4..92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C287/27
ΓνωμοδότησησχετικάμετηναπόφασητουΣυμβουλίουτωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτωνγιαένακοινοτικο
πρόγραμμαπεριβαλλοντικής πολιτικήςκαιτιςδράσειςγιαμιαδιαρκήκαιορθολογικήανάπτυξητου
περιβάλλοντος
(92/C287/09)
Στις11Μαΐου1992,τοΣυμβούλιοαποφάσισεναζητήσειαποτηνΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπή,
μεβάσητοάρθρο130SτηςΣυνθήκηςγιατηνίδρυσητηςΕυρωπαϊκήςΟικονομικήςΚοινότητας,να
γνωμοδοτήσειγιατηνπαραπάνωπρόταση.
Τοτμήμαπεριβάλλοντος ,δημόσιαςυγείαςκαικατανάλωσης ,στοοποίοανατέθηκεηπροετοιμασία '
τωνσχετικώνεργασιώντηςΟΚΕ,υιοθέτησετηγνωμοδότησήτουστις2Ιουνίου1992μεβάσητην
εισήγησητουκ.Boisserée.
Κατάτη298ησύνοδοτηςολομέλειάςτης(συνεδρίασητης1ηςΙουλίου1992),ηΟικονομικήκαι
ΚοινωνικήΕπιτροπήυιοθέτησεμεμεγάληπλειοψηφία ,με6αποχέςτηνακόλουθηγνωμοδότηση .
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
HΟΚΕεπικροτείτουςστόχουςτουςοποίουςέθεσεμετα
συμπεράσματά τουτοΣυμβούλιοΥπουργώνστησυνεδρίασή
τουτης26ηςΜαΐου1992σχετικάμετοπρόγραμμαδράσης
γιατηνπεριβαλλοντική πολιτική.HΟΚΕεκφράζει,επι­
πλέον,τηνικανοποίησήτηςεπειδήτοΣυμβούλιοέδωσεπρο­
τεραιότηταστησυζήτησητουενλόγωπρογράμματος έτσι
ώστενακαταστείδυνατήηεφαρμογήτουαπότην1ηΙανουα­
ρίου1993.HΕυρωπαϊκήΚοινότητααναλαμβάνοντας τη
δέσμευσηγιατηνεπιδίωξημιαςδιαρκούςκαιπεριβαλλοντικά
ορθολογικήςαναπτυξιακήςπολιτικήςπροσέφερεμιαπρώτη
σημαντικήσυνεισφοράστιςεργασίεςτηςΣυνόδουΚορυφής
γιατοπεριβάλλονπουδιοργανώνεταιστοRiodeJaneiro.
HΟΚΕμετηνέγκαιρηγνωμοδότησήτηςγιατιςκατευθυντή­
ριεςαρχέςτουπρογράμματοςκαιτοπεριεχόμενοτηςπρότα­
σηςαπόφασηςσυμφωνείμετονπροσανατολισμό τουΣυμβου­
λίου.γράμματος]καιόσοναφοράτηχρησιμοποίηση ,τηνκατα­
νάλωσηκαιτημεταφοράτωναποβλήτωντωνπροϊόντων
γ)κοινήευθύνηόλωντων«παραγόντων»(οικονομία,κυβερ­
νήσειςκαιδιοικήσειςσεόλαταεπίπεδακαθώςκαιτο
κοινό)·
δ)επέκτασητουμηχανισμούπεριβαλλοντικής προστασίας
μετηθέσπισηοικονομικώνκαιδημοσιονομικών κινή­
τρωνκαιευέλικτωνδιαδικασιών
ε)σκέψειςγιατουςκινδύνουςαπότηδιαχείρισηκαιτην
αξιολόγησησεό,τιαφοράτηνπολιτικήστοντομέατης
χημείας,τηςβιοτεχνολογίας καιτωννέωντεχνολογικών
προόδωνσυμπεριλαμβανομένης καιτηςπυρηνικήςασφά­
λειας,
—προστασίααπόκαταστροφέςκαιάμεσηπαροχήβοη­
θείας,συμπεριλαμβανόμενων τωνεπιπτώσεωντων
φυσικώνκαταστροφώνκαιτωνπολεμικώνδιενέξεων
επίτουπεριβάλλοντος·
στ)oρόλοςτηςΕΚστηνπαγκόσμιαπεριβαλλοντική πολι­
τική,ιδίωςδεηθέσητηςΕΚστησυνδιάσκεψηγιατο
περιβάλλον(UNCED)(ΔιάσκεψηΗνωμένωνΕθνώνγια
τοΠεριβάλλονκαιτηνΑνάπτυξη)στοRiodeJaneiro
τονΙούνιοτου1992.
1.2.2.Σεαντίθεσημεταπροηγούμεναπεριβαλλοντικά προ­
γράμματαοιδράσειςγιατοπεριβάλλονπρέπεινααναλη­
φθούνόχιμόνομεβάσημεμονωμέναπεριβαλλοντικά κριτή­
ρια(ατμοσφαιρικός αέρας,ύδωρ,κ.ά.),αλλάβάσειπέντε
θεμελιωδώνοικονομικώντομέων,ήτοιτουτομέατηςβιομη­
χανίας,τηςενέργειας,τωνμεταφορών,τηςγεωργίαςκαιτου
τουρισμού .
1.2.3.Έναδεύτεροστόχοαποτελούνταεπιλεγένταπερι­
βαλλοντικάθέματακαιοιυπαγόμενοισεαυτάστόχοι.Γιατα
θέματααυτάέχουνδιατυπωθείσυχνάποιοτικέςπαρατηρή­
σεις.Hεπίτευξηορισμένωνστόχωνόμωςέχεικαθορισθεί
χρονικάγιατοέτος2000.
1.2.4.HΕπιτροπήκαταβάλλειπροσπάθειεςγιαναλάβει
υπόψητιςαναπτυξιακέςτάσειςοιοποίεςδενκατέστηδυνατόν
νασυμπεριληφθούν στονκύκλοτωνπροηγούμενωνπρογραμ­
μάτωνγιατοπεριβάλλον ,π.χ.:
—ηπρόκλησητηςεσωτερικήςαγοράςμεταειδικάκαι
πρόσθεταπροβλήματαγιατοπεριβάλλονπουσυνεπάγεται
(πρβλ.τηνέκθεσητηςTaskForce«Περιβάλλονκαικοινή
εσωτερικήαγορά»),
—ηπρόκλησηαπότιςπολιτικο-οικονομικές αλλαγέςστην
ΑνατολικήΕυρώπη,1.Περιεχομενοτουπρογράμματος
1.1.HΕπιτροπήυπενθυμίζειτατέσσερα,προηγούμενα ,
προγράμματακοινοτικήςδράσηςγιατοπεριβάλλον(ηισχύς
τουτελευταίουπρόκειταιναεκπνεύσειστατέλητου1992).
Κατάτηνάποψήτηςόμωςτοπροτεινόμενοτώραπρόγραμμα
απόαπόψεωςσυλλήψεωςδεναποτελείσυνέχειατωνμέχρι
τώραπρογραμμάτων αλλάμιανέααφετηρίαπροςτηνκατεύ­
θυνσημιαςεκτενούςπαρουσίασης ,πουπεριέχειόλουςτους
τομείςευθύνης,τωνπεριβαλλοντικών στόχωντηςΚοινότη­
ταςκαθώςκαιτο«ρόλοτηςΚοινότηταςστηδιεθνήσκηνή».
HΕπιτροπήδιαπιστώνειότιμετιςμέχριτώραδράσειςδεν
επιτεύχθηκεηδιατήρησητης«ποιότηταςτουπεριβάλλο­
ντος»τόσοεντόςόσοκαιεκτόςτηςΚοινότητας [σελ.3,
αριθ.1(i)τουπρογράμματος ]καιωςεκτούτουαπαιτείταινα
γίνειμιαριζικήαλλαγήτηςπολιτικής .
1.2.Αρχέςτουσχεδίου
1.2.1.HΕπιτροπήστηνπαρούσαπρότασηπρογράμματος
καθορίζειτιςακόλουθεςαρχές:
α)μέριμναγιαμιαδιαρκήκαιπεριβαλλοντικά ορθολογική
ανάπτυξηστηνΚοινότητα·
β)πρόνοιαγιαβλάβεςστοπεριβάλλονμέσωτηςενσωμάτω­
σηςτηςπροστασίαςτουπεριβάλλοντος στηδιαδικασία
παραγωγής[αρχήπρόνοιας,σελ.9,αριθ.31(iv)τουπρο­

Αριθ.C287/28 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 4.11.92
—εφαρμογήτωνδιαταξεωντηςπεριβαλλοντικής πολιτικής
πουπεριέχονταιστηνυιοθετηθείσαστοΜάαστριχτμέλ­
λουσασυνθήκη,συμπεριλαμβανομένης επίσης,τηςδιάθε­
σηςχρηματοδοτικών πόρωναπότοαποκαλούμενοταμείο
συνοχήςγιατηνεπίλυσησυγκεκριμένων περιβαλλοντι­
κώνπροβλημάτων (άρθρο130Π,παράγρ.5τηςΣυνθήκης
ΕΟΚ),
—oρόλοςτηςΚοινότηταςστηνανάπτυξηκαιεφαρμογή
περιβαλλοντικών στρατηγικώνείναιεπιτακτικόςωςαντα­
πόκρισησταγενικάπεριβαλλοντικά προβλήματα .
1.3.Μιακαλύτερημεταφοράκαιεκτέλεσητηςευρωπαϊκής
περιβαλλοντικής πολιτικήςδιασφαλίζεταιμετη:
—δημιουργίαενός«συμβουλευτικού οργάνου»τοοποίοθα
αποτελείταιαπόεκπροσώπουςδιαφόρωνοικονομικώνκαι
κοινωνικώνομάδωνκαθώςκαιτωναρχώνκαιτωνσυμμε­
τεχουσώνΓενικώνΔιευθύνσεων ,
—τηδημιουργίαενόςευρωπαϊκούδικτύουγιατηνπροστα­
σίατουπεριβάλλοντος πουθασυγκροτείταιαπόεκπροσώ­
πουςτωνεθνικώναρχώνκαιτωνυπηρεσιώντηςΕπιτρο­
πήςγιατοντομέατηςπρακτικήςεφαρμογήςτωνκοινοτι­
κώνμέτρων,
—τηδημιουργίαμιαςομάδαςελέγχουτηςπεριβαλλοντικής
πολιτικήςαπόυψηλόβαθμους αξιωματούχους τηςΕπιτρο­
πήςκαιτωνκρατών"ελών.2.1.5.HΟΚΕθαπροωθήσειτιςδραστηριότητες των
εκπροσωπουμένων στουςκόλπουςτηςκοινωνικοοικονομι ­
κώνομάδωνώστεναεκπληρωθείoανατεθειμένοςστιςομάδες
αυτέςρόλοςκατάτηνεφαρμογήτουπρογράμματος .
2.2.HγενικήαυτήυποστήριξηεκμέρουςτηςΟΚΕδεν
αντίκειταιστιςκριτικέςπαρατηρήσειςτηςγιατοπρόγραμμα
αυτό.
2.2.1.Hαξιολόγησητουπρογράμματοςείναιαναγκαστικά
ατελής:
—ηυποβαλλόμενη ,συγχρόνωςμετοπρόγραμμα,έκθεση
γιατοπεριβάλλον(StateoftheEnvironment)δενκατέστη
δυνατόνναληφθείεπαρκώςυπόψηστηγνωμοδότηση
αυτή,
—επειδήδενέχειγίνειακόμηαπολογισμόςτωνδράσεων
τωνπροηγούμενωνπρογραμμάτων ,μεταξύτωνοποίωνκαι
το4οπρόγραμμαγιατοπεριβάλλον,
—οισημαντικέςσυγκεκριμένεςπροτάσειςγιατηνεφαρμογή
τουπρογράμματος θαυποβληθούνστομέλλον(ανακοινώ­
σειςτηςΕπιτροπήςτο1992επόμενα)·αυτόσημαίνειότι
ηΟΚΕθαέχειτηδυνατότηταναεκδώσεισχετικήγνωμο­
δότησηγιατιςανωτέρωανακοινώσεις .
2.2.2.Τοπρόγραμμαπεριέχεικατάβάσηστρατηγικέςκαι
ιδέεςμεποιοτικόπεριεχόμενο .
2.2.3.Τοκύριοπρόγραμμαδράσηςμεαναφορέςσεπροθε­
σμίες,στιςοποίεςθαήτοδυνατόνναανήκουνεπίσηςοι
εκτιμήσειςτουκόστους,τίθεταισεδεύτερημοίραέναντιτων
ανωτέρωστρατηγικών .Επιπλέονοικατευθυντήριες αρχέςγια
συγκεκριμένασχέδιαδράσηςαπορρέουναπότουςπίνακες
τουπρογράμματος .
2.2.4.Ελλείπουνστοιχείαγιατονυπολογισμότου
κόστους/ωφέλειας[άρθρο130Π(3)απότηνυιοθετηθείσα
στοΜάαστριχτμέλλουσασυνθήκηΕΟΚ]εάντούτοθαήταν
δυνατό(πρβλ.γνωμοδότησητηςΟΚΕμεθέμα«Πολιτική
περιβάλλοντοςκαιευρωπαϊκήεσωτερικήαγορά»(').Hανά­
λυσηκόστους-ωφέλειας είναισημαντικόστοιχείογιατην
αξιολόγησητωνεφαρμοστέωνσχεδίωνκαιδράσεων,τη
θέσπισηπροτεραιοτήτων καθώςκαιτηδυνατότηταεκτίμησης
τωναναγκαίωνπόρων.
2.3.Hκαταρτισθείσακατ'εντολήτηςΕπιτροπήςέκθεση
γιατο«Περιβάλλονκαιτηνκοινήεσωτερικήαγορά»(έκθεση
Task-Force)ελήφθηυπόψηστοπρόγραμμαόσοναφοράτις
στρατηγικέςσυνέπειες.Ωστόσοστοπαρόνέγγραφοδενυπάρ­
χουνορισμένασαφήποσοτικάστοιχείααπότηνέκθεσητης
Task-Force .
2.4.ΣτόχοςτηςΕπιτροπήςείναιηπραγματοποίηση μέσω
τουπρογράμματοςμιας«αλλαγήςπλεύσης»σεόλουςτους
τομείςτηςδημόσιαςκαιιδιωτικήςζωήςπροςτηνκατεύθυνση
μιαςδιαρκούςκαιπεριβαλλοντικά ορθολογικήςανάπτυξης .
Ανηενλόγωπρόθεσηληφθείσοβαράυπόψητότετοπαρόν
πρόγραμμασυνεπάγεταιτηνκαθιέρωσηνέαςποιότηταςστην
εφαρμογή(implementation )τωνπεριεχομένωνσ'αυτόστόχων
(όσοναφοράτοπεριεχόμενοκαιτηνταχύτητατηςεφαρμο­
γής)·
2.5.Τοπρόγραμμαπεριέχει,όπωςαναφέρθηκεστοσημείο
2.2,μόνοενμέρεισυγκεκριμένους στόχουςσχετικάμεεπιμέ­2.Γενικεςπαρατηρήσεις
2.1.HΟΚΕεκτιμάωςθετικήτόσοτησύλληψηόσοκαι
τουςστόχουςτουπρογράμματος «γιαμιαπεριβαλλοντική
πολιτικήκαιτηνανάληψηδράσεωνγιαμιαδιαρκήκαιορθο­
λογικήανάπτυξητουπεριβάλλοντος »καθώςκαιτησχετική
απόφασητουΣυμβουλίου .
2.1.1.HΟΚΕθεωρείότιτοπρόγραμμααποτελείτονάξονα
τηςπεριβαλλοντικής πολιτικήςκαικρίνειωςενδεδειγμένη
τηνπροβλεπόμενηδιάρκειάτουμέχριτοέτος2000(καιεντεύ­
θεν).Χαιρετίζειδε,ιδιαίτερα,τηνεκτενήανάλυσητηςόλης
προβληματικής τουενλόγωθέματος.
2.1.2.Χωρίςτηθέσπισηπροτεραιοτήτων σεπολιτικόεπί­
πεδο—σεκοινοτικήκαιεθνικήκλίμακα—τοκοινοτικό
πρόγραμμαθαείναιαδύνατοναεφαρμοσθεί .Συνεπώς,ηΟΚΕ
χαίρειδιότιτοΣυμβούλιοΥπουργώνασχολήθηκεεκτενώς
μετοπεριεχόμενοτουπρογράμματοςκαιτηνεφαρμογήτου
καιότιαυτόθααποτελέσειθέμασυζητήσεωςμεταξύτων
κυβερνήσεων ,τουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίου ,τηςΕπιτροπής
καιτωνκοινωνικο-οικονομικών ομάδων.
2.1.3.HΟΚΕεκφράζειτηλύπητηςδιότιησυζήτησηγια
τοπρόγραμμαστουςκόλπουςτωνοργάνωντηςΚοινότητας
δενθαπερατωθεί,λόγωτηςβραδείαςυποβολήςτου,πριν
απότηνπραγματοποιούμενη στοRiodeJaneiroπαγκόσμια
περιβαλλοντική διάσκεψησταπλαίσιατηςUNCED.
2.1.4.HΟΚΕθεωρείσημαντικότοπρόγραμμαναυποβλη­
θείαμέσως,ωςπρότασηγιαμιαπεριβαλλοντική πολιτική
στονυπόεγκαθίδρυσηΕυρωπαϊκόΟικονομικόΧώρο(ΕΟΧ)
γιατονοποίο,μόλιςυπογράφηκεησχετικήσυνθήκη,καινα
επεκταθείησυζήτησητουενλόγωπρογράμματοςστακράτη
μέλητηςΕΖΕΣ. C)ΕΕαριθ.C332της31.12.1990,σ.107.

4.1.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C287/29
αρχήτου«oρυπαινωνπληρώνει».ΣχετικάμεαυτόηΟΚΕ
πιστεύειότιηανωτέρωαρχήπαραμένειτοουσιώδεςστοιχείο
τηςευρωπαϊκήςπεριβαλλοντικής πολιτικής.Λαμβάνεταιδεό­
ντωςυπόψηηδιάθεσηκοινοτικώνμέσωνστοντομέατης
προστασίαςτουπεριβάλλοντος .
2.6.5.Οινέεςθεσμικέςδιατάξειςπουπεριέχονταιστησυν­
θήκητουΜάαστριχτ,ήτοι:
—ητροποποίησητουάρθρουγιατοπεριβάλλοντηςΣυνθή­
κηςΕΟΚ,
—ητοποθέτησηενόςυπεύθυνου,
δύνανταιναοδηγήσουνστηνπεραιτέρωπροώθησητηςπερι­
βαλλοντικήςπολιτικήςτηςΚοινότητας .Κατάτησυνέχιση
τουπαρόντοςπρογράμματος δράσηςπρέπειναληφθούν
υπόψηοιεμπειρίεςαπότηνπρακτικήεφαρμογή.
2.6.6.ΔεδομένουότιησυμφωνίατουΜάαστριχτπροβλέ­
πεισχετικήαναθεώρησητηςσυνθήκης,το1996,θαμπορούσε
επίσηςναπροβλεφθείηπροβλεπόμενη γιατο1995αξιολό­
γησητουπρογράμματος ναπεριλαμβάνειτοερώτημα,αν
δηλαδή,οιπεριβαλλοντικές διατάξειςτηςσυνθήκηςχρήζουν
ορισμένηςσυμπλήρωσης ήβελτίωσης.
3.Επικουρικότητα καικοινήευθύνηρουςτομείςκαιταπεριβαλλοντικά στοιχεία.Οιστοχοιπρεπει
ναείναιπροοδευτικάυλοποιήσιμοιστομέλλον.Σαφείςπλη­
ροφορίεςγιατέτοιουςστόχουςτόσοαπόαπόψεωςπεριεχομέ­
νουόσοκαιαπόχρονικήςσκοπιάς,είναιαναγκαίεςγιανα
καταστείδυνατήηέγκαιρηπροπαρασκευή τωνπροβλεπόμε­
νωνδράσεωναπότουςυπεύθυνουςγιατηνεφαρμογή.Μολο­
νότιηευθύνηεπιλογήςτωνμεθόδωνγιατηνικανοποίηση
τωνπεριβαλλοντικών απαιτήσεωνανήκει,ωςεπίτοπλείστον,
στουςαρμόδιουςωστόσοδενεπιτρέπεταιoκαθορισμόςστό­
χωνκαιχρονικώνπλαισίωνκατάβούληση.
2.6.Τοπεριεχόμενοτουπρογράμματος ορίζεταιαπότη
συνθήκηΕΟΚτροποποιημένη απότησυνθήκητουΜάα­
στριχτ.Παράλληλα ,τοπρόγραμμαπεριέχειμόνολίγεςανα­
φορέςγιατηνπεριβαλλοντική σημασίατωνκαθοριζομένων
στησυνθήκητουΜάαστριχτστόχων,στόχοιπουκατευθύνο­
νταιστηδημιουργίαμιαςευρωπαϊκής«περιβαλλοντικής ένω­
σης».
2.6.1.Οι«φιλόδοξοιστόχοι»τουΜάαστριχτπεριέχουν
επίσηςένανέο«πεδίοδράσης»γιατηνπεριβαλλοντική πολι­
τική.HΟΚΕεκφράζειλύπηεπειδήδενγίνεταικαμίαανα­
φοράγιατηδιάθεσηεπαρκώνμέσωνμεστόχοτηνυλοποίηση
τουτμήματοςτούτουτουπρογράμματος τουΜάαστριχτ .Οι
δυνατότητεςτουταμείουσυνοχής[άρθρο130δ)τηςαποφασι­
σθείσαςστοΜάαστριχτμελλοντικήςκοινοτικήςσυνθήκης]
περιορίζονταισεορισμένακράτηκαιμόνοορισμένοποσοστό
τωνπόρωντουταμείουσυνοχήςθαδιατεθεί,γιαδράσειςστον
τομέατουπεριβάλλοντος .Αυτόισχύεικυρίωςγια:
—τηχρηματοδότηση μέτρωνγιατηνεφαρμογήτωνπρο­
γραμματικώνστόχωνγενικούκοινωνικούενδιαφέροντος
(ενημέρωση ,εκπαίδευση ,διαπαιδαγώγηση ),
—τηχρηματοδότηση δικτύωνεποπτείαςκαιτοντεχνικό
εξοπλισμότους,
—τηδιάθεσητωναναγκαίωνμέσωνώστεναδοθείηδυνατό­
τηταστουςσυμμετέχοντες ναασκήσουντακαθήκοντα
πουαπορρέουναπότησυμμετοχή(βλ.κατωτέρω).
2.6.2.ΩςπροςαυτόηΟΚΕπαραπέμπειστηγνωμοδότηση
πρωτοβουλίαςτηςμεθέμα«Hπεριβαλλοντική πολιτικήβασι­
κόςπαράγονταςτηςοικονομικής καικοινωνικής
ανάπτυξης»('),στηνοποίααυτήεξέφρασετηνάποψήτης,
εμπεριστατωμένα ,γιατηδιάθεσητωναναγκαίωνμέσων.H
ανάγκηγιατηδιάθεσητωνκοινοτικώνμέσωνενισχύθηκε,
εντωμεταξύ,απότογεγονόςότισεορισμένεςπεριοχέςτης
Κοινότητας,γιαπαράδειγμαστηνπρώηνΛΔΓ,καθίσταται
επιτακτικήηλήψημέτρωνγιατηνεξυγίανσητουπεριβαλλο­
ντικούτομέαταοποίαδενθαμπορέσουνναυλοποιηθούν
χωρίςτιςαναγκαίεςκοινοτικέςσυνεισφορές .
2.6.3.HΟΚΕαπαιτείόπωςόλεςοιδράσειςπουπροωθού­
νταιαπότοταμείοσυνοχήςναανταποκρίνονται στιςανάγκες
τουπεριβαλλοντικού προγράμματοςώστενασυμβάλουνσε
μιαδιαρκήκαιπεριβαλλοντικά ορθολογικήανάπτυξη.
2.6.4.ΚατάτηγνώμητηςΟΚΕείναιανάγκηναεξετασθεί
προσεκτικάκαιαντικειμενικά ηδιάθεσηκοινοτικώνμέσων
γιατηνεφαρμογήτηςπεριβαλλοντικής πολιτικήςαλλάκαι
γιατηναποτροπήστρεβλώσεωντουανταγωνισμού μετην3.1.ΟρθώςηΕπιτροπήυπενθυμίζει,σεσυνδυασμόμετην
εφαρμογήτουπρογράμματος ,τηνεπικουρικότητα τωνδρά­
σεωνσεκοινοτικήκλίμακα[άρθρο3στοιχείοβ)τηςΣυνθή­
κηςΕΟΚστηνέκθεσητουΜάαστριχτ].
3.2.Hαρχητηςκοινήςευθύνηςκάθεφορέασεόλατα
διαπραγματευτικά πεδίαγίνεταιπλήρωςαποδεκτή -ωστόσο,
υπάρχειoκίνδυνοςσύγχυσηςτωνορίωνμεταξύαρμοδιοτή­
τωνκαιευθυνών.Hκοινήευθύνηαπαιτείεπίσηςδιαφάνεια
στοπεδίολήψεωςτωναποφάσεων .Υπάρχειμιααμφίδρομη
σχέσημεταξύτηςοικονομίας,τωνπολιτών(καταναλωτών
καιεργαζομένων)καιτηςπολιτικής(διοίκησης).Hανάληψη
τηςαπόκοινούευθύνηςδενθαεξαλείψειεπίσης,διαμάχες
ωςπροςτονκαθορισμότωνστόχωνκαιτηστάθμισητων
συμφερόντωνκατάπερίπτωση .
3.3.Στους«φορείς»τηςπεριβαλλοντικής πολιτικήςανή­
κουν,κατάτηνάποψητηςΟΚΕ,επίσηςοισυνδικαλιστικές
οργανώσειςτωνεργαζομένωνκυρίωςλόγωτωναμφίδρομων
σχέσεωνμεταξύτηςπροστασίαςτουπεριβάλλοντος καιτου
περιβάλλοντος εργασίαςαλλάκαιλόγωτωνδιαφορετικών
ρυθμίσεωνωςπροςταδικαιώματασυμμετοχήςτωνεργαζομέ­
νωνστακράτημέληκαιωςπροςταθέματαπεριβαλλοντικής
πολιτικήςσταπλαίσιατωνεπιχειρήσεων .
3.4.Hέγκαιρησυμμετοχήτων«φορέων»τηςπεριβαλλο­
ντικήςπολιτικήςστονκαθορισμότωνπεριβαλλοντικών στό­
χωνκαιτηνυλοποίησήτουςπρέπεινααποτελέσειτοανα­
γκαίοσυστατικότηςκοινήςευθύνης·ησυνυπευθυνότητα
προϋποθέτεισυμμετοχήκατάτηλήψητωναποφάσεων .Το
στοιχείοαυτόδενλήφθηκεμέχριτώραυπόψηκατάτηνπροε­ (')ΕΕαριθ.C56της7.3.1990,σ14.

Αριθ.C287/30 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 4.11.92
τοιμασιααυτούτουπρογράμματος δράσης.Επιπλέονοι
φορείςπρέπειναείναισεθέσηνασυμμετάσχουνστιςεν
λόγωδιαδικασίες·αυτόπροϋποθέτειόχιμόνοτηχορήγηση
ορισμένηςοικονομικήςενίσχυσηςστιςμηκυβερνητικές
οργανώσειςπουασχολούνταιμεπεριβαλλοντικά θέματα,
αλλάεπίσης,όπωςέχειήδητονίσειηΟΚΕστηγνωμοδότησή
της«Πολιτικήπεριβάλλοντος καιευρωπαϊκήεσωτερική
αγορά»('),τηνπροαγωγήτηςσυνειδητήςπεριβαλλοντικής
συμπεριφοράς ,π.χ.διαμέσωπαροχήςκατανοητώνπληροφο­
ριώνκαθώςκαιτηςεκπαίδευσης ,σχολικήςκαιεξωσχολικής
καιτηςδιαπαιδαγώγησης .Λαμβανομένων υπόψητωνανα­
γκώντηςευαισθητοποίησης τουπληθυσμούγιατημεταβολή
τωνκαταναλωτικών συνηθειώνκαιτηνιδιαίτερησημασία
πουαποδίδειτοκοινόγιατοπρόγραμμαείναιαπαραίτητονα
ενισχυθούνοιμηκρατικέςοργανώσειςοιοποίεςανέλαβαν
τακαθήκοντααυτά.
3.5.HΟΚΕαπαιτείεκνέου(πρβλ,γνωμοδότησηγιατην
«Πολιτικήπεριβάλλοντος καιευρωπαϊκήεσωτερικήαγορά»
καιγιατο4οπρόγραμμαδράσης)(2)νασυμπεριληφθεί o
στόχοςμιας«συνεχούςκαιπεριβαλλοντικά ορθολογικήςανά­
πτυξης»καιητήρησητωννομικώνδιατάξεωνγιατηνπρο­
στασίατουπεριβάλλοντος ωςπροϋπόθεσηστιςδιατάξειςγια
τηδιάθεσηπόρωναπότακοινοτικάταμεία.Όλεςοιδράσεις
πουεκτελούνταιμεταμέσατωνταμείωνπρέπειναεξετασθούν
απότηνάποψητηςσυμφωνίαςτουςμετουςστόχουςτης
ορθολογικήςπεριβαλλοντικής ανάπτυξης .Όσοναφοράτην
πρόσβασησεερευνητικά,αναπτυξιακάπρογράμματακαθώς
καιπρογράμματαενίσχυσηςθαήτοδυνατόννακαθιερωθεί
ωςπροϋπόθεσηηδιενέργεια,εκτωνπροτέρων,μιαςέρευνας
σχετικάμετην«περιβαλλοντική ανεκτικότητα».Σχετικάμε
αυτόγίνεταιαναφοράστηδήλωσητηςσυνόδουκορυφής
τουΜάαστριχτγιατηναξιολόγησητηςπεριβαλλοντικής
ανεκτικότητας τωνκοινοτικώνδράσεων,πουπεριέχεταιστο
παράρτημα2τηςνέαςσυνθήκηςτηςΕΚ.ωσητης«διαχείρισηςτωνπόρωνκαιτουπεριβάλλοντος ».H
αυξημένησημασίαπουαποδίδεταιαπότοπρόγραμμαστον
οικολογιστικόέλεγχοωςεκούσιοσυμπληρωματικό μέτροκαι
ταυπόλοιπαμέσαθακαταστείδυνατόναεκτιμηθείαπότην
ΟΚΕμετάτηντελικήσυζήτησητηςαντίστοιχηςπρότασης
τηςΕπιτροπής .
4.2.1.Ωςπροςτηνανάγκητηςενσωμάτωσηςτουπεριβάλ­
λοντοςεργασίαςέγινεήδηαναφορά.Επικροτείταιεπίσηςτο
γεγονόςότιτοπρόγραμμα(κεφ.7.6,σελίδα75)κάνειμνεία
στααναγκαίαεπαγγελματικά προσόντατουεξειδικευμένου
εργατικούδυναμικούστοντομέατουπεριβάλλοντος .Ωστόσο
ηΟΚΕθαεπιδοκίμαζεμιαεκτενέστερηπραγμάτευσητου
θέματοςτοοποίοαυτήετόνισεήδηστηγνωμοδότησηπρωτο­
βουλίαςτηςγιατην«εκπαίδευση,ασφάλειακαιπροστασία
τουπεριβάλλοντος »(4).
4.2.2.Ιδιαίτερησημασίαέχειηπροώθησητωνμικρομε­
σαίωνεπιχειρήσεων (MME)στοβιοτεχνικότομέα.
4.2.3.Είναιανάγκηνααπαιτηθείηχορήγησηάδειαςγια
τηδημιουργίαεγκαταστάσεων γιατηνάσκηση«ολοκληρω­
μένωνελέγχωνστοντομέατηςπροστασίαςτουπεριβάλλο­
ντος»γιακάθεστάδιοπαραγωγής .HΟΚΕδιαπιστώνειτην
απουσίαπροτάσεωνσχετικάμετηδιασφάλισητηςπεραιτέρω
ανάπτυξηςδυναμικώνπεριβαλλοντικών προτύπωνχωρίςνα
απαιτείται,εκάστοτε,ηέκδοσηνέαςνομοθετικήςπράξης.
4.3.Στοντομέατηςενέργειαςηβελτίωσητηςαποτελεσμα­
τικότηταςστηχρησιμοποίηση καιτομετασχηματισμό της
ενέργειαςπρόκειταιναδιαδραματίσειαποφασιστικόρόλο
καιμάλισταστηνεξοικονόμηση τωνπηγώνενέργειαςκαι
τηναποτροπήβλαβώνστοπεριβάλλον .Ωςπροςαυτόπρέπει
νααναφερθείηλήψηπρακτικώνμέτρωνσχετικώνμετην
αποκέντρωσητηςπαραγωγήςηλεκτρικήςενέργειας(μεστόχο
τηθερμοδυναμική σύζευξη).Επειδήμεγάλομέροςτηςενέρ­
γειαςκαταναλώνεται στονιδιωτικότομέα(νοικοκυριάκαι
αυτοκίνητα)γι'αυτότοπρόγραμμαθεωρείταιαναγκαίονα
προβλέπειδυνατότητεςγιατηδιαφώτισητωνκαταναλωτών
καιτηνυποστήριξημέτρωνεξοικονόμησης ενέργειαςστον
ιδιωτικότομέα.
4.3.1.Πρέπειναεξετασθείεπίσηςηεπάρκειατωνστόχων
γιατημείωσητουC02.Έναςακριβήςορισμόςτηςαξίαςδεν
γίνεταιστοπρόγραμμα .Κατάταλοιπάγίνεταιαναφοράστη
γνωμοδότησητηςΟΚΕγιατην«ενέργειακαιπεριβάλ­
λον»(5).
4.3.2.Τοπρόγραμμασεσχέσημετηνενεργειακήπολιτική
δενκάνεικαμίααναφοράστηχρήσητηςπυρηνικήςενέργειας
πράγμαπουαναφέρεταιστοκεφάλαιογιατηδιαχείρισηκιν­
δύνωνκαιτονέλεγχοτωνατυχημάτων(κεφ.6,σελίδα62και
επόμενα).
4.3.3.Τα(ιδιαίτεραφορολογικά)κίνητραγιαμιαταχεία
ανάπτυξηκαιεφαρμογήανανεώσιμωνμορφώνενέργειας
καθώςκαιo«προγραμματισμός μεελάχιστεςδαπάνες»(least
costplanning)γιαεπενδύσειςστοντομέαπαραγωγήςενέρ­
γειας(βελτίωσητωνυφιστάμενωνήτωνυπόδημιουργίαδυνα­
τοτήτωνπαραγωγής,αποθήκευσηςήμετασχηματισμού ενέρ­4.Στοχοικατατομείς
4.1.Hδιάκρισησεπέντεοικονομικούςτομείς(βιομηχα­
νία,ενέργεια,μεταφορές,γεωργία,τουρισμός)θεωρείταιορθή
γιατονεστιασμότουπρογράμματος .HΕπιτροπήυπενθυμίζει
σεπολλάμέρητησημασίατουελέγχουτηςπεριβαλλοντικής
ανεκτικότηταςγιατηνεφαρμογήτουπρογράμματοςκαιτη
σκοπούμενηεπέκτασήτουσε«σχέδιακαιπρογράμματα».
Δυστυχώςστηνπροκείμενηέκδοσητουπεριβαλλοντικού
προγράμματος παραλείπεται ηαρχικάπροβλεπόμενη στο
προσχέδιοτουπρογράμματοςενσωμάτωσηπολιτικώναποφά­
σεωνστονέλεγχοτηςπεριβαλλοντικής ανεκτικότητας .Λόγω
τηςμεγάληςσημασίαςπουαποδίδεταιστιςπολιτικέςαποφά­
σεις,σεόλαταεπίπεδα,γιατηνεφαρμογήτουπεριβαλλοντι­
κούπρογράμματοςκρίνεταισκόπιμοναεπανενσωματωθεί
σ'αυτόηπροβλεπόμενηαρχικά«πολιτικήεκτίμηση».HΟΚΕ
προτείνειναγίνουν,τοσυντομότεροδυνατό,οιπροβλεπόμε­
νεςπροσθήκεςστηνοδηγίαγιατονέλεγχοτηςπεριβαλλοντι­
κήςανεκτικότητας (3).
4.2.Στοντομέατηςβιομηχανίαςδεναναφέρονταιστοπρό­
γραμμαστοιχείαγιατιςενδιαφέρουσεςσκέψειςγιατηβελτί­
(1)ΕΕαριθ.C332της31.12.1990,σ.107.
(2)ΕΕαριθ.C180της8.7.1987,σ.26.
(3)ΕΕαριθ.L175της5.7.1985,σ.40.(4)ΕΕαριθ.C159της17.6.1991,σ.49.
(5)ΕΕαριθ.C269της14.10.1991,σ.67.

4.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C287/31
4.5.5.Περαιτέρωείναιανάγκηναπροσανατολισθεί η
ισχύουσαμέχριτώραπολιτικήαλιείας,σεμια«διαρκήκαι
περιβαλλοντικά ορθολογική»κατεύθυνση .
4.6.Oτομέαςτουτουρισμούκαιτηςπροστασίαςτουπερι­
βάλλοντοςδενεθίγηεπαρκώςστοπρόγραμμα .Απαιτείταινα
μελετηθείηεισαγωγήυποχρεωτικούελέγχουπεριβαλλοντι­
κήςανεκτικότηταςγιαταδιαρθρωτικάμέτραπουαποβλέπουν
στηνενίσχυσητουτουριστικούτομέα.Στοπρόγραμμα«Του­
ρισμόςκαιπροστασίαπεριβάλλοντος »ανήκουνοικατάλλη­
λοιμηχανισμοίγιατηνπροώθησητουαποκαλούμενου
«ήπιουτουρισμού».Μελετάταιεπίσηςηχρησιμοποίηση
εισφορών,οιοποίεςπροέρχονταιαπότοντουρισμό.HΟΚΕ,
σχετικάμεαυτό,χαιρετίζειτηναπόφασητουΕυρωπαϊκού
Κοινοβουλίουγιαέναπρόγραμμακοινοτικώνδράσεωνστον
τομέατουτουρισμού(2),παραπέμπονταςεπίσηςστηγνωμοδό­
τησήτηςγιατο«ΠρόγραμμαδράσηςτηςΚοινότηταςγιατην
προώθησητουτουρισμού»(3).γειας)δενθίγονταισυγκεκριμέναστοπρόγραμμα .Ταμέτρα
πρόληψηςέναντικλιματικώνμεταβολώνπαγκόσμιουχαρα­
κτήραεπηρεάζουναναγκαστικάτηνενεργειακήπολιτική.
4.4.Σχετικάμετοντομέατωνμεταφορώνγίνεταιπαραπο­
μπήστηγνωμοδότησηπρωτοβουλίαςτηςΟΚΕμετην«Πολι­
τικήπεριβάλλοντος καιτηνευρωπαϊκήεσωτερικήαγορά»
λόγωτωνενδεχόμενωναρνητικώνπαρενεργειώνγιατηνπολι­
τικήπεριβάλλοντος (sideeffects)απότηνυλοποίησητης
εσωτερικήςαγοράς.Ωςπροςταλοιπάγίνεταιαναφοράστην
υποβληθείσατώρα,απότηνΕπιτροπήπράσινηβίβλοσχετικά
μετηνεπίδρασητωνμεταφορώνεπίτουπεριβάλλοντος [έγγρ.
COM(92)46τελικό]γιατηνοποίαηΟΚΕθαεκδώσειειδική
γνωμοδότηση .
4.4.1.Hσημασίατωνεναέριωνμεταφορώνγιαβλάβες,στο
περιβάλλονδενσυνεκτιμήθηκε επαρκώς.
4.4.2.Στόχοςπρέπειναείναιμιαπολιτικήπουθαδίδει
προτεραιότητα σταδημόσιαμέσαμαζικήςμεταφοράςκαιστις
σιδηροδρομικές μεταφορέςκαθώςκαιστιςπλωτέςμεταφορές
έναντιτωνιδιωτικώνμέσωνμεταφοράςκαι,εφόσονείναι
δυνατόν,επίσηςέναντιτωνεναέριωνμεταφορών .
4.5.Στοπρόγραμμαέγινεμνείατηςανάγκηςενσωμάτωσης
τηςπεριβαλλοντικής πτυχήςκατάτηναναμόρφωσητηςΚΓΠ
στογεωργικότομέα.Γίνεταιαναφοράστηγνωμοδότησητης
ΟΚΕμεθέμα«Περιβάλλονκαιγεωργία»(').
4.5.1.Hευρωπαϊκήγεωργικήπολιτικήπρέπεινααποσκο­
πεί,αφενός,στηνεπαναποκατάσταση τηςοικολογικήςισορ­
ροπίαςστιςγεωργικέςπεριφέρειεςκαι,αφετέρου,μετην
παροχήοικονομικώνκινήτρωννασυμβάλειστηβελτίωση
τηςποιότηταςτηςγεωργικήςπολιτικής .
4.5.2.Κρίνεταισκόπιμοναεπιστηθείηπροσοχήστογεγο­
νόςότιστομέλλονπαροχέςυπόμορφήνεπιδοτήσεωνπ.χ.
απότουςπόρουςγιατηνΚΓΠθαδιατίθενταιμόνογια«διαρ­
κείςκαιπεριβαλλοντικά ορθολογικές»δράσεις.Οιπόροιπου
διατίθενταιγιατηνΚΓΠαπαιτείταιναπροωθούνεπίσης
δράσειςγιατηνπροστασίαοικοσυστημάτων καιγεωργικών
χωρών.
4.5.3.Παράλληλααπαιτείταικαλύτεροςσυντονισμόςτων
πολιτικώνπουσχετίζονταιμετηχρησιμοποίηση τουεδάφους
(ΚοινήΓεωργικήΠολιτική,Δασικήοικονομία,Πολιτική
μεταφορώνκαιενέργειαςκαθώςκαιτουτουρισμού).Ιδιαίτερη
προσοχήπρέπεινααποδοθείστημέριμναγιατοέδαφος.
Σχετικάμεαυτόπρέπειναληφθούνμέτραγιατηνπαρεμπό­
δισητηςδιάβρωσηςτουεδάφουςκαιτηδημιουργίαστέππας.
Σανμέτροίδιαςολκήςγιατηγεωργίακαιτηδασοκομίαθα
μπορούσεναεφαρμοσθείέναπρόγραμμααναδάσωσηςμε
κατάλληλαείδηδένδρωνσταεδάφηπουεχρησιμοποιούντο
προηγουμένωςγιαγεωργικέςκαλλιέργειες .
4.5.4.Απαιτείταιηβελτίωσητηςεκπαίδευσηςκαιενημέ­
ρωσηςτωνγεωργώνσχετικάμετιςοικολογικέςγεωργικές
καλλιέργειες .5.Στοχοικαιθέματατουπρογράμματος
5.1.Τοπρόγραμμαπεριλαμβάνειταακόλουθακεφάλαια :
—κλιματολογικές μεταβολές,
—υπερόξιναεπικαθίσματακαιποιότητατουαέρος,
—προστασίατηςφύσηςκαιτηςποικιλίαςτωνειδών,
—υδατικήοικονομία,
—αστικόπεριβάλλον ,
—παραθαλάσσιες περιοχές,
—διαχείρισηαποβλήτων .
5.1.1.ΚατάτηνάποψητηςΟΚΕπρέπειναδιευκρινισθεί
ήπροσδιορισθείκαλύτεραησχέσητηςπαραγράφουαυτής
τουπρογράμματοςσχετικάμετηνυποδιαίρεσησεοικονομι­
κούςτομείς.
5.2.Κατάτηνεξέτασητηςπροβληματικής τωνκλιματολο­
γικώνμεταβολών(κίνδυνοςπαγκόσμιαςαναθέρμανσης )πρέ­
πειναληφθείυπόψηόχιμόνοτοC02αλλάεπίσηςτοΝΟΧ,
τομεθάνιοκαθώςκαιτοFCKW(φθόριο-χλώριο-υδρογονάν ­
θρακες).HΟΚΕχαιρετίζειτηνπρότασητηςΕπιτροπήςσχε­
τικάμετησύντμησητηςπροθεσμίαςστονκανονισμότηςΕΚ
γιατημείωσητουFCKWκαιταλοιπάαέριαπουεπιδρούν
στοκλίμακαθώςκαιγιατηνπρόθεσήτηςνακάνειπλέον
δεσμευτικότοπρωτόκολλοτουMontréaln.
5.2.1.HΟΚΕλαμβάνειμεενδιαφέρονγνώσητωνπαρατη­
ρήσεωνπουπεριέχονταιστοπρόγραμμασχετικάμετιςανη­
συχίεςγιατιςκλιματολογικές μεταβολέςκαισύμφωναμε
τιςπροτάσειςγιατησυμβολήτηςΚοινότηταςστηλήψη
σχετικώνμέτρων.HΕπιτροπή,εντωμεταξύ,υπέβαλεσειρά
(2)ΑπόφασητουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίουτης18.2.1992.
(3)ΕΕαριθ.C49της24.2.1992.
(4)Πρότασηκανονισμούτης20.3.1992,έγγρ.COM(92)106. (')ΕΕαριθ.C298της27.11.1989,σ.40.

Αριθ.C287/32 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 4.11.92
καταταεπόμεναέτη.Hβασικήπροτεραιότητα στοντομέα
τηςπεριβαλλοντικής πολιτικήςπρέπειναπεριστραφείγύρω
απότηναποφυγήδημιουργίαςαποβλήτωνκαθώςκαιστην
ανακύκλωσήτους.Μετάτηνενλόγωδιαδικασίααπαιτείται
ηανάληψηδράσεωνγιατηνεκμετάλλευσητωνυπολειμμάτων
καιτηνπεριβαλλοντική ορθολογικήκαιασφαλήεναπόθεσή
τους.
5.7.1.Hπροτεραιότητα αυτήέγινεπλήρωςαποδεκτήστο
πρόγραμματηςΕπιτροπής .Λόγωελλείψεωςσυγκεκριμένων
στοιχείωντίθεταιτοερώτημακατάπόσονηπροτεραιότητα
γιατηναποφυγήδημιουργίαςαποβλήτωναποτελείπράγματι
αντικείμενοτουπρογράμματος .Έτσιπρέπειναληφθείυπόψη
μιασημαντικήκαιδοκιμασμένημέθοδοςτηςαποφυγήςδη­
μιουργίαςαποβλήτων,δηλαδήτοσύστημαεγγύησηςκαιεπι­
στροφήςειδώνσυσκευασίας .
5.7.2.Στοεγγύςμέλλοντααπόβλητααπότιςσυσκευασίες
θααποτελέσουνπρόβλημαπροτεραιότητας σεκοινοτικήκλί­
μακα.Στοπρόγραμμαθαέπρεπεναεκτιμηθούνταυφιστάμενα
σεορισμένακράτημέλημέτραγιατηνπροώθησητηςανακύ­
κλωσηςκαιτηςεπανεκμετάλλευσης τωνσυσκευασιών .
5.7.3.Εφόσονταπροαναφερόμενα μέτρα—καιλόγωτης
αρχήςτηςεπικουρικότητας —δενληφθούνυπόψησεκοινο­
τικήκλίμακατότεπρέπειναδιασφαλισθείότιτακράτημέλη
ταοποίαλαμβάνουντέτοιουείδουςμέτραδενδιατρέχουντον
κίνδυνοπαρέμβασηςτηςΕπιτροπής .
5.7.4.Επιπλέονπρέπειναυποστηριχθεί ,περαιτέρω,η
αρχήτηςαποφυγήςκάθεμιαςαναγκαίαςμεταφοράςαποβλή­
τωνκαθώςκαιηαναχαίτισητου«απορριμματο-τουρισμού »
σεπεριοχέςεκτόςτηςΚοινότητας(βλ.ανωτέρωτησύμβαση
τηςΒασιλείας)(πρβλ.πίνακα14«Απορρίμματα»),προτάσεωνγιατημείωσητωνεκπομπώνC02,γιατοφαινο­
μενοτουθερμοκηπίουκαιγιαμεγαλύτερηενεργειακήαποτε­
λεσματικότητα [έγγρ.COM(92)180,181,182και226],στις
οποίεςπροβλέπονταιοικονομικάκαιδημοσιονομικά μέτρα.
Σχετικάμετιςενλόγωπροτάσεις,πουσυνιστούνσυμβολή
τηςΚοινότηταςγιατονπεριορισμόμιαςπαγκόσμιαςκλιμα­
τολογικήςμεταβολής,ηΟΚΕπαραπέμπειστιςγνωμοδοτή­
σειςτης«Περιβαλλοντική πολιτικήκαιευρωπαϊκήεσωτε­
ρικήαγορά»και«Ενέργειακαιπεριβάλλον»(σημεία2.4.2
και2.4.3)(')καιεπιφυλάσσεταιναεκδώσειγνωμοδότησηγια
τιςεκάστοτενέεςπροτάσεις .
5.3.Όσοναφοράτηνποιότητατουαέραστηβιόσφαιρα
είναιορθήη,επανειλημμένα αιτούμενηαπότηνΟΚΕ,απο­
δοχήτωνοριακώντιμώνπροστασίαςτηςΠΟΥ(2)στονπρο­
βλεπόμενοπίνακα9.
5.4.Σχετικάμετην«υδατικήοικονομία»ηΟΚΕαπαιτεί
τηθέσπισηδραστικώνμέτρωνγιατονπεριορισμότηςχρήσης
καιτηςκατανάλωσηςτωνυδάτινωνπόρωνκαθώςκαιδιατά­
ξεωνγιατηχρησιμοποίηση τωναποθεμάτωντωνυπογείων
υδάτωνσύμφωναμετηναπόφασητουΣυμβουλίουτης25ης
Φεβρουαρίου 1992γιατημελλοντικήκοινοτικήπολιτική
στοντομέατωνυπογείωνυδάτων(3).Τοπρόγραμμαδενκάνει
αναφοράσταακόλουθαπροβλήματα :
—πτώσητουεπιπέδουτωνυπογείωνυδάτων,
—αλμυρότηςτουεδάφουςστηΝότιαΕυρώπη.
5.5.Γιατο«αστικόπεριβάλλον»γίνεταιπαραπομπήστη
γνωμοδότησητηςΟΚΕγιατηνΠράσινηΒίβλοτηςΕπιτρο­
πής(4).Στονέλεγχοτηςανεκτικότηταςτουπεριβάλλοντος
δέονναυπαχθούνταμέτρασχεδιασμούκαιέργωνυποδομής
αφούληφθούν,παράλληλα,υπόψηταασυνήθιστασοβαρά
προβλήματαηχορύπανσηςγιατιςεπιμέρουςπεριοχέςμε
μεγάληπληθυσμιακήσυγκέντρωσηγιαταοποίαεκκρεμεί
ακόμηησχετικήοδηγίατηςΕπιτροπής .Τοπρόγραμμαπρέ­
πειναπεριέχειεπίσηςσυστάσειςγιατηναποτροπήδημιουρ­
γίαςπυκνώνβιομηχανικώνσυγκεντρώσεων σεορισμένες
περιφέρειες .Επιπλέονδέοννααναφερθείηπεριορισμένη
αρμοδιότητατηςΚοινότηταςστοντομέατηςπολεοδομίας
καισχεδιασμούπόλεων.
5.6.Hτουριστική,βιομηχανικήκαιοικονομικήανάπτυξη
τωνπαραθαλάσσιων περιφερειώνεπιβάλλεταιναδιασφαλίζει
πλήρωςτοπεριβάλλον(5).Οιάθικτεςπαραθαλάσσιες ζώνες
πρέπεινατύχουνιδιαίτερηςπροστασίας(πρβλ.σχετικάτην
απόφασητουΣυμβουλίουτης25ηςΦεβρουαρίου 1992για
τημελλοντικήπολιτικήτηςΚοινότηταςόσοναφοράτις
ευρωπαϊκέςπαραθαλάσσιες περιοχές(6).
5.7.Hενασχόλησημετααπόβληταπουεμπίπτουνστη
σφαίραεϋθύνηςτηςΚοινότηταςθααποτελέσειτοκύριοέργο6.Χειρισμόςκινδύνωνκαιέλεγχοςαπορριμμάτων
6.1.Ωςπροςτοπρόγραμμαγιατηνπρόληψηέναντικινδύ­
νωνκαιατυχημάτων(σελ.62καιεπόμ.)ηΟΚΕεπικροτεί
τηνπροβλεπόμενηστονπίνακα15προσαρμογήτωνδιατά­
ξεωνγιατιςεπικίνδυνεςχημικέςουσίεςστατεχνολογικάκαι
επιστημονικάδεδομένα.
6.2.HΕπιτροπήορθώςυποδεικνύειτηνεπείγουσααξιολό­
γησηκινδύνωνπουσχετίζονταιμετοβιομηχανικόκλάδο,
ιδίωςτωνχημικώνουσιών,τηςβιοτεχνολογίαςκαιτηχρήση
τηςπυρηνικήςενέργειας.Κατάτηναξιολόγησητωνκινδύνων
δενπρέπει,κατάτηγνώμητηςΟΚΕ,ναληφθούνμόνουπόψη
οιεπιπτώσειςεπίτουπεριβάλλοντοςαλλά,επίσης,νασυνε­
κτιμηθούν,στονίδιοβαθμό,οιάμεσοικίνδυνοιυγείαςπου
διατρέχουνοιεργαζόμενοιστιςεκάστοτεθέσειςεργασίας.
6.3.Γιατηνέγκρισηουσιώναπαραίτητηπροϋπόθεσηείναι
έναυψηλόεπίπεδοπροστασίαςενώ,ταυτόχρονα,επιβάλλεται
ηπροσαρμογήτωνοριακώναξιώνστατεχνολογικάκαιεπι­
στημονικάδεδομένα.
6.4.Οιοριακέςαξίεςευρωπαϊκήςκλίμακαςδενπρέπει,
επουδενί,νααντικαταστήσουν τιςκαλύτερεςπεριβαλλοντικές
καιυγειονομικέςπροδιαγραφέςϊαυτόισχύεικυρίωςγιατην
προστασίαέναντιτηςακτινοβολίας .ΣτοέγγραφοτηςΕπιτρο­
πήςδενπροβλέπεταιoέλεγχοςτηςεπιβάρυνσηςαπόακτινο­(')Υποσημ.2και18.
(2)ΠΟΥΚατεθυντήριεςαρχέςγιατηνποιότητατουαέρα—1987.
(3)ΕΕαριθ.C59της6.3.1992,σ.2.
(4)ΕΕαριθ.C269της14.10.1991.
(5)Βλ.γνωμοδότησητηςΟΚΕ«Τουρισμόςκαιπεριφερειακήανά­
πτυξη»,ΕΕαριθ.C332της31.12.1990,σημείο6.5.
(6)ΕΕαριθ.C59της6.3.1992,σ.1.

4.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C287/33
βολίεςτουιπτάμενουπροσωπικούκαιηαναπτυξηκοινών
προτύπωνπροστασίαςαπόακτινοβολίες .
7.Διεύρυνσητουπεδίουτωνπεριβαλλοντικών μέσων
7.1.Τοπρόγραμμαδράσηςπροβλέπεισχετικάμετημελλο­
ντικήευρωπαϊκήπολιτικήπεριβάλλοντος τηθέσπισημηχα­
νισμώντηςοικονομίαςτηςαγοράςκαιμάλισταένα«μείγμα
μηχανισμών»τόσονομοθετικώνόσοκαιμέτρωντηςοικονο­
μίαςτηςαγοράςπουθααποβλέπουνστηδημιουργίαμιας
φιλικήςπροςτοπεριβάλλονσυμπεριφοράς .HΟΚΕεπικροτεί
τονέοαυτόστόχο.ΔυστυχώςηΕπιτροπήδενεπιχειρείνα
αναλύσεικαιναεκτιμήσειστοπρόγραμματιςδυνατότητες
καιτιςαδυναμίεςτωνεπιμέρουςμέσων.
7.2.Τονομοθετικοπλαίσιο
7.2.1.ΣτοέγγραφοτηςΕπιτροπήςδενείναισαφέςανστο
μέλλονθαεφαρμοσθούνμόνομέτρασχετικάμεπροδιαγραφές
γιατιςεκπομπέςκαιδιαδικαστικούς κανόνεςκαθώςκαιπρο­
διαγραφέςπαραγωγής(βλ.σελίδα69,κεφάλαιο7τουπρο­
γράμματος)
—γιατονκαθορισμό«βασικώνπροϋποθέσεων »γιατημέρι­
μνακαιτηνπροστασίατουπεριβάλλοντος ,
—γιατηνανάληψηδιεθνώνυποχρεώσεων ,
—γιατηνυλοποίησητηςεσωτερικήςαγοράςσεσχέσημε
τηνπροστασίατουπεριβάλλοντος .7.3.Οικονομικάμεσατηςπεριβαλλοντικής πολιτικής
7.3.1.Τοπρόγραμμαπροβλέπειταεξής:
—εισφορέςκαιτέλη,φορολογικάκίνητρα,κρατικέςενισχύ­
σεις,
—οικο-λογιστικός έλεγχος,
—αστικήευθύνη,
—οικολογικόσήμα.
7.3.2.Ταοικονομικάμέσαενδείκνυνταικυρίωςγιατοχει­
ρισμόδιαπεριφερειακών προβλημάτωνκαιμπορούννασυνει­
σφέρουνστηνεπίλυσηγενικώνπεριβαλλοντικών προβλημά­
των(π.χ.φόροςπροστασίαςκλίματος,βλ.ανωτέρωση­
μείο5.2).
7.3.3.HΟΚΕστηγνωμοδότησηπρωτοβουλίαςτηςγια
το«Περιβάλλονκαιτηνεσωτερικήαγορά»(βλ.ανωτέρω)
ασχολήθηκεμετοπρόβληματηςενσωμάτωσηςτωνπεραι­
τέρωδαπανώνγιατοπεριβάλλον (βλ.σελ.9και72).H
εφαρμογήενόςτέτοιουσυνυπολογισμού είναιαμφισβητή­
σιμη·έναπρόγραμμαδράσης,ηισχύςτουοποίουεκτείνεται
μέχριτοέτος2000,δενδιαθέτειτιςαναγκαίεςοικονομικές
βάσεις.Φαίνεταιότιδεσυνεκτιμήθηκαν καθόλουοικοινωνι­
κέςεπιπτώσειςενόςτέτοιουσυνυπολογισμού .Hενσωμάτωση
τωνπεραιτέρωδαπανώνγιατοπεριβάλλονπ.χ.γιακαύσιμες
ύλες,θαμπορούσεναοδηγήσειστογεγονόςάτομαμεχαμηλά
εισοδήματαναμηνδύνανταιναεκμεταλλευθούν ούτετηδυνα­
τότηταελεύθερηςκυκλοφορίαςούτετηδυνατότητακινητικό­
τητας,σεαντίθεσημεταάτομαμεσχετικάυψηλάεισοδήματα
γιαταοποίαoπαράγωνκόστοςδενέχειμεγάλησημασία.Σε
καμίαπερίπτωσηδενπρέπεινανομιμοποιηθεί ηαναλογική
κάλυψη,μεοικονονικούςσυνυπολογισμούς ,τωνεπιβαρύν­
σεωντουπεριβάλλοντος .
7.3.4.HγνωμοδότησηπρωτοβουλίαςτηςΟΚΕαναφέρεται
επίσης,στοσύστημακαιτούψοςτωνπεριβαλλοντικών
εισφορώνκαιτελών.
7.3.5.HΕπιτροπήορθώςσυμπεριλαμβάνει τηναστική
ευθύνημεταξύτωνοικονομικώνμέσων.Δυστυχώςδενέχει
υιοθετηθείακόμηηοδηγία,μετηνοποίαασχολήθηκεπρο
πολλούηΟΚΕ,σχετικάμετηναστικήευθύνηγιαζημίεςπου
προκλήθηκαναπόαπόβλητα .ΤοπρόγραμματηςΕπιτροπής
δενκάνεικαμίααναφοράωςπροςτηνομαδικήήκοινήευθύνη
γιατηνπερίπτωσηπουoπροξενήσαςτηζημίαδενείναι
δυνατόνναπροσδιορισθεί (π.χ.παλαιάβάρη,πρβλ.τηνπροα­
ναφερόμενηγνωμοδότησητηςΟΚΕ).
7.3.6.HΟΚΕεπιδοκιμάζειτηγενόμενηστοπρόγραμμα
μνείατηςσυμφωνίαςμεταξύκλάδωνκαιεπιχειρήσεωναφενός
καιτωναρχώναφετέρουγιατηνυλοποίησηπεριβαλλοντικών
στόχων[βλ.σελ.33,61(πίνακας14),69].HΟΚΕσεπροηγού­
μενηγνωμοδότησήτης(πρβλ.γνωμοδότησητηςΟΚΕγια
την«Περιβαλλοντική πολιτικήκαιτηνεσωτερικήαγορά»
(βλ.ανωτ.)τάχθηκευπέρτουμέσουαυτού.
7.4.Οριζόντιεςδράσεις
7.4.1.HΟΚΕεπικροτείτηλεπτομερήγραφικήπαράσταση
στονπίνακα17τουπρογράμματοςιδίωςτηνπροβλεπόμενη7.2.2.Μέχριτωραηεναρμόνισηστοντομέατηςπροστα­
σίαςτουπεριβάλλοντος σταπλαίσιατηςεσωτερικήςαγοράς
έγινεστοχαμηλότεροκοινόεπίπεδο.Παράτογεγονόςότι
ηενιαίαπράξηαπαιτείτοαντίθετοωστόσομιααυτόνομη
περιβαλλοντική πολιτικήβασισμένησευψηλόεπίπεδοπρο­
στασίαςκατέληξεμετηνεναρμόνισησταπλαίσιατηςεσωτε­
ρικήςαγοράςσεμιαπολιτικήτου«ελάχιστουκοινούπαρονο­
μαστή».Πρέπεινακαταστείσαφέςανμέτραδιοικητικής
φύσεωςσεσχέσημεταοικονομικάμέσαθαισχύουνστο
μέλλονμόνοωςελάχιστεςπροδιαγραφές ήταενλόγωδιοικη­
τικάμέτραθαδιασφαλίζουνέναυψηλόεπίπεδοπροστασίας
τουπεριβάλλοντος .
7.2.3.ΚατατηνάποψητηςΟΚΕημηεφαρμογήτωνδιατά­
ξεωντουκοινοτικούνομοθέτημπορείναεπιβληθείαποτελε­
σματικάμετηναπειλήκαιτηνεπιβολήχρηματικώνποινών
όπωςπροβλέπεταιστοάρθρο171τηςαναθεωρημένης στο
ΜάαστριχτσυνθήκηςΕΟΚ.HΕπιτροπήυπενθυμίζειεπίσης
τηδυνατότητααυτή(βλ.σελίδα84).HΟΚΕπροτείνειτη
δημιουργίαενόςσυστήματοςβάσειτουοποίουτακράτημέλη
σεπερίπτωσημημεταφοράςτωνκοινοτικώνδιατάξεωνστις
εθνικέςέννομεςτάξειςδύνανταιναεναχθούναπότουςιδιώ­
τες,πράγμαπουμπορείνασυμβείσύμφωναμετηναπόφαση
τουΕυρωπαϊκούΔικαστηρίουτης19ηςΝοεμβρίου1991
(Απόφαση6/90και9/90).

Αριθ.C287/34 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων4.11.92
βελτίωσητρεχουσώνπληροφοριώνγιατηνκαταστασητου
περιβάλλοντοςγενικάήμεκάθελεπτομέρεια .
7.4.2.Τοπρόγραμμαορθώςτονίζειτηνυπηρεσίαπεριβάλ­
λοντοςσανσημαντικόμέσογιατηνυλοποίησηκαιτησυνέ­
χισητουπρογράμματος .Είναιπραγματικάσκανδαλώδεςότι
ενώέχειαποφασισθεί ,απόδύοκαιπλέονετών,ηίδρυση
αυτήςτηςυπηρεσίαςεντούτοιςαυτήδενέχειδημιουργηθεί
ακόμηεπειδήτοπρόβληματηςέδραςέχεισυνδεθείμετην
απόφασηγιατηνέδραάλλωνευρωπαϊκώνοργάνων.Γιανα
διευκολυνθείηταχείαανάληψητηςεργασίαςτηςυπηρεσίας
περιβάλλοντος ,ηΟΚΕσυνιστάναεξετασθείoκαθορισμός
μιαςπροσωρινήςέδρας.8.3.HΕπιτροπήσχεδιάζειτηδημιουργίαενος«δικτυου»
αποτελούμενου απότιςαρχέςτωνκρατώνμελώνκαιτιςυπη­
ρεσίεςτηςΕπιτροπής .Σχετικάμετηνπρότασηαυτήδεν
αναφέρονταιλεπτομέρειεςστοπρόγραμμα .Hαξιολόγηση
τηςπρότασηςθαείναιδυνατήμετησυγκεκριμενοποίηση του
προγράμματος τούτου.HΟΚΕθεωρείωςδεδομένοότιθα
συμμετάσχειστιςπεραιτέρωσυζητήσεις .
8.3.1.HΟΚΕδιαπιστώνειμεικανοποίησηότιηπεριεχό­
μενηακόμηστο4οπρόγραμμαγιατοπεριβάλλονπρόταση
γιατηδημιουργίαιδίωνευρωπαϊκώνυπηρεσιώνεποπτείας
τουπεριβάλλοντος δενπρόκειταιπλέονναδιατηρηθεί·η
ΟΚΕαπότηνπλευράτηςαπέρριψετηνπρότασηαυτή.
8.4.Τοπαρόνπεριβαλλοντικό πρόγραμμααπαιτείακόμη
μεγαλύτερηενσωμάτωσητηςπεριβαλλοντικής πολιτικήςσε
άλλεςπολιτικές.Γιαναδιασφαλισθείτούτο,απόπρακτικής
απόψεως,στιςεργασίεςτηςΕπιτροπήςκρίνεταιαναγκαίαη
δημιουργίαμιαςεσωτερικήςσυντονιστικήςεπιτροπήςγιατο
περιβάλλονμεταξύτωνσυμμετεχουσών ΓενικώνΔιευθύν­
σεωνηοποίαθαέχειωςέργοτηνεξέτασητωνδράσεων
καιτωνμέτρωντηςΕπιτροπήςωςπροςτηνπεριβαλλοντική
ανεκτικότητάτους.7.4.3.Αναμφισβήτητα διαγιγνώσκεται περαιτέρωηανα­
γκηπροώθησηςτηςέρευναςκαιανάπτυξηςστοντομέατου
περιβάλλοντος .Ταερευνητικάκαιαναπτυξιακάπρογράμ­
ματαταοποίαστηρίζονταιβασικάσταεκάστοτεδεδομέναδεν
πρέπειναπαρελκύουντηνανάληψητωνάμεσαεπειγουσών
αναγκαίωνδράσεωνγιατοπεριβάλλον .
8.Ένταξηκαιεκτέλεσητουπρογράμματοςδράσης
8.1.Hιδέαμιας«αυτοεκτελεσης »(self-enforcement )των
αναγκαίωνγιατοπεριβάλλονδράσεων(σελ.82)είναιμε
βάσητιςσημερινέςεμπειρίες,ακόμηκαιμετηνενσωμάτωση
μελλοντικώνπτυχώνκαιτησυνεκτίμησητουμεικτούμηχανι­
σμούμόλιςδύναταιναεκτιμηθεί.Ωστόσο,ηΕπιτροπήεπι­
διώκειτηνυλοποίησήτηςστομέλλον.Ταοικονομικάμέσα,
επίσης,τηςπεριβαλλοντικής πολιτικής,ιδίωςταμέτραμε
τημορφήφορολογικώντελώνκαιεισφορώνχρήζουνενός
νομοθετικούπλαισίουκαιενόςδιοικητικούελέγχου.Τα
μέτρααυτάμεβάσηταχαρακτηριστικά τους,θεωρούνταιως
παρεμβάσειςέναντιτηςελεύθερηςλειτουργίαςτηςαγοράς.9.Περιβαλλοντική πολιτικήσεπαγκοσμίακλίμακα
9.1.ΚατάτηνάποψητηςΟΚΕηΕΚοφείλειναδιαδραμα­
τίσειηγετικόρόλοσεπαγκόσμιακλίμακαστοντομέατης
περιβαλλοντικής πολιτικήςκαιναμηνπεριορισθείμόνοστο
επίπεδοτωνκρατώνμελώνστηνΕυρώπηκαιμάλιστα:
—διότιτακράτητηςΕυρώπηςλόγωτουυψηλούβαθμού
βιομηχανοποίησης θεωρούνταιωςοιενδεχόμενοιπρόξε­
νοιτωνπαγκόσμιωνπεριβαλλοντικών επιβαρύνσεων ,
—λόγωτηςυψηλούεπιπέδουτεχνολογίαςγιατοπεριβάλλον
χωρίςτηνοποίαείναιαδύνατηηυλοποίησητηςπεριβαλ­
λοντικήςπολιτικής,
—λόγωτωνοικονομικώνπόρωντηςΕυρώπης,
—λόγωτηςχαρακτηριστικής ευαισθητοποίησης στομεγα­
λύτερομέροςτηςΕΚγιατηνανάγκητηςπροστασίαςτου
περιβάλλοντος .
9.2.Οιπεριβαλλοντικές «προ-επιδόσεις »τηςΕυρώπηςγια
μιαδιαρκήκαιορθολογικήπεριβαλλοντική ανάπτυξη,σε
παγκόσμιακλίμακαπρέπεινααποτελέσουντιςσημαντικότε­
ρεςκατευθύνσειςγιατιςεξωτερικέςσχέσειςτηςΕΚ.Αυτό
προϋποθέτειτοότιηκοινοτικήπεριβαλλοντική πολιτική
μπορείπράγματιναεγείρειαξιώσειςκαιναανταποκριθεί
στιςπροκλήσειςτόσοτουπαρόντος,όσοκαιτωνδεκαετιών
πουθαακολουθήσουν .Αυτόαπαιτεί,τόσοστοστάδιοτης
σύλληψηςόσοκαιστοστάδιοτηςεκτέλεσης,μιαπροοδευ­
τικήπεριβαλλοντική πολιτική,ηοποίαδενείναιδυνατόνα
υλοποιηθείακόμησεευρωπαϊκήκλίμακα.Επιπλέοναπαιτεί­
ταιηχάραξημιαςανεκτικότερηςστοπεριβάλλονκοινοτικής
πολιτικήςγιατηχορήγησηαναπτυξιακήςβοήθειας.
9.3.HΚοινότηταέχεικαθήκον,λόγωτωνοικονομικών
δυνατοτήτωντηςνασυγχρηματοδοτήσει περιβαλλοντικά
προγράμματασταυπόανάπτυξηκράτηκαιστιςχώρεςτης
ΑνατολικήςΕυρώπης.Χωρίςτηβοήθειατωνβιομηχανικών
κρατώνείναιαδύνατηηεκτέλεσητωναναγκαίωνμέτρων8.2.0προτεινόμενοςαπότηνΕπιτροπή«συμβουλευτικός
φορέας»γιαμιαέγκαιρηενημέρωσητωνσυμμετεχόντων
κύκλωνκαιομάδωνθαμπορούσεναπροβλεφθείεπίσηςκαι
στιςσυγκεκριμένεςδράσειςγιατηνεφαρμογήτουπρογράμ­
ματοςτούτουκαιείναιεπίσηςσημαντικέςγιατηδημιουργία
κλίματοςαμοιβαίαςεμπιστοσύνης .Επιπλέονδιαμέσουενός
τέτοιουφορέαδενκαθίσταταιπεριττήηπαρουσίασητων
θέσεωντωνιδιωτώνστουςκόλπουςτωνσυμμετεχουσών στη
διαμόρφωσητηςπεριβαλλοντικής πολιτικήςομάδωνόπως
αναφέρθηκεεπίσηςστοπρόγραμμα .ΣτηνπρότασητηςΕπι­
τροπήςδενδιασαφηνίζεται σαφώςησχέσητουσυμβουλευτι­
κούοργάνουμετηνεπιτροπήπεριβάλλοντος πουαπαρτίζεται
απόεκπροσώπουςτωνκυβερνήσεων (κεφ.9τουπρογράμμα­
τος).HΟΚΕπροτείνειόπωςηΕπιτροπήδιοργανώσει ,πάραυ­
τα,μιαευρείαδιάσκεψημεθέματοπρόγραμμαγιατοπερι­
βάλλονστηνοποίαθασυμμετάσχουνεκπρόσωποιτωνκυβερ­
νήσεωνκαιτωνομάδωντηςκοινωνικήςκαιοικονομικής
ζωής.

4.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C287/35
γιατηνεπαναποκατάσταση τηςοικολογικήςισορροπίαςσε
παγκόσμιακλίμακα.Σεμιαεποχήμειωμένων,αμυντικώνεπι­
βαρύνσεωνοιενισχύσειςαυτέςμπορείναείναιευκολότερο
ναδοθούναπόό,τιστοπαρελθόν.Κατάτομέτροαυτόδεν
χρειάζονταιπρόσθετοιπόροιγιατηνεξυγίανσητέωςστρα­
τιωτικώνεγκαταστάσεων .Παράλληλαπρέπειναεξετασθείη
δυνατότηταδιεύρυνσηςτηςπαρέμβασηςτωναναπτυξιακών
ταμείωνγιαπεριβαλλοντικές δράσειςοιοποίεςθααποσκο­
πούνστηνπροστασίατουπεριβάλλοντος καιτωνφυσικών
πόρων.HΟΚΕχαιρετίζειτογεγονόςότιτοΣυμβούλιο
Υπουργώνστησυνεδρίασήτουτης5ηςΜαΐου1992έλαβε
αποφάσειςγιαανάληψηδράσεωνπροςτηνκατεύθυνσηαυτή.
9.4.Hευρωπαϊκήπεριβαλλοντική πολιτικήπρέπεινα
περιέχειαξιώσειςέναντιτωνυπόλοιπωνβιομηχανικώνκρα­
τών(τιςΗΠΑ,τονΚαναδά,τηνΙαπωνία)σχετικάμετην
ανάληψησυντονισμένων δράσεωνσεπαγκόσμιακλίμακα.
9.5.Κρίνεταισκόπιμηηεπανεξέτασητωνκοινοτικώνδια­
τάξεωνσχετικάμετιςάμεσεςεμπορικέςσυναλλαγέςμετρίτες
χώρες,ιδίωςμετιςυπόανάπτυξηχώρες.Αυτόισχύεικυρίως
γιατιςεξαγωγέςεπικίνδυνωνουσιών[πρβλ.σχετικάτηγνω­
μοδότησητηςΟΚΕγιατηνπρότασηκανονισμούτουΣυμβου­
λίουόσοναφοράτηνεξαγωγήκαιεισαγωγήορισμένωνεπικί­
νδυνωνχημικώνουσιών(')].Είναιανάγκηναεπανεξετασθείηαποφασισθείσα αποτοΣυμβούλιουπουργώναρχή,σύμ­
φωναμετηνοποίαηεξαγωγήεπιτρέπεταιμετάαπόπροηγού­
μενησυμφωνία(priorinformedconsent).Απαιτείταιναδια­
σφαλισθείότιστηνΕΚδενθαεισάγεταιπροϊόντοοποίο
παράγεται,κατάτρόποεπιβαρυντικόγιατοπεριβάλλον,σε
αντίθεσημεταισχύονταπαγκοσμίωςπρότυπα.
9.6.Τακοινοτικάόργαναοφείλουνσταπλαίσιατου5ου
προγράμματοςγιατοπεριβάλλοννασυνεργασθούνστενό­
τερα,απόό,τιμέχρισήμεραμετουςδιεθνείςοργανισμούς
οιοποίοιασχολούνταιμετηνπεριβαλλοντική πολιτικήσε
ευρωπαϊκήκλίμακα(ιδίωςUNEP,ΟΟΣΑ).
9.7.Καθίσταταιεπιτακτικήηστενότερησυνεργασίαμετα
εκτόςτηςΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςκράτη,ιδίωςμετιςχώρες
τηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπηςστοντομέατης
ανάπτυξηςτουδικαίουγιατοπεριβάλλον,τηςανταλλαγής
τεχνολογιώνκαιδεδομένωνκαθώςκαιστηνπολιτικήεκπαί­
δευσηςκαιενημέρωσης .
9.8.Ωςπροςαυτάηπραγματοποιούμενη ,τονΙούνιοτου
1992,παγκόσμιασυνδιάσκεψη τωνΗνωμένωνΕθνών
(UNCED)στηΒραζιλίααπέκτησεμεγαλύτερησημασία.Τα
θέματατηςσυνδιάσκεψηςαυτήςπροσέλκυσαντηνπροσοχή
πολλώνκύκλωνσυμφερόντωνκαικυρίωςτωνμηκρατικών
οργανισμών .Γιαμιαταχύτατηανάπτυξητηςευρωπαϊκής
περιβαλλοντικής πολιτικήςκρίνεταιαπαραίτητηηενσωμά­
τωσητωναποτελεσμάτων τηςσυνδιάσκεψηςτηςUNCED
στηνεκτέλεσητουπρογράμματοςγιατοπεριβάλλον . (')ΕΕαριθ.C191της22.7.1991,σ.17.
Βρυξελλες,1ηΙουλίου1992.
0Πρόεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
MichaelGEUENICH