Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου περί των στατιστικών σχετικά με τις σιδηροδρομικές μεταφορές"

(2001/C 221/08)

Στις 21 Μαρτίου 2001 και σύμφωνα με το άρθρο 285 της ΣΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Μαΐου 2001 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Donnelly.

Κατά την 382η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 30ής Μαΐου 2001) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 112 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η παρούσα πρόταση κατατέθηκε από την Επιτροπή προκειμένου να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα των κοινοτικών μέτρων στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών και για να δημιουργηθεί μια βάση για τη θέσπιση νέων μέτρων. Η Επιτροπή θεωρεί σημαντικό να έχει στη διάθεσή της στατιστικά δεδομένα με τα οποία μπορούν να παρακολουθηθούν οι εξελίξεις στον κλάδο των σιδηροδρόμων.

1.2. Αυτό που επιδιώκεται κατά κύριο λόγο είναι η συστηματική παρουσίαση εναρμονισμένων στοιχείων για την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αντίστοιχα στατιστικά δεδομένα για τον κλάδο αυτό. Με τον κανονισμό, τα πράγματα αλλάζουν.

1.3. Παρεμπιπτόντως, στατιστικά δεδομένα για τις σιδηροδρομικές μεταφορές συλλέγονται ήδη από το 1980, με βάση την οδηγία 80/1177/ΕΟΚ, η οποία όμως έχει τα ακόλουθα μειονεκτήματα:

- ισχύει μόνο για τη μεταφορά εμπορευμάτων·

- αφορά μόνο ένα κατάλογο σιδηροδρομικών οργανισμών για τους οποίους πρέπει να καταρτίζονται στατιστικές, ενώ ο εν λόγω κατάλογος είναι πλέον παρωχημένος λόγω του διαχωρισμού μεταξύ της διαχείρισης των υποδομών και της εκμετάλλευσης των σιδηροδρόμων·

- η ποιότητα των διατιθέμενων στατιστικών είναι κάτω του μετρίου·

- δεν περιλαμβάνει διάταξη που να επιτρέπει την τροποποίησή της με συγκεκριμένη επιτροπολογία.

Λόγω αυτών των ελλείψεων και επειδή θεωρείται σκόπιμο να προωθηθεί περισσότερο ο περιφερειακός διαφορισμός των στατιστικών δεδομένων, ούτως ώστε να μπορεί να σχηματιστεί μια εικόνα των μελλοντικών μεταφορών εμπορευμάτων και επιβατών σε κάθε περιφέρεια της ΕΕ, προτείνεται η αντικατάσταση της οδηγίας 80/1177/ΕΟΚ από τον παρόντα κανονισμό.

1.4. Εκτός από τις στατιστικές που τηρούν με βάση την οδηγία 80/1177/EOK(1), τα κράτη μέλη οφείλουν σύμφωνα με τον κανονισμό (EOK) αριθ. 1108/70(2) να παρέχουν κάθε χρόνο στοιχεία για τη χρήση και τις δαπάνες υποδομών. Τέλος, συγκεντρώνονται και άλλα στατιστικά δεδομένα για τους σιδηροδρόμους, αλλά σε εθελούσια βάση. Η ΟΚΕ ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εξασφάλιση της προστασίας προσωπικών δεδομένων κατά την συγκέντρωση στατιστικών δεδομένων.

1.5. Επελέγη η έκδοση κανονισμού αντί οδηγίας επειδή ο στόχος είναι η νέα νομοθεσία να έχει άμεση επίδραση χωρίς να χρειάζεται να ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία. Οπωσδήποτε, οι εθνικές αρχές έχουν τη δυνατότητα κατά την κατάρτιση των απαιτούμενων στατιστικών να εφαρμόσουν μεθόδους οι οποίες συνεκτιμούν τις διαφορετικές συνθήκες στα κράτη μέλη. Παράλληλα, για τις οδικές μεταφορές έχει επίσης καταρτιστεί κανονισμός ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1999 [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1172/98(3)].

1.6. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα στατιστικά δεδομένα που συγκεντρώνονται πρέπει να είναι συγκρίσιμα και επισημαίνει ότι αυτό είναι ακόμη πιο απαραίτητο επειδή πρόκειται να συγκεντρωθούν στατιστικά δεδομένα για όλους τους κλάδους των μεταφορών.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Ο κανονισμός προβλέπει την τήρηση μιας νέας σειράς κοινοτικών στατιστικών για τις σιδηροδρομικές μεταφορές επιβατών. Για τη μεταφορά εμπορευμάτων, συγκεντρώνονται στατιστικά δεδομένα στο πλαίσιο της οδηγίας 80/1177/ΕΟΚ. Λόγω των μεθοδολογικών περιορισμών που ισχύουν για τη συλλογή δεδομένων για τις σιδηροδρομικές μεταφορές επιβατών, η Επιτροπή προτείνει τη συλλογή ενός περιορισμένου αριθμού δεδομένων και την καθιέρωση συμπληρωματικών στατιστικών στο μέλλον.

Η ΟΚΕ ξενίζεται κάπως για το γεγονός ότι, ανάλογα με το βαθμό ακρίβειας των δεδομένων που συγκεντρώνονται σε εθελούσια βάση, η Εurostat θα αναπτύξει μια μέθοδο για να συμπεριλάβει αργότερα στον κανονισμό πρόσθετα στατιστικά δεδομένα.

2.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το είδος των δεδομένων που αφορούν τις μεταφορικές ροές στο σιδηροδρομικό δίκτυο είναι συγκρίσιμο με τα δεδομένα που συγκεντρώνονται σήμερα για τις οδικές μεταφορές στα πλαίσια των μετρήσεων που συντονίζονται από την Unece και εκτελούνται κάθε πέντε χρόνια στο ευρωπαϊκό οδικό δίκτυο. Επίσης, θεωρεί ότι η μεθοδολογία που θα εφαρμόζεται για τη συγκέντρωση δεδομένων στον κλάδο των σιδηροδρομικών μεταφορών θα διαφέρει από τη μεθοδολογία που εφαρμόζεται στα άλλα μέσα μεταφοράς. Κρίνει όμως ότι αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα.

2.3. Από τα παραρτήματα της πρότασης κανονισμού, προκύπτει ότι τα κράτη μέλη πρέπει κάθε χρόνο αλλά και κάθε τρίμηνο να συγκεντρώνουν και να διαβιβάζουν στατιστικά δεδομένα για τις μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων, για την απόδοση και για διάφορους δείκτες. Η υποχρεώσεις αυτές απαιτούν υψηλή ένταση εργασίας και συνεπάγονται υψηλό κόστος. Η Επιτροπή δεν συμπεριλαμβάνει στην πρότασή της τη δυνατότητα οικονομικής ενίσχυσης των κρατών μελών για ορισμένα χρόνια για την αντιστάθμιση των αναμενόμενων πρόσθετων δαπανών. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι αυτό θα έπρεπε να γίνει, δεδομένου ότι στον προαναφερθέντα κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1172/98 περιλαμβάνεται κοινοτική ενίσχυση για την πρώτη τριετία.

2.4. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η πρόταση της Επιτροπής ορθώς δεν υπεισέρχεται στο θέμα της συγκέντρωσης δεδομένων στα υποψήφια κράτη μέλη. Ζητεί όμως να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα, έτσι ώστε τα υποψήφια κράτη μέλη να ενημερωθούν εγκαίρως σχετικά με μελλοντικές υποχρεώσεις τους.

2.5. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι ελλείψεις που αναφέρθηκαν στο σημείο 1.3 αποτέλεσαν τον κύριο λόγο της υποβολής πρότασης κανονισμού, αλλά και ότι τα στατιστικά δεδομένα που πρόκειται να συγκεντρωθούν ενδιαφέρουν και τις εμπλεκόμενες πλευρές στα κράτη μέλη επειδή:

- θα συγκεντρωθούν πληροφορίες σχετικά με την αγορά σιδηροδρομικών μεταφορών·

- με βάση τις πληροφορίες αυτές, οι φορείς εκμετάλλευσης των σιδηροδρόμων μπορούν να θέσουν προδιαγραφές επιδόσεων και

- οι πληροφορίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση μεγάλων έργων, επειδή οι τράπεζες θα μπορούν να έχουν στη διάθεσή τους αντικειμενικές πληροφορίες σχετικά με την οικονομική βιωσιμότητα των έργων αυτών.

2.6. Η ΟΚΕ ζητά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η τεχνολογία για τη συγκέντρωση δεδομένων. Έτσι, το πρόγραμμα Galileo θα μπορούσε μέσω του δορυφορικού συστήματος να καλύψει ένα μέρος του προβλήματος της συγκέντρωσης στατιστικών δεδομένων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τις εξαιρέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 της πρότασης κανονισμού, επειδή θεωρούνται δευτερεύουσας σημασίας για την κοινοτική σιδηροδρομική αγορά.

3.2. Η Επιτροπή προτείνει η επιλογή για μια λεπτομερή ή μια απλοποιημένη διαδικασία να γίνει μέσω μιας διαδικασίας όπως αυτή που ορίζεται στην απόφαση του Συμβουλίου των Υπουργών της 28ης Ιουνίου 1999 (1999/468/ΕΚ). Όμως, η επιλογή αυτή θα πρέπει να είναι δεσμευτική για τα κράτη μέλη. Η ΟΚΕ μπορεί να συμφωνήσει μα την άποψη αυτή, επειδή εξασφαλίζεται η απαραίτητη ευελιξία.

3.3. Όσον αφορά την κατάταξη των εμπορευμάτων, η Επιτροπή επέλεξε τη γνωστή κατανομή ΝSTR, ενώ για τα επικίνδυνα εμπορεύματα συμπεριλήφθηκε στον κανονισμό η κατάταξη RID, η οποία χρησιμοποιείται συνήθως στις διεθνείς μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση αυτή.

3.4. Η ΟΚΕ έχει σοβαρές επιφυλάξεις για την καταλληλότητα της τριετούς περιόδου, μετά την πάροδο της οποίας η Επιτροπή θα προβεί σε αξιολόγηση. Οι επιφυλάξεις αυτές στηρίζονται στην πείρα με τις στατιστικές. Κατά τη γνώμη της, θα ήταν περισσότερο προφανές να οριστεί μια μακρύτερη περίοδος, π.χ. πέντε ετών. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο αν ληφθεί υπόψη ότι η Επιτροπή προτείνει ήδη μετά από μια τριετία να υποβάλει έκθεση στο ΕΚ και το Συμβούλιο στην οποία θα γίνεται μια ποιοτική αξιολόγηση και μια ανάλυση κόστους/οφέλους αυτών των στατιστικών.

4. Περίληψη και συμπεράσματα

4.1. Σε γενικές γραμμές, η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόθεση της Επιτροπής να δημιουργήσει μια κατάλληλη βάση για τη συγκέντρωση στατιστικών δεδομένων για τις σιδηροδρομικές μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων. Επίσης, υποστηρίζει ιδιαιτέρως την πρόθεση της Επιτροπής να συμπεριλάβει στις στατιστικές και δεδομένα για την ασφάλεια.

4.2. Στον προτεινόμενο κανονισμό υποτίθεται ότι οι πρόσθετες δαπάνες που θα είναι συνέπεια της συγκέντρωσης των δεδομένων θα επιβαρύνουν ολοκληρωτικά τα κράτη μέλη. Με βάση την εμπειρία που έχει συναχθεί με παρόμοιο κανονισμό για τη συγκέντρωση δεδομένων στις οδικές μεταφορές (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1172/98) όπου η Κοινότητα παρέχει οικονομικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη, η σημερινή πρόταση ξενίζει κάπως.

4.3. Η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να επανεξετάσει την τροποποίηση της προθεσμίας για την αξιολόγηση του κανονισμού σε πέντε έτη, αντί της προτεινόμενης τριετίας. Κρίνει δε ότι δεν είναι ρεαλιστική η προσδοκία ότι μετά από μια τόσο σύντομη περίοδο μπορεί ήδη να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα και η ποιότητα των συγκεντρωθέντων στατιστικών δεδομένων και να κατατεθεί μια τεκμηριωμένη έκθεση στο ΕΚ και το Συμβούλιο.

4.4. Η ΟΚΕ συνιστά να αξιοποιηθούν οι τεχνολογικές δυνατότητες που υπάρχουν για τη συλλογή στατιστικών δεδομένων. Ιδιαιτέρως, γι αυτό έχει υπόψη της τις δυνατότητες που προσφέρουν οι δορυφορικές επικοινωνίες. Παράλληλα, θεωρεί ότι έχει ιδιαίτερη σημασία να ενημερωθούν τα υποψήφια κράτη μέλη αλλά και η Ελβετία σχετικά με τις μελλοντικές υποχρεώσεις, προκειμένου να αυξηθεί στο μέλλον η συγκρισιμότητα των στατιστικών δεδομένων.

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ L 350 της 23.12.1980, σ. 23-40, Γνωμοδότηση ΕΕ C 300 της 18.11.1980, σ. 3.

(2) ΕΕ L 130 της 15.6.1970, σ. 4-14, Γνωμοδότηση ΕΕ C 48 της 16.4.1969, σ. 1.

(3) ΕΕ L 163 της 6.6.1998, σ. 1-12, Γνωμοδότηση ΕΕ C 95 της 30.3.1998, σ. 33.