ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΝ 
ΚρυξέΧλες, 22.01.1997 
COM(96)721 TïXucè 
Πράσινο Βιβλίο 
για 
τους κάθετους περιορισμούς 
στην πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ 
(υτοβΧηθέν ατό την Έτητροτη) 

ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΟΕΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ 
ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΕ 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
Σελ. 
Συνοπτική παρουσίαση i-xvi 
Εισαγωγή στο Πράσινο Βιβλίο και πρόσκληση 
για υποβολή παρατηρήσεων από τους ενδιαφερόμενους 
τρίτους 1 
Κεφ. Ι Διάρθρωση της διανομής 5 
Κεφ. II Οικονομική ανάλυση των κάθετων περιορισμών 
και ενιαία αγορά 22 
Κεφ. III Διαδικασίες και θεσμικό πλαίσιο 36 
Κεφ IV Κανόνες που ισχύουν για τους κάθετους περιορισμούς 45 
Κεφ. V Πλεονεκτήματα του ισχύοντος συστήματος 67 
Κεφ. VI Σύγκριση του κοινοτικού δικαίου με τη νομοθεσία των 
κρατούν μελών και ορισμένων τρίτων χωρών που 
εφαρμόζεται στους κάθετους περιορισμούς 73 
Κεφ. VII Αποτελέσματα της έρευνας 81 
Κεφ. VIII Επιλογές 95 
ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΘΕΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΣΤΗΝ 
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΕ 
ΣΥΝΟΙΓΠΚΙΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 
Ιστορικό xcu λόγοι exboar\c του Ποάαινου Βιβλίου 
1. Ένας από τους βασικούς στόχους της πολιτικής ανταγωνισμού της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς. Παρόλο που έχει 
πραγματοποιηθεί σημαντική πρόοδος, απαιτούνται ακόμη και άλλες προσπάθειες για 
την υλοποίηστ) των οικονομικών πλεονεκτημάτων της ενοποίησης. 
2 Με την ενιαία αγορά, οι επιχειρήσεις της ΕΕ έχουν την ευκαιρία να εισέλθουν 
σε νέες αγορές, οι οποίες ενδεχομένως παρέμεναν προηγουμένως κλειστές γι'αυτές, 
λόγω των εμποδίων που παρεμβάλλουν τα κρατικά μέτρα. Η διείσδυση αυτή στις 
νέες αγορές απαιτεί χρόνο και επενδύσεις, ενώ παράλληλα εμπεριέχει κινδύνους. Η 
εν λόγω διαδικασία διευκολύνεται συχνά μέσω συμφωνιών μεταξύ των παραγωγών 
που επιθυμούν να εισχωρήσουν σε μία νέα αγορά και των τοπικών διανομέων. Η 
αποτελεσματική διανομή, με την κατάλληλη υποστήριξη πριν και μετά την πώληση, 
αποτελεί μέρος της ανταγωνιστικής διαδικασίας και αποφέρει οφέλη στους 
καταναλωτές. 
Ωστόσο, οι συμφωνίες μεταξύ παραγωγών και διανομέων μπορούν επίσης να 
χρησιμοποιηθούν κατά τρόπο ώστε να συνεχιστεί ο κατακερματισμός της αγοράς και 
να αποκλειστεί η είσοδος νέων επιχειρήσεων, που θα εντατικοποιούσε τον 
ανταγωνισμό και θα οδηγούσε σε πίεση των τιμών προς τα κάτω. Συνεπώς οι 
συμφωνίες μεταξύ παραγωγοχν και διανομέων (κάθετοι περιορισμοί) μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν κατά τρόπο που να προωθεί τον ανταγωνισμό και ως εκ τούτου 
την ολοκλήρωση της αγοράς και την αποτελεσματική διανομή ή κατά τρόπο που να 
εμποδίζει την ολοκλήρωση και τον ανταγωνισμό. Οι διαφορές τιμών που 
παρατηρούνται στα διάφορα κράτη μέλη εξακολουθούν να αποτελούν κίνητρο για 
την είσοδο των επιχειρήσεων σε νέες αγορές καθώς και για τη δημιουργία φραγμών 
έναντι των νέων ανταγωνιστών. 
3. Λόγω της στενής σύνδεσης τους με την ολοκλήρωση της αγοράς, η οποία 
μπορεί να είναι είτε θετική είτε αρνητική, οι κάθετοι περιορισμοί έχουν ιδιαίτερη 
σημασία για την πολιτική ανταγωνισμού της Ένωσης. Παρόλο που η πολιτική αυτή 
ήταν επιτυχής στα 30 χρόνια της εφαρμογής της, χρειάζεται μία επανεξέταση, 
ΐιένου ότι 
έχει τώρα θεσπιστεί σε μεγάλο βαθμό η νομοθεσία της ενιαίας αγοράς για την 
ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων, 
Κάθε επικεφαλίδα της συνοπτικής αυτής παρουσίασης αντιστοιχεί σε. ένα κεφάλαιο του 
Πράσινου Βιβλίου. 
παύει εντός ολίγου η ισχύς των κανονισμών που διέπουν τους κάθετους 
περιορισμούς, και 
υπήρξαν σημαντικές μεταβολές στις μεθόδους διανομής που μπορεί να έχουν 
επιπτώσεις στην πολιτική ανταγωνισμού. 
4. Επιπλέον, ως μεγαλύτερη εμπορική δύναμη του κόσμου, η Ένωση είναι 
υπεύθυνη για την ανάπτυξη ανοικτών και υγιών διεθνών εμπορικών συναλλαγών. 
Οι κάθετοι περιορισμοί, όπως ακριβώς μπορούν είτε να προωθήσουν είτε να 
εμποδίσουν τη δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς, [Απορούν επίσης να 
έχουν είτε ευμενείς είτε δυσμενείς επιπτοχτεις στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές. 
Η πολιτική της Ένωσης στον τομέα αυτό έχει, ως εκ τούτου, ευρύτερη διεθνή 
σημασία. II εμπειρία μας μπορεί να είναι πολύτιμη για την ανάλυση των εμποδίων 
πρόσβασης στην αγορά σε τρίτες χίόρες. 
5. Η επανεξέταση της πολιτικής στον τομέα αυτό γίνεται μέσω ενός Πράσινου 
Βιβλίου, στο οποίο εκτίθενται τα σχετικά θέματα, όπως τα αντιλαμβάνεται η 
Επιτροπή2. Παρατίθενται διάφορες πολιτικές επιλογές (κατωτέρω σημείο VIII) που 
θα αποτελέσουν τη βάση για μία ευρεία ανταλλαγή απόψεων, στην οποία θα 
συμμετέχουν το Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
και η Επιτροπή Περιφερειών καθίός και όλοι οι ενδιαφερόμενοι (παραγωγοί, 
διανομείς, εκπρόσωποι εργαζομένων και καταναλωτές). Οι διαβουλεύσεις αυτές θα 
επιτρέψουν στην Επιτροπή να λάβει αποφάσεις σχετικά με τον προσανατολισμό και 
τη μορφή της πολιτικής που θα χαράξει στο μέλλον με βάση όλα αυτά τα δεδομένα. 
Η αναθεώρηση και η διαβούλευση αυτή αποτελούν επίσης την απάντηση της 
Επιτροπής στην ενδιαφέρουσα πρόκληση που αποτελεί το πέρασμα αυτού του 
ζωτικού τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού στην επόμενη χιλιετηρίδα. 
Ι. ΑιΑοθίκοση της διανομής 
6. Η διατύπωση γενικών σχολίων σχετικά με τη διανομή ή η διαπίστωση τάσεων 
είναι δύσκολες λόγω του μεγέθους, της ποικιλίας και του δυναμισμού που τη 
χαρακτηρίζουν. 
Μέγεθος. Οι απασχολούμενι στη διανομή ανέρχονται 19,2 εκατ. (14,5% 
του συνόλου της απασχόλησης). Αντιπροσωπεύει το 12,9% της προστιθέμενης 
αξίας και περιλαμβάνει 4,2 εκατ. επιχειρήσεις (33% του συνόλου) (στοιχεία 
1992ΕΕ12). 
Ποικιλία. II διάρθρωση ποικίλλει σημαντικά από τον ένα κλάδο στον 
άλλο, όχι μόνο όσον αφορά το βαθμό ή την έλλειψη συγκέντρωσης σε επίπεδο 
διανομής αλλά και όσον αφορά την οργάνωση στα προηγούμενα στάδια 
μεταξύ παραγωγής και διανομής (ορισμένες φορές μέσω εξειδικευμένων 
μεσαζόντων, όπως έμποροι χονδρικής πώλησης ή εισαγωγείς). Επιπλέον, 
υπάρχουν σημαντικές διαφορές από άποψη μεγέθους και διάρθρωσης μεταξύ 
Το Πράσινο Ηιβλίο Λεν καλύπτει τους τομείς το>ν αυτοκινήτίαν, των εμπορικών 
αντιπροσαχποχν και τ<αν αδεκίχν εκμετάλλευσης διανοητικής ιδιοκτησίας, που αποτέλεσαν ή 
αποτελοιιν αντικείμενο χο)ριστ(όν ενεργεκόν. Το ενδιαφέρον επικεντρίόνεται κατά κύριο λόγο 
στους κάθετους περιορισμούς στην αλυσίδα διανομής. Ωστόσο, είναι ευπρόσδεκτα και τα 
σχόλια σχετικά με τις διασυνδέσεις που υπάρχοιιν στα αρχικά στάδια της αλυσίδας 
ε^Κ)διασμού μεταξύ ταχν παραγ(«γοχν και των προμηθευτού ενδιάμεσων προϊόντων. 
των κρατών μελοόν ακόμη και στον ίδιο κλάδο. Τέλος υπάρχουν πολύ 
διαφορετικά είδη συστημάτων διανομής (π.χ. αποκλειστικοί διανομείς που 
ασχολούνται με ένα μόνο προϊόν ή υπεραγορές που διαθέτουν 30.000 είδη 
προϊόντων.) 
Δυναμισμός. Η διανομή αποτελεί ένα δυναμικό κλάδο με σχετικά υψηλά 
ποσοστά δημιουργίας και εξαφάνισης μικρών επιχειρήσεων. Δοκιμάζονται 
συνεχώς νέες μορφές διανομής. Σε ορισμένους κλάδους υπάρχει τάση για 
συγκέντρωση με ανάπτυξη ολιγοπωλιακίόν σχημάτων. 
7. II διανομή είναι αναγκαία σε όλους τους κλάδους και το επίπεδο των 
υπηρεσιών που προσφέρει καθώς και η απ,οτελεσματικόττ)τά της αποτελούν 
(τημ,αντικά στοιχεία της ανταγωνιστικής διαδικασίας για την προσέγγιση των 
πελατών. Ελάχιστοι παραγωγοί προβαίνουν οι ίδιοι σε διανομή προς τους τελικούς 
καταναλωτές· συνήθως βασίζονται σε ειδικευμένους διανομείς. Σε ορισμένους 
κλάδους γίνεται σημαντική εξοικονόμηση πόρων από τη συνεργασία στην αλυσίδα 
εφοδιασμού, η οποία διευκολύνεται και επιταχύνεται με την καθιέρωση της 
τεχνολογίας των πληροφοριών και των σύγχρονων τεχνικών έγκαιρης παράδοσης. 
Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η προώθηση των προϊόντων μέσω της αλυσίδας 
εφοδιασμού να γίνεται σύμφωνα με. την τελική ζήτηση αντί να υπαγορεύεται από τις 
ανάγκες της παραγωγής. Αυτό συνεπάγεται σημαντική εξοικονόμηση αποθεμάτων 
και μεγάλες μειώσεις στον όγκο των πλεοναζόντων προϊόντων. Ο ανταγωνισμός 
μεταξύ των αλυσίδων εφοδιασμού αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. 
8. Ενώ η διανομή αποτελεί ένα δυναμικό κλάδο, στην ΕΕ χαρακτηρίζεται και 
από φραγμούς κατά την είσοδο, ιδιαίτερα σε σύγκριση με ορισμένες τρίτες χώρες 
(π.χ. περιορισμοί όσον αφορά τις ώρες λειτουργίας των καταστημάτων και τη 
διαίρεση σε περιοχές). Λυτό μπορεί να ενισχύσει τη θέση ορισμένων διανομέων σε 
ολιγοπωλιακές αγορές και να έχει επιπτώσεις στην ανταγωνιστική πολιτική. 
9. Ι Ιαρόλο που υπάρχουν παραδείγματα διανομέων που κινούνται και εκτός της 
εγχώριας αγοράς τους και έχουν εμφανιστεί ορισμένες αλυσίδες διανομής σε 
ευρωπαϊκή κλίμακα, η διανομή, ιδιαίτεροι σε επίπεδο λιανικής πώλησης, εξακολουθεί 
να γίνεται κατά βάση σε εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή διερωτάται εάν αυτός ο 
εθνικός χαρακτήρας της διανομής σε συνδυασμό με την ανάγκη για οικονομική 
ενοποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού, λόγω των οικονομιών που προκύπτουν από 
την τεχνολογία των πληροφοριών, έχουν επιπτώσεις στην ακολουθούμενη πολιτική. 
Η ελευθερία των μεσαζόντων να επωφελούνται από τις διαφορές τιμών μεταξύ των 
κρατών μελών και να προβαίνουν σε παράλληλες εμπορικές συναλλαγές αποτέλεσε 
πάντα βασικό στοιχείο της πολιτικής που ακολουθεί η Επιτροπή, ώστε οι συμφωνίες 
διανομής να έχουν σαν αποτέλεσμα την ενοποίηση και όχι τον κατακερματισμό της 
αγοράς. Ενόψει των διαρθρωτικοί και οργανωτικών αλλαγών στη διανομή, η 
ελευθερία αυτή των μεσαζόντων για παράλληλο εμπόριο [Απορεί να μην αρκεί πλέον 
από μόνη της ώστε οι κάθετοι περιορισμοί να έχουν πάντοτε, θετικές επιπτοχτεις για 
τον ανταγωνισμό και την ενοποίηση της αγοράς. Ανάλογα συμπεράσματα προέκυψαν 
και από τις έρευνες που έγιναν στα πλαίσια του Πράσινου Βιβλίου (βλ. σημείο VII). 
II Επιτροπή θεωρεί ευπρόσδεκτα σχόλια και στοιχεία σχετικά με το θέμα αυτό 
καθώς και σχετικά μ,ε τις επιπτώσεις που έχει στις επιλογές (σημείο VIII). 
m 
II. Οικονομική ανάλυση των κάθετων περιορισμών και ενιαία αγορά 
10. Οι έντονες συζητήσεις μεταξύ των οικονομολόγων σχετικά με τους κάθετους 
περιορισμούς έχουν κάπως εξασθενίσει και εμφανίζεται κάποια συναίνεση. Οι 
κάθετοι περιορισμοί δεν θεωρούνται πλέον αυτομάτως ύποπτοι ή αυτομάτως 
θετοικοί για τον ανταγωνισμό. Οι οικονομολόγοι διστάζουν πλέον να προβούν σε 
γενικές διαπιστώσεις. Έχουν μάλλον την τάση να εμπιστεύονται περισσότερο τις 
αναλύσεις των πραγματικών δεδομένων κάθε. συγκεκριμένης περίπτωσης. Ωστόσο, 
είναι σαφές ένα πράγμα: η διάρθρωση της αγοράς έχει καθοριστική σημασία για τις 
επιπτώσεις των κάθετων περιορισμών. Όσο πιο έντονος είναι ο ανταγωνισμός 
μεταξύ σημάτων, τόσο πιθανότερο είναι οι κάθετοι περιορισμοί να προωθούν 
μάλλον τον ανταγωνισμό και την αποδοτικότητα παρά να τον εμποδίζουν. Οι 
αντιανταγωνιστικές συνέπειες είναι πιθανές μόνο εφόσον ο ανταγωνισμός μεταξύ 
σημάτων είναι ασθενής και υπάρχουν φραγμοί κατά την είσοδο είτε σε επίπεδο 
παραγωγής είτε διανομής. Επιπλέον, αναγνωρίζεται ότι οι συμβάσεις στην αλυσίδα 
διανομής περιορίζουν το κόστος των συναλλαγών, και μπορεί να επιτρέψουν την 
αξιοποίηση των περιθωρίων αύξησης της αποτελεσματικότητας της διανομής. 
Αντίθετα, υπάρχουν περιπτοχτεις όπου οι κάθετοι περιορισμοί ορθώνουν φραγμούς 
κατά την είσοδο στην αγορά ή αποθαρρύνουν περαιτέρω τον οριζόντιο ανταγωνισμό 
στις ολιγοπωλιακές αγορές. 
11. Τα ζητήματα που θέτουν οι κάθετοι περιορισμοί είναι πολύ σημαντικά και 
από άποψη ενδεχόμενων οικονομικών πλεονεκτημάτων. Τα στοιχεία τα σχετικά με 
τις διαφορές τιμών μεταξύ των κρατών μελών δείχνουν ότι, παρόλο που έχει 
επιτευχθεί κάποια σύγκλιση τιμών, δεν έχο\ιν επουδενί εξαντληθεί τα οικονομικά 
πλεονεκτήματα που ενδέχεται να προκύψουν από την περαιτέρω ενοποίηση. 
12. Άλλα (.τυ|ΐπεράσμ.ατα που μπορούν να εξαχθούν από τις πρόσφατες 
οικονομικές αναλύσεις είναι τα εξής: 
Μεμονωμένες ρήτρες σε μια συμφωνία ή διάφορα είδη κάθετων περιορισμών 
δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν αυτομάτως αρνητικές ή θετικές επιπτοκτεις 
στον ανταγωνισμό ή την ενοποίηση. 
Ο συνδυασμός περισσότερων κάθετων περιορισμών δεν αυξάνει κατ'ανάγκη 
τις πιθανότητες αντιανταγωνιατικών επιπτώσεων, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις 
μπορεί να καταστήσει ακόμη πιο ευνοϊκό το αποτέλεσμα. 
Η ανάλυση θα πρέπει να επικεντρωθεί στις επιπτώσεις για την αγορά μάλλον 
παρά στη μορφή της συμφωνίας. Για παράδειγμα, κατά πόσον η είσοδος στην αγορά 
εμποδίζεται από ένα δίκτυο συμ(ρωνιών ή κατά πόσον η κάθετη συμφωνία σε 
συνδυασμό με την ισχύ της επιχείρησης στην αγορά επιτρέπουν στους παραγωγούς 
ή τους διανομείς να προβαίνουν σε διακρίσεις όσον αφορά τις τιμές μεταξύ των 
διαφόρων κρατούν μελουν. 
Λαμβάνοντας υπόψη τον κίνδυνο που συνεπάγεται είτε. η είσοδος σε νέες 
αγορές είτε η σημαντική ανάπτυξη της αγοράς (δηλαδή η δημιουργία νέων 
εμπορικών ροών που οδηγούν σε ενοποίηση της αγοράς), θα πρέπει να μελετηθεί η 
δυνατότητα ευνοϊκότερης μεταχείρισης των κάθετων περιορισμών, εφόσον 
συνοδεύονται από σημαντικές επενδύσεις σε ενσοοματα και άυλα στοιχεία του 
ιν 
ενεργητικού. Λυτή η ευνοϊκότερη μεταχείριση θα πρέπει να είναι περιορισμένη 
χρονικά. 
Το είδος των προϊόντων, η ανάγκη υπηρεσιών και επενδύσεων για την 
ύπαρξη αποτελεσματικής διανομής καθώς και οι ανάγκες και οι γνώσεις των 
καταναλωτών μπορούν να αποτελούν όλα σημαντικά στοιχεία για τον προσδιορισμό 
τόσο της γενικότερης αποτελεσματικότητας που επιτυγχάνεται με τους κάθετους 
περιορισμούς όσο και των αντιανταγωνιστικιυν επιπτώσεων. Στο κείμενο 
περιλαμβάνεται ένας κατάλογος κριτηρίων που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να 
διαπιστωθεί η αποτελεσματικότητα της διανομής και να βοηθήσουν έτσι στον 
προσανατολισμό της πολιτικής (σελ. 85). Αναμένονται σχόλια για τη χρησιμότητα 
ή μη του πίνακα αυτού. 
13. Είναι προφανές ότι η οικονομική θεωρία δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό 
παράγοντα χάραξης πολιτικής. Πρώτον, αποτελεί μόνο μία πηγή πολιτικής. 
Δεύτερον, η διεξοδική εκτίμηση κάθε μεμονωμένης περίπτωσης θα ήταν υπερβολικά 
δαπανηρή από άποψη πόρων και θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην ασφάλεια του 
δικαίου. Ως εκ τούτου, χρησιμοποιείται κυρίως για να συμβάλει στην ανάπτυξη της 
βασικής πολιτικής και τη θέσπιση κανόνων. 
III. Ισχύουσες διαδικασίες και θεσμικό πλαίσιο 
14. Οι διατάξεις περί ανταγωνισμού της συνθήκης που εφαρμόζονται στις 
επιχειρήσεις περιλαμβάνονται στα άρθρα 85 ως 90. Το άρθρο 85 έχει ιδιαίτερη 
σημασία για τους κάθετους περιορισμούς. Το άρθρο 85 παράγραφος 1 προβλέπει 
απαγόρευση των συμφωνιών που δύνανται να επηρεάζουν το εμπόριο και που έχουν 
σαν αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση 
του ανταγωνισμού. Οι συμφωνίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του είναι 
αυτοδικαίως άκυρες (άρθρο 85 παράγραφος 2), εκτός εάν απαλλάσσονται βάσει του 
άρθρου 85 παράγραφος 3. Μεταξύ των λοιπών προϋποθέσεων για την απαλλαγή 
είναι η συμφωνία να μην καταργεί τον ανταγωνισμό, ενώ η αύξηση της 
αποτελεσματικότητας που επιτυγχάνεται και τα άλλα αντικειμενικά πλεονεκτήματα 
πρέπει να υπερτερούν των μειονεκτημάτων από τον περιορισμό του ανταγωνισμού. 
Οι καταναλωτές πρέπει επίσης να εξασφαλίζουν δίκαιο τμήμ,α από το όφελος που 
προκύπτει. 
15. Το Συμβούλιο, δυνάμει του άρθρου 87, θέσπισε εκτελεστικούς κανόνες για τις 
βασικές διατάξεις των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης. Οι κανόνες αυτοί 
περιέχονται στον κανονισμό 17/62, ο οποίος, μεταξύ άλλων, παρέχει στην Επιτροπή 
αποκλειστική αρμοδιότητα για τη χορήγηση απαλλαγούν βάσει του άρθρου 85 
παράγραφος 3 και προβλέπει ένα σύστημα κοινοποίησης στην Επιτροπή των 
συμφωνιών για τις οποίες ζητείται απαλλαγή ή αρνητική πιστοποίηση. Η έναρξη 
ισχύος του κανονισμού 17/62 είχε σαν αποτέλεσμα την υποβολή μιας «σωρείας» 
κοινοποιήσεων που υπερέβησαν τις 30.000 στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και οι 
περισσότερες από τις οποίες αφορούσαν κάθετες συμφωνίες. Λόγω του γεγονότος 
ότι, με τις διαδικασίες που προβλέπει ο κανονισμός 17/62, η Επιτροπή δεν είναι σε 
θέση να εκδόσει πολλές επίσημες αποφάσεις (επί του παρόντος περίπου 20 το 
χρόνο), και ότι οι δυνατότητες να τεθούν υποθέσεις στο αρχείο με την αποστολή 
ανεπίσημης διοικητικής επιστολής είναι επίσης περιορισμένες (150 το χρόνο), για 
να δοθεί ασφάλεια δικαίου στις επιχειρήσεις που έχουν συνάψει κάθετες συμφωνίες, 
υιοθετήθηκε μία τακτική έκδοσης απαλλαγών κατά κατηγορίες. 
16. Σύμφωνα με τον κανονισμό 19/65 του Συμβουλίου, η Επιτροπή 
εξουσιοδοτείται να εκδίδει κανονισμούς «απαλλαγής κατά κατηγορίες» στους 
οποίους ορίζονται συγκεκριμένες κατηγορίες συμφωνιών οι οποίες κατά κανόνα 
πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 85 παράγραφος 3 και ως εκ τούτου 
απαλλάσσονται. Ο κανονισμός 19/65 του Συμβουλίου απαιτεί οι κανονισμοί 
απαλλαγής κατά κατηγορίες της Επιτροπής να απαριθμούν τις προϋποθέσεις που 
πρέπει να πληρούνται, τα είδη των συμφωνιών που καλύπτουν, τις περιοριστικές 
ρήτρες που απαλλάσσονται και τις ρήτρες που δεν πρέπει να περιλαμβάνονται. 
17. Η Επιτροπή έχει προσδιορίσει διάφορες κατηγορίες συστημάτων διανομής 
και με. βάση τις εξουσίες που τις παρείχε ο κανονισμ,ός 19/65 του Συμβουλίου, έχει 
εγκρίνει απαλλαγές κατά κατηγορίες για τις συμφωνίες αυτές, οι οποίες αφορούν: 
την αποκλειστική διανομή, κατά την οποία ο παραγωγός συμψωνεί στον 
ορισμό ενός μόνο διανομέα σε μια γεωγραφική περιοχή (κανονισμός 1983/83) 
την αποκλειστική προμήθεια όπου περιλαμβάνονται και ειδικές διατάξεις για 
την προμήθεια ζύθου και βενζίνης, κατά την οποία ο διανομέας συμφωνεί να 
προμηθεύεται τα εν λόγω προϊόντα μόνο από τον παραγωγό (κανονισμός 
1984/83) και 
τη όικαιόχρηση (franchise), όπου παραχωρείται στο δικαιοδόχο μία 
αποκλειστική γεωγραφική περιοχή στην οποία εκμεταλλεύεται την 
τεχνογνωσία και τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας του δικαιοπαρόχου 
και πωλεί προϊόντα ή υπηρεσίες σύμφωνα με ορισμένους κανόνες 
(κανονισμός 4087/88). 
Εφόσον μία συμφωνία αποκλειστικής διανομής ή προμήθειας ή μια συμφωνία 
όικαιόχρησης είναι σύμφωνη με τον κανονισμό περί απαλλαγής δεν χρειάζεται καμία 
κοινοποίηση προκειμένου να τύχει απαλλαγής. 
18. Επιπλέον, η Επιτροπή προσδιόρισε και ένα ακόμη είδος διανομής: την 
επιλεκτική διανομή, κατά την οποία οι διανομείς επιλέγονται με βάση αντικειμενικά 
κριτήρια που είναι αναγκαία για την αποτελεσματική διανομή των σχετικών 
προϊόντων. Οι επιλεγμένοι διανομείς κατά κανόνα παρέχουν ορισμένες υπηρεσίες 
εξυπηρέτησης πριν και μετά την πώληση και προβαίνουν σε πωλήσεις μόνο προς 
τους τελικούς καταναλωτές ή σε άλλους επιλεγμένους πωλητές. Επειδή δεν 
διαπιστώθτικε κανένα πρόβλημα «μ,αζικών» κοινοποιήσεων για την επιλεκτική 
διανομή, η Επιτροπή ακολούθησε μία πολιτική έκδοσης ατομικών αποφάσεων 
σύμφωνα με τη διαδικασία του κανονισμού 17/62. 
19. Παρόλο που η Επιτροπή έχει αποκλειστικότητα για την εφαρμογή του άρθρου 
85 παράγρα(μος 3, τα εθνικά δικαστήρια και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού 
εξακολουθούν να έχουν ένα περιθιόριο παρέμβασης. 
τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να εχραρμόζουν τα άρθρα 85 παράγραφοι 1 
και 2 και 86. Μπορούν επίσης να ερμηνεύουν τις διατάξεις των κανονισμών 
απαλλαγής κατά κατηγορίες προκειμένου να διαπιστώσουν αν καλύπτεται 
μία συμφωνία. Μπορούν, ως εκ τούτου, να επιλύουν πολλές διαφορές που 
προκύπτουν από τους κανόνες ανταγωνισμού και τις κάθετες συμφωνίες. Η 
Επιτροπή μπορεί να μη δεχθεί την εξέταση καταγγελιών εφόσον μπορούν να 
vi 
εξετασθούν από τα εθνικά δικαστήρια. Τέλος, τα εθνικά δικαστήρια μπορούν 
να επιδικάζουν αποζημιώσεις, να διατάσσουν τη λήψη προσωρινών μέτρων 
και να εκδίδουν προσωρινές διαταγές, συνήθως ταχύτερα από την Επιτροπή. 
οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού μπορούν να εφαρμόζουν τα άρθρα 85 
παράγραφοι 1 και 2 και 86, εφόσον η Επιτροπή δεν έχει κινήσει τις δικές της 
διαδικασίες έναντι των ίδιων συμφωνιών. Επτά από τα δέκα πέντε κράτη 
μέλη έχουν θεσπίσει νομοθεσίες που τους επιτρέπουν να κάνουν χρήση αυτών 
των αρμοδιοτήτων. Εφόσον η Επιτροπή δεν έχει χορηγήσει απαλλαγή βάσει 
του άρθρου 85 παράγραφος 3 και οι συμφωνίες δεν καλύπτονται από 
κανονισμό περί απαλλαγής κατά κατηγορία, τα κράτη μέλη μπορούν να 
εφαρμόζουν τις δικές τους εθνικές νομοθεσίες σε μία συμφωνία. 
IV. Ισχύοντες κανόνες για τους κάθετους περιορισμούς 
20. Λόγω του κινδύνου που αντιπροσωπεύουν για τΐ)ν ενοποίηση της αγοράς και 
των αντιφατικών επιπτώσεων που έχουν στον ανταγωνισμό, η πολιτική της 
Επιτροπής είναι να εφαρμόζει μάλλον ευρέως το άρθρο 85 παράγραφος 1 στους 
κάθετους περιορισμούς. Θεωρεί ότι είναι σημαντικός τόσο ο ενδοσημ,ατικός 
ανταγωνισμός όσο και ο ανταγωνισμός μεταξύ σημάτων. 
21. Ο κανόνας ( de minimis) προσδιορίζει τις κατηγορίες συμφωνιών που λόγω 
της περιορισμένης σημασίας τους δεν έχουν αισθητές επιπτώσεις στο εμπόριο ή τον 
ανταγωνισμό και συνεπώς δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 
παράγραφος 1. Πέραν αυτίόν, το άρθρο 85 παράγραφος 1 εφαρμόζεται σχεδόν 
αυτόματα σε ορισμένες κάθετες συμφωνίες οι οποίες, από την ίδια τη φύση τους, δεν 
μπορεί παρά να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό, και συγκεκριμένα 
στις συμφωνίες που περιορίζουν την ελευθερία των διανομέων να 
καθορίσουν τις τιμές μεταπίόλησής τους (προκαθορισμένες τιμές 
μεταπ(όλησης) και 
(ττις συμφωνίες με τις οποίες καθιερίόνεται απόλυτη εδαφική προστασία για 
τους αποκλειστικούς διανομείς. Λυτό το σημείο είναι καίριο για την πολιτική 
της Επιτροπής. Όχι μόνο εφαρμόζεται το άρθρο 85 παράγραφος 1, αλλά 
είναι απίθανο να χορηγηθεί .απαλλαγή δυνάμει του άρθρου 85 παράγραφος 
3. Παρόλο που μπορεί να παραχωρηθεί σε ένα διανομέα μία αποκλειστική 
γεωγραφική περιοχή προκειμένου να διεισδύσει καλύτερα στην αγορά και να 
γίνεται αποτελεσματικότερα η διανομή και μπορεί να του απαγορευθεί να 
πωλεί ή να προωθεί τα προϊόντα του απευθείας στην περιοχή άλλων 
αποκλειστικό')ν διανομέων, η προστασία αυτή δεν πρέπει να είναι απόλυτη. 
Πρέπει πάντοτε να υπάρχει δυνατότητα και άλλων εναλλακτικών πηγών 
εφοδιασμού. Παρόλο που μπορεί να απαγορευθεί στους αποκλειστικούς 
διανομείς να προωθούν ενεργά τα προϊόντα εκτός της αποκλειστικής 
γεωγραφικής περιοχής που τους έχει παραχωρηθεί, πρέπει να είναι ελεύθεροι 
να ανταποκρίνονται σε παραγγελίες που προέρχονται εκτός της περιοχής 
αυτής (παθητικές πωλήσεις Υ Οι πελάτες πρέπει να είναι ελεύθεροι να 
αγοράζουν προϊόντα από οποιονδήποτε διανομέα επιθυμούν στην ΕΕ, ακόμη 
και εκτός του εδάφους διαμονής τους, καθώς και να προβαίνουν οι ίδιοι ή 
επί παραγγελία σε προσωπικές εισαγωγές. Οι μεσάζοντες και άλλοι 
εμπορευόμενοι πρέπει να είναι σε. θέση να αγοράζουν από οποιονδήποτε 
vii 
διανομέα και να πωλούν σε. οποιαδήποτε άλλη αγορά, αντιδρώντας ιδίως 
στις σημαντικές διαφορές τιμών που υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών 
(παράλληλο εμπόριο). 
22. Εάν μία κάθετη συμφωνία δεν είναι ούτε ήσσονος σημασίας ούτε. συνιστά 
έναν από τους περιορισμούς που θέτουν αυτομάτως σε εφαρμογή το άρθρο 85 
παράγραφος 1, χρειάζεται ανάλυση κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης για να 
διαπιστωθεί εάν εφαρμόζεται το άρθρο αυτό. Στην ανάλυση αυτή λαμβάνεται υπόψη 
το πραγματικό οικονομικό πλαίσιο της κάθε περίπτωσης για να διαπιστωθεί εάν 
περιορίζεται σημαντικά ο ανταγωνισμός. Ακόμη και αν η μεμονωμένη συμφωνία δεν 
εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1, οι σωρευτικές 
επιπτώσεις που έχουν πολλές όμοιες συμφωνίες μπορεί να περιορίσουν τον 
ανταγωνισμό. Λυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στα δίκτυα συμφωνκόν αποκλειστικής 
προμήθειας, όπου ένα μεγάλο μέρος των σημείων λιανικής πώλησης συνδέονται 
αποκλειστικά με τους υφιστάμενους παραγωγούς. Λυτό μπορεί να έχει σαν 
αποτέλεσμα τον αποκλεισμ,ό της αγοράς έναντι των νέων παραγωγών ή να 
αποτρέψει την είσοδο στην αγορά παραγωγών από άλλα κράτη μέλη. 
23. Επειδή το άρθρο 85 παράγραφος 1 εφαρμόστηκε ευρέως στις κάθετες 
συμφωνίες, οι απαλλαγές κατά κατηγορίες πρέπει να παρέχουν ασφάλεια δικαίου 
στις επιχειρήσεις. Αυτό επιτυγχάνεται προσδιορίζοντας τα είδη των συμφωνιών 
διανομής που απαλλάσσονται αυτομάτως δυνάμει του άρθρου 85 παράγραφος 3. 
Πρώτον, οι κανονισμοί αναφέρουν τους λόγους για τους οποίους αυτά τα είδη των 
συμφωνκόν διανομής μπορεί να περιορίσουν τον ανταγωνισμό και εμπίπτουν στο 
άρθρο 85 παράγραφος 1, καθώς και τους γενικότερους λόγους για τους οποίους η 
Επιτροπή έχει τη δυνατότητα χορήγησης απαλλαγής βάσει του άρθρου 85 
παράγραφος 3 υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Μία κοινή μέριμνα που χαρακτήρισε 
τη θέσπιση των τριών απαλλαγούν κατά κατηγορίες (αποκλειστική διανομή και 
προμήθεια - περιλαμβανομένων των ειδικών ρυθμίσεων για το ζύθο και τη βενζίνη -
και όικαιόχρηση) καθώς και την πολιτική για την επιλεκτική διανομή ήταν να μ,ην 
επιτραπεί οποιαδήποτε μορφή απόλυτης εδαφικής προστασίας*. 
Επίσης έχουν θεσπιστεί κανόνες σχετικά μ,ε το τί επιτρέπεται και τί απαγορεύεται 
όσον αφορά 
τους εδαφικούς περιορισμούς 
τις υποχρεώσεις προμηθειών, και ιδίως τις εξαρτημένες πωλήσεις 
τις υποχρεώσεις πωλήσεων 
τις ρήτρες περί μη ανταγωνισμού και την επιτρεπόμενη διάρκεια της 
σύμβασης και 
τους περιορισμούς όσον αφορά την πελατεία. 
Τέλος, στις απαλλαγές κατά κατηγορίες προβλέπονται οι προϋποθέσεις υπό τις 
οποίες η Επιτροπή μπορεί να άρει το ευεργέτημα της απαλλαγής. 
Κάθε παρεμπόδιση τυτν πα()ητικο>ν πωλήσουν ή του παράλληλοι» εμπορίου αποτελεί σοβαρή 
παραβίαση τοχν κανόνοχν ανταγο>νισμού. Εφόσον διαπιστώνεται τέτοια συμπεριφορά 
ακολουθεί συνήΟ(ος η επιβολή προστίμ.αχν. 
V111 
V. Πλεονεκτήματα του ισχύοντας αυατν\ματ« 
24. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η πολιτική ανταγωνισμού που ακολουθεί έναντι των 
κάθετων περιορισμών ήταν κατά μεγάλο μέρος επιτυχής. Τα πλεονεκτήματα της 
είναι τόσο ουσιαστικά όσο και διαδικαστικά. Τα μειονεκτήματα καθώς και η κριτική 
εναντίον της συνοψίζονται παρακάτω στο Κεφάλαιο VII. 
ουσιαστικά πλεονεκτήμτα 
25. Στα πλαίσια μίας μάλλον ευρείας εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1, 
η ανάλυση των κάθετων περιορισμών επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στις 
(χπαλλαγές βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3, πράγμα που επιτρέπει μία συνολική 
οικονομική εκτίμηση των πλεονεκτημάτων των συμφωνκόν και των επιπτώσεων τους 
στις ανταγωνιστικές δομές και στην ευημερία των καταναλωτών. Η προσέγγιση αυτή 
επέτρεψε στην Επιτροπή να λάβει υπόψη της τόσο τον ενδοσηματικό ανταγωνισμό 
όσο και τον ανταγωνισμό μεταξύ σημάτων. Η ανάγκη για τέτοιου είδους ανάλυση 
ανταποκρίνεται στον αμφίρροπο χαρακτήρα των επιπτώσεων που έχουν οι κάθετοι 
περιορισμοί στον ανταγωνισμό. 
26. Η πολιτική που ακολουθείται προίόθησε επίσης ττιν ενοποίηση της αγοράς, 
η οποία δεν επιτρέπει στα συστήματα διανομής να καθιερώνουν απόλυτη εδαφική 
προστασία. Έτσι, παρόλο που επιτρέπονται τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα από 
την παραχώρηση εδαφικής αποκλειστικότητας, οι κάθετες συμφωνίες πρέπει πάντοτε, 
να αφήνουν κάποια περιθώρια εναλλακτικών πηγών εφοδιασμού. Οι αγορές δεν 
μπορεί να στεγανοποιηθούν προκειμένου να αποτραπεί η εκμετάλλευση των 
διαφορών στις τιμές εκ μέρους των μεσαζόντων. 
27. Με βάση τη σημερινή πολιτική υπάρχει ελευθερία καθιέρωσης νέων 
καινοτόμων μορφών διανομής, δεδομ,ένου ότι οι συμφωνίες που δεν καλύπτονται 
ακόμη από απαλλαγές κατά κατηγορίες μπορούν να κοινοποιούνται σε ατομική 
βάση. 
διαδικαστικά πλεονεκτήμ,ατα 
28. Χάρη στο σύστημα κοινοποίησης, η Επιτροπή ενημερώνεται για τα διάφορα 
είδη των κάθετων συμφωνιών, οι οποίες αποτελούν το υλικό βάσει του οποίου 
αποφασίζει σχετικά με την ανάγκη και την έκταση των απαλλαγούν κατά κατηγορίες. 
Αυτές οι απαλλαγές κατά κατηγορίες δημιουργούν μία βασική ασφάλεια δικαίου 
όσον αφορά το μεγαλύτερο μέρος των κάθετων συμφωνκόν στην ΕΕ, ενώ παράλληλα 
έχουν τα πλεονεκτήματα της αποκλειστικής αρμοδιότητας. Κάθε πρόβλημα 
«μαγικών κοινοποιήσεων για περιπτώσεις που δεν καλύπτονται ήδη από απαλλαγή 
κατά κατηγορίες αντιμετωπίζεται επιτυχούς με τις διοικητικές επιστολές. Χάρη 
σ'αυτό το συνδυασμό απαλλαγούν κατά κατηγορίες και διοικητικών επιστολών 
(υτοδεσμεύτηκαν οι αναγκαίοι πόροι της Επιτροπής ώστε να αντιμετωπιστούν 
υποθέσεις που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, είτε για να εξακριβωθεί τί επιτρέπεται 
σε νέους τομείς της πολιτικής της είτε για να διερευνηθούν και να παύσουν σοβαρές 
παραβάσεις των κανόνων (π.χ. παρεμπόδιση του παράλληλου εμπορίου). Τέλος, ο 
ρόλος των εθνικοόν δικαστηρίων και αρμόδιων αρχών βελτιώνει την 
αποτελεσματικότητα και την ταχύτητα της λήψης μέτρων στον τομέα αυτό. 
IX 
VI. Σύγκριση του κοινοτικού δικαίου με τη νομοθεσία των κρατών μελών και 
τρίτων χωρών και πολιτική που εq)«ρμόtετ«ι OTOVC κάθετους περιορισμού€ 
29. Η σύγκριση με τις άλλες νομοθεσίες και πολιτικές των κρατών μελών και 
τρίτων χωρών είναι χρήσιμη, δεδομένου ότι παρέχει μία πολιτική πείρα από την 
οποία μπορεί να ωφεληθεί η Ένωση. Επίσης αποδεικνύει το εφικτό ή μη ορισμένων 
εναλλακτικών λύσεων που ιιπορεί να εξεταστούν ως δυνατές επιλογές. 
30. Ωστόσο, θα πρέπει πάντοτε να λαμβάνεται υπόψη ότι η Επιτροπή αποτελεί 
το μοναδικό στον κόσμο όργανο που εφαρμόζει κανένες ανταγωνισμού και έχει ως 
στόχο την ενοποίηση της αγοράς παράλληλα με τη διατήρηση ενός συστήματος 
ανόθευτου ανταγωνισμού. Τα άλλα συστήματα, επομ,ένως, δεν είναι κατ'ανάγκη 
κατάλληλα για την ΕΕ. 
31. Για τη διευκόλυνση της ανάλυσης οι χοόρες διαιρούνται σε δύο ομάδες: 
εκείνες των οποίων οι νομοθεσίες είναι παρόμοιες με το άρθρο 85 όσον 
αφορά τη διμερή διάρθρωση του, που περιλαμβάνει μία γενική απαγόρευση 
και μία χωριστή διάταξη περί απαλλαγής, 
και εκείνες των οποίων οι νομοθεσίες δεν μοιάζουν με το κοινοτικό δίκαιο, 
δεδομένου ότι μία παραβίαση κατά κανόνα διαπιστώνεται σε περίπτωση 
κάποιας κατάχρησης. 
32. Από τη σχετική έρευνα προκύπτει ότι υπάρχουν δκκρορες ρυθμίσεις για την 
αντιμετώπιση των κάθετων συμφωνιών. Ωστόσο, διαπιστώνεται η ύπαρξη ορισμένων 
σταθερών χαρακτηριστικοί που παρουσιάζουν τα συστήματα αυτά ακόμη και ως 
προς τις διαφορές τους από το κοινοτικό σύστημ,α. 
Πρώτον, θεωρείται ότι η οικονομική ανάλυση πρέπει να χρησιμοποιείται 
κατά κύριο λόγο για να καθοριστεί κατά πόσον υπάρχει παράβαση. Αυτό 
ισχύει τουλάχιστον για ορισμένα από τα κράτη μέλη με. συστήματα που 
βασίζονται στο κοινοτικό σύστημ,α (κυρίως η Γαλλία και η Ιταλία), ορισμένα 
από τα κράτη μέλη με συστήματα που διαφέρουν από αυτό της Κοινότητας 
(κυρίως η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο) και για ορισμένες τρίτες 
χώρες (ΗΠΑ και Καναδάς) 
Δεύτερον, ούτε τα μεγάλα κράτη μέλη ούτε οι ΗΠΑ ούτε. ο Καναδάς δεν 
χρησιμοποιούν συστήματα κοινοποίησης όσον αφορά τις περιοριστικές 
συμφωνίες, επειδή πιστεύουν ότι μπορούν να εκμεταλλευθούν καλύτερα τους 
πόρους που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
με άλλους τρόπους, όπως η διερεύνηση καταγγελκυν που αφορούν κάθετους 
περιορισμούς. II έλλειψη συστήματος κοινοποίησης αποτελεί επίσης λογικό 
επακόλουθο του ότι οι κάθετες συμφωνίες θεωρούνται a priori ως νόμιμες 
Τρίτον, στα σιπήμ,ατα αυτά, σε πολύ λίγες περιπτοόσεις κινούνται διαδικασίες 
για κάθετους περιορισμούς, πράγμα το οποίο αποτελεί και πάλι λογικό 
επακόλουθο του ότι οι περιορισμοί αυτοί θεωρούνται a priori ως νόμιμοι. 
VII. Αποτελέσματα τικ: έρευνας 
33. Στα πλαίσια της συγκέντρωσης στοιχείων στα οποία βασίζεται το Πράσινο 
Βιβλίο, η Επιτροπή προέβη σε μία σειρά συνεντεύξεων με βιομηχάνους, 
λιανοπωλητές, βιομηχανικές και εμπορικές ενώσεις και ενώσεις καταναλωτών 
καθώς και με ειδικούς ακαδημαϊκούς κύκλους. Οι συνεντεύξεις αυτές δεν 
μεταβάλλουν επουδενί ούτε. θίγουν την ανάγκη για ανοικτή διαβούλευση μετά τη 
δημοσίευση του Πράσινου Βιβλίου, αλλά απλώς βοήθησαν την Επιτροπή να 
εντοπίσει ορισμένα καίρια ζητήματα. 
34. Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής επιβεβαιώνουν τις διαπιστώσεις που 
έγιναν όσον αφορά τη διανομή από ορισμένες βασικές πηγές (βλ. ανωτέρω τμήμα Ι). 
Συγκεκριμένα, τονίστηκαν οι αλλαγές που προέκυψαν από την καθιέρωση της 
τεχνολογίας των πληροφορκόν (ΤΙΙ). Οι πληροφορίες είναι περισσότερο 
συγκεντρωμένες στα χέρια των διανομέων, που αποτελούν τώρα μια πιο αξιόπιστη 
εξισορροπητική δύναμη έναντι των παραγωγ(όν. 
35. Δόθηκε, μεγάλη έμφαση στη μή ολοκλήρωση ακόμη της εσωτερικής αγοράς. 
Αυτό οφείλεται όχι μόνο στους φυσικούς φραγμούς (π.χ. διαφορετικές προτιμήσεις, 
γλώσσες) και στο χρόνο που απαιτεί και τον κίνδυνο που εμπεριέχει η προσπάθεια 
υπέρβασης τους, αλλά και στον ατελή χαρακτήρα ή τη μη ικανοποιητική λειτουργία 
της ενιαίας αγοράς. 
36. Σε. πολλές συνεντεύξεις επίσης θίχτηκαν ζητήματα όπως τα ιδιωτικού 
χαρακτήρα διαρθρωτικά εμπόδια στην ενιαία αγορά και το παράλληλο εμπόριο. 
Κατέστη σαφές από τις συνεντεύξεις αυτές ότι πολλοί λιανοπωλητές δεν 
χρησιμοποιούν τις ευκαιρίες για εκμετάλλευση των διαφορετικών τιμών που 
υπάρχουν στα κράτη μ,έλη φοβούμενοι μήπως βλάψουν τις μακροχρόνιες σχέσεις 
τους με τους παραγωγούς ή μήπως αντιμετωπίσουν αντίμετρα, όπως εμπορικούς 
αποκλεισμούς ή διακρίσεις σχετικά με τις τιμές. Οι όμιλοι διασυνοριακών αγορών 
δεν (μαίνεται να έχουν ακόμα σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά τον περιορισμό 
των διαφορών στις τιμές. Επιπλέον, η καθιέρωση της ΤΠ και η εξοικονόμηση 
υλικοτεχνικών πόρων από τη στενή συνεργασία στην αλυσίδα εφοδιασμού σημαίνουν 
ότι οι διαφορές των τιμών θα γίνουν ακόμη μεγαλύτερες πριν το παράλληλο 
εμπόριο καταστεί οικονομικά αποδοτικό, ιδιαίτερα λόγω του κατ'ανάγκην αβέβαιου 
και απρογραμμάτιστου χαρακτήρα των προμηθειών που γίνονται με τον τρόπο αυτό. 
Χάρη στην ΤΠ οι παραγωγοί μπόρεσαν ευκολότερα να εντοπίσουν και να 
σταματήσουν τις πηγές παράλληλοι) εμπορίου μεταξύ εθνικών αγορών. Ακόμα και 
όταν οι διανομείς προσπάθησαν να εφοδιαστούν σε άλλα (φθηνότερα) κράτη μέλη, 
συνήθως δεν έγιναν δεκτοί και τους παρέπεμψαν πάλι στην εθνική θυγατρική του 
παραγωγού ή στον αποκλειστικό του αντιπρόσωπο στη χώρα στην οποία επρόκειτο 
να εισαγάγει τα προϊόντα ο εν λόγω διανομέας. Όλες αυτές οι πρακτικές αυξάνουν 
την αβεβαιότητα των παράλληλων εισαγωγών και τις κάνουν λιγότερο 
ενδιαφέρουσες, με συνέπεια να είναι αυτές καθαυτές λιγότερο αποτελεσματικές όσον 
αφορά την προο')θηση της ολοκλήρωσης της αγοράς. 
37. Διατυπώθηκαν ορισμένες επικρίσεις σχετικά με τη διαιιόρφαχτη και την 
εφαρμογή της τρέχουσας πολιτικής της Επιτροπής όσον αφορά τους κάθετους 
XI 
περιορισμούς και τις απαλλαγές κατά κατηγορίες, και σε πολλές περιπτώσεις 
ζητήθηκαν αλλαγές ή προσαρμογές4. Τα σημεία που θίχτηκαν περισσότερο ήταν 
ότι οι ισχύουσες απαλλαγές κατά κατηγορίες πάσχουν από έλλειψη ευελιξίας, 
έχουν περκτταλτικά αποτελέσματα και υπερβολικές ρυθμίσεις· 
δίδεται υπερβολική έμφαση στην ανάλυση των ρητρών και δεν τονίζονται 
αρκετά οι οικονομικές επιπτώσεις των συμφωνιών. Θα μπορούσε να 
εφαρμόζεται αυστηρότερη πολιτική με δραστικότερη εφαρμογή της άρσης των 
απαλλαγών κατά κατηγορίες· 
η αποκλειστική αρμοδιότητα έχει ζωτική σημασία, καθώς και η ασφάλεια 
δικαίου, η οποία μπορεί vit εκλείψει, εάν εγκαταληφθεί η τακτική των 
απαλλαγών κατά κατηγορίες. Οι διοικητικές επιστολές δεν αποτελούν 
ικανοποιητική λύση· 
εάν η τακτική των απαλλαγών κατά κατηγορίες διατηρηθεί, θα πρέπει να 
είναι πιο ευέλικτη, λιγότερο παρεμβατική και να έχει ευρύτερο πεδίο 
εφαρμογής. Για παράδειγμα, μία ρήτρα που δεν μπορεί να τύχει απαλλαγής 
δεν πρέπει να επιφέρει ακυρότητα της όλης απαλλαγής, και οι απαλλαγές 
κατά κατηγορίες να μπορούν να περιλαμβάνουν ενδιάμεσα προϊόντα και όχι 
μόνο προϊόντα προς μεταπώληση όπως ισχύει σήμερα· 
η πολιτική της Επιτροπής θα πρέπει να προωθεί χωρίς διακρίσεις την 
ύπαρξη πολλών συστημάτων διανομής. Αυτό μπορεί να προκύψει όταν 
όμιλοι προμηθειών και ενώσεις λιανοπωλητο')ν (ή όμιλοι που αποτελούνται 
από ενοποιημένες θυγατρικές και μη ενοποιημένα καταστήματα πώλησης 
όπως δικαιοδόχους) προσπαθούν να επιτύχουν εξοικονόμηση υλικοτεχνικών 
πόρων με την πλήρη εφαρμογή της ΤΠ και την ενοποίηση της αλυσίδας 
εφοδιασμού· 
ορισμένοι αναρωτήθηκαν κατά πόσο θα ήταν χρήσιμο να υπάρχουν κανόνες 
κατά των διακρίσεων ως προς τις τιμές ακόμη και για τις επιχειρήσεις που 
δεν κατέχουν δεσπόζουσα θέση ώστε οι ενοποιημένες θυγατρικές να μην είναι 
σε θέση να χρεώνουν όκκμορετικές τιμές στα διάφορα κράτη μέλη· 
οι γνώμες σχετικά με. την επιλεκτική διανομή ποικίλλουν. Ορισμένοι είναι 
ικανοποιημένοι με τη λειτουργία της και θεωρείται αναγκαία για τη διανομή 
ορισμένων προϊόντων. Άλλοι θεωρούν ότι οδηγεί σε. ακαμψία των τιμών, ότι 
Από πολλές απόψεις οι παρατηρήσεις αυτές αντικατοπτρίζουν εκείνες που διατύπωσαν οι 
οργανώσεις βιομήχανο™: η UNICE (Modernising EU competition policy UNICE 1995), BDI 
(Standortfaktor Wettbewerbspolitik - Refornibedarf auf deutscher under europâischer Ebene, BDI, 
1995) και CBI (Loosening the strait-jacket CBI proposals for reform of the scope and 
administration of Article 85. CBI 1995) καΟα')ς και οι νομικοί τους σύμβουλοι και καθηγητές 
νομικής (για παράδειγμα Β. Hawk "System failure: Vertical Restraints and EC Competition 
Law", Common Market Law Review. Vol; 32. N° 4. 1995). Βασικό στοιχείο το™ παρατηρήσεων 
αυτό'™ είναι ότι το άρθρο Χ5 παράγραφος 1 έχει πολύ ευρεία διατύποκτη για τους κάθετους 
περιορισμούς, ότι, οι κανονισμοί για τις απαλλαγές κατά κατηγορία έχουν υπερβολικές 
ρυθμίσεις με περισταλτικά αποτελέσματα και ότι η τρέχουσα πρακτική το™ ατομικοί™ 
κοινοποιήσεοΛ' και, διοικητικό'™ επιστολο'™ είναι αφενός δαπανηρή και αφετέρου δεν παρέχει 
επαρκή ασφάλεια δικαίου. 
xii 
αποκλείονται τα καταστήματα «discounter» (που πωλούν με. τιμές 
χαμηλότερες), παρόλο που πληρούν τα κριτήρια για να περιληφθούν στο 
σύστημα, και ότι η επιλεκτική διανομή χρησιμοποιείται για πολλά προϊόντα 
χωρίς να δικαιολογείται πλέον. Διατυπώθηκαν παράπονα σχετικά με την 
έλλειψη διαφάνειας και αντικειμενικότητας κατά την εφαρμογή των 
κριτηρίων για την ένταξη στο σύστημα καθώς και αυθαιρεσίες εκ μέρους των 
παραγωγών. 
Vin. Επιλογές 
38. Με το Πράσινο Βιβλίο ζητείται η διατύπωση σχολίων για τις τέσσερις 
επιλογές που αναφέρονται κατωτέρω. Οι επιλογές αυτές δεν είναι εξαντλητικές και 
μπορεί να γίνει συνδυασμός μεμονα>|ΐενων στοιχείων από διάφορες εξ αυτών. 
39. Ακολουθούν ορισμένες παρατηρήσεις που αφορούν από κοινού ορισμένες ή 
όλες τις επιλογές 
- παρόλο που η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η νομολογία των Ευρωπαϊκών 
Δικαστηρίων κα()<ί>ς και η δική της πολιτική όσον αφορά τους κάθετους 
περιορισμούς έχουν εξελιχθεί με την πάροδο τοπ χρόνου και ενδέχεται να 
συνεχίσουν να εξελίσσονται, προτείνει μόνο επιλογές που εντάσσονται στα πλαίσια 
του άρθρου 85, όπως ερμηνεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, και 
- η απόλυτη εδαφική προστασία και οι προκαθορισμένες τιμές πώλησης (ΠΤΠ) που 
μπορεί να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών όχι μόνο 
εξακολουθούν να εμπίπτουν αυτοδικαίως στο άρθρο 85 παράγραφος 1 αλλά δεν 
είναι πιθανόν vet τύχουν απαλλαγής, 
- οι απαλλαγές αφορούν μόνο τις κάθετες συμφωνίες διανομής και όχι τις 
συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών, παρόλο που, και αυτές μπορεί να επιτρέπονται 
για ορισμένες MME', 
- οι επιλογές αφορούν κυρίως τις κάθετες συμφωνίες για προϊόντα προς 
μεταπώληση. Ζητείται η διατύπωση σχολίων σχετικά με το κατά πόσον οι επιλογές 
αυτές μπορεί να επεκταθούν και στα ενδιάμεσα προϊόντα, 
- οι διαδικασίες μη διατύπωσης αντιρρήσεων δεν αποτελούν πρόσφορη λύση για την 
αντιμετώπιση ενός μεγάλου αριθμού υποθέσεων, 
- ζητείται η διατύπωση παρατηρήσεων σχετικά με τη χρήση των κατωτάτων ορίων 
μεριδίου αγοράς είτε για τον προσδιορισμό των προϋποθέσεων απαλλαγής είτε ως 
ένδειξη για τη δομή της αγοράς, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η Επιτροπή 
μπορεί να άρει το ευεργέτημα της απαλλαγής, και 
- επί του παρόντος γίνονται χωριστές έρευνες για την αύξηση των κατωτάτων ορίων 
κάτω των οποίων δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 85 παράγραφος 1 (Ανακοίνωση για 
τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας - «κανόνας de minimis»). Ως υπόθεση εργασίας, 
στα πλαίσια του παρόντος, το όριο αυτό μπορεί να ανέλθει σε 10%. 
XIII 
ΕΠΙΛΟΓΗ 1 - ΔΙΛΤΙΙΡΗΣΙΠΌΥ 1ΣΧΥΟΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ 
40. Τα πλεονεκτήματα της πρακτικής που ακολουθείται σήμερα αναλύονται 
ανωτέρω στο σημείο VII. Θα εξακολουθήσουν να ισχύουν ειδικές ρυθμίσεις για το 
ζύθο και τη βενζίνη. 
ΕΠΙΛΟΓΗ II - ΕΥΡΥΤΕΡΕΣ ΑΠ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ 
41. Η επιλογή αυτή συνίσταται στη διατήρηση του ισχύοντος συστήματος των 
απαλλαγών κατά κατηγορίες μ,ε τα πολλά πλεονεκτήματα που παρουσιάζει. Αλλά, 
με βάση τις επικρίσεις που διατυπώθηκαν, θα γίνει περισσότερο ευέλικτο, θα 
καλύπτει περισσότερες περιπτοκτεις και θα περιλαμβάνει λιγότερες ρυθμίσεις. 
Επιπλέον, με την επιλογή αυτή τίθεται το ζήτημα κατά πόσον είναι σκόπιμο να 
εκδοθεί ένας κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες για την επιλεκτική διανομή ή 
να θεσπιστεί μία διαδικασία ανεξάρτητης διαιτησίας για τις διαφορές σχετικά με την 
εισδοχή στα εν λόγω συστήματα διανομής. Επίσης, οι ειδικές ρυθμίσεις για το ζύθο 
και την βενζίνη θα πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία. 
Ζητείται η διατύπωση προτάσεων σχετικά με το είδος των αλλαγαχν που θα 
μπορούσαν να γίνουν. 
ΕΠΙΛΟΓΗ III - ΠΙΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΛΛΛΓΕΣ ΚΑΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ 
42. Δεδομένου ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές τιμών στην 
ενιαία αγορά, ενο) συγχρόνως οι κάθετοι περιορισμοί μπορεί να έχουν 
αντιανταγωνιστικές συνέπειες, όταν συνδυάζονται με. μεγάλη ισχύ στην αγορά και 
ο ενδοσηματικός ανταγωνισμός είναι σημαντικός, ιδίως όταν ο ανταγωνισμός 
μεταξύ σημάτων δεν είναι έντονος, με. την επιλογή αυτή προτείνεται να περιοριστούν 
οι απαλλαγές που παρέχονται με. τους ισχύοντες κανονισμούς στις επιχειρήσεις που 
έχουν μερίδιο αγοράς κάτω από ένα ορισμένο κατώτατο όριο [40%]5. Όσον αφορά 
τον τρόπο περιορισμού του προβλήματος των «μαζικο')ν» κοινοποιήσεων ή της 
έλλειψης ασφάλειας δικαίου που μπορεί να προκύψει για τις περιπτώσεις που 
υπερβαίνουν το κατώτατο όριο, προτείνεται να χορηγείται απαλλαγή μόνο υπό τον 
όρο ότι δεν γίνεται διάκριση ως προς τις τιμές μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών. 
Όσον αφορά τις ειδικές ρυθμίσεις για το ζύθο και τη βενζίνη το πεδίο εφαρμογής 
της απαλλαγής θα περιορίζεται επίσης από το κατοπατο όριο [40%] του μεριδίου 
αγοράς. 
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 85 
ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 
43. Σαν απάντηση στις επικρίσεις ότι οι απαλλαγές κατά κατηγορίες είχαν 
περισταλτικές συνέπειες και ότι το άρθρο 85 παράγραφος 1 εφαρμόστηκε πολύ 
ευρέως στους κάθετους περιορισμούς χωρίς να εξετάζεται το οικονομικό τους 
πλαίσιο και οι συνθήκες της αγοράς, με την επιλογή αυτή προτείνεται να καθιερωθεί 
για τους συμβαλλόμενους με μερίδιο αγοράς κατοπερο του [20%] ένα μαχητό 
τεκμήριο ότι οι συμφωνίες τους συμβιβάζονται με το άρθρο 85 παράγραφος 1 
Κάτο) από το κατο'πατο αυτό όριο υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής το™ προτάσεο™ για 
αλλαγές σΰμ.((>ο™α με την επιλογή II. 
XIV 
(«τεκμήριο αρνητικής πιστοποίησης»). Αυτό το τεκμήριο αρνητικής πιστοποίησης θα 
μπορούσε να διατυπώνεται σε. μία ανακοίνωση και εν συνεχεία, με βάση την 
κτηθείσα εμπειρία, στα πλαίσια ενός σχετικού κανονισμού. Η λύση αυτή θα καλύπτει 
και στους τομείς της προμήθειας ζύθου και βενζίνης, μόνο στο βαθμό που τα 
παράλληλα δίκτυα δεν συνεπάγονται σωρευτικά σημαντικό αποκλεισμό. Το τεκμήριο 
αρνητικής πιστοποίησης μπορεί να ανατραπεί με μία ανάλυση της αγοράς στην 
οποία λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η διάρθρωση της (π.χ. ολιγοπώλιο), οι 
φραγμοί κατά την είσοδο, ο βαθμ,ός ολοκλήρωσης Τ7)ς ενιαίας αγοράς ή οι 
σωρευτικές επιπτώσεις των παράλληλων δικτύων. 
44. Για τις περιπτώσεις που υπερβαίνουν το κατοντατο όριο [20%] υπάρχουν δύο 
εναλλακτικές λύσεις: 
Εναλλακτική λύση 1 : ευρύτερες απαλλαγές κατά κατηγορία που 
περιγράφονται στην επιλογή II. 
Εναλλακτική λύση II : εφαρμογή της επιλογής III με ευρύτερες απαλλαγές 
κατά κατηγορία μέχρι μεριδίου αγοράς 40%, αλλά μη εφαρμογή ή 
περιορισμένη εφαρμογή των απαλλαγών κατά κατηγορία πέραν του ορίου 
αυτού. 
Οι εναλλακτικές λύσεις για την προμήθεια ζύθου και βενζίνης στις περιπτώσεις 
μεριδίων άνω του [20%] θα είναι αυτές που περιγράφονται στις επιλογές II και III 
για τους κλάδους αυτούς. 
XV 
ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ 
45. Παρόλο που η Επιτροπή επιθυμεί να αρχίσει διαβουλεύσεις και να συζητήσει 
τις ενδεχόνενες αλλαγές που θα επιφέρει στην πολιτική της, μέχρι τότε, είναι 
δεδομένο ότι θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται η πολιτική και οι κανόνες που 
ισχύουν σήμερα. 
46. II Επιτροπή θεωρεί χρήσιμο, κατά τη διατύπωση παρατηρήσεων σχετικά με 
τις επιλογές, να θιγούν και τα ακόλουθα θέματα, τα οποία θα πρέπει να ληφθούν 
υπόψη κατά την οριστική επιλογή. 
- ουσιαστικά προβλήματα πολιτικής ανταγωνισμού 
- όσον, αφορά τα αποτελέσματα των συμφωνκύν, πόσο αποτελεσματικά 
γίνεται η διάκριση μεταξύ εκείνων είναι θετικά και εκείνων που είναι αρνητικά για 
τον ανταγωνισμό, σε ποιο βαθμό διευκολύνεται η ολοκλήρωση της αγοράς, σε ποιο 
βαθμό επιτρέπεται η εμφάνιση νέων και καινοτόμων μορφών διανομής, αν οι 
καταναλωτές εξασφαλίζουν δίκαιο τμήμα από το (χρελος που προκύπτει και πώς 
αντιμετωπίζεται η χρήση των κατωτάτων ορίων μεριδίου αγοράς σαν ένδειξης ή 
κανόνα για την εφαρμογή της πολιτικής; 
- διαδικαστικά και νομικά προβλήματα 
- (τε ποιο βαθμό παρέχεται ασφάλεια δικαίου και εξασίραλίζεται ταχεία και 
αποτελεσματική είραρμ,ογή των κανόνων, χωρίς να δημιουργείται πρόβλημα 
υποβολής «πληθώρας» ατομικών κοινοποιήσεων και σε. ποιο βαθμό επιτυγχάνεται 
αποκλειστική αρμοδιότητα ως προς τον έλεγχο και αποκέντρωση; 
- σε ποιο βαθμό μπορεί να εφαρμοστεί η συγκεκριμένη επιλογή με αλλαγή των 
πρακτικουν (π.χ. διοικητικές επιστολές) ή των κανόνων (π.χ. κανονισμοί της 
Επιτροπής) που εφαρμόζει η Επιτροπή ή σε ποιο βαθμό θα χρειαστούν νομοθετικές 
τροποποιήσεις επί της ουσίας (π.χ. κανονισμοί Συμβουλίου); 
Η διεύθυνση στην οποία θα πρέπει να σταλούν οι παρατηρήσεις αναφέρεται σ το 
σημείο 306. 
XVI 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΑΓΙΟ ΤΟΥΣ ΕΝΑΙΛΦΕΡΟΜΕΝΟΥΣ ΤΡΙΤΟΥΣ 
Ι. Σημασία το>ν κάθετων περιορισμών για την κοινοτική πολιτική 
«νταγωνισιιού 
1. Η ενοποίηση των διαφορετικοί οικονομιών των κρατών μελών και η 
δημιουργία ενιαίας αγοράς αποτελούν θεμελκυδεις πολιτικούς στόχους της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 2). Ένα από τα μέσα για την ολοκλήρωση της ενιαίας 
αγοράς αποτελεί η εγκαθίδρυση ενός συστήματος ανόθευτου ανταγωνισμού (άρθρο 
3 στοιχείο ζ)). Αυτή η βασιζόμενη στον ανόθευτο ανταγωνισμό ολοκλήρωση 
αναγνωρίζεται σήμερα ευρέως ότι αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες για 
την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στις αγορές που αποκτούν 
παγκόσμια διάσταση καθώς και ένα μέσο για την επιτάχυνση της ανάπτυξης και τη 
δημιουργία θέσεων απασχόλησης. II κοινοτική πολιτική ανταγωνισμού, ως εκ 
τούτου, αντίθετα από την πολιτική ανταγωνισμ,ού των κρατών μελών ή των 
εμπορικοί μας εταίρων, χρειάστηκε να λάβει υπόψη όχι μόνο την ανάγκη ενός 
συστήματος ανόθευτου ανταγωνισμού αλλά και τον στόχο της ολοκλήρωσης της 
αγοράς. 
2. Λόγω αυτού του στόχου της ολοκλήρωσης, η σχέση μεταξύ παραγωγών και 
διανομέων καθώς και οι άλλες κάθετες σχέσεις στην αλυσίδα διανομής, αποτέλεσαν 
αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας στα πλαίσια της πολιτικής ανταγωνισμού της ΕΕ. 
Οι παραγωγοί έχουν κάθετες σχέσεις μ,ε τους προμηθευτές πρώτων υλών σε όλο και 
πιο περίπλοκες αλυσίδες εφοδιασμού. Οι περισσότεροι παραγωγοί επίσης 
χρησιμοποιούν έναν ειδικευμ,ενο διανομέα, συνήθως με ειδικευμένους μεσάζοντες 
(π.χ. χονδρεμπόρους), για να φθάσουν στους τελικούς καταναλωτές τους. Αυτές οι 
κάθετες σχέσεις και οι σχέσεις διανομής είναι αναγκαίες 
τόσο για την αποτελεσματική διανομή, δεδομένου ότι οι παραγωγοί δεν έχουν 
πάντοτε την απαιτούμενη ειδικότητα ή τις γνοΉτεις για τη διανομή, ενώ οι 
ειδικευμένοι διανομείς μπορούν πολλές φορές να επιτύχουν οικονομίες 
κλίμακας καθ(ός και εξωτερικές οικονομίες με. τη διανομή 
περισσότερων/πολλών προϊόντων ταυτόχρονα, 
όσο και για τη διείσδυση σε νέες αγορές, δεδομένου ότι η σχέση με ένα 
τοπικό διανομέα με ειδική γναχτη των αγορο')ν στις οποίες πρόκειται να 
κυκλοφορήσει το προϊόν μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες επιτυχίας και να 
περιορίσει τους κινδύνους. 
3. Εκτός από τψ προοΟθηση της αποδοτικότητας και της ολοκλήρωσης της 
αγοράς, αυτοί οι κάθετοι περιορισμοί μπορούν επίσης να δημιουργήσουν 
προβλήματα στην πολιτική ανταγωνισμού, όπως για παράδειγμα: 
η οργάνωση ενός συστήματος διανομής με. αποκλειστικούς διανομείς που 
ορίζονται σε βάση κράτους μέλους μπορεί να ευνοήσει τη συνέχιση του 
κατακερματισμού της ενιαίας αγοράς σε. εθνική βάση, ή 
εάν διάφοροι ανταγωνιζόμενοι παραγωγοί δεσμεύσουν τους υπάρχοντες 
διανομείς σε μία δεδομένη περιοχή μ,ε συμβάσεις αποκλειστικότητας, αυτό 
μπορεί να δημιουργήσει εμπόδια για την είσοδο νέων παραγωγών στην 
αγορά, δεδομένου ότι δεν θα έχουν πρόσβαση σε. σύστημα διανομής. 
Ως εκ τούτου οι κάθετοι περιορισμοί αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας 
στα πλαίσια της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού. 
II. Θέματα που καλύπτει το Πράσινο Βιβλίο 
4. Υπάρχουν πολλά είδη συστημάτων διανομής και κάθετων σχέσεων σε μια 
σύγχρονη πολύπλοκη οικονομία. Πράγματι, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις 
προσφεύγουν όλο και περισσότερο σε εξωτερικούς προμηθευτές και σε ειδικευμένες 
υπηρεσίες, όπως αυτές των διανομέων, η αλυσίδα του εφοδιασμού ή της 
υλικοτεχνικής υποστήριξης γίνεται μακρύτερη. 
Ως εκ τούτου, οι κάθετες σχέσεις γίνονται ολοένα περισσότερες. Ωστόσο, στα 
πλαίσια της ανάλυσης της, η Επιτροπή διακρίνει τέσσερα είδη συστημάτων διανομής 
τυν αποκλειστική πώληση, κατά την οποία ο παραγωγός αναλαμβάνει να 
πωλεί μόνο σε ένα συγκεκριμένο διανομέα σε μία δεδομένη γεωγραφική 
περιοχή 
τυν αποκλειστική προμήθεια, όπου ο διανομέας αναλαμβάνει να 
προμηθεύεται το συγκεκριμένο προϊόν μόνο από έναν παραγωγό 
(εφαρμόζεται κυρίως στους τομείς του ζύθου και της βενζίνης) 
ττι δικαιόχρηση. όπου παρέχεται στο δικαιοδόχο μία αποκλειστική 
γεωγραφική περιοχή στην οποία εκμεταλλεύεται την τεχνογνωσία και τα 
δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας του δικαιοπαρόχου και πωλεί τα 
προϊόντα του σύμχρωνα μ,ε ορισμένους κανόνες 
τυν επιλεκτική διανομ,ή. όπου οι διανομείς επιλέγονται με βάση αντικειμενικά 
κριτήρια αναγκαία γιοι την αποτελεσματική διανομ,ή του εν λόγω προϊόντος, 
το οποίο μπορούν να πωλούν είτε. στους τελικούς καταναλωτές (στους 
οποίους κατά κανόνα παρέχουν εκτός από το προϊόν και σχετική 
εξυπηρέτηση), είτε σε άλλους επιλεγμένους διανομείς που πληρούν τα 
αντικειμενικά κριτήρια. Αυτό το σύστημα συναντάται ιδίως στα προϊόντα 
\>ψηλής τεχνολογίας - π.χ. ορισμένα ηλεκτρονικά είδη ευρείας κατανάλωσης 
- ή στα προϊόντα πολυτελείας - π.χ. αρώματα. 
5. Η Επιτροπή έχει αναπτύξει μία ειδική πολιτική για. τα τέσσερα αυτά είδη 
διανομής που διατυπώνεται στους κανονισμούς της όσον αφορά τα τρία πρώτα1 και 
στις ατομικές αποφάσεις και πρακτικές της όσον α(ρορά το τελευταίο. 
6. Το Πράσινο Ηιβλίο καλύπτει όλες τις οριζόντιες σχέσεις στην αλυσίδα 
διανομής, παρόλο που επικεντρώνεται στις τέσσερις κατηγορίες διανομής που 
αναφέρονται παραπάνω2. Επειδή (σχεδόν) όλη η σύγχρονη οικονομική 
δραστηριότητα εμπεριέχει κάθετες σχέσεις, η κοινοτική πολιτική ανταγωνισμού στον 
τομέα αυτό παρουσιάζει κατά πάσα πιθανότητα ενδιαφέρον για ένα μεγαλύτερο 
Κανονισμοί της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83, 1984/83 (βλέπε επίσης ανακοίνακτη της 
Επιτροπής 84/c/101/02) και 4087/88. 'Ολοι οι κανονισμοί και οι ανακοινώσεις καθώς και τα 
άλλα βασικά νομικά κείμενα περιέχονται στην έκδοση «Νομοθεσία περί ανταγωνισμού στις 
Ευροιπαϊκές Κοινότητες, τόμος ΙΑ. Κανόνες που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις». 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή 1994. 
Το Πράσινο Βιβλίο δεν καλύπτει τα αυτοκίνητα οχήματα (που αποτέλεσαν αντικείμενο 
πρόσφατου κανονισμού της Επιτροπής (1475/95), ούτε τις κάθετες σχέσεις κατα τη χορήγηση 
αδειών εκμετάλλευσης των δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας ούτε τους εμπορικούς 
αντιπροσοιπους (που αποτελούν αντικείμενο χοοριστοιν ενεργειών). Πρέπει επίσης να 
σημε.ιωθεί οτι γενικά το Αρθρο 85 εφαρμόζεται στην παραγωγή και το εμπόριο γεωργικών 
προιόντοΛ'. Εντούτοις, το Αρθρο 85 (1) δεν εφαρμόζεται στους διακανονισμούς που 
αποτελούν αναπόσπαστο μέρος μιας κοινής οργάνοχτης αγοράς. 
αριθμό επιχειρήσεων από οποιοδήποτε άλλο τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού. Το 
Πράσινο Βιβλίο δεν ανα(ρέρεται άμεσα σε ζητήματα αγοραστικής δύναμης, τα οποία 
είναι προτιμότερο να εξετασθούν χωριστά, παρόλο που παρουσιάζουν ορισμένα 
κοινά σημεία με τα προβλήματα που θίγονται σ'αυτό. 
III. Στόχος του Πράσινου Βιβλίου 
7. Στόχος του Πράσινου Βιβλίου είναι η ριζική επανεξέταση της πολιτικής που 
ακολουθείται στον τομέα των κάθετων περιορισμοί. Η πολιτική που εφαρμόζεται 
σήμερα έχει χαραχθεί και εξελιχθεί για την επιτυχή αντιμετώπιση των αλλαγών που 
μεσολάβησαν κατά την τελευταία τριακονταετία. Ωστόσο, κρίνεται σήμερα αναγκαία 
μία επανεξέταση για τους ακόλουθους λόγους: 
οι τρεις κανονισμοί που διέπουν την αποκλειστική προμήθεια και πώληση 
(συμπεριλαμβανομένων των ειδικών ρυθμίσεων για το ζύθο και τη βενζίνη) 
και τις συμβάσεις δικαιόχρησης θα παύσουν να ισχύουν και με την 
επανεξέταση αυτή θα προετοιμαστεί η αναθεώρηση τους μ,ε όσες μεταβολές 
κρίνονται αναγκαίες, 
7) νομοθεσία για την ενιαία αγορά έχει τώρα θεσπιστεί σε μεγάλο βαθμό, και 
κατά συνέπεια στο μέλλον τα εμπόδια ιδιωτικής φύσεως (π.χ. συμφωνίες 
μεταξύ επιχειρήσεων) μπορεί να αποτελέσουν σημαντικότερη αιτία 
κατακερματισμού σε. σχέση μ,ε τα εμπόδια του δημόσιου χαρακτήρα της 
ενιαίας αγοράς, και 
σημαντικές αλλαγές έχουν επέλθει τόσο στη διάρθρωση της τελικής διανομής 
όσο και στην οργάνωση της υλικοτεχνικής υποστήριξης (κυρίως λόγω της 
εφαρμογής της τεχνολογίας των πληροφορούν), οι οποίες μπορεί να έχουν 
επιπτώσεις στην πολιτική έναντι των κάθετων περιορισμών. 
8. Το Πράσινο Βιβλίο περιγράφει το σημερινό οικονομικό και νομικό πλαίσιο 
των κάθετων περιορισμο/ν καθώς και τα αποτελέσματα που προέκυψαν από μία 
σχετική έρευνα που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα, με επίκεντρο την ολοκλήρωση της 
αγοράς και ζητήμ,ατα που άπτονται άμεσα του ανταγωνισμού. Με. βάση την έρευνα 
αυτή, η Επιτροπή κατέληξε σε ορισμένες προτάσεις επιλογο)ν σχετικά με τη 
μελλοντική κατεύθυνση της κοινοτικής πολιτικής έναντι το>ν κάθεπυν περιορισμών, 
(βλ. συνοπτική παρουσίαση και κεφάλαιο VIII για τις προτεινόμενες επιλογές). 
IV. Πρόσκληση για υποβολή παρατηρήσεων 
9. 11 Επιτροπή διαβιβάζει το παρόν Ι Ιράσινο Βιβλίο στο Κοινοβούλιο, τα κράτη 
μέλη, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή Περιφερειών. Η 
Επιτροπή θα αρχίσει ένα διάλογο μ,ε τους εταίρους αυτούς και τους καλεί να 
εκφράσουν τη γν<Λμ.η τους σχετικά μ,ε το Πράσινο Βιβλίο και τις επιλογές που 
προτείνει. 
10. Με τη δημοσίευση του Πράσινου Βιβλίου, η Επιτροπή καλεί επίσης όλους 
τους ενδιαφερόμενους τρίτους - παραγα>γούς, διανομείς, οργανώσεις καταναλωτών 
και εκπροσο')πους εργαζομένων - να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους. Τους καλεί 
συγκεκριμένα να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με τις διάφορες επιλογές που 
προτείνονται, αναφέροντας την προτίμηση τους και τους λόγους, καθώς και τα 
πραγματικά και αριθμητικά δεδομένα στα οποία βασίζεται αυτή. Τους καλεί επίσης 
να εκθέσουν τις απόψεις τους σχετικά με τα μέσα για την αποτελεσματική υλοποίηση 
αυτής της επιλογής καθώς και για τις νομοθετικές τροποποιήσεις που προϋποθέτει. 
3 
Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει, μετά τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή 
γραπτών παρατηρήσεων, και εφόσον προκύψει επαρκές ενδιαφέρον και 
δικαιολογείται από τις παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν, τη Οιοργάνο)ση ακροάσεων. 
Λυτή η διαδικασία διαβούλευσης με όλους τους ενδιαφερόμενους 
κοινωνικοοικονομικούς εταίρους θα επιτρέψει στην Επιτροπή να καθορίσει τον 
προσανατολισμό και τη μορφή της πολιτικής της στον τομέα αυτό έχοντας πλήρη 
επίγνωση όλων των σχετικών δεδομένων και απόψεων. 
11. Η διεύθυνση στην οποία πρέπει να αποσταλούν οι παρατηρήσεις αναφέρεται 
μετά το σημείο 306. 
12 Παρόλο που η Επιτροπή επιθυμ,εί να αρχίσει διαβουλεύσεις και να συζητήσει 
τις ενδεχόμενες αλλαγές που θα επιφέρει στην πολιτική της, μέχρι τότε, είναι 
δεδομένο ότι θα εξακολο\)θήσουν να εφαρμόζονται η πολιτική και οι κανόνες 
που ισχύουν σήμερα. 
Κεφάλαιο I 
ΛΙΛΙ'ΘΙΏΙΙΙ ΓΗΣ ΛΙΛΝΟΜΗΣ 
Ι. Εισαγωγή 
13. Σκοπός του παρόντος κεφαλαίου είναι να παρουσιάσει συνοπτικά τον τομέα 
της διανομής και να επισημάνει τις εξελίξεις και τις τάσεις που παρατηρούνται στη 
διάρθρωση του, οι οποίες ενδέχεται να είναι σημαντικές για την πολιτική 
ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένοκτης όσον αφορά τους κάθετους περιορισμούς3. 
Πρέπει να σημ,εκοθεί ότι η διάρθρακιη της διανομής παρουσιάζει σημαντικές 
διαφορές μεταξύ TOW κρατούν μελίόν της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ότι πολλές 
από τις εξελίξεις και τις τάσεις που επισημαίνονται στο παρόν κεφάλαιο είναι 
δύσκολο vet εκτιμηθούν σε ολόκληρη την ΕΚ, δεδομένου ότι ποικίλλουν από το ένα 
κράτος μέλος στο άλλο και από τον ένα τομέα διανομής στον άλλον. Ο ρόλος τους 
είναι, ωστόσο, σημαντικός προκειμένου να κατανοηθούν οι επιπτοχτεις των κάθετων 
περιορισμών στις σχέσεις ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων της Κοινότητας 
και στην εόραύοση και διατήρησιι της ενιαίας αγοράς. Στο παρόν κειράλαιο, ο όρος 
«διανομή» χρησιμοποιείται στην ευρύτερη του έννοια και περικλείει όλες τις 
εμπορικές δραστηριότητες που λαμβάνουν χο>ρα μεταξύ παραγωγών και 
καταναλωτού, όπου ο καταναλωτής μπορεί να είναι επιχείρηση μεταποίησης, 
κατασκευαστής ή τελικός καταναλίοτής. 
14. II διάκριση μεταξύ μεταποίησης, χονδρεμπορίου και λιανικού εμπορίου 
γίνεται όλο και πιο δυσχερής. Σήμερα, σε πολλές περιπτοχτεις, ο κατασκευαστής 
αναλαμβάνει εν μέρει ή πλήρως το έργο της χονδρικής διανομής, ενώ ορισμένοι 
λιανοπωλητές έχουν ενεργό παρουσία και στη χονδρική διανομή και στη 
μεταποίηση. Καθίσταται, συνεπούς, εξαιρετικά δύσκολο να αναλυθούν οι εν λόγω 
τομείς ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον ή να ερμηνευθούν τα στατιστικά δεδομένα. 
Οι υποτομείς αυτοί αντιμετωπίζονται όλο και περισσότερο ως δραστηριότητες που 
αποτελούν μέρος μιας ενιαίας αλυσίδας εφοδιασμού, από την αγορά πρώτων υλών, 
ττ) μεταποίηση και τη διανομή, μέχρι τον τελικό χρήστη. Στο παρόν κεφάλαιο, οι 
όροι «κατασκευαστής» και «προμηθευτής» χρησιμοποιούνται ως συνώνυμοι για να 
περιγράψουν τις επιχειρήσεις που αποτελούν τον προπό κρίκο της αλυσίδας 
εφοδιασμού για ένα συγκεκριμένο προϊόν (οι προμηθευτές στα επόμενα στάδια της 
αλυσίδας εφοδιασμού ανα<ρέρονται ο>ς χονδρέμποροι ή λιανοπωλητές). 
II. Η σημασία της διανομής 
15. Σχεδόν όλα τα αγαθά και πολλές υπηρεσίες περνούν από τον παραγωγό μέχρι 
τον καταναλωτή μέσο) μιας διαδικασίας εμπορίου και/ή διανομής. Η διανομή πρέπει 
Η Γενική Ait"ύθυνση XXIII της Επιτροπής δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής προσφορών για 
την εκπόνηση οικονομικής μελέτης με θέμα «Η διάρθρωση και οι τάσεις στο διανεμητικό 
εμπόριο της Ευροχττα'ι'κής Κοινότητας», που προβλέπεται να ολοκληρωθεί το 1996 (ΕΕ C 
228, 2.9.95, s. 17). Αυτή η μελέτη καθιός και κάθε άλλη σχετική με το θέμα θα τεθούν στη 
διάθεση του κοινού και θα ληφθούν υπόψη κατά τη διαδικασία των διαβουλεύσεων πο\» θα 
ακολουθήσουν τη δημοσίευση του παρόντος Πράσινου Βιβλίου. 
5 
να θεωρείται όχι απλώς ένας τομέας, αλλά μία διαδικασία ή λειτουργία της 
οικονομίας που δημιουργεί αυτή καθαυτή προστιθέμενη αξία. Στις αρχές της 
δεκαετίας του '90, περίπου 4,2 εκατ. επιχειρήσεις (33,4% του συνόλου) της 
Ηυρωπαϊκής Κοινότητας ασχολούνταν με το διανεμητικό εμπόριο: εξ αυτίόν 3,3 
εκατ. με τη λιανική πώληση και 1,1 εκατ. με τη χονδρική4. Ύο ποσοστό αυτό 
ποικίλλει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, εφόσον κυμαίνεται από 
20% περίπου στη Λανία και το Ιίέλγιο μέχρι 40% στην Ιΐλλάδα5. Το 1990, το 
διανεμητικό εμπόριο απασχολούσε περίπου 19,2 εκατ. άτομα εντός της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας (ποσοστό 15,6% του συνολικού ενεργού πληθυσμού). Το 199, το 12,9% 
της συνολικής προστιθέμενης αξίας της Κοινότητας επιτεύχθηκε στον τομέα της 
διανομής, και κυμαινόταν, σε εθνική κλίμακα, από 10% στη Γερμ,ανία έως 17% στην 
Πορτογαλία. 
16. Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα ενός οποιουδήποτε κρίκου της αλυσίδας 
εφοδιασμού εξαρτάται όλο και περισσότερο από την ικανότητα ολόκληρης της 
αλυσίδας να ανταγωνίζεται με τις αλυσίδες εφοδιασμού άλλων οικονομικών 
φορέων. Για το λόγο αυτό, τα μέλη μιας αλυσίδας ενδέχεται να επιχειρήσουν να 
επηρεάσουν τη λειτουργία της. Ο πλήρης έλεγχος μπορεί να επιτευχθεί με την 
εξαγορά των άλλων μ.ελών της αλυσίδας, δηλ. με την κάθετη ενοποίηση των 
δραστηριοτήτίον. Μολονότι πολλοί παραγωγοί δεν διαθέτουν τους απαιτούμενους 
οικονομικούς πόρους ούτιυς ώστε να πωλήσουν απευθείας τα προϊόντα τους στους 
τελικούς καταναλωτές, οι χονδρέμποροι και/ή οι λιανοπωλητές χρησιμ,οποιουνται 
κυρύυς λόγω της μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας τους να διακινούν ευρέως τα 
προϊόντα και να τα θέτουν στη διάθεση των συγκεκριμένων ομ/ιδων καταναλωτών. 
Όπου δεν υπάρχει, όπως συμβαίνει μ,ε τα περισσότερα συστήματα διανομής, κάθετη 
ολοκλήρωση ενός μέρους ή όλων των κρίκων της αλυσίδας εφοδιασμού, οι σχέσεις 
μεταξύ των μελο')ν της ενδέχεται να διέπονται από κάθετους περιορισμούς, οι 
οποίοι αποτελούν και το θέμα του παρόντος Πράσινου Βιβλίου. 
III. Χονδρική διανομή 
Περιγραςιή 
17. II χονδρική πώληση είναι μία δραστηριότητα που δύσκολα προσδιορίζεται 
και, όπως φαίνεται, προσλαμβάνει διαφορετική έννοια σε κάθε κράτος μέλος. Η 
λειτουργία της έχει εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου, ενώ εξακολουθούν να 
συνυπάρχουν διάφορα είδη οργανώσεων χονδρεμπόρων περισσότερο ή λιγότερο 
εξελιγμένες. II ταξινόμηση NACE rev. 1 ορίζει τη χονδρική διανομ,ή ως «μονάδες που 
ασχολούνται κατ'αποκλειστικότητα ή κατά κύριο λόγο με τη μεταπο')ληση αγαθών 
για δικό τους λογαριασμό σε λιανοπωλητές ή άλλους χονδρεμπόρους, σε 
κατασκευαστές και άλλους για περαιτέρω επεξεργασία, σε επαγγελματίες χρήστες, 
συμπεριλαμβανομένου το>ν βιοτεχνο')ν, ή σε. άλλους σημ,αντικούς χρήστες». 
Βλέπε το στατιστικό παράρτημα το»» «Πράσινου Βιβλίου για το εμπόριο» της Επιτροπής, 
COM(%)53() της 20.11.19%. 
Οι αριθμοί, και οι στατιστικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία των 
δεδομένοη' σχετικά μ,ε. τη διανομή για τους εθνικούς λογαριασμούς εμφανίζουν 
αξιοσημεύυτες διάφορες. Μόλις το 1993 άρχισε να ισχύει ένα εναρμονισμένο σύστημα 
ταξινόμησης (NACE Rev. 1). 
18. Οι χονδρέμποροι αγοράζουν κυρίως από τους κατασκευαστές και πωλούν 
κυρίως σε λιανοπωλητές, βιομηχανικούς χρήστες και άλλους χονδρεμπόρους. Οι 
χονδρέμποροι επιτελούν πολλές λειτουργίες που παράγουν προστιθέμενη αξία, στις 
οποίες συμπεριλαμβάνονται η πο>ληση και η προώθηση των προϊόντων, οι αγορές 
και η δημιουργία αποΟεμάτοιν, ο επιμιρισμός χύδην φορτίων,η αποθήκευση, η 
μεταφορά, η χρηματοδότηση, η ανάληψη κινδύνων, η παροχή πληροφοριών σχετικά 
μ,ε την αγορά και η παροχή υπηρεσιών διαχείρισης. Σε όλο το φάσμα της αλυσίδας 
διανομ,ής, οι λειτουργίες που απαιτούνται για την οικονομική διαδικασία ασκούνται 
είτε από ανεξάρτητες επιχειρήσεις χονδρικής πούλησης είτε κατά τα προηγούμενα ή 
τα επόμενα στάδια της αλυσίδας διανομής από τις εμπορικές επιχειρήσεις των 
προμηθευτών ή από τα τμήματα προμηθειο')ν των αγοραστών. Σε. γενικές γραμμές, 
οι κατασκευαστές και οι αγοραστές καταφεύγουν στους χονδρεμπόρους μόνον όταν 
αυτοί ασκούν μ,ε μεγαλύτερη αποτελεσμ,ατικότητα μία ή περισσότερες από αυτές τις 
λειτουργίες προστιθέμενης αξίας. 
19. Ορισμένοι αναλυτές περιγρά(ρουν το χονδρεμπόριο ως λειτουργία που 
γεφυρώνει τις διαφορές που υπάρχουν στην αλυσίδα διανομής όσον αφορά τον 
τόπο, την προθεσμία, την ποσότητα και την τιμ,ή. Σε γενικές γραμμ,ές, η λεπτομερής 
εξέταση του χονδρεμπορίου βάσει των κανόνων ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας όσον αφορά τους κάθετους περιορισμούς επιβάλλεται μ,όνο εκεί όπου 
οι «γέφυρες» αυτές δεν είναι ανοικτές σε όλα τα αγαθά (λ.χ. αποκλειστική διανομή) 
ή είναι ανοικτές μόνο βάσει περιοριστικοιν ρυθμίσεων (λ.χ. αποκλειστική προμήθεια 
και περιορισμοί <ος προς την πελατεία). 11 ύπαρξη χονδρεμπόρων φαίνεται επίσης 
ότι είναι σημαντική για την πρόσβαση στην αγορά, ιδίως των μικρομεσαύον 
επιχειρήσεων. Οι χονδρέμποροι οι οποίοι δεν είναι συνδεδεμένοι μ,ε. αποκλειστικές 
συμφωνίες [Απορούν επίσης να παίξουν σημαντικό ρόλο στην αναζήτηση 
φθηνότερων τιμο>ν, ιδίως στους τομείς εκείνους όπου οι λιανοπωλητές δεν 
διαθέτουν τους απαιτούμενους πόρους για εισαγωγές και εξαγωγές αξιόλογης 
κλίμ,ακας. Οι περιορισμένες πληροφορίες που υπάρχουν όσον αφορά τους 
χονδρεμπόρους ιρανερώνουν ότι πρόκειται για επιχειρήσεις για τις οποίες οι ξένες 
αγορές είναι σημαντικότερες για ανεφοδιασμό παρά για πωλήσεις, μολονότι 
διαδραματίζουν κάποιο ρόλο στις εξαγωγές. 
Τάσεις 
2Θ. II ευρωπαϊκή οικονομία διανύει περίοδο μεταβολών οι οποίες επηρεάζουν 
την αλυσίδα διανομής και τη θέση του χονδρεμπόρου. II αυξανόμενη συγκέντρωση 
και ενοποίηση που παρατηρείται στο λιανικό εμπόριο μετέβαλε τη θέση του 
χονδρεμπόρου, παραδοσιακού διαμεσολαβητή μεταξύ του κατασκευαστή και του 
λιανοπωλητή. Παρατηρείται μια τάση απορρόιρησης το)ν λειτουργιών του 
χονδρεμπορίου από την αλυσίδα λιανικού εμπορίου και η τάση αυτή ενδέχεται να 
συνεχιστεί. Οι εξελίξεις που σημεκόθηκαν στην τεχνολογία της πληροφορίας και η 
εγκατάσταση σύγχρονων συστημ,άτων διανομής οδήγησαν στη μ,εταφορά της 
διαχείρισης των αποθεμάτων από τους χονδρεμπόρους στους λιανοπωλητές (λ.χ. η 
πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά μ,ε το σημείο πώλησης, επιτρέπει στις μεγάλες 
αλυσίδες καταστημάτων να προβλέπουν τη ζήτηση με μεγάλη ακρίβεια και, κατά 
συνέπεια, να προσαρμόζουν τα επίπεδα τα>ν αποθεμάτων τους και τα 
χρονοδιαγράμματα παράδοσης). Μια άλλη τάση που παρατηρείται είναι η μείωση 
του αριθμού ανεξάρτητων εθνικο')ν διανομέων, ιδίως στους τομείς των τροφίμων 
και των ποτών, καθόσον οι κατασκευαστές εξασφαλίζουν την εθνική διανομή με τη 
μεσολάβηση θυγατρικοί εταιρεκόν που τους ανήκουν εξ ολοκλήρου. 
21. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι χονδρέμποροι προσπαθούν να προσφέρουν 
συμπληρο)μ,ατικές υπηρεσίες στους λιανοπωλητές σε τομείς όπως λ.χ. ο 
χρηματοοικονομικός έλεγχος, η διαχείριση των αποθεμάτων, η δημιουργία νέων 
σημείων λιανικής πο')λησης, η όιαμόρφοκτη μιας κοινής εικόνας σήματος κ.τ.λ. 
Ορισμένοι χονδρέμποροι έχουν συστήσει τις λεγόμενες εθελοντικές αλυσίδες που 
πραγματοποιούν συγκεντρωτικές αγορές για λογαριασμό των [ΐελών τους. Οι 
αλυσίδες αυτές συνδέουν επιχειρήσεις (χονδρεμπόρους και λιανοπωλητές) νομικά 
ανεξάρτητες, με. τρόπο που τους επιτρέπει να ανταγωνίζονται πιο αποτελεσματικά 
τις μεγάλες ενοποιημένες επιχειρήσεις μέσω της κοινής χρήσης μιας ενιαίας, 
σύγχρονης και αποτελεσματικής αλυσίδας εφοδιασμού. 
22. Νέου είδους επιχειρήσεις, όπως αυτές που ειδικεύονται στην αποθήκευση και 
τη φυσική διανομή προϊόντων, έχουν εισέλθει στην αγορά των υπηρεσιών διανομής 
σε, ευρωπαϊκή κλίμακα για να παρέχουν υπηρεσίες διανομής στους μεγάλους 
κατασκευαστές. Αυτοί οι φορείς παροχής υλικοτεχνικής υποστήριξης δεν 
συμμετέχουν στην εμπορική διαδικασία στον ίδιο βαθμό με τους χονδρεμπόρους 
(δηλ. δεν αποκτούν κυριότητα των προϊόντων τα οποία διακινούν). Αυτές οι 
ειδικευμένες επιχειρήσεις [Απορούν να αναλάβουν τις δραστηριότητες υλικοτεχνικής 
υποστήριξης βιομηχάνων και χονδρεμπόρου διότι διαθέτουν δικά τους συστήματα 
πληροφοριών και εγκαταστάσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Συχνά αποτελούν τμήμα 
μεγάλίον μεταφορικοί εταιρειών που επιθυμούν να επενδύσουν στη δημιουργία 
ανάλογων υπηρεσιών και τα περιθο>ρια κέρδους τους είναι σημαντικά κατίότερα από 
εκείνα το>ν χονόρεμπάρα>ν. 
23. Ερχόμενοι αντιμέτο)ποι με την πτώση της αποδοτικότητας του χονδρεμπορίου 
και με την ενοποίηση που πραγματοποιούν άλλα μέλη της αλυσίδας εφοδιασμού, 
πολλοί χονδρέμποροι έχουν αναόιαρθροκτει τις δραστηριότητες τους με σκοπό να 
αυξήσουν την αγοραστική τους δύναμη, τις οικονομίες κλίμακας και την 
προστιθέμενη αξία τους, με ταυτόχρονη μείωση των λειτουργικοί δαπανών τους. 
Στον τομέα ατιτό εμφανίζονται τρεις σημαντικές στρατηγικές. Η πρώτη έγκειται στη 
σύσταση μιας εθελοντικής αλυσίδας όπου ο χονδρέμπορος επιδιώκει να 
διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στη συνένωση μικρών αγοραστών και στη συγκέντρωση 
των αγορών, στην παροχή κοινών υπηρεσιών ή ακόμη στην υιοθέτηση ενιαίας 
εμπορικής επωνυμίας. II δεύτερη α(ρορά τους χονδρεμπόρους που διαφοροποιούν 
τις δραστηριότητες τους διεισδύοντας σε άλλες αγορές, κυρίως στο λιανικό εμπόριο. 
Η τρίτη σημαντική στρατηγική είναι εκείνη κατά την οποία οι χονδρέμποροι έχουν 
μετακινηθεί ίχπά τις συναλλαγές με παράδοση τιυν εμπορευμάτων σε συναλλαγές με 
πληρωμή τοις μετρητοίς και άμεση παραλαβή του εμπορεύματος (Cash and Carry): 
οι μικροί λιανοπο)λητές μεταβαίνουν σε αποθήκες και αγοράζουν τα εμπορεύματα 
τοις μετρητοίς, αναλαμβάνοντας οι ίδιοι τη συσκευασία και τη μεταφορά τους. 
24. Σε ορισμένους τομείς, όπως ο τομ,έας των (ραρμ,ακευτικο;>ν προϊόντων, το 
ευρωπαϊκό χονδρεμπόριο διατηρεί ισχυρή θέση, ενο') σε άλλους τομείς, οι 
λειτουργίες του έχουν ενοποιηθεί με τις λειτουργίες των προμηθευτών ή των 
αγοραστών. Ορισμένοι κατασκευαστές εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στη βασική 
τους δραστηριότητα και αφήνουν τις άλλες δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων τη 
διανομή, σε ειδικούς που διαθέτουν καλή γνώση της τοπικής κατάστασης της αγοράς 
και τις απαιτούμενες τεχνικές και υλικοτεχνικές γνώσεις. Οπως φαίνεται, πολλοί 
χονδρέμποροι έχουν ενισχύσει, ή αρχίζουν να ενισχύουν, την αγοραστική τους 
δύναμη έναντι των παραγο)γο')ν αναπτύσσοντας ή επεκτείνοντας δίκτυα ανεξάρτητων 
αντιπροσώπων. Η παροχή υπηρεσιο')ν οι οποίες είναι επικερδείς για τους 
8 
λιανοπωλητές πελάτες τους, θα επιτρέψει επίσης στους χονδρεμπόρους να 
προσδώσουν προστιθέμενη αξία στις εμπορικές τους δραστηριότητες. 
IV. Το λιανικό εμπόριο 
Περιγραφή 
25. Το λιανικό εμπόριο είναι ένας δυναμικός αλλά σύνθετος τομέας, ο οποίος 
εμπεριέχει διάφορα είδη επιχειρήσεων ποικίλου μεγέθους. Η διάρθρωση του 
αντανακλά τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά του κοινωνικού περίγυρου, ενώ 
υφίσταται τα αποτελέσματα των ρυθμιστικών, κοινωνιολογικοί, οικονομικών και 
τεχνολογικών εξελίξεων. Πιο σημαντική μεταξύ αυτών των παραγόντων είναι η 
σύνθεση του πληθυσμού και οι συναφείς κοινωνικές τάσεις (λ.χ. η γήρανση, η 
κινητικότητα, η αστική ανάπτυξη και η κατοχή αυτοκινήτου). II πυκνότητα σημείων 
λιανικής πώλησης είναι μεγαλύτερη στις μεσογειακές χώρες (ιδίως στην Ελλάδα, την 
Πορτογαλία και την Ιταλία) σε σχέση με τις περισσότερες βορειοευρωπαϊκές, λόγω 
της μεγάλης αναλογίας οικογενειακοί και άλλων μ,ικρο')ν επιχειρήσεων λιανικής 
πούλησης. Το 1992, το 32% από τα - σύμ,φωνα με τις εκτιμήσεις- 3,8 εκατ. σημεία 
λιανικής πώλησης της Κοινότητας ασχολούνταν κατά κύριο λόγο με τη λιανική 
πώληση τροφίμων το υπόλοιπο 58% μ,ε τη λιανική πώληση μη εδωδίμων και το 10% 
ειδικεύονταν στον τομέα των αυτοκινήτων. Στις μεσογειακές χώρες, όπου 
παρατηρείται υψηλό ποσοστό ατομικών επιχειρήσεων, ο αριθμός των τοπικών 
σημείων λιανικής πώλησης είναι σχεδόν ο ίδιος μ,ε τον αριθμό των επιχειρήσεων 
λιανικής πούλησης. Αντιθέτως, στη βόρεια Ευριώπη, όπου παρατηρείται μεγαλύτερη 
συγκέντρωση, η διαφορά μεταξύ του αριθμού των επιχειρήσεων και των σημείων 
λιανικής πώλησης αυξάνεται κάθε χρόνο, καθώς ένας μικρός αριθμός επιχειρήσεων 
αποκτά τον έλεγχο μεγάλο)ν δικτύων καταστημάτων λιανικής πούλησης τα οποία 
επεκτείνονται όλο και περισσότερο. Ο κύκλος εργασιών του λιανικού εμπορίου σε 
σταθερές τιμές αυξήθηκε κατά 20% περίπου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα από το 
1985 έως το 1991 (με εξαίρεση την Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία). Το 
λιανικό εμπόριο είναι σημαντικός εργοδότης στην Κοινότητα αφού το 1990 
απασχολούσε περίπου 13,3 εκατ. άτομα, που αντιπροσωπεύουν το 10% του συνόλου 
των εργαζομένου. 
26. Η οικιακή κατανάλωση αποτελεί τον πιο αποφασιστικό παράγοντα για τις 
δραστηριότητες του λιανικού εμπορίου. Το 1990, η κατανάλωση εμπορεύσιμων 
ειδών, Τ) οποία ισοδυναμεί με τις λιανικές δαπάνες, αντιπροσιυπευε περίπου το 53% 
της συνολικής κατανάλωσης των νοικοκυριών στην Κοινότητα. Η κατανάλωση 
εμπορεύσιμων ειδών υπερβαίνει το μέσο κοινοτικό όρο στην Πορτογαλία (66,1%») 
και στην-Ιρλανδία (64,6%). Στις χώρες αυτές, το μερίδιο των δαπανών για τρόφιμα 
ανέρχεται σε 40%, έναντι μόλις 16,6% στη Γερμανία, 18,4% στην Ολλανδία και 
ελαφρώς άνω του 19% στο Βέλγιο και τη Γαλλία. Η τομεακή ανάλυση της 
κατανάλωσης των νοικοκυριού καταδεικνύει ότι εξακολουθούν να υφίστανται 
μεγάλες διαφορές στο βιοτικό επίπεδο, το κλίμα, την κουλτούρα και τον τρόπο 
ζωής. Οι αγορές ορισμένων κατηγοριο')ν προϊόντων (λ.χ. καλλυντικών, αυτοκινήτων, 
ειδών πολυτελείας) τείνουν προς ένα βαθμό ομοιογένειας. Οι περιφερειακές 
διαφορές εξακολουθούν να υφίστανται όσον αφορά προϊόντα όπως τα τρόφιμα, τα 
ενδύματα και τα υποδήματα. II τυποποίηση των προϊόντων σε. κοινοτικό επίπεδο 
αποτελεί συνεπούς μία βραδεία διαδικασία, δεδομένου ότι οι λιανοπωλητές πρέπει 
να προσαρμόζονται διαρκούς στις ανάγκες και στον τρόπο ζωής των τοπικών 
καταναλωτών. 
27. Όσον αφορά το λιανικό εμπόριο, οι φραγμοί εισόδου δύνανται σε ορισμένες 
περιπτώσεις να εντείνουν τις αντιανταγωνιστικές πλευρές των κάθετων 
περιορισμών. Μία έκθεση σχετικά με την απασχόληση που εκπόνησε το 1994 ο 
Παγκόσμιος Οργανισμός McKinsey περιλαμβάνει μία μελέτη περιπτώσεως σχετικά 
με. την απασχόληση στο λιανικό εμπόριο, η οποία αποκαλύπτει ότι η δημιουργία 
θέσεων εργασίας στον εν λόγω τομέα είναι ασθενέστερη στην Ευρώπη σε σχέση με 
τις Ηνωμένες Πολιτείες και επισημαίνει ορισμένα θέματα που (κρορούν τα στελέχη 
που είναι υπεύθυνα για τη χάραξη πολιτικής. Όσον αφορά τον τομέα του λιανικού 
εμπορίου, η μελέτη καταλήγει ότι «οι περιορισμ,οί της αγοράς TOW προϊόντων 
αντιπροσωπεύουν τους προφανέστερους και ευκολότερα αντιμετωπίσιμους 
φραγμούς για τη δημιουργία απασχόλησης. Οι περιορισμοί όσον αφορά το ωράριο 
λειτουργίας των καταστημάτων, οι υπερβολικοί περιορισμοί όσον αφορά τη διαίρεση 
σε περιοχές καθίός και το όικαύομ,α αρνησικυρίας που έχει χορηγηθεί στους 
υπάρχοντες λιανοπωλητές έχουν περιορίσει τη δημιουργία καταστημάτων 
υψηλότερης προστιθέμενης αξίας που δημιουργούν θέσεις εργασίας, καθώς και τις 
αγοραστικές δυνατότητες των καταναλαντών. Οι περιορισμοί αυτοί δεν κατόρθωσαν 
να διασώσουν τους υπάρχοντες λιανοπωλητές, την προστασία των οποίων 
επιδίωκαν, όπως φανερ(όνει η ραγδαία μείωση των μικρών καταστημάτων στη 
Γαλλία, Γερμανία και Ιαπωνία (...). Αυτό που έχουν επιτύχει είναι να περιορίσουν 
τη δημιουργία νέων θέσεχον εργασίας, πράγμα που οδηγεί σε. μείωση της 
απασχόλησης, σε χαμηλότερο εθνικό εισόδημα και σε χαμηλότερη αξία για τον 
καταναλωτή». Η τάση της χαλάρωσης των περιορισμοί χωρίς να διακυβεύονται 
στόχοι που αφορούν την απασχόληση καΟο>ς και τον κοινωνικό και χωροταξικό 
σχεδιασμό, η οποία παρατηρείται τα τελευταία έτη στα κράτη μέλη, πρέπει να 
αντιμετωπισθεί θετικά. 
28. Όσον α(ρορά τα περισσότερα καταναλωτικά αγαθά, το λιανικό εμπόριο 
αποτελεί τον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας διανομής ανάμεσα στον πελάτη και τον 
παραγωγό. Ωστόσο, ελάχιστοι είναι οι κατασκευαστές που διαθέτουν τα δικά τους 
καταστήματα πώλησης. Αφήνουν τη δραστηριότητα αυτή σε ειδικευμένους 
λιανοπωλητές είτε λόγω των οικονομούν κλίμακας και φάσματος που 
πραγματοποιούν είτε λόγο) της γνοχτης που διαθέτουν για το χώρο και της 
εγκατάστασης τους στο συγκεκριμένο τόπο. Στην απλούστερη έκφραση του, το 
λιανικό εμπόριο είναι η δραστηριότητα εκείνη που θέτει τα αγαθά και τις υπηρεσίες 
στη διάθεση των καταναλωτών για αγορά και κατανάλο)ση. Ο ρόλος των 
λιανοπωλητών στην αλυσίδα διανομής ποικίλλει ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των 
σχετικίόν προϊόντων και υπηρεσιών και το είδος και το χαρακτήρα των εμπορικών 
σχέσεων που υφίστανται με τους άλλους κρίκους της αλυσίδας. Κατά κανόνα, το 
λιανικό εμπόριο δεν δημιουργεί αφ'εαυτού αγαθά και υπηρεσίες, και κατά συνέπεια, 
οι δραστηριότητες που ασκούν οι λιανοπα)λητές αντικατοπτρίζουν αυτό το ρόλο. 
Ωστόσο, η δραστηριότητα του λιανικού εμπορίου παρέχει όλο και περισσότερο 
προστιθέμενη αξία σε προϊόντα και υπηρεσίες και βελτιώνει την εικόνα τους στους 
καταναλωτές. Όλο και μεγαλύτερος αριθμός αλυσίδων καταστημάτων τροφίμων 
προσφέρουν ένα ευρύ (ράσμα προϊόντων μ,ε δικό τους σήμα διανομής. Ορισμένες 
αλυσίδες καταστημάτων προσπαθούν επίσης να δημιουργήσουν σήμα από το όνομα 
των καταστημάτων τους. Στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες, αναπτύσσεται η ενοποίηση 
στα αρχικά στάδια, πράγμα που σημαίνει ότι ένας αυξανόμενος αριθμός προϊόντων 
ταχείας απ,ορρόίρησης παραδίδονται απευθείας από τους προμηθευτές στα 
καταστήματα λιανικής ποΆησης. II τάση αυτή δικαιολογείται από τη μείωση των 
προθεσμκόν μεταφοράς και από την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στις τεχνολογίες της 
πληροφορίας. 
10 
29. Μολονότι ορισμένοι κατασκευαστές προσφέρουν προϊόντα τα οποία 
διατίθενται σε. όλες τις ευρωπαϊκές χώρες με το ίδιο σήμα, και οι αλυσίδες 
καταστημάτων λιανικής πώλησης ασχολούνται όλο και περισσότερο με 
διασυνοριακές δραστηριότητες, το λιανικό εμπόριο δεν συνιστά μία διεθνή ενιαία 
και ομοιογενή αγορά. Παρά την αυξανόμενη σημασία της, η διεθνοποίηση 
εξακολουθεί να περιορίζεται σε, ορισμένους ομίλους λιανικής πώλησης και σε 
μερικές μόνο χιόρες. Στις αρχές της δεκαετίας του '90, το 75% των διεθνών 
δραστηριοτήτων της Κοινότητας όσον αφορά την λιανική πώληση εδωδίμων 
προϊόντων διεξήγετο (χπό τρεις μόνο χώρες: τί) Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο. Η ρήση «το λιανικό εμπόριο αποτελεί τοπική δραστηριότητα» 
εξακολουθεί να ισχύει, όχι μόνο λόγω των πολιτισμικοί διαφορών που 
εντοπίζονται στις όιάορορες χο')ρες, αλλά επίσης λόγο) της οργάνωσης και των 
τεχνικών πώλησης που χρησιμοποιεί ο συγκεκριμένος τομέας. Πολλοί 
λιανοπωλητές που επιδίδονται σε διασυνοριακές δραστηριότητες βρέθηκαν στην 
ανάγκη να προσαρμόσουν ακριβώς τις προσφορές τους ούτο>ς ο>στε να 
ανταποκριθούν στις προτιμήσεις των τοπικών καταναλωτών, και εξακολουθούν να 
πραγματοποιούν τις αγορές τους σε εθνικό μάλλον και όχι σε πανευρωπαϊκό 
πλαίσιο. 
Τάσεις 
30. Το λιανικό εμπόριο είναι ένας εξαιρετικά δυναμικός και μεταβαλλόμενος 
τομέας όπου τα ποσοστά σύστασης και διάλυσης των επιχειρήσεων είναι υψηλά, 
ιδίως μεταξύ των μικρεμπόρων. Ενα'), στη διάρκεια της δεκαετίας του '50, τα 
ανεξάρτητα εμπορικά καταστήματα που εφοδιάζονταν από χονδρεμπόρους 
αποτελούσαν τον κανόνα σε. πολλές χ(όρες, σήμερα σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν 
οι αλυσίδες καταστημάτων με ενιαία εμφάνιση και όμοια προϊόντα. Σε πολλές 
χώρες της βόρειας ΕυροΉιης, οι μεγαλέμποροι λιανικής πο')λησης αντιπροσωπεύουν 
ποσοστό μεγαλύτερο του 50% τα)ν λιανικών πωλήσεων. Με. εξαίρεση ενδεχομένως 
τη Σουηδία και τη Φινλανδία, όπου οι εμπορικές ενυσεις έχουν εξασφαλίσει την 
επιβίωση πολλών μικρεμπόρων, σε γενικές γραμμές, η βόρεια Ευρώπη διαθέτει το 
πιο ανεπτυγμένο δίκτυο μεγάλων καταστημ,άτων που πραγματοποιούν σημ.αντικύ 
κύκλο εργασιών. II τάση για συγκέντρωση εντοπίζεται περισσότερο στον τομέα 
εδωδίμων σε σχέση με τον τομέα των μη εόο)όίμων προϊόντων. Στις περισσότερες 
χώρες της βόρειας Ευρώπης, οι πέντε μεγαλύτεροι έμποροι λιανικής πούλησης 
τροφίμων κάθε κράτους μέλους αντιπροσωπεύουν ποσοστό μεγαλύτερο του 50%» των 
λιανικο')ν πωλήσεων τροφίμ.ο)ν. Στη νότια Ευρίόπη, το λιανικό εμπόριο παρουσιάζει 
μικρότερη συγκέντρωση και επικρατούν οι μικρότερες μονάδες. Η συγκέντρωση στη 
διανομή αντικατροπτρίζει ανάλογη τάση και στην παραγωγή. Αυτό αποδεικνύεται 
επίσης από την αύξηση του αριθμού των σημάτων των λιανοπωλητο')ν και από τη 
μείωση των σημάτων δευτερεύουσας σημασίας σε. ορισμένα κράτη μέλη6. 
31. Από όλους τους φορείς που συμμετέχουν στην αλυσίδα διανομής, ο 
λιανοπα)λητής είναι ο πλησιέστερος στον καταναλωτή και εκμεταλλεύεται όλο και 
περισσότερο τις γνο'χτεις που αντλεί από τί) θέση του για vit ασκήσει δραστηριότητες 
που ανταποκρίνονται περισσότερο στις ανάγκες του καταναλωτή. Οι επιχειρήσεις 
του εν λόγο) τομέα έχουν κατανοήσει ότι η αντίληψη που έχει ο καταναλο)τής για 
Σχετικά με το θέμα της; μ,εύοσης τοη' σημ.άτ(ί>ν δευτερεύουσας σημασίας, βλ. επίσης το 
κεφάλαιο VII. 
την οργάνοκτη και τη μορφή τ«ον καταστήματος είναι απιχρασιστικός παράγοντας 
για το λιανικό εμπόριο και έχουν προσαρμοστεί αναλόγως. Από ττ| μία πλευρά, 
όσον αφορά ορισμένα τμήματα του λιανικού εμπορίου, παρατηρείται η τάση 
μετάβασης από τη μ,αζική ή γενικού χαρακτήρα λιανική προσφορά στην 
εξειδικευμένη λιανική προσφορά, πράγμα που γίνεται ιδιαίτερα αισθητό στα 
μικρότερα καταστήματα. Στόχος των ενεργειών αυτών είναι η εκμετάλλευση των 
ειδικευμένων τμημάτων της αγοράς, ο προσδιορισμός της πελατείας στην οποία 
απευθύνονται και η παροχή προϊόντων και υπηρεσιών που να ανταποκρίνονται στις 
ανάγκες αυτών TCOV πελατών. Από την άλλη πλευρά, η μαζική ή γενικού χαρακτήρα 
προσφορά εξυπηρετεί ακόμη πολλούς καταναλωτές για την κάλυψη ορισμένων 
αναγκών τους. Απόδειξη αποτελεί η ανάπτυξη και επέκταση μεγάλων καταστημάτων 
τροφίμων (είτε πρόκειται για σούπερ μάρκετ είτε για υπεραγορές). Ωστόσο, ακόμη 
και στον τομέα των μεγάλων καταστήματος, που συνδέεται συνήθως με το μαζικό 
λιανικό εμπόριο, παρατηρείται εξειδίκευση. Εμφανίζονται μεγάλα εξειδικευμένα 
καταστήματα για τις περισσότερες κατηγορίες προϊόντων (έπιπλα, μαστορέματα, 
κηπουρική, ένδυση, υποόήμ,ατα, δίσκοι και παιχνίδια), ενώ πολλά πολυκαταστήματα 
προσαρμόζουν το (ράσμ,α τ(ον προϊόντων τους και ειδικεύονται στο μεγαλεμπόριο 
υφαντουργικοί προϊόντιον. 
32. Όλα τα είδη σημείων πώλησης (λ.χ. πολυκαταστήματα, υπεραγορές και 
μεγάλα ειδικευμένα καταστήματα) μπορούν να συγκριθούν με. ένα προϊόν με 
συγκεκριμένη διάρκεια ζωής. Στη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, 
τα ειδικευμένα καταστήματα λιανικής πούλησης ποικίλων ειδών και τα παραδοσιακά 
καταστήματα αυτοεξυπηρέτησης (σούπερ μάρκετ και μίνι μάρκετ) παρουσιάζουν 
κάμψη. Αντιθέτως τα μεγάλα ειδικευμένα καταστήματα που βρίσκονται στα 
προάστια και τα καταστήματα προσφοροόν, οι αλυσίδες ειδικευμένων καταστημάτων 
και τα καταστήματα ευκολίας στο κέντρο των πόλεχον βρίσκονται σε φάση 
ανάπτυξης. Ορισμένα παραδοσιακά καταστήματα λιανικής πώλησης εξαφανίζονται 
και αντικαθίστανται από άλλα, τα οποία είναι συνήθως πιο σύγχρονα και 
ανταποκρίνονται καλύτερα στις τοπικές ανάγκες. Το στάδιο στο οποίο έχει φθάσει 
κάθε μορφή καταστήματος διαίρέρει από χώρα σε. χώρα. Η μορφή TCOV υπεραγορών 
επεκτείνεται ραγδαία στη νότια Ευρο>πη (Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και Πορτογαλία), 
αλλά ο ρυθμός ανάπτυξης ελαττώνεται στη βόρεια Ευρώπη. 
33. Εκτός από το μάρκετινγκ που αποτελεί τον κύριο παράγοντα αύξησης των 
πωλήσεχυν, το λιανικό εμπόριο εστιάζεται στη διαχείριση της διάρθρωσης του 
κόστους TCOV αγαθών. Για το λόγο αυτόν, δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στη 
μεγιστοποίηση TCOV πλεονεκτήματος της αγοραστικής δύναμης με τη βελτίωση TCOV 
οικονομιών κλίμακας και της αποτελεσματικότητας. Η κλίμακα σχετίζεται με την 
ποσότητα TCOV πωληθέντων προϊόντων εντός ενός καθορισμένου φάσματος, με την 
αύξηση TCOV πωλήσεων μέσω της εσωτερικής ανάπτυξης, της απόκτησης επιχειρήσεων 
ή της συνεργασίας. Το εύρος του φάσματος TCOV προϊόντων και ο αριθμός των 
αποθεμάτων επώνυμ.ων προϊόντων επηρεάζουν επίσης τη δύναμη του λιανοπωλητή, 
εφόσον η ποσότητα TCOV πωλήσεων συγκεντρώνεται ή διασκορπίζεται στις 
διαφορετικές γραμμές προϊόντων ή στα διάφορα σήματα. Η αποτελεσματικότητα στη 
λήψη TCOV αποφάσεων, καθ(υς και η συγκέντρωση ή ο συντονισμός των αγορών 
παρέχουν επίσης μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη. Από την άποψη της 
πολιτικής του ανταγωνισμού, πρέπει να επισημανθεί ότι αυτή η αποτελεσματικότητα 
μπορεί να απολεσθεί αν ο λιανοπωλητής εμπλέκεται στο παράλληλο εμπόριο ή 
προσφεύγει σε άλλες πηγές προμ,ηθειών πέραν της αλυσίδας εφοδιασμού που 
χρησιμοποιεί συνήθως7. Μολονότι οι τιμές αγοράς αποτελούν σημαντικό στοιχείο, 
κανένας λιανοπχολητής δεν τις αντιμετωπίζει ανεξάρτητα από τις δαπάνες 
μεταφοράς και αποθήκευσης, τις διοικητικές δαπάνες, καθώς και τον αντίκτυπο του 
εφοόιασμ,ού στην ^,οτελεσματικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού. Τα σημεία λιανικής 
πούλησης τροφίμων συγκεκριμένα βελτιστοποιούν τη διαχείριση του χώρου 
τοποθέτησης TCOV προϊόντος, πράγμα που αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα στις 
αποφάσεις σχετικά με τις αγορές. Στενά συνδεδεμένη με το κόστος αγοράς, ιδίως 
όσον αφορά λιανοπωλητές με. υψηλό τζίρο πωλήσεων, είναι η διαχείριση της 
παράδοσης και της διανομής TCOV προϊόντων σε. καταστήματα και πελάτες. Στην 
Ευρώπη διαφαίνεται σαφώς η τάση για συγκέντρωση της φυσικής διανομής, 
σύμφωνα με την οποία οι προμ,ηθευτές παραδίδουν τα προϊόντα τους σε ένα 
κεντρικό σημείο για αναδιανομή παρά απευθείας στο κατάστημα. Συχνά η εν λόγω 
διαδικασία συνεπάγεται την ανάθεση με υπεργολαβία της δραστηριότητας αυτής σε 
τρίτες ειδικευμένες επιχειρήσεις διανομής. 
34. II διαχείριση της αλυσίδας εφοόιασμ,ού παίζει όλο και πιο σημαντικό ρόλο 
στη βελτίοκτη του μάρκετινγκ και του ελέγχου. Μολονότι οι όροι και οι συνθήκες 
αγοράς αποτελούν ακόμη αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ TCOV προμηθευτών 
και TCOV λιανοπο)λητο'ς, οι συζητήσεις αυτές τείνουν να διεξάγονται σε πνεύμα 
συνεργασίας. Ο συντονισμός της αλυσίδας εφοδιασμού έχει ενισχυθεί, χάρη στην 
πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά τις πληροφορίες σχετικά με τη διακίνηση 
TCOV προϊόντων και υπό την πίεση της αυξανόμενης ισχύος TCOV λιανοπωλητών που 
θεωρούν την επωνυμία TCOV καταστημάτων λιανικής πώλησης που διαθέτουν ως 
εμπορικό σήμα. Ο συνδυασμός TCOV δραστηριοτήτων, των προϊόντων και των 
υπηρεσιών που προσφέρει το λιανικό εμπόριο παρέχει προστιθέμενη αξία στο 
βασικό προσφερόμενο προϊόν και αποτελεί μέσο διαφοροποίησης σε σχέση με τους 
ανταγωνιστές. Η ανάπτυξη της διαφήμισης υπέρ TCOV λιανέμπορων αντανακλά αυτή 
την τάση, όπως και η ανάπτυξη σειρος προϊόντων που πωλούνται με το σήμα του 
λιανοπωλητή. Ο ρόλος αυτός TCOV σημάτων έχει εξελιχθεί, ιδίως στον τομέα των 
τροφίμων. Στην αρχή, η εικόνα TCOV σημάτων του λιανοπωλητή στα εδώδιμα 
προϊόντα αφορούσε προϊόντα με χαμηλή τιμή και ποιότητα κατοπερη εκείνης TCOV 
προϊόντων με το σήμα του κατασκευαστή· ωστόσο, στο βαθμό που τα προϊόντα 
αυτά φέρουν το όνομα του λιανοπωλητή και βρίσκονται μόνο στο συγκεκριμένο 
κατάστημα, η θέση τους έχει αναβαθμιστεί, η ποιότητα τους έχει βελτιωθεί και 
συνδέονται όλο και περισσότερο μ,ε την προώθηση νέων. προϊόντων. Σε. ορισμένες 
αλυσίδες καταστημάτων τροφίμων, τα σήματα TCOV λιανοπωλητών αντιπροσωπεύουν 
ήδη το 30%» TCOV είδος TCOV προϊόντων ταχείας απορρόφησης. 
35. Όλα αυτά τα θέματα επιχειρησιακής λειτουργίας έχουν ευνοηθεί από την 
εισαγωγή TCOV τεχνολογιών στο λιανικό εμπόριο και από την ανάπτυξη των 
διαχειριστικών ικανοτήτων. Σε αρχικό στάδιο, το κίνητρο για την πραγματοποίηση 
επενδύσεων στις τεχνολογίες ήταν η επιθυμία καλύτερης διαχείρισης του ενεργητικού 
και βελτίωσης της παραγωγικότητας. Όλο και περισσότερες επιχειρήσεις λιανικής 
πώλησης αντιλαμβάνονται τις δυνατότητες που εμπεριέχουν οι τεχνολογίες της 
πληροφορίας όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε θέματα μάρκετινγκ 
και στρατηγικής. Η αποδοχή καθολικός προτύπων που επιτρέπουν την αναγνώριση 
TCOV προϊόντων, τη διαβίβαση TCOV δεδομένος και την ηλεκτρονική τους επεξεργασία 
Βλ. σημεία 41 και 45 του παρόντος κεφαλαίου όσον αφορά άλλες περιπταχίεις ενδεχόμενης 
απώλειας της αποτελεσματικότητας. 
13 
υπήρξαν οι βασικοί παράγοντες που οδήγησαν στην υιοθέτηση TCOV τεχνολογιών στη 
λιανική πώληση. Λόγου χάρη, χωρίς τη σύναψη συμιρωνιο'ς σχετικά με τα πρότυπα 
γραμμικών κωδίκων, δεν θα υπήρχε η δυνατότητα να πραγματοποιηθούν επενδύσεις 
όσον αφορά τον εξοπλισμό αναγνο')ρισης TCOV προϊόντων, όπως το ηλεκτρονικό 
σύστημα καταγραφής (σκάνινγκ). Οι επενδύσεις σε τέτοιου είδους τεχνολογίες έχουν 
επιτρέψει την εφαρμχ>γή της υποδομής επεξεργασίας TCOV πληροφοριών, στην οποία 
βασίζονται τεχνολογικές εφαρμογές όπως η ηλεκτρονική μεταφορά κεφαλαίων στα 
σημεία πώλησης (EFT-POS) και η ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων (EDI). Αυτές 
οι τεχνολογικές εφαρμογές παρέχουν τις βασικές πληροφορίες για τη βελτίωση της 
διαχείρισης του λιανικού εμπορίου και διευκολύνουν την άμεση επαφή μεταξύ του 
κατασκευαστή, του προμηθευτή και των δημόσιος συστημάτων πληροφόρησης 
σχετικά με τις πχολήσεις. Ιίπίσης, χάρη στις εφαρμογές αυτές, μεγάλοι λιανοπωλητές 
έχουν ενοποιήσει λειτουργίες του χονδρεμπορίου και έχουν επινοήσει εναλλακτικές 
μορφές διανομής. 
36. Λόγω του ανταγωνισμού TCOV μεγάλων επιχειρήσεων διανομής, πολλές 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπερασπίζονται το μερίδιο τους στην αγορά 
συνεταιριζόμενες σε ένα δίκτυο που τους χορηγεί πρόσβαση σε αποτελεσματικές 
υλικοτεχνικές δομές και τους επιτρέπει να αποκτήσουν την απαιτούμενη κρίσιμη 
μάζα και να πραγματοποιήσουν τις κατάλληλες οικονομίες κλίμακας. Αυτά τα 
δίκτυα ανεξάρτητων επιχειρήσεων όιαρθρο'ςονται κυρίως σε συνεταιρισμούς 
καταναλωτο'ς ή λιανέμπορος, σε αγοραστικές ομάδες, σε εθελοντικές αλυσίδες 
μεταξύ ενός χονδρεμπόρου και πολλο'ς λιανοπο)λητος ή ακόμη και με τη μορφή 
όικαιόχρησης. Η δικαιόχρηση (franchising) που εμφανίστηκε πιο πρόσφατα σε. σχέση 
με τα άλλα δίκτυα, εξελίσσεται ραγδαία, ιδίως στους τομείς μη εδωδίμων 
προϊόντος, καθώς οι κατασκευαστές προσπαθούν vet επηρεάσουν τα δίκτυα 
διανομής. Τη μεγαλύτερη ανάπτυξη παρουσιάζει στη Γαλλία, όπου αντιπροσώπευε 
περίπου το 8% του συνολικού τζίρου λιανικός πωλήσεων για το 1991. Το 
σημαντικότερο πλεονέκτημα της όικαιόχρησης (franchising) σε, (Σχέση με. τις άλλες 
μ,ορφές δικτύων είναι ότι δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη μεταφορά της τεχνογνωσίας 
μιας επιχείρησης και στην προώθηση μιας πιο ομοιογενούς εικόνας. Αυτές οι μορφές 
δικτύων, καθώς συνενο'ςουν υπό κοινή εμπορική επωνυμία ανεξάρτητες 
επιχειρήσεις όιαορορετικού μεγέθους, προσφέρουν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
τη δυνατότητα να ανταγωνίζονται πιο αποτελεσματικά με τις μεγάλες επιχειρήσεις 
διανομής. Στη Γερμανία, το εμπόριο μέσω τέτοιων δικτύων εμφανίζει ανοδική τάση, 
εφόσον το 1992 αντιπροσίόπευε περίπου το 50% TCOV πωλήσεων τροφίμων. Όσον 
αφορά τον κύκλο εργασιο'ς, ορισμένα από τα δίκτυα αυτά δύνανται να συγκριθούν 
με επιχειρήσεις διανομής μεγάλης κλίμακας (τα δύο κυριότερα δίκτυα ανεξάρτητων 
επιχειρήσεων στη Γαλλία βρίσκονται μεταξύ TCOV 10 προπων ομίλων λιανικής 
πώλησης στην Ευρο'χττη). 
37. Οι μεγάλοι λιανοπωλητές αναπτύσσουν όλο και περισσότερο στρατηγικές 
που τους επιτρέπουν να διατηρούν το μέγεθος και τη θέση τους στην αγορά. 
Ορισμένες από τις στρατηγικές αυτές, οι οποίες αναφέρονται συχνά στην 
ειδικευμένη βιβλιογροχρία, είναι οι ακόλουθες: 
II επιδίωξη κυρίαρχης θέσης στην αγορά των προϊόντος. Αναζήτηση τής 
ανάπτυξης εντός της υφιστάμενης αγοράς βασικός προϊόντων, καθώς οι 
επιχειρήσεις επιδιώκουν vet αυξήσουν το μερίδιο τους στις πωλήσεις με το 
άνοιγμα νέων σημείων πώλησης, ή μέσω της συνεργασίας ή της εξαγοράς 
άλλων επιχειρήσεων του τομέα. 
14 
Η διαφοροποίηση TCOV αρχικός δραστηριοτήτων της επιχείρησης με τη 
δραστηριοποίηση σε παρόμοιες ή νέες αγορές προϊόντων. 
II κάθετη ολοκλήρωση, η οποία ενδέχεται να περιλαμβάνει δραστηριότητες 
όπως οι λειτουργίες της χονδρικής πώλησης, η αν<ιπτυξη προϊόντων με το 
σήμα του διανομέα, και η διαφήμιση TCOV σημάτων του κατασκευαστή. 
Η γεωγραφική διαφοροποίηση πέραν της εγχώριας αγοράς. Περισσότεροι 
λιανοπωλητές πραγματοποιούν διεθνείς συναλλαγές και χρησιμοποιούν ένα 
ευρύ φάσμα στρατηγικών για την είσοδο τους στην αγορά. Οι μεγάλοι 
λιανοπωλητές επιτυγχάνουν σημαντικό ποσοστό πωλήσεων από τις 
δραστηριότητες τους στο εξωτερικό. Η ενασχόληση με διεθνείς 
δραστηριότητες κυμαίνεται από τη συμμετοχή στο κεφάλαιο υφιστάμενων 
επιχειρήσεων μέχρι τη όικαιόχρηση (franchising) και τον καθημερινό 
διαχειριστικό έλεγχο. 
Επιπλέον, οι λιανοπωλητές τροφίμων συνάπτουν διασυνοριακές συμμαχίες. 
Μολονότι, όπως φαίνεται, οι συμμαχίες αυτές δεν εφαρμόζουν σε μεγάλο βαθμό 
διαδικασίες συλλογικός αγορο'ς, συχνά διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών 
σχετικά με. τους παραγο)γούς και τις τιμές τους, πράγμα που τους επιτρέπει να 
ασκούν πίεση στους παραγωγούς ούτως (όστε οι τελευταίοι να αιτιολογούν τις 
διαφορές των τιμών μεταξύ των κρατών μ,ελών. Όλες αυτές οι στρατηγικές έχουν 
επιτρέψει στους λιανοπωλητές να αποκτήσουν κάποια επιρροή στην αλυσίδα 
εφοδιασμού, να αποκτήσουν μεγαλύτερη ιοχύ στις διαπραγματεύσεις τους με τους 
προμηθευτές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ενεργούν ως ανταγωνιστές των 
τελευταίων. 
38. Οι τάσεις που εμφανίζονται στο λιανικό εμπόριο δεν είναι ενιαίες σε 
ολόκληρη την Κοινότητα και επηρεάζονται όχι μόνο από τις ανταγωνιστικές 
δυνάμεις εντός της βιομηχανίας κάθε. κράτους μέλους αλλά επίσης από τα 
διαφορετικά εθνικά ήθη και τους διαφορετικούς εθνικούς κανόνες που ρυθμίζουν 
το μέγεθος, την τοποθεσία, το εργατικό κόστος, τις ώρες λειτουργίας και τις 
εμπορικές πρακτικές TCOV διαφόρων μ,ορφών λιανικού εμπορίου. Διαπιστώνει κανείς 
σημαντικές διαφορές μεταξύ TCOV κρατάς μέλος της Κοινότητας όσον αφορά τη 
διάρθρωση της διανομής, όχι μόνον επειδή ο εν λόγω τομέας βρίσκεται σε 
διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης σε κάθε κράτος μέλος, αλλά επίσης και λόγω 
πολιτισμικός και κανονιστικός διάφορος. Μολονότι οι κανονιστικές διαφορές 
μπορούν να εξαλειφθούν μ,ε την πάροδο του χρόνου, οι πολιτισμικές διαφορές θα 
εξακολουθούν να υφίστανται και θα συνεχίζουν να περιορίζουν τη συστηματική 
εξάπλωση TCOV λιανοπο)λητο'ς εκτός της εθνικής τους επικράτειας. Παρόλα αυτά, 
καθώς η διεθνοποίηση TCOV διαφόρων μορφών λιανικού εμπορίου θα αναπτυχθεί 
κατά την επόμενη δεκαετία, ενδέχεται να αυξηθούν οι ομοιότητες μεταξύ των 
μορφών λιανικού εμπορίου και TCOV διαχειριστικών τεχνικός που εμφανίζονται στις 
διάφορες χο')ρες. Παρά τις τάσεις αυτές, είναι βέβαιο ότι το λιανικό εμπόριο θα 
διατηρήσει τα ιδιαίτερα εθνικά του χαρακτηριστικά. Στις περισσότερες χώρες και 
στις περισσότερες λιανικές αγορές προϊόντων ενισχύεται η αγοραστική δύναμη των 
μεγάλων οργανώσεων. 
39. Μολονότι είναι ενδεχομένως νωρίς να κριθεί ο συνολικός αντίκτυπος αυτών 
των τάσεων και μεταβολών στην κοινοτική πολιτική ανταγωνισμού όσον αφορά τους 
κάθετους περιορισμούς, φαίνεται ότι το παράλληλο εμπόριο και το arbitrage 
εξακολουθούν να παραμένουν σημαντικά ζητήματα, δεδομένου ότι το λιανικό 
εμπόριο διατηρεί ακόμη κυρίως τον εθνικό του χαρακτήρα και η προμήθεια των 
προϊόντων διενεργείται σε εθνικό πλαίσιο. 
V. Μεταβολές στη διανομή 
Διαχείριση και τεχνολογία 
40. Οι παραδοσιακοί δίαυλοι διανομής που αποτελούνται από ανεξάρτητους 
κατασκευαστές, χονδρεμπόρους και λιανοπωλητές παρουσιάζουν κάμψη. 
Αποτελούνται κυρίως από ανεξάρτητες επιχειρήσεις που ενεργούν αυτόνομα και 
επιδιώκουν μάλλον τη μεγιστοποίηση των δικός τους κερδών παρά TCOV κερδών του 
διαύλου στο σύνολο του. 
41. Η επανάσταση στις τεχνολογίες της πληροφορίας μετέβαλε χττο σύνολο του 
το χαρακτήρα της διανομής. Tex συστήματα διαχείρισης TCOV πληροφοριών ώθησαν 
τις επιχειρήσεις να επανεκτιμήσουν και να αναπροσαρμόσουν τις εμπορικές τους 
σχέσεις με τους πελάτες και τους προμηθευτές και τους επέτρεψαν vex υιοθετήσουν 
πιο αποτελεσματικές επιχειρηματικές πρακτικές και αυστηρότερη διαχείριση. Η 
υιοθέτηση TCOV τεχνικών της έγκαιρης παράδοσης (just-in-time) (JIT) από τη 
μεταποιητική βιομηχανία και η επέκταση τους στα παραδοσιακά συστήματα 
διανομής επηρέασαν σε. βάθος ολόκληρη την αλυσίδα διανομής. Η τεχνική της 
έγκαιρης παράδοσης βασίζεται στην αρχή ότι δεν πρέπει να κατασκευάζονται 
προϊόντα, ούτε να παραγγέλλονται συστατικά, παρά μόνο όταν υπάρχει ζήτηση από 
το επόμενο στάδιο της αλυσίδας. Σν συνδυασμό με. τις σύγχρονες τεχνολογίες 
(υπολογιστές, αυτοματισμός, ανίχνευση μ,ε ακτίνες λέηζερ, κ.τ.λ.) η τεχνική JIT έχει 
επιτρέψει τη μετάβαση από μία στρατηγική «push» (που συνίσταται στην κατασκευή 
και αποθήκευση TCOV προϊόντος πριν υπάρξει ζήτηση) στη στρατηγική «pull» 
(σύμφωνα με. την οποία η ζήτηση TCOV καταναλωτών έλκει τα προϊόντα στην αγορά 
και πέραν TCOV προϊόντος και η ροή των συστατικός καθορίζεται επίσης από τη 
ζήτηση) εντός της αλυσίδας εφοόιασμ,ού. Το μειονέκτημα του συστήματος «push» 
έγκειται στο ότι καταλήγει συχνά στη δημιουργία αποθεμάτων μεγαλύτερων ή 
μικρότερων από τα απαιτούμενα. II τεχνική JIT συντελεί στη μείωση του επιπέδου 
των αποθεμάτων και ωθεί τις επιχειρήσεις να αναζητούν τους παράγοντες εκείνους 
που ευθύνονται για τυχόν ανεπάρκειες ή συμ,φόρηση στην αλυσίδα διανομής. Η 
τεχνική JIT εμπεριέχει επίσης τη μετάβαση από παραδόσεις μεγάλων ποσοτήτων 
εμπορευμάτων σε συχνότερες παραδόσεις μικρότερων ποσοτήτων. Αυτή η εξέλιξη 
ωθεί προμηθευτές και αγοραστές να επιόκυξουν τη συνένωση TCOV παραδόσεων τους 
(δηλαδή οι παραδόσεις JIT που πραγματοποιούνται για ορισμένους προμηθευτές 
ενοποιούνται σε. μία παράδοση, πράγμ,α που ελαττώνει τα μεταφορικά και άλλες 
δαπάνες που προκύπτουν από τις συχνότερες παραδόσεις που αφορούν μικρότερες 
παρτίδες εμπορεύματος). 
42. Τα συστήματα υλικοτεχνικής οργάνωσης ταχείας αντίδρασης (quick response -
QR) μία περαιτέρο) τελειοποίηση της τεχνικής JIT, αποτελούν μία έννοια που 
χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη σύλληψη της ζήτησης όσο γίνεται πλίίσιεστερα 
στον πραγματικό χρόνο και όσο γίνεται πλίίσιεστερα στον τελικό καταναλωτή. Στην 
εφαρμογή TCOV συστήματος QR συνέβαλε η ανταλλαγή ηλεκτρονικός δεδομένων 
(EDI), η τεχνική του αποτελεσματικού ανεφοδιασμού (ER), οι γραμμικοί κώδικες, 
οι ανιχνευτές λέηζερ, κ.τ.λ. Η πιο πρόσιματη εξέλιξη αυτός TCOV επινοήσεων στο 
λιανικό εμπόριο ονομάζεται αποτελεσματική αντίδραση του πελάτη (ECR) και έχει 
ως στόχο να παρέχει στους καταναλαπές την καλύτερη δυνατή αξία, υπηρεσία και 
ποικιλία προϊόντων, χάρη στη βελτύοση της λειτουργίας της αλυσίδας εφοδιασμού 
που βασίζεται στη συνεργασία. 
43. Η υιοθέτηση TCOV συστημάτων JIT, QR και ECR στη διανομή συνεπάγεται τη 
μετάβαση από τις παραδοσιακές σχέσεις μεταξύ των κατασκευαστών, των 
χονδρεμπόρων και TCOV λιανοπωλητο'ς, οι οποίες βασίζονταν στην ισοτιμία και την 
αυτονομία, προς σχέσεις συνεργασίας, κυρίως στον τομέα της υλικοτεχνικής 
οργάνωσης8. Μολονότι έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στις Ηνωμένες Πολιτείες, 
φαίνεται ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση η συνεργασία μεταξύ TCOV κατασκευαστών και 
των λιανοπωλητος στην αλυσίδα εφοδιασμού εξακολουθεί vex βρίσκεται σε νηπιακό 
στάδιο, λόγω ορισμένων εμποδίων, όπως είναι κυρίως η παραδοσιακή σύγκρουση 
μεταξύ TCOV αναγνωρισμένα^ σήματος του κατασκευαστή και TCOV σημάτων του 
λιανοπο)λητή, εφόσον τα καταστήματα με πολλά υποκαταστήματα προτιμούν vex 
πωλούν προϊόντα με το δικό τους σήμα, καθώς και οι διαφορετικές εμπορικές 
συνθήκες που ισχύουν σε. κάθε χώρα. Όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ ενός 
κατασκευαστή που εκμεταλλεύεται το δικά του σήμ.α και ενός λιανοπχυλητή, ένα από 
τα πιο συχνά προβαλλόμενα παραδείγματα είναι εκείνο του «συνεταιρισμού», στις 
Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ της Procter & Gamble (Ρ & G) και του Wal-Mart, ενός 
από τους μεγαλύτερους βορειοαμερικανούς λιανοπωλητές, στο πλαίσιο του οποίου 
η Ρ & G λαμβάνει απευθείας τα δεδομένα σχετικά με τις πωλήσεις που 
καταχωρούνται CJTCX ταμεία TCOV καταστημάτων του λιανοπωλητή. Η Ρ & G 
χρησιμοποιεί τις πληροορορίες αυτές για vex προσαρμόσει την παραγωγή της στη 
ζήτηση του Wal-Mart. Τα πλεονεκτήματα του συστήματος αυτού έγκεινται στο ότι 
επιτρέπουν και στους κατασκευαστές και στους λιανοπωλητές vex μειώσουν τα 
επίπεδα TCOV αποθέματος TCOV εμπορευμάτων τους, ενώ θέτουν στη διάθεση των 
καταναλωτών πολύ περισσότερα προϊόντα. Μολονότι η ιδέα του πλήρως 
ενοποιημένου «συνεταιρισμού», όπως μεταξύ της Ρ & G και του Wal-Mart, 
βρίσκεται ακόμη σε νηπιακό στάδιο στην Ευρώπη, αρχίζουν να εμφανίζονται 
ενοποιημένα συστήματα υλικοτεχνικής οργάνωσης ποτ» συνδέουν τις δραστηριότητες 
ολόκληρης της αλυσίδας εφοδιασμού. 
Λιάρθροχτη 
44. Ο τομέας της διανομής στην Κοινότητα διέρχεται φάση σημαντικής 
αναδιάρθρωσης. Στις μεταβολές που παρατηρούνται περιλαμβάνονται η 
συγκέντρωση, η μείοχτη του αριθμού TCOV παραδοσιακών χονδρεμπόρων, 
τροποποιήσεις στον τομέα του λιανικού εμπορίου και μια τάση για διαφοροποίηση 
και διεθνοποίηση. 
Οι μεταβολές αυτές μπορούν vet συνοψισθούν ως εξής : 
Πρέπει επίσης να αναγνυ>ριστεί η σημασία της ενοποίησης της υλικοτεχνικής οργάνωσης ως 
εργαλείο»» ανταγοΛΜ,σμυύ. ιδίως στις παγκόσμιες αγορές. Αυτό καταδεικνύεται σαφώς σε 
μελέτη του 1993 που ανέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη βιομηχανία συστατικών 
μεροχν αυτοκινήτων, «The Evolving Competitive Challenge for the European Automotive 
Components Industry». II μελέτη αυτή αποκαλύπτει ότι και όσον aqx^a την παραγατ/ικότητα 
και όσον αφορά το τζίρο τιι>ν πωλήσεοιν. τα αποτελέσματα της κοινοτικής βιομηχανίας 
αντιπροουιπεύουν μόνο το ένα τρίτο των ιαπωνικυ'χν επιδόσεων. Ενας από τους κύριους 
λόγους ποιι προβάλλεται για το μειονέκτημα αυτή ήσον αφορά τον ανταγ(ονισμό είναι η 
έλλειψη «σχέσεων αληθινής συνεργασίας σε ολόκληρη την αλυσίδα δημιο\»ργίας 
προστιθέμενης αξίας. 
17 
συγκέντρωση, η οποία εκιρράζεται μ,ε μειο)μ.ένο αριθμό μεγάλων 
επιχειρηματιών και στενότερους κάθετους δεσμούς μεταξύ των 
κατασκευαστούν, TCOV χονδρεμπόρων και TCOV λιανοπωλιπών· 
ανάπτυξη δικτύων ανεξαρτήτου εμπόρων κυρύος ως αντίδραση στις τάσεις 
που παρατηρούνται προς τη (τυγκέντρωση και την ανάπτυξη μεγάλων 
ενοποιημένοι ομίλων. Σε. γενικές γραμμές, οι λιανοπωλητές που δεν 
διαθέτουν τις κατάλληλες εγκαταστάσεις διανομής και τη δυνατότητα να 
παρακάμπτουν το χονδρέμπορο δεν είναι σε θέση να ανταγωνιστούν τους 
μεγάλους ομίλους λιανικής πο')λησης από άποψη τιμής και παροχής 
υπηρεσιών. 
γενική μείοκτη του αριθμού TCOV ανεξάρτητων εθνικών 
διανομέων/παραδοσιακών χονδρεμπόρων, πράγμα που τονίζει το γεγονός ότι 
το χονδρεμπόριο προσλαμβάνει δκκρορετικές έννοιες σε κάθε κράτος μέλος. 
Σειρά μετασχηματισμών στον τομέα του λιανικού εμπορίου, με αξιοσημείωτες 
διαφορές μεταξύ των κρατών μ,ελών. Σε γενικές γραμμές, τα κυρίαρχα 
χαρακτηριστικά είναι ο βραδύτερος ρυθμός αύξησης των υπεραγορών σε. 
σχέση μ,ε το παρελθόν, η αύξηση της όικαιόχρησης (franchising) και ο 
πολλαπλασιασμός TCOV μορφο')ν πούλησης εξ αποστάσεως. 
τάση προς διαφοροποίηση TCOV δραστηριοτήτων με προσανατολισμό σε 
άλλους τομείς παροχής υπηρεσκόν. Επιπλέον, ορισμένες συγκεκριμένες 
κινήσεις προς τη διεθνοποίηση, μολονότι περιορισμένες, ούτως ώστε. το 
λιανικό εμπόριο να εξακολουθεί να διατηρεί κατά κύριο λόγο τον εθνικό του 
χαρακτήρα. 
45. Οι καινοτομίες που προανα(ρέρθιικαν αναφορικά με. τη διαχείριση και την 
τεχνολογία έχουν σοβαρές επιπτοχτεις στην κοινοτική πολιτική ανταγωνισμού όσον 
αφορά τους κάθετους περιορισμούς. Οι κάθετοι περιορισμοί μπορεί να 
χρησιμοποιηθούν για να απο μονό ΚΚ νυν εθνικές αγορές, ιδίως εκεί όπου 
παρατηρούνται διαφορές στις τιμές μεταξύ TCOV κρατών μελών. Προκειμένου να 
εξουδετερυκτει αυτή την απομ,όνοκιη, η Ιίπιτροπή βασίζεται στις αρχές του 
«παράλληλου εμπορίου» και του arbitrage. Λπο μακρού έχει αναγνα>ριστεί ότι η 
λειτουργία του «παράλληλου εμπορίου» παρεμποδίζεται από κρατικά μέτρα (π.χ. 
διοαρορετικά νομίσματα, φορολογικά συστήματα, τεχνικούς κανονισμούς και 
διοικητικές διατυποκτεις), ιόκυτικά μέτρα (λ.χ. συμφωνίες που απαγορεύουν την 
προμήθεια πέραν TCOV συνόρα)ν) και κοινωνικά ζητήματα (π.χ. πολιτισμικές και 
γλωσσικές διαφορές καθώς και διαφορές στις καταναλωτικές προτιμήσεις9). Ωστόσο, 
σήμερα φαίνεται ότι ακόμα και όταν το «παράλληλο εμπόριο»' είναι θεωρητικά 
δυνατό, ο εγγενής χαρακτήρας TCOV σύγχρονων συστημάτονν διανομής έχει μειώσει 
τις δυνατότητες εφαρμογής αυτού του μηχανισμού. Μολονότι η τιμή εξακολουθεί 
να θεωρείται σημαντική, έχει αυξηθεί η σχετική σημασία της ασφάλειας και της 
αποτελεσματικότητας TCOV προμηθειών. 'Οταν ένας χονδρέμπορος ή λιανοπωλητής 
που αποτελεί μέρος μ,ιας αποδοτικής αλυσίδας εφοδιασμοί) εξετάζει αν πρέπει να 
ασχοληθεί μ,ε το παράλληλο εμπόριο, δεν πρέπει να λαμ,βάνει υπόψη του μόνο 
άμεσα χρηματοοικονομικά θέματα όπως οι δαπάνες μεταφοράς, αποθήκευσης, οι 
κεφαλαιουχικές και οι διοικητικές δαπάνες, αλλά επίσης μακροπρόθεσμα και 
μεσοπρόθεσμα χρηματοοικονομικά θέματα που προκύπτουν από τις διαταραχές που 
προκαλεί μια τέτοιου είδους συναλλαγή στην αλυσίδα εφοδιασμού. Λόγου χάρη, το 
άμεσο χρηματοοικονομικό όφελος από μία συναλλα/ή ή σειρά συναλλαγοϊν 
Βλέπε επίσης το κεφάλαιο II για την Γϊνι,αία Αγορά. 
παράλληλου εμπορίου είναι δυνατόν να εξαλειφθεί αν ο χονδρέμπορος ή ο 
λιανοπωλητής πρέπει εν συνεχεία να επανέλθει στην αρχική αλυσίδα εφοδιασμού 
(λ.χ. εθνικός εισαγωγέας ή κατασκευαστής) και διαπιστώσει καθυστερήσεις στην 
αναπλήρωση TCOV αποθεμάτων. Τέτοιες καθυστερήσεις μπορούν να ανακύψουν 
απλώς λόγω της μείωσης TCOV αποθεμάτων τους σύμφωνα με. τις αρχές της έγκαιρης 
παράδοσης - JIT (δηλαδή τα αποθέματα δεν κατασκευάζονται ούτε. αποθηκεύονται 
πλέον πριν υπάρξει ζήτηση). Η υιοθέτηση τέτοιου είδους τεχνικοόν και η μείωση του 
αριθμού των ανεξάρτητα^ χονδρεμπόρων είναι επίσης παράγοντες που ενδέχεται 
vex ελαττώσουν το επίπεδο TCOV αποθεμάτων που είναι διαθέσιμα στην αγορά του 
«παραλλήλου εμπορίου». 
VI. Καύσιμα και ζυθοποιία 
46. Μολονότι είναι δύσκολο να προβαίνει κανείς σε. γενικεύσεις, σημαντικές είναι 
οι αλλαγές που έχουν σημειωθεί στον τομέα της διανομής βενζίνης και μπύρας. Δεν 
πρόκειται να συζητηθούν διεξοδικά στο κεφάλαιο αυτό επειδή η κατάσταση διαφέρει 
μεταξύ TCOV κρατούν μελ(όν. Σε ορισμένα κράτη μέλη προωθείται η απελευθέρωση των 
κρατικών μονοπωλίων (Ισπανία και Πορτογαλία όσον αφορά τη βενζίνη) και σε. 
ορισμένα νέα κράτη μέλη εξακολουθούν να υπάρχουν μονοπώλια (Σουηδία, 
Φινλανδία και Αυστρία για τα οινοπνευμοπχυόη). Η Επιτροπή θα επιθυμούσε επίσης 
να λάβει πληροφοριακά στοιχεία σχετικά μ,ε τους προαναφερθέντες τομείς, ιδίως τον 
τομέα της ζυθοποιίας, όσον αφορά την ευκολία με την οποία οι παραγωγοί ενός 
κράτους μέλους μπορούν να διεισδύσουν σε. μια νέα αγορά ή, αντιθέτως, σχετικά με 
τις δυσκολίες τις οποίες αντιμετωπίζουν. Συγκεκριμ,ένα, θα ήταν χρήσιμο να 
αναλυθεί αν το διαδεδομένο σύστημα συμπονιών αποκλειστικοί αγοροόν διευκόλυνε 
ή παρεμπόδισε την εν λόγιο διαδικασία. Πέραν αυτίόν, μπορούν να γίνουν κάποιες 
γενικές mιρ(ιτηρή<ιεις. 
Πρατήρια βενζίνης 
47. Ο αριθμός TCOV πρατηρύον βενζίνης παρουσιάζει μείωση, ενώ σημειώνει 
αύξηση το μέσο μέγεθος κάθε σημείου πώλησης. Εξάλλου, τα σούπερ μάρκετ και οι 
υπεραγορές διεξάγουν σήμερα έναν πόλεμο τιμών και αντιπροσωπεύουν σχετικά 
μεγάλο μερίδιο σε ορισμένες αγορές (μέχρι 33%). Επίσης έχουν κάνει την εμφάνιση 
τους καύσιμα χωρίς αναγνωρισμένο σήμ,α ή μ,ε το σήμα του πωλητή. Επιπλέον, άλλα 
σήματα κατασκευαστούν έχουν κατορθοχτει να παρεισφρύσουν στις εθνικές αγορές. 
Οι επενδύσεις που απαιτούνται για ένα πρατήριο βενζίνης έχουν αυξηθεί σημαντικά 
(μεγαλύτερη επιφάνεια, περιβαλλοντική προστασία και παροχή περισσότερων 
υπηρεσιών). Η σχετική σημασία TCOV δραστηριοτήτων TCOV σημείων πώλησης που δεν 
σχετίζονται μ,ε τα καύσιμα έχει αυξηθεί μ,ε την ανάπτυξη καταστημάτων ευκολίας 
που πωλούν διάφορα καταναλωτικά αγαθά πέραν TCOV ανταλλακτικοί και των 
λιπαντικοιν αυτοκινήτων1". Στην πραγματικότητα, το ποσοστό τ<υν λιπαντικών που 
πωλούνται στα πρατήρια βενζίνης είναι πολύ μικρότερο λόγο) της αυξανόμενης 
δημιουργίας καταστημ/ιτων (ή αλυσίδων καταστημάτων) που ειδικεύονται στα 
ανταλλακτικά αυτοκινήτων. Με εξαίρεση τα σούπερ μάρκετ, η διαχείριση των 
πρατηρύον βενζίνης εξακολουθεί νοι διεξάγεται από μικρές επιχειρήσεις (συχνά ενός 
Κάθε εταιρεία καυσίμου υιοθετεί χαριστή τυποποιημένη μορφή για την αλυσίδα 
καταστήματα™ ευκολίας που διαθέτει. 
ατόμου) που είναι ιδιοκτήτες ή ενοικιαστές του πρατηρίου και συνδέονται με τους 
μεγάλους παραγωγούς καυσίμ,ων μ,ε συμβόλαια αποκλειστικής αγοράς. Εξάλλου, το 
πρατήριο και ο εξοπλισμός του χρηματοδοτούνται συχνά με δάνεια που χορηγούν 
οι παραγωγοί. 
Ζυθοποιία 
48. Η διάρθροχτη της ζυθοποιίας διαορέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος 
στο άλλο, εφόσον συναντιόνται επιχειρήσεις καθαρά ατομικού χαρακτήρα, αυστηρά 
ολιγοπώλια ή ακόμη επιχειρήσεις που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Σε 
όλα τα κράτη μέλη, το μεγαλύτερο μέρος του κύκλου εργασιών περιέρχεται συνήθως 
στους τοπικούς παραγο)γούς, μολονότι σημειο)νεται πρόοδος στη διείσδυση σε 
διάφορες αγορές. Αυτό επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους: απευθείας εισαγωγές 
μέσω μιας θυγατρικής του παραγωγού, παραγωγή μπύρας με την άδεια του αρχικού 
παραγωγού, εξαγορά τοπικών ζυθοποιών ή σύσταση κοινής επιχείρησης μαζί τους, 
αγορά σημεύυν λιανικής πώλησης με τη μεσολάβηση χονδρεμπόρων, σύναψη νέων 
συμφωνιοόν με τους τοπικούς ζυθοποιούς για την παραγωγή ή τη διανομή μπύρας. 
49. Η μεταφορά TCOV συνηθισμένων ειδών μπύρας σε μεγάλες αποστάσεις για τη 
διασφάλιση καλούν συνθτρκόν νωπότητας κατά την παράδοση δεν είναι αποδοτική. 
Παρατηρείται μία τάση, ιδιαίτερα ισχυρή σε ορισμένα κράτη μέλη, αύξησης της 
αναλογίας TCOV πωλήσεων μπύρας για κατ' οίκον κατανάλωση (λ.χ. μπύρες που 
πωλούνται στα σούπερ μάρκετ για να καταναλωθούν εκτός) σε. σχέση με εκείνες που 
καταναλώνονται στον τόπο αγοράς. Μικρές - συχνά ατομικές - επιχειρήσεις 
διαχειρίζονται συνήθα>ς τα σημεία πώλησης ως ιδιοκτήτες ή ενοικιαστές και συχνά, 
αλλά όχι πάντοτε, συνδέονται με τους ζυθοποιούς μ,ε συμβόλαια αποκλειστικής 
αγοράς. Επιπλέον, τα σημεία λιανικής πώλησης για επιτόπια κατανάλωση ενδέχεται 
να χρηματοδοτούνται με δάνεια που χορηγούν οι ίδιοι οι ζυθοποιοί. Αυτή η 
χρηματοδότηση προσλαμβάνει μεγαλύτερη σημασία καθώς βελτιώνεται η 
διαρρύθμιση του χο')ρου του σημείου πώλησης (που προσθέτει προστιθέμενη αξία) 
με συνακόλουθη αύξηση TCOV επενδυτικοί δαπανών. Τελευταία, έχουν κάνει την 
εμφάνιση τους ειδικευμένες επιχειρήσεις διαχείρισης σημείων λιανικής πώλησης που 
έχουν στην ιδιοκτησία τους πολλά καταστήματα. Αυτές οι επιχειρήσεις διαχείρισης 
διαπραγματεύονται τις προμήθειες με τους ζυθοποιούς. 
VII. Συμπεοάαματα και ερωτήματα 
50. Οι τεχνολογίες της πληροφορίας έχουν δράσει ως καταλύτης όσον αφορά 
την αντικατάσταση TCOV παραδοσιακοί διαύλων διανομής που έχουν ως αφετηρία 
την προμήθεια από οργανωμένες αλυσίδες εφοδιασμού, τις οποίες διαχειρίζονται 
επαγγελματίες και λειτουργούν με βάση τη ζήτηση, όπου οι προμηθευτές, οι 
κατασκευαστές, οι χονδρέμποροι και οι λιανοπο)λητές ενεργούν ως ένα 
ολοκληρωμένο σύστημα και ανταγωνίζονται άλλα συστήματα προκειμένου να 
μεγιστοποιήσουν την αποδοτικότητα και την ανταπόκριση TCOV καταναλωτών. 
Πρέπει, ωστόσο, να σημεκοθεί ότι ο «συνεταιρισμός» μεταξύ TCOV κατασκευαστών 
και των λιανοπωλητών για τη διαχείριση της αλυσίδας εφοδιασμού περιορίζεται 
μέχρι σήμερα από ορισμένα εμπόδια, μεταξύ TCOV οποίων διακρίνονται οι 
διαφορετικές συνθήκες και εμπορικές πρακτικές που ισχύουν σε. κάθε. χώρα. 
51. Από την πλευρά του ανταγωνισμού, πρέπει να σημειωθεί ότι η μετάβαση από 
τις παραδοσιακές πλήρως ανταγωνιστικές σχέσεις σε σχέσεις που βασίζονται στη 
20 
συνεργασία ενδέχεται να αποδυναμώσει τις θετικές ανταγωνιστικές δυνάμεις εντός 
μιας αλυσίδας εφοδιασμού, όπως ο ενδοσηματικός ανταγα)νισμ,ός. Επιπλέον, σε. 
αντίθεση με. έναν παραδοσιακά δίαυλο διανομής, σε. μία τέτοια αλυσίδα εφοδιασμού 
είναι πιθανότερο το ενδεχόμενο vet επικρατήσει ένα από τα μέλη της, πράγμα που 
οδηγεί στην επιβολή λειτουργιών και δαπανών στα άλλα μέλη της αλυσίδας (πράγμα 
αντίθετο μ,ε τη διαδικασία κατά την οποία όλοι οι ανεξάρτητοι επιχειρηματίες 
κατανέμουν και ενοποιούν ελεύθερα τις δραστηριότητες τους βάσει αυτόνομης και 
ισότιμης διαπραγμάτευσης). Αυτός είναι σημαντικός παράγοντας για την κοινοτική 
πολιτική ανταγωνισμού, ιδίως στην περίπταχτη που το μέλος που είναι υπεύθυνο για 
τη διαχείριστι της αλυσίδας εφοδιασμού είναι μία μεγάλη επιχείρηση, ενώ τα άλλα 
μέλη είναι μικρομεσαίες επιχειρήσεις οικονομικά εξαρτημένες από την αλυσίδα 
εφοδιασμού, δεδομένου ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική εξασθένιση του 
ενδοσηματικού ανταγωνισμού και/ή στον αποκλεισμό άλλων παραγωγών από την 
αλυσίδα εφοδιασμού στην ίδια ή σε συναφείς αγορές. 
52. Τα ενοποιημένα συστήματα, πέραν TCOV τεχνολογιών της πληροφορίας έχουν 
επιτρέψει τη μετάβαση εντός της αλυσίδας εφοδιασμού σε πολλούς τομείς διανομής 
από μία στρατηγική «push» σε μία στρατηγική «pull». Επιπλέον, σε πολλούς τομείς 
παρατηρείται σήμερα συγκέντραχτη σε ένα από τα άκρα της αλυσίδας εφοδιασμού, 
που συνοδεύεται από την εξαη/ινιση των ανεξάρτηπον διαμεσολαβητών. Αυτοί οι 
δύο παράγοντες έχουν, κατά τα φαινόμενα, μειώσει σημαντικά τις δυνατότητες του 
παράλληλοι» εμπορίου ή του arbitrage, ακόμη και όταν υπάρχουν σημαντικές 
διαφορές στις τιμές μεταξύ TCOV κρατών μ.ελ(όν. II κυριότερη επίπτωση των 
μεταβολίόν αυτίόν για την κοινοτική πολιτική ανταγα>νισμ.ού όσον αφορά τους 
κάθετους περιορισμούς είναι ότι τα σύγχρονα συστήματα διανομής κινδυνεύουν να 
«θεσμοθετήσουν» την απομ.όνακτη TCOV εθνικών αγορίόν, δεδομένου ότι διανομή στο 
λιανικό εμπόριο διατηρεί ακόμη σε μεγάλο βαθμ,ό τον εθνικό της χαρακτήρα. Αυτό 
θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτοχτεις στην πραγματοποίηση των στόχων 
ενοποίησης TCOV αγορών εντός της Κοινότητας. 
53. Δεν κατέστη δυνατή η ανεύρεση χρήσιμων στατιστικοί στοιχείων όσον αφορά 
το σχετικό μέγεθος και τη σχετική σημασία TCOV διαφόρων διαύλων διανομής που 
χρησιμοποιούνται από τους κατασκευαστές, όηλ.την αποκλειστική διανομή, την 
αποκλειστική αγορά, την επιλεκτική διανομή, την ανοικτή διανομή και τη 
δικαιόχρηση (franchising). Ακόμη δεν κατέστη δυνατή η συλλογή πληροφοριών 
σχετικά με. τη μείωση TCOV ανεξάρτητων χονδρεμπόρα)ν/διανομέ(ον σε ολόκληρη την 
Ευριόπη. Η Επιτροπή θα επιθυμούσε ιδιαιτέρως να γνωρίσει τις απόψεις-, που θα 
υποστηρίζονται με στατιστικά στοιχεία,- TCOV ενδιαφερόμενων μ,ερών όσον αφορά 
το σχετικό μέγεθος και τη σχετική σημ,ασία και δυνατότητα πρόσβασης στους 
διαύλους διανομής της Ευρίόπης, καθώς και τί) μείωση των ανεξάρτητων 
χονδρεμπόρων/διανομέο)ν. Θα επιθυμ,ούσε επίσης να γνωρίσει τις απόψεις τους 
σχετικά με το πόσο οι νέες μορφές/συστήμ,ατα διανομής και οποιοσδήποτε από τους 
άλλους παράγοντες που αναφέρονται στο παρόν κεφάλαιο ενδέχεται να ενισχύσουν 
την απομόνωση TCOV εθνικίόν αγορών μέσο) TCOV κάθετων περιορισμών. 
21 
Κε^χ'ιλαιο II 
OIKONOMIKII ΛΝΛΛΥΣΙΙ ΤΩΝ ΚΛΘΕΊΏΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ 
Ι. Ιστορικό 
54. Η οικονομική ανάλυση TCOV κάθετων περιορισμοόν αποτέλεσε κατά το 
παρελθόν αντικείμενο έντονων συζητήσεων μεταξύ TCOV οικονομολόγων. Στις αρχές 
της δεκαετίας του 1980, η θέση ότι οι κάθετοι περιορισμοί εθεωρούντο αυτομάτως 
ύποπτοι για τον ανταγωνισμό άλλαξε προς μία γενικότερη θεώρηση βάσει της 
οποίας οι περιορισμοί αυτοί ήταν αβλαβείς για τον ανταγωνισμό (Σχολή του 
Σικάγου). Σήμερα, υπάρχει μία διαφαινόμενη συναίνεση και οι οικονομολόγοι είναι 
όλο και πιο επιφυλακτικοί κατά την αξιολόγηση TCOV κάθετων περιορισμών σε. σχέση 
με την πολιτική ανταγωνισμού, διστάζουν να προβαίνουν σε αβασάνιστες 
γενικεύσεις και οι κάθετοι περιορισμοί δεν θεωρούνται πλέον όλοι εκ προοιμίου 
ευεργετικοί για τον ανταγωνισμό". Ωστόσο, ξεχωρίζει ένα στοιχείο. Η σημερινή 
οικονομική σκέψη τονίζει τη σπουδαιότητα της διάρθρωσης της αγοράς για τον 
προσδιορισμό TCOV επιπτοχτεων των κάθετων περιορισμών στον ανταγωνισμό. Όσο 
πιο έντονος είναι ο ανταγωνισμός μεταξύ σημάτων, τόσο πιθανότερο είναι τα 
ευνοϊκά για τον ανταγωνισμ.ό και την αποδοτικότητα οστ.οτελέσμ.ατα να υπερισχύουν 
των αντιανταγωνίΛττικών επιπτώσεων TCOV κάθετων περιορισμών. 'Γο αντίθετο ισχύει 
όταν ο ανταγωνισμός μεταξύ TCOV σημ.άτων είναι ασθενής και υπάρχουν σημαντικά 
εμπόδια εισόδου στην αγορά. 
Κύριος στόχος της πολιτικής του ανταγωνισμού είναι η προστασία των 
συμφερόντων του καταναλωτή. Ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός αποτελεί την 
καλύτερη εγγύηση ότι ο καταναλωτής θα μπορεί να αγοράζει προϊόντα καλής 
ποιότητας στις χαμηλότερες δυνατές τιμές. Όπου η παρούσα Πράσινη Βίβλος 
αναφέρεται στην εισαγωγή ή την προστασία του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, 
υπονοεί την προστασία TCOV συμφερόντων του καταναλωτή μέσω της εξασφάλισης 
χαμηλών τιμών. 
55. Το παρόν κεφάλαιο αναφέρει ορισμένα από τα συ^εράσματα της πρόσφατης 
οικονομικής θεώρησης για τους κάθετους περιορισμούς που είναι δυνατό να φανούν 
χρήσιμα για τον καθορισμό TCOV κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής12. Εξετάζει 
επίσης τη σχέση μεταξύ της πορείας της ολοκλήρωσης στην ενιαύί αγορά και των 
κάθετων περιορισμών. Μολονότι πολλά euro τα διοικητικά και άλλου είδους 
δημόσια εμπόδια στο εμπόριο έχουν εξαλειφθεί, δεν έχουμε ακόμη αποκτήσει μία 
πραγματική ενιαύί αγορά σε ορισμένους τομείς και εξακολουθούν να υφίστανται 
σημαντικές διαφορές τιμών μεταξύ TCOV κρατοϊν μελών. Το γεγονός αυτό αφήνει να 
εννοηθεί ότι υφίστανται ακόμη πολλά ανεκμετάλλευτα οικονομικά πλεονεκτήματα 
από την περαιτέρω ολοκλήρωση και ότι η σημ,ασία τιον ιδιωτικών συμφωνιών (π.χ. 
12 Ειδικότερα, μια βασική υπόθεση που χαρακτήρισε τα συμπεράσματα της σχολής του Σικάγου 
ήταν η ύπαρξη τέλειοι» ανταγωνισμού στο επίπεδο της διανομής. Η μελέτη McKinsey (op cit) 
αναφέρει ότι αυτό δεν ισχύει για την Ευροχπη και εντόπισε σημαντικά εμπόδια εισόδου. 
Βασίζεται στο P. Rcy and F. Caballero «The implications of the Economic Analysis of Vertical 
Restrains». Προσεχακ;. Economic paper of the European Commission DG II Brussels. Ο 
αναγνώστης μπορεί να συμβουλευθεί επίσης τους Dobson and Waterson "Vertical Restraints 
and Competition Policy", London 1996, και στο έγγραφο "Πολιτική ανταγοηασμού και κάθετοι 
περιορισμοί "ΟΟΣ Α, Παρίσι 1994. 
22 
κάθετοι περιορισμοί) για την προο')0ηση ή την επιβράδυνση της οικονομικής 
ολοκλήρωσης έχει αυξηθεί σε σχέση μ,ε τα εμπόδια αυτά δημόσιου χαρακτήρα. 
II. Η οικονομική ερμηνεία των κάθετων περιορισμών 
56. Καθώς η σχέση μεταξύ παραγα>γών και διανομέων εξελίσσεται και παύει να 
είναι μια απλή περιστασιακή πράξη πώλησης μεταξύ ανεξάρτητων φορέων, είναι δε 
αναγκαίες οι τακτικότερες και συχνότερες επαφές, οι συμβάσεις και οι κάθετοι 
περιορισμοί μπορούν, για παράδειγμα, να μειώσουν το κόστος της συναλλαγής 
μεταξύ τους. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα όταν η διανομή απαιτεί περισσότερο 
μακροχρόνιες σχέσεις που εμπεριέχουν κατανομή των εργασιών στις δραστηριότητες 
πο')λησης και προίόθησης και την μεταβίβαση άϋλων αγαθών όπως είναι η φήμη και 
η τεχνογνωσία. Κανένας από τους ε[ΐπλεκόμένους δεν έχει πλήρη γνώση των 
δραστηριοτήτων του άλλου. Κάθε μέρος έχει διαφορετικά συμφέροντα, η επιδίωξη 
των οποίων σε ατομική βάση δεν λαμβάνει συνήθως υπόψη την επίπτωση στα 
συμφέροντα TCOV άλλων μ.ερών. Ιίπιπλέσν, οι παραγωγοί και οι διανομείς έχουν 
ανεξάρτητες και ατομικές εξουσίες απόφασης για τα διάφορα στοιχεία στην αλυσίδα 
παραγωγής και διανομής. Βάσει TCOV στοιχείων αυτών, είναι δυνατόν οι κάθετοι 
περιορισμοί να συμβάλουν στην επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων όχι μόνο για 
τους παραγωγούς και τους διανομείς αλλά επίσης για τους καταναλωτές και 
γενικότερα για την οιποδοτικοτητα. Ο συντονισμός μετίχξύ παραγωγών και 
διανομέων που Οιαμορφο)νεται μέσω TCOV κάθετων περιορισμών μπορεί να βοηθήσει 
τις επιχειρήσεις να αυξήσουν τα κέρδη τους και κάτω από ορισμένες περιστάσεις, 
τα κέρδη αυτά αποδοτικότητας μπορούν να περάσουν και στους καταναλωτές. 
Ορισμένα παραδείγματα αυτίόν δίνονται κατωτέρω. 
Οι κάθετοι περιορισμοί ως μέσο για τη βελτίωση της οικονομικής αποδοτικότητας 
μέσω καλύτερου συντονισμού μεταξύ παραγωγών και διανομέων13 
57. Από την άποψη της πολιτικής ανταγωνισμού, είναι προτιμότερο να 
διακριθούν αφενός οι περιπτοόσεις στις οποίες οι κάθετοι περιορισμοί έχουν μια 
γενικά θετική επίπτωση και αφετέρου π,εριπτα'χτεις στις οποίες οι κάθετοι 
περιορισμοί έχουν αρνητικές επιπτώσεις. Συνήθως, οι κάθετοι περιορισμοί έχουν 
σαφή θετικά αποτελέσματα όταν εισάγονται κατάλληλα προκειμένου να λύσουν 
προβλήματα συντονισμού, ενώ επιδρούν αρντμικά στον ανταγωνισμό όταν ο 
ανταγωνισμός σε αγορές σε προγενέστερα ή/και μεταγενέστερα στάδια της 
παραγωγής είναι ασθενής. 
α) Κάθετος συντονισμός στον καθορισμό TCOV τιμών 
58. Εάν δεν υπάρχει συντονισμός, οι κάθετες διαρθρώσεις είναι δυνατό vex 
παράγουν τιμές οι οποίες είναι υπερβολικά υψηλές, όχι μόνο για τους καταναλωτές, 
αλλά επίσης και για τους παραγατγούς και τους διανομείς. Όταν υπάρχει κάποια 
ισχύς στην αγορά, οι παραγίογοί και οι διανομείς αυξάνουν τις τιμές σε. σχέση με 
το αντίστοιχο κόστος τους14. II «διπλή» αυτή αύξηση της τιμής, γνωστή και ως 
13 
14 ΥπάρχόΊ»ν άλλα οφέλη αποδοτικότητας τα οποία μπορούν να ληφθούν μέσω το/ν κάθετων 
περιορισμοί και τα οποία λαμβάνονται επίσης υπό\|>η για την πολιτική της Επιτροπής στον 
εν λόγω τομέα. Παρατίθενται στο Κ»((>άλαιο IV και δεν επαναλα|ΐβάνονται εδώ. 
Δυνατότητα έλεγχου στην αγορά σημαίνει ότι ο παραγοχγόςκαι ο διανομέας αντιμετωπίζουν 
23 
διπλός υπολογισμός περιθωρίου κέρδους, οφείλεται στο γεγονός ότι κάθε. επιχείρηση 
λαμβάνει χην απόφαση περί καθορισμ,ου της τιμής ανεξάρτητα, χωρίς να υπολογίζει 
την επίπτωση της απόφασης της στον εταίρο της στην κάθετη διάρθρωση. Ως εκ 
τούτου, η τιμή είναι πιθανόν vex καθοριστεί σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα, δηλαδή 
σε υψηλότερα επίπεδα από εκείνα που (χπαιτούνται για τη μεγιστοποίηση των 
κερδών του παραγωγού και του (TCOV) όιανομέα(ων). Ο καθορισμός TCOV ανώτατων 
λιανικών τιμ,οόν από τους παραγωγούς μπορεί να βοηθήσει στην επίλυση του 
προβλήματος αυτού. Αλλα είδη κάθεπον περιορισμών μπορούν να συμβάλουν στην 
επίλυση του προβλήματος του καθορισμ,ου διπλού εμπορικού περιθωρίου. Για 
παράδειγμα, μία τιμή αποτελούμενη από δύο τμήματα, ένα σταθερό και μία τιμή 
χονδρικής πούλησης, απαντάται συνήθως σε συμφα)νίες δικαιόχρησης (franchise). Το 
ανωτέρω πρόβλημα μπορεί επίσης vex επιλυθεί μ,ε τον καθορισμό υποχρεώσεων 
αγοράς ελάχΐίττων ποσοτήτων. Ωστόσο, οι εναλλακτικές αυτές λύσεις ίσως να μην 
έχουν την ίδια επίπτακτη από πλευράς ανταγα)νισμού. 
β) Συντονισμός για την παροχή υπηρεσιών 
59. Η διανομή αγαθών και υπηρεσιών απαιτεί συνήθως την παροχή πρόσθετων 
υπηρεσιών από τους διανομείς. Αυτές μπορούν vex λάβουν τη μορφή εξυπηρέτησης 
μετά την πώληση (εγγυήσεις ή συντήρηση) ή υπηρεσίες προ της πώλησης 
(πληροφορίες ή τεχνική βοήθεια σε. δυνητικούς αγοραστές). Η περίπτωση αυτή 
προκαλεί δύο διαφορετικούς τύπους προβλημάτων για την οικονομική 
αποδοτικότητα15. 
i) Προβλήμ,ατα οικειοποίησης. Πάν κάποιος διανομέας προβαίνει σε. δαπάνες 
που αφορούν την πληροφόρηση TCOV πελατών πριν ίχπό την πο')ληση ή βελτιώνει τις 
εγκαταστάσεις του, η ζήτηση για το προϊόν του θα αυξηθεί άρα θα επωφεληθεί από 
την κίνηση αυτή. Πλην όμ.ως θα επωφελ7|θεί και ο κατασκευαστής που προμηθεύει 
τα προϊόντα, εηκ'κτον θα πωλεί περισσότερα προϊόντα στον διανομέα. Στις 
καταστάσεις αυτές, το αποτέλεσμα τα>ν προσπαθειών προιόθησης των πωλήσεων του 
διανομέα θα είναι καταότερο από το επίπεδο που θα μπορούσαν vex φθάσουν εάν 
καρπωνόταν ο ίδιος όλα τα οφέλη των επιπλέον αυτίόν προσπαθειών. Οι κάθετοι 
περιορισμοί βοηθούν στην επίτευξη του βέλτιστου αποτελέσματος για την κάθετη 
διάρθρωση. Οι καταναλωτές θα έχουν επίσης όφελος από το αποτέλεσμα αυτό εάν 
υπάρχει έντονος ανταγοννισμός μεταξύ TCOV σημάτων. Και πάλι, ένα σύστημα 
δικαιόχρησης με. μια αμοιβή όικαιόχρησης και μια χαμηλότερη χονδρική τιμή 
μπορούν vex εξασφαλίσουν ότι το επίπεδο TCOV προσπαθειών για την αύξηση των 
πωλήσεων βελτιώνεται. 
ii) Τα προβλήμ,ατα TCOV δωρεάν επα)φελούμενων. 'Οταν αρκετοί λιανοπωλητές 
πωλούν ένα δεδομένο προϊόν με το ίδιο εμπορικό σχήμα σε συγκεκριμένη περιοχή, 
επωφελούνται όλοι από τις προσπάθειες πώλησης που καταβάλλει ένας εξ αυτών. 
Για παράδειγμα, εάν ένας λιανοπωλητής επενδύσει στην πληροφόρηση των 
καταναλωτών στην εν λόγο) περιοχή, ή διαφημίσει το σήμα το οποίο πωλεί, όλοι οι 
15 μια φθίνουσα καμπύλη ζήτησης δηλαδή όχι την οριζόντια καμπύλη ζήτησης που θα 
αντιμετοιπιζαν σε συνθήκες τέλειου ανταγαηασμού. 
Στην πραγματικότητα, οι οικονομολόγοι εξετάζουν άλλου είδους προβλήματα όποκ; είναι η 
μετάθεση του κινδύνου ή τα προβλήματα του ηθικού κινδύνου. Για λόγους απλούστευσης, 
τα θέματα αυτά δεν θα εξεταστούν εδώ. Για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε Rey and 
Caballero op. cit. 
24 
υπόλοιποι λιανοπωλητές έχουν τη δυνατότητα να εξοικονομήσουν τα ενδεχόμενα 
έξοδα διαφήμισης και vex επωφεληθούν δωρεάν από τις δαπάνες τις οποίες κατέβαλε 
ένας εξ αυτών. Σε μία τέτοια κατάσταση, όλοι οι λιανοπωλητές θα τείνουν να 
υποεπενδύουν σε τέτοιου είδους όρατηριότητες. Το πρόβλημα του δωρεάν οφέλους 
μπορεί να επιλυθεί με την επιβολή περιοχών αποκλειστικότητας εκ μέρους του 
παραγωγού. Εάν ο διανομέας λάβει μια αποκλειστική περιοχή στην οποία θα είναι 
ο μοναδικός προμηθευτής ενός δεδομένου ε|ΐπορικού σήματος, το κόστος μεταφοράς 
και συναλλαγής θα ελαχιστοποιήσει τα αποτελέσματα «του προβλήματος των 
δωρεάν επωφελούμενων». 
Οι κάθετοι περιορισμοί βλάπτουν τον «ινταγωνισμό 
60. Για την εξέταση της επίπτωσης TCOV κάθετων περιορισμών στον ανταγωνισμό 
πρέπει να λάβουμε υπόψη τον ανταγωνισμό όχι απλώς στο επίπεδο της διανομής, 
δηλαδή τον ενδοσιιμ,ατικό ανταγωνισμό, αλλά επίσ?)ς και μεταξύ των 
κατασκευαστών, δηλαδή τον ανταγαννισμό μεταξύ TCOV σημάτων. Η εισαγωγή 
κάθετων περιορισμών μπορεί vex αποτελέσει ένα μέσο αλλοίωσης του ανταγωνισμού 
σε αρχικό στάδιο μεταξύ κατασκευαστών οι οποίοι δεν ανταγωνίζονται άμεσα αλλά 
μέσω TCOV λιανοπωλητοόν τους. Στην περίπτωση αυτή ομιλούμε για ανταγωνισμό 
μεταξύ «κάθετων όιαρθροκτεων». Υπάρχουν τρεις τουλάχιστον διαφορετικοί τρόποι 
με τους οποίους οι κάθετοι περιορισμοί μπορούν vex βλάψουν τον ανταγωνισμό. 
α) Καρτέλ διανομέων ή κατασκευαστούν 
61. Οι κάθετοι περιορισμοί, όπως είναι οι προκαθορισμένες τιμές μεταπώλησης 
ή η εδαφική αποκλειστικότητα έχουν ως άμεσο αποτέλεσμα τον περιορισμό ή ακόμα 
και την εξάλειψη του ενόοσηματικού ανταγωνισμοί) κάτω από ορισμένες 
προϋποθέσεις. Για το λόγο αυτό, οι διανομείς είναι πιθανό να θελήσουν να 
εφαρμόσουν συμφωνίες με τους προμηθευτές τους για τον περιορισμό του 
ανταγωνισμού σε επίπεδο λιανοπο)λητο')ν. 'Οταν οι διανομείς έχουν τη δυνατότητα 
ελέγχου της αγοράς, το ενδιαφέρον αυτό είναι πολύ πιθανό vex προκύψει εάν η 
είσοδος στην αγορά διανομής είναι δύσκολη. Οι κάθετοι περιορισμοί μπορούν 
επίσης να χρησιμ,οποιηθούν για την εφαρμ,ογή αθέμιτανν συμφωνιών καθορισμού των 
τιμών μεταξύ κατασκευαστών. Ι Ία παράδειγμα, οι προκαθορισμένες τιμές 
μεταπώλησης μπορούν vex διευκολύνουν τέτοιου είδους αθέμιτες συμφωνίες 
δεδομένου ότι οι μειώσεις των τιμ,οόν σε επίπεδο λιανικής πώλησης είναι ευκολότερα 
προσδιορίσιμες. Εάν όλοι οι λιανοπχολητές που πωλούν πολλά ε|ΐπορικά σήματα 
διατηρούν τις τιμές που καθορίζονται cxrro τους παραγωγούς, οι μειώσεις των τιμών 
χονδρικής που είναι αντίθετες με τα επίπεδα που έχουν συμφωνηθεί από το καρτέλ 
δεν μπορούν vex αντικατοπτρισθούν σε επίπεδο λιανικής πώλησης χωρίς κίνδυνο να 
εντοπισθούν γρήγορα. Η αδυναμία μετακύλισης TCOV μειώσεων αυτών και ο κίνδυνος 
αντίποινων από άλλα μέλη του συνασπισμού καθιστούν τις συμφωνίες καρτέλ 
περισσότερο σταθερές όσον αφορά τις προκαθορισμένες τιμές μεταπώλησης. 
β) Οι κάθετοι περιορισμοί ως μέσον αποκλεισμού 
62. Οι κάθετοι περιορισμοί μπορούν vex εισαχθούν με αποτέλεσμα να εμποδίσουν 
την είσοδο άλλων όυνητικοόν και περισσότερο αποδοτικών ανταγωνιστών 
κατασκευαστών. Αυτό μπορεί να συμβεί εάν οι υφιστάμενοι παραγωγοί συνάψουν 
αποκλειστικές συμφωνίες με τους διανομείς για ένα ορισμένο προϊόν που είναι 
διαθέσιμο σε συγκεκριμένη περιοχή. II ύπαρξη τέτοιου είδους φραγμών στην είσοδο 
25 
ή άλλίον παραγόντονν που περιορίζουν τον αριθμό TCOV λιανοπωλητο)ν αποτελεί 
απαραίτητη προϋπόθεση γκχ vex επέλθει ο αποκλεισμός αυτός. Ωστόσο, κάτι τέτοιο 
είναι δυνατόν επίσης εχχν οι οικονομίες κλίμακας ή είναι σημαντικές σε επίπεδο 
λιανικής πώλησης, κατά την υπογραφή TCOV αποκλειστικών συμφωνκόν με 
υφιστάμενους λιανοπωλητές που καθιστούν την είσοδο δυσκολότερη για 
ανταγωνιστές οι οποίοι επιθυμούν vex εισέλθουν στο επίπεδο της παραγωγής, επειδή 
αυτοί θα πρέπει vex αντιμετο)πίσουν υψηλότερο κόστος διανομής σε σχέση με τις ήδη 
υφιστάμενες επιχειρήσεις16. 
63. Πάντως, οι κάθετοι περιορισμοί μπορούν επίσης vex ευνοήσουν 
μακροπρόθεσμα την είσοδο κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Στο ιβαθμό που οι 
κάθετοι περιορισμοί, όπως είναι 7) εδαφική αποκλειστικότητα, τείνουν να αυξάνουν 
τα οφέλη για τις κάθετες διαρθρώσεις, ενισχύουν επίσης κexι την είσοδο άλλων 
δυνητικών διανομέων και παραγωγοόν, με αποτέλε^χ την άνοδο της 
αποδοτικότητας, μακροπρόθεσ|ΐα. 
γ) Οι κάθετοι περιορισμοί ως μέσο για την αλλοίωση του ανταγωνισμού 
μεταξύ παρ«γο>γο'>ν. 
64. Σε ολιγοπωλιακές αγορές, η θέσπιση κάθετων περιορισμών εντός κexθε.τωv 
όιαρθροόσεων μπορεί vex αλλοκόσει ακόμα περισσότερο τον βαθ|ΐό ανταγωνισμού 
μεταξύ CTÎ|JWI,TÎI>V. ΓΚΧ παράδειγμα, η αποκλειστική εμπορία επιτρέπει κάποτε στους 
κατασκευαστές vex αυξήσουν τα περιθώρια κέρδους τους με. την αύξηση TCOV τιμών 
χονδρικής. Στην περίπτακτη αυτή, εάν το λιανικό εμπόριο πραγ[ΐχιτοποιεΧται κάτω 
από μη ανταγωνιστικούς όρους και υπάρχουν εμπόδια εισόδου οι λιανοπωλητές θα 
τείνουν vex αντιδρούν στις υψηλότερες αυτές τιμές χονδρικής με την αύξηση των 
τελικών τιμών προς τους καταναλωτές. Εναλλακτικά, εκτός από τη μείωση του 
ενόοσηματικού ανταγωνισμού, οι περιοχές αποκλειστικότητας που εφαρμόζονται 
από περισσότερους του ενός παραγωγοιίς, μπορούν επίσης vex αλλοιώσουν τον 
αντ(χγωνισμό μεταξύ TCOV σημάτα)ν με τη μείωση των κινήτρων για τους 
κατασκευαστές vex μειώσουν τις τιμές μεταξύ τους. Έτσι, εκτός από τον περιορισμό 
του ενόοσηματικού ανταγωνισμού σε ολιγοπωλιακές αγορές, οι κάθετοι περιορισμοί 
μπορούν vex αποθαρρύνουν και τον ανταγωνισμό μεταξύ σημάτων17. 
ΠΙ. Ανάπτυξη εύχρηστων κανόνων: Evftoflniffltixoc ανταγωνισμέ και 
ανταγωνισμόζ μετα£ύ σημάτων 
65. ΓΚΧ τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής, είναι exvexγκttίo να 
μετατραπούν τα (ϊυ|ΐπεράσματα από την οικονομική ανάλυση σε εύχρηστα εργαλεία 
τα οποία θα πρέπει vex συ|ΐφωνούν με τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού κexι 
vex είναι σχετικά εύκολα στην εφαρμογή τους, παρέχοντας την απαραίτητη ασφάλεια 
του δικαίου γκχ τις επιχειρήσεις. Ένα στοιχείο το οποίο είχε. καθοριστική σημασία 
κexτά ττνν ανάλυση TCOV επιπτιόσεων TCOV κάθετων περιορισμοόν ήτ(χν ο βαθμός 
16 
17 Παρόμοια συμχροΛάα μπορεί να γίνει για τον αποκλεισμό παραγοχγοχν από διανομείς όταν 
οι τελευταίοι διαθέτουν αρκετή ισχύ. 
Βλέπε για παράδειγμα, Besanko and Perry "Exclusive dealing in a spatial model of retail 
competition". International Journal of Industrial Organisation, vol. 12, 1994 pp. 297-329 and Rey 
and Stiglitz "The role of exclusive territories in Producers'competition", Rand Journal of 
Economics, vol. 26, n° 3, Autumn 1995, pp. 431-51. 
26 
ανταγωνισμού μεταξύ σημάτων. II ύπαρξη διαρθρώσεων της αγοράς που να 
επιτρέπουν αποτελεσματικό ανταγα>νισμό σε επίπεδο διανομής και/ή πΐχραγωγής 
είναι καθοριστικής σημασίας όσον α<ρορά τις επιπτώσεις TCOV κάθετων περιορισμών 
στον ανταγωνισμό. Το στοιχείο αυτό μπορεί να συιφάλει στην ανάπτυξη πολιτικών 
που να είναι συναφείς με την οικονομική ανάλυση και να λαμβάνουν υπόψη την 
ανάγκη ισορροπίας μεταξύ της πλήρους ανάλυσης αγοράς κάθε περίπτωσης και του 
κόστους ενός τέτοιου μ,ηχανισμ,ού εφαρμογής. 
66. Εάν οι κάθετοι περιορισμοί, όπως είναι οι περιοχές αποκλειστικότητας ή οι 
συμφωνίες δικαιόχρησης (franchising), εισάγονται για να αποφευχθούν οι συνέπειες 
από την ύπαρξη δωρεάν επωφελούμενο)ν, είναι επίσης δυνατόν να περιοριστεί ο 
ανταγα>νισ|ΐός μεταξύ λιανοπωλιμών του ίδιου εμπορικού σήματος. Τα οφέλη 
αποδοτικότητας που απορρέουν από την εισαγοιγή τέτοιου είδους συμφωνιοόν θα 
αυξήσουν τα κέρδη για την κάθετη διάρθρακτη. Οι καταναλίοτές είναι επίσης πολύ 
πιθανόν να επωφεληθούν από τα οφέλη αυτά αποδοτικότητας εάν η κάθετη 
διάρθρωση αντιμετωπίζει έντονο ανταγωνισμό από άλλους προμηθευτές αγαθών τα 
οποί(χ μπορούν να θεωρηθούν ως στενά υποκατάστατα TCOV υπό εξέταση προϊόντων. 
Εάν η κάθετη διάρθρωση διαθέτει αρκετή ισχύ στην αγορά, θα έχει λιγότερα κίνητρα 
να μειώσει τις τιμές και θα τείνει να απορροφήσει οποιαδήποτε οφέλη 
αποδοτικότητας μ,ε τη μορφή επιπλέον κερδών. Ωστόσο, μια σχετικά ανταγωνιστική 
διάρθρωση αγοράς μπορεί vex μειώσει τα δυνητικά αρνητικά αποτελέσματα των 
κάθετων περιορισμοί στον ανταγωνισμό. 
67. Τίθεται επίσης και το θέμα TCOV συμφωνιών με πολλαπλούς κάθετους 
περιορισμούς. Ο συνδυασμός διαφόρο>ν ρητροόν στην ίδια σύμβαση μπορεί να 
περιπλέξει σημαντικά την οικονομική αξιολόγηση TCOV ανταγωνιστικοί επιπτώσεων 
TCOV κάθετων περιορισμ,ών. II προσθήκη κάθετων περιορισμών δεν σημαίνει 
(χναγκαστικά αναλογική επιόείνοκτη TCOV επιπτώσειόν τους στον ανταγωνισμό. Για 
παράδειγ|ΐα, η εισαγωγή TCOV περιοχών αποκλειστικότητας - για την αποφυγή των 
προβλημάτα>ν του δωρεάν οφέλους - θα τείνει να μειοχτει τον ενόοσηματικό 
ανταγωνισμό και οι λιανοπωλητές θα έχουν την τάση να αυξήσουν τις τιμές. 
Επιπλέον, τα προβλήμ,ατα διπλού καθορισμού εμπορικού περιθί ορίου χειροτερεύουν 
με. την εδαφική Γ^οκλειστικότητα δεδομένου ότι παρέχουν μεγαλύτερη δυνατότητα 
ελέγχου της αγοράς στους διανομείς. Για την αποφυγή του φαινομένου αυτού, που 
θα κexτcxλήξει σε μικρότερα επίπεδα πχολήσεων, οι κατασκευαστές μπορούν να 
συνδιχχσουν την εισαγωγή TCOV περιοχών αποκλειστικότητας με επιπλέον κάθε 
περιορισμό, όπως είναι τα ανώτατα επίπεδα τιμών ή οι διπλές τιμές για την 
αποφυγή των προβλημάτων της διπλής αύξησης TCOV τιμών. Στην περίπτωση αυτή, 
ο συνδυασμός TCOV δύο κcxθετωv περιορισμών μπορεί vex είναι ευεργετικός για τον 
ανταγωνισμό. 
68. Ωστόσο, η συόρευση TCOV κάθετων περιορισμών μπορεί να αντικατοπτρίζει 
επίσης τον συνδυασμό κινήτρων τα οποία μπορεί να έχουν αντίθετες επιπτώσεις για 
τον ανταγαννισμό. Εάν ένας δεδομένος κάθετος περιορισμός εισαχθεί για να επιλύσει 
προβλήματα συντονισμού, μαζί με κάποιον άλλο που σκοπεύει συγκεκριμένα στον 
περιορισμό του ανταγωνισμού, για παράδειγμα η δημιουργία ενός καρτέλ, είναι 
πιθανό να μήν υπάρξουν οι αναμενόμενες αντισταθμιστικές επιπτοΉτεις και να μην 
παρατηρηθεί καμία βελτίαχτη στο αποτέλεσμα από απόψεως ανταγωνισμού. 
69. Για τους λόγους αυτούς, η αξιολόγηση TCOV συμφωνιών που περιλαμβάνουν 
ένα συνδυασμό κάθετων περιορισμών πρέπει vex γίνεται λαμβάνοντας υπόψη την 
27 
κοινή επίπτωση όλ<ον των κάθετων περιορισμχόν που περιλαμβάνονται στη 
oi^epcjûvicx, στο πλαίσιο κάθε φορά της σχετικής αγοράς. Η κατά περίπτωση εξέταση 
TCOV διάφορων κάθετων περιορισμχόν μπορεί να μην αρκεί για την ορθή cxξιoλόγηση 
της συμφωνίας. 
IV. Κάθετοι περιορισμοί και Κνιαία Λγοοά 
70. Η υπό εξέλιξη διαδικασία ολοκλήρωσης της Ενιαίας Αγοράς προσθέτει μια 
επιπλέον διάσταση στην ανάλυση TCOV κάθετων περιορισμοόν. Το πρόγραμμα του 
1992 ήταν αποτέλεσμα μιας ευρύτερης πεποίθησης ότι η αποτυχία επίτευξης μιας 
ενιαίας αγοράς επιβάρυνε, την ευρωπαϊκή βιομηχανία με εκατομμύρια, τόσο από 
απόψεως περιττού κόστους όσο και χαμένων ευκαιριών. Ο ίδιος ο τίτλος της 
έκθεσης Cecchini, «Το κόστος της μη Ευροόπης»18 αποτελεί σαφή απόδειξη της 
διαπίστωσης αυτής. Οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν από την έναρξη ισχύος της 
συνθήκης ΕΟΚ το 1958 δεν εξάντλτισαν μέχρι Tex μέσα της δεκαετίας του 1980 όλα 
τα δυνητικά οφέλη από την πλήρη ολοκλήρωση TCOV οικονομιών TCOV κρατών μελών. 
Σήμερα που έχουν ληφθεί περισσότερα μέτρα για την εξάλειψη TCOV εναπομενόντων 
φραγμών στην ελεύθερη κυκλοφορία TCOV αγαθών, των υπηρεσιών και των 
συντελεστών παραγιογής, συνεχίζει vet είναι εμφανής η ανάγκη περαιτέρω 
προσπαθειών για την επίτευξη του μεγαλύτερου δυνατού επιπέδου ολοκλήρωσης. Η 
ολοκλήρωση αυτή έχει λάβει μεγαλύτερη σημασία, δεδομένου ότι μια επιτυχής ενιαία 
αγορά που vex παρέχει σε ευρωπαϊκές εταιρείες τη δυνατότητα οικονομιών κλίμακος 
κexι φάσματος ενώ παράλληλαυπόκειται σε αποτελεσματικό ανταγωνισμό, θεωρείται 
ως το εφαλτήριο για την ανταγωνιστικότητα σε. ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται 
όλο και περισσότερο από την παγκοσμιοποί7)ση TCOV αγορών και την αύξηση του 
ανταγωνισμού. 
71. Ο ανταγωνισμός είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη TCOV οικονομικών 
οφελών από την ενιαία αγορά. Τα οφέλη αυτά μπορούν να υλοποιηθούν μόνο εάν 
οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται περισσότερο μεταξύ τους και έχουν τη δυνατότητα 
να διεισδύουν η μια στις αγορές TCOV άλλων. Τα οφέλη αυτά είναι: 
στατικού χαρακτήρα, όταν οι ανταγωνιστικές πιέσεις μειώνουν την τιμή στα 
κράτη μέλη με υψηλά επίπεδα τιμών και την προσεγγίζουν με την τιμή που 
ισχύει στα κράτη μέλη και χαμηλότερα επίπεδα τιμών. Οι τιμές μπορεί να 
είναι χαμηλότερες λόγιο «φυσικιόν» πλεονεκτημάτων από απόψεως κόστους 
ή μεγαλύτερων ανταγωνιστικών πιέσεων. 
Δυναμικού χαρακτήρα, όταν η διαδικασία αύξησης TCOV ανταγωνιστικών 
πιέσεων ωθεί τις επιχειρήσεις σε μεγαλύτερη αποδοτικότητα. Το απλούστερο 
να εξηγηθεί είναι ίσως οι οικονομίες κλίμακας από την ύπαρξη μιας 
μεγαλύτερης αγοράς, πλην όμως πολλά οφέλη είναι δυνατόν να προέλθουν 
από την απλή τόνωση του ανταγωνισμού, ιδιαίτερα σε αγορές οι οποίες 
προηγουμένως προστατεύονταν από εμπόδια ή δεν υπόκεινταν σε. ουσιαστική 
πίεση από ανταγωνιστές. 
72. Βεβαίως, δεν θα αποκτήσουν όλες οι αγορές ευρωπαϊκή διάσταση. Ορισμένες 
θ(χ παραμείνουν τοπικές (π.χ. κομμωτές) και ορισμένες είναι ήδη παγκόσμιες (π.χ. 
κινητήρες αεροσκαφών για την πολιτική αεροπορία). Για πολλά όμως προϊόντα, η 
18 
Ηλίπ»· πιρίλΐ|ψ»| τον «η πιροΰταϊκή πρόκληοη - 1992. ΊΌ (χρ.λη οπό την ινιαί,α αγορά». Paolo 
Cecchini Wildwood House 19X8 
28 
Ευρώπη θα καθίσταται όλο και περισσότερο η σχετική γεωγραφική αγορά. Μολονότι 
υπάρχουν ενδείξεις σύγκλισης TCOV τιμών για ορισμένα εμπορεύσιμα προϊόντα, 
εξακολουθούν να υφίστανται οι δυνατότητες για περαιτέρω οφέλη από τον 
εντονότερο ανταγωνισμ,ό και την ολοκλήρωση. 
73. Το Πρόγραμμα για την Ενιαία Λγορά βασίστηκε στην υπόθεση ότι η εξάλειψη 
TCOV μη δασμολογικών φραγμών θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο ανταγωνισμό, που με τη 
σειρά του θα ασκήσει πίεση στις τιμές. Οι ανταγωνιστικές πιέσεις αναμενόταν να 
οδηγήσουν τη με(ωση TCOV τιμοόν πέρα από τα όρια που επέτρεπαν οι οικονομίες 
κλίμακας, γεγονός που θα σήμαινε μείωση TCOV περιθωρίων τιμής-κόστους για όλη 
την οικονομία και ειδικότερα στους τομείς εκείνους που επηρεάζονται αμεσότερα 
(χπό την ενιαία αγορά. Το τελικό αποτέλεσμα TCOV ανταγωνιστικών αυτών πιέσεων 
στις τιμές αναμενόταν να είναι μ,ια διαδικασία σύγκλισης TCOV τιμών των αγαθών 
στα διexφoρex κράτη μέλη προς όφελος TCOV καταναλωτών. Οι προβλέψεις αυτές 
υποστηρίχθηκαν από εμπειρικά δεδομένα που έδειχναν την ύπαρξη σημαντικής 
διασπoρexς τιμών για μια επιλεγμένη ομάδα αγαθών και υπηρεσιών σε ολόκληρη την 
Κοινότητα. Οι τελικές τιμές για τους καταναλωτές διέφεραν σημαντικά από χώρα 
σε. xcoQa το 1985. 
74. Οι διαφορές τιμών παραμένουν προς το παρόν σοβαρές, ιδιαίτερα όσον 
αφορά ορισμένα αγαθά. Ι Ιοιά σημαντικό είναι το γεγονός ότι φαίνεται vex υπάρχουν 
σοβαρές διαφορές τιμών μεταξύ TCOV κρατών μελοόν στις καθαρές τιμές αγοράς των 
διανομέων. Για τα ηλεκτρονικά καταναλωτικά αγαθά, για παράδειγμα, οι διαφορές 
μπορούν vex φθάσουν μέχρι και 35% για το ίδιο προϊόν/μοντέλο που αγοράζεται 
από τον ίδιο κατασκευαστή. 11 αρά την επιμονή TCOV σημαντικών διαίρορών στις τιμές 
ανάμεσα στα κράτη μέλη, μια πρόσφατη μελέτη που εκπονήθηκε στο πλαίσιο της 
αξιολόγησης της ενιαίας αγοράς δείχνει μια τάση σύγκλισης TCOV τιμών. Ο πίνακας 
1 παρουσιάζει του δείκτες διασποράς TCOV τιμών για διάφορες ομάδες προϊόντων19. 
Οι δείκτες έχουν υπολογισθεί με και χωρίς τους φόρους για να απομονωθούν τα 
αποτελέο^χτα της έμμεσης φορολογίας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι για τα αγαθά 
και τις υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών και για τα 
οποία τι ενιαία αγορά είχε πραγματική επίπτωση, η διασπορά της τιμής μειώθηκε. 
Πάντως, στους τομείς TCOV κατασκευών και της ενέργειας, όπου η επίπτωση 
τηςενιαίας αγοράς ήταν πολύ περιορισμένη, δεν έχει υπάρξει σύγκλιση τιμών. 
Πράγματι, σε ορισμένες περιπτοχτεις, έχει αυξηθεί η διασπορά τιμής. Με. όλη την 
μεθοδολογική προσοχή που απαιτούν οι συγκρίσεις του είδους αυτού, το 
συμπέρασμα αυτό (μαίνεται να υποστηρίζει την ύπαρξη πραγματικής επίδρασης του 
προγράμματος της ενιαίας αγοράς από απόψεως σύγκλισης τιμών. Πάντως, κατά το 
1993 εξακολουθούσαν να υφίστανται σημαντικές αποκλίσεις. 
19 Οι τιμές οτον πίνακα είναι λιανικές. Οι χονδρικές τιμές θα αποτελούσαν καλύτερο δείκτη 
για τους σκοπούς της πρόσφατης έκθεσης, πλην όμοκ; δεν είναι διαθέσιμες. Ωστόσο, οι 
λιανικές τιμές ίσο>ς αρκούν για να καταδείξουν τόσο τις τυχόν τάσεις προς τη σύγκλιση των 
τιμών αλλά και για να χρησιμεύσουν ως δείκτης, έστω και ατελής, των διαφορών στις τιμές 
που συνεχίζουν να -υφίστανται σε επίπεδο χονδρικού εμπορίου. 
29 
Πίνακας 1 
Συντελεστή διακύμανσης των τιμών αεταζν των χωοών για επιλεγμένες 
κατηγορίες 
ΕΚ-6 
Καταναλωτικά αγαβά 
Υπηρεσίες 
Ι·νεργεια 
Κεφαλαιουχικά αγαβά 
Κατασκευές 
ΕΚ-9 
Καταναλωηχά αγαβά 
Υπΐ]ρεσίες 
Ενέργεια 
Κεφαλαιουχικά αγαβά 
Κατασκευές 
ΕΚ-12 
Καταναλιυτιχά αγαβά 
Υπΐ}ρεσίες 
Ενέργεια 
Κειραλαωυχιχά αγαβά 
Κατασκευές 19Η0 
Με ({Όρο 
15.9 
22.7 
/Λ'.·/ 
10.5 
15.7 
19.9 
25.2 
22.1 
13.1 
20.1 
26.0 
33.0 
30.1* 
18.0 
24.4 Χωρίς 
φόρο 
15.7 
23.1 
17.2 
10.5 
15.7 
18.8 
25.7 
20.5 
13.1 
20.1 
24.2 
31.9 
28.0 
18.0 
24.4 19X5 
Με (/Όρο 
14.2 
23.9 
12.5 
y. 7 
11.0 
19.1 
25.6 
16.1 
12.5 
14.4 
22.5 
33.7 
21.1 
14.0 
22.1 Χωρίς 
φόρο 
14.2 
24.6 
10.4 
9.7 
11.0 
17.7 
25.2 
13.3 
12.5 
14.4 
21.4 
31.5 
16.9 
14.0 
22.1 1990 
Με ΐ(<\\> 
13.5 
20.0 
19.4 
11.6 
14.0 
20.3 
24.6 
24.7 
12.2 
16.5 
22.8 
31.8 
28.0 
13.1 
23.5 Χωρίς 
φόρο 
13.4 
20.2 
18.8 
11.6 
14.0 
18.5 
23.7 
22.6 
12.2 
16.5 
21.5 
30.4 
26.0 
13.1 
23.5 1993 
Με φόρο. 
12.4 
21.3 
24.3 
12.5 
19.1 
18.0 
23.4 
30.6 
12.9 
22.4 
19.6 
28.6 
31.7 
14.5 
27.4 Χ(ορίς 
φόρο. 
12.6 
21.7 
23.4 
12.5 
19.1 
16.6 
23.3 
27.4 
12.9 
22.4 
18.4 
28.3 
29.7 
14.5 
27.4 
Πηγή DRI, Ε de Ghellinck and Ilornck, Adler and Associates. "Study on Ihe Emergence of Pan European Markets". Σχέδιο τελικής 
έκθεαης, <1»ε{ΐροΐΗΊριος 1996. 
75. Ωστόσο, οι πλήρεις δυνατότητες για μ,εγαλύτερο ανταγωνισμό που 
προσφέρονται από τις εναπομένουσες διαφορές τιμχόν δεν θα εξαφανισθούν από τη 
μια στιγμή στην άλλη για αγαθά ή υπηρεσίες cvrcxv η σχετική γεcoγρcxφική αγορά 
μπορεί ενδεχομένως να ανα|ΐένεται ευρύτερη από εκείνη ενός κρcxτoυς μέλους. Αυτό 
οφείλεται στο γεγονός ότι: 
υπάρχουν ακόμα ορισμένα ρυθμιστικά ή διοικητά εμπόδια που πρέπει να 
εξαλειφθούν και, 
υπάρχουν ορισμένες άλλες «φυσικές» διαφορές (γλο>σσα, προτιμήσεις, 
τοπικές συνήθειες) που θα συνεχίσουν να δημιουργούν κόστος (και άρα 
εμπόδια) γκι την ολοκλήρωση της αγοράς, καθο>ς επίσης κexι άλλες λιγότερο 
φυσικές διαφορές (π.χ. διαφορετικά και κυμαινόμενα νομίσματα). 
76. Ακόμα κexι exv δεν υπήρχε το φυσικό ή άλλου είδους κόστος, η υλοποίηση 
ενός αποτελεσματικού ανταγωνισμ.ού σε ευρωπαϊκό επίπεδο cxjr-αιτεί τη διείσδυση 
σε, νέες αγορές ή την αύξηση TCOV προσπαθειών πχόλησης ακόμα κ(χι εχχν ο 
παραγα>γός είναι παρών στην αγορά ενός άλλου κράτους μέλους. Μ διαδικασία cxirn'i 
απαιτεί συχνά την πραγματοποίηση σημαντικών επενδύσεων για τη δημιουργία 
Owmov διανομής και τη διάσπαση της εόρακομένης θέσης TCOV ήδη υφιστάμενων 
επιχειρήσεων. 
77. Επιπλέον, η επιτυχία της ενιαίας αγοράς απαιτεί σημαντικές αλλexγέ.ς στη 
διανομή στην Ευρώπη. Αύο θέματα πρέπει να αναφερθούν σχετικά. 
30 
II έρευνα που πραγματοποιήθηκε για το εν λόγιο Ιΐράσινο Ηιβλίο αφήνει να 
εννοηθεί ότι οι σύγχρονες τεχνικές διανομής μπορούν να μειώσουν τις 
δυνατότητες σημαντικού επηρεασμού TCOV αγορών εκ μέρους των 
ανεξάρτητων ασχολούμενων μ,ε το arbitrageurs. Η Επιτροπή Θα επιθυμούσε 
vex λάβει οποιαδήποτε στοιχεία σχετικά με το θέμα αυτό. 
Η Επιτροπή δεν έχει επίσης αποδείξεις για τον τρόπο με τον οποίο 
παρε.|lπoδίζετexι η διαδικασία ολοκλήρωσης εξαιτίας του γεγονότος ότι πολύ 
μικρός οχριθμός διανομέων σε ευρωπαϊκή κλίμακα έχουν επεκταθεί εκτός της 
δικής τους επικράτειας σε σύγκριση με τον αριθμό των παραγωγών οι οποίοι 
πωλούν τακτικά και κυρίως εκτός TCOV «εγχώριων αγοροϊν». Ακόμα κexι στην 
περίπτωση επέκτασης TCOV διανομέων σε. άλλες αγορές, αυτό έχει γίνει συχνά 
με την εξαγορά άλλων υφιστάμενα^ τοπικιόν διανομέων (με τη διατήρηση 
TCOV αρχικών επιονυμιών, του στυλ, κλπ.). Επιπλέον, οι διανομείς αυτοί 
φαίνεται vet προμηθεύονται στο σύνολο τους σε τοπική βάση είτε λόγω της 
εγγενούς αποδοτικότητας TCOV τοπικιόν αλυσίδων προμήθειας είτε λόγω της 
επιμονής TCOV κατασκευαστών να εφοδιάζουν μόνο μέσο) της τοπικής τους 
θυγατρικής ή του αντιπροσώπου τους στο οικείο κράτος μέλος. Εκ πρώτης 
όψεως, η διάκριση TCOV τιμών από παραγωγούς μεταξύ TCOV κρcxτώv μελών θα 
είναι η δυσκολότερη εχχν έχουν να αντιμετωπίσουν ορισμένους διανομείς σε. 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Επιτροπή θα επιθυμούσε να λάβει οποιαδήποτε 
στοιχεία σχετικά με το θέμα αυτό. 
78. Η κοινοτική εμπειρία δείχνει ότι η εξάλειψη TCOV μη δασμολογικών φραγμών 
δεν είναι αρκετή για την πλήρη ανάπτυξη του παράλληλου εμπορίου, του arbitrage 
και των cxλλcxγcόv στη διανομή σε ολόκληρη την Ευρίόπη. Για την πλήρη επιτυχία της 
οικονομικής ολοκλήρακιης είναι απαραίτητο οι παραγωγοί, οι διανομείς και οι 
κexτexvexλωτέ.ς να κρίνουν επωφελές να προχωρήσουν στη δημιουργία μιας νέας 
κατάστασης στην αγορά και να μη λάβουν μέτρα για να αποφύγουν ή να 
αντιδράσουν στα αποτελέσματα TCOV μέτρων που έχουν ληφθεί για την καθιέρωση 
της ενιαίας αγοράς. II κατάργηση TCOV φραγμών στο εμπόριο δεν θα είναι δυνατόν 
να επιτύχει τους στόχους της εάν οι παραγωγοί και/ή οι διανομείς καθιερώσουν 
πρακτικές αντίθετες προς την ολοκλήρωση. Αυοτυχώς, σε πολλές περιπτώσεις είναι 
πιθανόν να έχουν σημαντικά κίνητρα για να ενεργήσουν μ,ε τον τρόπο exxrto. 
79. Οι παραγωγοί αγαθών και υπηρεσιών μ,ε δυνατότητα ελέγχου της αγοράς 
μπορούν να επωφεληθούν από την κατάτμ*ηση της αγοράς που προέκυψε βάσει του 
σεναρίου πριν το 1992 και να χρησιμοποιήσουν τη γλώσσα ή άλλες διαφορές για να 
επιβάλουν διακρίσεις τιμχόν στις διάφορες χώρες. Miex τέτοια κίνηση θα τους 
μεγιστοποιήσει τα κέρδη. Από την άλλη πλευρά, οι διανομείς με. ισχύ στην αγορά 
στη χώρα τους μπορούν vex λάβουν μέτρα για vex αποφύγουν την ενοποίηση της 
αγοράς, εφόσον κάτι τέτοιο θα αποδυναμώσει τη θέση τους. Επιπλέον, κάτω από 
ορισμένες περιστάσεις, η διάκριση τιμχόν μπορεί vex όκχτηρηθεί μετά την κατάργηση 
των μη δασμολογικά'™ φραγμών στο εμπόριο, ακόμχχ και εάν TOCTO οι κexτe^σκευcxστέ.ς 
όσο και οι διανομείς πραγματοποιούν λιγότερο κέρδος [ΐετά την κατάργηση των 
εμποδίων αυτίόν. Αυτό μπορεί vex συμβεί εάν το άθροισμα TCOV κερδών TCOV 
κατασκευαστών και των διανομέων είναι υψηλότερο βάσει του σεναρίου διάκρισης 
TCOV τιμοόν σε σχέση με το arbitrage και την ενοποίηση της αγοράς. Για παράδειγμα, 
τα επιπλέον κέρδη που αποκτώνται μέσα) της διάκρισης TCOV τιμχόν από τον 
κατασκευαστή μπορεί vex είναι τόσο υψηλά που vex του δώσουν τη δυνατότητα να 
βρει τρόπους σύναψης συμ.φωνίας με τους διανομείς του για vex μεταφέρει σε. αυτούς 
ορισμένα από τα επιπλέον κέρδη του, υπό τον όρο vex μη λαμβάνει χώρα πexράλληλo 
31 
εμπόριο. Στις περιπτώσεις αυτές, και οι δύο θα έχοχ»ν συμφέρον vex διατηρήσουν την 
κcxτάσταση πριν οιπό την ενοποίηση και vex μην εμπλίχκούν στο παράλλΐ)λο εμπόριο. 
KexTex συνέπεια, υπάρχουν λόγοι vex πιστεύεται ότι οι επιχειρήσεις μπορεί να 
προσπαθήσουν vex καθιερώσουν πρακτικές, OTCXV μπορούν, για vex εμποδίσουν ή να 
παγώσουν το παράλληλο εμπόριο και το arbitrage. 
Κάθετοι περιορισμοί για τη διευκόλυνση xx\c ενοποίησικ. 
80. Μετά την κατάργΐ|ση TCOV διοικητικοί και άλλων φραγμών στην ολοκλήρωση, 
ΐ| είσοδος στην αγορά δεν μπορεί vex συμβεί αυτόματα. Η δημιουργία νέων 
συστημάτων διανομής ή η τροποποίηση υφιστάμενων δικτίκον είναι δαπανηρή από 
απόψεως επενδύσεων. Επιπλέον, η εισαγο)γή νέων προϊόντων ή εμπορικιόν σημάτων 
σε. αλλοδαπές αγορές απαιτεί επενδύσεις σε έρευνα αγοράς, διαφήμιση και υποδομή, 
τόσο για τους παραγα>γούς όσο και για τους τοπικούς λιανοπωλητές, οι οποίοι 
έχουν συχνά vex αντψ-ετιοπίοουν αβέβαια γεγονότα. Στο πλαίσιο της οικονομικής 
ολοκλήρωσης, η ύπαρξη διαφορετικοί νομισμάτων και η δυνατότΐ|τα διακυμάνσεων 
επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο την ίίβεβαιότητα για το ίχποτέλεσμα της επένδυσης. 
Οι πaρexγovτε.ς αυτοί έχουν ένα κοινό στοιχείο: η απαιτοτιμενη επένδυση για την 
εισαγωγή νέων αγαθών και υπηρεσιών σε μια «αλλοδαπή» αγορά εξχχρτί'χται (χπό το 
προϊόν κexι το εμπορικό σήμ,α. Υπό την έννοια αυτή, ο επενδυτής δεν θα είναι σε 
θέση να ανακτήσει τα ποσά που επένδυσε εφόσον δεν κατορθώσει vex exvexπτύξε.ι μια 
νέα cxγoρex. Σε οικονομικούς όρους, οι cxπ,c^ρcxίτητες επενδύσεις για το άνοιγμα νέχον 
συστημάτων διανομής θεω(χνύνται ως εχράπαξ κόστος, δηλαδή κόστος που η 
επιχείρηση δεν μπορεί να ανακτήσει οε περίπτωση που αποτύχει και επιθυμεί να 
αποσυρθεί από την αγορά. 
81. Ο αμετάκλιπος αυτός χαρακτήρας της δαπάνης σε συνδυασμό με την υψηλή 
αβεβαιότΐ|τα TCOV επενδυτικών αποφάσεων τόσο για τους παραγα)γούς όσο και για 
τους διανομείς σημαίνει ότι ορισμένες αποφάσεις για την είσοδο σε νέες αγορές Θ(Χ 
πρέπει vex αναβλΐ|θούν ή ακόμα να μην πραγμχχτοποιηθούν. Οι επιχειρήσεις Θα 
εισέλθουν πράγμ.ατι στις αγορές και μ,ε. τον τρόπο αυτό θα επιτύχουν την 
ολοκλήρωση τους μόνο εάν TCX αναμενόμενα κέρδη τους υπερβαίνουν κατά πολύ το 
κόστος εισόδου. Πάντως, η εισαγωγή κάθετων περιορισμχόν μπορεί πράγματι να 
αυξήσει τον αριθμό TCOV περιπτοκτεων ατις οποίες μπορεί να λάβει χώρα η είσοδος. 
Tux παράδειγμχι, η αποκλειστικότητα μπορεί vex μειώσει τους κινδύνους για τους 
διανομείς ή vex διευκολύνει τη ροή πληροφοριών. Κατά συνέπεια, στις περιπτώσεις 
αυτές υψηλών επενδύσεων και κινδύνου, μπορεί vex είναι δυνατή η προσωρινή 
τουλάχιστον ευνοϊκή αντιμεπόπιση TCOV κάθετων περιορισμών που έχουν ως στόχο 
τη διευκόλυνση νεοεισερχόμενων ή τη σημαντική επέκταση TCOV κατεχόμενων θέσεων 
στην αγορά. 
Οι κάθετοι περιορισμοί etmofritow την ενοποίηση 
82. 'Οπως διευκολύνουν κίχι επιταχύνουν την ολοκλήρωση της e^γoρexς, οι κάθετοι 
περιορισμοί μπορούν επίσης vex επιβρίχδυνουν τη διαδικασία αυτή. Πρέπει να 
τονιστεί ότι το αρνητικό αυτό αποτέλεσμα είναι πιθανό μόνο OTCXV η ισχύς στην 
αγορά είναι μεγάλη κίχι υφίστανται εμπόδια εισόδου - σε ανταγωνιστικές αγορές οι 
κάθετοι περιορισμ,οί δεν είναι πιθανό vex εμποδίσουν την ενοποίηση20. 
20 
Η απειλή εισόδου μπορεί να έχει ευνοϊκές επιπτοχϊεις ακόμα και εάν δεν λάβει χώρα 
32 
83. Υπάρχουν ωστόσο περιπτώσεις όπου οι κάθετοι περιορισμοί εμποδίζουν την 
ενοποίηση της αγοράς, ιδιαίτερα 
OTCXV η πρόσβαση στην αγορά αποκλείεται μέσω ενός εκτεταμένου συστήματος 
συμφωνιών αποκλειστικής προμήθειας ή διανομής που περιορίζουν την 
ελευθερία του διανομέα vex εμπορεύεται ανταγωνιστικά προϊόντα. 
OTCXV ο ανταγωνισμός [ΐεταξύ σημάτων είναι ήδη ασθενής, ορισμένοι κάθετοι 
περιορισμοί μπορούν vex έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση τόσο του 
ενόοσηματικού ανταγωνισμού όσο και του ανταγωνισμού μεταξύ των 
σημcxτωv κcxι κατά συνέπεια vex ζημιώσουν τη Oiac'Swexoicx ολοκλήρωσης. Αυτό 
συμβαίνει κυρίως στην περίπταχτη που υπάρχουν σημαντικές διαφορές τιμής, 
δίνοντας στους παραγιογούς το κίνητρο vex συνεχίσουν τη διάκριση μεταξύ 
των τιμών και vex διατηρήσουν τις αγορές χωρισμένες. Οι κάθετοι 
περιορισμοί σε συνδυασ|ΑΟ με κάποια δυνατότητα ελέγχου της αγοράς 
διευκολύνουν την ικανόττιτα TCOV παραγίογίόν vex διατηρήσουν τη διάκριση 
τιμών. 
84. Η ολοκλήροχτη της αγοράς μπορεί επίσης vex παρεμποδισθεί και από τους 
διανομείς με σημαντική δύναμη στην αγορά. Εάν οι διανομείς (χυτοί μπορούν είτε 
vex δημιουργήσουν τις δικές τους εγκαταστάσεις παραγωγής είτε vex αποτελέσουν évex 
σημαντικό μέρος TCOV πωλήσουν κάποιου παραγωγού, έχουν τη δυνατότητα να 
επιμείνουν στους κάθετους περιορισμούς με. αποτέλεσμα vex υποχρεωθούν οι 
παραγωγοί vex μην προμηθεύουν σε νεοεισερχόμενους. Η δυνατότητα αυτή να 
εξαναγκάζουν τον παραγωγό vex αρνείται την προμήθεια είναι ιδιαίτερα 
κcxτcxστρεπ,τική OTCXV εφαρμόζεται σε νεοεισερχόμενους οι οποίοι μπορούν να 
χρησιμοποιήσουν το μέσο TCOV εκππόσεων. Στις περιπτώσεις αυτές, οι εν λόγω 
πρexκτικέ.ς χρησιμεύουν για vex διατηρήσουν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. 
V. Συμπεράσματα 
85. Το κεφάλαιο αυτό παρουσίασε τα συμπεράσματα TCOV πρόσφατων 
οικονομικών αναλύσεων σχετικά με τους κάθετους περιορισμούς, μπορούν δε. να 
ε.ξexχθoύv ορισμένα συμπεράσματα: 
i. Ία αντιανταγίονιστικά αποτελέσμχιτα TCOV κάθετων περιορισμών μπορεί vex 
είναι ασήμαντα σε ανταγιονιστικές αγορές. ΙΙιο πιθανό είναι vex κυριαρχήσει 
το στοιχείο της αύξησης της αποδοτικότητας και του οφέλους για τους 
καταναλωτές. Τα αντιανταγωνιστικά αποτελέσματα είναι πιθανά μόνο όταν 
ο ανταγα)νισμός μεταξύ TCOV σημάτων είναι ασθενής και υπάρχουν εμπόδια 
εισόδου. 
U. Οι μεμονωμένες ρήτρες ή οι διάφοροι τύποι κάθετων περιορισμών δεν 
μπορούν να θεχορηθούν από μόνοι τους ότι έχουν θετική ή αρνητική 
επίπτωση στον ανταγίονισμ,ό ή την ολοκλήρακτη. 
iii. Ο συνδυασμός αρκετ(όν κάθετων περιορισμών δεν αυξάνει cxvaγκaστικά τα 
αντιανταγωνιστικά (χποτελέσματα αλλά μπορεί πράγματι να καταστήσει το 
αποτέλεσμα ευνοϊκότερο. 
πραγματική είσοδος στην αγορά. Εάν η απειλή αντή είναι αξιόπιστη και ενδεχομένως 
γρήγορη, θα είναι αρκετή για να αμβλύνει τις μελλοντικές αρνητικές επιπτώσεις των 
περιοχα')ν (ΐποκλειστικότηταςγια τους καταναλοπές. Οι παραγωγοί και διανομείς με εδαφική 
αποκλειστικότητα θα απο((>ύγο»ιν ν<1 (ΐοκήσοιιν οποιαδήποτε ισχϊ» στην αγορά για να 
αποφύγο'υν την είσοδο. 
33 
iv. Η ανάλυση πρέπει vex συγκεντραΚϊεί στις συνέπειες στην αγορά, πexρά στην 
μoρepή TCOV συμφωνιών, για παράδειγμα κατά πόσον η είσοδος στην αγορά 
παρεμποδίζεται λόγιο δικτύων συμφωνιών ή κατά πόσο η κάθετη συμφωνία 
μαζί με την ύπαρξη ισχύος στην αγορά επιτρέπει στους παραγωγούς ή τους 
διανο|ΐείς vex ασκούν διακρίσεις τιμχόν μεταξύ TCOV διαφόρα>ν κρατιόν μελών. 
ν. Δεδομένων TCOV κινδύνων που συνδέονται είτε με την είσοδο σε. νέες αγορές 
είτε μ,ε τις σημαντικές επεκτάσεις αγορι,όν (δηλαδή δημιουργία νέων 
ε|ΐπορικών ροιόν που ενσωματώνονται στην αγορά) πρέπει vex δοθεί προσοχή 
σε μία περισσότερο ευνοϊκή μ.εταχείριση TCOV κάθετων περιορισμών OTCXV 
αυτοί συνοδεύονται από σημαντικές υλικές ή άϋλες επενδύσεις. Η 
ευνοϊκότερη αυτή μεταχείριση πρέπει vex είναι χρονικά-περιορισμένη. 
vi. Η φύση TCOV προϊόντων, η ανάγκη για υπηρεσίες κexι οι επενδύσεις που 
πρέπει vex αναληφθούν για vex κe^τexστεί αποτελεσματική η διανομή, καθώς και 
οι cxvexγκε.ς και η γνώση TCOV κe^τexvexλωτcόv μπορούν όλα vex είναι σημαντικά 
στοιχεία για τον καθορισ|ΐό τόσο του στόχου της προώθησης της 
αποδοτικότιπας μέσα) TCOV κάθετων περιορισμοί όσο και των 
αντιανταγωνιστικών αποτελεσμ,άτιον. Ο πίνακας 2 που ακολουθεί έχει ληφθεί 
από το βιβλίο TCOV Dobson και Waterson (op cit) κexι αποτελεί ένα οδηγό για 
τ(χ πιθανά αποτελέσματα TCOV κάθετων περιορισμών ως επίσης και για την 
αιτιολόγτισή τους. Tcx αγάλια για τον πίνακα αυτό θα είναι ευπρόσδεκτα από 
την άποψη της χρυσιμότυπχς ενσωμάτιοσής του OTIC κατευθυντήριες γραμμές 
της Επιτροπής. 
86. Μολονότι οι εναλλακτικές δυνατότητες πολιτικής που παρουσ^ζονται στο 
κεφάλαιο VITT λαμβάνουν υπόψη TCX συμπεράσμχχτα αυτά, πρέπει vex καταστεί σαφές 
ότι η οικονομική θεωρία δεν μπορεί vex αποτελεί το μοναδικό πcxρcxγovτcx 
σχεδιασμού πολιτικής, yux αρκετούς λόγους. Αρχικά, η αυστηρή οικονομική θεωρία 
είναι μια απλώς από τις πηγές λήψης (χποφάσεχον. Στην πράξη, η εφαρμογή της 
οικονομικής θεωρίας πρέπει vex λα|ΐβάνει χώρα στο πλαίσιο TCOV υcpιστάμε.vωv 
νομικών κειμένων και της νο|ΐολογίας. Δεύτερον, οι οικονομικές θεωρίες βc^σίζovτaι 
(xvexγκae7τικά σε απλουστευτικές υποθέσεις που ανγνά λα|ΐβάνονται στο πλαίσιο 
τυποποιημένων θεωριπικών μοντέλλων TCX οποία δεν περιλαμβάνουν όλα TCX 
πολύπλοκα στοιχεία TOW πραγ|ΐατικών περιπτοόσεων. Μόνο μ,ια εξατομικευμένη 
ανάλυση κάθε περίπτιοσης θα επιτρέψει την αξιολόγτμττι TCOV επιπτώσεων των 
κάθετων περιορισμχόν με κάποιο βαθμό βεβαιότητας. Τέλος, μια πλήρης οικονομική 
ανάλυση σε. κάθε περίπτωση θα είναι ιδιαίτερα δαπανηρή και μπορεί να μην 
δικαιολογείται από TCX οφέλη του προσδιορισμού TCOV καταστάσεων της αγοράς και 
TCOV κάθετων περιορισμών που είναι επιβλαβείς για τον ανταγωνισμό. Κάτω (χπό τις 
συνθήκες αυτές, η πολιτική ανταγωνισμού ίσως πρέπει vex κcxτcxφύγε.ι σε 
απλούστερους σχετικά εμπειρικούς κανόνες και vex αποφύγει την πλήρη οικονομική 
ανάλυση κexθε περίπτωσης. Το κόστος emo πλευράς αβεβαιότητας για τις 
επιχειρήσεις και απαιτούμενα^ πόρων για την ανάλυση αυτή δεν δικαιολογείται από 
TCX αναμενόμενα οικονομικά οφέλη της προσέγγισης αυτής. 
34 
Πίνακας 2 
Η ισχύς του επιχειρήματος της αποδοτικότητας για τους κάθετους περιορισμούς 
σε οιάα>ορες συνθήκες πΧΗΜ,'όντος/διανοαής 
ΦιΉιη Λ{Χ)ϊόνΐ<κ. / διανομής Uilhvtm^n jn\ujïTiiMfif ot Λιγόηχκ> mUavtj Μμύιτβχηι 
Λίμιομιομοί \it ΐΊΐιχίψχχη'ν m Λ+μο^ιαμοί va mt.qé(K)vv 
χιχύη απουπιχότηταζ xrftitj (ΐποΛοτιχότητας 
Πολυπλοκότητα προϊόντος Ιδιαίτερα πολύπλοκο ή τεχνικό Απλό ή όχι τεχνικού 
:· χαρακτήρα 
Κόστος για τον καταναλωτή Υ\|>ηλό κόιπος - μεγάλο μέρος Φθηνό 
του προϋπολογισμού 
Αγοραστικές συνήθειες Περιορισμένες αγορές Επαναλαμβανόμενες αγορές 
καταναλωτή • 
Τρόπος αγοράς 'Οχι σε καταστήματα ευκολίας Καταστήματα ευκολίας 
Ενημέρωση του καταναλωτή Π εξορισμένη γν(ί>ση Λεπτομέρει.ες/ευρύτερα 
για το προϊόν γνωστά χαρακτηριστικά 
Συγκρισιμότητα Ι:.|υπ!ΐρίαΛ'ι προϊόντα Καινοτόμα προϊόντα 
τιμής/ποιότητας εμπι.στ»χιύν»ις 
Αντιλαμβανόμενη Ασαφής - όχι γνπκπό ιτήμα Σαφής - γναχπό σήμα 
διαφοροποίηση πρ» >ϊ»ϊντ< »ς 
θέση στον κύκλο ζωής το»» Νεο»'ΐσι·.ρχόμι*νο Καθ».ερ(ΐ>μένο ή (ί»ριμο 
προϊόντος 
Εμπόδια εισόδου στο στάδιο Μικρά Μεγάλα 
λιανικής πώλησης 
Οικονομίες φάσματος στο Ασήμαντες Σημαντικές 
στάδιο της λιανικής πώλησης 
* * * * 
35 
Κεφάλαιο III 
ΛΙΛΛΙΚΛΣΙΕΣ ΚΛΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Ι. Το άοθρο 85 και το σύστημα που καθιερώθηκε από τον κανονισιιό 17/62 
87. Το άρθρο 85 αποτελείται emo δύο τμήματα, μία γενική απαγόρευση και μία 
διάταξη περί απαλλαγής. 
Το άρθρο 85, παράγραφος 1 επιβάλλει μια γενική απαγόρευση ατις συμφωνίες 
μεταξύ επιχειρηθεί ον, στις αποφάσεις ενο'κιεων επιχειρήσεων και σε κάθε 
εναρμονισμένη πρακτική που δύνανται vex επηρεάσουν το ε|ΐπ,όριο μεταξύ των 
κρατών μελών και να έχουν «ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον 
περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής exγoράς». Εφαρμόζεται 
σε όλα TCX επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής και διανομής αλλά κexι μεταξύ τους, 
από την έρευνα και ανάπτυξη μέχρι το λιανικό εμπόριο. 
Για να θεωρηθεί ότι μια συμφωνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική παραβιάζει 
το άρθρο 85 παράγραίμος 1, η Επιτροπή πρέπει vex αποδείξει ότι (1) υπάρχει 
περιορισμός του ανταγωνιχηιού, (2) είναι αισθητός και, (3) επηρεάζει το εμπόριο 
μεταξύ των κρατών μελών. 
Η γενική απαγόρευση TCOV περιοριστικών συμφ(ονιο')ν αμβλύνεται με τις διατάξεις 
απαλλαγής του άρθρου 85, παράγραφος 3, που επιτρέπει στην Επιτροπή να 
απαλλάσσει τις συμ,ψωνίες οι οποίες παραβιάζουν μεν το άρθρο 85, πcxρexγρexφoς 1, 
αλλά πληρούν ορισμένες συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το άρθρο 85, παράγραφος 
3, προβλέπει τους όρους βάσει των οποίων μπορεί vex χορηγηθεί μια (χπαλλΓχγή. 
ΙΙρος το σκοπό αυτό, μια ιτυμ.φωνία, απόφαση, ή εναρμχ>νισμένη πρακτική πρέπει 
vex συμβάλει στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομ,ής TCOV αγαθών ή vex προωθεί 
την τεχνική ή οικονομχκή πρόοδο, εξασφαλίζοντας συγχρόνως τους κexτexvexλωτές 
δίκαιο τμήμα emo το όφελος που προκύπτει· π;αράλλτ|λα, δεν θα πρέπει vex επιβάλλει 
περιορισμούς στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις που δεν είναι exπexραίτητoι για την 
επίτευξη των στόχων αυπόν, ή δεν παρέχουν στις επιχειρήσεις αντες τη δυνατότητα 
καταργήσεως του ανταγαννισμού σε σημαντικό τμήμα TCOV σχετικών προϊόντων. 
88. Σύμφωνα μ,ε το άρθρο 87, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση στο Συμβούλιο 
σχετικά με τους διαδικαστικούς κανόνες εφαρμογής TCOV άρθρων 85 κexι 86. Οι 
κανόνες αχποί εγκρίθηκαν ως κανονισμός 17/62 του Συμβουλίου με εχδική 
πλειοψηφία. Ο κανονισμός 17/62 προβλέπει ότι κάποιο μέρος μπορεί vex ζητήσει 
πιστοποίηση emo την Επιτροπή ότι η πράξη που περιλα|ΐβάνεται στην αίτηση του 
δεν αποτελεί παραβίαση του άρθρου 85 παράγραφος 1, γνωστή και ως «αρνητική 
πιστοποίηση», (άρθρο 2). Επιπλέον, απαιτεί την κοινοποίηση συμφωνιών, 
απο<ράσεων και εναρμονισμένοι πρακτικιόν που απαγορεύονται exπό το άρθρο 85, 
παράγραφος 1 της συνθήκης και, για τις οποίες το ενδιαιρερόμενο μέρος επιθυμεί 
ασκχλλαγή βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. Οι αιτήσεις για αρνητική 
πιστοποίηση ή οι κοινοποιήσεις για ουτΓχλλαγή πρέπει vex υποβάλλονται σύμφωνα με 
τους κανόνες που αναφέρονται στον κανονισμό της Επιτροπής 3385/94. 
36 
89. Βάσει του κcxvovισμoύ 17/62, η Επιτροπή έχει αποκλειστική (χρμοδιότητα να 
κηρύσσει τις 6ιατάξρ.ις του άρθρου 85 παράγραφος 1 ανεφάρμοστες χορηγώντας 
απαλλαγή σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3, με. την επιφύλαξη του ελέγχου 
της απόφασης της από TCX Κοινοτικά Δικαστήρια (άρθρο 9(1)). 
90. Ο κανονισμός 17/62 επιχείρησε να περιορίσει τον αριθμό TCOV συμφωνιών που 
υπόκεινται στην υποχρέωση κοινοποίησης. Το cxρθρo 4 ιτοχράγραψος 2 ορίζει ότι η 
υποχρέωση κοινοποίησης δεν εφαρμόζεται σε πράξεις στις οποίες 
(1) συμμετέχουν μόνο επιχειρήσεις ενός κρe^τoυς μέλους και δεν αφορούν 
εισαγωγές ή εξαγωγές* 
(2) συμμετέχουν μόνο δύο επιχειρήσεις και οι όροι της συμφωνίας πληρούν 
ορισμένα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο· ή 
(3) η συμφωνία περιορίζεται σε ορισμένους συγκεκριμένους στόχους21. Η διάταξη 
αυτή έχει ως στόχο vex απαλλάξει TCX ενδιαφερόμενα μέρη από την υποχρέωση 
κοινοποίησης, η δε Επιτροπή παραμένει ελεύθερη vex εφαρμόσει το άρθρο 85 
παράγραφος 1 στις εν λόγω συμφωνίες. Το πρακτικό πλεονέκτημα για τις εν 
λόγeo επιχειρήσεις είναι ότι η Επιτροπή μπορεί vex εξετάσει τις συμφωνίες 
αυτές ex officio για να καθορίσει κατά πόσο ικανοποιούνται οι απαιτήσεις 
του άρθρου 85, παράγραφος 3. Σε μια τέτοια περίπτωση, μπορεί vex εκδώσει 
απόφαση με αναδρομική ισχύ από την ημερομηνία κατά την οποία έχει 
συναφθεί η συμφωνία. Επιπλέον, το άρθρο 4 παράγραφος 2 ορίζει ότι οι εν 
λόγω συμφωνίες δύνανται vex κοινοποιηθούν. Το πλεονέκτημα μιας τέτοιας 
κοινοποίησης είναι ότι, σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 5 του 
κανονισμού 17/62, οι επιχειρήσεις απαλλάσσονται από την πληρωμή των 
προστίμων. Το άρθρο 4 παράγραφος 2 δεν εμποδίζει την Επιτροπή, σε 
περίπτωση μη κοινοποίησης, από το vex επιβάλλει πρόστιμο σε συμφωνίες οι 
οποίες εμπίπτουν στη διάταξη αυτή. 
21 Ειδικότερα, το άρθρο 4, παράγραφος 2 αναφέρει ότι η κοινοποίηση είναι προαιρετική όταν: 
(1) τα μόνα μέρη της συμφατνίας είναι επιχειρήσεις από ένα μόνο κράτος μέλος και οι 
συμφωνίες, αποφάσεις ή πρακτικές δεν αφορούν εισαγοτγές ή εξαγοτγές μεταξύ κρατών 
μελών· 
(2) συμμετέχουν μόνο δύο επιχειρήσεις και οι (τυμφωνίες αυτές απλώς: 
(α) περιορίζουν την ελευθερία ενός των συμβαλλομένου στη διαμόρφωση των τιμών 
ή TCOV όρίον της σ\»ναλλαγής κατά την μεταποίηση τχον εμπορευμάτων τα οποία 
προμηθεύεται από τον άλλο συμβαλλόμενο· ή 
(β) επιβάλλουν είτε στον αποκτιόντα είτε σε. αυτόν που κάνει χρήση δικαιωμάτων 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας - ιδύος διπλα>μάταϊν ευρεσιτεχνίας, προτύποτν χρήσεως, σχεδίων 
ή σημάτων - είτε στον εκ συμβάσεχυς εκδοχέα ή δικαιούχο αδείας εκμετάλλευσης μεθόδων 
κατασκευής ή γνώσεως σχετικών με τη χρησιμοποίηση και εφαρμογή βιομηχανικής τεχνικής, 
περιορισμούς στην άσκηση αυτο'ιν τοη' δικαιωμάτων· 
(3) έχουν ως μοναδικό αντικείμενο: 
(α) την επεξεργασία ή την ενιαία εφαρμογή τεχνικοχν κανόνων ή τύποτν· 
(β) την από κοινού έρευνα και ανάπτυξη· 
(γ) την εξειδίκευση στην κατασκευή προϊόντα™, περιλαμβανομένου και των 
αναγκαίοχν για την πραγματοποίηση της συμφαχνκόν, 
- όταν τα προϊόντα τα οποία αποτελούν αντικείμενο εξειδίκευσης δεν 
αντιπροσαχιτεύουν σε ένα σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς πλέον του 15% του όγκοχι των 
συναλλαγαιν που πραγματοποιείται με όμοια προϊόντα ή προϊόντα τα οποία θεο>ρο\»νται ως 
ομοειδή από τους καταναλωτές λόγο) των ιδιοτήτοχν, της τιμής και της χρήσεως τους, και 
- όταν ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιοχν, ο οποίος πραγματοποιείται από τις 
συμμετέχουσες επιχειρήσεις δεν υπερβαίνει τα 200 εκατομμύρια λογιστικές μονάδες. 
37 
91. Σε. σχέση με τις αιτήσεις για αρνητική πιστοποίηση ή για exτoμική απαλλαγή, 
η Επιτροπή προβαίνει σε εξέταση κexτά περίπτωση. Ο κανονισμός 17/62 προσδιορίζει 
τις περιπτώσεις οι οποίες οδηγούν στην έναρξη έρευνας από την Επιτροπή, η οποία 
ακολουθεί μετά από αίτηση για αρνητική πιστοποίηση (άρθρο (2), κοινοποίηση για 
ατομική απexλλexγή (άρθρο 4), καταγγελία ή αυτεπάγγελτη πρωτοβουλία (άρθρο 3), 
καθ(ός κexι έρευνα κατά κλάδους της οικονομίας (άρθρο 12). Προσδιορίζει επίσης τις 
εξουσίες έρευνας της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων TCOV αιτήσεων παροχής 
πληροφοριών (άρθρο 11), και των επιτόπιων ελέγχων (άρθρο 14) ή την παροχή 
συνδρομής από TCX κράτη μέλη yut τη διεξαγιογή TCOV ερευνίόν (άρθρο 13). Το άρθρο 
19 ορίζει TCX δικαιώμχιτα υπεράσπισης TCOV επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια των 
διαδικασιών αυτίόν (συμπεριλαμβανομένης της προστασίας τ<ον επ,ιχειρτιματικών 
απορρήτων), καθώς και TCX δικαιώματα ίχκρόίχαιις TCOV τρίτων· το άρθρο 20 
προβλέπει τη μη δημοσιοποίηση TCOV επαγγελματικοί exπ,oρρήτeov. 
92. Μετά οιπό μία έρευνα, η Επιτροπή μπορεί vex αποφασίσει να χορηγήσει 
αρνητική πιστοποίηση ή απαλλαγή εάν διαπκττοχτει ότι οι υπό εξέταση 
δραστηριότητες παρέχουν τέτοια δυνατότητα. Από την άλλη πλευρά, μπορεί να 
αποφασίσει ότι οι δραστηριότητες αποτελοΐτν παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 
1 και εκδίδει κοινοποίηση TCOV αιτιάσεων. Η κοινοποίηση αυτή έχει τη μορφή 
επιστολής που απευθύνεται στις επιχειρήσεις οι οποίες συμμετέχουν σε 
δραστηριότητες που η Επιτροπή πιστεύει ότι παραβιάζουν το άρθρο 85 παράγραφος 
1 κexι δεν μπορούν vex τύχουν απαλλαγής. Στην επιστολή αυτή, η Επιτροπή πρέπει 
vex αναφέρει σίχψώς TCX ουσιαστικά περιστατικά επί TCOV οποίων βασίζεται η 
αντίρρηση. Επιπλέον, πρέπει vex αναφέρει TCX έγγραφα που έχει στη διάθεση της η 
Επιτροπή κάι TCX οποία αποτελούν απόδειξη της ισχυριζόμενης πexρ(^βexσης. Η 
Επιτροπή πρέπει vex όοκτει την εκτίμηση της για TCX γεγονότα και να προσδιορίσει 
TCX μέτρα που προτίθεται vex λάβει, συμπεριλαμβανομένων TCOV προστίμων. Η 
Επιτροπή επιτρέπει στις επιχειρήσεις vex ελέγχουν όλα TCX έγγραφα εκτός από τα 
εσωτερικά της έγγραφα, αυτά που περιέχουν επαγγελματικά αττόρρτΐτα άλλων 
επιχειρήσεχον καθώς και TCX άλλα εμπιστευτικά έγγραφα. Ο κανονισ|ΐός 99/63 
προβλέπει ότι η Επιτροπή πρέπει vex προσδιορίζει στην κοινοποίηση των αιτιάσεων 
προθεσμία εντός της οποίας μπορούν vex αποστείλουν την απάντηση τους οι 
ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις ή ενιόσεις επιχειρήσεχον. Η απάντηση πρέπει να 
αποτελείται από τις γραπτές παρατηρήσεις μαζί με τα σχετικά δικαιολογητικά 
έγγραφ(χ. Tex ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη πρέπει επίσης vex [χπορούν vex γνωστοποιούν 
τις απόψεις τους εντός δεδομένης χρονικής περιόδου. Ο κexvovισμός 17/62 και ο 
κανονισμός 99/63 απαιτούν από την Επιτροπή να χορηγεί σε όλα TCX πρόσωπα που 
έχουν ζητήσει στις γραπτές παρατηρήσεις τους τη δυνατότητα vex υποβάλλουν τις 
απόψεις τους σε προφορική ακρόαση, και TCX πρόσωπα TCX οποία πρόκειται να 
τύχουν της ακρόασης θα λάβουν γραπτή περίληψη. Ο κανονισμός 17/62 απαιτεί να 
υπexρξε.ι διαβούλευση με τη συμβουλευτική επιτροπή TCOV κρατούν μελών πριν από 
τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης επί αιτήσεως ή κοινοποιήσεως. Η Επιτροπή 
μπορεί στη συνέχεια vex εκδώσει την τελική της απόφαση, η οποία δημοσιεύεται σε 
όλες τις επίσημες κοινοτικές γλώσσες, προσδιορίζοντας την ημερομηνία (χπό την 
οποία αρχίζει vex ισχύει. 
93. Πριν από την έκδοση αρνητικής πιστοποίησης ή ίχπαλλαγής, η Επιτροπή 
υποχρεοχπαι vex δημοσιεύει το ουσιώδες περιεχόμενο της σχετικής αιτήσεως ή της 
κοινοποιήσεως σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Κοινότητας και να καλεί 
συγχρόνως τους τρίτους ενδιαφερόμενους vex υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους. 
(Αρθρο 19, παράγραφος 3). Ο κανονισμ,ός 17/62 ορίζει ότι πριν CXJTO την έκδοση 
38 
οποκχσόήποτε απ;χ>(ρααΐ|ς επί ίχιτή(τε(ος ή κοινοποιήσεως, πρέπει να υπάρχει 
δκχβούλευση με την συμβουλευτική επιτροπή των κρcxτcί)v μελοόν. Η Επιτροπή πρέπει 
vex δημοσιεύει την τελική τΐ|ς απόηκιση με την oπoίex χορηγείται αρνητική 
πιστοποίηση ή απ.ίχλλαγτ'ι σε όλες τις επίσημες γλοχσσες της Κοινότητας (άρθρο 21, 
παράγρ(χφος 1). 
94. 'Οταν η Επιτροπή λαι^1"^81 απόφαση χορήγησης απexλλexγής, ο κανονισμός 
17/62 απαιτεί τον ορισμό της ημερομτινίας έναρξης ισχύος της exπόφttσης (άρθρο 6 
παράγραφος 1), την διάρκεια της απαλλαγής κexι οποιουσδήποτε ειδικούς όρους ή 
υποχρεώσεις (άρθρο 8, παράγραφος 1). Λεν επιβάλλονται πρόστιμα για πράξεις οι 
οποίες εμπίπτουν εντός TCOV ορίων της δραστηριότιπας που αναφέρεται στην 
κοινοποίηση και λα|ΐβάνουν χώρα μετά την ημερομηνία κατά την οποία 
κaτcxχωρήθηκε η κοινοποίηση αλλά πριν εκδώσει την από(ρασή της η Επιτροπή σε. 
σχέση με το άρθρο 85 παράγραιμος 3 (άρθρο 15 παράγραφος 5 σημείο ex)). 
95. Μόνο ένας περιορισμένος αριθμός επίσημων αποφάσεων μπορούν vex 
εκδοθούν κάθε χρόνο για υποθέσεις βάσει TCOV άρθρων 85 και 86. Οι επίσημες 
αποφάσεις επιτρέπουν στην Επιτροπή vex προσδιορίζει την θέση της όσον αφορά 
ορισμένα θέματα και/ή ορισμένους τομείς κexι vex διασαφηνίζει TCX κριτήρια TCX οποία 
μπορούν vex εφαρμόζονται στο εξής για παρό|ΐοιες συμφωνίες. Οι αρνητικές 
αποφάσεις λαμβάνονται επίσης με σκοπό vex υποχρεχοθουν οι επιχειρήσεις να 
συμμορφωθούν με τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού και, ειδικότερα, για την 
επιβολή προστίμων. 
96. Στις περισσότερες περιπτοχτεις αιτήσεων για αρνητική πιστοποίηση ή ατομική 
απαλλαγή, η Επιτροπή διπλώνει μ,ε μία απλή επιστολή, γνωστή ως «διοικητική 
επιστολή», (i) ότι δεν διαπιατοϊνει καμία CXITÎCX για vex αντιτεθεί σε κexπoιex συμφωνία 
βάσει του άρθρου 85 παράγραηιος 1 (αρνητική πιστοποίηση), ή (ii) ότι η συμφωνία 
φαίνεται vex πληροί τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση (χιτχχλλαγτις βάσει του άρθρου 
85 παράγραφος 3. Στις υποθέσεις που αφορούν κάθετους περιορισμούς, η αποστολή 
αυτή πραγματοποιείται κατά μέσο όρο μέσα σε προθεσμία 18 μηνοϊν οιπό την 
παραλαβή της κοινοποίησης. Οι διοικητικές επιστολές έχουν αη|ΐαντικό κύρος 
μολονότι δεν παρέχουν πάντοτε, πλήρη ασφάλεια δικαίου. Ιίεριορίζονται στο να 
αναφέρουν την εκ προϊτης όψεως ευνοϊκή προσέγγιση της Επιτροπής στην υπό 
εξέταση υπόθεση. 
97. Mux απαλλαγή, εφόσον χορηγηθεί, μπορεί να ανανεωθεί (άρθρο 8, 
παράγραφος 2). Μπορεί επίσης vex ανίχκλτ|θρί η vex τροποποιηθεί με. c^vaδρoμική 
ισχύ, εφόσον οι συνθήκες επί TCOV οποίων ιβασίστηκε έχουν μεταβληθεί, τα μέρη 
έχουν παραβεί τις υποχρεώσεις τους, η -απόφαση βίχσίζετχχι σε ανακριβείς 
πληροφορίες, προεκλήθη δια δόλου ή έχει γίνει κατάχρηση της οιπό TCX συμβαλλόμενα 
μέρη. (Αρθρο 8 παράγρα(ρος 3). 
II. Απάλλαξες κατά κατηγορίες σχετικά με. tcwg κάθετους περιορισμούς 
Κανονισμός 19/65 και έγκριση τοιν απαλλαγών κατά κατηγορίας 
98. Το άρθρο 87 της συνθήκης της Ι'ώμ,ης προβλέπει ότι το Συμβούλιο, προτάσει 
της Επιτροπής κίχι κατόπιν διαβουλεύσεως με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκδίδει 
κανονισμούς για την εφαρμογή TCOV άρθρων 85 κ(χι 86, συμπεριλαμβανομένων 
κανονισμών «για τον καθορκηχό TCOV λεπτομερειών εφαρμογής του άρθρου 85, 
39 
παράγραφος 3, λ(χ[ΐ|νχνοντ<χς υπόψη την ανάγκη εξασφάλισης e^πoτε.λεσμaτικής 
επoπτείexς αφενός κίχι της μεγαλύτερης δυνατής απλούστευσης του διοικητικού 
ελέγχου αφετέρου,» και «για vex καθοριστεί, εφόσον είναι απαραίτητο, το πεδίο 
εφαρμογής TCOV άρθρων 85 και 86 επί TCOV διαφόρων κλάδων Τ7)ς οικονομίας.» 
99. Με την έναρξη ισχύος του κανονισμού 17/62, η Επιτροπή αντιμετώπισε ένα 
«μαζικό» πρόβλημα μεγάλου αριθμού κοινοποιήσεων, πολλές (χπό τις οποίες 
exφoρoύσe^v κάθετους περιορισμούς (περίπου 30.000 κοινοποιηθείσες συμφωνίες). 
KCXTC'X συνέπεια, για vex διευκολυνθεί το έργο της Επιτροπής με σκοπό την εξέταση 
του μεγάλου αριθμού των υποβληθεισίόν κοινοποιήσεων, το Συμβούλιο θέσπισε με 
ειδική πλειοψηφία τον κανονισμό 19/65 που βασιζόταν σε πρόταατι της Επιτροπής, 
την οποία υπέβαλε σύμχιχονα με τις εξουσίες της κατά το άρθρο 87 της Συνθήκης. 
Ο κανονισμός 19/65 έδινε τη δυνατότιμα στην Επιτροπή «vex κηρύσσει, μέσω 
κοχνονισμού, ότι οι διατάξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 δεν εφαρμόζονται σε 
ορισμένες κατηγορίες συμφαννιών κ(χι εναρμονισμένων πρcxκτικώv». Ο κανονισμός 
19/65 ανέφερε συγκεκριμένα ότι οι ρυθμίσεις αυτές θα ισχύουν μόνο για κατηγορίες 
συμφωνιών στις οποίες συμμετέχουν δύο επιχειρήσεις και περιλαμβάνουν συμφωνίες 
αποκλειστικής διανομής κίχι αποκλειστικής αγοράς αγαθών προς μεταπώληση και 
περιορισμούς που επιβάλλονται σχετικά μ,ε. την εκχο')ρηση δικαιωμάτων βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας, (άρθρο 1 παράγραφος 1). Ο κανονισμός πρέπει vex προσδιορίζει τους 
περιορισμούς ή τις διατάξεις που δεν επιτρέπεται να περιλα|ΐβάνονται στις 
συμφωνίες και τις διατάξεις που πρέπει vex περιλα|ΐβάνονται στις συμφωνίες ή τους 
άλλους όρους που οη^είλουν vex πληρούν (άρθρο 1 παράγραφος 2). Οι κοχνονισμοί 
για τις απαλλαγές κατά κ<χτηγορίες εκδίδονται για ορισμένη χρονική περίοδο (άρθρο 
2) και μπορούν να τροποποιηθούν ή vex καταργηθούν εάν |ΐεταβλΐ|θούν οι 
περιστάσεις στις οποίες βασίστΐ|καν. Eivcxi δυνατόν επίσης vex ανακλτ|θούν σε σχέση 
με μια συγκεκριμένη περίπτωση εφόσον έχουν συνέπειες ασυ(φίβαστες με τις 
προϋποθέσεις του άρθρου 85 παράγραφος 3 (άρθρο 7). Για την c^vάκληση του 
ευεργετήματος μιας οιπαλλαγήςκατά κατηγορίες, η Επιτροπή πρέπει να ακολουθήσει 
ολόκληρη τη διαδικασία που οδηγεί στην έκδοση απόφασης βάσει του άρθρου 85 
παράγραφος 1. Κανένας μ,ηχανισμός δεν υφίσταται σήμερα σε σχέση με την 
ανάκληση TCOV ευεργετημάτων μιας απαλλαγής κατά κατηγορίες που θα καταργούσε 
το πλεονέκτημα της αναστολής TCOV προστίμων, παρόμοιος με. τη διαδικασία που 
αναφέρεται στο άρθρο 15, παράγραίρος 6 του κανονισμού 17/62. 
100. KexTa C7υvέπε.ιex, η «απίχλλαγή κexτά κατηγορίες» μέσω κανονισμού επιτρέπει 
στην Επιτροπή vex απαλλάσσει μια καττιγορία παρόμοιων συμφωνιών των οποίων 
τα ευεργετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα θεωρούνται ότι είναι περισσότερα 
από τις αντιανταγωνιστικές τους επιπτώσεις. Μια συμφωνία του τύπου αυτού που 
συμιιορςχόνεται με τους όρους που καθορίζονται σε ένα τέτοιο κανονισμό εξαιρείται 
αυτόματα exπό την εφαρμ,ογή του άρθρου 85 πχχράγραφος 1 κίχι δεν πρέπει να 
κοινοποιηθεί. Οι αυμ.φωνίε.ς που πληρούν τις προϋποθέσεις exπe^λλaγής κατά 
κατιιγορίες τίΓγχάνουν TCOV ίδιων πλεονεκτημχ'χτων με τις συμφωνίες στις οποίες έχει 
χορηγηθεί ατομική απαλλαγή. 
Ειδικές απαλλαγές κατά κατηγορίες της Επιτροπής που έχουν σχέση με τους 
κάθετους περιορισμούς 
101. Οι κατά κατιιγορίες απαλλαγές της Επιτροπής καλύπτουν τις περισσότερες 
κάθετες συμφωνίες, δηλαδή την αποκλειστική διανομή (κανονισμός 1983/83), την 
40 
αποκλειστική προμήθεια, μ,ε ειδικές διατάξεις για το ζύθο και τα πρατήρια βενζίνης 
(κανονισμός 1984/83), τη όικαιόχρηση (κανονισμός 4087/88)22. 
102. Όλες οι απαλλαγές κατά κατηγορίες γιχι τους κάθετοτ»ς περιορισμούς 
εφαρμόζονται χωρίς vex λα|ΐβάνονται υπόψη TCX μερίδια αγοράς ή οι πωλήσεις23. Οι 
κcxvovισμoί αποκλειστικής διανομής και οιποκλειστικής προμήθειας περιλαμβάνουν 
τις ακόλουθες διατάξεις: ένα εξαντλητικό κατάλογο TCOV περιοριστικών διατάξεων 
οι οποίες απαλλάσσονται βάσει του κανονισμού (ονομαζόμενος «λευκός 
κατάλογος»)· ένα μη εξαντλητικό κατάλογο άλλιον διατάξεων οι οποίες κανονικά 
δεν περιορίζουν τον ανταγωνισ|ΐό και μπορούν να εμφανίζονται σε (χποχλλασσόμενες 
συμφ(ονίες· ένα κατάλογο περιοριστικών διατάξεων οι οποίες θεωρούνται ως 
αντ^χνταγίϋνιστικές κ<χι αποκλείουν τις σχετικές συμφωνίες euro τη δυνατότητα 
απαλλαγής κατά κατιιγορίες (ο ονομαζόμενος «μαύρος κατάλογος»). 
103. Διαδικασία μη όιατύπχοσης αντιρρήσεων 
Ορισμένες απαλλαγές κατά κατιιγορίες (συ|ΐπεριλα[ΐβανομένων, όσον αφορά τις 
κάθετες συμφωνίες, την απαλλαγή κατά κατηγορίες στις συμφωνίες franchising) 
περιλαμβάνουν μια διαδικασία μη εναντκίκτεως, που μπορεί vex χρησιμοποιηθεί για 
τους περιορισμούς οι οποίοι δεν απαλλάσσονται σαφώς και δεν περιέχονται στον 
«[ΐαύρο κατάλογο», και έχει ως στόχο vex βελτιοκτει την αποτελεσματικότητα με την 
oπoίc^ αντιμ,ετιαπίζονται οι κοινοποιήσεις. Βάσει της διαδικασίας (χυτής, εάν η 
Επιτροπή δεν εναντιωθεί σε μια συμφωνία εντός 6 μηνιόν από την ποχραλαβή 
πλήρους κοινοποιήσεως, η συμχρωνία θεωρείται eoç απαλλασσόμενη24. Εάν η 
Επιτροπή εναντιωθεί σε μια συμχρωνία, TCX αποτελέσματα της κοινοποίησης 
διέπονται από τις διατάξεις του κανονισμού 17/62. Eivcxi δυνατόν, ωστόσο, να 
προκύψουν καθυστέρησες λόγω μη πλήρους κοινοποίησης. Κατά το 1995, η 
διαδικασία μη διατύπωσης αντιρρήσεων χρησιμοποιήθηκε δύο μόνο φορές για την 
(τπαλλαγή κατά κατηγορίες σε συμχρωνίες francshising. Μ Επιτροπή Pcx επιθυμούσε 
vex λάβει παρατηρικτεις σχετικά με τον λόγο γι^ι τον οποίο δε νοτκτιμοποιύθηκαν 
περισσότερο οι διαδικασίες μη διατύπχοσης αντιρρήσειρν. 
III. Αντιμετώπιση περιπτώσεων που αφορούν αυμιιχονίες επιλεκτικά διανομη€ 
104. Η επιλεκτική διανομή λαμβάνει χώρα OTCXV Ο προμηθευτής περιορίζει την 
πώληση TCOV προϊόντων τους σε. μετοϋίχολητές που έχει επιλέξει βάσει συγκεκριμένων 
κριτηρίων. Η μέθοδος αυτή διανομής εφαρμόζεται γενικά μόνο σε. ορισμένους τομείς 
που περιλαμβάνουν κυρύος προϊόντα πολυτελείας ή ιηρηλής τε.χvoλoγίexς. 
105. Στις συμχρωνίες επιλεκτικής διανομής δεν εφαρμόζονται οι cxπαλλαγέ.ς κατά 
κατηγορίες. Αντίθετα, η πρακτική της Επιτροπής αντικατοπτρίζεται σε 20 περίπου 
επίσημες αποφάσεις που λήepθηκe^v κατά τη διάρκεια ορισμένων ετών, σε 
22 
23 
24 Αλλες συμφωνίες περιλαμβάνουν τη διανομή και την εξυπηρέτηση αυτοκινήτοιν (κανονισμός 
1475/95) και την μετα<(«>ρά τεχνολογίας (κανονισμός 240/96). 
Η δυνατότητα εφαρμογής ορισμένοι απαλλαγοΊν κατά κατηγορίες, συμπεριλαμβανομένοχν 
εκείνοχν που διέπουν τις συμφοΛ'ίες εξειδίκευσης και έρευνας και ανάπτυξης, περιορίζεται 
από όρια μεριδίου της αγοράς. 
Βλέπε π.χ. κανονισμός 4087/88 της 30ης Νοεμβρίου 1988. άρθρο 6, παράγραφος 1. 
41 
κοινοποιήσεις που δημοσιεύθηκαν στις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής για την 
πολιτική ανταγωνισμού κίχι στις αποιράσεις των κοινοτικών δικαστηρίων. 
IV. Ο οόλο£ των εθνικών οικαστηοίων 
106. Tex δικαστήρια τα>ν κρατοΊν μ,ελών και η Επιτροπή έχουν ^τυντρέχουσες 
εξουσίες για την εφαρμογή TCOV άρθρων 85 παράγραφος 1, 85 π.α(>άν^κχ(ρος 2 και 86 
μέσω της α^χι'ις του άμεσου αποτελέσμχιτος. Tex ίδια TCX δικαστήρια δεν μπορούν να 
χορηγούν απχχλλαγές για περιοριστικές πρακτικές οι οποίες πληρούν τις απαιτήσεις 
που αναφέρονται CJTO άρθρο 85 παράγραφος 3. Μόνο η Επιτροπή μπορεί να 
χορηγήσει απe^λλexγές βάσει του εν λόγω άρθρου (κίχνονισμός 17/62, άρθρο 9, 
παράγραφος 1). 
107. Tcx μέρη που προσφεύγουν σε εθνικά όικαστήρια για παραβίαση της 
κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού έχουν πρόσβαση σε όλους τους 
διαδικαστικοτις κανόνες xexi TCX ένδικα μέσα που πcxρέχovτexι από την εθνική 
νομοθεσία. Tex ένδικα μέσα και οι διαδικασίες αυτές που εφαρμόζονται από τα 
εθνικά δικαστήρια για παραβίαση του κοινοτικού δικαίου δεν μπορεί να είναι 
λιγότερο ευνοϊκά erne') εκείνα για συγκρίσιμη παραβίαση του εθνικού δικαίου, 
συ(ΐπεριλαμβανομ,έν(οντ(ον προσωρινών ένδικων μέχκον, α<τχραλιοτικ(όν μέτρων, και, 
σε πολλά κράτη μέλη, αποζημιώσεων. 
108. Το 1992, το ΙΙρωτοδικείο επιβεβαίωσε το δικαίω|ΐα της Επιτροπής να 
απορρίπτει καταγγελίες οι οποίες δεν έχουν σημαντικό κοινοτικό ενδιαφέρον και 
όπου υπάρχει δυνατότητα ικανοποίησης με την προσφυγή οτα εθνικά δικαστήρια. 
Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, η Επιτροπή θα <χπορρίπτει τέτοιου είδους 
καταγγελίες, γεγονός που θχχ πρέπει vex οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του αριθμού 
των αγωγών που κexτaτίθε.vτaι στα εθνικά όικαστήριχχ κcxτ, εφαρμογή του κοινοτικού 
δικαίου περί ανταγωνισμού. 
109. Κατά το 1993, η Επιτροπή εξέδωσε την «exveχκoίvωση για τη συνεργασία 
μεταξύ εθνικοχν δικαστηρίων και της Επιτροπής στην εφαρ|ΐογή TCOV άρθρων 85 και 
86 της συνθήκης ΕΟΚ,» για vex βοηθηθούν TCX εθνικά δικαστήρια στην (χντΐ|χετώπιση 
τέτοιου είδους περιπτοκχεων.2 Στην ανακοίνακτη αυτή ορίζεται μια διαδικασία με. 
την οποία καθοδιιγούνται TCX εθνικά δικαστήρια για την εφαρ|ΐογή του κοινοτικού 
δικαίου περί ανταγωνισμ.ού. Σύμχριονα με αυτή, τα εθνικά δικαστήρια πρέπει να 
σέβονται τις αποφάσεις απαλλαγής που έχουν λιρμθεί από την Επιτροπή 
(παράγραφος 25) και προτείνει TCX εθνικά δικαστήρια vex μπορούν vex αποφαίνονται 
κατά πόσο οι συμφωνίες, οι αποΓράσεις ή οι εναριιονισμένες πρακτικές εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής TCOV απαλλαγούν κατά κατηγορία (παράγραφος 26). 
V. Ο ooXoc τοιν εθνικών αρχών ανταγωνισμού 
Η εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού από τις εθνικές αρχές 
110. Κάθε κράτος μέλος έχει θεσμοθετήσει μια εθνική αρμόδια αρχή. Το άρθρο 88 
της Συνθήκης εξουσιοδοτεί τις εθνικές αρχές να ε.cpcxρμόζoυv την κοινοτική 
νομοθεσία περί ανταγωνισμού. Εφόσον η Επιτροπή δεν έχει κινήσει καμία 
25 ΕΕ C 39/05 (13 Φεβροιχιρίου 1993). 
42 
..»<. διαδικασία κατ1 εφαρμογή του άρθρου Χ5 ', οι αρχές τιον κρατών μελών παρα|ΐένουν 
αρμόδιες γΐίχ την εχραρμογή TCOV διατάξειον του άρθρου 85 παράγραφος 1 σύμφωνα 
με το άρθρο 88 της συνθήκης της Ι'ώμης (κανονισμός 17/62, άρθρο 9 παράγραφος 
3). Ωστόσο, δεν μπορούν vex χορηγούν χυταλλαγή σύμφωνα με. το άρθρο 85 
παράγροχφος 3 ούτε vex αποσύρουν το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κοχτηγορίες. 
Όπως συζητήθηκε ανωτέρω, μόνο η Επιτροπή έχει την εξουσία vex χορηγήσει τέτοιου 
είδους απαλλαγή. Οι ίχπταλλαγές κexτά καττιγορίες είναι, όποος αναφέρθηκε ανωτέρω, 
άμεσα εφαρμόσιμες κίχι κίχτά συνέπεια μπορούν vex εφαρμοστούν από τις εθνικές 
αρχές. 
111. Για να μπορέσουν οι εθνικές αρχές vex εφαριιόσουν τα exρθρα 85 και 86 και 
για να κcxθoριc7τεί η δυνατότητα εφαρ(ιογής TCOV εθνικών ένδικων μέσων απαιτείται 
προς το σκοπό αυτό κατάλληλη νομοθετική πράξη. Οκτά) κράτη ιιέλη έχουν θεσπίσει 
τέτοιου είδους νομοθετικές πράξεις27 και επτά δεν έχουν2. Tex ένδικα μέσα 
διαφέρουν σημαντικά μεταξύ TC»)V κρατούν μελών και βασίζονται σε διαφορές στη 
νομοθεσία κ<χι στις παραδόσεις. Ως εκ τούτου, η θέση TCOV |ΐερών είναι διαφορετική 
κίχι εξαρτάται από TCX ένδικα μέχτα που προσφέρονται στο κράτος μέλος στο οποίο 
έχει γίνει προσφυγή. 
112. Η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσφατα μια ανακοίνακτη σχετικά με την εφαρμογή 
TCOV άρθρων 85 παράγραφος 1 (και 86) από τις εθνικές αρχές29. Όπως και εκείνη για 
τα εθνικά δικαστήρια, η ανακοίνακτη αυτή θα προβλέπει την ανταλλοχγή 
πληροφοριών και τις διαβουλεύσεις μεταξύ της Επιτροπής και TCOV εθνικών αρχών 
ότίχν οι τελευταίες εφαρμχ>ζουν TCX άρθρα αυτά ή την εθνική νομοθεσία περί 
ανταγωνισμού σε διασυνοριακές υποθέσεις. 
Συντρέχουσα eqxtn^wyn τοιν εθνικών κανόνων ανταγωνισμού «πό τις εθνικές αρχές 
113. Κατά το χρονικό διάστημα οιπό την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Ρώμης 
το 1958 μέχρι σήμερα, κάθε. κράτος μέλος έθεσε σε. εφαρμογή κάποια μορφή δικαίου 
περί ανταγα>νισμ.ού ή τροποποίησε ήδη ικρκττάμενους νόμους σε σχέση με τους 
περιορισμούς στον ανταγωνισ|ΐό και την κατάχρηση της δεσπόζοτκτας θέσης. Το 
κεφάλαιο VI περιγράφει τις νομοθεσίες TCOV κρατίόν |ΐελών όσον αφορά τους 
κάθετοι»ς περιχ >ρκηιχ > ΰς. 
114. Οι εθνικοί κανόνες περί ανταγ(υνισμ.ού εφαριιόζονται συνήθως σε. 
καταστάσεις στις οποίες TCX βασικά οιποτελέσματα μιας κάθετιις πρακτικής γίνονται 
αισθητά σε αγορές οι οποίες περιορίζονται στο έδαφος ενός και μόνο κράτους 
μέλους. 
115. Οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού εξουσιοδοτούνται vex φροντίζουν για την 
εφαρμογή TCOV εθνικο')ν νόμων περί ανταγωνισμού. Γενικά, έχουν τη δυνατότητα να 
26 
27 
28 
2«> Ο κανονισμός 17/62. στο άρθρο 9 παράγραφος 3 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη παραμένουν 
αρμόδια για την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραΐ(>ος Ι ενόσω η Επιτροπή δεν έχει κινήσει 
καμία διαδικασία κατ' εφαρμογή τοιν άρθρον 2 (έκδοση αρνητικής πιστοποίησης), 3 (παύση 
τοιν παραβάοευιν) ή 6 (έκδοση απόσχισης ούμ^χονα με το άρθρο 85 παράγραφος 3). 
Αυστρία, Γερμανία, Γαλλία. Ιταλία, Ισπανία. Βέλγιο. F-λλάδα και Πορτογαλία. 
Λανία.Φινλανδία, Ιρλανδία. Λουξεμβούργο, Κάτο» Χο'ιρες . Σουηδία και Πνοιμένο Βασίλειο. 
ΙίΙϊ C 262 της 10.9.1996 
43 
ερευνούν, vex λαμβάνουν αποφάσεις και vex επιβάλλουν κυρώσεις. Οι διοικητικές 
αποφάσεις των αρχών ανταγωνισμού υπόκεινται σε ορισμένες περιπτώσεις στον 
έλεγχο εθνικού δικαστηρίου. Οι εξουσίες ελέγχου σε ορισμένα κράτη μέλη είναι 
γενικά περισσότερο εκτεταμμένες από εκείνες της Επιτροπής σε δυο σημαντικά 
σημεία: σε αρκετές περιπτώσεις, οι αρμόδιες αρχές μπορούν vex ασκήσουν τις 
ελεγκτικές τους εξουσίες έναντι ιδκοτανν και vex τους επιβάλουν κυρώσεις σε 
περίπτωση μη συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της φυλάκισης εφόσον δεν 
υπάρξει υπακοή σε διαταγή του δικαστηρίου· διαθέτουν επίσης εξουσίες 
cxστυvόμε.υσης, συ|ΐπεριλαμβανομένης της δυνατότιπας vex λα|φάνουν εντάλματα 
ερεύνης, που μπορούν vex TCX χρησιμοποιούν για τις ανάγκες των ενεργειών 
επιτόπιου ελέγχου. 
116. Οι νομοθεσίες των κρατούν μελο')ν δεν μπορούν vex εφαρμόζονται κατά τρόπο 
που vex έρχετχχι σε σύγκρουση με το κοινοτικό δίκαιο. Εάν η Επιτροπή αποφασίσει 
ότι το άρθρο 85 παράγραφος 1 δεν εφαρμόζεται, η εθνική αρχή είναι ελεύθερη να 
αποφασίσει ότι έχει παραβιασθεί το εθνικό δίκαιο περί cxvτexγcύvισμoύ. Ωστόσο, εάν 
η Επιτροπή χορηγήσει οιπχχλλαγή βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3, η εθνική αρχή 
δεν μπορεί vex λάβει αντίθετη απόίραση, είτε κατ' εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου 
είτε του εθνικού. 
44 
Κεφάλαιο IV 
ΚΑΝΟΝΙΑ ΙΙΟΥ ΙΙΧΟΥΝ Ι ΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΘΚΊΌΥΣ IIIΙΜΟΡΙΣΜΟΥΣ 
Ι. Γενικοί όοοι εα»αομογή€ του «οθοου 85 
117. 'Οπως είόίχμε πχχρα^χνω, οι συμφωνίες δκχνομής, δημιουργούν ιδιαίτερα 
πρoβλήμexτe^ ρξαιτίας της διττής ιρύσης παν συνήθως τις χαρακτηρίζει. Πράγματι, 
τέτοιες συμφιονίες μπορούν vex αποτελέσουν κ(χτάλληλο <)ργανο για να επιτρέψουν 
σε ορισμένες επιχειρήσεις vex διεισδύσουν σε. νέες αγορές και vex διαθέσουν τα 
προϊόντ('χ τους κατά τρόπο αποτελεσματικό. Εξ(χλλου, οι συμφωνίες (χυτού του 
είδους μπορούν ωστόσο vex χρησιμοποιηθούν και για vex επιβραδύνουν την πρόσβαση 
τρίτων σε μια αγορά και vex διαιωνίσουν την «στεγανοποίηση» της κοινής (χγοράς. 
Η διττή (χυτή φύση αποτέλεσε, το σημείο εκκίνησης έντονων διαβουλεύσεων οε ό,τι 
αφορά ειδικότερα TCX όρια εντός TCOV οποίων οι κάθετοι περιορισμοί μπορούν να 
εμπίπτουν στο άρθρο 85. 
118. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, από την πλευρά του, σε. μια οχπό τις πρώτες 
αποφάσεις του για το θέμα (χυτό είχε διευκρινίσει ότι το άρθρο 85 αφορά τόσο τις 
οριζόντιες όσο και τις κάθετες συμφωνίες και, σε ό,τι αφορά αυτές τις τελευταίες, 
είχε ιδιαίτερα υπογραμμίσει ότι: 
μολονότι ο ανταγ(υνι.σμός μεταξύ παραγωγιον είναι συνήθως πιο εμφανής 
από ό,τι μεταξύ διανομείον τον ίδιον σήματος, αυτό δεν σημαίνεί ότι μια 
συμ,ψίυνία με στόχο τον περιορισμό τον τελευταίου αυτού είδους 
ανταγωνισμού θα έπρεπε να μην εμπίπτει στην απαγόρευωι του άρθρου 85, 
παράγραφος 1, και μόνο λόγω του γεγονότος ότι θα μπορούσε να ενισχύσει 
το πρώτο είδος ανταγιονισμοι^. 
Για να γίνει κατανοητή η προσέγγιση αυτή, θα πρέπει vex επανατοποθετηθούν οι 
κανόνες ανταγιυνισμού της συνθήκης ΕΚ στο συνολικό τους πλαίσιο. Για το σκοπό 
αυτό, σύμφωνα με μια τελεολογική ερμηνεία που βασίζεται στις αρχές των άρθρων 
2 και 3 παράγραφος στ) της συνθήκης ΕΚ, οι κοινοτικές διατάξεις σε θέματα 
ανταγωνισμού αποσκοπούν όχι μόνο vex προστατεύσουν την αποτελεσματικότητα 
του οικονομικού συστήματος, αλλά αντιπροσωπεύουν επίσης και ένα όργανο για την 
προώθησ?] της ολοκλήριοσης TCOV εθνικιυν οικονομιών ενόψει της υλοποίησης μιας 
κοινής αγοράς. Γενικά, μια τέτοια προσέγγιση καταλήγει αφενός στο να προσδώσει 
μια αυτόνομη λειτουργία στην (χξιολόγηση TCOV όρων λειτουργίας του ανταγωνισμού 
μεταξύ προϊόντων του ίδιου σήματος. Αφετέρου, λόγω του στόχου της ολοκλήρωσης 
των αγορο')ν, οποιοδήποτε σύστημχχ διανομής οδηγεί σε απόλυτη εδαφική προστασία 
κρίνεται συνήθα)ς ως αντίθετο με έναν από τους βασικούς στόχους της συνθήκης 
και, λόγω του γεγονότος αυτού, ως ασυμβίβαστο με. τους κανόνες του κοινοτικού 
ανταγωνισμού. 'Οπα>ς θα δούμε λεπτομερώς στη συνέχεια, το τελευταίο αυτό 
στοιχείο έχει ιδιαίτερη ση[Μΐσία για την πολιτική ανταγωνισμού την Επιτροπή η 
Απόφαση της 13ης Ιουλίου 1966. Grundig και Cons ten κατά Επιτροπής. Κοινές 
Υποθέσεις 56/64 και 58/64, Συλλογή 1966, σ. 429. 
45 
oπoίex, στο θέμα cxυτό, χαρ<χκττιρίζ,ετίιι από την πάγια θέση της να καταγγέλει τις 
αυ|Αφωνίες που είναι πιθανόν να εμποδίσουν το παράλληλο εμπόριο και τις 
παθιπικές πωλήσεις εκτός των εκχωρημένανν περιοχο')ν. 
119. Το παρόν κεχράλαιο αποβλέπει στην χ)πεν6Η'ηιιατ| TCOV κανόνων που 
περιέχονται στους προαναφερθέντες κανονισμούς (χ^ίχλλαγής τους σχετικούς με τη 
διανομή, καθώς και στις αρχές που ισχύουν για τις συμ,φωνίες επιλεκτικής διανομής. 
Η πολυπλοκότητα του θέμχχτος δεν επιτρέπει vex γίνει στο πλαί(7ΐο (χυτό λεπτομερής 
ανάλυση TCOV μεμοναηιένων περιπτίόσεχον εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 3 
για τις συ|ΐχρωνίες που δεν καλύπτουν οι εν λόγω κανονισ|ΐοί. Κατά τον ίδιο τρόπο, 
το παρόν κεφάλαιο δεν θα περιγράψει εξαντλητικά την πρακτική της Επιτροπής σε 
ό,τι αφορά τις γενικές προϋποθέσεις εφαρμ,ογής του άρθρου 85 π(ΐράγραφος 1. Ως 
προς το θέμα αυτό, οι ακόλουθες παρατηρήσεις μπορούν vex αποτελέσουν ένα γενικό 
πλαίσιο προσαν(χτολισμού. 
II. Είδΐΐ συμαχονιών διανομή€ 
120. Η πρακτική της Επιτροπής διακρίνει τέσσερα κύρια είδη κάθετα/ν 
συμφωνιών, την αποκλειστική διανομή, την αποκλειστική προμήθεια, την επιλεκτική 
διανομή και τη όικαιόχρηση (franchise). 
Συμφωνίες αποκλειστικής διανομής 
121. Ο κανονισμός αριθ. 1983/83 καλύπτει ένα ιδιαίτερο είδος συμφωνίας 
αποκλειστικής διανομής που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στην πράξη. Βάσει του 
πρώτου άρθρου του, ο εν λόγα) κανονισμός καλύπτει ειδικότερα «συμφωνίες στις 
οποίες συμμετέχουν μόνο δύο επιχειρήσεις κ(χι στις οποίες ο ένας c7υμβαλλόμε.voς 
αναλαμβάνει την υποχρέωση, έναντι του άλλου, vex διαθέτει μόνο σε αυτόν ορισμένα 
προϊόντα με σκοπό τη μεταπώληση, μέσα σε ολόκληρη την κοινή αγορά ή (7ε 
ορισμένο τμήμα αυτής». Στην πράξη, ο κανονισμός αριθ. 1983/83 καλύπτει το 
σύνολο TCOV διμερών συμφωνκόν αποκλειστικής διανομής, που αφορούν τελικά 
προϊόντα και έχουν διασυνοριακά αποτελέσμχχτα. Αντίθετα, συμφωνίες με τις οποίες 
ο προμηθευτής υποδεικνύει περισσότερους από έναν αντιπροσώπους στη περιοχή 
που αφορά η σύμβαση δεν καλύπτονται από την εν λόγω συμφωνία και θα πρέπει, 
συνεπώς, vex αποτελέσουν αντικείμενο μεμονωμένης εξέτασης. Οι συμφωνίες με 
στόχο την παροχή υπηρεσιών βρίσκονται επίσης εκτός του πεδίου εφαρμογής αυτού 
του κανονισμού. Εξάλλου, ο εν λόγω κανονισμός δεν καλύπτει παρά τις συμφωνίες 
που συνάπτονται με σκοπό τη μεταπώληση31. Γενικά, σε ό,τι αφορά τις συμφωνίες 
αυτές που δεν καλύπτονται από τον κανονισμό, η πρακτική λήψης αποφάσεων της 
Επιτροπής εμπνέεται από την μάλλον ευρεία ερμηνεία του άρθρου 85, παράγραφος 
3. 
Σύμφοινα με την προσέγγιση που ακόλουθη η Ιίπιτροπή. η έννοια της μεταπώλησης καλύπτει 
επίσης την περίπτωση όπου ο μεταπωλητής συσκευάζει, εξάγει ή μετασκευάζει τα προϊόντα 
που του παρέχονται. Εξάλλου, αν ο μεταποιητής αυτός παρέχει πρόσθετες \»πηρεσίες για 
να βελτιυ'χτει την ποιότητα, τη διατήρηση, την εμφάνιση ή τη γεύση των προϊόντων, 
αξιολογείται η προστιθέμενη αξία TOW υπηρεσκίχν αυτά»ν η οποία είναι καθοριστική για να 
αποφασιστεί αν ο στόχος της εν λόγω αυμφοινίας είναι η μεταπώληση τα/ν παρασχεθέντων 
προϊόντα)ν. 
46 
122. Σύμφωνα με τα σημεία 5, 6 και 7 της αιτιολογικής σκέψης, οι συμφωνίες 
(χποκλεκχτικής διανομής που πληρούν όλες τις προϋποθέσεις του κανονισμού αριθ. 
1983/83 «(7υμ^'χλλουν γενικά στη βελτίωση της διανομής» yuxxC ο παραγωγός «δεν 
είναι υποχρεωμένος vex διατηρεί πολλαπλές επιχειρημχχτικές σχέσεις με. μεγάλο 
αριθμό μεταπωλητοΥν και ότι οι εμπορικές συναλλαγές με ένα μοναδικό μεταπωλητή 
επιτρέπουν vex ανταπεξέρχεται ευκολότερα στις δυσχέρειες κίιτά την πώληση, οι 
οποίες προκύπτουν κατά τις διεθνείς συναλλαγές λόγ<ο γλιυσσικών, νομικών ή 
άλλων διαφορών». Εξάλλου, οι εν λόγο) συμφατνίες «διευκολύνουν την προώθηση 
των πωλήσεων ενός προϊόντος και επιτρέπουν την εντατικότερη οργάνωση της 
αγοράς, καθώς κ(χι την εξασφάλιση συνεχούς εχροδιασμού με ταυτόχρονη ορθολογική 
oργcxvcύση της διανομής [...] παράλληλα, ενισχύουν τον ανταγωνισμό μεταξύ 
προϊόντων διαφόρων κατασκεικισκυν», οι συμφωνίες αυτές αποτελούν το 
αποτελεο^χτικότερο oi^vcx μέσο και ίσως το μοναδικό μέσο, ειδικότερα για τις 
μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, για να διεισδύσουν σε. μία αγορά. Τέλος, τέτοιες 
συμφωνίες επιτρέπουν επίσης στους καταναλωτές να «προμηθεύονται ταχύτερα και 
ευχερέστερα προϊόντα που έχουν κατασκευαστεί σε άλλες χώρες». 
123. Tex πλεονεκτήμχιτα αυτά δεν απορρέουν αυτομάτως από τις συμφωνίες 
αποκλειστικότητας, τόσο α|ΐοιβαίες όσο και μη αμοιβαίες, που συνάπτονται μεταξύ 
ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό ο κcxvovισμός δεν εφαρμόζεται στις 
συμφωνίες που κανονικά θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο μεμονωμένης 
ρξέτχχ(7Τ)ς. Μόνη εξαίρεχτη στον κανόνα αυτό είναι eu μη α|ΐοιβαίες συμφωνίες όταν, 
είτε TCX δύο μέρη, είτε ένα από αυτά πραγματοποιούν κύκλο εργασιών που δεν 
υπερβαίνει TCX 100 εκατ. ECU. Εκτός από την εξαίρεχτη αυτή, οι συμχρωνίες 
αποκλειστικότητας μεταξύ ανταγ<ονιστο»ν θα πρέπει vex αποτελέσο'υν αντικείμενο 
εξρτχχατις κατά περίπτωση, που μπορεί vex καταλήξει, με ορισμένες προϋποθέσεις σε 
εξαίρεση yut τη μεμοναψένη αυτή περίπταχτη32. 
Συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας 
124. Ο κανονισ[ΐός 1984/83 δεν καλύπτει παρά τις συμχρωνίες αποκλειστικής 
προμήθειας που συνάπτονται μεταξύ δύο επιχειρήσεχον, με σκοπό τη μεταπώληση. 
Οι συμφωνίες αυτές χαρακτηρίζονται από τη δέσμευση του μεταπωλητή να μην 
αγοράσει TCX προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης από άλλους 
προμηθευτές εκτός από το συμβαλλόμενο (ή τον τρίτο που θα του υποδείξει αυτός). 
Ο προμηθευτής (Απορεί vex προμηθεύει και άλλους μεταπωλητές στην ίδια ζώνη 
πώλησης στο ίδιο επίπεδο διανομής και, από την πλευρά του, ο μεταπωλητής δεν 
υπόκειται σε εδαφικούς περιορισμούς στις προσπάθειες του vex πραγματοποιήσει 
πωλήσεις. Αντίθετα, η κύρια υποχρέχοση αποκλειστικής προμήθειας συνοδεύεται 
συχνά <χπά συμπληρωματική υποχρέωση μη ανταγωνισμ,ού, με την οποία ο 
μεταπχολητής αναλαμβάνει την υποχρέοκιη vex μην κατασκευάζει ή διανέμ,ει προϊόντα 
που ανταγωνίζονται τα συμβατικά προϊόντα. Στο τρίτο σημείο της αιτιολογικής 
σκέψης, ο κανονισμός 1984/83 αναφέρει ότι «οι συμφωνίες αποκλειστικής 
προμήθειας TCOV κατηγοριών που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό εμπίπτουν 
32 Βλέπε για παράδειγμα, την απόφαση Moosehead/Whithread. ΕΕ L 100 της 20.4.1990 σ. 15. 
Στην υπόθεση Carlsberg/lnterbrew (βλέπε XXIV Έκθεση για την πολιτική ανταγωνισμού, σελ. 
419), η αποδοχή της συμιροΛάας από την Επιτροπή συνδέθηκε μ« την προϋπόθεση ότι ο 
καθορισμός τοιν τιμο>ν. οι διαφημιστικές δράσεις και η διάθεση τοι» εν λόγω προϊόντος δεν 
θα αφεθούν στη διακριτική ευχέρεια τοι» αντιπροσοχπου. 
47 
ενδεχομένως στην απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1 της Συνθήκης [...]· ότι 
τούτο συμβαίνει ιδίως, στην περίπτωση που ανήκουν σε. αριθμό ομοειδών 
συμφωνιών οι οποίες στο σύνολο τους επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ κρατών 
μελών]. Πράγματι, τέτοιες συμ.φωνίες έχουν ως αποτέλεσμα vex συνδέουν τον 
μεταπωλητή με έναν μοναδικό προμηθευτή και μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
να καταλήξουν στην αισθητή παρεμπόδιση της πρόσβασης στην αγορά τρίτων 
επιχειρήσεχον. Aine') έχει ιος συνέπεια vex εμπίπτουν οι παραπάνω περιορισμοί στο 
δίκαιο του ανταγωνισμ.ού εξαιτίας κυρίως TCOV επιπτοχχεχόν τους στον ανταγωνισμό 
μεταξύ διαφόρων σημχχτων. 
125. θα πρέπει vex προστεθεί ότι οι συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας που 
πληρούν τους όρους που καθορίζονται (mo τον κανονισμό 1984/83 περιλαμβάνουν 
οικονομικά πλεονεκτήματα που δικαιολογούν τη θετική εκτίμηση τους βάσει του 
άρθρου 85, παράγραφος 3. Ιδιαίτερα, όπως φαίνεται από το 5ο, 6ο και 7ο σημείο 
της αιτιολογικής σκέψης, οι συμφα)νίες αποκλειστικής προμήθειας μπορούν να 
συμ^χλλουν στη βελτύυση της παραγωγής και της διανομής των προϊόντων γιατί 
επιτρέπουν στα συμβαλλό|ΐενα μέρη vex προγραμματίζουν με. μεγαλύτερη ακρίβεια 
και πιο μακροπρόθεσμα την παραγωγή και την πο')ληση TCOV προϊόντων τους, να 
περιορίζουν τους κινδύνους διακυμχ'χνσεων της αγοράς και vex περιορίζουν το 
κόστος παρ(χγωγής, αποθήκευσης xcxi ε|ΐπορίας. Η σι'Μχψη τέτοιων συμφωνιών 
αποτελεί e7υχvcx το μοναδικό μέσο για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις για να 
εισέλθουν στην αγορά και vex βελτκίχτουν έτσι τον ανταγωνισμό. Εξάλλου, οι εν 
λόγω συμφωνίες διευκολύνουν την προώθηση TCOV πωλήσεων και επιτρέπουν την 
εντατική δράση σε μια αγορά λόγο) του ότι, γενικά, ο προμηθευτής συμβάλλει στη 
βελτίωση της διάρθρακτης του δικτύου. Λπό την πλευρά τους, οι καταναλωτές 
επωφελούνται από τέτοιες συμφα)νίες στο βαθμό που διαθέτουν τακτικό και 
ευχερέστερο ανεφοδιασμχ) για TCX εν λόγω προϊόντα, Πάντως, η θετική αυτή 
αξιολόγηση εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι οι εν λόγιο συμφωνίες δεν 
συμβάλλουν στην σημαντική παρεμπόδιση της πρόσβασης στην αγορά τρίτων 
επιχειρήσεχον. Ετσι, σε. μια πρόσφατη υπόθεση33, η Επιτροπή υποχρεώθηκε να 
αποσύρει το πλεονέκτημα της <χττ.χχλλ(χγΊΊς κατά κατηγορία, λόγω κυρίως των 
επιπτώσεων αποκλεισμού που είχαν οι εν λόγο) συμφωνίες. 
Όπως και στην περίπτακτη TCOV συμ,φωνιών αποκλειστικής διανομής, τα 
προαναφερθέντα πλεονεκτήμχχτα δεν απορρέουν αυτομάτως οιπό τις συμφωνίες 
αποκλειστικής προμήθειας, είτε eivcxi αμχ7ΐβαίες είτε μη αμοιβαίες, που συνάπτονται 
μεταξύ ανταγωνιστικίυν επιχειρήσεων. Ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται παρά στις μη 
αμοιβαίες συμχρωνίες OTCXV, είτε και TCX δύο μέρη είτε ένα από αυτά, πραγματοποιεί 
κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 100 εκατ. ECU. Οι άλλες συμφωνίες μεταξύ 
ανταγωνιστούν πρέπει vex εξεταστούν σε ατομική βάση. 
Συμφωνίες αποκλειστικής πώλησης: ανμψοχίες προμήθειας ζύθου και πρατηρίων 
βενζίνης 
126. Πέρα από τις παρατηρήσεις που διατυπ(ί)θΐ|καν παραπάνω για την 
αποκλειστική προμήθεια γενικά, θα πρέπει vex επκτημχχνθούν ορισμένες 
ιδιαιτερότητες σε. ό,τι αφορά τον τομέα της ζυθοποιίας κίχι των πρατηρύον βενζίνης. 
Γενικά, στο πλαίσιο των συμ.φωνιών προμ.ήθειας ζύθου xcxi TCOV συμφωνιών των 
33 Απόφαση Langnese-ΐφ GmbH της 23.12.1992, ΕΕ της 26.7.1993, σελ. 19. 
48 
πρατηρίων βενζίνης, «ο προμηθευτής παρέχει στο μ,επχπχυλητή ειδικά οικονομικά ή 
χρηματοδοτικά πλεονεκτήματα καταβάλλοντος κεφάλαια χωρίς υποχρέωση 
επιστροφής, παρέχοντας ή μεσολαβώντας για δάνεια με ευνοϊκούς όρους, 
ενοικιάζοντας οικόπεδα ή χοίρους για την εγκατάσταση του εστιατορίου ή του 
πρατηρίου βενζίνης, θέτοντας στη διάθεση του τεχνικές εγκαταστάσεις ή εξοπλισμό, 
ή προβαίνοντας σε. άλλες ευνοϊκές επενδύσεις για το μετ(ΐπωλητή...» (13ο σημείο της 
αιτιολογικής σκέψης). «Με TCX οικονομικά και χρημ,ατοόοτικά πλεονεκτήματα που 
εξασφαλίζει ο προμηθευτής στο [ΐεταπωλητή, διευκολύνεται σηιιαντικά η ανέγερση 
ή ο εκσυγχρονισμός TCOV εστιατορύον και πρατηρίων βενζίνης xrxi η συντήρηση και 
λειτουργία τους· [...] η υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας κexι η επιβαλλόμενη 
απαγόρευση ανταγωνισμχΥύ, παρακινεί το μεταπωλητή να συγκεντρώνει τις 
δραστηριότητες του πώλησης, με όλα TCX μέσα που έχει στη διάθεση του στα 
προϊόντα που προβλέπει η συμφωνία· [...] τέτοιες συμφωνίες οδηγούν σε στενή και 
μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ TCOV συ|ΐβαλλο|ΐένων μερο')ν, που επιτρέπει τη 
βελτύυση TCOV προϊόντων και της εξυπηρέτησης TCOV πελe^τcί)v εκ μέρους του 
μεταπωλίμή· [...] επιτρέπουν τον μακροπρόθεσμο προγραμ|ΐατισμ.ό των πωλήσεων 
και, <ος εκ τούτου, την αποδοτικότερη οργάνωση της παραγιογής και της διανομής· 
[...] υπό την πίεση του ανταγωνκηιού μεταξύ προϊόντίον οιπό διάφορες μάρκες, οι 
ενδιαφερόμενοι είναι υποχρεωμένοι να προσαρμόζουν ιτυνεχώς τον αριθμό και τα 
χαρακτηριστικά των εστιατορίων και των πρατηρύον βενζίνης ανάλογα με τις 
επιθυμίες της πελατείας» ( 15ο σημείο της αιτιολογικής σκέψης). Για vex εποκρεληθεί 
από τα αντικειμενικά αυτά πλεονεκτήμχχτα, η αποκλειστική διανομή ζύθου ή 
καυσίμχον CTTCX πρατήρια βενζίνης Ocx πρέπει vex περιορίζεται CTTCX σημεχα πο')λησης 
που αναφέρονται στη συμφωνία, περιορισμός που δεν υπάρχει στην περίπτωση των 
συμφωνιών αποκλειστικής προμήθειας γενικά. Έτσι, για vex διασφαλιστεί η 
εμπορική ελευθερία TCOV μεταπωλητοόν και η πρόσβαση TCOV άλλων προμηθευτών στο 
λιανικό εμπόριο, επιβάλλονται περιορισμοί ως προς τη διάρκεια ενώ το φάσμα των 
προϊόντων που μπορεί να καλύπτεται από συμφωνύχ αυτού του είδους θα πρέπει 
vex καθορίζεται ρψ,ά. θα πρέπει να παρατηρηθεί οτι οι συμφωνίες προμήθειας ζύθου 
στα μικρά ζυθοπχυλεύχ δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση που προβλέπει το άρθρο 85, 
παράγραφος 1 της Συνθήκης34. 
Συμφωνίες επιλεκτικής διανομής 
127. Οι συμβάσεις επιλεκτικής διανομής περιέχουν (τυνήθως αμοιβαία δέσμευση 
των μερ<ί)ν βάσει της οποίας ο κατασκευαστής αναλαμβάνει την υποχρέωση να 
προμηθεύει μόνο μετ<χπωλητές που Ocx πληρούν ορισμένες επαγγελματικές ή τεχνικές 
προϋποθέσεις και οι εγκεκριμένοι προμηθευτές, από την πλευρά τους, αναλαμβάνουν 
την υποχρέωση vex μην π<υλούν ή να μη προμηθεύονται συμβατικά προϊόντα από 
χονδρεμπόρους ή λιανέμπορους που δεν αποτελούν τμήμα του επίσημου δικτύου. 
Η προσφυγή σε σύστημ,α επιλεκτικής διανομής είναι, συνήθως, συνδεδεμένη με. τη 
φύση του προϊόντος. 
128. Με βάση τη διοικητική πρακτική της Επιτροπής και τη νομολογία του 
Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, μπορούμε, vex διακρίνουμε τρία είδη επιλεκτικής 
διανομής, καθένα από TCX οποία χαρακτηρίζεται από τη λιγότερο ή περισσότερο 
περιοριστική (ρύση TCOV σχετικοχν κριτηρίων που εφαρμόζονται35. 
34 
35 Σημείο 40 της ανανοίνοχιης της Κπιτροπής σχετικά με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 
1983/83 και (F.OK) 1984/83 της Ι-πιτρυπής της 22ας Ιουνίου 1983. ME C 121 της 13.5.1992. 
Δεδομένου ότι η επιλεκτική διανομ,ή δεν καλύπτεται από κανένα κανονισμό απαλλαγής κατά 
49 
i) Δίκτυα που δημιουργούνται (χποκλειστικά με την εφαρμογή ποιοηκ(ύν 
κριτηρύυν. Λυτό το είδος επιλεκτικότητας βασίζεται (7ε αντικειμενικά 
κριτήρια, με στόχο τον καθορκηιό του επιπέδου επαγγελματικώνπροσόντων 
που υποτίθεται ότι διαθέτει ο διανομέας ή το προσωπικό του, καθώς και τις 
τεχνικές κ(χι λειτουργικές προϋποθέσεις που θα πρέπει να πληροί κάθε. 
εγκεκριμένο σημ,είο πώλησης. Σε νομικό επίπεδο, η Επιτροπή χρησιμοποίησε, 
emo τις πρώτες ήδη αποφάσεις της για το θέμα αυτό, την εφαρμογή μιας 
«πραγματιστικής ερμηνείας» ούμ,φωνα με την οποία η απαγόρευση που 
περιέχει το άρθρο 85, παράγρίκρος 1, δεν καλύπτει, καταρχάς, τέτοια 
συστήματα διανομής OTCXV η αποδοχή TCOV μεταπολιτών πληροί τις ακόλουθες 
τρεις προϋποθέσεις36. Καταρχάς, τα αντικειμενικά κριτήρια ποιοτικής φύσης 
θα πρέπει vex είναι ανάλογα με τη φύση TCOV εν λόγω προϊόντων (αρχτ} της 
αναγκαιότητας/1. Δεύτερον, δεν θα πρέπει να βασίζονται σε. υπερβολικές 
απαιτήσεις σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο, δηλαδή τη διατήρηση ενός 
ειδικευμένου εμπορίου που vex μπορεί να διασφαλίσει την πώληση, με τους 
καλύτερους δυνατούς όρους, TCOV συμβ(χτικο')ν προϊόντων (αρχή της 
αναλογικότητας). Τρίτον, TCX κριτήρια ποιοτικής επιλογής θα πρέπει να 
κcxθoρίζovται κατά ενιαίο τρόπο έναντι όλων των jr,i0exvei)v μεταπωλητών και 
να εφαρμόζονται έτσι ο'κττε vex μη γίνονται διακρίσεις (αρχή της μη 
διάκρισης). 
36 
37 κατηγορία, οι παρατηρήσι ις που αφορούν αυτή τη μορφή διανομής στο παρόν κεφάλαιο 
βασίζονται στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και του 1 Ιροποδικείου, καθώς και 
στην πρακτική λήψης «οηκι/ισεων της Επιτροπής. Οι σημαντικότερες απο<|ΗΧσεις τις οποίες 
εκδίκασε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο είναι οι ακόλουθες: Metro / της 
25.10.1977, υπόθεση 26/76,Συλλ.Ι977. σ.1875· L'Orèal της 11.12.1980, υπόθεση 31/80, 
Συλλ. 1980. σ.3775· Lancôme της 10.7.1980, υπόθεση 99/79. Συλλ. 1980, σ. 2511· Salonia της 
16.6.1981.υπό0»ση 6/80, Συλλ. 1981. α. 1574· Demo-Studio Schmidt της 11.10.1983, υπόθεση 
210/81,Συλλ. 1983, a.MAS-AEG/Telefunken της 25.10.1983, \>ποθεση 107/82,Συλλ. 1983,σ.3151· 
Binon της 3.7.1985, υπόθεση 243/83, Συλλ. 1985, σ.2034; Ford Werke //της 17.9.1985, τιπόθεση 
25 και 26/84, Συλλ. 1985. σ.2725· ΕΎΑ κατά DK Investment της 10.12.1985, υπόθεση 31/85, 
Συλλ. 1985, σ. 3933· Metro II της 22.10.1986, υπόθεση 75/84. Συλλ. 1986, σ. 3076· Vichy της 
27.2.1992, υπόθεση Τ-19/91. Όσον αφορά τις αποφάσεις της Επιτροπής βλέπε: Kodak, ΕΕ 
L 147 της 7.7.1970. σ.24· Omega. ΕΕ L 242 της 5.11.1970, σ. 22· Bayerische Motoren Werke, 
ΕΕ L 29 της 3.2.1975, σ.1· SABA Ι. ΕΕ L 29 της 3.2.1976, σ.19· Junghans, ΕΕ L 30 της 
2.2.1977, σ.10· Krups, ΕΕ 120 της 13.5.1980. σ.26· Hasselblad, ΕΕ L 161 της 12.6.1982, σ.18· 
AEG/Telefunken, ΕΕ L 117 της 30.4.1982. σ.15· Ford Werke, ΕΕ L 327 της 24.11.1983, σ.31· 
Murât. ΕΕ L 348 της 10.12.1983. σ.15· SABA IL ΕΕ L 376 της 31.12.1983, σ.41· IBM Personal 
Computer. ΕΕ L 118 της 5.4.1984. σ.24· Grohe, ΕΕ L 19 της 23.1.1985. σ.17· Ideal Standard, 
ΕΕ L 20 της 24.1.1985, σ.38· Grundig. ΕΕ L 233 της 30.8.1985. σ.1· Ivoclar, ΕΕ L 369 της 
31.12.1985. σ.Ι· Villeroy Λ- Boch. ΕΕ L 376της 31.12 1985. σ.Ι5· Vichy, ΕΕ L 75 της21.3.1991, 
0.57· Yves Saint Laurent Parfums. ΕΕ L 12 της 18.1.1992. σ.24· Givenchy. ΕΕ L 236 της 
19.08.1992. «.II. 
Το γενικό αυτό συμπέρασμα δεν θα πρέπει πάντι»>ς να είναι κατηγορηματικό σε ορισμένες 
ιδιαίτερες περιπτχίχτεις όπου η εξεταζόμενη αγορά είναι τόσο άκαμπτη και διαρθρωμένη, 
εξαιτίας κυρίυκ; του σωρευτικού αποτελέσματος που απορρέει από τον πολλαπλασιασμό 
δικτύισν επιλεκτικής διανομής, ο'κιτε το στοιχείο ανταγοινισμού που πρέπει να ενυπάρχει σε 
τέτοια συστήματα να μην επαρκεί για τη διατήρηση ενός αποτελεσματικού ανταγωνισμού. 
Σε τέτοιες περιπταχτεις, το εν λόγο» σύστημα μπορεί να εμπίπτει στο άρθρο 85, παράγραφος 
1, και θα πρέπει τότε να εξεταστεί βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
Στο σημείο αυτό, η Επιτροπή επέδειξε μέχρι σήμερα συνολικά ε\»νοϊκή στάση έναντι των 
δικτύαχν διανομής που δραστηριοποιούνται στον τομέα τοτν προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, 
και ορισμένοι ειδικοί™ προϊόντων (για παράδειγμα προϊόντα του τύπου) και ορισμένων 
προϊόντος πολυτελείας. 
50 
ϋ) Δίκτυα η πρόσβαση CTTCX οποία κρατείται μόνο για τους μεταπωλητές οι 
οποίοι ενώ ικανοποιούν ορισμένα ποιοτικά κριτήρια είναι επίσης 
όιατεθιμένοι vex αναλάβουν πρόσθετες υποχρεώσεις, διαφημιστικού 
χαρακτήρα που ξεφεύγουν από την εφαρμογή της «πραγματιστικής 
ερμηνείας» και εμπίπτουν στην απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1. 
Δεδομένου ότι οι πρόσθετες αυτές υποχρεώσεις επιτρέπουν να συγκεντρωθεί 
η διανομή CTTCX αποδοτικότερα σημεία πχόλησης, ορθολογικοποιώντας την 
κατανομή του κόστους ποτ» συνδέεται με τη διάδοση των προϊόντων και τη 
στήριξη των εγκεκριμένων σημείων πούλησης, τέτοια δίκτυα μπορούν συνήθως 
να επωφεληθούν emo εξαιρέσεις βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
iii) Δίκτυα στα οποία ο κατασκευαστής περιορίζει τον αριθμό των μεταπωλητών 
βάσει καθαρά ποσοτικοί κριτηρίων (βάσει του αγοραστικού δυναμικού μιας 
περιοχής) εμπίπτουν συνήθως στο άρθρο 85, παράγραφος 1. Σήμερα, η 
Επιτροπή δεν δέχεται τη δυνατότητα πe^ρoχής εξαίρεσης παρά μόνο σε. 
εξαιρετικές περιπτοκτεις38. 
Συμφωνίες δικαιόχρησης 
129. Ο κανονισμός 4087/88 καλύπτει τις συμφωνίες με τις οποίες μία επιχείρηση, 
ο δικαιοπάροχος, παρέχει σε μια άλλη, τη δικαιοδόχο, έναντι άμεσης ή έμμεσης 
χρηματοδοτικής αντιστάθμισης, το δικαίωμχχ εκμετάλλευσης μιας δικαιόχρησης με. 
στόχο την ε|ΐπορία τύπων προϊόντων και/ή καθορισμένων υπηρεσιών. Με. τη σειρά 
της, η έννοια της δικαιόχρησης αναφέρεται στο πλαίσιο αυτό σε. ένα σύνολο 
δικαιωμχχτων βιομηχανικής ή πνευματικής ιδιοκτησίας (σήματα, εμπορικές 
επωνυμίες, πινακίδες, σχέδια και πρότυπα, συγγραφικά δικαιώματα, τεχνογνωσία 
ή ευρεσιτεχνίες) με. στόχο την εκμετάλλευση τους για μεταπώληση προϊόντων ή την 
παροχή υπηρεσιών σε. τελικούς καταναλαττές. Τρία κύρια στοιχεία χαρακτηρίζουν 
μία δέσμη όικαιόχρησης, (i) η χρήση μιας κοινής επωνυμίας ή διακριτικού τίτλου και 
η ενιαία παρουσίαση TCOV εγκαταστάσεων, (ii) η διάθεση από τον δικαιοπάροχο 
τεχνογνωσίας και (iii) η συνεχής προμήθεια από τον δικαιοπάροχο εμπορικής ή 
τεχνικής υποστήριξης. 
130. Ο κανονισμός αριθ. 4087/88 ξεκινά cmo την c^ρχή σύμφωνα με την οποία «οι 
ρήτρες που είναι ουσιαστικές είτε για τη διατήρηση της κοινής ταυτότητας και της 
εμπορικής φήμης του δικτύου, είτε για την προστασία της τεχνογνωσίας και της 
βοήθειας που παρέχονται από τον δικαιοπάροχο έναντι των ανταγωνιστών» (11ο 
σημείο της αιτιολογικής σκέψης) δεν καλύπτονται από το άρθρο 85, παράγραφος 1. 
Ιδιαίτερα, το άρθρο 3, παράγραφος 2, αναφέρει μία σειρά υποχρεώσεων που 
ξεφεύγουν από την προαναφερθείσα απαγόρευση. Πρόκειται ιδιαίτερα για την 
υποχρέωση (i) vex παρακολουθεί επαγγελματική κατάρτιση που διοργανώνει ο 
δικαιοπάροχος, (ii) να εφαρμόζει τις εμπορικές μεθόδους που έχει επινοήσει ο 
δικαιοπάροχος, (iii) vex συμμ.ορφο')νεπχι με. TCX πρότυπα που έχει ορίσει ο 
δικαιοπάροχος όσον αφορά τον εξοπλισμό και την εμφάνιση TCOV υπαγόμενων στη 
σύμβαση χιυρων ή/και μ.ετα(μορικο)ν μέσων, (iv) vex επιτρέπει στον δικαιοπάροχο τη 
διενέργεια ελέγχων για την τήρηση TCOV προαναφερθεισών προδιαγραφών, (ν) να μη 
μεταβάλλει τον τόπο εγκατάστασης TCOV υπαγομένων στη σύμβαση χο')ρων χωρίς τη 
συγκατάθεση του δικαιοπάροχου, (vi) να μη μεταβιβάζει χωρίς τη συγκατάθεση του 
38 
Βλέπε, για παράδειγμα, τον κανονισμό αριθ. 1475/95 σχετικά με τη διανομή αι»τοκινητων. 
51 
δικαιοπάροχου τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη 
συμφωνία οικαιόχρησης, (vii) να μην κοινολογεί σε. τρίτους την τεχνογνωσία που 
του έχει παράσχει ο δικαιοπάροχος, ακόμη και μετά τη λήξη της συμφωνίας, και 
εφόσον δεν έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση, (viii) vex κοινοποιεί στο δικαιοπάροχο, 
σε μη αποκλειστική βάση, τις βελτιώσεις που είναι αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης 
της τεχνογνωσίας, (ix) vex μη χρησιμοποιεί τΐ|νπαραχωριιΟείσα τεχνογνωσία από τον 
δικαιοπάροχο για άλλους σκοπούς εκτός της εκμετάλλευσης της δικαιόχρησης, (χ) 
να ενημερώνει τον δικαιοπάροχο σχετικά με τις παραβιάσεις TCOV παραχωρηθέντων 
δικαιωμάτων βιομηχανικής ή πνευματικής ιόιοκτησίίχς και vex ενεργεί δικαστικά 
ε.vexvτίov TCOV π.cxρc^ιβc^τcί)v όπου είναι απαραίτητο. 
131. Ωστόσο, τέτοιες συμφοννίες μπορούν vex περιέχουν ρήτρες που vex περιορίζουν 
τον ανταγωνισμό όπως η χορήγηση αποκλειστικής περιοχής στους δικαιοδόχους ή 
Τ) υποχρέωση για τους δικαιοδόχους vex μη πωλούν ή vex χρησιμοποιούν, στο πλαίσιο 
της παροχής υπηρεσιών, ανταγωνιστικά προϊόντα. Οι περιορισμοί αυτοί εμπίπτουν, 
καταρχάς, στο άρθρο 85, παράγραφος 1, αλλά μπορούν, κάτω από ορισμένες 
προϋποθέσεις, vex εξαιρεθούν. Ως προς το σημείο αυτό, στο πλαίσιο του κανονισμού 
αριθ. 4087/88 τα μειονεκτήματα που συνεπάγονται ενδεχόμενοι περιορισμοί του 
ανταγωνισμού αξιολογούνται σε σχέση μ.ε TCX θετικά αποτελέσματα που μπορεί 
επίσης να υπάρχουν. Αναγνωρίζεται, πράγματι, ότι TCX πλεονεκτήματα αυτά ιμπορούν 
να βελτιώσουν τη διανομή «στο μέτρο που παρέχουν στους δικαιοδόχους τη 
δυνατότητα να συγκροτούν ένα ομοιόμορφο δίκτυο με περιορισμένες μόνο 
επενδύσεις, πράγμα που μπορεί vex ευνοεί την είσοδο νέων ανταγωνιστών στην 
αγορά, ειδικότερα στην περίπτωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αυξάνοντας έτσι 
τον οριζόντιο ανταγωνισμό. Ππιτρέπουν, επίσης, σε ανεξάρτητ(τυς εμπόρους να 
ιδρύουν με γρήγορο ρυθμό καταστήμχιτα, και με περισσότερες πιθανότητες απ'όσες 
θα είχαν χωρίς την πείρα και τη βοήθεια του δικαιοπάροχου. Έχουν έτσι τη 
δυνατότιττα vex ανταγιονίζονται αποτελεσμ.ατικότερα τις μεγάλες επιχειρήσεις 
διανομής» (7ο σημείο της αιτιολογικής σκέψης). Για τους καταναλωτές, εξάλλου, η 
όικαιόχρηση συνδυάζει TCX πλεονεκτή|ΐατα που συνδέονται με ένα συνεπές και 
ομ,οιογενές δίκτυο διανομής (που εγγυάται τη συνεχή ποιότητα TCOV προϊόντων και 
των υπηρεσιο>ν) με την ύπαρξη αυτόνομων εμπόρων που ενδιαφέρονται προσωπικά 
για την αποδοτική λειτουργία TCOV επιχειρήσεχον τους (8ο (τημείο της αιτιολογικής 
σκέψης). 
132. Ο κανονισμός αριθ. 4087/88 δεν καλύπτει ούτε. τις συμφωνίες δικαιόχρησης 
στις οποίες συμμετέχουν περισσότερες c^π,ό δύο επιχειρήσεις, ούτε τις συμφωνίες 
βιομηχανικής δικαιόχρησης xcxi όικαιόχρησης χονδρικού ε»μπορίου, ούτε τις 
συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστού9. 
III. Αξιολόγηση των κυριοτέρων κάΗετοιν περιορισμών 
133. Οι διάφοροι κάθετοι περιορισμοί συγκεντρο')νοντ(χι και εξετάζονται 
συστηματικά σε σχέση με κάθε είδος συμφωνίας κίχι με την ακόλουθη σειρά: (α) 
39 Αντίθετα, ο κανονισμός 4087/88 καλύπτει τις συμχροτνίες κύριας δικαιόχρησης με τις οποίες 
ο δικαιοπάροχος παρέχει στον κύριο δικαιοδόχο, έναντι χρηματοδοτικής αντιστάθμισης, το 
δικαία)μα εκμετάλλευσης μιας δικαιόχρηαης ενόψει σύναψης συμηχιτνκίιν δικαιόχρησης με 
τρίτους (τους δικαιοδόχους). 
52 
ρήτρες που παρέχουν εδαη^ική προστασία στους συ|ΐβαλλόμενους, (β) υποχρεώσεις 
του διανομέα σε θέματα προμήθειας, περιλαμβανομένων και των εξαρτημένων 
ρητρών πο')λησης, (γ) υποχρεώσεις του διανομέα σε θέματα πωλήσεων, 
περιλαμβανομένων TCOV ριπρών που επηρεάζουν την πολιτική τιμχόν, (δ) ρήτρα μη 
ανταγωνισμού που επιβάλλεται στο μεταπωλητή, (ε) υποχρεώσεις που περιορίζουν 
την πελατεία που δικαιούται vex προμηθεύει ο διανομέας. 
εδαφικοί περιορισμοί 
Συμφωνίες αποκλειστικής διανομής 
134. Η εδαφική προστασία που απορρέει από την αντιπροσωπεία που 
παραχωρείται στον αποκλειστικό διανομέα μπορεί να ποικίλλει, σε κάθε. περίπτωση, 
ανάλογα με. την αυιττηρότητα των ρητρών που προορίζονται vex προστατεύσουν την 
αποκλειστικότητα. Έτσι, η προσέγγιση που ακολουθούν η Επιτροπή και το 
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο συνίσταται στη διάκριση ανάλογα με. το exv το αντικείμενο 
ή το αποτέλεσμα TCOV εν λόγω ρητροΥν είναι vex παρέχεται στο διανομέα απόλυτη ή 
σχετική μόνο εδαφική προστασία. 
135. Ο κανονισμός αριθ. 1983/83 εντοπίζει δύο καταστάσεις που αντιπροσωπεύουν 
απόλχπη εδαφική προστασία. II πρώτη είναι όταν «οι καταναλωτές είναι δυνατόν 
να προμηθεύονται τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση στην περιοχή ισχύος 
της μόνον από τον αποκλειστικό διανομέα xexi δεν υπάρχουν έξω από την περιοχή 
ισχύος της σύμβασης εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού« (άρθρο 3, σημείο (γ)). Το 
άρθρο 3, σημείο (δ) καθορίζει τη δεύτερη κατάσταση όταν ένα από τα μέρη εμποδίζει 
τις παράλληλες εισαγατγές στην παραχωρηθείσα περιοχή. Η άσκηση των 
δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας για την παρεμπόδιση εισαγωγών «προϊόντων 
που προβλέπονται στη σύμβαση και CTTCX οποία έχει επιτεθεί νόμιμο σήμα ή έχουν 
τεθεί νόμιμα στο εμπόριο» αποτελεί κλασικό παράδειγμα (άρθρο 3, σημεία (δ) και 
1)). Η πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής εντόπισε ορισμένους ιδιαίτερους 
περιορισμούς που καταλήγουν στην παρεμπόδιση του παράλληλου εμπορίου, όπως 
αυτούς που επηρεάζουν την ισχύ της εγγύησης του κατασκευαστή40 ή των «κυρίων 
υπηρεσιών» που συνδέονται με την προμήθεια TCOV προϊόντων41. 
Ορισμένες πρακτικές διαφοροποιήσεις TCOV προϊόντίον ή TCOV τιμχόν ανάλογα με. τη 
γεωγραφική αγορά προορισμού μπορούν επίσης vex εμπίπτουν στην υπόθεση 
(χυτή4". Τέτοιοι εδαφικοί περιορισμοί εμπίπτουν συνήθως στο άρθρο 85, παράγραφος 
1 κ(χι δεν δικαιολογούν μ.εμον(υμένη εξαίρεση βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
Κατά τον ίδιο τρόπο, η Επιτροπή παραπέμπει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο 
40 
42 Βλέπε ειδικότερα την υπόθεση Zaiuissi (ΙΈ αριθ. L 322 της 16.11.1978) καθώς και τη θέ.ση 
ποτ» ενέκρινε η Επιτροπή στις υποθέσεις Matsushita Electrical Trading Company (Δωδέκατη 
Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 1982, σημείο 77) Ford Garantie Deutschland 
(Δέκατη τρίτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 1983, σημεία 104 έως 106), Fiat, 
(Δέκατη τέταρτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγοχνισμού, 1984, σημείο 70) και, γενικά, τις 
σκέψεις που αναφέρονται στη Λέχατη ΈχΘεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 1986, 
σημείο 56. 
Βλέπε σημείο 45 της Αεχατης εννατης ΈχΟεσης επί Ώ/ς πολιτικής ανταγωνισμού, σχετικά με 
την υπόθεση ΑΚΖΟ ( \mtings. 
Μια τέτοια πρακτική εξετάστηκε στο πλαίσιο της απόφασης Zera/Montedison της 22.6.1993 
(ΕΕΕΚ αριθ. L 272 της 4.11.1993. σελ. 28). 
53 
συστηματικά τις συμφωνίες οιποκλειστικής διανομής που περιέχουν περιορισμούς 
στην επανεξαγωγή του προϊόντος προς κράτη μέλη της ΕΕ43. Έτσι, για παράδειγμα, 
θα ήταν αντίθετο με τις δ^τάξεις του άρθρου 85 vex εξαρτάται η χορήγηση έκπτωσης 
υπό την προϋπόθεση τα υπαγόμενα στη σύμβαση προϊόντα vex μ,ην επανεισάγονται 
προς άλλα κράτη μέλη44. Επίσης, ορισμένα μέτρα με στόχο τη διασφάλιση 
συμπληρωματικής προστασίας του αποκλειστικού αντιπροσοΉτου μέσω πολιτικής 
διαφοροποίησης των τιμχόν εις βάρος TCOV παράλληλων εξαγωγέας κρίθηκαν από την 
Επιτροπή ασυμβίβαστες με τις απαιτήσεις του άρθρου 85, παράγραφος 345. Στο ίδιο 
πνεύμα, η Επιτροπή θεχορεί εξάλλου ότι οι συνθήκες πούλησης βάσει των οποίων οι 
αγοραστές πρέπει να καταβάλλουν την τιμή της χώρας προορισμού του προϊόντος 
αντί για αυτή που ισχύει στη χ(όρα του πωλητή, είναι πιθανό να παραβιάζουν το 
άρθρο 85". 
136. Αντίθετα, η σχετική εδαφική προστασία χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι, 
ανεξάρτητα οιπό το βαθμό έντασης της παρέχει τη δυνατότητα, για τους 
καταναλωτές, να αγοράζουν TCX υπαγόμενα στη σύμβαση προϊόντα (χπό εναλλακτικές 
πηγές σε. σχέση με τον αποκλειστικό αντιπρόσωπο και, για τους ενδιάμεσους, να 
εισάγουν παράλληλα TCX εν λόγιο προϊόντα στην παραχωρηθείσα περιοχή. 
Ειδικότερα, ο αποκλειστικός διανομέας έχει σχετική εδαφική προστασία αν η 
συμχόωνία αντιπροσώπευσης περιορίζεται: 
στην υποχρέωση του προμηθευτή να παραδίδει ορισμένα προϊόντα μόνο στον 
αποκλεκττικό αντιπρόσωπο (κανονισμός αριθ. 1983/83, άρθρο \)και «vex μην 
προμηθεύει TCX προϊόντα που προβλέπονται στη ού(ΐβαση σε καταναλωτές 
στην περιοχή ισχύος της σύμβασης» (κανονισμός αριθ. 1983/83, άρθρο 2, 
παράγραφος 1)· και 
στην υποχρέωση του αντιπροσοιπου «vex μην προβαίνει σε. διαφήμιση των 
προϊόντων που προβλέπονται στη σύμβαση, να μην ιδρύει υποκαταστήματα 
και vex μη διατηρεί αποθήκες διανομής έξω από τα όρια της περιοχής που 
αφορά τι σύμβαση» (κανονισμός αριθ. 1983/83, exρθρo 2, παράγραφος 2, 
σημείο (γ)). 
43 
44 
45 
46 Υπάρχει άφθονη νομολογία σχετικά. Για πρόσφατες υποθέσεις βλ. ειδικότερα την απόφαση 
απαγόρειισης (ΕΕΕΚ αριθ. L 222/28. 1987) που επιβεβακίιθηκε σ'όλα της τα σημεία από το 
Ευροχπαίκό Δικαστήριο (υπόθεση C-277/87, Συλλ. 1990, σ. 45) στην υπόθεση Sandoz. Την 
απόφαση επιβολής προστίμου στην υπόθεση Τφρ-Εχ (από<(>αση της 10.8.1987, ΕΕΕΚ αριθ. 
L 222/1) που »πιβ»βαίυκ» το Ευρυ»πάικό Δικαστήριο, 1987 (υπόθεση C-279/87, Συλλ. C-
279/87, Συλλ. 1990, ο. 20Ι ). Τις δυο αποικίσεις επιβολής προστίμου που εγκρίθηκαν το 1991 
στις υποθέσεις Ι ΊίιοToshiba (<ιπό(|κισητης 5.6.1991. ΕΕΕΚ αριθ. L 287 της 17.10.1991, σ. 39) 
και Gosme/Martel («ιπόφαση της 15.5.1991. ΕΕΕΚ αριθ. L 185 της 11.7.1991, σ. 23). Τις 
αποφάσεις επιβολής προστίμου που εκδόθηκαν το 1992 στις υποθέσεις 
Netwitt/Dunlop/Slazenger International (απόφαση της 18.3.1992. ΕΕΕΚ αριθ. L 131 της 
16.5.1992). VihoParker Pen (απόφαση της 15.7.1992. ΕΕΕΚ αριθ. L 233, σ. 27) και Ford 
Agricultural (απόσχιση της 15.12.1992, ΕΕΕΚ αριθ. L 20, σ. 1). 
Βλέπε τις αποφάσεις Pittsburgh ( 'anting Europe/Formica Belgium/Hertel (ΕΕΕΚ αριθ. L 72 της 
5.12.1972, σ. 35) και Sperry New Holland (ΕΕΕΚ αριθ. L 376 της 31.12.1985, σ. 26). 
Βλέπε ειδικότερα την απόφαση Distillers της 22.12.1977 (ΕΕΕΚ αριθ. L 50 της 22.2.1978, σ. 
16) όπως επιβεβαιιΜηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην απόφαση του Distillers 
Company Ltd. ε. Επιτοοπής (υπόθεση 30/78. Συλλ. 1980, σ. 2229) που πάντως δεν θεώρησε 
ότι εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτοχτη το άρθρο 85, παράγραφος 3, λόγω της έλλειψης 
κοινοποίησης βάσει του κανονισμοί» αριθ. 17/62. Βλέπε επίσης την υπόθεση Johnny Walker 
Red Laber, Δέκατη έβδομη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγοκνισμού (1987) σημείο 65. 
Βλέπε απόφαση Kodak (ΕΕΕΚ αριθ. L 147 της 7.7.1970, σ. 24). 
54 
137. Στην περίπτωση αυτή, ο προμηθευτής μπορεί μόνο vex απαγορεύσει στους 
αντιπροσώπους του να ακολουθούν ενεργή πολιτική πωλήσεως εκτός της περιοχής 
που αφορά η σύμβαση. Αυτό σημαίνει ότι οι αντιπρόσωποι υποβάλλονται σε. έμεση 
ανταγωνιστική πίεση TCOV άλλων αποκλειστικιόν αντιπροσώπων γιατί οι τελευταίοι 
αυτοί αντιπρόσωποι παραμένουν ελεύθεροι να πωλούν στους καταναλωτές ή τους 
ενδιάμεσους που βρίσκονται εκτός της περιοχής που αφορά η σύμβαση, στο βαθμό 
που πρόκειται για μη επιόκοχΟείσες αιτήσεις ανεφοδιασμού (παθητικές πωλήσεις). 
Ένα τέτοιο σύστημ,α σχετικής εδαφικής προστασίας εμπίπτει στην απαλλαγή κατά 
κατηγορία που παρέχει ο κανονισμός 1983/83. 
Συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας 
138. Ο κανονισμός αριθ. 1984/83 εξαιρεί, για περιορισμένη χρονική διάρκεια μόνο 
την υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας χωρίς παραχώρησί) περιοχής πωλήσεχον. 
Ειδικότερα, το άρθρο 2, παράγραφος 1, διευκρινίζει ότι «στον προμηθευτή δεν 
επιτρέπεται να επιβάλλεται κανένας άλλος περιορισμός του ανταγωνισμού εκτός 
(χπό την υποχρέοκτη vex μην πιολεί ο ίδιος στην κύρια περιοχή πωλήσεων, και στο 
επίπεδο διανομής του μεταπωλητή, προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση ή 
προϊόντα ανταγωνιστικά προς αυτά». Λυτό σημαίνει ότι, CTTO βαθμό που η εν λόγω 
συμφωνία εμπίπτει CTTO άρθρο 85, παράγραφος 1, ο προμηθευτής παραμένει 
ελεύθερος να ανεχροδιάζει xcxi άλλους εμπόρους εγκατεστημένους στην κύρια περιοχή 
πωλήσεχον του μεταποιητή και να δραστηριοποιείται ο ίδιος σε διαφορετικό επίπεδο 
διανομής σε. διαφορετικό επίπεδο διανομής στην εν λόγω περιοχή. Σε αντιστάθμιση, 
για να μπορεί να επαχρεληθεί από την (χπχχλλ(χγή κατά κcxτηγoρίa, η συμφωνία 
αποκλειστικής προμήθειας δεν πρέπει vex επιβάλλει στον μετίχπωλητή περιορισμούς 
ως προς την περιοχή στις προσπάθειες του vex επιτύχει πιολήσεις. Ως προς το σημείο 
αυτό, ο μ.ετ(χπο)λητής διατηρεί την ελευθερία του vex (χν(χζΐ)τεί ενεργά πηχτές εκτός 
της κύριας περιοχής π<ολήσεών του. 
139. Βάσει του άρθρου 16, αν ο προμηθευτής παραχωρεί στο μεταπωλητή 
αποκλειστική περιοχή πα>λήσεων, η εν λόγω συμφωνία πρέπει vex εξεταστεί βάσει 
τιον διατάξεων του κανονισμού αριθ. 1983/83 ενώ παύει vex εφαρμόζεται ο 
κανονισμός 1984/83. 
Συμφωνίες προμήθειας ζύθου και συμφωνίες πρατηρίων βενζίνης 
Ενώ κανένας περιορισμός ως προς την περιοχή δεν μπορεί να περιορίσει τις 
προσπάθειες να επιτύχουν πωλήσεις οι μεπχπχολητές, η συμφωνία θα πρέπει να 
καθορίζει σαφώς TCX σημεία ποόλησης OTCX οποία εφαρμόζεται. Ο μεταπωλητής έχει, 
ωστόσο, τη δυνατότητα vex αναλάβει ανταγωνιστικές όρ(χστηριότητες (χπό άλλα 
σημεία πώλησης. 
Συμφωνίες επιλεκτικής διανομής 
140. 'Οταν η είσοδος σε ένα δίκτυο επιλεκτικής διανομής βασίζεται σε. ποσοτικά 
κριτήρια, το εν λόγω σύστημ,α έχει ως αποτέλεσ|ΐα vex διασφαλίζει σε. κάθε. 
εγκεκριμένο μεταπωλητή εδαφική προστασία ανάλογη με αυτή του αποτελέσματος 
της παραχώρησης αποκλειστικής περιοχής πωλήσεων. Όπως παρατηρήθηκε 
προηγουμένως ένα τέτοιο σύστημα εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 85, 
παράγραφος 1, κ(χι συνήθ<ος δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την απαλλαγή βάσει 
του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
55 
141. Εξάλλου, ο προμηθευτής δεν μπορεί να επιβάλει στους εξουσιοδοτημένους 
διανομείς του την υποχρέωση vex μη διαθέτουν, στο εσωτερικό της κοινής αγοράς, 
τα συμβατικά προϊόντα σε τελικούς καταναλωτές λόγω του τόπου διαμονής τους. 
Επιπλέον, δεν μπορεί επίσης vex τους επιβάλει υποχρεχόσεις που μπορούν να 
καταλήξουν στη στεγανοποίηση TCOV αγορών. Ιδιαίτερα, ο κ(χτ(Χ(τκεχκχατής θα πρέπει 
να επιτρέπει στους εγκεκριμένους διανομείς του vex ανεφοδιάζονται από 
οποιοδήποτε μέλος του δικτύου διανομής του (αποκλειστικούς <χντιπροσ<όπους, 
χονδρεμπόρους και/ή εγκεκριμένους λιανοπωλητές) στο εσωτερικό της κοινής 
αγοράς. Θα πρέπει, εξάλλου, να επιτρέπει στους εγκεκριμένους διανομείς του να 
πωλούν τα προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης σε οποιοδήποτε άλλο 
μέλος του δικτύου που είναι εγκατεστημένο σε οποιαδήποτε περιοχή της 
Κοινότητας. Με άλλα λόγια, για vex εκόο'κτει αρντ|τική βεβαίωση ή απαλλαγή, η 
Επιτροπή απαιτεί οι συμβάσεις επιλεκτικής διανομής vex μη εμποδίζουν τις 
σταυρωτές παραδόσεις μεταξύ εγκεκριμένων διανομέχσν εγκατεστημένίον τόσο στην 
επικράτεια του ίδιου κράτους μέλους όσο και σε διαφ>ορετικές κοινοτικές χώρες47. 
Συμφωνίες δικαιόχρησης 
142. Tex δίκτυα δικαιόχρησης που περιλαμβάνουν εδαιρικούς περιορισμούς 
εμπίπτουν ουνήΟ<ος CTTO άρθρο 85, παράγραφος 1, κίχι μπορούν vex επωφεληθούν (χπό 
την απαλλαγή που προβλέπει ο κανονισμός αριθ. 4087/88 μ,όνο με την προϋπόθεση 
ότι οι περιορισμοί αυτοί δεν καταλήγουν στη δημιουργία απόλυτης εδαφικής 
προστασίας. 
143. Ειδικότερα, ο κανονισμός προβλέπει τη δυνατότητα για τον προμηθευτή να 
παραχωρεί στο δικαιοδόχο αποκλεκπtκή περιοχι) πωλήσεων και, για το σκοπό αυτό, 
εξαιρεί μία σειρά υποχρεώσεων που έχουν ως στόχο vex περιορίσουν τις 
δραστηριότητες του δικαιοπαρόχου στο εσωτερικό της παραχωρούμενης περιοχής 
και αυτές του δικαιοδόχου εξ(ο οιπό την εν λόγω περιοχή48. 
47 
48 Στο βαθμό όπου μπορεί να επηρασθεί το εμπόριο μεταξύ κρατούν μελο')ν, η Επιτροπή απαιτεί 
επίσης να μπορούν να πραγματοποιούνται σταυρωτές πωλήσεις μετάξι» συγκεκριμένων 
μελο'ιν δικτύου εγκατεστημένοι στην ΕΕ και μελ(ί>ν εγκατεστημένων σε χοχρες που έχουν 
δημιουργήσει ζυΛ'η ελευθερυτν συναλλαγοιν ή σε άλλες τρίτες χο»ρες. 
Πρόκειται ιδιαίτερα για την «υποχρέυχιη του δικαιοπάροχου, όσον αψορά συγκεκριμένη 
περιφέρεια της κοινής αγοράς, στην περιοχή της σύμβασης: 
να μη παραχωρεί σε τρίτοι»ς το δικαίωμα να εκμεταλλεύονται μέρος ή το σύνολο 
franchise. 
να μη εκμεταλλεύεται ο ίδιος το franchise ή, με παρόμοιο σύστημα, να προμηθεύει 
ο ίδιος τα προϊόντα ή να παρέχει τις υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο του 
franchise. 
να μη προμηθεύει ο ίδιος σε τρίτους τα προϊόντα του δικαιοπάροχου» 
(άρθρο 2. σημείο α)). Εξάλλου, ο δικαιοδόχος μπορεί να υποβάλλεται στην 
υποχρέωση «να εκμεταλλεύεται το franchise μόνο με βάση τους υπαγόμενους στη 
σύμβαση χοίρους» (άρθρο 2. σημείο γ)). Εξάλλου, ο δικαιοδόχος μπορεί να 
υποβάλλεται στην υποχρέοκτη «να απέχει από την προσέλκυση πελατών εκτός της 
περιοχής της συμβάσεως για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που αποτελούν το 
αντικείμενο του franchise» (άρθρο 2. σημ*ίο δ)). Στην περίπτωση του κτιρίου 
δικαιοδόχου, το άρθρο 2. σημείο β) εξαιρεί «την υποχρέοκτη του κύριου δικαιοδόχου 
να μη συνάπτει συμφοη'ίες franchise με δικαιοδόχους εγκατεστημένους εκτός της, 
βάσει της συμβάσεο>ς. περιοχής δικαιοδοσίας του». 
56 
144. Αντίθετα, αν οι συσμ,βαλλόμενοι εμποδίζουν τους τελικούς καταναλωτές, 
άμεσα ή έμμεσα49, να λάβουν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που αφορά η σύμβαση 
λόγω του τόπου διαμονής τους ή αν χρησιμοποιούν τις διαφορές των προδιαγραφών 
σχετικά με αυτά τα προϊόντα ή αυτές τις υπηρεσίες στα διάφορα κράτη μέλη (όστε 
να στεγανοποιήσουν ιις αγορές, ο κανονισμός παύει να εφαρμόζεται. Ηξάλλου, 
πάντα μ,ε στόχο την πρόληψη της στεγανοποίησης των αγορών, ο κανονισμός αριθ. 
4087/89 διευκρινίζει ότι οι εν λόγω συμφωνίες όεν πρέπει να περιορίζουν τις 
σταυρωτές παραδόσεις τόσο μεταξύ μελών του δικτύου δικαιόχρησης όσο και 
μεταξύ τους και μελίόν άλλων δικτύων που είναι ενδεχομένως εγκατεστημένα 
παράλληλα από τον ίδιο δικαιοπάροχο50. 
Υποχρεώσεις σε θέματα προμήθειας 
Συμφωνίες αποκλειστικής διανομής 
145. Ο κανονισμός 1983/83 εξαιρεί την υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας, 
δηλαδή «την υποχρέωση να προμηθεύεται τα προϊόντα που προβλέπονται στη 
σύμβαση μόνο από τον άλλο αντισυμβαλλόμενο» (άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 
β)), στο βαθμό που η υποχρέωση αυτή συμφωνείται «μόνο για τη διάρκεια ισχύος 
της σύμβασης» (8ο σημείο της αιτιολογικής σκέψης). 
146. ( )ι ρήτρες εξαρτημένων πωλήσεων δεν θεωρούνται ασυμβίβαστες με το άρθρο 
85, παράγραψος 3. 
147. Εξάλλου, το άρθρο 2, παράγραφος 3, σημείο α) του κανονισμού αριθ. 1983/83 
απαριθμεί, ενδεικτικά, και άλλες υποχρεώσεις σε θέματα προμ,ήθειας που [Απορούν 
να επιβληθούν στον αποκλειστικό διανομέα. Πρόκειται ειδικότερα για ρήτρες που 
επιβάλλουν στον αντιπρόσωπο να προμηθεύεται ελάχιστες ποσότητες και/ή να 
προμηθεύεται πλήρεις σειρές συμβατικίόν προϊόντων. Καταρχάς, οι υποχρεώσεις 
αυτές δεν θεωρούνται ως περιορισμοί με την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1. 
θα πρέπει πάντως να μη «διατυπώνονται ή εφαρμόζονται έτσι (όστε να συνιστούν 
μη επιτρεπόμενους περιορισμούς του ανταγωνισμού»51. Έτσι, για παράδειγμα, η 
υποχρέωση αγοράς ελάχιστων ποσοτήτων θα μπορούσε να παράγει, στην πράξη, τα 
ίδια αποτελέσματα με μία ρήτρα μη ανταγωνισμού και θα έπρεπε στην περίπτωση 
αυτή να εξεταστεί αν η συμφωνία, στο οικονομικό πλαίσιο στο οποίο θα υλοποιηθεί, 
μπορεί vet παρεμποδίσει αισθητά την πρόσβαση στην αγορά ανταγωνιστικών 
προμηθευτών. Λν υπάρχει στην περίπτωση αυτή τέτοιο εμπόδιο, η συμφωνία παύει 
να πληροί τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση απαλλαγής, ακόμη και σε ατομική 
βάση. 
49 
50 Σε ό,τι αφορά τους έμμεσους περιορισμούς, θα πρέπει να αναφερθεί το άρθρο 4, σημείο β), 
του κανονισμού σύμφορα με το οποίο, όταν ο δικαιοπάροχος επιβάλλει στο δικαιοδόχο να 
διασφαλίσει μια εγγύηση για τα προϊόντα του δικαιοπάροχου, η υποχρέωση αυτή μπορεί να 
επωφεληθεί από την απαλλαγή κατά κατηγορία εφόσον ισχύει επίσης και για τα προϊόντα 
που πωλούνται στην κοινή αγορά <uro άλλα μέλη του δικτύου δικαιόχρησης ή από άλλους 
διανομείς που παρέχουν παρόμοια εγγύηση. 
Άρθρο 4, σημείο α). Παράδειγμα παράλληλης διανομής αποτελεί η συνύπαρξη ενός δικτύου 
δικαιοδόχοι με ένα δίκτυο εγκεκριμένοι διανομέα/ν. Βλ. για το θέμα αυτό την απόφαση 
Charles Jourdan (EEEK L 35 της 7.2.1989, σ. 11). 
Βλ. ειδικότερα την ανακοίνοκιη σχετικά με τους κανονισμούς ΕΟΚ αριθ. 1983/83 και ΕΟΚ 
αριθ. 1984/83 της 22ας Ιουνίου 1983 (REEK C 101 της 13.4.1984, σ. 2), σημείο 19. 
57 
Συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας 
148. Η υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας αποτελεί το κύριο στοιχείο που 
χαρακτηρίζει τις συμφωνίες στις οποίες αναφέρεται η απαλλαγή κατά κατηγορία 
που προβλέπεται από τον κανονισμό αριθ. 1984/83. Βάσει του προπου άρθρου του, 
το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού περιορίζεται μόνο στις συμφωνίες στις οποίες 
ο μεταπωλητής δέχεται vex καλύπτει το σύνολο των αναγκίόν του με συμβατικά 
προϊόντα τα οποία προμηθεύεται (χπό τον αντισυμβαλλόμενο52. Σε. ορισμένες 
περιπτίόσεις, συμφωνίες μερικού ανεχμοόιασμού χρειάζονται απαλλαγή σε ατομική 
βάση που, ελλείψει άλλων περιορισμών ασυμβίβαστων με το άρθρο 85, παράγραφος 
1, χορηγείται. Αντίθετα, το πεδίο εφαρμογής του κανονισμ,ού εκτείνεται στις 
συμφωνίες που περιέχουν αγγλική ρήτρα, δηλαδή ρήτρα που επιτρέπει στο 
μεταπωλητή να αγοράσει τα εν λόγω προϊόντα (χπό άλλους προμηθευτές όταν τα 
προσφέρουν σε πλεονεκτικότερες τιμές ή με πιο συμφέροντες όρους απ'ό,τι ο 
εταίρος5'. Ο μετίχπωλητής απαλλάσσεται επίσης από την υποχρέωση αποκλειστικής 
προμήθειας στην περίπτωση όπου ο αντισυμ,βαλλόμένος δεν είναι σε. θέση να 
πραγματοποιήσει τις παραδόσεις του. 
149. Η απαλλαγή κχχτά κατηγορία παύει να ισχύει σε περίπτωση εξαρτημένίον 
πωλήσεων, δηλαδή όταν «η υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας καλύπτει πολλά 
προϊόντα που, εκ φύσεως ή λόγω της εμπορικής χρήσης τους, δεν έχουν καμία σχέση 
μεταξύ τους» άρθρο 3,σημείο γ). Λυτό σημαίνει ότι, για να μπορούν να 
επωφεληθούν (χπό την απαλλαγή κατά κατηγορία, οι εν λόγω συμφωνίες θα πρέπει 
να αναφέρονται «σε ένα μοναδικό προϊόν ή πλήρη σειρά προϊόντων» (11ο σημείο 
της αιτιολογικής σκέψης), που διευκρινίζονται «από το σήμα ή την επωνυμία 
τους»54. Εξάλλου, για να θεωρηθεί ότι τα συμβατικά προϊόντα ανήκουν στην ίδια 
σειρά, θα πρέπει να υπάρχει μεταξύ τους σχέση που να είναι αποτέλεσμα τεχνικών 
λόγων (για παράδειγμα, εξαρτήματα, ανταλλακτικά), εμπορικ(όν λόγων (για 
παράδειγμα, προϊόντα για την ίδια χρήση) ή εμπορικών χρήσεων (προϊόντα που 
συνήθως προσφέρονται μαζί). Στην πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής, στο 
μέτρο που η εν λόγω συμφωνία επηρεάζει αισθητά τον ανταγωνισμό στις ανταλλαγές 
μεταξύ των κρατών (ΐελών, οι ρήτρες εξαρτημένων πωλήσεων δεν επωφελούνται 
συνήθως από (χπαλλαγή σε ατομική βάση. 
150. Σε ό,τι αφορά τη διάρκεια της εν λόγω υποχρέωσης, το άρθρο 3, σημείο 
δ),του κανονισμού προβλέπει ότι η απαλλαγή παύει να ισχύει όταν «η συμφωνία 
συνάπτεται για αόριστο χρόνο ή για χρονικό όιάστημ,α μεγαλύτερο από πέντε έτη». 
Η πρακτική λήψης αποφάσεων επιβεβαιώνει την αυστηρότητα της προσέγγισης της 
52 
53 
54 .Σημείο 35 της ανακοίνοκιης σχετικά με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) 
1984/83. Με άλλα λόγια, αν η υποχρέοκιη αγοράς υπάρχει μόνο για να καλύψει ένα τμήμα 
των αναγκο'ίν του μεταπωλητή, η αυμ.((Ηΐκνία δεν καλύπτεται από την απαλλαγή κατά 
κατηγορία και πρέπει να εξεταστεί αε ατομική βάση. 
Βλ. σημείο 35 της ανακοίνοκιης σχετικά μ* τοχις κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και 
(ΕΟΚ) αριθ. 1984/83. II απότιση ΒΡ Kemi-DDSF (ΕΕ L 286 της 14.11.1979, σ. 32), στο 
πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή Οεο'ίρησε ότι η αγγλική ρήτρα περιορίζει τον ανταγο>νισμό, 
θα πρέπει να ερμηνευθεί βάσει της συγκεκριμένης περίπτακιης και δεν φαίνεται, καταρχάς, 
να αντίκειται στο γενικό κανόνα που περιέχει η εν λόγω ανακοίνωση. 
Σημείο 36 της ανακοίνοκιης σχετικά με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) 
αριθ. 1984/83 της 22ας Ιουνίου 1983 (ΕΕ C 101 της 13.4.1984, σ. 2). 
58 
Επιτροπής έναντι <τυμ.φωνιών αποκλειστικής προμήθειας που συνάπτονται για 
μεγάλο χρονικά δι.άατημ.α ή που είναι αόριστης διάρκειας. 
151. Εξάλλου, ο κανονισμός αριθ. 1984/83 περιέχει ενδεικτικό κατάλογο άλλων 
υποχρεώσεων σε θέματα ανεφοδιασμού που είναι καταρχάς συμβιβάσιμες με. το 
άρθρο 85, παράγραφος Ι. Ιΐρόκειται ειδικότερα για τις ρήτρες που επιβάλλουν στο 
μετίχπωλητή να προμΐ|Οεύεται ελάχιστες ποσότητες και/ή πλήρεις σειρές προϊόντων. 
Η αξιολόγηση τους στο πλαίσιο τοπ κανονισμού αριθ. 1984/83 δεν διαφέρει 
ουσιαστικά από την αντίστοιχη για τις συμφωνίες αποκλειστικής διανομής. 
Συμφωνίες προμήθειας ζύθου και συμςχονίες πρατηρίων βενζίνης. 
Σε ό,τι αφορά την προμήθεια ζύθου, η μόνη υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας 
που μπορεί vex επιβληθεί στο μεταπωλητή είναι να ανεφοδιάζεται αποκλειστικά από 
τον προμηθευτή για ορισμένα είδη ζύθου ή για ορισμένα είδη ζύθου και άλλα ποτά 
που αφορά η σύμβαση. Ο διανομέας διατηρεί πάντως το δικαίωμα να πωλεί είδη 
ζύθου διαφορετικά (χπό αυτά που του παραδίδονται βάσει της συμφωνίας, με. την 
επιφύλαξη ότι τα πωλεί μόνο εμφιαλωμένα σε κουτιά ή με άλλη συσκευασία, θα 
πρέπει επίσης να διατηρεί την ελευθερία ανεφοδιασμού σε ό,τι αφορά τα αγαθά και 
τις υπηρεσίες εκτός των ποτών που καλύπτει η σύμβαση. II μόνη υποχρέωση 
αποκλειστικής προμήθειας που θα πρέπει να επιβάλλεται στο μεταπωλητή του 
πρατηρίου βενζίνης είναι vex προμηθεύεται αποκλειστικά απο τον προμηθευτή 
ορισμένα καύσιμα για οχήματα με βάση πετρελαϊκά προϊόντα ή τα ίδια α\π:ά 
καύσιμα καθώς και άλλα καύσιμα που καθορίζονται στη σύμβαση. Ο προμηθευτής 
μπορεί επίσης vex του επιβάλει την προμήθεια των λιπαντικοϊν του για χρήση στο 
εσωτερικό του πρατηρίου βενζίνης όταν έχει βοηθήσει το μεταπωλητή στη 
χρηματοδότηση εξοπλισμοί) αλλαγής λαδκυν ή άλλων εγκαταστάσεων λίπανσης 
οχημάτων. Καμία άλλη υποχρέωση προμήθειας δεν μπορεί να επιβληθεί στο 
μεταπωλητή. 
Συμφωνίες επιλεκτικής διανομής 
152. Για να είναι συμβιβάσιμες με το άρθρο 85, παράγραφος 1, ή να [Απορούν να 
επωφεληθούν από ίίπαλλαγή βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3, οι συμφωνίες για 
τη δημιουργία δικτύου επιλεκτικής διανομής δεν θα πρέπει vex περιέχουν ρήτρες 
αποκλειστικής προμήθειας. Πράγματι, η επιβολή τέτοιας υποχρέωσης θα είχε. ως 
συνέπεια vex παρεμποδίζει τις σταυρωτές παραδόσεις μεταξύ μελών του δικτύου και 
θα κατέληγε έτσι σε στεγανοποίηση της εν λόγω αγοράς. 
153. Αντίθετα, η Επιτροπή δέχεται ότι ο προμηθευτής μπορεί να επιβάλει στους 
συγκεκριμένους διανομείς την υποχρέωση vex προμηθεύονται άμεσα τις ελάχιστες 
ποσότητες των συμβατικών προϊόντων, με την προϋπόθεση πάντως ότι η σχετική 
ποσότητα θα διατηρείται κάτω από ένα λογικό όριο ώστε να μη μπορεί ο 
προμηθευτής, μέσω μιας τέτοιας υποχρέωσης να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα με 
αυτό που θα απέρρεε από μία ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας. Με την επιφύλαξη 
αυτή, οι συμφωνίες επιλεκτικής διανομής που περιέχουν την παραπάνω υποχρέωση 
εμπίπτουν στο άρθρο 85, παράγραφος 1, αλλά μπορούν να εξαιρεθούν βάσει της 
παραγράφου 3 του ίδιου άρθρου. 
154. Η υποχρέωση με την οποία ο εξουσιοδοτημένος διανομέας αναλαμβάνει να 
προμηθεύεται και να αποθηκεύει αντιπροσωπεντικές σειρές τον φάσματος των 
59 
προϊόντων πον καλύπτει η σύμβαση μπορεί, κατά περίπτωση, είτε να μη επιπίπτει 
στην απαγόρευση του άρθρου 85, παράγρα<|>ος 1, (ειδικότερα όταν η υποχρέωση 
αυτή δεν προστίθεται σε άλλες υποχρεώσεις διαφημιστικής (μύσης), είτε να τύχει 
απαλλαγής. 
Συμφωνίες δικαιόχρησης 
155. Οι συμηχονίες όικαιόχρησης δεν 0(χ πρέπει να περιλαμβάνουν, εις βάρος του 
δικαιοδόχου, υποχρεώσεις αποκλειστικής προμήθειας. Σχετικά με το σημείο αυτό, 
το άρθρο 4, σημείο α), του κανονισμού αριθ. 4087/88 διευκρινίζει ότι η απαλλαγή 
κατά κατηγορία ισχύει εφόσον «ο δικαιοδόχος είναι ελεύθερος να προμηθεύεται τα 
προϊόντα που (χποτελούν το αντικείμενο του franchise (χπό άλλους δικαιοδόχους· 
στην περίπτωση που τα προϊόντα αυτά διατίθενται επίσης μέσω άλλου δικτύου 
εξουσιοδοτημένων διανομ,έων, ο δικαιοδόχος πρέπει να είναι ελεύθερος να 
προμηθεύεται τα προϊόντα από (χυτούς». 
156. Αντίθετα, οι υποχρεοχτεις με τις οποίες ο δικαιοδόχος αναλαμβάνει να 
προμηθεύεται ελάχιστες ποσότητες, να προγραμματίζει εκ των προτέρ(ον τις 
παραγγελίες roi» και να διατηρεί ορισμένα ελάχιστα αποθέματα σειράς προϊόντων 
δεν θεωρούνται ως περιορισμοί του ανταγωνισμού, εφόσον δεν προχωρούν 
περισσότερο απ'ό,τι είναι (χπαραίτητο για τη διατήρηση της κοινής ταυτότητας και 
της φήμης του δικτύου (άρθρο 3, παράγραφος 1, σημείο στ)). 
Υποχρεώσεις α ε θέματα πωλήσεο>ν 
Συμφωνίες αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας 
157. // επιβολή τιμής μεταπώλησης στο όιανομέα αποτελεί παραβίαση του άρθρου 
85, παράγραφος Ι, που, με τη σημερινή νομολογία δεν δικαιολογεί απαλλαγή (βλ. 
8ο σημείο της αιτιολογικής σκέψης των κανονισμών αριθ. 183/83 και αριθ. 1984/83). 
Δεν έχει σημασία αν πρόκειται για σταθερή τιμή, ή για ελάχιστη ή μέγιστη τιμή. 
Εξάλλου, συμπεραίνεται από την πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής ότι 
οποιοσδήποτε περιορισμός Τ7|ς ελευθερίας δράσης του διανομέα σε θέματα 
εκπτώσεων ή διαφήμισης για τις διαφημιστικές εξορμήσεις του υπόκειται στην ίδια 
αξιολόγηση. Η μόνη πρακτική που γίνεται γενικά δεκτή σε θέμ,ατα τιμοτν είναι αυτή 
με την οποία ο προμηθευτής κοινοποιεί στο διανομέα του καταλόγους σιηΊστωμένισν 
τιμών η οποία, στο βαθμό που δεν ακολουθείται (χπό οδηγίες ή άλλα περιοριστικά 
συμπληρωματικά μέτρα, δεν εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 
1. 
158. Καλύπτονται επίσης (χπό το άρθρο 85 οι συμφωνίες στο πλαίσιο των οποίων 
ο αποκλειστικός αντιπρόσαιπος αναλαμβάνει να ασκεί διαφοροποιημένες τιμές 
έν(χντΐ()ρισμ,έν(ονκ(χτηγ()ρΜί)ν(χγ()ρ(ΐ(ττ(ί)ν(γΐ(χπ(χράδειγ}ΐ.(χ,παράλληλ(ονεισ(χγ(ογέων 
ή καταναλωτών εγκατεστημένων εκτός Τ7|ς παραχωρηθείσας περιοχής. 
159. Αυτό το είδος συμ,φωνιών περιέχει, ως προς τον διανομέα, διάφορες 
υποχρεώσεις σχετικά με την προώθηση των πωλήσεων. Έτσι, ο αποκλειστικός 
διανομέας υποχρεούται, για παράδειγμ/ι, να πραγματοποιεί ελάχιστο κύκλο 
εργασιών, να πραγματοποιεί διαφήμιση, να συντηρεί δίκτυο πωλήσεων, να 
διασφαλίζει ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις σε θέματα αποθήκευσης, να παρέχει 
εξυπηρέτηση μετά την πούληση, να απασχολεί προσωπικό με ορισμένα τεχνικά 
60 
προσόντα, να πωλεί τα συμβατικά προϊόντα μόνο με τα σήματα και την παρουσίαση 
που καθορίζει ο προμηθευτής. Τέτοιες υποχρεώσεις δεν καλύπτονται, καταρχάς, από 
το άρθρο 85, παράγραφος Ι55. 
Συμφωνίες προμήθειας ζύθου και συμq><ovίες πρατηρίων βενζίνης 
Καμία υποχρέωση δεν μπορεί να επιβληθεί στο μεταπωλιπή σε ό,τι αφορά τον 
καθορισμό των τιμ.ών πώλησης του ή των προσπαθειών για ειδικές πωλήσεις. 
Μολονότι ο μεταπωλητής είναι υποχρεωμένος να εμπορεύεται αποκλειστικά τα 
προϊόντα που καλύπτει η σύμβαση στο καθορισμένο σημείο πώλησης, έχει το 
δικαίωμα να διαφημίζει τις δραστηριότητες του χωρίς κανέναν εδαφικό ή άλλο 
περιορισμό. 
Συμφωνίες επιλεκτικής διανομής 
160. Ο προμηθευτής δεν μπορεί να παρέμβει κατά κανένα τρόπο για να επιβάλει 
στους διανομείς του την τήρηση ενός ορισμένου επιπέδου λιανικοϊν τιμίόν, είτε 
πρόκειται για σταθερές τιμές, είτε για ελάχιστες ή μέγιστες. Κατά τον ίδιο τρόπο, 
η Επιτροπή δεν παρέχει συνήθως απαλλαγές έναντι περιορισμών που αφορούν την 
ελευθερία του εξουσιοδοτημένου διανομέα στον καθορισμ,ό του επιπέδου εκπτώσεων 
που σκοπεύει να χορηγήιτει στους πελάτες του. Εξάλλου, το άρθρο 85 απαγορεύει 
στον προμηθευτή vex αρνηθεί την εξουσιοδότηση σε. διανομείς που έχουν όλα τα 
προσόντα, αλλά θεωρείται ότι είναι πιθανό να ακολουθούν χαμηλή πολιτική τιμών. 
161. Η Επιτροπή δέχεται να κοινοποιεί ο προμηθευτής στους εξουσιοδοτημένους 
διανομείς του σ\*νκπώμενες τιμές, με την προϋπόθεση ότι δεν θα ακολουθούνται 
από υποχρεωτικές οδηγίες ή μέτρα που υποχρεώνουν ή ενθαρρύνουν τους 
λιανοπωλητές να μη ξεφεύγουν από τις εν λόγω οδηγίες. Με. την επιφύλαξη αυτή, 
οι συστάσεις τιμών δεν θεωρείται ότι περιορίζουν τον ανταγωνισμό. 
162. Όπως παρατηρήθηκε ήδη, οι υποχρεώσεις ενεργεκόν προίόβηαης που 
επιβάλλουν στον εξουσιοδοτημένο διανομέα να πραγματοποιεί ένα λογικό κύκλο 
εργασιών, να πραγματοποιεί μια κάποια ετήσια ανανέωση των (χποθεμ,άτων και/ή 
να συνεργάζεται στο πλαίσιο διαφημιστικών ενεργειών που διοργανώνει ο 
προμηθευτής, θεωρούνται συνήθως ως συμβιβάσιμες με το άρθρο 85, παράγραφος 
3. 
Συμφωνίες δικαιόχρησης 
163. Ο κανονισμός αριθ. 4087/88 αποκλείει την απαλλαγή κατά κατηγορία αν «ο 
δικαιοδόχος υφίσταται περιορισμούς στον καθορισμό των τιμών του»56. Η αρχή 
αυτή αφορά οποιαδήποτε μορφή επιβολής τιμών μεταπώλησης (σταθερές τιμές, 
ελάχιστες ή μέγιστες τιμές). Αντίθετα, ο δικαιοπάροχος είναι «ελεύθερος να 
55 
56 Βλ. άρθρο 2. παράγραφος 3, του κανονισμού 1983/83. Ωστόσο, μια τέτοια εκτίμηση τελεί \ιπό 
την προϋπόθεση ότι οι προαναφερθείσες υποχρεο'χτεις δεν «διατί'πώνονται ή δεν 
εφαρμόζονται έτσι (ίχττε να συνιστούν μη επιτρεπόμενους περιορισμούς του ανταγωνισμού» 
(σημείο 19 της ανακοίνοχιης σχετικά με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) 
αριθ. 1984/83 της 22ας Ιουνίου 1983. |"·1· C ΙΟΊ της 13.4.1984, σ. 2). 
13ο αιτιολογικό σημείο, βλ. επίσης το άρθρο 5, σημείο ε). 
61 
προτείνει τιμές στο δικαιοδόχο [...] στο βαθμό που δεν οδηγεί σε συντονισμένες 
πρακτικές για την εφαρμ,ογή στην πράξη αυτονν των τιμών» (13ο σημείο της 
αιτιολογικής σκέψης) μεταξύ του δικαιοπάροχου και των δικαιοδόχων ή μεταξύ των 
δικαιοδόχων. (~)α πρέπει να προστεθεί ότι η Ιατιτροπή είχε απαιτήσει, στο πλαίσιο 
μιας ατομικής υπόθεσης, την κατάργηση μιας ρήτρας που απαγόρευε στο δικαιοδόχο 
να ασκεί τιμές που μπορούσαν να βλάψουν το «κύρος» των συμβατικοί προϊόντων. 
Η υποχρέωση αυτή είχε αντικατασταθεί (χπό την ένδειξη μιας συνιστώμενης μέγιστης 
τιμής την οποία μπορούσε ο δικαιοδόχος να λάβει υπόψη στο πλαίσιο των ενεργειών 
προώθησης και διαφήμισης57. 
164. Στο πλαίσιο του κανονισμού αριθ. 4087/88, οι υποχρε(ύσεις ενεργεκόν 
προ(όθησης που επιβάλλονται στους δικαιοδόχους δεν εμπίπτουν στο άρθρο 85, 
παράγραφος 1, εφόσον περιορίζονται σε ό,τι είναι (χπαραίτητο για τη διατήρηση της 
κοινής ταυτότητας και της φήμης του δικτύου. Το άρθρο 3, σημείο στ), αναφέρει 
ρητά για το θέμα αυτό τις ρήτρες με τις οποίες ο δικαιοδόχος αναλαμβάνει να 
πραγματοποιήσει ένα ελάχιστο κύκλο εργασιών, να προσφέρει σε πώληση μια 
αντιπροσωπευτική σειρά του φάσματος των συμβατικίόν προϊόντων καθώς και να 
παρέχει υπηρεσίες στο πλαίσιο της εγγύησης των προϊόντων και της εξυπηρέτησης 
των πελατ<ύν. 
165. Κατά τον ίδιο τρόπο, ορισμένες ιδιαίτερες υποχρεώσεις που αφορούν τα 
δίκτυα δικαιόχρησης και περιορίζουν τις εμπορικές δραστηριότητες του δικαιοδόχου 
ενόψει της διασφάλισης της προστασίας της παραχωρηθείσας τεχνογνωσίας δεν 
εμπίπτουν στην απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1. Αντίθετα, η απαλλαγή 
κατά κατηγορία παύει να ισχύει όταν ο δικαιοπάροχος επιβάλλει στο δικαιοδόχο 
υποχρεχοση μη αμφισβήτησης των δικαιωμάτων βιομηχανικής και πνευματικής 
ιδιοκτησίας που συνιστούν τη δικαιόχρηση (άρθρο 5, σημείο στ)). 
Ρήτρα μη ανταγωνισμού 
Συμφωνίες αποκλειστικής διανομής 
166. Η απαλλαγή κατά κατηγορία καλύπτει τις συμφωνίες στο πλαίσιο των 
οποίων ο αντιπρόσωπος αναλαμβάνει «να μη κατασκευάζει ή πωλεί προϊόντα 
ανταγωνιστικά προς αυτά που προβλέπονται στη σύμβαση» (άρθρο 2, παράγραφος 
2, σημείο α)). Ωστόσο, μια τέτοια υποχρέωση δεν μπορεί να προβλέπεται για περίοδο 
που να υπερβαίνει τη διάρκεια της συμφωνίας58. Εξάλλου, η Επιτροπή θα πρέπει να 
μεριμνά ώστε, μέσω της ρήτρας του μη ανταγωνισμού, οι εν λόγω συμφωνίες να μην 
οδηγούν, στο οικονομικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφονται, σε σημαντικό αποτέλεσμα 
αποκλεισμού. 
Συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας 
57 
58 Απόφαση Proiniptia. ΕΕ L 13 της 15.1.1987. σ. 39. Σε θέματα επιβαλλομένων και 
σχινιστιυμένοΛ' τιμο'ιν. βλ. επίσης τις αποικίσεις Yves Rocher (ΕΕ L 8 της 10.1.1987, σ. 49), 
Computerland (ΕΕ L 222 της 10.2.1987. σ. 12) και Service Master (ΕΕ L 332 της 3.12.1988, σ. 
38). 
Σημείο 18 της ανακοίνοκιης σχετικά με τοιις κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) 
αριθ. 1984/83 της 22ας Ιουνίου 1983 (ΕΕ C 101 της 13.4.1984. σ. 2). 
62 
167. Ίο άρθρο 2, παράγραφος Ι, του κανονισμού αριθ. 1984/83 προβλέπει ότι, 
πέρα (χπό την υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας, «δεν επιτρέπεται να 
επιβάλλεται στο μεταπωλητή κανένας άλλος περιορισμός του ανταγωνισμού εκτός 
από την υποχρέωση να μη κατασκευάζει ή πωλεί προϊόντα ανταγωνιστικά προς 
αυτά που προβλέπονται στη σύμβαση». II απαλλαγή κατά κατηγορία δεν καλύπτει 
τον περιορισμό αυτό παρά στο βαθμό που η διάρκεια της συμφωνίας δεν υπερβαίνει 
τα πέντε, έτη (άρθρο 3, σημείο δ)), και α\»τό για «να εξασφαλίζεται η πρόσβαση 
τρίτων επιχειρήσεων στα διάφορα στάδια της διανομής» (11ο αιτιολογικό σημείο). 
Η πρακτική λήψης αποφάσεων επιβεβακόνει ότι η παρουσία μιας ρήτρας μη 
ανταγωνισμού στο πλαίσιο συμφωνκόν αποκλειστικής προμήθειας που συνάπτονται 
για μακρά περίοδο ή είναι αόριστης διάρκειας αντιτίθεται συνήθως στη χορήγηση 
απαλλαγής σε ατομική βάση59. 
Συμφωνίες προμήθειας ζύθου και ανμφωνίες πρατηρίων βενζίνης 
Σε ό,τι αφορά τον τομέα της ζυθοποιίας, ο μ,εταπωλητής μπορεί να υποχρεώνεται 
να μη διανέμει είδη ζύθου και άλλα ποτά που προσφέρουν τρίτες επιχειρήσεις και 
που είναι του ίδιου τύπου με αυτές που παραδίδονται βάσει της συμιμωνίας. Στο 
βαθμό που δεν αφορά παρά ορισμένα είδη ζύθου (και κάποια άλλα ποτά), η 
συμ,φωνία δεν μπορεί να συνάπτεται για περίοδο μεγαλύτερη από τα 10 (5) έτη. Σε 
ό,τι αφορά τα πρατήρια βενζίνης, μπορεί να επιβάλλεται στο μετίχπωλητή η 
υποχρέωση να μη πωλεί βενζίνη ή καύσιμα που παρέχονται από τρίτες επιχειρήσεις. 
Η συμφωνία δεν μπορεί να έχει διάρκεια μεγαλύτερη των 10 ετών. Ωστόσο, τόσο για 
το ζύθο όσο και για τα πετρελαϊκά προϊόντα, η συμ,φωνία μπορεί να καλύπτει όλη 
την περίοδο κατά την οποία ο μεταπωλητής εκμεταλλεύεται πραγματικά το σημείο 
πώλησης, αν ο προμηθευτής είναι ιδιοκτήτης των χώρα)ν. Εξάλλου, σε. ό,τι αφορά 
το ζύθο, αλλά μόνο όταν ο προμηθευτής είναι ιδιοκτήτης του χώρου, ο μεταπωλητής 
έχει το δικαίωμα να προμηθεύεται από τρίτες επιχειρήσεις τα ποτά, με εξαίρεση το 
ζύθο, που παραδίδονται βάσει της συμφωνίας, όταν οι επιχειρήσεις αυτές τα 
προσφέρουν με ευνοϊκότερους όρους από (χυτούς που προτείνει ο προμηθευτής ή 
όταν αυτά τα ποτά με εξαίρεση το ζύθο, έχουν άλλο σήμα (χπό αυτό που παραδίδει 
ο προμηθευτής. 
Συμφωνίες επιλεκτικής διανομής 
168. ΓΚΧ να είναι συμβιβάσιμες με το άρθρο 85, οι συμβάσεις επιλεκτικής διανομής 
δεν πρέπει να περιέχουν ρήτρες μη ανταγωνισμ,ού. 
Συμφωνίες δικαιόχρησης 
169. Μπορούν να επιβληθούν δύο είδη υποχρεώσεων μη ανταγωνισμού στο 
δικαιοδόχο εκ των οποίων η μ.ία αφορά τα ανταγωνιστικά προϊόντα σε σχέση με 
αυτά της δικαιόχρησης και το άλλο αφορά την άσκηση ανταγωνιστικών εμπορικ(όν 
Οραστηρκ πήτων: 
170. Όσον αφορά την πριυτη πλευρά, ο κανονισμός διακρίνει πρώτα τα προϊόντα 
που αποτελούν αντικείμενο της δικαιόχρησης και τα ανταλλακτικά και/ή εξαρτήματα 
τους. Το άρθρο 2, σημείο ε), εξαίρει «την τκττοχρέωση του δικαιοδόχου να μη 
Απόφαση Scholler. ]'·Λ\ L 1X3 τΐ|ς 26.7.1*W. σ. 1. 
63 
παράγει, πωλεί ή χρησιμοποιεί, στα πλαίσια της παροχής υπηρεσιών, προϊόντα 
ανταγωνιστικά των προϊόντων του δικαιοπάροχου που αποτελούν αντικείμενο του 
franchise», αλλά δεν εκτείνει την απαλλαγή στις απαγορεύσεις σχετικά με τα 
ανταλλακτικά ή τα εξαρτήματα που κατασκευάζουν οι ανταγωνιστές του 
δικαιοπάροχου. Ηξάλλου, ο κανονισμός διακρίνει τα προϊόντα ποτ» αποτελούν 
αντικείμ,ενο της όικαιόχρησης και τα άλλα προϊόντα. Για την τελευταία αυτή 
κατηγορία προϊόντων, ο δικαιοπάροχος μπορεί να υποχρεχυσει το δικαιοδόχο «να 
πωλεί ή να χρησιμοποποιεί, κατά την παροχή υπηρεσιών, αποκλειστικά εκείνα τα 
προϊόντα που ανταποκρίνονται στις ελάχιστες αντικειμενικές ποιοτικές 
προδιαγραφές που ορίζει ο δικαιοπάροχος» (άρθρο 3, παράγραφος 1, σημείο α)), 
ώστε να εξασφαλίζει το σεβασμό της κοινής ταυτότητας και της φήμης του δικτύου. 
Μπορεί, επίσης, να περιορίσει την επιλογή του δικαιοδόχου μόνο στα προϊόντα που 
κατασκευάζει ο δικαιοπάροχος ή τρίτοι τους οποίους υποδεικνύει «όταν, λόγω της 
φύσεως των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο του franchise, δεν είναι δυνατόν 
στην πράξη να ισχύσουν αντικειμενικές ποιοτικές προδιαγραφές» (άρθρο 3, 
παράγραφος 1, σημείο β)). 
171. Σε ό,τι αφορά τη δεύτερη πλευρά, το άρθρο 3, σημείο γ), προβλέπει την 
υποχρέωση για το δικαιοδόχο «να μη ασκεί, άμεσα ή έμμεσα, παρεμφερή εμπορική 
δραστηριότητα σε περιοχή στην οποία ανταγωνίζεται με τον δικαιοπάροχο ή άλλο 
μέλος του δικτύου franchise» δεν αποκλείει την (χπαλλαγή κατά κατηγορία, στο 
βαθμό που είναι (χπαραίτητη για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής και 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας του δικαιοπάροχου ή της κοινής ταυτότητας του δικτύου. 
Η υποχρέωση αυτή δεν μπορεί vex ισχύει για περίοδο πον υπερβαίνει το ένα έτος 
μετά τη λήξη της σύμβασης. 
Περιορισμοί σε θέματα πελατείας 
Συμφωνίες αποκλειστικής διανομής 
172. Σύμφωνα με το 8ο σημείο της αιτιολογικής σκέψης του κανονισμού αριθ. 
1983/83, οι συμβατικές διατάξεις «που περιορίζουν την ελευθερία του αποκλειστικού 
διανομέα [...] ως προς την επιλογή των πελατών του, δεν είναι δυνατόν να 
εξαιρεθούν σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό». Σε ό,τι αφορά τους περιορισμούς 
που βασίζονται σε εδαφικά κριτήρια (τόπος διανομής του αγοραστή) είχαμε ήδη την 
ευκαιρία να δούμε ότι το πλεονέκτημα της (χπαλλαγής κατά κατηγορία προϋποθέτει 
ότι ο διανομέας είναι ελεύθερος να ικανοποιεί αιτήματα ανεφοδιασμού που δεν έχει 
επιδιώξει ο ίδιος και προέρχονται από αγοραστές εκτός της παραχωρηθείσας 
περιοχής (παθητικές πωλήσεις). Σε ό,τι αφορά τους περιορισμούς σε. θέματα 
πελατείας που βασίζονται σε κριτήρια άλλης φύσης, ο κανονισμός αριθ. 1983/83 
καλύπτει τους περιορισμούς που υποχρεώνουν τον αντιπρόσωπο να ανεφοδιάζει 
μόνον εξουσιοδοτημένους πχολητές, που αποτελούν μέρος ενός δικτύου επιλεκτικής 
διανομής το οποίο βασίζεται αποκλειστικά στην εφαρμ.ογή αντικειμενικών κριτηρίων 
ποιοτικής φύσης60. Πέρα από αυτή τη γενική εξαίρεση, οι περιορισμοί σε θέματα 
πελατείας δεν μπορούν να τύχουν (χπαλλαγής παρά σε ατομική βάση και κάτω από 
συγκεκριμένες προϋποθέσεις61. 
60 
61 Σημείο 20 της ανακοίνοκτης σχετικά με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) 
αριθ. 1984/83 της 22ας Ιουνίου 1983 (HE αριθ. C 101 της 13.4.1984, σ. 2). 
Έτσι, σε μία περίπτοκτη. η Επιτροπή Οευ'ίρησε συμβιβάσιμη με το άρθρο 85 την απαγόρευση 
64 
Συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας 
173. Οιπαρατηρήσειςποη διατυπώθηκαν <τχετικά με τις cn^ 
διανομής εφαρμόζονται mutatis nm/anJi, και στις συμχμωνίες αποκλειστικής 
προμήθειας, περιλαμβανομένων και των τομέων του ζύθου και των πρατηρίων 
βενζίνης. Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτό το είδος συμφωνιών δεν χρησιμοποιείται 
συνήθως για τον ανεφοδιασμό δικτύων επιλεκτικής διανομής, η εξαίρεση που 
περιγράφεται παραπάνω σε ό,τι αφορά την υποχρέωση μεταπώλησης μόνο στους 
εξουσιοδοτημένους λιανέμπορους δεν έχει, στην περίπτωση αυτή, πρακτική σημασία. 
Συμφωνίες επιλεκτικής διανομής 
174. Όπως αναφέρθηκε, η διαφάνεια ενός συστήματος επιλεκτικής διανομής 
προϋποθέτει ότι οι εξουσιοδοτημένοι διανομείς δέχονται την υποχρέωση να μη 
πωλούν τα συμβατικά προϊόντα παρά στους τελικούς καταναλωτές ή σε. άλλα μέλη 
του δικτύου του προμηθευτή. Με την επιφύλαξη αυτού του περιορισμού, οι εν λόγω 
συμφωνίες καθίστανται ασυμβίβαστες με το άρθρο 85 όταν περιέχουν ρήτρες που 
περιορίζουν την πελατεία του εξουσιοδοτημένου διανομέα με βάση εδαφικά κριτήρια 
(για παράδειγμα, τόπος διανομής του καταναλωτή) ή χωρίς αυτό να βασίζεται σε 
αντικειμενικής απαιτήσεις ποιοτικής φύσης''2. 
Συμφωνίες δικαιόχρησης 
175. II διατήρηση της συνεκτικότητας του δικτύου δικαιόχρησης δικαιολογεί να 
υποβάλλεται ο μεταπωλητής στην υποχρέωση vex μη πωλεί τα προϊόντα που 
αποτελούν αντικείμενο της δικαιόχρησης παρά στους τελικούς καταναλωτές (χωρίς 
περιορισμούς πάντως σε ό,τι αφορά τη διαμονή τους), στους άλλους δικαιοδόχους 
και τους μεταπωλητές που ανήκουν σε άλλους διαύλους διανομείς που 
προμηθεύονται από το δικαιοπάροχο (παράλληλο δίκτυο επιλεκτικής διανομής). Ο 
περιορισμός αυτός δεν εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1, 
στο βαθμό που δεν προχωρεί περισσότερο (χπ'ό,τι είναι απαραίτητο για τη 
διασφάλιση της προστασίας της εκχωρούμενης τεχνογνωσίας καθώς και της κοινής 
ταυτότητας και της φήμης του δικτύου (άρθρο 3, σημείο ε), του κανονισμού αριθ. 
4087/88). Οποιοσδήποτε συμπληρωμ,ατικός περιορισμός για θέματα πελατείας 
εμπίπτει στο άρθρο 85, παράγραφος 1, και δεν καλύπτεται από τον κανονισμό (13ο 
σημείο της αιτιολογικής σκέψης). 
IV. Περίπτωση απόσυρσης του πλεονεκτήματα tnc «παλλαγη€ κατά κατηγορία 
176. Οι τρεις κανονισμοί (χπαλλαγής που εξετάστηκαν παραπάνω καθορίζουν τις 
προϋποθέσεις βάσει των οποίων η Επιτροπή μπορεί να αποσύρει το πλεονέκτημα 
62 προς τους χονδρεμπόρους να παραδίδουν στους τελικούς καταναλαπές γιατί ο περιορισμός 
αυτός ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις που καθόριζε η εθνική νομοθεσία σε θέματα 
διαχοχησμοΰ των εργασκίιν τιΐΛ' χονδρεμπόρου και λιανεμπόριον (απόφαση SABA Ι, ΕΕ L 
28 της 3.2.1976, σ. 19). Σε μια άλλη περίπτοκτη, η Επιτροπή θεχόρησε ως συμβιβάσιμη με. το 
άρθρο 85 την υποχρευκιη που επιβαλλόταν στους διανομείς οι οποίοι προμηθεύονταν 
ατελώς, να μεταπχολοΥιν τα εν λόγω προϊόντα αποκλειστικά σε αγοραστές που ενεργούσαν 
σε καθεστώς ατέλειας (απόφαση The Distillers Company Ltd./Amtailleurs ΕΕ L 233 της 
4.9.1980, σ. 43). 
Βλ. αποφάσεις (irohe. ΕΕ L 19. 23.1.19X5. σ. 17· Ideal Standard. ΕΕ L 20, 24.1.1985, σ. 38. 
65 
της απαλλαγής κατά κατηγορία έναντι συμφωνκυν που πληρούν τις διατάξεις των 
εν λόγω κανονισμχόν. 
177. Ειδικότερα, το άρθρο 6 του κανονισμ,ού αριθ. 1983/83 προβλέπει τέτοια 
απόσυρση όταν «(α) τα προϊόντα που προβλέπονται στη συμχμωνία δεν βρίσκονται 
στην περιοχή που αιμορά η συμ,φωνία, ιτε πραγματικό ανταγ<ονισμό με όμοια 
προϊόντα που θεωρούνται ομοειδή από τον καταναλωτή λόγιο των ιδιοτήτων, της 
τιμής τους και της χρήσης για την οποία προορίζονται· (β) δυσχεραίνεται σημαντικά 
για άλλους προμηθευτές η πρόσβαση στα διάφορα στάδια διανομής στην περιοχή 
που αφορά η συμφωνία· (γ) άλλα περιστατικά εκτός (χπό εκείνα που αναφέρονται 
στο άρθρο 3, περιπτώσεις γ) και δ), καθιστούν αδύνατη για τους ενδιάμεσους 
εμπόρους ή τους καταναλωτές την προμήθεια προϊόντων που προβλέπονται στη 
σύμβαση από εμπόρους που βρίσκονται έξω από την περιοχή που ορίζει η σύμβαση, 
σύμφωνα με. τους εκεί επικρατούντες όρους· (δ) ο αποκλειστικός διανομέας : i) 
αποκλείει από την προμήθεια χωρίς αντικειμεικά εύλογη αιτία, κατηγορίες 
αγοραστών οι οποίοι δεν είναι δυνατόν να προμηθεύονται αλλού τα προϊόντα που 
προβλέπονται στη σύμβαση με δίκαιους όρους ή εφαρμόζει έναντι αυτών 
διαφορετικές τιμές ή όρους πώλησης, ii) πωλεί σε υπερβολικά υψηλές τιμές τα 
προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση». Το άρθρο 14 του κανονισμού αριθ. 
1984/83 περιέχει ανάλογες διατάξεις. Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν, αφενός, 
κανόνες όμοιους με (χυτούς των προαναφερθέντων σημείων α) και β) και, αφετέρου, 
διευκρινίζουν ότι η Επιτροπή μπορεί να προβεί σε απόσυρση του πλεονεκτήματος 
της απαλλαγής κατά κατηγορία όταν ο προμηθευτής, χωρίς αντικειμενικά 
δικαιολογημένη αιτία, «i) αποκλείει από τον εφοδιασμό κατηγορίες μετ(χπ(θλητών 
που δεν έχουν τη δυνατότητα να εφοδιάζονται από άλλον προμηθευτή, με δίκαιους 
όρους, τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση ή επιβάλλει σ'αυτούς 
διαφορετικές τιμές ή όρους πώλησης, ii) επιβάλλει σε μετ(χπωλητή που δεσμεύεται 
με υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας, λιγότερο ευνοϊκές τιμές ή όρους 
πωλήσεως (χπ'ό,τι σε άλλους μεταπωλητές που βρίσκονται στο ίδιο στάδιο 
διανομής». Τέλος, βάσει του άρθρου 8 του κανονισμού αριθ. 4087/88, η απόσυρση 
δικαιολογείται όταν η πρόσβαση στην εν λόγω αγορά περιορίζεται «από το 
σωρευτικό αποτέλεσμα παράλληλων δικτύων παρόμοιων συμφωνιών» ή όταν τα 
προϊόντα ή οι υπηρεσίες που καλύπτονται από τη σύμβαση δεν υπόκεινται σε 
πραγματικό ανταγωνισμό σε. σημ,αντικό τμήμα της κοινής αγοράς. Εξάλλου, η 
Επιτροπή δεν μπορεί να προβεί στην απόσυρση του πλεονεκτήματος της (χπαλλαγής 
κατά κατηγορία όταν οι τελικοί καταναλωτές παρεμποδίζονται να λαμβάνουν, άμεσα 
ή μέσω ενδιαμέσων, τα εν λόγω προϊόντα ή τις εν λόγα) υπηρεσίες, λόγω του τόπου 
διαμονής τους, ή σε περίπτακιη στεγανοποίησης των αγορών με. τη χρήση 
διαφορετικών προδιαγραφών προϊόντων ή υπηρεσιών. Τέλος, εφαρμόζεται η ίδια 
διαδικασία αν οι δικαιοδόχοι ασκούν εναρμονισμένες πρακτικές σε θέματα τιμούν 
μετ<χπ<ί)λησης ή αν ο δικαιοπάροχος καταχράται το δικαίωμα του να εξετάζει τους 
χώρους και τα μεταφορικά μέσα του δικαιοδόχου ή αρνείται αίτημα του 
δικαιοδόχου σχετικά με τη μετακίνηση τα)ν χιυρανν. 
66 
Κεφάλαιο V 
ΠΛΚΟΝΐ:ΚΊΉΙν1ΛΤΛ ΤΟΥ ΙΣΧΥΟΝΊΌΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ 
178. Αυτό το κεχράλαιο είναι αφιερωμένο στα πλεονεκτήματα του ισχύοντος 
συστήματος. Τα μειονεκτήματα και η κριτική εναντίον του αναφέρονται στο 
κεφάλαιο VII (αποτελέσματα της έρευνας). 
179. II πολιτική ανταγωνισμ.ού της Κοινότητας έχει δύο θεμελιώδεις στόχους: την 
προώθηση της ολοκλήρωσης των οικονομιών των κρατών μελιυν σε μια ενιαία 
εσωτερική αγορά και την εγκαθίδρυση και την προστασία του αποτελεσματικού 
ανταγωνισμού σε όλη την Κοινότητα. Σε. πολλές περιπτώσεις, οι στόχοι αυτοί 
προωθούνται μέσα) ορισμένων μορφών συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες 
βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα της διανομής και δεν παρεμποδίζουν τον στόχο 
της Κοινότητας για την ολοκλήρακτη της αγοράς. Στις περιπτοχτεις που οι 
συμφωνίες αυτές εμπίπτουν στην απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1, μπορεί 
να τύχουν είτε απαλλαγής σε ατομική βάση είτε (χπαλλαγής κατά κατηγορίες δυνάμει 
του άρθρου 85, παράγραχμος 3. 
Ι. Θέματα OWTÎUC 
180. Προστασία του ανταγωνισμού και προχυθηση συμφωνιών που συνεπάγονται 
οφέλυ στον ανταγαννισμό 
Μια συμφχυνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική, για να θεωρηθεί ότι συνιστά 
παραβίαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, θα πρέπει να έχει «αισθητές» επιπτώσεις 
στο εμπόριο μεταξύ των κρατοΊν μελών. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι για να 
εκτιμηθεί κατά πόσον οι επιπτώσεις είναι αισθητές θα πρέπει να αξιολογηθεί το 
οικονομικό και νομ,ικό πλαίσιο της συμφωνίας και το σωρευτικό αποτέλεσμα 
παρόμοιων συμφωνιοΊν. 
Στόχος της απαίτησης σχετικά με. τις αισθητές επιπτώσεις είναι να εξαιρεθούν από 
το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1 οι περιπτώσεις των οποίων οι 
οικονομικές επιπτώσεις είναι αμελητέες. Ωστόσο, στην ανακοίνωση σχετικά με. τις 
συμφωνίες ήσσονος σημασίας διευκρινίζεται ότι η εν λόγω ανακοίνωση δεν 
εφαρμόζεται «στις περιπτώσεις περιορισμού του ανταγωνισμ,ού στη σχετική αγορά 
που προκύπτει (χπό το σίορευτικό αποτέλεσμα παράλληλων δικτύων παρόμοιων 
συμφωνιών που έχουν εγκαταστήσει πολυάριθμοι κατασκευαστές ή εμπορευόμενοι.» 
Κατά την εκτίμηση των πιθανοχν περιοριστικοί πρακτικών το σημαντικότερο 
κριτήριο που θα πρέπει να λαμβάνεται πάντοτε υπόψη είναι ότι δεν θα πρέπει να 
παραβλάπτεται η ανταγχονιστική δομή των αγορών. Στις αποφάσεις της, η Επιτροπή 
απέδειξε μ,ε συνέπεια ότι είναι διατεθειμένη να εξετάζει οικονομικούς παράγοντες 
όπως η αποτελεσματικότητα και η ευημερία του καταναλωτή. Στόχος της είναι η 
προστασία του ανταγωνισμού σε όλα τα στάδια αλυσίδας παραγωγής/όιανομής 
καθώς και η προστασία τόσο του ανταγωνισμού μεταξύ των σημάτων όσο και του 
ενδοσηματικού ανταγωνισμού. II Επιτροπή στηρίζει την ανάλυση αυτή στο άρθρο 
85, παράγραφος 3, το οποίο προβλέπει ότι δεν μπορεί να εξαιρεθεί μια συμφωνία 
που συνεπάγεται την κατάργηση του ανταγωνισμού. 
Η οικονομική ανάλυση όιαόραμ,ατίζει σημαντικό ρόλο κατά την εφαρμογή του 
κοινοτικού δικαίου ανταγχονισμού στους κάθετους περιορισμούς. Αυτό έχει 
67 
υπογραμμιστεί σε αρκετές πρόσφατες αποφάσεις των κοινοτικχόν δικαστηρίων που 
απαιτούν την εξέταση του σωρευτικού (χποτελέσμ,ατος των παραλλήλων 
δικτύων.63Σχετικά, στην απόφαση του Langne.se το πρωτοδικείο επιβεβαίωσε 
πρόσφατα ότι: 
πρέπει, σύμφιονα με τη νομολογία, να ερευνηθεί αν το σύνολο παν 
παρεμφερών συμβάσειον που έχουν συναφθεί <πη σχετική αγορά και των 
λοιπών στοιχεύυν τον οικονομικού και νομικού πλαισίου εντός του οποίον 
εντάσσονται οι συγκεκριμένες συμβάσεις παρέχουν την ένδειξη ότι οι 
συμβάσεις αυτές έχουν <ος σιορευτικό αποτέλεσμα τη στεγανοποίηωι της 
αγοράς έναντι των νέων εγχωρίων και αλλοδαπίόν ανταγωνιστών. Αν δεν 
συμβαίνει αυτό, οι επιμέρους συμβάσεις που συναποτελούν τη δέσμη 
συμφωνιών δεν επηρεάζουν τον ανταγωνισμό και κατά την έννοια του 
προαναφερθέντος άρθρου. Αν αντιθέτως προκύψει ότι η διείσδυσΐ] στην 
αγορά είναι δυ<τχερής, πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω κατά πόσον οι επίδικες 
συμβάσεις <τυμβάλλουν στην παραγωγή τον (Χορευτικού αποτελέσματος, 
εννοείται δε ότι απαγορεύονται μόνο οι συμβάσεις που συμβάλλουν 
σημαντικά στην ενδεχόμενη στεγανοποίηση της αγοράς.64 
181. Ολοκλήρωση τυς αγοράς 
Σύμφωνα με το παρόν σύστημα, δεν μπορούν να εξαιρεθούν οι συμφωνίες 
αποκλειστικής διανομής που περιέχουν απαγορεύσεις παθητικών πωλήσεων από τον 
διανομέα εκτός της περιοχής που του έχει παραχωρηθεί. Με. τον τρόπο αυτό 
προστατεύεται ο στόχος της ολοκλήρωσης της αγοράς και διατηρείται η ελευθερία 
των μερών μιας συμφωνίας διάνομ,ής να συνεργάζονται με. άλλους εμπόρους που 
ασχολούνται με παράλληλο εμπόριο, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην 
κατάργηση των σημαντικών διαφορών τιμών μεταξύ των κρατοϊν μελών. 
182. Οφέλη για τον καταναλωτή 
Το άρθρο 85, παράγραφος 3 προβλέπει ότι για να τύχει (χπαλλαγής μ,κχ περιοριστική 
πρακτική, θα πρέπει να εξασφαλίζει στους καταναλωτές ένα δίκαιο τμήμα από το 
όφελος που προκύπτει. Στις απαλλαγές κατά κατηγορίες λαμβάνονται ιδιαίτερα 
υπόψη τα οφέλη που είναι πιθανόν να προκύψουν για τους καταναλωτές από τις 
διάφορες απαλλασσόμενες δραστηριότητες. Οι συμφωνίες αποκλειστικής διανομής 
εξασφαλίζουν γενικά στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που 
προκύπτει, δεδομένου ότι (χυτοί οφελούνται άμεσα από τη βελτίωση της διανομής 
και κατ'αυτο τον τρόπο βελτιώνεται η θέση τους (χπό άποψη οικονομική ή 
προμήθειας, εφόσον, ιδίως, είναι δυνατόν να προμηθεύονται ταχύτερα και 
ευχερέστερα προϊόντα που έχουν κατασκευαστεί σε άλλες χώρες. Εντούτοις, είναι 
φανερό οτι στις συγκεκριμένες υποθέσεις το όφελος για τον καταναλωτή πρέπει να 
αναδεικνύεται με συγκεκριμένο τρόπο προτού χορηγηθεί απαλλαγή. 
Τα μέρη που πιστεύουν ότι έχουν θιγεί από αντιανταγωνιστική συμφωνία 
προστατεύονται βάσει του παρόντος συστήματος. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι 
«δεδομένου ότι οι απαγορεύσεις των άρθρων 85, παράγραφος Ι και 86 
προσφέρονται (χπό την ίδια τη (ρύση τους για να παράγουν άμεσο αποτέλεσμα στις 
63 
64 Dclimitis κατά Hcnningcr ΒΠΗΙ AG. |1991| Συλλογή 1-935. και Langnese-Iglo GmbH κατά 
Επιτροπής. Τ-7/93 (8.6.1995). 
Απόφαση Langnese της 8.8.1995. υπόθεση Τ-7/93 
68 
μεταξύ ιόιωΤίόν σχέσεις, τα εν λόγω άρθρα γεννούν απευθείας δικαιώματα υπέρ των 
υποκειμένων δικαίου που τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα οφείλουν να 
προστατεύουν»65. Δεδομένου ότι το άρθρο 85, παράγραφος 1 παράγει άμεσα 
(χποτελέσμ,ατα, οι ιδιώτες μπορούν να προσφύγουν στα εθνικά δικαστήρια. Μπορούν 
επίσης να προβάλουν επιχειρήματα βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 1 σε 
προσφυγές που έχουν καταθέσει σε εθνικό δικαστήριο οι οποίες στηρίζονται κατά 
κύριο λόγο σε κάποια άλλη (χπαίτηση, για παράόειγμ,α βάσει του ενοχικού δικαίου 
ή της νομοθεσίας περί όικαιόχρησης. Μπορούν επίσης να υποβάλουν καταγγελία 
στην Επιτροπή66. 
183. Άλλοι στόχοι (προώθησυ/προστασία των MME) 
Η ανακοίνωση της Επιτροπής για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας (C368 της 
23/12/94, σ. 20) παρέχει ασφάλεια δικαίου στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις χωρίς 
αυτές να είναι υποχρεωμένες αυτές να κοινοποιούν συμφωνίες. Επιπλέον, πολλές 
διατάξεις των απαλλαγούν κατά κατηγορίες σκοπό έχουν την διευκόλυνση των 
MME. Παραδείγματος χάρη, η (χπαλλαγή κατά κατηγορίες βάσει του κανονισμού 
1983/83 δεν ισχύει για τις συμφωνίες αποκλειστικής διανομής μετάξι') ανταγωνιστών, 
εκτός εάν «τουλάχιστον ο ένας από τους συμ,βαλλομένους πραγματοποιεί συνολικό 
κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 100 εκατ. ECU.» 
184. Ελευθερία καθορισμού της μορφής και των λεπτομερειών του συστήμ,ατος 
διανομής 
Οι συμβαλλόμενοι έχουν την ευχέρεια να ζητήσουν ατομική απαλλαγή ή να 
διαμορφώσουν τις συμφωνίες τους κατά τέτοιο τρόπο έτσι (όστε να πληρούν τις 
απαιτήσεις για απαλλαγή κατά κατηγορίες. Οι συμβαλλόμενοι που προτιμούν να μην 
ακολουθήσουν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται για τη χορήγηση (χπαλλαγής 
κατά κατηγορίες, μπορούν να σχεδιάζουν (τυμχρωνίες με τη μ,ορφή που επιθυμούν και 
να ζητήσουν ατομική απαλλαγή. 
II. Διαδικαστικά θέματα 
185. Στον κανονισμό 17/62 (άρθρο 4, παράγραφος 1) θεσπίζεται ένα σύστημα 
κοινοποίησης σχετικά με συμφωνίες για τις οποίες οι ενδιαφερόμενοι επιθυμούν να 
λάβουν αρνητική πιστοποίηση ή απαλλαγή βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
Στον κανονισμό αυτό καταβλήθηκε προσπάθεια να περιοριστεί ο αριθμός των 
συμφωνιών για τις οποίες απαιτείται υποβολή κοινοποίησης μέσω του άρθρου 4, 
παράγραφος 2, στο οποίο τίθενται ορισμένοι περιορισμοί για τα είδη των 
συναλλαγών για τα οποία υπάρχει υποχρέωση κοινοποίησης. Ωστόσο, μετά την 
έκδοση του κανονισμού 17/62, η Επιτροπή βρέθηκε, αντιμέτωπη με μια πληθώρα 
κοινοποιήσεων, πολλές από τις οποίες αφορούσαν κάθετους περιορισμούς (σχεδόν 
30.000 κοινοποιηθείσες <τυμφωνίες). II Επιτροπή προσπάθησε να αντιμετωπίσει το 
πρόβλημα αυτό με δύο τρόπους. Πρώτον, για πολλές περιπτώσεις, η Επιτροπή 
εξέδωσε κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορίες με. τους οποίους εξαιρούνται 
ομάδες παρόμοιων ουμ,φωνκόν των οποίων τα (κρέλη για τον ανταγωνισμό είναι 
65 
66 BRT κατά Sabam. (19741 Συλλογή 51. παράγραφος 16. 
Ωστόσο, στην υπόθεση Automec κατά Επιτροπής. 1992 Συλλογή Π-2223, αναγνίυρίστηκε ότι 
η Επιτροπή έχει τη διακριτική ευχέρεια να απορρίψει μια καταγγελία εφόσον κρίνει ότι δεν 
τίθεται θέμα κοινοτικού σιιμφέροντος. μ.ε την προϋπόθεση ότι ο καταγγελθώ μπορεί να 
προβάλει τα δικακυματά του ενιίιπιον του »-Ονικον δικαστή. 
69 
πολύ σημαντικότερα (χπό τις αντιανταγωνιστικές επιπτχοσεις τους. Δεύτερον, 
αντιμετώπισε τις υπόλοιπες υποθέσεις με την έκδοση μεμονωμένων αποφάσεων ή 
με διοικητικές επιστολές. Χάρη στην πολιτική (χυτή, μειώθηκε αισθητά ο μεγάλος 
όγκος των υποθέσεων που είχαν κοινοποιηθεί. 
186. Η έκδοση επίσημων αποφάσεων δεν (χποτελεί τον κατάλληλο τρόπο για την 
αντιμετιυπιση ενός μεγάλου αριθμού μεμονωμένων υποθέσεων. Οι διαδικασίες που 
προβλέπονται στον κανονισμ,ό 17 και η πόροι της Επιτροπής δεν επιτρέπουν στην 
Επιτροπή να εκδίδει μεγάλο αριθμό αποφάσεων6. Με τις αποφάσεις διαμορφώνεται 
η πολιτική, καθορίζονται διαδικασίες, τίθενται τέρμα σε σοβαρές παραβιάσεις των 
κανόνων (π.χ. παρεμπόδιση του παράλληλου εμπορίου) και επιβάλλοντχχι κυρώσεις 
για τη μη τήρηση των κανόνων αυτών. Οι (χπαλλαγές κατά κατηγορίες68 και οι 
διοικητικές επιστολές αποτελούν τα μέσα που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για τη 
διευθέτηση του μεγαλύτερου μέρους των υποθέσεων. 
187. Το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορίες (Απορεί να αρθεί από την 
Επιτροπή, πράγμα που της παρέχει μεγάλη ευελιξία. Για να αρθεί το ευεργέτημα 
μιας (χπαλλαγής κατά κίχτηγορίες, η Επιτροπή πρέπει να ακολουθήσει την πλήρη 
διαδικασία που οδηγεί στην έκδοση απόφασης δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 
1. Στην πράξη, αυτό συμβαίνει πολύ σπάνια. 
188. Αποτελεσματικότητα του συστήματος κοινοποίησης 
Το σύστημα κοινοποίησης προσφέρει στην Επιτροπή μια σταθερή πηγή πληροφοριών 
σχετικά με. τις σχεδιαζόμενες πράξεις, συμπεριλαμβανομένων των κάθετων 
συμφωνιών. Οι κοινοποιήσεις αποτελούν το έναυσμα ενός μεγάλου μέρους των 
αποφάσεων της Επιτροπής. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι μέσω των κοινοποιήσεων 
η Επιτροπή έχει λάβει γνώση πολλιόν συ[ΐβατικών διατάξεων που απαιτούν 
προσεκτική εξέταση. Επίσης, οι κοινοποιήσεις παρέχουν στην Επιτροπή το βασικό 
υλικό που της επιτρέπει να προσδιορίσει την αναγκαιότητα και την έκταση των 
απαλλαγών κατά κατηγορίες. 
Ιδιαίτερα χρήσιμη κατά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων της Επιτροπής επί των 
επιμέρους κοινοποιήσεων είναι η διάταξη που παρέχει τι\ δυνατότητα στα 
ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις μετά τη δημοσίευση 
υποχρεωτικής ανακοίνωσης στην Επίσημη Εφημερίδα. 
Το σύστημα (χπαλλαγών είναι ευέλικτο δεδομένου ότι η απαλλαγή πρέπει να 
χορηγείται για ένα περιορισμένο χρονικό όιάστημ,α και μπορεί να ανανεωθεί. Η 
διαδικασία ανανέωσης επιτρέπει στην Επιτροπή να επανεξετάσει τη διάρθρωση των 
συνθηκών ανταγωνισμού που επικρατούν στην εξεταζόμενη αγορά. Το ευεργέτημα 
μιας απαλλαγής σε ατομική βάση μπορεί να αρθεί από την Επιτροπή εάν 
μεταβληθούν οι συνθήκες ή <ιποκαλυ<|)θούν νέα γεγονότα. 
67 
68 Η Επιτροπή εκδίδει σήμερα κατά μέσο όρο 20 αποφάσεις ετησίως και λαμβάνει 250 
κοινοποιήσεις. 
Συμπεριλαμβανομένων TUW διατάζευΛ' για τη μη διατΰποχτη αντιρρήσεων. 
70 
189. Ταχύτητα και αποτελεσματικότητα των διαδικασιών 
Παρά το γεγονός ότι η έκδοση επισήμων αποφάσεων δεν είναι δυνατή παρά σε ένα 
περιορισμένο αριθμό υποθεσεχον, η Επιτροπή έχει διάφορα μέσα που εξασφαλίζουν 
την ταχύτητα και την (χποτελεσματικότητα των όιαόικασκόν: 
- ο κανονισμός 17 (άρθρο 4, παράγραφος 2) περιορίζει τον αριθμό των υποθέσεων 
που πρέπει να κοινοποιούνται 
- οι απαλλαγές κατά κατηγορίες καλύπτο\)ν το μ,εγαλύτερο μέρος των κάθετων 
συμφωνιών, με, κατά περίπτωση, διαδικασίες μη διατύπωσης αντιρρήσεων. 
- οι διοικητικές επιστολές αποτελούν ένα πολύτιμο μέσο που βοηθά την Επιτροπή 
να διεκπεραιώνει τον μεγάλο αριθμό των κοινοποιήσεων που λαμβάνει. 
190. Ασφάλεια του δικαίου 
Οι αποφάσεις (χπαλλαγ<ί)ν σε ατομ,ική βάση παρέχουν απόλυτη ασφάλεια δικαίου σε 
όλη την Κοινότητα. Επίσης οι (χπαλλαγές κατά κίχτηγορίες παρέχουν ασφάλεια 
δικαίου για τις συμχμχυνίες εκείνες που πληρούν απόλυτα τις σχετικές προϋποθέσεις. 
Οι αρνητικές πιστοποιήσεις δημιουργούν ασφάλεια δικαίου, αλλά μια εθνική αρχή 
ή ένα εθνικό δικαστήριο μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μια συμφωνία για 
την οποία χορηγήθηκε αρνητική πιστοποίηση παραβιάζει την εθνική νομοθεσία, 
παρόλο που αυτό συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια. Αυτό δεν είναι δυνατό στην 
περίπτωση (χπαλλαγής. 
Η διαδικασία εναντίωσης σε ορισμένες απαλλαγές κατά κατηγορίες είναι ένα μέσο 
που εξασφαλίζει το μεγαλύτερο βαθμό ασφάλειας δικαίου ενώ απατείται ελάχιστη 
διοικητική προσπάθεια και χρόνος. 
Οι διοικητικές επιστολές είναι ιδιαίτερα έγκυρες παρόλο που δεν παρέχουν απόλυτη 
ασφάλεια δικαίου. Οι εταιρείες μπορούν να στηρίζονται στην αξιοπιστία των 
διοικητικοί επιστολίόν για διάχμορους λόγους. Πρώτον (χποτελούν ένδειξη της 
κατ'αρχήν ευνοϊκής γνώμης της Επιτροπής και του γεγονότος ότι δεν έχει την 
πρόθεση να διερευνήσει περαιτέρω την υπόθεση, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον. Η 
Επιτροπή δεν θα ανακαλούσε μια διοικητική επιστολή ούτε θα εξέδιδε αντίθετη με 
(χυτή απόφαση εκτός εχ'χν λάβει χώρα σημαντική μεταβολή των περιστατικών ή των 
συνθηκών. Αυτοί είναι επίσης οι όροι υπό τους οποίους η Επιτροπή μπορεί να 
ανακαλέσει το ευεργέτημα μιας επισήμως ληφθείσας απόχρασης (χπαλλαγής.69 
Δεύτερον, η διοικητική επιστολή δείχνει ότι η Επιτροπή αναλαμβάνει ανεπισήμως 
τη δέσμευση να εκδώσει επίσημη (χπόφαση, εφόσον (χυτό καταστεί αναγκαίο. 
Τρίτον, Î) διοικητική επιστολή αποθαρρύνει τα τρίτα μέρη να προσβάλουν μια 
συμφωνία, παρόλο που το έχουν πράξει ενίοτε, όταν είχαν στην κατοχή τους νέα 
στοιχεία. Για παράδειγμα, το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε ότι δεδομένου ότι η 
προσωρινή ανάλυση της Επιτροπής όσον αφορά τις συνθήκες της αγοράς στις 
69 Το άρθρο 8 του κανονιομου 17/62 παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να ανακαλέσει το 
ευεργέτημα μιας απόσχισης απαλλαγής υπό τις εξής προϋποθέσεις: 
«α) αν τ| πραγματική κατάσταση μεταβάλλεται προς ένα στοιχείο ουσιώδους σημασίας για 
την (χπόφαση, 
β) αν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις παρέβησαν υποχρέακτη που επέβαλε η απόφαση, 
γ) αν η απόφαση βασίζεται σε ανακριβή στοιχεία ή προεκλήθη δια δόλου. 
δ) αν οι συμμετέχοχισες επιχειρήσεις κάνουν κατάχρηση της δια της αποφάσείυςχορηγηθείσας 
απαλλαγής από την εφαρμογή το»ν διατάξειιχν του άρθρου 85, παράγραφος 1 της συνθήκης.» 
71 
οποίες είχε στηριχθεί η διοικητική επιστολή μ.εταβλήθ?|καν αισθητά λόγω της εισόδου 
νέων ανταγωνιστούν, και υπήρχαν φραγμοί για την πρόσβαση στην αγορά των 
οποίων δεν είχε γνώση η Επιτροπή κατά τον χρόνο που εκδόθηκε η διοικητική 
επιστολή, ήταν δικαιολογημένη η εκ νέου κίνηση της διαδικασίας <χπό μέρους της 
Επιτροπής αφού είχε εκδώσει διοικητική επιστολή.70 
Τέλος, παρά το μη δεσμευτικό χαρακτήρα των όιοικητικχυν επιστολών, κανένα 
δικαστήριο ή εθνική αρχή δεν εξέδωσε απόφαση αντίθετη με τη θέση που 
διατυπώνεται σε κάποια διοικητική επιστολή. Οι εν λόγω διοικητικές επιστολές 
έχουν ιδιαίτερη βαρύτιμα δεδομένου ότι παρουσιάζουν την εκτίμηση της συμφωνίας 
εκ μέρους της EJT.ITροπής. Έτσι, ένα εθνικό δικαστήριο μπορεί να κληθεί να 
αποφανθεί σχετικά με τη νομιμότητα μιας (ϊυμφωνίας για την οποία η Επιτροπή 
εξέδωσε διοικητική επιστολή σύμφωνα με την οποία η συμ,φωνία πληροί τα κριτήρια 
για τη χορήγηση (χπαλλαγής. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα δικαστήρια «μπορούν να 
λάβουν υπόψη τους αυτές τις επιστολές ως πραγμ,ατικά στοιχείο της υπόθεσης»71. 
Η ασφάλεια δικαίου που παρέχει μια διοικητική επιστολή είναι ακόμη μεγαλύτερη 
εάν έχει δημοσιευθεί ανακοίνωση σύμφωνα με τον κανονισμό 17 άρθρο 19, 
παράγραφος 3, επί της οποίας δεν διατυπώθηκαν αντιρρήσεις από τρίτα μέρη. 
191. Συνεκτικότητα 
Το παρόν σύστημα προωθεί τη συνεκτική και ομοιόμορφη εφαρμογή του άρθρου 85 
σε. όλη την Κοινότητα όσον αφορά τους κάθετους περιορισμούς. Σύμφωνα με τον 
κανονισμό 17, η Επιτροπή είναι η κεντρική διοικητική αρχή η οποία είναι αρμ<:>Οια 
για την προστασία του ανταγωνισμού, και έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα να 
κυρήξει ανεφάρμοστη την απαγόρεικτη του άρθρου 85, παράγραφος 1 με τη χορήγηση 
(χπαλλαγής σύμ,φωνα με το άρθρο 85, παράγραφος 3 και υπόκειται μόνο στον έλεγχο 
του Πρωτοδικείου και του Δικαστηρίου. Λφ'ής στιγμής έχει χορηγηθεί απαλλαγή, 
αυτή είναι δεσμευτική σε όλη την Κοινότητα, και τα εθνικά δικαστήρια και οι αρχές 
ανταγωνισμού δεν μπορούν να αποφασίσουν εκ των υστέρων ότι η συμχμωνία 
παραβιάζει το κοινοτικό δίκαιο ανταγωνισμού. Με τον τρόπο αυτό, οι αποφάσεις 
που περιλαμβάνουν περίπλοκες εκτιμήσεις οικονομικοί θεμάτων ή τη στάθμιση της 
πολιτικής ανταγωνισμού έναντι άλλων κοινοτικών πολιτικίόν και οι οποίες μπορεί 
να έχουν σημαντικές επιπτώσεις σε. όλη τη Κοινότητα, λαμβάνονται από τις 
αρμόδιες αρχές σε κοινοτικό επίπεδο. 
192. Αποκλειστική αρμοδιότητα - αποκέντρωση 
Χχχρη στην αρχή της αποκλειστικής αρμοδιότητας που προβλέπει το υφιστάμενο 
σύστημα, όσον αφορά τους κάθετους περιορισμ,ούς στον ανταγωνισμό, οι 
επιχειρήσεις μπορούν να (χπευθύνονται σε μια μόνο αρχή προκειμένου να τους 
χορηγηθεί απαλλαγή δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 3. Οι εθνικές αρχές και 
τα δικαστήρια μπορούν από πλευράς τους να επιλαμβάνονται των καταγγελιών και 
των περιορισμών του ανταγωνισμού που δεν μπορούν να τύχουν (χπαλλαγής, και να 
αποφαίνονται κατά πόσο μπορούν να εφαρμοστούν (χπαλλαγές κατά κίχτηγορίες. 
* * * * 
70 
71 Langnese-Iglo GmbH κατά Επιτροπής. Τ-7/93 (8.6.1995). παράγραφοι 38-40. 
Ανακοΐνοχυι σχετικά μκ τη συνκργασία μεταξύ της Επιτροπής και τ(ον εθνικών 
δικαιοδοτικοτν οργάνου για την εφαρμογή TUW άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΟΚ, 93/C 
39/05, της 13.2.1993. παράγραφος 25. σημείο α). 
72 
Κεφάλαιο VI 
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΛΙΚΑΙΟΥ ΜΕ ΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΩΝ 
ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΑΩΝ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ 
ΣΤΟΥΣ ΚΆΘΕΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΎΣ 
193. Στο κεφάλαιο (χυτό συγκρίνεται το δίκαιο και η πολιτική της Κοινότητας με. 
τη νομ,οθεσία των κρατών μελών και ορισμένων τρίτων χαίρων, τόσο από 
ουσιαστική όσο και (χπό διαδικαστική άποψη, που εφαρμόζεται στους κάθετους 
περιορισμούς72. Διαπιστίόνεται εν γένει ότι τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες που 
εξετάστηκαν δίνουν μεγαλύτερο βάρος (χπό ό,τι η Επιτροπή στην οικονομική 
ανάλυση της αγοράς προκειμένου να εξακριβωθεί κατά πόσο ένας κάθετος 
περιορισμός συνιστά παράβαση. Εξάλλου, σε αντίθεση με το κοινοτικό σύστημα, δεν 
υπάρχουν ρυθμίσεις για την προστασία των παράλληλων εισαγωγών, δεδομένου ότι 
η ολοκλήρωση της αγοράς δεν περιλαμβάνεται στους στόχους των αρχών αυτών. 
1. ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ 
Κράτη μέλη των οποίων οι νομοθεσίες είναι παρόμοιες με το άοΗοο 85 
194. Οι νομοθεσίες εννέα κρατών μ,ελών (Βέλγιο, Γαλλία, Ελλάδα, Ιρλανδία, 
Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Ισπανία και Σουηδία) ακολουθούν την 
προσεγγιστι της Κοινότητας με εθνικούς νόμους παρόμοιους με το άρθρο 85 όσον 
αφορά τη διμερή διάρθρωση του, που περιλαμβάνει μια γενική απαγόρευση και μια 
χωριστή διάταξη περί απίίλλαγής. Ακολουθούν τον διαχωρισμό των κάθετων 
περιορισμ,ών που προβλέπεται στο κοινοτικό σύστημα, μεταξύ άλλων για τους 
εδαφικούς και μη εόαψικούς περιορισμούς, και εφαρμόζουν παρόμοια κριτήρια για 
να καθοριστεί κατά πόσον υπάρχει παράβαση (π.χ, θέση των μερών στην αγορά, 
αποτέλεχτμ,α (χποκλεισμ,ού, επιπτώσεις στον ενόοσηματικό ανταγωνισμό και τον 
72 Οι πληροφορίας που περιέχονται στο κεφάλαιο αυτό στηρίζονται σε τρείς πηγές. 
Η πραχτη είναι η μελέτη «Survey of the Member State National Laws Governing Vertical 
Distribution Agreements», η οποία καταρτίστηκε από τη ΓΔ IV το 1995 και δημοσιεύθηκε το 
1996 από την Υπηρεσία Επισήμαη' Εκδόσεαη' TOÏV Ευραχπαικο'ιν Κοινοτήτων. Περιλαμβάνει 
βασικές πληροφορίες σχετικά με τα εθνικά συστήματα όσον αφορά τις κάθετες συμφωνίες 
διανομής. 
Η δεύτερη πηγή είναι τα πρακτικά του Ευραχτταϊκού Φόρουμ για τον Ανταγωνισμό, το οποίο 
οργανο>θηκε από τη ΓΛ IV την άνοιξη του 1995. και στο οποίο έλαβαν μέρος, μεταξύ άλλα/ν, 
εκπράσαιποι ταη/ εθνι,καΛ' αρχών τα>ν επιμέρους κρατά rv μελο»ν. Συζητήθηκαν τρείς βασικοί 
τομείς: η αποκλειστική διανομή, η επιλεκτική διανομή και η οικονομική εξάρτηση ταχν 
προμ.ηθευτα'ιν από μεγάλους ομίλους διανομής. 'Γα πρακτικά δημοσιεύθηκαν το 1996 από 
τους John Wiley and Sons Ltd και από την Υπηρεσία Ηπισήμ,ων Εκδόσεοχν των Ευροχπαϊκών 
Κοινοτήτων. Περίληψη δημοσιεύθηκε στο Newsletter αριθ. 5 Τόμος Ι της ΓΔ IV την άνοιξη 
του 1995 από τον Larrainc Laudati. 
II τρίτη είναι η έρευνα «Surveys of the Member States' Powers to Investigate and Saction 
Violations of National Competition Laws», που εκπονήθηκε το 1994 και δημοσιεύθηκε, το 1996 
από την Υπηρεσία Επισήμαη' Εκδόσεοιν των Ευροιπαϊκοιν Κοινότητα™. Η έρευνα αυτή 
χρησιμοποιήθηκε όσον αφορά ορισμένα διαδικαστικά θέματα σχετικά με τις κοινοποιήσεις. 
Παρά το γεγονός ότι καταβλήθηκε κάθε προσπάθεια για να ελεγχθεί η ακρίβεια των 
πληροφορία*' που παρέχονται στο κεφάλαιο αυτό σχετικά με τα κράτη μέλη και τις τρίτες 
χοόρες, αντιπροσωπεύει την γνώμη της Επιτροπής και δεν αντανακλάκατ'ανάγκη τις απόψεις 
των κραταιν μελαιν ή τρίτα rv χα)ρα'η\ 
73 
ανταγωνισμό μεταξύ των σημάτων). II επιρροή του κοινοτικού δικαίου είναι συχνά 
πρόδηλη στις αποφάσεις που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής από εθνικά δικαστήρια ή 
αρχές σΰμφαννα με τη νομοθεσία αυτή. Στη Γαλλία και την Ισπανία το σύστημα 
προκαθορισμένων τιμών μιταπώλησης απαγορεύεται αυτό καθεαυτό, αλλά 
επιτρέπονται οι συνιστώμενες τιμές. Στην Ιταλία, το σύστ7|μα προκχχΟορισμένων 
τιμίόν μεταπ(ί)λησης όεν θεωρείται (χυτό καθεαυτό παράνομο, αλλά εξετάζεται κχχτά 
περίπτωση. Τρία κράτη μέλη, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Σουηδία, προβλέπουν 
εθνικές απαλλαγές κατά κίχτηγορίες με νόμους παρόμοιους με το άρθρο 85. Σε, όλες 
τις περιπτώσεις, οι εθνικές (χπαλλαγές κατά κατηγορίες ανταποκρίνονται, σε. 
μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, στις (χπαλλαγές κατά κατηγορίες της Κοινότητας. 
Μόνο δύο (χπό αυτά τα κράτη μέλη (η Ισπανία και η Σουηδία) έχουν θεσπίσει 
κανόνα de minimis. II Γαλλία και η Ιταλία διευκρίνισαν (hi δεν έχοχίν θεσπίσει τον 
κανόνα αυτό επειδή επιθυμούν να πραγματοποιούν μια πλήρη χχνάλυση της αγοράς 
κχχι της θέσης των μερών στην αγορά. 
195. Αρκετά κράτη μέλη οι νόμοι των οποίων είναι παρόμοιοι με το άρθρο 85, 
επισήμαναν ότι η εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας τους που διέπει τις 
περιοριστικές συμ,φωνίες διαφέρει (χπό εκείνη της εφαρμογής του άρθρου 85 από την 
Επιτροπή. Για παράδειγμα, οι ιταλικές αρχές πραγματοποιούν πραγματιστική 
ανάλυση τόσο για να προσδιορίσουν κατά πόσον υπάρχει περιορισμός όσο και κατά 
πόσον θα πρέπει να χορηγηθεί <χπαλλαγή, στηριζόμενες σε μεγάλο βαθμό σε 
οικονομική ανάλυση, και ιδίως των οικονομικοί επιπτώσεων της συμφωνίας στη 
σχετική αγορά. Λαμβάνονται υπόψη η πρόσβαση στην αγορά, η θέση των μερών στην 
αγορά, η διάρκεια της συμφωνίας και το σωρευτικό αποτέλεσμα του δικτύου των 
συστημάτων διανομής. Οι ιταλικές αρχές ανέφεραν στις παρατηρήσεις τους τα εξής: 
Τι θα πρέπει να θεωρηθεί ως περιορισμός του ανταγωνισμού βάσει του 
άρθρου 85 της συνθήκης καθώς και των αντίστοιχων εθνικών διατάξεων δεν 
είναι καθόλου αυτονόητο. 
Σύμφωνα με μια παραδοσιακή, κατά γράμμ,α ερμηνεία, μπορεί να θεωρηθεί 
ότι το άρθρο 85 απαγορεύει ορισμένες ρήτρες στις κάθετες συμφωνίες. 
Ωστόσο, (μαίνεται να επικρατεί όλο και περισσότερο η ερμηνεία σύμφωνα με 
την οποία το άρθρο 85, παράγραφος 1 απαγορεύει τις κάθετες συμφωνίες 
μόνο στο μέτρο που έχουν οικονομικές επιπτοχτεις οι οποίες περιορίζουν τον 
ανταγωνισμό στην αγορά. Συγκεκριμένα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε. 
πολλές αποφάσεις του (χποφάνΟηκε ότι ο περιοριστικός χαρακτήρας μιας 
κάθετης συμ,φωνίας κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1 μπορεί 
να εξεταστεί μόνο σε συνάρτηση με το οικονομικό και νομικό της πλαίσιο. 
Ως προς την οικονομική εκτίμηση, υποστηρίζεται από πολλούς η άποψη ότι 
η εξέταση του πιθανού περιοριστικού χαρακτήρα (από απόψεως 
ανταγωνισμού) μιας κάθετης συμχρωνίας δεν θα πρέπει να περιορίζεται στις 
τυπικές πτυχές της. 
196. Στη Γαλλία, η νομιμότητα των συμφωνιών διανομής εκτιμάται σε συνάρτηση 
με τις ρήτρες των συμβάσεα>ν και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται στο 
οικονομικό πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργεί το σύστημα διανομής. Αυτή η 
μέθοδος χρησιμοποιείται ανεξάρτητα από το κατά πόσο οι ρήτρες 
αποκλειστικότητας υπάρχουν σε κάποια μεμονωμένη σύμβαση ή σε. μια δέσμη 
συμβάσεων. 
74 
Οι γαλλικές αρχές πιστεύουν ότι η ερμηνεία τους διαφέρει (χπό εκείνη της 
Επιτροπής, επειδή σύμφωνα με τη γαλλική πρακτική, η αποκλειστικότητα στις 
πωλήσεις ή τις αγορές δεν περιορίζει (χυτή καθεαυτή τον ανταγωνισμό. Έτσι, 
λαμβάνει ευνοϊκή θέση έναντι των συστημάτων διανομής, επειδή θεωρεί ότι 
συμβάλλουν στην αύξηση της οικονομικής (χποτελεσματικότητας κχχι εν γένει δεν 
προσκρούουν στο άρθρο 85, παράγραφος 1 ή σε αντίστοιχο εθνικό νόμο, εκτός εάν 
συνοδεύονται (χπό ρήτρες που μπορεί να είναι επιζήμιες για τον ανταγωνισμό. Οι 
αρχές αποφασίζουν κατά πόσο υπάρχει περιορισμός βάσει οικονομικής ανάλυσης, 
λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση του ανταγωνισμού η οποία προκύπτει κχχτά κανόνα 
από αυτό το είδος του συστήματος. Το (χποτέλεσμα αποκλεισμού και οι σωρευτικές 
επιπτώσεις μιας δέσμης συμφωνιών συνιστούν τα βασικά κριτήρια για να καθοριστεί 
κατά πόσον υπάρχει περιορισμός του ανταγωνισμού. 'Οταν οι γαλλικές αρχές 
διαπιστώνουν την ύπαρξη ενός βαθμού μόνιμου ανταγωνισμού, αποφαίνονται ότι 
δεν υπάρχει περιορισμός, ενώ η Επιτροπή θεωρεί την ύπαρξη μόνιμου 
χχνταγωνισμού ως όρο για τη χορήγηση απαλλαγής. 
197. Εάν, μετά την αρχική τους εκτίμηση, οι αρχές ανταγωνισμού της Γαλλίας 
καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει αισθητός περιορισμός του ανταγωνισμού, 
εξετάζουν κατά πόσο είναι δικαιολογημένη η χορήγηση απαλλαγής. Στο σημείο αυτό, 
η ανάλυση τους είναι αυστηρότερη από εκείνη της Επιτροπής. Σύμφωνα με. τις 
γαλλικές αρχές: 
Κατά τις πρόσφατες ανταλλαγές απόψεων μεταξύ των αρχών τχον κρατών 
μελ(«)ν, και ιδίως στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για τον Ανταγωνισμό 
που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες την άνοιξη, δκχπιστίόθηκε ότι αρκετές 
χχόρες με νομοθεσία παρόμοια με εκείνη του άρθρου 85, θεωρούν ότι οι 
κάθετες συμφωνίες μπορούν να έχουν, σε. ορισμένες περιπτώσεις, θετικά 
(χποτελέσμ.ατα στον ανταγωνισμό. 
* * * 
Μόνο όταν οι κάθετες συμχρωνίες έχουν δυνητικούς αντιανταγωνιστικούς 
στόχους ή επιπτο'κτεις απαγορεύονται σύμφωνα με τη νομοθεσία περί 
ανταγωνισμού του 1986, εχρόσον από τις συμφωνίες αυτές προκύπτουν 
επαρκή οικονομικά (κρέλη. Το ίδιο ισχύει και για την κατάχρηση δεσπόζουσας 
θέσης. 
Κράτη μέλη των οποίων οι νομοθετικές διατάξεις διαφέρουν από εκείνες του 
άρθρου 85 
198. Οι νομοθετικές διατάξεις που εφαρμόζονται στους περιορισμούς του 
ανταγωνισμού στα υπόλοιπα έξι κράτη μέλη (Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Γερμανία, 
Κάτω Χώρες και ΙΙνωμένο Βασίλειο) δεν μοιάζουν με το κοινοτικό δίκχχιο. Μια 
παραβίαχΓη κατά κανόνα διαπιστίόνεται σε περίπτωση κάποιας κατάχρησης: 
στην Αυστρία-
στη Δανία, όταν μπορεί να ασκηθεί δεσπόζουσα επιρροή· 
στη Φινλανδία, όταν η συμφωνία επηρεάζει τη διαμόρφωση των τιμών, 
μειώνει την αποτελεσματικότητα, παρεμποδίζει ή δυσχεραίνει τις εμπορικές 
δραστηριότητες τρίτων, ή προσκρούει σε. διεθνή συμφωνία, κατά τρόπο 
ασυμβίβαστο με τον υγιή και αποτελεσματικό ανταγωνισμό· 
75 
στη Γερμανία, όταν οι περιορισμοί έχουν αρνητικές επιπτώσεις στον 
ανταγωνισμό (για συμχρωνίες αποκλειστικής διανομής, συμφωνίες 
αποκλειστικής προμήθειας και συστήματα επιλεκτικής διανομής), ή όταν οι 
περιορισμοί υπερβαίνουν το πεδίο εφαρμογής των παραχωρηθέντων 
Οικαιωμ.άτων εκμετάλλευσης (για συμφωνίες αδειών εκμετάλλευσης)· 
- στις Κάτω Χώρες, για περιορισμούς που προσκρούουν στο γενικό συμφέρον* 
στο Ηνωμένο Βασίλειο για περιορισμούς που δεν συμιβιβάζονται με το κοινό 
συμχρέρον. 
199. Ο τρόπος προσδιορισμού των παραβιάσεων διαφέρει σημαντικά από χώρχχ 
σε χώρα, αλλά όλο τα κράτη μέλη προβλέπουν διατάξεις κατά των συστημάτων 
προκαθορισμένων τιμών μετ<χπώλησης. II Αυστρία είναι η μόνη χο')ρα της ομάδας 
αυτής η οποία έχει θεσπίσει απαλλαγές κατά κατηγορίες, που είναι παρόμοιες με. τις 
(χπαλλαγές κατά κίχτηγορίες της Κοινότητας. 
200. Πέντε (χπό τις χώρες αυτές (εκτός της Φινλανδίας) εξετάζουν επί του 
παρόντος το ενδεχόμενο μεταρρύθμισης της εθνικής νομοθεσίας τους περί 
ανταγωνισμού έτσι (όστε να εναρμονιστεί περισσότερο με την κοινοτική νομοθεσία. 
201. Οι γερμανικές αρχές έχουν την άποψη ότι μια περιοριστική οργάνωση της 
διανομής δεν παρεμποδίζει κατά κανόνα τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό εκτός 
εάν συνδυάζεται με δυνατότητα άσκησης ελέγχου στην αγορά. Έτσι, σύμφωνα με το 
γερμανικό δίκαιο, οι συμφωνίες αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής 
προμήθειας επιτρέπονται κατ'αρχήν αλλά υπόκεινται στον έλεγχο των αρχών 
ανταγωνισμού έτσι οΉττε vxx αποφεύγονται οι καταχρήσεις. 
202. Στο ΙΙνωμένο Βασίλειο, οι συμφωνίες αποκλειστικής διανομής και 
αποκλειστικής προμήθειας δεν καλύπτονται (χπό τις νομοθετικές διατάξεις περί 
συμφωνιών, αλλά εμπίπτουν στη νομοθεσία που επιτρέπει στις αρχές να 
πραγματοποιούν έρευνες κατά περίπτωση για να διαπιστωθεί κατά πόσο μια 
επιχείρηση ή ένας όμιλος επιχειρήσεων έχει μερίδιο αγοράς ίσο ή μεγαλύτερο του 
25% μέσω ενός δικτύου κάθετων συμφωνκόν. Ακολουθεί πραγματιστική ανάλυση, 
κατά την οποία εξετάζονται τα αποτελέσμ,ατα τ(()ν κάθετων περιορισμών στον 
ανταγωνισμό τόσο σε επίπεδο κατασκευαστών όσο και λιανικού εμπορίου έναντι 
των πλεονεκτημάτων που προκύπτουν (χπό την αύξηση της αποδοτικότητας. Κατά 
την ανάλυση αυτή, λαμβάνονται υπόψη δύο βασικές διαρθρωτικές προϋποθέσεις: 
- ανωμαλίες στις ανάντι ή κατάντι αγορές οι οποίες προκαλούν σημαντική 
αύξηση της ατομικής ή συλλογικής ισχύος στην αγορά βραχυπρόθεσμα έως 
μεσοπρόθεσμα· 
- ευρεία χρησιμ,οποίηση των κάθετων περιορισμχυν σε μια δεδομένη αγορά 
προϊόντος, που επηρεάζουν σημαντικό ποσοστό των συνολικών πωλήσεων 
στην αγορά (χυτή, χωρίς καμία αξιοσημείωτη είσοδο νέων φορέων. 
Σύμφωνα με τις αρχές του Ι Ινωμένου Βασιλείου, η αύξηση της (χποδοτικότητας είναι 
πιθανότερο να είναι πιο περιορισμένη όταν πρόκειται για απλά ή μη τεχνικά, φθηνά 
προϊόντα, τα οποία αγοράζονται συχνά, πωλούνται σε μικρά καταστήματα εύκολης 
εξυπηρέτησης, και όταν διατίθεται ευρεία ενημέρωση του καταναλωτή, πρόκειται για 
επώνυμα προϊόντα αναγνωρισμένου σήματος, το προϊόν είναι ώριμο, οι (ρραγμοί 
εισόδου στο λιανικό εμπόριο είναι υψηλοί, και οι οικονομίες κλίμακας στο λιχχνικό 
εμπόριο είναι σημαντικές. Το σύστημα προκαθορισμένων τιμα')ν μεταπώλησης είναι 
παράνομο, αλλά μπορεί να επιτραπεί εάν το βρετανικό δικαστήριο περιοριστικών 
πρχχκτικίόν (χποφανθεί ότι η μη εφαρμογή ελάχιστων προκαθορισμοί τιμών 
μεταποίησης θα ήταν σαφώς εις βάρος του κοινού. Πρόσφατα πραγματοποιήθηκαν 
76 
αρκετές διεξοδικές έρευνες σχετικά με τους κάθετους περιορισμούς στις αγορές 
μπύρας, βενζίνης, αεριούχων ποτών, αυτοκινήτων και παγοναυν. 
Τρίτες χώρες (Η Π Λ και Καναδάς) 
- Ηνωμένες Πολιτείες 
203. Στόχος της αντιμονοπο)λιακής νομοθεσίας των ΗΠΑ είναι η αύξηση της 
ευημερίας του καταναλοντή· δεν επιόκόκεται οποιοσδήποτε στόχος για την 
ολοκλήρίυση της αγοράς. Οι κάθετοι περιορισμ,οί διέπονται κατά κύριο λόγο από το 
Section 1 του Sherman Act71, το οποίο προβλέπει ότι κάθε σύμβαση, συμφωνία 
επιχειρήσεων με τη μορφή σύμπραξης ή με άλλη |ΐορφή είναι συνεργία για την 
παρακο')λυση του ελεύθερου εμπορίου ή των συναλλαγών μεταξύ των πολιτειών ή 
με άλλες χώρες, είναι παράνομη. 
204. Το 1977, το Supreme Court αποφάνθηκε, στην υπόθεση GTE Sylvmiia14 ότι οι 
κάθετοι περιορισμοί που δεν α<ροροΰν τιμές πρέπει να υπόκεινται σε πραγματιστική 
ανάλυση αναγνωρίζοντας ότι οι περιορισμοί αυτοί μπορεί να «προωθήσουν τον 
ανταγωνισμό μ,εταξύ των σημ.άτο)ν επιτρέποντας στον κατασκευαστή να αυξήσει την 
αποδοτικότητα του όσον αφορά τη διανομή τχον προϊόντων του.» Όταν ο 
κατασκευαστής δεν έχει δυνατότητα ελέγχου της αγοράς, οι συμχρωνίες διανομής που 
περιέχουν κάθετους περιορισμούς που δεν αφορούν τις τιμές, θεωρούνται κατά 
κανόνα νόμιμες επειδή προωθούν τον αποτελεσματικό εφοδιασμό και τη σταθερή 
προσφορά αγαθο>ν και υπηρεσκυν για τον καταναλωτή, και αυξάνουν τον 
ανταγωνισμό μεταξύ των σημάτ<ον επιτρέποντας στους κατασκευαστές εντός ενός 
συγκεκριμένου κλάδου να ανταγωνίζονται αποτελεσματικότερα. Επιπλέον, οι 
αντιανταγωνιστικοί κίνδυνοι τέτοιων περιορισμοί θειυρούνται εν γένει χαμηλοί, 
δεδομένου ότι ο κατασκευαστής έχει κάθε συμφέρον να αναπτύξει μια 
αποτελεσματική διανομή έτσι ο'κττε. να μεγιστοποιήσει τις πωλήσεις προς τους 
πελάτες, και συνεπώς έχει κίνητρα να ενθαρρύνει τον ενόοσημ.ατικό ανταγοννισμό 
μεταξύ το>ν διανομέοιν έτσι ώστε οι τιμές να διατηρούνται σε χαμηλά επίπεδα. 
205. II πραγματιστική ανάλυση περιλαμβάνει τον προσδιορισμό της σχετικής 
αγοράς, προκειμένου να εξακριβωθεί ?| θέση της εναγόμενης επιχείρησης στην αγορά. 
Εξετάζονται επίσης και διάφοροι άλλοι παράγοντες που χρησιμοποιούνται για να 
εξακριβο)θεί κατά πόσο ο περιορισμός παρακχολύει τον ανταγωνισμό μεταξύ των 
σημάτων. Παράλληλα λαμβάνονται υπόψη οι λόγοι για τους οποίους ο περιορισμός 
επιδιώκει ένα θεμιτό στόχο καθχός και η αναγκαιότητα του περιορισμού για την 
επίτευξτ) του στόχου αυτού. ΓΙ εναγόμενη επιχείρηση φέρει το βάρος της αποδείξεως 
για την αντίκρουση των αιτιάσεων του ενάγοντος, αλλά το τελικό βάρος της 
αποδείξεως φέρει ο ενάγατν ο οποίος πρέπει να πείσει το δικαστήριο ότι ο 
περιορισμός έχει αντανταγοτνιστικές επιπτοΉτεις. Τέλος, πρέπει να εξεταστεί κατά 
πόσον υπάρχουν λιγότερο περιοριστικές εναλλακτικές λύσεις σε σχέση με. τα 
εξεταζόμενα μέτρα προκειμένου να επιτευχθεί ο θεμιτός στόχος. 
206. Τα δικαστήρια το>ν ΙIIIΑ φαίνεται να είναι επιφυλακτικότερα όσον αφορά 
τις αντιανταγωνιστικές επιπτοΉτεις τονν περιορισμών στον ανταγωνισμό μ,εταξύ τχον 
74 Σ» οριαμενι ς π»··ριπτ<ίχΗ··ις. μπορ»ί να ιφαρμόζονται για τους κάΟπους περιορισμούς το 
Section 2 του Sherman Act και το Section 3 του Clayton Act. 
Continental TV κατά GTE Sylvania. 433 U.S. 36 (1977). 
77 
σημάτων και μπορεί να απαιτήσουν μια διεξοδική ανάλυση της αγοράς κατά την 
οποία εξετάζεται τόσο η έκταση του αποκλεισμού όσο και οι οικονομικές αιτιολογίες 
του αγοραστή και του π<ολητή.7$ Αποφασιστικός παράγοντας για την χχξιολόγηχτη 
των περιορισμοί του είδους αυτού είναι ο βαθμός στον οπού) οι ανταγχονιζόμενοι 
κατασκευαστές στερούνται σημ.εύον ποιλησης για τα προϊόντα τους ή οι διανομείς 
χάνουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού. 
207. Στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπάρχει κανόνας de minimis. Τα συστήματα 
προκαθορισμένων τιμο'τν μετοστχόλησης θεωρούνται παράνομ,α σύμφωνχχ με τη 
νομοθεσία των ΜΠΑ. Ωστόσο, οι συνιστχόμενες τιμές λιανικής πχυλησης δεν 
εμπίπτουν αυτές καθεαυτές στην απαγόρευση (χυτή. 
- Καναδάς 
208. Οι συμχρο)νίες αποκλειστικής αντιπροσωπείας και οι δεσμευτικές ρυθμίσεις 
που είναι πιθανόν να οδηγήσουν στον αποκλεισμό κί'χποκον (ρορέχον από την αγορά 
διότι συνάπτονται από ένα σημαντικό κατασκευαστή ενός προϊόντος ή είναι τόσο 
διαδεδομένες σε μια αγορά, με (χποτέλεσμ,α να είναι πιθανή η σημαντική 
παρακχυλυση του ανταγωνισμού, μπορεί να απαγορευθούν (χπό το Competition 
Tribunal. Ως περιορισμός της αγοράς νοείται η υποχρέωση που επιβάλλεται από τον 
προμ,ηθευτή στον αγοραστή, ούμ,φωνα μ,ε την οποία ο αγοραστής θα προμηθεύει το 
εν λόγο) προϊόν μόνο σε μια καθορισμένη αγορά. Εάν τέτοιος περιορισμός είναι 
πιθανό να μειώσει αισθητά τον ανταγοννισμά σε σχέση με το προϊόν, όπως όταν ο 
περιορισμός επιβάλλεται <χπό ένα σημαντικό προμηθευτή ενός προϊόντος ή ότχχν 
είναι ευρύτατα διαδεδομένος σε σχέση με το προϊόν, μπορεί να απαγορευθεί από το 
δικαστήριο. Τέλος, το δικαστήριο μπορεί να υποχρεώσει τον προμηθευτή να πωλήσει 
προϊόντα του σε έναν δεδομένο αγοραστή, οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του 
οποίου ενδέχεται να έχουν επηρεαστεί αισθητά λόγω της αδυναμίας του να 
προμηθευτεί εμπορεύματα, μ,ε την προϋπόθεση ότι ο αγοραστής είναι διατεθειμένος 
και έχει την δυνατότητα να εκπληροχτει τους συνήθεις εμπορικούς όρους. Οι 
περιορισμοί του ανταγοηασμού μ,εταξύ των χτημάτων αντιμετωπίζονται αυστηρότερα 
από ό,τι οι περιορισμοί του ενόοσηματικού ανταγωνισμού. Δεν εφχχρμόζεται 
κανόνας de minimis, αλλά οι αρχές δεν παρέχουν προτεραιότητα στην εξέταση των 
υποθεσεχον με. περιορισμένες οικονομικές επιπτο'κτεις. 
II. ΣΥΓΙΗΜΛ ΚΟΙΝΟΙΙΟΙΗΣΗΙ 
Κράτη μέλη το>ν οπούον οι νομοΗεσίες είναι παρόμοιες με το άρΗοο 85 
209. Έξι κράτη μέλη των οποίων οι νομοθεσίες είναι παρόμοιες με. το άρθρο 85 
(Βέλγιο, Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία και Σουηδία) προβλέπουν σύστημα 
κοινοποίησης για τις περιοριστικές συμφοΜες παρόμοιο με εκείνο της Κοινότητας, 
δηλχχδή (χπχχιτούν κοινοποίηση μόνο όταν ζητείται απαλλαγή και/ή αρνητική 
πιστοποίηση. Ωστόσο, από τις χο')ρες αυτές, μόνο το Βέλγιο και η Σουηδία έχουν 
τους ίδιους κανόνες σχετικά με τη μη επιβολή προστίμων μετά την κοινοποίηση. 
Στην Ελλάδα και την Πορτογαλία δεν προβλέπεται απαλλαγή από την επιβολή 
προστίμων, ενώ η ιρλανδική νομοθεσία δεν προβλέπει την επιβολή προστίμων. 
75 Barry Wright Corp. κατά ΠΤ Grinncll Corp. 724 F.2d 227. 236-37 (1st Cir. 1983). 
78 
210. II Γαλλία και η Ιταλία δεν απαιτούν την κοινοποίηση Τ(ον περιοριστικών 
συμφα>νιων. Στην Ιταλία, υπχχρχει σύστημα εθελοντικής κοινοποίησης. Στη Γαλλία, 
δεν υπάρχει σύστημα κοινοποίησης για τις περιοριστικές ιτυμ.φωνίες· οι αρμόδιες 
αρχές χρησιμοποιούν άλλα μέσα για ν<< λάβουν γνώση των παραβάσεων. 
II γαλλική νομοθεσία στηρίζεται σε αρχή αντίθετη προς εκείνη σύμχρο)να με 
την οποία απ.αγορεύονται a priori οι συμχρχονίες ή η ε|ΐπορική συνεργασία 
κάθετου χαρακτήρα. Λυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν προβλέπεται 
υποχρεχοτικό χτύστημα κοινοποίηστις. Λεν πιστεύουμε ότι το σύστημα αυτό 
είναι απαραίτητο δεδομένου ότι οι κάθετες χτυμχρχυνίες Οεχυρούντχχι a priori ως 
νόμιμες. 
Κράτη μέλη τανν ojcotcov οι νομοθεσίες διαφέρουν από το άρθρο 85 
211. Σύστημα κοινοποίησης παρόμοιο με εκείνο της Κοινότητας υπχχρχει στην 
.Φινλανδία, αλλά δεν προβλέπεται απαλλαγή από την επιβολή προστίμων. 
Στη Γερμανία, οι κάθετοι περιορισμοί υπόκεινται κατά κανόνα στον έλεγχο των 
καταχρήσεων και δεν απαιτείται κοινοποίηση· κοινοποίηση απαιτείται μόνο για τους 
περιορισμούς εκείνους οι οποίοι περιορίζουν την ελευθερία καθοριχτμχνυ τιμχόν ή 
τους όρους κον συναλλαγιυν, οι οποίοι κατά κανόνα απ.αγορεύονται αλλά μπορούν 
να τύχουν απαλλαγής. 
Κοινοποίηση τχον περιοριστικοί συμ,φωνιοΥν απαιτείται στην Αυστρία, τη Δανία, τις 
Κάτχο Χχόρες κχχι το Πνο>μ.ένο Βασίλειο, ανεξαρτήτως χχπό το κχχτχχ πόσο ζητείται 
ή έχει χορηγηθεί απαλλαγή ή αρνητική πιστοποίηση. Οι κοινοποιήσεις χχπ,χχιτούντχχι 
έτσι χύστε οι αρμόδιες αρχές να διαθέτουν τις απαραίτητες πληροφορίες για να 
εξχχκριβχοθεί κχχτά πόσον υπάρχει κατάχρηση. 
Στο Λουξεμβούργο, δεν υπχχρχει σύστημ,α κοινοποίησης γιχχ τις περιοριστικές 
συμχρχονίες. 
Τρίτες Χ<»ρες 
212. Ούτε οι Πνωμ,ένες Πολιτείες ούτε χ) Καναδάς προβλέπουν σύστημα 
κοινοποίησης για τις περιοριστικές συμ.φο>νίες. 
III. ΚΙΜΙΟΙ III 1 ΛΙΛΛΙΚΛΙΙΚΣ 
213. Τα κράτΐ| μέλη και το>ν δύο ομ.άδων έχουν εν γένει κινήσει διχχδικχχχτίες γιχχ 
ένα σχετικά περιορισμένο αριθμό υποθεσεχον ετησίως χτχετικά με την παραβίαση της 
νομοθεσίχχς γιχχ τους κάθετους περιορισμ,ούς. Ωστόσο, σε ορισμ,ένχχ κράτη μέλη δεν 
διατίθενται στοιχεία ή αυτά μπορεί vxx μην είναι χτυγκρίσιμ,χχ λόγχυ τχον διχχχρορών 
που υπάρχουν στα εθνικά (τυστήμ.χχτα ή χττις πρχχκτικές κχχτχχχχόρησης στοιχείχον. Ο 
αριθμός τχον υποθεσεχον για τις οποίες κινήΟηκχχν οι διαδικασίες κυμαίνεται από 0 
σε ορισμένα κρχχτη μέλη (Βέλγιο κχχι Αυστρία) έως περίπου 25 ετησίως στη 
Γερμανία. 
214. Στις Ηνωμένες Πολιτείες χ>ι χχρμ,όδιες ομοσπονδιακές αρχές δεν χχχτχολήθηκαν 
χτχεδόν καθόλου υποθέσεις κάθετων περιορισμχόν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 
του 1980. Ωστόσο, οι αρχές ελέγχου ορισμένων πολιτειών κίνηχτχχν οριχηιένες 
διαδικασίες σε υποθέσεις που αφορούσαν προκαθορισμένες τιμές μεταπώλησης. 
70 
Κατά τα τελευταία έτΐ|, κινι'|θΐ)καν διαδικασίες σε υποθέσεις προκαθορισμένων τΐ|ιων 
μ,ετχχπχόλησης τόσο από τις αρχές ελέγχου μεμον(ομέν<ον πολιτειών άσο κχχι <χπό τις 
ομοσπονδιακές αρχές, ορισμένες δε. φορές από κοινού. Ωχττόχτο, χ> αριθμός των 
διαδικασιών που κινήθηκαν σχετικά με άλλες μορφές κάθετων περιορισμών ήταν 
μικρός. Κατά τα τελευταία χρόνια, κινήθηκαν ορισμένες διαδικασίες στον πολιτικής 
πρχ)Τερχχιόττ|τχχς τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, που αφορούσαν κυρίχος 
τοπικές αγορές και ιττις περιπτώσεις που ήτχχν πιθχχνότερο νχχ υπάρχει δυνατότητα 
σημαντικού ελέγχου της αγοράς·. 
215. Στον Kxxvxxoxx, χ)ΐ αρμόδιες αρχές (μαίνεται νχχ έχουν ασχολΐ|θεί ελάχιστα με, 
υποθέσεις κάθετων περιορισμών. 
V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
216. Οι ρυθμίσεις τχον κρχχτχόν μ,ελχόν κχχι τχον τρίτχον χχορχόν που εξετάστηκαν 
όσον αφορά την αντιμετώπιση TÎOV κάθετ(ον συμχρχονιχυν παρουσιάζουν σημαντικές 
αποκλίχτεις. Ωστόσο, διαπιστώνεται η ύπαρξη ορισμένων σταθερών χαρακτηριστικών 
χττα χτυστήμ.ατα αυτά, και που διαφέρουν από το κοινοτικό σύστημα. Πρώτον, 
θεωρείται ότι η οικονομική ανάλυση πρέπει να χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για 
να καθοριστεί κατά πόσο υπάρχει παράβαση. Αυτό ισχύει τουλάχιστον για ορισμένα 
κράτη μέλη με χτυστήματχχ πχνυ βασίζονται στο κοινοτικό χτύχττημα (κυρίχος η Γχχλλία 
κχχι η Ιταλία), ορισμένα (χπό τχχ κρχχτη μέλη με συστήμχιτα που διαφέρουν από αυτό 
της Κοινότητχχς (κυρίχος η Γερμ.χχνίχχ κχχι το Ηνχομ,ένο Βασίλειο) κχχι γιχχ ορισμένες 
τρίτες χχόρες (ΗΠΛ κχχι Καναδάς). 
217. Δεύτερον, ούτε τα μεγάλα κρχχτη ούτε οι ΗΠΑ ούτε ο Καναδάς δεν 
χρησιμοποιούν χτυστήματχχ κοινοποίησης όσον αφορά τις περιοριχττικές συμχρωνίες, 
επειδή πιχττεύουν χ>τι μπορούν νχχ εκμεταλλευθούν κχχλύτερχχ τους πόρους που 
χρησιμοποιούνται γιχχ την εχμαρμογή τιον κανόνχον χχντχχγχονισμχη') με. χχλλους 
τρόπους, όπχος η διερεύνηση κχχτχχγγελιχόν που αφορούν κάθετους περιορισμούς. Η 
έλλειψη χτυχττήμ,χχτχ)ς κοινοποίησης αποτελεί επίσης λογικό επακόλουθο του ότι οι 
κάθετες συμ,χρχονίες Οεχορούντχχι a priori <ος νόμιμες. 
218. Τρίτον, στα συστήματα αυτά σε πολύ λίγες περιπτοΉτεις κινούνται 
διαδικασίες για κάθετους περιορισμούς, πράγμα το οπού) αποτελεί και πάλι λογικό 
επακόλουθο του ότι οι περιορισμ,οί αυτοί θεωρούνται a priori ως νόμιμοι. 
* * * * 
80 
Krqx^xtio Vil 
ΛΙΙΟΠ:ΛΙ:ΣΜΛΓΛ ΙΙΙΣ Ι:Ι»Ι:ΥΝΑΣ 
Ι. Σκοπός κχχι μεθοδολογία 
219. Στο πλχχίσιχ) της προπχχρχχχτκευής τχπ> Πρχχσινου Βιβλίου, χχποχρχχσίστηκε η 
διεξαγχογή έρευνχχς υπό μορφή συνεντεύξεχον. Η Επιτροπή επικοινο')νησε με. 
Οιάχρορχ)υς βιομ,ηχάνχνυς, λιχχνοπχολητές (χ')π<ος κχχι χονδρεμπόρχ)υς κχχι εισχχγχυγείς-
εξχχγχογείς) κχχι ενοΉτεις τόσο χτε ευρωπαϊκό όχτχ) κχχι χτε εθνικό επίπεδο. Επιπλέον, 
οργχχνωσε χτυνεντεύξεις με διάφορα ερευνητικά ιδρύματα κχχθχός και ιδιχότες που 
έχουν ειδικές γνχόχτεις όσον χχφορά τις τεχνικές διάθεσης στην χχγορά και διχχνομείς 
στους διάφορους βιομηχανικχνύς κλάδους. Οι περιχτσότερες χτυνεντεύξεις χχχρορούσαν 
καταναλίοτικά αγαθά, τόσο τα είδη όκχτρχκρής όχτο κχχι τχχ υπολοιπχχ. Η γεωγρχχχρική 
κχχτχχνομή τχον συνεντεύξεχον δεν ήτχχν (χπολύτχος χχντιπροχτ(οπευτική χχλλχχ γιχχ 
υλικοτεχνικούς λόγους μ.εγαλύτερο βάρος δόθηκε χττις χχόρες της Benelux κχχι τις 
γειτονικές περιοχές της Βόρειας Γαλλίας, της Λυτικής Γερμ,χχνίχχς κχχθώς κχχι στο 
νότιο τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείχνυ. 
220. Η συντριπτική πλειοψηφία αντχχποκρίΟιικε θετικά χττην πρόχτκλτ|σή μας. Οι 
χτυνχχντήσεις πρχχγμ.ατοποιήΟηκαν χχπό τχ)ν Ιούνιχ) μέχρι και τχ>ν ΛύγχηΗττο τχτυ 1994. 
Οι (τυνομιλίες που είχαν προγραμματιστεί με ορκτμένες ενχίκτεις βιομηχχχνικχόν 
επιχειρήσεχον εξελίχθΐ|καν χτε. κχχνονικές συζητήσεις χττρογγυλήςτραπέζης στις οποίες 
συμμετείχαν πολλ('χ διευθυντικί'χ στελέχη κχχ0χί)ς κχχι άλλοι εκπρόσχοποι επιχειρήσεχον 
χχπό ένχχ ευρι'ίτατο ιράχιμχχ βΐχ)μ.ηχ(χνικο')ν κλάδ(ον. Παρά το γεγονχ'>ς ότι η Επιτροπή 
προσπχχΟησε ν(χυπχχρχει κί'χπ.οκχ ισορροπία μεταξύ τιον δκκρορχόν ομάδτονκαι μερχόν 
που συμμετείχαν προκειμένου vxx υπί'χρξει η ευρύτερη δυνχχτή χχντχχλλχχγή απόψεων, 
είναι χτχχχρές ότι τ<χ (χποτέλεσμ.ατα τχον συνεντεύξεχον αυτχόν δεν μπορούν νχχ 
θεχορηθούν αντιπροχκυπευτικά από χίτατκττική ('χποψη. Η Επιτροπή ζητά να της 
υποβληθούν χτ//)λιχχ κχχι παρατηρήσεις χτχετικά με τχχ αποτελέσματα των 
συνεντεύξεχον αυτο>ν ιδύος χτε περίπτίοση που η δειγμχχτοληψίχχ δεν θεωρείται 
αντιπροσωπευτική από γεωγρχχχρική ή τομεακή άποψη. 
221. ' Πολλά από τα σημ,εία που έθιξχχν οι σι»νομ.ιλητές χχχρορούσχχν ειδικχχ τον τομέα 
ή τον κλάδο τους. Αλλα θέμ,ατα, ()πχος η ισορροπία δυνχ'χμεχον μ,εταξύ βιομηχάνων 
κχχι λιχχνοπ(ολτ|Τ(όν, ή το πράβλημ.χχ του παράλλΐ|λου εμπορίου, χιυζτ|τήθηκχχν σε όλες 
σχεδόν τις συναντήσεις. Οι χτυναντήσεις ήτχχν χχνεπίχτημες κχχι εμπιστευτικές. Ως εκ 
τούτχνυ, οι περισσχ>τερχ>ι συνομιλητές ήταν διχχτεθειμένχ)ΐ νχχ μιλήσουν κχχθχχρχχ, νχχ 
αποκαλτη|»ουν σημ,αντικά στοιχεία και να υποστηρίξουν τις απόψεις τους με. 
ανέκδοτα περιστατικά από την εμπειρία τους, ακόμη και με εμπιστευτικές 
πληροφορίες. Στις σελίδες που ακολουθούν γίνεται μια συνοπτική παρουσίαση των 
βασικών πορισμ,άτχυν χ<υρίς οχττόσο να ανα<ρέρχ>νται χτυγκεκριμ,ένχχ χττοιχείχχ χος προς 
τις διάχρχ)ρες επιχειρήσεις. 
II. Μεταβολές ατην xoivtovta και την Cm ι m η 
222. Η δυνχχμική της ζήτηχττις έχει αλλάξει χχιχτθητχ'χ, κχχι πχχρχχτηρείτχχι μεγχχλύτερη 
πόλχοση όσον αφορά τχχ εισοδήματα καθο>ς επίχτης κχχι γήρανση του πληθυσμού. Ο 
κορεσμός της αγοράς έόοκτε χχχρορμ,ή γιχχ τη δημιουργία νέχον κχχι πολυπλοκότερων 
χτχημάτων ζήτησης (χπό πλευράς μ.εμονο)μέν(ονπελχχτχί)ν. Οι δημογραφικές μεταβολές 
επηρέασαν τις χχγορχχχττικές συνήθειες οι οποίες ουσιαστικά οδήγησχχν σε 
συγκεκντρχόσεις όσον αχρορά την ιδιοκτησία κχχι τχχ σημεία πιολήσεχυν. Όσον αφορχχ 
τχχ κχχτχχνχχλχοτικά αγαθά ταχείας απορρό(ρησης (fast moving customer goods) το 
χχγορχχστικό κοινό πραγματοποιεί τις αγορές του με μικρότερη συχνότητα κχχι 
προτιμά νχχ τις διεκπεραιώνει όλες μαζί αντί νχχ πηγαίνει σε. διαφορετικά 
καταστήματα. ΓΙ αυξανόμενη διαφοροποίηχτη στην χχγχ>ρ(χχττική ζήτηχτη θεωρείται χος 
ένχχς χχπό τους σημ.αντικότερους λόγους της επιτυχίας τχον νέων εξειδικευμένχον 
κχχτχχχττημ,άτχυν πχνυ προσιρέρουν είδη σε χαμηλές τιμές. Γιχχ παράδειγμα οι 
κχχτχχχτκευχχχττές επίπλχον εξ(χπλ(όνχ)ντχχι χττχ)ν τομ,έχχ τχον όιχχκοσμητικχόν κχχι άλλχυν 
συναφών ειδών. Ο εκδοτικός τχ>μέ<χς αναφέρθηκε χος υπ.όόειγμχχ τομέα στον οποίο 
πχχρχχτηρείτχχι πολλοστλαχτιασμάςκαι εξειδίκευση Τ(ον προϊόντων πχ)υ προχτχρέρχτντχχι 
στους κ(χτ(χνχχλ(οτές. 
III. Τε/νολχ>γιχές μεταβολές 
223. Η πληροχρορική κχχι ιδύος τα ηλεκτρονικά χτυστήμχχτχχ κχχτχχγρχχχρής τχον 
εμπορευμάτχυν χττχτ σημείο πο')λησης που χρησιμοποιούνται όλο κχχι περισσότερο γιχχ 
τον έλεγχο τχον απ.οθεμ.άτ(ον, έχχνυν δο'χτει μεγάλη ώθηση στχχ συστήμχχτχχ έγκαιρης 
παράδοσης κχχι έχουν μεταβάλλει το κτοζύγιο πληροφοριχόν. Οι νέες αυτές 
τεχνολογίες, σε συνόυχχχτμά με τις κάρτες κχχτχχχττημ,άτχον λιχχνικής πχόλησης, 
επιτρέπουν χχήμερα στους λιανοπωλητές νχχ χαράξουν τις γνχυχττές χττρχχτηγικές 
μάρκετιγκ χχορίς νχχ έχουν ανάγκη πληροιρορίες από τους κχχτχχσκευχχχττές. Η 
διαχείριση πληροφορκόν κ(χΟκττά δυνατό τον έλεγχο Τ(ον έγκαιρων παραδόσεων 
ακόμη κχχι όταν πρόκειται για μεγάλο φάσμ,α προϊόντων (υπεραγορές), τη μείωση 
του χχποθηκευτικού κόστους και τη βελτίοκτη της παραγωγικχ>τητας μέχτχο της 
χχυτόμχχτης χχνχχνέωσης το>ν παρ<ίγγελΐο>ν έμπορε υμάτο>ν. Γενικά θεχορείτχχι xVri η 
δυνατότιμα μείωσης του κόστους μέσω της εισαγοιγής της πληροχρορικής είνχχι 
περιορΐ(τμ.ένη. Ωστόσο οποιαδήποτε μείχοση του κόχττους μπορεί νχχ επηρεάσει 
σημαντικά την <χποόχ)τικχ)τητα λόγιο Τ(ον εξαιρετικά χαμηλών περιθωρίων κέρδους 
χττη διανομή. 
224. Οι επιχειρήσεις ταχυδρομικοί παραγγελιών κχχι πχολήσεχον εξ αποστάσεως 
χρησιμοποιούν όλχ) κχχι περισχτότερο τις τεχνικές audiotext κχχι videotext, ICD, CD-
ROM κχχθχυς και όιχχόραχττική τηλεόραχτη (interactive TV) γιχχ τη διανομή των 
προϊόντχον τους. Οι αγορές μέσω τηλεόρασης (τηλεοπτικές αγορές) χραίνεται ότι 
μπορούν νχχ καταστούν ένχχ εξαιρετικά πρόσφορο μέσο γιχχ την πραγματοποίηση 
λιχχνικχυν πωλήσεχυν. Οριομένοι απ<> τους ερωτηθέντες ήτχχν ιδιαίτερα χχισιόδοξοι ως 
προς ορισμ.ένχχ πειρχχματικά προγράμ.μ.ατα που διεξάγονται γιχχ τη διανομή μέχτχο της 
διχχδρχχχττικής τηλεόρασης χωρίς οκττχΉιο νχχ είνχχι σε θέχτη νχχ προσδιορίσουν ποιοί 
θχχ χοχρεληθούν περκτσότερο από την πληροφορική μ,εταξύ τχον μεγάλχον επιχειρήσεχον 
λιανικών πωλήσεων, των κατασκευαχϊτχόν, τχον τηλεοπτικχόν σταθμών ή έστω κχχι τχον 
επιχειρήσεχον μέχτων μχχζικής ενημέροχτης. Οριχτμένοι εξέχρρχχσχχν ανησυχίες ότι τχχ 
μέσα που προσφέρει η πληροφορική θχχ μπορούσαν νχχ μονοπωλΐ)θούν χχπό τους 
κχχτχχχτκενυχχχττές ή τους λιανοπχολητές. II ανάπτυξη της όιχχόραχττικής τηλεόρασης 
φαίνεται ότι δεν (χποτελεί μεγάλο κίνδυνο για τις κχχθιερχομένες επιχειρήσεις 
82 
τχχχυόρομικχυν πχολήχτεχον, καθχός η τηλεόραση απευθύνεται κυρίχος σε. υψηλά 
ειχτοδήμχχτχχ ενώ οι επιχειρήχτεις ταχυδρομικ<ί>ν πχολήχτεχον σε χαμηλά 
225. Mux άλλη πρχ'κτφατη τάση αφορά την ανάπτυξη ιδιόκτιμων μ.ετχχχρχ)ρικχόν κχχι 
υλικοτεχνικών υπχχΥμ.χόν. II χρηχτιμοποίηχτη ιόιόκτητχον μ.εταχρχ)ρικχυν μέχτχον 
επιτρέπει χττχνυς μεγχχλους διανομ.είς να οργανώσουν χ>ρθχ>λογιχττικ(χ τις παραδόσεις 
τχ>υς κχχι τχ>ν ανεχροδιαίτμ,ό του εσχοτερικού τους δικτύου κχχι παράλληλα νχχ κάνουν 
οικονομίες χττο κχκττος. Οι νέες (χυτές εξελίξεις ίχποτέλεχτχχν επίσης χχχρορμή γιχχ 
σημχχντικές χχλλχχγές χττον τρόπο μ,ε τον οποίο τχχ προϊόντα διατίθενται στην χχγορά. 
Π.χ. ΤΧΧ προϊόντα συχνχχ χτυχτκευάζοντχχι μόνο την τελευταία χττιγμή έτσι ώστε να 
συμπεριληχρθούν ειδικές πρχκτχρχτρές χττις ετικέτες. 
IV. Αιάρθωπη TÎIC δκχνομής 
226. Πολλοί από τους ερχοτηθέντες περιέγραψαν τον διανεμητικό κλάδο στη 
δεκαετία του '60 κχχι του '70 χος κατακερματκτμένο κχχι χχνοργχχνχοτο, απολύτως 
εξαρτημένο χχπό τη βιχτμηχχχνίχχ κχχι χτυχνά αντιμέτίοπο με υποχρεωτικές τιμές 
πώλησης ή και χχποκλεκτμό από την αγορχ'ι. Προοδευτικά, η λειτουργία της διανομής 
χχποδεσμεύτηκε χχπό τη βιομηχανία για vxx αποτελέσει σήμερα χχοριχττό οικονομικό 
κλάδο. Οι διανομείς συγκεντροΥνουν και κατέχουν πληροφορίες χος προς το που κχχι 
πότε. πωλείται το κάθε προϊόν ενώ είναι χτε θέχτη νχχ συμβουλεύσουν χους 
προμηθευτές (τχετικά μ.ε την καταναλονακή ζήτηχτη. 
227. Στχ) παρελθχ>ν, η χττρχχτηγική που ακολουθείτο στον κλάδο της διανομ.ής κχχι 
ιδύος της δκχνομής εχόχόν διχχτροχρής, βχχχτιζότχχν χπον χτγκο τχον πχολχ>ύ|χενχον 
τροχρίμχον. II ειχταγχογή της πληρχχρορικής κχχι τχον έγκαιρων παραδόσεων θα 
οδηγήσει π,ρχκ)όευτικά στην εμ,χράνιση νέχον υλικοτεχνικχόν λειτουργιών όπως η 
ομαδοποίηση τχον παραγγελκόν. Υπάρχουν ήδη διάφορες μικρές επιχειρήσεις που 
ειδικεύονται στις παραδχκτεις κατ'οίκον ιδίως χττους τομείς τχον πχττχυν κχχι των 
κχχτεψυγμένχον τροφίμχυν. 
228. Παρατηρείται κχ'χποια κατάτμ.ηχ7η ττ)ς διχχρθρχοχττις τχον λιχχνικχόν πωλήσεων 
κχχι πολλαπλασιαχτμός τχον διαφορετικχόν ειδχόν κχχτχχστη|ΐχχτχον λιχχνικχόν πωλήσεων. 
Εκτός χχπό τχχ παραδοσιακά πχχντοπχολείχχ, όπως τα σουπερ[ΐάρκετ, έχουν εμφανιστεί 
νέα είδη κχχτχχχττημχχτχον χΥπως τχχ κχχτίχχττήμ,ατχχ πχνυ προσφέρουν είδη σε. χαμηλές 
τιμές, τα κχχταχττήμ,ατχχ-λέχτχες (club stores) κχχι τ<χ καταστήματα πωλήσεων τοις 
μ,ετρητχκς. Οι κύριες νέες κατηγορίες είναι τα παραδοχτιακά μικρχ'χ κχχτχχστήμχχτχχ 
λιανικής πο'ιληχτης, τα αστικά καταστήμ.ατα πχη» πχολούν εμπορεύμ.ατα χτε τιμές 
(χποθήκης, καταστήμ.ατα που προχτφέρουν είδη σε χαμ,ηλές τιμές, ΤΧΧ ειδικευμένχχ 
πολυκατ(«ττήμ.ατα ενχό παρατηρούνται και νέες μορχρές διανομής χ'νπχος χ)ΐ 
επιχειρήχτεις χχμεσου μχχρκετιγκ (επιχειρήσεις ταχυδρομικών πχολήχτεχον, επιχειρήσεις 
όιεκπερχχίχοχτης πχχρχχγγελιχον, εκ<Υ>τες κχχι τυπχ)γρχχχροι, επιχειρήχτεις τηλεχχγοροτν 
καθχός κχχι μικρχ'χ εξειδικευμένα γρχχχρείχχ). Γιχχ πχχράχΥιγμχχ οι επιχειρήσεις 
τηλεοπτικού μόρκετιγκ έχχνυν ήδη κχχΟιερχοθεί χττον τομ,έα τχον χιπολχ^γιχττχόν, των 
βιβλίχον κχχι τχον δίχικχον ενχό έχουν χχρχίχτει νχχ εξχχπλχόνοντχχι κχχι στον τομέχχ τχον 
τρχχπεζικχόν υπηρεχτκόν. II επιτυχίχχ τχον διχχχρόρχον τεχνικχόν άμεσου μχχρκετιγκ 
φαίνεται ότι εξχχρτχ'χτχχι από το προϊόν. Γιχχ πχχρχχχΥιγμ,χχ, ενχό το 75% τχον χχσχρχχλειο'τν 
χχυτοκινήτχον πχολούνται χττις Κχχτχο Χχόρες τηλεχρχονικχχ, τχχ συνταξιοδοτικά 
προγράμματα εξακολουθούν νχχ απαιτούν συνεντεύξεις πρόσχοπο [ΐε πρόσωπο. 
229. Οι επιχειρήχτεις διεκπερχχίχοσης πχχρχχγγελιχον επιμελούνται την εκτέλεση των 
πχχρχχγγελιχον εξ ονόμ.ατχ>ς τχον πχχρχχγχογχί)ν. Λεν αγοράζουν χχγχχθά, δεν χχχτχολχ>ύντχχι 
83 
με αποθέματα χ)ύτε καθορίζουν την τιμή γιχχ τχτν τελικό κατχχνχχλχοτή. Οι επιχειρήσεις 
ταχυδρομικών αγορχυν χτυνήθχος εκτελούν τις παραγγελίες τους χτι ίδιες. Υπχ'χρχουν 
εξειδικευμένα γρχχχρείχχ που προχτχι έρχνυν τις υπηρεχτίες αυτές σε. μικρότερες 
επιχειρήσεις. Ο νέχτς αυτός χ>ικονχ>μικός κλχχχΥς επιτρέπει την πραγματοποίηση 
δοκιμ,χχχττικχόν πχολήχτεχον νέχον προϊόντχον πχ>λύ χρθηνχττερχχ σε χτχέστ| με τη διανομή 
προϊοντχον χτε κχχτχχχττήμ.χχτχχ λιχχνικής πώλησης. Λυτό είνχχι χτημχχντικό επειδή 
τουλάχιστον τχχ (Υύο τρίτα τχον νέχον προϊόντων που εμ,χρχχνίζονται χττην χχγορά 
αποτυγχάνουν. 
230. Σε ορισμένους τχτμείς, χ) παρχχχΥκτιχχκός διαχωρισμός μεταξύ παραγωγού, 
μεσάζοντος, χονόρεμπχ'τρχνυ κχχι λιχχνχτπχολητή δεν υχρίχττχχτχχι πλέον. Οι μεγχχλοι 
λιχχνοπχυλητές σήμερα προμ.ηθεύονται προϊόντα κατ'ευθείαν χχπό τους παρχχγωγούς. 
Γιχχ παράδειγμα, XTTXTV τομέα τχον πχ)τχόν, σε ορισμένα κράτη μέλη πάνχο από το 60% 
τχον κρασιών αγοράζονται χτε σουπερμ.άρκετ. 
231. Σε οριχτμένους κλχχδους όπχος τχχ χρχχρμ.χχκευτικχχ δεν έχει πχχρχχτηρηθεί ακόμη 
κάθετη χτλχτκλήρχοχτη χτε χτημχχντικό βχχθμ.ό. Σε άλλους τομείς, χ'τπχυς τχχ ποτά, οι 
πχχρχχγ(ογοί ακολουθούν τη γραμμή της κχ'χθετης ολχτκλήρχυχτης κχχι έχουν αποκτήσει 
τον έλεγχο χχπχτκλείχττικχόν ειχτχχγχογέχον χτε εθνικό επίπεχτο. 
232. Έγινε γενικχχ δεκτό χ')τι η πληρχκρχτρική είχε χος αποτέλεομα την απορρόφηση 
εμπορευμάτχον (χπό τους λιανχτπχολητές μέχτχο της χχλυχτίδας προμ,ηθειχόν χχντί γιχχ την 
προχόθηχτη εμπορευμπτχον χχπό τους καταχτκευαχττές μέχτχο της χχλτκτίχΥχς προμτ)θειχόν. 
Ανχχγνχορίχτττικε επίσης ότι υπχχρχει χτυγκέντρχοχτη πλέον κχχι στα (%o χχκρα της 
αλυσίδας προμηθειιόν κχχι ότι πολλοί μεχτί'χζοντες/χονδρέμποροι έχουν εκλείψει, 
γεγονός που μπορεί να χχυξήσει τα εμπόδια ειχτόδου τχον πχχρχχγχογχόν στην χχγορχχ. 
Δεν υπήρξε ευρύτερη χτυμ,χρχονίχχ χχπχτχρεχον χος προς τχτ κχχτά πόσο η εξαφάνιση των 
χονδρεμπόρχον ο<Υ|γτ|χτε χτττιν παρχχκμ.ή της χχποκλειχττικχττητχχς. (ορισμένοι χχπό τους 
ερχοτηθέντες επεχτήμ,χχνχχν χ')τι χ>ι χτυγκεντρχόχτεις χττον τομ,έχχ τχον λιχχνικχόν πωλήσεων 
εξχχνχ'χγκχχχτχχν τχνυς πχχρχχγχογούς νχχ χχνχχζητήχτχτυν νέα χτημεία πχολήχτεχον, π.χ. 
πχολήχτεις μέχτχο κχχτχχχττημχ'χτχον τχον πρατηρίχον κχχυχτίμ,χον. 
V. Σχέ<τεΐ€ μεταξύ Ριομιιχάνο»ν και λαχνοπ(ολητχόν 
233. Παρότι η ιχτχ)ρρχ)πίχχ χ^υνχχμεχον κλίνει πλέχτν χτχχχρο'ίς υπέρ τχον λιχχνχ)πχολητχόν 
τχχ τελευταία χρόνιχχ, χρχχίνετχχι χ')τι χττο Οέμ.χχ τχτυ κχχτχ'χ πχ'χτο είνχχι ο βιομήχανος ή ο 
λιχχνοπχολτ]τής εκείνος χ> χ)πχ)ίχτς καθορίζει τους όρχτυς ττ)ς μεταξύ τους σχέσης 
εξχχρτχχτχχι πολύ χχπό τη θέχτη που κάποιο επώνυμο προϊόν κατέχει σε δεδομένο 
τμήμα της αγοράς;. Οι βιομήχανοι εξχχρτχόντχχι όλχ) κχχι περισσότερο χχπό τους 
διανομείς κχχι τους λιχχνχτπχολητές προκειμένου νχχ διχχθέσουν τχχ προϊόντχχ τους 
χττοτις κχχτχχνχχλχοτές. Ι''πειδή χ> χχόρχ>ς χττχχ ρχ'χχριχχ τχον κχχτχχχτττιμάτχον για νέα 
προϊόντχχ είναι περιορισμένος, όημ,ιχνυργχτύντχχι χτυγκρούσεις μεταξύ του 
αυξανόμενου χχριθμ,χτύ νέχον προϊοντχον κχχι της επιθυμίας τχον λιχχνοπχολητών νχχ 
μεγιχττοποιήσουν τχχ κέρδη τους. II σύγκρουχτη χχιιτή έχει χχνχχγκχχσει τους 
λιχχνοπχολτιτές νχχ ζητχ)ύν αποζημ.ίχοχτη γιχχ την ειχτχχγχογή εμπορευμχχτων στα 
κχχτχχχττήμχχτχχ (listing fees) ή εκπτχόσεις χττην τιμή που σε ορισμένες περιπτώσεις 
υπερβαίνουν την εξχ>ικονάμ.η(ϊη κόχττχνυς γιχχ τους βιχ)μ.ήχχχνχνυς. Λεδομένου χ>τι 
υπχχρχει πίεχτη γιχχ τον δκχθέχτιμ,ο χχόρχ> χττχχ ρχ'χχριχχ τχον κχχτχχχττημχ'χτχον, τχχ προΐοντα 
πχνυ xVv βρύτκοντχχι στην πρχότη ή δεύτερη θέχτη κινδυνεύχνυν περιχτχτχττερχ) νχχ χχ'χχτχνυν 
τη θέχτη τους κχχι νχχ χχντικχχτχχχττχχΟχνύν χχπό προϊόντα πχνυ χρέρχνυν τχτ χτήμ,χχ τχον 
λιχχνχτπχολτιτχόν. Λυτό έχει χος χχπχττέλεχτμχχ, χτε πολλά τμ,ήμ,χχτχχ της χχγορχχς, Ϊ| θέση τχ)υ 
84 
πρχότου κχχι του όεύτερχνυ προμηθευτή νχχ έχει πχχγιχοθεί. Ως εκ τούτου η πρόσβχχση 
χχλλχον πρχτμηΟευτχόν χττην χχγχτρχ'χ χ^υχτχερχχίνει δκχρκο')ς. 
234. Ορισμένοι (χπό τους ερχοτηθέντες ήτχχν της γνχόμης ότι βασικά μακροπρόθεσμχχ 
επιβιχόνουν τρείς τύπχτι επιχειρήχτεχον: χτι μεγάλες βιομηχανίες που πχχράγουν ευρύ 
χράχτμ,χχ προϊοντχον κχχι χτι οπχτίες επενχΥκνυν χτε Κ&Λ κχχι χττη διχτχέτευχτη νέχχτν 
πρχοτχτπόρχον προϊοντχον χττην χχγχτρχ'χ, χτι παραγχογοί επχόνυμ.χον προϊοντχον (δηλαδή 
βιομηχανίες που παράγουν προϊόντχχ πχυλούμενχχ από λιανοπωλητές υπό το 
εμπορικό σήμχχ τχον ιδίχον), κχχι εξειδικευμένες επιχειρήσεις. Από την άλλην πλευρά, 
οι βιομήχανοι δεύτερης κλχχχτεχος (χτηλχχόή εκείνοι τχον οποίχον τχχ προϊόντα 
βρίσκονται σε τρίτη κχχι τέταρτη θέχτη) υχρίχττχχντχχι τχχυτόχρονχχ όλο κχχι μεγαλύτερες 
πιέσεις τόσο χχπό τχχ επ,χόνυμ,χχ προϊόντχχ υψηλής ποιότητας όσο κχχι χχπό τα προϊόντα 
χχχμηλής κχχτηγορίας μεγάλχον λιχχνχτπχολητχόν κχχι χτυχνά εξχχνχχγκχχζοντχχι να γίνουν 
υπεργολάβοι κχχι νχχ πχχρχχγχνυν πρχτϊόντχχ υπό το εμπορικό σήμχχ κχχποιου 
λιχχνοπχολητή. 
235. Κχχτά την χχποψη οριχτμ,ένχον ανεξχ'χρτητχον χχνχχλυτχόν, υπάρχουν όρια χττην 
ικχχνότητχχ τχον λιχχνχαπχολητχόν νχχ χχνχχπτύχτχτχνυν δικχ'χ τους επώνυμα προϊόντχχ. 
Παρότι οι βιομ,ήχχχνχτι είνχχι χτε θέχτη νχχ χτυγκεντρχόχτχνυν την έρευνα κχχι την ανάπτυξη 
προϊοντχον καθχός κχχι το κάχττχτς μάρκιτιγκ χττην χχνχχπτυξη προϊοντχον κχχι τη 
διαφοροποίηση XTTXW χτυγκεκριμένο τομέα χττον οποίο δίνουν το πχχρόν, οι 
λιχχνοπχολητές οχ|)είλουν νχχ εξχχχτχρχχλίχτχνυν την πχχροχή ενός ευρέος χρχχσματος 
προϊοντχον μ,έχτχο τχνυ δικτύου τους. Γιχχ τχνυς λόγχνυς χχυτχτύς μπορούν νχχ επιτύχουν 
μόνον περιορισμένες πχολήσεις χχνχ'χ πρχτϊόν. Κχχτά χτυνέπειχχ, οι περισσότεροι 
λιχχνχ^πχολητές δεν έχχνυν τχχ απχχρχχίτητχχ μ,έχτχχ γιχχ νχχ επενδύχτουν σε. επώνυμα 
προϊόντχχ επεΐχΥ| το κόχττχτς έρευνχχς κχχι χχνάπτυξης είνχχι πολύ μεγάλο, αχρενός, και 
εξχχιτίχχς του γεγχτνχ'ντχτς ότι τχ.) κόχττχτς εμπορίας γιχχ κάθε προϊόν πρέπει να 
κατανέμεται χτε ένχχ ευρϊττχχτχ) γεχογρχχχρ·ικό δίκτυο διχχνχ)|ΐής, αφετέρου. 
VI. Ενιαία χχγορχχ, πχχράλληλο εμπόριο 
236. Πχτλλοί χχπ.ό τους εοχοτηθέντες δήλχοχταν χ'ττι το νχτμ,ικό πλχχίσιο πχ^υ έχει 
θεχτπίχτει η Κχτινχ)τητχχ δεν έχει λειτχνυργήχτει χχρκετχ'χ κχχλά χος μ,έχτο γιχχ ττ|ν 
ολχτκλήρχοχτη της χχγοράς υπχ> μχ>ρχρή πρχτχτχχρμ.χτγής τχον τιμχόν. Ί'χχ εμπχ'χΥχχ γιχχ την 
χ'χχτκηχτη πχχρχχλληλχνυ εμπορίου εξακολουθχνήν νχχ είνχχι πολυχΊριθμ,α κχχι περίπλοκα. 
Οριχτμ,ένοι εξέχρρχχχτχχν την χ'χπχη|))| χ'ττι »| πχ)λιτική χχντχχγχονισ[ΐχ)ύ ανάγκασε τις 
επιχειρήσεις vxx πληρχόχτχτυν τχ> τίμημχχ της ολοκλήρχοσης της Ευρωπχχϊκής Αγοράς, 
ενχό προέβαλαν τχ) επιχείρημ,χχ ότι οι επιχειρήσεις ΘΧΧ έπρεπε νχχ έχουν τη χΥυνχχτότητα 
νχχ χρεώνουν τις τιμές που αντέχει η αγορά. Ορισμένοι εξέχρρχχχτχχν επίσης την χ'χποψη 
χ'ττι ΐ| διάκριχτη μ,εταξύ ενεργητικχόν κχχι παθτιτικχόν πχολήχτεχον ήτχχν παρωχημένη, 
ιδίχος μετά την χχχριξη της πληροχρορικής χττην αγορά. 
Σήμερα εξακολουθούν νχχ υπχ'χρχχ)υν πολύ μεγάλες διαφορές τιμχόν στο εσχοτερικό 
της Ευρχοπχχϊκής Ίίνχοστις, χαρισμένες χρορές μάλιστα κχχι γιχχ τχχ ίόιχχ προϊόντα που 
παράγονται χχπό την ίδιχχ επιχείρηχτη. Οι διχχχρορές αυτές οφείλονται στο μεταφορικό 
κόχττος, χττχτυς κχχνχ)νΐχττικχτύς περιοριχτμ,ούς κχχι τις χτχέσεις μεταξύ πχχρχχγωγών και 
διανομέχον που υπάρχχ>υν χττχχ διάχρχτρχχ κρχχτη |ΐέλη. Σε ορισμένες περιοχές (Γαλλία, 
Γερμανία) οι διχχνχτμ,είς είνχχι ιδιαίτερα ισχυροί ενχό χτε χχλλες (Ελλχ'χ6χχ, Νότιο Ιταλίχχ) 
είνχχι περισχτότερχ) δκϊσπαρτοι. Οι διαχρχτρές τιμχόν είνχχι χτημχχντικές χττους τομείς 
εκτός τχον τροχρίμχυν, χχλλχχ είνχχι χχκόμ,η υψηλότερες όχτον αφορά τχχ τρόφιμα. Στις 
χτυνεντεύξεις έγινε· χτχχχρές χ>τι πχ>λλχ)ί λιανοπχολητές δεν εκ|i,ετxxλλε.ύτovτ(xι τις 
δυνατότΐ|τες που πρχαχτχρέρουν χτι διαχρορές τιμχόν μεταξύ τχον κρχχτχόν μελών, 
85 
φοβούμενοι ότι θχχ χχχλχ'χχτχνυν τις χτχέχτεις που κχχλλιεργχνύν με τους βιομηχάνους ή 
ότι ενόεχομένχος θχχ υποχττούν χτυνέπειες όπχυς αποκλεισμχ) ή διχχκριση σε βάρος τους 
χος προς τις τιμές. Οι χΥαχτυνοριακοί προμ.ηθευτικοί όμ,ιλοι φαίνεται ότι δεν έχουν 
ακόμη μεγάλη επίχ\>χχχτη. 
Υλικοτεχνικοί και άλλοι «αιυαικοί» περιορισμοί 
237. Για ορισμένες χχγχτρές, τχχ μετχχχρχτρικά είναι τόχτο υψηλά χόχττε δεν επιτρέπουν 
νχχ αναπτυχθεί πχχρχ'χλληλχτ εμπόριχτ με χχπχττέλεσμ,χχ νχχ εμποδίζεται η χχποστολή 
εμπ,χτρευμ,άτχον υπέρ τχον χτυνόρχον. Κπιπλέον, υπάρχουν τεράστιες (Υχχχρορές χττις 
κχχτχχνχχλχοτικές χτυνήθειες κχχι πρχττιμήχτεις χτε εθνικχ'τ κχχι τχτπικό επίπεδο οι οποίες 
χΥν π.ρχ'τκειτχχι νχχ εξχχλειφθχνυν σύντομ.α. Χάρη χττις διαχρορετικές χτυνήθειες τχον 
κχχτχχνχχλχοτχόν κχχι τις διαφορετικές απαπ ήσεις τους, πχχρχχτηρείτχχι επίχτης τεράστια 
χΥχχχρορχτπχτίηχτη χττχχ πρχ)χτχρερχ)μενχχ πρχ)ϊόντα κχχι χττις εχρχχρμχτζάμενες (Υχχνεμητικές 
μεθόδους. 
Ορισμένες χχπό τις διαφορές τιμχόν εξηγχτύντχχι χχπό το γεγονός ότι οι κχχτχχσκευχχστές 
λειτουργούν με βάση χχοριχττές εγκχχτχχχττχχσεις πχχρχχγχογής μ,ε διαφορετική 
διάρθρωση κόχττχνυς η κάθε μια. ΣΤΧΤ βχχθμ,ό που οι κχχτχχχτκευχχχττές χττρέχροντχχι προς 
τον εφοδιασμό χτε ευρχοπαϊκό επίπεχΥτ, η διάρθρχοση του κόχττους τχον χχντίχττοιχχον 
βιομτιχανικ(όν(>\Γ/(χτρικ(όνεπιχειρήχτε(ον(χρχίζειναγίνεταιπερισ(ΤχΗεροοια)ΐόμορφη. 
Αυτό με τη σειρά του θχχ χτυμβάλει χττη μείχοση τχον διχχχρορχόν μεταξύ τχον τιμών. 
Χάρη, μ.άλιχττχχ, χττις χχνταγχονιχττικές πιέχτεις πχχρχχτηρήθηκε σύγκλιση τιμχόν σε. 
ορισμένα προϊόντα τχον οπ.ούυν τχτ εμπόριο μ,εταξύ κρατχόν μελχυν δεν παρουσιάζει 
χ\υχτκχ)λίες. 
Πχχρχ'ττι χτε πχτλλές βίχτμηχχχνικές χχγχτρές υπχχρχει ενιαία διχ'χρθρχοχτη προχτχροράς κχχι 
ζήτηχτης χτε ευρχοπχχϊκό επίπεόχ), χτι χχγχ)ρές κχχτχχνχχλχοτικχόν χχγχχθχόν σε. λιχχνικό 
επίπεδο εξακολουθχνι'ιν νχχ διχχχχορίχτοντχχι μ.ε βχ'χχτη τχχ εθνικά χτύνορα. Ιίπίχτης 
πχχρχχτηρχνύντχχι τερχχχττιες διαχρχτρές χττις κατχχνχχλχοτικές χτυνήθειες. 
Κχινονιοτιχχύ περιορισμοί 
238. Οι διχχχρχτρετικές εθνικές χχπχχιτήχτεις εξχχκχτλουθούν νχχ απομονώνουν τις 
χχγορές κχχι νχχ εμποόίζχνυν το παράλληλο εμπόριο. Γιχχ πχχράόειγμ,χχ, οι υποχρεώσεις 
όσον αφορά την επισήμχχνχτη - που χτυχνά χχνχχκύπτουν κυρίχος γιχχ περιβαλλοντικούς 
λόγους - εξακολουθούν νχχ διχχχρέρχτυν μεταξύ τους κχχτά πολύ. Επιπλέον, οι 
υποχρεώσεις όχτον αχρορχ'χ τη χτυχτκευχχχτίχχ κχχι τη κχοδικοποίηση διχχχρέρχτυν κχχι αυτές 
μεταξύ τους. Πέρχχν τχον όιαχρχτρχόν χχυτχόν χχνχχχρέρθηκε κχχι Τ| αυξανόμενη 
σπουδαιότιντα τχον εθνικχόν κχοδίκχον δεχ)ντολογίας χτε θέμ,χχτχχ όιχχχρήμισης κχχι 
μχχρκετιγκ. 
Ορισμένες χρορές τχχ εμπορικχ'ι χτήμχχτχχ χρηχτιμχτπχτιχνύντχχι γιχχ την περιχχχρχχκχοχτη μιχχς 
αγοράς χτε εθνικχ'τ επίπεοχ>. Λπχ) την χ'χλλη πλευρχ'χ, λέγετχχι χ'ττι είνχχι δύχτκολο νχχ 
καταχωρηθεί τχ> ίδιο εμπχτρικό χτήμ.α χτε χ'τλη την Ινυρχυπη εξχχιτίχχς ττ|ς ύπχχρξης 
διχχχρόρχον πχχλχχίχττερχον δικχχιχομχχτχον χττχχ διχ'χχρχτρχχ εθνικχ'χ μητρχυχχ όπ.χυς επίσης κχχι 
εξαιτίας τχον διχχχρχτρετικχον χτυνηθειχόν. Ωχττόχτο, τα εμπορικά χτήμχχτχχ συμβάλλουν 
πολύ στην χχντιμ,ετχόπιχτη της πλχχχττχτγρχχχρηχτης κχχι χττην πρόληψη τχτυ χχθέμιτου 
χχντχχγχονισμού. 
239. Οι εμπορικοί χρρχχγμοί εξχχκχτλχνυΟχνύν νχχ πχχίζουν χτημχχντικό ρόλο χχκόμη και 
γιχχ επιχειρήσεις άμ,εχτχνυ μχχρκετιγκ κχχι τχχχυχ^ρομικχόν πχχρχχγγελιχον. Τχχ τχχχυδρομικχχ 
86 
μονοπώλια δημιουργούν προβλήμ,χχτχχ χχξιχτπιχττίχχς σε πολλές χχόρες. Επιπλέον, στχχ 
προβλήμχχτχχ χχυτά πρχτχττίθεντχχι τχχ θέμχιτα πνευματικής ιδιοκτησίας, οι ασάφειες των 
χρχτρχτλχτγικχυν ρυθμίχτεχυν, οι συνχχλλαγματικές ΐχτχττιμ.ίες κχχι οι επιβαρύνχτεις που 
συνδέονται μι την μει αφορά χρημάιων II διαφήμιση χτέρχχν τχον χτυνχ')ρχον είνχχι 
περίπλοκη και τχχ κχχτανχχλχοτικχχ χχγχχθχ'χ πρέπει να πρχκτχχρμχ'τζονται χττις 
σπουδαιότερες τχτπικές προτιμήχτεις. 11 ζήτηχτη έχει χτχχχρή εθνικό πρχτχτχχνχχτχτλιχτμό κχχι 
κχ'χπχτιχτ πρχτϊόν μπορεί νχχ πωλείται χτε μια χχόρχχ γιχχ όιχχχρχτρετικχτύς λχ'τγχτυς χχπό ό,τι 
σε κάποια άλλη. 
Σε. ορισμένους κλάχΥτυς, π.χ. ΤΧΧ φαρμακευτικά προϊόντχχ, είναι χχπό ό,τι φαίνεται 
δύχτκολο νχχ χχνχχγνχοριχττεί τχτ ίδιχ) εμπχτρικό χτήμχχ σε διαφορετικά κρχχτη μέλη και 
αυτό παρά το γεγονός Χ'ΤΤΙ πχτλλές εταιρείες ακολουθούν την τχχκτική τχον εμπορικών 
σημχχτων πχχγκοσμ.ίου ιχτχύος. 
Ιδκοτικοί περιορισμοί 
240. Πολλοί βιχτμ,ήχχχνχτι δεν έχχνυν πειχττεί ότι τχχ κέρινη αποδοτικόττττας χχπό την 
ενιχχίχχ περιγρχχχρή κχχι κατχχθεση ενχ'τς πρχτ'ιόντχτς γιχχ χ'τλχχ τχχ κράτη μέλη υπερβαίνουν 
τις ζημίες πχνυ οχρι -ίλονται χττον περιορκτμ.ό της χΝυνχχτχ'ττητχχς όκ'χθεχτης πρχτϊόντχυν 
χτε δκχχρχτρετικές τιμές στις διάφορες εθνικές χχγορές χος χχποτέλεχτμ.α τχτυ πχχρχ'χλληλχνυ 
εμπορίου. 1;,ξ χχιτίχχς χχυτού, πολλοί βιομήχανοι εμποδίζουν τχ> παράλληλο εμπόριο 
χ'νπχττε έχχνυν την ευκαιρία, χτύμ,φυννα με τχχ λεγχτμ.ενχχ τχον λιχχνχτπχχτλητχόν. Οι 
πχτχτχττητες που διχχτίθεντχχι μέχτχο τχον πχχρχ'χλληλχον εξχχγχογχόν είνχχι πάντοτε πολύ 
μικρές χόχττε νχχ χχπχντελχνύν αξιχ'τπιχιτη πηγή προμ.ηθειιόν. 
241. Σε πχτλλές χτυνεντεύξεις, χτι εκπρχκτχοπχτι του διανεμητικού τομέα κχχτηγόρησαν 
τους βιομήχανχνυς χ'ντι επιδκί)κχτυν την κχχτχ'χτμ,ηχτη της αγοράς χττο εχτχοτερικό της 
Κοινχττητχχς. Ελέχθη χ'ττι χτι χττρχχτηγικές χ χυτές εφχχρμόζοντχχι κυρίχος χττο πλαίσιο της 
κχχτχχχρηχττικής εκμ,ετάλλευχτης δικαιχομ.χχτχον πνευματικής ιδιοκτησίας και της 
εχραρμογής συστημχχτχον επιλεκτικής όιχχνχτμής. Γιχχ παράδειγμα, χττον τομέα των 
κχχτχχνχχλχοτικχόν ηλεκτρονικχον εκΥνν προβλήθηκε το επιχείρημα ότι οι 
βιομήχχχνοι/χχπχτκλειχττικχτί διανομής δεν εχρχχρμ,όζχτυν την αρχή της «ευρωπαϊκής 
εγγύησης». Ο παράλληλος εχρχτόιχχχτμ,χ'τς κχχτχχνχχλχοτικχόν ηλεκτρονικχον ειδχόν είναι 
χτχετικχ'χ χχπλός χ'ττχχν τχχ προϊόντα είνχχι χτχεόιχχσμένχχ έτχτι χόχττε νχχ μπορούν να 
πχοληθχνύν με τχτ χτήμχχ του διανομέα, ενχό δεν πχυλχτύντχχι εμπ,χτρεύμχχτχχ χττον 
λιχχνοπχολητή ο χνποίος δεν ανήκει μεν χττο χτύχττημχχ επιλεκτικής χΥχχνχτμ,ής χχλλά 
επιθυμεί να πχολόσει τχχ πρχάοντχχ υπχ'τ τ.χ> χτήμχχ τχνυ κχχτχχχτκευχχχττή. Επίσης, στην 
αγορά κχχτχχνχχλχοτικχόν ηλεκτρονικχον ει<Υ)ν, χτι υπηρεσίες παρχτχής χτυμβχνυλχόν στους 
πελάτες κχχι η μεταγοραχττική εξυπηρέτηχΐη που χχποτελχνύν χχνχχπόχτπχχχττο μέρος του 
χτυστήμχχτχτς επιλεκτικής όιχχνχτμής δικχχιχτλχτγχτύντχχι μόνο για τχχ πιο εξελιγμένα και 
ακριβότερα προϊόντα. 
Σε πολλές περιπτχόσεις τχχ διχχχτυνχτριχχκχ'χ χχιτήμχχτχχ χχγορχ'χς προϊόντων 
πχχρχχπέμποντχχι χττην χ)ΐκείχχ εθνική Ουγχχτρική τχτυ κχχτχχχτκευχχχττή. Στην χτυντριπτική 
πλειοψηχρίχχ τχνυς χτι ερχοτηθέντες εκπρόχτωποι τχτυ λιχχνικχτύ εμπορίου απάντησαν ότι 
δεν τχτυς ενόιχχχρέρει τχτ παράλληλο εμπόριχτ επειδή χροβούντχχι μην χχχλχχχτουν οι 
μακροχρόνιες χτχέχτεις πχτυ κχχλλιεργχτύν μ.ε τους κχχτχχχτκευχχχττές. Η διεξχχγωγή 
πχχράλληλοχ) εμπορίου εν χχγνοίχχ τχνυ κχχτχχχτκευχχχττή γίνεται ολοένχχ κχχι δυσκολότερη, 
χχν όχι αδύνατη. Τα ελεγχόμενα χχπχ'τ υπχτλογιχττές δίκτυχχ διχχνομής με σύνδεση on-line 
με τους κχχτχχχτκευχχχττές έκχχνχχν ευκχτλχ'ττερη την παρακολούθηση κχχι την χχνίχνευση 
εμπορευμ,χ'χτχον κχχι πχχρχχγγελιχον, ενχό κχχτέχττηχτχχν διχχχρχχνέχττερη τη (Υχχνχτμή. 
87 
242. Ορισμένοι μεγχ'χλχτι λιχχνχνπχολητές πρχχγμχχτχτπχτίχνύν τις πρχτμήθειές τχτυς σε 
παγκόσμιο επίπεΛο κχχι είνχχι χτε θέχτη νχχ πχχρχχκχ'χμψχνυν τις προχτπάθειες 
στεγανοποίησης της αγοράς, χοτρίς vxx κινχ'τυνεύχτυν νχχ χάσουν εκπτχόσεις στην τιμή 
τχον προϊοντχον κχχι χχορίς χχβεβχχιότητα χος προς τΐ|ν χτυνέχκτη του εχροδιασμού τους. 
Ορισμένοι χχπό τους ερχοτηθέντες χχμχριχτβήτησχχν έμμεχτα τη διάκριση μεταξύ 
ενεργητικχόν κχχι πχχθητικχόν πχολήσεχον. Επειδή οι περισσότεροι κχχτχχνχχλωτές δεν 
έχουν χχκόμ,η εμπιχττχτσύνη χττις διχχχτυνχτριχχκές χχγορές εξαιτίας της έλλειψης 
μ,ετχχγχτρχχχττικής εξυπηρέτηχτης και τχον δυσκολιών χτε περίπτχοση νχτμικχυν ενεργειών 
κχχτχ'χ χχλλχτόχχπχόν λιχχνχτπχυλητχόν, η δυνατχ'ντητχι πρχχγμχχτχτπχτίηχτης πχχθητικχόν 
πχολήχτεχον χαρακτηρίστηκε χος χχπλχ'τ κχτχτμ,ητικό μέτρο ένχχντι της εδαχρικής 
χχπχτκλειχττικχττητχχς. Σε χτριχτμένχνυς τομείς χρχχινετχχι ότι χτι πχολητές αποθαρρύνουν 
συστηματικά τις όιχχχτυνχτριχχκές πχολήχτεις εμπορευμ,χ'χτχον που ζητχτύν μεμονωμένοι 
πελάτες. 
Οι κχχτχχχτκευχχχττές μπχτρούν επίχτης νχχ χρησιμχτποιήσουν αριθμούς τχχυτότητας 
προκειμένου νχχ βρουν τις πηγές του παράλληλου εμπορίου. Ανχχφέρθηκαν 
περιπτχόσεις χττις χτπχτίες χτι προμηθευτές χχνχχγκάχττηκχχν νχχ χχποζημιώσουν 
αποκλειστικούς εθνικούς διχχνομ,είς πχνυ ζημιχόθηκχχν χχπό το πχχρχχλλτ)λο εμπόριο. 
243. Σε ορισμένες περιπτχόσεις, χτι μεγχ'χλχτι πολυεθνικοί όμιλοι ειδχόν διατροφής 
όιχχτηρούν χττεγχχνχ'χ μ,εταξύ τχον εθνικχόν χχγχτρχόν. Ο κχχτχχχτκευχχχττής μπορεί να 
εφαρμόζει διαφορετικές τιμές γιχχ τχχ πρχτϊχτντχχ τχτυ χττις διάχρχτρες χχόρες, χχνάλογχχ 
με. το εχχν π.χ. τχτ επχόνυμχτ πρχτϊχ'τν τχτυ πρχοτχτπχτρεί ή βρίχτκετχχι χττη χΥ.ύτερτ| θέχτη χττη 
χτυγκεκριμ,έντι χχόρχχ. Οι εν λχ'τγχο διχχχρχτρές τιμχόν διχχτηρχτύντχχι επί μχχκρόν 
εξχχνχχγκάζχτντχχς τχνυς λιχχνχτπχολητές νχχ πρχτμ.ηΟεύχτντχχι τχχ προϊόντχχ τχτυ 
κχχτχχχτκευχχχττή χχπό την τχτπική θυγχχτρική τχτυ κχχι υπό τχτυς εγχχυριχτυς όρους. Αυτό 
είνχχι κχχτι πχνυ (μαίνεται χ'ντι απχχχτχχτλεί πχτλλχνύς διχχνχτ[χείς. 
VII. Γ,πέκτχχση κχχι διεθνοποίηση το>ν «χγορχόν 
244. Η επέκταση σε νέχχ εδχ^ιη qmivtTxa ότι εξχχρτχ'χται πολύ από τα περιθχόρια 
που μπορεί να εκμεταλλευθεί ο δκχνομέχχς. Υπάρχχτυν πχχρχχχΥ.ίγμ.χχτχχ χχποτυχημένχον 
προχτπχχθειχόν ειχτόχ'τχτυ χττην βχτρειοχχμερικχχνική χχγχτρχ'χγιχχπχχρχχχΥιγμ,χχ, τη στιγμή που 
οι ίδιες εταιρείες κχχθιερχόθηκχχν επιτυχχός σε χχλλχχ μέρη της Ευρώπης, χττη Λχχτινική 
Αμερική ή χττη Νοτιχτχχνχχτχτλική Λχτίχχ. 
245. Επισημ,άνθτ|κε ότι σήμ,ερχχ οι μ εγχ'χλχτι λιχχνοπ,χολτμές χχντΐ[ΐετχοπίζουν τεράστιες 
δυσκολίες διείσδυσης σε νέες χχγορές χχνχτίγχτντχχς νέχχ σημείχχ πχόλΐ]σης υπό το δικό 
τχτυς εμπορικό χτήμχχ. Φχχίνετχχι ότι χτε κχ'χθε εθνική χχγορά υπάρχει μχχλλον ισχυρή 
προτίμηση τχον κχχτχχνχχλχυτχόν χττις εθνικές αλυσίδες διανομής. Επιπλέον, η εθνική 
νομοθεσία περί εμπχτρίχνυ μπορεί χτε χτριχτμένες περιπτχόχτεις νχχ παρεμβάλει εμπόδια 
χτε νεχτειχτερχχτμ,ένχνυς. 
246. II χχπχ'τκτηχτη τχτπικχόν λιχχνχτπχιτλητχίτν χρχχίνετχχι χ'ττι αποτελεί το κύριο μέσο 
επέκτχχσης τχον δικτύχον διχχνχτμ,ής πέρχχν τχον εθνικχόν ορίχον. Η χτυγκέντρχοχτη στο 
επίπεδο της διχχνχτμ,ής έχει χχνχχγκχ'χχτει πολλούς μικρούς εξειδικευμένους 
λιχχνοπχολητές νχχ χχπχτχτυρθχνύν από την χχγχτρά. Η τχχχτη αυτή ήτχχν ιδιαίτερα χχισθητή 
κχχτχ'χ τη διάρκειχχ της δεκχχετίχχς τχτυ 1980. Ωχττόχτο, εξακολουθεί νχχ υπχχρχει χχόρος 
γιχχ νεοεισερχχτμένχτυς, ιδίχος χττχτν τχτμ,έχχ τχον πχολήσεχον εξ χχποστχχσεως 
(ταχυδρομικές παραγγελίες, βιντεχτποτλήχτεις). Επιπλέον, δίκτυα όιχχνομής σε μεγάλη 
κχχι μικρή κλίμ,χχκχχ μπορούν νχχ χτυνυπχ'χρχχτυν σε οριχτμένους χτυγκεκριμένους τομείς 
χτπχος τχχ κοχτμ,ήμ,χχτχχ. 
88 
247. Στχτ βχχθμχ'τ που οι διανχτμείς διαθέτουν κχχι δεύτερες πηγές προμήθειας 
πρχτϊόντχον, πχχρχχτηρείτχχι χ'ττι χχνχχπτυχτχτετχχι τχχχυρυθμχχ χτ εχρχτόκχχτμ,ός χχπό πηγές 
εκτός Κχτινχ'ττητχχς, καθχός χτι προμ,ηθευτές ιδίχος χχπό την Λπχο Λνχχτχτλή, γίνχτνταιπιο 
χχξιχτπιχττοι χχπό χ'χποψη πχτιχ'ττητχχς κχχι χτυνέχειχχς. Ωχττόχτο, η επιβολή εισχχγχογικοτν 
ποχτοχττόχτεχον χττην Κχτινχ'ττητχχ ιδίχος χττχτν τχτμέχχ τχον υχρχχντουργικχόν προϊοντχον, 
εξακολουθεί νχχ εμπχτδίζει την εκμετχ'χλλευχτη χττο έπχχκρχτ τχον πηγχόν χχυτών. 
VIII. Νομικά θέιιατχχ 
Γενικό ρυθμιστικό πλαίσιο 
248. Όλοι οι ερχοτηθέντες χτυμ,χρχόνηχτχχν ότι η κρχχτική παρέμβαση, 
συΐχπεριλαμβίχνομ,ένου του ελέγχου χχπχ'τ μέρους τχον αρχο')ν αντχχγχυνισμού, πρέπει 
νχχ περιορίζετχχι στχτ ελάχιχττο χΥυνχχτό. Οριχτμένοι χχπό τους ερχοτηθέντες ανησυχούν 
ότι ΘΧΧ υπχχρξει ενδεχομ,ένχος ένχχς πολλχχπλχχσιχχσμός τχον χχρμοόιοτήτχον που μπορεί 
να δώσει αφορμή για τη δημιουργία μ,ηχχχνισμχυν παράλληλου ελέγχου από μέρους 
τχον όιχχχρόροτν εθνικχίτν αρχών χχντχχγχονισμ,ού, πέρχχν του ελέγχου που ασκεί η 
Επιτροπή. Αχρετέρχνυ, χτρισμένχτι χχπχτ τχτυς ερχοτηθέντες επιθυμούν νχχ επιβάλεται 
χχυστηρότερχχ χτ νόμ.χτς κχχι ιδίχος νχχ υπχ'χρξχνυν περκτσύτερες περιπτχυσεις χχρσης του 
ευεργετήματος της χχπχχλλχχγής κχχτχ'χ κατηγορίες χ'ττχχν πληρούνται ορισμένες 
πρχττ)πχτθέσεις. 
Σύμ,χρχονχχ με χτρίχτμένχνος χχπχτ τχτυς ερχοτηθέντες χτι χχπχχλλαγές κίχτά κχχττ|γορίες 
χχπχττελχτύν την κχχτχ'χλληλη χχπχ'χντηχτη χττην έλλειχρη χχχτχράλειχχς δικχχίχτυ την 
χτχρειλόμ.ενΐ| χττ7|ν χχπχνυχτίχχ γενικχί>ν κχχνχτνοτν όχτχτν χχχρχτρχ'χ την εχρχχρμχτγή τχον αρχχόν 
πχτυ θεχτπίζει το χχρθρχ) 85. Ορκτμένχτι εξέχρρχχχτχχν χρόβχτυς χ'ττι ΐ) εγκχχτχχλε.ιψη τχτυ 
χτυχττήμ,χχτχτς τχον χχπαλλχχγχίίνκχχτά κχχτιιγχτρίες μπχτρεί νχχ χχνχτίξει ένχχ νέο κεφχχλαιο 
χχβεβχχιότητχχς. 
249. ()ριχτ[χένχτι χχπχτ τχτυς ερχοτηθέντι ς επέκρινχχν την Επιτροπή ότι δίνει έμφαση 
χττην χχνχχλυχτη τχον ρητρχίτν. Προέβαλαν το επιχείρημ.α ότι οι επιπτχόσεις στην αγορά 
θχχ πρέπει νχχ λαμβάνοντχχι περισχτχ'ττερχτ υπόχ|»τι χττην χχνχχλυχτί) τχτυ χχντχχγχονισμού. 
Προτάθηκε νχχ θεχορούνται έγκυρες όλες οι κάθετες χτυμ,χρχονίες που περιλα[φάνουν 
όλες τις ρήτρες. II Επιτροπή θχχ έπρεπε νχχ πχχρεμβχχίνει μόνον χττχχν χΥχχπιχττχόνονται 
σοβαρές χχντιχχντχχγχονίχττικές επιπτο'τχτεις μετά χχπχτ κχ'χποίχτ χρχτνικό διχχχττημα. 
Ανχχχρέρθηκε επίχτης χ'ττι μχ'τνχτ ένχχς μικρχ'τς χχριθμός χτυχττηριχ'χτχον χΥχχνομής ι'ητχχν 
χχντιχχντχχγχονιχττικά κχχι χ'ττι XTTTIV χτυντριπτική τους π,λειχτψηχρίχχ είνχχι νόμιμα, 
δεχΥτμένου ότι οι χτυμχρχονίες διχχνχτμής κχχτχ'χ κχχνόνχχ χτυμβχ'χλλχτυν χττη ρύθμ,ιση τχον 
χτχέχτεχον χχορίς, κχχτχ'χ κανχ'τνχχ, νχχ δίνουν αφορμ.ή γκχ χχνηχτυχίες χος προς τον 
χχντ(χγοτνιχτμχ'). Οι κατευθυντήριες γραμμές τχον Πνχομ,ένχον Πχτλιτειχόν (United States 
Guidelines) ακολχνυθούν μ.ια πρχτχτέγγίχτη πχτυ χαρακτηρίστηκε χρήσιμη παρότι 
οριχτμένοι χχπό τχνυς ερχυτηθέντες επεχτήμχχνχχν TÎ|V έλλειι|)η ασφάλειας δικαίου. 
250. Πολλοί από τχτυς ερχοτηθέντες κχχτέκρινχχν τΐ)ν χχνελχχχττικότητχχτχον ισχυόντων 
κχχνονισμχόν χχπχχλλχχγής κχχτχ'χ κχχτηγχτρίες. Επικρχχτεί η χχπχτ\|τη ότι οι κοινοποιήσεις 
είνχχι ιδιαίτερα επιβαρυντικές γιχχ τις επιχειρήσεις και ότι χχπχχχτχολούν πολλούς 
εσωτερικούς πόρους. Ιδιχχίτερχχ χτι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν διχχθέτουν 
τμήμχχτα νομικχόν υποθεσεχον αντιμ.ετχοπίζουν ορισμένες φορές προβλήματα χος προς 
την ερμηνεία τχον κχχνχτνισμ.χόν χχπχχλλχχγής κχχτχχ κατηγορίες. Ζητήθηκε, από την 
Επιτροπή νχχ θεχτπίσει νέχτυς κχχι πΐχτ κχχτχχνοητούς κχχνονισ[ΐούς, ή να δημοσιεύσει 
έναν κατάλογο ενιχχίχον ερμ,τ)νειχί)ν που θχχ χτυμπεριλχχμ.βχχνει τη νομολογίχχ του 
Ευρχοπχχϊκχτύ Δικαχττηρίου. 
89 
251. Οι χχπολλαγές κχχτά κατηγχτρίες θευιρούνται χ'ττι έχχνυν γενικχ'χ περίχτταλτικό 
χχπχττέλεχτμ.χχ. Σε χτρισμένχνυς κλχ'χδχτυς, επικρχχτεί η αντίληψη ότι η Επιτροπή θεωρεί 
τις χχπχχλλχχγές κχχτχ'χ κχχτηγχτρίες χος κατευθυντήριες γραμμές έγκριχτης βάχτει τχτυ 
άρθρου 85, πχχρχ'χγρχχχρχτς 3, χχντί νχχ εξετχ'χζει τις αιτήσεις μεμ.ονχομένχχ προκειμένου 
νχχ τις εγκρίνει χχυχττηρχ'χ βχ'χσει τχον αρετχόν τους. Ωχττόχτο, ενχό οι ανησυχίες όσον 
χχχρορχχ την χτυμμόρχρχυση με τις χχπχχλλχχγές κχχτχχ κχχτηγορίες χρχχίνετχχι νχχ είναι 
σχετικά περιορισμένες, πχχρχχτηρείτχχι γενικότερη χχνηχτυχίχχ όσον χχχρορά το κόστος 
κχχι τον χρόνο που χχπχχιτούν χτι χχιτήσεις έγκρισης κχχθχός κχχι όσον αφορχχ την 
έλλειψη δυνατχττητας γιχχ τχχχείχχ έγκριση συμφωνιών που (Υ,ν υπάγονται εξ 
ολοκλήρου σε κάποια χχπχχλλχχγή κχχτχχ κχχτηγορίες. Επικρατεί η χχντίληψη ότι οι 
διοικητικές επιστολές δεν προχτχρέρουν μίχχ ικχχνοπχτιητική βάση γιχχ τη βιομηχανία. 
Αν είναι vxx υπάρχουν χχπχχλλχχγές κχχτχ'χ κχχτηγορίες γιχχ λόγους διοικητικής 
χχποτελεσμ,χχτικότητχχς κχχι χχχτχρχχλειας δικαίου, θχχ πρέπει νχχ έχουν μικρότερο εύρος 
κχχι νχχ περιλχχμβχχνχτυν χτχχχρή κριτήρια τχχ χτπχτίχχ χχπ.χχιτχτύν χχποχΥ.ίξεις χος προς τχχ 
οχρέλη πχνυ υπχχρχχνυν γιχχ τχτυς κχχτχχνχχλχοτές. 
252. ΣχεχΥτν χ'τλχτι χτι ερωτηθέντες πχτυ είχαν νομική παιδεία τχ'χχθηκχχν υπέρ της 
αρχής του <Υ<χχ<υριχτμού γιχχ τις ρήτρες που δεν υπ.χ'χγχτντχχι χττχτ πεδίο εχρχχρμ,χτγής μ,ιχχς 
χχπχχλλχχγής κχχτχ'χ κχχτηγορίες. Οεχορείτχχι χχπχχρχ'χχΥκτχ) η ύπαρξη μιας πρόβλει|)ης μη 
κχχλυπτόμ,ενης χχπό την χχπχχλλχχγή κχχτχ'χ κχχτηγχτρίες νχχ είνχχι χ^υνχχτχ'τ νχχ οχτηγήσει XTTTJV 
απώλεια τχτυ ευεργετήμχχτχτς της χχπχχλλχχγής κ(χτά κατιιγορίες γιχχ ολόκληρη τη 
χτυμχρχονίχχ. Πρχττχ'χθηκε, οι νέες χχπχχλλχχγές κχχτά κχχτηγχτρίες νχχ καλύπτουν ενδιάμεσα 
προϊόντχχ κχχι οι κχχνχτνισμ.χτί 1983/83 κχχι 1983/84 νχχ τροποποιηθούν προκειμένου νχχ 
κχχλύψχνυν τη διανομή πρχτϊόντχον από μέρους τχον χχντχχγχονιχττχόν κχχθχός, σε πολλές 
περιπτώσεις, οι εθνικές θυγατρικές αντχχγχονιζόμενχον μεταξύ τους κχχτχχσκευχχστχόν 
χχνχχχρέροντχχι χος η μχ'τνη βιχόσιμη λύχτη γιχχ την πρόχτβχχστ) σε κχ'χποιχχ χχγορά. Στο 
πλαίσιο χχυτό θχχ ήτχχν χρήχτιμ.ΐ| η θέχτπιση χτρίχον χος προς τχχ μερίδια αγοράς. 
Προμηθευτικοί όμιλοι / Ενχόσεις λιχχνοπχολητχόν 
253. 'Γχτ πλέον χτημχχντικό ζήτημχχ πχνυ χχπχχχτχχτλεί τχτυς μικρό μ,εχτχχίχτυς 
λιχχνχτπχολητές είνχχι η επιβίχοχτή τχτυς μχχκρχτπρχ'τθεχτμχχ. Λυτχ'τ πχτυ κυρίχος ζητχτύν είνχχι 
ιχτχ'ττιμτι μ,εταχείριση ένχχντι τχον κύριχον χχντχχγχονιχττχόν τχτυς ("τηλχχχΥή τις μεγάλες 
χτλχτκλτιρχομ,ένεςαλυχτίδες καταχϊτ.ημχχτχον λιανικής πχόληχτης. Συγκεκριμένα, θεχορχνύν 
χτημχχντική τη δυνχχτχ'ττητχχ νχχ χχρελούντ.αι χχπχ'τ χτριχτμένες πτυχές της χΥκ<χιχ'τχρτ|χτης 
χχπό την ένχυχτη πχνυ ενεργεί χος δικαιοπάρχνχος ένχχντι τχον μ,ελχόν της. Λπηύθυνχχν 
έκκλτ)ση π,ρχτς τψ Επιτρχτπή, χος αρχή χχντχχγχονιχτμχτύ, νχχ εξασφαλίσει την 
πολυμορχρίχχ τχον διχχνεμητικο'τν χτυχττημ.χ'χτχον. Ο μόνος τρόπος γιχχ νχχ χχπ,χτκτήσουν 
πυγμή οι μικρές κχχι μεχτχχίες επιχειρήχτεις είνχχι νχχ θχ'χτπιχττεί ένχχ νομικό πλαίσιο το 
οποίο θχχ επιτρέπει τη χτύχττχχχτη ενχόχτεχον χχνεξχχρτητχυν λκχνχτπχολιιτχόν. 
254. Οι ερχοτΐ)θέντες χχνχχγνχόριχτχχν χ'ττι πολλές χχπό τις υποχρεώσεις που 
συνεπχχγονται χτι συνεταιρισμοί χχυτοί (υποχρέχοση τχον μελών νχχ πρχχγμχχτχτποιούν 
τις προμ,ήθειές τους μέσχιτ χχυτχόν κ.λπ.) ενδέχεται vxx προσκρούσουν χττο άρθρο 85, 
πχχρχχγρχχχρος 1. Τάχθηκαν χ'τμχος υπέρ μιας γενικής χχξιολόγησης |ΐε βάση οικονομικά 
κριτήριχχ η οποία χτε κχ'χθε περίπτχοχτη θχχ ευνχτχτύσε χχυτχτύ τχτυ είχΥτυς τις συνεργασίες. 
Ο κχχλύτερχτς τρχ'τπος νχχ πρχτετοιμ,αχτθεί τχτ έδχχχρχτς χόχττε νχχ υπχχρχει χχχτχράλειχχ 
δικαίου γιχχ τις ενχόσεις χχυτές θα ήταν κχ'χπχτίχτς μ,ηχχχνίχτμός τχτυ τύπχττ! τχτυ άρθρου 
85, πχχράγρχχχρχτς 3, χτ χτπχτίχτς θχχ έπρεπε ΐχ'τχχνικχ'χ νχχ θεχτπιχττεί χττο πλχχίσιο μιχχς 
χχπχχλλχχγής κχχτά κχχτηγχτρίες. 
90 
255. Οι ερχοτηθέντες χχνέχρερχχν ότι εάν η πχτλιτική χχντχχγχυνισμού ετάσσετο υπέρ 
ενο'τσεχυν λιχχνοπχολητχόν τχτυ τύπχτυ χχυτχνύ θχχ χτυνέβχχλε πχτλύ χττην επιβίχοχτη των 
μικρχόν λιανχτπχυλητχόν της νχ'ττιχχς Ευρχόπης (Ιτχχλίχχ, Πχτρτχτγχχλία, Ελλχχδχχ) όπου η 
(ΥχχχΥκχχχτίχχ της χτυγκέντρχυσης <Vv είνχχι λιγχ')τερχτ ανεπτυγμένη. ()ι ιχτχύχτντες κχχνόνες 
χρχχίνετχ χι χ'ττι περιέ/χ τ υν χ τημχ χντ ικές χ ο τ υνέπειες. Ι ίνώ χ τριχ τμένες υπχ τχρεχυχτεις γίνχτνται 
χχπ.ολύτχος χΥκτές χττχτ πλχχίοιο μιας κχ'χθετης σχέχτης, πχχρόμχτιες ρήτρες, χ'ττχχν τις 
επ,ιβχ'χλλχτυν οι χτυνετχχιριχτμοί χττχχ μέλη τχτυς χχπχχγχτρεύχτντχχι εξχχιτίχχς τχτυ οριζόντιου 
χχχρχχκτήρα τχνυς. Πχχρότι χτι περιχτρισμοί στον χχντχχγχονισμχτ είνχχι κάθετοι στη μια 
περίπτχοση κχχι οριζόντιοι χττην χ'χλλη, χχμ,χρχ'ττερες οι μορφές συνεργχχσίες φχχίνετχχι ότι 
εξυπηρετούν τον ίδιο χτκχτπό. 
256. Η αδτ»ναμία χάραξης μιας ενιχχίχχς στρχχτηγικής τΐ[χχόν θεωρείται ως το 
μεγαλύτερο μειονέκτημ,χχ τοτν ενχόχτεχον λιχχνοπχολητχόν χτε. σχέση με τους κύριους 
χχντχχγχονιχττές τους, τχτυς κχχθετχτπχτιημένους λιχχνχτπχυλητές. Ενο'τ οι μεγάλοι 
λιανοπωλητές είνχχι σε θέση νχχ δημχτχτιεύσουν χρυλλχχδιχχ κχχι χχλλου είδους υλικό 
μχχρκετιγκ με καθοριχτμ,ένες τιμές, χτι ενχίτχτεις λιχχνοπχολητχόν μπορούν μόνο να 
πρχττείνχτυν μη (Υχτμευτικές χτυνιχττχί)μενες τιμές. Ωχττόχτο, η κχχτχχχττχχχτη χρχχινετχχι ότι 
διχχχρέρει πολύ χττχχ διχ'χχρχτρχχ κρχχτη μέλη. ( )ριχτμ,ένχτι χχπό τχτυς ερχοτηθέντες, ΐχΥχος χχπό 
τον τομ,έχχ τχον εκΥ'τν δκχτρχτχρής, ήτχχν της χ'χπχτψης χ'ττι η τιμή χχπχττελεί πολύ 
χτημχχντικχ'ττερχτ χττχτιχείχτ γιχχ τις (\τα(ττηρΐχ'ττΐ|τές τχνυς χχπχ'τ χ'ττι χχλλχχ χττοιχεία τχτυ 
χττρατηγικχνύ τχνυς πρχτγραμμ,χχτι,χτμχνύ Για πχχρχ'χχΥιγμ.α, θεχορχτύν χτημχχντικό νχχ είνχχι 
χ^υνατή η επιβολή μ.ιχχς συγκι;κριμέντις τιμής στην χχγχτρχ'χ. 
257. Αλλο πρχ'τβλημ.χχ χχπχττελεί η χχχ\υνχχμ.ίχχ τχον ενχόχτεχον λιχχνχτπχολητοόν νχχ 
εγγυηθούν την πρχχγμχχτχτποίηχτη πχολήχτεχον κχχτχ'χ τις διχχπρχχγμ,χχτεύχτεις τχτυς με τους 
κχχταχτκευχχχττές, πρχχγμχχ πχνυ τχνυς θέτει χτε μειχτνεκτική θέχτη ένχχντι τχον 
καθετοποιτιμένχον χχντχχγχονιχττχόν τχτυς. Ωχττχ'τχτο, ήτχχν λιγότερο χχιχτθτιτή η χχνχχγκη γιχχ 
ίστ) μεταχείριχτη χττχτν τχ)μέχχ χχτττχ'τν, δηλαχΥ'ι όχτον αφορά το όικχχίχυμχχ τχον ενώσεων 
να επιβάλουν καθοριχτμ,ένες πχτχτχ'ττητες χχγχχθχόν χττχχ μ.έλτ| τους. Ορισμένοι χχπό τους 
ερχοτηθέντες μχ'χλιχττχχ επεχτήμ,χχναν χ'ττι πολλχχ μέλτ) τχον ενχόσεχον χχυτο'τν θα 
αντετίθεντο σε τέτχτκνυ είχ\τυς συμβατικές υποχρεώσεις. 
Περιορισμοί OTIC τιμές 
258. Παρότι ΧΤΙ προκχχθοριχτμ,ένες τιμές μετχχπχυληχτης (ΠΤΜ) απαγορεύονται 
επισήμ,χος, πολλχτί χχπχ'τ τχτυς ερχοτηθέντες ήτχχν της γνχόμ,ης ότι οι μη δεσμευτικές 
χτυνιχττχυμ.ενες τιμές θα χτυνεχίχτχνυν νχχ εξυπηρετχτύν τχτν (χντίχττοιχο χττχτχο. 
Πρχτβλήθηκε τχτ επιχείρημχχ χ'>τι χτι ΠΤΜ θχχ πρέπει να επιτρέπονται γιχχ τχχ νέχχ 
κχχινχττόμχχ πρχτϊχτντχχ υψηλής τεχνχ>λχτγΐ<χς μέχρι vxx κχχθιερχοθχνύν κχχι νχχ γίνουν 
γνχοχττχ'χ. Ένα χρήχτιμ,ο όριχτ πρχτς τχτν χτκχτπό χχυτό θχχ ήτχχν χτ περιορισ|ΐός χττχχ πέντε 
χρόνια ή η επίτευξη κχ'χπχτκνυ μεριδίου χττην αγορά. Αλλιχός, οι χχντιπ,ρόχτχοποι δεν θα 
επενδύουν σε προαγχτρχχχττικές υπηρεχτίες κχχι τχχ προϊόντχχ θχχ τίθενται σε 
κυκλοφορία με βρχκνιτερχνυς ρυθμ.χτύς. 
259. Λιχ'χχρχτροι χχπχ'τ τχτυς ερχοτηθέντες χχνέχρερχχν χος παράδειγμα τις Ηνωμένες 
Πολιτείες χττις χτπχτίες τχ'τχτχ) χτι ΠΤΜ χ'τχτχτ κχχι ΐ| διακριτική επιβολή τιμχόν - γιχχ όλες 
τις επιχειρήχτεις κχχι χ'τχι μχ'τνχτ τις δεχτπχ'τζχτυχτες - είνχχι παράνομη. Ορισμένοι έχρθασαν 
μέχρι το σημείο vxx ΐχτχυρίχττχτύν ότι υπάρχει χχνάγκη γιχχ μια νομική διευθέτηση 
παρόμοια προς τον νόμο Robinson-Patman τχον Ηνχομένχον Πολιτειών σύμφωνα με. 
τον οποίο οι τιμές πχτυ προχτχρέρχτυν χτι κχχτχχχτκευχχστές πρέπει νχχ είνχχι διχχθέσιμες 
σε όλους τους πελχ'χτες. Λλλχτι πχχρχτμχτίχχχτχχν την ευρχοπχχϊκή χττάχτη ένχχντι της 
χχποκλειχττικής εχΤχχχρικής πρχτχττχχχτίχχς πρχτς την χχρνητική στάση τχον χχρχχόν τχον 
Ηνωμένων Πολιτειών ένχχντι της διακριτικής μεταχείρισης χος προς τις τιμές. Οι 
ερωτηθέντες τχ'χχθηκχχν υπέρ της ίγημοχτίευσης τχον τιμοκχχτχχλόγων τχον 
κχχτχχσκευχχστχυν κχχι τχον λιχχνοπχολητχόν, με εκπτχόσεις χτυνόεόμενες άμεσχχ με την 
χχποδχττικότητχχ κχχι τχτ μχχρκετιγκ μ,έχτχχ χττχχ κχχτχχστήμ,χχτχχ. 
Αποκλειστική διανομή / Αποχλειατιχέχ: προμήθειες 
260. Έγινχχν σχετικά λίγχχ χτχχ'τλιχχ χ'τχτχτν αφορά την πχτλιτική της Επιτροπής στο 
θέμχχ της χχποκλειχττικής χχντιπρχτχτχυπείχχς (κανχτνισμός 1983/83 κχχι 1983/84), πέραν 
τχον γενικχττερχον παρχχτηρήσεχον που περιγράφονται παραπάνω. Ορισμένοι χχπό τους 
ερχοτηθέντες εξέχρρχχχτχχν χρχ'τβχτυς ότι το τρέχον κχχθεχττχός χχπχχλλχχγχυνκχχτχί κχχτηγορίες 
βχχχτίζετχχι σε ένχχ χτύστημ,χχ χιτνδρικής διχχνομής ποτ» δεν υχρίχττχχτχχι πλέον. Η 
χχποκλειχττικότητχχ δεν χχπχττελεί πλέον ζήτημχχ το οποίο απαιτεί τόχτη προσοχή από 
μέρους της Επιτροπής. Αλλοι πρότεινχχν την τχχκτική ενημέρχυση των συνοδευτικών 
χχνχχκοινχόσεχον. 
Επιλεκτική διανομή 
261. Η γενικότερη εντύπχοση είνχχι άτι η επιλεκτική διανομή έχει σημασία για 
περιορισμένο αριθμό προϊόντο»ν. Τα πρχτϊόντχχ πχνυ χτυνήθχος χχνχχχρέρχτντχχι χτε χτχέχτη 
με. την επιλεκτική διχχνχτμ,ή είνχχι τχχ κχχλλυντικά, Τ(χ ενχΥτμ,ατα, τχχ χτινχτπνευμ,χχτο'τχ^η 
ποτά κχχι υ κχχμπχχνίτης χτίνχτς κχχθχίτς επίχτης κχχι τχχ χρχχρμ,χχκευτικχχ προϊόντα. Σε. 
πολλές περιπτχόσεις, χτι βιομήχανοι έχχνυν επεκτείνει τχχ κριτήριχχ γιχχ τα δίκτυα 
επιλεκτικής διανομής τχον πρχτϊόντχον τχνυς γιχχ νχχ χτυμπεριλχχβουν κχχι τα κεντρικά 
πολυκχχτχχχττήμχχτα, χχπχτκλείχτντχχς χχλλχχ κατχχχττήμ,χχτχχ τχον οποίων το προσωπικό 
ποτλήσεχον έχει ΤΧΧ ίχΥχχ πρχτχτχ'τντχχ. 
262. Ωστόσο, οι χχπόψεις που εκq)ρ^'tστηκ^tv σχετικά με το ζήτημα αυτό καλύπτουν 
ένα εξαιρετικά ευρύ και ποικίλο φάσμα. Οι ερχοτηθέντες χχπό όιχχχρορους κλχχδους 
ήτχχν γενικά ικχχνχτπχτιημ,ένχτι με τχχ κριτήριχχ που έχει θεχτπιχτει η νομολχτγίχχ 
(υπχτθέσεις χχρχο|ΐ.άτχον). Τχχ κριτήριχχ χχυτά θχχ εγγυχόντχχι την εικόνχχ τχτυ προϊόντος, 
κχχθχός κχχι την πχχρχτχή μετχχγχτρχχχττικχιτν κχχι χχλλου είδους τεχνικχόν υπηρεσιχόν. 
Ορισμένοι χχπό τους εροττηθέντες ζήτΐ|χτχχν τχχ κριτήριχχ χχυτχχ νχχ ενσωματωθούν σε. 
[ΐιχχ ειδική χχπχχλλχχγή κχχτά κχχτηγχτρίες γιχχ την επιλεκτική διχχνχτμ,ή. 
263. Αχρετέρχτυ, εκπρχ'τχτχοπχτι κχχτχχχττημχχτχυν που πρχτχτχρέρχτυν είδη χτε, χαμηλές τιμές 
κχχι επιχειρήσεχον τχχχυόρχτμικχυν πχχρχχγγελιχον τχ'χχθηκχχν εναντίον τχτυ επ,ιχειρήμχχτος 
του πχχρχχσιτισμχτυ τχτ οποίο κχχτχχ τη γνχίτμη τους χρησιμοποιείτχχι σττχνχχ γιχχ να 
δικχχιολογΐ)θεί η επιλεκτική διχχνχτμ,ή γιχχ προϊόντχχ που χχπ,χχιτούν ελάχιστη ή και 
κχχμίχχ επχχχρή μεταξύ του χχγχτρχχχττή κχχι τχτυ αντιπροσώπου μετά την πο'τληση (π.χ. 
ποδήλχχτχχ). Επίχτης χτ βαθμ,ός τεχνικής εξείδικεικτης πχτυ χχπχχιτείτχχι για την 
εγκχχτχχχττχχχτη κχχι τη λειτουργία πχτλλχόν απχ'τ τχχ πρχτϊόντχχ πχτυ πχολχτύντχχι μέχτχο των 
δικτύοτν επιλεκτικής διχχνχτμ,ής έχει μ.εκοθεί. Συνεπχός, χτι επιλεγμένοι διανομείς 
χτυχνχχ δεν χρειχ'χζετχχι να πρχτχτχ|,έρχτυν πχχρά ελχ'χχίχττες υπηρεσίες ή κχχι κχχμία 
υπτιρεσίχχ σε χτχέχτη με τις πχολήχτεις. Τέλχτς, τχχ κχχτχχχττήμ,χχτχχ που προσφέορυν είδη 
σε χχχμηλές τιμές κχχι χτι επιχειρήσεις τχχχυχ'τρομικχόν πχχρχχγγελιχον γενικά 
ισχυρίστηκχχν χ'ττι είνχχι χτε θέση νχχ πρχτχτχρέρχτυν εξυπηρέτηση εφάμιλλη με. εκείνην 
τχον δικτύχον επιλεκτικής διανομής. 
264. Οι μεγχχλχτι διχχνχτμείς πχτυ χχπχτκλείοντχχι χχπό το χτύχττη|χ.χχ επιλεκτικής 
διανομής επιδιχίτκχτυν χτε χτριχτμένες περιπτχόχτεις νχχ προμηθευτούν πρχτϊόντχχ χχπό το 
κύριο κχχτάχττημχχ, κχχι χτε οριομένες περιπτχόσεις κχχτχχλήγχτυν χττχχ δικχχστήριχχ. Η 
92 
δυνατότΐϊτα της νόμιμης απόκτησης τχον πρχτϊόντχον χχυτο'τν χττην πχχρχχλληλη αγορά 
κχχι τη διανομή τχτυς έχει χτυχνχ'χ ενιχτχυθεί από τχχ εθνικά δικχχχττήριχχ. Ωστόσο, σε 
ορισμένες περιπτχυσεις χχπό τη στιγμή πχτυ χτ λιχχνοπχολητής, με δικχχχττική απόφαση, 
απέκτησε, πρόχτβχχχτη χτε- πρχτϊχ'τν πχτυ πρχτηγχτυμένχος προοριζόταν γιχχ διαφορετικό 
κχχνχχλι διανομής, χτι πχχρχχγχογχτι χττχχμχχτηχτχχν την πχχρχχγχιτγη τχτυ συγκεκριμένου 
προϊόντος κχχι τχτ χχντικχχτέχττηχτχχν με πχχράμ,χτιο προϊόν γιχχ τχτ χτπ.οίο δεν ίσχυε η 
χΥκχχχττική χχπ.όχρχχχτη. Π επιλεκτική διχχνχτμ,ή δεν χχπχττελεί πρχτβλημ,χχ χττχχν η χχγορά 
είνχχι πρχχγμχχτικχ'χ χχνταγχονιχττική. Ωχττχ'τχτχτ, εχρόσχτν εχρχχρμχτζχτνται αντικειμενικά 
κριτήριχχ γιχχ την επιλογή τχον διχχνχτμέχον, χχορίς χΥχχκριτική μεταχείριση μετχχξύ τχον 
διαφόρων κχχτηγοριχόν διανχτμ,έοτν, χτι περιχτχτχ'ττερχτι χχπό τχτυς ερχοτηθέντες θεωρούν 
ότι δεν υπχχρχει προς τχτ πχχρόν χτοβχχρχ'τ πρόβλημα. Ωχττόσο, είνχχι γεγονός ότι οι 
χτυνθήκες αυτές δεν επικρατούν πχ'χντοτε. 
265. Ορισμένοι χχπό τους ερχοτηθέντες πχχντχυς επέκρινχχν τα συστήματα 
επιλεκτικής διανομής χος μέχτχτ τεχνητής διατήρησης υι|)Τ|λχόν τιμα'τν. Σύμφωνα με 
ερχυτηθέντες χχπό ενχόσεις κχχτχχνχχλχοτχόν, το επιχείρημ,χχ τχον κχχτχχχτκευχχστών για 
περισσότερες επιλχτγές κχχι καλύτερη εξυπηρέτηστι τχον πελχχτχόν αποτελεί σε πολλές 
περιπτχόσεις πρόχρχχχτη γιχχ νχχ ελέγχχνυν την ροή τχον πρχτϊόντχον κχχι νχχ χχποκλείουν 
τχνυς νεοειοερχόμ.ενχ>υς χττην χχγορχ'χ. Το κχχθχχρο χχπχττέλεχτμχχ είνχχι τελικχχ λιγότερες 
επιλχτγές γιχχ τχτυς κατχχνχχλχοτές. Πρχτβλήμ,χχτχχ χχνχχχρέρθηκχχν χτυγκεκριμένχχ όχτον 
χχχρχτρχ'χ τχχ χχρχόμ.χχτχχ, τχχ χχυτχτκίνητα, τχχ ηλεκτρικχ'χ είδη κχχι τχτυς φούρνους 
μικρχτκυμχ'χτχον. 
Αικχχκ'>χρησΐΊ 
266. Πριν απ.ό δέκχχ χρχ'τνια τχχ περκτχτχ'ττερα δίκτυα δικαιοχρηχτης ήτχχν «καθαρά», 
υπό τΐ|ν έννχτιχχ ότι χχπχττελχτύνταν χχπχτκλειχττικχ'χ χχπό δικχχιοχΥτχχτυς. Τχχ εμφχχνιζόμενα 
«[χικτχχ συστήμχχτχχ» χτυμπεριλχχμβάνουν τχ'τσχτ ενχτποιημ.ένες θυγχχτρικές όσο και 
δικχχιοδόχχτυς μ,έχτχχ χττχτ ίδιχτ χτύχττημ,χχ. Συχνά, ΤΧΧ κχχθχχρχχ ολοκλτιρχομένα συστήματχχ 
μετατρέπονται χτε μ,ικτχχ χττχχν οι επιχειρήσεις επεκτείνχτυν τις δρχχστηριότητές τους 
πέρχχν της εγχο'τριας β('χχτΐ|ς, μ,χχζί μ,ε τχνυς κινχτύνχτυς που χτυνεπχχγετχχι η είσοδος σε 
νέες αγορές. Διαπιχτπόθηκε χ'ττι τχχ [ΐικτχ'χ χ χυτά χτυχττή[ΐ.χχτχχ είνχχι πολύ χχπχττελεσματικά 
επειοή επιτρέπχτυν την επέκτχχση χτε πΐχτ ευέλικτη μορφή, ιδίχος προς άλλχχ κράτη 
μέλη. Ωχττχ'τσο, χτε χτριχτμ,ένχχ μικτά χτυχττήμ,χχτχχ, π.χ. ΤΧΧ χτχνυπερμάρκετ, η ικχχνότητατων 
χτημ,χ'χτχον νχχ χχντχχγχονίζχτντχχι μετχχξύ τους εξχχρτάτχχι πχτλύ χχπό την επεξεργασία 
ηλεκτρχτνικχυν (Υδχτμένχον χτε κεντρικό επίπεοχτ. Φαίνεται Χ'ΤΤΙ χττχχν χρηχτιμχτποιχτύντχχι 
κεντρικχ'χ χτυχττήμχχτχχ πλιιρχχρχτρικής (παραγγελίες, χχπχτθέμχχτχχ, πχχρχχχΥτχτεις -
πληροχρορίες πχτυ δίδχτνται χτε πρχχγμχχτικχ'τ χρχτνχτ με κο'τδικες ρχχβχΥ'τχτεχον) οι 
δικχχιχτχΥτχχτι δεν είνχχι πλέον ελεύθεροι νχχ πρχχγμ,χχτχτπχτιχτύν τις πρχτμήθειές τχτυς όπου 
εκείνοι επιθυμούν ή νχχ χρεχόνχτυν τις τιμές που χχυτοί θέλουν. Σε. ορισμένες 
περιπτο'τχτεις, ελέχθη χ'ττι χτι δικχχιχτχΥτχχτι μετατρέπονται κχχτχ'χ κχ'χπχτιο τρόπο σε. 
χχντιπρχτχτχόπχνυς ενχό τχχ εμπχτρεύμχχτχχ πχχρχχμένχτυν χττην κχχτχτχή του χΥκχχιχτπχ'χρτχτχχτυ. 
267. Γενικότερχχ, η δικχχΐχ'τχρηση χρχχίνετχχι χ'ττι αποτελεί έναν πολύ δυναμικό τομέα 
χττον οποίο εμ,χρχχνίζχτνται χτυνεχχός νέες μχτρχρές. Οι ερχοτηθέντες επέμειναν ότι η 
καινοτομία πχνυ εμχρανίζετχχι χττχτν χχόρο χχυτό δεν πρέπει νχχ αποθαρρυνθεί από μια 
τχχχττ) υπερβολικής ρύθμισης. II ιχτχύχτυχτχχ χχπχχλλχχγή κχχτχχ κχχτηγορίες δεν φαίνεται 
νχχ έχει προβάλει μέχρι χττιγμής εμπχ'τδιχχ παρότι ελέχθη ότι περιστχχσιακά 
εμφανίσθηκε έλλειψη χχσχρχ'χλειχχς δικαίχτυ. 
93 
IX. /ATHOC κχχι ΙΕενϋνη 
268. Τόσο οι πχχρχχγχογχτί όχτχτ κχχι χτι διανομείς εξέχρρχχχτχχν την ικχχνχτποίησή τους 
όσον χχχρορά τη λειτχνυργίχχ τχον χχπχχλλχχγχόν κχχτχχ κχχτηγχτρίες γιχχ τχτν ζύθο κχχι τη 
βενζίνη κχχι τχ'τνίχτχχν την (χπχττελεσμχχτικχ'ττητχχ τοτν κχ'χθετχον περιορισμ,χυν χττχτυς τομείς 
χχυτχτύς. Όχτον χχχ|)χτρχ'χ τχτν ζύθχτ τχτνίχττηκε επίχτης χ'ττι χτι συμ,χρχυνίες μ,ε τχτυς τχτπικούς 
ζυθοποιούς χχπχττελχτύν χτυχνχχ τχτν χχπχττελεχτμχχτικοτερο τρόπο διείσδυσης στην χχγορά 
άλλου κρχχτους μέλους κχχι διχχνομής τχον προϊοντχον κχχι άσκησης χχντχχγωνισμού. 
Όλες οι πλευρές τόνισχχν ότι είνχχι χχπόλυτη χχνάγκη νχχ υπάρχει χχσχρχχλειχχ δικχχίου 
κχχι χτυνεχειχχ, κχχθχός κχχι ελχχχιχττες επιβχχρύνσεις, εξχχιτίας τχον πολλχόνκαι διχχχρόρχον 
συμβάσεχον που χτυνχ'χπτχτντχχι χττχτν κλχ'χχΥ χχυτό (εκχχτχτντάδες χιλιχχδες). Ωστόσο 
διχ'χχρορχχ χχνχχλυτικά χττχτιχείχχ τχτυ κανχτνιχτμχτύ πρχτκχχλεσχχν χτχόλιχχ τχχ οποίχχ έδειξαν 
ορισμένες φορές κχ'χπχτιχχ απόκλιση χχπχ'τψεχυν μετχχξύ πχχρχχγχογχόν κχχι διχχνομέων. 
269. Στχχ χτχόλιχχ χχυτχ'χ περιλχχμβχ'χνχτντχχν τχχ εξής: 
Τχτ χ'χρθρο 85, παρχχγραφος Ι ι ίνα ι χΥχχτυπχομένχτ με πχτλύ γενικό τρχ'τπχτ. 
Οι κανονιχτμ.χτί κχχι χτι κχχτευΟυντήριες γρχχμ,μές θχχ πρέπει νχχ είναι 
χχπ,λχνύχττερχτι κχχι πΐχτ εύελικτχτι κχχι νχχ έχουν μικρότερο 
ρυθμιχττικχτ/περίχττχχλτικό απχ)τέλεσμ.ίΐ. 
θχχ πρέπει νχχ επιτρέπονται μ,εγχχλύτερες περίοδοι ισχύος τχον 
χτυμχρχονιχίτν. 
Οι λιχχνοπχολητές απεύθυναν έκληοη γιχχ μεγχχλύτερτι προχττχχσίχχ χχπό 
τους πχχρχχγχογχτύς κχχι τχτν αυθαίρετο τερματισμό τχον μισθχόσεων κχχι 
τχον συμβχ'χχτεχον. Λιχχτυπχόθηκχχν επικρίσεις όχτον αφορά την επιβολή 
υπερβχτλικχχ χριλχ'τχΥτξχον στόχχον χος πρχτς τις πχολήσεις χχπό τους 
πχχρχχγχυγχνύς. 
Σε ένχχ κρχ'χτχτς μέλχτς χ'τλχτι χτι πχχρχχγχογχτι είχχχν εντιμερχοθεί χχπό ττ|ν 
Ιίπιτρχτπή χ'ττι δεν κχχλύπτχ>ντ<χν από τχτν κχχνχτνιχίμ,ό εξχχιτίχχς μ,ιχχς 
τεχνικής κχχτχ'χ τη γνχόμη τχνυς λεπτομέρειας. ΩΧΤΤΧ'ΤΧΤΧΤ είχχχν λάβει 
διοικητική επιχπολή με την χτπχτίχχ θεχίτρηχταν χ'ττι χτι εν λχ'τγχο συμ,χρχονίες 
ετύγχχχνχχν χχπχχλλίχγί'ιςβχ'χχτει τχτυ άρθρου 85, πχχράγρχχχρος 3. Δυχττυχοτς 
η εν λχ'τγχο διχτικητική επιχττχτλή χχπχτδείχθηκε χχνίχτχτιρη ΧΤΤΧΧ δικχχχττήριχχ 
κχχι χτδήγηχτε χτε έλλειτρη αχτχρχ'χλειχχς δικχχίχτυ. 
* * * * 
94 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VIII 
ΚΙΙΙΛΟΓΈΣ 
I. ΕΙΣΛΙΜΙΉ ΣΤΙΣ ΙΙΙΙΛΟΓΕΣ 
270. Το παρχ'τν κεχρχ'χλχχιχτ π.εριλχχμβχ'χνει διάχρορες ενχχλλχχκτικές επιλογές που 
απορρέουν χχπό την χχνχ'χλυχτη τχτυ Πράσινου Βιβλίου. 
271. Πρχοτχχρχική μέριμ,νχχ της Επιτρχτπής είνχχι η προώθηση κχχι η διχχτήρηση 
ολχτκληρχυμένχιτνκχχι χχντχχγχονιχττικχόν χχγορχόν χττην Ευρχιτπχχϊκή Κοινότητχχ κχχθώς και 
η άσκηση μιας χχπχτχΥτικής κχχι χχπ.χττελεσμχχτικής πολιτικής χχνταγωνισμού 
προκειμένου να υπηρετηθούν τχχ χτυμ.χρέρχτντχχ τχον κχχτχχνχχλχοτχόν κχχι νχχ ανχχπτυχθεί 
η χχντχχγχονιχττικχ'ττητχχ της βιχτμηχανίχχς, κχχι ιδίως τχον MME. 
272. Όσοι επιθυ|ιούν νχχ υπχτβχ'χλχτυν παρατηρήσεις δεν πρέπει νχχ δεσμεύονται από 
τις επιλογές πχτυ περιγρχ'χχρονται πχχρχχκχ'χτχο χττο τμήμα II. Οι επιλχτγές μπορούν να 
χτυνχτυχχχττχτύν μετχχξύ τχτυς κχχτχ'χ διαχρόρους τρόπους ενχό είνχχι ουνχχτόν να 
υποβλτ|θούν κχχι άλλες ιδέες. 
273. Σε κάθε. περίπτοτχτη θχχ πρέπει νχχ ληχρθεί υπόψη χ'ττι το άρθρο 86 συνεχίζει να 
ιχτχύει κχχι ότι η Επιτρχτπή δεν μ,ελετχ'χ λύχτεις πχτυ υπερβαίνουν τχχ όριχχ του άρθρου 
85 χτπ,χος τχτ ερμ,ηνεύχτυν τχχ Κχτινχντικά Λικαχττήριχχ. Σε κχχμ.ίχχ περίπτωση δεν 
πρχτκειτχχι νχχ τρχτποπ.χτιηθεί η χίυνθήκη. 
274. Το μέρος III περιλαμβχχνει διχ'χχρορχχ ζητήμχχτχχ γιχχ τχχ οποία η Επιτροπή θα 
εδέχετο χτχόλιχχ με ιδιχχίτερη ευχχχρίχττηχτη. 
II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ Ι11ΙΛΟΓ12Ν 
Κοινές π«ρατηιι>ήαεΐ€ κχχι εοχιττήμχχτχχ 
275. Οι παρατηρήχτεις κχχι τχχ ερχοτήμ,χχτχχ πχτυ χχκολουθχτύν αφορούν όλες τις 
επιλογές ή ένχχ μέρος τχνυς. 
276. Η πολιτική της χχντιμ,ετχόπιχτης τχον πρχτκχχθορισμ,ένχον τιμχόν μεταπώλησης και 
της παρεμπόδισης του πχχράλληλχτυ εμπορίου χος σοβαρών πχχρχχβιχχσεχον των 
κχχνόνχον χχντχχγχονιχτ}ΐού θχχ χτυνεχιχττεί. Πρχττείνετχχι νχχ θεχορούντχχι κχχθεαυτές 
αντίθετες προς τχτ άρθρχτ 85, πχχράγρχχχρχτς 1 εχρόχτχτν η χτυμχρχονίχχ, συντονισμένη 
πρακτική ή χχπόχρχχχτη επηρεάζει τχτ εμπχ'τριχτ μετχχξύ κρχχτχόν μελών. Επίσης μάλλον 
δεν θχχ λαμβάνουν χχπχχλλχχγή βχ'χχτει του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
277. Οι διάφορες επιλχνγές αχρχτρούν μ,χτνχτ τις κάθετες χτυμχρχονίες διανομής και όχι 
τις οριζόντιες συμ,χρχονίες μετχχξύ χχντχχγχονιχττχόν. Παρά ταύτα, οι τρέχουσες 
χχπχχλλχχγές κχχτχ'χ κχχτηγχτρίες επιτρέπχνυν κχ'χπχτιχχ εξαίρεση γιχχ χτυμχρχυνίες που δεν 
είνχχι χχμχτιβχχίες μ,εταξύ τχον χχντχχγχονιχττχόν, χττο πλχχίχτίχτ τχον χτπχτίχυν ένχχ χχπό τχχ 
μέρη (τημ,ειχυνει κύκλχτ εργαχτιχόν κχχτχότερχτ τχον 100 εκατ. ECU. Η εξαίρεση αυτή 
προτείνεται νχχ διχχτηρηΟεί. Ανχχμ,ένχτντχχι χτχόλιχχ χος προς το εάν είναι κχχτάλληλο το 
ύψος του ποσού αυτού. 
95 
278. Προκύπτει το ερώτημα εχχν θχχ έπρεπε νχχ συ|ΐπεριληφθεί σε. άλλους 
κανονισμούς μια διαδικασία μη ενχχντίχοσης παρόμοια με εκείνη που περιλαμβάνεται 
στον κχχνονισμό περί δικχχιόχρησης (4087/88). Ζητούνται παρατηρήσεις κχχι σχόλια 
ως προς το ζήτημα αυτό καθχός και ως προς το εαν θα ήτχχν δυνατόν να βελτιωθεί 
η εν λόγω διαδικασία. Η Επιτροπή δεν διαθέτει τχχ μέσα γιχχ νχχ ερευνήσει έναν 
μεγάλο αριθμό υποθέσεων στο πλαίσιο διαδικασίας μη ενχχντίχοσης. Η Επιτροπή έχει 
επίγνωση του γεγονότος ότι οι κοινοποιήσεις, χχκόμη και στο πλαίσιο διαχΥκασιών 
μη εναντίωσης, μπορεί νχχ αποδειχθούν δαπανηρές για τις επιχειρήσεις.Συνεπώς, οι 
διαδικασίες μη ενχχντίχοσης δεν χχποτελούν την κχχτάλλτ)λη λύση όταν υπάρχουν 
μαζικές κοινοποιήσεις. 
279. Παρότι το Πρχχσινο Βιβλίο εστιάζεται κυρίχος στους κάθετους περιορισμούς 
στη διανομή, προτάθηκε νχχ δοθεί επίσης προσοχή και σε άλλες κάθετες σχέσεις 
εμφανιζόμενες χττην αλυσίδα προμηθειών (π.χ. όσον χχορορχχ τχχ ενδιάμεσα αγαθά που 
δεν προοριζοντχχι γιχχ μετχχπχόληση). Αυτές οι κάθετες χτχέσεις εκτός κυκλώματος 
διανομής χτυχνχχ προκαλούν προβλήματα διαφορετικά χχπό εκείνα που χχνχχκύπτουν 
στην διανομή. Ζητούνται χτχόλιχχ κχχι πχχρχχτηρήσεις χος προς την πολιτική 
ανταγωνισμού ένχχντι των κάθετων χτυμιρχυνιχυν που δεν σχετίζονται με, τη διανομή 
και ιδίχος όσον αφορά τα εξής: 
(χν ήδη αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά με, την ανακοίνωση για την 
υπεργολαβία76 
- (χν οι συμφωνίες αυτές, χττο βαθμό που υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 
85, παράγραφος; 1, εμφανίζονται αρκετά αραιά, ο'τστε η Επιτροπή να μπορεί 
να τις εξετάζει μία προς μία, κχχι 
αν και σε, ποιο βαθμό οι διάφορες επιλογές που περιγράφονται παρακάτω 
μπορχτύν να εφαρμοστούν επιτυχώς σε χτχέση με τις εν λόγιο συμφωνίες. 
280. Η Επιτροπή ετοιμάζει χχνχχθέχυρηση της ανακοίνωσης της επί συμφωνιών 
ήσσονος σημασίας για τις οποίες δεν ισχύει χτυνήθχος το άρθρο 85, πχχράγραφος 1. 
Η ανακοίνωση είναι γνχοστή χος ανακοίνωση de minimis. Ως βάση μπορεί να ληφθεί 
η υπόθεση ότι το χχρθρο 85, παράγραφος 1 μπορεί νχχ ισχύσει για κάθετους 
περιορισμούς μεταξύ μερών τχον οποίχον το μερίδιο σττρν χχγορά αναφοράς είναι 
μικρότερο από 10% εκτός χχπό την περίπτακτη τχον προκαθορισμένων τιμών 
μεταπώλησης κχχι την απόλυτη εδχχχρική προστχχσίχχ, γιχχ τχχ οποίχχ είνχχι δυνατόν να 
θεσπιστούν κατχότερα όρια όσον αφορά τχχ μερίδια χχγορχχς. 
ΕΠΙΛΟΓΗ Ι - Αιχχτήρτιση του ιχτγύοντος συστήματος 
281. Η επιλογή Ι συνίστχχτχχι χττη όιχχτήρηση του ισχύοντος συστήματος 
(συμπεριλαμβανομένων κχχι τχον ειδικών διχχκχχνονισμχυν γιχχ τον ζύθο και τη 
βενζίνη). 
ΕΠΙΛΟΓΗ II - Ευρύτερες απαλλαγές κχχτχχ κχχτηγορίες 
282. Ορισμένες φορές λέγετχχι ότι οι ισχύουσες απαλλαγές κατά κατηγορίες είναι 
πολύ περιορισμένες. Η επιλογή II διατηρεί το ισχύον χτύστημα με, ορισμένες αλλαγές 
στις διατχχξεις τχον κχχνονιχτμο'τν περί χχπχχλλχχγχυν κχχτχχ κατηγορίες. Δεν θχχ υπήρχαν 
76 Ανακοίνχοση σχετικά με την αξιολόγηση ορισμένων συμφωνιών υπεργολαβίας 
χχπό την Επιτροπή σε σχέση με το άρθρο 85, παράγραφος 1 (ΕΕ C 1 της 
3.1.1979) 
96 
σημχχντικές διχχδικχχχττικές μετχχβχτλές. Οι χχπχχλλχχγές κχχτχ'χ κχχτηγχτρίες θχχ έχουν 
ευρύτερο πεδίο εφαρμογής χχπό ότι μέχρι σήμερα, με την επέκτχχση της κχχλυψης που 
προσφέρουν χττις διάφορες ρήτρες που χχνχχχρέροντχχι παρχχκχχτχυ. Ως αποτέλεσμα θα 
υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου. Ορισμένες μεμονωμένες περιπτώσεις θα 
εξακολουθήσουν να απαιτούν κοινοποίηση. Ορισμένες από τις αλλαγές αυτές 
μπορούν να γίνουν από την Επιτροπή βάσει τχον εξουσιχυν που ήδη έχει βάσει του 
κχχνονισμου του Συμβουλίου 19/65. Οι υπόλοιπες χχπχχιτουν τροποποίηση του εν 
λόγω κανονισμού του Συμβουλίου. Ορισμένες από τις προτεινόμενες αλλαγές 
αναφέρονται παρακάτω και ζητούνται σχόλια όσον αφορά την καταλληλότητα τους 
καθώς και προτάσεις χος προς άλλες δυνατές αλλαγές. 
283. Στα μέτρα γιχχ τη γενικότερη αύξηση της ευελιξίας μπορούν νχχ περιληφθούν 
ένχχ ή περισσότερχχ χχπό τχχ παρακάτω στοιχεία: 
οι απαλλαγές κατά κατηγορίες θα κχχλύπτουν όχι μόνο τις ρήτρες που 
αναφέρονται λεπτομερούς στον κχχτάλογο, χχλλά και άλλες παρόμοιες ή 
λιγότερο περιοριστικές ρήτρες· 
η συμπερίληψη χχπχχγορευμ.ένχυν ρητρχόν δεν αίρει το ευεργέτημα της 
(χπχχλλχχγής κχχτχχ κχχτηγχτρίες γιχχ το υπόλοιπο της χτυμ,χρχυνίας· 
η χχπχχλλχχγή κχχτχ'χ κχχτηγορίες θα ισχύει για χτυμ,χροτνίες στις οποίες 
συμμετέχουν πχ'χνχο χχπχ'τ χτύχτ μέρη· 
χχπχχλλχχγή κχχτχχ κατηγορίες ή έκχΥτση χχνχχκοίνχυσης της Επιτρχτπής σχετικά με 
την επιλεκτική διανομή. 
284. Στα μέτρα ποτ) αφορούν ειδικά την χχύξηση της ευελιξίας θα μπορούσαν να 
περιληφθούν ένχχ ή περισσότερχχ χχπό τχχ παρακάτω : 
οι απαλλαγές κχχτχ'χ κχχτηγορίες για αποκλειστική διανομή και αποκλειστικές 
προμήθειες μπορούν νχχ επεκταθούν χόχττε νχχ κχχλύπτουν υπηρεσίες ή να 
επιτρέπουν στον διανομέα νχχ μεταποιεί ή νχχ επεξεργάζεται τα υπό σύμβαση 
αγαθά. Θχχ μπορούσε νχχ χΥτθεί η χΥυνχχτότητχχ στους διανομείς νχχ προσθέτουν 
σημχχντική αξία αλλάζοντας την οικονομική ταυτότητα τχον αγαθών χωρίς να 
χάνουν το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορίες· 
τ] απαλλαγή κχχτά κχχτηγορίες γιχχ χτυμφχυνίες αποκλειστικής προμήθειας 
μπορεί νχχ επεκταθεί χόχττε νχχ καλύπτει τις προκαθορισμένες χχνώτατες τιμές 
μετχχπχυλησης χος εξαίρεση στον γενικό κανόνα της μη απαλλαγής των 
προκαθορισμένων τιμχόν μετχχπχόλησης· 
- μπορεί νχχ επιτραπεί στις ενχόσεις ανεξαρτήτων λιχχνοπωλητών να 
επωφελούνται τχον απαλλαγών κχχτχχ κατηγορίες εάν (χυτοί οι ανεξάρτητοι 
λιανοπωλητές είνχχι μικρές κχχι μεσαίες επιχειρήσεις77 και εάν το μερίδιο 
αγοράς της ένωσης είναι χαμηλότερο ενόσ συγκεκριμένου ορίου· 
θα [ΐπορούσε να θεσπιστεί μια διαδικασία διαιτησίας για διανομείς στους 
οποίους δεν επιτρέπεται η είσοδος σε δίκτυο επιλεκτικής διανομής. 
285. Στο πλαίσιο της επιλογής αυτής οι ειδικές ρυθμίσεις του κανονισμού 1984/83 
για τον ζύθο κχχι τη βενζίνη θχχ παραμείνουν εν ισχύι με ορισμένες αλλαγές ώστε να 
αυξηθεί η ευελιξίχχ στην εφαρμογή του κανονισμού. Μιχχ δυνατότητα θα ήταν να 
περιοριστεί η απαίτηση προσδιορισμού τχον δεσμευμένων ζύθχον στο αντίστοιχο 
είδος μπύρχχς, χχντί γιχχ τον προχτόιοριχτμό τχον μεμονχυμ,ένχυν επχόνυμων ζύθων όπως 
77 Σύμφοτνα με τη Σύσταση της Επιτροπής της 3ης Απριλίου 1996 όσχτν αφορά τον ορισμό τχον 
μικρχόν και μ,εσχχίχον επιχειρήσεχον, ΕΕ L 107 της 30.4.1996 
97 
απαιτεί χτ ΐχτχύχον κχχνχτνιχτμ.ός. Λυτό επιτρέπει χττχτν ζυθχτπχτιό νχχ προσθέτει ή νχχ 
χχντικχχθιχττχ'χ τις επχυνυμίες γιχχ ένχχ είδος ζύθου γιχχ το χτπχτίο χτ πωλητής είνχχι ήδη 
όεχτμευμένος, χχορίς νχχ χρειχ'χζετχχι πρχκτΟετη χτυμ,χρχυνίχχ μ,ε τχτν πωλητή γιχχ τις 
χχλλαγές αυτές, όπχος ορίζει ο κχχνχτνίχτμός. Οχτον χχχρορχχ την βενζίνη θχχ ήτχχν δυνατό 
νχχ εξετχχστεί πο'τς θχχ χχντιμ,ετχχτπίχττχτύν άλλες μορχρές διχχνομής πέραν της 
χχπχτκλειχττικής πρχτμ,ήθειχχς γιχχ χχγχχθά πχολχτύμενχχ χτε κχχτχχχττήμχχτχχ τχτυ κλάδου τχον 
πρχχτηρίχχτν κχχυχτίμχον. Επιπλέον, θχχ μπχτρχτύσε νχχ εξετχχχττεί εάν (δικαιολογείται να 
όιχχτηρηθεί η απαίτηση της προσφοράς ή της χρημχχτοχΥττησης του εξοπλισμού 
λίπχχνσης χχπό τον προμηθευτή προκειμένχτυ νχχ υπχχχθεί σε χχπ,χχλλαγή για την 
χχποκλειχττικότητχχ της προμήθειχχς λιπχχντικχόν. 
ΕΠΙΛΟΓΗ III - ΙΙΐχτ περιχτριχτμένες χχπχχλλχχγές κατά κατυνορίες 
286. II επιλχτγή αυτήτχτνίζει τχτυς χττχ'τχχνυς τηςκχτινχττικής πχτλιτικής χχντχχγχονισμχτύ 
όσον αφορά την χτλχτκλήροτχτη της χχγχτρχ'χς. II εοαχρική πρχτχττχχσίχχ κχχι οι κάθετοι 
περιοριχτμχτί θεχορούνται πχχράγχτντχχς πχτυ συμβάλλει κχχτά πολύ στη χΥχχτήρηχτη 
χτημχχντικχόν διχχχρχτρχόν χττις τιμές μ,εταξύ κρχχτχόν μελχόν. Σε κάθε περίπτωση πολλές 
αγορές παρουχτιάζχνυν χτυγκέντροκτη χτε επίπεχΥ παραγχογής κ(χι δκχνομ,ής, ενχό οι 
κχχθετοι περιχτριχτμχτι μπχτρχτύν νχχ χττεγανχτπχτιήχτχτυν τις αγχτρές κχχι νχχ εγείρουν 
φραγμούς γιχχ τχτυς νεχτειχτερχχτμένχτυς. II πρχτχττιθέμ,ενη αξία της διχχνχτμής χχπ,οτελεί 
κχχθεχχυτή στ|[χχχντικχτ χττοιχείο. Ο ενχΥτσημχχτικός χχντχχγχονισμός μπορεί να 
διαδραματίσει σημχχντικχ'τ ρόλο χττην πρχτχίτθηση του χχντχχγχυνισμχτύ στις αγορές όπου 
δεν υπχχρχει σοβαρός χχντχχγχονιχτμχ'τς μ,εταξύ στιμχχτχον. 
287. Οι τρέχχτυχτες χχπχχλλχχγές κχχτχχ κχχτηγορίες ιχτχύχτυν χοτρίς όριχχ χος προς τχχ 
μερίδια χχγχτράς. Λυτό μπχτρεί νχχ τρχτποπχτιηθεί έτσι χόχττε οι χχπ.χχλλχχγές νχχ ισχύουν 
μόνο χττις περιπτο'κτεις πχτυ κχ'χθε ενδια(ρερό|.ιενχτς διαθέτει μερίδιο αγοράς, για 
παράδειγμα λιγχ'ττερχτ χχπό 40% της χχγχτρχ'χς χχνχχχρχτρχ'χς χττην επικρχ'χτειχχ τΐ)ς χτύμβχχσης. 
Λεν θχχ υπάρχει απαλλαγή κατχ'χ κχχτηγχτρίες πάνχο χχπό τχτ όριχτ χχυτό, τχτυλχ'χχιχττον 
όχτον χχχρχτρά τχτυς εξής περιοριχτμχνύς: 
πρχτχττχχχτίχχ κχχτχ'χ τχον ενεργητικχόν πχχτλήχτεχον χχπχ'τ τχτ εξχοτερικό της 
κχχλυπτόμ,ενης πέριχτχής 
προστασία όχτχτν αχρχτρχ'χ ττ|ν (χπ.χτκλειχττική χχντιπρχτχτχοπείχχ (χχπαγόρευχτη της 
πρχτσχρχτρχ'χς χχντχχγχονιχττικχόν πρχτ'ίχ'τντχονΛ»πτιρεχτιχόν). 
288. Στο πλχχίχτιχτ της πχχρχτύχτχχς επιλχτγής, ζητχτύντχχι χτχόλιχχ χτχετικά με, το αν 
αρμόζει να εκχΥτθεί κχχνχτνισμός χχπχχλλχχγής κχχτχχ κχχτηγορίες γιχχ τις συμφωνίες 
επιλεκτικής διανομής, στο βχχθμ,ό που χτι χτυμφχονίες χχυτές υπχχγοντχχι χττο πεδίο 
εφαρμογής του άρθρχτυ 85, πχχράγρχχχρχτς Ι. Σε περίπτχο(Τ7| έκδοχττις κχχνονισμου, θα 
πρέπει νχχ ιχτχύει μ.όνχτ χττις περιπτιυσεις που χτ πχχρχχγχογός ή ο διχχνομέας δεν 
διαθέτει μερίδιο πάνχο χχπό π.χ. 40% χττις χχγορές χχνχχχροράς ή μικρότερο ποσοστό σε. 
ολιγοπώλιο. 
289. Οι πρχττχ'χχτεις πχτυ χχνχχχρέρχτντχχι χττην επιλχτγή II θχχ μπορούσαν νχχ 
εφαρμοστούν σε χτυμχρχονίες κχ'χτχο τχτυ χτρίχτυ χος πρχτς το μ,ερίδιχτ χχγορχχς. 
290. Τα μέρη μπχτρεί νχχ έχουν χχμ,χριβχτλίες όχτον χχχρορχχ τον ορθό προσδιορισμό 
μιχχς χχγορχχς και τον υπολογισμό του μεριδίου της σε χχυτή, πρχχγμχχ που μπορεί νχχ 
τοχις οδηγήσει χττην κχτινχτποίηση χτυ(ΐχρχονκόν προς την Επιτροπή σε αναζήτηση 
χχσχρχχλειχχς δικαίου. Ιΰτ.ίχτης είνχχι χ'Τυνχχτχ'τν νχχ υπάρξχτυν κχτινχτποιήσεις χτυμ,φχονιχόν 
χττις περιπτχόχτεις πχτυ τα μέρη διχχθέτχτυν μερίδιχχ χχγχτρχ'χς χ'χνχο τχτυ χτρίχτυ. 
98 
291. II Επιτροπή ζητά νχχ της υποβληθούν εκτιμ,ήχτεις χ'τχτχτν χχχρχτρχ'χ τον αριθμό και 
το είχΥτς τχον υπχτΟέχτεχον πχνυ είνχχι (Υτνχχτόν νχχ κχτινχτποιηθχτύν κχχθχός και απόψεις 
χος π.ρχτς τχτ εχ'χν η ύπχχρξη κχχτευΟυντήριχον γραμμχόν πχτυ θχχ εξηγχτύχτχχν υπό ποιες 
χτυνθήκες η Επιτροπή χορηγεί απαλλαγές βχ'χχίει τχνυ χ'χρθρχτυ 85, παράγραφος 3, θχχ 
έλυνε τχτ πρχ'τβλημχχ. Στχχ κριτήριχχ για τη χχτρήγηχτη χχπχχλλχχγής θχχ μπχτρχτύχτε να 
περιλαμβχχνετχχι η προϋπόθεση νχχ μην γίνεται χτημ,χχντική διάκρισΐ) στις τιμές σε 
βάρος των πελχχτχόν. 
292. Σύμφχονχχ με τον γενικό κχχνόνχχ που αναφέρεται πχχρχχπ,χχνχο, δεν θα παρέχεται 
προστασίχχ σε χτυμ,χρχονίες χχπχτκλειστικής προμήθειας ζύθου υπέρ ζυθοποιού που 
διαθέτει μερίδιο χ'χνχο π.χ. τχτυ 40% χτε κχ'χπχτιχχ δεδομένη εθνική χχγορά. Ωστόσο, θα 
μπορούχτε νχχ υπχχρχει κχχτχ'χ τχτμ,έχχ η ενχχλλχχκτική λύση του περιορισμού της 
χχπ,χτκλειχττικχ'ττητχχς είτε χτε κχ'χπχτίχτ πχτχτχτχττχ'τ της χτυνολικής κχχτχχνάλχοσΐ|ς ζύθου ενός 
συγκεκριμένου κχχτχχχττήμχχτχτς (π.χ. 3/4 χΥχτμευμένο, 1/4 ελεύθερο) ή χτε ορισμένα 
χτοχεία (π.χ. δεσμευμένχτς χτ ζύθος χχπχ'τ τχτ βαρέλι, ελεύθερες χτι χριχχλες και τα 
μ,ετχχλλικχ'χ χτοχεία). Λλλη ενχχλλχχκτική λύχτη θχχ ήτχχν νχχ περιχτριχττεί τχτ εύρος της 
απχτκλειχττικχ'ττητχχς μχ'τνχ) χττχτν ^ύθχ). Οχτχτν χχχρχτρχ'χ τχχ πρχχτήριχχ κχχυχτίμχον, θχχ 
μπχτρχτύχτε νχχ μελετηθεί χχν χττις περιπτχίκτεις πχτυ χτ πρχτμ,ηθευτής διαθέτει μερίδιο 
χχγχτρχ'χς πάνχο χχπχ'τ κχ'χπχτίχτ πχτχτχτχττχ'τ, π.χ. 40%, θα έπρεπε vxx μειχοθεί η χχνχότχχττι 
περίχτδχτς ιχτχύχτς της χτύμβχχχτης πχτυ επιτρέπεται με την χχπχχλλχχγή. 
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΛΥΣΗ IV - Λπαλλχχγές κχχτά κατηγορίες με προσδιορισμό τχον 
οικονο[χικχόν χτυνθηκο'τν υπχ'τ τις οποίες ιχτχύει τχτ χ'χρθρο 85. παράγραφος 1 
293. Η βασική ιδέα χττην επιλχτγή χχυτή είνχχι ότι η οικονομική χχνχχλυση των 
κχχθετχον περιοριχτμχόν πρέπει νχχ γίνετχχι μ.ε νομικχχ μέσα τχχ οποίχχ πχχρέχουν στις 
επιχειρήσεις μεγχχλη χχσχρχ'χλειχχ δικαίχτυ. Τχχ οικονομικά κριτήρια για τον 
προχτδιορισμ,ό τχον συνΟιραόν υπχ'τ τις οποίες θχχ ιχτχύει το άρθρο 85, παράγραφος 1 
ΘΧΧ μπορούχτχχν νχχ κχχθχτριχττχτύν, κχχτ'χχρχήν, χττο πλχχίσιο μ,ιχχς νέ.χχς χχνχχκοίνχοσης της 
Επιτροπής κχχι χττη συνέχειχχ, μ,ε την πείρχχ πχτυ θχχ χτυγκεντρχοθεί, χττο πλχχίσιο ενός 
κχχνχτνιχτμ.χτύ χχρνητικής πίχττχτπ.χτίηχτης. 
294. II επιλχτγή αυτή θα προχτχρέρει μεγχχλύτερη ευελιξίχχ χίτην χχντιμ,ετχόπιχτη τχον 
κχχθετχον δκχκχχνχτνίχίμχον για χτυ|ΐχροτνί»ς μττχχξύ μερο'τν πχτυ χΥν κατέχουν χττ|μ.χχντική 
θέση χττην χχγχτρχ'χ. Μι τχτν τρχ'τπχτ αυτό θχχ μ.ειχονχ'ττχχν τχτ, χρερόμενχτ χος περιοριστικό, 
χχπχττέλεχτμ,χχ τχον απαλλαγών κατά κατηγορίες κχχθχός κχχι η έμχρχχχτη χττη νομική 
τχχξινόμ,ηση τχον διχχχρχ'τρχον μχτρχρχίτν διχχνχτμ,ής. 
295. Γιχχ ενόιχχχρερχτμένχτυς ποτ» διαθέτουν |ΐ,ερίδιο αγοράς μικρότερο χχπό π.χ. 20% 
χττην επικράτεια της χτύμ,βχχσης, θχχ υπχχρχει ένχχ αμχρισβητήσιμο τεκμήριο 
συ[χβχχτότητχχς μ,ετχτ άρθρο 85, πχχρχχγρχχχρος 1 («τεκμήριο αρνητικήςπΐίποποίηω/ς»). 
Με χχλλχχ λόγιχχ, χτι κάθετχτι περιορισμοί χττις περιπτχόσεις χχυτές δεν θα υπάγονται 
κχχτχχ κχχνόνχχ στχτ άρθρχτ 85, πχχράγρχχχρχτς 1. Το τεκμήριο θχχ καλύπτει όλους τους 
κάθετους περιοριχτμχνΰς εκτχ'τς χχπό εκείνχτυς που χχχρορουν τις ελχχχιχττες τιμές 
μετχχπ,χόλησης, την πχχρε|ΐπχ'τδιχτη τχτυ πχχρχ'χλληλχνυ εμπορίου ή τχον παθητικών 
πχολήσεχον, κχχθχός κχχι εκείνχτυς πχτυ περιλχχμβχχνοντχχι σε χτυμ,χροτνίες διανομής μετχχξύ 
χχντχχγχονιχττχόν. 
296. ΤΧΤ εν λχ'τγχο τεκμήριο χχρνητικτ'ις πιχττχτποί7|(Τ7|ς θχχ μπχτρχτύχτε. νχχ χχμχρισβητείται 
χχπό την Επιτροπή βχ'χχτει μιχχς χχνχ'χλυχτης της αγοράς η χτπχτίχχ θχχ λχχμβχ'χνει υπόψη της 
πχχρχ'χγοντες όπχος: 
η διχχρθρχοχτη της χχγχτρχ'χς (π.χ. χτλιγχτπχόλιο) 
99 
- χτι χρρχχγμχτί ειχτόοχτυ χτι- αυτήν 
χτ βχχθμ,ός χτλχτκλήρχοχτης της ενιχχίχχς αγχτρχ'χς, μ.ε βχχχτη δείκτες όπ,χυς ΐ) διαφορά 
τιμχόν μετχχξύ κρχχτχόν μελχόν και ΤΧΤ επίπεδχ) διείχτδυχτης της χχγοράς σε. κάθε 
κρχ'χτχτς μέλος προϊοντχον εισάγομ.ενο)ν χχπχ'τ χχλλχχ κρχχτη μέλη ή 
χτ αθρχτιστικχ'τς αντίκτυπος τχον παράλληλο >ν δι,κτύχον. 
297. Συμ,χρχυνίες πχτυ (χπχτδεικνύετχχι ότι υπχχγχτντχχι χττο πεδίο εφαρμογής του 
άρθρου 85, παράγραχρος 1 ως αποτέλεχτμα της εν λχ'τγχο ανάλυσης της χχγοράς, θα 
έχουν το ευεργέτημα της χχπχχλλχχγής κχχτχχ κχχτηγορίες εχρόσον πληρούν τις 
απαραίτητες πρχτϋπχτθέχτεις (βλ. παρχχκχ'χτχο πχχρχχλλαγές Ι κχχι II). Το τεκμήριο 
αρνητικής πιχττχτποίησης θχχ μπχτρχτύχτε νχχ εχρχχρμοχττεί με ανακοίνωση της Επιτροπής 
κχχι στη συνέχεια, μ,ε βάχτη την αποκτυιΊείσα πείρα, στο πλχχίχτιο κανονισμού 
αρνητικής πιχττοποίησης που θχχ απαιτεί νέο κανονισμό εχρχχρμογής του Συμβουλίου 
στο πλχχίσιο του άρθρου 87 της χτυνθήκης. 
298. Euxπεριπτχυχτεις χττις χτπχτίες τχτ μ,ερίδιο αγχτράςυπερβαίνει π.χ. το 20% καθώς 
και γιχχ εκείνες πχνυ τχτ μερίδιο χχγχτρχ'χς είνχχι κχχτχο χχπχ'τ 20% κχχι χτι οποίες υπχχγχτντχχι 
χττχτ χ'χρθρχτ 85, πχχρχιγραφος Ι, θχχ μπορχνυχτχχν νχχ υπάρχουν χτι εξής δύο δυνατότητες: 
ΙΙχχρχχλλχχγή Ι 
299. '( )λες χτι περιπτχόσεις με μερίδιο χχγορχ'χς πχ'χνχο χχπχ'τ 2Θ% θχχ καλύπτχτντχχι χχπό 
την απαλλαγή κχχτχ'χ κχχτηγχτρίες πχτυ περιγρχχχρετχχι χττην επιλχτγή II. (ευρύτερη 
χχπχχλλχχγή κχχτά κχχτηγχτρίες) 
Παραλλαγή II 
300. Όλες οι περιπτχόχτεις με μ.ερίδιχτ χχγχτρχ'χς πχ'χνχο χχπό 20% θχχ κχχλύπτοντχχι χχπό 
την χχπχχλλχχγή κχχτχ'χ κχχτηγορίες πχτυ περιγρχχχρετχχι χττην επιλχτγή III (δηλαδή 
εχρχχρμ,ογή της χχπχχλλχχγής κχχτχ'χ κατηγορίες χτε χτριχτμένχτυς περιορισμούς χττχχν το 
μερίδιο της χχγχτρχχς είνχχι πχ'χνχο χχπχ'τ 40%). 
Ζύθος κχχι βενζίνη 
301. Τχτ κριτήριχτ της μ.η ισχύος του χ'χρθρχτυ 85, παρχχγραφχτς 1 χ'τποτς περιγρχχχρετχχι 
πχχρχχπχχνχο θχχ εφαρμχ'τζεται χττις χτυμχρχονίες απχτκλειχττικής πρχτμ,ήθειχχς ζύθου κχχι 
βενζίνης μχ'τνχτν χττχχν ο χχ0ρχ)ΐχττικχ'τς χχντίκτυπχτς τχον παρχ'χλληλοτν χΥκτύχον έχει 
χχχτήμ,χχντχχ χχπχττελέχτμ.χχτχχ χχπχτκλείχτμχνύ. 
III. ΘΕΜΑΤΑ ΙΙΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΚΑΛΥΦΘΟΥΝ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ 
302. Πχχρχχ τχτ γεγχτνχ'τς χ'ττι χ'τχτχτι επιθυμ,χτύν νχχ υποβάλχτυν πχχρχχττ)ρήσεις και σχόλια 
είναι ελεύθεροι να Οίξχτυν χτπχτιχτδήπχττε ζήτημχχ συνδέετχχι [χε τους κχχθετους 
περιορισμούς χχορίς vxx περιχτρίζοντχχι χχπχ'τ τις επιλχτγέςπου αναφέρονται παραπάνω, 
η Επιτρχτπή θχχ προτιμούσε τα χτχόλιχχ κχχι χτι παρχχττιρήχτεις νχχ χχχρορχτύν τόσο θέματα 
ουσίας όσο κχχι διχχδικχχχττικχ'χ θέμχχτα κχχι τχχ νομχκά μέσα. Τχχ πχχρχχκχχτχο μπορούν να 
χρησιμεύσουν χος ένχχς χτδτιγός γιχχ τη διχχρΟρχοση τχον χτχολίχον κχχι πχχρχχτηρήσεων 
στους δύο αυτούς τχτμείς: 
100 
303. Θέματχχ oiuriac 
Αποτελεσμ,χχτικχ'τττιτχχ - θα πρέπει να εξετχ'χζετχχι η χχπχττελεσμ,χχτικότητχχτης πολιτικής 
όχτον χχχρχτρχ'χ τη διχ'χκρίχτη τχον χχντχχγχονιχττικχόν χχπό τχτυς χχντιχχντχχγχονιστικχτύς 
περιορισμ,χτύς κχχθχός κχχι τχτ κόχττχτς πχτυ χτυνεπάγετχχι μ,ια τέτχτιχχ πχτλιτική, π.χ. το 
κόχττος μπορεί νχχ είνχχι υψηλό χχν μιχχ χχυχττηρή πχτλιτική μπορεί νχχ εντοπίζει 
αποτελεσμχχτικά όλχτυς τχτυς χχντιχχντχχγχονιχττικχτύς περιορισμούς μόνον με. το τίμημα 
της χχδικαιολόγητης όριμύτητχχς. 
Ολχτκλήχτχυχτη της χχγχτρχ'χς - II πχτλιτική θχχ πρέπει νχχ πρχτχοθεί την χτλχτκλήρχοχτη της 
χχγχτράς. 
Κχχινχττχτμχχχ κχχι επιγειρημχχτική ελευθερία - ΓΙ πολιτική θχχ πρέπει νχχ είνχχι χχρκετά 
ευέλικτη χόστε νχχ είναι χ^υνχχτή η είχτχχγχογή χχπό πχχρχχγωγούς κχχι διχχνομείς νέων ή 
κχχτχχλληλότεοχυν μ.χτρχρχόν διχχνχτμής (πχτυ χτριχτμένες χρορές οχρείλοντχχι στην ανάγκη 
νχχ εχραρμοχττούν νέες τεχνχτλχτγίες). Λεν θα πρέπει νχχ χτυνεπάγετχχι χχδικχχιολόγητο 
κχχνονιχττικό κόχττχτς γιχχ τη διχχνχτμή. 
Κχχτχχνχχλχοτές κχχι Μ Μ Η - II πχτλιτική θχχ πρέπει νχχ επιτρέπει χττχτυς κατχχναλωτέ,ς 
νχχ χχπολαμ,βάνχτυν δίκχχιχτ τμήμ,χχ τχον χτχρελχόν κχχι νχχ είνχχι συμβιβάσιμη με. άλλους 
χττόχους πολιτικής, ιδίχος όχτχτν χχχρχτρχ'χ την πρχτχόθηχτη τχον MME, οι οποίες πρέπει 
νχχ ενθχχρρύνχτντχχι νχχ χχνχχπτύχτχτχτυν όρχχχττηριχττητες ότχχν χτυνχχντχτύν ιχτχυρότερους 
χχντιπχχλους χττη διχχδικχχχτίχχ πχχρχχγχογής-όιχχνομ,ής. 
Αύνχχμυ στην χχγορά - Στχτ πλχχιχτιχτ της πχτλιτικής ενχΥχετχχι να χχποχΥ.ιχθεί αναγκαία 
7| διάκριση μ,ετχχξύ επιχειρήχυ-χον ανάλχτγχχ με την ιχτχύ τους χττην χχγορά. Ως ισχύς 
χττην προκειμένη περίπτχοση νχ>είτχχι χτ βχχΟμχ'τς χττον χτπχτίχτ χτι επιχειρήχτεις ιπιιρεχχζχτυν 
τις τιμές κχχι την πχχραγχογή χ'ττχχν η επιρρχτή χχυτή είνχχι κατχυτερη χχπ,ό εκείνη 
χΥχτπχτζχτυχτχχς επιχείρηχτης (χ'χρθρχτ 86) χχλλχχ αρκετή χόχττε χτι χτυμ,χρχονίες μετχχξύ 
επιχειρήχτεχον τχτυ είδχνυς αυτχνύ νχχ υπχχγχτντχχι χττο πεδίο εχρχχρμ,χτγής τχτυ χχ,ρθρχτυ 85, 
πχχρχχγρχχχρχτς Ι εξχχιτίχχς τχτυ αισθητχνυ τχτυς αντίκτυπου χττχτν χχντχχγχιτνισ[χό. Ως μέτρο 
της ιχτχύχτς χττην χχγχτρχχ με τχτ χτπχτίχτ μ.χ'χλίχττχχ χχποχρεύγετχχι η χχνάλυση χτε. μεμονωμένη 
βχ'χστ) (διότι σε πχτλλές περιπτχυσεις χΥν εξυπηρετεί) θχχ μπορούσε να ληφθεί ένα 
κχχτχόχρλι εκχρραζάμ,ενχτ οτς μ,ερίδιχτ χχγχτρχ'χς. Ζητχτύντχχι χτχόλιχχ χος προς το χχποτέλεσμα 
που θχχ είχε η είχτχχγχογή χτρίχον χττχχ μερίδιχχ αγοράς είτε χος 
προϋπόθεχτη γιχχ την υπχχγχογή χτε χχπχχλλχχγή κχχτά κατηγορίες (δηλχχδή πάνω 
χχπό ένχχ ορισμένχ) μ.ερίδιο χχγχτρχ'χς δεν θχχ ιχτχύει ΐ) απαλλαγή κχχτά κατηγορίες) 
προϋπόθεση γιχχ διχχδικχχχτίχχ μ,η ενχχντίχοσης σε χχπχχλλχχγή κχχτά κατηγορίες 
(χΜ)λχχχτή πάνχο απχ'τ ένχχ χτρισμένχτ μερίδιο χχγορχχς, τχχ μέρη οφείλουν να 
υπχτβάλχτυν χχίτηχτη γιχχ χχπχχλλχχγή με διχχδικχχχτίχχ μη ενχχντίχοχτης), 
κχχτευΟυντήριχχ γρχχμ,μή χτε χχπχχλλχχγή κχχτχ'χ κχχτηγορίες που νχχ υποδεικνύει το 
επίπεδχ> κχχτχο χχπχ> τχτ χτπχτίχτ r| Ιίπιτροπή δεν είνχχι πιθχχνό νχχ άρει την 
υπχχγοτγή χτε χχπχχλλχχγή κχχτχ'χ κχχτηγχτρίες, ή 
ένδειξη τχτυ επιπέδχτυ κχχτχο τχτυ οποίου χτι κχ'χθετχτι π.εριχτρισμ,οί θεωρούνται 
γενικά ως «τυμβιβχχχτιμχτι μ.ε τχτ χ'χρθρχτ 85, πχχρχ'χγρχχχρχτς 1 κχχι πέραν τχτυ χτποίου 
χτι κάθετες χτυμχρχονίι ς υπχχγχτντχχι χττις διατχ'χξεις κχ'χπχτιχχς χχπχχλλχχγής κχχτχχ 
κχχτηγχτρίες. 
Τχχ χτχόλιχχ κχχι χτι πχχρχχτηρήχτεις χ'τχτχτν χχχρχτρχ'χ τχχ όριχχ χττχχ μερίδιχχ χχγοράς θχχ πρέπει 
νχχ χχχρορουν ιδιαίτερα τχχ διχχδικχχχττικά θέμ,χχτχχ που αναφέρονται πχχρακχχτω ιδίως 
δε τον αντίκτυπο τους χττην χχχτχράλειχχ δικαίου κχχι την ικχχνότητχχ χχντιμετώπισης των 
μχχζικχυν κχτινχτποιήχτεχον. Ότχχν χτε κχ'χπχτιχχ επιλχτγή χχνχχχρέρχτντχχι συγκεκριμένα 
πχτχτχτχττχ'χ χος πρχτς τχχ μερίδιχχ χχγχιρχ'χς, θχχ πρέπει επίχτης νχχ χτχχτλιχχζετχχΐ η 
κχχτχχλληλότητχ'χ τχτυς. 
304. Αιχχδίκαατικχ'χ ζητήματα κχχι νομικά μέαχχ 
Ασφάλεια δικαίου - II πχτλιτική θχχ πρέπει να παρέχει χχσχρχ'χλεια δικαίου. 
Μχχζικές κοινχτπχτιήχτεις - II πχτλιτική θχχ πρέπει νχχ οδηγεί χττην ταχεία και 
χχπ,οτελεχτμ,χχτικύ επιβολή τοτν ρυθμίχτεων χχορίς νχχ πρχτκχχλεί μχχζικές κοινχτποιήσεις. 
Επικουρικότητχχ - II πολιτική θχχ πρέπει νχχ εξισορροπεί την κχχτχχστχχση μεταξύ της 
ενιαίας αρμοδιότητας ή/κχχι της χιποκέντρωσης προς εθνικές χχρχέ.ς και δικαστήρια. 
Αιχχδικχχχτίες - II Γπιτροπή ζητχ'χ χτχχ'τλιχχ και π.χχρχχτηρήχτεις χος προς το εάν είναι 
δυνατή η εχρχχρμχτγή μιας πχτλιτικής με βχ'χχτη τις ιχτχύχτυχτες διαδικασίες ή εάν 
χρειχχζχτντχχι χχλλχχγές ιδίχος χ'τχτχτν χχχρχτρχ'χ: 
τις χΥχτικητικές επιχττχτλές 
τις διαδικασίες μη ενχχντίχοχτης, ή 
κχχι την χ'χρχτη ττ|ς χχπχχλλχχγής πχτυ χχτρηγείτχχι χττχτ πλχχίσιο χχπ,αλλαγο'τν κχχτά 
κχχτηγχτρίες7*. 
Η Επιτρχτπή ζτμχ'χ χτχόλιχχ κχχι παρατηρήχτεις χος πρχτς τον βαθμό χττον χτποίο μια 
επιλογή απαιτεί χχλλχχγές στους ιχτχύοντες κχχνόνες κχχι κανον^μούς κχχι ιδίως ως 
προς το εχχν (ΐιχχ επιλογή δύνατχα νχχ εχρχχρμ,χτχττεί μ.ρ. χτχετικχ'χ χχπλέ.ς μετατροπές της 
τρέχχτχκτχχς πρχχκτικής π.χ. ανχχκχτίνχιτχτη de minimis, ή με μετχχβχτλές ττ|ς διοικητικής 
πρχχκτικής πχτυ θχχ εξηγούνται χτε μιχχ τχχκτικά ενημερχονόμεντι χχνχχκοίνχχτχτη ττις 
Επιτοχτπής γιχχ τις διοικητικές χΥχχδικχχχτίες η οποία θχχ περιγράχρει τ\\ν πολιτική κχχι 
ιδίχος τις οικχτνχτμικές χτυνθήκες υπό τις οποίες εχρχχρμχτζετχχι το άρθρο 85, 
πχχρχχγρχχχρος 1, κχχι πχχρχ'χλληλχχ νχχ παρέχεται επαρκής χχχτχρχ'χλειχχ δικαίου. Αχρετέρου, 
χτρισμ,ένες επιλχτγές χχπχχιτχτυν χχλλχχγές χττους χχντίχττχτιχχτττς τοείς κανονισμούς 
χχπχχλλχχγχόν κχχτά κχχτυΥχτρίες (1983/83. 1984/83 κχχι 4087/88). 
305. II Επιτρχτπή έχει επίγνχοχτη τχτυ γεγονότος χ'ττι κχχμίχχ πολιτική ένχχντι των 
κχ'χθετχον περίχτρίχτμχίτν χΥν χΥ»νατχχι νχχ επιτύχει όλους τους χττχ'τχχτυς ως προς τχχ 
θέ.μχχτχχ χτυσίχχς κχχι τχχυτχ'τχρχτνχχ νχχ ικχχνχτποιεί όλχτυς τχτυς διχχχΥκχχχττικούς 
προβληματισμούς. Συνεπχός, η πχτλιτική θα πρέπει νχχ χχνχχζητεί την καλύτερη όυνχχτή 
ισορροπία λχχμβάνχτντχχς υπόχ|»η τχτυς χττόχχτυς της πολιτικής χχντχχγχονισ[ΐχτύ όπως 
αυτή τχτποθετείτχχι γενικότερα χττο πλχχιχτιχτ της χτυνθήκης. 
78 
Σημείχυχτη: II χ'χρση ττ|ς <ιπ<ιλλχχγής στο πλχχίσιο ιαχι»οχ»σχίϊν «πχχλλχχγχίτν κατά κχιτηγορίες 
πρέπει να ακολουθεί τις διαδικασίες του κανονισμού 17/62, πράγμα ποχι δεν είναι δννατό 
>• χττχχν νπι'χρχει μεγάλος αριθμός -υποΟέοεοΛ'. 
102 
306. Παρακαλείσθε νχχ στείλετε TIC πχιρχχτηρήσειχ: κχχι τα σχόλια aac 
μέχρι TIC 31 07 1996 
Ταχυδρομικά στη διεύΒυναη : 
Vertical Restraints Green Paper 
Directorate General for Competition 
European Commission (C 150) 
Rue de la Loi/Wetstraat 200 
1049 Brussels 
Belgium 
ή με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : 
Διεύθυνση Χ400: 
S=vertical-restraints; ODG4; P=CEC; A=RTT; C=BE 
Λιεύθυνση Internet: 
vertical-restraints @ dg4.cec.be2 
307. Επιπλέον <χντίγρ<χ<|><χ 
Λυτό το κείμ,ενχτ είνχχι επίχτης διχχΟεχτιμχτ χτε χ'τλες τις κοινχττικές γλιόχτχτες χττο World 
Wide Web χτ τ χτ ν Ε u r χτ ρ a Server χτ τ η διεύθυνση: 
http://europa.eii. int/en/cxTmm/dg()4/dg4lu)me. htm. 
103 

SSN 0254-1483 
COM(96) 721 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 08 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-742-GR-C 
ISBN 92-78-15076-2 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκχόν Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο