[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 8.11.2006

COM(2006) 649 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Στρατηγική διεύρυνσης και κυριότερες προκλήσεις για το διάστημα 2006 – 2007 Περιλαμβάνει ειδική έκθεση σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να εντάξει νέα μέλη

{SEC(2006) 1383}{SEC(2006) 1384}{SEC(2006) 1385}{SEC(2006) 1386}{SEC(2006) 1387}{SEC(2006) 1388}{SEC(2006) 1389}{SEC(2006) 1390}

Ανακοίνωση της επιτροπής προς το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο και το συμβούλιο

Στρατηγική διεύρυνσης και κυριότερες προκλήσεις για το διάστημα 2006 – 2007 Περιλαμβάνει ειδική έκθεση σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να εντάξει νέα μέλη

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Επί πολλές δεκαετίες, η διεύρυνση ήταν στο επίκεντρο της ανάπτυξης της ΕΕ. Είναι στην ίδια τη φύση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης να υπερβεί τη διαίρεση της Ευρώπης και να συμβάλει στην ειρηνική ενοποίηση της ευρωπαϊκής ηπείρου. Από πολιτική άποψη, η διεύρυνση της ΕΕ συνέβαλε στην αντιμετώπιση αλλαγών θεμελιώδους σημασίας όπως η πτώση δικτατορικών καθεστώτων και η κατάρρευση του κομμουνισμού. Συνέβαλε στην εδραίωση της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της σταθερότητας στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Η διεύρυνση αντικατοπτρίζει την ουσία της ΕΕ ως ήπιας δύναμης η οποία έχει επιτύχει πολύ περισσότερα με την έλξη βαρύτητας που ασκεί από ό,τι θα είχε επιτύχει με άλλα μέσα.

Από οικονομικής πλευράς, η διεύρυνση συνέβαλε στην αύξηση της ευημερίας και της ανταγωνιστικότητας και επέτρεψε στη διευρυμένη Ένωση να ανταποκριθεί καλύτερα στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης. Το αποτέλεσμα ήταν άμεσα οφέλη για την Ευρώπη γενικότερα. Η διεύρυνση συνέβαλε στην αύξηση της βαρύτητας της ΕΕ παγκοσμίως και την κατέστησε ισχυρότερο διεθνή παράγοντα.

Με την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, την 1η Ιανουαρίου 2007, ολοκληρώνεται η πέμπτη κατά σειρά διεύρυνση, μετά την προσχώρηση δέκα νέων κρατών μελών το Μάιο του 2004. Η ομαλή ενσωμάτωσή τους στους θεσμούς και στις πολιτικές της ΕΕ πραγματοποιείται χάρη σε σχολαστικές προετοιμασίες. Τα δέκα νέα κράτη μέλη έχουν επιτύχει έναν ικανοποιητικότατο βαθμό συμμόρφωσης με το ευρωπαϊκό δίκαιο και έχουν συμβάλει σημαντικά στο έργο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Ανέπτυξαν δραστηριότητα στον τομέα της οικονομίας, του εμπορίου και των επενδύσεων και συνέβαλαν στην οικονομική μεγέθυνση.

Η τρέχουσα διεύρυνση καλύπτει τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία. Οι χώρες αυτές έχουν τη δυνατότητα να καταστούν μέλη της ΕΕ εφόσον πληρούν τους απαιτούμενους όρους. Η πορεία των εν λόγω χωρών ενόψει της ένταξής τους στην ΕΕ είναι διαφορετική. Η Κροατία και Τουρκία βρίσκονται σε στάδιο διαπραγμάτευσης. Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έλαβε καθεστώς υποψήφιας χώρας το Δεκέμβριο του 2005. Οι άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων σημειώνουν πρόοδο προς την υλοποίηση της ευρωπαϊκής τους προοπτικής.

Το πρόγραμμα διεύρυνσης της ΕΕ αντιμετωπίζει ορισμένες σημαντικές προκλήσεις την περίοδο 2006-2007. Οι προκλήσεις αυτές αφορούν γενικότερα τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία, το μελλοντικό καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου, τις σχέσεις με τη Σερβία και την απόκτηση από τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη μεγαλύτερης αυτοδιάθεσης σε θέματα διακυβέρνησης. Τα θέματα αυτά είναι σημαντικά και συνδέονται με γεωπολιτικά ζητήματα που επηρεάζουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ευρώπης στο σύνολό της. Η πορεία προς την προσχώρηση είναι αφεαυτής σημαντική, ακόμη και αν η προσχώρηση είναι ακόμα μακριά. Δεδομένου ότι η πορεία αυτή ενέχει πολλούς κινδύνους, η συμμετοχή της Ε.Ε. πρέπει να παραμείνει ενεργή σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

Η προενταξιακή στρατηγική και οι διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες πρέπει να συνεχιστούν σχολαστικά, τηρώντας πλήρως τους συμφωνηθέντες όρους. Η ΕΕ, από τον Ιανουάριο του 2007, θα συμβάλει με χρηματοδοτική στήριξη χάρη στο νεοσύστατο μέσο προενταξιακής στήριξης. Η χρηματοδοτική αυτή στήριξη θα επικεντρωθεί σε προτεραιότητες που έχουν προσδιοριστεί στο πλαίσιο εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση και ευρωπαϊκών εταιρικών σχέσεων.

Η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί ιστορικό σχέδιο βασισμένο στο όραμα μιας ενωμένης Ευρώπης και του ρόλου της σε παγκόσμιο επίπεδο. Το έργο αυτό πρέπει να καταστεί κοινό και να υποστηριχτεί από τους λαούς της Ευρώπης προκειμένου να διασφαλιστεί η δημοκρατική νομιμότητα. Οι βασικές αποφάσεις που οδηγούν στην προσχώρηση μιας χώρας λαμβάνονται από δημοκρατικά εκλεγμένους φορείς σε κάθε κράτος μέλος και στην Ένωση.

Εναπόκειται στα κράτη μέλη να εξηγήσουν τους λόγους για τους οποίους θεωρούν ότι η διεύρυνση είναι προς το συμφέρον της ΕΕ. Η Επιτροπή μπορεί τώρα να βελτιώσει τη ροή της αντικειμενικής πληροφόρησης σε κατανοητή μορφή, και να εργαστεί από κοινού με τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ώστε να επιτευχθεί αποτελεσματικότερη επικοινωνία με το κοινό σε θέματα διεύρυνσης.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά τη σύνοδό του το Δεκέμβριο του 2006, θα πραγματοποιήσει συζήτηση σε θέματα διεύρυνσης. Το Συμβούλιο, στα συμπεράσματα του Δεκεμβρίου 2005, δήλωσε ότι η στρατηγική που ανακοινώθηκε το παρελθόν έτος από την Επιτροπή αποτελεί καλή βάση για τη συζήτηση του 2006 σχετικά με τη διεύρυνση. Στην εν λόγω στρατηγική τονίζεται ότι η προσεκτική διαχείριση της διεύρυνσης μπορεί να συμβάλει στην επέκταση και στην εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Βασίζεται δε σε τρεις θεμελιώδεις αρχές: στην παγίωση των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί έναντι χωρών που συμμετέχουν στη διαδικασία, στην εφαρμογή δίκαιων και αυστηρών όρων, καθώς και στην αύξηση της επικοινωνίας με το κοινό για τη διεύρυνση.

Η ΕΕ αντιμετωπίζει με σοβαρότητα τα ζητήματα που συνδέονται με το ρυθμό διεύρυνσης. Για να αποφευχθούν οι υπερβολές στην ανάληψη δεσμεύσεων, η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι των χωρών που συμμετέχουν ήδη στη διαδικασία αλλά είναι επιφυλακτική σε ό,τι αφορά την ανάληψη νέων δεσμεύσεων.

Αυστηρές προϋποθέσεις εφαρμόζονται σε όλες τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες. Οποιαδήποτε πρόοδος στην ενταξιακή διαδικασία εξαρτάται από την πρόοδο κάθε χώρας στην επίτευξη πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Δεδομένου ότι η ενταξιακή διαδικασία απαιτεί μακρόχρονη προσπάθεια, είναι απαραίτητο να παρέχονται κίνητρα στις υποψήφιες χώρες ώστε να συνεχίζουν τις μεταρρυθμίσεις. Η ΕΕ πρέπει ακόμα να αυξήσει τη διαφάνεια της εν λόγω διαδικασίας.

Τα ίδια τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να υποστούν μεταρρυθμίσεις, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου 2006. Μέχρις ότου το επόμενο νέο κράτος είναι έτοιμο να προσχωρήσει στην Ένωση, θα πρέπει να έχει επιτευχθεί νέα θεσμική συμφωνία. Η χρηματοδότηση της ΕΕ αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό θέμα για το μέλλον. Η ικανότητα της ΕΕ να δεχθεί νέα μέλη και παράλληλα να διατηρήσει το ρυθμό ολοκλήρωσης θα καταστεί ακόμα σημαντικότερη στο μέλλον. Η ειδική έκθεση της Επιτροπής, η οποία περιλαμβάνεται στο παρόν έγγραφο, καθορίζει μια προσέγγιση που στόχο έχει να διασφαλίσει ότι η ΕΕ διατηρεί την ικανότητά της να λειτουργεί αποτελεσματικά και παράλληλα να συνεχίζει ένα πρόγραμμα διεύρυνσης προορισμένο να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές προκλήσεις.

Στη διαδικασία διεύρυνσης δεν συμμετέχουν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες. Η ΕΕ έχει δημιουργήσει πολλές και διάφορες σχέσεις με άλλες χώρες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι σχέσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, οι διμερείς σχέσεις με την Ελβετία, η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, καθώς και η στρατηγική εταιρική σχέση με τη Ρωσία. Η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας επιδιώκει την αύξηση της ευημερίας, της σταθερότητας και της χρηστής διακυβέρνησης στις γείτονες χώρες της ΕΕ με την ανάπτυξη βαθύτερων πολιτικών σχέσεων και την οικονομική ολοκλήρωση. Η Επιτροπή θα υποβάλει σύντομα προτάσεις για την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας.

Βασιζόμενο στην υφιστάμενη στρατηγική της ΕΕ, το παρόν έγγραφο συνοψίζει μια προσέγγιση που ευνοεί τη συναγωγή διδαγμάτων από την πέμπτη διεύρυνση, τη στήριξη της πορείας των χωρών προς την προσχώρηση, την ενθάρρυνση της υποστήριξης μελλοντικών διευρύνσεων εκ μέρους της κοινής γνώμης, την αντιμετώπιση των προκλήσεων της διεύρυνσης και τη διασφάλιση της ενταξιακής ικανότητας της ΕΕ. Σ' αυτά τα στοιχεία στηρίζεται η ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση.

2. Η ΠΕΜΠΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ

Η διεύρυνση έχει αποδείξει τη σταθερή αξία της ως μίας από τις πλέον αποτελεσματικές ευρωπαϊκές πολιτικές, που συμβάλλει με επιτυχία στην εδραίωση της ειρήνης, της σταθερότητας και της δημοκρατικής ανάπτυξης της ευρωπαϊκής ηπείρου. Τα δέκα κράτη μέλη τα οποία προσχώρησαν το 2004 συνέχισαν την ομαλή ενσωμάτωσή τους στους θεσμούς και στις πολιτικές της ΕΕ. Γενικά, συνεχίστηκε η ομαλή λειτουργία των δημοκρατικών πολιτικών συστημάτων των νέων κρατών μελών. Τα δέκα νέα κράτη μέλη έχουν επιτύχει έναν ικανοποιητικότατο βαθμό συμμόρφωσης με το ευρωπαϊκό δίκαιο και έχουν συμβάλλει σημαντικά στο έργο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ συνεχίζουν να λειτουργούν αποτελεσματικά. Με τη διεύρυνση ενισχύθηκε η βαρύτητα της ΕΕ στον πολιτικό και οικονομικό βίο, καθώς και η διαπραγματευτική της ικανότητα στα διάφορα φόρουμ. Επίσης, εμπλουτίστηκε η πολιτιστική της κληρονομιά.

Εκτός από τη συμβολή της στην αύξηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην Ευρώπη, η διεύρυνση είχε και οικονομικά οφέλη. Τα νέα κράτη μέλη καλύπτουν γρήγορα την υστέρησή τους από τα παλαιά και τα παλαιά κράτη μέλη επωφελούνται από νέες εμπορικές και επενδυτικές δυνατότητες. Η διεύρυνση ήταν επιτυχής για το σύνολο της οικονομίας της ΕΕ δεδομένου ότι συνέβαλε στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης[1]. Η προοδευτική υιοθέτηση του ευρώ από τα νέα κράτη μέλη, αρχής γενομένης με τη Σλοβενία την 1η Ιανουαρίου 2007, θα ενισχύσει τη θετική αυτή τάση.

Η διευρυμένη Ένωση συνεπάγεται αποδοτικότερη κατανομή εργασίας και αυξάνει τα μέσα της ΕΕ για να αντιμετωπίσει τον διεθνή ανταγωνισμό. Γενικά, η τελευταία διεύρυνση ενήργησε καταλυτικά στην οικονομική ανάπτυξη και στον εκσυγχρονισμό της ΕΕ. Το γεγονός αυτό κατέστη σαφές τελευταία χάρη σε ορισμένες μελέτες. Παραδείγματος χάρη, μετά την προσχώρηση των δέκα νέων κρατών μελών, παρατηρήθηκαν συγκεκριμένα οφέλη στα τρία κράτη μέλη τα οποία καθιέρωσαν την ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων. Ειδικότερα, αυξήθηκε το εθνικό εισόδημα και τα φορολογικά έσοδα και συρρικνώθηκε η παραοικονομία. Χάρη στους εργαζομένους των νέων κρατών μελών κατέστη δυνατόν να αντιμετωπιστεί η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού στην αγορά εργασίας ενώ οι ίδιοι προσαρμόστηκαν πλήρως στο νέο πολιτιστικό περιβάλλον τους[2]. Με βάση την επιτυχία αυτή, πέντε ακόμη κράτη μέλη άνοιξαν την αγορά εργασίας τους ενώ άλλα δύο άνοιξαν μόνο ορισμένους τομείς[3].

Η προετοιμασία της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας για την προσχώρηση συνεχίζεται σύμφωνα με αυστηρούς όρους, με την πλήρη υποστήριξη της ΕΕ. Κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, και οι δύο χώρες εισήγαγαν φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, οι εκθέσεις παρακολούθησης της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2005, του Μαΐου 2006 και του Σεπτεμβρίου 2006 τόνισαν ορισμένους ιδιαίτερα προβληματικούς τομείς στους οποίους πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες. Με βάση την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, η Βουλγαρία και η Ρουμανία θα είναι σε θέση να αναλάβουν, την 1η Ιανουαρίου 2007, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους. Η έκθεση του Σεπτεμβρίου καθόρισε αυστηρούς όρους για να εξασφαλιστεί η πρόοδος της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας στις χώρες αυτές πριν και μετά την προσχώρηση. Ακόμη, επέστησε την προσοχή στις διατάξεις του κεκτημένου και της συνθήκης προσχώρησης ώστε να συνεχιστεί η αποτελεσματική λειτουργία των πολιτικών και των θεσμών της ΕΕ. Η Επιτροπή δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει τους μηχανισμούς αυτούς οποτεδήποτε εφόσον κριθεί αναγκαίο.

Η προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας αποδεικνύει στις χώρες οι οποίες βρίσκονται σε αρχικό στάδιο της προετοιμασίας για την προσχώρηση ότι ο απώτερος στόχος που έχουν θέσει είναι επιτεύξιμος. Συμβάλλει επίσης στην απόκτηση πείρας η οποία ενσωματώνεται σήμερα στην προενταξιακή στρατηγική. Με τον τρόπο αυτό καθίσταται σαφές ότι ζητήματα όπως η δικαστική μεταρρύθμιση και η καταπολέμηση της διαφοράς και του οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να αντιμετωπίζονται σε αρχικό στάδιο. Παραδείγματος χάρη, η Επιτροπή αναπτύσσει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας, της αμεροληψίας και της αποτελεσματικότητας της δικαστικής εξουσίας και την πρόληψη της διαφθοράς. Η Επιτροπή τονίζει επίσης την ανάγκη βιώσιμων μεταρρυθμίσεων στη δημόσια διοίκηση. Η ύπαρξη υπεύθυνης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης, όπου εφαρμόζονται αξιοκρατικά κριτήρια επαγγελματικής εξέλιξης, βοηθάει τη χώρα να προετοιμαστεί κατάλληλα για την προσχώρηση και στη συνέχεια να λειτουργήσει ως κράτος μέλος. Τα οφέλη αυτής της προσέγγισης αντικατοπτρίζονται στο σύνολο της χώρας.

Γενικά, η πέμπτη διεύρυνση στέφθηκε από επιτυχία. Τα οφέλη της θα συνεχίσουν να επενεργούν για πολλά χρόνια ακόμα. Πάνω από 100 εκατ. ευρωπαίοι πολίτες, με αυξανόμενο εισόδημα, θα συμβάλουν στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η διεύρυνση καθιέρωσε υψηλότερα επίπεδα δημοκρατίας και κράτους δικαίου στην ΕΕ. Συνέβαλε στην ενίσχυση της ασφάλειας όλων των Ευρωπαίων πολιτών και στην αύξηση της ευημερίας στο εσωτερικό της Ένωσης.

3. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ

Σήμερα, η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ βασίζεται στις τρεις θεμελιώδεις αρχές της παγίωσης των δεσμεύσεων, της επιβολής προϋποθέσεων και της επικοινωνίας.

Παγίωση του προγράμματος διεύρυνσης της ΕΕ σημαίνει ότι η Ένωση είναι προσεκτική όσον αφορά την ανάληψη νέων δεσμεύσεων αλλά τηρεί τις αναληφθείσες δεσμεύσεις έναντι των χωρών που ήδη συμμετέχουν στη διαδικασία διεύρυνσης. Η ΕΕ άρχισε ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία και την Κροατία και προσέφερε την ευρωπαϊκή προοπτική στις άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Η δέσμευση αυτή αποτελεί ισχυρό κίνητρο για τις εν λόγω χώρες προκειμένου να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις τους.

Αυστηρά αλλά δίκαια κριτήρια εφαρμόζονται σε όλες τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες. Κάθε βήμα μπροστά είναι συνάρτηση της προόδου που πραγματοποιούν οι χώρες στην εκπλήρωση των απαιτούμενων όρων σε κάθε στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας. Με βάση την εν λόγω προσέγγιση, επιτυγχάνεται η εδραίωση των μεταρρυθμίσεων και προετοιμάζονται τα νέα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους αμέσως μετά την προσχώρηση.

Για να επιτύχει η διεύρυνση, η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει την υποστήριξη των πολιτών της. Τα κράτη μέλη πρέπει να πρωταγωνιστήσουν στην αποτελεσματική διάδοση της διαδικασίας διεύρυνσης και ειδικότερα του οφέλους της για τους πολίτες της ΕΕ. Η δημοκρατική νομιμότητα παραμένει ουσιαστική για την ενταξιακή διαδικασία της ΕΕ.

3.1. Ενταξιακές διαπραγματεύσεις

Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Κροατία και την Τουρκία άρχισαν τον Οκτώβριο του 2005, όπως είχε συμφωνηθεί ομόφωνα από τα κράτη μέλη, ενθαρρύνοντας ακόμη περισσότερο τις πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις στις χώρες αυτές και την ανάπτυξη καλών σχέσεων με τους γείτονές τους. Οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνται εντός σαφούς και αυστηρού διαπραγματευτικού πλαισίου που εγκρίθηκε ομόφωνα από το Συμβούλιο. Η πρόοδος των διαπραγματεύσεων είναι συνάρτηση της προόδου των μεταρρυθμίσεων.

Κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, καθορίζονται ρυθμίσεις σύμφωνα με τις οποίες οι υποψήφιες χώρες δεσμεύονται να εφαρμόσουν το σύνολο της κοινοτικής νομοθεσίας και των πολιτικών, γνωστό ως κεκτημένο. Οι χώρες πρέπει να αποδεχθούν και να εφαρμόσουν το κεκτημένο, καθώς και να προσυπογράψουν τους πολιτικούς στόχους των συνθηκών. Με τις διαπραγματεύσεις, οι υποψήφιες χώρες και η ΕΕ μπορούν να συμφωνήσουν για τη λήψη μέτρων ενδεχομένως απαραίτητων για τη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης. Κάθε χώρα κρίνεται χωριστά: οι διαπραγματεύσεις παρέχουν στις χώρες την ευκαιρία να αποδείξουν την ικανότητά τους να ολοκληρώσουν τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και να εκπληρώσουν όλα τα κριτήρια για την προσχώρηση.

Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται βάσει ενός διαρθρωμένου σχεδίου. Από τον Οκτώβριο του 2005, η διαδικασία αναλυτικής εξέτασης (screening) συγκέντρωσε εκατοντάδες εμπειρογνώμονες από την Τουρκία, την Κροατία και την Επιτροπή για να εξηγήσουν το κεκτημένο, να εκτιμήσουν το επίπεδο εναρμόνισης των χωρών και να εξετάσουν τα προς υλοποίηση σχέδια. Η διαδικασία αναλυτικής εξέτασης έχει μόλις ολοκληρωθεί για όλα τα κεφάλαια του κεκτημένου.

Όταν ένα κεφάλαιο υποβληθεί σε αναλυτική εξέταση, τα κράτη μέλη, κατόπιν συστάσεως της Επιτροπής, αποφασίζουν αν θα ανοίξουν διαπραγματεύσεις για το συγκεκριμένο κεφάλαιο ή αν η υποψήφια χώρα πρέπει να εκπληρώσει κριτήρια αναφοράς πριν από το άνοιγμα διαπραγματεύσεων. Κατά την έναρξη των διαπραγματεύσεων, η Ένωση ανακοινώνει την κοινή θέση της, καθώς και τα κριτήρια αναφοράς που πρέπει να έχουν εκπληρωθεί για το προσωρινό κλείσιμο του κεφαλαίου.

Τα κριτήρια αναφοράς είναι ένα νέο μέσο που απορρέει από τα διδάγματα της πέμπτης διεύρυνσης. Στόχος τους είναι να βελτιώσουν την ποιότητα των διαπραγματεύσεων, παρέχοντας κίνητρα στις υποψήφιες χώρες για να αναλάβουν εγκαίρως τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Τα κριτήρια αναφοράς είναι μετρήσιμα και συνδέονται με βασικά στοιχεία του κεφαλαίου σχετικά με το κεκτημένο. Γενικά, τα αρχικά κριτήρια αναφοράς αφορούν βασικές προπαρασκευαστικές ενέργειες για μελλοντική εναρμόνιση (όπως στρατηγικές ή σχέδια δράσης), και την εκπλήρωση συμβατικών υποχρεώσεων που αντικατοπτρίζουν τις απαιτήσεις του κεκτημένου. Τα κριτήρια αναφοράς για το κλείσιμο αναφέρονται κυρίως στη θέσπιση νομοθετικών μέτρων, στη σύσταση διοικητικών ή δικαστικών φορέων, καθώς και στο ιστορικό εφαρμογής του κεκτημένου. Όσον αφορά τα οικονομικά κεφάλαια, περιλαμβάνουν επίσης το κριτήριο της ύπαρξης λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς.

Εάν μια υποψήφια χώρα έχει παύσει να πληροί τα αρχικά κριτήρια αναφοράς σε ένα κεφάλαιο υπό διαπραγμάτευση, η Επιτροπή μπορεί να προτείνει την αναστολή των διαπραγματεύσεων σχετικά με το εν λόγω κεφάλαιο. Εάν υποψήφια χώρα έχει παύσει να πληροί τα κριτήρια αναφοράς κλεισίματος ενός κεφαλαίου που έχει κλείσει προσωρινά, η Επιτροπή μπορεί να προτείνει στα κράτη μέλη την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων για το εν λόγω κεφάλαιο.

Η Ένωση ευελπιστεί ότι οι χώρες που διεξάγουν διαπραγματεύσεις θα συμμορφώνονται με τα πολιτικά κριτήρια και θα εργαστούν για την επίτευξη υψηλότερου επιπέδου κατά τις διαπραγματεύσεις. Τα αποτελέσματα του διαλόγου με τις χώρες όσον αφορά την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν ζητήματα στο πλαίσιο των πολιτικών κριτηρίων θα εισάγονται στη διαδικασία διαπραγμάτευσης. Η Επιτροπή θα προετοιμάσει το διάλογο με τα κράτη μέλη και θα υποβάλλει τις προτάσεις της στα αντίστοιχα όργανα του Συμβουλίου. Επιπλέον, το ισχύον πλαίσιο διαπραγμάτευσης προβλέπει κεφάλαιο για τη δικαστική εξουσία και τα θεμελιώδη δικαιώματα, βάσει του οποίου πρέπει να διευθετηθούν πολιτικά ζητήματα. Με τον τρόπο αυτό, η πρόοδος σε ζωτικούς τομείς παρακολουθείται σχολαστικά.

Τα υφιστάμενα πλαίσια διαπραγμάτευσης προβλέπουν την αναστολή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων σε περίπτωση σοβαρής και επανειλημμένης παραβίασης των αρχών της ελευθερίας και της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και του κράτους δικαίου. Η προσήλωση στις πολιτικές μεταρρυθμίσεις θα βελτιώσει την ποιότητα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και θα τονώσει τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις στις υποψήφιες χώρες.

Ως εκ τούτου, τα αποτελέσματα του διαλόγου με τις χώρες όσον αφορά τις οικονομικές τους μεταρρυθμίσεις θα τροφοδοτούν και αυτά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης. Η Επιτροπή θα προετοιμάζει το διάλογο με τα κράτη μέλη και θα υποβάλλει τις προτάσεις της στα αντίστοιχα όργανα του Συμβουλίου. Ο εν λόγω διάλογος επικεντρώνεται στην εκπλήρωση των οικονομικών κριτηρίων και στη σύγκλιση με τις οικονομίες της ΕΕ. Πριν από την προσχώρηση, είναι σημαντικό οι υποψήφιες χώρες να είναι λειτουργούσες οικονομίες της αγοράς και ανταγωνιστικές στην εσωτερική αγορά. Η προενταξιακή βοήθεια θα επικεντρωθεί ειδικότερα στην επίτευξη αυτού του στόχου.

3.2. Προενταξιακή στρατηγική

Οι εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση και οι ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις αποτελούν κεντρικό στοιχείο της προενταξιακής στρατηγικής. Με βάση τα πορίσματα των εκθέσεων της Επιτροπής για την πορεία κάθε χώρας, οι εταιρικές σχέσεις καθορίζουν τις προτεραιότητες για την πρόοδο των χωρών ενόψει της προσχώρησης στην ΕΕ. Προβλέπουν επίσης το πλαίσιο της κοινοτικής βοήθειας για την επίτευξη αυτού του στόχου. Οι τρέχουσες εταιρικές σχέσεις εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις αρχές του έτους. Η Επιτροπή προτίθεται να τις επανεξετάσει στα τέλη του 2007. Η Επιτροπή προτείνει σήμερα τη δημιουργία ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης για το Μαυροβούνιο, μετά την ανεξαρτησία του.

Μέσο προενταξιακής βοήθειας

Από την 1η Ιανουαρίου 2007, η Επιτροπή θα κάνει χρήση ενός νέου χρηματοδοτικού μέσου για την προώθηση του εκσυγχρονισμού, της μεταρρύθμισης και της εναρμόνισης με το κεκτημένο, του μέσου προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ). Το μέσο αυτό θα αντικαταστήσει εξ ολοκλήρου τα προηγούμενα μέσα βοήθειας, Phare, Cards, Ispa και Sapard. Οι υποψήφιες χώρες και οι δυνάμει υποψήφιες χώρες είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του νέου μέσου. Ένα ενιαίο σύνολο κανόνων και διαδικασιών και μεγαλύτερη ευελιξία θα αυξήσει τον αντίκτυπο και την απόδοση από τη χορήγηση κοινοτικών κεφαλαίων. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και η Τουρκία θα λάβουν ποσό άνω των 11,5 δισ. ευρώ τα επόμενα επτά χρόνια. Η Επιτροπή καταρτίζει πολυετές χρηματοδοτικό πλαίσιο, το οποίο καθορίζει τη χορήγηση ενδεικτικών ποσών από τα κεφάλαια του ΜΠΒ για κάθε χώρα σε κάθε βασική συνιστώσα.

Δεδομένου ότι έχουν επιτευχθεί οι βασικοί στόχοι της ανοικοδόμησης μετά τις συγκρούσεις στη Σερβία, στο Μαυροβούνιο και στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ανασυγκρότησης θα παύσει σταδιακά τις δραστηριότητές του μέχρι το τέλος του 2008. Η υλοποίηση της βοήθειας, καθώς και η προσαρμογή των προτεραιοτήτων στη νέα πραγματικότητα, θα αναλαμβάνεται από τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και από τις αρχές των ιδίων των χωρών μόλις ετοιμαστούν. Η εισαγωγή του ΜΠΒ παρέχει επίσης την ευκαιρία για στενότερο συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, την Παγκόσμια Τράπεζα και άλλους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Η Επιτροπή θα αναπτύξει την υφιστάμενη συνεργασία, προκειμένου να διασφαλίσει με τους εταίρους της την αποδοτικότερη συγκέντρωση δανείων και επιδοτήσεων για τη στήριξη του εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης στην περιοχή.

Εφαρμογή του χάρτη πορείας για τα Δυτικά Βαλκάνια

Όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων σημείωσαν πρόοδο ως προς την υλοποίηση της ευρωπαϊκής τους προοπτικής, σύμφωνα με το χάρτη πορείας της Επιτροπής που περιελήφθη το περασμένο έτος στο έγγραφο στρατηγικής για τη διεύρυνση. Η πρόοδος κάθε χώρας είναι συνάρτηση των ικανοτήτων της, και εξαρτάται από το βαθμό εκπλήρωσης των κριτηρίων. Ειδικότερα, το ικανοποιητικό ιστορικό μιας χώρας όσον αφορά την υλοποίηση των υποχρεώσεών της στο πλαίσιο των συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης (περιλαμβανομένων των εμπορικών διατάξεων) αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εξέταση από την ΕΕ οιασδήποτε αίτησης προσχώρησης.

Το Μάρτιο του 2006, στο Salzburg, στο πλαίσιο του Θεματολογίου της Θεσσαλονίκης, η ΕΕ επανέλαβε τη δέσμευσή της σύμφωνα με την οποία το μέλλον των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται στους κόλπους Ευρωπαϊκής Ένωσης και κάλεσε τις χώρες να αναλάβουν πιο εντατικά τη διαδικασία περιφερειακής συνεργασίας. Η περιφερειακή συνεργασία παραμένει ουσιαστική για τη μακρόχρονη σταθερότητα, την οικονομική ανάπτυξη και τη συμφιλίωση στα Δυτικά Βαλκάνια.

Οι χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης συμφώνησαν φέτος να θεσπίσουν ένα νέο πλαίσιο, με μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης, το οποίο να βασίζεται στη διαδικασία συνεργασίας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Θα συσταθεί περιφερειακό συμβούλιο συνεργασίας, αποτελούμενο από εκπροσώπους της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της διεθνούς κοινότητας. Η Επιτροπή υποστηρίζει θερμά αυτή τη διαδικασία. Επίσης, η Επιτροπή χαιρετίζει την έναρξη ισχύος, το 2006, της Συνθήκης για την Ενεργειακή Κοινότητα και της συμφωνίας για τον κοινό ευρωπαϊκό εναέριο χώρο.

Η ΕΕ θα προωθήσει τις διαπροσωπικές επαφές, με αύξηση των υποτροφιών σε φοιτητές και ερευνητές και με τη διευκόλυνση των διαδικασιών θεώρησης. Οι πολίτες της Κροατίας εξαιρούνται από απαιτήσεις θεώρησης μικρής διάρκειας. Η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να της επιτρέψει να διαπραγματευτεί, με τις άλλες χώρες της περιοχής, συμφωνίες διευκολύνσεων σε θέματα θεωρήσεων με στόχο τη σύναψη των συμφωνιών αυτών το 2007. Η πρόταση καλύπτει επίσης την επανεισδοχή, εξαιρουμένης της περίπτωσης της Αλβανίας με την οποία η ΕΕ έχει ήδη υπογράψει συμφωνία επανεισδοχής. Επιπλέον, η ΕΕ θα συνεχίσει να παρέχει βοήθεια σε βασικούς τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές και η οικονομική συνεργασία.

Οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, τον Απρίλιο του 2006, άρχισαν διαπραγματεύσεις για τη σύναψη περιφερειακής συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών και έθεσαν ως στόχο τη σύναψη της συμφωνίας μέχρι τα τέλη του 2006. Η Επιτροπή και το Σύμφωνο Σταθερότητας υποστηρίζουν πλήρως την εν λόγω διαδικασία[4]. Η ΕΕ θα καθιερώσει σύντομα τη διαγώνια σώρευση των κανόνων καταγωγής στις συμφωνίες της με την Κροατία και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και στη συνέχεια με άλλες χώρες. Με τον τρόπο αυτό θα τονωθεί το περιφερειακό εμπόριο και οι επενδύσεις. Η Αλβανία, η Κροατία και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας είναι ήδη μέλη του ΠΟΕ. Οι προσπάθειες τις οποίες πρέπει να καταβάλουν στο εγγύς μέλλον η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και Σερβία για να προσχωρήσουν στον ΠΟΕ θα τις βοηθήσουν επίσης να εμβαθύνουν τους περιφερειακούς εμπορικούς τους δεσμούς, να επιτύχουν οικονομικές μεταρρυθμίσεις και να εφαρμόσουν μελλοντικές συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης.

4. ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Το πρόγραμμα διεύρυνσης παρέχει στην Ένωση τρόπους και μέσα για να διευθετήσει πολλές από τις παραπάνω προκλήσεις. Η προοπτική προσχώρησης στην ΕΕ που παρέχεται στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και στην Τουρκία έχει καταλυτικό ρόλο για τις μεταρρυθμίσεις στις χώρες αυτές. Τα συνολικά οφέλη της προσχώρησης στην ΕΕ όσον αφορά την ανάπτυξη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια είναι σαφή. Εντούτοις, τα οφέλη αυτά πρέπει να γίνουν πιο γνωστά στο κοινό. Είναι σημαντικό να ακούγονται οι πολίτες, να επιλύονται τα προβλήματά τους και να παρέχεται τεκμηριωμένη πληροφόρηση. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής. Τα κράτη μέλη, με την υποστήριξη των περιφερειακών και των τοπικών αρχών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που έχουν αμεσότερη επαφή με το κοινό, πρέπει να καταστήσουν γνωστά τα οφέλη που απορρέουν από την πολιτική διεύρυνσης για τους πολίτες της διευρυμένης ΕΕ.

Για τη διασφάλιση της υποστήριξης της διεύρυνσης από την κοινή γνώμη, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί η αμοιβαία κατανόηση. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή, το 2005, εγκαινίασε διάλογο με την κοινωνία των πολιτών μεταξύ της ΕΕ και των υποψηφίων και δυνάμει υποψηφίων χωρών. Το εν λόγω πρόγραμμα επιδιώκει την προώθηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ μη κυβερνητικών οργανώσεων, π.χ. ανταλλαγές φοιτητών, επισκέψεις μελέτης δημοσιογράφων, καθώς και ανταλλαγές μεταξύ οργανώσεων γυναικών, συνδικαλιστικών ενώσεων και επιχειρηματικών κύκλων.

Τα μέτρα που θα λάβει η Επιτροπή είναι τα εξής:

- Η Επιτροπή υποστηρίζει την αύξηση της διαφάνειας. Συνιστά τη δημοσίευση των αναλυτικών εκθέσεων, των κριτηρίων αναφοράς για το άνοιγμα κεφαλαίων διαπραγμάτευσης καθώς και των τελικών κοινών θέσεων της ΕΕ.

- Η Επιτροπή θα επεκτείνει την υποστήριξη του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών, αναπτύσσοντας τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα για την Τουρκία και τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.

- Η Επιτροπή θα προωθήσει τις διαπροσωπικές επαφές σε εκπαιδευτικά, ερευνητικά και πολιτιστικά θέματα.

- Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί τη θέση της κοινής γνώμης όσον αφορά τη διεύρυνση και να ακούει τα θέματα που την απασχολούν. Θα προσπαθήσει μέσω των αντιπροσωπειών της στα κράτη μέλη και σε τρίτες υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες να επικοινωνήσει αποτελεσματικότερα σε θέματα πολιτικής διεύρυνσης.

- Η Επιτροπή θα αναπτύξει φιλική προς τον χρήση πληροφόρηση στην καθημερινή της επικοινωνία με το ευρύ κοινό και με τους εξειδικευμένους χρήστες επί θεμάτων πολιτικής διεύρυνσης, ιδίως μέσω ειδικών ιστότοπων. Επίσης, θα εξηγήσει πρακτικά θέματα, όπως, π.χ. πως χρησιμοποιούνται οι αναλύσεις των επιπτώσεων και οι όροι.

5. ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 2007

5.1. Προκλήσεις που εκκρεμούν από την πέμπτη διεύρυνση

Σημαντική πρόκληση παραμένει η συνολική διευθέτηση του κυπριακού ζητήματος και η ενοποίηση της νήσου. Η Επιτροπή χαιρετίζει τις ενέργειες που ανελήφθησαν το 2006 από τους επικεφαλής της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας για την επανάληψη της διαδικασίας συνολικής διευθέτησης υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Το 2007, οι προσπάθειες αυτές πρέπει να επιταχυνθούν.

Η Επιτροπή είναι πρόθυμη να υποστηρίξει αυτές τις προσπάθειες όπως και κατά το παρελθόν. Το Συμβούλιο ενέκρινε δύο από τα τρία μέτρα που πρότεινε η Επιτροπή για τον τερματισμό της απομόνωσης της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Η ελεύθερη κυκλοφορία των ελληνοκυπρίων και των τουρκοκυπρίων, καθώς και των Ευρωπαίων πολιτών σε ολόκληρη τη νήσο διασφαλίζεται με τον κανονισμό για την Πράσινη Γραμμή. Το πρόγραμμα παροχής βοήθειας στην τουρκοκυπριακή κοινότητα εγκρίθηκε και έχει τεθεί σε εφαρμογή. Αναμένεται η έκδοση του κανονισμού σχετικά με τις άμεσες εμπορικές συναλλαγές με το βόρειο τμήμα της Κύπρου, που προτάθηκε από την Επιτροπή. Για την ταχεία έκδοσή του απαιτούνται αυξημένες προσπάθειες και πνεύμα συνδιαλλαγής.

5.2. Υποψήφιες χώρες

Κροατία

Το 2006, η Κροατία εξακολουθεί να σημειώνει πρόοδο όσον αφορά τα πολιτικά και τα οικονομικά κριτήρια και το κεκτημένο, καθώς και την εφαρμογή της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης. Οι κύριες προκλήσεις για το 2007 είναι η συνέχιση της προόδου και η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, ιδίως στους βασικούς τομείς της δικαιοσύνης και της δημόσιας διοίκησης, η καταπολέμηση της διαφθοράς και οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Η Κροατία πρέπει να διατηρήσει την πορεία της για την προσχώρηση στην ΕΕ με τη σχολαστική εφαρμογή των υποχρεώσεών της, π.χ. στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων και των ακινήτων. Πρέπει να συνεχίσει το πρόγραμμα εναρμόνισης της νομοθεσίας και να ενισχύσει τη διοικητική της ικανότητα.

Οι σχέσεις καλής γειτονίας και η περιφερειακή συνεργασία εξακολουθούν να είναι ζωτικής σημασίας και πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εξεύρεση λύσεων σε εκκρεμή διμερή ζητήματα, ειδικότερα όσον αφορά τον καθορισμό των συνόρων. Άλλα θέματα που χρήζουν προσοχής είναι τα δικαιώματα των μειονοτήτων η παλιννόστηση των προσφύγων.

Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Κροατία ξεκίνησαν ικανοποιητικά. Η Κροατία, μετά την αναλυτική εξέταση, έλαβε σημαντικά μέτρα σε πολλούς τομείς προκειμένου να προσαρμόσει τη νομοθεσία της. Τώρα έχει αναλάβει την ανάπτυξη της απαιτούμενης διοικητικής ικανότητας. Με βάση την πρόοδο αυτή, και υπό την προϋπόθεση ότι η Κροατία θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τις ανωτέρω προκλήσεις, οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν με ικανοποιητικούς ρυθμούς.

Τουρκία

Το 2006, η Τουρκία εξακολουθεί να σημειώνει πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις της, ιδίως όσον αφορά την πρόσφατη έγκριση ορισμένων τμημάτων της 9ης δέσμης μεταρρυθμίσεων. Επιπλέον, έχει σημειωθεί γενική μείωση των αναφερόμενων περιπτώσεων βασανιστηρίων και βάναυσης μεταχείρισης σύμφωνα με την αρχή της μηδενικής ανοχής, ακόμη και αν η κατάσταση στο νοτιοανατολικό τμήμα συνεχίζει από την άποψη αυτή να παραμένει προβληματική. Εντούτοις, ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων έχει επιβραδυνθεί. Το 2007, πρέπει να καταβληθούν επίμονες προσπάθειες για να επεκταθούν οι μεταρρυθμίσεις σε ολόκληρη την Τουρκία. Η ελευθερία έκφρασης πρέπει να διασφαλιστεί χωρίς καθυστέρηση με την κατάργηση ή την τροποποίηση του άρθρου 301 του ποινικού κώδικα και γενικότερα με την εναρμόνιση της νομοθεσίας με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Εκτός από την ελευθερία έκφρασης, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για την ενίσχυση της ελευθερίας θρησκεύματος, των δικαιωμάτων των γυναικών, των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων. Ο πολιτικός και δημοκρατικός έλεγχος του στρατού πρέπει να διασφαλιστεί, και η επιβολή του νόμου και η δικαστική πρακτική πρέπει να εναρμονιστούν ακόμη περισσότερο με το πνεύμα των μεταρρυθμίσεων. Παράλληλα, η Τουρκία πρέπει να επιλύσει τα σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας και να διασφαλίσει ότι ο κουρδικός λαός απολαύει πλήρως των δικαιωμάτων και των ελευθεριών του. Η εταιρική σχέση για την προσχώρηση, η οποία εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2006, αποτελεί το μέτρο υπολογισμού της προόδου των μεταρρυθμίσεων. Βασικό παραμένει και το θέμα της δημιουργίας σχέσεων καλής γειτονίας. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενότερα την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων.

Όπως αναφέρεται στη δήλωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της, της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, η ΕΕ ελπίζει ότι η Τουρκία θα διασφαλίσει την πλήρη, άνευ διακρίσεων εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας της Άγκυρας και την άρση όλων των εμποδίων για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, καθώς και των περιορισμών στα μέσα μεταφοράς. Η μη εφαρμογή των υποχρεώσεών της στο ακέραιο θα επηρεάσει τη γενική πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Σε περίπτωση που η Τουρκία δεν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, η Επιτροπή θα διατυπώσει σχετικές συστάσεις πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου. Επίσης, σύμφωνα με την εταιρική σχέση για την προσχώρηση, είναι ουσιαστικό να λάβει η Τουρκία το συντομότερο δυνατό συγκεκριμένα μέτρα για την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Με την παραχώρηση του καθεστώτος υποψήφιας χώρας στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Δεκέμβριο του 2005, αναγνωρίστηκε η επιτυχία των μεταρρυθμίσεων στη χώρα αυτή. Επίσης, με τον τρόπο αυτό η χώρα ενθαρρύνεται να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις της προς την υλοποίηση της ευρωπαϊκής της προοπτικής.

Η πρόοδος της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας συνεχίστηκε αν και με βραδύτερους ρυθμούς το 2006. Οι εκλογές του Ιουλίου πραγματοποιήθηκαν εν γένει σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Οι ελλείψεις που παρατηρήθηκαν πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση αφορούν ειδικότερα τη μεταρρύθμιση της αστυνομίας και του δικαστικού συστήματος, την καταπολέμηση της διαφθοράς και την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης. Η συνέχιση της εφαρμογής της συμφωνίας της Οχρίδας παραμένει σημαντική για τη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για τις μεταρρυθμίσεις. Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν τα επόμενα χρόνια με βάση τη συνεργασία και την πολιτική συναίνεση. Γενικά, πρέπει να εξεταστεί κατά προτεραιότητα η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων σε βασικούς τομείς, προκειμένου να προχωρήσει η ενταξιακή διαδικασία.

5.3. Δυνάμει υποψήφιες χώρες

Αλβανία

Η Αλβανία εξακολουθεί να συμβάλλει στη σταθερότητα της περιοχής, ιδίως μέσω της μετρημένης στάσης της όσον αφορά την κατάσταση των γειτονικών χωρών. Οι σχέσεις της ΕΕ με την Αλβανία εξελίχθηκαν με την υπογραφή το τρέχον έτος της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης. Τώρα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εφαρμογή της ενδιάμεσης συμφωνίας, η οποία θα τεθεί σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2006, και η οποία επικεντρώνεται σε εμπορικά θέματα. Χάρη στην υποστήριξη της ΕΕ, η Αλβανία θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της πολιτικής, δικαστικής και οικονομικής μεταρρύθμισης, καθώς και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Τα ζητήματα αυτά θα αποτελέσουν τους μελλοντικούς τομείς προτεραιότητας.

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Η ευρωπαϊκή προοπτική είναι η κοινή συνισταμένη που ενθαρρύνει όλα τα μέρη στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη να πραγματοποιήσουν πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, όπως τη μεταρρύθμιση της αστυνομίας. Η πλήρης συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία αποτελεί βασικό όρο για την προσέγγιση της χώρας με την ΕΕ. Η αποχώρηση του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου θα δώσει την ευκαιρία στο λαό και στους θεσμούς της χώρας να αναλάβουν ακόμη περισσότερο την ευθύνη της κοινής πορείας τους. Με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, και με την εφαρμογή της, θα ενισχυθεί η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, οι διαπραγματεύσεις αυτές μπορεί να ολοκληρωθούν σε λίγους μήνες. Η συνταγματική εξέλιξη είναι ουσιαστικής σημασίας για την οικοδόμηση ενός περισσότερο λειτουργικού, βιώσιμου και δημοκρατικού κράτους. Η ΕΕ πρέπει να εξετάσει το θέμα της μελλοντικής της εκπροσώπησης στη χώρα μετά την αποχώρηση του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου.

Μαυροβούνιο

Το Μαυροβούνιο κέρδισε την ανεξαρτησία του τον Ιούνιο του 2006 μετά από ελεύθερο και δίκαιο δημοψήφισμα υπό όρους που συμφωνήθηκαν με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά την ανεξαρτησία του, το Μαυροβούνιο άρχισε διαπραγματεύσεις για τη σύναψη χωριστής συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ), στο πλαίσιο νέων οδηγιών που εγκρίθηκαν χωρίς καθυστέρηση από το Συμβούλιο. Δεσμευόμενο με την ΕΕ, το Μαυροβούνιο έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της συγκρότησης κράτους μέσα στο σταθερό και ασφαλές περιβάλλον της προενταξιακής διαδικασίας.

Είναι σημαντικό να διατηρηθεί ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων και να συνεχιστεί η συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη ΣΣΣ τους προσεχείς μήνες. Το Μαυροβούνιο πρέπει ακόμη να ενισχύσει κατάλληλα τους θεσμούς του προκειμένου να προχωρήσει. Οι βασικές ενέργειες που πρέπει να αναλάβει καθορίζονται στην ευρωπαϊκή εταιρική σχέση που προτείνεται παράλληλα με την παρούσα ανακοίνωση. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη δικαστική μεταρρύθμιση και στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς. Το Μαυροβούνιο πρέπει να αναβαθμίσει τη διοικητική του ικανότητα ενόψει της εφαρμογής της ΣΣΣ.

Σερβία

Η Σερβία είναι αξιέπαινη για την υπεύθυνη προσέγγιση που υιοθέτησε μετά την ανεξαρτησία του Μαυροβουνίου. Το νέο Σύνταγμα αναμένεται να προλειάνει το έδαφος για την ενίσχυση του συστήματος διακυβέρνησης της χώρας. Η Σερβία έχει κατορθώσει με επιτυχία να διασφαλίσει τη μακροοικονομική σταθερότητα, να συνεχίσει την ιδιωτικοποίηση και να προσελκύσει άμεσες ξένες επενδύσεις. Στο θέμα της οικονομικής ολοκλήρωσης με την ΕΕ υπήρξε πρόοδος. Σημειώθηκε επίσης πρόοδος στον τομέα της διοικητικής μεταρρύθμισης. Κατά τις διαπραγματεύσεις με την ΕΕ για τη σύναψη συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ), η κυβέρνηση της Σερβίας κατέδειξε την αξιόλογη θεσμική της ικανότητα. Αυτό είναι καλός οιωνός για την ικανότητα της Σερβίας να συμπορευτεί με τις άλλες χώρες της περιοχής στην πορεία προς την ΕΕ, μόλις εκπληρώσει τους όρους για την επανέναρξη της διαπραγμάτευσης της ΣΣΣ.

Η Επιτροπή δεν υποτιμά το μέγεθος των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Σερβία στις τρέχουσες πολιτικές συνθήκες. Η Σερβία πρέπει να υιοθετήσει εποικοδομητική προσέγγιση στο θέμα του Κοσσυφοπεδίου. Η προοπτική μιας ενδεχόμενης προσχώρησης στην ΕΕ πρέπει να είναι πιστευτή και ορατή στον σερβικό λαό με την έγκαιρη επανάληψη και την ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, μόλις η Σερβία εκπληρώσει τον όρο της πλήρους συνεργασίας με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία. Η ΕΕ καταβάλλει επίσης προσπάθειες για να εντάξει τον σερβικό λαό στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι με διευκολύνσεις σε θέματα θεώρησης[5] και ενθαρρύνοντας τη Σερβία να συμμετέχει πληρέστερα σε κοινοτικά προγράμματα στον εκπαιδευτικό, τον ερευνητικό και τον πολιτιστικό τομέα.

Κοσσυφοπέδιο[6]

Η ΕΕ διατηρεί πάντα σχέσεις με το Κοσσυφοπέδιο, με την παροχή στήριξης, την παρακολούθηση των προτύπων και τη συνεργασία με την εκεί αποστολή των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και με την υποστήριξη της διαδικασίας για το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου, υπό την αιγίδα του ειδικού απεσταλμένου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, κ. Martti Ahtisaari. Η ΕΕ αναμένεται να διαδραματίσει βασικό ρόλο για τη διαδικασία σχετικά με το καθεστώς και την εφαρμογή του, μόλις εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Η διευθέτηση του καθεστώτος πρέπει να είναι σαφής από πολιτική και νομική άποψη και να θέτει μια προοπτική για τη μελλοντική εξέλιξη του Κοσσυφοπεδίου. Το θέμα του καθεστώτος του Κοσσυφοπεδίου είναι ειδικής φύσεως και, ως εκ τούτου, δεν υπάρχει προηγούμενο.

Με αυτόν τον τρόπο θα δοθεί νέα ώθηση στις αρχές του Κοσσυφοπεδίου να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται στους βασικούς τομείς του κράτους δικαίου, της οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την επιτυχή μεταφορά αρμοδιοτήτων από την αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στις αρχές του Κοσσυφοπεδίου. Τα δικαιώματα των μειονοτήτων παραμένουν ζωτικό θέμα, όπως και η συμμετοχή των μειονοτήτων στους θεσμούς του Κοσσυφοπεδίου.

Η ευρωπαϊκή προοπτική έχει τον σημαντικό ρόλο να τροφοδοτεί όλα τα ενεχόμενα μέρη με το όραμα ενός κοινού μέλλοντος ως μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, η Επιτροπή προτείνει τα ακόλουθα συμπεράσματα:

1. Η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ εξακολουθεί να βασίζεται στις τρεις αρχές της παγίωσης, των προϋποθέσεων και της επικοινωνίας. Η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις της έναντι των χωρών που διανύουν ήδη την ενταξιακή διαδικασία, αλλά είναι προσεκτική όσον αφορά την ανάληψη νέων δεσμεύσεων. Ο ρυθμός της ενταξιακής διαδικασίας εξαρτάται από τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων στην εκάστοτε υποψήφια χώρα.

2. Η τρέχουσα στρατηγική για τη διεύρυνση, σε συνδυασμό με τρόπους και μέσα για τη διασφάλιση της ικανότητας της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη, αποτελεί τη βάση για μια ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση.

3. Η ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη καθορίζεται από δύο παράγοντες:

- τη διατήρηση του ρυθμού ενίσχυσης και εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης εξασφαλίζοντας τη λειτουργική ικανότητα της ΕΕ. Αυτό είναι προς το συμφέρον τόσο των σημερινών όσο και των μελλοντικών πολιτών της ΕΕ,

- την εγγύηση ότι οι υποψήφιες χώρες είναι έτοιμες κατά την προσχώρηση να αναλάβουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους με την εκπλήρωση των αυστηρών όρων που τους επιβάλλονται. Αυτό αξιολογείται από την Επιτροπή με βάση αυστηρά κριτήρια.

4. Η ενταξιακή ικανότητα της ΕΕ επανεξετάζεται σε όλα τα βασικά στάδια της ενταξιακής διαδικασίας. Η Επιτροπή, στη γνώμη που διατυπώνει σχετικά με τις αιτήσεις προσχώρησης και κατά τη διάρκεια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, προβαίνει σε ανάλυση των επιπτώσεων της προσχώρησης σε βασικούς τομείς πολιτικής. Με τον τρόπο αυτό τα κράτη μέλη θα μπορούν να καθορίζουν κοινές θέσεις της ΕΕ για τη διαπραγμάτευση των αντίστοιχων κεφαλαίων, καθώς και, ενδεχομένως, μεταβατικές περιόδους ή άλλες ρυθμίσεις.

5. Κατά την εκτίμηση των δημοσιονομικών επιπτώσεων μελλοντικών διευρύνσεων, η Επιτροπή εξετάζει τις επιπτώσεις στις βασικές πολιτικές, ειδικότερα, τη γεωργική πολιτική και την πολιτική συνοχής.

6. Η ΕΕ πρέπει να εγγυηθεί ότι μπορεί να διατηρεί και να εμβαθύνει την ανάπτυξή της και παράλληλα να συνεχίζει το πρόγραμμα διεύρυνσης. Χρειάζεται θεσμική μεταρρύθμιση για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων μιας διευρυμένης ΕΕ. Αναμένεται ότι νέα θεσμική συμφωνία θα έχει επιτευχθεί μέχρις ότου το επόμενο νέο μέλος είναι έτοιμο να προσχωρήσει στην Ένωση.

7. Η Επιτροπή θα βελτιώσει ακόμη περισσότερο την ποιότητα της ενταξιακής διαδικασίας. Μπορούν να ορίζονται κριτήρια αναφοράς για το άνοιγμα και το κλείσιμο κεφαλαίων διαπραγμάτευσης τα οποία θα αποτελούν αφορμή για την αναστολή ή την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων σε επιμέρους κεφάλαια. Τα αποτελέσματα του πολιτικού και του οικονομικού διαλόγου θα τροφοδοτούν την ενταξιακή διαδικασία. Τα δυσεπίλυτα θέματα, όπως η δικαστική μεταρρύθμιση και η καταπολέμηση της διαφθοράς, πρέπει να εξετάζονται στην αρχή της ενταξιακής διαδικασίας.

8. Για να ενισχύσει τη διαφάνεια, η Επιτροπή συνιστά τη δημοσίευση των βασικών εγγράφων διαπραγμάτευσης, καθώς και της ανάλυσης των επιπτώσεων, των αναλυτικών εκθέσεων, των κριτηρίων αναφοράς για το άνοιγμα κεφαλαίων και των κοινών θέσεων της ΕΕ για τις διαπραγματεύσεις.

9. Η υποστήριξη της διεύρυνσης από την κοινή γνώμη είναι ζωτικής σημασίας. Η διατήρηση της αυστηρότητας της διαδικασίας και του απαρέγκλιτου των κανόνων είναι ουσιαστική για την εξασφάλιση της εν λόγω υποστήριξης. Το ίδιο και η εμπιστοσύνη για την ενταξιακή ικανότητα της ΕΕ. Πρέπει επίσης να υπάρχει μεγαλύτερη επικοινωνία σε θέματα διεύρυνσης. Είναι σημαντικό να ακούγονται οι πολίτες, να επιλύονται τα προβλήματά τους μέσω των κατάλληλων πολιτικών και να παρέχεται τεκμηριωμένη πληροφόρηση. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Η Επιτροπή θα ενεργήσει από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, και την κοινωνία των πολιτών.

10. Η Κροατία έχει κάνει μια καλή αρχή στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Μετά τη διαδικασία αναλυτικής εξέτασης, η χώρα έχει προοδεύσει σημαντικά σε πολλούς τομείς για την προσαρμογή της νομοθεσίας της και τώρα αναπτύσσει την απαιτούμενη διοικητική ικανότητα. Ωστόσο, η Κροατία πρέπει να καταβάλλει ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες για να αντιμετωπίσει βασικές προκλήσεις όπως η δικαστική μεταρρύθμιση, η καταπολέμηση της διαφθοράς και η οικονομική μεταρρύθμιση, καθώς και να συνεχίσει την πλήρη συνεργασία της με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία. Η διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας και η περιφερειακή συνεργασία παραμένουν ζωτικής σημασίας.

11. Η Τουρκία εξακολουθεί να πληροί σε ικανοποιητικό βαθμό τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και συνεχίζει τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Εντούτοις, το παρελθόν έτος, σημειώθηκε μια επιβράδυνση. Πρέπει να καταβληθούν μεγάλες προσπάθειες ιδίως στον τομέα της ελευθερίας έκφρασης. Προσπάθειες απαιτούνται ακόμη όσον αφορά τα δικαιώματα των μη μουσουλμανικών θρησκευτικών κοινοτήτων, τα δικαιώματα των γυναικών, τα συνδικαλιστικά δικαιώματα και τον έλεγχο του στρατού εκ μέρους των πολιτικών αρχών. Η Τουρκία μπορεί να θεωρηθεί ως λειτουργούσα οικονομία της αγοράς και έχει βελτιώσει την ικανότητά της να αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους. Η διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας παραμένει ζωτικής σημασίας.

12. Όπως αναφέρεται στη δήλωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της, της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, η ΕΕ ελπίζει ότι η Τουρκία θα διασφαλίσει την πλήρη, άνευ διακρίσεων εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας της Άγκυρας και την άρση όλων των εμποδίων για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, καθώς και των περιορισμών στα μέσα μεταφοράς. Η μη εφαρμογή των υποχρεώσεών της στο ακέραιο θα επηρεάσει τη γενική πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Σε περίπτωση που η Τουρκία δεν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, η Επιτροπή θα διατυπώσει σχετικές συστάσεις πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου. Επίσης, σύμφωνα με την εταιρική σχέση για την προσχώρηση, είναι ουσιαστικό να λάβει η Τουρκία το συντομότερο δυνατό συγκεκριμένα μέτρα για την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

13. Με την παραχώρηση του καθεστώτος υποψήφιας χώρας στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Δεκέμβριο του 2005, αναγνωρίστηκε η επιτυχία των μεταρρυθμίσεων στη χώρα αυτή. Η πρόοδος της χώρας συνεχίστηκε το 2006 αν και με βραδύτερους ρυθμούς. Όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων έχουν πραγματοποιήσει πρόοδο μετά την έκδοση το παρελθόν έτος του χάρτη πορείας από την Επιτροπή. Κάθε χώρα σημειώνει τη δική της πρόοδο. Το θετικό ιστορικό μιας χώρας όσον αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της στο πλαίσιο των συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης (περιλαμβανομένων των εμπορικών διατάξεων) αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εξέταση από την ΕΕ οιασδήποτε αίτησης προσχώρησης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Ειδική έκθεση σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να εντάξει νέα μέλη

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ειδική αυτή έκθεση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του εγγράφου στρατηγικής του 2006 για τη διεύρυνση. Σύμφωνα με αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κατά τη σύνοδό του που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο 2006, επικεντρώνεται σε μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα θέματα που αφορούν την ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη. Η προσέγγιση την οποία προωθεί φιλοδοξεί να εξασφαλίσει ότι η Ένωση μπορεί να διατηρεί και να εμβαθύνει την πολιτική και θεσμική εξέλιξή της και παράλληλα να συνεχίζει την υλοποίηση ενός προγράμματος διεύρυνσης με σημαντικότατες προκλήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το 1993, στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης αναφέρθηκε ότι "η ικανότητα της Ένωσης να απορροφήσει νέα μέλη χωρίς να επιβραδυνθεί η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί ένα άλλο σημαντικό θέμα που αφορά τόσο την Ένωση όσο και τις υποψήφιες χώρες". Όπως καθορίστηκε στο έγγραφο στρατηγικής της Επιτροπής για το 2005 και επιβεβαιώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου 2006, ο ρυθμός διεύρυνσης πρέπει να λάβει υπόψη την ενταξιακή ικανότητα της ΕΕ.

Η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει την ικανότητα διατήρησης και εμβάθυνσης της ανάπτυξής της και παράλληλα να συνεχίζει το πρόγραμμα διεύρυνσης. Η θεσμική μεταρρύθμιση είναι απαραίτητη για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων της διευρυμένης ΕΕ. Αναμένεται να έχει επιτευχθεί νέα θεσμική συμφωνία μέχρις ότου το επόμενο νέο κράτος είναι έτοιμο να προσχωρήσει στην Ένωση.

Διεύρυνση σημαίνει συμμετοχή σε ένα σχέδιο που βασίζεται σε κοινές αξίες, πολιτικές και θεσμούς. Η Ένωση πρέπει να διασφαλίσει ότι μπορεί να διατηρήσει την ικανότητά της να ενεργεί και να αποφασίζει σύμφωνα με μια δίκαιη ισορροπία στα θεσμικά όργανα, να τηρεί τους δημοσιονομικούς περιορισμούς και να εφαρμόζει φιλόδοξες και κοινές πολιτικές που λειτουργούν ικανοποιητικά και επιτυγχάνουν τους στόχους τους.

Η απορροφητική ικανότητα της ΕΕ ή, μάλλον, η ενταξιακή ικανότητα, καθορίζεται από την ανάπτυξη των πολιτικών και των θεσμών της ΕΕ, καθώς και από τη μεταβολή των αιτούντων σε καλά προετοιμασμένα κράτη μέλη. Η ικανότητα των δυνάμει μελλοντικών μελών να προσχωρήσουν στην Ένωση αξιολογείται σχολαστικά βάσει αυστηρών κριτηρίων. Η ενταξιακή ικανότητα συνίσταται στη δυνατότητα της ΕΕ να εντάξει νέα μέλη σε μια δεδομένη στιγμή ή περίοδο χωρίς να διακυβευθούν οι πολιτικοί στόχοι της που καθορίζονται από τις συνθήκες. Πρόκειται συνεπώς πάνω απ' όλα για λειτουργική έννοια. Η Επιτροπή στο μέλλον θα προβαίνει σε ανάλυση των επιπτώσεων σε όλα τα βασικά στάδια της ενταξιακής διαδικασίας. Κατά την κατάρτιση αυτών των αναλύσεων θα λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε χώρας.

Η ΕΕ έχει διευρυνθεί πέντε φορές και από έξι μέλη έχει φθάσει τα 25 και σύντομα θα περιλαμβάνει 27. Οι διευρύνσεις αυτές συνέβαλαν σημαντικά στην ενοποίηση της Ευρώπης, προωθώντας τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη σταθερότητα στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Προώθησαν επίσης την ανάπτυξη νέων ευρωπαϊκών πολιτικών, στον τομέα της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, των εξωτερικών σχέσεων και της περιβαλλοντικής προστασίας. Παράλληλα, αναπτύχθηκε η εσωτερική αγορά, ο χώρος Σένγκεν και το ευρώ. Με την πέμπτη διεύρυνση το 2004, η οποία θα ολοκληρωθεί σύντομα με την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, η ΕΕ απέκτησε μεγαλύτερο βάρος παγκοσμίως και δημιουργήθηκαν οικονομικά οφέλη σε θέματα εμπορίου, επενδύσεων και οικονομικής ανάπτυξης. Παράλληλα, η ΕΕ συνεχίζει να χαράσσει και να εφαρμόζει νέες πολιτικές, π.χ. στον τομέα της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της ασφάλειας. Η διεύρυνση της ΕΕ εξελίχθηκε παράλληλα με την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Το τρέχον πρόγραμμα διεύρυνσης είναι σύμφωνο με μια στρατηγική που βασίζεται στις τρεις θεμελιώδεις αρχές της παγίωσης, των προϋποθέσεων και της επικοινωνίας. Καλύπτει τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία οι οποίες βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια της πορείας τους προς την ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έδωσε στις χώρες αυτές σαφή προοπτική προσχώρησης στην ΕΕ εφόσον εκπληρώσουν τους απαιτούμενους όρους. Η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι των χωρών που συμμετέχουν ήδη στη διαδικασία αλλά είναι προσεκτική όσον αφορά την ανάληψη νέων δεσμεύσεων.

Προς το παρόν, δεν φαίνεται πιθανή η ταυτόχρονη προσχώρηση στο μέλλον μεγάλης ομάδας χωρών. Οι υποψήφιοι και οι δυνάμει υποψήφιοι έχουν μεγάλες διαφορές όσον αφορά την πολιτική και οικονομική τους ανάπτυξη και τη διοικητική ικανότητα. Είναι πιθανό να πραγματοποιηθούν και άλλες προσχωρήσεις μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές ενταξιακές προετοιμασίες.

Η ΕΕ μπορεί να υποδεχθεί με επιτυχία νέες χώρες υπό τον όρο ότι η ανάπτυξή της συνεχίζεται ομαλά και οι υποψήφιες χώρες δύνανται να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους ως κράτη μέλη. Οι πολίτες της ΕΕ πρέπει επίσης να είναι έτοιμοι για μελλοντικές διευρύνσεις, και να κατανοούν πληρέστερα τα θέματα που διακυβεύονται. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η δημοκρατική νομιμότητα της διαδικασίας σε επίπεδο κοινής γνώμης. Συνεπώς, η προσέγγιση που προωθεί το παρόν έγγραφο βασίζεται στις ακόλουθες κατευθύνσεις:

- τη διασφάλιση της ικανότητας της ΕΕ να διατηρήσει το ρυθμό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης,

- τη διασφάλιση της εκπλήρωσης των καθορισθέντων αυστηρών όρων από τις υποψήφιες χώρες,

- τη βελτίωση της επικοινωνίας.

Τα τελευταία χρόνια έχει τεθεί το θέμα των τελικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έχει καταλήξει σε ορισμένα συμπεράσματα. Ο όρος "ευρωπαϊκός" συνδυάζει ορισμένα γεωγραφικά, ιστορικά και πολιτιστικά στοιχεία τα οποία συνθέτουν την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Η κοινή εμπειρία σε ιδέες, αξίες και ιστορικές αλληλεπιδράσεις δεν μπορεί να συμπυκνωθεί σε μια απλή διαχρονική φόρμουλα και υποβάλλεται σε επανεξέταση από τις επόμενες γενεές.

Η νομική βάση της διεύρυνσης είναι το άρθρο 49 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο ορίζει ότι "Κάθε ευρωπαϊκό κράτος το οποίο σέβεται τις αρχές που καθορίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 μπορεί να ζητήσει να γίνει μέλος της Ένωσης" . Εντούτοις, η διάταξη αυτή της συνθήκης δεν σημαίνει ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να υποβάλουν αίτηση ή ότι η ΕΕ υποχρεούται να εγκρίνει όλες τις αιτήσεις που της υποβάλλονται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζεται πρώτον και κύριον από τις αξίες της.

ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΕ

Η Ένωση, με την ευκαιρία των προηγούμενων διευρύνσεων, έχει αξιολογήσει την ικανότητά της να απορροφά νέα μέλη. Οι γνώμες της Επιτροπής σχετικά με τις αιτήσεις προσχώρησης χρησίμευσαν ως βάση στο Συμβούλιο για να αποφασίσει για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Στις εν λόγω γνώμες, αναλύεται η ικανότητα των υποψηφίων να αναλαμβάνουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους καθώς και να αποδεχθούν τις πολιτικές της ΕΕ. Κατά τις πρώτες τέσσερις διευρύνσεις, οι γνώμες περιλάμβαναν και γενική ανάλυση των επιπτώσεων της προσχώρησης στην Ένωση σε τομείς όπως η λειτουργία της εκ περιτροπής προεδρίας του Συμβουλίου, οι εκτιμήσεις των καθαρών χρηματοδοτικών μεταβιβάσεων βάσει των κοινών πολιτικών, ή η προσθήκη επίσημων κοινοτικών γλωσσών.

Η Επιτροπή, το 2004, εξέδωσε μια μελέτη σχετικά με τα ζητήματα που θέτει η ενδεχόμενη προσχώρηση της Τουρκίας, μαζί με τις συστάσεις της για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με την εν λόγω μελέτη, οι απαιτούμενες ενταξιακές προετοιμασίες αναμένεται να διαρκέσουν μια δεκαετία. Παρουσίασε εκτιμήσεις των δημοσιονομικών επιπτώσεων της προσχώρησης της Τουρκίας και προσδιόρισε τους τομείς στους οποίους θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ιδιαίτερες προκλήσεις: πρόκειται για τους τομείς της γεωργίας, της συνοχής, της ενέργειας, της μετανάστευσης, των εξωτερικών συνόρων και της εξωτερικής πολιτικής.

Κατά την προετοιμασία των προηγούμενων διευρύνσεων, η Επιτροπή εξέτασε σε χωριστά έγγραφα στρατηγικής τις επιπτώσεις που θα έχουν για την ΕΕ ορισμένα θέματα που είναι κοινά σε διάφορες αιτήσεις προσχώρησης. Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι η ενίσχυση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, η προώθηση της οικονομικής ολοκλήρωσης και η ανάπτυξη κοινών πολιτικών αποτελούν προϋποθέσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Το 1997, η Επιτροπή υπολόγισε τις πιθανές επιπτώσεις της πέμπτης διεύρυνσης και πρότεινε δημοσιονομικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις κατά την προετοιμασία για την προσχώρηση. Βασικός στόχος του προγράμματος "Agenda 2000" ήταν να εξασφαλίσει ότι οι πολιτικές της ΕΕ ήσαν έτοιμες για διεύρυνση.

Από οικονομική άποψη, η ΕΕ είχε αρχίσει να προετοιμάζει την πέμπτη διεύρυνση μόλις το 1991, με την υπογραφή των πρώτων ευρωπαϊκών συμφωνιών με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Μετά την υπογραφή των συμφωνιών, η ΕΕ κατέστη σύντομα ο πρώτος εμπορικός εταίρος των χωρών αυτών. Το μεγαλύτερο μέρος του διμερούς εμπορίου βιομηχανικών αγαθών μεταξύ της ΕΕ και των εν λόγω χωρών ελευθερώθηκε πολύ πριν από την προσχώρηση, γεγονός που διευκόλυνε πολύ την οικονομική ολοκλήρωση.

Η οικονομική ολοκλήρωση με την Τουρκία διευκολύνεται με την τελωνειακή ένωση η οποία προωθεί τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και τονώνει το δυναμισμό. Στα Δυτικά Βαλκάνια, η προετοιμασία των χωρών γίνεται μέσω των συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης οι οποίες προβλέπουν τη σταδιακή ελευθέρωση του εμπορίου και την οικονομική βοήθεια. Η παράλληλη διεύρυνση και ο εκσυγχρονισμός της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA) προλειαίνει το έδαφος για την προώθηση της οικονομικής ολοκλήρωσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η εκτίμηση της ικανότητας της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη συνεχίστηκε κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Η Επιτροπή πρότεινε μέτρα αντιμετώπισης των επιπτώσεων της διεύρυνσης στα υφιστάμενα κράτη μέλη σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Κατά την πέμπτη διεύρυνση, τα μέτρα αυτά περιελάμβαναν την κυκλοφορία των εργαζομένων και τις οδικές μεταφορές. Οι εκτιμήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τους δημοσιονομικούς πόρους που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση της πέμπτης διεύρυνσης αποτέλεσαν τη βάση για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις γεωργικές πληρωμές.

Η Ένωση βοήθησε στην προετοιμασία των αιτουσών χωρών να αναλάβουν τις μελλοντικές υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους. Για την πέμπτη διεύρυνση καθιέρωσε προενταξιακή στρατηγική. Η στρατηγική αυτή συνίσταται στη στενή παρακολούθηση και υποβολή τακτικών εκθέσεων για τη πορεία κάθε χώρας, στον καθορισμό προτεραιοτήτων μέσω εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση και στη χορήγηση χρηματοδοτικής βοήθειας. Εκτεταμένες συμφωνίες σύνδεσης επέτρεψαν στα αιτούντα κράτη να αναλάβουν ορισμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις σχετικά με το κεκτημένο πριν από την προσχώρηση σε τομείς της ενιαίας αγοράς, όπως η πολιτική ανταγωνισμού, η πνευματική ιδιοκτησία, οι θαλάσσιες μεταφορές και η πιστοποίηση βιομηχανικών προϊόντων. Οι υποψήφιες χώρες συμμετείχαν σε οργανισμούς και επιτροπές της ΕΕ. Μετά την υπογραφή των συνθηκών για την προσχώρηση, οι προσχωρούσες χώρες συμμετείχαν ως παρατηρητές στη νομοθετική διαδικασία.

Η εν λόγω στρατηγική, η οποία είχε στόχο να συμβάλει στην κατάλληλη προετοιμασία των υποψήφιων χωρών, διευκόλυνε την ομαλή ενσωμάτωσή τους στην ΕΕ. Δύο έτη μετά την προσχώρηση, τα δέκα νέα κράτη μέλη έφθασαν σε εξαιρετικό επίπεδο συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της ΕΕ, όπως υπογραμμίζεται στον πίνακα αποτελεσμάτων της Επιτροπής για την ενιαία αγορά και στις εκθέσεις περί εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου. Οι οικονομικές συνέπειες της προσχώρησής τους υπήρξαν θετικές. Τα θεσμικά όργανα εξακολούθησαν να λειτουργούν και να λαμβάνουν αποφάσεις, ενώ τα νέα μέλη διαδραμάτισαν ενεργό ρόλο.

Η Επιτροπή πραγματοποίησε μελέτη σχετικά με την οικονομική διάσταση της διεύρυνσης δύο χρόνια μετά την 1η Μαΐου 2004. Σύμφωνα με τη μελέτη, η πείρα που αποκομίστηκε από τα δύο αυτά χρόνια υπήρξε πολύ θετική[7]. Η διεύρυνση προς ανατολάς τόνωσε την ανάπτυξη και δημιούργησε θέσεις απασχόλησης στην ευρωπαϊκή οικονομία. Η προσεκτική προετοιμασία της διεύρυνσης κατά τα προηγούμενα χρόνια συνέβαλε ουσιαστικά στην επίτευξη αυτού του αποτελέσματος.

Η πλειονότητα των πολιτών στην ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες υποστήριξε τη διεύρυνση. Ωστόσο, οι κίνδυνοι είναι πολλοί και η κοινή γνώμη διατηρεί κάποιες ανησυχίες και παρανοήσεις όσον αφορά τη διεύρυνση οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Η ΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΕ ΣΗΜΕΡΑ

Η Ένωση πρέπει να διαβεβαιώσει ότι μπορεί να διατηρήσει την ικανότητά της να λειτουργεί, προς το συμφέρον των σημερινών και των μελλοντικών πολιτών της. Η αυστηρή διαχείριση της ενταξιακής διαδικασίας θα συνεχιστεί ενώ η Ένωση ετοιμάζεται, σε εσωτερικό επίπεδο, για νέες θεσμικές μεταρρυθμίσεις.

Το παρόν τμήμα καθορίζει μια μέθοδο για την αξιολόγηση, με βάση την κτηθείσα πείρα, των ικανοτήτων της Ένωσης ενόψει μελλοντικών διευρύνσεων.

Διασφάλιση της ικανότητας της ΕΕ να διατηρήσει το ρυθμό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

Η ικανότητα της Ένωσης να διατηρήσει το ρυθμό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με παράλληλες διευρύνσεις βασίζεται σε τρεις κύριες συνιστώσες: τους θεσμούς, τις κοινές πολιτικές και τον προϋπολογισμό. Η Ένωση πρέπει να διασφαλίσει τη συνέχιση της αποτελεσματικότητας των θεσμών της, την αποδοτικότητα των πολιτικών της και τη συνάφεια του προϋπολογισμού της με τους στόχους και τους δημοσιονομικούς πόρους της.

Θεσμοί

Η ΕΕ χρειάζεται νέες θεσμικές ρυθμίσεις όχι απλώς χάριν διεύρυνσης, αλλά για να μπορεί να λειτουργεί καλύτερα. Η Ένωση οφείλει να διασφαλίσει την αποτελεσματικότητα και την υπευθυνότητα των θεσμών της και των διαδικασιών λήψεως αποφάσεων, χάριν των σημερινών κρατών μελών καθώς και ενόψει μελλοντικών διευρύνσεων.

Κατά τις προηγούμενες διευρύνσεις, η ενσωμάτωση των προσχωρησάντων κρατών στους θεσμούς της ΕΕ αποτελούσε μέρος των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Οι απορρέουσες προσαρμογές των θεσμικών διατάξεων πραγματοποιούνταν στις αντίστοιχες συνθήκες προσχώρησης. Πριν από την τελευταία διεύρυνση πραγματοποιήθηκαν θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Οι θεσμικές διατάξεις των συνθηκών για την προσχώρηση των δέκα νέων κρατών μελών το 2004, καθώς και της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, βασίζονται στη Συνθήκη της Νίκαιας.

Η Συνθήκη της Νίκαιας προβλέπει διατάξεις για την προσχώρηση μέχρι 27 κρατών μελών, ήτοι, μέχρι την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Όμως, η Συνθήκη ορίζει ότι όταν η Ένωση θα περιλαμβάνει 27 κράτη μέλη, ο αριθμός των μελών της Επιτροπής είναι κατώτερος από τον αριθμό των κρατών μελών. Ο αριθμός των μελών της Επιτροπής ορίζεται ομόφωνα από το Συμβούλιο. Ο κανόνας αυτός εφαρμόζεται από την ημερομηνία ανάληψης των καθηκόντων της πρώτης Επιτροπής μετά την ημερομηνία προσχώρησης του εικοστού εβδόμου κράτους μέλους. Το Συμβούλιο αποφασίζει επίσης τις λεπτομέρειες εφαρμογής μιας εκ περιτροπής εναλλαγής σε ισότιμη βάση.

Η Συνθήκη της Νίκαιας δεν προβλέπει προσαρμογές στη σύνθεση και τη λειτουργία των άλλων θεσμικών οργάνων μιας Ένωσης με περισσότερα από 27 κράτη μέλη. Η κατανομή των εδρών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η στάθμιση των ψήφων στο Συμβούλιο είναι ουσιώδης για την ικανότητα λήψεως αποφάσεων της ΕΕ. Ως εκ τούτου, πριν από οιαδήποτε νέα διεύρυνση, η ΕΕ πρέπει να λαμβάνει αποφάσεις όσον αφορά το πεδίο και την ουσία των θεσμικών μεταρρυθμίσεων.

Η διεύρυνση αναμένεται να έχει επίσης πρακτικές συνέπειες στη λειτουργία των θεσμών όπως, π.χ. στη χρήση των γλωσσών. Ανάλυση των επιπτώσεων της διεύρυνσης στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα συμπεριληφθεί στις γνώμες της Επιτροπής σχετικά με κάθε μελλοντική αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ.

Αναμένεται ότι νέα θεσμική συμφωνία θα έχει επιτευχθεί μέχρι το ενδεχόμενο της προσχώρησης νέου κράτους μέλους στην Ένωση. Η βελτίωση της λειτουργίας της ΕΕ είναι προς το συμφέρον τόσο των μελλοντικών κρατών μελών όσο και της διευρυμένης Ένωσης.

Πολιτικές της ΕΕ

Οι προηγούμενες διευρύνσεις ενίσχυσαν τις κοινοτικές πολιτικές εφόσον νέα κράτη μέλη συνέβαλαν με τη δική τους εθνική πείρα και τις πολιτικές κατευθύνσεις στο ευρωπαϊκό εγχείρημα. Το ισχύον κεκτημένο, σε τομείς όπως οι πολιτική συνοχής, η γεωργία, η αλιεία, η περιβαλλοντική προστασία, οι εξωτερικές σχέσεις, η διαφάνεια, η λογοδοσία και η ευρωπαϊκή ιθαγένεια αντικατοπτρίζουν, εν μέρει, την επίδραση προηγούμενων διευρύνσεων. Ορισμένες κοινοτικές πολιτικές θα είχαν ακόμα μεγαλύτερα οφέλη αν επεκτείνονταν σε περισσότερες χώρες με τις κατάλληλες προϋποθέσεις, για παράδειγμα, η εσωτερική αγορά ή ο τομέας της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της ασφάλειας.

Η Ένωση, όσο διευρύνεται, πρέπει να είναι σε θέση να συνεχίζει να εφαρμόζει και να αναπτύσσει κοινές πολιτικές σε όλους τους τομείς. Η ανάλυση των επιπτώσεων της διεύρυνσης στις κοινοτικές πολιτικές θα αναπτυχθεί περαιτέρω σε όλα τα βασικά στάδια της διαδικασίας διεύρυνσης.

Σε κάθε γνώμη που θα εκδίδει η Επιτροπή σχετικά με την αίτηση μιας χώρας για προσχώρηση την ΕΕ θα περιλαμβάνεται μελλοντικά ανάλυση των επιπτώσεων της εν λόγω προσχώρησης στις κοινοτικές πολιτικές. Το γεγονός αυτό θα αντικατοπτρίζεται και στο πλαίσιο των όρων αναφοράς που καθορίζονται για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

Το πλαίσιο διαπραγμάτευσης με την Κροατία και την Τουρκία προβλέπει δέσμη μέτρων για να καταστεί δυνατή η ομαλή ένταξή τους στις πολιτικές της ΕΕ. Θεσπίζει ακόμη μέτρα για να εξασφαλιστεί η δέουσα λειτουργία των κοινοτικών πολιτικών μετά τη διεύρυνση, όπως μεταβατικές περιόδους, παρεκκλίσεις, ειδικές ρυθμίσεις και μόνιμες διασφαλίσεις.

Η Επιτροπή, κατά την εκτίμηση των δημοσιονομικών επιπτώσεων της διεύρυνσης, θα εξετάζει τις επιπτώσεις μελλοντικών διευρύνσεων στη γεωργική πολιτική και την πολιτική συνοχής. Στο πλαίσιο αυτό θα ληφθεί υπόψη η μελλοντική εξέλιξη αυτών των πολιτικών.

Κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, η Επιτροπή θα προβαίνει σε ανάλυση των επιπτώσεων της διεύρυνσης σε βασικούς τομείς πολιτικής, όπως η κυκλοφορία των προσώπων, η διαχείριση των συνόρων, η γεωργία, η πολιτική συνοχής και οι μεταφορές. Παρόμοιες αναλύσεις θα πραγματοποιούνται στους τομείς της πολιτικής ενέργειας και της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, λαμβάνοντας υπόψη τα στρατηγικά κίνητρα διεύρυνσης της ΕΕ, ήτοι την αύξηση της σταθερότητας, τα πλεονεκτήματα της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφαλείας ή τη διασφάλιση της παροχής ενέργειας. Με τον τρόπο αυτό τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίζουν τις κοινές θέσεις της ΕΕ για τη διαπραγμάτευση των αντίστοιχων κεφαλαίων, καθώς και, ενδεχομένως, μεταβατικές περιόδους ή άλλες ρυθμίσεις με πλήρη επίγνωση των πιθανών συνεπειών.

Προϋπολογισμός της ΕΕ

Η Ένωση πρέπει να είναι σε θέση να συνεχίσει τη βιώσιμη χρηματοδότηση των πολιτικών της. Οι επιπτώσεις της διεύρυνσης στον κοινοτικό προϋπολογισμό θα εξετάζονται προσεκτικά καθόλη τη διάρκεια της διαδικασίας διεύρυνσης. Η Επιτροπή, σε κάθε γνώμη που διατυπώνει σχετικά με την αίτηση χώρας για προσχώρηση στην ΕΕ θα προβαίνει σε εκτίμηση των δημοσιονομικών επιπτώσεων.

Πριν από κάθε προσχώρηση, η ΕΕ πρέπει να αποφασίζει σχετικά με τους απαιτούμενους δημοσιονομικούς πόρους. Σ' αυτή τη βάση, η Επιτροπή, στις ενδεχόμενες μελλοντικές ενταξιακές διαπραγματεύσεις, θα προτείνει δέσμη χρηματοδοτικών μέτρων. Η ανάλυση της Επιτροπής θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις δημοσιονομικές πτυχές όσο και την ενίσχυση του οικονομικού δυναμισμού μετά τις προσχωρήσεις.

Να διασφαλιστεί ότι οι υποψήφιες χώρες πληρούν αυστηρά κριτήρια

Η τήρηση προϋποθέσεων είναι ένας από τους πυλώνες της στρατηγικής διεύρυνσης της Επιτροπής. Η κατάλληλη προετοιμασία των υποψήφιων χωρών διευκολύνει την ομαλή ένταξή τους στην ΕΕ. Είναι ζωτική η περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας των προετοιμασιών δεδομένου ότι το πεδίο των κοινοτικών δραστηριοτήτων έχει επεκταθεί. Αυτό δικαιολογεί την αυστηρή εφαρμογή όρων κατά το προενταξιακό στάδιο, και την πλήρη εκπλήρωση των απαιτήσεων σε κάθε στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας.

Στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής, η Επιτροπή θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την πρόοδο κάθε χώρας που συμμετέχει στη διαδικασία διεύρυνσης. Η παρακολούθηση θα γίνεται με βάση τα πολιτικά και οικονομικά κριτήρια προσχώρησης καθώς και τα κριτήρια που αφορούν το κεκτημένο. Η Επιτροπή θα επικεντρώνει την προσοχή της στη δημιουργία των απαιτούμενων διαρθρώσεων για την εγκαθίδρυση του κράτους δικαίου. Αυτές περιλαμβάνουν τη διοικητική και τη δικαστική ικανότητα και την καταπολέμηση της απάτης και της διαφθοράς. Τα θέματα αυτά πρέπει να εξετάζονται στο αρχικό στάδιο της προενταξιακής διαδικασίας.

Με βάση τα συμπεράσματά της, η Επιτροπή θα προτείνει βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση ή των ευρωπαϊκών εταιρικών σχέσεων με κάθε χώρα. Τα εν λόγω πλαίσια πολιτικής έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά μέσα για τον καθορισμό προτεραιοτήτων κατά την προπαρασκευή της πέμπτης διεύρυνσης. Η Επιτροπή θα προτείνει τακτικές αναπροσαρμογές. Η χρηματοδοτική βοήθεια για την υποστήριξη των χωρών που συμμετέχουν στη διαδικασία διεύρυνσης θα επικεντρώνεται στις μεταρρυθμίσεις που θεωρούνται προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης. Η κοινοτική στήριξη των προετοιμασιών για την προσχώρηση θα καταστεί αποτελεσματικότερη χάρη στην καθιέρωση, το 2007, νέου ενιαίου χρηματοδοτικού μέσου το οποίο θα καλύπτει όλες τις προενταξιακές ανάγκες.

Οι συμφωνίες σύνδεσης με τις χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία διεύρυνσης διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο την προετοιμασία των χωρών αυτών. Η Επιτροπή θα ελέγχει την τήρηση των υποχρεώσεων. Το ικανοποιητικό ιστορικό όσον αφορά την εκπλήρωση διμερών υποχρεώσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση κατά την εξέταση των αιτήσεων για προσχώρηση στην ΕΕ.

Η πρόοδος των ενταξιακών διαπραγματεύσεων θα καθορίζεται από την εκπλήρωση των ενταξιακών απαιτήσεων όπως καθορίζονται στα πλαίσια διαπραγμάτευσης, η οποία αξιολογείται με βάση την ικανότητα κάθε χώρας. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να επιδεικνύουν αποτελέσματα όσον αφορά την επίτευξη συγκεκριμένων κριτηρίων αναφοράς πριν από το άνοιγμα ή το κλείσιμο των κεφαλαίων διαπραγμάτευσης. Εάν δεν εκπληρούνται τα κριτήρια αναφοράς, είναι πιθανή η αναστολή ή η επανάληψη των διαπραγματεύσεων επί των συγκεκριμένων κεφαλαίων.

Στο μέλλον, η πρόοδος των πολιτικών μεταρρυθμίσεων θα συνδέεται στενότερα με τον ρυθμό των διαπραγματεύσεων. Τα αποτελέσματα του διαλόγου με τις χώρες όσον αφορά την ανάπτυξη της ικανότητας εκπλήρωσης των πολιτικών κριτηρίων για την προσχώρηση, θα τροφοδοτούν άμεσα τη διαδικασία διαπραγμάτευσης. Η Επιτροπή θα προετοιμάζει το διάλογο με τα κράτη μέλη και θα υποβάλλει τις προτάσεις της στα αντίστοιχα όργανα του Συμβουλίου. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου έχουν ληφθεί νέα μέτρα προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνεργασία των υπαλλήλων των κρατών μελών, αρμόδιων για την παρακολούθηση της προόδου των μεταρρυθμίσεων και των αρμόδιων υπαλλήλων για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις στην ίδια ομάδα εργασίας.

Επιπλέον, το ισχύον πλαίσιο διαπραγμάτευσης προβλέπει κεφάλαιο για τη δικαστική εξουσία και τα θεμελιώδη δικαιώματα, βάσει του οποίου πρέπει να εξετάζονται πολιτικά ζητήματα. Με τον τρόπο αυτό, η πρόοδος σε ζωτικούς τομείς παρακολουθείται σχολαστικά. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις μπορούν να ανασταλούν σε περίπτωση σοβαρής και επανειλημμένης παραβίασης των αρχών της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και του κράτους δικαίου.

Ως εκ τούτου, τα αποτελέσματα του διαλόγου με τις χώρες όσον αφορά τις οικονομικές τους μεταρρυθμίσεις θα εισάγονται και αυτά στη διαδικασία διαπραγμάτευσης. Η Επιτροπή θα προετοιμάζει το διάλογο με τα κράτη μέλη και θα υποβάλλει τις προτάσεις της στα αντίστοιχα όργανα του Συμβουλίου. Ο εν λόγω διάλογος επικεντρώνεται στην εκπλήρωση των οικονομικών κριτηρίων και στη σύγκλιση με τις οικονομίες της ΕΕ. Πριν από την προσχώρηση, είναι σημαντικό οι υποψήφιες χώρες να είναι λειτουργούσες οικονομίες της αγοράς και ανταγωνιστικές στην εσωτερική αγορά. Η προενταξιακή βοήθεια θα επικεντρωθεί ειδικότερα στην επίτευξη αυτού του στόχου.

Όπως το πλαίσιο διαπραγμάτευσης και ο καθορισμός κριτηρίων αναφοράς κατά το άνοιγμα ή το κλείσιμο κεφαλαίων διαπραγμάτευσης, τα μέτρα αυτά θα εξασφαλίσουν μια αυστηρή προσέγγιση στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

Ενώ οι χώρες είναι δυνατόν να επιθυμούν να καθορίζουν οι ίδιες την προθεσμία για την προσχώρηση προκειμένου να κατευθύνουν τις μεταρρυθμιστικές τους προσπάθειες, η ΕΕ πρέπει να απέχει από τον καθορισμό παρόμοιων προθεσμιών μέχρις ότου οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις πλησιάζουν προς την ολοκλήρωσή τους. Η ημερομηνία για την ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων θα εξαρτάται από την πρόοδο που έχει σημειώσει η ίδια η χώρα, και αυτό είναι μια αρχή που πρέπει να διατηρηθεί.

Βελτίωση της επικοινωνίας

Η δημοκρατική νομιμότητα παραμένει ζωτικής σημασίας για τη διαδικασία προσχώρησης της ΕΕ. Όλες οι βασικές αποφάσεις που οδηγούν στην προσχώρηση μιας χώρας λαμβάνονται με ομοφωνία από τις δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις των κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών. Η απόφαση επικυρώνεται από τα εθνικά κοινοβούλια. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα μέλη του οποίου εκλέγονται με άμεση ψηφοφορία, πρέπει να διατυπώσει σύμφωνη γνώμη.

Η δημοκρατική νομιμότητα χαρακτηρίζει μια Ευρώπη η οποία ακούει τις επιθυμίες των πολιτών της και επιλύει τα προβλήματά τους με τις κατάλληλες πολιτικές. Για κάθε πολιτική της, συμπεριλαμβανομένης της διεύρυνσης, η ΕΕ πρέπει να κερδίζει την υποστήριξη των πολιτών της. Η διατήρηση της αυστηρότητας της διαδικασίας και του απαρέγκλιτου των κανόνων είναι ουσιαστικής σημασίας για την εξασφάλιση αυτής της υποστήριξης. Το ίδιο και η εμπιστοσύνη στην ενταξιακή ικανότητα της ΕΕ. Επιπλέον, η βελτίωση της επικοινωνίας είναι σημαντική συνιστώσα της πολιτικής διεύρυνσης της ΕΕ. Οι προηγούμενες διευρύνσεις έτυχαν γενικά υποστήριξης εκ μέρους της κοινής γνώμης, αφενός, αφετέρου όμως δημιούργησαν αμφιβολίες και παρανοήσεις. Οι πολίτες πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για μελλοντικές διευρύνσεις.

Η ΕΕ πρέπει να βελτιώσει την κοινοποίηση των πλεονεκτημάτων και των προκλήσεων της διεύρυνσης. Είναι κυρίως καθήκον των κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών να εξηγούν και να υπερασπίζονται τις επιλογές που έχουν κάνει. Οι επικεφαλής των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών είναι τα πλέον κατάλληλα άτομα για να κατανοούν τα προβλήματα των υποστηρικτών τους και να επικοινωνούν άμεσα μαζί τους. Τα κράτη μέλη εκείνα τα οποία έχουν αναλάβει δεσμεύσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας διεύρυνσης πρέπει να εξηγούν στους πολίτες τους τα συγκεκριμένα αναμενόμενα οφέλη της διεύρυνσης. Η Επιτροπή θα ενεργεί από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και τις ομάδες προβληματισμού, καθώς και την κοινωνία των πολιτών. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θα βελτιώσει τη διάθεση τεκμηριωμένης πληροφόρησης σε μορφή φιλική προς το χρήστη. Αυτό αφορά τόσο θέματα πολιτικής στον τομέα της διεύρυνσης όσο και πρακτικά θέματα όπως η εφαρμογή της τήρησης προϋποθέσεων με την παρακολούθηση των μεταρρυθμίσεων, τον καθορισμό κριτηρίων αναφοράς, και την ανάλυση των επιπτώσεων.

Η Ένωση, τα κράτη μέλη της και υποψήφιες χώρες πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για να προωθήσουν την αμοιβαία γνώση και κατανόηση και να αναπτύξουν την αυτοδιάθεση των χωρών όσον αφορά το κοινό ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Πρέπει να καταβληθούν επίμονες προσπάθειες για πολλά χρόνια. Ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών που καθιερώθηκε με την Τουρκία το 2004 και επεκτάθηκε στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων το 2006 χρειάζεται περαιτέρω ανάπτυξη. Η Επιτροπή προτίθεται να παρατείνει τον εν λόγω διάλογο σε περισσότερους τομείς της κοινωνίας και της οικονομίας. Αυτό θα το πράξει σε συνεργασία με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών καθώς και άλλους οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο τομέα. Είναι σημαντικό να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των πολιτών το διάλογο αυτό και να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες και οι παρανοήσεις.

Η Επιτροπή υποστηρίζει την αύξηση της διαφάνειας στην προσέγγιση των πολιτών με τη διαδικασία διεύρυνσης. Ήδη δημοσιεύει τις γνώμες της όσον αφορά τις αιτήσεις προσχώρησης καθώς και τις εκθέσεις της για την πορεία κάθε χώρας. Έχει επίσης δημοσιεύσει τα πλαίσια διαπραγμάτευσης για την Κροατία και την Τουρκία. Πρέπει επίσης να δημοσιευθούν και άλλα έγγραφα σχετικά με τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Κατά την πέμπτη διεύρυνση, η πρακτική αυτή ακολουθήθηκε από ορισμένες υποψήφιες χώρες σε συνάρτηση με τη διαπραγματευτική τους θέση. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αναλυτικές εκθέσεις, τα κριτήρια αναφοράς για το άνοιγμα κεφαλαίων διαπραγμάτευσης καθώς και οι διαπραγματευτικές θέσεις της ΕΕ πρέπει να δημοσιεύονται στο Διαδίκτυο.

Η προσέγγιση που υιοθετείται στην παρούσα έκθεση θα ενισχύσει τη δημοκρατική βάση της διαδικασίας διεύρυνσης. Είναι προς το συμφέρον όλων όσων ενέχονται στη διαδικασία αυτή να αποφύγουν να δημιουργήσουν χάσμα μεταξύ των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής αφενός, και της κοινής γνώμης αφετέρου. Τα διδάγματα που αποκομίστηκαν κατά την πέμπτη διεύρυνση θα χρησιμεύσουν στην Επιτροπή για τη συνέχιση της διαδικασίας τα επόμενα χρόνια.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Συμπεράσματα για την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Κροατία, την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο, τη Σερβία, το Κοσσυφοπέδιο[8], την Τουρκία

Αλβανία

Όσον αφορά τα πολιτικά κριτήρια , η Αλβανία έχει σημειώσει πρόοδο σε θέματα δημοκρατίας και κράτους δικαίου, καθώς και για την καταπολέμηση της διαφθοράς, που αποτελεί βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Συνεχίστηκε η εποικοδομητική πολιτική έναντι της περιφέρειας. Χρειάζονται περισσότερες προσπάθειες όσον αφορά τις άλλες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης.

Παρατηρήθηκε επίσης πρόοδος σε θέματα δημοκρατίας και κράτους δικαίου . Η εξέλιξη ωστόσο υπήρξε άνιση. Το κοινοβούλιο αναλαμβάνει πλήρως το ρόλο του σε πολιτικό επίπεδο και η κοινοβουλευτική επιτροπή για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση υπήρξε πολύ δραστήρια. Το κοινοβούλιο είναι στο εξής πιο διαφανές και οι σχέσεις του με άλλα συνταγματικά όργανα υπήρξαν αποδοτικές, αλλά εξακολουθεί να παρουσιάζει τεχνικές και διοικητικές ελλείψεις. Για να υπάρξει πρόοδος, επιβάλλεται μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης που θα συμβάλει στην επίτευξη σημαντικών αποτελεσμάτων, όπως η εκλογική μεταρρύθμιση και η εφαρμογή των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ).

Η κυβέρνηση ενέκρινε σχέδιο για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ευρωπαϊκή εταιρική σχέση και τη ΣΣΣ. Δημιουργεί την απαιτούμενη διάρθρωση για το συντονισμό του περιεχομένου των μεταρρυθμίσεων της ΕΕ και για τη διαχείριση των πόρων που απαιτούνται για την εφαρμογή τους. Ο συντονισμός μεταξύ των διαρθρώσεων αυτών είναι ουσιαστικής σημασίας. Οι ικανότητες σύνταξης νομοθετικών προτάσεων πρέπει να χρησιμοποιηθούν με καλύτερο τρόπο. Η αναδιάρθρωση πολλών υπουργείων έχει μειώσει προσωρινά την ικανότητα σε ορισμένους τομείς της δημόσιας διοίκησης . Είναι σημαντικό σήμερα να γίνει κατάλληλη εκμετάλλευση των αλλαγών αυτών για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα. Ορισμένες αλλαγές στο προσωπικό έγιναν χωρίς να ληφθεί υπόψη ο νόμος περί δημόσιας διοίκησης. Οι διορισμοί στη δημόσια διοίκηση συνεχίζουν να επηρεάζονται από πολιτικές σκοπιμότητες. Η διαχείριση των δημοσίων υπηρεσιών, οι δομές της επαγγελματικής σταδιοδρομίας και οι μισθοί παραμένουν σε μέτρια επίπεδα.

Νέος νόμος αναμένεται να βελτιώσει τη δομή της επαγγελματικής σταδιοδρομίας και τους τρόπους ανάθεσης υποθέσεων στους δικαστές. Η διαφάνεια του δικαστικού συστήματος έχει κάπως αυξηθεί. Σημειώθηκε πρόοδος σε επίπεδο εκτέλεσης των αποφάσεων. Ωστόσο, γενικά, η πρόοδος όσον αφορά τη βελτίωση του δικαστικού συστήματος έχει παραμείνει περιορισμένη. Χρειάζεται πρόοδος όσον αφορά τη βελτίωση των διαδικασιών πρόσληψης των δικαστών και των συνθηκών απασχόλησης των δικαστικών υπαλλήλων. Πρέπει να διαχωριστούν οι αρμοδιότητες των δύο επιθεωρήσεων δικαστών και δικαστηρίων. Πρέπει να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ της αστυνομίας και της δικαστικής εξουσίας. Γενικά, σημειώνονται ελλείψεις στην εκτέλεση των αποφάσεων. Η ασφάλεια δικαίου είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για το εμπόριο και τις επενδύσεις.

Η καταπολέμηση της διαφθοράς οδήγησε σε απολύσεις μεγάλης κλίμακας στη δημόσια διοίκηση. Ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων που διώκονται για διαφθορά αυξάνεται. Συστάθηκε ειδική ομάδα υψηλού επιπέδου για την καταπολέμηση της διαφθοράς και βελτιώθηκε ο νόμος για τη σύγκρουση συμφερόντων. Η ανώτατη επιθεώρηση γνωστοποίησης και ελέγχου περιουσιακών στοιχείων είναι σήμερα αποτελεσματικότερη και λαμβάνονται μέτρα για να αυξηθεί η διαφάνεια της δημόσιας διοίκησης. Στις περιπτώσεις όπου τα μέτρα κατά της διαφθοράς υπερέβησαν τα συνταγματικά όρια, παρενέβη το Συνταγματικό Δικαστήριο. Πρέπει να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την πρόληψη της διαφθοράς διότι παραμένει μείζον πρόβλημα. Η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί προτεραιότητα για την εφαρμογή της ΣΣΣ.

Στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της προστασίας των μειονοτήτων σημειώθηκε μικρή πρόοδος. Η κατάρτιση σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι σήμερα υποχρεωτική για τους δικαστικούς υπαλλήλους. Οι κανόνες που διέπουν την προφυλάκιση έχουν βελτιωθεί. Ο συνήγορος του πολίτη της Αλβανίας δραστηριοποιήθηκε περισσότερο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εντούτοις, η εφαρμογή των διεθνών προτύπων για την πρόληψη των βασανιστηρίων, τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές και τα δικαιώματα των κρατουμένων, ιδίως στο στάδιο της προφυλάκισης, παραμένει ελλιπής. Οι πρόσφατες αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί όσον αφορά τη σύνθεση της αρχής ελέγχου των μέσων ενημέρωσης πρέπει να εφαρμοστούν δεόντως. Το νομικό πλαίσιο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης παραμένει ανεπαρκές και δεν εφαρμόζεται όπως πρέπει. Η βελτίωση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης παραμένει ουσιαστική συνιστώσα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Νέο εκτελεστικό όργανο μπορεί πράγματι να επιταχύνει την επιστροφή των περιουσιών, που αποτελεί επίσης βασική προτεραιότητα της εταιρικής σχέσης, αλλά ακόμη η διαδικασία αυτή είναι πολύ χρονοβόρα. Η ασφάλεια που χαρακτηρίζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς είναι ζωτικής σημασίας για την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη ΣΣΣ. Η Αλβανία άρχισε να θεσπίζει νομικό πλαίσιο για την προστασία των μειονοτήτων· ωστόσο, η εφαρμογή των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί σε διεθνές επίπεδο παραμένει ελλιπής και χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για την προώθηση της ανοχής. Η στρατηγική της Αλβανίας σχετικά με τους Ρομ είχε ως αποτέλεσμα κάποιες ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες, αλλά πλήττεται από έλλειψη πόρων. Τα παιδιά των Ρομ είναι συχνά θύματα εμπορίας ανθρώπων.

Όσον αφορά περιφερειακά θέματα και διεθνείς υποχρεώσεις , η Αλβανία εξακολουθεί να έχει θετικό ρόλο. Συμμετέχει ενεργά σε περιφερειακές πρωτοβουλίες στον πολιτικό, εμπορικό, περιβαλλοντικό, οικονομικό τομέα, καθώς και στους τομείς της ασφάλειας, της αεροπορίας και της ενέργειας. Η Αλβανία έχει αναπτύξει τις σχέσεις της με τις γειτονικές και άλλες χώρες της περιφέρειας και έχει ειδικότερα τηρήσει εποικοδομητική στάση στο θέμα του Κοσσυφοπεδίου.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια , η Αλβανία έχει επιτύχει σε γενικές γραμμές τη μακροοικονομική σταθερότητα. Αυτό συνέβαλε στην εξέλιξη της χώρας προς μια λειτουργούσα οικονομία της αγοράς. Η Αλβανία πρέπει να συνεχίσει να καταβάλλει μεταρρυθμιστικές προσπάθειες με αυστηρό πρόγραμμα ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

Γενικά, η πολιτική συναίνεση σχετικά με τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής διατηρήθηκε. Η Αλβανία έχει διατηρήσει σε γενικές γραμμές τη μακροοικονομική σταθερότητα. Η οικονομική ανάπτυξη εξακολούθησε να είναι έντονη και μείωσε τα επίπεδα της φτώχειας. Ο συνδυασμός μακροοικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να είναι επαρκής. Η νομισματική πολιτική ήταν αξιόπιστη και κατάφερε να κρατήσει τον πληθωρισμό σε χαμηλά επίπεδα. Η δημοσιονομική εξυγίανση προχώρησε ακόμη περισσότερο και η μεταρρύθμιση της δημόσιας και της φορολογικής διοίκησης συνέβαλε στη βελτίωση της δημοσιονομικής κατάστασης. Μειώθηκαν τα διοικητικά εμπόδια για την είσοδο στην αγορά.

Ωστόσο, τα ελλείμματα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών αυξήθηκαν δραματικά και η βάση εξαγωγών παρέμεινε πολύ περιορισμένη. Το νομικό πλαίσιο της Αλβανίας όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, την ιδιωτικοποίηση και τις παραχωρήσεις πρέπει να βελτιωθεί. Οι αδυναμίες του οικονομικού περιβάλλοντος, όπως η νομική ανασφάλεια και η ελλιπής εφαρμογή της νομοθεσίας, η ανεπάρκεια έργων υποδομής ή η μη αξιόπιστη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελούν εμπόδια στην οικονομική ανάπτυξη. Η εφαρμογή των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας συνεχίζει να είναι ελλιπής και η αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος σημείωσε μικρή πρόοδο. Η ενίσχυση του ρυθμιστικού πλαισίου και η εποπτεία του μη τραπεζικού χρηματοπιστωτικού τομέα αποτελεί μείζονα πρόκληση. Πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες για να αντιμετωπιστεί η σημαντική παραοικονομία και να ενταχθεί σε κανόνες. Η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί γι αυτό και δεν πρέπει να καθυστερήσει η αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων, ιδίως των επιχειρήσεων ηλεκτρισμού.

Η Αλβανία έχει πραγματοποιήσει πρόοδο όσον αφορά την εναρμόνιση της νομοθεσίας της, των πολιτικών της και της ικανότητάς της με τα ευρωπαϊκά πρότυπα , ιδίως στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, των τελωνείων και του ανταγωνισμού. Η προώθηση των μεταρρυθμίσεων σε τομείς όπως οι δημόσιες συμβάσεις, η πνευματική ιδιοκτησία και οι κτηνιατρικοί και φυτοϋγειονομικοί έλεγχοι είναι σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή της ΣΣΣ.

Σε ορισμένους τομείς της εσωτερικής αγοράς σημειώθηκε πρόοδος, αλλά χρειάζονται ακόμη πολλές προσπάθειες για να εκπληρώσει η Αλβανία τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της ΣΣΣ. Πρόοδος σημειώθηκε στον τομέα της καθιέρωσης και της παρακολούθησης προτύπων. Ενισχύθηκε η ικανότητα σε θέματα διαπίστευσης, μετρολογίας και επιτήρησης της αγοράς αλλά χρειάζονται νομοθετικές βελτιώσεις και καλύτερος συντονισμός. Η συνεκτικότητα των διαρθρώσεων για την προστασία των καταναλωτών και της υγείας έχει βελτιωθεί και τώρα πρέπει να ενισχυθούν. Η ΣΣΣ περιλαμβάνει δεσμεύσεις σχετικά με την κυκλοφορία των εργαζομένων , την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελευθερία εγκατάστασης . Δεν υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις στο θέμα της κυκλοφορίας των εργαζομένων. Οι διακρίσεις όσον αφορά τα τέλη εγγραφής των ξένων εταιρειών πρέπει να καταργηθούν. Οι διαδικασίες εγγραφής των επιχειρήσεων απλοποιήθηκαν αλλά παραμένουν σχετικά ασαφείς. Παραμένουν επίσης τα εμπόδια σε θέματα εγκατάστασης και οι περιορισμοί για τις κινήσεις κεφαλαίων.

Η εισαγωγή αποτελεσματικού τελωνειακού συστήματος είναι σημαντική για την εφαρμογή της ΣΣΣ. Παρατηρείται άνοδος των τελωνειακών εσόδων μετά τις σημαντικές τελωνειακές μεταρρυθμίσεις. Υπήρξε πρόοδος στον τομέα της μηχανοργάνωσης, των τελωνειακών κανόνων και της διαχείρισης της καταγωγής. Η συνεργασία μεταξύ της αστυνομίας και των τελωνείων έχει αυξηθεί. Τώρα χρειάζεται βελτίωση της υποδομής και μεγαλύτερη εναρμόνιση με το κεκτημένο. Η φορολογική διοίκηση απλουστεύτηκε και παρατηρείται πρόοδος σε θέματα μηχανοργάνωσης και ανάλυσης κινδύνων. Τώρα χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη εναρμόνιση με την κοινοτική νομοθεσία και μια σφαιρική στρατηγική είσπραξης και ελέγχου των φόρων.

Η Αλβανία ανέλαβε δεσμεύσεις στον τομέα του ανταγωνισμού στο πλαίσιο της ΣΣΣ. Όσον αφορά την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία, η λειτουργία της Αρχής Ανταγωνισμού έχει βελτιωθεί, αλλά επιβραδύνεται εξαιτίας του μικρού αριθμού και της απειρίας του προσωπικού. Οι προετοιμασίες σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις έχουν ξεκινήσει. Το νομικό πλαίσιο και η απογραφή έχουν πλέον ολοκληρωθεί. Τώρα πρέπει να διασφαλιστεί η λειτουργική ανεξαρτησία της υπηρεσίας κρατικών ενισχύσεων.

Εκκρεμεί η ψήφιση νέου νόμου για τις δημόσιες συμβάσεις , η κατάρτιση στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων έχει επεκταθεί, αλλά το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν είναι σύμφωνο με το κεκτημένο. Η Υπηρεσία Δημοσίων Συμβάσεων δεν έχει αναπτυχθεί. Η πρόοδος στον τομέα αυτό είναι σημαντική για τη βελτίωση της διακυβέρνησης του δημόσιου τομέα και για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ΣΣΣ και αποτελεί βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Όσον αφορά τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (ΔΠΙ), εγκαινιάστηκε βάση δεδομένων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας, εμπορικά σήματα και το βιομηχανικό σχέδιο. Συστήθηκε μονάδα ΔΠΙ στο πλαίσιο της τελωνειακής διοίκησης. Εντούτοις, η υπηρεσία πνευματικής ιδιοκτησίας δεν είναι ακόμη λειτουργική και η εφαρμογή των ΔΠΙ είναι επί του παρόντος περιορισμένη. Χρειάζονται εντατικές προσπάθειες για τη συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη ΣΣΣ.

Στον τομέα της απασχόλησης , η πρόοδος ήταν περιορισμένη. Παρατηρείται κάποια πρόοδος στον τομέα της εκπαίδευσης , ιδίως όσον αφορά την υιοθέτηση εθνικών στρατηγικών για τη δευτερεύουσα επαγγελματική εκπαίδευση. Το ποσοστό συμμετοχής στην εκπαίδευση παραμένει ωστόσο χαμηλό.

Πρόοδος μπορεί να αναφερθεί σε ορισμένες τομεακές πολιτικές . Όσον αφορά τη βιομηχανία και τις ΜΜΕ , εγκρίθηκε αναθεωρημένο σχέδιο δράσης για την κατάργηση των διοικητικών φραγμών στην επιχειρηματική δραστηριότητα και συστάθηκε νέα κεντρική οργάνωση αρμόδια για την προώθηση των επενδύσεων, των εξαγωγών και των ΜΜΕ. Ωστόσο, η πρόοδος για τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος και τη μείωση της παραοικονομίας είναι ακόμη αργή. Η πρόοδος στον γεωργικό τομέα είναι πολύ περιορισμένη. Παρατηρείται αύξηση των πωλήσεων και των επενδύσεων για ορισμένα προϊόντα αλλά η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Υστερεί η συμμόρφωση με τις κτηνιατρικές και φυτοϋγειονομικές απαιτήσεις της ΕΕ, που είναι ζωτικές για την επιτυχή χρήση των εμπορικών όρων της ΣΣΣ και της ενδιάμεσης συμφωνίας. Η υπηρεσία αλιείας ελέγχει την εκφόρτωση των ψαριών αλλά συνεχίζεται η παράνομη καταστροφή των αποθεμάτων.

Όσον αφορά το περιβάλλον και τις μεταφορές , η οριζόντια νομοθεσία έχει αναπτυχθεί αλλά η εφαρμογή και η ανάπτυξη της υποδομής είναι ανεπαρκής. Ο ενεργειακός τομέας εξακολουθεί να υστερεί. Η Αλβανία έχει επικυρώσει τη Συνθήκη για την Ενεργειακή Κοινότητα και άρχισε να ψηφίζει τους σχετικούς νόμους, αλλά οι απώλειες ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν ενώ μειώθηκε το ποσοστό είσπραξης των λογαριασμών. Η προετοιμασία της Αλβανίας για την ανάληψη των δεσμεύσεων της ΣΣΣ στον τομέα της κοινωνίας της πληροφορίας και των μέσων ενημέρωσης έχει καθυστερήσει. Όσον αφορά τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και τις τεχνολογίες πληροφοριών, πρέπει να εφαρμοστούν και να επιβληθούν νόμοι σχετικά με την ελευθέρωση. Το νομοθετικό πλαίσιο δεν είναι ακόμη σύμφωνο με το κεκτημένο. Ο αρμόδιος κανονιστικός φορέας για τις τηλεπικοινωνίες δεν έχει δραστηριοποιηθεί αρκετά. Όσον αφορά τον δημοσιονομικό έλεγχο, η κυβέρνηση ενέκρινε το έγγραφο στρατηγικής για τον δημόσιο εσωτερικό δημοσιονομικό έλεγχο. Σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά τη νομοθεσία και το ρυθμιστικό πλαίσιο αλλά είναι ακόμη σε αρχικό στάδιο. Στον τομέα των στατιστικών η πρόοδος ήταν ικανοποιητική.

Όσον αφορά τη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την ασφάλεια , σημειώθηκε πρόοδος σε ορισμένους τομείς· εντούτοις, σε όλους τους τομείς χρειάζεται αποφασιστική και επίμονη δράση. Η κατάρτιση, καθώς και η ασφάλεια των εγγράφων για τη χορήγηση θεωρήσεων έχουν βελτιωθεί. Δεν υπάρχει κεντρικό δίκτυο ΤΠ και απαιτούνται ακόμη νομικές τροποποιήσεις. Ο νέος εξοπλισμός και η βελτίωση του συντονισμού συνέβαλαν στην πρόοδο του τομέα της συνοριακής διαχείρισης , αλλά δεν υπάρχει ακόμη στρατηγική ολοκληρωμένης συνοριακής διαχείρισης. Η υποδομή στον τομέα της διαχείρισης των συνόρων πρέπει να ενισχυθεί. Οι νόμοι περί χορήγησης ασύλου συμφωνούν με τα διεθνή πρότυπα αλλά πρέπει να βελτιωθεί η εφαρμογή τους. Η Αλβανία έχει βελτιώσει τον εσωτερικό συντονισμό και τη συνεργασία με τις γείτονες χώρες για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης . Είναι σημαντικό για την Αλβανία να εξασφαλίσει επαρκές προσωπικό για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της στο πλαίσιο συμφωνιών επανεισδοχής.

Όσον αφορά την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες , η μονάδα χρηματοοικονομικών πληροφοριών και η εισαγγελική αρχή ενισχύθηκαν και βελτιώθηκε η συνεργασία, αλλά πρέπει να ενισχυθούν ακόμη περισσότερο και να αναπτυχθεί το νομοθετικό πλαίσιο. Περισσότερα πολιτικά κίνητρα και η βελτίωση της διεθνούς συνεργασίας οδήγησαν σε αύξηση των συλλήψεων σημαντικών εμπόρων ναρκωτικών , αλλά χρειάζεται μεγαλύτερη ικανότητα πληροφόρησης στον τομέα του εγκλήματος, βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών και των διαδικασιών για τα κατασχεθέντα ναρκωτικά. Το εμπόριο ναρκωτικών παραμένει σοβαρό πρόβλημα. Καταβάλλονται προσπάθειες για τη βελτίωση της οργάνωσης της αστυνομίας . Η συνεργασία με τις υπηρεσίες τελωνείων και τις μονάδες πληροφοριών έχει βελτιωθεί αλλά πρέπει να τελειοποιηθεί η δομή διαχείρισης και εσωτερικού ελέγχου των υποθέσεων.

Σημειώθηκε πρόοδος στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος που αποτελεί βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Η ισχυρή πολιτική βούληση για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος οδήγησε την αστυνομία σε επιχειρήσεις κατά των κυριότερων ομάδων του οργανωμένου εγκλήματος. Η επιχειρησιακή συνεργασία με τους γείτονες της Αλβανίας έχει βελτιωθεί σημαντικά. Η συνεργασία μεταξύ της αστυνομίας και της δικαστικής εξουσίας σε κεντρικό επίπεδο έχει σημειώσει κάποια βελτίωση. Ωστόσο, για την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων χρειάζονται ακόμη πολλές προσπάθειες. Πρέπει ακόμη να βελτιωθεί ο συντονισμός μεταξύ της αστυνομίας και της δικαστικής εξουσίας σε τοπικό επίπεδο και να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την πάταξη της διαφθοράς υψηλού επιπέδου στα σώματα αυτά. Απαιτείται μεγαλύτερη προστασία των μαρτύρων. Η κυβέρνηση υιοθέτησε εθνική στρατηγική για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και τη βελτίωση των διαρθρώσεων εφαρμογής της. Συνεχίζονται οι επιτυχείς παραπομπές στη δικαιοσύνη και οι καταδίκες εμπόρων. Ωστόσο, το πρόβλημα της εμπορίας παραμένει. Χρειάζονται επιπλέον πόροι και καλύτερος συντονισμός σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Η αντιτρομοκρατική διεύθυνση της αστυνομίας έχει κατασχέσει μεγάλες ποσότητες όπλων, αν και πρέπει να ενισχυθεί η υποδομή και η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών. Η κατάσταση όσον αφορά την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα παραμένει προβληματική.

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Η πρόοδος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης προς την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων συνεχίστηκε αν και με βραδύτερους ρυθμούς. Οι βασικές πολιτικές προτεραιότητες που καθορίζονται στην ευρωπαϊκή εταιρική σχέση αντιμετωπίστηκαν μόνον κατά ένα μέρος. Πριν από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης πρέπει να διευθετηθούν ορισμένα σημαντικά θέματα.

Μερική ήταν επίσης η πρόοδος σε θέματα δημοκρατίας και κράτους δικαίου . Οι γενικές εκλογές της 1ης Οκτωβρίου ήσαν οι πρώτες εκλογές μετά τις συμφωνίες Παρισίων/Ντέιτον που διοργανώθηκαν εξ ολοκλήρου από τις αρχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά συμπεράσματα της Υπηρεσίας για τους δημοκρατικούς θεσμούς και τα ανθρώπινα δικαιώματα του ΟΟΣΑ, οι εν λόγω εκλογές αποτελούν θετικό βήμα προς την εδραίωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, και διεξήχθησαν γενικά σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Ωστόσο, η αδυναμία τροποποίησης του Συντάγματος δεν επέτρεψε την πλήρη συμμόρφωση των εκλογών με τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Ελήφθησαν ορισμένα μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι τα υπουργεία και οι θεσμοί του κράτους διαθέτουν τους απαιτούμενους πόρους για την εκτέλεση των καθηκόντων τους, αλλά χρειάζονται περισσότερες προσπάθειες για την υλοποίηση αυτής της βασικής προτεραιότητας της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Οι προσπάθειες για την εξασφάλιση στην εθνική Κοινοβουλευτική Συνέλευση επαρκών τεχνικών πόρων και προσωπικού ήταν περιορισμένες. Ο συντονισμός μεταξύ του κράτους και των οντοτήτων είναι ανεπαρκής και δεν έχει δημιουργηθεί κανένας νέος μηχανισμός για τη βελτίωσή του. Οι γενικές επιδόσεις των εκτελεστικών και των νομοθετικών οργάνων παραμένουν ανεπαρκείς.

Στον τομέα της σταθερότητας και της ασφάλειας, τα αποτελέσματα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης κατά τα τελευταία χρόνια επέτρεψαν στο Συμβούλιο για την Εφαρμογή της Ειρήνης να αποφασίσει το κλείσιμο του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου μέχρι τις 30 Ιουνίου 2007. Η απόφαση αυτή θα επανεξεταστεί στις αρχές του 2007.

Με την έγκριση σφαιρικής στρατηγικής για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης διευθετήθηκε εν μέρει μια βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Ο νόμος για τον συνήγορο του πολίτη αποτελεί άλλη μια θετική εξέλιξη. Το γραφείο συντονισμού της δημόσιας διοίκησης ενισχύθηκε και οι δημόσιες υπηρεσίες βελτίωσαν τις διαδικασίες προσλήψεων. Τώρα πρέπει να εφαρμοστεί η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης για να ενισχυθεί η γενική διοικητική ικανότητα.

Η μεταρρύθμιση της αστυνομίας σημείωσε μικρή πρόοδο. Το έργο της Διεύθυνσης για την Αναδιάρθρωση της Αστυνομίας παρεμποδίστηκε, κυρίως εξαιτίας της στρατηγικής της Σερβικής Δημοκρατίας. Η κατάσταση αυτή προκάλεσε καθυστερήσεις στην εφαρμογή της συμφωνίας του Οκτωβρίου 2005 για την αναδιάρθρωση της αστυνομίας, μίας βασικής προτεραιότητας της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης.

Όσον αφορά το δικαστικό σύστημα , το Ανώτατο Δικαστήριο, η εισαγγελική αρχή και το Ανώτατο Δικαστικό και Εισαγγελικό Συμβούλιο επιτέλεσαν το έργο τους. Αποκτούν όλο και μεγαλύτερη αυτοδιάθεση ενώ μειώνεται η εξάρτησή τους από τη διεθνή κοινότητα. Ωστόσο, η ανεξαρτησία και η αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος πρέπει να ενισχυθεί.

Υιοθετήθηκε νέα στρατηγική κατά της διαφθοράς . Η διαφθορά αποτελεί σοβαρό πρόβλημα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Χρειάζεται ενίσχυση των ερευνών και αποφασιστική δίωξη των ενόχων.

Περιορισμένη είναι η πρόοδος στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της προστασίας των μειονοτήτων . Η επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Συνταγματικού Δικαστηρίου συνεχίζει με επιτυχία το έργο της. Πρέπει ωστόσο να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην εκτέλεση των αποφάσεων σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και στην αποτελεσματική εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων στον τομέα αυτό. Οι εθνοτικές διακρίσεις παραμένουν πρόβλημα. Χρειάζονται μεγαλύτερες προσπάθειες για την πάταξη της μισαλλοδοξίας, αφενός και, αφετέρου, τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης στις φυλακές. Πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για τη στήριξη της μειονότητας των Ρομ.

Στο πλαίσιο της ελευθερίας έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης, ψηφίστηκαν οι εθνικοί νόμοι για τις δημόσιες ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές. Η αντίστοιχη νομοθεσία σε επίπεδο οντοτήτων θεσπίστηκε από τη Σερβική Δημοκρατία, αλλά όχι την Ομοσπονδία. Η υλοποίηση της μεταρρύθμισης στο ραδιοτηλεοπτικό τομέα πραγματοποιήθηκε μόνον εν μέρει. Η σχετική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης δεν έχει υλοποιηθεί πλήρως.

Το ταμείο παλιννόστησης προσφύγων λειτουργεί ήδη και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία του Σεράγεβο. Χρειάζονται επιπλέον μέτρα για να υποστηριχθεί η επιστροφή των προσφύγων και των εσωτερικά μετακινηθέντων ατόμων και, ειδικότερα, η κοινωνική και οικονομική ένταξή τους.

Περιορισμένη ήταν η πρόοδος στον τομέα των περιφερειακών θεμάτων και των διεθνών υποχρεώσεων . Κατεβλήθησαν προσπάθειες για να διασφαλισθεί η συνεργασία με το Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία - μία από τις βασικές προτεραιότητες της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης - αλλά η κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί. Πρέπει να ληφθούν μέτρα για τον εντοπισμό των φυγάδων και τη διάλυση των δικτύων που τους υποστηρίζουν. Παρατηρήθηκαν πρόοδοι όσον αφορά τις δίκες για εγκλήματα πολέμου στο Ανώτατο Δικαστήριο. Οι ποινικές διώξεις σε επίπεδο οντοτήτων πρέπει να ενισχυθούν.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη εξακολουθεί να διατηρεί ομαλές σχέσεις με τις γείτονες χώρες. Πρέπει όμως ακόμη να επιλυθούν ορισμένα διμερή θέματα και ιδίως όσον αφορά τον καθορισμό των συνόρων και το εμπόριο.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια , η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο προς την επίτευξη μιας λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς. Πρέπει επίσης να καταβάλει περισσότερες προσπάθειες για να καταστεί ικανή να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

Ο συντονισμός των φορολογικών πολιτικών έχει ενταθεί και τον Ιανουάριο του 2006 καθιερώθηκε με επιτυχία φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) για το σύνολο της επικράτ