A4-0169/98

Ψήφισμα σχετικά με το ρόλο της Ένωσης στον κόσμο: Εφαρμογή της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας για το 1997

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το άρθρο Ι.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 92, παράγραφος 4 και 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Ιουνίου 1997 ((ΕΕ C 200 της 30.6.1997, σελ. 148.)) σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε στο πλαίσιο της ανάπτυξης της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και της Πολιτικής Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) (Ιανουάριος-Δεκέμβριος 1996),

- έχοντας υπόψη τη Συνθήκη του Άμστερνταμ και το σχετικό ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 19ης Νοεμβρίου 1997 (CONF 4007/97 - C4-0538/97) ((ΕΕ C 371 της 8.12.1997, σελ. 99)),

- έχοντας υπόψη τη Διοργανική Συμφωνία και τις διατάξεις που αφορούν τη χρηματοδότηση της Kοινής Eξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας ((ΕΕ C 286 της 22.9.1997, σελ. 80 )),

- έχοντας κληθεί από το Συμβούλιο να γνωμοδοτήσει σχετικά με το έγγραφο του Συμβουλίου που υπεβλήθη στο Κοινοβούλιο στις 30 Μαρτίου 1998 σχετικά με τις κύριες πτυχές και βασικές επιλογές της ΚΕΠΠΑ, οι οποίες θα έχουν επιπτώσεις στον κοινοτικό προϋπολογισμό (7087/98 - C4-0216/98),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, Ασφάλειας και Αμυντικής Πολιτικής και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Ανάπτυξης και Συνεργασίας (A4-0169/98),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το άρθρο Ι.7, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), το Κοινοβούλιο έχει καθήκον να διεξάγει κάθε χρόνο συζήτηση σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην εφαρμογή της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας,

Β. λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους αυτής της πολιτικής όπως ορίζονται στο άρθρο Ι.7 της ΣΕΕ, τις διατάξεις του άρθρου Γ που αφορά τη συνάφεια των εξωτερικών δράσεων της Ένωσης στο σύνολό της και την ευθύνη του Συμβουλίου και της Επιτροπής για αυτόν τον ευρύ τομέα,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη τη χρήση των μέσων που προβλέπει η ΣΕΕ εκ μέρους τόσο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όσο και του Συμβουλίου, και ειδικότερα των κοινών δράσεων και κοινών θέσεων, καθώς και τις διατάξεις του άρθρου Ι.4 (1) σχετικά με τη μελλοντική κοινή πολιτική ασφάλειας,

Δ. υπογραμμίζοντας ότι τα πραγματικά μέσα της ΚΕΠΠΑ, κοινές δράσεις και κοινές θέσεις, εξακολουθούν να μην χρησιμοποιούνται αρκετά συχνά, μολονότι θα ήταν χρήσιμα για να στηρίξουν πολλές από τις δηλώσεις του Συμβουλίου,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι έχουν προκύψει σημαντικές προκλήσεις και έχουν ξεσπάσει νέες κρίσεις οι οποίες απαιτούν ισχυρότερη και αποτελεσματικότερη δράση εκ μέρους της ΕΕ στον τομέα της πρόληψης και της ειρηνικής επίλυσης των συγκρούσεων,

ΣΤ. τονίζοντας ότι πρέπει να καταβληθούν νέες προσπάθειες για να εξευρεθούν τρόποι ώστε να καταστεί καλύτερα ορατή η εξωτερική δράση της ΕΕ,

Ζ. τονίζοντας ότι οι εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ πρέπει να είναι συνεπείς προς τις αξίες επί των οποίων θεμελιώθηκε η ίδια η ΕΕ προκειμένου να εδραιωθεί η δημοκρατία, να αυξηθεί ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των μεινοτήτων και να προωθηθεί η έννομη τάξη,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι τώρα υπάρχει διοργανική συμφωνία για τη χρηματοδότηση της ΚΕΠΠΑ αλλά ακόμη δεν υπάρχει καμία απόφαση για το δικαίωμα του Κοινοβουλίου να ενημερώνεται και να ζητείται η γνώμη του, γεγονός ιδιαίτερα σοβαρό όσον αφορά τις διεθνείς διαπραγματεύσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων σχετικά με τις διμερείς και πολυμερείς συμφωνίες στον εμπορικό τομέα,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει διαρκώς να επανεξετάζει το ρόλο του και τη συμπεριφορά του όσον αφορά την ΚΕΠΠΑ προκειμένου να μεγιστοποιείται ο αντίκτυπός της και να αυξάνεται ο δημοκρατικός έλεγχος επί της ΚΕΠΠΑ,

1. θεωρεί ότι, παρά το γεγονός ότι οι εξελίξεις στην ΚΕΠΠΑ δείχνουν κάποια πρόοδο σε σύγκριση με προηγούμενα έτη, οι επικρίσεις που διατυπώθηκαν στο προαναφερθέν ψήφισμα της 12ης Ιουνίου 1997 εξακολουθούν να ισχύουν σε μεγάλο βαθμό; θεωρεί ότι, μολονότι η ανάπτυξη της ΚΕΠΠΑ έχει σημειώσει αρκετή πρόοδο σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, όπως καταδεινύεται από τη σταθεροποίηση της δημοκρατίας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη ή συμφωνία εταιρικής σχέσης με τη Ρωσία, εξακολουθούν να ισχύουν οι επικρίσεις που εξέφρασε στην έκθεσή του για το 1996;

2. επισημαίνει το γεγονός ότι εξακολουθεί να είναι αληθές ότι

α) δεν υπήρξε κατανόηση εκ μέρους του κοινού της προόδου στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής;

β) δεν υπήρξε διοργανική συμφωνία σχετικά με το δικαίωμα του Κοινοβουλίου να ενημερώνεται και να ζητείται η γνώμη του;

γ) η Επιτροπή εξακολούθησε να μην κάνει πλήρη χρήση του δικαιώματός της να υποβάλλει προτάσεις στο Συμβούλιο;

δ) υπήρξε ελάχιστη πρόοδος στην ανάπτυξη μιας κοινής πολιτικής ασφαλείας, στο συντονισμό αμυντικών πολιτικών που αναπτύσσουν μια πραγματική κοινή πολιτική για τους εξοπλισμούς και στην ενσωμάτωση της ΔΕΕ στην ΕΕ;

ε) εξακολούθησε ο μη συντονισμός μεταξύ της εξωτερικής πολιτικής και των εμπορικών δραστηριοτήτων της ΕΕ;

3. υπενθυμίζει ότι βάσει της Διοργανικής Συμφωνίας και των διατάξεων που αφορούν τη χρηματοδότηση της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, η Προεδρία και το Συμβούλιο δεσμεύονται, ετησίως, να διαβουλεύονται με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βάσει εγγράφου που συντάσσει το Συμβούλιο σχετικά με τις κύριες πτυχές και τις βασικές επιλογές της ΚΕΠΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιονομικών επιπτώσεων στον προϋπολογισμό των Κοινοτήτων;

4. εκφράζει τη λύπη του που η πρώτη έκθεση αυτού του είδους, την οποία υπέβαλε η Προεδρία, περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε μία ιστορική και αφηγηματική προσέγγιση, μη παρέχοντας ανάλυση της αποτελεσματικότητας και της ΚΕΠΠΑ κατά το παρελθόν έτος και ούτε καν μία πραγματική ένδειξη των μελλοντικών βασικών επιλογών και καλεί το Συμβούλιο να διασφαλίσει ότι η έκθεση του επόμενου έτους θα επεκταθεί προκειμένου να καλύπτει πλήρως αυτά τα ζητήματα;

5. διατυπώνει την αποφασιστικότητά του να αντιμετωπίσει διεξοδικά τις δημοσιονομικές προεκτάσεις των κυρίων πτυχών και βασικών επιλογών της ΚΕΠΠΑ στα πλαίσια της διαδικασίας διαβούλευσης ad hoc που καθιερώνεται βάσει της Διοργανικής Συμφωνίας;

6. φρονεί ότι πρέπει να καθιερωθούν κατάλληλες διαδικασίες για την αντιμετώπιση, μεταξύ άλλων, των ακολούθων ζητημάτων που θα πρέπει να εγγραφούν στον Κανονισμό του Κοινοβουλίου που τώρα αναθεωρείται προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι απαιτήσεις της θέσης σε εφαρμογή της Συνθήκης του Άμστερνταμ:

α) η δέσμευση του Προεδρεύοντος του Συμβουλίου ((ΡΕ 226.288 και ΣΠ της συνεδρίασης της 11.3.1998, Μέρος Ι, σημείο 4)) εξ ονόματος του Συμβουλίου να τηρείται πλήρως ενήμερο το Κοινοβούλιο (τόσο από το Συμβούλιο όσο και από την Επιτροπή) σχετικά με τις σημαντικότερες πτυχές και εξελίξεις που αφορούν τις Προενταξιακές Συμφωνίες που έχουν συναφθεί με τις χώρες οι οποίες υπέβαλαν αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ίδιες τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις; να διαβουλεύεται με το Κοινοβούλιο σχετικά με οποιαδήποτε τροποποίηση των ως άνω συμφωνιών και να λαμβάνει υπόψη τις απόψεις του Κοινοβουλίου κατά τη διαμόρφωση των αποφάσεών του,

β) την ευρύτερη δυνατή πλέον ευέλικτη εφαρμογή της διαδικασίας συμβιβασμού στα πλαίσια της κοινής δήλωσης της 4ης Μαρτίου 1975 που αφορά τις κοινοτικές πράξεις γενικής εφαρμογής οι οποίες έχουν σημαντικές δημοσιονομικές προεκτάσεις,

γ) τη διοργανική συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμα συναφθεί, που θα προβλέπει τη διαβούλευση με το Κοινοβούλιο σχετικά με όλες τις διεθνείς συμφωνίες και άλλες γενικές πράξεις που βασίζονται στη Συνθήκη Ευρατόμ,

δ) δεν ζητείται πάντα η γνώμη του Κοινοβουλίου για αποφάσεις που αφορούν τις κυρώσεις που πρέπει να επιβληθούν σε περιπτώσεις παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε τρίτες χώρες;

7. θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή της Συνθήκης του Άμστερνταμ θα αντιμετωπίσει ορισμένες από αυτές τις επικρίσεις μέσω της δημιουργίας μιας μονάδας πολιτικού σχεδιασμού και έγκαιρης προειδοποίησης και μέσω της θέσης του Ανώτατου Εκπροσώπου, πράγμα που θα αυξήσει τη διορατικότητα της ΚΕΠΠΑ, καθώς και μέσω της δυνατότητας λήψης ορισμένων αποφάσεων για την εξωτερική πολιτική με πλειοψηφία;

8. καλεί το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να επιδείξουν εκείνη την πολιτική βούληση που απαιτείται για να χρησιμοποιηθούν και αναπτυχθούν τα μέσα που παρέχουν τόσο η Συνθήκη του Μάαστριχτ όσο και η Συνθήκη του Άμστερνταμ, με στόχο την επίτευξη μιας αυθεντικής Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής της Ασφάλειας;

9. αναγνωρίζει ότι η ΚΕΠΠΑ όπως υφίσταται επί του παρόντος μειώνει την ικανότητα της Ευρώπης να έχει την επιρροή που αξίζει το πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό βάρος της;

10. κρίνει αναγκαίο και επείγον να δημιουργηθεί μια πραγματική κοινή ευρωπαϊκή διπλωματία με τη μετατροπή των αντιπροσωπειών της Επιτροπής σε πραγματικές διπλωματικές αντιπροσωπείες της Ένωσης στις χώρες εκείνες όπου η πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ δεν διαθέτουν μια κανονική αντιπροσωπεία;

11. καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να διατηρήσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα ως πρωταρχικής σημασίας τμήμα της ΚΕΠΠΑ;

12. υπογραμμίζει ότι σε όλες τις συμφωνίες με τρίτους πρέπει να συμπεριλαμβάνονται οι ρήτρες περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατίας, προκειμένου να συμβάλουμε στην προστασία της δημοκρατίας και των θεμελιωδών ελευθεριών;

13. τονίζει ότι οι δράσεις βάσει της ΚΕΠΠΑ τείνουν να εστιάζονται σε πολύ στενά πλαίσια και τα μέσα της ΚΕΠΠΑ φαίνεται να μην είναι σε θέση να καθορίσουν συνεκτικές πολιτικές σε τομείς καθολικού ενδιαφέροντος όπως η φτώχεια και το περιβάλλον;

14. καλεί την ΕΕ, σε συνεννόηση με τη ΔΕΕ και το ΝΑΤΟ, να συνάψει πρακτικές συμφωνίες, ούτως ώστε στο μέλλον να μπορούν να αξιοποιούνται ταχέως και αποτελεσματικώς τα διαθέσιμα μέσα, συμπεριλαμβανομένων των «combined joint task forces»;

15. τονίζει ότι παρέχοντας απλώς στο Κοινοβούλιο ορισμένες πληροφορίες για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής από καιρού σε καιρό, το Συμβούλιο και η Επιτροπή πόρρω απέχουν από το να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντά τους βάσει της Συνθήκης έναντι των πολιτών της Ένωσης και ζητεί για μια ακόμη φορά να ζητείται επίσημα η γνώμη του Κοινοβουλίου σχετικά με τις βασικές επιλογές του συνόλου της εξωτερικής πολιτικής;

16. δέχεται με ικανοποίηση το γεγονός ότι έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο ένας κώδικας συμπεριφοράς για τις εξαγωγές όπλων, αλλά θεωρεί ότι είναι σημαντικό να προχωρήσει το Συμβούλιο, το ταχύτερο δυνατόν, σε κοινή δράση και να τον θέσει υπό τον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επί τη βάσει παγιωμένης ετήσιας έκθεσης προς το Συμβούλιο για την εφαρμογή αυτού του κώδικα;

17. χαιρετίζει το γεγονός ότι, ενόψει των διαπραγματεύσεων για την ΠΣΕ (Πολυμερής Συμφωνία για τις Επενδύσεις), έλαβε την πρωτοβουλία να εκφράσει τη γνώμη του ex officio πριν από τη σύναψη της συμφωνίας; θεωρεί ότι πρόκειται για ένα προηγούμενο που πρέπει να γενικευθεί και προτρέπει το Συμβούλιο και την Επιτροπή να ακολουθήσουν τις συστάσεις του;

18. επιβεβαιώνει το δικαίωμά του να εκφέρει λεπτομερή γνώμη για τους προσανατολισμούς της Επιτροπής κατά τη διαπραγμάτευση των διμερών και πολυμερών συμφωνιών σύμφωνα με το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 228, παρ. 2 όπως τροποποιήθηκε από τη Συθνθήκη του Άμστερνταμ; υπενθυμίζει τις σχετικές προηγούμενες περιπτώσεις και ζητεί το Κοινοβούλιο να συμμετέχει στο μέλλον υποχρεωτικά στις περιπτώσεις αυτές;

19. θεωρεί ότι το ίδιο το Κοινοβούλιο πρέπει να αναπτύξει τους διάφορους μηχανισμούς επιρροής που έχει στη διάθεσή του όπως τις συστάσεις, την έξυπνη χρήση των ακροάσεων, την απονομή του Βραβείου Ζαχάρωφ και τις προσκλήσεις προσωπικοτήτων στην ολομέλεια; επισημαίνει ότι μια πραγματική ανάπτυξη κοινοβουλευτικής διπλωματίας, όπως η πρόσφατη αποστολή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αλγερία ή η κοινή αποστολή στην Αλβανία με εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών συνελεύσεων του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης τον Ιανουάριο του 1998, θα συνέβαλε σημαντικά στην αποτελεσματικότητα της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης και ως εκ τούτου ζητεί καλύτερο συντονισμό και καλύτερη συνεργασία μεταξύ Συμβουλίου, Επιτροπής και Κοινοβουλίου ώστε να επιτευχθεί το μέγιστο σχετικό όφελος;

20. εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη στόχων στον καθορισμό μιας συνολικής πολιτικής μέσω κοινής θέσης για τα Βαλκάνια, πράγμα που σημαίνει ότι, παρά τη σημαντική χρηματοδοτική συμμετοχή της στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, ο πολιτικός αντίκτυπος της ΕΕ υπήρξε πολύ περιορισμένος σε σχέση με αυτόν των ΗΠΑ; ζητεί να ενισχυθεί το γραφείο εκπροσώπησης της Επιτροπής στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη;

21. λυπάται που δεν ανελήφθησαν οι ενδεδειγμένες πρωτοβουλίες για το Κόσοβο σε κοινοτικό επίπεδο το 1997, όπου δεν καταβλήθηκαν πραγματικές προσπάθειες για να υποδειχθούν μέτρα για τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης ούτε για να αρχίσουν διαπραγματεύσεις ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη;

22. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι ούτε η ΕΕ ούτε η ΔΕΕ ήταν σε θέση να λάβουν απόφαση για την αποστολή της EUROFOR και της EUROMARFOR στην Αλβανία και επισημαίνει ότι η κατάσταση εκεί εξομαλύνθηκε χάρη στην παρέμβαση ορισμένων κρατών μελών, με προεξάρχουσα την Ιταλία, επικεφαλής πολυεθνικής δύναμης, της επονομαζόμενης επιχείρησης Alba;

23. λυπάται που η σημαντική ώθηση που δόθηκε στη μεσογειακή πολιτική από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών και τη Διάσκεψη της Βαρκελώνης έχει επηρεασθεί αρνητικά από την έλλειψη προόδου στην ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή και ζητεί μια δυναμική πρωτοβουλία εκ μέρους του Συμβουλίου για την αναζωογόνηση της διαδικασίας της Βαρκελώνης;

24. υποστηρίζει το έργο του ειδικου απεσταλμένου της ΕΕ στη Μέση Ανατολή και θεωρεί ότι ο πολιτικός ρόλος της ΕΕ πρέπει να ανταποκρίνεται προς την οικονομική συμβολή της;μια αποτελεσματική πολιτική της ΕΕ στην εν λόγω περιοχή απαιτεί σοβαρό διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες

25. εκφράζει ικανοποίηση για την υιοθέτηση κοινής θέσης όσον αφορά την πρόληψη και επίλυση συγκρούσεων στην Αφρική, τονίζει όμως ότι αυτό αποτελεί απλώς το πρώτο βήμα στην αποτελεσματική συνεργασία με τις ίδιες τις αφρικανικές χώρες για την επίλυση προβλημάτων που εκκρεμούν, όπως αυτά στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών;

26. θεωρεί πολύ σοβαρή τη διατήρηση πυρηνικών όπλων στην ινδική υποήπειρο η οποία θέτει σε κίνδυνο τη διεθνή σταθερότητα και εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η απουσία μιας πραγματικής ευρωπαϊκής πολιτικής για την κοινή ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης το εμποδίζει να παίξει ένα πολιτικό ρόλο στην εγκαθίδρυση ενός διαλόγου για τη στρατηγική ισορροπία μεταξύ των χωρών της περιοχής;

27. εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη οποιασδήποτε κοινής πολιτικής για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Κίνα, όπου δεν σημειώθηκε σημαντική βελτίωση, η οποία φάνηκε σαφώς από την αποτυχία της ΕΕ να συμφωνήσει επί μιας κοινής γραμμής που έπρεπε να ακολουθηθεί κατά τη συνεδρίαση στη Γενεύη της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα;

28. χαιρετίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε η Ένωση στις Διασκέψεις του Σαν Χοσέ και της Ομάδας του Ρίο μαζί με διάφορες χώρες της Λατινικής Αμερικής σε υπουργικό επίπεδο και δηλώνει ότι θα υποστηρίξει πλήρως τη Διάσκεψη Κορυφής Αρχηγών Κυβερνήσεων και Κρατών της Ευρώπης και Λατινικής Αμερικής που θα διεξαχθεί το 1999; επαναλαμβάνει την επιθυμία του να καταρτισθεί ένα γενικό πρόγραμμα δράσης με τη Λατινική Αμερική που θα συμβαδίζει με την αυξανόμενη σπουδαιότητα και επιρροή που αποκτά η εν λόγω γεωγραφική ζώνη;

29. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή.