Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1992, σχετικά με τους προσωρινούς ποσοτικούς περιορισμούς σε προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης τα οποία μεταφέρονται στη Σουηδία από άλλα κράτη μέλη"

(2000/C 268/02)

Στις 26 Μαΐου 2000, και σύμφωνα με το Άρθρο 93 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Ιουνίου 2000, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Wilkinson.

Κατά την 374η σύνοδο ολoμέλειάς της (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 97 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Σύμφωνα με μία από τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την εσωτερική αγορά, οι πολίτες δικαιούνται να μεταφέρουν εμπορεύματα που αγόρασαν για ίδια χρήση, έχοντας καταβάλει τον προβλεπόμενο φόρο και τα σχετικά τέλη σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς περαιτέρω καταβολή του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Στα εμπορεύματα αυτά περιλαμβάνονται αγαθά που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, όπως το οινόπνευμα και ο καπνός. Δεν υπάρχουν περιορισμοί ως προς την ποσότητα, υπό τον όρο ότι τα αγαθά προορίζονται για προσωπική χρήση και μεταφέρονται από τον ενδιαφερόμενο πολίτη.

1.2. Το 1996, με την οδηγία 96/99/EΚ, εκχωρήθηκε προσωρινή παρέκκλιση από την αρχή αυτή στη Δανία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία προκειμένου να μπορούν να εφαρμόζουν περιορισμούς στην ποσότητα των οινοπνευματωδών ποτών και των προϊόντων καπνού που εισάγονται στη χώρα τους από κάποιο άλλο κράτος μέλος. Στην περίπτωση της Φινλανδίας και της Δανίας η παρέκκλιση αυτή λήγει στα τέλη του 2003· για τη Σουηδία ως ημερομηνία λήξεως έχει ορισθεί η 30ή Ιουνίου 2000, αλλά με μηχανισμό αναθεώρησης.

1.3. Επί του παρόντος, η Σουηδία ζήτησε παράταση της παρέκκλισης αυτής έως τα τέλη του 2003, με το αιτιολογικό ότι απαιτείται περισσότερος χρόνος για την προσαρμογή της σουηδικής πολιτικής σε θέματα οινοπνευματωδών ποτών, ενώ ταυτόχρονα δεσμεύεται να προβεί σε σταδιακή αύξηση των ποσοτικών ορίων.

2. Παρατηρήσεις

2.1. Όπως και στην πρόσφατη γνωμοδότησή της σχετικά με τις εισαγωγές μπύρας στη Φινλανδία(1), η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για οποιαδήποτε παράταση της περιόδου κατά την οποία οι καταναλωτές στερούνται της δυνατότητας να επωφεληθούν των πλεονεκτημάτων της εσωτερικής αγοράς. Και σε αυτή την περίπτωση, καθίσταται σαφές ότι η παράταση της παρέκκλισης απορρέει από τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των τιμών καταναλωτή για τα συγκεκριμένα προϊόντα. Παρότι η ανομοιογένεια του βιοτικού επιπέδου και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν αδιαφιλονίκητα τις τιμές, είναι προφανές ότι το γενεσιουργό αίτιο συνίσταται κατεξοχήν στους υψηλούς ειδικούς φόρους κατανάλωσης που εφαρμόζονται στη Σουηδία. Όμως, η ΟΚΕ σημειώνει ότι η σουηδική πολιτική για το οινόπνευμα επέτυχε να μην εμφανίζονται συχνά στη Σουηδία οι ασθένειες που προκαλεί η κατανάλωση οινοπνεύματος.

2.2. Όπως επεσήμανε και αναγνώρισε η ΟΚΕ στην περίπτωση της Φινλανδίας, εναπόκειται μεν στη σουηδική κυβέρνηση να καθορίζει τους δικούς της ειδικούς φόρους κατανάλωσης, αλλά η ΟΚΕ εκτιμά ότι θα αποφευχθεί η ανάγκη υποβολής και νέων αιτημάτων παρέκκλισης με την υλοποίηση εκπαιδευτικών και ενημερωτικών προγραμμάτων και με την αντιμετώπιση του προβλήματος των υψηλών συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης.

2.3. Η ΟΚΕ συμμερίζεται τις ανησυχίες περί δημόσιας υγείας τις οποίες προβάλλει η σουηδική κυβέρνηση για να αιτιολογήσει την παράταση της επιβολής περιορισμών στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Εντούτοις, σύμφωνα με όλα τα στοιχεία, οι υψηλές τιμές μειώνουν ενδεχομένως τη συνολική κατανάλωση, χωρίς όμως να αποθαρρύνουν τους πότες, ενώ ευνοούν την επίταση του λαθρεμπορίου και της παράνομης παραγωγής. Η ΟΚΕ επικροτεί την άποψη που διατυπώνει η Επιτροπή στην αιτιολογική έκθεσή της, σύμφωνα με την οποία η κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών θα πρέπει να καταπολεμηθεί με προληπτικά και εκπαιδευτικά μέτρα, καθώς και με μέτρα που επικεντρώνονται στους προβληματικούς πότες και όχι με γενικά μέτρα που θίγουν όλους τους καταναλωτές.

2.4. Το νέο πρόγραμμα για την κατανάλωση οινοπνεύματος που πρέπει να θεσπίσει τώρα η σουηδική κυβέρνηση μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο παράδειγμα για άλλα κράτη μέλη όταν εξετάζουν με ποιο τρόπο μπορούν να μειώσουν τα προβλήματά τους σχετικά με την κατάχρηση οινοπνεύματος, ενδεχομένως στα πλαίσια της προτεινόμενης σχετικής πολιτικής της ΕΕ.

3. Συμπεράσματα

3.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να παραταθεί η παρέκκλιση κατά τρόπο ώστε να παρασχεθεί περισσότερος χρόνος στη σουηδική κυβέρνηση για την απαιτούμενη προσαρμογή της πολιτικής της σε θέματα οινοπνευματωδών ποτών. Επιδοκιμάζει, δε, ιδιαίτερα το εναργές πρόγραμμα που συμφωνήθηκε από τη σουηδική κυβέρνηση με στόχο τη σταδιακή αύξηση των ποσοτικών ορίων που επιτρέπεται να εισάγουν οι Σουηδοί καταναλωτές στη χώρα τους από κάποιο άλλο κράτος μέλος.

3.2. Επικροτεί, επίσης, τη ρητή απόφαση σύμφωνα με την οποία η βασική αρχή της εσωτερικής αγοράς που άπτεται της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων θα τεθεί πλήρως σε ισχύ από τα τέλη του 2003.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

(1) EE C 204 της 18.7.2000.