B4-1029, 1082, 1084 και 1085/96

Ψήφισμα σχετικά με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε σχέση με τις εφαρμογές της βιολογίας και της ιατρικής

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του της 16ης Μαρτίου 1996, σχετικά με τα δεοντολογικά και νομικά προβλήματα που προκύπτουν από τις γενετικές επεμβάσεις ((ΕΕ C 96 της 17.4.1989, σελ. 165)) και σχετικά με την τεχνητή γονιμοποίηση «in vivo» και «in vitro» ((ΕΕ C 96 της 17.4.1989, σελ. 171)),

- έχοντας υπόψη το σχέδιο συμβάσεως του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας όσον αφορά τις εφαρμογές της βιολογίας και της ιατρικής (Σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη βιοϊατρική) ((Έκδοση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Βιοδεοντολογίας (CDBI) της 06.06.1996)),

- έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης του Φεβρουαρίου 1995 ((Πρακτικά της έκτης συνεδριάσεως στις 02.02.1995, ΑS (1995) CRG)),

A. λαμβάνοντας υπόψη, ότι το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στη γνωμοδότησή του C-2/94 διαπιστώνει, ότι «γενικά καμία διάταξη της Συνθήκης δεν δίδει στα κοινοτικά θεσμικά όργανα την εξουσιοδότηση για την έκδοση διατάξεων στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή για τη σύναψη σχετικών διεθνών συνθηκών,

Β. λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός, ότι οι εργασίες της επιτροπής σύνταξης περατώθηκαν τον Ιούνιο του 1996 και ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - εάν θέλει πραγματικά να εκφρασθεί επί του θέματος - πρέπει να το πράξει σήμερα,

Γ. έχοντας υπόψη ότι η επιτροπή σύνταξης αντιμετώπισε μεταξύ άλλων προβλήματα με τη διατύπωση των κανόνων για το παραδεκτό της έρευνας σε πρόσωπα ανίκανα προς συναίνεση και ότι στο εν λόγω θέμα θα πρέπει να αποκλεισθεί κάθε δυνατότητα κατάχρησης,

Δ. έχοντας υπόψη ότι μεταξύ του θέματος του παραδεκτού της έρευνας στα έμβρυα και της ανάπτυξης επεμβάσεων στη γεννητική σειρά υπάρχει στενή σχέση και ότι η ανάπτυξη παρόμοιων επεμβάσεων θα απαιτούσε πειράματα σε ένα τεράστιο αριθμό εμβρύων,

Ε. πεπεισμένο ότι πρέπει να απορρίψουμε και να απαγορεύσουμε παρόμοιες επεμβάσεις, διότι οι επιπτώσεις τους στο προσεχές μέλλον δεν είναι γνωστές από τεχνικής πλευράς, ότι δεν υπάρχει καμμία δυνατότητα για τη συναίνεση των ενεχομένων επόμενων γενεών και παρόμοιες επεμβάσεις θα άνοιγαν οριστικά το δρόμο προς την ευγονική, και στο να καταστεί ο άνθρωπος πράγμα,

1. παραπέμπει στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκου Δικαστηρίου καλεί την Επιτροπή ως θεματοφύλακα των Συνθηκών να λάβει θέση επί του θέματος, εάν η Κοινότητα μπορεί με βάση τις ισχύουσες σήμερα ρυθμίσεις των Συνθηκών να προσχωρήσει στη Σύμβαση[semigr ] σε περίπτωση που η εν λόγω προσχώρηση δεν είναι δυνατή καλείται η Διακυβερνητική Διάσκεψη να ασχοληθεί με το πρόβλημα και ενδεχομένως να εξετάσει, ποιες τροποποιήσεις της Συνθήκης είναι απαραίτητες για να καταστεί δυνατή η εν λόγω προσχώρηση[semigr ]

2. θεωρεί απαραίτητο, να καθορισθούν στον τομέα της βιολογίας, βιοτεχνολογίας και ιατρικής ηθικές απαιτήσεις, που δικαιολογούνται από την άποψη του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας[semigr ]

3. θεωρεί απαραίτητο, ως εκπρόσωπος των λαών της Ένωσης και λαμβάνοντας υπόψη το ρόλο του κατά τη χορήγηση των πιστώσεων στον τομέα της έρευνας, να αξιολογήσει παράλληλα με την κοινοβουλευτική συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης και τα εθνικά κοινοβούλια τις εργασίες της επιτροπής καθοδήγησης[semigr ]

4. εφιστά την προσοχή, ότι το σημερινό σχέδιο αποτελεί ρυθμιστικό πλαίσιο που θα πρέπει να συμπληρωθεί από τα πρωτόκολλα ώστε να αναπτύξει περαιτέρω στους επί μέρους τομείς τις βασικές αρχές που περιέχονται στη Σύμβαση, και υπενθυμίζει σε αυτό το πλαίσιο τα 62 αιτήματα που είχε αναφέρει στα ψηφίσματά του της 16ης Μαρτίου 1989[semigr ]

5. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονόςε ότι αρχικά δεν σχεδιάστηκε ούτε δρομολογήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης καμία δημόσια συζήτηση, μολονότι εξετάζονταν σημαντικά δεοντολογικά ζητήματα με μεγάλες επιπτώσεις στο μέλλον και συνεπώς η κοινή γνώμη θα έπρεπε να είναι πλήρως ενημερωμένης εξ αρχής

6. λαμβάνει την εξής θέση ως προς τα βασικά ζητήματα που εγείρει το σχέδιο σύμβασης, υπό την παρούσα μορφή του, και ζητεί από την Επιτροπή να λάβει υπόψη ότι:

- η ιατρική έρευνα σε πρόσωπο ανίκανο να παράσχει τη συναίνεσή του θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, εφόσον ο νομικός εκπρόσωπος του εν λόγω προσώπου δώσει την ελεύθερη και εν πλήρη επιγνώσει συγκατάθεσή του, με την επιφύλαξη των νομικών εγγυήσεων, εφόσον η εν λόγω επέμβαση έχει στενή σχέση με την ασθένεια του ενδιαφερομένου, η εν λόγω ερευνητική εργασία δεν πραγματοποιείται σε πρόσωπα ικανά να παράσχουν τη συγκατάθεσή τους και η συγκεκριμένη ερευνητική εργασία είναι δυνατόν να έχει άμεσα ευεργετικά αποτελέσματα για την υγεία του ενδιαφερομένου[semigr ]

- η αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ύπαρξης είναι αδιαίρετη[semigr ] δεν μπορεί να υπάρχει καθεστώς που θα εισάγει διακρίσεις και θα εφαρμόζεται στα άτομα με ειδικές ανάγκες[semigr ] πρέπει να θεσπιστεί νομοθέτημα μόνο για το θέμα της απόφασης που πρέπει να λαμβάνεται, σύμφωνα με τα κριτήρια που εφαρμόζονται στα πρόσωπα που είναι ικανά να παράσχουν τη συγκατάθεσή τους, αντί των προσώπων που είναι ανίκανα να παράσχουν την συγκατάθεσή τους[semigr ]

- το εμπόριο ανθρωπίνων εμβρύων και εμβρυακών ιστών πρέπει να απαγορευθεί δια νόμου, σε όλες ανεξαιρέτως τις περιπτώσεις[semigr ]

- κάθε αναλώνουσα έρευνα που αφορά το ανθρώπινο έμβρυο καθώς και την παραγωγή ανθρωπίνων εμβρύων για ερευνητικούς σκοπούς πρέπει να απαγορευθεί[semigr ]

- σε περίπτωση τεχνητής γονιμοποίησης στον άνθρωπο, πρέπει να απαγορεύεται η εμφύτευση περισσότερων των τριών εμβρύων ανά γυναίκα και ανά κύκλο[semigr ] η κρυογονική συντήρηση των εμβρύων δεν πρέπει να επιτρέπεται παρά μόνον σε εξαιρετικές περιπτώσεις, εφόσον, για ιατρικούς λόγους, η προβλεπόμενη εμφύτευση δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του κύκλου[semigr ]

- πρέπει να απαγορευθεί η διατήρηση σε κατάψυξη μετά την ολοκλήρωση της γονιμοποίησης[semigr ]

- η σύμβαση πρέπει να ορίζει σαφώς ότι οι παρεμβάσεις στο ανθρώπινο γένωμα που αποσκοπούν στην τροποποίηση, ή τροποποιούν, τη βλαστική σειρά πρέπει να απαγορεύονται δια νόμου[semigr ] προτείνεται η διατύπωση άρθρου του σχεδίου σύμβασης ως εξής: «δεν μπορεί να επιχειρείται επέμβαση στο ανθρώπινο γένωμα για λόγους πρόληψης, θεραπείας ή διάγνωσης παρά μόνο εφόσον υπάρχουν εγγυήσεις ότι δεν θα τροποποιηθεί η βλαστική σειρά (δεν απαγορεύεται η θεραπεία του καρκίνου των γονάδων με ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία)«[semigr ]

- είναι απαραίτητο να απαγορευθεί κάθε διάδοση των αποτελεσμάτων γενετικών πειραμάτων σε άλλα πρόσωπα ή οργανισμούς (π.χ. σε ασφάλιστικές εταιρείες ή εργοδότες) εκτός από περιπτώσεις δικαστικών αποφάσεων[semigr ] στο βαθμό αυτό η ισχύ των άρθρων 11, 12, 13 και 14 πρέπει να περιορισθεί από σαφείς διατάξεις σχετικά με το δικαίωμα των ατόμων για απόλυτη προστασία όλων των δεδομένων που αφορούν τη γενετική τους ταυτότητα και τα γενετικά χαρακτηριστικά τους.

- η σύμβαση πρέπει να περιέχει επακριβείς διατάξεις που θα διασφαλίζουν ότι κανένα ζωντανό ανθρώπινο όργανο ή ιστός δεν θα αποτελεί αντικείμενο αγοραπωλησίας ή άλλης μεταχείρισης ως εμπορεύσιμο αγαθό[semigr ]

- η διεξαγωγή εξετάσεων για την πρόβλεψη της εμφάνισης γενετικών ασθενειών ή την ανίχνευση γενετικών προδιαθέσεων για ορισμένες ασθένειες ή μειονεκτήματα δεν πρέπει να επιτρέπεται παρά μόνο στις περιπτώσεις όπου διακυβεύεται η ζωή του ασθενούς και στις οποίες υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής αποτελεσματικής αγωγής ή πρόληψης[semigr ] κάθε μελλοντική εξέταση που προβάλλεται ως εξέταση που επιτρέπει την πρόβλεψη χαρακτηριστικών της ανθρώπινης συμπεριφοράς, πρέπει να απαγορεύεται ρητά δια νόμου[semigr ]

- πρέπει να απαγορεύεται κάθε διάκριση ή επιλογή από ασφαλιστές ή εργοδότες μέσω γενετικών δοκιμών[semigr ]

- πρέπει να απαγορεύεται κάθε πίεση ή περιορισμός του δικαιώματος των γονέων να αποδέχονται παιδιά με ειδικές ανάγκες[semigr ]

7. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, στο Συμβούλιο της Ευρώπης, στον Γενικό Γραμματέα και την κοινοβουλευτική συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης και τα κράτη μέλη[semigr ]