[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 20.7.2005

SEC(2005) 994 τελικό

Πρόταση

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η διαδικασία υπερβολικου ελλειμματοσ για την Πορτογαλια

Στις 9 Ιουνίου 2005, η Πορτογαλία υπέβαλε την πλέον πρόσφατη επικαιροποίηση του δικού της προγράμματος σταθερότητας, που καλύπτει την περίοδο 2005-2009. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα εκθέτει τα σχέδια της Πορτογαλίας για έλλειμμα γενικής κυβέρνησης που υπερβαίνει την τιμή αναφοράς της Συνθήκης, 3% του ΑΕΠ, για την περίοδο 2005-2007. Συγκεκριμένα, μετά από έλλειμμα ύψους 2,9% το 2004[1], η Πορτογαλία προγραμματίζει δημοσιονομικό έλλειμμα ύψους 6,2% του ΑΕΠ το 2005, το οποίο πρόκειται να μειωθεί σε 4,8% το 2006, σε 3,9% το 2007 και σε 2,8% του ΑΕΠ το 2008. Την ίδια περίοδο, προβλέπεται ότι θα συνεχισθεί η ανοδική πορεία του λόγου χρέους προς το ΑΕΠ ο οποίος από 61,9% το 2004, θα κορυφωθεί σε 67,8% του ΑΕΠ το 2007.

Η εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος διέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 104 της συνθήκης και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος», που αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης[2]. Κατά την αξιολόγησή της, η Επιτροπή έλαβε δεόντως υπόψη την έκθεση του Συμβουλίου Ecofin της 20ής Μαρτίου 2005 προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με τη βελτίωση της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ), η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 22 Μαρτίου 2005[3].

Η έκθεση της Επιτροπής η οποία συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης απέδειξε ότι δεν πληρούνται τα κριτήρια της Συνθήκης όσον αφορά τόσο το έλλειμμα όσο και το χρέος.

Το άρθρο 104 παράγραφος 4 της Συνθήκης αναφέρει ότι «η επιτροπή του άρθρου 114 (δηλαδή η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή - ΟΔΕ) διατυπώνει γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής». Στη γνώμη που διατύπωσε στις 4 Ιουλίου 2005, η επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «οι προγραμματιζόμενες δημοσιονομικές εξελίξεις στην Πορτογαλία το 2005 είναι τέτοιες ώστε να μην πληρούνται αμφότερα τα κριτήρια της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 104». Η επιτροπή θεωρεί ότι το ύψους 6,2% προγραμματιζόμενο για το 2005 έλλειμμα δεν πλησιάζει την τιμή αναφοράς 3% του ΑΕΠ και ότι η υπέρβαση της τιμής αναφοράς δεν δύναται να θεωρηθεί έκτακτη και προσωρινή. Επιπλέον, το δημόσιο χρέος υπερβαίνει την τιμή αναφοράς 60% του ΑΕΠ και προγραμματίζεται να αυξηθεί περαιτέρω ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά την ερχόμενη διετία. Η επιτροπή σημειώνει, επίσης, ότι οι οικονομικές προοπτικές για τα επόμενα δύο έως τρία έτη παραμένουν υποτονικές και εκφράζει ανησυχία όσον αφορά το υψηλό επίπεδο και την τάση του διαρθρωτικού ελλείμματος. Η ΟΔΕ εξέτασε όλους τους άλλους συναφείς παράγοντες, αλλά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να τους λάβει υπόψη στην αξιολόγησή της.

Η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη την έκθεση που καταρτίσθηκε από τις υπηρεσίες της καθώς και τη γνώμη της ΟΔΕ, είναι της γνώμης ότι η Πορτογαλία παρουσιάζει υπερβολικό έλλειμμα. Η γνώμη αυτή, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 20 Ιουλίου 2005, διαβιβάσθηκε στο Συμβούλιο βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης. Η Επιτροπή εξέδωσε, επίσης, σύσταση για απόφαση του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. Επιπλέον, η Επιτροπή, με το παρόν έγγραφο, υποβάλλει στο Συμβούλιο σύσταση για την έκδοση σύστασης του Συμβουλίου με αποδέκτη την Πορτογαλία και σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης.

Διορθωση του υπερβολικου ελλειμματοσ

Ο κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1467/97 ορίζει ότι «Το Συμβούλιο θέτει επίσης προθεσμία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, η οποία λήγει εντός του έτους που ακολουθεί εκείνο κατά το οποίο διαπιστώθηκε το υπερβολικό έλλειμμα, εκτός εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις.» Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, εκτός εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις, η διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος πρέπει κανονικά να ολοκληρωθεί έως το 2006. Στην έκθεση της 20ής Μαρτίου 2005, το Συμβούλιο συμφώνησε ότι ο προσδιορισμός της ύπαρξης ειδικών περιστάσεων πρέπει να συνεκτιμά ισόρροπα και άλλους συναφείς παράγοντες.

Προκειμένου να αποφασισθεί αν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής:

Εξαιτίας του μεγάλου διαρθρωτικού ελλείμματος (κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα, πλην εκτάκτων και άλλων προσωρινών μέτρων) και του αυξημένου λόγου χρέους προς το ΑΕΠ, καθώς και του γεγονότος ότι οι επίμονες δημοσιονομικές ανισορροπίες επηρεάζουν αρνητικά την εμπιστοσύνη και, κατ’επέκταση την αύξηση της παραγωγής, η ταχεία διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία έχει μεγάλη σημασία. Η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας σημείωσε προοδευτικά σημαντική επιδείνωση τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, το διαρθρωτικό πρωτογενές αποτέλεσμα μειώθηκε από σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική θέση κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1990 σε έλλειμμα της τάξεως του 1,5% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο από το 2001 και μετά (την ίδια περίοδο, το μέσο διαρθρωτικό έλλειμμα αυξήθηκε από 3 ¾% του ΑΕΠ σε 4 ½%). Η τάση αυτή εκθέτει τη χώρα σε σημαντικούς κινδύνους οι οποίοι απαιτούν βελτίωση των δημόσιων οικονομικών σε διαρκή βάση. Ωστόσο, προκειμένου να προσδιορισθεί η πορεία προσαρμογής, πρέπει να ληφθεί, επίσης, υπόψη η τρέχουσα οικονομική κατάσταση και το μέγεθος της απαιτούμενης δημοσιονομικής διόρθωσης. Μολονότι στην περίπτωση της Πορτογαλίας η δημοσιονομική εξυγίανση είναι θεμελιώδους σημασίας για την μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη της οικονομίας, ιδίως εάν έχει τη σωστή σύνθεση και ενισχύει την εμπιστοσύνη, η καταβολή εξαιρετικά μεγάλης προσπάθειας σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μπορεί να αποδειχθεί οικονομικά ασύμφορη ιδίως αν ληφθεί υπόψη η τρέχουσα κυκλική υποτονικότητα.

Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης μειώθηκε κατακόρυφα μετά το 2000, μέχρι του σημείου να καταστεί σαφώς αρνητικός το 2003. Η επιβράδυνση αυτή συνοδεύθηκε από υποχώρηση της δυνητικής αύξησης της παραγωγής, εξαιτίας μιας σειράς αλληλοενισχυόμενων διαρθρωτικών αδυναμιών. Η οικονομία επανήλθε σε συγκρατημένους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2004 και αναμένεται να διατηρηθεί σε μια προοδευτική αλλά συγκρατημένη ανοδική πορεία τα επόμενα έτη. Όπως αποκαλύφθηκε στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που υπέβαλε η Πορτογαλία τον Ιούνιο του 2005, μετά από καταγεγραμμένο έλλειμμα ύψους 2,9% του ΑΕΠ το 2004, ο προγραμματιζόμενος για το 2005 λόγος ελλείμματος προς το ΑΕΠ ανέρχεται σε 6,2% του ΑΕΠ και ήδη υποστηρίζεται από ένα σύνολο διορθωτικών μέτρων της τάξεως του 0,6% του ΑΕΠ, το οποίο εγκρίθηκε στα μέσα του 2005. Με την παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν πρόσθετα μέτρα το 2005, και με επιτάχυνση της αύξησης του ΑΕΠ σε 1,4% το 2006 σε σχέση με 0,8% το 2005, όπως προβλέπει το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας, η μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2006 συνεπάγεται διαρθρωτική προσαρμογή της τάξεως του 3% του ΑΕΠ σε σχέση με το 2005.

Συνολικά, αν ληφθεί υπόψη η τρέχουσα κυκλική υποτονικότητα στην Πορτογαλία και το μέγεθος της απαιτούμενης προσαρμογής ώστε να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς 3% του ΑΕΠ έως το 2006, φαίνεται ότι συντρέχουν ειδικές περιστάσεις που επιτρέπουν την παράταση της προθεσμίας για τη διόρθωση του ελλείμματος πέραν του 2006. Από την άποψη αυτή επισημαίνεται ότι οι πορτογαλικές αρχές έχουν υιοθετήσει στρατηγική συνεχούς, αν και σταδιακής, διόρθωσης και δεν στηρίζονται πλέον σε σημαντικού μεγέθους έκτακτα μέτρα. Επιπλέον, στην προκειμένη περίπτωση, το έτος διαπίστωσης και το έτος εμφάνισης του υπερβολικού ελλείμματος συμπίπτουν επειδή η διαπίστωση με βάση στοιχεία προγραμματισμού και όχι πραγματικά στοιχεία τα οποία είναι διαθέσιμα μόνον το επόμενο έτος. Το γεγονός ότι το υπερβολικό δημόσιο έλλειμμα διαπιστώθηκε νωρίς και η εσπευσμένη διαδικασία που ακολούθησε πρέπει, επίσης, να ληφθούν υπόψη. Με βάση αυτά είναι σκόπιμο να τεθεί η διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος σε ένα μεσοπρόθεσμο πλαίσιο. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που υπέβαλε η Πορτογαλία τον Ιούνιο του 2005 και η σχετική γνώμη του Συμβουλίου παρέχουν το υπόβαθρο για την παρούσα σύσταση σχετικά με την πορεία προσαρμογής για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Ένα αξιόπιστο πρόγραμμα προσαρμογής θα απαιτούσε από την πορτογαλική κυβέρνηση: (i) Να περιορίσει την επιδείνωση της δημοσιονομικής της κατάστασης το 2005 εφαρμόζοντας αυστηρά τα διορθωτικά μέτρα που εξαγγέλθηκαν τον Ιούνιο του 2005 στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας. Με τον τρόπο αυτόν και εφόσον η αύξηση του ΑΕΠ το 2005 είναι 0,8%, το ονομαστικό έλλειμμα θα ανέλθει, για το ίδιο έτος, το πολύ σε 6,2% του ΑΕΠ. (ii) Να λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνεχής και αισθητή διόρθωση του διαρθρωτικού ελλείμματος, με μια πολύ σημαντική μείωση του ελλείμματος το 2006 κατά 1 ½% του ΑΕΠ ακολουθούμενη από τον σημαντικό περιορισμό του, τουλάχιστον κατά ¾% του ΑΕΠ ετησίως, έως ότου διορθωθεί το υπερβολικό έλλειμμα. Εάν υλοποιηθούν οι προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας της Πορτογαλίας που υποβλήθηκε τον Ιούνιο του 2005 και με την ανάκαμψη της αύξησης του ΑΕΠ σε 1,4% το 2006, σε 2,2% το 2007 και 2,6% το 2008 μια διαρθρωτική διόρθωση της προαναφερόμενης τάξεως θα είχε ως αποτέλεσμα έλλειμμα γενικής κυβέρνησης 4,8% του ΑΕΠ το 2006 και μόλις κάτω από 4% και 3% αντίστοιχα το 2007 και το 2008.

Η διόρθωση πρέπει να επιτευχθεί λαμβάνοντας με αποφασιστικότητα τα αναγκαία μέτρα μείωσης και ελέγχου της εξέλιξης των δημόσιων δαπανών και βελτίωσης της είσπραξης φόρων, αξιοποιώντας κάθε ευκαιρία προκειμένου να επισπευσθεί η μείωση του δημοσίου ελλείμματος ιδίως με τη σύσταση, το συντομότερο δυνατό, περιθωρίων για την κάλυψη του δημοσιονομικού αντίκτυπου μιας χαμηλότερης από το προβλεπόμενο ανάπτυξης της οικονομίας μέσα σε ένα πλαίσιο βελτιωμένης ποιότητας και βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Επιπλέον, η δημοσιονομική προσαρμογή πρέπει να ενταχθεί μέσα σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική μεταρρυθμίσεων που θα περιλαμβάνει την μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης του ιδιωτικού τομέα. Στόχος είναι να αντιμετωπισθούν τα βαθιά διαρθρωτικά προβλήματα που μαστίζουν εδώ και χρόνια την πορτογαλική οικονομία τα οποία, εξάλλου, τονίζονται στην έκθεση που συντάχθηκε βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 και εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 22 Ιουνίου. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που πρέπει να εγκριθεί πριν τα τέλη του 2005 πρέπει να υιοθετήσει μια πιο φιλόδοξη εμπροσθοβαρή πορεία προσαρμογής εάν κριθεί αναγκαίο να εξασφαλισθεί η επίτευξη των καθορισθέντων στόχων για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους και η ανοδική του τάση από το 2001 και μετά δημιουργούν ανησυχίες. Προκειμένου να τεθεί ο δείκτης ακαθάριστου δημόσιου χρέους σε μια σταθερή καθοδική πορεία που τον φέρνει με ικανοποιητικό ρυθμό κοντά στην τιμή αναφοράς, μέσα σε ένα πλαίσιο χαμηλής αύξησης της δυνητικής παραγωγής, απαιτείται η επάνοδος σε ικανοποιητικά επίπεδα πρωτογενούς πλεονάσματος το συντομότερο δυνατό. Επί πλέον πρέπει οπωσδήποτε να αντιμετωπισθούν και άλλοι παράγοντες πέρα από τον καθαρό δανεισμό, που έχουν συμβάλει στην μεταβολή των επιπέδων του χρέους, αποφεύγοντας ιδίως δημοσιονομικές ενέργειες που αυξάνουν το χρέος.

Τέλος, μολονότι οι πρόσφατες αναθεωρήσεις των δημόσιων λογαριασμών υπήρξαν μικρές και δεν είχαν σημαντικό αντίκτυπο στα συνολικά ποσά, η φύση των αναθεωρήσεων αυτών και η τρέχουσα κατανομή των θεσμικών αρμοδιοτήτων υποδεικνύουν ότι απαιτείται περαιτέρω βελτίωση της επεξεργασίας των στοιχείων των δημόσιων λογαριασμών.

Πρόταση

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 104 παράγραφος 7,

την πρόταση της Επιτροπής[4],

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Σύμφωνα με το άρθρο 104 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα.

(2) Στόχος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης είναι η υγιής δημοσιονομική κατάσταση, η οποία αποτελεί μέσο ενίσχυσης των συνθηκών για σταθερότητα των τιμών και ισχυρή βιώσιμη ανάπτυξη που οδηγούν στη δημιουργία απασχόλησης.

(3) Στις 20 Μαρτίου 2005 η έκθεση του Συμβουλίου Ecofin προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τη «Βελτίωση της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης», που εγκρίθηκε από αυτό στις 22 Μαρτίου 2005, επιβεβαιώνει ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης αποτελεί βασικό μέρος του μακροοικονομικού πλαισίου της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και περιλαμβάνει προτάσεις για την ενίσχυση και τη διευκρίνιση της εφαρμογής του.

(4) Στις [xx xxxxx 2005] το Συμβούλιο, βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 6, αποφάσισε ότι η Πορτογαλία παρουσιάζει υπερβολικό έλλειμμα.

(5) Με την έκδοση απόφασης σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία, το Συμβούλιο, βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης και του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, πρέπει να απευθύνει, ταυτόχρονα, στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος σύσταση για τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος εντός συγκεκριμένης περιόδου. Η σύσταση του Συμβουλίου πρέπει να καθορίζει μέγιστη προθεσμία τεσσάρων μηνών εντός της οποίας η Πορτογαλία οφείλει να λάβει αποτελεσματικά διορθωτικά μέτρα, καθώς και μια άλλη προθεσμία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος η οποία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός του έτους που έπεται εκείνου κατά το οποίο διαπιστώθηκε το υπερβολικό έλλειμμα, εκτός εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις· Στην έκθεση της 20ής Μαρτίου 2005, το Συμβούλιο συμφώνησε ότι ο προσδιορισμός της ύπαρξης ειδικών περιστάσεων πρέπει να συνεκτιμά ισόρροπα και άλλους συναφείς παράγοντες.

(6) Προκειμένου να ληφθεί απόφαση ως προς το εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις πρέπει να ληφθούν υπόψη τα κάτωθι.

(7) Εξαιτίας του μεγάλου διαρθρωτικού ελλείμματος (κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα, πλην εκτάκτων και άλλων προσωρινών μέτρων) και του αυξημένου λόγου χρέους προς το ΑΕΠ, καθώς και του γεγονότος ότι οι επίμονες δημοσιονομικές ανισορροπίες επηρεάζουν αρνητικά την εμπιστοσύνη και, κατ’επέκταση την αύξηση της παραγωγής, η ταχεία διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία έχει μεγάλη σημασία. Η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας σημείωσε προοδευτικά σημαντική επιδείνωση τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, το διαρθρωτικό πρωτογενές αποτέλεσμα μειώθηκε από σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική θέση κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1990 σε έλλειμμα της τάξεως του 1,5% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο από το 2001 και μετά. Η τάση αυτή εκθέτει τη χώρα σε σημαντικούς κινδύνους οι οποίοι απαιτούν βελτίωση των δημόσιων οικονομικών σε διαρκή βάση. Ωστόσο, προκειμένου να προσδιορισθεί η πορεία προσαρμογής, πρέπει να ληφθεί, επίσης, υπόψη η τρέχουσα οικονομική κατάσταση και το μέγεθος της απαιτούμενης δημοσιονομικής διόρθωσης. Μολονότι στην περίπτωση της Πορτογαλίας η δημοσιονομική εξυγίανση είναι θεμελιώδους σημασίας για την μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη της οικονομίας, ιδίως εάν έχει τη σωστή σύνθεση και ενισχύει την εμπιστοσύνη, η καταβολή εξαιρετικά μεγάλης προσπάθειας σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μπορεί να αποδειχθεί οικονομικά ασύμφορη ιδίως αν ληφθεί υπόψη η τρέχουσα κυκλική υποτονικότητα.

(8) Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης μειώθηκε κατακόρυφα μετά το 2000, μέχρι του σημείου να καταστεί σαφώς αρνητικός το 2003. Η επιβράδυνση αυτή συνοδεύθηκε από υποχώρηση της δυνητικής αύξησης της παραγωγής, εξαιτίας μιας σειράς αλληλοενισχυόμενων διαρθρωτικών αδυναμιών. Η οικονομία επανήλθε σε συγκρατημένους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2004 και αναμένεται να διατηρηθεί σε μια προοδευτική αλλά συγκρατημένη ανοδική πορεία τα επόμενα έτη. Όπως αποκαλύφθηκε στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που υπέβαλε η Πορτογαλία τον Ιούνιο του 2005, μετά από έλλειμμα ύψους 2,9% του ΑΕΠ το 2004, ο προγραμματιζόμενος για το 2005 λόγος χρέους προς το ΑΕΠ ανέρχεται σε 6,2% του ΑΕΠ και ήδη υποστηρίζεται από ένα σύνολο διορθωτικών μέτρων της τάξεως του 0,6% του ΑΕΠ, το οποίο εγκρίθηκε στα μέσα του 2005. Με την παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν πρόσθετα μέτρα το 2005, και με την επιτάχυνση της αύξησης του ΑΕΠ σε 1,4% το 2006 η μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2006 συνεπάγεται διαρθρωτική προσαρμογή της τάξεως του 3% του ΑΕΠ σε σχέση με το 2005.

(9) Συνολικά, λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα κυκλική υποτονικότητα στην Πορτογαλία και το μέγεθος της απαιτούμενης προσαρμογής ώστε να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς 3% του ΑΕΠ έως το 2006, φαίνεται ότι συντρέχουν ειδικές περιστάσεις που επιτρέπουν την παράταση της προθεσμίας για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος πέραν του 2006. Από την άποψη αυτή επισημαίνεται ότι οι πορτογαλικές αρχές έχουν υιοθετήσει στρατηγική συνεχούς, αν και σταδιακής, διόρθωσης και δεν στηρίζονται πλέον σε σημαντικού μεγέθους έκτακτα μέτρα. Επιπλέον, στην προκειμένη περίπτωση, το έτος διαπίστωσης και το έτος εμφάνισης του υπερβολικού ελλείμματος συμπίπτουν επειδή η διαπίστωση γίνεται με βάση στοιχεία προγραμματισμού και όχι πραγματικά στοιχεία τα οποία είναι διαθέσιμα μόνον το επόμενο έτος. Το γεγονός ότι το υπερβολικό δημόσιο έλλειμμα διαπιστώθηκε νωρίς και η εσπευσμένη διαδικασία που ακολούθησε πρέπει, επίσης, να ληφθούν υπόψη. Με βάση αυτά είναι σκόπιμο να τεθεί η διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος σε ένα μεσοπρόθεσμο πλαίσιο. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που υπέβαλε η Πορτογαλία τον Ιούνιο του 2005 και η σχετική γνώμη του Συμβουλίου, παρέχουν το υπόβαθρο για την παρούσα σύσταση σχετικά με την πορεία προσαρμογής για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

(10) Γενικά, κατά την άποψη του Συμβουλίου, τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης πρέπει να εξασφαλίζουν τη μόνιμη βελτίωση του αποτελέσματος της γενικής κυβέρνησης και παράλληλα να αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας και της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών της χώρας, καθώς και στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας της. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, η δημοσιονομική προσαρμογή πρέπει να ενταχθεί μέσα σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική μεταρρυθμίσεων, που πρέπει να περιλαμβάνει τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης του ιδιωτικού τομέα με στόχο να αντιμετωπισθούν τα βαθιά διαρθρωτικά προβλήματα που μαστίζουν εδώ και χρόνια την οικονομία της χώρας.

(11) Ένα αξιόπιστο πρόγραμμα προσαρμογής θα απαιτούσε από την πορτογαλική κυβέρνηση: (i) Nα περιορίσει την επιδείνωση της δημοσιονομικής της κατάστασης το 2005 εφαρμόζοντας αυστηρά τα διορθωτικά μέτρα που εξαγγέλθηκαν τον Ιούνιο του 2005 στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της χώρας. Με τον τρόπο αυτόν και εφόσον η αύξηση του ΑΕΠ το 2005 είναι 0,8%, το ονομαστικό έλλειμμα θα ανέλθει, για το ίδιο έτος, το πολύ σε 6,2% του ΑΕΠ. (ii) Να λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνεχής και αισθητή διόρθωση του διαρθρωτικού ελλείμματος, με μια πολύ σημαντική μείωση του ελλείμματος το 2006 κατά 1 ½% του ΑΕΠ ακολουθούμενη από τον σημαντικό περιορισμό του, τουλάχιστον κατά ¾% του ΑΕΠ ετησίως, έως ότου διορθωθεί το υπερβολικό έλλειμμα. Εάν υλοποιηθούν οι προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας της Πορτογαλίας που υποβλήθηκε τον Ιούνιο του 2005 και με την ανάκαμψη της αύξησης του ΑΕΠ σε 1,4% το 2006, σε 2,2% το 2007 και 2,6% το 2008, μια διαρθρωτική διόρθωση της προαναφερόμενης τάξεως θα είχε ως αποτέλεσμα έλλειμμα γενικής κυβέρνησης 4,8% του ΑΕΠ το 2006 και μόλις κάτω από 4% και 3% αντίστοιχα το 2007 και το 2008.

(12) Η διόρθωση αυτή πρέπει να επιτευχθεί λαμβάνοντας με αποφασιστικότητα τα αναγκαία μέτρα μείωσης και ελέγχου της εξέλιξης των δημόσιων δαπανών και βελτίωσης της είσπραξης φόρων, αξιοποιώντας κάθε ευκαιρία προκειμένου να επισπευσθεί η μείωση του δημοσίου ελλείμματος ιδίως με τη σύσταση, το συντομότερο δυνατό, περιθωρίων για την κάλυψη του δημοσιονομικού αντίκτυπου μιας χαμηλότερης από το προβλεπόμενο ανάπτυξης της οικονομίας μέσα σε ένα πλαίσιο βελτιωμένης ποιότητας και βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που πρέπει να εγκριθεί πριν τα τέλη του 2005 πρέπει να υιοθετήσει μια πιο φιλόδοξη εμπροσθοβαρή πορεία προσαρμογής εάν κριθεί αναγκαίο να εξασφαλισθεί η επίτευξη των καθορισθέντων στόχων για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

(13) Οι πρόσφατες αναθεωρήσεις των στοιχείων ως προς το έλλειμμα και το χρέος της χώρας ήταν μικρές και δεν είχαν σημαντικό αντίκτυπο στα συνολικά στοιχεία. Ωστόσο, η φύση των εν λόγω αναθεωρήσεων και η τρέχουσα κατανομή θεσμικών αρμοδιοτήτων αποτελούν ένδειξη ότι απαιτείται περαιτέρω βελτίωση στην επεξεργασία των στοιχείων που προέρχονται από τους κρατικούς λογαριασμούς.

(14) Η Επιτροπή και το Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 10 του κανονισμού 1467/97, θα παρακολουθήσουν την εφαρμογή των δράσεων που θα αναλάβει η Πορτογαλία ως ανταπόκριση στην παρούσα σύσταση.

ΣΥΝΙΣΤΑ:

- Στις πορτογαλικές αρχές να θέσουν, το ταχύτερο δυνατό, τέρμα στην παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου.

- Οι πορτογαλικές αρχές πρέπει να μειώσουν το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ με αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο έως το 2008 αναλαμβάνοντας δράση μέσα σε ένα μεσοπρόθεσμο πλαίσιο. Συγκεκριμένα, για τον σκοπό αυτόν, οι πορτογαλικές αρχές πρέπει:

- να περιορίσουν την επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης το 2005, με την αυστηρή εφαρμογή των εξαγγελθέντων διορθωτικών μέτρων,

- να εφαρμόσουν στην εντέλεια τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνεχής και αισθητή διόρθωση του διαρθρωτικού ελλείμματος, με μια πολύ σημαντική μείωση του ελλείμματος το 2006 κατά 1 ½% του ΑΕΠ σε σχέση με το 2005, ακολουθούμενη από τον σημαντικό περιορισμό του, τουλάχιστον κατά ¾% του ΑΕΠ κατά τα επόμενα δύο έτη,

- να προβούν γρήγορα μεταρρυθμίσεις προκειμένου να αναχαιτισθούν και να μειωθούν οι δαπάνες τα ερχόμενα έτη· να εκμεταλλευθούν κάθε ευκαιρία προκειμένου να επισπεύσουν τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και να είναι σε ετοιμότητα προκειμένου να λάβουν τα πρόσθετα μέτρα που ενδέχεται να αποδειχθούν αναγκαία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2008.

- Το Συμβούλιο θέτει ως προθεσμία ανάληψης αποτελεσματικής δράσης από μέρους της πορτογαλικής κυβέρνησης για την επίτευξη του στόχου ως προς το έλλειμμα του 2006, την [xx Xxxx 200x].

- Οι πορτογαλικές αρχές πρέπει να εξασφαλίσουν ότι ο δείκτης ακαθάριστου δημόσιου χρέους βρίσκεται σε σταθερή καθοδική πορεία και ότι πλησιάζει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό, καθώς και ότι η εξέλιξη του χρέους αντικατοπτρίζει την επιτελούμενη πρόοδο όσον αφορά τη μείωση του ελλείμματος. Προς τούτο, αποφεύγουν τις δημοσιονομικές ενέργειες που αυξάνουν το χρέος και εξετάζουν προσεκτικά τον αντίκτυπο που ενδέχεται να έχουν στο χρέος τα μεγάλα δημόσια επενδυτικά σχέδια, περιλαμβανομένων εκείνων που πραγματοποιούνται σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα.

- Οι πορτογαλικές αρχές πρέπει να βελτιώσουν περαιτέρω τη συλλογή και την επεξεργασία των στοιχείων γενικής κυβέρνησης.

Επιπλέον, το Συμβούλιο καλεί τις πορτογαλικές αρχές να μεριμνήσουν όπως συνεχισθούν οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης προς μια σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση μεσοπρόθεσμα και μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, ιδίως με τη μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ ετησίως, χωρίς τη λήψη έκτακτων ή άλλων προσωρινών μέτρων.

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

[1] Οι συζητήσεις ως προς τα στοιχεία αυτά μεταξύ της Eurostat και των πορτογαλικών στατιστικών αρχών είναι υπό εξέλιξη.

[2] ΕΕ L 209, της 2.8.1997.

[3] Βλ. τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που συνήλθε στις Βρυξέλλες στις 22 και 23 Μαρτίου 2005 (7619/05), καθώς και την έκθεση του Συμβουλίου (Ecofin) προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, της 20ής Μαρτίου 2005 (7423/05).

[4] ΕΕ C […] της […], σ. […].