Βρυξέλλες, 20.10.2004

COM(2004) 681 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τις αποφάσεις που εξέδωσε η Επιτροπή στις 20 Οκτωβρίου 2004 για τα εθνικά σχέδια κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου που υπέβαλαν το Βέλγιο, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Λεττονία, το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία και η Σλοβακική Δημοκρατία σύμφωνα με την οδηγία 2003/87/ΕΚ

1. Εισαγωγη

Η καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος αποτελεί σημαντικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΕ έχει αποφασίσει να το κάνει πράξη, υλοποιώντας τις υποχρεώσεις της, που υπέχει βάσει του πρωτοκόλλου του Κυότο, το οποίο αποτελεί πολυμερή συμφωνία για την αντιμετώπιση αυτού του παγκοσμίου προβλήματος μέσω της πολυμερούς συνεργασίας. Σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία, την κοινωνία των πολιτών και τους ακαδημαϊκούς κύκλους, εκπονήθηκε ένα Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για την Αλλαγή του Κλίματος (ECCP- ΕΠΑΚ) ώστε να βοηθηθεί η ΕΕ να εξεύρει τρόπους αποτελεσματικής, από άποψη κόστους, εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της βάσει του πρωτοκόλλου του Κυότο. Κεντρικής σημασίας πρόταση από το ΕΠΑΚ ήταν η δημιουργία ενός συστήματος εμπορίας εκπομπών σε όλη την ΕΕ ώστε να διευκολυνθεί η τελευταία να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Το 2003, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο εξέδωσαν την οδηγία 2003/87/ΕΚ που προβλέπει την έναρξη της εμπορίας εκπομπών σε όλη την ΕΕ από τον Ιανουάριο του 2005.

Το πρώτο στάδιο της εμπορίας εκπομπών στην Ευρωπαϊκή Ένωση καλύπτει τις εκπομπές CO2 από περισσότερες από 12.000 εγκαταστάσεις. Έκαστο κράτος μέλος οφείλει να καταρτίσει ένα εθνικό σχέδιο κατανομής των εμπορεύσιμων δικαιωμάτων εκπομπής και να το κοινοποιήσει στην Επιτροπή προς αξιολόγηση. Τα σχέδια καταρτίζονται με βάση αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια, συμπεριλαμβανομένων αυτών που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας. Η Επιτροπή δύναται να απορρίπτει, εν όλω ή εν μέρει, τα εθνικά σχέδια που δεν πληρούν τα κριτήρια αυτά. Για να διευκολυνθούν τα κράτη μέλη στην προπαρασκευή των σχεδίων κατανομής, η Επιτροπή χάραξε κατευθύνσεις[1] σχετικά με την εφαρμογή των κριτηρίων που αναφέρει η οδηγία.

Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί συνέχεια του εγγράφου COM(2004) 500[2], στο οποίο εξηγούνται οι λόγοι λήψης των αποφάσεων της Επιτροπής σχετικά με τα εθνικά σχέδια κατανομής της Αυστρίας, της Δανίας, της Γερμανίας, της Ιρλανδίας, των Κάτω Χωρών, της Σλοβενίας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, και στο οποίο παρατίθεται η από πλευράς Επιτροπής αξιολόγηση οκτώ περαιτέρω εθνικών σχεδίων. Ένας από τους λόγους για τους οποίους παρέχεται στην Επιτροπή, βάσει της οδηγίας, αρμοδιότητα αξιολόγησης εθνικών σχεδίων κατανομής είναι να εξασφαλίζεται ότι τα κριτήρια της Οδηγίας έχουν εφαρμοστεί ορθά, στο πλαίσιο της κατανομής εμπορεύσιμων δικαιωμάτων, πριν αρχίσει η εμπορία τους. Στα πλαίσια της ενιαίας εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και του ενιαίου συστήματος εμπορίας των εκπομπών στην ΕΕ, είναι σημαντικό να λαμβάνεται μέριμνα για αποφυγή των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, που οφείλονται σε εσφαλμένη εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας ή της Συνθήκης. Αυτή είναι η πρώτη φορά που η ΕΕ ασχολείται με την εμπορία εκπομπών σε ολόκληρη την ΕΕ και η πρώτη περίοδος εμπορίας, από το 2005 έως το 2007, έχει χαρακτηριστεί ως ένα “στάδιο εκμάθησης”. Είναι προς το συμφέρον όλων των κρατών μελών να συμβάλει το μέσο αυτό στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ όσον αφορά την αλλαγή του κλίματος, και να το επιτύχει κατά τρόπο αποδοτικό από άποψη κόστους. Ωστόσο, εάν τα κράτη μέλη εκδώσουν περισσότερα δικαιώματα εκπομπής από την πιθανολογούμενη πραγματική ποσότητα εκπομπών των καλυπτόμενων από το πρόγραμμα εγκαταστάσεων, τότε η οδηγία θα έχει αποφέρει μικρό έως μηδενικό περιβαλλοντικό όφελος. Η ανάπτυξη νέων και καθαρών τεχνολογιών θα έχει παρεμποδιστεί και θα έχει υπονομευθεί η ανάπτυξη μιας αγοράς χαρακτηριζόμενης από δυναμισμό και ρευστότητα.

2. Αριθμοσ των υποβληθεντων εθνικων σχεδιων κατανομησ

Μέχρι τις 14 Οκτωβρίου 2004, 22 κράτη μέλη είχαν κοινοποιήσει εθνικό σχέδιο κατανομής στην Επιτροπή. Οκτώ από αυτά αξιολογήθηκαν τον Ιούλιο του 2004 και άλλα οκτώ (Βέλγιο, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Λεττονία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, και Σλοβακική Δημοκρατία) είναι επαρκώς ολοκληρωμένα ώστε να μπορεί η Επιτροπή να εκδώσει απόφαση σχετική με το συμβιβάσιμό τους με την οδηγία. Τα τελευταία αυτά οκτώ σχέδια αντιπροσωπεύουν το 15 % περίπου της εκτιμούμενης συνολικής ποσότητας δικαιωμάτων εκπομπών για την πρώτη περίοδο εμπορίας, φθάνοντας έτσι συνολικά στο 60 % του αναμενόμενου όγκου κυκλοφορούντων δικαιωμάτων.

3. Αξιολογηση των εθνικων σχεδιων κατανομησ

Κάθε εθνικό σχέδιο κατανομής που παραλήφθηκε αξιολογήθηκε κατά τρόπο πλήρως συνεκτικό με τις αποφάσεις που εκδόθηκαν για τα πρώτα οκτώ κράτη μέλη στις 7 Ιουλίου 2004, αποφάσεις που διαλαμβάνει το έγγραφο COM(2004) 500.

Αναλύοντας τα σχέδια, η Επιτροπή προέβη και πάλι σε κατάταξη των στοιχείων εκείνων που διαπίστωσε ότι αντιβαίνουν προς ένα ή περισσότερα από τα 11 κριτήρια της οδηγίας, στις ακόλουθες κατηγορίες: συνέπεια προς τις δεσμεύσεις εκάστου κράτους μέλους βάσει του πρωτοκόλλου του Κυότο (“πορεία προς το Κυότο”)· εκ των υστέρων προσαρμογές· κανόνες μεταβίβασης των δικαιωμάτων· σύσταση και διαχείριση του οποίου αποθέματος για νεοεισερχόμενους. Σε μερικά από τα σχέδια που περιλαμβάνονται σε αυτό το δεύτερο σύνολο αποφάσεων, η Επιτροπή επεσήμανε τις τυχόν ασυμβατότητες με αξιολογήσεις βάσει της αποφάσεως 280/2004/ΕΚ. Στις παρακάτω παραγράφους εκτίθενται τα θέματα τα σχετικά με κάθε μια από τις κατηγορίες αυτές.

3.1. Συνέπεια ως προς τις αξιολογήσεις της αποφάσεως 280/2004/ΕΚ

Σύμφωνα με την απόφαση 280/2004/ΕΚ[3], η Επιτροπή πραγματοποιεί ετήσια αξιολόγηση των πραγματικών και των εκτιμώμενων μελλοντικών εκπομπών των κρατών μελών, τόσο των συνολικών όσο και ανά τομέα και ανά αέριο. Τις αξιολογήσεις αυτές επεξεργάζεται σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη. Το έγγραφο χάραξης κατευθύνσεων αναφέρει: “Θεωρείται ότι δεν έχει επιτευχθεί συνέπεια στις περιπτώσεις κατά τις οποίες κράτος μέλος επιχειρεί να κατανείμει συνολικά δικαιώματα εκπομπής επιπλέον των παρατηρούμενων ή προβλεπόμενων εκπομπών για τις καλυπτόμενες εγκαταστάσεις, ως αναφέρεται στην αξιολόγηση για την αντίστοιχη περίοδο.”

Η Επιτροπή κρίνει ότι τα σχέδια της Εσθονίας, της Λεττονίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας είναι συμβιβάσιμα με το κριτήριο (2), λαμβανομένης υπόψη της μειωμένης συνολικής ποσότητας δικαιωμάτων, που προβλέπεται στα δύο σχέδια.

3.2. Συνέπεια ως προς την πορεία προς το Κυότο

Συνολικά, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο προτίθενται να αγοράσουν τουλάχιστον 56 εκατομ. μονάδες (μόρια) Κυότο[4]. Η Πορτογαλία, αν και δηλώνει την πρόθεση να αγοράσει μονάδες Κυότο, δεν τις έχει ποσοτικοποιήσει στο σχέδιό της και έτσι, δεν ελήφθη υπόψη η πρόθεσή της αυτή στα πλαίσια αξιολόγησης του σχεδίου της.

Η Επιτροπή έχει βασίσει την αξιολόγησή της στα οκτώ στοιχεία που παρατίθενται στο έγγραφο COM(2004) 500.

Το Βέλγιο προτίθεται να αγοράσει τουλάχιστον 41 εκατομ. μονάδες Κυότο και έχει εμφανίσει ουσιαστική πρόοδο όσον αφορά τα οκτώ στοιχεία που αναφέρονται στο έγγραφο COM(2004) 500. Συγκεκριμένα μάλιστα, έχει δεσμεύσει επί του παρόντος οικονομικούς πόρους άνω των 120 εκατομ. ευρώ για την εξαγορά μονάδων Κυότο. Αν ληφθεί υπόψη η μειωμένη συνολική ποσότητα των δικαιωμάτων, η Επιτροπή δεν κρίνει ότι το βελγικό σχέδιο αντιβαίνει προς το κριτήριο (1).

Το Λουξεμβούργο δήλωσε την πρόθεσή του να αγοράσει 15 εκατομ. μονάδες Κυότο. Οι αρχές της χώρας αυτής κοινοποίησαν στην Επιτροπή, στις 6 Οκτωβρίου 2004, τις δεσμεύσεις της να θεσμοθετήσει νομική βάση στα πλαίσια του νόμου μεταφοράς της οδηγίας 2003/87/ΕΚ και να συστήσει ένα ειδικό ταμείο για το κλίμα, ώστε να δεσμεύσει δημοσιονομικούς πόρους για το ταμείο αυτό από τον προϋπολογισμό του 2005, και να ορίσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος, με παράλληλη σχετική κοινοποίηση προς τη γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα, ως αρμόδια εθνική αρχή. Λαμβάνοντας υπόψη τις ανωτέρω μεταβολές, όπως και τη μειωμένη συνολική ποσότητα των δικαιωμάτων, η Επιτροπή κρίνει ότι το σχέδιο του Λουξεμβούργου δεν αντιβαίνει προς το κριτήριο (1).

3.3. Εκ των υστέρων προσαρμογές

Οι επιχειρήσεις χρειάζονται κλίμα ασφάλειας ώστε να προχωρούν σε νέες επενδύσεις με την αναγκαία εμπιστοσύνη. Οι εκ των υστέρων προσαρμογές υπονομεύουν την εμπιστοσύνη αυτή δημιουργώντας συνθήκες αβεβαιότητας.

Οι εκ των υστέρων προσαρμογές δεν επετράπησαν σε όλες τις περιπτώσεις που προτάθηκαν σε προηγούμενα εθνικά σχέδια κατανομής, στα πλαίσια των αποφάσεων της Επιτροπής για τα εθνικά σχέδια κατανομής, που ελήφθησαν στις 7 Ιουλίου 2004. Περαιτέρω, ορισμένα κράτη μέλη τροποποίησαν τα σχέδια τους πριν από την έκδοση των αποφάσεων αυτών, ώστε να απαλείψουν τις εκ των υστέρων προσαρμογές, ενώ άλλα κράτη μέλη τροποποίησαν αναλόγως τα σχέδιά τους ώστε να απαλείψουν τις εκ των υστέρων προσαρμογές πριν από την έκδοση των παρουσών αποφάσεων.

3.4. Αποθέματα για νεοεισερχόμενους

Η Επιτροπή σημειώνει ότι όλα τα εξετασθέντα σχέδια προβλέπουν την καθιέρωση αποθεμάτων για τους νεοεισερχόμενους.

3.5. Ιδιαίτερα ζητήματα των επιμέρους σχεδίων

Το σχέδιο της Φινλανδίας περιλαμβάνει μεν κατάλογο των εγκαταστάσεων που θα καλύπτονται, αλλά ο κατάλογος δεν αναφέρει τις προς κατανομή ποσότητες σε κάθε εγκατάσταση των νήσων Ǻland. Συνεπώς ο απαιτούμενος βάσει του κριτηρίου (10) κατάλογος είναι ελλιπής.

Η Γαλλία έχει ειδοποιήσει ότι θα συμπεριλάβει περίπου 800 ακόμη εγκαταστάσεις πέραν αυτών που έχουν αρχικά αποτελέσει το αντικείμενο κοινοποίησης. Περισσότερες λεπτομέρειες, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού των προς κατανομή δικαιωμάτων στις εγκαταστάσεις αυτές, δεν έχουν ακόμη κοινοποιηθεί και, έτσι, ο κατάλογος δεν είναι πλήρης. Η Επιτροπή σημειώνει περαιτέρω ότι ένα μέρος της κατανομής που προορίζεται για το ειδικό απόθεμα για την ανάπτυξη, αντιβαίνει προς το κριτήριο (5) στο μέτρο που βασίζεται σε υπερεκτίμηση των αριθμητικών στοιχείων της ανάπτυξης, και θα παρέχει αδικαιολόγητο πλεονέκτημα σε ορισμένες επιχειρήσεις και δραστηριότητες.

Στον παρακάτω πίνακα 1 καταγράφεται περιληπτικά η αξιολόγηση της Επιτροπής και αναφέρονται τα κριτήρια εκείνα προς τα οποία αντιβαίνουν τα επιμέρους σχέδια.

Πίνακας 1

| Βέλγιο |Εσθονία |Φινλανδία |Γαλλία |Λεττονία |Λουξεμβούρ-γο |Πορτογαλία |Σλοβακική Δημοκρατία | |(1) Κυότο | | | | | | | | | |(2) Εξέλιξη των εκπομπών | | | | | | | | | |(3) Δυναμικό | | | | | | | | | |(4) Άλλη νομοθεσία | | | | | | | | | |(5) Διακρίσεις | | | |ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΤΑΙ | | | | | |(6) Νεοεισερχόμενοι | | | | | | | | | |(7) Έγκαιρη δράση | | | | | | | | | |(8) Καθαρές τεχνολογίες | | | | | | | | | |(9) Δημόσια διαβούλευση | | | | | | | | | |(10) Κατάλογος των εγκαταστάσεων και αντίστοιχη ποσότητα για κάθε μία. | | |ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΤΑΙ |ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΤΑΙ | | | | | |(11) Εξωτερικός ανταγωνισμός | | | | | | | | | |Άρθρο 10 | | | | | | | | | |

[1] Ανακοίνωση για τη χάραξη κατευθύνσεων ώστε να διευκολυνθούν τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή των κριτηρίων που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της οδηγίας του Συμβουλίου 96/61/EΚ, COM(2003) 830 τελικό της 7ης Ιανουαρίου 2004.

[2] Ανακοίνωση σχετικά με τις αποφάσεις της Επιτροπής, της 7ης Ιουλίου 2004 για τα εθνικά σχέδια κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου που υπέβαλαν η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες, η Σλοβενία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο σύμφωνα με την οδηγία 2003/87/ΕΚ.

[3] Απόφαση 280/2004/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Φεβρουαρίου 2004, για μηχανισμό παρακολούθησης των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου στην Κοινότητα και εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κυότο, ΕΕ L 49, 19.2.2004, σ. 1.

[4] Λουξεμβούργο– 15 εκατομ., Βέλγιο – τουλάχιστον 41 εκατομ.