]1 Ρ2 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΑριθΟ^Ι 
ο^ον^^^^^ζ^^^^^^^^Ανο^χ^^^ν^^ 
^0]]2^ 
Στις 26 Ιανουαρίου 1990 και συμφωνά με το άρθρο 198 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινοτητας,ηΕπιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή να προβεί σε σφαιρική ανάδυση των ε^ής θεμάτων 
^ηετερο^ενεια των καθεστώτων που διέπουν τον τομέα κοινωνικής οικονομίας στην Κοινότητα, 
^ορο^ος που δύναται να διαδραματισειοΕυρωπαϊκος Ομιλος Οικονομικού Σκοπού ^ΕΙΕ) λαμβα­
νομένης υπο^η της ποικιλίας των καταστατικών, νια την τόνωση της συνεργασίας μεταξύ ορνανι-
σμων κοινωνικής οικονομίας, 
^τη σκοπιμότητα ενός ευρωπαϊκού καταστατικού εταιρείας προσώπων που θα μπορεί να ρυθμίζει τις 
διαδικασίες συγχωνεύσεως, δημιουρνίαςεταιρειωνχαρτοφυ^ακίουήσυστάσεωςκοινώνθυνατρικων 
μεταξύ των οργανισμών κοινωνικής οικονομίας καθώς και την ενδεχόμενη φυσητού καταστατικού 
αυτου^Ρενικου καταστατικοΰήυποπο^απ^,ασιασμένου σε συνάρτηση με τα ιδιαίτερα χαρακτη­
ριστικά καθεκατη^οριαςητομέως της κοινωνικής οικονομίας^, 
^τους ορούς λειτουργίας του καταστατικού ενός ευρωπαϊκού σωματείου που θα μπορεί να ρυθμίζει 
την άμεση σύσταση σωματείων δίχως οικονομική δραστηριότητα 
Τοτμημα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκεηπροετοιμασία των 
σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις^Σεπτεμβρίου 1990 με βάση την εισηγητική 
έκθεση τουκ ^^^κ^5 
ΗΟικονομικη και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 279η συνοδό ο^ομέ^ειάς της, συνεδρίαση της 19ης 
Σεπτεμβρίου 1990^ υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση 
I Ει^ανω^ή 
II Καταρχας,η ΟΚΕεκφραζειικανοποιηση νιατην 
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο στις 18Αε-
κεμβριου 1989 στην οποία αναγνωρίζει το ρό^,ο και τη θέση 
τωνεπιχειρησεωνκοινωνικης οικονομίας ^ιατηνυ^οποίηση 
της ατορας χωρίς σύνορα 
12 ΤοΑευκο Βιβλίο που παρουσιασεηΕπιτροπή το 198^ 
κατά τη Αιασκε^η Κορυφής του ^ι^,ανου έθετε ως στόχο τη 
δημιουργία, εως τα τέ^.ητου1992, μιας εσωτερικής αγοράς 
χωρίς σύνορα ^ια τα αταθα, τις υπηρεσίες, τα κεφάλαια και 
τα πρόσωπα και παρα^η^α τη δημιουργία της Κοινωνικής 
Ευρώπης 
121 Στοσταδιοαυτο,επιβα^εταιναθεσπισθειέναπ^αί-
σιο το οποίο θα εξασφαλίζει σε κάθε επιχείρηση, ανεξαρτή­
τως με^εθους,τομεαδραστηριοτητας,τοπου άσκησης της 
δραστηριότητας αυτηςηνομικου καθεστώτος, το χώρο και 
τα μεσαριά την αντιμετωπισητης πρόκλησης εναντιτης 
εσωτερικής αγοράς 
122 Ριατο^οαυτοεκφραζεταιικανοποιησητιατο 
^ονοςοτιηΕπιτροπη ανεγνώρισε την ιδιαιτερότητα που 
έχουν οι συνεταιριστικοί, αλληλοβοηθητικοί και εταιρικοί 
τομείς ^που σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες αποκαλούνται 
συ^ο^ικως^Κοινωνικη Οικονομίας νιατουςοποίουςοι 
επιχειρήσεις δικαιούνται να απαιτήσουν τη διατήρηση της 
φυσιογνωμίας τους κατά την επεξεργασία ενός νομικού πλαι­
σίου με σκοπό τη βελτίωση της υπερεθνικής συνεργασίας και 
την προώθηση της οικονομικής ολοκλήρωσης στην κοινό­
τητα 1] Ριζωμένες στηνοικονομικη και κοινωνική ιστορίατης 
Ευρώπης, ιδίως από τον 19ο αιώνα και μετά, οι συνεταιριστή 
κες, αλληλοβοηθητικές και σωματειακές οργανώσεις 
συνκεντρωνουνε^εΰθεραεντόςτωνδωδεκαχωρωντηςΚοινό-
τηταςπο^ςδεκάδεςεκατομμυρίων ατόμων που νι^^ην 
άσκηση των δραστηριοτήτων τους επέ^αν το δρόμο της 
συνυπευθυνότητας και της α^η^εννύης 
131 Εκτόςαποτη με^ά^η κοινωνική καιπο^ιτειακή 
σημασία, δενπρέπει να μειώνεται καιοπρωταρχικός οικονο­
μικός ρό^,ος που διαδραματίζουν οι επιχειρήσεις αυτές στην 
Κοινότητα Αενείναι δυνατόπράνματι να μη ^ηφθοΰνυπό^η 
τα ε^ηντατρία εκατομμύρια μέ^ησυνεταιριστικων σωμα­
τείων που αποφέρουν ετησίως ^70 δισεκατομμύρια ^ι^,οΰτε 
τα σαράντα εφτά εκατομμύρια με^η των αλληλοβοηθητικών 
σωματείων προνοίας με είκοσι δυο δισεκατομμύρια ακόμη, 
ουτετα εικοσιπέντε εκατομμυριαοικονενειων πουκα^ΰ-
πτονται από τους συνεταιρισμούς και τα α^η^οασφα^ιστικα 
σωματεία με ενακυκ^,ο εργασιών ^0 δισεκατομμυρίων, οΰτε 
τε^ος τα δέκα εκατομμύρια με^η ιδρυμάτων προνοίας ισομέ­
ρους διαχείρισης των οποιωνοκυκ^ος εργασιών φθάνει τα 
2,^δισεκατομμυρια,ουτετε^οςτασαράνταεκατομμΰριαμέ^η 
διαφόρων σωματείων και τα τρία εκατομμύρια μισθωτών που 
απασχολούνται σ^αυτα τα σωματεία 
1^ Εχει πρωταρχική σημασία να παρασχεθεί στις συνε-
ταιριστικές,α^η^,οβοηθητικές και σωματειακές επιχειρή­
σεις καθώς επίσης και στους ά^ους φορείς της ευρωπαϊκής 
οικονομίας,τοδικαίωμαχρήσηςτωνκατά^η^,ωνδομων 
συνερνασίαςκαιαναδιάρθρωσηςκαθωςκαιτοδικαίωμαε^ευ-
Αριθ. C 332/82 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.90 
θερης πρόσβασης σε όλη την επικράτεια και σε όλους τους 
οικονομικούς τομείς της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Οι επιχειρήσεις αυτές προσφέρουν σοβαρή βοήθεια για την 
οικοδόμηση της Ευρώπης των πολιτών, που αποτελεί όρο για 
την κοινωνική συνοχή βασικό για την ίδια την επιτυχία της 
μεγάλης αγοράς. 
1.5. Ωστόσο, είναι προφανές ότι το εν λόγω εγχείρημα θα 
πρέπει να υλοποιηθεί χωρίς να παρασχεθεί κανένα πλεονέ­
κτημα στις επιχειρήσεις αυτές σε σχέση με τις άλλες μορφές 
επιχειρήσεων. 
1.6. Επιπλέον, θα ήταν επιθυμητό όπως επιχειρήσεις που 
ανήκουν στον τομέα των συνεταιρισμών, αλληλοβοηθητικών 
και σωματειακών οργανώσεων κοινωνικής οικονομίας προω­
θήσουν πρωτοβουλίες από κοινού με τις ομόλογες επιχειρή­
σεις που εδρεύουν και λειτουργούν εκτός ΕΟΚ. 
2. Η ετερογένεια των καθεστώτων 
2.1. 'Οπως ακριβώς οι άλλες επιχειρήσεις, έτσι και οι συνε­
ταιριστικές, αλληλοβοηθητικές και σωματειακές οργανώσεις 
έχουν το δικαίωμα να αναγνωρίζονται με την ιδιότητα αυτή 
και εξίσου προς τους άλλους οικονομικούς φορείς να έχουν 
πρόσβαση σε όλη την εσωτερική αγορά και να υιοθετούν τις 
διαστάσεις που ανταποκρίνονται σε εκείνες που απορρέουν 
από τη μεγάλη αγορά. Επιπλέον, οι οργανώσεις αυτές διαδρα­
ματίζουν ιδιαίτερο και χρήσιμο ρόλο στην οικοδόμηση της 
ευρωπαϊκής αγοράς διότι: 
— συμβάλλουν στην τόνωση και την κοινωνική και περιφε­
ρειακή εξισορρόπηση της οικονομίας, 
— αναπτύσσουν την ποιοτική διάσταση της κατανάλωσης, 
— τα μέλη τους συμμετέχουν προσωπικώς στη δημιουργία 
της Ευρώπης των πολιτών. 
2.2. Αν ληφθεί υπόψη η εμβέλεια και η ιδιομορφία των εν 
λόγω επιχειρημάτων, δεν εκπλήσσει η παρατήρηση ότι είναι 
έκδηλη η ετερογένεια των καθεστώτων που διέπουν τις οργα­
νώσεις αυτές στα δώδεκα κράτη μέλη. Η ΟΚΕ παραπέμπει 
σχετικά στη συγκριτική μελέτη που δημοσίευσε το 1987 στην 
οποία είχε επισημάνει τις εθνικές (και μάλιστα τις περιφε­
ρειακές ή τομεακές) διαφορές που υφίστανται στις σχετικές 
νομοθεσίες, διαφορές που θίγουν τις τρεις εν λόγω μορφές 
επιχειρήσεως. 
2.2.1. Η ποικιλία όμως που χαρακτηρίζει τα νομικά καθε­
στώτα των επιχειρήσεων αυτών αποδεικνύει την ύπαρξη σφρί­
γους και μιας πραγματικής ικανότητας προσαρμογής στις 
διάφορες καταστάσεις. 
2.3. Μολοταύτα και παρά τις διάφορες μορφές τους, όλες 
αυτές οι επιχειρήσεις, κι αν ακόμη δεν ριζώνουν στην ίδια 
ιστορία, προέρχονται ωστόσο από την ίδια προβληματική 
και είναι σήμερα θεμελιωμένες σε κοινές αρχές χάρη των 
οποίων και αποτελούν τον τρίτο δρόμο πλάι στις κεφαλαιο-
κρατικές ή δημόσιες επιχειρήσεις. 
2.4. Στο μέτρο που δεν είναι δυνατό να προσδιορισθούν οι 
διάφορες επιχειρήσεις που συνδέονται με τη συνεταιριστική, 
αλληλοβοηθητική και εταιρική κοινωνική οικονομία σ'ένα 
ενιαίο νομικό ορισμό, πρέπει να ομολογηθεί ότι η έννοια της συνεταιριστικής, αλληλοβοηθητικής και σωματειακής 
κοινωνικής οικονομίας αποτελεί ένα κίνημα στο οποίο συμ­
μετέχουν οι συνεταιριστικοί, αλληλοβοηθητικοί και σωμα­
τειακοί οργανισμοί οι οποίοι παραχωρούν θέση πρωταρχική 
στο άτομο και παραδέχονται ελεύθερα τις εξής αρχές: 
— ελεύθερη οργάνωση, 
— δημοκρατική διαχείριση, 
— αλληλεγγύη, 
— προώθηση των μελών και/ή του γενικότερου συμφέροντος. 
3. Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Ομίλου Οικονομικού Σκοπού και 
της Ανώνυμης Ευρωπαϊκής Εταιρείας 
3.1. Σήμερα, ο ευρωπαϊκός όμιλος οικονομικού σκοπού 
αποτελεί το μόνο νομικό μέσο του κοινοτικού δικαίου που 
διέπει τις διεθνείς σχέσεις των επιχειρήσεων. Η εξαιρετικά 
αυτή ελαστική νομοθετική δομή επιτρέπει στις εταιρείες (είτε 
είναι ανώνυμες, συνεταιριστικές, αλληλοβοηθητικές είτε 
είναι σωματεία που ασκούν μια οικονομική δραστηριότητα) 
να προωθούν από κοινού ορισμένους τομείς δραστηριοτήτων 
και ταυτόχρονα να διαφυλάσσουν τη νομική και οικονομική 
τους αυτονομία. 
3.2. Εντούτοις, ο τύπος του Ευρωπαϊκού Ομίλου Οικονομι­
κού Σκοπού παρουσιάζει ορισμένους όχι ευκαταφρόνητους 
περιορισμούς, όπως: 
— ο επικουρικός χαρακτήρας σε σχέση προς την οικονομική 
δραστηριότητα των μελών αυτό σημαίνει ότι η 
δραστηριότητα του ομίλου δεν μπορεί να υποκαταστήσει 
αυτή των μελών του, 
— η απεριόριστη και αλληλέγγυα ευθύνη των μελών του, 
το οποίον σημαίνει ότι τα μέλη του είναι κατά τρόπο 
αλληλέγγυο και απεριόριστο υπεύθυνα για τα χρέη του 
ομίλου (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η δέσμευση αυτή 
μπορεί να περιορίζεται σε συνάρτηση με μια εισφορά που 
δεν υφίσταται ή όχι), 
— η απαγόρευση δημόσιων προσκλήσεων προς αποταμίευση 
του κοινού, πράγμα που αποκλείει οποιαδήποτε έκδοση 
αξιόγραφων ή ομολόγων για διανομή στο κοινό, 
— τα νομ\κά πρόσωπα των οποίων η έδρα βρίσκεται εκτός 
Κοινότητας δεν μπορούν να αποτελούν μέλη ενός Ευρω­
παϊκού Ομίλου Οικονομικού Σκοπού, 
— το φορολογικό καθεστώς που διέπει τις δραστηριότητες 
αυτού του ομίλου, δεν έχει καθορισθεί επαρκώς σε αρκετά 
κράτη μέλη. 
3.2.1. Για να παρακαμφθούν αυτοί οι περιορισμοί, η Ευρω­
παϊκή Επιτροπή επεξεργάσθηκε το σχέδιο ενός άλλου Ευρω­
παϊκού νομικού οργάνου που χαρακτηρίζεται από μια πιο 
προωθημένη ενσωμάτωση και απώλεια αυτονομίας των 
μελών πρόκειται για ένα καταστατικό Ανώνυμης Ευρωπαϊκής 
Εταιρείας που θα προταθεί σ'όλες τις επιχειρήσεις κοινοτικού 
χαρακτήρα. 
3.3. Η ΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν απαράδεκτο να επιβληθεί 
ο τύπος αυτός στις συνεταιριστικές, αλληλοβοηθητικές και 
εταιρικές οργανώσεις. 
3.3.1. Ο μόνος τρόπος σύστασης μιας Ευρωπαϊκής Εται­
ρείας που προσιδιάζει στις συνεταιριστικές, αλληλοβοηθη-
31. 12. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 332/83 
τικές και εταιρικές επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, 
είναι η σύσταση κοινών θυγατρικών. Προκύπτει ότι οι επιχει­
ρήσεις αυτές σε περίπτωση που επιθυμούν να συγκροτήσουν 
μια Ευρωπαϊκή Εταιρεία δεν μπορούν να προσφύγουν στη 
δημιουργία εταιρειών χαρτοφυλακίου, σε διαδικασίες συγ­
χώνευσης ή στη μετατροπή μιας εθνικής εταιρείας. 
3.3.2. Η προσφυγή σ'αυτό το μέσο θα είχε ως αποτέλεσμα 
να χάσουν αυτές οι επιχειρήσεις την ιδιαιτερότητα τους, με 
την έννοια ότι δεν θα μπορούσαν πλέον να εφαρμοσθούν 
αρχές όπως: 
— η υπεροχή του ανθρώπου έναντι του κεφαλαίου, 
— η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, 
— ο κανόνας ψήφου 1 άτομο — 1 ψήφος, 
— η αλληλεγγύη, 
— το μη διαμεριζόμενο των κερδών, 
— η μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων κατά την 
εκκαθάριση. 
3.3.3. Η Ανώνυμη Ευρωπαϊκή Εταιρεία παραμένει απρό­
σιτη στα φυσικά πρόσωπα, πράγμα που σημαίνει την απαγό­
ρευση του δικαιώματος τους να οργανώνονται σε κοινοτικό 
επίπεδο και προπάντων στις μεθοριακές ζώνες. 
3.4. Επίσης, δεδομένου ότι, από τη μία πλευρά ο Ευρωπαϊ­
κός Όμιλος Οικονομικού Σκοπού προτείνει ένα πολύ ευέ­
λικτο αλλά αρκετά περιορισμένο μέσο συνεργασίας και, από 
την άλλη πλευρά, ορισμένες από τις συνεταιριστικές, αλλη­
λοβοηθητικές και εταιρικές επιχειρήσεις της Κοινωνικής 
Οικονομίας θα αντιμετωπίσουν μεγάλες δυσκολίες (τόσο 
πρόσβασης, όσο και συμβατότητας με την ιδιαιτερότητα των) 
σε περίπτωση προσφυγής στην Ευρωπαϊκή Εταιρεία, η ΟΚΕ 
διαπιστώνει ότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν διαθέτουν ένα 
κατάλληλο νομικό μέσο που θα τους επέτρεπε να βελτιώσουν 
τις διεθνείς συνεργασίες των και να προωθήσουν την οικονο­
μική των ενσωμάτωση στην Κοινότητα. 
3.4.1. Για το λόγο αυτό φαίνεται απαραίτητο να θεσπισθεί 
ένα ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο το οποίο θα είναι προαιρετικό 
και θα αποτελεί εναλλακτική λύση για τις συνεταιριστικές, 
αλληλοβοηθητικές και εταιρικές οργανώσεις που παρουσιά­
ζουν πράγματι ιδιόμορφα χαρακτηριστικά τα οποία αξίζει να 
διατηρηθούν και στους οποίους ούτε ο ευρωπαϊκός όμιλος 
οικονομικού σκοπού ούτε η ανώνυμος ευρωπαϊκή εταιρεία 
παρέχει το κατάλληλο νομικό καθεστώς. 
3.4.2. Επίσης, είναι απαραίτητο μόλις υλοποιηθεί η Ενιαία 
Αγορά, να παρασχεθεί στις συνεταιριστικές, αλληλοβοηθητι­
κές και εταιρικές οργανώσεις, το δικαίωμα πρόσβασης σε όλη 
την κοινοτική αγορά, όπως ισχύει και για τις αποκαλούμενες 
κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις καθώς και η δυνατότητα να 
επιλέγουν ελεύθερα το νομικό καθεστώς λειτουργίας τους 
στην Ευρώπη έτσι ώστε να μην θίγονται οι αρχές τους. 
3.4.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει σχετικά με τις γνωμοδοτήσεις 
της (της 24ης Νοεμβρίου 1989 και της 28ης Μαρτίου 1990) 
(') για το καταστατικό της Ευρωπαϊκής Εταιρείας, στις οποίες 
συνιστούσε από τότε να προβλεφθεί ένα ειδικό καταστατικό 
για τις εν λόγω ιδιόμορφες επιχειρήσεις των οποίων τα χαρα­
κτηριστικά πρέπει να διαφυλαχθούν και για τις οποίες το 
καταστατικό της Ευρωπαϊκής Εταιρείας δεν παρέχει κατάλ­
ληλο νομικό πλαίσιο. 
4. Μελέτη σκοπιμότητας ενός ειδικού ευρωπαϊκού καθεστώ­
τος 
4.1. Η ανάγκη καταρτίσεως αυτού του προαιρετικού και 
επικουρικού νομικού καθεστώτος καθίσταται ακόμη πιο 
(') Γνωμοδότηση της 24ης Νοεμβρίου 1988 (ΕΕ αριθ. C 23 της 
30. Ι. 1989) και γνωμοδότηση της 28ης Μαρτίου 1990 (ΕΕ αριθ. 
C 124 της 21. 5. 1990). έκδηλη, δεδομένου ότι όλο και περισσότερο οι ενδιαφερόμε­
νες επιχειρήσεις θα αντιμετωπίζουν εντός της αγοράς τον 
ανταγωνισμό των κεφαλαιουχικών εταιρειών ενώ θα διατη­
ρηθούν παράλληλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Η 
ΟΚΕ, εκτός από τις ομοιότητες που αναφέρθηκαν, επισημαί­
νει την ύπαρξη διαρθρωτικών ή λειτουργικών διαφορών που 
υφίστανται μεταξύ των συνεταιριστικών, αλληλοβοηθητικών 
και σωματειακών επιχειρήσεων και τις οποίες διαφορές θα 
ήταν σφάλμα να αρνηθούμε, εάν πραγματικά θέλομε να διατη­
ρήσουμε ακέραιο το χαρακτήρα τους. 
4.1.1. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να 
λάβει υπόψη τις διαφορές που υφίστανται ανάμεσα στις διά­
φορες συνισταμένες των εν λόγω επιχειρήσεων και να καταρ­
τίσει ιδιαίτερα καθεστώτα για τις συνεταιριστικές, αλληλοβο­
ηθητικές (ή αλληλοασφαλιστικές) και σωματειακές επιχειρή­
σεις. Εν ανάγκη, τα καθεστώτα αυτά μπορεί να συνδέονται 
στο ίδιο κείμενο με ένα κοινό προοίμιο ή ένα σώμα κοινών 
διατάξεων. 
Κατά την ανάλυση του ισχύοντος καθεστώτος αυτών των 
επιχειρήσεων διαπιστώνονται σαφείς αποκκλίσεις: 
— όλες οι επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να επωφεληθούν 
ενός σχεδίου καταστατικού αναπτύσσουν δραστηριότητα 
στα πλαίσια της μεγάλης αγοράς. Λειτουργούν μέσα στον 
οικονομικό χώρο όπου αντιμετωπίζουν τον άμεσο αντα­
γωνισμό με τις κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις, 
— σε γενικές γραμμές προσδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη 
διατήρηση των ειδικών χαρακτηριστικών τους: 
— υπεροχή του ρόλου των ατόμων έναντι αυτών των κεφα­
λαίων, 
— επιδίωξη της ικανοποίησης των αναγκών των μελών και/ 
ή του γενικού συμφέροντος, 
— αλληλεγγύη μεταξύ των μελών, 
— διέπονται ανάλογα με τον τύπο της επιχείρησης από 
συγκλίνουσα εξέλιξη έτσι ώστε να προσαρμόζονται 
σταδιακά τα ήδη ισχύοντα κείμενα στους μηχανισμούς 
της αγοράς. 
Με βάση τις σκέψεις αυτές η Επιτροπή οφείλει να συντάξει 
καταστατικά κείμενα λαμβάνοντας υπόψη τα εξής κύρια 
σημεία: 
— το αντικείμενο μιας ευρωπαϊκής εταιρείας που ανταποκρί­
νεται στα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων της κοινω­
νικής οικονομίας, 
— τη λειτουργία από οικονομική άποψη (συγκρότηση ιδίων 
κεφαλαίων — συμμετοχικοί τίτλοι ή άλλες τεχνικές), 
— διοικητικά και διευθυντικά όργανα με βάση την αρχή «ένα 
άτομο — μία ψήφος» που θα διαμορφώνεται πάντως όταν 
πρόκεται, ενδεχομένως, για νομικά πρόσωπα, 
— τη δυνατότητα μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων 
(όχι μεταξύ των μελών, αλλά προς ένα άλλο οργανισμό 
που επιδιώκει τον ίδιο στόχο) σε περίπτωση διάλυσης. 
Υπενθυμίζεται σχετικά ότι τόσο η κατηγορία των συνεται­
ριστικών, αλληλοβοηθητικών όσο και των εταιρικών οργα­
νώσεων έχουν ήδη καταρτίσει σχέδια ευρωπαϊκών καθεστώ­
των για κάθε τομέα, συμβάλλοντας έτσι στη σχετική προσπά­
θεια. 
4.2. Εξάλλου, στο ή στα νομικά καθεστώτα κοινοτικού 
δικαίου που πρέπει να θεσπισθούν για λογαριασμό των συνε-
ΑριθΟ]]^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ]ΡΡ1^0 
ταιριστικών^αλληλοβοηθητικώνκαιεταιρικών οργανώσεων^ 
θα πρέπει να έχουν πρόσβαση τόσο τα φυσικά όσο καιτα 
νομικά πρόσωπα. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να επιτρέπεται 
η δημιουργία εταιρείας ευρωπαϊκού ^ικαίου^πϊ^Ιο^ είτε 
διαμέσου συγχωνεύσεως είτε διαμέσου σύστασης θυγατρικής 
εταιρείας είτε διαμέσου της μετατροπής μιας εθνικής εται 
ρείας. 
^.1 Ακόμη^ηΟΚΕ εμμένει στην πεποίθηση της ότιη 
Επιτροπή θα πρέπει και πάλι να ζητήσει τη γνώμη του όταν 
θα έχει ολοκληρώσει την κατάρτιση ενόςήπερισσοτέρων 
νομικών καθεστώτων σχετικά με τις συνεταιριστικές^ αλλη^ 
λοβοηθητικές και εταιρικές οργανώσεις. 
^. Σε κάθε περίπτωσιρηυιοθέτηση αυτού του καθεστώ­
τος ευρωπαϊκού δικαίου θα πρέπεινα έχει επικουρικό και 
προαιρετικό χαρακτήρα χωρίς να επιβάλλειήνα αποκλείει 
την ενδεχόμενη εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών που 
εφαρμό^ονταιστις συνεταιριστικές^ αλληλοβοηθητικές και 
εταιρικές οργανώσεις. 
^ ^π^λ^^τ^ήτωνενώ^ε^ν^ 
όΜ. Πρέπει καταρχάς να σημειωθείηρητή πρόθεση της 
Επιτροπής να ερμηνεύσει τον όρο ^κερδοσκοπικός σκοπός^ 
του Αρθρου ^^παράγραφος^της συνθήκης της Ρώμης με 
την ευρεία έννοιατηςσυμμετοχήςστηνοικονομική ^ωή 
που αναγνωρίζεται σε νομικά πρόσωπα τα οποία ^εν είναι 
εταιρείες καιτα οποία, κατά κύριο λόγοή^ευτερευόντως^ 
έχουν ως στόχο μια οικονομική δραστηριότητα που ασκείται 
κανονικά έναντι αμοιβής. 
Ο.ΡΡ Απότηνάπο^η αυτή,^ιαπιστώνεταιότιόλεςοι 
ενώσεις ασκούν ^ή δύνανται να ασκήσουν^ μια οικονομική 
δραστηριότητα κατά την ερμηνεία της Επιτροπής^ ^ιότι^ 
προκειμένου να επιτύχουν τον κοινωνικό τους στόχος οι εν 
λόγω ενώσεις είναιυποχρεωμένες να αναπτΰσσουνλίγοή 
πολύ δευτερεύουσες οικονομικές δραστηριότητες. 
^.1 Ρενικότερα παρατηρείται ότι όλες αυτές οι επιχειρή-
σειςεπιθυμούννααναγνωρισθούν^π.χ.οι^ιεθνείς οργανισμοί 
μη κυβερνητικού χαρακτήρας και αποκτήσουν το δικαίωμα 
λειτουργίας σε όλη την κοινοτική επικράτεια. 
^.1 Σε κάθε περίπτωσηηΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να 
μην προβεί σε τεχνητές διαιρέσεις του σωματειακού κινήμα­
τος^ το οποίο σε κάθε μια από τις ενότητες που το συναποτε 
λοΰν^ικαιοΰται να προωθήσει και την ολοκλήρωση τουστη 
ΜεγάληΑγορά και την ένταξη του στην Κοινωνική Ευρώπη 
και την Ευρώπη των πολιτών 
0.1Ρ Επίσης^ καλό θα ήταν να θεσπισθεί ένα και μόνο 
κοινοτικό νομικό καθεστώς για το σύνολο των ευρωπαϊκών 
αυτών ενώσεων ^τωνοποίωνη^ραστηριότηταέχειήμπορεί 
να έχει οικονομικό χαρακτήρα με την ευρύτερη έννοια). 
ΠΕπιτροπήήτο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θα μπορούν επίσης 
πάντα να απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση του καταστατικού 
αυτού για ορισμένες σωματειακές δραστηριότητες που ^εν 
ανταποκρίνονται στα κριτήρια του άρθρου ^^ παράγραφος^ 
της συνθήκης. ^ ηε^ντωννο^ώνπ^λ^άτων 
^Η. Με αφορμή το γενικό χαρακτήρα της ανακοίνωσης 
που υπέβαλεηΕπιτροπή στο Συμβούλιο στις 18 Δεκεμβρίου 
Ι^σχετικάμετιςεπιχειρήσειςτηςκοινωνικής οικονομίας^ 
το τμήμαυπενθυμί^ειότιτονομικό πλαίσιο ^εν αποτελεί 
παρά μόνο μια από τις πτυχές της προβληματικής για τις 
συνεταιριστικές, αλληλοβοηθητικές και σωματειακές επιχει-
ρήσεις. 
^.ΡΡ Επίσης^ επισύρεται η προσοχή των ευρωπαϊκών 
οργάνων καισεάλλαπροβλήματα που αντιμετωπίζουν οι 
επιχειρήσεις αυτές επειδή αποτελούν και οικονομικούς 
φορείςπουπρέπει νατυγχάνουνμη διακριτικής μεταχει 
ρίσεως^ηλα^ή χωρίς αρνητικήήθετική^ιάκριση^ και πα­
ράλληλα ^ια^ραματί^ουν ρόλο ειδικό στην οικονομία. 
^.1 Καταρχάς^ οι επιχειρήσεις που ανήκουν στον τομέα 
των συνεταιριστικών^ αλληλοβοηθητικών και σωματειακών 
οργανισμών κοινωνικής οικονομίας ένεκα της φύσεως τους, 
θα διαδραματίσουν ένα ειδικό και ουσιαστικό ρόλο για την 
προώθηση του κοινοτικού διαλόγου και γενικότερα για την 
υλοποίηση της κοινωνικής Ευρώπης^. 
^.1 Πράγματα το δικαίωμα πρόσβασης σε όλους τους 
τομείς της οικονομίας κάθε κράτους^ ανεξαρτήτως της νομι-
κήςμορφήςήτηςεθνικότηταςτηςεπιχείρησης^πρέπειοπωσ-
^ήποτε να κατοχυρωθεί για να μην τεθούν σε αμφισβήτηση 
ηέννοια της μεγάλης αγοράς και οι σημαντικές αρχές της 
ελεύθερης κυκλοφορίας^ημιουργίας ενώσεων και παροχής 
υπηρεσιών.Κατά τον ί^ιοτρόπο^ηελευθερία οργάνωσης των 
νομικών προσώπων ^εν θα είναι δυνατόν να υλοποιηθεί στο 
βαθμό πουηάσκηση οποιασδήποτε οικονομικής δραστηριό­
τητας σεκάθε κράτος μέλος ^εν θα είναι ανοικτή σε οποια^ή 
ποτεεταιρική μορφή.Ηρέπει^ συνεπώς^ όπωςγια τιςεπιχειρή-
σεις αυτές, καταστεί ενεργή σε βραχύ ^ιάστημαηελεύθερη 
άσκηση κάθε οικονομικής δραστηριότητας στην επικράτεια 
κάθε κράτους. 
^. Οσον αφορά τη χρηματοδότηση τους, οι πολυάριθμες 
συνεταιριστικές^αλληλοβοηθητικές και εταιρικές οργανώ­
σεις που υπάγονται στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας 
αντιμετωπίζουν ένα πραγματικό πρόβλημα που οφείλεται 
στην ιδιαιτερότητα τους και την ποιοτική και ποσοτική 
αύξηση των χρηματοπιστωτικών τους αναγκών εξαιτίας της 
διεθνούς κατάστασης του ανταγωνισμού. Αόγω της περιο 
ρισμένης χρηματοπιστωτικής στήριξης που μπορούν να 
παράσχουντα μέλη τους, οι επιχειρήσεις αυτές αναγκάζονται 
να στραφούν προς εξωτερικούς χρηματοπιστωτικούς πόρους. 
^στόσο^ οι εν λόγωεπιχειρήσεις χρειάζεται ναείναι σε θέση 
να προσφεύγουν σε τρόπους χρηματοδότησης που μπορεί να 
προσελκύσουν το ενδιαφέρον των χρηματοπιστωτικών 
κύκλωνα χωρίς^ωστόσο, ναθίγεται η ι^ιαιτερότητάτους, 
^ηλα^ή διατηρώντας τη θεμελιώδη αρχή της υπεροχής του 
ανθρώπουεπίτουκεφαλαίου^παρα^είγματα^ προσφυγή σε 
τίτλους συμμετοχής^ κεφάλαια εγγυήσεως^ κεφάλαια συμμε 
^ή^ 
^.1. Επίσης^ εκτόςαπό την αμοιβαία αναγνώρισητων 
μέσων χρηματοδότησης που υπάρχουν σε κάθε κράτος^ 
επιβάλλεται να προβλεφθείη^υνατότητα δημιουργίας ευρω-
^8λ^^Αί^ ^^^^γγ^^^^^^ο^^^^^^ 
^55^^^^^^^^^ 
]ΡΙ1^ Επίσημη Εφημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΑριθΟ]]^ 
παϊκών τίτλων συμμετοχής διαπραγματεύσιμων σε ολόκληρη 
την κοινότητα. 
^. παράλληλα, θα ήτανεπιθυμητόναεπεκταθείηέβδομη 
οδηγίασχετικάμετουςενοποιημένουςλογαριασμοΰςκαι 
στις συνεταιριστικές, αλληλοβοηθητικές και σωματειακές 
οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας. 
^. Επιπλέον,οιδιά^ων χαρακτήρας τ^ν επιχειρήσεων 
αυτών και οι διαφορετικοί τους στόχοι απαιτούν την ύπαρξη 
ενεργών μελώντων οποίων οι ικανότητες,ησυμπερι^ορά και 
ηπροβληματική οφείλουν να ασκούνται κατά τον κατάλληλο 
τρόπο. 
Επίσης, θαπρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στην 
ειδική κατάρτιση των μελών των συνεταιριστικών, αλληλο^ 
βοηθητικών και εταιρικών οργανώσεων καθώς και του προ 
σωπικοΰτους. 
^.Ρ σχετικά, είναι απαραίτητο να διασ^αλισθείηεπαρ 
κήςενημέρωση των οργανώσεων αυτών καιηπρόσβασή τους 
σε ταμεία ^ειδικάήμη^ που συμβάλλουν στην κατάλληλη 
κατάρτιση του είδους αυτού μελών και του προσωπικού τους. 
^Ε Εξάλλου, δεν μπορεί παρά να κρίνει κανείς απαραΡ 
τητη τη δημιουργία ενός μόνιμουαντιπροσωπευτικοΰκαι 
συντονιστικού οργάνου στους κόλπους της Επιτροπής, ^ε 
το συνδετικό αυτό όργανο θα μπορούσε να εδραιωθεί ένας 
Βρυξέλλες, Σεπτεμβρίου ^θ. εποικοδομητικός διάλογος με τις ευρωπαϊκές αρχές στο θέμα 
τηςσυνεταιριστικής,αλληλοβοηθητικής και σωματειακής 
κοινωνικής οικονομίας και να καταρτισθούν ειδικά προγράμ­
ματα δράσης σε ό,τια^ορά κυρίως την κατάρτιση. 
^ ^τοίδιοπλαίσιο,ηΕπιτροπήθαμπορούσεναενθαρρύ 
νει τη σύσταση ενός ευρωπαϊκού ιδρύματος κατάρτισης και 
έρευνας στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας, παρόμοιο με 
αρκετά άλλα ιδρύματα που υπάρχουν ήδη σε εθνικό επίπεδο. 
^. Τέλος,ωςπροέκταση τωνσυλλογισμώνπουδιατυ-
πώθηκαν στο συνέδριο που διοργάνωσεηΟικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή για τη συνεταιριστική, αλληλοβοηθη­
τική και εταιρική κοινωνική οικονομία, θα ήταν ιδιαίτερα 
επιθυμητό να αξιοποιηθεί ο ρόλοςτωνεπιχειρήσεωντου 
τομέα αυτού έναντι των τρίτων χωρών.^ια καλύτερη ένταξη 
των επιχειρήσεων τηςκοινωνικής οικονομίας στα όργανα και 
τις πολιτικές συνεργασίας που υπάρχουν, θα ήταν δυνατό να 
εκφρασθεί με^ 
^μιασυμβολή στην κατάρτιση τωνστελεχών^περίοδοι 
εξάσκησης, ανταλλαγές.1 
^ μια μετάδοση εμπειριών^σεμινάρια, πληροφορίες..! 
^δημιουργία κοινών επιχειρήσεων και εφαρμογή από κοι­
νοτικές επιχειρήσεις σχεδίων πέραν της επικράτειας της 
Κοινότητας.