4. 7. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 175/1 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Γνωμοδότηση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού χώρου 
(88/C 175/01) 
Η Επιτροπή αποφάσισε στις 22 Δεκεμβρίου 1987 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρ­
θρου 198 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού 
χώρου. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των εργασιών σχετικά με το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 12 Απριλίου 1988 με 
βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Delhomenie. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 255η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 27ης 
Απριλίου 1988), υιοθέτησε ομόφωνα και με μία αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίηση της για 
το γεγονός ότι η Επιτροπή αποφάσισε να της υποβάλει για 
γνωμοδότηση την ανακοίνωση της 4ης Νοεμβρίου 1987 με 
τίτλο «Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού 
χώρου». Η ικανοποίηση της είναι ακόμη μεγαλύτερη δεδομέ­
νου ότι πρόκειται για μία από τις βασικές ρυθμίσεις για την 
εδραίωση της μεγάλης εσωτερικής αγοράς. 
1.2. Η ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων, η αρχή της 
οποίας προβλεπόταν από τη Συνθήκη της Ρώμης (άρθρο 67 
και επόμενα), αλλά που δεν αποτέλεσε τότε αντικείμενο λει­
τουργικών αποφάσεων, έχει ήδη καταλήξει στην υιοθέτηση 
πολλών οδηγιών. Η τελευταία υιοθετήθηκε το Νοέμβριο 1986 
(86/566/ΕΟΚ) και τροποποιεί την οδηγία της 11ης Μαΐου 
1960 η οποία προβλέπει ότι τα κράτη μέλη δεσμεύονται να 
μην δυσχεράνουν τις διαδικασίες έγκρισης που απαιτούνται 
κατά την έναρξη της ισχύος της οδηγίας και να απλοποιήσουν 
στο μέτρο του δυνατού τις διατυπώσεις έγκρισης και ελέγχου 
που εφαρμόζονται κατά τη σύναψη ή την εκτέλεση συναλλα­
γών και μεταφορών συναλλάγματος και, εφόσον χρειασθεί, 
να συνεννούνται για την απλοποίηση αυτή. 
1.3. Οι νέες προτάσεις της Επιτροπής περιλαμβάνουν δύο 
οδηγίες και ένα κανονισμό. 
1.3.1. Η πρώτη πρόταση οδηγίας που στηρίζεται στην 
εφαρμογή του άρθρου 67 της Συνθήκης θεσπίζει, ταυτόχρονα, 
την υποχρέωση για τα κράτη μέλη να καταργήσουν όλους 
τους περιορισμούς που υπάρχουν ακόμη όσον αφορά την κίνηση των κεφαλαίων, τις προϋποθέσεις που πρέπει να τη­
ρούνται σε περίπτωση μέτρων που λαμβάνονται για λόγους 
εσωτερικών νομισματικών ρυθμίσεων, τα ενδεχόμενα μέτρα 
διασφάλισης σε περίπτωση νομισματικών διαταραχών και τις 
προθεσμίες. 
1.3.2. Για την Επιτροπή, η ελευθέρωση των αγορών κεφα­
λαίων αποτελεί αναγκαίο, αλλά όχι επαρκές μέσο, για την 
υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς· δεν είναι δυνατό να νοη­
θεί αυτή η διαδικασία χωρίς να προβλεφθούν προληπτικοί 
κανόνες εποπτείας που θα αποβλέπουν στην πρόληψη ενδεχό­
μενων κινδύνων και ανισορροπιών, καθώς και η εναρμόνιση 
των φορολογιών ακόμη και αν αυτή δεν αποτελεί προϋπό­
θεση. Προβλέπει ακόμη ότι αυτό συνεπάγεται τη διατήρηση 
και την ενίσχυση της συναλλαγματικής πειθαρχίας και, κατά 
συνέπεια, την ανάγκη συμμετοχής όλων των νομισμάτων στο 
μηχανισμό. Αναφέρει επίσης ότι αυτό προϋποθέτει μεγαλύ­
τερη συνεργασία σε επίπεδο νομισματικών πολιτικών και 
σύγκλιση των οικονομικών πολιτικών. Τονίζει τέλος την 
ανάγκη να καθιερωθεί μία αποτελεσματική ελεύθερη παροχή 
υπηρεσιών σε επίπεδο τραπεζών και ασφαλίσεων. 
1.3.3. Η δεύτερη πρόταση οδηγίας τροποποιεί την οδηγία 
72/156/ΕΟΚ για τη ρύθμιση των διεθνών χρηματοδοτικών 
ροών και την εξουδετέρωση των ανεπιθύμητων επιπτώσεων 
τους επί της εσωτερικής ρευστότητας. 
1.3.4. Οι προτάσεις προβλέπουν περιοριστικά μέτρα για 
την ελευθέρωση κεφαλαίων σε περίπτωση εξωτερικών νομι­
σματικών κρίσεων, σε συντονισμό με το σύνολο των κρατών 
μελών. Κατά την άποψη της Επιτροπής αυτές οι τρο-
Αριθ. C 175/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 4. 7. 88 
ποποιήσεις δικαιολογούνται από τις εξελίξεις που έχουν 
σημειωθεί από το 1972 και μετά, όταν η Κοινότητα γνώρισε 
μία σημαντική εισροή κεφαλαίων, και τη σημερινή κατά­
σταση η οποία χαρακτηρίζεται από μία ελευθέρωση των 
αγορών. 
1.3.5. Η πρόταση κανονισμού προβλέπει την καθιέρωση 
ενός ενιαίου μηχανισμού μεσοπρόθεσμης χρηματοδοτικής 
στήριξης των ισοζυγίων πληρωμών των κρατών μελών. Με 
το μηχανισμό αυτό η Επιτροπή επιδιώκει τρεις στόχους: 
— τη θέσπιση ενός ενιαίου μηχανισμού χρηματοδοτικής 
στήριξης με το συνδυασμό των συστημάτων μεσοπρό­
θεσμης χρηματοδοτικής ενίσχυσης και των κοινοτικών 
δανείων, 
— τη δυνατότητα να χορηγηθεί προσωρινή ενίσχυση στα 
κράτη με ελλειμματικό ισοζύγιο πληρωμών, 
— τη θέσπιση ενός συνοδευτικού μέτρου στήριξης της ελευ­
θέρωσης των κινήσεων κεφαλαίων από τα κράτη μέλη. 
1.4. Για να είναι πλήρης η παρουσίαση θα πρέπει να 
αναφερθεί ότι η Επιτροπή επιθυμεί όπως η διαδικασία υιοθέ­
τησης αυτών των τριών κειμένων δεν πρέπει να είναι 
αποσπασματική και θέτει ως στόχο υλοποίησης αυτής της 
ελευθέρωσης την 1η Ιανουαρίου 1989, προβλέποντας όμως 
μία μεταβατική περίοδο για ορισμένα κράτη μέλη. 
1.5. Η ομάδα μελέτης του τμήματος οικονομικών, δημοσιο­
νομικών και νομισματικών υποθέσεων άκουσε τη γνώμη του 
Προέδρου της Επιτροπής των Διοικητών των Κεντρικών Τρα­
πεζών των κρατών μελών καθώς και τη γνώμη των εκπρο­
σώπων των κεντρικών τραπεζών ορισμένων κρατών μελών 
στα οποία η ελευθέρωση είναι περισσότερο προωθημένη, 
δηλαδή της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, του 
Ηνωμένου Βασιλείου και των χωρών της Οικονομικής 
Ένωσης Βελγίου-Λουξεμβούργου, για τις διάφορες πτυχές 
του θέματος που μελετάται. Αυτές οι παρεμβάσεις επέτρεψαν 
να διαπιστωθεί η ομοφωνία στο επίπεδο του στόχου της 
ελευθέρωσης. Ωστόσο, εκφράσθηκαν επιφυλάξεις ως προς 
τους προληπτικούς κανόνες και τις ρήτρες διασφάλισης. 
Όσον αφορά τις προτάσεις της Επιτροπής, διαπιστώθηκε 
συμφωνία ως προς την αναγκαιότητα αυξανόμενης σύγκλισης 
των οικονομικών πολιτικών, ενίσχυσης του Ευρωπαϊκού 
Νομισματικού Συστήματος (ΕΝΣ) και ευρύτερης χρήσης του 
ECU. Ως προς τη δημιουργία ευρωπαϊκής κεντρικής τρά­
πεζας, που αποτελεί πιο μακροπρόθεσμο στόχο, οι εκπρό­
σωποι των κεντρικών τραπεζών προτίθενται να εξετάσουν 
εμπεριστατωμένα τα σχέδια που έχουν προωθηθεί από πολλά 
κράτη μέλη. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την απόφαση της Επιτροπής να 
θεσπίσει τα νομικά μέσα μίας πλήρους ελευθέρωσης των 
κινήσεων των κεφαλαίων. Πιστεύει πράγματι ότι πρόκειται 
για ένα στοιχείο απαραίτητο για την υλοποίηση της εσωτε­
ρικής αγοράς και αναγκαίο για τη βελτίωση της ανταγωνιστι­κότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, όπως και η ελεύθερη 
κυκλοφορία εμπορευμάτων και προσώπων. 
Η πολύ σύντομη προθεσμία και τα ερωτήματα που θέτει η 
ίδια η Επιτροπή ωθούν βεβαίως προς την επιφυλακτικότητα· 
όμως, επιβάλλεται να μη θέσουν σε αμφισβήτηση το στόχο. 
2.2. Η Επιτροπή προτείνει με τα τρία κείμενα που εξετάζει 
αυτή η γνωμοδότηση μία πλήρη ελευθέρωση, χωρίς προϋπο­
θέσεις, των κινήσεων κεφαλαίων. Η ΟΚΕ η οποία, όπως 
έχει ήδη αναφερθεί, συμμερίζεται αυτή την άποψη κρίνει 
εντούτοις ότι η ελευθέρωση θα πρέπει να συνοδεύεται από 
προσπάθειες σε τομείς τόσο σημαντικούς όπως ο τομέας της 
εναρμόνισης των κανόνων λειτουργίας των χρηματοπιστω­
τικών υπηρεσιών και των χρηματιστηριακών αγορών, της 
ρευστότητας και σταθερότητας των χρηματοπιστωτικών ιδρυ­
μάτων, και τέλος της φορολογικής εναρμόνισης. Πιστεύει 
επίσης ότι αυτή η ελευθέρωση δεν θα μπορούσε να πραγματο­
ποιηθεί χωρίς μία σταθεροποίηση των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών. Έχουν ήδη καταβληθεί προσπάθειες προς αυτή 
την κατεύθυνση κυρίως χάρη στις αποφάσεις που λήφθηκαν 
στη Βασιλεία και το Nyborg. 
2.2.1. Αυτή όμως η ελευθέρωση έχει περαιτέρω προεκτά­
σεις δεδομένου ότι η αστάθεια των συναλλαγματικών ισοτι­
μιών δημιουργεί ένα σημαντικό κίνδυνο για τις οικονομίες 
των διάφορων κρατών μελών, με τις ευρείες προσαρμογές που 
συνεπιφέρει και για τις επιχειρήσεις, κυρίως τις μικρο­
μεσαίες, οι οποίες μεταιώνουν επενδυτικά προγράμματα τόσο 
σε εθνικό όσο και διεθνές επίπεδο, λόγω της αβεβαιότητας 
που επικρατεί όσον αφορά το κόστος και τους κινδύνους που 
επηρεάζουν αρνητικά τον ανταγωνισμό. 
2.2.2. Καθίσταται λοιπόν ολοένα και δυσκολότερο να 
συνυπάρχουν, για την εφαρμογή μιας συντονισμένης πολιτι­
κής στα πλαίσια της Κοινότητας νομίσματα με κυμαινόμενες 
ισοτιμίες και νομίσματα με σταθερές ισοτιμίες. Πρέπει να 
υπενθυμισθεί ότι το ΕΝΣ στηρίζεται στον αναγκαίο παραλλη­
λισμό μεταξύ της σταθεροποίησης των ισοτιμιών (επίπεδα 
πληθωρισμού, ισοζύγιο πληρωμών, δημόσιοι λογαριασμοί 
και παραγωγικότητα) από τη μία πλευρά και της σύγκλισης 
των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών από την άλλη, 
με αμοιβαία υποστήριξη. 
2.2.3. Θα πρέπει λοιπόν να αποπερατωθεί και να ενισχυθεί 
το ΕΝΣ. Είναι φυσικό να υποβληθούν στην ίδια συναλλαγμα­
τική πειθαρχία χώρες με συγκρίσιμη ανάπτυξη. Η ΟΚΕ είναι 
της γνώμης ότι ταυτόχρονα με την ελευθέρωση των κινήσεων 
κεφαλαίων, η συμμετοχή των δώδεκα νομισμάτων στο ΕΝΣ 
πρέπει να πραγματοποιείται με την τήρηση των περιθωρίων 
διακύμανσης που έχουν συμφωνηθεί από κοινού. Αυτός ο 
συγχρονισμός θα πρέπει βεβαίως να σταθμισθεί μετά τη λήξη 
της μεταβατικής περιόδου που προβλέπεται για ορισμένα 
κράτη μέλη από το άρθρο 6 της πρώτης πρότασης οδηγίας 
4. 7. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 175/3 
(1990 για την Ιρλανδία, και την Ισπανία, 1992 για την Ελλάδα 
και την Πορτογαλία). 
Διαδικασίες που επιτρέπουν την πραγματοποίηση βελτιώ­
σεων ή προσαρμογών που θα μπορούσαν να αποδειχθούν 
απαραίτητες πρέπει επίσης να προβλεφθούν όπως αναφέρεται 
στο άρθρο 3 του ίδιου κειμένου. 
2.2.4. Αυτή η ελευθέρωση επιβάλλει επίσης το συντο­
μότερο δυνατό μεγαλύτερη συνοχή, μέσω μεγαλύτερου συντο­
νισμού, των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών. Μία 
πλήρης αυτονομία των οικονομικών πολιτικών θα ερχόταν 
σε πλήρη αντίφαση με μία συντονισμένη συναλλαγματική 
πειθαρχία. Θα μπορούσε επίσης να αποφευχθεί το ενδεχόμενο 
να αναλάβει μία χώρα, επειδή θα ήταν σε θέση να ασκήσει 
μία πολιτική που κρίνεται ως «η σοφότερη», να καθορίσει 
τους στόχους της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής 
για τα δώδεκα κράτη μέλη. Οι συντονισμένες κινήσεις των 
επιτοκίων που επακολούθησαν της συμφωνίας του Nyborg 
αποτελούν ένα πρώτο βήμα προς την επίτευξη αυτού του 
αναγκαίου συντονισμού. 
2.2.5. Θα δημιουργηθεί ακόμη η ανάγκη να αναπτυχθεί ο 
ρόλος του ECU. Η Ευρώπη έχει ανάγκη ενός μέσου αναφο­
ράς, ενός μέσου αποθεματοποίησης, ενός κοινού μέσου πλη­
ρωμών. Προτού φθάσουμε σ'αυτό το σημείο ο ρόλος του ECU 
θα έπρεπε να ενισχυθεί προς δύο κατευθύνσεις: 
— από τη μία πλευρά ως νόμισμα τιμολόγησης και νόμισμα 
συναλλαγής το οποίο θα πρέπει να συμβάλει σε μία μεγα­
λύτερη σταθεροποίηση των διεθνών συναλλαγών, 
— από την άλλη πλευρά, το ECU θα ενδείκνυτο περισσότερο 
από άλλα νομίσματα για την πραγματοποίηση παρεμ­
βάσεων στις εξωτερικές συναλλαγματικές αγορές χωρίς 
να επιτείνονται οι εντάσεις στα πλαίσια του ΕΝΣ. 
2.2.6. Για τη διαχείριση αυτής της πολιτικής στο σύνολο 
της, τίθεται το θέμα της σύστασης ενός ευρωπαϊκού οργάνου· 
ο ρόλος αυτού του οργάνου, οι δεσμοί του τόσο με τις ευρωπα­
ϊκές όσο και τις εθνικές αρχές, οι σχέσεις του με τις κεντρικές 
τράπεζες των κρατών μελών, θα πρέπει να διευκρινισθούν. Τα 
σημεία αυτά καθώς και πολλά άλλα καθιστούν τη σύσταση 
μίας Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στόχο μάλλον περισ­
σότερο μακροπρόθεσμο. Ωστόσο, πιο βραχυπρόθεσμα, θα 
ήταν σκόπιμο να εξετασθεί το ενδεχόμενο ενεργειών προς 
αυτή την κατεύθυνση όπως η αναθεώρηση των λεπτομερειών 
δημιουργίας του ECU και η συγκρότηση ενός Ευρωπαϊκού 
Νομισματικού Ταμείου. 
2.3. Εξάλλου, έχει ζητηθεί η γνωμοδότηση της ΟΚΕ για 
το σχέδιο της δεύτερης οδηγίας τραπεζικού συντονισμού και 
ελεύθερης παροχής υπηρεσιών που συνδέεται στενά με τα 
κείμενα στα οποία αναφέρεται η παρούσα γνωμοδότηση. Θα 
πρέπει να υπογραμμισθεί αυτή η πτυχή και να εκφρασθεί 
ικανοποίηση γι'αυτό το άλλο βήμα προς ένα ευρωπαϊκό χρη­
ματοπιστωτικό χώρο. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
Πέρα από τη γενική του έγκριση η ΟΚΕ, όπως εξάλλου και η Επιτροπή, προτίθεται να διατυπώσει τις επιφυλάξεις της 
για ορισμένες πτυχές και να διατυπώσει ορισμένες προτάσεις. 
3.1. Συντονισμός με άλλα όργανα 
Θα ήταν χρήσιμο να επισυναφθεί στην πρόταση οδηγίας μία 
πλήρης ονοματολογία των ελευθερωμένων κινήσεων κεφα­
λαίων, πράγμα το οποίο θα επέτρεπε να οροθετηθεί σαφώς 
κάθε κατηγορία, να εκτιμηθεί ο αριθμός των μεταβατικών 
καθεστώτων και των ρητρών διασφάλισης. Εξάλλου, αυτό θα 
επέτρεπε να υπάρξει ο απαιτούμενος συντονισμός με άλλα 
όργανα όπου συνεχίζεται να εξετάζεται αυτή η καταγραφή 
κινήσεων κεφαλαίων, κυρίως με τον Οργανισμό οικονομικής 
συνεργασίας και ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). 
3.2. Οι προληπτικοί κανόνες 
3.2.1. Η γενική ανάλυση της ανακοίνωσης δείχνει ότι η 
Επιτροπή δεν παρέλειψε να εξετάσει την ανάγκη θέσπισης 
προληπτικών κανόνων που θα πρέπει να συνοδεύουν την 
ελευθέρωση. Όμως, η εφαρμογή των προληπτικών κανόνων, 
που θα πρέπει να γίνει όσο το δυνατόν πιο συντονισμένα, 
αφορούν κυρίως τη δεύτερη οδηγία συντονισμού των δια­
τάξεων ανά θέματα της εποπτείας στον πιστωτικό τομέα και, 
ειδικότερα, τον κατάλογο των τραπεζικών δραστηριοτήτων 
για τις οποίες προβλέπεται η ελεύθερη παροχή διεθνικών 
χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. 
3.3. Η φορολογία 
3.3.1. Παράλληλα με την εφαρμογή αυτής της ελευθέρω­
σης που είναι απαραίτητη για την επίτευξη της εσωτερικής 
αγοράς, πρέπει να αποφευχθεί μία εξέλιξη κατά την οποία τα 
μέτρα ελευθέρωσης προκαλούν μία διαδικασία μετακίνησης 
ορισμένων χρηματιστικών δραστηριοτήτων προς πιο ευέ­
λικτα φορολογικά συστήματα ακόμα και προς «φορολογικούς 
παραδείσους» έξω από την Κοινότητα. 
3.3.2. Η Επιτροπή δεν αγνόησε αυτό το πρόβλημα. Ακόμη 
η διοχέτευση των κοινοτικών καταθέσεων προς τρίτες χώρες 
θα είχε αρνητικές συνέπειες στο κόστος της χρηματοδότησης 
των πολιτικών της, στο μέτρο που θα υποχρεωνόταν να δανεί­
ζεται με υψηλό τόκο στις εξωτερικές αγορές. 
3.3.3. Για να εμποδισθεί η μετατόπιση κεφαλαίων στο 
εσωτερικό της Κοινότητας η Επιτροπή εξετάζει διάφορες 
λύσεις. Οι λύσεις αυτές είναι δύο τύπων. Η πρώτη προτείνει 
φορολόγηση των χρηματικών εισοδημάτων μέσω παρακρά­
τησης στην πηγή με ένα κατ'αποκοπήν ποσοστό ενιαίο για 
όλα τα κράτη μέλη. Η δεύτερη, που είναι επαχθέστερη, συνί­
σταται στην υποχρέωση των πιστωτικών ιδρυμάτων να παρέ­
χουν στις φορολογικές αρχές τους στοιχεία για τα εισοδή­
ματα που προέρχονται από τόκους που εισπράττονται από 
κατοίκους της Κοινότητας, πράγμα που προϋποθέτει την 
κατάργηση του τραπεζικού απόρρητου στις διάφορες χώρες. 
3.3.4. Η ΟΚΕ κρίνει ότι το έργο της φορολογικής εναρμό­
νισης δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί ως μωσαϊκό, αλλά θα 
πρέπει να θεωρηθεί σφαιρικά χωρίς να παραβλεφθεί το θέμα 
των εσόδων που προέρχονται από τόκους. Το τμήμα δεν 
Αριθ. C 175/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 4. 7. 88 
μπορεί να αγνοήσει το οικονομικό, δημοσιονομικό, και κοι­
νωνικό πλαίσιο που επηρεάζει τη φορολογική νομοθεσία, 
όπως επίσης και τη λειτουργία αναδιανομής που αυτή διαδρα­
ματίζει. 
3.3.5. Αναμένοντας να πραγματοποιη θεί έγκαι ρα η εναρμό­
νιση του συνόλου της φορολογίας, η ΟΚΕ κρίνει ότι, καταρ­
χήν, η καθιέρωση μιας γενικευμένης παρακράτησης στην 
πηγή, που θα εφαρμόζεται με ενιαίο ποσοστό στα κράτη μέλη, 
για τα εισοδήματα από χρηματοπιστωτικές επενδύσεις κάθε 
φύσης κατοίκων και μη κατοίκων, μπορεί να προκύψει ότι 
είναι λύση που ενδέχεται να καθησυχάσει ορισμένες επιφυ­
λάξεις κατά της ελευθέρωσης των κινήσεων των κεφαλαίων 
κατά κύριο λόγο στις χώρες με την επαχθέστερη φορολογία 
στον τομέα αυτό. 
3.3.6. Θα πρέπει τέλος να αναφερθεί ότι η ΟΚΕ συμφωνεί 
με την Επιτροπή όταν αυτή υποστηρίζει την άποψη ότι πρέπει 
να καταργηθούν οι διατάξεις με τις οποίες εισάγονται διακρί­
σεις στα φορολογικά συστήματα τα οποία ωθούν τους ιδιώτες 
να επενδύουν σε εθνικούς τίτλους ή οι περιορισμοί που 
επιβάλλονται όσον αφορά τις επενδύσεις που πραγματο­
ποιούν ορισμένα ταμεία συντάξεων. Εφιστά όμως την προ­
σοχή στο γεγονός ότι επειδή τα άτομα που επωφελούνται από 
αυτές τις διατάξεις είναι συνήθως άτομα μεσαίων ή χαμηλών 
εισοδημάτων, θα πρέπει να προβλεφθούν, μαζί με τα ενδιαφε­
ρόμενα κράτη, μέτρα που δεν αντιτίθενται στην ελευθέρωση 
των κεφαλαίων αλλά που μπορούν να εγγυώνται τους καρπούς 
αυτής της αποταμίευσης. 
3.3.7. Οπωσδήποτε, όμως, θα χρειασθεί στο πεδίο της 
φορολογίας να επιδιωχθούν συγκλίσεις στο επίπεδο των 
χωρών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών 
(ΕΖΕΣ) και του ΟΟΣΑ. 
3.4. Ρήτρες διασφάλισης 
3.4.1. Η Επιτροπή προέβλεψε τη δυνατότητα μιας ρήτρας 
διασφάλισης η οποία δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να 
επαναφέρουν έναν μηχανισμό ελέγχου των βραχυπρόθεσμων 
κινήσεων κεφαλαίων, αν αυτές θέτουν σοβαρά σε κίνδυνο 
τη νομισματική και συναλλαγματική πολιτική ενός κράτους 
μέλους. Η εφαρμογή της ρήτρας θα υπόκειται, οπωσδήποτε, 
σε κοινοτικές διαδικασίες ενώ η ισχύς των μέτρων δεν θα 
υπερβαίνει τους έξι μήνες. 
3.4.2. Αυτή η ρήτρα διασφάλισης θα πρέπει να περιορίζε­
ται αυστηρά στην αντιμετώπιση κερδοσκοπικών επιθέσεων 
και, οπωσδήποτε, η περίοδος εφαρμογής των μέτρων πρέπει 
να είναι όσο το δυνατό πιο σύντομη. 
3.4.3. Ωστόσο, η ΟΚΕ έχει επίγνωση ότι υπάρχουν σήμερα 
μεταξύ των κρατών μελών σημαντικές ανισότητες που εξαρ­
τώνται ευρύτατα από διαρθρωτικούς παράγοντες όπως αυτοί που σχετίζονται με το ρόλο των κοινωνικών εταίρων, το 
μορφωτικό επίπεδο των εργαζομένων, την παραγωγικότητα, 
το ρόλο των κεντρικών τραπεζών, το κλίμα και τη γεωγραφία 
κλπ. Η καταπολέμηση αυτών των ανισοτήτων εξαρτάται 
κυρίως από άλλες πολιτικές, από άλλες διαδικασίες που εφαρ­
μόζονται ή θα πρέπει να εφαρμοσθούν από τις κοινοτικές 
αρχές. 
3.5. Προστασία των αποταμιευτών και των καταναλωτών 
3.5.1. Η πλήρης ελευθέρωση των κινήσεων των κεφαλαίων 
θα προσφέρει για πρώτη φορά στη μάζα των μικρών αποτα­
μιευτών όλων των κρατών τη δυνατότητα να τοποθετήσουν 
τις οικονομίες τους σε άλλα κράτη μέλη κυρίως στα κράτη 
ισχυρού νομίσματος. Η προσέλκυση που μπορεί να τους προ­
καλέσει αυτή η απελευθέρωση δεν πρέπει να τους δημιουργή­
σει την εντύπωση ότι αυτές οι τοποθετήσεις δεν παρουσιά­
ζουν κινδύνους κι ότι παντού ισχύουν οι ίδιες διατάξεις στα 
θέματα της προστασίας των αποταμιευτών. 
3.5.2. Λόγω της ελευθέρωσης των κινήσεων κεφαλαίων, 
της ελεύθερης παροχής τραπεζικών υπηρεσιών, ο χρήστης 
δεν θα πρέπει να ανησυχεί επειδή επεκτείνεται η προσφορά 
χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, στο μέτρο που, σύμφωνα με 
τις ρυθμίσεις του διεθνούς ιδιωτικού δικαίου, με την ιδιότητα 
του καταναλωτή, δεν μπορεί παρά να κληθεί ενώπιον του 
αρμόδιου δικαστηρίου του τόπου κατοικίας του το οποίο θα 
εφαρμόσει τις δεσμευτικές διατάξεις του δικαίου της χώρας 
διαμονής του. 
3.5.3. Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού 
χώρου δεν θα μπορούσε να αγνοήσει αυτούς τους κανόνες 
ούτε να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής τους. Πρέπει να συνε­
χίσουν να ισχύουν οι ιδιαίτεροι κανόνες δικαίου των κρατών 
μελών, οι οποίοι θα εφαρμόζονται από τα δικά τους δικαστή­
ρια ή από άλλα στα πλαίσια της Σύμβασης των Βρυξελλών 
που αφορά τη δικαστική δικαιοδοσία ή δυνάμει των κανόνων 
του διεθνούς ιδιωτικού δικαίου που μπορούν να προσφέρουν 
προστασία των συμβαλλόμενων μερών. 
3.5.4. Εξάλλου, θα ήταν επιθυμητό να προβλέψει η Επι­
τροπή μέσα σ'ένα χρονικό όριο, την εναρμόνιση των δια­
τάξεων στον τομέα της προστασίας η οποία θα συνέβαλε 
ουσιαστικά στη μείωση των κινδύνων και θα απλοποιούσε το 
έργο των χρηστών σε περίπτωση διαφορών. Σχετικά με αυτό 
το σημείο θα ήταν ιδιαίτερα επιθυμητή μία τριμερής διαβού­
λευση με τους παρέχοντες υπηρεσίες και τους εκπροσώπους 
των καταναλωτών. 
3.6. Οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις 
3.6.1. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, στο κεφάλαιο των γενι­
κών παρατηρήσεων, η ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων 
εκτός του στενού συντονισμού των οικονομικών πολιτικών 
των διάφορων κρατών μελών προϋποθέτει και συντονισμό 
μεταξύ της οικονομικής και της νομισματικής πολιτικής. 
Αυτός ο οικονομικός συντονισμός και αυτή η ελευθέρωση θα 
πρέπει να έχουν ως στόχο την ανάπτυξη προς όφελος της 
απασχόλησης, συμβάλλοντας κυρίως στη διευκόλυνση των 
4. 7. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 175/5 
επενδύσεων των επιχειρήσεων, αποφεύγοντας κυρίως στο 
μέγιστο τη μετακίνηση των χρηματοπιστωτικών μέσων. 
Απαιτεί εξάλλου να αναληφθούν πολιτικές πρωτοβουλίες σε 
διεθνές επίπεδο, τόσο στο νομισματικό όσο και στο φορολο­
γικό επίπεδο. 
3.6.2. Θα γίνουν όμως αισθητές για την απασχόληση οι 
ευνοϊκές επιπτώσεις που θα προκύψουν από τα προτεινόμενα 
μέτρα τα οποία μπορούν να συνεπιφέρουν μείωση του κόστους 
των χρηματοπιστωτικών πράξεων; Δεν υπάρχει αυτοματισμός 
σχετικά, το αποτέλεσμα είναι συνάρτηση των επιλογών που 
γίνονται: επιλογές μόνο χρηματοπιστωτικού χαρακτήρα ή 
επιλογές όπου λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές και κοινω­
νικές πτυχές. Αυτό σημαίνει ότι θα ενημερωθούν οι κοινω­
νικοί εταίροι και θα ζητηθεί η άποψη τους ώστε να έχουν και 
αυτοί λόγο στις αποφάσεις που θα ληφθούν. 
3.6.3. Αυτή η ελευθέρωση των κινήσεων των κεφαλαίων, 
θα πρέπει κυρίως να επιτρέψει στους τομείς που ήταν σε 
μειονεκτική θέση έναντι των μεγάλων επιχειρήσεων να 
αποκτήσουν ευκολότερη πρόσβαση στα κεφάλαια. Πρόκειται 
ειδικότερα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ), τη 
βιοτεχνία και τον συνεταιριστικό τομέα, τομείς των οποίων 
ο ουσιαστικός ρόλος για την απασχόληση είναι γνωστός. Η 
καθιέρωση καλύτερων συνθηκών ενημέρωσης ως προς αυτό 
έχει μεγάλη σημασία. Πρόκειται κυρίως για τις ευρω-θυρίδες, 
αλλά επίσης και για τα δίκτυα ενημέρωσης που θα δημιουργή­
σουν οι επαγγελματικές οργανώσεις. Εξάλλου, θα ήταν καλό 
να προβλεφθεί η εναρμόνιση των καταστατικών των συνεται­
ριστικών και κοινωνικοποιημένων εταιρειών. 
Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 1988. Σε κάθε περίπτωση η οικονομική ενίσχυση πρέπει να αποτε­
λέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων για να βελτιωθεί στο 
βάθος η κατάσταση των ενδιαφερόμενων χωρών. 
3.7. Σχετικά με την αναθεώρηση της δεύτερης οδηγίας και 
τον κανονισμό 
3.7.1. Όσον αφορά την προτεινόμενη τροποποίηση της 
οδηγίας του 1972, δεν μπορεί κανείς παρά να συμφωνήσει 
όταν, στην αιτιολογική έκθεση, η Επιτροπή επιβεβαιώνει 
ότι «τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν ένα σύνολο μέσων 
προστασίας για να αποθαρρύνουν τις δυσμενείς ροές βρα­
χυπρόθεσμων κεφαλαίων». Απαντάει έτσι σε ένα αριθμό 
παρατηρήσεων που έχουν διατυπωθεί ως προς τις σχέσεις με 
τρίτες χώρες, γεγονός που δικαιολογεί τη βούληση της να 
δημοσιεύσει αυτή την αναθεώρηση ταυτόχρονα με την οδηγία 
για την ελευθέρωση των κινήσεων των κεφαλαίων. 
3.7.2. Όσον αφορά το σχέδιο κανονισμού για την καθιέ­
ρωση ενός ενιαίου μηχανισμού στήριξης, παρατηρείται ότι 
πρόκειται για ένα συμπλήρωμα των προηγούμενων συστη­
μάτων δηλαδή μια ενίσχυση που παρέχεται για να καλύ­
πτονται οι ανάγκες που συνδέονται με την ελευθέρωση των 
κεφαλαίων. 
3.7.2.1. Θα μπορούσαν να τεθούν διάφορα ερωτήματα δεδο­
μένου ότι με τον προηγούμενο μηχανισμό μία μόνο χώρα 
προσέφυγε σ'αυτή τη συνδρομή. Χρειάζεται άραγε να καθιε­
ρωθεί ένα νέο σύστημα εφόσον ενδέχεται τα ίδια αίτια να 
περιορίσουν τη χρήση του; Θα έπρεπε πάντως να προβλε­
φθούν εγγυήσεις όσον αφορά τις προϋποθέσεις για τη λήψη 
αποφάσεων. Ειδικότερα, η ενίσχυση του ισοζυγίου πληρωμών 
πρέπει να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης ώστε να 
βελτιωθεί ριζικά η κατάσταση των ενδιαφερόμενων χωρών. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT