ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΓΙΑ ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

I. Η δημοκρατική πρόκληση

1. μια περιπλοκη κατασταση

1.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση : στόχος αντικρουόμενων απόψεων

1.2. Οι προσδοκίες των πολιτών

2. μια προτεραιοτητα για τη νεα διακυβερνηση

2.1. Τα γεγονότα

2.2. Καταμερισμός αρμοδιοτήτων

3. η αναγκη μιασ νεασ προσεγγισησ

3.1 Σε θεσμικό επίπεδο

3.2. Όσον αφορά την πληροφόρηση και την επικοινωνία

II. Μια σφαιρική και συνεκτική απάντηση

1. Κοινώς αποδεκτοι στοχοι

1.1. Η ύπαρξη ουσιαστικού διαλόγου...

1.2. ...βασισμένου σε στρατηγική πληροφόρησης σε δύο επίπεδα

2. μια μεγαλυτερη συνοχη

2.1. Ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς

2.1.1. Διατύπωση κεντρικής ιδέας

2.1.2. Βασικές αξίες

2.2. Θέματα και μηνύματα

2.2.1. Η διεύρυνση

2.2.2. Το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης

2.2.3. Ο χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης

2.2.4. Ο ρόλος της Ευρώπης στον κόσμο

2.3. Το κοινό

3. μια σφαιρικη διαδικασια

3.1. Μια περισσότερο δυναμική προσέγγιση

3.2. Μία υπεύθυνη ηγεσία

3.3. Η ανάγκη ανάπτυξης συνεργίας μεταξύ των διαφόρων θεσμικών οργάνων

III. Σταδιακή εφαρμογή ανάλογα με τις ανάγκες

1. Μορφές της διοργανικής συνεργασιασ

1.1. ΔΟΠ

1.2. Επεξεργασία μηνυμάτων

2. Προς μια νεα, αποκεντρωμενη συμπραξη

2.1. Αποτελεσματική αποκέντρωση

2.2. Καλύτερος καταμερισμός των ευθυνών

3. Πλησιέστερη συνεργασία με τον πολιτη

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της για ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας όσον αφορά τις δραστηριότητες της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης και της επικοινωνίας [1] καλούσε τα λοιπά θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τα κράτη μέλη να συμμετάσχουν στις προσπάθειές της για την αναμόρφωση της πολιτικής πληροφόρησης και επικοινωνίας.

[1] COM(2001)354 τελικό

Στην ανακοίνωση αυτή, η Επιτροπή πρότεινε να τεθεί ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων, που θα καθιστούσε δυνατή την κατάρτιση και την υλοποίηση στρατηγικής στον τομέα της πληροφόρησης και της επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η πρόταση αυτή αποτελούσε συνέχεια των αιτημάτων που είχε διατυπώσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο [2] προς την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για να ενώσουν τις προσπάθειές τους, προκειμένου να παράσχουν συντονισμένη γενική πληροφόρηση σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, και να αξιοποιήσουν καλύτερα τους διαθέσιμους πόρους. Η Επιτροπή κλήθηκε να «μελετήσει, με γενικό τρόπο, το θέμα της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης, εξετάζοντας, ιδίως τον τρόπο βελτίωσης του συντονισμού με τα γραφεία πληροφόρησης στα κράτη μέλη, καθώς και των συνδέσεών της με τα εθνικά γραφεία πληροφόρησης».

[2] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, Δεκέμβριος 1999

Η πρόταση αυτή εντασσόταν, επίσης, στο πλαίσιο του προβληματισμού που είχε αναπτύξει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στη συνέχεια, ιδίως, της συνεργασίας που είχε με την Επιτροπή για το ευρώ : «Το ευρώ, ένα νόμισμα για την Ευρώπη». [3]

[3] Ψήφισμα της 14.03.2001 για τη στρατηγική πληροφόρησης και επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Σε συνέχεια της ανακοίνωσής της, η Επιτροπή κάλεσε τα λοιπά θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αρχίσουν συζητήσεις με βάση την πρότασή της.

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την υποδοχή που επεφύλαξε στην πρότασή της το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [4]. Χαιρετίζει, επίσης, την αποδοχή του νέου πλαισίου δράσης από το Συμβούλιο, κατ' αρχάς, κατά τη Βελγική Προεδρία (δεύτερο εξάμηνο του 2001), και στη συνέχεια κατά την Ισπανική (πρώτο εξάμηνο του 2002).

[4] Ψήφισμα της 13.03.2002 για ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας όσον αφορά τις δραστηριότητες της πολιτικής πληροφόρησης και επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με αυτόν τον τρόπο, το Συμβούλιο αναγνώρισε για πρώτη φορά το σημαντικό ρόλο των κρατών μελών στη διάδοση των πληροφοριών και στην ανάπτυξη της επικοινωνίας όσον αφορά τις ευρωπαϊκές υποθέσεις.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα της δέσμευσης αυτής του Συμβουλίου, δεδομένου ότι ανοίγει νέες προοπτικές για την ανάληψη συμπληρωματικών δράσεων από τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ευαισθητοποίηση αυτή από την πλευρά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ανταποκρίνεται στη σπουδαιότητα των προκλήσεων τις οποίες καλείται να αντιμετωπίσει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σήμερα συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την κατάρτιση και την εφαρμογή μίας σφαιρικής και συνεκτικής στρατηγικής πληροφόρησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αποσκοπεί στο να αποκτήσουν οι πολίτες σαφέστερη εικόνα της δομής και του ρόλου της.

Ωστόσο, είναι προφανές ότι η στρατηγική αυτή πρέπει να αναπτυχθεί σταδιακά και με εμπειρικό τρόπο, και ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί από μόνη της στο στόχο της χρηστής διακυβέρνησης ή της «δημοκρατικής πρόκλησης». Μπορεί όμως να συμβάλει στην επίτευξή του, εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή του κοινού στον ευρωπαϊκό διάλογο. Τα κράτη μέλη καλούνται να συμμετάσχουν σε αυτόν.

Εξάλλου, η Επιτροπή δεν ισχυρίζεται ότι η εν λόγω στρατηγική ανταποκρίνεται στο σύνολο των αναγκών των θεσμικών οργάνων ούτε ότι καλύπτει το σύνολο των δράσεών τους στον τομέα της πληροφόρησης και της επικοινωνίας. Απλά συμπληρώνει το έργο του εκπροσώπου Τύπου.

Ειδικότερα, η στρατηγική αυτή δεν είναι δυνατόν να συμπεριλάβει το σύνολο των δραστηριοτήτων πληροφόρησης και επικοινωνίας που αναπτύσσουν οι Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής στους τομείς αρμοδιότητάς τους. Συμπληρωματικά με αυτές τις δραστηριότητες, στοχεύει να συμβάλει σε μία συνολική δυναμική όλων των τομεακών δράσεων πληροφόρησης ώστε να ενισχυθεί η συνοχή της δράσης της Επιτροπής στον τομέα της πληροφόρησης και της επικοινωνίας [5].

[5] Ωστόσο, δεν καλύπτει τις συμπληρωματικές δραστηριότητες πληροφόρησης που αναλαμβάνει η Επιτροπή στις τρίτες χώρες

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τους περιοριστικούς παράγοντες θεσμικού και πολιτικού χαρακτήρα που αντιμετωπίζει η Ένωση και προτίθεται να θέσει τις αναγκαίες βάσεις για την ανάπτυξη μίας πολιτικής επικοινωνίας κοινής για όλα τα θεσμικά όργανα, λαμβάνοντας υπόψη το ρόλο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.

I. Η δημοκρατική πρόκληση

1. μια περιπλοκη κατασταση

Ομοίως με τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισπράττει την έντονη δυσαρέσκεια των πολιτών όσον αφορά θέματα πολιτικής. Η κρίση της αντιπροσώπευσης είναι περισσότερο αισθητή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, λαμβανομένου υπόψη ότι οι πολίτες δεν αντιλαμβάνονται σαφώς τη νομιμότητα των θεσμικών οργάνων.

Όπως προκύπτει από τα πρόσφατα αποτελέσματα δημοψηφισμάτων και εκλογών, το σημερινό πλαίσιο με τις νέες προκλήσεις που θέτει για την Ένωση, δεν συμβάλλει στην αποσαφήνιση της κατάστασης.

Την παραμονή της διεύρυνσης, εκ παραλλήλου με τις εργασίες της Συνέλευσης για το Μέλλον της Ευρώπης, και σε ένα πλαίσιο ελλιπούς κατανόησης και δυσπιστίας αναφορικά με την παγκοσμιοποίηση, είναι όλο και περισσότερο αναγκαίο η ευρωπαϊκή δράση να αποκτήσει νόημα και να καταστεί ορατή.

Στη Διακήρυξη του Λάκεν, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων διαπίστωσαν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι δυνατόν να προχωρήσει δίχως την υποστήριξη και την προσήλωση των πολιτών της.

1.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση : στόχος αντικρουόμενων απόψεων

Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων παραδέχθηκαν ότι προκειμένου τα θεσμικά όργανα να πλησιάσουν τους πολίτες, απαιτείται συντονισμένη δράση από την πλευρά τόσο των θεσμικών οργάνων, όσο και των κρατών μελών, ώστε οι φιλόδοξοι στόχοι της Ένωσης να τύχουν της αποδοχής των πολιτών. Ωστόσο, η συνεργασία αυτή δεν αρκεί από μόνη της για να καλύψει το έλλειμμα πληροφόρησης. Πολλοί πολίτες απλά δεν κατανοούν τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης: πολλοί πιστεύουν ότι η Ένωση θα έπρεπε να ασχολείται περισσότερο με τις καθημερινές ανησυχίες τους. άλλοι νομίζουν ότι δεν πρέπει να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες για θέματα που από τη φύση τους εμπίπτουν στην αρμοδιότητα εθνικών ή περιφερειακών Αρχών. Μερικοί θεωρούν την κοινοτική δράση ακόμη και ως απειλή για την ταυτότητά τους.

Εντούτοις, οι περισσότεροι πιστεύουν ότι η Ένωση είναι ο εκφραστής της ενότητας στην ήπειρο της ελευθερίας, της αλληλεγγύης και της πολυμορφίας, και πολλοί συμμερίζονται την άποψη ότι έχει έρθει η στιγμή για την Ευρώπη να αναλάβει τις ευθύνες της σε παγκόσμιο επίπεδο.

Όπως τονίζεται στη διακήρυξη του Λάκεν "η εικόνα μιας δημοκρατικής Ευρώπης που δραστηριοποιείται σε παγκόσμιο επίπεδο ανταποκρίνεται απόλυτα στις επιθυμίες των πολιτών".

1.2. Οι προσδοκίες των πολιτών

Οι μελέτες που βρίσκονται στη διάθεση της Ένωσης [6] καταδεικνύουν την ταυτότητα απόψεων μεταξύ των πολιτών όσον αφορά τις μελλοντικές προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση:

[6] Μελέτη OPTEM, Μάιος 2002

- ισότητα των οικονομικών συνθηκών και αύξηση της αλληλεγγύης (τόσο στο εσωτερικό της Ένωσης, όσο και έναντι των φτωχότερων χωρών στον κόσμο).

- παγκοσμιοποίηση, έστω και αν η έννοια αυτή εξακολουθεί να είναι ασαφής.

- προστασία του περιβάλλοντος (τόσο σε επίπεδο ΕΕ, όσο και παγκοσμίως).

- ειρήνη και η ασφάλεια (σε επίπεδο ΕΕ και σε παγκόσμιο επίπεδο), συμπεριλαμβανομένου του θέματος του ελέγχου των μεταναστευτικών ροών.

Ωστόσο, η κοινή ως επί το πλείστον αντίληψη σχετικά με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ αποτελεί τη μία όψη του νομίσματος. η άλλη είναι η πλήρης άγνοια όσον αφορά τόσο το έργο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και τον τρόπο λειτουργίας και τις πραγματικές αρμοδιότητές της. Η άγνοια αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη μεταξύ των νέων πολιτών.

Οι πολίτες γνωρίζουν ότι δεν διαθέτουν επαρκή πληροφόρηση για τα ευρωπαϊκά θέματα. Για την κατάσταση άγνοιας που επικρατεί καθώς και για την εσφαλμένη αντίληψη των θεμάτων, οι πολίτες επιρρίπτουν αβίαστα την ευθύνη στα Μέσα Ενημέρωσης και στις εθνικές Αρχές, καθώς επίσης και στα Ευρωπαϊκά Θεσμικά Όργανα.

Η καταπολέμηση της άγνοιας και της αδιαφορίας έχει καταστεί σήμερα αναγκαία για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσοστό της συμμετοχής στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μειώθηκε από 63 % το 1979 σε 49 % το 1999.

2. μια προτεραιοτητα για τη νεα διακυβερνηση

Η άγνοια ή η έλλειψη κατανόησης που διέπει τις σχέσεις μεταξύ του πολίτη και της Ένωσης δεν αποτελούν αναπότρεπτη κατάσταση. Οφείλονται, κυρίως στον πολύπλοκο χαρακτήρα της ευρωπαϊκής διαδικασίας, καθώς και στην απουσία πολιτικής πληροφόρησης και επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσον αφορά τόσο τα θεσμικά όργανα όσο και τα ίδια τα κράτη μέλη.

2.1. Τα γεγονότα

Στη Λευκή Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση [7] η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η ύπαρξη ουσιαστικής πολιτικής πληροφόρησης και επικοινωνίας αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο στρατηγικής αναγκαίο για τη βελτίωση της διακυβέρνησης στην Ευρώπη.

[7] COM(2001)428 τελικό

"Τα όργανα πρέπει να εργάζονται με περισσότερη διαφάνεια. Από κοινού με τα κράτη μέλη, πρέπει να κοινοποιούν τι ακριβώς κάνει η ΕΕ και ποιες αποφάσεις λαμβάνει. Πρέπει να χρησιμοποιούν γλώσσα εύληπτη και κατανοητή στο ευρύ κοινό. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη προς τα πολύπλοκα όργανα."

Στα κράτη μέλη, όπως και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η δημοκρατία εξαρτάται από το αν οι πολίτες είναι σε θέση να συμμετέχουν στο δημόσιο διάλογο. Τα όργανα, με την υποστήριξη των κρατών μελών, πρέπει άμεσα να ανταποκριθούν σε αυτή την πρόκληση που θα καταστεί πιο έντονη εν όψει της διεύρυνσης.

2.2. Καταμερισμός αρμοδιοτήτων

Πως θα μπορούσε, συνεπώς, να βελτιωθεί ο ευρωπαϊκός δημόσιος διάλογος;

Η δημιουργία του ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου προϋποθέτει την ύπαρξη χρονικών, τοπικών και ιδεολογικών σημείων αναφοράς. Απαιτεί, επίσης, τη συμμετοχή των κατάλληλων ατόμων που θα τον ενεργοποιήσουν. Ειδικότερα, θα πρέπει να διασφαλιστούν όλες οι μορφές εκπροσώπησης (διαμορφωτές κοινής γνώμης, εκπρόσωποι συμφερόντων, Μέλη του Κοινοβουλίου, κλπ.) σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς, επίσης, να ενισχυθούν όλες οι μορφές συνεργασίας είτε πρόκειται για δημοσιογράφους, για τα κυριότερα μέσα ενημέρωσης ή για εθνικούς θεσμικούς φορείς.

Ο καταμερισμός της ευθύνης μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών θα έχει ως αποτέλεσμα τη διαμόρφωση μιας περισσότερο συνεκτικής και υπεύθυνης πολιτικής πληροφόρησης και επικοινωνίας από κάθε εταίρο, η οποία θα αναδείξει εκ νέου στην Ευρώπη και σε κάθε κράτος μέλος το συλλογικό πνεύμα, ήτοι, το αίσθημα ότι ανήκει κανείς στην ίδια κοινότητα.

Η Ένωση πρέπει να οργανώσει την πολιτική πληροφόρησης βάσει μιας σφαιρικότερης θεματικής προσέγγισης. Η πολιτική αυτή συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη θα δεχθούν να μην παρέχουν πληροφόρηση για τα ευρωπαϊκά θέματα υπό το αυστηρό πρίσμα της εθνικής πολιτικής, το οποίο συχνά περιορίζει τη σημασία αυτών των θεμάτων.

3. η αναγκη μιασ νεασ προσεγγισησ

Οι διαπιστώσεις αυτές που συμμερίζονται όλοι οι ευρωπαίοι ιθύνοντες, έδωσε ώθηση σε μία νέα πολιτική βούληση που αποσκοπεί στη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η φάση ουσιαστικών αλλαγών, στην οποία βρίσκεται σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, απαιτεί μια νέα προσέγγιση.

3.1 Σε θεσμικό επίπεδο

Η πολιτική αυτή βούληση οδήγησε στην ανάπτυξη μιας νέας μεθόδου για την προετοιμασία της αναμόρφωσης των συνθηκών εν όψει της διεύρυνσης : η Συνέλευση για το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης , η σύγκληση της οποίας αποφασίστηκε σε συνέχεια της Διακήρυξης του Λάκεν, συνεχίζει τις εργασίες της με τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια.

Η πολιτική αυτή βούληση οδήγησε, επίσης, τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων να καλέσουν την κοινωνία των πολιτών και ένα μεγάλο τμήμα του ευρύτερου κοινού να συμμετάσχουν στον ευρωπαϊκό διάλογο.

3.2. Όσον αφορά την πληροφόρηση και την επικοινωνία

Η δυναμική αυτή δεν είναι δυνατόν να αναπτυχθεί παρά μόνο βάσει ενός περισσότερο τεκμηριωμένου και σφαιρικού ευρωπαϊκού διαλόγου.

Στο πλαίσιο αυτό, τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη επανέλαβαν την πολιτική τους βούληση να αναπτύξουν από κοινού στρατηγική πληροφόρησης επικεντρωμένη στα θέματα μείζονος σημασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η νέα αυτή προσέγγιση θα έχει ως αποτέλεσμα τη συνέργια μεταξύ των μέσων που διαθέτει κάθε εταίρος. Η συμμετοχή των κρατών μελών θα επιτρέψει στην Ευρωπαϊκή Ένωση όχι μόνο να μιλά με μία μόνο φωνή, αλλά και να επωφελείται πλέον των σημαντικών πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων.

Το μέγεθος της πρόκλησης είναι τεράστιο, αλλά τα διαθέσιμα μέσα περιορισμένα. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή προτείνει μία ρεαλιστική και σταδιακή προσέγγιση που βασίζεται κυρίως σε δύο άξονες:

- ενίσχυση της ικανότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαμορφώνει και να μεταδίδει μηνύματα προσαρμοσμένα και επικεντρωμένα σε θέματα προτεραιότητας.

- θέσπιση, σε εθελούσια βάση, λειτουργικής εταιρικής σχέσης με τα κράτη μέλη που θα καταστήσει δυνατή την ουσιαστική συνεργία μεταξύ, αφενός, των δομών και του δυναμικού των κρατών μελών και, αφετέρου, των δράσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

II. Μια σφαιρική και συνεκτική απάντηση

Για να ανταποκριθεί σε αυτές τις προκλήσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να χαράξει στρατηγική που θα προϋποθέτει προσήλωση στους στόχους και θα καθιστά δυνατή την ανάπτυξη σειράς μηνυμάτων για κάθε θέμα, στο πλαίσιο ευρύτερης διαδικασίας στην οποία συμμετέχουν τόσο τα θεσμικά όργανα όσο και τα κράτη μέλη.

1. Κοινώς αποδεκτοι στοχοι

Ποιους στόχους πρέπει να θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την ανάπτυξη μιας στρατηγικής πληροφόρησης και επικοινωνίας ;

1.1. Η ύπαρξη ουσιαστικού διαλόγου...

Η ύπαρξη αντικειμενικής και τεκμηριωμένης πληροφόρησης είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Η εμπειρία δεικνύει ότι μία πληροφορία δεν μπορεί να παραμείνει αντικειμενική δεδομένου ότι ο τρόπος που παρουσιάζεται διαφοροποιείται συνεχώς από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα κέντρα ευρωπαϊκής πληροφόρησης και άλλους πολλαπλασιαστές.

Μία ουσιαστική επικοινωνιακή στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι δυνατόν συνεπώς να περιοριστεί σε μία απλή διάδοση πληροφοριών: θα πρέπει να δίνει νόημα, να διευκολύνει την κατανόηση και να εξασφαλίζει τη συγκριτική προσέγγιση της δράσης και των πολιτικών της, καθώς επίσης να προωθεί το διάλογο με το ευρύ κοινό σε εθνικό επίπεδο, ώστε να διασφαλίζει τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των πολιτών στον ευρωπαϊκό διάλογο.

Στόχος της νέας αυτής στρατηγικής θα πρέπει συνεπώς να είναι η ευαισθητοποίηση του κοινού και η καταπολέμηση της άγνοιας και της αδιαφορίας, ώστε να τεθούν γερές βάσεις για τη χρηστή διαχείριση των δημοσίων υποθέσεων, για μία σαφή μορφή διακυβέρνησης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτών της. Πρόκειται, κυρίως, για τη βελτίωση της εικόνας που έχουν οι πολίτες για την Ευρωπαϊκή Ένωση, εν ολίγοις, για τη συνειδητοποίηση της ευρωπαϊκής διάστασης της ιθαγένειάς τους.

1.2. ...βασισμένου σε στρατηγική πληροφόρησης σε δύο επίπεδα

Ωστόσο, είναι αυτονόητο ότι η στρατηγική αυτή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που τη διαφοροποιούν από τις παραδοσιακές κυβερνήσεις.

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναλάβει και να διαδραματίσει ρόλο παιδαγωγικού χαρακτήρα όσον αφορά την αποστολή της. Πέραν του αυστηρά εκπαιδευτικού τομέα, στον οποίο θ'άξιζε να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναλάβει ρόλο παιδαγωγικού χαρακτήρα όσον αφορά τις πολιτικές της, προκειμένου να ανταποκριθεί καλύτερα στις ανάγκες μίας καλύτερης διακυβέρνησης.

Ο παιδαγωγικός αυτός ρόλος πρέπει να εκφράζεται σε δύο επίπεδα :

- κατ'αρχάς, μέσω μίας γενικότερης πληροφόρησης που αποσκοπεί στη βελτίωση των γνώσεων τόσο για την Ένωση, όσο και για τη νομιμότητα της δράσης της, προβάλλοντας την εικόνα και τον ρόλο της. Η πληροφόρηση αυτή θα ήταν σκόπιμο να αποτελέσει αντικείμενο μελέτης μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών, και

- δεύτερον, βάσει των σημαντικών σχεδίων και προκλήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα αναδειχθούν από τα θεσμικά ευρωπαϊκά όργανα ως βασικά θέματα πληροφόρησης στο πλαίσιο του προγράμματος PRINCE (Πρόγραμμα Πληροφόρησης του Ευρωπαίου Πολίτη), σύμφωνα με το νέο διοργανικό πλαίσιο που ισχύει σήμερα.

Προκειμένου να βελτιώσει την ικανότητα επικοινωνίας, σε αυτή τη βάση, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αρχίσει να ελέγχει σταδιακά την εικόνα της.

Ο ευρωπαϊκός διάλογος πρέπει να αποκτήσει έναν περισσότερο δυναμικό χαρακτήρα, ώστε οι πολίτες να είναι σε θέση να κατανοούν τη σχέση μεταξύ, αφενός, των πληροφοριών και των εξηγήσεων που λαμβάνουν και, αφετέρου, των σχεδίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στόχοι :

Βελτίωση των απόψεων της κοινής γνώμης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα θεσμικά της όργανα καθώς και για τη νομιμότητά τους, με την προώθηση των γνώσεων και της κατανόησης του ρόλου, της δομής και των επιτευγμάτων της και την καθιέρωση τακτικού διαλόγου με τους πολίτες της.

2. μια μεγαλυτερη συνοχη

Η πληροφόρηση και η επικοινωνία δεν πρέπει να θεωρούνται πλέον ως δευτερεύουσας σημασίας ούτε ως ένας πρόσθετος περιοριστικός παράγοντας στον τρόπο λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ανάπτυξη μίας στρατηγικής πληροφόρησης και επικοινωνίας προσαρμοσμένης στις πραγματικές ανάγκες αποτελεί πλέον προϋπόθεση της επιτυχίας των πολιτικών και των πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό συνεπάγεται ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, σε όλα τα επίπεδα.

Η υιοθέτηση της νέας αυτής νοοτροπίας στην επικοινωνία πρέπει να βασιστεί σε μία συστηματική και συνεπή αναμόρφωση της εικόνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βασικό στοιχείο της νέας αυτής νοοτροπίας, είναι η επιβεβαίωση από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης της ικανότητας διαμόρφωσης σειράς κοινών μηνυμάτων.

2.1. Ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς

Η ικανότητα διαμόρφωσης κοινών μηνυμάτων απαιτεί τη δημιουργία πλαισίου αναφοράς κοινού για το σύνολο των θεσμικών οργάνων. Το κοινό αυτό πλαίσιο αναφοράς πρέπει να αποτελέσει τη βάση για την κατάρτιση ενημερωτικού υλικού για κάθε σημαντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.1.1. Διατύπωση κεντρικής ιδέας

Προκειμένου να καταστεί δυνατό για την Ευρωπαϊκή Ένωση να διαμορφώσει την εικόνα της και κατ' επέκταση τα μηνύματα που επιθυμεί να διαδώσει, θα πρέπει να διαμορφώσει ένα κοινό νήμα- μία κεντρική ιδέα - γύρω από τις γενικότερες κοινές έννοιες που εκφράζουν σαφώς το λόγο ύπαρξής της και παρέχουν τόσο στα θεσμικά όργανα, όσο και στα κράτη μέλη ένα θεματικό πλαίσιο αναφοράς για τη μετάδοση συναφών μηνυμάτων.

Αυτό σημαίνει τη διάδοση με απλό και εύληπτο τρόπο των βασικών στόχων της Ένωσης, όπως ορίζονται στη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (άρθρα 2 και 6).

Η κεντρική ιδέα - ένα είδος κεντρικού και σταθερού σημείου αναφοράς για όλες τις δράσεις πληροφόρησης - πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές απόψεις που διατυπώνονται για την ευρωπαϊκή δράση και συγχρόνως να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των θεσμικών οργάνων, των κρατών μελών και των ίδιων των πολιτών.

Είναι σκόπιμο να εκφράζεται με απλούς όρους, αποδεκτούς από όλα τα θεσμικά όργανα, τονίζοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα μίας ουσιαστικής ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας.

Σύμφωνα με τις αρχικές μελέτες που εκπονήθηκαν γύρω από αυτό το θέμα, η κεντρική ιδέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σκόπιμο να κατευθύνεται από τις ακόλουθες έννοιες :

- αξία των ανταλλαγών (ελευθερίες, διαφοροποίηση, ανθρωπισμός) .

- προστιθέμενη αξία υπό το πρίσμα της αποτελεσματικότητας και της αλληλεγγύης.

- έννοια της προστασίας.

- ρόλος της Ευρώπης στον κόσμο.

Η κεντρική ιδέα συμβάλλει στο να αντιληφθούν καλύτερα οι πολίτες τα βασικά σημεία του λόγου ύπαρξης και της δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η κεντρική ιδέα θα ήταν δυνατόν να διαρθρωθεί γύρω από τα ακόλουθα στοιχεία:

- η Ευρωπαϊκή Ένωση εγγυάται περισσότερες ελευθερίες, ευημερία και ασφάλεια για τους ευρωπαίους πολίτες.

- η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί ένα δυναμικό κοινωνικό μοντέλο που βασίζεται στην αλληλεγγύη και στο σεβασμό της διαφορετικότητας.

- η Ευρωπαϊκή Ένωση μας παρέχει τη δυνατότητα να διαδραματίζουμε, σε παγκόσμιο επίπεδο, ένα ρόλο σύμφωνο με τις αξίες και τις δυνατότητές μας.

Τέλος, η κεντρική ιδέα θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση του περιεχόμενου και της μορφής των διαφόρων μηνυμάτων σε κάθε τομέα αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.1.2. Βασικές αξίες

Η διαμόρφωση με βάση την κεντρική ιδέα συγκεκριμένων και εύληπτων από τους πολίτες μηνυμάτων, απαιτεί την προσαρμογή της στις διάφορες αξίες που διέπουν τους βασικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι αξίες αυτές πρέπει να βρίσκονται στη βάση μίας αποτελεσματικής στρατηγικής πληροφόρησης, να συνδέονται άμεσα με τους συγκεκριμένους στόχους της κοινοτικής δράσης και να ανταποκρίνονται στις απόψεις των πολιτών για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αξίες αυτές θα αποτελέσουν το «αόρατο» υπόβαθρο της στρατηγικής επικοινωνίας, προσδίδοντας μεγαλύτερη συνοχή στην παρουσίαση των πολιτικών στόχων της Ένωσης, μεταξύ άλλων, και όσον αφορά την κατάρτιση της κοινής σειράς μηνυμάτων που χρειάζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση για να εκφραστεί.

Σύμφωνα με τις αρχικές σχετικές μελέτες που εκπονήθηκαν [8] οι αξίες αυτές δεν έχουν ακόμη διατυπωθεί. Ωστόσο, υφίστανται και συμβάλλουν σε μία θετική αντίληψη για την αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η αντίληψη αυτή συνδυάζει τα ατομικά και τα συλλογικά οφέλη.

[8] Μελέτη OPTEM, Μάιος 2002

Αξίες που βρίσκονται στη βάση της στρατηγικής επικοινωνίας :

- Αξία της προσέγγισης και της ανταλλαγής : ευκαιρία (ες) .

- Αξία της ισότητας και της αλληλεγγύης : ευημερία .

- Αξία της προστασίας : ασφάλεια.

Ομοίως με την κεντρική ιδέα, οι αξίες αυτές πρέπει να δοκιμαστούν και να γίνουν στη συνέχεια αποδεκτές από τα θεσμικά όργανα ως κοινά σημεία θεματικής αναφοράς.

2.2. Θέματα και μηνύματα

Για την εξασφάλιση της μεγαλύτερης δυνατής συνοχής, τα βασικά θέματα που προτείνει να αναπτύξει η Επιτροπή εστιάζονται στις μελλοντικές πολιτικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ειδικότερα, εντάσσονται στο πλαίσιο τεσσάρων στρατηγικών στόχων που καθορίστηκαν από την Επιτροπή στην αρχή της θητείας της και οι οποίοι επιβεβαιώνονται ετησίως, σε διοργανικό επίπεδο με την απόφαση ΕΣΠ : προώθηση νέων μορφών ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, σταθεροποίηση της ηπείρου και ενίσχυση της φωνής της Ευρώπης στον κόσμο, κατάρτιση νέου οικονομικού και κοινωνικού προγράμματος δράσης και βελτίωση της ποιότητας ζωής για όλους.

Η Επιτροπή, σε συνεννόηση με τους εταίρους της, επέλεξε ήδη να δώσει προτεραιότητα σε τρία θέματα πληροφόρησης:

- στη διεύρυνση.

- στο μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και

- στη δημιουργία χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.

Επιβεβαιώνοντας τα τρία αυτά θέματα προτεραιότητας, η Επιτροπή προτείνει να προστεθεί σε αυτά και «ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε παγκόσμιο επίπεδο».

Με βάση τις προτεραιότητες αυτές για την πληροφόρηση, τα βασικά μηνύματα που θα καθοριστούν και θα αναπτυχθούν πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και στις ανησυχίες των πολιτών. Τα μηνύματα αυτά πρέπει να διατυπώνονται κατά τρόπο κατανοητό από τους πολίτες : συγκεκριμένα, τα μηνύματα, για να είναι περισσότερο αποτελεσματικά, πρέπει να διαμορφώνονται με βάση τον πολίτη και όχι τα θεσμικά όργανα.

Και αυτό γιατί οι ευρωπαίοι πολίτες διατυπώνουν συγκεκριμένα αιτήματα : τη διαφύλαξη της ειρήνης και της ασφάλειας, τη μείωση της ανεργίας, την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και του λαθρεμπορίου, τη μείωση της φτώχειας, την εξασφάλιση της ισότητας και την προστασία του περιβάλλοντος.

Οι ανησυχίες αυτές δεν θα πρέπει να θεωρούνται ότι αντιμάχονται τα προτεινόμενα θέματα. Το αντίθετο μάλιστα.

Ειδικότερα, στόχος της επικοινωνιακής στρατηγικής είναι να αποσαφηνίσει την άμεση σχέση μεταξύ, αφενός, των διαφόρων προτεραιοτήτων πολιτικής και, αφετέρου, του πλαισίου και της ποιότητας ζωής των πολιτών.

2.2.1. Η διεύρυνση

Η διαδικασία που προτείνεται δεν θέτει υπό αμφισβήτηση αλλά, αντίθετα, συμπληρώνει τη στρατηγική επικοινωνίας για τη διεύρυνση που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή το Μάιο του 2000 [9].

[9] SEC(2000)737/3 της 10 ης Μαΐου 2000

Λαμβανομένων υπόψη των αποτελεσμάτων της έρευνας «Ευρωβαρόμετρο» (Το 83 % των πολιτών θεωρούν ότι δεν είναι καθόλου ενημερωμένοι ή ότι διαθέτουν ελλιπή ενημέρωση), η στρατηγική επικοινωνίας για τη διεύρυνση πρέπει κατ' αρχάς να παρέχει διευκρινήσεις σχετικά με το χρονοδιάγραμμα (ποιες χώρες και πότε). Η στρατηγική επικοινωνίας στα κράτη μέλη μπορεί να βασίζεται ουσιαστικά στους εξής άξονες:

- νόμιμο δικαίωμα της προσχώρησης των υποψηφίων για ένταξη στην ΕΕ χωρών (ευκαιρίες) .

- σημαντικές προσπάθειες που καταβάλλουν οι εν λόγω χώρες για την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου (ασφάλεια) .

- αναμφισβήτητη προστιθέμενη αξία της διεύρυνσης η οποία θα ωφελήσει μακροπρόθεσμα το σύνολο της Ένωσης (ευημερία).

Συνεπώς οι στόχοι της Ένωσης βασίζονται έμμεσα στις αρχές της καταλληλότητας, της ασφάλειας και της ευημερίας. Τα μηνύματα που θα διαμορφωθούν πρέπει να εκφράζουν αυτές τις αρχές (βλέπε συνημμένους πίνακες στο παράρτημα 1).

2.2.2. Το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Όσον αφορά το "Μέλλον της Ευρώπης", επικρατεί πλήρης άγνοια σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας και την αναγκαιότητα μεταρρύθμισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Είναι σκόπιμο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε αυτό το θέμα, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη παροχής ενός ελάχιστου αριθμού πληροφοριών και διευκρινήσεων σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, στο πλαίσιο μίας ευρύτερης πληροφόρησης.

Η επεξεργασία αυτού του θέματος ανταποκρίνεται στην παρούσα ανάγκη επεξήγησης των εργασιών της Συνέλευσης για το Μέλλον της Ευρώπης, και εν ευθέτω χρόνω, αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της.

Επίσης, η εξέταση αυτού του θέματος πρέπει να βασιστεί στο περιεχόμενο της πρόταση της Συνέλευσης λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει σαφής και ευρέως αποδεκτή ανάγκη προσαρμογής του τρόπου λειτουργίας των θεσμικών οργάνων εν όψει μιας διευρυμένης Ένωσης, παρά την ανησυχία ορισμένων σχετικά με την ανάδειξη μιας ισχυρής κεντρικής εξουσίας, που δεν θα υπόκειται στον έλεγχο των κρατών μελών.

2.2.3. Ο χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης

Τέλος, η ανάπτυξη ενός «χώρου ελευθερίας, ασφάλειας, και δικαιοσύνης», που αποτελεί ένα σαφώς καθορισμένο θέμα, θα ήταν δυνατόν να επικεντρωθεί στα εξής:

- μετανάστευση : οι δράσεις που αναλαμβάνονται μεμονωμένα από τα κράτη μέλη δεν είναι δυνατόν να εξασφαλίσουν πλήρως τον έλεγχο των συνόρων ούτε να καταπολεμήσουν το διεθνές έγκλημα. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει με ενιαίο τρόπο τα μεταναστευτικά φαινόμενα.

- δικαιώματα του ανθρώπου : η συμμετοχή στην Ένωση συνεπάγεται ελευθερία, δημοκρατία και σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος ελευθερίας και δικαιοσύνης είναι σκόπιμο να εδραιωθεί και να ενισχυθεί.

- ιθαγένεια : η ανάπτυξη του συγκεκριμένου χώρου θα προσδώσει επιτέλους νόημα στην ευρωπαϊκή ιθαγένεια, η οποία ενισχύει την εθνική ιθαγένεια χωρίς όμως να την υποκαθιστά.

2.2.4. Ο ρόλος της Ευρώπης στον κόσμο

Το θέμα που αφορά το ρόλο της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο είναι δυνατόν να εξετασθεί υπό διαφορετικά πρίσματα (πολιτική καλής γειτονίας, αειφόρος ανάπτυξη, ανθρωπιστική βοήθεια...).

Ωστόσο, το θέμα της παγκοσμιοποίησης αποτελεί τεράστια πρόκληση για την επικοινωνιακή στρατηγική. Αν και η έννοια της παγκοσμιοποίησης δεν είναι πάντα σαφής αποτελεί συχνά πηγή ανησυχίας.

Προκειμένου να καθησυχάσει τους φόβους των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης, η Ευρώπη πρέπει να αποδείξει ότι είναι περισσότερο αποτελεσματική και ανταγωνιστική απ' ότι νομίζουν σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση και τον έλεγχο της παγκοσμιοποίησης.

Είναι σκόπιμο να διερευνηθούν περαιτέρω οι ακόλουθοι άξονες της επικοινωνιακής στρατηγικής :

- οι πιθανοί κίνδυνοι των πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων.

- η βούληση της Ένωσης να αποτελέσει εξισορροπητική δύναμη σε παγκόσμιο επίπεδο (άνοιγμα στον τρίτο κόσμο, ευαισθητοποίηση σε θέματα αειφόρου ανάπτυξης).

- η δύναμη μιας ενωμένης Ευρώπης που μιλά με μια φωνή

Στο πλαίσιο αυτό, είναι επίσης δυνατό να εξεταστούν και άλλα θέματα :

Η πολιτική καλής γειτονίας της Ένωσης έναντι των όμορων περιοχών της φαίνεται να αποτελεί σημαντικό παράγοντα της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης.

Επίσης, παράλληλα με την τις πρώτες αστυνομικές και στρατιωτικές επεμβάσεις στη Βοσνία, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί επίσης στο θέμα της ευρωπαϊκής άμυνας.

Ωστόσο, πέραν της διατύπωσης σαφών, απλών και διδακτικών μηνυμάτων, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αποδείξει εμπράκτως τις διαβεβαιώσεις της. Εάν τα διαμορφούμενα μηνύματα δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένα απτά παραδείγματα δεν μπορούν να τύχουν της αποδοχής του κοινού.

2.3. Το κοινό

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εφαρμόζει μία στρατηγική επικοινωνίας προσαρμοσμένη στους αποδέκτες. Η έναρξη διαλόγου με τους πολλαπλασιαστές της κοινής γνώμης ή με το ευρύ κοινό σε κάθε κράτος μέλος δεν ανταποκρίνεται στις ίδιες απαιτήσεις.

Συνεπώς, η πληροφόρηση πρέπει να διοχετεύεται σε τουλάχιστον δύο επίπεδα, με τη βοήθεια διαφοροποιημένων μηνυμάτων και κατάλληλων εργαλείων: άλλες πληροφορίες πρέπει να παρέχονται σε αυτούς που ενδιαφέρονται και διαθέτουν ήδη κάποια πληροφόρηση και άλλες σε αυτούς που είναι αδιάφοροι και δεν είναι ευαισθητοποιημένοι στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης : η ανάγκη να μην περιοριστεί η Ένωση στο διάλογο με το φυσικό κύκλο των ήδη "μυημένων" αποτελεί μια αληθινή πρόκληση την οποία πρέπει να λάβει υπόψη η νέα στρατηγική.

Επίσης, οι πληροφορίες και τα μηνύματα πρέπει να προσαρμόζονται στην πραγματικότητα, στη γλώσσα, στις απόψεις και στα συμφέροντα και τις ανησυχίες των διαφόρων ομάδων στόχου που έχουν επιλεγεί.. Οι ομάδες στόχου πρέπει να επιλέγονται βάσει σχεδίων επικοινωνίας που έχουν αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τα κράτη μέλη όσον αφορά όλα τα θέματα προτεραιότητας που έχουν συμφωνηθεί.

Οι ομάδες στόχου δεν πρέπει να περιλαμβάνουν μόνο τους διαμορφωτές κοινής γνώμης όπως οι εκπρόσωποι των πολιτικών κομμάτων, οι επικεφαλής της κοινωνίας των πολιτών, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ο επιχειρηματικός κόσμος... αλλά, επίσης, ορισμένες ειδικές κατηγορίες των πολιτών, όπως οι νέοι, οι γυναίκες, τα μέλη των οικογενειών, οι εργαζόμενοι κλπ.

Για την προώθηση της μάθησης σε θέματα σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους νέους, όπως επίσης και στον εκπαιδευτικό τομέα.

Για κάθε συγκεκριμένο θέμα πρέπει:

- να καταρτιστεί στρατηγική και να διαμορφωθούν μηνύματα προσαρμοσμένα σε ένα ήδη «ενημερωμένο» κοινό.

- να καταρτιστεί στρατηγική και να διαμορφωθούν μηνύματα για το ευρύ κοινό.

3. μια σφαιρικη διαδικασια

Προκειμένου να καταστεί δυνατό για την Ευρωπαϊκή Ένωση να ελέγχει αποτελεσματικότερα τις επικοινωνιακές της δράσεις, πρέπει στο εξής να εντάσσει την πολιτική πληροφόρησης σε ένα ευρύτερο και περισσότερο συνεκτικό πλαίσιο που θα φέρει τη σφραγίδα μιας ισχυρής πολιτικής ηγεσίας.

Πράγματι, η ανάπτυξη της νέας αυτής στρατηγικής καθώς και η ανάγκη να ελέγχει την εικόνα που παρουσιάζει και να έχει τη δυνατότητα να διαμορφώνει τα μηνύματά της, υποχρεώνουν την Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και τα θεσμικά της όργανα να προωθήσουν ριζικές αλλαγές στον τομέα της πληροφόρησης και της επικοινωνίας.

3.1. Μια περισσότερο δυναμική προσέγγιση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να περιορίζεται πλέον στο ρόλο του παρατηρητή και να αντιδρά μόνο στις διάφορες πολιτικές. Προκειμένου να είναι σε θέσει να διεξάγει έναν καλύτερα τεκμηριωμένο σφαιρικό διάλογο, θα πρέπει να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες σε ορισμένα θέματα προτεραιότητας και να θέτει σαφή χρονοδιαγράμματα δράσης.

Είναι αυτονόητο ότι, ακόμη και σε συλλογικό επίπεδο, τα θεσμικά όργανα της 'Ένωσης δεν είναι σε θέση να έρθουν σε επαφή με το μέσο πολίτη.

Συνεπώς, η επιτυχία αυτής της στρατηγικής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το βαθμό υποστήριξης που παρέχουν τα διάφορα κράτη μέλη. Οι πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις των πόρων, των διαύλων πληροφόρησης, της εμπειρογνωμοσύνης, των υπηρεσιών πληροφόρησης και των κυριοτέρων υπουργείων στα κράτη μέλη, είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί στην παρούσα ανακοίνωση, ειδικότερα, όσον αφορά τη βελτίωση της σύμπραξης με την κοινωνία των πολιτών.

Προκειμένου να καταστεί κάθε εταίρος υπεύθυνος, είναι ουσιαστικό να διασφαλιστεί πολιτική δέσμευση στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, όσον αφορά τόσο τα θεσμικά όργανα, όσο και τα κράτη μέλη. Η πολιτική αυτή δέσμευση πρέπει να αφορά τόσο τις διαδικασίες, όσο και το κοινό πλαίσιο αναφοράς που θα χρησιμοποιούν οι εταίροι, εφόσον δεν συμφωνήσουν να το αλλάξουν.

Επίσης, ένα άλλο πρόβλημα που παρατηρείται είναι ότι η Ένωση στερείται συγκεκριμένης "φυσιογνωμίας" η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει το σημείο αναφοράς των πολιτών. Πέραν της αποκέντρωσης, της οργάνωσης κέντρων και δικτύων ευρωπαϊκής πληροφόρησης, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα συνεργασίας με τους βασικούς διαμορφωτές κοινής γνώμης σε κάθε κράτος μέλος προκειμένου να δίνει μία σαφή και απτή εικόνα της στο μέσο πολίτη (τόσο μέσω της τηλεόρασης όσο και σε τοπικό επίπεδο). Είναι αυτονόητο ότι την κύρια ευθύνη για την επίτευξη αυτού του στόχου έχουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Ωστόσο, οι πολιτικοί παράγοντες σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, καθώς και οι επιχειρηματικοί και ακαδημαϊκοί κύκλοι μπορούν, επίσης, να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.

3.2. Μία υπεύθυνη ηγεσία

α) Η ανάπτυξη κοινής σειράς ευρωπαϊκών μηνυμάτων για τα μεγάλα θέματα πληροφόρησης προϋποθέτει μία εις βάθος ανάλυση της κοινής γνώμης στα κράτη μέλη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει την κατάλληλη εμπειρία και δυνατότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να προβεί σε μία τέτοια μελέτη. Η έρευνα Ευρωβαρόμετρο, οι δημοσκοπήσεις και οι ποιοτικές αναλύσεις τις οποίες αναθέτει της επιτρέπουν να καταγράφει τις απόψεις της κοινής γνώμης σε συστηματική και τακτική βάση. Προκειμένου, ωστόσο, να καταστήσει δυνατή τη διάδοση επαρκούς πληροφόρησης όχι μόνο στο εσωτερικό των υπηρεσιών της, αλλά και προς τα άλλα θεσμικά όργανα και όλους τους πολιτικούς ιθύνοντες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα πραγματοποίησης αναλύσεων..

Ωστόσο, στην προσπάθεια αυτή δεν είναι σκόπιμο να αποκλείονται οι αναλύσεις που πραγματοποιούνται από τα ίδια τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή επιθυμεί να βελτιώσει τις γνώσεις της όσον αφορά την απόψεις της κοινής γνώμης σε εθνικό επίπεδο, αναπτύσσοντας τακτικότερη συνεργασία με τις εθνικές Υπηρεσίες Πληροφόρησης που είναι υπεύθυνες για τη διεξαγωγή δημοσκοπήσεων στα κράτη μέλη. Με τη συνεργασία αυτή, η Επιτροπή θα μπορεί να ανταποκρίνεται καλύτερα στις προσδοκίες και στις ανάγκες των πολιτών.

Η ανάπτυξη της εν λόγω δυνατότητας παρακολούθησης της πληροφόρησης - που θα μπορούσε να λάβει συγκεκριμένη μορφή με τη δημιουργία ενός εξωτερικού δικτύου (extranet) μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων - θα συνέβαλλε στη διαμόρφωση των κατάλληλων μηνυμάτων για κάθε θέμα ή εκστρατεία πληροφόρησης.

β) Για τη διατήρηση του σφαιρικού χαρακτήρα της διαδικασίας, αναγκαία προϋπόθεση είναι, επίσης, η σύνδεση του συνόλου των δραστηριοτήτων πληροφόρησης με το πρόγραμμα δράσης της Ένωσης. Με τον τρόπο αυτό, θα εξασφαλιστεί η ορατότητα και ο επίκαιρος χαρακτήρας της διαδικασίας ενημέρωσης και επικοινωνίας. Την ευθύνη αυτής της σύνδεσης την έχει πάλι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ως όργανο ανάληψης πρωτοβουλιών, βρίσκεται στο κέντρο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

γ) Συνεπώς, για την υλοποίησης μιας ουσιαστικής αποκέντρωσης, απαιτείται μία ηγετική αρχή η οποία θα κατευθύνει τη συνολική διαδικασία. Η Επιτροπή πρέπει να αναλάβει τον ηγετικό αυτό ρόλο προκειμένου να εξασφαλίσει το μεγαλύτερο δυνατό συντονισμό τόσο μεταξύ των θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών, όσο και στο εσωτερικό της, μεταξύ των διαφόρων Γενικών Διευθύνσεων.

Για να επιτελέσει το έργο της, η Επιτροπή πρέπει να έχει τακτική πρόσβαση σε ενέργειες αξιολόγησης των δράσεων πληροφόρησης που αναλαμβάνονται σε ετήσια βάση, όσον αφορά τόσο τη δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα κοινό σύστημα "παρακολούθησης" των δράσεων αξιολόγησης των διαφόρων οργάνων. Το σύστημα αυτό θα ήταν δυνατόν να βασιστεί σε συλλογικούς στόχους, βασισμένους στα αποτελέσματα.

Επίσης, όπως και στην περίπτωση της ενημερωτικής εκστρατείας για το ευρώ, η Επιτροπή θα πρέπει να αναλαμβάνει την αξιολόγηση κάθε σημαντικής ενημερωτικής εκστρατείας, καθ' όλη τη διάρκειά της.

Ομοίως, η Επιτροπή θα επιδιώξει την κατάρτιση ενός πολυετούς προγράμματος δραστηριοτήτων πληροφόρησης και ενημέρωσης, προκειμένου να εξασφαλίσει την αναγκαία συνέχεια στις βασικές εκστρατείες πληροφόρησης που διεξάγονται από κοινού από τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη. Το πολυετές αυτό πρόγραμμα θα υποβληθεί για έγκριση στη Διοργανική Ομάδα Πληροφόρησης (ΔΟΠ).

3.3. Η ανάγκη ανάπτυξης συνεργίας μεταξύ των διαφόρων θεσμικών οργάνων

Ένα άλλο στοιχείο αυτής της στρατηγικής είναι ότι αν και η ΓΔ Τύπου και Επικοινωνίας θα εξακολουθήσει να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο, ο ρόλος αυτός θα περιορίζεται μάλλον σε ρόλο παροχής υπηρεσιών και συντονισμού έναντι των υπολοίπων Γενικών Διευθύνσεων, των λοιπών θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών. Η ΓΔ Τύπου και Επικοινωνίας θα παύσει να είναι μία παντοδύναμη και παντογνώστρια κινητήρια δύναμη.

Αποστολή της ΓΔ Τύπου και Επικοινωνίας πρέπει να είναι η εξυπηρέτηση των εταίρων της, υπό την πολιτική ευθύνη του Προέδρου της Επιτροπής ή του αρμοδίου Επιτρόπου και σε συνεργασία με τον Επίτροπο που είναι αρμόδιος για το συγκεκριμένο θέμα πληροφόρησης.

Η ανάγκη εξυπηρέτησης των πολιτικών αρχών αφορά επίσης τις Αντιπροσωπείες της Επιτροπής, καθώς και το σύνολο των μέσων, εργαλείων και πόρων που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή για την εξασφάλιση της επιτυχίας της νέας στρατηγικής.

* Ειδικότερα, το Ευρωβαρόμετρο πρέπει να προσαρμοστεί στα θέματα πληροφόρησης που έχουν επιλεγεί. Στόχος δεν είναι να διακοπεί η ανάλυση των απόψεων του κοινού που επιτυγχάνει αυτό το μέσο, αλλά να επεκταθεί, στο πλαίσιο ετήσιου προγραμματισμού, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των πολιτών για ανάλυση των θεμάτων που έχουν επιλεγεί σαν βάση των μηνυμάτων. Επίσης, θα πρέπει να εξετασθεί η δυνατότητα επέκτασης αυτού του μέσου στις υποψήφιες για ένταξη χώρες, με τρόπο που να εξασφαλίζεται η αξιοπιστία και η συνέχειά του.

* Ομοίως, ο δικτυακός τόπος Europa εξακολουθεί να είναι βασικό μέσο για την προσέγγιση των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων με τους πολίτες και τη διευκόλυνση των επαφών μεταξύ των ίδιων των Ευρωπαίων. Το μέσο αυτό θα μπορούσε επίσης να αναπτυχθεί καλύτερα προκειμένου να ανταποκριθεί πληρέστερα στις ανάγκες πληροφόρησης του κοινού και να διευκολύνει την πρόσβαση στις πηγές πληροφόρησης που συνδέονται με τα θέματα που έχουν επιλεγεί. Δεν θα πρέπει επίσης να λησμονηθεί ο διαδραστικός ρόλος αυτής της στρατηγικής : ο ουσιαστικός διάλογος με τους πολίτες βασίζεται αναμφισβήτητα σε μέσα πληροφόρησης όπως το Διαδίκτυο, καθώς επίσης και στα μέσα απευθείας πρόσβασης στα θεσμικά όργανα, όπως το Europe Direct που θα πρέπει να αναπτυχθεί σε διοργανική βάση, δίνοντας κατ' αρχάς έμφαση στα επιλεγμένα θέματα, αλλά προσπαθώντας γενικότερα να αναπτυχθούν οι δυνατότητες άμεσης απόκρισης στο σύνολο των θεμάτων που αφορούν την καθημερινή ζωή των ευρωπαίων πολιτών.

* Εξ άλλου, οι παραδοσιακές δημοσιεύσεις συνεχίζουν να αποτελούν ουσιαστική πηγή πληροφόρησης και γνώσεων για ένα μεγάλο τμήμα των Ευρωπαίων. Επιπροσθέτως, με την προοπτική της προτεινόμενης στρατηγικής, κρίνεται σκόπιμη η κατάρτιση νέων κατευθυντήριων γραμμών, καταλλήλως προσαρμοσμένων στην πολιτική των δημοσιεύσεων των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων.

* Τέλος, είναι σαφές ότι ο ρόλος των οπτικοακουστικών μέσων θα ενισχυθεί. Ειδικότερα, σε αυτόν τον τομέα, η Υπηρεσία τηλεοπτικής ενημέρωσης (Η Ευρώπη μέσω δορυφόρου) πρέπει να καταστήσει δυνατή την «κάλυψη» σε διοργανικό πλαίσιο όλων των σημαντικών γεγονότων που συνδέονται άμεσα με τις ενημερωτικές εκστρατείες. Ομοίως, η πολιτική επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ειδικότερα, της Επιτροπής πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο επαναξιολόγησης υπό το πρίσμα της νέας στρατηγικής, λαμβανομένων υπόψη των περιορισμένων δυνατοτήτων που παρέχονται σήμερα, τόσο σε κεντρικό επίπεδο, όσο και στα κράτη μέλη. Ειδικότερα, στο συγκεκριμένο τομέα, η σύμπραξη με τα κράτη μέλη αποτελεί και πρέπει να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη για την καλύτερη παρουσίαση από τα εθνικά και τοπικά μέσα ενημέρωσης της ευρωπαϊκής διάστασης του δημοσίου διαλόγου: στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προωθηθούν οι συμπαραγωγές με τους εθνικούς ή περιφερειακούς τηλεοπτικούς σταθμούς. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί στη συνεχή επιμόρφωση των δημοσιογράφων και των συντακτών των εν λόγω μέσων μαζικής ενημέρωσης. Σήμερα, το 66 % των πολιτών θεωρούν το ραδιόφωνο και την τηλεόραση ως τη βασική πηγή πληροφόρησης σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Επιτροπή καλεί κάθε θεσμικό όργανο να προβεί στις αναγκαίες προσαρμογές της εσωτερικής λειτουργίας του στις ανάγκες της νέας στρατηγικής. Επίσης, θα επιθυμούσε κάθε κράτος μέλος να εξετάσει τη δυνατότητα βελτίωσης της συνέργιας μεταξύ της εθνικής πολιτικής για την πληροφόρηση και της στρατηγικής επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

III. Σταδιακή εφαρμογή ανάλογα με τις ανάγκες

Η νέα στρατηγική πληροφόρησης και επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντάσσεται στο σημερινό πλαίσιο των διαθέσιμων μέσων της, τα οποία είναι περιορισμένα, ιδίως όσον αφορά τη δυναμικότητα των θεσμικών οργάνων της.

Για το λόγο αυτό, η σύμπραξη με τα κράτη μέλη θα έχει δεσπόζουσα σημασία για την επιτυχία της νέας στρατηγικής: χωρίς την ενεργό υποστήριξη των εθνικών ή περιφερειακών Αρχών, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα εξακολουθήσουν να αδυνατούν να πλησιάσουν ή να ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες.

Για να είναι δυνατόν να λειτουργήσει πλήρως η παρούσα επικοινωνιακή στρατηγική, η συνεργασία με τα κράτη μέλη στο συγκεκριμένο τομέα πρέπει να αναπτυχθεί σε τρία επίπεδα:

- σε διοργανικό επίπεδο,

- στις διάφορες εκφάνσεις της αποκέντρωσης και,

- τέλος, στη σύμπραξη με την κοινωνία των πολιτών (πρβλ. πίνακα στο παράρτημα 2).

1. Μορφές της διοργανικής συνεργασιασ

Όπως αναφέρεται στην πρώτη ανακοίνωση της Επιτροπής [10], η Διοργανική Ομάδα Πληροφόρησης (ΔΟΠ) αποτελεί τον κεντρικό άξονα αυτής της συνεργασίας.

[10] Ανακοίνωση για νέο πλαίσιο συνεργασίας σε δραστηριότητες της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας [έγγραφο COM(2001)354]

1.1. ΔΟΠ

* Σύνθεση Την πολιτική διεύθυνση της ΔΟΠ ασκούν από κοινού η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να συμμετέχουν ως παρατηρητές. Η ΔΟΠ συνεδριάζει τουλάχιστον ανά εξάμηνο.

* Αρμοδιότητες Η ΔΟΠ καθορίζει τα θέματα προτεραιότητας και τις κοινές κατευθύνσεις για τη διοργανική συνεργασία στον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αξιολογεί το συντονισμό των δραστηριοτήτων πληροφόρησης σχετικά με τα θέματα αυτά, κεντρικών και αποκεντρωμένων, που απευθύνονται στο ευρύ κοινό. Επιλέγει κατ' έτος τα θέματα που θα καλυφθούν τα επόμενα έτη, με βάση έκθεση της Επιτροπής.

* Ομάδα εργασίας PRINCE Συγκροτείται τεχνική ομάδα εργασίας από εκπροσώπους των τριών θεσμικών οργάνων για να αναλάβει την παρακολούθηση των ενημερωτικών δραστηριοτήτων που υπάγονται στο πρόγραμμα PRINCE. Το πρόγραμμα αυτό προσομοιάζει με ένα δημοσιονομικό πλαίσιο δράσης για τη διοργανική συνεργασία.

1.2. Επεξεργασία μηνυμάτων

Η συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης πρέπει να προέχει επίσης στο σχεδιασμό και τον καθορισμό των στρατηγικών πληροφόρησης και επικοινωνίας με αντικείμενο τα διάφορα θέματα που επιλέγει η ΔΟΠ, ιδιαίτερα ως προς το συντονισμό των μηνυμάτων.

Με ποια μεθοδολογία;

α) Ο ρόλος ης Επιτροπής

Είναι αναγκαίο να διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση μια κοινή σειρά μηνυμάτων για κάθε επιλεγόμενο θέμα. Τα βασικά μηνύματα για όλα τα θέματα κοινοτικής αρμοδιότητας θα διαμορφώνονται στην Επιτροπή υπό τον έλεγχο του εκάστοτε αρμοδίου μέλους της. Πριν τα προτείνει στα άλλα θεσμικά όργανα, η Επιτροπή θα ελέγχει την απήχησή τους μέσω ομάδων εστιασμένης συζήτησης (focus groups) σε κάθε κράτος μέλος.

Είναι καθήκον της Ένωσης, τόσο για να διευκολύνει το έργο των αντιπροσώπων της, όσο και για να ενισχύσει τις δικές της ικανότητες δράσης, να μπορεί να μεταδίδει τα μηνύματά της για κάθε επιλεγόμενο θέμα πληροφόρησης. Τα μηνύματα αυτά θα συμπληρώνουν την επιχειρηματολογία αναφοράς που είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική διάδοση των πληροφοριών.

Η διαμόρφωση αυτής της σειράς μηνυμάτων για τα διάφορα θέματα πληροφόρησης και η εξακρίβωση της αποδοχής τους από το ευρύτερο δυνατό κοινό, αποτελούν καθοριστικό παράγοντα επιτυχίας μιας συνεπούς στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας. Είναι επομένως αναγκαίο να αποκτήσει η Ένωση ικανότητες παρακολούθησης (monitoring) στο πεδίο αυτό.

β) Συνεργασία με τα κράτη μέλη

Παράλληλα με τη διαμόρφωση των μηνυμάτων, η Επιτροπή πρέπει να εφαρμόζει επικοινωνιακή στρατηγική ανάλογη με κάθε θέμα προτεραιότητας για την πληροφόρηση (μηνύματα, κοινό στόχου, μέσα δράσης χρονοδιάγραμμα, προϋπολογισμός). Με αυτό το δεδομένο, η Επιτροπή θα προτείνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα κράτη μέλη να συνεργάζονται στην εφαρμογή των αποφάσεων της ΔΟΠ.

Εξυπακούεται ότι κάθε κράτος μέλος θα έχει τη διακριτική ευχέρεια να εφαρμόζει την στρατηγική και να χρησιμοποιεί τα προτεινόμενα μηνύματα. Η υιοθέτηση των μηνυμάτων και, ενδεχομένως, η προσαρμογή τους στις εθνικές ιδιαιτερότητες θα προσέδιδε σημαντική προστιθέμενη αξία στη συντονισμένη επικοινωνιακή στρατηγική της ΕΕ.

Ειδικότερα, τα εν λόγω μηνύματα αναμένεται να επιτρέψουν την καλύτερη διάρθρωση των πληροφοριών που παρέχουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα (κυρίως η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο), αλλά και τα κράτη μέλη σχετικά με την κοινοτική νομοθεσία, ιδίως εκείνων που αφορούν τα μεγάλα θέματα προτεραιότητας για την πληροφόρηση.

Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε πλήρως υπόψη την επιθυμία του Συμβουλίου να συμμετέχει σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο στον καθορισμό της κατάλληλης στρατηγικής και στην επεξεργασία των απαραίτητων μηνυμάτων για την επικοινωνία στα θέματα προτεραιότητας που επιλέγονται με κοινή συμφωνία στο επίπεδο της ΔΟΠ. Η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να καταβάλλει προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή, σε συνεργασία με το Κοινοβούλιο, με πνεύμα καλής συνεννόησης μεταξύ των θεσμικών οργάνων. Ως εκ τούτου, προτίθεται να υποβάλλει προς συζήτηση στην Ομάδα Πληροφόρησης του Συμβουλίου και στους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, των οποίων ενθαρρύνει τη συμμετοχή σε τέτοιου είδους εργασίες, τις προτάσεις της σχετικά με τη στρατηγική που θα πρέπει να εφαρμόζεται και με τα μηνύματα που θα έχει προηγουμένως επεξεργαστεί και ελέγξει.

Σειρά μηνυμάτων για κάθε θέμα:

Υπεύθυνη κατά πρώτο λόγο η Επιτροπή, σε συνεννόηση με τα άλλα θεσμικά όργανα. Διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών όσον αφορά τη χρήση των μηνυμάτων.

2. Προς μια νεα, αποκεντρωμενη συμπραξη

Η εφαρμογή της παρούσας στρατηγικής στηρίζεται στην αλληλοσυμπλήρωση της δράσης των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών.

2.1. Αποτελεσματική αποκέντρωση

Από την πλευρά των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, οι Αντιπροσωπείες της Επιτροπής και τα Γραφεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα συμμετέχουν από κοινού τόσο στην προσαρμογή των μηνυμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις εθνικές και τοπικές συνθήκες, όσο και στο πλαίσιο δράσης που θα καθορίζεται σε συμφωνία με τα κράτη μέλη.

Στο πλαίσιο της αποκέντρωσης - ανεξαρτήτως του εάν αυτή αφορά τη διαδικασία εφαρμογής της στρατηγικής ή τη διαφοροποίηση των μηνυμάτων - οι Αντιπροσωπείες της Επιτροπής θα χρειαστεί να αναλάβουν, σε συνεργασία με τα Γραφεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, την κύρια ευθύνη για την υλοποίηση των διαφόρων ενημερωτικών δραστηριοτήτων.

Θα πρέπει κυρίως να καταρτίζουν επικοινωνιακό σχέδιο για κάθε θέμα που επιλέγει η ΔΟΠ, επικουρούμενες, εάν χρειάζεται, από εξωτερικούς ειδικούς συνεργάτες: το σχέδιο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει το πρόγραμμα κοινής δράσης με το οικείο κράτος μέλος (σύμβαση) και το πρόγραμμα αυτόνομης δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις περιπτώσεις όπου το κράτος μέλος δεν συμφωνεί με τις προτεραιότητες ή τα μηνύματα που επιλέγονται.

Η διαφοροποίηση των μηνυμάτων σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο θα πρέπει επίσης να είναι έργο των Αντιπροσωπειών - με την υποστήριξη των αρμόδιων Γενικών Διευθύνσεων -, ώστε το περιεχόμενο των ενημερωτικών δραστηριοτήτων να προσαρμόζεται στις ανάγκες των διαφόρων ομάδων στόχου, στα επιλεγόμενα μέσα ενημέρωσης και στις προσδοκίες των πολιτών.

Η διαφοροποίηση αυτή θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να είναι ανάλογη με το χρησιμοποιούμενο επικοινωνιακό φορέα: ειδικότερα, τα οπτικοακουστικά μέσα απαιτούν ειδική διαμόρφωση των μηνυμάτων σε σχέση με τα έντυπα.

Η συγκεκριμένη εργασία προϋποθέτει όσο το δυνατόν μικρότερη απόσταση από τους αποδέκτες των πληροφοριών και άμεση σύνδεση με τους χρησιμοποιούμενους διαύλους επικοινωνίας.

2.2. Καλύτερος καταμερισμός των ευθυνών

Γενικά, είναι σκόπιμο να συμμετέχουν στην εργασία αυτή οι ειδικοί και τα μέσα των κρατών μελών. Τα αρμόδια για την πληροφόρηση κυβερνητικά όργανα των κρατών μελών θα διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο στο σχεδιασμό και στην υλοποίηση των διαφόρων ενημερωτικών εκστρατειών.

Θα πρέπει, αφενός να συμμετέχουν στην κατάρτιση του επικοινωνιακού σχεδίου από κοινού με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και, αφετέρου, να εξασφαλίζουν τη συνέπεια των "ευρωπαϊκών" στρατηγικών και μηνυμάτων που αφορούν τα επιλεγόμενα θέματα με την εθνική θεματολογία και επικοινωνιακή στρατηγική.

Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας δεν μπορεί πράγματι να διαχωρίζεται από τη συνολική κυβερνητική επικοινωνία, αλλά πρέπει να ενσωματώνεται σ' αυτήν ως φυσική προστιθέμενη αξία, υλοποιώντας την ευρωπαϊκή διάσταση του δημοκρατικού διαλόγου που διεξάγεται σε κάθε κράτος μέλος.

Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή αναζητά τον καλύτερο τρόπο εδραίωσης αυτής της συνεργασίας σε όλες τις διαστάσεις της. Με βάση την εμπειρία από τις διάφορες μορφές συνεργασίας με τα κράτη μέλη που έχουν αναπτυχθεί μέχρι σήμερα, η Επιτροπή επιθυμεί να εξετάσει από κοινού με το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο τη δυνατότητα σύναψης "μνημονίου συμφωνίας" (memorandum of understanding) με κάθε κράτος μέλος. Σκοπός του μνημονίου αυτού θα είναι να επικυρώσει σε πολιτικό επίπεδο την αμοιβαία συμβατική δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών να συνεργαστούν για την καλύτερη διάδοση των πληροφοριών γενικού περιεχομένου που αφορούν τις ευρωπαϊκές υποθέσεις.

Ένα μνημόνιο αυτού του είδους παρουσιάζει επίσης το πλεονέκτημα της αναγνώρισης, στο εθνικό επίπεδο, του ρόλου των κέντρων και των δικτύων ευρωπαϊκής πληροφόρησης στη διαρκή ροή πληροφοριών, η οποία εξασφαλίζει τη συνέχεια του ευρωπαϊκού δημοσίου διαλόγου. Θα μπορούσε να προβλέπει τη συστηματική συγκρότηση δικτύων ανταποκριτών πληροφόρησης προερχόμενων από τα κράτη μέλη (κυβερνητικά όργανα αρμόδια για την πληροφόρηση και υπουργεία αρμόδια για κάθε θέμα πληροφόρησης με προτεραιότητα), την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Θα μπορούσε επίσης να παρέχει στα κράτη μέλη την απαραίτητη ευελιξία για ειδικότερες συμπράξεις στο πλαίσιο της πληροφόρησης κατά τομέα, την οποία προτείνουν οι διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής.

Η λύση αυτή θα εξασφάλιζε την απαραίτητη ευελιξία για μια καλή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. στη συνέχεια, θα διευκόλυνε τη διαπραγμάτευση των αναγκαίων συμβάσεων για την κάλυψη των θεμάτων προτεραιότητας για την πληροφόρηση, που επιλέγονται από τη ΔΟΠ.

Το σύστημα αυτό δεν μπορεί προφανώς να αποκλείει άλλες μορφές σύμπραξης, σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο ή και με φορείς της κοινωνίας των πολιτών.

Συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών:

Μνημόνιο συμφωνίας + συμβάσεις με αντικείμενο τα θέματα προτεραιότητας για την πληροφόρηση που επιλέγει η ΔΟΠ.

Είναι βεβαίως αυτονόητο ότι η συγκεκριμένη συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και κρατών μελών δεν μπορεί να περιορίζεται στη διοργανική της διάσταση, αλλά πρέπει να αναπτύσσεται "επί του πεδίου", όσο το δυνατόν πλησιέστερα στους αποδέκτες των δραστηριοτήτων πληροφόρησης και επικοινωνίας.

3. Πλησιέστερη συνεργασία με τον πολιτη

Τα κέντρα και τα δίκτυα ευρωπαϊκής πληροφόρησης και τεκμηρίωσης αναπτύχθηκαν με την πάροδο των ετών κατόπιν πολλών και ποικίλων πρωτοβουλιών και, σήμερα, υπερβαίνουν τα 700, εγκατεστημένα σε όλα τα κράτη μέλη. Αποστολή τους είναι να παρέχουν πληροφορίες που ενδιαφέρουν άμεσα τους πολίτες, ενώ η Επιτροπή έχει αναλάβει το συντονισμό και την εμψύχωσή τους [11].

[11] Πρόκειται για τα ακόλουθα κέντρα, που υπάγονται στη Γεν. Διεύθυνση Τύπου (εξετάζονται και άλλες αιτήσεις ίδρυσης κέντρων) :

Στα ανωτέρω κέντρα και δίκτυα, προστίθεται ένα δίκτυο περίπου 550 ομιλητών της "Ομάδας Ευρώπη" (Team Europe).

Τα εν λόγω δίκτυα και κέντρα δεν ανήκουν ωστόσο στην Επιτροπή, δεδομένου ότι στις περισσότερες περιπτώσεις λειτουργούν στο πλαίσιο σύμπραξης με τα οικείο κράτος μέλος, κυρίως με την τοπική του αυτοδιοίκηση [12].

[12] Τα εν λόγω κέντρα και δίκτυα δεν ανήκουν στην Επιτροπή, αλλά λειτουργούν ανεξάρτητα υπό την ευθύνη οργανισμών υποδοχής, οι οποίοι διαθέτουν τους χώρους και το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησής τους. Η Επιτροπή είναι μειοψηφών εταίρος, που συνάπτει συμβάσεις με τους οργανισμούς υποδοχής - πανεπιστήμια, δήμοι και κοινότητες κ.λπ. - αναλαμβάνοντας την υποχρέωση να τους παρέχει τις υπηρεσίες και τη στήριξη που χρειάζονται για να αναπτύξουν τις δραστηριότητές τους, καθώς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια ετήσια επιχορήγηση.

Με την πείρα και την ευελιξία τους, καθώς και με την εγγύτητά τους στους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και στους πολίτες, αντιπροσωπεύουν μια πολύτιμη κληρονομιά. Αυτά τα χαρακτηριστικά τους τα τοποθετούν σε προνομιακή θέση μεταξύ των διαθέσιμων μέσων για την εφαρμογή της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας: υλοποιούν "επί του πεδίου" τη συνεργία μεταξύ των μέσων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών και της κοινωνίας των πολιτών, εφαρμόζοντας στην πράξη την αρχή της αποκέντρωσης της πληροφόρησης.

Το δυναμικό αυτό πρέπει να αξιοποιηθεί καλύτερα. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή θεωρεί αναγκαία σήμερα την ανάλυση και την αξιολόγηση του συνόλου των κέντρων και δικτύων με σκοπό τον καθορισμό ενός νέου, συνεκτικότερου πλαισίου δράσης, ώστε να αναβαθμιστεί ο ρόλος τους στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής, καθώς και την προετοιμασία της επέκτασής τους στα μελλοντικά κράτη μέλη, με απώτερο στόχο να εξασφαλίσει την παρουσία τους σε κάθε περιφέρεια.

Το παραπάνω νέο πλαίσιο θα πρέπει να διαμορφωθεί με βάση τις ακόλουθες γενικές αρχές:

- πιο ομοιογενής και συνεκτική δομή μεταξύ των διαφόρων "επιπέδων" που καλύπτουν τα υφιστάμενα κέντρα και δίκτυα (εθνικό, περιφερειακό/διαπεριφερειακό, τοπικό), μεταξύ άλλων και ως προς τη δημόσια εικόνα τους (ονομασία, λογότυπο κ.λπ.).

- εξορθολογισμός και μεγαλύτερη αποκέντρωση της διαχείρισής τους, με γνώμονα τη βελτίωση της σχέσης κόστους-αποτελέσματος.

- καλύτερος καταμερισμός των ευθυνών και εντατικότερη συνεργασία με τα κράτη μέλη με σεβασμό στις ιδιαίτερες διοικητικές και τοπικές συνθήκες.

- ανάπτυξη της διοργανικής συνεργασίας, όχι μόνο στο εθνικό επίπεδο - με τα μεγάλα εθνικά κέντρα (Παρίσι, Λισσαβόνα και Ρώμη) -, αλλά και σε περιφερειακό και διαπεριφερειακό.

Μετά τη διαμόρφωσή του, το νέο πλαίσιο δράσης θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων με τα κράτη μέλη, ώστε να είναι προϊόν κοινής βούλησης της Ένωσης και των κρατών μελών. Θα πρέπει ακόμη να συνεκτιμηθούν οι δυνατότητες άλλων πολλαπλασιαστών με τους οποίους συνεργάζεται η Επιτροπή, όπως τα ανεξάρτητα δίκτυα πληροφόρησης.

Κέντρα και δίκτυα ευρωπαϊκής πληροφόρησης:

Ανάλυση και αξιολόγηση όλων των κέντρων και δικτύων.

Καθορισμός νέου πλαισίου δράσης (καθήκοντα, λειτουργία, μελλοντική εξέλιξη).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

1. Η προτεινόμενη στρατηγική προέκυψε με σύνθεση των συνεισφορών που δέχθηκε η Επιτροπή στο πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης που ακολούθησε την πρώτη ανακοίνωσή της του Ιουνίου του 2001. Αντιπροσωπεύει μια, αν όχι κοινή, τουλάχιστον συναινετική θεώρηση εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου Υπουργών και της Επιτροπής: καθένα από τα τρία θεσμικά όργανα θα δεσμεύεται σαφώς από τους όρους αυτού του νέου "συμβολαίου", το οποίο θα εκτελείται από τη Διοργανική Ομάδα Πληροφόρησης.

Η εφαρμογή αυτής της στρατηγικής απαιτεί κοινή προσπάθεια των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών:

- η εκπόνηση κοινού συστήματος αναφοράς των θεσμικών οργάνων για τη διαμόρφωση, με οδηγό ορισμένες βασικές αξίες, κατάλληλων μηνυμάτων σχετικών με τα μεγάλα θέματα πληροφόρησης, πρέπει να εξυπηρετεί το κύριο στόχο κάθε εταίρου.

- η αλλαγή νοοτροπίας σε κάθε θεσμικό όργανο, όπως επίσης στα κράτη μέλη, πρέπει να ανταποκρίνεται σε μια πάγια, συνεχώς επαναλαμβανόμενη απαίτηση, της οποίας η ικανοποίηση εξαρτάται πρωτίστως από την κατάρτιση επιμορφωτικών προγραμμάτων κατάλληλων για το σύνολο των υπευθύνων.

- η σύμπραξη με κάθε κράτος μέλος πρέπει να οργανωθεί με νέο πνεύμα, που δεν πρέπει να περιορίζεται στο νομικό και οικονομικό πλαίσιο της συνεργασίας. Η τελευταία πρέπει πράγματι να υλοποιηθεί πέραν των συχνά επαχθών και δύσκαμπτων διαδικασιών, ιδίως όσον αφορά τη διάδοση πληροφοριών γενικού περιεχομένου, και επίσης, στο πλαίσιο πιο ουσιαστικών και συστηματικών σχέσεων με τα κυβερνητικά όργανα των κρατών μελών που είναι αρμόδια για την πληροφόρηση.

Η παρούσα στρατηγική, βασισμένη στο θεσμικό οργανωτικό σχήμα της Ένωσης, εμφανίζεται φιλόδοξη και, ταυτόχρονα, ρεαλιστική. Η επιτυχία της θα εξαρτηθεί κυρίως από την πολιτική βούληση που πρέπει να τη διαπνέει.

2. Για να συγκεκριμενοποιήσει την εν λόγω βούληση, η Επιτροπή θα αναλάβει χωρίς καθυστέρηση, σύμφωνα με το συνημμένο σχέδιο δράσης (παράρτημα 3), τις βασικές ενέργειες που απαιτούνται. Η στρατηγική μπορεί να εφαρμοστεί, τουλάχιστον στις γενικές γραμμές της, ήδη από τις αρχές του 2003. Ωστόσο, το σύνολο των δυνατοτήτων της μπορεί να αναπτυχθεί μόνο μακροπρόθεσμα.

3. Κατόπιν των ανωτέρω, η Επιτροπή προτείνει να προβλεφθεί επανεξέταση το 2005, ώστε να είναι σε θέση να αξιολογήσει διεξοδικά, από κοινού με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές, την πρόοδο που θα έχει συντελεστεί και, ενδεχομένως, να καθορίσει νέους άξονες δράσης στο μέτρο της διευρυμένης Ένωσης, μετά την αναμόρφωση των θεσμικών οργάνων και την επόμενη Διακυβερνητική Διάσκεψη.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ

Σεπτέμβριος 2002

* ΔΟΠ: Συμφωνία μεταξύ των τριών θεσμικών οργάνων σχετικά με τα βασικά θέματα προτεραιότητας όσον αφορά την πληροφόρηση για τα έτη 2003 και 2004 Η συμφωνία αυτή πρέπει να επιτευχθεί πριν από την πρώτη συζήτηση του προϋπολογισμού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

* Έναρξη της ανάλυσης και αξιολόγησης των δικτύων και κέντρων πληροφόρησης

* Κατάρτιση επιμορφωτικού προγράμματος κατάλληλου για τις ανάγκες της Επιτροπής μετά την έγκριση της νέας στρατηγικής

* Έναρξη της διαδικασίας εκπόνησης της κεντρικής ιδέας και των αναγκαίων αξιών για την επικοινωνία, καθώς και των δοκιμών με τη βοήθεια ομάδων εστιασμένης συζήτησης σε κάθε κράτος μέλος.

Οκτώβριος 2002

* Επικύρωση, από δημοσιονομικής πλευράς, των μέσων που θα διατεθούν για κάθε θέμα προτεραιότητας

* Δημοσκοπήσεις στα κράτη μέλη για τα θέματα πληροφόρησης με προτεραιότητα που θα έχουν επιλεγεί

* Έναρξη της κατάρτισης από τις Αντιπροσωπείες επικοινωνιακών σχεδίων για κάθε θέμα

* Αξιολόγηση των πόρων των Αντιπροσωπειών σε συνάρτηση με τη μεγαλύτερη αποκέντρωση που απορρέει από τη νέα στρατηγική

Νοέμβριος 2002

* Κατάρτιση μνημονίου συμφωνίας που θα αποτελεί την πρακτική έκφραση της πολιτικής συμφωνίας μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και κράτους μέλους

* Πολιτική επικύρωση της κεντρικής ιδέας και των αξιών

* Προγραμματισμός και συντονισμός των δραστηριοτήτων των Γενικών Διευθύνσεων που είναι κυρίως αρμόδιες για θέματα πληροφόρησης κατά προτεραιότητα

* Διαμόρφωση των βασικών σειρών μηνυμάτων για τα θέματα που θα επιλεγούν

* Επικύρωση της συμμετοχής των κρατών μελών στην προτεινόμενη σύμπραξη

Δεκέμβριος 2002

* Συνάντηση των αρμοδίων για την πληροφόρηση αξιωματούχων των κρατών μελών με σκοπό την επικύρωση των επικοινωνιακών σχεδίων για το έτος 2003 και τη μεγιστοποίηση των συνεργιών

* Υποβολή προτάσεων στα κράτη μέλη για αντίστοιχες συμβάσεις (ή άλλα πλαίσια δράσης), όπου είναι δυνατόν

Ιανουάριος 2003

* Αξιολόγηση των δράσεων του 2002

* Με βάση τα αποτελέσματα της ανάλυσης, επεξεργασία και διαπραγμάτευση του νέου πλαισίου δράσης των κέντρων και δικτύων πληροφόρησης

Μάρτιος 2003

* ΔΟΠ: επικύρωση των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης των δράσεων του 2002 και καθορισμός των θεμάτων προτεραιότητας για τα έτη 2004 και 2005

Ιούλιος 2003

* Ετήσια συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τη συμμετοχή του Συμβουλίου, της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας

2003

* Σταδιακός εξορθολογισμός της λειτουργίας των κέντρων και δικτύων πληροφόρησης

* Εφαρμογή, σε ένα πλήρες έτος, του συντονισμού και του προγραμματισμού που απορρέουν από τη νέα στρατηγική, συμπεριλαμβανομένης της συνεργίας των διαφόρων μέσων της Επιτροπής

* Ανάπτυξη της διοργανικής συνεργασίας

2003-2004

* Επιμορφωτικές δραστηριότητες προσαρμοσμένες στις ανάγκες του προσωπικού της Επιτροπής - Άνοιγμα στα άλλα θεσμικά όργανα

* Ενίσχυση του συντονισμού της δράσης των Αντιπροσωπειών, καθώς και της λειτουργίας "αντίκρουση επιχειρημάτων" στην Επιτροπή

2004

* Επέκταση των κέντρων και δικτύων πληροφόρησης στις υποψήφιες για ένταξη χώρες

* Κατάλληλη ενίσχυση των πόρων των Αντιπροσωπειών

* Ανάπτυξη των Αντιπροσωπειών στα νέα κράτη μέλη

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

Τομέας (-είς) πολιτικής: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Δραστηριότητα (-ες): 16.01-16.02-16.03-16.04-16.05

Ονομασία της δράσης: Στρατηγική πληροφορησησ και επικοινωνιασ της Ευρωπαϊκής Ένωσης

1. ΓΡΑΜΜΗ(-ΕΣ) ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ + ΟΝΟΜΑΣΙΑ(-ΕΣ)

A7 : // Δαπάνες συμπληρωματικού προσωπικού και αποκεντρωμένες δαπάνες λειτουργίας

B3-300 : // Γενικές ενέργειες πληροφόρησης

B3-300A : // Γενικές ενέργειες πληροφόρησης - δαπάνες TΔΒ και δαπάνες στήριξης

B3-301 : // Κέντρα μετάδοσης πληροφοριών

B3-301A : // Κέντρα μετάδοσης πληροφοριών - δαπάνες TΔΒ και δαπάνες στήριξης

B3-303 : // Γενικές ενέργειες επικοινωνίας

B3-303A : // Γενικές ενέργειες επικοινωνίας - δαπάνες TΔΒ και δαπάνες στήριξης

B3-306 : // Ενέργειες πληροφόρησης με προτεραιότητα [13]

[13] Γραμμές του προϋπολογισμού για τις οποίες εντολείς είναι άλλες Γενικές Διευθύνσεις (σε συνδυασμό με τη Γεν. Διεύθυνση Τύπου).

B3-306A : // Ενέργειες πληροφόρησης με προτεραιότητα - δαπάνες TΔΒ και δαπάνες στήριξης

2. Συνολικά αριθμητικα δεδομενα (ΕΕ 15)

2.1 Συνολικό κονδύλιο της δράσης (Μέρος B) : 285,065 εκατ. ευρώ σε ΠΑΥ [14]

[14] Εκτός από το προτεινόμενο νέο θέμα προτεραιότητας για την πληροφόρηση: Η Ευρώπη στον κόσμο

2.2 Περίοδος υλοποίησης:

Οικονομικό έτος 2003 και εφεξής

2.3 Συνολική πολυετής εκτίμηση των δαπανών:

α) Χρονοδιάγραμμα των πιστώσεων αναλήψεων υποχρεώσεων/πιστώσεων πληρωμών (δημοσιονομική παρέμβαση) (πρβλ. σημείο 6.1.1)

εκατ. ευρώ (μέχρι τρίτου δεκαδικού ψηφίου)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

β) Τεχνική και διοικητική βοήθεια (ΤΔΒ) και δαπάνες στήριξης (ΔΣ) (πρβλ. σημείο 6.1.2)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

γ) Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις του ανθρώπινου δυναμικού και των λοιπών δαπανών διοικητικής λειτουργίας (πρβλ. σημεία 7.2 και 7.3)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.4 Συμβατότητα με τον δημοσιονομικό προγραμματισμό και τις δημοσιονομικές προοπτικές

Πρόταση συμβατή με τον ισχύοντα δημοσιονομικό προγραμματισμό (εκτός από το προτεινόμενο νέο θέμα προτεραιότητας για την πληροφόρηση: Η Ευρώπη στον κόσμο).

2.5 Δημοσιονομικές επιπτώσεις στα έσοδα

Ουδεμία δημοσιονομική επίπτωση στα έσοδα

3. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Ενέργειες που απορρέουν από τα αποκλειστικά προνόμια της Επιτροπής.

5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ

5.1 Αναγκαιότητα της κοινοτικής παρέμβασης

5.1.1 Επιδιωκόμενοι στόχοι

Στην ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα "Στρατηγική πληροφόρησης και επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης" έχουν ληφθεί υπόψη οι νέοι όροι συμμετοχής του Συμβουλίου στην άσκηση της διοργανικής συνεργασίας. Οι κεντρικοί άξονες της ανακοίνωσης είναι οι εξής:

- ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαμορφώνει και να μεταδίδει κατάλληλα μηνύματα, απευθυνόμενα σε συγκεκριμένους αποδέκτες, σχετικά με τα θέματα προτεραιότητας για την πληροφόρηση.

- επιχειρησιακή σύμπραξη σε εθελούσια βάση με τα κράτη μέλη, η οποία επιτρέπει να επιτευχθεί πραγματική συνεργία των δομών και των ικανοτήτων των κρατών μελών συμπληρωματικά προς τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η νέα αυτή στρατηγική πληροφόρησης και επικοινωνίας απορρέει από μια κοινή πολιτική βούληση των τριών θεσμικών οργάνων, η οποία θα υλοποιηθεί με τις αποφάσεις της Διοργανικής Ομάδας Πληροφόρησης (ΔΟΠ).

Η νέα αυτή στρατηγική συνεπάγεται αλλαγή νοοτροπίας και σημαντικές προσαρμογές στα τρία θεσμικά όργανα, κυρίως όσον αφορά το συντονισμό, ώστε να βελτιωθεί η παροχή πληροφοριών όσο το δυνατόν πλησιέστερα στους πολίτες.

5.1.2 Μέτρα σχετικά με την εκ των προτέρων (ex ante) αξιολόγηση

Εκτός από την πολιτική θέση που συμμερίζονται τα τρία θεσμικά όργανα, αλλά και τα κράτη μέλη, η προτεινόμενη στρατηγική βασίζεται, αφενός στις εσωτερικές αξιολογήσεις (σύνθεση των συμπερασμάτων των συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης που διοργανώθηκαν από τις Αντιπροσωπείες και των απαντήσεων των διαφόρων δικτύων στο ερωτηματολόγιο) και, αφετέρου, σε προηγούμενες εξωτερικές μελέτες με αντικείμενο και την ίδια τη στρατηγική και τις απόψεις της κοινής γνώμης ( έρευνες με ομάδες εστιασμένης συζήτησης).

5.1.3 Μέτρα μετά την εκ των υστέρων (ex post) αξιολόγηση

Η ανακοίνωση της Επιτροπής προβλέπει ετήσια αξιολόγηση των κυριότερων δραστηριοτήτων πληροφόρησης και επικοινωνίας. Από την πλευρά της Επιτροπής, η διαδικασία αυτή θα βασιστεί σε νέα μεθοδολογία της Γεν. Διεύθυνσης Τύπου, που προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή ήδη το 2003. Επίσης, οι ικανότητες αξιολόγησης των άλλων θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών προβλέπεται να συμβάλουν στην αξιολόγηση της προτεινόμενης σύμπραξης.

5.2 Σχεδιαζόμενες δράσεις και λεπτομέρειες υλοποίησης της δημοσιονομικής παρέμβασης

Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της παρούσας ανακοίνωσης εντοπίζονται κυρίως στο κεφάλαιο B3-3, τόσο από την άποψη των επιχειρησιακών κονδυλίων, όσο και των κονδυλίων για τεχνικές και διοικητικές δαπάνες.

Οι σχεδιαζόμενες δραστηριότητες καλύπτουν κυρίως τις γενικές ενέργειες πληροφόρησης, τα κέντρα μετάδοσης πληροφοριών, τις ενέργειες επικοινωνίας και τις ενέργειες πληροφόρησης με προτεραιότητα (Prince).

5.3 Λεπτομέρειες υλοποίησης

Οι γενικοί στόχοι θα επιδιωχθούν κυρίως με:

- καλύτερο συντονισμό των δραστηριοτήτων γενικής πληροφόρησης μεταξύ των διαφόρων Γενικών Διευθύνσεων και της Γεν. Διεύθυνσης Τύπου (όπου συμπεριλαμβάνονται οι Αντιπροσωπείες).

- μεγαλύτερη αποκέντρωση των ενημερωτικών δραστηριοτήτων με τη συμμετοχή των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων.

- αποτελεσματική χρήση όλων των υφισταμένων κέντρων και δικτύων ευρωπαϊκής πληροφόρησης.

Η εφαρμογή της νέας στρατηγικής περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο τις ακόλουθες δραστηριότητες:

ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

- Ενίσχυση της διαδικασίας ανάδρασης για τον καθορισμό της πολιτικής στον τομέα της πληροφόρησης

- Ενίσχυση του συντονισμού, μέσω των Αντιπροσωπειών, των αποκεντρωμένων δραστηριοτήτων πληροφόρησης σε θέματα προτεραιότητας που απευθύνονται στο ευρύ κοινό, με βελτιστοποίηση της χρήσης των υφιστάμενων κέντρων και δικτύων

- Αξιολόγηση της απήχησης της συνδυασμένης δράσης των διαφόρων μέσων πληροφόρησης που θα χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής.

ΚΕΝΤΡΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Η σημασία που αποδίδεται στην πληροφόρηση κοντά στον πολίτη εκφράζεται με την ιδιαίτερη προσοχή που θα δοθεί στο συντονισμό της δραστηριότητας των δικτύων και κέντρων πληροφόρησης, κυρίως μέσω των Αντιπροσωπειών.

Γενικες ενέργειες επικοινωνίας

Οι Αντιπροσωπείες θα πρέπει να επιδιώξουν συμπράξεις με τα κράτη μέλη για την από κοινού διαμόρφωση μηνυμάτων προσαρμοσμένων στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κοινής γνώμης και για τη δοκιμή των μηνυμάτων σε ομάδες εστιασμένης συζήτησης (focus groups).

Αυτές οι επιχειρησιακές συμπράξεις σε εθελούσια βάση θα επιτρέψουν να επιτευχθεί πραγματική συνεργία των δομών και των ικανοτήτων των κρατών μελών συμπληρωματικά προς τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΜΕ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ

Οι δραστηριότητες πληροφόρησης PRINCE, που καλύπτονται από την παρούσα ανακοίνωση, αφορούν κυρίως:

- τη διεύρυνση,

- το διάλογο για το μέλλον της Ένωσης,

- το χώρο ελευθερίας ασφάλειας και δικαιοσύνης,

- τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο.

Η εξέλιξη των δαπανών που συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή του προγράμματος PRINCE εξαρτάται από τις αποφάσεις/κατευθύνσεις που έχουν ήδη εκδοθεί ή θα εκδοθούν μελλοντικά από την Επιτροπή.

Οι αναγκαίοι πόροι για την υλοποίηση των ανωτέρω δραστηριοτήτων πληροφόρησης θα υπολογιστούν με βάση τα συγκεκριμένα μέτρα που θα αποφασιστούν κατ' εφαρμογή της νέας στρατηγικής.

Η ενίσχυση του ρόλου των Αντιπροσωπειών στην κατάρτιση προγραμμάτων δραστηριοτήτων κατά θέμα πληροφόρησης αποτελεί βασικό άξονα της νέας στρατηγικής και θα απαιτήσει την προσφυγή στις υπηρεσίες ειδικών του τομέα της επικοινωνίας.6. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

6.1 Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις στο Μέρος Β (για ολόκληρη την περίοδο προγραμματισμού)

Οι ειδικές ανάγκες τις οποίες δημιουργούν τα συνιστώμενα στην παρούσα ανακοίνωση μέτρα θα καλυφθούν με κινητοποίηση των διαθέσιμων μέσων του τίτλου B3-3 "Πληροφόρηση και επικοινωνία". Η κατανομή των ποσών που κρίνονται αναγκαία ενδέχεται να αναθεωρηθεί στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας APS (Annual Policy Strategy)/προσχέδιο προϋπολογισμού της Επιτροπής.

6.1.1 Δημοσιονομική παρέμβαση

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

6.1.2. Τεχνική και διοικητική βοήθεια (ΤΔΒ) και δαπάνες στήριξης (ΔΣ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

6.2. Υπολογισμός του κόστους ανά σχεδιαζόμενο μέτρο στο Μέρος B

ΠΑΥ σε εκατ. ευρώ (μέχρι τρίτου δεκαδικού ψηφίου)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* γραμμές για τις οποίες εντολείς είναι άλλες Γενικές Διευθύνσεις (σε συνδυασμό με τη Γεν. Διεύθυνση Τύπου). επίσης, ο πίνακας αυτός δεν περιλαμβάνει άλλα θέματα προτεραιότητας, που ενδέχεται να επιλέξει στο μέλλον η Επιτροπή.

** επιπτώσεις από το 2004 και εφεξής: δεδομένου ότι οι προτάσεις της ανακοίνωσης θα εφαρμοστούν σταδιακά, προβλέπεται δαπάνη για ένα πλήρες έτος από το 2004. τυχόν πρόσθετες ανάγκες το 2003 θα καλυφθούν με μεταφορά πιστώσεων.

7. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

(EΕ 15)

Οι ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό και διοικητικούς πόρους θα καλυφθούν από τα κονδύλια που θα διατίθενται στη Γεν Διεύθυνση Τύπου στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας κατανομής.

7.1. Επιπτώσεις στο ανθρώπινο δυναμικό

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

7.2 Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις του ανθρώπινου δυναμικού

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα ποσά αντιστοιχούν στις συνολικές δαπάνες για 12 μήνες.

7.3 Άλλες δαπάνες διοικητικής λειτουργίας που απορρέουν από τη δράση

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα ποσά αντιστοιχούν στις συνολικές δαπάνες για 12 μήνες.

(*) Αποστολές (A0-7010) : 80.000 ευρώ

Οι πιστώσεις αυτές προορίζονται να καλύψουν τις ανάγκες που θα δημιουργήσουν οι νέες δραστηριότητες που απορρέουν από την ανακοίνωση, οι οποίες θα απαιτήσουν μετακινήσεις υπαλλήλων των Αντιπροσωπειών στην έδρα της Επιτροπής, υπαλλήλων των Αντιπροσωπειών εντός των κρατών μελών και υπαλλήλων των κεντρικών Υπηρεσιών στις Αντιπροσωπείες.

Οι καλυπτόμενες δραστηριότητες είναι οι εξής:

- προγραμματισμός και συντονισμός των ενεργειών, όπου συμπεριλαμβάνεται η εξασφάλιση συνεργίας μεταξύ των διαφόρων επικοινωνιακών μέσων που θα χρησιμοποιηθούν τόσο σε κεντρικό επίπεδο όσο και με την αποκέντρωση (20.000 ευρώ).

- διαπραγμάτευση, κατάρτιση και παρακολούθηση της εφαρμογής μνημονίων συμφωνίας με τα κράτη μέλη, καθώς και των συνακόλουθων συμβάσεων (20.000 ευρώ).

- οργάνωση προγράμματος συνεχούς επιμόρφωσης στον τομέα της επικοινωνίας, με βάση τις αρχές της στρατηγικής προσέγγισης που προτείνεται με την παρούσα ανακοίνωση, για όλο το προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων των υπαλλήλων των Αντιπροσωπειών (40.000 ευρώ).

(*)Επιμόρφωση (A0-706) : 50.000 ευρώ

Θα χρειαστεί να οργανωθούν ειδικά, προσαρμοσμένα στις ανάγκες του προσωπικού προγράμματα επιμόρφωσης στον τομέα της επικοινωνίας, με βάση τη νέα προσέγγιση που προτείνεται στην ανακοίνωση.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

8. ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΑ ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

8.1 Επακόλουθα μέτρα

Τα εσωτερικά επιχειρησιακά συστήματα υποβολής εκθέσεων θα ενισχυθούν για να ληφθούν υπόψη οι νέες παράμετροι της πολιτικής στον τομέα της πληροφόρησης: συντονισμός, προγραμματισμός και αποκέντρωση.

8.2 Λεπτομέρειες πραγματοποίησης και περιοδικότητα της προβλεπόμενης αξιολόγησης

Θα αναπτυχθούν κατάλληλα εργαλεία, βασιζόμενα σε μεθοδολογία (αναμένεται να είναι διαθέσιμη το δεύτερο εξάμηνο του 2002) που θα αποσκοπεί στη συστηματική και τακτική αξιολόγηση του συνόλου των δραστηριοτήτων πληροφόρησης και επικοινωνίας της Γεν. Διεύθυνσης Τύπου.

9. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ

Όλα τα συμβόλαια, συμβάσεις και νομικές δεσμεύσεις που συνάπτει η Επιτροπή με τους δικαιούχους, προβλέπουν τη δυνατότητα επιτόπιου ελέγχου του άμεσου δικαιούχου της κοινοτικής επιχορήγησης (ή του δικαιούχου δεύτερου βαθμού, σε περίπτωση δραστηριότητας με αποκεντρωμένη διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής) από την Επιτροπή ή το Ελεγκτικό Συνέδριο. Προβλέπουν επίσης τη δυνατότητα να ζητούνται όλα τα παραστατικά δαπανών που έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των συμβολαίων, συμβάσεων και νομικών δεσμεύσεων, στη διάρκεια των πέντε ετών που ακολουθούν το τέλος της συμβατικής περιόδου.

Οι δικαιούχοι των επιχορηγήσεων υπέχουν την υποχρέωση να υποβάλλουν εκθέσεις και αναλυτικές καταστάσεις δαπανών, οι οποίες ελέγχονται τόσο ως προς το περιεχόμενο, όσο και ως προς την επιλεξιμότητα των δαπανών, σύμφωνα με το αντικείμενο της κοινοτικής χρηματοδότησης και λαμβάνοντας υπόψη τις συμβατικές υποχρεώσεις και τις αρχές της οικονομίας και της χρηστής διαχείρισης.