P6_TA(2004)0024

Σύστημα Γενικευμένων Τιμολογιακών Προτιμήσεων

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή "Αναπτυσσόμενες χώρες, διεθνές εμπόριο και βιώσιμη ανάπτυξη: Ο ρόλος του συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) της Κοινότητας για τη δεκαετία 2006/2015" (CΟΜ(2004)0461)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής (CΟΜ(2004)0461),

- έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2501/2001 του Συμβουλίου της 10ης Δεκεμβρίου 2001 για την εφαρμογή συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2002 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2004 [1],

- έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2211/2003 του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 2003 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2501/2001 για την παράταση της εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2005 [2],

- έχοντας υπόψη τη θέση του της 29ης Νοεμβρίου 2001 που αφορά την εφαρμογή συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2002 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2004 [3],

- έχοντας υπόψη τη θέση του, της 4ης Δεκεμβρίου 2003, σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την παράταση, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2005, της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2501/2001 για την εφαρμογή συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2002 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2004 και την τροποποίηση του εν λόγω κανονισμού [4],

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Προς ενίσχυση της διαβούλευσης και του διαλόγου — Γενικές αρχές και ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαβούλευση των ενδιαφερομένων μερών από την Επιτροπή" (CΟΜ(2002)0704),

- έχοντας υπόψη τη Δήλωση της Ντόχα που εγκρίθηκε από την 4η Υπουργική Διάσκεψη του ΠΟΕ στις 14 Νοεμβρίου 2001,

- έχοντας υπόψη το αποτέλεσμα της Παγκόσμιας Διάσκεψης για την Αειφόρο Ανάπτυξη στο Γιοχάνεσμπουργκ (Νότιος Αφρική) από τις 26 Αυγούστου έως τις 4 Σεπτεμβρίου 2002,

- έχοντας υπόψη τη συμφωνία του Μοντερέι που εγκρίθηκε στο Μοντερέι (Μεξικό) κατά τη Διεθνή Διάσκεψη για τη Χρηματοδότηση της Ανάπτυξης από τις 18 έως τις 22 Μαρτίου 2002,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 108, παράγραφος 5, του Κανονισμού του,

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ) από τότε που δημιουργήθηκε, το 1971, αποτέλεσε βασικό εργαλείο της αναπτυξιακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας καθώς και της εμπορικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής ορίζει νέες κατευθυντήριες γραμμές για το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων οι οποίες θα ισχύσουν επί δεκαετίας και επί τη βάσει των οποίων θα ακολουθήσει σειρά εκτελεστικών κανονισμών τριετούς διάρκειας,

Γ. εκτιμώντας ότι οποιαδήποτε αλλαγή στο υφιστάμενο σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων θα επηρεάσει άμεσα, θετικά και αρνητικά, μεγάλο αριθμό ενδιαφερομένων,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να πραγματοποιήσει εκ των προτέρων αξιόλογες εκτιμήσεις των επιπτώσεων στην αειφόρο ανάπτυξη όλων των σημαντικότερων πολιτικών πρωτοβουλιών αλλά δεν το έχει πράξει ακόμη όσον αφορά το προτεινόμενο αναθεωρημένο σύστημα ΣΓΠ,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό χρήσης του ΣΓΠ, το οποίο ορίζεται ως ο όγκος των εισαγωγών που επωφελούνται επί του παρόντος από τις δασμολογικές προτιμήσεις υπό μορφή ποσοστού επί του συνολικού όγκου των επιλέξιμων στο πλαίσιο του ΣΓΠ εισαγωγών, αυξήθηκε κατά τα τελευταία χρόνια μόνο έως το 52,5% το 2002, ποσοστό που πρέπει να βελτιωθεί, ιδιαίτερα στις χώρες ΑΚΕ,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο του ΠΟΕ στην απόφασή του στις 7 Απριλίου 2004, μετά από καταγγελία της Ινδίας σχετικά με το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) της ΕΚ, δήλωσε ότι οι ανεπτυγμένες χώρες μπορούν να εξασφαλίζουν διαφορετικούς δασμούς σε προϊόντα που προέρχονται από διάφορους δικαιούχους του ΣΓΠ, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή η διαφορετική δασμολογική μεταχείριση ανταποκρίνεται στους εναπομένοντες όρους που προβλέπει η ρήτρα εξουσιοδότησης και διασφαλίζει έτσι ότι δεν θα υπάρχει δυσμενής μεταχείριση χωρών με την ίδια ανάπτυξη καθώς και τις ίδιες οικονομικές και εμπορικές ανάγκες, τις οποίες προορίζονται να αντιμετωπίσουν τα προνόμια,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ΣΓΠ αποτελεί το ευρύτερο σύστημα προτιμήσεων που έχει προσφερθεί από τις αναπτυγμένες χώρες, και ότι, επιπλέον, η ηγετική αυτή θέση θα εδραιωθεί κατά τα προσεχή έτη, με την προσχώρηση των δέκα νέων κρατών μελών,

1. χαιρετίζει τους στόχους που θέτει η ανακοίνωση και επιδοκιμάζει την αποφασιστικότητα της Επιτροπής να βελτιωθεί το παρόν σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων με την απλοποίηση, τη σταθεροποίηση και την αποσαφήνιση των ρυθμίσεων, τη συγκέντρωση των προτιμήσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες που κατεξοχήν τις έχουν ανάγκη και την ενίσχυση της παραμέτρου που αφορά τη αειφόρο ανάπτυξη·

2. επισημαίνει ότι, προκειμένου να επιτευχθούν οι δεδηλωμένοι της στόχοι, η Επιτροπή προτείνει εις βάθος μεταρρυθμίσεις του παρόντος συστήματος ΣΓΠ, όπως μεταξύ άλλων τη μείωση των ρυθμίσεων από πέντε σε τρεις, ένα νέο σύστημα διαβάθμισης, που θα βασίζεται μόνο στο κριτήριο της συμμετοχής στην αγορά, και την απλοποίηση των κανόνων καταγωγής·

3. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι αυτή η σημαντική Ανακοίνωση, η οποία ορίζει νέους στόχους δεκαετίας για το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων, δεν αναφέρεται σε οποιαδήποτε προηγούμενη λεπτομερή αξιολόγηση της λειτουργίας και της επίπτωσης του υφισταμένου Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων, και ζητεί από την Επιτροπή να παράσχει στους φορείς λήψης των αποφάσεων συγκεκριμένα στοιχεία όσον αφορά τόσο την ανάγκη μεταρρυθμίσεων όσο και τις δυνατότητες βελτίωσης·

4. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής δεν ήταν αποτέλεσμα της δέουσας διαβούλευσης με όλους τους συμμετέχοντες και δεν έγινε αρκετά έγκαιρα προκειμένου να καταστήσει δυνατή τη διενέργεια προχωρεί αρκετά στη διασφάλιση ουσιαστικών διαβουλεύσεων πριν από την αναμενόμενη δημοσίευση πρότασης για τον επόμενο κανονισμό·

5. υπενθυμίζει ότι οι τελωνειακοί δασμοί έχουν σημειώσει ιστορική μείωση και ότι περαιτέρω δασμολογικές μειώσεις θα πρέπει να αποφασιστούν με βάση τις διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ για την αναπτυξιακή ατζέντα της Ντόχα, επισημαίνει δε ότι οι επιπτώσεις των μειώσεων αυτών κυρίως στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από το νέο Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων·

6. επισημαίνει ότι, προκειμένου να βελτιωθεί ο αντίκτυπός του στις ειδικές ανάγκες των αναπτυσσομένων χωρών, ο επόμενος κανονισμός για το ΣΓΠ πρέπει:

α) να εξασφαλίζει προτιμήσεις σε συμφωνία με το συγκριτικό πλεονέκτημα και τα εξαγωγικά συμφέροντα των ίδιων των αναπτυσσόμενων χωρών λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τα πλέον ευάλωτα στρώματα της κοινωνίας,

β) να επεκτείνει την προτιμησιακή πρόσβαση σε ευρύ φάσμα νέων προϊόντων και να μεταφέρει σημαντικό αριθμό προϊόντων, τα οποία σήμερα χαρακτηρίζονται "ευαίσθητα", στην κατηγορία των μη "ευαίσθητων"·

γ) να εξετάσει τη σημασία της κυριαρχίας των τροφίμων και το δικαίωμα κάθε χώρας να προστατεύσει τη γεωργία της κατά την εφαρμογή του Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων·

δ) να εξασφαλίσει ότι το νέο σύστημα διαβάθμισης που εφαρμόζεται δεν έχει σημαντική αρνητική επίδραση σε οποιαδήποτε αναπτυσσόμενη χώρα·

7. καλεί την Επιτροπή να διερευνήσει τη δυνατότητα αύξησης του προτιμησιακού περιθωρίου για ευαίσθητα προϊόντα·

8. χαιρετίζει το συνολικό στόχο απλοποίησης του μηχανισμού διαβάθμισης, επισημαίνει όμως με ανησυχία ότι το νέο σύστημα διαβάθμισης που περιγράφεται από την Επιτροπή βασίζεται αποκλειστικά στο κριτήριο της συμμετοχής στην αγορά, αγνοώντας τους αναπτυξιακούς δείκτες και τους δείκτες φτώχειας, και πιστεύει ότι ένα τέτοιο σύστημα θα συνιστούσε δυσμενή διάκριση εις βάρος των μεγάλων αλλά φτωχών εξαγωγέων·

9. υποστηρίζει την προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης ως βασικού στοιχείου του ΣΓΠ· επιμένει ωστόσο ότι είναι θεμελιώδους σημασίας το προτεινόμενο ενιαίο καθεστώς συμπληρωματικών παραχωρήσεων ("ΣΓΠ +") να είναι απλή και προβλέψιμη ρύθμιση συμβατή με τη ρήτρα εξουσιοδότησης του ΠΟΕ και ωα προβλέπει έτσι αντικειμενικά κριτήρια για την επιλογή και την αξιολόγηση των δικαιούχων χωρών·

10. επιμένει ότι έχει κρίσιμη σημασία το γεγονός ότι, προκειμένου να αξιολογηθούν για το σύστημα "ΓΣΠ +", οι δικαιούχες χώρες θα πρέπει να έχουν επικυρώσει και εφαρμόσει τις σχετικές διεθνείς συμβάσεις, και ο επόμενος κανονισμός πρέπει να ορίζει ειδικά αξιόπιστες διαδικασίες με τις οποίες το σύστημα να μπορεί να αξιολογηθεί, οι οποίες θα προβλέπουν τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και άλλων ενδιαφερομένων όπως π.χ. των κοινωνικών εταίρων, και βάσει των οποίων να μπορούν να αρχίσουν έρευνες σε περίπτωση ενδείξεων για ακατάλληλη εφαρμογή· υπογραμμίζει ότι το επίπεδο σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων στις οικείες χώρες θα πρέπει να καταστεί αποφασιστικό κριτήριο επιλογής·

11. προτείνει να προβλέπει ο κανονισμός τη δυνατότητα παύσης των προτιμήσεων "ΣΓΠ +" για συγκεκριμένους τομείς σε περίπτωση σοβαρών και συνεχών παραβιάσεων των κριτηρίων επιλεξιμότητας·

12. επιμένει να δεσμευθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την παροχή αναπτυξιακής βοήθειας για τη δημιουργία ικανοτήτων προκειμένου να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες ώστε να ανταποκρίνονται στα κριτήρια του "ΣΓΠ +", άνευ των οποίων τα κριτήρια που έχουν ορισθεί θα μπορούσαν να δράσουν ως μη δασμολογικά εμπόδια στο εμπόριο και μεγάλος αριθμός χωρών δεν θα μπορούσε να επωφεληθεί από τα ενδεχόμενα οφέλη του συστήματος·

13. χαιρετίζει την έμφαση που δίνει η Επιτροπή στην απλοποίηση, εφιστά όμως την προσοχή στην πολυπλοκότητα που θα έχει η εφαρμογή της προτεινόμενης φόρμουλας ("ρήτρα εξαίρεσης από τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου")·

14. επισημαίνει ότι οι κανόνες καταγωγής και οι σχετικές διοικητικές διαδικασίες έχουν αποδειχθεί ότι είναι από τους βασικούς λόγους για την υποβαθμισμένη αξιοποίηση των εμπορικών προτιμήσεων του ΣΓΠ, ιδίως εκ μέρους των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών (ΛΑΧ)·

15. χαιρετίζει την αποφασιστικότητα της Επιτροπής να μεταρρυθμίσει το σύστημα κανόνων καταγωγής στη μορφή, στην ουσία και στις διαδικασίες του·

16. ζητεί από την Επιτροπή να διερευνήσει τα οφέλη, ιδιαίτερα όσον αφορά τις ΛΑΧ, από την επέκταση της μερικής περιφερειακής σώρευσης καταγωγής στην διαπεριφερειακή σώρευση και πλήρη ή παγκόσμια σώρευση·

17. ζητεί από την Επιτροπή να σημειώσει πρόοδο στην εναρμόνιση των διαφόρων συστημάτων κανόνων προέλευσης που εφαρμόζονται με βάση τις υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες (ΣΓΠ/ΟΕΟ, Συμφωνία Ελευθέρου Εμπορίου, Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης)·

18. ζητεί, όπως ορίζεται στη Διακήρυξη του ΠΟΕ στη Ντόχα, στη Συμφωνία του Μοντερέι και στα συμπεράσματα της Παγκόσμιας Συνόδου Κορυφής για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του Γιοχάνεσμπουργκ, να δοθεί στις αναπτυσσόμενες χώρες επαρκής τεχνική βοήθεια, ιδιαίτερα όσον αφορά το καθεστώς αυτοελέγχου του ΣΓΠ +, η οποία θα αποσκοπεί στη δημιουργία του θεσμικού και ρυθμιστικού δυναμικού που απαιτείται για να αξιοποιηθούν τα οφέλη από το διεθνές εμπόριο και τις προτιμησιακές ρυθμίσεις·

19. χαιρετίζει την πρόταση σχετικά με τη λεπτομερή αξιολόγηση του ΣΓΠ ανά τριετία, στην οποία θα λαμβάνονται υπόψη οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις, και υπογραμμίζει ότι η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει αξιολόγηση των επιπτώσεων στους ενδιαφερόμενους, ιδιαίτερα δε στις ΛΑΧ και τον πληθυσμό των αναπτυσσομένων χωρών·

20. συμπεραίνει ότι, παρ' όλο που παρέχεται πλήρης υποστήριξη στους στόχους που ορίζει η Επιτροπή, απαιτείται περαιτέρω αποσαφήνιση των επιμέρους λεπτομερειών και μηχανισμών εφαρμογής των διαφόρων συμφωνιών, ώστε να είναι σε θέση το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προβεί σε τελική εκτίμηση, όντας πλήρως ενημερωμένο·

21. καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να ξεκινήσουν τη διαδικασία διαβούλευσης σχετικά με το νέο κανονισμό εφαρμογής για το ΣΓΠ αρκετά έγκαιρα, ώστε να καταστεί δυνατή η δέουσα συμμετοχή και η διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τις χώρες εταίρους και άλλους ενδιαφερόμενους·

22. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή.

[1] ΕΕ L 346 της 31.12.2001, σ.1.

[2] ΕΕ L 332 της 19.12.2003, σ.1.

[3] ΕΕ C 153 Ε της 27.6.2002, σ. 234.

[4] ΕΕ C 89 Ε της 14.4.2004, σ. 101.

--------------------------------------------------