Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ενεργειακή διάσταση της αλλαγής του κλίματος» (Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών) (98/C 19/24)

Στις 20 Μαΐου 1997, η Επιτροπή αποφάσισε σύμφωνα με το άρθρο 198 της ΣΕΚ να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο είχε ανατεθεί η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Σεπτεμβρίου 1997 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Boisserιe.

Κατά την 349η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου 1997) η ΟΚΕ υιοθέτησε με 98 ψήφους υπέρ, 10 κατά και 11 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την «Ενεργειακή διάσταση της αλλαγής του κλίματος». Αφορμή για την έκδοση της ανακοίνωσης αυτής ήταν η γενική συμφωνία των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος, στην οποία προσχώρησαν η ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Το Δεκέμβριο του 1997, τα συμβαλλόμενα μέρη θα πραγματοποιήσουν στο Κυότο την τρίτη διάσκεψη για την εφαρμογή της συμφωνίας αυτής.

1.1.1. Η ανακοίνωση από πλευράς περιεχομένου αντικατοπτρίζει τη θέση που είχε λάβει το Συμβούλιο της ΕΕ στις 3 Μαρτίου 1997 με στόχο την ανάληψη εκ μέρους των βιομηχανικών χωρών μιας περαιτέρω δέσμευσης για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα καθώς και άλλων αερίων (όπως αυτά που επιδεινώνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και ιδιαιτέρως το μεθάνιο και το πρωτοξείδιο του αζώτου).

Οι εκπομπές αυτές θεωρούνται υπαίτιες της απειλής κατά της αλλαγής του κλίματος.

1.1.2. Στόχος της ανακοίνωσης είναι να καταστεί σαφής η πρόκληση που αποτελεί το ζήτημα του κλίματος για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική και να ορισθεί μια σειρά από τομείς όπου υπάρχουν προοπτικές για τη λήψη μέτρων με στόχο τον περιορισμό των εκπομπών που συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος. Εντός του 1997, θα εκδοθεί δεύτερη ανακοίνωση που θα συμπεριλάβει όλους τους σχετικούς τομείς (εκτός της ενεργειακής πολιτικής και ιδιαίτερα τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τη γεωργία).

Ως συνέχεια της διάσκεψης του Κυότο, θα καταρτισθεί πρόγραμμα δράσης για την εφαρμογή των προσδιορισθέντων στόχων. Με το εν λόγω πρόγραμμα δράσης επιδιώκεται ο περιορισμός των εκπομπών που συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος, ιδιαιτέρως με την εξοικονόμηση ενέργειας και τη χρήση άλλων πηγών ενέργειας.

1.1.3. Μετά την απόφαση του Συμβουλίου του Μαρτίου και του Μαΐου 1997, η ΕΕ θα επιδιώξει στο Κυότο την επίτευξη συμφωνίας για τον περιορισμό των εκπομπών που συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος στις χώρες του ΟΟΣΑ και τις χώρες που εκβιομηχανίστηκαν προσφάτως κατά 15 % έως το 2010 με έτος αναφοράς το 1990. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άμστερνταμ το επιβεβαίωσε στις 16 και 17 Ιουνίου 1997.

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι, έως το 2020, οι εκπομπές CO2 θα αυξηθούν κατά 8 % έναντι του 1990 (περίπτωση «Business as usual»), πράγμα που σημαίνει ότι στο Κυότο πρέπει να επιδιωχθεί ο περιορισμός των εκπομπών κατά 20 εκατοστά.

Επίσης, το Συμβούλιο όρισε έναν βραχυπρόθεσμο στόχο τον Ιούνιο του 1997 (μείωση κατά 7,5 % έως το 2005).

1.2. Η Επιτροπή θεωρεί ότι για την υλοποίηση των ανωτέρω στόχων απαιτείται να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες εκ μέρους των κρατών μελών στους τομείς της περιβαλλοντικής, οικονομικής και ενεργειακής πολιτικής. Παράλληλα, η Επιτροπή παροτρύνει τα κράτη μέλη να καταστήσουν σαφή την πρόθεσή τους να υποστηρίξουν την άποψη αυτή.

1.3. Οι απόψεις της Επιτροπής στηρίζονται σε υποθέσεις με βάση τη δημογραφική εξέλιξη και την ανάπτυξη της οικονομίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες καθώς και τις εκτιμήσεις τόσο της ίδιας όσο και ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για τον περιορισμό των εκπομπών.

1.3.1. Από τη σύναψη της συμφωνίας του ΟΗΕ το 1992 στο Ρίο Ιανέιρο, δεν έχει προκύψει μεταβολή των προγνωστικών του προγράμματος. Αυτό σημαίνει ότι παραμένει αμετάβλητη η πρόβλεψη ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες εγκυμονούν τον κίνδυνο της αλλαγής του κλίματος, πράγμα που θα έχει επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο (αύξηση της στάθμης των υδάτων των θαλασσών, με σημαντικές επιπτώσεις για τις παραθαλάσσιες περιοχές). Οι προβλέψεις αυτές ενισχύονται από τα πορίσματα της έκθεσης «της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος» του 1995/96 ( διοργανώθηκε στα πλαίσια του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον και του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού).

1.3.2. Αντικείμενο της ανακοίνωσης της Επιτροπής είναι να εκτιμηθούν οι πραγματικές δυνατότητες μείωσης των εκπομπών με την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογικών ή διοικητικών μέτρων. Πρόκειται κυρίως για:

- τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, ιδιαιτέρως με τη βελτίωση της αποδοτικότητας στους τομείς της μετατροπής και της χρήσης (π.χ. με τη συνδυασμένη παραγωγή ενέργειας/θερμότητας) και τη θέσπιση κατάλληλων μέτρων στην περίπτωση άλλων αερίων που συνδέονται με το κλίμα 7

- την αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών των πολιτών και τον καθορισμό καταναλωτικών προτεραιοτήτων στην οικονομία με την παροχή κινήτρων για τον καταλογισμό του εξωτερικού κόστους (στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και η αλλαγή του κλίματος), π.χ. με την εφαρμογή οικονομικών μέτρων στο χώρο της περιβαλλοντικής πολιτικής (συμπεριλαμβανομένων των φόρων και των εισφορών) 7

- την καλύτερη διαχείριση των ενεργειακών πόρων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο 7

- την ενισχυμένη χρήση πρωτογενών πηγών ενεργείας με περιορισμένες (φυσικό αέριο) ή μηδαμινές εκπομπές CO2 (πυρηνική ενέργεια, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας).

Για την εφαρμογή των μέτρων αυτών, η Επιτροπή προτείνει την ενσωμάτωση της κλιματικής πολιτικής στις άλλες πολιτικές καθώς και την προαγωγή της έρευνας και της ανάπτυξης.

2. Θέση της ΟΚΕ όσον αφορά τη στρατηγική της Επιτροπής για την αλλαγή του κλίματος

2.1. Η ΟΚΕ έχει ασχοληθεί σε επανειλημμένες περιπτώσεις με στρατηγικές για τη μείωση των εκπομπών CO2 και άλλων αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου (). Η γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα τη «Συνολική θεώρηση της ενεργειακής πολιτικής και των ενεργειακών δράσεων» () τάσσεται υπέρ μιας βιώσιμης ανάπτυξης στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής.

2.2. Σε συμφωνία με τις γνωμοδοτήσεις αυτές, η ΟΚΕ υποστηρίζει κατά βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής. Ωστόσο, επιθυμεί να προβεί σε ορισμένες κριτικές παρατηρήσεις.

2.2.1. Ο χρονικός διαχωρισμός της υλοποίησης των στόχων και της υποβολής των σχετικών προτάσεων δημιουργεί προβλήματα.

2.2.1.1. Στρατηγικοί στόχοι πρέπει να αναπτύσσονται μόνον εφόσον είναι δυνατόν να επιτευχθούν και εφόσον υπάρχει ήδη ή είναι δυνατόν να υπάρξει η απαραίτητη βούληση για την υλοποίησή τους. Δεν έχει νόημα και εκτός αυτού λειτουργεί αποθαρρυντικά ο καθορισμός των στόχων κατά τη διάρκεια μιας στρατηγικής διάσκεψης, η υλοποίηση των οποίων καθηλώνεται αργότερα, όπως συνέβη επανειλημμένα στο χώρο της πολιτικής για το κλίμα. Οι σκέψεις αυτές θεμελιώνονται ακόμη περισσότερο καθώς δεν μπορεί να διασαφηνισθούν μέχρι τη δημοσίευση του προγράμματος δράσης οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της στρατηγικής.

2.2.1.2. Ειδικότερα, η ΟΚΕ ανησυχεί για το γεγονός ότι δεν είναι ακόμη διαθέσιμες πληροφορίες για το συνολικό κόστος των σχεδίων της Επιτροπής στον ενεργειακό τομέα. Ανησυχεί επίσης για το γεγονός ότι δεν υπάρχουν ακόμη πληροφορίες για τους ενεργειακούς φόρους τους οποίους η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει και, ειδικότερα, για το γεγονός ότι εξακολουθεί να μην υπάρχει αξιολόγηση των συνεπειών που αυτό προβλέπεται να έχει για την απασχόληση. Όσον αφορά το τελευταίο αυτό θέμα, υπενθυμίζεται στην Επιτροπή ότι η συνθεώρηση των θεμάτων απασχόλησης πρέπει τώρα να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ανάλυσης και του σχεδιασμού πολιτικής.

2.2.1.3. Εκτός αυτού, όπως αντιλαμβάνεται η ΟΚΕ τη σχέση μεταξύ στρατηγικής και προγράμματος δράσης, οι απόψεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση δεν εμποδίζουν την εφαρμογή των μέτρων που προτείνονται με βάση το πρόγραμμα δράσης.

2.2.2. Όπως είναι φυσικό, η κλιματική πολιτική έχει παγκόσμιο χαρακτήρα.

2.2.2.1. Για την εφαρμογή μιας παγκόσμιας στρατηγικής απαιτείται η συμφωνία των μεγάλων διεθνών παραγόντων και ιδιαιτέρως της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, που ευθύνονται για το υψηλότερο ποσοστό εκπομπής αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής δεν φαίνονται διατεθειμένες το τελευταίο διάστημα να συμμετάσχουν στην ανάληψη πρωτοβουλίας για τον προσδιορισμό και την υλοποίηση στόχων όσον αφορά το κλίμα.

2.2.2.2. Η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να αρχίσουν εγκαίρως και πριν από τη διάσκεψη του Κυότο διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (με τη συμμετοχή της Ιαπωνίας στο ρόλο του «οικοδεσπότη» της διάσκεψης), προκειμένου να προωθηθεί μια κοινή θέση. Αυτό όμως δεν θα πρέπει να εμποδίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να προβάλλει σαφή και προοδευτική άποψη στη διάσκεψη του Κυότο. Έχει αποδειχθεί επανειλημμένα ότι μια παρόμοια στάση προωθεί την επίτευξη συμφωνίας.

2.2.3. Κατά την άποψη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, οι στόχοι που έχουν αναπτυχθεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή είναι συνεκτικοί. Παράλληλα δε, δεν κρίνει σκόπιμο να εξετάσει κατ'ιδίαν τα σενάρια στα οποία στηρίζεται η πολιτική για το κλίμα.

2.2.3.1. Παρόλα αυτά, η ΟΚΕ έχει την εντύπωση ότι οι προβλέψεις στις οποίες στηρίζεται η Επιτροπή για τον καθορισμό των θέσεων και των στόχων της σχετικά με το κλίμα, δεν βασίζονται σε επαρκή επιστημονικά δεδομένα και θα πρέπει να συμπληρωθούν. Τούτο ισχύει ιδιαιτέρως στις ακόλουθες περιπτώσεις:

- τη σχέση μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και κατανάλωσης ενέργειας όσον αφορά τόσο το ύψος της αναμενόμενης ανάπτυξης, όσο και τη σχέση κατανάλωσης ενέργειας και ανάπτυξης 7

- τις συνέπειες των τεχνολογικών καινοτομιών που αναμένονται έως τη χρονική στιγμή της υλοποίησης των στόχων, π.χ. σχετικά με την αύξηση της αποδοτικότητας κατά τη μετατροπή και κατανάλωση ενέργειας 7

- την επιρροή που ασκούν διάφοροι εξωπολιτικοί παράγοντες επί της ζήτησης ενέργειας 7

- τους στόχους που έχουν τεθεί για τα αέρια που επηρεάζουν το κλίμα, όπως το CO2.

2.2.4. Ανεξάρτητα από τη σταθεροποίηση του κλίματος, εκτιμάται ότι υπάρχουν πολλές δυνατότητες να επιτευχθεί οικονομική και τεχνική ανάπτυξη όπως αυτή που παρουσιάζεται στην Ανακοίνωση της Επιτροπής. Κατ'αυτήν την έννοια, η συμφωνία για την προστασία του κλίματος μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για την ανάπτυξη τεχνικών για την εξοικονόμηση ενέργειας, την προαγωγή νέων πηγών ενέργειας, τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και την προστασία σπάνιων ενεργειακών πόρων. Επί του θέματος αυτού, η Επιτροπή θα μπορούσε να αναπτύξει περαιτέρω τις θέσεις της.

3. Θέση της ΟΚΕ σχετικά με την εφαρμογή μιας στρατηγικής για το κλίμα

3.1. Η εφαρμογή μιας πολιτικής για την προστασία του κλίματος δεν είναι δυνατή χωρίς την ενσωμάτωση αντίστοιχων στόχων στους άλλους τομείς της πολιτικής.

3.1.1. Τούτο ισχύει για την κοινή γεωργική πολιτική και τη διαρθρωτική πολιτική. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να χρησιμοποιηθούν πόροι των Διαρθρωτικών Ταμείων σύμφωνα με το πρόγραμμα δράσης για την ενίσχυση των μέτρων για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.

3.1.2. Θα πρέπει να ληφθεί πολύ περισσότερο υπόψη ο ρόλος της πολιτικής μεταφορών, δεδομένου ότι η συμμετοχή του τομέα των μεταφορών στις εκπομπές CO2 σημειώνει αύξηση.

3.2. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, η εφαρμογή μιας στρατηγικής για την προστασία του κλίματος είναι εφικτή μόνον εφόσον οι πολίτες και οι οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες κατανοήσουν τη σημασία των μέτρων που αποσκοπούν στην αλλαγή προτύπων και καταναλωτικών συνηθειών. Συνεπώς, χρειάζεται να θεσπισθούν διαδικασίες διαβούλευσης και συμμετοχής.

3.2.1. Για τον λόγο αυτό, με την παρουσίαση του προγράμματος δράσης πρέπει να δημοσιεύονται και τα επιστημονικά δεδομένα τα οποία αφορούν την επίδραση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στην αλλαγή του κλίματος, ιδιαιτέρως όσον αφορά την εξοικονόμηση και την μετατροπή ενέργειας. Τούτο αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω των πρόσφατων δημοσιευμάτων όπου αμφισβητούνται οι προβλέψεις για το κλίμα.

3.2.2. Κατά τη θέσπιση μέτρων που αποσκοπούν να πείσουν και να προωθήσουν την αποδοχή του κοινού πρέπει να εκτιμηθούν σαφώς οι κίνδυνοι λόγω της απραξίας και το κόστος των μέτρων για το κλίμα. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να διευκρινιστούν οι πολύ σοβαροί κίνδυνοι που ενέχει η αλλαγή του κλίματος ιδιαιτέρως για τις παραθαλάσσιες περιοχές.

3.3. Αποφασιστικό ρόλο στη χάραξη μιας στρατηγικής για την προστασία του κλίματος διαδραματίζει ο τομέας της ενέργειας.

3.3.1. Η Επιτροπή παραπέμπει στη θέσπιση μέτρων για την εξοικονόμηση ενέργειας (SAVE) και την ανάπτυξη και εφαρμογή εναλλακτικών (ανανεώσιμων) πηγών ενέργειας (Altener). Οι προτάσεις αυτές θα μπορούσαν, να συμπληρωθούν σε ένα πρόγραμμα δράσης από ρυθμίσεις όπως αυτές που υφίστανται σε ορισμένα κράτη μέλη (π.χ. η υποχρέωση της μη χρήσης ορυκτών καυσίμων σε ορισμένες περιοχές ή η υποχρέωση παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές).

3.3.2. Οι προβλέψεις σχετικά με την αναλογία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο άμεσο ή το απώτερο μέλλον καθώς και με την εξέλιξη του κόστους για την παραγωγή ενέργειας με βάση διάφορες τεχνικές έχουν ένα σχετικά αυθαίρετο χαρακτήρα. Ένα πρόγραμμα δράσης πρέπει καταρχάς να στηρίζεται στα δεδομένα που ισχύουν σε μια συγκεκριμένη στιγμή και στην τεχνολογική εξέλιξη που επιτρέπουν, εφόσον αυτή φαίνεται να είναι ρεαλιστική.

3.3.2.1. Με βάση τα προαναφερθέντα, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι επί του παρόντος η χρήση πυρηνικής ενέργειας θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη εφόσον τεθεί ο στόχος της σημαντικής μείωσης των εκπομπών CO2 σε εύλογο χρονικό διάστημα (). Η διαθεσιμότητα ορυκτών καυσίμων τα οποία συνεπάγονται περιορισμένες εκπομπές CO2 (φυσικό αέριο) είναι περιορισμένη ή συνδυάζεται με την παραγωγή άλλων μορφών ενέργειας. Ορθώς προτείνεται η προαγωγή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η αναλογία των οποίων θα αυξηθεί σε σχέση με το σύνολο. Είναι αδιανόητο τώρα να υποτεθεί ότι αυτού του είδους οι πηγές θα μπορέσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα να υποκαταστήσουν ένα σημαντικό μέρος του ρόλου που διαδραματίζουν σήμερα τα ορυκτά καύσιμα.

3.3.3. Η χρήση της πυρηνικής ενέργειας προϋποθέτει όμως την επίλυση των προβλημάτων που αφορούν την ασφάλεια και τη διάθεση των αποβλήτων, προβλήματα τα οποία παρεμποδίζουν την εκ μέρους του κοινού αποδοχή της χρήσης αυτού του είδους ενέργειας. Μπορεί όμως να υποτεθεί ότι το πρόβλημα της ασφάλειας και διάθεσης των αποβλήτων θα επιλυθεί νωρίτερα από το πρόβλημα της πλήρους και έγκαιρης αντικατάστασης της ρυπογόνας σε CO2 ενεργειακής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

3.3.4. Όπως και να έχουν τα πράγματα, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι ένα πρόγραμμα δράσης στον τομέα της ενέργειας πρέπει να έχει χαραχτεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αφήνει ανοικτές όλες τις επιλογές για την παραγωγή ενέργειας με μεθόδους που περιορίζουν στο ελάχιστο ή ακόμη και εκμηδενίζουν τις εκπομπές CO2.

3.3.5. Το πρόγραμμα δράσης οφείλει να συμπεριλάβει κυρίως τα προβλήματα που αντιτίθενται στην εφαρμογή των στόχων για το κλίμα στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες στην ΕΕ. Ο περιορισμός της κατανάλωσης ενέργειας θα επιτευχθεί μέσω της βελτίωσης της αποδοτικότητας στη μετατροπή και τη χρήση ενέργειας. Στις περισσότερες από τις υποψήφιες χώρες οι συσσωρευμένες ανάγκες στον τομέα αυτό είναι ιδιαίτερα υψηλές.

3.4. Όσον αφορά την άποψη της Επιτροπής ότι το βασικό μέτρο εφαρμογής της πολιτικής είναι κυρίως οι «περιβαλλοντικές συμφωνίες» μεταξύ της βιομηχανίας και των κρατών μελών, η ΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότηση που κατάρτισε με θέμα τις «Περιβαλλοντικές Συμφωνίες» (). Στην εν λόγω γνωμοδότηση, η ΟΚΕ εξέφρασε τις απόψεις της σχετικά με τους τομείς εφαρμογής, το περιεχόμενο και τα όρια των ρυθμίσεων που θεσπίζονται στα πλαίσια των περιβαλλοντικών συμφωνιών. Ο ΟΟΣΑ, σε μια δημοσίευση του 1996 (ΙΑΟ/ΟΕCD) παρουσίασε τις υποχρεώσεις που ανέλαβαν ιδία πρωτοβουλία ορισμένες βιομηχανίες σε διάφορες χώρες, οι οποίες συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών CO2 σε συγκεκριμένους τομείς ().

4. Ο ρόλος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ΟΚΕ επιθυμεί να συμμετάσχει στην προετοιμασία του προγράμματος δράσης για την εφαρμογή των συμφωνιών που αφορούν την πολιτική για την προστασία του κλίματος. Επίσης, είναι διατεθειμένη να προσφέρει τη συνεργασία της για την ενημέρωση και την κινητοποίηση των πολιτών και των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων με στόχο την διευκόλυνση της εκτέλεσης του προγράμματος δράσης.

Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Γνωμοδότηση σχετικά με ένα «Ειδικό πρόγραμμα για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στον τομέα του περιβάλλοντος» (ΕΕ C 332 της 31. 12. 1990). Γνωμοδότηση με θέμα «Περιβαλλοντική πολιτική και εσωτερική αγορά» (ΕΕ C 332 της 31. 12. 1990). Γνωμοδότηση για τη «Σύναψη συμφωνίας πλαισίου για τις κλιματικές μεταβολές» (ΕΕ C 201 της 26. 7. 1993). Γνωμοδότηση με θέμα «Οικονομική ανάπτυξη και περιβάλλον - επιπτώσεις για την οικονομική πολιτική» (ΕΕ C 155 της 21. 6. 1995).

() COM(97) 167 τελικό.

() Γνωμοδότηση για την πυρηνική βιομηχανία στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ L 206 της 7. 7. 1997, σ. 88).

() ΕΕ C 287 της 27. 9. 1997, σ. 1.

() Πηγή: EU-Magazin αριθ. 6/1996, σ. 29.