Σύσταση για ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ κατ' εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σλοβακίας, 2004-2007

(υποβάλλεται από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [1] ορίζει ότι τα μη μετέχοντα κράτη μέλη, δηλαδή αυτά που δεν έχουν υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα, πρέπει να υποβάλλουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα προγράμματα σύγκλισης στο Συμβούλιο και την Επιτροπή με σκοπό την άσκηση πολυμερούς εποπτείας δυνάμει του άρθρου 99 της συνθήκης.

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997. Το σύνολο των εγγράφων που μνημονεύονται στο παρόν κείμενο είναι δημοσιευμένο στον εξής δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/main_en.htm.

Σύμφωνα με το άρθρο 9 του προαναφερθέντος κανονισμού, το Συμβούλιο εξετάζει κάθε πρόγραμμα σύγκλισης με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής και της επιτροπής της οποίας η σύσταση προβλέπεται στο άρθρο 114 της συνθήκης («Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή»). Επί τη βάσει σύστασης της Επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεων με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, το Συμβούλιο εκδίδει γνώμη, αφού εξετάσει το εκάστοτε πρόγραμμα. Σύμφωνα με τον κανονισμό, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να υποβάλλουν ετήσιες επικαιροποιήσεις των προγραμμάτων σύγκλισής τους, οι οποίες υπόκεινται ομοίως σε εξέταση από το Συμβούλιο σύμφωνα με τις ίδιες αυτές διαδικασίες.

Οι δέκα χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 απολαύουν παρέκκλισης κι επομένως δεν μετέχουν στο ενιαίο νόμισμα. Ανέλαβαν τη δέσμευση να υποβάλουν η καθεμιά το πρόγραμμα σύγκλισής της το αργότερο μέχρι τις 15 Μαΐου 2004, καθώς και μια πρώτη επικαιροποίηση του προγράμματος αυτού προς τα τέλη του 2004.

Το πρόγραμμα σύγκλισης της Σλοβακίας, που καλύπτει την περίοδο 2004-2007, υπεβλήθη στις 14 Μαΐου 2004. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αξιολόγησαν από τεχνική άποψη το εν λόγω πρόγραμμα, λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα των εαρινών προβλέψεων του 2004, καθώς και τον Κώδικα Δεοντολογίας [2] και τις αρχές που διατυπώνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 27ης Νοεμβρίου 2002, για την ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών [3]. Από την αξιολόγηση αυτή προέκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα:

[2] Αναθεωρημένη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής όσον αφορά το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, έγγραφο EFC/ECFIN/404/01 - Αναθ. 1 της 27.6.2001, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Εκοφίν στις 10.7.2001.

[3] COM(2002) 668 τελικό, 27.11.2002.

Η Σλοβακία υπέβαλε το πρώτο πρόγραμμα σύγκλισής της στις 14 Μαΐου 2004. Το πρόγραμμα καλύπτει την περίοδο από το 2004 έως το 2007 και, επιπλέον, περιλαμβάνει ενδεικτικές προβολές για το χρονικό διάστημα μέχρι το 2010. Το έγγραφο συμπεριλαμβάνει τα μέτρα που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2004 και συνάδει με το αναλυτικό πολυετές σχέδιο δημοσιονομικού πλαισίου, που έχουν καταρτίσει οι αρχές για την περίοδο 2005-2007. Σε αυτό εκφράζεται η πρόθεση των αρχών για την υιοθέτηση του ευρώ το έτος 2008 ή το έτος 2009 το αργότερο.

Η παρουσίαση του προγράμματος είναι πολύ καλή, ενώ το πρόγραμμα συνάδει εν πολλοίς με τις απαιτήσεις υποβολής στοιχείων του αναθεωρημένου «Κώδικα δεοντολογίας όσον αφορά το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης» [4]. Υπερτερεί δε σε σύγκριση με τα προενταξιακά οικονομικά προγράμματα της περιόδου 2001-2003 από την άποψη της αφθονίας και της συνεκτικότητας των παρεχόμενων πληροφοριακών στοιχείων.

[4] Ειδικότερα, με μερικές ήσσονος σημασίας εξαιρέσεις (απουσιάζει μικρός αριθμός προβολών για τα έτη 2006 και 2007 στον πίνακα περί εξωγενών παραδοχών, ενώ τα στοιχεία για την κατανάλωση του δημόσιου τομέα παρέχονται μόνο σε συνολική μορφή [σειρές 16 και 17 από κοινού] στον πίνακα 2), οι συνημμένοι στο πρόγραμμα πίνακες του κώδικα δεοντολογίας περιλαμβάνουν όχι μονάχα τα υποχρεωτικά αλλά και τα προαιρετικά στοιχεία που επισημαίνονται στον κώδικα. Πέραν αυτού, το πρόγραμμα παρέχει ευρύ φάσμα συμπληρωματικών στοιχείων. Ακόμη, είναι πλέον διαθέσιμοι κατά προσέγγιση και σε ενοποιημένη βάση οι δείκτες των δαπανών και των εσόδων σε σχέση με το ΑΕΠ, καθώς και αναλυτικά στοιχεία γι'αυτούς με βάση τις ταξινομήσεις ESA95 για το χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει από το 2002, ενώ, για το προγενέστερο χρονικό διάστημα, εξακολουθούν να μην είναι διαθέσιμοι ενοποιημένοι δείκτες των δαπανών και των εσόδων σε σχέση με το ΑΕΠ.

Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε στο 3,6% του ΑΕΠ το 2003, ποσοστό που υπερβαίνει την καθοριζόμενη στη συνθήκη τιμή αναφοράς (3% του ΑΕΠ). Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος σε σχέση με τη Σλοβακία στις 12 Μαΐου 2004, με την έκδοση έκθεσης κατ' εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 3 της συνθήκης. Η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη της επί της έκθεσης αυτής στις 25 Μαΐου. Στις 5 Ιουλίου 2004, το Συμβούλιο αναμένεται να αποφασίσει, με βάση τις συστάσεις της Επιτροπής, ότι υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα στη Σλοβακία και να απευθύνει στη Σλοβακία συστάσεις για τον τερματισμό της κατάστασης αυτής.

Το μακροοικονομικό σενάριο που παρουσιάζεται είναι ευλογοφανές και συμβαδίζει εν πολλοίς με τις προβλέψεις της Επιτροπής. Ειδικότερα, έπειτα από τη σταθερή αύξηση του ρυθμού αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ από 1,5% το 1999 σε 4,2% το 2003, το πρόγραμμα προβλέπει ότι η μεγέθυνση του πραγματικού ΑΕΠ θα συνεχισθεί με τον ίδιο περίπου ρυθμό και κατά τα έτη 2004 και 2005, στηριζόμενη από την ολοένα και εντονότερη εγχώρια ζήτηση, με παράλληλη εξασθένηση της εξωτερικής συμβολής στην οικονομική ανάπτυξη. Πέραν του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων της Επιτροπής, συγκεκριμένα για τα έτη 2006 και 2007, το πρόγραμμα περιλαμβάνει την ευλογοφανή πρόβλεψη ότι η οικονομική ανάπτυξη θα επιταχυνθεί και θα φθάσει το ποσοστό του σχεδόν 5% (το ποσοστό αυτό συνάδει εν πολλοίς με το φάσμα των διαθέσιμων εκτιμήσεων για τη δυνητική οικονομική ανάπτυξη μέχρι τότε), υποστηριζόμενη από την εκ νέου ενίσχυση των εξαγωγών, καθώς θα αρχίσει να εκδηλώνεται η επίδραση της ενίσχυσης των εξαγωγικών δυνατοτήτων ως αποτέλεσμα ξένων άμεσων επενδύσεων. Καθ' όλη την περίοδο αναφοράς του προγράμματος, οι εξαγωγές ευνοούνται από την αναμενόμενη ενίσχυση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης στους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Σλοβακίας μέχρι το έτος 2005, καθώς και από τη στατική αλλά ισχυρή οικονομική τους ανάπτυξη από εκεί και πέρα. Με βάση τις προοπτικές για την ανάπτυξη της οικονομίας και τις πρόσφατες, περισσότερο αποφασιστικές, μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, η ανεργία αναμένεται να ελαττωθεί σταδιακά σε περίπου 14½% έως το 2007 (το 2003 υπερέβαινε ελαφρώς το 17%).

Ο πληθωρισμός προβλέπεται να μειωθεί με γοργούς ρυθμούς μετά το έτος 2004 (διαμορφούμενος σε ποσοστό κάτω του 3% το 2006 και το 2007), καθώς θα αποκλιμακωθούν οι τιμές που υπόκεινται σε κρατικό έλεγχο. Η προβολή για τον πληθωρισμό είναι ρεαλιστική, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει απαρέγκλιτη συγκράτηση των δευτερογενών συνεπειών, παραδείγματος χάρη με την αντιστάθμιση του καθορισμού των μισθών με αναδρομική ισχύ, ιδίως δε στον δημόσιο τομέα, εξαιτίας δυνητικά δυσμενών επιπτώσεων επίδειξης. Η νομισματική πολιτική στοχεύει στην επίτευξη έμμεσου στόχου για τον πληθωρισμό, κατατείνοντας συγχρόνως στην άμβλυνση της υπέρμετρης μεταβλητότητας των συναλλαγματικών ισοτιμιών και στην εξουδετέρωση των πιέσεων που σχετίζονται με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και οι οποίες θεωρούνται μη συμβατές με τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας. Τα επιτόκια που καθορίζονται βάσει πολιτικής έχουν μειωθεί συνεπεία των ανησυχιών για την ισχύ του εθνικού νομίσματος, το οποίο έχει ανατιμηθεί κατά 10% περίπου από τα μέσα του 2002, αλλά και χάρη στη στήριξη των συνεχιζόμενων προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης. Το πρόγραμμα υποδηλώνει ότι η Σλοβακία θα αρχίσει να μετέχει στον μηχανισμό ERM II το 2005 ή το 2006.

Το πρόγραμμα αποσκοπεί στη μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης στο 3,0% του ΑΕΠ έως το 2007, από 3,6% του ΑΕΠ το 2003, ούτως ώστε να γίνει σεβαστό το κριτήριο για το έλλειμμα που καθορίζεται στη συνθήκη του Μάαστριχτ. Η μεθοδολογία προσαρμογής συμβαδίζει σχεδόν πλήρως με το προενταξιακό οικονομικό πρόγραμμα του 2003 (για την περίοδο έως το 2006) και με τους ακόλουθους ενδιάμεσους στόχους για το έλλειμμα: 4,0% του ΑΕΠ το 2004, 3,9% του ΑΕΠ το 2005 και 3,9% του ΑΕΠ το 2006. Με δεδομένο την εφαρμογή δέσμης μέτρων φορολογικής μεταρρύθμισης, η οποία είναι μεν φιλόδοξη αλλά αναμένεται να είναι κατά βάση ουδέτερη όσον αφορά τα έσοδα (πρόκειται κατά βάση για μετατόπιση των φορολογικών βαρών από την άμεση στην έμμεση φορολογία, με ισχύ από τις αρχές του 2004), η διαδικασία προσαρμογής κατά την περίοδο αναφοράς του προγράμματος στηρίζεται σε μειώσεις των πρωτογενών δαπανών κατά 1,5% του ΑΕΠ. Οι μειώσεις αυτές συνοδεύονται σε μεγάλο βαθμό από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, πρωτίστως στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής προστασίας, οι οποίες, ως επί το πλείστον, έχουν ήδη θεσπισθεί νομοθετικώς και τεθεί σε εφαρμογή.

Υπό συνθήκες, ιδίως, εύρωστης οικονομικής ανάπτυξης, η σχεδιαζόμενη μείωση του ελλείμματος κατά ποσοστό που δεν υπερβαίνει το 0,6% του ΑΕΠ σε μία τετραετία δεν κρίνεται ιδιαίτερα φιλόδοξη. Επιπλέον, η μείωση αυτή είναι οπισθοβαρής. Ωστόσο, είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη οι παρακάτω διαμορφωτικοί παράγοντες: πρώτον, η σχετικά μεγάλη μείωση του ελλείμματος μεταξύ του 2002 και του 2003 κατά 2,1% του ΑΕΠ, η οποία ήταν εν πολλοίς αποτέλεσμα μη επαναλαμβανόμενων παραγόντων. δεύτερον, το γεγονός ότι η προσαρμογή στηρίζεται στο σκέλος των δαπανών. τρίτον, η καθιέρωση το 2005 ενός χρηματοδοτούμενου πυλώνα για τις συντάξεις, γεγονός που οδηγεί σε αναδιάταξη των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και, κατ' επέκταση, σε συρρίκνωση των εσόδων της γενικής κυβέρνησης, με αφετηρία μισή ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ το 2005 και κορύφωση στη 1 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ μέχρι τα τέλη της περιόδου αναφοράς του προγράμματος. και, τέταρτον, η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων κατά τον χρονικό ορίζοντα του προγράμματος. Σε συνάρτηση με την απαρέγκλιτη συγκράτηση των κινδύνων στο σκέλος των δαπανών, η οποία θα υποβοηθείτο από τον καθορισμό υποχρεωτικών, μεσοπρόθεσμων ανώτατων ορίων για τις δαπάνες, σε περίπτωση που τα φορολογικά έσοδα αποδειχθούν υψηλότερα των προϋπολογισθέντων κατά το 2004 και ακολούθως, τούτο θα παρείχε μία ευπρόσδεκτη ευκαιρία για την επιτάχυνση της μείωσης του ελλείμματος σε σύγκριση με ό,τι προβλέπεται στο πρόγραμμα.

Η δυνατότητα επίσπευσης της μείωσης του ελλείμματος είναι ένας παράγοντας ιδιαίτερης σημασίας. Όχι μόνο θα επέτρεπε τη μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε ποσοστό κατώτερο του 3,0% του ΑΕΠ το 2007, αλλά επιπλέον θα προετοίμαζε το έδαφος για την επίτευξη του δεύτερου μείζονος στόχου που διατυπώνεται στο πρόγραμμα, δηλαδή μιας διαρθρωτικής δημοσιονομικής θέσης σχεδόν ισοσκελισμένης ή πλεονασματικής μέχρι τα τέλη της δεκαετίας, καθώς επίσης για την επίτευξη επαρκούς περιθωρίου ασφαλείας έναντι του ενδεχομένου παραβίασης της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ, που καθορίζεται στη συνθήκη για το κριτήριο του ελλείμματος υπό κανονικές μακροοικονομικές διακυμάνσεις. Πέραν αυτού, η επιτάχυνση της μείωσης του ελλείμματος κάθε φορά που δίδεται τέτοια ευκαιρία θα επέτρεπε επίσης τη δημιουργία αναχώματος για την αντιμετώπιση του κινδύνου δυσμενών εξελίξεων. Καίτοι οι πιθανότητες αστόχησης το 2004 γέρνουν ελαφρώς προς τη θετική πλευρά, θεωρείται ότι οι κίνδυνοι καθ' όλη την περίοδο αναφοράς του προγράμματος είναι σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις ότι σοβαροί κίνδυνοι για δυσμενείς εξελίξεις είναι συγκεντρωμένοι στο σκέλος των εξόδων και περιλαμβάνουν, ιδίως, καθυστερήσεις σε σχέση με τη σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και την έλλειψη μέτρων εξορθολογισμού του δημόσιου τομέα.

Οι εξαγγελίες των αρχών για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες κατά το μεγαλύτερο μέρος έχουν ήδη θεσπισθεί νομοθετικώς και τεθεί σε ισχύ, επαυξάνουν την ποιοτική στάθμη των δημόσιων οικονομικών, τόσο στο σκέλος των εσόδων (δέσμη μέτρων φορολογικής μεταρρύθμισης) όσο και στο σκέλος των εξόδων (ιδίως για τους τομείς της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής προστασίας), και είναι πιθανό να τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση των κινήτρων προς εργασία (π.χ. με την καλύτερη στόχευση των κοινωνικών μεταβιβάσεων) και των κινήτρων για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Το πρόγραμμα προβλέπει αύξηση της αναλογίας του χρέους προς το ΑΕΠ μεταξύ του 2003 και του 2005 κατά 2½ ποσοστιαίες μονάδες και τη διαμόρφωσή της στο 46,4%, ποσοστό που συμβαδίζει εν πολλοίς με την πρόβλεψη της Επιτροπής. Για τη συνέχεια, προβλέπει μείωσή της στο 45,5% μέχρι το 2007. Ο ρόλος των προσαρμογών αποθεμάτων-ροών για τον καθορισμό της πορείας του χρέους, που ήταν σημαντικός προ του 2003 λόγω των ιδιωτικοποιήσεων και άλλων έκτακτων παραγόντων, έχει περιορισθεί σημαντικά. Το έτος 2004 αποτελεί αξιοσημείωτη εξαίρεση, η οποία οφείλεται κυρίως στο ότι το έλλειμμα σε εθνικολογιστική βάση είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα σε ταμειακή βάση.

Σε ό,τι αφορά τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα, οι προβολές του προγράμματος εξαρτώνται από την απαρέγκλιτη επίτευξη των στόχων της δημοσιονομικής εξυγίανσης (με κατάληξη δημοσιονομική θέση σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική έως το έτος 2010), από την ολοσχερή υλοποίηση των σχεδιαζόμενων πολιτικών (περιλαμβανομένων πρόσθετων αυξήσεων του ορίου ηλικίας για τη συνταξιοδότηση μετά τον χρονικό ορίζοντα που καλύπτει το πρόγραμμα) και από τις υποκείμενες δημογραφικές παραδοχές, ιδίως δε από τον δείκτη γονιμότητας, ο οποίος ενδεχομένως να είναι υπερβολικά αισιόδοξος. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι προβολές υποδηλώνουν ότι η Σλοβακία θα έχει σχετικά καλές προϋποθέσεις για να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Εκτός από κάποιους πρόσθετους κινδύνους που ενδέχεται να διαφανούν μακροπρόθεσμα, οι βασικοί κίνδυνοι αστόχησης των σχετικών προβολών πηγάζουν από τη μη υλοποίηση ή από την καθυστερημένη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων ή από τυχόν οπισθοδρόμηση σε σύγκριση με μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη υλοποιηθεί.

Πίνακας: Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Με βάση τις ανωτέρω εκτιμήσεις, η Επιτροπή ενέκρινε τη συνημμένη σύσταση για γνώμη του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σλοβακίας και τη διαβιβάζει ήδη στο Συμβούλιο.

Σύσταση για ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ κατ' εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σλοβακίας, 2004-2007

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [5], και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 3,

[5] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σελ. 1. Τα έγγραφα που μνημονεύονται στο παρόν κείμενο είναι δημοσιευμένα στον εξής δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/main_en.htm.

τη σύσταση της Επιτροπής,

Κατόπιν διαβουλεύσεων με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΕΞΗΣ ΓΝΩΜΗ:

Στις [5 Ιουλίου 2004], το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης της Σλοβακίας, που καλύπτει την περίοδο από το 2004 έως το 2007 και το οποίο, επιπλέον, περιλαμβάνει ενδεικτικές προβολές για την περίοδο έως το 2010. Το πρόγραμμα συνάδει εν πολλοίς με τις απαιτήσεις υποβολής στοιχείων του αναθεωρημένου «Κώδικα δεοντολογίας όσον αφορά το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης».

Η δημοσιονομική στρατηγική στην οποία βασίζεται το πρόγραμμα αποσκοπεί στη μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης στο 3,0% του ΑΕΠ μέχρι το 2007 από 3,6% του ΑΕΠ το 2003, ούτως ώστε να εκπληρωθεί το κριτήριο για το έλλειμμα σύμφωνα με τη συνθήκη του Μάαστριχτ, με τους ακόλουθους ενδιάμεσους στόχους για το έλλειμμα: 4,0% του ΑΕΠ το 2004, 3,9% του ΑΕΠ το 2005 και 3,9% του ΑΕΠ το 2006. Η μείωση του ελλείμματος αναμένεται να πραγματοποιηθεί κυρίως το 2007. Το πρόγραμμα προβλέπει προσαρμογή με θεμέλιο μειώσεις των πρωτογενών δαπανών κατά 1,5% του ΑΕΠ. Οι μειώσεις αυτές συνοδεύονται σε μεγάλο βαθμό από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, πρωτίστως στους τομείς της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής προστασίας, οι οποίες, ως επί το πλείστον, έχουν ήδη θεσπισθεί νομοθετικώς και τεθεί σε εφαρμογή. Οι μεταρρυθμίσεις στο σκέλος των εξόδων πραγματοποιούνται με δεδομένο την εφαρμογή δέσμης μέτρων φορολογικής μεταρρύθμισης, η οποία είναι μεν φιλόδοξη αλλά αναμένεται να είναι κατά βάση ουδέτερη όσον αφορά τα έσοδα (είναι ήδη σε ισχύ από τις αρχές του 2004). Οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις έγκεινται κατά βάση σε μετατόπιση των φορολογικών βαρών από την άμεση στην έμμεση φορολογία. Επιπλέον, το 2005 θα καθιερωθεί ένας χρηματοδοτούμενος πυλώνας για τις συντάξεις, γεγονός που οδηγεί σε συρρίκνωση των εσόδων της γενικής κυβέρνησης, με αφετηρία μισή ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ περίπου το 2005 και κορύφωση στη 1 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ μέχρι τα τέλη της περιόδου αναφοράς του προγράμματος.

Επί τη βάσει των στοιχείων που είναι διαθέσιμα σήμερα, το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζεται το πρόγραμμα φαίνεται να αντικατοπτρίζει ευλογοφανείς παραδοχές για την οικονομική ανάπτυξη (προβλέπεται οικονομική ανάπτυξη κάπως υψηλότερη του 4% το 2004 και το 2005, καθώς και επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης σε σχεδόν 5% το 2006 και το 2007), χάρη στην περαιτέρω ενίσχυση των εξαγωγών ως αποτέλεσμα της επέκτασης των εξαγωγικών δυνατοτήτων υπό την ώθηση ξένων άμεσων επενδύσεων. Η προσδοκώμενη συρρίκνωση της ανεργίας θα απαιτήσει τη συνέχιση της εργώδους εφαρμογής πολιτικών με τις οποίες να αντιμετωπίζονται τα βαθιά ριζωμένα προβλήματα στην αγορά εργασίας, λαμβανομένου υπόψη του εξαιρετικά υψηλού ποσοστού ανεργίας που εξακολουθεί να καταγράφεται στη Σλοβακία. Η πρόβλεψη για ταχεία αποκλιμάκωση του πληθωρισμού μετά το 2004, οπότε και θα περιορισθεί το μέγεθος των προσαρμογών των τιμών που καθορίζονται από το κράτος και των αυξήσεων των έμμεσων φόρων, είναι εφικτή, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει απαρέγκλιτη τιθάσευση των δευτερογενών συνεπειών. Ειδικότερα, η πορεία των μισθών, μη εξαιρουμένου του δημόσιου τομέα, δεν πρέπει να έχει ως γνώμονα την παρελθούσα πορεία του πληθωρισμού.

Το πρόγραμμα προβλέπει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στη σχετική τιμή αναφοράς (3% του ΑΕΠ) το 2007 και ότι θα συρρικνωθεί ακόμη περισσότερο στη συνέχεια. Με βάση την παραδοχή για λίαν ισχυρή ανάπτυξη της σλοβακικής οικονομίας, το μέγεθος και η μεθοδολογία της μείωσης του ελλείμματος δεν φαίνονται πολύ φιλόδοξα. Παρόλα αυτά, επιβάλλεται να ληφθούν ιδίως υπόψη οι ακόλουθοι διαμορφωτικοί παράγοντες: η σχεδιαζόμενη μείωση των πρωτογενών δαπανών, η μείωση των εσόδων συνεπεία της μεταρρύθμισης των συντάξεων, καθώς και η - εν μέρει μεμονωμένου χαρακτήρα - προσαρμογή που επετεύχθη το 2003. Οι δημοσιονομικές εξελίξεις σύμφωνα με το πρόγραμμα φαίνεται να επαρκούν για τη μείωση του ελλείμματος στη σχετική μέγιστη επιτρεπόμενη τιμή (3% του ΑΕΠ) μέχρι τα τέλη της περιόδου αναφοράς του προγράμματος. Οι κίνδυνοι για τις δημοσιονομικές προβολές στο συνολικό χρονικό ορίζονται που καλύπτει το πρόγραμμα φαίνονται σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι και γέρνουν προς τη θετική πλευρά το 2004, κατά το οποίο προβλέπεται οριακή αύξηση του ελλείμματος. Οι κίνδυνοι δυσμενών εξελίξεων δείχνουν να είναι συγκεντρωμένοι στο σκέλος των δαπανών και συνίστανται κυρίως στο ενδεχόμενο καθυστέρησης των προτεινόμενων πρόσθετων μεταρρυθμίσεων του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και στην έλλειψη περαιτέρω μέτρων εξορθολογισμού του δημόσιου τομέα. Η επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για το έλλειμμα θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της κυβέρνησης να ελέγξει τις πρωτογενείς δαπάνες, κάτι στο οποίο θα συνέβαλε ο καθορισμός υποχρεωτικών, μεσοπρόθεσμων ανώτατων ορίων για τις δαπάνες. Οι όποιες ευκαιρίες παρουσιασθούν, ιδίως υπό τη μορφή φορολογικών εσόδων υψηλότερων των αναμενόμενων, είναι σκόπιμο να αξιοποιηθούν με στόχο την επιτάχυνση της μείωσης του ελλείμματος. Κάτι τέτοιο, εκτός του ότι θα αύξανε την πιθανότητα επίτευξης ελλείμματος χαμηλότερου του 3% του ΑΕΠ το 2007, θα προετοίμαζε επιπλέον το έδαφος, αφενός, για την επίτευξη του δεύτερου μείζονος δημοσιονομικού στόχου που διατυπώνεται στο πρόγραμμα, δηλαδή μιας διαρθρωτικής δημοσιονομικής θέσης σχεδόν ισοσκελισμένης ή πλεονασματικής, ενωρίτερα από το 2010, που αποτελεί τη διορία η οποία καθορίζεται για τον σκοπό αυτό στο πρόγραμμα, και, αφετέρου, για την επίτευξη επαρκούς περιθωρίου ασφαλείας έναντι του ενδεχομένου παραβίασης της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ, που καθορίζεται στη συνθήκη για το κριτήριο του ελλείμματος υπό κανονικές μακροοικονομικές διακυμάνσεις. Πέραν αυτού, θα δημιουργούσε καλύτερες προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση του ενδεχόμενου θεαματικής διόγκωσης των κεφαλαιακών εισροών.

Το πρόγραμμα προβλέπει αύξηση της αναλογίας του χρέους μεταξύ του 2003 και του 2005 κατά 2½ ποσοστιαίες μονάδες στο 46,4% και την εκ νέου μείωσή της στο 45,5% μέχρι το 2007. Η Σλοβακία φαίνεται να έχει σχετικά καλές προϋποθέσεις για να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα εξαρτάται από την απαρέγκλιτη επίτευξη των στόχων της δημοσιονομικής εξυγίανσης και από την ολοσχερή υλοποίηση των σχεδιαζόμενων πολιτικών. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τους δείκτες γονιμότητας, οι δημογραφικές παραδοχές στις οποίες στηρίζονται οι σχετικές προβολές του προγράμματος είναι ενδεχομένως υπερβολικά αισιόδοξες. Οι βασικοί κίνδυνοι που απειλούν τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα πηγάζουν από τη μη υλοποίηση ή από την καθυστερημένη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων ή από τυχόν οπισθοδρόμηση σε σύγκριση με μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη υλοποιηθεί.

****

Στις [5 Ιουλίου 2004], το Συμβούλιο αποφάσισε κατ' εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 6 της συνθήκης, με βάση τις συστάσεις της Επιτροπής, ότι υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα στη Σλοβακία και απηύθυνε στη Σλοβακία συστάσεις, δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 7, για τον τερματισμό της κατάστασης αυτής. Στις εν λόγω συστάσεις το Συμβούλιο διατυπώνει συμβουλές επί της ακολουθητέας πολιτικής.

Βασικές προβλέψεις του προγράμματος σύγκλισης της Σλοβακίας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>