Αριθ.C98/50 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
Γνωμοδότηση γιατηνοικονομική καικοινωνικήσυνοχή
(92/098/18)
Στις28Φεβρουαρίου 1991,τοΠροεδρείο τηςΟικονομικής καιΚοινωνικής Επιτροπής ,αποφάσισε
σύμφωναμετοάρθρο20.4τουΕσωτερικού Κανονισμού ,νακαταρτίσει μιαγνωμοδότηση γιατην
οικονομική καικοινωνικήσυνοχή .
Hγνωμοδότηση έπρεπεκατάκύριολόγονακαλύψειτιςεξήςπτυχές:
—ένταξητωνπεριφερειακών πτυχώνστηνοικονομική καινομισματική ένωση,
—προετοιμασία τηςμεταρρύθμισης τωνΔιαρθρωτικών Ταμείωνμετάτο1992,
—υλοποίηση τηςοικονομικής καικοινωνικής συνοχήςμετηδημιουργία στενότερων δεσμώνμεταξύ
τωνδιαρθρωτικών καιπεριφερειακών πολιτικώνκαιτωνάλλωνκοινοτικών πολιτικών .
Μετοπνεύμααυτό,ηγνωμοδότηση περιέχει :
—μιαεισαγωγήστηνοποίαπεριγράφεται ηπρόκληση πουαντιμετωπίζει ηΕυρωπαϊκή Κοινότητα ,
—μιαανάλυσητωνδεσμώνπουυφίστανται μεταξύτωνδιαρθρωτικών καιπεριφερειακών πολιτικών
καιτωνάλλωνκοινοτικών πολιτικών ,
—συμπεράσματα καισυστάσειςγιατιςστρατηγικές πουπρέπειναακολουθηθούν στοπλαίσιοκάθε
μίαςαπότιςκοινοτικέςπολιτικέςκαιγιατηγενικήστρατηγική πουπρέπειναχαραχθείπροκειμένου
ναεπιτευχθεί oστόχοςτηςοικονομικής καικοινωνικής συνοχής .
Τοτμήμαπεριφερειακής ανάπτυξης στοοποίοανατέθηκε ηπροετοιμασία τωνσχετικώνεργασιών
κατήρτισε τηγνωμοδότησή τουστις22Ιανουαρίου 1992μεβάσητηνεισήγησητουκ.Masucci .
Κατάτη294ησύνοδοολομέλειας (συνεδρίαση της27ηςΦεβρουαρίου 1992),ηΟικονομική και
Κοινωνική Επιτροπήυιοθέτησεχωρίςψήφουςκατάκαι9αποχέςτηνακόλουθηγνωμοδότηση .
ΜΕΡΟΣ A
1.Εισαγωγή
1.1.Οιπεριφερειακές διάφορεςστηvΕΚ30%.ΜετηΓερμανική ενοποίηση προστίθενται ακόμη16,5
εκατομμυρίων ατόμων,πουαποτελούν το5%τουσυνολικού
πληθυσμού τηςΚοινότητας (1).Απόαυτάτα76εκατομμύρια ,
ημεγάληπλειοψηφία κατοικείστιςμεσογειακές περιοχές .Σε
αυτέςτιςπεριφέρειες πρέπειναπροστεθούν επίσηςκαιοι
περιοχέςπουβρίσκονται σεβιομηχανικό μαρασμό ,τωνοποί­
ωνηκατάσταση είναιδύσκολοναπροσδιορισθεί ποσοτικώς ,
διότιταστατιστικά δεδομέναείναιδύσκολονακαταταγούν
ποσοτικά ,ηδεσχέσητουςμετοαναπτυξιακό κύκλωμααπό
τοοποίοπροέρχονται είναιδιαφορετική .Οιδυσχέρειες αυτές
είναιπροϊόντουσυνδυασμού μεταξύτωνβιομηχανικών ανα­
διαρθρώσεων καιτωνσυγκυριών ,πουέχειδιευρύνειτιςδια­
φορέςτωνποσοστών ανεργίαςστιςδιάφορεςβιομηχανικές
περιοχές .1.1.1.Οιδιαόοχικές διευρύνσεις τηςΚοινότητας προςτην
Ιρλανδία ,τηνΕλλάδα,τηνΙσπανίακαιτηνΠορτογαλία
έχουνδημιουργήσει μιαςεντελώςνέακατάσταση ,πουπροη­
γουμένωςυπήρχεμόνο,σεμιαχώρα,τηνΙταλία .Στοτέλος
του1990προστίθενται καιτανέακρατίδιατηςΑνατολικής
Γερμανίας -παρουσιάζεται έτσιέναςπραγματικός οικονομι­
κόςδυαδισμός ,πουτέμνεισταδύοτιςπεριφέρειες των12
κρατώνμελώντηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας ,σεπολύμεγαλύ­
τεροβαθμόαπόόσοστηνοποιαδήποτε άλλημεγάληοικονο­
μικήκαιπολιτικήπεριοχήτουβιομηχανικού κόσμου .Το
οικονομικά ανεπτυγμένο κέντροπεριτριγυρίζεται από
δυσμάς,νότουκαιανατολής ,απόμιακαθυστερημένη περιοχή
σεσχήμαπετάλου .1.1.3.Γιατολόγοαυτόθεσπίσθηκε το1986σταπλαίσια
τηςΣυνθήκηςτηςΡώμης,μετάτηςΕνιαίαςΠράξηςκαιo
ΤίτλοςVσχετικάμετηνοικονομική καικοινωνική συνοχή .
Στηδενέασυνθήκη—πουαποφασίσθηκε κατάτηδιακυβερ­
νητικήδιάσκεψηγιατηνΠολιτικήΈνωσηστοΜάαστριχτ
—ηοικονομική καικοινωνική συνοχήεντάχθηκε στο
1.1.2.Γύρωστο20%τουπληθυσμού τηςΕΚ,δηλαδή
άνωτων60εκατομμυρίων ατόμων,ζεισεκαθυστερημένες
περιοχές,μεκατάκεφαλήνεισόδημακατώτεροαπότο75%
τουμέσουκοινοτικού όρουκαιμεανεργίαπουανέρχεταισε(')Ταστατιστικά δεδομέναπουπαρατίθενται σταακόλουθακεφάλαια
αφορούνμόνοτηνΟμοσπονδιακή Δημοκρατία τηςΓερμανίας και
όχιτανέακρατίδιαεκτόςρητήςεξαίρεσης .

21.4.92ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/51
ΆρθροB,μεταξύτωνβασικώναρχώντηςΕνώσεως .Αποτελεί
επίσηςαντικείμενο ιδιαιτέρου πρωτοκόλλου ,πουεπισυνά­
φθηκεστηΣυνθήκη .
1.1.4.Εάνεξετάσουμε τηνεξέλιξητουΑκαθάριστου Εγχώ­
ριουΠροϊόντος (ΑΕΠ)ανάκάτοικοσεσχέσημετονκοινο­
τικόμέσοόρο,καθ'όλητηδεκαετίατου'80γιατηνΕλλάδα,
τηνΙρλανδίακαιτηνΠορτογαλία —οιτρείςχώρεςπου
εμπίπτουνεξολοκλήρου στοστόχο 1—θαδιαπιστώσουμε
ότιτοποσοστότουκατήλθεαπό57,5%σε56,2%δηλ.παρου­
σίασεμίαμείωση1,3ποσοστιαίων μονάδωνπουπρέπει
πάντωςνααποδοθείεξολοκλήρου στηνΕλλάδα,όπουαπό
58,2%κατήλθεσε53%.Εκτόςαπότηνειδικήαυτήπερί­πτωση,σημειώθηκε ορισμένηανακατανομή —μεταξύτων
χωρών—μεαύξησητουΑΕΠανάκάτοικοστηνΙσπανία,
τηνΙρλανδία ,τηνΙταλίακαιτηνΠορτογαλία καιμείωσησε
όλεςτιςυπόλοιπεςχώρες,εκτόςτουΗνωμένου Βασιλείου
καιτουΛουξεμβούργου .
1.1.5.Αντίθεταανσυγκρίνουμε τις25μειονεκτικότερες
περιοχέςκαιτις25ισχυρότερες —αρκούμενοι έτσισεμια
εδαφικήκαιστατιστική διάστασηαρκετάευρείακαιισόρ­
ροπη—θαπαρατηρήσουμε ότιπροςτατέλητηςδεκαετίας
ηδιαφοράαυξήθηκε ,καιμάλισταμεσταθερόρυθμόαπό
χρόνοσεχρόνο,εμφανίζοντας μιαορισμένητάσηχωρίςνα
διαφαίνεται κανείςλόγοςαμβλύνσεως (πίνακας 1).
Πίνακας 1:ΔιαφορέςωςπροςτοανάκεφαλήνΑΕΠμεταξύτωνπεριφερειών (')της
Κοινότητας 1980-1988 (σεΜΑΙ(2),EUR12=100)(3)
1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988
Μέσοςόρος
περιφερειών10μειονεκτικών
47 46 46 45 45 45 45 45 45
Μέσοςόρος
περιφερειών10ανεπτυγμένων
145 146 147 149 149 150 151 151 151
Μέσοςόρος
περιφερειών25μειονεκτικών
57 57 56 56 55 56 55 56 56
Μέσοςόρος
περιφερειών25ανεπτυγμένων
135 136 136 136 137 138 138 137 137
Διάφορα 26,126,526,8 27 27227,527,927,527,5
(')NUTS(Nomenclature desunitésterritoriales statistiques )2:ΧωρίςταΥπερπόντια Διαμερίσματα ,τιςνήσουςΑζόρεςκαι
τηΜαδέιραλόγωελλείψεως δεδομένων .
(2)Σεμονάδεςαγοραστικής ισοτιμίας .
(3)«Τέταρτηπεριοδικήέκθεσηγιατηνκοινωνική καιοικονομική κατάσταση καιγιατηνανάπτυξητωνπεριφερειών της
Κοινότητας »,έγγρ.COM(9())609τελικό,πίνακας1.2.
1.1.6.Ενω,λοιπόν,οιεισοδηματικές διάφορεςσεεπίπεδο
κατ'ίδιαχωρώνπαρουσίασαν ελαφράμείωσηστοτέλοςτης
δεκαετίας ,ανυπολογισθούν σεπεριφερειακό επίπεδο,εμφανί­
ζουνκαθαρήαύξηση .Εξαυτώνσυμπεραίνουμε ότι:
α)oσταθερόςρυθμόςετήσιαςαύξησηςτωνδιαφορώνμεταξύ
τωνπιοισχυρώνκαιτωνπιομειονεκτικών περιοχώνμαρ­
τυρείορισμένηανεξαρτησία απότηνοικονομική συγκυ­
ρία·
β)στοεσωτερικό τωνμεμονωμένων κρατώνπουεμπίπτουν
στοστόχο2,οιδιαφορέςμεταξύτωνπεριοχώνέγινανπιο
έντονες .
1.1.7.Κατάτηδεκαετία1980-1990 ,ηβιομηχανική παρα­
γωγήτηςΚοινότητας αυξήθηκεσεμέσονόρονκατά1,8%
ετησίως .Απότουςτρείςτομείς,πουείναικαιοιπιοισχυροί
στιςμεσογειακές περιοχέςτηςΚοινότητας ,μόνοoτομέας
τωνειδώνδιατροφής αυξήθηκεκατά2%κατάμέσονόρο
ετησίως,ενώoκλωστοϋφαντουργικός σταθεροποιήθηκε σε
0,2%καιοιτομείςενδύσεωςκαιυποδημάτων παρουσίασαν
μείωσηκατά2%.
1.1.8.Hδιάρθρωση τηςβιομηχανίας στιςκαθυστερημένες
περιοχέςαποτελείέναάλλοκώλυμαωςπροςτηναύξησητης
παραγωγικότητας ,τιςπροοπτικές πουδιανοίγονται μετην
εσωτερική αγοράκαιτηνπρόσβασηστηναγορά.Πράγματι
στιςμεσογειακές περιοχέςεπικρατούν οιτομείςυψηλήςεντά­σεωςεργασίαςκαιχαμηλούτεχνολογικού επιπέδου,όπως
π.χ.οιτομείςενδύσεωςκαιυποδημάτων ήμεαπηρχαιωμένη
τεχνολογία όπωςoτομέαςτωνκλωστοϋφαντουργικών .H
βιομηχανική διάρθρωση τωνπεριοχώναυτώνείναιλοιπόν
σχετικάεξειδικευμένη .Εισάγουνδιάφοραπροϊόνταμευψη­
λότεροτεχνολογικό περιεχόμενο σεσύγκρισημεταπροϊόντα
πουεξάγουν .Τοδίλημμασεό,τιαφοράτηνανάπτυξήτους
έγκειταιστηνεξήςεναλλακτική λύση:είτετοβάροςπρέπεινα
δοθείσεδιάφορουςτομείςεξειδικεύσεως —γιατηνκαλύτερη
δυνατήχρησιμοποίηση τωνυφιστάμενων πόρων—είτεσε
έναπιοπροωθημένο παραγωγικό μίγμαπουναευνοείκαι
τηνανάπτυξητωνυπηρεσιών .Πολλέςείναιοιενδείξειςπου
οδηγούνστηδεύτερηλύση,ηοποία,είναικαιηδυσχερέ­
στερηκαιαπαιτείεπενδύσειςπροερχόμενες απόμεγάλεςεθνι­
κέςκαιπολυεθνικές εταιρείες .Παραμένει ,εντούτοιςέντονο
τοπρόβληματηςμεταφοράςτεχνολογίας καιτεχνογνωσίας
στουςλοιπούςβιομηχανικούς κλάδους,λόγωτωνπεριορισμέ­
νωνδραστηριοτήτων ΈρευναςκαιΑνάπτυξης (EκαιA).H
περίπτωση τηςΙρλανδίαςείναιηγνωστότερη .
1.1.9.Κατ'αναλογία ,οιτομείςπουέχουνπεριπέσει σε
μαρασμόχαρακτηρίζονται γενικότερα απότηδημιουργία
ενόςχαμηλοτέρου ποσοστούπροστιθέμενης αξίαςεπίτης
παραγωγής σεσύγκρισημετομέσοόροτηςΚοινότητας .Στις
περιοχέςβιομηχανικού μαρασμούσημειώνεται παντελής ή
μερικήεξαφάνισηολοκλήρων τομέων(π.χ.σιδηρουργία ,ναυ­
πηγία,κλωστοϋφαντουργία ,εξόρυξηκλπ.)στουςοποίους
έπεσεκαιτοβάροςτωναναδιαρθρώσεων σεκοινοτικήκλί

Αριθ.C98/52 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων 21.4.92
μακα.Hλύσητωνπροβλημάτων πουτίθενταιγιατηνεκνέου
επανεκβιομηχάνιση καθίσταται δυσχερήςλόγωτηςελλεί­
ψεωςειδικευμένου εργατικούδυναμικού ,τεχνολογικών καθυ­
στερήσεων καιανεπαρκών έργωνυποδομής .1.1.13.Τατελευταία 15χρόνιαηγεωργικήαπασχόληση
στηνΕΚμειώθηκεκατά15%μεπεριορισμένες όμωςεπιπτώ­
σειςόσοναφοράτοκατάκεφαλήνεισόδημα .Δενπρέπειόμως
ναλησμονείται ότισεορισμένεςχώρες,όπωςηΕλλάδα,η
Πορτογαλία ,ηΙρλανδία ,ηΙσπανίακαιτοMezzogiorno της
Ιταλίας,τοποσοστόαπασχόλησης στηγεωργίαπαραμένει
ακόμηυψηλότερο του15%σεσύγκρισημετο3%τουΗνω­
μένουΒασιλείου .Πρέπεισυνεπώςνααναμένεται ότιθατεθεί
σεκίνησημίαδιαδικασία γεωργικήςαναδιάρθρωσης ,πουθα
στρέψειτοπλεονάζον εργατικόδυναμικόπροςτουςάλλους
τομείςδραστηριότητας .1.1.10.Λόγωτωντμηματικών χαρακτηριστικών πουπα­
ρουσιάζειηδιάρθρωση τηςβιομηχανίας τους,οιμειονεκτικό­
τερεςπεριοχέςδενείναισεθέσηναεπωφεληθούν στηνπράξη
απότιςδημόσιεςπρομήθειες (πουαποτελούν το16%του
ΑΕΠτηςΕΚ)καιδενείναισεθέσηνααποκτήσουν πλεονε­
κτήματααπότοάνοιγμάτουςλόγωτηςκαθιέρωσης της
ενιαίαςαγοράς.Πράγματι ,οιτομείςγιατουςοποίουςοι
δημόσιεςπρομήθειες έχουναποφασιστική σημασίαείναιοι
τομείςτωντεχνολογιών γιατηνενέργεια ,τωνυπολογιστών
καιτηςμηχανοργανώσεως γραφείων ,τηςαεροναυπηγικής ,
τωνσιδηροδρόμων καιτωντηλεπικοινωνιών ,πουυφίστανται
κυρίωςστιςπιοαναπτυγμένες περιοχές .Συνεπώςοιδημόσιες
δαπάνεςυπέρτωνμειονεκτικότερων περιοχώνμεταφράζονται
σεμεταφοράκερδώνστιςπιοανεπτυγμένες περιοχές .Απότις
τάσειςαυτέςεπιβεβαιώνεται τοσυμπέρασμα γιατηνύπαρξη
μιαςευρωκεντρικής ανάπτυξης ,τηνοποίαοιειδικοίαπεικονί­
ζουνμεμιαλωρίδαελλειπτικού οχήματοςπουεκτείνεταιαπό
τοΛονδίνοστοΜιλάνο,διαμέσουτωνΚάτωΧωρώνκαιτης
Φραγκφούρτης καιτηςοποίαςηέκτασηεξαπλώνεται προς
βορράντουΛονδίνουκαιπροςτηνκατεύθυνση τηςΡώμης
καιτωνΠαρισίων .Στομέροςαυτόσυγκεντρώνονται τόσοo
πληθυσμός όσοκαιηπαραγωγή καιτοεισόδημα ,μετις
αρνητικέςεπιπτώσεις γιατοπεριβάλλον πουαπορρέουν από
τηνυψηλήσυγκέντρωση κατοίκων .1.1.14.Όσοναφοράτηνπροσφοράαπασχόλησης γιατην
επόμενηδεκαετίααναμένεται ελαφράαύξηση(+0,1%ετη­
σίως)στοεσωτερικό τηςΚοινότητας βάσειτηςοποίαςθα
προστεθούν 2εκατομμύρια ενεργάάτομαστιςνότιεςπεριο­
χές,ενώστηνυπόλοιπηκοινότητα θαπαρουσιασθεί μείωση
κατά500000ενεργάάτομα.Στηνενλόγωπροσφοράεργασίας
πρέπειναπροστεθεί καιηπροσφορά πουπροέρχεται από
μετανάστες τρίτωνχωρών,πουπροβλέπεται ότιθαδιατηρηθεί
σεεπίπεδοτου0,1%ετησίως,χωρίςωστόσοναλαμβάνεται
υπόψηηπιθανήαύξησητηςπιέσεωςαπότιςχώρεςτης
Κεντρικής καιΑνατολικής Ευρώπης .Εάντώραπροστεθείσε
αυτάκαιτογεγονόςότιοιενδοκοινοτικές καιδιαπεριφερεια­
κέςμετακινήσεις έχουνκαταστείασήμαντες καιότιοιμεσο­
γειακέςπεριοχέςεμφανίζουν πλέονέναθετικόκαθαρόυπό­
λοιποσεό,τιαφοράτηνκινητικότητα τουεργατικούδυναμι­
κού,τοπρόβληματηςαπασχόλησης στιςενλόγωπεριοχές
παρουσιάζεται σεόλοτοεύροςτου:δενυφίσταταικαμμία
εναλλακτική τάσηγιαμιασταθερήανάπτυξη .HΕπιτροπή
τωνΕΚβεβαιώνειότιμιαπεριοχήμεΑΕΠίσοπρος70%
τουκοινοτικού μέσουόρουθαέπρεπεγιαναφθάσειστις90%
«ναυπερβείτοκοινοτικόμέσοποσοστούαύξησηςτουΑΕΠ
κατά1,25ποσοστιαίες μονάδεςετησίωςκαιεπί20έτη.1.1.11.Τούψοςτηςανεργίας—τοοποίοκατατο1990
διαπιστώθηκε ότιστηνΕΚκυμαίνεται γύρωσε8,5%—
απεικονίζει ακριβώςτηδιαφοράμεταξύτωνπεριοχών .Αυτό
κυμαίνεταιπράγματιαπό1,5%στοΛουξεμβούργο σε28,9%
στηνΑνδαλουσία (σχεδόν19φορέςπερισσότερο )καιοι
διαφορέςπαραμένουν έντονες.Το1989,19περιοχέςτηςΚοι­
νότηταςυπερέβαιναν το15%.ΜεταξύΑπριλίου1990και
1991oαριθμόςτωνανέργωνστιςπερισσότερες απόαυτέςτις
περιοχέςαυξήθηκεσοβαρά(Eurostat,ΤαχείεςΣτατιστικές ,
περιφέρειες 3/1991).1.1.15.Τομέσοακαθάριστο ημερομίσθιο κατατο1989
κυμαίνεται ,περίπουσε2EcuστηνΠορτογαλία καιτην
Ελλάδα,σε11στηΔανίακαι9στηνΓερμανία .Ακόμηκαι
ανληφθούνυπόψηοιδιαφορέςτωντιμώνκαιτηςδιάρθρωσης
τηςκατανάλωσης οιδιαφορέςπαραμένουν υψηλές.Πρόκειται
λοιπόνγιαμιασοβαρήδιαφοράπουκυμαίνεται μεταξύ4
μονάδωναγοραστικής ισοτιμίαςστηνΠορτογαλία και11στο
Λουξεμβούργο καιτηΔανία.Υφίσταται μιαδιαφοράόσον
αφοράτοβιοτικόεπίπεδοτωναπασχολουμένων στηβιομηχα­
νίαπουφθάνειτηναναλογία 1:3.
1.1.12.Αλλάτοπρόβλημαείναιιδιαιτέρωςοξυγιασυγκε­
κριμένεςκατηγορίες ατόμων,δηλ.τουςνέους,τουςανέργους
μακράςδιάρκειαςκαιταάτοματρίτηςηλικίας .Απότο1983
ωςτο1988,oαριθμόςανέργωνμακράςδιαρκείαςαυξήθηκε
από4,5σε5,5εκατομμύρια (+22%)στηνΕυρώπητων10,
καισε7,3εκατομμύρια στηνΕυρώπητων12,δηλαδήαπό45
σε52%επίτουσυνόλουτωνανέργων .Κατάτατρίατελευταία
έτητοποσοστόαυτόπαρέμεινεσταθερό .Hαπόκλισησε
σχέσημετονκοινοτικόμέσοόροκυμαίνεταικατάμέσοόρο
σε42-45%στοΗνωμένοΒασίλειο ,τηΓαλλίακαιτιςΚάτω
Χώρες,καισε57-67%στηνΙσπανία,τηνΙταλίαήτηνΙρλαν­
δία.Δενδιαθέτομεστατιστικά δεδομέναγιατομέσοόρο
ομάδωνπεριοχών ,πάντωςοιδιαφορέςαυξήθηκαν καιστο
εσωτερικόμεμονωμένων κρατών,όπωςηΙταλία,στηνοποία,
κατάτοτέλοςτηςδεκαετίας ,ηανεργίαήτανκατώτερητων
5%στιςβόρειεςπεριοχέςκαιάνωτου20%στιςμεσογειακές .1.1.16.Εανεξετάσουμε τοεργατικόωρομίσθιο πουκυμαί­
νεταιαπό2,5EcuστηνΠορτογαλία έως14EcuστηΓερμανία ,
ταοποίασυνιστούν 59ή54%τουτελικούεργατικούεισοδή­
ματοςπαρατηρούμε μίαπολύπαρόμοιαδιάρθρωση .Κατά
τιςδύοτελευταίες δεκαετίεςοισυντελεστές αυξήσεως των
μισθώνκαιτουπληθυσμού υπήρξανβασικάυψηλότεροι στις
λιγότεροανεπτυγμένες οικονομίες ,αρκείόμωςναυπολογι­
σθούνσεEcuγιαναμειωθείαισθητάηδιαφορά,πράγμα
πουτονίζειτησημασίατηςσυναλλαγματικής ισοτιμίαςστα
πλαίσιατωνμισθολογικών καιπληθωριστικών πολιτικών
τωνχωρώναυτώνγιατημείωσητωνεπιπτώσεων στοκόστος
παραγωγής .

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/53
μορφήτουοργανωμένου εγκλήματος μεδικήτουεπικερδέ­
στατηοικονομική δραστηριότητα ,βασισμένη στοεμπόριο
καισταναρκωτικά ,καθώςκαισεδευτερεύουσες δραστηριό­
τητεςστηνπαραγωγή ,τοεμπόριοκαιστιςδημόσιεςπρομή­
θειες.1.1.17.Τοχαμήλοτερο ύψοςμισθώνζημιώνειτοβιοτικό
επίπεδοτωνεργαζομένων ,χωρίςόμωςαυτόνασημαίνειότι
τοχαμηλόεργατικόκόστοςαποτελείοπωσδήποτε παράγοντα
ανταγωνιστικότητας καιπροϋπόθεση προσελκύσεως νέων
επενδύσεων .Μάλλον ,οιχαμηλοίμισθοίσυνοδεύονται κατά
γενικόκανόνααπόχαμηλότερη παραγωγικότητα .Άλλες
είναισυνεπώςοισημαντικότερες προϋποθέσεις γιατηνπρο­
σέλκυσηνέωνεπενδύσεων ,ικανώνναδιευρύνουν τοπαραγω­
γικόφάσμα. 1.2.4.Hπρώτηκαισημαντικότερη πρόκληση είναιη
δυσκολίαπροσαρμογής ,εντόςβραχέωνχρονικώνορίων,της
ποιότηταςκαιτηςεξειδίκευσης τωνανθρώπινων πόρωνστην
αναγκαιότητα μιαςσύγχρονηςανάπτυξηςτηςοικονομίας και
τηςκοινωνίας .1.1.18.Οικοινωνικές δαπάνεςτωνχωρώνκαιτωνεπιχει­
ρήσεωνποικίλλουν σεσημαντικό βαθμό,σεαπόλυτουςαριθ­
μούς,ιδιαίτερησημασίαέχειόμωςηποσοστιαία διακύμανση .
Κυμαίνεται από13%τουΑΕΠστηνΠορτογαλία σε32%
γιατιςΚάτωΧώρεςκαιφθάνουντο30%τουεργατικού
ημερομισθίου στηνΙρλανδίακαιτο47%στηΓαλλία .1.2.5.Οιυποδομέςπουείναιαπαραίτητες γιατηνεπαγγελ­
ματικήεκπαίδευση καιεπιμόρφωση παρουσιάζουν σοβαρή
ανεπάρκεια ,ενώηπροσαρμογή τουςστακοινοτικάπρότυπα
εκπαίδευσης καιεπιμόρφωσης θααπαιτούσε σεορισμένες
περιοχέςαύξησητηςτάξεωςτου30%καισημαντικότατη
χρηματοδοτική προσπάθεια .Hποσοτικήαυτήπροσέγγιση
δενεγγυάταιβέβαιακαιανάλογηάνοδοτουποιοτικούεπιπέ­
δουπουείναιαναγκαίογιατιςυποδομές ,ταμέσαδιδασκαλίας
καιτοδιδακτικόπροσωπικό ,γιατηνκατάρτιση τουοποίου
απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις .1.1.19.Οιδιάφορεςαυτέςαντανακλούν γενικάτιςμεγάλες
διακυμάνσεις τουποσοστούκοινωνικής ασφαλιστικής κάλυ­
ψηςκαιτηςποιότηταςκαιτηςποσότητας τωνοικονομικών
παροχώνκαιτωνυπηρεσιών της.Μάλιστα ,όπουστηνΚοινό­
τηταέναμεγαλύτερο μέροςτουπληθυσμού βρίσκεται σε
ιδιαίτερηανάγκηεκείηυποστήριξη καιηκάλυψηπουπαρέ­
χεταιαπότοσύστημαασφαλιστικής προστασίας είναιπεριο­
ρισμένες .Αυτόβέβαιαίσωςναείναιάριστοαπόοικονομικής
πλευράς,αλλάείναιλιγότεροπαραδεκτό όσοπλησιάζουμε
προςτηνοικονομική καιπολιτικήένωση. 1.2.6.Φυσικάηανάγκηεπιμόρφωσης είναιανάλογημετις
αναπτυξιακές επιλογέςπουγίνονται .Εάνηφιλοδοξίαείναι
ηπραγματοποίηση μιαςπιοπροηγμένης παραγωγικής ενότη­
τας,τόσοστηβιομηχανία όσοκαιστοντομέατωνυπηρεσιών ,
τοέργοκαθίσταται ακόμηδυσχερέστερο .1.2.Τααίτια
1.2.1.Oεπίμονοςχαρακτήρας τουσημερινούοικονομικού
δυαδισμού τηςΚοινότητας καιορισμένων κρατώνμελών
(όπωςηΙσπανίακαιηΙταλία)και,προπάντων ,ηδιεύρυνσή
τουπαράτιςεθνικέςπαρεμβάσεις καιταδιαρθρωτικά ταμεία
οφείλεταισεέναπολυπλοκότατο πλέγμααλληλοεπιδρουσών
αιτιώναπότιςοποίεςείναιαναγκαίοναδιακρίνομε τασημα­
ντικότεραστοιχεία .1.2.7.Τοδεύτεροστοιχείοείναιηδυσκολίαπροσβάσεως
στοκεφάλαιο .Στιςπερισσότερες μειονεκτικές περιοχές—
έστωκαιανληφθείυπόψηoπληθωρισμός —τοκόστοςτου
χρήματοςείναικανονικάυψηλότερο καιείναιδύσκολονα
μειωθεί,λόγωακριβώςτηςανάγκηςπεριορισμού τουπληθω­
ρισμού .
1.2.2.Ιδιαίτεραηέννοιατηςδιαρθρωτικής καθυστέρησης
δενπρέπειναανάγεταιμόνοσεοικονομικές κατηγορίες ,
αλλάναπεριλαμβάνει πολιτιστικές ,κοινωνικές καιπολιτικές
πτυχέςκαιτηνποιότητατωνυπηρεσιών πουπαρέχονται
προςτουςπολίτεςκαιτιςεπιχειρήσεις ,ταεπίπεδακαιτην
ποιότητατηςβασικήςεκπαίδευσης καιτηςεπαγγελματικής
εκπαίδευσης ,τιςπολιτικέςκαιδιοικητικές δομέςκαιτην
ποιότητατηςιθύνουσαςτάξης.Συνεπάγεται λοιπόνκαιορι­
σμένηεξέτασητουεκπαιδευτικού επιπέδουτηςιθύνουσας
τάξης—πολιτικήςκαιεπιχειρησιακής —ηοποίασυχνάδεν
διαθέτειταμέσακαιτηνπρωτοβουλία γιαναθέσεισεκίνηση
τηναναπτυξιακή διαδικασία .1.2.8.Συχνάακόμηκαιστηνιδιαχώρατοκόστοςτης
πίστηςκαθίσταται υψηλότερο στιςπιομειονεκτικές περιοχές
απ'ό,τιθαδικαιολογείτο αντικειμενικά λόγωτουδιαφορετι­
κούμέσουβαθμούτουκινδύνου .Τογεγονόςαυτόπουσημαί­
νειπρόσθετοκόστος,μπορείνααποδοθείκατάμεγάλομέρος
στηνκαθυστέρηση πουπαρουσιάζουν στιςπεριοχέςαυτέςοι
χρηματοπιστωτικές αγορέςκαιοιπιστωτικές δομές.Γίνεται
συνεπώςαπαραίτητη ημείωσητουκόστουςχρήματοςμετην
προσαρμογή μεταξύάλλωντωνχρηματοδοτικών μέσωντα
οποίαπρέπεινακαταστούν πιοευέλικτακαιπιοεξειδικευ­
μένασεσυνάρτηση μεταέργαανάπτυξης ,καιιδιαιτέρως
όσοναφοράτηχρηματοδότηση τωνμικρομεσαίων επιχειρή­
σεων(MME).
1.2.3.Hεξωτερική παρέμβαση αντιμετωπίζει συχνάτην
αντίσταση τομέωνπου—παράτηγενικήκατάσταση ελλεί­
ψεων—έχουνκατορθώσει νακαταλάβουν προνομιούχο οικο­
νομικήκαικοινωνική θέσηήείναιαποδέκτεςκοινωνικής
βοήθειαςκαιοιοποίοιβεβαίωςθααμφισβητηθούν απότην
ανάπτυξη .Οιαντιστάσεις αυτέςσεορισμένεςπεριπτώσεις —
όπωςστοMezzogiorno τηςΙταλίας--λαμβάνουν τηνακραία1.2.9.Hανεπάρκεια ,αυτώντωνδυοβασικώνπαραγόντων
αποτελείτηναναμφισβήτητη αιτίαγιατηνκαθυστέρηση της
ενδογενούς αναπτύξεως καιταυτοχρόνως σημαντική αιτία
αποθάρρυνσης τωνέξωθενεπενδύσεων ,εθνικής,κοινοτικής
καιδιεθνήςπροελεύσεως .

Αριθ.C98/54 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
απότιςεθνικέςδιοικήσεις τωνχρηματοδοτήσεων τιςοποίες
δικαιούνται στοπλαίσιοτηςκοινοτικήςπολιτικής .
1.2.16.Τούτοσυνεπάγεται μειωμένεςδυνατότητες προσβά­
σεωςστιςπολιτικέςκαιτουςπόρουςτηςΚοινότητας και
χαμηλότερο βαθμόαπορρόφησης τωνπόρωνπουπροβλέπο­
νταιαπόταδιαρθρωτικά ταμείαήαντίθετασπατάληκαι
διασκορπισμό τωνπροσπαθειών .Συνεπώς,γίνεταιακόμη
δυσκολότερο ,βάσειμιαςσυνεχούςεφαρμογής τωνμέτρων
καιτωναποτελεσμάτων τους,ναυπάρξειμιασυνεκτικήπολι­
τικήκαιναεπιτευχθεί ηκριτικήμάζαγιατηναπορρόφηση
τωνπόρωνπουείναιαναγκαίοιγιανατεθείσεκίνησηη
ανάπτυξη .
1.2.17.Oτελικόςπαράγωνείναιοισυνέπειεςαπότιςκρατι­
κέςενισχύσεις .Hμέσησυνολικήκρατικήενίσχυσηπροςτο
μεταποιητικό τομέα,τηγεωργία,τηναλιείακαιτηβιομηχα­
νίαάνθρακοςανήλθεσε82,3δισεκατομμύρια Ecuετησίως
μεταξύ1986και1988.Hανάλυσητουσυνολικού αυτούποσού
δείχνειότι:
—τατέσσεραμεγαλύτερα κράτημέληαπορρόφησαν 66,4
δισεκατομμύρια Ecu,ενώηάνισηκατανομήτωνενισχύ­
σεωναντικατοπτρίζει διαφορέςδυνάμεωςκαιυγείαςτων
εθνικώνπροϋπολογισμών καιτωνεθνικώνπολιτικών ,
—τομεγαλύτερο μέροςτωνδαπανώνδιατέθηκεγιαοριζό­
ντιουςκαιτομεακούςσκοπούςκαιμόνο12δισεκατομμύ­
ριαEcuγιαπεριφερειακές ενισχύσεις .Αλλάκαιβάσει
τηςπεριφερειακής ενισχύσεως ,οιδαπάνεςκατανεμήθη­
κανκατάτρόπονάνισομεταξύτηςΕλλάδας,Ιρλανδίας ,
ΙσπανίαςκαιΠορτογαλίας ,οιοποίεςδαπάνησαν ύλες
μαζίμόνο653εκατομμύρια Ecuαπότηνεπιτρεπόμενη
κρατικήενίσχυση .1.2.10.Πολλοίείναιοιπαράγοντες οιοποίοικαθορίζουν
τιςεπιλογέςγιατηνεγκατάσταση τωνμεγάλωνεπιχειρήσεων ,
πουδύνανταινασυνεισφέρουν κεφάλαιακαιτεχνολογία .Οι
σημαντικότεροι απότουςπαράγοντες αυτούςείναι:
—οιδυνατότητες τηςαγοράς,
—τομακροοικονομικό πλαίσιο.
—οιεθνικέςκαιπεριφερειακές ενισχύσεις ,
—ηαγοράεργασίας ,
—ηγεωγραφική θέση.
—-οιυποδομές ,
—ηποιότητατουπεριβάλλοντος .
1.2.11.Μεταξύαυτώντωνπαραγόντων ,στιςπεριοχέςτου
στόχου 1,ιδιαιτέρως ελλειμματικός εμφανίζεται oτομέας
τωνέργωνυποδομήςκαικυρίωςτοσύστημαμεταφορών και
τηλεπικοινωνιών καιoεφοδιασμός σεενέργεια .Στιςπεριοχές
πουβρίσκονται σεβιομηχανικό μαρασμόπαρατηρείται
συχνάότιοιπαράγοντες πουπροσδιορίζουν τηνεγκατάσταση
τωνεπιχειρήσεων είναισυχνάενμέρειαπηρχαιωμένοι .
1.2.12.Υπογραμμίζεται ακόμηότιαναφορικά μετηναγορά
εργασίας ,οισημαντικότερες πτυχέςδενείναιεκείνεςπου
σχετίζονται μετοκόστοςτηςεργασίας ,αλλάοιπτυχέςτης
εξειδίκευσης τουεργατικού δυναμικού καιτουσύγχρονου
συστήματος εργασιακών σχέσεων ,πουέχεισυμφωνηθεί
μεταξύτωνκοινωνικών εταίρων .
1.2.13.Είναισαφέςότιμεταξύτωνλόγωνπουκαθιστούν
δυσχερήτηνπορείαπροςτηνανάπτυξη ,διαμέσουεξωτερικών
επενδύσεων ,είναιακριβώςηέλλειψηαυτήςτηςαλληλεξάρ­
τησηςπουσυναντάται στιςοικονομικώς ισχυρότερες περιο­
χέςμεταξύπροηγμένων υποδομών ,ροήςπληροφοριών ,έρευ­
ναςκαιανάπτυξης ,εκπαιδευτικών δομών,επιχειρησιακού
πνεύματος καιειδικευμένου εργατικού δυναμικού .Ενόψει
αυτούτουγεγονότος ,οιμεγάλεςεπιχειρήσεις πουεδρεύουν
στιςενλόγωπεριοχέςδενέχουντοπολλαπλασιαστικό αποτέ­
λεσμαπουθαήτανδυνατόνααναμένεται απότιςMME,
τηνπαροχήυπηρεσιών καιτημεταφοράτεχνολογίας και
τεχνογνωσίας .
1.2.14.Hδεκαπενταετής πείρααπότηνπεριφερειακή πολι­
τικήτηςΚοινότητας καθώςκαιημακρύτερη ακόμηπείραπου
αποκτήθηκε σταπλαίσιατωνεθνικώνεκτάκτωνπαρεμβάσεων
καθιστούνολοφάνερο τονπρωταρχικό ρόλοπουκαλείταινα
διαδραματίσει ηδημόσιαδιοίκηση ,ειδικότερα δεσεπεριφε­
ρειακόκαιτοπικόεπίπεδο .
1.2.15.Οιδυνατότητες γιατονπρογραμματισμό τωνπαρεμ­
βάσεων,ώστεναεντάσσονται σεμιασφαιρικήθεώρησητου
χωροταξικού προβλήματος καιτηςαναπτυξιακής στρατηγι­
κής,είναιαποφασιστικής σημασίαςγιατηνεπιτυχίατης
περιφερειακής πολιτικής .Ειδικότερα ηδιαρθρωτική καθυ­
στέρησησημαίνεισυχνάότικαιηίδιαηδημόσιαδιοίκηση
πάσχειαπότηνέλλειψηκατάλληλης προετοιμασίας ,εξοπλι­
σμού,τεχνογνωσίας καιαναγκαίας αποτελεσματικότητας .
Σ'αυτόπροστίθεται τογεγονόςότιστιςζώνεςβιομηχανικής
παρακμήςσυναντώνται ακόμηδυσκολίεςγιατηχορήγηση1.3.Hπρόκληση
1.3.1.Oαπολογισμός 14ετώνπαρεμβάσεων εκμέρουςτων
διαρθρωτικών ταμείων,πουπροηγήθηκε ,το1988,τηςμεταρ­
ρύθμισηςτωνταμείων,παρέσχετηδυνατότητα ναπροσδιορι­
σθείότιημερικήέστωαποτυχίαωςπροςτουςστόχουςτης
συνοχήςοφείλεταισεπολλούςπαραγόντες ,όπως:
—ητεράστιαδυσαναλογία μεταξύτωνδιαθέσιμων πόρων
καιτουεύρουςτωνδιαφορών ,
—oδιασκορπισμός τωνπαρεμβάσεων (ταμεμονωμένα μικρά
προγράμματα αποτελούν το93%),
—ηέλλειψηαναπτυξιακής στρατηγικής ,
—ηέλλειψηελέγχου .
1.3.2.Hμεταρρύθμιση τωνδιαρθρωτικών ταμείωναποτε­
λείτηνκατάλληληαπάντησηπουβασίζεταιστιςεξήςαρχές:
—τηναρχήτουπρογραμματισμού καιτηςολοκλήρωσης ,
—τηναρχήτηςσυμπληρωματικότητας ,

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων Αριθ.C98/55
—τηναρχήτηςσυμπράξεως καιιδίωςτουάμεσουδιάλογου
μετιςπεριφερειακές διοικητικές αρχές.τομέωνθεωρείταιαποτηνάποψηαπασχόλησης ωςιδιαιτέρως
υψηλήστηνΠορτογαλία (32,7%τηςαπασχόλησης στοβιο­
μηχανικό τομέα),στηνΕλλάδα(28,7%)στηνΙρλανδία
(11,9%)καιστηΓερμανία (7,27%—τοποσοστόαυτόείναι
του1988καιδενλαμβάνειυπόψητηγερμανική επανένωση ). 1.3.3.Παραμένει ,ωστόσο ,ησοβαρήανεπάρκεια των
πόρωνπουδενείναιανάλογοιμετουςστόχους,όπωςκαιη
ανάγκητηςεξασθένησης τηςγραφειοκρατικής οργάνωσης ,
μετηναπλοποίηση τωνδιαδικασιών καιτωνίδιωντωνμηχα­
νισμών .
1.3.4.Τογεγονόςότιδενπροβλέφθηκαν στουςσχετικούς
κανονισμούς μορφέςσυμμετοχής τωνκοινωνικών εταίρων,
δενευνοείτηνκινητοποίηση τωνκοινωνικών δυνάμεωνπου
έχουνάμεσοενδιαφέρον ωςπροςτηδημιουργία τωνσυνερ­
γειώνπουείναιαπαραίτητες γιατηθέσησεκίνησητης
αναπτυξιακής διαδικασίας .1.3.10.Hνέαώθησηπουέδωσανστηδιαδικασία γιατην
Ευρωπαϊκή Ένωση,τααποτελέσματα τηςΔιάσκεψης του
Μάαστριχτ επιφυλάσσει ακόμημεγαλύτερη πολιτικήσημα­
σίαστηνοικονομική καικοινωνικήσυνοχή .Μετάτημεταρ­
ρύθμισητωνδιαρθρωτικών ταμείων,χρειάζεται σήμερανα
εφαρμοσθούν πλήρωςοιδύοπρώτεςπαράγραφοι τουάρθρου
130BτηςΣυνθήκηςτηςΡώμης,πουενσωματώθηκε στην
ενιαίαΠράξη :
«Τακράτημέλησυντονίζουν τηνοικονομική τουςπολι­
τικήμεσκοπόναεπιτευχθούν οιστόχοιτουάρθρου130
A.Hυλοποίηση τωνκοινώνπολιτικώνκαιτηςεσωτερι­
κήςαγοράςλαμβάνειυπόψητουςστόχουςτουάρθρου
130Aκαι130Γκαισυμμετέχει στηνπραγματοποίησή
τους.»1.3.5.Γιαμιαπιοεμπεριστατωμένη εκτίμησησχετικάμε
ταπρώταδύοέτηεφαρμογής τηςμεταρρύθμισης τωνδιαρθρω­
τικώνταμείωνπαραπέμπομε στηγνωμοδότηση τηςΟΚΕτης
24ηςΑπριλίου1991(').
Είναισυνεπώςπρωταρχική ανάγκηναεξακριβωθεί κατα
πόσοοιλοιπέςκοινοτικές πολιτικέςκαιειδικότερα εκείνες
πουαπορροφούν τομεγαλύτερο τμήματουκοινοτικού προϋ­
πολογισμού ,-λαμβάνουν υπόψητοστόχοτηςσυνοχής ,και
κατάπόσοηεφαρμογήτουςδημιουργεί νέεςδιαφορές ,και
στηντελευταίαπερίπτωση ,ταμέτραπουπρέπειναληφθούν .1.3.6.Τατελευταίαχρόνια—πουχαρακτηρίζονται απο
υψηλόσυντελεστή αναπτύξεως καιαπότηνπροοδευτική ολο­
κλήρωσητωνεθνικώναγορών—απετέλεσαν έναείδοςεργα­
στηριακούπειράματος ωςπροςτααποτελέσματα πουθαπρο­
κύψουναπότηνπλήρηυλοποίηση τηςεσωτερικής αγοράς
γιατηνοικονομική καικοινωνικήσυνοχή .Οιαπαισιόδοξες
προβλέψεις τηςΕπιτροπής καιόλωντωνεμπειρογνωμόνων
επιβεβαιώνονται .
1.3.7.HέκθεσηCecchiniπροβλέπειότιηολοκλήρωση της
εσωτερικής αγοράςμπορείναδημιουργήσει από2έως5
εκατομμύρια θέσειςαπασχόλησης μακροπρόθεσμα ύστερα
απόμίααρχικήμείωσητηςαπασχόλησης ,υπότηνπροϋπό­
θεσηότιθαληφθούνορισμέναμακροοικονομικά μέτρα.H
αύξησητωνθέσεωναπασχόλησης πουσημειώθηκε κατάτα
πρόσφαταέτημαρτυρείότιταοφέληέχουνπροβλεφθεί αλλά
ότιπαραμένουν οιεπιπτώσεις τωνδιαδικασιών ορθολογισμού
πουθαπλήξουντουςτομείς,πουείναιπιοευαίσθητοι έναντι
τηςκατάργησης τωνπεριορισμών τουανταγωνισμού καθώς
καιεκείνων,οιοποίεςείναιαπρόβλεπτες ,δηλ.τωνφάσεων
ύφεσηςκαιμαρασμού ,τιςοποίεςδιερχόμεθα σήμερα .1.3.11.Σχετικάστοεπόμενοκεφαλαίοτηςπαρούσηςγνω­
μοδότησης πρωτοβουλίας εξετάζονται οιεξήςπολιτικές :
—οικονομική καινομισματική ένωση,
—κοινήγεωργικήπολιτική ,
—κοινωνικήπολιτική ,
—πολιτικήστοντομέατηςεκπαίδευσης ,
—πολιτικήτουπεριβάλλοντος ,
—βιομηχανική πολιτική ,
—έρευνα,
—μεταφορές ,
--ανταγωνισμός .1.3.8.Οιεπιπτώσεις αυτέςδενθαείναιόμοιεςσεόλες
τιςπεριοχέςτηςΚοινότητας ούτεκαιστοεσωτερικόενός
βιομηχανικού τομέα,εντόςτουοποίουοιπιοαποτελεσματι­
κέςκαικαλύτερατοποθετημένες επιχειρήσεις θααυξήσουν
τομερίδιοτουςστηναγοράσεβάροςτωνυπολοίπων .
1.3.9.Μεταξύτωνπιοευαίσθητων τομέωνείναιοιβιομη­
χανίεςκλωστοϋφαντουργικών καιειδώνενδύσεωςκαιυποδη­
μάτων,τωνοποίωνoαυξανόμενος ανταγωνισμός θαπρέπει
ναωθήσειτηναναδιάρθρωση καιτησχετικήπροσπάθεια ,με
αισθητήμείωσητηςαπασχόλησης καιβελτίωσητωνπροο­
πτικώντηςαγοράς .Hπαρουσίαπαρόμοιων ευαίσθητωνΜΕΡΟΣ B-ΑΝΑΛΥΣΗ
2.ΟισυνέπειεςτηςΟικονομικής καιΝομισματικής Ένωσης
(ΟΝΕ)
2.1.Επειδήπρόκειταιγιαένασύνολοπολιτικώνενεργειών
τοοποίοθαυλοποιηθεί βάσειτωναποφάσεων τηςδιάσκεψης
γιατηνοικονομική καινομισματική ένωσηκαιηοποίαθα
διανύσειμιαμεταβατική περίοδοπρινεφαρμοσθεί πλήρως,
κατ'αρχήνκατάπάσαπιθανότητα απότο1997-1999 ,μπορούμε
νααναφερθούμε μόνοστιςμελέτεςπουέχουνγίνειαναφορικά (')ΕΕαριθ.C159της17.6.1991,σ.21.

Αριθ.C98/56 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων 2.4.92
μετιςεπιπτώσεις τηςοικονομικής καινομισματικής ένωσης.
Οιυποθέσειςπουδιατυπώνονται είναιόμωςεξαιρετικά αλη­
θοφανείς .Δεδομένου ότιοιεμπειρογνώμονες συμφωνούν
γενικότερα μεταξύτουςωςπροςτογεγονόςότιυπάρχεικίνδυ­
νοςηοικονομική ένωσηναπλήξειτιςμειονεκτικές χώρες
καιπεριοχές ,τοερώτημαπουτίθεταιείναικατάπόσοη
νομισματική ένωσηθααμβλύνειτουςκινδύνουςπουσυνεπά­
γεταιηυλοποίηση τηςεσωτερικής αγοράς .
2.2.Σεγενικέςγραμμέςείναιπάντωςβέβαιοότιθαπρέπει
νααναμένεται ορισμένηβελτίωσητωνσυνθηκώνπουεπικρα­
τούνστιςμειονεκτικότερες περιοχές ,έστωκαιανηβελτίωση
αυτήδεπραγματοποιηθεί μετηνίδιαμορφήγιαόλεςτις
περιοχέςούτεμετονίδιοαυτοματισμό ,όπωςαναφέρθηκε στα
σημεία2.8.9και2.9τηςγνωμοδότησης γιατην«Έκθεση
σχετικάμετηνΟικονομική καιΝομισματική Ένωσηστην
Κοινότητα »πουυιοθέτησε ηΟΚΕστις19Οκτωβρίου
1989(').Οισχετικέςπεριοχέςπρέπεινασυμμετάσχουν στα
οφέληπουθαπροκύψουν απότηνκατάργηση τωνδαπανών
γιατιςσυναλλαγματικές πράξειςκαισταμέτραάρσεωςτων
τεχνικώνεμποδίωνπουπεριπλέκονται απότουςδιεθνείςτρα­
πεζικούςκανονισμούς .Μετονίδιοτρόποθαπρέπειναεπωφε­
ληθούναπότηνεπιθυμητήμείωσητωνεπιτοκίων .Περαιτέρω
ημείωσητωννομισματικών κινδύνωνστιςλιγότεροαναπτυγ­
μένεςπεριοχέςθααυξήσειτιςευκαιρίεςγιαεπενδύσεις λόγω
μεγαλύτερης εμπιστοσύνης γιατιςπεριοχέςαυτές.
2.3.Ιδιαίτερησημασίαγιατιςεπιχειρήσεις ,προπάντων
γιατιςMME,έχειηεξαφάνιση τωνσυναλλαγματικών αβε­
βαιοτήτων .Εντούτοις ,ανκαιέναςαπότουςστόχουςτης
οικονομικής καινομισματικής ένωσηςείναινασυμβάλειστη
σταθεροποίηση τουδιεθνούςνομισματικού συστήματος ,η
ίδιαηεπίτευξητηςενιαίαςαγοράςαυξάνειτηδιεθνήανταγω­
νιστικότητα .Συνεπώςμιαεντονότερη μεταβλητότητα των
τιμώνσυναλλάγματος θαμπορούσεναεπικρατήσει σεδιεθνές
επίπεδο,καιθαείχεεπιπτώσεις στηδιάρθρωση τωνεπιχειρή­
σεων,δεδομένου τουβάρουςτουεσωτερικού εμπορίουσε
σχέσημεαυτότουεξωτερικού .
2.4.Εντούτοις δενυπάρχειαμφιβολία ότιηικανότητα
επέμβασης τωνκρατώνθαπεριορισθεί .Έχειμεγάλησημασία
νακατανοηθεί ότιαφ'ήςστιγμήςορισμένεςμεταβλητές του
συστήματος καθίστανται σταθερές (τιμήσυναλλάγματος και
αύξησητωννομισματικών μεγεθών),αποκτούνιδιαίτερη
σημασίαοιπραγματικές μεταβλητές (αύξησητουΑΕΠ,παρα­
γωγικότητα τουσυστήματος ,αύξησητουπληθωρισμού και
τουδημοσίουχρέους,πολιτικήτωνεισοδημάτων ).Οιμετα­
βλητέςαυτέςμετουςσυνδυασμούς τουςθακαθορίσουν την
ανταγωνιστική ισχύμιαςπεριφερειακής περιοχήςστοπλαί­
σιοτηςκοινήςαγοράς(2ι.
2.5.Σεό,τιαφοράτονδείκτητουπληθωρισμού oτελευ­
ταίοςθαείναιονομαστικώς ενιαίοςδεδομένου ότιενιαίο
θαείναιτονόμισμακαιηνομισματική πολιτική .Εκτων
πραγμάτων oδείκτηςπληθωρισμού θαείναιυψηλότερος ,στιςπεριοχέςεκείνεςστιςοποίεςoανταγωνισμός είναιχαμηλότε­
ροςκαιοιοποίεςδιαθέτουνδομέςκαίτοιορισμένοιπαράγο­
ντεςσυνεπάγονται υψηλότερες δαπάνεςκαιυψηλότερους ρυθ­
μούςαυξήσεωςτωντιμών.
2.6.Έναάλλοστοιχείομεγάληςσημασίαςείναιότιστα
πλαίσιατηςνομισματικής ένωσης—όπωςσυμβαίνειήδη
σταμεμονωμένα κράτη—παρατηρείται ητάσησχηματισμού
ορισμένηςιεραρχίαςτωνχρηματοπιστωτικών αγορώνέστω
καιανυπάρχειμιαοικονομίακλίμακοςκαιγιατιςχρηματο­
δοτικέςαγορές.Είναιπιθανόννασχηματισθούν τρειςήίσως
δύομόνομεγάλεςχρηματοπιστωτικές αγορέςπουθαδιανέ­
μουντουςπόρουςκαιθαπαγιώσουν τουςκανόνεςπροσβά­
σεωςσ'αυτές .
2.6.1.Είναισαφέςότιγιατηνπρόσβαση αυτήχρειάζονται
πολιτιστικές δυνατότητες δηλ.γνώσειςκαιαποδεκτέςσυμπε­
ριφορέςκαιδεοντολογίες ,πράγμαπουευνοείτιςμεγάλες
επιχειρήσεις καιτιςμεγάλεςπαραγωγικές συγκεντρώσεις και
πλήττειτιςπεριφερειακές περιοχέςστιςοποίεςηεπιχειρημα­
τικήδραστηριότητα προσεγγίζει τηνεργασίαγιαίδιολογαρι­
ασμό,καθώςκαιτιςMMEμεκαθυστερημένη βιομηχανική
δραστηριότητα .Είναισυνεπώςδυνατόνναμηνμεταβληθεί
καιίσωςναεπιδεινωθεί ησημερινήπιστωτική κατάσταση
τωνκαθυστερημένων ζωνώνόπουήδητοχρήμασήμεραβρί­
σκεταιδυσκολότερα καικοστίζειπερισσότερο .
2.6.2.Oαπαραίτητος εκσυγχρονισμός καιορθολογισμός
τωνπιστωτικών διαρθρώσεων στιςζώνεςαυτέςυπάρχεικίνδυ­
νοςναεπιτελεσθεί μεαπόλυτηεξάρτησητωντοπικώνιδρυμά­
τωναπότιςμεγάλεςχρηματοπιστωτικές αγορές,καιταιδρύ­
ματααυτάθαεφαρμόζουν γιατουςπελάτεςτουςταίδια
κριτήριαεπιλογήςπουισχύουνγιατηνοικονομίακλίμακος
ευνοώντας κατάτοντρόποαυτότουςμεγαλύτερους πελάτες .
2.7.Αλλάκαιοιτοπικέςκοινότητες καιπεριοχέςθαβρε­
θούναντιμέτωπες μετοπρόβλημα τηςπροσβάσεως στην
χρηματοπιστωτική αγοράυπόσυνθήκεςόπουτοεπιτόκιοθα
είναικατ'ουσίαενιαίοκαιθαορίζεταιαπότοΕυρωπαϊκό
ΣύστημαΚεντρικών Τραπεζών .
2.7.1.Οιτοπικέςκοινότητες τωνλιγότεροανεπτυγμένων
ζωνών,τωνοποίωνταφορολογικά έσοδαείναιμικρότερα
καικατάπάσαπιθανότητα θατυγχάνουν πλέονμειωμένων
μεταβιβάσεων εκμέρουςτωνκρατών—θαέχουνπιοπεριορι­
σμένεςδυνατότητες χρηματοδοτήσεως απότηναγοράκαι
καταβολής τωντόκων.
2.7.2.Τούτοθακαταστήσει δυσχερέστερες τιςεπενδύσεις
γιαταέργαυποδομήςκαιταμέτραπουείναιαπαραίτητα για
νακαταστήσουν ελκυστικότερο τοπολιτικο-κοινωνικό και
οικονομικό περιβάλλον .
2.8.Άλλοσπουδαίοθέμαείναιότισταπλαίσιατηςνομι­
σματικήςένωσηςησταθερήτιμήσυναλλάγματος δεναντικα­
τοπτρίζειπραγματικά τημέσητιμήσυναλλάγματος τωνμεμο­
νωμένωννομισμάτων αλλάτηνκατάσταση τωνπιοισχυρών
νομισμάτων .Σανσυνέπειαητιμήσυναλλάγματος θαείναι
υπερτιμημένη αναφορικά μετιςμειονεκτικότερες περιοχές .
2.8.1.Οιεπιπτώσεις επίτωνκαθυστερημένων περιοχών
μπορείναείναιποικίλες :
—δεδομένουότιηανταγωνιστικότητα είναιχαμηλότερη ,οι
κεφαλαιουχικές επενδύσεις θαυποχωρήσουν ,(')ΕΕαριθ.C329της30.12.1989,σ.44.
(2)Γιααυτήκαιάλλεςπαρατηρήσεις σχετικάμετηνΟΝΕχρησιμο­
ποιήσαμετηνεργασίατουκαθ.P.Léon«Περιφέρειες πουκινδυ­
νεύουναπότηνΟΝΕ»τηςSilvanaParuoloστοEuropaforum ,
11Ιουνίου1991.

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/57
3.2.4.Σετούτοσυνέβαλετόσοηπροοδευτική τροποποί­
ησητωνσυνηθειών διατροφήςόσοκαιμηχανισμοί καθορι­
σμούτωντιμώνκαιτωνεγγυήσεων τηςΚοινήςΓεωργικής
Παραγωγής (ΚΓΠ).Hκατανομήτωνενισχύσεων τουΕυρω­
παϊκούΓεωργικού ΤαμείουΠροσανατολισμού καιΕγγυή­
σεων(ΕΓΤΠΕ)(τμήμαεγγυήσεων )κατάτο1989κυμαίνεται
από3,751δισεκατομμύρια EcuστηνΟλλανδία ,μεποσοστό
4,7%απασχολουμένων στηγεωργία,μέχρι174εκατομμύρια
EcuστηνΠορτογαλία μεποσοστόαπασχολουμένων στηγε­
ωργία20,7%.Hκατανομήδηλαδήακολούθησε αναλογία
αντίστροφη προςτοναριθμότωναπασχολουμένων στηγεωρ­
γία.—γιατονίδιολόγοητάσηγιαεισαγωγέςείναιισχυρότερη
απότηντάσηεπιτόπιαςπαραγωγής ,
—οιίδιεςενισχύσεις καιοιμεταφορέςπιστώσεων θαέχουν
συνεπώςπολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στιςπιοανεπτυγ­
μένεςπεριοχέςκαισετελευταίαανάλυσησ'αυτέςτιςπε­
ριοχέςθαγίνονταιεπανεπενδύσεις .
2.8.2.Όλεςαυτέςοιεπιπτώσεις είναιπολύγνωστέςόσον
αφοράτιςενισχύσεις προςτιςαναπτυσσόμενες χώρες,που
έχουνόμωςτηδυνατότητα τηςυποτίμησης όπωςσυμβουλεύει
σεορισμένεςπεριπτώσεις ηίδιαηΠαγκόσμια Τράπεζακαι
τοΔιεθνέςΝομισματικό Ταμείο,μεόσαπλεονεκτήματα και
μειονεκτήματα συνεπάγεται αυτό.
3.Οιεπιπτώσεις τηςγεωργικήςπολιτικής
3.1.HγεωργικήΕυρώπητωνΔέκα(πριναπότηντελευταία
διεύρυνσηχαρακτηριζόταν προπάντων απόέντονηαντίθεση
μεταξύτου«κέντρου»,όπουοιΜΠΑ/ΜΓΕείναιπολύυψηλό­
τερηκαιτηςπεριφέρειας ,τωνορεινώνπεριοχώνκαιάλλων
μηευνοημένων ζωνώντηςΚοινότητας ,όπουαυτήείναι
χαμηλή .ΣτηγεωργικήΕυρώπητωνΔώδεκαοιπεριφερειακές
διαφορέςτωνγεωργικών εισοδημάτων ανάαπασχολούμενο
είναιακόμημεγαλύτερες .Πράγματι oσταθμισμένος χαρα­
κτηριστικός τύποςαπόκλισης τηςδιασποράς τωνπεριφερεια­
κώνδεικτώνΜΠΑ/ΜΓΕανήλθεαπό46%το1983σε60το
1987.3.3.HΚΓΠδενσυνέβαλεβέβαιαστημείωσητωνεισοδη­
ματικώνδιαφορώνανάμεσαστηγεωργίατηςΒόρειαςκαι
ΝότιαςΕυρώπης ,πράγμαπουισχύειγιατιςμειονεκτικότερες
περιοχέςκαιλοιπέςπεριφέρειες τηςΚοινότητας .Οιλόγοι
είναιοιεξής:
—Απότημιάπλευρά,επειδήηπολιτικήτωντιμώνκαι
αγορώνεξασφάλισε ευνοϊκότερες συναλλαγές γιαταηπει­
ρωτικάπροϊόντα ,χάρηστοσύστημαεγγυημένης τιμής
γιααπεριόριστες ποσότητες καιστηναπόλυτηυπερά­
σπισηστασύνορα,ηοποίαδιασφαλίζεται μετηνεπιβολή
τηςεισφοράς .
—Απότηνάλληδιότιηεξωτερικήπροστασία τωνμεσογεια­
κώνπροϊόντων αμβλύνθηκε στοπλαίσιοτηςεμπορικής
πολιτικήςτουανοίγματος τωναγορώνπουεφάρμοσε η
Κοινότητα .
—Επειδήηδιαρθρωτική πολιτικήδιαδραμάτισε έναπεριθω­
ριακόρόλοστηνανάπτυξητωνμεσογειακών περιοχών ,
λόγωτωνμειωμένων πιστώσεων πουδιατίθενται στο
τμήμαπροσανατολισμού τουΕΓΤΠΕ .Hσχέσηανάμεσα
στουςτομείςεγγυήσεως καιπροσανατολισμού ήταν,και
παραμένειακόμα,ασταθής .3.2.Επιπλέονμετηδιεύρυνσητου1983τονίζεταιπερισσό­
τεροημεσογειακή διάστασητηςΕυρώπηςκαιεμφανίζεται
πιοέντονηηαντίθεσηΒορράκαιΝότουπουδενχαρακτηρί­
ζεταιμόνοαπότοντύποτηςπαραγωγής αλλάκαιαπότις
διάφορεςπαραγωγικές διαρθρώσεις καιτηνπαραγωγικότητα
τηςεργασίας .
3.2.1.Hγεωργικήπροσφορά τωνχωρώντηςΚοινοτητας
αυξήθηκεκατάτατελευταία 15χρόνιακατά2%σχεδόν
ετησίως .Hαύξησηόμωςτωντυπικάμεσογειακών παραγωγών
παρέμεινεχαμηλότερη του1%,ενώημεγάληαύξησητων
ρυθμώνπαραγωγής έγινεαισθητήστιςτυπικάηπειρωτικές
παραγωγές .Μεταξύ1980και1987,ηπαραγωγήφυτικώνπροϊ­
όντωναυξήθηκεκατά5%στηΔανίακαιτηνΟλλανδίακαι
κατά3%στοΒέλγιοκαιτηΓαλλία .ΣτηνΙταλία,τηνΙσπανία,
τηνΠορτογαλία καιτηνΕλλάδαηαύξησητηςπαραγωγής
δενυπερέβητο1,5%.
3.2.2.Μεταξύ1981και1987οιεισαγωγέςγεωργικών
προϊόντωντωντεσσάρωναυτώνχωρώντηςΚοινότητας αυξή­
θηκανκατά104,4%ενώαντιθέτωςοιεισαγωγέςτωνηπειρω­
τικώνχωρώνπροϊόντων προερχόμενων απόμεσογειακές
χώρεςαυξήθηκαν μόνοκατά44,6%(3).
3.2.3.Ταστοιχείααυτάδείχνουνότιηγεωργίατωνηπει­
ρωτικώνχωρώνόχιμόνοδιατήρησετηνισχυρήτηςθέσησε
ό,τιαφοράτιςπαραδοσιακές παραγωγές δημητριακών και
ζωικώνκεφαλαίων αλλάκαιαύξησετηφυτικήτηςπαραγωγή
μεάνοδοτωνεξαγωγώντωνπρώτωνκαιμείωσητωνεισαγω­
γώντωνδεύτερων .3.4.Οιστρεβλωτικες αυτέςσυνέπειες αναγνωρίζονται
εμμέσωςστηνπρόσφατηανακοίνωση τηςΕπιτροπήςπροςτο
Συμβούλιο γιατη«μελλοντική εξέλιξητηςΚΓΠ»[έγγρ.
COM(91)100τελικότης1ηςΦεβρουαρίου 1991]:
α)ένασύστημαπουσυνδέειτηνενίσχυσητουγεωργικού
τομέαμετιςπαραχθείσες ποσότητες ευνοείτηνανάπτυξη
τηςπαραγωγής καιτηνεντατικοποίηση τωνπαραγωγικών
μεθόδωνμεαποτέλεσμα τηδημιουργία πλεονασμάτων και
τηνκαταχρηστική εκμετάλλευση τουφυσικούπεριβάλλο­
ντος·
β)μιαενίσχυσητωνεισοδημάτων πουβασίζεταισχεδόναπο­
κλειστικάσεεγγυήσειςτωντιμώνείναισεμεγάλοβαθμό
συνάρτηση τουόγκουπαραγωγής και,κατάσυνέπεια ,
συγκεντρώνεται στιςμεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις μετην
εντατικότερη παραγωγήκαιδενλαμβάνειεπαρκώςυπόψη
ταεισοδήματα τηςμεγάληςπλειοψηφίας τωνμικρομε­
σαίωνοικογενειακών εκμεταλλεύσεων
γ)απότο1975έωςτο1989,ηαγοραστική δύναμητωνμεμο­
νωμένωνγεωργώναυξήθηκεελάχιστα ,καιτούτοπαράτο
γεγονόςότιoγεωργικόςπληθυσμός μειώθηκεκατά35%·

Αριθ.C98/58 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
4.2.Αντιθέτως ,εξαιρετικά περιορισμένες ήυποκείμενες
στονκανόνατηςομοφωνίαςείναιορισμένεςβασικέςαρμοδιό­
τητεςγιατηνκοινωνικήσυνοχήκαι,μεταξύτωνσημαντικό­
τερων,τασυστήματατηςκοινωνικής ασφάλισης ,τοεργατικό
δίκαιο,τοπλαίσιογιατιςσυλλογικές συμβάσεις ,ημετανά­
στευσηαπότρίτεςχώρες.Hκατάσταση αυτήέχειωςαποτέλε­
σματηθέσπισηκοινοτικών πράξεωνπουτην1ηΔεκεμβρίου
1989,σταπλαίσιατης«ελεύθερηςκυκλοφορίας καικοινωνι­
κήςπολιτικής»αριθμούσαν 147επίσυνόλου7426πράξεων,
δηλαδήτο1,97%(!),ενώέχεισχεδόνσταματήσει ηεφαρμογή
τουπρογράμματος Κοινοτικής Δράσεως .
4.3.Τούτοέρχεταισεέντονηαντίφασημετιςγνώμεςπου
έχειεπανειλημμένως εκφράσειτοΣυμβούλιο (καισυγκεκρι­
μέναεκείνητουΑννόβερου στις27και28Ιουνίου1988)και
τηςΕπιτροπής (καισυγκεκριμένα στοέγγραφοεργασίαςτης
14ηςΣεπτεμβρίου 1988:«Hκοινωνικήδιάστασητηςεσωτερι­
κήςαγοράς»),γιατηνεπανειλημμένη διαξαγωγήτουκοινωνι­
κούδιαλόγου,καιτηνυιοθέτησητουκοινοτικού χάρτητων
θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων τωνεργαζομένων .δ)εντούτοιςοιγεωργικέςδαπάνεςεξακολουθούν νααυξάνο­
νταιμεσταθερόρυθμό.Oπροϋπολογισμός τουτμήματος
εγγυήσεων τουΕΓΤΠΕήτανκατάτο19754,5δισεκατομ­
μύριαECU,κατάτο198011,3καικατάτο1991προβλέπο­
νται31,5δισεκατομμύρια Ecu·
ε)εξακολουθούν ναυφίστανται μεγάλεςδιαφορέςστακατά
κεφαλήνεισοδήματα τωνγεωργικών παραγωγών μεταξύ
τωνκρατώνμελών,ηδεσχέσητουςείναι3προς1.
3.5.Οιμεταρρυθμίσεις τηςΚΓΠπουεπήλθαναπότο1989
καιμετά,οισημαντικότερες απότιςοποίεςσυνίστανται στη
θέσπισηποσοστώσεων στηνπαραγωγήγάλακτοςτο1984και
στηνυιοθέτηση ,το1988,τωναποκαλούμενων γεωργικών
σταθεροποιητών δενσυνέβαλαν στηνεπίτευξητωνπροβλεπό­
μενωνστόχωνκαιιδιαίτερατωνστόχωντηςσυγκράτησης
τηςπαραγωγής .
3.5.1.Γεγονόςείναικαταρχήότιδενεπρόκειτοπερίπραγ­
ματικώνμεταρρυθμίσεων ,δεδομένουότιδενεφαρμόσθηκαν
τακατάλληλα μέτραγιαναπεριορισθεί ηδημιουργία πλεονα­
σμάτων .ΚατάδεύτερολόγοηΚΓΠεξακολουθεί ναλειτουρ­
γείσανναμηνυπήρχανδιαρθρωτικές διαφορέςμεταξύτων
ποικίλωνπεριοχώνκαιγιατολόγοαυτόέχειδημιουργήσει
νέεςμεγάλεςδιαφορές .Πράγματιοιμηχανισμοί ενίσχυσης
ευνοούντηνπιοανεπτυγμένη γεωργία,τηςοποίαςχαρακτηρι­
στικόείναιοιμεγάλεςγεωργικέςεκμεταλλεύσεις εντατικής
παραγωγής ,εγκατεστημένες σεπεριοχέςμεανεπτυγμένες
αγορές.Πράγμαπουφυσικάδημιουργεί εμπόδιαακόμακαι
στιςμικρέςγεωργικέςεκμεταλλεύσεις πουείναιεγκατεστημέ­
νεςσεαυτέςτιςπεριοχές .
3.6.Γιατηνένταξητηςγεωργίαςτωνανατολικών κρατι­
δίωντηςΓερμανίας εντόςτουκοινοτικού συστήματος θα
απαιτηθούν μεγάλεςπροσπάθειες .Hκατάργηση τουκεντρι­
κούκρατικούσχεδιασμού καιηπροσαρμογή στιςπροδιαγρα­
φέςτηςΚΓΠθαεπιφέρουνθεμελιώδεις μεταβολέςμέσωενός
εντελώςδιαφορετικού συστήματος τιμώνσταείδηκαιτα
επίπεδατηςπαραγωγής .Είναισυνεπώςλογικόνααναμένεται
μείωσητουαριθμούτωναπασχολουμένων —πουσήμερα
είναιυψηλότερος απότονμέσοκοινοτικόόρο—καιμετα­
βολήτωνδιαρθρώσεων τωνγεωργικών εκμεταλλεύσεων των
οποίωνσήμεραoεπικρατέστερος τύποςείναιοισυνεταιρι­
σμοί.4.4.Βάσειτηςπαρούσαςγνωμοδότησης ηΟΚΕδενείναι
συνεπώςσεθέσηναεκτιμήσειτιςεπιπτώσειςτηςκοινοτικής
κοινωνικής πολιτικήςσεό,τιαφοράτηνοικονομική και
κοινωνικήσυνοχήκαιθεωρείσκόπιμονααναζητήσει απά­
ντησησεδύοζητήματα :
—Ποιαείναιηεπίπτωσητηςελλείψεωςμιαςκοινοτικής
κοινωνικής πολιτικήςγιατησυνοχήμεταξύτωνπεριο­
χών;
—Καιαντιστρόφως ποιεςπιθανέςσυνέπειεςμπορούννα
υπάρξουναπόμιαπαρόμοιαπολιτική ;
4.5.Στησημερινήκατάσταση —εκτόςτωνεξαιρέσεων για
τιςοποίεςγίνεταιλόγοςστοσημείο 1—ηκοινωνικήσυνοχή
τηςΚοινότητας εξαρτάταιαπόδιατάξειςκαιμέτραοικονομι­
κούχαρακτήρα καιπαραμένειαπλήεπίπτωσητηςκαθιέρω­
σηςτηςενιαίαςαγοράς.Αυτήηφιλοσοφία πουδενέχειστην
πράξημεταβληθεί καιστηρίζεταιστιςαρχέςτηςΣυνθήκης
τηςΡώμηςτροποποιήθηκε μόνομερικώς(περισσότερο ουσια­
στικάκαιλιγότεροτυπικά)μετηνΕνιαίαΠράξη.4.Οισυνέπειεςτηςκοινωνικής πολιτικής
4.1.HΚοινότητα ,ωστόσο,είχεέωςσήμερατηδυνατότητα
ναεπεμβαίνει μεμεγαλύτερη ευκολίασεορισμένους τομείς,
είτεδιότιοιΣυνθήκεςτοεπιτρέπουν χάρηστηνπροβλεπό­
μενηνομικήβάση(όπωςστηνπερίπτωση τηςελεύθερης
κυκλοφορίας τωνεργαζομένων ,τηςυγείαςκαιασφάλειαςστο
χώροεργασίας ,τωνδιατάξεωνσχετικάμετοΚοινωνικό
Ταμείοείτελόγωτηςπεποιθήσεως τωνΚυβερνήσεων γιατην
αναγκαιότητα τωνπαρεμβάσεων αυτών(όπωςσεό,τιαφορά
ταθέματαίσηςμεταχείρησης ανδρώνκαιγυναικών ,τηςκοι­
νωνικήςασφάλισης τωνδιακινούμενων εργαζομένων ,της
επαγγελματικής κατάρτισης ,τηςκοινωνικής ένταξηςτων
μειονεκτούντων ατόμωνκαιτηςκαταπολέμησης τηςφτώ­
χειας).ΣτουςτομείςαυτούςηΚοινότητα έχειεπιτελέσειέργο,
μέσωοδηγιώνκαιπρογραμμάτων ,διάτωνοποίωνεπήλθε
εναρμόνιση τωνπροτύπων ,αντιμετωπίσθηκαν ταυπάρχοντα
κενάκαιδημιουργήθηκε μιανέασυνειδητοποίηση τηςκατά­
στασης .4.5.1.Έπειτααπο33χρόνιαπουμεσολάβησαν απότην
κύρωσητηςσυνθήκηςτηςΡώμης,31χρόνιααπότησύσταση
τουΕυρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ),16απότο
πρώτοπρόγραμμα κοινωνικής δράσεωςτου1974,καιπέντε
χρόνιααπότηνΕνιαίαΠράξηείναιδυνατόναλεχθεί—όπως
αναφέρεται στοσημείο1.1.1τηςπαρούσαςγνωμοδότησης —
ότιέχειδημιουργηθεί μιαπεριφερειακή ζώνηηοποίαέχειμε
τοχρόνοδιευρυνθεί (Ιρλανδία ,Πορτογαλία ,Ισπανία,Νότιος
Ιταλία,ΕλλάδακαιΑνατολική Γερμανία )καιηοποίαείναι
«κοινωνικώς ανίσχυρη»μεπολλέςωστόσοεσωτερικές
(')Πηγή:L'Europedelsociale,CENSIS ,Ed.FrancoAngeli1991.

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων Αριθ.C98/59
προκαλέσουν αμυντικέςαντιδράσεις καιτηδιατήρηση του
φράγματος .αρθρώσεις καιμεσημαντικό δυναμισμό .Καιτοκέντροτων
πιοαναπτυγμένων χωρώνπαρουσιάζει έντονηπαρουσία—
πουαυξήθηκετοίδιοχρονικόδιάστημα—κοινωνικώς ανί­
σχυρωνκαιπεριθωριακών ατόμωνμεανεπαρκήκάλυψητης
ιδιαίτερηςκατάστασής τους(άνεργοι,υπερήλικες πουαπλώς
καιμόνοεπιβιώνουν ,φτωχοί,ναρκομανείς ).4.8.Παραλληλα μετιςδράσειςτωνδιαρθρωτικών ταμείων,
ηΚοινότητα παρεμβαίνει καιμεμιασειράπρογραμμάτων
θετικώνδράσεωνκαιενημέρωσης μεσκοπότηνκαταπολέ­
μησητηςανεργίας (προγράμματα γιατηφτώχεια,Helios,
ERGO,LEDA,Misep,Eliseκτλ.).
4.5.2.Hσημαντικότερη όμωςσυνεπείατηςφιλοσοφίας
αυτήςείναιότιαποδεικνύεται ασυμβίβαστη μετηνεπιλογή
(γιατηνοποίαέγινελόγοςστοσημείο1.1.3)μιαςπροηγμένης
καιέντονηςανάπτυξης τηςβιομηχανίας καιτωνυπηρεσιών .
Πράγματιυπότοφάσμααυτόμιαπροοδευτική κοινωνική
πολιτικήπρέπειναθεωρείταιόχισυνέπειααλλάπροετοιμα­
σίαγιατηνανάπτυξη ,ιδιαίτερα ,στοντομέατωνκοινωνικών
δικαιωμάτων ,τηςκατάρτισης ,τηςκοινωνικής προστασίας ,
τηςοργάνωσης τηςαγοράς,τωνεργασιακών σχέσεων .Μια
προωθημένη ανάπτυξη—τουλάχιστον στηνΕυρώπη—απαι­
τείτησυμμετοχή τωνκοινωνικών εταίρωνκαιτηνεπίτευξη
κοινωνικής ομοψυχίας .4.8.1.Μολονοτιπρέπεινααναγνωρισθεί ότιηαγοράεργα­
σίαςαρθρώνεται σεπολλάεπίπεδα,τοπικά,περιφερειακά και
εθνικά,ηπραγματοποίηση τηςενιαίαςαγοράςπεριλαμβάνει
επίσηςκαιμιακοινωνική διάστασητηςαγοράςεργασίας
ηοποίαμετοσυντονισμό τωνενεργώνπολιτικώνγιατην
απασχόληση μπορείνακαταστήσει ευκολότερη τηνκινητι­
κότητα,νασυμβάλειαποτελεσματικά στηνκαταπολέμηση
τηςανεργίαςόπωςκαιστηνκοινωνική καιοικονομική επανέ­
νταξητωνπιοπεριθωριακών κατηγοριών .
4.8.2.Συγκεκριμένα σεo,τιαφοράτουςμετανάστες αποτις
τρίτεςχώρες,πουανέρχονται περίπουσε8εκατομμύρια στην
Κοινότητα ,δενπροβλέπεται στηνέασυνθήκηκαμίασφαι­
ρικήκοινοτικήαρμοδιότητα καισυνεπώςθαεξακολουθήσει
ναελλείπειμιακοινήπολιτικήγιαμιακατηγορία πουαρχίζει
—ιδίωςσεορισμένεςχώρες—νααποκτάαισθητόβάρος
στηνευρωπαϊκή αγοράεργασίας ,πουπροβλέπεται νακατα­
στείακόμηεντονότερη στοεγγύςμέλλονλόγωτουανοίγμα­
τοςτωνσυνόρωνπροςτιςχώρεςτηςΑνατολικής Ευρώπης .4.5.3.Προκειμένου νακαταστείδυνατήηεφαρμογήμιας
βιομηχανικής πολιτικήςχρειάζεται ναγίνειαποδεκτήκαινα
προαχθείμιαπολιτιστική αντίληψηγιαμιαβιομηχανία σε
όλουςτουςτομείςτηςκοινωνικής ζωήςμιαςχώρας,συμπερι­
λαμβανομένων τωνεπιχειρήσεων καιτηςδημόσιαςδιοική­
σεως,τηςεκπαίδευσης καιτηςπαιδείας .
4.8.3.Προπάντων ταμεταναστευτικά ρεύματαπουπροέρ­
χονταιαπότιςτρίτεςμεσογειακές χώρες(ΤΜΧ)ασκούνμια
σχεδόνακατάσχετη πίεσηπροςτιςνότιεςπεριοχέςτηςΚοι­
νότητας,θέτονταςστηνεπίσημηαγοράτηςεργασίαςένα
πρόβλημααπορροφήσεως πουδενκατορθώνει ναεπιλύσει .
Δημιουργούνται έτσιθύλακεςπαράνομης εργασίαςοιοποίοι
μετηνκατάργηση τωνεσωτερικών συνόρωνθαδημιουργή­
σουνπρόβλημαγιαόλητηνΚοινότητα .4.5.4.Hενίσχυσητηςανταγωνιστικότητας τουσυστήμα­
τοςκαιτωνεπιχειρήσεων ,βάσειχαμηλότερου κόστουςεργα­
σίαςκαικοινωνικής προστασίας —πουπροέρχονται απότην
έλλειψηκοινώνπροτύπων—θαπροσελκύσει κεφάλαιακαι
θαδημιουργήσει ανάπτυξημόνοστουςτομείςεντάσεωςεργα­
σίαςοιοποίοιείναικαιοιλιγότεροπροηγμένοι καιοιπερισ­
σότεροεκτεθειμένοι στοδιεθνήανταγωνισμό .Αλλάούτε
αυτόείναιβέβαιοόπωςαναφέρθηκε σχετικάμετουςπαράγο­
ντεςεπιλογήςτουτόπουεγκατάστασης μιαςεπιχείρησης ,
διότιτοχαμηλόκόστοςεργασίαςαντισταθμίζεται συνήθως
μεχαμηλόεπίπεδοπαραγωγικότητας .4.8.4.HΟΚΕλυπάταιδιότιηΔιακυβερνητική Διάσκεψη
δενανεγνώρισε τελικάτηνανάγκηπαροχήςαρμοδιότητας
στηνΚοινότητα στοντομέααυτό.
4.6.Κατάτηδιάρκειατων33αυτώνετώνκοινήςαγοράς
έχειήδηπαγιωθείμιατάσηενοποιήσεως τωντρόπωνζωής
καιτωνπολιτιστικών συμπεριφορών πουείναιταχύτερηκαι
δημιουργικότερη απότημείωσητωνοικονομικών καικοινω­
νικώνδιαφορών .Hαντίθεσηαυτή,ιδίωςότανπροέρχεται
απότηνπολιτικήεπιλογή,προκαλείπάντοτεκατάσταση κοι­
νωνικήςαναταραχής πουκαθυστερεί τηνανάπτυξη .4.9.Πιοδύσκολοείναιναπροβλεφθεί ηεπίπτωσημιας
πραγματικής κοινωνικής πολιτικήςγιατηνανάπτυξητων
μειονεκτικών περιοχών .Έχονταςυπόψηγενικέςσκέψειςπρέ­
πεινααναγνωρισθεί ότιδύοείναιοιπιοευαίσθητες πτυχές
όσοναφοράτιςδαπάνεςκαιτηνανταγωνιστικότητα :τα
συστήματα κοινωνικής ασφάλισης καιοισυλλογικές συμβά­
σεις.
4.7.Hέλλειψηκοινωνικής συνοχήςέχειτελικάωςαποτέ­
λεσματονπεριορισμό τωνπολιτικώνκαιδημόσιωνδικαιωμά­
τωντουευρωπαίου πολίτηπράγμαπουοφείλεταιστηνεξέ­
λιξητηςευρωπαϊκής ενότητας .Καιτούτοείναιιδιαιτέρως
αισθητόστοντομέατηςελεύθερηςκυκλοφορίας καιτηςελεύ­
θερηςεγκατάστασης στοέδαφοςτηςΚοινότητας .Υπάρχει
πράγματιτοενδεχόμενο ότιοιέντονεςδιαφορέςόσοναφορά
τηνκοινωνική προστασία θαασκήσουνακαταμάχητη έλξη
όχιμόνογιατιςλιγότεροευνοημένες κατηγορίες αλλάθα4.9.1.Σεo,τιαφοράτηνκοινωνικήασφάλιση ,αςσημειω­
θείκαταρχήνότιτοκοινωνικό κόστοςδεναπορρέειμόνο
απότοεύροςτωναναγκώναλλάκαιαπότοντρόποχρηματο­
δότησης ,οργάνωσης καιδιαχείρισης τωνσυστημάτων .Κατά
δεύτερολόγοπρέπειναδιευκρινισθεί ότιταεθνικάσυστή­
ματα—πουπροέρχονται τιςπερισσότερες φορέςαπόδιαφο­
ρετικέςπαραδόσεις —διαφέρουντόσομεταξύτουςώστεδεν
είναιδυνατόνμεσοπρόθεσμα ναπροταθείηεναρμόνισή τους.

Αριθ.C98/60 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
4.9.2.Απεναντίας είναιαπαραίτητο ναεπιχειρηθεί η
σύγκλιση τωναντικειμενικών στόχωνκαιτωνπολιτικών
όσοναφοράτηνεξέλιξητωνβασικώναναγκώνκατάτρόπον
ώστεναεξασφαλίζεται σεόλουςτουςεργαζομένους καιτις
οικογένειές τουςτοαυτόεπίπεδοπροστασίας .Είναισαφές
ότιησύγκλισηαυτήσυνεπάγεται αύξησητουκοινωνικού
κόστουςστακράτημέληπουπρέπεινατηνυποστούνγενικό
μέτρομιαςτέτοιαςαύξησηςμπορείναπροκύψειαπότησημε­
ρινήποσοστιαία διαφοράωςπροςΑΕΠμεταξύτωνχωρών
τηςΚοινότητας (βλ.σημείο1.1.18).είναιαπαραίτητοι γιατηδημιουργία πλούτου,καιμίααπό
τιςπρώτεςθέσειςεδόθηστηνανάπτυξητων«ανθρωπίνων
πόρων».Oπαράγωναυτός—θαμπορούσεναπροσδιορισθεί
ωςτοσύνολοτωνγνώσεωνσχετικάμετοπροϊόν,τιςτεχνολο­
γίεςπαραγωγής ,τιςδυνατότητες καινοτομίας καιέρευναςκαι
τιςστρατηγικές τουΜάρκετινγκ —αλλάκαιωςτοσύνολο
τωνκοινωνικών ενεργειώνγιατηγενικήπροετοιμασία ,την
αυτονομίατωνμηχανισμών λήψεωςαποφάσεων ,τηνευελεξία
τωνσυμπεριφορών καιτηναλληλεπίδραση τωνομάδων .
Αντίθετα ,έχεικαθοριστική σημασίαγιατηχάραξημιας
περιφερειακής πολιτικήςικανήςνακινήσειμιααυτόνομη
αναπτυξιακή δυναμική .Παράτογεγονόςόμωςότιoπαράγων
αυτόςαποτελείβεβαιότητα ,σεόλητηνΚοινότητα ,σημειώνε­
ταιμιακαθυστέρηση γιατηνευθυγράμμιση τωνπολιτικών ,
τωνδομώνκαιτωνσυστημάτων εκπαίδευσης καιεπαγγελμα­
τικήςκατάρτισης .4.9.3.Σεό,τιαφοράτιςσυλλογικές συμβάσεις ,ενααποτα
προβλήματα πουετέθηστηΔιακυβερνητική Διάσκεψηγια
τηνΠολιτικήΈνωσηκαιαρχίζεινααντιμετωπίζεται ,είναι
ναυπάρξειμίανομικήβάσηγιατηνανάπτυξητωνσυμβάσεων
σεευρωπαϊκόεπίπεδοκατάτρόπονώστενακαταστείδυνατή:
—μιαευρύτερηκαισυμπαγήςσυμμετοχή τωνκοινωνικών
εταίρωνστηνκοινοτικήκοινωνικήνομοθεσία ,
—θέσπισητωνγενικώνπροϋποθέσεων πουθαδιέπουντις
ευρωπαϊκές συμβάσεις ,
—δημιουργία ενόςμηχανισμού αναγνώρισης προκειμένου
νακαθίστανται έγκυρεςοιγενικέςσυμβάσειςαναφορικά
μεόλουςτουςεργαζομένους ,
—μιακοινοτικήνομοθεσίαστήριξηςγιατηνάσκησητων
συνδικαλιστικών ελευθεριών .5.1.1.Hσύνθεσητουενεργούεργατικούδυναμικούδείχνει
παντούότικατάτηδιάρκειατηςδεκαετίαςτου'80,σημειώνε­
ταιμείωσητουαριθμούτωνχειρωνακτών εργαζομένων επί
τουσυνόλουτωνεργαζομένων στηβιομηχανία ,καιστιςλιγό­
τεροανεπτυγμένες χώρες,έστωκαιαντοποσοστότωνειδι­
κευμένωντεχνιτώνστονσυνολικόαριθμόεργαζομένων είναι
καθαράχαμηλότερο (π.χ.στιςΚάτωΧώρεςαπό21%το1983
ανήλθεσε24%το1988·στηνΙσπανίαμόνοαπό8%σε
10%).Όλεςοιέρευνεςπροβλέπουν ότιθαυπάρξεισημαντική
πρόοδοςπροςτηνκατεύθυνση αυτήκατάτηδιάρκειατης
δεκαετίαςτου'90καισεσχέσημετημεταγενέστερη ανάπτυξη
τουπροωθημένου τριτογενούς τομέα.
5.1.2.Hσοβαρήέλλειψηειδικευμένου εργατικούδυναμι­
κού—έστωκαιανκατάέναμέροςσυνδέεταιμετηγενικευ­
μένηαύξησητηςχρήσεωςτωνπαραγωγικών δομών—κατα­
δεικνύειότιτοσύστημααντιδράμεβραδείςρυθμούςστις
ανάγκεςτωνεπιχειρήσεων .Καιμολονότιπρόκειταιγιαένα
γενικόστοιχείοπάντωςοιδιαστάσεις ,λόγοικαιεπιπτώσεις
τουείναιποικίλεςστιςδιάφορεςχώρεςτηςΚοινότητας .4.9.4.Hθέσπισηενόςευρωπαϊκού πλαισίουγιατιςσυμβά­
σειςχρησιμεύει κυρίωςωςαπάντησησταπροβλήματα που
τίθενταισεκοινοτικόεπίπεδο,ταοποίαδημιουργούνται από
τηναυξανόμενη οικονομική ολοκλήρωση καιενδιαφέρουν
τόσοτοσύνολοτωνεργαζομένων όσοκαιτοσύνολοτων
πολυεθνικών επιχειρήσεων .Τοπλαίσιοαυτόδενυποκαθιστά
τηνκρατικήνομοθεσίακαιδενασκείάμεσηεπίδρασηστις
σχέσειςμεταξύτωνκοινωνικών εταίρωντωνκρατώνμελών.
Ταθέματατωνσυμβάσεων —όπωςσυμβαίνειήδησταπλαί­
σιατουτρέχοντοςκοινωνικού διαλόγου—θααποφασίζονται
αυτονόμως απότασυμβαλλόμενα μέρη.5.1.3.Στιςοικονομικά ισχυρότερες περιφερειες αποτελεί
στοιχείοπουδυσχεραίνει τιςυπάρχουσες επιχειρήσεις και
προπάντων τιςMMEπουδενδιαθέτουνίδιεςδυνατότητες
κατάρτισης καιαντιμετωπίζουν δυσκολίεςεμπρόςστοναυξη­
μένοανταγωνισμό πουυφίσταταιστηναγοράεργασίας .
4.9.5.Τονομικόπλαίσιο,καιδεδομένουεπίσηςότισεολα
τακράτημέλητηςΚοινότητας υφίστανταισυνδικαλιστικές
ελευθερίες ,εργατικόδίκαιοκαισυλλογικές συμβάσεις ,δεν
φαίνεταιότιθαεπηρεάσεισοβαράτοκόστοςεργασίας .Μεσο­
προθέσμως ,απεναντίας ,θαεξασφαλισθεί καλύτερηπροστα­
σίατωνλιγότεροπροστατευμένων μισθωτώνκαιθατεθεί
σεκίνησημιαδιαδικασία προσεγγίσεως τωνσυστημάτων
εργασιακών σχέσεωνμεστόχοτηνεπίτευξημορφώνπιο
προωθημένης συμμετοχής ,κατάτρόπονώστεναείναιθετική
ηεπίδρασηστιςπροοπτικές ανάπτυξης τωνμειονεκτικών
περιοχών .5.1.4.Στιςμειονεκτικότερες χώρεςαποτελείτοφαινομενο
πουεμποδίζειτηνεγκατάσταση νέωνεπιχειρήσεων .Σ'αυτό
προστίθεται καιτογεγονόςότιοιεργαζόμενοι πουδιαθέτουν
αναγνωρισμένα προϊόνταστηνπραγματικότητα δενανταπο­
κρίνονταιστιςαπαιτήσεις τωννέωνβιομηχανικών τομέων .
ΟιδυσκολίεςτωνMME—ιδιαιτέρωςστουςτομείςαιχμής
—γίνονταιακόμημεγαλύτερες λόγωτουμεγάλουχώρου
πουκαλύπτουν στηνπαραγωγική μηχανή.Στιςχώρεςαυτές
συνυπάρχουν λοιπόνυψηλάποσοστάανεργίαςκαιελλείψεως
ειδικευμένου εργατικούδυναμικού .
5.Εκπαιδευτική πολιτικήκαιεπαγγελματική καταρτιση 5.1.5.Έναπρόβλημαπροκύπτειαπότογεγονόςότιθα
υπάρχειολοένακαιπερισσότερη ενδοκοινοτική κινητικό­
τηταεργατικούδυναμικούμέσηςήανώτερηςειδίκευσης με
συνέπειατηδιαρροήεγκεφάλωνπροςτηβιομηχανική καρδιά
τηςΕυρώπης ,όπουήδησυγκεντρώνονται οιειδικευμένοι
εργάτεςαπόόλεςτιςπεριφέρειες τηςΚοινότητας .5.1.Ήδηαπότηδεκαετίατου'70,αλλαπροπάντων κατα
τηδιάρκειατηςδεκαετίαςτου'80,κατέστηαπτήμιαβαθειά
μεταβολήσεό,τιαφοράτοσυνδυασμό τωνπαραγόντων που

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/61
—το1989στηνΚοινοτητα 5εκατομμύρια ενηλίκων ,ηλικίας
μεταξύ25και49ετώνδηλαδήτο6%(το10%τωνανέργων
αυτήςτηςδέσμηςηλικίας)συμμετείχαν σεένακύκλο
μαθημάτων ,
—αλλάτοποσοστόαυτόκυμαίνεται απόχώρασεχώρακαι
ανέρχεταισε15%στιςΚάτωΧώρεςκαιτηΔανίακαισε
λιγότεροαπό2%στηνΕλλάδακαιτηνΠορτογαλία .
5.4.Οιαρμοδιότητες τηςΕπιτροπήςστοντομέατηςεκπαί­
δευσηςπεριορίζονται σταέργαυποδομήςκαιστιςπρωτοβου­
λίεςσχετικάμεταπροβλήματα έρευναςκαιανάπτυξης .Κατ'
έμμεσοτρόπολοιπόνμπορείναλάβειμέτραγιαναμειωθούν
ενμέρειοιδιαφορέςπουυπάρχουνμεταξύτωνχωρώνμελών
καιηαπόστασημεταξύτωναναγκώντηςκοινωνίαςκαιτης
προσφοράς τουεκπαιδευτικού συστήματος .Αλλάπρόκειται
γιαμιαπεριθωριακή συμβολή .Πολύχρήσιμοκαιελπιδοφόρο
είναιτοερευνητικό έργο—πουπροωθείται απότηνΕπιτροπή
—καιεκείνοτηςανταλλαγής πληροφοριών γιατημελλο­
ντικήανάπτυξητηςανώτερηςεκπαίδευσης προκειμένου να
εξασφαλισθεί ανταπόκριση στιςοικονομικές ,κοινωνικές ,
δημογραφικές καιοικονομικές μεταβολές ,έργοπουμπορεί
ναπροσφέρειστόχουςκαικοινοτικές κατευθύνσεις πουθα
καρποφορήσουν οπωσδήποτε στομέλλον .5.2.Είναιφυσικόλοιπόνναυπάρχουναποφασιστικής
σημασίαςποσοτικές καιποιοτικέςδιαφορέςμεταξύτων
συστημάτων γενικήςεκπαίδευσης καιεπαγγελματικής κατάρ­
τισηςστιςδιάφορεςχώρεςσχετικάμε:
—τηδιάρκειατηςυποχρεωτικής καιτηςπρωτοβάθμιας
εκπαίδευσης (πουείναιφυσικάμικρότερηστιςχώρεςτου
στόχου 1),
—τονπροπαρασκευαστικό ρόλοτωνενδιάμεσων φάσεων
τουεκπαιδευτικού συστήματος (πουφυσικάείναιλιγότερο
επιλεκτικό στιςχώρεςτουστόχου 1),
—τοποσοστόσυμμετοχής σεμαθήματαγιαηλικιωμένους
καιτοποσοστόεκείνωνπουεγκαταλείπουν τηνεκπαί­
δευση.
5.2.1.Συγκεκριμένα :
—oαριθμόςτωνμαθητώνήμαθητευομένωνκαι τωνεκπαι­
δευομένων μεταξύ15και19ετώνποικίλλειμεταξύ40%
επίτουσυνόλουστηνΠορτογαλία και85%στηΓερμανία ,
—στιςτάξειςτωνατόμωνμεταξύ20και24ετώνμεταξύ
26,1%στηΔανίακαι8,4%στηνΙρλανδία ,
—στιςχώρεςτωνοποίωνοιπεριφέρειες εμπίπτουν στο
στόχο 1,απότοσύνολοτωνμαθητών16ετώνκατάμέσο
όρο45%τωννέωνεγκαταλείπουν τιςσπουδέςσε
σύγκριση με5%στιςάλλεςχώρεςκαι15%τουμέσου
κοινοτικού όρου(γιατηνηλικίατωνκάτωτων14ετώντα
ποσοστάανέρχονται αντιστοίχως σε15%,3%και7%.
5.2.2.Ανησυχητική είναιηκατάσταση τωναγροτικών
ζωνών(όπουδιαβιοίτο50%τουπληθυσμού ),στιςοποίες
παρατηρείται αραίωσητωνεκπαιδευτικών υποδομώνκαιακα­
ταλληλότητα τωνσυστημάτων κατάρτισης ,πουδιαμορφώνο­
νταιολοένακαιπερισσότερο βάσειτωναστικώνκαιβιομηχα­
νικώνπραγματικοτήτων .
5.3.Στονειδικότομέατηςεπαγγελματικής εκπαίδευσης
ιδιαίτερησημασίαέχειτούψοςτωνδημοσίωνδαπανώνέστω
ανκαιδεναποδίδειπλήρηεικόνα,δεδομένουότιδενεμφαίνο­
νταιοιδαπάνεςτωνεπιχειρήσεων καιτωνιδιωτώνπουδιατί­
θενταιστοσκοπόαυτό.Hδημόσιαδαπάνηανέρχεται σε
0,1%τουΑΕΠστηνΙταλίακαιείναιελαφράανώτερηστην
Ισπανία,ενώφθάνειτο0,6%στηΔανίακαιτηνΙρλανδία .
Γενικότερα μπορείναλεχθείότιτοεπίπεδοτωνδραστηριοτή­
τωνεπαγγελματικής εκπαίδευσης (συμπεριλαμβανομένων και
τωνδραστηριοτήτων τωνεπιχειρήσεων )είναιυψηλότερο στα
κράτησταοποίαηπαραγωγικότητα τηςοικονομίας είναι
μεγαλύτερη καιέτσιδημιουργείται μιαψαλίδαπουδιευρύνε­
ταιμετοχρόνο.
5.3.1.Εξίσουσημαντικές φαίνονταιναείναιοιδιακρίσεις
μεταξύτωνδύομεγάλωνπροσεγγίσεων όσοναφοράτηνεπαγ­
γελματικήεκπαίδευση :
—μεταξύτωνχωρώνπου,κατάτρόποπροληπτικότερο ,αφιε­
ρώνονταιστηγενικότερη βελτίωσητουεπιπέδουειδίκευ­
σης,
—καιεκείνωνόπουεπιδιώκεται κυρίωςηεπαγγελματική
εκπαίδευση τωνπιομειονεκτικών κατηγοριών .
5.3.2.Αλλάκαιστηνεπαγγελματική εκπαίδευση υπάρχουν
σαφείςδιαφορές :5.5.Στοντομέατηςεπαγγελματικής εκπαίδευσης —στον
οποίοοιΣυνθήκεςπροβλέπουν στόχουςκαιμέσα—υπάρχει
αντιθέτωςμιαμεγάληπαρέμβαση πουκαλύπτειόλητηνεπι­
κράτειατηςΚοινότητας ,ηοποίαόμωςσυγκεντρώνεται προ­
παντός—διαμέσουτωνδιαρθρωτικών ταμείωνκαιειδικότερα
τουΕΚΤ—σεάμεσεςδράσειςγιατηνπροώθησητηςαπασχό­
λησηςστιςπεριοχέςμεκαθυστερημένη ανάπτυξη ,στιςπεριο­
χέςβιομηχανικής καιτομεακήςαναδιάρθρωσης καιστιςπε­
ριοχέςπουχαρακτηρίζονται απόυψηλήκαιμακράςδιαρκείας
ανεργία .ΤοΕυρωπαϊκό ΚέντρογιατηνΑνάπτυξητηςΕπαγ­
γελματικής Εκπαίδευσης (Cedefop)είναιστοπλαίσιοαυτό,
κατάλληλο μέσομεμεγάλεςδυνατότητες γιατομέλλονκαι
αποτελείσημαντικό χώροεπίσηςγιατησυμμετοχή τωνκοι­
νωνικώνμερών.
5.5.1.Σεαριθμούςησυμμετοχή τωνδιαρθρωτικών ταμείων
πουπροορίζεται κατάτηνπενταετία89-93γιατιςεκπαιδευτι­
κέςυποδομέςκαιπρωτοβουλίες είναισημαντική σεσύγκριση
μετηνπαρούσα .Ωστόσοπρέπειναπαρατηρηθεί ότι:
—ηζήτησητωνκρατώνμελώνέχειυπερβείκατάπολύτα
διαθέσιμαμέσακαιφθάνειτο289%τωνχορηγήσεων για
τουςστόχουςμόνο3και4,
—οιδράσειςσχετικάμετουςστόχους3και4αποτελούν το
4%σχεδόντηςπροσπάθειας πουκαταβάλλουν τακράτη
μέληστοντομέααυτό.
Λόγωλοιπόντηςυπάρχουσας δυσαναλογίας μεταξύαναγκών
καιπόρωνκαιμεταξύκρατικώνκαικοινοτικών δεσμεύσεων
καιπαράτηναξιέπαινηπροσπάθεια γιατηγεωγραφική
συγκέντρωση τωνπαρεμβάσεων· είναιδύσκολοναυπολογι­
σθείηχρησιμότητά τους.

Αριθ.C98/62 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων 2.4.92
5.5.2.Είναιεντούτοιςδυνατόνναγίνουνορισμένεςπαρα­
τηρήσειςκαιναεκφρασθούν ορισμένεςαμφιβολίες :
—φαίνεταιότιέναςπρογραμματισμός πουαφοράκατάμέσο
όρομόνοτο4%τωνσυνολικών παρεμβάσεων δενέχει
καιμεγάλησημασίακαιεπιβεβαιώνει τηναμφιβολία ότι
είναιεικονικός ,
—παρατηρείται τάσησυγκεντρώσεως τωνεισφορών του
ΕΚΤστιςμεγάλεςεπιχειρήσεις πουβρίσκονται στοστά­
διοαναδιάρθρωσης καιέτσιθίγονταιοιMME,—Εντυπωσιακή ελλειψησυντονισμού μεταξύκράτους,περι­
φερειών,τοπικώνιδρυμάτωνκαιεπιχειρήσεων ,δεδομένου
ότικάθεέναςαπότουςπαράγοντες αυτούςενεργείμε
ίδιουςπόρουςεπίδιαφόρωντομέωντηςεκπαίδευσης και
μεσημαντικές διαφορέςσεό,τιαφοράτιςεμπειρίεςκαι
τιςγνώσειςκαιέτσιοιMMEκαιοιΟργανισμοί Τοπικής
Αυτοδιοίκησης βρίσκονται σεμειονεκτικότερη θέση.
—Έναευρύχάσμαμεταξύστόχωνοικονομικής ανάπτυξης
καιεπαγγελματικής εκπαίδευσης μετριπλέςσυνέπειες :να
μηνυπάρχειανταπόκριση στημεταβολήτηςζήτησης ,να
χρησιμοποιούνται μετρόποατελέσφορο οιδιαθέσιμοι
πόροικαιναεμποδίζονται οιδιεργασίες οικονομικής
αυξήσεως .
—Δυσχέρειες καιαντιθέσειςστηνεναρμόνιση τωνενδιαφε­
ρομένωνοργανισμών καιτωνκοινωνικών μερών.
—Δυσχέρειες στηχρήσητωνδιαφόρωνδημοσίωνκαιιδιω­
τικών,τοπικών,εθνικώνκαικοινοτικών χρηματοδοτικών
πόρωνμεαποτέλεσμα ναπαρέρχονται οισχετικέςπροθε­
σμίεςγιατηδιενέργεια τωνπαρεμβάσεων .
—Εσφαλμένη χρησιμοποίηση απόπλευράςορισμένων
κυβερνήσεων τωνεκπαιδευτικών κύκλωνμαθημάτων ,με
σκοπότηνκάλυψητηςανεργίας .
—Τάσητωνμεγάλωνεπιχειρήσεων σεπερίοδοπουσημειώ­
νεταιμείωσητωνκερδών,ναδιαγράφουν κατάπρώτο
λόγοτουςπόρουςπουπροορίζονται γιατηνκατάρτιση .—υπάρχειυπερβολικός αριθμόςμεσαζόντων μεταξύτης
χρηματοδότησης καιτηςτελικήςυλοποίησης —ιδίωςγια
τιςMME—καιέτσιτοκόστοςανέρχεταιστο30%της
συμβολήςτηςΕΚΤ,
—τοκριτήριοτηςχρηματοδοτικής συμπληρωματικοτητας ,
ανκαιείναισημαντικό ,δημιουργεί εντούτοιςδυσχέρειες
γιατιςπεριφέρειες καιγιατιςλιγότεροπλούσιεςπεριοχές,
—δενυφίσταται πάντοτεικανοποιητικος συντονισμος
μεταξύτωνκοινοτικών αντιλήψεων σχετικάμετηνενί­
σχυσητωνπεριοχώνκαιτωνάλλωνκοινοτικών μέσων
καιπρογραμμάτων (Force,Eurotecnet ,Comett,LEDA,
ERGO,Handynet ,Helios,Petra,Erasmus),ταοποίααν
καιδιαθέτουνμικρούςχρηματοπιστωτικούς πόρουςέχουν
μεγάληστρατηγική σημασίαγιατιςαναπτυξιακές διαδι­
κασίες.ΚατάτηνέννοιααυτήηΟΚΕεκφράζειικανο­
ποίησηγιατουςστόχουςπουέθεσεηΕπιτροπήτο1991
στομνημόνιογιατονορθολογικό συντονισμό τουπρο­
γράμματος γιατηνεπαγγελματική εκπαίδευση . 6.Πολιτικήστοντομέατουπεριβάλλοντος
6.1.ΑπότονΟκτώβριοτου1972,όταντοΕυρωπαϊκό Συμ­
βούλιοτωνΠαρισίωνχάραξετηνΕυρωπαϊκή Πολιτικήγια
τοπεριβάλλον ,ηνομικήβάσητηςοποίαςπαρεσχέθηκε από
τηνΕνιαίαΠράξητου1987,200νομοθετικές πράξειςδιεμόρ­
φωσανένασημαντικό πλαίσιοαναφοράςγιατηνανάπτυξη
τωνεθνικώννομοθεσιών ,ανταποκρινόμενες στηνκοινή
γνώμηκαισυμβάλλοντας ταυτοχρόνως στηδιεύρυνση της
ευαισθησίας της.5.6.Ταπροβλήματα δενείναιμονοχρηματοδοτικής
τάξεωςαλλάπροπάντων στρατηγικά ,διοικητικά καιοργανω­
τικά.Τατελευταία 15χρόνιαενισχύθηκε ημεταβίβαση των
αρμοδιοτήτων στιςπεριφέρειες γιατηνεπαγγελματική εκπαί­
δευση.Τοφαινόμενο αυτότηςαποκέντρωσης καιτηςμείωσης
τωνενδοκοινοτικών καιενδοπεριφερειακών διακινήσεων
εργαζομένων καταδεικνύει μιααλλαγήτηςσχέσεωςμεταξύ
οικονομικής καιεδαφικήςδραστηριότητας ,υπότηνέννοια
μιαςμεγαλύτερης υπευθυνότητας τωνπεριφερειών καιτων
τοπικώνιδρυμάτων γιατηνανάπτυξη ,καιμεσεβασμότης
πολιτιστικής καικοινωνικής ταυτότητας .Hμεταρρύθμιση
τωνδιαρθρωτικών ταμείων—διαμέσουτωνδυνατοτήτων
χορήγησης πόρωνσεπεριφερειακό επίπεδο—έλαβευπόψη
καιβοηθάτηντάσηαυτή.6.1.1.Το1988μιασφυγμομέτρηση τηςΕΚ(«ΟιΕυρωπαίοι
καιτοπεριβάλλον τους»Οκτώβριος 1988)αποκαλύπτει ότι
το55%τωνπολιτώντηςΚοινότητας θεωρείότιηπροστασία
τουπεριβάλλοντος αποτελείβασικόστοιχείοτηςανάπτυξης .
Σεσφυγμομέτρηση του1989(Nowea,Dusseldorf )καταδει­
κνύεταιότιηπροστασία τουπεριβάλλοντος θεωρείται ως
επείγονπρόβλημα καιόλωςαπροσδόκητα φαίνεταιότιη
ευαισθησία αυτήδενείναιυψηλότερη στιςπιοαναπτυγμένες
χώρες(από85%και84.%στηνΙταλίακαιΕλλάδασε56%
στηΓαλλίακαιτηνΙρλανδία). 5.6.1.Οιπεριφέρειες —ιδιαιτέρωςεκείνεςτουστοχου 1
και2—αντιμετωπίζουν σήμεραδύοκαταστάσεις :τιςεπείγου­
σεςκοινωνικές δράσειςκαιτιςμεσοπρόθεσμες πολιτικέςμε
τάση,προπάντων στοπλαίσιοτωνισχυρότερων οικονομιών ,
ναευνούνδικαίωςτιςδεύτερες .Σταπλαίσιατηςθετικήςαυτής
εξελίξεως ,πουεμφανίζεται μεμιααύξησητωνδιαφόρων
πρωτοβουλιών ,διαφαίνονται ορισμένεςδυσχέρειες γενικού
χαρακτήρα :6.1.2.Αλλάκαιηανάπτυξητωνκοινοτικών δαπανώνακο­
λουθείτηναύξησητηςευαισθησίας αυτής.Έωςτο1987
οιχρηματοδοτήσεις ανέρχονταν στοποσόπερίπουτων60
εκατομμυρίων Ecu,εκτουοποίουτοήμισυδιατέθηκεγια
προγράμματα τουΕυρωπαϊκού ΤαμείουΠεριφερειακής Ανά­

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/63
πτύξης(ΕΤΠΑ).Μεταξύ1988και1993θαυπάρξουνδαπάνες
ύψους4δισεκατομμυρίων Ecuπερίπουμεετήσιομέσοόρο
650εκατομμύρια Ecu,εκτωνοποίωντο90%περίπουπροέρ­
χεταιαπόταδιαρθρωτικά ταμεία.Σταποσάαυτάθαπροστε­
θούν2δισεκατομμύρια Ecuπερίπουετησίωςπουπροέρχονται
απότηνΕυρωπαϊκή ΤράπεζαΕπενδύσεων (ETE).Hβαρύτητα
τωνειδικώνχρηματοδοτικών μέσωνπαραμένειπεριθωριακή .
6.2.Στηνπρακτικήόμωςπρόκειταιγιααγώναταχύτητος
προκειμένου ναπεριορισθούν οιζημίεςπουπροκλήθηκαν
απότηνοικονομική αύξησηγιατηνεκτωνυστέρωναντιμε­
τώπισηπροβλημάτων μεμεγάλοκόστοςγιατουςδημόσιους
προϋπολογισμούς σεόλαταεπίπεδα .Hοικονομική μεγέ­
θυνσηδιαμέσουτηςαυξανόμενης τοπικήςσυγκέντρωσης των
οικονομικών δραστηριοτήτων ,ηαστικοποίηση ,ηαγροτική
έξοδοςκαιηεντατικήεκμετάλλευση τωνγαιών,ηαύξηση
τηςοδικήςκυκλοφορίας καιίουτουρισμού προκαλούν τη
συσσώρευση αποβλήτων ,τηρύπανσητωνυδάτωνκαιτου
αέρα.τηνεξαφάνιση ζωικώνειδώνκαιπράσινωνεπιφανειών .
6.2.1.Καιοιίδιεςοικοινοτικές πολιτικέςασχολούνται
πολύσπάνιαμετοκόστοςπουσυνεπάγεται απότιςζημίες
τουπεριβάλλοντος :
—εντυπωσιακό είναιτοπαράδειγμα τηςγεωργικήςπολιτι­
κήςπου,διαμέσουτωνμηχανισμών επιστροφών ευνοεί
τηνεντατικήεκμετάλλευση τωνγαιώνκαιτηνυψηλή
αποδοσήτους,
—τοίδιοισχύειγιατιςεθνικέςπολιτικέςστοτομέατων
μεταφορών πουδίνουνπροτεραιότητα στουςαυτοκινητο­
δρόμους,
—καιγιατηνενεργειακή πολιτικήπουδενπροωθείικανο­
ποιητικάτηνανάπτυξητωνανανεώσιμων ενεργειώνκαι
τηνορθολογική χρήσητηςενέργειας .—τηςολοκλήρωσης τηςπεριβαλλοντικής διάστασης στις
οικονομικές καιχωροταξικές στρατηγικές .
Αλλάηδράσητωνδιοικήσεων εξαρτάταικατάμεγάλομέρος
απότιςοικονομικές δυνατότητες καιτουςπροϋπολογισμούς
τωνδιαφόρωνχωρώνμε,βεβαίως,αποτελέσματα διαφορετικά
πουπροκαλούν στρεβλώσεις τουανταγωνισμού .
6.4.Μολονότιοιεπιχειρήσεις είναισυχνάυπεύθυνεςγια
τιςζημίεςτουπεριβάλλοντος λόγωτωνπροϊόντων ,τωνπαρα­
γωγικώνμεθόδωνκαιτωντεχνολογιών πουσυχνάείναιασυμ­
βίβαστεςμετοπεριβάλλον ,πρέπεινατονισθείότιοιεπιχει­
ρήσειςενεργούνσεσυνάρτηση μετηζήτησηκαισύμφωνα
μετουςκανόνεςτηςαγοράς .Τογεγονόςαυτόπρέπεισυνεπώς
ναλαμβάνεται υπόψηστηθέσπισητωννομικώνπράξεωνγια
τηνπροστασία τουπεριβάλλοντος .
6.5.Οιεπιχειρήσεις πρέπει,λοιπόν,ναλαμβάνουν υπόψη
μεταξύτωνπαραγόντων πουκαθορίζουν τηγεωγραφική εγκα­
τάσταση—τουςκανονισμούς στοντομέατουπεριβάλλοντος
καιτηνκατάσταση τωνσχετικώνέργωνυποδομήςστομέτρο
κατάτοοποίο,ανάλογαμετουςτομείς,οιδαπάνεςαυτές
επιδρούνεπίτουκεφαλαίου .Πρέπειωστόσοναπαρατηρηθεί
ότι:
—οιεπιχειρήσεις επιδεικνύουν ολοένακαιμεγαλύτερη προ­
σοχήωςπροςταπροβλήματα τουπεριβάλλοντος ,
—ηίδιαηπαραγωγή προϊόντων γιατοπεριβάλλον έχει
καταστείεμπορικώς συμφέρουσα .
6.6.Ταπεριβαλλοντικά προβλήματα τωνπεριφερειακών
χωρώνέχουντιςιδιαιτερότητές τουςπουδιαφοροποιούνται
πολύαπόταπροβλήματα τωνάλλωνχωρώντηςΚοινότητας .
Στιςπεριοχέςαυτέςυπάρχειτομεγαλύτερο μέροςτωνφυσι­
κώνπεριοχών μεμοναδικέςποικιλίες—πουδιασώθηκαν
λόγωτηςμηςαναπτύξεως —μεδιεθνήσημασία ,ηδιατήρηση
τωνοποίωναποτελείπλειονέκτημα γιαόλητηΚοινότητα .H
διαφύλαξη τωνπεριοχώναυτώνείναιδαπανηρή μεισχνά
όμωςοφέληόσοναφοράτοκέρδοςκαιτηναπασχόληση .
6.6.1.Παράλληλα ταέργαυποδομήςγιατοπεριβάλλον
καιτονομικόπλαίσιοδενεπαρκούνγιατηνπροστασία του
εδάφουςτωνπεριοχών ,λόγω:
—τηςβιαστικήςκαιανοργάνωτης αύξησηςοδικώνδικτύων,
εγκαταστάσεων ,οδικήςκυκλοφορίας καιτουριστικών
ρευμάτων ,
—τηςεκρηκτικής αστικήςανάπτυξης πουαναμένεται έως
το2000,προπάντων στιςμητροπόλεις τουΝότου,
—τηςεξόδουτουπληθυσμού απότιςαγροτικέςπεριοχές
πουευνοείτηνενδημικήδιάβρωσητωνγαιών,
—τηςπροοδευτικής καταστροφής τουδασικούπλούτου ,
—τωνπροβλημάτων γιατηχρήσητωνεδαφώνσυνεπείατης
εσπευσμένης ανάπτυξης τουτουρισμού (ιδιαιτέρωςστην
Ελλάδα,στηνΙσπανίακαιτηνΠορτογαλία ).
6.7.Είναισυνεπώςγεγονόςότιοιπεριοχέςαυτέςδενπλη­
ρούντουςαναγκαίους όρουςγιατηθέσησεκίνησηταυτοχρό­
νωςμιαςαναπτυξιακής διαδικασίας ,πουπρέπειοπωσδήποτεΥπενθυμίζεται ότιηπαραγωγήηλεκτρισμού καιοιοδικές
μεταφορέςείναικατά60%υπεύθυνεςγιατιςεκπομπέςδιοξει­
δίουτουθείου,80%τουοξειδίουτουαζώτου,55%του
διοξειδίουτουάνθρακοςκαι40%τωνυδρογονανθράκων .
6.2.2.Δενπρέπειλοιπόνναεκπληττόμεθα εαντοαναπτυξι­
ακόπρότυποστιςμειονεκτικότερες χώρεςκαιπεριφέρειες
ακολουθείτηνπαραδοσιακή λογική,πουευνοείτιςοικονο­
μίεςκλίμακοςκαιόχιτηνεξοικονόμηση δαπανώνγιατο
περιβάλλον δημιουργώντας έτσινέεςανισορροπίες .
6.3.Οικοινοτικές οδηγίεςβασίζονται δικαίωςστηναρχή
τηςσυμπληρωματικότητας ,αφήνοντας στιςεθνικές,περιφε­
ρειακέςκαιτοπικέςαρχέςτηνευθύνηγιατηνεφαρμογήτων
κοινοτικών αρχώνκαιστόχων,διαμέσου :
—τουκαθορισμού τουνομικούπλαισίου ,

Αριθ.C98/64 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
6.9.3.Hαναδιάρθρωση τουπαραγωγικού μηχανισμού και
oεκσυγχρονισμός τωνέργωνυποδομήςχάρηστηνεπιτά­
χυνσητηςαυξήσεωςπαρέχουνεπίσηςτηνευκαιρίαναυιοθε­
τηθούντεχνολογίες πουπροκαλούν μικρότερηρύπανση .
6.9.4.Hσυνεκτίμηση τωνπεριβαλλοντικών διαστάσεων
στηνοικονομική πολιτικήθαέδινεμιανέαώθησηστην
οικονομική καικοινωνικήσυνοχήκαιθαεπέτρεπετηνεξά­
λειψητωναντιφάσεων πουυφίστανται στιςπεριφερειακές
περιοχές .
6.9.5.Απεναντίας ηπεριφρούρηση τουπεριβάλλοντος ,η
δημιουργία ευνοϊκώνόρωνεξυγίανσης τωνπεριοχών ,ηανά­
ληψημιαςπροληπτικής δράσηςκαιαυτήημείωσητουοικο­
νομικούκόστουςπουσυνεπάγονται ταμέτραγιατοπεριβάλ­
λον,πρέπειναοδηγήσουν προςμίαπιοισόρροπηεδαφική
κατανομήτωνοικονομικών δραστηριοτήτων ,επειδήοιοικο­
νομικέςδράσειςκαιπολιτικέςεξαρτώνται πραγματικά
σήμερααπόταπαγιωμέναοικονομικά συμφέροντα εκείόπου
υπάρχουν .
6.10.OαριθμόςτωνατόμωνστηνΚοινότητα ταοποία
ασκούνδραστηριότητα πουσυνδέεταιάμεσαμετηνπροστα­
σίατουπεριβάλλοντος κυμαίνονται από1,2σε1,5εκατομμύ­
ριακαιδημιουργούν πρόσθετηαξίαύψουςπερίπου50εκατομ­
μυρίωνEcu,δηλ.το1%περίπουτηςαπασχόλησης καιτου
ΑΕΠτηςΕΚ.
6.10.1.Hσημασίατουτομέαδιαφέρειαισθητάαπόχώρα
σεχώρα:στηΓερμανίααντιπροσωπεύει το40%τουσυνόλου
τωνδραστηριοτήτων αυτώνστηνΚοινότητα ,ενώηΙσπανία,
ηΙρλανδία ,ηΕλλάδακαιηΠορτογαλία φθάνουνμαζίτο
4%.
6.10.2.Αυτέςοιδιαφορέςανιπροσωπεύουν τόσοτηνευρύ­
τητατουπροβλήματος τηςρύπανσης ,όσοκαιτηφύσητης
νομοθεσίας καιτηντάξημεγέθουςτωνδημοσίωνδαπανών .
6.10.3.ΣήμεραστηΓερμανία ,τηΓαλλία,τοΗνωμένο
ΒασίλειοκαιτηνΟλλανδίασυγκεντρώνεται το80%της
απασχόλησης τουτομέατηςκατασκευής εξοπλισμού γιατην
καταπολέμηση τηςρύπανσης .ναδημιουργήσει θέσειςαπασχόλησης καιναφέρειευημερία ,
καιτηνπροστασία μιαςοικολογικής κληρονομιάς πουανήκει
σεόλους.Oσυγκεκριμένος κίνδυνοςείναιναεξαφανισθούν
όχιμόνονσημαντικοί βιοτόποιαλλάκαιευρύτεροιαξιόλογοι
φυσικοίτόποιδιαμονήςπιοπεριορισμένοι καιλιγότεροπρο­
στατευόμενοι .
6.7.1.Ωςπροςτούτο,ενδεικτικά είναιορισμέναστοιχεία
πουαναφέρονται στηνέκθεσητηςειδικήςομάδαςγιατο
περιβάλλον καιτηνεσωτερικήαγορά(1992—Hπεριβαλλο­
ντικήδιάσταση ):
—μιαοικονομική μελέτηγιατιςπιθανέςεπιπτώσεις πουθα
έχειηεφαρμογήτηςεσωτερικής αγοράςστηνελληνική
οικονομίαέδειξεότιηεξάλειψητωνπρόσθετων εκπομπών
S02καιΝΟΧσεορισμένεςπεριπτώσεις επιφέρειμείωση
τουδείκτητηςανάπτυξης ,
—ηεκτιμώμενη δαπάνηγιατηνΙταλίαπροκειμένου ναεφαρ­
μοσθείηκοινοτικήνομοθεσίαανέρχεταισε13000εκα­
τομμύριαEcu(τοποσόναυτόθεωρείταιενδεικτικό και
γιατιςάλλεςχώρεςτουΝότου),
—ηανάλογηεκτιμώμενη δαπάνηγιατηνΑνδαλουσία ανέρ­
χεταισε227000εκατομμύρια πεσέτες .
6.7.2.Πρέπειεπίσηςναληφθείυπόψηότιοιμειονεκτικό­
τερεςπεριοχέςείναιγενικότερα αναγκασμένες ναεισάγουν
γνώσεις,προγράμματα καιτεχνολογίες τουπεριβάλλοντος
μεταφέροντας έτσιταωφελήματα προςτιςπεριοχέςκαιτις
χώρεςπουείναιπιοανεπτυγμένες .Επίπαραδείγματι ,οι
τεχνολογίες γιατημείωσητωνεκπομπώντουδιοξειδίουτου
θείου,τουαζώτουκαιτουνέφουςεισάγονται κατάκύριολόγο
απότηνΓερμανία ,τηνΕλβετία,τιςΗνωμένεςΠολιτείεςκαι
τηνΙαπωνία .
6.8.Στιςπεριφέρειες πουβρίσκονται σεβιομηχανικό
μαρασμό ,ηεξυγίανσητηςπεριοχήςαποτελείόροαναγκαίο
γιατηθέσησεκίνησητηςανάπτυξης καιγιατολόγοαυτό
διατίθενται πολλάκονδύλιααπόταδιαρθρωτικά ταμεία.Πρό­
κειταιόμωςγιαμίαδράσημεμεγάλεςχρηματοπιστωτικές
δυσκολίεςδεδομένου ότι:
—δενπρέπεινααναμένονται στοεγγύςμέλλονοικονομικά
οφέληκαιδημιουργία θέσεωναπασχόλησης ,
—δενείναιπλέονδυνατήηεφαρμογήτηςαρχήςτου«o
ρυπαίνωνπληρώνει».
6.9.Θεωρητικώς κατάτηντελευταίαδεκαετίαεδραιώθηκε
ηέννοιατης«υποφερτήςανάπτυξης »ηοποία,ενσωματώνο­
νταςτιςπεριβαλλοντικές επιταγές,συνιστάαπάντησηστην
άποψηότιείναιασυμβίβαστη ηανάπτυξημετηπροστασία
τουπεριβάλλοντος .Καιαυτήείναιηαρχήστηνοποίαβασίζε­
ταιηδεύτερηπαράγραφος τουάρθρου130AτηςΕνιαίας
Πράξης .
6.9.1.Στηνπράξηηέννοιααυτήπαρέμεινε κατάμέγα
μέροςανεφάρμοστη καιστιςκοινοτικέςπολιτικές .
6.9.2.Hολοκλήρωση τηςεσωτερικής αγοράςκαιηδιαδι­
κασίαγιατηνΕυρωπαϊκή Ένωσηπαρέχουνεπίσηςμίαανε­
πανάληπτη ιστορικήευκαιρίαγιαναεδραιωθείπραγματικά
μίαανάπτυξηπουθασέβεταιτοπεριβάλλον .7.Hπολιτικήτηςέρευναςκαιανάπτυξης
7.1.ΜετηνΕνιαίαΕυρωπαϊκή Πράξηηπολιτικήστον
τομέατηςέρευναςεντάχθηκετελικάστιςιδρυτικέςσυνθήκες
τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων .HΕνιαίαΠράξηπροβλέπει
έναπολυετέςγενικόπρόγραμμα έρευναςκαιανάπτυξης που
θαυιοθετηθεί ομόφωνααπότοΣυμβούλιο· ειδικάπρογράμ­
ματαπουπρέπειναυιοθετηθούν μεειδικήπλειοψηφία και
συμπληρωματικά προγράμματα πουαποτελούν έκφρασητης
«αποκαλούμενης μεταβλητής γεωμετρίας ».Σεό,τιαφοράτους
τρόπουςσυνεργασίας ,ηέρευναεντόςτουκοινοτικού πλαι­
σίουμπορείναοργανωθεί σετρίαεπίπεδαδράσεως :
—οιέρευνεςπουπραγματοποιούνται απότακέντραερευνών
τηςΚοινότητας (τοΚοινόΚέντροΕρευνών),μεάμεσες
δράσεις(στηναυτήπερίπτωση ηέρευναχρηματοδοτείται
κατά100%απόΚοινοτικούς πόρους),

2.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων Αριθ.C98/65
πειτηγεωγραφική κατανομή τωνπόρων,ηδεαρχήτης
επιστημονικής διακρίσεως δενευνοείβεβαίωςτιςπεριοχές
μελιγότεραεργαστήρια ,δομέςκαιεπιστήμες .Hσυμμετοχή
τωνμεμονωμένων χωρώνσταειδικάπρογράμματα είναισυνε­
πώςσήμερα,μειδιαιτέρωςαισθητότρόπο,αντιπροσωπευτική
τουτεχνολογικού δυναμικούπουέχεισχηματισθεί σεεθνικό
επίπεδοκαιτουδυναμισμού τωντοπικώνβιομηχανιών και
ανωτάτωνσχολώνστονειδικότομέα.Μολονότιυπάρχεικίν­
δυνοςυπερβολικής σχηματοποίησης τωνπραγμάτων ,τοπρό­
βλημαπουτίθεταιείναιηεπιλογήμεταξύτηςχρηματοδότη­
σηςτωνκαλύτερων ήτηςυποστήριξης εκείνωνπουέχουν
μεγαλύτερη ανάγκη :προφανώς ηεπιλογήαυτήείναιεξόχως
πολιτικήςφύσεωςμεμακροπρόθεσμες συνέπειες .Τοβέβαιο
ωστόσοείναιότισεκοινοτικόεπίπεδοευνοείταιτοκριτήριο
τηςεπιστημονικής διακρίσεως .
7.5.2.Στονκατάλογοεντούτοιςπουδημοσίευσε ηΕπι­
τροπήτωνΕΚσχετικάμετηνκατανομήτωνσυμβάσεων ,δεν
φαίνεταιμεσαφήνειακαιακρίβειατοπραγματικό βάρος
τωνσυμβάσεων πουσυνάφθηκαν μετοπικούςφορείςστις
περιοχέςτωνστόχων 1,2,3και4.Πρόκειταιγιαμιαέλλειψη
πουθαπρέπειναθεραπευθεί τοσυντομότερο δυνατόκαι
πρέπειναζητηθείαπότηνΕπιτροπήναπαρέχεισεκάθε
κατάλογοσυνοπτικό πλαίσιοπουθαδίνειμιαεικόνατων
πραγματικών πόρωνπουχορηγήθηκαν στουςτοπικούςφορείς
τωνπεριοχώναυτών.—ηερευνάπουεκτελείται απόπανεπιστημιακά ιδρύματα ,
ερευνητικά κέντραήβιομηχανικά εργαστήρια βάσεισυμ­
βάσεωνγιασυμμετοχή στιςδαπάνεςπουέχουνσυναφθεί
μετηνΚοινότητα (έμμεσεςδράσεις),
—ηεναρμονισμένη δράσηδιαμέσουτηςοποίαςτακράτη
μέληθασυνεργασθούν γιαναεναρμονίσουν καισυντονί­
σουνταγενικάερευνητικά προγράμματά τους.
7.2.Στηνπραγματικότητα τομεγαλύτερο μέροςτηςέρευ­
ναςστηνΕυρώπηεξακολουθεί ναχρηματοδοτείται καινα
εκτελείται σεεθνικόεπίπεδο .Οικοινοτικές δαπάνεςγιατην
έρευνακατάτο1990αποτελούν μόνοτο3%τωνκονδυλίων
τηςΚοινότητας ,καιτο2%τωνδημοσίωνδαπανώνγιατην
έρευνακαιανάπτυξητωνκρατώνμελών.
7.3.Λόγωτηςμειωμένης ,κατά2δισεκατομμύρια Ecuχρη­
ματοδότησης σεσχέσημετηνπρότασητηςΕπιτροπής ,το
τρίτογενικόπρόγραμμα θαπροικισθεί συνολικάμετοποσό
των5,7δισεκατομμυρίων Ecu.Οιπόροιαυτοίείναικατανεμη­
μένοιμεταξύ15ειδικώνπρογραμμάτων πουδιαιρούνται σε6
θεματικέςπροτεραιότητες καιτρειςμεγάλουςστρατηγικούς
τομείς:
—οιβασικέςτεχνολογίες διάδοσης (54,5%τωνσυνολικών
δαπανών),
—διαχείριση τωνφυσικώνπόρων(36,4%τωνσυνολικών
δαπανών),
—αξιοποίηση τωνπνευματικών πόρων(9,1%τουσυνόλου).
7.4.Εξάλλουσεκοινοτικόεπίπεδουφίστανται σημαντικές
ασυμμετρίες τόσοόσοναφοράτιςδεσμεύσεις πουαναλαμβά­
νουντακράτημέλητηςΚοινότητας όσοκαιστοεσωτερικό
τωνμεμονωμένων κρατών .Σεκοινοτικόεπίπεδοτατρία
τέταρτατωνσυνολικών συμπληρωματικών δαπανών(δημό­
σιωνκαιιδιωτικών )γιατιςδραστηριότητες έρευναςκαιανά­
πτυξηςτο1989,ήτανσυγκεντρωμένες στηΓερμανία ,στη
ΓαλλίακαιτοΗνωμένοΒασίλειο .
7.4.1.Hκατανομήείναιπολύανομοιογενής καιεντόςτων
κρατώνμελών.Κατάτο1982στηνΙταλίατο72%τωνσυνολι­
κώνδαπανώνγιαέργαEκαιAκαιτο70%τηςαπασχόλησης
στονίδιοτομέασυγκεντρώθηκαν στιςβορειοδυτικές περιο­
χές,ενώγιατοΝότοδιατέθηκαν μόνο5%περίπουτων
δαπανώνκαιτηςαπασχόλησης στονενλόγωτομέα.Υψηλή
γεωγραφική συγκέντρωση τηςέρευναςσημειώθηκε επίσης
καιστηνΙσπανία(το1983,διατέθηκεστηΜαδρίτηπερισσό­
τεροαπότοήμισυτωνσυνολικών δαπανώνγιαταέργαE
καιAμεδεύτερηκατάσειράτηνΚαταλωνία στηνοποία
διατέθηκεπερίπου16%)καιστηνΠορτογαλία (ηπεριοχή
γύρωαπότηΛισαβώνααπορρόφησε το72%,ενώστιςπαρα­
θαλάσσιεςπεριοχέςδιατέθηκεσυνολικώς το93%τωνεθνι­
κώνσυνολικών δαπανών).Μεταγενέστερες αναλύσεις κατα­
δεικνύουνότιητεχνολογική διαφοράπουυφίσταταιστο
εσωτερικότωνχωρώναυτώνείναιευρύτερηαπότηδιαφορά
μεταξύτωνκρατώνμελών.
7.5.Τοβασικόερώτημαπουτίθεταιείναικατάπόσοη
κοινοτικήπολιτικήστοντομέατηςέρευναςκαιτηςανάπτυ­
ξηςέχειήόχιθετικήεπίπτωσηστηνοικονομική καικοινω­
νικήσυνοχήτηςΚοινότητας .7.5.3.Απότηνάλληπλευράείναισεόλουςαρκετάγνωστές
οιτρέχουσες τάσειςτηςβιομηχανίας υψηλήςτεχνολογίας
νασυγκεντρώνεται σεζώνεςπουδιαθέτουνεπαρκήδίκτυα
μεταφορών καιυποδομών ,πουγειτνιάζουν μεεπιστημονικά
καιερευνητικά κέντρακαθώςκαιμεκέντραεκπαίδευσης και
χρηματοδότησης (').
7.6.Σύμφωναμετοάρθρο103BτηςΣυνθήκης ,oστόχος
τηςοικονομικής καικοινωνικής συνοχήςπρέπειναληφθεί
υπόψηκαιαπόκοινοτικήτηνπολιτικήγιατηνέρευνα,ανά­
πτυξηκαικαινοτομία .ΑπότοέγγραφοτηςΓΔXIIπροκύπτει
ότισελειτουργικό επίπεδοέχειληφθείυπόψηoστόχοςτης
συνοχήςστηνπολιτικήτηςκοινωνικής έρευναςσύμφωναμε
τουςακόλουθους όρους:
7.6.1.Αξιολογηση καιεξερεύνηση
—κατάρτισηενόςπεριφερειακού άτλαντατηςEκαιA,
—μελέτησχετικάμετιςεπιπτώσεις τωνκοινοτικών προ­
γραμμάτων στονεπιστημονικό καιτεχνικόιστόκάθεκρά­
τουςμέλους,
—υποστήριξη τωνδιαρθρωτικών πολιτικών (βασικέςμελέ­
7.5.1,Σήμεραηεφαρμογή Ευρωπαϊκών προγραμμάτων
έρευναςκαιανάπτυξης έχειπεριθωριακό χαρακτήρα στις
μειονεκτικότερες περιοχές .Τογενικόπρόγραμμα δενπροβλέ(1)ΕνιαίαΑγοράκαιΕυρωπαϊκή ολοκλήρωση ,τηςSilvanaParuolo,
Ediesse-CGIL ,1988.

21.4.92 Αριθ.C98/66 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων
παρεμβάσεων υπέρτηςερευνάς,καιηπεριορισμένη ζήτηση
πόρωνυπέρτηςέρευνας .τεςγιατηνκοινοτικήπρωτοβουλία Strideκαιάλλεςμελέ­
τεςσχετικάμετιςπεριφέρειες τωνστόχων 1,2,3και4),
—δραστηριότητες εξερευνήσεως (FAST).8.Βιομηχανική πολιτική
8.1.Hύπαρξηαυτήκαθ'εαυτήμιαςευρωπαϊκής βιομηχανι­
κήςπολιτικήςείναιαντικείμενο διαφορών .Οπωσδήποτε δεν
υπάρχειένακέντροεπιφορτισμένο μετηνπραγματοποίηση
παρεμβάσεων βάσειμιαςσυνολικήςστρατηγικής .7.6.2.Hσυνεκτίμηση τηςανάγκηςγιαδιασφάλιση της
συνοχήςσταειδικάπρογράμματα
—ιδιαίτεραστοεπίπεδοτηςεπιλογήςτωνπρογραμμάτων
καιτηςτελικήςαξιολόγησής τους,
—ειδικάπρογράμματα —μετηνανάληψηκοινοτικών πρω­
τοβουλιών γιαδιαρθρωτικές δράσεις(π.χ.προγράμματα
STAR,Valoren,Envireg,Telematique ,κλπ.),
—σπουδαστικές υποτροφίες γιαδιεθνείςανταλλαγές· ειδικές
ενέργειεςυπέρτηςσυνοχής ,
—νέαερευνητική δράσησεσυνεργασία μεάλλουςεταίρους,
—νέαδράσηγιασυνεταιριστική έρευναυπέρτωνMMEπου
είναιεγκατεστημένες τόσοσεευνοούμενες όσοκαισε
μειονεκτικές περιφέρειες στοπλαίσιοτουπρογράμματος
Brite/Euramκαιτουνέουειδικούπρογράμματος βιομηχα­
νικώντεχνολογιών καιυλικών(1990-1994)κλπ.8.1.1.Είναιδυνατόνωστόσοναγίνειμιακαταγραφή ,που
ασφαλώςδενεξαντλείταθέματατωνπαρεμβάσεων πουμπο­
ρείναχαρακτηρισθούν ότιεμπίπτουνσταπλαίσιατηςβιομη­
χανικήςπολιτικής :
—ενισχυμένο οπλοστάσιο αντιμονοπωλιακών κοινοτικών
πολιτικών ,
—«επιλεκτικές »κοινοτικές παρεμβάσεις υπέρτωντομέων
πουβρίσκονται σεκρίση,όπωςoτομέαςτηςχαλυβουρ­
γίας,αλλάκαιτηςναυπηγίαςκαιοισυμφωνίες πολυϊνών ,
πουθαπρέπειναθεωρηθούν «αμυντικέςπολιτικές»και
όχιπολιτικέςπροώθησης ,
—πολυάριθμες κοινοτικέςενέργειεςυποστήριξης τηςδη­
μιουργίαςεπιχειρήσεων ,τηςδημιουργίας απασχόλησηs ,
τηςπροώθησης τηςεπιστημονικής καιτεχνολογικής
συνεργασίας μεταξύτωνεπιχειρήσεων καιτωνερευνητι­
κώνοργανισμών τωνδιαφόρωνκρατώνμελών,καιτης
καινοτομίας όπωςγιαπαράδειγμα :
•οι«εκτόςποσοστώσεως ενέργειες»τουΕTΠΑ,
•ηπροώθηση τωνΕυρωπαϊκών ΚέντρωνΕπιχείρησης
καιΚαινοτομίας (BICήCIPA)καιτωνδικτύωντους,
•τογενικόπρόγραμμα έρευναςκαιτεχνολογικής ανάπτυ­
ξηςτηςΚοινότητας ,
•τοπρόγραμμα Sprint(Strategicprogramme for
innovation andtechnology transfer),7.6.3.Απόαυτόπροκύπτειμιασειράσυστάσεων ,όπωςη
σκοπιμότης ενόςκαλύτερουσυντονισμού μεταξύτουγενικού
προγράμματος καιτωνδιαρθρωτικών ενεργειών ,ενόςειδικού
ταμείουγιατηνεντονότερη συμμετοχή τωνεπιχειρήσεων
τωνμειονεκτικότερων περιοχώνστογενικόπρόγραμμα μιας
αυξήσεωςτωνπιστώσεων γιατηνEκαιA,βάσειτουκοινοτι­
κούπροϋπολογισμού νέεςπρωτοβουλίες γιανεαράάτομα,για
τηνανάπτυξητωνδικτύωνπρότυπωνεργαστηρίων καιγια
νέαπρογράμματα στοτομέατωνκοινωνικών επιστημών και
τηςδιοίκησης ,γιατηναπλοποίηση τωνδιοικητικών διαδικα­
σιώνόσοναφοράτηνπρόσβαση σταμικράπρογράμματα ,
καιγιατηνκατάρτισηστατιστικών σχετικάμετηνκατανομή
τωνσυμβάσεων .•τακοινοτικάπρογράμματα ενεργειώνυπέρτωνμικρών
καιτωνμεσαίωνεπιχειρήσεων ,
•τακοινοτικάπρογράμματα επιμόρφωσης ,
•τακοινοτικάπρογράμματα πουκαταρτίζονται σταπλαί­
σιατηςΓΔ«Σχέσειςμετρίτεςχώρεςκαιβοήθειαστις
αναπτυσσόμενες χώρες»,
•οιπαρεμβάσεις τωνδιαρθρωτικών ταμείωνυπέρτων
παραγωγικών επενδύσεων καιτωνυποδομών ,
•ηχρηματοδότηση μελετών,όπωςγιαπαράδειγμα το
«Πανόραματηςκοινοτικής βιομηχανίας 1990».7.7.Άλλαστοιχείαπροκύπτουν απότηντέταρτηπεριο­
δικήέκθεσηγιατιςπεριφέρειες .Στηνέκθεσητονίζεταιότι
γιαναμειωθούνοιδιαφορέςωςπροςταέσοδακαιτηνπαρα­
γωγικότητα ,πουοφείλονταιστησυγκέντρωση τωνδραστη­
ριοτήτωνέρευναςκιαανάπτυξηςστιςκεντρικέςπεριοχέςτης
Κοινότητας ,θαχρειασθούν υψηλότεροι ρυθμοίανάπτυξης
τωνδαπανώνγιατηνEκαιAκαθώςκαιγιατιςδραστηριότη­
τεςκαινοτομίας στιςπεριφέρειες πουσυναντούνδυσχέρειες
γενικότερα ,καιειδικότεραστιςπεριφέρειες πουείναικαθυ­
στερημένες απόπλευράςαναπτύξεως .8.1.2.Ορισμενες αποαυτέςτις«πολιτικές»θαεξετασθούν
σεάλλακεφάλαιατηςγνωμοδότησης αυτής,αλλάγενικότερα
μπορείναγίνουνδύοπαρατηρήσεις :
—οιπαρεμβάσεις αυτέςκαθώςκαιοιπολιτικέςδενεντάσσο­
νταισεμιασυνολικήκαισυνεκτικήστρατηγική ,
—ακόμηπερισσότερο ,εκτόςαπότιςδιαρθρωτικές παρεμβά­
σεις,στιςοποίεςπεριλαμβάνονται οιενέργειεςτηςETE
καιτουνέουκοινοτικού μέσου(ΝΚΜ),ταδάνειαμετατρο­
πήςτηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας γιαΆνθρακα και7.8.Πρέπειακόμηνασημειωθεί ηέλλειψησυντονισμού
μεταξύτουγενικούπρογράμματος καιτωνδιαρθρωτικών

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/67
ντωνκαιτωνευαίσθητων τομέωνκαθώςκαιτωντομέωνσε
κρίσημπορείνατροποποιείται σεοποιαδήποτε στιγμήαπό
τηνίδιατηνΕπιτροπή .
8.2.2.Νέεςεκτελεστικές διατάξειςτουνέουκανονισμού
τουΕΤΠΑπροβλέπουν ότιόλατασχέδιαβιομηχανικών
επενδύσεων πουυπερβαίνουν τα10εκατομμύρια Ecuπρέπει
ναανακοινώνονται προκαταρκτικά στηνΕπιτροπή ,ανεξάρ­
τητααπότηνευαισθησία τουενλόγωτομέα.Γιαταευαίσθητα
προϊόντακαιτομείς(κλωστοϋφαντουργία /βιομηχανία ρού­
χων,υποδημάτα ,ανταλλακτικά αυτοκινήτων ,ηλεκτρονική
γιατοευρύκοινό)τοκατώτεροόριο1εκατομμύριο Ecu
καταργείται καιαυξάνεταισυνεπώςστα10εκατομμύρια Ecu.
Όλατασχέδιαεπενδύσεων στουςτομείςπουβρίσκονται σε
κρίση(χαλυβουργία ,ναυπηγικός τομέας,συνθετικές ίνες)
πρέπειναανακοινώνονται στηνΕπιτροπήσύμφωναμετις
κοινοτικές διατάξεις .Όσοναφοράτοντομέατηςκατασκευής
αυτοκινήτων καικινητήρων γιαοχήματακαθώςκαιεξαρτη­
μάτωναυτοκινήτων ,όταντοσχέδιοπροωθείται απόέναν
κατασκευαστή αυτοκινήτων ,εφαρμόζονται οιδιατάξειςτης
απόφασης τηςΕπιτροπής 89/C123/03ηοποίακαθορίζει
μεταξύάλλωνκατώτατοόριογιατηνπροκαταβολική γνωστο­
ποίησητωνεπενδύσεων πουαρχίζειαπό12εκατομμύρια Ecu.
8.3.Hπραγματοποίηση τηςμεγάληςαγοράςχωρίςσύνορα
θέτειτουςτομείςκαιτιςαγορές,πουέωςσήμεραπροστατεύο­
νται,σεμεγαλύτερο ανταγωνισμό επιταχύνοντας βαθειέςδια­
δικασίεςκαινοτομίας καιεκσυγχρονισμού ,αναδιάρθρωσης ,
ορθολογισμού ,εξειδίκευσης καισυγκέντρωσης .
8.3.1.Γιατηνεξακρίβωση τωνπεριφερειών πουθαεπηρεα­
σθούνπερισσότερο απότηναύξησητουανταγωνισμού και
τηςεπακόλουθης αναδιάρθρωσης είναιαναγκαίοναληφθεί
υπόψηότιητομεακήανάλυσηενδέχεταινααποτελείένα
μέσοπουδενπαρουσιάζει ακρίβεια .Ακόμηκαισετομείς
στουςοποίουςηζήτησηαυξάνεται μεβραδύτητα ,οιπεριφέ­
ρειεςπουσυγκεντρώνονται σεειδικέςαγορέςσταπλαίσια
αυτώντωντομέωνμπορούνναεπεκταθούν αισθητά .
8.3.2.Πέρααπότιςεπιπτώσεις ανάτομέαμετηνυλοποί­
ησητηςΕνιαίαςαγοράςπρέπειναεξετασθείτογεγονόςότι
ηπραγματοποίηση τηςενιαίαςαγοράςσεσυνδυασμό μετη
διεύρυνσητηςΚοινότητας συνεπάγεται αύξησητουβιομηχα­
νικούεμπορίουμέσωμεγαλύτερης προσφυγής στηναρχήτου
συγκριτικού πλεονεκτήματος .Μίαεπίκαιρησυλλογήτωνπιο
πρόσφατων μελετώνγιατοθέμααυτόαναφέρεται στην4η
ΈκθεσηΕΚγιατιςπεριφέρειες τηςΕυρώπης .Οιανταλλαγές
μεταξύτωνκεντρικώνχωρών(Μπενελούξ ,Γαλλία,Γερμανία
καιΗνωμένοΒασίλειο)ανήκουνκυρίωςστοενδοβιομηχα­
νικότύπο,ενώαπότηνάλληπλευράοιανταλλαγές μεταξύ
αυτώντωνκεντρικώνχωρώνκαιτωνπιοπεριφερειακών κρα­
τώνμελώνανήκουνπερισσότερο στοδιαβιομηχανικό τύπο,
καιεκφράζουν σημαντικές διαφορέςστοεπίπεδοανάπτυξης
καιδιαθεσιμότητας τωνπόρων(2).Χάλυβα(ΕΚΑΧ),ηανάπτυξητωνευρωπαϊκων κέντρων
επιχείρησης καικαινοτομίας ,οιπειραματικές ενέργειες
όπωςείναιηευρωκοινοπραξία καιηκαταγραφή τωνενδο­
γενώνδυνατοτήτων τωνπεριφερειών ,δενμπορείναδιαπι­
στωθείότικαταβάλλεται ειδικήπροσοχήγιατηνοικονο­
μικήκαικοινωνικήσύγκλιση .
8.1.3.Hπρόσφατηανακοίνωση «ηβιομηχανική πολιτική
σεέναανοικτόκαιανταγωνιστικό περιβάλλον (προσανατολι­
σμοίγιαμιακοινοτική λύση)»,μολονότιαντιπροσωπεύει
έναβήμαπροςτηνκατεύθυνση τηςαναγκαιότητας γιαμια
πραγματική βιομηχανική πολιτικήγιατηνΚοινότητα δεν
παρέχειενδείξειςόσοναφοράτοντρόπομετονοποίοθα
διευκολυνθεί ηεπιδίωξημιαςπραγματικής οικονομικής
σύγκλισης .
Στηνανακοίνωση αναφέρεται :
«Hπροσαρμογή τωνπιομειονεκτικών περιοχώνστην
ενιαίααγοράέωςτατέλητου1992,επιδοτείται απότα
διαρθρωτικά ταμείατηςΚοινότητας ,πουενισχύθηκαν
προςτοσκοπόαυτό.Ταταμείααυτάδρούνσανπαράγο­
ντεςπουείναικαθοριστικοί γιατηνανταγωνιστικότητα
τωνεπιχειρήσεων ,όπωςείναιηπαροχήπροωθημένων
υποδομώνκαιηποιότητατωνανθρώπινων πόρων.H
οικονομική σύγκλισημεταξύτωνκρατώνμελώνκαιη
μεγαλύτερη συνοχήμεταξύτωνδιαφόρωνπεριφερειών
επαληθεύεται μεμεγαλύτερο αυθορμητισμό μεταξύτων
χωρώνκαιτωνπεριφερειών πουέχουνφθάσεισεέναπιο
υψηλόεπίπεδοοικονομικής ανάπτυξης .Είναισημαντικό
ναεξασφαλισθεί ότιστιςπεριοχέςπουέχουνμιααισθητά
κατώτερηανάπτυξηαπότηνανάπτυξητωνκεντρικών
περιφερειών τηςΚοινότητας ,οιβιομηχανίες θαέχουν
πρόσβασηστιςυποδομέςαυτέςπουμπορούννατιςκατα­
στήσουνικανέςναανταγωνισθούν υπόόρουςμεγαλύτε­
ρηςισότητας ,όχιμόνοτιςάλλεςευρωπαϊκές περιφέρειες ,
αλλάεπίσηςκαιτηνπαγκόσμια αγορά.Oδιάλογοςκαι
ηαπόκοινούσυμμετοχή τηςβιομηχανίας καιτωνδημό­
σιωναρχώνθαπρέπειναδιαδραματίσουν μιαουσιαστική
λειτουργία στηδιαδικασία αυτή.»
Στηναντίστοιχη γνωμοδότησή (')τηςηΟΚΕενέκρινετην
γενικήδιατύπωση πουυιοθετήθηκε τονίζοντας ωστόσοότι
δενδίδειτηδέουσαπροσοχήστηνπεριφερειακή καιστην
κοινωνική διάσταση .
8.2.Έναπαράδειγμα γιατοπωςμιαπολιτικήεποπτείας
καιελέγχου—συνεπώςμιαέμμεσηβιομηχανική πολιτική
—μπορείναεφαρμοσθεί μετρόποώστεναληφθείυπόψη
oστόχοςτηςσύγκλισης ,παρέχεταιαπότηνέακοινοτική
πειθαρχίασεθέματαευαίσθητων προϊόντων καιπροϊόντων
σεκρίση,πουκαταρτίσθηκε σταπλαίσιατηςεφαρμογής
τωνκοινοτικών πλαισίωνυποστήριξης καιτωνλειτουργικών
προγραμμάτων τηςΓενικήςΔιεύθυνσης «Εσωτερική Αγορά
καιΒιομηχανικές Υποθέσεις ».
8.2.1.Hνέαρύθμισηθαεφαρμοσθεί γενικότερα σεόλατα
καθεστώταενίσχυσηςπουπεριέχονται στακοινοτικάπλαίσια
στήριξης (ΚΠΣ).Hνέαπειθαρχία ,στηδιαχείριση τωνπρο­
γραμμάτων υιοθετείμιαπροσέγγιση πιοευέλικτηαπότην
προηγούμενη .Απότηνάλληπλευράoκατάλογος τωνπροϊό­(-)Ωςδιαβιομηχανικό εμπόριονοείταιμιαανταλλαγή μεταξύέντονα
διαφορετικών προϊόντωνόσοναφοράτοτεχνολογικό τουςπεριε­
χόμενο,πουδιεξάγεται μεταξύπροηγμένων καικαθυστερημένων
χωρών.Ωςενδοβιομηχανικό εμπόριονοείται,αντίθετα ,μιαανταλ­
λαγήμεταξύπροϊόντων μευψηλότεχνολογικό περιεχόμενο όπως
εκείνοπουδιεξάγεται μεταξύχωρώνμεπροηγμένη οικονομική
διάρθρωση . (>)ΕΕαριθ.C40της17.2.1992,σ.31.

Αριθ.C98/68 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
8.4.1.Οιδραστηριότητες πουκαταβλήθηκαν απότηνΚοι­
νότηταυπέρτωνMMEοδήγησανστηδεκαετίατου"70στις
πρώτεςενέργειες ,οιοποίεςτο1986συγκεντρώθηκαν σεένα
αυτόνομοκαιορατόπλαίσιοπουυποστηρίχθηκε απόένα
πρώτοψήφισματουΣυμβουλίου σχετικάμετοπρόγραμμα
δράσης .Μεβάσητηνπροϋπόθεση ότιεναπόκειται στιςεπι­
χειρήσειςνααποφασίσουν ποιοιείναιοικαλύτεροιστόχοι
πουπρέπειναεπιδιώξουν καιποιαείναιταμέσαγιατην
επίτευξήτους,ηΚοινότηταπεριορίζεται ναδιευκολύνει τους
επικεφαλής τωνεπιχειρήσεων αυτώνωςπροςτηνπρόσβαση
στιςαναγκαίεςπληροφορίες ,καθώςκαιστηβοήθειαγιατην
αναζήτηση τωνεταίρωνκαιστηδημιουργία ενόςνομικούκαι
οικονομικού περιβάλλοντος πουθαείναιευνοϊκόγιατην
ανάπτυξήτουςστημεγάληαγορά.
8.4.2.Μεταξύτωνμέτρωνπουβρίσκονται υπόεπεξεργασία
συγκαταλέγονται :
—σταθέματατηςενημέρωσης :ηδιάθεσηστιςμικρέςκαι
μεσαίεςεπιχειρήσεις όλωντωνκρατώνμελών,τουδικτύου
Euro-InfoCentres(EIC)πουαπαντάσταερωτήματά τους
σχετικάμετηνενιαίααγορά,τιςευκαιρίεςπουυπάρχουν
σταάλλακράτημέληκαιτιςδυνατότητες ναεπωφεληθούν
απότιςπηγέςχρηματοδότησης τηςΚοινότητας ,8.3.3.Hεκμετάλλευση τωνσημερινών συγκριτικών πλεο­
νεκτημάτων προϋποθέτει ότιοιμειονεκτικές περιοχέςτης
Κοινότητας θαπροσανατολισθούν ακόμηπερισσότερο προς
τιςβιομηχανίες εντάσεωςεργασίαςκαιπεριορισμένου τεχνο­
λογικούπεριεχομένου (παραδοσιακές βιομηχανίες κατανά­
λωσης,όπωςείναιηκλωστοϋφαντουργία ,ηβιομηχανία ενδυ­
μάτων,υποδημάτων καιάλλεςβιομηχανίες συναρμολόγη­
σης),ενώοικεντρικέςπεριφέρειες θαεξειδικευθούν περισσό­
τεροστιςδραστηριότητες έρευναςκαιανάπτυξης όπωςεπί­
σηςκαιστιςδραστηριότητες έντασηςκεφαλαίου .Τα
μειονεκτήματα αυτούτουπροσανατολισμού παρουσιάζονται
μεσαφήνειααπότηνίδιατηνΕπιτροπή :διατήρηση των
σημερινών περιφερειακών ανισοτήτων μεταξύτουκέντρου
καιτηςπεριφέρειας ,μειονεκτικές περιφέρειες πουείναιπιο
τρωτέςσεμεγαλύτερο ανταγωνισμό εκμέρουςτωναναπτυσ­
σόμενωνχωρώνκαιτωνχωρώντηςΑνατολικής Ευρώπης
κλπ(').
8.3.4.Απότηνάλληπλευρά,μακροπρόθεσμα ,απότιςπρο­
σαρμογέςπουθαεπιφέρειημεγάληαγορά,σταπιοβιομηχα­
νικάκράτημέλη,διαγράφονται ειδικότερα δύοπιθανέςπερι­
πτώσεις :1)oεξευρωπαϊσμός τωνεπιχειρήσεων —αυτήη
περίπτωση προϋποθέτει τααναγκαίαμέτραπροκειμένου οι
επιχειρήσεις ενόςκράτουςμέλουςναμπορούνναπαρεμβαί­
νουνσεάλλακράτημέλημεταίδιαδικαιώματα καιυποχρεώ­
σειςπουέχουνστηνεθνικήεπικράτεια τους·2)ηπροώθηση
τωνεθνικώνπροτύπων .
8.3.5.Στιςλιγότεροανεπτυγμένες χώρεςτηςΚοινότητας ,
ηανάλυσητωνδυναμικώνπροσαρμογών πουπαρατηρούνται
(εθνικέςκαιξένεςεπενδύσεις καιστρατηγικές τωνεπιχειρή­
σεων)δείχνουνότιμεταξύ1985και1989ηεπενδυτική προ­
σπάθειαυπήρξεειδικάέντονηστηνΙσπανίακαιστηνΠορτο­
γαλίαενώαντίθεταμειώθηκεστηνΕλλάδα.Πολυάριθμοι
συγγραφείς θεωρούνότιτοκόστοςπροσαρμογής πουθαεπι­
φέρειηφιλελευθεροποίηση τωνσυναλλαγών θαείναιπιο
υψηλόαναυτήοδηγήσεισεμιαδιαβιομηχανική καιόχισε
μιαενδοβιομηχανική εξειδίκευση .
8.3.6.Θαείναιάραγεεπαρκείςοιπαρεμβάσεις τωνδιαρ­
θρωτικώνταμείωντηςΚοινότητας γιανααντιμετωπισθεί το
κόστοςπροσαρμογής πουθααπαιτηθείαπότηνενιαίααγορά;
Hαπάντηση δενμπορείπαράναείναιαρνητική .Σήμερα
περισσότερο απόποτέάλλοτεεπειδήοιδημόσιεςαρχέςοφεί­
λουνναδιευκολύνουν τιςδιαδικασίες αναδιοργάνωσης και
μετατροπής ,αλλάκαινακαταβάλουν κάθεπροσπάθεια προ­
κειμένουαυτέςναπραγματοποιηθούν μετολιγότεροδυνατό
κόστος,καιμετέτοιοτρόποώστεναγίνουνπιοσυγκεκριμένα
όλατααναμενόμενα θετικάοικονομικά αποτελέσματα ,χρειά­
ζεταιμιασαφήςπολιτικήβούληση .
8.4.Στιςπεριοχέςτουστόχου 1ηεπικρατούσα οικονομική
πραγματικότητα κυριαρχείται απότιςμικρέςεπιχειρήσεις
καιτηβιοτεχνία ,ηοποίααπότηνάλληπλευράαποτέλεσε
παντούτοπρώτοαπαραίτητο βήμακάθεδιαδικασίας εκβιομη­
χάνισηςκαιαποτελείκαισήμερατοζωτικόβασικόιστό,που
εξασφαλίζει τημετατροπή σεμιαορθήοικονομία .Συνεπώς
ηπολιτικήαπέναντισεαυτέςείναιαποφασιστικής σημασίας .—σταπλαίσιατηςσυνεργασίας ηΚοινότητα θέσπισεάλλα
μέσαόπωςείναι:τοΓραφείοΣυνεργασίας Επιχειρήσεων
πουείναιανοικτόστουςεπικεφαλής επιχειρήσεων που
επιδιώκουν απευθείαςτησυνεργασία μετουςομόλογούς
τουςσεάλλακράτημέλη,τοBusinesscoopération netword
(BC-Net)πουσυνδέειμεταξύτουςπερισσότερους από600
συμβούλους επιχειρήσεων σεόλατακράτημέλη,καισε
πολυάριθμες τρίτεςχώρεςκαιτοEuropartenariat ,που
αποβλέπει ναδημιουργήσει εταίρουςμεταξύεπιχειρή­
σεωνμιαςορισμένης περιφέρειας τηςΚοινότητας και
επιχειρήσεων άλλωνκρατώνμελώνκαιτρίτωνχωρών,
—σταθέματατηςεπαγγελματικής επιμόρφωσης ,τοπρό­
γραμμα,υποστηρίζει τηνυπερεθνική προώθησηστοπεδίο
τηςτεχνολογικής ανάπτυξης ,καιηΓΔXXIII,μεμια
πειραματική ενέργειαστηφάσητηςαξιολόγησης ,τείνει
ναεξοικειώσει τουςεπικεφαλής τωνμικρώνκαιμεσαίων
επιχειρήσεων μετηστρατηγική διαχείριση .Γιατηνεπι­
μόρφωσητωννέων,τοπρόγραμμα Petraδιευκολύνει τις
ανταλλαγές μαθητευόμενων πουεπιθυμούννασυμπληρώ­
σουντηνεπαγγελματική κατάρτισή τουςμεεξάσκησησε
άλλοκράτοςμέλοςενώτοπρόγραμμα Linguaδιευκολύνει
τηνεκμάθησηγλωσσών .
8.4.3.Οιπαρεμβάσεις πουαναφέρθηκαν ,όπωςοιεπιχειρή­
σειςΝΚΜ,ταδάνειαμετατροπής ΕΚΑΧ,ηανάπτυξητων
BICκαιτουδικτύουτους,οιπειραματικές ενέργειεςόπως
είναιηευρωκοινοπραξία καιηυλοποίηση ενόςμητρώου
ενδογενούς δυναμικούτωνπεριφερειών ,αποτελούν μέσαπου
έχουνκαταρτισθεί μεειδικότρόπογιατιςMMEτωνπροβλη­
ματικώνπεριοχών .Αλλάγιατιςκοινοτικέςπαρεμβάσεις υπέρ
τωνMMEδενυπάρχειακόμησυνολικήαξιολόγηση των
επιπτώσεών τουςστησύγκλιση .Εξάλλουμιακριτικήκαι(')ΕπιτροπήτωνΕΚ=«Βιομηχανική μεταλλαγή στηνΕυρωπαϊκή
εσωτερική αγορά=ανάγκηπροσαρμογής στακράτημέλη».
ΜελέτητωνP.Buignes,F.IlzkovitzκαιJ.F.Lebrun—ειδικό
τεύχοςτηςΕυρωπαϊκής Οικονομικής/Κοινωνικής Ευρώπης1990.

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/69
αντικειμενική ανάλυσητηςπενταετούς πλέονεμπειρίαςπαρό­
μοιωνπαρεμβάσεων μπορείναβοηθήσειτηνΚοινότητα να
βελτιώσειολόκληρητηνπολιτικήτηςυπέρτωνMME.
8.4.4.Έναπαράδειγμα πουβέβαιαδενισχύειγιαόλους,
αποτελείμιαμικρήδειγματολογική έρευναπουπραγματοποι­
ήθηκεστηνΙταλία.Hέρευνααυτήέδειξεότιλιγότερεςαπό
10%τωνμικρώνκαιμεσαίωνεπιχειρήσεων πουερωτήθηκαν
γνωρίζουντηνύπαρξητωνευρωθυρίδων .Τακέντραενημέρω­
σηςδεναναπτύσσονται στηνΙταλία.Στις29υπάρχουσες
ευρωθυρίδες ,πάνωαπό15φιλοξενούνται σταεμπορικάεπιμε­
λητήριακαιόλεςσχεδόνοιάλλεςστιςεπαγγελματικές ενώ­
σεις.Διαρθρώσεις αρκετάγραφειοκρατικές πουδενσυμβιβά­
ζονταιμετηναπαίτησηγιαευέλικτηκαιταχείαενημερωτική
δραστηριότητα .Τούτοοδήγησετουςσυντάκτεςτηςμικροέ­
ρευναςνααναρωτηθούν εάνδενθαήτανκαλύτεροναενισχυ­
θούνκατευθείαν ταγραφείαεκπροσώπησης τηςΕΚ,στα
οποίαοιΒρυξέλλεςτουλάχιστον έχουνμεγαλύτερες δυνατό­
τητεςελέγχουκαιαξιολόγησης τηςπραγματοποιηθείσης
δραστηριότητας .
9.Πολιτικήτουανταγωνισμού καισυνοχή
9.1.HΕυρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα γεννήθηκε με
τοέμβληματηςκοινήςαγοράςκαισυνεπώςηελεύθερη
κυκλοφορία στοεσωτερικότηςείναιμιααπότιςθεμελιώδεις
προϋποθέσεις .ΣτοκείμενοτηςΣυνθήκηςτηςΡώμηςπροβλέ­
πονται,στοκατάλληλο κεφάλαιο ,οικανόνεςπουπροορίζο­
νταιναπροστατεύσουν τονανταγωνιστικό μηχανισμό .εφαρμογήτηςμεγάληςαγοράςναδώσειθετικάοικονομικά
αποτελέσματα .Ωστόσοηδιατήρηση ενός«πραγματικού
ανταγωνισμού »-τουοποίουηέννοιασυνεπάγεται εξάλλου
αναγνώριση τουγεγονότος ότιηαγοράκαιηαυθόρμητη
εξέλιξήτηςμπορείναοδηγήσειστηνεξάλειψητωνθετικών
αποτελεσμάτων τουανταγωνισμού (ειδίκευσης ,καλύτερηδιά­
θεσηπόρων,προώθησηστηνκαινοτομία τωνπροϊόντων και
τωνμεθόδων)—δενεπαρκείενόψειτου1992,ούτεμπορείνα
εξασφαλίσει τησυμβατότητα τηςπολιτικήςτουανταγωνι­
σμούμετουςστόχουςτηςσύγκλισης .
9.2.1.Οικίνδυνοιενός«πολέμουτωνβιομηχανικών πολι­
τικών»και«μεγαλύτερων συγκρούσεων μεταξύτωνπιοαδύ­
ναμωνχωρών»,πουσυνεπάγεται ηπροβλεπόμενη μεγαλύτερη
προσφυγήστοδιαβιομηχανικό εμπόριο,αποτελούνσοβαρούς
λόγουςανησυχίαςγιατηνίδιατηνέκθεσηPadoaSchioppa
(σταθερότητα ,αποτελεσματικότητα καιδικαιοσύνη ).Υπάρ­
χουνεπίσηςδιαρθρωτικά ,τομεακάκαιτεχνολογικά προβλή­
ματαπουμπορείναεπιδεινωθούν περισσότερο απότηνεπί­
τευξημιαςενιαίαςαγοράςπουπραγματοποιείται κάτωαπό
τοέμβληματηςαπλήςφιλελευθεροποίησης .
9.3.Hγενικότερη εκτίμησητωνσυνεπειώντηςπολιτικής
τουανταγωνισμού γιατησυνοχήδενείναιδιαθέσιμη .Εντού­
τοις,τοεπίπεδοκαιημέθοδοςδιανομήςτωνκρατικώνενισχύ­
σεωνστηνΚοινότητα καθώςκαιηυπεροχήτηςμηκρατικής
ενισχύσεως (βλ.σημείο1.2.17)έρχονταισεσύγκρουση με
τονπανκοινοτικό στόχοτηςκοινωνικής καιοικονομικής
συνοχής .
9.3.1.Αποφασιστική θαπρέπειναείναιμιατέτοιαδιαμόρ­
φωσητηςπολιτικήςτουανταγωνισμού ώστεναοδηγήσεισε
πιοαυστηρόκαιαπαγορευτικό έλεγχοτωνκοινοτικών και
εθνικώνενισχύσεων καιστηνεφαρμογήτωνκανόνωνστις
πιοισχυρέςπεριφέρειες ,ενώαντιθέτωςθαπρέπειναυπάρξει
μεγαλύτερη ευελιξίαέναντιτωνπεριοχώντουστόχου 1και
2.Οιπρώτεςδύοεκθέσειςγιατιςκρατικέςβοήθειεςδείχνουν
τιςμεγάλεςδυσκολίες πουυπάρχουνγιαναγίνειγνωστήη
κατάσταση σταδιάφορακράτημέλη.Hορθήπληροφόρηση
αποτελείπροϋπόθεση καιγιαμιαορθήπολιτικήπαρέμβαση
σχετικάείναιευκταίοναγίνουνμεγαλύτερες πρόοδοικατά
τηχορήγησητωνδημοσίωνενισχύσεων πουδενείναισήμερα
διαφανείς ,καθώςκαιμιαπιοορατήσυγκριτική αντίληψη—
μεταξύτωνάλλων—τωνδημόσιωνενισχύσεων πουπαρέχο­
νταιαπόάλλεςδιοικητικές μονάδεςεκτόςτωνκεντρικών .
Εξάλλουoκριτικόςέλεγχοςτηςίδιαςτηςτυπολογίας των
δημόσιωνενισχύσεων ,οιοποίεςέχουνεξετασθείέωςσήμερα,
δενμπορείπαράναδώσειθετικάαποτελέσματα ,γιαμια
μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα τηςπολιτικήςτουανταγω­
νισμού.
9.3.2.Παραδειγματικά τίθενταιμόνοδύοερωτήματα :Πρώ­
τονωςπροςτηνκαταμέτρηση τωνδημόσιωνενισχύσεων για
τιςμικρέςκαιμεσαίεςεπιχειρήσεις ,προκύπτει τοερώτημα
ποιααξίαέχουνοιτιμέςπουσυγκεντρώθηκαν απότηνΕπι­
τροπήεάνδενχρησιμοποιηθεί σανβάσηκυρίωςoορισμός
τωνμικρώνκαιμεσαίωνεπιχειρήσεων στονοποίονβασίζο­
νταιταεθνικάκαθεστώτα ;Δεύτεροσεποιομέτροαυτήη
καταμέτρηση έχειήδενέχειλάβειυπόψηόλεςτιςενισχύσεις
πουλαμβάνουν οιMMEμέσωπολιτικώνπουείναιδιαφορετι­
κέςαπότηνπολιτικήυπέρτωνMME(έρευνακαιανάπτυξη ,
ήκαινοτομία)κλπ .;Hμεγαλύτερη διαφάνειαδενμπορείπαρά
ναείναιεπιθυμητή ενόψειτηςπρόκλησης του1992μετην
υλοποίηση τηςεσωτερικής αγοράς.
9.4.Τακρατικάπρογράμματα περιφερειακών ενισχύσεων
μπορούνναδιαδραματίσουν εξαιρετικά σημαντικά ρόλογια
τηναντιμετώπιση τωνπεριφερειακών ανισοτήτων πουυφί­
στανται,εντόςτωνκρατώνμελών.Εντούτοις ,λόγωενμέρει9.1.1.Οιβασικέςδιατάξειςαναφέρονται σταάρθρα85και
86,άλλοιόμως«κανόνεςανταγωνισμού »περιέχονται καιστο
άρθρο91πουαπαγορεύει στακράτημέληναεφαρμόζουν
διακοινοτικό dumping ,και92έως94,πουθεσπίζουν τους
όρουςβάσειτωνοποίωνδενσυμβιβάζονται μετηνκοινή
αγοράοιενισχύσεις πουπαρέχονται απότακράτημέληστις
επιχειρήσεις .Τοάρθρο85είναιεκείνοπουπροσδιορίζει ένα
δόγμααντιτράστ .Τοάρθρο86απαγορεύει τηνκαταχρηστική
εκμετάλλευση εκμέρουςμίαςήπερισσοτέρων επιχειρήσεων
τηςδεσπόζουσας θέσηςπουκατέχουνσεκοινοτικόεπίπεδο
ήσημαντικού μέρουςτηςκοινήςαγοράς .
9.1.2.Oκανονισμός (ΕΟΚ)αριθ.4064/89γιατονέλεγχο
τωνσυγκεντρώσεων μεταξύεπιχειρήσεων ,πουυιοθετήθηκε
ύστερααπό15χρόνιασυζητήσεων καιδιαπραγματεύσεων ,
καθορίζει ταόριαμέσασταοποίαγίνονταιαποδεκτές οι
συγκεντρώσεις ,καιέτσιεπιτρέπειναυπάρχειέναμέσογια
ρύθμισητουανταγωνισμού σεευρωπαϊκόεπίπεδο .Oκανονι­
σμόςφαίνεταιναεπιδιώκεινασυνοδεύσει ,καιόχινααμφι­
σβητήσει ,τιςδιαδικασίες συγκέντρωσης στοεσωτερικότης
Κοινότητας ,ρυθμίζοντάς τεςμετέτοιοτρόποώστενααποφεύ­
γεταιηεμφάνισηαπαράδεκτων ασυμμετριών κατάτηδιάρ­
κειατηςοικοδόμησης τηςενιαίαςαγοράς .Νέοιτομείςτης
οικονομίας υπεισέρχονται σταπλαίσιατηςεφαρμογής των
κοινοτικών κανόνωνγιατονανταγωνισμό :οιμεταφορές ,οι
τηλεπικοινωνίες ,ταοπτικοακουστικά συστήματα ,ηενέργεια .
9.2.Ενόψειτου1992,ηπολιτικήτουανταγωνισμού απoκτά
χωρίςαμφιβολία ουσιαστικό ρόλογιαναγίνειδυνατόνη

Αριθ.C98/70 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
τουδιαθέσιμου επίπεδουχρηματοδότησης (ήπουμπορείνα
γίνειδιαθέσιμο )καιυπότοφωςτωνδιαφόρωνπαραμέτρων
πουισχύουνστακράτημέλη(εντόςτωνκανόνωντηςΕΚ),
τοαποτέλεσμα δύναταιναείναιηόξυνσητωνανισοτήτων
πουυπάρχουνμεταξύτωνίδιωντωνμειονεκτικών περιφε­
ρειών.ΣτηΓαλλία,τηΓερμανία,τηνΙταλίακαιτοΗΒδαπα­
νώνταικατάμέσονόρονετησίως90Ecuγιακάθεκάτοικο
τωνπεριοχώνπουεμπίπτουνστηνκατηγορία τωνμειονεκτι­
κών,ενώγιατηνΙσπανία,τηνΠορτογαλία ,τηνΕλλάδακαι
τηνΙρλανδίαoμέσοςόροςείναιμόλις16Ecu.Τακρατικά
προγράμματα περιφερειακών ενισχύσεων δενθαπρέπεινα
εναρμονίζονται κατάτρόποώστεναυπονομεύεται oστόχος
τηςσυνοχής .
9.4.1.Απότηνάλληπλευράχρειάζεται πάντωςναεξασφα­
λισθείμίαισχυρήσυνοχήμεταξύόλωντωνκοινοτικών πολι­
τικών,καιειδικότερα μεταξύτηςκοινοτικής περιφερειακής
πολιτικής ,τηςπολιτικήςγιατονανταγωνισμό ,τηςβιομηχα­
νικήςπολιτικής ,τηςπολιτικήςγιατηνEκαιAκαιτην
καινοτομία ,τηςεμπορικήςπολιτικήςκαιτηςπολιτικήςένα­
ντιτωντρίτωνχωρών .9.5.2.Hπεριφερειακή πολιτική—όπωςκαιηπολιτική
γιατονανταγωνισμό θαπρέπειναθέσειτοπρόβληματης
ανταγωνιστικότητας τωνεπιχειρήσεων τωνπιομειονεκτικών
περιοχών·καιμπορείναστηριχθείστονέλεγχοτωνενισχύ­
σεων,προκειμένου ναεπιδιωχθεί όπωςοιενισχύσεις αυτές
(περιφερειακές ήάλλες)μηνχορηγούνται μαζικάστιςμη
πρωταρχικές περιοχέςγιατηνπεριφερειακή ανάπτυξη (πράγ­
μαπουθακαταστήσει άχρηστεςόλεςτιςπροσπάθειες που
έχουνσανσκοπόνακαταστήσουν πιοθελκτικέςτιςπεριφέ­
ρειεςόπουυπάρχειπροτεραιότητα )καιπροκειμένου οιεθνι­
κέςχρηματοδοτήσεις ,οιοποίεςαπότηνάποψητουόγκου
είναιγενικώςσημαντικότερες απότιςαντίστοιχες κοινοτικές ,
νασυνδέσουν τααποτελέσματά τουςμετιςκοινοτικέςχρημα­
τοδοτήσεις .Φυσικάαυτόδενπαρεμποδίζει —σύμφωναμε
τιςδιατάξειςπερίανταγωνισμού τηςσυνθήκηςΕΟΚ—να
παρέχονται περιφερειακές ενισχύσεις απότακράτημέλη
εκτόςτωνζωνώνπροτεραιότητας τηςΚοινότητας .
9.5.3.Απότιςδιαφορέςπροσέγγισης καιμεθόδωνκαθορι­
σμούτωνζωνώνπουθαδέχονταιπεριφερειακή ενίσχυση ,
προκύπτουν ωστόσοασάφειεςπουσυνεχώςεπικρίνονται
στουςκόλπουςτουΕυρωπαϊκού Κοινοβουλίου ,τωνκρατών
μελώνκαιτωνπεριφερειακών καιτοπικώναρχών.Αυτήη
έλλειψησυνεκτικότητας παρουσιάζεται ιδιαίτερα :
α)στιςζώνεςπαρέμβασης τωνδιαρθρωτικών ταμείωνπου
δενέχουνδικαίωμασεεθνικέςπεριφερειακές ενισχύσεις
(διαφορέςχαρτών).Στηνπερίπτωση αυτήτίθεταιπρό­
βλημακοινήςχρηματοδότησης τωνενισχύσεων·
β)ότανμίαπεριφέρεια παύειναείναιεπιλέξιμηγιατιςεθνι­
κέςπεριφερειακές ενισχύσεις στηδιάρκειατηςισχύος
ενόςκοινοτικού σχεδίουυποστήριξης (διαφορέςχρονο­
διαγράμματος ).
ΕξάλλουστηνίδιατηνΕπιτροπήπραγματοποιούνται σήμερα
αναλύσεις μεστόχοτηναπάλειψηαυτώντωνασυνεπειών και
εντατικοποίηση τηςσυμπληρωματικότητας τωνδύοπολιτι­
κών.9.4.2.Hέννοιατηςσφαιρικότητας είναιμιαιδεαστην
οποίαηΟΚΕέχειπάντοτεεπιμείνεικαιδεναφοράμόνοτην
αγορά—κοινοτικήκαιπαγκόσμια —αλλάεπίσηςκαιτις
διασυνδέσεις μεταξύόλωντωνκοινοτικών πολιτικών ,μέσω
μιαςσυνεκτικής καιρεαλιστικής απεικόνισης τουσυνόλου
απόγεωγραφικής καιπολιτικήςπλευράς .
9.5.Στοσημείοαυτό,παραδειγματικά ,θαεπιμεινομε σε
ορισμένεςελλείψειςαπόπλευράςσυνοχήςπουυπάρχουν
μεταξύτηςκοινοτικής περιφερειακής πολιτικήςκαιτηςπολι­
τικήςγιατονανταγωνισμό πουπροωθείται απότηνΚοινό­
τητα.Hπολιτικήγιατονανταγωνισμό σεσχέσημετοπρό­
βληματωνκρατικώνενισχύσεων μεπεριφερειακή σκοπιμό­
τηταεπιδιώκειναεξαλείψει ήναπεριορίσει τιςνοθεύσεις
τουανταγωνισμού πουπροκαλούνται απότηχορήγησηενι­
σχύσεωνσεορισμένεςεπιχειρήσεις.Έχει ωςαντικείμενο τις
προτεραιότητες καιτουςστόχουςπουπροορίζονται απότις
εθνικέςπολιτικέςκαιαποβλέπει στηδιάρθρωσή τουςσε
κοινόπλαίσιο .Hπεριφερειακή πολιτικήέχεικαταρτισθεί
γιαναενισχύσειτηνοικονομική καικοινωνική σύγκλιση
τηςΚοινότητας βοηθώντας τιςπιομειονεκτικές ζώνεςνα
επιλύσουντιςδιαρθρωτικές αδυναμίεςτους.Ασχολείται με
όλαόσασυμβάλλουν στοστόχοαυτό:τιςκοινοτικέςχρημα­
τοδοτήσεις ,τιςεθνικέςενισχύσεις ,καιτιςπεριφερειακές
συνέπειεςτωνάλλωνκοινώνπολιτικών .10.Μεταφορες
10.1.«Hεσωτερικήαγορά...θαπαρουσιάσει όλαταοικο­
νομικάκαικοινωνικά αποτελέσματά τηςεάνηελεύθερη
κυκλοφορία τωναγαθών,τωνυπηρεσιών ,τωνκεφαλαίων και
τωνατόμωνσεέναχώροχωρίςεσωτερικά σύνοραμπορεί
ναστηριχθείσεδίκτυα(φυσικέςυποδομές ,υπηρεσίες και
κανονισμούς )πουείναιπραγματικά πανευρωπαϊκά »('),τα
οποίαπερικλείουν ,απότηνάποψητουχρόνουκαιτωναπο­
στάσεων ,τονκοινοτικόχώροσεμιαπροοπτική σύγκλισης .
10.1.1.Ότιμεταφορές καιανάπτυξηείναιτομείςστενά
συνδεδεμένοι καιότιδιαδραματίζουν σημαντικό ρόλοστην
οργάνωση καιτηδιάρθρωση τουχώρουείναιγνωστό .H
πολιτικήγιατιςμεταφορές όμωςείχεκαιέχειακόμηέναν
ρόλοέντονααρνητικόστομέτροπουτονίζειτιςανισότητες 9.5.1.Είναισαφέςότιοιστόχοικαιοιμέθοδοιτωνδυο
πολιτικώνείναιδιαφορετικοί .Ενώηπρώτηοφείλειναλαμβά­
νειμέτραστήριξης ,ηάλληαντιθέτωςθαπρέπειναασκεί
έλεγχοστιςεθνικέςπολιτικέςεξονόματοςτουκοινούσυμφέ­
ροντος.Οιδύοπολιτικέςθαπρέπειναείναιπερισσότερο
συμπληρωματικές παράαντίθετες ,διότικαιοιδύοαποβλέ­
πουννασυγκεντρώσουν τιςδημόσιεςενισχύσεις γιατην
ανάπτυξησεμιαπεριορισμένη γεωγραφική έκταση . (')ΕΕαριθ.C14της20.1.1992,σ.11.

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/71
μεταξύτωνπεριφερειών ,ότανδημιουργεί πλεονεκτικές διαπε­
ριφερειακές συνδέσειςκαιμεαυτότοντρόποπροκαλείτην
περιθωριοποίηση τωνάλλωνπεριοχών .Καιαυτόδενσυμβαί­
νειμόνομεταξύαναπτυγμένων καιλιγότεροαναπτυγμένων
περιφερειών αλλάεπίσηςκαιστοεσωτερικό τωντελευταίων ,
ότανπ.χ.εγκαταλείπονται ορισμένες μεταφορικές γραμμές
επειδήείναιαντιοικονομικές .Μετοντρόποαυτόπροκαλείται
ηεγκατάλειψη τωνπεριοχώνπουβρίσκονται έτσιέξωαπό
τοκυκλοφοριακό σύστηματηςοικονομίας .10.4.1.Hμεγάληανάπτυξητηςδεκαετίαςτου'80,οιμετα­
βολέςπουσυντελέσθηκαν στηβιομηχανική παραγωγή ,κατά
τιςοποίεςοιπαραδοσιακοί τομείςφθίνουνκαιεμφανίζονται
νέοιτομείςσεάλλεςπεριφέρειες ,ηολοκλήρωση μεταξύτων
εθνικώνοικονομιών μεαποτέλεσμα τοναυξανόμενο όγκοτων
συναλλαγών ,ημείωσητωντιμώντωναυτοκινήτων ,ηαύξηση
τουπληθυσμού καιητουριστική έκρηξη,αποτελούνπαράγο­
ντεςπουασκούντεράστιαπίεση,καιτηνοποίαταυπάρχοντα
δίκτυαδενείναισεθέσηνααπορροφήσουν .Σεπρότασητης
Επιτροπής διεβεβαιώνεται ότι:
«εδώκαιμερικάχρόνιατώραηΕυρώπηφαίνεταιναέχει
ξεπεράσειτοσημείοαπότοοποίοδενυπάρχειεπιστροφή
καιπέρααπότοοποίοκάθεαύξησητηςκυκλοφορίας
είναιαντιπαραγωγική .Τοσύνολοτωναρνητικών παρα­
γόντωνφαίνεταινααυξάνειτοσυμπληρωματικό εμπλου­
τισμό,τηναποτελεσματικότητα ,τηνάνεσηκαιτηνευη­
μερίαπράγματαπουθακαταλήξουν σεαύξησητουόγκου
κυκλοφορίας .»10.2.Oτομέαςτωνμεταφορών συμμετέχει κατάτο7%στο
σχηματισμό τουΑΕΠτηςΕΚκαιτηςαπασχόλησης και
απορροφάπερίπουτο40%τωνδημόσιωνεπενδύσεων ,απορ­
ροφάεπιπλέοντο28%τηςκατανάλωσης ενέργειαςκαιέχει
άμεσεςεπιπτώσεις σταπροβλήματα τουπεριβάλλοντος ,της
ασφάλειας καιτηςδημόσιαςυγείας.Αυτάταστοιχείαεπιτρέ­
πουνναδιαπιστωθεί τοβάροςπουέχειηπολιτικήγιατις
μεταφορέςστηνοικονομική πολιτική .
10.4.2.Τομεγάλομέροςτηςαύξησηςτηςκυκλοφορίας
συγκεντρώνεται στιςοδικέςκαιαεροπορικές μεταφορές .H
ζώνηπουπαρουσιάζει τημεγαλύτερη συμφόρηση είναιαυτή
πουορίζεταιαπότιςΝοτιοανατολικές περιοχέςτηςΜεγάλης
Βρετανίας ,τηΜπενελούξ ,τηνΚεντρικήκαιΔυτικήπεριοχή
τηςΓερμανίαςκαιτηΒορειοανατολική πλευράτηςΓαλλίας :
στηζώνηαυτήσυγκεντρώνεται το80%τωνοδικώνδιακοινο­
τικώνμεταφορών μεταξύΛονδίνουκαιΜιλάνου .Στηδεκαε­
τία'90προβλέπεται αύξησητηςκυκλοφορίας αυτοκινήτων
κατά70%προςτηΒόρειαΕυρώπηκαικατά300-500 %στην
ΝότιαΕυρώπη .Hσυνολικήμεταφοράεμπορευμάτων Βορρά­
ΝότουμέσωτωνΆλπεωναυξήθηκεαπόπερίπου27εκατομ­
μύριατόνουςτο1970σεπερίπου56εκατομμύρια τόνουςτο
1985[ΔιεθνήςΈνωσηΣιδηροδρόμων (UIC),ΕτήσιαΈκθεση
1988].Οισιδηροδρομικές μεταφορές αυξήθηκαν από21,6
εκατομμύρια τόνουςσε25,9εκατομμύρια τόνουςκαιτοποσο­
στόπουκαταλαμβάνει στηναγοράμειώθηκεαπό81%σε
46%,ενώοιοδικέςμεταφορέςαυξήθηκαν από5σε30εκατομ­
μύριατόννουςτηνίδιαπερίοδο .10.2.1.HΣυνθήκητηςΡώμηςεπιφυλάσσει πράγματισημα­
ντικήθέσηστοντομέατωνμεταφορών καιτοπεριφερειακό
ταμείοπάντοτεδιέθεσετομεγαλύτερο μέροςτωνπόρωντου
στιςμεταφορικές υποδομές .Πάντωςέχειδεχθείεπιδράσεις
γιατηνέλλειψησυνοχήςτωνπαρεμβάσεών του,διότιοι
τελευταίες :
—δενείναιεντεταγμένες σεολοκληρωμένα αναπτυξιακά
προγράμματα ,
—δενσυνεκτιμώνται σεέναπλαίσιομετημορφήευρωπαϊ­
κώνδικτύωνκαιχωροταξικής οργάνωσης ,
—οισυνέπειεςτηςέλλειψηςσυνεκτικότητας δενείναιμόνο
ηελλιπήςανάπτυξηαλλάκαιηδημιουργία νέωνφαινομέ­
νωνπεριθωριοποίησης .
10.4.3.ΣτηΝότιαΕυρώπηηέλλειψηανεπτυγμένων υποδο­
μώνπροστίθεται στησυμφόρηση ορισμένων περιοχών ,που
οφείλεταισεκακήπολεοδόμιση .Οιπληθυσμιακές συγκε­
ντρώσειςπουπαρουσιάζουν τημεγαλύτερη συμφόρηση στην
ΕυρώπηείναιηΑθήνα,ηΡώμη,ηΜαδρίτηκαιηΒαρκελώνη .
Hπροαναφερθείσα μελέτη«Μεταφορές μετάτο2000»υπολο­
γίζειότιστιςπεριφέρειες οιδαπάνεςγιαμεταφορές ,λόγω
τωνανεπαρκών δικτύων,ανέρχονται σε5%κατάμέσοόρο
—στηνπερίπτωση τηςΙρλανδίαςφθάνειτο9%—πράγμα
πουθεωρείταισοβαρόπρόβλημαγιατιςεπιχειρήσεις .10.3.Γιατηνπερίοδο1988-1993τοΕΤΠΑθααφιερώσει
τοένατρίτοτωνπόρωντουγιαβασικέςυποδομές ,κυρίως
στιςπεριοχέςτουστόχου 1,συμπεριλαμβανομένων τωνΚοι­
νοτικώνΣχεδίωνπροώθησης καιτωνκοινοτικών πρωτοβου­
λιώνόπωςείναιηRegen,Interreg,STAR,Τηλεματική ,
Euroforum κλπ.Μόνογιατιςμεταφορές τοΕΤΠΑδιέθεσε
περίπου5335εκατομμύρια Ecu,εκτωνοποίωντα3611,7
εκατομμύρια γιαδρόμουςκαιαυτοκινητόδρομους .HETE
χρηματοδότησε μόνοτο1989σχέδιασχετικάμετιςμεταφορές
ύψους2206εκατομμυρίων Ecuεκτωνοποίων 1384εκατομμύ­
ριαγιασχέδιακοινοτικού ενδιαφέροντος .ΤοΣυμβούλιο ενέ­
κρινετο1990πολυετέςπρόγραμμα (1990-1992 )328εκατομμυ­
ρίωνEcuγιατηχρηματοδότηση μεγάλωνευρωπαϊκών σχε­
δίων.ΑκόμηκαιταδάνειαΕΚΑΧχρησιμοποιήθηκαν γιατη
χρηματοδότηση υποδομώνμεταφορών .10.5.Ταδεδομέναπουαναφέρθηκαν δείχνουντημείωση
τουρόλουτωνσιδηροδρόμων στημεταφοράεμπορευμάτων
καιταξιδιωτών ,ηοποίαείναιειδικότερα έντονηστηνΙσπα­
νία,Πορτογαλία καιΕλλάδαόπουοισιδηροδρομικές μεταφο­
ρέςθεωρούνται βραδείες,δαπανηρές ,λίγοαξιόπιστες και
ευέλικτες ,καιστιςοποίεςπολύλίγοέχειαναπτυχθεί ημετα­
φοράδιαμέσουσυνδυασμού διαφόρωνμέσων.Oκύριοςλόγος
έγκειταιστιςεθνικέςπολιτικέςπουέδωσανκυρίαρχησημα­
σίαστιςοδικέςμεταφορές .Υπάρχειόμωςκαικοινοτική
ευθύνη.Hέλλειψησυνοχήςμεταξύτωνεθνικώνδικτύωνδεν
επέτρεψεστουςσιδηροδρόμους ναεπωφεληθούν απότην10.4.Παράτημεγάληχρηματοδοτική προσπάθεια —στην
οποίααντιτίθεται ηπροοδευτική μείωσητωνεθνικώνδημό­
σιωνεπενδύσεων στηδιάρκειατηςδεκαετίαςτου'80—υπάρ­
χεισεμιαγενικήκρίσητουσυστήματος μεταφορών .

Αριθ.C98/72 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
αύξησητωνδιακοινοτικών μεταφορών .Συνέπειαήτανoπε­
ριορισμένος ρόλοςστιςμεταφορές εμπορευμάτων στην
Ευρώπη(18%επίτουσυνόλου)σεσχέσημετιςΗνωμένες
Πολιτείας (95%)μεκόστος35σεντςανάχιλιόμετρο δηλ.
πολύυψηλότερο απότιςΗΠΑ(15σεντς).Hδίκαιηπροτε­
ραιότηταπουδόθηκεπρόσφαταστηνκατασκευή δικτύων
υψηλώνταχυτήτων ,εάνδενσυνοδευθεί απόπολιτικέςαποκα­
τάστασηςτηςισορροπίας δενμπορείπαράνατονίσειτις
σημερινέςανισότητες .10.8.Αποτιςπαρατηρήσεις αυτέςπροκύπτειότιαπουσιά­
ζειμιαπραγματική κοινήπολιτικήμεταφορών ,μολονότι
αυτόθεωρείταιστόχοςτηςΣυνθήκηςτηςΡώμης.Τοίδιοτο
ΕυρωπαϊκόΔικαστήριο τοέχειυπογραμμίσει στηγνωστή
απόφασήτουτης22αςΜαΐου1985(').Τογεγονόςότιτα
κράτημέληκαιοιπεριφερειακές αρχέςέχουνδίκαιοόταν
παρατηρούν ότιθαπρέπεικαταρχήναεπιλύθουνταπροβλή­
ματαμεταφοράς ,συνεπάγεται ότιοιτοπικέςπροτεραιότητες
παρουσιάζουν εντονότερο ενδιαφέρον ωςπροςτιςαντίστοι­
χεςευρωπαϊκές .Hμηεπαρκήςκατανόηση τουρόλουτων
μεταφορών ωςμέσουπεριφερειακής πολιτικήςέχειβαθειές
συνέπειεςστησύγκλιση .10.6.Οιπαράκτιες μεταφορές αντιπροσωπεύουν μια
έγκυρηοικονομική εναλλακτική λύσηστησυμφόρηση ,
ειδικάεάνσυνδέονται μεάλλουςτύπουςμεταφορών .Oεμπο­
ρικόςστόλοςτηςΕΚμεταξύ'80και'88μειώθηκεαπότην
άποψητηςχωρητικότητας καικαταλαμβάνει το15,4%,ένα­
ντι30%τηςχωρητικότητας τουπαγκόσμιου στόλου.Ταλιμά­
νιατηςΜεσογείου δενέχουντιςκατάλληλες υποδομέςγια
τηνπαράκτιακυκλοφορία καισυνδυασμένους τύπουςμεταφο­
ράςκαιοιπροϋποθέσεις πουπροσφέρουν είναιγενικάχαμη­
λότερεςαπότομέσοόρο.Βρισκόμαστε ακόμημακρυάαπό
τηνύπαρξηεναρμονισμένων κοινοτικών κανόνωνποιότητος
σταθέματατωνλιμένωνκαιτηςμεταφόρτωσης .
10.6.1.Τοπρόγραμμα Euros(ευρωπαϊκόνηολόγιοπαράλ­
ληλομεταεθνικά)πουέχειωςστόχονασυγκεντρώσει το
μεγαλύτερο δυνατόαριθμόπλοίωνυπότηνκοινοτικήσημαία
μεσκοπότηναποκλειστική διενέργεια διακοινοτικού
cabotage ,δενπροχωρείλόγωτηςαντίθεσηςτωνπερισσότε­
ρωνκρατώνμελών.Oκυριότεροςλόγοςείναιότιτονηολόγιο
Eurosστερείταιουσιαστικού περιεχομένου γιανακαταστεί
ελκυστικόπροςτονευρωπαϊκόεφοπλισμό .Ιδιαίτεραηελευ­
θέρωσητουcabotageδενπροχωρείλόγωτηςαντίθεσηςτων
πέντεμεσογειακών χωρών.Οιλόγοιείναιοιεξής:
—oφόβοςτουανταγωνισμού τωνστόλωντωνβόρειων
χωρών,πουείναιπιουγιείςοικονομικά ,
—τοχαμηλόκόστοςεργασίαςστοΝότο,
—ηανησυχίαότιηφιλελευθεροποίηση θαπλήξειτιςαντιοι­
κονομικέςσυνδέσεις (άγονεςγραμμές)μετανησιά.ΜΕΡΟΣΓ:ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
11.Προτάσειςγιατηνολοκλήρωση τουστόχουτηςοικονομι­
κήςκαικοινωνικής συνοχήςστοπλαίσιοτωνκοινοτικών
πολιτικών
11.1.Hανάλυσητων«κοινοτικών πολιτικών »—οιοποίες
δενέχουνωςάμεσοστόχοτηναντιμετώπιση τουπροβλήμα­
τοςτηςσυνοχήςκαιτηςαποκατάστασης τηςοικονομικοκοι­
νωνικήςισορροπίας —ανκαιδενείναιεξαντλητική και
αποκλείειορισμένεςαπόαυτέςκαιμάλιστασημαντικές παρέ­
χειεντούτοιςικανάστοιχείαπροκειμένου :
—ναεπισημάνομε ότιστιςπερισσότερες τωνπεριπτώσεων
δενέχειγίνειμιασυνολική ,τεκμηριωμένη καιαξιόπιστη
εκτίμησητωνεπιπτώσεων τωνδιαφόρωνκοινοτικών πολι­
τικώνεπίτηςοικονομίας καιτηςκοινωνίας ,γενικότερα
τωνμειονεκτικών περιοχώνκαιότιμόνομεδυσκολία
μπορείνακαταρτισθεί μιαεκτίμησηκαιμάλισταπολύ
μεροληπτική ,
—ναυπογραμμίσομε ότιεξαίρεσηαποτελείηκοινήγεωρ­
γικήπολιτικήκαιηανύπαρκτη έωςσήμεραοικονομική
καινομισματική ένωσηγιατιςοποίεςκαιειδικέςμελέτες
έχουνεκπονηθείκαιπροβλέψεις υπάρχουν ,
—ναεντοπίσομε τουςμηχανισμούς πουπροκαλούν τιςπιο
σημαντικές στρεβλώσεις ,τιςπαρεμβάσεις πουευνοούντις
ισχυρότερες περιοχέςήτονίζουντηνέλλειψηισορροπίας ,
τουςκινδύνουςπουδιαγράφονται στονορίζοντατωννέων
πολιτικώνκαθώςκαιεκείνωνπουαπορρέουν σήμερααπό
τηνέλλειψηκοινοτικών πολιτικών ,
—ναδιατυπώσομε γιακάθεμίααπότιςεξεταζόμενες πολιτι­
κέςπροτάσειςπουθαείναιχρήσιμεςγιατημεταγενέστερη
εμβάθυνσή τους,ώστενατηρείταιπραγματικά τοπεριεχό­
μενοτουάρθρου130BτηςΣυνθήκηςτηςΡώμης.
11.2.Σεό,τιαφοράτηνοικονομική καινομισματική
ένωση,προκειμένου ναελαχιστοποιηθούν οικίνδυνοιπου
προαναφέρθηκαν ,καιναδοθείηδυνατότητα τηςειςβάθος
εκμεταλλεύσεως τωνπλεονεκτημάτων πουθαδιευκολύνουν
τηνπορείαπροςτησυνοχή,έχουμετηγνώμηότιδύοείναι
οιβασικότερες πτυχές.
11.2.1.Κατάπρώτολόγοπρέπεινααποφευχθεί ηΕυρώπη
τωνδύοταχυτήτων ,όπωςτονίζεταιστοσημείο1.2.9της10.7.OίδιοςφόβοςυπάρχειστιςχώρεςτηςΝότιαςΕυρώ­
πηςσχετικάμετηνυπόεξέλιξηδιαδικασία φιλελευθερο­
ποίησηςστοντομέατωνοδικώνμεταφορών .Ενώπιοντων
επιχειρήσεων πουλειτουργούν στοκέντροτηςΕυρώπης,επι­
χειρήσεωνμεγάλωνδιαστάσεων ,καλάδιαρθρωμένων καιμε
υποδομήπληροφορικής ,εκατοντάδες χιλιάδεςαντιπαραβάλ­
λονταιοιμικρέςβιοτεχνικές επιχειρήσεις τηςΙταλίαςκαι
τηςΙσπανίαςπουσυχνάδιαθέτουνέναμόνομέσομεταφοράς .
Αυτήηκατακερματισμένη πραγματικότητα ,στηνοποίαοι
κοινωνικοί κανόνεςσυχνάδενεφαρμόζονται καλάδενμπορεί
παράναέχουνδύοσυνέπειες :
—μιαδιεργασίααναδιάρθρωσης καισυγκέντρωσης πουθα
δημιουργήσει περαιτέρωανεργία,
—γενικήαύξησητηςυπεργολαβικής εργασίας . (')Υπόθεση 13/83:Κοινοβούλιο κατάτουΣυμβουλίου .

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/73
πρόσθετηςγνωμοδότησης γιατηνΟικονομική καιΝομισμα­
τικήΈνωσηπουενέκρινεηΟικονομική καιΚοινωνική Επι­
τροπήστις27Φεβρουαρίου 1991(').Hδημιουργία διαφορετι­
κώννομισματικών περιοχώνθαάνοιγεέναχάσμαακόμηπιο
βαθύκαιπιοαξεπέραστο μεταξύτωνισχυρώνκαιμειονεκτι­
κώνπεριοχών .11.3.Σεo,τιαφοράτηνκοινήγεωργικήπολιτική ,σημείο
αφετηρίαςπρέπειναείναιηπροσαρμογή τωνστόχωντηςσε
μίακατάσταση πουέχειμεταβληθεί βαθύτατα ,καιόπουτο
πρόβλημαείναιπολύλιγότεροηαυτάρκεια σετρόφιμακαι
πολύπερισσότερο τοπλεόνασμα ορισμένων προϊόντων στο
πλαίσιοτηςπαγκοσμίου αγοράςκαθώςκαιηπεριφρούρηση
τουπεριβάλλοντος .
11.3.1.Τογεγονόςότιηυψηλήαναλογίααπασχολουμένων
στοντομέατηςγεωργίαςσεμερικέςπεριοχέςοφείλεταιστην
ελλιπήανάπτυξήτουςκαιτηνέλλειψηεναλλακτικών λύσεων
απασχόλησης επιβάλλειτηνύπαρξημεγαλύτερης συνοχής
μεταξύτωνπεριφερειακών πολιτικών καιμιαςγεωργικής
πολιτικήςπουθαπρέπεινααποβλέπειπάντοτεστηνπαροχή
ενισχύσεων γιατιςδιαρθρωτικές μεταβολές ,επίτηβάσειμιας
πλήρουςεκτιμήσεως τωναγροτικώνπεριοχών .11.2.2.Καταδεύτερολόγοηνομισματική ένωσηείναι
νοητήμόνοστομέτροπουσυνοδεύεται απόμιακοινήοικονο­
μικήπολιτική«ηοποίαεκτόςαπότημεγαλύτερη νομισμα­
τικήσταθερότητα ,επιδιώκειταυτόχρονα τηνεπίτευξητων
στόχωνμιαςισόρροπης αύξησης ,τησύγκλισητωνόρων
διαβίωσης ,έναυψηλόποσοστόαπασχόλησης καιτηνεξωτε­
ρικήοικονομική ισορροπία»(2).ΤοΕυρωπαϊκό Σύστημα
Κεντρικών Τραπεζών ,χωρίςναπαραβλέπει τοστόχοτης
στεθερότητας τωντομέωνπρέπειλοιπόνναυποστηρίξει —
μετηναυτονομία του—τηνοικονομική πολιτικήτηςΚοινό­
τηταςηοποίαμετησειράτηςχρειάζεται ναλάβειυπόψητα
εθνικάμέτραπουείναιαπαραίτητα γιατηνεξάλειψητης
ανεργίας ,τιςδιαρθρωτικές ατέλειεςκαιτηνέλλειψηισορρο­
πίαςμεταξύτωνπεριοχών .11.3.2.Έτσιεπικυρώνεται ηιδέαενόςκαιμόνουμηχανι­
σμούπαρεμβάσεως καικαθίσταται αναγκαίος oσυντονισμός
τωνδιαρθρωτικών παρεμβάσεων πουθαεπιτελείται γιακάθε
περίπτωση χωριστάκαιθαλαμβάνειυπόψητακοινωνικοοι­
κονομικάκριτήρια ,τιςδιαρθρώσεις καιτουςτύπουςτων
εκμεταλλεύσεων καιτοκόστοςτηςπεριφερειακής θέσης.H
ενίσχυσηδενπρέπειναείναιαπλάκαιμόνουποβοηθητική ,
αλλάστόχοςτηςπρέπειναείναιεπίσηςκαινακαταστήσει
τιςεκμεταλλεύσεις ικανέςνααντιμετωπίζουν τηναγοράκαι
ναευθυγραμμίσουν σταδιακάτιςτιμέςμετηδιεθνήαγορά.11.2.3.Γιατηνυλοποίηση μιαςκοινοτικής οικονομικής
πολιτικήςαπαιτείται oκαθορισμός κοινώνστόχωνκαιη
ενίσχυσητουρόλουτηςΚοινότητας σταπλαίσιαορισμένων
βασικώνπολιτικώνπροτεραιότητας μεταξύτωνοποίωνείναι
καιηπεριφερειακή .Αλλάκαιστην«Έκθεσηγιατηνοικονο­
μικήκαινομισματική ένωσητηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας »
(ΈκθεσηDelors)της12ηςΑπριλίου1989,σημείο59,κρίνεται
απαραίτητο ναενισχυθούν καιάλλοοιδιαρθρωτικές και
περιφερειακές πολιτικέςτηςΚοινότητας ,καιηπροσαρμογή
τωνμέσωνστιςαναγκαιότητες τηςΟΝΕκαθώςκαιηενί­
σχυσητωνδιαρθρωτικών μεταβιβάσεων υπέρτωνκρατών
μελών.Ιδιαίτερησημασίαέχειηδιεύρυνση τωνδιαρθρωτι­
κώνπολιτικώνπουθαεφαρμοσθούν μεταξύ'93και'97,κατά
τηνπροπαρασκευαστική φάσηδηλαδήγιατηνπλήρηεφαρ­
μογήτηςΟΝΕ,όταντακράτημέληθαείναιέτοιμανα
πραγματοποιήσουν τημέγιστηδυνατήπροσπάθεια στην
κατεύθυνση τηςοικονομικής σύγκλισης .11.3.3.ΟινέεςτάσειςτηςΚΓΠπρέπεινααναβαθμίσουν
ακόμηπερισσότερο τηνποιότηταέναντιτηςποσότητας (τόσο
προςσυμφέροντωνκαταναλωτών όσοκαιγιατηνανταγωνι­
στικότηταστιςπαγκόσμιες αγορές)καιναενθαρρύνουν την
εφευρετικότητα καιτοπνεύμαπρωτοβουλίας γιαταοποία
απαιτούνται μεγαλύτερες προσπάθειες σεό,τιαφοράτην
οργάνωση ,τηνέρευνακαιτησυνεργασία :τοείδοςπαραγω­
γής,oτρόποςπαραγωγής ,εμπορίας ,μεταποίησης καισυνδυα­
σμούμιαςγεωργικήςδραστηριότητας μεάλλεςδραστηριότη­
τες.Προστίθεται «οιοικονομικοί πόροιπουδιατίθενται στην
αγροτικήανάπτυξηπρέπεινααυξηθούνγιανααποζημιώσουν
τιςαγροτικέςπεριοχέςγιατιςαπώλειεςπουπροκύπτουν από
τηνΚΓΠ».11.2.4.ΕίναιεξάλλουσκόπιμηηπρότασητηςΕπιτροπής
περίθεσπίσεωςειδικούχρηματοδοτικού μηχανισμού πουθα
παρεμβαίνει σεπεριπτώσεις σοβαρώνοικονομικών δυσχε­
ρειώνσεέναήπερισσότερα κράτημέληήόπουηοικονομική
σύγκλισηθααπαιτείιδιαίτερηπροσπάθεια απόπλευράςΚοι­
νότηταςεκπαραλλήλου μετιςεθνικέςστρατηγικές .Ενόψει
τηςδιαφορετικής οικονομικής δυναμικήςτωνκρατώνμελών
πουπροσδιορίζει τησυμβολήτουςγιατονπεριορισμό των
περιφερειακών ανισορροπιών ,ηΟΚΕεπιδοκιμάζει την
ίδρυσηενόςΤαμείουΣυνοχήςσυνδεδεμένου μετοσκοπό
αυτόπουενέκρινεηΔιάσκεψη ΚορυφήςστοΜάαστριχτ .
Χρειάζεται ,πάντως,ναδιασφαλισθεί ότιοιπόροιπουθα
χορηγηθούν στοΤαμείοΣυνοχήςθαδιατίθενται πράγματι
υπέρτωνπεριφερειών οιοποίεςχρειάζονται ,ενίσχυσησύμ­
φωναμετακοινοτικάκριτήρια .11.3.4.Σταπλαίσιατηςδιεργασίας αυτήςηγεωργίαδενθα
πρέπειναεγκαταλειφθεί στονεαυτότηςαλλάναυποστηρίζε­
ταιόχιμόνομεενισχύσεις διαρθρωτικού χαρακτήρα αλλά
καιμεκοινωνικοοικονομικές εξυπηρετήσεις (ενίσχυσηγια
τουςμικρούςκαλλιεργητές σεό,τιαφοράτοεισόδημα ,την
πρόωρησύνταξη ,τοπάγωματωνγαιών,τηνεπέκτασητων
καλλιεργειών ).Στοπλαίσιοαυτόοιμικροκαλλιεργητές εμφα­
νίζονταιμενέοσχήμα,αναλαμβάνοντας επίσηςκαιτοκοινω­
νικώςεπωφελέςκαθήκοντηςδιαφυλάξεως τουπεριβάλλοντος
καιτηςεδαφικήςπεριοχής .
11.3.5.HνέαπρότασητηςΕπιτροπής γιατην«Εξέλιξη
καιμέλλοντηςΚΓΠ»[έγγρ.COM(91)258τελικό],μολονότι
(')ΕΕαριθ.C102της18.4.1991,σ.24. επικροτείται ωςπροςτουςστόχουςτης—απότουςοποίους
(2)ΕΕαριθ.C329της30.12.1989,σ.44. εντούτοιςδεναναφαίνεται μεσαφήνειαoστόχοςτηςοικονο

Αριθ.C98/74 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
μικήςκαικοινωνικής συνοχής—δενφαίνεταινααποτελεί
αποφασιστικό βήμαπροςτηνκατεύθυνση τηςπαρούσαςγνω­
μοδότησης .11.4.4.Στοντομέατωνσυλλογικών συμβάσεων ,μετάτη
συμφωνίαπουεισήλθεμεταξύτωνκοινωνικών εταίρωνμία
κοινοτικήνομικήβάσηπουθαευνοείτηνανάπτυξηκαι
μιανομοθεσίαυποστήριξης τωνσυνδικαλιστικών ελευθεριών
είναιαπαραίτητες γιατηνκοινωνικήσυνοχή,μέσωτηςενάρ­
ξεωςμιαςδιαδικασίας προσεγγίσεως τωνσυστημάτων εργα­
σιακώνσχέσεωνγιατηδημιουργίαπιοπροωθημένων μορφών
συμμετοχής καιμεθετικήεπίπτωσηστιςπροοπτικές αναπτύ­
ξεωςεντόςτωνμειονεκτικότερων περιοχών .
11.5.Δενείναιδυνατόνναυπάρξειμιαπολιτικήεπαγγελ­
ματικήςεκπαίδευσης πουναανταποκρίνεται στιςδιαρκώς
μεταβαλλόμενες απαιτήσεις τηςαγοράς,εάνπροηγουμένως
δενυπάρξειαποτελεσματικό σύστημαγενικήςεκπαίδευσης
στοοποίοναενταχθείτόσοημόνιμηεκπαίδευση όσοκαιη
εκπαίδευση πουαποβλέπειτιςμειονεκτικότερες κατηγορίες .
Προςτοσκοπόαυτόείναιχρήσιμονααναπτυχθεί oρόλος
τουσυντονισμού καιτηςσυνεργασίας τηςΚοινότητας σεό,τι
αφοράτιςπολιτικέςκαιτηχρηματοδοτική παρέμβασηγιατα
έργαυποδομής .
11.5.1.Σημαντικό σημείοαποτελείημετάβασηαπόμία
«παθητική»προσφορά εργατικούδυναμικού σεμίακατάρ­
τισηπουαποτελείαναπόσπαστο τμήματωναναπτυξιακών
πολιτικώνώστεναγίνεικίνητροαυξήσεωςτωνπαραγωγικών
δραστηριοτήτων.Η ίδιαηέννοιατηςεπαγγελματικής εκπαί­
δευσηςπρέπειναπερικλείει τουςστόχουςτηςβελτιώσεως
τηςπαραγωγικότητας τουανθρώπινου παράγοντα στιςυπάρ­
χουσεςδραστηριότητες καιστοναναπροσανατολισμό του
ενδογενούς δυναμικού προςνέεςδραστηριότητες πουείναι
συνδεδεμένες μετηντοπικήανάπτυξη .
11.5.2.Τούτοδενπρέπειναεκληφθείαπλάκαιμόνοως
συνδυασμός μεταξύμιαςδραστηριότητας γιατηνκατάρτιση
καιενόςσχεδίουανάπτυξης ,αλλάωςδραστικός δεσμός
μεταξύτουσυστήματος εκπαιδεύσεως ,τωναπαιτήσεων της
αγοράς,τωνπροσδοκιών τωνεργαζομένων καιτωνδυνατοτή­
τωναναπτύξεως ,πράγμαπουπροϋποθέτει :
—τηνεξάλειψητουθεσμικούκατακερματισμού τωνπαρεμ­
βάσεων,
—τηδημιουργία σεκάθεπεριοχήενόςσυντονιστικού
κέντρουόλωντωνθεσμώνκαιμέσωνπουλειτουργούν
στοντομέατηςανάπτυξης καιτηςκατάρτισης (περιφε­
ρειακόπαρατηρητήριο ),συμπεριλαμβανομένων καιτων
κοινωνικών εταίρων,
—τηδημιουργία ενόςνέουκλάδου,όπως«τουμηχανικού
γιατουςανθρωπίνους πόρους»πουθαανταποκρίνεται
στηναπαίτησησχετικάμετηναντιμετώπιση όλωντων
παραγόντων τηςπαραγωγής ,
—τηβούλησητωνεπιχειρήσεων νασυμπεριλάβουν ταδικά
τουςεκπαιδευτικά συστήματα σεέναευρύτεροσύστημα .
11.5.3.Γιααυτόντοντύποσυντονισμού τωνπαρεμβάσεων
απαιτείται μιαπιοεμπεριστατωμένη γνώσητηςπραγματικό­
τηταςκαισυνεπώςμιασυνεπή,τεχνικήβελτίωσητωνμέσων
εντοπισμού τωνδεδομένων ,προπάντων :11.4.Hκοινωνική πολιτικήθεωρείταικαιείναιόντως
ουσιαστικό συστατικόστοιχείοτηςοικονομικής καικοινωνι­
κήςσυνοχής .Αποτελείσυνεπώςδραστικήπολιτικήπουείναι
απαραίτητη προϋπόθεση γιατηνπροωθημένη ανάπτυξηκαι
τηνενδοβιομηχάνιση καιαπαιτείτηνύπαρξηκοινωνικής
ομοφωνίας ,καισυμμετοχής γιατηνκινητοποίηση των
ανθρώπινων πόρων .
11.4.1.Έναςτέτοιοςστόχοςδιευκολύνεται καικαθίσταται
τώραδυνατόςμεβάσητααποτελέσματα τηςΣυνόδουΚορυ­
φήςτουΜάαστριχτ ,ήτοι:ηδιεύρυνσητωναρμοδιοτήτων
τηςΚοινότητας καιηρύθμισητωνπροβλημάτων μετην
βοήθειατηςειδικήςπλειοψηφίας καθώςκαιτηςπροσθήκης
ενόςπρωτοκόλλου γιατονΚοινωνικό ΧάρτηστηΣυνθήκη
τηςΕΟΚόπωςκαιηδέσμευσηγιατηνυλοποίησή του.
Κατάτηνεφαρμογήπρέπειναληφθείυπόψηηαρχήτης
επικουρικότητας ,όπωςαυτήορίζεταιστοάρθρο3βτης
ΣυνθήκηςγιατηνίδρυσητηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας .
Ωστόσοείναιαπογοητευτικό γεγονόςότιηΚοινότητα δε
διαθέτειέναενιαίοκαιμεγενικήισχύμηχανισμό γιατην
υλοποίηση τηςΚοινωνικής πολιτικής .HΟΚΕευελπιστεί
ότιθαχρησιμοποιηθούν όλαταπολιτικά ,θεσμικάκαινομικά
μέσαγιανααποτραπεί ηεφαρμογήδιαδικασίας πουθατείνει
στηναποδυνάμωση τηςοικονομικής καικοινωνικής συνο­
χής·
11.4.2.Στοντομέαιηςκοινωνικής προστασίας ,ηπρό­
σφατησύστασητηςΕπιτροπήςγιατησύγκλισητωνστόχων
καιτωνπαροχών [έγγρ.COM(91)228τελικό]αποδεικνύεται
ανεπαρκής ,προπάντων γιατίδενλαμβάνειυπόψητηναπαί­
τησημιαςσύγκλισης επίτουμέσουκοινοτικού όρουτων
κοινωνικών δαπανώντωνκρατώνμελώνόπουείναιπιοχαμη­
λές[βλ.σημείο 1.i.18τηςπαρούσαςγνωμοδότησης καιτης
γνωμοδότησης τηςΟΚΕτης28ηςΝοεμβρίου 1991ί1)].H
ΟΚΕθεωρείότιθαπρέπεινααντιμετωπισθεί καιναμελετηθεί
σεβάθοςτοθέματωνεπιπτώσεων τηςοικονομικής καινομι­
σματικήςένωσηςκαιτωνπολιτικών γιατηνοικονομική
σύγκλισηεπίτωνκοινωνικών δαπανώνκαιεπίτωνσυστημά­
τωνκοινωνικής ασφάλισης τωνκρατώνμελών.
11.4.3.Απότηνάποψηαυτή,μεγάλησημασίααποκτάη
συμφωνίαπουυπογράφθηκε στις30Οκτωβρίου 1991μεταξύ
τηςΕυρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Εργατικών Ενώσεων
(ETUC),τηςΈνωσηςΒιομηχανιών τηςΕυρωπαϊκής Κοινό­
τητας(UNÏCE)καιτουCentreEuropéen del'entreprise
publique (CEEP).Τούτοδεαποδεικνύεται απότογεγονόςότι
ηδιακυβερνητική διάσκεψηγιατηνπολιτικήένωσηέκανε
ενπολλοίςδεκτές—όπωςφαίνεταιαπότοπρωτόκολλο —
τιςσχετικέςαπόψειςπουαποτελούν —στηναυτονομίατους
—τηνκοινήγνώμητωνκοινωνικών εταίρων .
()ΕΕαριθ.C40της17.2.1992.σ.22. —γιαπεριφερειακή καιτοπικήχρήση,

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων Αριθ.C98/75
11.6.3.Hμεγαλύτερη αναπτυξηαναμένεται ναπραγματο­
ποιηθείστουςτομείςτωναποβλήτων καιτηςεπεξεργασίας
τωνυδάτων,πουσυμβάλλουν περισσότερο απότοήμισυως
προςτηναπασχόληση καιτηνπροστεθιμένη αξία—με
προβλεπόμενη αύξηση6έως7%ετησίωςκαιμετηδημιουρ­
γία30000νέωνθέσεωναπασχόλησης .Οιπροβλέψεις σχε­
τικάμετιςδυνατότητες ετήσιαςαυξήσεωςτηςαγοράςστον
τομέατουπεριβάλλοντος δίδουντιςπρώτεςθέσειςστηνΠορ­
τογαλία,τηνΙσπανίακαιτηνΕλλάδαμε13%,11,8%και
10,4%αντιστοίχως ,ενώητελευταίαθέσηδίδεταιστηΓερμα­
νίαμε3.4%.
11.6.4.Εκείνοπουέχειγενικώςσημασίαείναιναμηναπω­
λεσθείηευκαιρίαγιατηνανάπτυξητηςεθνικήςβιομηχανίας ,
λαμβανομένου υπόψηότιτο80%τουεργατικούδυναμικού
πουαπασχολείται σήμεραστονενλόγωτομέαχαρακτηρίζε­
ταιαπόσχετικάχαμηλόεπίπεδοειδίκευσης ,ενώαντιθέτως
20%αποτελείται απότεχνικούςμεγάληςειδικεύσεως και
προσόντων .
11.7.Στοντομέατηςερευνητικής αναπτυξιακής πολιτικής ,
όπουηανάγκηανταγωνισμού μεολόκληροτονκόσμοσυνε­
πάγεταιότιοιδυνατοίγίνονταιακόμηπιοδυνατοί,χρειάζεται
ιδίωςναυιοθετηθούν δύοδιαρθρωτικές τάσεις:
—μιαμεταβολήτωνπροτεραιοτήτων κατάτηνέννοιαότι
δενθαενισχύεται μόνοηεπιστημονική υπεροχή ,αλλά
ότιθαγίνονταιεντονότερες επενδύσεις στοερευνητικό
καιαναπτυξιακό δυναμικότωνμειονεκτουσών περιοχών ,
—δημιουργία συνεργιών τωνκοινοτικών πολιτικών μετις
εθνικέςπολιτικές .—γιαναγίνεικαλύτεραγνωστήηπραγματικότητα των
δημοσίωνυπηρεσιών στιςμικρέςεπιχειρήσεις καιστην
μικροοικονομία τωνοποίωνοιδυνατότητες γιααπασχό­
λησησυχνάεπανεξετάζονται .
11.5.4.Hμεγαλύτερη ευθύνητωνπεριοχώνκαιτωντοπι­
κώνφορέωνγιατηνανάπτυξημιαςεδαφικήςπεριοχήςαπαιτεί
επίσηςκαιτηνένταξητωνδράσεώντουςστοπλαίσιοστόχων
καικατευθύνσεων εθνικούκαικοινοτικού χαρακτήρα γιανα
λαμβάνονται υπόψηοιδιαστάσεις καιοιπροτεραιότητες της
ενιαίαςαγοράς(').Oσυντονισμός σεεπίπεδοαποκέντρωσης
προϋποθέτει λοιπόνανάλογοσυντονισμό σεκοινοτικόεπί­
πεδο,καικατάπρώτολόγομεταξύτωνπαρεμβάσεων των
ταμείων,τηςειδικήςομάδας,καθώςκαιτωνπαρεμβάσεων
τηςπολιτικήςγιατηνέρευνακαιτηνανάπτυξη ,μεκαλύτερη
χρήσητωνήδηυφισταμένων μέσωνόπωςημόνιμηεπιτροπή
γιατηναπασχόληση καιηυπηρεσίαγιατηναπασχόληση .
11.6.Εάνπραγματικά θέλουμεναενσωματωθεί ηπολιτική
γιατοπεριβάλλον στιςοικονομικές καιαναπτυξιακές πολιτι­
κέςτότετοπρόβλημαεπιβάλλεται ναλυθείσύμφωναμετους
κανόνεςτηςαγοράς .Πρέπεινααξιοποιήσουμε τιςδαπάνες
γιατοπεριβάλλον καινατιςενσωματώσουμε στιςδαπάνες
καιτιςτιμέςπουυποστηρίζονται απότουςεπενδυτέςκαιτους
καταναλωτές ,διαμέσουφορολογικών μηχανισμών (2).Κατά
τονίδιοτρόποηαρχήτου«oρυπαίνωνπληρώνει»πρέπεινα
επεκταθείσεόλατακράτημέλητηςΚοινότητας .Αυτήείναι
ηκατεύθυνση τηςπρότασηςτηςΕπιτροπής γιατηθέσπιση
φόρουγιατηνκατανάλωση ενέργειαςκαιγιατιςεκπομπές
COTπουθαεφαρμοσθεί σταδιακάκαιηοποίααποκλείειτις
ανανεώσιμες ενέργειεςπράγμαπουαποτελείχρήσιμομέσο.
11.6.1.Παράλληλα μεταμέσαπουεπιβάλλουν ,καικαθι­
στούνυπεύθυνους εκείνουςπουπροκαλούν τηρύπανση,υπάρ­
χουνκαιταθετικάκίνητρα .Οιπεριοχέςπουπρέπειναανα­
πτυχθούνπερισσότερο ,εκείνεςπουπρέπειναεπανορθώσουν
τιςζημίεςπουπροκάλεσε στοπέρασμάτηςηεκβιομηχάνιση
ήηυπερβολική εκμετάλλευση τωνγαιώνκαιεκείνεςπου
οφείλουνναδιαφυλάξουν σπάνιουςοικοτόπους ,έχουνανά­
γκηιδιαιτέρων διευκολύνσεων :
—διάτωνυφιστάμενων ήδημηχανισμών ,όπωςταδιαρθρω­
τικάταμείαήειδικώνόπωςηEnvireg,
—μέσωενόςνέουμονίμουχρηματοδοτικού μέσουγιατο
περιβάλλον όπωςτοLIFE[έγγρ.COM(91)28τελικό]που
παρεμβαίνει σεμιαπροοπτική αλληλεγγύης τουπεριβάλ­
λοντοςμετησυνοχή,
—μέσωμιαςμεγαλύτερης προοδευτικότητας γιατηνεφαρ­
μογήτωνκοινοτικών κανόνωνστιςχώρεςπουοικονομι­
κώςείναιοιασθενέστερες ,
11.6.2.Hμελλοντική αύξησητουτομέατωνδραστηριοτή­
τωνπουσυνδέεταιαμέσως,μετοπρόβλημα τουπεριβάλλο­
ντοςείναιστενότατασυνδεδεμένη μετηνανάπτυξητωνκοι­
νοτικώνπολιτικών ήνομοθεσιών καιμετηδιαθεσιμότητα
πόρων.11.7.1.Όληηερευνάδενέχειπράγματιοικονομικό λόγο
νασυγκεντρώνεται σεπροωθημένους τομείς.Αρκείνασκε­
φθούμεγιαπαράδειγμα τιςανανεώσιμες πηγέςενέργειας ,τη
βιοτεχνολογία ,καιτηγενετικήστοντομέατηςγεωργίας
καθώςκαιτηναπαίτησηεπέκτασης τηςέρευναςγιατην
καλύτερηχρήσηόλωντωνυφισταμένων ανθρώπινων και
παραγωγικών πόρωνκαιτονκεντρικόρόλοπουδιαδραματίζει
ηέρευνακαιηκαινοτομία γιατηναναζωογόννηση τωνπεριο­
χώνπουβρίσκονται σεβιομηχανικό μαρασμό .
11.7.2.Oσυντονισμος τωνπαρεμβάσεων σεκοινοτικό
εθνικόκαιπεριφερειακό επίπεδοαποτελείίσωςτομέσοδιά
τουοποίουθαγίνειδυνατόνασυμβάλειστηνοικονομική
καικοινωνική συνοχήηκοινοτικήπολιτικήέρευναςκαι
ανάπτυξης .
11.7.3.Δίχωςμιαπολιτικήέρευναςητεχνογνωσία των
μεγάλωνεπιχειρήσεων πουεδρεύουνστιςκαθυστερημένες
αναπτυξιακά περιοχέςδενθαείναιδυνατόνναυπερπηδήσει
τουςπεριορισμούς τωντοπικώνεκμεταλλεύσεων καιναυπάρ­
ξειβελτίωσητουπαραγωγικού συστήματος .
11.7.4.Σχετικόπαράδειγμα είναιηΠορτογαλία στην
οποίαεφαρμόσθηκε τοπρόγραμμα Scienceγιατηνπλαισίωση
τωνεθνικώνπαρεμβάσεων ,τωνπαρεμβάσεων τωνδιαρθρωτι­
κώνταμείωνκαθώςκαιεκείνωντηςκοινοτικής πολιτικής
στοντομέατηςέρευναςκαιανάπτυξης .(')«Περιφερειακή ανάπτυξηκαιεπαγγελματική καταρτιση »Διαπερι­
φερειακόσυνέδριοτης24-25-26Οκτωβρίου 1984,Cedefop,Βερο­
λίνο.
(2)ΣύστασητουΟργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας καιΑνάπτυ­
ξης(ΟΟΣΑ),Ιανουάριος 1991.

Αριθ.C98/76 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.4.92
11.8.Σεό,τιαφοράτηβιομηχανική πολιτικήείναιαπαραί­
τητογιατηνΚοινότητα νασυνεχίσεικαιναεδραιώσει το
έργοπουάρχισεμετηνπρόσφατηΑνακοίνωσή της«Hβιομη­
χανικήπολιτικήσεέναανοικτόκαιανταγωνιστικό πλαί­
σιο»([)μεστόχοτοκαθορισμόενόςκοινούπαρανομαστή για
όλεςτιςπαρεμβάσεις πουείναιδυνατόναπροσδιορισθούν
σταπλαίσιατηςβιομηχανικής πολιτικήςκαιτηνανάπτυξη
τουστρατηγικού στόχουτηςοικονομικής καικοινωνικής
συνοχής,βάσειευάριθμων καισαφώναρχών.χθείησυνεχήςδημιουργία νέωνπεριοχώνβιομηχανικού
μαρασμού μεκίνδυνοπεριθωριοποίησης καικατασπατάλη­
σηςανθρωπίνων καιλοιπώνπόρων.Πράγματιηέγκυρη«ανα­
διαρθρωτική γνώση»,μετησυμμετοχή καιτησυναίνεση
τωνκοινωνικών εταίρων,καιχωρίςτηναπώλειαπόρωνθα
αποτελείολοένακαιπερισσότερο τμήματηςτεχνογνωσίας
πουείναιαπαραίτητη γιατηνανταγωνιστικότητα μεταξύτων
πλέονεκβιομηχανοποιημένων περιοχών .
11.8.1.Κατάπρώτολόγοπρέπειναγίνειμιασαφέστατη
επιλογήμεστόχοτηνενδοβιομηχανική ανάπτυξη—απο­
κλειομένης τηςαπατηλήςπροσφυγής στασυγκριτικά και
μόνοπλεονεκτήματα —μεόλεςτιςσυνέπειεςπουαυτόσυνε­
πάγεταιόσοναφοράταέργαυποδομής ,τηνεκπαίδευση και
τηνκατάρτιση ,τηνέρευνακαιτηνκοινωνικήπολιτική .11.8.5.Μεαφετηρίατωνκαθορισμό σαφώνάρχωνπρος
τηνκατεύθυνση τηςανάπτυξηςκαιτηνεκπόνησηπροκαταβο­
λικώναναλύσεων γιατιςεπιπτώσεις πουσυνεπάγεται ηυλο­
ποίησητηςεσωτερικής αγοράςσεκάθεπεριοχή,πρέπεινα
προσδιορισθούν οιπροτεραιότητες τωνΚΠΣ,οιεπιλογές
τωνολοκληρωμένων προγραμμάτων χρηματοδότησης ,καιη
κατεύθυνση τωνπαρεμβάσεων τωνκοινοτικών προγραμμάτων
περίτωνοποίωνγίνεταιλόγοςστοσημείο8.1.
11.8.2.Κατάδεύτερολόγο,πρέπειναγίνειμιαθαρραλέα
επιλογήθετικώνκαιαρνητικώνκινήτρωνγιατηναποκατά­
στασητηςεδαφικήςισορροπίας τωνπαραγωγικών δραστη­
ριοτήτων,πουθααποθαρρύνει τηνπεραιτέρωσυμφόρηση
τηςβιομηχανικής καρδιάςτηςΚοινότητας —καινα
πραγματοποιηθεί μιαπολυκεντρική ανάπτυξηστακεντρικά
σημείατηςμεσογειακής λεκάνης—ενόψειτωνσχέσεωνμε
τιςτρίτεςχώρες—τηςατλαντικής αψίδαςαπότηΣκωτία
καιτηνΙρλανδίαέωςτηνΠορτογαλία καιτηςΑνατολικής
Γερμανίας—προςτιςχώρεςτηςΑνατολικής Ευρώπης .11.9.Σεό,τιαφοράτηνπολιτικήανταγωνισμού oτομέας
αυτόςμπορείναδιαδραματίσει σημαντικό ρόλοστηναποκα­
τάστασητηςισορροπίας μεταξύτωνπεριοχών ,υπότονόρο
ότιδενθαπεριορίζεται στηντυπικήκαιμόνοεφαρμογήτης
καιδενθαεγγυάταιμόνοτουςκανόνεςτηςαγοράς,αλλάθα
προσδέχεται καιθαενσωματώνει τουςστόχουςτηςοικονομι­
κήςκαικοινωνικής συνοχής .Σήμεραπερισσότερο απόποτέ
άλλοτεαπαιτείταιγιατηνυλοποίηση τηςενιαίαςαγοράςμια
δραστικήπολιτικήανταγωνισμού πουθαλαμβάνειυπόψητις
τεράστιεςπροσπάθειες πουπρέπεινακαταβληθούν απότις
μειονεκτικές περιοχέςκαιπουθααναγνωρίζει τηναναγκαιό­
τηταειδικώνμέτρωνγιατηνπαροχήπεριφερειακών καιεθνι­
κώνενισχύσεων απότιςεπιχειρήσεις σύμφωναμετιςδιατά­
ξειςτηςΣυνθήκηςΕΟΚ.
11.9.1.Ιδιαίτεραείναιανάγκηναδημιουργηθεί έναςμηχα­
νισμόςoοποίοςναδιασφαλίζει μιαπραγματική ανάπεριφέ­
ρειαδιαβάθμιση τωνενισχύσεων πουχορηγούνται σεεθνικό
καιπεριφερειακό επίπεδο,μεκοινάκριτήρια .11.8.3.Κατάτρίτολόγοπρέπειναχαραχθείμιακατεύθυν­
σηστιςκαθυστερημένες περιοχέςμεσκοπότηνισόρροπη
ενδογενήανάπτυξηκαιτηνεγκατάσταση μεγάλωνεξωτερι­
κώνεπιχειρήσεων .Hενδογενήςανάπτυξη—πουέχειπολύ
μεγάλησημασίαγιατηνκινητοποίηση τωντοπικώνπόρων
καιγιατηνπροώθηση τηςδημιουργίας ενόςμόνιμουκαι
ζωτικούπλέγματος μικρώνεπιχειρήσεων αυτόνομης εργα­
σίαςκαιυπηρεσιών —δενεπαρκείγιαναεξασφαλισθεί
ενδοβιομηχανική ανάπτυξηγιατηνπλήρηεκμετάλλευση των
δυνατοτήτων πουπροσφέρει ηενιαίααγορά.Χρειάζεται να
ενθαρρυνθεί ηεγκατάσταση τωνμεγάλωνεθνικώνκαιευρω­
παϊκώνεπιχειρήσεων —μεόλατακεφάλαιαπουδιαθέτουν ,
τηντεχνολογία καιτιςδυνατότεςδιαχειρίσεως —όχιμόνο
καθιστώντας ελκυστικό τοπεριβάλλον αλλάκαιδιαμέσου
μιαςάμεσηςπολιτικήςκινήτρωνγιακεφαλαιουχικές επενδύ­
σεις.11.9.2.HΟΚΕχαιρετίζειτιςπροσπάθειες τηςΕπιτροπής
πουκατευθύνονται στηδιαφοροποίηση τηςπολιτικήςαντα­
γωνισμούκατάτρόποώστεναγίνεταιαυστηρότερος έλεγχος
στιςκοινοτικέςκαικρατικέςενισχύσεις καθώςκαισυσταλτι­
κότερηεφαρμογήτωνκανόνωνστιςοικονομικά ανεπτυγμένες
περιφέρειες ,ενώθαακολουθείται πλέονευέλικτηπολιτική
στονενλόγωτομέαγιατιςπεριφέρειες πουεμπίπτουνστο
στόχο 1και2.
11.8.4.Κατάτέταρτολόγο,ηεπίγνωσηότιηυλοποίηση
τηςενιαίαςαγοράςτονίζειτηνπαγκόσμιαανταγωνιστικότητα
καιθέτεισεκίνησημιαμόνιμηδιαδικασία βιομηχανικής
αναδιάρθρωσης ,καθιστάαποφασιστικής σημασίαςτηνπρο­
ληπτικήδιαχείριση τωνδιαδικασιών αυτώνγιανααποφευ­11.9.3.HΟΚΕεκφράζειτηνευχήναγίνουνπροσπάθειες
προςτηνκατεύθυνση θέσπισηςκαιχορήγησης τωνμηδιαφα­
νώνμέχρισήμερακρατικώνενισχύσεων ,ώστεεκείνεςοι
κρατικέςενισχύσειςπουχορηγούνται απόδιαφορετικές κρα­
τικέςαρχέςθεσπίζονται μεμεγαλύτερη διαφάνειακαινα
συγκρίνονται μεταξύτους.Επιπλέονεπιβάλλεται έναςμεγα­
λύτεροςέλεγχοςτωνμέχριτώραγνωστώνμορφώνκρατικών
ενισχύσεων γιατηναποτελεσματικότερη εφαρμογήτηςπολι­
τικήςανταγωνισμού . (>)ΕΕαριθ.C40της17.2.1992,σ.15.

2.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/77
Ιούνιοτου1990γιαναεξετάσεικατάπόσοείναιδυνατόαυτό
ναενταχθείστοπλαίσιοτηςυιοθέτησης ενόςμηχανισμού
κρίσεωςδηλ.εξαιρέσεως σεπερίπτωση πουσεένακράτος
μέλοςημεταφορική επιχείρηση έχεινααντιμετωπίσει
σοβαρήμείωσητηςζήτησηςταμέτρααυτάαποφασίσθηκαν
απότοΣυμβούλιο τοΔεκέμβριο 1990.
12.Σύστασηγιαμιαστρατηγική τηςΚοινότητας
12.1.Σκοποςτηςανάλυσηςπουπροηγήθηκε έστωκαικατά
τρόπονατελήλόγωτηςελλείψεωςσημαντικών πολιτικών—
όπωςπ.χ.τηςπολιτικήςγιατηνενέργεια—ήτανπροπάντων
νακαταδείξειτιςποιοτικέςκαιποσοτικέςελλείψειςσεό,τι
αφοράτησυνοχήτωνκοινοτικών πολιτικώνκαιναεξηγήσει
τηνσταθερήαύξησηστοχρόνοτωνδιαφορώνπουυπάρχουν
μεταξύτωνπεριοχώνκατά15ολόκληραχρόνιαπαρεμβάσεων
τηςπεριφερειακής πολιτικής .Δενπρέπειεντούτοιςναλησμο­
νείταιότι:11.10.Hεδαφικήσυγκέντρωση τηςανάπτυξης καιησυμ­
φόρησητουσυστήματος μεταφορών είναιδύοπτυχέςτης
ίδιαςκρίσηςπουφέρειτηνευθύνηγιατηνέλλειψηχώρου
καιτηντροχοπέδη τηςίδιαςτηςανάπτυξης .
11.10.1.Καιεδώασφαλώςηθεραπείαείναιηίδια:αποκέ­
ντρωσητηςοικονομικής ανάπτυξης .Γιατολόγοαυτόκρίνε­
ταιιδιαιτέρως θετικάηπρωτοβουλία τηςΕπιτροπής μετην
ανακοίνωση της«Ευρώπης2000»,διότιγιαναείναιαποτελε­
σματικήμιαπολιτικήαποκατάστασης τηςισορροπίας χρειά­
ζεταιεπίσηςκαιηκοινοτικήαρμοδιότητα σεό,τιαφοράτη
χωροταξία ,τηντήρησητωνδεσμεύσεων καιτωνεξουσιών
τωνεθνικώνκαιτοπικώναρχών(').
11.10.2.Είναιορθόεπίσηςοιπιοκαθυστερημένες περιοχές
πουαντιμετωπίζουν τοεμπόδιοτουπεριφερειακού χαρακτήρα
καιτηνέλλειψηεπικοινωνιών ναεπωφεληθούν απότηνεγγύ­
τητατωνπρώτωνυλώνκαιτωνενεργειακών πόρωνωςπαρα­
γόντωνπουδιέπουντηνεγκατάσταση τωνεπιχειρήσεων .Εάν
πράγματιληφθείυπόψηησύνθετηπροβληματική τωνμετα­
φορώνκαιόλωντωνμορφώνεπικοινωνίας σεένακοινοτικό
πλαίσιο,ηύπαρξηεντόςτουοποίουενόςδιευρωπαϊκού
δικτύουθαευνοούσετηνισορροπία πουείναιαπαραίτητο να
υπάρχειμεταξύκέντρουκαιπεριφέρειας μεεπέκτασητων
δικτύωνεπικοινωνίας προςτιςτρίτεςχώρεςτηςΜεσογείου
καθώςκαιτιςχώρεςτηςΑνατολικής Ευρώπης .
11.10.3.Μεγάληώθησησεό,τιαφοράιδιαίτερατοσημα­
ντικόρόλοτωνσιδηροδρομικών μεταφορών θαμπορούσενα
δοθείμεέναγενικόπρόγραμμα κοινοτικής σιδηροδρομικής
διασυνδέσεως πουθααποτελούσε καισταθερόπλαίσοαναφο­
ράςτωνκατευθύνσεων τηςανάπτυξηςγιατιςχρηματοδοτικές
παρεμβάσεις τηςΚοινότητας .Hστενότερη συνεργασία
μεταξύτωνεθνικώνεπιχειρήσεων καιενόςεγκεκριμένου
ευρωπαϊκού δικτύουμεσυγκεκριμένο σκοπότηναπορρό­
φησητηςσυνεχούςαυξήσεωςτηςμεταφοράς εμπορευμάτων
θααποτελείβήμααπαραίτητο γιατηδημιουργία ενόςευρω­
παϊκούσιδηροδρομικού δικτύου .
11.10.4.Παράλληλα μετογεγονόςότιηχρηματοδοτική
προσπάθεια πουαπαιτείται γιατηνάριστηβελτίωσηκαι
επέκτασητωνδικτύωνμεταφορών σεευρωπαϊκή κλίμακα
είναιπραγματικά αποφασιστικής σημασίαςκαιαπαιτείευρύ­
τατεςπαρεμβάσεις ιδιωτικώνκεφαλαίων ,ενώτοκόστοςτων
έργωνυποδομήςπρέπειναπληρωθείαπότουςχρήστες,
βασικήσημασίαεξακολουθεί ναέχειηπαρέμβαση τουδημο­
σίουγιαταπρογράμματα μεοποίαπροσφέρουν προπάντως
κοινωνικοοικονομική απόδοση .Αυτήείναιηπερίπτωση των
περιφερειακών περιοχώνστιςοποίεςoπληθυσμός είναιλιγό­
τεροπυκνόςκαιοιαποστάσεις μεγαλύτερες .Καθώςκαιη
περίπτωση τωνδημοσίων μεταφορών μέσηςαποστάσεως ,
όπωςκαιτωνπολλαπλών έργωνυποδομής ,ταοποίαοικονομι­
κώςείναιπρόσφορα εάνεξετασθούν μακροπρόθεσμα στο
πλαίσιοτηςπροόδουκαιτηςανάπτυξης .
11.10.5.Σεό,τιαφοράστοστόχοτηςάρσηςτωνεμποδίων
γιατηνελεύθερηκυκλοφορία μετηνπροοδευτική κατάργηση
τωνποσοστώσεων στιςοδικέςμεταφορές εμπορευμάτων ,ας
σημειωθεί ηδέσμευσητηνοποίαανέλαβετοΣυμβούλιο τον—διαπιστώνεται μίααπτήβελτίωσησεαπόλυτους όρους
τωνοικονομικών καικοινωνικών συνθηκών σεπολλές
απότιςπεριοχέςπουεξετάσθηκαν ,
—θααποτελούσε μιασχετικήεπιτυχίανααποφευχθεί η
περαιτέρωόξυνσητωνδιαφορών ,αντούτοήτανδυνατόν
νααποδειχθεί ,
—ταπλεονεκτήματα πουπαρέχονται στιςπιοανεπτυγμένες
περιοχέςαπότηναγοράκαιτηνοικονομική καινομισμα­
τικήένωσηείναιπροςόφελοςεπίσηςκαιτωνμειονεκτικό­
τερωνπεριοχώνδιότικαθιστούντηνΕυρώπηπιοανταγω­
νιστικήσεπαγκόσμιο επίπεδο .
12.1.1.Αλλάστιςθετικέςαυτέςπτυχέςαντιτίθενται οιεξής
δύοπροβληματικές :
—σταπλαίσιατηςυλοποίησης τηςοικονομικής καινομι­
σματικήςένωσηςταπλεονεκτήματα γιατιςμειονεκτικές
περιοχέςείναικατάκύριολόγομακροπρόθεσμα ενώβρα­
χυπρόθεσμα χρειάζονται δαπάνεςπροσαρμογής .Καισ'
αυτήτηναντίφασηστηρίζεται ηλογικήτηςεκθέσεως
Cecchiniγιατο«Κόστοςτηςμηευρωπαϊκής ενοποίησης »
μιαλογικήπουδενευνοείτησυνοχή,
—ηέννοιατηςοικονομικής καικοινωνικής συνοχήςδεν
εξαντλείται στηναπόλυτηβελτίωσητωνσυνθηκώναλλά
συνεπάγεται τηνιδέατηςεπανισορρόπησης ,δηλαδήτης
πραγματικής συγκλίσεως εννοούμενης ωςπροσέγγισης
μεταξύτωνδιαθέσιμων εισοδημάτων ,τωνοικονομικών
καικοινωνικών δομών,τωνσυστημάτων κοινωνικής
ασφάλισης καιτωνεργασιακών σχέσεων .Στηνπραγματι­
κότηταπρόκειταιγιαμιαέννοιαπολιτικήπουκαταδει­
κνύειτοβαθμόανομοιότητας πουυφίσταταιμεταξύτων
πολιτικώςκαικοινωνικώς υποφερτών περιοχών ,έννοια
συνεπώςπουιστορικώςποικίλλεικαικαθίσταται ολοένα
καιπιοπεριοριστική ανάλογαμετοβαθμόπαγιώσεως της
οικονομικής ένωσηςκαιτηςπολιτικήςτηςΚοινότητας . C)ΕΕαριθ.C339της31.12.1991,σ.18.

Αριθ.C98/78 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων 21.4.92
12.2.Hεφικτήεπιλογή—σεκοινοτικάκαιεθνικάεπίπε­
δα—ήτανκαιείναι:
—είτεναδιοχετευθούν πόροιπροςτιςμειονεκτικές περιοχές
μεστόχο(ήτηνελπίδα)ναυποβοηθηθεί ηανάπτυξήτους,
—είτεναενθαρρυνθεί ηανάπτυξηεκείόπουτοπαραγωγικό
σύστημαείναιαποτελεσματικότερο καιαργότεραναανα­
κατανεμηθούν οιπόροιπουδημιουργούνται .
Στηνπρώτηπερίπτωση oμεγάλοςκίνδυνοςείναισύμφυτος
μετιςτεχνικέςδυσχέρειες μιαςαποτελεσματικής χορήγησης
τωνπόρωνκαιμετογεγονόςότιταωφελήματα —όπως
θεωρούμεότικαταδείξαμε στηνανάλυσήμαςαυτή—δεν
μειώνονται εντελώςστιςμειονεκτικές περιοχές .Στηδεύτερη
περίπτωση παρέχεταιέναάμεσοπλεονέκτημα γιαόλουςκαι
έναςυψηλότερος συντελεστής αύξησηςτουμέσουκατάκεφα­
λήνεισοδήματος τηςΚοινότητας μευψηλότερο όμωςκοινω­
νικόκαιπεριβαλλοντικό κόστοςκαιαύξησητωνδιαφορών .
12.2.1.Προφανώς βέβαιαπροκρίθηκε ηπρώτηεπιλογή
—σεσυμφωνία μετιςΣυνθήκες—καιαποφασίσθηκε να
αποκλεισθεί ηαπλήυποστήριξη τουεισοδήματος καινα
προωθηθεί αντιθέτως μεταδιαρθρωτικά ταμείαηδυνατότητα
αύξησηςτουμελλοντικού εισοδήματος τωνμειονεκτικότερων
περιοχών .Στηνπραγματικότητα ηεπιλογήαυτήδενέφερε
τααναμενόμενα αποτελέσματα .ΤαΔιαρθρωτικά Ταμείακινη­
τοποιούν0,3%τουκοινοτικού ΑΕΠκαιδενείναιδυνατόν
ναεξασφαλίσουν αφ'εαυτών τησυνοχή,ιδιαιτέρως ότανορι­
σμένεςάλλεςέγκυρεςπολιτικέςτηςΚοινότητας τείνουννα
επιδεινώσουν τιςυφιστάμενες ανισότητες .άλλωνκοινωνικών πολιτικώνκαιναενσωματωθεί σ'αυτέςo
στόχοςτηςοικονομικής καικοινωνικής συνοχήςμετέτοιον
τρόποώστεναβοηθηθείηυλοποίησή της.
12.3.2.ΠροςτούτοείναισκόπιμοηΕπιτροπήναπροετοι­
μάσεικαιναυποβάλειστοΣυμβούλιο γιαέγκρισηέναπρό­
γραμμαδράσεωςγιατηνοικονομική καικοινωνικήσυνοχή
πουθααφοράτοσύνολοτωνοικονομικών καικοινωνικών
πολιτικώντηςΚοινότητας .
12.4.Εάνενσωματωθεί σεόλεςτιςκοινοτικές πολιτικέςo
στόχοςτηςσυνοχής ,oσυντονισμός μεταξύτωνδιαρθρωτικών
πολιτικών θααποκτήσει ένανδραστικότερο χαρακτήρα και
μετηνκατάλληλη διαχειριστική δομή,θακαταστείδυνατή
ηαμοιβαίαενίσχυσητωνυιοθετημένων μέτρων(·).Στηνπερί­
πτωσηαυτήoρόλοςτηςπεριφερειακής πολιτικήςκαιτων
διαρθρωτικών ταμείωνθαλάβειέτσιτοπροβάδισμα όχιμόνο
διότιμεταβιβάζει τουςπόρουςαλλάκαιδιότιπαρέχειτους
στόχουςστιςστρατηγικές ,τοπρογραμματικό πλαίσιοκαιτις
κατευθυντήριες γραμμέςτηςανάπτυξης σεόλητηνκοινοτική
πολιτική .
12.5.Σήμερατηστιγμήπουηεφαρμογήτηςμεταρρύθμι­
σηςτωνδιαρθρωτικών ταμείωνέχειολοκληρωθεί κατάτο
ήμισυ,πιστεύεται ότιoαπολογισμός είναισχετικάικανοποι­
ητικόςτόσοσεό,τιαφοράτιςχρηματοδοτικές δεσμεύσεις
όσοκαιόσοναφοράτονκαθορισμό τωνολοκληρωμένων
προγραμμάτων πουεφαρμόζονται .Πρέπειναγίνουνακόμη
μεγάλοιπρόοδοικαιναυπερβληθούν πολλέςδυσκολίεςγια
τηνεπιτόπιοεφαρμογήτους,δυσκολίεςπουπροέρχονται από
τοσύνθετοχαρακτήρα τωνδιαδικασιών ,τηνυπερβολική
γραφειοκρατία ,τηνανεπαρκήελαστικότητα καιτησυστημα­
τικήέλλειψησυμμετοχής τωνκοινωνικών εταίρων .Όλα
τούτααποτελούν παράγοντες πουενδέχεταιδυστυχώς να
καταστήσουν ατελέσφορη τησύμπραξηηοποίακαιαποτελεί
ένααπόταισχυράσημείατηςμεταρρυθμίσεως .Σεαυτόας
προστεθείότιπολλέςφορέςταμακροοικονομικά προβλήματα
ταέχουνπεριορίσει τιςδυνατότητες διενέργειας δημόσιων
δαπανώνορισμένων χωρών,καιδυσχέραναν τηνεφαρμογή
τωνπρογραμμάτων .
12.6.Εντόςτου1992θαληφθούνσημαντικές αποφάσεις
σχετικάμετιςνέεςχρηματοδοτικές προοπτικές καιτουςνέους
κανονισμούς οιοποίοικαιθατεθούνσεισχύεντόςτου1993.
Είναιλοιπόνηστιγμήναπροταθούν ορισμένεςβελτιώσεις
τηςμεταρρυθμίσεως υπότοφωςτωνεμπειριώνκαιτωννέων
καθηκόντων πουαπορρέουν απότηνυλοποίηση τηςοικονο­
μικήςένωσης .
12.6.1.HΟΚΕέχειτηνπεποίθηση ότιπρέπειναπαρασχε­
θούνσημαντικότεροι πόροισταδιαρθρωτικά ταμείαεκπα­
ραλλήλου μετηνπροσπάθεια πουπρέπεινακαταβληθεί για
τηνοικονομική σύγκλιση ηοποίαεπιβάλλειπεριορισμούς
στιςδημόσιεςδαπάνεςορισμένων κρατών .Σχετικάμετην
αναγκαιότητα αυτήθαήτανσκόπιμοτοσύστηματωνεσόδων
τηςΚοινότητας ναδιασυνδεθεί περισσότερο μετοΑΕΠ/
κάτοικοκράτουςμέλους.«Μιαανάλογηπρόθεσηεκφράσθη­
κεαπότηδιακυβερνητική διάσκεψηστηντελευταίαπαρά­
γραφοτουπρωτοκόλλου γιατηνοικονομική καικοινωνική
συνοχή.»12.3.Hπεριφερειακή πολιτικήκαιταΔιαρθρωτικά Ταμεία
είναιμιασπουδαίασυμβολική καιποσοτικήέκφρασητης
πολιτικήςδεσμεύσεως τηςΚοινότητας ωςπροςτησυνοχή.
Δενμπορούνόμωςναλύσουντοπρόβλημα απόμόνατους,
ακόμηκαιμακροπρόθεσμα .
Αυτόαντίκειται σεγενικήσημασίαηοποίααποδόθηκε στο
σημείογιατηνοικονομική καικοινωνικήσυνοχήαπότην
διακυβερνητική διάσκεψηγιατηνπολιτικήένωση.Αυτό
αναφέρθηκε μεταξύτωνστόχωνπροτεραιότητας τηςΈνωσης
(άρθροB)καιαποτελείαντικείμενο ενόςιδιαίτερουπρωτο­
κόλλουγιατηνοικονομική καικοινωνικήσυνοχή .
Έτσιαποκτούνολοένακαιμεγαλύτερη σημασίαοιάλλες
κοινοτικέςπολιτικέςκαιηεφαρμογήτωνδύοπρώτωνπαρα­
γράφωντουάρθρου130β(σημείο1.3.11)ιδιαιτέρως σεό,τι
αφοράτηνΚοινήΓεωργικήΠολιτικήκαιτηνΟικονομική
καιΝομισματική Ένωση .
12.3.1.HΟΚΕθεωρείαπαραίτητο ναεξασφαλισθεί ησυ­
νέργειαμεταξύτηςπολιτικής τουπεριβάλλοντος καιτων(')ΈκθεσητουΕλεγκτικού Συνεδρίου ,ΕΕτης12.12.1990,κεφα­
λαίο7,άρθρα7-91.

21.4.92 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.C98/79
12.6.2.Hαύξησητωνχορηγουμένων πόρωνκαιηαύξηση
τωνπολιτικών ευθυνώνπουαπορρέουν απότηνπολιτική
ένωσηεπιβάλλουν μιααναλογική αύξησητωναρμοδιοτήτων
τωνκοινοτικών οργάνων ,τουδημοκρατικού ελέγχουτου
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ,ιηςπλήρουςσυμμετοχής της
Οικονομικής καιΚοινωνικής Επιτροπήςκαιόλωντωνενδια­
φερομένων μερών(εθνικάκράτη,περιφέρειες ,κόμματα).
12.6.3.Προκειμένου ηΕπιτροπήναεξασφαλίσει έναπρο­
γραμματικό πλαίσιοαναφοράςπουναπεριλαμβάνει τουςστό­
χουςμιαςευρωπαϊκής χωροταξίας ,οιπαρεμβάσεις τηςστο
πλαίσιοτηςπεριφερειακής πολιτικήςπρέπειναείναισεθέση
ναλαμβάνουν περισσότερο υπόψητιςδιαρθρωτικές κοινωνι­
κέςθεσμικέςκαιμακροοικονομικές ιδιαιτερότητες κάθεμιας
περιοχής .Στοπλαίσιοαυτόέχεισημασίανααναπτυχθεί η
σύμπραξημετιςπεριοχές«....καιηαπόφασητηςδιακυβερνη­
τικήςδιάσκεψης γιατηνπολιτικήένωσηπουπροβλέπειτην
θέσπισημετιςνέεςσυνθήκεςμιαςεπιτροπήςτωνπεριφερειών
θαμπορούσενασυνεισφέρει ταμέγισταπροςτηνκατεύθυνση
αυτή».
12.6.4.Είναιαπαραίτητο ναεπιδειχθείμεγαλύτερη προσή­
λωσηστηνπεριφερειακή πραγματικότητα ,ναμειωθούνοι
γραφειοκρατικές περιπλοκές καιτοβάροςτωνδιαδικασιών
ναευνοηθούνοιπολιτικέςκαιτεχνικέςδυνατότητες παρέμβα­
σηςγιατηχωροταξία τωνπεριφερειακών καιτοπικώνδιοική­
σεων,γιατιςοποίεςδυνατότητες απαιτείταιευρύτερηχρήση
τηςαρχήςτηςσυμπληρωματικότητας .
12.6.4.1 .Τακοινοτικάπλαίσιαυποστήριξης—τωνοποίων
ηαπόδοσηείναιήδηικανοποιητική —θαπρέπειλοιπόννα
καταστούνελαστικότερο όργανοικανόναπροσαρμόζεται και
νααναπτύσσεται ,μιαπραγματική συμφωνίαπουθαπρέπει
νααναπτυχθεί σταπρογράμματα πουεφαρμόζονται υπότην
πλήρηευθύνητωντοπικώναρχών.Εκπαραλλήλου θαπρέπει
ναενισχυθούν οιελεγκτικές αρμοδιότητες τηςΕπιτροπής και
τωνεπιτροπών πουέχουντηνεποπτείαγιατηνεφαρμογήτων
κοινοτικών πλαισίωνστηρίξεως καινασυντονισθούν μετις
άλλεςκοινοτικές παρεμβάσεις .
12.6.4.2 .Προςτούτοαπαιτείταιλοιπόνμεγαλύτερη προ­
σπάθειασεό,τιαφοράτηντεχνικήπαροχήβοήθειαςπρος
τιςπεριφερειακές καιτοπικέςδιοικήσεις ,τωνοποίωνοιδυνα­
τότητεςπρογραμματισμού καιδιαχειρίσεως τωνλειτουργι­
κώνπαρεμβάσεων δενείναιπάντοτεικανοποιητικές αλλά
αποτελούν βασικήπροϋπόθεση γιατηνεπιτυχίατωνπεριφε­
ρειακώνπολιτικών .
12.6.5.Hαπλούστευση τωνδιαδικασιών σχετικάμετα
λειτουργικά προγράμματα θαεπέτρεπεέτσιτηνενίσχυσητηςάμεσηςπαρεμβασεως τηςΚοινοτητας ,πουαπορρέειαπότη
διεύρυνση τωνποσοστών τωνπόρωνπουπροορίζονται για
ταπρογράμματα κοινοτικού ενδιαφέροντος καιθαμπορούσε
μάλισταναδιπλασιασθεί .
12.6.6.Hσυμμετοχή τωνκοινωνικών εταίρων—πουήδη
έχειδοκιμασθεί έστωκαισεενημερωτικό καιμόνοεπίπεδο
κατάτηδιάρκειατου1989και1990μετηνκοινήπρωτοβουλία
τηςεπιτροπήςτηςETUCκαιτηςUNICE—έφερεθετικά
αποτελέσματα αλλάπαραμένει ελλιπέστατη σεεθνικόκαι
περιφερειακό επίπεδο .Hσυμφωνίακαιοισυνέργειες που
δύνανταιναπροκύψουν θαπρέπειναθεωρηθούν ωςστοιχείο
απαραίτητο γιατηνεπιτυχίατωνστόχωντηςΟικονομικής
καιΚοινωνικής Συνοχής .Hσυμμετοχή αυτήθαπρέπειλοι­
πόνναθεσμοποιηθεί στουςνέουςκανονισμούς καιναυιοθε­
τηθείσεόλαταεπίπεδαανάλογαμετιςμορφέςπουκατόπιν
κοινήςσυμφωνίας θακριθούνωςοιπλέονκατάλληλες .H
ΟΚΕπροτείνειεξάλλουναγνωστοποιηθούν καιναεπαληθευ­
θούνοιπροτάσειςτηςπαρούσαςγνωμοδότησης σεσυνεργα­
σίαμετηνΕπιτροπήκαιύστερααπόσυζήτηση μετους
κοινωνικούς εταίρουςτωνενδιαφερομένων περιοχών .
12.6.7.Μεγάλησημασίαέχειηεξασφάλιση μεγαλύτερης
συμμετοχής τουιδιωτικούκεφαλαίου σταλειτουργικά προ­
γράμματα—ιδίωςτωνμεγάλωνεθνικώνκαιπολυεθνικών
επιχειρήσεων —διαμέσουμορφώνπουθαεπιτρέψουν τον
καθορισμό των«συμφωνιών προγραμμάτων »,μεταξύτων
δημοσίωναρχών(Επιτροπή ,κράτη,περιφέρειες )καιτου
ιδιωτικούτομέαμετησυμμετοχή τωνκοινωνικών εταίρων
καιναπροβλέπονται ευνοϊκοίόροιγιατημείωσητουκινδύ­
νουτωνεπενδύσεων γιατοπεριορισμένο χρονικόδιάστημα
πουείναιαπαραίτητο γιατηνευόδωσητηςπρωτοβουλίας .
12.7.HΟΚΕυποστηρίζει τηναπόφασηπουπροβλέπειτην
σύνταξη ,εκμέρουςτηςΕπιτροπής ,ετήσιαςέκθεσηςγιατην
οικονομική καικοινωνική συνοχή .HΟΚΕπροτείνειτη
δημιουργία επιτροπήςεμπειρογνωμόνων ,πουθααποτελείται
απόανεξάρτητους επιστήμονες μεμεγάλοκύρος,ηοποίαθα
προβαίνει ,απότηνπλευράτης,σεμιααξιολόγηση τηςπο­
ρείαςγιατηνεπίτευξητηςοικονομικής καικοινωνικής συνο­
χής.Hγνωμοδότηση τηςενλόγωεπιτροπήςεμπειρογνωμό­
νωνθακαταρτίζεται πριναπότηνέκθεσητηςΕπιτροπής
ώστεαυτήνααναφέρεται στηνέκθεσήτηςσταπορίσματα
τηςενλόγωγνωμοδότησης .Hετησίωςκαταρτιζόμενη γνωμο­
δότησηκαιηέκθεσητηςΕπιτροπής θαυποβάλλονται στη
συνέχειαστοΚοινοβούλιο καιστηνΟικονομική καιΚοινω­
νικήΕπιτροπήγιατηνέκδοσησχετικήςγνωμοδότησης από
τηνπλευράτους.
Βρυξέλλες ,27Φεβρουάριου 1992.
OΠροεδροςτης
Οικονομικής καιΚοινωνικής Επιτροπής
MichaelGEUENICH

Αριθ.C98/80 ΕπίσημηΕφημερίδα τωνΕυρωπαϊκων Κοινοτήτων 21.4.92
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στηγνωμοδότηση τηςΟικονομικής καιΚοινωνικής Επιτροπής
Κατάτηδιάρκειατωνσυζητήσεων απερρίφθησαν οιακόλουθεςτροπολογίες πουέλαβαντουλάχιστον τοένατέταρτο
τωνψήφων :
Σημείο5.1
Hτελευταίαπρότασηναδιατυπωθεί ωςεξής:
«Παράτογεγονόςόμωςότιoπαράγωναυτόςαποτελείαβεβαιότητα σεορισμέναμέρητηςΚοινότητας ...»
Αιτιολογία
Hαβεβαιότητα δενπαρατηρείται σεόλατακράτημέλη.
Αποτέλεσμα τηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:35,ψήφοικατά:45,αποχές:15.
Σημείο5.3.1
Hπρώτηπερίπτωση ναδιατυπωθεί ωςεξής:
«σεορισμέναβιομηχανικά κράτημέληκαταβάλλεται προσπάθεια ,κατάτρόποπροληπτικότερο ,γιατηγενικήκαι
συνεχήεξύψωσητουεπιπέδουτηςεπαγγελματικής εκπαίδευσης ».
Αιτιολογία
Hδιατύπωση αυτήπεριγράφει κατ'ιδανικότερο τρόποτηνκατάσταση .
Αποτέλεσμα τηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:28,ψήφοικατά:56,αποχές :15.
Σημείο11.4.4
Ναδιαγραφείαυτότοσημείο.
Αιτιολογία
Τοπεριεχόμενο τουσημείουαυτούπροκαλείσύγχυσηκαιδίνειλαβήγιαανώφελεςσυζητήσεις :φαίνεταιναζητεί
τηθέσπισησυλλογικών συμβάσεων σεκοινοτικό επίπεδοενώδενυφίσταται συναίνεση γιατηνυποστήριξη
παρόμοιας προτάσεως .Επιπλέον ,δενυπάρχεικανένασοβαρότεκμήριοπουναυποστηρίζει τηνάποψηότιη
περιγραφόμενη δράσηθαέχειθετικήεπίπτωσηστιςπροοπτικές αναπτύξεως τωνμειονεκτικότερων περιοχών .
Εάντοσημείοαυτόπαραμείνει στοκείμενοθααμβλυνθεί τογενικότερο αποτέλεσμα τηςγνωμοδότησης ηοποία
περιέχεισυναφέστερες απόψειςκαιοιοποίεςθαπρέπειναληφθούνυπόψη.
Αποτέλεσμα τηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:29,ψήφοικατά:68,αποχές :0.
Σημείο11.6.1
Ναδιαγραφεί ητελευταίαπερίπτωση .
Αιτιολογία
Δενπρέπεινατεθείυπόαμφισβήτηση ηομοιόμορφη εφαρμογήτουκοινοτικού δικαίου .
Αποτέλεσμα τηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:30,ψήφοικατά:62,αποχές:3.