[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 7.3.2007

SEC(2007) 291 τελικό

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας για την περίοδο 2006-2009

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Γενικο πλαισιο

Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1998, βασίζεται στον στόχο της επίτευξης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσου ενίσχυσης των προϋποθέσεων για σταθερότητα των τιμών και ισχυρή διατηρήσιμη ανάπτυξη, οι οποίες ευνοούν τη δημιουργία απασχόλησης. Η μεταρρύθμιση του Συμφώνου το 2005, αφενός, αναγνώριζε τη χρησιμότητά του για την εδραίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αφετέρου δε, αποσκοπούσε στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και των οικονομικών του ερεισμάτων, καθώς και στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], ο οποίος αποτελεί στοιχείο του συμφώνου, ορίζει ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν υποχρεωτικά, στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης, καθώς και ετήσιες επικαιροποιήσεις τους (τα κράτη μέλη που έχουν ήδη υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σταθερότητας, ενώ τα κράτη μέλη που δεν το έχουν υιοθετήσει ακόμη υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σύγκλισης). Το πρώτο πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας υποβλήθηκε το Μάιο του 2004. Κατ’ εφαρμογή του κανονισμού, το Συμβούλιο εξέδωσε γνώμη για το πρόγραμμα στις 5 Ιουλίου 2004 βάσει σύστασης της Επιτροπής και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή. Βάσει της ίδιας διαδικασίας, τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εξετάζονται από την προαναφερθείσα επιτροπή, ενώ το Συμβούλιο δύναται να τα εξετάσει.

Ιστορικο για την Αξιολογηση του επικαιροποιημενου προγραμματος

Η Επιτροπή εξέτασε το πλέον πρόσφατο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας, που υποβλήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 2006 και εξέδωσε σύσταση για την έκδοση γνώμης του Συμβουλίου επ' αυτού (βλ. πλαίσιο για τα κυριότερα σημεία της αξιολόγησης).

Προκειμένου να σχηματισθεί μια εικόνα του πλαισίου εντός του οποίου αξιολογείται η δημοσιονομική στρατηγική του επικαιροποιημένου προγράμματος σύγκλισης, στις παραγράφους που ακολουθούν περιγράφονται συνοπτικά τα εξής:

1. οι οικονομικές και δημοσιονομικές επιδόσεις κατά την τελευταία δεκαετία

2. η πλέον πρόσφατη αξιολόγηση της κατάστασης της χώρας βάσει του προληπτικού σκέλους του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (περίληψη της γνώμη του Συμβουλίου σχετικά με την προηγούμενη επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης) και

3. η αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Οκτωβρίου 2006.

Πρόσφατες οικονομικές και δημοσιονομικές επιδόσεις

Η Λετονία, παρουσιάζοντας υστέρηση σε σχέση με τα άλλα κράτη μέλη, βρίσκεται σε φάση διαρθρωτικών μεταβολών χαρακτηριζόμενη από πολύ υψηλή οικονομική ανάπτυξη, και έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο για την κάλυψη της διαφοράς του κατά κεφαλή εισοδήματος της χώρας έναντι της ΕΕ25. Αντιμετωπίζει σχετικά υψηλά ποσοστά πληθωρισμού που αντανακλούν τη διαδικασία σύγκλισης, ακαμψίες στην αγορά προϊόντων και συντελεστών παραγωγής, ενώ πιο πρόσφατα ολοένα εντεινόμενη υπερθέρμανση της οικονομίας. Η ανεργία έχει υποχωρήσει (αν και εξακολουθεί να κινείται σε υψηλά επίπεδα σε ορισμένες περιοχές) και έχει εμφανιστεί στενότητα εργατικού δυναμικού σε βασικούς τομείς. Η συμμετοχή στην αγορά εργασίας είναι χαμηλή. Σε συνδυασμό με τις πιέσεις που ασκούνται στη ζήτηση εργασίας, η στενότητα όσον αφορά την προσφορά εργασίας, εντεινόμενη από σημαντικές μεταναστευτικές τάσεις και τη σταδιακή συρρίκνωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, οδήγησαν σε σημαντικές ανοδικές μισθολογικές πιέσεις. Κατά συνέπεια, ενώ η παραγωγικότητα της αγοράς εργασίας αυξάνεται, το κόστος της εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι εκείνο των εμπορικών εταίρων της Λετονίας, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η ανταγωνιστικότητα της χώρας. Τα υψηλά εμπορικά ελλείμματα όσον αφορά τα αγαθά αντισταθμίζονται εν μέρει μόνο από τα πλεονάσματα του ισοζυγίου υπηρεσιών. Ο λόγος στον οποίο οφείλεται το εξωτερικό έλλειμμα είναι η διαρθρωτικού χαρακτήρα απόκλιση μεταξύ της αποταμίευσης και των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα: η αύξηση της ιδιωτικής αποταμίευσης υπερκαλύφθηκε από τις υψηλότερες και πιο ταχέως αναπτυσσόμενες επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα. Οι μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες υποδηλώνουν εξάρτηση από εξίσου σημαντικές χρηματοπιστωτικές εισροές πόρων, κυρίως με τη μορφή τραπεζικών πιστώσεων, και το μέγεθός τους έχει οδηγήσει στην αύξηση σε πολύ υψηλά επίπεδα του ακαθάριστου δείκτη εξωτερικού χρέους προς το ΑΕΠ. Από πλευράς της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών, τα δημόσια οικονομικά της Λετονίας φαίνονται υγιή, λαμβάνοντας υπόψη το χαμηλό δείκτη του δημοσίου χρέους και τη σχετικά υψηλή αύξηση του δυνητικού προϊόντος σε μακροπρόθεσμη βάση. Ωστόσο, από πλευράς μακροοικονομικής σταθερότητας, ενώ τα ονομαστικά ελλείμματα της γενικής κυβέρνησης παρέμειναν περιορισμένα τα τελευταία έτη, τα ελλείμματα αυτά συγκαλύπτουν σημαντικές "τονωτικές ενέσεις" της ζήτησης μέσω δαπανών που χρηματοδοτούνται με πόρους της ΕΕ, και στο σημερινό πλαίσιο της πρόδηλης υπερθέρμανσης της οικονομίας, ο διαρθρωτικού χαρακτήρα προκυκλικός δημοσιονομικός προσανατολισμός προκαλεί σοβαρές ανησυχίες.

Η αξιολόγηση που διατυπώνεται στη γνώμη του Συμβουλίου σχετικά με το προηγούμενο πρόγραμμα

Στις 14 Φεβρουαρίου 2006, το Συμβούλιο εξέδωσε γνώμη σχετικά με το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης, για την περίοδο 2005-2008. Λόγω της "ανάγκης να εξασφαλιστεί μια διατηρήσιμη σύγκλιση, μεταξύ άλλων με τη μείωση των εξωτερικών ανισορροπιών και τη συγκράτηση του πληθωρισμού, το Συμβούλιο καλεί τη Λετονία να επιδιώξει πιο φιλόδοξες δημοσιονομικές θέσεις από εκείνες που έχουν επί του παρόντος προγραμματιστεί, και για το 2006, ιδίως με την ταχύτερη επίτευξη του ΜΔΣ που έχει τεθεί στο πρόγραμμα, μεριμνώντας για τη διατήρησή του κατά τη διάρκεια του προγράμματος, και αποφεύγοντας τις προκυκλικές δημοσιονομικές πολιτικές κατά τη διάρκεια των “περιόδων ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας”".

Η αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Οκτωβρίου 2006

Η έκθεση εφαρμογής του εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων της Λετονίας, που καταρτίστηκε στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, υποβλήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2006. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λετονίας αναγνώρισε ως βασικές προκλήσεις/προτεραιότητες τα εξής: εξασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας, προώθηση της γνώσης και της καινοτομίας, ανάπτυξη ενός ευνοϊκού και ελκυστικού περιβάλλοντος για τις επενδύσεις και την εργασία, προώθηση της απασχόλησης και βελτίωση της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων.

Η αξιολόγηση του εν λόγω προγράμματος από την Επιτροπή (που εκδόθηκε στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης προόδου που συνέταξε τον Δεκέμβριο 2006[2]) έδειξε ότι η Λετονία πραγματοποιεί πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή του εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων, και ιδίως στoυς τομείς της μικροοικονομίας και της απασχόλησης. Ωστόσο, οι πολιτικές για την αντιμετώπιση των κυριότερων μακροοικονομικών προκλήσεων είναι λιγότερο εύστοχες.

Βάσει των ισχυρών σημείων και των αδυναμιών που προσδιορίστηκαν, απευθύνθηκε η σύσταση στη Λετονία να ακολουθήσει μια πιο περιοριστική δημοσιονομική πολιτική, να λάβει μέτρα στους τομείς της Ε&Α και της καινοτομίας, να τονώσει την προσφορά εργασίας και την παραγωγικότητα με τη βελτίωση της κινητικότητας, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

Πλαίσιο: Κυριότερα σημεία της αξιολόγησης Όπως απαιτεί το άρθρο 5 παράγραφος 1 (για τα προγράμματα σταθερότητας) και το άρθρο 9 παράγραφος 1 (για τα προγράμματα σύγκλισης) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, κατά την αξιολόγηση εξετάζεται: αν είναι ευλογοφανείς οι οικονομικές παραδοχές στις οποίες βασίζεται το πρόγραμμα, ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος (ΜΔΣ) που καθόρισε το κράτος μέλος και αν η πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι κατάλληλη, αν τα μέτρα που λαμβάνονται ή/και προτείνονται για την τήρηση της πορείας προσαρμογής επαρκούν για την επίτευξη του ΜΔΣ κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, κατά την αξιολόγηση της πορείας προσαρμογής για την επίτευξη του ΜΔΣ, αν καταβάλλεται μεγαλύτερη προσπάθεια προσαρμογής σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας, ενώ η προσπάθεια μπορεί να είναι πιο περιορισμένη σε περιόδους δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας και, για τη ζώνη του ευρώ και κράτη μέλη του ΜΣΙ ΙΙ, αν το κράτος μέλος προβλέπει ετήσια βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου αποτελέσματος, μείον έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα, ίση προς 0,5% του ΑΕΠ ως ένδειξη προόδου για την επίτευξη του ΜΔΣ του, κατά τον προσδιορισμό της πορείας προσαρμογής για την επίτευξη του ΜΔΣ (για κράτη μέλη που δεν τον έχουν ακόμη επιτύχει) ή την προσωρινή απόκλιση από αυτόν (για κράτη μέλη που τον έχουν επιτύχει), αν εφαρμόζονται μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που οδηγούν άμεσα στην εξοικονόμηση πόρων μακροπρόθεσμα (μεταξύ άλλων, μέσω της αύξησης της δυνητικής ανάπτυξης) και, ως εκ τούτου, έχουν απτά αποτελέσματα για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών (υπό τον όρο ότι εξασφαλίζεται κατάλληλο περιθώριο ασφαλείας σε σχέση με την τιμή αναφοράς 3% του ΑΕΠ και εφόσον η δημοσιονομική θέση αναμένεται να επανέλθει στα επίπεδα του ΜΔΣ εντός της περιόδου του προγράμματος), με ιδιαίτερη προσοχή στις μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος που εισάγουν πολυπυλωνικό σύστημα που περιλαμβάνει έναν υποχρεωτικό και πλήρως κεφαλαιοποιητικό πυλώνα, αν οι οικονομικές πολιτικές του κράτους μέλους παρουσιάζουν συνοχή με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών. Η ευλογοφάνεια των μακροοικονομικών παραδοχών του προγράμματος αξιολογείται με βάση τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2006, χρησιμοποιώντας επίσης την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εκτίμηση του δυνητικού προϊόντος και των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων. Η αξιολόγηση της συνεκτικότητας με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών πραγματοποιείται με βάση τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών στον τομέα των δημόσιων οικονομικών όπως παρουσιάζονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Κατά την αξιολόγηση εξετάζεται επίσης: η εξέλιξη του δείκτη χρέους και οι προοπτικές της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών τα οποία, σύμφωνα με την έκθεση του Συμβουλίου της 20ής Μαρτίου 2005 για τη «Βελτίωση της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης», πρέπει να αποτελούν αντικείμενο «αρκετής προσοχής … κατά την εποπτεία των δημοσιονομικών θέσεων». Σε ανακοίνωση της Επιτροπής, της 12ης Οκτωβρίου 2006, περιγράφεται η προσέγγιση που πρέπει να τηρείται κατά την αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας[3], ο βαθμός συνοχής με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που υπέβαλε το κράτος μέλος στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Στο διαβιβαστικό σημείωμα της 7ης Ιουνίου 2005 προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για την περίοδο 2005-2008, το Συμβούλιο ΕCOFIN δήλωσε ότι τα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων πρέπει να παρουσιάζουν συνοχή με τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης, η συμμόρφωση με τον κώδικα δεοντολογίας[4] ο οποίος, μεταξύ άλλων, προβλέπει μια κοινή διάρθρωση και τυποποιημένους πίνακες δεδομένων για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης. |

- Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7 ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας για την περίοδο 2006-2009

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[5], και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

4. Στις [27 Μαρτίου 2007] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας για την περίοδο 2006 έως 2009[6].

5. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζεται το πρόγραμμα προβλέπει την ομαλή "προσγείωση" της οικονομίας, με την επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ από 11,5% το 2006 σε 8,0% κατά μέσο όρο για την υπόλοιπη διάρκεια του προγράμματος. Εκτιμώμενο με βάση τα διαθέσιμα σήμερα πληροφοριακά στοιχεία, το σενάριο αυτό φαίνεται να βασίζεται σε ευλογοφανείς αναπτυξιακές παραδοχές. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι μακροοικονομικές εξελίξεις να είναι πολύ λιγότερο ευνοϊκές λαμβάνοντας υπόψη τις σημαντικές εξωτερικές ανισορροπίες και την κατάσταση υπερθέρμανσης στην οποία βρίσκεται η οικονομία της Λετονίας. Οι προβλέψεις του προγράμματος σχετικά με τον πληθωρισμό φαίνεται να είναι αισιόδοξες.

6. Για το 2006, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης εκτιμάται σε 1,0% του ΑΕΠ στις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2006, έναντι στόχου 1,5% του ΑΕΠ που είχε τεθεί στην προηγούμενη επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης. Στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα το έλλειμμα εκτιμάται σε 0,4% του ΑΕΠ, ποσοστό που θεωρείται εύλογο λαμβάνοντας υπόψη τα υψηλότερα έσοδα σε σχέση με τα αναμενόμενα και παρά τις επιπτώσεις των τροπολογιών του προϋπολογισμού που πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2006, και που εκτιμάται ότι οδήγησαν σε αύξηση των δαπανών κατά 1,5% του ΑΕΠ .

7. Ο κυριότερος στόχος της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής είναι η σταδιακή βελτίωση των δημοσιονομικών προοπτικών και η επίτευξη ισοσκελισμένου προϋπολογισμού μέχρι το 2010. Ο στόχος αυτός θα απαιτήσει σημαντικές προσπάθειες εξυγίανσης μετά την επιδείνωση του 2006 και του 2007 κατά σχεδόν 1½ εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Η προβλεπόμενη προσαρμογή το 2008 και το 2009 είναι η ίδια τόσο για το γενικό όσο και για το πρωτογενές αποτέλεσμα, δηλαδή 0,4 και 0,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, αντίστοιχα. Σε σύγκριση με το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα, οι προγραμματιζόμενοι δημοσιονομικοί στόχοι είναι αυστηρότεροι, αλλά η προσαρμογή εξακολουθεί να επικεντρώνεται στα τελευταία έτη του προγράμματος με βάση ένα ευνοϊκότερο μακροοικονομικό σενάριο. Μετά από σημαντική χαλάρωση του δείκτη δαπανών προς το ΑΕΠ το 2007, το πρόγραμμα προβλέπει την εξυγίανση του προϋπολογισμού κατά τη διάρκεια της περιόδου 2008-2009 με την αύξηση του δείκτη εσόδων προς το ΑΕΠ κατά 0,4 εκατοστιαίες μονάδες ετησίως, διατηρώντας σχετικά σταθερό το δείκτη δαπανών προς το ΑΕΠ. Ο δείκτης εσόδων προς το ΑΕΠ προγραμματίζεται να αυξηθεί αποκλειστικά χάρη στα υψηλότερα "λοιπά" έσοδα, που αντιπροσωπεύουν τις υψηλότερες εισροές πόρων από την ΕΕ. Κατά συνέπεια, ο δείκτης δαπανών για τη συνιστώσα των ακαθάριστων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου αυξάνεται, για να αντισταθμιστεί σε μεγάλο βαθμό μετά το 2007 με μείωση των "λοιπών" δαπανών (οι οποίες στο πρόγραμμα περιλαμβάνουν μέρος των καταναλωτικών δαπανών) κατά ¾ της εκατοστιαίας μονάδας το 2008 και των κοινωνικών μεταβιβάσεων κατά ½ της εκατοστιαίας μονάδας το 2009.

8. Το διαρθρωτικό αποτέλεσμα (δηλαδή το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα μη λαμβανομένων υπόψη των έκτακτων και λοιπών προσωρινών μέτρων) όπως υπολογίζεται βάσει της από κοινού συμφωνηθείσας μεθοδολογίας προβλέπεται να επιδεινωθεί από έλλειμμα 1% του ΑΕΠ το 2006 σε έλλειμμα ύψους 1¾% του ΑΕΠ το 2007 και να μετατραπεί σε πλεόνασμα ύψους ¼% μέχρι το 2009. Ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος (ΜΔΣ) που παρουσιάζεται στο πρόγραμμα για τη δημοσιονομική θέση είναι διαρθρωτικό έλλειμμα ύψους 1% του ΑΕΠ, ο οποίος βάσει του προγράμματος προβλέπεται να υλοποιηθεί γύρω στο 2008, όπως και στο προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα. Δεδομένου ότι ο ΜΔΣ είναι απαιτητικότερος από το ελάχιστο ενδεικτικό όριο (που εκτιμάται σε έλλειμμα περίπου 2% του ΑΕΠ), η επίτευξή του θα επιτρέψει την εξασφάλιση του περιθωρίου ασφαλείας κατά του κινδύνου εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος. Ο ΜΔΣ βρίσκεται εντός του φάσματος που προβλέπεται για τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ και του ΜΣΙ II στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και στον κώδικα δεοντολογίας και είναι συνεκτικός με το δείκτη χρέους και τη μέση αύξηση του δυνητικού προϊόντος σε μακροπρόθεσμη βάση.

9. Οι κίνδυνοι για τις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος κρίνονται σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι για το 2007, αλλά από το 2008 τα δημοσιονομικά αποτελέσματα ενδέχεται να είναι λιγότερο ευνοϊκά σε σχέση με αυτά που προβλέπονται στο πρόγραμμα λόγω των κινδύνων που συνδέονται με το μακροοικονομικό σενάριο. Η δημοσιονομική στρατηγική στηρίζεται στην αύξηση του δείκτη των εσόδων προς το ΑΕΠ και στη μείωση των δεικτών των κοινωνικών μεταβιβάσεων και των "λοιπών δαπανών" (οι οποίες στο πρόγραμμα περιλαμβάνουν μέρος της καταναλωτικής δαπάνης) προς το ΑΕΠ, που θα μπορούσαν να είχαν τεκμηριωθεί καλύτερα, λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα, από το 2008 προβλέπεται να θεσπιστεί ένα επίσημο μεσοπρόθεσμο πλαίσιο για τον προγραμματισμό και τον έλεγχο των δημοσίων δαπανών.

10. Λαμβάνοντας υπόψη αυτήν την αξιολόγηση των κινδύνων, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος ενδέχεται να μην επαρκεί για την επίτευξη του ΜΔΣ μέχρι το 2008, όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα. Ωστόσο, φαίνεται να εξασφαλίζει επαρκή περιθώρια ασφάλειας έναντι μιας υπέρβασης της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ υπό συνθήκες κανονικών μακροοικονομικών διακυμάνσεων σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Εκτός από το 2007, ο ρυθμός προσαρμογής για την επίτευξη του ΜΔΣ που προβλέπει το πρόγραμμα συμφωνεί σε γενικές γραμμές με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο προσδιορίζει ότι πρέπει να καταβάλλεται μεγαλύτερη προσπάθεια προσαρμογής σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας και μικρότερη σε περιόδους δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας. Ωστόσο, το 2007 είναι σαφώς έτος κατά το οποίο θα υπάρξει απόκλιση από το ΜΔΣ, ενώ οι οικονομικές συνθήκες είναι ευνοϊκές πράγμα που είναι αντίθετο με τις κατευθύνσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Μια δυναμικότερη πορεία προσαρμογής επικεντρωμένη στην αρχή του προγράμματος θα ήταν πιο κατάλληλη για τη στήριξη μιας σταθερής διαδικασίας μακροοικονομικής προσαρμογής και το μετριασμό των κινδύνων μιας μη ισόρροπης οικονομικής ανάπτυξης.

11. Σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, κατά τον καθορισμό της πορείας προσαρμογής για την επίτευξη του ΜΔΣ θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη "σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις" με επαληθεύσιμα αποτελέσματα στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών. Η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική που παρουσιάζεται στο πρόγραμμα προβλέπει μια προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του ΜΔΣ το 2007. Στο πρόγραμμα σημειώνεται ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση που λαμβάνει χώρα την περίοδο αυτή θα επιτρέψει τη σταδιακή μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης στο αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης και ότι η συμμετοχή στα συνταξιοδοτικά συστήματα του δεύτερου πυλώνα θα αυξηθεί από 0,4% του ΑΕΠ το 2006 σε 1,7% του ΑΕΠ μέχρι το 2009. Η επιδείνωση του διαρθρωτικού αποτελέσματος που προβλέπεται στο πρόγραμμα, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις της σταδιακής εφαρμογής της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, θα φθάσει σε ½% του ΑΕΠ το 2007, για να βελτιωθεί στη συνέχεια κατά 1½% το 2008 και 1¼% το 2009. Ενώ το καθαρό κόστος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης μπορεί να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση της πορείας προσαρμογής για την επίτευξη του ΜΔΣ, η σχεδιαζόμενη προσαρμογή το 2007, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη αυτό το κόστος, δεν είναι συνεπής με τις κατευθύνσεις του Συμφώνου. Από την άλλη μεριά, η μεταρρύθμιση του ιατροφαρμακευτικού συστήματος και τα προγράμματα δημοσίων επενδύσεων που αναφέρονται στο πρόγραμμα δεν μπορούν να θεωρηθούν ως διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα δικαιολογούσαν μια προσωρινή απόκλιση, δεδομένου ότι τα μέτρα αυτά δεν αναλύονται λεπτομερώς και ούτε αποδεικνύεται ότι συμβάλλουν κατά τρόπο σημαντικό στη βελτίωση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών.

12. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι έχει φθάσει 10,7% του ΑΕΠ το 2006, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που προβλέπει η συνθήκη. Το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο δείκτης χρέους θα υποχωρήσει κατά 1,3 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα, για να φθάσει σε 9,4% του ΑΕΠ μέχρι το 2009.

13. Οι μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού στη Λετονία είναι πιο περιορισμένες σε σχέση με το μέσο όρο της ΕΕ, και οι δαπάνες που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού ως ποσοστό του ΑΕΠ προβλέπεται να μειωθούν κατά τις προσεχείς δεκαετίες, χάρη στα ευνοϊκά αποτελέσματα της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος. Το σημερινό επίπεδο του ακαθάριστου χρέους της Λετονίας είναι πολύ χαμηλό και η βελτίωση της διαρθρωτικής δημοσιονομικής θέσης όπως προβλέπεται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης θα συμβάλει στον μετριασμό των κινδύνων που συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών. Συνολικά, η Λετονία εκτιμάται ότι αντιμετωπίζει χαμηλό κίνδυνο σε ό,τι αφορά τη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών.

14. Το πρόγραμμα σύγκλισης περιλαμβάνει ποιοτική αξιολόγηση του συνολικού αντίκτυπου της έκθεσης για την εφαρμογή του εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων, που παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 2006 στο πλαίσιο της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής. Επιπλέον, παρέχει ορισμένες πληροφορίες για το άμεσο δημοσιονομικό κόστος ή τις εξοικονομήσεις πόρων που συνεπάγονται οι κυριότερες μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και οι δημοσιονομικές προβλέψεις του λαμβάνουν ρητά υπόψη τις επιπτώσεις που θα έχουν για τα δημόσια οικονομικά οι δράσεις που περιγράφονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Τα μέτρα στον τομέα των δημόσιων οικονομικών που προβλέπονται στο πρόγραμμα σύγκλισης θεωρούνται συνεπή με εκείνα που προβλέπονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Ειδικότερα, και τα δύο προγράμματα προβλέπουν σημαντική αύξηση των δημοσίων επενδύσεων και το πρόγραμμα σύγκλισης παρέχει λεπτομέρειες για τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν για να βελτιωθούν τα θεσμικά χαρακτηριστικά των δημοσίων οικονομικών, περιλαμβανομένης της θέσπισης πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.

15. Η δημοσιονομική στρατηγική του προγράμματος είναι εν μέρει μόνο συνεπής με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών που παρουσιάζονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Ειδικότερα, ο προβλεπόμενος δημοσιονομικός προσανατολισμός δεν συμβάλλει επαρκώς στην βελτίωση της διατηρησιμότητας του λογαριασμού εξωτερικών συναλλαγών.

16. Όσον αφορά τις απαιτήσεις δεδομένων που περιλαμβάνονται στον κώδικα δεοντολογίας για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης, στο πρόγραμμα παρέχονται όλα τα υποχρεωτικά και τα περισσότερα προαιρετικά στοιχεία[7]. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες ασυνέπειες όσον αφορά τον πίνακα 2.

Το συνολικό συμπέρασμα είναι ότι η επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης το 2007 δεν είναι σύμφωνη με μια συνετή δημοσιονομική πολιτική με στόχο την εξασφάλιση μιας διατηρήσιμης σύγκλισης, περιλαμβανομένης της μείωσης των εξωτερικών ανισορροπιών και της συγκράτησης του πληθωρισμού. Τα έτη που ακολουθούν, το πρόγραμμα προβλέπει πρόοδο για την επίτευξη του ΜΔΣ σε ένα πλαίσιο δυναμικών αναπτυξιακών προοπτικών, αλλά οι δημοσιονομικοί στόχοι δεν είναι φιλόδοξοι και υπάρχουν κίνδυνοι όσον αφορά την υλοποίησή τους από το 2008 και μετά.

Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση, η Λετονία καλείται να:

(i) μειώσει τους κινδύνους της μακροοικονομικής αστάθειας θέτοντας και επιτυγχάνοντας ένα αισθητά πιο φιλόδοξο δημοσιονομικό στόχο για το 2007 και θεσπίζοντας το συντομότερο δυνατό μέτρα – στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής μεταρρύθμισης – που θα συντελέσουν στην περαιτέρω εξυγίανση μετά την επίτευξη του ΜΔΣ τα προσεχή έτη.

(ii) θεσπίσει ένα σαφέστερο και πιο δεσμευτικό μεσοπρόθεσμο πλαίσιο για τον προγραμματισμό και τον έλεγχο των δημοσίων οικονομικών.

Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |

Πραγματικό ΑΕΠ (% μεταβολή) | ΠΣ Ιαν. 2007 | 10,2 | 11,5 | 9,0 | 7,5 | 7,5 |

COM Νοέμ. 2006 | 10,2 | 11,0 | 8,9 | 8,0 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοέμ. 2005 | 8,4 | 7,5 | 7,0 | 7,0 | μ.δ.σ. |

Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ (%) | ΠΣ Ιαν. 2007 | 6,9 | 6,6 | 6,4 | 5,2 | 4,2 |

COM Νοέμ. 2006 | 6,9 | 6,7 | 5,8 | 5,4 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοέμ. 2005 | 6,9 | 5,6 | 4,3 | 3,5 | μ.δ.σ. |

Κενό παραγωγής (% του δυνητικού ΑΕΠ) | ΠΣ Ιαν. 20071 | 0,0 | 1,8 | 1,3 | -0,5 | -2,0 |

COM Νοέμ. 20065 | -0,2 | 1,1 | 0,4 | -1,0 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοέμ. 20051 | 0,8 | 0,4 | -0,5 | -1,1 | μ.δ.σ. |

Αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης6 (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Ιαν. 2007 | 0,1 | -0,4 | -1,3 | -0,9 | -0,4 |

COM Νοέμ. 2006 | 0,1 | -1,0 | -1,2 | -1,2 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοέμ. 2005 | -1,5 | -1,5 | -1,4 | -1,3 | μ.δ.σ. |

Πρωτογενές αποτέλεσμα6 (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Ιαν. 2007 | 0,7 | 0,2 | -0,8 | -0,4 | 0,1 |

COM Νοέμ. 2006 | 0,7 | -0,4 | -0,7 | -0,7 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοέμ. 2005 | -0,7 | -0,8 | -0,6 | -0,6 | μ.δ.σ. |

Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα6 (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Ιαν. 20071 | 0,1 | -0,9 | -1,7 | -0,8 | 0,2 |

COM Νοέμ. 2006 | 0,2 | -1,3 | -1,3 | -0,9 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοέμ. 20051 | -1,7 | -1,6 | -1,3 | -1,0 | μ.δ.σ. |

Διαρθρωτικό αποτέλεσμα2,6 (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Ιαν. 20073 | 0,1 | -0,9 | -1,7 | -0,8 | 0,2 |

COM Νοέμ. 20064 | 0,2 | -1,3 | -1,3 | -0,9 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοέμ. 2005 | -1,7 | -1,6 | -1,3 | -1,0 | μ.δ.σ. |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Ιαν. 2007 | 12,1 | 10,7 | 10,5 | 10,6 | 9,4 |

COM Νοέμ. 2006 | 12,1 | 11,1 | 10,6 | 10,3 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοέμ. 2005 | 14,9 | 13,6 | 13,7 | 14,7 | μ.δ.σ. |

Σημειώσεις: 1Οι υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής πραγματοποιήθηκαν βάσει των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα. 2 Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα (όπως και στις προηγούμενες γραμμές) πλην εκτάκτων και λοιπών προσωρινών μέτρων. 3 Δεν υπάρχουν έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα στο πρόγραμμα. 4 Δεν υπάρχουν έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα στις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2006. 5Bάσει εκτιμώμενης δυνητικής ανάπτυξης ύψους 9,3%, 9,6%, 9.6% και 9,5% αντίστοιχα για την περίοδο 2005-2008. 6Στο έλλειμμα περιλαμβάνεται το καθαρό κόστος της πραγματοποιούμενης συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης (θέσπιση δεύτερου πυλώνα). Το κόστος εκτιμάται σε 0,3% του ΑΕΠ το 2005, 0,4% του ΑΕΠ το 2006, 0,6% του ΑΕΠ το 2007, 1,3% του ΑΕΠ το 2008 και 1,5% του ΑΕΠ το 2009. Βάσει του προγράμματος, η μεταβολή του διαρθρωτικού αποτελέσματος από έτος σε έτος, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις στης σταδιακής εφαρμογής της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, θα είναι επιδείνωση κατά 0,6% του ΑΕΠ το 2007, βελτίωση κατά 1,6% το 2008 και κατά 1,2% το 2009. Πηγή: Πρόγραμμα σύγκλισης (ΠΣ)· φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2006 (COM), υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής. |

[1] ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, "Εφαρμογή της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση - Ένα έτος επίτευξης αποτελεσμάτων", 12.12.2006, COM(2006) 816.

[3] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών στην ΕΕ, της 12.10.2006, COM(2006) 574 και έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων (2006), «Μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση», Ευρωπαϊκή Οικονομία, τεύχος αριθ. 4/2006.

[4] «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο ECOFIN στις 11 Οκτωβρίου 2005.

[5] ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα υποβλήθηκε έξι εβδομάδες μετά την προθεσμία της 1ης Δεκεμβρίου που είχε τεθεί στον κώδικα δεοντολογίας, από τη νέα κυβέρνηση που σχηματίστηκε το Νοέμβριο του 2006, μετά τις γενικές εκλογές του Οκτωβρίου.

[7] Ειδικότερα, δεν παρέχονται στοιχεία σχετικά με τις επιμέρους συνιστώσες της προσαρμογής αποθεμάτων-ροών και δεν είναι πλήρη τα στοιχεία του πίνακα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών.