Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η Τσεχική Δημοκρατία στο πλαίσιο της διεύρυνσης και της ενίσχυσης της προενταξιακής στρατηγικής»

(98/C 407/43)

Στις 29 Ιανουαρίου 1998, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού, με θέμα: «Η Τσεχική Δημοκρατία στο πλαίσιο της διεύρυνσης και της ενίσχυσης της προενταξιακής στρατηγικής».

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές εργασίες, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Masucci, στις 23 Ιουλίου 1998.

Κατά την 357η σύνοδο ολομέλειας συνεδρίαση της 9ης και 10ης Σεπτεμβρίου 1998 (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 115 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Με την επίσημη έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση των ΧΚΑΕ και της Κύπρου, η οποία αποφασίσθηκε από το Συμβούλιο στις 13 και 14 Δεκεμβρίου 1997, δόθηκε νέα ώθηση στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών, πράγμα που αποτελεί καθοριστικό γεγονός.

Ο στόχος αυτός, του οποίου η υλοποίηση είναι επιθυμητή, αλλά δεν μπορεί να συνοδεύεται από μία συγκεκριμένη προθεσμία, προβλέπει σήμερα για κάθε ενδιαφερόμενη χώρα μία σειρά συγκεκριμένων φάσεων για την πραγματοποίηση οικονομικών πολιτικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων έτσι ώστε να ανταποκριθεί κάθε χώρα στα κριτήρια που καθορίσθηκαν στην Κοπεγχάγη και στη Μαδρίτη.

1.2. Τα τελευταία έτη, η ΟΚΕ παρακολούθησε με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον το σύνολο των προβλημάτων που συνδέονται με τη διεύρυνση: από πολιτική περισσότερο και γενική άποψη, εξέδωσε γνωμοδότηση το 1996 () με θέμα «Το Λευκό Βιβλίο» και για την έναρξη των διαπραγματεύσεων και τις επιπτώσεις που θα προκύψουν από τη διεύρυνση () 7 όσον αφορά τα ειδικά θέματα, γι' αυτά εξέδωσε πολλές γνωμοδοτήσεις () σχετικά με τις συνέπειες που θα υποστούν οι κοινοτικές πολιτικές από την ένταξη των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

1.3. Η Επιτροπή ενέκρινε πρόσφατα δεκάδα προτάσεων απόφασης () οι οποίες καθορίζουν τις αρχές, τις προτεραιότητες, τους ενδιάμεσους στόχους και τους όρους σύμπραξης για ένταξη (ΣΕ) που εφαρμόζονται για κάθε υποψήφια προς ένταξη χώρα.

Οι ΣΕ αποτελούν το βασικό στοιχείο της ενισχυμένης προενταξιακής στρατηγικής της ΕΕ και αναφέρουν για κάθε υποψήφια χώρα τις προτεραιότητες σχετικά με τη μεταφορά του κοινοτικού κεκτημένου καθώς και τα διαθέσιμα κονδύλια για την υποστήριξη της στρατηγικής αυτής.

1.4. Η ΟΚΕ προτίθεται να συμβάλει στην επίλυση των προβλημάτων που αναφέρονται από την Επιτροπή για κάθε υποψήφια χώρα, καταρτίζοντας γνωμοδοτήσεις στις οποίες θα εξετάσει τα κυριότερα θέματα στρατηγικής, οικονομικής, και κοινωνικής υφής.

Ιδιαίτερα, η ΟΚΕ επιθυμεί χάρη στις γνωμοδοτήσεις αυτές να προβάλει, αφενός, τις θέσεις των κοινωνικών εταίρων των ΧΚΑΕ όσον αφορά τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες που θα έχει η διεύρυνση στις κοινωνίες που υφίστανται βαθύτατες μεταβολές και, αφετέρου, να παρουσιάσει τα προγνωστικά και τις αμφιβολίες των κοινωνικών εταίρων των κρατών μελών όσον αφορά τις συνέπειες που θα υποστούν οι κοινοτικές πολιτικές από τη διεύρυνση της Ένωσης.

2. Διαδικασία ένταξης της Τσεχικής Δημοκρατίας στην ΕΕ

2.1. Η Συμφωνία Σύνδεσης

2.1.1. Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ της Τσεχικής Δημοκρατίας και της ΕΕ καθιερώθηκαν επίσημα το Σεπτέμβριο του 1988. Μετά τα γεγονότα του 1989, υπογράφηκε μία πρώτη συμφωνία με αντικείμενο το εμπόριο και την εμπορική και οικονομική συνεργασία την οποία ακολούθησε η συμφωνία σύνδεσης που υπεγράφη στις 16 Δεκεμβρίου 1991.

Μετά την ίδρυση της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Δημοκρατίας της Σλοβακίας υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 1993 νέα συμφωνία κατόπιν νέων διαπραγματεύσεων, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 1995. Στις 17 Ιανουαρίου 1996 η Τσεχική Δημοκρατία υπέβαλε υποψηφιότητα για να ενταχθεί στην ΕΕ.

2.1.2. Το Νοέμβριο του 1994 συγκροτήθηκε κυβερνητική επιτροπή υπό την προεδρία του Πρωθυπουργού με στόχο την ενσωμάτωσή της στην ΕΕ. Απαρτίζεται από τους Υπουργούς Οικονομικών, Εμπορίου, Βιομηχανίας, Γεωργίας και Εξωτερικών και επικουρείται από 23 ειδικές ομάδες εργασίας από τις οποίες η μία είναι αρμόδια για την προσέγγιση των νομοθεσιών.

2.1.3. Το θεσμικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας είναι πλήρως λειτουργικό και περιλαμβάνει τη στενή συνεργασία με την Επιτροπή όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, τα δικαιώματα βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας, τις μακροοικονομικές πολιτικές, τους τελωνειακούς δασμούς. Κανένα ιδιαίτερο πρόβλημα δεν προέκυψε μέχρι τις αρχές του 1997, όταν διαπιστώθηκε η περίπτωση ορισμένων προϊόντων κοινοτικής προέλευσης, τα οποία είχαν παραχθεί σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και που δεν έγιναν δεκτά στην αγορά της Τσεχίας. Εξάλλου, τον Απρίλιο του 1997, επεβλήθηκε ένα καθεστώς αποθήκευσης πριν από την εισαγωγή, καθεστώς που είναι αντίθετο προς την ευρωπαϊκή συμφωνία σύνδεσης.

2.1.4. Η Τσεχική Δημοκρατία δεσμεύθηκε να προβεί στην προσέγγιση των νομοθεσιών από το 1991 και στις αρχές του 1995 εγκρίθηκε ένα χρονοδιάγραμμα. Την άνοιξη του 1996, η Τσεχική κυβέρνηση συνέταξε έγγραφο σε απάντηση του Λευκού Βιβλίου της Επιτροπής για την εσωτερική αγορά, στο οποίο καθόριζε τις δράσεις που θα είχαν προτεραιότητα έως το 2000.

Προβλέφθηκαν νέες δομές όσον αφορά τη διαχείριση του περιβάλλοντος, την άμεση και έμμεση φορολογία, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την κοινωνική πολιτική. Πάντως, η Επιτροπή παρατήρησε ότι κατά το χρόνο σύνταξης της γνωμοδότησης για τη Τσεχική Δημοκρατία «, που προέρχεται από την "Ατζέντα 2000", οι προθέσεις αυτές δεν είχαν ακόμη υλοποιηθεί».

2.1.5. Η Τσεχική Δημοκρατία, μολονότι συμμετέχει σε όλα τα επίπεδα του δομημένου διαλόγου, διατύπωσε συγκεκριμένες απαιτήσεις όσον αφορά τις συνεδριάσεις και φαίνεται να προτιμά ένα διμερή πολιτικό διάλογο εντός του Συμβουλίου Σύνδεσης.

2.2. Πρόγραμμα Δράσης 2000 («Agenda 2000»)

2.2.1. Η πολιτική, οικονομική, και κοινωνική κατάσταση της Τσεχικής Δημοκρατίας υποβλήθηκε σε εξονυχιστική εξέταση όπως είχε προβλεφθεί από τα Συμβούλια της Κοπεγχάγης και της Μαδρίτης.

Τον Ιούλιο του 1997, στα πλαίσια του Προγράμματος Δράσης 2000 η Επιτροπή παρουσίασε τη γνώμη της κατόπιν της αίτησης προσχώρησης της Τσεχικής Δημοκρατίας, η οποία απετέλεσε τη βάση των αξιολογήσεων του Συμβουλίου του Λουξεμβούργου το Δεκέμβριο του ιδίου έτους.

2.2.2. Η αξιολόγηση των πολιτικών κριτηρίων είναι γενικά θετική στο μέτρο που αυτά έχουν τηρηθεί πλήρως.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, «τα θεσμικά όργανα της Τσεχίας λειτουργούν κανονικά, οι διάφορες αρχές γνωρίζουν τα όρια των εξουσιών τους και συνεργάζονται μεταξύ τους». Το Κοινοβούλιο λειτουργεί κάτω από ικανοποιητικές συνθήκες, οι αρμοδιότητές του γίνονται σεβαστές και η αντιπολίτευση συμμετέχει πλήρως στις δραστηριότητές του.

2.2.2.1. Η δημόσια διοίκηση γνωρίζει τις δυσκολίες που συνδέονται με την έλλειψη ενός καθεστώτος για τους δημόσιους λειτουργούς και τις πολύ χαμηλές αποδοχές οι οποίες εξηγούν την αποχώρηση του ικανότερου προσωπικού για τον ιδιωτικό τομέα.

2.2.2.2. Η λειτουργία της δικαστικής εξουσίας αποτελεί ένα λεπτό θέμα, όχι τόσο λόγω έλλειψης προσωπικού και εξοπλισμού, όσο, πράγμα που είναι σοβαρότερο, λόγω έλλειψης πείρας και επαγγελματικής ανεπάρκειας των δικαστών για το χειρισμό νομοθεσιών που είναι τελείως νέες και για τις οποίες δεν υπάρχει σχετική νομολογία.

2.2.2.3. Τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα είναι εγγυημένα, όπως και η προσφυγή στη δικαιοσύνη, η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και των διαδηλώσεων, έστω και εάν υπάρχουν ορισμένες δυσκολίες σε επίπεδο πληροφόρησης: ο γραπτός τύπος υπόκειται σε ένα νόμο του 1966 ο οποίος προβλέπει περιορισμένη πρόσβαση στα διοικητικά έγγραφα, ενώ οι νόμοι που αφορούν τον οπτικοακουστικό τομέα δεν λαμβάνουν υπόψη τους την ίδρυση ιδιωτικών σταθμών.

Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη για τους Αθίγγανους (Romas) οι οποίοι υπόκεινται σε διακρίσεις, είναι θύματα βιαιοτήτων και δεν προστατεύονται επαρκώς εκ μέρους των κρατικών αρχών. Μετά από μία στιγμή βαθιάς κρίσης την εποχή του χωρισμού, κατά τη διάρκεια της οποίας ορισμένοι τσιγγάνοι εκδιώχθηκαν, οι αρχές άρχισαν, πρόσφατα, εκστρατεία πολιτιστικής ενίσχυσης υπέρ των τσιγγάνων, υπάρχουν όμως πολλά πράγματα ακόμα που πρέπει να γίνουν.

2.2.3. Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια δεν πρέπει να λησμονηθεί ότι η Τσεχική Δημοκρατία έχαιρε στο παρελθόν μεγάλου κύρους: η Επιτροπή υπενθυμίζει επ' ευκαιρία ότι πριν από το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η Τσεχική Δημοκρατία ήταν μία από τις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης.

Πρόκειται για ένα σημαντικό σημείο στο μέτρο που διευκόλυνε και σε ψυχολογικό επίπεδο, την επάνοδο στην οικονομία της αγοράς και κατά συνέπεια την απελευθέρωση των τιμών, την ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων, τη μετατρεψιμότητα του νομίσματος και μία αυστηρή νομισματική και φορολογική πολιτική.

2.2.3.1. Η ιδιωτικοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων πραγματοποιήθηκε πάρα πολύ γρήγορα, παρασύροντας τον πληθυσμό σε ένα σύστημα «δελτίων». Με τον τρόπο αυτό, πραγματοποιήθηκε μία ιδιωτικοποίηση που ήταν ταχεία και αφορούσε όλους τους τομείς της οικονομίας, παρά τη μαζική ακόμη παρουσία του κράτους, ιδιαίτερα σε ορισμένους τομείς, κυρίως στις τράπεζες και 60 περίπου μεγάλες επιχειρήσεις.

2.2.3.2. Οι περισσότερες τιμές κατανάλωσης απελευθερώθηκαν 7 ορισμένες τιμές, οι οποίες εδώ και δύο χρόνια υπήγοντο σε ένα καθεστώς ελέγχου για κοινωνικούς λόγους, όπως οι τιμές των μεταφορών, των επικοινωνιών του νερού και της ενέργειας αυξήθηκαν σημαντικά το 1997 και η αύξησή τους θα συνεχισθεί και το 1998.

Μειώθηκαν επίσης οι επιδοτήσεις, κυρίως για να μην παρεμποδισθεί η ανάπτυξη της αγοράς και του ανταγωνισμού.

2.2.3.3. Αντίθετα, το εμπόριο υπεχώρησε, χωρίς αμφιβολία, λόγω δυσμενούς συγκυρίας, με την επιβολή από τον Απρίλιο του 1997 ενός καθεστώτος αποθήκευσης πριν από την εισαγωγή για ορισμένα καταναλωτικά αγαθά με στόχο να μειωθεί το εμπορικό έλλειμμα και το έλλειμμα του προϋπολογισμού.

2.2.3.4. Υπάρχουν επίσης περιορισμοί όσον αφορά την έξοδο των κεφαλαίων. Μέχρι τα τέλη του 1996 οι τεράστιες εισροές κεφαλαίων επέτρεψαν στο νόμισμα να παραμείνει σταθερό παρά τα σημαντικά εμπορικά ελλείμματα. Όμως το 1997, η πολιτική αστάθεια σε συνδυασμό με τα τεράστια εμπορικά ελλείμματα προκάλεσε νομισματική θύελλα ή οποία κατέληξε το Μάιο στην υποτίμηση της κορώνας κατά 20 % έναντι του δολλαρίου και κατά 7 % έναντι του μάρκου. Αναπόφευκτο αποτέλεσμα της υποτίμησης αυτής ήταν η αύξηση του πληθωρισμού και η καθυστέρηση στην σύγκλιση με τα ποσοστά πληθωρισμού της ΕΕ.

2.2.4. Όσον αφορά το κριτήριο σχετικά με την οικονομία της αγοράς, η Επιτροπή απαντά ότι η Τσεχική Δημοκρατία έχει μία βιώσιμη οικονομία. Είτε πρόκειται για τις τιμές είτε για τη βιομηχανική ιδιοκτησία, οι διαδικασίες ανάπτυξης μίας πλήρους οικονομίας της αγοράς βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, έστω και αν μπορεί να εμφανισθούν προβλήματα μακροοικονομικής σταθερότητας λόγω του επίμονου σημαντικού εμπορικού ελλείμματος και της διάρθρωσης των εμπορικών ανταλλαγών.

Εξάλλου, για να εξασφαλισθεί μία μακρόχρονη ανάπτυξη, το σύστημα παραγωγής πρέπει να αναδιαρθρωθεί σε βάθος. Είναι παρόλα αυτά χαρακτηριστικό ότι η Τσεχική Δημοκρατία ήταν η πρώτη υποψήφια χώρα που ζήτησε να ενταχθεί στον ΟΟΣΑ.

2.2.4.1. Όσον αφορά την ικανότητα αντιμετώπισης του ανταγωνισμού, η Επιτροπή φρονεί ότι είναι δύσκολο να αποφανθεί σχετικά με την ικανότητα του τσεχικού οικονομικού συστήματος να εκπληρώσει τους όρους του εν λόγω κριτηρίου.

Η Τσεχική Δημοκρατία θα έπρεπε ακόμη να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό υπό την προϋπόθεση ότι θα επιταχυνθεί η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και θα βελτιωθεί η ποιότητα των προϊόντων, δεδομένου ότι η χώρα διαθέτει εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό το οποίο όμως είναι ανεπαρκές καθώς και καλή υποδομή.

2.2.5. Η δυνατότητα εγγύησης των τεσσάρων ελευθεριών στον τομέα της κυκλοφορίας (εμπορεύματα, κεφάλαια, υπηρεσίες και πρόσωπα) αποτελεί το θεμέλιο της ένταξης στην Ένωση. Συγκεκριμένα, η δυνατότητα αυτή συνίσταται στη μεταφορά του κοινοτικού κεκτημένου, όχι μόνο στη νομοθεσία, αλλά και στην καθιέρωση των ενδεδειγμένων διοικητικών και δικαστικών δομών.

Η Επιτροπή δηλώνει ότι και για αυτούς τους τομείς δεν είναι ακόμη σε θέση να εκτιμήσει καθένα από τα μέτρα τα οποία, σύμφωνα με τις τσεχικές αρχές, έχουν ληφθεί.

Συνολικά, η Τσεχική Δημοκρατία διαβεβαιώνει ότι από τους 899 κανονισμούς και οδηγίες που αναφέρονται στο Λευκό Βιβλίο έχουν μεταφερθεί οι 417. Όμως δίκαια η Επιτροπή τονίζει ότι η μεταφορά των κειμένων δεν είναι αρκετή 7 πρέπει επιπλέον να συνοδεύεται από συγκεκριμένα μέτρα εφαρμογής και τη δημιουργία αποτελεσματικής διοικητικής υποδομής.

2.2.5.1. Ο ειδικός ρόλος της ΟΚΕ της επιβάλλει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική και κοινωνική συνοχή. Ως εκ τούτου, οι παρατηρήσεις της Επιτροπής δημιουργούν σοβαρά ερωτηματικά.

Ιδιαίτερα, όσον αφορά τον κοινωνικό διάλογο, αναφέρεται ότι «οι πολιτικές της κυβέρνησης δεν ενθάρρυναν τους εργοδότες να διαπραγματευθούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου. Τα συνδικάτα ανησυχούν μήπως η κυβέρνηση λάβει υπόψη τις απόψεις των κοινωνικών εταίρων μόνο για τα θέματα που αφορούν τους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας στις επιχειρήσεις». Εξ ου και το συμπέρασμα της κυβέρνησης ότι και γι' αυτό το λόγο «ο κοινωνικός διάλογος δεν έχει ακόμη ριζώσει καλά».

2.2.5.2. Τα σχόλια για την αγορά εργασίας είναι θετικότερα, αφού δεν αντιμετωπίζει στην πράξη υψηλά ποσοστά ανεργίας. Όμως, οι διαδικασίες για τη βιομηχανική ανασυγκρότηση πιθανόν να προκαλέσουν την αύξηση της ανεργίας (συνέπεια που αρχίζει να εμφανίζεται εν μέρει στην πράξη). Σύντομα θα τεθούν προβλήματα αναπροσανατολισμού μέρους του εργατικού δυναμικού, ιδιαίτερα για τους εργαζόμενους με μειωμένα προσόντα. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να προετοιμασθεί μία επιχείρηση μεγάλης εμβέλειας όσον αφορά την κατάρτιση των ενηλίκων η οποία θα τους επιτρέψει να προσαρμοσθούν στις διαρθρωτικές μεταβολές.

2.2.5.3. Όσον αφορά τις κοινωνικές δαπάνες, η Επιτροπή προβλέπει ότι θα πρέπει να βελτιωθεί η κατάσταση του πληθυσμού και τα μέσα κοινωνικής προστασίας, όπως και το σύστημα υγείας. Όσον αφορά τη νομική προστασία των εργαζομένων, η κατάσταση παρουσιάζεται αρκετά θετικά λόγω της υιοθέτησης γενικών αρχών αναφορικά με την προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, καθώς και στον τομέα της ισότητας των ευκαιριών.

2.3. Η σύμπραξη για την ένταξη

Όσον αφορά τις συγκεκριμένες απαντήσεις για όλα τα προβλήματα που τίθενται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000, η ΟΚΕ αποδίδει μεγάλη σημασία στις προτάσεις απόφασης για τις συμπράξεις σχετικά με την προαναφερθείσα ένταξη.

Για κάθε υποψήφια προς ένταξη χώρα, ως απάντηση στην εξονυχιστική ανάλυση που περιέχεται στις γνώμες της Επιτροπής, προτείνονται προτεραιότητες. Ο στόχος που τίθεται είναι να παρασχεθεί βοήθεια στις υποψήφιες χώρες να προσδιορίσουν τους τομείς στους οποίους πρέπει να συνεχίσουν να εργάζονται και να προετοιμάζονται για τη διαδικασία ένταξης.

Η ΟΚΕ προτείνει να εξετασθεί το περιεχόμενο των προτάσεων αυτών και εν συνεχεία να παρακολουθήσει το εθνικό πρόγραμμα υιοθέτησης του κοινοτικού κεκτημένου, το οποίο κάθε υποψήφια χώρα έχει δεσμευθεί να παρουσιάσει στις 30 Μαρτίου 1998.

Η ΟΚΕ θα παρακολουθήσει με άκρα προσοχή τις συμπράξεις για την ένταξη, η οποία θα πραγματοποιηθεί χάρη στους μηχανισμούς που προβλέπονται από την ευρωπαϊκή συμφωνία (υποεπιτροπές, Επιτροπή Σύνδεσης και Συμβούλιο), και επιθυμεί να της ζητηθεί να γνωμοδοτήσει για την πρώτη έκθεση που θα υποβάλει η Επιτροπή προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα τέλη του 1998.

3. Το πολιτικοοικονομικό πλαίσιο

3.1. Μετά από πολλά έτη σταθερότητας (1990-1995), το αστικό δημοκρατικό κόμμα (ODS) του Klaus έχασε την πλειοψηφία στις εκλογές του 1996. Από τότε υπάρχει πολιτική αστάθεια και τα πολιτικά κόμματα διαφωνούν σε πολλά θέματα. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ένας διάλογος άρχισε να διαγράφεται μεταξύ της αντιπολίτευσης και της πλειοψηφίας καθώς και με την κοινή γνώμη. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μιλούν για «αλαζονεία και ασυνεννοησία».

3.2. Το 1997, η Τσεχική Δημοκρατία πέρασε βαθιά θεσμική και πολιτική κρίση. Σοβαρά σκάνδαλα διαφθοράς ξέσπασαν σε πολιτικό επίπεδο: η κυβέρνηση Klaus παραιτήθηκε το Δεκέμβριο διότι υπήρχαν υποψίες ότι συμμετείχε σε παράνομες χρηματοδοτήσεις. Σε θεσμικό επίπεδο, παρατηρήθηκαν εντάσεις μεταξύ της Κυβέρνησης και της Προεδρίας της Δημοκρατίας, η οποία κατέβαλε προσπάθειες για το σχηματισμό νέας κυβέρνησης από τεχνοκράτες υπό την προεδρία του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, κ. Josef Tosovsky, η οποία προορίζονταν να παραμείνει στην εξουσία έως τις εκλογές που έγιναν στις 19 Ιουνίου 1998.

Στις 2 Φεβρουαρίου 1998, ο κ. Vaclav Havel επανεξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

3.3. Η κοινή γνώμη είναι δυσαρεστημένη τόσο εξαιτίας της αύξησης των τιμών των βασικών υπηρεσιών, που οφείλεται στην οικονομική κρίση που είχε ως αποτέλεσμα την υποτίμηση της κορώνας τον Ιούνιο του 1997, όσο και εξαιτίας των οικονομικών σκανδάλων που κλόνισαν τις τράπεζες και τα επενδυτικά κεφάλαια εξανεμίζοντας την αποταμίευση εκατοντάδων χιλιάδων μικροαποταμιευτών.

Εν τω μεταξύ, δημιουργήθηκαν ακόμα πιο περίπλοκα προβλήματα με τη Σλοβακική Δημοκρατία: αυστηροί έλεγχοι στα σύνορα, διεθνείς τιμές για τις επικοινωνίες μεταξύ παραμεθόριων ζωνών ενώ πρώτα οι ίδιες επικοινωνίες εθεωρούντο αστικές ή περιφερειακές, σχεδόν ανύπαρκτες πολιτικές σχέσεις.

3.4. Στο οικονομικό επίπεδο, δεν πρέπει να παραβλεφθεί ότι σε αντίθεση με την Ουγγαρία και την Πολωνία, των οποίων οι αγορές γνώρισαν μία δειλή μεταρρύθμιση στη δεκαετία του '80, η Τσεχοσλοβακία ανήκε πριν από το 1989 στις χώρες με κατευθυνόμενη οικονομία η οποία εφαρμοζόταν με τη μεγαλύτερη αυστηρότητα.

Στις αρχές της δεκαετίας του '90 η ταχεία μετάβαση στην οικονομία της αγοράς μεταμόρφωσε βαθιά τη χώρα, καθιστώντας την ακόμα πιο ελκυστική στους ξένους επενδυτές. Η Κυβέρνηση καθιέρωσε τη μετατρεψιμότητα του νομίσματος, την απελευθέρωση των τιμών, και την ευρεία διαδικασία ιδιωτικοποίησης, η οποία έθιξε το σύνολο του πληθυσμού.

3.5. Περίπου το 80 % της τσεχικής βιομηχανίας άλλαξε χέρια και εκδόθηκαν εκατομμύρια μετατρέψιμα κουπόνια τα οποία έδωσαν την ευκαιρία σε περισσότερους από 6,5 εκατομμύρια κατοίκους να αποκτήσουν την εμπειρία του χρηματιστηρίου. Το πρότυπο αυτό θαυμάστηκε και αντιγράφηκε και από τις άλλες ΧΚΑΕ.

Εντούτοις, η διαδικασία αυτή ιδιωτικοποίησης αποδείχθηκε στην πράξη εικονική και πραγματοποιήθηκε χωρίς κανόνες. Το σύστημα ιδιωτικοποίησης ωφέλησε τα αμοιβαία κεφάλαια και τις τράπεζες που τα είχαν συστήσει και οι οποίες διεχειρίζοντο τις μετοχές των αποταμιευτών.

Όμως, ο τράπεζες ήταν και παραμένουν κρατικές και η απουσία ελέγχων και κανόνων ευνόησε τεράστιες απάτες: εξαφανίσθηκαν εκατομμύρια δολλάρια των μικροαποταμιευτών λόγω της έλλειψης οργανισμών ελέγχου.

Ορισμένες ιδιωτικοποιήσεις ήταν θετικές, όπως η ιδιωτικοποίηση του τομέα των τηλεπικοινωνιών, στον οποία η εταιρεία SPT που είχε το μονοπώλιο παραχωρήθηκε σε ένα ελβετο-ολλανδικό όμιλο ή στον τομέα της ενέργειας, στον οποίο τα δύο μεγάλα τσεχικά διυλιστήρια εξαγοράσθηκαν από τον όμιλο που σχημάτισαν οι εταιρείες Agip-Conoco-Shell.

3.6. Η Τσεχική Δημοκρατία, η οποία προ διετίας εθεωρείτο «η πρώτη της τάξης» όσον αφορά την περίπλοκη διαδικασία μετάβασης, διέρχεται σήμερα κρίση ταυτότητας και αισθάνεται την ανάγκη θέσπισης νέων νόμων για την καταπολέμηση της καλπάζουσας διαφθοράς, για περισσότερη διαφάνεια στην αγορά των κεφαλαίων και για μία πιο ισορροπημένη οικονομική ανάπτυξη.

Με τη σημερινή οικονομική και πολιτική κρίση κατέστη προφανές ότι η διαδικασία μετατροπής δεν είχε προχωρήσει όσο επιστεύετο και ότι χρειάζονται μεγαλύτερες προθεσμίες και περίσκεψη.

3.7. Αντίθετα, υπάρχει πραγματική ελευθερία Τύπου, σκέψης και του συνδικαλίζεσθαι. Σε πολιτιστικό επίπεδο, η Τσεχική Δημοκρατία παρουσιάζεται αναμφισβήτητα ως μία από τις πλέον δυναμικές και ενδιαφέρουσες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

3.8. Αν έως και ένα έτος πριν υπήρχε ο κίνδυνος να δοθεί μία καλύτερη εικόνα της πραγματικότητας, σήμερα ο μόνος κίνδυνος που υπάρχει είναι να της δοθεί η χειρότερη. Σίγουρα τα αρνητικά σημεία δεν λείπουν: η στασιμότητα του πληθωρισμού, που παραμένει διψήφιος 7 η αύξηση της ανεργίας, η επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου, αποτελούν συμπτώματα μιας συνολικής κατάστασης οικονομικής κρίσης από την οποία η Κυβέρνηση Tosovsky προσπάθησε να βγάλει τη χώρα με μια πολιτική λιτότητας και διαφάνειας.

3.9. Υιοθετήθηκαν μικροοικονομικά και μακροοικονομικά μέτρα που προβλέπουν πραγματική αύξηση μεταξύ 1 % (ΟΟΣΑ) και 2,5-3 % (ΔΝΤ) το 1998.

Τους πρώτους μήνες αυτού του έτους καταγράφηκαν θετικά στοιχεία, με βελτίωση των εξωτερικών λογαριασμών και των άλλων δημοσιονομικών παραμέτρων, αύξηση της παραγωγικότητας που οφείλεται επίσης στις περιορισμένες μισθολογικές αυξήσεις, στην εκ νέου δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Συνεχίζεται το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων, που ενδιαφέρει επίσης και τον τραπεζικό τομέα, και βελτιώθηκε η νομοθεσία για τις χρηματοπιστωτικές επενδύσεις (Χρηματιστήριο).

Ο πληθωρισμός ωστόσο παραμένει υψηλός: ο στόχος της Κεντρικής Τράπεζας είναι η μείωσή του στο 6 %.

Παραμένουν σημαντικές δυσκολίες στον τομέα του περιβάλλοντος και της ενέργειας, κυρίως σε σχέση με την εφαρμογή των σχετικών κοινοτικών οδηγιών, λόγω της έλλειψης επενδύσεων.

4. Η απασχόληση, η κοινωνική πολιτική και ο κοινωνικός διάλογος ()

4.1. Η γνωμοδότηση σχετικά με την «Διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης» που υιοθετήθηκε στη σύνοδο ολομέλειας στις 20-30 Οκτωβρίου 1997 αποτέλεσε επίσης και την ευκαιρία για να προσδιορισθεί συνοπτικά η έννοια του «ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου», με σκοπό να αποτελέσει σημείο αναφοράς και σύγκρισης, και του οποίου προσδιορίσθηκαν τρία θεμελιώδη στοιχεία:

- οι κοινωνικές πολιτικές, δηλαδή η ευθύνη του κράτους στην επιδίωξη ενός υψηλού επιπέδου απασχόλησης, οι πολιτικές αναδιανομής του εισοδήματος, το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, η υποστήριξη της υγείας των εργαζομένων, οι πολιτικές ισοδύναμων ευκαιριών 7

- ο κοινωνικός διάλογος, μέσω των διαρθρώσεων εκπροσώπησης των εργαζομένων και των οργανωμένων συμφερόντων της κοινωνίας των πολιτών, συμμετοχή στις αποφάσεις των επιχειρήσεων και των δημοσίων αρχών 7

- οι εργασιακές σχέσεις που στηρίζονται στη συλλογική αυτονομία των κοινωνικών εταίρων.

4.2. Η Συμφωνία Κοινοπραξίας για την ένταξη που συνήφθη με την Τσεχική Δημοκρατία περιλαμβάνει μεταξύ των μεσοπρόθεσμων προτεραιοτήτων, αντικείμενο της προετοιμασίας: την ανάπτυξη των κατάλληλων διαρθρώσεων της αγοράς εργασίας από κοινού με τη μεταρρύθμιση των πολιτικών για την απασχόληση ως προετοιμασία της συμμετοχής στο συντονισμό στα πλαίσια της ΕΕ 7 ευθυγράμμιση της νομοθεσίας σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια στον τόπο εργασίας και ενίσχυση των διαρθρώσεων 7 ενίσχυση των ισοδύναμων ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών 7 περαιτέρω ανάπτυξη του ενεργού και αυτόνομου κοινωνικού διαλόγου 7 περαιτέρω ανάπτυξη της κοινωνικής προστασίας 7 πρόοδος στην προώθηση της δημόσιας υγείας σύμφωνα με τις προδιαγραφές και τους κανόνες της ΕΕ.

4.3. Απασχόληση

4.3.1. Τα τελευταία έτη (1991-1997) το επίπεδο και η διάρθρωση της απασχόλησης στην Τσεχική Δημοκρατία έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές:

- αυξήθηκε ο ρυθμός του ενεργού πληθυσμού (περίπου 290 000 επιπλέον) 7

- την περίοδο 1990-1993 η επίσημη απασχόληση μειώθηκε περίπου 10 %, περνώντας από 5,4 εκατ. σε 4,9 εκατ., μειώθηκε η γυναικεία απασχόληση, αυξήθηκε η ανεργία, μειώθηκε ο αριθμός των ξένων εργαζομένων 7

- την περίοδο 1994-1996 η επίσημη απασχόληση αυξήθηκε περίπου κατά 200 000 άτομα, εκ των οποίων 100 000 ήταν ξένοι. Το 1997, η απασχόληση παρέμεινε σταθερή, ενώ αυξήθηκε η ανεργία 7 οι ξένοι που απασχολούνται σήμερα είναι περίπου 3,5 % της συνολικής απασχόλησης 7

- οι τομείς που έχουν καταγράψει τη μεγαλύτερη απώλεια απασχόλησης είναι η γεωργία, η βιομηχανία, οι οικοδομές, ενώ οι υπηρεσίες παρουσίασαν αύξηση κατά 53 % των απασχολούμενων 7

- επίσης, αυξήθηκε και ο τομέας της αυτόνομης εργασίας (βιοτέχνες, μικρές επιχειρήσεις, έμποροι) που παρουσιάζει συνολικό αριθμό πάνω από 750 000 απασχολούμενους 7

- αναπτύσσεται ένας σχετικά ισχυρός τομέας παράνομης οικονομίας (από το 1992 έως το 1997 υπολογίζονται περίπου σε 250 000 οι Τσέχοι πολίτες και σε 80-100 000 οι ξένοι που συμμετέχουν σ' αυτή την παράνομη οικονομία, στην οποία περιλαμβάνεται και η οικονομία του εγκλήματος).

Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές (έως το 2000) είναι:

- στο τέλος του αιώνα ο ενεργός πληθυσμός θα αυξηθεί περίπου κατά 236 000 άτομα 7 η ζήτηση εργασίας θα αυξηθεί, με πιο συγκρατημένη ταχύτητα, λόγω της μεγαλύτερης ζήτησης μελέτης και επιμόρφωσης εκ μέρους των νέων 7

- η ζήτηση απασχόλησης θα είναι ωστόσο υψηλή το 2000, με τον κίνδυνο περαιτέρω αύξησης της ανεργίας.

4.3.2. Η ανεργία στην Τσεχική Δημοκρατία ήταν κατά πολύ πιο χαμηλή από τις μεταβατικές οικονομίες της Κεντρικής Ευρώπης το 1996 (186 000 άτομα, που ισοδυναμεί με 3,5 %). Η οικονομική ύφεση του 1997 μεγάλωσε την ανεργία (πάνω από 260 000).

Η δομή της ανεργίας χαρακτηρίζεται από:

- ένα πιο υψηλό επίπεδο ανεργίας μεταξύ των ατόμων χαμηλής εκπαίδευσης, ειδικότερα εργατών, γυναικών και νέων. Έχει αυξηθεί πολύ η ανεργία μεταξύ των ατόμων με ειδικές ανάγκες (που είναι το 3 % των απασχολούμενων, αλλά το 18 % των ανέργων) 7 επίσης η έλλειψη εργασίας για τους τσιγγάνους είναι ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα 7

- υπάρχουν σημαντικές περιφερειακές διαφορές στα επίπεδα της ανεργίας 7

- αυξήθηκε επίσης η ανεργία μεγάλης διάρκειας, έως το σημείο να χαρακτηρίζει το 1/5 των ανέργων. Ένας ορισμένος αριθμός των ατόμων αυτών έχει χάσει κάθε ενδιαφέρον για αναζήτηση εργασίας και επιβιώνει με επιδόματα.

4.3.3. Επίσης, η Τσεχική Δημοκρατία έχει καταστεί πρόσφατα στόχος μετανάστευσης, τόσο νόμιμης όσο και παράνομης, εκ μέρους των άλλων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Τον Ιούνιο του 1997 καταγράφηκαν τουλάχιστον 178 000 με νόμιμη διαμονή, εκ των οποίων 73 000 είναι Σλοβάκοι, 42 000 Ουκρανοί και 13 000 Πολωνοί. Στους νόμιμους αυτούς εργαζόμενους θα πρέπει να προστεθούν περίπου80-100 000 παράνομοι.

Αυτή η ροή ξένων εργαζομένων, τόσο η νόμιμη όσο και η παράνομη, αποτελεί εργατικό δυναμικό με χαμηλή τιμή και μεγαλύτερη ευελιξία απασχόλησης, με αναπόφευκτα πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις που δεν απειλούνται από σοβαρές κυρώσεις και σε περίπτωση ακόμη παράβασης των συμβατικών υποχρεώσεων.

4.3.4. Ο Νόμος αριθ. 1 του 1991 ορίζει το δικαίωμα εργασίας ως δικαίωμα των πολιτών, προβλέπει την οργάνωση δημόσιας υπηρεσίας εξεύρεσης εργασίας, επιτρέπει την ιδιωτική χρήση υπηρεσιών εξεύρεσης εργασίας χωρίς κερδοσκοπικούς σκοπούς, θεσπίζει τις διαδικασίες για την πρόσληψη και σε περίπτωση μείωσης του προσωπικού κατόπιν διαδικασιών αναδιάρθρωσης.

Προβλέπονται επιπλέον οικονομικές εισφορές στις επιχειρήσεις που περιλαμβάνουν νέους εργαζόμενους.

4.3.5. Οι σχέσεις εργασίας διέπονται αποκλειστικά από τον εργατικό κώδικα του 1965, που δεν έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές στις βασικές του διατυπώσεις.

Προβλέπονται μόνο δύο τύποι εργασιακών συμβάσεων: καθορισμένου χρόνου και αορίστου χρόνου.

Αναγνωρίζεται γενικώς η αναγκαιότητα ουσιαστικής τροποποίησης του εργατικού κώδικα, που είναι ακατάλληλος να ρυθμίσει τις νέες πραγματικότητες της αγοράς εργασίας.

4.3.6. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στον προσδιορισμό αυτών των κανόνων τόσο μέσω της συνεννόησης όσο και μέσω των συλλογικών συμβάσεων είναι περιορισμένος.

Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά το ρόλο των συνδικάτων στην προστασία της απασχόλησης, έστω γιατί ως τώρα δεν είχε αντιπροσωπεύσει πραγματικό πρόβλημα.

Η νομοθεσία ασχολείται μόνο με τις ατομικές απολύσεις, οι νέοι νόμοι όμως για τις συλλογικές συμβάσεις ανοίγουν χώρους παρέμβασης για εναλλακτικά μέτρα στις συλλογικές απολύσεις.

4.4. Κοινωνικός διάλογος

4.4.1. Ο κοινωνικός διάλογος στην Τσεχική Δημοκρατία διαθέτει ως μέσο και χώρο στον οποίο πραγματοποιείται το Συμβούλιο Οικονομικής και Κοινωνικής Συνεννόησης, στο οποίο συμμετέχουν κυβέρνηση και κοινωνικοί εταίροι, με αντικείμενο τα νομοθετικά θέματα της εργασίας, τους μισθούς, και τον κοινωνικό τομέα.

4.4.1.1. Το περασμένο έτος παράλληλα με την οικονομική κρίση υπήρξε επίσης και μια γενικότερη κρίση του κοινωνικού διαλόγου και του κοινωνικού διαλόγου σε κεντρικό επίπεδο ειδικότερα.

Στα πλαίσια του κυβερνητικού συνασπισμού επικράτησε το τμήμα εκείνο που θεωρεί τον κοινωνικό διάλογο ως μη σκόπιμο κατά τις επιλογές των ζητημάτων σχετικά με την κοινωνική πολιτική. Υπήρξε συνεπώς προσπάθεια να μειωθεί στο ελάχιστο ο διάλογος αυτός σχετικά και με τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις.

Αυτό οδήγησε σε μία κατάσταση κρίσης μεταξύ κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων.

4.4.1.2. Ειδικότερα, ενώ το συνδικάτο ζητούσε κοινωνική μεταρρύθμιση που θα δημιουργούσε κανονιστικές συνθήκες και συγκεκριμένα διατάξεις για μια δραστήρια πραγματική πολιτική της εργασίας, προκειμένου να εξασφαλισθούν επίπεδα αξιοπρεπούς ζωής, καλύτερη νομοθεσία των θεμάτων εργασίας και κοινωνικής ασφάλειας, καθώς και διατάξεις υπέρ των οικογενειών και των κοινωνικών ομάδων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, η τοποθέτηση της κυβέρνησης ήταν τελείως αφιερωμένη σε μία πολιτική οικονομικής αυστηρότητας με κυριότερο στόχο τη μείωση των κοινωνικών δαπανών.

4.4.1.3. Οι δυσκολίες (και σε ορισμένες περιπτώσεις η άρνηση εκ μέρους της κυβέρνησης) ενός τριμερούς διαλόγου υποχρέωσε τους κοινωνικούς εταίρους να επιδιώξουν τρόπους και μορφές άμεσης πίεσης στο Κοινοβούλιο για την προώθηση αλλαγών στη νομοθεσία. Σε πολλές περιπτώσεις, στάθηκε δυνατό, με βελτιωμένες τροπολογίες που προτάθηκαν από βουλευτές σε συμφωνία με το συνδικάτο, να συγκρατηθούν οι πιο σοβαρές επιπτώσεις ορισμένων νόμων για τους εργαζόμενους και τους πολίτες.

4.4.2. Υφίσταται συνεπώς η αναγκαιότητα, ενόψει επίσης των αναγκαίων οικονομικών μεταρρυθμίσεων και των μεταρρυθμίσεων της κοινωνικής νομοθεσίας κατ' εφαρμογή των κοινωνικών κεκτημένων, να επαναληφθεί ο κοινωνικός διάλογος και να ενισχυθεί σε όλα τα επίπεδα.

4.4.3. Συνολικά, η ίδια η σύλληψη, οι φορείς και οι διαδικασίες στην Τσεχική Δημοκρατία είναι παρόμοιες με αυτές που ισχύουν στην ΕΕ. Είναι απαραίτητο όμως να υπάρξει πρόοδος, υιοθετώντας επίσης τις ελάχιστες προδιαγραφές που προβλέπονται από τις ευρωπαϊκές οδηγίες.

Ειδικότερα, θα πρέπει να γίνει δεκτός ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης και θα πρέπει να επικυρωθούν οι διεθνείς συμβάσεις για την προστασία των εργαζομένων, όπως είναι οι συμβάσεις ILO αριθ. 131, 151 και 154.

Η κατάρτιση του νέου κώδικα εργασίας μπορεί συνεπώς να αποτελέσει μοναδική ευκαιρία για στενή τριμερή συνεργασία για την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου.

4.4.4. Όσον αφορά τις συλλογικές συμβάσεις ο ρόλος του συνδικάτου εμφανίζεται γενικότερα περιορισμένος τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο των επιχειρήσεων.

Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι το πέρασμα σε ένα σύστημα που αποφασίζεται στην ιδιωτική επιχείρηση τόνισε τις εξουσίες που αναγνωρίζονται σήμερα στον επιχειρηματία από την άποψη του περιεχομένου και του χρόνου παροχής εργασίας, αναδιανομής και σταθερότητας της σχέσης εργασίας.

Κατά δεύτερο λόγο, από την αδυναμία της επιχειρηματικής οργάνωσης σε εθνικό επίπεδο, που δεν επιτρέπει να τη θεωρήσουμε ως αντιπροσωπευτικό συνομιλητή ενός έγκυρου συνδικάτου.

4.4.5. Σε γενικές γραμμές, μπορεί να δηλωθεί ότι δεν υπήρξε εκ μέρους της κυβέρνησης μια πολιτική υποστήριξης του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών συμβάσεων, αλλά μια αποστασιοποίηση.

Μπορεί να αναρωτηθεί κανείς κατά πόσον αυτό οφείλεται σε ιδεολογική άποψη και κατά πόσον, αντιθέτως, υπαγορεύθηκε από τη συνείδηση ότι θα πρέπει να αντιμετωπισθεί κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μία δύσκολη οικονομική αντιπαράθεση που θα βασίζεται στην ανταγωνιστικότητα.

4.4.6. Όσον αφορά τις πολιτικές για τις ίσες ευκαιρίες, σήμερα οι παρεμβάσεις κατευθύνονται κυρίως προς τις γυναίκες που είναι μητέρες μικρών παιδιών.

Υφίστανται κανόνες που παρεμποδίζουν το δικαίωμα πρόσβασης των γυναικών στη δημόσια και ιδιωτική εργασία καθώς και τους ρόλους στα δημόσια ιδρύματα: στον νέο κώδικα εργασίας θα καθιερωθούν νέοι κανόνες για τη διευκόλυνση των ίσων ευκαιριών.

4.4.6.1. Η κυβέρνηση ενέκρινε τον περασμένο Απρίλιο ψήφισμα για τις προτεραιότητες κατά την προώθηση των ίσων ευκαιριών () στο οποίο προβλέπονται μέσα για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης στο πολιτιστικό και κοινωνικό πεδίο και για τη διευκόλυνση της εισόδου των γυναικών σε κυβερνητικά καθήκοντα καθώς και στις δημόσιες διοικήσεις, δεσμεύοντας κάθε Υπουργό στην υλοποίηση των πολιτικών αρμοδιότητάς του και στη χρησιμοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρονται από τη συμμετοχή της Τσεχικής Δημοκρατίας σε προγράμματα και διεθνείς δραστηριότητες, σε συνεργασία με μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Άλλα μέτρα αφορούν τους κανόνες για την ισότητα, την είσοδο στις επιχειρηματικές δραστηριότητες και στην παραγωγή, τις δραστηριότητες οικογενειακής φροντίδας, την προστασία της μητρότητας και των παιδιών, την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών.

4.5. Η κοινωνική προστασία και οι άλλες πολιτικές

4.5.1. Σήμερα οι κοινωνικές δαπάνες κυμαίνονται περίπου στο 20 % του ΑΕΠ, και είναι κατανεμημένες ως εξής: 9 % στις συντάξεις, 2,5 % στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, 7,5 % στην υγειονομική πολιτική και 1 % στις ενισχύσεις στην απασχόληση. Ανέρχονται στο 25 % με τα μέτρα για την υποστήριξη των μειονεκτούντων ατόμων, των οικογενειών με μικρά παιδιά, και με τις νέες αποζημιώσεις για την ανεργία και την καταβολή «ελάχιστου ποσού διαβίωσης».

Συνολικά, η κοινωνική προστασία εξασφαλίζει κυρίως τους οικογενειακούς πυρήνες και όχι τόσο τα επιμέρους άτομα.

4.5.2. Είναι εμφανές σήμερα το χαμηλό επίπεδο δαπανών για τις συντάξεις, πολλές από τις οποίες κυμαίνονται κάτω από το μέσο κοινοτικό όρο (14 %). Το σύστημα κοινωνικής ασφάλειας θα πρέπει βαθμιαία να διασφαλίσει ένα πολύ καλύτερο επίπεδο ζωής στους ηλικιωμένους.

Λόγω των δημογραφικών τάσεων που παρουσιάζονται το σημερινό επίπεδο πραγματικής αγοραστικής δύναμης των παροχών, μολονότι είναι ανεπαρκές, θα είναι δύσκολο να διατηρηθεί σε ένα πλαίσιο προβλεπόμενης αύξησης των προϊόντων, αλλά και των τιμών.

Προς το σκοπό αυτό είναι αναγκαία η προσαρμογή των συντάξεων στην αύξηση του κόστους ζωής.

4.5.2.1. Ένα τρίτο του πληθυσμού έχει εισέλθει στο σύστημα των ιδιωτικών συμπληρωματικών συντάξεων. Έως τώρα οι επιχειρηματίες δεν συμβάλλουν στις συνταξιοδοτικές εισφορές, αλλά είναι αναπόφευκτο για την εξασφάλιση της ισορροπίας του συστήματος συνταξιοδότησης να βρεθεί ένα σύστημα εισφορών και εκ μέρους των επιχειρήσεων, που εκφράζουν τη διαθεσιμότητά τους.

Σήμερα, έχει αρχίσει μία μεγάλη συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του συστήματος συνταξιοδότησης, που προσανατολίζεται προς μία λύση σε τρία επίπεδα: βασική συμπληρωματική και ατομική συνταξιοδότηση.

4.5.3. Η εκπαίδευση και η υγεία αποτελούν δύο προβληματικούς τομείς, γιατί χαρακτηρίζονται από προτάσεις μεταρρύθμισης της κυβέρνησης που αποβλέπουν κυρίως στη συγκράτηση των δαπανών.

4.5.3.1. Ειδικότερα λεπτή είναι η κατάσταση στην εκπαίδευση. Η κυβέρνηση πρότεινε μεταρρύθμιση της ανώτερης εκπαίδευσης, παρά την έλλειψη συνολικού προγράμματος ανάπτυξης του τομέα, που προβλέπει νέες δαπάνες εις βάρος των σπουδαστών. Αποφασίσθηκε η αύξηση των ωρών διδασκαλίας, παρά τα μόνιμα προβλήματα έλλειψης προσωπικού, ειδικότερα λόγω των πολύ χαμηλών μισθών και των συνακόλουθων δυσκολιών πρόσληψης.

Οι αλυσιδωτές απεργίες των εκπαιδευτικών τον Ιανουάριο του 1997 και μία μεγάλη διαδήλωση τον περασμένο Απρίλιο αποτελούν τα συμπτώματα μίας πολύ σοβαρής κατάστασης.

4.5.3.2. Στο τομέα της υγείας περιορίσθηκε η εφαρμογή στην αρχή της αλληλεγγύης. Λόγω της αντίδρασης των συνδικάτων και των άλλων κοινωνικών φορέων, η κυβέρνηση δεν κατόρθωσε, να επιβάλει, όπως είχε την πρόθεση, τη μερική ή πλήρη χρηματοδότηση εκ μέρους των ασθενών των υγειονομικών παροχών.

4.5.4. Είναι αναγκαίο επίσης να υπάρξει παρέμβαση στην ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων. Σχετικά με αυτό θα πρέπει να εφαρμοσθούν πλήρως οι Συμβάσεις ILO αριθ. 155 και 161, που αφορούν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων.

Αντίθετα, θα πρέπει επίσης να επικυρωθεί από την τσεχική κυβέρνηση η Σύμβαση ILO αριθ. 81 που αφορά τις επιθεωρήσεις εργασίας και η αριθ. 176 που αφορά ειδικότερα την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων στα ορυχεία.

Επίσης, θα πρέπει να καθιερωθούν μορφές ασφάλισης κατά των ατυχημάτων στον τόπο εργασίας, με εντατικοποίηση του ενημερωτικού έργου των εργαζομένων καθώς και της πρόληψης.

5. Οι προοπτικές

5.1. Στις 25 και 26 Ιουνίου η ομάδα μελέτης πραγματοποίησε στην Πράγα μια σειρά από ενδιαφέρουσες συναντήσεις με εκπροσώπους της Αντιπροσωπείας ΕΕ 7 με πολιτικούς υπεύθυνους και διοικητικά στελέχη του Υπουργείου Εξωτερικών, του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και του Υπουργείου Βιομηχανίας 7 με τα διευθυντικά στελέχη του συνδικάτου CMKOS (Czech-Moravian Confederation of Trade Unions), της Συνομοσπονδίας Ιδιωτικών Επιχειρήσεων και μίας οργάνωσης γεωργών καθώς και της Συνομοσπονδίας Τεχνών και Πολιτιστικής Παιδείας.

Οι συναντήσεις αυτές επέτρεψαν τη διαμόρφωση μιας πιο διαρθρωμένης κρίσης.

5.2. Οι εκλογές της 19ης Ιουνίου τροποποίησαν το πολιτικό πλαίσιο, αλλά όχι σε βαθμό που να οδηγήσουν σε μια πιο σαφή και καθαρή πλειοψηφία.

Κανένα από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα δεν έχει την απόλυτη πλειοψηφία, αλλά θα πρέπει να προσφύγει σε συμμαχίες που δεν είναι εύκολο να διαχειρισθεί: το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα έλαβε 32,2 % των ψήφων και 74 έδρες (επί 200), το Αστικοδημοκρατικό Κόμμα το 27,7 % και 64 έδρες, το Κομμουνιστικό Κόμμα 11,1 % και 25 έδρες, η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση το 9 % και 19 έδρες, η Ένωση Ελευθερίας το 8,6 % και 18 έδρες.

Προβλέπεται, συνεπώς, μία περίοδος αστάθειας, που οπωσδήποτε θα καταστήσει πιο δύσκολη τη διακυβέρνηση της οικονομίας και την προώθηση των μεταρρυθμίσεων που είναι αναγκαίες για τη συνέχιση της διαδικασίας ολοκλήρωσης, ειδικότερα εκείνων που απαιτούν μία σαφή πολιτική βούληση.

5.2.1. Ωστόσο, στο πολιτικό επίπεδο υφίσταται μία γενική ομοφωνία για την ένταξη στην ΕΕ, που υπογραμμίσθηκε στα εκλογικά προγράμματα όλων σχεδόν των κομμάτων (με εξαίρεση το κομμουνιστικό κόμμα).

Μέχρι τώρα δεν έχουν καταγραφεί σημαντικές καθυστερήσεις και σίγουρα δεν εκφράζονται φόβοι για διοικητική παρεμπόδιση στο βαθμό που η συνέχεια των διαπραγματεύσεων με την ΕΕ έχει διασφαλισθεί. Εάν όμως η νέα κυβέρνηση δεν αποκτήσει σταθερή πλειοψηφία, θα είναι δύσκολο, ωστόσο, να διατηρηθεί ο ρυθμός της μεταγραφής των κεκτημένων.

5.3. Οι προβλέψεις της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας για την ανάπτυξη του ΑΕΠ αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω για το 1998 (από 1,6 έως 2 % σε 1,4 % περίπου) ενώ καλύτερες είναι οι εκτιμήσεις για το 1999 (3 %). Από τη μία πλευρά ορισμένα μακροοικονομικά δεδομένα επιβεβαιώνουν μια τάση επιδείνωσης της οικονομίας: ειδικότερα, ο ΟΟΣΑ και η Τσεχική Κυβέρνηση συμφωνούν ως προς την αύξηση της ανεργίας στο 6 % στα τέλη του '98, ενώ διαφέρουν οι αντίστοιχες προβλέψεις για τον πληθωρισμό ο οποίος σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ έχει ήδη φθάσει το 13,4 % σε ετήσια βάση, το μήνα Μάρτιο, ενώ σύμφωνα με την κυβέρνηση θα παραμείνει στο 12 % στα τέλη του έτους.

Από την άλλη πλευρά, θετικές ενδείξεις προέρχονται από την πλευρά των ανταλλαγών: το εμπορικό έλλειμμα θα μειωθεί αισθητά χάρη σε μια καλύτερη σύνθεση των εξαγωγών.

Η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας συνδέεται κυρίως με τη θετική πορεία των εξαγωγών, οι οποίες το πρώτο τρίμηνο κατέγραψαν αύξηση της τάξεως του 45 %.

Αυτό οφείλεται σε τρία στοιχεία: οι επιπτώσεις της υποτίμησης της κορώνας το Μάιο του '97, η επιτάχυνση της ζήτησης στη Γερμανία και στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες, η προώθηση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης που έχει αρχίσει να ανακτά βαθμιαία ανταγωνιστικότητα.

Για την αναδιάρθρωση υφίσταται ωστόσο ένα πρόβλημα τεχνογνωσίας, τεχνολογίας και κεφαλαίων: κυρίως αυτά τα τελευταία είναι που δεν υπάρχουν τη στιγμή αυτή.

5.4. Μεταξύ των προτεραιοτήτων που έχουν προσδιορισθεί από το ίδιο το Υπουργείο Βιομηχανίας για τα επόμενα έτη (), επισημαίνονται τα μέτρα μείωσης της φορολογίας των επιχειρηματικών εισοδημάτων και της προστιθέμενης αξίας, βαθμιαία μέιωση των έμμεσων φόρων 7 η απελευθέρωση των τιμών, η οικοδόμηση κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου (ειδικά όσον αφορά την αγορά κεφαλαίων, τον οικονομικό ανταγωνισμό, τη νομοθεσία για το εμπόριο, κλπ) και την εναρμόνισή του με τη νομοθεσία της ΕΕ.

5.5. Από τη σκοπιά της βιομηχανικής πολιτικής, θα είναι σημαντικό να ξεπερασθεί η χαμηλή ανταγωνιστικότητα των τσεχικών επιχειρήσεων στην εσωτερική και εξωτερική αγορά, που δεν οφείλεται τόσο στο τεχνικό και τεχνολογικό επίπεδο όσο κυρίως στο επίπεδο παραγωγικότητας της εργασίας και στη χαμηλή προστιθέμενη αξία. Συνεπώς, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία: η συνέχεια της διαδικασίας βιομηχανικής αναδιάρθρωσης (), από τη σκοπιά της οργάνωσης της ιδιοκτησίας της χρηματοδοτικής διάρθρωσης και του προσωπικού 7 η δημιουργία προϋποθέσεων για την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας (μεταξύ των οποίων η σχέση μεταξύ αύξησης των μισθών και της παραγωγικότητας) 7 ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον στις χρηματοδοτικές επενδύσεις από το εξωτερικό.

Σημαντική επίσης είναι και η δέσμευση της Κυβέρνησης να φέρει σε πέρας τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης στον τραπεζικό τομέα, χρησιμοποιώντας διαφορετική μέθοδο, πιο διαφανή και ελέγξιμη.

5.5.1. Η κυβέρνηση Tosovsky προσπάθησε να δημιουργήσει πιο ευνοϊκές συνθήκες για τις επενδύσεις από το εξωτερικό, με μια δέσμη μέτρων που εγκρίθηκαν τον Απρίλιο του 1998 και προβλέπουν μεταξύ άλλων την πλήρη φορολογική απαλλαγή για τον επενδυτή τα πέντε πρώτα χρόνια δραστηριότητας.

Ωστόσο η απάντηση υπήρξε περιορισμένη: γιατί ίσως θεσπίζεται ένα σχετικά υψηλό όριο στις επενδύσεις (25 εκατ. δολλάρια) και γιατί οι γειτονικές χώρες, όπως η Πολωνία και η Ουγγαρία, προσφέρουν καλύτερες συνθήκες και οικονομίες σε μεγαλύτερη άνοδο.

5.6. Συμπερασματικά επιβεβαιώνεται η ισχυρή εξάρτηση της οικονομίας της Τσεχίας από την οικονομική συγκυρία της ΕΕ, ενώ ένα τελείως νέο πρόβλημα εμφανίζεται στον ορίζοντα: η εργασία.

5.6.1. Δεν είναι σαφές σε ποιο μέτρο η πρόβλεψη για αύξηση του ποσοστού της ανεργίας έως και 6 % στα τέλη του 1998 λαμβάνει υπόψη της:

- τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης που θα πρέπει να συντελεσθούν ακόμη 7

- τα ήδη υπάρχοντα προγράμματα για τη μείωση των απασχολούμενων στη δημόσια διοίκηση και σε ορισμένους τομείς των επιχειρήσεων, που προορίζονται να ανοίξουν σε ξένα κεφάλαια (μεταφορές και ενέργεια).

5.6.2. Ένα ποσοστό ανεργίας της τάξης του 6 % δεν φαίνεται δραματικό στην ΕΕ, που παρουσιάζει πολύ υψηλότερα ποσοστά, αλλά θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι πιθανότατα πρόκειται να αυξηθεί και ότι πρόκειται για ένα νέο και λιγότερο γνωστό φαινόμενο στη χώρα αυτή και ότι ο τομέας των υπηρεσιών είναι ήδη κορεσμένος και δεν φαίνεται να είναι σε θέση να απορροφήσει τη νέα ανεργία.

Εξάλλου, μπορεί να προβλεφθεί ότι η αναδιάρθρωση του γεωργικού τομέα στην Πολωνία μπορεί να οδηγήσει σε μεταναστευτικό ρεύμα προς τη Δημοκρατία της Τσεχίας, πράγμα που θα καθιστούσε δυσχερέστερη την κατάσταση στην αγορά εργασίας.

5.6.3. Για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα της εργασίας χρειάζονται πολιτικές, πόροι και κατάλληλα μέτρα, που δεν υπάρχουν έως σήμερα ή δεν είναι προσαρμοσμένα δεδομένου ότι δεν υπήρχε ανεργία όλα αυτά τα χρόνια, και, επίσης, λόγω της νεοφιλελεύθερης προσέγγισης εκ μέρους της κυβέρνησης:

- οι πόροι που προορίζονται για την αγορά εργασίας έχουν παραμείνει ίδιοι, μολονότι η ανεργία ήταν τότε 3 % 7

- οι αρμοδιότητες έχουν διαχωριστεί μεταξύ των διαφόρων Υπουργείων και απαιτούν συντονισμό 7

- οι δημόσιες υπηρεσίες εξεύρεσης εργασίας περιορίζονται στην παροχή καταλόγων κενών θέσεων.

5.6.4. Οι συναντήσεις που έγιναν με τη διοίκηση επέτρεψαν να επιβεβαιωθεί ότι προετοιμάζεται ένα πρόγραμμα για τη συνολική αντιμετώπιση του προγράμματος εργασίας, στο οποίο ενσωματώνονται όλες οι αρμοδιότητες σχετικά με τους θεμελιώδεις στόχους της ανάπτυξης της οικονομίας, των μέτρων για την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, των μεταφορών τεχνολογίας και των προγραμμάτων για την αντιμετώπιση των περιοχών που παρουσιάζουν βιομηχανική παρακμή.

Υπάρχει επίσης η σκέψη να μετατραπούν τα επιδόματα ανεργίας σε κίνητρα για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

5.6.5. Ισχυρή υποστήριξη στην απασχόληση μπορεί να προέλθει επίσης από τις ΜΜΕ που σήμερα είναι πάνω από το 50 % του βιομηχανικού τομέα.

Εγκρίθηκε ειδικός νόμος για πιο εύκολες δημόσιες χρηματοδοτήσεις, μέσω ειδικής τράπεζας 7 μέσω του προγράμματος Phare έχουν δημιουργηθεί κέντρα καινοτομίας για την παροχή βοήθειας στις ΜΜΕ.

5.7. Όσον αφορά τον κοινωνικό διάλογο, οι κοινοτικοί εταίροι εκφράζουν τη λύπη τους γιατί απλώς ενημερώνονται και δεν συμμετέχουν στη διαδικασία ολοκλήρωσης, όπως θα έπρεπε τουλάχιστον όσον αφορά τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων, για παράδειγμα όσον αφορά την επιλογή των χρηματοδοτικών παρεμβάσεων του προγράμματος Phare.

5.7.1. Η κυβέρνηση έως τώρα έχει προωθήσει τις διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση στην ΕΕ σαν να ήταν μόνο ζήτημα της κυβέρνησης και της Προεδρίας της Δημοκρατίας.

Οι κοινωνικοί εταίροι εκφράζουν τη λύπη τους για την περιορισμένη συμμετοχή και την έλλειψη ενημέρωσης και συζήτησης στα πλαίσια της κοινής γνώμης και διεκδικούν το δικαίωμα εξέτασης και συζήτησης των περιεχομένων της κοινωνικής πολιτικής.

Τα συνδικάτα κατηγορούν επιπλέον την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί την απορρόφηση των κοινοτικών κεκτημένων ως μέσο για τη μείωση στο ελάχιστο των εγγυήσεων στους εργαζόμενους.

5.8. Όσον αφορά τις συλλογικές συμβάσεις, οι προοπτικές υλοποίησης ενός συστήματος ικανού να ρυθμίζει - ολοκληρώνοντας έτσι την οικοδόμηση μιας οικονομίας της αγοράς - σε όλα τα επίπεδα, με αυτόνομο τρόπο, τις συνθήκες των μισθών και τους κανόνες μέσω των οποίων παρέχεται η εργασία, είναι ακόμη περιορισμένες και απόμακρες.

Εργασιακές συμβάσεις υφίστανται στην πράξη στις μεγάλες επιχειρήσεις, όπου οι κοινωνικοί εταίροι έχουν συγκεκριμένη επίδραση και όπου ο συνομιλητής είναι εύκολα προσδιορίσιμος.

5.8.1. Οι λόγοι για την καθυστέρηση αυτή είναι πολύπλοκοι και αναφέρονται τόσο στην πρόσφατη συγκρότηση μίας εργοδοτικής οργάνωσης που δεν είναι τόσο αντιπροσωπευτική, όσο και στο γεγονός ότι τα συνδικάτα είναι αντιπροσωπευτικά (οργανωμένα σ'αυτά περίπου το 45 % του εργατικού δυναμικού), αλλά υπερβολικά συγκεντρωτικά, και δεν έχουν τοπική έδρα, είτε τέλος τη θέληση να διασφαλισθεί η κοινωνική ειρήνη σε μία χώρα που βρίσκεται στη δύσκολη μεταβατική φάση.

5.9. Στα πλαίσια αυτά η μεταρρύθμιση του εργατικού κώδικα αποκτά θεμελιώδη σημασία, γιατί αποτελεί την ευκαιρία μίας εμπεριστατωμένης συζήτησης σχετικά με το πνεύμα που θα πρέπει να εμπνέει τη νομοθεσία και τις εργασιακές σχέσεις.

Αντιπαρατίθενται δύο απόψεις. Η μία επιβεβαιώνει την πλήρη ελευθερία των συμβάσεων μεταξύ των πλευρών και επιθυμεί να φθάσει έως και την εξάλειψη του εργατικού κώδικα 7 η άλλη πιο ισορροπημένη, αναγνωρίζει το δικαίωμα του εργαζόμενου να προστατεύεται από τη νομοθεσία.

Ένας άλλος θεμελιώδης πυρήνας θεμάτων σχετίζεται με τις μορφές εκπροσώπησης των εργαζομένων στο επίπεδο των επιχειρήσεων.

5.9.1. Το πρόβλημα είναι ότι η συζήτηση δεν μεταφράζεται σε μία διαδικασία συνεννόησης. Στο θέμα αυτό οι απόψεις της κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων διαφέρουν αισθητά.

5.10. Το πρόγραμμα κοινοτικής βοήθειας Phare χορήγησε στην Τσεχική Δημοκρατία μεταξύ του 1990 και του 1997, 493 εκατ. Ecu, που χρησιμοποιούνται για τα προγράμματα ενημέρωσης και έρευνας, κατάρτισης, προστασίας του περιβάλλοντος, κοινωνικών θεμάτων, υγείας, ανθρώπινων δικαιωμάτων και προστασίας των μειονοτήτων και, ειδικότερα, των αθίγγανων.

Το πρόγραμμα 1997 είχε ως σκοπό να ευνοήσει τη μετάβαση προς τους νέους προσανατολισμούς του Phare, και επικεντρώθηκε στις προσπάθειες σχετικά με την προένταξη.

Οι κυριότερες δεσμεύσεις υπήρξαν η θεσμική παγίωση και τα κοινοτικά κεκτημένα, που περιελάμβαναν τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και τη συμμετοχή στα κοινοτικά προγράμματα 7 την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, με ενίσχυση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ουσιαστικό στοιχείο για την παγίωση της Δημοκρατίας 7 την οικονομική και κοινωνική συνοχή και την ανταγωνιστικότητα, που είχε ως κύριο στόχο την προετοιμασία για τη συμμετοχή στα Διαρθρωτικά Ταμεία.

Για το 1998-99 προβλέπονται άλλα 117 εκατ. Ecu.

Η ΟΚΕ εύχεται να προωθηθούν τα προγράμματα διαμεθοριακής συνεργασίας και στις όμορες χώρες.

5.11. Σε ορισμένους τομείς, όπως το περιβάλλον, οι μεταφορές και η γεωργία, όπου δεν είναι μόνο αναγκαίες οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να καταστούν συμβατές και ανταγωνιστικές στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς, αλλά απαιτούνται επίσης αναγκαίοι χρηματοδοτικοί πόροι, που εν μέρει μόνο θα προσφερθούν από τη χρηματοδοτική ενίσχυση της ΕΕ, οι αρχές της Τσεχίας προβλέπουν την προσφυγή σε μεταβατικές περιόδους, η διάρκεια των οποίων δεν έχει προσδιορισθεί ακόμη.

Η ΟΚΕ, επαναλαμβάνει σχετικά ότι για μια βιώσιμη διεύρυνση πρέπει να γίνεται προσφυγή σε μεταβατικές περιόδους μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() EE C 30 της 30.1.1997.

() EE C 19 της 19.1.1998.

() EE C 75 της 10.3.1997, EE C 30 της 30.1.1997.

() ΙΡ/98/117 της 4.2.1998.

() Βλ. «The Social and Economic Consequences of CR's Integration into the EU» του Research Institute for Labour and Social Affairs καθώς και «Le Trasformazioni del mercato del lavoro e la disciplina dei rapporti di lavoro in alcuni paesi dell'Europa Centrale» - έκθεση που προετοιμάσθηκε από το CNΕL υπό την επιμέλεια της καθηγήτριας Bortone.

() Ψήφισμα αριθ. 236 της 8.4.1998.

() Ministry of Industry and Trade of Czech Republic, The policy of the development and improvement of the Czech industry competitiveness, Paper, Μάιος 1998.

() Για να δοθεί μία ιδέα των διαστάσεων της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης και αναδιοργάνωσης που εξελίσσεται, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα στοιχεία σχετικά με τον τομέα των κατασκευών. Το 1992, υπήρχαν 788 επιχειρήσεις, εκ των οποίων 339 με λιγότερους από 100 εργαζόμενους και 449 με περισσότερους από 100 εργαζόμενους (μεταξύ αυτών 106 με περισσότερους από 500 εργαζόμενους) 7 στα τέλη του 1997, οι επιχειρήσεις έχουν ανέλθει σε 2 370 εκ των οποίων 1 920 με λιγότερους από 100 εργαζόμενους και 450 με περισσότερους από 100 (οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 500 έχουν σχεδόν εξαφανισθεί και έχουν μειωθεί στις 48).