Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του κοινοτικού προγράμματος ενεργειών «Σωκράτης» (1)

(94/C 217/06)

Στις 3 Μαρτίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την ανωτέρω πρόταση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών, υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία και 2 αποχές, τη δεύτερη ημέρα της 3ης συνόδου ολομέλειας της 17ης και 19ης Μαΐου 1994, την ακόλουθη γνωμοδότηση που εκπόνησε ο γενικός εισηγητής κ. David Bellotti.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Γενική υποστήριξη

Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις αρχές που στηρίζουν την πρόταση για τη θέσπιση του προγράμματος δράσης Σωκράτης. Φρονεί ότι το πρόγραμμα θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, και ότι η προτεινόμενη δράση θα ενεργήσει ως καταλύτης. Η ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων και δικτύων θα προωθήσει και θα ενισχύσει τις περιφέρειες των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Συνεπώς, η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση και η γνωμοδότησή της τάσσεται υπέρ αυτής.

1.2. Επικουρικότητα και ποικιλομορφία

Η ΕΤΠ επικροτεί την αποκέντρωση των διοικητικών και οικονομικών ευθυνών του προγράμματος.

Το σημείο 29 της αιτιολογικής έκθεσης αναγνωρίζει το «σεβασμό της ποικιλίας των εκπαιδευτικών συστημάτων, την εθελοντική συνεργασία των διαφόρων παραγόντων και την ελεύθερη επιλογή εταίρων...», πράγμα που μπορεί να γίνει καλύτερα αν εξασφαλισθεί η κατάλληλη εκπροσώπηση των συμβουλευτικών επιτροπών π.χ. η Σκωτία που έχει διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστημα θα χρειασθεί χωριστή συμμετοχή.

1.3. Πρόσβαση στο πρόγραμμα

Οι εκπαιδευτικές αρχές και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα πρέπει να έχουν ισότιμη και εύκολη πρόσβαση στα προγράμματα.

Πρέπει να γίνουν ρυθμίσεις ώστε τα σχέδια που καλύπτουν περισσότερες από μια δράσεις ή φαίνεται να είναι μεταξύ δράσεων, να μην απορρίπτονται εάν είναι χρήσιμα.

1.4. Αναλογία κεφαλαίων

Η ΕΤΠ πιστεύει ότι χρειάζεται να αναθεωρείται κατά διαστήματα, η αναλογία των διαθέσιμων κεφαλαίων μεταξύ ανώτερης εκπαίδευσης και σχολικής εκπαίδευσης (σήμερα είναι 3:1). Όπως αναπτύσσεται το πρόγραμμα, η στοιχειώδης και μέση εκπαίδευση θα καταστούν ζωτικοί τομείς του προγράμματος που δεν θα αναπτυχθούν χωρίς τη βασική αυτή διάσταση.

1.5. Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Το πρόγραμμα θα ωφεληθεί από τον αντικειμενικό έλεγχο που θα μπορούσε να γίνεται από διδασκάλους και καθηγητές και ειδικούς της εκπαίδευσης με γενική και τοπική εμπειρία που έχουν γνώση των ευκαιριών και των δυσκολιών υποβολής αίτησης και εξασφάλισης βοήθειας από τα προγράμματα αυτά. Αυτό θα συμβάλει, επίσης, στο να διασφαλισθεί η διατύπωση απόψεων από τοπικούς και περιφερειακούς παράγοντες για τα προγράμματα.

1.6. Η ΕΤΠ επικροτεί την ιδέα της κινητικότητας και των ανταλλαγών ερευνητών. Πρέπει να ληφθούν μέτρα για την ενθάρρυνση της κινητικότητας αυτής και για τη δημοσίευση και διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας. Βλ. Ευριδίκη.

1.7. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει την ανάγκη ίδρυσης κέντρου για τη διάδοση ορθών πρακτικών και την προώθηση αποτελεσματικών δικτύων.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι

2.1. Τοποθέτηση σπουδαστών

Το πρόγραμμα θα ωφεληθεί από μία ρητή αναφορά στη δυνατότητα τοποθέτησης σπουδαστών σε άλλη χώρα για σύντομα χρονικά διαστήματα. Εάν ορίζονται ελάχιστες περίοδοι, τότε αυτό θα αποτελέσει εμπόδιο για τους συμμετέχοντες.

Αναφορικά με το πρόγραμμα διαπανεπιστημιακής συνεργασίας και τη δημιουργία μεγάλων δικτύων ανά ακαδημαϊκό κλάδο και σχολή, η ΕΤΠ συνιστά να αξιοποιηθεί η ευκαιρία και να δοκιμασθούν νέα εργαλεία, ιδιαίτερα αυτά που βασίζονται στα οπτικά μέσα και τις τεχνικές πολλαπλών μέσων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ

2.2. Συνεργασία σχολείων

Τα προτεινόμενα κριτήρια για την καταβολή κοινοτικών πιστώσεων είναι ικανοποιητικά και πρέπει να ερμηνευθούν με ευκαμψία ώστε να ενθαρρυνθούν οι νέες ιδέες. Πρέπει να διατεθούν πόροι για την κινητικότητα νέων ιδίως για να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή όσων έχουν κοινωνικοοικονομικό μειονέκτημα. Η έννοια της ευελιξίας πρέπει να εφαρμοσθεί κατά τη διάθεση της χρηματοδότησης στα πλαίσια του προγράμματος Σωκράτης για να προωθηθεί μια μεγαλύτερη κινητικότητα των νέων.

2.3. Πολυμερής συνεργασία

Η αξία της συμμετοχής τριών τουλάχιστον ιδρυμάτων αναγνωρίζεται μεν, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα στις περιφέρειες όπου υπάρχουν γλωσσικές μειονότητες, διμερή προγράμματα μπορεί να είναι χρήσιμα και αξίζει να χρηματοδοτηθούν, οπότε δεν πρέπει να αποκλείονται αυτομάτως.

2.4. Επιλογή γλώσσας

Μολονότι αναγνωρίζεται η σημασία της εκμάθησης γλωσσών που μιλούνται και διδάσκονται λιγότερο, δεν πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στις γλώσσες αυτές όταν είναι πολύ σημαντικό να ενθαρρυνθεί η χρησιμοποίηση των πιο διαδεδομένων γλωσσών.

2.5. Διαπεριφερειακά δίκτυα

Το πρόγραμμα θα ενισχυθεί σημαντικά εάν δοθεί η δυνατότητα στις τοπικές και περιφερειακές αρχές και υπάρχοντα δίκτυα να ενισχύουν συνεργασίες και να προβαίνουν σε συστάσεις όπως σε εθνικό επίπεδο, όπου υπάρχουν λιγότερες γνώσεις.

2.6. Σχολική φοίτηση παιδιών διακινούμενων εργαζομένων και τσιγγάνων

Το τμήμα πρέπει να επιτρέψει μια φιλελεύθερη ερμηνεία ώστε να συμπεριληφθούν όλοι οι ταξιδεύοντες. Οι εργαζόμενοι σε περιοδεύουσες εμποροπανήγυρεις συχνά αποκλείονται και αυτό πρέπει να διορθωθεί. Το πρόγραμμα Σωκράτης πρέπει να συνδυασθεί με το πρόγραμμα δράσης για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και την προώθηση της αλληλεγγύης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ

2.7. Πληροφόρηση και επικοινωνία

Οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες είναι χρήσιμες ιδίως στις πιο απομακρυσμένες περιοχές, αλλά πρέπει να διαδίδονται γρήγορα: πρέπει να ιδρυθούν τοπικά και περιφερειακά κέντρα για την κάλυψη κοινοτικών προγραμμάτων υπέρ των νέων.

Η ΕΤΠ αναγνωρίζει ότι η αρχική κατάρτιση αποτελεί ένα πρώτο μόνο βήμα για όλους τους εκπαιδευτικούς. Πρέπει να διατίθεται χρηματοδότηση σε τακτικά διαστήματα για να επιτραπεί η ενημέρωση και αναβάθμιση των γνώσεων και των προσόντων όλων των εκπαιδευτικών.

Η ΕΤΠ είναι της άποψης ότι η προώθηση της πληροφόρησης και της ανταλλαγής εμπειριών αναφορικά με τις εκπαιδευτικές καινοτομίες πρέπει να επιτρέψουν στην Κοινότητα να ελέγχει τη συνάφειά τους προς τις ανάγκες των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα με στόχο την αύξηση των γνώσεων ή των επαγγελματικών προσόντων τους και τον εξορθολογισμό της κοινοτικής βοήθειας. Στη συνέχεια, η εφαρμογή των καινοτομιών που θα επιλέγουν θα πρέπει να συμπληρωθούν με την κατάρτιση των καθηγητών ή των εκπαιδευτικών ομάδων και τη χρήση τους.

2.8. Εκπαίδευση ενηλίκων

Η εκπαίδευση των ενηλίκων αποτελεί σημαντικό μέρος μιας «δια βίου» εκπαίδευσης και λείπει από το πρόγραμμα. Ο «Σωκράτης» πρέπει να αναφέρεται στην εκπαίδευση των ενηλίκων επειδή θα μπορούσε να συμβάλει τα μέγιστα στην επίτευξη μιας ευρωπαϊκής διάστασης της εκπαίδευσης και στην ανάπτυξη της Ευρώπης των πολιτών στην πράξη. Η ΕΤΠ απαιτεί ειδικές δράσεις στο πρόγραμμα για την εκπαίδευση των ενηλίκων.

3. Συμπεράσματα

3.1. Ημερομηνία εφαρμογής

Είναι πολύ σημαντικό να αρχίσει σωστά το πρόγραμμα. Η ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου αποτελεί φιλόδοξο στόχο και θα πρέπει να διατηρηθεί μόνο εάν είναι βέβαιο ότι όλα θα είναι έτοιμα.

3.2. Ίσες ευκαιρίες και περιβαλλοντική συνείδηση

Πρόκειται για βασική δέσμευση που πρέπει να αποτελέσει κύριο σημείο του προγράμματος και προϋπόθεση για τη συμμετοχή. Η εκπαίδευση με στόχο τη βελτίωση της περιβαλλοντικής συνείδησης πρέπει να περιληφθεί και στα τρία κεφάλαια του προγράμματος.

3.3. Προϋπολογισμός

Το άρθρο 8, παράγραφος 3, αναφέρεται στην υποβολή εκθέσεων από την Επιτροπή στο Συμβούλιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και άλλα όργανα μέχρι το 1988 για τη λειτουργία του προγράμματος. Η ΕΤΠ ελπίζει να υπάρξουν συμβολές από τοπικές και περιφερειακές αρχές στην παρούσα έκθεση και τις επικροτεί εκ των προτέρων.

Η ΕΤΠ αναγνωρίζει τη σημασία που έχει η ενίσχυση των δεσμών των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, σε όλα τα επίπεδα, με παρόμοια ιδρύματα στις νέες δημοκρατίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και η από κοινού κατάρτιση εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Για το λόγο αυτό, καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο των Υπουργών να αναγνωρίσει τη σημασία του έργου αυτού και να το συμπεριλάβει στο πρόγραμμα Σωκράτης.

Βρυξέλλες, 18 Μαΐου 1994.

Η Πρόεδρος της

Επιτροπή των Πεσιφεσειών

Jacques ΒLΑΝC

(1) ΕΕ αριθ. C 66 της 3. 3. 1994, σ. 3.