ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
C0MC91) 36 τελικδ 
Βρυξέλλες, 20 Φεβραϋ-αρίαα 1991 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
σχετικά 
με Ευρωπαϊκή Χάρτα Ενεργείας 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
σχετικά 
με Ευρωπαϊκή Χάρτα Ενεργείας 
EiqqywYn 
1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο συνήλθε στο Δουβλίνο στις 25 και 26 
Ιουνίου 1990, ζήτησε από την Επιτροπή να εξετάσει την πρόταση της 
ολλανδικής κυβέρνησης για τη δημιουργία ευρωπαϊκού δικτύου ενεργείας. 
Πράγματι, σε υπόμνημα που υποβλήθηκε στο Δουβλίνο από τον πρωθυπουργό 
Lubbers, προτεινόταν η αξιοποίηση της συμπληρωματικότητας μεταξύ της 
Κοινότητας, της ΕΣΣΔ και των χωρών της Κεντρικής KC ι Ανατολικής 
Ευρώπης (ΧΚΑ) με τη σύσταση μιας Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ενεργείας. 
Στη συνέχεια του εγγράφου αυτού, η ολλανδική Διοίκηση διαβίβασε στην 
Επιτροπή, στα τέλη Αυγούστου, συμπληρωματικό σημείωμα στο οποίο 
διευκρινίζονταν ορισμένες πλευρές του αρχικού υπομνήματος. Στα τέλη 
του έτους διαβιβάστηκε δεύτερη διατύπωση του εν λόγω σημειώματος με 
ημερομηνία 17 Δεκεμβρίου. 
2. Λαμβάνοντας υπόψη διάφορες επίσημες ή ανεπίσημες ανακοινώσεις 
προερχόμενες από πολλά κράτη μέλη, ο Πρόεδρος Delors ανέπτυξε, στις 
21 Νοεμβρίου 1990, στην διάσκεψη κορυφής της ΣΑΣΕ που 
πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι, τις ιδέες της Επιτροπής σχετικά με το 
πιθανό περιεχόμενο μιας ευρωπαϊκής Χάρτας ενεργείας. Επεσήμανε ιδίως 
ότι κεντρικός στόχος της ενεργειακής πολιτικής είναι η εξασφάλιση του 
εφοδιασμού υπό συνθήκες που επιτρέπουν την αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και της ευημερίας των πολιτών της 
Κοινότητας, με την παράλληλη διαμόρφωση μιας σταθερής και 
πλεονεκτικής κατάστασης για τους παραγωγούς ενεργείας. 
3. Μια ευρωπαϊκή Χάρτα ενεργείας θα μπορούσε να δημιουργήσει κλίμα 
εμπιστοσύνης κατάλληλο για τη βέλτιστη χρησιμοποίηση των πόρων καθώς 
και για τη διάθεση τους. θα συνέβαλλε στη διαφοροποίηση των πηγών 
εφοδιασμού και θα ενσωμάτωνε την περιβαλλοντική διάσταση. 
4. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Ρώμης, στις 14 και 15 Δεκεμβρίου 1990, η 
Προεδρία κατέληξε διαπιστώνοντας την ανάγκη εγκαθίδρυσης μιας 
μακροπρόθεσμης συνεργασίας στην Ευρώπη και το Συμβούλιο διατύπωσε την 
επιθυμία να οργανωθεί το 1991 διεθνής συνδιάσκεψη για την κατάρτιση 
μιας Ευρωπαϊκής Χάρτας Ενεργείας. 
Ζ 
ri Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει λοιπόν μια πρωτοβονΛ î ci για. την 
πρόσκληση όλων των ενδιαφερομένων χωρών σε μία συνδιάσκεψη με οκο^ό 
την κατάρτιση μιας τέτοιας Χάρτας. Επιδιωκόμενος στόχος είν^ι ύ 
συγκεκριμένη διατύπωση των αρχών και των κανόνων παιχν5.6ιού που θα 
εφαρμοστούν μεταξύ τους και με τον υπόλοιπο κόσμο. 
Η Χάρτα αυτή προβλέπεται να αποτελέσει το πλαίσιο στο οποίο 8α 
συζητηθούν, και στη συνέχεια θα ληφθούν σχετικές αποφάσεις, is περί 
συγκεκριμένων τρόπων συνεργασίας στην Ευρώπη, οι OTÎOÎOI 8<χ 
αποτελέσουν το αντικείμενο πρωτοκόλλων προσαρμοσμένων στο κάθε 
συγκεκριμένο πρόβλημα. 
5. Το όφελος της κατάρτισης μιας τέτοιας Χάρτας μεταξύ των 
ενδιαφερομένων χωρών εναπόκειται βασικά στη συμπληρωματικότητα που 
υπάρχει στην Ευρώπη μεταξύ των κατόχων πόρων, των κατόχων προηγμένων 
τεχνολογιών και τεχνογνωσίας καθώς και των καταναλωτικών αγορών. 
Η Χάρτα αναμένεται να αναδείξει την αλληλεξάρτηση αυτή στον τομέα της 
ενέργειας και να προαγάγει τη συνειδητοποίηση της αμοιβαίας ευθύνης 
όσον αφορά τα προβλήματα εφοδιασμού και περιβάλλοντος. Στα πλαίσια 
αυτά, η υλοποίηση της θα απέβαινε προς όφελος του συνόλου των 
Ευρωπαίων πολιτών. Η Χάρτα θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει την 
ευκαιρία της επίσημης έκφρασης μιας νέας θέλησης για συνεργασία σε 
πανευρωπαϊκή κλ(μακα. 
6 Αυτό ο στόχος εγγράφεται πλήρως στην ενεργειακή πολιτική που θέλει να 
προωθήσει η Επιτροπή και που συνίσταται στην εξασφάλιση, σε κοινοτικό 
επίπεδο, της ασφάλειας εφοδιασμού στην προοπτική της ολοκλήρωσης της 
εσωτερικής αγοράς ενεργείας, η οποία πρέπει να συνοδευθεί από 
αντίστοιχη εξωτερική πολιτική. 
Η ευρωπαϊκή Χάρτα ενεργείας εγγράφεται πλήρως στη στρατηγική αυτή. 
7. Στην εφαρμογή μιας τέτοιας Χάρτας, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα εύρισκε 
ένα νέο πλαίσιο, το οποίο θα της επέτρεπε να αυξήσει τις ανταλλαγές 
που θα ενίσχυαν τη σταθερότητα του συνόλου του ενεργειακού της 
συστήματος. 
Οι ΧΚΑΔ θα τύγχαναν της αναγκαίας βοήθειας για την ανόρθωση της 
οικονομίας τους και για τον ενεργειακό εφοδιασμό της, υπό συνθήκες 
που θα επέτρεπαν τη βελτίωση του περιβάλλοντος τους, μια καλύτερη 
ισορροπία μεταξύ των διαφόρων ενεργειακών πηγών και μία 
αποτελεσματικότερη ενεργειακή χρήση. 
Τέλος η Σοβιετική Ένωση, λόγω της διευρύνσεως των ενεργειακών αγορών 
και της ενίσχυσης της συνεργασίας, θα εύρισκε τα μέσα εκσυγχρονισμού 
της ενεργειακής βιομηχανίας της. 
8. Η προσέγγιση αυτή της οποίας το αμοιβαίο όφελος είναι προφανές, δεν 
θα έπρεπε ωστόσο να οδηγήσει σε εσωστρέφεια της Ευρώπης, θα έπρεπε, 
αντιθέτως, να συμβάλει στον δυναμισμό της παγκόσμιας οικονομίας. 
Επιπλέον θα ευνοήσει την ανάπτυξη συνεργέ ι ας μεταξύ των 
ενδιαφερομένων χωρών που έχουν αμοιβαία συμφέροντα στον ενεργειακό 
τομέα στην Ευρώπη. 
* 
9. Προκειμένου περί δραστηριοτήτων επιχειρήσεων του ενεργειακού τομέα 
και παρεμβάσεων των δημοσίων αρχώ^ σε αυτόν, η Κοινότητα επιβεβαιώνει 
την προσήλωση της σε αυστηρή πολιτική ανταγ- ιαμού που λαμβάνει υπόψη 
τις ιδιαιτερότητες των διαφόρων ενεργεκ '· αγορών. 0» αρχές της εν 
λόγω πολιτικής ανταγωνισμού ττρέπει να εφαρμοσθούν για να 
απελευθερωθούν οι συναλλεν'ς, να διευρυνθεί η επιλογή των 
καταναλωτών, να ο,υξηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και να 
είναι εγγυημένη η ασφάλεια εφοδιασμού. 
Α. ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΛΕΥΡΕΧ 
10. Εκ φύσεως, η ευρωπαϊκή Χάρτα ενεργείας θα έπρεπε να αποτελεί ένα 
είδος κώδικυ συμπεριφοράς που οι υπογράφουσες χώρες θα δέχονταν να 
πληρούν και να εξασφαλίζουν τον σεβασμό του. 
Η εφαρμογή της Χάρτας θα έπρεπε να εξασφαλιστεί μέσα) ειδικών 
συμφωνιών (ή πρωτοκόλλων) των οποίων η υπογραφή θα συνεπαγόταν 
δεσμευτικές υποχρεώσεις, θα είχαν, πράγματι, σε όρους διεθνούς 
δικαίου, ιοχύ πράξεων που δεσμεύουν τα μέρη ρητώς. Αυτές οι συμφωνίες 
θα αποσκοπούσαν στην προσαρμογή των αρχών που καθορίζονται στη Χάρτα 
στην ιδιαίτερη κατάσταση κάθε ενεργειακού τομέα. 
Κατά συνέπεια, στα πλαίσια της τήρησης των κανόνων που περιέχονται 
στις εν λόγω συμφωνίες θα συνάπτονται οι εμπορικές συμβάσεις που 
ενδιαφέρουν τις επιχειρήσεις. 
Β. ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΙΑΣ ΧΑΡΤΑΣ 
11. Μια τέτοια Χάρτα θα έπρεπε να αποτελεί σύνολο αρχών, στόχων και μέσων 
που οι υπογράφουσες χώρες θα αναλάμβαναν την υποχρέωση να εφαρμόζουν. 
α) Οι gpyéc Tnc Χάοταο 
12. Οι αιτιολογικές σκέψεις της Χάρτας πρέπει να αναφέρονται στις 
δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της Χάρτας των Παρισίων, 
που υιοθετήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1990 με τη λήξη της διάσκεψης 
κορυφής της ΣΑΣΕ. 
13. Στη συνέχεια άλλες αιτιολογικές σκέψεις θα μπορούσαν να αναφέρονται 
πιο συγκεκριμένα στην αναγκαιότητα ανάπτυξης μιας συνεργασίας και 
αλληλεξάρτησης στον τομέα της ενέργειας προκειμένου να αντιμετωπιστεί 
καλύτερα η κοινή ευθύνη όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού, τα 
περιβαλλοντικά προβλήματα, τη βέλτιστη εκμετάλλευση των πόρων και την 
αποτελεσματική χρήση τους. 
Στο πλαίσιο αυτό πρέπει επίσης να αναφερθούν η αναγκαιότητα της 
μέγιστης δυνατής προσφυγής στους μηχανισμούς αγοράς και η κοινή 
βούληση για τη διευκόλυνση της λειτουργίας της. 
k 
β) Στόχο» της Χάρτας 
14. Βάσει των μεγάλων αρχών που θίγονται στις αιτιολογικές σκέψεις, η 
Χάρτα πρέπει να επιβεβαιώνει τους στόχους που θέτουν οι υπογράφουσες 
χώρες στον ειδικότερο τομέα της ενέργειας. 
Προς τον σκοπό αυτόν, θα ήταν σκόπιμη η επιβεβαίωση, κατά πρώτο λόγο, 
της αμοιβαίας βούλησης των υπογραφόντων για την ενίσχυση της 
ασφάλειας εφοδιασμού, σε ικανοποιητικές οικονομικές συνθήκες και για 
την προαγωγή της δημιουργίας μιας μεγάλης ευρωπαϊκής αγοράς ενεργείας 
λαμβανομένων υπόψη των απαιτήσεων για τον σεβασμό του περιβάλλοντος. 
15. Η βούληση αυτή για συνεργασία πρέπει να αναδείξει μια σειρά 
συλλογικών στόχων που διαρθρώνονται κατά λογικό τρόπο γύρω από τρεις 
άξονες: 
η ανάπτυξη των ανταλλαγών στον τομέα της ενέργειας, 
η συνεργασία και ο συντονισμός στον τομέα αυτόν, 
η βέλτιση χρήση της ενέργειας και η προστασία του περιβάλλοντος. 
γ) Ta vtQÇi Εφαρμογής της Χάρτας 
16. Για την επίτευξη τους, οι διάφοροι αυτοί στόχοι πρέπει να 
συνοδεύονται, στο σώμα της Χάρτας, από καθορισμό των μέσων που οι 
υπογράφουσες χώρες δεσμεύονται να αναπτύξουν. Στο στάδιο αυτό, είναι 
σκόπιμο να αναφερθούν έξι: 
η πρόσβαση στους πόρους 
οι όροι εκμετάλλευσης των πόρων αυτών 
το καθεστώς επενδύσεων 
η φιλελευθεροποίηση των ενεργειακών ανταλλαγών 
η συνεργασία για τα πρότυπα και την ποιότητα των προϊόντων 
η έρευνα και ανάπτυξη καθώς και η καινοτομία 
17. ΠρόοΒαοη οτονς πόρους 
Στο σημείο αυτό, οι διακηρύξεις της Χάρτας πρέπει να αναφέρονται, 
κατά προτεραιότητα: 
στη μη εισαγωγή διακρίσεων και στη διαφάνεια των κανόνων που 
διέπουν την εκμετάλλευση, την ανάπτυξη και την αγορά πόρων 
(συμπεριλαμβανομένων των αρχών που διέπουν την κυριότητα του 
πόρου ή την από κοινού διάθεση του), 
τη θέσπιση ενός εξορυκτικού δικαίου, εφαρμοστέου για όλους. 
Εκι«€τάλλ6νοη TWV ÏÏOPWV 
18. Οι διακηρύξεις πρέπει να επιβεβαιώνουν τη μη εισαγωγή διακρίσεων και 
τη διαφάνεια όσον αφορά: 
την περί ιδιοκτησίας νομοθεσία 
τους κανόνες που διέπουν τη δραστηριότητα των εταιρειών 
Γ 
ν 
Οι νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που διέπουν τη 
λειτουργία της βιομηχανίας είναι πολυάριθμες και διαφέρουν από χώρα 
σε χώρα. Οι ανωτέρω αρχές πρέπει να εφαρμοστούν ιδιαίτερα στα εξής: 
κυριότητα των κληρονομιών, 
λειτουργία των διευθυντικών οργάνων των εταιρειών, 
κανόνες φορολόγησης. 
Κα9?στός Επ?ν$0οεων 
19. Η σημαντική για κάθε βιομηχανική δραστηριότητα πλευρά αυτή, αποκτά 
έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα στον τομέα της ενέργειας, όπου το επίπεδο 
των απαιτούμενων επενδύσεων είναι υψηλότατο και τα διαστήματα 
αποδόσεως (rate of return) ιδιαίτερα μεγάλα. Οι αναφορές στην 
προστασία των επενδύσεων θα μπορούσαν να διαπνέονται από τις μεγάλες 
αρχές που ήδη διέπουν τη διεθνή νομική τάξη. 
Το δικαίωμα επαναπατρισμού των κερδών και αγοράς ή χρήσεως των 
αναγκαίων μετατρέψιμων νομισμάτων προς το σκοπό αυτό πρέπει να 
εξασφαλιστεί. 
Φιλελευθεροποίηση των συναλλαγών 
20. Πρόκειται για αναπόσπαστο συμπλήρωμα της ανάπτυξης των πόρων και της 
διαφοροποίησης τους. Η εφαρμογή της Χάρτας πρέπει επίσης να 
εξασφαλίσει τις δυνατότητες για αύξηση των ενεργειακών συναλλαγών σε 
πανευρωπαϊκή κλίμακα. Μεταξύ των ζητημάτων που προκύπτουν θα 
μπορούσαν να αναφερθούν: 
η αναγκαιότητα ανάπτυξης δικτύου μαζικής μεταφοράς, 
η βούληση προαγωγής της διασύνδεσης των δικτύων, 
η άρση των εμποδίων στις συναλλαγές (τεχνικά, κανονιστικά, 
διοικητικά ή δασμολογικά εμπόδια), 
η αποδοχή και εφαρμογή του δικαιώματος διελεύσεως, 
η προαγωγή του διεθνούς εμπορίου. 
TSXVIKÊÇ ηροδι άγραφες και Kavovgç ασφαλείας 
21. Για να προαχθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των ενεργειακών προϊόντων, 
πρέπει να πραγματοποιηθεί σε ευρωπαϊκή κλίμακα σύγκλιση των προτύπων 
και απαιτήσεων ποιότητας για τον τομέα της ενέργειας ή αμοιβαία 
αναγνώριση των κανόνων αυτών. Κάτι τέτοιο πρέπει να οδηγήσει ιδίως 
στα εξής: 
εφαρμογή τεχνικών προδιαγραφών, κανόνων και συστημάτων δοκιμών 
συμμόρφωσης που αποβλέπουν στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου 
ασφάλειας και προστασίας της υγείας, του περιβάλλοντος και των 
συμφερόντων των καταναλωτών και των εργαζομένων, 
κατάρτιση, γι'αυτό το σκοπό, με κοινή συμφωνία, των εν λόγω 
τεχνικών προδιαγραφών και κοινών κανόνων ή διαδικασία αμοιβαίας 
αναγνώρισης των προδιαγραφών και κανόνων τους. 
θα ήταν σκόπιμο να επιδιωχθεί η εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφαλείας 
και προστασίας της υγείας, του περιβάλλοντος και των συμφερόντων των 
καταναλωτών και των εργαζομένων. 
6 
'Epsvvq. TSXVQAQYI^ ανάπτν£η και καινοτομία 
22. Όλες οι υπογράφουσες χώρες πρέπει να επιβεβαιώσουν τη βούληση τους 
για: 
προαγωγή των ανταλλαγών τεχνολογιών και κοινή συμμετοχή στ;ς 
δραστηριότητες TEA, 
συνεργασία στην εφαρμογή νέων τεχνολογιών που προκύπτουν από την 
TEA, ιδίως μέσω της συμμετοχής σε διερευνητικά έργα (pilot) ή σε 
έργα επιδείξεως, 
προαγωγή της εφαρμογής καινοτόμων τεχνολογιών, 
εγγύηση της ελεύθερης κυκλοφορίας και διάδοσης στο ευρωπαϊκό 
έδαφος των νέων, αποτελεσματικών από ενεργειακής πλευράς 
τεχνολογιών (τηρουμένων των διεθνών κανόνων που διέπουν τη 
βιομηχανική και εμπορική ιδιοκτησία), 
ανάπτυξη των αναγκαίων δράσεων πληροφόρησης και κατάρτισης. 
Γ. QI ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΦΡ,ΝΙΕΣ 
23. Η επίτευξη των στόχων της Χάρτας και η εφαρμογή των αναγκαίων μέσων 
θα υλοποιηθούν με την υπογραφή ειδικών Πρωτοκόλλων ή Συμφωνιών 
Εφαρμογής που συνοδεύουν τη Χάρτα. 
Κάθε πρωτόκολλο πρέπει κατά συνέπεια να περιλαμβάνει: 
την περιγραφή του περιεχομένου της συγκεκριμένης συνεργατικής 
δράσης, 
τον καθορισμό των μέσων (προϋπολογισμού, κανονιστικών, προσωπικού 
κ.λ.π.) που πρέπει να διατεθούν, 
αναφορά των συμμετεχόντων και τη συγκεκριμένη δέσμευση καθενός 
από αυτούς στο πλαίσιο της μελετώμενης δράσης, 
τη διάρκεια της δράσης και των δεσμεύσεων. 
24. Στο στάδιο αυτό, είναι ήδη δυνατόν να προσδιοριστούν ορισμένοι 
ειδικοί τομείς συνεργασίας που παρουσιάζουν αμοιβαίο ενδιαφέρον. 
Συμφωνίες εκτελέσεως θα μπορούσαν, λόγου χάριν, να καλύπτουν τους 
ακόλουθους τομείς: 
την πυρηνική ενέργεια και τη βελτίωση της ασφάλειας της, 
την εκμετάλλευση των ορυχείων και των τεχνολογιών χρήσεως 
"καθαρού άνθρακα", 
την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας (ορθολογική και 
κατ'οικονομίαν χρήση), 
την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενεργείας, 
την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου και της μεταφοράς του σε 
δίκτυα υψηλής πιέσεως, 
τον εκσυγχρονισμό των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, τη διασύνδεση των 
δικτύων και τη μεταφορά ηλεκτρισμού σε καλώδια υψηλής τάσεως, 
την εκμετάλλευση του πετρελαίου, τη μεταφορά του και τον 
εκσυγχρονισμό των διυλιστηρίων, 
τη μεταφορά τεχνολογίας και την ενθάρρυνση της καινοτομίας. 
Ψ-
Δ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΑΣ 
25. Πρέπει να προβλεφθεί κατάλληλη συνέχεια της αποτελεσματικής εφαρμογής 
των αρχών της Χάρτας και των ειδικών διεθνών Συμφωνιών που τη 
συνοδεύουν. 
Προς τον σκοπό αυτόν, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα μπορούσε να προτείνει 
τη σύγκληση διυπουργικής συνδιάσκεψης σε ετήσια βάση καθώς και την 
παρέμβαση οργάνοΜ διαιτησίας σε περίπτωση διάστασης απόψεων όσον 
αφορά την ερμη"ϋ!α ή την εφαρμογή των διεθνών συμφωνιών στο πλαίσιο 
της εφαρμογής της Χάρτας. 
Μια ad hoc γραμματεία που θα αντικατοπρίζει τη σύνθεση των 
συμβαλλομένων μερών θα επιφορτισθεί με την εφαρμογή της χάρτας και 
των ειίίκών συμφωνιών, θα μπορούσε να απευθυνθεί στις αρμοδιότητες 
και άλλων ενδιαφερομένων οργανισμών, ειδικευμένων στον ενεργειακό 
τομέα. 
Προσωρινά και αν παραστεί ανάγκη, στην Επιτροπή θα μπορούσε να 
ανατεθεί η εξασφάλιση της παρακολούθησης της διαχρονικής συνοχής και 
ο συντονισμός των ενεργειών. 
Ε. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 
26. Η ανακοίνωση, συνοδευομένη από ενδεικτικό σχέδιο της Χάρτας, θα 
διαβιβασθεί στο Συμβούλιο τον Φεβρουαρίο 1991. 
27. Κατόπιν η Κοινότητα θα συγκαλέσει διεθνή συνδιάσκεψη προκειμένου να 
αρχίσει διαπραγμάτευση με τις τρίτες ενδιαφερόμενες χώρες, το 
αργότερο στην αρχή του δευτέρου εξαμήνου 1991. 
Η συνδιάσκεψη αυτή θα μπορεί να συγκαλείται σε περιοδική βάση 
προκειμένου να λήξουν οι εργασίες πριν το τέλος του έτους. 
<ρ 
Βρυξέλλες, 8 Φεβρουαρίου 19?1 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΧΑΡΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων των Κρατών και οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, που συμμετέχουν στη συνδιάσκεψη, συνελθόντες στην 
στ ι ς 
έχοντας υπόψη τη "Χάρτα των Παρισίων για μια Νέα Ευρώπη", που υπεγράφη στο 
Παρίσι στις 21 Νοεμβρίου 1990 με την ολοκλήρωση της Συνδιάσκεψης για την 
Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη, 
έχοντας υπόψη το έγγραφο που ενεκρίθη στη Βόννη, στις 11 Απριλίου 1990, από 
τη Συνδιάσκεψη της ΣΑΣΕ σχετικά με την οικονομική συνεργασία στην Ευρώπη, 
έχοντας υπόψη την έκθεση των συμπερασμάτων και συστάσεων της σύσκεψης της 
Σόφιας, της 3ης Νοεμβρίου 89, της Συνδιάσκεψης για την Ασφάλεια και 
συνεργασία στην Ευρώπη, περί της προστασίας του περιβάλλοντος, 
προσβλέποντας στο να εκφράσουν επίσημα τη νέα αυτή βούληση συνεργασίας σε 
ευρωπαϊκή κλίμακα, με βάση τον αμοιβαίο σεβασμό, προκειμένου να 
δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις μείωσης των εντάσεων και των ανισορροπιών στη 
διεθνή κοινότητα, 
έχοντας συνείδηση των προβλημάτων αναδόμησης και αναδιάρθρωσης χωρών της 
κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης και ότι είναι σκόπιμο να συμμετάσχουν, η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το σύνολο των ενδιαφερομένων κρατών, σε κοινές 
ενέργειες προκειμένου να προαγάγουν την οικονομική πρόοδο που είναι 
αναγκαία για την επιτυχία των μεταρρυθμίσεων που έχουν αναληφθεί στις χώρες 
αυτές, 
βέβαιοι ότι η αξιοποίηση των συμπληρωματικοτήτων που υφίστανται στην Ευρώπη 
στον τομέα της ενέργειας θα έχει θετικές επιπτώσεις στην παγκόσμια 
οικονομία, 
πεπεισμένοι ότι η ενέργεια συμβάλλει κατά τρόπο θεμελιώδη στην επίτευξη της 
εν λόγω οικονομικής προόδου και γενικότερα στην ανάπτυξη των κοινωνιών και 
της ευημερίας των πληθυσμών, 
πεπεισμένοι ότι υπάρχει κοινό συμφέρον στην Ευρώπη όσον αφορά τα προβλήματα 
ενεργειακού εφοδιασμού, ασφάλειας των βιομηχανικών εγκαταστάσεων, ιδίως των 
πυρηνικών, και διαφύλαξης του περιβάλλοντος, 
επιθυμώντας να ανταποκριθούν καλύτερα στους στόχους της ασφάλειας 
εφοδιασμού, της βέλτιστης εκμετάλλευσης των πόρων και της αποτελεσματικής 
χρήσεως των τελευταίων, 
όντας βέβαιοι για τη θετική συνεισφορά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία 
πηγάζει από τον αυξανόμενο ρόλο που καλείται να διαδραματίσει στον 
ενεργειακό τομέα, ιδίως μέσω της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς 
ενεργείας, 
αποφασισμένοι να προαγάγουν ένα νέο πρότυπο μακροπρόθεσμης ενεργειακής 
συνεργασίας στην Ευρώπη, στηριγμένο στην πανευρωπαϊκή αλληλεγγύη στο 
πλαίσιο μιας οικονομίας αγοράς, 
επιθυμώντας ένα κλίμα εμπιστοσύνης, ευνοϊκό για την αξιοποίηση των 
υφιστάμενων συμπληρωματικοτήτων και για την εμβάθυνση των αμοιβαίως 
επωφελών εμπορικών σχέσεων, 
πεπεισμένοι για τη σημασία, στο πλαίσιο αυτό, της βελτίωσης των ενεργειακών 
υποδομών, 
έχοντας ως εκ τούτου συνείδηση της αναγκαιότητας να αναπτυχθεί η 
τεχνολογική συνεργασία και να προαχθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των 
ενεργειακών προϊόντων κατά τρόπον ώστε να ενταθούν οι αλλαγές στο σύνολο 
της ευρωπαϊκής ηπείρου, 
επιβεβαιώνοντας ότι οι ενεργειακές πολιτικές τους συνδέονται με κοινά 
συμφέροντα στο σύνολο των χωρών και ότι πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή, 
τηρουμένων των αρχών που αναφέρονται παρακάτω, 
επιβεβαιώνοντας την πρωταρχική σημασία της ανάπτυξης της παραγωγής, της 
μεταφοράς και της αποτελεσματικής χρήσης της ενέργειας, με σεβασμό του 
περιβάλλοντος και με την προοπτική μιας οικονομικής αγοράς εκτεινόμενης στο 
σύνολο της ευρωπαϊκής ηπείρου, 
διακηρύσσοντας τη βούληση τους να ενεργήσουν με βάση τα ανωτέρω δια της 
εφαρμογής των αρχών που αναφέρονται παρακάτω, 
ΠΡΟΕΒΗΣΑΝ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ" ΣΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΠΕΡΙ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΧΑΡΤΑΣ 
Τίτλος ΣΤΟΧΟ 
Προς το σκοπό, αφ'ενός, να ενισχυθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού υπό τους 
ικανοποιητικότερους οικονομικούς όρους και, αφ'ετέρου, να εξασφαλιστεί η 
ανάπτυξη των ενεργειακών δραστηριοτήτων με σεβασμό του περιβάλλοντος, οι 
υπογράφοντες προτίθενται να προαγάγουν τη δημιουργία μιας μεγάλης 
"ευρωπαϊκής αγοράς ενεργείας". 
Προς τον σκοπό αυτόν, θεωρούν αναγκαία τη λήψη μέτρων στους ακόλουθους 
τομείς: 
1. Ανάπτυξη των ανταλλαγών στον τουέα τηο ενέργειας, η οποία θα 
ακολουθηθεί από: 
την ελεύθερη λειτουργία της αγοράς στον ενεργειακό τομέα, 
την ελεύθερη πρόσβαση στους ενεργειακούς πόρους, υφιστάμενους και 
μελλοντικούς, στην εκμετάλλευση τους σε μια προοπτική 
μακροπρόθεσμης αποδοτικότητας, 
την άρση των τεχνικών ή διοικητικών εμποδίων στις συναλλαγές, τον 
εκσυγχρονισμό, την ανανέωση και τον εξορθολογισμό των εξοπλισμών 
παραγωγής, μεταφοράς και χρήσεως της ενέργειας, 
την ανάπτυξη των υποδομών. 
Ίο 
2. Συνεργασία και quvToviouoc στον τοϋέα Tnc ενέονεια<:. όσον αφορά: 
την πρόσβαση στις τεχνικές και οικονομικές πληροφορίες, 
την κατάρτιση νομικών κανόνων που να καθιστούν δυνατή την 
εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών από όλους τους 
ενδιαφερόμενους, 
την εναρμόνιση σε υψηλό επίπεδο των τεχνικών προδιαγραφών και των 
κανόνων ασφαλείας που εφαρμόζονται στα ενεργειακά προϊόντα και 
στις ενεργειακές εγκαταστάσεις, 
τα προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης καθώς και 
επίδειξης. 
3. Βέλτιστη νοήοη Tnc ενέονεια^ και ποοοταοία του πεοι Βάλλοντος που 
συνεπάγονται : 
την ανάπτυξη των νέων και ανανεώσιμων πηγών ενεργείας, 
την αύξηση της εξοικονόμησης ενεργείας, 
την καταπολέμηση των ρυπάνσεων. 
Τ(τλρς II: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
Οι υπογράφοντες συμφωνούν να επιτύχουν τους ανωτέρω στόχους με τη βοήθεια 
κοινών ενεργειών που αφορούν: 
την πρόσβαση στους πόρους, 
την εκμετάλλευση των πόρων, 
το καθεστώς των επενδύσεων, 
την απελευθέρωση των ανταλλαγών, 
τις τεχνικές προδιαγραφές και τους κανόνες ασφαλείας και αξιοπιστίας, 
την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη καθώς και την καινοτομία. 
1. npoggqqn οτονς ττόρονς 
Δεδομένου ότι η βέλτιστη ανάπτυξη των φυσικών αποθεμάτων αποτελεί 
αναγκαία προϋπόθεση για την επίτευξη του στόχου της δημιουργίας μιας 
μεγάλης ευρωπαϊκής αγοράς ενεργείας, οι υπογράφοντες συμφωνούν να 
διευκολύνουν την πρόσβαση των ενδιαφερόμενων φορέων στους πόρους. 
Προς τον σκοπό αυτόν, μεριμνούν ώστε οι κανόνες οι σχετικοί με την 
εξερεύνηση, την ανάπτυξη και την απόκτηση των πόρων, 
συμπεριλαμβανομένων των κανόνων που διέπουν την αποκλειστική ή από 
κοινού κυριότητα του πόρου να είναι διαφανείς και να μην εισάγουν 
διακρίσεις. 
Αναγνωρίζουν την αναγκαιότητα της κατάρτισης, εφόσον δεν υπάρχουν 
ακόμη, τέτοιων κανόνων σχετικών με το εξορυκτικό δίκαιο. Συμφωνούν 
να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για το συντονισμό των ενεργειών τους 
εν προκειμένω. 
Η 
ΕκμΕΤάλλΕΜΡΠ TWV ÏÏQPWV 
Οι υπογράφοντες, έχοντας συνείδηση της σκοπιμότητας του να είναι 
δυνατή η προσφορά των διαθέσιμων πόρων στο σύνολο της αγοράς, 
συμφωνούν για την αναγκαιότητα άρσεως κάθε διάκρισης και κάθε 
εμποδίου, οποιασδήποτε φύσης, οτην εκμετάλλευση τους. 
Προκειμένου να διευκολυνθεί η ανάπτυξη των πόρων και η διαφοροποίηση 
τους, οι υπογράφοντες συμφωνούν να απόσχουν από της επιβολής στους 
επιχειρηματικούς φορείς διατάξεων που εισάγουν διακρίσεις όσον αφορά 
το καθεστώς που διέπει ιδίως την ιδιοκτησία της κληρονομιάς τους, τη 
λειτουργία των διευθυντικών οργάνων τους, τους τρόπους της εσωτερικής 
διαχείρισης τους ή τους κανόνες φορολόγησης τους. 
Καθεστώς επενδύσεων 
Εκτιμώντας ότι η προστασία των επενδύσεων έχει θεμελιώδη σημασία για 
την ανάπτυξη τους, οι υπογράφοντες εγγυώνται το δικαίωμα 
επαναπατρισμού κερδών και αγοράς ή χρήσεως των αναγκαίων προς τον 
σκοπό αυτόν μετατρέψιμων νομισμάτων. 
Εξασφαλίζουν την εφαρμογή ήδη θεσπισμένων κανόνων όσον αφορά τις 
επενδύσεις και το εμπόριο σε διεθνές επίπεδο. 
Προβαίνουν σε συντονισμό των διατάξεων τους που διέπουν τη λογιστική 
των επιχειρήσεων. 
Απελευθέρωση των ανταλλαγών 
Προκειμένου να προαχθεί η αύξηση και η διαφοροποίηση των ανταλλαγών, 
οι υπογράφοντες δεσμεύονται να άρουν σταδιακά τα εμπόδια στις 
ανταλλαγές ενεργειακών προϊόντων μεταξύ τους, συμπεριλαμβανομένων των 
εμποδίων στη διαμετακόμιση, στο έδαφος τους, των προϊόντων αυτών. 
θα προάγουν την ανάπτυξη διεθνών δικτύων μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων, 
το άνοιγμα αυτών στους χρήστες και προάγοντας τη διασύνδεση τους. 
Προς τον σκοπό αυτόν, θα εξασφαλίσουν τη συμβατότητα των τεχνικών 
προδιαγραφών που θα διέπουν την εγκατάσταση και τη λειτουργία των εν 
λόγω δικτύων, ιδίως όσον αφορά τη σταθερότητα των ηλεκτρικών δικτύων. 
Τεννικέο ποοδιανοαωέσ και κανόνες ασφαλείας 
Προκειμένου να προαγάγουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εξοπλισμών και 
των ενεργειακών προϊόντων, οι υπογράφοντες, τηρουμένων των 
υφιστάμενων διεθνών συμφωνιών: 
θα εφαρμόσουν τεχνικές προδιαγραφές και κανόνες και συστήματα 
δοκιμών συμμόρφωσης για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφαλείας 
και προστασίας της υγείας, του περιβάλλοντος και των συμφερόντων 
των καταναλωτών και των εργαζομένων, 
προς τον σκοπό αυτόν, θα καταρτίσουν, κατόπιν συμφωνίας τους, 
τέτοιες κοινές τεχνικές προδιαγραφές και κανόνες ή θα προβούν σε 
αμοιβαία αναγνώριση των προδιαγραφών και κανόνων τους. 
4L 
6. Η έοευνα και τεχνολογική ανάπτυΕη καθώς και η καινοτομία 
Οι υπογράφοντες προτίθενται να προαγάγουν τις ανταλλαγές τεχνολογίας 
καθώς και τη συνεργασία στις δραστηριότητες τους τεχνολογικής 
ανάπτυξης και καινοτομίας. 
Προς τον σκοπό αυτόν θα προαγάγουν: 
την κατάρτιση διερευνητικών προγραμμάτων ή προγραμμάτων 
επιδείξεως, 
την τόνωση μέσω της προαγωγής καινοτόμων τεχνολογιών, 
τη διάδοση των γνώσεων και των νέων τεχνολογιών. 
Οι ενέργειες θα αναληφθούν τηρουμένων των διεθνών κανόνων που διέπουν 
την προστασία της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας. 
Τίτλος |||: ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΥΜΜΝΙΕΣ 
Η επιδίωξη των στόχων της Χάρτας και η εφαρμογή της σύμφωνα με τους τίτλους 
Ι και II θα γίνουν μέσω ειδικών συμφωνιών που θα συναφθούν από τα 
ενδιαφερόμενα ευρωπαϊκά κράτη και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, που θα 
συνυπογράφουν τη Χάρτα. 
Οι συμφωνίες θα είναι ανοικτές σε άλλα ενδιαφερόμενα κράτη ή διεθνείς 
οργανισμούς. 
Κάθε συμφωνία, συναπτόμενη για αόριστη διάρκεια, θα περιλαμβάνει: 
την περιγραφή του περιεχομένου της συγκεκριμένης ενέργειας 
συνεργασίας, 
τον καθορισμό των χρηματοοικονομικών και διοικητικών μέσων που θα 
απαιτηθούν. 
Οι ειδικές αυτές συμφωνίες θα αφορούν κατά προτεραιότητα τους εξής τομείς: 
την πυρηνική ενέργεια και τη βελτίωση της ασφάλειας των 
αντιδραστήρων, 
την εκμετάλλευση των ορυχείων και τις τεχνολογίες τις σχετικές με τον 
"καθαρό άνθρακα", 
την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας, 
την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενεργείας, 
την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου και τη μεταφορά του μέσω των 
δικτύων υψηλής πιέσεως, 
τον εκσυγχρονισμό των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, τη διασύνδεση των 
δικτύων και τη μεταφορά ηλεκτρισμού με καλώδια υψηλής τάσεως, 
την εκμετάλλευση του πετρελαίου, τη μεταφορά του καθώς των προϊόντων 
πετρελαίου, όπως επίσης και τον εκσυγχρονισμό των διυλιστηρίων, 
τη μεταφορά τεχνολογίας και την ενθάρρυνση της καινοτομίας. 
Τίτλος IV: Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΑΙ 
"Οι αντιπρόσωποι των υπογραφόντων διαβουλεύονται τουλάχιστον μία φορά 
κατ'έτος σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας Χάρτας. Εξετάζουν ειδικότερα 
τον απολογισμό των ενεργειών που ανελήφθησαν, τις δυνατότητες μελλοντικής 
εξέλιξης καθώς και τις επιθυμούμενες υποδομές. 
Μία γραμματεία, που θα αντικατοπτρίζει τη σύνθεση των συμβαλλομένων μερών, 
θα επιφορτισθεί με την εφαρμογή της Χάρτας και των συμφωνιών, απευθυνόμενη, 
ενδεχομένως, στις αρμοδιότητες άλλων οργανισμών που υπάρχουν στον 
ενεργειακό τομέα. 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι επιφορτισμένη προσωρινά, και αν παραστεί ανάγκη, 
με την εξασφάλιση της συνέχειας και του συντονισμού των αναλαμβανόμενων 
ενεργειών." 
τίτλος Υ: ΡΥΟΜΙΣΗ TflN ΔΙΑΦΟΡΚΝ 
Οι διαφορές όσον αφορά την ερμηνεία ή την εφαρμογή των διεθνών συμφωνιών 
που συνάπτονται για την εφαρμογή της παρούσας Χάρτας, υπόκεινται σε 
διαιτησία εφόσον δεν κατέστη δυνατή η απ'ευθείας ρύθμιση τους μεταξύ των 
ενδιαφερόμενων υπογραφόντων. 
Κάθε διαφωνόν μέρος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για 
εφαρμογής της απόφασης της διαιτησίας. την εξασφάλιση της 
ISSN 02544483 
COM(91)36 τελικό 
ΕΓΓΡΑΜ 
GR 
Aoi-Q. καταλόγου : CB-CO-91-073-GR-C 
ISDN 92-77-69480-7 M 
ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ μέχρι 30 σελίδες: 3,50 ECU για κάΰε 10 επιπλέον σελίδες: 1,25ECU 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·29o5 Luxembourg