EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης CE 153/35

Τρίτη 15 Νοεμβρίου 2011

Επιγραμμικά τυχερά παιχνίδια

P7_TA(2011)0492

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Νοεμβρίου 2011 σχετικά με τα επιγραμμικά τυχερά παιχνίδια στην εσωτερική αγορά (2011/2084(INI))

2013/C 153 E/05

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 24ης Μαρτίου 2011 με τίτλο «Πράσινη βίβλος – Τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση στην Εσωτερική Αγορά» (COM(2011)0128),

— έχοντας υπόψη τα άρθρα 51, 52 και 56 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη τη σχετική νομολογία που έχει αναπτύξει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1),

— έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 10ης Δεκεμβρίου 2010 και τις εκθέσεις προόδου της Γαλλικής, Σουηδικής, Ισπανικής και Ουγγρικής Προεδρίας του Συμβουλίου σχετικά με το πλαίσιο για τα τυχερά παιχνίδια και τα στοιχήματα στα κράτη μέλη της ΕΕ,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 10ης Μαρτίου 2009 σχετικά με την τιμιότητα των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας ηλεκτρονική σύνδεση (2),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 8ης Μαΐου 2008 σχετικά με τη Λευκή Βίβλο για τον αθλητισμό (3),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2010/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαρτίου 2010, για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων (4),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2005 για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την παραπλανητική διαφήμιση, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ και 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 1997 για την προστασία των καταναλωτών κατά τις εξ αποστάσεως συμβάσεις (6),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Οκτωβρίου 2005, σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας (7),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 6ης Ιουνίου 2011 με τίτλο «Η καταπολέμηση της διαφθοράς στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (COM(2011)0308),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (8),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2002/58/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2002 σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (9),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 18ης Ιανουαρίου 2011, με τίτλο «Ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης στον αθλητισμό» (COM(2011)0012),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 2006 σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (10),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2006/123/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά (11),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2000/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2000, για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά (12),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού του,

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής και της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων (A7-0342/2011),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αγορά τυχερών παιχνιδιών αναπτύσσεται διαρκώς και λαμβάνοντας υπόψη ότι ο τομέας αυτός δεν είναι μια αγορά όπως οι άλλες λόγω των κινδύνων που συνεπάγεται σε σχέση με την προστασία των καταναλωτών και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος·

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι κατ’ εφαρμογήν της αρχής της επικουρικότητας, δεν υφίσταται καμία ειδική ευρωπαϊκή νομική πράξη για τη ρύθμιση των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι υπηρεσίες τυχερών παιχνιδιών εμπίπτουν σε μια σειρά ενωσιακών πράξεων όπως η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων επικοινωνίας, η οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, η οδηγία για τις εξ αποστάσεως πωλήσεις, η οδηγία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η οδηγία για την προστασία των δεδομένων, η οδηγία για την προστασία του ιδιωτικού βίου και τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και η οδηγία για το κοινό σύστημα του φόρου προστιθέμενης αξίας·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ισχύουν στα διάφορα κράτη μέλη διαφορετικές ρυθμίσεις σε σχέση με τον τομέα των τυχερών παιχνιδιών, πράγμα που καθιστά δυσχερή αφενός την παροχή νόμιμων υπηρεσιών παιχνιδιών από ρυθμιζόμενους φορείς διασυνοριακά αφετέρου την προστασία των καταναλωτών εκ μέρους των ρυθμιστικών αρχών, καθώς και την καταπολέμηση των παράνομων τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση σε επίπεδο ΕΕ και της ενδεχόμενης εγκληματικότητας που συνδέεται με αυτά·

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η προστιθέμενη αξία μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης σε σχέση με την καταπολέμηση της εγκληματικότητας και της απάτης, ιδίως όταν πρόκειται για την προστασία της ακεραιότητας του αθλητισμού καθώς και των παικτών και των καταναλωτών έχει ιδιαίτερη σημασία·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 56 της ΣΛΕΕ εγγυάται την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών αλλά και ότι, λόγω του ιδιάζοντος χαρακτήρα τους, τα τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση εξαιρούνται ρητά από τις οδηγίες για το ηλεκτρονικό εμπόριο, τις υπηρεσίες και τα δικαιώματα του καταναλωτή·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ενώ το Δικαστήριο έχει διασαφηνίσει ορισμένα σημαντικά νομικά ζητήματα σχετικά με τα τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση στην ΕΕ, εξακολουθεί να υπάρχει νομική αβεβαιότητα όσον αφορά ορισμένα άλλα ζητήματα, τα οποία μπορούν να λυθούν μόνο σε πολιτικό επίπεδο· ότι η νομική αυτή αβεβαιότητα οδήγησε στη σημαντική αύξηση της διαθεσιμότητας προσφορών για παράνομα τυχερά παιχνίδια με τους παρεπόμενους σοβαρούς κινδύνους·

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση, αν δεν ρυθμίζονται κατά τον δέοντα τρόπο, ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εξάρτησης απ’ ό,τι τα παραδοσιακά τυχερά παιχνίδια, που απαιτούν φυσική επιτόπια παρουσία, εξαιτίας μεταξύ άλλων της ιδιαίτερα εύκολης πρόσβασης και της απουσίας κοινωνικού ελέγχου·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι καταναλωτές πρέπει να έχουν εκπαιδευθεί σχετικά με τις πιθανές βλάβες από τα τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση και να προστατεύονται από τους σχετικούς κινδύνους, ιδίως την εξάρτηση, την απάτη, και τη συμμετοχή ανηλίκων στα παιχνίδια αυτά·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα τυχερά παιχνίδια αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων τα οποία τα περισσότερα κράτη μέλη διοχετεύουν σε κοινωφελείς και φιλανθρωπικούς σκοπούς, όπως τον αθλητισμό·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να διασφαλισθεί η ακεραιότητα του αθλητισμού με την ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς και των στημένων αγώνων·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι για την επίτευξη των στόχων αυτών είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν μηχανισμοί ελέγχου των αθλητικών εκδηλώσεων και των χρηματικών ροών καθώς και κοινοί εποπτικοί μηχανισμοί σε κλίμακα ΕΕ·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι μία συνεργασία σε διεθνή κλίμακα μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων (θεσμικών οργάνων, αθλητικών ομοσπονδιών και φορέων εκμετάλλευσης στοιχημάτων) είναι επίσης πρωταρχικής σημασίας για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών·

1. χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή ανέλαβε την πρωτοβουλία για τη δρομολόγηση δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με την Πράσινη Βίβλο της για τα στοιχήματα και τα τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση, η οποία που θα επιτρέψει έναν πραγματιστικό και ρεαλιστικό προβληματισμό για το μέλλον αυτού του κλάδου στην Ευρώπη,

2. εκφράζει την ικανοποίησή του για τη διευκρίνιση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία η πολιτική διαδικασία που δρομολογήθηκε με την Πράσινη Βίβλο δεν προβλέπει σε καμία περίπτωση την απορρύθμιση/ελευθέρωση των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση·

3. υπενθυμίζει την αυξανόμενη οικονομική σημασία του τομέα των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση, οι ετήσιες εισπράξεις του οποίου ξεπέρασαν τα 6 δισεκατομμύρια EUR το 2008, ποσό που αντιστοιχεί στο 45 % της παγκόσμιας αγοράς· θεωρεί, όπως και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ότι πρόκειται για οικονομική δραστηριότητα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά· υπενθυμίζει ότι η αύξηση αυτή συνεπάγεται επίσης αύξηση του κοινωνικού κόστους του εθισμού στα τυχερά παιχνίδια και σε παράνομες πρακτικές·

4. θεωρεί ότι η αποτελεσματική ρύθμιση του τομέα των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση θα πρέπει ειδικότερα: α) να συγκρατεί τη φυσική ροπή του κοινού προς τα τυχερά παιχνίδια, β) να καταπολεμά τον τομέα των παράνομων τυχερών παιχνιδιών, γ) να εξασφαλίζει αποτελεσματική προστασία των παικτών, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις ευάλωτες ομάδες, ιδίως τους ανήλικους, και δ) να αποτρέπει τους κινδύνους εθισμού που ενέχουν τα τυχερά παιχνίδια, καθώς και ε) να εξασφαλίζει την ομαλή, δίκαιη, υπεύθυνη και διαφανή διεξαγωγή των τυχερών παιχνιδιών, στ) να εξασφαλίζει την προώθηση συγκεκριμένων δράσεων, ώστε να εγγυάται την ακεραιότητα των αθλητικών εκδηλώσεων, ζ) να εξασφαλίζει τη χρήση σημαντικού μέρους των δημόσιων εσόδων από τα τυχερά παιχνίδια για κοινωφελείς ή φιλανθρωπικούς σκοπούς και η) να διασφαλίζει ότι τα τυχερά παιχνίδια θα είναι απαλλαγμένα από την εγκληματικότητα, την απάτη και κάθε μορφής νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες·

5. θεωρεί ότι η ρύθμιση αυτή έχει το δυναμικό να διασφαλίζει την ελκυστικότητα των αθλητικών αγώνων στους καταναλωτές και το κοινό, την αξιοπιστία των αθλητικών αποτελεσμάτων και το κύρος των αθλητικών αγώνων·

6. υπογραμμίζει την άποψη του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (13) ότι το Διαδίκτυο αποτελεί απλώς έναν δίαυλο προσφοράς τυχερών παιχνιδιών, με λίαν προηγμένες τεχνολογίες που είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για την προστασία των καταναλωτών και τη διατήρηση της δημόσιας τάξης, ενώ τούτο δεν θίγει τη δυνατότητα των κρατών μελών να αποφασίζουν τη δική τους ειδική προσέγγιση σε σχέση με τη ρύθμιση των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση και μπορούν πάντα να περιορίζουν ή να αποκλείουν ορισμένες υπηρεσίες που προσφέρονται στους καταναλωτές·

Αρχή της επικουρικότητας και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

7. τονίζει ότι οποιαδήποτε ρύθμιση του τομέα τυχερών παιχνιδιών υπόκειται στην αρχή της επικουρικότητας και πρέπει να βασίζεται σε αυτήν, δεδομένων των διαφορετικών παραδόσεων και νοοτροπιών στα κράτη μέλη, η οποία πρέπει να νοείται ως «ενεργός επικουρικότητα» εμπεριέχουσα τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών διοικήσεων· πιστεύει ωστόσο ότι αυτή η αρχή προϋποθέτει συμμόρφωση με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς, στο βαθμό που εφαρμόζεται σύμφωνα με την απόφαση του ΔΕΚ σχετικά με τα τυχερά παιχνίδια·

8. είναι της άποψης ότι μια ελκυστική, καλά ρυθμισμένη παροχή υπηρεσιών τυχερών παιχνιδιών τόσο στο Διαδίκτυο όσο και μέσω παραδοσιακών διαύλων διεξαγωγής τυχερών παιχνιδιών με φυσική παρουσία είναι αναπόδραστη προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές δεν θα χρησιμοποιούν φορείς που δεν πληρούν τις εθνικές απαιτήσεις αδειοδότησης·

9. απορρίπτει ως εκ τούτου τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής νομικής πράξης που θα ρυθμίζει ομοιόμορφα τον τομέα των διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών στο σύνολό του, θεωρεί όμως ότι σε ορισμένους τομείς θα υπήρχε σαφής προστιθέμενη αξία από μία συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση, πέραν των εθνικών ρυθμίσεων, δεδομένου του διασυνοριακού χαρακτήρα των διαδικτυακών υπηρεσιών τυχερών παιχνιδιών·

10. αναγνωρίζει την ελευθερία των κρατών μελών σε σχέση με την οργάνωση των τυχερών παιχνιδιών εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τις βασικές αρχές της ΣΕΕ σε σχέση με τη μη ύπαρξη διακρίσεων και την αναλογικότητα· σέβεται, στο πλαίσιο αυτό, την απόφαση ορισμένων κρατών μελών να απαγορεύσουν όλους ή ορισμένους τύπους τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση ή να διατηρήσουν τα κρατικά μονοπώλια στον τομέα αυτό, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, εφόσον η προσέγγισή τους είναι συνεκτική·

11. υπενθυμίζει ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει κατ’ επανάληψη αποφανθεί ότι η χορήγηση αποκλειστικών δικαιωμάτων σε έναν φορέα εκμετάλλευσης που υπόκειται στον αυστηρό έλεγχο των δημοσίων αρχών μπορεί να είναι ένα μέσο για την καλύτερη προστασία των καταναλωτών από την απάτη και για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της εγκληματικότητας που συνδέεται με τον τομέα των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση·

12. τονίζει ότι τα τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση αποτελούν οικονομικές δραστηριότητες ειδικού τύπου, όπου είναι αδύνατον να εφαρμόζονται πλήρως οι κανόνες της εσωτερικής αγοράς, δηλαδή η ελευθερία εγκατάστασης και η ελευθερία παροχής υπηρεσιών· αναγνωρίζει ωστόσο την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που τονίζει ότι οι εθνικοί έλεγχοι πρέπει να ασκούνται και να εφαρμόζονται κατά τρόπο συνεπή, αναλογικό και χωρίς διακρίσεις·

13. τονίζει αφενός ότι οι φορείς εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση πρέπει να σέβονται την εθνική νομοθεσία των χωρών στις οποίες διεξάγονται τα εν λόγω παιχνίδια, αφετέρου ότι τα κράτη μέλη πρέπει να διατηρούν το δικαίωμα να επιβάλλουν μέτρα για την αντιμετώπιση των παράνομων τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση, για να εφαρμόζουν την εθνική νομοθεσία και να αποκλείουν τους παράνομους φορείς εκμετάλλευσης από την πρόσβαση στην αγορά·

14. θεωρεί ότι δεν ισχύει η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης αδειών στην αγορά τυχερών παιχνιδιών, τονίζει εντούτοις ότι, στο πλαίσιο των αρχών της εσωτερικής αγοράς, τα κράτη μέλη τα οποία ανοίγουν τον τομέα των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση στον ανταγωνισμό για όλους ή ορισμένους τύπους τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση οφείλουν να εξασφαλίζουν πλήρη διαφάνεια και να καθιστούν δυνατή την ανάπτυξη ανταγωνισμού χωρίς διακρίσεις· προτείνει στην περίπτωση αυτή στα κράτη μέλη να καθιερώσουν ένα μοντέλο αδειοδότησης που θα επιτρέπει σε όλους τους φορείς εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών οι οποίοι πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται από τα κράτη μέλη να υποβάλλουν αίτηση για άδεια· μπορούν να θεσπισθούν διαδικασίες υποβολής αίτησης για άδεια οι οποίες μειώνουν το διοικητικό φόρτο, αποφεύγοντας την επικάλυψη απαιτήσεων και ελέγχων σε άλλα κράτη μέλη, στα κράτη μέλη που έχουν εφαρμόσει σύστημα αδειοδότησης, ενώ διασφαλίζουν τον κυρίαρχο ρόλο της ρυθμιστικής αρχής στο κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε η αίτηση· θεωρεί ως εκ τούτου αναγκαίο να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών αρχών με μία ισχυρότερη διοικητική συνεργασία· σέβεται πέραν τούτου την απόφαση ορισμένων κρατών μελών να ορίσουν τον αριθμό των φορέων εκμετάλλευσης, των τύπων και της ποσότητας των προσφερόμενων παιχνιδιών, για να προστατεύσουν τους καταναλωτές και να αποτρέψουν την εγκληματικότητα, υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί οι περιορισμοί είναι αναλογικοί και αντανακλούν τη φροντίδα να περιοριστούν οι δραστηριότητες σε αυτόν τον τομέα κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό·

15. ζητεί, στο πλαίσιο της τήρησης της αρχής της «ενεργού επικουρικότητας», να ενεργοποιηθούν όλα τα δυνατά μέσα ή μέτρα που έχουν σχεδιαστεί σε επίπεδο ΕΕ για την προστασία των ευπαθών καταναλωτών, την αποτροπή της εξάρτησης και την καταπολέμηση των παράνομων φορέων εκμετάλλευσης στον τομέα των τυχερών παιχνιδιών, συμπεριλαμβανομένης της επισημοποιημένης συνεργασίας μεταξύ εθνικών ρυθμιστικών αρχών, των κοινών προτύπων για τους φορείς εκμετάλλευσης ή μιας οδηγίας πλαισίου· φρονεί ότι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού κώδικα δεοντολογίας για τα τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση κατόπιν συμφωνίας μεταξύ ρυθμιστικών αρχών και φορέων εκμετάλλευσης θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα·

16. θεωρεί ότι ένας πανευρωπαϊκός κώδικας δεοντολογίας για τα τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση θα μπορούσε να καλύψει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τόσο του παρόχου της υπηρεσίας όσο και του καταναλωτή· θεωρεί ότι ο κώδικας αυτός δεοντολογίας θα συμβάλει στο υπεύθυνο παίξιμο, στο υψηλό επίπεδο προστασίας των παικτών, ιδίως στην περίπτωση ανηλίκων και άλλων ευάλωτων ατόμων, θα στηρίξει μηχανισμούς τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο που θα καταπολεμούν το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, την απάτη και την παραπλανητική διαφήμιση και, τέλος, θα παράσχει ένα πλαίσιο αρχών και κανόνων που θα εξασφαλίζει ότι οι καταναλωτές θα προστατεύονται στο σύνολο της ΕΕ·

17. τονίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν περισσότερη δράση προκειμένου να εμποδίζονται οι παράνομοι φορείς εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών να παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε απευθείας σύνδεση, καταγράφοντας επί παραδείγματα σε μαύρη λίστα τους φορείς αυτούς· καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα να προτείνει νομικώς δεσμευτικά μέσα που αναγκάζουν τράπεζες, εκδότες πιστωτικών καρτών και άλλους παράγοντες των συστημάτων πληρωμής εντός της ΕΕ να μπλοκάρουν, με βάση μαύρες λίστες των κρατών μελών, συναλλαγές μεταξύ των πελατών τους και φορείς εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών που δεν έχουν άδεια στην επικράτεια δικαιοδοσίας τους, χωρίς να εμποδίζουν τις νόμιμες συναλλαγές·

18. σέβεται το δικαίωμα των κρατών μελών να χρησιμοποιούν μία ευρεία ποικιλία κατασταλτικών μέτρων κατά των παράνομων τηλεματικών προσφορών σε τυχερά παιχνίδια· προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του αγώνα κατά των παράνομων τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση, στηρίζει τη θέσπιση νομικής αρχής κατά την οποία μία εταιρεία τυχερών παιχνιδιών μπορεί να λειτουργεί (ή να υποβάλλει προσφορά για την απαιτούμενη εθνική άδεια) σε ένα κράτος μέλος, μόνο αν δεν λειτουργεί αντίθετα με τη νομοθεσία σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ·

19. ζητεί από την Επιτροπή, ως θεματοφύλακα των Συνθηκών, και από τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να διενεργούν αποτελεσματικούς ελέγχους, σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία·

20. επισημαίνει το γεγονός ότι θα μπορούσε να έχει σημειωθεί περισσότερη πρόοδος στις εκκρεμούσες υποθέσεις παραβάσεων από το 2008 και ότι κανένα κράτος μέλος έως τώρα δεν έχει παραπεμφθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο· προτρέπει την Επιτροπή να συνεχίσει την έρευνά της για πιθανές ασυνέπειες στις νομοθεσίες των κρατών μελών περί τυχερών παιχνιδιών (σε απευθείας σύνδεση ή όχι) σε σχέση με τη ΣΛΕΕ και, αν χρειαστεί, να ενεργοποιήσει τις διαδικασίες επί παραβάσει που εκκρεμούν από το 2008, για να διασφαλίσει τη σχετική συνέπεια· υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή ως «θεματοφύλακας των Συνθηκών» έχει υποχρέωση να ενεργεί ταχύτατα όταν λαμβάνει καταγγελίες για παράβαση των ελευθεριών που θεσπίζουν οι Συνθήκες·

Συνεργασία μεταξύ ρυθμιστικών φορέων

21. ζητεί, συνεπώς, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών φορέων με επαρκείς αρμοδιότητες, υπό το συντονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να αναπτυχθούν κοινά πρότυπα και να αναληφθεί κοινή δράση κατά φορέων εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση οι οποίοι δραστηριοποιούνται χωρίς να διαθέτουν την απαιτούμενη εθνική άδεια· διαπιστώνει ότι, ιδίως όσον αφορά τον εντοπισμό παικτών που είναι σε μαύρη λίστα και την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, των στημένων αγώνων και άλλων μορφών οργανωμένου εγκλήματος, οι εθνικές μεμονωμένες λύσεις δεν σημειώνουν επιτυχία· Εν προκειμένω: θεωρεί ότι η δημιουργία μίας ρυθμιστικής αρχής με επαρκείς αρμοδιότητες σε κάθε κράτος μέλος αποτελεί αναγκαίο βήμα για την καλύτερη ρυθμιστική συνεργασία· δηλώνει ότι το Σύστημα Πληροφόρησης για την Εσωτερική Αγορά θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως βάση για μια πιο αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών φορέων· σημειώνει πρωτοβουλίες εθνικών ρυθμιστικών αρχών να συνεργαστούν στενότερα μεταξύ τους, όπως του δικτύου GREF και του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Ρυθμιστικών Αρχών· ζητεί στενότερη συνεργασία και καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, της Ευροπόλ και της Eurojust στην καταπολέμηση των παράνομων τυχερών παιχνιδιών, της απάτης, του ξεπλύματος παράνομου χρήματος και άλλων οικονομικών εγκλημάτων στον τομέα των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση·

22. υποστηρίζει την άποψη ότι οι διάφορες μορφές παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση -όπως τα διαδραστικά τυχερά παιχνίδια μεγάλης συχνότητας, της τάξεως του δευτερολέπτου, τα στοιχήματα ή τα εβδομαδιαία παιχνίδια με λαχνούς- διαφέρουν μεταξύ τους και απαιτούν διαφορετικό χειρισμό, εφόσον υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες κατάχρησης σε ορισμένους τύπους παιχνιδιών σε σχέση με άλλους· επισημαίνει ειδικότερα ότι οι δυνατότητες νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες εξαρτώνται από το σθένος των συστημάτων επαλήθευσης ταυτότητας, από τη μορφή του παιχνιδιού και τους διαθέσιμους τρόπους πληρωμής, που απαιτούν, όσον αφορά ορισμένες μορφές παιχνιδιών, την παρακολούθηση των φάσεων του παιχνιδιού σε πραγματικό χρόνο και τον αυστηρότερο έλεγχο σε σχέση με άλλες μορφές παιχνιδιών·

23. τονίζει την ανάγκη μέριμνας για την προστασία των λογαριασμών πελάτη που ανοίγονται για την ενασχόληση με τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση σε περίπτωση που ο πάροχος υπηρεσιών καταστεί αφερέγγυος· συνιστά συνεπώς κάθε μελλοντική νομοθεσία να αποβλέπει στην προστασία των προκαταβολών σε περίπτωση επιβολής προστίμων ή κίνηση νομικών διαδικασιών κατά των ιστοτόπων·

24. ζητεί από την Επιτροπή να στηρίζει τους καταναλωτές εάν έχουν πέσει θύματα παράνομων πρακτικών και να τους προσφέρει νομική υποστήριξη·

25. συνιστά τη θέσπιση ενιαίων ελάχιστων προτύπων ηλεκτρονικής ταυτοποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο· θεωρεί ότι η εγγραφή πρέπει να γίνεται κατά τρόπο ώστε να καθίσταται σαφής η ταυτότητα του παίκτη και να διασφαλίζεται ταυτόχρονα ότι ο παίκτης διαθέτει το πολύ έναν λογαριασμό ανά εταιρεία εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών· τονίζει ότι τα υγιή συστήματα καταχώρισης και επαλήθευσης συνιστούν καίρια εργαλεία για την πρόληψη τυχόν κατάχρησης των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση, όπως η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες·

26. είναι της άποψης ότι για την αποτελεσματική προστασία των καταναλωτών, ιδίως των ευπαθών και νεαρών παικτών, από τις αρνητικές πλευρές των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση, η ΕΕ πρέπει να εγκρίνει κοινά πρότυπα προστασίας του καταναλωτή· τονίζει σε αυτό το πλαίσιο ότι οι διαδικασίες ελέγχου και προστασίας πρέπει να ενεργοποιηθούν πριν να αρχίσει οποιαδήποτε δραστηριότητα διεξαγωγής παιχνιδιών και ότι θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την εξακρίβωση ηλικίας, τους περιορισμούς για τις ηλεκτρονικές πληρωμές και τις μεταφορές ποσών μεταξύ λογαριασμών για παίκτες και την απαίτηση προς τους φορείς εκμετάλλευσης να αναρτούν επισημάνσεις σχετικά με τη νόμιμη ηλικία, τις συμπεριφορές υψηλού κινδύνου, την παθολογική εξάρτηση και τα εθνικά σημεία επαφής σχετικά με τους ιστοτόπους τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση·

27. ζητεί τη χρήση αποτελεσματικότερων μεθόδων για την αντιμετώπιση προβλημάτων τυχερών παιχνιδιών, μεταξύ άλλων με την απαγόρευση τυχερών παιχνιδιών και την υποχρεωτική επιβολή ορίων στις δαπάνες για ορισμένη χρονική περίοδο, έστω καθοριζόμενη από τον ίδιο τον καταναλωτή· τονίζει πέραν τούτου ότι, αν μπορεί να αίρεται ένα όριο δαπάνης, θα πρέπει να μεσολαβεί χρονικό διάστημα μέχρι να τεθεί αυτό σε εφαρμογή·

28. τονίζει ότι ο εθισμός στα τυχερά παιχνίδια συνιστά παθολογική συμπεριφορά η οποία μπορεί να θίγει έως και το 2 % του πληθυσμού σε ορισμένες χώρες· ζητεί συνεπώς να μελετηθεί το επίπεδο του εθισμού σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να τεθούν οι βάσεις για να συγκροτηθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική της προστασίας του καταναλωτή από αυτή τη μορφή εθισμού· υποστηρίζει την άποψη ότι, κατά το άνοιγμα λογαριασμού ενός παίκτη, πρέπει να διατίθενται συνεκτικές και ακριβείς πληροφορίες όσον αφορά τα τυχερά παιχνίδια, την υπεύθυνη ενασχόληση με τα παιχνίδια και τις δυνατότητες θεραπευτικής αγωγής για τον εθισμό στα τυχερά παιχνίδια·

29. ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να σημειώνουν μελέτες που έχουν ήδη διενεργηθεί σε αυτό τον τομέα, να εστιαστούν στη διερεύνηση της εμφάνισης, της διαμόρφωσης και της θεραπείας από την εξάρτηση από τα τυχερά παιχνίδια και να συγκεντρώνουν και να δημοσιεύουν στατιστικά στοιχεία σχετικά με όλους τους διαύλους (σε απευθείας σύνδεση ή όχι) των τομέων των τυχερών παιχνιδιών, καθώς και για την εξάρτηση από τα τυχερά παιχνίδια, για να παράγονται ολοκληρωμένα δεδομένα σχετικά με το σύνολο της αγοράς τυχερών παιχνιδιών στην ΕΕ· υπογραμμίζει την ανάγκη στατιστικών από ανεξάρτητες πηγές ιδίως σε ό,τι αφορά τον εθισμό από τα τυχερά παιχνίδια·

30. ζητεί από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα δίκτυο εθνικών οργανώσεων, οι οποίες θα μεριμνούν για τους εξαρτημένους από τα τυχερά παιχνίδια, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών·

31. διαπιστώνει ότι, σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη (14), ο τομέας των τυχερών παιχνιδιών χαρακτηρίστηκε ως ο τομέας στον οποίο διαπιστώνεται συχνότερα η έλλειψη μηχανισμού για την εναλλακτική διευθέτηση διαφορών· συνιστά επομένως οι εθνικές ρυθμιστικές υπηρεσίες να συγκροτήσουν μηχανισμούς εναλλακτικής διευθέτησης των διαφορών στον τομέα των τηλεματικών τυχερών παιχνιδιών·

Τυχερά παιχνίδια και αθλητισμός: ανάγκη διασφάλισης της ακεραιότητας

32. διαπιστώνει ότι οι κίνδυνοι απάτης στις αθλητικές εκδηλώσεις, έστω και αν υφίστανται ανέκαθεν, έχουν ενταθεί μετά την εμφάνιση του τομέα των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση και ότι συνιστούν απειλή για την ακεραιότητα του αθλητισμού· θεωρεί επομένως ότι πρέπει να διατυπωθεί κοινός ορισμός της αθλητικής απάτης και ανεντιμότητας και ότι το στήσιμο αγώνων θα πρέπει να τιμωρείται ως ποινικό αδίκημα σε ολόκληρη την Ευρώπη·

33. ζητεί να τεθούν σε ισχύ τα μέσα που προορίζονται για την αύξηση της διασυνοριακής αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας, με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών, για την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διερεύνηση κρουσμάτων στησίματος αγώνων σε σχέση με τα αθλητικά στοιχήματα· σε αυτό το πλαίσιο καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν την ίδρυση υπηρεσιών δίωξης με βασική ευθύνη τη διερεύνηση υποθέσεων στησίματος αγώνων· ζητεί να εξεταστεί η δημιουργία ενός πλαισίου συνεργασίας με τους διοργανωτές αθλητικών εκδηλώσεων, προκειμένου να διευκολύνεται η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αθλητικών πειθαρχικών φορέων και των κρατικών υπηρεσιών έρευνας και δίωξης, με την ίδρυση π.χ. εθνικών δικτύων και σημείων επαφής που θα ασχολούνται ειδικά με υποθέσεις στημένων αγώνων· τούτο πρέπει να συμβαίνει, όπου δει, σε συνεργασία με τους φορείς εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών·

34. θεωρεί ως εκ τούτου ότι η απάτη στον τομέα του αθλητισμού πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο κοινού ορισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να ενσωματωθεί στο ποινικό δίκαιο του συνόλου των κρατών μελών·

35. εκφράζει τις ανησυχίες του σχετικά με τους δεσμούς μεταξύ εγκληματικών οργανώσεων και της ανάπτυξης του στησίματος αγώνων σε σχέση με τα στοιχήματα σε απευθείας σύνδεση, τα κέρδη των οποίων τροφοδοτούν άλλες εγκληματικές δραστηριότητες·

36. επισημαίνει ότι ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη εγκρίνει αυστηρή νομοθεσία κατά του ξεπλύματος παράνομου χρήματος μέσω των αθλητικών στοιχημάτων, της αθλητικής απάτης (χαρακτηρίζοντάς την ειδικό και ποινικό αδίκημα) και των συγκρούσεων συμφερόντων μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης αθλητικών στοιχημάτων και αθλητικών σωματείων, ομάδων ή ενεργών αθλητών·

37. σημειώνει ότι οι φορείς εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση που έχουν άδεια εντός της ΕΕ παίζουν ήδη ένα ρόλο στον εντοπισμό πιθανών περιπτώσεων διαφθοράς στον αθλητισμό·

38. υπογραμμίζει τη σημασία της εκπαίδευσης στον αθλητισμό για την προστασία της ακεραιότητας του αθλητισμού· καλεί ως εκ τούτου τα κράτη μέλη και τις αθλητικές ομοσπονδίες να ενημερώνουν και να εκπαιδεύουν επαρκώς τους ανθρώπους του αθλητισμού και τους καταναλωτές ξεκινώντας από τις νεαρές ηλικίες και σε όλα τα επίπεδα (επαγγελματικό και ερασιτεχνικό)·

39. συνειδητοποιεί την ιδιαίτερη σημασία της συμβολής των εσόδων από τυχερά παιχνίδια στη χρηματοδότηση όλων των επιπέδων επαγγελματικού και ερασιτεχνικού αθλητισμού στα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων προστασίας της ακεραιότητας των αθλητικών αγώνων από λαθροχειρίες σε στοιχήματα· καλεί την Επιτροπή να εξετάσει εναλλακτικές ρυθμίσεις χρηματοδότησης, ενώ θα σέβεται στις πρακτικές που ακολουθούν τα κράτη μέλη, κατά τις οποίες τα έσοδα από τα αθλητικά στοιχήματα μπορούν να χρησιμοποιούνται συστηματικά για τη διασφάλιση της ακεραιότητας των αθλητικών αγώνων από τις στοιχηματικές λαθροχειρίες, ενώ λαμβάνει υπόψη ότι ένας χρηματοδοτικός μηχανισμός δεν πρέπει να οδηγεί σε κατάσταση από την οποία θα ωφεληθούν μόνο ελάχιστα επαγγελματικά αθλήματα με ευρεία τηλεοπτική κάλυψη, ενώ άλλα αθλήματα, και ιδιαίτερα ο λαϊκός αθλητισμός, θα υποστούν μείωση της χρηματοδότησης που προέρχεται από τα αθλητικά στοιχήματα·

40. επαναλαμβάνει τη θέση του ότι τα αθλητικά στοιχήματα αποτελούν μια μορφή εμπορικής εκμετάλλευσης των αθλητικών αγώνων· συνιστά να προφυλαχθούν οι αθλητικούς αγώνες από κάθε μη εξουσιοδοτημένη εμπορική χρήση, ιδίως με την αναγνώριση στους αθλητικούς οργανισμούς δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στους αγώνες που διοργανώνουν, όχι μόνο προκειμένου να εξασφαλίζεται η δίκαιη οικονομική ανταμοιβή τους προς όφελος όλων των επιπέδων επαγγελματικού και ερασιτεχνικού αθλητισμού αλλά και ως μέσο που επιτρέπει την καταπολέμηση της απάτης στον αθλητισμό, και ιδιαίτερα των στημένων αγώνων·

41. υπογραμμίζει ότι η σύναψη συμφωνιών νομικά δεσμευτικών μεταξύ των διοργανωτών αθλητικών εκδηλώσεων και των φορέων εκμετάλλευσης των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση θα επέτρεπε τη διασφάλιση μιας πιο ισορροπημένης σχέσης μεταξύ των δύο μερών·

42. επισημαίνει τη σπουδαιότητα της διαφάνειας στον τομέα των τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση· προβλέπει, στο πλαίσιο αυτό, υποχρεώσεις υποβολής ετήσιων εκθέσεων, γεγονός που θα επέτρεπε μεταξύ άλλων να γίνεται γνωστό ποιες δραστηριότητες δημόσιου συμφέροντος ή/και ποιες αθλητικές εκδηλώσεις χρηματοδοτούνται ή/και λαμβάνουν χορηγία από τα έσοδα των τυχερών παιχνιδιών· καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο υποχρεωτικής υποβολής ετήσιας έκθεσης·

43. επισημαίνει την ανάγκη να εξασφαλιστεί αξιόπιστη εναλλακτική στις παράνομες υπηρεσίες τυχερών παιχνιδιών· τονίζει τη σπουδαιότητα εξεύρεσης ρεαλιστικών λύσεων όσον αφορά τη διαφήμιση και την επιχορήγηση αθλητικών εκδηλώσεων από φορείς εκμετάλλευσης τυχερών παιχνιδιών σε απευθείας σύνδεση· θεωρεί ότι θα πρέπει να θεσπισθούν κοινά διαφημιστικά πρότυπα τα οποία θα προστατεύουν επαρκώς τους ευπαθείς καταναλωτές αλλά ταυτόχρονα θα καθιστούν δυνατή την επιχορήγηση διεθνών εκδηλώσεων·

44. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συνεργαστούν με όλους τους αθλητικούς παράγοντες για να εντοπιστεί ο κατάλληλος μηχανισμός για την διαφύλαξη της ακεραιότητας του αθλητισμού και τη χρηματοδότηση του λαϊκού αθλητισμού·

*

* *

45. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) Ειδικότερα τις αποφάσεις στις υποθέσεις: Schindler 1994 (C-275/92), Gebhard 1995 (C-55/94), Läärä 1999 (C-124/97), Zenatti 1999 (C-67/98), Anomar 2003 (C-6/01), Gambelli 2003 (C-243/01), Lindman 2003 (C-42/02), Fixtures Marketing Ltd v OPAP 2004 (C-444/02), Fixtures Marketing Ltd v Svenska Spel AB 2004 (C-338/02), Fixtures Marketing Ltd v Oy Veikkaus Ab 2005 (C-46/02), Stauffer 2006 (C-386/04), Unibet 2007 (C-432/05), Placanica κ.ά. 2007 (C-338/04, C-359/04 και C-360/04), Επιτροπή κατά Ιταλίας 2007 (C-206/04), Liga Portuguesa de Futebol Profissional 2009 (C-42/07), Ladbrokes 2010 (C-258/08), Sporting Exchange 2010 (C-203/08), Sjöberg και Gerdin 2010 (C-447/08 και C-448/08), Markus Stoß κ.α. 2010 (C-316/07, C-358/07, C-359/07, C-360/07, C-409/07 και C-410/07), Carmen Media 2010 (C-46/08), Engelmann 2010 (C-64/08).

(2) ΕΕ C 87 E της 1.4.2010, σ. 30.

(3) ΕΕ C 271 E της 12.11.2009, σ. 51.

(4) ΕΕ L 95 της 15.4.2010, σ. 1.

(5) ΕΕ L 149 της 11.6.2005, σ. 22.

(6) ΕΕ L 144 της 4.6.1997, σ. 19.

(7) ΕΕ L 309 της 25.11.2005, σ. 15.

(8) ΕΕ L 281 της 23.11.1995, σ. 31.

(9) ΕΕ L 201 της 31.7.2002, σ. 37.

(10) ΕΕ L 347 της 11.12.2006, σ. 1.

(11) ΕΕ L 376 της 27.12.2006, σ. 36.

(12) ΕΕ L 178 της 17.7.2000, σ. 1.

(13) Carmen Media 2010 (C-46/08).

(14) Μελέτη σχετικά με «Cross-Border Alternative Dispute Resolution in the European Union», 2011, http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/studies/download.do?language=en&file=41671.