ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (84) 6 92 
 
 
 
Vol. 1984/0253 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
COM(84) 692 τελικό  
Βρυξέλλες, 12 Δεκεμβρίου 1984
ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Επανόρθωση ζημιάς του καταναλωτή
COM(84) 692 τελικό

Το έγγραφο αυτδ σκιαγραφεί τα προβλήματα που  
αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές, οι οποίοι ζητουν  
την επανόρθωση της ζημίας, την οποία υπέστησαν.  
Περιγράφει την κατάσταση σε επίπεδο κρατών μελών  
και σε κοινοτικό, προτείνει πιθανές κατευθύνσεις  
δράσεως για μελλοντική εργασία στον τομέα αυτό,  
και καλεί τα ενδιαφερόμενα μέρη να κάνουν  
παρατηρήσεις στα θέματα τα οποία θίγει.

I
ΕΠΑΝΟΡΘΩΣΗ ΖΗΜΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ
I ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ιδρύθηκε για το όφελος των πολιτών της.
Το προοίμιο της Συνθήκης εκφράζει αυτή την ιδέα αναφέροντας σα βασικό  
σκοπό τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών ζωής και εργασίας. Έ ν α  τμήμα του  
ενδιαφέροντος της Κοινότητας προς τους πολίτες της αποτελεί αυτό της  
προσφυγής στη δικαιοσύνη, ιδιαίτερα το δικαίωμα να απολαμβάνουν ένα ακριβή  
και δίκαιο διακανονισμό των διαφορών τους που προκύπτουν μέσα από τις  
συνήθεις καταναλωτικές συναλλαγές.
Η ΕΟΚ βασίζεται στο πρότυπο μιας κοινής αγοράς, μιας αγοράς χωρίς  
εμπόδια ή φραγμούς στο εμπόριο. Σε μια αδιαίρετη αγορά οι εμπορικές  
συναλλαγές εξαπλώνονται πέρα από τα εθνικά σύνορα τα οποία προηγουμένως  
ενεργούσαν σαν φραγμοί. Αυτό θα έπρεπε να είναι προς όφελος του καταναλωτή.  
Θα μπορούσε όμως να είναι και εις βάρος του εάν, έχοντας αποκομίσει αγαθά  
ή υπηρεσίες από μια αλλοδαπή επιχείρηση, ανεκάλυπτε ότι η σύμβασή του  
υπάγεται στους νόμους μιας άλλης χώρας της ΕΟΚ, ή ακόμη, ότι αρμόδια είναι  
τα δικαστήρια μιας άλλης χώρας μέλους. Αυτή η πιθανότητα ελήφθη υπόψη από  
tic δύο συμβάσεις που υπεγράφησαν μεταξύ των κρατών μελών : τη Συνθήκη περί  
Δικαστικών Αποφάσεων (ΐ) και τη Συνθήκη περί Συμβατικών υποχρεώσεων (2)  
αντίστοιχα. Υιοθετούν κοινούς κανόνες περί δικαστικής αρμοδιότητας, εκτέ­
λεσης των δικαστικών αποφάσεων και σύγκρουσης μεταξύ των νόμων. Σε συντομία  
τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να διαλέξουν μετά από κοινή συμφωνία τον τόπο  
όπου θα εκδικασθεί η απόφαση και το νόμο που θα εφαρμοσθεί. Σε αντίθετη  
περίπτωση, οι νόμοι που εφαρμόζονται είναι εκείνοι που περιέχονται στις  
συνθίκες. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη θέση του καταναλωτή - στην  
περίπτωση που έχει συμβληθεί με μια επιχείρηση η οποία :
- κάνει προτάσεις για εμπόριο ή διαφήμιση στη χώρα όπου βρίσκεται  
η συνήθης διαμονή του καταναλωτή * ή
- λαμβάνει την εντολή του καταναλωτή στη χώρα του, απευθείας ή δια  
μέσου αντιπροσώπου * ή
- κανονίζει να επισκεφθεί ο καταναλωτής μια άλλη χώρα για νά κάνει  
μια αγορά
σ ’αυτή την περίπτωση ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει για  
του τόπο που θα εκδικασθεί η υπόθεση και για το ποιός νόμος θα εφαρμοσθεί.
            ./.·
(1) Συνθήκη της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 σχετικά με την δικαστική αρμοδιότητα  
και την εκτέλεση των αποφάσεων πάνω σε πολιτικά και εμπορικά ζητήματα,  
όπως τροποποιήθηκε από τη συνθήκη της 9ηζ Οκτωβρίου 1973 - ΕΕ L 304,
30.10.197°·, σ. 77.
(2) Συνθήκη περί του νόμου που δύναται να εφαρμοσθεί στις συμβατικές  
υποχρεώσεις - ΕΕ L 266, 9·10.1980, σ. I.

II
Κανονίζεται με αυτόν τον τρόπο γιατί θα ήταν καθαρά άδικο για ένα 
καταναλωτή να βρεθεί υποχρεωμένος να ενεργήσει διαδικασίες ή να υπερασπισθέί 
τον εαυτό του σε μια αλλοδαπή χώρα, της οποίας οι νόμοι θα τον στερούσαν 
από τα νομικά δικαιώματα που θα είχε στη χώρα της συνήθους διαμονής του 
σε αυτές τις περιστάσεις.
Η πλειοψηφία των υποθέσεων στις οποίες οι καταναλωτές προστρέχουν 
στη δικαιοσύνη δεν περιλαμβάνει πάντως συναλλαγές στις οποίες εφαρμόζονται 
οι Συνθήκες, και όμως είναι φανερό ότι οι συνθήκες στις οποίες είναι δυνατό 
να επιτευχθεί επανόρθωση ζημίας, σε αυτές τις περιπτώσεις διαφέρουν 
σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Γι’αυτό το λόγο, το Δεύτερο 
Πρόγραμμα Δράσης για τους Καταναλωτές, που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο 
των Υπουργών στις 19 Μαΐου 1981 (ΐ) ,  περιελάμβανε, όπως και το προηγούμενο, 
το δικαίωμα της επανόρθωσης ζημίας μεταξύ των πέντε δικαιωμάτων του κατανα­
λωτή πάνω στα οποία βασίζεται. Κάτω από του τίτλο "Συμβουλές, βοήθεια 
και επανόρθωση ζημίας", το Πρόγραμμα περιλαμβάνει τις ακόλουθες αρχές :
" οι καταναλωτές θα πρέπει να λαμβάνουν συμβουλές και βοήθεια σε 
περίπτωση καταγγελιών και ζημιών που προέκυψαυ από την αγορά ή 
χρησιμοποίηση ελαττωματικών προϊόντων ή ανεπαρκών υπηρεσιών"
" οι καταναλωτές έχουν επίσης το δικαίωμα για την πλήρη επανόρθωση 
των ζημιών αυτών με ταχείες, αποτελεσματικές και μη δαπανηρές 
διαδικασίες " (2)
Οι αρχές αυτές αποτελούν αυτούσιο μέρος του προγράμματος, το οποίο 
συνδέεται στενά με τα οικονομικά συμφέροντα των καταναλωτών. Εάν η θέση 
των καταναλωτών πρόκειται να βελτιωθεί σαν αποτέλεσμα των οδηγιών της
ΕΟΚ (όπως εκείνες περί παραπλανητικής διαφήμισής καθώς και εκείνες σι προτά­
σεις της Επιτροπής περί ευθύνης για ελλατωματικά προϊόντα και περί κατανα­
λωτικών πιστώσεων
Το έγγραφο αυτό περιγράφει σε συντομία τα προβλήματα των καταναλωτών 
οι οποίοι ζητούν επανόρθωση της ζημίας την οποία υπέστησαν και προτείνει 
πιθανές κατευθύνσεις για δράση σε κοινοτικό επίπεδο. Τέσσερα παραρτήματα, 
τα οποία αποτελούν το μεγαλύτερο τμήμα αυτού του εγγράφου, περιγράφουν 
την τρέχουσα κατάσταση στα κράτη μέλη με τους εξής τίτλους :
(1) ψίκρισμα του Συμβουλίου της Ι9 η ς Μαΐου Ι9'8ΐ σχετικά με το δεύτερο πρό­
γραμμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας για μια πολιτική προστα  
σίας και ενημέρωσης των καταναλωτών. ΕΕ 0 133, 3·6·Ι98ΐ» σ · Ι·
(2) Το ίδιο, σ. 9·
(3) Παραπλανητική διαφήμιση :  Οδηγία της 10.09.1984: ΕΕ β 250, 19.09.1984 
Καταναλωτική πίστωση :  ΕΕ 0 80, 27.3.1979
Ευθύνη για ελαττωματικά προϊόντα : ΕΕ 0 2^1, 1^.10.1976

III
- απλουστευμένες δικαστικές διαδικασίες
- δικαστική προστασία των συλλογικών συμφερόντων
- συμβιΡασμός και διαιτησία
- συμβουλευτικά κέντρα.
Στο μέτρο του δυνατού, τα παραρτήματα περιγράφουν την κατάσταση την 
31.12.1932.
II ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΤΙΘΕΤΑΙ
Υπάρχουν γενικά ορισμένα εμπόδια στο δρόμο των καταναλωτών οι οποίοι 
ζητούν επανόρθωση ζημίας ενώπιον των δικαστηρίων. Πρώτο και κυριότερο είναι 
το κόστος της νομικής συμβουλής και αντιπροσώπευσης, το οποίο είναι δυνατό 
να υπερβαίνει την αξία του αντικειμένου της υποθέσεως μαζί με την πάντοτε 
παρούσα απειλή σε ορισμένες χώρες ότι η χαμένη πλευρά στις νομικές διαδι­
κασίες δύναται να επιβαρυνθεί και με την πληρωμή των εξόδων της πλευράς 
η οποία κέρδισε. Οι διαδικασίες είναι δυνατόν να είναι αργές *  είναι 
δυνατό να περάσει πολύς χρόνος προτού μια υπόθεση εγγραφεί στο πινάκιο 
του δικαστηρίου για την ακροαματική διαδικασία και είναι δυνατό να αναβληθεί 
η συζήτηση και να απαιτηθεί η προσέλευση του καταναλωτή στο δικαστήριο κατά 
τη διάρκεια εργασίμων ωρών.
Πέρα από αυτούς τους υλικούς παράγοντες υπάρχουν επίσης και ψυχολο­
γικής φύσεως φραγμοί που πρέπει να υπερνικηθούν. Είναι δυνατόν το κτίριο 
ή η αίθουσα του δικαστηρίου να προκαλούν φόβο και δέος στους καταναλωτές, 
καθώς επίσης και ο τυπικός χαρακτήρας των διαδικασιών, η νομική φρασεολογία, 
ακόμη και οι τήβεννοι των δικαστών και των δικηγόρων.
Μερικές φορές οι νομικές διαδικασίες δεν προσφέρονται κατά ιδεώδη 
τρόπο για την προστασία των καταναλωτών στο μέτρο που περιορίζονται στην 
ατομική επανόρθωση της ζημίας.
Όταν για παράδειγμα η παραπλανητική διαφήμιση επηρεάζει ένα μεγάλο 
αριθμό ανθρώπων, είναι δυνατόν μια συλλογική δράση να είναι καταλληλότερη 
από τις διαδικασίες που αναλαμβάνονται μεμονωμένα. Ορισμένα κράτη μέλη 
της ΕΟΚ έχουν αναγνωρίσει αυτό το γεγονός επιτρέποντας στις ενώσεις κατανα­
λωτών να υποβάλουν αγωγές συλλογικά εξ ονόματος των καταναλωτών για τον 
περιορισμό των καταχρήσεων. Όταν πρόκειται για αποζημίωση μάλλον παρά 
για πρόληψη, άλλη πιθανή λύση είναι η εκ μέρους ενός ή περισσοτέρων 
προσώπων υποβολή ομαδικής αγωγής για λογαριασμό μεγαλυτέρου αριθμού ατόμων.
Η ομαδική δράση είναι πρακτικά άγνωστη στην Κοινότητα. Ορισμένοι διατηρούν 
επιφυλάξεις ως προς αυτή την αντιμετώπιση. Η πείρα στις ΗΠΑ έδειξε ότι η 
διαδικασία αυτή είναι δυνατόν να οδηγήσει στην άσκηση υπερβολικής πιέσεως

IV
επί των εναγόμενων, ιδίως όταν ou ομαδικές αγωγές ασκούνται από 
δικηγόρους που αμείβονται με ποσοστά (ΐ).
Έχουν καταβληθεί προσπάθειες σε ορισμένα κράτη μέλη να εξαλειφθούν 
τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές όταν επιδιώκουν την απο­
κατάσταση, με την απλούστευση των δικαστικών διαδικασιών για τις μικρές 
απαιτήσεις. Η ειδική διαδικασία του περιφερειακού Δικαστηρίου στην 
Αγγλία και την Ουαλλία, για παράδειγμα, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα 
προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ στη Σκωτία, η οποία έχει το δικό της 
νομικό σύστημα, λειτουργούσε από το 1979 μέχρι το Ι9δΐ ένα καθοδηγητικό 
σχέδιο που αποσκοπούσε στην ανάπτυξη νέων διαδικασιών. Το πρόγραμμα 
αυτό εχρηματοδοτείτο ευ μέρει από την Κοινότητα.
'Αλλα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει εναλλακτικές λύσεις. Η Δανία 
για παράδειγμα προέβη στη σύσταση του Γραφείου Παραπόνων των καταναλωτών 
που ασχολείται με απαιτήσεις αποζημιώσεων των καταναλωτών. Το Γραφείο 
αυτό έδωσε λύση σε διαμάχες μέσω μιας διαδικασίας συμβιβασμού και 
διαιτησίας. Η ίδια αντιμετώπιση υπάρχει, φυσικά, και σε άλλες χώρες 
μέλη, συχνά με τη μορφή συμβιβασμού ή διαιτησίας μέσω ιδιωτικών φορέων, 
παρόλο που και οι ιδιωτικοί φορείς είναι δυνατό να υφίστανται παρεμβάσεις 
εκ μέρους της δημόσιας αρχής. Οι κώδικες πρακτικής οι οποίοι απετέλεσαυ 
αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ του "OFFICE OF FAIR TRADING" και 
των βρεταυυικών εμπορικών ενώσεων καλύπτουν γενικά τη διαχείριση των 
παραπόνων που υποβάλλονται από δυσαρεστημέυους καταναλωτές.
(ΐ) π.χ. αμείβονται με την παρακράτηση αυαλόγου ποσού πάνω στην επιδικα­
ζόμενη αποζημίωση, που μπορεί να φθάσει έως 30 /ο-Α-0 /ο σε μερικές 
περιπτώσεις. Το σύστημα αυτό δεν είναι αποδεκτό από τους δικηγόρους 
που ασκούν το επά,γελμά τους μέσα στην Κοινότητα.

V
Το μειονέκτημα των περισσοτέρων διαδικασιών συμβιβασμού και διαιτησίας  
είναι η εθελοντική τους φύση. Πρέπει να συμφωνούν οι πλευρές και στον  
τρόπο διευθέτησης της διαφοράς τους και να συμμορφώνονται με την απόφαση  
του συμβιβαστικού ή διαιτητικού φορέα, για να είναι αποτελεσματικές  
αυτού του είδους οι διαδικασίες.
Οι κατάλληλες συμβουλές και η σωστή ενημέρωση αποτελούν προϋποθέσεις  
προκειμένου η οποιαδήποτε διαδικασία να συμβάλει με επιτυχία στην απο­
κατάσταση των καταναλωτών. Παρόμοιες διαδικασίες έχουν αξία μόνο εάν  
ο καταναλωτής γνωρίζει ότι έχει δικαίωμα προς αποκατάσταση ή ένσταση σε  
απαίτηση του εμπόρου. Αυτός είναι δυνατό να είναι και ένας από τους  
λόγους που εξηγεί γιατί οι προσπάθειες των κρατών μελών για την βελτίωση  
των όρων προσφυγής στη δικαιοσύνη, με την ευρεία έννοια του όρου ώστε  
να περιλαμβάνονται και οι εκτός δικαστηρίου διαδικασίες, δεν έχουν πετύχει  
στο βαθμό που το άξιζαν. Είναι όμως σωστό μέχρις ενός σημείου ότι οι  
καταναλωτέσ δεν έκαναν πλήρη χρήση των εν λόγω διαδικασιών γιατί δεν  
ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους. Σε ορισμένες, τέλος, περιπτώσεις η  
έλλειψη πόρων οδήγησε πολλά κέντρα παροχής συμβουλών στους καταναλωτές  
καθώρ και διαδικασίες διαιτησίας στη διακοπή των δραστηριοτήτων τους (ΐ).
111 Η_Κ01ΚΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών είναι διάχυτη η ανησυχία για  
την ανεπάρκεια των παραδοσιακών νομικών συστημάτων στις μικρού μεγέθους  
απαιτήσεις. Σε ατομικό επίπεδο όλες οι υποθέσεις είναι μικρής σημασίας.
Σε συλλογ'ΐκή βάση, το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός ατόμων δεν δύνανται  
να ασκήσουν ή να υπερασπίσουν τα δικαιώματά τους είναι δυνατό να προ-  
καλέσει δυσαρέσκεια και έλλειψη σεβασμού στους νόμους.
Αυτή η επίγνωση του γεγονότος οδήγησε σε ορισμένες εξελίξεις στις  
οποίες η Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνέβαλε σημαντικά.
./.
(ΐ) Περισσότερες λεπτομέρειες των διαδικασιών που λειτουργούν για τη
διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη στην Κοινότητα παρατίθενται  
στο παράρτημα του εγγράφου.

VI
Η Επιτροπή οργάνωσε το 1975 στο Μονπελλιέ ένα συμπόσιο για τη 
δικαστική και εξωδικαστική προστασία των καταναλωτών. Στο συμπόσιο αυτό 
η προσοχή συγκεντρώθηκε στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι καταναλ·.· 
που επιδιώκουν απονομή δικαιοσύνης και στα διάφορα μέσα με τα οποία 
καταβάλλονται προσπάθειες για τη δίκαιη διευθέτηση των διαφορών στο 
πεδίο της προστασίας του καταναλωτή (ΐ).
Πολλές από τις πρωτοβουλίες που ακολούθησαν έλκουν την καταγωγή τους 
από τις προτάσεις που έγιναν στο Μονπελλιέ * για παράδειγμα, το 1977 
υπεβλήθη έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2) από τον κ. ΒΕΕΘΕΟΕΠΕ και 
ακολούθησε ψήφισμα με το οποίο διατυπώνονταν έκκληση για :
α) την έκδοση κανονισμού για τη βελτίωση, απλούστευση και εναρμόνιση 
των νομικών διαδικασιών που εφαρμόζονται στις υποθέσεις των κατα~ 
ναλωτών με την κατοχύρωση του δικαιώματος για τις ενώσεις των 
καταναλωτών να ενεργούν εξ ονόματος των μελών τους
β) την έκδοση οδηγίας περί δημιουργίας διαδικασιών συμβιβασμού 
και διαιτησίας.
Το ψήφισμα σχετικά με το Δεύτερο Πρόγραμμα για την προστασία των 
καταναλωτών κάνει επίσης έκκληση για τη βελτί.ωση της δυνατότητας 
προσφυγής του καταναλωτή στη δικαιοσύνη (3)·
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ενέκρινε το 1979 έκθεση (^) 
του κ. ΗΙΕΚΕΝβ ζητώντας από την Επιτροπή να αναλάβει δράση για :
σ') τη βελ.τίωση της ενημερώσεως και εκπαιδεύσεως των καταναλωτών
β) την ενθάρρυνση της δημιουργίας κέντρων παροχής συμβουλών στους 
καταναλωτές και διαδικασιών συμβιβασμού και διαιτησίας
γ) την προετοιμασία οδηγίας σχετικά με τις διαδικασίες που πρέπει 
να εφαρμόζονται στις μικρού μεγέθους απαιτήσεις
δ) την πρόταση οδηγίας με την οποία παραχωρείται στις ενώσεις των 
καταναλωτών το δικαίωμα να εγείρουν γενικού συμφέροντος αγωγές 
(δηλαδή, να υπερασπίζουν συλλογικά τα συμφέροντα των καταναλωτών), 
ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν έχει σημειωθεί άμεση ζημία.
(ΐ)Τα πρακτικά δημοσιεύτηκαν από την Επιτροπή το 1976.
(2) Έγγρ. Ευρ.Κοιν. *+7.77^ τελικό
(3) Έγγρ. Ευρ.Κοιν. 65*917 τελικό
(4) Έγγρ. ΟΚΕ/93/79 τελικό

VII
Το 1980 συντελέστηκε η ολοκλήρωση του τελευταίου τόμου της σημαντικής 
εργασίας σχετικά με την πρόσβαση στη δικαιοσύνη του καθηγητή ΟΑΡΕΚΣΕΤΤΙ 
του ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου στη Φλωρεντία. Πρόκειται
για ηια αναλυτική διατριβή πάνω στο θέμα αυτό και αποτελεί πλούσια πηγή 
υλικού για όσους εργάζονται στο πεδίο αυτό (ΐ).
Σημαντικές εξελίξεις σημειώθηκαν επίσης και έξω από τα πλαίσια της 
Κοινότητας. Το Συμβούλιο της Ευρώπης ευέκρινε στις 2 Μαρτίου 1978 
ψήφισμα περί δικαστικής βοήθειας και παροχής νομικών συμβουλών. Στο 
ψήφισμα αυτό εξαγγέλλεται η αρχή σύμφωνα με την οποία ανήκει στο κράτος 
η ευθύνη να φροντίζει ώστε να εξασφαλίζεται η παροχή νομικών συμβουλών σε 
όσους δεν θα ήταν κανονικά σε θέση να την εξασφαλίσουν (2). Το Συμβούλιο 
της Ευρώπης ενέκρινε στις 14 Μαΐου 19-81 ψήφισμα σχετικά με τη δυνατότητα 
προσβάσεως στη δικαιοσύνη, στο οποίο αναφέρονται μια σειρά αρχών με τις 
οποίες καλύπτονται θέματα όπως το κόστος και η διάρκεια των νομικών 
διαδικασιών (3)·
Τα εν λόγω ψηφίσματα έχουν τη μορφή συστάσεων προς τα κράτη μέλη 
του Συμβουλίου της Ευρώπης, το οποίο περιλαμβάνει όλες τις χώρες της 
ΕΟΚ, και η Κοινότητα συμμετείχε στις προπαρασκευαστικές εργασίες που 
οδήγησαν στην έγκριση των ψηφισμάτων αυτών. Όσον αφορά εντούτοις τη 
νομική βοήθεια, ανακύπτουν ειδικότερα θέματα στις περιπτώσεις που αφορούν 
υποθέσεις των καταναλωτών, στις οποίες το κόστος των παραδοσιακών νομικών 
διαδικασιών είναι δυνατό να υπερβαίνει την αξία του αντικείμενου της 
αμφισβήτησης. Είναι λοιπόν αμφισβητήσιμο κατά πόσο θα έπρεπε να διατί­
θεται στις περιστάσεις αυτές νομική βοήθεια ή μήπως αυτό θα αποτελούσε 
αδικαιολόγητη παροχή πόρων, ειδικότερα κάτω από τις παρούσες αντίξοες 
οικονομικές συνθήκες. Το μειωμένο κόστος των απλοποιημένων διαδικασιών 
είναι δυνατόν να δημιουργήσει ένα θετικότερο αποτέλεσμα, όσον αφορά το 
εκδικαζόμενο ποσό και τα έξοδα των διαδικασιών και με τον τρόπο αυτό 
εξαφανίΓει την ανάγκη νομικής συμπαράστασης.
(ΐ) Πρόσβαση στη δικαιοσύνη, συγγραφέας καθηγητής Μ.ΟΑΡΕΣΙιΕΤΤΙ, εκδ. 
ΠΐυΕΕβΕ-βυΤΗΟΕΕ
(2) Ψήφισμα αριθ. 78(8) της εξ Υπουργών Επιτροπής
(3) Σύσταση αριθ. β(8ΐ)7 της εξ Υπουργών Επιτροπής στα κράτη μέλη περί 
των μέτρων για τη διευκόλυνση της προσβάσεως στη δικαιοσύνη

Vili
IV ΤΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΗΣ ΓΑΝΔΗΣ
Πιο πρόσφατα, το 19^2 οργανώθηκε για την Επιτροπή, αυτή τη φορά 
στη Γάνδη, ένα δεύτερο συμπόσιο για την πρόσβαση των καταναλωτών στη 
δικαιοσύνη. Εξήντα περίπου εμπειρογνώμονες, πανεπιστημιακοί και δικηγόροι, 
προερχόμενοι από όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας, συζήτησαν τους πιθανούς 
τρόπους οι οποίοι θα έκαναν πιο προσιτές τις δικαστικές διαδικασίες στους 
καταναλωτές.
Η αξία του Συμποσίου της Γάνδης έγκειται στο γεγονός ότι προσδιόρισε 
πολλά από τα στοιχεία τα οποία παρεμβαίνουν στη δημιουργία ή τη βελτίωση 
διαδικασιών που επιτρέπουν την εξασφάλιση των δικαιωμάτων των καταναλωτών. 
Η συζήτηση περιεστράφη γύρω από τα εξής θέματα ί
- τη φύση των διαδικασιών,
- τη δομή του δικαστηρίου,
- τη δυνατότητα περιορισμού των νέων διαδικασιών μόνο σε υποθέσεις 
που αφορούν τους καταναλωτές,
- τη διεξαγωγή της δίκης,
- τον τύπο των διαδικασιών,
- το ρόλο του δικαστή,
- την εκπροσώπευση των μερών,
- το δικαίωμα για έφεση,
- το συμβιβασμό,
- την πρόσβαση στο δικαστήριο.
Χωρίς να γίνεται προσπάθεια για περιεκτική ανάλυση αυτών των διαφόρων 
θεμάτων, η περίληψη που ακολουθεί αναφέρει συνοπτικά τα ζητήματα που έχουν 
ανάγκη απάντησης για οποιονδήποτε επιθυμεί να δεί μια βελτίωση στο θέμα 
της επανόρθωσης της ζημίας των καταναλωτών. Αυτά τα ζητήματα αναφέρονται
γενικά στις νομικές διαδικασίες, αλλά θα πρέπει να υπομνησθεί ότι έχουν
εφαρμογή εξίσου και στις διοικητικές διαδικασίες.
I. Η φύση των διαδικασιών
Η φύση των διαδικασιών θα πρέπει να είναι νομική ή διοικητική ; Εάν 
είναι νομική, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα ειδικό δικαστικό σύστημα ή θα 
πρέπει να δημιουργηθούν νέες διαδικασίες στο πλαίσιο των ήδη υπαρχόντων 
δικαστηρίων ;
Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα εξαρτάται από ένα αριθμό παραγόντων.
Η δημιουργία νέων δικαστικών συστημάτων τα οποία θα ασχολούνται με τις 
υποθέσειο των καταναλωτών μπορεί να είναι πολύ δαπανηρή και παρουσιάζει 
προβλήματα χρηματοδότησης (καθώς επίσης και η δημιουργία νέων διοικητικών 
δικαστηρίων). Αυτό σημαίνει ότι θα ήταν προτιμότερο να δημιουργηθούν 
νέες διαδικασίες στο πλαίσιο των υπαρχόντων δικαστηρίων. Εξάλλου θα πρέπει

IX
να ληφθούν υπόψη τα ψυχολογικά εμπόδια τα οποία συχνά αποθαρρύνουν τους 
καταναλωτές από το να χρησιμοποιούν τα κανονικά δικαστήρια :  είναι δύσκολο 
να προβλεφθεί εάν οι απλοποιημένες διαδικασίες από μόνες τους θα ήταν 
αρκετές για να υπερνικηθούν αυτά τα εμπόδια σε κάθε περίπτωση.
2. Η διάρθρωση των δικαστηρίων
Θα πρέπει ο δικαστής να βοηθείται από δικαστικούς εμπειρογνώμονες ;
Αυτό θα είχε το πλεονέκτημα του σημαντικά μειωμένου κόστους, μειώνοντας 
την ανάγκη εμπειρογνωμόνων μαρτύρων :  οι δικαστικοί εμπειρογνώμονες θα ήταν 
επιλεγμένοι να είναι οι ίδιοι εμπειρογνώμονες στον υπό συζήτηση τομέα. Ένα 
δικαστήριο όμως με δικαστικούς εμπειρογνώμονες μη νομικούς θα έπρεπε πιθανώς 
να είναι ένα όργανο συγκεντρωτικό (γιατί θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ 
δαπανηρό ή δύσκολο να επανδρωθεί ένας μεγάλος αριθμός δικαστηρίων με τέτοιου 
είδους εμπειρογνώμονες). 'Ενα τέτοιο δικαστήριο θα πρέπει λοιπόν να ενεργεί 
συχνά με βάση γραπτά συμπεράσματα, πράγμα το οποίο θα έκανε δυσχερή τη 
ταχύτητα κάι την απλότητα οι οποίες αναζητούνται καθώς επίσης θα έθετε 
προβλήματα για τα μη αντιπροσωπευόμενα μέρη. Η πείρα δείχνει ότι πολλοί 
άνθρωποι δυσκολεύονται να εκφρασθούν καθαρά στο γραπτό λόγφ, ακόμη και 
όταν οι νομικές διαδικασίες έχουν απλοποιηθεί - μολονότι αυτό βοηθάει έως 
ένα ορισμένο σημείο.
3. Περιορισμοί στη δικαιοδοσία του δικαστηρίου
α) Οι ειδικές απλοποιημένες διαδικασίες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται 
περιορισμένα στις υποθέσεις των καταναλωτών μόνο ή και σε όλες 
τις υποθέσεις που αφορούν μικρές απαιτήσεις ;
Μπορεί να αποδειχθεί πολύ δύσκολος ο διαχωρισμός μεταξύ των 
υποθέσεων που αφορούν τους καταναλωτές και αυτών που αφορούν 
μικρές απαιτήσεις. Επιπλέον δεν φαίνεται να υπάρχει δικαιολογία 
ικανοποιητική ώστε να αρνηθεί κανείς τα οφέλη που προκύπτουν από 
τις απλοποιημένες διαδικασίες και οι οποίες αφορούν γενικά τους 
μικρούς ενάγοντες. Πάντως θα ήταν σχεδόν αναμφίβολα σωστό να 
περιοριστεί η δικαιοδοσία του δικαστηρίου κατά κάποιο τρόπο :  
παραδείγματος χάρη, εξαιρώντας απαιτήσεις για προσωπικές ζημίες 
και δυσφήμηση, συζυγικούς λόγους και φιλονεικίες πάνω σε 
υποθέσεις εγγείου ιδιοκτησίας.
β) Θα πρέπει αυτές οι διαδικασίες να είναι στη διάθεση κάθε 
κατηγορίας εγκαλούντων ;
Η πείρα στα κράτη μέλη δείχνει ότι οι διαδικασίες για τις μικρές 
απαιτήσεις χρησιμοποιούνται συχνά από τους προμηθευτές όταν

X
κάνουν αγωγή στους καταναλωτές. Ορισμένες φορές προτείνεται, καθώς οι 
διαδικασίες αυτές έχουν σαν σκοπό το όφελος των εναγόντων ιδιωτών είτε να 
αποθαρρύνονται με υψηλότερα δικαστικά έξοδα από αυτά που πρέπει να πληρώσουν 
οι εγκαλούντες ιδιώτες γιατί αλλοιώτικα οι βελτιωμένες διαδικασίες δεν 
γίνονται τίποτε άλλο παρά μια βελτιωμένη μορφή συλλογής οφειλών. Υπάρχουν 
όμως δύο επιχειρήματα που αντιτίθενται στην εξαίρεση των προμηθευτών κατ’  
αυτό τον τρόπο :  κατά πρώτο λόγο, η εξαίρεση μιας ιδιαίτερης κατηγορίας 
εναγόντων φαίνεται κατ’αρχήν λανθασμένη ,  καθόσον τα δικαστήρια θα πρέπει 
να είναι ανοικτά για όλους :  και στους προμηθευτές δεν μπορεί να τους 
στερηθεί το δικαίωμα χρήσης μιας απλοποιημένης διαδικασίας για την ανάκτηση 
νομίμων χρεών * κατά δεύτερο λόγο, εάν επρόκειτο να εξαιρεθούν οι προμη*. 
θευτές, οι τελευταίοι θα μπορούσαν να εναγάγουν τους καταναλωτές χρησιμο­
ποιώντας απλώς τις κανονικές διαδικασίες, πράγμα που θα ισοδυναμούσε στην 
πραγματικότητα να στερήσει τους εναγόμενους καταναλωτές από το όφελος της 
απλοποιημένης διαδικασίας.
γ) θα έπρεπε να υτάρχει ένα ανώτατο όριο ως προς τα ποσά τα οποία αποτελούν 
αντικείμενο απαιτήσεων τα οποία μπορούν να συμπεριληφθούν στις ειδικές 
διαδικασίες ;
Από την ίδια τη φύση της η διαδικασία για τις μικρές απαιτήσεις ίσως να 
απαιτούσε την εισαγωγή ενός τέτοιου ορίου. Ακόμη και εαν η διαδικασία 
ήταν στενά περιορισμένη σε υποθέσεις καταναλωτών, ένα τέτοιο όριο θα 
φαινόταν σωστό :  όταν διακυβεύονται μεγάλα χρηματικά ποσά, οι δύο πλευρές 
είναι διατεθειμένες γενικά να αναλάβουν σημαντικά έξοδα για την υπεράσπιση 
χων απαιτήσεών τους (ή δύνανται να ζητήσουν νομική βοήθεια).
ή·. Η διεξαγωγή της_δίκης
α) Θα έπρεπε να απλοποιηθούν οι κανόνες και η γλώσσα που χρησιμοποιούνται 
στις διαδικασίες ;
Είναι γενικώς αποδεκτό ότι το περίπλοκο των διαδικαστικών κανόνων αποθαρρύ­
νει πολλά άτομα τα οποία θα εσκόπευαν να φέρουν τις υποθέσεις τους στο 
δικαστήριο, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μικρούς ενάγοντες, οι οποίοι δεν 
έχουν δικηγόρο. Παρόμοια, πολλοί νομικοί όροι είναι σχεδόν χωρίς νόημα 
για πολλούς απλούς ανθρώπους. Μια κάποια λοιπον απλοποίηση θα φαινόταν 
επιθυμητή.
Πάντως, δεδομένου ότι ο κύριος σκοπός των διαδικαστικών κανόνων είναι να 
εξασφαλίσουν τη δίκαιη διεξαγωγή της δίκης και να διαφυλαξουν τα δικαιώματα 
και των δύο πλευρών, η απλοποίηση θα σήμαινε απλά και μόνο δικαιοσύνη 
δεύτερης κατηγορίας. Αυτού του είδους η δικαιοσύνη αξίζει περισσότερό απο 
μια ανύπαρκτη δικαιοσύνη ; Οι νομικοί κανόνες χρησιμοποιούνται στις παρα-

XI
δοσιακές νομικές διαδικασίες διότι έχουν ένα συγκεκριμένο νόημα, 
γνωστό στους δικαστές και τους δικηγόρους, και είναι φανερά επι­
θυμητή η διατύπωση των απαιτήσεων με μη διφορούμενους όρους. Είναι 
δύσκολο λοιπόν να εννοήσει κανείς πώς θα ήταν δυνατόν να εξαιρεθούν 
εντελώς αυτοί οι όροι.
β) Μέχρι ποιου σημείου είναι δυνατή ή επιθυμητή η επίσπευση των 
δικαστικών διαδικασιών ;
Η απάντηση στην ερώτηση αυτή καθώς και στην προηγούμενη είναι στενά 
συνδεδεμένες μεταξύ τους. Μια κάποια διαδικαστική καθυστέρηση κατά 
την εκδίκαση των υποθέσεων μπορεί να είναι αναπόφευκτη :  είναι 
προφανώς αναγκαίο, εάν θέλει κανείς να είναι δίκαιη η διαδικασία, 
να χορηγείται αρκετός χρόνος στον ενάγοντα να κοινοποιήσει την 
απαίτησή του και στον αντίδικο να παρουσιάσει την υπεράσπισή ή την 
ανταπαίτησή του.
γ) Θα πρέπει η διαδικασία να είναι γραπτή ή προφορική ή ένας 
συνδυασμός και των δύο;
Μια διαδικασία καθ*ολοκληρία προφορική θα ήταν δυνατόν να αυξήσει τη 
διάρκεια των ακροάσεων και να κάνει δυσκολότερο του καθορισμό των 
ζητημάτων. Μια καθ*ολοκληρία γραπτή διαδικασία θα γλύτωνε τα δύο 
μέρη από την ανάγκη να παρευρεθούν σε μια ακρόαση για την οποία θα 
έπρεπε να απουσιάσουν από την εργασία τους. Από την άλλη πλευρά, θα 
αύξανε τη δυσκολία του δικαστηρίου να διαλέξει ανάμεσα στις συγκρουό- 
μενες διεκδικήσεις. Φαίνεται λοιπόν ότι μια μικτή διαδικασία θα ήταν 
η καλύτερη. Η ακριβής στάθμιση ανάμεσα στην προφορική και τη γραπτή 
πλευρά της διαδικασίας θα εξαρτιόταυ, παραδείγματος χάρη, από το 
κατά πόσο οι ειδικές δικαστικές διαδικασίες θα ήταν συγκεντρωμένες ή 
θα ίσχυαυ σε ορισμένα τοπικά δικαστήρια (βλέπε ερώτηση 2 ανωτέρω).
δ) Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος του δικαστή ;
Ένας ρόλος παθητικός δεν είναι αναγκαία ο κατάλληλος σε διαδικασίες 
μικρών απαιτήσεων, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει νομική εκπροσώπευση 
των μερών. Εφόσον επιθυμείται η απλοποίηση των διαδικασιών, θα ήταν 
προτιμότερο να έχει ο δικαστής ένα ενεργό, παρεμβατικό ρόλο στη 
διεξαγωγή της δίκης.
ε) Θα πρέπει να επιτρέπεται η από δικηγόρους εκπροσώπευση των αυτιδίκωυ;
Καθώς οι αμοιβές των δικηγόρων αντιπροσωπεύουν ένα μεγάλο μέρος του 
κόστους μιας δίκης, ένας τρόπος να περιορισθούυ τα έξοδα θα ήταν να 
αποθαρρύνονταν οι αντίδικοι να αντιπροσωπεύονται νομικά, για 
παράδειγμα, διευκρινίζοντας ότι οι αμοιβές των δικηγόρων δεν αποτελούν

XII
έξοδο δυναμενο να ανακτηθεί ·  Δεν είναι πάντως επιθυμητή η απαγόρευση 
προς τους δικηγόρους να αντιπροσωπεύουν ενάγοντες, καθώς αυτό θα 
συνιστούσε διάκριση προς την πλευρά των καταναλωτών :  πολλές εμπο­
ρικές επιχειρήσεις, στη διαμάχη τους με τους καταναλωτές, θα συνέ­
χιζαν να αντιπροσωπεύονται από ειδικούς που θα ήταν δικηγόροι καθ’  
όλα εκτός από το όνομα,
στ'* Οι αποφάσεις θα πρέπει να είναι εφεσίβλητες ή επιδεκτικές 
επανεξετάσεις από ένα ανώτερο δικαστήριο ;
Δεν θα ήταν μάλλον προς το συμφέρον της δικαιοσύνης να αποκλεισθεί 
τελείως η δυνατότητα επανεξέτασης της απόφασης από ένα ανώτερο 
δικαστήριο, όταν, παραδείγματος χάριν, το δικαστήριο έχει διαπράξει 
νομικό σφάλμα. Πάντως οι περιπτώσεις δυνατότητας επανεξέτασης της 
υπόθεσης θα είναι καλό να παραμείνουν λίγες στον αριθμό για λόγους 
ταχύτητας και οικονομίας. Η απόφαση να επιτραπεί ή όχι η επανεξέταση 
της υπόθεσης θα πρέπει να λαμβάνεται από το ανώτερο δικαστήριο.
5. Συμβιβασμός
Θα πρέπει να δημιουργηθεί μια ειδική διαδικασία συμβιβασμού ; Από 
ποιόν θα πρέπει να γίνει προσπάθεια συμβιβασμού και σε πιο στάδιο της 
διαδικασίας;
Μια διαδικασία συμβιβασμού πριν από τη δίκη δικαιολογείται εάν επιτρέπει 
την εξοικονόμηση χρόνου και χρημάτων δίνοντας τη δυνατότητα στους αντι- 
δίκους να συμφωνήσουν πάνω σε μια δίκαιη λύση της διαφοράς τους χωρίς 
να φέρουν την υπόθεση στα δικαστήρια.
Εάν πάντως η ειδική διαδικασία για την εκδίκαση υποθέσεων που αφορούν 
μικρές απαιτήσεις είναι ανεπίσημη, και ο δικαστής έχει ενεργητικό ρόλο, 
δεν υπάρχει κανένας λόγος γιατί να μη θεωρηθούν οι προσπάθειες για 
συμβιβασμό σαν ένα φυσιολογικό τμήμα της διαδικασίας :  στην πραγματικό­
τητα, ένα από τα πλεονεκτήματα της προκαταρκτικής ακρόασης είναι ότι 
επιτρέπει να δεί κανείς κατά πόσον είναι δυνατός ο συμβιβασμός.
6. Προσφυγή στο δικαστήριο
Δεδομένου ότι η ακροαματική διαδικασία στο δικαστήριο λαμβάνει χώρα 
κατά τη διάρκεια των ωρών εργασίας, έτσι ώστε οι περισσότεροι από τους 
διάδικους πρέπει να πάρουν άδεια για να παρευρεθούν, με αποτέλεσμα 
διαφυγόν κέρδος, θα πρέπει να ληφθούν ειδικά μέτρα είτε για να εξασφα- 
λισθεί η διενέργεια της ακροαματικής διαδικασίας τα βράδυα ή τα Σαββατο­
κύριακα, είτε για να αποζημιωθούν οι διάδικοι για το διαφυγόν κέρδος ;
Πιθανόν οι βραδυνές ή κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου συνεδριάσεις 
να έλυναν ίσως το πρόβλημα, θα αυξάνουν όμως σημαντικά τα διοικητικά

XIII
έξοδα των δικαστηρίων. 'Αλλες δυνατές λύσεις θα ήταν να ζητηθεί να 
πληρώνεται στους υπαλλήλους ο χρόνος που διαθέτουν για την ακρο­
αματική διαδικασία, πράγμα το οποίο θα ήταν δύσκολο να εφαρμοσθεί 
για τους εργοδότες, ή να επέτρεπαν το διαφυγόν κέρδος να θεωρηθεί 
σαν έξοδο που δύναται να ανακτηθεί από την πλευρά που θα κερδίσει 
τελικά.
7· Η συλλογική δράση
βα πρέπει να ληφθούν μέτρα ούτως ώοτε οι οργανώσεις των καταναλωτών 
να μπορούν να προβαίνουν σε αντιπροσωπευτικές ή συλλογικές ενέργειες; 
(Αυτό το ερώτημα δεν εξετάσθηκε στη Γάνδη, αλλά συμπεριελήφθηκε 
εδώ εξαιτίας της εμφανούς σπουδαιότητάς του σε οποιαδήποτε συνθήκη 
για μελλοντικές εξελίξεις στο θέμα της επανόρθωσης της ζημίας των 
καταναλωτών).
Οι ομαδικές ενέργειες επιτρέπουν την δικαστική δίωξη ενός εναγομένου 
από ένα άτομο, από ομάδα ατόμων ή οργάνωση, η οποία ενεργεί εξ 
ονόματος μιας κατηγορίας ανθρώπων, οι οποίοι έχουν υποστεί βλάβη εξ 
αιτίας της συμπεριφοράς του εναγόμενου. Είναι γι’αυτό το λόγο ιδιαίτερα 
κατάλληλες για την επανόρθωση της ζημίας σε περιπτώσεις όπου ένας 
μεγάλος αριθμός ατόμων έχει υποστεί ζημία, η οποία είναι αποτέλεσμα 
ενός μεμονωμένου γεγονότος ή σειράς παρομοίων γεγονότων, αλλά όπου 
το ποσό της ζημίας εκάστου ατόμου είναι πολύ μικρό για να δικαιολογήσει 
την ανάληψη μεμονωμένης δράσεως. Εάν, παραδείγματος χάρη, ένας οργα­
νωτής ταξ ιδιών μειώσει, μονομερώς και κατά παράβαση της σύμβασης την 
οποία έχει κάνει με τους πελάτες του, το ταξίδι που έχει οργανώσει, 
το ποσό της απαιτουμένης αποζημιώσεως από κάθε ένα πελάτη μπορεί να 
είναι πολύ μικρό. Η ζημιά όμως που υπέστη συνολικά η ομάδα αυτή των 
ατόμων μπορεί να είναι σημαντική. Η χρησιμότητα του παραδοσιακού 
συστήματος της μεμονωμένης δράσης είναι περιορισμένη σε αυτές τις 
περιπτώσεις, διότι πολύ λίγοι άνθρωποι είναι διατεθειμένοι να προσ- 
φύγουν στη δικαιοσύνη για να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους εκτός 
εάν οι Γημιές υπερκαλύπτουν σημαντικά τα έξοδα για την επανόρθωσή 
τουσ. Αυτό φανερά οδηγεί σε αδικία. Ένα σύστημα ομαδικής δράσης θα 
επέτρεπε την ανάληψη δραστηριοτήτων σε τέτοιες περιπτώσεις με την 
δυνατότητα της κατανομής του κόστους :  η πείρα στις Ηνωμένες Πολιτείες 
της Αμερικής δείχνει ότι οι ομαδικές ενέργειες είναι οικονομικά 
εφικτές ακόμη και όταν το διεκδικούμενο ποσό από μεμονωμένα άτομα της 
ομ'δας είναι πραγματικά πολύ μικρό (μέχρι και 10 δολλάρια). Αυτό 
οφείλεται σε κάποιο βαθμό στο σύστημα των αναλογικών αμοιβών :  
πραγματικά είναι δυνατό να αναρωτηθεί κανείς εάν οι συλλογικές ενέργειες 
είναι δυνατές εάν δεν υπάρχει αυτό τσ σύστημα.

XIV
Πολλά άλλα ζητήματα πρέπει, επίσης να εξετασθούν, για παράδειγμα, εάν 
οι συλλογικές ενέργειες επρόκειτο να εισαχθούν, θα ήταν αναγκαία η 
εισαγωγή κανόνων οι οποίοι θα επιτρέπουν τον προσδιορισμό της συμμε- 
τογής σε μια ομάδα (έτσι ώστε να εξαιρεθούν οι πολύ μεγάλες και αόριστες 
κατηγορίες όπως αυτής η οποία περιλαμβάνει όλους όσους χρησιμοποιούν 
το αυτοκίνητο) και για να απλοποιηθεί η εκτίμηση ζημιών σε περιπτώσεις 
όπου η ενέργεια του εναγομένου προκαλεί μεγάλο αριθμό διεκδικήσεων.
Θα ήταν επίσης αναγκαίο να ασχοληθεί κανείς με μια αντίρρηση αρχής, 
δηλαδή ότι είναι ανεπιθύμητο και αντίθετο προς τη σωστή λειτουργία 
του δικαστηρίου το να επιτραπεί μια "απροσδόκητα καλή" αποζημίωση σε 
άτομα τα οποία δεν υποκινούνται σημαντικά να αναλάβουν μια μεμονωμένη 
δράση. Αυτή η αντίρρηση θα έπαυε να υπάρχει εάν ζητούσε κανείς από 
τουτ ενάγοντες να παρευρίσκονται στις διαδικασίες - πράγμα το οποίο 
θα ήταν δυνατό μόνο εάν η κατηγορία των ατόμων ήταν καθορισμένη με 
τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ευχερής ο καθορισμός των ατόμων τα οποία 
ανήκουν σ’αυτήν.
V ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ_ΓΙΑ_ΔΡΑΣΗ
Η προυγούμενη έκθεση δείχνει ότι ο ρόλος της Κοινότητας στον τομέα της 
προσ υγής του καταναλωτή στη δικαιοσύνη μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Τόσο 
στο Κοινοβούλιο όσο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει προταθεί 
ότι η Κοινότητα θα έπρεπε να εισαγάγει νομοθετική ρύθμιση με την οποία θα 
ζητούνται αλλαγές στις νομικές διαδικασίες των κρατών μελών. Η πείρα δείχνει 
ότι μπορεί να πρόκειται για μια δύσκολη και μακροχρόνια προσέγγιση, που 
είναι αμφίβολο άν θα παρουσιάσει αποτελέσματα κατά τη διάρκεια του Δεύτερου 
προγράμματος.
Μια δεύτερη πιθανή κατεύθυνση δράσης για την Επιτροπή συνίσταται στο 
να απευθύνει συστάσεις στα κράτη μέλη. Η προσέγγιση πάντως αυτή είναι 
πιθανό να οδηγήσει σε μια επανάληψη των αρχών που έχουν ήδη εξαγγελθεί 
από το Συμβούλιο τηε Ευρώπης. Δεν θα ήταν επιθυμητό για την Επιτροπή να 
επαναλάβει αυτά που έχουν ήδη γίνει από τους εμπειρογνώμονες των κρατών. 
Ακόμη και στην περίπτωση που το έκανε αυτό είναι απίθανη η περίπτωση να 
φθάσει σε διαφορετικά συμπεράσματα, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Κοινότητα 
συμμετείχε στις συνεδριάσεις που έγιναν από το Συμβούλιο της Ευρώπης για 
την προετοιμασία της Σύστασής τους. Φυσικά, η Επιτροπή δυναται να επιδοκι­
μάσει την έκθεση των αρχών η οποία περιέχεται στη σύσταση.
Μια άλλη δυνατότητα για την Κοινότητα είναι να ακολουθήσει μια πραγμα­
τιστική προσέγγιση.  Η προσφυγή στη δικαιοσύνη υπήρξε το αντικείμενο πολλών 
συζητήσεων σε διαφορετικά πλαίσια. ‘ ' ’ Εχουν γραφτεί πολλές εργασίες ερμηνεύ­
οντας θεωρίες για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να συμπληρωθούν τα κενά

XV
τα οποία όλου παραδέχονται, ότι υπάρχουν. Οι αρχές που διευκολύνουν την 
πρόσβαση στη δικαιοσύνη έχουν καθοριστεί, αλλά το βασικό πρόβλημα παραμένει 
στο πως θα μπούν σε πρακτική εφαρμογή οι αρχές και η θεωρία. Αυτό μπορεί 
να λυθεί μόνο μέσω πειραματισμών. Κατά συνέπεια, το Δεύτερο Πρόγραμμα προ­
τείνει την υποστήριξη σε εθνικό και τοπικό επίπεδο βασικών σχεδίων για να 
γίνει δυνατή η εκτίμηση στην πρακτική της αποτελεσματικότητας των νέων 
διαδικασιών.
Οι προτάσεις για παρόμοια προγράμματα θα πρέπει να διατυπώνονται με 
τρόπο ώστε να ταιριάζουν με τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε χώρα. Δεν 
τίθεται ζήτημα εισαγωγής διαδικασίας σε κοινοτικό επίπεδο για μικρές απαι­
τήσεις. Οι αρχές για την προσφυγή στη δικαιοσύνη έχουν διεθνή χαρακτήρα, 
όπως αποδεικνύεται και από τη σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ωστόσο 
οι ευ λόγω αρχές παρομοιάζουται με τους σπόρους '  αφού φυτευθούυ στο χώμα 
των κρατών μελών, ο τρόπος αυαπτύξεώς τους θα επηρεασθεί έντονα από τις 
κατά τόπους εδαφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες.
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους η Επιτροπή δύυαται να ενθαρρύνει 
τις δραστηριότητες που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της προσβάσεως στη 
δικαιοσύνη. Η χρηματοδοτική ενίσχυση, ακόμη και μέτρια, είναι πρωταρχικής 
σημασίας. Πολλά αξιόλογα προγράμματα απέτυχαν λόγω ελλείψεως πόρων.
Εξίσου σημαντική είναι δυνατόν να είναι και η τεχνική βοήθεια. Για παρά­
δειγμα, θα ήταν δυνατόν να προσληφθούυ εμπειρογνώμονες οι οποίοι θα αναλαμ­
βάνουν να διατυπώσουν προτάσεις για νέα προγράμματα, να επινοήσουν μεθόδους 
για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάςτους ή να εξετάσουν τα αποτελέσμα­
τα της εφαρμογής τους σε σύγκριση, όταν είναι εφικτό, με τις υφιστάμενες 
ήδη διαδικασίες.
Όπως ανεφέρθη προηγουμένως, η σημασία της ευημερώσεως δεν είναι 
δυνατόν να υπερεκτιμάται. Οι οργανώσεις των καταναλωτών έχουν να διαδραμα­
τίσουν εν προκειμένω ειδικό ρόλο.
- Η ύπαρξη νέων διαδικασιών διευθετήσεως των διαφορών πρέπει, γενικά 
να λαμβάνει δημοσιότητα προκειμένου οι καταναλωτές να τις έχουν 
υπόψη τους και να προσφεύγουν σε αυτές.
- Η δημοσίευση ενός απλουστευμένου οδηγού για τις διαδικασίες οι 
οτοίες ισχύουν για τη διευθέτηση υποθέσεων που αφορούν καταναλωτές
θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη *  η κατανόηση των διαδικασιών θα συντελέοει 
στη μείωση της καχυποψίας με την οποία οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν 
τις διαδικασίες και είναι δυνατό να τους βοηθήσει περαιτέρω να 
χειρίζονται τις ίδιες τους τις υποθέσεις.
- Καινούργια πληροφοριακά συστήματα βασισμένα στους ηλεκτρονικούς 
υπολογιστές μπορούν να κάνουν εύκολη την πρόσβαση σε πολύ υλικό 
αναφορικά με το θέμα της επανόρθωσης της ζημίας του καταναλωτή.

XVI
Ορισμένα πειραματικά συστήματα αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους: 
η Κοινότητα θα μπορούσε να υποστηρίξει χρηματικά την ανάπτυξη 
τέτοιων συστημάτων.
- Η ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά τις εξελίξεις που σημειώνονται 
στο πεδίο της προσβάσεως στη δικαιοσύνη σε ολόκληρη την Κοινότητα 
και πέρα από τα σύνορά της, θα ήταν πολύ χρήσιμη για τους κατανα­
λωτές και τις επαγγελματικές οργανώσεις καθώς και για τις κυβερνήσεις 
των κρατών μελών. Η Επιτροπή θα μπορούσε να ενεργεί σαν κέντρο για 
τη διακίνηση των πληροφοριών αυτών ή να αναθέσει τη δραστηριότητα 
αυτή σε πανεπιστημιακό ή σε ένα κατάλληλο καταναλωτικό ή επαγγελμα­
τικό φορέα. Στο πλαίσιο αυτό θα ήταν δυνατό να περιλαμβάνονται και 
αποτελέσματα μελετών ή και εκθέσεων σχετικών με υποθέσεις που αφορούν 
καταναλωτές, στο βαθμό που διαφωτίζουν το θέμα της πρόσβασης των 
καταναλωτών στη δικαιοσύνη.
Η Επιτροπή, κατά την εφαρμογή των ως άνω προτάσεων θα μπορούσε να 
προσφεύγει τακτικά στη γνώμη ομάδας νομικών εμπειρογνωμόνων.
Τα ανωτέρω μέτρα θα πρέπει να θεωρούνται ότι αποτελούν ένα σύνολο. Οι 
πληροφορίες και οι συμβουλές που παρέχονται στους καταναλωτές σχετικά με 
τα δικαιώματα τους και τα μέσα με τα οποία δύνανται να ασκούν ή να υπερασπί- 
Γονται τα δικαιώματα αυτά είναι ή θα πρέπει να είναι συμπληρωματικά. 0 
συνδυασμένος αντίκτυπος αυτών των μέτρων δεν θα περιοριστεί στο να βελτιώσει 
τη Γ 'έση των καταναλωτών αλλά θα είναι ευρύτερος ακόμη και εάν τα μέτρα αυτά 
προτείνονται στο πλαίσιο της πολιτικής για τους καταναλωτές. Η διευκόλυνση 
τησ πρόσβασης των καταναλωτών στη δικαιοσύνη θα ήταν δυνατό να βελτιώσει 
την πα(ονή συμβουλών και το χειρισμό των αμφισβητήσεων σε ευρύτερο πεδίο 
υποθέσεων.
Οι προτεινόμενες ενέργειες θα είχαν άμεση επίπτωση σε μεγάλο αριθμό 
ατόμων και θα αποτελούσαν μια αξιόλογη συμβολή στη βελτίωση της ποιότητας 
ζωής στην Κοινότητα.
VI ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ
0 σκοπός του παρόντος εγγράφου είναι να παράσχει πληροφορίες σχετικά 
με την σημερινή τοποθέτηση σε κοινοτικο επίπεδο και σε επίπεδο κρατών 
μελών του δέματος της επανόρθωσης της ζημίας και να επισύρει την προσοχή 
με τέτοιο τρόπο που να προκαλουνται ε1ελίξεις σ αυτόν τον τομέα προς οφελος 
των καταναλωτών.

XVII
Για την Επιτροπή, ο γενικός στόχος παραμένει καθαρός :  η εξασφάλιση 
ότι οι καταναλωτές παντού μέσα στην Κοινότητα απολαμβάνουν περίπου το 
ίδιο επίπεδο αποκατάστασης. Χωρίς να αποκλείει τη πιθανότητα σε μακρο- 
νρόνιο επίπεδο μιας υποχρεωτικής νομικής λύσης, η Επιτροπή θεωρεί προ- 
τιμότ ρο να αρκεσθεί προς το παρόν πτην προαγωγή μιας κατάλληλης δραστη- 
ριοποίησηρ σε εθνικό επίπεδο στον τομέα της επανόρθωσης της ζημίας. Για 
το σκοπό αυτό, θα συνεχίσει να υποστηρίζει βασικά σχέδια, με τρόπο ώστε 
να γίνει γνωστό πώς να λύνονται τα προβλήματα στην πράξη που αντιμετωπί­
ζονται από τους εγκαλούντες οι οποίοι ζητούν αποζημίωση, και με βάση τις 
πληροφορίες που αποκτούνται μ’αυτό τον τρόπο, να προτείνει συγκεκριμένες 
λύσεις. Αυτές μπορούν να έχουν τη μορφή των αλλαγών στο ίδιο το νομικό 
σύστημα, τη δημκουργία διαδικασιών διοικητικών ή εξωδικαστικών ή 
διαδικασιών για διαιτησία και συμβιβασμό, μέτρα που να επιτρέπουν τη 
βελτίωση των συμβουλών και πληροφοριών οτους καταναλωτές στον τομέα αυτό 
ή ένα συνδυασμό αυτών των μέτρων.
Στην - τερίπτωση αυτή, η Επιτροπή θα συνεργασθεί όπου κρίνει κατάλληλο, 
με κρατικέ' και τοπικές αρχές καθώς και οργανώσεις καταναλωτών και παρα­
γωγών και κάλεσε τα ενδιαφερόμενο μέρη να της δώσουν τα σχόλιά τους στα 
ζητήματα που αναφέί Βήκαν σ’αυτό το έγγραφο με προοπτική να προετοιμάσει 
την μελλοντική της δράση στον τομέα αυτό της πρόσβασης του καταναλωτή στη 
δικαιοσύνη σε κοινοτικό επίπεδο.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1
ΟΙ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΜΕΝΕΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

3
1.01 ‘Ωρισμένες χώρες τού νέου κδσμου (Αύστραλία,Καναδάς,ΗΠΑ) έθεσαν  
σέ έφαρμογή τώρα καί μερικά χρδνια άπλοσστευμένους κανόνες πολι­
τικής δικονομίας πού σκοπεύουν νά λύσουν τίς διαφορές μέσα σέ  
Ιλάχιστο χρόνο,ατυπα καί μέ έλάχιστο κόστος.
Αυτές οί τροποποιήσεις τών δικαστικών διαδικασιών βασίζονται  
στην lòia 8τι υπάρχουν ορισμένες διαφορές - μεταξύ τών οποίων  
διαφορές μεταξύ καταναλωτών καί εμπόρων - πού Απαιτούν ποσά πολύ  
εύτελή ή θέτουν πολύ απλά έρωτήματα έτσι ώστε οί διάδικοι (ή ίνας  
Απ'αύτούς) νά μπορούν νά άναλάβουν τά έξοδα,τίς δυσκολίες καί τίς  
προθεσμίες πού σχετίζονται μέ μιά κλασσική δίκη.
Σήμερα,άπλουστευμένες διαδικασίες υπάρχουν σέ πέντε Κράτη  
μέλη - τήν ‘Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας,τίς Κάτω Χώρες,  
τήν Γαλλία,τήν 'Ιταλία καί τδ ‘Ηνωμένο Βασίλειο.
1.02 Στήν ΟΜΟΣΠΟΝΔΙ^Η_ΔΗΗΟΚΡΛΤΙΑ_ΤΗΣ_ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ δέν υπάρχει καμμιά  
είδική δικαστική διαδικασία Αφιερωμένη στδν καταναλωτή ή ειδικά  
φτειαγμένη γιά νά τού διευκολύνει τήν πρόσβαση στδ δίκαιο καί τήν  
δικαιοσύνη.
Οι κανόνες διαδικασίας πού καθορίζουν τίς προϋποθέσεις πρόσβα­
σης στά δικαστήρια καί ασκησκς τών δικαιωμάτων εφαρμόζονται κατ'  
Αρχήν σέ 8>λα τά φυσικά ή νομικά πρόσωπα,είτε είναι ένάγοντες είτε 
έναγδμενθί,καί Ανεξάρτητα Από τό αν ενδεχομένως είναι καταναλωτές.
TÓ δικονομικό δίκαιο εμπλουτίστηκε κατά τά δώδεκα τ^έυταϊα  
χρόνια μέ ενα μεγάλο Αριθμό νόμων καί ειδικών διατάξεων πού  
σκοπεύουν κυρίως νά προστατεύσουν τδν καταναλωτή,θά πρέπει νά  
σημειωθεί οτι δέν υπάρχει ενιαίος ορισμός τού καταναλωτοΰ.*Η έν­
νοια τού καταναλωτοΰ δέν χρησιμοποιείται στδ γερμανικό δικονομικό
• / ·

k
δίκαιο,πού συχνά Αναφόρεται σ£ αλλα κριτήρια όπως ή " πώληση μέ  
δόσεις Μ καί δ ’ 'Αγοραστής” (άρθρο 6α τού νόμου περί πωλήσεως μ£  
δόσεις),δ "μετόχων” (άρθρο 2 6 τού νόμου περί διδασκαλίας δι*Αλ-  
ληλογραφίας) η τδ δικαστήριο "στήν δωσιδικία τού δποίου βρίσκεται  
ή κατοικία" (άρθρο 29« τού κώδικα πολιτικής δικονομίας)·0ι διατά­
ζεις αυτές έχουν γενικό σκοπό νά προστατεύσουν τδ οικονομικά  
Ασθενόστερο μόρος (παραδείγματος χάρη τδν Αγοραστή στά πλαίσια  
μι&ς πώλησης μ£ δόσεις,τόν μετόχοντα σ’ενα μάθημα δι*Αλληλογραφί­
ας, τόν όνοικιαστή).Σό μερικός όμως περιπτώσεις δ νόμος έπιτυγχά-  
νει αύτδν τδν σκοπό χορηγώντας τά δφόλη ώρισμενων διατάξεων στδ  
μέρος πού κατά γενική Αντίληψη θεωρείται τδ οικονομικά ισχυρό  
(παραδείγματος χάρη στδν έμπορο πού είναι έγγεγραμόνος στό εμπο­
ρικό μητρώο - πρβλ. άρθρο 8 τοΟ νόμου περί πωλήσεως μ£ δόσεις - ,  
στόν έμπορο μόσα στά πλαίσια συμβάσεως περί ασκήσεως τής επαγγελ­
ματικής του δραστηριότητας -πρβλ. άρθρο 2^,1η φράση,Αρ.1 τού  
νόμου περί γενικών προϋποθόσεων πωλήσεως) η Αφήνοντας τήν αυτονο­
μία τής βουλήσεως σ£ ώρισμόνους τομείς μεταξύ μερών πού θεωρούν­
ται οικονομικά Ισχυρά (περιπτώσεις,παραδείγματος χάρη,ρητρών περί  
καθορισμού δικαιοδοσίας - πρβλ. άρθρο 38 ΖΡΟ).
^Αλλες διατάξεις διευκολύνουν τήν προσφυγή τών οικονομικά  
Ασθενών ατόμων στδ δίκαιο καί τήν δικαιοσύνη Απαλλάσοντάς τα Από  
τά έξοδα μιάς πιθανής Αγωγής^είτε είναι ενάγοντες είτε όναγδμενοι  
η τουλάχιστον τοποθετώντας τήν συμμετοχή τους σ*ενα έπίπεδο πού  
Αντιστοιχεί μ£ τούς πόρους τους (πρβλ. κυρίως τδν μδμο περί νομι­
κής βοήθειας καί υπεράσπισης στήν δικαιοσύνη πολιτών μ£ μικρά  
είσοδήματα,καθώς καί τδν νόμον περί δικαστικής βοήθειας).Ούτε  
εκεί τά κείμενα δε Αναφέρονται στήν έννοια τού καταναλωτοΰ,Αλλά 
αναφέρονται απλώς στήν προσωπική καί οικονομική κατάσταση τού
• / ·

5
άτδμου.
Τέλος,ή δράση τού νομοθέτη στδν τομέα τού δικονομικοΰ δικαίου  
σημειώθηκε έπίσης,κατά την διάρκεια τών τελευταίων έτών,μέσα στά  
πλαίσια τής έντονης φροντίδας προστασίας τών οικονομικά άσθενών  
καί άπειρων άτδμων.Αυτδ εμφανίζεται κυρίως μ£ ένδυνάμωση τών υπο­
χρεώσεων τών δικαστηρίων έναντι τών άτδμων ως πρδς τη γνωστοποίη-#
ση,τήν πληροφόρηση καί τη βοήθεια καθώς καί μέ ρυθμίσεις πού έπι-  
τρεπουν άπλούστευση καί επιτάχυνση τών διαδικασιών.Αυτές οί ρυθμί­
σεις πού λαμβάνουν κυρίως ύπδψη τά ενδιαφέροντα τού οικονομικά  
ασθενέστερου ή άπειρου μέρους δφελοΰν κατά κανδνα καί τά άλλα  
άτομα.
1.03 *0  γερμανικός κώδικας πολιτικής δικονομίας περιλαμβάνει διάφορες  
ρυθμίσεις σχετικά μέ τις άπλουστευμένες διαδικασίες πού επιτρέ­
πουν νά έπιτευχθεΐ γρήγορα καί μέ σχετικά λίγα έξοδα ή ικανοποίη­
ση ένδς δικαιώματος .ΙΓαρ’δλ’αυτά θά πρέπει έδώ νά σημειώσουμε 8τι  
αύτές οί άπλουστευμένες διαδικασίες δέν δημιουργήθηκαν ειδικά γιά  
τόν "καταναλωτή" άλλά πρόκειται γιά διαδικασίες πού κανονικά είναι  
στήν διάθεση κάθε άτδμου (φυσικού ή νομικού).
1. *Η παληά διαδικασία τού διαιτητικού κανονισμού "ΒεΗϊθδευΓΐθΐΙε-  
νθΓ-ίθΗτθη" επέτρεπε στό δικαστήριο,σ£ περίπτωση διαφοράς σχετι­
κής μέ δικαιώματα πατρογονικής κληρονομιάς,νά καθορίσει  
διακμίσεΐξ τήν διαδικασία όταν ή άξία τής διαφοράς κατά τήν κατά­
θεση τής αίτήσεως δέν ξεπερνοΰσε τά 50 ΓΜ.Οί διατάξεις πού διέ-  
πουν αυτήν τήν διαδικασία καταργήθηκαν ούσιαστικά τήν 1η *Ιουλίου  
1977»με τόν νόμο τής 3ης Δεκεμβρίου 1976 περί άπλουστεύσεως καί  
έπιταχύνσεως τών δικαστικών διαδικασιών (Β.Θ.ΒΙ · I σελ. 3281).
Αύτδς δ νέος νόμους είσήγαγε μιά διάταξη πού επιτρέπει μιά  
κάποια άπλούστευση τής διαδικασίας όταν ή άξία τής διαφοράς είναι

6
σχετικά μικρή;σύμφωνα μέ τδ άρθρο 128,παράγραφος 3»ΖΡ0,τδ δικαστή­
ριο μπορεί,σέ περίπτωση διαφοράς σχετικά μέ δικαιώματα πατρογονι—  
κής κληρονομιάς,νά δώσει έντολή αύτεπαχχέλτω£ γιά καθαρά ^£απτ£  
διαδικασία εάν ή παρέμβαση δικηγόρου δεν είναι Απαραίτητη,καί ή  
άξια τής διαφοράς τή στιγμή τής κατάθεσης τής άγωγής δεν ξεπερνά  
τά 300 m  καί δεν μπορεί νά δοθεί έντολή σ*ενα άπδ τά μέρη νά  
έμφανισθοδν λδγφ τής άποστάσεως ή γιά δποιοδήποτε άλλο σπουδαίο  
λδγο 4 / ,
2. ' ( α ρ θ . 6 8 8  καί έπδμεηα ΖΡΟ) είναι μάλιστα  
το παράδειγμα τής απλουστευμένης διαδικασίας*έπιτρέπει νά έπιτευ—  
χθεΓ γρήγορα και με λίγα έξοδα ή κάλυψη τών πιστώσεων τών χρηματι­
κών ποσών προσφέρει στδν δικαιοδχο μιάς ελάχιστα Αμφισβητούμενης  
πιστώσεως τδ μέσον ώστε νά επιτευχθεί εύκολα καί μέ λίγα έξοδα δ  
έκτελεστδς τίτλος καί νά Αποφευχθούν έτσι ο£ βραδύτητες καί τδ  
κδστος τής Αμφισβητούμενης διαδοκασίας.Μέ Απλή δήλωση τοΰ ένάγον-  
τος,ή Ακρίβεια τής οποίας δέν χρειάζεται νά άξακριβωθεϊ,è δικαστι­
κός λειτουργός ("RechtspfLeger" ) το® πρωτοβάθμιου δικαστηρίου  
("Amtsgericht" ) εκδίδει δικαστική διαταγή,έναντίον τής όποιας  
ò αντιδικος εχει προθεσμία δύο έβδομάδων*σέ περίπτωση έλλείψεως  
Ανταγωγής μέσα σ αυτή την προθεσμία,προβαίνει,κατόπιν αίτήσεως  
τοδ πιστωτοΰ,στήν θέσπιση έκπελεστοδ τίτλου ( "VolLstreckungsbeschied")^  
που προσιδιάζει σέ Απόφαση προσωρινώς εκτελεστή καί  
Εναντίον τής οποίας ò Αντιδικος μπορεί - πάντα σέ προθεσμία δύο  
εβδομάδων - νά Ασκήσει Ανακοπή.*0 άντίδικος λοιπόν μπορεί μέ τήν  
αμυνα η τήν Αντίκρουση,να πετύχει ώστε ή επικαλούμενη άπδ τόν  
ένάγοντα πίστωση νά έξετασθεϊ άπδ τδ δικαστήριο.*Αρκεϊ λοιπόν  
τδ ενα μέρος (διάδικος) νά κάνει αίτηση ώστε νά κινηθεί ξανά ή  
κανονική διαδικασία°Απ*αύτή τή στιγμή,ή διαδικασία δικαστικής

7
διαταγής πρέπει απλώς νά θεωρηθεί σάν ένας είδικδς τύπος πού  
χρησιμοποιεί τδ δικαστήριο·
*Η δικαστική διαταγή εχει πολύ μεγάλη σημασία στήν πρακτική: τδ  
1980 άνελήφθησαν περί τά έκατδμμύρια διαδικασιών δικαστικής  
διαταγής.Μδνο τδ 11,6# τών περιπτώσεων κατέληξε σέ αμφισβητούμενη  
διαδικασία·*0 κώδικας πολιτικής δικονομίας επιτρέπει τήν χρησιμο­
ποίηση ηλεκτρονικών υπολογιστών στίς διαδικασίες δικαστικής διατα­
γής .Αυτή ή χρησιμοποίηση ηλεκτρονικών υπολογιστών θά άποβεϊ  
λειτουργική γιά ενα μέρος τής Γερμανίας κατά τήν διάρκεια τοΰ  
έτους 1 9 8 2.
*Η διαδικασία δικαστικής διαταγής πού είναι άνοικτή σέ 8λα τά  
άτομα,είναι φυσικδ νά χρησιμοποιείται έπίσης γιά τήν κάλυψη τών  
πιστώσεων έναντι τών "καταναλωτών".Αυτός είναι é λδγος γιά τδν  
δποΓο είσήχθη μέ τδν νόμο περί άπλουστεύσεως τών δικαστικών δια­
δικασιών καί μέ συμπληρωματικά διατάγματα,σειρά διατάξεων πού  
χορηγούν ειδική προστασία στδ μέρος εναντίον τού οποίου γίνεται  
ή άγωγή,ποΰ συχνά είναι καί τό οικονομικά άσθενέστερο.
*Ετσι δημιουργήθηκαν έντυπα μέ συγκεκριμένο τύπο πού ενημερώ­
νουν τδν διάδικο έναντίον τού οποίου εχει γίνει ή άγωγή επί τών  
δικαιωμάτων καί επί τών πιθανών εξελίξεων τής διαδικασίας.*Η  
πρδσβαση στήν δικαιοσύνη είναι γι’αύτδν εύκολη μέ τήν προσάρτηση  
στήν δικαστική διαταγή ενός εντύπου αντίκρουσές.*Η προστασίας εξ*  
άλλου ένθαρρυνεται άπό τδ γεγονός οτι σέ περίπτωση αντίκρουσές ή  
διαφορά φέρεται αύτεπαγγέλτως ενώπιον τοΰ δικαστηρίου τής κατοικώ  
ας τού εναγόμενου.
3. *0 κώδικας πολιτικής δικονομίας προβλέπει έπίσης διάφορες άλ­
λες διαδικασίες ευκολότερες,ταχύτερες καί λιγότερο δαπανηρές άπδ  
τίς όμαλές διαδικασίες.Στδ παρόν κείμενο θά δούμε:

8
-Tfjv άπλουστευ}χέντ] διαδικασία ελέγξου τδν άπαιτήσεων Ôiaxgo^îjs  
(άρθρο 641,1 5'5°ί ΖΡ0),πού συστήθηκε μέ τ6ν νόμο τής 29ης *  Ιουλίου  
1976 περί άπλουστευμένου ελέγχου τδν παροχδν διατροφής (BGBL Ι,σελ  
2029) «ai πού άπλουστεύει,στήν περίπτωση τδν παροχών διατροφής πού  
πρέπει νά καταβληθούν στους άνήλικους μέ βάση τήν άπόφαση η άλλο  
έκτελεστδ τίτλο,τούς τρόπους προσαρμογής στίς μεταβολές τής οικο­
νομικής κατάστασης (πρβλ.επίσης τδ άρθρο 1612 τού BGB)·
-Τ^ν διαδικασία καθθ£ΐσμού τΐ|ς κανονική παρο^ς διατ£θ<£Ϊ|ς (δρθρ.  
642 ZPO) πού θεσπίσθηκε μέ τδν νόμο τής 19ης Αύγουστου 1969  
περί καθεστδτος τδν έξωγάμων παιδιδν (BGB I σελ. 124-3) καί πού  
επιτρέπει άπλουστευμένη εκκαθάριση τής άπαίτησης διατροφής ένδς  
έξωγάμου πρδς τδν πατέρα του,όταν αύτδς εχει άναγνωρισθεΐ Οφειλέ­
της τής κανονικής παροχής διατροφής.
Σ*αύτήν επίσης την περίπτωση δέν πρόκειται γιά διαδικασίες  
πού εξυπηρετούν τά εΪδικά συμφέροντα τού "καταναλωτού”,άλλά-8πως  
άναφέρθηκε παραπάνω-γιά απλές,γρήγορες καί οχι δαπανηρές διαδικα­
σίες πού έχουν σκοπό νά διευκολύνουν τήν προσαρμογή τδν άπαιτήσεων  
διατροφής άνηλίκων ή έξωγάμων παιδιδν στήν μεταβολή τής οικονομι­
κής καταστάσεως.
lt O4, Πρέπει,τέλος,νά αναφέρουμε τίς διαδικασίες π£οσωρινΪ]ς προστασί­
ας (κατάσχεση καί συνοπτική πρβλ αρθρα 916 ZPO).Πρόκειται γιά  
συνοπτικές διαδικασίες πού έχουν σκοπό νά εξασφαλίσουν τά δικαιώ­
ματα τού πιστωτού.Σέ τέτοιες περιπτώσεις,ή άμφισβήτηση δέν αφορά  
στήν κυριολεξία τήν άπαίτηση άλλά τδ θεμιτό τού μέτρου πού σκοπεύ­
ει νά τήν εγγυηθεϊ .Τέτοιες διαδικασίες υπάρχουν έπίσης καί σέ  
άλλες νομικές τάξεις.

9
1.05 Στην Γαλλία,έκτδς &πδ τίς σύντομες,απλές καί δχι δαπανηρές διαδικα-
παρουσιάζει κάποιο ενδιαφέρον γιά τούς καταναλωτές.
Είναι μιά,ουσιαστικά,γραπτή διαδικασία πού δημιουργήθηκε μέ 2να
νδμο τής 25ης Αύγούστου 1937 πού έφαρμοζδταν μδνο στά έμπορικά
· '
χρέη περιορισμένου ΰψους,καί ή έφαρμογή του έπεκτάθηκε μέ τδν νδ­
μο τής Α-ης *  Ιουλίου 1957 στά μικρά άστικά χρέη (λιγότερο άπδ 2500  
ΙΤ τδν μήνα ή λιγότερο άπδ 5 00 0 ΓΓ).Αύτή ή διαδικασία έφαρμδζεται  
μετά τδ διάταγμα τής 28ης Αύγουστου 1972 σ*8λα τά χρέη εκ συμβάσε­
ων χωρίς περιορισμό ποσού.
*0 πιστωτής ύφείλει νά προσφύγει στδν δικαστή τού πρώτου βαθμού  
(άστικδ χρέος) η στδν Πρδεδρο τού ’Εμπορικού Δικαστηρίου (εμπορι­
κό χρέος) ώστε νά πετΰχει άδεια γιά νά κοινοποιήσει στδν ύφειλέτη  
διαταγή πληρωμής.
’Αρκεί μιά συτημένη έπιστολή πού νά συνοδεύεται άπδ δικαιολογητικά  
έγγραφα καί δέν είναι άπαραίτητη ή παράσταση δικηγόρου.
*Αν δ δικαστής θεωρήσει οτι ή προσφυγή είναι βάσιμη δ πιστωτής  
δέν μπορεί νά εφεσιβάλλει αυτήν τήν άπδφαση άπορρίψεως καί πρέπει  
νά άκολουθήσει τήν κλασσική διαδικασία.
Στήν άντίθεττ| πεβίπτωσ^ δ δικαστής θά έκδδσει άπδφαση δικαστικής  
διαταγής καί θά τήν κοινοποιήσει στόν δφειλέτη συγχρόνως μέ τήν  
προσφυγή.*0 δφειλετης πληροφορείται τήν έκδοση τής άποφάσεως άπδρωτοδικείων σ ί ες τ(δν π ,Λ διαδικασία δικαστικές διαταγές πληρωμής

10
τδν κλητήρα καί μπορεί σέ προθεσμία ένδς μηνδς νά άντικρούσει  
αυτήν τήν άπδφαση.Σέ περίπτωση έλλειψης Αντίκρουσης,ή Απδφαση  
παίρνει μορφή εκτελεστού τύπου καί παράγει δλα τά Αποτελέσματα  
μι&ς Αντίθετης Απόφασης.
Γιά νά γίνει Αντίκρουση δ δφειλέτης Απευθύνει στδν γραμματέα τού  
δικαστηρίου πού έζέδωσε τήν άπδφαση,συστημένη έπιστολή μέ δήλωση  
παραλαβής·Αύτή ή Αντίκρουση τού Ανοίγει δρδμο γιά τδ δικαστήριο.  
Τά μέλη κλητεύονται μέ Απλή συστημένη επιστολή καί δφείλουν νά  
παρουσιασθοΰν στή συζήτηση.
*Επί τής Αποφάσεως πού εχει έκδδσει 5 δικαστής δέν μπορεί νά  
Ασκηθεί εφεση αν τδ ποσδ τής δφειλής ξεπερνά τά 7·000 φράγκα*
1.06 Στήν ’Ιταλία οί δικαστές τού πρώτου βαθμού πού είναι "ό_συμ£ι£α-  
στή£Π καί è “pretore "»μπορούν νά Ακολουθήσουν κανόνες διαδικασίας  
πού -τουλάχιστον στήν θεωρία- δφείλουν νά Αξασφαλίσουν ενα γρήγο­
ρο καί δχι πολύ δαπανηρό διακανονισμό τών μικρών διαφορών.
(μέχρι 5 0 .0 0 0 λιρέττες γιά τδν "συμβιβαστή" καί 7 5 0 * 0 0 0 λιρέττες  
γιά τδν pretore )·
ΤΑ ουσιώδη χαρακτηριστικά αυτών τών κανόνων μπορούν νά συνο-  
ψισθούν σέ τέσσερα σημεία?
• / *

11
-Τδ δικαστήριο συντίθεται άπδ εναν μδνο δικαστή πού έκδικάζει τήν  
υπόθεση άπδ τήν άρχή ώς τδ τέλος.
-Οι προθεσμίες δμφανίσεως τδν διαδίκων είναι περιορισμένες (τρεις  
ήμέρες γιά τδ μέρος πού διαμένει στήν περιοχή τής δικαιοδοσίας  
τού δικαστηρίου,μιά προθεσμία ίση κατά τδ ημισυ πρδς τήν κανονική  
προθεσμία στίς άλλες περιπτώσεις).
-'θ δικαστής μπορεί νά έπισημάνει στούς διαδίκους τά κενά καί τίς  
παρατυπίες των συμπερασμάτων τους καί νά διατάζει αύτεπαγγέλτως  
τήν εμφάνιση μαρτύρων όταν οι διάδικοι έπεσήμαναν άτομα πού φαίνε­
ται νά γνωρίζουν τά γεγονότα.
-Τέλος θί διάδικοι μπορούν νά έμφανισθοΰν ενώπιον τού δικαστηρίου  
αύτοπροσώπως χωρίς νά Εκπροσωπούνται άπδ δικηγόρον (μέ σχετική  
άδεια τού "ΡΓβ^οΓθ" ,χωρίς άδεια ενώπιον τού "συμβιβαστοΰ”)·
1.07 *Η άπλουστευμένη διαδικασία περιλαμβάνει Επίσης δύο σημαντικούς  
τύπους διαδικασίας πού χρησιμοποιούνται συχνά άπδ τούς * Ιταλούς
. / »

12
δικαστές:ή διαδικασία τής δικαστικής διαταγής καί ή λεγομένη δια­
δικασία ”το0 άρθρου 700 τού κώδικα πολιτικής δικονομίας”.
Στήν πρώτη διαδικασία,δ πιστωτής ένδς ποσού σέ μετρητός η μιΛς  
καθορισμένης ποσότητας άναλωτών πραγμάτων,η οποιοσδήποτε εχει  
δικαίωμα παραλαβής ένδς καθορισμένου Αγαθού,μπορεί,άν τδ δικαίωμά  
του βββαιώνεται μέ γραπτή πράζη,νά ζητήσει άπδ τδν ” ■  pretore » *  
η άπδ τδ δικαστήριο (Ανάλογα μέ τήν Αξία τού δφειλομενου ποσού η  
τοϋ Αγαθού που πρέπει νά Αποδοθεί) νά έκδώσει σέ βάρος τού δφειλέ-  
του δικαστική διαταγή νά πληρώσει τδ δφειλδμενο ποσό η σέ βάρος  
τού υπεύθυνου τής παράδοσης δικαστική διαταγή νά παραδδσει τδ έν  
λδγω άγαθδ.
Είναι επίσης δυνατόν νά ζητηθεί ώστε ή δικαστική διαταγή νά  
κηρυχθεί άμέσως εκτελεστή καί ανήκει στδν δικαστή νά εκτιμήσει αν  
πρέπει η οχι νά προβεί σ’αύτήν τήν αίτηση.
*Η διαδικασία,ή λεγομένη "τού άρθρου 700 τού κώδικα πολιτικξς  
δικονομίας” επιτρέπει σέ οποίον εχει επειγόντως ανάγκη νά πετύχει  
μιά δικαστική Απόφαση έπειδή τδ δικαίωμά του Απειλείται σοβαρά καί  
άμεσα,νά ζητήσει κανονικά άπδ τδν "pretore”  ,ενα επείγον μέτρο  
προσωρινού χαρακτήρα πού θά εφαρμόζεται 8σο καιρδ δ ίδιος δ  
” pretore " η τδ δικαστήριο (πάντα Ανάλογα μέ τήν Αξία τής δια­
φοράς) δεν Αποφανθοΰν δριστικά.
Ομως καί η μιά όπως καί ή άλλη,καί κυρίως ή δεύτερη,έάν χρήσιμο—
. / ·

13
ποιούνται σωστά,μπορούν νά χρησιμοποιηθούν καί γι’αύτδν τδν σκοπδ.
Log Στίς 29 Νοεμβρίου 1979,ή ’Ιταλική Κυβέρνηση παρουσίασε ενα σχέδιο  
νδμου περί τροποποιήσεως τών Αρμοδιοτήτων τού , f  pretore ” καί τού  
"συμβιβαστοΰ"«Σύμφωνα μ’αύτδ τδ σχέδιο δ πρώτος θά είναι αρμδδιος  
γιά διαφορές τών δποίων η άζία δέν ξεπερνά k έκατ.λιρέττες,δ δέ  
δεύτερος γιά διαφορές πού δέν ξεπερνούν 1 έκατ.λιρέττες (καί μέχρι  
2 έκατ. λιρέττες σέ περίπτωση Αποζημιώσεως μετά Απδ αύτοκινητιστι-  
κά Ατυχήματα)·.
’Επίσης τήν 27η Μαίου 1981 ή Κυβέρνηση παρουσίασε ενα πολύπλοκο  
σχέδιο νδμου περί πληρεξουσιδτητος ένδψη έκπονήσεως τού νέου κώδι­
κα πολιτικής δικονομίας πού θά χαρακτηρίζεται Απδ μιά ριζοσπαστική  
Απλούστευση όλης τής πολιτικής δικονομίας.
1.09 Στήν ’ΐ£λανδία,τά θέματα αυτού τού είδους,δταν ή Αξία τής Αγωγής  
δέν ξεπερνά τίς £ 2.500 ’Ιρλανδίας,μπορούν νά έκδικασθοΰν Απδ  
ενα Απδ τά 200 δικαστήρια τών περιοχών πού διαθέτει ή χώρα.
οί ενόιαφερόμευβί έχουν στήν διάθεσή τους δύο διαδικαδίες:  
μία όταν τδ ύφος τής διαφοράς είναι ήδη καθορισμένο και μία άλλη,  
λίγο πιδ πολύπλοκη όταν τδ δφειλδμενο ποσδν πρέπει νά καθορισθεΕ  
Απδ τδν δικαστή.
"Οταν τδ Απαιτούμενο ποσδ είναι ήδη καθορισμένο,τδ άτομο που

14
θεωρεί τδν έαυτδ του ζημιωμένο (δ ένάγων) καταρτίζει ενα "Summary  
Judgment Civil Process" (περιληπτική ί(λήτευση)καθορίζοντας
τδ αίτοΰμενο ποσδ καί τήν φύση τής άπαιτήσεως,επιθέτει δικαστικό  
ένσημο γιά έξοδα τής δίκης,διαβιβάζει ενα άντίγραφο στδν εναγόμενο  
καί καταθέτει τδ πρωτότυπο στδ δικαστήριο.*Εάν δ έναγδμενος πληρώ­
σει τδ άπαιτοΰμενο ποσδ καί τά έξοδα μέσα σέ δέκα ήμρρςς άπδ τήν  
κλήτευση,ή ύπδθεση θεωρείται λήζασα,έάν άντιθέτως γνωστοποιήσω  
στδ δικαστήριο μέσα στήν ίδια προθεσμία τήν άμφισβήτησή του ή  
ύπδθεση έγγράφεται στδ πινάκιο* εάν τέλος δέ* κάνει τίποτα θεωρεί­
ται 8τι δέν αμφισβητεί τήν απαίτηση καί δ ένάγων καταθέτει στδν  
γραμματέα ένορκο δήλωση γιά υποστήριξη τής άγωγής του μέ αίτηση  
περί έκδδσεως δικαστικής άποφάσεως.Τδτε λοιπόν δ δικαστής τής  
περιοχής έκδίδει δικαστική διαταγή περί πληρωμής τού έπιδίκου  
ποσού,χωρίς άλλον τύπο δίκης.
"'Οταν ή άπαίτηση δέν είναι καθορισμένη,δ ένάγων δφείλει νά άκολου-  
θησει τήν κανονική διαδικασία* αυτή είναι δμοια μέ τήν συνοπτική  
διαδικασία που μόλις περιγράφηκε,ώς πρδς τήν κλήτευση τού έναγο—  
μένου*έάν αύτδς δ τελευταίος πληρώσει τδ αϊτοΰμενο ποσδ καί τά  
έξοδα μέσα σέ τέσσερεις ημέρες άπδ τήν κλήτευση,ή ύπδθεση θεωρεί­
ται λήζασα,έάν δέν γνωστοποιήσει στδ δικαστήριο τήν άμφισβήτησή  
του,η δικαστική διαταγή δέν μπορεί νά γίνει παρά μετά άπδ συζήτη­
ση,^àv άντιθέτως δ εναγόμενος γνωστοποιήσει αυτήν τήν διάθεσή του,  
μπορεί συγχρδνως νά καταβάλλει στδν γραμματέα τδ ποσδ (συνήθως  
μικρότερο άπδ τδ αίτούμενο) πού θεωρεί ικανοποιητικό γιά νά άπο-  
£ημιώσει τδν ένάγοντα,'ο ένάγων μπορεί νά τδ δεχθεί άνά πάσα  
στιγμή πρίν άπδ τήν ημερομηνία συζητήσεως καί σ*αύτή τήν περίπτω­
ση ή ύπδθεση ρυθμίζεται,άάν δέν τδ δεχθεί καί τδ δικαστήριο δέν  
τοΟ έπιδικάσει μεγαλύτερο ποσδ τδτε τδν βαρύνουν τά έξοδα στά
• / »

15
όποια ΰποβλήθηκε δ εναγόμενος μετά τήν καταβολή*
*0 δικαστής τής περιοχής προεδρεύει στίς συνεδριάσεις πού  
είναι δημόσιες.Κάθε διάδικος μπορεί νά εκπροσωπηθεί,νά φέρει τούς  
μάρτυρές του καί νά υποβάλλει ερωτήσεις στούς μάρτυρες τού άντιδί-  
κου,οί μάρτυρες καταθέτουν ενόρκως καί Εφαρμόζονται οι κανονικές  
διατάξεις περί άποδείξεως.*0 δικαστής μπορεί νά δεχθεί ή δχι τήν  
άγωγή,μέ ή χωρίς καταδίκη σέ δικαστικά έξοδα.
1.10 Στίς Κάτω Χώρες,δ δικαστής τού πρώτου βαθμού είναι αρμόδιος γιά
Εκδίκαση διαφορών μέχρι 3·000 φλορινίων καί δέν άπαιτείται παρά­
σταση δικηγόρου,ενώ ή υπεράσπιση μπορεί νά γίνει προφορικά.^Εφεση  
δέν επιτρέπεται όταν ή άξια τής διαφοράς είναι μικρότερη άπδ 1500  
Φλορίνια.
*Ξξ'αλλου σέ περίπτωση άπαιτήσεως χρηματικού ποσού -  maximum 
1500 φλορ.,στά πλαίσια Εκτελέσεως μιάς συμβάσεως,είναι δυνατόν νά  
ζητηθεί άπδ τόν δικαστή τού πρώτου βαθμού νά Εκδοσει δικαστική  
διαταγή πληρωμής (άρθρο 125 τού κώδικα πολιτ.δικονομίας).Αυτή ή  
δικαστική διαταγή δέν Εκδίδεται παρά μόνο όταν δέν υπάρχει άντί-  
κρουση.
*Η άγωγή γίνεται κατ’εύθείαν στδ δικαστή τού πρώτου βαθμού χωρίς  
τήν μεσολάβηση κλητήρα.Αυτή ή"διαδικασία είσπράξεως” άφορά κυρίως  
τούς προμηθευτές.Κι*δμως άπό τή στιγμή πού άντικρουσθεΡ δ Εναγό­
μενος (συνήθως ό καταναλωτής),ή υπόθεση παραπέμπεται κανονικά  
γιά κανονική συζήτηση.
Σ’δλες τίς περιπτώσεις πού επιζητείται άμεση δικαστική άπδφαση,  
είναι δυνατόν δποιο κι’άν είναι τδ ποσό τής άγωγής,νά υποβληθεί  
αίτηση γιά συνοπτική διαδικασία στδν πρόεδρο τού δικαστηρίου τής

16
περιοχές (άρθρο 289 τού κώδικα πολιτικές δικονομίας).Πρόκειται γιά  
μιά εντελώς άτυπη διαδικασία,αν καί ο ενάγων δφείλει νά παραστεϊ  
μ£ δικηγόρο.Κατ’άρχήν ή απόφαση τοϋ προέδρου είναι προσωρινή,άλλά  
στίς περισσότερες περιπτώσεις,λαμβάνει στην πράξη δριστικδ χαρα­
κτήρα.
Καμμιά άπδ τίς τρείς προαναφερθεϊσες διαδικασίες δεν άφορά  
αποκλειστικά διαφορές καταναλωτών οΰτε έξ άλλου έχουν θεσπισθεί  
γι’αυτόν τδν σκοπό.*Αλλά μπορούν ένδεχομένως νά χρησιμοποιηθούν.
1.11 Στδ *£νω|ΐενο_Βασίλειο θά πρέπει νά διακρίνουμε την πρακτική στήν  
*  Αγγλία,την Σκωτία καί τήν Βόρειο ’Ιρλανδία.
Στήν ’Αγγλία μιά σειρά μεταβολών πού άρχισε τδ 1972 καί 1973
επέτρεψε τήν εισαγωγή άπλουστευμένων διαδικασιών.’Από τδ 1976 μιά 
εκθεση τού ’Εθνικού Συμβουλίου Καταναλωτών πού Τιτλοφορείται  
Justice out of Reach" είχε τραβήξει τήν προσοχή στδ
γεγονός 8τι στά τοπικά δικαστήρια (Ειρηνοδικεία) προσφεύγουν πολύ  
λίγοι πολίτες -ένάγοντες (9# τών αγωγών) ενώ άντιθέτως πάρα πολλοί  
εμποροι.Τδ 1979 εζεδόθη μία εκθεση " Simple Justice " περί τών  
διαδικασιών πού άφοροΰν τίς μικροδιαφορές ή οποία καταλήγει στδ  
8τι κι’αυτές οι διαφορές πρέπει νά έκδικάζονται άπδ τά τοπικά  
δικαστήρια (ΕίρηνοδικεΓα),άλλά θ£ επρεπε νά γίνουν μεταβολές στδ  
σύστημα.‘Υπενθυμίζουμε οτι τά τοπικά δικαστήρια έχουν γενική  
άρμοδιδτητα επί πολιτικών θεμάτων (μέ μερικές έζαιρέσεις,<$πως οί  
άγωγές όυσφημήσεως) καί είναι δικαστήρια πρώτου βαθμού.
*Η ’Αγγλία καί ή Ουαλλία διαιρούνται σε 310 τομείς πού καθένας  
εχει ενα τοπικό δικαστήροο (Ειρηνοδικείο) καί είναι συγκροτημένοι  
σέ 18 δακτυλίους μέ ενα η περισσότερους δικαστές γιά κάθε ενα άπ*  
αυτούς τούς δακτυλίους.
Κάθε Ειρηνοδικείο εχει τό διοικητικό του προσωπικό καί τδν γραμ—

17
ματέα του.
*Αρα ή βάση τδν μεταβολών καί χωρίς καμμιά Αμφιβολία είναι  
è ''Registrar" iva C*&°Q παρέδρου πού διορίζεται Από τδν "Lord  
"ChanceLLor" (‘Υπουργός Δικαιοσύνης) μεταξύ τδν δικηγόρων  
"soli citors" μέ τουλάχιστον έπτάχρονη πρακτική έξάσκηση,δ "Registrar"  
έκτελούσε πάντα διοικητικά καί δικαστικά καθήκοντα (παρεμ-  
πίπτουσε)υποθέσεις,είσπραξη τδν έξδδων τής δίκης).‘θ δικαστής  
μπορεί νά τού μεταβιβάσει τίς δικαστικές του έξουσίες όταν è  
Αναγόμενος δέν έμφανισθεϊ στήν συζήτηση ή δταν τδ Αντικείμενο τής  
αγωγής δέν αμφισβητείται.Μπορεί επίσης νά έκδικάσει μιά διαφορά,  
χωρίς Αντίρρηση τδν μερδν,δταν τδ ύψος τής διαφοράς δέν ξεπερνά  
τίς 200 λίρες καθώς καί 8λες τίς υποθέσεις γιά τίς δποίες συμφω­
νούν οι διάδικοι.^Οταν è " Registrar " Ασκεί δικαστικά καθήκοντα  
μπορεί νά Ασκηθεί εφεση κατά τδν Αποφάσεων του ένώπιον τού δικα-  
στοϋ καί μετά ένώπιον τού ’Εφετείου.
Στά πλαίσια τής άπλουστευμένης διαδικασίας ,ο ένάγων προσπαθεί μιά  
συναλλαγή είτε αμεσα είτε μέσω τδν γραφείων πληροφορήσεως πού  
είναι "τά γραφεία πληροφοριών τδν πολιτών" ("Citizens1  Advice  
Bureaux" ) καί"τά κέντρα πληροφοριών τδν καταναλωτών "Consumers1
Advice Centres".
’Ανεξάρτητα ή σέ περίπτωση ελλείψεως μιάς τέτοιας συναλλαγής,  
δφείλει νά συμπληρώσει ενα έντυπο "αίτήσεως κλητεύσεως" πού τδ  
Δικαστήριο Αναλαμβάνει νά μεταβιβάσει στόν Αναγόμενο.*  Εάν πρόκει­
ται για ρευστό ποσό χρημάτων στέλνεται μιά δικαστική διαταγή πλη­
ρωμής "κατ’έρημοδικίαν" ("default summons" ).
Στίς άλλες περιπτώσεις πρόκειται γιά κλασσική κλήτετ»ση  
("ordinary summons"). *ο Ανάγων λοιπδν πραγματοποιεί τήν Απιλογή
μεταξύ τδν δύο τύπων κλητεύσεως καί αυτή ή επιλογή δέν είναι πάντα

18
φανερή.
1,12 Σέ περίπτωση.δικαστικής διαταγής πληρωμής,6 έναγόμενος πρέπει νά  
γνωρίσει στό Δικαστήριο μέσα στις επόμενες 1*f ήμέρες αν προτίθε-  
ται νά υπερασπίσει μόνος του τόν έαυτδ του,έάν κινήσει παραπομπή  
ή &ν κάνει ανταγωγή.*Εάν ο εναγόμενος δέν άντιδράσει κατά τήν  
διάρκεια αύτής τής περιόδου,δ ένάγων συμπληρώνει ενα έντυπο πού  
τού επιτρέπει νά πετύχει απόφαση κανονικά βμεσα εκτελεστή.*Εάν 6  
έναγόμενος άποδεχθεΕ τήν αγωγή άλλά εχει αντιρρήσεις < 5 > ς  πρός τόν  
τρόπο πληρωμής δ ” Registrar” θά δρίσει συνάντηση γιά νά καθορίσει  
τόν τρόπο πληρωμής.*Εάν δ εναγόμενος αμφισβητήσει τήν δικαστική  
διαταγή πληρωμής ή αν πρόκειται γιά συνήθη κλήτεοβη,δργανώνεται  
μιά προκαταρκτική συζήτηση καί δ ” Registrar ” έπιχειρεΓ συμφιλί­
ωση ή παραπέμπει τήν υπόθεση στην διαιτησία.Οι διαιτητικές άποφά-  
σεις είναι δριστικές καί αποτελούν δεδικασμένο.*Εάν είναι απαραί­
τητο, μπορεΕ νά άποτελέσουν αντικείμενο άναγκαστικής εκτέλεσης.  
Σήμερα,ή παραπομπή στήν διαιτησία μπορεΕ νά άποφασισθεΕ από τόν  
ΐΓδιο τόν ‘ ’Registrar ” κατόπιν α’τήσεως ενός διαδίκου άρκεΕ ή  
διαφορά νά μην άφορα ποσό μεγαλύτερο άπδ 5 0 0 λίρες (εάν άφορά  
ποσό μεγαλύτερο άπδ 5 0 0 λίρες χρειάζεται συμφωνία καί τών δύο  
μερών)* θί κανόνες περί κλασσικής άποδείξεως δέν έφαρμδζονται.*0  
διαιτητής μπορεΕ νά άποφανθεΕ χωρίς συζήτηση μέ βάση έγγραφα πού  
χορηγούνται άπό τά μέρη κατόπιν συναίνεσής τους.Οί άκροάσεις  
είναι άτυπες καί μπορεΕ νά γίνουν κατ’ιδίαν,σύμφωνα μέ διαδικασία  
πού διαλέγει δ άδιος δ διαιτητής.*Εάν ένας διάδικος δέν έμφανισθεΕ  
κατά τήν συζήτηση,δ διαιτητής μπορεΕ παρ’ολα ταΰτα νά έκδόσει  
απόφαση.’Επίσης δ διαιτητής μπορεΕ νά καλέσει εναν εμπειρογνώμονα  
μέ δική του πρωτοβουλία.Στήν πράξη,δ διαιτητής είναι σχεδόν πάντα  
δ ” Registrar « τού Δικαστηρίου.*  Ως πρός τίς άμοιβές δικηγόρων,

19
κανονικά δεν μπορούν νά επιβληθούν σε βάρος τού ήττημένου γιά  
όποθέσεις άζίας κατώτερης άπδ 500 λίρες ("no cost» rule ).
Φαίνεται οτι ή συχνότητα καί οι λόγοι προσφυγής στήν διαιτησία  
διαφέρουν πολύ άπδ τδν ενα " Registrar " στδν άλλ<^Πράγματι ,άκδμα  
καί σέ ύποθέσεις με ποσό κατώτερο άπδ 500 λίρες,άπου η διαιτησία  
θάπρεπε νά είναι αύτδματη,άν αύτδ ζητηθεί άπδ ενα διάδικο (γιά  
υποθέσεις μέ ποσδ άνώτερο άπδ 500 λίρες,ένας διάδικος νά προβάλλει  
άντίρρηση ενώπιον τού δικαστού,οχι όμως καί b " Registrar ").Κατά  
ενα γενικδ τρδπο καί άν πιστεύει κανείς τούς στατιστικούς άριθμούς  
ή διαιτησία χρησιμοποιείται ολο καί περισσότερο γιά τδν διακανονι­
σμό τών μικροδιαφορών πού άντιπαραθετουν τούς καταναλωτές πρδς  
τούς έμπδρους.Πράγματι ο άριθμδς τών διαφορών πού επιλύονται μέ  
διαιτησία εφθασε άπδ 8.2^5 τδ 1976 σέ 10.017 τδ 1 9 7 7»άπδ τίς  
δποΐες 9.879 ενώπιον τού » Registrar πβΤδ 1979 b " Registrar .  nf  
είχε έκδικάσει 1 3 .2 2 2 περιπτώσεις.
θά πρέπει επίσης νά σημειωθεί οτι οί καταναλωτές άναλαμβάνουν  
την πρωτοβουλία αυτής τής διαδικασίας πολύ σπάνια.
*Εάν οί υποθέσεις πού άφοροΰν τήν παροχή προΕδντων ή υπηρεσιών  
άποτελοΰν τδ 63,**$ τών έκδικαζομέυων υποθέσεων,οι ενάγοντες είναι  
επιχειρήσεις στδ 52% τδν υποθέσεων πού έκδικάζονται.
*Εξ άλλου,οί υπερασπιστές τών συμφερόντων τών καταναλωτών θεωρούν  
άτι οί διάδικοι εξακολουθούν νά εκπροσωπούνται άπδ δικηγόρους κατά  
ενα μεγάλο ποσοστό (orò δποΕο οφείλεται ή διατήρηση τού υψηλού  
κόστους)*

2 0
(Στατιστικές διαιτησίας στά δικαστήρια τής κομητείας κατά την  
—δ-ιάρκεια τοϋ έτους 1 9 7 5)·
1*13 Στην Σκωτία ή "Sheriff Courts (Scotland)  Αεί"έπέτρεφε στδ "Sheriff
Courts Rules Council«  νά έτοιμάσει τούς κανόνες μιβς νέας γρήγορης  
διαδικασίας πού άρχισαν νά έφαρμδζνοται άπδ τδ 1981,σέ υποθέσεις  
πού διαλαμβάνουν ποσά κατώτερα η άσα μέ 1.000 λίρες στερλίνες*  
Σύμφωνα μέ τήν διαδικασία αυτή πού λέγεται "summary cause procedure"
'W - - - · — — y* ---------------- —
μι
ά αγωγή περί πληρωμής άρχιζει μέ κλήτευσ^, στήν οποία ο ενάγων 
πρέπει νά εκθέσει γραπτΑς τδ αντικείμενο τής αγωγής του.Αυτή ή  
κλήτευση κοινοποιείται στδν εναγόμενο πού μπορεί ν*άπαντήσει στδ  
ενα άπδ τά δύο ερωτηματολόγια πού άυτιστοιχοϋν στίς δύο επόμενες  
καταστάσεις,è εναγόμενος η αμφισβητεί τδ βάσιμο τής αγωγής η τό  
δέχεται καί προτείνει τροποποιήσεις τοϋ κανονισμοί).*Εάν τδ ενα η  
τδ άλλο έντυπο έπιστραφεΐ καί η αν οί τροποποιήσεις τοϋ κανονι-  
σμοϋ άπορριφθοΰν,ή υπόθεση φθάνει στδ δικαστήριο.^Οταν πρόκειται  
γιά απόρριψη τών τροποποιήσεων τοϋ κανονισμοΰ τό δικαστήριο συνε­
δριάζει αμέσως."Οταν i εναγόμενος «μφισβητεϊ τδ βάσιμο τής άγωγής  
γίνεται συνεδρίαση κατά τήν οποία πρέπει νά κληθοϋν οί μάρτυρες,  
νά προσκομισθοϋν στοιχεία γραπτής άποδείξεως καί κατά τήν όποία  
συνεδρίαση εφαρμόζονται οί παραδοσιακοί κανόνες άποδείξεως καί  
άμφισβητουμένης διαδικασίας.*Εν τούτοις ή διαδικασία είναι άπλου-  
στευμένη δταν δέν είναι απαραίτητο νά έκτεθοΰν γραπτδς τά μέσα  
πού προτείνονται γιά υπεράσπιση,η δέν υπάρχει περίοδος προσαρμογής  
για την παρουσίαση τών γραπτβν συμπερασμάτων καί τήν κατάθεσή του^  
Δέν υπάρχουν επίσης συζητήσεις πριν άπό τήν συνεδρίαση πού άσχο-

21
λεϊται μέ τήν έξέταση τών μέσων άποδείξεως καί γενικά 6έν υπάρχει  
προθεσμία μεταξύ αυτής τής βυνεδριάσεως καί τής στιγμές κατά τήν  
δποία δ "3ΐΐθπίί"έκδίδει γραπτή άπδφαση.Πράγματι,ό "sheriff" άναγγέλει  
κυρίως τήν άπδφασή του προφορικά στδ τέλος τής συνεδριάσεως. Τδ  
δικαίωμα άσκήσεως εφέσεως ένώπιον τού βασικού "sheriff" περιορίζεται  
σέ νομικά θέματα.Μπορεί νά υπάρξει μία μετέπειτα εφεση ενώπιον  
τού "Court of Session" αλλά μδν,Ο αν ή γνώμη τού βασικού "sheriff" είναι  
ευνοϊκή/'
’Επίσης τδ Σκωτσέζικο Συμβούλιο τών Καταναλωτών πρδτεινε τήν  
δημιουργία δμάδος έργασίας πού θά σκοπεύει δχι νά τροποποιήσει  
μιά μεταρρύθμιση πού εφαρμόζεται τώρα καί λίγο καιρδ άλλά νά  
μελετήσει μιά παράλληλη διαδικασία άκδμα πιδ άπλουστευμένη···*Η  
μελέτη αυτής τής δμάδας κατέληξε τόν ’Ιανουάριο τού 1979 στήν  
θέσπιση ένδς τοπικού πειράματοςίΤδ "Dundee Voluntary Pilot Scheme"  
πού χρηματοδοτείται άπδ τήν ’Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
1·1^·*Η διαδικασία τού Dundee μπορούσε νά έφαρμοσθεϊ εάν ή διαφορά  
άναφέρόταν σέ ποσδ κατώτερο η ίσο μέ 5 00 λίρες.
*0 ένάγων μπορούσε νά συμπληρώσει δ ίδιος τήν κλήτευση ή νά τήν  
συμπληρώση μέσω τού διοικητικού προσωπικού τού γραφείου τού "sheriff",  
σ’ενα άπλδ έντυπο συνοδεύοντάς την μέ κάθε στοιχείο σχετικδ μέ τή  
διαφορά.Τά έξοδα τής δίκης πού πληρώνονταν τή στιγμή τής καταθέσε-  
ως αυτού τού έντυπου πτσν άνάλογα μέ τδ ΰψος τής αγωγής από 1 ·5 0  
ώς 7 *5 0 £, καί κανένας διάδικος δέν έπρεπε νά πληρώσει περισσότερο  
άπδ ^ .2 5 τών δαπανών τού αντιπάλου του.
Τδ έντυπο στέλνονταν στδν εναγόμενο μέ τδ ταχυδρομείο ή μέ τή  
φροντίδα τού διοικητικού προσωπικού τού "sheriff" .
*Αν δ έναγδμενος ^αποδεχόταν  ■  νά υποβληθεί στήν άπλουστευμένη διαδι—
» / »

22
κασία,δφείλε νά στείλει πίσω τδ έντυπο Απαντημένο μέ τά σχόλιά  
του μέσα στίς Απδμενες 1*f ημέρες καί τδ διοικητικό προσωπικό τοΟ  
"Sheriff"  θά τδ παρέπεμπ&ε στδν ένάγοντα.
*Εάν δ Αναγόμενος δεν έστελνε πίσω τδ έντυπο μέσα στίς προ­
θεσμίες η αρνί όταν τήν πρόσκληση νά απαντήσει μέ σχόλιά του, ή
υπόθεση δέν μπορούσε νά έκδικασθεΕ παρά στά πλαίσια τής κλασσικής  
διαδικασίας καί μέ τήν προϋπόθεση οτι δ ένάγων ζανακάνε κλήτευση  
στά πλαίσια αυτής τής κλασσικής διαδικασίας.*Η προσφυγή στήν δια­
δικασία τοΟ Dundee .  όταν ώς εκ τούτου,απόλυτα εθελοντική.
Αύτή ή διαδικασία δέν μπορούσε νά χρησιμοποιηθεΓ παρά άπδ ατομα  
καί μικρεμπόρους .Τδ ενα μέρος μπορούσε νά εκπροσωπηθεί άπό δικηγόρο  
άρκεΐ νά επιβαρυνότών τήν Αμοιβή του.ίίέ τήν σύμφωνη γνώμη τοΟ  
διαιτητοΰ ενα μέρος μπορούσε ν& εκπροσωπηθεί άπδ κάποιον μή έπαγ-  
γελματία.
Οί δύο Αναμεμιγμένοι στήν ύπδθεση διαιτητές είναι οί δυο  
"Sheriffs" τοΰ Dundee .*0 διαιτητής προσπαθούσε νά πετΰχει Απ*τά  
μέρη συνδιαλλαγή. *Εάν αποτύγχανε εκδίβοζε δ ?διος τήν διαφορά καί  
έκδίδε άπδφαση κατά τής οποίας δεν έπιτρέπόταν εφεση.Οι συζητή­
σεις γινόταν ιδιωτικά καί ρταν ,οσο τδ δυνατόν λιγώτερο επίσημες·  
*Η δημοσιογραφική κάλυψη τοΰ πειράματος εξασφαλιζόταν απδ τά μέσα  
ένημερώσεως,εναν Ακδλουθο τοΟ τύπου τοΰ Σκωτσέζικου συμβουλίου  
καταναλωτών,απδ φυλλάδια και Αφίσσες. Επίσης είχε συστηθεί μια τοπική  
επιτροπή καί κάθε πληροφορία ώς πρδς τούς κανόνες τοΰ συστήματος  
μπορούσε yA χορηγηθή άπδ τό τοπικό "Citizens' Advice Bureau'Vtai τδ 
"Legal Advice Cent Γθ"καθώς καί Από τό κέντρο πληροφοριών,τδ διοικη­
τικό προσωπικό τοΰ Δικαστηρίου τοΰ "Sheriff"  Ηαί μερικούς "νομι­
κούς συμβούλους".
Το τοπικό πείραμα λειnnjpyrpE από την 1η Ιανουαρίου 1979 μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 19Β1 
και τα αποτελέσματα του εξετάζονται τώρα από τις αρμόδιες Σκωτικές αρχές.

23
1.15 Στην Bógcio 'Ιρλανδία μιά είδκή διαδικασία γιά τήν επίλυση τών  
μικρών μηνύσεων (8λες οί μηνύσεις οπού τδ αίτούμενο ποσδ δεν ξε­
περνά τίς 300$,καί μέ Εξαίρεση ώρισμδνα θέματα άρκετά περιορισμένα)  
συστήθηκε μ£ τήν "Judicature (Ν.Ι.) Act" τού 19?8·'Η βόρειος *Ιρ—  
λανδία διαιρείται σέ τέσσερες τομείς,οπού καθένας εχει τδν
"Registrar"(βλέπε ύπδ 'Αχχλία παραπάνω).'Η διαδικασία είναι άπλου-  
στευμένη,οί κανόνες τής κλασσικής απόδειξης δέν έφαρμδζονταιίαν  
καί επιτρέπεται νά εκπροσωπείται κανείς άπδ εναν νομικό,οί αμοιβές  
δέν μπορούν νά άναληφθοΰν άπδ αύτδν πού χάνει (εκτός άπδ σπάνιες  
εξαιρέσεις) ·θί αποφάσεις τδν »»Registrar*· είναι όριστικές καί άπο-  
τελοΰν δεδικασμένο.
Περί τίς 7.000 διαφορές λύθηκαν μ'αύτήν τήη διαδικασία τδ
1 9 8 1 .
1.16 Στήν 'Ελλάδα,μιά ειδική δικαστική διαδικασία γιά τίς μικροδιαφορές  
είναι δυνατή ενώπιον ενός άπό τά 300 δικαστήρια πού προεδρεύονται  
άπδ εναν είρηνοδίκη.Χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις πού ή αίτηση  
παροχής έννδμου προστασίας άφορβ. ακίνητο άγαθδ,οταν τδ αίτούμενο  
ποσδ δέν υπερβαίνει τίς 12.000 Δρχ.'Η άπλουστευμένη διαδικασία  
έκτυλίσεται ως έξής:τά μέρη δέν εκπροσωπούνται άπδ δικηγδρο ένδ δ  
δικαστής τά βοηθάει ενεργά,χωρίς νά είναι υποχρεωμένος νά εφαρμό­
σει τούς κανονικούς κανόνες διαδικασίας πού περιγράφονται στδν  
άστ ικό κώδικα.

24
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ_2
Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ  
ΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

25
2.01 Στήν κοινή νομική παράδοση στά διάφορα Κράτη μέλη τής Κοινότητας-  
χώρες μ£ "Βυζαντινορωμαίκδ δίκαιο" ή χώρες "έθιμικοΟ δικαίου" -  
ενα φυσικδ ή νομικδ πρδσωπο μπορεί νά εγείρει άγωγή εάν δικαιολο­
γεί προσωπικδ του καί άμεσο συμφέρον δηλαδή,μέ αλλα λδγια,έάν εχει  
"ιδιότητα" η "καθεστώς" γιά νά τδ κάνει.
*  Ως £κ τούτου τδ συμφέρον πολλών καταναλωτών ή τοΟ συνδλου τους  
μπορεί νά ύφίστα ται μετά άπδ μιά εμπορική πρακτική η ενα επικίν­
δυνο προίδν....είτε πραγματικά είτε δυνητικά.’Επειδή "ούδείς είναι  
διάδικος δι’αντιπροσώπου" σέ ποιδν θά πρέπει νά άνατεθεί ή υπο­
στήριξη αυτού τού "συλλογικού" ή "εγκατεσπαρμένου" συμφέροντος.
Σέ όρισμένες περιπτώσεις,αύτδ τδ έργο ανατίθεται στδν δημδσιο  
κατήγορο στδν οποίο ανήκει ή γενικώτερη προσπάθεια ύπερασπίσεως  
τών κοινωνικών συμφερόντων (Α).
Σ’αλλες περιπτώσεις,ή υποστήριξη τών συμφερόντων τών καταναλωτών  
άνατίθεται είδικώτερα σ’ενα δημδσιο όργανό,ενα είδος "ειδικού  
δημοσίου κατηγόρου" γιά τά προβλήματα τής άγοράς καί τής κατανά­
λωσης. (Β)
Σέ μιά τρίτη κατηγορία περιπτώσεων,ενα ατομο-καταναλωτής πού εχει  
ύποστεϊ ζημία θεωρείται οτι μπορεί νά υποστηρίξει τά ατομικά του  
συμφέροντα ή τά συμφέροντα τών άλλων καταναλωτών πού είναι στήν  
ίδια κατάσταση μέ αύτδν,μέ τήν ίδια άγωγή (Γ).
Τέλος σέ μιά τελευταία κατηγορία περιπτώσεων,ή υποστήριξη τού  
συλλογικού συμφέροντος τών καταναλωτών άνατίθεται σέ συλλογικούς  
οργανισμούς πού παρουσιάζουν ορισμένες εγγυήσεις (δ).
2.02 Α) 01 διώζεΐ£ τού δτ|]χοοίου καττ|γ0£ου

26
Στά περισσότερα Κράτη μέλη τής Κοινότητας,οί κανόνες τού  
δικαίου τών καταναλωτών που έχουν ποινικό χαρακτήρα ύπόκεινται  
στους κανόνες τής κλασσικής ποινικής δικονομίας.Οι παραβάσεις γιά  
οικονομικά θέματα άνήκουν στην γενική η εΪδική άστυνομία καί δ  
δημόσιος κατήγορος διώκει τούς αυτουργούς ενώπιον τών άρμοδίων  
ποινικών δικαστηρίων ώς Υπερασπιστής τού”γενικού συμφέροντος” καί  
τής "Κοινωνίας” στδ σύνολό της·
2.03 Στήν ΓΑΛΛΙΑ, 8που δ δημόσιος κατήγορος είναι δικαστής τής σκοπιμδ-  
τητος τών διώξεων,”ή θέσπιση τής πολιτικής Αγωγής” Ιπιτρέπει σ’
£va ατομο-καταναλωτή πού εχει θιγεί,ή σέ μιά ένωση καταναλωτών νά  
κινήσει ποινική άγωγή σέ περίπτωση άδρανείας τού δημοσίου κατηγδ-  
ρου·*Εν τούτοις ή θέσπιση τής πολιτικής αγωγής δέν στερείται  
κινδύνων ("συκοφαντική καταγγελία” Α.373 τού ποινικού κώδικας)  
καί συνεπάγεται ώρισμένα έξοδα ("κατάθεση” τουλάχιστον 1·000 Γαλ.  
Φραγκ·)Πρέπει επίσης νά σημειώσουμε 8τι τδ ατομο-καταναλωτής ή ή  
ένωση πού εμφανίζονται ώς πολιτική άγωγή μπορούν νά ζητήσουν μόνο  
αποζημίωση γιά τήν ζημία πού ύπέστησαν αυτοί οι ίδιοι καί δέν  
μπορο'. νά ζητήσουν τήν δυνατότητα παροχής (καί μετά νά κατανεί-  
μουν άναλογικά) άποζημιώσεως γιά τήν ζημία πού υπέστη μιά ομάδα  
η ένας σύλλογος καταναλωτών·
2·θ4 Στδ ’Ηνωμένο Βασίλειο κάθε καταναλωτής η ένωση ύπερασπίσεως τού  
καταναλωτοΰ μπορεί νά προβεϊ σέ ποινική δίωξη σέ περίπτωση παρα-  
βάσεως τών "Trade Descriptions Acti1  τού 1968 καί 1972 δάν οι δημόσι­
ες Αρχές (στήν ’Αγγλία^τά "Trading Standards Department" τών δημοτικών  
διοικήσεων,στήν Βόρειο ’Ιρλανδία τδ "Department of Conmerce" ) δέν τό  
κάνουν.Στήν Σκωτία άντιθέτως,μόνο δ "Procurator Fiscal" μπορεί νά  
κάνει ποινικές διώξεις.
Πρέπει επίσης νά σημειωθεί οτι οί δημόσιες άρχές,έχουν,κυρίως

27
στδν τομέα τού οικονομικοί ποινικού δικαίου,έλευθερία νά συνάψουν 
συναλλαγές καί νά καταλήξουν ετσι-χωρίς νά προσφύγουν σέ άγωγή- σέ 
παύση τών έπιζημίων πράξεων καί πρακτικών.
2.05 Στδ Βέλχιο δ δημόσιος κατήγορος είναι επιφορτισμένος στά πλαίσια  
τού νόμου περί εμπορικής πρακτικής τής 1^ης 'Ιουλίου 1971»νά  
διώξει ωρισμένες αθετήσεις υποχρεώσεων πρός ενέργεια πού σύμφωνα  
μέ τδν νδμο θεωρούνται οτι συνιστοΰν παράβαση.
2.06 Β)*Αγωχέ£ άνειλ^^μένεζ άπδ ειδικό §£Χ 2νισ]χό_.
1... Δύο χώρες τής Κοινδτητος -ή Δανία καί τδ *Ηνωμένο Βασίλειο - 
έχουν διοικητικούς οργανισμούς επιφορτισμένους νά υποστηρίζουν 
γενικά τά συμφέροντα τών καταναλωτών έναντι τών εμπορικών πρακτι­
κών πού θά μπορούσαν νά τούς προξενήσουν ζημίες.
2 Στδ 'Ηνωμένο Βασίλειο,ή "FsiΓ Trading Act" τού 1973 συνέστη­
σε εναν διοικητικό μηχανισμό πού είναι συγχρόνως απλός καί ποικίλ- 
λος.'Ο »«Director General of Fair Trading" πού δρίζεται μέ
βάση αύτδν τδν νδμον,ε{ναι υποχρεωμένος νά διώξει τίς εμπορικές 
δραστηριότητες στδ 'Ηνωμένο Βασίλειο ώστε νά άποκαλύψει τίς άθέ- 
μιτες εμπορικές πρακτικές καί τίς μονοπωλιακές καταστάσεις,καί νά 
απευθύνει στδν "Secrétai re d'Etat" τίς £πιβαλλόμενες συστάσεις 
καί νά τού παράσχει πληροφόρηση καί βοήθεια.
, ‘ο "Director General" "Secrétaire d'Etat"^ κάθε άλλος ένδιαρ·
φερδμενος υπουργός μπορούν νά ζητήσουν άπδ τήν "Consumer Protection 
Advice Committee" νά εξακριβώσει αν αυτή η εκείνη ή εμπο­
ρική πρακτική πού ύπέπεσε στήν άντίληψή τους βλάπτει τά οικονο­
μικά συμφέροντα τών καταναλωτών.

28
*0 "Director Gere-al" παρέχει στην 'Επιτροπή όλες τίς πληροφο­
ρίες καί κάθε βοήθεια πού πιθανόν χρειάζεται*οταν ή ’Επιτροπή  
δώσει τήν γνώμη της,ό "Secrétaire d'Etat" μπορεί νά θεσπίσει
διατάζεις γιά νά ρυθμίσει τδ πρόβλημα.Στήν πράξη,ή *Επιτροπή ρωτή-'  
θηκε πολύ σπάνια καί σέ πάρα πολύ λίγες περιπτώσεις οί διατάξεις  
πού θεσπίσθηκαν κατ’αύτδν τδν τρδπο κατέληξαν σέ δικαστική Αγωγή.  
4. *0 "Director General" πρέπει επίσης νά βρεί Αποδείξεις γιά  
τίς ύπάρχουσες εμπορικές πρακτικές πού είναι παράνομες γιά τούς  
καταναλωτές διότι παραβαίνουν τό Αστικό ή ποινικό δίκαιο καί  
βλάπτουν τά συμφέροντά τους/'Οταν Αποδειχθεϊ αυτή ή πρακτική,&  
"Director General" προσπαθεί νά Αποκτήσει Από τδν ενδιαφερό­
μενο γραπτή δέσμευση οτι στδ μέλλον θά Απδσχει Απ’αυτή ή Από  
άλλη Ανάλογη πρακτική.
*Ξάν δέν μπορεί νά πετύχει τή δέσμευση ή αν ή υπογεγραμμένη  
δέσμευση δέν είναι εντάξει,μπορεί νά διώξει τδν παραβάτη ενώπιον  
τοΟ αρμοδίου "Restrictive Practices Court" ή τοβ "County Court"
(Ειρηνοδικείο),τά δποία μπορούν νά εκδώσουν Απόφαση πού νά έντέλ-  
λει τδν παραβάτη νά Απέχει στό μέλλον Απ’αυτές τίς πρακτικές.  
Σύμφωνα μ£ τήν ετήσια εκθεση τού "Di rector General of Fair Trading"^  
τδ 1 9δθ επετεύχθησαν 6θ γραπτές δεσμεύσεις πού καλύπτουν  
πολύ διαφορετικούς τομείς.Μετά τήν θέση σέ ίσχΰ τού νόμου,έπετεΰχ-  
θησαν Από τδ Office of Fair Trading" 2 8 8 διαβεβαιώσεις,δεσμεύ­
σεις η Αποφάσεις.
5 -  *0 "Director General" πρέπει νά ενθαρρύνει τίς Ιπαγγελματικές  
ενώσεις νά έκπονοΟν καί νά διοχετεύουν τούς κώδικες συμπεριφοράς  
ώστε νά προάγουν τήν διασφάλιση καί προστασία τ£δν συμφερόντων τών  
καταναλωτών.^Οπως εΐδαμε,όρισμένοι Απ’αύτοΰς τούς κώδικες προβλέ­
πουν προσφυγή στήν διαιτησία ή στον συμβιβασμό.*Υπό τήν αιγίδα

29
τοΟ "office" υιοθετήθηκαν είκοσι εθελοντικοί κώδικες συμπεριφοράς,
6.. ^Οταν δ "Director General" βάσιμα πιστεύει οτι υπάρχει μονο­
πωλιακή κατάσταση,μπορεί νά καταφύγει στην "Monopolies and Mergers *  
Commission" ,  υπ& τήν επιφύλαξη τής έγκρισης τού "Secrétaire
d1Etat",Πρέπει έπίσης νά πληροφορηθεϊ γιά τίς συμφωνίες πού θά έδι­
ναν Αφορμή γιά Ανάκριση καί νά συστήσει μέτρα στδν "Secrétaire  
d'Etat.
7, Σύμφωνα με τήν "Competition Act" 19δθ,δ "Director General" -μπορεΕ  
νά κάνει ερευνά γιά τίς πρακτικές τών έπιχειρήσεων πού νοθεύουν  
τόν ανταγωνισμέ καί νά καταφύγει,αν υπάρχει Ανάγκη,στήν "Monopolies  
and Mergers Commission.
Κατδπιν εντολής τοΟ "Secrétaire d'Etat" δ "Director General"
κάνει ερευνά καί συντάσσει εκθεση έπί θεμάτων τιμών πού προξένησαν  
σοβαρές Αντιδράσεις στήν κοινή γνώμη.
8- Διατηρεί έπίσης ΑρχεΕο των περιοριστικών Εμπορικών συμφωνιών  
καί πρέπει νά τίς υποβάλλει ύπδψη τοΟ "Restrictive Practices  
Court" έκτδς αν εχει απαλλαγεί άπ’αύτδ Απδ τδν "Secrétaire  
d'Etat" μ£ τήν αιτιολογία οτι αυτές οί συμφωνίες δέν έχουν Αρκετή  
σπουδαιότητα γιά νά δικαιολογήσουν ανάκριση,
9. 'ο "Director General" έπίσης έζουσιοδοτημένος νά δημοσιεύει  
τίς πληροφορίες καί τίς συμβουλές στη διάθεση τών καταναλωτών.
10.. Ηέ βάση τήν "Consumer Credit Act" 197^»διοικεί τδ κα­
θεστώς Αδείας τών πιστώσεων γιά κατανάλωση,Ακολουθεί τήν κοινωνι­
κή καί έμπορική έζέλιζη στά θέματα τών πιστώσεων πρδς κατανάλωση  
καί τών πωλήσεων μέ δόσεις καί έπαγρυπνεϊ γιά τήν έφαρμογή καί  
τήρηση τοΟ νδμου καί τών διαταγμάτων καί κανονισμών πού λαμβάνο-  
νται γιά έφαρμογή του.
11, Με βάση τήν "Estate Agents Act" 1979 δ "Director General
of Fair Trading"  ασκεΕ ώρισμένες έξουσίες ελέγχου στά Ακίνητα

30
στοιχεία,παρακολουθεί την κοινωνική καί έμπορική έξέλιζη σ£ θέμα­
τα συναλλαγών επί άκινήτων καί έπαγρυπνεϊ γιά την έφαρμογή καί 
τήρηση τοΰ νόμου·
2JD? Στήν ΔΑΝΙΑ,δ νόμος τής 14ης * Ιουνίου 197^ Υ«.ά, τίς εμπορικές
πρακτικές ( "Markedforingslov" ) πού εφαρμόστηκε μετά τήν 1η Μαίου 
1975 δημιούργησε ενα είδικό διοικητικό όργανό πού άχει σκοπό νά 
εξασφαλίζει τήν προστασία τοΰ συνόλου τών καταναλωτών,ή 
"Ombudsman" τών καταναλωτών "Forbrugerombudsman".  ιΑυτδ φρον­
τίζει γιά τήν βελτίωση τών εμπορικήν πρακτικήν τών επιχειρήσεων 
καί,κατά γενικό τρόπο,γιά τήν καλή εφαρμογή όλων τΟν διατάξεων 
τοΰ νόμου τής 1^ης ’Ιουνίου 197^·Μέ δική του πρωτοβουλία ή κατόπιν 
μηνύσεως ιδιωτών,ή "Ombudsman" μπορεί,μέ διαπραγμάτευσή ,  νά
πείσει τά άτομα πού δέν σέβονται αυτές τίς νομοθετικές διατάξεις 
νά σταματήσουν τίς εθέμιτες πρακτικές τους καί νά συμμορφωθούν μέ 
τδν νόμο τής 1ή·ης ’Ιουνίου 197^·*Εάν ή "Ombudsman" δέν επιτύχει
μέ διαπραγμάτευση,μπορεί νά ζητήσει άπδ τό ναυτικό ή εμπορικό 
δικαστήριο τής Κοπεγχάγης νά έκδόσει δικαστική διαταγή πού νά 
απαγορεύει αυτήν τήν Αθέμιτη πρακτική.
*0 έμπορος πού παραβαίνει μιά τέτοια απαγόρευση μπορεί νά κατα- 
δικασθεί νά πληρώσει πρόστιμο ή νά φυλακισθεϊ γιά περίοδο μικρό­
τερη η ίση πρδς εξι μήνες καί κάθε άτομο πού άρνείται νά παράσχει 
στήν "Ombudsman" τίς πληροφορίες πού εχει η παρέχει ανακριβείς 
πληροφορίες μπορεί νά καταδικασθεϊ νά πληρώσει πρόστιμο.Αυτές οι 
ποινικές διώξεις γίνονται επίσης ενώπιον τοΰ ναυτικού ή εμπορικού 
δικαστηρίου τής Κοπεγχάγης.*Η ανάγνωση τής έκθέσεως τών δραστηριο­
τήτων τής "Ombudsman" XJ5V καταναλωτών επιτρέπει νά διαπιστωθεί οτι 
αυτό τδ διοικητικό όργανό επεμβαίνει κατά μι&ς μεγάλης ποικιλίας 
πρακτικών άντίθετων πρδς τά συμφ'ροντα τών καταναλωτών καί τδ

31
συναντάει κανείς τδσο στήν έμπορικοποίηση τδν προίδντων δσο καί 
στην παροχή δημδσιων ή ίδιωτικδν ύπηρεσιδν:συ^βατικές ρήτρες, 
ψευδής καί συγκριτική διαφήμιση,διαφήμηση τδν τιμδν,προϋποθέσεις 
έγγυήσεως,πρ^μοδοτήσεις,έκπτώσεις,διαγωνισμοί πού έχουν σχέση μ£ 
τιμές.
208 Στήν ΙΡΛΑΝΔΙΑ,τδ "Consumer Information Act" το0 -1978 θέσπισε
τδ λειτούργημα τού "Director of Consumer Affairs" .Αυτδς 6 υπάλ­
ληλος πού,σύμφωνα μέ τδν νδμο,ένεργεϊ μέ κάθε ανεξαρτησία,είναι 
άρμδδιος γιά θέματα ψευδδν καί άπατηλδν εμπορικήν ενδείξεων,γιά 
θέματα διαφημίσεως καί ενδείξεων ψευδδν τιμδν,κλπ.Μπορεί πρδτα νά 
καλέσει γραπτδς τούς παραβάτες νά σταματήσουν τίς πρακτικές πού 
είναι άντίθετες πρδς τδν νδμο η νά άπδσχουν* μπορεί κατόπιν νά 
πετύχει δικαστική διαταγή γιά παύση.Τέλος εχει εξουσιοδότηση νά 
άναλαμβάνει διώξεις έναντι εκείνων πού παραβαίνουν τίς διατάξεις 
του νδμου.
Μετά τδ 1979»ετος κατά τδ οποίο τέθηκε σέ ισχύ τδ σύστημα,έγιναν 
πολλές άγωγές μέ επιτυχία.
*0 "Director of Consumer Affairs" είναι επίσης επιφορτΙΟμενος νά
προωθήσει τήν καθιέρωση τδν κωδίκων καλής συμπεριφοράς.Παράδειγμα— 
τος χάρη,πρόσφατα κατά μεγάλο μέρος στήν καθιέρωση νέου
κώδικα διαφημιστικής δεοντολογίας.
2.09 Γ)θί άτο^ικές άγωγές στά πλαίσια τού ϊ£νικού_συ]Χ(£ε£οντο£.
1· Στίς χδρες τού Π*Αγγλοσαςωνικου δικαίου"υπάρχουν τρεις διαδικα­
σίες πού επιτρέπουν σέ ιδιώτη νά προσφύγει στδ δικαστήριο στά 
πλαίσια τού συλλογικού συμφέροντος:
α) * Η ” relator action " έπιτρέπει σ’εναν ιδιώτη πού δέν εχει 
εξουσιοδοτηθεί νά ένεργήσει ο ίδιος,νά εγείρει άγωγή ως μέλος τού 
συνόλου,μέσω τού "Attorney-GeneraI" ,μύ τήν προηγούμενη καί

32
άπεριδριστη συμφωνία αυτού τού δργάυου,μέ σκοπό νά έμποδίσει αθέ­
μιτες έυεργειςς.
β) *Η " class act ion · '  πού λέγεται επίσης “representative action Μ 
στην * Αγγλία καί στην Ουαλλία,βασίζεται στην άποψη 8τι ολοι οί 
ίδιώτες πού τούς άφορδ ή διαφορά ενεργούν προσωπικά καί έκπροσω- 
π ofl νται άπδ τδυ πραγματικό ένάγοντα.
Γιά νά είναι ισχυρή αυτή ή εκπροσώπηση,πρέπει:
-Τδ αίτημα τού ένάγοντος νά είναι μεταξύ αύτώυ τών μελδν τής 
δμάδας πού Ικπροσωπείται*
-Τά μέλη αυτής τής κατηγορίας νά είναι τδσα πολλά ώστε νά μήν 
είναι δυνατή μιά άλλη λύση'
-Τά άναφερθέντα μέλη νά έχουν λάβει κοινοποίηση τής άγωγής. 
γ)*Η άγωγή τού " public interest t *  μπορεί νά έγερθεί άπδ ιδιώτη
χωρίς νά περάσει άπδ τδυ "Attorney-General" ,μέ σκοπδ τήν έξα- 
σφάλιση τού σεβασμού καί τής προστασίας έυδς δικαιώματος πού άυή- 
κει σέ ολόκληρο ή σέ μέρος τού συνόλου.
*0 ένάγωυ πρέπει έν τούτοις νά εχει ενα δικαίωμα πού θέλει νά τού 
τό σέβονται ή νά δπέστη ιδιαίτερη ζημία άπδ τδ γεγονός οτι έθίγει 
δικαίωμα τού συνδλου.
2. 'Η "relator action" Hat ί class action" είναι δυνατές
στην θεωρία στδ ‘Ηνωμένο Βασίλειο (έκτδς άπδ τήν Σκωτία) καί τήν 
*Ιρλανδία καί έφαρμόζονται επίσης στήν Αυστραλία,τδυ Καναδά καί 
τίς ‘Ηνωμένες Πολιτείες.
3. Πρέπει όμως νά σημειώσουμε οτι οξ "relator actions" δ^ν
χρησιμοποιούνται στήν ’Αγγλία καί στήν Ουαλλία γιά υποστήριξη τών 
συλλογικών συμφερόντων τών καταναλωτών.Χρησιμοποιούνται κυρίως 
άπδ τούς κατοίκους μιδς περιοχής πού προέρχονται άπδ ενα τοπικδ 
σύνολο,με σκοπδ νά τδ εμποδίζει νά διαπράττει άθέμιτες πράξεις,νά
* / ·

33
εξασφαλίζει, την προστασία τού περιβάλλοντος (κυρίως £>ς πρδς τά 
χωροταξικά σχέδια) καί νά ελέγχει την διοίκηση άπδ έμπιστεύματα 
( "fideicommis" )·
4. 0l "class actions" η» όπως λέγονται στήν 'Αγγλία καί τήν Ουαλ-
λία "οί άντιπροσωπευτικές άγωγες πού Εγείρονται άπδ ενα η πολλά 
άτομα γιά ενα μεγαλύτερο άριθμδ ατόμων" διέπονται άπο ειδικούς 
κανόνες διαδικασίας (order 15j Rule 12, τδν "Rules of the Supreme 
Court" καί Order 5» Rule 8 "County Court Rules"
5. ‘Η διαδικασία εκπροσωπήσεως εχει ως άποτάλεσμα νά μετέχουν ώς 
διάδικοι στήν δίκη ολα τά εκπροσωπούμενα ατομα,πού τά αφορά ή 
άπδφαση στήν δποία καταλήγει ή διαδικασία καί είναι δλα συνδε- 
δεμένα μέ αυτήν τήν άπόφαση.,/Ομως,οί προϋποθέσεις πού πρέπει νά 
συγκεντρωθούν γιά νά μπορεί νά χρησιμοποιηθεί αυτή ή διαδικασία 
είναι τέτοιας μορφής πού ή διαδικασία δέν εφαρμόστηκε σ£ μεγάλη 
έκταση,κυρίως στον τομέα τής προστασίας τών καταναλωτήν..Πράγματι 
τά εκπροσωπούμενα άτομα πρέπει κυρίως νά έχουν κοινά συμφέροντα 
καί αιτήματα καί ή αιτούμενη αποκατάσταση πρέπει νά είναι τέτοιας 
φύσεως ώστε νά μπορούν δλοι νά έπωφεληθοΰν άπ'αυτήν.
6. *0 ένάγων καί αυτοί τούς δποίους Εκπροσωπεί πρέπει νά έχουν τδ
ίδιο συμφέρον γιά νά εγείρουν άγωγή.Δέν άρκεύ οτι υπέστησαν κοινή 
ζημία γιά τήν οποία ζητούν άποκατάσταση.^Ετσι σέ μία ύπδθεση οπού 
οί φορτωτές εμπορευμάτων σ'ενα πλοίο είχαν εγείρει " representative 
action " διότι τά εμπορεύματα χάθηκαν σέ ναυάγιο τού
πλοίου,τδ δικαστήριο θεώρησε δτι τό κοινδ συμφέρον ήταν άνεπαρκές, 
διδτι οί φορτωτές δέν έστελναν τά έμπορεύματά τους πρδς τήν ίδια 
κατεύθυνση (Markt ν.Knight(1910) 2 K Β 1021).
7. *Αρα οί καταναλωτές θά είναι πολύ σπάνια σέ θέση νά εγείρουν
" class action " προκειμέυου νά αμφισβητήσουν τήν συμβατική

3b
ευθύνη ένδς πωλητοΰ.’Ενδείκν^ται λοιπδν $ά γίνει αίτηση περί έκδδ- 
σεως άποφάσεως άπδ δμάδα καταναλωτήν πού έθίγει άπδ τίς ίδιες παρά­
νομες πρακτικές ένδς έμπδρου.’Αλλά,όπως σημειώνει ή μελέτη τοΟ 
, ι  Law Society " πο£ άναφέραμε ήδη μέ τήν ευκαιρία τών μικρο-
διαφορών,δέν υπάρχει πιά καμμιά τέτοια διάταξη στήν νομολογία.
8.  Στίς jjOgoç; τού £ω^αΙ'κο-γερμανικοΟ_δικαίου,πρέπει νά σημειωθεί 
η ύπαρξη δύο δργάνων πού παρέχουν εμμεσα στδν καταναλωτή τδ δικαί­
ωμα νά εγείρει αγωγή έξ δνδματος τού συνόλου.Πρδκειται άφ’ένδς 
γιά τήν πολιτική άγωγή πού επιτρέπει στδν καταναλωτή νά κινήσει 
ποινική δίωξη χωρίς νά περιμένει τήν καλή διάθεση τού δημοσίου 
κατηγόρου καί,άφ*ετέρου γιά άγωγή πρδς παράλειψη πού στό Βέλγιο 
μπορεΓ νά εγείρει κάποιος ζημιωθείς καταναλωτής μέ βάσει τδ άρθρο 
55 τού νόμου τής 1^+ης ’Ιουλίου 1971 περί τών έμπορικών πρακτικών 
(βλέπε ανωτέρω).
9. Στήν Σκωτία μπορεΓ κανείς νά χρησιμοποιήσει ανάλογη διαδικασία 
πρδς τήν " representative action" ίκάθε ενδιαφερόμενος
ιδιώτης εγείρει τήν δική του άγωγή καί όλες εκτός άπδ μία έκκρε- 
μούν κατόπιν συμφωνίας των μερών,κατά τρόπον ώστε μία μόνη ύπδ- 
θεση-τύπος χρησιμεύει μετά ώς πρδτυπο γιά τήν διευθέτηση όλων 
τών άλλων.
10.. Στίς χώρες τού *ΑγγλοσαξωνικοΟ_δικαίου καί κυρίως στήν ’Αγ­
γλία καί τήν Ούαλλία κάθε άτομο ή δργάνωση μπορεΓ νά προβεϊ σέ 
ποινική δίωξη,άρκεΐ τδ δικαίωμα πού εχει γιά νά τήν κάνει νά μήν 
είναι ρητά περιορισμένο.Αυτή ή άρχή εφαρμόζεται κυρίως στίς παρα­
βάσεις τής "Trade Descriptions Act" τούς 1968 καί τού 1972.OÎ 
καταναλωτές καί οί ενώσεις πού υπερασπίζουν τά δικαιώματά τους 
μπορούν τέλεια νά εγείρουν άγωγή σέ περίπτωση παραλείψεως τών 
δημοσίων άρχών (εν προκειμένω τών "Trading Standards Department"

35
τών τοπικών ένώσεων).
1 1Θά πρέπει νά σημειωθεί 8τι & καταναλωτής θά είναι ακόμη περισ­
σότερο διατεθειμένος νά ενεργήσει εάν μπορεί νά πετύχει Αποζημίωση  
(άγωγή άποζημιώσεως η » ’compensation order" ”) σέ περίπτωση ποινι­
κών διώζεων.Στδ ‘Ηνωμένο Βασίλειο,τ~ ποινικά δικαστήρια,Αφού  
Αναγγείλουν καταδίκη μέ βάση τίς "Trade Descriptions Act" f
μπορούν νά έκδδσουν ’ ’compensation order" ” δίνοντας εντολή στδν  
έναγόμενο νά πληρώσει άποζημίωση γιά κάθε βλάβη,άπώλεια ή προσω­
πική ζημία πού προκύπτει άπδ τδ αδίκημα ή άπδ δποιοδήποτε άλλο  
άδίκημα πού ελαβε ύπδψη τδ δικαστήριο στήν άπδφασή του.
2.10 Δ) Οι Αγωγές τών ένώσεων των καταναλωτών.
Σέ τρία κράτη μέλη,οι ενώσεις τών καταναλωτών είναι ειδικά εξου­
σιοδοτημένες νά εγείρουν αγωγές γιά υπεράσπιση τών συλλογικών ή  
Ατομικών συμφερδντων πού εκπροσωπούν.*Σν τούτοις,δ τύπος τής  
αγωγής,τδ Αποτέλεσμα τής δικαστικής Αποφάσεως πού πιθανώς θά επι­
τευχθεί καί οι προϋποθέσεις πού πρέπει νά πληροΕ μιά ένωση κατανα­
λωτών γιά νά μπορέσει νά Ασκήσει αυτήν τήν Αγωγή διαφέρει σημαντι­
κά Απδ τήν μιά χώρα στήν άλλη.
2.11
οί ενώσεις τών καταναλωτών μποροϋν νά εγείρουν Αγωγή σέ δύο καθο­
ρισμένες περιπτώσεις.iié βάση τδν νόμο περί Αθεμίτου Ανταγωνισμού  
(UWG ) τού 1909 οι ενώσεις μποροϋν μετά τδ 1965 νά εγείρουν ”άγω-  
γή πρδς παύση·’,κυρίως μέ επείγουσα διαδικασία,έναντι τών Αθεμίτων  
πρακτικών πού προξενούν ζημία στούς καταναλωτές (παρ.ψευδής διαφή­
μιση).Μέχρι σήμερα,οί ενώσεις δέν μποροϋν νά πετΰχουν άποζημίωση  
γιά λογαριασμό τών καταναλωτών πού ύπέστησαν ζημία.*Αλλά ή δμο-  
σπονδιακή κυβέρνηση μόλις πρότεινε στδ νομοθετικό σώμα τροποποίη­
ση τού νόμου τού 1909 πού θά επιτρέπει στούς καταναλωτές καί στούςΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

36
έμπορους νά Ασκοϋν Ατομικά τέτοια δικαιώματα Αποζημιώσεως.Οι  
καινούργιες διατάξεις θδ δώσουν στδν καταναλωτή τήν δυνατότητα νά  
παραχωρήσει αυτα τδ ατομικδ δικαιώματα γιδ Αποζημίοση στήν ένωση  
ώστε αυτή νδ μπορέσει νδ εγείρει αγωγή έναντι τού μεταπράτη η τοϋ  
Αρμόδιου κατασκευαστοϋ.*Εδν αυτή ή αγωγή γίνει δεκτή,τδ χρηματικό  
ποσδ που θδ Αποκτηθεί θδ μοιραστεί μεταξύ τών καταναλωτήν πού  
παρεχώρησαν τδ δικαιώματδ τους,φού Αφαιρεθοΰν τΑ έξοδα τής διαδι­
κασίας .
Μ αυτή την έννοια,ή αγωγή τών ένώσεων τών καταναλωτών δέν επι­
τυγχάνει αποκατάσταση τής συλλογικής ζημίας αυτής καθ’έαυτής,Αλλά  
μδνο Αποκατάσταση "συλλογικοποιημένης" Ατομικής ζημίας.
Μέ βάση τδν νδμο περί γενικών προϋποθέσεων πώλησης (AGB) τού 
197β,οι ένώσεις καταναλωτών μπορούν νά ζητήσουν άπδ τήν δικαιοσύ­
νη να παυσει ένας έμπορος νδ χρησιμοποιεί καταχρηστικές ρήτρες.*Η  
αίτηση μπορεί νδ είσαχθεί μέ επείγουσα διαδικασία.*Εάν αυτή ή  
Αγωγή γίνει δεκτή,κδθε καταναλωτής μπορεί νδ χρησιμοποιήσει τήν  
απόφαση Απαγορεύσεως στίς συμβατικές του σχέσεις μέ τδν έμπορο  
πού χρησιμοποίησε αυτές τίς καταχρηστικές ρήτρες.(Οι Αποφάσεις  
πού έκδίδονται υπέρ τών ενώσεων τών καταναλωτών δημοσιεύονται  
στην επίσημη εφημερίδα και μπορούν επίσης νδ δημοσιευθοΰν στδν  
τοπικό τύπο κατόπιν αίτήσεως καί μέ έξοδα τών ενώσεων).
Οι ένωσεις που μπορούν νδ εγείρουν Αγωγή μέ βάση τούς νόμους  
περί αθέμιτου ανταγωνισμού καί περί γενικών προϋποθέσεων πώλησης  
πρέπει νδ Αυταποκρίνονται στίς προϋποθέσεις πού θέτουν οί νόμοι.
2.12 Σύμφωνα μέ τδ καταστατικά της Αλλά καί μέ τήν πραγματικότητα,ή  
ένωση δψείλει να Ασκεί δραστηριότητες πληροφόρησης καί συμβουλών  
γιδ τήν Υπεράσπιση τών καταναλωτών.*Ξπί πλέον,οί ενώσεις πού  
επιθυμούν νδ έγείρουν αγωγή γιδ καταχρηστικές συμβατικές ρήτρες

37/38
πρέπει νά άποτελοΰνται άπδ άλλες ενώσεις που νά έχουν επίσης άνα- 
λάβει την υπεράσπιση τών καταναλωτών η άπδ τουλάχιστον 75 φυσικά 
πρδσωπα.’Ανάλογες προϋποθέσεις προβλέπονται στδ σχέδιο νδμου τής 
όμοσπονδιακής κυβερνήσεως περί τροποποιήσεως τοϋ νδμου γιά Αθέμι­
το ανταγωνισμό (UWG) γ lά τίς άγωγές πρδς παύση που εγείρονται άπδ 
τίς ενώσεις τών καταναλωτών.Θεωρητικά,λοιπδν,δλες οι ενώσεις τών 
καταναλωτών που συγκεντρώνουν τίς παραπάνω προϋποθέσεις μποροϋν 
νά εγείρουν άγωγή:κέντρα καταναλωτών: »Verbraucherzentralen »
τών 11 "Länder" /'Ενωση καταναλωτών: »Arbeitsgemeinschaft der 
Verbraucher AgV" ,"ίδρυμα γιά τά συγκριτικά δοκίμια:" Stiftung
Warentest" » καί "Ενωση γιά τήν προστασία τών καταναλωτών: 
"Verbraucherschutzverein - ~VS\A*. * Αλλά στήν πραγματικότητα, η τελευταία 
άπδ τίς δργανώσεις πού άναφέρθηκαν,η VSV,εγείρει τδ μεγαλύτερο 
μέρος τών αγωγών άναντίον τών πρακτικών αθεμίτου άνταγωνισμοϋ καί 
εναντίον τών καταχρηστικών συμβατικών ρητρών.Αυτή η ένωση είχε 
πάρει ειδική έντολή άπδ τά κέντρα τών καταναλωτών τών "Länder" γιά 
νά άσκήσει έπ’δνδματί τους τδ δικαίωμα προσφυγής γιά παύση τών 
πρακτικών άθεμίτου άνταγωνισμοϋ.
2.13 Στδ ΜΕΓΑΛ 0_Δ0ΥΚΑΤΟ_ΤΟΥ_ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟΥ ,ο κανονισμός "grand-duca 1'

39
τής 23ης Δεκεμβρίου 1974 περί αθεμίτου άνταγωυισμοΟ ποΰ τροποποιή­
θηκε άπδ τδυ κανονισμό "grand-ducaL" τής 17ης Δεκεμβρίου 1976 
επιτρέπει στίς ενώσεις τών καταναλωτών ποΰ έκπροσωποΟνται στήν 
επιτροπή τιμών,έν προκειμένω πρδκειται γιά την Λόυξεμβουργέζικη 
ένωση καταναλωτών,νάασκήσει δυο τύπους αγωγών γιά τδ συλλογικό 
συμφέρον τών καταναλωτών.
-Μπορεί νά εγείρει άγωγή πρδς παύση του άθέμιτου άνταγωυισμοΟ ή 
γιά παράλειψη εφαρμογής τών άρθρων 5 εως 10 τοΟ κανονισμού τής 
23ης Δεκεμβρίου 1974,αυτά τά άρθρα άφοροΟυ ειδικές πωλήσεις ?·ίαί 
εκκαθαρίσεις.*Η άγωγή είσάγεται καί συζητείται όπως στήν συνοπτική 
διαδικασία έυώπιου τοΟ προέδρου τοΟ εμπορικού δικαστηρίου.*0 
Πρόεδρος μπορεί επίσης νά διατάξει τήυ θυροκδλληση τής άποφάσεως 
εξω άπδ τίς εγκαταστάσεις πωλήσεως τοΟ παραβάτου καί τήυ δημοσί­
ευση τοΟ συυδλου η άποσπάσματος τής άποφάσεως μέσω τοΟ τύπου ή 
μέ όποιοδήποτε τρόπο ,έυώ καί οί δύο αυτές μέθοδοι δημοσιεύσεως 
γίνονται μέ έξοδα τοϋ παραβάτου.
-Μπορεί επίσης νά παραστεί ως πολιτική άγωγή έυώπιου τών ποινικών 
δικαστηρίων.*Η Λουξεμβουργέζικη ένωση καταναλωτών άσκησε αυτούς 
τούς δύο τύπους προσφυγής πολλές φορές.
2.14 Στδ ΒΕΛΓΙΟ δ υδμος τής 14ης *Ιουλίου 1971 περί εμπορικών πρακτι­
κών επιτρέπει στίς ενώσεις καταναλωτών νά πε^ύχουν μέ τήυ δικαστι­
κή όδό τήν παύση τών πράξεων πού συυιστοΟυ παράλειψη εφαρμογής 
τών διατάξεων αυτού τοΟ νόμου πού προστατεύουν τδσο τούς άυταγω- 
υιστές οσο καί τούς καταναλωτές :  ονομασία καταγωγής,εμπορική διαφή­
μιση,πωλήσεις μέ ζημία,εκκαθάριση,υπόλοιπα,συνδυασμένες πωλήσεις, 
πρβμοδοτήσεις,δημόσιες αγορές,υποχρεωτικές αγορές καί πωλήσεις μέ 
μετακίνηση. Η διαδικασία εκτυλίσσεται όπως ή συνοπτική ενώπιον 
τοΟ Προέδρου του ΞμπορικοΟ δικαστηρίου.'Ο Πρόεδρος μπορεί νά

kO
διατάξει τήν πούση τής Απιδίκου πράξεως καθώς έπίσης καί την  
δημοσίευση τής Αποφάσεώς του Atcó τδν τύπο η μέ όποιοδήποτε άλλο  
τρδπο,μέ έξοδα τοΰ παραβάτου.Πάντως,αυτή ή δημοσίευση δέν μπορεί  
νά γίνει παρά ν°νο Αν συμβάλλει στήν δσο τδ δυνατδυ γρηγορδτερη  
παύση τής έπιδίκου πράξης,ΑφοΟ έκτιμηθοϋν τά Αποτελέσματα αυτής  
τής πράζεως καί δέν μπορεί νά έκτελεσθεί παρά μόνον όταν ή Από­
φαση γίνει δρκιτική (μή δεκτική έφέσεως).θί διαδικασίες γιά Απο­
κατάσταση τής προξενηθείσης ζημίας καί οι ποινικές διώξεις διεξά­
γονται ένώπιον τδν πολιτικών η ποινικών δικαστηρίων ύπδ τίς  
προϋποθέσεις τεϋ κοινοϋ δικαίου.
Γιά νά Ασκηθεί ή Αγωγή πρδς παύση,οί ενώσεις τδν καταναλωτών  
πρέπει νά πληροϋν ?ναν ώρισμένο αριθμδ προϋποθέσεων.’Αντικείμενό  
τους πρέπει νά είναι ή υποστήριξη τών καταναλωτών'πρέπει νά έχουν  
νομική προσωπικότητα καί νά έκπροσωποϋνται στό Συμβούλιο καί τήν  
’Επιτροπή.*0 Βέλγος δικαστής φαίνεται νά ερμηνεύει τίς δύο πρώτες  
προϋποθέσεις μέ κάποια Αννοια πού περιορίζει τό παραδεκτό τών  
Αγωγών τών ένώεεων τδν καταναλωτών.
Πράγματι, με μιά Απόφαση τής 1ης ’Οκτωβρίου 1976 (^Τ 2/ή/1977»  
Ρ·2ήΐ) τδ ’Εμπορικό Δικαστήριο τής Turnhout κήρυξε Απαράδεκτη
τήν Αγωγή πού εγέρθηκε Από ένώσεις πού δέν Ανταποκρίνδνταν στους 
τύπους συστάσεις πού επιβάλει ό νόμος τής 27ης ’Ιουνίου 1921 γιά  
τίς,χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό, ένώσεις (δημοσίευση τοϋ καταστατικοί}  
καί κατάθεση κοταλδγου τών μελών) καί Au τούτου υιοθέτησε κατηγο­
ρηματική Αντίληψη περί τής ύπάρξεως νομικής προσωπικότητος.
*Εξ άλλου,στήν Γδια Απόφαση,τδ δικαστήριο τής Turnhout Αποφά­
σισε 8τι μιά ε^ωση πού συγκεντρώνει συνεταιρισμούς δέν μπορεί νά  
Αξιώνει νά εκπροσωπεί συμφέροντα καταναλωτών·Υ£οθετεί έτσι αυστη­
ρή έρμηνεία τής προϋποθέσεως μέ βάση τήν οποία τδ κοινωνικό Αντι-

*f1
κείμενο τής ένώσεως που δρά γιά παύση πρέπει νά είναι η υπεράσπι­
ση τοΟ καταναλωτού.
2.15 Στήν ΓΑΛΛΙΑ, πρέπει νά διακρίνουμε δύο τύπους ένώσεων.
Ot ένώσεις οί καλούμενες τοΟ νόμου τής 1ΐ]ς *Ιουλίου 1901 μποροΒν 
νά εγείρουν άγωγή ενώπιον τών πολιτικών καί διοικητικών δικαστηρί­
ων. Μπορούν έπίσης νά υποβάλλουν μήνυση κατά τού είσαγγελέως (δημό­
σιος κατήγορος).Αυτή ή διάταξη εφαρμόζεται κατά τδν ίδιο τρόπο 
στίς ενώσεις πού άναφέρουν δτι έχουν ώς άντικείμενο τήν προστασία 
ώρισμένων κοινωνικών κατηγοριών^ τοΟ περιβάλλοντος ή πού σκοπεύουν 
νά προάγουν τίς καλλιτεχνικές ή άθλητικές δραστηριότητες ή τίς 
ανέσεις..
*0 νόμος .Royer άναγνωρίζει εί&ικά στίς ενώσεις πού δέχονται 
καταναλωτές τήν ευχέρεια νά παραστούν ώς πολιτική άγωγή ένώπιον 
όποιουδήποτε δικαστηρίου γιά νά επιτύχουν άποκατάσταση τής άμεσης 
ή εμμεσης ζημίας στδ συλλογικό συμφέρον τών καταναλωτών (καί οχι 
μόνο γιά παραβάσεις πού προβλέπει αυτός δ νόμοςίφευδής διαφήμιση 
καί άπαγδρεοση διακριτικών πλεονεκτημάτων).
*Εν τούτοις 6 νόμος Royer δέν επιτρέπει στίς ενώσεις τών κατανα­
λωτών νά έγείρουν πολιτική άγωγή γιά τίς παραβάσεις τών διατάξεων  
περί ελευθέρου ανταγωνισμού.Σ*αύτήν τήν εξαίρεση μπορεί κανείς νά  
δει τδ υπόλειμμα τής παραδοσιακής άρχής σύμφωνα πρδς τήν δποία  
μόνο δ δημόσιος κατήγορος μπορεί νά έξασφαλίσει μέ ποινικές διώ­
ξεις τήν ύποστί|£ΐ£τ| τού γενικού συμφέροντος.
’Ανεξάρτητα άπδ τήν ποινική καταδίκη,τδ δικαστήριο πού επι­
λαμβάνεται κατόπιν δχλήσεως εκ μέρους τής πολιτικής άγωγής μπορεί  
νά διατάξει τήν παύση,χωρίς άναγκαστική δημοσίευση τής καταδικα-  
στικής άποφάσεως καί τών διορθωτικών ανακοινώσεων (στίς περιπτώ­
σεις ηα^αΐ^α,νητιΐίΐιΐίδιαφήμισης).
• / .

k z
Σ*αυτές λοιπόν τίς περιπτώσεις,οί καταναλωτές επωφελούνται  
εμμεσα τής Αποφάσεως που έκδδθηκε κατόπιν διαδικασίας στην δποία  
δέν ήταν διάδικοι...
*Αντιθέτως,είναι Αδύνατο στους ζημιωμένους καταναλωτές νά  
πετΰχει καθένας ενα μέρος τδν ζημιδν πού θά έπιφορτιζδταν νά ζητή­
σει γι’αύτούς μιά ένωση καταναλωτήν.*Η Αποκατάσταση τής έπελθού-  
σης ζημιCctQ πρέπει νά Αποτελέσει αντικείμενο χωριστών αιτήσεων γιά  
κάθε καταναλωτή·
*Ως πρδς δέ τά κριτήρια πού πρέπει νά πληροΰνται γιά νά μπορεί  
ή ένωση νά έμφανισθεΕ καί νά είναι πολιτική αγωγή,είναι τρία στδν  
Αριθμό.
*Η ένωση πρέπει :
-νά εχει ιδρυθεί πρίν Απδ τουλάχιστον ενα χρόνο (Αρχαιότης)
-νά είναι Αντιπροσωπευτική (τουλάχιστον 10.000 μέλη σέ έθνικδ  
επίπεδο,χωρίς καθορισμένο αριθμό σέ περιφερειακό η τοπικό επίπε­
δο)'
-νά εχει πραγματοποιήσει καί διανείμει δημοσιεύσεις ή νά εχει  
κάνει συνεδριάσεις διαρκείας ή καί συναντήσεις πληροφορήσεως τδν  
καταναλωτήν.
*Ε συγκατάθεση είναι διοικητική.Δίδεται μέ υπουργική (εθνικές  
ένώσεις) ή νομαρχιακή (τοπικές η περιφερειακές ενώσεις) Απόφαση.  
Δέκα εθνικές ενώσεις έγκρίθηκαν μέ υπουργική Απόφαση καί kj περι­
φερειακές καί τοπικές ενώσεις έγιναν δεκτές μέ νομαρχιακή απόφαση.  
Ξτήν Γαλλία,δέν διαθέτουν πρόσφατες καί επίσημες στατιστικές γιά  
τδν Αριθμό τδν περιπτώσεων στίς όποΕες ή πολιτική Αγωγή Ασκήθηκε  
Απδ ενώσεις καταναλωτών.
Μπορούμε νά σημειώσουμε δτι ώρισμενες ένώσεις καταναλωτδν  
συνηθίζουν νά ζητούν τή δημοσίευση τής Αποφάσεως στδ η 50 έκατομ-

^3
μύρια καταναλωτές" καί "τί νά διαλέξετε",δύο μηνιαίες επιθεωρήσεις 
πού στδ εύρΰ κοινό τών καταναλωτών.
2.16 Στδ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ δέν υπάρχει κανένας δργανισμδς καί καμμιά 
ένωση πού νά εχει έξουσία νά έγείρει άγωγή γιά ν& υποστηρίξει τά 
συλλογικά συμφέροντα τών καταναλωτήν.* Ο Γενικδς Διευθυντής γιά 
τίς έμπορικές πρακτικές καί τά δημαρχεία άσκοΒν τίς έργασίες τους 
με βάση τίς έξουσίες πού προβλέπονται άπδ τδ καταστατικό καί μ£ 
τίς δποίες έχουν περιβληθεί καί φυσικά δφείλουν νά ενεργούν στά 
πλαίσια αυτών τών εξουσιών.Στήν *Αγγλία καί τήν Ούαλλία,οι άρμο- 
διδτητες τοΟ "ΑίίοΓηβχ-θθηθΓθΙ" βασίζονται στδ "άγγλοσαξωνικδ 
δίκαιο" πού άποτελείται άπδ τδ σύνολο τών δικαστικών άποφάσεων. 
Παραδείγματος χάρη,θεωρήθηκε τελευταία οτι δέν ήταν ύποχρεωμένο 
νά δώσει τήν συγκατάθεσή του σέ ενα άτομο πού έπιθυμοΟσε νά 
κινήσει διαδικασία με μδνο σκοπδ νά καταξιώσει ενα συλλογικό 
δικαίωμα.
Μιά αντιπροσωπευτική άγωγή μπορεί νά έγερθεϊ άπδ η κατά ένδς 
άτδμου "μεταξύ πολλών άλλων" πού έχουν κοινά συμφέροντα στήν υπό­
θεση.ΐά άτομα πού θέτουν έτσι άπδ κοινοΟ τά συμφέροντά τους δέν 
θεωρούνται πολλά παρά μόνο αν είναι περισσότερα άπδ πέντε,άρκεϊ 
τδ αίτούμενο ποσό νά μήν είναι πολύ άσθενές η καί άλα τά ένδια- 
φερδμενα άτομα νά έπιθυμοΟν νά εκπροσωπηθούν.
2.17 Στίς ΚΑΤΩ-ΧΩΡΕΒ οί άτομικοί καταναλωτές,άλλά καί ο£ δργανώσεις 
τών καταναλωτών μετά τδ 1 9δθ,μπορούν κυρίως,νά εγείρουν άγωγή 
ενώπιον τοΒ πολιτικοΟ δικαστοΰ,γιά νά ζητήσουν τήν άπαγδρευση η 
τήν διόρθωση τών ψευδών διαφημίσεων (άρθρο 1^16 0 τοΟ άρτικοΒ 
κώδικος).
Τδ 1981,προτάθηκε ενα σχέδιο νδμου περί περιορισμοΟ τών 
γενικών προϋποθέσεων άθεμίτων πωλήσεων.Αυτδ τδ σχέδιο προτείνει

kk
8τι βρισμένες Οργανώσεις καί Ενώσεις μποροϋν νά ζητήσουν Απδ τδ  
*Εφετε£ο τής Χάγης νΑ κηρυχθοϋν ώς Αθέμιτες^ ρήτρες που φέρονται  
σέ ώρισμένες γενικές προϋποθέσεις.
2.18 Ετήν ΔΑΝΙΑ τδ άρθρο 13 τοϋ ’Εμπορικοϋ Νδμου περιέχει διατάξεις
περί Ασκήσεως Αγωγών που προβλέπονται Απδ τδν νδμο.Αυτές οί Αγωγές  
μποροϋν νΑ έγερθοϋν οχι μδνο Απδ την Ombudsman Αλλά καί
Απδ αλλα ατομα πού έχουν εννομο συμφέρον γι’αύτδ,ενα καταναλωτή  
παραδείγματος χάρη,εναν Επιχειρηματία ή μιά ένωση Επιχειρηματικών  
ή καταναλωτών·Σύμφωνα μέ τίς γενικές διατάζεις τοϋ νδμου περί  
πολιτικής δικονομίας (άρθρο 2 5 3) κάθε άτομο πού εχει εννομο συμφέ­
ρον ώς πρδς τδ νΑ κερδίσει τήν υπόθεση ένώπιον τοϋ δικαστηρίου  
ένας διΑδικος,μπορεί νΑ παρέμβει σ*αΰτήν τήν ύπδθεση γιΑ νΑ υπο­
στηρίξει αύτδν τδν διΑδικο.ΜιΑ τέτοια παρέμβαση μπορεί νΑ δικαιο­
λογηθεί Απδ τδ γενικδ συμφέρον τών ενώσεων νΑ προΑγουν τούς στδ-  
χους τους,Ακδμα κι’αν τδ ενδιαφερόμενο μέρος δέν είναι μέλος τής  
Ενώσεως.Οί δημόσιες Αρχές μποροϋν νΑ παρέμβουν Επίσης δταν ή Από­
φαση τοϋ δικαστηρίου επί ευδς νομικοϋ ζητήματος παρουσιάζει μεγά­
λο Ενδιαφέρον γιΑ τίς Αρχές σέ περίπτωση Επεξεργασίας δμοίων η  
συγγενών υποθέσεων.
2.19 Στήν ΙΤΑΛΙΑ, οί Ενώσεις τών καταναλωτών δέν έχουν Εξουσιοδοτηθεί  
νΑ εγείρουν Αγωγή για τήν προστασία τών συλλογικών συμφερόντων 
τών καταναλωτών.
ΚαΟ*ο μέτρο προβλέπει τδ άρθρο 2βθ1 τοϋ *Αστικοϋ Κώδικος 8τι 
οί Επαγγελματικές ενώσεις μποροϋν νΑ εγείρουν Αγωγή πρδς παύση 
κατά πράξεων Αθέμιτου Ανταγωνισμοϋ,μερικοί συγγρφφεΐς - 8π#ς οί 
καθηγητές .  Santaga καί Ghidini - προτείνουν νΑ παρασχεθεί
ή "δια δυνατδτης καί στις ενώσεις καταναλωτών.
"Οσον Αφορδ τίς προϋποθέσεις που θαπρεπε νΑ τηροΰν οί Ενώσεις

**5
καταναλωτήν γιά νά έγείρουν τέτοιες Αγωγές πρδς παύση η άλλες  
"συλλογικές” άγωγές,οί θέσεις τού καθηγητή Ghidini δπως τίς  
έξέθεσε στδ τδ 1975 καί στδ βιβλίο του "Per i
Consumatori" εΖναι καί πρωτδτυπες καί ενδιαφέρουσες.
*0 καθηγη τής Ghidini θεωρεί δτι τδ συμφέρον τού καταναλωτού  
είναι δ συνδυασμδς τού άτομικοΰ καί τού δμαδικοΰ συμφέροντος:άτο-  
μικδ συμφέρον γιά τήν προστασία ειδικών συμφερδντων πού συνδέονται  
μέ καθορισμένες καταστάσεις (ύγεία,υγιεινή,οικονομικά δφέλη·..)  
καί δμαδικδ συμφέρον κατά τδ μέτρο που άνήκει κατά δμοιο τρδπο σέ  
ολους άπδ ενα.
*Αλλά αύτδ τδ συμφέρον τής ύμάδος πρέπει νά αναγνωρίζεται καί  
νά προστατεύεται πρδς οφελος δλων κατά τδν ίδιο τρδπο άνεζάρτητα  
άπδ κάθε διαίρεση ή δργάνωση τδν άτδμων σέ ομάδες ή κοινωνικές  
κατηγορίες.*Ακδμα κι’άν οί άπειλές πού άσκοΰνται εναντίον αυτού  
τού συμφέροντος γίνονται κυρίως άντιληπτές σέ άτομικδ επίπεδο,  
στήν πραγματικότητα επηρεάζουν τδ σύνολο τής ομάδος.Κατά τά λοιπά  
καί σύμφωνα πάντα μέ τδν καθηγητή Ghidini ,τά συμφέροντα τδν  
καταναλωτών άπειλούνται διαρκδς κατά τδ μέτρο πού άξαρτώνται  
αμεσα καί "τεχνολογικά" άπδ τδ σύστημα παραγωγής καί πού είναι  
συνεχώς σέ διαμάχη μέ τά συμφέροντα τδν παραγωγών.
*Απ*αύτή τήν άνάλυση,δ καθηγητής Ghidini συνάγει,λογικά,
ώρισμένα συμπεράσματα ώς πρδς τίς άγωγές στήν δικαιοσύνη τδν  
καταναλωτών.
Κατά πρώτον λδγον,θεωρεί δτι ή προστασία ένδς συμφέροντος  
πρέπει νά εξασφαλίζεται σέ κάθε άτομο πού μπορεί νά άποδείξει δτι  
τδ συμφε£ον_έθί^τει αντικειμενικά άκδμα κι’άν αύτδ τδ άτομο δέν  
ύπέφερε προσωπικά άπδ αυτήν τήν προσβολή.*Απ*αύτδ συνάγεται οτι  
κάθε καταναλωτής η χρήστης,η κάθε ομάδα καταναλωτών η χρηστών,
.  / .

Μ
'όποιος καί ναναι 4 τρόπος που εχει οργανωθεί καί οποίος καί ναναι 
ό άριθμδς τών μελών της μπορεί νά εγείρει άγωγή γιά νά ζητήσει τήν 
προστασία συμφέροντος άφ’δτου μπορεί νά άποδείξει οτι αυτό τδ 
συμφέρον ύπέστη ζημία.
Κατά δεύτερον λδγον,θεωρεί δτι,άφοϋ τδ συμφέρον τοϋ κατανα- 
λωτοϋ είναι συγχρόνως άτομικδ καί ομαδικδ συμφέρον,ή ένωση ή ή 
4μάδα εχει τά ίδια δικαιώματα όπως καί τά ένδιαφερδμενα ατομα καί 
δτι δέν πρέπει νά τεθεί καμμιά προϋπόθεση ή περιορισμός στην υπε­
ράσπιση τοϋ δικαιώματος προστασίας τών καταναλωτήν λαμβάνοντας 
υπόψη τδν άριθμδ τών μελών καί τήν εκπροσώπηση τής δργάνωσης.
Κατά τδν καθηγητή ΘΙιιοΗηι όλες αυτές οΐ προϋποθέσεις στηρί­
ζονται (αδικα) σέ μιά σωματειακή άντίληψη τοϋ συμφέροντος τών 
καταναλωτών.

*+7
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3
ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ

^8
3.01 τα_ ^ντρα_ςυμβιβαςμου _και_διαιϊηςιας
*Επειδή οι κλασσικές δικονομικές διαδικασίες θεωρήθηκαν πολύ 
αυστηρές,χρονοβδρες καί δαπανηρές γιά επίλυση μικροδιαφορΟν,βρι­
σμένες χώρες άναζήτησαν άλλους τΰιιους λιγώτρρο έπαχθεϊς καί πιδ 
εύκολα βατούς στους καταναλωτές.Μεταξύ αυτών ή θέσπιση δργανισμών 
συμβιβασμού καί διαιτησίας εδωσε συχνά ικανοποιητικά άποτελέσματα. 
"Εξι χώρες τής Κοινδτητος διαθέτουν Κέντρα Συμβιβασμού καί Διαιτη­
σίας (Βέλγιο,Δανία,Γαλλία,Κάτω- Χώρες,‘Ομοσπονδιακή Δημοκρατία, 
'Ηνωμένο Βασίλειο) πού θά περιγράφουμε.
*Απ*αύτές τίς χώρες,μδνο ή Δανία καί ή Γαλλία θέσπισαν δημό­
σιους δργανισμούς διαιτησίας,άλλά είναι πολύ διαφορετικοί οι μέν 
από τούς δέ.Στήν Δανία έκτος άπδ τούς πολυάριθμους ιδιωτικούς 
οργανισμούς,υπάρχει μιά δημόσια επιτροπή προσφυγήν τών καταναλωτών 
πού χειρίζεται κυρίως όλες τίς διαφορές πού άφορούν εμπορεύματα 
καί παροχή υπηρεσιών.
Στήν Γαλλία,ή ταχυδρομική θυρίδα 5000 δημιουργήθηκε γιά νά διευθε­
τεί τίς δυσκολίες τών καταναλωτήν στον τομέςρ τών άγορών καί των 
υπηρεσιών.’Αντιθέτως δ δικαστής πού επιχειρεί τδν συμβιβασμό καί 
είναι τοποθετημένος στά δημαρχεία,μπορεί νά έπιληφθεϊ όλων τών 
διαφορών έκτδς άπδ αυτές πού αφορούν τήν προσωπική κατάσταση τών 
άτδμων καί αυτές πού φέρουν αντιμέτωπους τούς ιδιώτες πρός τήν 
Διοίκηση.
Τά συστήματα διαιτησίας είναι άπεναντίας ίδιωτικά στίς Κάτω- 
Χώρες,στήν 'Ομοσπονδιακή Δημοκρατία καί τήν Μεγάλη Βρεταννία 
λειτουργούν στά πλαίσια τής ελεύθερης έπαγγελματικής πειθαρχίας.
Πρέπει νά σημειώσουμε οτι οί άποφάσεις πού έκδίδονται άπδ τίς 
διάφορες επιτροπές διαιτησίας είναι κατά τδ μάλλον η ηττον υπο­
χρεωτικές ,  άλλά δεν είναι ποτέ εκτελεστές,πράγμα πού υποχρεώνει

τδν ευάγοντα νά Εγείρει αγωγή,Εάν 6 εναγόμενος δεν Εκτελέσει την  
άπδφαση.
*Ας σημειώσουμε οτι δεν υπάρχουν δργαυισμοί διαιτησίας στην 
’Ιταλία.Τδ άρθρο 102,2ο Εδαφ. τού συντάγματος άπαγορεύει ρητά τήν 
τοποθέτηση Εξαιρετικών η ειδικών δικαστών αποδεχόμενο δμως τήν 
δημιουργία κουτά στά κανονικά δικαστήρια ειδικών τμημάτων,άκόμα 
καί με τήν συμμετοχή αρμοδίων ίδιωτώυ·*Εν τοΰτοις ο υομοθέτης δεν 
θεώρησε σωστή τήν προσφυγή σ'αύτήυ τήν δυνατότητα,ως σήμερα.
3.02 'Επειδή είναι συχνά δύσκολο νά οροθετήσει κανείς στά Κράτη 
μέλη τούς άυτίστοιχους τομείς συμβιβασμού καί διαιτησίας,αυτοί 
οι δύο θά εξετασθοΰν στδ ίδιο κεφάλαιο.Προηγουμένως θά περιγρά­
φουμε τά ουσιώδη χαρακτηριστικά τού Ενός καί τού άλλου αυτών τώυ 
μέσων.
Οι Εργανισ^οί συμβιβασμού παρεμβαίνουν κυρίως μέ 3 τρόπους.
1) Πβολτρτικε^.Οί δργανισμοί συμβιβασμού μπορούν νά συνάψουν μέ 
ώρισμέυες κατηγορίες επιχειρήσεων συμφωνίες μέ δεοντολογικό χαρα­
κτήρα,μέ σκοπδ νά εξαφανίσουν η τουλάχιστον νά μειώσουν τίς πιθα­
νές διαμάχες μέ τούς καταναλωτές.
2) Φιλική παύση τώυ καταδικαστέων π^ακτικών^Οταν ένας δργανισμος 
συμβιβασμού επιλαμβάνεται,μετά άπδ όχληση τών καταναλωτών,τώυ 
μηνύσεων γιά ατακτες εμπορικές μεθόδους άπδ μέρους ωρισμένωυ 
εμπόρων,αυτός δ δργαυισμός μπορεί νά παρέμβει σ'αύτους (τούς 
εμπόρους) γιά νά τούς έπισημάνει δτι είναι αντικείμενο μηυύσεως 
καί νά τούς καλέσει νά σταματήσουν τίς επιλήψιμες πρακτικές.Αυτού 
τού είδους οι παρεμβάσεις είναι γενικά άποτελεσματικές,κυρίως εάν 
προέρχονται άπό οργανισμούς πού έχουν σπουδαία εκπροσώπιση καί 
απολαύουν αναμφισβήτητης ηθικής δύναμης.
3) Φιλικός διακανονισμός τών διαφορών.Είναι πολύ εύκολο γιά ευα
. / .

50
δργανισμδ συμβιβασμού πού ελαβε μήνυση καταναλωτού μά προτείνει 
στδν αντίπαλο φιλική διευθέτηση πού θά λάβει ύπδψη άμερδληπτα τά 
αντίστοιχα συμφέροντα τών μερών.Σ’αύτή τήν περίπτωση,ή επιτυχία 
τού διακανονισμού έξαρταται,κατά μεγάλο μέρος,άπδ τήν φήμη πού 
εχει δ δργανισμδς συμβιβασμού* τδ ίδιο ισχύει καί γιά τίς συνθήκες 
έκτελέσεως τής διευθέτησης,πού εγινε δεκτή μέ κοινή συμφωνία τών 
μερών.
Οί δρχανισμοί διαιττρία^
Οι Οργανισμοί διαιτησίας επιτρέπουν τήν αποφυγή κατακλΰσεως 
τών δικαστηρίων μέ διαφορές γιά ποσά μικρών διαφορών.Οί διαδικασί­
ες βτίς οποίες προσφεύγουν είναι ταχύτερες καί λιγάτερο τυπικές, 
συχνά φθηνότερες άπδ τίς παραδοσιακές δικονομικές διαϋικασ ίες.
*Επί πλέον,δεδομένου δτι οί Οργανισμοί διαιτησίας είναι συνήθως  
Οργανωμένοι κατά επαγγέλματα,τά προβλήματα είναι έξαιρετικά  
άπλουστευμένα.*  Ανάλογα μέ τδ κράτος δπου ισχύουν,οί εξουσίες αυτών  
τών Οργανισμών έχουν περισσότερα επεκταθεί καί οί διαιτητικές απο­
φάσεις πού εκδίδουν είναι μάλλον υποχρεωτικές.Θά περιγράφουμε  
παρακάτω τούς διάφορους τύπους συμβιβασμού καί διαιτησίας πού  
ισχύουν στά κράτη τής Κοινότητας.
3.°3 ΒΕΛΓΙΟ
Κιά Ονδιαφέρουσα πρωτοβουλία άναλήφθηκε άπδ τδν Πρδεδρο τού 
’Εμπορικού Δικαστηρίου τών Βρυξελλών.’Απδ τήν 1η Μαίου 1979*συστή- 
θηκε ειδική υπηρεσία γιά νά χειρίζεται προβλήματα καί μηνύσεις 
σχετικά μέ τίς εμπορικές πρακτικές.Οί καταναλωτές καί οί μικρές 
καί μεσαίες έπιχειρήσεις μπορούν στδ έξής νά άπευθύνονται σ’αύτήν 
γιά δλες τίς μηνύσεις καί δλες τίς διαφορές πού άναφέρονται σέ 
άνέντιμες εμπορικές πρακτικές (μέθοδοι πωλήσεως,σήμανση,ενδειξη 
τιμών καί ποιδτητας,διαφήμιση,έντυπο παραγγελίας...)·θί διαφορές
. / .

51
μπορούν νά λυθούν στά πλαίσια τής διαδικασίας συμβιβασμοί} πού 
προβλέπεται ήδη άπδ τδν νόμο αλλά πού πολύ σπάνια εφαρμόσθηκε ως 
σήμερα.
Πρέπει νά υπενθυμίσουμε έπίσης τήν διαδικασίας πού θεσπίσθηκε 
άπδ τδν βελγικό δικονομικδ κώδικα,σύμφωνα μέ την οποία ή διαφορά 
υποβάλλεται,κατδπιν αϊτήσεως τού ένδς ή καί τδν δύο μερδν,σέ ενα 
δικαστή άρμδδιο γιά συμβιβασμό πού προσπαθεί νά επιτύχει συμφωνία· 
Σέ περίπτωση πού άποτύχει,οί αντίπαλοι μπορούν νά εμφανισθούν 
ενώπιον τού δικαστηρίου τήν ίδια ήμερα ώστε αυτό νά άποφανθεί επί 
τής διαφοράς τους μέ δικαστική απόφαση.
Σέ μερικούς τομείς πού έχουν επακριβώς καθορισθεύ υπάγουν εξω­
δικαστικές διαδικασίες διαιτησίας πού λειτουργούν μέ τήν βοήθεια 
έπαγγελματικδν όργανισμών όπως ή "Vertrouwenscommissie van de ver­
bruikers en textiet-reinigers" (περιορισμένη επιτροπή καταναλωτών 
καί επιχειρήσεων καθαριστηρίου" γιά τά βαφεύα-καθαριστήρια.

52
ΔΑΝΙΑ
Στην Δανία,τρεϊς τύποι οργάνων μποροΰν νά παράσχουν Διαιτησία 
καί συμβιβασμό στούς καταναλωτές.
Πρδτα άπ’ολα ή "ombudsman" γιά υπεράσπιση τδν καταναλωτήν
καί τής δποίας η λειτουργία άρχισε με τδν νόμο τής 1ης Μαίου 1975·
Κατόπιν ή έπιτροπή προσφυγών γιά τούς καταναλωτές πού άρχισε 
νά ισχύει τήν 1η ’Ιουνίου 1975·
Τέλος οι ιδιωτικές επιτροπές,έντολοδδχοι τής επιτροπής προσφυ­
γήν τδν καταναλωτών.
A. *  Η "Ombudsman" -^ιδ. τήν υπεράσπισή τδν καταναλωτήν.
*0 δρισμδς τής "ombudsman" γιά την υπεράσπιση των καταναλω­
τήν ύπόκειται στίς ίδιες προϋποθέσεις δπως δ δρισμδς ένδς δικαστοϋ 
"Ομως δ νδμος δεν τής απονέμει τό καθεστώς τοϋ δικαστοϋ ούτε καθε­
στώς ανάλογο μέ αύτδ τής "ombudsman" ,  πού εκλεγεται απδ τδ 
Κοινοβούλιο καί είναι άνεξάρτητη άτδ τήν διοίκηση.*Η "ombudsman4 1  ,  
τδν καταναλωτών είναι άπλδς ένας ανώτερος υπάλληλος υπεύθυνος για 
τήν δική του υπηρεσία. Αυτή ή υπηρεσία περιλαμβάνει έκτδς άπδ 
αυτήν καθ’έαυτήν τήν "ombudsman" ,εναν προϊστάμενο γραφείου πού 
νά εχει νομική παιδεία καί οκτώ νομικούς ή διοικητικούς συνεργά­
τες.Οι αποφάσεις τής "ombudsman" δέν μποροϋν νά ύποβληθοϋν 
ενώπιον καμμι&ς άλλης υπηρεσίας,αλλά,στά πλαίσια έκτελέσεως τδν 
έργασιδν της γενικά,ή "ombudsman" έζαρτ&ται άπδ τδ ‘Υπουργείο 
*Εμπορίου.
*Η "ombudsman" είναι επιφορτισμένη μέ πολλές εργασίες,
ή σπουδαιότερη άπδ τίς δποίες είναι νά έπαγρυπνεΐ γιά τδν σεβασμδ 
τδν διατάξεων περί καλδν εμπορικών χρήσεων καθώς καί τδν άλλων 
διατάξεων τοϋ νόμου.Οι τρόποι αύτοϋ τοϋ ελέγχου δέν έχουν πουθενά 
καθορισθεϊ."Ομως ή καθημερινή πραγματικότης εδειξε οτι ή άσκηση

53
αυτού τού ελέγχου διευκολύνθηκε χάρη στήν βοήθεια άπδ μέρους τδν 
καταναλωτών,τδν εμπόρων,τδν επαγγελματικών δργανώσεων,τδν τύπο κα 
τδν διάφορων δργανισμδν πού απευθύνουν αιτήσεις παροχής έννδμου 
προστασίας ή μηνύσεις στην "ombudsman" .
*Η "ombudsman" πρέπει νά φροντίζει ώστε οί πωλητές νά
ενεργούν σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τού νδμου.Τδ κύριο μέσο πού δια­
θέτει γι’αύτόν τδν σκοπδ είναι ή διαπραγμάτευση ώστε νά πετΰχει 
την ελεύθερη συγκατάθεση έντάξεως τδν έπαγγελματιδν.*Η διαπραγμά­
τευση χρησιμοποιείται γιά νά καταλήξει τδσο στδ καθορισμό γενικών 
κανδνων οσο καί στην υιοθέτηση συγκεκριμένων μέτρων.'ο σκοπδς 
είναι νά έπιτραπεί στήν "ombudsman" νά ασκήσει επίδραση,
παραδείγματος χάρη,κατά τδν καθορισμό τδν άρχδν περί τού περιεχο­
μένου τδν συμβάσεων-τΰπων ή τής διαφήμισης,ώστε νά ληφθοΰν ύπδψη 
τά νόμιμα συμφέροντα τδν καταναλωτδν.Σέ περίπτωση παραβάσεως τού 
νόμου ή "ombudsman" μπορεί νά καταφΰγει πρδτα στήν διαπραγμά­
τευση μέ σκοπδ νά καταλήξει σέ φιλική λύση.Μιά τέτοια μέθοδος άπο- 
δεικνύεται πιδ άποτελεσματική παρά μιά χρονοβόρα καί δαπανητή 
δίκη.*Η μή δήλωση των συμφωνιδν πού συνάπτονται μεταξύ τής 
"ombudsman" καί τδν έπαγγελματιδν δέν μπορεί νά άποτελέσει αντι­
κείμενο νομικής κύρωσης.Αυτό πού έκ πρώτης οψεως θά μπορούσε νά 
θεωρηθεί ώς άδυναμία θεωρείται στήν πρακτική άπόλυτα ίσχΰον υπό 
τήν έννοια οτι ή μεγάλη πλειοψηφία τδν έπαγγελματιδν ελέγχουν τίς 
συναπτδμενες συμβάσεις.
*Εάν ή "ombudsman" κρίνει 8τι ένας πωλητής παρέβη τίς δια­
τάξεις τδν άρθρων 1 εως 5 τού νόμου επί τδν έμπορικδν πρακτικδν 
καί εάν οι διαπραγματεύσεις δέν επιτρέπουν νά καταλήξει σέ μετα­
βολή στάσεως,μπορεί νά εγείρει αγωγή γιά νά άπαγορεύσει τήν έπί- 
δικη πρακτική.

5 1 *
*H "ombudsman" μπορεί νά διατάξει ή ίδια προσωρινή απα­
γόρευση περιμένοντας τήυ Απόφαση τού δικαστηρίου.
*Η αγωγή που σκοπεύει νά επιβεβαιώσει τήν προσωρινή Απαγόρευση 
πρέπει νά ασκηθεί τδ αργότερο τήν πρώτη έπδμενη έργάσιμη ημέρα.
*Η "ombudsman" δεν είναι ή μόνη πού μπορεί νά Ασκήσει
Αγωγή με σκοπδ τήυ έριστική Απαγόρευση* κάθε άτομο πού εχει εννβ- 
μο συμφέρον μπορεί νά τδ κάνει.
3.05 Β· *Η επιτροπή π£οσ(£υγώυ γιά τού^ καταναλωτές.
*0 νόμος πού συυιστδ τήυ επιτροπή προσφυγών γιά τούς κατανα­
λωτές άρχισε νά ισχύει τήν 1η ’Ιουνίου 1975·
^θπως καί στδν νόμο γιά τίς εμπορικές πρακτικές οί εργασίες  
τής έπιτροπής μελέτης τών προβλημάτων τώυ καταναλωτών συυίσταται,  
μέ βάση τδν υδμο,στήν δημιουργία τής επιτροπής προσφυγών γιά τούς  
καταναλωτές·*Η επιτροπή είχε κυρίως έργο νά μελετήσει τήν δυνατό­
τητα δημιουργίας γρήγορη; καί ταυτόχρονα ικανοποιητικής διαδικασί­
ας ελέγχου τώυ μηνύσεων,τόσο γιά τούς καταναλωτές δσο καί γιά τούς  
επαγγελματικούς κύκλους.^Επρεπε επίσης νά παρουσιάσει,ενδεχομένως  
ευα σχέδιο νόμου γι’αύτδ τδ Θέμα.Οι σκέψεις στις δποίες κατέληξε  
•ή επιτροπή Απετέλεσαν Αντικείμενο έκΘέσεως.Αυτή έξεθείαζε τήν  
υιοθέτηση νόμου έπί τών εμπορικών πρακτικών,τδν δρισμδ μιδς "om­
budsman £π1φ0ρτΐϋμ£νης μ£ τήυ προστασία τώυ καταναλωτών καί τήυ  
δημιουργία μιδς επιτροπής προσφυγών γιά τούς καταναλωτές.οί προ­
τάσεις τής επιτροπής έπαυαλήφθηκαυ,κατά τδ μεγαλύτερδ τους μέρος,  
στδ σχέδιο νόμου πού παρουσίασε ή κυβέρνηση τήυ άνοιξη τού 197^ 
καί πού υιοθετήθηκε τόυ 'Ιούνιο τού 197^ Από τό "Folketing" ·  
Μεταξύ τών γενικών σκέψεων πού διατυπώθηκαν από τήυ έπιτροπή  
μελέτης καί πού Αποτελούν τήυ βάση τοΰ νόμου,Αναφέρουμε τίς Ακό­
λουθες:
• / ·

55
"’Η Επιτροπή είναι τής γνώμης δτι ή πείρα,στήν Δανία δπως καί στό 
εξωτερικό εδειξε δτι υπάρχει εκδηλη ανάγκη βελτιώσεως τών δυνατο­
τήτων τού καταναλωτού νά επιλύει τίς διαφορές πού προκύπτουν άπδ 
αγορά αγαθών κατανάλωσή, η άπδ σύμβαση πού άφορά τδν τομέςετής 
κατανάλωσης".
3.06 ’Εξ’άλλου ή επιτροπή θεωρεί δτι μιά τροποποίηση τής διαδικασίας 
πρέπει νά διαρθρωθεί σέ μιά συνεργασία μεταξύ δικαστηρίων καί 
εξω-δικαστικών δργάνων προσφυγής,Σ’αύτδ τδ θέμα άξέζει νά σημειω­
θεί κυρίως δτι:
"*Η επιτροπή δίδει ....μεγάλη σημασία ....στήν συνεργασία μεταξύ
ορ
γάνων προσφυγής καί δικαστηρίων".Γι*αύτδ, πρέπει νά θεωρηθεί ως 
βασική αρχή δτι προσφυγή ύποβληθείσα ενώπιον ενδς εξωδικαστικού 
δργάνου δέν άποκλείει τήν δυνατδτητα άσκήσεως αγωγής καί στά 
Παραδοσιακά δικαστήρια.’Εάν οι διαφορές γιά τίς οποίες πρόκειται 
άνήκουν παραδοσιακά στήν αρμοδιότητα των δικαστηρίων,θά πρέπει εν 
τούτοις καί νά διαπιστωθεί δτι σήμερα οί προσφυγές δέν ασκούνται 
ενώπιον των δικαστηρίων καί δτι παράλληλα μέ αυτά εχει συσταθεί 
μεγάλος άριθμδς δργάνων πού άπολαύουν μεγάλης εξουσίας.*Ακδμα καί 
μιά βαθειά αλλαγή τής διαδικασίας σέ δικονομικδ επίπεδο δέν 
μπορεί νά συμψηφίσει τά πλεονεκτήματα πού συνδέονται μέ τήν ύπαρ­
ξη αυτών τών δργάνων.Αυτά -εκτδς άπδ τούς οικονομικούς καί ψυχο­
λογικούς παράγοντες πού άναφέρο.με-άπέκτησαν πολύ γρήγορα μεγάλη 
πείρα,πού τούς δίδει αναμφισβήτητη εξουσία στδ θέμα,καί ή παρέμβα­
σή τους επιτρέπει πολύ πιδ εύκολα τήν διάκριση μεταξύ απλών άσυμ- 
φωνιών καί πραγματικών διαφορών.
*Η επιτροπή δέν θεωρούσε δτι θά μπορούσε νά δρισθεϊ μιά ικανο­
ποιητική έξω-δικαστική διαδικασία ενώ τής άρκοΰσε νά τακτοποιήσει 
καί νά εναρμονίσει τά υπάρχοντα όργανα προσφυγής επί εθελοντικής

56
βάσεως.'Εάν ή διατήρηση ώρισμένων Απ'αύτά τά όργανα δημιουργούσε  
προβλήματα οικονομικής φύσεως θά ήταν πράγματι Αδύνατο νά τά Ανα­
διοργανώσει κανείς κατά τρδπο ώστε νά καλύψει τδ σύνολο τού τομέα  
τής κατανάλωσης.
1.*Α£]ΐοδιδτης τ$£ επιτροπή προσφυγβν_γιά_τού^_καταναλωτές.  
α. Γενική Αρχή τού νδμου.
*Η Γενική Αρχή τού νδμου είναι οτι οί καταναλωτές μπορούν νά  
Ασκήσουν προσφυγή γιά εμπορεύματα καί γιά παροχή υπηρεσιών ενώπιον  
τής επιτροπής προσφυγών.
*Η έννοια τού καταναλωτού καθορίζεται κατά τρδπο πιδ Ακριβή  
στδ α’τιολογικδ,οπου λέει οτι μδνο δ τελικός καταναλωτής μπορεί  
νά Ασκήσει προσφυγή στήν επιτροπή.’Αλλά αύτδ δέν Αποκλείει τήν  
δυνατότητα πού Εχει ένας έμπορος η ένας βιομήχανος νά κάνει μήνυση  
γιά τά Εμπορεύματα πού χρησιμοποιεί στήν οικονομική του δραστηριό­
τητα, εάν αυτά δέν χρησιμοποιούνται γιά τήν παραγωγή η δέν αποκτώ­
νται μέ σκοπδ τήν μεταπώληση.
Τδ κείμενο τού νδμου δέν λέει έναντι τίνος γίνεται ή μήνυση  
Αλλά προκύπτει Απδ τδ αίτιολογικδ οτι εννοούνται μδνο οί προσφυή  
εναντίον έμπδρων.’Ακδμα κι’αν αύτδ δεν λέγεται ρητά στδ αίτιολογι-  
κδ,θά πρέπει Επίσης δ έμπορος νά ενεργεί στά πλαίσια Ασκήσεως τού  
Επαγγέλματδς του.
’Ενώπιον τής επιτροπής μπορούν νά γίνουν μηνύσεις πού αφορούν  
Εμπορεύματα ή παροχές υπηρεσιών.
*Η Αρχή στήν δποία βασίζεται δ νδμος καί τδ αίτιολογικδ του  
είναι δτι ή επιτροπή Εκδίδει Απόφαση Αφού προβεί σέ νομική εξέτα­
ση τών περιστατικών τής ύποθέσεως.  
β. Οί Εξαιρέσεις.
Μέ βάση τδ άρθρο 2 τού νδμου, δ ‘Υπουργός. 'Εμπορίου μπορεί νά
. / ·

5?
θεσπίσει διατάξεις πού νά προβλέπουν τήν δυνατότητα τής επιτροπής 
νά έπιληφθεΕ γιά εμπορεύματα ή βαροχές υπηρεσιών πού παρασχέθηκαν 
άπδ δημόσιες επιχειρήσεις.Είναι ή περίπτωση παροχής ηλεκτρικού 
ρεύματος,γκάζ^ θέρμανσης καί μεταφορών άγαθών καί προσώπων.
Τδ διάταγμα τού 'Υπουργού *Εμπορίου πού άφορδ τδ πεδίο δράσεως 
τής επιτροπής δρίζει άτι γίνονται δεκτές μόνο οί προσφυγές πού 
άφοροΰν εμπορεύματα η παροχές υπηρεσιών ή άξια τών οποίων δεν 
είναι οΰτε κατώτερη άπδ 100 κορώνες,ούτε άνώτερη άπδ 1 0 .0 0 0 κορώ­
νες.*Εξ άλλου,ένας άριθμδς τομέων Εξαιρείται άπδ τήν αρμοδιότητα 
τής επιτροπής,κυρίως τά υλικά κατασκευής,οί νέες κατασκευές,οι 
έργασίες τροποποιήσεως,συντηρήσεως καί επισκευής τών άκινήτων, 
καθώς καί έκμίσθωση τών ακινήτων η τμημάτων τών άκινήτων* τά δχή- 
ματα με κινητήρα,τά έξαρτήματά τους καθώς καί οί έργασίες συντηρή- 
σεως καί έπισκευής τών δχημάτων με κινητήρα*τά τρόφιμα καί τά 
£θ^Χ(ΐχ>Χινοο.  * ο ί παροχές υπηρεσιών τών έλεύθερών επαγγελμάτων* ή 
πίστωση και οί άσφάλειες.
2. Εισαγωγή τών προσφυγών στήν επιτροπή καί ετοιμασία τή 5_άνάκ£ΐ-
_23£ι
Γιά νά μπορέσει νά γίνει προσφυγή ένώπιον τής έπιτροπής,πρέ­
πει δ καταναλωτής νά εχει κάνει προηγουμένως τίς κινήσεις του 
πρδς τδν έμπορο πού άποδείχτηκαν άκαρπες.*Η προσφυγή θά γίνει 
χρησιμοποιώντας ειδικά έντυπα πού έχουν ετοιμαστεί άπδ τήν επι­
τροπή.Αύτά τά έντυπα μπορεί νά τά άποκτήσει κανείς άπδ τίς ένώ- 
σεις τών καταναλωτών καί τίς επαγγελματικές δργανώσεις,καθώς καί 
άπδ τά γραφεία τών δημοσίων διοικήσεων,κυρίως άπδ τούς γραμματείς 
τών δικαστηρίων οπού τδ διοικητικό προσωπικό θά βοηθήνει τούς 
ενδιαφερομένους,άν ύπάρχη λόγος νά συμπληρώσουν τά έντυπα.Κατά 
τήν κατάθεση τής προσφυγής,δ προσφεύγων οφείλει νά πληρώσει άντί-

58
τιμο 25 κορωνων.
*Η επιτροπή διαθέτει γραμματεία.Αύτή ή γραμματεία άποτελεϊται 
σήμερα άπδ εναν προίστάμενο τής νομικής υπηρεσίας,άπδ Επτά νομι­
κούς καί δώδεκα διοικητικούς υπαλλήλους. 'Η γραμματεία εχει άναλά- 
βει νά Απαντάει στις γραπτές ερωτήσεις,στις τηλεφωνικές κλήσεις 
καί στά προσωπικά διαβήματα τών καταναλωτών·*Η πείρα εδειξε δτι ή 
γραμματεία μπορεί νά ικανοποιεί καί νά διευθετεί χωρίς άλλη δια­
τύπωση ενα πολύ μεγάλο άριθμδ αιτήσεων,ώστε αυτά τά διαβήματα νά 
μήν επιβάλλουν πάντα ανάκριση.
Στήν γραμματεία ανήκει ή προετοιμασία τοΟ φακέλλου γιά τ$ν ελεγχο 
μι&ς ύποθέσεως άπό τήν επιτροπή Ενώ τά δύο μέρη έχουν κληθεί νά 
υποβάλλουν τίς παρατηρήσεις τους σέ ώρισμένες προθεσμίες Εξ αίτι­
ας πιθανών Ανακρίσεων ή αιτήσεων πληροφοριών.
*Η γραμματεία μπορεί νά προσπαθήσει νά ρυθμίσει τήν διαφορά φιλικά  
προτείνοντας μία δίκαιη λύση γιά τά δύο μέρη.Μπορεί επίσης νά  
άπορρίψςι τίς μηνύσεις εκείνες πού θεωρεί δτι δέν μπορούν νά  
ελεγχθούν άπδ τήν επιτροπή καί εκείνες πού τής φαίνονται σαφώς  
δτι στερούνται βάσης. *Η επιτροπή μπορεί νά Επιτρέπει στήν γραμ­
ματεία της νά έπιληφθεί υποθέσεων πού αφορούν εμπορεύματα,εργασί­
ες ή υπηρεσίες ή τιμή τών οποίων δέν ξεπερνΛ. ενα συγκεκριμένο  
δριο πού είναι σήμερα οϊ 200 κορώνες.
3. Σύνθεσή τ^ζ επι^οπ^ς καί ελεχ^ος τών υποθέσεων.
Κατά τδ άρθρο k τού νόμου,ή επιτροπή αποτελείται άπδ ενα 
γραφείο καί άπδ Εκπροσώπους τών συμφερόντων τών καταναλωτών καί 
τών επαγγελματικών κύκλων,πού ορίζονται άπδ τδν 'Υπουργό ’Εμπορί­
ου.'0 πρόεδρος τής ’Επιτροπής είναι νομικός πού πληροί τίς γενικές 
προϋποθέσεις γιά νά είναι δικαστής.*Εκτδς άπδ τδν πρόεδρο δρίζεται 
καί ένας άντ ιπρδεδρος πού είναι δικαστής.

59
*Η Επιτροπή εχει 52 μέλη,που έκπροσωποΰν τούς καταναλωτές καί  
τούς έμπδρους,πού μετέχουν διαδοχικά στίς έργασίες.
Τδ άρθρο 5 Αναφέρει 8τι τουλάχιστον ενα μέλος του γραφείου  
πρέπει νά μετέχει στδν ελεγχο τής ύποθέσεως άπδ την επιτροπή.Σ*  
αύτδν τδν ελεγχο πρέπει επίσης νά μετάσχουν δύο μέλη πού νά έχουν  
έπιλεγεΕ Απδ τδ γραφείο γιά νά εκπροσωπήσουν έξ ίσου τούς κατανα­
λωτές καί τούς έπαγγελματίες.
*Η έπιτροπή αποφασίζει εάν θά γίνει δεκτή ή προσφυγή καί έάν  
είναι αυτή άρμδδια νά έπιληφθεΐ (απορρίπτει τίς προσφυγές πού  
Απαιτούν ένορκη Ακρδαση μαρτύρων ή δύσκολο νομικδ ελεγχο).
Τά μέρη δέν μπορούν νά έμφανισθοΰν κατά την ανάκριση Αλλά ο  
πρδεδρος μπορεί νά τούς τδ επιτρέπει τδ ίδιο καί γιά πιθανούς  
μάρτυρες έάν τδ επιβάλλουν εξαιρετικές περιστάσεις.
*Η επιτροπή προσφυγών μπορεί νά Αποφασίσει δτι ο διάδικος πού  
θά χάσει,θά φέρει καί τδ σύνολο η μέρος τδν έξδδων τής πραγματο­
γνωμοσύνης ή τών τελών πού κατεβλήθησαν.
Στίς άλλες περιπτώσεις ή επιτροπή φέρει εκείνη τά έξοδα  
πραγματογνωμοσύνης πού θεωρεί Απαραίτητα.
*I I  επιτροπή λαμβάνει Αποφάσεις μέ πλειοψηφία.
Οι αποφάσεις τής επιτροπής πού είναι δημδσιες,δέν Αποτελούν  
Αντικείμενο εφέσεως ενώπιον άλλης διοικητικής Αρχής.'Η έπιτροπή  
ενεργεί μέ κάθε Ανεξαρτησία τδσον ως πρδς τήν ανάκριση δσο καί ί>ς  
πρδς τίς Αποφάσεις.
4. ’Ενδείξεις πού αφορούν τίς δραστηριότητες τής έπι^τροπής_
π^οσφυχών.
Κατά τούς τέσσερεις πρώτους μήνες τής δραστηριότητας τής επι­
τροπής Απευθύνθηκαν Απδ τούς καταναλωτές στήν γραμματεία 2 .8 5 0
αιτήσεις Από τίς οποίες 2.000 τηλεφωνικές κλήσεις,μία εκατοστή
/• / ·

60
προσωπικά διαβήματα καί περί τίς 750 γραπτές αιτήσεις.
Αυτές οί αιτήσεις καταυέμονται ώς άκολούθως:
συμβάσεις-τύποι που αφορούν τήυ κατ’οίκου πώληση εφημερίδων 
καί βιβλίων :  περίπου 125
άγορά καί διδρθωση φωτογραφικών μηχανών,Ωρολογίων χειρδς καί 
δπτικών ειδών :  125
άγορά καί διδρθωση ποδηλάτων καί μοτοποδηλάτων :  50 
έπιπλα,υφάσματα επιπλώσεων καί είδη έπιπλώσεων : 250 
ρούχα : 275 
λεπτοσιδηρικά :  150
Πολύ γρήγορα φάνηκε πώς ώρισμένες μορφές πωλήσεως,δπως άπδ 
πδρτα σέ πδρτα ή άλλες μορφές πωλήσεως έκτδς τού καταστήματος τού 
πωλητοΰ,καθώς καί οί πωλήσεις δι’αλληλογραφίας,δίδουν άφορμή σέ 
εξαιρετικά μεγάλο άριθμδ διαμαρτυριών.Πρέπει επίσης νά σημειωθεί 
οτι αυτές οί μηνύσεις αφορούσαν ενα μικρδ άριθμδ έμπορων.
"Οσον άφορά τίς υποθέσεις πού χειρίζεται ή ίδια ή επιτροπή, 
διαπιστώθηκε οτι οί μηνύσεις ήταν δικαιολογημένες στις περισσδτε- 
ρες περιπτώσεις.*Η επιτροπή εκρινε οτι οί καταναλωτές δέν επρεπε 
νά λάβουν ύπδψη τίς συμβάσεις πού είχαν συνάψει διδτι ήταν άκυρες 
η 8τι οί καταναλωτές μπορούσαν νά άκυρώσουν τίς συμβάσεις άγορΛς 
αν εβλεπαυ τά σημαντικά λάθη πού περιείχαν.
Πρέπει νά σημειωθεί οτι ή γραμματεία εχει έξουσιοδδτηση νά 
άπορρίπτει τίς μηνύσεις πού δεν φαίνονται νά είναι άρμοδιδτητος 
τής επιτροπής καθώς καί εκείνες γιά τίς οποίες είναι εμφανές οτι 
6 καταναλωτής δέν θά δικαιωθεί,έτσι ή γραμματεία διευθετεί περίπου 
τδ k0% τών υποθέσεων πού υποβάλλονται στήν έπιτροπή.
5 .0 7 * Ηα^ σχέσεΐζ τους μέ τήν επιτροπή.
Κατά τήυ θέση σέ ισχύ τού νόμου περί δημιουργίας τής επιτροπής

61
προσφυγήν γιά τούς καταναλωτές,υπήρχε ένας άξιδλογος άριθβδς ιδιω­
τικήν δργάνων προσφυγές πού κάλυπταν ενα σημαντικό τομέα τής κατα- 
νάλωσης.Αυτά τά όργανα δέν καταργήθηκαν άλλά θεσπίσθηκε ενα σύστη­
μα συγκατάθεσή γι’αύτοΰς πού ήθελαν νά συνεχίσουν τίς δραστηριδ- 
τητές τους καί προεβλέπετο η δυνατότητα δημιουργίας νέων ιδιωτικών 
δργάνων μετά τήν θέση σε ισχύ τού νδμου.
Πράγματι,ή συνεργασία Εκπροσώπων τών καταναλωτών καί Επαγγελματι­
κήν κύκλων στά πλαίσια αυτών τών ίδιωτικΟν δργάνων \τ<χν πλήρως 
ικανοποιητική καί δέν υπήρχε κανένας λδγος νά επιφορτισθεΕ δ 
δημόσιος τομέας.*Η συγκατάθεση χορηγείται στά ίδιωτικά όργανα 
προσφυγής άπδ τήν επιτροπή.Αυτή ή συγκατάθεση εχει ως άποτέλεσμα 
νά μήυ γνωρίζει ή ίδια ή Επιτροπή τίς μηνύσεις πού αφορούν τούς 
τομεΕς γιά τούς δποίους υπάρχουν ιδιωτικά όργανα προσφυγής.Οί απο­
φάσεις πού λαμβάνονται άπ'αύτά τά όργανα δέν μπορούν νά άποτελέ- 
σουν άντικείμενο προσφυγής,ενώπιον τής επιτροπής.
*  Η συγκατάθεσή δεν μπορεϋ νά δοθεί παρά μόνο αν τά καταστατικά 
τού δργάνου δίδουν επαρκείς εγγυήσεις στά μέρη (σύνθεση τού δργά- 
νου,διαδικασία).*Η συγκατάθεση μπορεί νά περιορισθεΕ χρονικά καί 
νά άνακληθεϊ εάν ή Επιτροπή κρίνει οτι οί άπαιτούμενες προϋποθέ­
σεις δέν πληροΰνται πιά.*Η επιτροπή καθόρισε ωρισμένες άρχές ως 
πρδς τίς ηροϋποθέσεις συγκατάθεσης/
1ο Τδ όργανό πρέπει νά άποτελεΕται άπδ ίσο αριθμό Εκπροσώπων τών  
δργανώσεων τών καταναλωτήν καί τών εμπόρων.
2ο Τδ όργανό πρέπει νά εχει τίς άπαραίτητες νομικές γνώσεις γιά 
νά εξετάσει τήν προσφυγή δρίζοντας,εάν είναι δυνατόν,ως πρόε­
δρο εναν'νομικό πού νά εχει όλες τίς εγγυήσεις άμεροληψίας.
3ο Κανόνες άνικανδτητας έχουν θεσπισΟεϋ δσον άφορδ. τά μέλη τού 
οργάνου καί τούς υπαλλήλους τής γραμματείας.

62
ή-ο 'Η δραστηριότητα τού δργάνου πρέπει νά άναφέρεται στδ σύνολο η 
στδ μεγαλύτερο μέρος τδν εμπορικήν δραστηριοτήτων ένδς δεδομένου 
κλάδου ή τομέα.
5ο Κάθε μέρος πρέπει νά εχει την δυνατότητα νά παρουσιάζει τίς 
παρατηρήσεις του σέ καθορισμένο χρδνο καί νά εχει πρόσβαση στίς 
πληροφορίες πού κατέχει τδ άλλο μέρος καί πού είναι σημαντικές γιά 
τήν άπδφαση καθώς καί στίς εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης πού χρησιμο­
ποιούνται γιά τήν άνάκριση·
6ο Τδ όργανό λαμβάνει τήν άπδφασή του μετά άπδ νομικδ η τεχνικό 
ελεγχο τδν γεγονότων.Μπορεί όμως νά διευθετήσει μιά υπόθεση φιλικά 
έπί μιάς βάσεως πού δεν θά ήταν αρκετή γιά νά στηρίζει άπδφαση.
7ο Τδ δργανο συνεδριάζει σέ ολομέλεια,κάθε μέλος εχει πρόσβαση σέ 
8λες τίς πληροφορίες πού άφορουν τήν διαφορά.Οι αποφάσεις λαμβάνο- 
νται μέ απλή πλειοψηφία.
8ο Οι φιλικές άποφάσεις καί συμφωνίες γίνονται γραπτδς.οΐ αποφάσεις 
συνοδεύονται άπδ αίτιολογικό μέρος.Οι φιλικές άποφάσεις καί συμφω­
νίες πρέπει νά έχουν ύπογραφεί άπδ τδν πρόεδρο τού δργάνου ή άπδ 
τδ άτομο στδ δποίο εδωσε,πρδς τούτο,εντολή.
9ο Τά μέρη λαμβάνουν άντίγραφο τής φιλικής άποφάσεως η συμφωνίας 
καί πρέπει επίσης νά πληροφορηθοΰν τά μέσα προσφυγής ενώπιον τδν 
δικαστηρίων.
10ο Κανένα άπδ τά μέρη δέν μπορεί νά πραγματοποιήσει πληρωμή υπέρ 
τού άλλου μέρους κατά τήν διάρκεια τού ελέγχου τής ύποθέσεως.
11ο Κάθε άτομο πρέπει νά μπορεί νά λάβει ^νώση τδν άποφάσεων τδν 
δργάνων.
*Ενώπιον τού 'Υπουργού Βιομηχανίας μπορεί νά άσκηθεί εφεση 
κατά τής άποφάσεως τής επιτροπής περί συγκαταθέσεως τδν ίδιωτίκδν 
δργάνων προσφυγής.

63
*  Η επιτροπή χορήγησε συγκαταθέσεις,μέχρι τήυ 1η *Ιαυουαρίου  
1976,σε ίδ ιωτικά δργαυα στους άκδλουθους τομείς:
Πρακτορεία Ακινήτων*Ασφάλειες δευτ^ρεΰουσες κατοικίες*ήλεκτρικές  
οικιακές συσκευές ή συσκευές γκαζιοί“σχολές συμπεριφοράς'κατασκευή '  
γουνοποιία.  ραδιοτηλεοπτικά κέντρα’πρακτορεία ταζιδίψν* καθαριστήρια/  
πλυντήρια,έγκαταστάσεις κλιματισμοί καί υγειονομικές Εγκαταστάσεις·  
3*08 Δ. 5^έσεις_τδν_δι^καστηρίων μέ τήυ επιτροπή καί τά ιδιωτικά δ^χαυα.  
α.*Ελεΰθε£Τ| Εκλογή μεταξύ Επιτρο καί ιδιωτικοί διάνου.
Μιά διαφορά δεν μπορεί υά υποβληθεί συγχρόνως στά δικαστήρια  
καί στήυ Επιτροπή η σ’ενα ιδιωτικό δργανο.’ο νόμος αναφέρει οτι τά  
μέρη δέν μποροίυ νά υποβάλλουν Αγωγή στά δικαστήρια γιά θέματα  
τής διαφοράς δσο χρόνο ή υπόθεση είναι Εκκρεμής Ενώπιον τής Επι­
τροπής ή τοί ιδιωτικοί οργάνου.
''Οταν μιά αγωγή είναι Εκκρεμής Ενώπιον τοί δικαστηρίου καί Ε  
καταναλωτής θέλει υά προσφΰγει στην επιτροπή ή σ’ευα ιδιωτικό  
όργανό,τδ δικαστήριο διακόπτει τήν υπόθεση γιά Ακαθόριστη διάρκεια·  
Ειδοποιεί τόυ καταναλωτή γιά τήν δυνατότητα υά προσφυγςι στήυ  
επιτροπή ή στδ δργανο.*0 καταναλωτής απολαύει Ενός απολύτου δικαιώ­
ματος καί τδ δικαστήριο δέν θά κρίνει τδ βάσιμο τής Αγωγής του.  
β·*Εκτέλεσΐ]_τώυ_Απο'£άσεωυ τής επιτροπής ή τοί ιδιωτικοί οργάνου.
Ούτε οι αποφάσεις τής Επιτρο.τής ούτε οι Αποφάσεις πού λαμβάνο-  
νται Από τά ιδιωτικά όργανα είναι εκτελεστές.'0 νόμος προβλέπει  
δτι κάθε ενα από τά μέρη μπορεί νά προσφύγει στά δικαστήρια δταυ  
ή Επιτροπή η ενα ιδιωτικό δργανο εχει επιληφθεί.’Εάν δέν δοθεί  
συνέχεια στήυ Απόφαση τής Επιτροπής ή τοί Εργάνου,ή γραμματεία  
κάνει προσφυγή στά δικαστήρια,κατόπιν αίτήσεως τοί προσφεύγουτος ή  
γιά λογαριασμό του.
*Ενας καταναλωτής πού δικαιώθηκε μερικώς ή Ελικώς ενώπιον τής

6 ή ·
έπιτροπής η ενώπιον ένδς ιδιωτικού δργάνου δέν άσχολείται μέ την  
εγερση τής άγωγής.
Προβλέπεται έπισης οτι οί καταναλωτές πού πληρούν τίς προϋπο­
θέσεις γιά νά τύχουν δικαστικής προστασίας εξαιρούνται όλων τδν  
εξόδων γιά τίς αγωγές πού ήγειραν αυτοί θί ίδιοι (η ή γραμματεία)  
μέ σκοπδ νά πετύχουν εκτέλεση τής άποφάσεως τής επιτροπής η τοϋ  
ιδιωτικού οργάνου η τής φιλικής συμφωνίας πού συνήφθη χάρη στήν  
παρέμβασή τους.Τδ ίδιο συμβαίνει όταν ή άγωγή εγείρεται άπδ τδν  
αντίδικο με σκοπδ νά πετύχει τροποποίηση τής άποφάσεως ή τής  
φιλικής συμφωνίας σέ βάρος τοϋ καταναλωτοϋ.'Εάν δ καταναλωτής  
πληροί τίς άπαιτούμενες προϋποθέσεις γιά νά τύχει τής μή πληρωμής,  
δεν θά πληρώσει ούτε τά έξοδα τοϋ άντιδίκου εάν χάσει τήν ύπδθεση*  
τά έξοδα πού κατά πάσαν πιθανδτητα πρέπει νά καταβληθούν στδν  
άντίδικο βαρύνουν τδ δημδσιο ταμείο.
Δέν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες ώς πρδς τδν άριθμδ τών  
άτομων πού στήν Δανία,πληρούν τίς προϋποθέσεις γιά νά τύχουν  
δικαστικής προστασίας."Ομως αν λάβουμε ύπδψη τδ γεγονός οτι οί  
προϋποθέσεις δεν είναι πολύ αυστηρές,μπορούμε νά πούμε οτι πρόκει­
ται γιά τδ 8θ$ τού πληθυσμού.

65
3.09 ΓΑΛΛΙΑ
Στήν Γαλλία δ συμβιβασμός πού ζταν άλλοτε υποχρεωτικός Ενώπι­
ον <$λων τδν δικαστηρίων,δέν διατηρήθηκε τό 1958ιπ®ρά Ενώπιον τδν  
είδικδν πρωτοδικείων στίς διαφορές τής καθημερινής ζωής.
Τδν Νοέμβριο τού 1977*θεσπίσ»ηκαν "ταχυδρομικές θυρίδες 5000"  
σ’δλους τούς νομούς γιά νά λύνουν φιλικά τίς διαφορές πού άντι—'  
μετωπίζουν οι καταναλωτές στδν τομές^,τδν άγορδν καί τδν ύπηρεσιδν.
Τήν ίδια Εποχή,δημιουργήθηκαν,σέ έπίπεδο περιοχής (καντονιού),  
οί %υμβιβαστές,,·,Η άποστολή τους είναι γενικότερη άπ’αύτή τδν  
Τ·θ·5000·Μποροΰν νά άσχοληθοΰν μέ όλες τίς διαφορές καί δέν είναι  
ειδικευμένοι στδν τομέςι-τής κατανάλωσης.
Τοποθετημένοι στίς νομαρχιακές διευθύνσεις τού ’Ανταγωνισμού  
καί τής Κατανάλωσης,οί Τ.Θ.5000 Επιλαμβάνονται μέ άπλή επιστολή.
Οι Επάλληλοι κάνουν κατανομή τδν διαμαρτυριδν άνάλογα μέ τδ αν  
πρδκειται:
- γι,ά διαφορά συμβατικής φύσεως μεταζΰ εμπόρων, βιοτεχνδν καί κατα·  
ναλωτδν πού τέθηκαν μέ τήν ευκαιρία έργασιδν κατανάλωσης
- γι& πρόβλημα μή σεβασμού τδν διατάξεων πού τέθηκε άπδ τούς κατα­
ναλωτές
- γι& αίτηση συμβουλής καί κατευθύνσεως πού προέρχεται άπδ κατανα­
λωτές.
"Οταν ή διαμαρτυρία άφήνει νά Εννοηθεί δτι μπορεί νά άχει γίνει  
παράβαση ή 8ταν δ καταναλωτής ζητάει βοήθεια καί συμβουλή ή άλ-  
ληλογραφία άπευθύνεται αμέσως στίς άρμδδιες διοικητικές Επηρεσίες.  
"'Οταν ή διαφορά είναι συμβατικής φύσεως,ή Επιστολή άπευθύνεται σέ  
μία ή περισσότερες Ενώσεις καταναλωτών ή Επαγγελματιδν.
'■'Οταν ή απλή γνωστοποίηση τδν διαμαρτυριών δέν Επέτρεφε τήν  
διευθέτηση τής διαφοράς,δ φάκελλος μπορεί νά μεταβιβασθεϊ σέ τριι-
. / .

66
μελή έπιτροπή συμβιβασμοί πού περιλαμβάνει έκπροσώπους τής διοική-  
σεως τδν καταναλωτών καί τδν έπαγγελματιδν.
Οί "συμβιβαστές" είναι πολύ διαφορετικοί·*Επιλέγονται άπδ τδν  
πρβτο Πρόεδρο τόύ *Εφετείου,μέ άμεροληψία,χωρίς καμμιά ιδιαίτερη  
προϋπόθεση έκπροσωπήσεως“παρεμβαίνουν έν δνδματι τής δικαιοσύνης*
Κανένα ειδικό κείμενο δέν καθορίζει τήν αρμοδιότητα τους η  
τήν διαδικασία πού έφαρμδζεται ένώπιδν τους*
Συχνά,οί "συμβιβαστές"δέχονται τούς ένάγοντες στδ δημαρχείο καί  
κατδπιν καλούν τούς άντίδίκους τους γιά νά προσπαθήσουν μία συμφι­
λίωση ·Τίς περισσότερες φορές δέν μένει κανένα γραπτδ σχέδιο άπ*  
τήν παρέμβασή τους.Οί συμφωνίες πού συνάπτονται ένώπιδν τους,δέν  
διαπιστώνονται μέ κείμενο*
^Οταν πληρωθεί αύτδ/δ τύπος,τά πρακτικά πρέπει νά μποΰν στή  
σειρά τδυ πρακτικών τού γραμματέως τού πρωτοδικείου καί μπορεί νά  
καλυφθούν μέ έκτελεστήριο τύπο.
*0 άριθμδς τδν έκδικαζομένων μ’αύτές τίς διαδικασίες υποθέσεων  
είναι αίσθητά μικρότερος άπ’αύτές πού ύπδκεινται στά δικαστήρια  
τού κοινού δικο,ίου.^Ομως ή θέσπισή τους είναι πολύ πρόσφατη ώστε  
νά μήν μπορούν νά έξαχθούν τελικά συμπεράσματα άπδ τήν σχετική  
έπιτυχία τους.

67
3*10
3.11ΚΑΤΩ-ΧΩΡΕΣ
Στίς Κάτω-Χδρες υπάρχει ένας μεγάλος άριθμδς δργανισμών συμβι­
βασμού καί διαιτησίας πού προσφέρουν στδν ζημιωμένο καταναλωτή τήν  
δυνατδτητα νά διατυπώσει τά παράπονά του,χωρίς αύτδ νά μήν συνεπά­
γεται γιά τδν ίδιο πολλά έξοδα η φροντίδάς.*Απδ νομικής πλευράς,  
αυτοί οί δργανισμοί παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές: ώρισμένοι έκδί-  
δουν διαιτητικές Αποφάσεις,άλλοι έκδίδουν “ύποχρεωτική γνώμη”,  
Αλλον τέλος έκδίδουν μία γνώμη τής φΰσεως μιάς συστάσεως·Σ*αύτούς  
τούς δργανισμούς προστίθενται τά πειθαρχικά συμβούλια/'Ολα αυτά  
τά δργανα παρουσιάζουν έπίσης μεγάλες διαφορές σ*8τι Αφορά τήν  
περιφερειακή τους κατανομή,τήν σύνθεσή τους,τήν διαδικασία τους,  
τδ κόστος πρόσβασης,τήν δημοτικότητά τους κλπ.
Οι διάφοροι δργανισμοί αυτού τού είδους είναι συνήθως διηρημέ-  
νοι σέ κλάδους δραστηριοτήτων.*Εκτδς Απδ τδ πλεονέκτημα πού παρου­
σιάζει ή ύπαρξη κάποιας πειθαρχίας μέσα στδν κλάδο,τά δργανα αυτά  
προσφέρουν τδ πλεονέκτημα 8τι έχουν μιά λιγδτερο τυπική καί ταχύ­
τερη διαδικασία*παρ*ολ*αύτά δέν μπορούν νά λειτουργήσουν Αποτελε­
σματικά διότι ή επαγγελματική ζωή στίς Κάτω-Χδρες είναι ήδη πολύ  
αύστηρά διαρθρωμένη.
Θά δούμε παρακάτω εναν Αριθμδ παραδειγμάτων πού δείχνουν τούς  
διάφορους τύπους τδν δργάνων συμβιβασμού καί διαιτησίας.
Οί _δπι τ£θπέ^_τδυ_διαΐ£θ£δν
Τώρα καί πολύ καιρό,υπάρχει στίς Κάτω-Χδρες μιά σειρά δπιτρο­
πών διαφορών πού έχουν ως έργο νά δξετάζουν τίς διαμαρτυρίες τδν  
καταναλωτών 8σον Αφορά τίς συναλλαγές μέ εναν δπιχειρηματία,καί  
νά δκδικάζουν αύτές τίς διαμαρτυρίες. Αυτές οι Αποφάσεις δμφανί-  
ζονται τίς περισσότερες φορές ύπδ την μορφή “υποχρεωτικής γνώμης”  
ή δποία χορηγείται μέ βάση μία συμβατική ρήτρα πού συχνά Αναφέρε-.  / .

68
rat ήδη στήν σύμβαση καί σύμφωνα μέ τήν όποία,σέ περίπτωση διαφο-  
ρΑς,τά μέρη θά ζητήσουν άπδ άναν τρίτο νά Αποφασίσει τδν τρδπο μ£  
τδν όποιο ή σύμβαση πρέπει νά έρμηνευθεΐ η νά έκτελεσθεΐ.Πολύ  
αύστηρά,θά λ£γαμε άτι ή υποχρεωτική γνώμη είναι ενα στοιχείο τής  
συμβάσεως’εΖναι λοιπδν δυνατόν νά ζητηθεί άπδ τδν δικαστή,όπως  
καί γιά Αποιοδήποτε άλλο στοιχείο τής συμβάσεως,νά Αποφανθεί έπί  
τής άζίας του (δηλαδή γιά τδν λογικδ καί δίκαιο χαρακτήρα του)·
Σ£ ώρισμένους κλάδους δραστηριότητας,αυτές οι έπιτροπές Αποτελού­
νται,είτε Απδ δργανώσεις καταναλωτών,είτε Απδ αύτές μδνο τίς  
επαγγελματικές δργανώσεις,είτε άπδ Ανεξάρτητους έμπειρογνώμουες.  
^Αν αύτές ο£ έπιτροπές παρουσιάζουν πλεονεκτήματα γιά τδν κατανα­
λωτή (γρήγορη διαδικασία,άτυπη,άξοδα γενικά χαμηλά,γνώμη είδικδν),  
παρουσιάζουν τδν κίνδυνο,λδγω τού ήμι-δικαστικού τους χαρακτήρα,  
νά μήν προσφέρουν Αρκετές έγγυήσεις ως πρδς τήν ποιότητα τής δια­
δικασίας καί γιά τήν Αντικειμενικότητα τής Αποφάσεως.θ£ δημόσιες  
Αρχές άκριναν άτι επρεπε νά βελτιωθεί ή μεταχείριση τδν διαμαρτυ­
ριών πού υποβάλλουν οι καταναλωτές* γι’αύτδ τδ 1975 θέσπισαν ενα  
σύστημα άναγνωρίσεως καί χρηματοδδτήσεως τδν έπιτροπών διαμαρτυ­
ριών μέ σκοπδ νά προάγουν τήν θέσπιση καί τήν διατήρη τών έπιτρο­
πών πού χειρίζονται κατά κλάδο δραστηριοτήτων διαμαρτυρίες κατανα­
λωτών Αρκεί αύτές νά πληρούν σειρά κριτηρίων·*Απδ τδτε,έννέα Απδ  
αύτές τίς έπιτροπές Αναγνωρίσθηκαν:δκτώ άπδ αύτές (τά ταξίδια,θι  
άναψυχές,ό έξοπλισμδς κατοικίας,τδ στεγνό καθάρισμα,τδ πλύσιμο,  
ή έγκατάσταση παρκέ,ή έγκατάσταση κουζινών καί οι δημόσιες υπηρε­
σίες (νερδ,γκάζ,κλπ) έπιχορηγοΰνται Απδ τδ ίδρυμα "Consumenten 
Klachten" (κυρίως χάρη σέ έπιχορηγήσεις δημοσίων Αρχών) ένδ τδ  
ίδρυμα "Bontwaarborg" βοηθάει τήν έπιτροπή διαφορών γιά τήν  
γούνα.

69
"Ενα σημαντικό κριτήριο γιά τήν Αναγνώριση τών Επιτροπών είναι  
8τι ή σύνθεσή τους Εγγυάται τήν Αμεροληψία τους’αύτό σημαίνει  
κυρίως 8τι Εάν θί Εκπρόσωποι τού Επαγγελματικού τομέα είναι μέλη  
τής Επιτροπής,ένας Αντίστοιχος Αριθμός Εκπροσώπων τών Ινώσεων τών  
καταναλωτών πρέπει ν& είναι μέλη*Επί πλέον & πρόεδρος πρέπει νά  
είναι Ανεξάρτητος Από τίς Εκπροσωπούμενες στήν Αποτροπή Αμάδες  
καί πρέπει νά είναι πτυχιούχος τής νομικής·
"Ενα άλλο σημαντικό κριτήριο είναι μιά λειτουργία τών Επιτρο­
πών διαφορών σύμφωνα μέ τίς Απαιτήσεις πού 8χουν ρητά Εκφρασθεϊ*  
στδν κανονισμό τους πρέπει νά καθορίζεται 6 τύπος τής διαφοράς  
πού γίνεται δεκτή,ή προθεσμία καί 6 τύπος πού Επιλαμβάνεται ή  
Επιτροπή,ή Ακρόαση τών μερών,Ε τρόπος Αποφάσεως,ή αιτιολογία καί  
ή κοινοποίηση τής Αποφάσεως.
Τίποτα.δέν μπορεί νά Εμποδίσει ώστε οί συζητήσεις νά είναι  
δημόσιες ή οί Αποφάσεις νά δημοσιεύονται·
Παρ’δτι ή διαδικασία είναι ελάχιστα δαπανηρή,οί διαμαρτυρό-  
μενοι πρέπει νά συμμετάσχουν στά έξοδα,ή δέ συμμετοχή τους ποικίλ­
λει μεταξύ 20 καί φλορίνια,καί αν ή διαμρτυρία εποδειχθεί βάσι­
μη θά τούς Επιστραφοΰν τά χρήματα Από τδν Εναγόμενο·
*ϊπάρχουν Επίσης μή Αναγνωρισμένες Επιτροπές,8πως παραδείγμα­
τος χάρη ή A N W B -B O W A G ,  8που ή A N W B  ΕκπροσωπεΓ τούς καταναλωτές καί  
ή B 0 V A G  τδν τομέα αύτοκινήτου·Α0τή ή Επιτροπή συνεδριάζει δωρεάν,  
παρέχοντας υποχρεωτική γνώμη,επί τών γραπτών διαμαρτυριών πού  
Αφορούν Επισκευές αυτοκινήτων η εγγύηση πού παρέχεται σέ αυτοκίνη­
τα ευκαιρίας.
3.12 Τά διαιττ)τικά_δικαστ^£ΐα
Σέ Αντίθεση μέ τίς Επιτροπές διαφορών,στό θέμα τών Εποίων ό  
νόμος σιωπά,ή δραστηριότης τών "διαιτητών” ρυθμίζεται κατά λεπτο-

70
μερή τρόπο στδν κώδικα πολιτικές δικονομίας.'Ο κώδικας διακρίνει  
αν υπάρχει η ?>χι συμβιβαστική ρήτρα.
Οί διαιτητές Αφείλουν νά Αποφασίσουν "κατά τούς κανδνες δικαί­
ου” Αρκεί τΑ μέρη νά μήν τούς δώσουν τήν έζουσία νΑ δρίσουν μεσί­
τες.* Η έκτέλεση τών διαιτητικών ΑποφΑσεων Απαιτεί Απδφαση τού  
προέδρου τού δικαστηρίου*Απαγορεύεται στδν πρδεδρο νΑ έξετΑσει τήν  
ύπδθεση κατ’ούσία,ένώ δέν μπορεί νΑ Αρνηθεϊ τήν έκτέλεση έκτδς έΑν  
δέν τηρήθηκε δ τύπος.
0Î σπουδαιτδτεροι λδγοι έπιλογής τής διαιτησίας είναι οί ακό­
λουθοι :
1. ειδικότητα τδν διαιτητών*
2. έπιτΑχυνση τής διαδικασίας,λιγότερο τυπική.
Στήν πράξη,δμως αύτές οί διαδικασίες είναι συχνΑ μακροχρόνιες  
χωρίς τδ κόστος τους νΑ είναι λιγότερο ύφηλδ.
Στις Κάτω-Χώρες,μπορούμε νΑ Αναφέρουμε σΑν παράδειγμα διαιτη­
τικού δικαστηρίου τδ διαιτητικό συμβούλιο τού κτιρίου ("bâtiment")  
Αυτό τδ συμβούλιο Αποτελεϊται Από μεγάλο Αριθμό μελών (έμπειρο-  
γνώμονες ”en bâtiment ”) πού μπορεί νΑ έπιλεγοΰν Από τούς διαδί-  
κους ή νΑ δρισθοΰν Από τδν πρδεδρο τού συμβουλίου για νΑ προεδρεύ­
ουν σέ μιά διαιτητική έπιτροπή.Πρδκειται γιά έπιτροπές "ad hoc" .
*Η διαδικασία είναι Αρχικά γραπτή,μετά προφορική,μέ πιθανή  
"έπιτδπια” Ανάκριση’συχνά δίνει Αφορμή σέ διαιτητική Απδφαση  
(βλέπε παρακάτω).
*Επί πλέον διαιτητικά δικαστήρια κατά κλάδον δραστηριότητας,  
τδ διαιτητικό ινστιτούτο τών Κάτω Χωρών συνεδριάζει ως έφετείο  
καί κάθε άτομο μπορεί κατά περίπτωση νά απευθυνθεί σ’αύτδ.
3 .1 3  0Î δμρχνισμοί συμβουλευτικές φύσεω£_καί_συμβιβασμοΰ.
'Υπάρχει μεγάλος αριθμός δργανισμών αυτού τού είδους Απδ τούς
•  / ·

71
όποιους θά περιορισθοΰμε νά Αναφέρουμε Ανδεικτικά μερικούς·
Πρέπει κατ’Αρχάς νά Αναφέρουμε τις δργανώσεις τδν καταναλωτήν: 
ή «ί Consumentenbond » t  καζ ή «Consumenten Kontakt '  « διαθέτουν καί 
οι δύο ύπηρεσίες συμβουλήν καί συμβιβασμοΰ.Τά μέλη τους μπορούν νά 
ζητήσουν,γραπτές ή τηλεφωνικές,βοήθεια γιά νά λύσουν ή μάλλον νά 
προλάβουν κάθε είδους πρόβλημα·
‘Υπάρχουν Απίσης Οργανώσεις κατά κατηγορίες,δπως ή ένωση τής 
μονοκατοικίας (στδν τομέα τής κατοικίας) κα£ ή ANWB (στδν τομέα 
τδν όδικδν κα£ θαλάσσιων μεταφορδν) πού παρέχουν συμβουλές στά 
μέλη τους (κα£ καμμιά φορά σέ τρίτους) κα£ ένδεχομένως παρεμβαί­
νουν γιά υποστήριξή τους.
Μέσα σ*αύτά τά πλαίσια θά πρέπει Απίσης νά Αναφέρουμε δημόσι­
ους δργανισμούς δπως γραφεία νομικής βοήθειας καί κοινωνικούς  
συμβούλους.Αύτοί οι δύο δργανισμοί ίχουν ενα πολύ ευρύ πεδίο δρά-  
σεως,πού περιλαμβάνει Οχι μδνο προβλήματα πού Αντιμετωπίζουν οι  
καταναλωτές,Αλλά έπίσης προβλήματα κοινωνικής Ασφάλειας,διαζυγίου  
κλπ.
3·ΐή· Τά πειθα££ΐκά_δικαστ^£ΐα
"Ενας μεγάλος Αριθμδς Απαγγελματικδν Οργανώσεων εχει τά λεγά­
μενα "πειθαρχικά” δικαστήρια,πρόκειται γιά ενα συλλογικό Οργάνι-  
σμό,πού συχνά προβλέπεται Από τδν νόμο,καί πού επιλαμβάνεται συλ-  
λογικδν μηνύσεων η μηνύσεων πού προέρχονται Από τούς καταναλωτές·  
Μπορούμε παραδείγματος χάρη νά Αναφέρουμε τδ συμβούλιο Αλέγχου  
τδν έπιχειρήσεων Ασφαλίσεως τδν ζημιδν,τό έπιμελητήριο Αλέγχου  
τής Ολλανδικής ένώσεως τδν συμβούλων Απί θεμάτων Ασφαλίσεως,τδ  
ίδρυμα "Arbitrage-instituut Bouwkunst" (Αρχιτέκτονες) τά συμβούλια  
Αλέγχου τού Ολλανδικού δικηγορικού συλλόγου (πού βεσπίσθηκαν Από  
τδν σχετικό νόμο περί δικηγόρων)·
. / .

72
3.15 ΟΜΟ^ΟΝΔΙΑΚΗ_ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ_ ΤΗΣ_ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
Αβ ol διαι TTjTiHoi_ig^avυσ^οί 52Η_Ξ£2έ-^Ξ2ϋΙ~_2Ξ§_5β2£2_§2_ίϊ1 
τού νδ]ΐου πε£ί Αθεμίτου Ανταχωνισ£θΰ_(ϋν[(ϊ) ·
Μέ βάση τίς έζουσίες πού τούς Απονέμονται Απδ τδ Αρθρο 27 (α) 
τού νδμου περί Αθεμίτου Ανταγωνισμού,®ί κυβερνήσεις τδν "Länder" 
δημιούργησαν δργανισμοΰς διαιτησίας ("Einigungsstellen" ) μαζί μέ 
τά έμπορικά καί βιομηχανικά έπιμελητήρια γιά νά πετύχουν μιά φιλι­
κή συμφωνία μεταξύ τδν μερδν δταν ή διαφορά Αναφέρεται σ£ θ£μα 
Ανταγωνισμοΰ.^Οταν πρδκειται γιά Εμπορικές συναλλαγές μ£ κάποιο 
καταναλωτή,αυτοί οί δργανισμοί μπορούν νά έπιληφθοΰν μετά Απδ 
δχληση τού ένδς ή τού άλλου μέρους,μέ σκοπέ κάποια συμφωνία,καί 
αύτδ μάλιστα γίνεται χωρίς τήν συγκατάθεση τού Αντιπάλου,γιά δλες 
τίς διαφορές τού Αστικού δικαίου πού έμπίπτουν στδν τομέα εφαρμο­
γής τού άρθρου 13 τού νδμου.*0 δργανισμδς διαιτησίας μπορεί νά 
ύποβάλλει πρόταση συμβιβασμοΰ,Αλλά δ£ν μπορεί νά έκδδσει διαιτη­
τική Απδφαση·*Εάν μιά διαφορά εχει υποβληθεί στδ δικαστήριο ή 
συζήτηση μπορεί νά Αναβληθεί κατόπιν αίτήσεως ένδς μέρους εως 
δτου τά μέρη Απευθυνθούν στδν δργανισμδ διαιτησίας πρίν Απδ τήν 
νέα συζήτηση προκειμένου νά καταλήζουν σέ φιλική συμφωνία.Οι δια­
δικασίες πού τηρούνται Απ’αυτούς τούς δργανισμούς διαιτησίας κα­
θορίζονται ,κατά τδ μεγαλύτερο μέρος τους Απδ Αποφάσεις πού εκδί­
δουν τά "Länder" .Προσπαθούν νά επιτρέψουν δσο είναι δυνατόν μιά 
φιλική διευθέτηση.Κατ*Αρχήν οι συζητήσεις ένωπιον τδν δργανισμβν 
διαιτησίας δέν είναι δημόσιες.
3.16 Β· Γ£αφεϊα συ^£ι£ασ]χού τδν έμπο£ΐκδν καί βιομη^ανικδν_έπΐ£ελτ|τ2£ί-
ων·
Αύτά τά δργανα δημιουργήθηκαν μέ σκοπδ νά εμποδίζουν,μέ τδ νά 
ρυθμίζουν αύτά τά ίδια τίς διαφορές στδν τομέα τής κατανάλωσης,
. / -

73
τυχδν άντιπαράσταση μεταξύ πωλητδν καί καταναλωτδν καί νά προλαμβά­
νουν τυχόν κατευθυντήρια παρέμβαση τού νομοθέτου.
'  Η νομική βάση αυτόν τού θεσμού βρίσκεται στδ πρδτο άρθρο 
τού νόμου περί έμπορικδν καί βιομηχανικδν έπι^ελητηρίων ("IHK-Gesetz")  
*Απδ μιά δμάδα έργασίας τής δμοσπονδίας τδν έμπορικδν καί βιομηχα- 
νικδν έπιμελητηρίων,τήν "Deutscher Industrie- und Handelstag"
(DIEP) τέθηκε σέ έφαρμογή άνας ένιαΐος πρακτικά τύπος διαδικασίας·
*Η άρμοδιότητα τδν γραφείων συμβιβασμού ( "Schl'ichtungsstellen" ) 
άναφέρεται στίς διαφορδς περί προμήθειας άγ*θδν καί παροχής ύπηρε- 
σιδν μ£ μή βιοτεχνικό χαρακτήρα μεταξύ ίδιωτδν-τελικδν καταναλωτδν 
καί έπιχειρήσεων-μελδν τδν έμπορικδν καί βιομηχανικδν έπιμελητηρί- 
ων.
Στά τέλη Φεβρουάριου 1977»τδ 75 % δλων τδν έμπορικδν καί βιομηχα­
νικόν έπιμελητηρίων (δηλαδή 5*0 διέθετε στδ σύνολο 6 2 γραφεία 
συμβιβασμού γιά νά άσχολοΰνται μέ μηνύσεις καί παράπονα πού υπο­
βάλλονται άπδ τούς καταναλωτές.Τριάντα εξι άπδ τά 5*·· αυτά έπιμε- 
λητήρια διαθέτουν θεσμοποιημένα γραφεία συμβιβασμού ένδ τά υπόλοι­
πα 18 δέν τά διαθέτουν.Δέκα τρία άπδ τά 19 έπιμελητήρια στά οποία 
δέν υπάρχει άκδμα γραφείο συμβιβασμού δέν σκοπεύουν νά τδ δημιουρ­
γήσουν στδ μέλλον,ένδ εξι άπδ αύτά σχεδιάζουν σήμερα κάτι τέτοιο. 
Είκοσι έννέα έμπορικά καί βιομηχανικά έπιμελητήρια έχουν έπιτροπή 
διαιτησίας.Αδτές οι έπ ιτροπές άποτελούνται άπδ εναν πρόεδρο δύο 
παρέδρους (πού έκπροσωπούν άντίστοιχα τούς βιομηχάνους καί τούς 
έμπδρους,καί τούς καταναλωτές)·Σέ τρία άλλα άκδμη έπιμελητήρια 
προβλέπεται ή δημιουργία τέτοιας έπιτροπής.Σέ 25 έπιμελητήρια τδ 
γραφείο συμβιβασμού άποτελεϊται άπδ διοικητικούς υπαλλήλους,συμ­
βούλους καί έμπειρογνώμονες τού έπιμελητηρίου·*Η διεύθυνση τού 
γραφείου συμβιβασμού ανατίθεται σέ άνεξάρτητους νομικούς (κατά
. / .

7k
προτίμηση δικαστές) σε 25 Επιμελητήρια καί σέ αρμόδιο προσωπικό
t
τού επιμελητηρίου σε 19 Επιμελητήρια·
Τριάντα πέντε Επιμελητήρια στδ σύνολο Ενώνουν τίς Εργανώσεις τδν  
καταναλωτδν μέ τήν διαδικασία συμβιβασμού καί τρία ίχλλα Επιμελητή­
ρια σκοπεύουν νά τδ κάνουν·Σ*αύτές τίς διαδικασίες υπάγονται κατά  
προτίμηση ο£ τοπικές Ενώσεις τής Εμοσπονδίας τδν γερμανίδων νοικο-  
κυρδν καί τά κέντρα τδν καταναλωτδν τδν διαφδρων "Länder" ,οί Εκ­
πρόσωποι τδν δργανώσεων τδν καταναλωτδν καλούνται νά παρεμβαίνουν  
είτε μέ τήν ίδιδτητα τδν συμβουλευτικδν παρέδρων είτε άπλδς μέ τήν  
ιδιότητα συμβούλων,σέ 55 Επιμελητήρια στδ σΰνολο.Γενικά τά Επιμε­
λητήρια θεωρούν 8τι ή συνεργασία μέ τίς δργανώσεις τδν καταναλωτ&ν  
είναι ικανοποιητική·
Τά γραφεϊα συμβιβασμού προσπαθούν νά ρυθμίζουν τίς περισσότερες 
υποθέσεις μέ συζητήσεις καί προσπάθειςς μεσολαβήσεως καί άποφεύ-  
γουν νά άναλάβουν τυπικές διαδικασίες,|(ατά μέσον ορο Εξετάζουν  
καμμιά εικοσαριά διαμαρτυρίες τόν μήνα.
Τά Επιμελητήρια γενικά δέν δέχονται παρά γραπτές μηνύσεις,παρ*δλ*  
αυτά ώρισμένα δέχονται καί προφορικές καί κυρίως τηλεφωνικές δια­
μαρτυρίες·
3 · 17 Το^εακά_?£γανα_συμ^ι£ασ^ού_καί_δ^αιτησία£_.
*Εκτδς άπδ τά γραφεΓα συμβιβασμού τδν Εμπορικδν καί βιομηχανικδν  
Επιμελητηρίων,υπάρχει μιά σειρά άλλων δργάνων συμβιβασμού καί  
διαιτησίας,καί είδικώτερα:
-τά όργανα μεσητείας τδν Επαγγελματικών Επιμελητηρίων,
-τά όργανα διαιτησίας τδν βιοτεχνδν γκαράζ,
-τά όργανα διαιτησίας τής Εμπορίας αυτοκινήτων εύκαιρίας,
-τά όργανα διαιτησίας γιά διαμαρτυρίες πού άφοροΰν τδ στεγνό  
καθάρισμα,
. / .

75
-τά όργανα διαιτησίας τδν βιοτεχνδν,ειδικών στδ ραδιόφωνο καί τήν  
τηλεόραση·
*Η σπουδαιότητα αύτδν τδν δργάνων,δ Αριθμός τδν ελεγχόμενων δια-  
μαρτυριδν,οί Ακολουθούμενες διαδικασίες καί τά ποσοστά επιτυχίας  
δέν Απετέλεσαν Ακόμη Αντικείμενο καθορισμένου υπολογισμού.
Γιά νά τονίσουμε τήν δραστηριότητά τους,θά Αναφέρουμε τδ παράδειγ­
μα πού είναι γνωστό καί εύρύτατα διαδεδομένο παράδειγμα τδν όργά-
νων διαιτησίας στδν τομέα έίίισκευής τδν αυτοκινήτων.
π Schlichtungsstelle für das Kraftfahrzeughandwerk Hamburg n
(Γραφείο συμβιβασμού τδν έπισκευαστδν τδν αυτοκινήτων τού ‘Αμβούρ­
γου) ή σύνθεση τού όποιου είναι ισοδύναμη,προσφέρει ενα ένδιαφέρον 
παράδειγμα διαδικασίας συμβιβασμού.Αυτό τδ γραφείο ιδρύθηκε τόν 
ΜάΙΌ του 1970 Από τδ "ALgemeiner Deutscher Automobi LcLub" (ADAC),
πού έκπροσωπεί τά συμφέροντα τδν αύτοκινητιστδν καί τδ Μ Innung 
des Kraftfahrzeughandwerks Hamburg" (Σωματείο τδν επισκευαστδν
αυτοκινήτων τού ‘Αμβούργου),πού έκπροσωπεί τά συμφέροντα τδν 
συνεργείων έπισκευής.^Εχει σκοπό νά εξομαλύνει μέ τρόπο Αμερόλη­
πτο,δχι φραφειοκρατικό,μέ τίς λιγότερο δυνατές δαπάνες καί χωρίς 
έξοδα γιά τά μέρη,τίς διαφορές πού γεννδνται μεταξύ πελατδν καί 
έργαστηρίων έπισκευής.Οί διαφορές πού τίθενται ύπδψη του Αφορούν 
τήν Ανάγκη,τήν έκτίλεση καί τδν υπολογισμό τδν έργασιδν έπιβκευής. 
Τδ γραφείο συμβιβασμού ένεργεΓ έτσι ώστε νά βελτιώσει τίς σχέσεις 
μεταξύ τδν πελατδν καί τδν έργαστηρίων έπισκευής γενικά,καί νά 
προλάβει τίς διαφορές λόγω πληροφόρησης.
*Από τδν Μάί’ο τού 1970 ως τδ τέλος τού 197^»τά Αρμόδιο γραφείο 
(Τεχνικό τμ1|μα τού ADAC ‘Αμβούργου,που χρησιμοποιεί δύο ύπαλλήλους- 
εναν τεχνικό καί ενα γραμματέα) έπιλήφθηκε στδ σύνολο 7 ·2 1 9 μηνύ­
σεων.Τδ μεγαλύτερο μέρος αυτών τδν μηνύσεων έκλειναν στδ στάδιο

76
τής προδικασίας,βρισμένες δ£ μ£ φιλική συμφωνία μεταξύ πελάτου  
καί Εργαστηρίου έπισκευής.Σέ ^23 περιπτώσεις,μδνο,άρχισε διαδικα­
σία Ενώπιον τής Επιτροπής συμβιβασμού,πού συντίθεται Απδ εναν  
νομικδ (τδν δικαστή),πού προεδρεύει,καί δύο Αντιπροσώπους,τδν εναν  
Απδ τδ ADAC,καί τδν άλλον Απδ τδ Σωματείο επισκευαστδν αυτοκινήτων·  
Σ£ περισσδτερες Απδ 50# τδν υποθέσεων πού υποβλήθηκαν ή Επιτροπή  
εκρινε οτι ή μήνυση \ταν δλοκληρωτικά ή μερικά βάσιμη.
*  Η Αξία τής διαφοράς τοποθετείται κάτω τδν 100 Γερμ.Μάρκ. στίς  
περισσδτερες περιπτώσεις·*!! Επιτροπή Αποφασίζει λαμβάνοντας ύπδψη  
τήν υλική δφειλή καί τήν δικαιοσύνη.Οί δικηγόροι δ£ν γίνονται  
δεκτοί στό γραφείο συμβιβασμοΰ.Τά έξοδα τού γραφείου συμβιβασμού  
(είναι σήμερα τού ΰψους τδν 1800 Γερμ.Μάρκ. τδν μήνα) Αναλαμβάνο­
νται κατά τδ ημισυ Απδ τδ ADAC καί κατά τδ άλλο ήμισυ Απδ τδ Σωμα­
τείο Επιββευαστδν αυτοκινήτων.
*Η μ£ση διάρκεια μι&ς διαδικασίας είναι Απδ δύο εως τρείς μήνες 
καί μία προφορική διαδικασία κατά μ£σο 8ρο μισής ώρας Αρκεί γενικά 
γιά νά κλείσει ή διαδικασία.
Σ£ Αντίθεση μ£ τήν Απόφαση Ενδς διαιτητικού δικαστηρίου,οί Αποφά-  
σεις τού γραφείου συμβιβασμού δ£ν αποτελούν μεταξύ τδν μερδν  
δεδικασμένο."Ομως,αυτές οι Αποφάσεις γίνονται αύστηρά σεβαστές Απδ  
τά έν λδγω Εργαστήρια.Σύμφωνα μ£ Απόφαση τού Σωματείου Επισκευα-  
στδν αύτοκιυήτων τού *  Αμβούργου,8λα τά έργαστήρια Επισκευής πού  
συνεταιρίζονται μ£ τδ Σωματείο (πρδκειται γιά τδ 80# δλων τδν  
Εργαστηρίων Επισκευής τού ‘Αμβούργου) ύποχρεοΰνται νά συμμορρούν-  
ται μ£ τίς Αποφάσεις τού γραφείου συμβιβασμού.
Μέχρι τώρα,μδνο δύο διευθύνοντες σταθμδ αυτοκινήτων Αποκλείσθηκαν 
Απδ τδ Σωματείο επειδή δεν σεβάστηκαν τίς αποφάσεις τού γραφείου.
Τδ γραφείο συμβιβασμού προσπαθεί,με πληροφόρηση τού κοινού,νά
. / .

77
αποφύγει οσο είναι δυνατόν τίς διαφορές μεταξύ τδν πελατδν καί 
έργαστηρίων έπιββευής.Τδ γραφείο θεωρεί δτι οί κυριδτεροι λόγοι 
τδν διαφοράν είναι οί έπδμενοι:
1. ή Ανεπάρκεια τεχνικών πληροφοριών πού δίδονται άπδ τδ έργαστή- 
ριο ή τδν πελάτη*
2. ελλειψη σαφήνειας τδν έντολδν τού πελάτου*
3·φδρτος έργασίας τδν έργαστηρί^ν*
ή.Αδυναμία τδν πελατδν νά κρίνουν τήν Αναγκαιδτητα τδν πραγματο- 
ποιουμένων έργασιών.
Στδ ίδιο διάστημα,σ*αλλες πδλεις τής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας 
μιμήθηκαν τδ παράδειγμα τού ’Αμβούργου δημιουργώντας γραφεΓα συμ­
βιβασμού πού Αποτελούνται ισοδύναμα καί γιά τούς μηχανικούς τής 
βιομηχανίας αυτοκινήτων,γραφεία πού συχνά Ονομάζονται δικαστήρια 
διαιτησίας.Τδ ADAC θεωρεί δτι τά γραφείς συμβιβασμού Απέδειξαν τίς 
ίκανδτητές τους.‘Η "Stiftung Warentest"(BepoX£vo) έξέδωσε θετική 
Απόφαση καί συνέστησε νά δημιουργησοΰν καί σ*αλλους τομείς τής 
βιοτεχνίας τέτοια γραφεία πού νά έργάζονται μέ "έξαιρετική έπιτυ- 
χία",διότι φαίνεται νά υπήρχαν πολύ συχνά προσφυγές στά ήδη υπάρ­
χοντα γραφεία συμβιβασμού τού Σωματείου.
3.18 Δ. *Αλλα ομγανα συμβιβασμού καί δμαμτησία^^.
Οί διάφοροι ιατρικοί σύλλογοι έχουν όργανα συμβιβασμού γιά νά 
ρυθμίζουν θέματα ιατρικής δεοντολογίας'δσον Αφορά τούς Αρχιτέκτο­
νες,συνεστησαν δργανα συμβιβασμού γιά νά διευθετήσουν τίς διαφορές 
μεταξύ Αρχιτεκτόνων καί έργολάβων.’Ωρισμένα έπαγγελματικά επιμελη­
τήρια δπως ή ’Ομοσπονδία τδν έπ$χειρήσεων βοήθειας καί έπισκευής, 
διαθέτουν έπίσης δργανα διαιτησίας.Διαπιστώθηκε κατά εναν γενικδ 
τρδπο,καί κυρίως τά τελευταία χρόνια,μιά ενδυνάμωση τής τάσεως,πού 
εχει ήδη διαγραφεί άπδ τδ 1 9 7^»γιά δημιουργία εξω-δικαστικδν μέσων 
μεσολαβήσει^ γιά ρύθμιση τδν διάφορων κατανάλωσης υπηρεσιών.

78
3.19 ΗΝΩΜΕΝΟ-ΒΑΣΙΛΕΙΟ
*Ξκτδς άπδ τίς καινούργιες Επίσημες διαδικασίες διαιτησίας γιά 
τίς μικροδιαφορές πού προβλέπονται στά πλαίσια τδν " C o u n ty  C o u r ts "  
ύπάρχει στην Μεγάλη Βρεταννία ενα άτυπο σύστημα διαιτησίας γιά τίς 
μικροδιαψορές.Αύτά τά συστήματα δεν επιτρέπουν τήν παράσταση δικη­
γόρων καί μόνο οί ιδιώτες (καί οχι οί έμποροι) μπορεί νά είναι 
προσφεΰγοντες*.
• *EÇ aXXou êittvofj0TiHav axiflf«fi|iaTa ôtaiTtioiaç
&pHGT& aioTTipÔTcpa &n6 <x v t & &n6  tô
" *H διαιτησία πού προβλέπουν οί κώδικες καλής συμπεριφοράς"lié
Bàari toÛç " codes of P ractice
Μέ βάση τδ άρθρο 12** παρ·3 τού" F a ir  T r a d in g  A c t "τού 1973,
£  »D irector G e n e r a l of F a ir  T r a d in g" ?χει καθήκον νά Ενθαρρύ-
νει τίς άντιπροσωπευτικές Επαγγελματικές ένώσεις νά θεσπίσουν  
δεοντολογικούς κανόνες γιά νά προστατεύσουν τά συμφέροντα τδν  
καταναλωτών.Είναι ενα καθήκον στδ όποιο è διευθυντής άποδίδει πολύ  
μεγάλη σημασία,διδτι υπάρχουν δρισμένοι τομείς οπού ή προστασία  
τδν συμφερόντων τδν καταναλωτών Εξασφαλίζεται καλύτερα μέ πειθαΒ-  
χία κατόπιν Ελεύθερης συγκατάθεσης τδν μελών τού Επαγγέλματος  
παρά μέ Επίσημο ελεγχο.
*Απδ τδ 1973»°ί επαγγελματικές δργανώσεις σέ συνεργασία μέ τδ  
"  office of F a ir  T r a d in g  ", θέσπισαν κώδικες στούς άκδλου-
θους τομείς:
Πώληση οικιακού ηλεκτρικού Εξοπλισμού καί υπηρεσίες μετά τήν  
πώληση
’Οργανωμένα ταξίδια
Πώληση καί συντήρηση Εχημάτων μέ κινητήρα 
Πώληση καί Επιδιόρθωση παπουτσιδνt »  O ffice of F a ir  T r a d in g  »

79
Πλύσιμο 
*Επίπλωση  
Κηδείες 
Φωτογραφία
Πώληση δι Αλληλογραφίας  
*Απ*εδθείας πώληση καί υπηρεσίες  
Κρύσταλλα καί υαλικά*
TÔ "Office" συνεργάστηκε επίσης γιά τήν θέση σέ Εφαρμογή κωδίκων  
πού καλύπτουν τίς υπηρεσίες ταχυδρομείων καί τηλεπικοινωνιών.
*Εάν σέ δρισμένα σημεία οί κώδικες Επαναλαμβάνουν διατάζεις πού  
εφαρμόζονται στήν πώληση Αγαθών καί υπηρεσιών καί Επιβεβαιώνουν  
δικαιώματα τών δποίων ούτως η άλλως άπολαύει δ καταναλωτής,σ*αλλα  
σημαντικά σημεία,Αναγνωρίζουν συμπληρωματικά καθήκοντα τού Εμπό­
ρου καί συμπληρωματικά δικαιώματα τού καταναλωτοΰ.
*Ετσι σύμφωνα μέ τδν κώδικα πού Εφαρμόζεται άπδ τήν "Association of  
British Travel Agents" (ABTA) οί δργανωτές ταζιδίων
δέν μπορούν νά επιβάλλουν αύξηση γιά διακυμάνσεις τών συναλλαγμα­
τικών ισοτιμιών σέ λιγότερο άπδ 30 ημέρες τ;ρίν άπδ τήν έναρξη τού  
ταξιδίου καί αν αύτδ πρέπει νά τροποποιηθεί σημαντικά,6 πελάτης  
πρέπει νά £χει τήν δυνατότητα νά Ακυρώσει τήν κράτησή του καί νά  
πετύχει Επιστροφή εις δλδκληρο τών πληρωμών πού £χει πραγματοποιή­
σει*
*Επίσης οί κώδικες ως πρδς τδ θέμα τής Επισκευής τών ηλεκτρικών  
συσκευών καθορίζουν προθεσμίες γιά τήν πραγματοποίηση τών Εργασιών  
Επισκευής κατ’οίκον καθώς καί Ελάχιστες προθεσμίες κατά τίς δποϊες  
τά είδη Ανταλλαγής πρέπει νά διατηρούνται μετά τήν παύση κατασκευής  
μιάς συσκευής.
3*20 Μιά βασική Αρχή τής πολιτικής τού "office" δσον Αφορά τούς κώδικες

80
είναι δτι πρέπει νά προβλέπουν ενα Αποτελεσματικό σύστημα ρύθμισές  
τδν διαφορδν,πού γενικά περιλαμβάνει τρείς η τέσσερεις φάσεις.θί  
δυσαρεστημένοι καταναλωτές πρέπει πρώτα νά Απευθύνονται κατ*εύθεί-  
αν στδν έμπορο,μετά,αν δέν ικανοποιούνται,νά συμβουλεύονται εναν  
τοπικό όργανισμδ βοήθειας τού καταναλωτού,δπως τδν "Citizens'
Advice Bureaux " η τδ " Trading Standards Department" #
*H τρίτη φάση συνίσταται σέ συμβιβασμό πού διεξάγεται Απδ τήν  
Αρμδδια Επαγγελματική δνωση.Σέ δρισμένες περιπτώσεις,ή Επαγγελμα­
τική ένωση μπορεί νά παράσχει συμπληρωματικές υπηρεσίεςιπαραδείγμα-  
τος χάρη,ή"Shoe and Allied Trades Research Association" διοι­
κεί τδ "Footwear Testing Centre" ,  πού μπορεί νά προβεϊ σέ πραγ­
ματογνωμοσύνη σέ περίπτωση διαφοράς μεταξύ ένδς πελάτου καί Ενός  
λιανεμπδρου γιά νά Αποφανθεϊ αν τδ Ελάττωμα 2νδς παπουτσιού δφεί-  
λεται σέ σφάλμα τής κατασκευής ή σέ κακή χρήση Απδ μέρους τού  
πελάτου.
Σάν τέταρτη καί τελευταία φάση,οί περισσότεροι κώδικες παρέχουν  
στδν καταναλωτή πού προτιμάει νά μήν Απευθυνθεί στήν δικαιοσύνη  
Ενώπιον τού "County Court" η τού "Sheriff Court" ,τήν εύχέρεια  
νά καταφύγει σέ Ανεξάρτητη διαιτησία,μικρδτερου κδστους,ποΰ δργανώ-  
νεται Απδ τδ "Chartered Institute of Arbitrators" ·θΙ διαφορές πού  
ύπεβλήθησαν στήν διαιτησία δέν μπορούν πλέον νά υποβληθούν Ενώπιον  
τού δικαστηρίου.Τδ ποσδ πού πρέπει νά πληρώσει δ καταναλωτής γιά  
τήν διαιτησία κυμαίνεται γενικά μεταξύ 10 καί 15 λιρών.
*0 διαιτητής πού δρίζεται Απδ τδ "Chartered Institute of Arbitrators"  
Επιλαμβάνεται σύμφωνα μέ τούς κανόνες δικαίου,δηλαδή δτι δέν θά  
Ασχοληθεί μέ τίς Αναφερδμενες σέ μιά διάταξη τού κώδικα παραβάσεις  
Αλλά μέ τίς προσβολές δικαιωμάτων πού Αναγνωρίζονται Απδ τδν νόμο.  
Δικάζει μδνο Αφού εχει στοιχεία ώστε νά περιορίσει τά έξοδα τού

81
έμπδρου σ£ περίπτωση πού θά Ιίχανε.^Εφεση κατά τής διαιτητικής 
άποφάσεως δέν είναι δυνατή έκτδς έάν προκύψουν νομικά θδματα. 
Πρόσφατα (1981),τδ "Office" εκανε άπολογισμδ τδν τρδπων προσφυγής 
πού είναι στήν διάθεση τδν καταναλωτών σύμφωνα μ£ τούς κώδικες 
συμπεριφοράς καί κατέληξε στδ συμπέρασμα δτι,γιά τούς καταναλωτές 
στίς διαφορές τους μ£ αυτούς πού είναι προσκολλημένοι στδν κώδικα 
ή διαιτησία παραμένει 2να μέσο χρήσιμης προσφυγής»παράλληλα μέ 
τίς παραδοσιακές δικαστικές προσφυγές.*Η εκθεση τελειώνει μέ 
δρισμενες συστάσεις έκ τδν δποίων οι σημαντικότερες είναι οι έπδ— 
μενες:οί μηχανισμοί διαιτησίας πού προβλέπονται άπό τούς διάφορους 
κώδικες θά πρέπει νά είναι τόσο έναρμονισμένοι 8σο δέν δπιτρέπει 
ή έζειδίκευσή τδν έπαγγελμάτων'ή διαιτησία δέν θά πρέπει νά γίνε­
ται παρά κατδπιν στοιχείων μέ σκοπό μειώσεως τδν έξδδων τής δίκης 
θά πρέπει νά καθορίζονται προθεσμίες γιά τήν λή^ τής φάσης συμβι­
βασμού καί τής διαιτησίας*οί διαιτητές θά πρέπει νά μπορούν νά 
προβαίνουν σέ πραγματογνωμοσύνες χωρίς έξοδα τδν μερδν καί,τέλος, 
οί διαιτητικές άποφάσεις θά πρέπει πάντα νά είναι αιτιολογημένες.

82
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ^  
ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

83
1*.01 TA.^HBOY^ITIKA_KENTPA
Μέ σκοπδ νά άναλάβουν δραστήρια πολιτική προστασίας τού κοινού 
σε νομικά θέματα καί ιδιαίτερα στδν τομέα τής κατανάλωσης,8λα τά 
κράτη μέλη τής Κοινδτητος ενεθάρρυναν τώρα καί πολλά χρόνια τήν 
ίδρυση Συμβουλευτικόν Κέντρων πού ίχουν σκοπδ νά βοηθήσουν δλους
y
τούς πολίτες πού έχουν νομικά προβλήματα.Οί Βρεταννοι ήταν πρωτο­
πόροι στδν τομέα δημιουργώντας κυρίως ενα δίκτυο *>Law Centres" .  
καί γραφείων συμβουλών πρδς τούς καταναλωτές σέ ολη τήν * Αγγλία, 
Ουαλλία καί Σκωτία.
Τά Συμβουλευτικά Κέντρα είναι πολύ διαφορετικά άπδ τήν μιά 
χώρα στήν άλλη καί άκδμα διαφορετικά μέσα στήν ίδια χώρα.Κατά εναν 
8μως γενικό τρόπο επιλαμβάνονται διαφόρων προβλημάτων,άπδ διαφορές 
πού έχουν σχέση μέ τήν κατοικία καί διαφορές έργασίας,μέχρι δια­
φορές μεταξύ παραγωγών καί καταναλωτών.
Μπορούμε λοιπδν χονδρικά νά τά διακρίνουμε σε δύο έμάδες:
1. Τά ιδιωτικά κέντρα πού διευθύνονται άπδ έπαγγελματίες τού δι­
καίου (δικηγόρους,δικολάβους,συμβολαιογράφους,δικαστές) ή άπδ 
φοιτητές,άγωνιστές,συνδικαλιστές.Αυτά τά κέντρα άκδμα κι'άν είναι 
ιδιωτικά δέχονται δημόσιες έπιχορηγήσεις·*Υπάρχουν σέ όλα τά Κράτη 
μέλη αν καί τελείως ύποτυπωδώς στήν ’Ιβαλία.
2. Τά κέντρα μέ έπίσημο χαρακτήρα.
Αυτά τά κέντρα μπορούν νά λειτουργούν στά πλαίσια δρισμένων 
υπουργείων,μαζί μέ δικαστήρια στά πλαίσια δικαστικής βοήθειας, 
μαζί μέ δημαρχεία σέ έπίπεδο τών "Länder" στήν ‘Ομοσπονδιακή Δημο­
κρατία τής Γερμανίας·*Εκτδς άπ’αύτήν τήν τελευταία χώρα λειτουρ­
γούν στήν Γαλλία,τδ Βέλγιο καί τίς Κάτω-Χώρες.
Είναι φανερό οτι οί συμβουλές πού άναλαμβάνονται άπδ άρμδδι- 
ους νομικούς,ή άπδ επίσημες υπηρεσίες παρέχουν στδ κοινό βοήθεια

Bk
καλύτερης ποιότητας σέ εναν τομέα οπού μιά λανθασμένη γνώμη μπορεί  
συχνά νά έπιφέρει σοβαρές συνέπειες.ΜΟμως έκ τού γεγονδτος 8τι  
πολλά άπδ τά έζεταζόμενα άπδ τά νομικά γραφεί<$ προβλήματα είναι  
μικρής σημασίας καί συχνά τής ίδιας φύσεως,έκεϊνα τά γραφεία πού  
διευθύνονται άπδ μή νομικούς καταλήγουν νά παρέχουν στους "συμβου-  
λευδμενους" τά απαραίτητα στοιχεία γιά τήν άμυνά τους καί άνταπο-  
κρίνονται έτσι σέ 8τι περιμένει κανείς άπ*αύτά·
Παρακάτω θά δούμε τήν περιγραφή τών Συμβουλευτικών Κέντρων πού  
υπάρχουν στίς διάφορες χώρες τής Κοινδτητο^ς·  
ή» 02 ΙΡΛΑΝΔΙΑ
Τδν Δεκέμβριο τού 1979 προτάθηκε ίνα σύστημα βοήθειας καί νο­
μικών συμβουλών στδν άστικδ τομέα.*Εχει σκοπδ νά παράσχει νομικές 
υπηρεσίες,συμπεριλαμβανομένης τής δυνατδτητας νά έπιτύχουν νομικές 
συμβουλές καί τής δυνατδτητας νά Εκπροσωπούνται στδ δικαστήριο, 
ατομα μέ μικρό εισόδημα πού τδ έχουν πράγματι άνάγκη άλλά πού δεν 
έχουν τά μέσα.Τδ σύστημα ίχει πολύ εύρεία £σχύ,παρ*8τι δρισμένες 
κατηγορίες νομικών Ενεργειών άποκλείονται·*Η νομική βοήθεια δέν 
μπορεί νά παρασχεθεί γιά νομικές ενέργειες πού άφοροΰν άμελητέο 
ποσδ,τδ σημερινό 8ριο εχει καθορισθεϊ σέ 150 ιρλανδικές λίρες.Μέ 
τίς ίδιες συνθήκες μπορούν νά Επιτευχθούν νομικές συμβουλές.
*Η ύπεύθυνη διοικητική υπηρεσία,τδ "Legal Aid Board " άνεξάρ-  
τητος Εργανισμδς πού χρηματοδοτείται άπδ τδ κράτος καί διευθύνει  
αύτδ τδ σύστημα,εθεσε σέ Εφαρμογή μερικά κέντρα νομικής βοήθειας  
καί πιστεύεται οτι θά μπορέσει νά ιδρύσει καί αλλα.Οι Ενδιαφερδ-  
μενοι ύποχρεοΰνται νά άποδείξουν 8τι τά έσοδά τους δέν ξεπερνούν  
2να συγκεκριμένο κατώφλι.Τδ σύστημα προβλέπει επίσης οτι ή διοικη­
τική υπηρεσία Εξετάζει τδ βάθος τής ύποθέσεως γιά τήν δποία δ Εν-  
διαφερδμενος σκοπεύει νά προσφύγει στδ δικαστήριο πρίν άναλάβει
• / . *

85
(δεσμεύσει) δημόσια χρήματα.
*  η βοήθεια καί οι νομικές συμβουλές πού παρέχονται στά πλαίσια  
αύτού τοθ συστήματος δίδονται άπδ έπαγγελματίες νομικούς πού προ­
έρχονται άπδ τδ »Legal Aid Board" στ^ ειδικά,γι αυτδν τδν σκοπδ  
προβλεπδμενα κέντρα.
If. 03 ΒΕΛΓΙΟ
Τδ συμβουλευτικό γραφείο καί γραφείο προστασίας τής δικαστικής  
βοήθειας είναι άρμδδιο νά δίδει δλες τίς συμβουλές τουλάχιστον τίς  
προφορικές σέ ατομα πού δχουν πενιχρούς οικονομικούς πδρους καί  
δέν πρέπει νά παρεμβαίνει σέ καμμιά δικαστική διαδικασία^
*Εξ άλλου,καμμιά φορά οι συμβουλές είναι ταξινομημένες γιά συγκε­
κριμένα θέματα άπδ δρισμένες υπηρεσίες,παραδείγματος χάρη:
_ τδ 'Υπουργείο Οίκονομικών ‘Υποθέσεων εχει υπηρεσία πληροφοριών  
έπί τής νέας νομοθεσίας τδν ενοικίων.
- Τά συνδικάτα.
- *0 οικογενειακός δεσμός.
- *0 "τηλε-σύλλογος"^ υπηρεσία δωρεάν νομικών συμβουλών άπδ τηλεφώ­
νου, οργανωμένος άπδ τδ Δικαστήριο τδν Βρυξελλών.
- Τδ κέντρο πληροφοριών "πληροφο-καταναλωτές",πού εχει δημιουργη-  
θεΓ στίς Βρθξέλλες άπδ τήν "Ενωση Καταναλωτών » ’Δοκιμή-*Αγορές".  
*Επίσης λειτουργούν νομικά γραφεία σέ δρισμένες λαΓκές συνοικίες  
τών Βρυξελλών άπδ δικηγόρους γιά νά βοηθοΟν κυρίως τούς άλλοδαπούς.
k.ok ΔΑΝΙΑ
Στήν Δανία τά γραφεία νομικών συμβουλών παρέχουν συμβουλές σέ  
πολίτες έξ αιτίας τών πολυ-αριθμων καθημερινών προγραμμάτων.Μπορεί 
νά πρόκειται γιά θέματα οίκογενειακοΟ δικαίου*διαθήκες καί διαδο­
χές ‘δξωσυμβατικές ζημίες’άγορά διαφόρων άντικειμένων,μισθώσεις,  
συνθήκες έργασίας.
• /  ·

86
Νομικές συμβουλές παρέχονται έπίσης σέ άτομα πού χρειάζεται νά 
συμπληρώσουν αιτήσεις νομικής βοήθειας η νά υποβάλλουν προσφυγές 
σέ λιγότερο σημαντικές περιπτώσεις.
Στήν περιοχή τής Κοπεγχάγης,οι νομικές συμβουλές δίδονται άπδ 
εναν ίδιωτικδ δργανισμδ πού έπιχορηγ£ιται άπδ τδ Κράτος·θί συμβου­
λές παρέχονται δωρεάν άπδ φοιτητές τής Νομικής καί δικηγόρους. 
*Ξκτδς τής περιοχής τής Κοπεγχάγης,οί συμβουλές δίδονται άπδ δικη­
γόρους πού έχουν Ιδιωτική πελατεία."Ενα εύτελές ποσδ λαμβάνεται 
γιά κάθε συμβουλή (25$ τής τιμής τής συμβουλής άπδ τδν πελάτη,75$ 
άπδ τδ Κράτος).
Τδ σύστημα παροχής συμβουλών διαφέρει σέ πο^ς περιπτώσεις άπδ τήν 
νομική συμπαράσταση,διδτι κυρίως έκτείνεται σέ ευρύτερο άριθμδ. 
πολιτών (8θ$),καί δέν άπαιτεΕται καμμιά προηγούμενη α"τηση·
Οι διοικητικές υπηρεσίες τών δικαστηρίων δημοσιεύουν κάθε χρδνο 
κατάλογο δικηγόρων πού παρέχουν νομικές συμβουλές.Αυτές οϊ υπηρε­
σίες γνωστοποιούν άμέσως τδν κατάλογο στά ατομα πού υποβάλλουν 
αίτηση.
4.05 ΓΑΛΛΙΑ
'Ορισμένα άπδ τά συμβουλευτικά κέντρα είναι άνοικτά στούς 
χρήστες.Δυστυχώς δέν είναι δυνατόν νά δώσουμε πλήρη κατάλογο αυτών 
τών κέντρων,θά περιορισθούμε νά απαριθμήσουμε τά πιδ γνωστά.
^■  Στά περισσότερα δικαστήρια υπηρεσίες υποδοχής πού διευθύνονται 
άπδ δικηγόρους ή δικαστές παρέχουν όλες τίς πληροφορίες καί τά 
στοιχεία γιά τδν τρδπο πού πρέπει νά άκολουθηθεΕ γιά νά άναληφθεΕ 
μιά δίκη,καθώς καί γιά τίς διάφορες φάσεις τής διαδικασίας,
2. Σέ ώρισμενα δημαρχεΕα,δικηγόροι,δίδουν άνώνυμα δωρεάν συμβουλές 
σέ κάθε ενδιαφερόμενο άτομο.θ£ ώρες καί οί ήμέρες αυτών τών συμ — 
βουλών καθορίζονται άπδ τίς υπηρεσίες τού δημαρχείου.
. / .

87
’Επίσης,νομικά φυλλάδια πού άναφέρονται στήν δικαστική δργάνωση,  
τήν δικαστική άρωγή,τδ διαζύγιο,τίς παροχές διατροφής,πού δημο­
σιεύονται άπδ τδ ‘Υπουργείο Δικαιοσύνης είναι στήν διάθεση τών  
χρηστών·
3.  SOS Δικηγδρων:αύτή ή υπηρεσία συμβουλών λειτουργεί στδ Παρίσι  
άπδ τήν Δεύτερα εως τήν Παρασκευή’γιά επείγουσες περιπτώσεις 2νας  
δικηγδρος παρεμβαίνει άνώνυμα γιά νά συμβουλεύσει τούς χρήστες στά  
προβλήματα πού τους άπασχολοΰν.οί υπηρεσίες Αμείβονται έλάχιστα  
άπδ τούς χρήστες·
4. *0 τοπικδς σύλλογος τών συμβολαιογράφων τού Παρισιού παρέχει  
δωρεάν πληροφορίες γιά θέματα δικαίου πού άνήκουν στδν τομέα τους.
5. Τά "νομικά γραφεϊα'ν
Δικηγόροι,φοιτητές,απλοί πολίτες,μετά άπδ δρισμένα χρδνια,συν­
ενώνονται έπί άγωνιστικής βάσεως καί στά πλαίσια συνεταιριστικόν  
δομών γιά νά παράσχουν νομικές πληροφορίες δωρεάν ή μέ πολύ λίγα  
χρήματα.Αυτά τά "γραφεία" βρίσκονται στίς λαϊκές συνοικίες τού  
Παρισιού καί σέ ορισμένες πδλεις τής Γαλλίας (Λίλλη,Στρασβούργο,  
Γκρενδμπλ,Ρουέν,Τουλούζη).Αυτές οί δμάδες προτίθενται νά πληροφο­
ρήσουν τά ατομα μέ άπλδ καί σαφή τρόπο καί νά έξασφαλίσουν τήν  
υπεράσπισή τους άν υπάρχει τέτοια άνάγκη.
6. Τδ *Εθνικδ ’Ινστιτούτο Κατανάλωσης διαθέτει στδ Παρίσι,υπηρεσία  
πληροφοριών γιά τούς ιδιώτες,μέ θέμα τά προβλήματα τής κατανάλωσης.
7. Τά U.B.O.C. Οι περιφερειακές ένώσεις δργανώσεως τών καταναλωτών  
παρέχουν δωρεάν πληροφορίες στούς καταναλωτές,πού έχουν νά λύσουν  
κάποιο πρόβλημα όπως καί τδ ’Επιμελητήριο Κατανάλωσης τής ’Αλσατί­
ας,γιά τίς πδλεις τού Στρασβούργου καί τής Μυλούζης.
8. Τά συνδικάτα,τά πολιτικά κόμματα εργάζονται διαρκώς καί προσφέ­
ρουν στά μέλη τους δωρεάν συμβουλές·

88
9.*Η £νωση νομικές πληροφόρησης τών εργαζομένων καί η ένωση νομι­
κής πληροφόρησης τών μισθωτών (πού δημιουργήθηκαν υπό τό καθεστώς  
τοΟ νόμου τού 1 9 0 1) πού Αποτελούνται άπό Επαγγελματίες τού δικαίου  
συνήψαν συμφωνίες μέ τίς Επιτροπές τών επιχειρήσεων,μ£ σκοπό νά  
παράσχουν στδ προσωπικό τών Επιχειρήσεων, τήν πληροφόρηση πού αυτό  
χρειάζεται τόσο στδν τομέα τού κοινωνικού δικαίου (Εργασία,κοινω­
νική Ασφάλιση) 8σο καί στδν τομέα τού δικαίου τής κατοικίας,τής  
οίκογένειας καί τής κατανάλωσης (ασφάλειες,πίστωση).  
k . ° 6 ΙΤΑΛΙΑ
Τδ δικαστικό ίταλικό σύστημα δέν προβλέπει καμμιά δικαστική  
Αρωγή,Εκτός άπό δικαστική διαδικασία.
Παρ’δλ'αύτά στδ Μιλάνο,μιά Ομάδα δικηγόρων Αποφάσισε νά τεθεί στήν  
διάθεση μιδς ένωσης καταναλωτών,μερικές ώρες τήν εβδομάδα,με σκοπό  
νά τούς δώσει πάσης φύσεως συμβουλές πού είναι δωρεάν.
Επίσης,οι κυριώτερες συνδικαλιστικές όργανώσεις Εξασφαλίζουν στά  
μέλη τους μιά υπηρεσία συμβουλών στδν τομέα τού Εργατικού καί τού  
κοινωνικού δικαίου.^Οσον Αφορδ τδ κοινωνικό δίκαιο -συντάξεις,  
όφειλόμενες Αποδόσεις γιά Ατυχήματα Εργασίας καί Επαγγελματικές  
ασθένειες - τά βασικώτερα ιταλικά συνδικάτα,δημιούργησαν Οργανι­
σμούς πού,Από θεσμικής πλευρδς,παρέχουν στούς Εν Ενεργεία Εργαζό­
μενους ή στούς συνταξιούχους συμβουλές καί βοήθεια σέ διοικητικές  
διαδικασίες πού έχουν Αναληφθεϊ κατά τών δημόσιων Οργάνων πού  
διευθύνουν κοινωνικές Ασφαλίσεις.Αυτοί οι Οργανισμοί -πού Ονομά­
ζονται "enti di patronato  " - έχουν Επίσημα Αναγνωρισθεϊ μέ βάση  
τήν ιταλική νομοθεσία (πρβλ.νομοθετικά διάταγμα C.P.S τής 29ης  
’Ιουλίου 1947»Αρ.8θ^).

89
^0? ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
Στδ Μεγάλο Δουκάτο τού Λουζε]ΐ|5ού£][ου,ή ύπουργική Απόφαση τΤ|ς 
16ης Νοεμβρίου 1976 Θεσπίζει  μιά υπηρεσία υποδοχές καί νομικές 
πληροφδρησης πού εχει τεθεί ύπδ τήν έποπτεία τού ‘Υπουργού Δικαιο­
σύνης. Αύτή ή υπηρεσία έξασφαλίζεται,
- διαρκδς,μέ εναν υπάλληλο τού Συλλόγου οσον Αφορά τήν υποδοχή  
τδν ίδιωτδν καί νά τούς κατευθύνει πρδς τίς Αρμόδιες υπηρεσίες  
δίνο)ΐάς τους πληροφορίες καί τά Απαραίτητα μέσα τεχνικής φύσεως1 1
- ώρισμένες καθορισμένες ήμερες,από μιά επιτροπή που συντίθεται  
άπδ εναν δικηγδρο-δικολά^ο ή Ασκούμενο δικηγόρο πού συμπληρώνει  
τδ τρίτο £τος δικαστικής Ασκήσεως,η βφηθούμενο άπδ εναν Ασκούμενο  
δικηγόρο τού δευτέρου ή τού πρώτου έτους. *Η αποστολή αυτής τής  
έπιτροπής συνίσταται στό νά πληροφορεί τούς ίδιδτες κατά εναν  
γενικό τρόπο ώς αρός τήν έκταση τδν δικαιωμάτων τους καί τούς  
τρόπους καί τά μέσα υλοποίησής τους,νά Ακούει τά παράπονά τους,  
τίς δυσκολίες πού συναντούν στην υλοποίηση τού δικαιώματδς τους,  
καί νά προτείνει τά μέσα γιά τήν θεραπεία τους.
^ .0 8 £ΑΤΩ_=-ΧΩΡΕΣ
Οι υπηρεσίες πού προσψέρονται σ’αύτή τήν χώρα είναι πολυ-αριθ- 
μες:θά πρέπει νά περιορισθοϋμε νά Αναφέρουμε παρακάτω τίς σημαντι­
κότερες.
1. Τά γραφεία δικαστικής Αρωγής,πού θά μπορούσαμε νά δνομάσουμε  
"επίσημα” κέντρα μπορούν νά όρίσουν γι*αύτδν τδν σκοπό εναν δικη­
γόρο ή εναν δικολάβο,ύπό κανονικάς προϋποθέσεις,η νά δώσουν μόνα  
τους γνώμη.Αύτή ή τελευταία μορφή Αποτελούσε γιά πολύ καιρό έζαί-  
ρεση Αλλά τά γραφεία διηύρηναν τήν δράση τους σ’αΰτδν τδν τομέα  
μερικά χρόνια μδνο πρίν.Ειδικές συναντήσεις έχουν δργαυωθεΕ γιά  
νά δίδονται συμβουλές σέ διάφορες τοποθεσίες τής περιοχής πού
/

90
καλύπτει 'za> '  γραφείο.
Πρόσφατα,δρισμένα γραφεΕα άρχισαν νά χρησιμοποιούν νομικούς πού  
δεν κάνουν πρακτική δικηγορία γιά νά Ασκήσουν αυτές τίς έργασίες.
2.  Τά συνδικάτα συμβουλεύουν τά μέλη τους καί άμείβουν τίς υπηρε­
σίες τών δικηγόρων τους σέ ώρισμένες περιπτώσεις.Τδ ίδιο συμβαί­
νει μέ τίς μεγάλες ένωσεις καταναλωτήν καί αυτοκινητιστήν.Είναι  
άκριβώς ή περίπτωση τής μεγαλύτερης γενικής ένώσεως καταναλωτήν,  
τής ” Consumentenbond ” πού προβαίνει σ'αύτδ όταν προεξοφλεΕ
την άκδοση δικαστικής άποφάσεως ικανής νά λύσει ενα θέμα βασικής  
σημασίας γιά τούς καταναλωτές.
3.  ‘Ορισμένα πολιτικά κόμματα καί άλλες δργανώσεις (παραδείγμα­
τος χάρη ενα όργανό ραδιο-τηλεόρασης καί μιά φεμινιστική ένωση)  
έχουν εναν ιδιωτικό "μεσολαβητή" στδν οποΕο μπορούν νά απευθυν­
θούν οι διαμαρτυρίες.Τδ τηλεοπτικό πρόγραμμα " Ombudsman ”
πού μεταδίδεται άπδ ενα άπδ τά κανάλια τού ραδιόφωνου καί τής  
τηλεοράσεως διαθέτει γι’αύτδν τόν σκοπό ενα σημαντικό προσωπικό.  
‘Ορισμένα δέ κανάλια έχουν επίσης ειδικά προγράμματα ραδιοφώνου  
καί τηλεοράσεως πού άφοροΰν τούς καταναλωτές.
4. Οι εργαζόμενοι στδν κοινωνικό τομέα τδν δημαρχείων αλλά καί  
σε άλλες υπηρεσίες δίδουν συμβουλές σέ ώρισμένα θέματα η άνάλογα  
μέ τήν περίπτωση βοηθούν τούς ενδιαφερομένους νά ζητήσουν τήν  
γνώμη τδν είδικών.Μερικές μεγάλες πόλεις όρισαν μόνες τους εναν  
ειδικό "μεσολαβητή" η ενα " Ombudsman .  " γιά νά χειρίζεται
προβλήματα αρμοδιότητας τής κοινότητας.
5., Τώρα λίγο καιρό,υπάρχει στις Κάτω-Χώρες ενα άργανο πού ονομά­
ζεται " de nationale Ombudsman "."Ολος & κόσμος μπορεΕ νά
τού απευθύνει παράπονα πού άφοροΰν τίς δημόσιες άρχές.
6i Σέ ολους τούς οικισμούς μέ περισσότερο άπδ 100.000 κατοίκους
. / .

91
καί σε δρισμένες άλλες κοινότητες,υπάρχουν μία η περισσότερες  
"νομικές κλινικές" ιδιωτικές η διευθυνδμενες άπδ τά Πανεπιστήμια.  
Αυτές οί κλινικές διευθύνονται άπδ νέους δικηγόρους πού έχουν  
ιδιωτική πελατεία καί^η άπδ τδ Πανεπιστημιακό προσωπικδ.Χρησιμο­
ποιούν φοιτητές τής νομικής πού Εργάζονται γιά μιά περίοδο περί­
που Εκτώ μηνδν δ καθένας.Οι κλινικές είναι άνοικτές κυρίως τδ  
βράδυ καί περιορίζονται γενικά στδ νά δένουν γνΟμες.Κυρίως,βοη­
θούν δλους οσους τδ ζητήσουν.Συχνά,ίδιαίτέρα όταν μιά διαδικασία  
θεωρηθεί άναγκαία,παραπέμπουν τδν πελάτης τους στδ γραφείο δικα­
στικής βοήθειας.Τδ κοινδ καταβάλλει μόνο τά διοικητικά έξοδα  
(10 Φλορ. Επί πλέον).
7.  Μετά άπδ απόφαση χωρισμού η διαζυγίου,τό δικαστήριο Ερίζει  
εναν συμβολαιογράφο γιά νά συντάξει τήν πράξη χωρισμού τδν άγαθδν  
Εάν αύτδ έπιβάλλεται.*Εάν παρασχέθηκε δικαστική βοήθεια,οί υπηρε­
σίες τού συμβολαιογράφου παρέχονται δωρεάν.*0 Πρόεδρος τού  
δικαστηρίου μπορεί νά επιφορτίσει ενα συμβολαιογράφο νά συντάξει  
δωρεάν τίς διαθήκες η τίς άλλες πράξεις (τδ σύστημα τού λειτουργή­
ματος τδν συμβολαιογράφων,παραγωγό τού ρωμαϊκού δικαίου ισχύει  
στίς Κάτω-Χδρες),άλλά τέτοιες αποφάσεις είναι σπάνιες,κυρίως  
διότι ή σύνταξη διαθηκδν καί πράξεων γάμου δέν είναι δαπανηρή  
{περίπου 100 Φλ.)·Στδ *Αμστερνταμ νέοι βοηθοί τδν συμβολαιογράφων  
παρέχουν μιά ωρα τήν Εβδομάδα δωρεάν συμβουλές.Αυτήν τήν ιδέα  
τήν μιμήθηκαν καί άλλες πόλεις.
Οι νομικές κλινικές Επιχορηγούνται άπδ ενα πανεπιστήμιο,τδ Κράτος  
η τήν Κοινότητα η καί άπδ τά δύο.Οι φοιτητές ή οί δικηγόροι πού  
εργάζονται σ’αύτές τίς υπηρεσίες τδ κάνουν επί εθελοντικής βάσεως,  
τδ ίδιο καί οί συμβολαιογράφοι γιά τήν εβδομαδιαία ωρα τδν δωρεάν  
συμβουλδν.
• / ·

92
*Αντιθέτως,τά συνδικάτα,τά πολιτικά κόμματα,οί εργαζόμενοι στδν  
κοινωνικό τομέα αμείβουν τούς υπαλλήλους τους·
^ ·°9 2ϊ2ϊ2~ 2~ ~ ϊ£!!ίϊ2
Στά πλαίσια τού συστήματος συμβουλών καί νομικής βοήθειας,τά
άτομα περιορισμένων εισοδημάτων μπορούν νά πετύχουν με λίγα η  
χωρίς έξοδα νομικού,γνώμες καί βοήθεια σέ θέματα πού προέρχονται  
από τό άγγλικδ η τδ σκωτσέζικο δίκαιο·
Τδ σύστημα επιτρέπει στδν δικολάβο νά παράσχει στδν ενδιαφερόμενο,  
σάν νά επρδκειτο γιά πελάτη πού πληρώνει,κάθε βοήθεια σχετικά μ£  
κάθε θέμα πού κανονικά θά επρεπε νά έξετασθεϊ άπδ εναν νομικδ  
("εοΙιειίΟΓ ”)·Αυτή ή βοήθεια μπορεί νά περιλαμβάνει,παραδείγ­
ματος χάρη,συμβουλή,σύνταξη επιστολών καί Εγγράφων,διαπραγμάτευση  
κανονισμών.*  Αλλά δεν καλύπτει τίς ενέργειες τίς σχετικές μέ τίς  
δικαστικές διαδικασίες διότι αυτές καλύπτονται άπδ τδ σύστημα  
δικαστικής βοήθειας,Παρέχεται σέ άστικά καί ποινικά θέματα·
*Η βοήθεια χορηγείται μέ ενα περιορισμένο ποσδ άμοιβής*δ νομικός  
δέν μπορεί νά παράσχει συμβουλή η βοήθεια γιά άξία πού ξεπερνά  
τίς ^5 Στερλίνες χωρίς νά εχει πάρει έγκριση τών αρμοδίων στδν  
τομέα τής νομικής βοήθειας άρχών*άλλά μέ αυτή τήν έγκριση,δέν  
υπάρχει πιά κανένας περιορισμός ως πρδς τίς υπηρεσίες πού θά  
μπορούσαν νά χορηγηθούν,έκτδς οτι αφορά τήν έναρξη νομικών δια-  
δικασιών·
Συμβουλές καί βοήθεια είναι μέσα σ’αύτδ τδ σύστημα στήν διάθεση  
κάθε άτδμου τού οποίου τδ Εβδομαδιαίο είσδδημα (μετά άπδ άφαιρέ-  
σεις γιά φδρο εισοδήματος καί εισφορές σέ εθνικές άσφαλίσεις καί  
δρισμένες επιβαρύνσεις γιά ατομα πού βρίσκονται στήν εξάρτηση  
του) δέν υπερβαίνει τίς 85 Στερλίνες,ή λαμβάνει παροχές κοινωνικής
άσφάλειας,καί (καί στήν μία περίπτωση καί στήν άλλη) τού άποίου

93
τδ διαθέσιμο κεφάλαιο -δηλαδή ή έξοικονδμιση πού πραγματοποιεΕται  
εύκολα,μετά άπδ δρισμέυες αφαιρέσεις (πρδσωπα πού βρίσκονται στην  
εξάρτηση του) - υά μήν ξεπερνάει τίς 600 Στερλίυες.'Ο πελάτης  
δφείλει νά πληρώσει στδν δικολάβο ενα μέρος τής άμοιβής του εάν  
τδ καθαρό είσδδημά του ξεπερνά τίς 4θ £ την έβδομάδα.Τδ ΰψος  
αυτής τής συμμετοχής στά έξοδα υπολογίζεται με βάση μιά κινητή  
κλίμακα,πού άρχίζει άπδ 5.00 £ γιά διαθέσιμο είσδδημά άπδ kO εως 
5 0 £ καί φθάνει μέχρι ^9 £ γιά διαθέσιμο είσδδημά 85 £ ·
Τδ ϊδιο σύστημα λειτουργεΓ στήν Βδρειο ’Ιρλανδία μετά τδν Νοέμ­
βριο τού 1 9 7 9·
Τδ σύστημα συμβουλών καί νομικής βοήθειας διοικεΓται άπδ τήν  
"Law Society" (τδν επαγγελματικό δργανισμδ τδν "-solicitors "),  
άλλά οί προϋποθέσεις αίτήσεως συμβουλών ρυθμίζονται άπδ νομικές  
διατάξεις.
Τριάντα έπτά γραφεΕα πού έχουν μισθωτούς υπαλλήλους,έχουν ήδη  
συσταθεΕ στίς περιοχές τής ’Αγγλίας καί τής Ουαλλίας,οπού δια­
πιστώθηκε οτι υπήρχε άνάγκη νομικών υπηρεσιών.Οι νομικοί αυτών  
τδν νομικών κέντρων ειδικεύονται στους τομεΓς τοϋ κοινωνικού  
δικαίου,πού καλύπτονται ελάχιστα άπδ τούς έπαγγελματίες τοϋ  
ίδιωτικοϋ τομέα καί έτσι παρέχουν βοήθεια,νομικές γνώμες καί  
εκπροσωπούν τούς πελάτες τους.
? _ Παράλληλα μέ αυτό τδ σύστημα, ύπαρχε ι ενα άνεξάρτηρο δίκτυο  
Κέντρων νομικών γνωμών,πού παρέχουν τίς συμβουλές τους δωρεάν  
ορισμένες ώρες τήν έβδομάδα.Γενικά βοηθοϋνται άπδ εθελοντές  
νομικούς.
Πρέπει υά σημειωθεί οτι είναι πολύ διαφορετικά τά μέυ άπδ τά δέ  
τδσο άπδ πλευράς δργάνωσήςτους οσο καί άπδ πλευράς σημασίας τους.
3. Τά γραφεία συμβουλών πρδς τούς καταναλωτές.
• / ·

94
Αυτά τά γραφεία συμβουλών έχουν τοποθετηθεί στις εμπορικές περιο­
χές τών μεγάλων πδλεων καί δίνουν όλες τίς πληροφορίες καί  
συμβουλές στους καταναλωτές γιά τίς αγορές τους.Είναι επίσης  
άρμδδια σέ περίπτωση διαμαρτυρίας.
Μερικά άπ’αύτά τά κέντρα είναι κινητά (συνεργεία που εξυπηρετούν  
χωριά).Είναι περίπου 6θ.*Η χρηματοδδτησή τους προέρχεται άπδ επι­
χορηγήσεις τής κυβέρνησης καθώς καί τών τοπικών άρχών.
Τά Κέντρα συμβουλών γιά τήν κατοικία.
Αυτά τά κέντρα έχουν σκοπό νά λύσουν τά ειδικά προβλήματα 
τών χρηστών.Είναι 1 5 0 στδ άριθμό καί διευθύνονται κατά τά 2/5  
άπδ τοπικές αρχές.
Τά αλλα είναι άνεξάρτητα καί χρηματοδοτούνται άπδ τήν καθολική  
'Εταιρεία βοήθειας γιά τήν κατοικία.

95
4,10 ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
Κατά τις διατάξεις τοϋ νόμου τής 18ης ’Ιουνίου 19δθ περί 
νομικές βοήθειας σε Εξωδικαστικές υποθέσεις. *Η νομική βοήθεια 
επιτρέπει νά επιτευχθεί νομική πληροφόρηση καί,εάν είναι άνάγκη, 
νά γίνει έκπροσώπιση άπδ δικηγόρο.Παρέχεται άπδ δικηγόρο πού δ 
καταναλωτής μπορεΕ νά έπιλέζει μόνος του·*0 καταναλωτής μπορεί 
νά εχει άμεση Επαφή μέ τδν δικηγόρο.Σ’αύτή τήν περίπτωση,δ δικη­
γόρος λαμβάνει μόνο μιά άμοιβή 20 Γ.Μ^ποσδν γιά τδ δποΓο μπορεί 
νά απαλλάξει τδν καταναλωτή Εάν αυτός είναι ιδιαίτερα άσθενής 
οικονομικά.Γιά τά υπόλοιπα,ή παράσταση τοϋ δικηγόρου άμείβεται 
άπό τδ Κράτος.*0 καταναλωτής μπορεΕ επίσης νά συμβουλευτεί τό 
δικαστήριο πρίν βρει τδν δικηγόρο.Αυτό τδ δικαστήριο είναι 
επίσης Εξουσιοδοτημένο νά παράσχει νομική βοήθεια σέ εύκολες 
περιπτώσεις,δηλαδή όταν τδ αίτημα τοϋ καταναλωτή μπορεί νά ικανό-
7 /
ποιηθεί μέ ομεση απάντηση,μέ τήν υπόδειξη άλλων δυνατοτήτων  
βοήθειας η μέ τήν καταχώριση άνακρίσεως ή δηλώσεως.Είδάλλως τδ  
δικαστήριο παραδίδει στον καταναλωτή ενα δελτίο πού τοϋ Επιτρέπει  
κατόπιν νά συμβουλευτεί τόν δικηγόρο τής άρεσκείας του.*0 νόμος  
περί νομικής βοήθειας Εξαρτδ τήν χορήγηση αυτής τής βοήθειας άπδ  
βρισμένες προϋποθέσεις μέ σκοπό τήν πρόληψη καταχρήσεων.
Στά "Länder" τοϋ ‘Αμβούργου καί τής Βρέμης,υπάρχει Εδώ καί πολύ  
καιρό,ενα σύστημα νομικών συμβουλών πού κατευθύνεται άπδ τήν  
διοίκηση.Αυτό τδ σύστημα αντικαθιστά σ’αύτά τά "Länder" τοϋ  
‘Αμβούργου καί τής Βρέμης,τήν νομική βοήθεια πού προβλέπεται άπδ  
τδν νόμο.Στδ "Land" τοϋ Βερολίνου,έ καταναλωτής μπορεί νά  
διαλέξει σ’αύτδ τδ "Land" «τήν υπηρεσία νομικών συμβουλών,πού  
εχει δημιουργηθεϊ τώρα καί πολύ καιρό,ή τίς δυανατότητες πού  
προσφέρονται άπδ τήν νομική βοήθεια.

96
Οί Οργανώσεις που έχουν συσταθεΕ επί συλλογικές ή Επαγγελμα­
τικές βάσεως (δπως τά συνδικάτα,οί Ομάδες τ£3ν ιδιοκτητών καί οί 
επαγγελματικός Οργανώσεις) μπορούν,στά πλαίσια τών αρμοδιοτήτων 
τους,νά παράσχουν βοήθεια καί συμβουλές στά μέλη τους στδυ νομικδ 
τομέα (άρθρο πρώτο παράγραφο 7 τού νόμου περί νομικών συμβουλών). 
*Επίσης,τά κέντρα τών καταναλωτών ("VerbraucherzentraLen")  
τών "Länder" πού είναι επιχορηγούμενοι Οργανισμοί,εξουσιοδοτού­
νται νά Ασχοληθούν μέ τά νομικά θέματα τών καταναλωτών εξω άπδ 
κάθε δικαστική δικαιοδοσία (άρθρο πρώτο παράγραφος 3 &ρ·8 τού 
νόμου περί νομικών συμβουλών).