Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικής δράσης: «Ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία για νέους»

(97/C 244/10)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την «ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που συνοδεύεται με πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που θεσπίζει το πρόγραμμα κοινοτικής δράσης "Ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία για νέους - Πρόγραμμα δράσης"» [COM(96) 610 τελικό - 96/0318 (COD)] 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής από 13. 1. 1997 περί διαβουλεύσεώς της με την ΕΤΠ σύμφωνα με τα άρθρα 126 και 198 Γ της ΣΕΚ 7

έχοντας υπόψη την από 8. 3. 1997 απόφαση για την ανάθεση της προετοιμασίας της γνωμοδότησης στην επιτροπή 6 - Εκπαίδευση & Κατάρτιση 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 86/97 rev.) που υιοθετήθηκε από την επιτροπή 6 στις 4 Απριλίου 1997 (εισηγητής: ο κ. Leinen) 7

επειδή με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από 22. 9. 1995 έγινε σύσταση για την καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας για νέα άτομα και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φλωρεντίας (Ιούνιος 1996) έλαβε γνώση της συμβολής που μπορεί να προσφέρει επειδή διευκολύνει την ένταξη των νέων στον κόσμο της εργασίας 7

επειδή η ΕΤΠ στη γνωμοδότησή της για την εκπαίδευση και την κατάριση () και στη γνωμοδότησή της για το έγγραφο εργασίας για την πρότυπη δράση για την ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία () υποστήριξε τις προτάσεις της Επιτροπής για ένα πολυετές σχετικό πρόγραμμα 7

επειδή η εκ των προτέρων αξιολόγηση της Επιτροπής για το πρόγραμμα και η προκαταρκτική έκθεση για την πρότυπη δράση επιβεβαίωσε την ύπαρξη γενικής υποστήριξης εντός της ΕΕ για μια ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία μεταξύ κρατών μελών, σχετικών οργανώσεων, τοπικών και περιφερειακών αρχών και μεταξύ των ίδιων των νέων,

υιοθέτησε, κατά την 18η σύνοδο ολομέλειάς της, της 11ης και 12ης Ιουνίου 1997 (συνεδρίαση της 12ης Ιουνίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή, μετά το πρότυπο πρόγραμμα, προτείνει την εκτέλεση ενός κοινοτικού προγράμματος δράσης για την καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας για νέους. Ωστόσο, διαπιστώνει ότι το προτεινόμενο πρόγραμμα δεν πρέπει να επιβαρύνει το πρόγραμμα Νέοι για την Ευρώπη. Πριν την ολοκλήρωση της τρίτης φάσης του προγράμματος αυτού και προν το τέλος της ορώτης φάσης του προγράμματος για την ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει στο ΕΚ και στο Συμβούλιο προτάσεις για τη χάραξη μιας συνεκτικής ευρωπαϊκής πολιτικής για τους νέους.

1.2. Με το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης δημιουργείται ένα περίγραμμα για την προαγωγή της κινητικότητας των νέων πέραν των συνόρων, η σύναψη νέων συνεργασιών στην Ευρώπη και την ενίσχυση της αλληλεγγύης μεταξύ των πολιτών της Ένωσης. Η καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας για νέους μπορεί να συμβάλει στην προαγωγή της αμοιβαίας κατανόησης των πολιτών και της συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή έχει υιοθετήσει μια σειρά συστάσεων που υπέβαλε στη γνωμοδότησή της για το πρότυπο πρόγραμμα. Κατ'αυτό τον τρόπο θα γίνει δυνατό να συνεκτιμηθούν οι πρακτικές εμπειρίες των τοπικών και περιφερειακών αρχών σε σχέση με την εθελοντική συμμετοχή των νέων, την εκπαίδευση, την κατάστρωση και την εφαρμογή της πολιτικής έναντι των νέων και την εκτέλεση κοινοτικών και άλλων προγραμμάτων.

1.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να τονίσει εκ νέου ότι η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία πρέπει να στηρίζεται σε ένα αποκεντρωμένο σχέδιο ενώ παράλληλα είναι ανάγκη να επιτραπεί η συμμετοχή των τοπικών οργανισμών σε όλες της φάσεις της εφαρμογής του προγράμματος. Επαναλαμβάνει την έκκλησή της όπως οι τοπικές και περιφερειακές αρχές εκπροσωπούνται στην επιτροπή για την εφαρμογή του προγράμματος και όπως ζητείται η γνώμη της για όλες τις αποφάσεις σχετικά με τη διαχείρισή του και τονίζει ότι η επιτυχία του εξαρτάται από την αποτελεσματική εφαρμογή του σε τοπικό επίπεδο. Επιπλέον καλεί την Επιτροπή να την ενημερώνει παράλληλα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, διαρκώς και εμπεριστατωμένα σχετικά με την περαιτέρω πρόοδο του κοινοτικού προγράμματος δράσης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι οι συνθήκες διαβίωσης πολλών νέων ανθρώπων στις ευρωπαϊκές κοινωνίες συμβαδίζουν με μεγάλες αβεβαιότητες. Πολλοί νέοι Ευρωπαίοι ατενίζουν το μέλλον με ανησυχία λόγω των δυσχερειών που υπάρχουν στην αγορά εργασίας και της εξατομίκευσης της κοινωνίας.

2.2. Παράλληλα με την ελλιπή εκπαίδευση και κατάρτιση, ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια για την ένταξη των νέων ανθρώπων στην κοινωνία είναι η έλλειψη εμπειρίας. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την άποψη ότι η καθιέρωση της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας προσφέρει στους νέους τη δυνατότητα να αποκτήσουν σημαντική εμπειρία, την οποία μπορούν να χρησιμοποιήσουν στον προσωπικό, τον κοινωνικό και τον επαγγελματικό τους βίο.

2.3. Η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία προσφέρει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα πλεονεκτήματα: Από προσωπική άποψη οι νέοι μπορούν να αξιοποιήσουν τη διεθνή εμπειρία που αποκτούν για να αναπτύξουν περαιτέρω την ανεξαρτησία τους, την ικανότητα επικοινωνίας που διαθέτουν, να ασκηθούν στην τήρηση κριτικής στάσης, να αναλάβουν ευθύνες και να ελέγξουν τις συνέπειες των προσωπικών τους αποφάσεων. Από κοινωνική άποψη, η ανάληψη δράσης σε μια άλλη χώρα προϋποθέτει μια αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των νέων και άλλων πολιτών πέραν των πολιτιστικών συνόρων. Επιπλέον, προάγεται η επίγνωση του γεγονότος ότι η πρακτική αλληλεγγύη είναι δυνατή και απαραίτητη, όχι μόνο σε τοπικό άλλα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.4. Οι διασυνοριακές ανταλλαγές επιτρέπουν στους νέους να διέλθουν από μία πολλαπλή πολιτιστική διαδικασία εκμάθησης. Κατά αυτόν τον τρόπο, οι νέοι εθελοντές βιώνουν τον πλούτο άλλα και τα όρια της παράδοσης και του πολιτισμού τους. Ταυτόχρονα, βρίσκονται αντιμέτωποι με διαφορετικές πολιτιστικές, κοινωνικές και οικονομικές πραγματικότητες. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι ευχαριστημένη διότι η Επιτροπή συμφωνεί με την άποψη ότι η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία συμβάλλει με συγκεκριμένο τρόπο στη καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

2.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία προσφέρει μία πρόσθετη αξία σε σχέση με τα υφιστάμενα προγράμματα ανταλλαγής νέων. Η αποκεντρωτική διάρθρωση του προγράμματος προσφέρει τη δυνατότητα διασύνδεσης του τοπικού με το ευρωπαϊκό επίπεδο. Έτσι, οι νέοι έχουν τη δυνατότητα, πέραν από το συνηθισμένο τους περίγυρο να αποκτήσουν νέες ικανότητες και δεξιότητες και να ανακαλύψουν τις πραγματικότητες της οικοδομούμενης ευρωπαϊκής κοινωνίας.

2.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της άποψης ότι πρέπει να προωθηθεί η εντατική δικτύωση και συνεργασία μεταξύ των τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων ανταλλαγής νέων. Με την αξιοποίηση των πολυετών εμπειριών μπορούν να αποφευχθούν η επανάληψη λαθών και τυχόν απογοητεύσεις.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία

3.1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το γεγονός ότι στην ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία θα μπορούν να συμμετέχουν όλοι οι νέοι μεταξύ 18 και 25 ετών. Επίσης, διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή υιοθετεί την πρότασή της να προωθήσει στα προγράμματα τη συμμετοχή νέων οι οποίοι για πολιτιστικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς ή γεωγραφικούς λόγους αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσχέρειες να συμμετάσχουν στα υφιστάμενα προγράμματα δράσης.

3.1.2. Η ΕΤΠ τονίζει ότι τα πρόσωπα που ενδέχεται να συμμετάσχουν στα προγράμματα πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένα σχετικά με το περιεχόμενό τους. Θα πρέπει να ενθαρρυνθούν τοπικά γραφεία να αναλάβουν μέσω των μέσων ενημέρωσης εκστρατείες δημοσιότητας στο στάδιο της ανεύρεσης ενδιαφερομένων, προκειμένου να ενημερωθούν οι νέοι που δεν συμμετέχουν σε κέντρα νεότητας ή εκπαιδευτικά ιδρύματα.

3.1.3. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει τη σημασία της συμμετοχής όλων των ιδρυμάτων για την εκπαίδευση και την κατάρτιση στην εκστρατεία πληροφόρησης για το πρόγραμμα ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας πέραν των πανεπιστημιακών εδρών, για να διασφαλισθεί η ευρύτατη διάδοση των σχεδίων που προβλέπονται στο πρόγραμμα

3.2. Τομείς δράσεις της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας

3.2.1. Γενικό φάσμα των δράσεων

3.2.1.1. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία της συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην εφαρμογή του προγράμματος για να διασφαλισθεί ότι οι σχετικές δραστηριότητες συμβάλλουν αποτελεσματικά στην τοπική ανάπτυξη και στις πρωτοβουλίες για απασχόληση που αποτελούν έναν από τους στόχους του προγράμματος.

3.2.1.2. Ως εκπαιδευτική πρωτοβουλία, η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία θα προσφέρει στους νέους τη δυνατότητα να διευρύνουν το γεωγραφικό, πολιτισμικό και επαγγελματικό τους ορίζοντα. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της άποψης ότι το κοινοτικό πρόγραμμα επιβάλλεται να έχει ένα ευρύ και ποικίλο πεδίο δράσης. Η ποικιλία των δράσεων προωθεί επίσης τα κίνητρα των νέων να συμμετάσχουν στην ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία.

3.2.1.3. Όλα τα προγράμματα πρέπει να αποσκοπούν στην προσφορά εκπαιδευτικής εμπειρίας και της συμμετοχής σε δράσεις που επωφελούν το κοινωνικό σύνολο. Επ' αυτού, η ΕΤΠ τονίζει ότι είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί μέσω της κατάλληλης επίβλεψης σε όλα τα επίπεδα ότι η εθελοντική υπηρεσία δεν θα οδηγήσει στην υποκατάσταση πραγματικών θέσεων απασχόλησης και δεν θα χρησιμοποιηθεί ως πηγή ευθυνής εργατικής δύναμης.

3.2.1.4. Λόγω ακριβώς της στενής σχέσης μεταξύ της εμπειρίας της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας για τους νέους και των εμπειριών που αποκτώνται από την κατάρτιση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, θεωρείται σκόπιμο να δημιουργηθεί μία κοινή τράπεζα δεδομένων που θα μπορεί να παράσχει ένα συνολικό και συγκριτικό πλαίσιο και τη συνακόλουθη αποτελεσματική παρακολούθηση των πρωτοβουλιών που εφαρμόζονται σε διάφορους τομείς για να ευνοηθεί η αποτελεσματική συνέργια, ειδικότερα στις περιπτώσεις που οι επιδιωκόμενοι στόχοι είναι κοινοί.

3.2.2. Ο κοινωνικο-ανθρωπιστικός τομέας

3.2.2.1. Με την εθελοντική απασχόλησή τους σε νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας, παιδικούς σταθμούς, ιδρύματα προστασίας αναπήρων και προγράμματα υπέρ των τοξικομανών οι νέοι έχουν τη δυνατότητα να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους και να ανακαλύψουν το ενδιαφέρον τους και τις ικανότητες τους για τη μελλοντική επαγγελματική τους απασχόληση στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής πολιτικής.

3.2.3. Ο τομέας του περιβάλλοντος και της προστασίας της φύσης

3.2.3.1. Με την εθελοντική συμμετοχή τους σε υπηρεσίες περιβάλλοντος, σε αγροτικούς και δασοκομικούς οργανισμούς, σε πρωτοβουλίες για την προστασία της φύσης και σε οικολογικά προγράμματα οι νέοι βιώνουν τη δικτύωση και την εκατέρωθεν εξάρτηση που υφίστανται στα πλαίσια της αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προβλημάτων καθώς και την αναγκαιότητα της διεθνούς συνεργασίας για τη διασφάλιση των οικολογικών θεμελίων των κοινωνιών μας.

3.2.4. Προγράμματα που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά

3.2.4.1. Η εθελοντική υπηρεσία που προσφέρεται στους τομείς της ιστορικής, καλλιτεχνικής, εθνολογικής και αρχαιολογικής κληρονομιάς μέσω των δραστηριοτήτων συντήρησης και αξιοποίησης με τη μορφή εργοταξίων μπορεί να βοηθήσει τους νέους να αποκτήσουν συνείδηση της παλαιότερης ύπαρξης δεσμών μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ταυτόχρονα του στοιχείου εκείνου που αποτελεί το θεμέλιο της κοινής πολιτιστικής ταυτότητας

3.2.5. Πολιτισμός και αθλοπαιδιές

3.2.5.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει στην Επιτροπή να εξετάσει και τη δυνατότητα δραστηριοποίησης των νέων στον τομέα των αθλοπαιδιών και των πολιτιστικών εκδηλώσεων. Πρόκειται για δύο τομείς οι οποίοι συνέβαλαν ανέκαθεν στη συνάντηση ανθρώπων από διαφορετικά έθνη. Οι νέοι μπορούν να συμμετάσχουν σε ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών και αθλητικών συλλόγων, θεάτρων και πολιτιστικών υπηρεσιών.

3.2.6. Ο οικονομικός τομέας

3.2.6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την πρόθεση της Επιτροπής να χρησιμοποιήσει την ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία ως δυνατότητα για την ανάληψη επιχειρηματικών πρωτοβουλιών. Η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία πρέπει να προάγει την ενεργητική συμμετοχή των νέων στην κοινωνία και δεν είναι δυνατό συνεπώς να διακόπτεται τη στιγμή που οι δράσεις αρχίζουν να καρποφορούν. Το πρόγραμμα δράσης είναι ανάγκη επιπλέον να προωθεί την ενεργό υποστήριξη των νέων στις προσπάθειες που καταβάλλουν στη συνέχεια για την ανεύρεση μιας θέσης απασχόλησης ή εκπαίδευσης καθώς και για την τυχόν ανεξαρτητοποίησή τους.

3.3. Επιλογή των ατόμων που θα συμμετάσχουν στην ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία

3.3.1. Με βάση τις εμπειρίες που έχουν εξαχθεί επί πολλά έτη από τις υφιστάμενες υπηρεσίες ανταλλαγής, η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να τονίσει ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει μία πάρα πολύ καλή προετοιμασία και επιλογή των συμμετεχόντων. Η επιτυχία ενός προγράμματος ανταλλαγής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσον η ιδιαιτερότητα ενός προγράμματος συμφωνεί με τα συγκεκριμένα ενδιαφέροντα των νέων

3.3.2. Ανεξάρτητα από το φύλο, τον εκπαιδευτικό τίτλο και τη φυσική κατάσταση των νέων, ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι ακόλουθες προϋποθέσεις: κάθε άτομο που συμμετέχει πρέπει να επιθυμεί να γνωρίσει τη χώρα που πρόκειται να το φιλοξενήσει και να έχει την πρόθεση να μάθει να εκφράζεται στη γλώσσα της χώρας αυτής με την παρακολούθηση γλωσσικών μαθημάτων που θα προσφέρονται κατά τη διάρκεια της εθελοντικής υπηρεσίας. Η ΕΤΠ τονίζει ότι είναι σκόπιμο να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην εκτέλεση προγραμμάτων σε περιφέρειες και κοινότητες στις οποίες χρησιμοποιούνται μειονοτικές γλώσσες.

3.3.3. Κάθε αποστέλλουσα αρχή έχει καθήκον να μεριμνά για την εναρμόνιση των κινήτρων των νέων με τις ιδιαιτερότητες των χωρών υποδοχής και των προγραμμάτων. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, στην οργάνωση της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ποιότητα και όχι στην ποσότητα.

3.4. Προετοιμασία, συνοδεία και αξιολόγηση της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας

3.4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι επιβάλλεται να ιδρυθεί μία υπηρεσία ανταλλαγών η οποία θα μεριμνά, πέραν των εθνικών και πολιτισμικών συνόρων, για την προσεκτική προετοιμασία, συνοδεία και αξιολόγηση των προσώπων και των προγραμμάτων. Υποδέχεται ευνοϊκά τις προτάσεις για υποστήριξη της κατάρτισης των επιτηρητών και διοικητικών υπαλλήλων που εφαρμόζουν το πρόγραμμα που ανταποκρίνεται σε προηγούμενα σχόλια της ΕΤΠ.

3.4.2. Στόχος κάθε προγράμματος ανταλλαγής πρέπει να είναι η διεύρυνση του προσωπικού ορίζοντα των νέων μέσω των εμπειριών που αποκτούν και στη συνέχεια η ώθησή τους να προσφέρουν τη συνεργασία τους για τη διαμόρφωση της κοινωνίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Επιτροπή των Περιφερειών εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι στην περίπτωση αποτυχιών, εκτός από οικονομικές ζημιές, διαπιστώνονται και αρνητικές επιπτώσεις προσωπικού χαρακτήρα. Κατά αυτόν τον τρόπο ενδέχεται να ενισχυθούν τυχόν προκαταλήψεις απέναντι σε άλλους πολιτισμούς και έθνη.

3.4.3. Εκτός από τη γλωσσική εκπαίδευση, η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να προσφέρονται στους νέους οι ακόλουθες δυνατότητες για την προετοιμασία τους:

- Επισκόπηση ενός παρεμφερούς προγράμματος στη χώρα τους 7

- Ενημέρωση σχετικά με το στόχο και το περιεχόμενο του προγράμματος στην άλλη χώρα 7

- Δυνατότητα επίσκεψης ενός προγράμματος στη χώρα υποδοχής και αξιολόγηση των εμπειριών που έχουν εξαχθεί 7

- Ενημέρωση σχετικά με τη χώρα υποδοχής, και τον πολιτισμό της και τις κοινωνικές συνθήκες.

3.4.4. Πολυετείς εμπειρίες με προγράμματα ανταλλαγής καθιστούν σαφές ότι, κατά τη διάρκεια της απασχόλησης στη χώρα υποδοχής, πρέπει να προσφέρεται στους νέους η δυνατότητα στοχασμού και διασύνδεσης των συμπερασμάτων με τις εμπειρίες που έχουν εξάγει. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να πραγματοποιούνται τουλάχιστον μετά από τρεις μήνες πολυήμερες συναντήσεις και σεμινάρια με τη συμμετοχή των νέων. Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων αυτών θα εξετάζεται η κατάσταση του προγράμματος και θα προβάλλονται και αξιολογούνται οι εμπειρίες των νέων.

3.4.5. Για να είναι θετική η εμπειρία των νέων με την απασχόλησή τους στο εξωτερικό, η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να μεριμνήσει για να θεσπιστούν τα κατάλληλα μέτρα για τη συνοδεία των νέων μετά την επιστροφή τους στη χώρα τους. Οι εμπειρίες που εξάγονται στη χώρα υποδοχής πρέπει να μπορούν να αξιοποιηθούν στον προσωπικό και επαγγελματικό βίο.

3.4.6. Η ΕΤΠ συμφωνεί με τη θέσπιση ενός δικτύου από την Επιτροπή για την προαγωγή της επαγγελματικής/κοινωνικής ένταξης των εθελοντών μετά τη συμπλήρωση της υπηρεσίας με τη συμμετοχή τοπικών και περιφερειακών παραγόντων. Επιπλέον υπογραμμίζει την ανάγκη για προσανατολισμό/καθοδήγηση για να δοθεί στους εθελοντές βοήθεια κατά την αναζήτηση απασχόλησης ή την παρότρυνση της συμμετοχής τους σε περαιτέρω δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης.

3.4.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της άποψης ότι, κατά τη διάρκεια της απασχόλησής τους στην ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία οι νέοι πρέπει να συνοδεύονται από ομάδες από τη χώρα αποστολής οι οποίες διαθέτουν εμπειρία με διαπολιτισμικές δράσεις.

3.4.8. Είναι απολύτως απαραίτητο να διασφαλιστεί η συνέχεια στο ποιοτικό και προσωπικό επίπεδο κατά τη συνοδεία των νέων ώστε να είναι δυνατόν να συζητούνται τυχόν προβλήματα και δυσχέρειες πολιτιστικού χαρακτήρα με ένα πρόσωπο που χαίρει της εμπιστοσύνης των νέων.

3.5. Γενικές προϋποθέσεις λειτουργίας της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας

3.5.1. Διάρκεια της υπηρεσίας

3.5.1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη μακρόχρονη υπηρεσία. Από τις εμπειρίες που έχουν συναχθεί επί σειρά ετών στα προγράμματα ανταλλαγής προκύπτει ότι η εξοικείωση με τις νέες συνθήκες διαβίωσης και απασχόλησης είναι δυνατή μόνο εφόσον προηγηθεί μια μακρά παραμονή στη χώρα υποδοχής. Μόνο μέσα μιας μακροχρόνιας υπηρεσίας μπορούν να αξιωθούν πλήρως από τους νέους και τους οργανωτές του προγράμματος οι υφιστάμενες δυνατότητες.

3.5.1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών δέχεται με ευχαρίστηση το γεγονός ότι η Επιτροπή συμφωνεί μαζί της ότι, στην περίπτωση βραχυπρόθεσμων προγραμμάτων ανταλλαγής, θα μπορούσαν να προσφερθούν κίνητρα συμμετοχής σε κοινοτικά προγράμματα σε νέους οι οποίοι ευρίσκονται σε μειονεκτική θέση από κοινωνική, πολιτισμική και γεωγραφική άποψη.

3.5.1.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι οι περιπτώσεις ολιγόχρονης υπηρεσίας δεν πρέπει να θεωρούνται ως μεμονωμένες περιπτώσεις και πρέπει να υλοποιούνται μόνο εφόσον λαμβάνονται ειδικά μέτρα υποστήριξης. Μόνο κατά αυτόν τον τρόπο, μπορεί να αποφευχθεί το ενδεχόμενο, ιδιαιτέρως στην περίπτωση μειονεκτούντων νέων, να διαστραφούν το νόημα και ο σκοπός της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας και να δημιουργηθεί μία κατάσταση στην οποία οι νέοι δεν θα έλθουν σε επαφή ούτε με τη γλώσσα, ούτε και με τον πολιτισμό της χώρας υποδοχής.

3.5.2. Χώρες στις οποίες θα μπορούσε να αναλάβει δράση η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία

3.5.2.1. Η ΕΤΠ σημειώνει με ικανοποίηση ότι η έκκλησή της για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στην ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία συνεκτιμήθηκε από την Επιτροπή. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι ο στόχος πρέπει να είναι η επέκταση του προγράμματος με βάση τις αμοιβαίες ανταλλαγές.

3.5.2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι οι ευρωπαϊκές εθελοντικές υπηρεσίες πρέπει να παρέχονται όχι μόνο σε συνδεδεμένες χώρες, αλλά γενικώς σε τρίτες χώρες. Η διαπολιτισμική εμπειρία των νέων δεν πρέπει να περιορισθεί στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά να επεκταθεί και σε χώρες εκτός της Κοινότητας.

3.5.2.3. Κατά αυτό τον τρόπο, τρίτες χώρες θα μπορούν να αξιοποιήσουν τις γνώσεις των νέων Ευρωπαίων. Από την άλλη πλευρά, οι νέοι θα έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν και να μάθουν να κατανοούν άλλες κοινωνικές πραγματικότητες. Έτσι, η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα προς τις γειτονικές χώρες στο Νότο και την Ανατολική Ευρώπη.

3.5.2.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει ότι η υπηρεσία σε αναπτυσσόμενες χώρες και σε περιοχές που έχουν πληγεί από καταστροφές συμβαδίζει με ιδιαίτερες δυσχέρειες. Λόγω των ειδικών συνθηκών που επικρατούν, οι νέοι άνθρωποι δεν θα πρέπει να επιβαρύνονται πέραν ενός ορισμένου ορίου. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι τα κοινωνικά προγράμματα θα πρέπει σε παρόμοιες περιπτώσεις να ενεργοποιούνται μόνο από προσεκτική εξέταση της κατάστασης και σταδιακά.

3.6. Πιστοποίηση της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας

3.6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να χορηγείται στους εθελοντές πιστοποιητικό το οποίο θα φέρει «Ευρωπαϊκή επισήμανση». Η πιστοποίηση της εκτέλεσης της υπηρεσίας σε μία άλλη χώρα έχει μεγάλη σημασία για πολλούς νέους. Η αναγνώριση της υπηρεσίας αυτής σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να προσφέρει στους μελλοντικούς εργοδότες αξιόλογες πληροφορίες σχετικά με τα κίνητρα και το ζήλο των νέων.

3.7. Χρηματοδοτική και νομική εξασφάλιση της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας

3.7.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει για άλλη μια φορά ότι η θέσπιση ευρωπαϊκών νομοθετικών κανόνων για την εθελοντική υπηρεσία των νέων αποτελεί ένα σημαντικό μέσο για την παράκαμψη εμποδίων τα οποία στο παρελθόν δημιουργούσαν προβλήματα όσον αφορά την εκτέλεση της υπηρεσίας σε άλλες χώρες. Όλοι οι εθελοντές από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να απολαύουν των ίδιων δικαιωμάτων.

3.7.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή, αντί να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, απευθύνει απλώς έκκληση να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να θεσπιστεί ένα κοινό καθεστώς για τους νέους που συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία. Η προσέγγιση αυτή δεν θίγει σε καμία περίπτωση την αρχή της επικουρικότητας. Επιπλέον, η ΕΤΠ σημειώνει ότι δεν έχει διευκρινισθεί η πρακτική υλοποίηση των μέτρων αυτών και ότι η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική.

3.7.3. Η ΕΤΠ επιμένει ότι πρέπει να διευκρινιστούν το είδος και το ύψος των κοινοτικών ενισχύσεων που αναφέρονται στο σημείο 56 της ανακοίνωσης της Επιτροπής. Διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί η χρηματοδοτική συμμετοχή των εθνικών, των περιφερειακών και των τοπικών αρχών. Για παράδειγμα, το κόστος για την εγκατάσταση και τη διατήρηση των συμβούλων, που διαδραματίζουν ένα ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο όσον αφορά την επιτυχία και την ποιότητα της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας (σημεία 74-78 της ανακοίνωσης της Επιτροπής), μπορεί να είναι αρκετά σημαντικό και θα πρέπει στην ιδανική περίπτωση να κατανέμεται.

3.7.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί να ληφθούν μέτρα για τη διευκόλυνση της κινητικότητας νέων από τρίτες χώρες οι οποίοι διαμένουν στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό που οπωσδήποτε πρέπει να ρυθμιστεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι το θέμα της παροχής αδειών εισόδου.3.7.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της άποψης ότι οι παροχές που χορηγούνται στα πλαίσια της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας (ελεύθερη διατροφή και διαμονή, κάλυψη μικροεξόδων, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ασφάλεια ατυχημάτων και ασφάλεια ευθύνης έναντι τρίτων) πρέπει να εξασφαλίζονται μέσω συμβάσεων. Σχετικώς, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι οι νέοι δεν πρέπει να συμμετέχουν στη χρηματοδότηση της υπηρεσίας. Σε διαφορετική περίπτωση δεν θα ήταν δυνατό να λεχθεί ότι προωθείται η ιδέα της ίσης πρόσβασης όλων των νέων στο πρόγραμμα.

3.8. Η οργάνωση της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας

3.8.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να επισημάνει στην Επιτροπή ότι σε διάφορες χώρες υπάρχουν ήδη εθελοντικές υπηρεσίες. Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δεν θα πρέπει να παρεμποδίσει τη λειτουργία των εν λόγω δικτύων, τα οποία βρίσκονται σε διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να καταβάλει προσπάθειες ώστε η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία να υποστηρίξει και να πλαισιώσει τις υφιστάμενες πρωτοβουλίες.

3.8.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να μεριμνήσει για την αξιοποίηση των διαθέσιμων διαρθρώσεων, χωρίς να δημιουργηθεί παράλληλα μια δαπανηρή γραφειοκρατική υπερδομή.

3.8.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι πρέπει να εφαρμοστεί μια αποκεντρωτική προσέγγιση και ότι οι τοπικές και περιφερειακές οργανώσεις πρέπει να συμμετέχουν στις συνοδευτικές διαρθρώσεις. Τονίζει δε ότι αυτό θα οδηγήσει στην αύξηση της ευελιξίας και στην προαγωγή της καινοτομίας και των πειραματισμών στους κόλπους του προγράμματος.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της άποψης ότι η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία μπορεί να εμπλουτίσει πάρα πολύ τις δράσεις των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης.

4.2. Ως παιδαγωγικό μέσο που τοποθετείται εκτός του σχολικού συστήματος και των επίσημων διαρθρώσεων επαγγελματικής εκπαίδευσης, η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία προσφέρει πάρα πολλές δυνατότητες για την εμπέδωση της αλληλεγγύσης μεταξύ των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.3. Σε μία εποχή που ο αποκλεισμός, ο ρατσισμός και ο ατομικισμός προσλαμβάνουν ανησυχητικές διαστάσεις, αυτό που έχει σημασία είναι ότι οι νέοι μπορούν να προσδώσουν συγκεκριμένη διάσταση στην έννοια της ιθαγένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες, 12 Ιουνίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ C 182 της 24. 6. 1996, σ. 15.

() ΕΕ C 42 της 10. 2. 1997, σ. 1.