[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 27.1.2011

COM(2011) 22 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Τρέχουσα κατάσταση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος στα κράτη μέλη και αξιολόγηση της δράσης που ανέλαβαν η Κύπρος, η Φινλανδία, η Βουλγαρία και η Δανία ανταποκρινόμενες στις συστάσεις που εξέδωσε το Συμβούλιο στις 13 Ιουλίου 2010 με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος SEC(2011) 113 τελικόSEC(2011) 114 τελικόSEC(2011) 115 τελικόSEC(2011) 116 τελικό

Εισαγωγή και ιστορικό

Βάσει του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η Επιτροπή πρέπει να κινεί τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) κάθε φορά που το έλλειμμα ενός κράτους μέλους υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Η πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ αντιμετωπίζει σήμερα ελλείμματα γενικής κυβέρνησης τα οποία υπερβαίνουν την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ. Τα αίτια της συχνά σοβαρής επιδείνωσης του ελλείμματος καθώς και του χρέους πρέπει να εξετάζονται στο πλαίσιο της πρωτοφανούς παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας κατά την περίοδο 2008-2009. Αναγνωρίζοντας το σημαντικό ρόλο των δημοσιονομικών πολιτικών, η Επιτροπή ζήτησε, στο ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας (ΕΣΑΟ) του Νοεμβρίου 2008, το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 2008, να δοθεί δημοσιονομική ώθηση.

Τον Οκτώβριο του 2009, αξιοποιώντας τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε μια φιλόδοξη δημοσιονομική στρατηγική εξόδου, η οποία θα πρέπει να συντονίζονται σε όλα τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της συνεπούς εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και να περιλαμβάνει την έγκαιρη απόσυρση των δημοσιονομικών κινήτρων. Εφόσον οι προγνώσεις της Επιτροπής συνεχίσουν να δείχνουν ότι ενισχύεται και καθίσταται αυτοδύναμη η ανάκαμψη, η δημοσιονομική εξυγίανση σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να αρχίσει το αργότερο το 2011. Οι ιδιαιτερότητες της κατάστασης κάθε χώρας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και ορισμένες χώρες πρέπει να εξυγιάνουν τα δημόσια οικονομικά τους πριν το έτος εκείνο. Επιπλέον, ο προγραμματισμένος ρυθμός της δημοσιονομικής εξυγίανσης πρέπει να είναι φιλόδοξος και να υπερβαίνει σαφώς το όριο αναφοράς του 0,5% του ΑΕΠ ετησίως σε διαρθρωτικούς όρους στα περισσότερα κράτη μέλη. Τέλος, η δημοσιονομική στρατηγική εξόδου θα πρέπει να συνοδεύεται από σημαντικές πολιτικές που θα περιλαμβάνουν ενισχυμένα εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια για την προώθηση της αξιοπιστίας των στρατηγικών εξυγίανσης και μέτρα για τη στήριξη της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών, όπως τονίζεται στο ΣΣΑ. Επιπλέον, θα πρέπει να ενισχυθούν οι προσπάθειες διαρθρωτικής μεταρρύθμισης για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και τη στήριξη των μακροπρόθεσμων επενδύσεων. Η θέσπιση του Ευρωπαϊκού εξαμήνου για το συντονισμό των πολιτικών και η συνεχιζόμενη μεταρρύθμιση της οικονομικής διακυβέρνησης στην ΕΕ στηρίζουν αυτή τη διαδικασία εξυγίανσης.

Οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 επιβεβαίωσαν ότι η πραγματική οικονομία έχει εμφανίσει σημεία βελτίωσης σε ορισμένους τομείς, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν κάποιες αβεβαιότητες. Περίοδοι ανανεωμένης εμπιστοσύνης στην επάνοδο της οικονομικής ανάπτυξης εναλλάσσονται με περιόδους οπισθοδρόμησης, επίσης λόγω των κινδύνων που συνδέονται με την αγορά κρατικών ομολόγων. Οι ευρωπαϊκές οικονομίες υφίστανται σημαντικές προσαρμογές. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας δεν έχει ακόμη επανέλθει σε κανονικές συνθήκες λειτουργίας και υπάρχουν ορισμένες καταστάσεις τρωτότητας στην πίεση που ασκείται και εξάρτησης από κρατική στήριξη. Στο πλαίσιο αυτό, η συμφωνία που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο του Συμβουλίου ECOFIN, στις 9 Μαΐου 2010, όπως και η σύσταση χρηματοοικονομικών δικτύων ασφαλείας αντιπροσωπεύουν σημαντικά βήματα για τη διασφάλιση της σταθερότητας της οικονομίας της ζώνης του ευρώ και της ΕΕ.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ξεκίνησε το πρώτο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο συντονισμού της οικονομικής πολιτικής με την ετήσια έρευνα για την ανάπτυξη στις 12 Ιανουαρίου 2011. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα παράσχει το πλαίσιο για την ευθυγράμμιση του χρονοδιαγράμματος και της αξιολόγησης των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης όσον αφορά τις μακροοικονομικές προοπτικές και τα δημοσιονομικά σχέδια, με τα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων σχετικά με την πρόοδο προς την κατεύθυνση της επίτευξης των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η ετήσια έρευνα για την ανάπτυξη εστιάζεται σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία περιλαμβάνει την ανάγκη για αυστηρή δημοσιονομική εξυγίανση για την ενίσχυση της οικονομικής σταθερότητας, τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας για αύξηση της απασχόλησης και τα μέτρα για την τόνωση της ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, όλα τα κράτη μέλη, ιδίως εκείνα που υπόκεινται στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, θα πρέπει να διατηρήσουν την αύξηση των δημόσιων δαπανών σταθερά κάτω από τον συντελεστή της μεσοπρόθεσμης τάσης αύξησης του ΑΕΠ και παράλληλα να δώσουν προτεραιότητα σε δαπάνες που ευνοούν την βιώσιμη ανάπτυξη σε τομείς όπως η έρευνα, η εκπαίδευση και η ενέργεια. Επιπλέον, τα κράτη μέλη που βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος θα πρέπει να ορίσουν την πορεία των δαπανών τους και τα ευρύτερα μέτρα που σκοπεύουν να λάβουν προκειμένου να εξαλείψουν τα υπερβολικά ελλείμματά τους. Τέλος, στα κράτη μέλη με πολύ μεγάλα διαρθρωτικά δημοσιονομικά ελλείμματα, πολύ υψηλούς δείκτες δημόσιου χρέους ή πολύ υψηλά επίπεδα χρηματοπιστωτικών δυσχερειών ενδείκνυται εμπροσθοβαρής προσαρμογή το 2011. Οσάκις η οικονομική ανάπτυξη ή τα έσοδα είναι υψηλότερα των αναμενομένων, πρέπει να επιταχύνεται η δημοσιονομική εξυγίανση.

Τρέχουσα κατάσταση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος στα κράτη μέλη

Σήμερα, όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Εσθονία, το Λουξεμβούργο και τη Σουηδία υπόκεινται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Μετά τη θετική αξιολόγηση των μέτρων που έλαβαν τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, η ΔΥΕ για δεκαεννέα κράτη μέλη έχει ανασταλεί[1]. Με βάση τις διαθέσιμες σήμερα πληροφορίες, τα περισσότερα κράτη μέλη βρίσκονται στη σωστή πορεία για τη μείωση του ελλείμματός τους, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου. Ωστόσο, παρά τη θετική τρέχουσα αξιολόγηση, η Επιτροπή θεωρεί ότι εξακολουθούν να υπάρχουν διάφοροι κίνδυνοι σε ορισμένα από τα σχετικά κράτη μέλη.

Όσον αφορά τα υπόλοιπα κράτη μέλη, η Επιτροπή ολοκλήρωσε την αξιολόγηση των μέτρων που έλαβαν η Κύπρος, η Φινλανδία, η Βουλγαρία και η Δανία, σύμφωνα με το άρθρο. 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97[2] (βλ. τμήμα 3 και το παράρτημα). Για την Ιρλανδία, για την οποία το Συμβούλιο εξέδωσε τις τελευταίες συστάσεις του δυνάμει του άρθρου. 126 παράγραφος 7 στις 7 Δεκεμβρίου, η Επιτροπή θα προβεί σε παρόμοια αξιολόγηση μετά τη λήξη της προθεσμίας της 7ης Ιουνίου, όπως προβλέπεται στην εν λόγω σύσταση.

Όπως απαιτείται από το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις και θα διατυπώσει τις αναγκαίες συστάσεις προς το Συμβούλιο για τη λήψη περαιτέρω μέτρων στο πλαίσιο της ΔΥΕ ανά πάσα στιγμή όταν ένα κράτος μέλος δεν έχει λάβει μέτρα ή αποδεικνύεται ότι τα μέτρα είναι ανεπαρκή, σύμφωνα με τη Συνθήκη και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97.

Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί από 6,8% του ΑΕΠ το 2010 σε 5,1% του ΑΕΠ το 2011 στην ΕΕ και από 6,3% σε 4,6% για τη ζώνη του ευρώ. Η δημοσιονομική προσπάθεια από τα κράτη μέλη, εκφρασμένη ως η βελτίωση του διαρθρωτικού ελλείμματος (το έλλειμμα μείον τις κυκλικές επιπτώσεις και τα προσωρινά μέτρα πολιτικής), εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ στην ΕΕ (1,1 εκατοστιαίες μονάδες στη ζώνη του ευρώ ) το 2011. Η έμφαση στα διαρθρωτικά (δηλαδή μόνιμα) μέτρα είναι σημαντική ενόψει της σύστασης του Συμβουλίου ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να μειώσουν το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης κάτω από 3% του ΑΕΠ με αξιόπιστο και διατηρήσιμο τρόπο.

Ορισμένα κράτη μέλη (Γερμανία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία, Βουλγαρία και Μάλτα), προβλέπεται ότι θα επιτύχουν τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός της περιόδου των προγνώσεων κατά την αντίστοιχη προθεσμία που έχει θέσει το Συμβούλιο ή ακόμη και πριν από αυτήν. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η δημοσιονομική προσπάθεια το 2011 θα υπερβαίνει (σημαντικά) τη μέση ετήσια δημοσιονομική προσπάθεια που συνιστά το Συμβούλιο στο πλαίσιο της ΔΥΕ. Στην Αυστρία και τη Δανία, το έλλειμμα προβλέπεται ότι θα πλησιάσει την τιμή αναφοράς ήδη το 2012, το έτος πριν από την προθεσμία που έθεσε το Συμβούλιο. Στην Αυστρία, η λήψη πρόσθετων μέτρων τον Δεκέμβριο θα φέρει το έλλειμμα ακόμη πιο κοντά στην τιμή αναφοράς.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου το 2011 συμφωνεί σε γενικές γραμμές με τη συνιστώμενη δημοσιονομική προσπάθεια, η οποία, δεδομένων των εξαιρετικών περιστάσεων, ήταν συνήθως εκφρασμένη ως ετήσιος μέσος όρος μέχρι την προθεσμία για τη διόρθωση. Το 2011 η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου στην Πορτογαλία, την Ισπανία, τη Γαλλία και τη Ρουμανία προβλέπεται να είναι πάνω από την απαιτούμενη μέση ετήσια δημοσιονομική προσπάθεια. Για το Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπεται βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου σύμφωνη με την απαιτούμενη μέση ετήσια δημοσιονομική προσπάθεια. Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες, η υπόλοιπη μέση ετήσια προσπάθεια που απαιτείται για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012 για τη Ρουμανία, το 2013 για την Πορτογαλία, την Ισπανία και τη Γαλλία, και έως το οικονομικό έτος 2014/15 για το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται να είναι επιτεύξιμη.

Στην Ιταλία και τη Σλοβενία, η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου τόσο το 2010 όσο και το 2011 υπολείπεται λίγο της απαιτούμενης μέσης ετήσιας δημοσιονομικής προσπάθειας, και το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης είναι υψηλότερο από την αναμενόμενο κατά την τελευταία επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας (ιδίως στη Σλοβενία). Η υπόλοιπη μέση ετήσια προσπάθεια που απαιτείται για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012 για την Ιταλία και έως το 2013 για τη Σλοβενία φαίνεται ότι είναι περιορισμένη και επιτεύξιμη. Στην περίπτωση της Σλοβακίας, οι δημοσιονομικές εξελίξεις το 2010 αποδείχθηκαν πολύ χειρότερες από τις αναμενόμενες κατά την τελευταία επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας. Ωστόσο, ο προϋπολογισμός του 2011 περιλαμβάνει σημαντική δέσμη μέτρων εξυγίανσης που αναμένεται να επαναφέρει τη δημοσιονομική εξυγίανση στη σωστή πορεία. Για την Τσεχική Δημοκρατία, το Συμβούλιο συνέστησε για το 2010 ένα στόχο σχετικά με το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης, τον οποίο οι φθινοπωρινές προγνώσεις προβλέπουν ότι θα επιτευχθεί, ενώ θα ακολουθήσει μια ελαφρώς ταχύτερη μείωση από αυτήν που προβλέπεται στο τελευταίο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης, στο πλαίσιο της βελτίωσης των κυκλικών συνθηκών. Παρά το γεγονός ότι για το 2011 η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου υπολείπεται της απαιτούμενης μέσης ετήσιας δημοσιονομικής προσπάθειας, η πρόσθετη μέση ετήσια δημοσιονομική προσπάθεια που απαιτείται για να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ μέχρι τη λήξη της προθεσμίας είναι επιτεύξιμη.

Μετά τις φθινοπωρινές προγνώσεις του 2010, η Κύπρος και η Λετονία έλαβαν περαιτέρω μέτρα που θα φέρουν τη δημοσιονομική κατάσταση σε συμφωνία με τις συστάσεις του Συμβουλίου. Για τη Λιθουανία, οι προγνώσεις δεν περιλαμβάνουν ακόμη τις επιπτώσεις μιας ρήτρας έκτακτης ανάγκης στον προϋπολογισμό, η οποία θα ενεργοποιήσει έναν συμπληρωματικό προϋπολογισμό σε περίπτωση που οι στόχοι της ΔΥΕ βρεθούν σε κίνδυνο. Για το Βέλγιο (όπου το δημοσιονομικό αποτέλεσμα για το 2010 ήταν καλύτερο από το αναμενόμενο), οι προγνώσεις δεν περιλαμβάνουν ακόμη τον προϋπολογισμό για το 2011, αλλά εν τω μεταξύ οι αρχές έχουν ανακοινώσει τη δέσμευσή τους για μείωση του ελλείμματος κάτω από το 4% το 2011, που είναι καλύτερο από ό, τι προβλέπεται στο τελευταίο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας.

Για την Ελλάδα, το Συμβούλιο εξέδωσε το Μάιο του 2010 την αναθεωρημένη απόφαση να εκδώσει ανακοίνωση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 9 και του άρθρου 136 της ΣΛΕΕ, θέτοντας το 2014 ως προθεσμία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Η Ελλάδα πρέπει να έχει έλλειμμα 8% του ΑΕΠ το 2010, 7,6% το 2011, 6,5% το 2012, 4,9% το 2013 και 2,6% το 2014. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να επιτευχθεί βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 10% του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2009-2014. Στην ανακοίνωσή της της 9ης Δεκεμβρίου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα συμμορφώνεται ικανοποιητικά με την απόφαση που έλαβε το Συμβούλιο τον Μάιο.

Γενικά, λαμβάνοντας υπόψη τις φθινοπωρινές προγνώσεις του 2010 και τις μεταγενέστερες πληροφορίες μετά τη δημοσίευση των προγνώσεων, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί από οποιοδήποτε από τα κράτη μέλη που αναφέρονται ανωτέρω για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος αποδεικνύεται ανεπαρκή.

Για τα κράτη μέλη στα οποία η δημοσιονομική προσπάθεια το 2011 (και το 2010 κατά περίπτωση) υπολείπεται του απαιτούμενου ετήσιου μέσου όρου της προσπάθειας, η πρόσθετη προσπάθεια για το υπόλοιπο της περιόδου εξυγίανσης φαίνεται σαφώς επιτεύξιμη. Ωστόσο, όσο μεγαλύτερη είναι η απαιτούμενη δημοσιονομική προσαρμογή, τόσο πιο επιτακτική είναι η ανάγκη για αποφυγή κάθε διολίσθησης και για εμπροσθοβαρή εφαρμογή των αναγκαίων δημοσιονομικών μέτρων.

Η Επιτροπή καλεί ειδικότερα τα κράτη μέλη στα οποία η προσπάθεια προσαρμογής μέχρι τώρα ήταν κάτω από το μέσο όρο ετήσιας προσπάθειας που συνιστούσε το Συμβούλιο να εντείνουν τις προσπάθειες εξυγίανσης τους και, όπου χρειάζεται, να στηρίξουν τη στρατηγική εξυγίανσής εξαγγέλλοντας αποφασιστικά, συγκεκριμένα και διαρθρωτικά μέτρα, ιδίως κατά την κατάρτιση των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης που θα υποβληθούν στο Συμβούλιο και την Επιτροπή τον Απρίλιο στο νέο Ευρωπαϊκό εξάμηνο.

Για την Ουγγαρία, στις φθινοπωρινές προγνώσεις προβλεπόταν έλλειμμα ύψους 4,7% του ΑΕΠ το 2011. Ωστόσο, ο εφάπαξ αντίκτυπος από την έγκριση των μεταγενέστερων αλλαγών στο συνταξιοδοτικό σύστημα θα μπορούσε να μειώσει το ονομαστικό έλλειμμα του προϋπολογισμού κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2011. Παρ' όλα αυτά, το διαρθρωτικό ισοζύγιο συνεχίζει να επιδεινώνεται το 2011, πράγμα που θα μπορούσε να ωθήσει τον προϋπολογισμό να ολισθήσει εκ νέου σε έλλειμμα της τάξης του 5% του ΑΕΠ το 2012 εάν δεν ληφθούν πρόσθετα μέτρα. Θα χρειαστούν πρόσθετες σημαντικές προσπάθειες εξυγίανσης, αρχής γενομένης από το 2011, προκειμένου να εξασφαλιστεί η διατηρήσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος μέχρι το 2011, την προθεσμία που έχει ορίσει το Συμβούλιο. Στην Πολωνία, το έλλειμμα για το 2010 προβλέπεται να ανέλθει σε 7,9%, το οποίο είναι κατά 1,0 ε.μ. υψηλότερο από το προβλεπόμενο στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2010, και του λείπει η διαρθρωτική βελτίωση. Μετά τις φθινοπωρινές προγνώσεις του 2010, η Πολωνία εξήγγειλε πρόσθετα μέτρα, τα οποία, εάν εγκριθούν, θα μπορούσαν να ευθυγραμμίσουν σε γενικές γραμμές τη δημοσιονομική προσπάθεια το 2011 με τη συνιστώμενη μέση ετήσια δημοσιονομική προσπάθεια. Θα χρειαστούν πρόσθετες σημαντικές προσπάθειες εξυγίανσης κατά την περίοδο μεταξύ 2011 και 2012 για να μειωθεί το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης κάτω του 3% του ΑΕΠ το 2012, προθεσμίας που έχει ορίσει το Συμβούλιο. Με βάση τα ανωτέρω, ο Επίτροπος κ. Rehn απηύθυνε επιστολή στην Ουγγαρία και στην Πολωνία ζητώντας να επιβεβαιώσουν εκ νέου τη δέσμευσή τους να σεβαστούν πλήρως τις συστάσεις του Συμβουλίου και να εξαγγείλουν σύντομα μόνιμα, συγκεκριμένα και εξειδικευμένα μέτρα που είναι αναγκαία για να υποστηριχθεί η δέσμευση αυτή.

Αξιολόγηση της αναληφθείσας δράσης στην Κύπρο, τη Φινλανδία, τη Βουλγαρία και τη Δανία

Σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού 1467/97, το οποίο ορίζει ότι, μετά τη λήξη της προθεσμίας που είχε τεθεί για ένα κράτος μέλος για τη λήψη μέτρων μετά από σύσταση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης, «… η Επιτροπή ενημερώνει το Συμβούλιο εάν κρίνει ότι τα ληφθέντα μέτρα φαίνεται να επαρκούν για να διασφαλισθεί κατάλληλη πρόοδος για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των προθεσμιών που καθορίσθηκαν από το Συμβούλιο, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέτρα αυτά θα εφαρμοσθούν πλήρως και οι οικονομικές εξελίξεις θα είναι σύμφωνες με τις προβλέψεις », το παρόν τμήμα (και το παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης) αξιολογεί τα μέτρα που έλαβε η Κύπρος, η Φινλανδία, η Βουλγαρία και η Δανία ως απάντηση στην σύσταση του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2010, με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος. Οι εν λόγω συστάσεις βασίστηκαν στις εαρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 και στις συμφωνηθείσες αρχές της δημοσιονομικής στρατηγικής εξόδου. Το Συμβούλιο όρισε ως προθεσμία ανάληψης αποτελεσματικής δράσης, ως ανταπόκριση στις συστάσεις, την 13η Ιανουαρίου 2011.

Σύμφωνα με τον κανονισμό(ΕΚ) αριθ. 1467/972 και τον αναθεωρημένο κώδικα δεοντολογίας[3], ένα κράτος μέλος θεωρείται ότι έχει αναλάβει αποτελεσματική δράση, εάν έχει ενεργήσει σύμφωνα με τη σύσταση που βασίζεται στο άρθρο 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ. Ο κώδικας δεοντολογίας αναφέρει ότι στην αξιολόγηση για την αποτελεσματικότητα της δράσης θα πρέπει να λαμβάνεται ιδιαιτέρως υπόψη αν το εκάστοτε κράτος μέλος έχει επιτύχει την ετήσια βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ισοζυγίου του, χωρίς να υπολογίζονται τα έκτακτα και άλλα προσωρινά μέτρα, που είχε συστήσει αρχικά το Συμβούλιο. Αναφέρει επίσης ότι σε περίπτωση που η διαπιστούμενη προσαρμογή αποδεικνύεται κατώτερη σε σχέση με τη σύσταση, πρέπει να γίνεται προσεκτική ανάλυση των αιτίων της υστέρησης. Σε περίπτωση πολυετούς προσαρμογής, ο κώδικας δεοντολογίας ορίζει ότι η αξιολόγηση πρέπει να εστιάζεται κυρίως στα μέτρα που λαμβάνονται προκειμένου να εξασφαλιστεί κατάλληλη δημοσιονομική προσαρμογή κατά το έτος που έπεται της διαπίστωσης του υπερβολικού ελλείμματος.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προέβη σε αξιολόγηση της δράσης που ανέλαβαν η Κύπρος, η Φινλανδία, η Βουλγαρία και η Δανία σε εφαρμογή των συστάσεων του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2010. Φαίνεται, βάσει των διαθέσιμων σήμερα πληροφοριών, ότι η Κύπρος, η Φινλανδία, η Βουλγαρία και η Δανία έχουν λάβει μέτρα που εξασφαλίζουν την κατάλληλη πρόοδο για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των προθεσμιών που καθόρισε το Συμβούλιο. Η Επιτροπή θεωρεί συνεπώς ότι, για τα εν λόγω κράτη μέλη, δεν απαιτούνται προς το παρόν περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Λεπτομέρειες της αξιολόγησης παρατίθενται στις ειδικές κατά χώρα ενότητες του παραρτήματος της παρούσας ανακοίνωσης.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στην Κύπρο, τη Φινλανδία, τη Βουλγαρία και τη Δανία, σύμφωνα με τη Συνθήκη και τις διατάξεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Κύπρος

Διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και οι πλέον πρόσφατες συστάσεις

Σύμφωνα με την κοινοποίηση ΔΥΕ τον Απρίλιο 2010, το έλλειμμα του ευρύτερου δημόσιου τομέα στην Κύπρο ανήλθε σε 6,1% του ΑΕΠ το 2009 έναντι πλεονάσματος 0,9% το 2008. Αυτό ήταν αποτέλεσμα σοβαρής οικονομικής ύφεσης και μέτρων κατά διακριτική ευχέρεια για την αντιμετώπιση της οικονομικής ύφεσης (σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Ανάκαμψη της Οικονομίας (ΕΣΑΟ)) αλλά και στα αρκετά σημαντικά αποτελέσματα του μοντέλου ανάπτυξης του ΑΕΠ το οποίο στηριζόταν σε πολύ μικρότερο βαθμό σε φόρους. Παράλληλα, το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης έφθασε το 56,2% του ΑΕΠ, ποσοστό μικρότερο από το 60% του ΑΕΠ που αποτελεί την τιμή αναφοράς, αλλά με αυξητικές τάσεις. Με τα δεδομένα αυτά, το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 13 Ιουλίου 2010, ότι στη χώρα αυτή υφίστατο υπερβολικό έλλειμμα και απηύθυνε συστάσεις προς την Κύπρο σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης αυτής έως το 2012[4]. Στις συστάσεις του, το Συμβούλιο καθόρισε προθεσμία μέχρι τις 13 Ιανουαρίου 2011 για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης.

Συγκεκριμένα, έγινε σύσταση στην Κύπρο να μειώσει το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ με αξιόπιστο και διατηρήσιμο τρόπο, αναλαμβάνοντας δράση σε μεσοπρόθεσμο πλαίσιο. Συγκεκριμένα, για τον σκοπό αυτό, η Κύπρος πρέπει: (α) να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος του 2010 το πολύ στο επίπεδο του 6% του ΑΕΠ και να χαράξει στρατηγική εξυγίανσης που θα εστιάζεται στην περιστολή των δαπανών, ώστε να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς μέχρι το 2012· (β) για τον σκοπό αυτόν, να εξασφαλίσει μέση ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή τουλάχιστον 1½% του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2011-2012, η οποία εκτιμάται ότι θα συμβάλει επίσης στην επάνοδο του δείκτη του ακαθάριστου δημόσιου χρέους σε καθοδική πορεία ώστε να προσεγγίσει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό, μέσω της επαναφοράς του πρωτογενούς πλεονάσματος σε ικανοποιητικό επίπεδο· και (γ) να καθορίσει και να εφαρμόσει αυστηρά τα μέτρα που απαιτούνται για την επίτευξη της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012, εφόσον το επιτρέπουν οι κυκλικές συνθήκες, και να επιταχύνει τον περιορισμό του ελλείμματος σε περίπτωση που οι οικονομικές ή οι δημοσιονομικές συνθήκες αποδειχτούν καλύτερες από αυτές που αναμένονται προς το παρόν.

Για να περιοριστούν οι κίνδυνοι της προσαρμογής, ζητήθηκε από την Κύπρο να ενισχύσει τον δεσμευτικό χαρακτήρα του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού της πλαισίου και να βελτιώσει την παρακολούθηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Επιπλέον, συνιστάται στις κυπριακές αρχές να βελτιώσουν τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών με την εφαρμογή μεταρρυθμιστικών μέτρων για τον έλεγχο των δαπανών για συντάξεις και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, προκειμένου να περιοριστεί η προβλεπόμενη αύξηση των δαπανών λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Τέλος, πέραν των προσπαθειών στον δημοσιονομικό τομέα, συστήθηκε στην Κύπρο να αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία, περιλαμβανομένων των ευκαιριών που δημιουργεί η τυχόν βελτίωση των οικονομικών συνθηκών, προκειμένου να επιταχύνει τη μείωση του δείκτη του ακαθάριστου δημόσιου χρέους και την επάνοδό του στο ύψος της τιμής αναφοράς του 60% του ΑΕΠ.

Το Συμβούλιο όρισε ως προθεσμία την 13η Ιανουαρίου 2011 για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης εκ μέρους της Κύπρου ώστε να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος του 2010 στο 6% του ΑΕΠ κατά ανώτατο όριο και να ορίσει τη στρατηγική εξυγίανσης με γνώμονα τις δαπάνες, προκειμένου να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς έως το 2012, εξασφαλίζοντας μέση ετήσια δημοσιονομική προσπάθεια τουλάχιστον 1½% του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2011-2012.

Η Επιτροπή διενεργεί την αξιολόγηση της δράσης που έχει αναληφθεί μετά την θέσπιση από την κυβέρνηση του προϋπολογισμού του 2011 μαζί με μια δέσμη μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης στις 16 Δεκεμβρίου, και με βάση τις φθινοπωρινές προγνώσεις 2010 των υπηρεσιών της Επιτροπής, οι οποίες ενσωματώνουν το προσχέδιο του προϋπολογισμού.

Αξιολόγηση της αναληφθείσας δράσης

Οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010, βάσει των πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες τη δεδομένη στιγμή - συμπεριλαμβανομένου και του προσχεδίου προϋπολογισμού, εκτιμούσαν ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα φαινόταν να έχει σταθεροποιηθεί το 2010 σε επίπεδο παρόμοιο με το προηγούμενο έτος, στο 5,9% του ΑΕΠ, δεδομένου ότι η οριακή αύξηση των εσόδων φαίνεται ότι έχει πλήρως αντισταθμιστεί από την αύξηση των δαπανών. Εντούτοις, πρόσφατα δημοσιευθέντα ταμειακά στοιχεία των ενοποιημένων λογαριασμών της κεντρικής διοίκησης και των ταμείων που τελούν υπό διαχείριση για την περίοδο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2010 φαίνεται ότι υποστηρίζουν την εκτίμηση για έλλειμμα του προϋπολογισμού χαμηλότερο από το αναμενόμενο, δεδομένου ότι δείχνουν μείωση του ελλείμματος με βελτίωση κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες κατά την ίδια περίοδο του 2009.

Η Επιτροπή συμπεραίνει συνεπώς ότι το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2010 αναμένεται να είναι σύμφωνο με τη σύσταση του Συμβουλίου για μείωση του ελλείμματος του 2010 στο 6% του ΑΕΠ κατ' ανώτατο όριο. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι οικονομικές συνθήκες αποδεικνύονται ευνοϊκότερες των αναμενομένων κατά τον χρόνο έκδοσης των συστάσεων του Συμβουλίου, σημειώθηκε ελαφρά επιτάχυνση στη μείωση του ελλείμματος.

Με βάση το προσχέδιο προϋπολογισμό του 2011 που ήταν τότε διαθέσιμο, οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010[5] προέβλεπαν έλλειμμα ύψους 5,7% του ΑΕΠ για το 2011.

Για το 2011, ο νόμος για τον προϋπολογισμό[6] θέτει ως στόχο έλλειμμα 5,4% του ΑΕΠ, με βάση ένα εκτιμώμενο έλλειμμα μόλις κάτω του 6% του ΑΕΠ για το 2010. Από την πλευρά των εσόδων, ο προϋπολογισμός δεν περιέχει πρόσθετα μέτρα, εκτός από τη σταδιακή κατάργηση των φορολογικών ελαφρύνσεων, που ήταν μέρος των μέτρων τόνωσης της οικονομίας, καθώς και την εναρμόνιση των ειδικών φόρων κατανάλωσης επί των προϊόντων πετρελαίου, που είναι σε ισχύ από τον περασμένο Ιούλιο. Εν τούτοις, αυτά αντισταθμίζονται εν μέρει από την μείωση άλλων τρεχόντων εσόδων. Από την πλευρά των δαπανών, ο προϋπολογισμός στοχεύει στην εξοικονόμηση μέσω της μείωσης των λειτουργικών δαπανών, καθώς και συγκράτησης των δημοσίων επενδύσεων και της απασχόλησης. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά αντισταθμίζονται πλήρως από την αύξηση των μισθολογικών δαπανών του δημοσίου, των πληρωμών τόκων και των κοινωνικών δαπανών.

Με στόχο τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 4,5% του ΑΕΠ σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου του περασμένου Ιουλίου να τερματίσει την κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος (ΔΥΕ 126.7), οι κυπριακές αρχές ενέκριναν δέσμη μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης σε συνδυασμό με την έγκριση του προϋπολογισμού. Όπως εξηγείται στην επιστολή που απέστειλε ο Υπουργός Οικονομικών κ. Σταυράκης προς τον Επίτροπο κ. Rehn στις 7 Ιανουαρίου 2011, οι αρχές εκτιμούν ότι η εξυγίανση που θα προκύψει από τη δέσμη αυτή θα ανέλθει σε 1 εκατοστιαία μονάδα (ε.μ.) του ΑΕΠ, εκ της οποίας 0,6 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ βρίσκεται στο σκέλος των εσόδων και έχει μόνιμο χαρακτήρα. Επιπλέον, τα κόμματα του συνασπισμού συμφώνησαν σχετικά με μια πρόσθετη δέσμη μέτρων, η οποία θα υποβληθεί στο Κοινοβούλιο για έγκριση τον Φεβρουάριο του 2011. Οι αρχές εκτιμούν ότι αυτό θα παραγάγει επιπλέον εξυγίανση ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ το 2011, τόσο από τα μέτρα στήριξης των εσόδων όσο και από τα μέτρα περιστολής των δαπανών.

Οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 δεν ενσωματώνουν την προσφάτως εγκριθείσα δέσμη μέτρων εξυγίανσης, καθώς δεν ήταν διαθέσιμα κατά τα καταληκτική ημερομηνία συλλογής δεδομένων. Οι προγνώσεις αυτές δείχνουν βελτίωση του διαρθρωτικού υπολοίπου (κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο χωρίς έκτακτα ή άλλα προσωρινά μέτρα) κατά ¾ ε.μ. του ΑΕΠ το 2011, μετά από ουδέτερη επίπτωση το 2010. Η έγκριση της προαναφερθείσας δέσμης δημοσιονομικής εξυγίανσης, βάσει της ονομαστικής της αξίας, θα βελτιώσει τόσο το ονομαστικό όσο και το διαρθρωτικό ισοζύγιο κατά 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Η έγκριση της πρόσθετης δέσμης μέτρων που εκκρεμεί, η οποία αντιστοιχεί με 0,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, αναμένεται να έχει παρόμοια επίδραση. Συνολικά, η βελτίωση του ονομαστικού και του διαρθρωτικού ισοζυγίου το 2011 θα ανέλθει σε περίπου 2 ¼ εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Επωφελούμενο από την επίδραση βάσης του χαμηλότερου από το αναμενόμενο ελλείμματος το 2010 (κατά 0,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ), το ονομαστικό ισοζύγιο μπορεί επομένως να αναμένεται ότι θα ανέλθει σε 3 ¾% του ΑΕΠ το 2011.

Ωστόσο, υπάρχουν κίνδυνοι για την επίτευξη των στόχων για το έλλειμμα, που προέρχονται κυρίως από τη συνήθη πρακτική της έγκρισης συμπληρωματικών προϋπολογισμών κατά τη διάρκεια του έτους. Διολισθήσεις στις κοινωνικές μεταβιβάσεις που οφείλονται στην πίεση να ληφθούν μέτρα για την ελάφρυνση των επιπτώσεων των αυξήσεων της έμμεσης φορολογίας και των επιπτώσεων της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών (ΑΤΑ) στις μισθολογικές δαπάνες του δημοσίου, σε περίπτωση υψηλότερης από την αναμενόμενη αύξησης του πληθωρισμού, ενέχουν επίσης σημαντικό κίνδυνο. Επιπλέον, υπάρχουν κίνδυνοι για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των μέτρων εξυγίανσης που έχουν εξαγγελθεί αλλά δεν έχουν ακόμα εγκριθεί λόγω πιέσεων από τα θιγόμενα μέρη.

Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η Κύπρος έχει διασφαλίσει δημοσιονομική προσαρμογή τουλάχιστον 1½ ε.μ. του ΑΕΠ το 2011και έχει αναλάβει αποτελεσματική δράση προκειμένου να τερματιστεί η παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης που εγκρίθηκαν από την Κύπρο βρίσκεται στην πλευρά των εσόδων, παρά τη σύσταση του Συμβουλίου για στρατηγική εξυγίανσης με γνώμονα τις δαπάνες.

Στις φθινοπωρινές προγνώσεις του 2010, οι υπηρεσίες της Επιτροπής εκτιμούν ότι ο δείκτης του ακαθάριστου χρέους προς το ΑΕΠ της Κύπρου θα αυξηθεί σε 65,2% έως το 2011, λόγω του υψηλότερου πρωτογενούς ελλείμματος. Οι κυπριακές αρχές προβλέπουν ότι το χρέος της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί σε σχεδόν 62% του ΑΕΠ το 2010, από 58% το 2009, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων του πρωτογενούς ελλείμματος. Για το 2011, οι αρχές προβλέπουν ελαφρά αύξηση του δείκτη του χρέους σε 63,8%, και πάλι εξαιτίας του πρωτογενούς ελλείμματος. Ωστόσο, η έγκριση της δέσμης μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης αναμένεται να σταθεροποιήσει το δείκτη του χρέους προς το ΑΕΠ το 2011 σε επίπεδα παρόμοια με το 2010, μέσω της περιστολής του πρωτογενούς ελλείμματος. Η συνέχιση των μέτρων εξυγίανσης κατά το 2012, σε συνδυασμό με την επιτάχυνση της ανάπτυξης, αναμένεται ότι θα συμβάλουν στην αναστροφή του χρέους ώστε να επανέλθει σε πτωτική πορεία.

Λαμβανομένων υπόψη των προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής και των μέτρων που ελήφθησαν μετά την καταληκτική ημερομηνία συλλογής δεδομένων των προγνώσεων, η Κύπρος αναμένεται να επαναφέρει τον δείκτη του ακαθάριστου χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ σε πτωτική τροχιά εντός του χρονικού ορίζοντα των προγνώσεων.

Τέλος, δεν έχει καταγραφεί πρόοδος στον τομέα της ενίσχυσης της δημοσιονομικής διακυβέρνησης, όπως επιτάχυνση της εφαρμογής και ενίσχυση του δεσμευτικού χαρακτήρα του τριετούς μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου (ΜΔΣ) της Κύπρου. Σχέδια για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα είναι ακόμη υπό συζήτηση.

Συμπεράσματα

Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες φαίνεται ότι η Κύπρος έχει αναλάβει δράση που αντιπροσωπεύει επαρκή πρόοδο για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των χρονικών ορίων που έχει θέσει το Συμβούλιο. Ειδικότερα, η Κύπρος έχει λάβει μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012, εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή δημοσιονομική προσαρμογή το 2011, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου.

Ωστόσο, υπάρχουν κίνδυνοι για την επίτευξη των στόχων για το έλλειμμα, που προέρχονται κυρίως από τη συνήθη πρακτική της έγκρισης των συμπληρωματικών προϋπολογισμών κατά τη διάρκεια του έτους, αλλά και λόγω των πιθανών διολισθήσεων στις κοινωνικές μεταβιβάσεις και των επιπτώσεων της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών (ΑΤΑ) στις μισθολογικές δαπάνες του δημοσίου. Εν όψει αυτών των κινδύνων, οι κυπριακές αρχές πρέπει να παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις και να είναι έτοιμες να λάβουν διορθωτικά μέτρα εάν υλοποιηθούν κάποιοι από αυτούς τους κινδύνους.

Επιπλέον, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η Κύπρος πρέπει να είναι αποτελεσματικότερη όσον αφορά την ενίσχυση του δεσμευτικού χαρακτήρα του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού της πλαισίου και να θεσπίσει μέτρα για την αντιμετώπιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών της, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου.

Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν απαιτούνται επί του παρόντος περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος της Κύπρου. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στην Κύπρο σύμφωνα με τη Συνθήκη και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Πίνακας: Σύγκριση των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2008 | 2009 | 2010 | 2011 |

Πραγματικό ΑΕΠ (μεταβολή%) | COM | 3,6 | -1,7 | 0,5 | 1,5 |

CY | 3,6 | -1,7 | 0,6 | 1,5 |

SP | 3,6 | -1,7 | 0,5 | 1,5 |

Κενό παραγωγής (% του δυνητικού ΑΕΠ) | COM2 | 3,1 | -1,2 | -2,2 | -1,8 |

CY | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

SP1 | 2,9 | -1,3 | -2,4 | -2,5 |

Ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) | COM | 0,9 | -6,0 | -5,9 | -5,7 |

CY | 0,9 | -6,0 | -5,9 | -5,4 |

SP | 0,9 | -6,1 | -6,0 | -4,5 |

Πρωτογενές ισοζύγιο (% του ΑΕΠ) | COM | 3,7 | -3,4 | -3,6 | -3,3 |

CY | 3,7 | -3,4 | -3,6 | -3,0 |

SP | 3,7 | -3,6 | -3,7 | -2,1 |

Κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | COM | -0,3 | -5,5 | -5,1 | -5,0 |

CY | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

SP1 | -0,2 | -5,6 | -5,1 | -3,5 |

Διαρθρωτικό ισοζύγιο3 (% του ΑΕΠ) | COM | -0,3 | -5,7 | -5,7 | -5,0 |

CY | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

SP | -0,2 | -5,6 | -5,2 | -3,6 |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (% του ΑΕΠ) | COM | 48,3 | 58,0 | 62,2 | 65,2 |

CY | 48,3 | 58,0 | 61,9 | 63,8 |

SP | 48,4 | 56,2 | 61,0 | 63,2 |

Σημειώσεις: |

1 Κενά παραγωγής και κυκλικά προσαρμοσμένα ισοζύγια σύμφωνα με τα προγράμματα, όπως υπολογίστηκαν εκ νέου από τις υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στα προγράμματα. |

2 Βάσει εκτιμώμενης δυνητικής ανάπτυξης 2,5%, 1,5%, 1,1% και 1,1% αντίστοιχα για την περίοδο 2009-2012. |

3 Κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο πλην έκτακτων και λοιπών προσωρινών μέτρων. Τα έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα ισούνται με 0,3% του ΑΕΠ το 2009 και 0,7% το 2010 (μέτρα που μειώνουν το έλλειμμα). |

Πηγή: |

Επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας Απριλίου 2010 (SP)· φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 (COM)· υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής |

Φινλανδία

Διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και οι πλέον πρόσφατες συστάσεις

Ο αντίκτυπος της οικονομικής ύφεσης και μια δημοσιονομική ώθηση κατά διακριτική ευχέρεια προκάλεσαν επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών στη Φινλανδία. Σύμφωνα με 2010 την κοινοποίηση ΔΥΕ του Απριλίου του που υποβλήθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών, οι αρχές έθεσαν ως στόχο έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ύψους 4,1% του ΑΕΠ το 2010. Σύμφωνα με τις εαρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής προβλέπεται ελαφρά μικρότερο έλλειμμα 3,8% του ΑΕΠ το 2010. Με τα δεδομένα αυτά, το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 13 Ιουλίου 2010, ότι στη χώρα αυτή υφίστατο υπερβολικό έλλειμμα και απηύθυνε συστάσεις προς τη Φινλανδία σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης αυτής έως το 2011[7]. Στις συστάσεις του, το Συμβούλιο καθόρισε προθεσμία μέχρι τις 13 Ιανουαρίου 2011 για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης.

Το Συμβούλιο συνέστησε στη Φινλανδία να μειώσει το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ κατά τρόπο αξιόπιστο και διατηρήσιμο. Συγκεκριμένα, για τον σκοπό αυτό, οι φινλανδικές αρχές πρέπει (α) να εφαρμόσουν το 2010 τα προβλεπόμενα δημοσιονομικά μέτρα σύμφωνα με το πλέον πρόσφατο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι η σχεδιαζόμενη υπέρβαση της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ θα παραμείνει περιορισμένη και προσωρινή· (β) να διασφαλίσουν δημοσιονομική προσαρμογή τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ το 2011· και (γ) να προσδιορίσουν μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν την σχεδιαζόμενη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2011.

Επιπλέον, το Συμβούλιο καλεί τις φινλανδικές αρχές να μεριμνήσουν ώστε η δημοσιονομική εξυγίανση με σκοπό την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου για τη δημοσιονομική θέση – διαρθρωτικό πλεόνασμα ½% του ΑΕΠ – να διατηρηθεί και μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Η Επιτροπή διατυπώνει την αξιολόγησή της για τα ληφθέντα μέτρα με βάση τις φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010, οι οποίες ενσωματώνουν τα δημοσιονομικά μέτρα του 2011, καθώς και τις επικαιροποιημένες προγνώσεις του Υπουργείου Οικονομικών της 20ής Δεκεμβρίου 2010.

Αξιολόγηση της αναληφθείσας δράσης

Μετά την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών από μεγάλα πλεονάσματα της γενικής κυβέρνησης σε έλλειμμα της τάξης του 2,5% που καταγράφηκε το 2009, η κοινοποίηση ΔΥΕ του Απριλίου του 2010 προέβλεπε ότι το έλλειμμα θα διευρυνθεί περαιτέρω σε 4,1% του ΑΕΠ το 2010. Ωστόσο, οι τελευταίες προγνώσεις, τόσο από των υπηρεσιών της Επιτροπής όσο και των αρχών προβλέπουν πολύ πιο περιορισμένη διεύρυνση του ελλείμματος το 2010. Αντανακλώντας την ισχυρή ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας που καταγράφεται από το δεύτερο τρίμηνο του 2010, οι διαδοχικές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής και των αρχών αναθεώρησαν προς το καλύτερο τις οικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές για το 2010 καθώς επίσης και για τα επόμενα έτη. Αν και μετά την έναρξη της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος δεν εξαγγέλθηκαν νέα σημαντικά φορολογικά μέτρα ή μέτρα για τις δαπάνες ειδικά για το 2010, η βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος οδήγησε αυτόματα στην αύξηση των φορολογικών εσόδων. Οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 προέβλεπαν δείκτη ελλείμματος 3,1% του ΑΕΠ το 2010, πράγμα το οποίο στη συνέχεια θα βελτιώσει τις προοπτικές για τα επόμενα έτη σε σύγκριση με ό, τι αναμενόταν την άνοιξη του 2010. Πρόκειται για πολύ καλύτερο αποτέλεσμα από το έλλειμμα ύψους 4,1% του ΑΕΠ που ήταν ο στόχος της κοινοποίησης ΔΥΕ των αρχών τον Απρίλιο του 2010, στις οποίες βασίστηκαν οι συστάσεις του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2010. Ομοίως, οι τελευταίες επικαιροποιημένες προγνώσεις του Υπουργείου Οικονομικών του Δεκεμβρίου του 2010 αναμένουν ότι το έλλειμμα να φθάσει στο 3,2% του ΑΕΠ το 2010 (η κοινοποίηση ΔΥΕ του Οκτωβρίου του 2010 προέβλεπε έλλειμμα ύψους 3,3% του ΑΕΠ).

Συνολικά, η δημοσιονομική πολιτική ήταν επεκτατική το 2010. Οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 εκτιμούν ότι το διαρθρωτικό ισοζύγιο θα έχει αποδυναμωθεί κατά 1 εκατοστιαία μονάδα το 2010, πράγμα που αντανακλά το μερίδιο του προγράμματος δημοσιονομικών κινήτρων που εφαρμόστηκε κατά το έτος αυτό. Το πρόγραμμα κινήτρων πραγματοποιήθηκε όπως προβλεπόταν στην τελευταία επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας του Φεβρουαρίου του 2010 και, επίσης, όπως συνέστησε το Συμβούλιο.

Η Επιτροπή συμπεραίνει συνεπώς ότι η Φινλανδία έχει ακολουθήσει τις συστάσεις του Συμβουλίου, διασφαλίζοντας ότι η προβλεπόμενη υπέρβαση της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ θα παραμείνει συγκρατημένη και θα είναι προσωρινή.

Για το 2011, οι προοπτικές σχετικά με το έλλειμμα έχουν βελτιωθεί σημαντικά από το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Φεβρουαρίου του 2010 που προέβλεπε έλλειμμα ύψους 3,0% του ΑΕΠ για το έτος αυτό. Οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 παρουσιάζουν έλλειμμα ίσο με το 1,6% του ΑΕΠ για το 2011. Στις τελευταίες προγνώσεις τους της 20ής Δεκεμβρίου του 2010, οι αρχές προβλέπουν δείκτη ελλείμματος προς το ΑΕΠ της τάξης του 1,3% (ομοίως, στην κοινοποίηση ΔΥΕ του Οκτωβρίου του 2010 ο στόχος ήταν έλλειμμα ύψους 1,4%). Ένα σημαντικό μέρος της βελτίωσης αυτής σε σύγκριση με τις εαρινές προγνώσεις του 2010, εξηγείται από το καλύτερο από το αναμενόμενο οικονομικό και δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2010, το οποίο συνεχίζεται το 2011. Ωστόσο, διευθετήθηκαν επίσης κάποιες αυξήσεις φόρων κατά διακριτική ευχέρεια κατά τη διάρκεια του 2010, με αποτέλεσμα τη βελτίωση του ισοζυγίου της γενικής κυβέρνησης κατά περίπου 0,6% του ΑΕΠ το 2011. Αν και δεν έχουν εξαγγελθεί εξαιρετικές περικοπές στον προϋπολογισμό, η αύξηση των δαπανών αναμένεται επίσης ότι θα μετριαστεί, καθώς ορισμένα από τα επενδυτικά σχέδια που προέρχονται από την προγενέστερη δέσμη κινήτρων αποσύρονται σταδιακά και οι τοπικές κυβερνήσεις είναι πιθανό να αντιδράσουν στους χρηματοδοτικούς περιορισμούς, με εξοικονόμηση πόρων από τον προϋπολογισμό τους. Τόσο η κεντρική όσο και οι τοπικές κυβερνήσεις συνεχίζουν την εφαρμογή μακροπρόθεσμων προγραμμάτων για την ενίσχυση της παραγωγικότητας του δημόσιου τομέα, η οποία αναμένεται επίσης ότι θα αποδώσει κάποια εξοικονόμηση στις δαπάνες προσωπικού.

Οι προγνώσεις της Επιτροπής προβλέπουν βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά λιγότερο από 1 ε.μ. το 2011. Η εκτίμηση αυτή ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό σε μια μέτρηση από κάτω προς τα πάνω του μεγέθους των δημοσιονομικών μέτρων κατά διακριτική ευχέρεια το 2011.

Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η Φινλανδία έχει διασφαλίσει δημοσιονομική προσαρμογή τουλάχιστον ½ ε.μ. του ΑΕΠ και έχει αναλάβει αποτελεσματική δράση προκειμένου να τερματιστεί η παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος έως το 2011.

Συμπεράσματα

Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες φαίνεται ότι η Φινλανδία έχει αναλάβει δράση που αντιπροσωπεύει επαρκή πρόοδο για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των χρονικών ορίων που έχει θέσει το Συμβούλιο. Ειδικότερα, η Φινλανδία έχει λάβει μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2011, εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή δημοσιονομική προσαρμογή το 2011, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου.

Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν απαιτούνται επί του παρόντος περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος της Φινλανδίας. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στη Φινλανδία σύμφωνα με τη Συνθήκη και το ΣΣΑ.

Πίνακας: Σύγκριση των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

Βουλγαρία

Διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και οι πλέον πρόσφατες συστάσεις

Ο αντίκτυπος της οικονομικής ύφεσης και οι αυξήσεις των δαπανών που οφείλονταν σε σημαντικού μεγέθους δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί από την απερχόμενη κυβέρνηση ενόψει των βουλευτικών εκλογών στα μέσα του 2009 προκάλεσαν επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών στη Βουλγαρία. Σε συνδυασμό με μια μετατόπιση προς μια σύνθεση της ανάπτυξης λιγότερο εντατική ως προς τους φόρους, αυτό οδήγησε σε έλλειμμα γενικής κυβέρνησης στη Βουλγαρία ύψους 3,9% του ΑΕΠ το 2009 σε σύγκριση με πλεόνασμα 1,8% το 2008[8]. Με τα δεδομένα αυτά, το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 13 Ιουλίου 2010, ότι στη χώρα αυτή υφίστατο υπερβολικό έλλειμμα και απηύθυνε συστάσεις προς τη Βουλγαρία σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης αυτής έως το 2011.[9] Στις συστάσεις του, το Συμβούλιο καθόρισε προθεσμία μέχρι τις 13 Ιανουαρίου 2011 για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης.

Συγκεκριμένα, το Συμβούλιο συνέστησε στη Βουλγαρία να μειώσει το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ με αξιόπιστο και διατηρήσιμο τρόπο έως και το 2011 το αργότερο. Ειδικότερα, προς τον σκοπό αυτό συστηνόταν στις βουλγαρικές αρχές: (α) να λάβουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αποφευχθεί επιδείνωση του ελλείμματος για το 2010 πέραν του σχεδιαζόμενου 3,8% του ΑΕΠ· (β) να διασφαλίσουν δημοσιονομική προσαρμογή τουλάχιστον ¾% του ΑΕΠ το 2011· και (γ) να προσδιορίσουν και να εφαρμόσουν τα μέτρα που είναι αναγκαία για την επίτευξη της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2011. Προκειμένου να περιοριστούν οι κίνδυνοι προσαρμογής, συστήθηκε στις βουλγαρικές αρχές να ενισχύσουν τη δημοσιονομική διακυβέρνηση και διαφάνεια με την εντατικοποίηση των ελέγχων των δαπανών από το Υπουργείο Οικονομικών, την ενίσχυση του δεσμευτικού χαρακτήρα του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου, καθώς και με τη βελτίωση της παρακολούθησης της εκτέλεσης του προϋπολογισμού καθόλη τη διάρκεια του έτους.

Το Συμβούλιο ορίζει την 13η Ιανουαρίου 2011 ως προθεσμία για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης από τη βουλγαρική κυβέρνηση και για τον προσδιορισμό των μέτρων που είναι αναγκαία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Η Επιτροπή διατυπώνει την αξιολόγησή της για τα ληφθέντα μέτρα με βάση τις φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010, οι οποίες ενσωματώνουν τα δημοσιονομικά μέτρα που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011 και λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις συμπληρωματικές πληροφορίες που παρείχαν οι βουλγαρικές αρχές στο τέλος του Δεκεμβρίου του 2010 και τον Ιανουάριο του 2011.

Αξιολόγηση της αναληφθείσας δράσης

Στις φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010, ο δείκτης του χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί στο 3,8% του ΑΕΠ το 2010, από 4,7% του ΑΕΠ το 2009, σύμφωνα με το στόχο που είχε τεθεί στον αναθεωρημένο προϋπολογισμό του 2010 σον οποίο στηρίζεται η σύσταση του Συμβουλίου. Η πρόβλεψη αυτή στηρίζεται στην παραδοχή γενικά αμετάβλητων οικονομικών προοπτικών σε σχέση με τις εαρινές προγνώσεις 2010 των υπηρεσιών της Επιτροπής, στις οποίες βασίστηκαν οι συστάσεις του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2010. Επιπλέον, περιλαμβάνει ένα έκτακτο στοιχείο που έχει ως συνέπεια την αύξηση του ελλείμματος, το οποίο προκύπτει από την ακύρωση του χρέους τρίτων χωρών (0,1% του ΑΕΠ) και ενσωματώνει ένα έλλειμμα στους τρέχοντες φόρους και εξοικονόμηση σε κεφαλαιουχικές δαπάνες σε σύγκριση με τα σχέδια που προβλέπονται στον αναθεωρημένο προϋπολογισμό του 2010. Η πιο πρόσφατη πρόγνωση των αρχών προβλέπει ελαφρώς καλύτερο δείκτη ελλείμματος το 2010, ύψους 3,6% του ΑΕΠ. Οι προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής καταδεικνύουν βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά 1½% του ΑΕΠ το 2010.

Η Επιτροπή συμπεραίνει συνεπώς ότι τα δημοσιονομικά αποτελέσματα του 2010 αναμένεται να είναι σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου για την επίτευξη στόχου για το έλλειμμα του 2010 ύψους 3,8% του ΑΕΠ που είχε τεθεί στον αναθεωρημένο προϋπολογισμό του 2010.

Για το 2011, οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 προβλέπουν έλλειμμα 2,9% του ΑΕΠ, πράγμα που σημαίνει ετήσια μείωση του ελλείμματος από 0,9% του ΑΕΠ, με βάση την παραδοχή μη αλλαγής πολιτικής, μια αναμενόμενη βελτίωση των οικονομικών προοπτικών και μια συντηρητική εκτίμηση των μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011. Οι αρχές αναμένουν ελαφρά χαμηλότερο έλλειμμα ύψους 2,5% του ΑΕΠ, ενώ η διαφορά εξηγείται ως επί το πλείστον από μια πιο αισιόδοξη προβολή της οικονομικής δραστηριότητας. Θα έχουν ως στόχο την επίτευξη αυτού του δημοσιονομικού στόχου, με την αύξηση των εσόδων του Δημοσίου, που θα οφείλεται στην αναμενόμενη οικονομική ανάκαμψη και τα μέτρα τόνωσης των εσόδων, καθώς και στη συγκράτηση της αύξησης των δαπανών και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δαπανών. Από διαρθρωτική άποψη, οι προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής καταδεικνύουν βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά ¾% του ΑΕΠ το 2011.

Οι κίνδυνοι για την επίτευξη του στόχου του 2011 για το έλλειμμα συνδέονται κυρίως με το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβλέψεις του 2011. Η βραδύτερη οικονομική ανάκαμψη, με σύνθεση της ανάπτυξης με χαμηλότερα επίπεδα εσόδων, μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες υστερήσεις των εσόδων, παρά τις συντηρητικές εκτιμήσεις για τα έσοδα του προϋπολογισμού. Από πλευράς δαπανών, οι τοπικές και προεδρικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για το δεύτερο εξάμηνο του 2011 ενδέχεται να δημιουργήσουν πρόσθετες πιέσεις για δαπάνες. Δεδομένων των κινδύνων αυτών, οι αρχές της Βουλγαρίας πρέπει να παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις και να είναι έτοιμες να λάβουν διορθωτικά μέτρα σε περίπτωση επέλευσης των εν λόγω κινδύνων.

Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η Βουλγαρία έχει διασφαλίσει δημοσιονομική προσαρμογή ¾ ε.μ. του ΑΕΠ και έχει αναλάβει αποτελεσματική δράση προκειμένου να τερματιστεί η παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος έως το 2011.

Τέλος, έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στον τομέα της δημοσιονομικής διακυβέρνησης και έχουν αναληφθεί κάποιες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων δαπανών. Έχουν συμφωνηθεί με τους κοινωνικούς εταίρους μέτρα για περαιτέρω μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, για την υλοποίηση των οποίων θα απαιτηθούν περαιτέρω νομοθετικές ενέργειες.

Συμπεράσματα

Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες φαίνεται ότι η Βουλγαρία έχει αναλάβει δράση που αντιπροσωπεύει επαρκή πρόοδο για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των χρονικών ορίων που έχει θέσει το Συμβούλιο. Η Βουλγαρία έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2011, συγκεκριμένα με την αποφυγή της επιδείνωσης του ελλείμματος του 2010 πέραν του προβλεπόμενου 3,8% του ΑΕΠ και με τη θέσπιση νόμων για επαρκείς δημοσιονομικές προσπάθειες στον προϋπολογισμό του 2011, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου.

Επιπλέον, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η Βουλγαρία θα πρέπει να είναι περισσότερο αποτελεσματική όσον αφορά την ενίσχυση του δεσμευτικού χαρακτήρα του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου της σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου.

Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες προς το παρόν στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος για τη Βουλγαρία. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία σύμφωνα με τη Συνθήκη και το ΣΣΑ.

Πίνακας: Σύγκριση των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

Δανία

Διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και οι πλέον πρόσφατες συστάσεις

Ο αντίκτυπος της οικονομικής ύφεσης και μια δημοσιονομική ώθηση κατά διακριτική ευχέρεια προκάλεσαν επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών στη Δανία. Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης μετατράπηκε από πλεόνασμα 3,2% του ΑΕΠ το 2008 σε έλλειμμα ύψους 2,7% του ΑΕΠ το 2009, και αναμένεται να διευρυνθεί σε 5,5% του ΑΕΠ το 2010. Με τα δεδομένα αυτά, το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 13 Ιουλίου 2010, ότι στη χώρα αυτή υφίστατο υπερβολικό έλλειμμα και απηύθυνε συστάσεις προς τη Δανία σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης αυτής έως το 2013[10]. Στις συστάσεις του, το Συμβούλιο καθόρισε προθεσμία μέχρι τις 13 Ιανουαρίου 2011 για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης.

Το Συμβούλιο σύστησε στις δανικές αρχές να μειώσουν το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης σε επίπεδο κάτω από το 3% του ΑΕΠ κατά τρόπο αξιόπιστο και διατηρήσιμο με τη λήψη μέτρων σε μεσοπρόθεσμο πλαίσιο. Συγκεκριμένα, για το σκοπό αυτό, οι αρχές της Δανίας πρέπει: (α) να εφαρμόσουν τα δημοσιονομικά μέτρα το 2010, όπως προβλέπεται στο τελευταίο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης και να αρχίσουν την εξυγίανση το 2011 προκειμένου να μειώσουν το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς έως το 2013· (β) να εξασφαλίσουν μέση ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή ύψους τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2011-2013· (γ) να καθορίσουν και να εφαρμόσουν αυστηρά τα μέτρα που απαιτούνται για την επίτευξη της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος μέχρι το 2013, εφόσον το επιτρέπουν οι κυκλικές συνθήκες, και να επιταχύνουν τον περιορισμό του ελλείμματος σε περίπτωση που οι οικονομικές ή οι δημοσιονομικές συνθήκες αποδειχτούν καλύτερες από αυτές που αναμένονται προς το παρόν.

Η Επιτροπή διατυπώνει την αξιολόγησή της για τα ληφθέντα μέτρα με βάση τις φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 και λαμβάνοντας υπόψη τον προϋπολογισμό για το 2011, τις προγνώσεις της κυβέρνησης του Δεκεμβρίου και τα μέτρα εξυγίανσης που παρουσίασε η κυβέρνηση στις 25 Μαΐου. Η αξιολόγηση λαμβάνει επίσης υπόψη τις πληροφορίες σχετικά με τα ληφθέντα αποτελεσματικά μέτρα που διαβίβασε το δανικό Υπουργείο Οικονομικών στην Επιτροπή στις 13 Ιανουαρίου 2011.

Αξιολόγηση της αναληφθείσας δράσης

Οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 δείχνουν βελτίωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος της γενικής κυβέρνησης κατά 1,6 ε.μ. μεταξύ 2010 και 2012 (από -5,1% του ΑΕΠ το 2010 σε -3,5% του ΑΕΠ το 2012). Στην τελευταία μακροοικονομική επικαιροποίησή τους (Δεκέμβριος 2010) οι δανικές αρχές προβλέπουν ότι ο δείκτης του ελλείμματος θα ανέλθει σε 3,6% του ΑΕΠ το 2010[11], θα αυξηθεί σε 4,7% του ΑΕΠ το 2011 και στη συνέχεια θα μειωθεί σε 3,4% του ΑΕΠ το 2012, οπότε θα είναι κοντά στην τιμή αναφοράς ένα χρόνο πριν από την προθεσμία που έχει θέσει το Συμβούλιο.

Τον Μάιο του 2010, η δανική κυβέρνηση εξασφάλισε κοινοβουλευτική υποστήριξη για ένα σύνολο μέτρων εξυγίανσης που αποσκοπούν στην εκπλήρωση των συστάσεων της ΔΥΕ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν την αναβολή φορολογικών περικοπών που προβλέπονταν προηγουμένως, καθώς και την προσωρινή αναστολή της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των διαφόρων κατώτατων ορίων φόρου (ο λεγόμενος κανονισμός § 20 ) έως το 2014, τη μεταρρύθμιση και τη συντόμευση της περιόδου χορήγησης επιδόματος ανεργίας από τέσσερα σε δύο έτη και τη θέσπιση ανώτατου ορίου για την έκπτωση φόρου των συνδικαλιστικών συνδρομών. Επιπλέον, η αύξηση της κατανάλωσης του Δημοσίου περιορίζεται μεταξύ 2011 και 2013. Τα μέτρα της δέσμης μέτρων εξυγίανσης του Μαΐου έχουν ήδη θεσπισθεί ως νομοθεσία, όπως συνιστούσε το Συμβούλιο. Επιπλέον, ο προϋπολογισμός για το 2011 επιβεβαιώνει την πρόθεση της κυβέρνησης να περιορίσει την αύξηση της κατανάλωσης του Δημοσίου. Διάφορες τροποποιήσεις στον τρόπο χρηματοδότησης των δήμων και ο έλεγχος των δαπανών τους αναμένεται ότι θα μειώσουν τον κίνδυνο υπέρβασης των δαπανών[12].

Η Επιτροπή συμπεραίνει συνεπώς ότι η Δανία έχει ακολουθήσει τη σύσταση του Συμβουλίου για την εφαρμογή των δημοσιονομικών μέτρων το 2010, όπως προβλέπεται στην τελευταία επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης και την έναρξη της εξυγίανσης το 2011.

Η αναμενόμενη μέση ετήσια προσπάθεια εξυγίανσης από τα μέτρα αυτά κατά την περίοδο 2011 έως 2013 ανέρχεται σε περίπου ½% του ΑΕΠ, που συμφωνεί με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ωστόσο, αν και προβλέπεται σημαντική βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου μέχρι το 2012, το διαρθρωτικό ισοζύγιο εκτιμάται ότι θα επιδεινωθεί ελαφρώς κατά την περίοδο αυτήν. Η υποκείμενη αύξηση του δυνητικού προϊόντος 2010-2013, όπως έχει εκτιμηθεί σύμφωνα με την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία, αναμένεται ότι θα είναι πολύ χαμηλή, πράγμα που είναι ασυνήθιστο και μπορεί να συνδέεται με αβεβαιότητες κατά τον υπολογισμό του δυνητικού προϊόντος της Δανίας στην παρούσα συγκυρία.

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω μέτρα εξυγίανσης, η Επιτροπή, στην παρούσα συγκυρία, δεν έχει ενδείξεις ότι η συνιστώμενη δημοσιονομική προσπάθεια ως προς το μέσο ετήσιο διαρθρωτικό ισοζύγιο δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί εντός του μεσοπρόθεσμου πλαισίου μεταξύ 2011 και 2013. Θεωρεί, επομένως, ότι η Δανία, με βάση τα τρέχοντα στοιχεία, έχει λάβει αποτελεσματικά μέτρα για τον τερματισμό της σημερινής κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος έως το 2013.

Συμπεράσματα

Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες φαίνεται ότι η Δανία έχει αναλάβει δράση που αντιπροσωπεύει επαρκή πρόοδο για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των χρονικών ορίων που έχει θέσει το Συμβούλιο. Ειδικότερα, η Δανία εφάρμοσε τα δημοσιονομικά μέτρα το 2010, όπως προβλεπόταν στην τελευταία επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης και άρχισε την εξυγίανση το 2011, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου.

Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες προς το παρόν στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος για την Δανία. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στη Δανία σύμφωνα με τη Συνθήκη και το ΣΣΑ.

Πίνακας 1: Σύγκριση των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

[1] Για κάθε κράτος μέλος η αξιολόγηση των ληφθέντων μέτρων μετά τη λήξη της εξάμηνης προθεσμίας που οριζόταν στις συστάσεις κοινοποιήθηκε στο Συμβούλιο. Όλες οι ανακοινώσεις της Επιτροπής καθώς και άλλα έγγραφα σχετικά με τη ΔΥΕ για κάθε κράτος μέλος (παλαιότερα και τρέχοντα) είναι διαθέσιμα στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/index_en.htm.

[2] ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6.

[3] «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο ECOFIN στις 10 Νοεμβρίου 2009. Διατίθεται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/legal_texts/index_en.htm.

[4] Όλα τα έγγραφα σχετικά με τη ΔΥΕ για την Κύπρο υπάρχουν στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/cyprus_en.htm

[5] Οι φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 δημοσιεύθηκαν στις 29 Νοεμβρίου 2010. Η καταληκτική ημερομηνία για τη συγκέντρωση δεδομένων ήταν η 15η Νοεμβρίου 2010.

[6] Ο νόμος για τον προϋπολογισμό του 2011 ψηφίσθηκε από το Κοινοβούλιο την 16η Δεκεμβρίου 2010.

[7] Όλα τα έγγραφα σχετικά με τη ΔΥΕ για την Φινλανδία υπάρχουν στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/finland_en.htm

[8] Με την κοινοποίηση ΔΥΕ του Οκτωβρίου του 2010 τα αποτελέσματα του ισοζυγίου της γενικής κυβέρνησης το 2008 και το 2009 αναθεωρήθηκαν σε πλεόνασμα 1,7% και έλλειμμα 4,7% του ΑΕΠ, αντίστοιχα. Οι κύριοι λόγοι είναι, μεταξύ άλλων, μεθοδολογικές αλλαγές όσον αφορά την εισαγωγή χρονικά αναπροσαρμοσμένης ταμειακής καταγραφής ορισμένων φορολογικών εσόδων, καθώς και ορισμένες πρόσθετες υποχρεώσεις της κυβέρνησης που αποκαλύφθηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2010.

[9] Όλα τα έγγραφα σχετικά με τη ΔΥΕ για τη Βουλγαρία δημοσιεύονται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/bulgaria_en.htm

[10] Όλα τα έγγραφα σχετικά με τη ΔΥΕ για τη Δανία δημοσιεύονται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/denmark_en.htm

[11] Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης της Δανίας για το 2010 είναι χαμηλότερο φθινοπωρινές προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2010 κυρίως λόγω της προσωρινής και απροσδόκητης αύξησης των εσόδων από τη φορολογία των αποδόσεων των συνταξιοδοτικών ταμείων, η οποία δεν περιλαμβανόταν στις προγνώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής.

[12] Δύο περαιτέρω πρωτοβουλίες που είναι σε εξέλιξη είναι πιθανό να έχουν επιπτώσεις στον προϋπολογισμό κατά τα προσεχή έτη. Πρώτον, είναι υπό διαπραγμάτευση η μεταρρύθμιση των επιχορηγήσεων των φοιτητών, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση της διάρκειας των υποτροφιών σπουδαστών. Συνεπώς, η μεταρρύθμιση θα αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των κρατικών δαπανών. Δεύτερον, η κυβέρνηση έχει προτείνει τη σταδιακή κατάργηση του καθεστώτος πρόωρης συνταξιοδότησης έως το 2034 με αναμενόμενο θετικό αντίκτυπο στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, αλλά με βραχυπρόθεσμες δημοσιονομικές δαπάνες. Πιο συγκεκριμένα, η μεταρρύθμιση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε σημαντική εφάπαξ επίδραση στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης για το 2012. Αυτό το εφάπαξ κόστος δεν προβλέπεται ότι θα έχει επιπτώσεις στη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2013. Επί του παρόντος δεν είναι δυνατόν να ποσοτικοποιηθούν ικανοποιητικά οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των δύο αυτών πρωτοβουλιών.