ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 258 τελικό 
Βρυξέλλες, 23.06.1994 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Η ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ 
ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 
ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 
ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ 
Η Επιτροπή υπέβαλε, το πρώτο εξάμηνο του 1993, στο Συμβούλιο μία ανακοίνωση 
σχετικά με την " Έρευνα για τους ευρωπαϊκούς τύπους αλιείας : τρέχουσα κατάσταση 
και προοπτικές" (COM(93) 95 τελικό). Το Συμβούλιο στα συμπεράσματα του (SN 
3289/93) έκρινε ότι η πρωτοβουλία της Επιτροπής για την πραγματοποίηση μιας 
επισκόπησης σχετικά με την έρευνα για τους τύπους αλιείας αποδείχτηκε πολύ θετική 
και, ως εκ τούτου, ζήτησε από την Επιτροπή τη σύνταξη μίας παρόμοιας έκθεσης 
σχετικά με την έρευνα στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας. 
Η επιτυχής ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην Ευρώπη απαιτεί υποστήριξη εκ 
μέρους δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (ETΑ). Η υποστήριξη 
αυτή πρέ;:ει να συμβάλει στην εξεύρεση λύσεων στις ανάγκες της βιομηχανίας, καθώς 
και στα ,ιροβλήματα του περιβάλλοντος και της ασφάλειας των καταναλωτών. 
Επιπλέον, η ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς απαιτεί την ανάπτυξη επιστημονικών 
βάσεων για τη θέσπιση κοινοτικών κανονισμών. Παρά τα υφιστάμενα μέσα τόσο σε 
εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, απαιτείται η επεξεργασία μίας κοινής και 
συντονισμένης προσέγγισης για τη βελτίωση της αποτελεσματικής χρησιμοποίησης 
αυτών των μέσων. 
Η παρούσα έκθεση έχει ως στόχο τη δημιουργία της απαιτούμενης βάσης συζήτησης 
σχετικά με την έρευνα για την κοινοτική υδατοκαλλιέργεια, μέσω του καθορισμού της 
λειτουργίας της και του περιεχομένου της, καθώς και των μειζόνων προβλημάτων και 
των μέσων που επί του παρόντος είναι διαθέσιμα για την αντιμετώπιση τους. 
Η ΕΡΕΥΝΑ ΠΑ ΤΗΝ ΥΑΑΤΟΚΑΑΑΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ : ΤΡΕΧΟΥΣΑ 
ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 
1. Εισαγωγή 
Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν σημαντική παράδοση στον τομέα της 
υδατοκαλλιέργειας, επιπλέον, κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 χρόνων 
παρατηρήθηκε μία ταχεία ανάπτυξη της βιομηχανίας της υδατοκαλλιέργειας στην 
Κοινότητα. Η παραγωγή αυξήθηκε σταδιακά για να φτάσει τους 1.000.000 τόνους 
περίπου το 1991 (Πίνακας Ι), ποσότητα που αντιπροσωπεύει αξία ύψους 1.500 εκατ. 
ECU (Πίνακας II). Από το 1971, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει διαδραματίσει ένα 
σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της βιομηχανίας της υδατοκαλλιέργειας, με τη 
χρησιμοποίηση μέσων της διαρθρωτικής πολιτικής της, στηρίζοντας χρηματοδοτικά τη 
βιομηχανία αυτή. 
Τα κράτη μέλη ανέλαβαν για πολλά χρόνια δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης ανάλογα με τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά τους και το δυναμικό τους 
για διάφορους τύπους υδατοκαλλιέργειας. Παρά την ύπαρξη γεωγραφικών διαφορών 
είναι προφανές ότι όλα τα κράτη μέλη πρόκειται να επωφεληθούν από το συντονισμό 
των εθνικών προσπαθειών έρευνας. Επιπλέον, τα κοινά προβλήματα της 
υδατοκαλλιέργειας, όπως είναι οι περιβαλλοντικές αλληλεπιδράσεις ή οι ασθένειες, 
απαιτούν την επεξεργασία μίας ευρωπαϊκής προσέγγισης με βάση τη συνεργασία. Από 
το 1988, η Επιτροπή ενισχύει επίσης την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη μέσω 
των προγραμμάτων πλαισίων για την έρευνα. 
Στόχο της παρούσας έκθεσης αποτελεί η δημιουργία της απαραίτητης βάσης συζήτησης 
σχετικά με την κοινοτική έρευνα για την υδατοκαλλιέργεια με τον καθορισμό αφενός 
της λειτουργίας και του περιεχομένου της και αφετέρου των μειζόνων προβλημάτων, 
καθώς και των μέσων που επί του παρόντος είναι διαθέσιμα για την αντιμετώπιση 
τους. 
2. Η φύση και η λειτουργία της έρευνας για την υδατοκαλλιέργεια 
2.1. Η επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη 
Η υδατοκαλλιέργεια είναι μία δραστηριότητα η οποία απαιτεί την ανάπτυξη τεχνικών 
εκτροφής για την αποδοτική παραγωγή υδρόβιων οργανισμών. Η υδατοκαλλιέργεια 
στην Ευρώπη έχει ως στόχο την παραγωγή τροφίμων υψηλής εμπορικής αξίας και τη 
δημιουργία θέσεων εργασίας στις αγροτικές και παράκτιες περιοχές. Σε ορισμένες 
περιπτώσεις η υδατοκαλλιέργεια αποτελεί έναν κατάλληλο τρόπο για το μακροχρόνιο 
συνδυασμό μίας οικονομικής δραστηριότητας με την προστασία του περιβάλλοντος. Η 
επιτυχής ανάπτυξη των δραστηριοτήτων υδατοκαλλιέργειας σε μία συγκεκριμένη 
περιοχή είναι δυνατή μόνο εφόσον υφίσταται ο συνδυασμός ορισμένων προϋποθέσεων, 
όπως η διάθεση μίας τοποθεσίας με τις κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες, η 
ύπαρξη μίας αποτελεσματικής τεχνικής εκτροφής των εκτρεφόμενων ειδών και η 
δυνατότητα παραγωγής σε οικονομικά ανταγωνιστικό επίπεδο. Η φύση και η 
λειτουργία της έρευνας για την υδατοκαλλιέργεια αφορούν αυτές τις προϋποθέσεις. Οι 
απαιτήσεις της έρευνας αλλάζουν καθώς το σύστημα υδατοκαλλιέργειας αναπτύσσεται 
και διέρχεται μέσα από μία σειρά διαφορετικών εξελικτικών φάσεων. Αν και κάθε 
είδος υδατοκαλλιέργειας έχει τις ιδιαιτερότητες του, η ακόλουθη γενική πορεία είναι 
κοινή για τα περισσότερα. 
Μετά τον εντοπισμό των ειδών, τα οποία είναι δυνητικά ενδιαφέροντα για 
υδατοκαλλιέργεια σε μία συγκεκριμένη περιοχή, είναι αναγκαία η ανάπτυξη μίας 
τεχνικής εκτροφής. Αυτό απαιτεί την ύπαρξη ορισμένων βασικών βιολογικών γνώσεων 
σχετικά με τον κύκλο ζωής των ειδών, οι οποίες συχνά λείπουν εξαιτίας κυρίως των 
δυσχερειών που αντιμετωπίζονται κατά τη μελέτη του υδρόβιου περιβάλλοντος. 
Αντίθετα με την παραδοσιακή γεωργία και την εκτροφή ζώων, οι απαιτούμενες 
βιολογικές πληροφορίες για τη δυνητική εκτροφή ειδών υδατοκαλλιέργειας δεν είναι 
διαθέσιμες. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να καθοριστούν οι ερευνητικές προσπάθειες, σε 
πρώτη φάση, στους βασικούς τομείς της αναπαραγωγής και της ανάπτυξης του γόνου 
μέχρι την ηλικία της ωριμότητας. Οι μελέτες αυτές θα πρέπει να παρέχουν τις 
απαιτούμενες πληροφορίες για τη δημιουργία των κατάλληλων περιβαλλοντικών 
συνθηκών και τον καθορισμό του βασικού τρόπου διατροφής, καθώς και για την 
επεξεργασία ενός αποτελεσματικού συστήματος εκτροφής. Εντούτοις, πολύ συχνά 
έχουν αναπτυχθεί βιοτεχνολογίες υδατοκαλλιέργειας κατά εμπειρικό τρόπο, χωρίς τις 
βασικές επιστημονικές γνώσεις και στη συνέχεια επακολούθησε έρευνα για τη 
βελτιστοποίηση των συνθηκών εκτροφής. 
Από τη στιγμή που θα έχουν καθοριστεί κατά εύλογο τρόπο οι βιοτεχνολογικές πτυχές 
για ένα είδος και η παραγωγή του κρίνεται εφικτή σε εντατικό ρυθμό, η έρευνα για την 
υδατοκαλλιέργεια θα πρέπει να εστιάζεται σε άλλες πτυχές, οι οποίες επίσης 
διαδραματίζουν κάποιο ρόλο στην ανάπτυξη και την αποτελεσματική εφαρμογή της 
δραστηριότητας αυτής. Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα προβλήματα των ασθενειών, τα 
οποία εμφανίζονται με την εντατικοποίηση της υδατοκαλλιέργειας. Απαιτείται η 
καταβολή έντονων προσπαθειών σε όλους τους τομείς της παθολογίας, όχι μόνο για 
τον εντοπισμό και τη θεραπεία των ασθενειών, αλλά και για την πρόληψη τους. Ως εκ 
τούτου, πρέπει να αναληφθεί μακροχρόνια έρευνα για τη μελέτη των μηχανισμών 
άμυνας και τη γενετική αντίσταση των εκτρεφόμενων οργανισμών στις ασθένειες. Η 
έρευνα, σε δεύτερη φάση, θα πρέπει επίσης να προλαμβάνει τα δυνητικά προβλήματα, 
τα οποία μπορούν να επηρεάζουν ή να προκαλούνται από την ανάπτυξη των διάφορων 
συστημάτων εκτροφής. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να αναληφθούν μελέτες για τις 
αλληλεπιδράσεις μεταξύ της υδατοκαλλιέργειας και του περιβάλλοντος. Η 
εντατικοποίηση της υδατοκαλλιέργειας συχνά οδηγεί σε οικονομικά προβλήματα από 
τη στιγμή που έχουν αναπτυχθεί σημαντικά τεχνικές εκτροφής και η παραγωγή φτάνει 
σ'ένα επίπεδο, καθώς εμφανίζονται προβλήματα εμπορικής διακίνησης, τα οποία 
δημιουργούν οικονομικά προβλήματα για τη βιομηχανία, παρά την τεχνική 
βιωσιμότητα που μπορεί να έχει επιτευχθεί. Οι διάφορες κρίσεις, οι σχετιζόμενες με το 
σολομό, και οι πρόσφατες δυσχέρειες στην εμπορική διακίνηση λαυρακίου και πάγρου 
είναι χαρακτηριστικές αυτής της γενικής εξέλιξης των νέων αναπτύξεων στην εκτροφή 
ιχθύων. Για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων πρέπει να βελτιωθεί η 
απόδοση της εκτροφής, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί με τη χρησιμοποίηση γενετικών 
τεχνικών, καθώς και με τη βελτιστοποίηση των πτυχών της εκτροφής. Ως εκ τούτου, οι 
προσπάθειες έρευνας, στη φάση αυτή, θα πρέπει να εστιάζονται επίσης στη γενετική και 
τη διατροφή. Επιπλέον, η επιβαλλόμενη σημασία των οικονομικών προβλημάτων και 
των προβλημάτων εμπορικής διακίνησης της υδατοκαλλιέργειας απαιτεί μία 
προσέγγιση οικονομικοκοινωνικής έρευνας, στην οποία περιλαμβάνεται μία εκτίμηση 
για την εμπορευσιμότητα των ειδών σε πρώιμη φάση. 
Συμπερασματικά, η υδατοκαλλιέργεια απαιτεί την πραγματοποίηση από κοινού 
έρευνας σε πολλούς τομείς, όπως η φυσιολογία, η παθολογία, η γενετική, η οικολογία, 
ο κοινωνικοοικονομικός τομέας, η υδροδυναμική, η μηχανική," κλπ. Μία 
διεπιστημονική προσέγγιση είναι ουσιώδους σημασίας και επιστήμονες διαφορετικών 
κλάδων θα πρέπει να συνδυάσουν τις διαφορετικές συνδρομές τους. Ο ποικίλος 
χαρακτήρας της υδατοκαλλιέργειας απαιτεί έναν αποτελεσματικό συντονισμό της 
έρευνας για την ανάπτυξη της και για την αποφυγή άχρηστων επαναλήψεων. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η έρευνα πρέπει να παρέχει απαντήσεις στα προβλήματα και τις 
δυσχέρειες της βιομηχανίας με σκοπό να την καταστήσει περισσότερο ανταγωνιστική, 
οικονομικά συμφέρουσα και οικολογικά αβλαβή. Λαμβανομένης υπόψη της ποικιλίας 
των συστημάτων εκτροφής, μπορούμε να πραγματοποιήσουμε ένα διαχωρισμό μεταξύ 
των τεχνικών δυσχερειών της βιομηχανίας εκτροφής ιχθύων και εκείνων της 
βιομηχανίας εκτροφής μαλακοστράκων. 
2.1.1. Δυσχέρειες της βιομηχανίας εκτροφής ιχθύων 
Στον τομέα εκτροφής ιχθύων σε γλυκά ύδατα, η πέστροφα είναι το είδος το οποίο 
εκτρέφεται περισσότερο στην Κοινότητα και ορισμένες χώρες διαθέτουν μεγάλη 
παράδοση σχετικά. Η εκτροφή θαλάσσιων ιχθύων αναπτύχθηκε πιο πρόσφατα αλλά με 
πολύ ταχύ ρυθμό. Εντούτοις, οι βασικές δυσχέρειες είναι κοινές και αφορούν 
περισσότερο τις οικονομικές παρά τις τεχνικές πτυχές. 
Το μείζον πρόβλημα της βιομηχανίας εκτροφής θαλάσσιων ιχθύων είναι το υψηλό 
κόστος παραγωγής, το οποίο προκαλεί αναπόφευκτα υψηλές τιμές πώλησης. Τομείς 
όπως αυτοί του σολομού, του λαυρακίου, του πάγρου και του καλκανιού υπέστησαν 
πρόσφατα οικονομικές κρίσεις οφειλόμενες στην υπερπαραγωγή και τις κατά συνέπεια 
χαμηλές τιμές πώλησης. Για τη βελτίωση αυτής της κατάστασης απαιτούνται διάφορες 
προσεγγίσεις από τη βελτίωση της τεχνολογίας και την προσπάθεια για τη μείωση του 
κόστους παραγωγής μέχρι την ανάπτυξη συμφέρουσας επεξεργασίας και στρατηγικών 
εμπορίας. 
Τα είδη των γλυκών υδάτων, αν και επί του παρόντος εκτρέφονται με χαμηλότερο 
κόστος παραγωγής, αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα εξαιτίας των χαμηλών τιμών 
πώλησης, οι οποίες αφήνουν μικρά περιθώρια κέρδους για τους παραγωγούς. Η 
παραγωγή πέστροφας εγγίζει τη λιγότερο συμφέρουσα εκτροφή σε όλη την Κοινότητα. 
Η κατάσταση της παραγωγής κυπρίνου είναι ακόμη χειρότερη, καθώς οι περισσότεροι 
παραγωγοί έχουν απώλειες. Για τα άλλα είδη των γλυκών υδάτων το μείζον πρόβλημα 
είναι ότι η παραγωγή και η ζήτηση είναι πολύ περιορισμένες, ώστε δεν επιτρέπουν στις 
οργανώσεις παραγωγών να συγκεντρώσουν επαρκή ποσά για να τα επενδύσουν σε 
εκστρατείες προώθησης. Κατά συνέπεια, η ζήτηση εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. 
Είναι δύσκολο να προβλεφθεί η εξέλιξη των αγορών για τα προϊόντα της 
υδατοκαλλιέργειας και να εκτιμηθούν τα αποτελέσματα των αλληλεπιδράσεων μεταξύ 
των διάφορων τομέων. Η κοινοτική αγορά πέστροφας φαίνεται να έχει φτάσει στο 
σημείο ισορροπίας μεταξύ της ζήτησης και της διάθεσης, αλλά αυτή η ισορροπία 
μπορεί να επηρεαστεί από την ανάπτυξη νέων ειδών των γλυκών υδάτων. Εντούτοις, 
οι κίνδυνοι από την υποκατάσταση της παραγωγής και από τις διάφορες 
αλληλεπιδράσεις μεταξύ των τομέων είναι φαινόμενα τα οποία έχουν ερευνηθεί και 
κατανοηθεί ελάχιστα. 
Ένα άλλο πρόβλημα αποτελεί το γεγονός ότι οι μηχανισμοί στήριξης των τιμών της 
αγοράς της Κοινότητας Αλιευτικής Πολιτικής δεν είναι προσαρμοσμένοι στα 
προβλήματα που αντιμετωπίζει η βιομηχανία υδατοκαλλιέργειας, η οποία οφείλει να 
αναπτυχί -<ί στο πλαίσιο του ελεύθερου ανταγωνισμού και όχι των εγγυημένων τιμών. 
Προκειμένου να βελτιωθεί η αποδοτικότητα της εκτροφής ιχθύων θα πρέπει να 
αναπτυχθεί ένας αριθμός προσεγγίσεων, συμπεριλαμβανομένης και της ανάπτυξης 
προϊόντων που δεν προορίζονται για άμεση ανθρώπινη κατανάλωση, καθώς και της 
μεταποίησης των παραδοσιακών προϊόντων σε προϊόντα υψηλής αξίας. 
Τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι επίσης σημαντικά στην υδατοκαλλιέργεια τόσο 
σε γλυκά όσο και σε αλμυρά ύδατα και συχνά συνεπάγονται πρόσθετα έξοδα για τους 
εκτροφείς, τα οποία μπορεί να επηρεάσουν την οικονομική βιωσιμότητα των 
επιχειρήσεων τους. Οι μονάδες υδατοκαλλιέργειας θα πρέπει να εγκαθίστανται σε 
περιοχές όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες επιτρέπουν την επιβίωση και την 
ανάπτυξη των ειδών που εκτρέφονται. Ως εκ τούτου, η ποιότητα των υδάτων και ο 
ανταγωνισμός με άλλες παράκτιες ή αγροτικές δραστηριότητες περιορίζουν τη 
διαθεσιμότητα κατάλληλων τοποθεσιών για μονάδες υδατοκαλλιέργειας. Αφετέρου, 
υφίσταται η ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος από τις πιθανές 
αρνητικές συνέπειες των εγκαταστάσεων υδατοκαλλιέργειας. Οι δυνητικές συνέπειες 
είναι ποικίλες και κυμαίνονται από το φυσικό και βιολογικό αντίκτυπο μέχρι τους 
κοινωνικό- οικονομικούς παράγοντες. 
Μία άλλη δυσχέρεια για τη βιομηχανία είναι το πρόβλημα των ασθενειών. Η βελτίωση 
των τεχνικών εκτροφής έχει επιτρέψει την προοδευτική εντατικοποίηση των 
συστημάτων εκτροφής. Εντούτοις, αυτή η εντατικοποίηση διευκολύνει την ανάπτυξη 
και τη διάδοση των ασθενειών, οι οποίες προκαλούν σημαντικές απώλειες στη 
βιομηχανία. Ο κατάλογος των ασθενειών που πλήττουν τους εκτρεφόμενους ιχθύες 
είναι πολύ μακρύς, αλλά το σημαντικότερο μέρος του περιλήφθηκε στην οδηγία 
91/67/ΕΟΚ του Συμβουλίου, η οποία αφορά τις υγειονομικές συνθήκες των ζώων που 
διέπουν την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά ζώων και προϊόντων 
υδατοκαλλιέργειας. Ιδιαίτερα σημαντικές για τη βιομηχανία εκτροφής ιχθύων είναι η 
λοιμώδης αιμορραγική σηψαιμία (VHS) και η λοιμώδης αιματοποιητική νέκρωση 
(ΙΗΝ). Η κοινοτική οδηγία θεσπίστηκε για να διευκολύνει την εμπορία και να 
m — mil «ι» 
αποτρέψει την εξάπλωση των ασθενειών, αν και η εφαρμογή της μπορεί να προκαλέσει 
στη βιομηχανία σημαντικές πρόσθετες δαπάνες. 
Τέλος, η βιομηχανία εκτροφής ιχθύων θα πρέπει ακόμη να επιδιώκει για τα προϊόντα 
της υψηλή ποιότητα. Το μέγεθος, η γεύση, η υφή της σάρκας, η εμφάνιση του 
προϊόντος και η ασφάλεια του για τον καταναλωτή θα πρέπει να ανταποκρίνονται σε 
υψηλά κριτήρια, προκειμένου να επιτυγχάνεται ένα περισσότερο ανταγωνιστικό 
προϊόν, το οποίο να δικαιώνει την επιγραφή για την ποιότητα του. Αυτή η επιδίωξη για 
υψηλή ποιότητα αποτελεί συχνά την απάντηση της βιομηχανίας στην πτώση της τιμής, 
η οποία συνήθως προκαλείται όταν αυξάνεται η παραγωγή και εμφανίζονται 
προβλήματα για την εμπορική διάθεση. 
2.1.2. Οι δυσχέρειες της βιομηχανίας εκτροφής μαλακοστράκων 
Η εκτροφή δίθυρων είναι μία παλιά παραδοσιακή πρακτική στην Ευρώπη. Αν και η 
παραγωγή τους, σε όγκο, αντιπροσωπεύει το 70 % περίπου της συνολικής παραγωγής 
της υδατοκαλλιέργειας, η αξία τους αντιστοιχεί μόνο στο 40 % περίπου, με την 
Ισπανία και τη Γαλλία ως βασικούς παραγωγούς μυδιών και οστράκων, αντίστοιχα. 
Τα λοιπά κράτη μέλη, με την εξαίρεση του Βελγίου και του Λουξεμβούργου, αποτελούν 
παράλληλα και παραγωγούς ιχθύων. Η τεχνολογία στον τομέα αυτό είναι εξαιρετικά 
απλή και έχει φτάσει σ 'ένα αποδεκτό επίπεδο εδώ και πολλά χρόνια. Οι τρέχουσες 
δυσχέρειες οφείλονται κυρίως σε εμπορικά, περιβαλλοντικά και υγειονομικά 
προβλήματα. 
Σε αντίθεση με την υδατοκαλλιέργεια ιχθύων, στην οποία για τα περισσότερα είδη οι 
διάφορες φάσεις του βιολογικού τους κύκλου διέρχονται υπό περιορισμό και 
ελεγχόμενες συνθήκες και κατά συνέπεια απαιτούν τεχνικές αναπαραγωγής και 
εκτροφής του γόνου η ανάπτυξη της εκτροφής δίθυρων είναι ευκολότερη εξαιτίας του 
γεγονότος ότι μέρος του βιολογικού τους κύκλου διέρχεται υπό φυσικές συνθήκες. Για 
είδη, όπως τα μύδια και τα όστρακα, η εκτροφή περιορίζεται στη σύλληψη του γόνου 
και την ανάπτυξη του μέχρι να φτάσει το μέγεθος εμπορίας, καθώς η αναπαραγωγή 
συνήθως συμβαίνει σε φυσικό περιβάλλον. Εξαιτίας αυτού, δεν υφίσταται η ανάγκη 
ανάπτυξης πολύπλοκης τεχνολογίας εκτροφής. Εντούτοις, η εισαγωγή ξένων ειδών, 
όπως τα ιαπωνικά όστρακα ή τα στρείδια της Μανίλας, έχει προκαλέσει τη 
χρησιμοποίηση τεχνητής αναπαραγωγής και τεχνικών εκτροφής του γόνου, μέχρι τα 
νεαρά μαλακόστρακα να αφεθούν σε ελεγχόμενες περιοχές. Σε ορισμένες περιοχές, τα 
είδη αυτά προσαρμόστηκαν στις τοπικές συνθήκες και δημιούργησαν τοπικούς 
πληθυσμούς, οι οποίοι μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης με τις 
παραδοσιακές μεθόδους. 
Τα προβλήματα εμπορίας που αναφέρθηκαν στον προηγούμενο τομέα εκτροφής ιχθύων 
αφορούν εξίσου και την εκτροφή δίθυρων. Αν και το κόστος παραγωγής είναι 
χαμηλότερο απ 'αυτό των ιχθύων, η οικονομική βιωσιμότητα είναι περιορισμένη και η 
συνέχιση της είναι συχνά δύσκολη. 
Η εκτροφή μαλακοστράκων εξαρτάται ιδιαίτερα από τις περιβαλλοντικές συνθήκες και 
πολλές από τις δυσχέρειες οφείλονται άμεσα σε περιβαλλοντικά αίτια. Η ποιότητα 
των υδάτων στους τόπους εκτροφής είναι ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας, καθώς τα 
δίθυρα πρέπει να φιλτράρουν το νερό για να τραφούν και το γεγονός αυτό αυξάνει 
τους κινδύνους τους προερχόμενους από την ανάπτυξη τοξικών αλγών και την ύπαρξη 
ρυπαντικών ουσιών. Η υπερβολική ανάπτυξη τοξικών αλγών σε περιοχές εκτροφής 
μαλακοστράκων προκαλεί τη διακοπή της παραγωγής με αναπόφευκτες αρνητικές 
οικονομικές συνέπειες για τη βιομηχανία. Οι ρυπαντικές ουσίες, οι προκαλούμενες 
από τον άνθρωπο, αποτελούν επίσης ένα εμπόδιο για την εκτροφή, τόσο εξαιτίας των 
άμεσων συνεπειών τους στα μαλακόστρακα όσο και γιατί τα καθιστούν επικίνδυνα για 
ανθρώπινη κατανάλωση. Αυτή η υψηλή εξάρτηση από την περιβαλλοντική ποιότητα 
καθιστά την τοποθέτηση των εγκαταστάσεων εκτροφής μαλακοστράκων πολύ 
σημαντικό παράγοντα. Άλλα προβλήματα που προκαλούνται από την 
εντατικοποίηση της εκτροφής δίθυρων είναι η υπερπαραγωγή που υπερβαίνει τις 
δυνατότητες των χώρων εκτροφής. Ως αποτέλεσμα δημιουργούνται προβλήματα 
ανάπτυξης και διευκολύνεται η ταχεία εξάπλωση των ασθενειών. Μπορεί ακόμη να 
παρατηρηθεί η συγκέντρωση στερεών απορριμάτων στο βυθό και αυτά είναι δυνατόν 
να δημιουργήσουν προβλήματα σε περίπτωση που προκαλούν ασφυξία στους 
βενθικούς οργανισμούς και παράγουν τοξικά αέρια. Τα τελευταία χρόνια, οι εκτροφείς 
μυδιών αντιμετώπισαν δυσχέρειες οφειλόμενες στη μείωση των διαθέσιμων γόνων για 
ανάπτυξη. Η αιτία του φαινόμενου αυτού δεν έχει διαπιστωθεί ακόμη. 
Οι ασθένειες είναι ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα για τη βιομηχανία εκτροφής 
μαλακοστράκων. Τα χαμηλά επίπεδα παραγωγής πλατιών οστράκων στην Ευρώπη 
οφείλονται στις ασθένειες που προκαλούν η Martelia refrigens και η Bonamia ostreae, με 
αποτέλεσμα η τρέχουσα ευρωπαϊκή παραγωγή να βασίζεται στα ιαπωνικά όστρακα 
Crassostrea gigas, ένα είδος ανθεκτικό στις ασθένειες αυτές. Οι δύο ασθένειες, η 
μαρτελίωση και η μποναμίωση, μαζί και με τις ασθένειες VHS και ΙΗΝ των ιχθύων, 
καλύπτονται από την οδηγία 91/67/ΕΟΚ του Συμβουλίου, η οποία έχει ως στόχο την 
πρόληψη της εξάπλωσης των ασθενειών εμποδίζοντας τα μαλακόστρακα να έρθουν σε 
επαφή. Οι ασθένειες των μαλακοστράκων αποτελούν μια ιδιαίτερα σημαντική 
δυσχέρεια, καθώς η θεραπευτική αγωγή των μαλακοστράκων είναι πολύ δύσκολη και η 
επιτυχία των εκστρατειών για την εκρίζωση των ασθενειών μικρή. 
Όπως συμβαίνει και με τους ιχθύες, η ποιότητα του τελικού προϊόντος είναι ιδιαίτερα 
σημαντική για την εκτροφή μαλακοστράκων, αλλά η διατήρηση ή η βελτίωση της 
ποιότητας του προϊόντος είναι δυσχερής, εξαιτίας του συστήματος εκτροφής, το οποίο 
εξαρτάται πλήρως από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. 
2.1.3. Λοιπές δραστηριότητες της υδατοκαλλιέργειας 
Πέραν των μαλακοστράκων και των ιχθύων, εκτρέφονται στην Ευρώπη ή είναι δυνατή 
η υδατοκαλλιέργεια οστρακόδερμων, φυκιών και άλλων οργανισμών, όπως είναι οι 
αχινοί. 
Τα οστρακόδερμα που εκτρέφονται περισσότερο στην Ευρώπη είναι οι γαρίδες, αν και 
αυτό περιορίζεται σε ορισμένες εγκαταστάσεις στη Νότια Ευρώπη και είναι οικονομικά 
ασύμφορο σε κοινοτικό πλαίσιο. 
Οι δυσχέρειες της βιομηχανίας αφορούν κατ 'αρχήν την οικονομική βιωσιμότητα και 
όχι τις τεχνικές πτυχές, οι οποίες έχουν αναπτυχθεί σχετικά επιτυχώς. Ο 
ανταγωνισμός με τρίτες χώρες, όπου το κόστος παραγωγής είναι χαμηλότερο, εμπόδισε 
την ανάπτυξη αυτού του τομέα, καθώς όλα τα προϊόντα πρέπει να είναι ανταγωνιστικά 
στη διεθνή αγορά. 
Πολλά τμήματα των κοινοτικών ακτών είναι κατάλληλα για την καλλιέργεια φυκιών 
και τα περισσότερα είδη από τα οικονομικά συμφέροντα μακροάλγη αναπτύσσονται 
στα τμήματα αυτά. Η καλλιέργεια θα πρέπει να επιτρέψει τη βελτίωση της ποιότητας 
και την προστασία των φυσικών αποθεμάτων. Όπως καταδείχθηκε στην Ασία, δεν 
υπάρχουν σημαντικά τεχνολογικά προβλήματα για την καλλιέργεια, αλλά μέχρι 
στιγμής η παραγωγή φυσκιών είναι περιορισμένης κλίμακας. Μία μεγάλη δυσχέρεια 
για την επέκταση της βιομηχανίας είναι ο ανταγωνισμός με άλλες δραστηριότητες που 
πραγματοποιούνται σε παράκτιες περιοχές. 
2.1.4. Αλληλεπιδράσεις με άλλες δραστηριότητες 
Η υδατοκαλλιέργεια είναι μία δραστηριότητα ενσωματωμένη στην αγροτική και 
παράκτια περιφερειακή ανάπτυξη, αλλά παράλληλα είναι ανταγωνιστική με άλλες 
δραστηριότητες όπως η γεωργία, η αλιεία ή ο τουρισμός. Οι δραστηριότητες αυτές 
αλληλεπιδρούν κατά τρόπο, ο οποίος δεν είναι πάντα αρνητικός και σε ορισμένες 
περιπτώσεις μπορεί να είναι συμπληρωματικός. Ένα από τα σημαντικά προβλήματα 
είναι ο ανταγωνισμός για τις τοποθεσίες και η υποβάθμιση της ποιότητας του 
περιβάλλοντος, η οποία προκαλείται από αυτούς τους τομείς. Οι περισσότερες 
μονάδες υδατοκαλλιέργειας σε θαλάσσια ύδατα βρίσκονται σε παράκτιες περιοχές, 
όπου ο τουρισμός αντιπροσωπεύει μία σημαντική οικονομική δραστηριότητα. Η 
ανάπτυξη του τουρισμού περιορίζει τις διαθέσιμες τοποθεσίες για υδατοκαλλιέργεια 
και μπορεί επίσης να προκαλέσει την υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων. 
Αφετέρου, ο τουρισμός έχει θετικό αντίκτυπο στην υδατοκαλλιέργεια, μέσω της 
αύξησης της ζήτησης θαλάσσιων προϊόντων και της διασφάλισης της επιβίωσης των 
μονάδων υδατοκαλλιέργειας. 
Παράλληλα, η υδατοκαλλιέργεια βρίσκεται σε ποικίλη αλληλεπίδραση με την αλιεία, 
για παράδειγμα μέσω του ανταγωνισμού στην αγορά. Μέχρι πρόσφατα ο 
ανταγωνισμός αυτός ήταν πολύ περιορισμένος, εξαιτίας του γεγονότος ότι η παραγωγή 
της υδατοκαλλιέργειας ήταν χαμηλή και περιορισμένη όσον αφορά είδη (πέστροφα, 
κυπρίνος, μύδια και όστρακα) για τα οποία δεν υπήρχε ιδιαίτερη εμπορική αλίευση. 
Όμως η ανάπτυξη της εκτροφής θαλάσσιων ιχθύων έχει προκαλέσει την αλλαγή της 
κατάστασης και επί του παρόντος υπάρχει ανταγωνισμός στο πλαίσιο της ίδιας 
αγοράς. 
Άλλες αλληλεπιδράσεις αφορούν την εκτροφή υπό περιορισμό και την 
αποθεματοποίηση, τομείς στους οποίους η υδατοκαλλιέργεια ενισχύει την αλιεία μέσω 
της προμήθειας εκτρεφόμενων γόνων. 
2.2. Ο παρών προσανατολισμός της έρευνας για την υδατοκαλλιέργεια 
Τα προβλήματα που αναφέρθηκαν ανωτέρω απαιτούν την πραγματοποίηση έρευνας 
προκειμένου να δοθούν οι κατάλληλες λύσεις τόσο στις δυσχέρειες παραγωγής της 
βιομηχανίας όσο και σ 'εκείνες που σχετίζονται με το περιβάλλον και την ασφάλεια του 
καταναλωτή. 
2.2.1. Η διαφοροποίηση 
Η διαφοροποίηση αποτελεί μία κοινή απάντηση της βιομηχανίας στις οικονομικές 
δυσχέρειες που προκαλούνται από την υπερπαραγωγή. Εντούτοις, τα ίδια προβλήματα 
υπερπροσφοράς θα μπορούσαν να αναφανούν με τα νέα είδη, εκτός εάν υπάρξει 
προσεκτικός διακανονισμός της παραγωγής σε σχέση και με το μέγεθος της αγοράς. 
Για τα μαλακόστρακα, η έρευνα κατευθύνεται προς τα φυσικά είδη με μεγάλη αξία στην 
αγορά. Για τους ιχθύες, η έρευνα κατευθύνεται, κυρίως στις Μεσογειακές χώρες, προς 
εναλλακτικά θαλάσσια είδη όπως Pagellus bogaraveo, P. acarne, Diplodus sargus, D. 
vulgaris, Puntazzo puntazzo, Pagrus pagrus, Dentex dentex, Seriola dumerili, κλπ. Στο Β. 
Ατλαντικό, οι προσπάθειες εστιάζονται σε είδη όπως Hippoglossus hippoglossus, Gadus 
morhua και Anarhichas lupus. Η έρευνα για νέα είδη θα πρέπει να συνεχιστεί, 
προκειμένου να υπάρξει διαφοροποίηση της παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας στην 
Ευρώπη, η οποία επί του παρόντος περιορίζεται σε σχετικά μικρό αριθμό ειδών. 
Εντούτοις, σε σύγκριση με την εκτροφή ζώων, η ποικιλία των ειδών που επί του 
παρόντος εκτρέφονται στα ύδατα είναι σημαντική. 
2.2.2. Οι εναλλακτικές αγορές για τους ιχθύες γλυκών υδάτων 
Όσον αφορά τα ιδιαίτερα προβλήματα των ειδών γλυκών υδάτων αναφέρθηκε η 
δυνατότητα παραγωγής προϊόντων που δεν προορίζονται για άμεση ανθρώπινη 
κατανάλωση. Υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές λύσεις, για τις οποίες απαιτείται έρευνα 
προκειμένου να διαπιστωθεί εάν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν. 
-κλασική αποθεματοποίηση για αλίευση ως άθλημα ή επάγγελμα (κυρίως σε λίμνες), 
πραγματοποιούμενη από τις δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς. 
-Οικολογική αποθεματοποίηση για την εκ νέου εμφάνιση ειδών, τα οποία 
εξαφανίστηκαν ή περιορίστηκαν σημαντικά σε δημόσια ύδατα. 
-Αποθεματοποίηση ιχθύων για αλίευση ως άθλημα σε τεχνητές λίμνες (περίπτωση 
τοποθέτησης και εκ νέου αλίευσης). 
10 
Οι ιχθείς που αποθεματοποιούνται θα πρέπει να είναι εγγυημένα υγιείς και καλής 
γενετικής ποιότητας. Ο κίνδυνος πιθανών επιβλαβών γενετικών αλλοιώσεων των 
φυσικών αποθεμάτων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, τουλάχιστον στο βαθμό που ο 
κίνδυνος αυτός βασίζεται αποκλειστικά σε επεμβάσεις με σκοπό την κερδοσκοπία, θα 
πρέπει να αναληφθεί έρευνα για τα γενετικά χαρακτηριστικά των πληθυσμών ιχθύων 
γλυκών υδάτων της Ευρώπης, προκειμένου να διαπιστωθούν η ύπαρξη και τα 
χαρακτηριστικά των διάφορων ιδιοτήτων κάθε είδους και να καθοριστούν οι 
κατάλληλοι από γενετικής απόψεως χώροι αποθεματοποίησης τους. Μπορεί να 
υπάρξουν οικονομικά οφέλη εφόσον οι παραγωγοί θα είναι σε θέση να εντοπίζουν και 
να προμηθεύουν τις αλιευτικές εταιρείες και τις δημόσιες αρχές με ιχθύες γνωστού 
γονότυπου για αποθεματοποίηση. Αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί και για 
θαλάσσιους ιχθύες που προορίζονται για εκτροφή υπό περιορισμό ή αποθεματοποίηση. 
2.2.3. Μεταποίηση ή επεξεργασία 
Η επεξεργασία παραδοσιακών προϊόντων θα ήταν ένας διαφορετικός τρόπος για να 
καταστούν τα προϊόντα της υδατοκαλλιέργειας σε θαλάσσια ή γλυκά ύδατα 
περισσότερο συμφέροντα. Εντούτοις, η έρευνα προς την κατεύθυνση αυτή θα 
απαιτούσε την προώθηση, καθώς και τη μελέτη των πτυχών ποιότητας, όπως είναι οι 
παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα της σάρκας ή οι παράμετροι που 
απαιτούνται για τον εντοπισμό της ποιότητας ή της προέλευσης των προϊόντων. 
2.2.4. Περιβαλλοντικές αλληλεπιδράσεις 
Οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην υδατοκαλλιέργεια και το περιβάλλον είναι ένα θέμα 
το οποίο απαιτεί την καταβολή αυξημένων ερευνητικών προσπαθειών. Η ανάπτυξη 
μεθόδων οι οποίες επιτρέπουν την ορθή εκτίμηση του αντίκτυπου των διάφορων 
συστημάτων εκτροφής στο περιβάλλον, καθώς και τον εντοπισμό των συνεπειών των 
περιβαλλοντικών συνθηκών στα συστήματα εκτροφής θα πρέπει να συνεχιστεί ως ένας 
βασικός στόχος για την ορθολογική ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας. Ως εκ τούτου, η 
έρευνα θα πρέπει να έχει ως στόχο τη δημιουργία μίας επιστημονικής βάσης για τη 
θέσπιση κανονισμών που αφορούν την τοποθέτηση, τον έλεγχο και την παρακολούθηση 
των μονάδων υδατοκαλλιέργειας. Η έρευνα θα μπορούσε να εστιάζεται στην εξέλιξη 
και στη μαθηματική απεικόνιση των σταθερών δυνατοτήτων εκτροφής των δυνητικών 
εγκαταστάσεων υδατοκαλλιέργειας, καθώς και στην εξεύρεση φθηνών μεθοδολογιών 
εντοπισμού και παρακολούθησης των αρνητικών συνεπειών. Αυτές θα μπορούσαν να 
είναι ποικίλες, κυμαινόμενες από τις φυσικές, βιολογικές και χημικές συνέπειες μέχρι 
την εξάπλωση των ασθενειών ή τη γενετική μετάλλαξη των φυσικών αποθεμάτων από 
εκτρεφόμενους ιχθύες που διαφεύγουν. Ειδικά, χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια για 
την εκτίμηση των κινδύνων ευτροφισμού εξαιτίας της υδατοκαλλιέργειας, κυρίως στη 
Μεσόγειο. Χρειάζεται ακόμη να μελετηθούν οι συνέπειες στο περιβάλλον από τις 
χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην υδατοκαλλιέργεια (φάρμακα, αντιβιοτικά, 
αντιρρυπαντικά, κλπ). Ο κίνδυνος μετάδοσης ασθενειών από τις μονάδες 
υδατοκαλλιέργειας σε φυσικά αποθέματα θα πρέπει επίσης να εκτιμηθεί, καθώς και τα 
προβλήματα που προκαλούνται από τις γενετικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε 
εκτρεφόμενους οργανισμούς που διαφεύγουν ή αφήνονται ηθελημένα και στους 
φυσικούς πληθυσμούς. 
11 
Όσον αφορά τις συνέπειες των περιβαλλοντικών συνθηκών στην υδατοκαλλιέργεια, 
απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη μελέτη της υπερβολικής ανάπτυξης τοξικών 
αλγών, τα οποία βασικά βλάπτουν την υδατοκαλλιέργεια μαλακοστράκων. Οι μέθοδοι 
ανίχνευσης πρέπει να διαβαθμιστούν, να αναπτυχθούν νέες επιχειρησιακές μέθοδοι και 
να βελτιωθούν οι στρατηγικές δειγματοληψίας. Θα πρέπει επίσης να αναληφθούν 
μελέτες για τις δυναμικές μόλυνσης και απολύμανσης. Εν πάση περιπτώσει μία 
προσέγγιση έρευνας θα βοηθούσε ώστε να προλαμβάνεται ο αρνητικός αντίκτυπος και 
να αναπτυχθούν στρατηγικές διαχείρισης, οι οποίες αποτρέπουν τις αρνητικές 
συνέπειες. Θα πρέπει επίσης να αναληφθεί μελέτη για τις δυναμικές και τις συνέπειες 
στα συστήματα υδατοκαλλιέργειας των ρυπαντικών ουσιών που προέρχονται από 
ανθρώπινες δραστηριότητες. 
Οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην υδατοκαλλιέργεια και το περιβάλλον συνιστούν ένα 
ιδιαίτερα σύνθετο θέμα, στο οποίο εμπλέκονται διάφοροι παράγοντες 
συμπεριλαμβανομένου και του κοινωνικοοικονομικού. Οι πτυχές αυτές θα πρέπει 
επίσης να ληφθούν υπόψη σε οποιαδήποτε έρευνα αναληφθεί στον τομέα αυτό. 
2.2.5. Οι ασθένειες 
Οι ασθένειες δεν αντιπροσωπεύουν μόνο μία σημαντική δυσχέρεια για τη βιομηχανία, 
αλλά προκαλούν και το έντονο ενδιαφέρον της Κοινότητας κατά την υλοποίηση της 
Ενιαίας Αγοράς. Η αυξανόμενη διακίνηση αποθεμάτων μεταξύ των κρατών μελών 
ενέχει μεγαλύτερους κινδύνους για την εξάπλωση των ασθενειών. Οι υγειονομικές 
οδηγίες της Κοινότητας όσον αφορά την υδατοκαλλιέργεια έχουν ως στόχο τον έλεγχο 
της υγείας των ζωικών οργανισμών στις μονάδες υδατοκαλλιέργειας και την αποτροπή 
της εμφάνισης και της εξάπλωσης λοιμωδών ασθενειών που πλήττουν τα εκτρεφομενα 
είδη στην Κοινότητα. Ως εκ τούτου, τα προγράμματα έρευνας σχετικά με την 
επιδημιολογία και τις διαγνωστικές μεθόδους εξακολουθούν να είναι σημαντικά και η 
ανάπτυξη άμεσων και κατάλληλων διαγνωστικών τεχνικών αποτελεί υψηλή 
προτεραιότητα για τον έλεγχο της μετάδοσης ασθενειών. Επί του παρόντος, οι 
μέθοδοι της μοριακής βιολογίας συμβάλλουν στην εντυπωσιακή και αξιόλογη πρόοδο 
στο χώρο της παθολογίας της υδατοκαλλιέργειας. Σήμερα η χρησιμοποίηση 
φαρμάκων έχει επεκταθεί στην υδατοκαλλιέργεια για την πρόληψη και τον έλεγχο των 
προβλημάτων των ασθενειών. Εντούτοις, επειδή υπάρχει ο κίνδυνος αυτά να έχουν 
αρνητικές συνέπειες τόσο στο περιβάλλον όσο και στην ανθρώπινη υγεία, η 
βελτιστοποίηση των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται και η αντικατάσταση τους από 
άλλες θεραπείες αποτελεί σημαντικό θέμα για έρευνα. 
Θα πρέπει επίσης να καταβληθούν προσπάθειες για τον έλεγχο των προβλημάτων των 
ασθενειών μέσω της χρησιμοποίησης εμβολίων για τις ασθένειες που είναι ενδημικές 
στην Κοινότητα. Επί του παρόντος διαθέτουμε εμβόλια μόνο για ένα περιορισμένο 
αριθμό ασθενειών. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να συνεχιστούν οι έρευνες για την 
ανάπτυξη νέων εμβολίων. Θα ήταν επίσης σκόπιμη η ανάληψη μελετών για την 
κατανόηση των μηχανισμών των ασθενειών και ερευνών για τις αλληλεπιδράσεις των 
παθογόνων ξενιστών και το ανοσοποιητικό σύστημα. 
12 
Μία γενετική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των ασθενειών θα 
πρέπει επίσης να ακολουθηθεί, προκειμένου να εξευρεθούν ποικιλίες ανθεκτικές στις 
ασθένειες και κυρίως για τα είδη εκείνα, στα οποία επί του παρόντος δεν είναι δυνατόν 
να ακολουθηθεί θεραπευτική αγωγή, όπως για παράδειγμα τα μαλακόστρακα. 
2.2.6. Η γενετική 
Η γενετική είναι μία επιστήμη η οποία μπορεί να δώσει αποτελεσματικές απαντήσεις σε 
πολλές από τις δυσχέρειες της βιομηχανίας, με τη βελτίωση της απόδοσης των 
εκτρεφόμενων αποθεμάτων, μέσω της επέμβασης και της εκμετάλλευσης των γενετικών 
χαρακτηριστικών τους. Εντούτοις, η έρευνα σχετικά με τη γενετική στο χώρο της 
υδατοκαλλιέργειας στην Ευρώπη είναι περιορισμένη, καθιστώντας το αντικείμενο αυτό 
ένα σημαντικό πεδίο για την πραγματοποίηση δραστικής προόδου. Στα ιδιαίτερα 
θέματα για τα οποία η ενίσχυση είναι δικαιολογημένη περιλαμβάνεται η ποσοτική 
γενετική με στόχο την ανάπτυξη προγραμμάτων επιλογής για τη βελτίωση των 
χαρακτηριστικών παραγωγής, τις γενετικές επεμβάσεις (μεταβίβαση γονιδίων, 
επεμβάσεις στο φύλο και τα χρωμοσώματα, κλπ.), καθώς και όλες οι εφαρμογές της 
μοριακής γενετικής που σχετίζονται με την υδατοκαλλιέργεια. Η ανάπτυξη της 
γενετικής στην υδατοκαλλιέργεια δυσχεραίνεται από την αυξανόμενη πίεση της κοινής 
γνώμης εναντίον της μετάλλαξης των οργανισμών, καθιστώντας την έρευνα σχετικά με 
τις επιπτώσεις αυτών των γενετικών αλλαγών επί του περιβάλλοντος και του 
καταναλωτή ιδιαίτερα σημαντική. 
2.2.7. Η διατροφή 
Η οικονομική αποδοτικότητα της υδατοκαλλιέργειας ιχθύων επηρεάζεται αρνητικά 
από το υψηλό κόστος παραγωγής, το οποίο θα μπορούσε να μειωθεί με τη βελτίωση 
των στρατηγικών εκτροφής και της διατροφής. Ως εκ τούτου, η έρευνα σ 'αυτούς τους 
τομείς κρίνεται σκόπιμη, προκειμένου να αναπτυχθούν περισσότερο κατάλληλοι 
τρόποι διατροφής για κάθε φάση της εκτροφής, αναπαραγωγή, διατροφή των γόνων, 
ωρίμανση και πλήρης ανάπτυξη. Η έρευνα θα μπορούσε να συμβάλει ακόμη στον 
εντοπισμό οικονομικά βιώσιμων πηγών πρωτεϊνών, ως εναλλακτική λύση για τη 
διατροφή των ιχθύων στην παραγωγή ουσιών διατροφής. Η επίδραση της διατροφής 
στην ποιότητα της σάρκας των εκτρεφόντων ειδών είναι ένας ακόμη χώρος, στον οποίο 
η έρευνα θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερο ωφέλιμη. 
2.2.8. Οι αλληλεπιδράσεις με άλλες δραστηριότητες 
Είναι αναγκαίος ο εντοπισμός και η μέτρηση των διάφορων αλληλεπιδράσεων 
ανάμεσα στην υδατοκαλλιέργεια και τις λοιπές δραστηριότητες. Ως εκ τούτου θα 
πρέπει να αναληφθούν κοινωνικοοικονομικές μελέτες για το ρόλο της 
υδατοκαλλιέργειας στην ολοκληρωμένη παράκτια ή αγροτική ανάπτυξη, προκειμένου 
να συσταθεί μία βάση για το μελλοντικό σχεδιασμό. Ιδιαίτερα, κρίνεται σκόπιμη η 
πραγματοποίηση οικονομικών μελετών για τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην 
υδατοκαλλιέργεια και την αλιεία, προκειμένου να αποφευχθούν κοινωνικά 
προβλήματα, τα οποία θα μπορούσαν να προκύψουν από την ταχεία ανάπτυξη της 
υδατοκαλλιέργειας, καθώς και μελετών για την πρόληψη προβλημάτων σχετικών με την 
εμπορική διάθεση. Αν και δεν έχει αποδειχθεί ακόμη το εφικτό της εκτροφής υπό 
13 
περιορισμό ή της αποθεματοποίησης ιχθύων για αλίευση, απαιτείται η πραγματοποίηση 
περαιτέρω έρευνας σ 'αυτό τον τομέα, και κυρίως σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις 
ανάμεσα στα φυσικά και τα εκτρεφομενα αποθέματα. 
3. Πόροι και διαρθρώσεις - τρέχουσα κατάσταση 
3.1. Τα κράτη μέλη 
Στα περισσότερα κράτη μέλη τουλάχιστον δύο υπουργεία, αλιείας και έρευνας, είναι 
αρμόδια για την έρευνα στο χώρο της υδατοκαλλιέργειας. Επιπλέον πολύ συχνά 
περιφερειακές διοικητικές αρχές διαθέτουν αρμοδιότητες στο θέμα αυτό. Αν και 
υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα κράτη μέλη όσον αφορά την οργάνωση και τους 
διαθέσιμους πόρους, στα περισσότερα δεν υπάρχει κεντρική οργάνωση για τη 
διασφάλιση του συντονισμού της έρευνας που πραγματοποιείται σε όλα τα όργανα που 
σχετίζονται με την υδατοκαλλιέργεια. 
Στο Παράρτημα 1 πραγματοποιείται μία επισκόπηση της οργάνωσης της έρευνας για 
την υδατοκαλλιέργεια σε κάθε κράτος μέλος, ενώ στον Πίνακα III συνοψίζονται οι 
ερευνητικές εγκαταστάσεις για την υδατοκαλλιέργεια σε κάθε κράτος μέλος με την 
αναφορά του αριθμού των κέντρων και των πανεπιστημιακών τμημάτων που 
ασχολούνται μ 'αυτή, καθώς και του αριθμού των μεγάλων ερευνητικών σταθμών στο 
εσωτερικό της Κοινότητας. 
3.2. Τα μέσα που διαθέτει η Επιτροπή 
Από το 1988, η Επιτροπή διαδραματίζει ένα πολύ ενεργό ρόλο στην έρευνα σχετικά με 
την υδατοκαλλιέργεια στην Ευρώπη μέσω των ερευνητικών προγραμμάτων πλαισίων. 
Το Ερευνητικό Πρόγραμμα για τους Τύπους Αλιείας και την Υδατοκαλλιέργεια (FAR) 
(1988-92), το οποίο περιλαμβανόταν στο δεύτερο κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο ET Α, 
ήταν το πρώτο κοινοτικό ερευνητικό πρόγραμμα που αφορούσε ειδικά τους τύπους 
αλιείας και την υδατοκαλλιέργεια. Περισσότερο σημαντικό είναι το γεγονός ότι το 
πρόγραμμα προσέφερε χρηματοδοτική υποστήριξη σε ερευνητικά σχέδια, αλλά 
διευκόλυνε επίσης το συντονισμό της έρευνας σε κοινοτικό επίπεδο με άλλα μέσα. 
Επιπρόσθετα στα ερευνητικά προγράμματα και προκειμένου να ενθαρρυνθεί η 
συνεργασία, το πρόγραμμα FAR χρησιμοποίησε μέρος του προϋπολογισμού του για το 
συντονισμό της έρευνας, παρέχοντας χρηματοδοτική στήριξη σε μία ποικιλία 
ενεργειών, όπως εργαστήρια, σεμινάρια, συναντήσεις, δημοσιεύσεις και υποτροφίες για 
ανταλλαγές φοιτητών. 
Από το 1991, η έρευνα στο χώρο της υδατοκαλλιέργειας χρηματοδοτήθηκε επίσης στο 
πλαίσιο του Ερευνητικού Προγράμματος για τη Γεωργία και την Αγροτική 
Βιομηχανία (AIR), συμπεριλαμβανομένης και της Αλιείας, το οποίο περιλαμβανόταν 
στο τρίτο κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο ΕΤΑ. Αυτό περιλαμβάνει τη γεωργία, την 
αγροτική βιομηχανία, τη δασοκομία και την αλιεία και καλύπτει την περίοδο 1991-94. 
Το πρόγραμμα AIR υλοποιήθτικε μέσω ερευνητικών σχεδίων μερισματικού κόστους και 
συντονισμένες ενέργειες για το συντονισμό των ερευνητικών δραστηριοτήτων, οι 
οποίες σχετίζονται με το πρόγραμμα, αλλά χρηματοδοτήθηκαν από εθνικά όργανα. 
14 
Υπάρχουν επίσης συνοδευτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της οργάνωσης 
σεμιναρίων, εργαστηρίων, διασκέψεων, μελετών, υποτροφιών, κλπ. 
Πληροφορίες σχετικά με την υλοποίηση των προγραμμάτων FAR και AIR δίνονται στα 
παραρτήματα 2 και 3. 
Η έρευνα στον τομέα της διαχείρισης των τύπων αλιείας ενισχύθηκε από άλλες ειδικές 
δραστηριότητες στη διάθεση της Επιτροπής, όπως οι "βιολογικές μελέτες", οι 
"Μεσογειακές μελέτες", ή τα "ειδικά μέτρα", οι οποίες στήριξαν την περισσότερο 
αποτελεσματική λειτουργία της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και ενίσχυσαν το 
συντονισμό των ερευνητικών προσπαθειών. Αυτές οι εναλλακτικές προσεγγίσεις δεν 
εφαρμόστηκαν πλήρως στην υδατοκαλλιέργεια. Εντούτοις, θα μπορούσαν να είναι 
ζωτικής σημασίας, καθώς δίνουν τη δυνατότητα για ορθά προσανατολισμένη έρευνα 
και για τη στήριξη ειδικών μελετών, οι οποίες δεν εντάσσονται εύκολα στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων κοινοτικής έρευνας. 
3.3. Αιεθνή όργανα 
Ορισμένες διεθνείς οργανώσεις ασχολούνται με τον τομέα της υδατοκαλλιέργειας για 
το συντονισμό της έρευνας, την επεξεργασία των κατευθυντήριων γραμμών, τη διάδοση 
των αποτελεσμάτων της έρευνας κλπ. Σ'αυτά συμπεριλαμβάνονται το Διεθνές 
Συμβούλιο για την Εκμετάλλευση της Θάλασσας (ICES), το οποίο διαθέτει μία 
Επιτροπή Θαλάσσιας Εκτροφής με διάφορες ομάδες εργασίας : "Παθολογία και 
Ασθένειες των Θαλάσσιων Οργανισμών", "Γενετική", "Περιβαλλοντικές 
Αλληλεπιδράσεις της Θαλάσσιας Εκτροφής", "Εισαγωγή και Μεταφορά Θαλάσσιων 
Οργανισμών" και "Μαζική Διατροφή των Νεαρών Ιχθύων"· η Ευρωπαϊκή 
Συμβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικής Αλιείας (EIFAC) του FAO, η Ομάδα 
Εμπειρογνωμόνων για τις Επιστημονικές Πτυχές της Προστασίας του Περιβάλλοντος 
(GESAMP), η οποία διαθέτει μία Ομάδα Εργασίας για τον Περιβαλλοντικό Αντίκτυπο 
της Παράκτιας Υδατοκαλλιέργειας και διάφορες ενώσεις ερευνητών ή επαγγελματιών 
που ασχολούνται με την υδατοκαλλιέργεια, όπως η Ευρωπαϊκή Εταιρεία 
Υδατοκαλλιέργειας (EAS), η Ευρωπαϊκή Ένωση των Ιχθυοπαθολόγων (EAFP) και η 
Ομοσπονδία Ευρωπαίων Εκτροφέων Σολομού και Πέστροφας (FES). Οι 
δραστηριότητες αυτών των οργανώσεων λειτούργησαν ευνοϊκά για το συντονισμό της 
έρευνας και; ως εκ τούτου, θα ήταν επιθυμητή η ενίσχυση αυτών των οργανώσεων, 
προκειμένου να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά οι υπάρχουσες διαρθρώσεις, παρά 
να δημιουργούνται νέες. 
3.4. Ο ιδιωτικός τομέας 
Όπως κάθε άλλο τμήμα του τομέα παραγωγής τροφίμων, η υδατοκαλλιέργεια 
απασχολεί μία ετερογενή ομάδα επιχειρήσεων, από μονάδες παραγωγής μέχρι εταιρείες 
εφοδιασμού εξοπλισμού, τροφής, χημικών προϊόντων και τεχνικών συμβουλών. Οι 
διαφορές μεγέθους των απασχολούμενων επιχειρήσεων είναι μεγάλες. 
15 
Πολλές παραγωγικές μονάδες υδατοκαλλιέργειας είναι μικρού ή μεσαίου μεγέθους και 
συχνά ανήκουν και δουλεύονται από οικογένειες. Αντίθετα, ορισμένες από τις 
εταιρείες εφοδιασμού εξοπλισμού ή τροφής είναι μεγάλες και διεθνείς, διαθέτοντας τη 
δυνατότητα ανάληψης δικής τους έρευνας και ανάπτυξης. 
Ο βαθμός συμμετοχής των ιδιωτικών επιχειρήσεων υδατοκαλλιέργειας στην έρευνα 
ποικίλλει. Παραδοσιακά, οι μικρές εταιρείες, οι οποίες ανήκουν και δουλεύονται από 
οικογένειες και εκτρέφουν μαλακόστρακα ή ιχθύες γλυκών υδάτων, συμμετέχουν 
ελάχιστα στην έρευνα. Η βιομηχανία εκτροφής θαλάσσιων ιχθύων είναι μάλλον 
διαφορετική όσον αφορά το σημείο αυτό. Πολλές εταιρείες ανέλαβαν σημαντικό αριθμό 
δικών τους ΕΤΑ και συνέβαλαν ιδιαίτερα στην έρευνα. Εν πάση περιπτώσει, πολλά 
από τα ερευνητικά προγράμματα που ανέλαβε ο ιδιωτικός τομέας είναι περισσότερο 
εφαρμόσιμα παρά στρατηγικά, και συνήθως βραχυπρόθεσμα. Για τεχνικούς και 
οικονομικούς λόγους, η ίδια η βιομηχανία της υδατοκαλλιέργειας δεν είναι γενικά σε 
θέση να αναλάβει τη μακροπρόθεσμη έρευνα που απαιτείται για τη συνεχιζόμενη 
ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας. Οι παραδοσιακές επαγγελματικές ενώσεις οφείλουν 
να διαδραματίσουν ένα σημαντικό ρόλο στις ερευνητικές δραστηριότητες, μέσω του 
συντονισμού των προσπαθειών της βιομηχανίας για την επίλυση των κοινών 
προβλημάτων και της ενσωμάτωσης και της προσαρμογής των αποτελεσμάτων της 
δημόσιας έρευνας. Ένας τρόπος για να επιτευχθεί το παραπάνω θα ήταν η περαιτέρω 
ανάμειξη της βιομηχανίας στη δημόσια έρευνα. 
4. Η επικουρικότητα στην έρευνα για την υδατοκαλλιέργεια 
Είναι αναγκαίος ο καθορισμός του ρόλου των διάφορων οργάνων : ιδιωτικών, εθνικών 
ή κοινοτικών, στην έρευνα της υδατοκαλλιέργειας με στόχο την καλύτερη 
χρησιμοποίηση των περιορισμένων κονδυλίων, διαρθρώσεων και ανθρώπινων πόρων 
που διαθέτει η Κοινότητα. 
Εξαιτίας των τεχνικών και οικονομικών περιορισμών της έρευνας του ιδιωτικού 
τομέα, η δημόσια υποστήριξη ορισμένων ΕΤΑ είναι δικαιολογημένη. Ιδιαίτερα για 
σχέδια, τα οποία περιλαμβάνουν υψηλό βαθμό κινδύνου ή είναι πολύ δαπανηρά για τη 
βιομηχανία, καθώς απαιτούν ακριβό εξοπλισμό ή έχουν μακροπρόθεσμους στόχους. 
Η Κοινότητα θα πρέπει να προσπαθήσει να επιτύχει τους στόχους της στην 
υδατοκαλλιέργεια, μέσω ερευνητικών προγραμμάτων, τα οποία απαιτούν 
συμπληρωματικές εθνικές προσπάθειες και επωφελούνται από εθνικές επιστημονικές 
επιτεύξεις. Οι τυχόν ελλείψεις και υπερκαλύψεις θα πρέπει να εντοπισθούν, έτσι ώστε 
τα κοινοτικά κονδύλια να μπορέσουν να εστιαστούν καλύτερα και να αποφευχθούν 
επαναλήψεις των προσπαθειών. 
Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία υποστηρίζει ότι κάθε πρωτοβουλία 
θα πρέπει να αναλαμβάνεται στο καταλληλότερο επίπεδο, τα κοινοτικά κονδύλια για 
την έρευνα θα πρέπει να διατίθενται σε καινοτόμα και υψηλού κινδύνου προγράμματα, 
η υλοποίηση των οποίων δεν θα ήταν δυνατή σε εθνικό επίπεδο, καθώς και σε 
16 
επιστημονικές έρευνες, οι οποίες απαιτούν την κινητικότητα των επιστημόνων υψηλής 
εξειδίκευσης. Η κοινοτική υποστήριξη θα πρέπει να διατίθεται επίσης και σε 
ερευνητικά σχέδια, στόχος των οποίων είναι η επίλυση διακρατικών προβλημάτων. 
Εν πάση περιπτώσει, ο συντονισμός της εθνικής έρευνας σε όλα τα πεδία και τις 
επιστήμες που σχετίζονται με την ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας θα πρέπει να 
προωθηθεί και να υποστηριχθεί σε κοινοτικό επίπεδο, παράλληλα με τις ανταλλαγές 
επιστημόνων και τη δυνατότητα χρησιμοποίησης από όλους υψηλής κλίμακας 
εξοπλισμού ή ερευνητικών εγκαταστάσεων. 
Όσον αφορά τις επιστημονικές έρευνες που απαιτούν κοινοτική υποστήριξη, είναι 
φανερό ότι τα προβλήματα των ασθενειών που πλήττουν τη βιομηχανία της 
υδατοκαλλιέργειας έχουν διακρατικό χαρακτήρα και ως εκ τούτου είναι αναγκαίο η 
έρευνα σ'αυτό το πεδίο να προσανατολιστεί σε κοινοτικό επίπεδο, ιδιαίτερα τα 
προγράμματα εκείνα που μπορούν να προσφέρουν την επιστημονική βάση για 
κοινοτικούς υγειονομικούς κανονισμούς. 
Τα περιβαλλοντικά προβλήματα που σχετίζονται με τις δραστηριότητες της 
υδατοκαλλιέργειας είναι επίσης διακρατικά, ώστε και σ 'αυτό το πεδίο να απαιτείται 
ουσιαστική κοινοτική συνεργασία, προκειμένου να επιλυθούν τα κοινά προβλήματα και 
να προετοιμαστούν κατευθυντήριες γραμμές για την κατάρτιση προγραμμάτων 
παρακολούθησης. 
Η γενετική είναι μία επιστήμη που δεν αναπτύχθηκε και δεν εφαρμόζεται 
ικανοποιητικά στην υδατοκαλλιέργεια στο εσωτερικό της Κοινότητας. Εντούτοις, η 
έρευνα σ'αυτό το πεδίο θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την απόδοση των 
διάφορων συστημάτων εκτροφής. Γεγονός που θα δικαιολογούσε την ενεργό ανάμειξη 
της Κοινότητας στην προώθηση αυτής της ουσιώδους επιστήμης. Κυρίως με την 
επιμόρφωση και τις ανταλλαγές ερευνητών και την υποστήριξη των διακρατικών 
ερευνητικών σχεδίων, τα οποία επιτρέπουν την καλύτερη χρησιμοποίηση της εθνικής 
εμπειρογνωμοσύνης σε όλες τις ερευνητικές βαθμίδες από την ποσοτική γενετική μέχρι 
τις πλέον πρόσφατες εφαρμογές της μοριακής γενετικής. 
Ο κοινωνικοοικονομικός τομέας είναι ένα άλλο πεδίο στο οποίο δεν δόθηκε η 
απαιτούμενη υποστήριξη και η εφαρμογή του οποίου στις δραστηριότητες της 
υδατοκαλλιέργειας είναι αναγκαία προκειμένου να επιτευχθεί ο αποτελεσματικός και 
εμπεριστατωμένος σχεδιασμός της αγροτικής και παράκτιας ανάπτυξης. Η έρευνα 
στον τομέα αυτό είναι πολύ περιορισμένη στην Ευρώπη, καθώς ο αριθμός των 
ερευνητών είναι μικρός. Η προώθηση της επιστήμης αυτής και η επιμόρφωση 
εμπειρογνωμόνων θα πρέπει να ενθαρρυνθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Άλλα πεδία, όπως η ανάπτυξη των τεχνικών εκτροφής για νέα είδη ή η βελτιστοποίηση 
τιις εκτροφής ειδών σε διάφορους τομείς όπως η αναπαραγωγή, η διατροφή, οι τροφές, 
κλπ., θα πρέπει κυρίως να αναπτυχθούν σε εθνικό επίπεδο ή από την ίδια τη 
βιομηχανία, εφόσον είναι διαθέσιμες οι τεχνικές και οικονομικές δυνατότητες. 
17 
Εν πάση περιπτώσει, η Κοινότητα θα πρέπει να συμβάλει στην ενσωμάτωση των 
διάφορων δραστηριοτήτων, με την υποστήριξη εργαστηρίων ή σεμιναρίων, καθώς και 
οικονομικών μελετών των μη εκμεταλλευμένων αγορών, προκειμένου να προωθηθεί η 
επιθυμητή διαφοροποίηση της παραγωγής στην Κοινότητα. 
5. Τρέχοντα προβλήματα της κοινοτικής έρευνας στην υδατοκαλλιέργεια 
5.1. Η έλλειψη ανάπτυξης σε ορισμένα ερευνητικά πεδία 
Κατά την υλοποίηση των προγραμμάτων FAR και AIR παρατηρήθηκε ότι στην 
Κοινότητα ορισμένες επιστήμες έχουν επιτύχει ένα υψηλό επιστημονικό επίπεδο και 
υποστηρίζονται από καλά εξειδικευμένες ομάδες, οι οποίες παράγουν ικανοποιητικά 
επιστημονικά και πρακτικά αποτελέσματα. Σ'αυτή την περίπτωση εντάσσεται η 
έρευνα, η οποία σχετίζεται με τα προβλήματα ασθενειών και στην οποία διατέθηκαν 
πολλοί ειδικοί και σημαντικά κονδύλια. Εντούτοις, για άλλες επιστήμες, κυρίως τη 
γενετική ',αι την περιβαλλοντική επιστήμη η έρευνα είναι περιορισμένη και ανεπαρκής. 
Η έλλειψη ειδικών σ 'αυτούς τους τομείς είναι κοινή στα περισσότερα κράτη μέλη, ενώ 
αφετέρου υπάρχει υπερεπάρκεια γενικών βιολόγων μερικοί από τους οποίους 
απασχολούνται από τη βιομηχανία, ενώ άλλοι αντιμετωπίζουν προβλήματα 
επιχειρώντας να επιμορφωθούν εκ νέου σε νέες επιστήμες. 
5.2. Προβλήματα συντονισμού 
Η έλλειψη συντονισμού μεταξύ όλων των κοινοτικών ερευνητικών δραστηριοτήτων για 
την υδατοκαλλιέργεια εξακολουθεί να αποτελεί ένα ουσιώδες πρόβλημα. Αν και ο 
συντονισμός των ερευνών ορίστηκε ως ο μείζων στόχος για την υλοποίηση των 
κοινοτικών ερευνητικών προγραμμάτων (FAR και AIR), εντούτοις αυτός περιορίστηκε 
κυρίως στην οργάνωση εργαστηρίων, σεμιναρίων, κλπ., καθώς και τις ανταλλαγές 
φοιτητών, ενώ ο ουσιαστικός συντονισμός των εθνικών δραστηριοτήτων επιτεύχθηκε 
μετά βίας. Η πραγματοποίηση μίας επισκόπησης για τον εντοπισμό των ελλείψεων και 
των επαναλήψεων στις ερευνητικές δραστηριότητες αποδείχθηκε ιδιαίτερη δυσχερής, 
εξαιτίας της ευρείας διάχυσης των εθνικών και περιφερειακών αρμοδιοτήτων. 
Επιπλέον, το γεγονός ότι η έρευνα για την υδατοκαλλιέργεια περιλαμβάνεται και 
ενσωματώνεται σε ένα ευρύ και εξειδικευμένο πρόγραμμα, όπως το AIR, και στο 
πλαίσιο των κοινοτικών προγραμμάτων RDT, καθιστά ιδιαίτερα δυσχερή την 
απόκτηση πληροφοριών σχετικά με τις ερευνητικές δραστηριότητες για την 
υδατοκαλλιέργεια, οι οποίες προωθούνται από τα κράτη μέλη, γιατί η 
υδατοκαλλιέργεια αντιπροσωπεύει μόνο ένα περιορισμένο μέρος του προγράμματος. 
Αποτελεί επείγουσα ανάγκη η τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων της έρευνας στα κράτη 
μέλη, καθώς και η ενημέρωση τους σε τακτά χρονικά διαστήματα. 
Αφετέρου, καθώς η έρευνα στο χώρο της υδατοκαλλιέργειας αναπόφευκτα σχετίζεται 
με πολλές επιστήμες, υφίστανται ελλείψεις και επαναλήψεις στα προγράμματα 
στήριξης που αναλαμβάνει η Κοινότητα και κυρίως όσον αφορά τις βιοτεχνολογικές 
και περιβαλλοντικές πτυχές. Ο καλύτερος συντονισμός είναι ουσιώδης στο εσωτερικό 
18 
της Επιτροπής, προκειμένου να πραγματοποιείται μία αποτελεσματικότερη 
χρησιμοποίηση των διαθέσιμων πόρων. 
Η έλλειψη αποτελεσματικού συντονισμού εμποδίζει την αποτελεσματική 
χρησιμοποίηση των εγκαταστάσεων που είναι διαθέσιμες στην Ευρώπη. Σύμφωνα με 
τον Πίνακα II, η Κοινότητα διαθέτει ορισμένους σημαντικούς σταθμούς για την έρευνα 
στο χώρο της υδατοκαλλιέργειας, των οποίων τα κράτη μέλη ξεχωριστά βρίσκουν 
ιδιαίτερα δαπανηρή την υποστήριξη και οι οποίοι κατά συνέπεια χρησιμοποιούνται 
ανεπαρκώς. Η καλύτερη χρησιμοποίηση αυτών των δαπανηρών εγκαταστάσεων είναι 
επιθυμητή και θα μπορούσε να επιτευχθεί με τον καταμερισμό ή την επινοικίαση των μη 
πλήρως χρησιμοποιούμενων εγκαταστάσεων σε άλλες κοινοτικές ερευνητικές ομάδες, 
αν και κάτι τέτοιο είναι δύσκολο να οργανωθεί. 
5.3. Οι περιορισμοί των μέσων που διαθέτει η Επιτροπή 
Τα μέσα που διαθέτει η Επιτροπή δεν είναι πάντοτε κατάλληλα για όλες τις απαιτήσεις, 
για παράδειγμα το σύστημα πρόσκλησης για την υποβολή προτάσεων παρουσιάζει 
ορισμένες δυσχέρειες. Τα επιλέξιμα θέματα είναι πολύ γενικά και μη συγκεκριμένα, με 
αποτέλεσμα η εστίαση της έρευνας να επιτυγχάνεται δυσχερώς. Αυτό αποτελεί βασικά 
συνέπεια της διαδικασίας διαβουλεύσεων που απαιτείται για την επεξεργασία των 
ερευνητικών προγραμμάτων, καθώς τα κράτη μέλη επιχειρούν να διευρύνουν τις 
προτάσεις της Επιτροπής για τα ερευνητικά θέματα, προκειμένου να διασφαλίσουν τη 
συμμετοχή τους στα προγράμματα αυτά. Επίσης τα προγράμματα εξαρτώνται από τις 
υποβληθείσες προτάσεις και, κατά συνέπεια, ορισμένοι τομείς υπερκαλύπτονται, ενώ 
άλλοι δεν καλύπτονται επαρκώς. Καθώς η επιστημονική κατάρτιση αποτελεί το πρώτο 
κριτήριο για την επιλογή, πολύ συχνά τα κονδύλια συγκεντρώνονται στις περισσότερο 
έμπειρες ομάδες, με αποτέλεσμα να μη δίνεται σε άλλες ομάδες η δυνατότητα να 
αποκτήσουν την απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη. Μία άλλη συνέπεια αποτελεί το 
γεγονός ότι οι επιλεχθείσες ομάδες δεν ασχολούνται πάντοτε με τους τομείς 
προτεραιότητας. Όμως παρά τους πειρορισμούς αυτούς, η εν λόγω διαδικασία 
εγγυάται τΐ}\ ποιότητα της έρευνας που χρηματοδοτείται. 
Ένα άλλο πρόβλημα αποτελεί το γεγονός ότι η υλοποίηση των ΚΠΠ απαιτεί την 
πραγματοποίηση ad hoc μελετών, οι οποίες δεν θεωρούνται ως ερευνητικές και κατά 
συνέπεια δεν είναι δυνατόν να τοποθετηθούν στο πλαίσιο των ερευνητικών 
προγραμμάτων. Σ 'αυτή την περίπτωση ανήκουν για παράδειγμα οι μελέτες αγοράς 
και οι κοινωνικοοικονομικές μελέτες για τις παραδοσιακές και τις νέες δραστηριότητες 
της υδατοκαλλιέργειας. 
Παρομοίως η εγκαθίδρυση μόνιμων ερευνητικών δικτύων είναι επιθυμητή, αλλά δεν 
είναι δυνατόν να υποστηριχθεί από συντονισμένες ενέργειες και να συνοδευτεί από 
μέτρα, αν και κάτι τέτοιο συμβαίνει με άλλες πτυχές του ερευνητικού συντονισμού. 
Αν και τα προγράμματα FAR και AIR συνέβαλαν στην κατάρτιση και την ανταλλαγή 
επιστημόνων στο εσωτερικό της Κοινότητας, η αξία αυτών των δραστηριοτήτων 
δικαιολογεί μεγαλύτερη υποστήριξη, κυρίως σε μεταδιδακτορικό επίπεδο. Εν πάση 
περιπτώσει, κάτι τέτοιο θα καταστεί δυνατόν μόνο εάν τα κράτη μέλη καταβάλουν 
19 
μεγαλύτερες προσπάθειες για την ενσωμάτωση πρόσφατα εκπαιδευμένων επιστημόνων 
εντός των υφιστάμενων ή των νεοδημιουργηθεισών ερευνητικών ομάδων. 
6. Συμπεράσματα 
Η έρευνα στο χώρο της υδατοκαλλιέργειας οφείλει να παράσχει μία ορθολογική βάση 
για διαρκή παραγωγή, χωρίς αυτή να βλάπτει το φυσικό περιβάλλον. Οφείλει να 
συμβάλει στο να καταστήσει τη βιομηχανία της υδατοκαλλιέργειας περισσότερο 
ανταγωνιστική, αλλά θα πρέπει επίσης να καλύψει και τις πτυχές που αφορούν το 
περιβάλλον και τους καταναλωτές. 
Η αρχή της επικουρικότητας επιβάλλει ότι κάθε πρωτοβουλία θα πρέπει να 
αναλαμβάνεται στο πλέον κατάλληλο επίπεδο. Ως εκ τούτου, η κοινοτική έρευνα θα 
πρέπει να εστιάζεται σε προβλήματα κοινοτικού επιπέδου. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα 
χρηματοδοτούνται αποκλειστικά θέματα γενικού ενδιαφέροντος ή αφορόντα πολλούς 
εταίρους, αλλά τα προβλήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή της κοινής πολιτικής 
στο χώρο της υδατοκαλλιέργειας θα πρέπει να αντιμετωπιστούν. Οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής, σε συνεργασία και με τις ανάλογες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, 
παρέχουν ένα κατάλληλο φόρουμ για τον εντοπισμό αυτών των προβλημάτων. Τα 
κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα μπορούν να συμβάλουν στην επίλυση τους με την 
προσεκτική επιλογή των υποβαλλόμενων προσφορών. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να 
καθοριστούν σαφώς τα θέματα και οι προτεραιότητες και θα πρέπει να ενισχυθεί ο 
συντονισμός με την ενθάρρυνση για την δημιουργία δικτύων για τις διάφορες 
ερευνητικές επιστήμες που είναι σημαντικές για την υδατοκαλλιέργεια. 
Αν και η Κοινότητα διαθέτει τις κατάλληλες εγκαταστάσεις και ομάδες υψηλής 
ποιότητας για να αναλάβουν τις έρευνες που απαιτούνται για την ορθή ανάπτυξη της 
υδατοκαλλιέργειας, υπάρχουν ουσιώδεις διαφορές ανάμεσα στα κράτη μέλη, οι οποίες 
θα πρέπει να περιοριστούν μέσω προγραμμάτων συνεργασίας. Κάτι τέτοιο 
προϋποθέτει την προώθηση της δικτύωσης των κατάλληλων κέντρων και την 
υποστήριξη της μεταφοράς γνώσεων ανάμεσα στις περισσότερο και τις λιγότερο 
αναπτυγμένες χώρες. Στην προκείμενη περίπτωση, τα εκπαιδευτικά προγράμματα που 
ενισχύουν την κινητικότητα των επιστημόνων θα διαδραματίσουν ένα σημαντικό ρόλο. 
20 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΩΝ 
Παράρτημα 1 : 
Παράρτημα 2 
Παράρτημα 3 Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας και η οργάνωση της έρευνας 
στα κράτη μέλη 
Πίνακας Ι : Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΚ (σε 
τόνους) -1991 
Πίνακας II : Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας σε αξία (εκατ. 
ECU) - 1991 
Πίνακας III : Σύνοψη των εγκαταστάσεων στα κράτη μέλη. 
Το ερευνητικό πρόγραμμα FAR. Στόχος, υλοποίηση, εγκριθείσες 
ενέργειες. Ανάλυση του χρηματοδοτηθέντος ερευνητικού 
αντικειμένου. 
Το ερευνητικό πρόγραμμα AIR. Στόχος, υλοποίηση, εγκριθείσες 
ενέργειες. Ανάλυση του χρηματοδοτηθέντος ερευνητικού 
αντιμειμένου. 
21 
Παράρτημα 1 : Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας και η οργάνωση της έρευνας 
στα κράτη μέλη 
Βέλγιο 
Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική στο Βέλγιο. Η 
χώρα παράγει ετησίως πέρι τους 1500 τόνους πέστροφας, χελιού, κυπρίνου και άλλων 
ειδών ιχθύων των γλυκών υδάτων. Ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής αυτής πωλείται 
για αποθεματοποίηση σε ποταμούς, λίμνες και τεχνητές λίμνες ερασιτεχνικής αλιείας. 
Για να ανταποκριθεί στις κρατικές μεταρρυθμίσεις, η πολιτική ΕΤΑ αποκεντρώθηκε 
σταδιακά και τμηματικά. Η έρευνα πραγματοποιείται από πανεπιστήμια και ιδιωτικές 
επιχειρήσεις και εστιάζεται στις περιβαλλοντικές συνέπειες, τα προβλήματα των 
ασθενειών, τη γενετική και τη διατροφή του γένου. Παρά τους πενιχρούς πόρους που 
διατίθενται για την έρευνα, αυτή είναι υψηλής ποιότητας. Παραδόξως, για μία χώρα 
που δεν διαθέτει μεγάλη θαλάσσια παράδοση, έχουν αφιερωθεί ερευνητικές 
προσπάθειες στη θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια και έχουν δημιουργηθεί ισχυροί διεθνείς 
ερευνητικοί δεσμοί. Τα ευρωπαϊκά προγράμματα διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο 
στην υποστήριξη της έρευνας για την υδατοκαλλιέργεια. 
Δανία 
Τα βασικά είδη που παράγονται στη Δανία είναι η πέστροφα, το χέλι και τα μύδια. Τα 
Υπουργεία Παιδείας και Βιομηχανίας υποστηρίζουν την έρευνα η οποία 
πραγματοποιείται από πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα και η οποία ασχολείται 
με περιβαλλοντικά θέματα και κυρίως τα απόβλητα της εκτροφής ιχθύων και τα 
προβλήματα των ασθενειών. Η έρευνα καλύπτει επίσης ικανοποιητικά και κτηνιατρικά 
θέματα. Αν και η έρευνα αφορά κυρίως τα είδη των γλυκών υδάτων, καλύπτει επίσης 
και θαλάσσια είδη, όπως το καλκάνι. Η τεχνολογία της υδατοκαλλιέργειας έχει 
αναπτυχθεί ικανοποιητικά, και, κυρίως όσον αφορά τα συστήματα ανακύκλωσης. Θα 
ήταν επιθυμητή μία περισσότερο ενεργητική συμμετοχή στα ευρωπαϊκά προγράμματα, 
καθώς η έκταση της μέχρι σήμερα συμμετοχής προκαλεί την υποτίμηση του δυναμικού 
της υδατοκαλλιέργειας στη χώρα αυτή. 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας 
Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας κυριαρχείται από είδη γλυκών υδάτων, κυρίως 
πέστροφα και κυπρίνο. Η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια είναι μικρής έκτασης. Οι 
δραστηριότητες ΕΤΑ είναι αποκεντρωμένες. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση 
χρηματοδοτεί τις δικές της έρευνες, οι οποίες στηρίζονται αποκλειστικά από την 
απαιτούμενη νομοθεσία και αφορούν εσωτερικά μέτρα. Άλλες ερευνητικές 
προσπάθειες καταβάλλονται από το Ομοσπονδιακό Ερευνητικό Κέντρο για τους 
Τύπους Αλιείας, το οποίο εδρεύει στο Αμβούργο, και σε περιφερειακό επίπεδο από μία 
σειρά ιδρυμάτων και πανεπιστημίων. Παρατηρείται έλλειψη αποτελεσματικού 
συντονισμού όλων αυτών των δραστηριοτήτων. Η έρευνα ασχολείται με τα 
προβλήματα του περιβάλλοντος και της παθολογίας που σχετίζονται με τα 
εκτρεφομενα είδη. Εντούτοις, μελετώνται και άλλοι τομείς, όπως αυτοί της γενετικής 
22 
της φυσιολογίας της αναπαραγωγής και της διατροφής των θαλάσσιων ιχθύων. Η 
συμμετοχή στα ευρωπαϊκά προγράμματα παραμένει χαμηλή. 
Ελλάδα 
Η Ελλάδα είναι επί του παρόντος ο βασικός παραγωγός πάγρου και λαβρακιού στην 
Ευρώπη, η παραγωγή των οποίων έχει αναπτυχθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια. Την 
παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας συμπληρώνουν τα όστρακα, τα μύδια και είδη 
γλυκών υδάτων. Παρά την ταχεία εμπορική ανάπτυξη, η έρευνα είναι πολύ 
περιορισμένη. Οι δραστηριότητες ΕΤΑ χρηματοδοτούνται κυρίως από το Υπουργείο 
Έρευνας, Ενέργειας και Τεχνολογίας. Το Ίδρυμα Θαλάσσιας Βιολογίας που εδρεύει 
στην Κρήτη είναι το πιο δραστήριο ίδρυμα, αλλά και τα πανεπιστήμια 
πραγματοποιούν ερευνητικά σχέδια που αφορούν την υδατοκαλλιέργεια. Εν πάση 
περιπτώσει, ο αριθμός των επιστημόνων που ασχολούνται με το σημαντικό αυτό τομέα 
παραμένει πολύ χαμηλός. Η έρευνα εστιάζεται σε νέα είδη για υδατοκαλλιέργεια, με 
σκοπό τη διαφοροποίηση της παραγωγής, αλλά καλύπτει και τα προβλήματα του 
περιβάλλοντος και των ασθενειών όπως η φυσιολογία της διατροφής των ιχθύων, η 
βελτίωση της διατροφής των γόνων στα ιχθυοτροφεία και η ανάπτυξη του εξοπλισμού 
της εκτροφής ιχθύων. Τα ευρωπαϊκά προγράμματα συνέβαλαν σημαντικά στην 
υποστήριξη των δραστηριοτήτων ΕΤΑ όσον αφορά την υδατοκαλλιέργεια στην 
Ελλάδα. 
Ισπανία 
Η Ισπανία ανήκει στους μεγαλύτερους παραγωγούς προϊόντων της υδατοκαλλιέργειας 
στην Κοινότητα. Στη βόρεια ατλαντική ακτή η παραγωγή βασίζεται στα 
μαλακόστρακα, κυρίως τα μύδια, και σε μικρότερη έκταση σε ιχθύες, όπως το καλκάνι. 
Στα νότια και τη Μεσόγειο, ο πάγρος και το λαυράκι είναι τα κυρίαρχα είδη. Από τα 
είδη των γλυκών υδάτων, η παραγωγή πέστροφας είναι η σημαντικότερη. Κατά τη 
διάρκεια των δέκα τελευταίων χρόνων, έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες ΕΤΑ 
στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, με 
στόχο την ανάπτυξη του τομέα. Ο αριθμός των ερευνητικών ιδρυμάτων που 
ασχολούνται με την υδατοκαλλιέργεια είναι υψηλός και έχουν κατασκευαστεί 
εγκαταστάσεις για την πειραματική εκτροφή στα πλαίσια προγραμμάτων πιλότων. Η 
έρευνα εστιάζεται στις τεχνικές εκτροφής και τις πτυχές της παθολογίας. Εντούτοις, 
άλλοι επιστημονικοί τομείς, όπως η γενετική και η περιβαλλοντική αλληλεπίδραση, 
καλύπτονται ελάχιστα. Αν και έχουν καταβληθεί προσπάθειες για το συντονισμό των 
ερευνητικών δραστηριοτήτων που εκτελούνται στον τομέα αυτό, εξακολουθεί να 
παρατηρείται έλλειψη αποτελεσματικής ενσωμάτωσης. Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά 
προγράμματα είναι υψηλή και ιδιαίτερα ευνοϊκή για την εγκαθίδρυση διεθνών 
διασυνδέσεων. 
23 
Γαλλία 
Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας στη Γαλλία κυριαρχείται από τα όστρακα και τα 
μύδια, αλλά και η υδατοκαλλιέργεια ειδών των γλυκών υδάτων είναι επίσης σημαντική 
και κυρίως η παραγωγή πέστροφας. Ανάμεσα στα είδη θαλάσσιων ιχθύων, 
εκτρέφονται ο πάγρος, το λαυράκι και το καλκάνι. Τα Υπουργεία Έρευνας και 
Γεωργίας είναι βασικά αρμόδια για την ανάπτυξη της έρευνας στον τομέα της 
υδατοκαλλιέργειας. Οι βασικές ερευνητικές οργανώσεις είναι οι IFREMER, INRA και 
CNRS, οι οποίες είναι είτε κρατικά είτε ημικρατικά όργανα. Οι οργανώσεις αυτές 
συνεργάζονται μεταξύ τους, καθώς και με πανεπιστήμια όταν πρόκειται για ειδικά 
θέματα, όπως η ανοσολογική και μοριακή γενετική. Επιπρόσθετα, πολλά πανεπιστήμια 
πραγματοποιούν ξεχωριστές έρευνες. Γενικά, η έρευνα για τη θαλάσσια 
υδατοκαλλιέργεια εστιάζεται σε βασικές βιολογικές πτυχές των εκτρεφόμενων 
μαλακοστράκων, ιχθύων και οστρακόδερμων, καθώς και σε ζωοτεχνικές πτυχές της 
υδατοκαλλιέργειας καλκανιού. Οι περιβαλλοντικές πτυχές αποτελούν επίσης 
κατάλληλες πτυχές για έρευνα. Εκτελούνται διεπιστημονικά προγράμματα για την 
παράκτια διαχείριση μαζί με άλλα περιβαλλοντικά προγράμματα για τον έλεγχο και 
την παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων, καθώς και για τη συνεχή 
παρακολούθηση των πηγών μαλακοστράκων. Η Γαλλία συμμετέχει πολύ ενεργά στα 
ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα. 
Ιρλανδία 
Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας στην Ιρλανδία κυριαρχείται από το σολομό. Σε 
μικρότερη έκταση εκτρέφονται μαλακόστρακα και πέστροφα. Οι δραστηριότητες ΕΤΑ 
υποστηρίζονται κυρίως από το Υπουργείο της Θάλασσας μέσω του Αλιευτικού 
Ερευνητικού Κέντρου και του Bord Iascaigh Mhara. Αλλά και τα πανεπιστήμια του 
Galway, του Cork και του Δουβλίνου διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην έρευνα 
για την υδατοκαλλιέργεια. Τα παρακάτω θέματα θεωρούνται ως θέματα 
προτεραιότητας για τις ερευνητικές δραστηριότητες : οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην 
υδατοκαλλιέργεια και το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου και του αντίκτυπου της 
παραγωγής τοξίνης των αλγών στην εκτροφή μαλακοστράκων η βελτίωση της 
διάγνωσης και της θεραπείας των ασθενειών των εκτροφόμενων ειδών η ανάπτυξη των 
βελτιωμένων ποικιλιών και η εισαγωγή νέων ειδών για υδατοκαλλιέργεια· η ανάπτυξη 
της κατάλληλης τεχνολογίας για την υδατοκαλλιέργεια σε ανοιχτή θάλασσα και στην 
ξηρά η κοινωνικοοικονομική έρευνα για την ενίσχυση της αποτελεσματικής αγροτικής 
και παράκτιας διαχείρισης. Καλύπτονται ακόμη και μαθήματα επιμόρφωσης για την 
υδατοκαλλιέργεια και γενικά οι ερευνητικές δραστηριότητες εξαρτώνται ιδιαίτερα από 
τα ευρωπαϊκά προγράμματα, στα οποία η ιρλανδική συμμετοχή είναι ιδιαίτερα 
σημαντική. 
Ιταλία 
Η ποικιλία χαρακτηρίζει την ιταλική υδατοκαλλιέργεια. Εξαιρουμένων του σολομού 
του Ατλαντικού και του καλκανιού, όλα τα είδη που εκτρέφονται στην Κοινότητα είναι 
παρόντα στην Ιταλία. Αυτό το κράτος μέλος είναι ο βασικός παραγωγός χτενιών και 
24 
χελιών και ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πέστροφας, πάγρου, λαυρακωύ 
και μυδιών στην Ευρώπη. Οι δραστηριότητες ΕΤΑ στην υδατοκαλλιέργεια 
υποστηρίζονται βασικά από τα Υπουργεία Γεωργικών Πόρων και Επιστημονικής 
Έρευνας. Το Consiglio Nazionale délie Ricerche (CNR) είναι ένα πολύ σημαντικό 
ερευνητικό ίδρυμα, αλλά και διάφορα πανεπιστήμια, ιδρύματα - όπως το ENEL ή το 
ΕΝΕΑ - και περιφερειακές οργανώσεις ασχολούνται ενεργά με την έρευνα στο χώρο 
της υδατοκαλλιέργειας. Κατά συνέπεια, ο αριθμός των εγκαταστάσεων και των 
επιστημόνων που ασχολούνται με τον τομέα αυτό είναι υψηλός. Ο αποτελεσματικός 
συντονισμός αυτής της σημαντικής ερευνητικής προσπάθειας είναι περιορισμένος σε 
εθνικό επίπεδο, αν και η συνεργασία ανάμεσα στις διάφορες ομάδες είναι συχνή. Τα 
ερευνητικά προγράμματα καλύπτουν την εκτροφή και τη διατροφή, την οικολογία, τη 
φυσιολογία και την παθολογία των εκτρεφόμενων ειδών, τη γενετική, την τεχνολογία 
εκτροφής ιχθύων, την αναπαραγωγή και την εκτροφή ιχθύων και μαλακοστράκων. Η 
συμμετοχή της Ιταλίας στα κοινοτικά προγράμματα είναι σημαντική, αν και τα 
διοικητικά προβλήματα των ιδρυμάτων εμποδίζουν αρκετά τη διεθνή συνεργασία. 
Ολλανδία 
Τα μύδια και τα χέλια είναι τα βασικά είδη που εκτρέφονται στην Ολλανδία. Τα 
όστρακα, οι πέστροφες και άλλα είδη των γλυκών υδάτων συμπληρώνουν την 
παραγωγή της. Οι δραστηριότητες ΕΤΑ εστιάζονται στα είδη που ήδη εκτρέφονται και 
σε άλλα που ενδεχομένως μπορούν να εκτραφούν, όπως το καλκάνι. Το Υπουργείο 
Γεωργίας και Αλιείας είναι αρμόδιο για την έρευνα στο χώρο της υδατοκαλλιέργειας. 
Ερευντητικά ιδρύματα, όπως το Rijksinstituut voor Visserijonderzoek (RIVO) ή το 
Ίδρυμα για την Αγροοικονομική Έρευνα (LEI-DLO) και ορισμένα πανεπιστήμια 
ασχολούνται ενεργά με την έρευνα για την υδατοκαλλιέργεια. Προτεραιότητα δίνεται 
στα προβλήματα του περιβάλλοντος και των ασθενειών που σχετίζονται με την 
υδατοκαλλιέργεια μαλακοστράκων, αλλά και η έρευνα η σχετική με τη φυσιολογία και 
τη γενετική των ειδών των γλυκών υδάτων είναι επίσης σημαντική. Η συμμετοχή στα 
ευρωπαϊκά προγράμματα θεωρείται γενικά πλήρης. 
Πορτογλαία 
Τα χτένια και η πέστροφα είναι τα βασικά είδη που εκτρέφονται στην Πορτογαλία. Με 
το Υπουργείο της Θάλλασας συνδέεται το Institute Portugés de Investigaciào Maritima, 
το οποίο εκτελεί τις δραστηριότητες ΕΤΑ που σχετίζονται με την υδατοκαλλιέργεια. 
Πανεπιστήμια, όπως το πανεπιστήμιο του Algarve, ασχολούνται με την έρευνα στην 
υδατοκαλλιέργεια, η οποία κυρίως εστιάζεται στα προβλήματα του περιβάλλοντος και 
της παθολογίας, καθώς και στη φυσιολογία της αναπαραγωγής και της ανάπτυξης των 
εκτρεφόμενων θαλάσσιων ιχθύων. Ερευνητικές προσπάθειες καλύπτουν και τη 
διαφοροποίηση της παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας. Θα ήταν επιθυμητή η 
ενεργότερη συμμετοχή στα ευρωπαϊκά προγράμματα. 
25 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ο βασικός παραγωγός σολομού της Κοινότητας. 
Παράγονται ακόμη πέστροφα, μύδια, όστρακα και άλλα μαλακόστρακα. Οι 
περισσότερες δραστηριότητες ΕΤΑ που αφορούν την υδατοκαλλιέργεια 
χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίων (MAFF) και από 
τη Διεύθυνση Γεωργίας και Αλιείας του Γραφείου της Σκοτίας (SOAFD). Η Διεύθυνση 
για τη Βιομηχανία Θαλάσσιων Ιχθύων και πολλά πανεπιστήμια ασχολούνται επίσης 
ενεργά με την έρευνα στην υδατοκαλλιέργεια. Οι δραστηριότητες ΕΤΑ εστιάζονται 
στον έλεγχο των ασθενειών των ιχθύων και των μαλακοστράκων, 
συμπεριλαμβανομένων της κατανόησης της φύσης των βασικών ασθενειών και της 
ανάπτυξης των μεθόδων διάγνωσης και ελέγχου· στην ελαχιστοποίηση του αντίκτυπου 
της υδατοκαλλιέργειας στο περιβάλλον στην ανάπτυξη νέων τεχνικών εκτροφής και 
στην εκτίμηση του δυναμικού για την εκτροφή νέων ειδών. Οι ερευνητικές προσπάθειες 
που αφορούν όλες τις πτυχές της γενετικής στην υδατοκαλλιέργεια αυξάνονται 
προοδευτικά. Η συμμετοχή στα ευρωπαϊκά προγράμματα είναι ιδιαίτερα σημαντική. 
Πίνακας Ι: Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΚ (σε τόνους). 1991 
Κράτος 
μέλος 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Δανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ελλάδα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Ολλανδία 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ Σολομός 
553 
8 500 
40 500 
49 553 Πέστροφα 
(1) 
800 
22 500 
39 000 
18000 
42 000 
1900 
1400 
38 000 
250 
2000 
15 000 
180 850 Λαυράκι 
Πάγρος 
Χέλι 
2000 
700 
4000 
2 500 
300 
9 500 Χέλι 
130 
450 
900 
100 
220 
200 
3000 
1 000 
6000 Κυπρίνος 
και λοιποί 
ιχθείς 
(2) 
600 
17 600 
1430 
8260 
300 
5 730 
1 100 
10 
35 030 Μύδια 
(3) 
19 400 
89 300 
195 200 
61 880 
1 500 
15 300 
88 000 
48 740 
10 680 
530 000 Οστρακα 
(4) 
155 
2 247 
131 542 
1400 
1 641 
5000 
1295 
1 390 
144 670 Χτένια 
3 950 
50 
20 000 
2 800 
26 800 Λοιπά 
Μαλακό­
στρακα 
(5) 
150 
70 
80 
300 Σύνολο 
1 530 
60 105 
129 200 
223 630 
244 672 
9 300 
26 891 
162 230 
52 385 
5 110 
67 650 
982 703 KM 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
GR 
IRL 
Ι 
Ν 
Ρ 
υκ 
(1) Στοιχεία 1990 για την Ελλάδα 
(2) Στους λοιπούς ιχθύες περιλαμβάνονται: είδη γλυκών υδάτων, Καλκάνι, Τόνος και Σεριόλα. 
Στοιχεία 1990 για τη Γαλλία και τη Γερμανία (εξαιρουμένου του κυπρίνου), στοιχεία 1989 για την Ισπανία και το Βέλγιο 
(3) Στοιχεία 1990 για τη Γερμανία, τη Δανία, την Ελλάδα και το Ην. Βασίλειο 
(4) Στοιχεία περιλαμβάνοντα την εκτροφή και την αλίευση 
(5) Εκτίμηση 
Ni 
Πίνακας II : Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΚ σε αξία (εκατ. ECU) -1991 
Κράτος 
μέλος 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Δανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ελλάδα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Ολλανδία 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ Σολομός 
2.58 
37.57 
199.26 
239.41 Πέστροφα 
(1) 
2.10 
65.70 
78.80 
43.90 
76.40 
4.70 
4.00 
80.90 
0.70 
5.60 
50.70 
413.50 Λαυράκι 
Πάγρος 
Χέλι 
21.50 
8.10 
41.10 
38.90 
3.20 
112.80 Χέλι 
0.89 
3.10 
6.20 
0.70 
1.56 
1.47 
28.18 
6.90 
49.00 Κυπρίνος 
και λοιποί 
ιχθείς 
(2) 
2.50 
25.67 
12.63 
19.76 
0.66 
19.93 
3.57 
0.01 
84.73 Μύδια 
(3) 
5.47 
25.18 
105.60 
64.20 
1.40 
2.29 
57.20 
23.20 
5.08 
289.62 Οστρακα 
(4) 
0.26 
* 
10.25 
174.69 
8.90 
3.45 
13.05 
2.33 
3.87 
216.80 Χτένια 
31.30 
0.30 
49.60 
20.10 
101.30 Λοιπά 
Μαλακό­
στρακα 
(5) 
0.78 
0.98 
0.24 
2.00 Σύνολο 
5.49 
100.20 
110.18 
229.24 
345.69 
58.23 
47.61 
287.76 
36.70 
28.91 
259.15 
1509.16 KM 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
GR 
IRL 
Ι 
Ν 
Ρ 
υκ 
(1) Στοιχεία 1990 για την Ελλάδα 
(2) Αξία υπολογισθείσα σε τιμές του 1990 για το Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Δανία και την Ολλανδία 
(3) Στους λοιπούς ιχθύες περιλαμβάνονται : είδη γλυκών υδάτων, Καλκάνι, Τόνος και Σεριόλα 
Στοιχεία 1990 για τη Γαλλία και τη Γερμανία (εξαιρουμένου του κυπρίνου), στοιχεία 1989 για την Ισπανία και το Βέλγιο 
(4)Αξία υπολογισθείσα σε τιμές του 1990 για όλα τα κράτη μέλη, εξαιρουμένων της Γαλλίας και της Ελλάδας για τις οποίες ακ 
βάση ελήφθησαν οι τιμές του 1989 
(5)Στοιχεία περιλαμβάνοντα την εκτροφή και την αλίευση. Αξία υπολογισθείσα σε τιμές του 1990 για την Ολλανδία και σε 
εκτιμώμενες τιμές για τη Γερμανία, την Ιρλανδία και το Ην. Βασίλειο 
(6) Εκτίμηση 
1\) 
-4J 
28 
Πίνακας III : Σύνοψη των εγκαταστάσεων στα κράτη μέλη 
Κράτος 
μέλος 
BE 
DK 
DE 
GR 
ES 
FR 
IT 
IE 
NI­
PT 
UK Αριθμός 
ερευνητικών 
οργανώσεων 
μη συμπεριλαμβα­
νομένων των 
πανεπιστημίων 
<*> 
3 
7 
12 
15 
11 
9 
40 
10 
4 
2 
19 Αριθμός 
κέντρων 
Ο Γ) 
3 
7 
12 
15 
25 
26 
42 
10 
6 
4 
26 Αριθμός 
παναπιστη-
μιακών 
τμημάτων 
Ο 
12 
9 
14 
Π 
23 
26 
16 
18 
3 
5 
41 Μεγάλες 
ερευνητικές 
εγκαταστάσεις 
> 5000 m2 
1 
2 
-
1 
7 
2 
3 
3 
-
-
2 
(*) Πηγή : Ευρωπαϊκό Διευθυντήριο 
(**) δηλ. : αριθμός ξεχωριστών τοποθεσιών 
29 
Παράρτημα 2 : Ερευνητικό πρόγραμμα FAR 
Ερευνητικό Πρόγραμμα για τους Τύπους Αλιείας και την Υδατοκαλλιέργεια (FAR) 
1988-1992 
Στόχος : 
Κύριος στόχος ήταν η εξασφάλιση μίας επιστημονικής βάσης για την υλοποίηση του 
ΚΠΠ και οι τομείς που καλύπτονταν : 
η διαχείριση των τύπων αλιείας 
οι αλιευτικές τεχνικές 
η υδατοκαλλιέργεια 
η αναβάθμιση των αλιευτικών προϊόντων 
Στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας τα ερευνητικά θέματα προτεραιότητας ήταν: 
η βελτίωση των παραμέτρων εκτροφής (ο έλεγχος της αναπαραγωγής, η 
επιβίωση και ο βαθμός ανάπτυξης σε πρώιμες και μεταγενέστερες φάσεις, η 
διατροφή, κλπ.) 
τα προβλήματα των ασθενειών στα εκτρεφομενα είδη 
η γενετική και η διατήρηση των γαμετών 
οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην υδατοκαλλιέργεια και το περιβάλλον. 
Υλοποίηση : 
Αυτή αφορά δύο μέτωπα δράσης : τη χρηματοδοτική υποστήριξη για τα ερευνητικά 
σχέδια και το συντονισμό της έρευνας σε κοινοτικό επίπεδο. 
Εγκριθείσες ενέργειες : 
Μετά από τη δημοσίευση τριών προσκλήσεων για την υποβολή προσφορών, 
επιλέχθηκαν για χρηματοδότηση 127 ερευνητικά προγράμματα. Ο αριθμός των 
σχετιζόμενων ερευνητικών κέντρων ήταν 236 και η συνολική κοινοτική ενίσχυση 
υψηλότερη από 31 εκατ. ECU. Στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας χρηματοδοτήθηκαν 
47 σχέδια και διατέθηκε σ 'αυτά ποσοστό 37 % της συνολικής χρηματοδότησης. 
Όσον αφορά το συντονισμό, δόθηκε κοινοτική υποστήριξη σε 38 δραστηριότητες 
(εργαστήρια, σεμινάρια, διαλέξεις, προετοιμασίες βάσεων δεδομένων, δημοσιεύσεις, 
κλπ.) και σε 14 υποτροφίες. 
30 
Ερευνητικό Πρόγραμμα FAR 
Τομέας Υδατοκαλλιέργειας 
ApiOuoc γοηματοδοτηθέντων σγεδίων ανά τομέα 
Τεχνικές εκτροφής 
36% 
Παθολογία 
36% Περιβάλλον 
19% 
Γενετική 
9% 
Κοινοτική συμμετοχή ανά τομέα 
Τεχνικές εκτροφής 
29% 
Περιβάλλον 
21% 
Παθολογία 
42% Γενετική 
8% 
Ερευνητικό Πρόγραμμα FAR 
Totiéac Υδατοκαλλιέργειας 31 
Αοιθμός χρηματοδοτηθέντων σχεδίων ανά είδθ€ 
Μαλακόστρακα 
23% 
Λαυράκι / Πάγρος 
27% 
Σαλμονίδες 
26% Καλκάνι 
6% 
Λοιπά 
9% 
Κοινοτική συμμετοχή ανά siôoc 
Μαλακόστρακα 
28% 
Λαυράκι / Πάγρος 
25% 
Σαλμονίδες 
27% Καλκάνι 
6% 
32 
Παράρτημα 3 : Ερευνητικό Πρόγραμμα AIR 
Ερευνητικό Πρόγραμμα για τη Γεωργία και την Αγροτική Βιομηχανία, 
συμπεριλαμβανομένων και των Τύπων Αλιείας (AIR) 1991-1994 
Στόχος : 
Η βελτίωση της σχέσης ανάμεσα στην παραγωγή βιολογικών πόρων και τη χρησιμοποίηση 
τους από τους καταναλωτές και τη βιομηχανία, μέσω σχεδίων έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης με στόχο τον ανταγωνισμό 
Για την υδατοκαλλιέργεια, η έρευνα καλύπτει μεταξύ άλλων και τους ακόλουθους τομείς: 
την υγεία των αποθεμάτων της υδατοκαλλιέργειας 
τα νέα είδη 
τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην υδατοκαλλιέργεια και το περιβάλλον 
την αναπαραγωγή και την εκτροφή των γόνων 
τη βελτίωση και τη διατήρηση της γενετικής βάσης της υδατοκαλλιέργειας. 
Υλοποίηση : 
Το πρόγραμμα αφορά : 
προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων σχετικά με σχέδια έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης 
συντονισμένες ενέργειες 
σχέδια επίδειξης 
συνοδευτικά μέτρα 
Τα σχέδια ΕΤΑ είναι συμβάσεις μερισματικού κόστους. Η συντονισμένη δράση, για το 
συντονισμό των ερευνητικών δραστηριοτήτων που σχετίζονται με το πρόγραμμα αλλά 
χρηματοδοτούνται από πηγές διαφορετικές από την Κοινότητα, μπορεί να χρηματοδοτηθεί 
κατά 100 % επί των δαπανών συντονισμού. 
Τα συνοδευτικά μέτρα περιλαμβάνουν τη διοργάνωση σεμιναρίων, εργαστήρια και διαλέξεις, 
μελέτες, εσωτερικό συντονισμό από ενσωματωμένες ομάδες, προχωρημένη κατάρτιση και 
προώθηση της εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων. 
Επιλεχθείσες προτάσεις 
Η πρώτη πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων (ημερομηνία λήξης : 31 Ιανουαρίου 1992) 
απέφερε 776 προτάσεις, από τις οποίες οι 99 αφορούσαν τους τύπους αλιείας και την 
υδατοκαλλιέργεια. Η διαδικασία αξιολόγησης κατέληξε στην επιλογή για χρηματοδότηση 18 
προτάσεων για σχέδια μερισματικού κόστους αφορόντα τους τύπους αλιείας και την 
υδατοκαλλιέργεια. Το ποσό της κοινοτικής ενίσχυσης ανέρχεται σε περισσότερα από 14 
εκατ. ECU. 
Η δεύτερη πρόσκληση (ημερομηνία λήξης : 30 Οκτωβρίου 1992) απέφερε 1020 προτάσεις, 
από τις οποίες οι 140 αφορούσαν τους τύπους αλιείας και την υδατοκαλλιέργεια. Ένα 
σύνολο 33 προτάσεων επιλέχθηκε για χρηματοδότηση. 
Η τρίτη και τελευταία πρόσκληση έχει ήδη δημοσιευθεί (ημερομηνία λήξης : 14 Ιανουαρίου 
1993). 
33 
Ερευνητικό Πρόγραμμα AIR 
Τομέαο Υδατοκαλλιέργειας 
Αριθμοο γοπϋατοδοτηθέντων σχεδίων 
Αναπαραγωγή και 
εκτροφή του γόνου 
20% 
Νέα είδη 
12% 
Περιβάλλον 
12% 
Γενετική 
8% 
Υγεία των 
αποθεμάτων της 
υδατοκαλλιέργειας 
48% 
Κοινοτική συμμετοχή 
Νέα είδη 
7% Αναπαραγωγή και 
εκτροφή του γόνου 
17% 
Περιβάλλον 
10% 
Υγεία των 
αποθεμάτων της 
υδατοκαλλιέργειας 
59% 
mÊÊHÊmm**. Ί n mmini H^ym 31, 
ISSN 0254-1483 
COM(94)258 τελικό 
ΕΓΓΡΑίΑ 
GR 15 03 
Αριβ. καταλόγου : CB-CO-94-274-GR-C 
ISBN 92-77-70665-1 
u YmptùCa Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg