Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα «Διατήρηση του οικοσυστήματος» (1998-2002) (98/C 260/04) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(98) 305 τελικό - 98/0180(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 10 Ιουνίου 1998)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι, με την απόφαση αριθ. . . ./98/ΕΚ (1), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (καλούμενο στο εξής «πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο») για τις δράσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (καλούμενες στο εξής «δράσεις ΕΤΑ») για την περίοδο 1998-2002, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που θα πρέπει να αναληφθούν στον τομέα της διατήρησης του οικοσυστήματος 7

ότι το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3 της συνθήκης ορίζει ότι το πρόγραμμα, πλαίσιο τίθεται σε εφαρμογή μέσω ειδικών προγραμμάτων εκπονούμενων στο πλαίσιο κάθε δράσης, ότι σε κάθε ειδικό πρόγραμμα διευκρινίζονται οι λεπτομέρειες της υλοποίησής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται απαραίτητα 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1994, σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) (2) και σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 των αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τα ειδικά προγράμματα για την εφαρμογή του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή ανέθεσε εξωτερική αξιολόγηση, την οποία διαβίβασε με τα συμπεράσματα και τις παρατηρήσεις της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών 7

ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας σχετικά με το τεχνολογικό και επιστημονικό περιεχόμενο των ειδικών προγραμμάτων, το οποίο περιγράφεται στο έγγραφο εργασίας που ενέκρινε η Επιτροπή στις 5 Νοεμβρίου 1997 (3) 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 130 Ι της συνθήκης, η απόφαση 98/. . ./ΕΚ του Συμβουλίου, της . . ., σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, των κέντρων ερευνών και των πανεπιστημίων καθώς και τους κανόνες διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας (4) (καλούμενοι στο εξής «κανόνες συμμετοχής και διάδοσης») ισχύει για το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο και επιτρέπει τη συμμετοχή του Κοινού Κέντρου Ερευνών στις έμμεσες δράσεις που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα 7

ότι, κατά την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος, εκτός από τη συνεργασία που καλύπτει η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Χώρο ή κάποια συμφωνία σύνδεσης, ενδέχεται να κριθεί σκόπιμη η ανάπτυξη δραστηριοτήτων διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς βάσει του άρθρου 130 Μ της συνθήκης 7

ότι η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος συνεπάγεται επίσης δραστηριότητες και μηχανισμούς με στόχο την τόνωση, τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της ΕΤΑ, ιδίως όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και δραστηριότητες τόνωσης της κινητικότητας και της κατάρτισης των ερευνητών 7

ότι, σύμφωνα με τους στόχους του πρώτου σχεδίου δράσης για την καινοτομία, οι ερευνητικές δραστηριότητες του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου πρέπει να είναι ακριβέστερα προσανατολισμένες στην καινοτομία 7

ότι κρίνεται σκόπιμο, αφενός, να εξετάζεται η πρόοδος της εκτέλεσης του παρόντος προγράμματος για την ενδεχόμενη προσαρμογή του στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις 7 ότι κρίνεται σκόπιμο, αφετέρου, να αξιολογηθούν σε εύθετο χρόνο από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες τα επιτεύγματα του προγράμματος,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα στο θεματικό πεδίο «Διατήρηση του οικοσυστήματος» (καλούμενο στο εξής «ειδικό πρόγραμμα») για την περίοδο από [ημερομηνία έγκρισης του παρόντος προγράμματος] έως 31 Δεκεμβρίου 2002.

Άρθρο 2

1. Σύμφωνα με το παράρτημα III του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, το ποσό που κρίνεται απαραίτητο για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος (καλούμενο στο εξής «ποσό») ανέρχεται σε 2 320 εκατομμύρια Ecu, από τα οποία το 6,3 % κατ' ανώτατο όριο για τις διοικητικές δαπάνες της Επιτροπής.

2. Στο παράρτημα I παρατίθεται ενδεικτική κατανομή ως άνω ποσού.

3. Από το ποσό αυτό,

- 440 εκατομμύρια Ecu αφορούν την περίοδο 1998-1999,

- 1 880 εκατομμύρια Ecu αφορούν την περίοδο 2000-2002.

Εφόσον συντρέχουν λόγοι, το τελευταίο ανωτέρω ποσό αναπροσαρμόζεται με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.4. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή καθορίζει, μεριμνώντας για την τήρηση των επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων και των προτεραιοτήτων που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση, τις πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος, λαμβάνοντας υπόψη τους διαθέσιμους πόρους που έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο των πολυετών δημοσιονομικών προοπτικών.

Άρθρο 3

1. Οι κύριοι άξονες, οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι του ειδικού προγράμματος καθώς και οι αντίστοιχες προτεραιότητες παρατίθενται στο παράρτημα II. Καθορίζονται σύμφωνα με τις βασικές αρχές και τις τρεις κατηγορίες κριτηρίων επιλογής που αναφέρονται στο παράρτημα I του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.

2. Σύμφωνα με τις ως άνω αρχές και τα ως άνω κριτήρια, στην επιλογή δράσεων ΕΤΑ που θα αναληφθούν έχουν εφαρμογή τα κριτήρια επιλογής που αναφέρονται στο άρθρο 10 των κανόνων συμμετοχής διάδοσης.

Εφαρμόζεται επίσης ένα ειδικό για το παρόν πρόγραμμα κριτήριο: η συμμετοχή των οντοτήτων βιομηχανικού χαρακτήρα στις δράσεις επιμερισμένης δαπάνης θα πρέπει να είναι η ενδεδειγμένη για το είδος της εκάστοτε δραστηριότητας.

Κατά την εφαρμογή του προγράμματος, καθώς και στο πρόγραμμα εργασίας που ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, τηρούνται όλα αυτά τα κριτήρια, μολονότι είναι δυνατόν να διαφέρει η στάθμισή τους.

3. Στο ειδικό πρόγραμμα έχουν εφαρμογή οι κανόνες συμμετοχής και διάδοσης.

4. Οι λεπτομέρειες της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο ειδικό πρόγραμμα ορίζονται στο άρθρο 4 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.

5. Οι έμμεσες δράσεις ΕΤΑ του ειδικού προγράμματος ορίζονται στα παραρτήματα II και IV του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.

Οι πρακτικές διαδικασίες εκτέλεσης για το παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζονται στο παράρτημα III.

Άρθρο 4

Βάσει των κριτηρίων που καθορίζονται στο άρθρο 3, των επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων καθώς και των προτεραιοτήτων που αναφέρονται στο παράρτημα II, η Επιτροπή:

α) εξετάζει την πρόοδο της εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος και υποβάλλει, κατά περίπτωση, προτάσεις προσαρμογής, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου,

β) αναθέτει την εξωτερική αξιολόγηση που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, όσον αφορά στις δράσεις που υλοποιούνται τα πεδία που καλύπτει το ειδικό πρόγραμμα.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή εκπονεί πρόγραμμα εργασίας προσδιορίζοντας:

α) το περιεχόμενο του παραρτήματος II 7

β) το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος 7

γ) τις διαδικασίες συντονισμού που υποδεικνύονται στο παράρτημα III 7

δ) και, εάν παραστεί ανάγκη, τα κριτήρια επιλογής καθώς και τον τρόπο εφαρμογής τους για κάθε έμμεση δράση ΕΤΑ.

Το πρόγραμμα εργασίας ενημερώνεται κατά περίπτωση.

2. Για την υλοποίηση των έμμεσων δράσεων ΕΤΑ, η Επιτροπή κινεί, βάσει του προγράμματος εργασίας, τις διαδικασίες που αναφέρονται στους κανόνες συμμετοχής και διάδοσης, πρωτίστως μέσω προσκλήσεων υποβολής προτάσεων.

Άρθρο 6

1. Η Επιτροπή επιφορτίζεται με την εκτέλεση του παρόντος ειδικού προγράμματος.

2. Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή του προγράμματος, την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

3. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλει στην επιτροπή του προγράμματος τα σχέδια μέτρων σχετικά με:

- την εκπόνηση και την ενημέρωση του προγράμματος εργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1,

- την εντολή για την εξωτερική αξιολόγηση που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου,

- οιαδήποτε αναπροσαρμογή της ενδεικτικής κατανομής του ποσού που παρατίθεται στο παράρτημα I.

Άρθρο 7

1. Η επιτροπή του προγράμματος διατυπώνει τη γνώμη της σχετικά με τα σχέδια μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 3, εντός προθεσμίας που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος εφόσον το θέμα επείγει. Αποφασίζει με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης για την έκδοση των αποφάσεων που καλείται να λάβει το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία στην επιτροπή, οι ψήφοι των αντιπροσώπων των κρατών μελών σταθμίζονται σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

Η Επιτροπή θεσπίζει τα σχεδιαζόμενα μέτρα εφόσον είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής.

Εάν τα σχεδιαζόμενα μέτρα δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής ή ελλείψει γνώμης, η Επιτροπή υποβάλλει χωρίς καθυστέρηση στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

Εάν το Συμβούλιο δεν αποφασίσει εντός προθεσμίας έξι εβδομάδων από την ημερομηνία υποβολής της πρότασης τα προτεινόμενα μέτρα θεσπίζονται από την Επιτροπή.

2. Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά την επιτροπή του προγράμματος σχετικά με την πορεία εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος, και ιδίως για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και της επιλογής των έμμεσων δράσεων ΕΤΑ.

Άρθρο 8

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) Κοινή θέση αριθ. 31/98 που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο στις 23 Μαρτίου 1998 (ΕΕ C 178 της 10.6.1998, σ. 49).

(2) ΕΕ L 126 της 18.5.1994, σ. 1 7 απόφαση όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση αριθ. 2535/97/ΕΚ (ΕΕ L 347 της 18.12.1997, σ. 1).

(3) COM(97) 553 τελικό.

(4) COM(97) 587 τελικό (ΕΕ C 40 της 7.2.1998, σ. 14).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΟΣΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΑΞΟΝΕΣ, ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη συμπεριλαμβανομένης και της επίδειξης στους τομείς της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης είναι καθοριστικής σημασίας για την κοινωνική ευζωία των ευρωπαίων πολιτών και την εφαρμογή των πολιτικών της Ένωσης. Η αξιοποίηση των γνώσεων και των τεχνολογιών που αναπτύσσονται από το παρόν πρόγραμμα θα καταστήσει δυνατή την αντιμετώπιση ευρέως φάσματος κοινωνικών και οικονομικών αναγκών συμφιλιώνοντας τοιουτοτρόπως την οικονομική ανάπτυξη με τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος. Οι νέες αγορές θα οδηγήσουν σε ανάπτυξη και στη δημιουργία απασχόλησης, ενώ παράλληλα θα εξασφαλιστεί η αξιόπιστη και ανταγωνιστική παροχή ενέργειας και θα ικανοποιηθούν και οι ενεργειακές ανάγκες. Τα αποτελέσματα θα αποτελέσουν τη βάση για πολιτικές που θα διαμορφωθούν σε κοινοτικό επίπεδο ή που προκύπτουν από διεθνείς δεσμεύσεις για το περιβάλλον, ιδίως, για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κυότο που συνεπάγεται επείγουσα υποστήριξη της ΕΤΑ σε σειρά τομέων.

Το πρόγραμμα αυτό θα υποστηρίξει ολοκληρωμένες διεπιστημονικές προσεγγίσεις που επιδιώκουν την επίλυση προβλημάτων με ευρωπαϊκή διάσταση που απαιτούν νέες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Ο άνθρωπος αποτελεί καθοριστικής σημασίας στοιχείο αλληλεπίδρασης του οικοσυστήματος και, ως εκ τούτου, επιβάλλεται να εξευρεθεί κατάλληλο ισοζύγιο μεταξύ των επιστημονικών και κοινωνικοοικονομικών προσεγγίσεων κατά την εφαρμογή των έργων.

Με το σύνολο των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων ΕΤΑ - που κυμαίνονται από τη βασική έρευνα έως τα έργα επίδειξης - και τη χρήση όλων των καταλλήλων μέσων, συμπεριλαμβανόμενης της υποστήριξης προτάσεων που καλύπτουν το φάσμα των δραστηριοτήτων ΕΤΑ, επιδιώκεται να αντιμετωπισθούν τα κύρια θέματα, ώστε να καταστούν κατανοητότερες οι φυσικές διεργασίες και τα μοντέλα, καθώς και οι αλληλεπιδράσεις τους με ανθρώπινες δραστηριότητες προκειμένου να επιτευχθεί η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και μέσων που να εξασφαλίζουν περαιτέρω πρόοδο προς την κατεύθυνση της αειφόρου ανάπτυξης.

Στρατηγικός στόχος του προγράμματος

Στρατηγικό στόχο αποτελεί η συμβολή στην αειφόρο ανάπτυξη επικεντρώνοντας τις προσπάθειες σε κεντρικές δραστηριότητες που είναι καθοριστικής σημασίας για την κοινωνική ευζωία και την οικονομική ανταγωνιστικότητα στην Ευρώπη. Η πρόοδος των επιστημών και των τεχνολογιών στον τομέα του περιβάλλοντος θα συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας διαβίωσης, θα ευνοήσει την αύξηση, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη της απασχόλησης, επιτρέποντας παράλληλα την αειφόρο διαχείριση των πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος. Η ανάπτυξη αειφόρων ενεργειακών συστημάτων για την Ευρώπη και οι προσπάθειες για διαρκέστερη ανάπτυξη παγκοσμίως με παράλληλο σεβασμό του περιβάλλοντος θα χαρακτηρίζεται από τη μεγαλύτερη ασφάλεια και την ποικιλία του εφοδιασμού με την παροχή ενεργειακών υπηρεσιών υψηλής ποιότητας και χαμηλού κόστους, τη βελτίωση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Μια κοινοτόμος προσέγγιση βάσει δύο κύριων στοιχείων θα επιτρέψει την αντιμετώπιση πολύπλοκων προβλημάτων που θέτει η κοινωνία: οι ολοκληρωμένες διεπιστημονικές και πολυτομεακές δραστηριότητες θα έχουν ως αποτέλεσμα να παρεμβαίνουν, όπου είναι δυνατόν, οι κυρίως ενδιαφερόμενοι - ήτοι σε συνεργασίες μεταξύ του δημοσίου/ιδιωτικού τομέα και τελικών χρηστών από βιομηχανικούς και εμπορικούς τομείς και περιβάλλοντα λήψης αποφάσεων. Οι αποφάσεις θα επικεντρωθούν στην αναζήτηση λύσεων για στρατηγικά προβλήματα. Θα εξετασθούν αποκλειστικά και μόνον προτάσεις με περιφερειακή, ευρωπαϊκή και παγκόσμια σημασία.

Η ευρωπαϊκή ΕΤΑ ασκεί καθοριστικής σημασίας επιρροή σε πολλούς τομείς. Η Ευρώπη καλείται να διατηρήσει το συγκεκριμένο πρωταγωνιστικό ρόλο και να παραμείνει στην πρωτοπορία της προόδου. Σε άλλους τομείς, θα πρέπει να συντελεστούν πρόοδοι για το καλό της κοινωνίας και των εμπορικών και βιομηχανικών τομέων. Τα έργα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης θα επικεντρωθούν, μέσω έξι κεντρικών δράσεων, στα προβλήματα σπανιότητας των υδάτινων πόρων και της ποιότητας του ύδατος, της πλανητικής μεταβολής, του κλίματος και της βιοποικιλότητας, της ολοκληρωμένης και διαρκούς διαχείρισης των θαλασσίων πόρων, της πόλης του μέλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς, της καθαρότερης ενέργειας μέσω της αξιοποίησης των πόρων των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας και της οικονομικότερης και αποδοτικότερης ενέργειας για των ανταγωνισμό στην Ευρώπη. Επιπλέον δραστηριότητες γενικών εφαρμογών θα ασχοληθούν με την καταπολέμηση μείζονων κινδύνων, την ανάπτυξη των τεχνολογιών γεωσκόπησης και τις κοινωνικοοικονομικές πτυχές που σχετίζονται με το περιβάλλον και την ενέργεια στην προοπτική της αειφόρου ανάπτυξης (επιπτώσεις στην κοινωνία, την οικονομία και την απασχόληση). Ιδιαίτερη σημασία θα αποδοθεί επίσης στη διατήρηση, τη βελτίωση και τη διεύρυνση της πρόσβασης στις υποδομές και τις εγκαταστάσεις ΕΤΑ στην Ευρώπη που κρίνονται απαραίτητες για την εκτέλεση πρωτοποριακών ερευνών στον τομέα του περιβάλλοντος.

Κοινωνικοοικονομικές ανάγκες

Η κοινωνία έχει όλο και μεγαλύτερες απαιτήσεις όσον αφορά τους όρους διαβίωσης, ασφάλειας και εκμετάλλευσης σπανίων πόρων, ιδίως μάλιστα όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό για ασφαλείς και οικονομικές ενεργειακές υπηρεσίες. Κατά συνέπεια κρίνεται σημαντικό από τη σκοπιά της άνεσης και της ποιότητας του περιβάλλοντος να εξασφαλιστεί η διάθεση μη ρυπογόνου ενέργειας. Το νερό έχει οικονομική και στρατηγική σημασία. Η αύξηση του πληθυσμού και το υψηλότερο επίπεδο κατανάλωσης πόρων ανά κράτη, η παγκοσμιοποίηση των οικονομικών αγορών και η φυσική ποικιλότητα των επιγείων συστημάτων δημιουργούν ή οξύνουν μείζονα προβλήματα περιβάλλοντος. Η θάλασσα είναι μια λεωφόρος για τις εμπορικές συναλλαγές στην Ευρώπη ενώ παράλληλα αποτελεί καθοριστικής σημασίας πόρο για τον τουρισμό. Είναι, όμως, και ο τελικός αποδέκτης πολλών υποπροϊόντων των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων. Οι πόλεις και η πολιτιστική κληρονομιά τους βρίσκονται στο επίκεντρο της κοινωνικής, πολιτιστικής και οικονομικής ζωής του 80 % των ευρωπαίων πολιτών. Αυτά τα βασικά κοινωνικά προβλήματα θα αντιμετωπισθούν μόνο εάν παράλληλα με την ανάπτυξη των τεχνολογιών, αναλυθεί και ληφθεί δεόντως υπόψη το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο.

Ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

Τα προβλήματα του περιβάλλοντος, τα ενεργειακά συστήματα, τα δίκτυα και οι υπηρεσίες καθώς και οι επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, όπως και τα ζητήματα της αειφόρου ανάπτυξης θα πρέπει να αντιμετωπισθούν σε συνολικό πλαίσιο και εν προκειμένω το ευρωπαϊκό επίπεδο θεωρείται ως η πλέον ενδεδειγμένη κλίμακα. Τα περισσότερα προβλήματα και προκλήσεις είναι κοινά για όλα τα κράτη μέλη και η πλειοψηφία των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων στο πλαισίο του προγράμματος έχουν μια διάσταση όχι μόνον ευρωπαϊκή αλλά και παγκόσμια. Κινητοποιώντας τους πόρους και επικεντρώνοντας τις προσπάθειες στους στόχους καθοριστικής σημασίας, το πρόγραμμα θα αποτελέσει πρωταρχικό στοιχείο της ευρωπαϊκής συμβολής στις προτεραιότητες και τα διεθνή προγράμματα. Οι γνώσεις που συγκεντρώνονται χάρη στις προτεραιότητες ΕΤΑ που εκτελούνται με συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο αφενός, και ο συντονισμός διάσπαρτων ευρωπαϊκών γνώσεων αφετέρου, κρίνονται απαραίτητοι για την αντιμετώπιση εξαιρετικά σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ένωση. Τα στοιχεία αυτά, συμπεριλαμβανομένης της προκανονιστικής έρευνας, θα αποδώσουν γνήσια ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία στις προσπάθειες που καταβάλλονται για τη διαμόρφωση καταλλήλων κανονιστικών πλαισίων, για παράδειγμα, στο πλαίσιο της διαδικασίας που έχει κινηθεί μετά το Κυότο.

Ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα

Η προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης είναι δυνατή μόνο εφόσον επιτευχθεί η συμφιλίωση των οικονομικών στόχων σε θέματα τεχνολογικής ανάπτυξης, ανταγωνιστικότητας και αύξησης με τις επιδιώξεις της κοινωνίας ήτοι την ποιότητα διαβίωσης, την απασχόληση, την ασφάλεια, την υγεία και την ποιότητα του περιβάλλοντος. Η πρόκληση αυτή θα πρέπει να αντιμετωπισθεί στο πλαίσιο σοβαρών διαρθρωτικών και δημογραφικών μεταβολών καθώς και της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας. Βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και επιτυγχάνοντας την αποσύνδεση της οικονομικής αύξησης από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, θα συμβάλλουμε στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την ανάπτυξη της απασχόλησης στην Ευρώπη. Είναι καθοριστικής σημασίας για όλες τις πτυχές της οικονομικής δραστηριότητας ο ασφαλής και οικονομικός ενεργειακός εφοδιασμός και οι ασφαλείς και οικονομικές ενεργειακές υπηρεσίες. Είναι καθοριστικής σημασίας για την απασχόληση οι προμηθευτές και οι φορείς εκμετάλλευσης των ειδών εξοπλισμού να είναι ανταγωνιστικοί στην παγκόσμια αγορά. Σε πολλούς τομείς του προγράμματος, οι δυνατότητες εκμετάλλευσης, σε πλανητική κλίμακα, των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντικές, πράγμα που αναμένεται να συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί ιδίως στους κλάδους του ύδατος, της τεχνολογίας των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας και της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας.

ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΑ ΑΛΛΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Η συνεργασία, ο συντονισμός και η συμπληρωματικότητα θα ενθαρρυνθούν στο πλαίσιο κεντρικών δράσεων του προγράμματος αυτού καθώς και μεταξύ αυτών και των αντιστοίχων άλλων προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων του Κοινού Κέντρου Ερευνών. Ο συντονισμός με τα άλλα θεματικά προγράμματα θα βασιστεί στις εξής αρχές: οι δραστηριότητες που εκτελούνται δυνάμει του προγράμματος για την ποιότητα διαβίωσης και τη διαχείριση των έμβιων πόρων θα επικεντρώνονται στην επιδημιολογική έρευνα σε σχέση με τις περιβαλλοντικές και κλιματικές μεταβολές, ενώ το παρόν πρόγραμμα θα αφιερωθεί στις επιπτώσεις τις κλιματικής μεταβολής στην ανθρώπινη υγεία 7 οι δραστηριότητες του προγράμματος που αφορούν την κοινωνία της πληροφορίας θα επικεντρωθούν στην ανάπτυξη των τεχνολογιών της κοινωνίας της πληροφορίας, και οι δραστηριότητες του παρόντος προγράμματος για την προσαρμογή και την ολοκλήρωση των τεχνολογιών αυτών στις εφαρμογές 7 οι δραστηριότητες του προγράμματος για την ανταγωνιστική και αειφόρο ανάπτυξη θα επικεντρωθούν στη σύλληψη και την εκτέλεση υλικών και τεχνολογιών γενικής εφαρμογής καθώς και στην επεξεργασία των βιομηχανικών αποβλήτων εντός του κέντρου παραγωγής, ενώ οι δραστηριότητες του παρόντος προγράμματος θα εστιασθούν πρωτίστως στην ολοκλήρωση, την εφαρμογή και την επίδειξη υλικών ενεργειακής ή αστικής χρήσης, καθώς και με τη σύλληψη και την ανάπτυξή τους προκειμένου να ικανοποιηθούν ειδικές αστικές ανάγκες ή ανάγκες σχετικές με την προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος και τη διαχείριση των βιομηχανικών αποβλήτων εκτός του κέντρου παραγωγής.

Η συνεργασία με τις κεντρικές δράσεις άλλων προγραμμάτων, η οποία ενδεχομένως να συνεπάγεται την υποχρεωτική συγκρότηση μηχανισμών προκειμένου να αποφευχθούν οι επαναλήψεις των ιδίων εργασιών, θα εφαρμοστεί πρωτίστως στους τομείς της υγείας, της διατροφής και του περιβάλλοντος (κλιματική μεταβολή και ατμοσφαιρική ρύπανση), της αειφόρου ανάπτυξης στη γεωργία και στην αλιεία (θαλάσσια οικοσυστήματα), των συστημάτων και των υπηρεσιών για τους πολίτες (τεχνολογίες γεωσκόπησης και δίκτυα διανομής της ενέργειας), των χερσαίων μεταφορών και των θαλασσίων τεχνολογιών (θαλάσσια οικοσυστήματα, μεταφορά και εκμετάλλευση υποθαλάσσιων υδρογονανθράκων), στην αειφόρο κινητικότητα και τις συνδυασμένες μεταφορές (αστικό περιβάλλον) και την καινοτομία σε θέματα προϊόντων, διαδικασιών και οργάνωσης της παραγωγής (αστικά λύματα, υλικά και βιομηχανικές διαδικασίες).

Θα καταβληθεί επίσης κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα και ο συντονισμός με τις οριζόντιες δραστηριότητες του προγράμματος πλαίσιο.

- Η διεθνής συνεργασία σε πλανητικό επίπεδο με διεθνείς οργανισμούς και επιστημονικούς, εμπορικούς και βιομηχανικούς κύκλους τρίτων χωρών είναι αναπόφευκτη προκειμένου να αντιμετωπισθούν πολλά από τα διαμεθοριακά περιβαλλοντικά προβλήματα που αποτελούν το επίκεντρο διεθνών συμβάσεων και προγραμμάτων, καθώς και για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ενεργειακών πολιτικών και της αλληλεξάρτησης των επιμέρους χωρών σε θέματα εφοδιασμού. Στενοί δεσμοί θα αναπτυχθούν με τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης που είναι υποψήφιες για προσχώρηση, με στόχο τη συνεργασία σε συγκεκριμένες δραστηριότητες έρευνας που κρίνονται απαραίτητες για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων καθώς και για την επίτευξη παρεμφερών στόχων που να ανταποκρίνονται στις προτεραιότητες του προγράμματος το οποίο εξ ορισμού, είναι ανοικτό σε οργανισμούς τρίτων χωρών και σε διεθνείς οργανισμούς. Θα εξακολουθήσει να αποδίδεται σημασία στους τομείς κοινού ενδιαφέροντος και στη συνεργασία, ιδίως όσον αφορά την πλανητική μεταβολή και τα σχετικά προβλήματα, με τη διαμόρφωση και την αξιοποίηση μηχανισμών όπως το ευρωπαϊκό δίκτυο έρευνας για την πλανητική μεταβολή. Θα εξασφαλιστεί επίσης ο συντονισμός με το πρόγραμμα «Η καθιέρωση του διεθνούς ρόλου της ευρωπαϊκής έρευνας» στο πλαίσιο του οποίου θα εκτελεσθούν δραστηριότητες περιφερειακού ενδιαφέροντος ιδίως για τις τρίτες χώρες. Οι νομικοί φορείς τρίτων χωρών και οι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να συμμετάσχουν στο παρόν πρόγραμμα σύμφωνα με τις προτεραιότητες που καθορίζονται και ανάλογα με τους στόχους που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα «Η καθιέρωση του διεθνούς ρόλου της ευρωπαϊκής έρευνας», σύμφωνα με τους κανόνες συμμετοχής και διάδοσης των αποτελεσμάτων καθώς και σύμφωνα με τις πρακτικές διαδικασίες που καθορίζει το άρθρο IV του παρόντος προγράμματος. Οι δυνατότητες που προσφέρουν το Cost και το Eureka θα αξιοποιηθούν πλήρως όπως και η συνεργασία με τους διεθνείς οργανισμούς προκειμένου να δημιουργηθούν συνεργίες μεταξύ των δράσεων και των έργων του παρόντος προγράμματος και των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται σε εθνικό επίπεδο. Όσον αφορά τη συνεργασία με το Eureka, τα έργα που αφορούν θέματα υψηλής προτεραιότητας και κοινού ενδιαφέροντος μπορούν να αναπτυχθούν στο πλαίσιο των προγραμμάτων δράσης.

- Οι δραστηριότητες που σχετίζονται με την καινοτομία και τη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) θα αποτελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής με στόχο να εξαλειφθεί το χάσμα μεταξύ των ερευνητικών αποτελεσμάτων και της ουσιαστικής εκμετάλλευσής τους μέσω εφαρμογών εκ μέρους του εμπορικού τομέα και των αρχών λήψης αποφάσεων. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα ενθαρρυνθούν και θα κληθούν να συμμετάσχουν σε όλες τις δραστηριότητες ΕΤΑ, δεδομένου ότι είναι ευρύτατα αποδεκτό ότι μπορούν να συμβάλλουν κατά πολύ στην καινοτομία. Ειδικά πριμ θα χορηγηθούν για να ευνοηθεί η συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα έργα ΕΤΑ που πραγματοποιούνται μέσω συνεργασιών, καθώς και στην έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη μέσω συνεργασιών εφόσον οι επιχειρήσεις αυτές δεν διαθέτουν μεμονωμένα τις απαραίτητες εγκαταστάσεις έρευνας. Ο «πυρήνας καινοτομίας» που αφορά τις δραστηριότητες προαγωγής υπέρ της διάδοσης και της χρήσης των αποτελεσμάτων του προγράμματος αυτού, θα συμβάλει στην εξασφάλιση της συμπληρωματικότητας και την πλήρη επαφή μεταξύ των δραστηριοτήτων καινοτομίας που υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Καινοτομία και συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων».

- Η επιμόρφωση θα εξακολουθήσει να αποτελεί σημαντική πτυχή, προκειμένου να εξασφαλιστεί η συγκρότηση μιας επιστημονικής κοινότητας που να διαθέτει τα απαραίτητα προσόντα για να εξετάσει τους τομείς που σχετίζονται με το παρόν πρόγραμμα. Η επιμόρφωση αυτή θα εξασφαλιστεί μέσω του προγράμματος Marie Curie και των συμπληρωματικών υποτροφιών επιμόρφωσης καθώς και μέσω τμημάτων τελειοποίησης και εξειδικευμένων τμημάτων. Θα ενθαρρυνθούν επίσης οι μεταφορές προσωπικού και γνώσεων μεταξύ εταίρων και στο πλαίσιο ομίλων ενώ όποτε είναι δυνατόν θα διευκολύνονται οι ανταλλαγές μεταξύ του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα.

α) ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

i) Αειφόρος διαχείριση και ποιότητα του ύδατος

Στόχοι και προτεραιότητες της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης

Ο γενικός στόχος της παρούσας δράσης είναι να ανταποκριθεί σε ένα από τα κύρια αιτήματα των ευρωπαίων πολιτών, ήτοι τον εφοδιασμό με νερό καλής ποιότητας και σε προσιτή τιμή καθώς και σε επαρκή ποσότητα, ιδίως μάλιστα ποσίμου, διαφυλάσσοντας παράλληλα την ακεραιότητα των οικοσυστημάτων. Οι έρευνες επικεντρώνονται πρωτίστως στα ακόλουθα θέματα:

- Ανάπτυξη ολοκληρωμένων προσεγγίσεων για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και των υγρών ζωνών καθώς και την ανάπτυξη των τεχνολογιών επεξεργασίας και καθαρισμού του ύδατος

Στόχο αποτελεί η απόκτηση γνώσεων και η διαμόρφωση των τεχνικών που είναι απαραίτητες για την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, η εναρμόνιση προσφοράς και ζήτησης υπό συνθήκες υψηλής απόδοσης και αειφορίας, η βελτίωση του επιστημονικού υποβάθρου, οι μεθοδολογίες και τα εργαλεία διαχείρισης προκειμένου να καταστούν κατανοητότερα ορισμένα φαινόμενα και να επιτευχθεί η ολοκληρωμένη διαχείριση και η αειφόρος χρήση του ύδατος και των υγρών ζωνών σε επίπεδο λεκανών συλλογής, τηρώντας τις δεσμεύσεις περί διαθεσιμότητας, ποιότητας περιβάλλοντος και κοινωνικοοικονομικής αποδοτικότητας, καθώς και η διαμόρφωση τεχνικών πρόληψης και επεξεργασίας της ρύπανσης του ύδατος, του καθαρισμού του ύδατος και της χρήσης ή/και της ορθολογικής αναχρησιμοποίησης του ύδατος (ιδίως με προσεγγίσεις που να ευνοούν τα κλειστά κυκλώματα και την αξιοπιστία των δικτύων συλλογής και διανομής).

Προτεραιότητες ΕΤΑ: εργαλεία και μέθοδοι ολοκληρωμένης αποδοτικής διαχείρισης των πόρων ύδατος και των υγρών ζωνών 7 αποτελεσματική μεταφορά γνώσεων και ικανοτήτων στους χρήστες του ύδατος 7 ανάπτυξη εφαρμογών σε πραγματική κλίμακα για το σύνολο της Ευρώπης με στόχο τη στήριξη της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7 βελτιστοποίηση των τεχνολογιών επεξεργασίας και καθαρισμού του ύδατος με στόχο να καταστεί αυτό πόσιμο, καθώς και των τεχνικών μείωσης της χρήσης και της ρύπανσης των υδάτων 7 ολοκληρωμένες μέθοδοι επεξεργασίας των υγρών λυμάτων στην πηγή 7 ορθολογική αναχρησιμοποίηση του ύδατος, εφαρμογή των τεχνικών των κλειστών κυκλωμάτων.

- Τεχνολογίες εποπτείας και πρόληψης της ρύπανσης, καθώς και τεχνολογίες προστασίας και διαχείρισης των υπογείων και επιφανειακών υδάτων

Στόχος αποτελεί ο χαρακτηρισμός και η αξιολόγηση της κατάστασης και της εξέλιξης της ποιότητας και της ποσότητας των υπογείων και επιφανειακών υδάτων καθώς και της λειτουργίας των υδατίνων οικοσυστημάτων και των υγρών ζωνών, με στόχο την ορθολογικότερη διαχείριση των πόρων αυτών. Αυτό συνεπάγεται τη διαμόρφωση τεχνικών αξιολόγησης και επεξεργασίας της ρύπανσης από μολυσμένες τοποθεσίες και χώρους απόθεσης.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: βελτίωση των μεθόδων μέτρησης της ποιότητας και της ποσότητας του ύδατος 7 τεχνικές ανάλυσης της ροής των ρύπων, ανάπτυξη τεχνικών και ολοκληρωμένης αξιολόγησης της απορρύπανσης των εδαφών 7 προγνωστικά μοντέλα και προηγμένες μεθοδολογίες αξιολόγησης των επιπτώσεων της ρύπανσης 7 ενημέρωση των κριτηρίων σχετικά με την ποιότητα του ύδατος και των δεικτών που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της πολιτικής που αφορά το νερό.

- Επιτήρηση, ταχεία προειδοποίηση και συστήματα επικοινωνίας

Στόχο αποτελεί η συγκρότηση συστημάτων ικανών να αντιδράσουν σε διαφορετικές κλίμακες χώρου και χρόνου, ιδίως μάλιστα συστημάτων ταχείας ειδοποίησης με άμεση διαβίβαση της πληροφορίας στην πηγή της ρύπανσης.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: συστήματα επιτήρησης των πηγών διάχυτης και σημειακής ρύπανσης καθώς και των διαφόρων περιβαλλόντων υποδοχής, συστήματα ελέγχου και διαχείρισης των δεδομένων, ιδίως για τον εντοπισμό των διαρροών και της διαχείρισης των υπερχειλίσεων καθώς και συστήματα αποτίμησης πλημμύρων και ξηρασιών.

- Τεχνολογίες για τη ρύθμιση των αποθεμάτων και τεχνολογίας για άγονες και ημιάγονες περιοχές καθώς και για περιοχές με έλλειψη ύδατος

Σκοπός είναι να βελτιωθούν και να προστατευθούν οι υδάτινοι πόροι και τα οικοσυστήματα, καθώς και να βελτιστοποιηθούν τα συστήματα διαχείρισης του ύδατος σε περιοχές όπου εμφανίζεται έλλειψη αυτού ενώ παράλληλα να επιτευχθεί καλύτερη διαχείριση των ελλείψεων ύδατος.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: ολοκληρωμένες προσεγγίσεις σε επίπεδο λεκανών συλλογής και συγκέντρωσης του ύδατος λαμβάνοντας υπόψη τις επιμέρους πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές αλληλεπιδράσεις 7 βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης των υδατίνων πόρων και των χρήσεών τους σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο ως εργαλείων λήψης αποφάσεων.

ii) Πλανητική μεταβολή, κλίμα και βιοποικιλότητα

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Κύριο στόχο της συγκεκριμένης κεντρικής δράσης αποτελεί η ανάπτυξη του απαραίτητου επιστημονικού, τεχνολογικού και κοινωνικοοικονομικού υποβάθρου για την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών σε σχέση με τις μεταβολές στο περιβάλλον, καθώς και για να διευκολυνθούν οι ερευνητικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από διεθνείς δεσμεύσεις στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης. Οι προτεραιότητες με στόχο την ολοκληρωμένη προσέγγιση έχουν ως εξής:

- Κατανόηση, επισήμανση, αποτίμηση και πρόβλεψη των διαδικασιών της πλανητικής μεταβολής

Στόχο αποτελεί η συγκέντρωση στις ευρωπαϊκές και περιφερειακές αιτίες και επιπτώσεις των επιμέρους προβλημάτων πλανητικής μεταβολής, όπως η κλιματική μεταβολή, η καταστροφή της οζονόσφαιρας, η απώλεια της βιοποικιλότητας, η απώλεια εύφορων γαιών και οικοτόπων, η διαταραχή στις κινήσεις των ωκεανών. Θα αποδοθεί σημασία τόσο σε φυσικά όσο και ανθρωπογενή φαινόμενα, στο πλαίσιο της αειφόρου χρήσης των φυσικών πόρων.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: ποικιλότητα και μεταβολή των εξής στοιχείων: ατμοσφαιρική σύνθεση, καταστροφή του ατμοσφαιρικού όζοντος και υπεριώδης ακτινοβολία, βιογεωχημικοί και υδρολογικοί κύκλοι, βιοποικιλότητα, κλίμα, ωκεάνιες διεργασίες, επίπεδο της θαλάσσης, σχέση μεταξύ της κλιματικής μεταβολής και της συχνότητας και της κλίμακας ακραίων συμβάντων, κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους και την ανθρώπινη υγεία.

- Η βελτιωμένη κατανόηση των οικοσυστημάτων (χερσαίων και θαλασσίων)

Στόχο αποτελεί να αποδοθεί σημασία στις αλληλεπιδράσεις του οικοσυστήματος με τις επιφάνειες του εδάφους και τη χρήση της γης, το έδαφος, το νερό, την ατμόσφαιρα και τους ωκεανούς, να εξετασθεί ο ρόλος της βιοποικιλότητας και της κλιματικής μεταβολής, οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των οικοσυστημάτων, οι βιογεωχημικοί κύκλοι, η μεγάλης κλίμακας εδαφική υποβάθμιση και απερήμωση.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: σενάριο για την παγκόσμια μεταβολή και τις επιπτώσεις στα χερσαία και θαλάσσια οικοσυστήματα καθώς και στα οικοσυστήματα γλυκού ύδατος και επιπτώσεις για την επισιτιστική ασφάλεια και τη χρήση πόρων, εκτίμηση της βιοποικιλότητας συμπεριλαμβανομένων των απωλειών αυτής, των επιπτώσεων και των κινδύνων λόγω της πλανητικής μεταβολής και της κλιματικής μεταβολής σε σημαντικά συστήματα ή ευπαθείς περιοχές, ανάλυση και ποσοτικοποίηση του ρόλου των οικοσυστημάτων στους βιογεωχημικούς κύκλους, μοντέλα χρήσης γης, τάσεις απερήμωσης.

- Ανάπτυξη σεναρίων και στρατηγικών για την πρόληψη, το μετριασμό και την προσαρμογή στην πλανητική μεταβολή, την κλιματική μεταβολή και την απώλεια βιοποικιλότητας

Στόχο αποτελεί να εξασφαλιστεί στέρεο επιστημονικό υπόβαθρο για τη διαμόρφωση συγκεκριμένων διαχειριστικών στρατηγικών και δράσεων με στόχο την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων που περιγράφονται στην κεντρική δράση.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: διαμόρφωση και αξιολόγηση εναλλακτικών δυνατοτήτων, αποτίμηση της επιστημονικής, οικονομικής, τεχνικής και πολιτικής σκοπιμότητάς τους, καθώς και της αντίστοιχης κοινωνικής αποδοχής τους, προϋποθέσεις αποσύνδεσης της οικονομικής ανάπτυξης από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, αξιολόγηση και βελτίωση των θεσμικών δυνατοτήτων εφαρμογής διεθνών συνθηκών.

- Στήριξη της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής διάστασης των παγκοσμίων συστημάτων παρατήρησης του κλίματος, των επιγείων συστημάτων και των ωκεανών

Στόχο αποτελεί ο εντοπισμός και η συμβολή στην αντιμετώπιση καθοριστικής σημασίας χασμάτων των ήδη υφιστάμενων συστημάτων παρατήρησης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η διάθεση των απαραίτητων δεδομένων για την πρόγνωση, την αποτίμηση των επιπτώσεων και τη διαμόρφωση των εναλλακτικών δυνατοτήτων απόκρισης στα φαινόμενα της πλανητικής μεταβολής.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των οργάνων, συστημάτων και μεθόδων συγκρότησης και επεξεργασίας κωδικοποιημένων σειρών δεδομένων για καθοριστικής σημασίας μεταβλητές τόσο με επιτόπιες μετρήσεις όσο και με τεχνικές τηλεανίχνευσης. Τοιουτοτρόπως θα καλυφθούν δεόντως η ατμόσφαιρα, οι ωκεανοί, το έδαφος, η υδρόσφαιρα, η κρυόσφαιρα και η βιόσφαιρα.

iii) Αειφόρος διαχείριση των θαλασσίων οικοσυστημάτων

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Στόχο της παρούσας κεντρικής δράσης αποτελεί η προαγωγή της αειφόρου και ολοκληρωμένης διαχείρισης των θαλασσίων πόρων και η συμβολή στις πτυχές των περιβαλλοντικών πολιτικών και των πολιτικών αειφόρου ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν τη θάλασσα.

Η συγκεκριμένη κεντρική δράση θα συμβάλει στον καλύτερο συντονισμό των εθνικών θαλάσσιων πολιτικών και, ως εκ τούτου, απαιτεί συνεχή δέσμευση, ιδίως δεδομένου ότι οι ευρωπαϊκές θάλασσες υφίστανται σοβαρότατη εκμετάλλευση και συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον χρησιμοποιούμενων ανά την υφήλιο. Οι ερευνητικοί στόχοι είναι:

- Η ανάπτυξη του επιστημονικού γνωστικού υποβάθρου όσον αφορά τις θαλάσσιες διεργασίες, τα οικοσυστήματα και αλληλεπιδράσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον

Στόχο αποτελεί να διευκολυνθεί η αειφόρος χρήση του θαλασσίου περιβάλλοντος και των πόρων εξασφαλίζοντας παράλληλα τον πλήρη σεβασμό της συνολικής ακεραιότητας και λειτουργίας του.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: επιπτώσεις των φυσικών δυνάμεων, περιβαλλοντικών παραγόντων και αλληλεπιδράσεων στα όρια των ωκεανών όσον αφορά τη λειτουργία των οικοσυστημάτων και τη φυσική ποικιλότητα, ακραία περιβάλλοντα και οι κοινότητές τους: λειτουργία και δυνατότητα εκμετάλλευσης 7 ιζηματικά συστήματα και η συμμετοχή τους στην αειφόρο διαχείριση και αξιοποίηση των πόρων της υφαλοκρηπίδας, του υφαλοπρανούς και του αβυσσαλέου βενθικού πεδίου 7 προέλευση, εμφάνιση και κύκλος των ρυπογόνων ουσιών 7 καθοριστικής σημασίας στοιχεία και τροφικά στοιχεία και οι επιπτώσεις τους στη λειτουργία των οικοσυστημάτων.

- Ανάλυση των αιτιών, των συνεπειών και των λύσεων των τρεχουσών ανθρωπογενών επιπτώσεων στα θαλάσσια οικοσυστήματα

Στόχο αποτελεί η μείωση των επιπτώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας στη βιοποικιλότητα και η αειφόρος λειτουργία των θαλασσίων οικοσυστημάτων καθώς και η ανάπτυξη των απαραίτητων τεχνολογιών για τη διευκόλυνση της ασφαλούς, αποδοτικής και αειφόρου εκμετάλλευσης του θαλασσίου περιβάλλοντος.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: επιπτώσεις των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανόμενης της εισαγωγής ειδών και του βιογεωχημικού κύκλου, στα οικοσυστήματα, μηχανισμοί εξέλιξης της θαλάσσιας βιοποικιλότητας για την αναστροφή των τάσεων υποβάθμισης, διαδικασίες μετριασμού των επιπτώσεων των ρυπογόνων ουσιών και του ευτροφισμού, αποκατάσταση υποβαθμισμένων συστημάτων.

Ανάπτυξη τεχνολογιών για i) το χαρακτηρισμό και την επιτήρηση θαλασσίων περιβαλλόντων, ii) τη συλλογή δειγμάτων, iii) την εκμετάλλευση έμβιων πόρων για βιοτεχνολογικές εφαρμογές, iv) την κοινοποίηση, την ανάλυση, την απεικόνιση και την παρακολούθηση συστημάτων καθώς και τα αβυσσαλέα βενθικά πεδία.

- Ανάπτυξη του δυναμικού επιτήρησης και διαχείρισης των παράκτιων φαινομένων

Στόχο αποτελεί η αντιμετώπιση της ρύπανσης, των πλημμύρων και της διάβρωσης, ιδίως στις ευπαθείς παράκτιες ζώνες, καθώς και η διευκόλυνση της διαμόρφωσης νέων γαιών που αποσπάσθηκαν από τη θάλασσα.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: μακροπρόθεσμες παράκτιες μορφολογικές μεταβολές, αλληλεπιδράσεις μεταξύ οικολογίας, μορφολογίας διάβρωσης και επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων 7 ακραία συμβάντα, ανάλυση κινδύνων, εξέλιξη της κατάστασης της θάλασσας από τα ανοικτά έως την ακτή, δυναμική και σταθερότητα παλιρροϊκών διελεύσεων και ποταμόκολπων, μορφοδυναμική ποταμόκολπων και αλληλεπίδραση ποταμόκολπων ακτής, τελική κατάληξη ρύπων, φυσικοί μηχανισμοί άμυνας των ακτών, αποτίμηση επιπτώσεων των δομών στο θαλάσσιο περιβάλλον, προσαρμογή των καινοτόμων τεχνικών μηχανικής για την ελαχιστοποίηση των διαταράξεων του οικοσυστήματος, όργανα, διαχείριση δεδομένων και μοντέλων για αποτελεσματική επιτήρηση.

- Διευκόλυνση των επιχειρησιακών προβλέψεων για τις θαλάσσιες δραστηριότητες

Στόχο αποτελεί να διευκολυνθούν οι ασφαλείς, αειφόρες παράκτιες επιχειρησιακές δραστηριότητες, λαμβάνοντας υπόψη τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς καθώς και να αναπτυχθούν τα απαραίτητα στοιχεία για τη συγκρότηση καταλλήλου συστήματος θαλάσσιας παρατήρησης.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: ανάπτυξη και πειραματικά συστήματα επιτήρησης, πρόβλεψης και διαχείρισης, με στόχο τις ασφαλείς θαλάσσιες επιχειρήσεις: i) τεχνικές και όργανα παρατήρησης και μετρήσεων για τη συστηματική συλλογή μετρήσεων ωκεάνιων παραμέτρων, ii) βελτιωμένες τεχνικές πρόβλεψης μέσω της περαιτέρω επεξεργασίας μαθηματικών μοντέλων ικανών να προβλέπουν τις επιπτώσεις των φυσικών και των ανθρωπογενών διακυμάνσεων στα θαλάσσια οικοσυστήματα και πόρους, iii) μέθοδοι αποτίμησης της καταλληλότητας των περιβαλλοντικών παραμέτρων και iv) βελτίωση της πρακτικής σύμφωνα με τις απαιτήσεις των διεθνών κανονισμών και συμβάσεων.

iv) Η πόλη του μέλλοντος και η πολιτιστική κληρονομιά

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Ο συνολικός στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να υποστηριχθεί η αειφόρος οικονομική ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα, να βελτιωθεί η διαχείριση των αστικών κέντρων και ο ολοκληρωμένος προγραμματισμός καθώς και να διαφυλαχθεί και να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής και η πολιτιστική ταυτότητα των πολιτών. Ως εκ τούτου επικεντρώνεται αφενός στην εξασφάλιση ολοκληρωμένου κοινωνικοοικονομικού γνωστικού υποβάθρου και προϊόντων, υπηρεσιών, εργαλείων και τεχνολογιών για καλύτερη αστική διαχείριση και, αφετέρου, στις περιβαλλοντικές προκλήσεις και ιδίως τις σχετιζόμενες με τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και των ρυπογόνων εκπομπών.

- Ολοκληρωμένες προσεγγίσεις για την αειφόρο ανάπτυξη των πόλεων και την ορθολογική διαχείριση των πόρων

Στόχο αποτελεί να εκπονηθούν νέα μοντέλα για την αειφόρο ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αστικών κέντρων και των περιφερειών, η εκπόνηση μεσο- και μακροπρόθεσμων κοινωνικοοικονομικών σεναρίων, η ανάπτυξη δραστηριοτήτων έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης με στόχο, ιδίως, την υποστήριξη και την τόνωση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας, του αστικού σχεδιασμού και της αρχιτεκτονικής, της κοινωνικής ολοκλήρωσης, της ασφάλειας, της ενεργειακής αποδοτικότητας και εξοικονόμησης (ιδίως σε κτίρια και στο πλαίσιο των αστικών μεταφορών) καθώς και η εκμετάλλευση των δικτύων πληροφορικής (η έννοια των «ψηφιακών πόλεων»).

Προτεραιότητες ΕΤΑ: σενάρια αστικής ανάπτυξης και ολοκληρωμένα εργαλεία σχεδιασμού, επιπτώσεις των τεχνολογιών των υποδομών, των θορύβων και της αστικής ρύπανσης κάθε προέλευσης στην κοινωνική ανάπτυξη, τη χρήση των πόρων, την υγεία και το περιβάλλον 7 διαχείριση της ζήτησης, ασφάλεια ατόμων και εγκαταστάσεων για την προμήθεια βασικών πόρων (π.χ. ενέργεια, έδαφος και νερό), ολοκληρωμένες προσεγγίσεις για την καλύτερη χρήση και διατήρηση των πόρων καθώς και για τη μείωση της ρύπανσης και των αποβλήτων λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

- Προστασία, διατήρηση και βελτίωση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομίας

Στόχο αποτελεί να επιτευχθεί η υγιής διαχείριση των πολιτιστικών πόρων στις πόλεις και τις αστικές περιφέρειες με στόχο να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής των πολιτών, ο τουρισμός και να δημιουργηθεί απασχόληση.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: προϊόντα, μεθοδολογίες και τεχνολογίες για τη διάγνωση, την προστασία, τη διατήρηση, την αποκατάσταση και την αειφόρο εκμετάλλευση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, με επίκεντρο τα κινητά και ακίνητα πολιτιστικά στοιχεία και στόχο την προαγωγή της αξίας τους και την ποιότητα της ζωής 7 μέτρα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς από τεχνολογικούς και φυσικούς κινδύνους 7 μεθοδολογίες, συμπεριλαμβανομένης της αποτίμησης κινδύνων, για αρμονική και αποτελεσματική ολοκλήρωση της πολιτιστικής κληρονομιάς στο αστικό περιβάλλον.

- Ανάπτυξη και επίδειξη ασφαλών, δίχως επιπτώσεις στο περιβάλλον, οικονομικά αποδοτικών και αειφόρων τεχνολογιών για τη διατήρηση, την ανακαίνιση, την κατασκευή, την αποδιάρθρωση και την κατεδάφιση του κτιστού περιβάλλοντος και ιδίως των μεγάλων οικοδομικών συγκροτημάτων

Στόχο αποτελεί η ανανέωση, η βελτίωση και η προστασία του κτιστού περιβάλλοντος κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις πολιτιστικές επιδιώξεις και τις κοινωνικές ανάγκες, στο πλαίσιο της μακροπρόθεσμης αειφορίας και της βελτιωμένης διαβίωσης.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: τεχνολογίες για οικονομικά αποδοτικές, ασφαλείς και δίχως επιπτώσεις για το περιβάλλον, για το σχεδιασμό, τη συντήρηση, την επιδιόρθωση, τον εκσυγχρονισμό, τη μετασκευή, την κατασκευή, την αποσυναρμολόγηση και την κατεδάφιση του κτιστού περιβάλλοντος, ιδίως για τα μεγάλα οικοδομικά σύνολα 7 βασικές υπηρεσίες για την αντιμετώπιση κινδύνων και υποβαθμίσεων, αποτελεσματικότερη διαμόρφωση πόρων (υλικά, ενέργεια, νερό), ασφάλεια ανθρώπων και εγκαταστάσεων, βέλτιστη αξιοποίηση ή αναχρησιμοποίηση χώρων (επιφανειακών ή υπογείων), συμπεριλαμβανομένης της αναβάθμισης μολυσμένων χώρων, αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων 7 διαχείριση του περιβάλλοντος εσωτερικών χώρων.

- Συγκριτική αξιολόγηση και οικονομικώς αποδοτική εφαρμογή στρατηγικών για τα αειφόρα συστήματα μεταφορών σε αστικό περιβάλλον

Ο επιδιωκόμενος στόχος είναι καθοριστούν οι βέλτιστες καινοτόμες τεχνολογίες, ώστε να μειωθεί ριζικά ο βαθμός ρύπανσης και οι αστικές επιβαρύνσεις με λογικό κόστος για τον χρήστη.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: προωθητικές τεχνολογίες, και οι αντίστοιχες υποδομές, νέα πρωτοποριακά σχέδια για οικονομικά οχήματα όσον αφορά την κατανάλωση ενέργειας με χαμηλές εκπομπές όπως τα οχήματα μηδενικών εκπομπών και τα μικροαυτοκίνητα. Επικύρωση και επίδειξη σε επίπεδο πρωτοτύπων και στόλων οχημάτων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφαλής λειτουργία τους, η ποιότητα διαβίωσης και η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομίας.

v) Καθαρότερη ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Στόχος της παρούσας κοινοτικής δράσης είναι να αναπτυχθούν τεχνολογίες οι οποίες να συμβάλουν στην ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της παραγωγής και της χρήσης της ενέργειας στην Ευρώπη σύμφωνα με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής. Αυτό θα συμβάλει στη διατήρηση του οικοσυστήματος μειώνοντας τις εκπομπές σε τοπικό και πλανητικό επίπεδο και αυξάνοντας το μερίδιο των νέων και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. Παράλληλα, θα ληφθούν μέτρα προκειμένου να μελετηθούν οι πηγές των καθαρών μορφών ενέργειας και ιδίως των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας καθώς και προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμβολή στη μείωση των επιπτώσεων που έχει για το περιβάλλον η σημερινή χρήση ορυκτών καυσίμων. Οι εργασίες θα επικεντρωθούν κατά προτεραιότητα σε:

- Μεγάλης κλίμακας παραγωγή ενέργειας ή/και θερμότητας με μείωση των εκπομπών CO2 από άνθρακα, βιομάζα και άλλα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένης της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ενέργειας

Στόχο αποτελεί η επίτευξη ουσιαστικών βελτιώσεων όσον αφορά την αποδοτικότητα με παράλληλη μείωση του κόστους και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των διαδικασιών μετατροπής της ενέργειας, από ορυκτά καύσιμα ή ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: καύση και άλλες διαδικασίες θερμοχημικής μετατροπής (π.χ. αεριοποίηση, πυρόλυση), παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και/ή θέρμανσης με μείωση των εκπομπών CO2 από άνθρακα, βιομάζα, απόβλητα και άλλα καύσιμα 7 βελτίωση της αποδοτικότητας των στροβιλογεννητριών αερίου, των κινητήρων αερίου και των κινητήρων ντήζελ 7 συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ενέργειας.

- Ανάπτυξη και επίδειξη, συμπεριλαμβανομένης της επικεντρωμένης παραγωγής, των τεχνολογιών μετατροπής για τις κύριες νέες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ιδίως τις τεχνολογίες που αφορούν τη βιομάζα, τους συσσωρευτές καυσίμου, την αιολική και ηλιακή ενέργεια

Στόχο αποτελεί η ανάπτυξη νέων και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας σε εφαρμογές δικτύου και μεμονωμένα, όπου υπάρχουν προοπτικές ουσιαστικής συμβολής στον ενεργειακό εφοδιασμό.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: συσσωρευτές καυσίμου, για ακίνητες και μεταφορικές εφαρμογές 7 καθαρή μετατροπή και αποδοτική αξιοποίηση της βιομάζας στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων αλυσίδων ενεργειακής παραγωγής 7 αιολογική ενέργεια, σε υπεράκτιες και χερσαίες εφαρμογές, φωτοβολταϊκές και θερμικές ηλιακές τεχνολογίες, άλλες δυνατότητες αξιοποίησης των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας που θα μπορούσαν να συμβάλουν ουσιαστικά στην υλοποίηση των στόχων του προγράμματος.

- Ολοκλήρωση των νέων και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στα ενεργειακά συστήματα

Στόχο αποτελεί η υπέρβαση των προβλημάτων που σχετίζονται με την ενσωμάτωση νέων ενεργειακών πηγών σε ήδη διαμορφωμένα ενεργειακά συστήματα, καθώς και η ανάπτυξη νέων εφαρμογών και η υπέρβαση των φραγμών που παρεμποδίζουν τη μεγαλύτερη εξάπλωση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: αντιμετώπιση των τεχνικών προβλημάτων που σχετίζονται με την ένταξη των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στα ενεργειακά δίκτυα και διαδικασίες 7 υβριδικά συστήματα συνδυασμού διαφόρων ανανεώσιμων μορφών ενέργειας ή συνδυασμού ανανεώσιμων μορφών ενέργειας με συμβατικά συστήματα, βελτίωση της αποδοχής των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας π.χ. με τη μείωση των οπτικών ενοχλήσεων, των ηχητικών οχλήσεων 7 προσδιορισμός και επιδίωξη ανεύρεσης μεθόδων εξάλειψης των μη τεχνικών φραγμών που παρεμποδίζουν την ολοκλήρωση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας.

- Αποδοτικές οικονομικά τεχνολογίες προστασίας του περιβάλλοντος στον τομέα της παραγωγής ενέργειας

Στόχο αποτελεί η μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της παραγωγής ενέργειας με επίκεντρο τις πλέον ρυπαίνουσες ενεργειακές δραστηριότητες.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: τεχνολογίες περιορισμού των εκπομπών για σταθμούς προαγωγής ενέργειας, π.χ. για τη μείωση εκπομπών CO2, SOx, NOx και άλλων ρύπων), καθαρισμός θερμών αερίων και κατανόηση βασικών επιστημονικών φαινομένων.

vi) Οικονομική και αποδοτική ενέργεια για μια ανταγωνιστική Ευρώπη

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Στόχος της συγκεκριμένης κοινοτικής δράσης είναι να εξασφαλίσει η Ευρώπη αξιόπιστο, καθαρό, αποδοτικό, ασφαλή και οικονομικό ενεργειακό εφοδιασμό που να είναι επωφελής για τους πολίτες της, τη λειτουργία της κοινωνίας και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Κρίνεται απαραίτητη η ανταγωνιστικότητα ή η αποδοτικότερη χρήση της ενέργειας με τεχνολογίες που να είναι ικανές να επιτύχουν ουσιαστική συνολική μείωση του κόστους και μείωση της ενεργειακής έντασης. Είναι απαραίτητο να αναληφθεί δράση σε όλα τα στάδια του ενεργειακού κύκλου -παραγωγή, διανομή και τελική χρήση- με στόχο τη βελτίωση της αποδοτικότητας και τη μείωση των δαπανών. Οι εργασίες κατά προτεραιότητα θα εστιαστούν στους εξής τομείς:

- Τεχνολογίες για την ορθολογική και αποδοτική τελική χρήση της ενέργειας

Στόχο αποτελεί να γίνουν σοβαρά βήματα προς ένα αειφόρο ενεργειακό σύστημα μειώνοντας ουσιαστικά την ενεργειακή ένταση της ζήτησης και επιτυγχάνοντας την αποτελεσματικότερη και διαρκέστερη χρήση της ενέργειας στο κτιστό περιβάλλον, τις μεταφορές και τη βιομηχανία (συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας). Προς τούτο απαιτείται ανάπτυξη και εξάπλωση νέων τεχνολογιών, βελτιώνοντας ήδη υφιστάμενες τεχνολογίες και τη διάδοση και επίδειξη με στόχο την τροποποίηση της συμπεριφοράς του χρήστη. Η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη θα επικεντρωθούν στους τομείς που εμφανίζουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες αειφόρου χρήσης της ενέργειας.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: φωτισμός, θέρμανση και ψύξη χώρων και την ολοκλήρωση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στα κτίρια. Βελτίωση της ενεργειακής και περιβαλλοντικής αποδοτικότητας των οχημάτων και της αντίστοιχης υποδομής συμπεριλαμβανομένων των καυσίμων, την αποθήκευση, τη μετατροπή, την καύση και τη μεταφορά της ενέργειας 7 μείωση της ενεργειακής έντασης των βιομηχανικών διαδικασιών.

- Τεχνολογίες για τη διαβίβαση και τη διανομή της ενέργειας

Στόχο αποτελεί η πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού των ευφυών ενεργειακών δικτύων όσον αφορά τη βελτιστοποίηση της αποδοτικότητας του συνολικού ενεργειακού συστήματος μέσω της βελτίωσης της ελαστικότητας, της αξιοπιστίας και της ανταγωνιστικότητας των συστημάτων ενεργειακής διαβίβασης και διανομής με παράλληλη μείωση του κόστους, των απωλειών κατά τη διαβίβαση και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Θα αποδοθεί ιδιαίτερη σημασία στη διευκόλυνση ολοκλήρωσης των νέων πόρων εφοδιασμού στα ευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα και της διαχείρισης ελευθερωμένων ενεργειακών αγορών καθώς και στη στήριξή τους.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: νοήμονα συστήματα ενεργειακής διαβίβασης και διανομής 7 διαβίβαση φυσικού αερίου σε μεγάλες αποστάσεις 7 βελτιστοποίηση των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου των δικτύων 7 βέλτιστη αποδοτικότητα των συστημάτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και περιφερειακής θέρμανσης και ψύξης, υπεραγωγιμότητα.

- Τεχνολογίες για την αποθήκευση ενέργειας σε μάκρο- και μίκρο- κλίμακα

Στόχο αποτελεί η ουσιαστική βελτίωση της αποδοτικότητας της ενεργειακής αποθήκευσης, σε μάκρο-κλίμακα, προκειμένου να βελτιστοποιηθούν οι επιπτώσεις των διαλειπόντων πόρων ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, σε μεσαία κλίμακα προκειμένου να εξασφαλιστεί ανάπτυξη οχημάτων με μηδενικές εκπομπές και σε μικροκλίμακα προκειμένου να επιτευχθούν περαιτέρω μειώσεις μεγέθους στις ηλεκτρονικές συσκευές.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: αξιόπιστες και οικονομικές τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας, και για το υγροποιημένο φυσικό αέριο και το υγροποιημένο πετρελαϊκό αέριο, Η2, προηγμένων συσσωρευτών, σε μάκρο και μικροκλίμακα, για σταθερές και κινητές εφαρμογές.

- Βελτιωμένη ερευνητική, εξορυκτική και παραγωγική αποδοτικότητα για τα ορυκτά καύσιμα

Στόχο αποτελεί να καταστεί αποτελεσματικότερος ο εντοπισμός των ενεργειακών πόρων που είναι διαθέσιμοι εντός της ΕΕ και να βελτιστοποιηθεί η εκμετάλλευσή τους, μειώνοντας τις δαπάνες και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παραγωγής τους με την ανάπτυξη τεχνολογιών που να είναι ανταγωνιστικές στις διεθνείς αγορές.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: βελτίωση των εργαλείων χαρακτηρισμού και διαχείρισης των αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων, τεχνολογίες παραγωγής για υδρογονάνθρακες, ιδίως σε εχθρικές βενθικές τοποθεσίες, τεχνικές μείωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και βελτιωμένης ανάκτησης για τους υδρογονάνθρακες, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών ευρύτερης εφαρμογής π.χ. ηλιοθερμικής ενέργειας 7 ανάκτηση υδρογονανθράκων από ανθρακοφόρα στρώματα.

- Βελτίωση της αποδοτικότητας των νέων και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας

Στόχο αποτελεί η επίτευξη της ευρύτερης δυνατής χρήσης των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας μέσω της μείωσης του κόστους της χρήσης τους κατά την ενεργειακή παραγωγή και μέσω της προώθησης των γνώσεων όσον αφορά τη διαθεσιμότητα ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στην Ευρώπη, βελτιώνοντας την αποδοτικότητα των τεχνολογιών και μειώνοντας τις δαπάνες κατασκευής τους.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: εκμετάλλευση της βιομάζας και διαχείριση των αποβλήτων ως πηγής καυσίμων, βελτίωση της αποδοτικότητας των φωτοβολταϊκών κυττάρων και των αεροτουρμπίνων, μείωση των δαπανών παραγωγής των για τις ανανεώσιμες τεχνολογίες (π.χ. λεπίδες τουρμπίνων, φωτοβολταϊκές συστοιχίες).

- Εκπόνηση σεναρίων όσον αφορά τις τεχνολογίες προσφοράς και ζήτησης σε συστήματα οικονομίας/περιβάλλοντος/ενέργειας και αλληλεπιδράσεις τους, και η ανάλυση της αποδοτικότητας του κόστους (βάσει των συνολικών δαπανών κύκλου ζωής) και η αποδοτικότητα όλων των ενεργειακών πηγών

Στόχο αποτελεί η ανάπτυξη στρατηγικών παραγωγής και χρήσης ενέργειας, για την εισαγωγή νέων ενεργειακών τεχνολογιών και για την ανάπτυξη αντίστοιχης πολιτικής.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: ανάλυση μάκρο και βραχυπρόθεσμων σεναρίων σε πλανητικό, κοινοτικό και περιφερειακό επίπεδο για την προσφορά και τη ζήτηση στο πλαίσιο των οικονομικών εξελίξεων, των κοινωνικών και περιβαλλοντικών αναγκών 7 ανάλυση μοντέλων και πολιτικών επιπτώσεων 7 συνολική εκτίμηση των ενεργειακών αγορών και τεχνολογικές επιπτώσεις, λαμβάνοντας υπόψη την λειτουργία των ελευθερωμένων ενεργειακών αγορών.

β) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ

i) Καταπολέμηση σημαντικών φυσικών και τεχνολογικών κινδύνων

Στόχοι και δραστηριότητες ΕΤΑ

Στόχο αποτελεί η διαμόρφωση, χάρη στην καλύτερη κατανόηση των συντελούμενων διεργασιών του μηχανισμού και των διεργασιών που ευθύνονται για φυσικούς και τεχνολογικούς κινδύνους, τεχνικών και μεθόδων αξιολόγησης των επιπτώσεων στο περιβάλλον, πρόβλεψης, πρόληψης, αξιολόγησης και μείωσης των κινδύνων. Οι αναλαμβανόμενες δραστηριότητες θα αποσκοπούν επίσης στην υποστήριξη της συγκρότησης βελτιωμένων συστημάτων για την καλύτερη λήψη αποφάσεων, καθώς και την αξιολόγηση και την επικύρωση, για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των κινδύνων και τη διαχείριση των εκτάκτων καταστάσεων.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: εντοπισμός και ανάλυση των παραγόντων που συμβάλουν στην αύξηση του επιπέδου των φυσικών κινδύνων 7 ανάπτυξη και βελτίωση των μεθόδων, των μοντέλων και των οργάνων αξιολόγησης των κινδύνων και της ευπάθειας, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην ποσοτική έκφραση της τάξης μεγέθους σύγχρονων και μελλοντικών κινδύνων 7 ανάπτυξη αποτελεσματικών εργαλείων και μεθόδων για τη διαχείριση των πληροφοριών 7 ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων και τεχνικών για την καταπολέμηση των καταστροφών και τον περιορισμό των επιπτώσεών τους 7 βελτίωση της ασφαλούς εκμετάλλευσης επικινδύνων εγκαταστάσεων.

ii) Τεχνολογίες δορυφορικής γεωσκόπησης (1)

Στόχος και δραστηριότητες ΕΤΑ

Στρατηγικό στόχο αποτελεί η δημιουργία μόνιμης ευρωπαϊκής επιχειρησιακής δυναμικότητας για την παρατήρηση της γης από το διάστημα, με στόχο τη βελτίωση της κατανόησης του πλανήτη, την αποτελεσματικότερη προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, την καλύτερη διαχείριση των πόρων τη χωροταξική διαμόρφωση και τη μείωση σημαντικών κινδύνων. Η συγκεκριμένη δράση ΕΤΑ θα καταλήξει σε εφαρμογές, προϊόντα και υπηρεσίες που θα βασίζονται στη γεωσκόπηση με στόχο την επιτήρηση του περιβάλλοντος και τη διαχείριση των πόρων και των οικοσυστημάτων. Θα αποσκοπεί ιδίως στην αντιμετώπιση των αναγκών ευρέος φάσματος χρηστών και πρωτίστως των αρχών των κρατών μελών. Η γεωσκόπηση θα ολοκληρωθεί τοιουτοτρόπως, εφόσον συντρέχουν λόγοι, και με άλλες συναφείς τεχνολογίες όπως ο εναέριος τηλεεντοπισμός, οι δορυφορικές τηλεπικοινωνίες, η πλοήγηση και τα συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών.

Κατά προτεραιότητα θα υλοποιηθούν οι δράσεις που αναφέρονται κατωτέρω, ιδίως στο πλαίσιο του έργου «Κέντρο παρατήρησης της γης».

Προτεραιότητες ΕΤΑ: καινοτόμες πειραματικές εφαρμογές και επικεντρωμένη μεθοδολογική έρευνα με στόχο τη βελτίωση της αποδοτικότητας των δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται στους τομείς της κοινοτικής δράσης με υψηλή προτεραιότητα 7 μελέτη των τεχνικών, νομικών και οικονομικών πτυχών 7 εξέταση των απαιτήσεων και μελέτες σκοπιμότητας με στόχο την καταγραφή των προδιαγραφών που πρέπει να ισχύουν για τις νέες υπηρεσίες και αποστολές 7 διαμόρφωση νέων σεναρίων με στόχο αυτόνομες επιχειρησιακές υπηρεσίες 7 εκστρατείες προαγωγής, εκπαίδευσης και επιμόρφωσης με στόχο τη βελτίωση της χρήσης των δεδομένων γεωσκόπησης και των σημερινών και μελλοντικών πηγών πληροφόρησης.

iii) Κοινωνικοοικονομικές πτυχές των περιβαλλοντικών μεταβολών στην προοπτική της αειφόρου ανάπτυξης

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Συνολικό στόχο αποτελεί η συγκρότηση στέρου επιστημονικού υπόβαθρου για τη διαμόρφωση μοντέλων αειφόρου ανάπτυξης και η προαγωγή της εφαρμογής και της χρήσης των μοντέλων αυτών. Οι δραστηριότητες θα αποσκοπούν επίσης στο να διευκολύνουν την ένταξη των προβληματισμών που αναπτύσσονται σχετικά με την αειφόρο ανάπτυξη στις βασικές τομεακές πολιτικές της Κοινότητας, ιδίως στους κλάδους της βιομηχανίας, των μεταφορών, του τουρισμού κ.λπ. καθώς και στις κεντρικές δράσεις του πέμπτου προγράμματος πλαισίου.

Προκειμένου να επιτύχει η ολοκλήρωση αυτή, θα πρέπει να απογραφούν και να εκτιμηθούν οι υφιστάμενες βασικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ παραγόντων όπως οι κοινωνικοοικονομικές δυνάμεις που ωθούν την τεχνολογική μεταβολή, η παγκοσμιοποίηση της βιομηχανίας, οι κοινωνικές συμπεριφορές και οι περιβαλλοντικές μεταβολές καθώς και οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις τους. Η αποτελεσματική εφαρμογή των γνώσεων αυτών στη διαμόρφωση των πολιτικών εξαρτάται από την ανάπτυξη και την εκπόνηση τελειοποιημένων μεθόδων και εργαλείων στρατηγικού χαρακτήρα.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: απογραφή και αξιολόγηση των υφιστάμενων βασικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης και των περιβαλλοντικών μεταβολών 7 αξιολόγηση των αναπτυσσόμενων δυναμικών και επιπτώσεων από στρατηγική άποψη, θεσμική και δημογραφική άποψη καθώς επίσης και υπό όρους παραγωγής και κατανάλωσης, τεχνολογικής ανάπτυξης, διανομής, ασφάλειας, πολιτισμού και δεοντολογίας. Ανάπτυξη και χρήση μεθόδων και οργάνων ολοκλήρωσης και προαγωγής των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων 7 περιγραφή και μέτρηση των επιπτώσεων όσον αφορά την αειφόρο ανάπτυξη, ανάπτυξη δεικτών αειφόρου ανάπτυξης και ανάλυση οικολογικών «αποτυπώσεων». Σύλληψη και συγκριτική αξιολόγηση των επιμέρους προσεγγίσεων της οικολογικής αποδοτικότητας, και ιδίως της ορθολογικής χρήσης πόρων, καθώς και της βιομηχανικής οικολογίας 7 διαρκής κατανάλωση 7 αρχές χρηστής περιβαλλοντικής διαχείρισης με στόχο την εξασφάλιση της αειφόρου ανάπτυξης.

iv) Μελέτη των κοινωνικοοικονομικών πτυχών της ενέργειας στην προοπτική της αειφόρου ανάπτυξης (επιπτώσεις στην κοινωνία, την οικονομία και την απασχόληση)

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Στόχο αποτελεί η ανάπτυξη και η εφαρμογή των εργαλείων αξιολόγησης και παρακολούθησης των κοινωνικοοικονομικών πτυχών των ενεργειακών τεχνολογιών, συστημάτων και υπηρεσιών σύμφωνα με την επιλεγόμενη προσέγγιση τεχνολογικής αξιολόγησης στο επίπεδο του έργου και μια προσέγγιση συνολικής ανάλυσης ανά σύστημα σε μια πολύ γενικότερη προοπτική.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: για την τεχνολογική αξιολόγηση: η κοινωνική διάσταση (συμπεριφορά, αποδοχή), η διάσταση της καινοτομίας και ιδίως τα μέτρα διοικητικού ελέγχου και οι επιπτώσεις άλλων πολιτικών, η αξιολόγηση εξωτερικών παραγόντων και η εσωτερίκευσή τους και, τέλος, η συγκριτική αξιολόγηση 7 για την ανάλυση κατά σύστημα: κατανόηση των σχέσεων μεταξύ της ενέργειας, του περιβάλλοντος, των τεχνολογιών και της οικονομικής ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές αξίες και τους φυσικούς και ανθρώπινους πόρους.

γ) ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ

Στόχοι

- Ενθάρρυνση της διεθνικής χρήσης των δημόσιων και ιδιωτικών υποδομών που ανταποκρίνονται σε βασικές ανάγκες, με στόχο την καλύτερη εκμετάλλευσή τους, την αποφυγή επανάληψης των ιδίων εργασιών και την ανταπόκριση στις νεοεμφανιζόμενες ανάγκες υψηλής προτεραιότητας.

Δραστηριότητες

Για την αύξηση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας και τη βελτίωση των αναλαμβανομένων προσπαθειών, η κοινοτική ενίσχυση θα επικεντρωθεί:

- στο διεθνικό συντονισμό, την ολοκληρωμένη διαχείριση των ειδικών πτυχών εκμετάλλευσης και την πρόσβαση στις υφιστάμενες υποδομές καθώς και τη βελτίωσή τους 7

- στο συντονισμό και τη συμπληρωματικότητα των εθνικών ή πολυεθνικών πρωτοβουλιών με στόχο τη δημιουργία των υποδομών που κρίνονται απαραίτητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο 7

- στη συγκρότηση δικτύων των κοινοτήτων ερευνητών και χρηστών, μέσω έργων έρευνας και δραστηριοτήτων ειδικής επιμόρφωσης, με επίκεντρο τις κατάλληλες υποδομές, ή τη συνεργασία πολλών εταίρων ενόψει της συγκρότησης ολοκληρωμένου φορέα παροχής υπηρεσιών 7

- η ενίσχυση της συμβατότητας επιμέρους συστημάτων, ώστε να καθίσταται δυνατή η ταχεία και αποτελεσματική ολοκλήρωση υποδομών και πόρων.

Υποδομές

Υποδομές στήριξης που επιτρέπουν την αξιολόγηση και την παρατήρηση του γήινου περιβάλλοντος (όπως οι ωκεανοί) με στόχο τη βελτίωση των προβλέψεων όσον αφορά τους φυσικούς κινδύνους και την πλανητική μεταβολή και θα περιλαμβάνουν ιδίως:

- ερευνητικές υποδομές για το κλίμα και την πλανητική μεταβολή: κέντρα κλιματικών προβλέψεων, υπερυπολογιστές, υποδομές αρχειοθέτησης, κέντρα ολοκληρωμένης επεξεργασίας, βάσεις δεδομένων για το κλίμα και την πλανητική μεταβολή, θαλάμους προσομοίωσης, επίγειους σταθμούς και αεροσκάφη για την παρακολούθηση της ατμόσφαιρας, συστήματα και δίκτυα για την επιτήρηση των παλαιοπεριβαλλοντικών πληροφοριών, ταξινομικές εγκαταστάσεις.

- εγκαταστάσεις θαλάσσιας έρευνας: βάσεις θαλασσίων δεδομένων, συλλογή θαλασσίων δειγμάτων εγκαταστάσεις ταξινομίας, λεκάνες πειραματισμού, ερευνητικά σκάφη, πλατφόρμες και κέντρα πρόβλεψης της κατάστασης του ωκεανού, επανδρωμένα, ρομποτικά και αυτόματα συστήματα παρατήρησης.

- ερευνητικές εγκαταστάσεις για τους φυσικούς κινδύνους: βασικές εγκαταστάσεις και επιχειρησιακά δίκτυα για τα δεδομένα που σχετίζονται με τους σεισμούς, τις πλημμύρες, τα παλιρροϊκά κύματα, τις καταιγίδες, τις κατολισθήσεις, τις εκρήξεις ηφαιστείων και τις πυρκαγιές σε δασώδεις περιοχές.

(1) Οι δραστηριότητες που σχετίζονται με τις διαστημικές τεχνολογίες οι οποίες εκτελούνται στο πλαίσιο διαφόρων προγραμμάτων, αποτελούν αντικείμενο κεντρικού συντονισμού.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΕΙΔΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Το ειδικό πρόγραμμα εκτελείται με έμμεσες δράσεις-ΕΤΑ που καθορίζονται στα παραρτήματα II και IV του πέμπτου προγράμματος πλαίσιο. Επιπλέον, ειδικά για το συγκεκριμένο ειδικό πρόγραμμα ισχύουν οι κάτωθι εκτελεστικές διαδικασίες:

1. Συνοδευτικά μέτρα

Τα συνοδευτικά μέτρα συνίστανται κυρίως σε:

- μελέτες στήριξης του ειδικού προγράμματος, συμπεριλαμβανόμενης της προπαρασκευής των μελλοντικών δραστηριοτήτων,

- στην ανταλλαγή πληροφοριών, διαλέξεων, σεμιναρίων, εργαστηρίων ή επιστημονικών και τεχνικών συναντήσεων,

- στην προσφυγή σε εξωτερική εμπειρογνωμοσύνη, συμπεριλαμβανόμενης της πρόσβασης στις βάσεις επιστημονικών δεδομένων, ιδίως όσον αφορά εξέταση του ειδικού προγράμματος που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1 του πέμπτου προγράμματος πλαίσιο, την εξωτερική αξιολόγηση που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 2 του πέμπτου προγράμματος πλαίσιο, την αξιολόγηση των εμμέσων δράσεων ΕΤΑ ή την παρακολούθηση της εφαρμογής τους,

- δραστηριότητες διάδοσης, ενημέρωσης και επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των επιστημονικών δημοσιεύσεων, και δραστηριότητες αξιοποίησης των αποτελεσμάτων και μεταφοράς των τεχνολογιών,

- δράσεις επιμορφωτικού χαρακτήρα συνδεδεμένες προς τις δραστηριότητας ΕΤΑ που σχετίζονται με το συγκεκριμένο ειδικό πρόγραμμα, εκτός των υποτροφιών Marie Curie,

- στήριξη των δράσεων ευαισθητοποίησης και παροχής αρωγής στους ερευνητικούς παράγοντες και ιδίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας,

- στήριξη της προώθησης των κοινών δομών και της συμβατότητας, της θέσπισης κανονιστικών προτύπων, της επεξεργασίας, της διαχείρισης και της ανταλλαγής δεδομένων,

- στην προσφυγή σε εξωτερικό δυναμικό για τη συγκρότηση και την πρόσβαση σε υπηρεσίες και δίκτυα πληροφορίας, αρωγής ή προαγωγής της έρευνας και της καινοτομίας.

2. Συντελεστής οικονομικής συμμετοχής

Στην ειδική περίπτωση των έργων ΕΤΑ, των έργων επίδειξης και των ολοκληρωμένων έργων, θεωρούνται επιλέξιμες δαπάνες οι δαπάνες χρήσης ερευνητικών σκαφών, θαλάσσιων και αεροναυτικών πλατφόρμων. Οι αντίστοιχες δαπάνες αναλύονται λεπτομερώς στο πρόγραμμα εργασίας.

3. Συμπληρωματικές διατάξεις σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής στη διάδοση

Το πρόγραμμα αυτό είναι επίσης ανοικτό στη συμμετοχή κατά πρόγραμμα νομικών προσώπων με έδρα σε τρίτες χώρες καθώς και διεθνών οργανισμών, υπό την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή τους αποτελεί ουσιαστική συμβολή στην υλοποίηση του.

Οι φορείς αυτοί καθώς και οι αντίστοιχοι διεθνείς οργανισμοί είναι δυνατόν κατ' εξαίρεση να γίνουν αποδέκτες χρηματοδότησης εφόσον η συμμετοχή τους παρέχει πλεονεκτήματα και προσφέρει προστιθέμενη αξία για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος.

4. Διαδικασίες συντονισμού

Η Επιτροπή μεριμνά, στο πλαίσιο του προγράμματος, ώστε να εξασφαλίζεται η συμπληρωματικότητα μεταξύ των εμμέσων δράσεων ΕΤΑ, ιδίως με τη συγκέντρωσή τους γύρω από έναν κοινό στόχο, καθώς και προκειμένου να αποφεύγονται οι επαναλήψεις των εργασιών, υπό την επιφύλαξη των νόμιμων συμφερόντων όσων προτείνουν έμμεσες δράσεις ΕΤΑ.

Παράλληλα εξασφαλίζεται ο συντονισμός μεταξύ των δράσεων του ειδικού προγράμματος και εκείνων που εκτελούνται στο πλαίσιο:

- άλλων ειδικών προγραμμάτων για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος πλαίσιο,

- των ερευνητικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την εκτέλεση της απόφασης . . ./. . ./ΕΚΑΕ του Συμβουλίου, της . . . σχετικά με πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΚΑΕ) για τις δραστηριότητες έρευνας και εκπαίδευσης (1998-2002),

- άλλων ευρωπαϊκών ερευνητικών σχημάτων όπως το EUREKA και το COST,

- άλλων κοινοτικών οργάνων που ενδιαφέρονται για την έρευνα όπως τα PHARE, TACIS, MEDA, FEI, τα διαρθρωτικά ταμεία και η ΕΤΕ καθώς και τα προγράμματα στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας.

Ο συντονισμός αυτός αφορά:

i) τον εντοπισμό των κοινών θεμάτων ή προτεραιοτήτων που οδηγούν:

- σε ανταλλαγή πληροφοριών,

- στην από κοινού εκτέλεση εγκεκριμένων εργασιών, με την εφαρμογή ιδίως μίας των διαδικασιών που αναφέρονται στο άρθρο 9 των κανόνων συμμετοχής και διάδοσης,

ii) στην αναδιανομή των προτάσεων για έμμεσες δράσεις ΕΤΑ μεταξύ ειδικών προγραμμάτων ή μεταξύ ειδικού προγράμματος και προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης.