Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70 του Συμβουλίου περί ενισχύσεων που χορηγούνται στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών ()

(96/C 39/19)

Στις 15 Σεπτεμβρίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 75 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Νοεμβρίου 1995 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Kielman.

Κατά την 330ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 1995), η ΟΚΕ υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση κατά πλειοψηφία, με 1 ψήφο κατά και 2 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Αν και οι ενισχύσεις ενδέχεται να αποτελούν εμπόδιο για την απελευθέρωση της ευρωπαϊκής αγοράς στον τομέα των μεταφορών, σε ορισμένες περιπτώσεις και κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις μπορεί να ενδείκνυται η παρέκκλιση από την αρχή αυτή.

1.2. Στον Κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70, της 4ης Ιουνίου 1970, για τις ενισχύσεις που χορηγούνται στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, διαπιστώνεται ότι η εξάλειψη των ανισοτήτων που ενδέχεται να οδηγήσουν σε στρέβλωση των όρων ανταγωνισμού αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της κοινοτικής πολιτικής μεταφορών.

Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 77 της Συνθήκης ΕΚ, επιτρέπεται η χορήγηση ενισχύσεων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες συντονισμού των μεταφορών ή που αντιστοιχούν στην ελάφρυνση ορισμένων υποχρεώσεων συνυφασμένων με την έννοια της δημόσιας υπηρεσίας.

1.3. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι ενισχύσεις αφορούν το άρθρο 3, εδάφιο γ, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70, στο οποίο αναφέρεται ότι αποσκοπούν :

- στη διευκόλυνση των μελετών για την ανεύρεση οικονομικών μορφών και τεχνικών μεταφοράς για την Κοινότητα,

- στη διευκόλυνση της ανάπτυξης οικονομικών μορφών και τεχνικών μεταφοράς για την Κοινότητα.

1.4. Ο ανωτέρω κανονισμός τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1658/82 (Συμβούλιο της 10ης Ιουνίου 1982), 1100/89 (Συμβούλιο της 27ης Απριλίου 1989) και 3578/92 (Συμβούλιο της 7ης Δεκεμβρίου 1992). Η περίοδος ισχύος του τελευταίου κανονισμού λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1995.

1.5. Η υποβληθείσα πρόταση τροποποίησης του αρχικού κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70 αποσκοπεί στην παράταση της ισχύος του έως τις 31 Δεκεμβρίου 1997 και τη ρύθμιση ορισμένων διαδικαστικών σημείων.

1.6. Στις σχετικές γνωμοδοτήσεις της, η ΟΚΕ δήλωσε επανειλημμένα ότι αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις συνδυασμένες μεταφορές και υποστήριξε τη βελτίωση και την επέκτασή τους. Οι τελευταίες δύο γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ επί του θέματος αυτού εκδόθηκαν στις 28 Σεπτεμβρίου 1988 (εισηγητής ο κ. De Haas) και στις 24 Νοεμβρίου 1992 (εισηγητής ο κ. Tukker).

1.7. Στην ενημερωτική έκθεση του Ιουλίου του 1986 σχετικά με την κατάσταση και τις προοπτικές της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών (εισηγητής ο κ. Querleux), η ΟΚΕ - αναγνωρίζοντας την ιδιαίτερη σημασία των συνδυασμένων μεταφορών - εφιστά την προσοχή στα σημαντικά ποσά που απαιτούνται για την πραγματοποίηση επενδύσεων σε σταθμούς μεταφόρτωσης και επισημαίνει ότι οι δαπάνες αυτές θα πρέπει να καλυφθούν από τους περιφερειακούς οργανισμούς, δεδομένου ότι αποτελούν μέρος των τοπικών υποδομών.

1.8. Στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τις κοινοτικές διαμετακομιστικές μεταφορές διαμέσου του εδάφους μη κοινοτικών κρατών (Ελβετία, Αυστρία και Γιουγκοσλαβία), που εξέδωσε στις 23 Μαρτίου 1988, η ΟΚΕ υποδεικνύει τις σημαντικές δυνατότητες που υπάρχουν για την αύξηση του ρόλου των συνδυασμένων μεταφορών στις διαμετακομιστικές μεταφορές.

1.9. Στη γνωμοδότησή της 24ης Νοεμβρίου 1992, η ΟΚΕ επεσήμανε τα ακόλουθα δεδομένα που καθιστούν απαραίτητη τη βελτίωση των συνδυασμένων μεταφορών :

- το οδικό δίκτυο εντός της Κοινότητας είναι σχεδόν κορεσμένο 7

- η αύξηση των μεταφορών που αναμένεται μετά το 1993 δεν είναι δυνατόν να απορροφηθεί μόνο οδικώς 7

- εάν βελτιωθεί η διεθνής συνεργασία των σιδηροδρομικών οργανισμών, οι τελευταίοι θα είναι σε θέση να προσφέρουν μεγαλύτερες μεταφορικές υπηρεσίες 7

- η μεταφορική ικανότητα των εσωτερικών πλωτών μέσων δεν έχει εξαντληθεί, συνεπώς μπορεί να επεκταθεί ακόμη 7

- ακόμη και η ναυτιλία (και κυρίως η ακτοπλοΐα) θα διαδραματίσει σοβαρό ρόλο στον τομέα των συνδυασμένων μεταφορών 7

- οι μεταφορές με σιδηρόδρομο ή μέσω εσωτερικών πλωτών μέσων επιβαρύνουν το περιβάλλον λιγότερο από ό,τι οι οδικές μεταφορές.

1.10. Στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΟΚΕ προτείνει εκ νέου να μην περιοριστεί το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού στους συνδυασμούς οδικές-σιδηροδρομικές και οδικέςεσωτερικές πλωτές μεταφορές, αλλά να συμπεριληφθούν και οι θαλάσσιες (ακτοπλοϊκές) μεταφορές.

1.11. Ο μεταφορτωτής/πελάτης πρέπει να μπορεί να καθορίζει ελεύθερα την προτίμησή του για ένα μέσο μεταφοράς.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η αυξανόμενη πυκνότητα της κυκλοφορίας και οι ανησυχίες για το περιβάλλον προσδίδουν στους στόχους του κανονισμού έναν ακόμη περισσότερο επιτακτικό χαρακτήρα σε σχέση με το παρελθόν. Η ΟΚΕ τάσσεται, συνεπώς, υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης των συνδυασμένων μεταφορών και συνηγορεί για την επέκταση του κανονισμού και στις θαλάσσιες (παράκτιες) μεταφορές.

2.2. Στο άρθρο 3, παράγραφος 1 εδάφιο β), του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70, αναφέρεται ότι οι ενισχύσεις επιτρέπονται μόνο εφόσον στις οδικές μεταφορές δεν έχει ρυθμιστεί επαρκώς το ζήτημα του καταλογισμού του κόστους των υποδομών.

Στην αιτιολογική έκθεση της Επιτροπής, η οποία συνοδεύει την υποβληθείσα πρόταση για την παράταση της ισχύος του κανονισμού, οι ενισχύσεις προς τις συνδυασμένες μεταφορές δικαιολογούνται με το επιχείρημα ότι « η άνιση κατανομή του κόστους της υποδομής, ανάμεσα στα διάφορα μέσα μεταφορών και ανάμεσα στις διάφορες κατηγορίες χρήσεων, καθώς και το γεγονός ότι το κοινωνικό κόστος δεν ενσωματώνεται σε ικανοποιητικό επίπεδο στην τιμή αναφοράς, έχουν αρνητικό αντίκτυπο για τα μη οδικά μέσα μεταφοράς και, ως εκ τούτου, για τις συνδυασμένες μεταφορές ». Η αναφορά στο « κοινωνικό κόστος » και κατ` αυτόν τον τρόπο στο εξωτερικό κόστος, γίνεται για πρώτη φορά. Στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που εξέδωσε για « το κόστος των υποδομών για τη μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς - βάση σύγκρισης με άλλα μέσα μεταφοράς, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επίρριψης του κόστους δημιουργίας υποδομών (στους χρήστες).

2.3. Προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο στρέβλωσης του ανταγωνισμού, σε όλα τα μέσα μεταφοράς, παράλληλα με το κόστος υποδομών, θα πρέπει να καταλογίζεται και το εξωτερικό κόστος.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την εφαρμογή της απλοποιημένης διαδικασίας ελέγχου εκ των υστέρων για τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, εδάφιο ε), για εφόσον έχει προκύψει ότι οι ενισχύσεις αυτές αποδίδουν ικανοποιητικά αποτελέσματα. Επίσης, η ΟΚΕ συμφωνεί με τη διαγραφή του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70 επειδή, από την 1η Ιανουαρίου 1993, έχει καταστεί κενό γράμμα.

3.2. Λόγω της μέχρι στιγμής σχετικά περιορισμένης αύξησης των συνδυασμένων μεταφορών και λαμβανομένων υπόψη των σημείων που αναφέρονται στην παράγραφο 1.4, η ΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι αναγκαίο να παραταθεί η ισχύς της ρύθμισης για τις ενισχύσεις.

3.3. Η Επιτροπή προτείνει να εξακολουθήσει να προβλέπεται στον κανονισμό η δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων για την κάλυψη των εξόδων εκμετάλλευσης στις διαμετακομιστικές διαδρομές, αλλά μόνο στην περίπτωση της Ελβετίας και της πρώην Γιουγκοσλαβίας.

Λαμβανομένων υπόψη των ζημιών που έχουν υποστεί οι γραμμές και το υλικό, η ΟΚΕ διερωτάται εάν είναι δυνατή η χορήγηση ενισχύσεων για τα έξοδα εκμετάλλευσης διαμετακομιστικών διαδρομών στην πρώην Γιουγκοσλαβία για την περίοδο έως και το 1997.

Όσον αφορά τις διαμετακομιστικές μεταφορές μέσω της Ελβετίας, είναι απαραίτητο να ανακατασκευαστεί η σήραγγα Lφtschberg για τη διέλευση οδικού συρμού (μονόδρομης κατεύθυνσης) για τη μεταφορά φορτηγών αυτοκινήτων. Σημαντική είναι επίσης η κατασκευή της νέας σήραγγας του Gotthard. Η ΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να απευθύνει έκκληση στις ελβετικές αρχές να προχωρήσουν στην εκτέλεση και των δύο έργων.

3.4. (Η παράγραφος αυτή δεν αφορά την ελληνική μετάφραση).

4. Συμπέρασμα

Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής (COM(95) 377 τελικό) για την παράταση της ισχύος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70 έως την 31η Δεκεμβρίου 1997 καθώς και για την απλοποίηση των διαδικασιών.

Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 253 της 29. 9. 1995, σ. 22.