[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 24.3.2010

COM(2010)124 τελικό

2008/0002 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη

θέση του Συμβουλίου για την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα νέα τρόφιμα, ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1331/2008 και καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 258/97 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1852/2001 της Επιτροπής

2008/0002 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη

θέση του Συμβουλίου για την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα νέα τρόφιμα, ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1331/2008 και καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 258/97 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1852/2001 της Επιτροπής

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΦΑΚΕΛΟΥ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο [έγγραφο COM(2007) 872 τελικό – 2008/0002COD]: | [14 Ιανουαρίου 2008] |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | [29 Μαΐου 2008] |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: | [25 Μαρτίου 2009] |

Ημερομηνία διαβίβασης της τροποποιημένης πρότασης: | [*…] |

Ημερομηνία έκδοσης της θέσης του Συμβουλίου: | [15 Μαρτίου 2010] |

* Λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις στο Συμβούλιο κατά την περίοδο της πρώτης ανάγνωσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή δεν έκρινε αναγκαίο να καταρτίσει αναθεωρημένη πρόταση, αλλά διατύπωσε τις απόψεις της για τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου στο έγγραφο SP(2009)3060, το οποίο διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 11 Σεπτεμβρίου 2009.

2. ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

1. Η έγκριση και η χρήση νέων τροφίμων ρυθμίζονται σε επίπεδο ΕΕ από το 1997, όταν εκδόθηκε ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 258/97 του Συμβουλίου. Σκοπός του σχεδίου κανονισμού είναι η επικαιροποίηση και η αποσαφήνιση του κανονιστικού πλαισίου που διέπει την έγκριση και τη διάθεση νέων τροφίμων στην αγορά, εξασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια των τροφίμων, την προστασία της δημόσιας υγείας και των συμφερόντων των καταναλωτών και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Το σχέδιο κανονισμού καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 258/97 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1852/2001 της Επιτροπής.

2. Η παρούσα πρόταση στοχεύει να βελτιώσει και να οργανώσει συγκεντρωτικά, σε επίπεδο Ένωσης, τη διαδικασία έγκρισης που προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1331/2008, ο οποίος καθιέρωσε την κοινή διαδικασία έγκρισης. Η πρόταση προβλέπει ειδική διαδικασία έγκρισης για τα παραδοσιακά τρόφιμα από τρίτες χώρες και αποσαφηνίζει τον ορισμό των νέων τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των νέων τεχνολογιών που έχουν αντίκτυπο στα τρόφιμα.

3. Η ισχύουσα διαδικασία για επεκτάσεις της χρήσης καταργείται και οι εγκρίσεις που αφορούν συγκεκριμένους αιτούντες αντικαθίστανται από γενικές εγκριτικές αποφάσεις, εκτός από την περίπτωση κατά την οποία χορηγείται προστασία δεδομένων για καινοτόμα τρόφιμα.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

Η θέση του Συμβουλίου αντανακλά το αποτέλεσμα της εξέτασης της πρότασης της Επιτροπής και λαμβάνει υπόψη τις τροπολογίες που ψηφίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Επιτροπή δέχτηκε όλες τις αλλαγές που έκανε το Συμβούλιο στην πρότασή της, με εξαίρεση την υπαγωγή των απογόνων (πρώτης γενιάς) των κλωνοποιημένων ζώων στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης και μερικές τροποποιήσεις που έγιναν λόγω της έναρξης ισχύος της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.2. Κυριεσ τροπολογιεσ που προβλεπονται απο τη θέση του Συμβουλίου

Το Συμβούλιο συμπεριέλαβε στη θέση του διάφορες τροπολογίες που εγκρίθηκαν σε πρώτη ανάγνωση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και έγιναν επίσης δεκτές από την Επιτροπή.

α) Στόχοι του κανονισμού

Η θέση του Συμβουλίου (άρθρο 1 και αιτιολογικές σκέψεις 1 και 2) επέκτεινε τους στόχους του κανονισμού στην προστασία του περιβάλλοντος και την καλή μεταχείριση των ζώων, βάσει των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αυτοί οι στόχοι συνάδουν με άλλες ειδικές νομοθετικές πράξεις για τα τρόφιμα, οι οποίες έχουν επικαιροποιηθεί, και μπορούν να υποστηριχθούν από την Επιτροπή.

β) Παραδοσιακά τρόφιμα από τρίτες χώρες

Η πρόταση της Επιτροπής πρόβλεψε απλουστευμένη διαδικασία, που βασίζεται στην κοινοποίηση από κάθε ενδιαφερόμενο μέρος, πριν από τη διάθεση στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των παραδοσιακών τροφίμων από τρίτες χώρες που διαθέτουν αποδεδειγμένο ιστορικό ασφαλούς χρήσης.

Το Συμβούλιο απέρριψε αυτή τη διαδικασία, διότι επιθυμεί να διατυπώνεται επιστημονική γνώμη από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων και να ζητείται η γνώμη των κρατών μελών όσον αφορά την έγκριση της διάθεσης παραδοσιακών τροφίμων από τρίτες χώρες στην αγορά της ΕΕ. Ωστόσο, το Συμβούλιο συμφώνησε στη θέσπιση μιας ειδικής διαδικασίας (άρθρο 11 παράγραφοι 3 και 5) με πιο σύντομες προθεσμίες (9 μήνες αντί 18 μηνών). Η Επιτροπή υποστηρίζει αυτή τη συμβιβαστική λύση.

γ) Nανοτεχνολογίες

Όσον αφορά τις νανοτεχνολογίες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε να υπάρξει νομικός ορισμός των νανοϋλικών και να προβλεφθεί η υποχρεωτική επισήμανση αυτών των προϊόντων.

Σχετικά με την επισήμανση, το Συμβούλιο θεωρεί ότι οι ενδεδειγμένοι κανόνες επισήμανσης πρέπει να επιβάλλονται με την εγκριτική απόφαση σε περιπτωσιολογική βάση.

Η θέση του Συμβουλίου [άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο α) σημείο iv) και άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο γ)] προβλέπει τη διατύπωση ορισμού για τα «τεχνητά κατασκευασμένα νανοϋλικά» και τη συστηματική αξιολόγηση και έγκριση, πριν από τη διάθεση στην αγορά, όλων των συστατικών τροφίμων που περιέχουν τα εν λόγω νανοϋλικά.

Η Επιτροπή υποστηρίζει αυτές τις τροπολογίες.

δ) Κλωνοποίηση ζώων

Όσον αφορά την κλωνοποίηση, οι θέσεις μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διαφέρουν σημαντικά. Οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι υπέρ της αφαίρεσης των προϊόντων που προέρχονται από κλώνους ή απογόνους τους από το πεδίο εφαρμογής και υπέρ της απαγόρευσης της χρήσης των τροφίμων που προέρχονται από κλώνους ή απογόνους τους. Εναλλακτικά, το Κοινοβούλιο προτείνει να διατηρηθεί τουλάχιστον το ισχύον καθεστώς, έως ότου θεσπιστεί ειδική νομοθεσία. Αυτός ο αποκλεισμός από το πεδίο εφαρμογής, έως ότου θεσπιστεί ειδική νομοθεσία για την κλωνοποίηση, θα οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου δεν θα υπάρχει εναρμονισμένη εφαρμοστέα ενωσιακή νομοθεσία μετά την κατάργηση του ισχύοντος κανονισμού για τα νέα τρόφιμα.

Το Συμβούλιο θεωρεί ότι θα ήταν επιθυμητό να υπάρξει ειδική νομοθετική ρύθμιση για την κλωνοποίηση, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διάφορες πτυχές του ζητήματος αυτού. Ωστόσο, το Συμβούλιο συμφωνεί ότι ο κανονισμός για τα νέα τρόφιμα πρέπει να εξακολουθήσει να ισχύει, προκειμένου να καλύπτονται τα τρόφιμα που προέρχονται από κλωνοποιημένα ζώα έως ότου θεσπιστεί ειδική νομοθεσία. Επιπλέον, το Συμβούλιο συμφώνησε ομόφωνα να συμπεριληφθούν στον ορισμό των νέων τροφίμων τα τρόφιμα που προέρχονται από απογόνους (πρώτης γενιάς) κλώνων, πράγμα που σημαίνει ότι τα εν λόγω τρόφιμα θα υπόκεινται σε άδεια κυκλοφορίας, προτού διατεθούν στην αγορά.

Η θέση του Συμβουλίου (άρθρο 24 παράγραφος 2) προβλέπει επίσης την υποχρέωση της Επιτροπής να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση για όλες τις πτυχές των τροφίμων που παράγονται από κλωνοποιημένα ζώα και απογόνους τους, έκθεση την οποία θα ακολουθήσει, αν χρειαστεί, η κατάλληλη νομοθετική πρόταση.

Η Επιτροπή δεν υποστηρίζει την υπαγωγή των τροφίμων που προέρχονται από απογόνους κλώνων στο πεδίο εφαρμογής και, συνεπώς, δεν μπορεί να συμφωνήσει με τη θέση του Συμβουλίου [άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο β)]. Η θέση της Επιτροπής είναι να διατηρηθεί το ισχύον νομικό καθεστώς για τα τρόφιμα που παράγονται με νέες τεχνικές αναπαραγωγής, όπως η κλωνοποίηση, και να εκπονηθεί η προβλεπόμενη έκθεση έως το τέλος του έτους.

Ο ισχύων και αναθεωρημένος ορισμός των νέων τροφίμων καλύπτει όλα τα τρόφιμα (συμπεριλαμβανομένου του κρέατος και του γάλακτος) που προέρχονται από ζώα τα οποία έχουν ληφθεί με νέες αναπαραγωγικές τεχνικές (όπως η κλωνοποίηση), αλλά όχι τα τρόφιμα που προέρχονται από ζώα τα οποία έχουν ληφθεί με συμβατικές αναπαραγωγικές τεχνικές [δηλ. τεχνικές που χρησιμοποιούνταν πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) 258/97].

Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να περιληφθούν στο πεδίο εφαρμογής τα τρόφιμα που προέρχονται από απογόνους κλώνων, διότι αυτοί λαμβάνονται μέσω συμβατικών τεχνικών αναπαραγωγής, και φρονεί, συνεπώς, ότι η υποβολή των τροφίμων που προέρχονται από απογόνους κλώνων σε καθεστώς προέγκρισης πριν από τη διάθεση στην αγορά θα είναι δυσανάλογη με τους στόχους του κανονισμού, ιδίως από την άποψη της ασφάλειας των τροφίμων, και δεν θα συνάδει με τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, η διάταξη αυτή αντίκειται στις διεθνείς υποχρεώσεις της ΕΕ.

ε) Προστασία δεδομένων

Για να προωθηθεί η καινοτομία στη βιομηχανία τροφίμων, η πρόταση της Επιτροπής εισήγαγε τη δυνατότητα να προστατεύονται τα προσφάτως ανεπτυγμένα επιστημονικά στοιχεία και επιστημονικά δεδομένα που αποτελούν αντικείμενο δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας. Η θέση του Συμβουλίου υποστηρίζει και ενισχύει αυτά τα μέτρα (άρθρο 16 παράγραφοι 1 και 4) με τον καθορισμό κριτηρίων επιλεξιμότητας για την προστασία των δεδομένων και την παροχή έγκρισης συνδεδεμένης με τον εκάστοτε αιτούντα για περίοδο 5 ετών. Η Επιτροπή υποστηρίζει αυτές τις τροπολογίες.

στ) Προσαρμογή στη συνθήκη της Λισαβόνας

Μετά την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας, η θέση του Συμβουλίου προσαρμόστηκε, για να λάβει υπόψη τα άρθρα 290 και 291 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η υιοθέτηση περαιτέρω κριτηρίων για την αποσαφήνιση των ορισμών που διατυπώνονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο α) σημεία i) έως iv) σχετικά με τις υποκατηγορίες νέων τροφίμων, στο στοιχείο γ) σχετικά με τον ορισμό των «τεχνητά κατασκευασμένων νανοϋλικών» και στα στοιχεία δ) και ε) σχετικά με τα παραδοσιακά τρόφιμα από τρίτες χώρες προβλέπεται να γίνει μέσω εκτελεστικών πράξεων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο καθορισμός αυτών των κριτηρίων είναι μέτρο που στοχεύει στη συμπλήρωση μη ουσιωδών στοιχείων του κανονισμού και, συνεπώς, θα πρέπει να γίνεται μέσω πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση.

Όσον αφορά την προσαρμογή του ορισμού των «τεχνητά κατασκευασμένων νανοϋλικών» στην επιστημονική και τεχνική πρόοδο και στους ορισμούς που συμφωνούνται σε διεθνές επίπεδο, η Επιτροπή θεωρεί ότι το γεγονός ότι δεν υπάρχει στη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση διάταξη που να επιτρέπει την αναθεώρηση του ορισμού για την προσαρμογή του στις τεχνικές εξελίξεις συνεπάγεται την εφαρμογή της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας για την αναθεώρησή του. Η ρύθμιση αυτή δεν θα επιτρέπει την προσαρμογή του ορισμού στις νεότερες επιστημονικές εξελίξεις και θα έχει αρνητικές συνέπειες για την καινοτομία στη βιομηχανία τροφίμων. Η εν λόγω προσαρμογή στοχεύει στην τροποποίηση μη ουσιωδών στοιχείων του κανονισμού και θα πρέπει να γίνεται μέσω πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση[1].

Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή αντιτίθεται στις προαναφερόμενες διατάξεις της θέσης του Συμβουλίου.

Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχτεί αυτούσια την αιτιολογική σκέψη 36 σχετικά με τις διαβουλεύσεις με εμπειρογνώμονες κατά την προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της της 9ης Δεκεμβρίου 2009 σχετικά με το άρθρο 290 της ΣΛΕΕ, ανέλαβε την πολιτική δέσμευση να διαβουλεύεται συστηματικά με εμπειρογνώμονες των εθνικών αρχών των κρατών μελών, εκτός από τις περιπτώσεις στις οποίες αυτή η προπαρασκευαστική εργασία δεν απαιτεί καμία νέα εμπειρογνωσία. Ωστόσο, καθώς η Συνθήκη δεν προβλέπει ομάδες εμπειρογνωμόνων, οι εμπειρογνώμονες δεν μπορούν να έχουν επίσημο θεσμικό ρόλο. Ως εκ τούτου, οι βασικές πράξεις δεν θα πρέπει να περιλαμβάνουν διατάξεις για τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων στην προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.

Τέλος, σχετικά με τη διάρκεια της περιόδου προβολής αντιρρήσεων για τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, η Επιτροπή θεωρεί ότι το Συμβούλιο δεν δικαιολόγησε επαρκώς την επιλογή της τρίμηνης περιόδου. Η Επιτροπή επιμένει στη δίμηνη περίοδο (που μπορεί να παραταθεί μέχρι έναν ακόμη μήνα) και δεν μπορεί να υποστηρίξει αυτήν την τροπολογία του Συμβουλίου.

Ωστόσο, η Επιτροπή δέχεται την προσαρμογή των ακόλουθων μέτρων μέσω εκτελεστικών πράξεων:

- διαδικασία χαρακτηρισμού ενός τροφίμου ως νέου τροφίμου (άρθρο 4 παράγραφος 4)·

- αποφάσεις σχετικά με το αν ένας τύπος τροφίμων εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής (άρθρο 5)·

- επικαιροποίηση του καταλόγου παραδοσιακών τροφίμων από τρίτες χώρες στο άρθρο 11 παράγραφος 5·

- υιοθέτηση λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή της διαδικασίας για τα παραδοσιακά τρόφιμα από τρίτες χώρες (άρθρο 11 παράγραφος 7)·

- επικαιροποίηση του ενωσιακού καταλόγου σε περίπτωση προστασίας δεδομένων πριν από τη λήξη της πενταετούς περιόδου προστασίας δεδομένων στο άρθρο 16 παράγραφος 5·

- έκδοση εκτελεστικών μέτρων για να εξασφαλιστεί η πληροφόρηση του κοινού (άρθρο 17)·

- υιοθέτηση μεταβατικών μέτρων για τις εκκρεμείς αιτήσεις στο άρθρο 27 παράγραφος 2·

- επικαιροποίηση του ενωσιακού καταλόγου εγκεκριμένων νέων τροφίμων στο άρθρο 28 παράγραφος 8.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή αποδέχθηκε όλες τις τροποποιήσεις που έκανε το Συμβούλιο στην πρότασή της, με εξαίρεση την υπαγωγή των απογόνων (πρώτης γενιάς) των κλωνοποιημένων ζώων στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης και τις προτεινόμενες προσαρμογές ορισμένων διατάξεων περί «επιτροπολογίας» στη συνθήκη της Λισαβόνας. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν μπορεί να υποστηρίξει τη θέση του Συμβουλίου.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Δήλωση της Επιτροπής

Στην πολιτική συμφωνία στην οποία κατέληξε το Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2009 ορίζεται ότι η προσαρμογή του ορισμού των τεχνητά κατασκευασμένων νανοϋλικών στην επιστημονική και τεχνική πρόοδο και στους ορισμούς που θα συμφωνηθούν στο μέλλον σε διεθνές επίπεδο θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο. Στην τρέχουσα θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση η προσαρμογή αυτή περιορίζεται στην έγκριση περαιτέρω κριτηρίων για την αποσαφήνιση του εν λόγω ορισμού.

Πρώτον, αυτή η τροποποίηση σημαίνει ότι οποιαδήποτε προσαρμογή του ίδιου του ορισμού θα μπορεί να γίνεται μόνο με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία. Η Επιτροπή αντιτίθεται στον περιορισμό αυτόν, διότι μια τέτοια ρύθμιση δεν θα επιτρέπει την προσαρμογή του ορισμού στις νεότερες επιστημονικές εξελίξεις και θα έχει αρνητικές συνέπειες για την καινοτομία στη βιομηχανία τροφίμων.

Επιπλέον, η Επιτροπή αντιτίθεται στην υιοθέτηση περαιτέρω κριτηρίων για την αποσαφήνιση των ορισμών μέσω εκτελεστικών πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 291 της συνθήκης ΛΕΕ. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η υιοθέτηση τέτοιων κριτηρίων στοχεύει στη συμπλήρωση μη ουσιωδών στοιχείων του κανονισμού. Συνεπώς, τα εν λόγω κριτήρια πρέπει να θεσπίζονται μέσω πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση σύμφωνα με το άρθρο 290 της συνθήκης ΛΕΕ. Αυτό ισχύει για τους ορισμούς που διατυπώνονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο α) σημεία i) έως iv) για τις υποκατηγορίες νέων τροφίμων, στο άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο γ) για τα τεχνητά κατασκευασμένα νανοϋλικά, και στο άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχεία δ) και ε) για τα παραδοσιακά τρόφιμα από τρίτες χώρες.

[1] Δήλωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο της 15ης Μαρτίου 2010.