EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 285/78

P7_TA(2014)0162

Σεξουαλική εκμετάλλευση και πορνεία και ο αντίκτυπός τους στην ισότητα των φύλων

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 26ης Φεβρουαρίου 2014 σχετικά με τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την πορνεία καθώς και τον αντίκτυπό τους στην ισότητα των φύλων (2013/2103(INI))

(2017/C 285/11)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη τα άρθρα 4 και 5 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948,

— έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1949 για την καταστολή της εμπορίας ανθρώπων και της εκμετάλλευσης της πορνείας τρίτων,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 6 της Σύμβασης για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών (CEDAW) του 1979, που έχει ως στόχο την καταπολέμηση όλων των μορφών εμπορίας γυναικών και της εκμετάλλευσης της γυναικείας πορνείας,

— έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1989 UN για τα δικαιώματα του παιδιού,

— έχοντας υπόψη τη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών του 1993 σχετικά με την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών, το άρθρο 2 της οποίας ορίζει ότι η βία κατά των γυναικών περιλαμβάνει: «σωματική, σεξουαλική και ψυχολογική βία που εκδηλώνεται στην ευρύτερη κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων του βιασμού, της σεξουαλικής κακοποίησης, της σεξουαλικής παρενόχλησης και εκφοβισμού στον χώρο εργασίας, σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και αλλού, της εμπορίας γυναικών και της καταναγκαστικής πορνείας»,

— έχοντας υπόψη το Πρωτόκολλο του Παλέρμο του 2000 για την πρόληψη, την καταστολή και τη δίωξη της εμπορίας ατόμων, ιδίως γυναικών και παιδιών, το οποίο συμπληρώνει τη Σύμβαση του ΟΗΕ κατά του διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος και προσαρτάται στη Σύμβαση του ΟΗΕ κατά του διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος,

— έχοντας υπόψη τον στρατηγικό στόχο Δ.3 της Πλατφόρμας Δράσης και της Διακήρυξης του Πεκίνου του 1995,

— έχοντας υπόψη τη σύμβαση αριθ. 29 της ΔΟΕ περί της αναγκαστικής ή υποχρεωτικής εργασίας, το άρθρο 2 της οποίας ορίζει την αναγκαστική εργασία,

— έχοντας υπόψη τη διακήρυξη (11) των Βρυξελλών της Διεθνούς Οργάνωσης για τη Μετανάστευση σχετικά με την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, με την οποία απευθύνεται έκκληση για μια ολοκληρωμένη, πολυτομεακή και αποτελεσματικά συντονισμένη πολιτική που να περιλαμβάνει φορείς από όλους τους ενδιαφερόμενους τομείς,

— έχοντας υπόψη τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης στον εν λόγω τομέα, όπως τη σύσταση αριθ. R 11 του 2000 για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση, τη σύσταση R 5 του 2002 για την προστασία των γυναικών από τη βία και τη σύσταση 1545 του 2002 σχετικά με την εκστρατεία για την καταπολέμηση της εμπορίας γυναικών,

— έχοντας υπόψη τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων,

— έχοντας υπόψη την πρόταση σύστασης της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης «Η ποινικοποίηση της αγοράς σεξ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση», Έγγραφο 12920, 26 Απριλίου 2012,

— έχοντας υπόψη την υπουργική απόφαση αριθ. 1(12) που έλαβε ο ΟΑΣΕ το 2000 στη Βιέννη για τη στήριξη των μέτρων του ΟΑΣΕ, καθώς και το σχέδιο δράσης του ΟΑΣΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (απόφαση αριθ. 557 του 2003),

— έχοντας υπόψη τα άρθρα 2 και 13 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη την απόφαση πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 2002, για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων,

— έχοντας υπόψη την απόφαση πλαίσιο 2011/36/ΕΕ του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 2011, για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της, καθώς και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου της 19ης Ιουλίου 2002,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, ιδίως γυναικών (1),

— έχοντας υπόψη τη στρατηγική της ΕΕ για την εξάλειψη της εμπορίας ανθρώπων,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Ιουνίου 1995 σχετικά με την Τέταρτη Παγκόσμια Διάσκεψη για τις Γυναίκες στο Πεκίνο, «Ισότητα, ανάπτυξη και ειρήνη» (2),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 24ης Απριλίου 1997 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για το παράνομο και βλαβερό περιεχόμενο στο Internet (3),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Σεπτεμβρίου 1997 σχετικά με την ανάγκη διεξαγωγής εκστρατείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μηδενική ανοχή της βίας κατά των γυναικών (4),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 24ης Οκτωβρίου 1997 για το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής σχετικά με την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στον τομέα των οπτικοακουστικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών πληροφόρησης (5),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 6ης Νοεμβρίου 1997 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την καταπολέμηση του παιδεραστικού τουρισμού και το μνημόνιο για τη συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της παιδεραστίας και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών (6),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Δεκεμβρίου 1997 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη σωματεμπορία γυναικών με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση (7),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 13ης Μαΐου 1998 για την πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στον τομέα των οπτικοακουστικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών πληροφόρησης (8),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Δεκεμβρίου 1998 σχετικά με το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (9),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 10ης Φεβρουαρίου 1999 για την εναρμόνιση μορφών προστασίας συμπληρωματικών προς το καθεστώς του πρόσφυγα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (10),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 30ής Μαρτίου 2000 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την καταπολέμηση του παιδεραστικού σεξουαλικού τουρισμού (11),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 11ης Απριλίου 2000 σχετικά με την πρωτοβουλία της Δημοκρατίας της Αυστρίας ενόψει της λήψης απόφασης του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της παιδικής πορνογραφίας στο Ίντερνετ (12),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 18ης Μαΐου 2000 σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στην Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου (13),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 19ης Μαΐου 2000 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με θέμα «Περαιτέρω ενέργειες στην καταπολέμηση της σωματεμπορίας γυναικών» (14),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Ιουνίου 2000 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής που αφορά τα θύματα αξιόποινων πράξεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Προβληματισμός για πρότυπα και δράση (15),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Ιουνίου 2001 σχετικά με την πρόταση για απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (16),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Ιανουαρίου 2006 σχετικά με στρατηγικές πρόληψης της εμπορίας γυναικών και παιδιών ευάλωτων στη σεξουαλική εκμετάλλευση (17),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 2ας Φεβρουαρίου 2006 σχετικά με τη σημερινή κατάσταση όσον αφορά την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και τυχόν μελλοντικές ενέργειες (18),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Μαρτίου 2006 σχετικά με την καταναγκαστική πορνεία στο πλαίσιο διεθνών αθλητικών εκδηλώσεων (19),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 26ης Νοεμβρίου 2009 σχετικά με την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών (20),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 5ης Απριλίου 2011 σχετικά με τις προτεραιότητες και τα γενικά χαρακτηριστικά ενός νέου πλαισίου πολιτικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών (21),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 6ης Φεβρουαρίου 2013 σχετικά με την 57η σύνοδο της Επιτροπής του ΟΗΕ για τη θέση της γυναίκας: εξάλειψη και η πρόληψη κάθε μορφής βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών (22),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Οκτωβρίου 2013 σχετικά με το οργανωμένο έγκλημα, τη διαφθορά και τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες: συστάσεις για δράσεις και πρωτοβουλίες που πρέπει να αναληφθούν (23),

— έχοντας υπόψη την εκστρατεία ευαισθητοποίησης του Ευρωπαϊκού Λόμπι Γυναικών με τίτλο «Δεν πωλείται» («Not for sale»),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού του,

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Ανάπτυξης (A7-0071/2014),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πορνεία και η καταναγκαστική πορνεία αποτελούν φαινόμενα που αφορούν περισσότερο το ένα φύλο, έχουν παγκόσμια διάσταση, αφορούν περίπου 40-42 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως, με τη συντριπτική πλειονότητα των εκδιδόμενων ατόμων να είναι γυναίκες και ανήλικα κορίτσια και όλους σχεδόν τους αγοραστές να είναι άντρες, και λαμβάνοντας υπόψη ότι, ως εκ τούτου, αποτελεί ταυτόχρονα αιτία και συνέπεια της ανισότητας των φύλων που επιδεινώνεται περαιτέρω·

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πορνεία και η καταναγκαστική πορνεία αποτελούν μορφή δουλείας ασύμβατη με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εμπορία ανθρώπων, ειδικότερα δε γυναικών και παιδιών, τόσο για σεξουαλική όσο και για άλλες μορφές εκμετάλλευσης, αποτελεί μία από τις πιο κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· λαμβάνοντας υπόψη ότι η εμπορία ανθρώπων αυξάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, λόγω της ανάπτυξης του οργανωμένου εγκλήματος και της αποδοτικότητάς του·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εργασία αποτελεί ένα από τα βασικά μέσα ατομικής αυτοπραγμάτωσης, μέσω του οποίου τα άτομα συμβάλλουν στη συλλογική ευημερία·

E. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πορνεία και η καταναγκαστική πορνεία συνδέονται άρρηκτα με την ανισότητα των φύλων στην κοινωνία και έχουν αντίκτυπο στην κοινωνική θέση των γυναικών και των ανδρών και στην αντίληψη όσον αφορά τις μεταξύ τους σχέσεις και τη σεξουαλικότητα·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία προωθείται μέσω υγιών προσεγγίσεων για τη σεξουαλικότητα οι οποίες πραγματοποιούνται με αμοιβαίο σεβασμό·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία 2011/36/ΕΕ, της 5ης Απριλίου 2011, για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της, θεσπίζει αυστηρές διατάξεις για τα θύματα·

H. λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε πολιτική για την πορνεία έχει αντίκτυπο στην υλοποίηση της ισότητας των φύλων και μεταφέρει μηνύματα και πρότυπα σε μια κοινωνία, συμπεριλαμβανομένης της νεολαίας της·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πορνεία λειτουργεί ως επιχείρηση και δημιουργεί αγορά με διάφορους αλληλοσυνδεόμενους παράγοντες, όπου οι μαστροποί και οι προαγωγοί υπολογίζουν και ενεργούν με στόχο την εξασφάλιση ή την αύξηση των αγορών τους και τη μεγιστοποίηση των κερδών τους, και λαμβάνοντας υπόψη ότι τα άτομα που αγοράζουν σεξ παίζουν σημαντικό ρόλο, καθώς διατηρούν τη ζήτηση στην εν λόγω αγορά·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, η σεξουαλική υγεία «απαιτεί μια θετική προσέγγιση της σεξουαλικότητας και των σεξουαλικών σχέσεων με σεβασμό στο άτομο, καθώς και τη δυνατότητα απόλαυσης ευχάριστων και ασφαλών σεξουαλικών εμπειριών, χωρίς εξαναγκασμό, διακρίσεις και βία»·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πορνεία μειώνει την αξία όλων των πράξεων οικειότητας και την περιορίζει στη χρηματική τους αξία, ενώ υποβιβάζει τον άνθρωπο σε εμπόρευμα ή σε αντικείμενο χρήσης από τον πελάτη·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η μεγάλη πλειοψηφία εκδιδομένων ατόμων προέρχονται από ευάλωτες ομάδες·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η μαστροπεία συνδέεται στενά με το οργανωμένο έγκλημα·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το οργανωμένο έγκλημα, η εμπορία ανθρώπων, η εξαιρετικά βίαιη εγκληματικότητα και η διαφορά ανθούν στο πλαίσιο της πορνείας και ότι οποιοδήποτε νομοθετικό πλαίσιο ωφελεί πρωτίστως τους μαστροπούς, οι οποίοι μπορούν να εμφανίζονται ως «επιχειρηματίες»·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αγορές της πορνείας τροφοδοτούν την εμπορία γυναικών και παιδιών (24)·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εμπορία ανθρώπων λειτουργεί ως μέσο τροφοδότησης των αγορών πορνείας με γυναίκες και ανήλικα κορίτσια·

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ η σημερινή πολιτική για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων δεν είναι αποτελεσματική και ότι υπάρχει πρόβλημα όσον αφορά τον εντοπισμό και τη δίωξη των σωματεμπόρων, ως εκ τούτου δε θα πρέπει να ενισχυθεί η έρευνα υποθέσεων σεξουαλικής εμπορίας ανθρώπων καθώς επίσης τη δίωξη και καταδίκη των σωματεμπόρων·

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ολοένα και περισσότεροι νέοι αναγκάζονται να εκδοθούν, ενώ ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι πολλοί εξ αυτών είναι παιδιά·

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η άσκηση των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την πορνεία μπορεί να υπόκειται στον άμεσο και φυσικό καταναγκασμό, ή στον έμμεσο καταναγκασμό, παραδείγματος χάρη μέσω της άσκησης πίεσης στις οικογένειες των εκδιδόμενων ατόμων στις χώρες καταγωγής, αλλά και στον ύπουλο ψυχολογικό καταναγκασμό·

Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη είναι κατεξοχήν υπεύθυνα για την αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων, ενώ τον Απρίλιο του 2013 μόνο έξι κράτη μέλη κοινοποίησαν την πλήρη μεταφορά της οδηγίας της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, της οποίας η προθεσμία εφαρμογής έληξε στις 6 Απριλίου 2013·

ΚΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή στη στρατηγική της για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών (2010-2015) διακηρύσσει ότι «οι ανισότητες μεταξύ γυναικών και ανδρών αποτελούν παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων»·

ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει τεράστια απόκλιση στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν την πορνεία, καθώς υπάρχουν δύο βασικές προσεγγίσεις: η μία προσέγγιση αντιμετωπίζει την πορνεία ως παραβίαση των δικαιωμάτων των γυναικών –μια μορφή σεξουαλικής δουλείας– η οποία οδηγεί σε ανισότητα κατά των γυναικών· η άλλη προσέγγιση υποστηρίζει ότι η πορνεία καθαυτή προάγει την ισότητα των φύλων, ενισχύοντας το δικαίωμα της γυναίκας να ελέγχει τον τρόπο με τον οποίον διαχειρίζεται το σώμα της· και στις δύο περιπτώσεις, το κάθε κράτος μέλος είναι αρμόδιο να αποφασίσει πώς θα προσεγγίσει το ζήτημα της πορνείας·

ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην «καταναγκαστική» και την «εκούσια» πορνεία·

ΚΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ζήτημα της πορνείας πρέπει να αντιμετωπιστεί με μακροπρόθεσμο όραμα και με την προοπτική της ισότητας των φύλων·

1. αναγνωρίζει ότι η πορνεία, η καταναγκαστική πορνεία και η σεξουαλική εργασία και η σεξουαλική εκμετάλλευση συνιστούν ζητήματα που αφορούν περισσότερο το ένα φύλο και αποτελούν παραβιάσεις της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, αντίκεινται δε στις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στις οποίες περιλαμβάνεται η ισότητα των φύλων, και, ως εκ τούτου, αντίκεινται στις αρχές του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και του στόχου και της αρχής της ισότητας των φύλων·

2. υπογραμμίζει ότι πρέπει να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα υγείας όλων των γυναικών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να διαχειρίζονται το σώμα τους και τη σεξουαλικότητά τους, χωρίς εξαναγκασμό, διακρίσεις και βία·

3. επισημαίνει ότι υπάρχουν πολλές συνδέσεις μεταξύ της πορνείας και της εμπορίας ανθρώπων, και αναγνωρίζει ότι η πορνεία — τόσο σε παγκόσμιο όσο και ευρωπαϊκό επίπεδο — τροφοδοτεί την εμπορία ευάλωτων γυναικών και ανήλικων κοριτσιών, ένα μεγάλο ποσοστό των οποίων είναι μεταξύ 13 και 25 ετών· επισημαίνει ότι, όπως το αποδεικνύουν στοιχεία της Επιτροπής, η πλειοψηφία των θυμάτων (62 %) προορίζονται για σεξουαλική εκμετάλλευση, με τις γυναίκες και τα ανήλικα κορίτσια να ανέρχονται σε 96 % των βεβαιωμένων και εικαζόμενων θυμάτων, ενώ το ποσοστό θυμάτων από χώρες εκτός ΕΕ έχει αυξηθεί κατά την τελευταία πενταετία·

4. αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι η έλλειψη αξιόπιστων, ακριβών και συγκρίσιμων στοιχείων μεταξύ των χωρών, κυρίως λόγω της παράνομης και συχνά αόρατης φύσης της πορνείας και της εμπορίας, κρατά την αγορά της πορνείας αδιαφανή και δυσχεραίνει τη λήψη πολιτικών αποφάσεων, γεγονός που σημαίνει ότι όλα τα αριθμητικά στοιχεία βασίζονται μόνο σε εκτιμήσεις·

5. τονίζει ότι η πορνεία αποτελεί επίσης ζήτημα υγείας, καθώς έχει επιζήμιες επιπτώσεις στην υγεία των εκδιδόμενων ατόμων, τα οποία είναι πιθανότερο να υποφέρουν από σεξουαλικά, σωματικά και ψυχικά τραύματα, αλκοολισμό και τοξικομανία ή απώλεια αυτοεκτίμησης, καθώς και από υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό· προσθέτει και τονίζει ότι οι περισσότεροι από τους αγοραστές σεξ ζητούν αγοραίο σεξ χωρίς προφυλακτικό, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες βλαβερών επιπτώσεων στην υγεία τόσο των εκδιδόμενων ατόμων όσο και των αγοραστών

6. τονίζει ότι η πορνεία και η εκμετάλλευση στη βιομηχανία του σεξ μπορεί να έχουν καταστροφικές και μακροχρόνιες ψυχολογικές και σωματικές συνέπειες για τα εμπλεκόμενα άτομα, ακόμη και μετά την εγκατάλειψη της πορνείας, και επιπροσθέτως αποτελούν όχι μόνο αιτία αλλά και συνέπεια της ανισότητας των φύλων, διαιωνίζοντας στερεότυπα για τα δύο φύλα όπως η άποψη ότι το σώμα των γυναικών και των ανήλικων κοριτσιών διατίθεται προς πώληση προκειμένου να ικανοποιηθεί η ανδρική ζήτηση για σεξ·

7. καλεί επιπλέον τα κράτη μέλη να θεσπίσουν, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τακτικές και εμπιστευτικές επισκέψεις παροχής συμβουλών και υγείας για τα εκδιδόμενα άτομα εκτός πορνείων·

8. αναγνωρίζει ότι οι εκδιδόμενες γυναίκες αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου μόλυνσης από τον ιό HIV και άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα·

9. καλεί τα κράτη μέλη να ανταλλάξουν βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τρόπους περιορισμού των κινδύνων που συνδέονται με την πορνεία του δρόμου·

10. αναγνωρίζει ότι η πορνεία και η καταναγκαστική πορνεία μπορεί να έχουν αντίκτυπο στη βία κατά των γυναικών εν γένει, καθώς, από έρευνες που πραγματοποιήθηκαν σε άνδρες που αγοράζουν σεξουαλικές υπηρεσίες, προκύπτει ότι οι άνδρες αυτοί έχουν υποτιμητική άποψη για τις γυναίκες (25)· ως εκ τούτου, καλεί τις αρμόδιες εθνικές αρχές να εξασφαλίσουν ότι, παράλληλα με την απαγόρευση της αγοράς σεξουαλικών υπηρεσιών, θα πραγματοποιούνται εκστρατείες ευαισθητοποίησης των ανδρών·

11. τονίζει ότι τα εκδιδόμενα άτομα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα από κοινωνική, οικονομική, σωματική, ψυχολογική, συναισθηματική και οικογενειακή άποψη και κινδυνεύουν περισσότερο να υποστούν βία και βλάβη από τα άτομα που ασκούν οιαδήποτε άλλη δραστηριότητα· οι εθνικές αστυνομικές υπηρεσίες πρέπει να ενθαρρύνονται να αντιμετωπίζουν, μεταξύ άλλων, τα χαμηλά ποσοστά καταδίκης για βιασμό εκδιδόμενων ατόμων· τονίζει ότι τα εκδιδόμενα άτομα υφίστανται επίσης τη δημόσια κατακραυγή και τον κοινωνικό στιγματισμό, ακόμα και όταν σταματούν την πορνεία·

12. εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι εκδιδόμενες γυναίκες έχουν δικαίωμα στη μητρότητα, την ανατροφή και τη φροντίδα των παιδιών τους·

13. τονίζει ότι η κανονικοποίηση της πορνείας έχει αντίκτυπο στη βία κατά των γυναικών· επισημαίνει ειδικότερα τα στοιχεία που δείχνουν ότι οι άντρες που αγοράζουν σεξ είναι πιθανότερο να διαπράξουν πράξεις σεξουαλικού εξαναγκασμού κατά γυναικών, καθώς και άλλες πράξεις βίας κατά των γυναικών, ενώ συχνά εκδηλώνουν τάσεις μισογυνισμού·

14. σημειώνει ότι το 80-95 % των εκδιδόμενων ατόμων έχουν υποστεί κάποια μορφή βίας προτού στραφούν στην πορνεία (βιασμό, αιμομιξία, παιδεραστία), το 62 % εξ αυτών αναφέρουν ότι έχουν βιαστεί και το 68 % υποφέρουν από μετατραυματική διαταραχή άγχους — ποσοστό ανάλογο με εκείνο των θυμάτων των βασανιστηρίων (26)·

15. υπογραμμίζει ότι η παιδική πορνεία δεν μπορεί ποτέ να είναι εθελούσια, επειδή τα παιδιά δεν έχουν την ικανότητα «συναίνεσης» στην πορνεία· προτρέπει τα κράτη μέλη της ΕΕ να καταπολεμήσουν την παιδική πορνεία (κάτω των 18 ετών) όσο το δυνατόν πιο δραστήρια, δεδομένου ότι αποτελεί την πλέον ειδεχθή μορφή πορνείας· απαιτεί επειγόντως μια προσέγγιση μηδενικής ανοχής με βάση την πρόληψη, την προστασία των θυμάτων και τη δίωξη των πελατών·

16. επισημαίνει ότι παρατηρείται αύξηση της παιδικής πορνείας καθώς και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων, μεταξύ άλλων μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και συχνής προσφυγής σε εξαπάτηση και εκφοβισμό·

17. εφιστά την προσοχή στο αναδυόμενο φαινόμενο των εκδιδόμενων ανηλίκων, που διαφέρει από τη σεξουαλική παρενόχληση και έχει ως υπόβαθρο τη δυσμενή οικονομική κατάσταση και στην απουσία γονικής μέριμνας·

18. τονίζει την ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικών μέτρων που θα δίδουν έμφαση στην απομάκρυνση των ανήλικων εκδιδόμενων ατόμων από τη λεγόμενη αγορά πορνείας και στην είσοδό τους στην εν λόγω αγορά, ενώ παράλληλα θα εστιάζουν σε δραστηριότητες που αντιβαίνουν στους στόχους της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και του σχετικού προαιρετικού πρωτοκόλλου της·

19. θεωρεί ότι η αγορά σεξουαλικών υπηρεσιών από εκδιδόμενα άτομα κάτω των 21 ετών πρέπει να συνιστά εγκληματική πράξη, ενώ οι υπηρεσίες των εκδιδόμενων ατόμων δεν πρέπει να τιμωρούνται·

20. εφιστά την προσοχή στο φαινόμενο της «χορηγίας», εις βάρος ανήλικων κοριτσιών ή κοριτσιών που μόλις έχουν ενηλικιωθεί και εκδίδονται με αντάλλαγμα είδη πολυτελείας ή μικρά ποσά που τους παρέχουν τους πόρους για την κάλυψη των καθημερινών τους δαπανών ή εκπαιδευτικών δαπανών·

21. υπενθυμίζει στα κράτη μέλη ότι η εκπαίδευση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη της πορνείας και του οργανωμένου εγκλήματος που συνδέεται με αυτήν και, συνεπώς, συνιστά τη διοργάνωση ειδικών εκπαιδευτικών εκστρατειών ευαισθητοποίησης και πρόληψης στα σχολεία και στα κολέγια που θα απευθύνονται σε συγκεκριμένες ηλικίες, συνιστά δε να καταστεί η εκπαίδευση για την ισότητα θεμελιώδη στόχος της διαδικασίας εκπαίδευσης των νέων·

22. εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι διαφημίσεις για σεξουαλικές υπηρεσίες στις εφημερίδες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να θεωρηθούν ως υποστήριξη της εμπορίας ανθρώπων και της πορνείας·

23. εφιστά την προσοχή στον ολοένα και σημαντικότερο ρόλο του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην επιστράτευση νέων εκδιδόμενων γυναικών νεαρής ηλικίας από τα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων· ζητεί την πραγματοποίηση εκστρατειών πρόληψης, μεταξύ άλλων και στο διαδίκτυο, με ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα που αποτελούν ευάλωτους στόχους για τα εν λόγω κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων·

24. εφιστά την προσοχή σε ορισμένες επιπτώσεις, κυρίως αρνητικές, που έχει η παραγωγή των μέσων μαζικής ενημέρωσης και η πορνογραφία, ιδίως μέσω διαδικτύου, στη δημιουργία αρνητικής εικόνας για τις γυναίκες, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ενθάρρυνση της περιφρόνησης της ανθρώπινης προσωπικότητας των γυναικών και στην παρουσίασή τους ως εμπόρευμα· τονίζει επίσης ότι η σεξουαλική ελευθερία δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται ως άδεια περιφρόνησης των γυναικών·

25. τονίζει ότι η κανονικοποίηση της πορνείας έχει αντίκτυπο στην εικόνα που σχηματίζουν οι νέοι άνθρωποι για τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις μεταξύ γυναικών και ανδρών·

26. τονίζει ότι τα εκδιδόμενα άτομα δεν πρέπει να διώκονται ποινικώς και καλεί όλα τα κράτη μέλη να καταργήσουν την κατασταλτική νομοθεσία κατά των εκδιδόμενων προσώπων·

27. καλεί τα κράτη μέλη να απέχουν από την ποινικοποίηση και την επιβολή κυρώσεων σε εκδιδόμενα άτομα και να αναπτύξουν προγράμματα για να βοηθήσουν τα εκδιδόμενα άτομα/τους εργαζόμενους σε σεξουαλικές υπηρεσίες να εγκαταλείψουν το επάγγελμα εφόσον το επιθυμούν·

28. πιστεύει ότι η μείωση της ζήτησης πρέπει να αποτελέσει μέρος μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής κατά της εμπορίας ανθρώπων στα κράτη μέλη·

29. θεωρεί ότι ένας τρόπος για την καταπολέμηση της εμπορίας γυναικών και ανήλικων κοριτσιών με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση, και για τη βελτίωση της ισότητας των δύο φύλων είναι το μοντέλο που εφαρμόζεται στη Σουηδία, την Ισλανδία και τη Νορβηγία (το λεγόμενο σκανδιναβικό μοντέλο), το οποίο επί του παρόντος εξετάζεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, όπου εγκληματική πράξη συνιστά η αγορά σεξουαλικών υπηρεσιών, και όχι η παροχή σεξουαλικών υπηρεσιών από τα εκδιδόμενα άτομα·

30. τονίζει ότι δεδομένου ότι η πορνεία αποτελεί διασυνοριακό πρόβλημα, τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη καταπολέμησης της αγοράς σεξουαλικών υπηρεσιών εκτός της χώρας τους·

31. υπογραμμίζει ότι ορισμένα στοιχεία επιβεβαιώνουν τις αποτρεπτικές επιπτώσεις που είχε το σκανδιναβικό μοντέλο στη Σουηδία, όπου η πορνεία και η σωματεμπορία δεν έχουν αυξηθεί, καθώς και το γεγονός ότι το εν λόγω μοντέλο υποστηρίζεται όλο και περισσότερο από τον πληθυσμό, ιδίως από τους νέους, γεγονός που αποδεικνύει ότι η νομοθεσία επέφερε αλλαγές στη νοοτροπία·

32. αναγνωρίζει τα αποτελέσματα μιας πρόσφατης κυβερνητικής έκθεσης στη Φινλανδία, η οποία ζητεί την πλήρη ποινικοποίηση της αγοράς σεξ, καθώς η φινλανδική προσέγγιση της ποινικοποίησης της αγοράς σεξουαλικών υπηρεσιών από θύματα εμπορίας ανθρώπων αποδείχτηκε αναποτελεσματική για την καταπολέμηση του εν λόγω φαινομένου·

33. πιστεύει ότι η νομοθεσία προσφέρει μια ευκαιρία να διασαφηνιστούν τα αποδεκτά όρια στην κοινωνία και να δημιουργηθεί μια κοινωνία που να αντικατοπτρίζει αυτές τις αξίες·

34. πιστεύει ότι η αντιμετώπιση της πορνείας ως νόμιμης «σεξουαλικής εργασίας» και η αποποινικοποίηση της βιομηχανίας του σεξ εν γένει καθώς και η νομιμοποίηση της μαστροπείας δεν αποτελεί λύση για την ασφάλεια των ευάλωτων γυναικών και ανήλικων κοριτσιών από τη βία και την εκμετάλλευση, αλλά έχει το αντίθετο αποτέλεσμα και τις εκθέτει σε υψηλότερο κίνδυνο πορνείας, ενώ συγχρόνως ενθαρρύνει την ανάπτυξη των αγορών πορνείας — και ως εκ τούτου τον αριθμό γυναικών και ανηλίκων κοριτσιών που υφίστανται καταχρηστική μεταχείριση·

35. καταδικάζει κάθε πολιτική προσπάθεια και συζήτηση βασιζόμενη στην θεωρία ότι η πορνεία μπορεί να αποτελέσει λύση για τις μετανάστριες στην Ευρώπη·

36. καλεί, ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη να εισάγουν, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, δικαιώματα πρόσβασης και ελέγχου της αστυνομίας και των αρμόδιων αρχών σε πορνεία και στον περίγυρό τους·

37. προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να κινητοποιήσουν τα αναγκαία μέσα και εργαλεία για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και για τη μείωση της πορνείας ως παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων των γυναικών, ιδιαίτερα των ανηλίκων, καθώς και της ισότητας των δύο φύλων·

38. καλεί τα κράτη μέλη να μεταφέρουν το συντομότερο δυνατό στο εθνικό δίκαιο την οδηγία 2011/36/EΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 2011 για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και την προστασία των θυμάτων της, καθώς και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαισίου 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου, ιδίως όσον αφορά την προστασία των θυμάτων·

39. προτρέπει την Επιτροπή να αξιολογήσει τις επιπτώσεις που είχε έως σήμερα το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για την εξάλειψη της εμπορίας ανθρώπων με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση, να προβεί σε περαιτέρω έρευνα των προτύπων πορνείας και εμπορίας ανθρώπων με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση, καθώς και όσον αφορά τον αυξανόμενο βαθμό σεξουαλικού τουρισμού στην ΕΕ και να προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών·

40. επισημαίνει ότι η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει τη χρηματοδότηση έργων και προγραμμάτων για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης·

41. καλεί τα κράτη μέλη να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν πολιτικές για την αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων, της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και της πορνείας και να διασφαλίζουν ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι ΜΚΟ, η αστυνομία και άλλοι φορείς επιβολής του νόμου, καθώς επίσης οι κοινωνικές και ιατρικές υπηρεσίες, συμμετέχουν στην διαδικασία λήψης αποφάσεων και συνεργάζονται μεταξύ τους·

42. αναγνωρίζει ότι η μεγάλη πλειοψηφία των εκδιδομένων ατόμων θα ήθελαν να σταματήσουν αλλά νιώθουν ανίκανα να το πράξουν· Επισημαίνει ότι τα άτομα αυτά χρειάζονται την κατάλληλη στήριξη, ιδιαίτερα ψυχολογική και κοινωνική, ώστε να μπορέσουν να ξεφύγουν από τα κυκλώματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης και τις εξαρτήσεις που συχνά συνδέονται μαζί τους· ως εκ τούτου, προτείνει στις αρμόδιες αρχές να καταρτίσουν προγράμματα που θα έχουν ως στόχο να βοηθήσουν τα εκδιδόμενα άτομα να εγκαταλείψουν την πορνεία, σε στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη·

43. τονίζει τη σημασία της κατάλληλης εκπαίδευσης των αστυνομικών αρχών και του προσωπικού του δικαστικού συστήματος, με ένα πιο γενικό τρόπο, στις διάφορες πτυχές της σεξουαλικής εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών της ισότητας των φύλων και της μετανάστευσης, και καλεί τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τις αστυνομικές αρχές να συνεργάζονται με τα θύματα προτρέποντάς τα να καταθέτουν, να ενθαρρύνει την ύπαρξη εξειδικευμένων υπηρεσιών εντός της αστυνομίας και την πρόσληψη γυναικών αστυνομικών· εμμένει στην ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της δικαιοσύνης με σκοπό την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των κυκλωμάτων διακίνησης ανθρώπων στην Ευρώπη·

44. εφιστά την προσοχή των εθνικών αρχών στον αντίκτυπο που έχει η οικονομική ύφεση στον αυξανόμενο αριθμό ανδρών, γυναικών και ανηλίκων κοριτσιών, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστριών, που εξωθούνται στην πορνεία·

45. επισημαίνει ότι τα οικονομικά προβλήματα και η φτώχεια αποτελούν σημαντικές αιτίες της πορνείας, μεταξύ των νέων γυναικών και ανήλικων κοριτσιών, και ότι στρατηγικές πρόληψης σε συνάρτηση με το φύλο, οι εθνικές και πανευρωπαϊκές εκστρατείες απευθύνονται ειδικά σε κοινωνικά αποκλεισμένες κοινότητες και άτομα που βρίσκονται σε καταστάσεις αυξημένης ευπάθειας (π.χ. άτομα με αναπηρία και νέοι στο σύστημα προστασίας του παιδιού), τα μέτρα για τη μείωση της φτώχειας και η ευαισθητοποίηση μεταξύ των αγοραστών και προμηθευτών σεξ, και η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, αποτελούν κλειδιά για την καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των γυναικών και ανήλικων κοριτσιών, ειδικά μεταξύ των μεταναστών συνιστά στην επιτροπή να ορίσει μια «Ευρωπαϊκή ημέρα για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων»·

46. επισημαίνει ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός αποτελεί βασικό παράγοντα που επιτείνει την ευάλωτη θέση των γυναικών και ανηλίκων κοριτσιών που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, απέναντι στην εμπορία ανθρώπων· τονίζει ότι η οικονομική και κοινωνική κρίση έχει οδηγήσει σε ανεργία, η οποία πλήττει συχνά τις πλέον ευάλωτες γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της υψηλότερης κοινωνικής κλίμακας, οδηγώντας στην εκούσια ένταξή τους στην βιομηχανία της πορνείας/σεξ, ώστε να ξεπεράσουν τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό· καλεί τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τα βαθύτερα κοινωνικά προβλήματα που ωθούν άνδρες, γυναίκες και παιδιά στην πορνεία·

47. καλεί επειγόντως τα κράτη μέλη να χρηματοδοτήσουν οργανώσεις που δρουν επιτόπου με στρατηγικές υποστήριξης και εξόδου από την πορνεία, με στόχο την παροχή καινοτόμων υπηρεσιών για τα θύματα της εμπορίας ανθρώπων και σεξουαλικής εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών και των προσώπων χωρίς έγγραφα, την αξιολόγηση των ατομικών αναγκών και των κινδύνων για την παροχή της κατάλληλης βοήθειας και προστασίας, αφετέρου δε να εφαρμόσουν πολιτικές — με μια ολιστική προσέγγιση μέσω των διαφόρων αστυνομικών, μεταναστευτικών, υγειονομικών και εκπαιδευτικών υπηρεσιών — με στόχο να βοηθήσουν τις ευάλωτες γυναίκες και τους ανηλίκους να εγκαταλείψουν την πορνεία, διασφαλίζοντας ότι τα προγράμματα αυτά έχουν μια νομική βάση και τους απαραίτητους πόρους για την επίτευξη αυτού του στόχου· υπογραμμίζει τη σημασία της ψυχολογικής παρακολούθησης και της απαραίτητης κοινωνικής επανένταξης των θυμάτων σεξουαλικής εκμετάλλευσης· επισημαίνει ότι η εν λόγω διαδικασία είναι χρονοβόρα και απαιτεί την ανάπτυξη ενός σχεδίου ζωής που να αντιπροσωπεύει μια αξιόπιστη και βιώσιμη εναλλακτική για πρώην εκδιδόμενα άτομα·

48. τονίζει ότι απαιτούνται περισσότερη ανάλυση και στατιστικά στοιχεία για να διαπιστωθεί ποιο μοντέλο αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο καταπολέμησης της εμπορίας γυναικών και ανηλίκων κοριτσιών για σεξουαλική εκμετάλλευση·

49. προτρέπει τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν τόσο τις θετικές όσο και τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει η ποινικοποίηση της αγοράς σεξουαλικών υπηρεσιών στη μείωση της πορνείας και της εμπορίας ανθρώπων·

50. καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να αναπτύξουν πολιτικές πρόληψης στις χώρες καταγωγής των ατόμων που εκδίδονται ως αποτέλεσμα της εμπορίας ανθρώπων, οι οποίες θα στοχεύουν τόσο στους αγοραστές σεξ όσο και στις γυναίκες και στους ανηλίκους, μέσω κυρώσεων, εκστρατειών ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης·

51. ζητεί από την ΕΕ να λάβει μέτρα για την αποθάρρυνση της πρακτικής του σεξουαλικού τουρισμού εντός ή εκτός της ΕΕ;

52. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης να λάβει μέτρα ώστε νατεθεί τέρμα στην πρακτική της πορνείας σε περιοχές συγκρούσεων στις οποίες είναι παρούσες στρατιωτικές δυνάμεις της ΕΕ·

53. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

(1) EE C 260 της 29.10.2003, σ. 4.

(2) EE C 166 της 3.7.1995, σ. 92.

(3) EE C 150 της 19.5.1997, σ. 38.

(4) EE C 304 της 6.10.1997, σ. 55.

(5) EE C 339 της 10.11.1997, σ. 420.

(6) EE C 358 της 24.11.1997, σ. 37.

(7) EE C 14 της 19.1.1998, σ. 39.

(8) EE C 167 της 1.6.1998, σ. 128.

(9) EE C 98 της 9.4.1999, σ. 279.

(10) EE C 150 της 28.5.1999, σ. 203.

(11) ΕΕ C 378 της 29.12.2000, σ. 80.

(12) EE C 40 της 7.2.2001, σ. 41.

(13) EE C 59 της 23.2.2001, σ. 258.

(14) EE C 59 της 23.2.2001, σ. 307.

(15) EE C 67 της 1.3.2001, σ. 304.

(16) EE C 53 Ε της 28.2.2002, σ. 114.

(17) EE C 287 Ε της 24.11.2006, σ. 75.

(18) EE C 288 Ε της 25.11.2006, σ. 66.

(19) EE C 291 Ε της 30.11.2006, σ. 292.

(20) EE C 285 Ε της 21.10.2010, σ. 53.

(21) EE C 296 Ε της 2.10.2012, σ. 26.

(22) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2013)0045.

(23) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2013)0444.

(24) Στην έκθεση της Sigma Huda, ειδικής εισηγήτριας των Ηνωμένων Εθνών για την εμπορία ανθρώπων που αφορά κυρίως γυναίκες και παιδιά, η οποία εκπονήθηκε το 2006, υπογραμμίζεται ο άμεσος αντίκτυπος των πολιτικών για την πορνεία στην κλίμακα της εμπορίας ανθρώπων.

(25) Μερικές μελέτες σχετικά με τους αγοραστές σεξουαλικών υπηρεσιών: http://www.womenlobby.org/spip.php?article1948&lang=en

(26) Melissa Farley, «Violence against women and post-traumatic stress syndrome» [«Βία κατά των γυναικών και σύνδρομο μετατραυματικού άγχους»], Women and Health, 1998· Damant, D. Κ.α. «Trajectoires d’entrée en prostitution: violence, toxicomanie et criminalité», Le Journal International de Victimologie, τεύχος 3, Απρίλιος 2005.