Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την έγκριση ενός κοινοτικού προγράμματος δράσης για την περίοδο 1999-2003 για τις σπάνιες ασθένειες, στο πλαίσιο των ενεργειών στον τομέα της δημόσιας υγείας (97/C 203/06) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 225 τελικό - 97/0146(COD)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 26 Μαΐου 1997)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 129,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών,

Ενεργώντας σύμφωνα με τις διαδικασίες που αναφέρονται στο άρθρο 189 Β της συνθήκης,

Εκτιμώντας:

(1) ότι το γεγονός της σπανιότητας των ασθενειών με χαμηλό επιπολασμό και η, κατά συνέπεια, έλλειψη πληροφοριών σχετικά με αυτές μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα ότι τα πληττόμενα από αυτές τις ασθένειες άτομα δεν λαμβάνουν τις υγειονομικές υπηρεσίες που χρειάζονται 7

(2) ότι, για τους σκοπούς του παρόντος προγράμματος, οι σπάνιες ασθένειες ορίζονται ως ασθένειες που απειλούν τη ζωή ή επιφέρουν χρόνιες αναπηρίες και των οποίων ο επιπολασμός είναι τόσο χαμηλός που χρειάζονται ειδικές και συνδυασμένες προσπάθειες 7

(3) ότι, σύμφωνα με το στοιχείο ξ) του άρθρου 3 της συνθήκης, η κοινοτική δράση θα περιλαμβάνει τη συμβολή για την επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας 7

(4) ότι το άρθρο 129 αναγνωρίζει σαφώς την αρμοδιότητα της Κοινότητας σε αυτόν τον τομέα, στο βαθμό που η Κοινότητα συμβάλλει σε αυτό, ιδιαίτερα με την ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και, αν χρειαστεί, με την υποστήριξη των ενεργειών τους με την προώθηση του συντονισμού των πολιτικών και προγραμμάτων τους και την επιδίωξη συνεργασίας με τρίτα κράτη και διεθνείς οργανισμούς που δρουν στον τομέα της δημόσιας υγείας 7 ότι η κοινοτική δράση πρέπει να αποβλέπει στην πρόληψη ασθενειών και την προώθηση της εκπαίδευσης και ενημέρωσης σε θέματα υγείας 7

(5) ότι οι σπάνιες ασθένειες έχουν αναγνωριστεί ως τομέας προτεραιότητας για την ανάληψη κοινοτικής δράσης στο πλαίσιο των ενεργειών στον τομέα της δημόσιας υγείας (1) 7

(6) ότι, στο ψήφισμά του Α4-0311/95 σχετικά με το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα κοινωνικής δράσης 1995-1997 (2), το Κοινοβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει, στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών, το πρόγραμμα δράσης για τις σπάνιες ασθένειες που αναφέρεται στην ανακοίνωση πλαίσιο της Επιτροπής σχετικά με τη δημόσια υγεία 7

(7) ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, οι ενέργειες για θέματα που δεν υπόκεινται στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας, όπως οι ενέργειες για τις σπάνιες ασθένειες, πρέπει να γίνονται σε επίπεδο Κοινότητας μόνο εάν και στο βαθμό που, λόγω του εύρους των αποτελεσμάτων, κρίνεται ότι αυτό θα ήταν καλύτερο 7

(8) ότι η Κοινότητα μπορεί να προσφέρει μια προστιθέμενη αξία στις ενέργειες των κρατών μελών στον τομέα των σπάνιων ασθενειών, μέσω του συντονισμού των εθνικών μέτρων, της διάδοσης πληροφοριών και εμπειριών, της θέσπισης κοινών προτεραιοτήτων, της ανάπτυξης κατάλληλων δικτύων, της επιλογής σχεδίων σε όλη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και της παροχής κινήτρων και της κινητοποίησης όλων των ενδιαφερομένων 7

(9) ότι πρέπει να επιδιωχθεί η συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, αρμόδιους στον τομέα της δημόσιας υγείας, και με τρίτα κράτη 7

(10) ότι, με την παροχή υποστήριξης για την καλύτερη γνώση και κατανόηση του θέματος των σπάνιων ασθενειών και την ευρεία διάδοση των σχετικών πληροφοριών, την ανάπτυξη ενεργειών που θα συμπληρώνουν κοινοτικά προγράμματα και ενέργειες που ήδη εφαρμόζονται, αποφεύγοντας ταυτόχρονα άσκοπες επικαλύψεις, το πρόγραμμα θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Κοινότητας που καθορίζονται στο άρθρο 129 7

(11) ότι, προκειμένου να αυξηθεί η αξία και ο αντίκτυπος του προγράμματος, πρέπει να γίνεται μια συνεχής αξιολόγηση των ενεργειών που εφαρμόζονται με ιδιαίτερη έμφαση στην αποτελεσματικότητα και την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί καθώς και, όπου χρειάζεται, τη λήψη διορθωτικών μέτρων 7

(12) ότι το πρόγραμμα αυτό πρέπει να είναι πενταετούς διάρκειας, προκειμένου να υπάρχει αρκετός χρόνος για την εφαρμογή των ενεργειών, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί 7

(13) ότι η εισαγωγή ειδικών κοινοτικών ρυθμίσεων θα συμβάλλει στην κατάλληλη ενημέρωση όλων των κρατών μελών στην περίπτωση εκτάκτου ανάγκης, εξασφαλίζοντας έτσι την προστασία των πολιτών 7

(14) ότι αυτές οι κοινοτικές ρυθμίσεις για τη γρήγορη ανταλλαγή πληροφοριών δεν επηρεάζουν τα δικαιώματα και τα καθήκοντα των κρατών μελών που απορρέουν από συνθήκες ή διμερείς και πολυμερείς συμβάσεις 7

(15) ότι στις 20 Δεκεμβρίου 1994 επιτεύχθη μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής μια συμφωνία "modus vivendi", σχετικά με τα μέτρα εφαρμογής των πράξεων που συνάπτονται σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 189 Β της συνθήκης 7

(16) ότι η απόφαση ορίζει ένα οικονομικό πλαίσιο που θα αποτελεί το κύριο σημείο αναφοράς, στο πνεύμα του σημείου 1 της δήλωσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 6ης Μαρτίου 1995, για τη δημοσιονομική αρχή κατά τη διάρκεια της ετήσιας διαδικασίας επί του προϋπολογισμού 7

(17) ότι η δημοσιονομική προοπτική της Κοινότητας ισχύει έως το 1999 και θα χρειαστεί να αναθεωρηθεί για την μετέπειτα περίοδο 7

(18) ότι το δημοσιονομικό πλαίσιο για τα τελευταία τέσσερα έτη του προγράμματος (2000-2003) θα οριστεί μετά τον προσδιορισμό των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θέσπιση του προγράμματος

1. Εγκρίνεται πρόγραμμα κοινοτικής δράσης για τις σπάνιες ασθένειες, στη συνέχεια αναφερόμενο ως "το παρόν πρόγραμμα", για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 1999 έως το 31 Δεκεμβρίου 2003, ενταγμένο στο πλαίσιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας.

2. Στόχος του παρόντος προγράμματος είναι να συμβάλει στην εξασφάλιση ενός υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας, όσον αφορά τις σπάνιες ασθένειες, παρέχοντας τις απαραίτητες γνώσεις για τις ασθένειες αυτές, προβάλλοντας και ενισχύοντας τις ομάδες παροχής βοήθειας σε ασθενείς και επιδιώκοντας τη δημιουργία ομάδων αντίδρασης σε συρροές περιστατικών.

3. Οι ενέργειες που θα εφαρμοστούν στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος και οι συγκεκριμένοι στόχοι τους περιγράφονται στο παράρτημα υπό τους τίτλους:

1) ενέργειες για την ενημέρωση σε κοινοτικό επίπεδο σχετικά με τις σπάνιες ασθένειες,

2) ενέργειες για την ενίσχυση των ομάδων παροχής βοήθειας στους ασθενείς και τις οικογένειές τους,

3) ενέργειες για την αντιμετώπιση συρροών περιστατικών σπάνιων ασθενειών.

Άρθρο 2

Εφαρμογή

1. Η Επιτροπή εξασφαλίζει την εφαρμογή, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, των ενεργειών που περιγράφονται στο παράρτημα.

2. Η Επιτροπή συνεργάζεται με οργανισμούς και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των σπάνιων ασθενειών.

Άρθρο 3

Προϋπολογισμός

1. Το δημοσιονομικό πλαίσιο για την εφαρμογή του προγράμματος για το έτος 1999 θα ανέρχεται σε 1,3 εκατομμύρια Ecu, σύμφωνα με τις σημερινές δημοσιονομικές προοπτικές. Το δημοσιονομικό πλαίσιο για τα τελευταία τέσσερα έτη του προγράμματος (2000-2003) θα οριστεί λεπτομερώς μετά τον καθορισμό των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών.

2. Οι ετήσιες πιστώσεις καθορίζονται από την αρμόδια επί του προϋπολογισμού αρχή, σύμφωνα με τις δημοσιονομικές προοπτικές.

Άρθρο 4

Συνοχή και συμπληρωματικότητα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξασφαλίζει τη συνοχή και τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των κοινοτικών ενεργειών που θα εφαρμοστούν στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος και των ενεργειών που εφαρμόζονται στα πλαίσια άλλων συναφών κοινοτικών προγραμμάτων και ενεργειών.

Άρθρο 5

Επιτροπή

1. Για την εκτέλεση του παρόντος σχεδίου δράσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικουρείται από μια συμβουλευτική επιτροπή, στο εξής αποκαλούμενη «η επιτροπή», η οποία απαρτίζεται από τους εκπροσώπους των κρατών μελών και προεδρεύεται από τον εκπρόσωπο της Επιτροπής.

2. Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή ένα σχέδιο των μέτρων που πρέπει να ληφθούν όσον αφορά:

α) τα κριτήρια και τις διαδικασίες για την επιλογή και τη χρηματοδότηση των σχεδίων στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος 7

β) τη διαδικασία αξιολόγησης.

Η επιτροπή γνωμοδοτεί επί του σχεδίου εντός μιας προθεσμίας που καθορίζει ο πρόεδρος, ανάλογα με την επιτακτικότητα του θέματος, αν χρειαστεί κατόπιν ψηφοφορίας.

Η γνώμη καταγράφεται στα πρακτικά 7 επίσης, κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να καταγραφεί η θέση του στα πρακτικά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεκτιμά όσο το δυνατόν περισσότερο τη γνωμοδότηση της επιτροπής. Ενημερώνει την επιτροπή για τον τρόπο με τον οποίο συνεκτιμήθηκε η γνωμοδότησή της.

Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενημερώνει τακτικά την επιτροπή σχετικά με τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή τις κοινοτικές πρωτοβουλίες καθώς και την εφαρμογή προγραμμάτων σε άλλους τομείς της πολιτικής, που είναι αφορούν την επίτευξη των στόχων του παρόντος προγράμματος.

Άρθρο 6

Διεθνής συνεργασία

1. Στα πλαίσια εφαρμογής του παρόντος προγράμματος θα επιδιωχθεί η συνεργασία με τρίτα κράτη και με διεθνείς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της δημόσιας υγείας.

2. Το παρόν πρόγραμμα θα είναι ανοιχτό για τη συμμετοχή των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ), σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στις συμφωνίες σύνδεσης ή στα συμπληρωματικά πρωτόκολλα των συμφωνιών αυτών, σχετικά με τη συμμετοχή αυτών των κρατών σε κοινοτικά προγράμματα. Το παρόν πρόγραμμα θα είναι επίσης ανοιχτό για τη συμμετοχή της Κύπρου και της Μάλτας, βάσει επιπλέον πιστώσεων, υπό τους ίδιους όρους με αυτούς που ισχύουν για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ), σύμφωνα με τις διαδικασίες που θα συμφωνηθούν με τις χώρες αυτές.

Άρθρο 7

Παρακολούθηση και αξιολόγηση

1. Κατά την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την εξασφάλιση της παρακολούθησης και της συνεχούς αξιολόγησης του προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη τους γενικούς και ειδικούς στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 1 και στο παράρτημα.

2. Κατά τη διάρκεια του τρίτου έτους εφαρμογής του προγράμματος, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση αξιολόγησης.

3. Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο μια τελική έκθεση με την ολοκλήρωση του παρόντος προγράμματος.

4. Σε αυτές τις εκθέσεις της Επιτροπής θα περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με την κοινοτική χρηματοδότηση των διαφόρων τομέων δράσης, τη συπληρωματικότητα με άλλες ενέργειες που αναφέρονται στο άρθρο 4 καθώς και τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβιβάζει επίσης τις εκθέσεις αυτές στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών.

(1) COM(93) 559 τελικό.

(2) ΕΕ αριθ. C 32 της 5. 2. 1996, σ. 15 και 24.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

I. Ενέργειες για την ενημέρωση σε κοινοτικό επίπεδο σχετικά με τις σπάνιες ασθένειες

Στόχος: παροχή των απαραίτητων γνώσεων σχετικά με τις σπάνιες ασθένειες, ειδικά σε ασθενείς, επαγγελματίες σε θέματα υγείας και ερευνητές.

1. Ενθάρρυνση και παροχή υποστήριξης για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής βάσης δεδομένων για σπάνιες ασθένειες, με εγγραφές στις οποίες θα περιέχονται το όνομα της ασθένειας, τα συνώνυμα, η γενική περιγραφή της κατάστασης, τα συμπτώματα, τα αίτια, ο πληθυσμός που πλήττεται, οι συνήθεις τρόποι θεραπείας, οι πειραματικοί τρόποι θεραπείας (εφόσον υπάρχουν), καθώς και ένας κατάλογος των υπηρεσιών με τις οποίες μπορεί κανείς να έλθει σε επαφή για περισσότερες πληροφορίες όσον αφορά τη συγκεκριμένη ασθένεια.

2. Διευκόλυνση της πρόσβασης σε πληροφορίες και συντονισμός των υπαρχόντων συστημάτων και υπηρεσιών πληροφόρησης, βοηθώντας τη δημιουργία και την ενίσχυση δικτύων σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο.

3. Διοργάνωση συνεδριάσεων με τη συμμετοχή επαγγελματιών σε θέματα υγείας, για τη βελτίωση της πρόωρης διάγνωσης, της αναγνώρισης, της θεραπείας και της πρόληψης σπάνιων ασθενειών.

II. Ενέργειες για την υποστήριξη των ομάδων παροχής βοήθειας στους ασθενείς και τις οικογένειές τους

Στόχος: δημιουργία, προώθηση και ενίσχυση μη κερδοσκοπικών οργανώσεων που παρέχουν βοήθεια στα άτομα που πλήττονται άμεσα ή έμμεσα από σπάνιες ασθένειες.

4. Προσπάθειες για τη δημιουργία ομάδων ατόμων που πάσχουν από την ίδια σπάνια ασθένεια ή ατόμων που ασχολούνται επαγγελματικά με την ασθένεια αυτή, για τη διάδοση των εμπειριών τους, την παροχή μεγαλύτερων δυνατοτήτων κατάρτισης και το συντονισμό των ενεργειών τους σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο.

5. Προώθηση της συνεργασίας και της δικτύωσης των ομάδων και δημιουργία κύριων οργανώσεων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ενθαρρύνση των εργασιών και τη διακρατική συνεργασία.

III. Ενέργειες για την αντιμετώπιση συρροών περιστατικών σπάνιων ασθενειών

Στόχος: εξασφάλιση της αποτελεσματικής αντιμετώπισης του προβλήματος των συρροών περιστατικών, το οποίο έχει μεγάλη σημασία για τις σπάνιες ασθένειες.

6. Υποστήριξη της παρακολούθησης των σπάνιων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των συγγενών και γενετικών ανωμαλιών και των ασθενειών των διάφορων συστημάτων οργάνων και των ενδεικνυόμενων τεχνικών για τις ασθένειες με μικρό επιπολασμό, ώστε να ικανοποιηθούν αφενός τα αιτήματα ανίχνευσης, θεραπείας και έρευνας και αφετέρου τα αιτήματα για τη σχετικά στατιστική παρακολούθηση.

7. Προώθηση της δημιουργίας ομάδων αντίδρασης για σπάνιες ασθένειες και διοργάνωση εξειδικευμένων σεμιναρίων κατάρτισης για τους ερευνητές συρροών περιστατικών.

8. Υποστήριξη των συστημάτων παρακολούθησης και έγκαιρης προειδοποίησης για συρροές.

9. Ενθάρρυνση της ανταλλαγής εμπειρογνωμοσύνης για την αξιολόγηση, την εκτίμηση, την κοινοποίηση και τη διαχείριση συρροών περιστατικών σπάνιων ασθενειών που σχετίζονται με εξωγενείς παράγοντες.