ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 26.07.1996 
COM(96) 245 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ 
ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΑΕΓΧΟΥ ΑΠΟ 
ΤΟΝ ΠΩΑΗΤΗ ΠΟΥ 
ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ 
ΜΕΑΗ 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΕΙΣΑΓΟΓΗ 5 
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΑΑΙΟ ΟΙ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΊΈΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ 
ΕΝΑΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΒΑΤΩΝ 
ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1999 8 
Τμήμα ένα II κατάσταση πριν από το 1993 8 
Τμήμα 2. II κατάργηση των τελωνειακών ελέγχων και των απαλλαγών 
των ταξιδιωτών 9 
Τμήμα 3. H απόφαση του Συμβουλίου για την προσωρινή διατήρηση 
των αφορολόγητων πωλήσεων στην ενδοκοινοτική διακίνηση 
επιβατών 9 
Τμήμα 4. Θέματα ελέγχου 11 
Τμήμα 5. II αύξηση του ορίου απαλλαγών ως προς την αξία των 
προϊόντων 12 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΑΑΙΟ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΑΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ 
ΚΛΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΤΑ ΚΠΛΤΗ ΜΕΛΗ 14 
Τμήμα 1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 14 
Τμήμα 2. Οι κατευθυντήριες γραμμ,ές του Συμβουλίου 14 
Τμήμ,α 3. Ο έλεγχος από τον πωλητή στα διάφορα κράτη μέλη 16 
• Ar.(Hx\)o[uu 16 
• Αεροπλάνα 17 
• ΙΙλοί,α 17 
Τμήμα 4. IIεριγραφή των μηχανισμοί ελέγχου ανά κράτος μέλος IX 
1 
• Αεροδρόμια IS 
• Αεροπλάνα 19 
• Πλοία 19 
• Γενική παρατήρηση „ 19 
Τμήμα 5. Αξιολόγηση 19 
• Αεροδρόμια 20 
• Αεροπλάνα 21 
• Πλοία 23 
• Γενικές παρατηρήσεις 24 
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΙΩΝ ΕΝΛΟΚΟΙΝΟΊΙΚΩΝ 
ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 1993 27 
Τμήμα 1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 27 
Τμήμα 2. Γενική εξέλιξη: Οι αφορολόγητες πωλήσεις το 1992 και το 
1993(ie.EClP '. .*. 28 
Τμήμα 3. Οικονομική αξιολόγηση των αιμορολόγητων πωλήσεων το 
1992 και το 1993 σε εθνικό νόμισμα και σε ECU 29 
μήμα4. Κκτίμηση 32 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 34 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΓΑ ΕΘΝΙΚΑ 
ΜΕΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΩΝ 
ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΓΑ ΕΝΛΟΚΟΙΝΟΤΙΚΑ 
ΓΛΞΙΑΙΛ 37 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΟΥ 
ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ 
ΠΩΛΗΣΕΙΣ 43 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ 
ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΙΏΝ ΛΦΟΡΟΛΑΓΗΤΩΝ 
ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΟΠΩΣ 
ΣΥΜΦΩΝΗΘΗΚΑΝ ΛΙΙΩ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΣΤΙΣ 14 ΛΕΚΕΜΙΙΡΙΟΥ 1992 49 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ 
ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ 
ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ 
ΜΕ ΤΙΣ 
55 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 ΓΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ 
ΠΩΛΗΤΗ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΓΑ ΑΙΑΦΟΡΛ 
ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ 
ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 65 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ 
ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΓΑ ΛΙΛΦΟΡΛ ΚΡΑΤΗ 
ΜΕΛΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΙΏΝ 
ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ 
ΜΕΛΗ 79 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 ΛΙΙΟΤΕΛΕΣΜΑΤΛ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ 
ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΣΤΑ 
ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 101 

ΕΙΣΑΓΟΓΗ 
1. Η σύσταση της εσωτερικής αγοράς της 1η Ιανουαρίου 1993 συνοδεύτηκε από την 
κατάργηση όλων των φορολογικών ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Τα αγαθά που διακινούνται μεταξύ των κρατών μελών 
δεν υπόκεινται πλέον σε φορολογία εκ του γεγονότος και μόνο ότι εισάγονται στο 
έδαφος άλλου κράτους μέλους. Ως εκ τούτου, καταργήθηκαν όλες οι απαλλαγές 
των ταξιδιωτών, με την εξαίρεση ορισμένων παρεκκλίσεων που αφορούν είδη που 
υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης, τα οποία εισάγονται στη Δανία, τη 
Φινλανδία και τη Σουηδία και, κατ'αρχάς, κάθε πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
δικαιούται να αγοράσει οποιοδήποτε αγαθό, για προσωπική χρήση, σε 
οποιαδήποτε χώρα της Κοινότητας επιθυμεί. Ο ΦΠΑ και ο ειδικός φόρος 
κατανάλωσης κατά κανόνα καταβάλλεται στη χώρα από όπου έχουν αγορασθεί τα 
προϊόντα (αν και εξακολουθούν να ισχύουν ειδικοί κανόνες στις πωλήσεις εξ 
αποστάσεως, π.χ. στις αγορές μέσω ταχυδρομικής παραγγελίας και, στις 
περιπτώσεις αυτές, οι φόροι καταβάλλονται κατά κανόνα στο κράτος μέλος του 
αγοραστή). 
2. Οι αφορολόγητες αγορές δεν συνάδουν με τα βασικά στοιχεία της εσωτερικής 
αγοράς. Ιδιαίτερα πρέπει να σημειωθεί ότι ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ των καταστημάτων που πωλούν 
αφορολόγτ)τα είδη και των καταστημάτων που πωλούν είδη στα οποία έχει 
επιβληθεί φόρος. Συνεπώς, τα κράτη μέλη δεν επιτρέπουν τις αφορολόγητες 
αγορές στο έδαφος τους, όταν δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι τα αγορασθέντα 
προϊόντα θα εξέλθουν από τη χώρα. Για τον λόγο αυτόν τα καταστήματα 
αφορολόγητων ειδών βρίσκονται εν γένει στα σύνορα ή στα σημεία εκκίνησης 
μέσων μεταςκ>ράς που αναχωρούν αμέσως από τη χώρα. 
3. Υπό τις συνθήκες αυτές, τα αγοραζόμενα προϊόντα εθεωρείτο ότι προορίζονται 
για εξαγωγή και η απαλλαγή τους από τους φόρους καλυπτόταν από τη 
γενικότερη ς)ορολογική απαλλαγή των εξαγωγών. Ωστόσο, πρέπει να υπομνησθεί 
ότι τα κράτη μέλη είχαν το δικαίωμα να φορολογήσουν τα προϊόντα που είχαν 
αγορασθεί χωρίς φόρους, εάν η αξία τους ή η ποσότητα τους υπερέβαινε ορισμένα 
όρια. Μετά την κατάργηση των ελέγχων στα σύνορα, η οποία αποτελεί ένα από τα 
βασικά χαρακτηριστικά της εσωτερικής αγοράς, δεν υπάρχει η δυνατότητα 
φορολόγησης προϊόντων κατά την εισαγωγή τους. Συνεπώς, δεν είναι πλέον 
δυνατή η διενέργεια ελέγχων της ποσότητας ή της αξίας των προϊόντων αυτοϊν 
στα σύνορα. 
4. Εν τούτοις, το Συμβούλιο Υπουργών έκρινε ότι δεν θα ήταν σκόπιμο να 
καταργηθούν οι ενδοκοινοτικές αφορολόγητες αγορές αμέσως μετά την Ι η 
Ιανουαρίου 1993. Η απόφαση αυτή οφείλεται σε διάφορους λόγους, όπως η 
ανάγκη χρηματοδότησης των απαραίτητων έργων στα αεροδρόμια προκειμένου 
να καταστεί δυνατός ο διαχωρισμός των διεθνών πτήσεων από τις εγχώριες ή 
ενδοκοινοτικές πτήσεις, η ανάγκη χρηματοδότησης εταιρειών εκμετάλλευσης 
πορθμείων που πραγματοποιούν σημαντικά θαλάσσια δρομολόγια κλπ. Ι Ία τον 
λόγο αυτόν το Συμβούλιο χορήγησε μία μεταβατική περίοδο μέχρι τις 30 Ιουνίου 
1999 που επιτρέπει σε όλους τους οικονομικούς τομείς που εμπλέκονται στις 
αφορολόγητες αγορές να προετοιμασθούν για τη νέα κατάσταση. Ως προς το 
τεχνικό σκέλος, το Συμβούλιο έπρεπε να προσδιορίσει ποιος δικαιούται vex 
επωφεληθεί από τις αφορολόγητες αγορές, πώς θα ήταν τούτο δυνατό ελλείψει 
ελέγχων στα σύνορα και, τέλος, ποιοι μίτχανισμοί ελέγχου θα έπρεπε να 
εφαρμοσθούν για να περιορισθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. 
5. Δεδομένου ότι πρόθεση του Συμβουλίου ήταν η χορήγηση μίας μεταβατικής 
περιόδου και όχι η δημιουργία νέων ευκαιριών για αφορολόγητες αγορές, το 
Συμβούλιο επεδίωξε απλώς να παρατείνει τα υπάρχοντα χαρακτηριστικά του 
συστήματος. Συγκεκριμένα, επέτρεψε στα κράτη μέλη να απαλλάσσουν από τη 
φορολογία τα προϊόντα που αγοράζουν από τα καταστήματα αφορολόγητων 
ειδών οι επιβάτες ενδοκοινοτικών πτήσεων ή θαλάσσιων ταξιδιών προς άλλα 
κράτη μέλη και μεταφέρουν τα εν λόγω προϊόντα στις προσωπικές τους 
αποσκευές. Για να εξασφαλισθεί η ίση μεταχείρηση με τα πορθμεία, το Συμβούλιο 
επέτρεψε επίσης την πώληση αφορολόγητων ειδών και στους δύο ακραίους 
σταθμούς της σήραγγας της Μάγχης. Οι ακριβείς όροι των απαλλαγών από τον 
ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης περιέχονται αντίστοιχα στις 
οδηγίες 91/680/ΕΟΚ (με την οποία παρεμβάλλεται το άρθρο 28Κ στην οδηγία 
77/388/ΕΟΚ) και 92/12/ΕΟΚ (άρθρο 28). 
6. Ελλείψει κάθε δυνατού ελέγχου των επιβατών στο κράτος μέλος άφιξης, 
χρειάστηκε να συσταθεί ένας εντελώς νέος μηχανισμός ελέγχου. Πράγματι, το 
μόνο πρόσωπο που είναι ενδεχομένως σε θέση να ελέγξει τη σωστή εφαρμογή της 
φορολογικής απαλλαγής είναι ο ίδιος ο πωλητής, αν και πρέπει να παραδεχθούμε 
ότι ο πωλητής έχει εξίσου συμφέρον να πωλήσει όσο το δυνατόν περισσότερα 
εμπορεύματα. Κατ'αρχάς, τα μέτρα φορολογικού ελέγχου ανέκαθεν καθορίζονταν 
σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα ίδια τα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο 
περιορίσθηκε να συμφωνήσει -πολιτικώς- με έναν ελάχιστο έλεγχο που θα έπρεπε 
να εφαρμόσουν τα κράτη μέλη, ο οποίος βασίζεται στον έλεγχο από τον ίδιο τον 
πωλητή και στον περαιτέρω έλεγχο του πωλητή από τις φορολογικές αρχές. Σε 
κάθε περίπτωση, οι μηχανισμοί ελέγχου πρέπει να εξασq)αλίζoυv την τήρηση των 
ισχυόντων ορίων αξίας και ποσότητας σχετικά με τις συνολικές απαλλαγές ανά 
ταξίδι και ανά ταξιδιώτη. Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει 
έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του λεγόμενου συστήματος ελέγχου από τον 
πωλητή στα κράτη μέλη. Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στο αίτημα αυτό. 
7. Το Συμβούλιο Υπουργών επανήλθε στο ζήτημα των αφορολόγητων αγορών το 
1994, όταν τροποποίησε τις απαλλαγές των ταξιδιωτών που επιστρέψουν από 
τρίτες χώρες. Πράγματι, οι απαλλαγές αυτές χρησίμευσαν ως αναφορά για τον 
καθορισμό των ορίων των φορολογικών απαλλαγών που εφαρμόζονται στις 
ενδοκοινοτικές αφορολόγητες αγορές. Με την αύξηση των απαλλαγών των 
εισαγωγών από τρίτες χώρες από 45 ECU σε 175 ECU, το ενδοκοινοτικό όριο θα 
αυξανόταν και αυτό αυτόματα. Επιδιώκοντας απλώς τη διατήρηση και όχι την 
προώθηση των ας^ορολόγητων αγορών, και λαμβανομένου επίσης υπόψη ότι το 
όριο των 45 ECU δεν θα αρκούσε για να διατηρηθεί, σε πραγματικούς όρους, το 
ύψος των αφορολόγητων αγορών που γίνονταν πριν από το 1993, το Συμβούλιο 
αποφάσισε να αυξήσει το όριο αυτό στα 90 ECU. Η αύξηση αυτή τέθηκε σε ισχύ 
την 1η Απριλίου 1994. Το Συμβούλιο ζήτησε επίσης από την Επιτροπή να 
υποβάλει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του νέου αυτού ορίου και την 
ενδεχόμενη ανάγκη τροποποίησης του στο μέλλον. Δεδομένου ότι το αίτημα αυτί) 
σχετίζεται σαφώς με τη λειτουργία των μηχανισμών ελέγχου, όπως αυτοί 
εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή πραγματεύεται και τα δύο θέματα 
στην παρούσα έκθεση. 
8. Κατά την κατάρτιση της παρούσας έκθεσης η Επιτροπή χρησιμοποίησε τις 
ακόλουθες πηγές πληρο(ροριών: 
• απαντήσεις των κρατών μελών σε ερωτηματολόγιο που συνέταξαν οι υπηρεσίες 
της Επιτροπής (παράρτημα 1 ), 
• αποστολές υπαλλήλίον της Επιτροπής στα κράτη μέλη για τη συλλογή 
στοιχείων, σε συνεργασία με τις αρμόδιες εθνικές αρχές, 
• στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις αφορολόγητες πωλήσεις, τα οποία διέθεσαν 
τα κράτη μέλη κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, 
• στοιχεία που διέθεσαν οι σχετικές ενώσεις των επιχειρήσεων πώλησης 
αφορολόγητων ειδών. 
9. Οι περισσότερες από τις ανωτέρω πληροφορίες συζητήθηκαν σε αρκετές 
περιπτώσεις με τις αντιπροσωπείες των κρατών μελών σε ad hoc ομάδα της 
Επιτροπής. 
10. Δεδομένου ότι οι περισσότερες σχετικές πληροφορίες συγκεντρώθηκαν πριν από 
το 1995, η παρούσα έκθεση δεν πραγματεύεται την κατάσταση που επικρατεί στα 
τρία νέα κράτη μέλη. Ωστόσο, τα εν λόγω κράτη μέλη θα κληθούν να υποβάλουν 
ρητώς τις παρατηρήσεις στα στοιχεία που περιέχει η παρούσα έκθεση. 
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
ΟΙ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ 
ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΒΑΤΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1999 
Τμήμα ένα. Η κατάσταση πριν από το 1993 
11. Πριν από το 1993 η οδηγία του Συμβουλίου 69/169/ΕΟΚ για την εναρμόνιση των 
νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων σχετικά με την απαλλαγή 
από το φόρο κύκλου εργασιών και τον ειδικό φόρο κατανάλωσης επί των 
εισαγωγών στα διεθνή ταξίδια όριζε το πλαίσιο για τις αφορολόγητες αγορές των 
ταξιδιωτών. Η οδηγία διέκρινε τους ταξιδιώτες που προέρχονταν από τρίτες 
χώρες από εκείνους που προέρχονταν από άλλο κράτος μέλος. 
12. Υψιιλότερες φορολογικές απαλλαγές χορηγήθηκαν στους ενδοκοινοτικούς 
ταξιδιώτες που είχαν αγοράσει προϊόντα, καταβάλλοντας όλους τους εκάστοτε 
φόρους, σε άλλο κράτος μέλος. Μικρότερες απαλλαγές προβλέφθηκαν για τα 
προϊόντα που είχαν αγορασθεί σε τρίτες χώρες. Η διάκριση αυτή αντανακλά τον 
υψηλότερο βαθμό ολοκλήρωσης των κρατών μελών της Κοινότητας και λαμβάνει 
ιδιαιτέρως υπόψη το γεγονός ότι, υπό ευρεία έννοια, όλα τα κράτη μέλη 
επιβάλλουν παρόμοιους έμμεσους φόρους, ενώ τούτο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι 
ισχύει για τις τρίτες χώρες. 
13. Οι αγορές από τα καταστήματα αφορολόγτιτων ειδών που βρίσκονται σε άλλο 
κράτος μέλος (κυριολεκτικά) δεν εμπίπτουν σε καμία από τις ανωτέρω δύο 
κατηγορίες. Στην περίπτωση αυτή τα προϊόντα έχουν αγορασθεί χωρίς την 
καταβολή φόρων, αλλά όχι σε τρίτη χώρα. Για να μην τεθεί σε μειονεκτική θέση ο 
ταξιδιώτης που προέρχεται από άλλο κράτος μέλος σε σύγκριση με τους 
ταξιδιώτες που προέρχονται από τρίτες χώρες, οι οποίοι μπορούν επίσης να 
αγοράσουν αφορολόγητα προϊόντα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάνθηκε σε 
πολλές αποφάσεις του ότι οι απαλλαγές των ταξιδιωτών που προέρχονται από 
τρίτες χώρες πρέπει επίσης να ισχύουν και στα αφορολόγητα προϊόντα που 
αγοράζονται εντός της Κοινότητας. 
14. Από φορολογική άποψη, οι αφορολόγητες αγορές βασίζονταν στις έννοιες της 
"εισαγωγήςΗκαι της "εξαγωγής". Πράγματι, οι πωλήσεις απαλλάσσονταν από τους 
φόρους διότι τα προϊόντα προορίζονταν για εξαγωγή. Για την απαλλαγή αυτή 
δεν χρειαζόταν καν να προσκομιστούν αποδεικτικά έγγραφα, διότι οι συνθήκες 
της αγοράς (στη διεθνή περιοχή του αεροδρομίου, μετά την επιβίβαση σε πορθμείο 
κλπ.) υποδήλωναν ότι ο αγοραστής αναχωρούσε από τη χώρα με τα προϊόντα 
αυτά. Ωστόσο, το καθεστώς αυτό ήταν βασικά το ίδιο με εκείνο που εφαρμοζόταν 
(και εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε σχέση με τρίτες χώρες) στις αφορολόγητες 
αγορές από καταστήματα εντός των πόλεων τα οποία πωλούν τα προϊόντα τους 
σε ταξιδιώτες που αναχωρούν από τη χώρα. Η μόνη διαφορά ήταν ότι στη 
δεύτερη περίπτωση ο ταξιδιώτης έπρεπε να προσκομίσει έγγραφη απόδειξη 
εξαγωγής, η οποία έφερε εν γένει τι\ σφραγίδα του τελωνείου. Κατά την είσοδο 
του σε άλλο κράτος μέλος, ο ταξιδιώτης έπρεπε να δηλώσει όλα τα προϊόντα που 
επρόκειτο να εισαγάγει και, κατ'αρχήν, να πληρώσει φόρο για όλα τα εισαγόμενα 
προϊόντα. Τη στιγμή εκείνη εφαρμοζόταν η απαλλαγή των ταξιδιωτών και 
επιτρεπόταν η αφορολόγητη εισαγωγή προϊόντων εντός ορισμένων ορίων. 
15. Η λειτουργία του ανωτέρω συστήματος προϋπέθετε την ύπαρξη ενός 
φορολογητέου συμβάντος κατά την εισαγωγή και τη δυνατότητα των τελωνειακ(ί>ν 
αρχών να διενεργούν ελέγχους για την επαλήθευση της δήλωσης εισαγωγής του 
ταξιδιώτη. 
Τμήμα 2. Η κατάργηση των τελωνειακών ελέγχων και των 
απαλλαγών των ταξιδιωτών 
16. Ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της εσωτερικής αγοράς ήταν η κατάργηση 
όλων των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας. Στον φορολογικό 
τομέα, τούτο σήμανε την εξάλειψη των εννοιών της "εισαγωγής" και της 
"εξαγωγής" μεταξύ των κρατών μελών. Επομένως, η απλή μετακίνηση αγαθών 
μεταξύ δύο κρατών μελών δεν έχει αυτόματα φορολογικές συνέπειες. 
17. Ως εκ τούτου, υλοποιήθηκε ένας σημαντικός στόχος: οι ιδιώτες μπορούν να 
αγοράζουν αγαθά για προσωπική χρήση σε οποιοδήποτε κράτος μέλος και να 
μεταφέρουν τα αγαθά αυτά σε κάθε άλλο κράτος μέλος χωρίς να χρειάζεται να τα 
δηλώσουν στα σύνορα ή να καταβάλουν φόρο. Στο θέμα αυτό εφαρμόσθηκε 
αναλογικά η αρχή της χώρας προέλευσης. Ασφαλώς, υπάρχουν ορισμένες 
εξαιρέσεις, όπως το μεταβατικό καθεστώς για τη Δανία, τη Σουηδία και τη 
Φινλανδία και οι κανόνες για τη φορολογία των καινούργιων αυτοκινήτων ή 
ορισμένες διατάξεις σχετικά με τις πωλήσεις εξ αποστάσεως, οι οποίες όμως δεν 
θέτουν υπό αμφισβήτηση την αρχή καθεαυτή. Μόνον όταν οι αγορές δεν 
προορίζονται για προσωπική, αλλά για επαγγελματική χρήση οι φορολογικοί 
κανόνες εξακολουθούν να προβλέπουν ότι η φορολογία επιβάλλεται στη χώρα 
προορισμού, όπου κατά πάσα πιθανότητα θα λάβει χώρα η τελική κατανάλωση. 
18. Στη νέα αυτή κατάσταση, όπου δεν είναι δυνατή πλέον η φορολογία κατά την 
εισαγωγή εντός της Κοινότητας, η εφαρμογή των απαλλαγών των ταξιδιωτών δεν 
είναι πλέον σκόπιμη. Κατά συνέπεια, τούτο θα σήμαινε το τέλος των 
αφορολόγητων αγορών. 
Τμήμα 3. Η απόφαση του Συμβουλίου για την προσωρινή διατήρηση 
των αφορολόγητων πωλήσεων στην ενδοκοινοτική 
διακίνηση επιβατών 
19. Οι αφορολόγητες πωλήσεις δεν είναι απλώς ένα πλεονέκτημα για τους ταξιδιώτες 
εντός της Κοινότητας, αλλά [Απορούν να έχουν και άλλες συνέπειες. Τα 
καταστήματα αφορολόγητων ειδών στα αεροδρόμια καταβάλλουν πολύ μεγάλα 
ποσά στις αρχές των αεροδρομίων και μερικές φορές μάλιστα διευθύνονται, εν 
όλω ή εν μέρει, από τις αρχές αυτές. Κατ'αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται η 
έμμεση χρηματοδότηση των υποδομών αυτών με. πόρους πέραν του εθνικού 
προϋπολογισμού. Επίσης, τα τέλη αεροδρομίου παραμένουν χαμηλότερα, με. 
1 αποτέλεσμα την προώθηση του τουρισμού. Οι εταιρείες εκμετάλλυεσης 
πορθμείων αποκομίζουν μεγάλο μέρος των εσόδων τους από τις αφορολόγητες 
πωλήσεις, με αποτέλεσμα να έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν τα ναύλα σε 
χαμηλότερα επίπεδα. Όλες αυτές οι δυνατότητες χρηματοδότησης οφείλονται στο 
ότι τα κράτη μέλη δεν εισπράττουν έμμεσους φόρους από τις πωλήσεις των 
καταστημάτων αφορολόγητων ειδών. 
20. Όταν τα κράτη μέλη προσάρμοσαν τους κανόνες περί έμμεσης φορολογίας στη 
βασική προϋπόθεση της εσωτερικής αγοράς, δηλαδή την κατάργηση των ελέγχων 
στα σύνορα, δεν ήταν προετοιμασμένα να τροποποιήσουν ταυτόχρονα και την 
κατάσταση των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών. Για τον λόγο αυτόν το 
Συμβούλιο αποφάσισε να παρατείνει προσωρινά την κατάσταση αυτή μέχρι το 
τέλος του 1999. Το σκεπτικό για την απόφαση αυτή ήταν η ανάγκη "άμβλυνσης, 
αφενός, των κοινωνικών επιπτώσεων στους σχετικούς τομείς και, αφετέρου, των 
περιφερειακών προβλημάτων στις παραμεθόριες περιοχές, που θα μπορούσαν να 
προκύψουν λόγω της κατάργησης των φόρων επί των εισαγωγών και της 
απαλλαγής των εξαγωγών κατά τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών"1. 
Επιπλέον, ενδεχομένως διαδραμάτισε κάποιο ρόλο και η χρηματοδότηση που 
εξασφαλίζουν στα αεροδρόμια τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών, όπως 
αναφέρεται ανωτέρω. 
21. Μετά την απόφαση αυτή, έπρεπε να προσαρμοσθεί το νομικό πλαίσιο στο νέο 
φορολογικό σύστημα που τέθηκε σε εφαρμογή το 1993. Δεδομένου ότι δεν 
υφίσταται πλέον η έννοια της εισαγωγής από τους ταξιδιώτες, η φορολογική 
απαλλαγή δεν μπορεί πλέον να εφαρμοσθεί στον ίδιο τον ταξιδιώτη, δηλαδή τον 
αγοραστή. Ωστόσο, το ίδιο αποτέλεσμα με τη φορολογική του απαλλαγή μπορεί 
να επιτευχθεί εάν η φορολογική απαλλαγή χορηγείται μέσω του πωλητή. Όμως, η 
απαλλαγή αυτή δεν ήταν δυνατόν να εξακολουθεί να βασίζεται στην εξαγωγή των 
προϊόντων σε άλλο κράτος μέλος, διότι από φορολογική άποψη δεν υφίσταται η 
έννοια της εξαγωγής. Συνεπώς, έπρεπε να επαναπροσδιορισθούν οι όροι της 
απαλλαγής. 
22. Το άρθρο 28Κ της 6ης οδτιγίας ΦΠΑ (οδηγία 77/388/ΕΟΚ), όπως παρεμβλήθηκε 
με το σημείο 22 του άρθρου 1 της οδηγίας 91/680/ΕΟΚ και με το άρθρο 28 της 
οδηγίας 92/12/ΕΟΚ (σχετικά με τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης), επιτρέπει 
στα κράτη μέλη να χορηγούν στα καταστήματα αφορολόγητων ειδών απαλλαγή 
από το φόρο για την προμήθεια αγαθών που πρόκειται να μεταφερθούν στις 
προσωπικές αποσκευές των επιβατών οι οποίοι μεταβαίνουν με ενδοκοινοτικές 
πτήσεις ή διό θαλάσσης σε άλλα κράτη μέλη, εντός των ορίων που εφαρμόζονται 
για τους ταξιδιώτες από τρίτες χώρες που εισέρχονται στην Κοινότητα (βλ. 
άρθρο 1 της οδηγίας 69/169/ΕΟΚ). Η απαλλαγή καλύπτει επίσης την προμήθεια 
αγαθών από τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών στους δύο ακραίους σταθμούς 
της σήραγγας της Μάγχης για τους επιβάτες που κατέχουν έγκυρα εισιτήρια για 
ττ) διαδρομή μεταξύ των σταθμών αυτών. Η ακριβής διατύπωση των σχετικών 
άρθρων παρατίθεται στο παράρτημα 2. 
23. Ακόμη και εάν το Συμβούλιο προσπάθησε να αναπαραγάγει με τη μεγαλύτερη 
δυνατή ακρίβεια την κατάσταση που επικρατούσε πριν από το 1993, μπορούν να 
εντοπισθούν δύο μείζονες διαφορές. Η πρώτη αφορά την επέκταση των 
καταστημάτων αφορολόγητων ειδών στους ακραίους σταθμούς της σήραγγας της 
Μάγχης. Η τροποποίηση αυτή έγινε για να ληφθεί υπόψη η νέα αυτή σύνδεση 
μεταξύ Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου σε σχέση με τα πορθμεία που 
εξασφαλίζουν τη θαλάσσια σύνδεση. Η δεύτερη μεταβολή αφορά την ποσότητα 
των αφορολόγτιτων προϊόντων που δικαιούται να αγοράσει ο ταξιδιώτης. Βάσει 
της έννοιας της εισαγωγής, η ποσότητα προσδιοριζόταν από τα εφαρμοζόμενα 
κατά την εισαγωγή όρια σχετικά με την την αξία και την ποσότητα των 
εισαγόμενων προϊόντων. Παρότι το Συμβούλιο δεν τροποποίησε, τα όρια αυτά, οι 
νέοι κανόνες επιτρέπουν επίσης τη μεταφορά, κατά την επιστροφή του ταξιδιώτη, 
αφορολόγιττων προϊόντων που είχαν αγορασθεί στο πρώτο σκέλος του ταξιδιού, 
τα οποία, βάσει του παλαιού καθεστώτος, έπρεπε είτε να καταναλωθούν στο άλλο 
κράτος μέλος είτε να περιληφθούν στα προϊόντα για τα οποία ο ταξιδιώτης 
ζητούσε απαλλαγή. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα μονοήμερα ταξίδια, τούτο μπορεί 
να έχει ως αποτέλεσμα τον διπλασιασμό των απαλλαγών εισαγωγής που ίσχυαν 
Αιτιολογικές σκέψεις τ<υν σχετικών οδηγιών 
10 
παλαιότερα. Ωστόσο, κάθε απόπειρα αποφυγής της συνέπειας αυτής θα 
απαιτούσε τη θέσπιση μίας πολύ πολύπλοκης και δυσεφάρμοστης δέσμης 
κανόνων. 
24. Η απόφαση να χορηγηθεί μεταβατική περίοδος μέχρι το 1999 έχει ως στόχο να 
δοθεί αρκετός χρόνος στους σχετικούς τομείς (αρχές αεροδρομίων, αεροπορικές 
εταιρείες, εταιρείες εκμετάλλευσης πορθμείων, παραγωγοί προϊόντων που 
πωλούνται συνήθως σε καταστήματα αφορολόγητων ειδών και επιχειρήσεις που 
εκμεταλλεύονται τα καταστήματα αυτά) να προετοιμαστούν για την κατάργηση 
των ενδοκοινοτικών αφορολόγητων πωλήσεων. Όλα τα κράτη μέλη κάνουν χρήση 
της δυνατής αυτής επιλογής, δύο όμως από αυτά εφαρμόζουν την απαλλαγή μόνο 
στα προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης. 
Τμήμα 4. θέματα ελέγχου 
25. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η εφαρμογή της κοινοτικής 
νομοθεσίας και η συγκρότηση των κατάλληλων μηχανισμών ελέγχου επαφίεται εν 
γένει στα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, το άρθρο 28Κ της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ και 
το άρθρο 28 της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ υποχρεώνουν απλώς τα κράτη μέλη να 
λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλισθεί η ορθή και χωρίς αποκλίσεις 
εφαρμογή των απαλλαγών που προβλέπονται στα εν λόγω άρθρα και να 
αποφευχθεί η φοροδιαφυγή, η φοροαποφυγή και η κατάχρηση. 
26. Εφόσον η αποτελεσματικότητα του ελέγχου της απαλλαγής δεν επηρεάζει 
απαραίτητα το συμφέρον της χώρας που διενεργεί τον έλεγχο, αλλά μπορεί να 
έχει μεγαλύτερη σημασία για το κράτος μέλος άφιξης όπου θα καταναλωθούν τα 
προϊόντα που έχουν αγορασθεί χωρίς φόρους, το Συμβούλιο και η Επιτροπή 
συμφώνησαν, μέσω δήλωσης στα πρακτικά, ότι πρέπει να ε.ξασqJαλίζεται ένα 
ορισμένο επίπεδο ελέγχου σε όλη την Κοινότητα. Για να αποφευχθεί η επαναφορά 
των ελέγχων στα σύνορα, αποφασίσθηκε επίσης ότι τα μέτρα ελέγχου θα 
επικεντρώνονται κατ' αρχάς στον πωλητή. 
27. Πράγματι, καθώς η φορολογική απαλλαγή εφαρμόζεται από των πωλητή, ο 
τελευταίος είναι ο μόνος ο οποίος μπορεί να βεβαιώσει ότι οι πωλήσεις του δεν 
υπερβαίνουν τα σχετικά όρια ως προς την αξία ή την ποσότητα των προϊόντων. 
Ωστόσο, τούτο ισχύει μόνο για τα προϊόντα που προμηθεύει ο ίδιος και δεν 
παρέχεται καμία προστασία έναντι των πολλαπλών αγορών του ίδιου επιβάτη 
κατά το ίδιο ταξίδι. Επομένως, κάθε σύστημα ελέγχου πρέπει να παρέχει λύσεις 
στο πρόβλημα της παρεμπόδισης των διαδοχικών αγορών από τον ίόιο επιβάτη 
στην περιοχή αφορολόγητων αγορών, ακόμα και σε διαφορετικές περιοχές (π.χ. 
στο αεροδρόμιο και επί του αεροπλάνου). Είναι φανερό ότι ο πωλητής δεν μπορεί 
να έχει στη διάθεση του όλες τις σχετικές πληροφορίες, εάν δεν υπάρχει ένας 
πρόσθετος μηχανισμός που θα του εξασφαλίζει τις πληροφορίες αυτές. Επιπλέον, 
το σύστημα αυτό φέρει τον πωλητή σε πολύ δύσκολη θέση: η τήρηση των ορίων 
στις αφορολόγητες πωλήσεις συγκρούεται με. το εμπορικό του συμφέρον να 
προώθησα τις πωλήσεις αυτές. 
28. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, στις 14 Δεκεμβρίου 1992 το 
Συμβούλιο εξέδωσε ένα κείμενο με τίτλο «Κατευθυντήριες γραμμές 
συμφωνηθείσες μεταξύ των κρατών μελών για τον έλεγχο των αφορολόγητων 
πωλήσεων στην Κοινότητα». Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν τις 
ελάχιστες προόιαγραίρές ελέγχου και βασίζονται σε ένα σύστημα ελέγχου με δύο 
σκέλη. Το πρώτο αφορά τον έλεγχο που διενεργεί ο ίδιος ο πωλητής και το 
δεύτερο τα δυνατά μέτρα ελέγχου των φορολογικών αρχών έναντι του πωλητή. 
11 
29. Αν και αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές δεν συνιστούν νομικώς δεσμευτικό 
κείμενο, αποτελούν τη βάση της παρούσας έκθεσης για την αξιολόγηση των 
μέτρων ελέγχου που έχουν λάβει τα κράτη μέλη. Το κείμενο των κατευθυντήριων 
γραμμών παρατίθεται στο παράρτημα 3. 
Τμήμα 5. Η αύξηση του ορίου απαλλαγών ως προς την αξία των 
προϊόντων 
30. Μέχρι την 31η Μαΐου 1994 τα κράτη μέλη εδικαιούντο να επιτρέπουν τις αγορές 
αφορολόγητων ειδών μέχρι τα ακόλουθα όρια, τα οποία εφαρμόζονταν ως 
απαλλαγές και στους ταξιδιώτες που επέστρεφαν από τρίτες χώρες: 
31. Στον ακόλουθο πίνακα παρατίθενται τα ποσοτικά όρια: 
32. 
33. 
34. 
35. Προϊόντα καπνού Οινοπνευματώδη ποτά αρώματα και κολώνιες 
200 τσιγάρα ή 1 λίτρο οινοπνευματώδη ποτά ή 50 γραμ. άρωμα 
ηδΰποτα με αλκοολικό τίτλο 
ανώτερο του 22% ή και 
100 πουράκια ή 250 γραμ. κολώνια 
2 λίτρα ποτά με αλκοολικό τίτλο 
22% ή κατώτερο 
50 πούρα ή 
2 λίτρα κρασί εμπλουτισμένο με 
250 γραμ. καπνός για αλκοόλη και αφρώδες κρασί 
κάπνισμα 
και 2 λίτρα μη αεριούχο κρασί 
Το όριο αξίας των προϊόντων ορίσθηκε αρχικά στα 45 ECU. Εφαρμόζεται σε όλα 
τα προϊόντα που δεν καλύπτονται από το ποσοτικό όριο. 
Με την έκδοση της οδηγίας 94/4/ΕΚ το Συμβούλιο αύξησε το όριο αξίας για τους 
ταξιδιώτες από τρίτες χώρες από 45 σε. 175 ECU και όρισε ένα συγκεκριμένο όριο 
αξίας για τις αφορολόγητες αγορές εντός της Κοινότητας ύψους 90 ECU. 
Ήταν η πρώτη φορά που ορίστηκαν διαφορετικά όρια αξίας για τους ταξιδιώτες 
που επιστρέφουν από τρίτες χα>ρες και για τις αφορολόγητες αγορές εντός της 
Κοινότητας. II όιας;οροποίηση αυτή οφείλεται στην εφαρμογή διαφορετικών 
αρχών. Για τους ταξιδιώτες από τρίτες χώρες εξακολουθεί να ισχύει η απαλλαγή 
από εισαγωγικούς δασμούς, ενώ οι ενδοκοινοτικές αφορολόγητες πωλήσεις 
απαλλάσσονται από το φόρο επί των προϊόντων που διαθέτει ο πωλητής. Τούτο 
αντανακλά την ίδρυση της εσωτερικής αγοράς που προβλέπει την εφαρμογή του 
ίδιου φορολογικού καθεστώτος στους αγοραστές όλης της Κοινότητας, ακόμη και 
αν προέρχονται από άλλο κράτος μέλος. 
Εκ πρώτης όψεως, η απόφαση να αυξηθεί το ενδοκοινοτικό όριο αξίας δεν 
συνάδει με. την αρχική προσέγγιση του Συμβουλίου, σύμφωνα με την οποία 
επρόκειτο να χορηγηθεί απλώς μία μεταβατική περίοδος που θα επέτρεπε τη 
διατήρηση, αλλά όχι την αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων. Ωστόσο, 
υπάρχουν ορισμένοι αντικειμενικοί λόγοι που δικαιολογούν την αύξηση: 
12 
• το όριο των 45 ECU δεν θα επέτρεπε στις επιχειρήσεις να διατηρήσουν, σε 
πραγματικούς όρους, τις αφορολόγητες πωλήσεις στο επίπεδο που ίσχυε πριν 
από το 1993, 
• καθώς οι έλεγχοι των ενδοκοινοτικών εισαγωγών από τα κράτη μέλη είχαν ήδη 
μειωθεί σημαντικά πριν από το 1993, οι ταξιδιώτες τηρούσαν ολοένα και 
λιγότερο το εφαρμοζόμενο όριο αξίας και η επαναφορά της αυστηρής 
εφαρμογής του θα οδηγούσε σε δυσαρέσκεια μεταξύ των επιβατών και των 
επιχειρήσεων, 
• το διοικητικό κόστος και η επιβάρυνση που θα έπρεπε να επωμιστεί ο πωλητής 
για να εφαρμόσει το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή θα ήταν δυσανάλογα 
υψηλό σε σχέση με την πολύ μικρή αξία των εν λόγω προϊόντων. 
36. Εκτιμώντας με σφαιρικό τρόπο όλους τους ανωτέρω παράγοντες, το Συμβούλιο 
ζήτησε από την Επιτροπή να αξιολογήσει εάν έπρεπε να εξετασθεί το ενδεχόμενο 
περαιτέρω αναθεώρησης του ορίου αξίας. 
13 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
ΤΟΥ ΣΤΑ ΚΠΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Τμήμα 1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
37. Εάν οι αφορολόγητες πωλήσεις επιτρέπονται μόνο υπό συγκεκριμένους όρους 
και σε συγκεκριμένες συνθήκες, οι περιορισμοί αυτοί απορρέουν από την 
κοινοτική νομοθεσία και, ως εκ τούτου, προβλέπουν ένα κοινό πλαίσιο για όλα 
τα κράτη μέλη. Στην πράξη, ωστόσο, η χρησιμοποίηση του πλαισίου αυτού 
εξαρτάται πάρα πολύ από γεωγραφικούς παράγοντες και από τις τοπικές 
συνθήκες. Οι αφορολόγητες πωλήσεις επιτρέπονται μόνο σε αεροδρόμια και 
λιμένες, σε αεροσκάφη ή πλοία κατά τη διάρκεια πτήσεων ή θαλάσσιων ταξιδιών, 
καθώς και στην ειδική περίπτωση της σήραγγας της Μάγχης. Καθεμία από τις 
περιπτώσεις αυτές έχει τις ιδιαιτερότητες της και συνιστά ειδική κατηγορία όπου 
προκύπτουν ιδιαίτερα πρακτικά ζητήματα. Επιπλέον, θαλάσσια ταξίδια μπορούν 
να γίνουν μόνο μεταξύ ορισμένων κρατών μελών και διαφέρουν πολύ ως προς τη 
διάρκεια. 
38. Τα κράτη μέλη έκαναν εν τέλει διαφορετικές επιλογές όσον αφορά τις 
αφορολόγητες πωλήσεις. Ορισμένα κράτη μέλη επιτρέπουν την υπέρβαση του 
ορίου των αφορολόγητων αγορών, αρκεί ο φόρος να καταχωρίζεται καταλλήλως, 
ενώ άλλα κράτη απαγορεύουν την υπέρβαση του ορίου. Ορισμένα κράτη μέλη 
επιτρέπουν τη λειτουργία καταστημάτων αφορολόγητων και φορολογημένων 
ειδών στην ίδια περιοχή, ενώ άλλα δεν προσφέρουν αυτή τη δυνατότητα. Μερικές 
φορές η διαχείριση όλων των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών ανήκει στην 
ίδια εταιρεία, η οποία μπορεί να είναι είτε ιδιωτική είτε εν μέρει ή και εξ 
ολοκλήρου κρατική. Σε άλλες χώρες κάθε κατάστημα ανήκει σε διαφορετικό 
ιδιοκτήτη. 
39. Όλες αυτές οι διαφορές υποδηλώνουν ότι κάθε. κράτος μέλος ορίζει τα δικά του 
μέτρα ελέγχου για τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών, όπως εξάλλου 
συμβαίνει συνήθως και με την εφαρμογή άλλων φορολογικών απαλλαγούν που 
χορηγεί στο εσωτερικό του. Ωστόσο, η περίπτωση αυτή είναι διαφορετική, διότι η 
απαλλαγή που χορηγείται στις αφορολόγητες πωλήσεις, εξ ορισμού, αφορά 
προϊόντα ποτ» πρόκειται να μεταφερθούν σε άλλο κράτος μέλος και ενδέχεται, 
εάν δεν ελέγχεται αποτελεσματικά, να προκαλέσει στρεβλώσεις εις βάρος των 
εμπόρων λιανικής πωλήσεως στο κράτος μέλος προορισμού. Για τον λόγο αυτόν 
το Συμβούλιο συμφώνησε, στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών, για τη 
θέσπιση ενός ελάχιστου επιπέδου ελέγχου, χωρίς ωστόσο να επιβάλει στα κράτη 
μέλη σχετική νομική υποχρέωση. Εττίσης, το περιεχόμενο των κατευθυντήριων 
γραμμών επιτρέπει αρκετή ευελιξία ώστε το κάθε κράτος μέλος να προσαρμόσει 
το σύστημα ελέγχου στις ιδιαίτερες, συνθήκες της χώρας. 
Τμήμα 2. Οι κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου 
40. Οι κατευθυντήριες γραμμές που παρατίθενται στο παράρτημα 3 πρέπει να 
αποτελούν τη βάση κάθε συστήματος ελέγχου που τίθεται σε εφαρμογή από τα 
κράτη μέλη και, συνεπώς, για την αξιολόγηση του από την παρούσα έκθεση. 
4L Οι κατευθυντήριες γραμμές θέτουν κατ'αρχάς μ.ία αυτονόητη αρχή: ο πωλητής 
14 
πρέπει να τηρεί όλους τους όρους της φορολογικής απαλλαγής και, συνεπώς, τα 
ισχύοντα όρια ως προς την ποσότητα και την αξία των πωλήσεων. 
42. Το πρόβλημα που τίθεται είναι με ποιον τρόπο θα γνωρίζει ο πωλητής όλους 
τους σχετικούς παράγοντες που καθορίζουν τη φορολογική απαλλαγή και 
ιδιαίτερα την έκταση της. Κατ'αρχήν, ο πωλητής μπορεί να αντλήσει 
πληροφορίες από δύο πηγές: από τον επιβάτη και από κάθε άλλο 
καταστηματάρχη. 
43. Ο επιβάτης είναι ο μόνος που μπορεί να τον ενημερώσει για τις συνθήκες του 
ταξιδιού: κατέχει έγκυρο εισιτήριο για το ταξίδι, ο άμεσος προορισμός του 
ταξιδιού του βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος κλπ. Εάν ο επιβάτης δεν έχει ήδη 
επιβιβασθεί στο μέσο μεταφοράς και όλα αυτά τα στοιχεία δεν είναι αυτονόητα, ο 
συνήθης τρόπος άντλησης αυτών των πληροφοριών είναι η επίδειξη του 
εισιτηρίου ή της κάρτας επιβίβασης στον καταστηματάρχη. 
44. Η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη σε. ό,τι αφορά τις πληροφορίες για 
προηγούμενες αγορές του επιβάτη που πρέπει να λτιφθούν υπόψη για τον 
υπολογισμό του υπολειπόμενου ποσού των ορίων απαλλαγής. Ο επιβάτης μπορεί 
να δείξει το τιμολόγιο, αλλά πώς μπορεί να υποχρεωθεί να το πράξει; Και πάλι ο 
ευκολότερος τρόπος είναι να ενσωματωθούν οι πληροφορίες αυτές στο εισιτήριο 
ή στην κάρτα επιβίβασης που θα πρέπει να επιδείξει ούτως ή άλλως. Συνεπώς, οι 
κατευθυντήριες γραμμές ευνοούν αυτή την προσέγγιση διευκρινίζοντας ότι το 
εισιτήριο ή η κάρτα επιβίβασης μπορεί να αντικατασταθεί από ειδικό δελτίο. Μία 
εναλλακτική λύση είναι να εξασφαλισθεί ότι οι πληροφορίες σχετικά με τις 
αφορολόγητες αγορές κάθε επιβάτη θα αποθηκεύονται κατά τρόπον ώστε όλοι οι 
καταστηματάρχες να μπορούν να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές. Στην 
περίπτωση αυτή κάθε καταστηματάρχης θα χρειαζόταν απλώς να εντοπίσει τον 
επιβάττ], π.χ. από τον αριθμό της θέσης του στο αεροπλάνο. 
45. Όποια λύση και αν επιλεγεί, το κράτος μέλος πρέπει να επιλέξει ένα τουλάχιστον 
σύστημα ώστε. να διασφαλίζεται ότι ο πωλητής έχει στη διάθεση του όλες τις 
απαραίτητες πληροφορίες. 
46. Ένα άλλο θέμα αφορά τον έλεγχο του πωλητή από τις αρχές του κράτους μέλους. 
Για τον έλεγχο αυτόν πρέπει κατ'αρχάς ο πωλητής να τηρεί τα δεύντα λογιστικά 
στοιχεία και να καταχωρίζει σωστά όλες τις πωλήσεις του. Ωστόσο, στην πράξη ο 
πωλητής είναι αδύνατο να φυλάσσει αποδείξεις σχετικά με τις συνθήκες κάθε 
μεμονωμένης πώλησης. Πράγματι, για το σκοπό αυτό θα έπρεπε να φυλάσσει 
αντίγραφα των εισιτηρίων ή άλλων εγγράφων και θα ήταν αδύνατο να συμβεί 
αυτό χωρίς να αυξηθεί κατά πολύ ο απαιτούμενος χρόνος για μία αγορά. Για τον 
λόγο αυτόν στις κατευθυντήριες γραμμές αναφέρεται μία ,άλλη μέθοδος, η 
λεγόμενη σφαιρική λογιστική μέθοδος. Σύμφωνα με αυτήν, οι φορολογικές αρχές 
πρέπει να συγκρίνουν τις συνολικές αφορολόγητες πωλήσεις με το συνολικό 
αριθμό επιβατών ενός συγκεκριμένου ταξιδιού ή των ταξιδιών μίας 
συγκεκριμένης περιόδου. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει οι συνολικές πωλήσεις 
να υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια επί τον αριθμό των επιβατών. Ο αριθμός 
που προκύπτει μπορεί να προσαρμοσθεί προκειμένου να ληφθεί υπόψη το 
γεγονός ότι εν γένει δεν χρησιμοποιούν όλοι οι επιβάτες τη δυνατότητα 
αφορολόγητων αγορών. Κατ'αυτόν τον τρόπο, οι αρχές μπορούν τουλάχιστον να 
ελέγξουν συνολικά την αξιοπιστία του ελέγχου που πραγματοποιεί ο ίδιος ο 
πωλητής. 
47. Όσον αφορά τις θαλάσσιες συνδέσεις μεταξύ κρατών μελών, μπορούν να 
ανακύψουν διάς)ορα ζητήματα, π.χ. η εταιρεία εκμετάλλευσης πορθμείων μπορεί 
15 
να είναι υπεύθυνη έναντι των αρχών και των δύο χωρών. Για τον λόγο αυτόν, ο 
τομέας αυτός αποφασίσθηκε να καλυφθεί από διμερείς συμφωνίες μεταξύ των 
κρατών μελών που εμπλέκονται στον καθορισμό του συστήματος ελέγχου και των 
λεπτομερειών εφαρμογής του. 
48. Η πιθανότητα αρμοδιότητας δύο διαφορετικών κρατών μελών οδήγησε επίσης σε 
δήλωση, στις κατευθυντήριες γραμμές, ότι τα κράτη μέλη πρέπει να κάνουν την 
καλύτερη δυνατή χρήση των κοινοτικών διατάξεων περί διοικητικής συνεργασίας 
και αμοιβαίας συνδρομής. 
Τμήμα 3. Ο έλεγχος από τον πωλητή στα διάφορα κράτη μέλη 
49. Έχει ήδη αναφερθεί ότι οι πραγματικές περιστάσεις διαφέρουν πάρα πολύ 
ανάλογα με την τοποθεσία του καταστήματος αφορολόγητων ειδών. Στην 
παρούσα έκθεση διακρίνονται τρεις κύριες κατηγορίες για να ληφθούν υπόψη οι 
σημαντικές αυτές διαφορές: 
• πωλήσεις σε. αεροδρόμια 
• πωλήσεις σε αεροπλάνα 
• πωλήσεις σε πλοία 
50. Το κείμενο στο παρόν τμήμα περιορίζεται στην περιγραφή των γενικών 
προσανατολισμών που έχουν επιλέξει τα κράτη μέλη για τα συστήματα ελέγχου 
που εφαρμόζουν. Λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση στα 
επί μέρους κράτη μέλη περιέχονται στο παράρτημα 6, όπου συνοψίζονται ιδίως 
τα αποτελέσματα των αποστολών συλλογής στοιχείων στα κράτη μέλη. 
• Αεροδρόμια 
51. Μπορούν να παρουσιαστούν διάφορες καταστάσεις: οι επιβάτες ενδέχεται να 
αγοράσουν αφορολόγητα είδη περισσότερες από μία φορές στο ίδιο κατάστημα, 
σε διαφορετικά καταστήματα στο αεροδρόμιο ή ακόμη στο αεροδρόμια και στη 
συνέχεια στο αεροπλάνο. Όλες αυτές οι δυνητικές αγορές δεν πρέπει να 
υπερβαίνουν τα όρια για έναν επιβάτη στη διάρκεια ενός ταξιδιού. Επομένως το 
σύστημα που εφαρμόζεται από έναν πωλητή πρέπει κατ'αρχάς να μπορεί να 
αντιμετωπίσει όλες αυτές τις δυνατότητες του επιβάτη να αγοράσει αφορολόγητα 
είδη. Το σύστημα μέσω του οποίου ο πωλητής ελέγχει απλώς τις μεμονωμένες 
πωλήσεις δεν επαρκεί για την πλήρωση των κριτηρίων που ανα(ρέρονται 
ανωτέρω. Συνήθως οι πωλητές γνωρίζουν τα ισχύοντα όρια και ενημερώνουν 
τους δυνητικούς αγοραστές για τα όρια αυτά. Συνεπώς οι μεμονωμένες πωλήσεις 
του ίδιου πωλητή συνήθως τηρούν τα όρια αυτά. 
52. Για να αποτραπούν οι διαδοχικές αφορολόγητες αγορές πέραν των 
προβλεπόμενων ορίων ανά επιβάτη και ανά ταξίδι, συνήθως οι πωλητές στα 
αεροδρόμια χρησιμοποιούν τις κάρτες επιβίβασης ή ανάλογα ταξιδιωτικά 
έγγραφα για να ελέγξουν τις πωλήσεις αυτές. Εφόσον γίνει μία πώληση, ο 
πωλητής σφραγίζει την κάρτα επιβίβασης, προκειμένου να αποτραπούν οι 
διαδοχικές πωλήσεις από το ίδιο κατάστημα ή οι πολλαπλές πωλήσεις ((χπ.ό άλλα 
καταστήματα του αεροδρομίου). 
53. Τα χαρακτηριστικά της διαδικασίας σφράγισης διαφέρουν στα κράτη μέλη. Στα 
περισσότερα κράτη μέλη η σφραγίδα στην κάρτα επιβίβασης παρέχει απλώς την 
16 
ένδειξη ότι έχει γίνει μία αφορολόγητη πώληση. Σε ορισμένα κράτη μέλη στην 
ένδειξη περιλαμβάνεται η αξία ή/και η ποσότητα των προϊόντων που έχουν 
πωληθεί. Σε ένα κράτος μέλος επισυνάπτεται η απόδειξη της πώλησης στην κάρτα 
επιβίβασης για να έχουν τη δυνατότητα οι ακόλουθοι πωλητές να επαληθεύσουν 
εάν ο επιβάτης δικαιούται να πραγματοποιήσει άλλες αφορολόγητες αγορές (στο 
ίδιο ή σε άλλο κατάστημα). Σε ένα κράτος μέλος δεν χρησιμοποιείται η 
διαδικασία σφράγισης της κάρτας επιβίβασης. Στην τελευταία αυτή περίπτωση ο 
έλεγχος από τον πωλητή βασίζεται μόνο στον έλεγχο κάθε μεμονωμένης πώλησης 
από τον πωλητή. Το σύστημα αυτό δεν επαρκεί για την αποτροπή των 
αφορολόγητων πωλήσεων πέραν των επιτρεπόμενων ορίων. Σε ορισμένα κράτη 
μέλη κάθε πώληση καταγράφεται στην ταμειακή μηχανή σε συνδυασμό με τα 
στοιχεία του συγκεκριμένου επιβάτη, όπως ο αριθμός πτήσεως και θέσης. Οι 
διαδοχικές πωλήσεις στο ίδιο κατάστημα ή σε διαφορετικά καταστήματα που 
συνδέονται με αυτό το σύστημα καταγραφής μπορούν να συγκριθούν με τις 
προηγούμενες αγορές. Σε ορισμένα κράτη μέλη έχει αναπτυχθεί (είτε από τις 
επιχειρήσεις είτε από τα τελωνεία) το κατάλληλο λογισμικό και τα συστήματα 
πληροφορικής που διασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή του συστήματος ελέγχου 
από τον πωλητή, ενώ άλλα κράτη μέλη βασίζονται εξ ολοκλήρου σε 
«παραδοσιακές» διαδικασίες ελέγχου. Σε ορισμένες χώρες τα συστήματα 
πληροφορικής που έχουν εγκατασταθεί στα καταστήματα συνδέονται με το δίκτυο 
των τελωνειακών αρχών. 
• Αεροπλάνα 
54. Για τον έλεγχο των αφορολόγητων αγορών στα αεροπλάνα, τα κράτη μέλη εν 
γένει δεν χρησιμοποιούν τις κάρτες επιβίβασης ή άλλα ανάλογα έγγραφα. 
Ανάλογα με τα κράτη μέλη, η χρησιμοποίηση του εγγράφου αυτού θα συναντούσε 
πρακτικά προβλήματα, δεδομένου ότι οι επιβάτες, από τη στιγμή που θα 
επιβιβασθούν, συχνά δεν φυλάσσουν τις κάρτες επιβίβασης. 
55. Οι διαφορετικές συνθήκες μεταξύ των κατασττιμάτων αφορολόγτιτων ειδών που 
βρίσκονται εντός των αεροδρομίων και των αφορολόγητων πωλήσεων στο 
αεροπλάνο αποτελεί έναν περαιτέρω λόγο για τον οποίο τα κράτη μέλη ασκούν 
πιο περιορισμένο έλεγχο στις πωλήσεις στο αεροπλάνο. Ο όγκος τα)ν 
αφορολόγιττων πα)λήσεων στο αεροπλάνο είναι περιορισμένος λόγω της ίδιας της 
φύσης Τ(υν πωλήσεων αυτών. Ο έλεγχος εξασφαλίζεται από το γεγονός ότι το 
πλήρωμα έχει την εποπτεία των πωλήσεων τηρώντας τα όρια ως προς την άξια 
ή/και την ποσότητα σε κάθε περίπτωση πώλησης αφορολόγητων προϊόντων. 
56. Σχεδόν κανένα κράτος μέλος δεν εφαρμόζει σύστημα μέσω του οποίου να 
συνδέονται οι αφορολόγητες αγορές στο αεροδρόμιο και οι ακόλουθες αγορές 
κατά τη διάρκεια της πτήσης (η ίδια κατάσταση επικρατεί σχετικά με τις 
αφορολόγητες πωλήσεις σε. λιμένες και τις ενδεχόμενες κατοπινές πωλήσεις μετά 
την επιβίβαση στο πορθμείο). Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν ένα 
σύστημα ελέγχου των διαδοχικών αφορολόγητων πωλήσεων χρησιμοποιώντας το 
σύστημα της προπαραγγελίας ή ένα δελτίο που πρέπει να παρουσιασθεί και να 
σφραγισθεί σε κάθε. αφορολόγητη πώληση. Στο σύστημα της προπαραγγελίας η 
κάρτα επιβίβασης σφραγίζεται ήδη κατά την έκδοση της. 
• Πλοία 
57. II εικόνα σχετικά με τα συστήματα πώλησης που εφαρμόζουν οι πωλητές είναι 
πιο ασαφής. Εν γένει κατά την έκδοση της κάρτας επιβίβασης δίδεται επίσης στον 
επιβάτη ένα δελτίο, το οποίο περιέχει πληροιρορίες σχετικά με τα επιτρεπόμενα 
ποσοτικά όρια για τα προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό (μόρο κατανάλωσης. Το 
17 
δελτίο σφραγίζεται κάθε φορά που πραγματοποιείται μία πώληση προϊόντων τα 
οποία εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή. Ο επιβάτης μπορεί να πραγματοποιήσει 
και άλλες αγορές αυτών των προϊόντων μόνον εάν, βάσει της απόδειξης της 
πρώτης αγοράς, μπορεί να αποδείξει ότι δεν έχει καλύψει το επιτρεπόμενο όριο. 
Συχνά οι έλεγχοι είναι λιγότερο αυστηροί για τα προϊόντα για τα οποία ισχύουν 
όρια αξίας, εφόσον για τις αγορές αυτές δεν υφίσταται σφράγιση. Στις 
περιπτώσεις αυτές ο έλεγχος εξασφαλίζεται από το γεγονός ότι μία αφορολόγητη 
αγορά μπορεί να γίνει μόνο μέχρι το όριο αξίας. 
58. Το σύστημα του δελτίου χρησιμοποιείται σπάνια σε ταξίδια μικρών αποστάσεων. 
Ο μόνος τρόπος ελέγχου είναι η διάθεση πληροφοριών στο κοινό σχετικά με τα 
επιτρεπόμενα όρια για τα αφορολόγητα προϊόντα που μπορούν να αγορασθούν 
και η αυτοσυγκράτηση του πωλητή και ο περιορισμός του στο επιτρεπόμενο όριο 
ή στην επιτρεπόμενη ποσότητα για κάθε αφορολόγητη πώληση. Οι λόγοι για τους 
οποίους δεν χρησιμοποιείται το σύστημα του δελτίου στις περιπτώσεις αυτές 
είναι ο περιορισμένος χρόνος των ταξιδιών αυτών και ο μεγάλος αριθμός 
επιβατών. Ένα ακόμη επιχείρημα είναι ότι οι επιβάτες μπορούν να ανταλλάξουν 
μεταξύ τους τα δελτία, οπότε ο στόχος του περιορισμού των αφορολόγητων 
αγορών ανά επιβάτη δεν επιτυγχάνεται. 
59. Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, μέχρι σήμερα έχει συναφθεί μόνο μία διμερής 
συμφωνία σχετικά με τις αφορολόγητες πωλήσεις σε. πορθμεία. 
Τμήμα 4. Περιγραφή των μηχανισμών ελέγχου ανά κράτος μέλος 
• Αεροδρόμια 
60. Βασικά, τα κράτη μέλη ελέγχουν τους ιδιοκτήτες καταστημάτων αφορολόγητων 
ειδών στα αεροδρόμια μέσω των λογιστικών τους βιβλίων. Στην πράξη η γενική 
αυτή αρχή περιλαμβάνει διάφορες μορφές ελέγχου. Ωστόσο, οι έλεγχοι 
περιορίζονται βασικά στην παρακολούθηση των προϊόντων που πωλούνται και 
αγοράζονται από τα καταστήματα και τις επιχειρήσεις αφορολόγητων ειδών. Η 
μορφή αυτή ελέγχου συμφωνεί και βασίζεται στα συνήθη μέτρα ελέγχου του ΦΠΑ. 
Στοιχεία σχετικά με. τις πωλήσεις σε. μεμονωμένους πελάτες, που θα αποτελούσαν 
το ειδικό αντικείμενο του ελέγχου στην περίπτωση των αφορολόγητων 
πωλήσεων, διατίθενται σπάνια. Σε. ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν στοιχεία 
σχετικά με τις πωλήσεις ανά περίοδο, μερικές φορές ανά ημέρα ή ανά πτήση, 
πράγμα που παρέχει ουσιαστικότερες ενδείξεις για τις μεμονωμένες πωλήσεις. Σε 
ορισμένα κράτη [τέλη οι πωλητές αφορολόγητων ειδών πρέπει να ασκούν τις 
δραστηριότητες τους στο πλαίσιο του καθεστώτος τελωνειακής αποταμίευσης/ 
ειδικού φόρου κατανάλωσης. Το σύστημα αυτό προβλέπει σε κάποιο .βαθμό τον 
έλεγχο της κατάστασης του πωλητή και της δυνατότητας του να εξασφαλίζει την 
τήρηση των ισχυόντων κανόνων σχετικά με το καθεστώς των αφορολόγτιτων 
πωλήσεων. Στις περιπτώσεις αυτές εφαρμόζονται ορισμένοι λογιστικοί κανόνες 
που επιτρέπουν συνήθως την παρακολούθηση της εισόδου των προϊόντων στις 
αποθήκες και της εξόδου τους από αυτές. 
61. Ορισμένα κράτη μέλη διενεργούν επιτόπιους ελέγχους στους πωλητές, καθώς και 
στους πελάτες τους. Ο έλεγχος αυτός γίνεται εντός και πέριξ των καταστημάτων 
που δικαιούνται να πωλούν αφορολόγητα προϊόντα. 
62. Σε. περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη εφαρμόζονται σφαιρικά λογιστικά 
συστήματα σε σχέση με τις συνθήκες των ας;ορολόγητων πωλήσεων. Βασίζονται 
σε ημερήσια ή μηνιαία σύνοψη των πωλήσεων και παρέχουν πληροφορίες όπως η 
18 
ημερομηνία της πώλησης, ο αριθμός πτήσης, ο κωδικός, η ποσότητα και η αξία 
των προϊόντων, μερικές φορές σε σχέση με μεμονωμένους επιβάτες. Σε ορισμένα 
κράτη μέλη τα στοιχεία αυτά δίδονται από δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών και 
μερικές φορές με παραδοσιακές μεθόδους. 
• Αεροπλάνα 
63. Όσον αφορά τις αφορολόγητες πωλήσεις στα αεροπλάνα, τα κράτη μέλη βασικά 
χρησιμοποιούν τα ίδια συστήματα ελέγχου των πωλητών με αυτά που 
χρησιμοποιούνται στα αεροδρόμια. Τούτο σημαίνει ότι το σύστημα τους 
επικεντρώνεται στη λογιστική, ενώ περιλαμβάνει μεθόδους όπως τα καθεστώτα 
τελωνειακής αποταμίευσης/ειδικού φόρου κατανάλωσης, οι τυχαίοι και εκ των 
υστέρων έλεγχοι, η χρησιμοποίηση του σφαιρικού λογιστικού συστήματος κλπ. 
Τα περισσότερα κράτη μέλη εφαρμόζουν μέτρα για τον έλεγχο των αποθεμάτων 
των ίδιων των αεροπορικών εταιρειών ή/και των εταιρειών που τους 
προμηθεύουν τα αποθέματα αυτά. Το σφαιρικό σύστημα λογιστικής συνίσταται 
στη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με το σύνολο των πωλήσεων στα αεροπλάνα. 
Τα στοιχεία αυτά μπορούν, κατ'αρχήν, να συγκριθούν με την ποσότητα των 
εμπορευμάτων που αποσύρονται από το απόθεμα. Ωστόσο, αυτό που έχει 
σημασία δεν είναι τόσο το σύνολο των πωλήσεων σε σύγκριση με τον συνολικό 
αριθμό επιβατών, αλλά η τήρηση των επιτρεπόμενων ορίων των αφορολόγητων 
αγορών για κάθε επιβάτη. Παρεμπιπτόντως, ένα σύστημα προβλέπει την 
κατάρτιση καταλόγων με τα ονόματα των επιβατών που αγόρασαν αφορολόγητα 
προϊόντα. 
• Πλοία 
64. Στην περίπτωση αυτή, τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν και πάλι τα μέτρα που 
εφαρμόζονται στις πωλήσεις σε αεροδρόμια και αεροπλάνα. Ένα κράτος μέλος 
αναφέρει ότι διενεργεί τυχαίους ελέγχους (επιτόπιους ελέγχους σε ταξιδιώτες) 
κατά την αναχώρηση ή κατά την άφιξη. Μερικές φορές συγκρίνονται οι 
ανακεφαλαιωτικοί κατάλογοι πωλήσεων ανά ταξίδι και οι αποδείξεις πα')λησης σε 
μεμονωμένους επιβάτες με τον αριθμό τα>ν επιβατών. 
• Γενική παρατήρηση 
65. Πρέπει να σημειωθεί ότι σε όλα τα κράτη μέλη επιβάλλονται πρόστιμα στον 
πωλητή όταν δεν τηρεί τους κανόνες ελέγχου από τον ίδιο και σε ορισμένες 
περιπτώσεις είναι πιθανό να επιβληθούν ποινές στις εταιρείες που πιυλούν τα 
προϊόντα αυτά. 
Τμήμα 5. Αξιολόγηση 
66. Το τμήμα αυτό αποτελεί ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης και σχετίζεται με 
τα τελικά συμπεράσματα της Επιτροπής σε σχέση με το καθεστο>ς των πωλήσεων 
αφορολόγτιτων ειδών και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται εν γένει στα κράτη 
μέλη. 
Δείχνει επίσης ότι στην πρακτική της συνέχισης των πωλήσεων αφορολόγητων 
ειδών στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς υπεισέρχονται διάφορα (άλλα) 
ζητήματα που παρεμποδίζουν τον αποτελεσματικό έλεγχο των αφορολόγτιτων 
πωλήσεων στην ενδοκοινοτική διακίνηση ταξιδιωτών ή αποτελούν ένδειξη για την 
αναποτελεσματικότητα του. 
19 
• Αεροδρόμια 
67. Τα περισσότερα κράτη μέλη χρησιμοποιούν την κάρτα επιβίβασης ως βάση του 
συστήματος ελέγχου από τον πωλητή, τουλάχιστον για τις αφορολόγητες 
πωλήσεις στα αεροδρόμια. Κατ'αυτόν τον τρόπο τα κράτη μέλη ανταποκρίθηκαν 
στην υποχρέωση τους να «θεσπίσουν ένα σύστημα» για τον έλεγχο των 
αφορολόγητων πωλήσεων. Ωστόσο, στο σημείο αυτό τελειώνουν οι ομοιότητες 
μεταξύ της κατάστασης που επικρατεί στα κράτη μέλη και χρειάζεται μία πιο 
κριτική αξιολόγηση της διαδικασίας ελέγχου και της αποτελεσματικότητας της 
χρησιμοποίησης της κάρτας επιβίβασης ως μέσου ελέγχου. 
68. Ασφαλώς η χρησιμοποίηση της κάρτας επιβίβασης ως μέσου ελέγχου θα ήταν 
σκόπιμη εάν η κάρτα αυτή, ή κάθε άλλο έγγραφο, έπρεπε να χρησιμοποιείται για 
κάθε αφορολόγητη αγορά και εάν κάθε αγορά αναγραφόταν στην κάρτα αυτή με 
στόχο την παρεμπόδιση των αφορολόγητων αγορών πέραν των ισχυόντων 
ορίων. 
69. Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν με διαφορετικό τρόπο την κάρτα επιβίβασης, αν 
και κανένα κράτος μέλος δεν τη χρησιμοποιεί με τον θεωρητικώς ορθό τρόπο ή 
δεν αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες της. Η περιορισμένη χρησιμοποίηση ης 
κάρτας οφείλεται πιθανώς σε πρακτικούς λόγους. Είναι σαφές ότι οποιοδήποτε 
σύστημα βασίζεται στη χρησιμοποίηση της κάρτας χωρίς την ένδειξη της αξίας 
ή/και της ποσότητας των αγορασθέντων προϊόντων, έχει περιορισμένη 
δυνατότητα αποτροπής των επανειλημμένων ή διαδοχικών αγορών. Μία απλή 
σφραγίδα στην κάρτα επιβίβασης, πρακτική που εφαρμόζουν τα περισσότερα 
κράτη μέλη, αποτελεί απλώς ένδειξη ότι ο επιβάτης έχει αγοράσει κάποιο 
αφορολόγητο προϊόν και δεν αποτελεί κατά κανένα τρόπο εγγύηση ότι δεν θα 
πραγματοποιηθεί καμία (περαιτέρω) αφορολόγητη αγορά καθ'υπέρβαση των 
επιτρεπόμενων ορίων. Εν γένει οι πωλητές (το προσωπικό τους) πειθαρχούν στην 
υποχρέωση τους να μην επιτρέπουν μεμονωμένες αφορολόγητες αγορές πέραν 
των επιτρεπόμενων ορίων. 'Οπως αναφέρεται ανωτέρω, τούτο δεν αρκεί για την 
παρεμπόδιση των διαδοχικών και επανειλημμένων αφορολόγητων αγορών. Η 
Επιτροπή θεωρεί ακατάλληλα τα μέτρα αυτά για την επίτευξη του στόχου που 
έθεσε το Συμβούλιο στις κατευθυντήριες γραμμές. 
7Θ. Όσον αφορά τα μέτρα που έχουν λάβει τα κράτη μέλη για τον έλεγχο των 
πωλητών πρέπει να υπομνησθεί ότι τα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών δεν 
είναι σε θέση θεωρητικά να επιτύχουν τους ίδιους στόχους με τους ελέγχους που 
εφαρμόζουν οι πωλητές. Τα συστήματα ελέγχου από τον πωλητή αποτελούν τη 
βασικότερη μέθοδο ελέγχου και θα έπρεπε, να είναι σε.θέση να παρεμποδίζουν τις 
αφορολόγητες αγορές από τους επιβάτες πέραν των προβλεπόμενων ορίων. Εάν 
δεν το επιτυγχάνουν, τα συστήματα ελέγχου των κρατών [τελών δεν μπορούν να 
διορθώσουν την κατάσταση. Επομένως, τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να 
δεχθούν ή να απορρίψουν ως ανεπαρκή ορισμένα συστήματα ελέγχου από τον 
πωλητή, στη συνέχεια να ελέγξουν εάν τα συστήματα αυτά εφαρμόζονται 
σύμφωνα με τον τρόπο που έχουν σχεδιασθεί και τέλος τα κράτη μέλη έχουν 
υποχρέωση να ελέγχουν γενικότερα εάν τα συστήματα ελέγχου από τον πωλητή 
μπορούν να θεωρηθούν ότι ανταποκρίνονται στις προσδοκίες τους. Ο τελευταίος 
αυτός έλεγχος έχει εξ ορισμού γενικό χαρακτήρα, πραγματοποιείται εκ των 
υστέρων και, συνεπώς, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αντικαταστήσει το 
σύστημα ελέγχου από τον πωλητή που πρέπει να αντιμετωπίζει τις μεμονωμένες 
αφορολόγητες αγορές των επιβατών. 
71. Μπορούν να γίνουν ορισμένες παρατηρήσεις σχετικά με τα ανωτέρω συστήματα. 
Κατά καιρούς κάποιο κράτος μέλος αναφέρει τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων σε 
20 
πωλητές και ταξιδιώτες. Οι έλεγχοι αυτοί θα μπορούσαν να είναι πολύ 
αποτελεσματικοί, αλλά τα μέτρα αυτά πρέπει ασφαλώς να διενεργούνται εντός 
του εδάφους του κράτους μέλους με τον κατάλληλο τρόπο και έτσι ώστε να μην 
βλάπτονται τα οφέλη από την ίδρυση της εσωτερικής αγοράς. Σε ό,τι αφορά τον 
έλεγχο του πωλητή, ο οποίος διαδραματίζει καίριο ρόλο στο σύστημα ελέγχου, 
ακόμη και η απειλή δυνητικών ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, αφού προηγηθεί 
έντονη διαφημιστική προβολή τους, μπορεί επίσης να αποδειχθεί πολύ 
αποτελεσματική. Αυτή η μέθοδος φυσικού ελέγχου μπορεί να αποτελέσει 
πρόσθετο στοιχείο για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος ελέγχου από τον 
πωλητή. Για παράδειγμα, εξακριβώθηκε η πώληση υπερβολικών ποσοτήτων 
προϊόντων από καταστήματα αφορολόγητων ειδών σε άλλα κράτη μέλη μετά την 
άφιξη ορισμένων ενδοκοινοτικών πτήσεων. Όσον αφορά τους ελέγχους επί των 
ταξιδιωτών, η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει και πάλι ότι ο ταξιδιώτης δεν είναι 
επιφορτισμένος ούτε είναι υπεύθυνος για την αποτελεσματικότητα του 
συστήματος ελέγχου από τον πωλητή και δεν υποχρεούται να πληρώσει τον φόρο, 
ακόμη και εάν έχει υπερβεί τα επιτρεπόμενα αφορολόγητα όρια. 
72. Εν γένει, το σύστημα που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη προβλέπει ότι οι 
επιχειρήσεις αφορολόγητων ειδών πρέπει προηγουμένως να έχουν πάρει σχετική 
άδεια (βάσει των διατάξεων περί αποθήκευσης). Εφαρμόζουν μία μορφή 
λογιστικού ελέγχου, η οποία εν γένει ενισχύεται από τους κανόνες ελέγχου που 
εφαρμόζουν τα τελωνεία ή τα συστήματα αποθήκευσης. Το ασθενές σημείο των 
συστημάτων αυτών είναι ότι δεν έχουν τη δυνατότητα ή έχουν πολύ 
περιορισμένες δυνατότητες να συγκρίνουν τις ποσότητες των πωλήσεων με τις 
αγορές των μεμονωμένων επιβατών. Ο μηχανισμός στο σύνολο του εξαρτάται 
από την ποιότητα των στοιχείων που παρέχει ο πωλητής. Για τον λόγο αυτόν τα 
συστήματα αυτά μπορούν να δώσουν απλώς μία γενική ένδειξη για τη σχέση των 
συνολικών αφορολόγητων πωλήσεων σε ένα ορισμένο διάστημα και των 
πραγματικών αφορολόγητων πωλήσεων σε επιβάτες που εδικαιούντο να 
πραγματοποιήσουν αφορολόγητες αγορές. Σε όποιες χώρες δεν συμβαίνει αυτό, 
πρέπει να βελτιωθεί η ικανότητα των λογιστικών συστημάτων να συσχετίζουν τις 
αφορολόγητες πωλήσεις των μεμονωμένων επιβατών με τις συνολικές 
αφορολόγητες πωλήσεις. 
• Αεροπλάνα 
73. Η γενική προσέγγιση στο θέμα αυτό είναι ότι η εφαρμογή πολύ αυστηρ(υν μέτρων 
ελέγχου στις πωλήσεις επί των αεροπλάνων θα μπορούσαν να προκαλέσουν 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού με τα καταστήματα των αεροδρομίων, τα οποία 
έρχονται πρώτα σε επαφή με τους επιβάτες. Το επιχείρημα αυτό είναι 
απαράδεκτο, διότι αρνείται τον στόχο του ελέγχου. 
74. Συνάγεται το συμπέρασμα ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ελέγχου των 
πωλήσεων στα αεροπλάνα η χρησιμοποίηση της κάρτας επιβίβασης θεωρείται 
ακατάλληλο μέσο ελέγχου. Τούτο οφείλεται περισσότερο σε πρακτικούς παρά σε 
θεωρητικούς λόγους. Η χρησιμοποίηση της κάρτας επιβίβασης για τις πωλήσεις 
αυτές θεωρείται ακατάλληλη διότι μερικές φορές οι επιβάτες δεν τις (ρυλάσσουν 
πλέον ή διότι η απλή σφράγιση τους χωρίς την αναγραφή της αξίας ή της 
ποσότητας των αγορών περιορίζει τη χρησιμότητα της διαδικασίας. Αλλο ένα 
επιχείρημα είναι η περιορισμένη δυνατότητα αφορολόγητων πωλήσεων στο 
αεροπλάνο λόγω της φύσης τους. 
75. Τα ανωτέρω επιχειρήματα δεν ευσταθούν. Εάν οι επιβάτες δεν φροντίζουν να 
φυλάξουν τις κάρτες επιβίβασης για να αγοράσουν αφορολόγητα προϊόντα, 
μπορεί κανείς να Οιερα)τηθεί εάν πράγματι θέλουν να ασκήσουν αυτό το 
21 
δικαίωμα. Η μη σωστή εφαρμογή του μηχανισμού ελέγχου δεν μπορεί να θεωρηθεί 
επιχείρημα για την κατάργηση κάθε συστήματος ελέγχου. Αντίθετα, δημιουργεί 
την ανάγκη βελτίωσης του συστήματος με την αναγραφή περισσότερων στοιχείων 
στην κάρτα. Το επιχείρημα της περιορισμένης δυνατότητας αφορολόγητων 
αγορών στο αεροπλάνο έχει κάποια βάση για ορισμένα είδη αφορολόγητων 
πωλήσεων, αλλά ασφαλώς όχι για όλες. 
76. Από μία άποψη οι πωλήσεις στα αεροπλάνα διαφέρουν από τις πωλήσεις στα 
καταστήματα αφορολόγητων ειδών. Εξ ορισμού αποτελούν την τελευταία 
ευκαιρία των επιβατών να αγοράσουν αφορολόγητα προϊόντα. Εάν υπάρχει η 
σωστή σύνδεση με τις αφορολόγητες πωλήσεις στο αεροδρόμιο και κάθε επιβάτης 
του αεροπλάνου έχει την ευκαιρία να αγοράσει αφορολόγητα είδη μόνο μία φορά, 
το πλήρωμα είναι σε θέση να ελέγχει την τήρηση των ορίων των αφορολόγητων 
πωλήσεων, εφόσον δεν υπάρχει δυνατότητα επανειλημμένων ή διαδοχικών 
αγορών. 
77. Ένα σημαντικό στοιχείο που είναι κοινό σχεδόν σε όλα τα κράτη μέλη είναι η 
σχεδόν παντελής απουσία ενός συστήματος σύνδεσης των αφορολόγητων 
πωλήσεων στα αεροδρόμια και στα αεροπλάνα. Για το πρόβλημα των 
επανειλημμένων πωλήσεων στα αεροδρόμια η μοναδική πραγματική λύση 
φαίνεται ότι είναι, όπως αναφέρεται ανωτέρω, η κατάλληλη χρησιμοποίηση της 
κάρτας επιβίβασης ή κάθε άλλου εγγράφου ή/και η χρησιμοποίηση ενός 
συστήματος καταχώρισης που θα συνδέει όλες τις αφορολόγητες αγορές ανά 
επιβάτη και όλα τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών.^ Η χρησιμοποίηση της 
κάρτας επιβίβασης κατ'αυτόν τον τρόπο θα παρείχε ταυτόχρονα μία λύση στο 
πρόβλημα των διαδοχικών αγορών. Ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποιούν το 
σύστημα των προκαταρκτικών παραγγελιών των επιβατών. Όταν η κάρτα 
επιβίβασης σg)ραγίζεται με. τον δέοντα τρόπο κατά την έκδοση της και η κάρτα 
αυτή στην οποία αναγράφονται τα σωστά στοιχεία είναι απαραίτητη για κάθε. 
(πρόσθετη) αφορολόγητη αγορά, στο αεροδρόμιο και στο αεροπλάνο, το σύστημα 
θα ήταν ενδεχομένως αποτελεσματικό. Ενώ ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν 
μερικά στοιχεία του συστήματος αυτού, καθόσον γνωρίζουν οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής, συνάγεται ότι κανένα κράτος μέλος δεν τα εφαρμόζει όλα 
ταυτοχρόνως. 
78. Όσον αφορά τα συστήματα ελέγχου που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη, δίδεται και 
πάλι έμφαστ) στα συστήματα λογιστικής και τήρησης βιβλίων των πωλητών. Οι 
παρατηρήσεις που γίνονται ανωτέρω σχετικά με τους περιορισμούς της μεθόδου 
αυτής για τον έλεγχο των αφορολόγητων πωλήσεων στα αεροδρόμια, ισχύουν και 
στην περίπτωση αυτή. Ωστόσο, οι αφορολόγητες πωλήσεις στα αεροπλάνα 
προσφέρονται για την εφαρμογή πρόσθετων και πιο συγκεκριμένων μεθόδων 
ελέγχου, εφόσον οι πωλήσεις αυτές αφορούν έναν μόνο πωλητή (την αεροπορική 
εταιρεία). Για τον λόγο αυτόν ορισμένα κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει ένα 
σύστημα, διαφορετικής μορφής σε κάθε. κράτος μέλος, με. το οποίο μπορεί να 
συγκριθεί το σύνολο των προϊόντων που φορτώνονται στο αεροπλάνο για μία 
συγκεκριμένη πτήση με τα προϊόντα που πωλούνται κατά τη διάρκεια της πτήσης. 
Ωστόσο, σπάνια διατίθενται στοιχεία ανά επιβάτη, γεγονός που σημαίνει ότι 
ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις ο έλεγχος εξυπηρετεί μόνο γενικούς σκοπούς. 
79. Πρέπει να αντιμετωπιστεί ένα ιδιαίτερο πρόβλημα: η εφαρμογή των κοινοτικών 
διατάξεων σε. μη εγχώριες αεροπορικές εταιρείες και ιδιαίτερα σε εταιρείες τρίτων 
χωρών, φαίνεται ότι δημιουργεί δυσκολίες στα κράτη μέλη, π.χ. προβλήματα 
ελέγχου σε. περίπτωση που αεροπορικές εταιρείες τρίτων χωρών, μετά από μία 
πρώτη προσγείωση σε κοινοτικό έδαφος, πραγματοποιούν πτήσεις μεταξύ δύο 
κοινοτικών αεροδρομίων. 
22 
• Πλοία 
80. Σε ορισμένες περιπτώσεις το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή, εκτός από τις 
οδηγίες στους εργαζομένους να μην πωλούν στους επιβάτες αφορολόγητα 
προϊόντα καθ'υπέρβαση των ορίων, βασίζεται στη χρησιμοποίηση ενός δελτίου. 
Το δελτίο αυτό εν γένει αναφέρει τις επιτρεπόμενες αφορολόγητες ποσότητες, 
αλλά φαίνεται ότι εφαρμόζεται μόνο για τις πωλήσεις προϊόντων που υπόκεινται 
σε ποσοτικούς περιορισμούς και όχι στα προϊόντα που υπόκεινται σε 
περιορισμούς ως προς την αξία τους. 
81. Μία σημαντική διαφορά μεταξύ των καρτών επιβίβασης που χρησιμοποιούνται 
στην εναέρια κυκλοφορία και των δελτίων είναι ότι τα δελτία δεν 
εξατομικεύονται μέσω της αναγραφής του ονόματος του επιβάτη. Συνεπώς, μία 
αδυναμία του συστήματος χρησιμοποίησης δελτίων είναι ότι τα δελτία μπορούν 
εύκολα να ανταλλαγούν μεταξύ ατόμων που θέλουν ή δεν θέλουν να τα 
χρησιμοποιήσουν. Αυτός φαίνεται ότι είναι ένας από τους λόγους για τους 
οποίους το σύστημα αυτό δεν εφαρμόζεται καθόλου από εταιρείες εκμετάλλευσης 
πορθμείων που πραγματοποιούν πυκνά δρομολόγια. Όταν χρησιμοποιείται το 
δελτίο, πρέπει να σφραγίζεται. Σε περίπτωση μεταγενέστερης αγοράς ο πωλητής, 
εφόσον υπάρχει ήδη σφραγίδα, πρέπει να ζητήσει την απόδειξη της προτιγούμενης 
αγοράς για να διαπιστώσει εάν η αγορά αυτή βρίσκεται εντός των επιτρεπόμενων 
αφορολόγητων ορίων. Το σύστημα δεν είναι αδιάβλητο, εφόσον για τις 
μεταγενέστερες αγορές οι επιβάτες μπορούν να επιδείξουν μία (προηγούμενη) 
απόδειξη, αλλά να αποκρύ\|κ)υν άλλες. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα 
χρησιμοποίτισης των δελτίων άλλων επιβατών. Εκτός από τις παρατηρήσεις 
αυτές, υπάρχει ακόμη ο κίνδυνος πλαστών δελτίων και δημιουργίας «μαύρων 
αγορών» δελτίων. 
82. Η μη χρησιμοποίηση του συστήματος ελέγχου για τις αγορές σε δρομολόγια 
μικρών αποστάσεων και για τα προϊόντα που υπόκεινται σε περιορισμούς ως 
προς την αξία τους, καθώς και οι εγγενείς αδυναμίες του συστήματος 
χρησιμοποίησης δελτίων (δυνατότητα ανταλλαγής, μη αναγραφή της ποσότητας 
που έχει πωληθεί και μη χρησιμοποίηση του σε ορισμένες περιπτώσεις) δεν 
παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις για την αποτροπή των αφορολόγητων πωλήσεων 
πέραν των επιτρεπόμενων ορίων κατά τρόπο αποδεκτό και καθιστά τις 
αφορολόγητες πωλήσεις στα πλοία ευάλωτες στην κατάχρηση. 
83. Οι αδυναμίες του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή που εφαρμόζεται στα 
πορθμεία φαίνεται ότι δεν αντισταθμίζονται από τα συστήματα ελέγχου που 
εφαρμόζουν τα κράτη μέλη. Όπως προαναφέρεται, τα τελευταία συστήματα έχουν 
δευτερεύουσα σημασία σε. σχέση με τα συστήματα ελέγχου από τον πωλητή, 
δεδομένου ότι δεν είναι σε θέση να ελέγξουν τις μεμονωμένες αγορές που 
υπερβαίνουν τα όρια. 
84. Έχει παρατηρηθεί ότι ορισμένες εταιρείες εκμετάλλευσης πορθμείων οργανώνουν 
ημερήσια ταξίδια σε άλλα κράτη μέλη με πολύ χαμηλά εισιτήρια. Μερικές φορές 
οι επιβάτες δεν αποβιβάζονται στο γειτονικό κράτος μέλος. Μοναδικός σκοπός 
των ταξιδιών αυτών ςχχίνεται να επιτρέπει αφορολόγητες πωλήσεις. 
85. Οι εταιρείες εκμετάλλευσης πορθμείων και οι εθνικές αρχές ορισμένων κρατών 
μελών διαμαρτύρονται ότι οι εταιρείες εκμετάλλευσης πορθμείων και οι εθνικές 
αρχές άλλων κρατών μελών δεν θέτουν σε εφαρμογή το σύστημα ελέγχου από τον 
πωλητή στις διαδρομές μεταξύ των αντίστοιχων κρατών μελ<ΰν. Το γεγονός αυτό 
μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. 
23 
86. Η σύναψη διμερών συμφωνιών, όπως προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές 
του Συμβουλίου, βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο εξέλιξης. Κατά την άποψη 
της Επιτροπής, τούτο σημαίνει ότι τα κράτη μέλη δεν τηρούν στο θέμα αυτό τη 
δέσμευση που ανέλαβε το Συμβούλιο στις κατευθυντήριες γραμμές. 
87. Τα μέτρα που έχουν λάβει τα κράτη μέλη είναι παρόμοια με τα συστήματα 
ελέγχου των αφορολόγητων πωλήσεων στα αεροδρόμια και τα αεροπλάνα. Τα εν 
λόγω μέτρα βασίζονται στον λογιστικό έλεγχο και στον έλεγχο των αποθεμάτων. 
Οι παρατηρήσεις που αναφέρονται ανωτέρω ως προς τις δυνατότητες των 
συστημάτων αυτών ισχύουν και στην προκειμένη περίπτωση. Σε ορισμένα κράτη 
μέλη έχει αναπτυχθεί το κατάλληλο λογισμικό και τα συστήματα πληροφορικής 
(είτε από τις εταιρείες είτε από τα τελωνεία) για να διασφαλισθεί η εύρυθμη 
λειτουργία του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή, ενώ άλλα κράτη μέλη 
χρησιμοποιούν αποκλειστικά «παραδοσιακές» διαδικασίες ελέγχου. Όταν οι 
καταστηματάρχες έχουν στη διάθεση τους συστήματα πληροφορικής, σε άλλες 
χώρες τα συστήματα αυτά συνδέονται με. το δίκτυο των τελωνείων, ενώ σε άλλες 
χώρες δεν συνδέονται με αυτό. Η ομοιότητα μεταξύ των πωλήσεων στα πορθμεία 
και κατά τη διάρκεια πτήσεων, το γεγονός δηλαδή ότι υπάρχει ένας μόνο 
πωλητής, οδήγησε σε ορισμένες περιπτώσεις σε συστήματα ελέγχου των 
πωλήσεων στα πορθμεία που βασίζονται στη σύγκριση των συνολικών 
αφορολόγητων πωλήσεων και του αριθμού των επιβατών. Ακόμη και στις 
περιπτώσεις αυτές τα αποτελέσματα των μέτρων ελέγχου μπορούν να 
αξιολογηθούν μόνο κατά πολύ γενικό τρόπο και, συνεπώς, τα συστήματα αυτά 
δεν εκπληρώνουν τον στόχο της παρεμπόδισης των αφορολόγητων πωλήσεων 
πέραν των προβλεπόμενων ορίων σε μεμονωμένες περιπτώσεις. 
88. Βάσει των διαφόρων στοιχείων του παρόντος κεφαλαίου, προκύπτει σαφώς το 
συμπέρασμα ότι οι μηχανισμοί και οι διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για την 
εφαρμογή του ελέγχου από τον πωλητή δεν επαρκούν για την επίτευξη των 
στόχων που έθεσε το Συμβούλιο. 
• Γενικές παρατηρήσεις 
89. Το υπό εξέταση σύστημα ελέγχου μπορεί να προξενήσει σύγκρουση μεταξύ του 
οικονομικού ιτυμψέροντος των ιδιοκτητών καταστημάτων αφορολόγτιτων ειδών 
να πωλήσουν τα προϊόντα τους (όπως και των καταστημάτων που πωλούν 
προϊόντα στα οποία έχει επιβληθεί φόρος) και της υποχρέωσης τους, 
ταυτόχρονα, να διασφαλίσουν την τήρηση των ορίων. 
90. Η παρατήρηση αυτή πρέπει να εξετασθεί σε. συνδυασμό με το γεγονός ότι οι 
ανακοινώσεις προς το κοινό σχετικά με την εφαρμογή του συστήματος ελέγχου 
από τον πωλητή και κυρίως σχετικά με τα όρια αξίας και ποσότητας αφήνουν 
περιθώρια λαθών ή ατελούς ενημέρωσης. Για παράδειγμα: η ποιότητα των 
ανακοινώσεων προς το κοινό που αναρτώνται στα πορθμεία είναι άνιση και 
μπορεί να είναι από άριστη μέχρι κακή ακόμη και σε πλοία της ίδιας εταιρείας. 
Συνήθως οι επιβάτες ενημερώνονται για τα ποσοτικά όρια των ας;ορολόγητων 
αγορών από ανακοινώσεις τοιχοκολλημένες σε κατάλληλα σημεία ή από 
τιμοκαταλόγους. Τις περισσότερες φορές οι πληροφορίες σχετικά με τα ισχύοντα 
όρια αξίας είναι λιγότερο σαφείς, ακόμη και ανύπαρκτες ή ατελείς. 
Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι πρέπει να τηρηθούν κάποιοι κανονισμ,οί, χωρίς να 
προσδιορίζεται το περιεχόμενο τους. 
91. Μερικές φορές, τα προϊόντα πωλούνται στην ίδια τιμή ανεξάρτετα αν είναι 
αq;oρoλόγητ.α προϊόντα ή εκείνα στα οποία έχει επιβληθεί φόρος.Στο πλαίσιο 
του καθεστώτος αυτού, ο ΦΠΑ "υπολογίζεται βάσει ενός μικτού υπολογισμού 
24 
μεταξύ των αφορολόγητων και των φορολογημένων αγορών. Με άλλα λόγια, οι 
επιβάτες εξουσιοδομένοι ή όχι να αγοράζουν αφορολόγητα καταβάλλουν κατά 
μέσον όρο το ίδιο ποσό ΦΠΑ χωρίς να το γνωρίζουν. Είναι σαφές ότι αυτή η 
μέθοδος υπολογισμού δεν μπορεί να οδηγήσει σε ακριβή υπολογισμό του 
οφειλόμενου φόρου. Από την άποψη της πολιτικής τιμών, ο αγοραστής δεν 
γνωρίζει το ποσό του φόρου που περιλαμβάνεται στην τιμή πώλησης. Στις 
περισσότερες περιπτώσεις οι έλεγχοι περιορίζονται στον έλεγχο των 
αποθεμάτων. Πράγματι, ελέγχεται μόνο η σωστή καταγραφή των προϊόντων που 
έχουν μετακινηθεί από την αποθήκη ή από την περιοχή αφορολόγητων πωλήσεων. 
Ωστόσο, δεν ελέγχονται οι ειδικές συνθήκες της ίδιας της πώλησης.Επιπλέον, το 
σύστημα αυτό δεν συμφωνεί με τις βασικές αρχές είσπραξης του ΦΠΑ. 
92. Η εφαρμογή του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή παρουσιάζει διαφορές 
ακόμη και εντός του ίδιου κράτους μέλους. Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη 
εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα συστήματα ελέγχου που εφαρμόζουν τα άλλα 
κράτη μέλη, η ύπαρξη λιγότερο αυστηρών συστημάτων ελέγχου σε ορισμένα 
κράτη μέλη έχει προκαλέσει διαμαρτυρίες επιχειρήσεων άλλων κρατούν μελών 
λόγω στρέβλωσης του ανταγωνισμού. 
93. Η Επιτροπή ζήτησε από ορισμένες αντιπροσωπευτικές διεθνείς ενώσεις 
θαλάσσιας και εναέριας κυκλοφορίας και από ενώσεις επιχειρήσεων 
αφορολόγητων ειδών να εκφράσουν τις αρχικές τους διαπιστώσεις σχετικά με. την 
εq)αρμoγή από τα μέλη τους του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή. Οι 
διαπιστώσεις των ενώσεων αυτών διαφέρουν από ορισμένες απόψεις λόγω της 
ποικιλίας των αφορολόγητων ειδών και των τομέων ενδιαφέροντος του καθενός. 
94. Ωστόσο, ο κλάδος στο σύνολο του καλεί την Επιτροπή να λάβει αποτελεσματικά 
μέτρα εφαρμογής για να διασφαλισθεί ότι όλοι οι πωλητές και όλα τα σημεία 
πώλησης θα εφαρμόζουν με ενιαίο τρόπο το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή 
για να αποφευχθούν οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και η 
άσκοπη σύγχυση του επιβατικού κοινού. 
95. Η περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα δεν συμφωνεί με τις διατάξεις του Συ|ΐβουλίου 
που προβλέπουν την προσωρινή μόνο διατήρηση των δραστηριοτήτων των 
καταστημάτων αφορολόγτιτων πωλήσεων που υπήρχαν πριν από το 1993. 
Αντίθετα 
• έχουν παρουσιασθεί νέες μορφές αφορολόγητης πώλησης (για παράδειγμα: 
ειδικές συμφωνίες που περιλαμβάνουν την πώληση αεροπορικού εισιτηρίου, τη 
διανυκτέρευση και μία σειρά αφορολόγητων προϊόντων, που αποκαλούνται 
"prc-packing systems"), (βλ. παράπτημα 6, κεφάλαιο 2, τμήμα 2) 
• ορισμένες (ήδη υπάρχουσες) περιοχές αφορολόγητων πωλήσεων έχουν 
επεκταθεί,(βλ. παράπτημα 6, κεφάλαιο 2) 
• ορισμένα καταστήματα αφορολόγτιτων ειδών έχουν διευρύνει το φάσμα των 
προϊόντων που προσφέρουν (ηλεκτρικές συσκευές, ραδιόφωνα, υψηλής 
ποιότητας κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα κλπ.) (βλ. παράπτημ,α 6, κεφάλαιο 
2, τμήμα 5) 
και 
• νέα καταστήματα αιρορολόγητων και ιρορολογημένων ειδών έχουν ανοίξει ή 
πρόκειται να ανοίξουν στο μέλλον (βλ. παράπτημα 6, κεφάλαιο 2, τμήματα 1 
και 7) 
25 
96. Σχετικά με το θέμα αυτό η Επιτροπή επαναλαμβάνει τη θέση της ότι αντιτίθεται 
στην ίδρυση νέων καταστημάτων αφορολόγητων ειδών στην Κοινότητα στο 
πλαίσιο ενός συστήματος που ισχύει μόνο στον συγκεκριμένο τομέα και ότι η 
κατάσταση αυτή πρέπει να θεωρείται από όλους τους ενδιαφερόμενους ως μία 
μεμονωμένη και χρονικά περιορισμένη εξαίρεση από τους κανόνες της 
εσωτερικής αγοράς. 
26 
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΩΝ 
ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 1993 
Τμήμα 1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
97. Η εμπειρία των εμπόρων κατά το πρώτο εξάμηνο του 1993 είναι ότι εν γένει το 
σύστημα ελέγχου από τον πωλητή φαίνεται ότι λειτουργεί. Ωστόσο, εκδηλώνεται 
ανησυχία για τη μείωση (κατά μέσον όρο τουλάχιστον 10%) των πωλήσεων και 
των εσόδων, χωρίς να ληφθεί υπόψη η αύξηση των επβατών. Σύμφωνα με τους 
επιχειρηματίες, η μείωση των πωλήσεων αποτελεί ένδειξη ότι, εν μέρει, το 
σύστημα ελέγχου από τον πωλητή αποδεικνύεται περιοριστικότερο από τις 
παλαιές διαδικασίες τελωνειακού ελέγχου κατά την άφιξη των επιβατών. 
98. Η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις 
αφορολόγητες πωλήσεις το 1992 και το 1993 προκειμένου να εκπονήσει 
οικονομική μελέτη των επιπτώσεων του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή 
στον τομέα στον οποίο εφαρμόζεται. Τα βασικά πορίσματα αυτής της 
οικονομικής μελέτης παρατίθενται στο παρόν κεφάλαιο. Τα πλήρη στοιχεία, 
όπως συνοψίστηκαν για τη διευκόλυνση της μελέτης τους, και η λεπτομερής 
αξιολόγτιση των στοιχείων υπάρχει στο Παράρτημα 7. 
99. Οι πληροφορίες σχετικά με τον κύκλο εργασιών, τον αριθμό των επιβατών, τις 
επιχειρήσεις, τα καταστήματα πώλησης και το συνολικό εμβαδόν αυτών των 
καταστημάτων που διατέθηκαν στην Επιτροπή είναι ατελείς. Ορισμένα κράτη 
μελί) δεν έδα>σαν πληροφορίες σχετικά με όλες τις απόψες και ιδιαίτερα σχετικά 
με. τους τόπους πώλησης (Βέλγιο, Δανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ηνα>μένο 
Βασίλειο, Κάτω Χώρες). Η Ισπανία δεν παρέσχε, όλες τις λεπτομέρειες, αλλά σε 
ορισμένες περιπτώσεις μόνο συνολικά ποσά (για τα αεροδρόμια) και στοιχεία 
μόνο για το 1993 (για τα πορθμεία). Η Γαλλία ανέφερε μόνο συνολικά ποσά και 
διαχώρισε (χωρίς να έχει ζητηθεί κάτι τέτοιο) τα γαλλικά (ίπό τα ξένα προϊόντα. 
Η Δανία δεν έδωσε πλήρεις λεπτομέρειες για τα αεροδρόμια της και για τις 
πωλήσεις στα αεροπλάνα. Τρία κράτη μέλη δεν επέστρεψαν τις καταστάσεις που 
απέστειλε η Επιτροπή (Ιταλία, Γερμανία, Λουξεμβούργο). 
Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι τα δεδομένα που αφορούν αεροδρόμια 
περιλαμβάνουν πωλήσεις και προς ταξιδιώτες οι οποίοι αναχωρούν προς άλλα 
Κράτη μέλη και προς ταξιδιώτες οι οποίοι αναχωρούν προς τρίτες χώρες. 
Σχετικά με τις πωλήσεις εντός αεροπλάνων και πλοίων, τα δεδομένα που 
παρέχονται από τα Κράτη μέλη καλύπτουν μόνο πωλήσεις σε ενδοκοινοτικές 
πτήσεις και ενδοκοινοτικές θαλάσσιες διαδρομές. 
1(Χ). Η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να ελέγξει την αξιοπιστία και την πληρότητα των 
στοιχείων που τέθηκαν στη διάθεση της. Η έλλεψη πληροφορκυν που αναφέρεται 
ανωτέρα) ος;είλεται σε. διάφορους λόγους, π.χ. τα απαιτούμενα στοιχεία δεν 
συγκεντρώνονται, δεν είναι διαθέσιμα λόγω σημαντικών ελλείψεων, δεν είναι 
εύκολη η πρόσβαση σε αυτά λόγω οργανωτικών δυσχερειών κλπ. Μ έλλειψη 
στοιχείων από τη Γερμανία και το Λουξεμβούργο δεν επηρεάζει την εξαγωγή 
συμπερασμάτων διότι στις χώρες αυτές ο ΦΠΑ χρεώνεται κατ*αποκοπή. Ως εκ 
τούτου, η Επιτροπή εκτιμά ότι τα διαθέσιμα στοιχεία για την οικονομική μελέτη 
επαρκούν για τον προσδιορισμό των βασικών τάσεων τίον αφορολόγητων 
πωλήσεων στα διάφορα κράτη μέλη και στα όιάιμορα σημεία πώλησης. 
27 
101. Η μελέτη που ακολουθεί επιχειρεί επίσης να εντοπίσει τους κύριους λόγους 
ανάπτυξης των αφορολόγητων πωλήσεων, όπως προκύπτει από τα στατιστικά 
στοιχεία. Ωστόσο, δεν είναι δυνατό να ληφθούν υπόψη όλοι οι γενικοί 
παράγοντες που επηρεάζουν τις αφορολόγητες αγορές, όπως οι «φυσιολογικοί» 
εμπορικοί κύκλοι, οι διακυμάνσεις του τομέα, οι αλλαγές των προτιμήσεων των 
καταναλωτών κλπ. Η μελέτη επικεντρώνεται στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ 
της εξέλιξης των αφορολόγητων πωλήσεων και της αντίστοιχης αύξησης του 
αριθμού των επιβατών και των επιχειρήσεων, καθώς και στην πιθανή επίδραση 
της μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Ο πληθωρισμός δεν λαμβάνεται 
άμεσα υπόψη. Πέρα από το γεγονός ότι οι συναλλαγματικές ισοτιμίες μέχρις ενός 
ορίου αντανακλούν τον πληθωρισμό, ο παράγοντας αυτός θεωρείται ελάσσονος 
σημασίας για το υπό εξέταση θέμα, τουλάχιστον για τα έτη 1993 και 1994. 
Κατ'αυτόν τον τρόπο κάθε σημαντική μεταβολή που πιστοποιείται βάσει των 
στατιστικών στοιχείων και δεν μπορεί να ερμηνευθεί από τους ανωτέρω 
παράγοντες, θεωρείται ότι σχετίζεται με την καθιέρωση του συστήματος ελέγχου 
από τον πωλητή. Η προσέγγιση που εφαρμόζεται απαιτεί να διακριθεί για λόγους 
μεθόδου η ανάλυση σε ECU από την ανάλυση στα εθνικά νομίσματα. 
Τμήμα 2. Γενική εξέλιξη: Οι αφορολόγητες πωλήσεις το 1992 και το 
1993 σε ECU* 
102. Με βάση τα διαθέσιμα στην Επιτροπή δεδομένα, οι αφορολόγητες πωλήσεις από 
το 1992 μέχρι το 1993 αυξήθηκαν κατά 6% περίπου (ο υπολογισμός έχει γίνει για 
7 χώρες και περιλαμβάνει πωλήσεις και προς ενδοκοινοτικούς ταξιδιώτες και 
προς ταξιδιώτες με προορισμό τρίτες χώρες), στα αεροπλάνα εν πτήσει κατά 3% 
περίπου (ο υπολογισμός έχει γίνει για 7 χώρες και περιλαμβάνει πωλήσεις μόνο 
προς ενδοκοινοτικούς ταξιδιώτες)3 σε πλοία εν πλώ κατά κατά 25% περίπου (ο 
υπολογισμός έχει γίνει για 6 χώρες και περιλαμβάνει πωλήσεις μόνο προς 
ενδοκοινοτικούς ταξιδιώτες) . Οι πωλήσεις σε λιμάνια έχουν παραλειφθεί καθίυς 
μόνο ένα Κράτος μέλος έχει παράσχει πλήρη σχετικά στοιχεία. 
'Γα στοιχεία αυτά αποκαλύπτουν ότι οι αφορολόγητες πωλήσεις, εάν 
υπολογισθούν σε. ECU, αυξήθηκαν παρά την καθιέρωση της διαδικασίας ελέγχου 
από τον πωλητή στην Κοινότητα. Η αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων 
παρατηρείται ακόμη και στα αεροδρόμια (όπου θα αναμενόταν ότι είναι εύκολη η 
εφαρμογή συστημάτων ελέγχου), αλλά ιδιαίτερα στα πορθμεία, πράγμα που 
προφανώς οφείλεται στο γεγονός ότι οι διαδικασίες ελέγχου από τον πωλητή 
είναι εν γένει λιγότερο αυστηρές ή και δεν εφαρμόζονται καθόλου στα πλοία. II 
ελαφρά μείωση των αφορολόγητων πωλήσεων στους λιμένες δεν μπορεί να 
αξιολογηθεί διότι υπάρχουν πολύ λιγοστά στοιχεία που προέρχονται από 
ορισμένους μόνο λιμένες δύο κρατών μελών. 
1Θ3. Όπως προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία, από το 1992 έως το 1993 οι 
αφορολόγητες πωλήσεις σε. ECU μεταβλήθηκαν στο Βέλγιο κατά -10,3%, στη 
Δανία κατά +0,6%, στην Ισπανία κατά -4,6%, στην Ιρλανδία κατά +1%, στην 
Πορτογαλία κατά -9,4%, στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά +30,7%, στην Ελλάδα κατά 
+9,2%, στη Γαλλία κατά -10,4% και στις Κάτω Χώρες κατά +2,5%. Με άλλα 
Χρησιμοποιηθείσες τιμές συναλλάγμ.ατος: ιΐπ<υς έχουν δημ(Μΐευθεί, (χντίστοιχσ, στις .•>() 
Σεπτεμβρίου 1Ψ)2 και στις Μ) Σεπτεμ(\)ίου )ν(Λ·ί. 
Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι οι πωλήσεις σε αεροπλάνα εν πτήσει και πλοία εν πλιίι 
συσχετίζονται με τις πωλήσεις που πραγματοποιούνται από εταιρείες οι οποίες έχουν την κύρια 
εγκατάσταση τους στο αντίστοιχο Κράτος μέλι >ς. 
28 
λόγια, σε τρία κράτη μέλη παρατηρείται σημαντική μείωση των αφορολόγητων 
πωλήσεων από το 1992 έως το 1993 (περίπου κατά 10% στο Βέλγιο, την 
Πορτογαλία και τη Γαλλία), μικρή μείωση στην Ισπανία, ενώ σε τρία κράτη μέλη 
ο κύκλος εργασιών από τις αφορολόγητες πωλήσεις παρέμεινε λίγο ως πολύ 
σταθερός κατά το 1992 και το 1993 (Δανία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες) και σε δύο 
κράτη μέλη οι αφορολόγητες πωλήσεις αυξήθίηκαν σημαντικά κατά την περίοδο 
1992-1993 (Ηνωμένο Βασίλειο, Ελλάδα). 
104. Υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τις πωλήσεις 
ακόμη και στο ίδιο σημείο πώλησης (π.χ. στο αεροπλάνο από -13% στην 
Πορτογαλία μέχρι +235% στην Ελλάδα). Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν 
συγκεκριμένοι λόγοι για το φαινόμενο αυτό. Η αύξηση των πωλήσεων στην 
Ελλάδα οφείλεται κυρίως σε αύξηση των πωλήσεων στο αεροπλάνο. 
Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αριθμός των επιβατών έχει αλλάξει ελαφρά κατά την 
υπό μελέτη περίοδο, προκύπτει σαφώς ότι σημειώθηκε σημαντική μεταβολή των 
αφορολόγητων πωλήσεων. Στη Γαλλία παρατηρείται οξεία μείωση των 
αφορολόγητων πωλήσεων, που οφείλεται κυρίως στα ενδοκοινοτικά ταξίδια 
(μείωση κατά 22,3 %). Ωστόσο, παρατηρείται μείωση, αν και λιγότερο έντονη, 
ακόμη και στις πωλήσεις αφορολόγητων ειδών και μεταξύ των επιβατών από 
τρίτες χώρες. Επομένως οι διαδικασίες ελέγχου από τον πωλητή δεν 
διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο στη μείωση των πωλήσεων. 
105. Σύμφωνα με τα στοιχεία των κρατών μελών σχετικά με τις αφορολόγητες 
πωλήσεις ανά καττιγορία προϊόντων, δεν ευνοείται σημαντικά καμία κατηγορία 
προϊόντων. Η αύξηση σε ECU αφορά όλα τα προϊόντα και κυμαίνεται από 9% 
έως 16%) (ο υπολογισμός έγινε με βάση τα στοιχεία από οκτώ κράτη μέλη. Στο 
πλαίσιο αυτό η Γαλλία αποτελεί, σε κάποιο βαθμό εξαίρεση στον κανόνα). Τα 
στοιχεία σχετικά με τις πωλήσεις διαφόρων κατιιγοριών προϊόντων ποικίλλουν 
ανάλογα με τον τόπο πώλησης. Η σημαντικότερη αύξηση σημειώνεται στα 
αεροπλάνα και στα πλοία. 
Τμήμα 3. Οικονομική αξιολόγηση των αφορολόγητων πωλήσεων το 
1992 και το 1993 σε εθνικό νόμισμα και σε ECU 
106. Στον ακόλουθο πίνακα παρατίθενται τα στατιστικά στοιχεία στα οποία βασίζεται 
Τ) οικονομική μελέτη της εξέλιξης των αφορολόγητων πωλήσεων στην Κοινοτικά 
από το 1992 ως το 1993. Για τον σκοπό αυτό το ποσοστό της μεταβολής 
υπολογίζεται: 
• για το σύνολο των πωλήσεων, σε εθνικό νόμισμα και σε ECU; 
• για τις πωλήσεις ανά ταξιδιώτη, μόνο σε ECU. 
Τα στοιχεία παρατίθενται ανά κράτος μέλος και ανά σημείο πώλησης. 
29 
0) 
KMa 
BE 
DK 
I BL 
ES 
IRL 
NL 
[ρτ 
UK (2) (3) (4) 
Αεροδρόμια** 
μετα­
βολή 
εθν. 
νομ.*1 
(%) 
-10,18 
+22,16 
+16,22 
+5,87 
+4,93 
-1,10 
+2,05 
+17,60 μετα­
βολή 
ECU 
α/εε 
(%) 
-21 
+11 
-1 
-7 
-4 
-10 
-9 
+ 14 μετα­
βολή 
ECU 
(%) 
-11 
* +21 
+7 
-5 
-4 
+3 
-9 
+ 19 (5) (6) (7) 
Αεροπλάνα0 
μετα­
βολή 
εθν. 
νομ.*1 
(%) 
-4,22 
+29,79 
+209,27 
+ 13,39 
+42,61 
-15,80 
-2,60 μετα­
βολή 
ECU 
α/εβ 
(%) 
-30,10 
-1,51 
+227,36 
-5,25 
+26,91 
-16,04 
-23,97 μετα­
βολή 
ECU 
(%) 
-5,62 
+28,53 
+235,05 
+1,77 
+31,04 
-12,66 
-13,11 («) (9) (10) 
Πορθμεία0 
μετα­
βολή 
εθν. 
νόμ·ά 
(%) 
-5,59 
+9,91 
+ 15,05 
+ 14,03 
+9,05 
+51,81 μετα­
βολή 
ECU 
α/εβ 
(%) 
-7,96 
+6,22 
+ 17,68 
+9,34 
+ 12,76 
+32,79 μετα­
βολή 
ECU 
(%) 
-6,97 
+0,01 
+6,04 
+4,78 
+ 13,13 
+53,76 
107. Όσον αφορά τα αεροδρόμια, η μεταβολή των αφορολόγητων πωλήσεων ανά χώρα 
από το 1992 μέχρι, το 1993 σε εθνικό νόμισμα (στήλη 2) και σε ECU (στήλη 4) 
εμφανίσθηκε, διαφορετική στα Κράτη μέλη: σε μερικές χώρες οι συναλλαγματικές 
ισοτιμίες επηρέασαν, σε κάποιο βαθμό, την εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων 
στα αεροδρόμια (Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία), σε άλλες δεν 
παρατηρήθηκε αξιόλογη επιρροή. Εφόσον τέτοια επίδραση υπάρχει, η αύξηση σε 
εθνικό νόμισμα είναι υψηλότερη από ό,τι σε ECU ή υπάρχει ακόμη και μείωση 
πωλήσεων σε ECU. Τούτο είναι η λογική συνέπεια της υποτίμησης, η οποία 
καθ'εαυτήν θα μπορούσε να να αποτελεί έναν από τους λόγους της αύξησης εν 
γένει. Εάν συγκριθεί η στήλη 3 [μεταβολή σε. ECU ανά επιβάτη] με τη στήλη 4 
[μεταβολή σε. απόλυτους αριθμούς], δεν προκύπτει σαφής τάση. Για την Ιρλανδία, 
Ισπανία και ΙΙορτογαλία υπάρχει καθόλου ή ελάχιστη διαφορά μετξύ των δύο 
αριθμητικών μεγεθών πράγμα το οποίο φαίνεται να αποτελεί ένδειξη πως η 
αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων συνδέεται με την αύξηση του αριθμού των 
επιβατών. Για την Ελλάδα, Βέλγιο, Ηνωμένο Βασίλειο, Δανία και Ολλανδία η 
εξέλιξη των πωλήσεων ανά ταξιδιώτη είναι περισσότερο αρνητική από ό,τι σε 
απόλυτα αριθμητικά μεγέθη. 
108. Μόνο τέσσερα Κράτη μέλη κατορθώθηκε να δώσουν χωριστά στοιχεία για 
πωλήσεις προς ταξιδιώτες αναχωρούντες προς τα άλλα Κράτη μέλη. Ία δεδομένα 
αυτά εμφαίνονται στον ακόλουθο πίνακα: 
Κράτος μέλος 
ΙΙεριλαμβάνονται πωλήσεις προς ταξιδιώτες ενδοκοινοτικούς και τρίτων χωρίον 
Μόνο πωλήσεις σε ενδοκοινοτικές πτι)σεις ή ενδοκοινοτικές Θαλάσσιες διαδρομές 
εθν. νόμ.=εθνικό νόμισμα 
ανά επιβάτη 
30 
(1) 
Κράτη 
μέλη 
BE 
EL 
1RL 
UK (2) 
Ενδοκοινοτι­
κές 
πωλήσεις 
1992 (εθνικό 
νόμισμα) 
2.093.790.244 
Π.922.295.077 
36.076.977 
Μ 7.576.077 (3) 
Ενδοκοινοτι­
κές 
πωλήσεις 
1993 (εθνικό 
νόμκτμα) 
1.642.015.562 
13.702.175.556 
37.555.866 
129.984.163 (4) 
Ποσοσπ 
aid 
μεταβολή 
-22% 
+15% 
+4% 
+11% (5) 
Επιβάτες 
1992 
(ενδοκοινο 
τ.) 
4.478.437 
3.085.179 
13.721.009 (6) 
Επιβάτες 
1993 
(ενδοκοιν 
οτ.) 
4.941.906 
3.141.186 
14.211.040 (7) 
Ποσοστιαία 
μεταβολή 
ενδοκοινοτ. 
πωλήσεων 
ανά επιβάτη 
σε ECU 
-4% 
-6% 
+8% (8) J 
Ποσοοπαί 
α 
μεταβολή 
ενδοκοινο 
τ. 
πωλήσεων 
ανά 
επιβάτη 
σε ECU 
-23% 
+6% 
-4% 
+ 12% 
Οι αφορολόγητες πωλήσεις στα αεροδρόμια, ανά χώρα από το 1992 μέχρι το 1993 
σε εθνικό νόμισμα (στήλη 4) και σε ECU (στήλη 8) διαφέρουν στην Ελλάδα και 
στην Ιρλανδία (κυρίως λόγω των μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών) 
ενώ δεν παρουσιάζουν τέτοιες διαφορές για το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο. 
Εξετάζοντας τη στήλη 7 [μεταβολές σε ECU ανά ταξιδιώτη! και συγκρίνοντας την 
με τα αριθμητικά μεγέθη της στήλης 8 [μεταβολή σε απόλυτα αριθμητικά μεγέθη] 
παρατηρούμε σημαντική μεταβολή μόνο για την Ελλάδα, πράγμα το οποίο 
συσχετίζεται λογικά με τη γενική τάση που καταγράφεται παραπάνω. Κατά 
συνέπεια, δεν υπάρχει απόδειξη ότι οι γενικές τάσεις ως προς τις αφορολόγιρες 
πωλήσεις της δεδομένης χρονικής περιόδου δεν αντανακλούν πιστά την 
ενδοκοινοτική σύνθεση. 
109. Όσον αφορά τις αεροπορικές εταιρείες, σε ό,τι αφορά τα στοιχεία που 
παρατίθενται στον πίνακα της παραγράφου 106, η δυνητική επίδραση 'των 
μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών μπορεί να διαπιστωθεί εάν 
συγκριθεί η μεταβολή των αφορολόγητων πωλήσεων στο αεροπλάνο από το 1992 
μέχρι το 1993 σε εθνικό νόμισμα (στήλη 5) και σε ECU (στήλη 7). Από τη σύγκριση 
προκύπτει ότι δεν διαπιστώνεται καμία σημαντική διαφορά για το Βέλγιο, τη 
Δανία και τις Κάτω Χώρες, ενώ στην Ισπανία, στην Ιρλανδία και στην 
Πορτογαλία η μεταβολή σε εθνικό νόμισμα, είναι μεγαλύτερη (ή λιγότερο 
αρνητική) από τη μεταβολή σε ECU (και φαίνεται ότι έχει προωθήσει τις πωλήσεις 
αφορολόγητων ειδών στα αεροπλάνο). Όσον αφορά τον αριθμό των 
μεταφερόμένων επιβατών και τη σχέση του με την εξέλιξη των αφορολόγητων 
πωλήσεων στο αεροπλάνο, από τη σύγκριση της στήλης 6 j μεταβολή σε ECU ανά 
επιβάτη] με τη στήλη 7 [μεταβολή σε απόλυτους αριθμούς| καθίσταται ιμανερό ότι 
στις περισσότερες χώρες έχει τροποποιηθεί σε μεγάλο βαθμό η αγοραστική 
συμπεριφορά των επιβατών. Ενώ εν γένει η μείωση των αιμορολόγητων πωλήσεων 
στο αεροπλάνο είναι εντονότερη ανά επιβάτη από ό,τι σε απόλυτους αριθμούς, 
στη Δανία ισχύει το αντίθετο. 
110. Σε ό,τι αςχ>ρά τις αφορολόγητες πωλήσεις στα πορθμεία, τα ποσοστά της 
μεταβολής σε εθνικό νόμισμα (στήλη 8) και σε ECU (στήλη 10) δείχνει ότι οι 
αριθμοί διαφέρουν πολύ σε τρεις χώρες: στη Λανία, στην Ιρλανδία και στην 
Ελλάδα ΐ| θετική εξελικτική τάση είναι μεγαλύτερη στα εθνικό νόμισμα από ό,τι σε 
31 
ECU, γεγονός που ερμηνεύει ίσως την επίδραση της υποτίμησης στην αύξηση των 
αφορολόγητων πωλήσεων σε μία χώρα της οποίας το νόμισμα γίνεται 
ασθενέστερο. Τα στοιχεία στις στήλες 9 [μεταβολή σε ECU ανά επιβάτη] και 10 
[μεταβολή σε απόλυτους αριθμούς] δείχνουν ότι στο Βέλγιο η μείωση των 
πωλήσεων σε απόλυτους αριθμούς αντιστοιχεί σε μεγαλύτερη μείωση ανά επιβάτη 
ή, με άλλα λόγια, ότι στο Βέλγιο ο κλάδος των αφορολόγητων ειδών υπέστη 
ακόμη μεγαλύτερη επιδείνωση από ό,τι φαίνεται σε πρώτη ματιά βάσει των 
απόλυτων αριθμών. Στη Δανία, στην Ιρλανδία και στην Ισπανία η αύξηση ανά 
επιβάτη είναι επίσης μεγαλύτερη από την αύξηση σε απόλυτους αριθμούς. Μόνο 
στο Ηνωμένο Βασίλειο, που κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στον υπό 
εξέταση τομέα, η αύξηση ανά επιβάτη είναι μικρότερη από την αύξηση σε 
απόλυτους αριθμούς. Ωστόσο, η αύξηση, που υπερβαίνει το 30%, δεν παύει να 
είναι εντυπωσιακή. 
Τμήμα 4. Εκτίμηση 
111. Βάσει των διαθέσιμων στοιχείων, από τη στατιστική έρευνα σχετικά με την 
εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων σε ECU σε όλη την Κοινότητα καθίσταται 
σαφές ότι από το 1992 μέχρι το 1993 σημειώθηκε συνολική αύξηση των 
αφορολόγητων πωλήσεων. Η αύξηση αυτή έχει διαφορετική κατανομή ανά 
γεωγραφική περιοχή. Επιπλέον, παρατηρούνται σημαντικές διαφορές ανάλογα με 
τον χώρο πώλησης (που σχετίζονται με το μέσο μεταφοράς), ενώ η κατηγορία 
προϊόντων δεν διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο θέμα αυτό. 
112. Είναι φανερό ότι τα συστήματα ελέγχου από τον πωλητή που εφαρμόζουν τα 
κράτη μέλη δεν εμποδίζουν μία διαφορετική εξέλιξη των αφορολόγητων 
πωλήσεων. Σε όλη την Κοινότητα οι έλεγχοι στα αεροπλάνα και ιδιαίτερα στα 
πλοία είναι πολύ λιγότερο αυστηροί από ό,τι στα αεροδρόμια. Προςχινίός οι 
επιβάτες γνωρίζουν αυτές τις διαφορές στον έλεγχο και προσαρμόζουν ανάλογα 
την αγοραστική συμπεριφορά τους. 
113. Η διακίνηση επιβατών εν γένει αυξήθηκε, μεταξύ 1992 και 1993 και τούτο ευνόησε 
τη θετική εξέλιξη των αομορολόγητων πωλήσεων. Ωστόσο, όσον αφορά τις αγορές 
ανά επιβάτη παρουσιάζονται αυξημένες σε μεγάλο βαθμό μόνο στις πωλήσεις στα 
πλοία, γεγονός που πρέπει να αποδοθεί στο σύστημα ελέγχου από τον πωλητή. 
Αλλες ερμηνείες της μεταβολής δεν είναι πειστικές, δεδομένου ότι γενικότερη 
αύξηση της ζήτησης οινοπνευματωδών ποτών, προϊόντων καπνού, αρωμάτων και 
κολώνιας κατά την υπό εξέταση περίοδο είναι απίθανη. 
114. Σε ορισμένες χώρες η υποτίμηση του εθνικού νομίσματος είχε κάποια ευνοϊκή 
επίδραση στην εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων. Παρά το γεγονός αυτό, 
προς το παρόν οι συναλλαγματικές ισοτιμίες δεν επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό 
την ανάπτυξη των αφορολόγητων πωλήσεων. 
115. Λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, την εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων κατά 
την περίοδο 1992 έως 1993 και, αφετέρου, την εξέλιξη της διακίνησης τίον 
επιβατών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών, το γενικό συμπέρασμα που 
εξάγεται από τα στατιστικά στοιχεία επί του υπό εξέταση θέματος είναι ότι η 
καθιέρωση των διαδικασιών ελέγχου από τον πωλητή δεν επηρέασε αρνητικά τις 
πωλήσεις ας,ορολόγητων ειδών. Εάν υπάρχει τέτοια επίδραση σε. μία 
συγκεκριμένη περίπτωση, δεν έχει καθοριστική σημασία. Λπό τα διαθέσιμα 
στοιχεία καθίσταται φανερό ότι εν γένει οι αφορολόγητες πωλήσεις αυξήθηκαν 
από το 1993 . Επομένως, εξάγεται το συμπέρασμα ότι τα εν λόγω συστήματα δεν 
λειτουργούν αρκετά καλά ώστε να καθιστούν αδύνατες τις αγορές καθ* υπέρβαση 
32 
των επιτρεπόμενων ορίων. 
116. Έχοντας υπόψη τη βασική απόφαση του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1992, η 
στατιστική μελέτη οδηγεί σε δύο κύρια πορίσματα: ο στόχος του Συμβουλίου να 
δοθεί η ευκαιρία στον κλάδο εμπορίας αφορολόγητων ειδών να διατηρήσει τις 
δραστηριότητες του για μία μεταβατική περίοδο έχει επιτευχθεί. Επομένως, δεν 
χρειάζεται να αυξηθεί περαιτέρω το όριο αξίας των 90 ECU. 
33 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
117. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1992, η Επιτροπή 
καλείται «να εξετάσει τη λειτουργία των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών, 
ιδιαίτερα σε σχέση με την αποτροπή πολλαπλών και επανειλημμένων πωλήσεων». 
118. Από την παρούσα έκθεση προκύπτει ότι η κατάσταση στα κράτη μέλη είναι κάθε 
άλλο παρά ικανοποιητική. Λίγα μόνο κράτη μέλη εφαρμόζουν σύστημα που vex 
επιτρέπει στις επιχειρήσεις αφορολόγητων ειδών να λαμβάνουν υπόψη τις 
προηγούμενες αγορές ενός επιβάτη, όταν αυτός ο επιβάτης στη διάρκεια του ίδιου 
ταξιδιού πραγματοποιεί και άλλες αγορές. Κατά πάσα πιθανότητα κανένα κράτος 
μέλος δεν έχει μεριμνήσει να έχει η επιχείρηση αφορολόγητων ειδών στη διάθεση 
της όλες τις πληροφορίες για τις προηγούμενες αφορολόγητες αγορές των 
επιβατών, ώστε να μπορεί να υπολογίσει το τυχόν υπολειπόμενο τμήμα της 
ς;ορολογικής απαλλαγής. Ουσιαστικά κανένα κράτος μέλος δεν κατόρθωσε να. 
εξεύρει τρόπο ώστε. να μετας.>έρονται αυτές οι πληροφορίες από το αεροδρόμιο 
στο αεροπλάνο για τις πωλήσεις που γίνονται στη διάρκεια της πτήσης. Συνεπούς, 
δεν έχει δημιουργηθεί κανένα σύστημα που να εγγυάται την τήρηση των 
ισχυόντων ορίων των φορολογικών απαλλαγών. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, 
οι ενοχοποίησες που προκύπτουν θίγουν ασφαλώς όλα τα κράτη μέλη, εφόσον τα. 
προϊόντα που εξάγονται κατ'αυτόν τον τρόπο εισάγονται χωρίς φόρους σε άλλο 
κράτος μέλος, όπου, κατά συνέπεια, θα μειωθεί ο όγκος των εγχώριων πωλήσεων 
και κατ'επέκταση θα μειωθούν τα φορολογικά έσοδα. 
119. Εν γένει οι φορολογικές αρχές ελέγχουν τον πωλητή, αλλά η αποτελεσματικότητα 
του ελέγχου μπορεί να αμφισβητηθεί. Πράγματι, συνάγεται ότι οι έλεγχοι αυτοί 
δεν διαφέρουν από τους κοινούς ελέγχους κάθε αποθήκης, δηλαδή το μόνο που 
διασφαλίζεται είναι ότι δεν υπάρχουν προϊόντα που να έχουν μετακινηθεί από 
τις αποθήκες ή από την περιοχή αφορολόγητων πωλήσεων χωρίς να 
καταγραφούν, δεν ελέγχονται όμως οι συνθήκες χορήγησης της φορολογικής 
απαλλαγής. 
120. Το λεγόμενο «σιμαιρικό λογιστικό σύστημα», όταν χρησιμοποιείται, δεν μπορεί 
να οδηγήσει σε. ρεαλιστικές διαπιστώσεις, εφόσον βασίζεται στην ιιπόθεση ότι 
κάθε επιβάτης αξιοποιεί το πλήρες δικαίωμα αγοράς αφορολόγητων ειδών. 
121. Σε ό,τι αφορά τον έλεγχο των θαλάσσιων ταξιδιών και ιδιαίτερα των ταξιδύον 
των πορθμείων, πρέπει να τονισθεί ότι καμία διμερής συμφωνία μεταξύ κρατών 
μελών δεν έχει γνωστοποιηθεί στην Επιτροπή και ότι, στην πράξη, φαίνεται ότι 
υπάρχει μόνο μία τέτοια συμφωνία. 
122. 'Γα ανωτέρω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τα κράτη μέλη δεν αντιμετώπισαν με 
σοβαρότητα την ευθύνη τους να θεσπίσουν τους κατάλληλους μηχανισμούς 
ελέγχου και δεν πληρούν ούτε καν τις ελάχιστες προόιαγρα(μ'·ς που όρισε το 
Συμβούλιο. Κατ'(απόν τον τρόπο επιβεβαιώνονται οι αμχριβολίες που διατύπωσε 
η Επιτροπή κατά τις διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο ότι, ελλείψει των ελέγχων 
στα σύνορα στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, δεν είναι εφικτός ο 
αποτελεσματικός έλεγχος. 
123. Ο ανεπαρκής έλεγχος μπορεί να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού όχι 
μόνο σε ό,τι ας;ορά τα καταστήματα που πωλούν φορολογούμενα προϊόντα, 
αλλά ιδιαίτερα μεταξύ των διαφόρων μέσων μεταφοράς που μπορεί να παρέχοι»ν 
ή όχι τη δυνατότητα αιρορολόγητων αγορών. Το γεγονός απτό θα έπρεπε να 
ανησυχεί όχι μόνο την Επιτροπή, αλλά και τα ίδια τα κράτη μέλη. 
34 
124. Επιπλέον, η ανωτέρω πρακτική ενδέχεται να μειώνει τη βάση των ίδιων πόρων 
της Κοινότητας που προέρχονται από τον ΦΠΑ. Και τα αποτελέσματα 
στρέβλωσης και οι επιπτώσεις στα φορολογικά έσοδα θα πρέπει να οδηγήσουν 
την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει, όπου αυτό ενδείκνυται, την εξουσία που της 
παρέχουν οι Συνθήκες ώστε να διασφαλίσει ένα minimum ελέγχου. 
125. Από την έκθεση προκύπτει επίσης ότι ο κύκλος εργασιών των καταστημάτων 
αφορολόγητων ειδών δεν επλήγη από το νέο καθεστώς για τις αφορολόγητες 
πωλήσεις. Ταυτόχρονα προκύπτει ότι το όριο αξίας των προϊόντων ήταν, 
αφενός, σύμφωνο με τους στόχους της μεταβατικής περιόδου για τις 
αφορολόγητες πωλήσεις, αλλά, αφετέρου, ήταν και εξακολουθεί να είναι επαρκές 
για να διασφαλισθεί η επίτευξη των ίδιων στόχων στο μέλλον. Η σημαντική 
αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων που παρατηρείται σε ορισμένους τομείς 
ενδέχεται να μειωθεί εάν τα μέτρα ελέγχου των κρατών μελών γίνουν πιο 
αποτελεσματικά. Επομένως η περαιτέρω προσαρμογή του ορίου αξίας, είτε προς 
τα πάνω είτε προς τα κάτω, δεν θεωρείται δικαιολογημένη. 
126. Αν και η κατάσταση χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι οι 
αφορολόγητες πωλήσεις στους ταξιδιώτες που διακινούνται στο εσωτερικό της 
Κοινότητας θα καταργηθούν σε διάστημα λίγο μεγαλύτερο των τριών ετών. Υπό 
τις συνθήκες αυτές είναι ίσως κατανοητό ότι τα κράτη μέλη είναι διατεθειμένα να 
ανεχθούν ένα σύστημα ελέγχου που δεν είναι τέλειο, αν και η Επιτροπή θεωρεί ότι 
τα κράτη μέλη πρέπει να καταστήσουν αυστηρότερες τις διαδικασίες ελέγχου και 
για την υπολειπόμενη περίοδο. 
127. Πέραν αυτών, η Επιτροπή πρέπει να υπογραμμίσει την απογοήτευση της για το 
γεγονός ότι ιιεχρι σήμερα, από ό,τι είναι σε θέση να γνωρίζει, δεν έχουν ληφθεί 
κατάλληλα μέτρα είτε από τις επιχειρήσεις είτε από τα κράτη μέλη για να 
προετοιμασθεί το έδαφος για την προθεσμία του Ιουνίου 1999, μετά την οποία 
πρέπει να καταργηθούν οι αφορολόγητες πωλήσεις σύμφωνα με την απόφαση του 
Συμβουλίου. 
35 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ 
ΤΩΝ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΑ 
ΤΑΒΙΑΙΑ 
37 

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ 
ΤΩΝ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΑ 
ΤΑΞΙΔΙΑ 
Το παρόν ερωτηματολόγιο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη. Τα πρώτα τρία μέρη 
πραγματεύονται αντίστοιχα τις πωλήσεις σε αεροδρόμια, σε αεροπλάνα και σε πλοία. 
Παρακαλείσθε να διαχωρίσετε σαφώς σε κάθε μέρος, όταν συντρέχει λόγος, τα 
διαφορετικά συστήματα, για παράδειγμα μεταξύ μικρών και μεγάλων αεροδρομίων. Το 
τελευταίο μέρος πραγματεύεται γενικά θέματα που σχετίζονται με τις τρεις 
προηγούμενες κατηγορίες. 
Οι απαντήσεις θα μας επιτρέψουν να διαμορφώσουμε άποψη σχετικά με το κατά πόσον 
το σύστημα ελέγχου που εφαρμόζετε παρεμποδίζει τις πωλήσεις ανά επιβάτη και ανά 
ταξίδι καθ* υπέρβαση των ορίων αξίας και ποσότητας που ορίζονται στην κοινοτική 
νομοθεσία. Επιπλέον, οι απαντήσεις θα παράσχουν τις απαραίτητες πληροφορίες ώστε 
να μπορέσει η Επιτροπή να συντάξει την έκθεση της προς το Συμβούλιο σχετικά με τη 
λειτουργία των συστημάτων ελέγχου. 
Παρακαλείσθε επίσης να επισυνάψετε στην απάντηση σας αντίγραφα από όλους τους 
νόμους, τις διοικητικές διατάξεις ή τις εγκυκλίους, τις ανακοινώσεις προς το κοινό 
κλπ. με τις οποίες μεταφέρονται στην εθνική νομοθεσία το άρθρο 28ια της οδηγίας 
91/680/ΕΟΚ και το άρθρο 28 της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ, καθώς και οι κατευθυντήριες 
γραμμές του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1992. 
1. Πωλήσεις σε αεροδρόμια 
Ι. Μπορείτε να περιγράψετε σε γενικές γραμμές το σύατημχι ελέγχου που 
εφαρμόζετε; 
2. Ειδικότερα, ποια μέτρα έχουν ληφθεί για να αποτραπούν οι πολλαπλές πωλήσεις 
σε διαφορετικά καταστήματα αφορολόγητων ειδών ή οι επανειλημμένες πωλήσεις 
στο ίδιο κατάστημα αφορολόγτιτων ειδών; Ποια μέτρα έχουν ληφθεί για να 
αποτραπούν οι περαιτέρω πωλήσεις σε μετεπιβιβαζόμενους επιβάτες που έχουν 
ήδη αγοράσει αφορολόγιττα είδη στο αεροπλάνο κατά το πρώτο σκέλος του 
ταξιδιού ή στο αεροδρόμιο από όπου αναχώρησε αρχικά η πτήση; 
3. Χριισιμοποιείτε την κάρτα επιβίβασης ή άλλο ανάλογο έγγραφο που εκδίδεται για 
τον ταξιδιώτη στο πλαίσιο του συστήματος ελέγχου προκειμένου να αποτραπούν 
οι πολλαπλές και επανειλημμένες πωλήσεις; 
Εάν ναι, 
• Ποια στοιχεία αναγράς^ονται στην κάρτα; 
• Ποιες είναι οι συνέπειες της αναγραφής αυτών των στοιχείων; Αποτρέπονται 
οι περαιτέρω πωλήσεις; 
• Είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί η κάρτα ή άλλο ισοδύναμο έγγραφο από τις 
αρμόδιες αρχές για λόγους ελέγχου; 
• Γίνεται όκ'χκριση στην κάρτα μεταξύ των προϊόντων που υπόκεινται στο γενικό 
όριο αξίας και των προϊόντων ποτ» υπόκεινται σε ποσοτικά όρια; 'Οσον αφορά 
την τελευταία καττιγορία, γίνεται διάκριση μεταξύ των διαφόρων προϊόντων 
39 
(τσιγάρων, ισχυρών οινοπνευματωδών ποτών, απεριτίφ, κρασιών, αρωμάτων 
και κολώνιας); 
4. Ποια μέτρα έχετε λάβει για τον έλεγχο της λειτουργίας του συστήματος; Ποιες 
είναι οι συνέπειες για τον πωλητή, εάν διαπιστωθεί ότι δεν τηρούνται οι κανόνες; 
5. Έχετε καθιερώσει γενικό λογιστικό σύστημα; Εάν ναι, ποιες είναι οι βασικές 
αρχές του συστήματος; Τι αποσκοπεί να καταδείξει, να αποδείξει ή να ελέγξει; 
6. Προσδιορίστε τα τυχόν ιδιαίτερα προβλήματα, εάν υπάρχουν, που προέκυψαν 
κατά τη λειτουργία του συστήματος ελέγχου σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο και 
αξιολογήστε τη σημασία τους. 
2. Πωλήσεις σε αεροπλάνα 
1. Μπορείτε να περιγράψετε σε γενικές γραμμές το σύστημα ελέγχου που 
εφαρμόζετε; 
2. Ειδικότερα, ποια μέτρα έχουν ληφθεί για την αποτροπή της πραγματοποίησης 
πωλήσεων ή για την αποτροπή των πωλήσεων πέραν των επιτρεπόμενων ορίων 
ανά επιβάτη και ανά ταξίδι, σε περίπτωση που οι ταξιδιώτες έχουν ήδη αγοράσει 
αφορολόγητα προϊόντα από καταστήματα του αεροδρομίου ή σε προηγούμενο 
σκέλος της πτήσης; 
3. Χρησιμοποιείτε την κάρτα επιβίβασης ή άλλο ανάλογο έγγραφο που εκδίδεται για 
τον ταξιδιώτη στο πλαίσιο του συστήματος ελέγχου προκειμένου να αποτραπούν 
οι πολλαπλές και επανειλημμένες πωλήσεις; 
Εάν ναι, 
• Ποια στοιχεία αναγράφονται στην κάρτα; 
• Ποιες είναι οι συνέπειες της αναγραφής αυτών των στοιχείων; Αποτρέπονται 
οι περαιτέρω πωλήσεις; 
• Είναι δυνατό να χρησιμοποιτ)θεί η κάρτα ή άλλο ισοδύναμο έγγραφο από τις 
αρμόδιες αρχές για λόγους ελέγχου; 
• Γίνεται διάκριση στην κάρτα μεταξύ των προϊόντων που υπόκεινται στο γενικό 
όριο αξίας και των προϊόντων που υπόκεινται σε ποσοτικά όρια; Όσον αφορά 
την τελευταία κατηγορία, γίνεται διάκριση μεταξύ των διαφόρων προϊόντων 
(τσιγάρων, ισχυρών οινοπνευματωδών ποτών, απεριτίφ, κρασιών, αρωμάτων 
και κολώνιας); 
4. Ποια μέτρα έχετε λάβει για τον έλεγχο της λειτουργίας του συστήματος; Ποιες 
είναι οι συνέπειες για τον πωλητή, εάν διαπιστωθεί ότι δεν τηρούνται οι κανόνες; 
5. Έχετε καθιερώσει γενικό λογιστικό σύστημα; Εάν ναι, ποιες είναι οι βασικές 
αρχές του συστήματος; Τι αποσκοπεί να καταδείξει, να αποδείξει ή να ελέγξει; 
6. Προσδιορίστε τα τυχόν ιδιαίτερα προβλήματα, εάν υπάρχουν, που προέκυψαν 
κατά τη λειτουργία του συστήματος ελέγχου σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο και 
αξιολογήστε τη σημασία τους. 
40 
3. Πωλήσεις σε πορθμεία 
1. Μπορείτε να περιγράψετε σε γενικές γραμμές το σύστημα ελέγχου που 
εφαρμόζετε; 
2. Ειδικότερα, ποια μέτρα έχουν ληφθεί για να αποτραπούν οι πολλαπλές πωλήσεις 
σε διάφορα καταστήματα αφορολόγητων ειδών στα πορθμεία ή οι επανειλημμένες 
πωλήσεις στο ίδιο κατάστημα αφορολόγητων ειδών; 
3. Προβλέπεται η χρησιμοποίηση του εισιτηρίου των εταιρειών εκμετάλλευσης των 
πορθμείων ή κάποια άλλη διαδικασία στο πλαίσιο του συστήματος ελέγχου για 
την αποτροπή των πολλαπλών ή επανειλημμένων πωλήσεων; 
Εάν ναι, 
• Ποια στοιχεία αναγράφονται στο εισιτήριο; 
• Ποιες είναι οι συνέπειες της αναγραφής αυτών των στοιχείων; Αποτρέπονται 
οι περαιτέρω πωλήσεις; 
• Είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί το εισιτήριο ή άλλο ισοδύναμο έγγραφο από 
τις αρμόδιες αρχές για λόγους ελέγχου; 
• Γίνεται διάκριση στο εισιτήριο μεταξύ των προϊόντων που υπόκεινται στο 
γενικό όριο αξίας και των προϊόντων που υπόκεινται σε. ποσοτικά όρια; Όσον 
αφορά την τελευταία κατηγορία, γίνεται διάκριση μεταξύ των διαφόρων 
προϊόντων (τσιγάρων, ισχυρών οινοπνευματωδών ποτών, απεριτίφ, κρασιών, 
αρωμάτων και κολώνιας); 
4. Ποια μέτρα έχετε λάβει για τον έλεγχο της λειτουργίας του συστήματος; Ποιες 
είναι οι συνέπειες για τον πωλητή, εάν διαπιστωθεί ότι δεν τηρούνται οι κανόνες; 
5. Έχετε καθιερώσειγενικό λογιστικό σύστημα; Εάν ναι, ποιες είναι οι βασικές 
αρχές του συστήματος; Τι αποσκοπεί να καταδείξει, να αποδείξει ή να ελέγξει; 
6. Έχετε συνάψει διμερείς συμφωνίες με άλλα κράτη μέλη προκειμένου να 
εξασφαλισθεί αποτελεσματικός έλεγχος στις διαδρομές των πορθμείων μεταξύ της 
χώρας σας και αυτών των κρατών μελών; 
Εάν ναι, 
• Με. ποια κράτη μέλη; 
• Ποια μέτρα προβλέπονται στις συμφωνίες; 
• Επισυνάψτε αντίγραφο των συμφωνιών αυτών. 
7. Προσδιορίστε τα τυχόν ιδιαίτερα προβλήματα, εάν υπάρχουν, που προέκυψαν 
κατά τη λειτουργία του συστήματος ελέγχου σε. εθνικό και κοινοτικό επίπεδο και 
αξιολογήστε τη σημασία τους. 
4. Γενικές παρατηρήσεις 
1. Ποια μέτρα έχετε λάβει ώστε να διασφαλισθεί ότι οι ταξιδιώτες ενημ.ερ(όνονται 
στα καταστήματα ας^ορολόγτπων ειδών σχετικά με τα ισχύοντα όρια ποσότητας 
41 
και αξίας; Οι επιχειρήσεις προβαίνουν και αυτές σε ανακοινώσεις ή/και 
διαφημίσεις; Είναι αυτό υποχρεωτικό; Παρακαλείσθε να επισυνάψετε 
υποδείγματα των επίσημων δημοσιεύσεων και των ανακοινώσεων των 
επιχειρήσεων. 
2. Αξιοποιήσατε ποτέ τις κοινοτικές διατάξεις περί διοικητικής συνεργασίας και 
αμοιβαίας συνδρομής; Εάν ναι, έχουν προκύψει τα επιθυμητά αποτελέσματα; 
Παρακαλείσθε να παράσχετε συνοπτικά λεπτομέρειες. 
3. Έχετε κάποιες παρατηρήσεις σχετικά με τη γενικότερη προσέγγιση και εφαρμογή 
του συστήματος ελέγχου σε κοινοτικό επίπεδο; 
42 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ 
ΤΙΣ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ 
43 

ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ 
ΤΙΣ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ 
Αρθρο 28ια της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ (ΦΠΑ) 
(όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 2 της οδηγίας 94/4/ΕΚ) 
Κατά το μέχρι τις 30 Ιουνίου 1999 χρονικό διάστημα, εφαρμόζονται οι ακόλουθες 
διατάξεις: 
1. Τα κράτη μέλη μπορούν να απαλλάσσουν τις παραδόσεις, από τα ειδικά πρατήριο 
αγαθών προοριζόμενων να μεταφερθούν στις προσωπικές αποσκευές ταξιδιώττ, 
που πηγαίνει με. ενδοκοινοτικό θαλάσσιο πλου ή πτήση σε άλλο κράτος μέλος. 
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, νοείται ως: 
α) «ειδικό πρατήριο» κάθε. κατάστημα που βρίσκεται μέσα στο χώρο λιμανιού ί\ 
αεροδρομίου και πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζουν οι αρμόδιες δημόσιες 
αρχές, ιδίως κατ' εφαρμογή της παραγράφου 5 · 
β) «ταξιδιώτης που μεταβαίνει σε. άλλο κράτος μέλος»: κάθε επιβάτης 
εφοδιασμένος με εισιτήριο θαλάσσιας ή εναέριας διαδρομής, στο οποίο 
αναφέρεται ως άμεσος προορισμός λιμάνι ή αεροδρόμιο άλλου κράτους 
μέλους· 
γ) «ενδοκοινοτικός θαλάσσιος πλους ή πτήση»: κάθε θαλάσσια ή αεροπορικτ 
μεταφορά που αρχίζει από το εσωτερικό της χώρας κατά την έννοια το\· 
άρθρου 3, έχει δε πραγματικό τόπο άφιξης στο εσωτερικό άλλου κράτους 
μέλους. 
Εξομοιώνονται με παραδόσεις αγαθών από ειδικά πρατήρια, οι παραδόσεις 
αγαθών επί σκάφους ή αεροσκάφους κατά τη διάρκεια ενδοκοινοτικής μεταφοράς 
επιβατών. 
Η παρούσα απαλλαγή ισχύει επίσης για τις παραδόσεις αγαθών πον 
πραγματοποιούνται επό ειδικά πρατήρια που ευρίσκονται στο χώρο ενός από 
τους δύο σταθμούς πρόσβασης στη σήραγγα της Μάγχης, για επιβάτες 
εφοδιασμένους με. εισιτήριο που ισχύει για τη διαδρομή μεταξύ αυτών των δύο 
τερματικών σταθμών. 
2. Το ευεργέτημα της προβλεπόμενης στο σημείο 1 απαλλαγής, καλύπτει μόνον τις 
παραδόσεις αγαθών: 
α) η συνολική αξία των οποίων δεν υπερβαίνει, ανά άτομο και ανά ταξίδι, τα 9( 
Ecu. 
Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 28ιγ, τα κράτη μέλη καθορίζουν το ισοδύναμο 
του ως άνω ποσού σε εθνικό νόμισμα συμφωνά με το άρθρο 7 παράγραφος 2 
της οδηγίας 69/169/ΕΟΚ. 
Όταν η συνολική αξία πολλών αγαθών ή πολλών παραδόσεων αγαθών 
υπερβαίνει, ανά άτομο και ανά ταξίδι, τα όρια αυτά, η απαλλαγή παρέχεται 
μέχρι του ύψους των ορίων, δεν μπορεί δε να κατατμηθεί η αξία ενός αγαθού· 
β) αφορούν ποσότητες που δεν υπερβαίνουν, ανά άτομο και ανά ταξίδι, τα όριο 
45 
που προβλέπουν οι ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις στα πλαίσια της 
διακίνησης ταξιδιωτών μεταξύ τρίτων χωρών και της Κοινότιπας. 
Η αξία των αγαθών που παραδίδονται εντός των αναφερόμενων^στο 
προηγούμενο εδάφιο ποσοτικών ορίων, δεν συνυπολογίζεται για την 
εφαρμογή του στοιχείου α). 
3. Τα κράτη μέλη επιτρέπουν σε κάθε. υποκείμενο στο φόρο την επιστροφή ή την 
έκπτωση του ΦΠΑ που αναφέρεται στο άρθρο 17 παράγραφος 2, στο βαθμό που 
τα αγαθά και οι υπηρεσίες χρησιμοποιούνται- για τις ανάγκες των σε αγαθά 
παραδόσεων του που απαλλάσσονται κατ' εφαρμογή του παρόντος άρθρου. 
4. Όσα κράτη μέλη εφαρμόζουν την ευχέρια που προβλεπτοί στο άρθρο 16 
παράγραφος 2, παρέχουν επίσης το ευεργέτημα της διάταξης αυτής και στις 
εισαγωγές, τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις και τις παραδόσεις αγαθών που 
προορίζονται για υποκείμενο στο φόρο για τις ανάγκες των παραδόσεων του σε 
αγαθά που απαλλάσσονται κατ' εφαρμογή του παρόντος άρθρου. 
5. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν την ορθή και 
απλή εφαρμογή των απαλλαγών που προβλέπονται στο παρόν άρθρο και να 
προλάβουν κάθε τυχόν φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή και κατάχρηση. 
46 
Άρθρο 28 της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ (ειδικοί φόροι κατανάλωσης) 
Κατά τη διάρκεια της χρονικής περιόδου που λήγει στις 30 Ιουνίου 1999, εφαρμόζονται 
οι ακόλουθες διατάξεις: 
1. Τα κράτη μέλη μπορούν να απαλλάσσουν από το φόρο τα προϊόντα που 
διατίθενται από πρατήρια και τα οποία μεταφέρονται στις προσωπικές αποσκευές 
ταξιδιωτών που μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος με ενδοκοινοτικό πλου ή 
πτήση. 
Κατά την έννοια της παρούσας διάταξης, νοούνται ως: 
α) "πρατήριο": κάθε κατάστημα που βρίσκεται μέσα στο χώρο ενός αερολιμένα ή 
λιμένα και το οποίο ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις που καθορίζονται από 
τις αρμόδιες δημόσιες αρχές, κατ'εφαρμογήν ιδίως της παραγράφου 3 του 
παρόντος άρθρου, 
β) "ταξιδιώτης που μεταβαίνει σε άλλο κράτος μέλος": κάθε ταξιδιώτης κάτοχος 
αεροπορικού εισιτηρίου ή εισιτηρίου θαλάσσιας διαδρομής στο οποίο ως 
άμεσος προορισμός αναφέρεται αερολιμένας ή λιμ£νας άλλου κράτους 
μέλους, 
γ) "ενδοκοινοτικός θαλάσσιος πλους ή ενδοκοινοτική πτήση": κάθε. μεταφορά, 
αεροπορική ή διά θαλάσσης, που αρχίζειστο εσωτερικό ενός κράτους μέλους 
και της οποίας ο πραγματικός τόπος προορισμού βρίσκεται εντός άλλου 
κράτους μέλους. 
Εξομοιώνονται προς τα προϊόντα που διατίθενται στα πρατήρια, τα προϊόντα 
που διατίθενται μέσα στα αεροσκάφη ή στα πλοία κατά τη διάρκεια 
ενδοκοινοτικής μεταφοράς ταξιδιωτών. 
Η παρούσα απαλλαγή ισχύει επίσης για TU προϊόντα που διατίθενται σε 
πρατήρια που βρίσκονται εντός ενός από τους δύο σταθμούς της σήραγγας της 
Μάγχης, για τους ταξιδιώτες κατόχους εισιτηρίου που ισχύει για το ταξίδι 
ΐιεταξύ των δύο αυτών σταθμών. 
2. Το ευεργέτημα της απαλλαγής που προβλέπεται στην παράγραφο 1 ισχύει μόνο 
για τα προϊόντα των οποίων οι ποσότητες δεν υπερβαίνουν, κατ'άτομο και κατά 
ταξίδι, τα όρια που προβλέπονται από τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις για τις 
μετακινήσεις ταξιδιωτών μεταξύ τρίτων χωρών και της Κοινότητας. 
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλίσουν την ορθή 
και απρόσκοπτη εφαρμογή των απαλλαγών που προβλέπονται στο παρόν άρθρο 
και για να αποτρέψουν οποιαδήποτε απάτη, φοροδιαφυγή και κατάχρηση. 
47 
Αρθρο 1 της οδηγίας του Συμβουλίου (69/169/ΕΟΚ) 
(όπως τροποποιήθηκε, από το άρθρο 1 της οδηγίας 94/4/ΕΚ) 
1. Απαλλάσσονται των φόρων κύκλου εργασιών και των ειδικών φόρων 
κατανάλωσης που εισπράττονται κατά την εισαγωγή, στο πλαίσιο της 
κυκλοφορίας των ταξιδιωτών μεταξύ τρίτων χωρών και της Κοινότητας, τα 
εμπορεύματα τα οποία περιέχονται στις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών, 
εάν πρόκειται για εισαγωγές μη εμπορικού χαρακτήρα και εάν η συνολική αξία 
των εμπορευμάτων αυτών δεν υπερβαίνει τις 175 λογιστικές μονάδες κατ' άτομο. 
2. Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια, για τους ταξιδιώτες ηλικίας μικρότερης των 
δεκαπέντε ετών, να μειώσουν την απαλλαγή αυτή μέχρι 90 λογιστικές μονάδες. 
3. Όταν η συνολική αξία περισσοτέρων εμπορευμάτων υπερβαίνει κατ'άτομο το 
ποσό που αναφέρεται στην παράγραφο 1 ή το καθοριζόμενο δυνάμει της 
παραγράφου 2, η απαλλαγή χορηγείται μέχρι του ποσού αυτού, για εκείνα τα 
εμπορεύματα τα οποία, εάν εισάγονταν χωριστά, θα ήταν δυνατό να απολαύουν 
της ανωτέρω απαλλαγής, εξυπακουομένου ότι η αξία ενός εμπορεύματος δεν είναι 
δυνατό να υποδιαιρεθεί. 
48 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ 
ΑΦΟΡΟΛΑΓΗΤΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΟΠΩΣ 
ΣΥΜΦΩΝΗΘΗΚΑΝ ΑΠΩ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΣΤΙΣ 14 
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1992 
49 

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ 
ΑΦΟΡΟΛΑΓΗΤΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΟΠΩΣ 
ΣΥΜΦΩΝΗΘΗΚΑΝ ΑΠΩ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΣΤΙΣ 14 
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1992 
Συμβούλιο ECOFIN 
14 Δεκεμβρίου 1992 
θέμα: Κατευθυντήριες γραμμές για τον έλεγχο των αφορολόγητων πωλήσεων στην 
Κοινότητα 
Στη συνεδρίαση της 9ης Δεκεμβρίου 1992, η Επιτροπή Μόνιμων Αντιπροσώπων 
συμφώνησε να προτείνει στο Συμβούλιο να υιοθετήσει τα ακόλουθα συμπεράσματα, 
μεταξύ των σημείων "Α" της ημερήσιας διάταξης της συνεδρίασης της 14ης Δεκεμβρίου 
1992. 
Το Συμβούλιο υπενθυμίζει, αφενός, την άποψη που εξέφρασε κατά την έκδοση της 
οδηγίας 91/680/ΕΟΚ και 92/12/ΕΟΚ, σύμφωνα με την οποία χρειάζεται να λιωθούν 
αποτελεσματικά μέτρα, σε επίπεδο Κοινότητας, για την εξασφάλιση του κατάλληλου 
ελέγχου των αφορολόγτιτων πωλήσεων στην Κοινότητα και αφετέρου, τη συμφωνία ότι 
πρέπει να εκπονηθούν σχετικές κατευθυντήριες γραμμές. 
Το Συμβούλιο επιθυμεί να τονίσει τη σημασία που αποδίδει στην ύπαρξη κατάλληλων 
συστημάτων ελέγχου σε. όλα τα κράτη μέλη ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η δίκαιη και 
ίση μεταχείριση για τους ταξιδιώτες και τις πωλήσεις, χωρίς ωστόσο να διακυβεύεται η 
ανάγκη προστασίας της οικονομίας εκάστου κράτους μέλους. 
Το Συμβούλιο αναμένει ότι κάθε κράτος μέλος θα λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα 
προκειμένου vex επανορθώνει οιαδήποτε παράλειψη, στα πλαίσια των ελέγχων, για την 
οποία του επισημαίνεται ότι οδηγεί σε φοροδιαφυγή, φοροοσ^υγή ή κατάχρηση. 
Το Συμβούλιο θεωρεία ότι είναι ουσιαστικής σημασίας για κάθε κράτος μέλος να 
λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα ώστε οι ταξιδιώτες να λαμβάνουν γνώση, στα 
καταστήματα πώλησης αδασμολόγητων και αφορολόγτιτων ειδών, των ορίων που 
ισχύουν ως προς την ποσότητα και την αξία. 
Το Συμβούλιο συμφωνεί ότι, κατά τον καθορισμό των αναγκαίων ελάχιστων επιπέδων 
ελέγχου, τα κράτη μέλη θα σεβαστούν τις αρχές που εκτίθενται στο ΙΙαράρτημα των 
παρόντων συ| (περασμάτων. 
Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει την λειτουργία των ελέγχων που 
θέσπισαν τα κράτη μέλη, ιδιαίτερα σε. σχέση με. την αποτελεσματική πρόληψη 
πολλαπλών και επανειλημμένων πωλήσεων βάσει της πρακτικής εμπειρίας. Το 
Συμβούλιο καλεί επιμόνως την Επιτροπή να υποβάλει το συντομότερο δυνατόν έκθεση 
στο Συμβούλιο για τη λειτουργία των ελέγχων αυτών και, εάν κρίνεται αναγκαίο, vet 
προτείνει κατάλληλα μέτρα, τα οποία θα εγκριθούν το ταχύτερο δυνατόν και 
οπωσδήποτε έως τις 31 Δεκεμβρίου 1993. 
51 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Κατευθυντήριες γραμμές που συμφωνήθηκαν από τα κράτη μέλη για τον 
έλεγχο των αφορολόγητων πωλήσεων στην Κοινότητα 
1. Εισαγωγή 
Οι διατάξεις των οδηγιών του Συμβουλίου 91/68G7EOK και 92/12/ΕΟΚ 
επιτρέπουν, αντιστοίχως, τη συνέχιση, των αφορολόγητων πωλήσεων (ΦΠΑ και 
ειδικοί φόροι κατανάλωσης) στους ταξιδιώτες εντός της Κοινότητας, υπό 
ορισμένους όρους, έως τις 30 Ιουνίου 1999. 
Μια βασική αρχή της κοινοτικής νομοθεσίας η οποία πρέπει να τηρείται είναι ότι 
οι πωλητές δεν θα πωλούν σε ταξιδιώτες αφορολόγητα είδη πέραν των ποσοτήτων 
που έχουν καθορισθεί στις εν λόγω οδηγίες. Δεδομένου ότι. λόγω της κατάργησης 
των ελέγχων στα σύνορα, τα κράτη μέλη δεν θα έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν 
τις πωλήσεις αυτές κατά την άφιξη των ταξιδιωτών σε. κάθε κράτος μέλος, τα 
κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι πωλητές αφορολόγητων ειδών 
τηρούν τους κοινοτικούς κανόνες που έχουν σχέση με τους περιορισμούς που 
ισχύουν για τις εν λόγω πωλήσεις. 
Οι σχετικές με τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης διατάξεις αφορούν μόνο τα 
προϊόντα, τα οποία υπόκεινται σε εναρμόνιση σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς και 
τα αρώματα και κολώνιες. 
Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, το σύστημα ελέγχου θα πρέπει να 
περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία. 
Τα στοιχεία βασίζονται στην ανάγκη να ελέγχουν οι ίδιοι οι πωλητές τις πωλήσεις 
τους στους αγοραστές και στην ανάκγη των αρχών να ελέγχουν τις πωλήσεις των 
πωλ'ητών. 
2. Έλεγχος στο σημείο πώλησης 
α) Κάθε πωλητής έχει το δικαίωμα να πωλεί σε κάθε κατ' ιδίαν ταξιδιώτη εντός 
της Κοινότητας είδη τα οποία δεν υπερβαίνουν τη μέγιστη αξία (ή ποσότητα) 
που επιτρέπεται βάσει των προαναφερόμενων οδηγιών. Οι πωλήσεις που 
υπερβαίνουν τα όρια αυτά υπόκεινται σε ΦΠΑ και/ή ειδικούς φόρους 
κατανάλωσης. 
Για να διασφαλισθεί η τήρηση της αρχής αυτής, τα κράτη μέλη θα θεσπίσουν 
σύστημα βάσει του οποίου οι ατομικές πωλήσεις δεν θα υπερβαίνουν τα όρια 
(χυτά. 
β) Επιπλέον, είναι δυνατόν να καθιερωθεί συνολικός υπολογισμός για κάθε 
κατ' ιδίαν κατάστημα πώλησης αφορολόγητων ειδών. 
γ) Τα κράτη μέλη θα διασφαλίζουν ότι κάθε πωλητής τηρεί λογαριασμούς και 
φυλάσσει μητρώα για να μπορούν οι αρχές του κράτους μέλους να εξετάζουν 
και να ελέγχουν τον τύπο και την ποσότητα των πωλήσεων εκάστου πωλητού. 
Με τον τρόπο αυτό, θα μπορούν να εξασψχιλίζουν οι αρχές ότι αφενός δεν 
έχουν ξεπεραστεί τα όρια των πωλήσεων για κάθε μεμονωμένη περίπτωση, 
και, αφετέρου, ότι οι πωλητές παρέχουν τις απαραίτητες πληροφορίες ούτως 
ώστε να γίνει ο συνολικός υπολογισμός για τον οποίο γίνεται λόγος, ανωτέρω 
στο β). 
52 
2.1. Πωλήσεις σε αεροδρόμια και επί του αεροσκάφους 
Για τα προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα κράτη 
μέλη δύνανται, εάν το κρίνουν σκόπιμο, να ζητούν από τους πωλητές να 
αποδείξουν την πραγματοποιηθείσα πώληση σε ταξιδιώτες αναγράφοντας την 
πάνω στην κάρτα επιβίβασης ή σε άλλο έγγραφο που μπορεί να χορηγείται σε 
κάθε ταξιδιώτη. 
2.2 Πωλήσεις εκ των πορθμείων 
Σχετικά με τις αφορολόγητες πωλήσεις επί των πορθμείων που εκτελούν 
δρομολόγια μεταξύ κρατών μελών, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη θα προβούν σε 
διμερείς διακανονισμούς για την εξασφάλιση του κατάλληλου ελέγχου των 
πωλήσεων που πραγματοποιούνται στα μεταξύ τους δρομολόγια των πορθμείων. 
Στους διμερείς αυτούς διακανονισμούς θα περιλαμβάνονται κυρίως μέτρα με τα 
οποία θα διασφαλίζεται ότι οι πωλήσεις προς τους ταξιδιώτες δεν υπερβαίνουν 
την αξία ή τον ποσοτικό περιορισμό που ορίζουν οι δύο οδηγίες. 
Για την επίτευξη τοί) στόχου αυτού, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι 
θα χρησιμποιείται το σύστημα των εισιτηρίων που εκδίδονται για τα ταξίδια αυτά 
ή κάποια άλλη διαδικασία προκειμένου να τηρούνται τα προβλεπόμενα όρια. 
3. Εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών 
Τα στοιχεία αυτά των κατευθυντήριων γραμμών είναι τα ελάχιστα τα οποία θα 
πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα κράτη μέλη κατά τον έλεγχο της τήρησης των 
ορίων που προβλέπονται στο άρθρο 28ι(5) της οδηγίας του Συμβουλίου 
91/680/ΕΟΚ και στο άρθρο 28(3) της οδηγίας του Συμβουλίου 92/12/ΕΟΚ όσον 
αφορά τις αφορολόγητες ως προς τον ΦΠΑ και τις αδασμολόγητες πωλήσεις. 
Εκτός από τα μέτρα ελέγχου που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη για την εξασφάλιση 
του ορθού ελέγχου των αφορολόγητων ως προς τον ΦΠΑ και των 
αδασμολόγητων πωλήσεων, τα κράτη [ΐέλη θα προσφεύγουν, όπου ενδείκνυται, 
στις κοινοτικές διατάξεις σχετικά με τη διοικητική συνεργασία και την αμοιβαία 
συνδρομή. 
53 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 
ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ 
ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ 
55 

ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ 
ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ 
ΕΝΤΥΠΟ Ι. ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΕ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ 
Παρακαλείσθε να συμπληρώσετε το παρόν έντυπο, αναφέροντας τα συνολικά στοιχεία 
για τα κυριότερα διεθνή αεροδρόμια που βρίσκονται στο κράτος μέλος σας. 
1. Αεροδρόμια 
2. Αριθμός αναχωρήσεων επιβατών από τα ανωτέρω αεροδρόμια 
Προορισμός 1992 1993 
Αλλο κράτος μέλος 
Τρίτη χ(ί>ρα 
Σννολο 
57 
3. Κύκλος εργασιών από αφορολόγητες πωλήσεις 
1992 1993 
Σύνολο 
Κ -Χ: -Ενδοκοινοτικ 
ά ταξίδια5. Σύνολο Ενδοκοινοτικ 
ά ταξίδια5 
Οινοπνευματώδη ποτά 
Καπνός 
Αρώματα και κολώνια 
Αλλα προϊόντα •&*Μ *;' .··• •-ί"*»' 
Σύνολο 
4. Αριθμός καταστημάτων πώλησης και εμβαδόν αυτών 
1992 1993 
Αριθμός 
πώλησης καταστημάτων 
Αριθμός επιχειρήσεων 
Σ\»νολικό εμβαδόν πο\ι 
καταλαμβάνουν τα ανωτέρω 
καταστήματα 
Α Διαχωρίστε τις διά<μ>ρες κατηγορίες προϊόντων, εάν υπάρχουν ανάλογα στοιχεία. Διαφορετικά, 
αναφέρετε τα συνολικά στοιχεία. 
Ιίάν ι m-άρχοι »ν ση )ΐχεία 
58 
ΕΝΤΥΠΟ II. ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΕ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ 
Παρακαλείσθε να συμπληρώσετε το παρόν έντυπο, αναφέροντας τα συνολικά στοιχεία 
για την (τις) αεροπορική (-ές) εταιρεία (-ες) της(των) οποίας (-ων) η κύρια 
εγκατάσταση βρίσκεται στο κράτος μέλος σας. 
1. Αεροπορική(-ές) εταιρεία(-ες) 
2. Αριθμός μεταφερθέντων επιβατών 
1992 1993 . Ι 
Αριθμός μεταφερθέντων Ι 
επιβατών από την(τις) ανωτέρω Ι 
Ι αεροπορική(-ές) εταιρεία(-ες) σε | 
Β ενδοκοινοτικές πτήσεις (με 
Ι αναχώρηση ή άφιξη το κράτος 
| μέλος σας) 
faMBanB«MB^M^iBM*MpeaaM«ga»WMCBa^B3axaagsa»a88^BMeB^MBWBMaaaaa»MBaiaM.g»aaKaiWBMM«^BO^BMM' • 11 ι ι» mining—.—aeau ιι ι ι ι ι ι 
59 
3. Συνολικός κύκλος εργασιών από τις αφορολόγητες πωλήσεις της(των) 
ανωτέρω αεροπορικής(-ών) εταιρείας(-ών) σε ενδοκοινοτικές πτήσεις 
(με αναχώρηση ή άφιξη το κράτος μέλος σας) 
Προϊόντα4 1992 1993 
Οινοπνευματώδη ποτά 
Καπνός 
Αρώματα και κολών ια 
Ι Αλλα προϊόντα 
1 Σύνολο 
60 
ΕΝΤΥΠΟ III. ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΕ ΠΟΡΘΜΕΙΑ 
Παρακαλείσθε να συμπληρώσετε το παρόν έντυπο, αναφέροντας τα συνολικά στοιχεία 
για τις επιχειρήσεις εκμετάλλευσης πορθμείων των οποίων η κύρια εγκατάσταση 
βρίσκεται στο κράτος μέλος σας και εκτελούν τακτικά θαλάσσια δρομολόγια μεταξύ 
του κράτους μέλους σας και άλλων κρατών μελών 
1. θαλάσσια δρομολόγια και επιχειρήσεις 
2. Αριθμός μεταφερθέντων επιβατών 
1992 1993 
Αριθμός μεταφερθέντων 
επιβατών από τις ανωτέρω 
επιχειρήσεις εκμετάλλε\ισης 
πορθμείων σε τακτικά 
θαλάσσια δρομολόγια μεταξύ 
του κράτους μέλους και άλλων 
κρατών μελίόν 
61 
3. Συνολικός κύκλος εργασιών από τις αφορολόγητες πωλήσεις των 
ανωτέρω επιχειρήσεων σε τακτικά θαλάσσια δρομολόγια μεταξύ του 
κράτους μέλους σας και άλλων κρατών μελών_ 
Προϊόντα4 1992 1993 
Οινοπνευματώδη ποτά 
Καπνός 
Αρώματα και κολώνια 
Αλλα προϊόντα 
Σύνολο 
62 
ΕΝΤΥΠΟ IV. ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΕ ΛΙΜΕΝΕΣ 
Παρακαλείσθε να συμπληρώσετε το παρόν έντυπο αναφέροντας τα συνολικά στοιχεία 
σχετικά με τα καταστήματα πώλησης που βρίσκονται σε λιμένες του κράτους μέλους 
σας, στα οποία έχουν πρόσβαση επιβάτες θαλάσσιων ταξιδιών προς άλλα κράτη μέλη. 
1. Λιμένες 
2. Αριθμός αναχωρήσεων επιβατών από τους ανωτέρω λιμένες 
•— ^ι ιιιΐΓ"ΐ,ιτ,πι"ΐ "Τ1"" " — "ν • τ ' • •' " Γ ••"• —r—»^- " «τ—»— -••••— ••»»••• P.. ••••.•. —•».,-,.—• , ••„ -,.——.——.— , . - ., 
1992 1993 
Αριθμός επιβατών που 
αναχωρούν από τους ανωτέρω 
λιμένες με προορισμό άλλα 
κράτη μέλη 
63 
3. Συνολικός κύκλος εργασιών από τις αφορολόγητες πωλήσεις που 
πραγματοποιούνται στα εν λόγω καταστήματα πώλησης προς επιβάτες 
που μεταβαίνουν σε άλλα κράτη μέλη 
Προϊόντα4 1992 1993 
Οινοπνευματώδη ποτά 
Καπνός 
Αρώματα και κολώνια 
| Αλλα προϊόντα 
Γύνολο 
4. Αριθμός καταστημάτων πώλησης και επιχειρήσεων 
Ι 1992 1993 
Αριθμός καταστημάτων 
πώλησης 
_™ 1 
Ι Αριθμός επιχειρήσεων 
64 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 
ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ ΠΟΥ 
ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
65 

ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ ΠΟΥ 
ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το πρώτο βήμα των πρωτοβουλιών της Επιτροπής ήταν η σύνταξη ερωτηματολογίου 
σχετικά με την εφαρμογή του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή και η αποστολή του 
στα κράτη μέλη, καθώς και σε επαγγελματικές οργανώσεις. 
Οι απαντήσεις των κρατών μελών συζητήθηκαν και διευκρινίσθηκαν από την ad hoc 
Ομάδα Εργασίας για τις αφορολόγητες πωλήσεις κατά τη συνεδρίαση της 28ης Ιουνίου 
1993. 
Η παρουσίαση που ακολουθεί επιχειρεί να συνοψίσει τόσο τις απαντήσεις των κρατών 
μελών στο ερωτηματολόγιο, όσο και τις διευκρινίσεις που δόθηκαν σχετικά με τις 
απαντήσεις αυτές κατά την ανωτέρω συνεδρίαση. 
Τα κριτήρια που εφαρμόζονται είναι οι κατευθυντήριες γραμμές που συνομολογήθιικαν 
μεταξύ των κρατών μελών για τον έλεγχο των αφορολόγητων πωλήσεων οτην 
Κοινότητα από το Συμβούλιο ECOFIN κατά τη συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 1992. 
Η γενική προσέγγιση του «ελέγχου από τον πωλητή» αναγνωρίζεται στο ακόλουθο 
απόσπασμα των κατευθυντήριων γραμμών: 
«Κάθε μεμονωμένος πωλητής επιτρέπεται να πωλεί σε κάθε μεμονωμένο ενδοκοινοτικό 
επιβάτη προϊόντα μόνο μέχρι τη μέγιστη αξία (ή ποσότητα) που επιτρέπουν οι εν λόγω 
οδηγίες. 
Οι πωλήσεις καθ'υπέρβαση των ορίων αυτών υπόκεινται σε ΦΠΑ ή/και ειδικό φόρο 
κατανάλωσης. 
Για να εξασφαλισθεί η τήρηση της αρχής αυτής τα κράτη μέλη καθιερώνουν σύστημα 
βάσει του οποίου οι αφορολόγητες πωλήσεις προς μεμονωμένους αγοραστές δεν είναι 
δυνατό να υπερβούν τα εν λόγω όρια». 
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή καθεαυτό 
συνίσταται σε δύο ελέγχους: ο πρώτος γίνεται από τον ίδιο τον πωλητή και ο δεύτερος 
από τη διοίκηση για να διαπιστωθεί εάν το σύστημα ελέγχου λειτουργεί σωστά. 
67 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 
ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΕ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ 
Μέρος 1. Οι έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Το Συμβούλιο αποφάσισε να θεσπίσει αρχές που πρέπει να τηρούν τα κράτη μέλη ώστε 
να εξασφαλισθεί το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο για τους απαραίτητους ελέγχους. 
Οι πωλητές έχουν την ευθύνη να πωλούν αφορολόγητα προϊόντα στους 
ενδοκοινοτικούς επιβάτες μόνο εντός των ορίων αξίας και ποσότητας που επιτρέπουν 
οι σχετικές οδηγίες. Αόγω του ιδιαίτερου χαρακτήρα των προϊόντων που υπόκεινται 
σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, τα οποία είναι κυρίως αυτά που ενδιαφέρουν στον 
εν λόγω τομέα, το Συμβούλιο αποφάσισε να διευκρινίσει τους τρόπους ελέγχου των 
αγορών αυτών. 
Γενική περιγραφή των συστημάτων ελέγχου από τον πωλητή που εφαρμόζουν τα 
κράτη μέλη 
• Δύο κράτη μέλη (Λουξεμβούργο, Γερμανία) εφαρμόζουν το σύστημα ελέγχου από 
τον πωλητή μόνο στα προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης. 
Αγορές προϊόντων με απαλλαγή από τον ΦΠΑ δεν είναι δυνατές. 
• Σε 11 από τα 12 κράτη μέλη το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή βασίζεται στην 
κάρτα επιβίβασης ή σε ισοδύναμο ταξιδιωτικό έγγραφο που πρέπει να επιδείξουν οι 
επιβάτες στο ταμείο της επιχείρησης. 
• Εάν ο άμεσος προορισμός βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος, ο πωλητής πρέπει να 
περιορίσει τις πωλήσεις του στα προβλεπόμενα όρια αξίας και ποσότητας. 
• Μετά από κάθε πώληση η κάρτα επιβίβασης σφραγίζεται από τον πωλητή για να 
αποτραπούν οι επανειλημμένες αγορές (αγορές των ίδιων προϊόντων στο ίδιο 
κατάστημα πώλησης) και οι πολλαπλές αγορές (αγορές των ίδιων προϊόντων σε 
διάφορα καταστήματα πώλησης). 
• Ωστόσο, οι λεπτομέρειες της διαδικασίας διαφέρουν στα κράτη μέλη. 
• Στα περισσότερα κράτη μέλη η σφραγίδα στην κάρτα επιβίβασης αποτελεί απλώς 
ένδειξη ότι έχει γίνει μία αφορολόγητη πώληση. 
• Σε ένα κράτος μέλος (Πορτογαλία) η εκδιδόμενη απόδειξη πώλησης αναφέρει την 
ποσότητα και την αξία των πωληθέντων προϊόντων. Η απόδειξη επισυνάπτεται 
στην κάρτα επιβίβασης για να έχουν τη δυνατότητα άλλοι πωλητές να εξακριβώσουν 
εάν επιτρέπονται περαιτέρω πωλήσεις. 
• Σε τρία κράτη μέλη (Ιταλία, Ελλάδα και Γερμανία) η ένδειξη στην κάρτα επιβίβασης 
ή σε ισοδύναμο έγγραφο αναφέρει την αξία ή/και την ποσότητα των πωληθέντων 
προϊόντων. 
• Ένα κράτος μέλος της τελευταίας κατηγορίας (Γερμανία) διαχωρίζει τα διάφορα 
προϊόντα (τσιγάρα, δυνατά οινοπνευματώδη ποτά, κρασιά, άλλα προϊόντα). 
• Ένα κράτος μέλος (οι Κάτω Χώρες) θεωρεί ότι δεν είναι απαραίτητη η λήψη 
ιδιαίτερων μέτρων πέραν του γενικού ελεγκτικού μηχανισμού για τον έλεγχο των 
επανειλημμένων και των πολλαπλών πωλήσεων. 
68 
Οι Κάτω Χώρες δεν είναι πεπεισμένες ότι η σφραγίδα στην κάρτα επιβίβασης θα 
αύξανε την αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου. 
Τρεις λόγοι προβάλλονται για τη μη χρησιμοποίηση της κάρτας επιβίβασης ως 
συστήματος ελέγχου: 
1. Μερικές φορές η κάρτα επιβίβασης δεν χρησιμοποιείται πλέον για την 
επιβίβαση, 
2. η ένδειξη στην κάρτα επιβίβασης αυξάνει απλώς το διοικητικό φόρτο των 
καταστηματαρχών και δεν καθιστά αποτελεσματικότερο το σύστημα ελέγχου, 
3. η εμπειρία δείχνει ότι στην πράξη οι επανειλημμένες πωλήσεις είναι σπάνιες στα 
αεροδρόμια. 
Καθώς η χρησιμοποίηση της κάρτας επιβίβασης δεν κρίθηκε σκόπιμη, οι Κάτω 
Χώρες καθιέρωσαν ένα γενικό λογιστικό σύστημα, δηλαδή ένα σύστημα με το οποίο 
διασφαλίζεται ότι για κάθε πτήση, δεν θα σημειωθεί υπέρβαση των ορίων 
ποσότητας και αξίας. Με άλλα λόγια, στις Κάτω Χώρες το σύστημα βασίζεται στον 
έλεγχο των πωλητών από τις αρμόδιες αρχές (βλ. μέρος 2). 
• Κανένα κράτος μέλος δεν έχει γνωστοποιήσει τη λήψη μέτρων για την αποτροπή 
περαιτέρω πωλήσεων σε μετεπιβιβαζόμενους επιβάτες, δηλαδή σε επιβάτες που 
έχουν ήδη πραγματοποιήσει αγορές στο πρώτο σκέλος ενδοκοινοτικής πτήσης ή στο 
αεροδρόμιο από όπου αναχώρησε αρχικά η πτήση. 
• Κανένα κράτος μέλος δεν έχει επίσης αναφέρει ότι χρησιμοποιεί την κάρτα 
επιβίβασης για τη διενέργεια ελέγχων εκ των υστέρων. 
Συμπέρασμα 
Από τις απαντήσεις των κρατών μελών στο ερωτηματολόγιο και τις συζητήσεις και 
διευκρινίσεις σχετικά με τις απαντήσεις των κρατών μελών στο πλαίσιο της ad hoc 
ομάδας εργασίας για τις αφορολόγητες πωλήσεις, εξάγονται τα ακόλουθα 
συ{ΐπεράσματα: 
11 από τα 12 κράτη μέλη θεωρούν ότι η διαδικασία σφράγισης της κάρτας επιβίβασης 
εξασφαλίζει το ελάχιστο επίπεδο ελέγχου από τον πωλητή. 
Η θέση των Κάτω Χωρών στον τομέα αυτόν φαίνεται ότι είναι απρόσφορη. Η 
εφαρμογή του γενικού λογιστικού συστήματος ως εναλλακτική λύση αντί της 
σφράγισης της κάρτας επιβίβασης δεν αρκεί για να εξασφαλισθεί ο έλεγχος των 
μεμονωμένων αφορολόγητων αγορών. 
Αν και η χρησιμοποίηση κάποιας ένδειξης στην κάρτα επιβίβασης δεν είναι 
υποχρεωτική, οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν ότι τα κράτη μέλη «καθιερώνουν 
σύστημα το οποίο εξασφαλίζει ότι οι πωλήσεις σε μεμονωμένους αγοραστές δεν 
υπερβαίνουν τα ισχύοντα όρια» και ότι μπορεί επίσης να εφαρμοσθεί επιπροσθέτως 
γενικό λογιστικό σύστημα. 
Ως εκ τούτου, το γενικό λογιστικό σύστημα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την 
υποχρέωση των κρατών μελών να αποτρέπουν τις επανειλημμένες και τις πολλαπλές 
πωλήσεις σε μεμονωμένους αγοραστές πέραν των ορίων που έχει θέσει η κοινοτική 
νομοθεσία. 
69 
Η πλειονότητα των κρατών μελών είναι της γνώμης ότι η διαδικασία σφράγισης της 
κάρτας επιβίβασης δεν παρέχει επαρκείς δυνατότητες ελέγχου, εκτός εάν η ένδειξη στην 
κάρτα επιβίβασης αναφέρει την αξία και την ποσότητα των πωληθέντων προϊόντων. 
Τούτο εφαρμόζεται ήδη στην Ελλάδα και στην Ιταλία, ενώ η Γερμανία διευκρινίζει την 
κατηγορία των πωληθέντων προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης. 
Πράγματι, το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή που περιορίζεται σε μία απλή 
σφραγίδα στην κάρτα επιβίβασης έχει αδυναμίες. Η σφραγίδα δείχνει ότι «κάτι» έχει 
πωληθεί, χωρίς να προσδιορίζεται η ποσότητα ή η αξία των προϊόντων. 
Ωστόσο, τα εν λόγω κράτη μέλη υπογραμμίζουν ότι ένα αυστηρότερο σύστημα ελέγχου 
σε σχέση με το «ελάχιστο επίπεδο» θα ήταν αποδεκτό μόνο εάν εφαρμοζόταν κατά 
ομοιόμορφο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη. 
Σε αντίθετη περίπτωση θα προκαλούνταν διαμαρτυρίες περί στρέβλωσης του 
ανταγωνισμού. 
Μέρος 2. Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών και 
συνέπειες για τον πωλητή σε περίπτωση μη εφαρμογής των 
κανόνων 
Γενική περιγραφή του ελέγχου των πωλητών από τις «ρχές των κρατών μελών 
• Βασικά, όλα τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις ίδιες διαδικασίες ελέγχου, αλλά τους 
αποδίδουν διαφορετική σημασία. Ο έλεγχος συνήθως επικεντρώνεται στη λογιστική 
της επιχείρησης. Σε ορισμένα κράτη μέλη ο έλεγχος βασίζεται σε λογιστικό 
πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή που τηρούν τα καταστήματα αφορολόγητων 
ειδών. Εν γένει διενεργούνται επίσης επιτόπιοι έλεγχοι και (λιγότερο ή περισσότερο 
τακτικοί) δειγματοληπτικοί έλεγχοι (των καταστηματαρχών και των πελατών τους). 
• Στα περισσότερα κράτη μέλη συνάγεται ότι ο πωλητής είναι υπεύθυνος για τυχόν 
οφειλόμενους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και ΦΠΑ και για τις κυρώσεις που 
επιβάλλουν οι αρμόδιες αρχές. 
• Σε 6 από τα 12 κράτη μέλη τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών έχουν την άδεια 
να διαχειρίζονται αποθήκες τελωνείων ή/και ειδών που υπόκεινται σε ειδικούς 
φόρους κατανάλωσης. Ως εκ τούτου, υπόκεινται στους προβλεπόμενους κανόνες 
λογιστικής που συνήθως επιβάλλουν την υποχρέωση να υπάρχει δυνατότητα 
ελέγχου της εισόδου εμπορευμάτων στις αποθήκες και της εξόδου από αυτές. 
• Στη Δανία όλοι οι πωλτπές πρέπει να εγκριθούν από τις αρχές, γεγονός που 
συνεπάγεται ότι αποδέχονται τους σχετικούς κανόνες λογιστικής (όσον αφορά τις 
πωλήσεις και τα αποθέματα). 
• Σε όλα τα κράτη μέλη προβλέπονται κάποιου είδους κυρώσεις σε περίπτωση που 
μία επιχείρηση δεν τηρεί τους κανόνες ελέγχου από τον πωλητή. Σε. 9 από τα 12 
κράτη μέλη είναι δυνατό να ανακληθεί (προσωρινά ή οριστικά) η άδειοι του 
αναδόχου σε περίπτωση σοβαρής ή/και εμμένουσας κατάχρησης. Στην Ελλάδα οι 
πωλήσεις σε άτομα που δεν δικαιούνται να αγοράζουν αφορολόγητα προϊόντα (π.χ. 
σε μέλη των πληρωμάτων) μπορεί να προκαλέσει διώξεις βάσει των διατάξεων περί 
λαθρεμπορίας. 
• Οι έλεγχοι μπορεί να είναι από εβδομαδιαίοι μέχρι έκτακτοι. Οι αρχές των 
περισσότερων κρατών μελών διενεργούν μηνιαίους ελέγχους και πρόσθετους 
70 
ελέγχους, όποτε τούτο κρίνεται απαραίτητο. 
Σε 7 από τα 12 κράτη μέλη εφαρμόζεται γενικό λογιστικό σύστημα για να 
διαπιστωθεί εάν οι επιχειρήσεις τηρούν εν γένει τις προϋποθέσεις σχετικά με τις 
αφορολόγητες πωλήσεις ή όχι. Με άλλα λόγια το εν λόγω σύστημα χρησιμοποιείται 
για να διασφαλισθεί ότι οι συνολικές πωλήσεις ειδών που υπόκεινται σε ειδικούς 
φόρους κατανάλωσης δεν υπερβαίνουν τις συνολικές απαλλαγές που αντιστοιχούν 
σε κάποια συγκεκριμένη πτήση και για να υπολογισθεί ο οφειλόμενος ΦΠΑ επί των 
πωλήσεων που υπερβαίνουν τα όρια αυτά. Τα συστήματα αυτά διαφέρουν σε 
μεγάλο βαθμό μεταξύ τους: βασίζονται σε ημερήσια ή μηνιαία σύνοψη των 
πωλήσεων, περιέχουν ορισμένες πληροφορίες (π.χ.: ημερομηνία, αριθμός πτήσης, 
κωδικός, ποσότητα και αξία των προϊόντων που έχουν πωληθεί σε κάθε επιβάτη), 
ενώ τα σχετικά στοιχεία υποβάλλονται αυτόματα στις αρχές μέσω δικτύου 
ηλεκτρονικών υπολογιστών ή απλώς παραδίδονται στις αρχές. Στην Ιταλία η 
εφαρμογή του συστήματος ελέγχου με τη μέθοδο του συστήματος γενικής 
λογιστικής βρίσκεται ακόμη υπό μελέτη. 
71 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 
ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ 
Μέρος 1. Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Γενική περιγραφή των συστημάτων που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη 
• Γενικά, τα κράτη μέλη δεν χρησιμοποιούν την κάρτα επιβίβασης ή ισοδύναμο 
έγγραφο για τον έλεγχο των πωλήσεων στα αεροσκάφη. Σύμφωνα με τα κράτη μέλη, 
τούτο οφείλεται κυρίως στο ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι επιβάτες δεν 
φυλάσσουν την κάρτα μετά την επιβίβαση τους και οι περισσότερες αεροπορικές 
εταιρείες δεν θεωρούν σκόπιμο να καθιερώσουν μία κατάλληλη κάρτα ελέγχου 
(σύστημα δελτίου) την οποία θα έπρεπε να φυλάσσουν οι επιβάτες σε όλη τη 
διάρκεια του ταξιδιού τους. 
• Ανεξάρτητα από τη μη χρησιμοποίηση της κάρτας επιβίβασης ή άλλου εγγράφου, 
όπως το σύστημα του δελτίου, τα κράτη μέλη υπογραμμίζουν ότι κατά τη γνώμη 
τους τα μέτρα που έχουν ληφθεί επαρκούν για την αποτροπή των μη 
δικαιολογημένων πωλήσεων στα αεροσκάφη. 
Τα μέτρα αυτά είναι τα ακόλουθα: 
• η τήρηση των ορίων εξασφαλίζεται από τις οδηγίες του πληρώματος και από 
φυλλάδια που διανέμονται στο αεροσκάφος με τα οποία γνωστοποιούνται στους 
επιβάτες τα ισχύοντα όρια (π.χ. Ισπανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, 
Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο), 
σε 
των • καταρτίζονται κατάλογοι πωλήσεων ανά ταξίδι ή οι πωλήσεις καταχωρίζονται 
ηλεκτρονικό υπολογιστή όπου αναφέρεται το όνομα ή/και ο αριθμός θέσης ν 
επιβατών που έχουν αγοράσει αφορολόγητα προϊόντα (π.χ. Γαλλία και Ηνωμένο 
Βασίλειο), 
• ή, η τήρηση των ορίων εξασφαλίζεται από ένα σύστημα προκαταρκτικό')ν 
παραγγελιών. Όταν ένας επιβάτης παραγγέλλει εκ των προτέρων κάποια 
προϊόντα, η κάρτα επιβίβασης σφραγίζεται πριν του παραδοθεί ώστε να μην έχει 
τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει αφορολόγητες αγορές τόσο στο αεροσκάφος 
όσο και στο αεροδρόμιο. 
Όσον αφορά το ερώτημα εάν τα κράτη μέλη εφαρμόζουν κάποιο σύστημα ελέγχου 
μέσω του οποίου να συνδέονται οι πωλήσεις στα αεροσκάφη με τις πωλήσεις στα 
καταστήματα αφορολόγητων ειδών στα αεροδρόμια, μπορούν να αναφερθούν τα 
ακόλουθα: 
Το γεγονός ότι δεν υφίσταται ανάλογη σύνδεση, το οποίο έχει ως αποτέλεσμα την 
έλλειψη συντονισμού μεταξύ των πωλήσεων στο αεροδρόμιο και των πωλήσεων στα 
αεροσκάφη, οδηγεί εκ των πραγμάτων στην τήρηση των ισχυόντων ορίων ανά 
σημείο πώλησης αφορολόγητων ειδών και όχι ανά ταξίδι. 
Συνάγεται ότι τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν σύστημα ελέγχου από τον πωλητή 
που να συνδέει τις πωλήσεις στο αεροδρόμιο και στο αεροσκάφος, επομένως δεν 
έχουν λάβει μέτρα για την αποτροπή των πολλαπλών πωλήσεων (μεταξύ δύο 
διαφορετικών σημείων πιόλησης, του αεροδρομίου και του αεροσκάφους). 
72 
Εξαίρεση στον κανόνα αποτελεί η Δανία, όπου οι αεροπορικές εταιρείες που 
πραγματοποιούν ναυλωμένες πτήσεις εφαρμόζουν το σύστημα της εκ των προτέρων 
παραγγελίας (η κάρτα επιβίβασης σφραγίζεται πριν παραδοθούν τα προϊόντα στο 
αεροσκάφος). 
Επιπλέον, τα κράτη μέλη θεωρούν ότι το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή που 
συνδέει τις πωλήσεις στα αεροδίοόμια με τις πωλήσεις στα αεροσκάφη είναι περιττό, 
λαμβανομένου υπόψη του περιορισμένου κινδύνου που συνεπάγεται (π.χ. μόνο 
μικρά ποσά αφορολόγητων προϊόντων μπορούν να μεταφερθούν στο αεροσκάφος, 
ο κύκλος εργασϊών από τις πωλήσας στα αεροσκάφη είναι σχετικά χαμηλός, τα 
χρονικά περιθώρια είναι περιορισμένα) και τις πρακτικές δυσκολίες, από 
οικονομική και διοικητική άποψη, για την καθιέρωση ενός τέτοιου συστήματος. 
Τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι αρκούνται στο σύστημα ελέγχου που εξασφαλίζει την 
τήρηση των ορίων αξίας και ποσότητας σε σχέση με τις πραγματικές πωλήσεις στα 
αεροσκάφη. 
• Σύμφωνα με τις κοινοτικές διατάξεις, τα κράτη μέλη δεν επιτρέπουν, τουλάχιστον 
κατ'αρχήν, τις αφορολόγητες πωλήσεις στα μέλη των πληρωμάτων των 
ενδοκοινοτικών πτήσεων. 
Συμπέρασμα 
Όλα τα κράτη μέλη συστήνουν στις εγχώριες αεροπορικές εταιρείες να τηρούν τα όρια 
ακόμη και όταν δεν υφίσταται σύστημα ελέγχου. 
Η πλειονότητα των κρατών μελών είναι της γνώμης ότι η ιδιαίτερη κατάσταση που 
επικρατεί στις πωλήσεις στα αεροσκάφη παρεμποδίζει τη χρησιμοποίηση της κάρτας 
επιβίβασης ή ενός δελτίου. Εν γένει οι λόγοι που οδηγούν στο σκεπτικό αυτό είναι 
πρακτικής φύσεως. Ωστόσο, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το τελικό αποτέλεσμα είναι η 
ύπαρξη ενός χαλαρότερου μτιχανισμού ελέγχου των αφορολόγτιτων πωλήσεων στα 
αεροσκάφη σε σχέση με τις πωλήσεις στα αεροδρόμια. Επιπλέον, το γεγονός ότι τα 
σημεία πώλησης δεν συνδέονται μεταξύ τους συνιστά ένα ακόμη ασθενές σημείο τον 
συστήματος ελέγχου. 
Τα κράτη μέλη θεωρούν ότι η υπέρβαση των ορίων από τις πωλήσεις στα αεροσκάφη 
είναι λιγότερο σημαντική από την υπέρβαση των ορίων στα αεροδρόμια, λαμβ(ΐνοντας 
υπόψη τις περιορισμένες ποσότητες εμπορευμάτων που μπορούν να μεταφερθούν στα 
αεροσκάφη και τον χρόνο που μπορεί να διατεθεί για τις αγορές. 
Δεν έχουν ληφθεί συγκεκριμένα μέτρα για την αποτροπή των πωλήσεων καθ1 υπέρβαση 
των ορίων σε περίπτωση που ένας επιβάτης έχει ήδη αγοράσει προϊόντα στο 
αεροδρόμιο (πολλαπλές αγορές). 
Επομένως, με εξαίρεση ένα κράτος μέλος, δεν υφίσταται σύστημα ελέγχου από τον 
πωλητή που να συνδέει τις πωλήσεις στα αεροσκάφη και τις πωλήσεις στα αεροδρόμια. 
Ορισμένα κράτη μέλη θεωρούν ότι η καθιέρωση ενός συστήματος ελέγχου που να 
συνδέει τις πωλήσεις στα αεροσκάφη και τις πωλήσεις στα αεροδρόμια θα ήταν 
χρήσιμη, αλλά όχι απαραίτιττη εάν ληφθούν υπόψη οι μικροί κίνδυνοι και τα 
διοικητικά προβλήματα που θα προκαλούσε αυτό το σύστημα. 
73 
Μέρος 2. Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών και 
συνέπειες για τον πωλητή σε περίπτωση μη εφαρμογής των 
κανόνων 
Γενική περιγραφή του ελέγχου των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
• Βασικά το σύστημα ελέγχου των πωλητών στα αεροσκάφη είναι το ίδιο με αυτό που 
εφαρμόζεται για τις πωλήσεις στα αεροδρόμια (επικέντρωση στη λογιστική, 
καθεστώς εγκεκριμένης τελωνειακής αποθήκης/αποθήκης ειδών που υπόκεινται σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης, δειγματοληπτικοί και εκ των υστέρων έλεγχοι, 
χρησιμοποίηση γενικού λογιστικού συστήματος κλπ.). Συνήθως η αεροπορική 
εταιρεία είναι υπεύθυνη για τυχόν οφειλόμενο φόρο από τις πωλήσεις 
καθ'υπέρβαση των ορίων. 
• Στην Ελλάδα ο έλεγχος βασίζεται στη σύγκριση δύο καρτών καταχώρισης που 
συμπληρώνει η αεροπορική εταιρεία. Στην πρώτη κάρτα καταχωρίζονται τα 
προϊόντα που μεταφέρει το αεροπλάνο με αναλυτική αναφορά της περιγραφής των 
προϊόντων, του κωδικού, της ποσότητας και της τιμής κάθε προϊόντος. Η δεύτερη 
κάρτα καταχώρισης συμπληρώνεται μετά το ταξίδι επιστροφής του αεροσκάφους. 
Σε αυτήν καταγράφονται παράλληλα με τα στοιχεία της πρώτης κάρτας οι 
ποσότητες προϊόντων που πωλήθηκαν κατά την πτήση. Η κάρτα καταχώρισης 
δείχνει την ποσότητα των προϊόντων που υπήρχαν κατά την αναχώρηση και την 
ποσότητα που απέμεινε μετά το ταξίδι επιστροφής. 
• Στην Ισπανία ο έλεγχος βασίζεται στη λογιστική των αεροπορικών εταιρειών. Ύο 
σύστημα λογιστικής των εταιρειών αυτών επιτρέπει τη διάκριση των διαφόρων 
ειδών εσόδων (γεγονός που επιτρέπει τον διαχωρισμό των πωλήσεων στο 
αεροσκάφος από τις πωλήσεις στα αεροδρόμια). Η μη τήρηση των ισχυόντων ορίων 
επισύρει την επιβολή προστίμου στον πωλητή. 
• Στη Γαλλία οι πωλητές, πέραν της τήρησης των λογιστικών τους βιβλίων, πρέπει να 
φυλάσσουν τα φυλλάδια φόρτωσης όπου αναφέρεται το σχέδιο πτήσης και τα 
οποία εκδίδονται τη στιγμή που τα προϊόντα φορτώνονται στο αεροπλάνο. Πρέπει 
επίσης να φυλάσσουν τους καταλόγους πωλήσεων αφορολόγητων προϊόντα)ν οι 
οποίες καταρτίζονται ανά ταξίδι. Οι κατάλογοι αυτοί περιέχουν τα ονόματα των 
επιβατών που αγόρασαν αφορολόγητα προϊόντα. 
• Στην Ιρλανδία είναι δυνατό να επιβληθούν κυρώσεις στις επιχειρήσεις που 
προμηθεύουν αφορολόγητα προϊόντα στις αεροπορικές εταιρείες, καθώς και στις 
ίδιες τις αεροπορικές εταιρείες. Μεταξύ των κυρώσεων περιλαμβάνεται η ανάκληση 
της άδειας αποθήκευσης/πώλησης αφορολόγητοι προϊόντων. 
• Στο Λουξεμβούργο καμία αεροπορική εταιρεία δεν πωλεί αφορολόγητα προϊόντα 
στα αεροσκάφη της που πραγματοποιούν ενδοκοινοτικές πτήσεις με. αφετηρία το 
Λουξεμβούργο. 
• Τα περισσότερα κράτη μέλη εφαρμόζουν κατάλληλα μέτρα για τον έλεγχο των 
αποθεμάτων. Στις Κάτω Χώρες ο έλεγχος γίνεται συγκεντρωτικά στις εταιρείες που 
προμηθεύουν τα αφορολόγητα προϊόντα. Οι εν λόγω εταιρείες δεν επιτρέπεται να 
αφαιρούν από το απόθεμα μεγαλύτερες ποσότητες από ό,τι επιτρέπει η πραγματική 
αγοραστική συμπεριφορά. 
• Στην Ιταλία (όπως και στην Ελλάδα και στις Κάτω Χώρες) οι αρχές ελέγχουν τους 
πωλητές διενεργώντας εκ των υστέρων γενικό λογιστικό έλεγχο. Το σύστημα 
74 
γενικής λογιστικής επιτρέπει τον προσδιορισμό της συνολικής ποσότητας των 
πωλήσεων στο αεροσκάφος, ενώ η ποσότητα των πωλήσεων ανά επιβάτη δεν 
ελέγχεται με τη μέθοδο αυτή. 
75 
ΚΕΦΑΑΑΙΟ 3 
ΠΩΑΗΣΕΙΣ ΣΕ ΠΟΡΘΜΕΙΑ 
Μέρος 1. Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Το Συμβούλιο, κατά την έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών για τον έλεγχο των 
αφορολόγητων πωλήσεων στα πορθμεία, έλαβε υπόψη δύο κυρίως παράγοντες: 
• το γεγονός ότι ο κίνδυνος δυνητικής απώλειας εσόδων και κατάχρησης είναι 
υψηλότερος σε σχέση με τις πωλήσεις σε αεροσκάφη διότι οι επιβάτες έχουν 
περισσότερο χρόνο στη διάθεση τους για να αγοράσουν αφορολόγητα προϊόντα στα 
πορθμεία, 
• το γεγονός ότι οι έλεγχοι πρέπει να βασίζονται σε διμερείς συμφωνίες μεταξύ των 
κρατών μελών. 
Γενική περιγραφή του συστήματος ελέγχου «πό τον πωλητή που εφαρμόζουν τα 
κράτη μέλη 
• Εν γένει, το σύστημα ελέγχου που εφαρμόζεται στα πορθμεία δεν διαφέρει πολύ 
από το σύστημα που εφαρμόζεται στα καταστήματα αφορολόγητων ειδών που 
βρίσκονται στα αεροδρόμια. 
Σε αντίθεση με τις πωλήσεις στα αεροδρόμια, όπου σφραγίζεται η ίδια η κάρτα 
επιβίβασης μετά από κάθε πώληση, στα πορθμεία είναι συνηθέστερο να εκδίδεται 
εκτός από την κάρτα επιβίβασης ή άλλο ισοδύναμο ταξιδιωτικό έγγραφο, ένα 
ξεχωριστό δελτίο (π.χ. δελτίο εισόδου στα καταστήματα αφορολόγητων ειδών) 
όπου αναγράφονται πληροφορίες σχετικά (ιδιαίτερα) με τα ποσοτικά όρια. 
Τη στιγμή της πώλησης τίθεται ανάλογη ένδειξη στο δελτίο. Ο επιβάτης δεν 
επιτρέπεται να αγοράσει και άλλα προϊόντα της ίδιας κατηγορίας, εκτός εάν 
αποδείξει, βάσει της απόδειξης της προηγούμενης αγοράς, ότι δεν έχει γίνει 
υπέρβαση του ορίου. 
Όσον αφορά τα προϊόντα που υπόκεινται στο όριο αξίας, τα μέτρα ελέγχου είναι 
συχνά λιγότερο αυστηρά. 
• Κανένα κράτος μέλος δεν ανέφερε ότι χρησιμοποιεί την κάρτα επιβίβασης ή το 
δελτίο για μεταγενέστερους ελέγχους. 
• Στα κράτη μέλη όπου δεν χρησιμοποιείται η κάρτα επιβίβασης ή άλλο ισοδύναμο 
έγγραφο, π.χ. δελτία ή κουπόνια, η τήρηση των συμφωνηθέντων ορίων 
εξασφαλίζεται από τις οδηγίες του πληρώματος και από τον έλεγχο των 
αποθεμάτων. 
Στις σύντομες διαδρομές, όπου όμως ο αριθμός των ταξιδιών και των επιβατών 
είναι υψηλός (όπως στη διαδρομή Dover-Calais), σπάνια χρησιμοποιούνται δελτία. 
Στη διαδρομή Dover-Calais ο έλεγχος γίνεται στα σημεία πώλησης και συνδυάζεται 
με μεταγενέστερο λογιστικό έλεγχο. 
Δεν χρησιμοποιείται το σύστημα του δελτίου λόγω του περιορισμένου διαθέσιμου 
χρόνου και του μεγάλου αριθμού επιβατών. Οι αρχές και οι εταιρείες 
76 
εκμετάλλευσης των πορθμείων έχουν συνάψει συμφωνία για την αποτροπή των 
επανειλημμένων πωλήσεων, βάσει της οποίας οι τελευταίες έχουν υποσχεθεί να μην 
πωλούν προϊόντα καθ* υπέρβαση των ορίων. 
Διμερείς συμφωνίες 
• Δεδομένου ότι οι κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου προβλέπουν ότι, όσον 
αφορά τις πωλήσεις που απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους 
κατανάλωσης στα πορθμεία μεταξύ των κρατών μελών, τα κράτη μέλη θα συνάψουν 
διμερείς συμφωνίες για την εξασφάλιση αποτελεσματικού ελέγχου στα δρομολόγια 
των πορθμείων μεταξύ τους, τα κράτη μέλη ερωτήθηκαν εάν έχουν συνάψει διμερείς 
συμφωνίες και ποιο είναι το προβλεπόμενο σε αυτές σύστημα ελέγχου. 
• Αν και αρκετά κράτη μέλη απάντησαν ότι βρίσκονται σε στάδιο διαπραγμάτευσης 
των διμερών συμφωνιών, όπως προέκυψε κατά τη δεύτερη συνεδρίαση της ad hoc 
ομάδας εργασίας για τις αφορολόγητες πωλήσεις (η οποία πραγματοποιήθηκε στις 
19 Σεπτεμβρίου 1994), δηλαδή 20 μήνες μετά την έκδοση των κατευθυντηρίων 
γραμμών, μόνο μία επίσημη συμφωνία είχε υπογραφεί. 
Επιπλέον, η μοναδική συμφωνία που υπάρχα, την οποία έχουν συνάψει η Δανία 
και η Γερμανία, πραγματεύεται μόνο τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης χωρίς να 
θίγει το θέμα του ΦΠΑ. Για τον λόγο αυτόν δεν αποτελεί κατάλληλο παράδειγμα 
για τη σύναψη άλλων συμφωνιών. 
• Κατά την προαναφερθείσα συνεδρίαση ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να διαβιβάσουν 
στην Επιτροπή αντίγραφα των συμφωνιών που ενδεχομένως θα συναφθούν ώστε 
να μπορεί να ενημερώσει τα άλλα κράτη μέλη. 
Μέχρι σήμερα η Επιτροπή δεν έχει λάβει καμία επίσημη διμερή συμφωνία. 
Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, στο τέλος Ιουλίου 1994 οι αρχές του Ηνωμένου 
Βασιλείου απέστειλαν απλώς σχέδια προτάσεων διμερών συμφωνιών σε όλα τα 
κράτη μέλη με τα οποία συνδέεται το Ηνωμένο Βασίλειο με δρομολόγια πορθμείων. 
Μέρος 2. Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών και 
συνέπειες για τον πωλητή σε περίπτωση μη τήρησης των 
κανόνων 
Γενική περιγρ(^)ή του ελέγχου των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
• Βασικά, το σύστημα ελέγχου των πωλίπών στα πλοία είναι το ίδιο με. το σύστημα 
που εφαρμόζεται στις πωλήσεις στα αεροδρόμια (επικεντρώνεται στη λογιστική, 
χορήγηση άδειας διαχείρισης τελωνειακής αποθήκης ή/και ειδών που υπόκεινται σε 
ειδκούς ς^όρους κατανάλωσης δειγματολιμττικοί και εκ των υστέρων έλεγχοι, 
χρησιμοποίηση του συστήματος γενικής λογιστικής κλπ.). Συνήθως η εταιρεία 
εκμετάλλευσης πορθμείων είναι υπεύθυνη για την καταβολή ψόοων σε περίπτωση 
υπέρβασης των ορίων. 
• Στην Ελλάδα γίνονται μηνιαίοι ή έκτακτοι έλεγχοι (όποτε τούτο κρίνεται 
απαραίτητο) βάσει συγκεντρωτικής δήλωσης των πωλήσεων που έχουν 
πραγματοποιηθεί ανά ταξίδι, ανά προϊόν, ανά ποσότητα και ανά αξία. II δήλωση 
συγκρίνεται με τις αποδείξεις πώλησης που έχουν δοθεί από τα σημεία π<ί>λησης 
αφορολόγητων ειδών σε κάθε επιβάτη και τον αριθμό τ<υν επιβατ<υν. 
77 
Στην Ιρλανδία ο έλεγχος βασίζεται σε λεπτομερή δελτία απογραφής εμπορευμάτων, 
διπλότυπα κάθε εντολής πώλησης, μηνιαία δήλωση σχετικά με τον συνολικό αριθμό 
επιβατών και τον όγκο των προϊόντων που πωλήθηκαν προς αυτούς ανά κατηγορία 
προϊόντων, μηνιαίες λογιστικές εγγραφές για τα αποθέματα κάθε κατηγορίας 
προϊόντων. 
Στις Κάτω Χώρες ο έλεγχος γίνεται δειγματοληπτικά κατά τη διάρκεια του 
ταξιδιού και βάσει διοικητικών εγγράφων των εταιρειών εκμετάλλευσης πορθμείων. 
Η Πορτογαλία φαίνεται ότι είναι το μοναδικό από τα 12 κράτη μέλη, όπου οι 
μεταφορές αυτού του είδους δεν έχουν μεγάλη σημασία. 
Σε ό,τι αφορά το δρομολόγιο Dover-Calais, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου 
εφαρμόζουν τα ίδια μέτρα ελέγχου της λατουργίας του συστήματος ελέγχου από 
τον πωλητή που ισχύουν και για τα αεροδρόμια και τις πωλήσεις στα αεροπλάνα 
(συμπεριλαμβανομένου του συστήματος γενικής λογιστικής). Οι άλλες επιχειρήσεις 
τηρούν βιβλία και λογιστικές καταστάσεις που μπορούν να ελεγχθούν ανά πάσα 
στιγμή. 
78 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 
ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ 
ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ 
ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
79 

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΑΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ 
ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ 
ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΑΗ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑ 
ΓΕΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ 
Μέρος 1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Τον Ιούλιο του 1994 υπάλληλοι της Επιτροπής από τη ΓΔ XXI πραγματοποίησαν 
αποστολές συλλογής στοιχείων σε εννέα κράτη μέλη (Κάτω Χώρες, Δανία, Ελλάδα, 
Ιταλία, Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Βέλγιο, Ηνωμένο Βασίλειο) 
• προκειμένου να συμπληρώσουν τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν μέσω των 
ερωτηματολογίων και των δηλώσεων των εμπλεκόμενων διεθνών οργανισμών και 
• προκαμένου να εξετάσουν την εύρυθμη λειτουργία των εκάστοτε συστημάτων 
ελέγχου από τον πωλητή. 
Ως εκ τούτου, οι επισκέψεις επικεντρώθηκαν κυρίως στις τεχνικές πλευρές της 
πρακτικής εφαρμογής των διαφόρων συστημάτων ελέγχου από τον πωλητή. 
Συνήθως οι αποστολές αυτές περιελάμβαναν συσκέψεις με τις αρμόδιες εθνικές αρχές, 
τις αρχές τοτι αεροδρομίου ή του λιμένα, επαφές με τις επιχειρήσεις εκμετάλλευσης 
καταστημάτων αφορολόγητων ειδών και επιτόπιες επισκέψεις. 
Μέρος 2. Διαφορές των εφαρμοζόμενων συστημάτων 
Όπως είναι προφανές, τα διάφορα κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει κάποιας μορφής 
σύστημα ελέγχου από τον πωλητή. Ωστόσο, υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των 
εφαρμοζόμενων συστημάτων. Οι διαφορές αυτές μπορούν να συνοψισθούν ως εξής: 
• Ορισμένα κράτη μέλη (όπως η Ελλάδα) δεν επιτρέπουν τις πωλήσεις καθ'υπέρβαση 
των ορίων (αν και ο ΦΠΑ υπολογίζεται για τις πωλήσεις που υπερβαίνουν το 
όριο)· άλλα κράτη μέλη (Ισπανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες), επιτρέπουν τις πωλήσεις 
αυτές υπολογίζοντας τον αντίστοιχο ΦΠΑ. 
• Ορισμένα κράτη μέλη δέχονται ττι συνύπαρξη κατασττιιιάτων αφορολόγητων ειδών 
και καταστημάτων Φορολογημένων ειδών στους ανάλογους χώρους πωλήσεων 
(Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία), ενώ άλλα κράτη δεν την δέχονται (Ελλάδα). 
• Ορισμένα κράτη μέλη δίνουν τη δυνατότητα στα μέλη των πληρωμάτων να 
πραγματοποιούν ας>ορολόγητες αγορές, ενώ άλλα δεν παρέχουν αυτή τη 
δυνατότητα. Στις Κάτω Χώρες εφαρμόζεται το λεγόμενο σύστημα UprepackagingD 
μόνο για τα μέλη των πληρωμάτων. Στη Γερμανία μόνο τα μέλη πληρωμάτων μη 
γερμανικών αεροπορικών εταιρειών επιτρέπεται να αγοράζουν αφορολόγητα 
προϊόντα. 
• Σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχει μόνο μία εταιρεία διαχείρισης καταστημάτων 
αφορολόγητων ειδών στο έδαφος (Ελλάδα: αεροδρόμια, λιμένες, Ισπανία: 
αεροδρόμια), ενώ στα περισσότερα υπάρχουν αρκετές εταιρείες που 
81 
δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτόν. 
• Σε ορισμένα κράτη μέλη οι εταιρείες διαχείρισης καταστημάτων αφορολόγητων 
ειδών ανήκουν στο κράτος ή ελένγονται (μερικώς) από το κράτος, ενώ σε άλλα 
είναι εξ ολοκλήρου ιδιωτικές. 
• Σε ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναπτυχθεί κατάλληλα συστήματα λογισμικού και 
πληροφορικής (είτε από τις επιχειρήσεις είτε από τα τελωνεία) για να εξασφαλισθεί 
η εύρυθμη λειτουργία του εφαρμοζόμενου συστήματος ελέγχου από τον πωλητή, 
ενώ άλλα κράτη μέλη βασίζονται αποκλειστικά σε «παοαδοσιακές» διαδικασίες 
ελέγχου. Σε περίπτωση που έχουν εγκατασταθεί συστήματα πληροφορικής για τους 
καταστηματάρχες, σε ορισμένες χώρες συνδέονται με το δίκτυο των τελωνείων, ενώ 
σε άλλες δεν συνδέονται με αυτό. 
• Στα περισσότερα κράτη μέλη δεν υπάρχει καμία σύνδεση μεταΕύ των πωλήσεων στο 
έδαφος (αεροδρόμιο') ή το λιμάνι και των πωλήσεων στο αεροσκάφος ή το πλοίο. 
ενώ σε ορισμένες υφίσταται αυτή η σύνδεση, τουλάχιστον εν μέρει (Ηνωμένο 
Βασίλειο, Δανία). 
• Δειγματοληπτικοί έλεγγοι διενεργούνται μόνο σε ορισμένα κράτη μέλη. Ένα κράτος 
μέλος (οι Κάτω Χώρες) έχει αναθέσει σε ιδιωτική εταιρεία τη διενέργεια ελέγχων 
σχετικά με τις ποιοτικές προδιαγραφές, την αντιμετώπιση των πελατών, τις 
πληροφορίες που παρέχονται στους επιβάτες και την τήρηση των αφορολόγητων 
ορίων. 
• 'Οπως φαίνεται, υπάρχουν μεγάλες διαφορές όσον αφορά τις κυρώσεις σε 
περίπτωση αγορών καθ'υπέρβαση των ορίων για τις αφορολόγητες πωλήσεις. 
Μέρος 3. Κοινά προβλήματα 
Το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή βασίζεται στην αυτοσυγκράτηση των πωλητού 
κατά τις πωλήσεις. Είναι φανερό ότι από αυτήν την (κατά κάποιο τρόπο παράδοξη) 
κατάσταση προκύπτουν προβλήματα, πολύ περισσότερο δε διότι το κόστος λειτουργίας 
των κατασττιμάτων αφορολόγητων ειδών είναι υψηλό και το κόστος παρουσίασης των 
προϊόντων πολυτελείας που επιβάλλεται από τους παραγωγούς είναι επίσης υψηλά. 
Οι μέθοδοι ελέγχου συνήθως εφαρμόζονται μόνο σε ένα κατάστημα, με αποτέλεσμα να 
είναι δυνατές οι αγορές σε άλλα καταστήματα. Επιπλέον, συνήθως δεν υπάρχει καμία 
σύνδεση μεταξύ TCOV πωλήσεων στα καταστήματα αφορολόγτιτων ειδών και των 
πωλήσεων στα αεροσκάφη. Οι ίδιες οι διαδικασίες ελέγχου βασίζονται σε 
παραδοσιακές μεθόδους όπως ο έλεγχος των εγκεκριμένων τελωνειακών αποθηκών, η 
απογραφή των αποθεμάτων (προκειμένου να απογραφούν τα προϊόντα στα 
καταστήματα αφορολόγτιτων ειδών), ο έλεγχος των δηλώσεων, οι κατάλογοι των 
πωλήσεων σε αεροσκάφη. Όλες αυτές οι διαδικασίες στις περισσότερες περιπτώσεις 
εφαρμόζονται εκ TCOV υστέρων. Όπως φαίνεται, δεν υπάρχει (ή σπάνια υπάρχει) κάποιο 
πραγματικό σύστημα γενικού ελέγχου. 
Συνήθως οι επιβάτες ενημερώνονται για τα ποσοτικά όρια των αφορολόγτιτων αγορών. 
Οι σχετικές πληρος^ορίες παρέχονται από πίνακες αναρτημένους σε κατάλληλο σημείο 
ή στους τιμοκαταλόγους. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι πληροφορίες σχετικά με τα 
ισχύοντα όρια αξίας είναι λιγότερο σαφείς, ή ακόμη και ανύπαρκτες μερικές φορές, ή 
αναφέρεται αόριστίί ότι πρέπει να τηρούνται κάποιοι κανονισμοί χωρίς να αναφέρεται 
το περιεχόμενο τους. 
82 
Η περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα, η οποία παρατηρείται κατά τόπους, δεν λαμβάνει 
υπόψη τις διατάξεις του Συμβουλίου που αποσκοπούν σε προσωρινή μόνο διατήρηστι 
των δραστηριοτήτων των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών που υπήρχαν το 1993. 
Αντίθετα 
• έχουν παρουσιασθεί νέες μορφές αφορολόγητων πωλήσεων (για παράδειγμα: 
ειδικές συμφωνίες που περιλαμβάνουν το αεροπορικό εισιτήριο, τη διανυκτέρευση 
και ένα "πακέτο" αφορολόγητων προϊόντων, οι οποίες αποκαλούνται "pre-packing 
systems"), 
• ορισμένες (προϋπάρχουσες) περιοχές πώλησης έχουν επεκταθεί, 
• ορισμένα καταστήματα αφορολόγητων ειδών έχουν διεύρυνα το φάσμα των 
προϊόντων που διαθέτουν (ηλεκτρικά είδη, ραδιόφωνα, υψηλής ποιότητας 
κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα κλπ.) και 
• ορισμένα νέα καταστήματα αφορολόγητων και φορολογημένων ειδών έχουν ανοίξει 
ή πρόκειται να ανοίξουν στο εγγύς μέλλον. 
Προς το παρόν είναι δύσκολο να εξακριβωθεί εάν οι ανωτέρω εξελίξεις είναι απλώς 
ενδείξεις των βαθμιαίων και αναγκαίων μεταβολών προκαμένου να προσαρμοσθεί ο 
τομέας των αφορολόγητων πωλήσεων και να προετοιμασθεί για το μέλλον, οπότε θα 
βασίζεται στις φορολογημένες πωλήσεις, ή εάν οι εξελίξεις αυτές αποσκοπούν στην 
ενίσχυση της υπάρχουσας κατάστασης (οικονομική σημασία του τομέα, 
πραγματοποιτιθείσες επενδύσεις κλπ.). 
83 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 
ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΠΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Μέρος 1. Βέλγιο 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Προορισμός της αποστολής ήταν το αεροδρόμιο Zaventem και το λιμάνι της Οστάνδης. 
Πραγματοποιήθηκαν συσκέψεις με τις τελωνειακές και φορολογικές αρχές, με 
αντιπροσώπους της "Brussels Airport Terminal Company", μίας σημαντικής ιδιωτικής 
εταιρείας που διαχειρίζεται καταστήματα αφορολόγητων ειδών, και με την αεροπορική 
εταιρεία SABENA. Επιπλέον, έγινε παρουσίαση των διαδικασιών ελέγχου που ισχύουν 
σήμερα στο Zaventem. Πρέπει να σημειωθεί ότι μία επέκταση της υποδομής του 
αεροδρομίου (περιλαμβνομένων των εγκαταστάσεων των καταστημάτων) ήταν σε 
εξέλιξη, κατά τη διάρκεια της αποστολής. 
Αεροδρόμιο Zaventem 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Οι επιχειρήσεις σφραγίζουν τα αεροπορικά εισιτήρια των πελατών τους χωρίς να 
προσδιορίζονται περαιτέρω οι πραγματοποιηθείσες αγορές. Καλάθια που είναι 
τοποθετημένα στα ταμεία δείχνουν τα ποσοτικά όρια που πρέπει να τηρούνται. Οι 
πινακίδες με τις τιμές στα καταστήματα αφορολόγτιτων ειδών συνήθως δείχνουν τις 
τιμές των προϊόντων χωρίς τους φόρους και περιλαμβανομένων των φόρων, με 
αποτέλεσμα να γνωρίζουν οι επιβάτες το ποσό του ΦΠΑ ή των ειδικών φόρων 
κατανάλωσης που θα πληρώσουν εάν υπερβούν το όριο αξίας των 90 ECU. 
Οι πωλήσεις στα μέλη των πληρωμάτων δεν επιτρέπονται στις ενδοκοινοτικές πτήσεις. 
Ωστόσο, υπάρχει ένα ειδικό «κατάστημα για τα πληρώματα» που προμηθεύει τις 
αεροπορικές εταιρείες και δεν ελέγχεται από τις αρχές του αεροδρομίου. 
Όσον αφορά τις πωλήσεις στα αεροσκάφη, οι βελγικές επιχειρήσεις πρέπει να 
αποκτήσουν το καθεστώς των εγκεκριμένων αποθηκών για τελωνειακούς και 
φορολογικούς λόγους. Οι αποθήκες αυτές ελέγχονται στενά από τις τελωνειακές αρχές. 
Στα αεροπλάνα η SABENA εφαρμόζει ένα σύστημα πληροφορικής που εξασφαλίζει την 
καταβολή του ΦΠΑ στο Βέλγιο για τις αγορές που υπερβαίνουν το όριο των 90 ECU. 
Κατ'αυτόν τον τρόπο ο ΦΠΑ καταβάλλεται στο Βέλγιο ακόμη και όταν η πτήση ξεκινά 
από άλλο κράτος μέλος. Σε ανάλογα φυλλάδια αναγράφονται οι τιμές χωρίς την 
καταβολή του φόρου και με την καταβολή του. Αντίγραφο των αποδείξεων που 
εκδίδονται για τις πωλήσεις στα αεροσκάφη παραδίδεται στο τελωνείο. Λεν υπάρχει 
καμία σύνδεση μεταξύ των πωλήσεων που πραγματοποιούνται στα αεροσκάφη και 
εκείνων που πραγματοποιούνται στο αεροδρόμιο. 
Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
Για να αποκτήσουν την υποχρεωτική άδεια λειτουργίας καταστήματος ι«μορολόγητων 
ειδών από τις αρχές του αεροδρομίου, οι επιχειρήσεις πρέπει να αποκτήσουν το 
καθεστώς εγκεκριμένης τελωνειακής αποθήκης (και ΦΠ Α/ειδικών φόρων 
κατανάλωσης) για κάθε σημείο πώλησης. 
Ο έλεγχος TCOV πωλητών από τις τελωνειακές αρχές διενεργείται κυρίως από τις εν 
λόγω αρχές, στις οποίες έχει δοθεί ι\ εξουσία αυτή από τις αρμόδιες για τον ΦΓΙΛ 
84 
αρχές. Οι υπάλληλοι του τμήματος ΦΠΑ παρεμβαίνουν μόνο μία φορά κάθε τρία έως 
πέντε έτη. Δεν υφίσταται σύστημα γενικής λογιστικής στο πλαίσιο του ελέγχου. 
Αντίθετα, οι έλεγχοι βασίζονται στα λογιστικά βιβλία κάθε επιχείρησης και στα σχετικά 
τελωνειακά έγγραφα (τιμολόγια, ταμειακές αποδείξεις όπου αναφέρεται ο αριθμός 
πτήσης του πελάτη, κατάλογοι κλπ.). Κατά καιρούς οι τελωνειακοί υπάλληλοι 
διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους. 
Ειδικά προβλήματα που επισημάνθηκαν κατά την επίσκεψη 
Σύμφωνα με τις πληροφορίες των βελγικών αρχών, μέχρι τη στιγμή της επίσκεψης δεν 
είχαν διαπιστωθεί σημαντικές καταχρήσεις. Μόνο οι αεροπορικές εταιρείες των τρίτων 
χωρών φαίνεται ότι έχουν προβλήματα στην εφαρμογή των ισχυόντων ορίων, ιδιαίτερα 
σε ό,τι αφορά το ενδοκοινοτικό σκέλος πτήσης με προέλευση ή/και προορισμό τρίτη 
χώρα. 
Οι επιχειρήσεις σχεδιάζουν να καθιερώσουν νέες μορφές πώλησης, όπως η δυνατότητα 
των πελατών να παραγγέλλουν τα προϊόντα κατά την αναχώρηση τους από τη χώρα 
και να τα παραλαμβάνουν κατά την επιστροφή τους ("pick-up" arrangements), καθώς 
και η πώληση φορολογημένων προϊόντων κατά την επιστροφή των ταξιδιωτών. 
Εκπρόσωποι της "Brussels Airport Terminal Company" και μίας σημαντικής ιδιωτικής 
επιχείρησης που διαχειρίζεται καταστήματα αφορολόγητων ειδών επεσήμαναν ότι 
σκοπεύουν να αναδιοργανώσουν τις δραστηριότητες τους για να προσαρμοσθούν στο 
νέο καθεστώς του ελέγχου από τον πωλητή (τροποποίηση της προθήκης των 
καταστημάτων, επαναπροσδιορισμός του χώρου πώλησης ανά προϊόν, διαφοροποίηση 
των προς διάθεση προϊόντων, νέες μορφές πώλησης). 
Αν και δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για κάθε προϊόν και δίαυλο διανομής, συνάγεται 
ότι - παρά την αύξηση της διακίνησης των επιβατών - ο κύκλος εργασιών από τις 
αφορολόγητες πωλήσεις έχει μειωθεί σημαντικά μετά την καθιέρωση του συστήματος 
ελέγχου από τον πωλητή. 
Σύμφωνα με τους πωλητές, οι επιβάτες δεν δείχνουν αρκετή κατανόηση για το γεγονός 
ότι εφαρμόζονται όρια για τα ενδοκοινοτικά ταξίδια και όχι για τα ταξίδια προς τρίτες 
χώρες. Επιπλέον, συχνά συγχέουν αυτά τα όρια με τα όρια "TTC" που εφαρμόζονται 
για τον καπνό και τα οινοπνευματώδη ποτά για την οδική κυκλοφορία στο Βέλγιο. 
Λιμένες και σιδηροδρομικοί σταθμοί 
Οι βελγικές αρχές ελέγχουν μόνο τη βελγική εταιρεία εκμετάλλευσης πορθμείων (Régie 
Maritime Transport, δηλαδή τη ναυτιλιακή επιχείρηση της Οστάνόης). Τα καταστήματα 
αφορολόγτιτων ειδών τελούν υπό τη διαχείριση ιδιωτικής εταιρείας. II κάρτα 
επιβίβασης αποτελεί το βασικό μέσο ελέγχου. Έχει προβλεφθεί η βελτίωση των 
διαδικασιών ελέγχου μέσω της σύναψης σχετικής συμφωνίας συνεργασίας με τις 
βρετανικές αρχές. Σημειωτέον ότι οι ομάδες επιτόπιοι) ελέγχου διαπίστωσαν 
καταχρήσεις σχετικά με τις αφορολόγητες πωλήσεις στο λιμάνι της Οστάνόης. 
85 
Μέρος 2. Δανία 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Κατά τη διάρκεια της αποστολής έγιναν συσκέψεις με αξιωματούχους του Υπουργείου 
Φορολογικών Υποθέσεων στην Κοπεγχάγη και τις τελωνειακές αρχές του αεροδρομίου 
ττκ Κοπεννάνΐκ. επιτόπιες επισκέψεις και ανεπίσημες επαφές με τους ιδιοκτήτες 
καταστημάτων αφορολόγητων ειδών, καθώς και σύσκεψη με τελωνειακούς 
αξιωματούχους στο Nykôping και - ως επιτόπια επίσκεψη - διάπλους με πορθμείο από 
το Rôdbvhaven της Δανίας στο Puttearden ττκ Γερμανίας. 
Η αξιολόγηση του προαναφερθέντος διάπλου βασίζεται σε πληροφορίες των 
τελωνειακών αξιωματούχων του Nykôbing (οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για το σύστημα 
ελέγχου από τον πωλητή στα πορθμεία) και στον διάπλου με πορθμείο που 
πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της επίσκεψης. Ο διάπλους με πορθμείο διαρκεί 
συνήθως μία ώρα. Οι περισσότεροι επιβάτες φαίνεται ότι πραγματοποιούν το ταξίδι 
αυτό με μοναδικό σκοπό την αγορά αφορολόγητων προϊόντων. Καθημερινώς γίνονται 
44 τέτοια δρομολόγια και προς τις δύο κατευθύνσεις. 
Αεροδρόμιο της Κοπεγχάγης 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Στο μοναδικό κατάστημα αφορολόγητων ειδών που υπάρχει στο αεροδρόμιο της 
Κοπεγχάγης οι επιβάτες πρέπει να επιδείξουν την κάρτα επιβίβασης στον υπάλληλο 
που διενεργεί τον έλεγχο. Ο πωλητής σφραγίζει την κάρτα επιβίβασης, γεγονός που 
δείχνει ότι έχει πραγματοποιηθεί κάποια πώληση. Το είδος των πωληθέντων 
προϊόντων δεν διευκρινίζεται. Σε περίπτωση πώλησης προϊόντων που υπόκεινται στο 
όριο αξίας και υπερβαίνουν το όριο αυτό, ο πωλητής υπολογίζει τον αντίστοιχο ΦΠΑ 
και αναγράφει το ποσό του στην απόδειξη. Ωστόσο, για τον πελάτη δεν υπάρχει 
διαφορά τιμής. Ο έλεγχος των πωλήσεων στο έδαφος συνδέεται με. τον έλεγχο των 
πωλήσεων στα αεροσκάφη των ναυλωμένων πτήσεων και μόνον αυτών. Σύμη)ωνα με το 
εν λόγω σύστημα, τα αφορολόγητα προϊόντα παραδίδονται στο αεροπλάνο. Ως εκ 
τούτου, η κάρτα επιβίβασης του επιβάτη έχει ήδη σφραγισθεί πριν παραλάβει τα 
αφορολόγητα προϊόντα που έχει παραγγείλει. 
Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
Ο έλεγχος των πωλητών από τις τελωνειακές αρχές δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένους 
δειγματοληπτικούς ελέγχους στις αγορές των ταξιδιωτών. Ωστόσο, δειγματοληπτικοί 
έλεγχοι διενεργούνται στις ταμειακές αποδείξεις για να ελεγχθεί εάν μεμονωμένοι 
επιβάτες έχουν υπερβεί τα όρια, καθώς και στα μέλη των πληρωμάτων που 
επιστρέφουν από ενδοκοινοτικές πτήσεις (στους οποίους δεν επιτρέπονται οι 
αφορολόγητες πωλήσεις). Δεν εφαρμόζεται σύστημα γενικής λογιστικής. 
Ειδικά προβλήματα που επισημάνθηκαν κατά την επίσκεψη 
Αξίζει να σημειωθούν δύο από τα θέματα που συζητήθηκαν κατά τις συνεδριάσεις: η 
Δανία έχει συνάψει συμφωνία με τη Σουηδία και τη Νορβηγία για να περιορισθούν οι 
αφορολόγητες πωλήσεις στα όρια που ισχύουν για τις εισαγωγές στις χώρες αυτές. Οι 
αρχές της SAS διαμαρτυρήθηκαν για τον αθέμιτο ανταγωνισμό από τις αρχές τρίτων 
χωρών, οι οποίες δεν τηρούν τα όρια στο ενδοκοινοτικό σκέλος μίας πτήσης από τρίτη 
χώρα μέσω της Δανίας προς άλλο κράτος μέλος. 
86 
ίο πορθμείο μεταξύ Rod by haven (Δανία) και Puitgarden (Γερμανία) 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές και έλεγχος των πωλητών από τις αρχές 
των κρατών μελών 
Οι επιβάτες λαμβάνουν κατά την επιβίβαση τους μία κάρτα ελέγχου. Στην κάρτα αυτή 
αναφέρονται δύο είδη προϊόντων (ποτά και καπνός). Στη Δανία δεν αναφέρεται 
ημερομηνία, ενώ στη Γερμανία αναφέρεται. Η χρησιμοποίηση της κάρτας αυτής γίνεται 
βάσει προφορικής συμφωνίας των τοπικών αρχών των δύο χωρών. Στο κατάστημα 
αφορολόγητων ειδών του πορθμείου η κάρτα ελέγχου σφραγίζεται στο ανάλογο 
τετράγωνο όταν πωλούνται οινοπνευματώδη ποτά με αλκοολικό βαθμό υψηλότερο του 
22% ή προϊόντα καπνού. Διαπιστώθηκε ότι τα όρια ανά επιβάτη εν γένει τηρούνται, αν 
και δεν υπάρχουν συγκεκριμένα μέτρα για τον έλεγχο της πώλησης άλλων προϊόντων 
εκτός από τα ποτά και τον καπνό. Κατά καιρούς οι τελωνειακοί υπάλληλοι διενεργούν 
δειγματοληπτικούς ελέγχους των αποδείξεων πώλησης. 
Οι κάτοικοι της Δανίας που δεν αναχωρούν από τη χώρα για διάστημα μεγαλύτερο των 
36 ωρών πρέπει να συμπληρώνουν ένα έντυπο δήλωσης όπου αναφέρουν τα προϊόντα 
που αγόρασαν πέραν των ορίων που ισχύουν στη Δανία για τα προϊόντα αυτά. Ο 
αριθμός αυτών των δηλώσεων είναι μάλλον περιορισμένος. 
87 
Μέρος 3. Γερμανία 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Κατά τη διάρκεια της αποστολής πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο αεροδρόμιο του 
Αμβούργου (κατά την οποία έγιναν επαφές με τους ιδιοκτήτες καταστημάτων 
αφορολόγητων ειδών) και σύσκεψη με γερμανούς αξιωματούχους στο Τελωνείο του 
αεροδρομίου του Αμβούργου. 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Ο έλεγχος που διενεργείται από τον πωλητή λειτουργεί ως εξής: ο επιβάτης πρέπει να 
επιδείξει την κάρτα επιβίβασης στο ταμείο. Η κάρτα επιβίβασης σφραγίζεται. Η 
σφραγίδα αυτή διαιρείται σε τέσσερα μέρη που αφορούν τα οινοπνευματώδη ποτά, τα 
προϊόντα καπνού, τα αρώματα και τα προϊόντα που υπόκεινται σε γερμανικούς 
ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Ο πωλητής σφραγίζει το ανάλογο σημείο και 
καταγράφει τον αριθμό πτήσης στην ταμειακή μηχανή. Για κάθε κάρτα επιβίβασης 
εκδίδεται χωριστή ταμειακή απόδειξη. Όταν πραγματοποιήθηκε η αποστολή επρόκειτο 
να αντικατασταθεί το λογισμικό που χρησιμοποιούν τα καταστήματα για να μην είναι 
δυνατή η έκδοση ταμειακής απόδειξης για ποσότητες καθ'υπέρβαση των ορίων 
(ανάλογο με αυτό που χρησιμοποιείται στην Ελλάδα). 
Μία από τις βασικές ιδιαιτερότητες του γερμανικού συστήματος είναι ότι οι πωλήσεις 
όλων των προϊόντων (συμπεριλαμβανομένων όσων υπόκεινται σε ποσοτικό όριο) σε 
ενδοκοινοτικούς επιβάτες δεν απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ. Οι πωλήσεις στα 
αεροπλάνα και τα πορθμεία απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ τηρουμένων των ορίων 
αξίας και ποσότητας. Ωστόσο, οι τιμές στα αεροδρόμια είναι οι ίδιες για τους 
ενδοκονοτικούς ταξιδιώτες και τους επιβάτες που μεταβαίνουν σε τρίτες χώρες. Ο 
φόρος επί των πωλήσεων σε ενδοκοινοτικούς επιβάτες υπολογίζεται από τον πωλητή 
βάσει των ταμειακών αποδείξεων όπου αναφέρεται ο αριθμός πτήσης. Δεν υφίσταται 
σύνδεση μεταξύ των πωλήσεων στα αεροσκάφη και των πωλήσεων στα αεροδρόμια. Οι 
πωλήσεις σε μέλη πληρωμάτων μη γερμανικών αερογραμμών που πραγματοποιούν 
ενδοκοινοτικές πτήσεις επιτρέπονται και διενεργούνται από τις εταιρείες τροφοδοσίας. 
Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
Για τον έλεγχο του πωλητή από τις τελωνειακές αρχές δεν χρησιμοποιείται το σύστημα 
γενικής λογιστικής. Διενεργούνται δειγματοληπτικοί έλεγχοι των ταμειακών 
αποδείξεων για να διαπιστωθεί εάν μεμονωμένοι επιβάτες έχουν υπερβεί τα όρια. Δεν 
έχουν διαπιστωθεί καταχρήσεις. Το 1993 ο κύκλος εργασιών από τις αφορολόγητες 
πωλήσεις στο αεροδρόμιο του Αμβούργου μειώθηκε σημαντικά σε σχέση με το 1992, αν 
και η διακίνηση επιβακσν είχε αυξηθεί. 
88 
Μέρος 4. Ελλάδα 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Κατά τη διάρκεια της αποστολής πραγματοποιήθηκαν συσκέψεις με τις τελωνειακές 
αρχές (από το Υπουργείο Οικονομικών), με εκπροσώπους της «Ελληνικής Εταιρείας 
Πωλήσεως Αφορολόγητων Ειδών» και επαφές με υπεύθυνους καταστημάτων 
αφορολόγητων ειδών, καθώς και επιτόπιες επισκέψεις. Η ανωτέρω εταιρεία είναι 
ιδιωτική εταιρεία ελεγχόμενη από το κράτος στην οποία ανήκουν όλα τα καταστήματα 
αφορολόγητων ειδών της Ελλάδας εκτός από ένα που βρίσκεται στα σύνορα με την 
πρώην Γιουγκοσλαβία. Συνολικά υπάρχουν 22 καταστήματα αφορολόγητων ειδών 
στην Ελλάδα, σε αεροδρόμια, λιμένες και μεθοριακούς σταθμούς. Στην Ελλάδα δεν 
γίνονται αφορολόγητες πωλήσεις στα κρουαζιερόπλοια. 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Στο αεροδρόμιο ττκ Αθήνας οι πωλητές χρησιμοποιούν ένα σύστημα πληροφορικής 
που δεν επιτρέπει τις πωλήσεις καθ'υπέρβαση των ορίων. Η «Ελληνική Εταιρεία 
Πωλήσεως Αφορολόγητων Ειδών» ανέπτυξε το σύστημα αυτό σε συνεργασία με τις 
φορολογικές αρχές. Οι υπάλληλοι εισάγουν τον προορισμό, τον αριθμό πτήσης και τη 
θέση του επιβάτη στην ταμειακή μηχανή. Σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου (αξίας ή 
ποσότητας), οι επανειλημμένες πωλήσεις στον ίδιο επιβάτη αναστέλλονται. Εάν το 
επιθυμούν οι τελωνειακές αρχές, είναι δυνατό να εκτυπωθεί από τον κεντρικό 
υπολογιστή κατάλογος όλων των ημερήσιων πωλήσεων. 
Τα μέλη των πληρωμάτων δεν μπορούν να αγοράσουν αφορολόγητα προϊόντα, εφόσον 
δεν διαθέτουν κάρτα επιβίβασης. 
Δεν υφίσταται σύνδεση μεταξύ των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών και των 
πωλήσεων στα αεροσκάφη. Ωστόσο, οι τελευταίες ελέγχονται δεόντως ' μέσω 
λεπτομερών καταλόγων των προϊόντων που πωλούνται στα αεροσκάφη. Σύμφωνα με 
τις ελληνικές αρχές, οι πωλήσεις αυτές είναι μάλλον περιορισμένες (λόγιο των 
περιορισμών χώρου και χρόνου των πτήσεων). 
Το ίδιο σύστημα ελέγχου που περιγράφεται ανωτέρω εφαρμόζεται, τηρουμένων των 
αναλογιών, για τις πωλήσεις στα πλοία (εξαιρουμένων των κρουαζιερόπλοιων). 
Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
Οι τελωνειακοί υπάλληλοι διενεργούν λεπτομερείς ελέγχους κάθε μήνα. Φορολογικοί 
έλεγχοι γίνονται κάθε τρεις έως τέσσερις μήνες. Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης 
ελέγχονται διαρκώς από τα τελωνεία στις εγκεκριμένες αποθήκες τελωνείων όπου 
πωλούνται τα προϊόντα. 
Ειδικά προβλήματα που επισημάνθηκαν κατά την επίσκεψη 
Κατά τις συνεδριάσεις οι ιδιοκτήτες των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών 
διαμαρτυρήθηκαν για τις μεγάλες επενδύσεις που χρειάσθηκαν για την εφαρμογή του 
συστήματος πληροφορικής που περιγράφεται ανωτέρω. Οι επιβάτες συνήθως δεν 
δείχνουν αρκετή κατανόηση για την επιβολή ορίου πωλήσεων και για τους σχετικούς 
ελέγχους. Επιπλέον, οι διαδικασίες ελέγχου επιβραδύνουν τη διέλευση από τα ταμεία. 
Όλοι αυτοί οι παράγοντες είχαν ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση του ετήσιου 
κύκλου εργασιών των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών παρά την αύξηση των 
επιβατ<υν. 
89 
Μέρος 5. Ισπανία 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Προορισμός της αποστολής στην Ισπανία ήταν το αεροδρόμιο ττκ Πάλμα στη 
Μανιόοκα μέσω του αεροδρομίου ττκ Βαρκελώνης. Κατά τη διάρκεια της αποστολής 
έγιναν συσκέψεις με εκπροσώπους της ALDEASA, της ελεγχόμενης από το κράτος 
ιδιωτικής εταιρείας που έχει την άδεια να πωλεί αφορολόγητα προϊόντα σε όλα τα 
ισπανικά αεροδρόμια, με εκπροσώπους μίας σημαντικής εταιρείας ναυλωμένων 
πτήσεων, με αρχές του αεροδρομίου και του τελωνείου της Πάλμα, καθώς και επιτόπιες 
επισκέψεις στην Πάλμα και - εν συντομία - στην Βαρκελώνη. 
Η Πάλμα επελέγη για την επίσκεψη διότι είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό αεροδρόμιο 
(κυρίως ναυλομένων πτήσεων) από άποψη τουριστικού ρεύματος, εφόσον 
διακινούνται από αυτό 12 εκατ. επιβάτες ετησίως. Το 96% περίπου των αφορολόγητων 
πωλήσεων στο αεροδρόμιο αυτό πραγματοποιείται στο κέντρο του αεροδρομίου. 
Πάλμα της Μαγιόρκα 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις λειτουργεί ως 
εξής: στο κατάστημα αφορολόγητων ειδών οι επιβάτες πρέπει να επιδείξουν την κάρτα 
επιβίβασης, η οποία σφραγίζεται με μία απλή ένδειξη από ελαστικό της εταιρείας που 
διαχειρίζεται το κατάστημα αφορολόγητων ειδών. Η επιχείρηση πληροφορεί τον 
πελάτη για τα ισχύοντα όρια. 'Οσον αφορά τα ποσοτικά όρια, στα ταμεία υπάρχουν 
ειδικά καλάθια Κάθε επιχείρηση συμμετέχει σε δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών που 
συνδέεται με τις ταμειακές μηχανές το οποίο αναστέλλει τις αγορές των επιβατών που 
θα υπερέβαιναν τα εκάστοτε όρια. Ωστόσο, το σύστημα δεν συνδέεται με το σύστημα 
ηλεκτρονικών υπολογιστών των αρχών του αεροδρομίου (ενώ το σύστημα που 
εφαρμόζουν τα "κανονικά" καταστήματα συνδέεται με αυτό το σύστημα). Λεν 
υφίσταται σύνδεση μεταξύ των πωλήσεων στα αεροπλάνα και των πωλήσεων στο 
αεροδρόμιο. 
Τα μέλη του πληρώματος δεν μπορούν να αγοράζουν αφορολόγητα είδη. Στα 
αεροσκάφη δεν γίνεται κανένας έλεγχος των πωλήσεων (εκτός από τους συνολικούς 
καταλόγους). Δεν υπήρχαν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις αφορολόγητες 
πωλήσεις στα πλοία. 
Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
Ο έλεγχος των πωλητών από τις τελωνειακές αρχές βασίζεται κυρίως στα μέτρα που 
εφαρμόζονται για τελωνειακούς και φορολογικούς σκοπούς (απογραφή στις 
εγκεκριμένες τελωνειακές αποθήκες, δηλώσεις, κατάλογοι των πωλήσεων στα 
αεροσκάφη). Διενεργούνται ετήσιοι λεπτομερείς έλεγχοι σχετικά με. τα αποθέματα της 
εταιρείας. Δεν γίνονται ειδικοί δειγματολτμττικοί έλεγχοι. 
Ειδικά προβλήματα που επισημάνθηκαν κατά την επίσκεψη 
Σύμφωνα με τις επιχειρήσεις και τις αρχές του αεροδρομίου, οι μεταβολές που θα 
ισχύσουν από το 1999 δεν θα επηρεάσουν τον κύκλο εργασιών των καταστημάτων του 
αεροδρομίου (που δεν θα διαθέτουν πλέον αφορολόγητα προϊόντα), εάν εφαρμοσθεί 
αποτελεσματική πολιτική τιμών και εάν επαναπροσδιορισθεί η κατανομή των κερδών 
μεταξύ παραγιογών, αρχών του αεροδρομίου και εμπόρων. 
90 
Κατά τις συσκέψεις με τις αρχές του αεροδρομίου και τις επιχειρήσεις επισημάνθτικαν 
ορισμένα προβλήματα: 
• Ειδικές συμφωνίες (που προσφέρουν κυρίως ορισμένες εταιρείες ναυλωμένων 
πτήσεων) περιλαμβάνουν την πώληση του αεροπορικού εισιτηρίου, διανυκτέρευση 
και ένα «πακέτο» αφορολόγητων προϊόντων. Το σύστημα αυτό πρέπει να εξετασθεί 
από την άποψη της στρέβλωσης του ανταγωνισμού. 
• Οι ταξιδιώτες συνήθως δεν δείχνουν αρκετή κατανόηση για τους περιορισμούς που 
τους επιβάλλονται. Οι υπάλληλοι των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών 
συναντούν όλο και μεγαλύτερες δυσκολίες στην εκτέλεση της εργασίας τους. 
• Ορισμένες αεροπορικές εταιρείες ναυλωμένων πτήσεων εφαρμόζουν όλο και 
συχνότερα τα λεγόμενα συστήματα «εκ των προτέρων συσκεαυσίας» (βλ. Μέρος 2, 
Δανία). 
Το αεροδρόμιο της Palma de Mallorca ήταν, κατά τον δεδομένο χρόνο, σε φάση 
επέκτασης και η γκάμα των αγαθών που πωλούνται στα καταστήματα 
αφορολόγητων ειδών αυξήθηκε. 
Βαρκελώνη 
Η επιτόπια επίσκεψη στο αεροδρόμιο της Βαρκελώνης έδειξε ότι η εφαρμογή του 
συστήματος ελέγχου από τον πωλτπή εξακολουθεί να δτιμιουργεί ορισμένα 
προβλήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι πωλητές δεν ζητούν την κάρτα επιβίβασης. 
Κατ* αυτόν τον τρόπο η διάκριση μεταξύ των αφορολόγητων προϊόντων και των 
προ'ίόντων που υπόκεινται στους συνήθεις φόρους δεν είναι πάντοτε σαφής ούτε στους 
πωλητές ούτε στους πελάτες. 
91 
Μέρος 6. Γαλλία 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Προορισμός της αποστολής ήταν το αεροδρόμιο Οολύ του Παοισίου. Έγιναν 
συσκέψεις με γάλλους τελωνειακούς αξιωματούχους, επαφές με επιχειρήσεις 
καταστημάτων αφορολόγητων ειδών και μία επιτόπια επίσκεψη. 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Για να αγοράσουν αφορολόγητα προϊόντα, οι επιβάτες πρέπα να επιδείξουν την κάρτα 
επιβίβασης και οι πωλητές ελέγχουν τον προορισμό, τον αριθμό πτήσης και την 
ταυτότητα του επιβάτη. Ωστόσο, συνάγεται ότι οι επιβάτες δεν εμποδίζονται να 
πραγματοποιούν και άλλες αγορές σε κάποιο άλλο από τα διάφορα καταστήματα 
αφορολόγητων ειδών του Ορλύ. Οι ταμειακές μηχανές δεν συνδέονται με τον κεντρικό 
ηλεκτρονικό υπολογιστή. Οι πωλήσεις σε μέλη πληρωμάτων δεν επιτρέπονται ούτε σε 
ενδοκοινοτικές πτήσεις ούτε σε πτήσεις προς τρίτες χώρες. 
Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
Τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών του αεροδρομίου πρέπει να αποκτήσουν άδεια 
λειτουργίας. Η άδεια αυτή εκδίδεται μόνον εάν η ενδιαφερόμενη επιχείρηση δεχθεί να 
υπαχθεί στο καθεστώς εγκεκριμένης τελωνειακής αποθήκης για φορολογικούς και 
τελωνειακούς σκοπούς. 
Οι τελωνειακές αρχές, κατόπιν σχετικής αίτησης, μπορούν να λάβουν κατάλογο με τις 
εβδομαδιαίες πωλήσεις ανά κατάστημα. 'Οσον αφορά τους ειδικούς φόρους 
κατανάλωσης, εφαρμόζονται τα συνήθη μέτρα που προβλέπονται στην οδηγία 
92/12/ΕΟΚ. Δεν διενεργούνται συγκεκριμένοι δειγματοληπτικοί έλεγχοι. Επιπλέον, δεν 
υφίσταται σύνδεση μεταξύ των πωλήσεων στα αεροσκάφη και των πωλήσεων στα 
αεροδρόμια, γεγονός που δεν αποτελεί σημαντικό πρόβλημα, διότι ο κύκλος εργασιών 
από τις πωλήσεις στα αεροσκάφη είναι μάλλον περιορισμένος. 
92 
Μέρος 7. Ιταλία 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Προορισμός της αποστολής ήταν το αεοοδοόμιο Linate του Μιλάνου. Κατά τη διάρκεια 
της αποστολής έγιναν συσκέψεις με τις ιταλικές τελωνειακές αρχές, με εκπροσώπους 
της DUFRTTAL s.p.a., η οποία είναι η εταιρεία με έδρα την Ελβετία που έχει την άδεια 
πώλησης αφορολόγητων ειδών στο αεροδρόμιο. Έγιναν επίσης συσκέψεις με 
εκπροσώπους της ALITALIA s.p.a., καθώς και επιτόπια επίσκεψη. Το αεροδρόμιο 
Linate, όπου έγινε η επίσκεψη, εξυπηρετεί κυρίως επαγγελματικά ταξίδια, γεγονός στο 
οποίο οφείλεται το πολύ υψηλό ποσοστό αφορολόγητων πωλήσεων που σχετίζονται με 
την ενδοκοινοτική κυκλοφορία. Εν γένει, στην Ιταλία τα καταστήματα αφορολόγητων 
ειδών βρίσκονται σε λιμένες και αεροδρόμια. Καταστήματα που πωλούν 
φορολογημένα είδη έχουν ανοίξει σε σιδηροδρομικούς σταθμούς (Μιλάνο), ενώ 
εξετάζεται η δημιουργία τέτοιων καταστημάτων σε κατάλληλα σημεία των 
αυτοκινητοδρόμων. 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Οι υπάλληλοι των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών ελέγχουν τα ποσοτικά όρια 
των αφορολόγητων πωλήσεων άμεσα στα ταμεία. Σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου 
αξίας για το προϊόντα που υπόκεινται στο όριο αυτό, ο πωλητής υπολογίζει τον ΦΠΑ 
για όλα τα προϊόντα. Ο πελάτης δεν το αντιλαμβάνεται, διότι δεν υπάρχει καμία 
διαφορά τιμής. Οι αφορολόγητες αγορές που πραγματοποιούνται στα καταστήματα 
αφορολόγητων ειδών σημειώνονται με. σφραγίδα στην κάρτα επιβίβασης του πελάτη. 
Δεν υπάρχει καμία σύνδεση με τις πωλήσεις στο αεροσκάφος. Τα μέλη των 
πληρωμάτων ενδοκοινοτικών πτήσεων, καθώς και πτήσεων από τρίτες χώρες δεν έχουν 
τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν αφορολόγητες αγορές. 
Έλεγχος του πωλητή από τις αρχές των κρατών μελών 
Οι τελωνειακές αρχές δικαιούνται να διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους επί των 
πωλήσεων στους επιβάτες. Για τον λόγο αυτόν η απόδειξη επικολλάται πάντα με 
αυτοκόλλητη ταινία στην τσάντα με τα προϊόντα που αγοράσττικαν. Οι ταμειακές 
μηχανές που χρησιμοποιούνται στα καταστήματα αφορολόγητων ειδών συνδέονται 
άμεσα με κεντρικό υπολογιστή που επιτρέπει στις αρχές να εκτυπώσουν κατάλογο με 
τις συναλλαγές όποτε το επιθυμούν. Εν πάση περιπτώσει, κάθε απόγευμα οι 
καταστηματάρχες πρέπει να παραδίδουν στις αρχές κατάλογο με τον κύκλο εργασιών 
και τον ΦΠΑ κάθε πράξης. Κάθε δύο χρόνια οι αρχές διενεργούν λεπτομερή απογραφή 
των εμπορευμάτων των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών. Τούτο θεωρείται επίσης 
επαρκές για τον (έμμεσο) έλεγχο των πωλήσεων στα αεροσκάφη. Ωστόσο, κατάλογος 
όλων των ας^ορολόγητων πωλήσεων στα αεροσκάφη διαβιβάζεται στην αεροπορική 
εταιρεία στη Ρώμη, η οποία μεριμνά για την καταβολή του ΦΓΪΑ επί του μέρους των 
πωλήσεων που υπερβαίνει το ισχύον όριο. 
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβίβασαν οι ιταλικές αρχές, το σύστημα ελέγχου 
που περιγράφεται ανωτέρω εφαρμόζεται κατά τον ίδιο περίπου τρόπο στις 
αφορολόγητες πωλήσεις στα πορθμεία. 
Ιυδικά προβλήματα που επισημάνθηκαν κατά την επίσκεψη 
Μετά την καθιέρωση του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή, ο κύκλος εργασιών 
όσον αφορά τα ποτά και τα τσιγάρα μειώθηκε σημαντικά, ενώ οι πωλήσεις αρωμάτων 
παρέμειναν σταθερές. Οι επιβάτες συνήθως δεν δείχνουν αρκετή κατανόηση για τους 
περιορισμούς που τους επιβάλλονται και διαμαρτύρονται για την επιβράδυνση του 
93 
ρυθμού διέλευσης από τα ταμεία. Ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται ο έλεγχος από 
τον πωλητή εντός και εκτός της Ιταλίας ενδέχεται να παρουσιάζει μεγάλες διαφορές, 
γεγονός που ανησυχεί πολύ τις ιταλικές επιχειρήσεις, οι οποίες εκφράζουν ανησυχίες 
για στρέβλωση του ανταγωνισμού. Επιπλέον, παρά τις διατάξεις του Συμβουλίου - οι 
οποίες προβλέπουν την προσωρινή μόνο διατήρηση των δραστηριοτήτων στον τομέα 
των αφορολόγητων πωλήσεων - μελετάται στην Ιταλία η δημιουργία μερικών νέων 
καταστημάτων αφορολόγητων ειδών. 
94 
Μέρος 8. Κάτω Χώρες· 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Η αποστολή πραγματοποιήθηκε στο αεοοδοόμιο Schiphol του Αμστερνταμ και 
περιέλαβε συσκέψεις με τις τελωνειακές αρχές, τις αρχές του αεροδρομίου, επαφές με 
ιδιοκτήτες καταστημάτων αφορολόγητων ειδών, καθώς και επιτόπια επίσκεψη. 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Οι πωλητές χρησιμοποιούν πρόγραμμα λογισμικού που έχει προηγουμένως ελεγχθεί 
από το τελωνείο. Ο αριθμός πτήσης και ο αριθμός των επιβατών που αγοράζουν 
αφορολόγητα προϊόντα πρέπει να καταγραφούν στην ταμειακή μηχανή. Οι πωλητές 
ζητούν πάντα την κάρτα επιβίβασης των πελατών τους (αλλά δεν την σφραγίζουν). Τα 
όρια αφορούν μόνο τους επιβάτες με προορισμό άλλο κράτος μέλος και όχι τρίτη χώρα 
εκτός της Κοινότητας. Ως εκ τούτου, (τουλάχιστον από τον Φεβρουάριο του 1994) οι 
πωλήσεις σε μέλη πληρωμάτων που εκτελούν ενδοκοινοτικές πτήσεις δεν επιτρέπονται, 
ενώ τα μέλη πληρωμάτων πτήσεων προς τρίτες χώρες μπορούν να παραγγείλουν εκ 
των προτέρων αφορολόγητα προϊόντα που τα παραλαμβάνουν στη συνέχεια στο 
αεροσκάφος. Οι επιβάτες με προορισμό άλλο κράτος μέλος μπορούν να αγοράσουν 
αφορολόγητα προϊόντα εντός των επιτρεπόμενων ορίων (αξίας και ποσότητας) και 
υπεράνω αυτών. Στην τελευταία περίπτωση ο ΦΠΑ υπολογίζεται από τον πωλητή 
χωρίς να επηρεάζεται η τιμή πώλησης προς τους επιβάτες. 
Οι ταμειακές μηχανές που χρτισιμοποιούνται στα καταστήματα αφορολόγητων ειδών 
συνδέονται άμεσα με κεντρικό ηλεκτρονικό υπολογιστή ο οποίος υπολογίζει τον ΦΠΑ 
που πρέπει να καταβληθεί στις αρχές για τις πωλήσεις καθ'υπέρβαση του ορίου. Ο 
κεντρικός υπολογιστής παρέχει επίσης τη δυνατότητα εκτύπωσης κατάστασης με όλες 
τις πωλήσεις ανά αριθμό πτήσης. 
Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών και συνέπειες για τον πωλητή 
σε περίπτωση μη εφαρμογής των κανόνων 
Ο έλεγχος του πωλητή, όπως διενεργείται από τις τελωνειακές αρχές, αρχίζει ήδη πριν 
να χορηγηθεί το καθεστώς της εγκεκριμένης τελωνειακής αποθήκης, όταν ελέγχεται η 
διαφάνεια της λογιστικής και της διαχείρισης του πωλητή. Δύο φορές το χρόνο 
γίνονται επισκέψεις στο αεροδρόμιο κατά τις οποίες οι τελωνειακοί υπάλληλοι ρωτούν 
τους (προς επιβίβαση) επιβάτες μίας συγκεκριμένης πτήσης εάν έχουν αγοράσει 
αφορολόγητα προϊόντα και ποια είναι αυτά. Σύμφωνα με τους ελέγχους από το 1993 
,κατά μέσο όρο το 7% των ερωτηθέντων επιβατών υπερέβη το ποσοτικό όριο. Κατά 
καιρούς οι τελωνειακοί υπάλληλοι προσπαθούν να πραγματοποιήσουν αγορές 
καθ'υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων, αλλά καθώς φαίνεται, κανένας πωλητής δεν 
υπερβαίνει τα όρια αυτά. 
Τέσσερις φορές το χρόνο ιδιωτική εταιρεία (που ενεργεί εκ μέρους των τελωνειακών 
αρχών) ελέγχει τις ποιοτικές προδιαγραφές, τη στάση προς τους πελάτες, τις 
πληροφορίες που παρέχονται στους ταξιδιώτες και την τήρηση των ορίων σχετικά με­
τά αφορολόγητα προϊόντα. Επιπλέον, διενεργούνται εκ των υστέρων διοικητικοί 
έλεγχοι με τους οποίους ελέγχεται ο αριθμός και ο όγκος των πωλήσεων ανά πτήση σε 
σχέση με. τον αριθμό και τον όγκο των πωλήσεων στους επιβάτες μίας συγκεκριμένης 
πτήσης που δικαιούνται να αγοράζουν αφορολόγητα προϊόντα. Σε περίπτωση που 
ένας καταστηματάρχης καταχράται το δικαίωμα του να πωλεί αφορολόγητα προϊόντα, 
του αφαιρείται η άδεια. Η ανάκληση της άδειας γίνεται λόγω αθέτησης της σύμβασης 
του με τις αρχές του αεροδρομίου σχετικά με την τήρηση των διατάξεων του νόμου για 
τις αφορολόγητες πωλήσεις. 
95 
Ειδικά προβλήματα που επισημάνθηκαν κατά την επίσκεψη 
• 'Οσον αφορά τη μη σφράγιση της κάρτας επιβίβασης στις Κάτω Χώρες, οι 
υπεύθυνοι του αεροδρομίου επεσήμαναν ότι έρευνες σχετικά με την αγοραστική 
συμπεριφορά των ταξιδιωτών που πραγματοποίησαν οι αρχές του αεροδρομίου, 
καθώς και η πείρα, δείχνουν ότι οι επανειλημμένες πωλήσεις είναι σπάνιες. 
Σύμφωνα με την ετήσια εξέταση των αγοραστικών συνηθειών και των αριθμητικών 
στοιχείων σχετικά με τις αγορές, που διενεργούν οι αρχές του αεροδρομίου εν γένει, 
δεν διαπιστώνεται καμία σημαντική μεταβολή της αγοραστικής συμπεριφοράς σε 
σχέση με την κατάσταση που υπήρχε πριν από το 1993. Ωστόσο, ο συνολικός 
κύκλος εργασιών και ο κύκλος εργασιών ανά επιβάτη έχει μειωθεί, παρά το γεγονός 
ότι συνολικά η διακίνηση των επιβατών έχει αυξηθεί. Οι υπεύθυνοι του 
αεροδρομίου υποστήριζαν ότι η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην καθιέρωση του 
συστήματος ελέγχου από τον πωλητή. 
• Οι τελωνειακές αρχές ανέφεραν ότι σε ορισμένες πτήσεις που προέρχονται από 
άλλα κράτη μέλη διαπιστώνονται προβλήματα υπέρβασης των ποσοτικών ορίων. 
• Σύμφωνα με τους πωλητές, οι ταξιδιώτες συνήθως δεν δείχνουν αρκετή κατανόηση 
για το γεγονός ότι ισχύουν όρια για τις ενδοκοινοτικές πτήσεις και όχι για τις 
πτήσεις προς τρίτες χώρες. 
96 
Μέρος 9. Ηνωμένο Βασίλειο (και γαλλική ακτή της Μάγχης) 
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
Η επίσκεψη αφορούσε τη διέλευση της Μάγχης με πορθμείο από το Calais στο Dover 
και με υδοοπτέουνο από το Ramsgate στην Οστάνδτι. Κατά τη διάρκεια της έγιναν 
συσκέψεις με τις τελωνειακές αρχές στο Dover και στο Calais, καθώς και με τους 
υπεύθυνους καταστημάτων αφορολόγητων ειδών και με εκπροσώπους εμπόρων. 
Έγιναν επιτόπιες επισκέψεις στα καταστήματα αφορολόγητων ειδών στον λιμένα των 
χόβερκραφτ, στον σταθμό της σήραγγας της Μάγχης, στο κατάστημα αφορολόγητων 
ειδών των υδροπτερύγων, στο πορθμείο της διαδρομής Calais-Dover και στο 
υδροπτέρυγο της διαδρομής Ramsgate - Ostend. 
Calais (Γαλλία) 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
Εκτός από τη διαδρομή Calais - Dover, το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή βασίζεται 
σε σύστημα δελτίου που περιέχει πληροφορίες σε σχέση με τα ποσοτικά όρια. Το δελτίο 
συμπληρώνεται τη στιγμή της πώλησης. Αλλες πωλήσεις προϊόντων της ίδιας 
κατηγορίας δεν επιτρέπονται, εκτός εάν ο επιβάτης μπορεί να αποδείξει, βάσει της 
απόδειξης της προηγούμενης αγοράς, ότι δεν έχει υπερβεί το όριο. 
Στη διαδρομή Dover - Calais δεν εφαρμόζεται το σύστημα του δελτίου, λόγω του 
περιορισμένου χρόνου και του μεγάλου αριθμού επιβατών (περίπου 16 εκατ. επιβάτες 
ανά έτος). Σε αντίθεση με τις περιοχές όπου εφαρμόζεται το σύστημα του δελτίου, έχει 
εφαρμοσθεί σύστημα γενικής λογιστικής. Επιπλέον, ο ταμίας σε. κάθε σημείο πώλησης 
πρέπει να ελέγχει την τήρτιση των ορίων. Στα δύο πορθμεία της γραμμής αυτής 
υπάρχουν καταστήματα αφορολόγητων ειδών τα οποία διαχειρίζεται μία θυγατρική 
εταιρεία της γαλλικής SNCF και ελέγχονται από τις γαλλικές αρχές. 
Τα μέλη των πληρωμάτων δεν επιτρέπεται να πραγματοποιούν αφορολόγητες αγορές. 
Στον λιμένα των χόβερκραφτ υπάρχουν καταστήματα αφορολόγητων ειδών που 
λειτουργούν με άδεια των γαλλικών αρχών και ο έλεγχος γίνεται στο σημείο 
επιβίβασης. Η κάρτα επιβίβασης σφραγίζεται μετά από κάθε πώληση. Το σύστημα 
ελέγχου από τον πωλητή στον λιμένα (υπό τον έλεγχο των γαλλικών αρχών) και το 
σύστημα ελέγχου από τον πωλητή στο χόβερκραφτ (για την έκδοση των αδειών και τον 
έλεγχο αρμόδιες είναι οι γαλλικές αρχές) δεν συνδέονται, αλλά η βρετανική πλευρά έχει 
υποβάλει επίσημα αίτηση για τη σύναψη διμερούς συμφωνίας. 
Όταν έγινε η επίσκεψη, τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών στο σταθμό της 
σήραγγας της Μάγχης (διακίντιση επιβατών και εμπορευμάτων), που βρίσκονται υπό 
ιρλανδική διαχείριση, επρόκειτο να καθιερώσουν νέο σύστημα ελέγχου από τον 
πωλητή, η μορφή του οποίου ήταν ακόμη ασαφής. 
Dover, Ramsgate (Ηνωμένο Βασίλειο) 
Έλεγχοι που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές 
'Οσον αφορά τον έλεγχο από τον πωλητή που διενεργούν οι ίδιοι οι πωλητές, 
υπάρχουν δύο είδη στο Ηνωμένο Βασίλειο: 
1. Πρώτον, είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν δελτία, γεγονός που ισχύει για όλα 
τα δρομολόγια των πορθμείων (εκτός του πορθμείου που εκτελεί το δρομολόγιο 
97 
Dover-Calais, αλλά συμπεριλαμβανομένου του χόβερκραφτ που εκτελεί το ίδιο 
δρομολόγιο). Το σύστημα αυτό λειτουργεί ως εξής: κατά την άφιξη του στον 
λιμένα, εκδίδεται σε κάθε επιβάτη το εισιτήριο του και ένα χωριστό δελτίο (κάρτα 
εισόδου στα καταστήματα αφορολόγητων ειδών). Το δελτίο περιέχει χρώματα που 
χρησιμοποιούνται ως κωδικοί και αναφέρει την ημερομηνία του ταξιδιού και τις 
απαλλαγές από τους φόρους (συχνά οι ιδιοκτήτες καταστημάτων χρησιμοποιούν 
τα δελτία για λόγους μάρκετινγκ). Τη στιγμή της πώλησης τίθεται ανάλογη 
ένδειξη στο δελτίο και ο πελάτες μπορεί να αγοράσει και άλλα προϊόντα της ίδιας 
κατηγορίας μόνο εάν μπορεί να αποδείξει βάσει της απόδειξης των προηγούμενων 
αγορών του ότι δεν έχει υπερβεί το ανάλογο όριο. Στον λιμένα των χόβερκραφτ, 
από όπου αποπλέει το χόβερκραφτ, υπάρχει επίσης κατάστημα αφορολόγητων 
ειδών. Οι αγορές που πραγματοποιούνται στο κατάστημα αυτό σημειώνονται στο 
δελτίο και μία δεύτερη αγορά στο χόβερκραφτ επιτρέπεται μόνο για την 
εναπομείνασα απαλλαγή. Κατ'αυτόν τον τρόπο συνδέονται οι πωλήσεις που 
γίνονται στον λιμένα και στο χόβερκραφτ. 
2. Δεύτερον, ο έλεγχος από τον πωλητή μπορεί να βασίζεται σε συμφωνία κυρίων 
μεταξύ των επιχειρηματιών και των τελωνειακών αρχών και σε παραδοσιακές 
μορφές ελέγχου. Η επιλογή αυτή έχει προτιμηθεί στο πορθμείο της διαδρομής 
Dover-Calais λόγω του μεγάλου αριθμού επιβατών (περίπου 16 εκατ. τον χρόνο) 
και της μικρής διάρκειας του ταξιδιού, αλλά και διότι το σύστημα του δελτίου δεν 
θα είχε νόημα στη διαδρομή αυτή δεδομένου ότι μόνο το 30% των επιβατών 
αγοράζουν αφορολόγητα είδη (γεγονός που σημαίνει ότι το 70% των δελτίων θα 
μπορούσαν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα ως ένα είδος "μαύρης αγοράς" ή απλώς 
να πεταχτούν και κάποιος άλλος να τα περισυλλέξει). Τα ισχύοντα όρια 
γνωστοποιούνται στους επιβάτες κατά τον δέοντα τρόπο. Ο έλεγχος διενεργείται 
από τον ταμία ο οποίος ζητά αποδεικτικά στοιχεία (από επαρκή αριθμό 
επιβατών/πελατών για τη συγκεκριμένη πώληση) εάν σημειωθεί τριπλάσια ή 
υπερτριπλάσια υπέρβαση του ορίου αφορολόγητων αγορών. Επιπλέον, επόπτες 
της επιχείρησης, ανταγωνιστικών επιχειρήσεων και του τελωνείου βρίσκονται στα 
ταμεία για να επιτηρούν την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος. 
Οι πωλήσεις σε μέλη του πληρώματος δεν επιτρέπονται. Πωλήσεις πέραν του ορίου 
αξίας των 90 ECU είναι δυνατές. Στην περίπτωση αυτή υπολογίζεται ο ΦΠΑ από τον 
πωλητή χωρίς να επτιρεάζεται η τιμή πώλησης για τον πελάτη. Οι επιχειρήσεις 
εκμετάλλευσης πορθμείων του Ηνωμένου Βασιλείου αποδίδουν στη Γαλλία (μέσω 
υποκαταστήματος ή φορολογικού αντιπροσώπου) τον ΦΠΑ επί των πωλήσεων στα 
πορθμεία κατά τη διαδρομή από το Calais στο Dover εφόσον, κατ' αρχήν, η διάθεση των 
εμπορευμάτων θεωρείται ότι γίνεται στο κράτος μέλος από το οποίο ξεκινά το ταξίδι. 
Οι γαλλικές επιχειρήσεις εκμετάλλευσης πορθμείων δεν είναι εγγεγραμμένες στα 
φορολογικά μητρώα του Ηνωμένου Βασιλείου για την καταβολή του ΦΠΑ, τον οποίον 
δεν αποδίδουν για τις πωλήσεις κατά το ταξίδι επιστροφής (Dover-Calais). Το θέμα 
αυτό βρίσκεται υπό συζήτηση μεταξύ των γαλλικών και των βρετανικών αρχών. 
Περίπου το 50% του ΦΠΑ που εισπράττεται κατά το ταξίδι μετάβασης και επιστροφής 
καταβάλλεται στις γαλλικές αρχές. 
Στα καταστήματα αφορολόγητων ειδών της σήραγγας της Μάγχης δεν εκδίδεται δελτίο. 
Αντίθετα, εφαρμόζεται το σύστημα γενικής λογιστικής (αλλά μέχρι τη στιγμή της 
επίσκεψης δεν είχαν γίνει λογιστικοί έλεγχοι, δεδομένου ότι δεν παρέχονταν ακόμη 
πλήρως όλες οι υπηρεσίες). Όσον αφορά τις αφορολόγητες πωλήσεις στους λιμένες, 
χρησιμοποιείται το σύστημα του δελτίου και εφαρμόζεται το σύστημα ελέγχου από τον 
πωλητή συνδέοντας τις πωλήσεις στους λιμένες και στα σκάφη (χόβερκραφτ, 
υδροπτέρυγα). 
98 
Έλεγχος των πωλητών από τις αρχές των κρατών μελών 
'Οσον αφορά τον έλεγχο των πωλητών από τις αρχές, το σύστημα ελέγχου γενικής 
λογιστικής χρησιμοποιείται μόνο στα δρομολόγια όπου δεν εκδίδεται δελτίο στους 
ταξιδιώτες, π.χ. στο δρομολόγιο Dover-Calais. Οι επιχειρήσεις πρέπει να υποβάλλουν 
μηνιαίες δηλώσεις στις αρχές με στατιστικές για τις πωλήσεις ανά κατηγορία 
προ'ίόντων και τον αριθμό των μεταφερθέντων επιβατών. Στα δρομολόγια στα οποία 
εκδίδονται δελτία εφαρμόζεται σύστημα λογιστικού ελέγχου που έχει καταρτήσει το 
τελωνείο. Τον Ιούνιο του 1993 οι τελωνειακές αρχές προέβησαν σε συνολική εξέταση 
και αξιολόγηση του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή. Το συμπέρασμα που 
προέκυψε ήταν ότι δεν διαπιστώθηκε καμία σημαντική φοροδιαφυγή, απάτη ή 
κατάχρηση. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις φάνηκαν πολύ προσεκτικές στην τήρηση των 
ισχυόντων ορίων. 
99 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΣΤΑ 
ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 
101 

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑ ΤΗΝ 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΣΤΑ 
ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ -u 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις 
αφορολόγητες πωλήσεις. Εννέα κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, 
Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ελλάδα, Κάτω Χώρες) απάντησαν στην επιστολή που 
περιείχε τέσσερα έντυπα συλλογής στοιχείων (βλ. Παράρτημα 6), όπου ζητούνταν 
πληροφορίες σχετικά με: 
• τον αριθμό των επιβατών, 
• τον κύκλο εργασιών από τις αφορολόγητες πωλήσεις (διαχωρίζοντας τις διάφορες 
κατηγορίες προϊόντων: οινοπνευματώδη ποτά, καπνός, αρώματα και κολώνια, 
άλλα προϊόντα), 
• τον αριθμό των καταστημάτων πώλησης, 
• τον αριθμό των επιχειρήσεων και, εάν ήταν σκόπιμο, 
• το συνολικό εμβαδόν που καταλαμβάνουν τα σημεία πώλησης. 
Τα στοιχεία που ζητήθηκαν αφορούν 
1. τις αφορολόγητες πωλήσεις στα αεροδρόμια (αφορολόγητες πωλήσεις και 
πωλήσεις προς ενδοκοινοτικούς επιβάτες), 
2. τις αφορολόγητες πωλήσεις στα αεροσκάφη (σε ενδοκοινοτικές πτήσεις από 
αεροπορικές εταιρείες που έχουν την κύρια εγκατάσταση τους στο Κράτος μέλος 
για το οποίο πρόκειται), 
3. τις αφορολόγητες πωλήσεις στα πορθμεία (σε ενδοκοινοτικούς διάπλους από 
εταιρείες πορθμείων που έχουν την κύρια εγκατάσταση τους στο Κράτος μέλος 
για το οποίο πρόκειται), 
4. τις αφορολόγητες πωλήσεις στους λιμένες (προς ταξιδιώτες που αναχωρούν για 
άλλα Κράτη μέλη). Επειδή ένα μόνο Κράτος μέλος κατέστη δυνατό να παράσχει 
πλήρη δεδομένα για τις εν λόγω πωλήσεις, δεν γίνεται περαιτέρω ανάλυση τους. 
11 οικονομική ανάλυση των στατιστικών στοιχείων που γίνεται στη συνέχεια επιχειρεί 
• να εξετάσει προσεκτικότερα τον ισχυρισμό (που προέβαλαν συχνά οι επιχειρήσεις 
και οι εκπρόσωποι των σχετικών ενώσεων κατά τις επισκέψεις στα διάφορα κράτη 
μέλη) ότι η καθιέρωση του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή οδήγησε σε έντονη 
μείωση των πωλήσεων, 
• να εξακριβώσει κατά πόσον παρουσιάστηκε, μία συγκεκριμένη τάση στην εξέλιξη 
των πωλήσεων μετά την καθιέρωση του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή και, 
εάν παρουσιάστηκε, ποια είναι αυτή, 
103 
• να αποφασηνίσει τις ενδεχόμενες περιφερειακές διαφορές και διαφορές ανάλογα με, 
το σημείο πώλησης (αεροδρόμια, πορθμεία, αεροσκάφη) στην τάση αυτή και 
• να αποκαλύψει σε ορισμένες τουλάχιστον από τις αιτίες που οδήγησαν στην 
συγκεκριμένη εξέλιξη. 
Ασφαλώς, είναι αδύνατο να ληφθούν υπόψη όλοι οι παράγοντες που επηρεάζουν την 
εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων ορισμένων αφορολόγητων προϊόντων σε 
ορισμένες χώρες και σε. ορισμένα σημεία. Υπάρχουν πάρα πολλές σημαντικές 
συνιστώσες που δεν καλύπτονται από τις πληροφορίες που ζήτησε και συγκέντρωσε η 
Επιτροπή (π.χ. «φυσιολογικοί» εμπορικοί κύκλοι, διακυμάνσεις του κλάδου, μεταβολές 
των συμπεριφοπών των καταναλωτών κλπ. Όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι δυνατόν 
να διαφέρουν σε κάθε. κράτος μέλος). Ο πληθωρισμός δεν λαμβάνεται άμεσα υπόψη. 
Εκτός του γεγονότος ότι οι συναλλαγματικές ισοτιμίες αντανακλούν σε. κάποιο βαθμό 
τον πληθωρισμό, ο παράγοντας αυτός θεωρείται ελάσσονος σημασίας στην προκειμένη 
περίπτωση, τουλάχιστον για τα έτη 1992 και 1993. 
Ως εκ τούτου, η βασική προσέγγιση της ανάλυσης που ακολουθεί επικεντρώνεται στα 
ακόλουθα ερωτήματα: 
• Ιίαρατηρείται συγκεκριμένη τάση στην εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων από 
το 1992 μέχρι το 1993 ανάλογα με τον τόπο πώλησης; 
• Ιίαρατηρείται συγκεκριμένη τάση στην εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων από 
το 1992 μέχρι το 1993 ανάλογα με τη χώρα; 
• Παρατηρείται συγκεκριμένη τάση στην εξέλιξη των αφορολόγτιτων πωλήσεων από 
το 1992 μέχρι το 1993 ανάλογα με την κατηγορία προϊόντων; 
• Είναι δυνατόν να ερμηνευθεί η τάση της εξέλιξης των αφορολόγτιτων πωλήσεων 
από το 1992 μέχρι το 1993 ανά χώρα ή ανά τόπο πώλησης βάσει της αντίστοιχης 
ανάπτυξης του αριθμού επιχειρήσεων, των σημείων πώλησης ή του συνολικού 
χώρου που καταλαμβάνουν τα σημεία πώλησης; 
• Είναι δυνατό να ερμηνευθούν οι μεταβολές της ζήτησης βάσει της εξέλιξης των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών στις αντίστοιχες χώρες; 
Τα στατιστικά στοιχεία χριισιμοποιούνται στην ανάλυση που ακολουθεί για να 
απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα. Δεδομένου ότι η χωριστή και λεπτομερής εξέταση της 
εξέλιξης των αφορολόγητων πωλήσεων σε εννέα κράτη μέλη, σχετικά με τέσσερις 
όκκρορετικές κατηγορίες προϊόντων και σε τέσσερις όιαιτ>ορετικές καταστάσεις και 
επιπλέον ο υπολογισμός των πωλήσεων σε δύο νομίσματα (εθνικό νόμισμα και ECU0) 
δεν είναι κάτι το εφικτό σε μία μελέτη όπως η παρούσα, η γενική προσέγγιση που 
εφαρμόζεται είναι η εκτίμηση της γενικής εξέλιξης ανάλογα με τον τόπο πώλησης, το 
κράτος μέλος και την κατηγορία των προϊόντων και στη συνέχεια η λεπτομερέστερη 
παρουσίαση και ανάλυση σύμ,φωνα με τα πορίσματα της γενικής εξέτασης. 
Η ποιότητα των στοιχείων που διαβιβάσθηκαν στην Επιτροπή δεν πληροί πάντοτε τις 
αναγκαίες προϋποθέσεις για την εξαγωγή αξιόπιστων στατιστικών συμπερασμάτων. 
Ανάλογα με. τις εθνικές ιδιαιτερότητες, οι απαντήσεις στα σχετικά έντυπα 
Χρησιμοποιηθείσες τιμές συναλλάγματος: όπως έχουν δημοσιευθεί, αντίστοιχα, στις 30 
Σεπτεμβρίου 7902 και στις Μ) Σεπτεμβρίου ](W. 
104 
παρουσιάζουν ενίοτε, διαφορές και δεν είναι πάντοτε συγκρίσιμες μεταξύ τους (π.χ. σε 
μερικές περιπτώσεις δόθηκαν μόνο συνολικά στοιχεία, ενώ σε άλλες περιπτώσεις 
υπάρχουν στοιχεία μόνο για ένα έτος). Τούτο πρέπει να λτιφΟεί υπόψη σε ό,τι αφορά 
την εξαγωγή (τυμπερασμώτων με. βάση τα πορίσματα της ανάλυσης. 
105 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 
ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
Μέρος 1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
• Είναι αδύνατο να διαμορφωθεί μία λεπτομερής και πλήρης γενική εικόνα της 
εξέλιξης των αφορολόγητων πωλήσεων σε όλη την Κοινότητα από το 1992 μέχρι το 
1993 διότι δεν απάντησαν όλα τα κράτη μέλη στο αίτημα της Επιτροπής, ενώ εκείνα 
που απάντησαν εν γένει έδωσαν ατελή στοιχεία (για διάφορους λόγους: δεν υπάρχει 
πρόσβαση στα απαιτούμενα στοιχεία και - σε ορισμένες περιπτώσεις - λόγω 
απρόβλεπτων χρεωκοπιών (στη Δανία) ή οργανωτικών προβλημάτων δεν υπάρχουν 
πλέον στοιχεία). Ως εκ τούτου, η ανάλυση που ακολουθεί δεν μπορεί να οδηγήσει σε 
απόλυτα συμπεράσματα, αλλά είναι βέβαιο ότι θα περιγράψει επαρκώς της βασικές 
τάσεις. 
• Η βάση για την κατάρτιση των πινάκων και για τα στοιχεία του παρόντος 
κεφαλαίου φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα: 
106 
Κράτος μέλος 
στο αεροδρόμιο Αφορολόγητες πωλήσεις 
στα αεροσκάφη Ι στα πορθμεία Ι στους λιμένες 
BE πλήρη πλήρη πλήρη -/-
DE Δεν υπάρχουν /δεν έχουν ληφθεί ακόμη τα στοιχεία που ζητήθηκαν. Δεδομένου 
ότι η Γερμανία και το Λουξεμβούργο χρεώνουν τον ΦΠΑ στις πωλήσεις στα 
καταστήματα αφορολόγητων ειδών, η έλλειψη στοιχείων δεν δημιουργεί μείζον 
πρόβλημα. 
DK7 πλήρη πλήρη, αλλά 
μόνο συνολικά 
στοιχεία πλήρη -/-
EL πλήρη πλήρη πλήρη πλήρη 
ES σε ποσοστά και 
συνολικά στοιχεία πλήρη πλήρη για το 
1993 Βαρκελώνη 
FR συνολικά στοιχεία, όπου διακρίνονται τα γαλλικά από τα ξένα προϊόντα 
IRL πλήρη πλήρη 
(σύνολα) πλήρη -/-
IT Δεν υπάρχουν /δεν έχουν ληφθεί ακόμη τα στοιχεία που ζητήθηκαν 
LU Δεν υπάρχουν /δεν έχο\>ν ληφθεί ακόμη τα στοιχεία που ζητήθηκαν. Δεδομένου 
ότι η Γερμανία και το Λουξεμβούργο χρεώνουν τον ΦΠΑ στις πωλήσεις στα 
καταστήματα αφορολόγητων ειδών, η έλλειψη στοιχείων δεν δημιουργεί μείζον 
πρόβλημα. 
NL πλήρη πλήρη πλήρη -/-
ΡΤ πλήρη πλήρη -/-
UK πλήρη -/- πλήρη -/-
Πίνακας Ι. ΠληρόΌ/τα των στοιχείων που δόθηκαν σν/ν Επιτροπή 
Η λέξη "πλήρη" σημαίνει 
• ότι όλοι οι χώροι πώλησης αφορολόγτιτων ειδών της χώρας έχουν καλυφθεί 
• ότι τα στοιχεία καλύπτουν όλες τις κατηγορίες προϊόντων και 
• ότι υπάρχουν στοιχεία για το 1992 και το 1993 
Οι πίνακες στα παρακάτω μέρη 2 μέχρι 4 σχετίζονται με. τις αφορολόγητες πωλήσεις 
από μια οριμένη άποψη (αντίστοιχοι τόπο πώλησης, χώρα και κατηγορία αγαθών). 
Υπενθυμίζεται ότι τα δεδομένα που αφορούν πωλήσεις σε αεροπλάνα εν πτήσει και σε 
πλοία εν πλώ αναφέρονται μόνο σε ενδοκοινοτική διακίνηση. Τα δεδομένα που 
αφορούν πωλήσεις σε αεροδρόμια περιλαμβάνουν επίσης πωλήσεις προς ταξιδιώτες 
7 Δεν υπάρχουν πλήρη στοιχεία για π/ν Κοπεγχάγη. Για τον λόγί) αυτόν δεν λαμβάνονται υπόψη 
κατά Ojv κατάρτι σιι των πινάκων. 
107 
τρίτων χωρών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι λίγα Κράτη μέλη διαβίβασαν χωριστά 
στοιχεία για πωλήσεις προς ενδοκοινοτικούς ταξιδιώτες (Αυτά τα στοιχεία αναλύονται 
στο Κεφάλαιο 2 αυτού εδώ του Παραρτήματος). 
Μέρος 2. Αφορολόγητες πωλήσεις ανά χώρο πώλησης σε ECU 
Σύμφωνα με τη γενική προσέγγιση της ανάλυσης, το πρώτο θέμα που εξετάζεται βάσει 
των στατιστικών στοιχείων που συγκέντρωσε η Επιτροπή είναι η εξέλιξη των 
αφορολόγητων πωλήσεων στους διάφορους χώρους πώλησης και συνολικά. 
Ο πίνακας που παρατίθεται κατωτέρω βασίζεται στα στοιχεία (σχετικά με τις 
αφορολόγητες πωλήσεις) από επτά χώρες8 (το μέγιστο) και δεν λαμβάνει υπόψη την 
Ισπανία (μόνο εν μέρει9), τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία και τα αεροδρόμια της 
Κοπεγχάγης. 
1992 1993 μεταβολή 
989.688.422 1.050.156.959 +6,11% 
46.062.852 47.543.582 +3,21% 
447.339.638 556.774.704 +24,46% 
1.483.090.912 1.654.475.245 +11,56% 
Πίνακας 2. Εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων ανά χώρο πώλησιις (σύνολο πωλήσεων σε 
ενδοκοινοτικούς ταξιδιώτες και ταξιδευτές προς τρίτες χώρες σε ECU) 
Από τα στοιχεία του πίνακα προκύπτει 
• αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων παρά την καθιέρωση της διαδικασίας 
ελέγχου από τον πωλητή στην Κοινότητα και, 
• αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων ακόμη και στο αεροδρόμιο, αλλά ιδιαίτερα 
στα πορθμεία, ενδεχομένως διότι το σύστημα ελέγχου από τον πωλητή εφαρμόζεται 
με λιγότερη αυστηρότητα στα πλοία ή και δεν εφαρμόζεται καθόλου. 
Ωστόσο, για την αξιολόγηση των ανωτέρω πορισμάτων πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι δεν 
υπάρχουν στοιχεία για τέσσερα κράτη μέλη και ότι ο υπολογισμός έχει γίνει σε. ECU. 
Επομένως, πρέπει να διευκρινισθεί εάν η τάση εξέλιξης είναι η ίδια στα εθνικά 
νομίσματα ή εάν οι μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών και της σύνθεσης της 
Ευρωπαϊκής Νομισματικής Μονάδας οδηγούν σε διαστρέβλωση των στοιχείων. Το 
θέμα αυτό εξετάζεται στο κεφάλαιο 2. 
Το επόμενο βήμα είναι να εξετασθεί εάν υπάρχουν διαφορές στην εξέλιξη των 
αφορολόγητων πωλήσεων στις διάφορες χώρες. 
Τα τελικά στοιχεία σχετικά με τις α(/χ)ρολόγ7/τες πωλήσεις στα αεροσκόφι/ στι\ν Ελλάδα 
διαμορφ)ώθΐ)καν διπλασιάζοντας τα στοιχεία που αρχικά δόθι/καν, διότι αυτά προέρχονταν μόνο 
από το δεύτερο εξάμηνο του έτους. 
Στοιχεία σχετικά με τις aqx.)pofoty^ç πωλήσεις στα πορθμεία υπήρχαν μόνο για το IWJ και 
αφέθηκαν κατά μέρκ ις. 
108 
Μέρος 3. Αφορολόγητες πωλήσεις ανά χώρα σε ECU 
Το ερώτημα που εξετάζεται στο σημείο αυτό είναι με. ποιον τρόπο εξελίχθηκαν οι 
αφορολόγητες πωλήσεις στα διάφορα κράτη μέλη και κατά πόσον οι διαφορές 
οφείλονται στην εφαρμογή διαφορετικών συστημάτων ελέγχου από τον πωλητή10, 
πάντοτε σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή. 
Στον ακόλουθο πίνακα συνοψίζονται οι πληροφορίες που έδωσαν οι αρχές των 
κρατών μελών σχετικά με τις αφορολόγητες πωλήσεις κατά το 1992 και το 199311 
Κράτος μέλος 
BE 
DK 
EL 
ES 
FR 
IRL 
NL 
IPT 
IUK σύνολο 
σύνολο 
σύνολο 
σύνολο 
σύνολο 
σύνολο 
σύνολο 
σύνολο 
σύνολο 1992 
104.881.409 
177.019.597 
92.888.368 
152.136.565 
314.678.877 
89.578.783 
262.541.616 
37.899.950 
571.308.511 1993 
94.019.025 
178.171.573 
101.498.967 
145.017.367 
281.941.458 
90.475.830 
269.133.939 
34.310.496 
746.811.814 μεταβολή 
-10,36% 
+0,65% 
+9,27% 
-4,68% 
-10,40% 
+ 1,00% 
+2,51% 
-9,47% 
+30,72% 
Πίνακας 3. Εξέλιξη των aqκ)ρoλόγr^τωv πωλήσεων ανά κράτος μέλος (σύνολο πωλήσεων σε 
ενδοκοινοτικούς ταξιδιώτες και ταξιδιώτες προς τρίτες χώρες σε ECU) 
Από τα στοιχεία προκύπτει 
• ότι σε τρία κράτη μέλη παρατηρείται σημαντική μείωση των αφορολόγητων 
πωλήσεων μεταξύ 1992 και 1993 (περίπου 10% στο Βέλγιο, στην Πορτογαλία και 
στη Γαλλία)· μικρότερη μείωση παρατηρείται για την Ισπανία. 
• ότι σε τρία κράτη μέλη ο κύκλος εργασιών από τις αφορολόγητες πωλήσεις ήταν σε 
γενικές γραμμές ο ίδιος κατά το 1992 και κατά το 1993 (Δανία, Ιρλανδία, Ισπανία 
και Κάτω Χώρες), 
• ότι σε δύο κράτη μέλη παρατηρείται σημαντική αύξηση των αφορολόγτιτων 
πωλήσεων μεταξύ 1992 και 1993 (Ηνωμένο Βασίλειο και Ελλάδα). 
• ότι παρατηρείται μεγάλη διαφορά μεταξύ των κρατών μελών ως προς τις πωλήσεις 
10 Υπενθυμίζεται ότι πωλήσεις σε αεροπλάνα εν πτήσει. και πλοία εν πλω αναιμέρονται σε πωλήσεις 
που έχουν γίνει από εταιρείες που έχουν π/ν κύρια εγκατάσταση τους στο Κράτος μέλοζ, για το 
οποίο π(χ >κει Tau 
Τα τελικά στοιχεία σχετικά με: τις a(/^>oAoy7/r«; πωλήσεις στα αερκχτκάιμη στην Ελλάδα 
διαμο^χϋΘιμαν διπλασιάζοντας τα στοιχεία που αρχικά δόθηκαν, Λ.ότί. αυτά προέρχονταν μονό 
από το δεύτερο εξάμηνο του έτους. 
109 
στον ίδιο χώρο πώλησης (π.χ. στα αεροσκάφη από -13% στην Πορτογαλία μέχρι 
+235% στην Ελλάδα). 
Η αύξηση σε όλους τους χώρους πώλησης στην Ελλάδα οφείλεται κυρίως στις 
πωλήσεις στα αεροσκάφη. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αριθμός των επιβατών έχει 
σημειώσει μικρή μεταβολή κατά την περίοδο αυτή (από 1.266.695 το 1992 σε 1.301.810 
το 1993) προκύπτει σαφώς το συμπέρασμα ότι πραγματοποιήθηκε ουσιώδης μεταβολή 
των αφορολόγητων πωλήσεων. Ωστόσο, το αποτέλεσμα πρέπει να αξιολογηθεί 
προσεκτικά, διότι τα στοιχεία σχετικά με τις πωλήσεις σε πορθμεία στην Ελλάδα είναι 
ατελή και χρειάστηκαν εκτιμήσεις για να μπορούν να χρησιμοποιηθούν. 
Στη Γαλλία παρατηρείται έντονη μείωση των αφορολόγητων πωλήσεων, η οποία 
οφείλεται κυρίως στα ενδοκοινοτικά ταξίδια (162.042.108 ECU το 1992 έναντι 
125.809.440 ECU το 1993, δηλαδή μείωση κατά 22,36%12). Ωστόσο, έχουν μειωθεί, αλλά 
σε μικρότερο βαθμό, ακόμη και οι αφορολόγητες πωλήσεις σε ταξιδιώτες που 
μεταβαίνουν σε τρίτες χώρες. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με τον αριθμό 
των επιβατών, τον αριθμό των σημείων πώλησης, τον αριθμό των επιχειρήσεων και τη 
συνολική έκταση που καταλαμβάνουν τα σημεία πώλησης, ώστε να καταστεί δυνατή η 
ακριβής αξιολόγηση της εξέλιξης αυτής. Εν πάση περιπτώσει, δεν μπορεί να θεωρηθεί 
βέβαιο ότι οι διαδικασίες ελέγχου από τον πωλητή είχαν καθοριστική επίδραση, εφόσον 
τουλάχιστον η εξέλιξη των πωλήσεων σε ταξιδιώτες που μεταβαίνουν σε τρίτες χώρες 
δείχνουν ότι η μείωση αυτή πρέπει να οφείλεται και σε άλλους λόγους. 
Το μεγαλύτερο μέρος της προαναφερθείσας αύξησης των αφορολόγητων πωλήσεων 
στην Κοινότητα οφείλεται προφανώς στις εξελίξεις που σημειώθηκαν στο Ηνωμένο 
Βασίλειο, όπου παρατηρείται αύξηση κατά 30% περίπου. Σε απόλυτους αριθμούς η 
τάση αυτή υπερκαλύπτει την αρνητική τάση που παρατηρείται σε ορισμένα άλλα κράτη 
μέλη. Λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των επιβατών στα αεροδρόμια και τα πορθμεία 
στο Ηνωμένο Βασίλειο, διαπιστώνεται αύξηση των αφορολόγτιτων πωλήσεων 
κατ'άτομο σε ECU της τάξεως του 32,79% (πορθμεία) και του 14% (αεροδρόμια), 
γεγονός που υποδηλώνει ότι η αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων μπορεί να 
οφείλεται εν μέρει στην αύξηση της μεταφοράς επιβατών εν γένει (βλ. λεπτομέρειες στο 
κεφάλαιο 2. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με τα βρετανικά αεροδρόμια). 
Κατά την αξιολόγηση των στοιχείων αυτών πρέπει και πάλι να ληφθεί υπόψη το 
γεγονός ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για τέσσερα κράτη μέλη και ότι ο υπολογισμός έχει 
γίνει σε. ECU. Επομένως, πρέπει να διευκρινισθεί εάν η εξέλιξη είναι η ίδια στα εθνικά 
νομίσματα ή εάν οι μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών και της σύνθεσης της 
Ευρωπαϊκής Νομισματικής Μονάδας οδηγούν σε διαστρέβλωση των στοιχείων (βλ. 
κεφάλαιο 2). 
Μέρος 4. Αφορολόγητες πωλήσεις ανά κατηγορία προϊόντων σε ECU 
Το θέμα που εξετάζεται στο παρόν μέρος της έκθεσης είναι η εξέλιξη των 
αφορολόγητων πωλήσεων στις διάφορες κατηγορίες προϊόντων, σύμφωνα με τα 
στατιστικά στοιχεία που τέθηκαν στη διάθεση της Επιτροπής. 
Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει τις πληροφορίες που έδωσαν τα κράτη μέλη σχετικά 
με το εν λόγω θέμα: 
// Γαλλία δεν έδωσε πλήρεις λεπτομέρειες για τις πωλήσεις στα αεροπλάνα. 
110 
Κατηγορία προϊόντων 
Οινοπνευματώδη ποτά Χώρος 
αεροσκάφος 
πορθμείο 
αεροδρόμιο 
σύνολο 
σύνολο συμπεριλ. της Γαλλίας 
Προϊόντα καπνού αεροσκάφος 
πορθμείο 
αεροδρόμιο 
σύνολο 
σύνολο συμπεριλ. της Γαλλίας 
Αρώματα 
Ι αεροσκάφος 
πορθμείο 
αεροδρόμιο 
σύνολο 
σύνολο συμπεριλ. της Γαλλίας 
Αρώματα αεροσκάφος 
πορθμείο 
αεροδρόμιο 
σύνολο 
σύνολο σνμπεριλ. της Γαλλίας 1992 
3.041.970 
138.731.608 
199.463.600 
341.237.178 
401.432.640 
8.905.785 
137.592.930 
191.399.489 
337.898.204 
395.337.772 
12.713.394 
59.011.765 
228.409.888 
300.135.047 
391.852.391 
13.861.828 
112.003.335 
370.257.754 
496.122.917 
601.449.420 1993 
3.539.345 
182.126.334 
201.383.590 
387.049.269 
438.035.778 
12.961.983 
186.631.961 
186.117.166 
385.711.110 
439.358.683 
13.022.946 
68.942.102 
240.756.251 
322.721.299 
404.710.367 
12.943.062 
119.074.308 
421.775.087 
553.792.457 
649.110.765 μεταβολή 
+16,35% 
+31,28% 
+0,96% Ι 
+13,43% 1 
+9,12% 
+45,55% 
+35,64% 
-2,76% 
+ 14,15% 
+ 11,14% 
+2,43% 
+ 16,83% 
+5,41% 
+7,53% 
+3,28% 
-6,63% 
+6,31% 
+ 13,91% 
+ 11,62% 
+7,92% 
Πίνακας 4. Εξέλιξη των aqx\X)?x^/T(Ov πωλήσεων ανά καΏ/γορία προϊόντων (σιίνολο πωλήσεων σε 
ενδοιχοινοτικούς ταξιδιώτες και ταξιδιώτες προς τρίΏΐχώρα σε ECU)1* 
Η αύξηση των αφορολόγτιτων πωλήσεων, όπως υπολογίζεται σε. ECU βάσει των 
πλτιροφοριών των κρατών μελών, δεν εκδηλώνεται σαφώς υπέρ μίας συγκεκριμένης 
κατηγορίας προϊόντιον (αύξηση κατά 9%-16% σε όλες τις κατηγορίες, εκτός της 
Γαλλίας. Η αύξηση στη Γαλλία είναι επίσης σημαντική, παρά το γεγονός ότι στα 
στοιχεία συμπεριλαμβάνονται συνολικά οι πωλήσεις σε ενδοκοινοτικούς ταξιδιώτες 
και σε ταξιδιώτες που μεταβαίνουν σε τρίτες χώρες). Λεν πρέπει να εκπλήσσει το 
ι.\ Τα γαλλικά στοιχεία βισίζονται στις επίωμιες γαλλικές στατιστικές και ως εκ τούτου διακρίνουν 
τα πωληθέντα προϊόντα ανάλογα με τΐ}ν προέλευση τους, Γαλλία ή εξ<υτερικο. Συνεπιός δεν είναι 
δυνατό να ενσωματωθούν στους, πίνακες. ΧρησιμίΜΟΐούνται μονό τα γενικά σύνολί) ιυς 
σιιμπληριυματικές πληρο(/-οριΊς. 
111 
γεγονός ότι τα ποσά των πωλήσεων στις διάφορες κατηγορίες προϊόντων ποικίλλει 
ανάλογα με τον χώρο πώλησης (αύξηση παρατηρείται κυρίως στα αεροσκάφη και στα 
πορθμεία). Η περαιτέρω εξέταση αυτών των στοιχείων δεν είναι απαραίτητη: είναι 
φανερό ότι οι διαδικασίες ελέγχου από τον πωλητή, αν και είναι εν μέρει διαφορετικές 
για τα προϊόντα που υπόκεινται σε όριο αξίας και για τα προϊόντα που υπόκεινται σε 
ποσοτικό όριο, δεν επηρεάζει τις πωλήσεις. 
Μέρος 5. Συμπέρασμα 
Η τάση που παρατηρείται στις αφορολόγητες πωλήσεις σε όλη την Κοινότητα είναι η 
σημαντική αύξηση των πωλήσεων (υπολογιζόμενη σε ECU). Η τάση αυτή οφείλεται 
κυρίως στις εξελίξεις που σημειώθηκαν σε ορισμένα κράτη μέλη, ενώ σε μία σχετική 
πλειονότητα κρατών μελών παρατηρείται σταθερότητα ή μείωση των πωλήσεων στον 
εν λόγω τομέα. Δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές ως προς την κατηγορία των 
πωλούμενων προϊόντων, ενώ συνάγεται ότι η αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων 
σημειώθηκε κυρίως στα πορθμεία. 
112 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 
ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΑΝΑ ΧΩΡΟ ΠΩΛΗΣΗΣ 
Η ανάλυση που ακολουθεί επικεντρώνεται στα εξής βασικά στοιχεία (εφόσον είναι 
διαθέσιμα): 
σύνολο πωλήσεων σε εθνικό νόμισμα (κατά το 1992 και το 1993), 
ποσοστιαία μεταβολή (κατά το 1992 / 1993), 
αριθμός ενδοκοινοτικών επιβατών (κατά το 1992 και το 1993), 
ποσοστιαία μεταβολή συνολικών .πωλήσεων ανά επιβάτη σε ECU 
ποσοστιαία μεταβολή συνολικών .πωλήσεων σε ECU 
Τα θέματα αυτά εξετάζονται στη συνέχεια και σε συνάρτηση με τους χώρους πώλησης 
(που φαίνεται να παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον όσον αφορά τον έλεγχο 
από τον πωλητή). 
Μέρος 1. Αφορολόγητες πωλήσεις στα αεροδρόμια σε εθνικό νόμισμα 
Ο πίνακας του κεφαλαίου 1 κατέστησε φανερό ότι οι αφορολόγητες πωλήσεις σε ECU 
στα αεροδρόμια έχουν αυξηθεί ελαφρώς. Ακόμη και εάν ληφθεί υπόψη ότι η εξέλιξτι σττι 
Γαλλία ήταν αρνητική και ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για την Ιταλία14, φαίνεται 
δικαιολογημένο το γενικό συμπέρασμα ότι τουλάχιστον καμία σημαντική μείωση των 
αφορολόγητων πωλήσεων δεν σημειώθηκε στα αεροδρόμια μεταξύ 1992 και 1993. Ως εκ 
τούτου, προκύπτει το ερώτημα εάν η εξέλιξη αυτή επηρεάστηκε κυρίως από την 
καθιέρωση του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή ή από άλλους παράγοντες, όπως 
οι μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών ή ο αριθμός των επιβατών. Ο 
ακόλουθος πίνακας επιχειρεί να δώσει ορισμένα στοιχεία ώστε να απαντηθεί το 
ερώτημα: 
14 Λεν υπάρχουν στοιχεία επίσης για τη Γερμανία και το Λουξεμβούργο, αλλά οι χιόρες αυτές 
χρεώνουν τον ΦΙ J Λ. 
113 
(1) 
Κράτος 
μέλος 
BE 
IDK 
EL 
ES 
IRL 
NL 
PT 
UK (2) 
σύνολο 
1992 σε 
εθνικό 
νόμισμα 
3.262.646.613 
40.923.139 
18.702.567.579 
20.152.105.000 
46.207.247 
476.449.100 
5.820.592.000 
295.550.658 (3) 
σύνολο 1993 
σε εθνικό 
νόμισμα 
2.930.494.311 
49.992.499 
21.736.643.472 
21.336.566.000 
48.483.862 
471.210.200 
5.940.101.000 
347.568.461 (4) 
ποσοστιαί 
α 
μεταβολή 
συνολικών 
πολίσεων 
σε εθνικό 
νόμισμα 
-10% 
+22% 
+16% 
+6% 
+5% 
-1% 
+2% 
+ 18 (5) 
εχφ. 1992 
(σύνολο) 
4.672.186 
369.038 
6.893.769 
16.850.960 
6.684.887 
9.546.070 
4.685.965 
29.610.495 (6) 
εχφ. 1993 
(σύνολο) 
5.203.062 
401.373 
7.446.528 
17.287.620 
6.723.915 
10.862.006 
4.663.813 
30.951.629 (7) 
ποσοστιαί 
α μετα­
βολή 
πολίσεων 
σε ECU 
α/ε 
-21% 
+11% 
-1% 
-7% 
-4% 
-10% 
-9% 
+14% (8) 
χοσοστιαί 
α 
μεταβολή 
συνολικώ 
πολίσεων 
σε ECU 
-11% 
+21% 
+7% 
-5% 
-4% 
+3% 
-9% 
+ 19% 
Πίνακας 5. Αφχορολόγητες πωλήσεις στα αεροδρόμια (πωλήσεις προς ταξιδιώτες οι οποίοι αναχωρούν προς 
άλλα Κράτΐ} μέλη και προς ταξιδιώτες οι οποίοι αναχωρούν προς τρίτες χώρες) 
Εάν συγκριθεί η μεταβολή των αφορολόγητων πωλήσεων στα αεροδρόμια ανά χώρα 
μεταξύ του 1992 και του 1993 σε εθνικό νόμισμα (στήλη 4) και σε ECU (στήλη 8), 
μπορούμε να παρατηρήσουμε δύο συνέπειες: Σε μερικές χώρες οι συναλλαγματικές 
ισοτιμίες επηρέασαν, σε ορισμένο βαθμό, την εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων 
στα αεροδρόμια (Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία), σε άλλες δεν παρατηρήθηκε 
σημαντική επίδραση. Εφόσον τέτοια επιρροή υπάρχει, η αύξηση σε εθνικό νόμισμα 
είναι υψηλότερη από ό,τι σε ECU ή υπάρχει ακόμα και μείωση των πωλήσεων σε ECU. 
Αυτό είναι μια λογική συνέπεια της υποτίμησης, η οποία καθεαυτή ενδέχεται να 
αποτελεί γενικότερα την αιτία της αύξησης. 
Η εξέταση των στοιχείων της στήλης 7 [μεταβολή σε ECU ανά επιβάτη] και η σύγκριση 
τους με τα στοιχεία της στήλης 8 [μεταβολή σε. απόλυτους αριθμούς] δίνει μια κάποια 
ιδέα της πιθανής επίδρασης του αριθμού των επιβατών στην εξέλιξη των 
αφορολόγτιτων πωλήσεων στα αεροδρόμια. Και στην περίπτωση αυτή δεν 
παρατηρείται ενιαία τάση σε ολόκληρη την Κοινότητα. Για την Ιρλανδία, Ισπανία και 
Πορτογαλία δεν υπάρχει καθόλου διαφορά - ή υπάρχει ελάχιστη - μεταξύ των δύο 
αριθμητικών δεδομένων πράγμα το οποίο φαίνεται να αποτελεί ένδειξη ότι η αύξηση 
των αφορολόγητων πωλήσεων είναι σε. συνάρτηση με την αύξηση του αριθμού των 
επιβατών. Η αύξηση στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Δανία είναι λιγότερο ενδεικτική 
όταν υπολογισθεί ανά επιβάτη για δε την Ελλάδα, Βέλγιο και Ολλανδία, επίσης, η 
εξέλιξτι ανά επιβάτη είναι περισσότερο αρνητική από το αναμενόμενο βάσει των 
απόλυτων αριθμών. 
Ην γένει πρέπει να σημειωθεί ότι η κυκλοφορία των επιβατών στα αεροδρόμια έχει 
αυξηθεί, γεγονός που ασφαλώς δεν είναι αρνητικό για τις επιχειρήσεις, είτε πωλούν 
αφορολόγητα είδη είτε (αργότερα) φορολογημένα. 
Μόνο τέσσερα Κράτη μέλη κατέστη δυνατό να παράσχουν χωριστά δεδομένα για 
114 
πωλήσεις προς ταξιδιώτες αναχωρούντες προς άλλα Κράτη μέλη. Τα δεδομένα αυτά 
εμφαίνονται στον ακόλουθο πίνακα: 
(D 
Κράτη 
μέλη 
BE 
EL 
IRL 
UK (2) 
Ενδοκοινοτικές 
πωλήσεις 1992 
(εθνικό 
νόμισμα) 
2.093.790.244 
11.922.295.077 
36.076.977 
117.576.077 (3) 
Ενδοκοινοτικές 
πωλήσεις 1993 
(εθνικό 
νόμισμα) 
1.642.015.562 
13.702.175.556 
37.555.866 
129.984.163 (4) 
Ποσοστια 
ία 
μεταβολή 
-22% 
+15% 
+4% 
+11% (5) 
Επιβάτες 
1992 
(ενδοκοινοτ.) 
4.478.437 
3.085.179 
13.721.009 (6) 
Επιβάτες 
1993 
(ενδοκοινοτ.) 
4.941.906 
3.141.186 
14.211.040 (7) 
Ποσοστιαία 
μεταβολή 
ενδοκοινοτ 
πωλήσεων 
ανά πιβάτη 
σε ECU 
-4% 
-6% 
+8% (8) 
Ποσοστιαία 
μεταβολή 
συνολικών 
ενδοκοινοτ. 
ωλήσεων α/ε 
σε ECU 
-23% 
+6% 
-4% 
+ 12% 
Πίνακας 5α. Aqx^)ρoλόγητες πωλήσεις στα αεροδρόμια προς ταξιδιώτες οι οποίοι αναχωρούν προς άλλα 
ΚράΌΐμέλη 
Η σύγκριση της μεταβολής των αφορολόγητων πωλήσεων σε αεροδρόμια ανά χώρα 
από το 1992 μέχρι το 1993 σε εθνικό νόμισμα (στήλη 4) και σε ECU (στήλη 8) 
αποκαλύπτει σημαντικές διαφορές για την Ελλάδα και την Ιρλανδία - συναρτώμενες 
πιθανώς, όπως εξηγήθηκε παραπάνω, στην υποτίμηση του νομίσματος τους - αλλά δεν 
δείχνει τέτοιες διαφορές για το Βέλγιο και το Ηνωμένιο Βασίλειο. Εάν εξετασθεί η 
στήλη 7 [μεταβολή σε ECU ανά επιβάτη] και γίνει σύγκριση με τα στοιχεία της στήλης 8 
[μεταβολή σε απόλυτους αριθμούς] αποκαλύπτεται μείζων διαφορά μόνο στην 
περίπτωση της Ελλάδας, πράγμα το οποίο συσχετίζεται λογικά με τη γενική τάση που 
καταγράφεται παραπάνω σχετικά με την εν λόγω χώρα. Τα περιορισμένα στοιχεία δεν 
επιτρέπουν την εξαγωγή γενικών συμπερασμάτων. Εντούτοις, για τα Κράτη μέλη που 
έχουν παράσχει τα παραπάνω στοιχεία, φαίνεται ότι τα ενδοκοινοτικά αριθμητικά 
μεγέθη ακολουθούν την ίδια τάση με την εξέλιξη των γενικών αριθμητικών μεγεθών. 
Μέρος 2. Αφορολόγητες πωλήσεις στα αεροσκάφη (πωλήσεις των 
αεροπορικών εταιρειών) σε εθνικό νόμισμα 
Ένα πρώτο πόρισμα της μελέτης των στατιστικών στοιχείων σε ECU είναι ότι οι 
αφορολόγητες πουλήσεις στα αεροσκάφη έχουν αυξηθεί. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να 
οφείλεται στην καθιέρωση του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή (που δεν φαίνεται 
να λειτουργεί σωστά στα αεροσκάφη) ή στη μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών 
ή του αριθμού TCOV επιβατών. Ο ακόλουθος πίνακας επιχειρεί να δώσει μία απάντηση 
στο ερώτημα αυτό. 
115 
1 (i) 
Κράτος 
μέλος 
BE 
DK 
EL 
ES 
IRL 
NL 
IPT (2) 
σύνολο 1992 
σε εθνικό 
νόμισμα 
244.482.166 
396.000 
,5385.140.300 
908.768.220 
5.047.669 
45.411.287 
828.878.510 (3) 
σύνολο 1993 
σε εθνικό 
νόμισμα 
234.169.623 
514.000 
1.191.111.290 
1.030.477.563 
7.198.306 
38.234.430 
807.298.150 (4) 
μετα­
βολή 
-4,22% 
+29,79% 
+209,27% 
+13,39% 
+42,61% 
-15,80% 
-2,60% (5) 
εχψ. 1992 
(ενδοκοινο 
τικά 
ταξίδια) 
1.550.854 
23.410 
1.266.695 
2.368.138 
4.563.861 
3.998.390 
1.601.888 (6) 
επιβ. 1993 
(ενδοκοινο 
τικά 
ταξίδια) 
2.093.949 
30.550 
1.301.810 
2.543.750 
4.712.446 
4.159.570 
1.830.854 (7) 
μετα­
βολή 
ECU 
α/ε 
-30,10% 
-1,51% 
+227,36% 
-5,25% 
+26,91% 
-16,04% 
-23,97% (8) 
μεταβο-λή 
ECU 
-5,62% 
+28,53% 
+235,05% 
+1,77% 
+31,04% 
-12,66% 
-13,11% 
Πίνακας6. Αφορολόγητες πωλήσεις στα aερoσκάq)η 
'Οσον αφορά την πιθανή επίδραση των μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών , η 
σύγκριση της μεταβολής των στοιχείων σχετικά με τις αφορολόγητες πωλήσεις στα 
αεροσκάφη το 1992 και το 1993 σε εθνικό νόμισμα (στήλη 4) και σε ECU (στήλη 8) 
δείχνει ότι δεν πιστοποιείται καμία σημαντική μεταβολή για το Βέλγιο, τη Δανία και 
τις Κάτω Χώρες. Στην Ισπανία, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία η μεταβολή στο 
εθνικό νόμισμα ήταν μεγαλύτερη από τη μεταβολή σε ECU. Ιδιαίτερα στην Ισπανία και 
την Ιρλανδία, η υποτίμηση του νομίσματος φαίνεται ότι προώθησε τις αφορολόγητες 
πωλήσεις στα αεροσκάίμη. 
Όσον αφορά τον αριθμό των επιβατών και τη σχέση του με την ανάπτυξη των 
αφορολόγητων πωλήσεων στα αεροσκάφη, από την εξέταση της στήλης 7 [μεταβολή σε 
ECU ανά επιβάτη] και της στήλης 8 [μεταβολή σε απόλυτους αριθμούς] προκύπτει το 
συμπέρασμα ότι σε ορισμένες χώρες η αγοραστική συμπεριφορά των επιβατών έχει 
αλλάξει θεαματικά. Αν και η μείωση τα)ν αφορολόγητων πωλήσεων στα αεροσκάφη ανά 
επιβάτη είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι σε απόλυτους αριθμούς, στη Δανία ισχύει το 
αντίθετο. Επί του παρόντος είναι δύσκολο να αποφανθούμε εάν η εξέλιξη αυτή 
οφείλεται στις διαφορές της λειτουργίας του συστήματος ελέγχου από τον πωλητή ή σε 
άλλους παράγοντες, όπως διαφορές στο μάρκετινγκ, στη διαφήμιση κλπ. 
Μέρος 3. Αφορολόγητες πωλήσεις σε πορθμεία σε εθνικό νόμισμα 
Σύμφωνα με την ερευνητική προσέγγιση που έχει επιλεγεί στο παρόν μέρος της 
μελέτης, πρέπει να ελεγχθεί εάν ο ισχυρισμός που διατυπώνεται στο κεφάλαιο ένα, 
σύμφωνα με τον οποίο οι αφορολόγητες πωλήσεις στα πορθμεία έχουν αυξηθεί, 
αληθεύει όταν ως βάση υπολογισμού λαμβάνεται το εθνικό νόμισμα (αντί του ECU) και 
όταν τα στοιχεία σταθμίζονται βάσει της εξέλιξης της διακίνησης επιβατών κατά τη 
δεδομένη περίοδο. Ο ακόλουθος πίνακας παρέχει ορισμένα χρήσιμα στοιχεία στο θέμα 
αυτό. Πρέπει να υπομνησθεί ότι τα αριθμητικά μεγέθη για κάθε Κράτος μέλος ικρορούν 
15 Τα τελικά στοιχεία σχετικά με τις aqxxx^i^iTt'ç πωλήσεις στα αεροσκάίμη στην Ελλάδα 
διαμορφκοθηκαν διπλασιάζοντας τα στοιχεία που αρχικά δόθηκαν, διότι αυτά προέρχονταν μονό 
από το δεύτερο εξάμηνο του έτους. 
116 
πωλήσεις σε ενδοκοινοτικούς διάπλους που γίνονται από επιχειρήσεις πορθμείων με. 
κύρια εγκατάσταση στο Κράτος μέλος για το οποίο πρόκειται. 
(D 
Κράτος 
μέλος 
BE 
DK 
EL 
ES 
IRL 
INL 
IUK (2) 
σύνολο 1992 
σε εθνικό 
νόμισμα 
752.294.000 
1.310.129.894 
3.184.660.486 
15.936.159 
60.982.000 
154.800.000 (3) 
σννολο 1993 
σε εθνικό 
νόμισμα 
710.255.000 
1.323.109.019 
3.663.831.486 
2.863.099 
18.172.800 
66.502.000 
235.000.000 (4) 
μετά· 
βολή 
-5,59% 
+9,91% 
+15,05% 
+14,03% 
+9,05% 
+51,81% (5) 
επψ. 1992 
2.167.652 
1.710.628 
708.535 
1.630.260 
1.906.708 
19.000.000 (6) 
ε*φ. 1993 
1.867.897 
1.610.558 
638.445 
294.195 
1.562.346 
1.913.009 
22.000.000 (7) 
μετα­
βολή 
ECU 
α/ε 
+7,96% 
+6,22% 
+17,68% 
+9,34% 
+ 12,76% 
+32,79% (S) Ι 
μεταβο-λή Ι 
-6,97% 
+0,01% 
+6,04% 
+4,78% 
+13,13% 
+53,76% 
Πίνακας 7. Αφορολόγτιτες πωλήσεις σε πορθμεία 
Η σύγκριση του ποσοστού μεταβολής των αφορολόγητων πωλήσεων στα πορθμεία 
μεταξύ του 1992 και του 1993 σε εθνικό νόμισμα (στήλη 4) και σε ECU (στήλη 8) οδηγεί 
σε ορισμένα συμπεράσματα σχετικά με την επίδραση της μεταβολής των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών στην εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων στα πορθμεία. 
Σε τρεις χώρες, στη Δανία, στην Ιρλανδία και στην Ελλάδα, παρατηρείται σημανική 
διαφορά των δύο αριθμών. Και στις τρεις αυτές χώρες η ανοδική τάση είναι πολύ 
μεγαλύτερη στο εθνικό νόμισμα από ό,τι σε ECU. Το γεγονός αυτό μπορεί να αποτελεί 
μία ένδειξη σχετικά με την επίδραση της υποτίμησης στην αύξηση των αφορολόγητων 
πωλήσεων σε μία χώρα της οποίας το νόμισμα κατέστη ασθενέστερο. 
Η αύξηση του αριθμού των επιβατών μπορεί να αποτελεί άλλτ) μία "φυσική" αιτία για 
την αύξηση των αφορολόγητων πωλήσεων, η οποία είναι εξακριβωμένη στον εν λόγω 
τομέα. Από τα στοιχεία της στήλης 7 [μεταβολή σε ECU ανά επιβάτη] και 8 [μεταβολή 
σε απόλυτους αριθμούς] προκύπτει ότι στο Βέλγιο η μείαχτη των πωλήσεων σε 
απόλυτους αριθμούς αντιστοιχεί σε μείωση ανά επιβάτη ή, με άλλα λόγια, ότι στο 
Βέλγιο η επιδείνωση του τομέα αφορολόγητων ειδών είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι 
φαίνεται εκ πρώτης όψεως εξετάζοντας τους απόλυτους αριθμούς. Στη Δανία, την 
Ιρλανδία και την Ελλάδα η αύξηση ανά επιβάτη είναι επίσης μεγαλύτερη από την 
αύξηση των απόλυτων αριθμών. Μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οπού) κατέχει το 
μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στον εν λόγα) τομέα, η αύξηση ανά επιβάτη είναι μικρότερη 
από την αύξηση σε απόλυτους αριθμούς. Ωστόσο, η αύξηση άνω του 30% δεν παύει να 
αποτελεί σημαντική άνοδο. 
Συνοψίζοντας, διαπιστώνεται ότι η αύξηση των αφορολόγτιτων πωλήσεων στα 
πορθμεία σε σχέση με τη διακίνηση των επιβατών είναι ακόμη μεγαλύτερη από την 
αναμενόμενη βάσει του υπολογισμού σε ECU που γίνεται στο κεφάλαιο ένα. Είναι 
πιθανό ότι η εξέλιξη των συναλλαγματικών ισοτιμιών είχαν κάποια (ευνοϊκή για τις 
πωλήσεις), επίδραση σε διάφορες χώρες, αλλά τα στοιχεία δεν επιτρέπουν την εξαγωγή 
αδιαμφισβήτητων συμπερασμάτων στο θέμα αυτό. 
117 
Μέρος 4. Συμπέρασμα 
Παρά την έλλειψη πληρότητας των δεδομένων, από τη στατιστική έρευνα σχετικά με 
την εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων σε ECU σε ολόκληρη την Κοινότητα 
καθίσταται σαφές ότι μεταξύ του 1992 και του 1993 σημειώθηκε γενική αύξηση των 
αφορολόγητων πωλήσεων, η οποία είναι γεωγραφικά επιμερισμένη. Επιπλέον, 
διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές ανάλογα με τον χώρο πώλησης (και το μέσο 
μεταφοράς), ενώ η κατηγορία προϊόντων δεν διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο θέμα 
αυτό (η εξέλιξη των πωλήσεων ήταν περίπου η ίδια σε όλες τις κατηγορίες προ'ίόντων). 
Το συμπέρασμα που εξάγεται από τα πορίσματα αυτά ως προς το σύστημα ελέγχου 
από τον πωλητή είναι ότι το σύστημα που εφαρμόζουν τα διάφορα κράτη μέλη 
φαίνεται ότι επιτρέπει τη διαφορετική εξέλιξη των αφορολόγητων αγορών και ότι σε 
ολόκληρη την Κοινότητα οι έλεγχοι που διενεργούνται στα αεροσκάφη και ιδιαίτερα 
στα πορθμεία είναι πολύ λιγότερο αυστηροί από ό,τι στο έδαφος του αεροδρομίου. Οι 
επιβάτες ασφαλώς αντιλαμβάνονται τις διαφορές αυτές στον έλεγχο και προσαρμόζουν 
την αγοραστική τους συμπεριφορά (π.χ. αγοράζοντας τσιγάρα στο αεροσκάφος αντί να 
τα αγοράζουν στο αεροδρόμιο). 
Η επίδραση της εξέλιξης των συναλλαγματικών ισοτιμιών ή της εξέλιξης του αριθμού 
των επιβατών στα πρώτα αυτά αποτελέσματα φαίνεται μάλλον περιορισμένη. Εκτός 
από ορισμένες ελάσσονος σημασίας περιπτώσεις, ο υπολογισμός των στοιχείων σε 
εθνικά νομίσματα ή σε σχέση με τον αριθμό των επιβατών κατά το 1992 ή το 1993 δεν 
μετέβαλε την τάση που είχε ήδη διαπιστωθεί (ανά χώρα ή ανά χώρο πώλησης). 
Η συνολική διακίνηση επιβατών έχει αυξηθεί μεταξύ του 1992 και του 1993 και 
κατ' αυτόν τον τρόπο επέδρασε θετικά στην ανάπτυξη των αφορολόγητων πωλήσεων. 
Ωστόσο, όσον αφορά στις πωλήσεις ανά επιβάτη, υπάρχει σημαντική μεταβολή μόνο 
για πωλήσεις σε πλοία εν πλώ, η οποία μπορεί να συσχετισθεί με τις διαδικασίες 
ελέγχου από τον πωλητή. Αλλες ερμηνείες της μεταβολής αυτής δεν είναι πειστικές, 
διότι δεν φαίνεται βάσιμη η γενική αύξηση της ζήτησης οινοπνευματωδών ποτών, 
προϊόντων καπνού, αρωμάτων, κολώνιας και ειδών πολυτελείας. 
Σε ορισμένες χώρες η υποτίμηση του εθνικού νομίσματος συνάγεται ότι επηρέασε 
ευνοϊκά την εξέλιξη των αφορολόγητων πωλήσεων. Ωστόσο, η επίδραση του 
παράγοντα αυτού δεν μπορεί να θεωρηθεί καθοριστική. 
118 

ISSN 0254-1483 
COM(96) 245 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 09 02 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-323-GR-C 
ISBN 92-78-05929-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
IIe)