Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη διεξαγωγή επίσημων ελέγχων στις ζωοτροφές και στα τρόφιμα

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

I. ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. Η παρούσα πρόταση αποτελεί τη συνέχεια που δόθηκε στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο λευκό βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων [1] σύμφωνα με την οποία επρόκειτο να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πρόταση κανονισμού για τη διεξαγωγή των επίσημων ελέγχων στις ζωοτροφές και τα τρόφιμα. Καθορίζει τους κανόνες που πρέπει να τηρούνται από τις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την πραγματοποίηση των επίσημων ελέγχων καθώς και τα καθήκοντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τη διεξαγωγή των ελέγχων αυτών. Είναι το αποτέλεσμα της επανεξέτασης των υφιστάμενων κοινοτικών κανόνων σχετικά με το θέμα αυτό, που εγκρίθηκαν ξεχωριστά για τον τομέα των ζωοτροφών, τον τομέα των τροφίμων και τον κτηνιατρικό τομέα. Καλύπτει το πλήρες φάσμα των δραστηριοτήτων που καλύπτονται από τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τη νομοθεσία για τα τρόφιμα, που περιλαμβάνει την ασφάλεια των ζωοτροφών και των τροφίμων αλλά και άλλες πτυχές που συνδέονται με την προστασία του καταναλωτή, όπως π.χ. η επισήμανση των ζωοτροφών και των τροφίμων.

[1] Έγγραφο COM (1999) 719.

Ειδική προσοχή δίνεται στα μέτρα εφαρμογής και ιδίως στην επιβολή κυρώσεων σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Για το σκοπό αυτό, η πρόταση περιέχει τις ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με τις ποινικές κυρώσεις που πρέπει να επιβάλλονται από τα κράτη μέλη όσον αφορά σοβαρά αδικήματα που διαπράττονται εσκεμμένα ή λόγω σοβαρής αμέλειας. Η πρόταση περιέχει επίσης νέα μέσα για να επιβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα από τα κράτη μέλη.

II. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. Τα κίνητρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την υποβολή της παρούσας πρότασης μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

* Η υφιστάμενη κλαδική προσέγγιση οδήγησε στην επανάληψη ή σε καταστάσεις όπου οι απαιτήσεις παρόμοιας φύσης καλύπτονται διαφορετικά για τους διάφορους κλάδους. Για ορισμένους κλάδους, λείπουν κάποιες πτυχές ελέγχου, αφήνοντας έτσι νομοθετικά κενά.

* Οι πρόσφατες περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης που οφείλονται σε ζωοτροφές και τρόφιμα υπογράμμισαν τις ελλείψεις των εθνικών συστημάτων ελέγχου. Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται η έλλειψη μιας εναρμονισμένης κοινοτικής προσέγγισης όσον αφορά το σχεδιασμό και την ανάπτυξη των εθνικών συστημάτων ελέγχου.

* Υπάρχει ανάγκη να οριστεί κατάλληλα ο ρόλος των ιδίων υπηρεσιών ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η πιο αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων πόρων.

3. Όπως αναφέρεται στο λευκό βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων έπεται ότι:

"Επομένως υπάρχει σαφής ανάγκη για ένα κοινοτικό πλαίσιο για τα εθνικά συστήματα ελέγχου, το οποίο θα βελτιώσει την ποιότητα των ελέγχων σε κοινοτικό επίπεδο, και κατά συνέπεια θα αυξήσει τα πρότυπα ασφαλείας των τροφίμων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η λειτουργία αυτών των συστημάτων ελέγχου θα παραμείνει εθνική αρμοδιότητα. Αυτό το κοινοτικό πλαίσιο θα έχει τρία κύρια στοιχεία.

* Το πρώτο στοιχείο αφορά τα λειτουργικά κριτήρια που καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο, τα οποία οι εθνικές αρχές αναμένεται να ικανοποιούν. Τα κριτήρια αυτά θα αποτελέσουν τα κύρια σημεία αναφοράς ως προς τα οποία θα ελέγχονται οι αρμόδιοι φορείς από το ΓΤΚΘ, επιτρέποντάς του με τον τρόπο αυτό να αναπτύξει μια συνεπή, πλήρη προσέγγιση ως προς τον έλεγχο των εθνικών συστημάτων.

* Το δεύτερο στοιχείο είναι η ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για τον κοινοτικό έλεγχο. Αυτές θα προωθούν συνεπείς εθνικές στρατηγικές και θα καθορίζουν τις προτεραιότητες ανάλογα με τους κινδύνους και τις πιο αποτελεσματικές διαδικασίες ελέγχου. Η κοινοτική στρατηγική θα αποτελέσει μια πλήρη, ολοκληρωμένη προσέγγιση ως προς τη λειτουργία των ελέγχων. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές θα παρέχουν επίσης συμβουλές σχετικά με την ανάπτυξη συστημάτων καταγραφής των επιδόσεων και των αποτελεσμάτων των ελέγχων και θα καθορίζουν κοινοτικούς δείκτες επιδόσεων.

* Το τρίτο στοιχείο του πλαισίου είναι η καλύτερη διοικητική συνεργασία στην ανάπτυξη και λειτουργία συστημάτων ελέγχου. Πρέπει να ενισχυθεί η κοινοτική διάσταση της ανταλλαγής των καλύτερων πρακτικών μεταξύ των εθνικών αρχών. Αυτό θα περιλαμβάνει την προώθηση της αμοιβαίας βοήθειας των κρατών μελών ολοκληρώνοντας και συμπληρώνοντας το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο."

Η παρούσα πρόταση στοχεύει να δημιουργήσει αυτό το κοινοτικό πλαίσιο για τα εθνικά συστήματα ελέγχου συγχωνεύοντας και συμπληρώνοντας τους υφιστάμενους κανόνες για τη διεξαγωγή ελέγχων σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο εντός της ΕΕ, στα σύνορα και σε τρίτες χώρες.

4. Η πρόταση λαμβάνει υπόψη τις αρχές της ασφάλειας των τροφίμων που αναφέρονται στο λευκό βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ιδίως ότι:

- η πολιτική για την ασφάλεια των τροφίμων πρέπει να στηρίζεται σε μια πλήρη και ολοκληρωμένη προσέγγιση,

- οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων έχουν την κύρια ευθύνη για την ασφάλεια των ζωοτροφών και των τροφίμων, ενώ οι αρμόδιες αρχές παρακολουθούν και επιβάλλουν την ευθύνη αυτή μέσω της λειτουργίας εθνικών συστημάτων παρακολούθησης και ελέγχου. οι υπηρεσίες ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συγκεντρώνουν την προσοχή τους στην εκτίμηση της ικανότητας των αρμόδιων αρχών να δημιουργήσουν αυτά τα συστήματα μέσω ερευνών και επιθεωρήσεων

- η πολιτική για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών πρέπει να βασίζεται στην ανάλυση του κινδύνου,

- η πολιτική από το αγρόκτημα στο τραπέζι που καλύπτει όλους τους τομείς της τροφικής αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ζωοτροφών, της πρωτογενούς παραγωγής, της επεξεργασίας των τροφίμων, της αποθήκευσης και διανομής, της υγείας των ζώων και της ευεξίας των ζώων πρέπει να εφαρμόζεται συστηματικά.

5. Με βάση τις ανωτέρω παρατηρήσεις, η πρόταση περιέχει τα ακόλουθα κύρια στοιχεία:

- Οι επίσημοι έλεγχοι από τα κράτη μέλη τους δίνουν τη δυνατότητα να επαληθεύσουν και να εφαρμόσουν τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία για τις ζωοτροφές και για τα τρόφιμα. για το σκοπό αυτό, πραγματοποιούνται τακτικά επίσημοι έλεγχοι και πρέπει να καθορίζονται με βάση την ανάλυση του κινδύνου.

- Οι αρχές στα κράτη μέλη που είναι αρμόδιες για την εκτέλεση των επίσημων ελέγχων ικανοποιούν τα επιχειρησιακά κριτήρια που εγγυώνται την αποδοτικότητα, με την αποτελεσματικότητα και την αμεροληψία τους.

- Το προσωπικό που διεξάγει τους επίσημους ελέγχους πρέπει να έχει λάβει την κατάλληλη κατάρτιση ώστε να εκτελεί σωστά τα καθήκοντά του.

- Τα ειδικά καθήκοντα ελέγχου μπορούν να εκχωρούνται σε ένα ανεξάρτητο όργανο μόνο κάτω από αυστηρούς όρους.

- Οι μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης επικυρώνονται σύμφωνα με διεθνώς αποδεκτά πρωτόκολλα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βασίζονται σε κριτήρια απόδοσης, και πραγματοποιούνται από εργαστήρια που είναι διαπιστευμένα για το σκοπό αυτό.

- Σε περιπτώσεις όπου εντοπίζεται μη συμμόρφωση λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών μέτρων και των ποινικών κυρώσεων. Τα μέτρα και οι κυρώσεις αυτές είναι αποτελεσματικά, αποτρεπτικά και αναλογικά.

- Εκπονούνται σχέδια αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης καθορίζοντας τα μέτρα που πρέπει να εφαρμόζονται σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης που οφείλονται σε ζωοτροφές και τρόφιμα.

- Τα κράτη μέλη προβαίνουν σε τακτικούς ελέγχους των εισαγωγών ζωοτροφών και τροφίμων.

- Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι επίσημοι έλεγχοι απαιτούν μέτρα από περισσότερα από ένα κράτος μέλος, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών προσφέρουν αμοιβαία τη διοικητική συνδρομή τους. Η συνδρομή αυτή μπορεί να επεκτείνεται και στην ενεργό συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των επιτόπιων ελέγχων των εμπειρογνωμόνων ενός κράτους μέλους σε κάποιο άλλο κράτος μέλος.

- Σε συνεργασία με τα κράτη μέλη θα αναπτυχθεί ένα κοινοτικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και τη λειτουργία εθνικών συστημάτων ελέγχου λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές και την εμπειρία των υπηρεσιών ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το πλαίσιο αυτό θα βασίζεται σε συμφωνημένα κριτήρια για την απόδοση των συστημάτων αυτών και θα οδηγήσει σε σαφείς κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη λειτουργία τους. Θα αναπτυχθούν κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για το σκοπό αυτό.

- Διοργανώνονται επιθεωρήσεις και έλεγχοι από το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΤΚΘ) για την εξακρίβωση της αποτελεσματικότητας των εθνικών συστημάτων ελέγχου.

- Πρόσθετα μέσα πρέπει να καταστούν διαθέσιμα ώστε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλει την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα από τα κράτη μέλη.

- Πρέπει να υπάρξει ένα κοινοτικό πλαίσιο για την κατάρτιση του προσωπικού ελέγχου στα κράτη μέλη ώστε να εξασφαλιστεί ένα ομοιόμορφο επίπεδο απόφασης που λαμβάνεται από το προσωπικό αυτό.

- Υπάρχει ανάγκη να ληφθούν ιδιαίτερα υπόψη οι ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών.

6. Οι βασικές αρχές που συνδέονται με τις αρμοδιότητες των εθνικών αρχών των κρατών μελών διατυπώνονται ήδη στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων [2]. Ο κανονισμός αυτός ορίζει συγκεκριμένα ότι «τα κράτη μέλη εκτελούν τη νομοθεσία για τα τρόφιμα, παρακολουθούν και επαληθεύουν εάν τηρούνται οι σχετικές απαιτήσεις της νομοθεσίας αυτής από τους υπευθύνους των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων σε όλα τα στάδια παραγωγής, μεταποίησης και διανομής. Για το σκοπό διατηρούν σύστημα επίσημων ελέγχων και άλλων δραστηριοτήτων όπως αρμόζει στις περιστάσεις, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η δημόσια επικοινωνία σε θέματα που αφορούν την ασφάλεια και τον κίνδυνο των ζωοτροφών και των τροφίμων, η εποπτεία της ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων και άλλες δραστηριότητες παρακολούθησης που καλύπτουν όλα τα στάδια παραγωγής, μεταποίησης και διανομής. Τα κράτη μέλη καθορίζουν επίσης τους κανόνες για τα μέτρα και τις κυρώσεις που εφαρμόζονται στις παραβιάσεις της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα. Οι εν λόγω κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές".

[2] ΕΕ L 31, 1.2.2002, σ. 1.

Η παρούσα πρόταση περιγράφει λεπτομερέστερα τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι βασικές αρχές πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται.

III. ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ

7. Η κοινοτική νομοθεσία σχετικά με τους επίσημους ελέγχους στους τομείς της ασφάλειας των τροφίμων και των ζωοτροφών αναπτύχθηκε για μια περίοδο αρκετών δεκαετιών και σε κλαδική βάση. Ως εκ τούτου, περιέχεται σε αρκετές οδηγίες και αποφάσεις. Η κατάσταση μπορεί να συνοψισθεί ως εξής:

Ζωοτροφές

8. Η οδηγία 95/53/ΕΚ του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 1995 [3] καθορίζει τις αρχές που διέπουν την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στον τομέα της διατροφής των ζώων.

[3] ΕΕ L 265, 8.11.1995, σ. 17.

Ο κύριος στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η εναρμόνιση των επίσημων ελέγχων που πραγματοποιούνται από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, όσον αφορά τόσο τις εισαγωγές όσο και τις συναλλαγές εντός της Κοινότητας.

Η οδηγία καλύπτει όλα τα προϊόντα και τις ουσίες που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων. Τα ακόλουθα στοιχεία συνιστούν τις βασικές διατάξεις:

α) ομοιόμορφες αρχές για τη διεξαγωγή των ελέγχων.

β) ενίσχυση των ελέγχων στην πηγή και οργάνωση των ελέγχων στον τόπο προορισμού, στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς.

γ) συστηματικοί έλεγχοι των εγγράφων και τυχαίοι έλεγχοι ταυτότητας, καθώς και φυσικοί έλεγχοι των εισαγωγών και μια διαδικασία για τη βελτίωση της εναρμόνισης των ελέγχων αυτών.

δ) διαδικασίες για τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σε περίπτωση που διαπιστώνονται παραβάσεις.

ε) απαίτηση να καταρτίζουν τα κράτη μέλη εθνικά ετήσια προγράμματα επιθεώρησης.

στ) απαίτηση να αποστέλλουν τα κράτη μέλη προς την Επιτροπή έκθεση σχετικά με την υλοποίηση των εθνικών προγραμμάτων, με αρχή τον Απρίλιο 2000.

ζ) με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, απαίτηση να υποβάλλει η Επιτροπή ετησίως, μια γενική συνοπτική έκθεση καθώς και μια πρόταση σύστασης που θα αφορά ένα συντονισμένο κοινοτικό πρόγραμμα ελέγχου.

η) διαδικασία για την πραγματοποίηση επιτόπιων επιθεωρήσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις τρίτες χώρες.

θ) δυνατότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο, να εγκρίνει μέτρα διασφάλισης για προϊόντα καταγωγής τρίτων χωρών.

ι) διατάξεις για τη δημιουργία ειδικών σχεδίων ελέγχων, εφόσον είναι σκόπιμο, επιπλέον του ετήσιου και του γενικού σχεδίου ελέγχων.

ια) απαίτηση τα κράτη μέλη να διαθέτουν επαρκή σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση σοβαρών κινδύνων που αφορούν τις ζωοτροφές.

ιβ) απαίτηση τα κράτη μέλη να ενημερώνουν την Επιτροπή αμέσως μόλις διαπιστωθεί σοβαρή μόλυνση ή κίνδυνος μόλυνσης και έχει εξαπλωθεί.

9. Η χρηματοδότηση των επίσημων ελέγχων στον τομέα των ζωοτροφών οργανώνεται με την απόφαση 98/728/ΕΚ του Συμβουλίου [4]. Η απόφαση αυτή προβλέπει την επιβολή ενός κοινοτικού συστήματος τελών για την εξέταση των φακέλων των συγκεκριμένων πρόσθετων υλών και για την έγκριση ορισμένων εγκαταστάσεων και ενδιαμέσων. Η απόφαση καθορίζει έναν αποκλειστικό κατάλογο δαπανών που μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά τον υπολογισμό των τελών ελέγχων. Σε αυτόν περιλαμβάνονται οι δαπάνες προσωπικού, οι διοικητικές δαπάνες και οι τεχνικές δαπάνες. Με βάση τα κριτήρια αυτά, τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν κατ' αποκοπή ποσά για τη χρηματοδότηση των δαπανών για τους επίσημους ελέγχους σε συγκεκριμένους τομείς. Η άμεση ή έμμεση επιστροφή των τελών στους υπευθύνους των επιχειρήσεων ζωοτροφών ή τροφίμων δεν επιτρέπεται.

[4] ΕΕ L 346, 22.12.1998, σ. 51.

Παρ'όλο που η απόφαση αυτή κατέστη εφαρμοστέα μόλις πρόσφατα, φαίνεται να λειτουργεί κανονικά. Αντίθετα με το σύστημα που εφαρμόζεται στον κτηνιατρικό τομέα, δεν γνωστοποιήθηκαν δυσκολίες όσον αφορά την εφαρμογή του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

10. Κοινοτικές μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης για τον επίσημο έλεγχο ζωοτροφών ορίζονται στην οδηγία 70/373/ΕΟΚ του Συμβουλίου [5]. Η οδηγία αυτή δίνει τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει τέτοιες μεθόδους με σκοπό τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις ποιότητας και σύνθεσης, λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις.

[5] ΕΕ L 170, 3.8.1970, σ. 2.

Αυτό επέτρεψε τη θέσπιση ορισμένων αναλυτικών μεθόδων, όπως η οδηγία 98/88/EK της Επιτροπής της 13ης Νοεμβρίου 1998 για τη θέσπιση κατευθυντηρίων γραμμών για το μικροσκοπικό εντοπισμό και εκτίμηση των συστατικών ζωικής προέλευσης για τον επίσημο έλεγχο των ζωοτροφών [6]. Η οδηγία 70/373/ΕΟΚ ωστόσο δεν καθορίζει τα κριτήρια με τα οποία θα συμμορφώνονται οι μέθοδοι ανάλυσης, όπως ισχύει για τα τρόφιμα (οδηγία 85/591/ΕΟΚ του Συμβουλίου). Πρέπει να εναρμονισθούν και οι δύο τομείς.

[6] ΕΕ L 318 της 27.11.1998, σ. 45.

Τρόφιμα

11. Ισχύουν δύο οδηγίες για τους επίσημους ελέγχους στον τομέα των τροφίμων:

- η οδηγία 89/397/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων [7],

[7] ΕΕ L 186, 30.6.1989, σ. 23

- η οδηγία 93/99/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα που αφορούν τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων [8].

[8] ΕΕ L 290, 24.11.1993, σ. 14.

Το πεδίο εφαρμογής των οδηγιών αυτών καλύπτει όλα τα τρόφιμα, με την επιφύλαξη της εφαρμογής των απαιτήσεων όσον αφορά την κτηνιατρική νομοθεσία που περιγράφεται κατωτέρω. Καθορίζουν γενικά, τις γενικές αρχές που πρέπει να εφαρμόζονται από τις υπηρεσίες ελέγχου στα κράτη μέλη, για να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση των τροφίμων, των πρόσθετων υλών των τροφίμων, των βιταμινών, των ορυκτών αλάτων, των ιχνοστοιχείων και άλλων πρόσθετων υλών καθώς και των υλικών και των αγαθών που προορίζεται να έλθουν σε επαφή με τα τρόφιμα. Σε αυτές περιλαμβάνονται ειδικότερα οι κανόνες σχετικά με την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα κράτη μέλη, τη δειγματοληψία και την ανάλυση, το δικαίωμα της άσκησης έφεσης έναντι μέτρων που έλαβε η αρμόδια αρχή, την οργάνωση ελέγχων σύμφωνα με εκ των προτέρων εκπονηθέντα σχέδια, τους κοινοτικούς ελέγχους στα κράτη μέλη και την αλληλοβοήθεια.

Οι οδηγίες αυτές δεν περιλαμβάνουν ωστόσο κοινούς κανόνες σχετικά με τον έλεγχο των τροφίμων που εισάγονται στην Κοινότητα ούτε και σχετικά με την οργάνωση των κοινοτικών ελέγχων σε τρίτες χώρες. Ούτε επίσης περιλαμβάνουν διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης που οφείλεται σε τρόφιμα είτε σχετικά με τη χρηματοδότηση των επίσημων ελέγχων. Δεν καθορίζουν τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται όταν οι επίσημοι έλεγχοι αποκαλύπτουν ανωμαλίες.

Κτηνιατρικοί έλεγχοι

12. Υπάρχει ένα ολοκληρωμένο σύνολο κανόνων που πρέπει να εφαρμόζουν οι ελεγκτικές αρχές στα κράτη μέλη σε ελέγχους επί προϊόντων ζωικής προέλευσης και για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τους κοινοτικούς κτηνιατρικούς κανόνες. Αυτοί περιλαμβάνουν τις ακόλουθες οδηγίες γενικής φύσεως οι οποίες είναι έτσι εφαρμόσιμες σε όλα τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης:

- την οδηγία 89/662/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τους κτηνιατρικούς ελέγχους που εφαρμόζονται στο ενδοκοινοτικό εμπόριο με προοπτική την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς [9],

[9] ΕΕ L 395, 30.12.1989, σ. 13.

- την οδηγία 97/78/ΕΚ του Συμβουλίου για καθορισμό των αρχών οργάνωσης των κτηνιατρικών ελέγχων των προϊόντων που εισάγονται στην Κοινότητα από τρίτες χώρες [10].

[10] ΕΕ L 24, 30.1.1998, σ. 9.

13. Η πρώτη οδηγία εγκρίθηκε κατά το χρόνο της θέσπισης της ενιαίας αγοράς. Στοχεύει να εξασφαλίσει ότι οι κτηνιατρικοί έλεγχοι στα αγαθά που προορίζονται για την αγορά της ΕΕ πραγματοποιούνται στο χώρο αποστολής και όχι πια στα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας. Περιέχει στοιχεία σχετικά με την οργάνωση των ελεγκτικών υπηρεσιών στα κράτη μέλη, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε περίπτωση εκτάκτων αναγκών όσον αφορά τα τρόφιμα και τη θέσπιση σχεδίων ελέγχου.

14. Η δεύτερη οδηγία καθορίζει λεπτομερώς όλους τους ελέγχους που πρέπει να πραγματοποιούνται στα αγαθά που προέρχονται από τρίτες χώρες. Καθορίζει ιδίως ότι τα αγαθά αυτά πρέπει να εκτελωνίζονται εκ των προτέρων μέσω ενός συνοριακού σταθμού επιθεώρησης, ο οποίος πρέπει να συμπεριληφθεί στον κατάλογο των συνοριακών σταθμών επιθεώρησης που έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή και ότι πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο εγγράφων, έλεγχο ταυτότητας και φυσικό έλεγχο. Περιγράφει τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των αγαθών με τους κοινοτικούς κτηνιατρικούς κανόνες.

15. Επιπλέον των δύο αυτών οδηγιών, υπάρχουν ορισμένες οδηγίες για συγκεκριμένα προϊόντα. Καθεμία από τις οδηγίες αυτές περιέχει τις υποχρεώσεις οι αρμόδιες αρχές να εκτελούν ελέγχους στα σχετικά προϊόντα. Στα προϊόντα αυτά περιλαμβάνονται το κρέας, τα προϊόντα κρέατος, τα προϊόντα αυγών, τα προϊόντα αλιείας, το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα κ.τ.λ.

16. Οι δύο άλλες οδηγίες στον κτηνιατρικό τομέα έχουν μεγάλη σημασία όσον αφορά την οργάνωση των επίσημων ελέγχων:

- η οδηγία αριθ. 89/608/ΕΟΚ του Συμβουλίου περιέχει λεπτομερείς κανόνες για την αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των διοικητικών αρχών των κρατών μελών και τη συνεργασία των αρχών αυτών με την Επιτροπή, με σκοπό τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής της κτηνιατρικής και ζωοτεχνικής νομοθεσίας [11],

[11] ΕΕ L 351, 2.12.1989, σ. 34.

- η οδηγία 96/43/ΕΚ του Συμβουλίου για την τροποποίηση και την κωδικοποίηση της οδηγίας 85/73/ΕΟΚ ώστε να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση των υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων των ζώντων ζώων και ορισμένων ζωικών προϊόντων [12]. Καλύπτει, για προϊόντα ζωικής προέλευσης και για ζώντα ζώα, τη χρηματοδότηση των κτηνιατρικών ελέγχων.

[12] ΕΕ L 162, 1.7.1996, σ. 1.

17. Τέλος, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 999/2001, που εγκρίθηκε πρόσφατα, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών έχει μεγάλη σημασία για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στον κτηνιατρικό τομέα καθώς και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1774/2002, που εγκρίθηκε πρόσφατα, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 3 Οκτωβρίου 2002 για τον καθορισμό υγειονομικών κανόνων σχετικά με τα ζωικά υποπροϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο [13].

[13] ΕΕ L 273, 10.10.2002, σ. 1.

18. Η κτηνιατρική νομοθεσία θεσπίζει, για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, κοινούς κανόνες σχετικά με την οργάνωση των επισήμων ελέγχων, τον έλεγχο των τροφίμων που εισάγονται στην Κοινότητα, τις διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης που οφείλεται σε τρόφιμα, τα ειδικά μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται όταν οι επίσημοι έλεγχοι αποκαλύπτουν ανωμαλίες, τους λεπτομερείς κανόνες σχετικά με την αλληλοβοήθεια και σχετικά με τη χρηματοδότηση των κτηνιατρικών επιθεωρήσεων και ελέγχων στα ζώντα ζώα και ορισμένα ζωικά προϊόντα. Καλύπτει επίσης τη διεξαγωγή των κοινοτικών ελέγχων στα κράτη μέλη και στις τρίτες χώρες. Ένα ζήτημα που δεν καλύπτεται κατά ολοκληρωμένο τρόπο δυνάμει της κοινοτικής νομοθεσίας είναι το ζήτημα της επίσημης δειγματοληψίας και ανάλυσης των τροφίμων.

Άλλοι τομείς

19. Στους τομείς της υγείας των ζώων και της ευεξίας των ζώων έχουν αναπτυχθεί επίσημες απαιτήσεις ελέγχου κατάλληλες για τους εν λόγω τομείς. Εντούτοις, έχοντας υπόψη τον οριζόντιο χαρακτήρα και τη γενική φύση της, η πρόταση για τους επίσημους ελέγχους ζωοτροφών και τροφίμων μπορεί να εφαρμοστεί πλήρως σε αυτούς τους τομείς. Το γεγονός αυτό συμφωνεί με το λευκό βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων που αναφέρει ότι η υγεία των ζώων και η ευεξία των ζώων είναι σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην ασφάλεια των ζωοτροφών και των τροφίμων.

IV. ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ

Εξουσίες και υποχρεώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε σχέση με τις δραστηριότητες στα κράτη μέλη

20. Οι έλεγχοι εμπίπτουν στον ευρύτερο ρόλο του θεματοφύλακα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ώστε να εξασφαλιστεί ότι η κοινοτική νομοθεσία εφαρμόζεται και εκτελείται αποτελεσματικά στο πλαίσιο της Κοινότητας όπως ορίζεται στο άρθρο 211 της συνθήκης ΕΚ. Υπάρχει επίσης η απαίτηση στο άρθρο 152 ότι "Η δράση της Κοινότητας .... αποβλέπει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας καθώς και στην πρόληψη της ανθρώπινης ασθένειας σε όλες τις μορφές της και στην επισήμανση των πηγών κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία". Οι υποχρεώσεις ελέγχου που περιέχονται σε νομοθετικά κείμενα υπόκεινται σε αυτά τα ευρύτερα καθήκοντα ώστε να εξασφαλιστεί ότι η νομοθεσία εκτελείται αποτελεσματικά και ότι αποτρέπονται οι κίνδυνοι για την υγεία.

21. Υπάρχουν λίγες μόνο περιπτώσεις κατά τις οποίες η κοινοτική νομοθεσία απαιτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να πραγματοποιεί ελέγχους στα κράτη μέλη. Στην τεράστια πλειονότητα των περιπτώσεων η νομοθεσία προβλέπει την εξουσιοδότηση επιθεώρησης χωρίς την επιβολή της σχετικής υποχρέωσης. Έτσι η Επιτροπή έχει τη διακριτική ευχέρεια όσον αφορά το κατά πόσον πρέπει να πραγματοποιηθούν έλεγχοι ή να χρησιμοποιηθούν άλλα μέσα εξασφάλισης της επιβολής της νομοθεσίας. Επί του παρόντος υπάρχουν δύο σχετικές εξαιρέσεις:

α) η απόφαση 97/778/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απαιτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιθεωρεί συνοριακούς σταθμούς επιθεώρησης κατά κανόνα σε ετήσια βάση (υπάρχουν περίπου 290 σταθμοί στην Κοινότητα).

β) αρκετές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τα τελευταία χρόνια σχετικά με τη ΣΕΒ έχουν απαιτήσει συγκεκριμένα ελέγχους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εξακρίβωση και τη συμμόρφωση.

Η υποχρέωση δυνάμει του α) δεν έχει ικανοποιηθεί πλήρως ποτέ λόγω των περιορισμών των πόρων. Επιπλέον, η συχνότητα των επιθεωρήσεων που επιβάλλονται επί του παρόντος δεν είναι αναγκαία για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας. Η εξασφάλιση της κατάλληλης λειτουργίας αυτών των εγκαταστάσεων πρέπει να αποτελεί κυρίως αρμοδιότητα των υπηρεσιών ελέγχου των κρατών μελών, ενώ οι υπηρεσίες ελέγχου της Επιτροπής πρέπει να ενσωματώσουν το στοιχείο αυτό ελέγχου τους στις γενικές τους έρευνες των συστημάτων ελέγχων των κρατών μελών σύμφωνα με τις ιδέες που εκφράζονται στο παρόν υπόμνημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι οι υφιστάμενοι κανόνες πρέπει συνεπώς να επανεξεταστούν και να αναπροσαρμοστούν ανάλογα. Αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστών προτάσεων.

Εξουσίες και υποχρεώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε σχέση με τρίτες χώρες

22. Όσον αφορά τις τρίτες χώρες, η κοινοτική νομοθεσία επιβάλλει σημαντικές υποχρεώσεις για επιθεώρηση μόνο στον κτηνιατρικό τομέα, όπου οι κατακόρυφες οδηγίες περί υγιεινής προβλέπουν ότι οι κοινοτικοί έλεγχοι «θα» πραγματοποιούνται με σκοπό να επαληθευτεί κατά πόσο τα πρότυπα που εφαρμόζονται από τη σχετική τρίτη χώρα συμμορφώνονται ή προσφέρουν ισοδύναμο επίπεδο προστασίας με εκείνο που εφαρμόζεται στην Κοινότητα. Εφόσον οι οδηγίες περί υγιεινής περιλαμβάνουν υποχρέωση επιθεώρησης, θεσπίστηκε παρέκκλιση από την υποχρέωση αυτή με την απόφαση 95/408 του Συμβουλίου για όλα τα ζώα και τα προϊόντα, πλην των βοοειδών, των προβάτων, των χοίρων, των αιγών και των προϊόντων τους. Όσον αφορά όλα αυτά τα προηγούμενα, η απόφαση 86/474/ΕΟΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απαιτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να πραγματοποιήσει ελέγχους σε πολλές χώρες και εγκαταστάσεις ετησίως. Λόγω των περιορισμών των πόρων μόνον ένα μικρό ποσοστό των χωρών και των εγκαταστάσεων αυτών αποτελούν αντικείμενο πραγματικής επίσκεψης ετησίως σε σχέση με τα εν λόγω προϊόντα. Είναι σαφές ότι οι κανόνες, όπως υπάρχουν σήμερα, πρέπει να αναπροσαρμοστούν έτσι ώστε να λάβουν υπόψη τους περιορισμούς αυτούς και να εφαρμοστεί μια προσέγγιση επιθεώρησης σε τρίτες χώρες κατά το δυνατό συντομότερα.

V. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

Το μεταβαλλόμενο πλαίσιο

23. Το πλαίσιο για τις δραστηριότητες ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει αλλάξει από ορισμένες σημαντικές απόψεις τα τελευταία χρόνια.

Η ασφάλεια των τροφίμων μετατέθηκε και παραμένει στην κορυφή της ημερήσιας διάταξης της Κοινότητας. Μέρος της παρούσας απάντησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις συνεχιζόμενες ανησυχίες των ευρωπαίων καταναλωτών σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων ήταν να συγκεντρώσει το 1999 στα πλαίσια της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών όλες τις υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για ζητήματα ασφάλειας των ζωοτροφών και τροφίμων. Με τον τρόπο αυτό στοχεύει να εστιάσει όλους τους διαθέσιμους πόρους της, κατά συντεταγμένο και αποτελεσματικό τρόπο, στις κύριες προτεραιότητες για την εξασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων σε κοινοτικό επίπεδο. Έτσι, οι υπηρεσίες ελέγχου και οι νομοθετικές υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνεργάζονται στενά για να εξασφαλίσουν ότι η νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων παραμένει επίκαιρη, ολοκληρωμένη και εφαρμόσιμη και ότι εφαρμόζεται και εκτελείται κατάλληλα.

24. Και στα κράτη μέλη εφαρμόζονται νέες θεσμικές ρυθμίσεις. Σε ορισμένα κράτη μέλη συγκροτήθηκαν ή συγκροτούνται οργανισμοί για την ασφάλεια των τροφίμων ώστε να βοηθήσουν να ικανοποιηθούν οι ανησυχίες των καταναλωτών σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων. Ορισμένα από αυτά τα νέα όργανα έχουν σημαντικές αρμοδιότητες ελέγχου.

25. Το φάσμα των αρμοδιοτήτων ελέγχου τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο καθίσταται ευρύτερο. Οι κοινοτικοί έλεγχοι έτειναν στο παρελθόν να επικεντρώνονται στα αρχικά στάδια της επεξεργασίας των τροφίμων, ιδίως των τροφίμων ζωικής προέλευσης. Μεγάλο τμήμα της υφιστάμενης λεπτομερούς νομοθεσίας για την ασφάλεια των τροφίμων αφορά ελέγχους στους τομείς αυτούς. Ωστόσο, οι αρχές ελέγχου πρέπει να καλύψουν τη συνολική τροφική αλυσίδα για όλο και περισσότερα προϊόντα και τομείς. Η τροφική αλυσίδα παραγωγής καθίσταται πιο σύνθετη και περίπλοκη καθώς τα τρόφιμα μεταποιούνται με νέες διαδικασίες που δεν προβλέπονται στην υφιστάμενη νομοθεσία. Τα συστήματα ελέγχου πρέπει να αναπροσαρμοστούν ανάλογα. Πρέπει να βασιστούν σε μια προσέγγιση που στοχεύει στα κρίσιμα σημεία σε κάθε επίπεδο ελέγχου: κοινοτικό, εθνικό, περιφερειακό, τοπικό και στο επίπεδο της μεμονωμένης επιχείρησης.

26. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επίσης την όλο και μεγαλύτερη ευθύνη να εξασφαλίσει ότι πληρούνται οι κοινοτικές απαιτήσεις όσον αφορά όλες τις εισαγωγές τροφίμων, ζώων, φυτών και των προϊόντων τους από τρίτες χώρες. Η ΕΕ εισάγει πλέον αυτά τα προϊόντα από πάνω από 200 χώρες από όλο τον κόσμο. Αυτές οι χώρες κυμαίνονται από τις πλέον ανεπτυγμένες έως τις φτωχότερες χώρες του κόσμου. Έχουν πολύ διαφορετικές μεθόδους και πρότυπα ελέγχου. Η εξισορρόπηση των απαιτήσεων της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με ζητήματα ασφάλειας τροφίμων, υγείας των ζώων, ορθής μεταχείρισης των ζώων και υγείας των φυτών έναντι των υποχρεώσεων εμπορίου και των ανθρωπιστικών υποχρεώσεων της Κοινότητας όσον αφορά τόσο πολλές χώρες είναι σύνθετη και λεπτή υπόθεση.

Η μελλοντική διεύρυνση της Ένωσης θα προσθέσει επίσης μια νέα διάσταση στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Είναι σαφές ότι πολλές από τις υποψήφιες χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρή πρόκληση όσον αφορά την ανύψωση των συστημάτων ελέγχου τους έως τα πρότυπα που απαιτούνται μέσα στην Κοινότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διαδραματίσει το ρόλο της στην υποβοήθησή τους για να πετύχουν το στόχο αυτό.

Κοινοτικό πλαίσιο για εθνικά συστήματα ελέγχου

27. Το λευκό βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων προσδιόρισε την ανάγκη μιας πιο εναρμονισμένης προσέγγισης ως προς τη λειτουργία των συστημάτων στα κράτη μέλη για την παρακολούθηση και την επιβολή της κοινοτικής νομοθεσίας. Πρότεινε συνεπώς την ανάπτυξη ενός κοινοτικού πλαισίου για τα εθνικά συστήματα ελέγχων ώστε να ανυψωθούν τα πρότυπα της ασφάλειας των τροφίμων σε ολόκληρη την ΕΕ.

28. Στον παρόντα κανονισμό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση μιας νέας προσέγγισης δυνάμει της οποίας οι τρεις πτυχές του ελέγχου -η εξακρίβωση της μεταφοράς, η λήψη εκθέσεων από τα κράτη μέλη και η πραγματοποίηση επιτόπιων ελέγχων- θα συνδυαστούν σε μια ολοκληρωμένη διαδικασία ελέγχου για όλες τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα. Ο κύκλος ελέγχου δυνάμει της νέας αυτής προσέγγισης θα περιλαμβάνει 4 κύρια στάδια.

Στάδιο 1:

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συντάξει γενικές κατευθυντήριες γραμμές, κατόπιν διαβούλευσης με τα κράτη μέλη και λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, σχετικά με τη δομή και την οργάνωση των ολοκληρωμένων εθνικών συστημάτων ελέγχου και σχετικά με το πεδίο εφαρμογής, το περιεχόμενο και τη λειτουργία των εθνικών σχεδίων ελέγχου. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές θα στοχεύουν στην προώθηση μιας εναρμονισμένης προσέγγισης ως προς τους ελέγχους, καλύπτοντας το πλήρες φάσμα της κοινοτικής νομοθεσίας και περιλαμβάνοντας όλους τους τομείς προϊόντων και όλα τα στάδια της αλυσίδας ζωοτροφών και τροφίμων. Θα ενθαρρύνουν την έγκριση βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά τις βασικές αρχές που σκιαγραφήθηκαν ανωτέρω σε όλα τα επίπεδα του συστήματος ελέγχου σε κάθε κράτος μέλος και θα επισημάνουν τους κύριους δείκτες απόδοσης που πρέπει να εφαρμοστούν κατά την αξιολόγηση και τον έλεγχο των εθνικών σχεδίων ελέγχου.

Στάδιο 2:

Από τα κράτη μέλη θα ζητηθεί εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, να εκπονήσουν ένα ολοκληρωμένο πολυετές εθνικό σχέδιο ελέγχου, να διατηρήσουν αυτό το σχέδιο και να το υποβάλουν στην Επιτροπή ύστερα από σχετικό αίτημα. Τα σχέδια εφαρμόζονται για πρώτη φορά ένα έτος ύστερα από την έναρξη ισχύος του κανονισμού.

Στάδιο 3:

Με βάση το πολυετές εθνικό σχέδιο ελέγχου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διεξάγει σε τακτική βάση μια γενικότερη έρευνα των δραστηριοτήτων ελέγχου κάθε κράτους μέλους που μπορεί να περιλαμβάνει επιλεγμένους ελέγχους σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και σε επίπεδο εγκατάστασης για να επαληθευτούν οι πτυχές του συστήματος ελέγχου. Αυτή η γενική έρευνα μπορεί να συμπληρωθεί με περαιτέρω έρευνες ειδικών τομέων ή ιδιαίτερα κρίσιμων σημείων ελέγχου, συμπεριλαμβανομένης της διερεύνησης των έκτακτων αναγκών ή των νέων εξελίξεων, όπως κρίνεται κατάλληλο.

Στάδιο 4:

Ένα έτος μετά την εφαρμογή των σχεδίων ελέγχου και στη συνέχεια ετησίως, τα κράτη μέλη θα απαιτηθεί να υποβάλουν έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία, εφόσον είναι αναγκαίο, θα επικαιροποιεί το αρχικό τους σχέδιο σε σχέση με α) ποια νέα νομοθεσία έχει θεσπιστεί ή τροποποιηθεί ώστε να καλύπτει τις κοινοτικές απαιτήσεις, β) ποιες σημαντικές αλλαγές έχουν γίνει στη δομή και τη λειτουργία των συστημάτων ελέγχου και γ) τις τροποποιήσεις που έγιναν στα σχέδια ελέγχου τους. Οι επακόλουθες έρευνες της Επιτροπής στα κράτη μέλη θα βασίζονται στα επικαιροποιημένα σχέδιά τους.

Θα εκπονηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια γενική έκθεση για τη συνολική λειτουργία των εθνικών συστημάτων ελέγχου στα κράτη μέλη, βάσει των εκθέσεων των κρατών μελών, του αποτελέσματος των ελέγχων της Επιτροπής και άλλων σχετικών στοιχείων που θα υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο και θα εκδοθεί.

29. Αυτή η νέα προσέγγιση όσον αφορά τους ελέγχους θα έχει ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα. Όσον αφορά τα κράτη μέλη, θα τους δώσει τη δυνατότητα να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν τις δραστηριότητες ελέγχου τους με σαφή κατανόηση του τι αναμένεται σε κοινοτικό επίπεδο και στο πλαίσιο ενός συνολικού ολοκληρωμένου κοινοτικού πλαισίου. Η υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων, τη διατροφή των ζώων, την υγεία των ζώων, την ευεξία των ζώων και την υγεία των φυτών καθορίζει ένα πολύ ευρύ και ποικίλο φάσμα απαιτήσεων. Τα κράτη μέλη ορισμένες φορές εκφράζουν ανησυχίες ότι τα κριτήρια και οι οριοθετήσεις με τα οποία ελέγχονται και αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα συστήματα ελέγχου τους δεν είναι πάντα σαφή και δεν εφαρμόζονται συνεκτικά. Η νέα προσέγγιση θα ανταποκρίνεται στις ανησυχίες αυτές.

Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα είναι σε θέση να εφαρμόσει τους διαθέσιμους πόρους της πιο αποτελεσματικά, συνδυάζοντας τις διάφορες υφιστάμενες δραστηριότητες ελέγχου της σε μια συνολική και ολοκληρωμένη διαδικασία. Η προσέγγιση αυτή θα εξασφαλίσει επίσης ότι όλες οι κύριες απαιτήσεις που ορίζονται στην κοινοτική νομοθεσία ελέγχονται τακτικά και ότι δεν αφήνονται σημαντικά κενά στη διαδικασία ελέγχου.

Όσον αφορά τους καταναλωτές, η νέα προσέγγιση θα είναι πιο διαφανής και κατανοητή. Η δημοσίευση εκθέσεων σχετικά με τη γενική λειτουργία των εθνικών σχεδίων ελέγχου στα κράτη μέλη και τα αποτελέσματα των ερευνών από εμπειρογνώμονες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα παράσχουν μια πιο σαφή άποψη του πώς η κοινοτική νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων εφαρμόζεται και τι κάνουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη για να εξασφαλίσουν την επαρκή προστασία του καταναλωτή και να βελτιώσουν την ασφάλεια των ζωοτροφών και των τροφίμων, την υγεία των ζώων, την ευεξία των ζώων και την υγεία των φυτών.

Κοινοτικοί έλέγχοι σε τρίτες χώρες

30. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει ζωοτροφές, τρόφιμα, φυτά και ζώα από περισσότερες από 200 χώρες από ολόκληρο τον κόσμο. Με βάση την παρούσα νομοθεσία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαιτείται:

α) να επαληθεύει ότι οι αρμόδιες αρχές στις χώρες αυτές είναι ικανές να εξασφαλίσουν ότι τηρούνται οι κοινοτικές απαιτήσεις όσον αφορά όλα τα προϊόντα που εξάγονται στην ΕΕ,

β) στην περίπτωση ορισμένων προϊόντων να επιθεωρεί μεμονωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής από τις οποίες σήμερα υπάρχουν περίπου 13.500 που έχουν εγκριθεί για εξαγωγή στην Κοινότητα,

γ) να παρακολουθεί σε τακτική βάση τη λειτουργία περίπου 290 υφιστάμενων συνοριακών σταθμών επιθεώρησης που πραγματοποιούν εξειδικευμένους ελέγχους σε όλες τις εισαγωγές ζώων, προϊόντων και τροφίμων ζωικής παραγωγής στο σημείο εισόδου της ΕΕ και να επιθεωρεί νέους συνοριακούς σταθμούς επιθεώρησης για τη μεμονωμένη έγκρισή τους.

31. Αυτό συνιστά ένα τεράστιο φάσμα αρμοδιοτήτων για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Δεδομένων των ορίων όσον αφορά τους πόρους της, απαιτείται σημαντική προσπάθεια ιεράρχησης. Θεωρείται ότι η υιοθέτηση μιας πιο ολοκληρωμένης προσέγγισης για ελέγχους όπου θα ελέγχονται οι τρίτες χώρες με βάση σχέδια ελέγχου παρόμοια με εκείνα που προβλέπονται για τα κράτη μέλη θα διευκόλυνε τη διαδικασία αυτή. Για το σκοπό αυτό οι τρίτες χώρες μπορούν να καταταχθούν σε τέσσερις γενικές κατηγορίες:

* οι υποψήφιες χώρες που διαπραγματεύονται επί του παρόντος την προσχώρησή τους στην ΕΕ,

* οι χώρες που έχουν διαπραγματευτεί κτηνιατρικές και φυτοϋγειονομικές συμφωνίες με την ΕΕ (Καναδάς, ΗΠΑ, Ν. Ζηλανδία, Χιλή και Ελβετία). Δυνάμει των συμφωνιών αυτών τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν αποδεχθεί ότι ορισμένες νομοθετικές απαιτήσεις για την ασφάλεια των τροφίμων και την υγεία των ζώων παρέχουν ένα ισοδύναμο επίπεδο προστασίας του καταναλωτή και της υγείας των ζώων,

* οι τρεις χώρες που έχουν ειδικές συμφωνίες με την ΕΕ (Νορβηγία, Ισλανδία και Νησιά Φερόε) οι οποίες προβλέπουν ότι οι εισαγωγές όλων ή συγκεκριμένων προϊόντων (π.χ. αλιευτικών προϊόντων από την Ισλανδία) θα αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τη σχετική συμφωνία,

* όλες οι άλλες τρίτες χώρες, πολλές από τις οποίες έχουν μόνο πολύ μικρό όγκο εξαγωγών στην ΕΕ.

32. Υποψήφιες χώρες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέτεινε τις δραστηριότητες ελέγχου της στις υποψήφιες χώρες ενόψει της διεύρυνσης. Επί του παρόντος, οι αρμοδιότητες ελέγχου της αφορούν μόνον εκείνους τους τομείς και εγκαταστάσεις που έχουν εγκριθεί για εξαγωγή στην ΕΕ, που είναι γενικά μικρές σχετικά με τους εθνικούς τομείς συνολικά. Ωστόσο, έχουν επιτευχθεί συμφωνίες με τις περισσότερες υποψήφιες χώρες ότι οι έλεγχοι του ΓΤΚΘ πρέπει πλέον να επεκταθούν σε όλους τους τομείς της παραγωγής ζωοτροφών, τροφίμων, ζώων και φυτών. Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τις υποψήφιες χώρες έχει ήδη μεταβληθεί σημαντικά κατά τα τελευταία έτη, καθώς απαιτεί από αυτή να αναλάβει σημαντικές πρόσθετες αρμοδιότητες και να επεκτείνει τους ελέγχους της ώστε να καλύψει το σύνολο της αλυσίδας παραγωγής στις χώρες αυτές με τον ίδιο τρόπο όπως και στα κράτη μέλη.

Οι υποψήφιες χώρες ήδη αντιπροσωπεύουν ένα μεγάλο ποσοστό των ζωοτροφών, των τροφίμων, των φυτών και των ζώων που εισάγονται επί του παρόντος από έξω από την Κοινότητα, ειδικότερα των προϊόντων υψηλότερου κινδύνου ζωικής προέλευσης και των ζώντων ζώων.

33. Χώρες με διμερή συμφωνία

Έχουν συναφθεί κτηνιατρικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Ν. Ζηλανδία, τη Χιλή και την Ελβετία. Οι συμφωνίες αυτές παρέχουν το πλαίσιο βάσει του οποίου τα μέρη σε κάθε συμφωνία μπορούν να συμφωνήσουν ότι για ορισμένα ζώα και προϊόντα η αντίστοιχη νομοθεσία τους προσφέρει ένα ισοδύναμο επίπεδο προστασίας για εμπορικούς σκοπούς.

Όσον αφορά τη MERCOSUR, συμφωνήθηκε στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής ΕΕ-MERCOSUR που πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη στις 17 Μαΐου 2002, να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις σχετικά με τα υγειονομικά και τα φυτοϋγειονομικά μέτρα μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της MERCOSUR. Οι διαπραγματεύσεις αυτές θα αποτελέσουν τμήμα του ενιαίου εγχειρήματος της μελλοντικής διαπεριφερειακής συμφωνίας σύνδεσης.

Επί του παρόντος, κάθε συμφωνία καλύπτει υγειονομικά μέτρα που εφαρμόζονται στα περισσότερα ζώντα ζώα και αγαθά που περιέχουν προϊόντα ζωικής προέλευσης, πλην ορισμένων ζητημάτων που καθορίζονται στις συμφωνίες (π.χ. ορισμένα κατάλοιπα, πρόσθετες ύλες, επισήμανση). Επί του παρόντος υπάρχουν περιορισμοί όσον αφορά τον αριθμό των στοιχείων για τα οποία έχει συμφωνηθεί πλήρης ισοδυναμία. Έτσι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαιτείται να εφαρμόσει δύο διαφορετικά πρότυπα κατά την εξακρίβωση της λειτουργίας των συστημάτων ελέγχου όσον αφορά το εμπόριο με τις χώρες αυτές. Για τα προϊόντα για τα οποία έχει συμφωνηθεί πλήρης ισοδυναμία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να επαληθεύσει ότι τα συστήματα ελέγχου στις χώρες αυτές εφαρμόζονται σύμφωνα με και παρέχουν τα πρότυπα που καθορίζονται στην ίδια τους την εσωτερική νομοθεσία. Για άλλα προϊόντα, πραγματοποιεί επιθεωρήσεις για να επαληθεύσει κατά πόσο τα υφιστάμενα συστήματα ελέγχου μπορούν να εξασφαλίσουν ότι τηρούνται οι απαιτήσεις της κοινοτικής νομοθεσίας όσον αφορά εκείνες τις πτυχές στις οποίες δεν έχει συμφωνηθεί ακόμη ισοδυναμία. Οι όλο και μεγαλύτερες απαιτήσεις που απορρέουν από αυτό το διττό σύστημα ελέγχου πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Φαίνεται συνεπώς ότι είναι κατάλληλο να διεξαχθεί μια γενική, ολοκληρωμένη έρευνα σε καθεμία από τις χώρες αυτές που θα καλύπτει όλους τους κύριους τομείς που εξάγουν προϊόντα στην ΕΕ. Όπως και με τα κράτη μέλη, οι αρχές σε χώρες που είναι συμβαλλόμενα μέρη των συμφωνιών θα διαθέτουν σχέδιο στο οποίο θα καθορίζεται η δομή, η οργάνωση και η λειτουργία των συστημάτων ελέγχου όσον αφορά τα κύρια προϊόντα που εξάγουν στην ΕΕ. Οι έρευνες στη συνέχεια θα πραγματοποιηθούν με βάση αυτό το υπόβαθρο. Εάν προκύψουν ιδιαίτερα ζητήματα από αυτές τις γενικές έρευνες, μπορούν επακόλουθα να αποτελέσουν το αντικείμενο προσθέτων πιο συγκεκριμένων ερευνούν, εφόσον κρίνεται κατάλληλο.

Γενικά η ίδια προσέγγιση θα εφαρμοστεί στις τρεις άλλες χώρες με τις οποίες η Κοινότητα έχει ειδικές συμφωνίες.

34. Λοιπές τρίτες χώρες

Περίπου 190 λοιπές τρίτες χώρες εξάγουν ζωοτροφές, τρόφιμα, φυτά ή ζώα στην ΕΕ. Με τους περιορισμούς στους πόρους της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν μπορεί να τηρήσει όλες τις τρέχουσες υποχρεώσεις της όσον αφορά την αξιολόγηση των αρμόδιων αρχών και τον έλεγχο των εγκαταστάσεων στις χώρες αυτές.

Φαίνεται συνεπώς κατάλληλο οι έρευνες στις χώρες αυτές να οργανωθούν με βάση σχέδια ελέγχου παρόμοια με εκείνα που προβλέπονται για τα κράτη μέλη όσον αφορά τα προϊόντα που εξάγουν στην ΕΕ.

Επί του παρόντος η Επιτροπή επιβεβαιώνει τις εγγυήσεις που δίνονται από τρίτες χώρες μέσω των ανταλλαγών αλληλογραφίας, ερωτηματολογίων, εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή ελέγχων και επιτόπιων επιθεωρήσεων όσον αφορά κάθε τομέα αγαθών για τον οποίο η τρίτη χώρα έχει εγκριθεί να εξάγει στην Κοινότητα. Αυτή η ανταλλαγή πληροφοριών συμφωνεί με τις ενέργειες που προβλέπονται στα άρθρα 4 και 7 και το σημείο 3 του παραρτήματος Β της συμφωνίας για την εφαρμογή των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών μέτρων (κώδικας ΥΦΜ) που εγκρίθηκε στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Δυνάμει της νέας ρύθμισης, οι εξάγουσες τρίτες χώρες απαιτείται να διατηρήσουν ένα σχέδιο ελέγχου που παρέχει επακριβείς και ενημερωμένες πληροφορίες σχετικά με τη γενική οργάνωση και διαχείριση των σχετικών συστημάτων ελέγχου και να διατηρήσουν ενημερωμένα αρχεία σχετικά με την εφαρμογή των συστημάτων αυτών, το σύνολο των οποίων θα καταστεί διαθέσιμο στην Επιτροπή κατόπιν αίτησης. Το σχέδιο ελέγχου και τα αρχεία θα αντικαταστήσουν το σύστημα ερωτηματολογίων πριν από την αποστολή εκτός από ειδικές περιπτώσεις όπου απαιτούνται συμπληρωματικές πληροφορίες που δεν καλύπτονται από το τυποποιημένο σχέδιο ή αρχεία. Το σχέδιο ελέγχου είναι αναλογικό και τεχνικά και οικονομικά εφικτό, λαμβάνοντας υπόψη τη συγκεκριμένη κατάσταση της τρίτης χώρας και τη φύση των προϊόντων που εξάγονται στην Κοινότητα. Θα θεσπιστούν κατευθυντήριες γραμμές που να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να συνταχθούν αυτά τα σχέδια ελέγχου και τα αρχεία και θα υποβληθούν για να διευκολύνουν τις τρίτες χώρες όσον αφορά τη συμμόρφωση με την απαίτηση αυτή. Οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη συνέχεια θα πραγματοποιηθούν με βάση τα σχέδια αυτά από μια διεπιστημονική ομάδα που καλύπτει τους κύριους τομείς που εξάγουν στην ΕΕ. Η συχνότητα των ελέγχων αυτών πρέπει να καθοριστεί με βάση τον κίνδυνο: όπου, με βάση μια αξιολόγηση που περιλαμβάνει τη φύση των προϊόντων, οι εγγυήσεις που δίνονται από μια τρίτη χώρα και πιθανά αρχεία σχετικά με το ιστορικό συμμόρφωσης υποδεικνύουν υψηλότερο κίνδυνο, η συχνότητα των ελέγχων θα είναι υψηλότερη. Αν προκύψουν ιδιαίτερα στοιχεία από αυτές τις γενικές έρευνες, μπορούν να αποτελέσουν το αντικείμενο επακόλουθων πιο ειδικών ερευνών, εφόσον ενδείκνυται.

Η εμπειρία έχει δείξει ότι οι αρμόδιες αρχές σε ορισμένες από τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες μπορούν να έχουν σημαντικές δυσκολίες στην οργάνωση των συστημάτων ελέγχου κατά τον τρόπο που απαιτείται για να τηρούνται τα κοινοτικά πρότυπα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει συχνά ένα δίλημμα στις περιστάσεις αυτές. Να ακολουθήσει το γράμμα του νόμου συνεπάγεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την κατάργηση των εισαγωγών από τις χώρες αυτές σύμφωνα με την προσέγγιση της προφύλαξης. Όμως τα εν λόγω προϊόντα μπορεί συχνά να είναι μία από τις λίγες πηγές ξένου συναλλάγματος που διαθέτουν, ενώ μια απαγόρευση εισαγωγών έχει συχνά οικονομικές συνέπειες όχι μόνο για τις εν λόγω επιχειρήσεις αλλά και για το σύνολο της χώρας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιδιώξει να προσδιορίσει μέσα υποβοήθησης των χωρών που βρίσκονται σε αυτές τις συνθήκες, ενώ θα εξασφαλίσει παράλληλα ότι η προστασία της υγείας του καταναλωτή δεν θα υπόκειται σε συμβιβασμούς. Π.χ. μπορεί να δοθεί πρόσθετη ενίσχυση μέσω κοινοτικής βοήθειας και προγραμμάτων κατάρτισης σε τρίτες χώρες προκειμένου να παρασχεθούν οδηγίες σχετικά με τις βέλτιστες μεθόδους επίτευξης των κοινοτικών προτύπων και για να προσδιοριστούν ιδιαίτερες λύσεις ελέγχου που αντανακλούν ακριβέστερα το επίπεδο του κινδύνου που αποτελούν συγκεκριμένα προϊόντα.

VI. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

35. Η συνημμένη πρόταση στοχεύει στην επανεξέταση των υφιστάμενων κοινοτικών κανόνων σχετικά με τους επίσημους ελέγχους. Αυτή η επανεξέταση θα εξαλείψει τις ασυμφωνίες μεταξύ των διαφόρων μερών της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας και θα συμπληρώσει τα κενά στη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα σε ορισμένους τομείς. Η προκύπτουσα εναρμόνιση σε όλους τους τομείς της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα θα αυξήσει τη διαφάνεια.

36. Με την έγκριση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων, έχουν πλέον επιλυθεί ορισμένα ζητήματα για όλους τους τομείς της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα. Αυτά συνεπώς δεν χρειάζονται περαιτέρω προσοχή στην παρούσα πρόταση. Αυτό ισχύει για:

- Τους βασικούς ορισμούς της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα.

- Τη βασική αρμοδιότητα των κρατών μελών όσον αφορά τους επίσημους ελέγχους των ζωοτροφών και των τροφίμων.

- Τις διαδικασίες για την εφαρμογή μέτρων έκτακτης ανάγκης.

- Τις πληροφορίες που πρέπει να καταστούν διαθέσιμες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη στην περίπτωση ζωοτροφών και τροφίμων που αποτελούν σοβαρή απειλή για την υγεία.

Επίσημοι έλεγχοι από τα κράτη μέλη

37. Στόχοι και γενικές υποχρεώσεις

Ο στόχος των επίσημων ελέγχων που πραγματοποιούν τα κράτη μέλη είναι να εφαρμόσουν τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα και να αποκαλύψουν κατά πόσον οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων σε όλα τα στάδια της παραγωγής, της μεταποίησης και της διανομής πληρούν τις σχετικές απαιτήσεις αυτής της νομοθεσίας. Για τους σκοπούς αυτούς πρέπει να εφαρμοστούν οι διάφορες τεχνικές ελέγχου που είναι διαθέσιμες, όπως π.χ. επιθεωρήσεις, παρακολούθηση, εξακρίβωση, έρευνες, δειγματοληψία και ανάλυση των δειγμάτων. Η ένταση αυτών των ελέγχων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: επιπλέον ενός βασικού προγράμματος παρακολούθησης ρουτίνας, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι προσδιοριζόμενοι κίνδυνοι που συνδέονται με ιδιαίτερα προϊόντα ή επιχειρήσεις ζωοτροφών και τροφίμων, την απόδοση των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων όσον αφορά τους εσωτερικούς ελέγχους, την υποψία της μη συμμόρφωσης και πιθανές πρακτικές απάτης.

38. Αρμόδιες αρχές

Τα κράτη μέλη καθορίζουν τις αρχές που είναι αρμόδιες για την πραγματοποίηση των επίσημων ελέγχων. Αυτές οι αρμόδιες αρχές πληρούν ορισμένα επιχειρησιακά κριτήρια που πρέπει να εγγυώνται την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και την αμεροληψία τους. Έχουν ειδικότερα πρόσβαση σε επαρκή αριθμό κατάλληλα ειδικευμένου προσωπικού. Πρέπει να εξασφαλισθεί ότι το προσωπικό αυτό μπορεί να λειτουργήσει κατάλληλα και σε ακραίες συνθήκες πιθανών έκτακτων αναγκών που οφείλονται σε ζωοτροφές και τρόφιμα. Το γεγονός αυτό απαιτεί να εκπονηθούν σχέδια αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης και το προσωπικό να είναι κατάλληλα καταρτισμένο για την εφαρμογή αυτών των σχεδίων. Πραγματοποιούνται έρευνες που υπόκεινται σε ανεξάρτητους εξονυχιστικούς ελέγχους ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι αρμόδιες αρχές επιτυγχάνουν το στόχο του παρόντος κανονισμού.

Πρέπει επίσης να δημιουργηθούν κατάλληλες διαδικασίες συντονισμού προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι οι διάφορες διευθύνσεις που εμπλέκονται στους επίσημους ελέγχους δραστηριοποιούνται αποτελεσματικά από κοινού. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στα κράτη μέλη με αποκεντρωμένη δομή, όπου είναι αναγκαίο να υπάρχει αποτελεσματικός και αποδοτικός συντονισμός μεταξύ της κεντρικής αρμόδιας αρχής και της αρχής ή των αρχών στις οποίες έχει εκχωρηθεί η αρμοδιότητα για την εκτέλεση των επισήμων ελέγχων.

39. Η εκχώρηση των καθηκόντων ελέγχου σε μη κυβερνητικά όργανα ελέγχου

Αρκετά κράτη μέλη έχουν εκχωρήσει ορισμένα καθήκοντα ελέγχου σε μη κυβερνητικά όργανα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την εργαστηριακή εξέταση των επίσημων δειγμάτων. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, και άλλες εργασίες να εκχωρούνται στα όργανα αυτά. Όταν τα κράτη μέλη προβαίνουν σε αυτή την εκχώρηση αρμοδιότητας, πρέπει να εξασφαλίζεται ότι διατηρείται το υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή. Για το σκοπό αυτό η πρόταση ορίζει ότι τα όργανα στα οποία εκχωρείται η αρμοδιότητα για την εκτέλεση των ελέγχων πρέπει να λειτουργούν σύμφωνα με αυστηρά καθορισμένους όρους και σύμφωνα με διεθνώς αναγνωρισμένους κανόνες που πρέπει να εξασφαλίζουν την ικανότητα και την ανεξαρτησία τους.

Πρέπει επίσης να προβλεφθεί ότι ορισμένες εργασίες ελέγχου δεν μπορούν να εκχωρηθούν σε μη κυβερνητικά όργανα. Συνεπώς παρέχεται μια διαδικασία για τον καθορισμό σε κοινοτικό επίπεδο των καθηκόντων που μπορούν (ή δεν μπορούν) να εκχωρηθούν στα όργανα αυτά.

40. Δειγματοληψία και ανάλυση

Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να εξασφαλισθεί ότι τα αποτελέσματα ύστερα από την επίσημη δειγματοληψία και την ανάλυση των δειγμάτων λαμβάνονται με βάση κοινές αρχές. Αυτό δεν εξασφαλίζεται πάντα στην ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία. Αν και στην ιδανική περίπτωση όλες οι μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης πρέπει να εναρμονιστούν, δεν είναι εφικτό να επιτευχθεί αυτός ο στόχος βραχυπρόθεσμα. Αντίθετα η πρόταση εισάγει απαιτήσεις που πρέπει να εφαρμόσουν τα εργαστήρια, όπου υπάρχουν, μεθόδους ανάλυσης που επικυρώνονται σύμφωνα με διεθνή πρωτόκολλα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βασίζονται σε κριτήρια απόδοσης, όπως εκείνα που είναι αποδεκτά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN), το Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ISO) και τη Διεθνή Ένωση Καθαρής και Εφαρμοσμένης Χημείας (IUPAC). Πρέπει επίσης να υπάρχει μια διαδικασία που να επιτρέπει στην Επιτροπή να θεσπίσει μεθόδους δειγματοληψίας και ανάλυσης. Τα εργαστήρια που έχουν καθοριστεί για την ανάλυση επίσημων δειγμάτων θα διαπιστευτούν σύμφωνα με τα σχετικά διεθνή πρότυπα που δημιουργήθηκαν για το σκοπό αυτό.

Κατά την ανάπτυξη, την εναρμόνιση και την επικύρωση μεθόδων δειγματοληψίας και ανάλυσης ή για τη δημιουργία κριτηρίων απόδοσης όσον αφορά τις μεθόδους αυτές, το πρόγραμμα πλαίσιο της Επιτροπής και το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής (ΚΚΕρ) διαδραματίζουν ήδη κυρίαρχο ρόλο και οι ικανότητές τους θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ακόμη καλύτερα στο μέλλον είτε στο πλαίσιο συνεργασίας με τους διεθνείς φορείς που αναφέρονται ανωτέρω είτε όχι.

Για να εξασφαλιστεί υψηλό επίπεδο δειγματοληψίας και ανάλυσης, η πρόταση βασίζεται σε κάποιο βαθμό στο έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN). Αυτός ο οργανισμός τυποποίησης έχει αναπτύξει δραστηριότητες στον τομέα των τροφίμων. Η συμμετοχή αυτή έχει ως σήμερα περιοριστεί στην ανάπτυξη μεθόδων ανάλυσης, ορισμένες από τις οποίες προέρχονται από το ISO. Ορισμένα πρότυπα EN που ανέπτυξε ο CEN αφορούν την οργάνωση των ελέγχων. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την επικύρωση των μεθόδων ανάλυσης και για τη λειτουργία και διαπίστευση των οργάνων ελέγχου. Αυτά τα πρότυπα είναι διεθνώς αναγνωρισμένα, δικαιολογώντας πλήρως τη χρησιμοποίηση τους στο πλαίσιο αυτό.

41. Σχέδια αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης

Η εμπειρία έχει δείξει ότι η άμεση αντιμετώπιση και διαχείριση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης απαιτεί τη διαθεσιμότητα υποδομών, υλικών πόρων και ανθρώπινου δυναμικού που μπορούν να κινητοποιηθούν βραχυπρόθεσμα και για κάποια χρονική περίοδο εγκαίρως. Απαιτεί επίσης υψηλό βαθμό συντονισμού όταν οι αρμοδιότητες κατανέμονται μεταξύ διαφόρων υπηρεσιών ή τμημάτων. Η παρούσα πρόταση θεσπίζει την υποχρέωση να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική διαχείριση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που οφείλονται σε ζωοτροφές και τρόφιμα μέσω της θέσπισης σχεδίων αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης.

42. Εισαγωγές ζωοτροφών και τροφίμων

Ορισμένοι τομείς, και ιδίως ο κτηνιατρικός τομέας, ήδη εφαρμόζουν λεπτομερείς κανόνες για να εξασφαλιστεί ότι ελέγχονται αποτελεσματικά τα εισαγόμενα προϊόντα. Τα προϊόντα που καλύπτονται από τον τομέα αυτό (προϊόντα ζωικής προέλευσης) πρέπει να παρουσιάζονται σε ένα εγκεκριμένο συνοριακό σταθμό επιθεώρησης της ΕΕ και να υποβάλλονται σε έλεγχο εγγράφων καθώς και σε έλεγχο ταυτότητας και σε φυσικό έλεγχο σύμφωνα με ένα σύστημα οι αρχές του οποίου καθορίζονται σε επίπεδο ΕΕ. Υπάρχουν επίσης απαιτήσεις για προϊόντα υπό διαμετακόμιση και για προϊόντα που αποθηκεύονται προσωρινά στην επικράτεια της Κοινότητας. Το σύστημα λειτουργεί κατάλληλα και δεν υπάρχει λόγος τροποποίησής του.

Για τις λοιπές ζωοτροφές και τρόφιμα πλην εκείνων ζωικής προέλευσης δεν υπάρχει εναρμονισμένη κοινοτική προσέγγιση προς την κατεύθυνση των ελέγχων των εισαγωγών. Η παρούσα πρόταση στοχεύει στη θέσπιση ενός συστήματος ελέγχου για τα προϊόντα αυτά βάσει των ακόλουθων αρχών:

α) Τα κράτη μέλη προβαίνουν σε τακτικούς ελέγχους των ζωοτροφών και των τροφίμων που θα απελευθερωθούν για ελεύθερη κυκλοφορία στην Κοινότητα. Οι έλεγχοι αυτοί διεξάγονται χρησιμοποιώντας ένα σχέδιο δειγματοληψίας με βάση τη στατιστική. Μπορούν να πραγματοποιηθούν σε οποιοδήποτε σημείο διανομής των αγαθών: πριν από τη διάθεση για ελεύθερη κυκλοφορία στην αγορά ή μετά, π.χ. στις εγκαταστάσεις του εισαγωγέα, κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας ή στο σημείο λιανικής πώλησης. Σε κάθε περίπτωση υπάρχει στενή συνεργασία μεταξύ των τελωνειακών υπηρεσιών και της αρχής που είναι αρμόδια για τον έλεγχο των εισαγωγών ζωοτροφών και τροφίμων.

β) Επιπλέον προτείνεται να θεσπιστεί σε κοινοτικό επίπεδο ένας κατάλογος ζωοτροφών και τροφίμων προτεραιότητας για τα οποία η εμπειρία έχει δείξει ότι ενδέχεται να υπάρχουν κίνδυνοι (π.χ. οι αφλατοξίνες σε ορισμένα τρόφιμα). Οι ζωοτροφές και τα τρόφιμα αυτά υποβάλλονται σε ειδικά καθορισμένους και εξοπλισμένους σταθμούς επιθεώρησης για την πραγματοποίηση των αναγκαίων ελέγχων. Οι έλεγχοι αυτοί πρέπει να πραγματοποιηθούν πριν τα αγαθά να διατεθούν για ελεύθερη κυκλοφορία στην αγορά.

Επιπλέον και προκειμένου να προβλεφθεί η δυνατότητα ελέγχων στις ζωοτροφές και τα τρόφιμα από τρίτες χώρες που εισάγονται στις ελεύθερες ζώνες και τις ελεύθερες αποθήκες ή τοποθετούνται σε διαμετακόμιση, τελωνειακές αποθήκες, εσωτερική επεξεργασία, επεξεργασία από τελωνειακό έλεγχο ή προσωρινή υποδοχή, η πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα εκτέλεσης επίσημων ελέγχων των ζωοτροφών και των τροφίμων που τηρούνται υπό αυτές τις διαφορετικές επεξεργασίες ή χρήσεις που είναι εγκεκριμένες από το τελωνείο.

Η παρούσα πρόταση στοχεύει επίσης στον καλύτερο ορισμό των βασικών ελέγχων που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί η ασφάλεια των ζωοτροφών σύμφωνα με τους ίδιους άξονες με εκείνους που αναπτύσσονται για τα τρόφιμα.

43. Χρηματοδότηση επίσημων ελέγχων

Επί του παρόντος εφαρμόζεται ένα σύστημα τελών ελέγχου σε δύο τομείς: τον κτηνιατρικό τομέα και τον τομέα των ζωοτροφών. Το σύστημα στον κτηνιατρικό τομέα βασίζεται σε ένα κατ' αποκοπή ποσό το οποίο μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές διαφορές όσον αφορά τα στοιχεία που έχουν ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό του κατ' αποκοπή ποσού (μισθοί, δαπάνες μεταφοράς κλπ.). Αν και τα τέλη στον κτηνιατρικό τομέα έχουν θεσπιστεί για να αποφευχθούν οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών που ενδέχεται να οδηγήσουν σε στρεβλώσεις, η εμπειρία έδειξε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ και σε ορισμένες περιπτώσεις στο εσωτερικό των κρατών μελών. Το σύστημα δεν έχει επιτύχει πάντα τον επιθυμητό στόχο.

Στον τομέα των ζωοτροφών, μπορούν να επιβληθούν τέλη για συγκεκριμένα πολύ καθορισμένα καθήκοντα ελέγχου. Η οδηγία που διέπει τον τομέα αυτό δεν ορίζει κοινοτικό κατ' αποκοπή ποσό αλλά το αφήνει στην ευχέρεια των κρατών μελών που πρέπει να τηρούν ορισμένα κριτήρια όσον αφορά τον καθορισμό κατ' αποκοπή ποσών. Οι κανόνες που καθορίζουν αυτές τις αρχές έχουν εγκριθεί σχετικά πρόσφατα (απόφαση 98/728/EΚ του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1998 όσον αφορά ένα κοινοτικό σύστημα τελών στον τομέα της διατροφής των ζώων).

Λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία που αποκτήθηκε έως σήμερα, προτείνεται να καθοριστούν οι αρχές που διέπουν τη χρηματοδότηση των επίσημων ελέγχων και ιδίως ότι:

- τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι είναι διαθέσιμοι χρηματοοικονομικοί πόροι για την οργάνωση επίσημων ελέγχων,

- εάν επιβάλλονται τέλη επιθεώρησης στους υπευθύνους των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων, πρέπει να τηρούνται κοινές αρχές για τον καθορισμό του επιπέδου των τελών αυτών,

- όταν οι επίσημοι έλεγχοι αποκαλύπτουν τη μη συμμόρφωση με τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα, οι πρόσθετες δαπάνες που είναι αποτέλεσμα πιο εντατικών ελέγχων πιθανώς συνδεδεμένων με τη μη συμμόρφωση αυτή επιβαρύνουν τους εν λόγω υπευθύνους των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων,

- υπάρχει ανάγκη ευελιξίας προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα των μικρών επιχειρήσεων.

44. Επίσημη πιστοποίηση

Στο πλαίσιο της ΕΕ, όπου υπάρχει ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών, δεν υπάρχει ανάγκη να προβλεφθούν αποστολές ζωοτροφών και τροφίμων που πρέπει να συνοδεύονται συστηματικά από επίσημα πιστοποιητικά εκδιδόμενα από την αρμόδια αρχή.

Μπορούν να προσδιοριστούν δύο τομείς όπου μπορεί να προβλεφθεί η επίσημη πιστοποίηση: α) σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν συμβεί μια έκτακτη ανάγκη που οφείλεται σε ζωοτροφές και τρόφιμα εντός της ΕΕ και β) προκειμένου να ληφθεί η επιβεβαίωση από τις αρχές στις εξάγουσες τρίτες χώρες ότι τα αγαθά συμμορφώνονται με τα πρότυπα της ΕΕ ή με πρότυπα ισοδύναμα με αυτά.

Προκειμένου να καλυφθούν οι τομείς αυτοί η πρόταση προβλέπει μια διαδικασία για τον καθορισμό των περιπτώσεων και των όρων κάτω από τους οποίους πρέπει να εξασφαλισθεί επίσημη πιστοποίηση.

Εργαστήρια αναφοράς

45. Δυνάμει της ισχύουσας νομοθεσίας έχουν δημιουργηθεί ορισμένα Κοινοτικά Εργαστήρια Αναφοράς (ΚΕΑ), που λειτουργούν με τη χρηματοοικονομική στήριξη της Κοινότητας. Τα εργαστήρια αυτά συμβάλλουν σημαντικά στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή. Πρέπει να παρέχουν στα διεθνή εργαστήρια αναφοράς, παραδείγματος χάρη, λεπτομερείς πληροφορίες για τις αναλυτικές μεθόδους, να οργανώνουν συγκριτικές δοκιμές, να συντονίζουν στο πλαίσιο του τομέα αρμοδιότητάς τους τις πρακτικές και επιστημονικές δραστηριότητες που απαιτούνται για να αποκτηθούν νέες αναλυτικές μέθοδοι, να διοργανώνουν μαθήματα κατάρτισης και να παρέχουν τεχνική βοήθεια στην Επιτροπή. Υπάρχουν επί του παρόντος ΚΕΑ για την ανίχνευση καταλοίπων (τέσσερα εργαστήρια), τον έλεγχο του γάλακτος, τον ποσοτικό προσδιορισμό βιοτοξινών σε μαλάκια, τον έλεγχο των μαλακίων για την απουσία επιβλαβών ιών, για τον έλεγχο των ζωονόσων (σαλμονέλα) και για τις μεταδοτικές σπογγιόμορφες εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ).

Η παρούσα πρόταση ορίζει τις διαδικασίες που θα εξασφαλίζουν ότι τα εργαστήρια αυτά μπορούν να συνεχίσουν το έργο τους και ότι θα δημιουργούνται νέα εργαστήρια, όταν προκύπτει ανάγκη.

Για κάθε ΚΕΑ, πρέπει να δημιουργηθεί ένα εθνικό εργαστήριο αναφοράς σε κάθε κράτος μέλος. Αυτά τα εργαστήρια λειτουργούν ως σημεία επικοινωνίας μεταξύ του ΚΕΑ και όλων των επίσημων εργαστηρίων στα κράτη μέλη. Τα εθνικά εργαστήρια αναφοράς διαδραματίζουν συνεπώς σημαντικό ρόλο όσον αφορά την εξασφάλιση ότι επιτυγχάνεται ομοιόμορφο επίπεδο όσον αφορά τα αναλυτικά αποτελέσματα των επίσημων δειγμάτων.

Αμοιβαία συνδρομή

46. Η αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των ελεγκτικών αρχών των κρατών μελών είναι ένα ουσιώδες στοιχείο της κοινοτικής νομοθεσίας. Πρέπει να εξασφαλίσει τον αποτελεσματικό συντονισμό όταν απαιτείται δράση από περισσότερα από ένα κράτη μέλη (π.χ. έκτακτες ανάγκες που οφείλονται σε ζωοτροφές και τρόφιμα ή μη συμμόρφωση που επηρεάζει δύο ή περισσότερα κράτη μέλη).

Αν και η πτυχή αυτή καλύπτεται στη νομοθεσία που αφορά τους διάφορους σχετικούς τομείς, νοείται κατά διαφορετικούς τρόπους που έχουν ως αποτέλεσμα μερικές διαφορές. Η παρούσα πρόταση καθορίζει ένα ομοιόμορφο σύστημα βάσει των ακόλουθων αρχών:

α) Τα κράτη μέλη καθορίζουν ένα φορέα σύνδεσης, ρόλος του οποίου είναι να επικουρεί και να συντονίζει την επικοινωνία, τη μεταβίβαση και τη λήψη αιτήσεων συνδρομής.

β) Με τη λήψη αιτιολογημένου αιτήματος, ο φορέας σύνδεσης επικοινωνεί με τις αρμόδιες αρχές που εξασφαλίζουν ότι ο αιτών λαμβάνει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες και έγγραφα που του δίνουν τη δυνατότητα να επαληθεύσει τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τη νομοθεσία για τα τρόφιμα.

γ) Εάν χρειαστεί, τα διάφορα μέρη αναζητούν από κοινού τρόπους και μέσα επανόρθωσης της κατάστασης.

Η διαδικασία εφαρμόζεται στην ανταλλαγή όλων των πληροφοριών, πλην εκείνων που δεν μπορούν να αποκαλυφθούν, επειδή αποτελούν αντικείμενο νομικών διαδικασιών.

Εθνικά σχέδια ελέγχου

47. Όπως περιγράφηκε ανωτέρω, η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία εθνικών σχεδίων ελέγχων που καθορίζουν το εθνικό σύστημα ελέγχου και τις δραστηριότητες κατά σφαιρικό και ολοκληρωμένο τρόπο. Τα σχέδια αυτά θα πρέπει να αναπτυχθούν σύμφωνα με τους άξονες που περιέχονται στις κατευθυντήριες γραμμές και που πρόκειται να καταρτιστούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ύστερα από διαβούλευση με τα κράτη μέλη.

48. Από τα κράτη μέλη ζητείται να υποβάλλουν ετησίως εκθέσεις σχετικά με τα αποτελέσματα των ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν κατά το προηγούμενο έτος. Εάν χρειαστεί, τα σχέδια ελέγχου πρέπει να αναπροσαρμοστούν σε συνάρτηση με τα αποτελέσματα αυτά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη συνέχεια θα ελέγξει σε τακτική βάση τα κράτη μέλη με βάση τα επικαιροποιημένα σχέδιά τους.

Κοινοτικές δραστηριότητες

49. Κοινοτικοί έλεγχοι στα κράτη μέλη

Έως σήμερα οι κοινοτικοί έλεγχοι στα κράτη μέλη οργανώνονταν σε συνάρτηση με τις εντολές που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει στις διάφορες κλαδικές οδηγίες. Το σύστημα αυτό δεν επέτρεψε πάντα να αξιολογηθούν τα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών κατά σφαιρικό τρόπο.

Η δημιουργία μιας ενιαίας νομικής βάσης με την παρούσα πρόταση και η δημιουργία των σχεδίων ελέγχου θα επιτρέψουν στις κοινοτικές υπηρεσίες ελέγχου να εκτελέσουν μια γενική έρευνα των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών σφαιρικά. Αυτές οι έρευνες θα πραγματοποιούνται συνολικά προκειμένου να επαληθευτεί η συνεχής επίτευξη του απαιτούμενου επιπέδου ελέγχου από τις αρμόδιες υπηρεσίες στα κράτη μέλη. Εάν χρειαστεί, μπορούν να συμπληρωθούν από πιο ειδικές έρευνες και επιθεωρήσεις για ένα συγκεκριμένο τομέα ή πρόβλημα.

50. Κοινοτικοί έλεγχοι σε τρίτες χώρες

Ο όγκος των εισαγόμενων ζωοτροφών και τροφίμων είναι σημαντικός. Δεδομένων των διαθέσιμων πόρων, αποκλείεται όλοι οι υπεύθυνοι στις τρίτες χώρες που συμμετέχουν στις εξαγωγές ζωοτροφών και τροφίμων να ελεγχθούν μεμονωμένα κατά συστηματικό τρόπο από τους επιθεωρητές του ΓΤΚΘ. Η πρόταση συνεπώς θεσπίζει ένα σύστημα που υποχρεώνει τις ελεγκτικές αρχές στις τρίτες χώρες να εγγυηθούν ότι οι ζωοτροφές και τα τρόφιμα που εξάγονται στην ΕΕ συμμορφώνονται με τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα ή με τις απαιτήσεις που κρίνονται ισοδύναμες με αυτές.

Για το σκοπό αυτό, η πρόταση απαιτεί οι τρίτες χώρες να έχουν διαθέσιμο ένα σχέδιο ελέγχου παρόμοιο με αυτά που προβλέπονται για τα κράτη μέλη όσον αφορά τα προϊόντα που εξάγουν στην ΕΕ. Τα σχέδια αυτά θα αποτελούν τη βάση για μεταγενέστερες έρευνες και επιθεωρήσεις της Επιτροπής που θα διεξάγονται εντός ενός διεπιστημονικού πλαισίου που καλύπτει τους κύριους τομείς εξαγωγής στην ΕΕ. Εφόσον κρίνεται αναγκαίο, μπορούν να πραγματοποιηθούν πιο ειδικές επιθεωρήσεις και έρευνες των ειδικών τομέων από τις κοινοτικές ομάδες ελέγχου. Οι ίδιες αρχές εφαρμόζονται για τα ζώντα ζώα και τα φυτά.

51. Έλεγχοι τρίτων χωρών στην Κοινότητα

Με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο το ΓΤΚΘ δικαιούται να εκτελεί ελέγχους σε τρίτες χώρες για να επαληθεύσει τη συμμόρφωση ή την ισοδυναμία των τρίτων απαιτήσεων με τη νομοθεσία περί ζωοτροφές και τροφίμων της ΕΕ, οι αρχές των τρίτων χωρών δικαιούνται να διοργανώνουν ελέγχους στα κράτη μέλη. Η εμπειρία έχει δείξει ότι είναι χρήσιμο σε ορισμένες περιπτώσεις να εξασφαλιστεί ότι οι εκπρόσωποι του ΓΤΚΘ συνοδεύουν τις ομάδες τρίτων χωρών που επισκέπτονται τα κράτη μέλη. Αυτοί οι αντιπρόσωποι μπορούν να συνδράμουν τα κράτη μέλη παρέχοντας πληροφορίες και δεδομένα που είναι διαθέσιμα σε κοινοτικό επίπεδο και μπορεί να αποβούν χρήσιμα στο πλαίσιο του ελέγχου της τρίτης χώρας που πραγματοποιείται. Η παρούσα πρόταση προβλέπει μια διαδικασία εξασφάλισης της συνδρομής αυτής.

Η κατάρτιση των υπαλλήλων ελέγχου

52. Η ολοκληρωμένη και σφαιρική προσέγγιση προς την κατεύθυνση της ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων απαιτεί υψηλά επίπεδα ικανότητας και εμπειρογνωμοσύνης από τις ελεγκτικές αρχές: πρέπει να έχουν ευρεία γνώση των διαφόρων παραγόντων κινδύνου (χημικών, βιολογικών και φυσικών) που μπορούν να εκδηλωθούν σε ολόκληρη την αλυσίδα των ζωοτροφών και των τροφίμων. Πρέπει επίσης να κατανοούν τους μηχανισμούς της αγοράς στην οποία τα συστατικά για τα σύνθετα προϊόντα μπορούν να αποκτηθούν από διαφορετικές πηγές. Ταυτόχρονα, πρέπει να είναι ενημερωμένοι σχετικά με πολύ ειδικά προβλήματα που είναι εγγενή των ειδικών μεθόδων παραγωγής. Πρέπει να είναι σε θέση να προσδιορίσουν τη μη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις ασφάλειας των ζωοτροφών και τροφίμων και να ανιχνεύσουν πρακτικές απάτης.

Οι σύγχρονες τεχνικές ελέγχου απαιτούν οι υπάλληλοι ελέγχου των ζωοτροφών και των τροφίμων να είναι ιδιαίτερα ειδικευμένοι έτσι ώστε οι έλεγχοι να είναι αποτελεσματικοί, αντικειμενικοί και επαρκείς. Αυτό ισχύει ειδικότερα όταν πρέπει να αξιολογηθούν η απόδοση της ανάλυσης κινδύνου και οι τεχνικές ελέγχου που εφαρμόζονται από τους υπεύθυνους των επιχειρήσεων τροφίμων.

Ο έλεγχος της παραγωγής και του μάρκετινγκ των ζωοτροφών και των τροφίμων θα απαιτήσει συνεπώς μια διεπιστημονική προσέγγιση. Οι επιθεωρητές ζωοτροφών και τροφίμων θα χρειαστούν συνεχιζόμενη κατάρτιση και αναβάθμιση των γνώσεών τους. Είναι βασικό να γίνουν οι αναγκαίες νομικές ρυθμίσεις για να διευκολυνθεί η κατάρτιση αυτή. Συνεπώς η παρούσα πρόταση απαιτεί τη δημιουργία κατάλληλων προγραμμάτων κατάρτισης τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο.

Στο πλαίσιο αυτό, έχει δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην οργάνωση προγραμμάτων κατάρτισης σε κοινοτικό επίπεδο και έχει ληφθεί μέριμνα για τη διοργάνωση της κατάρτισης αυτής. Πρέπει να εξασφαλισθεί π.χ. ότι η αξιολόγηση της εφαρμογής των αρχών ανάλυσης κινδύνων και κρίσιμων σημείων ελέγχου (HACCP) και των αποφάσεων που λαμβάνονται στη συνέχεια από τον αξιολογητή αντικατοπτρίζουν μια προσέγγιση που βασίζεται σε μια τυποποιημένη διαδικασία που εφαρμόζεται κατά ομοιόμορφο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη. Η οργάνωση των κύκλων μαθημάτων κατάρτισης επαφίεται σε μελλοντική απόφαση αλλά μια δυνατότητα θα ήταν η δημιουργία ενός κέντρου κατάρτισης, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εντός των ορίων του ανθρώπινου δυναμικού και των χρηματοοικονομικών πόρων που είναι διαθέσιμα για το σκοπό αυτό. Θα μπορούσαν να προσκληθούν κορυφαίοι εμπειρογνώμονες στον τομέα των ελέγχων των ζωοτροφών και των τροφίμων και των διαφόρων τεχνικών ελέγχου. Θα μπορούσαν να προσκληθούν υπάλληλοι ελέγχου από τα κράτη μέλη αλλά και από τις τρίτες χώρες και ιδίως από αναπτυσσόμενες χώρες για να παρακολουθήσουν τους κύκλους μαθημάτων.

Επιβολή της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα

53. Εθνικά μέτρα επιβολής

Προκειμένου να εξασφαλιστεί και να διατηρηθεί ένα υψηλό επίπεδο δημόσιας υγείας και προστασίας του καταναλωτή, πρέπει να καταστούν διαθέσιμα στις αρμόδιες αρχές επαρκή μέσα εκτέλεσης και να χρησιμοποιηθούν από αυτές αποτελεσματικά ώστε να αντιμετωπιστεί η μη συμμόρφωση με τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα.

Η αρμοδιότητα για την εφαρμογή και την εκτέλεση της κοινοτικής νομοθεσίας έγκειται κυρίως στα κράτη μέλη. Σύμφωνα με το άρθρο 10 της συνθήκης ΕΚ τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα του κοινοτικού δικαίου. Τα μέτρα αυτά, περιλαμβάνουν σε κάθε περίπτωση, αποτελεσματικές αναλογικές και αποτρεπτικές ποινές (απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιουλίου 1990 στην υπόθεση C-326/88). Τα μέτρα αυτά μπορούν να συνίστανται σε διοικητικά μέτρα ή ποινικές κυρώσεις που επιβάλλονται από τις αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη.

54. Διοικητικά μέτρα επιβολής

Τα διοικητικά μέτρα επιβολής προβλέπονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό σε ορισμένες κοινοτικές πράξεις όπως η κτηνιατρική νομοθεσία (οδηγίες 89/662/ΕΟΚ και 97/78/ΕΟΚ), η νομοθεσία περί ζωοτροφών (άρθρο 13 της οδηγίας 95/53/ΕΟΚ) και η νομοθεσία περί τροφίμων (άρθρο 10 της οδηγίας 89/397/ΕΟΚ). Σε αυτές τις κοινοτικές νομοθετικές πράξεις, τα μέτρα αυτά εκτείνονται από μια απλή απαίτηση «να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα» (άρθρο 10 της οδηγίας 89/397/ΕΟΚ) έως την ανάληψη δράσης στο επίπεδο των προϊόντων (απόσυρση από την αγορά, επιστροφή, εξυγίανση των προϊόντων κλπ.) ή της σχετικής επιχείρησης τροφίμων (λήψη επανορθωτικών μέτρων, προσωρινό ή μόνιμο κλείσιμο της επιχείρησης τροφίμων). Η εθνική νομοθεσία μπορεί επίσης φυσικά να προβλέψει περαιτέρω, διαφορετικές διοικητικές κυρώσεις.

Αυτά τα διοικητικά μέτρα, που έχουν άμεσο αντίκτυπο στους αρμοδίους αποτελούν ένα πανίσχυρο μέσο και, αν χρησιμοποιηθεί σωστά, έχει επίσης σημαντική αποτρεπτική δράση. Η παρούσα πρόταση συνεπώς επαναβεβαιώνει την ανάγκη τα κράτη μέλη να λάβουν διοικητικά μέτρα εφαρμογής. Στοχεύει επίσης να εξασφαλίσει ότι μια απαίτηση για το σκοπό αυτό εφαρμόζεται σε όλες τις επιχειρήσεις ζωοτροφών και τροφίμων σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας ζωοτροφών και τροφίμων.

55. Ποινικές κυρώσεις

Υπάρχει αβεβαιότητα στο κοινοτικό δίκαιο όσον αφορά την υποχρέωση των κρατών μελών να προβλέψουν ποινικές κυρώσεις. Επιπλέον, δεν υπάρχει ελάχιστο πρότυπο όσον αφορά τα συστατικά στοιχεία των αδικημάτων εις βάρος της ασφάλειας των ζωοτροφών και τροφίμων.

Σε πολλές περιπτώσεις, μόνο οι ποινικές κυρώσεις θα παράσχουν έντονο αποτρεπτικό αποτέλεσμα. Η πρόβλεψη αυτών των κυρώσεων καταδεικνύει κοινωνική δυσαρέσκεια ποιοτικά διαφορετικής φύσης σε σύγκριση με τα διοικητικά μέτρα επιβολής. Υπάρχει επίσης μια πρόσθετη εγγύηση αμεροληψίας των ερευνητικών αρχών, επειδή στην ποινική έρευνα θα συμμετέχουν άλλες αρχές από εκείνες που έχουν εκδώσει τις άδειες εκμετάλλευσης.

Συνεπώς, πρέπει να δημιουργηθεί ένα κοινό ελάχιστο σύνολο σοβαρών αδικημάτων δυνάμει της νομοθεσίας της ΕΕ για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα ή δυνάμει κανόνων που εγκρίνονται από τα κράτη μέλη ώστε να συμμορφωθούν με τη νομοθεσία αυτή, για τα οποία τα κράτη μέλη απαιτείται να επιβάλλουν ποινικές κυρώσεις. Αυτό λαμβάνει τη μορφή ενός καταλόγου σοβαρών αδικημάτων κατά της νομοθεσίας της Κοινότητας για τις ζωοτροφές και της νομοθεσίας για τα τρόφιμα που διαπράττονται εσκεμμένα ή λόγω σοβαρής αμέλειας, για τα οποία τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέψουν ποινικές κυρώσεις. Αυτά είναι τα αδικήματα που θα μπορούσαν να απειλήσουν περισσότερο την ασφάλεια των ζωοτροφών και τροφίμων και συνεπώς και τη δημόσια υγεία.

Η πρόταση στοχεύει να καθορίσει ένα ελάχιστο πρότυπο προστασίας της ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων της υγείας και της ευεξίας των ζώων, μέσω του ποινικού δικαίου. Δεν καλύπτει όλες τις δραστηριότητες που ρυθμίζονται από την κοινοτική νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα, αλλά μόνο τα σημαντικά αδικήματα που μπορούν να οδηγήσουν στην κυκλοφορία στην αγορά ζωοτροφών ή τροφίμων που δεν είναι ασφαλή κατά την έννοια των άρθρων 14 και 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002.

Τα αδικήματα που παρατίθενται στην παρούσα πρόταση είναι αδικήματα που ενδέχεται να οδηγήσουν ίσως στην κυκλοφορία στην αγορά μη ασφαλών ζωοτροφών ή τροφίμων. Εξετάζοντας τη σοβαρότητας της απειλής που αποτελούν για τη δημόσια υγεία, είναι σημαντικό τα αδικήματα αυτά να καταστούν κολάσιμα καθαυτά, είτε οδηγούν ενδεχομένως είτε όχι στην κυκλοφορία στην αγορά μη ασφαλών ζωοτροφών και τροφίμων.

Τα κράτη μέλη μπορούν φυσικά να θεσπίσουν πρόσθετα αδικήματα ή/και να προβλέψουν διαφορετικά πρόσθετα είδη μέτρων επιβολής και ποινών. Παραδείγματος χάρη, μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να προβλέψουν την απόρριψη φυσικών προσώπων από τη συμμετοχή τους σε μια δραστηριότητα ίδρυσης ή διοίκησης μιας εταιρείας ή άλλης μορφής επιχείρησης.

Η φύση των κυρώσεων μπορεί να προσδιοριστεί μόνο δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας από τα κράτη μέλη. Για τον ίδιο λόγο ο κανονισμός δεν ρυθμίζει ζητήματα ποινικών ερευνών και διώξεων, ούτε ζητήματα ποινικής διαδικασίας. Εναπόκειται στις αρχές των κρατών μελών να αποφασίσουν κατά πόσο τα αδικήματα που απαριθμούνται στον κανονισμό πρέπει να διωχθούν σε κάθε περίπτωση ή κατά πόσον η αρμόδια αρχή μπορεί να μην προβλέψει ποινικές κυρώσεις σε λιγότερο σημαντικές περιπτώσεις όπου ο αντίκτυπος στην ασφάλεια των ζωοτροφών και τροφίμων είναι ασήμαντος.

Όσον αφορά τα φυσικά πρόσωπα, η πρόταση θα υποχρεώσει τα κράτη μέλη να προβλέψουν αποτελεσματικές, αποτρεπτικές και αναλογικές ποινικές κυρώσεις κατά των καθορισμένων παραβάσεων της κοινοτικής νομοθεσίας. Για να εξασφαλιστεί υψηλό επίπεδο ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων είναι σημαντικό επίσης να συμπεριληφθούν κυρώσεις κατά της συνέργειας (συμμετοχή και παρότρυνση) στα αδικήματα που απαριθμούνται. Σε σοβαρές περιπτώσεις τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν τη δυνατότητα φυλάκισης αλλά θα έχουν την ευρεία διακριτική ευχέρεια για τον καθορισμό των σοβαρών αυτών περιπτώσεων.

Όσον αφορά τα νομικά πρόσωπα είναι σημαντικό για την αποτελεσματική εκτέλεση της κοινοτικής νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα να μπορούν να είναι υπόλογοι και να αναλαμβάνονται κυρώσεις κατά των νομικών προσώπων. Ωστόσο, για ορισμένα κράτη μέλη ενδέχεται να είναι δύσκολο να προβλέψουν ποινικές κυρώσεις κατά των νομικών προσώπων χωρίς την αλλαγή των θεμελιωδών αρχών των εθνικών νομικών συστημάτων τους. Συνεπώς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να προβλέψουν κυρώσεις άλλες πλην εκείνων ποινικής φύσης, εφόσον είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Παραδείγματος χάρη, θα μπορούσαν να προβλέπουν διοικητικά πρόστιμα, δικαστική εποπτεία, δικαστικές αποφάσεις διάλυσης ή αποκλεισμό από δημόσιες παροχές ή ενισχύσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιστεύει ότι ένα τέτοιο μέτρο δικαιολογείται προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι τηρούνται οι κανόνες ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω μιας εναρμονισμένης προσέγγισης σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτός ο στόχος επιτυγχάνεται με το βέλτιστο τρόπο με μια κοινοτική προσέγγιση σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

56. Κοινοτικά μέτρα διασφάλισης

Η διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 226 της συνθήκης (διαδικασία λόγω παράβασης) προσφέρει ένα μέσο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να προσφύγει κατά των κρατών μελών που δεν εφαρμόζουν το κοινοτικό δίκαιο.

Αν και η διαδικασία αυτή αποτελεί ένα πανίσχυρο μέσο, οι χρονικοί περιορισμοί που επιβάλλονται σε αυτή την καθιστούν μη πρακτική όταν μια παράβαση εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου απαιτεί άμεση δράση για τη διασφάλιση της ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων. Το μέτρο διασφάλισης που εγκρίθηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 επιτρέπει τη λήψη μέτρων όταν υπάρχουν στοιχεία ότι οι ζωοτροφές ή τα τρόφιμα που διατίθενται στην αγορά είναι πιθανόν να συνιστούν σοβαρό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, την υγεία των ζώων ή το περιβάλλον και ο κίνδυνος αυτός δεν μπορεί να περιοριστεί ικανοποιητικά με τα μέτρα που λαμβάνονται από το ή τα αρμόδια κράτη μέλη. Αυτό το μέτρο δεν επιτρέπει στην Κοινότητα να αναλάβει δράση όταν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι το σύστημα ελέγχου ενός κράτους μέλους δείχνει σοβαρές ελλείψεις και δεν επαρκεί για την κατάλληλη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, προβαίνοντας έτσι πιθανώς σε συμβιβασμό της ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων κατά γενικότερο τρόπο.

Η παρούσα πρόταση προσθέτει μια νέα διάσταση στο υφιστάμενο μέτρο διασφάλισης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002. Θεσπίζει ένα μέσο που θα επιτρέψει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει μέτρα όταν υπάρχει απόδειξη ότι το σύστημα ελέγχου ενός κράτους μέλους είναι ανεπαρκές. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν την αναστολή, για το εν λόγω κράτος μέλος, της διάθεσης στην αγορά ορισμένων ζωοτροφών ή τροφίμων, καθορίζοντας ειδικούς όρους για ορισμένες ζωοτροφές και τρόφιμα ή τη λήψη οποιοδήποτε άλλου προσωρινού μέτρου απαιτείται για να εξασφαλιστεί η προστασία της ανθρώπινης υγείας, της υγείας των ζώων και της ευεξίας των ζώων.

Ειδική και διαφοροποιημένη μεταχείριση

57. Το άρθρο 10 της συμφωνίας για την εφαρμογή των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών μέτρων (κώδικας ΥΦΥ) που εγκρίθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου καθορίζει ότι, κατά την εκπόνηση των υγειονομικών ή φυτοϋγειονομικών μέτρων, τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τις ειδικές ανάγκες των αναπτυσσόμενων κρατών μελών και ιδίως των λιγότερο αναπτυγμένων κρατών μελών.

Η ΕΕ εισάγει μεγάλες ποσότητες ζωοτροφών και τροφίμων από τις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι χώρες αυτές εμπίπτουν στις ίδιες γενικές απαιτήσεις που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 ότι οι τρίτες χώρες πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι ζωοτροφές και τα τρόφιμα που εξάγονται στην ΕΕ συμμορφώνονται με τις αντίστοιχες απαιτήσεις της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα ή με τις συνθήκες που αναγνωρίζονται από την Κοινότητα ότι είναι τουλάχιστον ισοδύναμες με αυτές ή όπου υπάρχει ειδική συμφωνία μεταξύ της Κοινότητας και της εξάγουσας χώρας με τις απαιτήσεις που περιέχονται σε αυτήν.

Ενώ δεν είναι πιθανό να χορηγηθούν παρεκκλίσεις από τα πρότυπα στον τομέα της υγείας που θεσπίζονται δυνάμει της κοινοτικής νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα, είναι πιθανόν να εξεταστούν ορισμένες δραστηριότητες για την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων χωρών ώστε να παράσχουν τις απαιτούμενες εγγυήσεις. Η πρόταση συνεπώς θεσπίζει διαδικασίες για το σκοπό αυτό. Αυτές αφορούν π.χ. τη σταδιακή θέσπιση της απαίτησης υποβολής ενός προγράμματος ελέγχου, τη συνδρομή με τη θέσπιση ενός προγράμματος ελέγχου, την προώθηση κοινών σχεδίων μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών και των κρατών μελών, την αποστολή κοινοτικών εμπειρογνωμόνων επιτόπου έτσι ώστε να ενισχυθεί η οργάνωση των επίσημων ελέγχων.

Οικονομική υποστήριξη

58. Η πρόταση περιλαμβάνει ορισμένες δραστηριότητες που απαιτούν την οικονομική υποστήριξη της Επιτροπής. Αυτές είναι συγκεκριμένα:

* ο καθορισμός νέων εργαστηρίων αναφοράς.

* η δημιουργία μιας βάσης δεδομένων για τα γενικά χαρακτηριστικά της χώρας.

* η συμμετοχή εθνικών εμπειρογνωμόνων σε αποστολές του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ).

* η τυποποίηση των μεθόδων ανάλυσης και δειγματοληψίας, ιδίως με τη θέσπιση προτύπων απόδοσης που βασίζονται σε κριτήρια

* η υποστήριξη για τις αναπτυσσόμενες χώρες.

* η δημιουργία εγκαταστάσεων κατάρτισης για το ελεγκτικό προσωπικό του κράτους μέλους και των τρίτων χωρών.

* μελέτες, συνέδρια και δημοσιεύσεις σχετικά με την ασφάλεια των ζωοτροφών και των τροφίμων.

Επί του παρόντος, οι έλεγχοι ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων αντιπροσωπεύουν περίπου 3 εκατομμύρια ευρώ στον ετήσιο κοινοτικό προϋπολογισμό. Η εφαρμογή του συνόλου των ανωτέρω προτεινόμενων μέτρων θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση αυτού του ποσού σε περίπου 16 εκατομμύρια ευρώ ετησίως ή 95 εκατομμύρια ευρώ για περίοδο έξι ετών. 7,5 εκατομμύρια ευρώ από αυτά τα 16 εκατομμύρια ευρώ προβλέπονται για την κατάρτιση των υπαλλήλων ελέγχου από τα κράτη μέλη, τις υποψήφιες χώρες και τρίτες χώρες σχετικά με τα (νέα) μέτρα ελέγχου των ζωοτροφών και των τροφίμων της ΕΕ.

Η ενέργεια αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως η ολοκλήρωση της δράσης 79 του λευκού βιβλίου για την ασφάλεια των τροφίμων που στοχεύει στην παροχή νομικής βάσης για να εξασφαλιστεί η επαρκής κοινοτική οικονομική υποστήριξη των ενεργειών που είναι αναγκαίες για την ενίσχυση της ασφάλειας των τροφίμων.

Μέτρα εφαρμογής

59. Οι προτεινόμενοι κανόνες καλύπτουν έναν εκτεταμένο τομέα που περιλαμβάνει τους επίσημους ελέγχους όλων των ζωοτροφών και τροφίμων σε όλα τα στάδια της τροφικής αλυσίδας εντός της Κοινότητας ή τα οποία παρουσιάζονται στα κοινοτικά σύνορα για εισαγωγή. Οι κανόνες μπορούν να καλύψουν όλες τις λεπτομέρειες που χαρακτηρίζουν τους επίσημους ελέγχους. Πρέπει συνεπώς να θεωρηθούν ως το πλαίσιο που περιέχει τις αναγκαίες απαιτήσεις με βάση τις οποίες μπορούν να αναπτυχθούν, εάν χρειαστεί, πολύ λεπτομερείς κανόνες για να εξασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή από τα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό γίνεται πρόβλεψη για την ανάπτυξη τέτοιων κανόνων εφαρμογής σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 5 της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου.

Πεδίο εφαρμογής του προτεινόμενου κανονισμού

60. Οι αρχές που καθορίζονται σε αυτήν την πρόταση είναι γενικά εφαρμοστέες στο σύνολο της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα και στη νομοθεσία για την υγεία των ζώων και την ευεξία των ζώων. Εντούτοις, έχοντας κατά νου ότι για ορισμένους τομείς της νομοθεσίας για τα τρόφιμα υπάρχουν ήδη πλήρη και συγκεκριμένα μέτρα ελέγχου, ο προτεινόμενος κανονισμός πρέπει συνεπώς να λαμβάνει υπόψη αυτό το κοινοτικό κεκτημένο.

Το πεδίο εφαρμογής της πρότασης δεν επεκτείνεται συνεπώς στην εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τους κανόνες σχετικά με τη συνήθη οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων (αροτραίες καλλιέργειες, κρασί, ελαιόλαδο, φρούτα και λαχανικά, λυκίσκος, γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, βοδινό και μοσχαρίσιο κρέας, αρνίσιο και κατσικίσιο κρέας και γάλα) για τα οποία υπάρχει ήδη ένα ικανοποιητικό καθιερωμένο και συγκεκριμένο σύστημα ελέγχου. Επιπλέον, ο σκοπός και οι στόχοι της πρότασης είναι διαφορετικοί από το σκοπό και τους στόχους των ελέγχων που εφαρμόζονται στην κοινή οργάνωση των αγροτικών αγορών.

Οι ακόλουθες πράξεις περιέχουν ειδικά μέτρα για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις που περιέχονται σε αυτές:

- οδηγία 2000/29/EK του Συμβουλίου της 8ης Μαΐου 2000 περί μέτρων κατά της εισαγωγής στην Κοινότητα οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά ή τα φυτικά προϊόντα και κατά της εξάπλωσής τους στο εσωτερικό της Κοινότητας [14],

[14] ΕΕ L 169, 10.7.2000, σ. 1.

- κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1991 περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής [15],

[15] ΕΕ L 198, 22.7.1991, σ. 1.

- κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2081/92 του Συμβουλίου της 14ης Ιουλίου 1992 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων [16], και

[16] ΕΕ L 208 της 24.7.1992, σ. 1.

- κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2082/92 του Συμβουλίου της 14ης Ιουλίου 1992 για τις βεβαιώσεις ιδιοτυπίας των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων [17].

[17] ΕΕ L 208 της 24.7.1992, σ. 9.

Αυτή η πρόταση πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτη ώστε να λαμβάνει υπόψη την ειδικότητα των τομέων αυτών.

Η δομή των μελλοντικών κοινοτικών κανόνων σχετικά με τους ελέγχους των ζωοτροφών και τροφίμων

61. Η πρόταση που επισυνάπτεται προβλέπει γενικούς κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται στους επίσημους ελέγχους όλων των ζωοτροφών και τροφίμων σε κάθε στάδιο παραγωγής, μεταποίησης και διανομής, είτε αυτές παράγονται εντός της ΕΕ είτε εξάγονται σε τρίτες χώρες είτε εισάγονται από αυτές. Επιπλέον αυτών των γενικών κανόνων πρέπει να προβλεφθεί ότι τα ειδικά προβλήματα χρειάζονται ειδικές λύσεις. Πρέπει συνεπώς να υπάρχει περιθώριο για πιο ειδικά μέτρα ελέγχου προκειμένου να διατηρηθεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας. Στο πλαίσιο αυτό είναι σαφές ότι πρέπει να διατηρηθούν οι υφιστάμενοι πιο ειδικοί κανόνες ελέγχου. Αυτοί είναι π.χ.:

- η οδηγία του Συμβουλίου 96/22/ΕΚ της 29ης Απριλίου 1996 για την απαγόρευση της χρησιμοποίησης ορισμένων ουσιών με ορμονική ή θυρεοστατική δράση και των β-ανταγωνιστικών ουσιών στη ζωική παραγωγή και για την κατάργηση των οδηγιών 81/602/ΕΟΚ, 88/146/ΕΟΚ και 88/299/ΕΟΚ [18],

[18] ΕΕ L 125 της 23.5.1996, σ. 3.

- η οδηγία του Συμβουλίου 96/23/ΕΚ της 29ης Απριλίου 1996 περί λήψεως μέτρων ελέγχου για ορισμένες ουσίες και τα κατάλοιπά τους σε ζώντα ζώα και στα προϊόντα τους και περί καταργήσεως των οδηγιών 85/358/ΕΟΚ και 86/469/ΕΟΚ και των αποφάσεων 89/187/ΕΟΚ και 91/664/ΕΟΚ [19],

[19] ΕΕ L 125 της 23.5.1996, σ. 10.

- ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. .../... του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση [20],

[20] COM(2000) 438, έγγρ. 2000/0180 (COD).

- ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 999/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών [21],

[21] ΕΕ L 147 της 31.5.2001, σ. 1.

- ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. .../... του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον έλεγχο της σαλμονέλας και άλλων τροφιμογενών ζωονοσογόνων παραγόντων, καθώς και για την τροποποίηση των οδηγιών 64/432/ΕΟΚ, 72/462/ΕΟΚ και 90/539/ΕΟΚ [22].

[22] COM(2001).

- η οδηγία 86/362/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Ιουλίου 1986 που αφορά τον καθορισμό των ανωτάτων περιεκτικοτήτων για τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων μέσα και πάνω στα σιτηρά [23] και η οδηγία 90/642/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 1990 που αφορά τον καθορισμό των ανώτατων περιεκτικοτήτων για τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων επάνω ή μέσα σε ορισμένα προϊόντα φυτικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των οπωροκηπευτικών [24] και οι κανόνες εφαρμογής που απορρέουν από αυτές,

[23] ΕΕ L 221 της 7.8.1986, σ. 37.

[24] ΕΕ L 350 της 14.12.1990, σ. 71.

- οι οδηγίες 92/1 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 13ης Ιανουαρίου 1992 σχετικά με τον έλεγχο της θερμοκρασίας στα μέσα μεταφοράς και στους χώρους αποθήκευσης και φύλαξης τροφίμων βαθιάς κατάψυξης που προορίζονται για τη διατροφή του ανθρώπου [25] και 92/2 13ης Ιανουαρίου 1992, για τον καθορισμό του τρόπου δειγματοληψίας και της κοινοτικής μεθόδου ανάλυσης για τον επίσημο έλεγχο των θερμοκρασιών των τροφίμων βαθιάς κατάψυξης που προορίζονται για τη διατροφή του ανθρώπου [26].

[25] ΕΕ L 34 της 11.2.1992, σ. 29.

[26] ΕΕ L 34 της 11.2.1992, σ. 30.

Παρομοίως, δεν αποκλείεται στο μέλλον να πρέπει να αναπτυχθούν νέοι κανόνες όταν ανακύπτουν νέα προβλήματα. Στην περίπτωση αυτή, θα γίνουν προτάσεις για το σκοπό αυτό.

2003/0030 (COD)

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της για τη διεξαγωγή επίσημων ελέγχων στις ζωοτροφές και στα τρόφιμα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 37, 95 και 152 παράγραφος 4 στοιχείο β),

την πρόταση της Επιτροπής [27],

[27] EE C, , σ..

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [28],

[28] ΕΕ C, , σ..

τη γνώμη της Επιτροπής των περιφερειών [29],

[29] ΕΕ C[..], [...], σ.[...].

αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 251 της Συνθήκης,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Οι ζωοτροφές και τα τρόφιμα πρέπει να είναι ασφαλή και υγιεινά. Η κοινοτική νομοθεσία περιλαμβάνει ένα σύνολο κανόνων που εγγυώνται την επίτευξη του στόχου αυτού. Οι κανόνες αυτοί επεκτείνονται και στην παραγωγή και στη διάθεση στην αγορά τόσο των ζωοτροφών όσο και των τροφίμων.

(2) Οι βασικοί κανόνες σχετικά με τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τη νομοθεσία για τα τρόφιμα περιέχονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιανουαρίου 2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφάλειας των τροφίμων [30].

[30] ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ.1.

(3) Εκτός από αυτούς τους βασικούς κανόνες, η πιο ειδική νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα καλύπτει διάφορους τομείς όπως η διατροφή των ζώων, συμπεριλαμβανομένων των φαρμακούχων ζωοτροφών, η υγιεινή των ζωοτροφών και των τροφίμων, οι ζωονόσοι, τα ζωικά υποπροϊόντα, τα κατάλοιπα και οι ρυπαντές, ο έλεγχος και η εκρίζωση των ζωονόσων που έχουν αντίκτυπο στη δημόσια υγεία, η επισήμανση ζωοτροφών και τροφίμων, τα φυτοφάρμακα, τα πρόσθετα ζωοτροφών και τροφίμων, οι βιταμίνες, τα μεταλλικά άλατα, τα ιχνοστοιχεία και άλλα πρόσθετα, τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα, οι απαιτήσεις ποιότητας και σύνθεσης, το πόσιμο νερό, ο ιονισμός, τα νέα τρόφιμα και οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (ΓΤΟ).

(4) Η υγεία των ζώων και η ευεξία των ζώων αποτελούν επίσης σημαντικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων.

(5) Η κοινοτική νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα βασίζεται στην αρχή ότι οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων σε όλα τα στάδια της παραγωγής, της μεταποίησης και της διανομής εντός των επιχειρήσεων υπό τον έλεγχό τους είναι υπεύθυνοι για να εξασφαλιστεί ότι οι ζωοτροφές και τα τρόφιμα τηρούν τις απαιτήσεις της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα που είναι συναφείς με τις δραστηριότητές τους.

(6) Τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα και να παρακολουθούν και να επαληθεύουν ότι τηρούνται οι σχετικές απαιτήσεις της νομοθεσίας για τα τρόφιμα από τους υπευθύνους των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων σε όλα τα στάδια παραγωγής, μεταποίησης και διανομής. Θα οργανωθούν επίσημοι έλεγχοι για το σκοπό αυτό.

(7) Πρέπει να δημιουργηθεί ένα κοινοτικό πλαίσιο για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων που να καλύπτει όλους τους τομείς της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένης της υγείας και της ευεξίας των ζώων.

(8) Κατά γενικό κανόνα αυτό το κοινοτικό πλαίσιο δεν πρέπει να περιλαμβάνει επίσημους ελέγχους όσον αφορά οργανισμούς επιβλαβείς για τα φυτά και τα φυτικά προϊόντα καθώς οι έλεγχοι αυτοί καλύπτονται ήδη επαρκώς από την οδηγία 2000/29/EK του Συμβουλίου της 8ης Μαίου 2000 περί μέτρων κατά της εισαγωγής στην Κοινότητα οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά και τα φυτικά προϊόντα εγκαταστάσεων και κατά της εξάπλωσής τους στο εσωτερικό της Κοινότητας [31]. Ορισμένες πτυχές του παρόντος κανονισμού πρέπει εντούτοις να εφαρμοστούν επίσης στον τομέα της υγείας των φυτών και ειδικότερα εκείνες που αφορούν τη δημιουργία εθνικών σχεδίων ελέγχου και τις κοινοτικές επιθεωρήσεις στο εσωτερικό των κρατών μελών και σε τρίτες χώρες. Κατά συνέπεια ενδείκνυται να τροποποιηθεί η οδηγία 2000/29/EK αντίστοιχα.

[31] ΕΕ L 169, 10.7.2000, σ. 1. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία της 2002/39/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 116, 3.5.2002, σ. 16).

(9) Οι κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1991 περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής [32], (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 του Συμβουλίου της 14ης Ιουλίου 1992 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων [33], (ΕΟΚ) αριθ. 2082/92 του Συμβουλίου της 14ης Ιουλίου 1992 για τις βεβαιώσεις ιδιοτυπίας των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων [34], περιέχουν ειδικά μέτρα για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις που περιέχονται σε αυτούς. Οι απαιτήσεις αυτές του παρόντος κανονισμού πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτες ώστε να λαμβάνουν υπόψη την ειδικότητα των τομέων αυτών.

[32] ΕΕ L 198, 22.7.1991, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 436/2001 (ΕΕ L 63, 3.3.2001, σ. 16).

[33] ΕΕ L 208, 24.7.1992, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2796/2000 (ΕΕ L 324, 21.12.2000, σ. 26).

[34] ΕΕ L 208, 24.7.1992, σ. 9. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας.

(10) Για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τους κανόνες σχετικά με την κοινή οργάνωση των αγορών των αγροτικών προϊόντων (αροτραίες καλλιέργειες, κρασί, ελαιόλαδο, φρούτα και λαχανικά, λυκίσκος, γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, βοδινό και μοσχαρίσιο κρέας, αρνίσιο και κατσικίσιο κρέας και μέλι) υπάρχει ήδη ένα ικανοποιητικό καθιερωμένο και ειδικό σύστημα ελέγχου. Συνεπώς ο παρών κανονισμός δεν πρέπει να ισχύει για τους εν λόγω τομείς πολύ περισσότερο καθώς οι στόχοι του παρόντος κανονισμού διαφέρουν από τους στόχους που επιδιώκονται από τους μηχανισμούς ελέγχου για την κοινή οργάνωση των αγορών των αγροτικών προϊόντων.

(11) Οι αρμόδιες αρχές για την εκτέλεση των επίσημων ελέγχων πρέπει να πληρούν ορισμένα επιχειρησιακά κριτήρια ώστε να εξασφαλίζεται η αμεροληψία και η αποτελεσματικότητά τους. Πρέπει να διαθέτουν επαρκές ειδικευμένο και έμπειρο προσωπικό και να κατέχουν τα κατάλληλα μέσα και εξοπλισμό για την ορθή εκτέλεση των καθηκόντων του.

(12) Οι επίσημοι έλεγχοι πρέπει να πραγματοποιούνται χρησιμοποιώντας τις κατάλληλες τεχνικές που αναπτύχθηκαν για το σκοπό αυτό, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων επιτήρησης ρουτίνας καθώς και εντατικότερων ελέγχων, όπως επιθεωρήσεις, εξακριβώσεις, έρευνες, δειγματοληψία και ανάλυση των δειγμάτων. Η ορθή εφαρμογή των ανωτέρω τεχνικών απαιτεί την κατάλληλη κατάρτιση του προσωπικού που διενεργεί τους επίσημους ελέγχους. Απαιτείται επίσης κατάρτιση για να εξασφαλιστεί ότι οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν ομοιόμορφες αποφάσεις, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή των αρχών HACCP.

(13) Η συχνότητα των επίσημων ελέγχων πρέπει να έχει τακτική βάση και να είναι ανάλογη με τον κίνδυνο, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των ελέγχων που έχουν διεξαχθεί από τους ίδιους τους υπευθύνους των επιχειρήσεων ζωοτροφών και τροφίμων, βάσει προγραμμάτων ελέγχου με βάση το σύστημα HACCP ή βάσει προγραμμάτων διασφάλισης της ποιότητας, όταν αυτά αποβλέπουν να καλύπτουν τις απαιτήσεις της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα. Εφόσον χρειάζεται, πρέπει να πραγματοποιούνται ad hoc έλεγχοι σε περίπτωση υπόνοιας μη συμμόρφωσης με τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα.

(14) Οι επίσημοι έλεγχοι πρέπει να πραγματοποιούνται με βάση τις τεκμηριωμένες διαδικασίες έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι αυτοί οι έλεγχοι πραγματοποιούνται ομοιόμορφα και έχουν σταθερή υψηλή ποιότητα.

(15) Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξασφαλίζουν τη θέσπιση και την αποτελεσματική εφαρμογή κατάλληλων συντονιστικών διαδικασιών σε περίπτωση που οι επίσημοι έλεγχοι διενεργούνται από διαφορετικές υπηρεσίες ελέγχου.

(16) Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να εξασφαλίζουν ότι, όταν η αρμοδιότητα για την πραγματοποίηση των επίσημων ελέγχων έχει εκχωρηθεί από το κεντρικό επίπεδο σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, υπάρχει αποτελεσματικός και αποδοτικός συντονισμός μεταξύ του κεντρικού επιπέδου και αυτού του περιφερειακού ή τοπικού επιπέδου.

(17) Τα εργαστήρια που ενέχονται στην ανάλυση των επίσημων δειγμάτων πρέπει να εφαρμόζουν διεθνώς αναγνωρισμένες διαδικασίες ή πρότυπα επίδοσης βάσει κριτηρίων και να χρησιμοποιούν κατά το δυνατόν πιο έγκυρες μεθόδους ανάλυσης.

(18) Ο καθορισμός των κοινοτικών εργαστηρίων και των εθνικών εργαστηρίων αναφοράς πρέπει να συμβάλλει στην υψηλή ποιότητα και την ομοιομορφία των αναλύσεων των αποτελεσμάτων. Αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί με δραστηριότητες όπως η εφαρμογή επικυρωμένων αναλυτικών μεθόδων, εξασφαλίζοντας ότι υπάρχουν υλικά αναφοράς, η οργάνωση συγκριτικών δοκιμών και η κατάρτιση του προσωπικού των εργαστηρίων.

(19) Οι δραστηριότητες των εργαστηρίων αναφοράς πρέπει να καλύπτουν όλους τους τομείς της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα, ιδίως εκείνους τους τομείς όπου υπάρχει ανάγκη επακριβών αναλυτικών και διαγνωστικών αποτελεσμάτων. Αυτό περιλαμβάνει την υγεία των ζώων, δεδομένης της σημασίας του τμήματος αυτού όσον αφορά τη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα.

(20) Για ορισμένες δραστηριότητες που συνδέονται με τους επίσημους ελέγχους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN) ανέπτυξε ευρωπαϊκά πρότυπα (πρότυπα ΕΝ) κατάλληλα για το σκοπό του παρόντος κανονισμού. Αυτά τα πρότυπα ΕΝ συνδέονται συγκεκριμένα με τη λειτουργία και την αξιολόγηση των εργαστηρίων δοκιμών και με τη λειτουργία και τη διαπίστευση οργάνων ελέγχου. Εκπονήθηκαν επίσης διεθνή πρότυπα από το Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ISO) και τη Διεθνή Ένωση Θεωρητικής και Εφαρμοσμένης Χημείας (IUPAC). Αυτά τα πρότυπα ενδέχεται, σε ορισμένες καλά καθορισμένες περιπτώσεις, να είναι κατάλληλα για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, λαμβάνοντας υπόψη ότι καθορίζονται κριτήρια απόδοσης στη νομοθεσία για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα προκειμένου να εξασφαλιστεί η ευελιξία και η ικανοποιητική σχέση κόστους αποτελέσματος.

(21) Πρέπει να προβλέπονται η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων για τη διεξαγωγή συγκεκριμένων επίσημων ελέγχων από την αρμόδια αρχή σε ένα μη κυβερνητικό όργανο και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες μπορεί να πραγματοποιηθεί η μεταβίβαση αυτή.

(22) Πρέπει να είναι διαθέσιμες οι κατάλληλες διαδικασίες για τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών στο εσωτερικό των κρατών μελών και μεταξύ τους, ιδίως όταν ύστερα από επίσημους ελέγχους διαπιστώνεται ότι τα προβλήματα που αφορούν ζωοτροφές και τρόφιμα επεκτείνονται σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη. Για τη διευκόλυνση της συνεργασίας αυτής τα κράτη μέλη καθορίζουν ένα ή περισσότερα όργανα σύνδεσης, ρόλος των οποίων θα είναι ο συντονισμός της διαβίβασης και παραλαβής αιτημάτων για παροχή βοήθειας.

(23) Σε συμφωνία με το άρθρο 50 του κανονισμού 178/2002, τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όταν είναι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη σοβαρού άμεσου ή έμμεσου κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία που προέρχεται από τρόφιμα ή ζωοτροφές.

(24) Είναι σημαντικό να δημιουργηθούν ομοιόμορφες διαδικασίες για τον έλεγχο των εισαγωγών στο έδαφος της Κοινότητας ζωοτροφών και τροφίμων από τρίτες χώρες, λαμβάνοντας υπόψη ότι εναρμονισμένες διαδικασίες εισαγωγής υπάρχουν ήδη για:

- τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης δυνάμει της οδηγίας 97/78/ΕΚ του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1997 για καθορισμό των αρχών οργάνωσης των κτηνιατρικών ελέγχων των προϊόντων που εισάγονται στην Κοινότητα από τρίτες χώρες [35],

[35] ΕΕ L 24 της 30.1.1998, σ. 9.

- τα ζώντα ζώα που καλύπτονται από την οδηγία 91/496/EΟΚ του Συμβουλίου της 15ης Ιουλίου 1991 για τον καθορισμό των βασικών αρχών σχετικά με την οργάνωση των κτηνιατρικών ελέγχων των ζώων προέλευσης τρίτων χωρών που εισάγονται στην Κοινότητα και περί τροποποίησης των οδηγιών 89/662/ΕΟΚ, 90/425/ΕΟΚ και 90/675/ΕΟΚ [36].

[36] ΕΕ L 268 της 24.9.1991, σ. 56. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 96/437ΕΚ (ΕΕ L 162 της 1.7.1996, σ. 1).

Οι διαδικασίες αυτές λειτουργούν κατάλληλα και πρέπει να διατηρηθούν.

(25) Οι έλεγχοι σε ζωοτροφές και τρόφιμα από τρίτες χώρες που αναφέρονται στην οδηγία 97/78/EOK περιορίζονται σε κτηνιατρικά θέματα. Είναι αναγκαίο να συμπληρωθούν οι έλεγχοι αυτοί με επίσημους ελέγχους σε πτυχές που δεν καλύπτονται από τους κτηνιατρικούς ελέγχους, όπως π.χ. σχετικά με τις πρόσθετες ύλες, την επισήμανση, την ανιχνευσιμότητα, την ακτινοβόληση των τροφίμων και τα υλικά που βρίσκονται σε επαφή με τα τρόφιμα.

(26) Η κοινοτική νομοθεσία προβλέπει επίσης διαδικασίες για τον έλεγχο των εισαγόμενων ζωοτροφών δυνάμει της οδηγίας 95/53/ΕΚ του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 1995 για τον καθορισμό των αρχών οργάνωσης των επίσημων ελέγχων στον τομέα της διατροφής των ζώων [37]. Η εν λόγω οδηγία περιέχει τις αρχές και τις διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη κατά την απελευθέρωση των εισαγόμενων ζωοτροφών για ελεύθερη κυκλοφορία.

[37] ΕΕ L 265 της 8.11.1995, σ. 17. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 2001/467Εκ (ΕΕ L 234 της 1.9.2001, σ. 55).

(27) Κρίνεται κατάλληλο να δημιουργηθούν κοινοτικοί κανόνες προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι ζωοτροφές και τα τρόφιμα από τρίτες χώρες υποβάλλονται σε επίσημους ελέγχους πριν από την απόδοση για ελεύθερη κυκλοφορία στην Κοινότητα. Ειδική προσοχή πρέπει να δοθεί στους ελέγχους των εισαγωγών ζωοτροφών και τροφίμων για τα οποία ενδέχεται να υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μόλυνσης.

(28) Πρέπει επίσης να προβλεφθεί η οργάνωση επίσημων ελέγχων των ζωοτροφών και των τροφίμων που εισάγονται στο έδαφος της Κοινότητας υπό τελωνειακές διαδικασίες άλλες από αυτές της ελεύθερης κυκλοφορίας και ειδικότερα εκείνων που θεσπίζονται δυνάμει των τελωνειακών διαδικασιών που αναφέρονται στα στοιχεία β) έως στ) στο άρθρο 4 παράγραφος 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2913/92 της 12ης Οκτωβρίου 1992 περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα [38], καθώς και την είσοδό τους σε μια ελεύθερη ζώνη ή μια ελεύθερη αποθήκη. Αυτό περιλαμβάνει την εισαγωγή ζωοτροφών και τροφίμων από τρίτες χώ