «EIT ICT Labs» υποστηρίζει 18 μικρές εταιρείες με «επιμελητές» επιχειρήσεων. Σύνδεσμοι με το τρίγωνο της γνώσης δημιουργήθηκαν σε περιφερειακό επίπεδο μέσω προγραμμάτων διεπιστημονικής επαγγελματικής ανάπτυξης, όπως το πρόγραμμα «Pioneers in practice» (Πρωτοπόροι στην πρακτική) της «Climate KIC» (59 άτομα παρακολούθησαν αυτό το πρόγραμμα κινητικότητας μέχρι τώρα). Θεσπίστηκαν νέοι κανόνες για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας οι οποίοι ορίζουν το μοίρασμα των κερδών από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας μεταξύ των συμμετεχουσών εταιρειών και της νομικής οντότητας των KΓΚ. Διάγραμμα 2 –εταίροι των ΚΓΚ το 2011 (επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, έρευνα) 1.2. Η προστιθέμενη αξία του ΕΙΤ: διακριτικά χαρακτηριστικά Η προσέγγιση του EIT χαρακτηρίζεται από ορισμένα στοιχεία με τα οποία προσφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία σε επίπεδο Ένωσης: · Εξάλειψη του κατακερματισμού μέσω μακροπρόθεσμων ολοκληρωμένων εταιρικών σχέσεων και επίτευξη κρίσιμης μάζας μέσω της ευρωπαϊκής διάστασής του: Βασιζόμενο σε υφιστάμενες πρωτοβουλίες συνεργασίας, το EIT τοποθετεί τις επιλεγμένες εταιρικές σχέσεις στις KΓΚ σε πιο μόνιμο και στρατηγικό επίπεδο. Οι KΓΚ καθιστούν δυνατό σε παγκόσμιου κύρους εταίρους να ενωθούν σε νέους σχηματισμούς, να βελτιώσουν τους υφιστάμενους πόρους, να έχουν πρόσβαση σε νέες επιχειρησιακές ευκαιρίες μέσω νέας σειράς αξιών για την αντιμετώπιση υψηλότερου κινδύνου και ευρύτερης κλίμακας προκλήσεων. Επιπλέον, ενώ υπάρχει μεγάλος αριθμός κέντρων αριστείας στα κράτη μέλη της ΕΕ, δεν επιτυγχάνουν από μόνα τους την κρίσιμη μάζα για τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Τα κέντρα συστέγασης των KΓΚ παρέχουν σε ισχυρούς τοπικούς συντελεστές την ευκαιρία να συνδεθούν στενά με άλλους άριστους εταίρους πέρα από τα σύνορα, ενώ ταυτόχρονα τους επιτρέπει να αναπτύσσουν δραστηριότητες και να αναγνωρίζονται παγκοσμίως. · Βελτίωση του αντικτύπου των επενδύσεων στον τομέα της εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας καθώς και δοκιμασία νέων τρόπων για τη διακυβέρνηση της καινοτομίας: Tο EIT λειτουργεί ως καταλύτης που προσθέτει αξία στην υφιστάμενη βάση έρευνας, με την επιτάχυνση της αποδοχής και της αξιοποίησης των τεχνολογιών και των αποτελεσμάτων έρευνας. Οι δραστηριότητες καινοτομίας συμβάλλουν αφετέρου στην ευθυγράμμιση και στη μόχλευση επενδύσεων στην έρευνα και στο να καταστούν οι δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης πιο ευέλικτες σχετικά με τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Προς το σκοπό αυτό, το EIT έχει εφοδιαστεί με σημαντικό βαθμό ευελιξίας για τη δοκιμή νέων προτύπων καινοτομίας, που καθιστούν δυνατή την πραγματική διαφοροποίηση στη διακυβέρνηση και στα χρηματοδοτικά μοντέλα των KΓΚ καθώς και στη γρήγορη προσαρμογή για την καλύτερη αντιμετώπιση των νεοεμφανιζόμενων ευκαιριών. · Γαλούχηση ταλέντων διασυνοριακώς και προώθηση της επιχειρηματικότητας μέσω της ολοκλήρωσης του τριγώνου της γνώσης: Το EIT γαλουχεί την καινοτομία με γνώμονα τους ανθρώπους και τοποθετεί φοιτητές, ερευνητές και επιχειρηματίες στο επίκεντρο των προσπαθειών του. Το EIT προσφέρει νέες κατευθύνσεις σταδιοδρομίας μεταξύ του ακαδημαϊκού και του ιδιωτικού τομέα καθώς και νεωτεριστικά συστήματα για την επαγγελματική εξέλιξη. Το σήμα του EIT που χορηγείται σε προγράμματα πτυχίων μάστερ και διδακτορικών καινοτόμων KΓΚ θα συμβάλλει στη δημιουργία διεθνώς αναγνωρισμένων σημάτων αριστείας και έτσι θα διευκολύνει την προσέλκυση ταλέντων από την Ευρώπη και το εξωτερικό. Η επιχειρηματικότητα προωθείται μέσω μιας νέας γενεάς φοιτητών παγκόσμιου κύρους, που διαθέτουν τις γνώσεις και τη νοοτροπία για να μετατρέψουν ιδέες σε ευκαιρίες νέων επιχειρήσεων. · Έξυπνη χρηματοδότηση μέσω μόχλευσης σε συνδυασμό με μια προσέγγιση προσανατολισμένη σε αποτελέσματα και σε επιχειρήσεις: Το EIT παρέχει έως το 25% του προϋπολογισμού των KΓΚ και απορροφά το 75% των χρηματοπιστωτικών πόρων από ευρύ φάσμα δημοσίων και ιδιωτικών εταίρων, δημιουργώντας σημαντική επίδραση μόχλευσης με τη συγκέντρωση ευρείας κλίμακας επενδύσεων και με τον ορθολογισμό διάφορων δημόσιων και ιδιωτικών πηγών προς κοινώς συμφωνημένες στρατηγικές. Επιπλέον, με επίκεντρο τόσο τον αντίκτυπο στην αγορά όσο και τον κοινωνικό αντίκτυπο, το EIT ακολουθεί προσέγγιση που να προσανατολίζεται σε αποτελέσματα και να υπαγορεύεται από επιτεύγματα. Οι KΓΚ λειτουργούν σύμφωνα με επιχειρηματική λογική, στη βάση ετήσιων επιχειρησιακών προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένου φιλόδοξου χαρτοφυλακίου δραστηριοτήτων από την εκπαίδευση έως τη δημιουργία επιχειρήσεων, σαφών στόχων, παραδοτέων και βασικών δεικτών απόδοσης με βάση τους οποίους πραγματοποιείται η μέτρησή τους. 1.3. Συνέργειες και συμπληρωματικότητα με άλλες πολιτικές και πρωτοβουλίες χρηματοδότησης σε όλα τα επίπεδα Οι διασυνδέσεις έρευνας, καινοτομίας και εκπαίδευσης αναγνωρίζονται συνεχώς περισσότερο στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών και προγραμμάτων της ΕΕ. Υπάρχει μεγάλο δυναμικό για αμοιβαία ενισχυόμενες ενέργειες σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Σε επίπεδο ΕΕ, το στρατηγικό πλαίσιο που παρέχει το «Ορίζων 2020» – το Πρόγραμμα Πλαίσιο έρευνας και Καινοτομίας (2014-2020) – θα εξασφαλίσει την καλύτερη αξιοποίηση αυτών των συνεργιών. Το EIT θα συμβάλλει δυναμικά στην επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020», ιδίως με την αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων με συμπληρωματικό τρόπο σε άλλες πρωτοβουλίες στους εν λόγω τομείς. Στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020», το EIT θα αποτελεί μέρος του στόχου με τίτλο «Αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων» αλλά σύμφωνα με την προσέγγιση απρόσκοπτης αλληλεπίδρασης των στόχων, θα συμβάλλει επίσης στο στόχο με τίτλο «Ηγετική θέση της βιομηχανίας και ανταγωνιστικά πλαίσια» παροτρύνοντας την έρευνα με γνώμονα τα αποτελέσματα και προωθώντας τη δημιουργία καινοτόμων ΜΜΕ με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης. Τέλος, θα συμβάλλει στη δημιουργία «άριστης επιστημονικής βάσης» με την προώθηση της κινητικότητας χωρίς φραγμούς επιστημονικού κλάδου, οικονομικού τομέα και χώρας, και με την ένταξη της επιχειρηματικότητας και μιας νοοτροπίας που να ευνοεί την ανάληψη κινδύνων σε καινοτόμες μορφές μεταπτυχιακών τίτλων. Το EIT θα συμβάλει συνεπώς σημαντικά στην προώθηση των βασικών όρων που χρειάζονται για την υλοποίηση του δυναμικού καινοτομίας στον τομέα της έρευνας στην ΕΕ και για την προώθηση της ολοκλήρωσης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (EΧΕ). Εξάλλου, το EIT αποδίδει μια άρτια εκπαιδευτική διάσταση στην πολιτική έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ. Μέσω καινοτόμου, επιχειρηματικής εκπαίδευσης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για τη γεφύρωση μεταξύ της έρευνας και του ερευνητικού πλαισίου και των εκπαιδευτικών πολιτικών και προγραμμάτων και παρέχει τη μακροπρόθεσμη δέσμευση που χρειάζεται για την επίτευξη βιώσιμων αλλαγών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Κυρίως μέσω νέων, διεπιστημονικών και ενδοεπιστημονικών τίτλων με το σήμα του EIT, το EIT ηγείται μιας προσπάθειας συνεργασίας προς την εκπαίδευση για καινοτομία με σαφώς δευτερογενείς συνέπειες για το ευρύτερο ευρωπαϊκό θεματολόγιο που αφορά τον εκσυγχρονισμό των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, προωθώντας με τον τρόπο αυτόν τον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Επιπλέον, υπάρχουν ευκαιρίες για ενισχυμένη αλληλεπίδραση με την πολιτική συνοχής της Ένωσης, μέσω της εξέτασης των διασυνδέσεων των τοπικών και των παγκοσμίων πτυχών της καινοτομίας. Τα κέντρα συστέγασης παρέχουν τη δυνατότητα διασυνοριακής συνεργασίας και είναι στην ιδανική θέση για να κεφαλαιοποιούν τα διάφορα συστήματα χρηματοδότησης από τις αντίστοιχές περιφέρειές τους Tα κέντρα συστέγασης διαδραματίζουν μέγιστο ρόλο στην ενίσχυση της τοπικής-παγκόσμιας συνδεσιμότητας των ΚΓΚ γενικότερα, συμπεριλαμβανομένης της στενής συνεργασίας με περιφερειακές αρχές, ιδίως αυτές που συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση των περιφερειακών στρατηγικών καινοτομίας για έξυπνη εξειδίκευση (Regional Innovation Strategies for Smart Specialisation - RIS3). Επιπλέον, οι διασυνδέσεις των ΚΓΚ με τις τοπικές οργανώσεις ομίλων θα μπορούσαν να ενισχυθούν, έτσι ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ στις δραστηριότητες των ΚΓΚ. Μολονότι οι ευκαιρίες συνεργειών διαφέρουν ανάλογα με τον θεματικό τομέα μιας ΚΓΚ, ορισμένες πρωτοβουλίες και προγράμματα σε επίπεδο ΕΕ φαίνεται να είναι ιδιαίτερα πρόσφορες για την απόρροια πλεονεκτημάτων από τη συνεργασία και τον συντονισμό. Επειδή η ίδια η έννοια του EIT/των ΚΓΚ στηρίζεται στην πρόσθεση αξίας στην υφιστάμενη ευρωπαϊκή αριστεία, οι KΓΚ – οι σημερινές και οι μελλοντικές – θα επιδιώκουν εξ ορισμού να εκμεταλλευτούν στο μέγιστο αυτές τις συνέργειες. Οι KΓΚ θα προσθέσουν αξία σε πρωτοβουλίες οι οποίες μπορεί να υπάρχουν στους σχετικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των πρωτοβουλιών κοινού προγραμματισμού, των ευρωπαϊκών συμπράξεων καινοτομίας και των συμπράξεων μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Οι πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού, ένα θεμελιώδες εργαλείο για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού στην έρευνα, θα αποτελέσουν τον πυρήνα μιας πανευρωπαϊκής βάσης έρευνας των ΚΓΚ. Με τη σειρά τους, οι KΓΚ μπορούν να επιταχύνουν και να προωθήσουν την αξιοποίηση άριστης δημόσιας έρευνας που συγκεντρώνεται από τις πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού, αντιμετωπίζοντας έτσι τον κατακερματισμό στην καινοτομία. Οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες και οι νεοσύστατες εταιρικές σχέσεις μεταξύ του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα παρέχουν πλατφόρμες για την προώθηση μεγάλης κλίμακας έρευνας με γνώμονα τη βιομηχανία και ενισχύουν την ανάπτυξη μείζονος σημασίας τεχνολογιών. Οι KΓΚ μπορούν να χρησιμεύσουν ως καταλύτης για αυτές τις μείζονος σημασίας επενδύσεις στην έρευνα για την προώθηση της μεταφοράς τεχνολογίας και της εμπορίας και για την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών σχημάτων εντός των υφισταμένων επιχειρήσεων μέσω κορυφαίων επιχειρηματικών ταλέντων. Με τη βοήθεια της προσέγγισής του με βάση το τρίγωνο της γνώσης, το EIT θα συμπληρώσει την επένδυση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ) στην έρευνα αιχμής παγκόσμιας εμβέλειας εξετάζοντας ολόκληρη την αλυσίδα καινοτομίας από τη σύλληψη της ιδέας έως την εφαρμογή και την αξιοποίηση και παρέχει επιπρόσθετες ευκαιρίες για καινοτομία και έκθεση στην επιχειρηματικότητα στους ερευνητές του προγράμματος Marie Curie και στους φοιτητές του «Erasmus για όλους». Οι επερχόμενες ευρωπαϊκές συμπράξεις καινοτομίας θα παρέχουν τα γενικά πλαίσια για τη διευκόλυνση της ευθυγράμμισης και των συνεργειών ανάμεσα στα όργανα και στις πολιτικές έρευνας και καινοτομίας με βάση την προσφορά και ζήτηση. Οι KΓΚ μπορούν να συμβάλουν στις ευρωπαϊκές συμπράξεις καινοτομίας με τις κατανεμημένου και επιτόπιου χαρακτήρα εμπειρίες τους, και ιδίως με την εκπαίδευση βασικών συντελεστών όπως οι επιχειρηματίες και οι ερευνητές, και να εντοπίσουν τους βασικούς όρους και τις βέλτιστες πρακτικές σε θέματα πολιτικής, ρύθμισης και τυποποίησης στους αντίστοιχους τομείς ή προκλήσεις τους. Στην πράξη, οι ευκαιρίες συνεργειών θα υλοποιηθούν με διαφορετικούς τρόπους, από KΓΚ σε KΓΚ και από πρόκληση σε πρόκληση. Σήμερα, έχουν αναπτυχθεί διασυνδέσεις με άλλες πρωτοβουλίες σε επίπεδο KΓΚ, οι οποίες διαφέρουν ανάλογα με τις ιδιομορφίες και τον θεματικό τομέα κάθε ΚΓΚ. Παραδείγματα συνεργειών των KΓΚ και άλλων πρωτοβουλιών στην πράξη (09/2011) · Η «EIT ICT Labs» έρχεται σε επαφή και εργάζεται στενά με τη σύμπραξη δημόσιου - ιδιωτικού τομέα για το μελλοντικό διαδίκτυο, την κοινή τεχνολογική πρωτοβουλία ARTEMIS και τις πρωτοβουλίες EUREKA όπως η «ITEA - Information Technology for European Advancement» και η σύμπραξη «Trust in Digital Life». Με την εφαρμογή «καταλυτών» KΓΚ όπως ο «Innovation Radar» (ραντάρ καινοτομίας), ο «Patent Booster» και ο «Technology Transfer» σε όλη τη διάρκεια ζωής ερευνητικών σχεδίων χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ, η «EIT ICT Labs» αυξάνει τον αντίκτυπό της στην αγορά. Η προσφορά πρόσβασης στα κέντρα συστέγασης μπορεί να βελτιώσει την κινητικότητα ανθρώπων και ιδεών σε όλη την Ευρώπη. · Η KΓΚ «InnoEnergy» συμβάλλει στην παραγωγή αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού στρατηγικού σχεδίου για τις ενεργειακές τεχνολογίες της ΕΕ (SET Plan), μέσω, μεταξύ άλλων, της συμμετοχής της στην πλατφόρμα SETIS (Σύστημα πληροφοριών Στρατηγικού Σχεδίου Ενεργειακών Τεχνολογιών) σχετικά με την παρακολούθηση και τη χαρτογράφηση. Επίσης, συνεργάζεται με το Κοινό Κέντρο Ερευνών σχετικά με τις δυνατότητες προσομοίωσης στη δημιουργία σεναρίων. · Η ΚΓΚ «Climate» προσφέρει συνέργειες με τις πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού (ΠΚΠ) στον τομέα, επειδή το θεματολόγιο καινοτομίας και το σχέδιο υλοποίησης της «Climate» θα βασίζεται εν μέρει στο κοινό στρατηγικό θεματολόγιο που εντοπίστηκε στην ΠΚΠ για το κλίμα (υπηρεσίες για το κλίμα και προσαρμογή). Οι περιφερειακές κοινότητες καινοτομίας και υλοποίησης (Regional Innovation and Implementation Communities – RICs) της «Climate KIC» ) παρέχουν ένα πρωτότυπο πανευρωπαϊκό μοντέλο περιφερειακής καινοτομίας, το οποίο χρησιμοποιεί περιφέρειες ως πεδία δοκιμών, με τη σύνδεση της ανάπτυξης διαχειριστικών ικανοτήτων και περιφερειακών προτερημάτων σε παγκόσμιες προκλήσεις. 2. 2. Εμβαθυνση του ρολου του EIT μετα το 2013: προτεραιότητες 2.1. Παροχή κινήτρων για ανάπτυξη, αποτελεσματικότητα και βιωσιμότητα μέσω του ΕΙΤ Διδάγματα από τη φάση δημιουργίας Η διαδικασία συγκρότησης του EIT και των KΓΚ βασίστηκε σε σημαντικό βαθμό στη μέθοδο «μάθηση μέσα από την πράξη». Αποδείχθηκε ότι οι ΚΓΚ αποτελούν νέες δομές και η πρόκληση για τη νομική οργάνωση ως KΓΚ και τη διαμόρφωση συμβατικών σχέσεων με τις KΓΚ και τους εταίρους τους υποτιμήθηκε από όλα τα μέρη που συμμετείχαν στη διαδικασία. Η έλλειψη επίγνωσης της καταλληλότητας των διαφόρων μορφών νομικής οντότητας δεν βοήθησε στην εξομάλυνση της διαδικασίας σύστασης. Μολονότι η εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση, η οποία παρέχει σημαντικά περιθώρια σε κάθε KΓΚ να διοργανώσει τις εταιρικές σχέσεις πρέπει να διατηρηθεί, έπρεπε να υπάρχει περαιτέρω καθοδήγηση για τον εντοπισμό κατάλληλης νομικής μορφής. Επιπλέον, η πρόκληση συγκέντρωσης διαφορετικών ακαδημαϊκών και επιχειρησιακών νοοτροπιών σε μία νομική οντότητα δεν πρέπει να υποτιμάται· όπως και η σημασία που έχει το ότι μοιράζονται κοινές αξίες τόσο σε επίπεδο KΓΚ όσο και σε επίπεδο EIT. Επιπλέον, οι ΚΓΚ αποτελούν θεσμικές καινοτομίες ευρείας κλίμακας, και καθεμία από τις ΚΓΚ είναι διαφορετική από την άλλη. Το γεγονός αυτό προσφέρει πλούσιο φάσμα προτύπων καινοτομίας, αλλά καθιστά το έργο γενικού συντονισμού και παρακολούθησης των ΚΓΚ πιο απαιτητικό. Στο μέλλον, η σαφέστερη καθοδήγηση θα πρέπει να πραγματοποιείται ανάντη, αρχίζοντας από τη διαδικασία επιλογής έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι τα ουσιαστικά στρατηγικά χαρακτηριστικά θα είναι ίδια για όλες τις KΓΚ, επιτρέποντας όμως την εφαρμογή διαφορετικών προσεγγίσεων όσον αφορά τους τρόπους οργάνωσης, απόδοσης αποτελεσμάτων και χρηματοδότησης των KΓΚ. Τέλος, ο σημερινός αριθμός των συνολικά τριών ΚΓΚ δεν επαρκεί για να αποδώσει την αναγκαία κρίσιμη μάζα έτσι ώστε το EIT να αναπτύξει το πλήρες δυναμικό του ως ινστιτούτο καινοτομίας παγκόσμιου κύρους. Με τρεις μόνον ΚΓΚ υπάρχουν περιορισμένες ευκαιρίες για την επίτευξη πλεονεκτημάτων παραπλήσιων ευκαιριών καινοτομίας για όλες τις ΚΓΚ καθώς και για την αξιοποίηση οικονομιών κλίμακας στον τομέα της διοίκησης και της διάδοσης. Επίσης, αυτό σημαίνει ότι το EIT δεν διαθέτει επαρκές μέγεθος για να διαδραματίσει πραγματικά τον ρόλο ευρωπαϊκού θεσμικού οργάνου αυτοδικαίως. Από την άποψη αυτή απαιτούνται επιπρόσθετες ΚΓΚ έτσι ώστε το ΕΙΤ να κερδίσει την κρίσιμη μάζα για να αποτελεί ένα σύνολο μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών που το αποτελούν. Για να μπορέσει το EIT να διερευνήσει νέα μοντέλα διακυβέρνησης και διαχείρισης της καινοτομίας, μέσω των KΓΚ, πρέπει να δημιουργήσει έναν περιορισμένο αριθμό επιπρόσθετων εταιρικών σχέσεων, προκειμένου να διευρυνθεί το δείγμα στο οποίο βασίζεται η πείρα του EIT. Το EIT ως επενδυτής στο τρίγωνο της γνώσης Με βάση τα διδάγματα αυτά το EIT σκοπεύει να παγιώσει και να αναπτύξει περαιτέρω τον ρόλο του «επενδυτή», ο οποίος γαλουχεί και βοηθά τα υφιστάμενα κέντρα αριστείας στους τομείς της έρευνας, των επιχειρήσεων και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη να συνευρίσκονται και να ενισχύουν τις μακροχρόνιες συνεργασίες τους μέσω των ΚΓΚ. Η προσέγγιση το «EIT ως επενδυτής» σημαίνει ότι το επίκεντρο βρίσκεται στον εντοπισμό των βέλτιστων στρατηγικών ευκαιριών και στην επιλογή μιας σειράς εταιρικών σχέσεων παγκόσμιας εμβέλειας – οι ΚΓΚ – για την επίτευξή τους. Στο πλαίσιο της προσέγγισης αυτής, το EIT χορηγεί τις ετήσιες επιδοτήσεις στις ΚΓΚ με βάση τις προηγούμενες επιδόσεις τους και τις προτεινόμενες δραστηριότητες στο επιχειρησιακό πρόγραμμά τους. Η αξιολόγηση των επιχειρησιακών προγραμμάτων θα υποστηρίζεται από εξωτερικούς, ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες. Με τον τρόπο αυτό, το EIT δεν θα πρέπει να καθορίζει μόνον τον ευρύτερο προσανατολισμό και τα οράματα, αλλά πρέπει να παρέχει στις KΓΚ τον κατάλληλο βαθμό υποστήριξης και παρακολούθησης των επιδόσεών τους. Ταυτόχρονα, οι ΚΓΚ κατέχουν σημαντικά περιθώρια για τον καθορισμό της εσωτερικής στρατηγικής και οργάνωσής τους καθώς και για την εκτέλεση των δραστηριοτήτων τους και την κινητοποίηση των ταλέντων και των πόρων που χρειάζονται. Η απόδοση των επενδύσεων του EIT στις ΚΓΚ θα μετριέται με βάση τα απτά πλεονεκτήματα για την οικονομία της Ευρώπης και την κοινωνία συνολικά, όπως τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων, προϊόντων και υπηρεσιών στις υφιστάμενες και στις μελλοντικές αγορές, καλύτερα εκπαιδευμένους επιχειρηματίες, νέες και πιο ελκυστικές ευκαιρίες για θέσεις εργασίας και την προσέλκυση και συγκράτηση ταλέντων από όλη την ΕΕ και το εξωτερικό. Αυτό απαιτεί την κατάρτιση ενός σταθερού, βασιζόμενου σε αποτελέσματα συστήματος παρακολούθησης και αξιολόγησης για το ΕΙΤ, με επίκεντρο τα επιτεύγματα, τα αποτελέσματα και τη δημιουργία τόσο οικονομικών όσο και κοινωνικών οφελών ώστε να μπορεί να συγκριθεί με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Η προτεραιότητα στην κατεύθυνση αυτή είναι η δημιουργία ενός ισορροπημένου συστήματος παρακολούθησης για την αξιολόγηση του αντικτύπου του ΕΙΤ μέσω των ΚΓΚ, τις επιδόσεις του ΕΙΤ ως οργανισμού και τη συμβολή του ΕΙΤ στο «Ορίζων 2020». Ένα σημαντικό στοιχείο στη συνάρτηση αυτή είναι επίσης η ανάπτυξη, από κοινού με τις KΓΚ, μιας πραγματικής EIT «εταιρικής ταυτότητας» με μια σειρά κοινών αξιών. Μολονότι όλες οι KΓΚ και οι επιμέρους εταίροι τους έχουν τις δικές τους εταιρικές ταυτότητες και αξίες, όλοι έχουν κοινές αξίες που ενώνουν την κοινότητα του ΕΙΤ και των KΓΚ. Αυτές οι αξίες είναι: η αριστεία σε ολόκληρο το τρίγωνο γνώσης· άνθρωποι με δεξιότητες και επιχειρηματικό πνεύμα· μακροπρόθεσμη συνεργασία πέρα από σύνορα, επιστημονικούς κλάδους και οικονομικούς τομείς· και το επίκεντρο σε κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Μια τέτοιου είδους ταυτότητα θα βελτιώσει επίσης την εξωτερική προβολή και τη φήμη του EIT και των KΓΚ. 2.1.1. Σταθεροποίηση και ενίσχυση της ανάπτυξης και του αντικτύπου των υφιστάμενων KΓΚ Το EIT θα υποστηρίζει δραστήρια τις τρεις πρώτες ΚΓΚ για τη βελτίωση του δυναμικού και της αποδοτικότητας τους στους στόχους του «Ορίζων 2020». Με την πάροδο του χρόνου, οι KΓΚ θα διευρύνουν το αρχικό πεδίο των δραστηριοτήτων τους προκειμένου να ανακαλύψουν νέες ευκαιρίες για τις αγορές και την κοινωνία. Για την υποστήριξη αυτής της διαδικασίας το EIT θα προτείνει και θα ορίσει, σε στενή συνεργασία με κάθε KΓΚ ξεχωριστά, τις κατάλληλες στρατηγικές συγχρηματοδότησης, οι οποίες στηρίζουν ταυτόχρονα στρατηγικές δραστηριότητες από την άποψη του EIT . Οι ΚΓΚ θα παραμείνουν δυναμικές εταιρικές σχέσεις και επομένως θα είναι ανοιχτές για νέους εταίρους αλλά επίσης θα μπορούν να διακόψουν υφιστάμενες εταιρικές σχέσεις αν ενδείκνυται. Οι ΚΓΚ θα πρέπει να εκμεταλλεύονται νέες πηγές υφιστάμενης ή νέας αριστείας όταν προσφέρουν προστιθέμενη αξία, μέσω της συμμετοχής νέων εταίρων στα υφιστάμενα κέντρα συστέγασης, της ενισχυμένης συνεργασίας των κέντρων συστέγασης μέσα σε κάθε ΚΓΚ ή ακόμη, της δημιουργίας νέων κέντρων συστέγασης, φροντίζοντας ταυτόχρονα να είναι οι εταιρικές σχέσεις επικεντρωμένες, σταθερές και διαχειρίσιμες. Η επίτευξη σωστής ισορροπίας μεταξύ της συνεργασίας και του ανταγωνισμού είναι επίσης σημαντική για να επιτευχθεί η μέγιστη επίδοση των ΚΓΚ. Tο EIT θα παρέχει κίνητρα στις ΚΓΚ να δεσμευτούν σε συνεργασία μεταξύ των ΚΓΚ σε τομείς που κατέχουν ισχυρό δυναμικό για συνέργειες, π.χ. μέσω κοινών μαθημάτων επαγγελματικής εξέλιξης, κοινών ερευνητικών δραστηριοτήτων, τίτλων μάστερ ή διδακτορικών τίτλων ή κινητικότητας σε όλες τις ΚΓΚ μεταξύ των ακαδημαϊκών κύκλων και των επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, το EIT θα παρέχει κίνητρα για τη διατήρηση κάποιου ανταγωνισμού ώστε να ενθαρρύνονται οι ΚΓΚ να παραμένουν επικεντρωμένες στα αποτελέσματα και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα σε περίπτωση ανεπαρκούς απόδοσης. Οι ΚΓΚ δεν βασίζονται μόνο στην υφιστάμενη άριστη ερευνητική βάση των εταίρων τους, αλλά είναι επίσης οι πρωτοπόροι για την προώθηση και την υλοποίηση της εκπαιδευτικής αποστολής του EIT. Ο στόχος είναι να εκπαιδευτούν και να καταρτιστούν νέοι ταλαντούχοι άνθρωποι με τις δεξιότητες, γνώσεις και νοοτροπίες που είναι απαραίτητες στην παγκόσμια οικονομία της γνώσης. Προς το σκοπό αυτό, το EIT προωθεί δραστήρια, μεταξύ άλλων, τους τίτλους που φέρουν το σήμα EIT με την παρακολούθηση της ποιότητάς τους και τη συνεπή εφαρμογή σε όλες τις ΚΓΚ. Το έργο αυτό θα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αξιολογήσεις από ομοτίμους και εμπειρογνώμονες, και σε έναν διάλογο με τους φορείς εξασφάλισης της ποιότητας σε εθνικό επίπεδο. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί η εθνική και διεθνής αναγνώριση των τίτλων που φέρουν το σήμα του EIT και θα αυξηθεί παγκοσμίως η ελκυστικότητά τους, ενώ θα παρέχεται μια πλατφόρμα για συνεργασία σε διεθνές επίπεδο. Στο μέλλον, οι ΚΓΚ θα ενθαρρύνονται να διευρύνουν τις εκπαιδευτικές τους δραστηριότητες πιο πέρα από τη μεταπτυχιακή εκπαίδευση σε μεγαλύτερη ποικιλία τρόπων σπουδών ώστε να καλύπτεται ευρύτερο φάσμα καινοτόμων δραστηριοτήτων επαγγελματικής ανάπτυξης, που να περιλαμβάνει την εκπαίδευση ανώτερων διοικητικών στελεχών, ειδικά προγράμματα κατάρτισης, και θερινά πανεπιστημιακά τμήματα. Για την ενίσχυση του αντικτύπου των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των ΚΓΚ και για να έχει απήχηση σε ευρύτερο ακροατήριο, οι ΚΓΚ πρέπει να προβλέψουν τον σχεδιασμό, σε πειραματική βάση, ενοτήτων για προπτυχιακά τμήματα ή πακέτα που απευθύνονται στη σχολική εκπαίδευση. Το EIT θα · δημιουργήσει βαθμιαία ανταγωνιστικούς μηχανισμούς εξέτασης για τη χορήγηση ποσοστού της επιδότησης των ΚΓΚ, οι οποίοι θα λαμβάνουν υπόψη ότι οι ΚΓΚ εξελίσσονται με διαφορετικές ταχύτητες. · παρέχει κίνητρα στις ΚΓΚ για την ανάπτυξη κοινών δραστηριοτήτων σχετικά με εγκάρσια θέματα · δημιουργήσει ένα σύστημα αξιολόγησης από ομότιμους για τους τίτλους που φέρουν το σήμα του EIT και θα ξεκινήσει διάλογο με εθνικούς και διεθνείς φορείς εξασφάλισης της ποιότητας. · ενθαρρύνει τις ΚΓΚ να αναπτύξουν μεγαλύτερη ποικιλία εκπαιδευτικών και επαγγελματικών δραστηριοτήτων. 2.1.2. Δημιουργία νέων ΚΓΚ Προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω ο αντίκτυπος και να δοθούν κίνητρα για καινοτομία σε νέους τομείς κοινωνικών προκλήσεων, το EIT θα διευρύνει βαθμιαία το φάσμα των ΚΓΚ. Ακολουθώντας μια σταδιακή διαδικασία για τη δημιουργία νέων ΚΓΚ, το EIT θα εξασφαλίσει ότι λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα διδάγματα που αποκομίστηκαν από τους προηγούμενους γύρους, και ότι οι ΚΓΚ δημιουργούνται μόνο σε τομείς στους οποίους υπάρχει εμφανές δυναμικό καινοτομίας και υπόβαθρο αριστείας υψηλού επιπέδου. Στην περίοδο 2014-2020, οι νέες ΚΓΚ θα συσταθούν, συνεπώς σε δύο στάδια, δηλαδή τρεις νέες ΚΓΚ εκάστοτε το 2014 και το 2018, με αποτέλεσμα να υπάρχει ένα φάσμα 9 KΓΚ στην περίοδο 2014-2020 (που αντιστοιχεί στη δημιουργία 40-50 κέντρων συστέγασης σε όλη την ΕΕ. Η ενδεχόμενη νέα διαδικασία επιλογής για ΚΓΚ το 2018 θα βασιστεί κυρίως στα αποτελέσματα ενδελεχούς εξωτερικής αξιολόγησης του EIT και των υφιστάμενων ΚΓΚ συμπεριλαμβανόμενης μιας αξιολόγησης του οικονομικού και κοινωνικού αντίκτυπου των ΚΓΚ και της συμβολής του EIT στην ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας της ΕΕ και των κρατών μελών, καθώς και σχετικά με τα αποτελέσματα από τις αξιολογήσεις του «Ορίζων 2020». Οι νέες ΚΓΚ θα δημιουργούνται σε πεδία μεγάλων κοινωνικών προκλήσεων τα οποία διαθέτουν πραγματικό δυναμικό καινοτομίας. Έτσι το ΕΙΤ συμβάλλει πλήρως στην επίτευξη των στόχων της ευρύτερης πολιτικής ατζέντας της ΕΕ και ιδίως των στόχων του «Ορίζων 2020», το οποίο εντοπίζει διάφορες μεγάλες κοινωνικές προκλήσεις και τεχνολογίες γενικής και βιομηχανικής εφαρμογής. Ο στόχος είναι η δημιουργία ΚΓΚ σε θεματικά πεδία τα οποία, λόγω του μεγέθους τους και της πολύπλοκης φύσης τους, μπορούν να εξεταστούν μόνον μέσω μιας διεπιστημονικής, διασυνοριακής και διατομεακής προσέγγισης. Συνεπώς, η επιλογή των θεματικών πεδίων πρέπει να βασίζεται σε προσεκτική ανάλυση του αν και σε ποιο βαθμό η ΚΓΚ θα προσφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία και θα έχει θετικό αντίκτυπο στην οικονομία και στην κοινωνία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πραγματοποίησε αυτή την ανάλυση μέσω μιας διαδικασίας που σχεδιάστηκε για την αντικειμενική αξιολόγηση του δυναμικού μελλοντικών θεμάτων ΚΓΚ. Μία αφετηρία ήταν το σχέδιο του ΣΘΚ το οποίο υποβλήθηκε από το διοικητικό συμβούλιο του ΕΙΤ στην Επιτροπή τον Ιούνιο του 2011. Παράλληλα, αναπτύχθηκε μια σειρά ισχυρών κριτηρίων για να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση του δυναμικού καινοτομίας που παρέχει το καθένα μελλοντικό θέμα. Η εγκυρότητα αυτών των κριτηρίων ελέγχθηκε από την ευρύτερη κοινότητα καινοτομίας από ολόκληρο το τρίγωνο της γνώσης μέσω ανοικτής δημόσιας διαβούλευσης. Αυτή η διαδικασία κατέληξε στον ακόλουθο κατάλογο κριτηρίων. · Εξέταση των μέγιστων οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη και συμβολή στην εφαρμογή της ατζέντας «Ευρώπη 2020»· · ευθυγράμμιση και συντονισμός με τις σχετικές πολιτικές της ΕΕ καθώς και με τις υφιστάμενες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» και του «Erasmus για όλους». · δυνατότητα κινητοποίησης επενδύσεων και μακροχρόνιων δεσμεύσεων από τον επιχειρηματικό τομέα· να υπάρχει ήδη μια αγορά για τα προϊόντα της ή να είναι σε θέση να δημιουργήσει νέες αγορές· · δημιουργία βιώσιμου και συστημικού αντικτύπου, υπολογιζόμενου με βάση νέους εκπαιδευμένους επιχειρηματικά ανθρώπους, νέες τεχνολογίες και νέες επιχειρήσεις · συγκέντρωση κρίσιμης μάζας ενδιαφερομένων φορέων παγκόσμιου κύρους από τον τομέα της έρευνας, της εκπαίδευσης και της καινοτομίας οι οποίοι διαφορετικά δεν θα συναντιούνταν. · απαίτηση διεπιστημονικών προσεγγίσεων και ανάπτυξη νέων τύπων εκπαίδευσης περά από τα όρια των επιστημονικών κλάδων· · εξέταση των μέγιστων κενών καινοτομίας όπως το ευρωπαϊκό παράδοξο, δηλαδή θέματα στα οποία η Ευρώπη έχει ισχυρή βάση έρευνας αλλά ισχνή απόδοση καινοτομίας. Η αξιολόγηση των θεμάτων που προτείνονται στο σχέδιο του EIT καθώς και από την ευρύτερη κοινότητα ενδιαφερομένων φορέων απέδειξε σαφώς κάποιο βαθμό απόκλισης όσον αφορά τον δυνητικό αντίκτυπο που θα προσέφερε η δημιουργία μιας ΚΓΚ. Ως αποτέλεσμα, διάφορα θέματα απορρίφθηκαν τελείως· άλλα επαναπροσδιορίστηκαν προκειμένου να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιομορφίες του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου πλαισίου στον τομέα αυτόν. Τα ακόλουθα θεματικά πεδία εντοπίστηκαν ως εκείνα στα οποία η δημιουργία νέων ΚΓΚ έχει μεγαλύτερο δυναμικό για να προσθέσει αξία στις υφιστάμενες δραστηριότητες και να δώσει πραγματική ώθηση στην καινοτομία: · μεταποίηση προστιθέμενης αξίας · Τρόφιμα για το μέλλον (Food4future) – βιώσιμη αλυσίδα εφοδιασμού από τους πόρους στους καταναλωτές · Καινοτομία για μια υγιή ζωή και ενεργό γήρανση · Πρώτες ύλες – βιώσιμη έρευνα, εξόρυξη, επεξεργασία, ανακύκλωση και υποκατάσταση · Κοινωνίες με έξυπνη ασφάλεια · Αστική κινητικότητα Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα επιμέρους θέματα παρέχονται στα θεματικά δελτία στο τέλος του εγγράφου[3]. Με βάση αυτά τα θέματα το EIT θα έχει την αυτονομία να οργανώσει τη διαδικασία των μελλοντικών ΚΓΚ. Η επιτυχία των μελλοντικών προσκλήσεων για τη δημιουργία ΚΓΚ θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη σαφή καθοδήγηση όσον αφορά τις προσδοκίες και τις απαιτήσεις, καθώς και το χρονικό πλαίσιο που επιτρέπει στους αιτούντες για ΚΓΚ να οργανωθούν σωστά τόσο από νομική όσο και από χρηματοδοτική άποψη πριν υποβάλουν την αίτηση. Οι ΚΓΚ θα επιλέγονται με βάση τα αναλυτικά κριτήρια που ορίζονται στον κανονισμό του ΕΙΤ, βάσει των γενικών αρχών της αριστείας και του ενδιαφέροντος για την καινοτομία. Κάθε ΚΓΚ που επιλέγεται πρέπει να επιδείξει τον τρόπο με τον οποίο θα δημιουργήσει τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο στον συγκεκριμένο τομέα και να αποδείξει τη βιωσιμότητα της στρατηγικής της. Εν όψει των δύο κύκλων επιλογής ΚΓΚ που προβλέπονται για το 2014 και το 2018, εντοπίστηκαν τρία θέματα για τον πρώτο κύκλο. Λόγω της ανάγκης βαθμιαίας προσέγγισης κατά τη δημιουργία νέων ΚΓΚ, η επιλογή των τριών πρώτων θεμάτων βασίστηκε στην ωριμότητα του πεδίου, στον δυνητικό κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο, καθώς και στις ευκαιρίες για συνέργειες με άλλες πρωτοβουλίες. Αυτά τα θέματα είναι: · Καινοτομία για μια υγιή ζωή και ενεργό γήρανση · Πρώτες ύλες – βιώσιμη έρευνα, εξόρυξη, επεξεργασία, ανακύκλωση και υποκατάσταση · Τρόφιμα για το μέλλον (Food4future) – βιώσιμη αλυσίδα εφοδιασμού από τους πόρους στους καταναλωτές Στον δεύτερο κύκλο του 2018, θα εξεταστούν τα υπόλοιπα θέματα (αστική κινητικότητα, μεταποίηση προστιθέμενης αξίας και κοινωνίες με έξυπνη ασφάλεια) , λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη νέες και απρόβλεπτες προκλήσεις οι οποίες μπορεί να προκύψουν στο μέλλον. Το EIT θα · προετοιμάσει εγκαίρως μια διαδικασία επιλογής για έναν δεύτερο κύκλο ΚΓΚ το 2014 και –ύστερα από την αξιολόγηση του «Ορίζων 2020», συμπεριλαμβανομένου του ειδικού του προγράμματός του και του ΕΙΤ – για έναν τρίτο κύκλο το 2018 · εξασφαλίσει ότι οι όροι-πλαίσιο για τις μελλοντικές διαδικασίες επιλογής ΚΓΚ θα επιφέρουν βέλτιστα αποτελέσματα, κυρίως με την παροχή σαφούς καθοδήγησης σχετικά με τις απαιτήσεις και τις διαδικασίες, και με την παροχή στους αιτούντες επαρκούς χρόνου για την οργάνωση της εταιρικής σχέσης 2.2. Ενίσχυση του αντικτύπου του ΕΙΤ Προώθηση της καινοτομίας σε ολόκληρη την Ένωση Στη διάρκεια της αρχικής περιόδου, το EIT επικέντρωσε τις προσπάθειές του στη σύσταση των KΓΚ. Ενώ είναι σαφές ότι ο στόχος του EIT είναι η ενίσχυση των υφιστάμενων κέντρων αριστείας, το EIT θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι θα αποκομίζουν οφέλη και οι περιοχές της Ένωσης οι οποίες δεν συμμετέχουν απευθείας στις KΓΚ. Συνεπώς, καθοριστικής σημασίας για την αποστολή του ΕΙΤ είναι η ενεργός προώθηση της διάδοσης ορθών πρακτικών για την ολοκλήρωση του τριγώνου της γνώσης προκειμένου να αναπτυχθεί μια κοινή παιδεία καινοτομίας και μεταφοράς γνώσης. Στο μέλλον, το EIT πρέπει να καταβάλλει προσπάθειες ώστε η εμπειρία των ΚΓΚ να καταστεί κατανοητή και αναπαραγώσιμη στην Ευρώπη και να δημιουργήσει μια νοοτροπία η οποία μπορεί να χρησιμεύσει ως πρότυπο στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν. Με τον εντοπισμό, την ανάλυση και τη διάδοση ορθών πρακτικών καθώς και με τα νέα μοντέλα διαχείρισης και χρηματοδότησης από τις ΚΓΚ, το EIT επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η γνώση που δημιουργείται εντός του ΕΙΤ και των ΚΓΚ του διαδίδεται και χρησιμοποιείται προς όφελος των ανθρώπων και των φορέων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν συμμετέχουν απευθείας στις ΚΓΚ. Το EIT μπορεί να διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο με τη σύνθεση της ποικιλομορφίας των διαδικασιών που εφαρμόζονται από τις ΚΓΚ ώστε να μπορούν να μεταφερθούν σε τομείς στους οποίους υπάρχει ελάχιστο δυναμικό καινοτομίας, και οι οποίοι διαφορετικά δεν θα ήταν σε θέση να επωφεληθούν από τα διδάγματα που αποκομίστηκαν από το EIT. Αυτή η προσέγγιση διασφαλίζει ότι τα οφέλη από τις εμπειρίες του ΕΙΤ προωθούν την ανάπτυξη της ικανότητας καινοτομίας στους τομείς αυτούς. Από τη δραστηριότητα αυτή μπορούν να προκύψουν εξαιρετικά κέρδη όταν στηρίζεται στις εργασίες των ΚΓΚ. Οι κύριες κινητήριες δυνάμεις μάθησης σε επίπεδο του EIT μπορεί να είναι: η έρευνα με γνώμονα την καινοτομία με στόχο τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων και νέων μοντέλων επιχειρήσεων, τη διαχείριση χαρτοφυλακίων για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και νέες προσεγγίσεις στη διάδοση αυτών των δικαιωμάτων, την επιχειρηματικότητα και νέες ολοκληρωμένες μορφές πολυεπιστημονικής εκπαίδευσης· καθώς και πρότυπα διαχείρισης και χρηματοπιστωτικά μοντέλα βασισμένα στην έννοια της ανοικτής καινοτομίας ή στα οποία συμμετέχουν και οι δημόσιες αρχές. Αυτά τα στοιχεία θα συμβάλλουν στο να καταστεί το EIT υπόδειγμα και να αλλάξει τα δεδομένα στο θέμα της καινοτομίας στην Ευρώπη και να γίνει ένας διεθνώς αναγνωρισμένος θεσμός της καινοτομίας. Ενθάρρυνση και προσέλκυση των ταλέντων Τα ταλαντούχα άτομα αποτελούν τον πυρήνα στην επιτυχία της καινοτομίας. Ένας από τους κύριους ρόλους του EIT είναι να προσφέρει σε ταλαντούχα άτομα την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν το δυναμικό τους στο ακέραιο και να δημιουργήσουν περιβάλλον στο οποίο μπορούν να ευδοκιμούν. Το EIT, μέσω των ΚΓΚ, διαμορφώνει τέτοιο περιβάλλον αλλά πρέπει να το συμπληρώσει με στρατηγικές που αποσκοπούν στο να προσελκύσουν και να συμπεριλάβουν τα μεγαλύτερα ταλέντα που δεν ανήκουν στις ΚΓΚ. Το EIT θα καταρτίσει ένα ειδικό πρόγραμμα με άξονα τους ανθρώπους για να εξασφαλίσει ότι αυτά τα ταλέντα – φοιτητές, ερευνητές, εκπαιδευτικοί και επιχειρηματίες σε όλα τα επίπεδα σταδιοδρομίας – που δεν συμμετέχουν στα κέντρα συστέγασης θα συνδέονται πλήρως με την πρωτοβουλία. Αυτό το πρόγραμμα δεν θα παρέχει στα μεγαλύτερα ταλέντα εκτός των ΚΓΚ μόνον την ευκαιρία να επωφελούνται από το καινοτόμο περιβάλλον που υπάρχει εντός των κέντρων συστέγασης αλλά θα τους παρέχει επίσης κίνητρα για να εκμεταλλεύονται καλύτερα τις γνώσεις και την τεχνοτροπία που αποκτούνται σε τομείς οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στις ΚΓΚ. Γενικά, το Ίδρυμα του EIT θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον τομέα αυτό. Εξάλλου, το ΕΙΤ έχει συγκεκριμένο ρόλο να διαδραματίσει, δηλαδή να προσελκύσει ταλέντα από χώρες εκτός της ΕΕ. Αν αποκτήσει μεγάλο κύρος και ισχυρούς στρατηγικούς δεσμούς με τους κύριους εταίρους παγκοσμίως, το EIT μπορεί να ενισχύσει την ελκυστικότητα των εταίρων που απαρτίζουν τις ΚΓΚ. Σε στενή συνεργασία με τις ΚΓΚ, το EIT θα πρέπει να εκπονήσει μια ισχυρή διεθνή στρατηγική, εντοπίζοντας και διασυνδέοντας τους σημαντικούς συνομιλητές και τους πιθανούς εταίρους. Στο πλαίσιο αυτό το EIT και οι ΚΓΚ του θα πρέπει να εκμεταλλευτούν τις υφιστάμενες πρωτοβουλίες της ΕΕ στον τομέα, όπως το πρόγραμμα Erasmus Mundus και τις ενέργειες Marie Curie. Επιπλέον, το EIT μπορεί να προωθήσει την ανταλλαγή γνώσεων, την καθοδήγηση και την δικτύωση με την ενθάρρυνση της δημιουργίας δικτύου αποφοίτων του EIT. Tο EIT θα συμπληρώσει τις προσπάθειές του για την προώθηση των ταλαντούχων ατόμων και των λαμπρών ιδεών με άλλα μέτρα, όπως με την οργάνωση διαγωνισμών ιδεών ή με την απονομή βραβείων, είτε με δική του πρωτοβουλία ή σε συνεργασία με εταίρους παγκόσμιου κύρους. Το EIT θα · καταρτίσει σε στενή συνεργασία με τις ΚΓΚ, πρόγραμμα για τους («υποτρόφους των ΚΓΚ») δίνοντας την ευκαιρία σε ταλαντούχα άτομα από όλη την ΕΕ και πέρα από αυτή να συμμετάσχουν στις δραστηριότητες των κέντρων συστέγασης των ΚΓΚ για περιορισμένο χρονικό διάστημα, προς αμοιβαίο όφελος τόσο του συμμετέχοντος όσο και των ΚΓΚ. · Δημιουργήσει/προσαρμόσει ένα εργαλείο με βάση το διαδίκτυο για την παροχή πλατφόρμας για τη διάδοση γνώσεων και για τη δικτύωση γύρω από το EIT. · Ιδρύσει και θα υποστηρίξει ένα λειτουργικό και ισχυρό δίκτυο αποφοίτων από τις δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης του ΕΙΤ /ΚΓΚ («EIT alumni»). · Φροντίσει ώστε τα διδάγματα που αποκομίζονται στις ΚΓΚ να γίνονται συστηματικά προσιτά στην ευρύτερη κοινότητα καινοτομίας στην ΕΕ και πέρα από αυτήν. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να περιλαμβάνεται η ανάπτυξη σειράς δωρεάν ανοικτών μαθημάτων από τις δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης του EIT και των ΚΓΚ. 2.3. Νέοι μηχανισμοί υλοποίησης και παρακολούθηση των αποτελεσμάτων Η απλούστευση, όταν εφαρμόζεται με υπεύθυνο και συνετό τρόπο, αποτελεί επιτακτικό καθήκον για το EIT για να μπορέσει να επιτύχει θετικά αποτελέσματα και να προωθήσει επαναστατικές καινοτομίες. Ύστερα από την αρχική περίοδο, το EIT έχει ακόμη τη δυνατότητα να αναπτύξει πλήρως την ευελιξία του προκειμένου να επιτύχει μεγαλύτερη απλούστευση. Ως «επενδυτής» στις ΚΓΚ, το EIT θεωρεί την απλούστευση δυναμική διαδικασία, που είναι ενσωματωμένη στη λειτουργία του EIT και στα καθήκοντα του παροχής υποστήριξης προς τις ΚΓΚ. Προς το σκοπό αυτόν, το EIT θα προσπαθήσει να προσαρμόσει, να βελτιώσει και να εκλογικεύσει τις διαδικασίες του παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και χρηματοδότησης και να αναζητεί συνεχώς απλουστευμένες προσεγγίσεις που μπορούν να βοηθήσουν τις ΚΓΚ να αντιμετωπίσουν τις νέες ανάγκες που εμφανίζονται και να ενισχύσουν τον αντίκτυπό τους. Οι ΚΓΚ θα αποτελέσουν το ιδανικό πεδίο δοκιμής νέων προσεγγίσεων για τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση της καινοτομίας. Με βάση τον πειραματισμό και την εμπειρία των ΚΓΚ, το EIT θα εφαρμόσει ένα πρόγραμμα απλούστευσης σε θεμελιώδεις τομείς όπως οι συμβατικές συμφωνίες, οι απλουστευμένες εκθέσεις, καθώς και τα κατ' αποκοπή ποσά και τα ενιαία ποσοστά. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά την ικανότητα του EIT να εφαρμόσει τις απλούστερες δυνατές συμφωνίες και αρχές και τη διαχείριση των δραστηριοτήτων των ΚΓΚ, με βάση το πρόγραμμα απλούστευσης του EIT. Τα συμπεράσματα που συνάγονται – ακόμη και τα αρνητικά – θα διαδίδονται στις μελλοντικές ΚΓΚ και στα ευρωπαϊκά προγράμματα που σχετίζονται με το πρόγραμμα «Ορίζων 2020». Η Επιτροπή ενίσχυσε τις προσπάθειες της για την υποστήριξη του EIT στην προσπάθειά του να καταρτίσει ένα χρηστό και σταθερό σύστημα παρακολούθησης με γνώμονα τα αποτελέσματα. Αυτό το σύστημα παρακολούθησης θα εξασφαλίσει: ότι το EIT και οι ΚΓΚ είναι πλήρως υπόλογοι, την ποιότητα των επιτευγμάτων τους, τη συμβολή τους στις προτεραιότητες του «Ορίζων 2020», και ταυτόχρονα παρέχει επαρκή ευελιξία στην επιχειρηματική δυναμικότητα των ΚΓΚ. Επιτρέπει στο EIT να αναπτύξει σταθερή ικανότητα για τη συγκέντρωση και την ανάλυση της παραγωγής των KΓΚ, τη μέτρηση των επιδόσεων των ΚΓΚ με βάση τους δικούς του στόχους και να συγκρίνει το EIT και τις KΓΚ με βάση τις βέλτιστες πρακτικές σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Tο σύστημα θα σχεδιαστεί με ευέλικτο τρόπο και, αν χρειάζεται, θα προσαρμοστεί προκειμένου να λάβει υπόψη το μεταβαλλόμενο και αυξανόμενο χαρτοφυλάκιο του EIT και των ΚΓΚ. Σύμφωνα με τη σύσταση της ανεξάρτητης εξωτερικής αξιολόγησης και των γενικών διατάξεων παρακολούθησης στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020», η Επιτροπή πρότεινε, από κοινού με το EIT και τις KΓΚ, τη δημιουργία συστήματος παρακολούθησης των επιδόσεων με γνώμονα τα αποτέλεσμα για το EIT, για την εξέταση των τεσσάρων επιπέδων δραστηριότητας: · Επίπεδο «Ορίζων 2020»: για την τακτική παρακολούθηση τη συμβολή του EIT και των KΓΚ στην επίτευξη των στόχων του «Ορίζων 2020». · Επίπεδο EIT: για την αξιολόγηση των επιδόσεων του EIT ως αποδοτικού και αποτελεσματικού οργανισμού της ΕΕ· οι επιδόσεις θα μετριούνται με βάση την υποστήριξη που παρείχε στις ΚΓΚ, την ένταση και την κάλυψη των δραστηριοτήτων του προσέγγισης του κοινού, διάδοσης και των διεθνών δραστηριοτήτων του καθώς και την ικανότητά του εφαρμογής απλουστευμένων διαδικασιών. · Επίπεδο ομάδας ΚΓΚ: παρακολούθηση της συμβολής όλων των ΚΓΚ για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων του ΕΙΤ, όπως προσδιορίζονται σε συγκεκριμένο εργαλείο όπως ο πίνακας αποτελεσμάτων του EIT. · Επίπεδο επιμέρους KΓΚ: παρακολούθηση των επιδόσεων των επιμέρους KΓΚ με βάση τους ατομικούς στόχους τους και τους βασικούς δείκτες επιδόσεων (ΒΔΕ) όπως καθορίζονται στα ατομικά επιχειρησιακά σχέδια των ΚΓΚ. Οι ΚΓΚ έχουν διαφορετικά επιχειρησιακά μοντέλα και διαφορετικές αγορές και συνεπώς, διαφορετικούς βιομηχανικούς ΒΔΕ οι οποίοι έχουν κεντρική σημασία για την επιτυχή διαχείριση καθεμίας ΚΓΚ. Το EIT θα · καθορίσει θεματολόγιο απλούστευσης, συμπεριλαμβανόμενων των σημείων σύγκρισης για την αξιολόγηση της προόδου και υποβολής εκθέσεων στην Επιτροπή σχετικά με την υλοποίηση της προόδου του μέσω της ετήσιας έκθεσης δραστηριότητας· εξασφαλίζει ότι νέα πρότυπα απλούστευσης διαδίδονται σε όλη την ΕΕ και ενημερώνει σχετικά με άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ. · Δημιουργήσει σε συνεργασία με την Επιτροπή και τις ΚΓΚ, συνεκτικού συστήματος για την παρακολούθηση: της συμβολής του ΕΙΤ στο «Ορίζων 2020»· του αντικτύπου του ΕΙΤ μέσω των δικών του δραστηριοτήτων και των δραστηριοτήτων των ΚΓΚ· και των αποτελεσμάτων των ΚΓΚ. Το ΕΙΤ θα παρουσιάζει όλες τις δραστηριότητές του παρακολούθησης στην ετήσια έκθεση δραστηριότητας 3. Αποτελεσματικοσ τροποσ ληψησ αποφασεων και λειτουργικες ρυθμισεισ Η δομή διαχείρισης του EIT συνδυάζει την εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση των ΚΓΚ με τη στρατηγική καθοδήγηση από το επίπεδο του EIT. Συνεπώς, η λήψη αποφάσεων στο επίπεδο EIT πρέπει να χαρακτηρίζεται από πραγματικά στρατηγική προοπτική συνδυασμένη με αποτελεσματικούς μηχανισμούς υλοποίησης και τη συστηματική συμμετοχή συντελεστών του τριγώνου της γνώσης σε όλη την Ευρώπη. Το μοντέλο διαχείρισης του ΕΙΤ έχει αποδείξει τη συνολική του αξία. Ωστόσο, εμπειρίες από την αρχική περίοδο δείχνουν ότι περαιτέρω προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών λήψης αποφάσεων και εφαρμογής του ΕΙΤ. Η σχέση μεταξύ του διοικητικού συμβουλίου του EIT, το οποίο είναι αρμόδιο για τις στρατηγικές αποφάσεις, και της κεντρικής διοίκησης του EIT, η οποία είναι αρμόδια για την υλοποίηση, πρέπει να καθοριστεί σαφέστερα και πιο ορθολογικά. Η κεντρική διοίκηση του EIT πρέπει να καθορίσει τους κύριους τομείς στους οποίους το EIT θα πρέπει να παρέχει υποστήριξη στις ΚΓΚ, για την επίτευξη της σωστής ισορροπίας μεταξύ των καθηκόντων υποστήριξης και παρακολούθησης. Τέλος, το διοικητικό συμβούλιο πρέπει να εξασφαλίζει καλύτερα ότι οι στρατηγικές αποφάσεις θα είναι σωστά ενημερωμένες με βάση τις εμπειρίες από τις ΚΓΚ και την ευρύτερη κοινότητα καινοτομίας. 3.1. Προσαρμογή και διευκρινίσεις για τη λήψη αποφάσεων του EIT Το διοικητικό συμβούλιο του EIT καθορίζει τη στρατηγική κατεύθυνση του EIT και τους όρους πλαίσιο για τις ΚΓΚ, και μέσω των μελών του συνδέει το EIT με τις διάφορες ενδιαφερόμενες ομάδες στον τομέα. Σύμφωνα με την προσανατολισμένη στις επιχειρήσεις προσέγγιση του EIT, η λήψη αποφάσεων πρέπει να είναι αποτελεσματική, γρήγορη και εύστοχη. Καθοριστικοί παράγοντες στη συνάρτηση αυτή είναι το μέγεθος, η σύνθεση και οι διαδικασίες του διοικητικού συμβουλίου. Η αρχή ανεξάρτητων μελών σε συνδυασμό με περιορισμένο αριθμό εκλεγμένων μελών που εκπροσωπούν την κοινότητα των ΚΓΚ, έχει αποδείξει την αξία της και καθιστά δυνατή τη συγκέντρωση πραγματογνωμοσύνης από το σύνολο του τριγώνου της γνώσης. Ωστόσο, το αρχικό μοντέλο με 18 εκλεγμένα μέλη συν, πιο πρόσφατα, τους τέσσερις αντιπροσώπους των ΚΓΚ έχει φθάσει στα όριά του. Ένα διοικητικό συμβούλιο μειωμένου μεγέθους θα είχε συνέπεια την πιο αποτελεσματική λήψη αποφάσεων και τη μείωση των γενικών εξόδων διοίκησης. Τέλος, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα μπορεί να επιτευχθεί αν το διοικητικό συμβούλιο του EIT επικεντρωθεί και πάλι στον κύριο ρόλο του, ο οποίος είναι η παροχή στρατηγικής καθοδήγησης. Επιπλέον, η στρατηγική συνοχή με άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ θα ενισχυθεί περισσότερο μέσω εντατικότερων διαβουλεύσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με το τριετές πρόγραμμα εργασίας του EIT. Tα στοιχεία σχετικά με το ΕΙΤ και τις ΚΓΚ από το τριετές πρόγραμμα εργασίας του ΕΙΤ θα καταστήσει δυνατή την εκτίμηση και τη διασφάλιση της συμπληρωματικότητας με άλλα μέρη του «Ορίζων 2020» και άλλες πολιτικές και εργαλεία της Ένωσης. Όλες αυτές οι αλλαγές έχουν ενσωματωθεί στον τροποποιημένο κανονισμό του EIT που συνοδεύει το ΣΘΚ. Οι αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου του EIT εφαρμόζονται από την κεντρική διοίκηση του EIT υπό την ηγεσία του διευθυντή του EIT ο οποίος λογοδοτεί για τις ενέργειες του EIT. Με τον τρόπο αυτό, η κεντρική διοίκηση αντικατοπτρίζει τον προσανατολισμένο σε αποτελέσματα χαρακτήρα του EIT και των ΚΓΚ του και αποτελεί την κινητήριο δύναμη πίσω από τη διαδικασία απλούστευσης. Ταυτόχρονα, η κεντρική διοίκηση του EIT αναπτύσσει την ικανότητα συστηματικής αφομοίωσης της μάθησης από τις ΚΓΚ και φροντίζει για τη διάδοσή τους προς όφελος της ευρύτερης κοινότητας καινοτομίας. Με την πάροδο του χρόνου, η κεντρική διοίκηση του EIT θα διαθέτει πλούσιο απόθεμα καλής πρακτικής και θα καταστεί ένας πραγματικός εταίρος γνώσης για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Μια πρόκληση για την κεντρική διοίκηση του EIT είναι η προσέλκυση και στελέχωσή του με ταλαντούχους επαγγελματίες. Για να εφοδιάσει το EIT με τα μεγαλύτερα ταλέντα και τις περισσότερες δεξιότητες, θα ορίσει μια σαφή στρατηγική ανθρώπινου δυναμικού, συμπεριλαμβάνοντας εναλλακτικές επιλογές αντί της άμεσης απασχόλησης όπως αποσπάσεις ή προσωρινές προσλήψεις με την προώθηση τακτικών ανταλλαγών προσωπικού και ασκουμένων με ιδρύματα άριστης καινοτομίας, έρευνας και εκπαίδευσης από την ΕΕ και τον υπόλοιπο κόσμο. Το EIT θα · εξασφαλίσει με μια έξυπνη στρατηγική ανθρώπινου δυναμικού, συμπεριλαμβανομένης της συστηματικής χρήσης εσωτερικής και εξωτερικής πραγματογνωμοσύνης και εσωτερικών διαδικασιών διαχείρισης, ότι το EIT θα εξελιχθεί σε θεσμό αναφοράς για καινοτόμο διακυβέρνηση. · λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για την περαιτέρω προώθηση πνεύματος ειλικρίνειας και διαφάνειας. 3.2. Επενδύσεις στις ΚΓΚ: Οι σχέσεις μεταξύ ΕΙΤ και ΚΓΚ Οι διασυνδέσεις του EIT και των ΚΓΚ όχι μόνον θέτουν το πλαίσιο για την επιτυχημένη λειτουργία των ΚΓΚ, αλλά αποτελούν επίσης τον πυρήνα της διαδικασίας αμοιβαίας μάθησης προσφέροντας στο ΕΙΤ τη δυνατότητα να διαδραματίσει τον ρόλο του ως πεδίο δοκιμής για νέα υποδείγματα καινοτομίας. Το ΕΙΤ πρέπει να παρέχει στις ΚΓΚ τις ενδεικνυόμενες προϋποθέσεις-πλαίσιο με σαφή και συνεκτική καθοδήγηση σε όλα τα στάδια της διαδικασίας χωρίς ωστόσο να είναι υπερβολικά περιοριστική. Οι διασυνδέσεις της κεντρικής διοίκησης του EIT και των ΚΓΚ πρέπει να είναι συστηματικές και να βασίζονται στην εμπιστοσύνη προκειμένου να επιτευχθεί η μέγιστη αποτελεσματικότητα. Σ' αυτό πρέπει να συμβάλουν τόσο οι συμβατικές σχέσεις μεταξύ του EIT και των ΚΓΚ καθώς και οι οργανωτικές ρυθμίσεις της κεντρικής διοίκησης του EIT. Η κεντρική διοίκηση του ΕΙΤ, αν απαλλαγεί από τον απλό διοικητικό ρόλο της, θα βελτιώσει τα επιχειρησιακά της καθήκοντα ώστε να κατευθύνει τις ΚΓΚ σε βέλτιστες επιδόσεις και συμβάλει στην ευρύτερη διάδοση καλών αποτελεσμάτων. Υπάρχει περιθώριο για την επίτευξη μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας αν η παροχή υπηρεσιών και λειτουργιών πραγματοποιείται σε κεντρικό επίπεδο παρά σε εξατομικευμένο επίπεδο ΚΓΚ. Μολονότι όλες οι ΚΓΚ εργάζονται σε ειδικά θέματα, ορισμένα στοιχεία έχουν εγκάρσιο χαρακτήρα και ακριβώς στο σημείο αυτό το EIT μπορεί να προσφέρει αισθητή προστιθέμενη αξία. Αυτά τα καθήκοντα παροχής γνώσης μπορεί να σχετίζεται κυρίως με τη κεντρική διοίκηση του EIT η οποία μετατρέπεται σε γραφείο διακίνησης πληροφοριών και σε επινοητικό συνομιλητή, π.χ. με την προώθηση των ανταλλαγών και της αμοιβαίας μάθησης ανάμεσα στις ΚΓΚ, τη διευκόλυνση των σχέσεων με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και άλλους σημαντικούς οργανισμούς, όπως ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ή σχετικά με ειδικά εγκάρσια θέματα, όπως η παροχή συμβουλών σχετικά με την πνευματική ιδιοκτησία, την τεχνολογία και τη μεταφορά γνώσεων, τη σύγκριση με διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, ή με την εκπόνηση μελετών πρόβλεψης για τον εντοπισμό μελλοντικών κατευθύνσεων για το EIT και τις KΓΚ. Το EIT και οι KΓΚ πρέπει να αποφασίζουν από κοινού το πού μπορούν να εκτελεστούν πιο αποτελεσματικά τα καθήκοντα αυτά. Στη συνάρτηση αυτή, θα έχει καίρια σημασία για το EIT και τα KIC η δημιουργία βιώσιμων μηχανισμών για συστηματική συνεργασία σε θέματα εγκάρσιου χαρακτήρα. Το EIT θα · παρέχει σαφή και συνεκτική καθοδήγηση σχετικά με τις προσδοκίες, υποχρεώσεις και ευθύνες σε όλο τον κύκλο ζωής των ΚΓΚ. · αναπτύξει σε στενή συνεργασία με τις ΚΓΚ ικανότητα εντός της κεντρικής διοίκησης του EIT για να διευκολύνει την ανταλλαγή και τη μάθηση ανάμεσα στις ΚΓΚ. · παρέχει ορισμένες υπηρεσίες στις ΚΓΚ σχετικά με οριζόντια θέματα στα οποία υπάρχει περιθώριο μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας, και θα εφαρμόζει άλλες εταιρικές πολιτικές για τον ίδιο σκοπό 3.3. Σχέσεις με τους ενδιαφερόμενους παράγοντες Η δραστήρια ανταλλαγή και η αμοιβαία μάθηση με άλλες πρωτοβουλίες θα πρέπει να αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους των προσπαθειών του EIT για τη δοκιμασία νέων μοντέλων καινοτομίας. Συνεπώς, το EIT πρέπει να εκμεταλλευτεί τις υφιστάμενες ορθές πρακτικές και την εξωτερική πραγματογνωμοσύνη προκειμένου να καταστεί ο φορέας αναφοράς για την καινοτομία που επιδιώκει. Συνεπώς, είναι απαραίτητο το διοικητικό συμβούλιο να λαμβάνει τις αποφάσεις του εν γνώσει των απόψεων και των αναγκών των συντελεστών καινοτομίας επιτόπου και εντός του ευρύτερου ευρωπαϊκού πλαισίου. Εφαρμόζοντας μια πολιτική ανοικτού πνεύματος και εξωτερικής επικοινωνίας το ΕΙΤ μπορεί να προωθήσει δραστήρια την πρόσβαση και την αποδοχή νέων καινοτομιών από την κοινωνία γενικότερα. Για τον λόγο αυτόν το ΕΙΤ θα επικοινωνεί απευθείας με τα κράτη μέλη και άλλους ενδιαφερόμενους παράγοντες σε όλη την αλυσίδα καινοτομίας για τη δημιουργία ευεργετικών επιδράσεων για αμφότερες πλευρές. Προκειμένου να γίνεται πιο συστηματικά αυτός ο διάλογος και οι ανταλλαγές, η δημιουργία φόρουμ ενδιαφερομένων μερών του ΕΙΤ, στην οποία θα συμμετέχει η ευρύτερη κοινότητα ενδιαφερομένων μερών στην εξέταση θεμάτων εγκάρσιου χαρακτήρα θα μπορούσε να είναι το κατάλληλο εργαλείο για τη διευκόλυνση διμερούς αμφίδρομης επικοινωνίας. Στα ενδιαφερόμενα μέρη θα περιλαμβάνονται αντιπρόσωποι των εθνικών και περιφερειακών αρχών, οντότητες οργανωμένων και ατομικών συμφερόντων από επιχειρήσεις, ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας καθώς και ενδιαφερόμενα μέρη από το τρίγωνο της γνώσης. Η οργάνωση του φόρουμ των ενδιαφερομένων παραγόντων έχουν ενσωματωθεί στον τροποποιημένο κανονισμό του EIT που συνοδεύει το ΣΘΚ. Εξάλλου, η ενεργός διαβούλευση με άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ιδίως με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής, από την αρχή της διαδικασίας θα βοηθήσει στην αύξηση των συνεργειών και της αμοιβαίας μάθησης με άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ. Το EIT θα · δημιουργήσει τακτικό φόρουμ των ενδιαφερόμενων παραγόντων για να διευκολύνει την αμφίδρομη και αμοιβαία μάθηση με την ευρύτερη κοινότητα καινοτομίας σε όλο το τρίγωνο της γνώσης, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών και περιφερειακών αρχών. Στο πλαίσιο αυτό η πλατφόρμα με βάση το διαδίκτυο μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη διαλόγου μεταξύ των συμμετεχόντων. · χρησιμοποιεί συστηματικά τους υπάρχοντες συνδέσμους των πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και ερευνητικών οργανώσεων ως πλατφόρμες ανταλλαγής γνώσεων και διάδοσης αποτελεσμάτων · καθιερώσει μηχανισμό για να διευκολύνει περισσότερο τις συνέργειες του EIT και των KΓΚ και άλλων πρωτοβουλιών της ΕΕ, όπως μία ετήσια συνεδρίαση μεταξύ του EIT, των ΚΓΚ και των αρμόδιων υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 4. Eκτιμηση οικονομικων αναγκων και πορων χρηματοδοτησησ 2014-2020 4.1. Παγίωση μοντέλου έξυπνης χρηματοδότησης για τις ΚΓΚ Tο EIT σχεδίασε ένα πρωτότυπο μοντέλο χρηματοδότησης το οποίο βασίζεται στις κοινές δυνάμεις και πόρους υφιστάμενων οργανισμών αριστείας· Η χρηματοδότηση του ΕΙΤ λειτουργεί ως καταλύτης για τη μόχλευση και τη συγκέντρωση συμπληρωματικών χρηματοδοτικών πόρων από ευρύ φάσμα δημόσιων και ιδιωτικών εταίρων. Στη βάση αυτή, το EIT παρέχει κατά μέσο όρο το 25% της συνολικής χρηματοδότησης των ΚΓΚ, ενώ το υπόλοιπο ελάχιστο 75% θα πρέπει από άλλες πηγές. Σ' αυτές περιλαμβάνονται τα έσοδα και οι πόροι των εταίρων των ΚΓΚ, καθώς επίσης χρηματοδότηση από τον δημόσιο τομέα σε εθνικό, περιφερειακό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ, ιδίως από τα σημερινά και μελλοντικά διαρθρωτικά ταμεία και το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία. Όσον αφορά το τελευταίο, οι ΚΓΚ (ή κάποιοι από τους εταίρους τους) υποβάλλουν αίτηση για χρηματοδότηση σύμφωνα με τους αντίστοιχους κανόνες των προγραμμάτων και σε ίσους όρους με τους άλλους αιτούντες. Η συμβολή των εταίρων των ΚΓΚ δεν αποτελεί απαίτηση της συνήθους επιδότησης με τη μορφή «συγχρηματοδότησης», αλλά θεωρείται προϋπόθεση για ελάχιστο βαθμό συμμετοχής των υφισταμένων οργανισμών και της χρηματοδοτικής δέσμευσής τους προς την ΚΓΚ. Αυτή η εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση εγγυάται την ισχυρή δέσμευση των εταίρων της ΚΓΚ, παρέχει κίνητρα επένδυσης και προωθεί τη διαρθρωτική και οργανωτική αλλαγή για τους εταίρους των ΚΓΚ και πέρα από αυτές. Η εμπειρίες από τις αρχικές ΚΓΚ δείχνουν ότι ο βιομηχανικός κλάδος συμμετέχει οικονομικά στην επίτευξη της υλοποίησης των επιχειρηματικών σχεδίων των ΚΓΚ και ότι το μερίδιο των εταίρων από τη βιομηχανία στον προϋπολογισμό των ΚΓΚ ανέρχεται περίπου στο 20% έως το 30% του συνολικού ετήσιου προϋπολογισμού των ΚΓΚ. Επιπλέον, οι ΚΓΚ κατόρθωσαν να ευθυγραμμίσουν και να απορροφήσουν επιπρόσθετα εθνικά κονδύλια χρηματοδότησης, τα οποία δεν θα διατίθενται διαφορετικά (ως παράδειγμα, η γερμανική κυβέρνηση αποφάσισε να αναθέσει τη διαχείριση της εκπαιδευτικής πρωτοβουλίας «Software Campus» στην ΚΓΚ «ICT Labs», με προϋπολογισμό 50 εκατομμυρίων ευρώ για πενταετή περίοδο, που προέρχεται τόσο από δημόσιες όσο και από ιδιωτικές πηγές). Η χρηματοδότηση από το ΕΙΤ προβλέπεται μόνο για «ΚΓΚ με δραστηριότητες προστιθέμενης αξίας», δηλαδή δραστηριότητες που καθιστούν δυνατή την ενσωμάτωση των πολιτικών και των εταίρων του τριγώνου της γνώσης (εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία) μέσα και σε όλες τις ΚΓΚ, σύμφωνα με τους στόχους και τις προτεραιότητες που καθορίζονται στα επιχειρησιακά σχέδια των ΚΓΚ. Ιδίως περιλαμβάνει τα σχέδια των ΚΓΚ στον τομέα της εκπαίδευσης, της επιχειρηματικότητας και της δημιουργίας επιχειρήσεων, τα οποία αυξάνουν την επένδυση σε παγιωμένες δραστηριότητες (π.χ. υφιστάμενα σχέδια έρευνας). Οι δραστηριότητες διοίκησης, διαχείρισης και συντονισμού των ΚΓΚ θα πρέπει επίσης να καλύπτονται από τη συνεισφορά του ΕΙΤ. Οι ΚΓΚ διανύουν διάφορες φάσεις ανάπτυξης στις οποίες οι συνολικοί προϋπολογισμοί τους εμφανίζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά πριν επιτύχουν τον κανονικό ρυθμό λειτουργίας τους. Στην εναρκτήρια φάση μιας ΚΓΚ, η ικανότητα της απορρόφησης κονδυλίων είναι περιορισμένη αλλά αυτή αναπτύσσεται σημαντικά τα επόμενα έτη. Δύο έτη ύστερα από την αρχική φάση δημιουργίας, οι προϋπολογισμοί των ΚΓΚ αυξάνονται θεαματικά και μπορούν να κινητοποιήσουν σε σημαντικό βαθμό νέους πόρους από υφιστάμενους και νέους εταίρους σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Για την επίτευξη επαρκούς κρίσιμης μάζας και σημαντικού αντικτύπου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι ετήσιοι προϋπολογισμοί των ΚΓΚ θα πρέπει να ανέρχονται από 250 έως 450 εκατομμύρια ευρώ σε περίοδο λειτουργίας με κανονικό ρυθμό, ανάλογα με τη στρατηγική, τις εταιρικές σχέσεις και το δυναμικό αγοράς καθεμίας KΓΚ. Μολονότι οι ΚΓΚ δεν θα είναι οικονομικά πλήρως ανεξάρτητες από το ΕΙΤ, θα ενθαρρύνονται ωστόσο να καταστούν μεσοπρόθεσμα βιώσιμες· δηλαδή να μειώσουν την εξάρτησή τους από τη χρηματοδότηση του EIT για την περαιτέρω εδραίωση και την επέκταση των δραστηριοτήτων τους. Η χρηματοδότηση από το EIT θα εξακολουθεί να παρέχεται για ορισμένες δραστηριότητες προστιθέμενης αξίας των ΚΓΚ οι οποίες αποφέρουν σημαντικά κέρδη στις επενδύσεις του EIT, όπως η εκπαίδευση, η δημιουργία επιχειρήσεων, η συστέγαση, η απήχηση στο κοινό και η διάδοση αποτελεσμάτων. Σήμερα, το EIT χρηματοδοτεί τις ΚΓΚ μόνον μέσω επιδοτήσεων. Στο επόμενο πολυετές χρηματοδοτικό πλαίσιο (ΠΧΠ 2014-2020) μπορούν ενδεχομένως να θεσπιστούν νέοι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί με χρεωστικούς ή συμμετοχικούς τίτλους. Το ΕΙΤ, ως «επενδυτής» στις ΚΓΚ, θα παρακολουθεί προσεκτικά αυτές τις εξελίξεις, και θα ενθαρρύνει την πρόσβαση των ΚΓΚ στους μηχανισμούς αυτούς ώστε να τους αξιοποιούν πλήρως, και αν χρειάζεται θα διευκολύνει και θα συντονίζει την πρόσβαση. 4.2. Ανάγκες προϋπολογισμού του ΕΙΤ Οι ανάγκες προϋπολογισμού του EIT για την περίοδο 2014-2020 ανέρχονται σε 3,1 δισεκατομμύρια ευρώ και βασίζονται σε τρεις κύριους συντελεστές: τις αναγκαίες δαπάνες για την εδραίωση των τριών υφιστάμενων ΚΓΚ, για τη βαθμιαία εξέλιξη προς νέες ΚΓΚ το 2014 και το 2018 αντιστοίχως, και για τις δραστηριότητες διάδοσης αποτελεσμάτων και απήχησης καθώς και για τις διοικητικές δαπάνες. Περίπου 1,69 δισεκατομμύρια ευρώ (53,15 % του συνολικού προϋπολογισμού του EIT) προβλέπεται για τη χρηματοδότηση των ΚΓΚ που συστάθηκαν το 2009 και λειτουργούν ήδη με κανονικό ρυθμό· 1,01 δισεκατομμύρια (31,81 %) προβλέπονται για τον δεύτερο κύκλο των ΚΓΚ (στη δεδομένη περίοδο στις φάσεις εκκίνησης και ανάπτυξης) και 259,75 εκατομμύρια ευρώ (8,16%) για τις ΚΓΚ που θα συγκροτηθούν στο πλαίσιο του τρίτου κύκλου. Συνεπώς, ο προτεινόμενος προϋπολογισμός για τις ΚΓΚ κατά την περίοδο 2014-2020 ισούται με 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ (93,13 του συνολικού προϋπολογισμού του ΕΙΤ για την περίοδο 2014-2020. Μέσω της ισχυρής επίδρασης μόχλευσης του ΕΙΤ, οι ΚΓΚ αναμένεται να κινητοποιήσουν άλλα 8,890 δισεκατομμύρια ευρώ από άλλες πηγές του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Το EIT θα συμμετάσχει σε διάφορες δραστηριότητες διάδοσης και απήχησης, όπως το πρόγραμμα υποτροφιών του EIT το οποίο θα ενισχύσει σημαντικά τον αντίκτυπο των εργασιών του σε όλη την Ευρώπη. Επιπλέον, διάφορες εγκάρσιες υπηρεσίες υποστήριξης και παρακολούθησης θα προσφέρουν προστιθέμενη αξία και μεγαλύτερη αποδοτικότητα στις ΚΓΚ. Για την υλοποίηση και την ανάπτυξη αυτών των δραστηριοτήτων, το EIT θα χρειαστεί να ακολουθήσει μια στρατηγική με στόχο ένα υψηλό ποσοστό αποδοτικότητας, δηλαδή την επίτευξη μέγιστου αντικτύπου με ήπιους μηχανισμούς. Για την υλοποίηση αυτών των δραστηριοτήτων χρειάζονται περίπου 141,76 εκατομμύρια (4,4%) του προϋπολογισμού του EIT. Η διάσταση του ΕΙΤ ως πρωτοπόρου σε νέα μοντέλα ανοικτής καινοτομίας και απλούστευσης θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην προσέγγιση του στη διοίκηση. Η κεντρική διοίκηση του EIT χρειάζεται μια απλοποιημένη οργάνωση, η οποία ακολουθεί την στρατηγική προσέγγιση για την προσφυγή σε πραγματογνωμοσύνη όποτε τη χρειάζεται, χωρίς όμως τη δημιουργία περιττών δυσκίνητων και μόνιμων δομών. Το κόστος των διοικητικών δαπανών, που καλύπτει το αναγκαίο προσωπικό, τις διοικητικές και λειτουργικές δαπάνες και τις δαπάνες υποδομής, δεν θα υπερβεί κατά την περίοδο αυτή το 2,4% του προϋπολογισμού του ΕΙΤ. Μέρος των διοικητικών δαπανών καλύπτεται από τη χώρα υποδοχής, την Ουγγαρία, με την δωρεάν παροχή γραφειακού χώρου έως το τέλος του 2030, καθώς και μια ετήσια συνεισφορά με 1,5 εκατομμύρια ευρώ για το κόστος προσωπικού έως το τέλος του 2015. Συνεπώς, με βάση αυτόν τον υπολογισμό, οι διοικητικές δαπάνες θα ανέρχονται σε περίπου 77 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2014-2020. Διάγραμμα 3: Κατανομή των αναγκών προϋπολογισμού Η ακριβής κατανομή περιλαμβάνεται στο δημοσιονομικό δελτίο που επισυνάπτεται στην πρόταση τροποποίησης του κανονισμού του ΕΙΤ. Κατά το επόμενο ΠΧΠ, το EIT θα χρηματοδοτείται κατά κύριο λόγο με μια συνεισφορά του «Ορίζων 2020», στο οποίο προβλέπεται το ποσό των 2,8 δισεκατομμυρίων ευρώ. Επιπλέον, το ΕΙΤ θα λάβει συνεισφορά ύψους 2,5% περίπου του συνολικού προϋπολογισμού του από τη Νορβηγία, την Ισλανδία και το Λιχτενστάιν που αποτελούν συμμετέχουσες χώρες με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Θεματικό δελτίο 1: Μεταποίηση προστιθέμενης αξίας 1. ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Μία από τις μέγιστες προκλήσεις που ορίζονται στο ευρωπαϊκό θεματολόγιο καινοτομίας και η οποία πρέπει να εξεταστεί επίσης στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» είναι η ανταγωνιστικότητα των κρατών μελών της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά. Ένας από τους τομείς που αντιμετωπίζει ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα είναι ο τομέας της μεταποίησης. Ο τομέας της μεταποίησης στις ευρωπαϊκές χώρες δέχεται σημαντικές πιέσεις: ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από άλλες αναπτυγμένες οικονομίες, η παραγωγή χαμηλού κόστους σε αναπτυσσόμενες χώρες και η ανεπάρκεια πρώτων υλών ασκούν πίεση στις ευρωπαϊκές εταιρείες μεταποίησης. Εκτός αυτού, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που απαιτούν αλλαγή στον μεταποιητικό τομέα: νέες ανάγκες στην αγορά και στην κοινωνία, ραγδαία πρόοδος στην επιστήμη και στην τεχνολογία, απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιωσιμότητα των πόρων. Μία πιθανή απάντηση για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων είναι η ανάπτυξη μεταποίησης υψηλής αξίας (ή προστιθέμενης αξίας). Η εν λόγω έννοια ορίζει ένα ολοκληρωμένο σύστημα που περιλαμβάνει ολόκληρο τον κύκλο παραγωγής, διανομής και μεταχείρισης των αγαθών, των προϊόντων και των υπηρεσιών στο τέλος του κύκλου της ζωής τους με την εφαρμογή ενός καινοτόμου συστήματος με γνώμονα τον καταναλωτή ή τον χρήστη. Αντί να συναγωνίζονται κατά κύριο λόγο για τη μείωση του κόστους, οι μεταποιητικές επιχειρήσεις προστιθέμενης αξίας παράγουν αξία με την παροχή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών, με τη δημιουργία διαδικασιών αριστείας, με την επίτευξη υψηλής αναγνωρισιμότητας του σήματος και/ή με τη συμβολή σε μια αειφόρο κοινωνία[4]. Ο τομέας της μεταποίησης έχει σημαντική οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική σπουδαιότητα. Το 2010 ο μεταποιητικός τομέας υπολογίστηκε ότι ισοδυναμεί με το 15,4% του ΑΕγχΠ της ΕΕ και με άνω από 33 εκατομμύρια θέσεις εργασίας[5]. Αυτός ο αριθμός αυξάνεται στο 37% εάν συμπεριληφθεί η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, οι δομικές κατασκευές, και οι συναφείς επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών. Ταυτόχρονα, ο μεταποιητικός κλάδος συνέβαλε επίσης στο 25% περίπου των αποβλήτων, στο 23% των αερίων θερμοκηπίου και στο 26% των οξειδίων του αζώτου (Nox) που εκλύθηκαν στην Ευρώπη. Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, είναι σαφές ότι οι γενικοί στόχοι στον τομέα της μεταποίησης πρέπει να είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης εντός της παγκόσμιας αγοράς καθώς και η ανάπτυξη πιο βιώσιμων και φιλικών προς το περιβάλλον διαδικασιών μεταποίησης. 2. ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ Μια ΚΓΚ με θέμα τη μεταποίηση προστιθέμενης αξίας θα συμβάλλει στην εκπλήρωση των προτεραιοτήτων του «Ορίζων 2020» από την άποψη της προηγμένης μεταποίησης και επεξεργασίας, και του ειδικού στόχου της «μεταστροφή των σημερινών μορφών βιομηχανικής παραγωγής προς μια παραγωγή που απαιτεί γνώσεις υψηλότερου επιπέδου, πιο βιώσιμες, με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, διακλαδικές τεχνολογίες μεταποίησης και επεξεργασίας, ώστε να υλοποιηθούν καινοτόμα προϊόντα, διαδικασίες και υπηρεσίες». Αυτή θα μπορέσει να κινητοποιήσει τις επενδύσεις και τη μακροπρόθεσμη δέσμευση από τον επιχειρηματικό τομέα και να επεκταθεί και να δημιουργήσει νέες αγορές. Επίσης, θα μπορούσε να αναλάβει το καθήκον για την υποστήριξη των ενεργειών που προσδιορίζονται στο στρατηγικό πρόγραμμα ερευνών της ευρωπαϊκής τεχνολογικής πλατφόρμας (ETΠ) «Manufuture»: · ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας· · ανάπτυξη νέων προτύπων επιχειρηματικής δραστηριότητας · ανάπτυξη προηγμένων διαδικασιών μηχανικής μεταποίησης· · αναδυόμενες επιστήμες και τεχνολογίες μεταποίησης· · μεταρρύθμιση των υφιστάμενων υποδομών έρευνας και εκπαίδευσης για την υποστήριξη μεταποιητικού τομέα παγκοσμίου κύρους. Παράλληλα με την υποστήριξη της ανάπτυξης νέων προϊόντων, υπηρεσιών, προτύπων βιομηχανικής δραστηριότητας και διαδικασιών μεταποίησης, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη βιωσιμότητα, με την αύξηση της αποδοτικότητας των πόρων και της ενέργειας, τη μεγιστοποίηση των θετικών για το περιβάλλον συνεπειών, αλλά επίσης και τη συμβολή στην ενίσχυση του θετικού και κοινωνικού αντικτύπου. Συγκεκριμένα, αυτού του είδους καθαρή προσέγγιση θα συνεπάγεται αποδοτικές διαδικασίες και μηχανήματα όσον αφορά την ενέργεια και τις ύλες, τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και/ή την απασχόληση στην έξυπνη διαχείριση της ενέργειας, με αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των αποβλήτων και των εκπομπών αερίων. Με τη συμβολή στην ανάπτυξη και στη δημιουργία μιας πιο βιώσιμης, πιο αποδοτικής στη χρήση των πόρων και πιο ανταγωνιστικής μεταποίησης, μια ΚΓΚ θα είναι σε θέση να δώσει το έναυσμα για την αλλαγή της συμπεριφοράς τόσο του βιομηχανικού κλάδου όσο και των καταναλωτών και να δημιουργήσει συστημικό αντίκτυπο. Μια ΚΓΚ για τη μεταποίηση προστιθέμενης αξίας θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει πολύ σημαντικό ρόλο και να έχει αντίκτυπο σε περιφερειακό επίπεδο: η προώθηση της δημιουργίας διασυνδεδεμένων περιφερειακών ομίλων με τοπικές μεταθέσεις και συνεργασία, η ανάπτυξη ικανοτήτων σε προηγμένες τεχνολογίες μεταποίησης και η ανάπτυξη αριστείας στις τεχνολογίες μεταποίησης θα μπορούσε να είναι η κύρια αποστολή μιας ΚΓΚ σε περιφερειακό επίπεδο. Στη συνάρτηση αυτή θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις περιφέρειες εκείνες που θίγονται περισσότερο από την φθίνουσα ικανότητα στον μεταποιητικό τομέα καθώς και στις ΜΜΕ. Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης το οποίο είναι επαρκές τόσο σε ποιότητα όσο και σε αριθμό. Συνεπώς, μια ΚΓΚ θα μπορούσε να διαδραματίσει πολύ σημαντικό ρόλο στην αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού τοπίου στο πεδίο αυτό. Με τη δημιουργία στενότερων δεσμών μεταξύ των ζητούντων δεξιότητες και των προσφερόντων εκπαίδευση, μια ΚΓΚ θα προωθήσει κοινούς μεταπτυχιακούς τίτλους, μεταπτυχιακή επαγγελματική κατάρτιση και τμήματα πρακτικής εξάσκησης στη βιομηχανία. Επίσης, κεντρικός πυρήνας της ΚΓΚ θα είναι η δημιουργία ικανότητας για τη μεταποίηση προστιθέμενης αξίας. Αυτό αφορά όχι μόνον την προσφορά σε εργατικό δυναμικό υψηλών προσόντων, αλλά επίσης τη δυνατότητα καθιέρωσης της ΚΓΚ ως φόρουμ αλληλεπίδρασης και προώθησης της διεπιστημονικότητας των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων, ιδίως για το συνδυασμό πολλαπλών βασικών τεχνολογιών ευρείας εφαρμογής όπως προτάθηκε από την ομάδα υψηλού επιπέδου για τις βασικές τεχνολογίες ευρείας εφαρμογής (ΒΤΕΕ)[6]. Μια ΚΓΚ στον εν λόγω τομέα θα έχει το δυναμικό να συνενώσει διάφορους συντελεστές και ενδιαφερόμενους κύκλους σ' αυτόν τον διεπιστημονικό τομέα, συμπεριλαμβάνοντας οι βασικοί ανώτεροι και κατώτεροι κρίκοι της αλυσίδας αξίας. Εδώ περιλαμβάνονται οι κλάδοι της μεταποιητικής βιομηχανίας (π.χ. χάλυβας και χημικά προϊόντα) οι οποίοι συνδέονται άμεσα με την αλυσίδα αξίας για μια μεταποίηση προστιθέμενης αξίας. 3. ΣΥΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ Μια ΚΓΚ όπως περιγράφεται παραπάνω θα αποτελεί συμπλήρωμα ορισμένων άλλων πρωτοβουλιών της ΕΕ, καθώς και στο επίπεδο κρατών μελών και βιομηχανικών ενώσεων. Εκτός από την ήδη προαναφερόμενη ευρωπαϊκή τεχνολογική πλατφόρμα «Manufuture», θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει δεσμούς με τις ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες για την ενσωμάτωση έξυπνων συστημάτων και την κοινή πρωτοβουλία τεχνολογίας (ΚΠΤ) για τα ενσωματωμένα συστήματα πληροφορικής. Επίσης, φυσικοί εταίροι συνεργασίας θα μπορούσαν να είναι η σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (PPP) για τα εργοστάσια του μέλλοντος καθώς και ορισμένα σχέδια των προγραμμάτων-πλαισίων (ΠΠ). Η ΚΓΚ θα μπορούσε να λάβει υπόψη τις προτεραιότητες έρευνας και τα σχέδια δράσης που ορίζονται στα πλαίσια των EΤΠ και το ερευνητικό έργο που επιτελέστηκε μέχρι τώρα από τις ΚΠΤ, τις PPP και τα σχέδια του ΠΠ στον εν λόγω τομέα. Παρομοίως, θα μπορούσε επίσης να συνδεθεί με τα σχέδια εμπορικής αξιοποίησης της οικολογικής καινοτομίας του ΠΑΚ (πρόγραμμα ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας), στα οποία έχει αποκτηθεί πείρα στον τομέα της πιο βιώσιμης μεταποίησης. Αυτού του είδους πείρα θα συνεχιστεί με το «Ορίζων 2020» κυρίως σε συνάρτηση με τις κοινωνικές προκλήσεις των σχεδίων: δράση για το κλίμα, αποδοτική χρήση των πόρων και πρώτες ύλες. Η δυνατότητα συνεργειών μπορεί επίσης να εξεταστεί με το πιλοτικό πρόγραμμα επαλήθευσης και δοκιμής περιβαλλοντικών τεχνολογιών (ETV), το οποίο αποσκοπεί στην προώθηση πολύτιμων περιβαλλοντικών τεχνολογιών με την επικύρωση των επιδόσεων του από τρίτους. Μια ΚΓΚ για τη μεταποίηση προστιθέμενης αξίας θα μπορούσε επίσης να είναι ο σύνδεσμος για τη δημιουργία αποτελεσμάτων συνεργίας με το ευρωπαϊκό συμβούλιο τεχνολογικής έρευνας, το οποίο συνιστάται από την ομάδα υψηλού επιπέδου για τις βασικές τεχνολογίες ευρείας εφαρμογής ως ικανό για την προώθηση της αριστείας στην τεχνολογική έρευνα και καινοτομία. Μια ΚΓΚ στον εν λόγω τομέα θα συμπληρώνει τις δραστηριότητες αυτές, επειδή θα επικεντρώνεται σε διεπιστημονικές δραστηριότητές εντός του τριγώνου της γνώσης με ισχυρή εστίαση στην επιχειρηματική εκπαίδευση. 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Μια ΚΓΚ που επικεντρώνεται στην συνένωση των προσπαθειών όλων των ενδιαφερόμενων μερών που ασχολούνται με τη μεταποίηση και η οποία εστιάζεται ισχυρά στην αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού θεματολογίου στον τομέα αυτόν, θα ήταν το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφονται παραπάνω. Επίσης, πληροί τα κριτήρια που προτάθηκαν για την επιλογή των θεμάτων για τις ΚΓΚ στο στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας: · εξετάζει τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη (για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας τω κρατών μελών της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά και για τη συμβολή στην ανάπτυξη μιας πιο βιώσιμης και φιλικής προς το περιβάλλον διαδικασίας μεταποίησης), και συμβάλλει στην υλοποίηση της ατζέντας για έξυπνη και βιώσιμη ανάπτυξη στο πλαίσιο της στρατηγικής «Europe 2020». · Αυτό το επίκεντρο της ΚΓΚ ευθυγραμμίζεται με τις προτεραιότητες του «Ορίζων 2020» και συμπληρώνει τις άλλες δραστηριότητες της ΕΕ στον τομέα. · Μπορεί να αξιοποιήσει έναν σταθερό βιομηχανικό κλάδο ο οποίος θα προσελκυστεί από την ΚΓΚ. · Προσφέρει δυνατότητες για διάφορα νέα προϊόντα, υπηρεσίες και πρότυπα επιχειρηματικής δραστηριότητας, και – πάνω από όλα – είναι το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση της επείγουσας ανάγκης για εξειδικευμένους εργαζομένους στον εν λόγω τομέα. · Χρησιμοποιεί συστημική προσέγγιση και συνεπώς απαιτεί διεπιστημονική εργασία και την ανάπτυξη νέας εκπαίδευσης χωρίς όρια ανάμεσα στους επιστημονικούς κλάδους. · Θα συνενώσει την κρίσιμη μάζα άριστων ενδιαφερόμενων μερών από τον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας, της εκπαίδευσης και κατάρτισης κατά μήκος της αλυσίδας αξίας, τα οποία μέρη διαφορετικά δεν θα ενώνονταν. · Θα εξετάσει το ευρωπαϊκό παράδοξο, αφού θα αξιοποιήσει την ισχυρή ερευνητική βάση της Ευρώπης και θα εξεύρει νέες καινοτόμες προσεγγίσεις για να εξασφαλίσει έναν πιο ανταγωνιστικό, βιώσιμο και πιο αποδοτικό στη χρήση πόρων τομέα της μεταποίησης. Θεματικό δελτίο 2: Τρόφιμα για το μέλλον (Food4future) – βιώσιμη αλυσίδα προσφοράς από τους πόρους στους καταναλωτές 1. ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Η παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού με τρόφιμα αντιμετωπίζει μια πολύπλοκη σειρά προκλήσεων. Από την πλευρά της ζήτησης, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από την συνεχή αύξηση του πληθυσμού της γης, την αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου (ιδίως στις νέες αναδυόμενες χώρες) γεγονός που δημιουργεί μεγαλύτερη ζήτηση για πιο διαφοροποιημένη, υψηλής ποιότητας διατροφή που απαιτεί επιπρόσθετη παραγωγή τροφίμων. Συνεπώς, ο ΟΗΕ προέβλεψε ότι η ζήτηση τροφίμων θα αυξηθεί κατά 70% έως το 2050[7]. Ταυτόχρονα, η ραγδαία επέκταση του τομέα βιοενέργειας επιτείνει περισσότερο τη ζήτηση για υποπροϊόντα που προέρχονται από τη διαδικασία παραγωγής τροφίμων. Από την πλευρά της προσφοράς, η παγκόσμια κλιματική αλλαγή θα επιδεινώσει τις πιέσεις στην παραγωγή και την προσφορά τροφίμων. Εξάλλου, ορισμένα συστήματα παραγωγής τροφίμων στον κόσμο δεν είναι βιώσιμα. Χωρίς αλλαγή, το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων θα εξακολουθήσει να υποβαθμίζει το περιβάλλον και να διακυβεύει την ικανότητα του κόσμου να παράγει τρόφιμα για το μέλλον. Αυτά τα προβλήματα ειδικότερα πρέπει να εξεταστούν σε συσχέτιση με τις συμπεριφορές και τις ανησυχίες των καταναλωτών, εφόσον η παραγωγή απευθύνεται στους καταναλωτές και στις αγορές. Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες η κατανάλωση τροφίμων έχει αποκτήσει έντονα πολύπλοκο χαρακτήρα. Οι καταναλωτές απαιτούν οικονομικά προσιτά, υψηλής ποιότητας και εύχρηστα προϊόντα τροφίμων που να ανταποκρίνονται στις προτιμήσεις και στις ανάγκες τους. Ανησυχίες σχετικά με διάφορα θέματα, από την ασφάλεια των τροφίμων και την προστασία του περιβάλλοντος μέχρι δεοντολογικούς προβληματισμούς, όπως θεμιτές εμπορικές πρακτικές ή καλή μεταχείριση των ζώων, αυξάνονται συνεχώς και καταλήγουν στην αύξηση των αιτημάτων για πολιτική δράση από τις οργανώσεις των καταναλωτών. Τέλος, οι συνήθειες κατανάλωσης τροφίμων (συμπεριλαμβανομένης της σπατάλης τροφίμων) μπορεί να έχουν ισχυρό αντίκτυπο στην υγεία και στην ευεξία του καταναλωτή, καθώς και στην πρωτογενή παραγωγή και στο περιβάλλον. Το «Ορίζων 2020» εξετάζει αυτό το πολύπλοκο ζήτημα και ορίζει τις προκλήσεις που αφορούν τον τομέα αυτόν: «Η πρόκληση είναι να διασφαλιστούν οι προμήθειες ασφαλών και υψηλής ποιότητας τροφίμων και βιολογικών προϊόντων και να διασφαλιστεί η βιώσιμη διαχείριση βιολογικών πόρων, με τη συμβολή τόσο στην αγροτική και παράκτια ανάπτυξη όσο και στην ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών κλάδων βιολογικής παραγωγής, ενώ ταυτόχρονα επιτυγχάνεται η προστασία των χερσαίων και θαλάσσιων οικολογικών συστημάτων, η μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα, η προσαρμογή γενικά στην κλιματική αλλαγή και η πλήρης εξάλειψη των αποβλήτων.» 2. ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ Μια ΚΓΚ για τη βιώσιμη αλυσίδα εφοδιασμού θα συμβάλλει στην εκπλήρωση των προτεραιοτήτων του «Ορίζων 2020», δηλαδή εκείνων που ορίζονται στο πλαίσιο της κοινωνικής πρόκλησης «Ασφάλεια των τροφίμων, βιώσιμη γεωργία, και βιο-οικονομία». Αυτό το θεματικό πεδίο είναι επιπλέον πολύ σημαντικό από άποψη οικονομικού και κοινωνικού αντικτύπου. Τα θέματα ασφάλειας των τροφίμων και επισιτιστικής ασφάλειας έχουν επίδραση σε όλους σχεδόν τους τομείς της οικονομίας και της κοινωνίας μας, και πολύ συχνά απαιτούν ρυθμιστικά μέτρα. Η βιομηχανία τροφίμων είναι ο μεγαλύτερος μεταποιητικός τομέας στην Ευρώπη και διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης. Παρά το σημαντικό ρόλο της, η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας τροφίμων και ποτών είναι εκτεθειμένη σε πιέσεις. Κατά την τελευταία δεκαετία, το μερίδιο της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά μειώθηκε από 25% στο 21% λόγω του ανταγωνισμού από αναδυόμενες οικονομίες, όπως η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία. Επειδή η ευρωπαϊκή βιομηχανία τροφίμων είναι όλο και περισσότερο ανίκανη να ανταγωνιστεί μόνον από άποψη κόστους, χρειάζεται να είναι ικανή να προσθέσει αξία με τη δημιουργία πιο υγιεινών, πιο βιώσιμων προϊόντων με αποδοτικότερη χρήση των πόρων για την αναχαίτιση αυτής της πτώσης. Πρέπει να ληφθούν μέτρα για να εξασφαλιστεί ένα παγκόσμιο βιώσιμο σύστημα τροφίμων που να είναι φιλικό στο κλίμα και το οποίο να ανταποκρίνεται ταυτόχρονα στην αυξανόμενη ζήτηση τροφίμων στο πλαίσιο των περιορισμών διαθέσιμης γης και της μείωσης των αλιευτικών αποθεμάτων, στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και στη διαφύλαξη της υγείας των ανθρώπων. Μια ΚΓΚ στον εν λόγω τομέα θα επικεντρωθεί στην αλυσίδα εφοδιασμού με τρόφιμα. Το επίκεντρο αυτό ενδείκνυται ιδιαίτερα για την ολιστική προσέγγιση μιας ΚΓΚ. Περιλαμβάνει την κατανάλωση πόρων στην αρχή της αλυσίδας (λιπάσματα κ.λπ.), την παραγωγή, την επεξεργασία, τη συσκευασία και τη διανομή τροφίμων· και τελειώνει με τους καταναλωτές οι οποίοι μπορεί να είναι μια ειδική προτεραιότητα μιας ΚΓΚ (μείωση των απορριμμάτων τροφίμων, υγιεινή διατροφή, κ.λπ.). Στόχος είναι η εξασφάλιση ενός πιο αποδοτικού και αποτελεσματικού συστήματος αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, βελτιώνοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα και την ιχνηλασιμότητα σε όλους τους κρίκους αυτής της αλυσίδας. Η εξέταση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων από μια ΚΓΚ θα δώσει συνεπώς τη δυνατότητα όχι μόνον να εξεταστούν ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, αλλά επίσης να κινητοποιηθούν επενδύσεις και μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις από τον επιχειρηματικό τομέα – δηλαδή να αναπτυχθούν νέες και καινοτόμοι τεχνολογίες, διαδικασίες και γνώσεις για την αύξηση της βιώσιμης παραγωγής, επεξεργασίας, συσκευασίας και διανομής τροφίμων, για τη μείωση των απορριμμάτων και για την προώθηση της καλύτερης διατροφής. Με την ολιστική της προσέγγιση, μια ΚΓΚ στον τομέα αυτόν θα μπορέσει να επηρεάσει την προσέγγιση του βιομηχανικού κλάδου παραγωγής ώστε να επικεντρωθεί περισσότερο στην καινοτομία που έχει γνώμονα τον καταναλωτή. Αυτό θα συμβαδίζει με το δυναμικό νέων επιχειρηματικών μοντέλων και στρατηγικών αγοράς που επικεντρώνονται στις ανάγκες και τάσεις των καταναλωτών και βασίζεται στην καλύτερη ενημέρωση σχετικά με την αλυσίδα τροφίμων, η οποία μπορεί να διαθέτει το δυναμικό προσαρμογής των καινοτομιών και τεχνολογικών δυνατοτήτων στα συμφέροντα των καταναλωτών και με τον τρόπο αυτόν να δημιουργεί νέες ευκαιρίες επιχειρήσεων. Μια ΚΓΚ στον εν λόγω τομέα θα είναι πολύ σημαντική για την εξάλειψη του μεγάλου βαθμού κατακερματισμού στο σύνολο της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Θα προσθέσει μια κρίσιμη μάζα άριστων παραγόντων έρευνας, καινοτομίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης σε όλο το μήκος της αλυσίδας τροφίμων. Όλοι οι κρίκοι της αλυσίδας (πρωτογενής τομέας, παραγωγή τροφίμων, επεξεργασία τροφίμων, έμποροι λιανικής πώλησης, δίαυλοι διανομής τροφίμων και – κυρίως – ο καταναλωτής) συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους για την επινόηση μελλοντικών καινοτομιών. Μια ΚΓΚ θα προσφέρει την αναγκαία συστημική και διεπιστημονική προσέγγιση για την αντιμετώπιση αυτών των θεμάτων. Η μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία μιας ΚΓΚ στον τομέα αυτόν θα είναι ο ρόλος της στην αντιμετώπιση της σημερινής έλλειψης δεξιοτήτων και ανθρώπινου δυναμικού. Σήμερα, ενδεχομένως οι μισοί κλάδοι μεταποίησης τροφίμων και ποτών στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν έλλειψη επιστημονικού και ειδικευμένου προσωπικού. Το γεγονός αυτό αποτελεί φραγμό στην καινοτομία στον εν λόγω τομέα. Με την ενσωμάτωση της εκπαίδευσης στους άλλους τομείς του τριγώνου της γνώσης, μια ΚΓΚ θα επιληφθεί του θέματος. Ταυτόχρονα θα προσφέρει την ευκαιρία για την ενθάρρυνση νέων εκπαιδευμένων επιχειρηματιών, που θα είναι σε θέση να αναπτύξουν νέες τεχνολογίες και επιχειρήσεις καινοτομίας. Αυτό το επίκεντρο στην επιχειρηματικότητα θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό στον τομέα των τροφίμων, ο οποίος χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό ΜΜΕ. Οι σημαντικότεροι κίνδυνοι που συνδέονται με την επιτυχία μιας ΚΓΚ στον τομέα αυτό οφείλονται κυρίως στους αναγκαίους για την καινοτομία όρους-πλαίσια, τους οποίους δεν εξετάζουν άμεσα οι ΚΓΚ. Για την αύξηση της βιωσιμότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, μπορεί να χρειάζονται ορισμένες ρυθμιστικές αλλαγές, προκειμένου, π.χ. να αναληφθεί το κόστος της παραγωγής τροφίμων. Συνεπώς, οι ΚΓΚ πρέπει να συνδέονται με τις τρέχουσες δραστηριότητες καινοτομίας και πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο σχετικά με αυτά τα θέματα (βλέπε επόμενο τμήμα). 3. ΣΥΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ Η ΕΕ συμμετέχει πλήρως στο πεδίο αυτό. Μια ΚΓΚ θα μπορούσε να συμβάλλει στην εξέταση της κοινωνικής πρόκλησης στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020» με τίτλο «Ασφάλεια των τροφίμων, βιώσιμη γεωργία και βιο-οικονομία». Θα συνεργαζόταν ιδιαίτερα με την προτεινόμενη ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας (EΣΚ) για την «Γεωργική παραγωγικότητα και την βιωσιμότητα». Ενώ η τελευταία θα έδινε έμφαση στη γεφύρωση μεταξύ της έρευνας αιχμής και της πρακτικής καινοτομίας, μια ΚΓΚ θα δημιουργούσε ιδίως συμπληρωματικότητα στην εκπαίδευση βασικών συντελεστών, όπως οι επιχειρηματίες και οι καταναλωτές. Επίσης χρειάζεται συντονισμός με την κοινή πρωτοβουλία προγραμματισμού «Γεωργία, ασφάλεια τροφίμων και κλιματική αλλαγή», η οποία θα συγκεντρώσει τις εθνικές προσπάθειες έρευνας στην ενσωμάτωση της προσαρμογής, του μετριασμού και της ασφάλειας τροφίμων στους τομείς της γεωργίας, της δασοκομίας και της χρήσης της γης. Tο Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας θα προωθήσει την περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, προβάλλοντας έτσι την ανάγκη για τεχνικές εξελίξεις σε συνδυασμό με νέες επιχειρηματικές δεξιότητες στους εν λόγω τομείς, σύμφωνα με την εξέλιξη της συμπεριφοράς των καταναλωτών, με την παροχή δυνατοτήτων συνεργειών. Επίσης, ο συντονισμός θα είναι επίσης δυνατός με τις ΠΚΠ που άρχισε πρόσφατα με τίτλο «Υγιεινή διατροφή για υγιή ζωή» και «Σύνδεση έρευνας για το κλίμα στην Ευρώπη», και με την Ευρωπαϊκή Τεχνολογική πλατφόρμα στους αντίστοιχους τομείς (ιδίως, η επονομαζόμενη «πλατφόρμα τροφίμων για ζωή») ή πολυάριθμα σχέδια του ΠΠ7. Παρομοίως, θα μπορούσε επίσης να συνδεθεί με τα σχέδια εμπορικής αξιοποίησης της οικολογικής καινοτομίας του ΠΑΚ (πρόγραμμα ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας), στα οποία τα τρόφιμα και τα ποτά αποτελούν έναν από τους τομείς προτεραιότητας. Αυτού του είδους η πείρα θα συνεχιστεί με το «Ορίζων 2020» κυρίως σε συνάρτηση με τις κοινωνικές προκλήσεις των σχεδίων: δράση για το κλίμα, αποδοτική χρήση των πόρων και πρώτες ύλες. Μια ΚΓΚ στον εν λόγω τομέα θα συμπληρώνει τις δραστηριότητες αυτές, επειδή θα επικεντρώνεται σε διεπιστημονικές δραστηριότητες εντός του τριγώνου γνώσης με έντονη εστίαση σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες και στην επιχειρηματική εκπαίδευση καθώς και σε θέματα καταναλωτών. 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Μια ΚΓΚ που θα επικεντρωθεί στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων είναι το πιο κατάλληλο μέσο για την εξέταση των προκλήσεων που περιγράφονται παραπάνω. Επίσης, πληροί τα κριτήρια που προτείνονται για την επιλογή των θεμάτων ΚΓΚ: · Εξετάζει τις σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις (την ανάγκη να εξασφαλιστεί ένα ευπροσάρμοστο και βιώσιμο σύστημα τροφίμων με την ανταπόκριση στην αυξανόμενη ζήτηση τροφίμων εντός των περιορισμών της διαθέσιμης γης, της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της διασφάλισης της ανθρώπινης υγείας), και συμβάλλει στην υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των στόχων της όσον αφορά το κλίμα και την ενέργεια, την απασχόληση, την καινοτομία και την εκπαίδευση. · Αυτό το επίκεντρο της ΚΓΚ ευθυγραμμίζεται με τις προτεραιότητες στο «Ορίζων 2020» και συμπληρώνει τις άλλες δραστηριότητες της ΕΕ στον τομέα των τροφίμων, ιδίως με την ΕΣΚ (ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας) με αντικείμενο τη «γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα». · Είναι σε θέση να κινητοποιήσει τις επενδύσεις και τη μακροπρόθεσμη δέσμευση του επιχειρηματικού τομέα και προσφέρει δυνατότητες παραγωγής για διάφορα αναδυόμενα προϊόντα και υπηρεσίες – δηλαδή, για την ανάπτυξη νέων και καινοτόμων τεχνολογιών, διαδικασιών και γνώσεων που θα χρησιμεύσουν στην αύξηση μιας βιώσιμης παραγωγής, επεξεργασίας, συσκευασίας και διανομής τροφίμων, ώστε να μειωθούν τα απόβλητα και να προωθηθεί η καλύτερη διατροφή. · δημιουργεί βιώσιμο και συστημικό αντίκτυπο, υπολογιζόμενο με βάση νέους εκπαιδευμένους επιχειρηματίες, νέες τεχνολογίες και νέες επιχειρήσεις Θα ενισχύσει τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις και την εφαρμογή πιο αποδοτικών και βιώσιμων συστημάτων παραγωγής. · Στοχεύει στην εξάλειψη του υψηλού βαθμού κατακερματισμού όλης της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων· ευνοεί την ιχνηλασιμότητα· και θα συγκεντρώσει μια κρίσιμη μάζα άριστων ενδιαφερόμενων φορέων στον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης σε όλο το μήκος της αλυσίδας τροφίμων. · Συνεπώς, απαιτείται διεπιστημονική εργασία με τη συμμετοχή διαφόρων τομέων γνώσης, όπως η γεωπονία, η οικολογία, η βιολογία, η χημεία, η διατροφή, και η κοινωνικοοικονομική. · Θα αντιμετωπίσει το ευρωπαϊκό παράδοξο, επειδή θα εξεύρει νέες καινοτόμες προσεγγίσεις για την εξασφάλιση μιας πιο βιώσιμης και αποτελεσματικής αλυσίδας εφοδιασμού και για τη βελτίωση της ασφάλειας των τροφίμων. Θεματικό δελτίο 3: Καινοτομία για υγιή διαβίωση και ενεργό γήρανση 1. ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Η υγεία, δημογραφική αλλαγή και η ευεξία εντοπίστηκαν ως μεγάλες κοινωνικές προκλήσεις οι οποίες θα εξεταστούν στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020». Οι γενικοί στόχοι κάθε δράσης για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης θα είναι η βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ευρωπαίων πολιτών όλων των ηλικιών και η διατήρηση της οικονομικής βιωσιμότητας των συστημάτων ιατροφαρμακευτικής και κοινωνικής περίθαλψης εν όψει του αυξανόμενου κόστους, της συρρίκνωσης του ανθρώπι