Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Η ένταξη της Ουγγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση"

(2000/C 117/08)

Στις 29 Απριλίου 1999, και σύμφωνα με το άρθρο 23 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για την "Ένταξη της Ουγγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση".

Το τμήμα "Εξωτερικών Σχέσεων" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, ενέκρινε τη γνωμοδότησή του στις 10 Φεβρουαρίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Gafo Fernández και της κας Florio.

Κατά την 370ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 1ης Μαρτίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Ουγγαρία είναι μία από τις χώρες που επελέγησαν αρχικά κατά τη Σύνοδο Κορυφής του Λουξεμβούργου για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την πρώτη φάση της διεύρυνσης.

1.2. Η Ουγγαρία έχει επιλεγεί με βάση την πρόοδο που έχει σημειώσει με σκοπό να ανταποκριθεί στα πολιτικά και οικονομικά κριτήρια που καθορίστηκαν στη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης. Η εν λόγω πρόοδος αναλύεται παρακάτω.

1.3. Για την εκπόνηση της παρούσας γνωμοδότησης, εκτός από τα προαναφερόμενα, οι Εισηγητές είχαν επαφές με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και με την Πρεσβεία της Ουγγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επίσης, η ομάδα μελέτης πραγματοποίησε τον Οκτώβριο του 1999 επίσκεψη στην Ουγγαρία όπου συναντήθηκε με διάφορες αρχές της Κυβερνήσεως, καθώς και με κοινωνικούς εταίρους της χώρας. Εξάλλου, ελήφθησαν υπόψη τα Ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου(1) και της Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ-Ουγγαρίας(2).

2. Η οικονομική και κοινωνική κατάσταση της Ουγγαρίας το 1999

2.1. Σύμφωνα με όλες τις χρησιμοποιηθείσες πηγές, φαίνεται σαφές ότι η γενική κατάσταση της Ουγγαρίας βρίσκεται σε πολύ θετική φάση ως προς την προετοιμασία της για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.2. Ως προς την πολιτική κατάσταση, μετά από το νέο Σύνταγμα που υιοθετήθηκε το 1989, και με τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 1998, δημιουργήθηκε κυβέρνηση τριμερούς συνασπισμού η οποία αντιπροσωπεύει μια πλειοψηφία 213 βουλευτών από τους 386 που απαρτίζουν το Κοινοβούλιο. Η κυβέρνηση έχει κεντρο-δεξιό προσανατολισμό και ο Πρωθυπουργός κ. Orban ανήκει στο πλειοψηφούν κόμμα FIDESz, που έλαβε 38,3 % των ψήφων και 148 έδρες. Το πρώτο κόμμα της αντιπολίτευσης είναι το MSzP (Σοσιαλιστικό) με 34,7 % των ψήφων και 134 έδρες. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαθέτει ορισμένες εξουσίες, οι αρμοδιότητές του όμως αφορούν κυρίως την εκπροσώπηση του κράτους σε διεθνές επίπεδο. Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι η Ουγγαρία έγινε πλήρες μέλος του ΝΑΤΟ το Μάρτιο του 1999. Γενικά, όλες οι εκθέσεις αναφέρουν ότι η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και του κοινοβουλευτικού συστήματος της Ουγγαρίας είναι θετική και ανταποκρίνεται στα απαιτούμενα κριτήρια για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.3. Η κατάσταση με τις γείτονες χώρες έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια Συγκεκριμένα, υπέγραψε Σύμφωνο με τη Σλοβακία το 1996, καθώς και με τη Ρουμανία, το ίδιο έτος. Και στις δύο περιπτώσεις, υπάρχουν ακόμη κάποια προβλήματα για τις ουγγαρόφωνες μειονότητες και, στην περίπτωση της Σλοβακίας, και για την εκμετάλλευση του Δούναβη.

2.4. Όσον αφορά την οικονομική κατάσταση, τα διαθέσιμα στοιχεία για το 1997 και 1998 δείχνουν μια έντονη ανάκτηση των δεικτών οικονομικής ανάπτυξης με αντίστοιχη αύξηση 4,4 και 4,5 % και οι τελευταίες εκτιμήσεις για το 1999 αύξηση 4,2 %. Τα ποσοστά του πληθωρισμού έχουν καθοδική πορεία, αν και βρίσκονται ακόμη στο 10 % το 1999 με κάθοδο σε σχέση με το 14,9 % του 1998, δηλαδή απέχουν πολύ από τον πληθωρισμό των χωρών της ζώνης του Ευρώ. Το δημόσιο έλλειμμα μειώθηκε ελαφρώς, από 4,8 % το 1997 σε 4,5 % το 1998 και 3,9 % το 1999, χωρίς τα υψηλά ποσοστά ανάπτυξης να επιτρέψουν μεγαλύτερο περιορισμό του. Τέλος, άλλοι δύο παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι: το υψηλό ποσοστό ανεργίας, (8 % το 1998 και 6,5 % το 1999) που, αν ληφθεί υπόψη η προηγούμενη οικονομική εμπειρία, δημιούργησε ορισμένες κοινωνικές εντάσεις σε μια χώρα που είχε συνηθίσει στην πλήρη απασχόληση και, ως τελικό στοιχείο, ένα έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της τάξεως του 2,5-3,5 % επί του ΑΕγχΠ τα τελευταία πέντε χρόνια, παρότι αυτό αντισταθμίζεται από σημαντικά έσοδα από ξένες επενδύσεις, της τάξεως των 21 δισ. ευρώ.

2.5. Η χώρα έχει πραγματοποιήσει αξιοσημείωτες προόδους στις διαδικασίες απορύθμισης και ιδιωτικοποίησης σημαντικών κλάδων της οικονομίας, ιδιαίτερα με το νέο νόμο του 1995, παρότι δημιουργήθηκαν επιμέρους προβλήματα, το σημαντικότερο σχετικά με μια συγκεκριμένη περίπτωση τράπεζας. Γενικά, η ουγγρική οικονομία μπορεί να θεωρηθεί ως πλήρως ενταγμένη στις τάσεις της ελεύθερης αγοράς, δεδομένου ότι το 80 % του ΑΕΠ παράγεται από τον ιδιωτικό τομέα και το 64 % του εξωτερικού εμπορίου της πραγματοποιείται με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.6. Στην κατάσταση των διαφόρων παραγωγικών τομέων συντελέστηκε μια σειρά σημαντικών διαφοροποιήσεων που οφείλονται, μεταξύ άλλων, στις διαδικασίες ιδιωτικοποίησης. Η γεωργία, στην οποία σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια φυγή εργατικού δυναμικού προς άλλους παραγωγικούς τομείς, χαρακτηρίζεται ωστόσο ακόμη από ισχυρή παρουσία εργαζομένων (9,4 % το 1998, σύμφωνα με το Eurostat και 7 % το 1999 σύμφωνα με πηγές της Ουγγαρίας) και προβλέπεται ότι θα συνεχιστεί η περαιτέρω μεταφορά εργατικού δυναμικού προς άλλους παραγωγικούς τομείς. Το 1998 οι μικροεπιχειρήσεις (με λιγότερους από 10 εργαζόμενους) απασχολούσαν περίπου 1 εκατομμύριο εργαζομένων, οι μικρές επιχειρήσεις (με 10 έως 49 εργαζομένους) 360000, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (με 50 έως 249 εργαζομένους) περίπου μισό εκατομμύριο εργαζομένους. Συνολικά πρόκειται για το 50 % περίπου του ενεργού πληθυσμού (πηγή: ΔΟΕ - Βουδαπέστη 1998).

2.7. Ο βιομηχανικός τομέας παρουσιάζει διττή διάρθρωση. Αφενός, υπάρχει ένας περιορισμένος αριθμός επιχειρήσεων, που στηρίζονται στις εξωτερικές επενδύσεις, με σχετικά υψηλή παραγωγικότητα και, αφετέρου, υπάρχουν πολλές άλλες επιχειρήσεις επικεντρωμένες στην εγχώρια αγορά, με χαμηλή παραγωγικότητα και, ιδιαίτερα, με ακατάλληλες τεχνολογίες, γεγονός που δυσχεραίνει την άμεση ένταξή τους σε ένα ελεύθερο και ανταγωνιστικό σύστημα. Σε θέματα περιβάλλοντος, οι προκλήσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικές.

2.8. Ο κλάδος των υπηρεσιών φαίνεται ότι προοδεύει με ταχύτερο ρυθμό απ' ό,τι ο βιομηχανικός, σε πολλές περιπτώσεις επειδή πρόκειται για εντελώς καινούριες δραστηριότητες οι οποίες, συνεπώς, δεν υπόκεινται σε διαδικασίες αναδιάρθρωσης. Οπωσδήποτε, είναι προφανής η ανάγκη να συνεχισθεί η πορεία εκσυγχρονισμού του κλάδου αυτού.

2.9. Η εξέλιξη των εργασιακών σχέσεων στην Ουγγαρία

2.9.1. Η αναδιοργάνωση των εργασιακών κύκλων στη δεκαετία του '90 κατέληξε σε κατακερματισμό των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων, τόσο των συνδικαλιστικών συνομοσπονδιών όσο και των εργοδοτικών οργανώσεων.

2.9.2. Με τη μετάβαση στην οικονομία της αγοράς, εισήχθη ένα πολυφωνικό πρότυπο εργασιακών σχέσεων. Τέσσερις από τις κυριότερες συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες προήλθαν από την πρώην συνομοσπονδία (SZOT) και υπέστησαν μεταρρυθμίσεις (MSZOSZ, Αυτόνομοι, SZEF και ESZT), ενώ εμφανίστηκαν και δύο νέες συνομοσπονδίες (LIGA και MOSZ).

Οι περισσότερες από τις πολυάριθμες συνδικαλιστικές ενώσεις υπάγονται στις έξη πλειοψηφούσες αντιπροσωπευτικές συνομοσπονδίες.

Ο κατακερματισμός των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων ευνοήθηκε από το νόμο σχετικά με την ελευθερία του συνδικαλισμού, ο οποίος επιτρέπει σε πυρήνα δέκα εργαζομένων να αναδειχθεί σε εργασιακό συνδικάτο (1989, νόμος για τα σωματεία). Υπήρξαν πολυάριθμες προσπάθειες συνένωσης και συνεργασίας μεταξύ συνδικάτων, επρόκειτο όμως πάντοτε για εγχειρήματα σε εμβρυακή φάση, και ανεπαρκείς προσπάθειες(3).

2.9.3. Οι έξι πλειοψηφούσες αντιπροσωπευτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις προσχώρησαν στην ΕΣΣ (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων). Με την υποστήριξη της ΕΣΣ ιδρύθηκε στην Ουγγαρία, όπως και στις άλλες ΧΚΑΕ, και στα πλαίσια του προγράμματος Phare, Εθνική Συνδικαλιστική Επιτροπή για την Ένταξη (ΕΣΕΕ). Το όργανο αυτό εξασφαλίζει στα συνδικάτα μια δίαυλο πληροφόρησης σχετικά με τα ευρωπαϊκά ζητήματα και τα θέματα της διεύρυνσης. Όλες οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ενημερώνονται και ζητείται η γνώμη τους σχετικά με όλα τα ζητήματα που άπτονται των διαπραγματεύσεων για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Ούγγρος συντονιστής της ΕΣΕΕ είναι πλήρες μέλος της στρατηγικής ομάδας εργασίας της Κυβερνήσεως για την ένταξη.

2.9.4. Στα τέλη του 1988 συστάθηκε τριμερές φόρουμ που αποτέλεσε τον πρόδρομο του Συμβουλίου Συμβιβασμού Συμφερόντων. Στόχος του ήταν η αποτροπή των διενέξεων και η παροχή στους εκπροσώπους των επιχειρηματιών, των εργαζομένων και της Κυβερνήσεως ενός συστήματος αμοιβαίας ενημέρωσης και διαβούλευσης καθώς και καθορισμού των συμφωνιών μεταξύ των μερών. Ο κατακερματισμός των εργοδοτικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων είχε, όπως ήταν επόμενο, μια σειρά συνέπειες για τις εργασίες του Συμβουλίου και για την αποτελεσματικότητα των αποφάσεων που λαμβάνονται στα πλαίσιά του.

2.9.5. Μέχρι στιγμής, το Συμβούλιο αυτό έχει ασχοληθεί με θέματα σχετικά με τις ελάχιστες αποδοχές και με την αύξηση των μισθών στους κλάδους που θίγονται από τον ανταγωνισμό και έχουν υπογραφεί ορισμένες συμφωνίες σε εθνικό επίπεδο. Επίσης, έχουν θιγεί θέματα νομικού χαρακτήρα και κοινωνικοοικονομικής φύσεως.

Σύμφωνα με τις ρυθμιστικές διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία του εν λόγω Συμβουλίου, οι κοινωνικοί εταίροι δικαιούνται να ενημερώνονται για όλα τα θέματα που άπτονται των ειδικών τους συμφερόντων. Έχουν, επίσης, το δικαίωμα να συμμετέχουν ενεργά στην κατάρτιση των νομοθετικών ρυθμίσεων και η Κυβέρνηση οφείλει να τους συμβουλεύεται προτού να προωθήσει νόμους που αφορούν το εργασιακό περιβάλλον(4).

Μετά από υπόδειξη του Συμβουλίου Συμβιβασμού, τροποποιήθηκαν ορισμένα σημεία του Εργατικού Κώδικα, κυρίως εκείνα που αφορούν την προστασία των εργαζομένων που δεν καλύπτονται από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

2.9.6. Από τον Μάρτιο του 1999 έχουν αρχίσει νέες διαβουλεύσεις για την τροποποίηση του εργατικού κώδικα και για τη νέα πρόταση της κυβέρνησης όσον αφορά τις δομές του κοινωνικού διαλόγου. Το Συμβούλιο Συμβιβασμού καταργήθηκε όπως και οι επιτροπές για τη διαχείριση της κοινωνικής ασφάλισης, χωρίς καμιά προηγούμενη διαβούλευση με τις ενώσεις των επιχειρήσεων και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις.

Όσον αφορά τη διαπραγμάτευση, οι προτάσεις της κυβέρνησης προς το Κοινοβούλιο προβλέπουν ότι τα εργασιακά συμβούλια μπορούν να διαπραγματεύονται απευθείας με τους ιθύνοντες των επιχειρήσεων, ακόμα και στις επιχειρήσεις όπου δεν υπάρχει συνδικαλιστική εκπροσώπηση.

2.9.7. Στην πραγματικότητα η νέα πρόταση της ουγγρικής κυβέρνησης προβλέπει τη διάλυση της δομής του κοινωνικού διαλόγου, που αντικαθίσταται από ένα σύστημα ξεχωριστών φόρουμ (βλέπε παράρτημα) με ευρεία συμμετοχή και λιγοστές δυνατότητες διαβούλευσης και λήψης αποφάσεων. Έχουν δημιουργηθεί δύο ειδών φόρουμ: τα εργατικά φόρουμ καθώς και τα φόρουμ οικονομικής και κοινωνικής διαβούλευσης. Τα εργατικά φόρουμ είναι αυστηρά τριμερή (κυβέρνηση, επιχειρηματίες και συνδικαλιστικές οργανώσεις). Τα άλλα δύο σημαντικά όργανα αντιπαράθεσης (το οικονομικό συμβούλιο και το κοινωνικό συμβούλιο) προβλέπεται ότι θα συνεδριάζουν μόνο δύο φορές το χρόνο και με τη συμμετοχή της Κεντρικής Τράπεζας της Ουγγαρίας, του Χρηματιστηρίου, των εκπροσώπων των πολυεθνικών και των διαφόρων εμπορικών επιμελητηρίων. Στα πλαίσια του κοινωνικού συμβουλίου η κυβέρνηση θα έρχεται σε επαφή με εκπροσώπους των μειονεκτικών τομέων της κοινωνίας, των ατόμων με ειδικές ανάγκες, των μη κυβερνητικών οργανισμών και άλλων οργανώσεων, αλλά θα αποκλείονται οι κοινωνικοί εταίροι.

2.9.8. Από το 1968 πραγματοποιήθηκε κάποια αποκέντρωση στο σύστημα προγραμματισμένης οικονομίας της Ουγγαρίας, το αποτέλεσμα της οποίας ήταν να μεταβιβαστεί η αρμοδιότητα για τον καθορισμό του μισθολογικού συστήματος από το εθνικό κέντρο συνδικαλιστικών οργανώσεων στις οργανώσεις που εκπροσωπούν τους εργαζομένους στο επίπεδο της κάθε επιχείρησης(5).

2.9.9. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ο Εργατικός Κώδικας που προτάθηκε το 1992 υπέστη μια σειρά τροποποιήσεις που, κατ' αρχήν, τείνουν να προσεγγίσουν το πρότυπο των εργασιακών σχέσεων της Ουγγαρίας με το αντίστοιχο της Γερμανίας. Πράγματι, το σύστημα που προέκυψε προέβλεπε ότι τα συμβούλια των εργοστασίων θα μπορούν να υπογράφουν συμφωνίες εντός της επιχείρησης, ενώ οι κλαδικές εθνικές ομοσπονδίες θα είναι υπεύθυνες για τις διεπιχειρησιακές συμφωνίες.

2.9.10. Σήμερα, τα συνδικάτα μπορούν να υπογράφουν συμφωνίες εντός της επιχείρησης μόνον εάν έχουν λάβει το 50 % των ψήφων στις τελευταίες εκλογές του εργασιακού συμβουλίου.

2.9.11. Η ομάδα των εργοδοτών εκπροσωπείται στο Συμβούλιο από εννέα εθνικές οργανώσεις που έχουν συμπήξει πλέον μια ενιαία ένωση για τα διεθνή θέματα. Η MMNSZ (Συνομοσπονδία Ουγγρικών Οργανώσεων Εργοδοτών για τη Διεθνή Συνεργασία), η οποία δημιουργήθηκε τον Ιανουάριο του 1999, είναι η μόνη που υπάγεται στην Unice. Οι ενώσεις επιχειρηματιών του ιδιωτικού τομέα δεν έχουν εξουσιοδότηση από τις επιχειρήσεις που είναι μέλη τους για την υπογραφή συλλογικών συμβάσεων ή για την ανάληψη σχετικών με αυτές υποχρεώσεων. Ο κύριος ρόλος των εργοδοτικών οργανώσεων φαίνεται ότι είναι μάλλον η εκπροσώπηση των οικονομικών και εμπορικών συμφερόντων ενώπιον της Κυβερνήσεως. Τούτο εξηγεί εν μέρει το γεγονός ότι, μετά από την υπογραφή σημαντικού αριθμού συλλογικών συμβάσεων μεταξύ 1991 και 1992, ακολούθησε σημαντική εξασθένιση της σύναψης συμβάσεων.

2.9.12. Η διαδικασία μετάβασης στην οικονομία της αγοράς είχε μια σειρά σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες για πολλούς κλάδους της ουγγρικής κοινωνίας. Η ανεργία είχε φτάσει το 1993 σε ανησυχητικά ποσοστά (11,3 %) και κατά την περίοδο αυτή δημιουργήθηκε ένας μεγάλος αριθμός μακροχρόνια ανέργων. Στα τέλη του 1999, σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής (Οκτώβριος 1999), το ποσοστό ανεργίας είχε κατέβει στα 7,8 %, με σημαντικές διαφορές ανά περιφέρειες και με αύξηση της ανεργίας ειδικότερα μεταξύ των μειονοτήτων(6).

2.9.13. Η αναδιάρθρωση της κρατικής διοίκησης με τη νέα κυβέρνηση συνεπέφερε τη δημιουργία ενός νέου υπουργείου, του υπουργείου κοινωνικών και οικογενειακών υποθέσεων, ενώ οι αρμοδιότητες του υπουργείου εργασίας, το οποίο δημιουργήθηκε το 1990 και καταργήθηκε το 1998, κατανεμήθηκαν μεταξύ του υπουργείου οικονομικών, του υπουργείου παιδείας, και του υπουργείου κοινωνικών και οικογενειακών υποθέσεων.

2.9.14. Η Εθνική Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας, που ιδρύθηκε για την προστασία της υγείας και την πρόληψη των ασθενειών, και η Επιθεώρηση Εργασίας, που είναι επιφορτισμένη με άλλα καθήκοντα, όπως η παρακολούθηση και ο έλεγχος της υγείας στους χώρους εργασίας, συχνά δεν συντονίζουν επαρκώς τις δράσεις τους, ούτε και διαθέτουν τα κατάλληλα μέσα ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των πολιτών και να αποτρέψουν τα εργατικά ατυχήματα.

2.9.15. Σε τοπικό επίπεδο, παρότι έχουν θεσπιστεί δομές για τις κομητείες και τις περιφέρειες, δεν υπάρχουν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αποκέντρωσης της διοίκησης. Οι οικονομικοί πόροι των περιφερειών εξακολουθούν να είναι περιορισμένοι και κατανέμονται μεταξύ των νέων αρμοδίων υπουργείων, ακόμη και για τα μέτρα που αφορούν την καταπολέμηση της ανεργίας(7). Για την καταπολέμηση της ανεργίας, ιδρύθηκαν δημόσια γραφεία απασχόλησης. Υπήρξε επίσης προσφυγή στις μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), που εκπόνησαν προγράμματα επαναπροσδιορισμού της εργασίας ή επανένταξης των εργαζομένων στο χώρο της εργασίας. Με την πάροδο του χρόνου, οι ενώσεις αυτές αύξησαν σημαντικά τις δραστηριότητές τους και την πολιτική τους επιρροή(8).

2.9.16. Όσον αφορά τις δαπάνες του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης γενικά (σχεδόν το 24 % του ΑΕγχΠ), η Κυβέρνηση της Ουγγαρίας επιχειρεί μια εκ βάθρων μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, με την κατάρτιση νομοθετικών ρυθμίσεων που να εξασφαλίζουν: 1) τη δημιουργία και τη λειτουργία ιδιωτικών συνταξιοδοτικών ταμείων που στηρίζονται στις υποχρεωτικές εισφορές· 2) ένα προαιρετικό επικουρικό σύστημα (Νόμος LXXXII του 1997)· και 3) ένα υποχρεωτικό κρατικό συνταξιοδοτικό σύστημα(9).

2.9.17. Η Κυβέρνηση θέσπισε τμήμα ισότητας ευκαιριών προκειμένου να στηρίξει την πολιτική υπέρ της αρχής της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών. Επιπλέον, υπάρχουν πολλές ενώσεις και ΜΚΟ που αναπτύσσουν δραστηριότητες για τη στήριξη του ρόλου της γυναίκας στο χώρο της εργασίας.

2.9.18. Με την κατάρρευση του καθεστώτος το 1989 σημειώθηκε μια πραγματική έκρηξη δημιουργίας μη κυβερνητικών οργανώσεων. Σήμερα υπάρχουν σχεδόν 60000, στις οποίες απασχολούνται πάνω από 47000 άτομα και οι οποίες έχουν κύκλο εργασιών από οικονομικές δραστηριότητες που αντιστοιχεί στο 1,5 % του ΑΕγχΠ. Πρόκειται βέβαια για έναν κατά προσέγγιση αριθμό τοπικών ιδρυμάτων, ενώσεων και οργανώσεων που δεν είναι πάντα λειτουργικές. Στο γραφείο του πρωθυπουργού συστάθηκε ωστόσο μια υπηρεσία με σκοπό την ενίσχυση και την υποστήριξη του ρόλου των εθελοντικών οργανώσεων στην Ουγγαρία.

2.9.19. Όσον αφορά την εκτίμηση του έργου των εθελοντικών οργανώσεων, η ΟΚΕ εκφράζει τις ανησυχίες της για τη δομή και το ρόλο του συνεταιριστικού τομέα που ενδέχεται να αντικαταστήσει τις βασικές υποχρεώσεις των κυβερνητικών θεσμών και τη νόμιμη εκπροσώπηση και συμμετοχή των κοινωνικών δυνάμεων.

2.10. Παρότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές ως προς το επίπεδο ανάπτυξης των διαφόρων περιφερειών της Ουγγαρίας, οι διαφορές αυτές βρίσκονται στα επίπεδα διακύμανσης που παρατηρούνται και σε κράτη μέλη της ΕΕ.

2.11. Η μεταρρύθμιση της διοίκησης έχει προχωρήσει σημαντικά, αλλά απομένουν ακόμη πολλά να γίνουν. Μια πτυχή που φαίνεται ότι παρουσιάζει κάποια καθυστέρηση αφορά τον εκσυγχρονισμό της αστυνομίας. Η τελευταία αυτή πτυχή ίσως απαιτήσει την ανάληψη επείγουσας δράσης, λόγω της εμφάνισης του φαινομένου του οργανωμένου εγκλήματος.

2.12. Όσον αφορά το πρόγραμμα Phare, είναι σαφές ότι είχε, τα τελευταία χρόνια, σημαντικές επιτυχίες σε θέματα όπως η αναδιάρθρωση της βιομηχανίας, η ιδιωτικοποίηση ή η μεταρρύθμιση και εδραίωση των θεσμών. Από το 1998 και μετά οι προτεραιότητες που καλύπτει το πρόγραμμα Phare είναι οι ίδιες με αυτές που προβλέπονται στην προενταξιακή στρατηγική, με αποτέλεσμα να καθίστανται ένα από τα κύρια στοιχεία της. Ωστόσο, οι κοινωνικοί εταίροι έχουν αρκετά επικριτική στάση όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των προγραμμάτων Phare επειδή είναι δύσκολη τόσο η πρόσβαση σ' αυτά όσο και η διαχείρισή τους. Ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα είναι η ανάγκη υποστήριξης και συναίνεσης εκ μέρους της κυβέρνησης.

3. Συνοπτική παρουσίαση των συναντήσεων της ομάδας μελέτης στην Ουγγαρία

3.1. Η ομάδα μελέτης που ανέλαβε την κατάρτιση της παρούσας γνωμοδότησης είχε την ευκαιρία να μεταβεί στην Ουγγαρία αμέσως μετά από τη δημοσίευση, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, της δεύτερης έκθεσης αξιολόγησης της προόδου που έχει πραγματοποιήσει η Ουγγαρία στη διαδικασία προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

3.2. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης αυτής, η ομάδα μελέτης είχε την ευκαιρία να συναντήσει και διάφορους υπαλλήλους της ουγγρικής Κυβέρνησης που έχουν άμεση σχέση με τη διαδικασία ένταξης, αλλά και την ομάδα υπαλλήλων της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση της διαδικασίας, καθώς και τις πλέον αντιπροσωπευτικές κοινωνικές και επαγγελματικές οργανώσεις. Τα συμπεράσματα που συνήχθησαν από την επίσκεψη είναι τα ακόλουθα:

3.3. Το πρώτο συμπέρασμα, που τονίζουν σχεδόν ομόφωνα όλες οι κοινωνικο-επαγγελματικές οργανώσεις με τις οποίες υπήρξαν επαφές, είναι η διακοπή του διαρθρωμένου κοινωνικού διαλόγου με την ουγγρική Κυβέρνηση.

3.4. Αυτό οδήγησε στην αντικατάσταση του πρώην Συμβουλίου Συμβιβασμού Συμφερόντων, μέσω του οποίου υλοποιείτο ο εν λόγω κοινωνικός διάλογος, από έξη Συμβουλευτικές Επιτροπές που μοιράζονται τις δραστηριότητες που ανέπτυσσε προηγουμένως το ΣΣΣ, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις διευρύνουν ταυτόχρονα το πεδίο δράσης τους. Επιπλέον, πολλές από αυτές τις συμβουλευτικού χαρακτήρα Επιτροπές δεν διαθέτουν Κανονισμό λειτουργίας ή έχουν ασαφείς κανόνες ως προς τη συχνότητα ή τις προϋποθέσεις σύγκλησης και διαβούλευσης.

3.5. Ως προς τις οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων, η κατάσταση είναι πολύ κατακερματισμένη, με εννέα οργανώσεις για την πρώτη περίπτωση και έξη για τη δεύτερη. Εντούτοις, οι εργοδοτικές οργανώσεις έχουν δημιουργήσει ένα Συντονιστικό Όργανο, την ΣΟΕΔΣ (Συνομοσπονδία Ούγγρων Εργοδοτών για τη Διεθνή Συνεργασία), που αποτελεί το πρώτο βήμα μιας βαθμιαίας ενοποίησης. Η ομάδα μελέτης είχε την ευκαιρία, μάλιστα, να συναντήσει τον κυριότερο Σύλλογο Καταναλωτών, μικρό όσον αφορά τους πόρους, αλλά ιδιαίτερα δραστήριο και με καλή ανταπόκριση στην κοινή γνώμη.

3.6. Η ομάδα μελέτης είχε την ευκαιρία να συναντηθεί με εκπροσώπους των ΜΚΟ της Ουγγαρίας. Στη χώρα αυτή υπάρχουν 60000 ΜΚΟ, οι 30000 από τις οποίες είναι δραστήριες. Ωστόσο, ο ασυνήθιστα μεγάλος αυτός αριθμός οργανώσεων καλύπτει στην πραγματικότητα, σε πολλές περιπτώσεις, μορφές εργοδοτικών οργανώσεων, σε πολλές περιπτώσεις συνεταιρισμούς, αλλά σε άλλες περιπτώσεις πραγματικές επιχειρήσεις, που υιοθέτησαν τη μορφή αυτή, ως εξέλιξη από παλιές συνεταιριστικές δομές, λόγω των φορολογικών πλεονεκτημάτων που τους παρέχει.

3.7. Υπάρχει σαφής βούληση της ουγγρικής Κυβέρνησης για στήριξη των ΜΚΟ, τις οποίες θεωρεί ως εναλλακτικές ως προς τον άμεσο διάλογο με τις παραδοσιακές κοινωνικο-επαγγελματικές οργανώσεις. Για να αναφέρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο μπορεί ελεύθερα να προσφέρει στην ΜΚΟ που ελεύθερα επιλέγει το ίδιο, το 1 % του ετήσιου φόρου επί του εισοδήματός του. Παράλληλα, όμως, οι εισφορές των επιχειρήσεων στις εργοδοτικές οργανώσεις ή των εργαζομένων στα συνδικάτα τους, δεν απαλλάσσονται φορολογίας.

3.8. Η ομάδα μελέτης εντυπωσιάστηκε από το βαθμό προετοιμασίας των υπαλλήλων της δημόσιας διοίκησης της Ουγγαρίας που είναι υπεύθυνοι για τα ζητήματα ένταξης και είχε σε πολλές περιπτώσεις την ευκαιρία να τους συγχαρεί γι' αυτό. Σ' αυτό συνέβαλε και η υποστήριξη που παρείχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3.9. Από το σύνολο των συναντήσεων, τόσο με τους κοινωνικούς εταίρους, όσο και με τους υπαλλήλους της Κυβέρνησης, έγιναν σαφώς αντιληπτοί δύο λόγοι ανησυχίας.

3.9.1. Κατά την ομόφωνη άποψη των Ούγγρων εταίρων, ένα πρώτο θέμα είναι η υπερβολική έμφαση που δίδει η έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πρόβλημα της τσιγγάνικης εθνότητας - και όχι μειονότητας -, καθώς και στο ζήτημα της διαφθοράς. Και τα δύο προβλήματα υπερτιμώνται. Για την περίπτωση της τσιγγάνικης εθνότητας, το πρόβλημα υπάρχει αλλά δεν έχει τη σοβαρότητα και την οξύτητα που του αποδίδεται στην έκθεση. Σχετικά με τη διαφθορά, έγινε αναφορά σε πρόσφατη έκθεση της Transparency International, όπου η Ουγγαρία τοποθετείται σε καλύτερη θέση από ιδρυτικό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πολύ κοντά σε πολλές άλλες χώρες της Ένωσης.

3.9.2. Το δεύτερο ζήτημα, πολύ μεγαλύτερης εμβέλειας, συνίσταται στο γεγονός ότι η μη ύπαρξη συγκεκριμένης και προβλέψιμης ημερομηνίας για την ένταξη, γεννά κάποια απογοήτευση στον πληθυσμό και αποπροσανατολισμό ως προς τη σκοπιμότητα των προσπαθειών για την πλήρη υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου από την Ουγγαρία. Η παρατεινόμενη αναβολή της ημερομηνίας της ένταξης θα μπορούσε να καταλήξει, όπως επαναλήφθηκε πολλές φορές, σε παράλληλη καθυστέρηση των προσπαθειών για προσαρμογή.

4. Εξέταση της σημερινής κατάστασης όσον αφορά τη διαδικασία προσχώρησης

4.1. Το κεφάλαιο αυτό αναπτύσσεται κυρίως βάσει τριών συνόλων εγγράφων αναφοράς. Η πρώτη είναι η Έκθεση παρακολούθησης της διαδικασίας προετοιμασίας της Ουγγαρίας για την ένταξη, που κατήρτισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Δεκέμβριο του 1998 και η νέα έκθεση που δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 1999. Η δεύτερη, είναι άλλα έγγραφα και εκθέσεις, ιδιαίτερα η σχετική γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου(10) και τα Ψηφίσματα της Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ-Ουγγαρίας(11). Τέλος, τα συμπεράσματα από τις επαφές που ανέπτυξαν οι εισηγητές και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και με την Ουγγρική Αποστολή ενώπιον της ΕΕ και, ιδιαίτερα, τα αποτελέσματα των συναντήσεων που πραγματοποίησε η ομάδα μελέτης στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία της γνωμοδότησης, με κοινωνικο-επαγγελματικές οργανώσεις και αρχές της Ουγγαρίας, τον Οκτώβριο του 1999.

4.2. Η πρόσφατη Ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής του Ελσίνκι, στο βαθμό που καθόρισε ένα πιο ευνοϊκό πλαίσιο για την προσχώρηση των υποψήφιων χωρών που πληρούν τις πολιτικές και οικονομικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις όσον αφορά την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου, αποτελεί θετική εξέλιξη για την Ουγγαρία σε σχέση με την προσπάθεια να ενταχθεί το συντομότερο δυνατό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

4.3. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιθυμεί να επισημάνει ότι η διαδικασία προσχώρησης μιας χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνιστά διαδικασία αρχικά δύσκολη, δεδομένου ότι συνεπάγεται την παραχώρηση νομικών και διοικητικών αρμοδιοτήτων της χώρας σε μια υπερεθνική αρχή. Επιπλέον, στην περίπτωση των σημερινών υποψηφίων χωρών, όπως η Ουγγαρία, προϋποθέτει μια πολύ σημαντική προσπάθεια προσαρμογής των παραγωγικών δομών και των κοινωνικών συνηθειών σε επίπεδα μεγαλύτερων απαιτήσεων.

4.4. Εντούτοις, η ΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει επίσης ότι η εμπειρία των δεκαπέντε κρατών μελών της Ένωσης υπήρξε ιδιαίτερα θετική, δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έφερε μόνο ειρήνη και αμοιβαία εμπιστοσύνη στην Ευρώπη, αλλά δημιούργησε και μια νέα διάσταση αλληλεγγύης και συλλογικής προόδου, που ευνόησε τη γενίκευση ενός ιδίου οικονομικού προτύπου, γνωστού ως "ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου", όπου όλοι οι οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες, υπερασπιζόμενοι ο καθένας τα ατομικά του συμφέροντα, προχωρούν από κοινού στην αναζήτηση του συλλογικού οφέλους της κοινωνίας.

4.5. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι η διαδικασία ένταξης μιας χώρας, στην προκειμένη περίπτωση της Ουγγαρίας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί συλλογικό έργο στο οποίο συμμετέχει ενεργά το σύνολο της κοινωνίας της χώρας. Για τούτο και επιθυμεί να τονίσει την ανησυχία της για την απουσία τακτικού κοινωνικού διαλόγου μεταξύ της ουγγρικής Κυβέρνησης και των πλέον αντιπροσωπευτικών κοινωνικο-επαγγελματικών οργανώσεων της χώρας.

4.6. Η ΟΚΕ δεν θεωρεί ότι είναι αρμόδια για να αποφανθεί σχετικά με τα απώτερα αίτια που οδήγησαν στην κατάσταση αυτή, ούτε και με τις ενδεχόμενες ευθύνες της κάθε πλευράς. Επιθυμεί όμως να απευθύνει έκκληση στην Κυβέρνηση της Ουγγαρίας, καθώς και στις κοινωνικο-επαγγελματικές οργανώσεις, για να αναζητήσουν μορφές συναίνεσης που θα επιτρέψουν την επανάληψη του διαλόγου αυτού, χωρίς τον οποίο η διαδικασία της ένταξης, αν δεν καθίσταται αδύνατη, οπωσδήποτε θα έχει να αντιμετωπίσει πολύ μεγαλύτερες δυσκολίες για την εφαρμογή της και για την αποδοχή της εκ μέρους της ουγγρικής κοινωνίας στο σύνολό της.

4.7. Παρατηρήσεις για την πολιτική κατάσταση

4.7.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με το μεγαλύτερο μέρος της ανάλυσης που εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ειδικότερα, συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής σχετικά με την εδραίωση του δημοκρατικού συστήματος και της Κυβέρνησης, καθώς και του συστήματος των ατομικών ελευθεριών. Επίσης, είχε τη δυνατότητα να διαπιστώσει τη βελτίωση της λειτουργίας του δικαστικού συστήματος μέσω της χορήγησης περισσότερων και καλύτερων υλικών μέσων.

4.7.2. Όσον αφορά τη διαφθορά, η ΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχουν ενδεχομένως προβλήματα που επικεντρώνονται σε ορισμένους τομείς όπως για παράδειγμα στον τομέα των δυνάμεων ασφαλείας και του ελέγχου των συνόρων και φρονεί ότι πρέπει να αναπτυχθούν κατά προτεραιότητα σχετικές δράσεις, στα πλαίσια της μεταρρύθμισης του διοικητικού συστήματος της χώρας.

4.7.3. Όσον αφορά το ζήτημα της τσιγγάνικης κοινότητας, η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό και ότι απαιτούνται επείγουσες δράσεις για την επίλυσή του. Εντούτοις, επιθυμεί παράλληλα να κάνει τις εξής διευκρινίσεις:

4.7.3.1. Η τσιγγάνικη κοινότητα της Ουγγαρίας, που αριθμεί 600000 άτομα και υπάρχει και σε άλλες υποψήφιες για ένταξη χώρες καθώς και σε άλλα σημερινά μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να γίνεται σεβαστή από τις δημόσιες αρχές και τους πολίτες γενικότερα.

4.7.3.2. Οι προσπάθειες για την κατάργηση των διακρίσεων που υφίσταται η τσιγγάνικη κοινότητα πρέπει να επικεντρωθούν σε ένα σύνολο θετικών μέτρων, που φαίνεται να έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δράσης της ουγγρικής Κυβέρνησης, κυρίως μέσω της εκπαίδευσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέσω ειδικών προγραμμάτων στήριξης, στα οποία οι οργανώσεις των εργοδοτών και των εργαζομένων μπορούν να έχουν σημαντικό ρόλο, χωρίς όμως οι πολιτικές αυτές να μπορούν να οδηγήσουν σε αναγκαστική αφομοίωση την οποία δεν θα έχουν αποδεχθεί ελεύθερα τα άτομα που ανήκουν στην εν λόγω κοινότητα.

4.7.3.3. Η ΟΚΕ φρονεί ότι μια ενδεχόμενη εξομοίωση της κατάστασης της τσιγγάνικης κοινότητας με την κατάσταση της ουγγρικής μειονότητας σε άλλες κεντροευρωπαϊκές χώρες δεν είναι αποδεκτή, δεδομένου ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές, πολιτικής και πολιτιστικής φύσεως, μεταξύ των δύο περιπτώσεων.

4.8. Παρατηρήσεις σχετικά με τη μακροοικονομική κατάσταση

4.8.1. Η οικονομία της Ουγγαρίας πραγματοποιεί πολύ ικανοποιητικές προόδους στην επιδίωξη σταθερής και μη πληθωριστικής ανάπτυξης, ενώ παράλληλα καταβάλλονται προσπάθειες για τον περιορισμό του δημοσίου ελλείμματος σε αποδεκτά επίπεδα.

4.8.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ θα ήθελε να επισημάνει ορισμένες δυσχέρειες που μπορεί να αντιμετωπίσει η Ουγγαρία από μακροοικονομική άποψη. Αυτές είναι οι εξής:

4.8.2.1. Η πρώτη είναι το αποτέλεσμα της πρόσφατης θέσπισης ενός συστήματος σταθερής ισοτιμίας με το ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2000 πάνω σε μια πιο αυστηρή αντιπληθωριστική πολιτική. Επίσης, θα πρέπει να ενισχυθεί η ικανότητα ελέγχου του χρηματοοικονομικού συστήματος στο σύνολό του.

4.8.2.2. Στενά συνδεδεμένη με το προηγούμενο είναι η ανάγκη να συνεχισθεί ο περιορισμός του φορολογικού ελλείμματος. Εδώ, κατά την άποψη της ΟΚΕ, τίθενται τρία προβλήματα. Πρώτον, η αναγκαιότητα συνέχισης και επιτάχυνσης της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης που μπορεί να απαιτήσει σημαντική αύξηση των αποδοχών και ακόμη και του αριθμού των ειδικευμένων δημοσίων υπαλλήλων. Δεύτερον, το σημαντικό μερίδιο που αντιπροσωπεύουν για τις δημόσιες δαπάνες οι περιφερειακές και τοπικές αρχές. Τρίτον, η ανεπάρκεια της φορολογικής βάσης, που προκύπτει από την εκτεταμένη παραοικονομία και από το σύστημα φορολογικών απαλλαγών. Η επίλυση του προβλήματος του δημοσίου ελλείμματος προϋποθέτει την ανάληψη συντονισμένων και ταυτόχρονων δράσεων επί των τριών αυτών παραγόντων.

4.8.2.3. Ιδιαίτερα ανησυχητικός είναι ο διχασμός της οικονομικής δραστηριότητας αφενός σε κλάδους ανταγωνιστικούς, με σαφή προσανατολισμό προς το εξωτερικό, και που εξαρτώνται κατά μεγάλο μέρος από τις άμεσες εξωτερικές επενδύσεις και, αφετέρου, σε παραγωγικούς κλάδους προσανατολισμένους προς την εγχώρια αγορά, με δυνατότητα χαμηλής ανταγωνιστικότητας. Η ουγγρική Κυβέρνηση θα έπρεπε να προσπαθήσει να επιταχύνει τη μεταρρύθμιση των τελευταίων αυτών κλάδων πριν καταργηθούν πλήρως τα συστήματα προστασίας, δασμολογικής ή άλλης μορφής, όπως προβλέπεται από το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο, στις 31 Δεκεμβρίου 2000.

4.8.2.4. Η διαδικασία της ιδιωτικοποίησης προχωρεί πολύ ικανοποιητικά. Τούτο επέτρεψε τον περιορισμό του φορολογικού ελλείμματος του κράτους, τόσο μέσω της πώλησης προβληματικών επιχειρήσεων, όσο και μέσω του περιορισμού του δημοσίου χρέους με συνεπακόλουθη μείωση της εξυπηρέτησής του. Εμφανίστηκαν συγκεκριμένα προβλήματα, που ήδη έχουν επιλυθεί ικανοποιητικά, κατά τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης μιας κρατικής τράπεζας. Άλλο στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι το γεγονός ότι το 14 % των γεωργικών εκτάσεων εξακολουθούσε, στα τέλη του 1998, να μην έχει ιδιωτικοποιηθεί. Αυτό μπορεί να έχει σημαντική επίδραση κατά την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ). Ωστόσο, δεν πρέπει να υποτιμηθεί ο κίνδυνος επιβράδυνσης της προσπάθειας για ολοκληρωτική ιδιωτικοποίηση, στην περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη δεν προχωρήσουν στο ρυθμό που επιθυμούν οι ουγγρικές αρχές.

4.8.3. Με λίγα λόγια, η ουγγρική οικονομία θα μπορούσε, στο τέλος της περιόδου προετοιμασίας, να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τον ελεύθερο ανταγωνισμό σε παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, υπό τον όρον ότι θα διατηρηθούν οι σημερινοί υψηλοί ρυθμοί αύξησης της παραγωγικότητας, ότι οι συνολικές αποδοχές θα αυξηθούν με ρυθμό εναρμονισμένο προς την παραγωγικότητα και συμβατό με τους στόχους για τον πληθωρισμό, την απασχόληση και την ποιότητα ζωής και ότι θα αυξηθούν οι επενδύσεις για εκσυγχρονισμό, είτε μέσω της εθνικής αποταμίευσης είτε με ξένες επενδύσεις. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, η διατήρηση της συνολικής ανταγωνιστικότητας της ουγγρικής οικονομίας, ιδιαίτερα δε του βιομηχανικού της κλάδου, πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συστηματικής και λεπτομερούς ανάλυσης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

4.9. Παρατηρήσεις σχετικά με την εσωτερική αγορά και την κατάσταση των διαφόρων κλάδων της οικονομίας

4.9.1. Όσον αφορά τη λειτουργία των τεσσάρων ελευθεριών που συναπαρτίζουν την εσωτερική αγορά χωρίς σύνορα, η Ουγγαρία φαίνεται ότι σημειώνει πρόοδο ως προς την ανάπτυξη του συμβατού προς το κοινοτικό κεκτημένο νομικού πλαισίου, παρότι θα έπρεπε να επιταχύνει την ένταξή της στα κοινοτικά συστήματα τυποποίησης όπως η CEN (Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης) ή η Cenelec (Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης) έως ότου ανέλθει στα τέλη του 2000 το επίπεδο εναρμόνισης στο 80 % όπως προβλέπεται από το πρόσφατο διάταγμα της ουγγρικής Κυβέρνησης. Η ΟΚΕ, στα πλαίσια των Μικτών Συμβουλευτικών Επιτροπών της (όπως κάνει το Παρατηρητήριο της Εσωτερικής Αγοράς) θα πρέπει να αντιμετωπίσει στο μέλλον το ενδεχόμενο επέκτασης των εργασιών της προκειμένου να εντοπίσει στις υποψήφιες χώρες συγκεκριμένα εμπόδια και να προτείνει τρόπους για το ξεπέρασμά τους.

4.9.2. Η εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου για τον ανταγωνισμό επέφερε ορισμένες δυσκολίες. Πράγματι, η μεταφορά στην ουγγρική νομοθεσία του Συμφώνου θέσπισης του Συμβουλίου Σύνδεσης, δημιούργησε ορισμένα προβλήματα συνταγματικότητας δεδομένου ότι το ουγγρικό σύνταγμα δεν επιτρέπει την άμεση εφαρμογή μη εθνικής νομοθεσίας. Τούτο καθιστά υποχρεωτική την αναθεώρηση του ουγγρικού νόμου που μεταφέρει το Συμβούλιο Σύνδεσης προκειμένου να καταστεί συμβατός με το Σύνταγμα. Φαίνεται επίσης ότι υπάρχουν δυσκολίες ως προς την κατάλληλη λογιστική καταγραφή και παρακολούθηση του συστήματος κρατικών ενισχύσεων για την επίλυση των οποίων η ουγγρική Κυβέρνηση δημιούργησε μια υπηρεσία παρακολούθησης των εν λόγω κρατικών ενισχύσεων. Από την άλλη πλευρά, η Ουγγαρία φαίνεται ότι προοδεύει ταχύτατα ως προς την προσαρμογή της νομοθεσίας και των διαδικασιών σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις.

4.9.3. Ο κλάδος της γεωργίας, λόγω της οικονομικής διάστασής του και ειδικότερα του κοινωνικού του αντίκτυπου, συνιστά ένα από τα κεντρικά και πλέον σύνθετα στοιχεία της διαδικασίας ένταξης. Η μικτή συμβουλευτική επιτροπή ΕΕ-Ουγγαρίας είχε πρόσφατα την ευκαιρία να διατυπώσει τις απόψεις της σχετικά με το θέμα(12). Οι συστάσεις της επικεντρώνονταν σε τρία στοιχεία:

- την αποδοχή των οικονομικών προοπτικών που συμφωνήθηκαν κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Βερολίνου·

- τις επιδράσεις επί της απασχόλησης στον αγροτικό τομέα και επί της αστυφιλίας που θα μπορούσε να έχει η ακατάλληλη εφαρμογή της ΚΓΠ, λόγω των οποίων συνιστάται να εξευρεθούν λύσεις που να επιτρέπουν τη διατήρηση ενός αποδεκτού βιοτικού επιπέδου για τους ούγγρους γεωργούς·

- την εξεύρεση ενός συμβιβασμού, αποδεκτού από αμφότερες τις πλευρές, σχετικά με τις αντισταθμιστικές ενισχύσεις για τη γεωργία.

Η ΟΚΕ επιθυμεί να υποστηρίξει αυτά τα συμπεράσματα της Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής, τα οποία πρέπει να αποτελέσουν το σημείο αναφοράς για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων στα γεωργικά θέματα.

Επιπλέον, η Ουγγαρία ζήτησε την εφαρμογή δεκαετούς μεταβατικής περιόδου για την αγορά γεωργικών εκτάσεων εκ μέρους μη ούγγρων πολιτών, συνεταιρισμών ή ανώνυμων εταιρειών. Η ΟΚΕ, χωρίς να επιθυμεί να εξετάσει, προς το παρόν, το αρμόζον του αιτήματος, επιθυμεί να προτείνει μια ενδεχόμενη συμβιβαστική λύση, που θα μπορούσε να ήταν η δυνατότητα άμεσης αγοράς εκ μέρους φυσικών προσώπων, πολιτών μιας χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είναι μόνιμοι κάτοικοι Ουγγαρίας, ή εκ μέρους γεωργικών συνεταιρισμών που είναι εγγεγραμμένοι στα μητρώα της χώρας.

4.9.4. Όσον αφορά τις μεταφορές, η Ουγγαρία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην εφαρμογή νέας νομοθεσίας, σύμφωνης με το κοινοτικό κεκτημένο, παρότι απομένουν ακόμη αρκετά να γίνουν. Στις γνωμοδοτήσεις της για την πανευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών(13), καθώς και στο Ψήφισμα της μικτής συμβουλευτικής επιτροπής (ΜΣΕ)(14), η ΟΚΕ έχει τονίσει τον κεντρικό ρόλο της Ουγγαρίας στην πρωτοβουλία ΤΙΝΑ και την ανάγκη ανάπτυξης σημαντικών προγραμμάτων σιδηροδρομικών και κυρίως οδικών υποδομών. Επίσης, η ΜΣΕ πρότεινε να γίνει διαχωρισμός του προβληματισμού σχετικά με τις μεταφορές που συνδέονται με τη διεθνή διάσταση της ουγγρικής οικονομίας από εκείνον που αφορά, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, την εσωτερική της αγορά. Τέλος, η ΜΣΕ τόνισε την ανάγκη να βελτιωθούν τα συστήματα κατάρτισης των εργαζομένων και αυτοαπασχολουμένων του τομέα των μεταφορών.

4.9.5. Όσον αφορά τις τηλεπικοινωνίες, η Ουγγαρία ζήτησε να διατηρήσει μέχρι το τέλος του 2002 τα αποκλειστικά της δικαιώματα για τις τηλεφωνικές υπηρεσίες. Η ΟΚΕ θα ζητούσε, εάν βέβαια αυτό είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό και κοινωνικά δικαιολογημένο, να απελευθερωθούν πιο γρήγορα ορισμένες υπηρεσίες με μεγάλη προστιθέμενη αξία και με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης (για παράδειγμα, δίκτυα διαβίβασης δεδομένων, κινητή τηλεφωνία...), δεδομένου ότι αυτό θα είχε θετικό αντίκτυπο στην αύξηση της παραγωγικότητας στο σύνολο της οικονομίας. Τούτο θα πρέπει να γίνει στα πλαίσια σεβασμού των δικαιωμάτων των καταναλωτών και των εργαζομένων του τομέα στην όλη διαδικασία.

4.9.6. Τα περιβαλλοντικά ζητήματα ίσως είναι από εκείνα που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες πρακτικές δυσκολίες για την ένταξη. Η ΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει, στη γνωμοδότησή της για την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στις προς ένταξη χώρες(15), τη λογική που θα έπρεπε να διέπει τη σχετική διαδικασία, με βάση τα ακόλουθα σημεία:

- Ενίσχυση των μηχανισμών των κοινοτικών ταμείων προένταξης για τον εν λόγω τομέα.

- Καθορισμός μεταβατικών περιόδων για την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου σε θέματα περιβάλλοντος, με περιορισμένη διάρκεια και σε πτυχές που να μην συνεπάγονται σημαντικά εμπόδια για την εσωτερική αγορά.

- Απαίτηση από οποιαδήποτε νέα εγκατάσταση ή σχέδιο που λαμβάνει ολική ή μερική στήριξη από κοινοτικά κονδύλια, με μορφή δανείων ή ενισχύσεων, να εφαρμόζει τις ισχύουσες κοινοτικές ρυθμίσεις, ακόμη κι εάν αυτές δεν εφαρμόζονται ακόμη επίσημα στην Ουγγαρία.

- Ενίσχυση των διοικητικών πτυχών και των συστημάτων τεχνικών μετρήσεων που θα επιτρέπουν την πραγματική εφαρμογή των περιβαλλοντικών προτύπων.

Επίσης, λόγω της κεντρικής θέσης της Ουγγαρίας σε σχέση με τις άλλες υποψήφιες για ένταξη χώρες, πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι περιβαλλοντικές πολιτικές που έχουν υιοθετηθεί από τις εν λόγω χώρες, και ειδικότερα σε ό,τι αφορά τον Δούναβη και τους παραποτάμους του.

4.9.7. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ουγγαρία έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο ως προς τη νομοθεσία που διέπει τα δικαιώματα των καταναλωτών και ελπίζει ότι οι εκπρόσωποι των οργανώσεών τους θα ενταχθούν ενεργά στη διαδικασία νομοθετικής προετοιμασίας και ευαισθητοποίησης του κοινού.

5. Η εταιρική σχέση για την ένταξη και το εθνικό πρόγραμμα για την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου

5.1. Η εταιρική σχέση για την ένταξη, την οποία ρυθμίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 622/98, προσπαθεί να ιεραρχήσει τις προτεραιότητες ανά χώρα για την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου, εντοπίζοντας προτεραιότητες και παρέχοντας τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα γι' αυτές. Με αυτή τη βάση, η κάθε υποψήφια χώρα κατήρτισε ένα εθνικό πρόγραμμα για την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου.

5.2. Το σχετικό πρόγραμμα της Ουγγαρίας προσδιορίζει τις ακόλουθες προτεραιότητες:

- Οικονομική μεταρρύθμιση

- Ενίσχυση της δυναμικότητας των θεσμών και της διοίκησης

- Εσωτερική αγορά

- Δικαιοσύνη και εσωτερικά θέματα

- Περιβάλλον

5.3. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η Ουγγαρία πραγματοποιεί αξιοσημείωτες προόδους κατά τη συνολική εφαρμογή του εν λόγω προγράμματος, παρότι, κατά τη γνώμη της, υπάρχουν ορισμένοι τομείς που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και σχετικά με τους οποίους θα επιθυμούσε να διατυπώσει τις επιμέρους συστάσεις που ακολουθούν:

5.3.1. Σε θέματα περιφερειακής ανάπτυξης, η Ουγγαρία όχι μόνον παρουσιάζει ουσιώδεις διαφορές ως προς τα εισοδηματικά επίπεδα, αλλά δεν διαθέτει και μια διοικητική δομή ικανή να αναπτύξει μια πολιτική περιφερειακής συνοχής. Η ανάπτυξη μιας τέτοιας δομής κρίνεται επείγουσα και αναγκαία εάν η Ουγγαρία επιθυμεί να επωφεληθεί, αμέσως μετά την ένταξή της, από τους πόρους του ΕΤΠΑ. Επίσης, στα πλαίσια της ίδιας πολιτικής, θα μπορούσε να ενταχθεί σχέδιο δράσης για την τσιγγάνικη κοινότητα που να προωθήσει την ένταξή της, καθώς και την καλύτερη πρόσβαση των παιδιών της εν λόγω κοινότητας στην εκπαίδευση.

5.3.2. Ανάλογος προβληματισμός θα έπρεπε να αναπτυχθεί και για την εφαρμογή των υγειονομικών και φυτο-υγειονομικών προτύπων, για τα οποία υπάρχει αυξανόμενη ευαισθησία στο εσωτερικό της Ένωσης. Η ανεπαρκής μέριμνα για τα ζητήματα αυτά θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις σημαντικές προοπτικές που μπορεί να έχει ο τομέας των γεωργικών προϊόντων διατροφής της Ουγγαρίας στις κοινοτικές αγορές.

5.3.2.1. Η ΟΚΕ εφιστά ειδικώς την προσοχή στην επιτακτική ανάγκη ενσωμάτωσης στην ουγγρική νομοθεσία των διατάξεων του κοινοτικού κεκτημένου σχετικά με την καταπολέμηση των ναρκωτικών, του οργανωμένου εγκλήματος και της νομιμοποίησης του παράνομου χρήματος.

5.3.3. Η Ουγγαρία έχει προοδεύσει σημαντικά ως προς τη συστηματοποίηση των εξωτερικών εμπορικών σχέσεών της σύμφωνα με το κοινοτικό κεκτημένο, κυρίως εκείνων που πηγάζουν από τον ΠΟΕ. Εντούτοις, στα τέλη του 1998, υπήρχαν πολλές πολυμερείς συμφωνίες που δεν είχαν ακόμη επικυρωθεί, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση τις έχει υπογράψει, καθώς και συμφωνίες που έπρεπε να ακυρωθούν δεδομένου ότι δεν συμφωνούν με το κοινοτικό κεκτημένο. Η ΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι η Ουγγαρία θα έπρεπε να ενημερώνεται στο μέλλον για τις νέες συμφωνίες τις οποίες πρόκειται να υπογράψει η Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να επιταχυνθεί κατά το δυνατόν η υπογραφή τους και από την Ουγγαρία.

5.3.4. Σε τελωνειακά θέματα, η διαφορά φάσεως με την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ακόμη πολύ μεγάλη. Η πτυχή αυτή πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο πρωταρχικής μέριμνας, όχι μόνο λόγω των οικονομικών συνεπειών που συνεπάγεται, τόσο για το Δημόσιο ταμείο της Ουγγαρίας όσο και για τον κοινοτικό προϋπολογισμό, αλλά και λόγω της γεωγραφικής θέσης της Ουγγαρίας, που συνορεύει με χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5.3.5. Ενώ κατά το τελευταίο έτος σημειώθηκε σημαντική βελτίωση στο σχεδιασμό και την εφαρμογή του προγράμματος Phare για την Ουγγαρία, πρέπει να καταβληθούν ακόμη προσπάθειες για την βέλτιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει το εν λόγω πρόγραμμα. Ανάλογος προβληματισμός πρέπει να αναπτυχθεί και για το ISP και για το μελλοντικό πρόγραμμα Sappard. Η ΟΚΕ συνιστά να συμμετάσχουν πιο ενεργά οι κοινωνικο-επαγγελματικές οργανώσεις στη φάση του εντοπισμού των προτεραιοτήτων και της επιλογής συγκεκριμένων στόχων.

6. Συμπεράσματα

6.1. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η Ουγγαρία, σε γενικές γραμμές, προετοιμάζει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά ιδιαίτερα ικανοποιητικό τρόπο και κρίνει ότι η χώρα πρέπει να εξακολουθήσει την προσπάθεια αυτή με την ίδια ένταση, παρόλο που η Ευρωπαϊκή Ένωση, για δικούς της λόγους, δεν είναι σε θέση να ορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ένταξη. Η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ουγγρικής κυβέρνησης σε ισότιμη βάση.

6.2. Η ΟΚΕ επιθυμεί μόνο να επισημάνει την ανησυχία της για τη διακοπή του εποικοδομητικού κοινωνικού διαλόγου μεταξύ της Κυβέρνησης της χώρας και των κοινωνικών εταίρων και προτρέπει όλα τα μέρη να αποκαταστήσουν τον εν λόγω διάλογο, γεγονός που θα έχει θετική επίδραση για την ταχύτερη προετοιμασία για την ένταξη και την ευρύτερη αποδοχή της από το σύνολο της ουγγρικής κοινωνίας.

6.3. Η ΟΚΕ, στα πλαίσια των Μικτών Συμβουλευτικών Επιτροπών της (όπως και με το Παρατηρητήριο της Εσωτερικής Αγοράς), θα πρέπει να αντιμετωπίσει στο μέλλον το ενδεχόμενο επέκτασης των εργασιών της με σκοπό να ξεπεραστούν στις υποψήφιες χώρες τα συγκεκριμένα προβλήματα και να προταθούν λύσεις.

6.4. Η ΟΚΕ, με τα μέσα και τις δυνατότητες που της παρέχει η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιθυμεί να συνεισφέρει στη διαδικασία αυτή και, είτε άμεσα είτε μέσω της Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ουγγαρίας, να θέσει στη διάθεση των κοινωνικών εταίρων της Ουγγαρίας όλα τα μέσα που διαθέτει και την ικανότητα επιρροής της και διαμεσολάβησης ενώπιον των κοινοτικών θεσμικών οργάνων καθώς και της ίδιας της Κυβέρνησης και άλλων θεσμών της Ουγγαρίας.

Βρυξέλλες, 1η Μαρτίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

(1) Ψήφισμα - τακτική έκθεση της Επιτροπής που υιοθετήθηκε στις 15 Απριλίου 1999.

(2) Η γεωργική πολιτική και η ένταξη της Ουγγαρίας στην ΕΕ - Η μεταρρύθμιση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας της Ένωσης

(3) G. Casale: "Workers' participation in CEEs" (ΔΓΕ-1998).

(4) Πρβλ. έγγραφο της ΜΣΕ ΕΕ-Ουγγαρίας, που κατήρτισε ο Laslo Sandor: "Η κοινωνική πολιτική: ο κοινωνικός διάλογος", 26 Οκτωβρίου 1998.

(5) Andras Toth: "The transformation of the Industrial Relations in Hungary", in South East Europe Review 3-1998.

(6) Ενημερωτικό έγγραφο της ΟΚΕ: "Η απασχόληση και η κοινωνική κατάσταση στις υποψήφιες για ένταξη χώρες", Ιούλιος 1999.

(7) G. Juhas: "Threats against further integration?", Πανεπιστήμιο Lund, Στοκχόλμη, 1998.

(8) Διεθνής Τράπεζα - Περιφερειακό γραφείο Ουγγαρίας: "NGO stock-taking in Hungary".

(9) Βλ. έγγραφο της ΜΣΕ ΕΕ-Ουγγαρίας της 26ης Οκτωβρίου 1998.

(10) Ψήφισμα για την περιοδική έκθεση της Επιτροπής (έγκριση 15.4.1999).

(11) "Η μεταρρύθμιση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ουγγαρίας". "Κοινωνική πολιτική - Κοινωνικός διάλογος". "Η γεωργική πολιτική και η ένταξη της Ουγγαρίας στην ΕΕ".

(12) Ψήφισμα που υιοθετήθηκε στις Βρυξέλλες στις 10 Μαΐου 1999 από τη ΜΣΕ ΕΕ/Ουγγαρίας.

(13) "Εφαρμογή της Δήλωσης του Ελσίνκι" (EE C 407 της 28.12.1998) και "Διαρθρωμένος κοινωνικός διάλογος για τους πανευρωπαϊκούς διαδρόμους μεταφορών" (EE C 329 της 17.11.1999).

(14) DI 83/99 τελικό (Κοινό Ψήφισμα)· Η πολιτική μεταφορών και η ένταξη της Ουγγαρίας στην ΕΕ.

(15) ΕΕ C 40 της 15.2.1999. Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, για τις στρατηγικές της ένταξης σε θέματα του περιβάλλοντος: Αντιμετώπιση της πρόκλησης της διεύρυνσης προς τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (COM(1998) 294 τελικό).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Συνοπτικός πίνακας του νέου συστήματος κοινωνικού διαλόγου

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>