Ειδική έκθεση  Ενσωμάτωση των στόχων 
της πολιτικής υδάτων 
της ΕΕ στην ΚΓΠ: 
μερικώς επιτυχήςEL 2014  αριθ.  04
ΕΥΡΩΠΑÏKΟ
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο ( http://europa.eu ).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2014
ISBN 978-92-872-0027-3
doi:10.2865/15214
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2014
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed  in Luxembourg
EL 2014  αριθ.  04
Ειδική έκθεση Ενσωμάτωση των στόχων 
της πολιτικής υδάτων 
της ΕΕ στην ΚΓΠ: 
μερικώς επιτυχής
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)
02
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Όροι και ακρωνύμια
I – XI Σύνοψη
1 – 14  Εισαγωγή
1 – 6  Οι δεσμοί μεταξύ της πολιτικής υδάτων της ΕΕ και της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) 
7 – 11 Τα μέσα της ΚΓΠ που μπορούν να συμβάλουν στην ενσωμάτωση των στόχων της πολιτικής υδάτων 
της ΕΕ στην ΚΓΠ
12 –14 Κονδύλια της ΚΓΠ που μπορεί να έχουν αντίκτυπο στα ύδατα
15 – 20 Ο έλεγχος
15 – 17 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
18 – 20 Προηγούμενοι έλεγχοι
21 – 79 Παρατηρήσεις 
21 – 32 Οι αδυναμίες στην υλοποίηση της πολιτικής υδάτων της ΕΕ εμπόδισαν την ενσωμάτωσή της 
στην ΚΓΠ
33 – 48 Ο αντίκτυπος της πολλαπλής συμμόρφωσης στα ζητήματα που άπτονται των υδάτων είναι μέχρι 
στιγμής περιορισμένος
34 – 39 Ο μηχανισμός της πολλαπλής συμμόρφωσης έχει αντίκτυπο αλλά δεν αξιοποιείται πλήρως
40 – 48  Αδυναμίες στην εφαρμογή της πολλαπλής συμμόρφωσης
49 – 61 Δεν αξιοποιούνται πλήρως οι δυνατότητες της χρηματοδότησης της αγροτικής ανάπτυξης να 
συντελέσει στην αντιμετώπιση προβλημάτων που σχετίζονται με τα ύδατα
52 – 55 Τα σχέδια των κρατών μελών για τις δαπάνες στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης δεν λαμβάνουν πάντοτε 
υπόψη τους στόχους της πολιτικής υδάτων της ΕΕ και τις ανάγκες των κρατών μελών σε σχέση με τα ύδατα
56 – 61 Η χρηματοδότηση της αγροτικής ανάπτυξης δεν έχει αξιοποιηθεί επαρκώς για την αντιμετώπιση σχετικών 
με τα ύδατα ζητημάτων
62 – 65 Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» δεν έχει ενσωματωθεί στην ΚΓΠ
66 – 79 Τα συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης δεν παρέχουν ολοκληρωμένη εικόνα
03 Περιεχόμενα
80 – 87 Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I — Ερωτήματα και κριτήρια του ελέγχου
 Παράρτημα II —  Αποτελέσματα της έρευνας: Οι κύριες αλλαγές που ανέφεραν οι φορείς 
γεωργικών συμβούλων σε συνέχεια της θέσπισης της πολλαπλής 
συμμόρφωσης
 Παράρτημα III —  Παραδείγματα ζητημάτων που σχετίζονται με τα ύδατα, τα οποία δεν 
καλύπτονται από την πολλαπλή συμμόρφωση
 Παράρτημα IV —  Πρόσθετα κονδύλια που διατέθηκαν στο πλαίσιο του διαγνωστικού ελέγχου 
και του σχεδίου για την ανάκαμψη και χρησιμοποιήθηκαν από κράτη μέλη 
για τη διαχείριση των υδάτων
 Απαντήσεις της Επιτροπής
04
 Όροι και  
ακρωνύμια
Άμεσες ενισχύσεις : Ενισχύσεις που καταβάλλονται απευθείας στους γεωργούς στο πλαίσιο καθεστώτος στήριξης του 
εισοδήματος. Τέτοια καθεστώτα είναι, παραδείγματος χάριν, το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης και το καθεστώς ενιαίας 
στρεμματικής ενίσχυσης.
Διαγνωστικός έλεγχος : Το 2009 οι διάφορες συνιστώσες της ΚΓΠ υποβλήθηκαν σε εξέταση και προσαρμόστηκαν 
προκειμένου να οδηγήσουν την ΚΓΠ προς την κατεύθυνση της ισορροπημένης και φιλικής προς το περιβάλλον 
ανάπτυξης. Η προσαρμογή αυτή είναι γνωστή ως «διαγνωστικός έλεγχος».
Διευθυντές Υδάτων : Διευθυντές υπηρεσιών αρμόδιων για την πολιτική υδάτων στα κράτη μέλη και σε άλλες 
συμμετέχουσες χώρες.
ΕΓΤΑΑ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Στην έκθεση αυτή αναφέρεται επίσης ως «αγροτική ανάπτυξη».
Ευτροφισμός : Η διαδικασία διά της οποίας υδατικά συστήματα γίνονται αποδέκτες υπερβολικών ποσοτήτων θρεπτικών 
ουσιών, ιδίως φωσφορικών και νιτρικών αλάτων. Οι ουσίες αυτές συνήθως ευνοούν την υπερβολική ανάπτυξη φυκών, με 
αποτέλεσμα τη μείωση του οξυγόνου στο νερό και τον θάνατο άλλων οργανισμών, όπως τα ψάρια.
ΚΑΔ : Κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης: 18 νομοθετικά πρότυπα της ΕΕ στον τομέα του περιβάλλοντος, της ασφάλειας 
των τροφίμων, της υγείας των ζώων και των φυτών, καθώς και της καλής διαβίωσης των ζώων.
ΚΓΠ : Κοινή γεωργική πολιτική.
Λεκάνη απορροής ποταμού : Η χερσαία έκταση από την οποία το σύνολο των επιφανειακών απορροών παροχετεύεται, 
μέσω μιας αλληλουχίας ρευμάτων, ποταμών και, ενδεχομένως, λιμνών, στη θάλασσα, σε ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές 
ή δέλτα.
Μέτρο :
1) Μέτρο αγροτικής ανάπτυξης:  σύνολο δράσεων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το ΕΓΤΑΑ. Κάθε μέτρο προβλέπει 
ειδικούς κανόνες με τους οποίους οφείλουν να συμμορφώνονται οι δικαιούχοι.
2) Μέτρο όπως αναφέρεται στην ΟΠΥ (σχέδια διαχείρισης ΠΛΑΠ και προγράμματα μέτρων):  σύνολο δράσεων, 
συμπεριλαμβανομένων νομικών, ελεγκτικών και διοικητικών πρωτοβουλιών, που περιέχονται στο Σχέδιο Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ και συμβάλλουν στην εφαρμογή της οδηγία-πλαισίου για τα ύδατα. Στο πλαίσιο αυτό, «γεωργικό μέτρο» είναι ένα 
σύνολο δράσεων ή πρωτοβουλιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον περιορισμό της επίδρασης των πιέσεων που 
προκαλούν οι γεωργικές δραστηριότητες στα ύδατα. 
05 Όροι και ακρωνύμια 
ΟΠΥ : Οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα — η οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 
23ης Οκτωβρίου 2000, για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων (ΕΕ L 327 της 
22.12.2000, σ. 1) είναι μια γενική νομοθετική πράξη που εγκρίθηκε το 2000 με σκοπό να καταστεί συνεκτικότερο το 
μωσαϊκό πολιτικών και νομοθετικών πράξεων. Η προσέγγιση που υιοθετήθηκε όσον αφορά τη διαχείριση των υδάτων 
βασίζεται στις λεκάνες απορροής των ποταμών ως φυσικών περιβαλλοντικών μονάδων και όχι ως διοικητικών ή νομικών 
ορίων. Παραπέμπει σε πολλές συναφείς οδηγίες, όπως οι οδηγίες για τα ύδατα κολύμβησης, το πόσιμο νερό, την 
επεξεργασία των αστικών λυμάτων, τα νιτρικά άλατα, τη λυματολάσπη κ.ά. Η ΟΠΥ αντιμετωπίζει ως ελάχιστη απαίτηση 
την εφαρμογή αυτών των άλλων οδηγιών. Τα μέτρα εφαρμογής τους πρέπει να ενσωματώνονται στον σχεδιασμό 
διαχείρισης των λεκανών απορροής. Επισημαίνεται ότι μέσω της ΟΠΥ δεν διατίθενται κονδύλια ειδικά για την εφαρμογή 
της πολιτικής υδάτων της ΕΕ. 
ΠΑΑ : Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης.
Περιοχή λεκάνης απορροής ποταμού : Θαλάσσια και χερσαία έκταση, που αποτελείται από μια ή περισσότερες 
γειτονικές λεκάνες απορροής ποταμού μαζί με τα συναφή υπόγεια και παράκτια ύδατα, και η οποία προσδιορίζεται στην 
ΟΠΥ ως η βασική μονάδα διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμού.
Πολλαπλή συμμόρφωση : Μηχανισμός που συνδέει τις άμεσες ενισχύσεις προς γεωργούς και μια σειρά ενισχύσεων για 
την αγροτική ανάπτυξη με τη συμμόρφωση με ένα σύνολο κανόνων που σχετίζονται με το περιβάλλον, την ασφάλεια των 
τροφίμων, την υγεία των ζώων και των φυτών και την καλή διαβίωση των ζώων, καθώς και με τη διατήρηση της γεωργικής 
γης σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση. Οι κανόνες της πολλαπλής συμμόρφωσης συνδέονται με 18 
κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης και 15 πρότυπα ΚΓΠΚ. Τυχόν μη συμμόρφωση με αυτά τα πρότυπα και τις απαιτήσεις 
μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των ενισχύσεων που καταβάλλονται στον γεωργό στο πλαίσιο της ΚΓΠ.
Πρότυπα ΚΓΠΚ : Η υποχρέωση διατήρησης της γης σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση αναφέρεται σε μια 
σειρά προτύπων που σχετίζονται με την προστασία του εδάφους, τη διατήρηση των οργανικών υλών και της δομής του 
εδάφους, την αποφυγή της υποβάθμισης οικοτόπων και τη διαχείριση των υδάτων.
Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ : Σχέδιο Διαχείρισης Περιοχής Λεκάνης Απορροής Ποταμού.
Φυτοπροστατευτικά προϊόντα : Προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την προστασία φυτών ή καλλιεργειών από τις 
ζημίες που προκαλούν ζιζάνια, ασθένειες ή έντομα. 
06
 Σύνοψη
I
Η προστασία των υδάτινων πόρων της Ευρώπης απο -
τελεί σημαντική προτεραιότητα της ΕΕ από τα τέλη της 
δεκαετίας του 1970, όταν άρχισε να θεσπίζει ειδικές 
νομοθετικές πράξεις για την προστασία των υδάτων. 
H οδηγία -πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ) εγκρίθηκε το 2000 
με σκοπό τη θέσπιση νομοθετικού πλαισίου για την προ -
στασία και την αποκατάσταση των υδατικών συστημά -
των σε όλη την Ευρώπη, καθώς και για τη διασφάλιση της 
βιώσιμης χρήσης των υδάτων μακροπρόθεσμα. Τα Σχέδια 
Διαχείρισης Περιοχής Λεκάνης Απορροής Ποταμού (Σχέ -
δια Διαχείρισης ΠΛΑΠ) και τα προγράμματα μέτρων είναι 
τα κύρια μέσα που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για την 
εφαρμογή της πολιτικής υδάτων της ΕΕ. Τα κράτη μέλη 
μπορούν να εφαρμόζουν την πολιτική υδάτων εν μέρει 
χρησιμοποιώντας κονδύλια που διατίθενται στο πλαίσιο 
άλλων πολιτικών.
II
Η γεωργία αποτελεί πηγή σημαντικών περιβαλλοντικών 
πιέσεων. Στην Ευρώπη, η γεωργία ευθύνεται για το 33 % 
περίπου της συνολικής κατανάλωσης νερού και αποτε -
λεί την κύρια πηγή ρύπανσης των υδάτων με θρεπτικές 
ουσίες.
III
Ποσοστό 40 % σχεδόν του προϋπολογισμού της ΕΕ 
διατίθεται για την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ). Με την 
ΚΓΠ, η ΕΕ επιδιώκει να επηρεάσει τις γεωργικές πρακτικές 
που έχουν αντίκτυπο στα ύδατα. Επί του παρόντος, δύο 
είναι τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την ενσωμά -
τωση των στόχων της πολιτικής υδάτων της ΕΕ στην ΚΓΠ. 
Πρόκειται για την πολλαπλή συμμόρφωση, μηχανισμό 
που συνδέει ορισμένες ενισχύσεις στο πλαίσιο της ΚΓΠ με 
ειδικές περιβαλλοντικές απαιτήσεις, και για το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ, το οποίο 
αναφέρεται στην παρούσα έκθεση και ως «αγροτική 
ανάπτυξη»), που παρέχει οικονομικά κίνητρα για δράσεις 
που υπερβαίνουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από 
τη νομοθεσία.IV
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο έχουν επανει -
λημμένως τονίσει την ανάγκη για καλύτερη ενσωμάτωση 
της πολιτικής υδάτων σε άλλες πολιτικές, όπως η γεωρ -
γική πολιτική. Οι στόχοι της πολιτικής υδάτων της ΕΕ 
προϋποθέτουν δράση σε διάφορους τομείς πολιτικής 
και, συνεπώς, παρέμβαση διαφόρων αρχών, οι οποίες 
μπορεί να επιδιώκουν την εξυπηρέτηση διαφορετικών 
και δυνητικώς αντιφατικών συμφερόντων. Στο πλαίσιο 
αυτό, με τον έλεγχο του Συνεδρίου επιχειρήθηκε να δοθεί 
απάντηση στο εξής ερώτημα: Ενσωματώθηκαν επιτυχώς 
οι στόχοι της πολιτικής υδάτων της ΕΕ στην ΚΓΠ; Προκει -
μένου να απαντήσει στο ερώτημα αυτό, το Συνέδριο εξέ -
τασε σε ποιον βαθμό η εφαρμογή της πολιτικής υδάτων 
της ΕΕ κατέστησε δυνατή την ενσωμάτωσή της στην ΚΓΠ, 
και προέβη σε ανάλυση του μηχανισμού της πολλαπλής 
συμμόρφωσης και της αγροτικής ανάπτυξης.
V
Με τον έλεγχο επιχειρήθηκε να απαντηθεί το ερώτημα 
εάν οι στόχοι της πολιτικής υδάτων της ΕΕ έχουν ενσωμα -
τωθεί επιτυχώς στην ΚΓΠ, αλλά διαπιστώθηκε ότι μέχρι 
στιγμής η επιτυχία είναι μόνο μερική. Αυτό οφείλεται 
στην αναντιστοιχία μεταξύ, αφενός, των φιλόδοξων στό -
χων της πολιτικής και, αφετέρου, των μέσων που χρησι -
μοποιήθηκαν για την επίτευξη της αλλαγής. Στο πλαίσιο 
του ελέγχου αναδείχθηκαν οι αδυναμίες των δύο μέσων 
που χρησιμοποιεί επί του παρόντος η Επιτροπή για την 
ενσωμάτωση των στόχων για τα ύδατα στην ΚΓΠ (ήτοι 
της πολλαπλής συμμόρφωσης και της αγροτικής ανάπτυ -
ξης) και επισημάνθηκαν καθυστερήσεις και αδυναμίες 
στην εφαρμογή της ΟΠΥ.
VI
Το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η χρηματο -
δότηση για την πολλαπλή συμμόρφωση και την αγρο -
τική ανάπτυξη είχε μέχρι στιγμής θετικό αντίκτυπο στη 
στήριξη των στόχων της πολιτικής για τη βελτίωση της 
ποιότητας και την αύξηση της ποσότητας των υδάτων, 
αλλά ότι οι δυνατότητες των μέσων αυτών είναι περιορι -
σμένες σε σύγκριση με τους φιλόδοξους στόχους της ΚΓΠ 
και τους ακόμη περισσότερο φιλόδοξους στόχους που 
περιέχονται στους κανονισμούς της ΚΓΠ για την περίοδο 
2014-2020.
Σύνοψη 07
VII
Συμπεραίνει ακόμη ότι οι καθυστερήσεις στην εφαρμογή 
της ΟΠΥ αποτέλεσαν μάλιστα πρόσκομμα στην ενσωμά -
τωση των στόχων της πολιτικής υδάτων στην ΚΓΠ.
VIII
Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης ότι τα συστήματα 
παρακολούθησης και αξιολόγησης, τα οποία συνδέο -
νται άμεσα με την ΚΓΠ, καθώς και εκείνα που παρέχουν 
περισσότερο γενικά δεδομένα, δεν παρείχαν πληροφο -
ρίες απαραίτητες για τη λήψη απολύτως τεκμηριωμένων 
αποφάσεων πολιτικής όσον αφορά τις πιέσεις που ασκού -
νται στα ύδατα και οι οποίες οφείλονται σε γεωργικές 
δραστηριότητες. Ωστόσο, επισήμανε ορισμένες χρήσιμες 
πρωτοβουλίες.
IX
Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να υποβάλει προ -
τάσεις για την πραγματοποίηση των αναγκαίων τροπο -
ποιήσεων στα υφιστάμενα μέσα (πολλαπλή συμμόρ -
φωση και αγροτική ανάπτυξη) ή, όπου ενδείκνυται, για 
νέα μέσα, ικανά να ανταποκριθούν στους περισσότερο 
φιλόδοξους στόχους σε σχέση με την ενσωμάτωση των 
στόχων της πολιτικής υδάτων στην ΚΓΠ. Τα κράτη μέλη 
πρέπει να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες που επισημαί -
νονται σε σχέση με την πολλαπλή συμμόρφωση και να 
χρησιμοποιούν με καλύτερο τρόπο τη χρηματοδότηση 
στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης για την επίτευξη 
των στόχων της πολιτικής υδάτων.
X
Συνιστά επίσης στην Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αντι -
μετωπίσουν τις καθυστερήσεις στην εφαρμογή της ΟΠΥ 
και να βελτιώσουν την ποιότητα των Σχεδίων Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ που καταρτίζουν, περιγράφοντας τα επιμέρους 
μέτρα και καθιστώντας τα επαρκώς σαφή και συγκεκρι -
μένα σε επιχειρησιακό επίπεδο.
XI
Όσον αφορά την παρακολούθηση και την αξιολόγηση, 
η Επιτροπή οφείλει να διασφαλίσει ότι διαθέτει πληροφο -
ρίες που τουλάχιστον καθιστούν δυνατή τη μέτρηση της 
εξέλιξης των πιέσεων που ασκούνται στα ύδατα εξαιτίας 
των γεωργικών πρακτικών, ενώ τα κράτη μέλη πρέπει να 
υποβάλλουν δεδομένα σχετικά με τα ύδατα εγκαίρως και 
με περισσότερο αξιόπιστο και συνεπή τρόπο.
08
 Εισαγωγή
Οι δεσμοί μεταξύ της 
πολιτικής υδάτων της ΕΕ 
και της κοινής γεωργικής 
πολιτικής (ΚΓΠ)
01 
Η προστασία των υδάτων (από την 
άποψη τόσο της ποιότητας όσο και της 
ποσότητάς τους) αποτελεί ζήτημα προτε -
ραιότητας στην ημερήσια διάταξη όχι 
μόνον της ΕΕ αλλά και των κρατών, των 
αρχών τοπικής και περιφερειακής αυτο -
διοίκησης και των διεθνών οργανισμών. 
Ο κύριος, γενικός στόχος της πολιτικής 
υδάτων της ΕΕ είναι η διασφάλιση της 
πρόσβασης σε νερό καλής ποιότητας, 
σε επαρκή ποσότητα για όλους τους 
ευρωπαίους πολίτες, καθώς και η δια -
σφάλιση της καλής κατάστασης όλων 
των υδατικών συστημάτων στην Ευρώ -
πη1. Τα νομοθετικά μέσα που κυρίως 
χρησιμοποιεί η ΕΕ για την επίτευξη του 
στόχου αυτού είναι οδηγίες σε σχέση με 
τα ύδατα, οι οποίες εγκρίνονται από το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβού -
λιο. Οδηγία είναι η νομοθετική πράξη 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης που απαιτεί από 
τα κράτη μέλη να επιτύχουν ένα συγκε -
κριμένο αποτέλεσμα, χωρίς ωστόσο να 
υπαγορεύει τον τρόπο.
02 
Η οδηγία για τη νιτρορύπανση, η οποία 
εγκρίθηκε το 1991, αποσκοπούσε στη 
μείωση της νιτρορύπανσης γεωργικής 
προέλευσης στα ύδατα της Ευρώπης2. 
Ακολούθησε, το 2000, η περισσότερο 
ολοκληρωμένη οδηγία -πλαίσιο για τα 
ύδατα (ΟΠΥ), η οποία απαιτεί από τα 
κράτη μέλη να επιτύχουν «καλή κατά -
σταση των επιφανειακών και υπόγειων 
υδάτων» έως το 20153. Τα κράτη μέλη 
οφείλουν να καταρτίσουν Σχέδια Δια -
χείρισης Περιοχής Λεκάνης Απορροής Ποταμού (Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ) και 
συναφή προγράμματα μέτρων, τα οποία 
είναι τα κύρια μέσα που χρησιμοποι -
ούνται για την εφαρμογή της οδηγίας 
και, συνεπώς, για την υλοποίηση της 
πολιτικής υδάτων της ΕΕ. Τα κράτη μέλη 
μπορούν να εφαρμόζουν την πολιτι -
κή υδάτων εν μέρει χρησιμοποιώντας 
κονδύλια που προορίζονται για άλλες 
πολιτικές. Παραδείγματος χάριν, μέτρα 
των Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ μπορούν 
σε ορισμένες περιπτώσεις να χρηματο -
δοτούνται μέσω της ΚΓΠ.
03 
Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊ -
κού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) 
για την κατάσταση των υδάτων4, τα 
ευρωπαϊ  κά ύδατα δεν αναμένεται να 
επιτύχουν έως το 2015 τον στόχο που 
τέθηκε στην ΟΠΥ όσον αφορά τόσο την 
ποιότητα όσο και την ποσότητά τους, 
παρά τις βελτιώσεις που επήλθαν τις 
τελευταίες δεκαετίες.
04 
Η γεωργία αντιπροσωπεύει το μεγαλύτε -
ρο μερίδιο της χρήσης γης στην Ευρώπη 
(το 50 % περίπου της συνολικής έκτασης). 
Έχει διαμορφώσει το ευρωπαϊκό τοπίο 
και έχει συμβάλει σημαντικά, την τελευ -
ταία πεντηκονταετία, στην αύξηση της 
χρήσης εξωτερικών εισροών (λιπασμά -
των, ζιζανιοκτόνων και ύδατος). Ο τομέας 
της γεωργίας αποτελεί, επομένως, σημα -
ντική πηγή περιβαλλοντικών πιέσεων5. 
Στην Ευρώπη, η γεωργία ευθύνεται για 
το 33 % περίπου της συνολικής χρήσης 
υδάτων και αποτελεί τη σοβαρότερη 
αιτία για τη νιτρορύπανση των υδάτων6. 
Επομένως, ως ο σημαντικότερος χρήστης 
υδάτων, η γεωργία έχει καθοριστικό ρόλο 
στη βιώσιμη διαχείριση της ποσότητας 
και της ποιότητας των υδάτων.1 http://ec.europa.eu/
environment/water/
index_en.htm  και άρθρο 4 
της οδηγίας -πλαισίου για τα 
ύδατα.
2  Οδηγία αριθ. 91/676/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμ -
βρίου 1991, για την προστασία 
των υδάτων από τη νιτρορρύ -
πανση γεωργικής προέλευσης 
(ΕΕ L 375 της 31.12.1991, σ. 1). 
Βάσει της οδηγίας για τη 
νιτρορύπανση, τα κράτη μέλη 
οφείλουν να παρακολουθούν 
την κατάσταση των επιφανεια -
κών και των υπόγειων υδάτων 
και να χαρακτηρίσουν ευπρό -
σβλητες σε νιτρορύπανση 
ζώνες. Επίσης, τα κράτη μέλη 
πρέπει να καταρτίσουν κώδικα 
ορθής γεωργικής πρακτικής, 
ο οποίος θα εφαρμόζεται 
στο σύνολο της επικράτειάς 
τους σε εθελοντική βάση. 
Ακόμη, τα κράτη μέλη πρέπει 
να εγκρίνουν προγράμματα 
δράσης υποχρεωτικά στις ευ -
πρόσβλητες σε νιτρορύπανση 
ζώνες.
3  Άρθρο 4 της ΟΠΥ.
4  Έκθεση του ΕΟΠ αριθ. 9/2012: 
«European waters — current 
status and future challenges» 
(Ευρωπαϊκά ύδατα — 
τρέχουσα κατάσταση και 
μελλοντικές προκλήσεις).
5 «A Green CAP? Reform options 
from an environmental 
angle» (Μια «πράσινη» ΚΓΠ; 
Επιλογές μεταρρύθμισης 
από περιβαλλοντική σκοπιά) 
Έργο «Πράσινη ΚΓΠ» του 
ΕΟΠ, ενδιάμεση έκθεση 
σχετικά με την πρώτη φάση, 
23 Ιουνίου 2011.
6  Έκθεση του ΕΟΠ αριθ. 1/2012: 
«Towards efficient use of 
water resources in Europe» 
(Προς μια αποδοτική χρήση 
των υδάτινων πόρων στην 
Ευρώπη).
09 Εισαγωγή
05 
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
έχει επανειλημμένως τονίσει την ανάγκη 
προστασίας των υδάτων μέσω της ΚΓΠ7:
 — Το 2007 τόνισε ότι «η ενσωμάτωση 
μελημάτων αειφορικής χρήσης του 
νερού σε άλλες τομεακές πολιτικές 
(π.χ. γεωργία)» αποτελεί προϋπόθεση 
«για να επιτευχθούν οι στόχοι της 
υδατικής πολιτικής» και υπογράμ -
μισε ότι «πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή στην περαιτέρω ανάπτυξη 
και, εφόσον απαιτείται, στην προ -
σαρμογή των σημερινών γεωργικών 
πολιτικών προκειμένου να συντελέ -
σουν στην αειφορική διαχείριση των 
υδάτων».
 — Το 2009 χαρακτήρισε τη διαχείριση 
των υδάτων μια σημαντική νέα πρό -
κληση για τη γεωργία, δηλώνοντας 
ότι «θα πρέπει να δοθεί περισσότερη 
προσοχή στα θέματα διαχείρισης 
των υδάτων, περιλαμβανομένης της 
ποιότητάς τους, στο πλαίσιο των 
σχετικών μέσων της ΚΓΠ».
 — Το 2010 το Συμβούλιο αναγνώρισε 
την ανάγκη για «αποτελεσματικότε -
ρη και βιώσιμη χρήση του νερού στη 
γεωργία».
06 
Τη θέση ότι είναι αναγκαία η περαιτέ -
ρω ενσωμάτωση των ζητημάτων που 
άπτονται της διαχείρισης των υδάτων σε 
άλλους τομείς πολιτικής, όπως η γεωρ -
γία, έχουν διατυπώσει ρητά η Ευρωπαϊ -
κή Επιτροπή, ο ΕΟΠ, το Συμβούλιο της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι Διευθυντές 
Υδάτων8. Η ενσωμάτωση των στόχων 
της πολιτικής υδάτων της ΕΕ στην ΚΓΠ 
αποτελεί σημαντική επιδίωξη, μεταξύ 
άλλων και σε σχέση με το άρθρο 11 της 
Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊ -
κής Ένωσης, το οποίο προβλέπει ότι: «[οι] 
απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστα -
σίας πρέπει να ενταχθούν στον καθορι -
σμό και την εφαρμογή των πολιτικών και 
δράσεων της Ένωσης, ιδίως προκειμένου 
να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη.»7 Συμπεράσματα του 
Συμβουλίου σχετικά με την 
λειψυδρία και την ξηρασία 
της 30ής Οκτωβρίου 2007. 
Συμπεράσματα του 
Συμβουλίου σχετικά με την 
λειψυδρία, την ξηρασία και την 
προσαρμογή στην κλιματική 
αλλαγή της 11ης Ιουνίου 2010. 
Αιτιολογικές σκέψεις 1 
και 4 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 74/2009 του Συμβουλίου, 
της 19ης Ιανουαρίου 2009, 
για την τροποποίηση 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 για τη στήριξη 
της αγροτικής ανάπτυξης από 
το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) 
(ΕΕ L 30 της 31.1.2009, σ. 100) 
σε συνέχεια του διαγνωστικού 
ελέγχου.
8 • COM(2012) 673 της 14ης Νο -
εμβρίου 2012 «Προσχέδιο για 
τη διαφύλαξη των υδατι -
κών πόρων της Ευρώπης»: 
«υπάρχει ανάγκη για καλύτερη 
εφαρμογή και αυξημένη 
ενσωμάτωση των στόχων 
της πολιτικής για τα ύδατα σε 
άλλους τομείς πολιτικής, όπως 
η κοινή γεωργική πολιτική.»  
• Αιτιολογική σκέψη 16 
της ΟΠΥ: «Είναι αναγκαία 
η περαιτέρω ενσωμάτωση της 
προστασίας και της βιώσιμης 
διαχείρισης των υδάτων σε 
άλλους τομείς της κοινοτικής 
πολιτικής, όπως στην ενερ -
γειακή πολιτική, την πολιτική 
μεταφορών, τη γεωργική πο -
λιτική, την αλιευτική πολιτική, 
την περιφερειακή πολιτική και 
την τουριστική πολιτική.»  
• Αιτιολογική σκέψη 6 του κα -
νονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 
του Συμβουλίου, της 20ής Σε -
πτεμβρίου 2005, για τη 
στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 277 
της 21.10.2005, σ. 1): «Οι δρα -
στηριότητες του Ευρωπαϊκού 
Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής 
Ανάπτυξης, καθώς και οι 
πράξεις στις οποίες συνεισφέ -
ρει, πρέπει να είναι συνεπείς 
και συμβατές με τις άλλες 
κοινοτικές πολιτικές και να 
συμμορφώνονται με την όλη 
κοινοτική νομοθεσία.»  
• Έκθεση του ΕΟΠ 
αριθ. 9/2012: Απαιτούνται 
πολύ μεγαλύτερες προσπά -
θειες για την ενσωμάτωση των 
ζητημάτων που άπτονται της 
διαχείρισης των υδάτων στις 
διάφορες τομεακές πολιτικές 
όπως η γεωργία και οι μεταφο -
ρές.  
10 Εισαγωγή
Τα μέσα της ΚΓΠ που μπο -
ρούν να συμβάλουν 
στην ενσωμάτωση 
των στόχων της πολιτικής 
υδάτων της ΕΕ στην ΚΓΠ
07 
Επί του παρόντος, δύο είναι τα μέσα 
της ΚΓΠ που χρησιμοποιούνται για την 
ενσωμάτωση των στόχων της πολιτικής 
υδάτων της ΕΕ στην ΚΓΠ: η πολλαπλή 
συμμόρφωση και το Ευρωπαϊκό Γε -
ωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης 
(βλέπε  γράφημα 1 ). Τα μέσα αυτά μπορούν να συμβάλουν στη βιώσιμη γε -
ωργία προάγοντας την εφαρμογή ορθών 
γεωργικών πρακτικών, τη συμμόρφωση 
των γεωργικών δραστηριοτήτων με την 
περιβαλλοντική νομοθεσία, όπως η οδη -
γία για τη νιτρορύπανση, και παρέχοντας 
κίνητρα για επωφελή προς το περιβάλ -
λον δημόσια αγαθά και υπηρεσίες.Γράφημα 1Σύνδεση μεταξύ της ΚΓΠ και της πολιτικής υδάτων της ΕΕ
Σημείωση:  Στη μία πλευρά του γραφήματος παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο μπορούν να δαπανώνται κονδύλια της ΚΓΠ μέσω άμεσων 
ενισχύσεων και κονδυλίων αγροτικής ανάπτυξης. Για τους γεωργούς που εισπράττουν άμεσες ενισχύσεις και/ή ορισμένα κονδύλια αγροτικής 
ανάπτυξης, η πολλαπλή συμμόρφωση συνδέει τις εν λόγω ενισχύσεις με τη συμμόρφωση με ορισμένες περιβαλλοντικές υποχρεώσεις. Οι δρα -
στηριότητες που χρηματοδοτούνται από την ΚΓΠ μπορεί να έχουν θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο στα ύδατα. Στην άλλη πλευρά του γραφήματος 
παρουσιάζονται τα κύρια ορόσημα που θέτει η ΟΠΥ, το κύριο μέσο για την υλοποίηση της πολιτικής υδάτων σε επίπεδο ΕΕ.
WFD entered
into
establishmentof 
monitoring dra
measures
-ΚΓΠ
Νο/uni03BCοθεσία και
κονδύλιαΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ;
Νο/uni03BCοθεσία αλλά
χωρί/uni03C2 κονδύλιαΠολιτική
Υδάτων
Ά/uni03BCεσε/uni03C2 ενισχύσει/uni03C2 Αγροτική ανάπτυξη (ΕΓΤΑΑ)
ΠΑΑ των κρατών /uni03BCελών (2007-2013)(γεωργικέ/uni03C2) δραστηριότητε/uni03C2 αντίκτυπο/uni03C2ΟΠΥ (1ο/uni03C2 κύκλο/uni03C2)
Τίθεται σε ισχύ
η ΟΠΥ2000
∆η/uni03BCιουργία δικτύουπαρακολούθηση/uni03C22006
Παρουσίαση
προσχεδίων τωνΣχεδίων ∆ιαχείριση/uni03C2ΠΛΑΠ2008
Οριστικοποίηση τωνΣχεδίων ∆ιαχείριση/uni03C2ΠΛΑΠ και τωνπρογρα/uni03BC/uni03BCάτων/uni03BCέτρων2009
Έναρξη εφαρ/uni03BCογή/uni03C2
των προγρα/uni03BC/uni03BCάτων 2012
Επίτευξηπεριβαλλοντικώνστόχων2015
Καλή κατάσταση των
υδατικών
συστη/uni03BCάτωνΥποχρεώσει/uni03C2 κρατών /uni03BCελών
 +/− αντίκτυπο/uni03C2 στα ύδατα 
  
Πολλαπλή συ/uni03BC/uni03BCόρφωση
11 Εισαγωγή
08 
Η πολλαπλή συμμόρφωση είναι ένας 
μηχανισμός που συνδέει τις άμεσες 
ενισχύσεις προς γεωργούς (και μια σειρά 
ενισχύσεων στο πλαίσιο της αγροτικής 
ανάπτυξης9) με τη συμμόρφωση με ένα 
σύνολο κανόνων που σχετίζονται με το 
περιβάλλον, την ασφάλεια των τροφί -
μων, την υγεία των ζώων και των φυτών 
και την καλή διαβίωση των ζώων, καθώς 
και με τη διατήρηση της γεωργικής γης 
σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική 
κατάσταση (ΚΓΠΚ)10. Οι κανόνες αυτοί 
καθορίζονται σε 18 κανονιστικές απαιτή -
σεις διαχείρισης (ΚΑΔ) και σε 15 πρότυπα 
της ΚΓΠΚ. Τυχόν μη συμμόρφωση με 
αυτά τα πρότυπα και τις απαιτήσεις μπο -
ρεί να οδηγήσει σε μείωση των ενισχύσε -
ων που καταβάλλονται στον γεωργό στο 
πλαίσιο της ΚΓΠ.09 
Έξι απαιτήσεις πολλαπλής συμμόρ -
φωσης, οι οποίες απαριθμούνται στον 
πίνακα 1 , έχουν άμεσο αντίκτυπο στην 
ποιότητα και την ποσότητα των υδάτων. 
Αρκετές άλλες απαιτήσεις πολλαπλής 
συμμόρφωσης έχουν έμμεσο αντίκτυπο 
στην προστασία των υδάτων (παραδείγ -
ματος χάριν, οι ΚΑΔ για τη διατήρηση 
των άγριων πτηνών και των φυσικών 
οικοτόπων και τα πρότυπα ΚΓΠΚ σχετικά 
με την ελάχιστη εδαφοκάλυψη ή την 
προστασία των χαρακτηριστικών του 
τοπίου).• Δήλωση των Διευθυντών 
Υδάτων για την ΟΠΥ και τη 
γεωργία, της 30ής Νοεμβρί -
ου 2006: «(…) η σημασία 
των υδάτινων πόρων από 
κοινωνική, οικονομική και 
περιβαλλοντική άποψη 
πρέπει να αναγνωριστεί και να 
ενσωματωθεί στο σύνολο των 
τομεακών πολιτικών.»
9 Η πολλαπλή συμμόρφωση 
εφαρμόζεται σε επτά μέτρα 
αγροτικής ανάπτυξης που 
αντιστοιχούν περίπου στο 
40 % των προγραμματισμένων 
δαπανών του ΕΓΤΑΑ για την 
περίοδο 2007-2013.
10  Η πολλαπλή συμμόρφωση 
θεσπίστηκε το 2003 
με τον κανονισμό 
(ΕΚ) αριθ. 1782/2003 
του Συμβουλίου, της 
29ης Σεπτεμβρίου 2003, για 
τη θέσπιση κοινών κανόνων 
για τα καθεστώτα άμεσης 
στήριξης στα πλαίσια της 
κοινής γεωργικής πολιτικής 
και για τη θέσπιση ορισμένων 
καθεστώτων στήριξης για 
τους γεωργούς και για την 
τροποποίηση των κανονισμών 
(ΕΟΚ) αριθ. 2019/93, 
(ΕΚ) αριθ. 1452/2001, 
(ΕΚ) αριθ. 1453/2001, 
(ΕΚ) αριθ. 1454/2001, 
(ΕΚ) αριθ. 1868/94, Πίνακας  1Επισκόπηση των απαιτήσεων πολλαπλής συμμόρφωσης που σχετίζονται 
με τα ύδατα
Πρότυπο Θέμα
ΚΑΔ 2 Προστασία των υπόγειων υδάτων από τη ρύπανση1
ΚΑΔ 3 Χρησιμοποίηση της ιλύος καθαρισμού λυμάτων στη γεωργία2
ΚΑΔ 4 Προστασία των υδάτων από τη νιτρορύπανση γεωργικής προέλευσης3
ΚΑΔ 9 Διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά4
Διαδικασίες έγκρισης ΚΓΠΚ για άρδευσηΌταν απαιτείται άδεια για τη χρήση ύδατος για αρδευτικούς σκοπούς, 
συμμόρφωση με τις διαδικασίες αδειοδότησης
Ζώνες ανάσχεσης ΚΓΠΚ Δημιουργία ζωνών ανάσχεσης κατά μήκος υδατορευμάτων
1  Άρθρα 4 και 5 της οδηγίας 80/68/EΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1979, περί προστασίας των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση που 
προέρχεται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες (ΕΕ L 20 της 26.1.1980, σ. 43). 
2  Άρθρο 3 της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1986, για την προστασία του περιβάλλοντος και ιδίως του εδάφους κατά 
τη χρησιμοποίηση ιλύος καθαρισμού λυμάτων στη γεωργία (ΕΕ L 181 της 4.7.1986, σ. 6).
3  Άρθρα 4 και 5 της οδηγίας 91/676/EΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1979, για την προστασία των υδάτων από τη νιτρορύπανση γεωρ -
γικής προέλευσης (ΕΕ L 375 της 26.1.1980, σ. 1).
4  Άρθρο 3 της οδηγίας 91/414/EΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1991, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων 
(ΕΕ L 230 της 19.8.1991, σ. 1).
12 Εισαγωγή
10 
Μέσω της χρηματοδότησης για την 
αγροτική ανάπτυξη, η ΕΕ συνεισφέρει 
στις επενδύσεις των κρατών μελών για 
την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της 
γεωργίας και της δασοκομίας, την προ -
στασία του περιβάλλοντος και της υπαί -
θρου, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής 
και τη διαφοροποίηση της αγροτικής 
οικονομίας, καθώς και για την προαγωγή 
τοπικών προσεγγίσεων στην αγροτική 
ανάπτυξη. Η ΕΕ στηρίζει τα προγράμ -
ματα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) των 
κρατών μελών. Σε βασικά έγγραφα 
σχετικά με την αγροτική ανάπτυξη, όπως 
οι κοινοτικές στρατηγικές κατευθυντήρι -
ες γραμμές για την αγροτική ανάπτυξη11 
και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/200512, 
η προστασία και η βιώσιμη διαχείριση 
των υδάτων συγκαταλέγονται μεταξύ 
των βασικών περιβαλλοντικών ζητημά -
των που πρέπει να αντιμετωπιστούν. 
11 
Μέσω των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης, 
οι γεωργοί μπορούν να αναλαμβάνουν 
οικειοθελώς δράσεις που υπερβαί -
νουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν 
από τη νομοθεσία, με αντάλλαγμα 
οικονομικά κίνητρα ή αποζημίωση 
(βλέπε  πλαίσιο 1 ).
Κονδύλια της ΚΓΠ που 
μπορεί να έχουν αντί -
κτυπο στα ύδατα
12 
Η ΕΕ διαθέτει σημαντικά κονδύλια μέσω 
της ΚΓΠ για γεωργικές δραστηριότητες 
(58,1 δισεκατομμύρια ευρώ για το 2012, 
ή σχεδόν 40 % του προϋπολογισμού 
της ΕΕ). Οι γεωργικές και λοιπές δρα -
στηριότητες που χρηματοδοτούνται 
στο πλαίσιο της ΚΓΠ μπορούν να έχουν 
θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο στα ύδατα 
(βλέπε  γράφημα 1 ).13 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κονδύλια 
της ΚΓΠ αποσκοπούν ειδικά στην επί -
τευξη θετικών επιδράσεων στα ύδατα. 
Αυτό ισχύει, παραδείγματος χάριν, στην 
περίπτωση μέτρων αγροτικής ανάπτυ -
ξης στα οποία γίνεται ρητή αναφορά 
στην προστασία των υδάτων. Από την 
λεπτομερή αξιολόγηση των ΠΑΑ από 
την άποψη της διαχείρισης των υδάτων 
προκύπτει ότι τα κράτη μέλη διέθεσαν 
το 51 % των προϋπολογισμών των ΠΑΑ 
τους13 για μέτρα τα οποία, σε μικρότερο 
ή μεγαλύτερο βαθμό, σχετίζονται με τα 
ύδατα (75 δισεκατομμύρια ευρώ για την 
περίοδο 2007-2013)14. Επιπλέον, το 27 % 
των πρόσθετων κονδυλίων που εγκρί -
θηκαν σε συνέχεια του «διαγνωστικού 
ελέγχου» (το 2009 εγκρίθηκαν πρόσθετα 
κονδύλια ύψους 4,8 δισεκατομμυρί -
ων ευρώ) διατέθηκε στον τομέα προ -
τεραιότητας «διαχείριση των υδάτων» 
(1,3 δισεκατομμύρια ευρώ)15.
14 
Στους κανονισμούς της ΚΓΠ για την 
περίοδο 2014-2020 δίνεται μεγαλύτερη 
σημασία στην ποιότητα των υδάτων ως 
στόχου της ΚΓΠ. Ορισμένες από τις πρα -
κτικές που προβλέπουν οι νομοθετικές 
διατάξεις για την «οικολογική στροφή» 
των άμεσων ενισχύσεων της ΚΓΠ ενδέχε -
ται να είναι επωφελείς για την ποιότητα 
των υδάτων. Μια δήλωση του Συμβου -
λίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
προβλέπει επίσης την ενσωμάτωση 
ορισμένων από τις υποχρεώσεις που 
απορρέουν από την ΟΠΥ στις απαιτήσεις 
της πολλαπλής συμμόρφωσης. Η απο -
δοτικότερη χρήση των υδάτων στη 
γεωργία αποτελεί ρητό στοιχείο («τομέα 
εστίασης») μίας από τις προτεραιότητες 
της αγροτικής ανάπτυξης στο πλαίσιο 
της μεταρρυθμισμένης ΚΓΠ. Επιπλέον, 
από το 2014, μέσω του συστήματος πα -
ροχής γεωργικών συμβουλών, τα κράτη 
μέλη θα παρέχουν συμβουλές στους 
δικαιούχους σε σχέση με τις απαιτήσεις 
της ΟΠΥ.(ΕΚ) αριθ. 1251/1999, 
(ΕΚ) αριθ. 1254/1999, 
(ΕΚ) αριθ. 1673/2000, 
(ΕΟΚ) αριθ. 2358/71 και 
(ΕΚ) αριθ. 2529/2001 (ΕΕ 
L 270 της 21.10.2003, σ. 1). 
Από το 2005, όλοι οι γεωργοί 
που εισπράττουν άμεσες 
ενισχύσεις υπόκεινται στις 
υποχρεωτικές διατάξεις της 
πολλαπλής συμμόρφωσης. 
Κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013, 
η πολλαπλή συμμόρφωση 
εφαρμόστηκε επίσης σε μια 
σειρά ενισχύσεων του ΕΓΤΑΑ 
(για τα μέτρα 211, 212, 213, 
214, 221, 224 και 225), και 
από το 2008 εφαρμόζεται 
σε ορισμένες ενισχύσεις του 
αμπελοοινικού τομέα.
11  Ενότητες 2.5 και 
3.2 της απόφασης 
2006/144/ΕΚ του Συμβουλίου, 
της 20ής Φεβρουαρίου 2006, 
σχετικά με κοινοτικές 
στρατηγικές κατευθυντήριες 
γραμμές για την αγροτική 
ανάπτυξη (περίοδος 
προγραμματισμού 2007-2013) 
(ΕΕ L 55 της 25.2.2006, σ. 20).
12  Αιτιολογική σκέψη 31 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου.
13  Πρόκειται για το σύνολο 
των δημόσιων δαπανών, 
περιλαμβανομένης της 
εθνικής χρηματοδότησης.
14  Summary report on an 
in-depth assessment of RDPs 
2007-2013 as regards water 
management (Συνοπτική 
έκθεση σχετικά με τη 
διεξοδική αξιολόγηση των 
ΠΑΑ της περιόδου 2007-
2013), Ecologic Institute και 
Vito, Απρίλιος 2009 ( http://
www.ecologic.eu/download/
projekte/1900-1949/1937/
final_report.pdf ).
15  Σύμφωνα με τα δελτία τύπου 
της Επιτροπής IP 09/1568, 
IP 09/1813, IP 09/1945 και 
IP/10/102.
13 Εισαγωγή
Παραδείγματα μέτρων αγροτικής ανάπτυξης
Στήριξη προς γεωργούς που δεσμεύονται να υιοθετήσουν, για ελάχιστο διάστημα πέντε ετών, φιλικές προς το πε -
ριβάλλον γεωργικές τεχνικές, οι οποίες υπερβαίνουν τις απαιτήσεις της ορθής γεωργικής πρακτικής ( γεωργοπερι -
βαλλοντικά μέτρα ), όπως εκτατική διαχείριση βοσκοτόπων (ήτοι εκτατική βόσκηση, μη χρησιμοποίηση λιπασμά -
των ή ιλύος καθαρισμού λυμάτων, αυστηροί περιορισμοί στη χρήση φυτοφαρμάκων κ.λπ.).
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.  
Στήριξη για «μη παραγωγικές επενδύσεις» , όπως η δη -
μιουργία και η αποκατάσταση υγροτόπων. Οι υγρότοποι 
συντελούν στη διατήρηση της ποιότητας των υδάτων, μέσω 
της αφαίρεσης αζώτου, φωσφόρου και φυτοφαρμάκων από 
τις γεωργικές απορροές. 
Στήριξη για επενδύσεις σε γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις , όπως σε εξοπλισμό 
στάγδην άρδευσης. Η στάγδην άρδευ -
ση, εφαρμοζόμενη αντί της άρδευσης 
με τεχνητή βροχή, μπορεί να συντελέ -
σει στη μείωση του όγκου των υδά -
των που αντλούνται για αρδευτικούς 
σκοπούς.Πλαίσιο 1
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
14 Εισαγωγή Πλαίσιο 1 Στήριξη για υποδομές  σχετικές με την ανάπτυξη και την προσαρμογή της γεωργίας, όπως η αντικατάσταση παλαι -
ών και κατεστραμμένων αρδευτικών καναλιών.
Στήριξη για «μη παραγωγικές επενδύσεις» , 
όπως η αποκατάσταση των όχθεων αποστραγ -
γιστικών τάφρων. Η όχθη της τάφρου με τη 
μικρότερη κλίση και βλάστηση χρησιμεύει ως 
ζώνη ανάσχεσης κοπριάς και γεωργικών φαρμά -
κων και συμβάλλει στην πρόληψη πλημμυρών.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
15
 Ο έλεγχος
Εμβέλεια και τρόπος προ -
σέγγισης του ελέγχου
15 
Σκοπός του ελέγχου ήταν να εξεταστεί 
η σχέση μεταξύ της ΚΓΠ και της πολιτι -
κής υδάτων της ΕΕ. Το γενικό ερώτημα 
του ελέγχου στο οποίο επιχειρήθηκε να 
δοθεί απάντηση ήταν το εξής:
Ενσωματώθηκαν επιτυχώς οι στό -
χοι της πολιτικής υδάτων της ΕΕ 
στην ΚΓΠ;
16 
Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε 
κατά πόσον οι στόχοι της πολιτικής 
υδάτων της ΕΕ αντικατοπτρίζονται ορθά 
και αποτελεσματικά στην ΚΓΠ, τόσο σε 
επίπεδο στρατηγικής όσο και σε επίπεδο 
υλοποίησης (βλέπε παράρτημα I ). Για 
τον σκοπό αυτό, αναλύθηκαν τα δύο 
μέσα τα οποία χρησιμοποιούνται για την 
ενσωμάτωση των στόχων της πολιτικής 
υδάτων της ΕΕ στην ΚΓΠ: η πολλαπλή 
συμμόρφωση και το ταμείο αγροτικής 
ανάπτυξης (βλέπε σημεία 7 έως 11). 
Για τις πτυχές που σχετίζονται με την 
πολλαπλή συμμόρφωση, ο έλεγχος 
κάλυψε την περίοδο από το 2005, οπότε 
τέθηκε σε εφαρμογή αυτός ο μηχανισμός 
(ή από το 2009 ή το 2012 για τα κράτη 
μέλη που εντάχθηκαν στην ΕΕ το 2004 
και το 2007 αντίστοιχα). Για τις πτυχές 
που σχετίζονται με την αγροτική ανά -
πτυξη, ο έλεγχος κάλυψε την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013. Στο 
πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκαν έξι 
απαιτήσεις πολλαπλής συμμόρφωσης με 
άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα και την 
ποσότητα των υδάτων (βλέπε  πίνακα 1 ).17 
Ο έλεγχος διενεργήθηκε κατά το χρονικό 
διάστημα μεταξύ Οκτωβρίου 2012 και 
Ιουλίου 2013. Τα αποδεικτικά στοιχεία 
ελέγχου συγκεντρώθηκαν μέσω:
 — εξέτασης εγγράφων και συνεντεύ -
ξεων με υπαλλήλους υπηρεσιών της 
Επιτροπής, καθώς και του Ευρωπαϊ -
κού Οργανισμού Περιβάλλοντος 
(ΕΟΠ)·
 — επισκέψεων ελέγχου που πραγματο -
ποιήθηκαν σε επτά κράτη μέλη: Δα -
νία, Ελλάδα, Ισπανία (Ανδαλουσία), 
Γαλλία, Ιταλία (Λομβαρδία), Κάτω 
Χώρες και Σλοβακία. Τα εν λόγω 
κράτη μέλη αντιμετωπίζουν σοβαρά 
προβλήματα σε σχέση με την ποιό -
τητα των υδάτων (π.χ. υψηλή συγκέ -
ντρωση θρεπτικών ουσιών όπως νι -
τρικά άλατα) και/ή με την ποσότητά 
τους (π.χ. έντονη λειψυδρία ή μεγάλη 
ένταση άρδευσης). Για κάθε κράτος 
μέλος στο οποίο πραγματοποιήθηκε 
επίσκεψη επελέγη μία περιοχή λε -
κάνης απορροής ποταμού, προκει -
μένου ο έλεγχος να επικεντρωθεί 
σε μια γεωγραφική περιοχή με ένα 
συγκεκριμένο Σχέδιο Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ (βλέπε γράφημα 2 )·
 — ηλεκτρονικής έρευνας απευθυνό -
μενης σε 140 φορείς γεωργικών 
συμβούλων στα επτά προαναφερθέ -
ντα κράτη μέλη, και συνεδριάσεων 
διαβούλευσης με γεωργικές οργανώ -
σεις συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ.
16 Ο έλεγχος Γράφημα 2Επιλογή κρατών μελών για την πραγματοποίηση επισκέψεων ελέγχου
Σλοβακία
Σχέδιο ∆ιαχείριση/uni03C2 ΠΛΑΠ:
Σλοβακία (∆ούναβη/uni03C2)
Ιταλία
Σχέδιο ∆ιαχείριση/uni03C2 ΠΛΑΠ:
Po
Ελλάδα
Σχέδιο ∆ιαχείριση/uni03C2 ΠΛΑΠ:
Θεσσαλία (Πηνειό/uni03C2)
∆ανία
Σχέδιο ∆ιαχείριση/uni03C2 ΠΛΑΠ:
Ringkøbing Fjord
Κάτω Χώρε/uni03C2
Σχέδιο ∆ιαχείριση/uni03C2
ΠΛΑΠ:  Maas
Γαλλία
Σχέδιο ∆ιαχείριση/uni03C2
ΠΛΑΠ:  Loire-Brittany
Ισπανία
Σχέδιο ∆ιαχείριση/uni03C2
ΠΛΑΠ: Guadalquivir
Κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 όπου 
πραγ/uni03BCατοποιήθηκε επίσκεψη
Πρόβλη/uni03BCα /uni03BCε την ποιότητα των υδάτων
Πρόβλη/uni03BCα /uni03BCε την ποσότητα των υδάτων

17 Ο έλεγχος
Προηγούμενοι έλεγχοι
18 
Την τελευταία εικοσαετία, το Συνέδριο 
έχει δημοσιεύσει εκθέσεις που άπτονται, 
άμεσα ή έμμεσα, της πολιτικής υδάτων 
και στις οποίες γίνεται επίσης αναφορά 
στην ΚΓΠ. Ωστόσο, καμία από αυτές δεν 
επικεντρώθηκε αποκλειστικά στους δε -
σμούς μεταξύ της πολιτικής υδάτων της 
ΕΕ και της ΚΓΠ.
19 
Στην ειδική έκθεση αριθ. 8/2008 σχετικά 
με την πολλαπλή συμμόρφωση, το Συνέ -
δριο ασχολήθηκε με το πολύπλοκο πρό -
βλημα της συνύπαρξης υποχρεωτικών 
απαιτήσεων (πολλαπλή συμμόρφωση) 
και οικονομικών κινήτρων (γεωργοπερι -
βαλλοντικές ενισχύσεις), παραδείγματος 
χάριν, σε σχέση με τις ζώνες ανάσχεσης, 
και επέκρινε την περιορισμένη εμβέ -
λεια της πολλαπλής συμμόρφωσης σε 
ό,τι αφορά τα ύδατα. Στην έκθεση εκείνη 
επισημάνθηκαν επίσης αδυναμίες σχετι -
κές με τον ορισμό απαιτήσεων και προ -
τύπων από τα κράτη μέλη. Στην ειδική 
έκθεση αριθ. 7/2011 σχετικά με τη γεωρ -
γοπεριβαλλοντική στήριξη, το Συνέδριο 
κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι στόχοι 
του εν λόγω καθεστώτος ήταν εξαιρετικά 
αόριστοι, ότι υπήρχαν προβλήματα στον 
καθορισμό του ύψους των ενισχύσεων 
και ότι η στόχευση δεν ήταν επαρκής. 
Στην ειδική έκθεση αριθ. 5/2011 σχετι -
κά με το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης 
επισημάνθηκε ότι οι ενισχύσεις του ΚΕΕ 
δεν συνδέονται άμεσα με τις δαπάνες 
που πραγματοποιούν οι γεωργοί προ -
κειμένου να συμμορφώνονται με τις 
υποχρεώσεις τους, ότι δεν είναι δυνατή 
η άμεση σύνδεση των ενισχύσεων που 
καταβάλλονται στο πλαίσιο του ΚΕΕ με 
τις θετικές συνέπειες που επιφέρουν για 
το ευρύ κοινό οι γεωργικές δραστηριό -
τητες και ότι οι μειώσεις των ενισχύσεων 
για τη μη εκπλήρωση των υποχρεώσεων 
της πολλαπλής συμμόρφωσης δεν είχαν 
επαρκώς αποτρεπτικό χαρακτήρα.20 
Στο πλαίσιο των ετήσιων δηλώσεων αξι -
οπιστίας του (DAS), το Συνέδριο ελέγχει, 
για ένα δείγμα πράξεων, τη συμμόρ -
φωση με τις απαιτήσεις της πολλαπλής 
συμμόρφωσης, καθώς και με τους ειδι -
κούς κανόνες που διέπουν τις ενισχύσεις 
αγροτικής ανάπτυξης. Οι παρατηρήσεις 
που διατυπώθηκαν σε συνέχεια των εν 
λόγω ελέγχων ελήφθησαν υπόψη κατά 
την κατάρτιση της παρούσας έκθεσης.
18
 Παρατηρήσεις
Οι αδυναμίες στην υλοποί -
ηση της πολιτικής υδάτων 
της ΕΕ εμπόδισαν την 
ενσωμάτωσή της στην ΚΓΠ
21 
Η οδηγία -πλαίσιο για τα ύδατα αποτελεί 
βασικό στοιχείο της πολιτικής υδάτων 
της ΕΕ, δεδομένου ότι, από κοινού με τις 
συναφείς με αυτήν οδηγίες16, καλύπτει 
τις βασικές πιέσεις που ασκούνται στα 
εσωτερικά ύδατα, συμπεριλαμβανομέ -
νων των ρύπων, της υδρομορφολογίας 
και ζητημάτων που σχετίζονται με την 
ποσότητα των υδάτων. Ένα σημαντικό 
στοιχείο που σχετίζεται με την ενσω -
μάτωση των στόχων της πολιτικής 
υδάτων στην ΚΓΠ είναι ότι τα κράτη 
μέλη οφείλουν να καταρτίζουν εγκαί -
ρως τα Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ τους 
και τα συναφή προγράμματα μέτρων 
(βλέπε  γράφημα 1 ) και ότι τα εν λόγω 
έγγραφα προγραμματισμού πρέπει να 
καθορίζουν με σαφή τρόπο τις δράσεις 
που πρέπει να αναληφθούν για την 
αντιμετώπιση των σημαντικών πιέσεων, 
ώστε να καταστεί δυνατή η επίτευξη 
των στόχων της ΟΠΥ. Ωστόσο, μέχρι 
στιγμής έχουν σημειωθεί σημαντικές 
καθυστερήσεις στην εφαρμογή της ΟΠΥ. 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η ποιότητα 
των εγγράφων προγραμματισμού που 
κατάρτισαν τα κράτη μέλη σε σχέση με 
την πολιτική υδάτων της ΕΕ είναι κακή 
και ότι η Επιτροπή, βάσει της νομοθεσί -
ας, μπορεί να την επηρεάσει σε περιορι -
σμένο μόνον βαθμό.Καθυστερήσεις στην εφαρμογή 
της ΟΠΥ
22 
Η ΟΠΥ απαιτεί από τα κράτη μέλη να 
καταρτίζουν Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ 
προκειμένου να καθορίζουν, μεταξύ άλ -
λων λεπτομερειών και για κάθε σχετική 
περιοχή λεκάνης απορροής ποταμού, 
τις σημαντικές πιέσεις, τους στόχους και 
τα συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να 
ληφθούν17 σε σχέση με τα ύδατα, καθώς 
και λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τον 
τρόπο χρηματοδότησης των μέτρων. Στις 
περιπτώσεις που προβλέπεται χρημα -
τοδότηση στο πλαίσιο της ΚΓΠ, αυτό θα 
πρέπει να αναφέρεται ρητά.
23 
Τα Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ έπρεπε να 
έχουν δημοσιευθεί έως τις 22 Δεκεμβρί -
ου 2009 και να έχουν διαβιβαστεί στην 
Επιτροπή έως τις 22 Μαρτίου 201018. 
Ωστόσο, με το χρονοδιάγραμμα αυτό 
συμμορφώθηκε λιγότερο από το ήμισυ 
των κρατών μελών19. Τον Σεπτέμβριο του 
2013, τέσσερις χώρες (Δανία, Ελλάδα, 
Πορτογαλία και Ισπανία) δεν είχαν ακόμη 
εγκρίνει ορισμένα από τα Σχέδια Διαχεί -
ρισης ΠΛΑΠ για τα οποία είναι υπεύθυ -
νες. Στο γράφημα 3 παρουσιάζεται μια 
επισκόπηση των ημερομηνιών έγκρισης 
των Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ.16  Οδηγία για τα ύδατα κολύμ -
βησης (76/160/ΕΟΚ), οδηγία 
για τα πτηνά (79/409/ΕΟΚ), 
οδηγία για την ποιότητα του 
πόσιμου νερού (80/778/ΕΟΚ), 
όπως τροποποιήθηκε από την 
οδηγία 98/83/ΕΚ, οδηγία για 
τα μεγάλα ατυχήματα (Seveso) 
(96/82/ΕΚ), οδηγία για την 
εκτίμηση των περιβαλλοντι -
κών επιπτώσεων (85/337/ΕΟΚ), 
οδηγία για την ιλύ καθαρισμού 
λυμάτων (86/278/ΕΟΚ), οδηγία 
για την επεξεργασία των αστι -
κών λυμάτων (91/271/ΕΟΚ), 
οδηγία σχετικά με τη διάθεση 
στην αγορά φυτοπροστατευ -
τικών προϊόντων (91/414/ΕΟΚ), 
οδηγία για την προστασία των 
υδάτων από τη νιτρορύπαν -
ση γεωργικής προέλευσης 
(91/676/ΕΟΚ), οδηγία για τους 
οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ), 
οδηγία για την ολοκληρωμένη 
πρόληψη και έλεγχο ρύπαν -
σης (96/61/ΕΚ).
17  Λεπτομερή στοιχεία σχετικά 
με το υποχρεωτικό περιεχό -
μενο των Σχεδίων Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ περιέχονται στο παράρ -
τημα VII της ΟΠΥ.
18  Άρθρα 13, παράγραφος 6, και 
15, παράγραφος 1, της ΟΠΥ.
19  Η Επιτροπή ανέφερε ότι, τον 
Νοέμβριο του 2012, 25 κράτη 
μέλη καθώς και η Νορβηγία 
είχαν εγκρίνει και διαβιβάσει 
στην Επιτροπή 121 Σχέδια Δι -
αχείρισης ΠΛΑΠ επί συνόλου 
174, για τα τμήματα των περι -
οχών λεκάνης απορροής που 
τους αναλογούν. Έγγραφο ερ -
γασίας των υπηρεσιών της Επι -
τροπής SWD(2012) 379 τελικό 
1/30, Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρί -
ου 2012: European Overview 
(1/2) accompanying the 
Report from the Commission 
to the European Parliament 
and the Council on the 
Implementation of the 
Water Framework Directive 
(2000/60/EC) — River Basin 
Management Plans (Επισκόπη -
ση της κατάστασης στην Ευ -
ρώπη (1/2) που συνοδεύει την 
έκθεση της Επιτροπής προς το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και 
το Συμβούλιο σχετικά με την 
εφαρμογή της οδηγίας -πλαι -
σίου για τα ύδατα (2000/60/
ΕΚ) — Σχέδια διαχείρισης 
λεκάνης απορροής ποταμού). 
Η Νορβηγία, η οποία εφαρμό -
ζει την οδηγία -πλαίσιο για τα 
ύδατα βάσει της Συμφωνίας 
για τον Ευρωπαϊκό Οικονομι -
κό Χώρo και σύμφωνα με το 
χρονοδιάγραμμα που αυτή 
προβλέπει, έχει εγκρίνει 11 
πιλοτικά Σχέδια Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ.
19 Παρατηρήσεις
Μάρτιο του 2010
Οκτώβριο του 2010
Μάρτιο του 2011
Οκτώβριο του 2011
Μάρτιο του 2013
Σχέδια που δεν
πληρούσαν ακό/uni03BCη όλε/uni03C2 τι/uni03C2 προϋποθέσει/uni03C2τον Σεπτέ/uni03BCβριοτου 2013Σχέδια που εγκρίθηκαν 
και διαβιβάστηκαν έω/uni03C2 τον:Γράφημα 3Χάρτης επισκόπησης των ημερομηνιών έγκρισης των Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ, 
ως είχαν τον Σεπτέμβριο του 2013
Σημείωση:  Δανία — όλα τα Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ που εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2011 αποσύρθηκαν και νέα σχέδια τέθηκαν 
σε διαβούλευση, Ελλάδα — εγκρίθηκαν 8 Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ (επί συνόλου 14), Ισπανία — εγκρίθηκαν 10 Σχέδια Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ (επί συνόλου 25), Πορτογαλία — εγκρίθηκαν 8 Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ (επί συνόλου 9).
20 Παρατηρήσεις
24 
Σύμφωνα με την ΟΠΥ, κάθε Σχέδιο 
Διαχείρισης ΠΛΑΠ πρέπει να περιέχει 
πρόγραμμα μέτρων για την αντιμετώ -
πιση των διαφόρων πιέσεων που έχουν 
προσδιοριστεί σε επίπεδο περιοχής 
λεκάνης απορροής ποταμού, συμπερι -
λαμβανομένων μέτρων σχετικών με τη 
γεωργία (βλέπε πλαίσιο 2 ). Τα μέτρα 
θα έπρεπε να είχαν τεθεί σε εφαρμογή έως τις 22 Δεκεμβρίου 2012 το αργότε -
ρο20. Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων 
ελέγχου του Συνεδρίου στα κράτη μέλη, 
τα κλιμάκια ελέγχου ανέλυσαν αυτή την 
πτυχή, με ιδιαίτερη έμφαση σε μέτρα 
που σχετίζονται με τη γεωργία, και πα -
ρατήρησαν ότι, στην πλειονότητά τους, 
τα μέτρα αυτά δεν είχαν τεθεί ακόμη σε 
εφαρμογή (βλέπε  πλαίσιο 3 ).
Είδη μέτρων που περιέχονται στα Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ
Στο παράρτημα VI της ΟΠΥ απαριθμούνται τα είδη μέτρων που πρέπει να περιλαμβάνονται στα προγράμματα μέ -
τρων. Κάποια από αυτά συνδέονται άμεσα με τη γεωργία. Ορισμένα παραδείγματα:
 ομέτρα που αφορούν τη διαχείριση της ζήτησης ύδατος, συμπεριλαμβανομένης της ενθάρρυνσης προσαρμογών 
της γεωργικής παραγωγής, όπως καλλιεργειών χαμηλότερης κατανάλωσης ύδατος σε περιοχές που κινδυνεύουν 
από ξηρασία·
 ομέτρα που αποσκοπούν στον έλεγχο των εκπομπών, όπως η έγχυση υδαρούς κοπριάς στο έδαφος αντί της 
εφαρμογής στην επιφάνεια·
 ομέτρα αποδοτικότητας και επαναχρησιμοποίησης, συμπεριλαμβανομένων αρδευτικών τεχνικών εξοικονόμη -
σης ύδατος ή της επαναχρησιμοποίησης αστικών λυμάτων που έχουν υποστεί επεξεργασία για αρδευτικούς 
σκοπούς.
Καθυστερήσεις στην εφαρμογή των γεωργικών μέτρων στα Σχέδια Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ
Στην Ιταλία (Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ Po), από τα πέντε γεωργικά μέτρα που έπρεπε να εφαρμοστούν βραχυπρό -
θεσμα, μόνον τρία εφαρμόζονται σε όλες τις περιφέρειες. Ένα τέταρτο μέτρο εφαρμόζεται σε ένα μόνον τμήμα της 
περιοχής λεκάνης απορροής υδάτων, και το τελευταίο εφαρμόζεται σε ορισμένες μόνον περιοχές, λόγω σύγκρου -
σης με την τοπική νομοθεσία.
Στη Γαλλία (Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ Loire -Brittany), τα μέτρα είναι εξαιρετικά αόριστα ώστε να είναι λει -
τουργικά, καθώς πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω μέσω τοπικών σχεδίων διαχείρισης των υδάτων (Schéma 
d’Aménagement et de Gestion des Eaux, SAGE). Τον Σεπτέμβριο του 2013, λιγότερο από το 50 % της έκτασης της 
περιοχής λεκάνης απορροής ποταμού καλυπτόταν από κάποιο SAGE.
Στην Ελλάδα (Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ Θεσσαλίας), πέντε από τα έξι μέτρα που εξετάστηκαν κατά την επίσκεψη 
ελέγχου του Συνεδρίου δεν είχαν τεθεί σε εφαρμογή στις 22 Δεκεμβρίου 2012.Πλαίσιο 2 Πλαίσιο 320  Άρθρο 11, παράγραφος 7, 
της ΟΠΥ.
21 Παρατηρήσεις
25 
Ελλείψει Σχεδίου Διαχείρισης ΠΛΑΠ 
στο οποίο να καθορίζονται οι στόχοι σε 
επίπεδο περιοχής λεκάνης απορροής πο -
ταμού, τα κράτη μέλη στερούνται ενός 
σημαντικού σημείου αναφοράς βάσει 
του οποίου να μπορούν να εναρμονί -
σουν τους σχετικούς με τα ύδατα στό -
χους των ΠΑΑ τους. Με τον τρόπο αυτό, 
δυσχεραίνεται η διάθεση των κονδυλίων 
για την αγροτική ανάπτυξη λαμβανομέ -
νων υπόψη των κριτηρίων της πολιτικής 
υδάτων της ΕΕ.
Η ποιότητα των προγραμμάτων 
μέτρων είναι κακή
26 
Η Επιτροπή, μέσω μίας από τις ομάδες 
εμπειρογνωμόνων της, παρέσχε καθο -
δήγηση όσον αφορά τα γεωργικά μέτρα 
που έχουν προγραμματιστεί στα Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ, τα οποία πρέπει να 
είναι σαφή, διαφανή και λειτουργικά σε 
επίπεδο εκμετάλλευσης21.
27 
Το Συνέδριο χρησιμοποίησε τα κριτήρια 
που ορίζονται στο έγγραφο καθοδή -
γησης της Επιτροπής προκειμένου να 
αναλύσει λεπτομερώς έξι γεωργικά 
μέτρα για καθένα από τα επτά Σχέδια Δι -
αχείρισης ΠΛΑΠ που επελέγησαν για τον 
έλεγχο αυτό (βλέπε  πίνακα 2 ). Από τα 
αποτελέσματα των εργασιών αυτών προ -
κύπτει ότι τα περισσότερα από τα μέτρα 
που αναλύθηκαν δεν έχουν σχεδιαστεί 
ορθά από την άποψη της εμβέλειας, των 
στόχων, του χρονοδιαγράμματος, των 
συστημάτων παρακολούθησης και/ή 
κοινοποίησης των αποτελεσμάτων τους.21 «Guidance for administrations 
on making WFD agricultural 
measures clear and 
transparent at farm level» 
(Έγγραφο καθοδήγησης 
για τις διοικήσεις σχετικά 
με την επίτευξη σαφήνειας 
και διαφάνειας των 
γεωργικών μέτρων της 
ΟΠΥ σε επίπεδο γεωργικής 
εκμετάλλευσης). Το εν λόγω 
έγγραφο καθοδήγησης 
αναπτύχθηκε μέσω ενός 
συνεργατικού προγράμματος 
με τη συμμετοχή των 
εταίρων της κοινής 
στρατηγικής εφαρμογής 
της οδηγίας -πλαισίου για τα 
ύδατα, και εγκρίθηκε από τους 
Διευθυντές Υδάτων τον Μάιο 
του 2011.Πίνακας 2Λεπτομερής ανάλυση έξι αγροτικών μέτρων που περιλαμβάνονται στα προγράμ -
ματα μέτρων επτά Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ1
DK EL ES FR IT NL SK
Τα μέτρα προβλέπουν το αναγκαίο επίπεδο συμμετοχής. 
Τα μέτρα χαρακτηρίζονται βασικά (ήτοι υποχρεωτικά) ή συμπληρωματικά. 
Τα μέτρα ορίζονται σε επίπεδο υπολεκάνης ή σε περιφερειακό/τοπικό επίπεδο. Όπου 
αυτό δεν ισχύει, παρέχονται πειστικοί λόγοι για τη θέσπιση μέτρων για τη λεκάνη 
απορροής ποταμού στο σύνολό της. 
Στο πρόγραμμα μέτρων τίθενται σαφείς επιμέρους στόχοι για τα μέτρα αυτά.
Το πρόγραμμα μέτρων προβλέπει σαφές σύστημα παρακολούθησης της προόδου 
εφαρμογής των μέτρων αυτών. 
 και τα έξι μέτρα που αναλύθηκαν πληρούσαν το κριτήριο
 ορισμένα από τα μέτρα που αναλύθηκαν πληρούσαν το κριτήριο
 κανένα από τα μέτρα που αναλύθηκαν δεν πληρούσε το κριτήριο
1  Η αξιολόγηση των Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ της Δανίας πραγματοποιήθηκε βάσει των Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ που εγκρίθηκαν 
τον Δεκέμβριο του 2011. Ωστόσο, τα εν λόγω σχέδια αποσύρθηκαν και νέα σχέδια τέθηκαν σε διαβούλευση.
22 Παρατηρήσεις
28 
Η Επιτροπή άντλησε επίσης συμπερά -
σματα από τη διαδικασία παρακολού -
θησης της ΟΠΥ που διενήργησε σχετικά 
με την ποιότητα των προγραμμάτων 
μέτρων. Μετά την επανεξέταση των 
Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ που υποβλή -
θηκαν έως τα μέσα του 2012, η Επιτροπή 
κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό που 
απουσιάζει εν γένει από πολλά Σχέδια 
Διαχείρισης ΠΛΑΠ είναι πληροφορίες 
σχετικά με τον τρόπο υλοποίησης των 
μέτρων αυτών, από την άποψη του χρο -
νοδιαγράμματος, της χρηματοδότησης 
και της παρακολούθησης22.
Στην πράξη, η Επιτροπή 
έχει περιορισμένη επιρροή 
στην ποιότητα των εγγράφων 
προγραμματισμού της ΟΠΥ
29 
Τα Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ πρέπει να 
διασφαλίζουν ότι ο στόχος της καλής 
κατάστασης των υδατικών συστημάτων 
θα επιτευχθεί έως το 2015. Μολονότι 
η Επιτροπή, στο πλαίσιο του ρόλου της 
ως «θεματοφύλακα της Συνθήκης»23, 
πρέπει να μεριμνήσει για την επίτευξη 
του στόχου αυτού, δεν είναι υπεύθυνη 
για την έγκριση των Σχεδίων Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ. Εάν η Επιτροπή κρίνει ανεπαρκή 
την ποιότητα των Σχεδίων Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ, η μόνη επιλογή της είναι η δικα -
στική οδός.
30 
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΚ) εξέδωσε αρ -
κετές αποφάσεις βάσει της ΟΠΥ. Ωστόσο, 
οι υποθέσεις αυτές αφορούσαν μάλλον 
σαφείς διατάξεις της οδηγίας (όπως οι 
διατάξεις που αφορούν τη μη κοινοποίη -
ση των μέτρων μεταφοράς, την καθυ -
στέρηση στην υποβολή εκθέσεων, την 
καθυστέρηση στην έγκριση προγραμ -
μάτων παρακολούθησης και Σχεδίων 
Διαχείρισης ΠΛΑΠ), και όχι λιγότερο σαφή ζητήματα σχετικά με την ερμηνεία 
βασικών εννοιών, όπως οι υπηρεσίες 
ύδατος ή η εφαρμογή εξαιρέσεων βάσει 
του άρθρου 4 της ΟΠΥ24. Οι δικαστικές 
διαδικασίες είναι συχνά πολυετείς και οι 
αποφάσεις εκδίδονται μεγάλο χρονικό 
διάστημα μετά την παρέλευση της προ -
θεσμίας συμμόρφωσης με την υποχρέω -
ση. Μολονότι έχει συγκροτήσει ομάδες 
εργασίας και έχει διοργανώσει σεμινάρια 
με εκπροσώπους των κρατών μελών με 
σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των 
Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ, η Επιτροπή 
μπορεί να επηρεάσει σε περιορισμένο 
μόνον βαθμό τη φιλοδοξία που επιδει -
κνύουν τα κράτη μέλη.
31 
Από τον έλεγχο προέκυψε ότι ο βαθμός 
φιλοδοξίας των προγραμμάτων μέ -
τρων των κρατών μελών ποικίλλει. Στο 
άρθρο 4 της ΟΠΥ διατυπώνεται ο στόχος 
της επίτευξης καλής κατάστασης των 
υδάτων έως το 2015. Το ίδιο άρθρο παρέ -
χει τη δυνατότητα εφαρμογής εξαιρέσε -
ων, όταν αυτό δικαιολογείται από τα κρά -
τη μέλη. Τα κράτη μέλη αξιολογούν με 
πολύ διαφορετικό τρόπο τις περιστάσεις 
που χρησιμοποιούνται για να δικαιολο -
γηθεί μια εξαίρεση. Στην αξιολόγηση των 
Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ22, η Επιτροπή 
αναγνώρισε ότι:
 — απουσιάζει γενικώς η επαρκής και 
διαφανής αιτιολόγηση των κριτηρί -
ων που εφαρμόζονται για τη χρήση 
εξαιρέσεων βάσει του άρθρου 4, 
παράγραφοι 4 έως 7·
 — η ερμηνεία των διαφόρων λόγων για 
την εφαρμογή εξαιρέσεων εμφανίζει 
σημαντικές διαφορές μεταξύ των 
κρατών μελών· και
 — η εκτεταμένη χρήση εξαιρέσεων 
αντικατοπτρίζει ενδεχομένως τον 
χαμηλό βαθμό φιλοδοξίας πολλών 
σχεδίων όσον αφορά την επίτευξη 
των περιβαλλοντικών στόχων.22  Έγγραφο εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής: 
Επισκόπηση της κατάστασης 
στην Ευρώπη (2/2) που 
συνοδεύει την έκθεση της 
Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο 
σχετικά με την εφαρμογή 
της οδηγίας -πλαισίου για 
τα ύδατα (2000/60/ΕΚ) - 
Σχέδια διαχείρισης λεκάνης 
απορροής ποταμού.
23  Σύμφωνα με το άρθρο 258 
της Συνθήκης της Λισαβόνας, 
η Επιτροπή μεριμνά για την 
εφαρμογή της Συνθήκης, 
καθώς και των διατάξεων που 
θεσπίζονται δυνάμει αυτής 
από τα όργανα.
24  Έγγραφο εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής 
SWD(2012) 379 τελικό 1/30, 
Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 
2012: Επισκόπηση της 
κατάστασης στην Ευρώπη 
(1/2) που συνοδεύει την 
έκθεση της Επιτροπής προς 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
και το Συμβούλιο σχετικά 
με την εφαρμογή της 
οδηγίας -πλαισίου για τα 
ύδατα (2000/60/ΕΚ) — 
Σχέδια διαχείρισης λεκάνης 
απορροής ποταμού.
23 Παρατηρήσεις
32 
Παρομοίως, κατά την εφαρμογή της οδη -
γίας για τη νιτρορύπανση, η οποία απο -
τελεί αναπόσπαστο τμήμα της ΟΠΥ που 
αφορά ένα αναγνωρισμένο και μόνιμο 
πρόβλημα ρύπανσης των υδατικών συ -
στημάτων (βλέπε πλαίσιο 4 ), ο βαθμός 
φιλοδοξίας των προγραμμάτων δράσης 
για την αντιμετώπιση της νιτρορύπανσης 
που υποβάλλουν τα κράτη μέλη ποικίλ -
λει. Τα προγράμματα αυτά δεν υπόκει -
νται στην έγκριση της Επιτροπής. Ως 
αποτέλεσμα, υπάρχουν, παραδείγματος χάριν, σημαντικές διαφορές μεταξύ των 
κριτηρίων που χρησιμοποιούν τα κράτη 
μέλη κατά τον καθορισμό των ευπρό -
σβλητων ζωνών ή των δράσεων που 
πρέπει να αναληφθούν. Στις περιπτώσεις 
που εξετάστηκαν σε σχέση με τα προ -
γράμματα δράσης για τη νιτρορύπανση, 
η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών 
είναι ενδεικτική των ορίων της ικανότη -
τας της Επιτροπής να ασκήσει επιρροή 
στην ποιότητα των προγραμμάτων των 
κρατών μελών (βλέπε  πλαίσιο 5 ). Γράφημα 4 Πλαίσιο 4Η σημασία της νιτρορύπανσης
Πρόσφατες εκθέσεις του ΕΟΠ δείχνουν ότι η τρέχουσα τάση στα επίπεδα νιτρικών αλάτων δεν είναι επαρκής ώστε 
να επιτευχθεί καλή κατάσταση των υδάτων ούτε έως το 2027 (βλέπε  γράφημα 4 ). Στην έκθεσή του αριθ. 8/2012, 
ο ΕΟΠ αναγνωρίζει ότι η θετική εξέλιξη στις συγκεντρώσεις νιτρικών αλάτων οφείλεται εν μέρει σε μέτρα για τη 
μείωση των γεωργικών εισροών νιτρικών αλάτων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, αλλά ότι απαιτείται η λήψη 
πρόσθετων μέτρων για τη μείωση της διάχυτης ρύπανσης, προκειμένου το 2027 η πλειονότητα των υδατικών συ -
στημάτων να εμφανίζει επίπεδα συγκέντρωσης νιτρικών αλάτων συγκρίσιμα με την υψηλή ή την καλή οικολογική 
κατάσταση.
Οι τάσεις όσον αφορά τις συγκεντρώσεις νιτρικών αλάτων δείχνουν ότι παραμένει 
το χάσμα μεταξύ καλής κατάστασης και αναμενόμενης κατάστασης το 2027
Πηγή : Προσαρμογή από την έκθεση αριθ. 9/2012 του ΕΟΠ. 1,01,52,02,53,0
1992 1996 20000,5
03,5
2004 2008 2012 2016 2020 2024 2028Ανα/uni03BCενό/uni03BCενη
κατάσταση
Καλή κατάστασηΧάσ/uni03BCαΠοτα/uni03BCοί που ε/uni03BCφανίζουν κακή
οικολογική κατάσταση
Ποτα/uni03BCοί που ε/uni03BCφανίζουν ανεπαρκή
οικολογική κατάσταση
Ποτα/uni03BCοί που ε/uni03BCφανίζουν /uni03BCέτρια
οικολογική κατάσταση
Ποτα/uni03BCοί που ε/uni03BCφανίζουν καλή
οικολογική κατάσταση 
Ποτα/uni03BCοί που ε/uni03BCφανίζουν υψηλή
οικολογική κατάσταση Μέση συγκέντρωση νιτρικών αλάτων στου/uni03C2 ποτα/uni03BCού/uni03C2 (mg N/l)
Τα δεδο/uni03BCένα για ποτα/uni03BCού/uni03C2 που ε/uni03BCφανίζουν κακή και ανεπαρκή κατάσταση αντιστοιχούν στο 29 % του συνόλου
Τα δεδο/uni03BCένα για ποτα/uni03BCού/uni03C2 που ε/uni03BCφανίζουν /uni03BCέτρια κατάσταση αντιστοιχούν στο 48 % του συνόλου
24 Παρατηρήσεις
Σε ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα σε σχέση με την 
εφαρμογή της οδηγίας για τη νιτρορύπανση, μια εικοσαετία μετά τη θέση της ισχύ
Η οδηγία για τη νιτρορύπανση τέθηκε σε ισχύ το 1991. Ωστόσο, το 2013 εκκρεμούσαν ακόμη υποθέσεις επί παραβά -
σει, σχετικές με την ορθή και πλήρη εφαρμογή της οδηγίας, καθώς και με την επάρκεια των προγραμμάτων δράσης 
για την αντιμετώπιση της νιτρορύπανσης, κατά οκτώ κρατών μελών (Βουλγαρία, Γερμανία, Εσθονία, Ελλάδα, Γαλλία, 
Λετονία, Πολωνία και Σλοβακία).
Παραδείγματος χάριν, στις 13 Ιουνίου 2013, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης απεφάνθη (υπόθεση C-193/12) 
ότι η Γαλλία δεν προέβη στον χαρακτηρισμό αρκετών περιοχών ως ευπρόσβλητων σε νιτρορύπανση ζωνών. Σε ορι -
σμένες από τις περιοχές αυτές, οι συγκεντρώσεις νιτρικών αλάτων στα υπόγεια ύδατα υπερέβαιναν τα 50 mg/l 
(που είναι η μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση σε πόσιμο νερό) και σε άλλες τα επιφανειακά ύδατα αντιμετώπιζαν 
κίνδυνο ευτροφισμού εάν δεν εφαρμόζονταν σχέδια δράσης .Πλαίσιο 5
Ο αντίκτυπος της πολλα -
πλής συμμόρφωσης στα 
ζητήματα που άπτονται 
των υδάτων είναι μέχρι 
στιγμής περιορισμένος
33 
Από τα αποτελέσματα της έρευνας του 
Συνεδρίου (βλέπε σημείο 17)25 προκύπτει 
ότι η πολλαπλή συμμόρφωση οδήγησε 
σε αύξηση της ενημέρωσης των γεωρ -
γών και είχε ως αποτέλεσμα ορισμένες 
αλλαγές σε γεωργικές πρακτικές σχετικές 
με τα ύδατα. Ωστόσο, ο αντίκτυπος της 
πολλαπλής συμμόρφωσης μέχρι στιγμής 
είναι περιορισμένος, αφενός επειδή αρ -
κετά σημαντικά ζητήματα που άπτονται 
των υδάτων δεν καλύπτονται από την 
πολλαπλή συμμόρφωση και, αφετέρου, 
επειδή οι εφαρμοζόμενες στο πλαίσιο 
της πολλαπλής συμμόρφωσης κυρώσεις 
δεν υπολογίζονται βάσει του ύψους της 
προκληθείσας ζημίας και, επομένως, 
ενδέχεται να αντιστοιχούν σε τμήμα 
μόνο του σχετικού κόστους. Επιπλέον, 
οι αδυναμίες που διαπιστώθηκαν στην 
εφαρμογή της πολλαπλής συμμόρφωσης 
στα κράτη μέλη περιορίζουν περαιτέρω 
τον δυνητικό αντίκτυπό της. Τα ζητήμα -
τα αυτά εξετάζονται εκτενέστερα στη 
συνέχεια.Ο μηχανισμός της πολλαπλής 
συμμόρφωσης έχει αντί -
κτυπο αλλά δεν αξιοποιείται 
πλήρως
Από τα αποτελέσματα 
της έρευνας προκύπτει αύξηση 
της ενημέρωσης των γεωργών 
και ορισμένες αλλαγές σε 
γεωργικές πρακτικές σχετικά με 
τα ύδατα
34 
Ελλείψει μελετών σε επίπεδο ΕΕ σχετικά 
με τον αντίκτυπο της πολλαπλής συμ -
μόρφωσης και της αγροτικής ανάπτυξης 
στην ενημέρωση των γεωργών και σε 
γεωργικές πρακτικές σχετικά με τα ύδα -
τα, το Συνέδριο πραγματοποίησε έρευνα 
στην οποία συμμετείχαν 140 φορείς 
γεωργικών συμβούλων σε επτά κράτη 
μέλη. Τα αποτελέσματα της έρευνας 
δείχνουν ότι, στα κράτη μέλη / τις περι -
φέρειες του δείγματος, η εφαρμογή της 
πολλαπλής συμμόρφωσης είχε ως αποτέ -
λεσμα, αφενός, την αύξηση της ενημέ -
ρωσης των γεωργών (βλέπε  γράφημα 5 ) 
και, αφετέρου, αλλαγές στις γεωργικές 
πρακτικές που σχετίζονται με τα ύδατα, 
ιδίως σε σχέση με τα νιτρικά άλατα και τα 
γεωργικά φάρμακα (για λεπτομερέστερα 
στοιχεία βλέπε  παράρτημα II ).25  Τα λεπτομερή αποτελέσματα 
της έρευνας είναι διαθέσιμα 
στον ιστότοπο του Συνεδρίου 
(www.eca.europa.eu ).
25 Παρατηρήσεις Γράφημα 5Αυξημένη ενημέρωση των γεωργών μετά την εφαρμογή της πολλαπλής 
συμμόρφωσης
Σε κλίμακα από το 1 (καθόλου) έως το 4 (πολύ), πόσο νομίζετε ότι η θέσπιση της πολλαπλής συμμόρφωσης 
αύξησε την ενημέρωση των γεωργών όσον αφορά τον αντίκτυπο της γεωργίας στα ύδατα; 
Ποσοστό ερωτηθέντων
ΚΑ∆2 (υπόγεια ύδατα)
ΚΑ∆ 3 (ιλύ/uni03C2 καθαρισ/uni03BCού λυ/uni03BCάτων)
ΚΑ∆4 (νιτρορύπανση)
ΚΑ∆9 (γεωργικά φάρ/uni03BCακα)
ΚΓΠΚ ζώνε/uni03C2 ανάσχεση/uni03C2
ΚΓΠΚ άρδευση
Μέσο/uni03C2 όρο/uni03C2
O % 25 % 50 % 75 % 100 %
1 - Καθόλου
2 - Εν /uni03BCέρει3 - Αρκετά
4 - ΠολύΆνευ αντικει/uni03BCένου
∆εν απαντώ / ∆εν γνωρίζω
26 Παρατηρήσεις
Ο αντίκτυπος των απαιτήσεων 
της πολλαπλής συμμόρφωσης 
είναι περιορισμένος, 
δεδομένου ότι αρκετά 
σημαντικά ζητήματα που 
άπτονται των υδάτων δεν 
καλύπτονται από την πολλαπλή 
συμμόρφωση
35 
Επί του παρόντος, η πολλαπλή συμ -
μόρφωση δεν προβλέπει υποχρέωση 
των γεωργών να περιορίσουν τη χρήση 
φωσφόρου ή την εφαρμογή γεωργικών 
φαρμάκων26 σε εκτάσεις που γειτνιά -
ζουν άμεσα με υδατικά συστήματα27, 
ακόμη και όταν υπάρχει συμφωνία 
ότι τα ζητήματα αυτά πρέπει να αντι -
μετωπιστούν. Φώσφορος περιέχεται 
σε λιπάσματα και χρησιμοποιείται σε 
ζωοτροφές. Μπορεί να έχει αρνητικές 
επιπτώσεις στην ποιότητα των υδάτων, 
προκαλώντας π.χ. ευτροφισμό. Όσον 
αφορά τα γεωργικά φάρμακα, μολονότι 
προστατεύουν τις καλλιέργειες από τις 
ζημιές που προκαλούν ζιζάνια, ασθένειες 
και έντομα, μπορούν να είναι βλαβερά 
για την ανθρώπινη υγεία, την άγρια ζωή 
και το περιβάλλον. Ένα ελάχιστο μόνο 
ποσοστό των εφαρμοζόμενων γεωργι -
κών φαρμάκων φτάνει πράγματι στους 
στοχευόμενους επιβλαβείς οργανισμούς, 
ενώ το μεγαλύτερο μέρος τους επιβα -
ρύνει το περιβάλλον, παραδείγματος 
χάριν υδατικά συστήματα. Παρ’ όλα 
αυτά, ορισμένα κράτη μέλη ανέλαβαν 
την πρωτοβουλία να αντιμετωπίσουν τα 
προβλήματα αυτά, μολονότι δεν ήταν 
υποχρεωμένα να το πράξουν (π.χ. ενσω -
ματώνοντας περιορισμούς στη χρήση 
γεωργικών φαρμάκων στην ΚΓΠΚ για τις 
ζώνες ανάσχεσης) (για λεπτομερέστερα 
στοιχεία βλέπε  παράρτημα III ).26  Γεωργικά φάρμακα μπορούν 
να χρησιμοποιούνται για 
την προστασία φυτών 
ή καλλιεργειών από τις ζημίες 
που προκαλούν ζιζάνια, 
ασθένειες ή έντομα. Για τον 
λόγο αυτό ονομάζονται επίσης 
φυτοπροστατευτικά προϊόντα.
27  Ορισμένα κράτη μέλη, όπως οι 
Κάτω Χώρες, συμπεριέλαβαν 
απαιτήσεις σχετικές με τη 
ρύπανση από φώσφορο στα 
προγράμματα δράσης τους 
για την αντιμετώπιση της 
νιτρορύπανσης. Ωστόσο, 
η μη συμμόρφωση με τις 
απαιτήσεις αυτές δεν επισύρει 
κυρώσεις στο πλαίσιο της 
πολλαπλής συμμόρφωσης. 
Όσον αφορά τα γεωργικά 
φάρμακα, τα κράτη μέλη 
δύνανται, κατά την έγκριση 
της χρήσης τους και μόνον 
στην περίπτωση ορισμένων 
εξαιρετικά επικίνδυνων 
φαρμάκων, να καθορίζουν 
κατά μήκος υδάτινων 
ρευμάτων ζώνες ανάσχεσης, 
στις οποίες απαγορεύεται 
ο ψεκασμός.
27 Παρατηρήσεις
36 
Αρχικά, η βιώσιμη χρήση γεωργικών 
φαρμάκων, ειδικότερα υπό τη μορφή της 
συμμόρφωσης με τις αρχές της ολοκλη -
ρωμένης διαχείρισης επιβλαβών οργα -
νισμών, επρόκειτο να περιληφθεί στην 
πολλαπλή συμμόρφωση από το 2014. 
Ωστόσο, σύμφωνα με τον κανονισμό 
(ΕΕ) αριθ. 1306/201328, το χρονοδιάγραμ -
μα της ενσωμάτωσης αυτής είναι πλέον 
αβέβαιο (βλέπε  πλαίσιο  6).
37 
Στο πλαίσιο της αναμενόμενης ενσωμά -
τωσης στην πολλαπλή συμμόρφωση ορι -
σμένων απαιτήσεων που απορρέουν από 
την ΟΠΥ και από την οδηγία για τη βιώσι -
μη χρήση των γεωργικών φαρμάκων θα 
έπρεπε να αντιμετωπιστούν και τα ζητή -
ματα που εγείρονται στο σημείο 35. Οι 
συζητήσεις σχετικά με την πρόταση της 
Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ 
μετά το 2014 οδήγησαν στη διατύπωση 
της ακόλουθης δήλωσης: «Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλούν 
την Επιτροπή να παρακολουθήσει τη με -
ταφορά και την εφαρμογή από τα κράτη 
μέλη της […] οδηγίας -πλαισίου για τα 
ύδατα και της οδηγίας για την ορθολο -
γική χρήση των γεωργικών φαρμάκων 
και, […] εφόσον συντρέχει περίπτωση, 
να προτείνουν, μετά την εφαρμογή των 
οδηγιών αυτών από όλα τα κράτη μέλη 
και τον προσδιορισμό των υποχρεώσε -
ων που είναι άμεσα εφαρμοστέες στους 
γεωργούς, νομοθετική πρόταση για την 
τροποποίηση του συγκεκριμένου κανονι -
σμού προκειμένου να περιληφθούν στο 
σύστημα πολλαπλής συμμόρφωσης τα 
σχετικά τμήματα της οδηγίας»29. Επομέ -
νως, η επιλογή του χρόνου της ενσωμά -
τωσης αυτής εξαρτάται από την πρόοδο 
που πραγματοποιούν τα κράτη μέλη 
προς την κατεύθυνση της εφαρμογής 
των οδηγιών. Αυτό σημαίνει ότι η εφαρ -
μογή μιας πολύ σημαντικής πολιτικής 
απόφασης μπορεί να γίνει με πολύ αργό 
ρυθμό.Πλαίσιο 6Βιώσιμη χρήση των γεωργικών φαρμάκων: δύο βήματα μπροστά, ένα βήμα πίσω
Το 2009 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν κανονισμό σχετικά με τη διάθεση φυτοπροστατευ -
τικών προϊόντων στην αγορά30. Πρόθεση του κανονισμού αυτού, μεταξύ άλλων, ήταν η ενσωμάτωση της βιώσιμης 
χρήσης των γεωργικών φαρμάκων (και ιδίως της ολοκληρωμένης διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών) στην πολλα -
πλή συμμόρφωση (μέσω της ΚΑΔ9) από το 2014.
Ωστόσο, στην πρόταση κανονισμού της για τη χρηματοδότηση της ΚΓΠ κατά την περίοδο 2014-202031 (η οποία οδή -
γησε στην έγκριση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013), η Επιτροπή απέκλεισε κατά τρόπο σαφή τη βιώσιμη χρήση 
των γεωργικών φαρμάκων και την ολοκληρωμένη διαχείριση επιβλαβών οργανισμών από το πεδίο εφαρμογής της 
πολλαπλής συμμόρφωσης, παραλείποντας την πρόταση που αναφερόταν ρητά σε αυτή32.
Ως αποτέλεσμα, μολονότι η βιώσιμη χρήση των γεωργικών φαρμάκων επρόκειτο να ενσωματωθεί στην πολλαπλή 
συμμόρφωση από το 2014, ο ισχύων κανονισμός καθιστά αβέβαιο το χρονοδιάγραμμα αυτό.
30 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τη διάθεση 
φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά και την κατάργηση των οδηγιών 79/117/ΕΟΚ και 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 309 της 
24.11.2009, σ. 1).
31 COM(2011) 628 τελικό/2.
32 Άρθρο 55, τρίτο εδάφιο: «Συμμορφώνεται επίσης με τις διατάξεις της οδηγίας 2009/128/ΕΚ και, ιδίως, με τις γενικές αρχές ολοκληρωμένης 
διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών, όπως αναφέρεται στο άρθρο 14 και το παράρτημα ΙΙΙ της εν λόγω οδηγίας, που εφαρμόζεται το αργότερο 
από 1ης Ιανουαρίου 2014.»28  Κανονισμός 
(EE) αριθ. 1306/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 
17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά 
με τη χρηματοδότηση, 
τη διαχείριση και την 
παρακολούθηση της κοινής 
γεωργικής πολιτικής και την 
κατάργηση των κανονισμών 
(ΕΟΚ) αριθ. 352/78, 
(ΕΚ) αριθ. 165/94, 
(ΕΚ) αριθ. 2799/98, 
(ΕΚ) αριθ. 814/2000, 
(ΕΚ) αριθ. 1290/2005 και 
(ΕΚ) αριθ. 485/2008 του 
Συμβουλίου (ΕΕ L 347 
της 20.12.2013, σ. 549).
29  Κοινή δήλωση του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου για την 
πολλαπλή συμμόρφωση, 
που επισυνάπτεται 
στον κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 1306/2013.
28 Παρατηρήσεις
Το πρότυπο ΚΓΠΚ σχετικά με 
τις διαδικασίες αδειοδότησης 
σχετικά με την άρδευση δεν 
έχει σημαντικό αντίκτυπο, 
δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν 
απαιτεί από τα κράτη μέλη να 
αναπτύξουν ειδικές απαιτήσεις
38 
Σε αντίθεση με τις ΚΑΔ, τα πρότυπα 
ΚΓΠΚ χρησιμοποιούνται για την προα -
γωγή ορθών γεωργικών πρακτικών για 
τις οποίες δεν έχει θεσπιστεί (ακόμη) 
περιβαλλοντική νομοθεσία σε επίπε -
δο ΕΕ, μέσω της επιβολής νέων υπο -
χρεώσεων στους γεωργούς. Ωστόσο, 
η Επιτροπή δεν έχει υποβάλει πρόταση 
για τον ορισμό του προτύπου ΚΓΠΚ για 
τις διαδικασίες αδειοδότησης σχετικά 
με την άρδευση33 κατά τρόπο ώστε να 
προωθείται η εφαρμογή ορθών γεωρ -
γικών πρακτικών. Το πρότυπο ΚΓΠΚ για 
την άρδευση παραπέμπει στην ισχύουσα 
εθνική ή περιφερειακή νομοθεσία, αλλά 
δεν θεσπίζει νέες υποχρεώσεις. Δεν εισά -
γει υποχρέωση καθορισμού των στοι -
χείων των διαδικασιών αδειοδότησης, 
όπως άδειες χρήσης ύδατος, υδρόμετρα 
και υποβολή στοιχείων σχετικά με τη 
χρήση ύδατος, στις περιπτώσεις που δεν 
υφίστανται ήδη.39 
Επομένως, σε μια χώρα με πολύ 
αδύναμες ή ανύπαρκτες διαδικασί -
ες αδειοδότησης, αυτό το πρότυπο 
ΚΓΠΚ δεν θα έχει κανέναν αντίκτυπο 
(βλέπε  πλαίσιο 7 ), γεγονός που μπορεί 
να αποδειχθεί ιδιαίτερης σημασίας σε 
περιοχές που πάσχουν από λειψυδρία 
(βλέπε  πλαίσιο 8 ).
Παράδειγμα ανεπαρκών διαδικασιών αδειοδότησης
Στην Ελλάδα, βάσει υπουργικής απόφασης του Ιουνίου 2011, οι γεωργοί (ακόμη και εκείνοι που ήδη διέθεταν έγκυρη 
άδεια) όφειλαν να υποβάλουν αίτηση για άδεια χρήσης νερού έως τις 16 Δεκεμβρίου 2011. Ωστόσο, η προθεσμία 
εντός της οποίας όφειλαν να υποβάλουν αίτηση παρατάθηκε διαδοχικά έως τις 16 Ιουνίου 2012, τις 17 Δεκεμβρί -
ου 2012, τις 15 Μαΐου 2013 και, τελευταία, έως τις 15 Ιανουαρίου 2014. Στη λεκάνη απορροής υδάτων του Πηνειού 
(Θεσσαλία), ο συνολικός αριθμός των γεωτρήσεων, για τις περισσότερες από τις οποίες δεν έχει εκδοθεί άδεια, υπερ -
βαίνει τις 30 000 και ενδέχεται να φτάνει τις 33 00034.
Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης αδυναμίες κατά τις εξακριβώσεις που διενήργησε σε σχέση με τις άδειες αυτές 
(βλέπε  πλαίσιο 9 ).
34  Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ Θεσσαλίας. Μελέτη που διεξήγαγε η  Κοινοπραξία Σχεδίων Διαχείρισης Υδάτων των Υδατικών Διαμερισμάτων Θεσσαλίας, 
Ηπείρου και Δυτικής Στερεάς Ελλάδας , σ. 103.Πλαίσιο 733 «Όταν απαιτείται άδεια 
για τη χρήση ύδατος για 
αρδευτικούς σκοπούς, 
συμμόρφωση με τις 
διαδικασίες αδειοδότησης».
29 Παρατηρήσεις
Οι αρδευόμενες καλλιέργειες επεκτείνονται σε περιοχές που αντιμετωπίζουν προ -
βλήματα λειψυδρίας
Η απόληψη υπερβολικών ποσοτήτων υδάτων μέσω της άρδευσης αναγνωρίζεται ως πρόβλημα, ιδίως στη Νότια 
Ευρώπη, όπου οι αρδευόμενες καλλιέργειες επεκτάθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες35. Μολονότι οι απολήψεις υδάτων 
για αρδευτικούς σκοπούς σημείωσαν ελαφρά μείωση στις αρχές της δεκαετίας του 1990, καθώς και κατά τη δε -
καετία 1998-2007 (βλέπε  γράφημα 6 ), και παρά την αυξημένη αποδοτικότητα της άρδευσης μέσω της ευρύτερης 
χρήσης συστημάτων στάγδην άρδευσης, οι υδάτινοι πόροι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές πιέσεις σε 
ορισμένες περιοχές, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα υποχώρηση του υδροφόρου ορίζοντα, διείσδυση θαλάσσιων 
υδάτων και ξήρανση υγροτόπων36.
35  Έκθεση του ΕΟΠ αριθ. 2/2009 — Υδάτινοι πόροι στην Ευρώπη — Αντιμετώπιση της λειψυδρίας και της ξηρασίας.
36  Water resources: quantity and flows — SOER 2010 thematic assessment  (Υδάτινοι πόροι: ποσότητα και ροές — θεματική αξιολόγηση της έκθεσης 
για την κατάσταση του περιβάλλοντος του 2010), Έκθεση για την κατάσταση του περιβάλλοντος του ΕΟΠ για το 2010, Ευρωπαϊκός Οργανισμός 
Περιβάλλοντος ( http://www.eea.europa.eu/soer/europe/water -resources -quantity -and -flows ), ως είχε στις 5 Οκτωβρίου 2012.
Απολήψεις υδάτων για αρδευτικούς σκοπούς
Σημείωση:  Ανατολική Ευρώπη: Βουλγαρία (1990, 2007), Τσεχική Δημοκρατία (1990, 2007), Ουγγαρία (1992, 2006), Λετονία(1991, 2007), Πολωνία 
(1990, 2007), Ρουμανία (1990, 2006), Σλοβακία (1990, 2007), Σλοβενία (1990, 2007), Δυτική Ευρώπη: Αυστρία (1990, 2002), Βέλγιο (1994, 2007), 
Δανία (1990, 2004), Αγγλία και Ουαλία (1990, 2006), Φινλανδία (1994, 2005), Γερμανία (1995, 2002), Κάτω Χώρες (1995, 2006), Νορβηγία 
(1995, 2006), Σουηδία (1990, 2007), Νότια Ευρώπη: Γαλλία (1991, 2006), Ελλάδα (1990, 2007), Πορτογαλία (1990, 1998), Ισπανία (1991, 2006).
Πηγή: http://www.eea.europa.eu/data -and -maps/figures/water -abstraction -for-irrigation -million -m3-year -in-the-early-1990s -and-1997 . Γράφημα 6  Πλαίσιο 8 
εκατ. m3 / έτο/uni03C245 000
40 000
35 00030 00025 000
20 000
15 000
10 000
5 000
0
Ανατολική Ευρώπη ∆υτική Ευρώπη Νότια ΕυρώπηΑρχέ/uni03C2
δεκαετία/uni03C21990
1998-2007
30 Παρατηρήσεις
Αδυναμίες στην εφαρ -
μογή της πολλαπλής 
συμμόρφωσης
Υφίστανται αδυναμίες 
σε επίπεδο γεωργικής 
εκμετάλλευσης στα 
κράτη μέλη, όσον αφορά 
την εφαρμογή των απαιτήσεων 
της πολλαπλής συμμόρφωσης 
που σχετίζονται με τα ύδατα
40 
Κατά τη διάρκεια των ελέγχων του στο 
πλαίσιο της DAS στα διάφορα κράτη 
μέλη της ΕΕ, το Συνέδριο συχνά διαπι -
στώνει παραβάσεις απαιτήσεων πολλα -
πλής συμμόρφωσης που σχετίζονται με 
τα ύδατα σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλ -
λευσης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, 
πρόκειται για παραβάσεις από πλευράς 
δικαιούχων της ΚΑΔ4 (προστασία των 
υδάτων σε ευπρόσβλητες σε νιτρορύ -
πανση ζώνες): ακατάλληλες εγκαταστά -
σεις αποθήκευσης ή ανεπαρκής χωρη -
τικότητα αποθήκευσης κοπριάς, ελλιπή 
ή εσφαλμένα αρχεία λιπασμάτων, απου -
σία ανάλυσης αζώτου, παραγωγή νιτρι -
κών υψηλότερη των 170 χιλιόγραμμων 
ανά εκτάριο, αποθήκευση κοπριάς σε 
σωρούς στο έδαφος σε περίοδο κατά την 
οποία η πρακτική αυτή απαγορεύεται 
κ.λπ. Άλλες παρατηρήσεις σχετίζονται 
με την ΚΑΔ2 (προστασία των υπόγειων 
υδάτων), την ΚΑΔ9 (φυτοπροστατευτικά 
προϊόντα) και το πρότυπα ΚΓΠΚ για τις 
ζώνες ανάσχεσης.
Το σύστημα των εξακριβώσεων 
στο πλαίσιο της πολλαπλής 
συμμόρφωσης εμφανίζει 
αδυναμίες σε επίπεδο κρατών 
μελών
41 
Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την 
εφαρμογή της πολλαπλής συμμόρφω -
σης. Στην περίπτωση των ΚΑΔ αυτό 
περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την εν -
σωμάτωση των συναφών στοιχείων της ειδικής νομοθεσίας στο πεδίο εφαρμο -
γής της πολλαπλής συμμόρφωσης. Στην 
περίπτωση των προτύπων ΚΓΠΚ αυτό 
περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ενσω -
μάτωση των συναφών προτύπων στην 
εθνική ή την περιφερειακή νομοθεσία 
και τον καθορισμό των πρακτικών υπο -
χρεώσεων με τις οποίες πρέπει να συμ -
μορφώνονται οι γεωργοί. Τα κράτη μέλη 
υποχρεούνται επίσης να ενημερώνουν 
τους γεωργούς για τις απαιτήσεις αυτές 
και να αναπτύσσουν σύστημα διαχεί -
ρισης και ελέγχου το οποίο να καθιστά 
δυνατή την πραγματοποίηση επιτόπιων 
εξακριβώσεων σε δείγμα δικαιούχων και 
την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση μη 
συμμόρφωσης.
42 
Ένας εγγενής περιορισμός του συστήμα -
τος των εξακριβώσεων στο πλαίσιο της 
πολλαπλής συμμόρφωσης είναι η μεγά -
λη δυσχέρεια εξακρίβωσης της συμ -
μόρφωσης με ορισμένες απαιτήσεις, εκ 
της φύσεώς τους. Παραδείγματος χάριν, 
μία από τις απαιτήσεις αναφέρεται στο 
χρονοδιάγραμμα και τη μέθοδο χρήσης 
των γεωργικών φαρμάκων. Στην περί -
πτωση αυτή, η δυσκολία έγκειται στο 
γεγονός ότι οι εξακριβώσεις πολλαπλής 
συμμόρφωσης συνήθως γνωστοποιού -
νται εκ των προτέρων, με αποτέλεσμα να 
είναι εξαιρετικά απίθανο ο επιθεωρητής 
να αιφνιδιάσει γεωργό τη στιγμή που 
ψεκάζει απαγορευμένο προϊόν ή πραγ -
ματοποιεί ψεκασμό με παράνομο τρόπο. 
Η συμμόρφωση με άλλες απαιτήσεις 
είναι δυνατό να ελεγχθεί μόνον κατά τη 
διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου του 
έτους, η οποία μπορεί να μη συμπίπτει 
με τη χρονική στιγμή της επιτόπιας 
επίσκεψης, ή μόνον εφόσον δεν συντρέ -
χουν συγκεκριμένες μετεωρολογικές 
συνθήκες (π.χ. ισχυροί άνεμοι, παγετός) 
κατά τη διάρκεια της επίσκεψης.
31 Παρατηρήσεις
43 
Στα κράτη μέλη στα οποία πραγματο -
ποιήθηκαν επισκέψεις, διαπιστώθηκαν 
αδυναμίες στο σύστημα των σχετικών με 
τα ύδατα εξακριβώσεων στο πλαίσιο της 
πολλαπλής συμμόρφωσης στο επίπεδο 
των διαχειριστικών αρχών:
 — αναλυτικές οδηγίες υπάρχουν για τη 
διενέργεια περιορισμένου μόνον αριθ -
μού εξακριβώσεων, και ορισμένες από 
αυτές είναι τόσο αόριστες που δεν 
είναι δυνατό να διασφαλίσουν ότι οι 
επιθεωρητές γνωρίζουν ακριβώς τι και 
με ποιον τρόπο πρέπει να ελέγξουν, 
ή ότι οι επιθεωρητές διενεργούν τις 
εξακριβώσεις κατά τον ίδιο τρόπο·
 — υποχρεωτικές εξακριβώσεις θεσπί -
στηκαν σε μεταγενέστερο στάδιο 
ή δεν προβλέπονται ακόμη·
 — η μεγάλη πλειονότητα των επιτόπιων 
εξακριβώσεων διενεργείται το φθι -
νόπωρο. Πέραν του ότι αντίκειται σε 
συγκεκριμένες κανονιστικές απαιτή -
σεις37, η πρακτική αυτή συνεπάγεται 
ότι η συμμόρφωση με ορισμένες 
σχετικές με τα ύδατα απαιτήσεις 
(όπως η απαγόρευση διασποράς 
κοπριάς σε καλλιεργούμενες ζώνες 
ανάσχεσης) δεν μπορεί να επαληθευ -
θεί οπτικά με επιτόπια επιθεώρηση·
 — οι εξακριβώσεις σε σχέση με το πρό -
τυπο ΚΓΠΚ για την άρδευση δεν ήταν 
πλήρεις (βλέπε  πλαίσιο 9 ).Η Επιτροπή δεν διασφαλίζει 
ότι τα πρότυπα ΚΓΠΚ είναι 
κατάλληλα σε επίπεδο κράτους 
μέλους
44 
Σκοπός των προτύπων ΚΓΠΚ που θεσπί -
ζονται στο πλαίσιο του μηχανισμού της 
πολλαπλής συμμόρφωσης είναι η επι -
βολή της βασικής ορθής πρακτικής38. Τα 
κράτη μέλη οφείλουν να ορίζουν ελάχι -
στες απαιτήσεις λαμβάνοντας υπόψη τις 
εγχώριες αγρονομικές, περιβαλλοντικές 
και κλιματικές συνθήκες.
45 
Επί του παρόντος, η Επιτροπή λαμβά -
νει περιορισμένες μόνον πληροφορίες, 
μέσω μιας ηλεκτρονικής βάσης δεδο -
μένων, σχετικά με την εφαρμογή των 
προτύπων της ΚΓΠΚ στα κράτη μέλη. 
Οι πληροφορίες αυτές συνίστανται σε 
παραπομπές στην εφαρμοστέα εθνική 
νομοθεσία, καθώς και σε περιλήψεις που 
διαβιβάζει κάθε κράτος μέλος. Η κοινο -
ποίηση γίνεται στο γεωγραφικό επίπε -
δο που κρίνουν κατάλληλο τα ίδια τα 
κράτη μέλη. Παραδείγματος χάριν, στην 
περίπτωση των κρατών μελών στα οποία 
πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις κατά τη 
διάρκεια του ελέγχου, δεν διαβιβάζονται 
πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή 
των προτύπων ΚΓΠΚ σε περιφερειακό 
επίπεδο (όπως συμβαίνει στις περιπτώ -
σεις της Ιταλίας και της Ισπανίας).Πλαίσιο 9Δεν ελέγχεται ο πραγματικός όγκος των απολήψεων σε σύγκριση με την ποσότητα 
που προβλέπει η άδεια
Στο πλαίσιο του ελέγχου διαπιστώθηκαν αδυναμίες κατά τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις του προ -
τύπου ΚΓΠΚ για την άρδευση. Το πρότυπο αυτό προβλέπει τα εξής: «Όταν απαιτείται άδεια για τη χρήση ύδατος για 
αρδευτικούς σκοπούς, συμμόρφωση με τις διαδικασίες αδειοδότησης.       » Διαπιστώθηκαν αρκετές περιπτώσεις στις 
οποίες, μολονότι οι διαδικασίες των κρατών μελών προέβλεπαν την έκδοση αδειών στις οποίες ορίζεται ο μέγιστος 
όγκος των απολήψεων, δεν ελέγχθηκε ο πραγματικός όγκος των απολήψεων σε σύγκριση με το ανώτατο όριο που 
προέβλεπε η άδεια. Τέτοιου είδους παραλείψεις μειώνουν σημαντικά την αποτελεσματικότητα των εξακριβώσεων.
Σύμφωνα με τα ερωτηματολόγια ελέγχου που χρησιμοποιούνται από τους επιθεωρητές πολλαπλής συμμόρφωσης 
στην Ελλάδα και την Ισπανία, επί του παρόντος δεν ελέγχεται ο πραγματικός όγκος των απολήψεων σε σύγκριση με τα 
προβλεπόμενα στις άδειες όρια. Στη Σλοβακία, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι ο όγκος των απολήψεων δεν μετράτο καν. 
Επομένως, στο πλαίσιο των εξακριβώσεων μπορεί να διαπιστωθεί μόνον εάν έχει χορηγηθεί άδεια, αλλά όχι και εάν 
ο δικαιούχος συμμορφώθηκε με τα όρια που προβλέπει η άδεια.37  Άρθρο 53, παράγρα -
φος 1, του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1122/2009 της Επιτρο -
πής, της 30ής Νοεμβρίου 2009, 
σχετικά με τη θέσπιση λεπτομε -
ρών διατάξεων εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2009 
του Συμβουλίου όσον αφορά 
την πολλαπλή συμμόρφωση, τη 
διαφοροποίηση και το ολοκλη -
ρωμένο σύστημα διαχείρισης 
και ελέγχου, στο πλαίσιο των 
καθεστώτων άμεσης στήριξης 
για τους γεωργούς που προβλέ -
πονται στον εν λόγω κανονισμό, 
καθώς και λεπτομερών διατάξε -
ων εφαρμογής του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του 
Συμβουλίου όσον αφορά την 
πολλαπλή συμμόρφωση στο 
πλαίσιο του καθεστώτος στή -
ριξης που προβλέπεται για τον 
αμπελοοινικό τομέα (ΕΕ L 316 
της 2.12.2009, σ. 65), και 
άρθρο 14, παράγραφος 1, του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 65/2011 
της Επιτροπής, της 27ης Ια -
νουαρίου 2011, για τη θέσπιση 
λεπτομερών κανόνων εφαρ -
μογής του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 του Συμβουλί -
ου όσον αφορά την εφαρμογή 
διαδικασιών ελέγχου καθώς και 
την πολλαπλή συμμόρφωση σε 
σχέση με μέτρα στήριξης της 
αγροτικής ανάπτυξης (ΕΕ L 25 
της 28.1.2011, σ. 8).
38  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Sustainable management of 
natural resources with a focus on 
water and agriculture (Βιώσιμη 
διαχείριση των φυσικών πόρων 
με επικέντρωση στα ύδατα 
και τη γεωργία). Μελέτη — 
Τελική έκθεση, Μάιος 2013. 
http://www.europarl.europa.
eu/RegData/etudes/etudes/
join/2013/488826/IPOL -JOIN_
ET(2013)488826_EN.pdf
32 Παρατηρήσεις
46 
Η Επιτροπή αξιολογεί την εφαρμογή των 
προτύπων ΚΓΠΚ από νομική άποψη μέσω 
διοικητικού ελέγχου ο οποίος βασίζεται 
στις πληροφορίες που διαβιβάζουν τα 
κράτη μέλη εξέτασης βάσει εγγράφων 
και οι οποίες συμπληρώνονται κατά 
τη διάρκεια των επιτόπιων ελέγχων. 
Η Επιτροπή δεν αξιολογεί εάν οι απαι -
τήσεις που θέσπισαν τα κράτη μέλη σε 
σχέση με τα δύο σχετικά με τα ύδατα 
πρότυπα ΚΓΠΚ είναι κατάλληλες από την 
άποψη των περιβαλλοντικών στόχων της 
προστασίας των υδάτων. Στην πράξη, οι 
απαιτήσεις των προτύπων ΚΓΠΚ διαφέ -
ρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών 
μελών. Παραδείγματος χάριν, βάσει του 
προτύπου ΚΓΠΚ για τις ζώνες ανάσχε -
σης39 (βλέπε γράφημα 7 ), το ελάχιστο 
πλάτος των ζωνών κυμαίνεται από 25 
εκατοστά έως 10 μέτρα (βλέπε πίνακα 3 ).
47 
Σε ορισμένα κράτη μέλη /  ορισμέ -
νες περιφέρειες, οι ζώνες ανάσχεσης 
επιτρέπεται να καλλιεργούνται, ενώ σε 
άλλες πρέπει να καλύπτονται με γρα -
σίδι ή θάμνους. Ορισμένα κράτη μέλη 
προβλέπουν εξαιρέσεις για σημαντικό 
αριθμό υδατικών συστημάτων που 
μπορεί να βρίσκονται σε γεωργική γη 
(βλέπε  πλαίσιο 10 ).48 
Οι απαιτήσεις διαφέρουν επίσης σε εξαι -
ρετικά μεγάλο βαθμό μεταξύ των κρατών 
μελών στην περίπτωση του προτύπου 
ΚΓΠΚ για την άρδευση. Αυτό συμβαίνει 
ακόμη και στην περίπτωση των κρατών 
μελών των οποίων υδάτινοι πόροι υφί -
στανται σημαντικές πιέσεις. Το πρότυπο 
ΚΓΠΚ για την άρδευση παραπέμπει στην 
ισχύουσα νομοθεσία των κρατών μελών, 
αλλά δεν θεσπίζει νέες υποχρεώσεις. 
Σε ορισμένα κράτη μέλη /  ορισμένες 
περιφέρειες, η υποχρέωση κατοχής άδειας 
υδροληψίας εξαρτάται από τον όγκο 
των απολήψεων, τη γεωγραφική θέση 
και το είδος των αντλούμενων υδάτων 
(επιφανειακά ή υπόγεια). Ορισμένα κράτη 
μέλη απαγορεύουν σε τοπικό επίπεδο 
την άρδευση κατά τις ξηρές περιόδους. 
Σε άλλες χώρες, οι γεωργοί οφείλουν να 
υποβάλλουν ετησίως στοιχεία σχετικά με 
τον όγκο του νερού που χρησιμοποίησαν 
για αρδευτικούς σκοπούς. Στο πλαίσιο του 
ελέγχου διαπιστώθηκαν περιπτώσεις στις 
οποίες οι απαιτήσεις της διαδικασίας αδει -
οδότησης της άρδευσης δεν παρέχουν 
κίνητρα στους γεωργούς για τη χρησιμο -
ποίηση μικρότερων ποσοτήτων ύδατος. 
Παραδείγματος χάριν, σε ορισμένες 
χώρες, η χρέωση των γεωργών βασίζεται 
στην έκταση των εκμεταλλεύσεών τους 
και όχι στην ποσότητα νερού που πράγμα -
τι κατανάλωσαν.Γράφημα 7Ζώνη ανάσχεσης
υδατικό
σύστη/uni03BCα ζώνη ανάσχεση/uni03C2αροτραία καλλιέργεια
  39  Αυτό το πρότυπο ΚΓΠΚ πρέπει 
να συμμορφώνεται τουλάχιστον 
με τις απαιτήσεις που σχετίζονται 
με τις προϋποθέσεις εφαρμογής 
λιπασμάτων πλησίον υδάτινων 
ρευμάτων, σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στην οδηγία για τη 
νιτρορύπανση.
33 Παρατηρήσεις
Υδατικά συστήματα που εξαιρούνται από την εφαρμογή του προτύπου ΚΓΠΚ 
για τις ζώνες ανάσχεσης
Τα κράτη μέλη έχουν εξαιρέσει συγκεκριμένες κατηγορίες υδατικών συστημάτων από την εφαρμογή του προτύπου 
ΚΓΠΚ για τις ζώνες ανάσχεσης. Στην Ιταλία (Λομβαρδία), δεν είναι υποχρεωτικές οι ζώνες ανάσχεσης στην περί -
πτωση υδάτινων ρευμάτων μήκους μικρότερου των 5 χιλιομέτρων ή τα οποία βρίσκονται σε υδρολογική λεκάνη 
έκτασης κάτω των 10 km². Η Ισπανία (Ανδαλουσία) εξαιρεί τεχνητές λίμνες, αρδευτικά κανάλια και τάφρους, χωρίς 
ωστόσο να παρέχει ορισμούς των εν λόγω υδατικών συστημάτων, και βασίζει τις εξαιρέσεις αυτές σε επιχειρήματα 
που δεν σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος. Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο του αποκλεισμού υπερ -
βολικά μεγάλου αριθμού υδάτινων ρευμάτων από την υποχρέωση συμμόρφωσης με την απαίτηση ύπαρξης ζώνης 
ανάσχεσης, με αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση του αντικτύπου του προτύπου ΚΓΠΚ στην ποιότητα των υδάτων.Πίνακας 3 Πλαίσιο 10Οι απαιτήσεις του προτύπου ΚΓΠΚ για τις ζώνες ανάσχεσης εμφανίζουν μεγάλες 
διαφορές
Χώρα Πλάτος ζώνης ανάσχεσης Υποχρεώσεις και περιορισμοί
Δανία τουλάχιστον 2 μέτρααπαγόρευση καλλιέργειας, επεξεργασίας του εδάφους 
ή φύτευσης
Ελλάδααπό 1 έως 6 μέτρα
αναλόγως της κλίσης και του είδους του περιορισμούαπαγόρευση καλλιέργειας (1 μέτρο) ή χρήσης αζωτούχων 
λιπασμάτων (2 ή 6 μέτρα)
Ισπανία (Ανδαλουσία) 2 έως 10 μέτραυποχρεωτική κάλυψη με θάμνους
απαγόρευση χρήσης λιπασμάτων ή  γεωργικών φαρμάκων 
Γα λ λία 5 μέτραυποχρεωτική κάλυψη με γρασίδι, ξυλώδεις και μη θάμνους 
ή δέντρα
απαγόρευση χρήσης ανόργανων ή  οργανικών λιπασμάτων 
ή γεωργικών φαρμάκων 
Ιταλία (Λομβαρδία)μεταξύ 5 και 3 μέτρων
ανάλογα με την κατάσταση του υδατικού συστήματοςυποχρεωτική κάλυψη με γρασίδι
απαγόρευση άροσης και χρήσης ανόργανων λιπασμάτων, 
κοπριάς ή υδαρούς κοπριάς
Κάτω Χώρεςμεταξύ 25 εκατοστών και 9 μέτρων
ανάλογα με την καλλιέργεια και ορισμένες τεχνικές 
προδιαγραφέςαπαγόρευση λιπασμάτων
Σλοβακία 10 μέτρα απαγόρευση βιομηχανικών ή  οργανικών λιπασμάτων 
34 Παρατηρήσεις
Δεν αξιοποιούνται πλή -
ρως οι δυνατότητες 
της χρηματοδότησης 
της αγροτικής ανάπτυξης 
να συντελέσει στην αντι -
μετώπιση προβλημάτων 
που σχετίζονται με 
τα ύδατα
49 
Η χρηματοδότηση της αγροτι -
κής ανάπτυξης ανέρχεται σχεδόν 
σε 100 δισεκατομμύρια ευρώ για την 
περίοδο 2007-2013. Ο κανονισμός 
(ΕΚ) αριθ. 1698/2005 για την αγροτική 
ανάπτυξη ορίζει την προστασία των υδά -
των ως ένα από τα βασικά ζητήματα που 
πρέπει να αντιμετωπιστούν40. Ο κανονι -
σμός τονίζει επίσης ότι «οι δραστηριότη -
τες του ΕΓΤΑΑ, καθώς και οι πράξεις στις 
οποίες συνεισφέρει, πρέπει να είναι συνε -
πείς και συμβατές με τις άλλες κοινοτικές 
πολιτικές»41, όπως η πολιτική υδάτων. 
Επομένως, η αγροτική ανάπτυξη έχει ση -
μαντικές προοπτικές, μέσω της διάθεσης 
κονδυλίων και του καθορισμού σαφών 
στόχων σε σχέση με τα ύδατα, να συντε -
λέσει στην ενσωμάτωση των στόχων της 
πολιτικής υδάτων της ΕΕ στην ΚΓΠ.
50 
Τα κράτη μέλη κινητοποιούν κονδύλια 
της αγροτικής ανάπτυξης μέσω των 
ΠΑΑ τους (βλέπε σημεία 10 και 11), τα 
οποία περιλαμβάνουν δέσμες μέτρων 
που οι πληθυσμοί στόχοι (π.χ. γεωργοί) 
μπορούν οικειοθελώς να δεσμευθούν να 
εφαρμόζουν. Οι δικαιούχοι των μέτρων 
αγροτικής ανάπτυξης αναλαμβάνουν 
την υποχρέωση να συμμορφώνονται με 
συγκεκριμένους όρους που καθορίζει το 
οικείο κράτος μέλος.51 
Επί του παρόντος, οι προοπτικές της 
αγροτικής ανάπτυξης δεν αξιοποιούνται 
πλήρως. Ο τρόπος με τον οποίο εφαρμό -
ζονται σήμερα τα ΠΑΑ έχει ως αποτέλε -
σμα περιορισμένο αντίκτυπο στα ύδατα, 
επειδή οι πιέσεις που σχετίζονται με τα 
ύδατα δεν προσδιορίζονται κατά τρόπο 
ολοκληρωμένο, τα ΠΑΑ και τα Σχέδια 
Διαχείρισης ΠΛΑΠ δεν έχουν ευθυγραμ -
μιστεί ακόμη και δεν αποφεύγονται 
πάντα οι αρνητικές επιπτώσεις. Επιπλέον, 
σημαντικά κονδύλια που προορίζονται 
για την προστασία των υδάτων δεν 
έχουν διατεθεί.40  Αιτιολογική σκέψη 31 
του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1698/2005: «Η στήριξη 
συγκεκριμένων μεθόδων 
διαχείρισης της γης θα πρέπει 
να συμβάλλει στην αειφόρο 
ανάπτυξη, ενθαρρύνοντας 
ιδίως τους γεωργούς και 
τους δασοκαλλιεργητές να 
χρησιμοποιούν μεθόδους 
χρήσεως γης συμβατές με την 
ανάγκη διαφύλαξης του φυσικού 
περιβάλλοντος και τοπίου και 
προστασίας και βελτίωσης των 
φυσικών πόρων. Θα πρέπει να 
συμβάλλει στην υλοποίηση του 
έκτου κοινοτικού προγράμματος 
δράσης για το Περιβάλλον 
και των συμπερασμάτων 
της προεδρίας σχετικά με 
τη στρατηγική Αειφόρου 
Ανάπτυξης. Τα βασικά ζητήματα 
που πρέπει να αντιμετωπισθούν 
περιλαμβάνουν τη 
βιοποικιλότητα, τη διαχείριση 
των τοποθεσιών Natura 2000, 
την προστασία υδάτων και 
εδάφους [...]».
41  Αιτιολογική σκέψη 6 του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005.
35 Παρατηρήσεις
Τα σχέδια των κρατών μελών 
για τις δαπάνες στον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης δεν 
λαμβάνουν πάντοτε υπόψη 
τους στόχους της πολιτικής 
υδάτων της ΕΕ και τις ανά -
γκες των κρατών μελών σε 
σχέση με τα ύδατα
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα 
ΠΑΑ των κρατών μελών δεν 
προσδιορίζουν κατά τρόπο 
ολοκληρωμένο τα προβλήματα 
που σχετίζονται με τα ύδατα 
και δεν έχουν ευθυγραμμιστεί 
ακόμη με τα Σχέδια Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ
52 
Για κάθε κράτος μέλος / περιφέρεια όπου 
πραγματοποίησε επίσκεψη στο πλαίσιο 
του ελέγχου, το Συνέδριο εξέτασε κατά 
πόσον η εκτίμηση περιβαλλοντικών 
επιπτώσεων42 που διενεργήθηκε στο πλαίσιο της εκ των προτέρων αξιολόγη -
σης του ΠΑΑ, καθώς και οι περιβαλλοντι -
κές αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν 
στο πλαίσιο του Σχεδίου Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ, ήταν πλήρεις και συνεπείς. 
Αν και αναγνωρίζει ότι η γεωγραφική περιοχή 
που καλύπτουν οι δύο αξιολογήσεις, καθώς 
και η χρονική στιγμή της διενέργειάς τους43, 
ο χαρακτήρας και ο σκοπός τους ενδεχο -
μένως διαφέρουν, το Συνέδριο θεωρεί ότι 
η αξιολόγηση των σχετικών με τα ύδατα 
προβλημάτων θα έπρεπε να είναι συνεπής 
στις δύο αναλύσεις. Ωστόσο, διαπίστωσε ότι 
ο προσδιορισμός των σχετικών με τα ύδατα 
προβλημάτων στις περιβαλλοντικές αναλύ -
σεις των ΠΑΑ είναι σε ορισμένες περιπτώσεις 
ελλιπής ή και ασυνεπής με τις πληροφορίες 
που είναι διαθέσιμες στο πλαίσιο των Σχεδίων 
Διαχείρισης ΠΛΑΠ. Με τον έλεγχο αποκαλύ -
φθηκαν περιπτώσεις προβλημάτων σχετικών 
με τα ύδατα, τα οποία δεν είχαν προσδιο -
ριστεί στα ΠΑΑ και, επομένως, δεν είχαν 
αντιμετωπιστεί με κάποιο μέτρο αγροτικής 
ανάπτυξης (βλέπε  πλαίσιο 11 ).
Δεν προσδιορίστηκαν κατά τρόπο ολοκληρωμένο τα σχετικά με τα ύδατα προβλήματα
—  Στη Δανία, το ζήτημα των απολήψεων δεν καλύπτεται από την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων του ΠΑΑ, μολονότι, 
σύμφωνα με το Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ, υφίσταται σχετικό πρόβλημα στο δυτικό τμήμα της χώρας. Το ΠΑΑ της Δανίας δεν 
περιέχει κανένα μέτρο σχετικό με το πρόβλημα των απολήψεων υδάτων.
—  Στην Ισπανία (Ανδαλουσία), το πρόγραμμα μέτρων του Σχεδίου Διαχείρισης ΠΛΑΠ του Guadalquivir περιλαμβάνει μέτρα που 
αποσκοπούν στην ολοκλήρωση του μητρώου υδάτων και την καταπολέμηση των παράνομων απολήψεων. Ωστόσο, τόσο 
η έκθεση περιβαλλοντικής βιωσιμότητας για το ΠΑΑ όσο και η περιβαλλοντική ανάλυση που διενεργήθηκε σε σχέση με το 
Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ του Guadalquivir παραβλέπουν το πρόβλημα των παράνομων απολήψεων υπογείων υδάτων. Εκτός 
από τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης που υπόκεινται στην πολλαπλή συμμόρφωση (βλέπε σημείο 8), το ΠΑΑ δεν περιέχει 
κανέναν μηχανισμό για την ενθάρρυνση των δικαιούχων να συμμορφώνονται με τις διαδικασίες αδειοδότησης για τη χρήση 
ύδατος.
—  Στη Σλοβακία, το ΠΑΑ δεν περιέχει μέτρα για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που σχετίζονται με την ποσότητα των 
υδάτων ή των προβλημάτων της ρύπανσης από γεωργικά φάρμακα, της απώλειας υγροτόπων ή των υπέρογκων απολήψεων 
υπογείων υδάτων, τα οποία προσδιορίζονται στο Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ αλλά δεν αναφέρονται στην εκτίμηση περιβαλλο -
ντικών επιπτώσεων για το ΠΑΑ.
—  Στην Ελλάδα, το Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ Θεσσαλίας αναφέρει προβλήματα σχετικά με υδρομορφολογικές μεταβολές και 
γεωτρήσεις χωρίς αδειοδότηση, τα οποία δεν εξετάστηκαν στο πλαίσιο της εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για το 
ΠΑΑ. Το ελληνικό ΠΑΑ δεν περιλαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση των υδρομορφολογικών πιέσεων.Πλαίσιο 1142 http://ec.europa.eu/
agriculture/rurdev/eval/
guidance/note_c_el.pdf  
(σ. 14).
43  Ενώ οι περιβαλλοντικές 
αναλύσεις για τα ΠΑΑ 
καταρτίστηκαν το 2006, οι 
περιβαλλοντικές αναλύσεις 
που διενεργήθηκαν στο 
πλαίσιο των Σχεδίων 
Διαχείρισης ΠΛΑΠ 
(και περιλάμβαναν «ανάλυση 
των χαρακτηριστικών της 
[περιοχής λεκάνης απορροής 
ποταμού], επισκόπηση των 
επιπτώσεων των ανθρώπινων 
δραστηριοτήτων στην 
κατάσταση των επιφανειακών 
και των υπόγειων υδάτων 
και οικονομική ανάλυση 
της χρήσης ύδατος» (βλέπε 
άρθρο 5 της οδηγίας -πλαισίου 
για τα ύδατα)) έπρεπε να 
έχουν ολοκληρωθεί έως τις 
22 Δεκεμβρίου 2004.
36 Παρατηρήσεις
53 
Η χαμηλή ποιότητα των προγραμμάτων μέ -
τρων που περιέχονται στα Σχέδια Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ (βλέπε σημεία 27 και 28) συνιστά επί 
του παρόντος τροχοπέδη για την ευθυγράμ -
μισή τους με τα ΠΑΑ. Στις περιπτώσεις που 
υπάρχει ευθυγράμμιση, λαμβάνει τη μορφή 
μέτρων αγροτικής ανάπτυξης ενσωματωμέ -
νων σε Σχέδιο Διαχείρισης ΠΛΑΠ. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, 
η υλοποίηση των ΠΑΑ έχει 
αρνητικές επιπτώσεις στα ύδατα
54 
Η γεωργική και η περιβαλλοντική πολιτική 
μπορεί να έχουν αντικρουόμενους στόχους. 
Ωστόσο, τα κονδύλια που προορίζονται 
για την αγροτική ανάπτυξη θα πρέπει να 
χρησιμοποιούνται κατά τρόπο βιώσιμο από 
την άποψη της διαχείρισης των υδάτων και, 
επομένως, τα ΠΑΑ πρέπει να περιέχουν δι -
κλίδες ασφαλείας, για την αποφυγή πιθανών αρνητικών επιπτώσεων (βλέπε  πλαίσιο 12 ). 
Πριν από την έγκριση κάθε ΠΑΑ, η Επιτροπή 
διενεργεί εξακριβώσεις προκειμένου να 
προσδιορίσει τις πιθανές αρνητικές επι -
πτώσεις των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης. 
Παρ’ όλα αυτά, ο σχεδιασμός ορισμένων, 
εγκεκριμένων βάσει της προβλεπόμενης 
διαδικασίας, μέτρων αγροτικής ανάπτυξης 
δεν διασφαλίζει την αποφυγή αρνητικών 
επιπτώσεων στα ύδατα. Ορισμένα ΠΑΑ 
εγκρίθηκαν μολονότι δεν περιείχαν επαρκείς 
δικλίδες ασφαλείας (βλέπε  πλαίσιο 12 ).
55 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και αν 
το ΠΑΑ περιέχει δικλίδες ασφαλείας για 
την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων στα 
ύδατα, η υλοποίηση στην πράξη των μέτρων 
επιτρέπει την επέλευση τέτοιων επιπτώσεων 
(βλέπε  πλαίσιο 13 ).
Παραδείγματα ΠΑΑ με και χωρίς δικλίδες ασφαλείας
Το ΠΑΑ για την Ιταλία (Λομβαρδία) που εξετάστηκε κατά τη διάρκεια του ελέγχου περιλαμβάνει δικλίδες ασφαλείας 
σε σχέση με το μέτρο που αφορά επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Το ΠΑΑ παρέ -
χει τη δυνατότητα κατασκευής νέων θερμοκηπίων για την καλλιέργεια κηπευτικών προϊόντων μόνον εάν προκύπτει 
εξοικονόμηση ενέργειας και υδάτων. Οι επενδύσεις για την επέκταση του υπάρχοντος αρδευτικού δικτύου ή για την 
αύξηση της αρδευόμενης έκτασης θεωρούνται μη επιλέξιμες.
Αντιθέτως, ο σχεδιασμός του ίδιου μέτρου στο ΠΑΑ της Ισπανίας (Ανδαλουσία) αφήνει περιθώριο για σημαντικές 
αρνητικές επιπτώσεις, όπως επέκταση της αρδευόμενης έκτασης ή έγκριση έργων που συνεπάγονται αύξηση της 
συνολικής κατανάλωσης ύδατος.
Παράδειγμα αρνητικών επιπτώσεων οφειλόμενων σε αδυναμίες στην υλοποίηση 
μέτρου αγροτικής ανάπτυξης
Κατά τη διάρκεια ελέγχου στο πλαίσιο της DAS που διενήργησε το Συνέδριο στην Ισπανία διαπιστώθηκε ότι ένα 
έργο του μέτρου 125 (Υποδομή σχετική με την ανάπτυξη και την προσαρμογή της γεωργίας και της δασοκομίας) είχε 
εγκριθεί μολονότι τα δικαιώματα χρήσης ύδατος που χορηγήθηκαν στον δικαιούχο δεν επαρκούσαν ώστε το έργο 
να καταστεί οικονομικά βιώσιμο, και η κατανάλωση ύδατος του δικαιούχου ήταν σημαντικά υψηλότερη από αυτή 
που δικαιούτο, κατά παράβαση, επομένως, δύο κριτηρίων επιλεξιμότητας που ισχύουν για έργα αυτού του είδους. 
Το γεγονός αυτό δείχνει ότι οι εξακριβώσεις που διενεργήθηκαν πριν από την έγκριση της αίτησης έργου δεν ήταν 
αποτελεσματικές και ότι δεν διασφαλίστηκε η συμμόρφωση με βασικές απαιτήσεις, οι οποίες, κατ’ αρχήν, θα έπρεπε 
να είχαν αποτρέψει τις αρνητικές επιπτώσεις (όπως η μη αύξηση της ποσότητας του χρησιμοποιούμενου ύδατος).Πλαίσιο 12 Πλαίσιο 13
37 Παρατηρήσεις
Η χρηματοδότηση της αγρο -
τικής ανάπτυξης δεν έχει 
αξιοποιηθεί επαρκώς για 
την αντιμετώπιση σχετικών 
με τα ύδατα ζητημάτων
Το ποσοστό υλοποίησης 
των σχετικών με τα ύδατα 
μέτρων δεν είναι πάντοτε 
σύμφωνο με τις προσδοκίες
56 
Στα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης που εν -
δέχεται να έχουν άμεσο αντίκτυπο στην 
προστασία των υδάτων περιλαμβάνο -
νται εκείνα βάσει των οποίων οι γεωργοί 
υποχρεούνται να τροποποιήσουν τις 
γεωργικές πρακτικές που εφαρμόζουν, 
μειώνοντας τη χρήση γεωργικών φαρμά -
κων ή λιπασμάτων ή προσαρμόζοντας 
τις καλλιέργειές τους στις τοπικές υδρο -
λογικές συνθήκες. Ο τρόπος με τον οποίο 
χρησιμοποιούνται τα εν λόγω μέτρα 
στην πράξη αποτελεί σημαντικό παρά -
γοντα στο πλαίσιο της αξιολόγησης του 
βαθμού στον οποίο αξιοποιήθηκαν οι 
δυνατότητες του ΕΓΤΑΑ όσον αφορά την 
προστασία των υδάτων. Το Συνέδριο εξέ -
τασε την πτυχή αυτή, πρώτον, μέσω ανά -
λυσης των μέτρων που ενεργοποίησαν 
τα κράτη μέλη στα ΠΑΑ τους και, δεύ -
τερον, μέσω ανάλυσης της αξιοποίησης 
από πλευράς των κρατών μελών των δυ -
νατοτήτων που προσφέρει το άρθρο 38 
του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 σε 
σχέση με τις δαπάνες που συνδέονται με 
την εφαρμογή της ΟΠΥ.
57 
Το Συνέδριο ανέλυσε το ποσοστό υλο -
ποίησης των ενεργών μέτρων αγροτικής 
ανάπτυξης τα οποία χαρακτηρίστηκαν 
από τα ίδια τα κράτη μέλη ως μέτρα με 
άμεσο αντίκτυπο στην προστασία των 
υδάτων. Παρά τους περιορισμούς της 
ανάλυσης αυτής44, από τα αποτελέσματα 
προκύπτει ότι στο ήμισυ περίπου των 
περιπτώσεων τα ποσοστά υλοποίησης 
είναι σύμφωνα με τις προσδοκίες.44  Καθώς τα μέτρα συχνά 
περιλαμβάνουν επιμέρους 
μέτρα που δεν αφορούν 
τα ύδατα, δεν σχετίζονται 
πράγματι όλα τα έργα που 
χρηματοδοτήθηκαν στο 
πλαίσιο των μέτρων αυτών με 
την προστασία των υδάτων.
38 Παρατηρήσεις
58 
Ωστόσο, τα κράτη μέλη δεν αξιοποί -
ησαν τις δυνατότητες που προσφέρει 
το άρθρο 38 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005, το οποίο προβλέπει 
συγκεκριμένα ότι το μέτρο 21345 μπορεί 
να χρησιμοποιείται «για να αντισταθμίζει 
το κόστος και το διαφυγόν εισόδημα 
λόγω μειονεκτημάτων στις αντίστοιχες 
περιοχές, τα οποία σχετίζονται με την 
εφαρμογή [της ΟΠΥ]» (βλέπε  πίνακα 4 ).
59 
Κατά τον χρόνο πραγματοποίησης των 
επισκέψεων ελέγχου, κανένα από τα 
κράτη μέλη, με την εξαίρεση της Δανί -
ας46, δεν είχε ενεργοποιήσει το μέτρο 213 
σε σχέση με την ΟΠΥ, όπως προβλέπει το 
άρθρο 38. Σύμφωνα με την Επιτροπή22, 
μόλις στο 4 % των Σχεδίων Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ που της υποβλήθηκαν αναφέρεται ότι πρόκειται να γίνει χρήση της δυ -
νατότητας που προβλέπει το άρθρο 
38 προκειμένου να αποζημιωθούν οι 
γεωργοί που συμμορφώνονται με τις 
απαιτήσεις της ΟΠΥ. Η περιορισμένη 
αυτή χρήση του μέτρου 213 οφειλόταν, 
μεταξύ άλλων, σε καθυστερήσεις στην 
οριστικοποίηση των Σχεδίων Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ από πλευράς των κρατών μελών. 
Ένας ακόμη παράγοντας που δεν ευνοεί 
τη χρήση του μέτρου 213 είναι ότι, στην 
περίπτωση των ενισχύσεων που συνδέο -
νται με την ΟΠΥ, οι κανόνες υλοποίησης 
δημοσιεύθηκαν μόλις τον Φεβρουάριο 
του 201047, ήτοι τρία έτη και δύο μήνες 
μετά την έναρξη της περιόδου προγραμ -
ματισμού της αγροτικής ανάπτυξης48 και 
περισσότερο από ένα έτος μετά την ημε -
ρομηνία κατά την οποία θα έπρεπε να 
είχαν ολοκληρωθεί τα Σχέδια Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ σύμφωνα με το άρθρο 13 της ΟΠΥ.Πίνακας 4Ποσοστά υλοποίησης των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης1 τα οποία χαρακτηρίστηκαν 
από τα ίδια τα κράτη μέλη ως μέτρα με άμεσο αντίκτυπο στην προστασία 
των υδάτων (σε %)
Χώρα Μέτρο115 121 125 213 214 216 226 321
Δανία 84,1 24,2
Γαλλία (ηπειρωτική)  69,7 39,8 85,8 16,9
Ελλάδα 17, 0 35,7 71,7 21,5
Ιταλία (Λομβαρδία) 75,8 42,4 69,0 51,9
Σλοβακία 85,8 88,2 91,8
Κάτω Χώρες 51,0 30,4 95,7 9,7
Ισπανία (Ανδαλουσία) 9,4 70,0 27, 6 73,1
 Ποσοστά υλοποίησης σύμφωνα με τις προσδοκίες (> 60 %)
 Το μέτρο 213 δεν είχε ενεργοποιηθεί σε κανένα από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο πλαίσιο του ελέγχου
 Το κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν χαρακτήρισε το μέτρο ως μέτρο με άμεσο αντίκτυπο στην προστασία των υδάτων 
1  Μέτρο 115: «σύσταση υπηρεσιών διαχείρισης, γεωργών αντικατάστασης και παροχής συμβουλών», μέτρο 121: «εκσυγχρονισμός γεωργι -
κών εκμεταλλεύσεων», μέτρο 125: «υποδομή σχετική με την ανάπτυξη και την προσαρμογή της γεωργίας και της δασοκομίας», μέτρο 214: 
«γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις», μέτρο 216: «μη παραγωγικές επενδύσεις», μέτρο 226: «αποκατάσταση του δασοκομικού δυναμικού 
και εισαγωγή δράσεων πρόληψης» και μέτρο 321: «βασικές υπηρεσίες για την οικονομία και τον αγροτικό πληθυσμό».
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στοιχεία της 31ης Μαρτίου 2013. 45 Μέτρο 213: «Ενισχύσεις 
Natura 2000 και ενισχύσεις 
που συνδέονται με την 
οδηγία 2000/60/ΕΚ 
(οδηγία -πλαίσιο για τα ύδατα)».
46 Η Δανία είχε ενεργοποιήσει 
το μέτρο 213 προκειμένου να 
αντισταθμίσει τις δαπάνες που 
συνδέονταν με την υλοποίηση 
ζωνών ανάσχεσης πλάτους 
10 μέτρων, αλλά, λόγω της 
αναστολής των Σχεδίων 
Διαχείρισης ΠΛΑΠ της Δανίας 
τον Δεκέμβριο του 2012, 
η υλοποίηση του μέτρου έχει 
ανασταλεί.
47 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 108/2010 της Επιτροπής, 
της 8ης Φεβρουαρίου 2010, 
σχετικά με την τροποποίηση 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1974/2006 για τη 
θέσπιση λεπτομερών κανόνων 
εφαρμογής του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου για τη στήριξη 
της αγροτικής ανάπτυξης από 
το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) 
(ΕΕ L 36 της 9.2.2010, σ. 4).
48  ΕΓΤΑΑ 2007-2013.
39 Παρατηρήσεις
Τα χρηματοδοτικά μέσα 
τα οποία σχεδιάστηκαν 
ειδικά για την αντιμετώπιση 
προβλημάτων που 
σχετίζονται με τα ύδατα έχουν 
χρησιμοποιηθεί ελάχιστα
60 
Στην απόφαση 2009/61/ΕΚ του Συμβου -
λίου49 επισημάνθηκε η ανάγκη αναβάθ -
μισης της αντιμετώπισης μιας σειράς 
νέων προκλήσεων «κρίσιμης σημασίας» 
που προσδιορίστηκαν το 200350, μεταξύ 
των οποίων και η «διαχείριση των 
υδάτων». Σύμφωνα με την απόφαση 
αυτή, στο πλαίσιο του διαγνωστικού 
ελέγχου διατέθηκαν πρόσθετα κονδύ -
λια, συνολικού ύψους 3,8 δισεκατομμυ -
ρίων ευρώ, για την αντιμετώπιση των 
εν λόγω νέων προκλήσεων. Παράλληλα, 
ως απάντηση στην οικονομική κρίση 
του 2008, η Επιτροπή κατήρτισε το 
ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη 
της οικονομίας51 (European Economic 
Recovery Plan, EERP), στο πλαίσιο του 
οποίου διατέθηκαν επιπλέον κονδύλια 
ύψους ενός δισεκατομμυρίου ευρώ για την ανάπτυξη υποδομών ευρυζωνικής 
πρόσβασης σε αγροτικές περιοχές και 
για την αντιμετώπιση των άλλων νέων 
προκλήσεων.
61 
Το 2010, στο πλαίσιο των πρώτων τρο -
ποποιήσεων των ΠΑΑ σε συνέχεια του 
διαγνωστικού ελέγχου, τα κράτη μέλη 
διέθεσαν 26,9 % των πρόσθετων κονδυ -
λίων της ΚΓΠ (1,3 δισεκατομμύρια ευρώ) 
για την αντιμετώπιση της «νέας πρό -
κλησης» της διαχείρισης των υδάτων52 
(βλέπε  γράφημα 8 ). Το μέσο ποσοστό 
εκτέλεσης των εν λόγω κονδυλίων στο 
τέλος του 2012 ήταν 17,5 % για την ΕΕ 
των 27, μολονότι το σχετικό ποσοστό εμ -
φανίζει σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ 
των κρατών μελών53 (για λεπτομερέστε -
ρα στοιχεία, βλέπε  παράρτημα ΙV ). Μο -
λονότι ο διαγνωστικός έλεγχος παρέσχε 
μια ευκαιρία για περαιτέρω ενσωμάτωση 
των ζητημάτων που άπτονται της διαχεί -
ρισης των υδάτων στα ΠΑΑ, στην πράξη 
τα περισσότερα κράτη μέλη δεν χρησι -
μοποίησαν παρά σε πολύ περιορισμένο 
βαθμό τα πρόσθετα κονδύλια.Γράφημα 8Σχεδιαζόμενη κατανομή των διαθέσιμων στο πλαίσιο του διαγνωστικού ελέγχου και 
του σχεδίου για την ανάκαμψη κονδυλίων για την αντιμετώπιση των «νέων προκλή -
σεων», ως είχε το 2010
Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή.0,3 % βιοποικιλότητα
31,2 %
διαχείριση των υδάτων
26,9 %ανανεώσι/uni03BCε/uni03C2 πηγέ/uni03C2 ενέργεια/uni03C25,6 %κλι/uni03BCατική αλλαγή14,2 %ευρυζωνική πρόσβαση7,3 %καινοτο/uni03BCία που συνδέεται /uni03BCε τι/uni03C2
νέε/uni03C2 προκλήσει/uni03C2αναδιάρθρωση του γαλακτοκο/uni03BCικού το/uni03BCέα
14,5 %49  Απόφαση 2009/61/EΚ του 
Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρί -
ου 2009, για την τροποποίηση 
της απόφασης 2006/144/ΕΚ 
σχετικά με τις κοινοτικές στρα -
τηγικές κατευθυντήριες γραμ -
μές για την αγροτική ανάπτυξη 
(περίοδος προγραμματισμού 
2007 έως 2013) (ΕΕ L 30 της 
31.1.2009, σ. 112).
50  Αιτιολογική σκέψη 3 της 
απόφασης 2009/61/ΕΚ: «Στην 
αξιολόγηση της εφαρμογής 
της μεταρρύθμισης της κοινής 
γεωργικής πολιτικής του 2003, 
η αλλαγή του κλίματος, οι 
ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, 
η διαχείριση των υδάτων, 
η βιοποικιλότητα και η ανα -
διάρθρωση στον τομέα των 
γαλακτοκομικών προϊόντων 
προσδιορίστηκαν ως κρίσιμης 
σημασίας νέες προκλήσεις για 
την ευρωπαϊκή γεωργία.»
51  COM(2008) 800 τελικό της 
26ης Νοεμβρίου 2008.
52  Το Συνέδριο αναγνωρίζει ότι 
ορισμένα από τα κονδύλια που 
διατέθηκαν για την αντιμετώ -
πιση της «νέας πρόκλησης» της 
βιοποικιλότητας είχαν επίσης 
θετικό αντίκτυπο στα ύδατα.
53  Η Επιτροπή δεν διαθέτει 
επικυρωμένα αριθμητικά 
στοιχεία σχετικά με τα εν λόγω 
40 Παρατηρήσεις
Η αρχή «ο ρυπαίνων πλη -
ρώνει» δεν έχει ενσωμα -
τωθεί στην ΚΓΠ
62 
Βάσει της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», 
ο ρυπαίνων βαρύνεται με τις δαπάνες 
της πρόληψης και του ελέγχου της ρύ -
πανσης, καθώς και της απορρύπανσης54. 
Η αρχή αυτή αποτελεί νομική υποχρέ -
ωση την οποία η ΕΕ κατοχύρωσε στη 
Συνθήκη της55, καθώς και στην οδηγία 
για την περιβαλλοντική ευθύνη56, και 
η οποία αναφέρεται ρητά στο άρθρο 9 
της ΟΠΥ.
63 
Οι γεωργικές πρακτικές μπορούν να είναι 
επωφελείς για το περιβάλλον, αλλά και 
να οδηγούν στην επιβάρυνσή του. Στις 
αρνητικές περιβαλλοντικές επιδράσεις 
της γεωργίας συχνά περιλαμβάνεται 
η εισαγωγή ανεπιθύμητων χημικών 
(ρυπογόνων) ουσιών στο περιβάλλον. 
Ο διάχυτος χαρακτήρας της ρύπανσης 
που προκαλεί η γεωργία, καθώς και 
η δυσκολία εντοπισμού του ρυπαίνοντα, 
δυσχεραίνουν την επιβολή της περιβαλ -
λοντικής νομοθεσίας και την απόδοση 
ευθυνών για την προκληθείσα ζημία54. 
Παρ’ όλα αυτά, η αρχή «ο ρυπαίνων πλη -
ρώνει» θα πρέπει να εφαρμόζεται όταν 
οι γεωργικές δραστηριότητες προκαλούν 
περιβαλλοντική ζημία σε ιδιωτική και 
δημόσια περιουσία54. Οι υφιστάμενοι 
μηχανισμοί για την επιβολή της αρχής 
αυτής (όπως πρόστιμα επιβαλλόμενα σε 
επίπεδο κράτους μέλους) δεν επηρεά -
ζουν τις ενισχύσεις που εισπράττουν οι 
δικαιούχοι της ΚΓΠ.64 
Οι κυρώσεις που επιβάλλονται επί του 
παρόντος στους γεωργούς σε περίπτω -
ση μη συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις 
της πολλαπλής συμμόρφωσης (ήτοι σε 
περίπτωση υπέρβασης του αποδεκτού 
βάσει της νομοθεσίας επιπέδου ρύ -
πανσης) δεν υπολογίζονται βάσει του 
ύψους της προκληθείσας ζημίας και, 
επομένως, ενδέχεται να αντιστοιχούν σε 
τμήμα μόνο του σχετικού κόστους. Σε 
πολλές περιπτώσεις δεν είναι ανάλογες 
με τη σοβαρότητα της παράβασης των 
υποχρεώσεων πολλαπλής συμμόρφωσης 
του γεωργού. Το Συνέδριο διατύπωσε 
παλαιότερα την παρατήρηση αυτή στην 
ειδική έκθεσή του αριθ. 8/2008. Στο πλαί -
σιο αυτό, το Συνέδριο εφιστά ακόμη μία 
φορά την προσοχή στις αδυναμίες που 
επισημάνθηκαν στα σημεία 40 έως 43 σε 
σχέση με την εφαρμογή της πολλαπλής 
συμμόρφωσης. Επομένως, η πολλαπλή 
συμμόρφωση, όπως εφαρμόζεται επί του 
παρόντος, μπορεί να αποτελέσει χρήσι -
μη αλλά μόνον μερική απάντηση στην 
αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».
65 
Ένας σημαντικός αριθμός ενισχύσεων 
στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης 
δεν είναι συνδεδεμένος με την πολλαπλή 
συμμόρφωση9. Συνεπώς, οι γεωργοί που 
ρυπαίνουν θα συνεχίσουν να εισπράτ -
τουν τις εν λόγω ενισχύσεις χωρίς καμία 
μείωση. Επί του παρόντος, δεν υφίσταται 
μηχανισμός οποίος να λαμβάνει κατά 
τρόπο αναλογικό υπόψη τις δαπάνες 
πρόληψης της ρύπανσης που προκαλεί 
ο γεωργός ή της απορρύπανσης και να 
μειώνει αντιστοίχως τις ενισχύσεις που 
εισπράττει στο πλαίσιο της αγροτικής 
ανάπτυξης.ποσοστά εκτέλεσης. Ωστόσο, 
τα στοιχεία που παρουσιάζει 
το Συνέδριο βασίζονται σε 
πληροφορίες που παρέσχε 
η Επιτροπή.
54  Margaret Rosso Grossman, 
Agriculture and the 
Polluter Pays Principle 
(Η γεωργία και η αρχή 
«ο ρυπαίνων πληρώνει»), 
τόμος 11.3 Electronic 
Journal of Comparative Law , 
Δεκέμβριος 2007, http://www.
ejcl.org/113/article113-15.pdf .
55  Άρθρο 191, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης για τη λειτουργία 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
56  Οδηγία 2004/35/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου (ΕΕ L 143 
της 30.4.2004, σ. 56), όπως 
τροποποιήθηκε από την 
οδηγία 2006/21/EΚ (ΕΕ L 102 
της 11.4.2006, σ. 15) και την 
οδηγία 2009/31/EΚ (ΕΕ L 140 
της 5.6.2009, σ. 114).
41 Παρατηρήσεις
Τα συστήματα παρακο -
λούθησης και αξιολόγη -
σης δεν παρέχουν ολο -
κληρωμένη εικόνα
66 
Έχει παρέλθει ικανό χρονικό διάστημα 
από τότε που η πολιτική υδάτων της ΕΕ 
ενισχύθηκε και τέθηκαν σε εφαρμογή 
τα μέσα της ΚΓΠ για την αντιμετώπιση 
ζητημάτων που αφορούν τα ύδατα:
i) η πολλαπλή συμμόρφωση θε -
σπίστηκε το 2003 και κατέστη 
υποχρεωτική για το σύνολο των 
γεωργών που εισπράττουν άμεσες 
ενισχύσεις το 2005·
ii) η αγροτική ανάπτυξη ενσωματώθη -
κε στην ΚΓΠ το 2000· και
iii) η ΟΠΥ τέθηκε σε ισχύ το 2000, 
υποχρεώνοντας τα κράτη μέλη να 
αρχίσουν να εφαρμόζουν προγράμ -
ματα παρακολούθησης έως το τέλος 
του 2006.
67 
Στην παρούσα μορφή τους, τα συστή -
ματα παρακολούθησης δεν παρέχουν 
ολοκληρωμένη εικόνα των πιέσεων που 
ασκεί η γεωργία στα ύδατα. Οι σχετικές 
πληροφορίες είναι ελλιπείς, αποσπα -
σματικές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
διαβιβάζονται με καθυστέρηση. Αυτό 
οφείλεται στο γεγονός ότι
i) τα συστήματα παρακολούθησης και 
αξιολόγησης στο πλαίσιο της ΚΓΠ 
έχουν περιορισμένη χρησιμότητα 
όσον αφορά τις σχετικές με τα ύδατα 
πληροφορίες·
ii) οι μηχανισμοί παρακολούθησης της 
πολιτικής υδάτων αναπτύχθηκαν με 
καθυστέρηση και είναι ελλιπείς· καιiii) κανένα άλλο από τα υφιστάμενα 
συστήματα πληροφόρησης δεν 
μπορεί να παράσχει τα δεδομένα 
που απαιτούνται για τη σύνδεση της 
ποιότητας και της ποσότητας των 
υδάτων με γεωργικές πρακτικές.
Η αξία των συστημάτων 
παρακολούθησης και 
αξιολόγησης της ΚΓΠ είναι 
περιορισμένη όσον αφορά 
τη μέτρηση της προόδου 
προς την κατεύθυνση 
της επίτευξης των στόχων για 
τα ύδατα που διατυπώνονται 
στους κανονισμούς της ΚΓΠ
68 
Βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ57, τα κράτη 
μέλη οφείλουν να υποβάλλουν στην 
Επιτροπή ετήσια έκθεση που περιλαμ -
βάνει «τα πορίσματα των ελέγχων με 
αντικείμενο την πολλαπλή συμμόρφω -
ση». Τα εν λόγω πορίσματα σχετίζονται 
με τον αριθμό των εξακριβώσεων που 
διενεργήθηκαν και των παραβάσεων 
των διαφόρων απαιτήσεων πολλαπλής 
συμμόρφωσης. Δεν περιλαμβάνουν πλη -
ροφορίες σχετικά με τον αντίκτυπο της 
πολλαπλής συμμόρφωσης στην ποιότη -
τα ή την ποσότητα των υδάτων, και ποτέ 
δεν υπήρχε τέτοια πρόθεση.
69 
Η Επιτροπή παρακολουθεί και αξιολο -
γεί το σύνολο των δράσεων αγροτικής 
ανάπτυξης για την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2007-2013 μέσω του κοινού 
πλαισίου παρακολούθησης και αξιολό -
γησης (ΚΠΠΑ). Το ΚΠΠΑ χρησιμοποιεί 
δείκτες για τη μέτρηση της προόδου 
προς την κατεύθυνση της επίτευξης των 
στόχων αγροτικής ανάπτυξης, καθώς και 
αξιολογήσεις που διενεργούν ανεξάρτη -
τοι αξιολογητές.57  Άρθρο 84, παράγραφος 1, 
στοιχείο ε, του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1122/2009.
42 Παρατηρήσεις
70 
Σε ό,τι αφορά τα ύδατα, το ΚΠΠΑ προ -
βλέπει πέντε δείκτες αναφοράς58, έναν 
δείκτη αποτελεσμάτων («Περιοχή με 
επιτυχή διαχείριση γης η οποία συμ -
βάλλει στην ποιότητα των υδάτων») και 
έναν δείκτη αντικτύπου («Βελτίωση της 
ποιότητας των υδάτων»). Με τον έλεγχο 
διαπιστώθηκε ότι ο δείκτης αποτελεσμά -
των δεν είναι επαρκώς ακριβής, δεδο -
μένου ότι δεν εξειδικεύει την έννοια της 
«επιτυχούς διαχείρισης γης», ο δείκτης 
αντικτύπου σχετικά με την ποιότητα 
των υδάτων αναφέρεται μόνον στα 
νιτρικά άλατα και τον φώσφορο, ενώ δεν 
προβλέπεται δείκτης για την ποσότη -
τα των υδάτων. Επιπλέον, τα στοιχεία 
που υποβάλλουν τα κράτη μέλη για το 
σύνολο των δεικτών του ΚΠΠΑ είναι 
συχνά παρωχημένα ή ελλιπή. Σε πολλές 
περιπτώσεις, τα κράτη μέλη δεν έχουν 
ορίσει επιμέρους στόχους.71 
Σε ένα έγγραφο καθοδήγησης για το 
ΚΠΠΑ59 διατυπώνονται πέντε ερωτήμα -
τα αξιολόγησης σχετικά με τα ύδατα. 
Διαπιστώθηκαν θετικά παραδείγματα 
ενδιάμεσων αξιολογήσεων κατά τις 
οποίες οι αξιολογητές μπόρεσαν να 
προσδιορίσουν ποσοτικώς τον αντί -
κτυπο ορισμένων (επιμέρους) μέτρων 
χρησιμοποιώντας μοντέλα, έρευνες 
σε επίπεδο δικαιούχων και ποιοτικής 
έρευνας (βλέπε πλαίσιο 14 ). Ωστόσο, 
τα παραδείγματα αυτά δεν συνιστούν 
μια γενικευμένη προσέγγιση και υπάρ -
χουν σαφείς ελλείψεις όσον αφορά τον 
συστηματικό ποσοτικό προσδιορισμό 
των αποτελεσμάτων και του αντικτύπου, 
καθώς και την πληρότητα, την αξιοπιστία 
και τη συνέπεια των δεδομένων. Αρκε -
τές ενδιάμεσες αξιολογήσεις εφιστούν 
την προσοχή στην έλλειψη επιμέρους 
στόχων στα ΠΑΑ, η οποία δυσχεραίνει 
την αξιολόγηση της προόδου προς την 
κατεύθυνση της επίτευξης των στόχων 
για τα ύδατα.
Θετικό παράδειγμα ποσοτικού προσδιορισμού του αντικτύπου σε ενδιάμεση 
αξιολόγηση
Ιταλία (Λομβαρδία) — Σε σχέση με το μέτρο 214 (γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις), ο αξιολογητής χρησιμοποί -
ησε μοντέλα προκειμένου να υπολογίσει, σε επίπεδο αγροτεμαχίου, το πλεόνασμα αζώτου και τον λόγο έκθεσης/
τοξικότητας στα υπόγεια ύδατα ως συνέπεια της χρήσης γεωργικών φαρμάκων. Σε περιφερειακό επίπεδο, το πλεό -
νασμα αζώτου μειώθηκε, λόγω της εφαρμογής του μέτρου 214, κατά 2,6 χγρ./εκτάριο, και ο λόγος έκθεσης/τοξικό -
τητας μειώθηκε κατά 3,9 %. Ο αντίκτυπος ήταν περισσότερο αισθητός στις περιοχές στις οποίες η συμμετοχή στο 
μέτρο ήταν μεγαλύτερη.Πλαίσιο 14
Οι μηχανισμοί 
παρακολούθησης της πολιτικής 
υδάτων είναι ελλιπείς
72 
Σύμφωνα με το άρθρο 8 της ΟΠΥ, «τα 
κράτη μέλη εξασφαλίζουν την κατάρτιση 
προγραμμάτων για την παρακολούθηση 
της κατάστασης των υδάτων, ώστε να 
υπάρχει συνεκτική και συνολική εικόνα 
της κατάστασης των υδάτων σε κάθε 
περιοχή λεκάνης απορροής ποταμού». Τα προγράμματα παρακολούθησης θα 
έπρεπε να έχουν τεθεί σε εφαρμογή 
έως το 2006 και να περιλαμβάνουν ένα 
πρόγραμμα εποπτικής παρακολούθησης 
(το οποίο να καλύπτει ολόκληρη την πε -
ριοχή) και ένα πρόγραμμα επιχειρησια -
κής παρακολούθησης (συχνότερη και πυ -
κνότερη παρακολούθηση που αποσκοπεί 
στον εντοπισμό προβληματικών σημεί -
ων). Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να 
επιλέξουν να καταρτίσουν προγράμματα 
διερευνητικής παρακολούθησης (π.χ. για 
συγκεκριμένες ουσίες).58  Ποιότητα των υδάτων 
(Ακαθάριστα ισοζύγια 
θρεπτικών ουσιών), ποιότητα 
των υδάτων (Ρύπανση 
από νιτρικά άλατα και 
φυτοφάρμακα), ποιότητα 
των υδάτων (% έκτασης 
που έχει χαρακτηριστεί 
ευπρόσβλητη σε 
νιτρορύπανση ζώνη), χρήση 
υδάτων (% αρδευόμενης 
χρησιμοποιούμενης 
γεωργικής έκτασης), 
προστατευτικά δάση όσον 
αφορά κυρίως το έδαφος και 
το νερό.
59  Handbook on Common 
Monitoring and Evaluation 
Framework. Guidance 
document, (Εγχειρίδιο 
για το κοινό πλαίσιο 
παρακολούθησης και 
αξιολόγησης. Έγγραφο 
καθοδήγησης), Γενική 
Διεύθυνση Γεωργίας και 
Αγροτικής Ανάπτυξης, 
Σεπτέμβριος 2006.
43 Παρατηρήσεις
73 
Κατόπιν αξιολόγησης των προγραμ -
μάτων παρακολούθησης των κρατών 
μελών το 2012, ο ΕΟΠ ανέφερε σε έκθεσή 
του τα εξής: «Υπάρχουν παραδείγματα 
εκθέσεων πολύ καλής ποιότητας, αλλά 
και περιπτώσεις στις οποίες οι εκθέσεις 
περιέχουν κενά ή αντιφάσεις.»60 Σε άλλη 
έκθεση, η Επιτροπή αναφέρει τα εξής: 
«Από τις πληροφορίες που αναφέρονται 
στην Επιτροπή προκύπτει σαφές κενό 
στην παρακολούθηση. [...] Σε ορισμένα 
κράτη μέλη, η οικολογική και η χημική 
κατάσταση των υδάτων είναι άγνω -
στη για περισσότερο από το 50 % των 
υδατικών συστημάτων.»61 Σε ορισμένα 
κράτη μέλη, τα δίκτυα παρακολούθησης 
αναπτύχθηκαν με καθυστέρηση και/ή 
εμφανίζουν μεθοδολογικές αδυναμίες. Στο πλαίσιο του ελέγχου διαπιστώθηκε 
ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, η παρα -
κολούθηση επικεντρώνεται στη συγκέ -
ντρωση πληροφοριών σχετικά με την κα -
τάσταση των υδατικών συστημάτων, ενώ 
ελάχιστη σημασία δίνεται στην παρα -
κολούθηση των πιέσεων που ασκούνται 
στα ύδατα (βλέπε πλαίσιο 15 ). Σε τοπικό 
επίπεδο, υπήρξαν ορισμένες επιστη -
μονικές μελέτες ή πειραματικά δίκτυα 
που συνέδεσαν τις γεωργικές πρακτικές 
με την ποιότητα των υδάτων (βλέπε 
πλαίσιο 16 ).
Παράδειγμα αδυναμιών σε δίκτυο παρακολούθησης
Γαλλία — Ο πίνακας αποτελεσμάτων του Σχεδίου Διαχείρισης ΠΛΑΠ δεν περιλαμβάνει ειδικούς δείκτες για την πα -
ρακολούθηση των γεωργικών πιέσεων και μόνο. Ένας από τους προβλεπόμενους δείκτες σχετίζεται με τον σωρευ -
τικό αντίκτυπο των δραστηριοτήτων των νοικοκυριών και των βιομηχανικών και των γεωργικών δραστηριοτήτων 
στην κατάσταση των υδάτων. Το ίδιο ισχύει για τον δείκτη που αφορά την υπέρβαση των επιμέρους στόχων που 
σχετίζονται με την ποσότητα σε κομβικά σημεία.
Επίσης στη Γαλλία, ένας δείκτης σχετικά με τον όγκο υδάτων που αντλείται από υπόγεια ύδατα και επιφανειακά 
υδατικά συστήματα από διαφορετικούς τομείς δραστηριότητας προσδιορίζει ποσοτικώς την ποσότητα υδάτων που 
χρησιμοποιείται για αρδευτικούς σκοπούς. Ωστόσο, ο εν λόγω δείκτης i) δεν έχει ποσοτικώς προσδιορισμένο στόχο 
κα ii) δεν καθιστά δυνατή τη σύγκριση του όγκου των απολήψεων με τον βιώσιμο όγκο απολήψεων σε περιόδους 
λειψυδρίας.
Θετικά παραδείγματα δικτύων παρακολούθησης
Στις Κάτω Χώρες υπάρχουν δύο ειδικά δίκτυα παρακολούθησης που συνδέουν τη γεωργία με τα ύδατα. Το πρώτο 
δίκτυο αξιολογεί τις συγκεντρώσεις συγκεκριμένων ουσιών σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις και τις συνδέει με μια 
βάση δεδομένων που περιέχει πληροφορίες σχετικά με το είδος διαχείρισης, την κοπριά και τις ουσίες που χρησιμο -
ποιούνται κ.λπ. Το δεύτερο δίκτυο χρησιμοποιεί υπάρχοντα σημεία μετρήσεων σε γεωργικές περιοχές προκειμένου 
να αξιολογεί την επίδραση της γεωργίας στην ποιότητα των υδάτων (περιεκτικότητα σε φώσφορο και άζωτο).
Η Δανία έχει πρόγραμμα παρακολούθησης που αποσκοπεί στην τεκμηρίωση της επίδρασης των εθνικών σχεδίων 
για το υδάτινο περιβάλλον και άλλων προγραμμάτων του γεωργικού τομέα στην έκπλυση θρεπτικών ουσιών στο 
υδάτινο περιβάλλον. Παρακολουθούνται έξι αντιπροσωπευτικές περιοχές λεκάνης απορροής μέσω άμεσων μετρή -
σεων, συνεντεύξεων με γεωργούς σχετικά με τις γεωργικές πρακτικές που εφαρμόζουν και ανάπτυξης μοντέλων της 
σχέσης μεταξύ της γεωργίας και της απώλειας θρεπτικών ουσιών στο περιβάλλον.Πλαίσιο 15 Πλαίσιο 1660  Έκθεση αριθ. 8/2012 του 
ΕΟΠ — «European waters — 
assessment of status and 
pressures» (Ευρωπαϊκά 
ύδατα —αξιολόγηση 
της κατάστασης και πιέσεις).
61  COM(2012) 670 τελικό. 
Έκθεση της Επιτροπής προς 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
και το Συμβούλιο σχετικά 
με την εφαρμογή της 
οδηγίας -πλαισίου για 
τα ύδατα (2000/60/ΕΚ). 
Σχέδια διαχείρισης λεκάνης 
απορροής ποταμού.
44 Παρατηρήσεις
74 
Επομένως, η παρακολούθηση στο 
πλαίσιο της ΟΠΥ αύξησε τις διαθέσιμες 
γνώσεις για την κατάσταση των ευρω -
παϊκών υδάτων και τις πιέσεις που αυτά 
δέχονται, αλλά είναι ακόμη ελλιπής και 
τα αποτελέσματά της πρέπει να ερμη -
νεύονται με επιφύλαξη λόγω κενών στα 
δεδομένα και μεθοδολογικών αδυνα -
μιών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, 
τα κράτη μέλη δεν παρακολουθούν 
τα επιμέρους μέτρα στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων των Σχεδίων Διαχείρισης 
ΠΛΑΠ (βλέπε  πίνακα 2 ).
75 
Όσον αφορά την παρακολούθηση της 
περιεκτικότητας των επιφανειακών και 
υπόγειων υδάτων σε νιτρικά άλατα, 
η οδηγία για τη νιτρορύπανση62 απαιτεί 
από τα κράτη μέλη να «καταρτίζουν και 
[να] εφαρμόζουν κατάλληλα προγράμ -
ματα παρακολούθησης προκειμένου να 
εκτιμούν την αποτελεσματικότητα των 
προγραμμάτων δράσης». Ανά τετραετία 
υποχρεούνται να υποβάλλουν έκθεση 
σχετικά με τις συγκεντρώσεις νιτρικών 
στα υπόγεια και τα επιφανειακά ύδατα, 
τον ευτροφισμό των επιφανειακών υδά -
των, τον αντίκτυπο των προγραμμάτων 
δράσης στην ποιότητα των υδάτων και 
τις γεωργικές πρακτικές, τις αναθεω -
ρήσεις των ευπρόσβλητων σε νιτρορύ -
πανση ζωνών και των προγραμμάτων 
δράσης και τις προβλεπόμενες μελλο -
ντικές τάσεις όσον αφορά την ποιότητα 
των υδάτων63. Οι εν λόγω εκθέσεις των 
κρατών μελών αποτελούν τη βάση για 
την κατάρτιση της συνοπτικής έκθεσης 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με 
την εφαρμογή της οδηγίας. Ωστόσο, 
υπήρξαν καθυστερήσεις στην υποβολή 
των εκθέσεων των κρατών μελών που 
προβλέπει η οδηγία για τη νιτρορύπαν -
ση. Η συνοπτική έκθεση της ΕΕ για την 
περίοδο 2008-2011 δημοσιεύθηκε μόλις 
στις 4 Οκτωβρίου 201364.76 
Από τις εκθέσεις των επιμέρους κρατών 
μελών για την περίοδο 2008-2011 προκύ -
πτουν διαφοροποιήσεις στην ποιότητα 
και τον τρόπο προσέγγισης. Στη συνο -
πτική έκθεσή της, η Επιτροπή ανέφερε 
ότι τόσο η μορφή όσο και η ποιότητα 
του περιεχομένου της έκθεσης διέφεραν 
σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, 
με αποτέλεσμα να αποτελεί πρόκληση 
η ανάπτυξη μιας συνεκτικής συγκεφα -
λαιωτικής σύνθεσης σε επίπεδο ΕΕ. Επί -
σης, σε αρκετές περιπτώσεις, τα ψηφιακά 
δεδομένα που συνόδευαν τις έγγραφες 
εκθέσεις των κρατών μελών εμφάνιζαν 
ασυνέπειες και δυσκολίες στην ερμηνεία, 
με αποτέλεσμα να απαιτούνται αποσα -
φηνίσεις από τα κράτη μέλη. Όχι μόνον 
δεν είναι πάντοτε διαθέσιμα δεδομένα 
για το σύνολο των κρατών μελών, αλλά 
σε ορισμένες περιπτώσεις τα δεδομένα 
των κρατών μελών δεν είναι συγκρίσιμα.62  Άρθρο 5, παράγραφος 6, της 
οδηγίας για τη νιτρορύπανση 
(91/676/ΕΟΚ).
63  http://ec.europa.eu/
environment/water/
water -nitrates/
64  Έγγραφο των υπηρεσιών της 
Επιτροπής SWD(2013) 405 
τελικό, που συνοδεύει την 
έκθεση της Επιτροπής προς το 
Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο για την εφαρμογή 
της οδηγίας 91/676/ΕΟΚ 
του Συμβουλίου, για την 
προστασία των υδάτων από 
τη νιτρορύπανση γεωργικής 
προέλευσης, βασισμένη στις 
εκθέσεις που υπέβαλαν τα 
κράτη μέλη για την περίοδο 
2008-2011.
45 Παρατηρήσεις
Το σύστημα WISE, η «πύλη 
στην ενημέρωση για 
τα ευρωπαϊκά ύδατα», πρέπει 
να βελτιωθεί περαιτέρω
77 
Το σύστημα πληροφοριών σχετικά 
με τα ύδατα για την Ευρώπη (Water 
Information System for Europe, WISE) 
δημιουργήθηκε το 2003, αφενός, ως ερ -
γαλείο υποβολής εκθέσεων για τα κράτη 
μέλη και, αφετέρου, ως διαδικτυακή 
πύλη που παρέχει πρόσβαση σε πληρο -
φοριακά στοιχεία για τα ύδατα σε επίπε -
δο ΕΕ. Το σύστημα WISE τροφοδοτείται 
με ποικίλες ροές δεδομένων που προέρ -
χονται τόσο από τα υποχρεωτικά δεδο -
μένα που συγκεντρώνει η ΓΔ Περιβάλ -
λοντος της Επιτροπής στο πλαίσιο των 
υποχρεώσεων που υπέχει βάσει της ΟΠΥ 
και των οδηγιών για τα αστικά λύματα, τα 
ύδατα κολύμβησης και την ποιότητα του 
πόσιμου νερού, όσο και από προαιρετι -
κά δεδομένα που συγκεντρώνει ο ΕΟΠ 
σε ετήσια βάση65. Το σύστημα WISE δεν 
περιλαμβάνει τα δεδομένα που διαβιβά -
ζουν τα κράτη μέλη βάσει της οδηγίας 
για τη νιτρορύπανση66 ή τα δεδομένα 
που συγκεντρώνει η ΓΔ Γεωργίας μέσω 
του ΚΠΠΑ. Από το 2003 έως το 2011 τα 
δεδομένα που συγκέντρωνε και αντι -
παρέβαλλε το WISE επικεντρώνονταν 
περισσότερο στην ποιότητα των υδάτων 
παρά στην ποσότητα των υδάτων ή στον 
κίνδυνο λειψυδρίας4.
78 
Παρότι έχει τη δυνατότητα να προσφέρει 
ολοκληρωμένη πληροφόρηση σχετικά 
με τα ύδατα στην Ευρώπη, το σύστημα 
WISE αντιμετωπίζει ορισμένες δυσκολίες. 
Δεν είναι πλήρως ενσωματωμένες όλες 
οι ροές δεδομένων στο σύστημα WISE. 
Για λόγους εμπιστευτικότητας των δεδο -
μένων και διαφορών κλίμακας, συχνότη -
τας των δεδομένων (π.χ. ετήσιος μέσος 
όρος έναντι μέσου όρου τετραετίας) και 
επεξεργασίας τους από τα κράτη μέλη 
(ορισμένες χώρες διαβιβάζουν συγκε -
ντρωτικά δεδομένα), δεν είναι πάντοτε 
δυνατή η ενοποίηση των δεδομένων 
ώστε να είναι δυνατή η πλήρης αξιοποί -
ησή τους.Οι προσπάθειες της Επιτροπής 
για την ανάπτυξη δεικτών που 
συνδέουν την ποιότητα και 
την ποσότητα των υδάτων με 
γεωργικές πρακτικές δεν έχουν 
στεφθεί ακόμη με επιτυχία
79 
Από το 2002 η Επιτροπή ασχολείται 
με την ανάπτυξη ενός συνόλου γεωρ -
γοπεριβαλλοντικών δεικτών για την 
παρακολούθηση της ενσωμάτωσης 
των περιβαλλοντικών ζητημάτων στην 
ΚΓΠ σε επίπεδο ΕΕ, κράτους μέλους και 
περιφέρειας67. Στην πράξη, η έλλειψη 
δεδομένων αποτελεί πρόβλημα στην πε -
ρίπτωση της πλειονότητας των εν λόγω 
δεικτών (βλέπε πίνακα 5 ). Κανένας από 
τους γεωργοπεριβαλλοντικούς δείκτες 
δεν εξετάζει τη σχέση με επιμέρους 
γεωργικές πρακτικές.65  Οι δείκτες του ΕΟΠ που 
σχετίζονται με τη γεωργία 
και τα ύδατα είναι οι εξής: 
ακαθάριστο ισοζύγιο 
θρεπτικών ουσιών, 
χρησιμοποίηση των πόρων 
γλυκού ύδατος, ουσίες που 
καταναλώνουν οξυγόνο στους 
ποταμούς, θρεπτικές ουσίες 
στα γλυκά ύδατα, θρεπτικές 
ουσίες στα μεταβατικά, 
παράκτια και θαλάσσια 
ύδατα, χλωροφύλλη στα 
μεταβατικά, παράκτια και 
θαλάσσια ύδατα, γεωργικά 
φάρμακα στα υπόγεια ύδατα 
(ΕEA Environmental Indicator 
Report 2012 (Έκθεση σχετικά 
με τους περιβαλλοντικούς 
δείκτες του ΕΟΠ για το 2012)).
66  Όσον αφορά τα νιτρικά άλατα, 
τα τελευταία χρόνια, ο ΕΟΠ 
και η ΓΔ Περιβάλλοντος 
συνεργάστηκαν για την 
εκλογίκευση των δεδομένων 
που προέρχονται από τις 
εκθέσεις για την κατάσταση 
του περιβάλλοντος και 
αυτών που συγκεντρώνονται 
στο πλαίσιο της οδηγίας 
για τη νιτρορύπανση και 
της οδηγίας -πλαισίου για τα 
ύδατα. Στόχος των εργασιών 
αυτών, οι οποίες έχουν 
πλέον ανασταλεί, ήταν 
η μείωση του διοικητικού 
φόρτου της υποβολής 
στοιχείων για τα κράτη μέλη, 
παράλληλα με τη βελτίωση 
της συγκρισιμότητας και της 
συνοχής των δεδομένων 
που προέρχονται από 
διαφορετικές πηγές.
67 http://epp.eurostat.ec.europa.
eu/portal/page/portal/agri_
environmental_indicators/
introduction .
46 Παρατηρήσεις Πίνακας 5Επισκόπηση των γεωργοπεριβαλλοντικών δεικτών που δείχνουν μείζονες πιέσεις 
στην ποιότητα και την ποσότητα των υδάτων
Ονομασία γεωργοπερι -
βαλλοντικού δείκτηΚύριος δείκτης / επιμέρους 
δείκτηςΑρμόδιος φορέας Προβλήματα που ανέκυψαν
Ακαθάριστο ισοζύγιο θρεπτικών 
ουσιώνΔυνητικό πλεόνασμα αζώτου σε 
γεωργική γη (χγρ./εκτάριο/έτος)EurostatΟι μέθοδοι υπολογισμού του ακαθάριστου 
ισοζυγίου θρεπτικών ουσιών που εφαρμόζουν 
οι διάφορες χώρες δεν είναι συνεπείς, τα δεδο ‑
μένα δεν είναι συγκρίσιμα. 
Κίνδυνος ρύπανσης από 
φώσφοροΔυνητικό πλεόνασμα φωσφόρου σε 
γεωργική γη (χγρ./εκτάριο/έτος)
Ευαισθησία σε έκπλυση/απορροή 
φωσφόρουEurostat
ΓΔ ΠεριβάλλοντοςΟι μέθοδοι υπολογισμού του ακαθάριστου ισο ‑
ζυγίου φωσφόρου που εφαρμόζουν οι διάφορες 
χώρες δεν είναι συνεπείς, τα δεδομένα δεν είναι 
συγκρίσιμα.
Εκκρεμεί, λόγω της περιορισμένης διαθεσι ‑
μότητας δεδομένων και λόγω μεθοδολογικών 
δυσχερειών. 
Ποιότητα 
των υδάτων  — νιτρορύπανση Ποταμοί και υπόγεια ύδατα με 
συγκεντρώσεις νιτρικών αλάτων 
υψηλότερες των 50 mg NO 3/l
Όριο συναγερμού: συγκεντρώσεις 
νιτρικών αλάτων υψηλότερες 
των 25 mg NO3/l EurostatΤα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι επαρκώς 
λεπτομερή ώστε να διαπιστωθεί εάν η τάση 
είναι διαφορετική σε περιοχές που ωφελούνται 
από μέτρα στο πλαίσιο της ΚΓΠ έναντι των 
περιοχών όπου δεν εφαρμόζονται τέτοια μέτρα. 
Δεν γίνεται διαφοροποίηση βάσει περιφέρειας, 
τύπου εδάφους κ.λπ., μολονότι αυτό θα ήταν 
χρήσιμο για τον προσδιορισμό των αιτίων 
αυτών των τάσεων.
Ποιότητα των υδάτων — ρύ ‑
πανση από γεωργικά φάρμακαΕΟΠΟι διαθέσιμες πληροφορίες ήταν περιορισμένες. 
Έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων σχετικά με 
τη συγκέντρωση γεωργικών φαρμάκων στα 
υπόγεια ύδατα.
ΆρδευσηΠοσοστό (%) αρδευόμενης έκτασης 
επί της χρησιμοποιούμενης γεωργι ‑
κής έκτασης (ΧΓΕ) (και τάση)EurostatΔεν υπήρχαν πληροφορίες σχετικά με την υδρο ‑
μέτρηση, για τη μέτρηση της αποδοτικότητας.
Δεν διαβιβάζονται πληροφορίες σε επίπεδο λε ‑
κάνης απορροής ποταμού. Δεν γίνεται σύνδεση 
με τη χρήση ύδατος (απολήψεις και κατάσταση 
των υδάτων στην περιοχή).
ΥδροληψίαΕτήσιες απολήψεις υδάτων ανά πηγή 
και τομέα
Χρήση υδάτων ανά πηγή προμήθειας 
και χρήστηΕΟΠ/EurostatΔιαθέσιμα δεδομένα υπάρχουν μόνον για το 
ήμισυ έως τα τρία τέταρτα των κρατών μελών.
Κίνδυνος από τα γεωργικά 
φάρμακαΔείκτης κινδύνου ζημίας από την το ‑
ξικότητα των γεωργικών φαρμάκων 
και την έκθεση σε αυτάΓενική Διεύθυνση 
Υγείας και Καταναλω ‑
τών / EurostatΔεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα γι’ αυτόν τον 
δείκτη. Δεδομένα για τις πωλήσεις γεωργικών 
φαρμάκων θα έπρεπε να είναι διαθέσιμα 
από το 2013, και δεδομένα για τη χρήση γεωργι ‑
κών φαρμάκων το 2015.
Σημείωση: Αρκετοί ακόμη γεωργοπεριβαλλοντικοί δείκτες συνδέονται εμμέσως με τα ύδατα. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η κατανά -
λωση ανόργανων λιπασμάτων στη γεωργία, η κατανάλωση γεωργικών φαρμάκων, τα πρότυπα καλλιέργειας, τα πρότυπα εκτροφής, 
η εδαφοκάλυψη, η διαχείριση κοπριάς, η εξειδίκευση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και η εντατικοποίηση/εκτατικοποίηση των 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
47
 Συμπεράσματα και 
συστάσεις
80 
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έθεσαν 
φιλόδοξους στόχους για τη βελτίωση με -
σο-μακροπρόθεσμα της διαχείρισης των 
υδάτων στην ΕΕ. Η γεωργία, ως ένας από 
τους μείζονες χρήστες και ρυπαντές των 
υδάτων, μπορεί να διαδραματίσει σημα -
ντικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων 
αυτών. Αυτό αναγνωρίστηκε τόσο κατά 
την κατάρτιση της οδηγίας -πλαισίου για 
τα ύδατα όσο και στην πλέον πρόσφατη 
πολιτική συμφωνία σχετικά με το μέλλον 
της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ).
81 
Προκειμένου να επιτευχθούν οι φιλό -
δοξοι αυτοί στόχοι, η ΚΓΠ πρέπει να 
εφαρμοστεί κατά τρόπο ώστε να ενθαρ -
ρύνεται η πλέον αποτελεσματική και 
αποδοτική χρήση των υδάτων στη γε -
ωργία και να αποθαρρύνεται η κατασπα -
τάληση, η ρύπανση των υδάτων κ.λπ. Το 
μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης 
της ΕΕ και των ενισχύσεων προς γεωργι -
κές εκμεταλλεύσεις χορηγήθηκε υπό την 
προϋπόθεση της εφαρμογής ορισμένων 
ορθών πρακτικών σε σχέση με τα ύδατα 
(στο πλαίσιο του καθεστώτος της πολλα -
πλής συμμόρφωσης). Επίσης, σημαντική 
χρηματοδότηση έχει διατεθεί μέσω 
μέτρων αγροτικής ανάπτυξης για ειδικά 
έργα στον τομέα των υδάτων.
82 
Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε 
κατά πόσο οι στόχοι της πολιτικής υδά -
των της ΕΕ ενσωματώθηκαν επιτυχώς 
στην ΚΓΠ. Το Συνέδριο καταλήγει στο 
συμπέρασμα ότι η επιτυχία της Επιτρο -
πής και των κρατών μελών στον τομέα 
αυτό είναι μόνον μερική. Αυτό οφείλεται 
στην αναντιστοιχία μεταξύ, αφενός, 
του βαθμού φιλοδοξίας των στόχων της 
πολιτικής και, αφετέρου, της ικανότητας 
των χρησιμοποιούμενων μέσων να επι -
φέρουν αλλαγή. Τα μέσα που χρησιμο -
ποιούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο 
της ΚΓΠ για την αντιμετώπιση των σχε -
τικών με τα ύδατα ζητημάτων δεν έχουν 
κατορθώσει μέχρι στιγμής να επιτύχουν επαρκή πρόοδο προς την κατεύθυνση 
της επίτευξης των φιλόδοξων στόχων 
πολιτικής που τέθηκαν σε σχέση με τα 
ύδατα. Στο πλαίσιο του ελέγχου επιση -
μάνθηκαν αδυναμίες τόσο στον σχεδι -
ασμό και την εφαρμογή της πολλαπλής 
συμμόρφωσης όσο και στη χρησιμοποί -
ηση της χρηματοδότησης της αγροτικής 
ανάπτυξης, καθώς και καθυστερήσεις και 
αδυναμίες στην εφαρμογή της ΟΠΥ.
83 
Όσον αφορά την πολλαπλή συμμόρ -
φωση, με τον έλεγχο επισημάνθηκε ότι 
ορισμένα σημαντικά ζητήματα που σχε -
τίζονται με τα ύδατα δεν καλύπτονται 
ακόμη από τις απαιτήσεις της πολλαπλής 
συμμόρφωσης (σημεία 35 έως 37), και 
ότι η Επιτροπή δεν έχει διασφαλίσει την 
καταλληλότητα των προτύπων ΚΓΠΚ 
(καλή γεωργική και περιβαλλοντική 
κατάσταση) σε σχέση με τα ύδατα σε 
επίπεδο κράτους μέλους ή τη διατύπω -
σή τους κατά τρόπο ώστε να προάγουν 
καλές γεωργικές πρακτικές (σημεία 38 
και 44 έως 48). Επιπλέον, η πολλαπλή 
συμμόρφωση, όπως εφαρμόζεται επί 
του παρόντος, μπορεί να αποτελέσει 
χρήσιμη αλλά μόνον μερική απάντηση 
στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», ενώ 
οι κυρώσεις στο πλαίσιο της πολλαπλής 
συμμόρφωσης δεν υπολογίζονται βάσει 
του ύψους της προκληθείσας ζημίας και, 
επομένως, ενδέχεται να αντιστοιχούν 
σε τμήμα μόνο του σχετικού κόστους 
(σημεία 62 έως 65).
84 
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, 
για την νέα περίοδο (2014-2020) τίθενται 
ακόμη περισσότερο φιλόδοξοι στόχοι σε 
σχέση με την ενσωμάτωση των στόχων 
της πολιτικής υδάτων στην ΚΓΠ. Κατά τη 
νέα αυτή περίοδο, η Επιτροπή στοχεύει 
να αυξήσει την εμβέλεια της πολλαπλής 
συμμόρφωσης. Λαμβάνοντας υπόψη τις 
παλαιότερες παρατηρήσεις του σχετικά 
με τη λειτουργία της πολλαπλής συμμόρ -
φωσης, το Συνέδριο διατυπώνει τις εξής 
συστάσεις:
48 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 1
Στο επίπεδο της πολιτικής, η Επιτροπή 
πρέπει να προτείνει στον νομοθέτη της 
ΕΕ την πραγματοποίηση των αναγκαίων 
τροποποιήσεων στα υφιστάμενα μέσα 
(πολλαπλή συμμόρφωση και αγροτική 
ανάπτυξη) ή, όπου ενδείκνυται, νέα 
μέσα, ικανά να ανταποκριθούν στους 
περισσότερο φιλόδοξους στόχους σε 
σχέση με την ενσωμάτωση των στόχων 
της πολιτικής υδάτων στην ΚΓΠ.
85 
Σε επίπεδο κρατών μελών, το Συνέδριο 
καταλήγει στο συμπέρασμα, δεδο -
μένου ότι η πολλαπλή συμμόρφωση 
και η αγροτική ανάπτυξη αποτελούν 
τα κύρια μέσα για την ενσωμάτωση 
των σχετικών με τα ύδατα ζητημάτων 
στην ΚΓΠ, ότι υπάρχουν αδυναμίες 
στον τρόπο εφαρμογής της πολλαπλής 
συμμόρφωσης (σημεία 40 έως 43) και 
ότι οι δυνατότητες των προγραμμάτων 
αγροτικής ανάπτυξης των κρατών μελών 
να αντιμετωπίσουν τα σχετικά με τα ύδα -
τα προβλήματα δεν έχουν αξιοποιηθεί 
ακόμη πλήρως (σημεία 49 έως 61). Κατά 
συνέπεια, το Συνέδριο συνιστά τα εξής:
Σύσταση 2
Τα κράτη μέλη οφείλουν:
— να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες 
που επισημάνθηκαν στο πλαίσιο του 
ελέγχου στον τρόπο με τον οποίο 
διενεργούν τις εξακριβώσεις πολλα -
πλής συμμόρφωσης·
— να επιβάλλουν τις κατάλληλες κυρώ -
σεις σε περίπτωση παράβασης·
— να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση 
στον προσδιορισμό των προβλη -
μάτων που σχετίζονται με τα ύδατα 
στα ΠΑΑ τους και στη διασφάλιση 
της συνέπειας των τελευταίων με τα 
Σχέδια Διαχείρισης ΠΛΑΠ·— να σχεδιάσουν και να εφαρμόζουν 
απαρέγκλιτα μηχανισμούς προστα -
σίας για την αποφυγή αρνητικών 
επιπτώσεων στα ύδατα εξαιτίας 
δραστηριοτήτων που χρηματοδο -
τούνται στο πλαίσιο της αγροτικής 
ανάπτυξης·
— να εξετάζουν περισσότερο ενεργά 
και να προάγουν με τον κατάλλη -
λο τρόπο τη χρησιμοποίηση των 
κονδυλίων που έχουν διατεθεί για 
ζητήματα σχετικά με τα ύδατα, κατά 
τρόπο συνεπή με τη χρηστή δημοσι -
ονομική διαχείριση.
86 
Δεδομένης της σημασίας της ΟΠΥ στο 
πλαίσιο της πολιτικής υδάτων της ΕΕ και 
λαμβάνοντας υπόψη την αναγνωρισμένη 
ανάγκη ενσωμάτωσης των ζητημάτων 
που σχετίζονται με τα ύδατα σε άλλους 
τομείς πολιτικής, όπως η γεωργία, το 
Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα 
ότι οι καθυστερήσεις και οι αδυναμίες 
στην εφαρμογή της ΟΠΥ έχουν αποτε -
λέσει πρόσκομμα στην ενσωμάτωση 
των στόχων της πολιτικής υδάτων στην 
ΚΓΠ (σημεία 21 έως 32 και 72 έως 76). Το 
Συνέδριο, αναγνωρίζοντας ότι η πολιτική 
υδάτων της ΕΕ υλοποιείται στην πράξη 
μέσω κονδυλίων που διατίθενται στο 
πλαίσιο άλλων πολιτικών (όπως η ΚΓΠ) 
και επιδιώκοντας τη συνοχή της πολιτι -
κής υδάτων και της γεωργικής πολιτικής 
της ΕΕ, συνιστά τα εξής:
Σύσταση 3
Η Επιτροπή θα πρέπει να προτείνει 
κατάλληλους μηχανισμούς, οι οποίοι θα 
μπορούν να ασκήσουν αποτελεσματικά 
θετική επιρροή στην ποιότητα των εγ -
γράφων προγραμματισμού που καταρτί -
ζουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της ΟΠΥ 
και να αποφεύγει τις παρεκκλίσεις από το 
χρονοδιάγραμμα που προβλέπει η ΟΠΥ. 
Για τον σκοπό αυτό, θα μπορούσαν να 
διασφαλιστούν ελάχιστες προϋποθέσεις 
όσον αφορά την εφαρμογή της ΟΠΥ πριν 
από τη δέσμευση κονδυλίων που προο -
ρίζονται για την αγροτική ανάπτυξη.
49 Συμπεράσματα και συστάσεις
Τα κράτη μέλη πρέπει να επιταχύνουν 
επειγόντως τη διαδικασία εφαρμογής 
της ΟΠΥ και να βελτιώσουν, ενόψει του 
επόμενου κύκλου διαχείρισης (2015) την 
ποιότητα των Σχεδίων Διαχείρισης ΠΛΑΠ 
τους περιγράφοντας τα επιμέρους μέτρα 
(π.χ. από την άποψη της εμβέλειας, του 
χρονοδιαγράμματος, των επιμέρους στό -
χων και των δαπανών τους) και καθιστώ -
ντας τα επαρκώς σαφή και συγκεκριμένα 
σε επιχειρησιακό επίπεδο.
87 
Το Συνέδριο συμπεραίνει ότι τόσο σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και στα κράτη 
μέλη δεν υπάρχουν επαρκείς γνώσεις 
σχετικά με τις πιέσεις που ασκούνται στα 
ύδατα εξαιτίας των γεωργικών δραστη -
ριοτήτων και με την εξέλιξη των πιέσεων 
αυτών (σημεία 66 έως 79). Σε επίπεδο 
Επιτροπής και κρατών μελών το Συνέ -
δριο διαπίστωσε τις εξής αδυναμίες:
 — η αξία των συστημάτων παρακο -
λούθησης και αξιολόγησης της ΚΓΠ 
είναι περιορισμένη όσον αφορά τη 
μέτρηση της προόδου προς την κα -
τεύθυνση της επίτευξης των στόχων 
για τα ύδατα που διατυπώνονται 
στους κανονισμούς της ΚΓΠ·
 — οι πληροφορίες του συστήματος 
πληροφοριών σχετικά με τα ύδατα 
για την Ευρώπη (WISE) είναι ελλιπείς·
 — οι προσπάθειες της Επιτροπής για 
την ανάπτυξη δεικτών οι οποίοι 
να συνδέουν την ποιότητα και την ποσότητα των υδάτων με γεωργικές 
πρακτικές δεν έχουν στεφθεί ακόμη 
με επιτυχία.
Κατά συνέπεια, το Συνέδριο συνιστά τα 
εξής:
Σύσταση 4
Η Επιτροπή πρέπει να εμπλουτίσει τις 
γνώσεις της σχετικά με τη σχέση μεταξύ 
της ποιότητας/ποσότητας των υδάτων 
και των γεωργικών πρακτικών, αφενός, 
βελτιώνοντας τα υφιστάμενα συστήματα 
παρακολούθησης και, αφετέρου, δια -
σφαλίζοντας ότι είναι ικανά να μετρούν 
τουλάχιστον την εξέλιξη των πιέσεων 
που ασκούνται στα ύδατα εξαιτίας των 
γεωργικών πρακτικών. Αυτό θα συνέβα -
λε στον εντοπισμό των τομέων στους 
οποίους είναι περισσότερο αναγκαίο να 
επενδυθούν κονδύλια της ΚΓΠ.
Δεδομένου ότι η ποιότητα των πληρο -
φοριών σχετικά με τα ύδατα για την ΕΕ 
συνολικά εξαρτάται από την ποιότητα 
των πληροφοριακών στοιχείων που 
διαβιβάζουν τα κράτη μέλη, και ότι 
η ύπαρξη των εν λόγω πληροφοριών 
αποτελεί προαπαιτούμενο για τη λήψη 
ορθών αποφάσεων πολιτικής, τα κράτη 
μέλη ενθαρρύνονται να βελτιώσουν 
την εγκυρότητα, την αξιοπιστία και την 
συνοχή των δεδομένων που διαβιβάζουν 
στην Επιτροπή και τον ΕΟΠ.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει η κυρία 
Rasa BUDBERGYTĖ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη 
συνεδρίασή του της 26ης Μαρτίου 2014.
Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
Πρόεδρος

50
 Παραρτήματα
Ερωτήματα και κριτήρια του ελέγχουΠαράρτημα I1 Eπ.
2 Eπ.
3 Eπ.
4 Eπ.5 Eπ.
1 ΚΜ2 ΚΜ3 ΚΜ4 ΚΜ5 ΚΜ
6 ΚΜ
7 ΚΜ
6 COM
8 ΚΜ9 ΚΜ
10 ΚΜΟι κανόνε/uni03C2 τη/uni03C2 πολλαπλή/uni03C2 συ/uni03BC/uni03BCόρφωση/uni03C2 αντι/uni03BCετωπίζουν τα ζητή/uni03BCατα 
τη/uni03C2 ποσότητα/uni03C2 και τη/uni03C2 ποιότητα/uni03C2 των υδάτων
Η πολλαπλή συ/uni03BC/uni03BCόρφωση αξιοποιείται πλήρω/uni03C2 (εφαρ/uni03BCοζό/uni03BCενη σε 
όλε/uni03C2 τι/uni03C2 συναφεί/uni03C2 ενισχύσει/uni03C2 / όλα τα συναφή /uni03BCέτρα) για την αποφυγή 
αρνητικών επιπτώσεων
Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα ΚΜ /uni03BCετέφεραν ορθά στην εθνική 
νο/uni03BCοθεσία τι/uni03C2 απαιτήσει/uni03C2 τη/uni03C2 πολλαπλή/uni03C2 συ/uni03BC/uni03BCόρφωση/uni03C2
Η Επιτροπή διαβίβασε στα ΚΜ κατευθυντήριε/uni03C2 οδηγίε/uni03C2 σχετικά /uni03BCε την 
επιδίωξη τη/uni03C2 προστασία/uni03C2 των υδάτων /uni03BCέσω των ΠΑΑ του/uni03C2
Η Επιτροπή εξετάζει εάν τα ΠΑΑ καλύπτουν ή όχι την προστασία
των υδάτων
Οι κανόνε/uni03C2 των ΚΜ /uni03BCε του/uni03C2 οποίου/uni03C2 /uni03BCεταφέρονται στην εθνική 
νο/uni03BCοθεσία οι απαιτήσει/uni03C2 τη/uni03C2 πολλαπλή/uni03C2 συ/uni03BC/uni03BCόρφωση/uni03C2 είναι αρκούντω/uni03C2 αυστηροί και /uni03BCε τα /uni03BCέτρα του ΠΑΑ χρη/uni03BCατοδοτούνται /uni03BCόνον έργα ή παρε/uni03BCβάσει/uni03C2 που υπερβαίνουν τι/uni03C2 υποχρεώσει/uni03C2 τη/uni03C2 πολλαπλή/uni03C2 συ/uni03BC/uni03BCόρφωση/uni03C2
Οι κανόνε/uni03C2 των ΚΜ /uni03BCε του/uni03C2 οποίου/uni03C2 /uni03BCεταφέρονται στην εθνική  
ο/uni03BCοθεσία οι απαιτήσει/uni03C2 τη/uni03C2 πολλαπλή/uni03C2 συ/uni03BC/uni03BCόρφωση/uni03C2 είναι 
συγκεκρι/uni03BCένοι και λειτουργικοί σε επίπεδο εκ/uni03BCετάλλευση/uni03C2 και το σύστη/uni03BCα ελέγχων για την εξακρίβωση τη/uni03C2 τήρησή/uni03C2 του/uni03C2 λειτουργεί απρόσκοπτα
Κατά την κατάρτιση του ΠΑΑ, πραγ/uni03BCατοποιήθηκε διαβούλευση /uni03BCε του/uni03C2
βασικού/uni03C2 φορεί/uni03C2 που είναι υπεύθυνοι για την εφαρ/uni03BCογή τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 
τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα
Τα Σχέδια ∆ιαχείριση/uni03C2 ΠΛΑΠ και τα προγρά/uni03BC/uni03BCατα /uni03BCέτρων είναι 
λειτουργικά, συγκεκρι/uni03BCένα και /uni03BCετρήσι/uni03BCα, ούτω/uni03C2 ώστε να /uni03BCην
διακυβεύεται η ενσω/uni03BCάτωσή του/uni03C2 στο ή στα ΠΑΑ τη/uni03C2 επό/uni03BCενη/uni03C2 
περιόδου προγρα/uni03BC/uni03BCατισ/uni03BCού
Η περιβαλλοντική ανάλυση που πραγ/uni03BCατοποιήθηκε για το πρόγρα/uni03BC/uni03BCα 
αγροτική/uni03C2 ανάπτυξη/uni03C2 είναι συνεπή/uni03C2 /uni03BCε την περιβαλλοντική ανάλυση 
που πραγ/uni03BCατοποιήθηκε για το σχέδιο διαχείριση/uni03C2 λεκανών απορροή/uni03C2 
ποτα/uni03BCών
Τα /uni03BCέτρα του ΠΑΑ ανταποκρίνονται στι/uni03C2 ανάγκε/uni03C2 του το/uni03BCέα των 
υδάτων, οι οποίε/uni03C2 προσδιορίζονται στην ανάλυση αναγκών
Τα /uni03BCέτρα του ΠΑΑ έχουν σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται 
τυχόν αρνητικέ/uni03C2 επιπτώσει/uni03C2 στα ύδατα
Το σύστη/uni03BCα παρακολούθηση/uni03C2 τη/uni03C2 Επιτροπή/uni03C2 είναι αξιόπιστο και 
δεικνύει ότι η γεωργική πολιτική συ/uni03BCβάλλει θετικά στην επίτευξη των στόχων τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα
Το σύστη/uni03BCα παρακολούθηση/uni03C2 των ΚΜ είναι αξιόπιστο και δεικνύει ότι 
η γεωργική πολιτική συ/uni03BCβάλλει θετικά στην επίτευξη των στόχων τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα
Οι απαιτήσει/uni03C2 τη/uni03C2 πολλαπλή/uni03C2 συ/uni03BC/uni03BCόρφωση/uni03C2 σχετικά /uni03BCε τα ύδατα είναι 
γνωστέ/uni03C2 στου/uni03C2 δικαιούχου/uni03C2 και αποτελούν κίνητρο ώστε αυτοί
να σέβονται περισσότερο, κατά τι/uni03C2 δραστηριότητέ/uni03C2 του/uni03C2, τι/uni03C2 
υποχρεώσει/uni03C2 που αφορούν τα ύδατα
Τα προγρά/uni03BC/uni03BCατα αγροτική/uni03C2 ανάπτυξη/uni03C2 είναι αρκετά ελκυστικά και 
αποτελούν κίνητρο προκει/uni03BCένου οι δικαιούχοι να υιοθετούν γεωργικέ/uni03C2 πρακτικέ/uni03C2 που συ/uni03BCβάλλουν στην προστασία των υδάτων, οι οποίε/uni03C2 υπερβαίνουν τι/uni03C2 υποχρεωτικέ/uni03C2 απαιτήσει/uni03C2Επισκέψει/uni03C2
ή έλεγχοι εγγράφων
σε κράτη /uni03BCέληΈλεγχο/uni03C2 στο 
επίπεδο τη/uni03C2 
Επιτροπή/uni03C2
Υπό/uni03BCνη/uni03BCα
Μπορούν τα κράτη /uni03BCέλη να καταδείξουν ότι τα /uni03BCέσα τη/uni03C2 ΚΓΠ ήταν αποτελεσ/uni03BCατικά σχετικά /uni03BCε την επίτευξη των στόχων τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;Μπορεί η Επιτροπή να καταδείξει ότι τα /uni03BCέσα τη/uni03C2 
ΚΓΠ ήταν αποτελεσ/uni03BCατικά σχετικά /uni03BCε την επίτευξη των στόχων τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;Χρησι/uni03BCοποίησαν τα 
κράτη /uni03BCέλη τα ΠΑΑ του/uni03C2 για να επιτύχουν του/uni03C2 στόχου/uni03C2 τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;Χρησι/uni03BCοποίησαν τα 
κράτη /uni03BCέλη την 
πολλαπλή συ/uni03BC/uni03BCόρφωση για να επιτύχουν του/uni03C2
στόχου/uni03C2 τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;∆ιασφάλισε η Επιτροπή 
ότι τα κράτη /uni03BCέλη επιδιώκουν /uni03BCέσω των ΠΑΑ του/uni03C2 την υλοποίηση των στόχων τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;∆ιασφάλισε η Επιτροπή 
ότι στο πλαίσιο τη/uni03C2
πολλαπλή/uni03C2 
συ/uni03BC/uni03BCόρφωση/uni03C2 και τη/uni03C2
εφαρ/uni03BCογή/uni03C2 τη/uni03C2 στα 
κράτη /uni03BCέλη λα/uni03BCβάνεται 
υπόψη η ανάγκη 
επιδίωξη/uni03C2 των στόχων τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;
Ενσω/uni03BCατώθηκαν κατά 
τρόπο αποτελεσ/uni03BCατικό στην ΚΓΠ οι στόχοι τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;
Μπορούν η Επιτροπή και
τα κράτη /uni03BCέλη να καταδείξουν ότι τα /uni03BCέσα τη/uni03C2 ΚΓΠ ήταν αποτελεσ/uni03BCατικά σχετικά /uni03BCε την επίτευξη των στόχων τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;Έχουν αναπτύξει
η Επιτροπή και τα κράτη/uni03BCέλη στρατηγική για τηβέλτιστη δυνατή αξιοποίηση των /uni03BCέσωντη/uni03C2 ΚΓΠ για την επιδίωξητων στόχων τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;
Χρησι/uni03BCοποίησαν τακράτη /uni03BCέλη τα διαθέσι/uni03BCα στο πλαίσιο τη/uni03C2 ΚΓΠ /uni03BCέσα για να επιτύχουν του/uni03C2 στόχου/uni03C2 τη/uni03C2 πολιτική/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;Προσδιόρισε η Επιτροπή 
τον καλύτερο τρόπο αξιοποίηση/uni03C2 των /uni03BCέσων τη/uni03C2 ΚΓΠ για την επιδίωξη των στόχων τη/uni03C2 ολιτική/uni03C2τη/uni03C2 ΕΕ για τα ύδατα;
51 Παραρτήματα
Αποτελέσματα της έρευνας: Οι κύριες αλλαγές που ανέφεραν οι φορείς γεωργικών 
συμβούλων σε συνέχεια της θέσπισης της πολλαπλής συμμόρφωσηςΠαράρτημα II
31
24
16
14
9
8
8
5
5
4
4
13Αριθ/uni03BCό/uni03C2 απαντήσεωνΑναφέρετε τυχόν παραδείγ/uni03BCατα αλλαγών που παρατηρήσατε στι/uni03C2 γεωργικέ/uni03C2 πρακτικέ/uni03C2, αφότου θεσπίστηκε
η πολλαπλή συ/uni03BC/uni03BCόρφωση 
Όλα
ΚΑ∆2ΚΑ∆3ΚΑ∆4ΚΑ∆9
ΚΓΠΚ ζώνε/uni03C2 ανάσχεση/uni03C2
ΚΓΠΚ άρδευση
— 
Μεγαλύτερη συ/uni03BC/uni03BCόρφωση των επι/uni03BCέρου/uni03C2 συστη/uni03BCάτων
 αποχέτευση/uni03C2
— Αύξηση τη/uni03C2 χωρητικότητα/uni03C2 δεξα/uni03BCενών αποθήκευση/uni03C2
 κοπριά/uni03C2
— Χρήση χώρων πλύση/uni03C2 που πληρούν τι/uni03C2 προϋποθέσει/uni03C2
— Συ/uni03BC/uni03BCόρφωση /uni03BCε τι/uni03C2 περιόδου/uni03C2 απαγόρευση/uni03C2
 εφαρ/uni03BCογή/uni03C2 λιπασ/uni03BCάτων
— ∆ιατήρηση τη/uni03C2 αυτοφυού/uni03C2 βλάστηση/uni03C2 στι/uni03C2 ζώνε/uni03C2
 ανάσχεση/uni03C2, /uni03BCείωση τη/uni03C2 διάβρωση/uni03C2
— Επαναχρησι/uni03BCοποίηση ανακυκλω/uni03BCένου νερού σύ/uni03BCφωνα
 /uni03BCε τη νο/uni03BCοθεσία
— Ασφαλέστερο/uni03C2 χειρισ/uni03BCό/uni03C2 γεωργικών φαρ/uni03BCάκων από
 του/uni03C2 γεωργού/uni03C2Καλύτερη παρακολούθηση και χρήση λιπασ/uni03BCάτων
Καλύτερη παρακολούθηση και χρήση γεωργικών φαρ/uni03BCάκων
Καλύτερη ενη/uni03BCέρωση για του/uni03C2 κανονισ/uni03BCού/uni03C2 / 
/uni03BCεγαλύτερη συ/uni03BC/uni03BCόρφωση
Μη χρήση λιπασ/uni03BCάτων/γεωργικών φαρ/uni03BCάκων σε ζώνε/uni03C2 ανάσχεση/uni03C2
∆η/uni03BCιουργία ασφαλών χώρων αποθήκευση/uni03C2 γεωργικών φαρ/uni03BCάκων, 
βελτιώσει/uni03C2 στον το/uni03BCέα τη/uni03C2 ανακύκλωση/uni03C2
Μεγαλύτερη συ/uni03BC/uni03BCόρφωση όσον αφορά την αποθήκευση 
των λιπασ/uni03BCάτων
Καλύτερε/uni03C2 διαδικασίε/uni03C2 ανάθεση/uni03C2 και παρακολούθηση/uni03C2 
τη/uni03C2 χρήση/uni03C2 ιλύο/uni03C2 καθαρισ/uni03BCού λυ/uni03BCάτων
Χρησι/uni03BCοποίηση /uni03BCεθόδων άρδευση/uni03C2 /uni03BCε τι/uni03C2 οποίε/uni03C2
 επιτυγχάνεται εξοικονό/uni03BCηση ύδατο/uni03C2
Μεγαλύτερη συ/uni03BC/uni03BCόρφωση των συστη/uni03BCάτων ψεκασ/uni03BCού
Εγκατάσταση υδρο/uni03BCέτρων
Καλύτερη αποθήκευση επικίνδυνων ουσιών
Άλλα 
52 Παραρτήματα
Παραδείγματα ζητημάτων που σχετίζονται με τα ύδατα, τα οποία δεν καλύπτονται 
από την πολλαπλή συμμόρφωση
Χρήση του φωσφόρου στη γεωργίαΕφαρμογή γεωργικών φαρμάκων σε εκτάσεις που γειτνιά -
ζουν άμεσα με υδατικά συστήματαΧρήση 
στη γεωργίαΟ φώσφορος διοχετεύεται στη γεωργική γη μέσω οργανικών και 
ανόργανων λιπασμάτων (π.χ. μιγμάτων αζώτου‑φωσφόρου‑κα ‑
λίου ή ζωικής κοπριάς / υδαρούς κοπριάς) και χρησιμοποιείται σε 
ζωοτροφές. Τα γεωργικά φάρμακα προστατεύουν τις καλλιέργειες από τις ζημίες 
που προκαλούν ζιζάνια, ασθένειες και έντομα.Αντίκτυπος στα ύδαταΟ φώσφορος μπορεί να μεταφερθεί στα επιφανειακά ύδατα και να 
προκαλέσει προβλήματα ποιότητας των υδάτων, όπως ευτροφισμό.Ο αεροψεκασμός γεωργικών φαρμάκων μπορεί να έχει σημαντικές 
αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον, 
ιδίως εξαιτίας της μετατόπισης αερολυμάτων1.
Εκτιμάται ότι μόλις το 0,1 % των γεωργικών φαρμάκων που εφαρ ‑
μόζονται καταλήγει στους στοχευόμενους επιβλαβείς οργανισμούς, 
ενώ ο συντριπτικά μεγαλύτερος όγκος αυτών (99,9 %) καταλήγει στο 
περιβάλλον2 (π.χ. υδατικά συστήματα).Τρέχουσα κατάστασηΟ ΕΟΠ εκτιμά ότι η συνεισφορά της γεωργίας στα φορτία φωσφόρου 
στα επιφανειακά ύδατα κυμαίνεται από 20 % έως και άνω του 50 %3.
Πρόσφατες εκθέσεις της Επιτροπής δείχνουν ότι η καλή κατάσταση 
όσον αφορά τις συγκεντρώσεις φωσφόρου μπορεί να μην επιτευχθεί 
έως το 2015, αλλά μόλις το 2027 (δώδεκα έτη μετά τη λήξη της 
προθεσμίας που προβλέπεται στην ΟΠΥ).Σύμφωνα με τον ΕΟΠ, οι διαθέσιμες γενικές πληροφορίες στην Ευρώ ‑
πη είναι περιορισμένες και υπάρχει έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων 
σχετικά με τις συγκεντρώσεις γεωργικών φαρμάκων στα υπόγεια 
ύδατα.
Στην έκθεσή του αριθ. 9/2012, ο ΕΟΠ αναφέρει ότι τα γεωργικά 
φάρμακα αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες της κακής χημικής 
κατάστασης των ποταμών.Πώς αντιμετωπίζεται 
επί του  παρόντος;Εμμέσως, οι απαιτήσεις που σχετίζονται με τα νιτρικά άλατα (ΚΑΔ4) 
αναμένεται να έχουν αντίκτυπο και στα επίπεδα του φωσφόρου. 
Οι γεωργοί στις ευπρόσβλητες σε νιτρορύπανση ζώνες πρέπει να 
συμμορφώνονται με τα όρια αζώτου, κάτι που προϋποθέτει παρακο ‑
λούθηση του επιπέδου και του χρονοδιαγράμματος χρήσης υδαρούς 
κοπριάς και κοπριάς. Αυτό παρεμπιπτόντως περιορίζει τη χρήση 
φωσφόρου.Ορισμένα κράτη μέλη, όπως η Γαλλία και η Ισπανία (Ανδαλουσία), 
συμπεριέλαβαν στο πρότυπο ΚΓΠΚ για τις ζώνες ανάσχεσης περιορι ‑
σμούς στη χρήση γεωργικών φαρμάκων, απαγορεύοντας τη χρήση 
των ουσιών αυτών σε συγκεκριμένη ακτίνα από υδατικά συστήματα.
Στα άλλα πέντε κράτη μέλη / περιφέρειες όπου πραγματοποιήθηκαν 
επισκέψεις στο πλαίσιο του ελέγχου, οι περιορισμοί σε σχέση με τις 
ζώνες ανάσχεσης καλύπτουν τα λιπάσματα, αλλά όχι τα γεωργικά 
φάρμακα (βλέπε πίνακα 3 ).Ορισμένα κράτη μέλη, όπως οι Κάτω Χώρες, αξιοποίησαν την ευκαι ‑
ρία να αντιμετωπίσουν τη διάχυτη ρύπανση από φώσφορο ρητά στα 
προγράμματα δράσης τους για την αντιμετώπιση της νιτρορύπανσης, 
ορίζοντας πρότυπα για τη χρήση φωσφορικών ενώσεων από τους 
γεωργούς.
1 Οδηγία  2009/128/ΕΚ.
2 Horrigan, L., Lawrence, R. S., & Walker, P., «How sustainable agriculture can address the environmental and human health harms of industrial 
agriculture», Environmental Health Perspectives, 2002, Vol. 110,5.  
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1240832/pdf/ehp0110-000445.pdf .
3 Addressing phosphorus -related problems in farm practice (Αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται με τον φώσφορο 
στη γεωργική πρακτική), Τελική έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υπηρεσία εδαφών του Βελγίου, Νοέμβριος 2005. 
http://ec.europa.eu/environment/natres/pdf/phosphorus/AgriPhosphorusReport%20final.pdf .Παράρτημα ΙΙΙ
53 Παραρτήματα
Πρόσθετα κονδύλια που διατέθηκαν στο πλαίσιο του διαγνωστικού ελέγχου και 
του σχεδίου για την ανάκαμψη και χρησιμοποιήθηκαν από κράτη μέλη για τη διαχεί -
ριση των υδάτων
Κεφάλαια του ΕΓΤΑΑ σε εκατομμύρια ευρώ
Κράτος μέλος1Κονδύλια που διατέθηκαν 
στο πλαίσιο του διαγνωστικού 
ελέγχου και του ευρωπαϊκού 
σχεδίου για την ανάκαμψη 
της οικονομίας2 για την αντιμε -
τώπιση της «νέας πρόκλησης» 
της διαχείρισης των υδάτων  
(δεδομένα για το 2010)Δαπάνες3 (έως το τέλος του 2012) Ποσοστό εκτέλεσης (%)
Βέλγιο 21,6 20,1 92,9
Βουλγαρία 19,0 8,7 45,9
Τσεχική Δημοκρατία 7, 0 2,4 34,4
Δανία 61,0 7, 6 12,5
Γερμα νία 166,0 78,0 47, 0
Ιρλανδία 26,0 0,4 1,6
Ελλάδα 70,0 0,0 0,0
Ισπανία 188,6 47, 2 25,0
Γα λ λία 460,5 3,4 0,7
Ιταλία 88,5 20,4 23,0
Κάτω Χώρες 21,0 1,1 5,2
Πολωνία 34,0 0,0 0,0
Ρουμανία 22,0 0,0 0,0
Σλοβενία 1,0 0,2 17,7
Φινλανδία 31,0 2,3 7, 3
Σουηδία — 35,4  —
Ηνωμένο Βασίλειο 104,0 5,7 5,4
EE27 1 332,0 232,9 17, 5
1  Τα κράτη μέλη που δεν διέθεσαν κονδύλια για τη διαχείριση των υδάτων στο πλαίσιο του διαγνωστικού ελέγχου ή του ευρωπαϊκού σχεδίου 
για την ανάκαμψη της οικονομίας δεν περιλαμβάνονται στην κατάσταση αυτή.
2 Σύμφωνα με τα δελτία τύπου της Επιτροπής IP/09/1568, IP/09/1813, IP/09/1945 και IP/10/102.
3 Δεδομένα που παρέσχε η Επιτροπή από τα συνολικά δεδομένα παρακολούθησης για την ΕΕ των 27 για τα έτη 2010, 2011 και 2012.Παράρτημα IV
54
 — στη μεγαλύτερη εξοικείωση των κρατών μελών 
με το αναλυτικό πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής 
ανάπτυξης και με τη διαδικασία εκπόνησης σχεδίων 
διαχείρισης λεκάνης απορροής ποταμού —σχεδίων 
διαχείρισης ΠΛΑΠ— (στο πλαίσιο της οδηγίας-πλαι -
σίου για τα ύδατα, ΟΠΥ)·
 — στους ιδιαίτερους όρους στον νέο κανονισμό για την 
αγροτική ανάπτυξη σχετικά με τη στήριξη επενδύσε -
ων στον τομέα της άρδευσης.
VII
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπήρξαν καθυστερήσεις 
στην εκτέλεση των γεωργικών μέτρων στο πλαίσιο της 
ΟΠΥ και δεσμεύεται να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη 
για την επίλυση αυτού του προβλήματος. Σε περίπτωση 
που αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί με συναίνεση, θα 
επιταχυνθεί με διαδικασία επί παραβάσει.
IX
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, η Επιτροπή 
πρότεινε και οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε κοινή 
δήλωση1 ότι η ΟΠΥ, καθώς και η οδηγία για την αειφόρο 
χρήση των φυτοφαρμάκων (ΟΑΧΦ) θα αποτελέσουν 
μέρος της πολλαπλής συμμόρφωσης, όταν οι οδηγίες 
αυτές τεθούν σε εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη και 
προσδιοριστούν οι υποχρεώσεις που εφαρμόζονται 
άμεσα στους γεωργούς.
Εν αναμονή της καθιέρωσης της πολλαπλής συμμόρ -
φωσης, οι συννομοθέτες συμφώνησαν επίσης ότι οι δύο 
αυτές οδηγίες θα αποτελέσουν μέρος του υποχρεωτικού 
πεδίου εφαρμογής του συστήματος παροχής γεωργικών 
συμβουλών, έτσι ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι γεωργοί 
να έχουν πρόσβαση στις σχετικές συμβουλές. Επομένως, 
τα βασικά στοιχεία της πολιτικής της ΕΕ για τα ύδατα θα 
περιληφθούν στην ΚΓΠ σε εύθετο χρόνο.
Όσον αφορά την πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, τα απα -
ραίτητα μέσα και μηχανισμοί για την περίοδο 2014-2020 
προβλέπονται μέσω του νέου κανονισμού για την αγρο -
τική ανάπτυξη (ΚΑΑ) —κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου— και 
μέσω της συναφούς νομοθεσίας.
1 Κοινή δήλωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 
σχετικά με την πολλαπλή συμμόρφωση που επισυνάπτεται στον 
κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1306/2013.Συνοπτική παρουσίαση
Κοινή απάντηση στις παραγράφους 
V και VI
Η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι η πολλαπλή 
συμμόρφωση ευαισθητοποίησε περισσότερο τους 
γεωργούς και βελτίωσε τις πρακτικές τους σχετικά με 
θέματα που αφορούν τα ύδατα. Η Επιτροπή επισημαίνει, 
ωστόσο, ότι η εφαρμογή της πολλαπλής συμμόρφωσης 
από τα κράτη μέλη εξακολουθεί να παρουσιάζει ορισμέ -
νες αδυναμίες.
Στο πεδίο εφαρμογής της πολλαπλής συμμόρφωσης 
περιλαμβάνεται ήδη σημαντική νομοθεσία της Ευρωπαϊ -
κής Ένωσης για τα ύδατα, ιδίως όσον αφορά τα νιτρικά 
άλατα και τα φυτοφάρμακα. Τα υπόλοιπα θέματα που 
αφορούν τα ύδατα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από 
τα κράτη μέλη κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεων 
που απορρέουν από την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα 
(ΟΠΥ). Προγράμματα μέτρων θα πρέπει να αφορούν το 
σύνολο των υποχρεωτικών απαιτήσεων που ορίζονται 
στο άρθρο 11, παράγραφος 3. Τα σχετικά μέτρα βάσει 
της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα θα θεσπιστούν σε 
εύθετο χρόνο στο πεδίο εφαρμογής της πολλαπλής 
συμμόρφωσης, όταν η υποχρέωση σε επίπεδο γεωργικής 
εκμετάλλευσης είναι αρκούντως σαφής. Εν τω μεταξύ, 
έχουν θεσπιστεί πρότυπα καλής γεωργικής και περιβαλ -
λοντικής κατάστασης (ΚΓΠΚ) σε σχέση με τα ύδατα για 
να καλύψουν ορισμένες βασικές απαιτήσεις που ισχύουν 
ήδη στην εθνική νομοθεσία, έτσι ώστε να υπάρξει σύν -
δεση με τις ενισχύσεις που καταβάλλονται στο πλαίσιο 
της ΚΓΠ.
Όσον αφορά την αγροτική ανάπτυξη, η Επιτροπή είναι 
της γνώμης ότι, κατά την περίοδο 2014-2020, θα σημειω -
θούν βελτιώσεις χάρη:
 — στην παρουσία «τομέων προτεραιότητας» σαφώς 
συνδεδεμένων με το νερό (δευτερεύουσες προτεραι -
ότητες) στο πλαίσιο του ίδιου νέου κανονισμού για 
την αγροτική ανάπτυξη —με αντίστοιχους δείκτες, 
βάσει των οποίων τα κράτη μέλη θα θέσουν στόχους 
στο πλαίσιο των προγραμμάτων τους αγροτικής 
ανάπτυξης (ΠΑΑ)·
 — στην υποχρέωση, στο πλαίσιο του νέου κανονισμού 
για την αγροτική ανάπτυξη, να διατεθεί τουλάχιστον 
το 30 % της συνολικής συνεισφοράς από το ΕΓΤΑΑ 
σε κάθε πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) 
για τον περιορισμό των επιπτώσεων στην κλιματική 
αλλαγή και την προσαρμογή σ' αυτή, καθώς και για 
περιβαλλοντικά θέματα μέσω ορισμένων μέτρων·Απαντήσεις  
της Επιτροπής
Απαντήσεις της Επιτροπής 55
Στο πλαίσιο του ΚΑΑ (δηλαδή στο πλαίσιο της βασικής 
νομοθεσίας αυτής καθαυτήν), η «βελτίωση της διαχείρι -
σης των υδάτων» και η «αύξηση της αποδοτικότητας της 
χρήσης ύδατος από τη γεωργία» είναι σαφή στοιχεία των 
«προτεραιοτήτων» βάσει των οποίων τα κράτη μέλη /
οι περιφέρειες πρέπει να προγραμματίζουν τις δαπάνες 
τους στο πλαίσιο των προγραμμάτων τους αγροτικής 
ανάπτυξης (ΠΑΑ).
Ορισμένα μέτρα είναι διαθέσιμα να συμβάλουν στην 
εκπλήρωση αυτών των προτεραιοτήτων —υποστή -
ριξη της κατάρτισης, χρήση συμβουλών, επενδύσεις, 
πολυετείς πρακτικές διαχείρισης της γης και πειραμα -
τική ανάπτυξη (καθώς και στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής 
σύμπραξης καινοτομίας για την παραγωγικότητα και τη 
βιωσιμότητα της γεωργίας).
Μέρος του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής ήταν 
η κοινοποίηση αυτών των δυνατοτήτων στα κράτη μέλη 
στο πλαίσιο διαφόρων φόρουμ, και ιδιαίτερα στο πλαίσιο 
της ομάδας εργασίας για τη γεωργία της κοινής στρατη -
γικής για την εφαρμογή της ΟΠΥ. Τέλος, πρέπει να ληφθεί 
υπόψη ότι η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης πρέπει να 
αντιμετωπίσει μια σειρά προτεραιοτήτων και ότι οι δημο -
σιονομικοί πόροι είναι περιορισμένοι.
Χ
Η Επιτροπή αξιολόγησε όλα τα υποβληθέντα σχέδια δια -
χείρισης ΠΛΑΠ και θα πραγματοποιήσει συνεδριάσεις με 
όλα τα κράτη μέλη μέχρι το φθινόπωρο του 2014 όπου 
θα συζητηθούν τα ζητήματα εφαρμογής του πρώτου 
κύκλου σχεδίων διαχείρισης ΠΛΑΠ και θα συμφωνηθεί 
πρόγραμμα δράσης με τα κράτη μέλη για την αντιμε -
τώπιση σοβαρών ελλείψεων. Οι ελλείψεις όσον αφορά 
αποτελεσματικά γεωργικά μέτρα συζητήθηκαν με όλα 
τα κράτη μέλη και τους δόθηκε επαρκής χρόνος για να 
συμμορφωθούν οικειοθελώς με το θέμα αυτό, μετά τον 
οποίο η Επιτροπή θα προβεί σε περαιτέρω δράση.
Επίσης, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται με 
τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας για τη 
γεωργία όσον αφορά την κοινή στρατηγική εφαρμογής 
(ΚΣΕ) της ΟΠΥ για να εντοπιστούν παραδείγματα ορθών 
πρακτικών και να προωθηθούν στα κράτη μέλη.XI
Όσον αφορά το νέο σύστημα για την παρακολούθηση 
και την αξιολόγηση της ΚΓΠ, η σύνδεση της ποιότητας 
και της ποσότητας των υδάτων με γεωργικές πρακτικές 
είναι πολύ περίπλοκη διαδικασία, δεδομένης της μεγάλης 
ποικιλίας των γεωργικών πρακτικών και των αγρονομι -
κών συνθηκών σε ολόκληρη την ΕΕ, των ασκούμενων 
πιέσεων από μη γεωργικές πηγές που έχουν επίσης σημα -
ντικό αντίκτυπο στην ποιότητα και τη διαθεσιμότητα των 
υδάτων, καθώς και των προκλήσεων για τον καθορισμό 
αιτιώδους συνάφειας. Κατά συνέπεια, οι δαπάνες και 
ο διοικητικός φόρτος που συνδέονται με την παρακο -
λούθηση και την αξιολόγηση των συστημάτων πρέπει 
να εξισορροπούνται με προσοχή σε σχέση με τα οφέλη 
που αφορούν τη βελτίωση της διαχείρισης και τη χάραξη 
πολιτικής.
Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από το κοινό πλαίσιο 
παρακολούθησης και αξιολόγησης (ΚΠΠΑ) της περιόδου 
2007-2013 έδειξαν ότι ήταν πολύ δύσκολο να καθορι -
στούν ακριβείς στόχοι για τους δείκτες αντικτύπου, όπως 
η ποιότητα των υδάτων λόγω των πολυάριθμων εξωτε -
ρικών εμπλεκόμενων παραγόντων. Παρασχέθηκαν στα 
κράτη μέλη καθοδηγητικά έγγραφα για να τα στηρίξουν 
στη μέτρηση αυτών των δεικτών αντίκτυπου οι οποίοι 
αναμένονται στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις.
Όσον αφορά τους δείκτες αποτελεσμάτων, αναγνω -
ρίζεται ότι υπήρξαν ορισμένες δυσκολίες σχετικά 
με την ορθή καταχώριση δεδομένων για τον δείκτη 
αποτελεσμάτων όσον αφορά «περιοχή με επιτυχή 
διαχείριση γης».
Σύμφωνα με την ΟΠΥ, τα κράτη μέλη πρέπει να εντοπί -
σουν σημαντικές πιέσεις και να τις αναφέρουν στα σχέδια 
διαχείρισης ΠΛΑΠ και στο σύστημα πληροφοριών σχε -
τικά με τα ύδατα για την Ευρώπη —Water Information 
System for Europe, WISE. Αναγνωρίζεται ότι το επίπεδο 
στο οποίο αναφέρθηκαν οι πληροφορίες δεν ήταν χρή -
σιμο για την ανάλυση και έτσι, μέσω της διαδικασίας ΚΣΕ 
της ΟΠΥ συζητήθηκαν οι τροποποιήσεις που πρέπει να 
γίνουν όσον αφορά τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων, 
οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα να παρακολουθούνται 
καλύτερα οι ασκούμενες πιέσεις, καθώς και ο βαθμός 
στον οποίο τα εφαρμοζόμενα μέτρα έχουν αποτέλεσμα.
Βλέπε επίσης απάντηση στην παράγραφο VIII.
Απαντήσεις της Επιτροπής 56
Ωστόσο, λόγω της έλλειψης σαφούς ορισμού των στό -
χων αυτών, δεν θα είναι τελείως αδύνατη η εκπόνηση 
προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) με βάση τα 
κριτήρια της πολιτικής της ΕΕ για τα ύδατα και πρέπει να 
συνεχίσει να εκτελείται μέσω της λεπτομερούς ανάλυσης 
πλεονεκτημάτων, αδυναμιών, ευκαιριών και απειλών 
(SWOT), καθώς και «αναγκών» —που αποτελούν μέρος 
κάθε ΠΑΑ. Ωστόσο, η έλλειψη κατάλληλων σχεδίου 
διαχείρισης ΠΛΑΠ και στόχων θα καταστήσει πράγματι 
το καθήκον αυτό πολύ πιο δύσκολο.
33
Η Επιτροπή συμμερίζεται το συμπέρασμα του Συνεδρίου 
ότι η πολλαπλή συμμόρφωση έχει αυξήσει την ευαισθη -
τοποίηση μεταξύ γεωργών και έχει προκαλέσει ορισμένες 
αλλαγές στις γεωργικές πρακτικές σε σχέση με το νερό.
Η Επιτροπή επιθυμεί επίσης να υπογραμμίσει ότι, από την 
αρχή αυτού του συστήματος, σημαντική νομοθεσία της 
ΕΕ σχετικά με την προστασία των υδάτων της ΕΕ από τη 
γεωργική ρύπανση, όπως η οδηγία για τη νιτρορύπανση 
και ο κανονισμός για τα φυτοφάρμακα, αποτελεί μέρος 
της πολλαπλής συμμόρφωσης.
Η Επιτροπή συμμερίζεται το συμπέρασμα του Συνεδρίου 
ότι διαπιστώθηκαν αδυναμίες κατά την εφαρμογή της 
πολλαπλής συμμόρφωσης στα κράτη μέλη, αλλά θα 
ήθελε να υπογραμμίσει ότι οι αναγνωρισμένες αδυναμίες 
αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθά -
ρισης των λογαριασμών. Η διαδικασία αυτή αποτελεί 
αποτελεσματικό κίνητρο για τη βελτίωση της εφαρμογής 
της πολλαπλής συμμόρφωσης από τα κράτη μέλη.
35
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ρύπανση από φώσφορο και 
φυτοφάρμακα καλύπτεται σε ορισμένα κράτη μέλη από 
τις κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης (ΚΑΔ) σε σχέση 
με τη νομοθεσία της ΕΕ, όπως εφαρμόζεται σήμερα.  Σε 
ορισμένα κράτη μέλη, τα προγράμματα δράσης στο 
πλαίσιο της οδηγίας για τη νιτρορύπανση πράγματι 
περιλαμβάνουν επίσης απαιτήσεις για τον φώσφορο και 
η οδηγία αυτή αποτελεί μέρος των κανόνων σχετικά με 
την πολλαπλή συμμόρφωση. Οι διατάξεις του κανονι -
σμού για τα φυτοφάρμακα σχετικά με την έγκριση φυτο -
προστατευτικών προϊόντων αποτελούν επίσης μέρος του 
πεδίου εφαρμογής της πολλαπλής συμμόρφωσης.
Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη έχουν συμπληρώσει τη 
νομοθεσία αυτή με ορισμένα πρότυπα ΚΓΠΚ.Ο έλεγχος
19
Όσον αφορά την ειδική έκθεση αριθ. 7/2011, η Επιτροπή, 
μολονότι παραδέχθηκε ότι θα μπορούσαν να γίνουν 
βελτιώσεις σε ορισμένα σημεία, υπογραμμίζει επίσης τα 
πλεονεκτήματα των γεωργοπεριβαλλοντικών μέτρων 
όπως εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο 2007-2013.
Παρατηρήσεις
21
Οι υποχρεωτικές συνιστώσες που πρέπει να περιλαμβάνο -
νται σε σχέδιο διαχείρισης ΠΛΑΠ ορίζονται στην οδηγία. 
Η Επιτροπή διενήργησε έλεγχο της ποιότητας των σχεδίων 
διαχείρισης ΠΛΑΠ. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στις 
εκθέσεις του κράτους μέλους και πραγματοποιήθηκαν 
διμερείς συνεδριάσεις για να συζητηθούν οι βελτιώσεις που 
πρέπει να γίνουν στα μελλοντικά σχέδια διαχείρισης ΠΛΑΠ.
23
Εκπονήθηκαν καθοδηγητικά έγγραφα μέσω της  
διαδικασίας κοινής στρατηγικής εφαρμογής της ΟΠΥ 
για να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να καταρτίσουν καλής 
ποιότητας σχέδια διαχείρισης ΠΛΑΠ.
Η συμμόρφωση με τα εν λόγω καθοδηγητικά έγγραφα 
εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα για την Επι -
τροπή και για τα κράτη μέλη.
24
Η Επιτροπή γνωρίζει ότι δεν σημειώθηκε πρόοδος όσον 
αφορά τη λειτουργικότητα των γεωργικών μέτρων σε 
επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης και θα χρησιμοποιή -
σει τα στοιχεία του Συνεδρίου μαζί με τα δικά της (υπο -
βολή εκθέσεων για τα προγράμματα μέτρων) για να τα 
παρακολουθήσει σε διμερές επίπεδο με τα κράτη μέλη, 
ώστε να βελτιωθεί η δράση της για το θέμα αυτό κατά 
τον δεύτερο κύκλο σχεδίων διαχείρισης ΠΛΑΠ.
25
Τα κράτη μέλη αναπτύσσουν σχέδια διαχείρισης ΠΛΑΠ 
στο επίπεδο της περιοχής λεκάνης απορροής ποταμού 
και στη συνέχεια θέτουν στόχους σε επίπεδο υδατικού 
συστήματος. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει 
την ενδεχόμενη έλλειψη αυτών των στόχων με συστά -
σεις και, όπου είναι αναγκαίο, θα κινήσει διαδικασίες επί 
παραβάσει κατά των κρατών μελών.
Απαντήσεις της Επιτροπής 57
42
Η δυσκολία ελέγχου ορισμένων απαιτήσεων δεν αποτε -
λεί ιδιαιτερότητα της πολλαπλής συμμόρφωσης, αλλά 
οφείλεται στην ίδια την υποχρέωση. Ενώ αληθεύει ότι 
η εκστρατεία ετήσιου ελέγχου της πολλαπλής συμμόρ -
φωσης δεν μπορεί να προσαρμοστεί με όλα τα είδη 
απαιτήσεων, οι διαπιστώσεις που πραγματοποιήθηκαν 
σε άλλες περιπτώσεις μπορούν επίσης να τηρηθούν στο 
πλαίσιο της πολλαπλής συμμόρφωσης.
43
Όταν κατά τη διάρκεια των ελέγχων της Επιτροπής 
διαπιστώνονται αδυναμίες, μπορεί να αποφασιστεί 
η εκτέλεση δημοσιονομικών διορθώσεων μέχρις ότου 
αντιμετωπιστούν οι σχετικές ελλείψεις.
46
Η ποικιλομορφία των ζωνών ανάσχεσης συνδέεται με 
τις ειδικές διατάξεις της οδηγίας για τη νιτρορύπανση. 
Οι ζώνες ανάσχεσης λαμβάνουν υπόψη τις περιβαλλοντι -
κές συνθήκες στις συγκεκριμένες περιοχές του εν λόγω 
κράτους μέλους (άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β)). 
Αυτό σημαίνει ότι οι ζώνες ανάσχεσης μπορεί να ποικίλ -
λουν, υπό την προϋπόθεση ότι ο σχεδιασμός των ζωνών 
ανάσχεσης σε συνδυασμό με τα άλλα μέτρα που περιέχο -
νται στο πρόγραμμα δράσης επαρκούν για τη μείωση 
της ρύπανσης των υδάτων που προκαλείται από νιτρικά 
άλατα (άρθρο 5, παράγραφος 5).
Η Επιτροπή δεν έχει επίσημο ρόλο στην έγκριση των 
προγραμμάτων δράσης για τη νιτρορύπανση, στα οποία 
καθορίζονται τα εν λόγω μέτρα, καθώς και οι ζώνες ανά -
σχεσης. Ωστόσο, οι ανοικτές διαδικασίες επί παραβάσει 
δείχνουν ότι η Επιτροπή δεν αμφισβητεί την καταλληλό -
τητα των μέτρων που αφορούν την επίτευξη των στόχων 
ποιότητας των υδάτων.37
Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των αποφάσεων ΟΠΥ 
και ΟΑΧΦ, καθώς και σε επίπεδο αγροκτήματος, καθορί -
ζεται στα ίδια τα κείμενα. Αν τα κράτη μέλη δεν τηρή -
σουν το χρονοδιάγραμμα αυτό, μπορεί να αντιμετωπί -
σουν διαδικασίες επί παραβάσει.
38
Το πρότυπο ΚΓΠΚ σχετικά με τη χρήση του νερού για 
λόγους άρδευσης βασίζεται στην ισχύουσα εθνική 
νομοθεσία και έχει στόχο τον σύνδεσμο μεταξύ αυτών 
των εθνικών κανόνων και των ενισχύσεων που κατα -
βάλλονται στο πλαίσιο της ΚΓΠ. Η υδροληψία κατόπιν 
προηγούμενης άδειας αποτελεί υποχρέωση βάσει του 
άρθρου 11, στοιχείο ε), της ΟΠΥ, η οποία διαφέρει από τη 
χρήση των υδάτων και, επομένως, δεν προστέθηκε στην 
ΚΓΠΣ για τη χρήση υδάτων. Σε περίπτωση που το εθνικό 
δίκαιο δεν είναι σαφές σχετικά με τους μετρητές και την 
υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη χρήση των υδάτων, 
τα στοιχεία αυτά θα απουσιάζουν επίσης από την ΚΓΠΣ. 
Η εθνική νομοθεσία πρέπει κατ’ αρχήν να λαμβάνει 
υπόψη τις εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές ανάγκες όσον 
αφορά τη χρήση των υδάτων. Οι ανάγκες αυτές είναι 
πολύ διαφορετικές από τη μία τοποθεσία στην άλλη και 
η ύπαρξη των ίδιων απαιτήσεων σε όλη την επικράτεια 
της ΕΕ δεν θα είχε νόημα.
Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2014-2020, θα χορηγηθεί στήριξη του 
ΕΓΤΑΑ για επενδύσεις στον αρδευτικό τομέα μόνο αν 
η υδρομέτρηση λειτουργεί ήδη στο επίπεδο της επένδυ -
σης ή εφαρμόζεται ως μέρος της επένδυσης. Θα πρέπει 
επίσης να καλυφθούν διάφοροι άλλοι όροι —πολλοί 
εκ των οποίων αφορούν τη κατάσταση των υδατικών 
συστημάτων που επηρεάζονται από αρδευτικά έργα.
39
Το συναφές μέσο της ΕΕ το οποίο αφορά τη βελτίωση 
της διαχείρισης των υδάτων στην ΕΕ με προγραμμα -
τισμένο και συνεκτικό τρόπο είναι η ΟΠΥ, η οποία θα 
προταθεί προς θέσπιση στον τομέα της πολλαπλής 
συμμόρφωσης σε εύθετο χρόνο, όταν θα έχουν καθο -
ριστεί οι υποχρεώσεις που θα επιβληθούν άμεσα στους 
γεωργούς. Τα κράτη μέλη θα έπρεπε να είχαν συμπερι -
λάβει στα οικεία σχέδια διαχείρισης ΠΛΑΠ μέτρα για τον 
έλεγχο της υδροληψίας, καθώς και πολιτικές τιμολόγη -
σης του νερού που επιτρέπουν ποσοτικό καθεστώς σύμ -
φωνο με «καλή» κατάσταση, όπως απαιτείται βάσει της 
ΟΠΥ. Σε περίπτωση που οι έλεγχοι αυτοί απουσιάζουν 
ή θεωρούνται ανεπαρκείς για την επίτευξη των στόχων 
της ΟΠΥ, η Επιτροπή παρακολουθεί το ζήτημα αυτό με 
τα κράτη μέλη.
Απαντήσεις της Επιτροπής 58
 — στους ιδιαίτερους όρους στον νέο κανονισμό για την 
αγροτική ανάπτυξη σχετικά με τη στήριξη επενδύσε -
ων στον τομέα της άρδευσης.
Πλαίσιο 11 
 — Μολονότι η Δανία εστίασε τη στρατηγική περιβαλ -
λοντική της εκτίμηση στην ποιότητα των υδάτων, 
το μέτρο 121 (επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλ -
λεύσεις), περιλαμβάνει επίσης ειδική στήριξη για τη 
μείωση της χρήσης υδάτων στον κηπευτικό τομέα 
και, κατά συνέπεια, στοχεύει άμεσα στην υδροληψία.
Η υδροληψία μπορεί επίσης να αντιμετωπιστεί με 
βασικά μέτρα για την αποδοτική χρήση των υδάτων, 
σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Τα 
μέτρα αυτά δεν θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν με 
το ΠΑΑ.
 — Το ΠΑΑ περιλαμβάνει δράσεις κατάρτισης στο πλαί -
σιο του μέτρου 111 για να αυξηθούν οι γνώσεις των 
γεωργών όσον αφορά την περιβαλλοντική νομοθε -
σία. Συμβουλευτικές δράσεις στηρίζονται επίσης στο 
πλαίσιο του μέτρου 115 για την προώθηση της πιο 
βιώσιμης χρήσης των υδάτων.
 — Στη Σλοβακία, το σχέδιο διαχείρισης ΠΛΑΠ εγκρίθη -
κε και αναφέρθηκε πριν από τον Μάρτιο του 2010, 
μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την περιβαλλοντική 
εκτίμηση του ΠΑΑ (το σλοβακικό ΠΑΑ εγκρίθηκε 
στις 4 Δεκεμβρίου 2007). Αυτός είναι ο λόγος για τον 
οποίο αυτά τα μέτρα που καθορίζονται στο σχέδιο 
διαχείρισης ΠΛΑΠ δεν αντιμετωπίστηκαν στην περι -
βαλλοντική ανάλυση του ΠΑΑ. Στο μέλλον, θα πρέπει 
να καταστεί δυνατή η καλύτερη συνοχή μετά την 
κοινοποίηση των πρώτων σχεδίων διαχείρισης ΠΛΑΠ.
 — Στην Ελλάδα, τα σχέδια διαχείρισης ΠΛΑΠ εγκρίθη -
καν μετά την παρέλευση μεγάλου χρονικού δια -
στήματος μετά την έγκριση του ΠΑΑ. Ωστόσο, στην 
περιβαλλοντική εκτίμηση του ΠΑΑ επισημάνθηκαν 
οι αρνητικές περιβαλλοντικές και οικονομικές επι -
πτώσεις των γεωτρήσεων. Κατά συνέπεια, το μέτρο 
125 συγχρηματοδοτεί σχέδια που αφορούν τη συλ -
λογή και την εκμετάλλευση υδάτων επιφανειακής 
απορροής, τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση των 
όρων άρδευσης, αποστράγγισης, πρόσβασης, καθώς 
και υποδομές που βοηθούν την παρακολούθηση και 
την καταχώριση των επιπτώσεων υδρομορφολογι -
κών πιέσεων στους υδροφόρους ορίζοντες.48
Η Επιτροπή είναι ενήμερη για παρατυπίες όσον αφορά 
τον έλεγχο της υδροληψίας στον γεωργικό τομέα και 
παρακολουθεί το θέμα αυτό διμερώς με τα κράτη μέλη, 
σύμφωνα με την αξιολόγηση των σχεδίων διαχείρισης 
ΠΛΑΠ προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή αποτε -
λεσματικής νομοθεσίας.
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 39.
49
Η αιτιολογική σκέψη 6 δεν κάνει ειδική αναφορά στην 
πολιτική υδάτων της ΕΕ, αλλά η πολιτική αυτή περιλαμβά -
νεται βεβαίως στη φράση «άλλες κοινοτικές πολιτικές».
51
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η ανάλυση των πιέσεων που 
ασκούνται σχετικά με τα ύδατα θα πρέπει να είναι διεξο -
δική, να υπάρχει καλό επίπεδο συνοχής μεταξύ των ΠΑΑ 
και των σχεδίων διαχείρισης ΠΛΑΠ, να αποφεύγονται οι 
αρνητικές παρενέργειες που σχετίζονται με τα ύδατα και 
η προγραμματισμένη χρηματοδότηση είτε να χρησιμο -
ποιείται αποτελεσματικά είτε, ενδεχομένως, να ανακατα -
νέμεται κατάλληλα (με ορθή αιτιολόγηση).
Για την περίοδο 2014-2020, οι επιδόσεις σε αυτούς τους 
τομείς θα μπορούσαν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να 
βελτιωθούν. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι βελτιώσεις θα 
επιτευχθούν χάρη:
 — στην παρουσία «τομέων προτεραιότητας» σαφώς 
συνδεδεμένων με το νερό (δευτερεύουσες προτεραι -
ότητες) στο πλαίσιο του ίδιου νέου κανονισμού για 
την αγροτική ανάπτυξη —με αντίστοιχους δείκτες, 
βάσει των οποίων τα κράτη μέλη θα θέσουν στόχους 
στο πλαίσιο των προγραμμάτων τους αγροτικής 
ανάπτυξης (ΠΑΑ)·
 — στην υποχρέωση, στο πλαίσιο του νέου κανονισμού 
για την αγροτική ανάπτυξη, να διατεθεί τουλάχιστον 
το 30 % της συνολικής συνεισφοράς από το ΕΓΤΑΑ 
σε κάθε πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) 
για τον περιορισμό των επιπτώσεων στην κλιματική 
αλλαγή και την προσαρμογή σ' αυτή, καθώς και για 
περιβαλλοντικά θέματα μέσω ορισμένων μέτρων·
 — στη μεγαλύτερη εξοικείωση των κρατών μελών 
με το αναλυτικό πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής 
ανάπτυξης και με τη διαδικασία εκπόνησης σχεδίων 
διαχείρισης λεκάνης απορροής ποταμού —σχεδίων 
διαχείρισης ΠΛΑΠ— (στο πλαίσιο της ΟΠΥ)·
Απαντήσεις της Επιτροπής 59
58
Το άρθρο 38 ενεργοποιήθηκε το 2010 αμέσως μετά 
τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή του σχεδίου 
διαχείρισης ΠΛΑΠ. Οι νέες απαιτήσεις έγιναν υποχρε -
ωτικές για τους γεωργούς στο τέλος του 2012, όταν τα 
προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης ήταν έτοιμα προς 
περάτωση το 2013. Έτσι, το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε 
μόνο από λίγα κράτη μέλη.
Εκτός από αυτό, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η κατα -
βολή αποζημίωσης μπορεί να συμβάλει στην πρόοδο 
της εφαρμογής. Ωστόσο, δεδομένου ότι το άρθρο 38 
αφορά αντισταθμιστικές δαπάνες, δεν προσθέτει καμία 
περιβαλλοντική απαίτηση. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη 
μπορούν κάλλιστα να επιδιώξουν φιλόδοξη εφαρμογή 
χωρίς να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητες βάσει του 
άρθρου 38.
59
Μολονότι οι λόγοι που αναφέρονται από το Συνέδριο για 
χαμηλή χρήση του μέτρου 213 παρέχουν έγκυρη εξή -
γηση,  θα πρέπει να κατανοηθούν δύο ακόμη σημεία.
Πρώτον, γενικά, ορισμένα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης 
χρησιμοποιούνται ευρύτερα απ’ ό,τι ορισμένα άλλα.
Δεύτερον, το μέτρο 213 είναι κάπως ασυνήθιστο, δεδομέ -
νου ότι προσφέρει αντιστάθμιση για μειονεκτήματα που 
απορρέουν από υποχρεωτικές απαιτήσεις σε συγκεκρι -
μένους τομείς. Τα περισσότερα μέτρα λειτουργούν σε 
διαφορετική βάση (δηλ. πληρωμές για επενδύσεις που 
έχουν πραγματοποιηθεί / εκούσιες πρακτικές). Λόγω του 
ιδιαίτερου χαρακτηριστικού αυτού του μέτρου, 213 ορι -
σμένα κράτη μέλη μπορεί είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικά 
όσον αφορά την εφαρμογή του, έως ότου αποδειχθεί ότι 
άλλα κράτη μέλη το εφαρμόζουν με επιτυχία.
Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή προβλέπει μεγαλύτερη 
χρήση του μέτρου που καλύπτει ενισχύσεις της ΟΠΥ για 
την περίοδο 2014-2020, δεδομένου ότι ήδη τώρα εφαρ -
μόζονται σχέδια διαχείρισης ΠΛΑΠ.53
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι, για πολλά κράτη μέλη, απαι -
τούνται πολύ πιο καθορισμένα προγράμματα μέτρων για 
τον γεωργικό τομέα στον δεύτερο κύκλο των σχεδίων 
διαχείρισης ΠΛΑΠ, και το επιδιώκει ενεργά μαζί με κράτη 
μέλη.
54
Ο νέος κανονισμός αγροτικής ανάπτυξης για την περίοδο 
προγραμματισμού 2014-2020 περιέχει συγκεκριμένες 
εγγυήσεις όσον αφορά τη στήριξη επενδύσεων στον 
τομέα της άρδευσης —που συνδέονται με την υδρο -
μέτρηση, την υποβολή σχεδίου διαχείρισης ΠΛΑΠ με 
συναφή μέτρα στον γεωργικό τομέα, και με την κατά -
σταση των υδατικών συστημάτων.
Επιπλέον, διάφορες νομοθετικές πράξεις, όπως η οδηγία 
για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, 
απαιτούν η περιβαλλοντική εκτίμηση να προηγείται 
ορισμένων επενδύσεων (το σημείο αυτό υπενθυμίζεται 
στο άρθρο 45, παράγραφος 1, του κανονισμού για την 
αγροτική ανάπτυξη (ΚΑΑ)).
Τέλος, η εφαρμογή της ΚΓΠΚ, οι ελάχιστες απαιτήσεις για 
τα λιπάσματα και τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα και 
η τιμολόγηση του νερού αποτελούν εκ των προτέρων 
όρους για χρηματοδότηση από το ΕΓΤΑΑ (βλέπε παράρ -
τημα V του ΚΑΑ).
Πλαίσιο 12 
Γενικά, η επέκταση αρδευόμενης έκτασης και/ή η αύξηση 
της συνολικής κατανάλωσης νερού μπορεί να έχει «αρνη -
τικές επιπτώσεις» μόνο αν δεν είναι διαθέσιμο αρκετό 
νερό για την άνετη κάλυψη αυτών των αλλαγών, διασφα -
λίζοντας συγχρόνως τη διατήρηση ή την επίτευξη καλής 
κατάστασης των υδάτων.
Ενώ βάσει του μέτρου 125 στα ισπανικά ΠΑΑ οι επεν -
δύσεις που οδηγούν στην επέκταση της αρδευόμενης 
έκτασης ή στην αύξηση της συνολικής κατανάλωσης 
νερού δεν είναι επιλέξιμες, ο κίνδυνος να αυξηθεί 
η αρδευόμενη έκταση μέσω επενδύσεων βάσει του 
μέτρου 121 μπορεί να μετριαστεί. Τούτο οφείλεται στο 
γεγονός ότι οι υποδομές / αγωγοί νερού που βρίσκονται 
εκτός της εκμετάλλευσης και οι οποίοι φέρνουν το νερό 
στην εκμετάλλευση δεν μπορεί να είναι επιλέξιμοι βάσει 
του μέτρου 125, αν έχουν οδηγήσει στην αύξηση των 
αρδευόμενων εκτάσεων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 60
Όσον αφορά πολυετή προγράμματα, όπως τα προγράμ -
ματα αγροτικής ανάπτυξης, ορισμένα αποτελέσματα, 
όπως ο αντίκτυπος στην ποιότητα των υδάτων, μπορούν 
να εκτιμηθούν σωστά μόνο σε προχωρημένο στάδιο της 
περιόδου προγραμματισμού και μετά την ολοκλήρωσή 
της. Τα αποτελέσματα αυτά είναι δυνατόν να μετρηθούν 
μόνο μετά την πάροδο αρκετού χρονικού διαστήματος 
από την ολοκλήρωση της εφαρμογής της.
68
Οι έλεγχοι δεν μπορούν να παράσχουν πληροφορίες 
σχετικά με τον αντίκτυπο μιας πολιτικής. Η μέτρηση του 
αντικτύπου απαιτεί προσεκτικά σχεδιασμένη αξιολόγηση 
που επιτρέπει τον διαχωρισμό των αποτελεσμάτων μιας 
πολιτικής, όπως η πολλαπλή συμμόρφωση από άλλους 
παράγοντες.
69
Βάσει του κοινού πλαισίου παρακολούθησης και αξιολό -
γησης (ΚΠΠΑ), καθορίζονται ορισμένοι δείκτες οι οποίοι 
συμβάλλουν στη μέτρηση της προόδου που συντελείται 
προς την επίτευξη των στόχων. Οι δείκτες αυτοί απο -
τελούν πηγή πληροφοριών που χρησιμοποιούνται από 
τους αξιολογητές κατά την εργασία τους.
70
Από το 2014 το νέο πλαίσιο παρακολούθησης και αξιο -
λόγησης περιέχει επίσης πληροφορίες σχετικά με την 
ποσότητα των υδάτων. Γενικά, θα πρέπει να σημειωθεί 
ότι η συλλογή πληροφοριών συνεπάγεται πρακτικές 
δυσκολίες και οικονομικό κόστος. Συνεπώς, υπάρχουν 
όρια ως προς το είδος των πληροφοριών που μπορούν 
να συλλέγονται, καθώς και ως προς τη συχνότητα της 
συλλογής δεδομένων.
Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από το ΚΠΠΑ της περιό -
δου 2007-2013 έδειξαν ότι ήταν πολύ δύσκολο να καθορι -
στούν ακριβείς στόχοι για τους δείκτες αντικτύπου, όπως 
η ποιότητα των υδάτων λόγω των πολυάριθμων εξωτερι -
κών παραγόντων. Παρασχέθηκαν στα κράτη μέλη καθο -
δηγητικά έγγραφα για να τα στηρίξουν στη μέτρηση 
αυτών των δεικτών αντίκτυπου οι οποίοι αναμένονται 
στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις.
Όσον αφορά τους δείκτες αποτελεσμάτων, αναγνω -
ρίζεται ότι υπήρξαν ορισμένες δυσκολίες σχετικά 
με την ορθή καταχώριση δεδομένων για τον δείκτη 
αποτελεσμάτων όσον αφορά «περιοχή με επιτυχή 
διαχείριση γης».64
Βλέπε απάντηση στο σημείο 83.
65
Τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης που αναφέρθηκαν από 
το Συνέδριο, τα οποία δεν υπόκεινται στην πολλαπλή 
συμμόρφωση είναι κυρίως επενδυτικά μέτρα.
Η νομοθεσία για την αγροτική ανάπτυξη της περιόδου 
2014-2020 περιέχει διατάξεις που θα βοηθήσουν να εξα -
σφαλιστεί η παροχή στήριξης μόνο σε επενδύσεις που 
είναι βιώσιμες από περιβαλλοντική άποψη. Στο πλαίσιο 
αυτό, οι διατάξεις που αφορούν τις επενδύσεις στον 
τομέα της άρδευσης είναι ιδιαίτερα λεπτομερείς.
Ο διοικητικός φόρτος λόγω της συμπερίληψης επενδυ -
τικών μέτρων στην πολλαπλή συμμόρφωση μπορεί να 
είναι μεγάλος, διότι η διαχείριση των μέτρων αυτών είναι 
πολυετούς διάρκειας. Επιπλέον, ο αντίκτυπος θα είναι 
πολύ περιορισμένος, δεδομένου ότι οι περισσότεροι 
αγρότες που λαμβάνουν ενίσχυση για επενδύσεις μέσω 
της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης επηρεάζονται ήδη 
από την πολλαπλή συμμόρφωση μέσω των καθεστώ -
των άμεσων ενισχύσεων του πρώτου πυλώνα και μέσω 
μέτρων αγροτικής ανάπτυξης που συνδέονται με την 
έκταση.
67
Για τη νέα περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, νέο 
σύστημα για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση 
του συνόλου της ΚΓΠ σε σχέση με τους στόχους της 
καθιερώθηκε στον κανονισμό 1306/2013. Το σύστημα 
αυτό περιέχει επίσης πληροφορίες για την ποσότητα των 
υδάτων που χρησιμοποιούνται και την ποιότητά τους. 
Ωστόσο, η σύνδεση της ποιότητας και της ποσότητας 
των υδάτων με γεωργικές πρακτικές είναι πολύ περί -
πλοκη διαδικασία, δεδομένης της μεγάλης ποικιλίας των 
γεωργικών πρακτικών και των αγρονομικών συνθηκών 
σε ολόκληρη την ΕΕ, των ασκούμενων πιέσεων από μη 
γεωργικές πηγές που έχουν επίσης σημαντικό αντίκτυπο 
στην ποιότητα και τη διαθεσιμότητα των υδάτων, καθώς 
και των προκλήσεων για τον καθορισμό αιτιώδους 
συνάφειας. Κατά συνέπεια, οι δαπάνες και ο διοικητικός 
φόρτος που συνδέονται με την παρακολούθηση και την 
αξιολόγηση των συστημάτων πρέπει να εξισορροπού -
νται με προσοχή σε σχέση με τα οφέλη που αφορούν τη 
βελτίωση της διαχείρισης και τη χάραξη πολιτικής.
Απαντήσεις της Επιτροπής 61
της οδηγίας Inspire για την κοινοχρησία συνόλων χωρι -
κών δεδομένων.
Συμπεράσματα και συστάσεις
82
Βλέπε απάντηση στην παράγραφο V.
83
Στο πεδίο εφαρμογής της πολλαπλής συμμόρφωσης 
περιλαμβάνεται ήδη σημαντική νομοθεσία της Ευρωπαϊ -
κής Ένωσης για τα ύδατα. Επιπλέον, βάσει της οδη -
γίας-πλαισίου για τα ύδατα εξετάζονται ζητήματα που 
σχετίζονται με τα ύδατα, τα οποία θα προταθούν προς 
ένταξη στο πεδίο εφαρμογής της πολλαπλής συμμόρ -
φωσης σε εύθετο χρόνο, όταν η οδηγία εφαρμοστεί σε 
όλα τα κράτη μέλη και καθοριστούν οι υποχρεώσεις που 
εφαρμόζονται άμεσα στους γεωργούς. Εν τω μεταξύ, 
έχουν θεσπιστεί πρότυπα ΚΓΠΚ σε σχέση με τα ύδατα για 
να καλύψουν ορισμένες βασικές απαιτήσεις που ισχύουν 
ήδη στην εθνική νομοθεσία, έτσι ώστε να υπάρξει σύν -
δεση με τις ενισχύσεις που καταβάλλονται στο πλαίσιο 
της ΚΓΠ.
Η πολλαπλή συμμόρφωση συμβάλλει στους στόχους της 
αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», αλλά δεν έχει σχεδιαστεί 
έτσι ώστε να αντισταθμίζει το κόστος των περιβαλλοντι -
κών ζημιών. Η αρχή για τον υπολογισμό των μειώσεων 
πολλαπλής συμμόρφωσης βασίζεται πράγματι σε ποσο -
στό όλων των σχετικών ενισχύσεων που καταβάλλονται 
στον γεωργό στο πλαίσιο της ΚΓΠ. Σύμφωνα με την αρχή 
της αναλογικότητας, η σοβαρότητα της παράβασης των 
κανόνων της ΕΕ από τον γεωργό αντικατοπτρίζεται από 
το ίδιο το ποσοστό και όχι από τα απόλυτα ποσά.
Σύσταση 1
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η σύσταση αυτή έχει εφαρμοστεί 
εν μέρει και ότι θα εφαρμοστεί πλήρως μόλις πληρωθούν 
ορισμένοι όροι.
Για την ΚΓΠ μετά το 2012, η Επιτροπή πρότεινε ότι 
η οδηγία -πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ), καθώς και η οδηγία 
για την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων (ΟΑΧΦ) θα 
αποτελέσουν μέρος της πολλαπλής συμμόρφωσης, όταν 
οι οδηγίες αυτές τεθούν σε εφαρμογή σε όλα τα κράτη 
μέλη και καθοριστούν οι υποχρεώσεις που εφαρμόζονται 
άμεσα στους γεωργούς. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και 
το Συμβούλιο συμφώνησαν για την προσέγγιση αυτή και 
υπέβαλαν κοινή δήλωση για το θέμα αυτό με την έγκριση 
της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ.71
Γενικά, οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις πραγματοποιήθη -
καν πολύ νωρίς κατά τη διάρκεια των προγραμμάτων, 
ώστε να προκύψουν αξιόπιστα δεδομένα σχετικά με 
τον αντίκτυπο και τα αποτελέσματα, δεδομένου ότι στις 
περισσότερες περιπτώσεις σ’ αυτό το πρώιμο στάδιο του 
προγράμματος δεν είναι δυνατή η επίτευξη αποτελεσμά -
των/αντικτύπου της πολιτικής.
Για τον λόγο αυτό, στη νέα περίοδο προγραμματισμού 
καταργήθηκαν οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις.
Όσον αφορά πολυετή προγράμματα, όπως τα προγράμ -
ματα αγροτικής ανάπτυξης, ορισμένα αποτελέσματα, 
όπως ο αντίκτυπος στην ποιότητα των υδάτων, μπορούν 
να εκτιμηθούν σωστά μόνο σε προχωρημένο στάδιο της 
περιόδου προγραμματισμού και μετά την ολοκλήρωσή 
της. Τα αποτελέσματα αυτά είναι δυνατόν να μετρηθούν 
μόνο μετά την πάροδο αρκετού χρονικού διαστήματος 
από την ολοκλήρωση της εφαρμογής της. Για τις περισ -
σότερες παρεμβάσεις, αυτό δεν συνέβαινε κατά την 
ενδιάμεση αξιολόγηση (2010).
74
Μέσω της ομάδας εργασίας για την υποβολή εκθέσεων 
της κοινής στρατηγικής για την εφαρμογή της ΟΠΥ, κατα -
βάλλονται προσπάθειες για τη μεταβολή του τρόπου 
υποβολής εκθέσεων, έτσι ώστε να υπάρξει σαφέστερη 
σχέση μεταξύ πιέσεων, μέτρων και ανταπόκρισης. 
Επιπλέον, η Επιτροπή θα λάβει τα αναγκαία μέτρα για να 
εξασφαλίσει ότι πληρούνται οι απαιτήσεις παρακολούθη -
σης της ΟΠΥ.
78
Η Επιτροπή, μαζί με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περι -
βάλλοντος (ΕΟΠ), συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για να 
βελτιώσει το σύστημα πληροφοριών σχετικά με τα ύδατα 
για την Ευρώπη (WISE).
79
Οι γεωργοπεριβαλλοντικοί δείκτες βελτιώνονται 
διαρκώς και ορισμένοι από αυτούς περιλαμβάνουν 
γεωργικές πρακτικές, όπως τον γεωργοπεριβαλλοντικό 
δείκτη 15 (ακαθάριστο ισοζύγιο θρεπτικών ουσιών), 
τον γεωργοπεριβαλλοντικό δείκτη 12 (εντατικοποίηση/
εκτατικοποίηση), τον γεωργοπεριβαλλοντικό δείκτη 11 
(πρακτικές διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων), 
τον γεωργοπεριβαλλοντικό δείκτη 7 (άρδευση). Έχει 
αναγνωριστεί ότι, στο μέλλον, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί 
η βελτίωση συνεργιών μεταξύ του ΚΠΠΑ, των δεδομέ -
νων του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και 
ελέγχου, καθώς και της έρευνας για τη διάρθρωση των 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων, σύμφωνα με το άρθρο 17 
Απαντήσεις της Επιτροπής 62
Τέλος, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η πολιτική αγρο -
τικής ανάπτυξης πρέπει να αντιμετωπίσει μια σειρά 
προτεραιοτήτων και ότι οι δημοσιονομικοί πόροι είναι 
περιορισμένοι.
Σύσταση 2
Η παρούσα σύσταση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
86
Η πολιτική της ΕΕ για τα ύδατα εφαρμόζεται εν μέρει 
με τη στήριξη «κεφαλαίων» και εν μέρει χωρίς αυτά 
(σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει»). Οι μη 
χρηματοδοτούμενες νομικές απαιτήσεις διαδραματίζουν 
πολύ σημαντικό ρόλο στο σύνολο της δέσμης μέτρων 
που απαιτείται για την αντιμετώπιση του αντικτύπου της 
γεωργίας στα ύδατα.
Σύσταση 3
Απάντηση στην πρώτη παράγραφο 
της σύστασης 3:
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η σύσταση αυτή εφαρμόστηκε εν 
μέρει.
Με βάση το προσχέδιο για τα ύδατα που εγκρί -
θηκε το 2012, η Επιτροπή θα συνεχίσει την αξιόπιστη 
διαδικασία της κοινής στρατηγικής για την εφαρμογή της 
ΟΠΥ βάσει της οποίας έχουν εκπονηθεί μέχρι στιγμής 
23 έγγραφα καθοδήγησης που αναλύουν λεπτομερώς 
τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εφαρμοστεί η ΟΠΥ. 
Η εντολή των ομάδων εργασίας της ΚΣΕ επικεντρώνεται 
στη βελτίωση της ποιότητας των σχεδίων διαχείρισης 
ΠΛΑΠ και στη βελτίωση της κατάστασης των υδάτων της 
ΕΕ με την υλοποίηση των προτάσεων που περιλαμβάνο -
νται στο προσχέδιο.
Η Επιτροπή παρακολουθεί τις σημαντικές ελλείψεις όσον 
αφορά τα μέτρα που απαιτούνται για την εφαρμογή της 
ΟΠΥ από τα κράτη μέλη σε διμερές επίπεδο με στόχο 
την έγκαιρη επίλυση των θεμάτων για τον δεύτερο 
κύκλο σχεδίων διαχείρισης ΠΛΑΠ το 2015. Σε ορισμένες 
περιπτώσεις, αν χρειαστεί, θα κινηθούν διαδικασίες επί 
παραβάσει.
Το 2016 τα κράτη μέλη θα υποβάλουν στην Επιτροπή 
εκθέσεις για τα επικαιροποιημένα τους σχέδια διαχείρισης 
ΠΛΑΠ. Η Επιτροπή θα τα αξιολογήσει και, μεταξύ άλλων, 
στη βάση αυτή, θα προβεί στην επανεξέταση της ΟΠΥ και 
θα προτείνει κάθε αναγκαία τροποποίησή της το αργό -
τερο έως το 2019, και/ή θα προτείνει άλλες πρωτοβουλίες.Το 2012 οι ευρωπαίοι Διευθυντές Υδάτων2 έλαβαν υπόψη 
τις συστάσεις της ομάδας στρατηγικού συντονισμού και 
της Επιτροπής. Οι Διευθυντές Υδάτων αναγνώρισαν ότι 
ο κατάλογος των βασικών μέτρων που προτείνονται θα 
πρέπει να περιληφθεί στην πολλαπλή συμμόρφωση αν 
ληφθεί απόφαση για την προσθήκη διατάξεων της ΟΠΥ 
στην πολλαπλή συμμόρφωση στο πλαίσιο των συζητή -
σεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 
για την ΚΓΠ.
Εν αναμονή της καθιέρωσης της πολλαπλής συμμόρ -
φωσης, οι συννομοθέτες συμφώνησαν επίσης ότι οι δύο 
αυτές οδηγίες θα αποτελέσουν μέρος του υποχρεωτικού 
πεδίου εφαρμογής του συστήματος παροχής γεωργικών 
συμβουλών, έτσι ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι γεωργοί 
να έχουν πρόσβαση στις σχετικές συμβουλές. Επομένως, 
τα βασικά στοιχεία της πολιτικής της ΕΕ για τα ύδατα θα 
μπορούσαν να περιληφθούν στην ΚΓΠ σε εύθετο χρόνο.
Όσον αφορά την πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, τα απα -
ραίτητα μέσα και μηχανισμοί για την περίοδο 2014-2020 
προβλέπονται μέσω του νέου κανονισμού για την αγρο -
τική ανάπτυξη (ΚΑΑ) —κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου— και 
μέσω της συναφούς νομοθεσίας.
Στο πλαίσιο του ΚΑΑ (δηλαδή στο πλαίσιο της βασικής 
νομοθεσίας αυτής καθαυτήν), η «βελτίωση της διαχείρι -
σης των υδάτων» και η «αύξηση της αποδοτικότητας της 
χρήσης ύδατος από τη γεωργία» είναι σαφή στοιχεία των 
«προτεραιοτήτων» βάσει των οποίων τα κράτη μέλη /
οι περιφέρειες πρέπει να προγραμματίζουν τις δαπάνες 
τους στο πλαίσιο των προγραμμάτων τους αγροτικής 
ανάπτυξης (ΠΑΑ).
Ορισμένα μέτρα είναι διαθέσιμα να συμβάλουν στην 
εκπλήρωση αυτών των προτεραιοτήτων —υποστή -
ριξη της κατάρτισης, χρήση συμβουλών, επενδύσεις, 
πολυετείς πρακτικές διαχείρισης της γης και πειραμα -
τική ανάπτυξη (καθώς και στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής 
σύμπραξης καινοτομίας για την παραγωγικότητα και τη 
βιωσιμότητα της γεωργίας).
2 https://circabc.europa.eu/w/
browse/25d8b24a -c247-4275-9a56-9676a75a90f6  
Απαντήσεις της Επιτροπής 63
Όσον αφορά πολυετή προγράμματα, όπως τα προγράμ -
ματα αγροτικής ανάπτυξης, ορισμένα αποτελέσματα, 
όπως ο αντίκτυπος στην ποιότητα των υδάτων, μπορούν 
να εκτιμηθούν σωστά μόνο σε προχωρημένο στάδιο της 
περιόδου προγραμματισμού και μετά την ολοκλήρωσή 
της. Τα αποτελέσματα αυτά είναι δυνατόν να μετρηθούν 
μόνο μετά την πάροδο αρκετού χρονικού διαστήματος 
από την ολοκλήρωση της εφαρμογής της.
Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από το ΚΠΠΑ της περιό -
δου 2007-2013 έδειξαν ότι ήταν πολύ δύσκολο να καθορι -
στούν ακριβείς στόχοι για τους δείκτες αντικτύπου, όπως 
η ποιότητα των υδάτων λόγω των πολυάριθμων εξωτερι -
κών παραγόντων. Παρασχέθηκαν στα κράτη μέλη καθο -
δηγητικά έγγραφα για να τα στηρίξουν στη μέτρηση 
αυτών των δεικτών αντίκτυπου οι οποίοι αναμένονται 
στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις.
Όσον αφορά τους δείκτες αποτελεσμάτων, αναγνω -
ρίζεται ότι υπήρξαν ορισμένες δυσκολίες σχετικά 
με την ορθή καταχώριση δεδομένων για τον δείκτη 
αποτελεσμάτων όσον αφορά «περιοχή με επιτυχή 
διαχείριση γης».
Σύμφωνα με την ΟΠΥ, τα κράτη μέλη πρέπει να εντοπί -
σουν σημαντικές πιέσεις και να τις αναφέρουν στα σχέ -
δια διαχείρισης ΠΛΑΠ και στο σύστημα WISE. Η Επιτροπή 
αναγνωρίζει ότι το επίπεδο στο οποίο αναφέρθηκαν οι 
πληροφορίες δεν ήταν χρήσιμο για την ανάλυση και έτσι, 
μέσω της διαδικασίας ΚΣΕ της ΟΠΥ, συζητήθηκαν οι τρο -
ποποιήσεις που πρέπει να γίνουν όσον αφορά τις απαιτή -
σεις υποβολής εκθέσεων, οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα 
να παρακολουθούνται καλύτερα οι ασκούμενες πιέσεις, 
καθώς και ο βαθμός στον οποίο τα εφαρμοζόμενα μέτρα 
έχουν αποτέλεσμα.
Απάντηση στη δεύτερη παράγραφο της 
σύστασης 4:
Αυτό το μέρος της σύστασης αφορά τα κράτη μέλη.Όσον αφορά το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ), 
ένα από τα βασικά μέτρα —άρθρο 9, η πολιτική τιμολό -
γησης του ύδατος, αποτελεί εκ των προτέρων όρο για 
το ΠΑΑ και, ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να 
διασφαλίσουν την εκπλήρωση αυτού του όρου, ώστε να 
εξασφαλιστεί ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορούν να 
αντλούν κεφάλαια ΠΑΑ.
Απάντηση στη δεύτερη παράγραφο της 
σύστασης 3:
Αυτό το μέρος της σύστασης απευθύνεται στα κράτη 
μέλη.
87 Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή, μαζί με τον ΕΟΠ, συνεργάζεται με τα κράτη 
μέλη για να βελτιώσει το σύστημα πληροφοριών σχετικά 
με τα ύδατα για την Ευρώπη (WISE).
87 Τρίτη περίπτωση
Η σωστή και αποτελεσματική εφαρμογή των γεωργοπερι -
βαλλοντικών δεικτών εξαρτάται από τα δεδομένα και τις 
πληροφορίες που παρέχουν τα κράτη μέλη. Χωρίς αυτές 
τις πληροφορίες οι δείκτες δεν μπορούν να λειτουργή -
σουν σωστά. Αυτό το πρόβλημα ανεπάρκειας πληροφο -
ριών πλήττει ιδιαίτερα τους δείκτες για τα ύδατα.
Σύσταση 4
Απάντηση στην πρώτη παράγραφο 
της σύστασης 4:
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η σύσταση αυτή εφαρμόζεται επί 
του παρόντος.
Για τη νέα περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, καθιερώ -
θηκε στον κανονισμό 1(ΕΕ) αριθ. 306/2013 νέο σύστημα 
για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του συνό -
λου της ΚΓΠ σε σχέση με τους στόχους της. Το σύστημα 
αυτό περιέχει επίσης πληροφορίες για την ποσότητα των 
υδάτων που χρησιμοποιούνται και την ποιότητά τους. 
Ωστόσο, η σύνδεση της ποιότητας και της ποσότητας των 
υδάτων με γεωργικές πρακτικές είναι πολύ περίπλοκη δια -
δικασία, δεδομένης της μεγάλης ποικιλίας των γεωργικών 
πρακτικών και των αγρονομικών συνθηκών σε ολόκληρη 
την ΕΕ. Κατά συνέπεια, οι δαπάνες και ο διοικητικός φόρ -
τος που συνδέονται με την παρακολούθηση και την αξιο -
λόγηση των συστημάτων πρέπει να εξισορροπούνται με 
προσοχή σε σχέση με τα οφέλη που αφορούν τη βελτίωση 
της διαχείρισης και τη χάραξη πολιτικής.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
Δωρεάν εκδόσεις:
•  ένα αντίτυπο:  
από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu )·
•  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες: 
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης( http://ec.europa.eu/represent_el.htm ),  
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm ),  
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Άμεση Ευρώπη ( http://europa.eu/europedirect/index_el.htm ) ή 
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που  πραγματοποιούνται μέσω 
ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσεις επί πληρωμή:
• από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu ).
Συνδρομές επί πληρωμή:
•  μέσω των εμπορικών αντιπροσώπων της Υπηρεσίας Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_el.htm ).
QJ-AB-14-004-EL-C  ISSN  1831-0826
Η προστασία των υδάτινων πόρων της Ευρώπης αποτελεί 
σημαντική προτεραιότητα της ΕΕ από τα τέλη της 
δεκαετίας του 1970. Η γεωργία, ως ένας από τους 
σημαντικότερους τομείς κατανάλωσης νερού αλλά και ως 
μία από τις σοβαρότερες αιτίες ρύπανσης των υδάτων, 
διαδραματίζει ρόλο μείζονος σημασίας για τη βιώσιμη 
διαχείριση των υδάτων. 
Η ΕΕ έχει επανειλημμένως παραδεχθεί την ανάγκη οι 
διάφορες πολιτικές της να είναι συνεπείς μεταξύ τους και, 
επομένως, αναγνωρίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι 
περιβαλλοντικές πολιτικές της, συμπεριλαμβανομένης 
αυτής που αφορά τα ύδατα, υποστηρίζονται από την κοινή 
γεωργική πολιτική. Στο πλαίσιο του ελέγχου του Συνεδρίου 
εξετάστηκε κατά πόσον οι στόχοι της πολιτικής υδάτων της 
ΕΕ έχουν ενσωματωθεί επιτυχώς στην ΚΓΠ, διαπιστώθηκε 
δε ότι μέχρι στιγμής η επιτυχία είναι μόνο μερική.
ΕΥΡΩΠΑÏKΟ
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ