ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Εφαρμογή και ανάπτυξη της κοινής πολιτικής θεωρήσεων με στόχο την τόνωση της ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση /* COM/2012/0649 final */





ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Εφαρμογή και ανάπτυξη της κοινής πολιτικής θεωρήσεων με στόχο την τόνωση της ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση Σήμερα, η Επιτροπή καλείται να εγκρίνει δύο σημαντικά κείμενα στον τομέα της πολιτικής θεωρήσεων: – μία πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται σε υποχρέωση θεώρησης και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή (κανονισμός 539/2001)· και – μία έκθεση για τη λειτουργία της τοπικής συνεργασίας Σένγκεν. Αυτό αποτελεί ευκαιρία, υπό το φως της διακήρυξης της 4ης διάσκεψης T20 που πραγματοποιήθηκε στη Μερίδα, στο Μεξικό, στις 16 Μαΐου 2012 και προσυπεγράφη από τους υπουργούς των χωρών G20, ούτως ώστε να εξεταστεί ο οικονομικός αντίκτυπος της πολιτικής θεωρήσεων στην ευρύτερη οικονομία της Ένωσης, και ειδικότερα στον τουρισμό, και να διερευνηθεί ο τρόπος για να ληφθεί η πτυχή αυτή καλύτερα υπόψη και να εξασφαλισθεί μεγαλύτερη συνοχή με τους αναπτυξιακούς στόχους της στρατηγικής Ευρώπη 2020. Μία πιο έξυπνη πολιτική θεωρήσεων θα πρέπει να συνεχίσει να κατοχυρώνει την ασφάλεια στα εξωτερικά μας σύνορα και την καλή λειτουργία του χώρου Σένγκεν ενώ ταυτόχρονα να διευκολύνει τις ευκαιρίες για ταξίδια των νομίμων ταξιδιωτών, συμπεριλαμβανομένων των τουριστών. Μπορούν ήδη να επιτευχθούν πολλά με τις δυνατότητες που προσφέρει το παρόν νομικό πλαίσιο του κώδικα θεωρήσεων. Δεδομένης της τρέχουσας οικονομικής κρίσης, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να αυξήσουμε τις ροές τουριστών στην Ευρώπη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, παρά το γεγονός ότι επιδεικνύουν ιδιαίτερη ευαισθησία όσον αφορά τα θέματα ασφάλειας, έχουν ήδη αναγνωρίσει τα δυνητικά οικονομικά οφέλη της απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων και έχουν πρόσφατα εφαρμόσει μία εθνική στρατηγική σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα[1]. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έγιναν πρόσφατα εκκλήσεις από τους υπουργούς τουρισμού της Ιταλίας, της Ιρλανδίας[2] καθώς και από τις γερμανικές αρχές για την ανάγκη να ληφθούν μέτρα απλούστευσης των θεωρήσεων. Το παρόν έγγραφο στοχεύει να ξεκινήσει μία τέτοια συζήτηση στο επίπεδο της Ένωσης. Πρώτον, προσδιορίζει ορισμένες ελλείψεις κατά την εφαρμογή των ισχυουσών διαδικασιών και διερευνεί πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να προβλεφθούν για να εξασφαλιστεί η βελτιστοποιημένη εφαρμογή του κώδικα θεωρήσεων. Δεύτερον, προτείνει ορισμένες ιδέες για μελλοντικές τροποποιήσεις των κανόνων για τις θεωρήσεις που θα μπορούσαν να διερευνηθούν περαιτέρω. 1. Αντίκτυπος της απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων στην τουριστική βιομηχανία της Ένωσης Ο τουρισμός έχει καταστεί μία από τις μεγαλύτερες πηγές δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και κερδών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και καθοριστικός παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης και μεγέθυνσης. Η συνολική συμβολή των ταξιδιών και του τουρισμού στην απασχόληση υπολογίζεται σε 18,8 εκατομμύρια θέσεις εργασίας το 2011 και πιθανόν να αυξηθεί σε 20,4 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης μέχρι το 2022. Οι δαπάνες των ξένων επισκεπτών ανήλθαν σε 423 δισεκατ. δολάρια το 2011 και αναμένεται να αυξηθούν σε 547 δισεκατ. δολάρια το 2022[3]. Εντούτοις, υπάρχει μεγάλο ανεκμετάλλευτο δυναμικό ανάπτυξης από τουρίστες προερχόμενους από αναδυόμενες αγορές. Ο αριθμός τουριστών που επισκέπτεται την Ευρώπη από τη Βραζιλία και τη Ρωσία διπλασιάστηκε κατά τα τελευταία έτη και οι τουριστικές ροές από την Κίνα και την Ινδία αυξάνονται επίσης τάχιστα[4]. Αυτό προκύπτει επίσης με σαφήνεια από τις στατιστικές που αφορούν τις θεωρήσεις: το 2011, εκδόθηκαν στην Ινδία περίπου 460 000 θεωρήσεις Σένγκεν· ο αριθμός αυτός ανερχόταν σε 340 000 το 2007. Στην Κίνα, υπάρχει επίσης σημαντική αύξηση, από 560 000 θεωρήσεις που εκδόθηκαν το 2008 σε 1 026 000 το 2011. Στη Ρωσία εκδόθηκαν το 2011 περίπου 5 152 000 θεωρήσεις, έναντι 3 500 000 το 2007. Αυτή η αυξητική τάση παρατηρείται παγκόσμια. Μέχρι σήμερα, ο αριθμός των αιτήσεων θεώρησης εισόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες από κινέζους και βραζιλιάνους υπηκόους το 2011 αυξήθηκε κατά 40% περίπου[5]. Υπάρχει αίσθηση ότι μπορούν να γίνουν περισσότερα. Θα πρέπει να επιδιώξουμε να αυξήσουμε σημαντικά τις τουριστικές ροές από αυτές τις χώρες οι οποίες παρουσιάζουν υψηλό τουριστικό δυναμικό και αυξανόμενη αγοραστική δύναμη από μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού τους. Ορισμένες εκτιμήσεις της αγοράς[6] προσδιορίζουν ότι το 21% των δυνάμει τουριστών από αναδυόμενες αγορές εγκαταλείπουν τα ταξιδιωτικά σχέδιά τους στην Ευρώπη λόγω της απαίτησης θεώρησης. Μία έρευνα του Tourism Economics[7] σχετικά με τις επιπτώσεις της απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις οικονομίες των χωρών G20 (Μάιος 2012) αποδεικνύει, χρησιμοποιώντας μοντέλα που βασίζονται στα οφέλη που παρατηρώνται σε ιστορικές αλλαγές πολιτικής σε διάφορες χώρες[8], ότι η απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων έχει ιστορικά αυξήσει τις αφίξεις τουριστών από όλον τον κόσμο στις συγκεκριμένες αγορές κατά 5-25%. Αυτό αποτελεί πηγή εσόδων και έχει άμεσο και απευθείας αποτέλεσμα στην απασχόληση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Tourism Economics, οι οποίες βασίζονται σε διαφορετικά σενάρια, ο χώρος ΕΕ-Σένγκεν[9] έχει το δυναμικό, μέχρι το 2015, να κερδίσει από 8 έως 46 εκατομμύρια συμπληρωματικών τουριστών από τις εκτός Ευρώπης χώρες, αν γίνει πλήρης εκμετάλλευση της ευελιξίας των ισχυόντων κανόνων περί θεωρήσεων, που θα μπορούσε να αποφέρει συμπληρωματικό εισόδημα μεταξύ 11 και 60 δισεκατ. ευρώ σε έσοδα από το διεθνή τουρισμό (εξαγωγές) και να δημιουργήσει από 100 000 έως 500 000 συμπληρωματικές θέσεις εργασίας απευθείας στον τομέα του τουρισμού. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, θα μπορούσαν, μέχρι το 2015, να δημιουργηθούν μεταξύ 200 000 και 1,1 εκατομμυρίου νέες θέσεις εργασίας (συμπεριλαμβανομένων των έμμεσων και συνεπαγόμενων θέσεων εργασίας). Ο κλάδος της κρουαζιέρας εκπροσωπεί επίσης τμήμα της αγοράς που χρήζει προσοχής. Παρά την οικονομική επιβράδυνση, η συνολική συμβολή του συνόλου του κλάδου της κρουαζιέρας στην ευρωπαϊκή οικονομία ανήλθε σε ένα ποσό ρεκόρ ύψους 36,7 δισεκατ. ευρώ το 2011 (από 35,2 δισεκατ. ευρώ το 2010)[10]. Απλά και μόνο στην Ευρώπη επιβιβάστηκαν περίπου 5,6 εκατομμύρια επιβάτες σε πλοία κρουαζιέρας (αύξηση 7,1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος). Τα κρουαζιερόπλοια οδήγησαν επίσης 14,3 εκατομμύρια επιβάτες σε ευρωπαϊκούς λιμένες, από τους οποίους υπολογίζεται ότι οι 5,7 εκατομμύρια αποβιβάστηκαν και έκαναν αγορές συνολικού ύψους 120 εκατ. ευρώ περίπου. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη συνεχίζουν να εκδίδουν θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων στους επιβάτες και στα πληρώματα κρουαζιερόπλοιων ούτως ώστε να συνεχίσει να αυξάνεται η κατανάλωσή τους σε ευρωπαϊκούς λιμένες και η συνολική συμβολή του κλάδου της κρουαζιέρας στην ευρωπαϊκή οικονομία. Ήδη το 2010, η Επιτροπή δήλωσε ότι θα εξέταζε διάφορες δυνατότητες και μέσα, στο πλαίσιο της πολιτικής θεωρήσεων και διέλευσης των εξωτερικών συνόρων, με σκοπό τη βέλτιστη χρησιμοποίησή τους[11]. Το επόμενο έτος το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να επεξεργαστεί μία πιο συνεκτική και απλουστευμένη διαδικασία έκδοσης θεωρήσεων. Ο αντίκτυπος της πολιτικής θεωρήσεων στις ροές τουρισμού έχει επίσης εξεταστεί από τους υπουργούς τουρισμού της ΕΕ στη Μαδρίτη το 2010 και στην Κρακοβία το 2011. Πιο πρόσφατα, αυτό το θέμα συμπεριλήφθηκε στην ατζέντα της συνόδου των Υπουργών Τουρισμού των χωρών G20 (την ούτως αποκαλούμενη T-20) που πραγματοποιήθηκε στις 16 Μαΐου στη Μέριδα (Μεξικό). Με αυτήν την ευκαιρία, υπήρξε διακήρυξη με τον τίτλο «Ο τουρισμός ως μέσο δημιουργίας θέσεων απασχόλησης». Η διακήρυξη αναγνωρίζει ότι η απλούστευση της διαδικασίας έκδοσης θεωρήσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμπληρωματικά έσοδα ύψους 206 δισεκατ. δολαρίων και να δημιουργήσει 5,1 εκατομμύρια νέες θέσεις στις χώρες G20. Ως εκ τούτου, στη διακήρυξη T-20 αξιώνεται, μεταξύ άλλων, να υπάρξει διμερής και περιφερειακή συνεργασία σχετικά με τις θεωρήσεις καθώς και άλλες ρυθμίσεις για τη διευκόλυνση των ταξιδίων προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα σε διεθνείς επισκέπτες να κινούνται πιο ελεύθερα και αποτελεσματικά. Ο χώρος Σένγκεν συμβάλλει ήδη στην επίτευξη αυτού του στόχου και θα πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω για να τονώσει την οικονομική δραστηριότητα και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η διευκόλυνση της έκδοσης θεωρήσεων δεν θα συνεπάγεται μόνο οικονομικά οφέλη αλλά θα καταστήσει ευκολότερη τη συνάντηση των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με μέλη της οικογενείας τους που δεν είναι πολίτες της ΕΕ και ταξιδεύουν στο εσωτερικό της Ένωσης. Είναι πλέον αναγκαίο να διερευνηθεί η συγκεκριμένη δράση την οποία μπορεί να αναλάβει η ΕΕ σχετικά με το ζήτημα. 2. Βελτιώσεις της απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων σύμφωνα με τον κώδικα θεωρήσεων Σε σύγκριση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από την έγκρισή του, ο κώδικας θεωρήσεων[12] αντιπροσωπεύει σημαντική πρόοδο υπό την έννοια ότι βελτιώνει σημαντικά τις διαδικασίες της έκδοσης θεωρήσεων. Οι πιο σημαντικές βελτιώσεις περιλαμβάνουν: σαφείς προθεσμίες για τα βασικά στάδια, εναρμόνιση των διαδικασιών, ρύθμιση της εξωτερικής ανάθεσης σε εξωτερικούς παρόχους υπηρεσιών, δυνατότητα δημιουργίας κοινών κέντρων αίτησης, προσδιορισμό των περιπτώσεων στις οποίες θα πρέπει να εκδίδονται θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων, αιτιολόγηση των αρνήσεων χορήγησης θεώρησης και δυνατότητα προσφυγής κατά των αποφάσεων αυτών, απαίτηση να υπάρχουν έντυπα αίτησης στη γλώσσα της χώρας υποδοχής και νομική δέσμευση επιτόπιας συνεργασίας Σένγκεν. Αν εφαρμοστεί σωστά, ο κώδικας θεωρήσεων εκσυγχρονίζει σε μεγάλο βαθμό και τυποποιεί τις διαδικασίες έκδοσης θεώρησης. Υπάρχει, εντούτοις, περιθώριο βελτίωσης, δεδομένου ότι ο κώδικας θεωρήσεων δεν έχει εφαρμοστεί στην πράξη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η τουριστική βιομηχανία της ΕΕ εντόπισε τα ακόλουθα μέτρα, σχετικά με τις διατάξεις του κώδικα θεωρήσεων, για την απλούστευση των διαδικασιών έκδοσης θεωρήσεων. Τα περισσότερα από αυτά τα εμπόδια μπορούν να αρθούν με την ορθή εφαρμογή από τα προξενεία των κρατών μελών του κώδικα θεωρήσεων, η οποία θα ελέγχεται από την Επιτροπή: 1) Προθεσμία για τον καθορισμό συνάντησης → Εφαρμογή της προθεσμίας των 15 ημερών για τον καθορισμό συνάντησης σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2 του κώδικα θεωρήσεων· 2) Αιτήσεις από εμπορικούς διαμεσολαβητές → Καλύτερη χρήση της δυνατότητας υποβολής των αιτήσεων έκδοσης θεώρησης μέσω εμπορικών διαμεσολαβητών (για παράδειγμα έμπιστα τουριστικά γραφεία), με την επιφύλαξη του Συστήματος Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (VIS)[13], σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 4 του κώδικα θεωρήσεων. 3) Προθεσμία για την έκδοση απόφασης → Εφαρμογή της προθεσμίας των 15 ημερών για την έκδοση απόφασης σε αίτηση έκδοσης θεώρησης σύμφωνα με το άρθρο 23 του κώδικα θεωρήσεων ακόμα και πριν από περιόδους αιχμής· 4) Ύπαρξη των απαιτούμενων εντύπων στις απαιτούμενες γλώσσες → Κατοχύρωση ότι σε όλα τα προξενεία υπάρχουν έντυπα αίτησης στη γλώσσα της χώρας υποδοχής σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 του κώδικα θεωρήσεων· 5) Δικαιολογητικά έγγραφα → Αξιολόγηση της ανάγκης να υπάρχει κοινός περιορισμένος κατάλογος δικαιολογητικών εγγράφων στο πλαίσιο της επιτόπιας συνεργασίας Σένγκεν· 6) Κύρος και θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων Από την έναρξη ισχύος του κώδικα θεωρήσεων, έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση των εκδιδόμενων θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων (34% το 2010, σχεδόν 39% το 2011). Εντούτοις, υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω βελτίωση της υποχρεωτικής έκδοσης θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων με μακρά διάρκεια ισχύος (μεταξύ 6 μηνών και 5 ετών) σύμφωνα με τους όρους που προσδιορίζονται από το άρθρο 24 παράγραφος 2 στοιχεία α) και β) του κώδικα θεωρήσεων και για περαιτέρω βελτίωση της έκδοσης θεωρήσεων με μικρότερη διάρκεια ισχύος αλλά με δυνατότητα πολλαπλών εισόδων σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 1. 7) Μεταχείριση των επισκεπτών → Η βελτίωση για το κοινό της προσιτότητας των υπηρεσιών, ιδιαίτερα από την άποψη της μεγαλύτερης προξενικής παρουσίας στην επικράτεια της σχετικής τρίτης χώρας. Σε σχέση με το θέμα αυτό, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η δημιουργία νέων κοινών κέντρων αίτησης θεωρήσεων. Ορισμένα κράτη μέλη και διάφορες τρίτες χώρες έχουν ήδη θεσπίσει μέτρα απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων για να διευκολύνουν την έκδοση αυτή (βλέπε παράρτημα). Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, η τοπική συνεργασία Σένγκεν έχει ουσιαστική σημασία για την εναρμονισμένη εφαρμογή της κοινής πολιτικής θεωρήσεων της Ένωσης και η συμμετοχή των αντιπροσωπειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η συνοχή και η συνέχεια στον τομέα της κινητικότητας η οποία αποκτά αυξανόμενη σημασία για το σύνολο των εξωτερικών σχέσεων. Η πρώτη έκθεση για την τοπική συνεργασία Σένγκεν, η οποία εγκρίθηκε από το Σώμα των Επιτρόπων ταυτόχρονα με τη συζήτηση αυτού του εγγράφου, περιλαμβάνει συστάσεις προς όλους τους παράγοντες (κεντρικές αρχές των κρατών μελών και προξενικό προσωπικό· αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Επιτροπή) με σκοπό τη βελτιστοποίηση της τοπικής συνεργασίας Σένγκεν. 3. Πιθανές τροποποιήσεις των κανόνων περί θεωρήσεων στο μέλλον Η έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή του κώδικα θεωρήσεων κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων ετών, η οποία πρόκειται να εκδοθεί το 2013, θα προσφέρει μια συμπληρωματική ευκαιρία για να διερευνηθούν περαιτέρω τρόποι για τη βελτίωση και την απλούστευση των διαδικασιών για τους καλόπιστους ταξιδιώτες, χωρίς να αγνοηθούν οι κίνδυνοι που δημιουργούνται από ορισμένους ταξιδιώτες από την άποψη της λαθρομετανάστευσης ή της ασφάλειας: – εξορθολογισμός και συντόμευση των διαδικασιών (επανεξέταση όλων των σταδίων της διαδικασίας συμπεριλαμβανομένης της υποβολής αίτησης έκδοσης θεώρησης από ενδιάμεσους (ταξιδιωτικά γραφεία) και προηγούμενη διαβούλευση), – αποσαφήνιση του ορισμού του αρμόδιου προξενείου για την επεξεργασία της αίτησης θεώρησης, – απλούστευση του εντύπου αίτησης, – απλούστευση των απαιτήσεων δικαιολογητικών εγγράφων, – διευκρίνιση των κανόνων περί απαλλαγών από τα τέλη θεώρησης, – διευκρίνιση των κανόνων για την έκδοση θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων, – με στόχο την ενίσχυση της προξενικής παρουσίας, βελτίωση της προξενικής οργάνωσης και συνεργασίας, επανακαθορίζοντας, για παράδειγμα, το νομικό πλαίσιο των κοινών κέντρων αίτησης και διευκολύνοντας τη σύσταση και τη λειτουργία τέτοιων κέντρων, – ενίσχυση της τοπικής συνεργασίας Σένγκεν προκειμένου να καταστεί πιο αποτελεσματική. Κατά τη διερεύνηση αυτών των βελτιώσεων, θα ληφθούν δεόντως υπόψη τα οφέλη που απορρέουν τόσο για το προξενείο όσο και για τους αιτούντες από την εφαρμογή του VIS. Η πιο αποτελεσματική απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων βεβαίως είναι η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες τρίτης χώρας μεταφέροντας τρίτες χώρες από τον αρνητικό στον θετικό κατάλογο που προσαρτάται στον κανονισμό 539/2001. Όσον αφορά την αναθεώρηση εκ μέρους της Επιτροπής των καταλόγων χωρών του κανονισμού 539/2001, η Επιτροπή προβαίνει παραδοσιακά σε μία κατά περίπτωση αξιολόγηση των διαφόρων κριτηρίων που αφορούν μεταξύ άλλων τη λαθρομετανάστευση, τη δημόσια πολιτική και ασφάλεια και τις εξωτερικές σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες, δίδοντας επίσης προσοχή στα ζητήματα της περιφερειακής συνοχής και της αμοιβαιότητας. Παρά το γεγονός ότι ο κατάλογος κριτηρίων δεν είναι εξαντλητικός, ο οικονομικός αντίκτυπος της πολιτικής θεωρήσεων δεν έχει πράγματι ληφθεί υπόψη κατά το παρελθόν. Αυτή η τάση πρέπει να ανατραπεί εφόσον η Ένωση επιθυμεί να επωφεληθεί από αυξημένες ροές τουρισμού από αναδυόμενες οικονομίες. Για το λόγο αυτό, θα αναπτυχθεί μεθοδολογία από την Επιτροπή ούτως ώστε η επόμενη αναθεώρηση του καταλόγου χωρών (που προγραμματίζεται για το 2013) να λαμβάνει υπόψη, σε μεγαλύτερο βαθμό, οικονομικά δεδομένα. Τέλος, όμως, χρειάζεται να εξευρεθεί ισορροπία η οποία να καλύπτει επίσης τις απαιτήσεις της κοινής πολιτικής θεωρήσεων ως μέσου για την εξασφάλιση της καλής λειτουργίας του χώρου Σένγκεν χωρίς εσωτερικά σύνορα. Για πολλές τρίτες χώρες, η ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων θα αποτελέσει απώτερο στόχο που θα προϋποθέτει υψηλό επίπεδο δέσμευσης και θα έχει υψηλό πολιτικό αντίκτυπο (δηλαδή θα είναι το καταληκτικό σημείο μιας μακράς διαδικασίας). Σε περίπτωση που η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης δεν είναι άμεσα εφικτή, αξίζει να τονιστούν τα οφέλη των συμφωνιών απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων, ακόμα και όταν η διάρθρωση και το περιεχόμενό τους επιβάλλουν την ανάγκη αναθεώρησης για να προσαρμοστούν στις συνθήκες της συγκεκριμένης τρίτης χώρας και να καταστούν πιο αποτελεσματικές για τους προβλεπόμενους δικαιούχους. Πρέπει να τονιστεί ότι μία πρόταση τροποποίησης του κανονισμού 539/2001, η οποία είναι υπό συζήτηση από τους συννομοθέτες, προβλέπει ένα νέο μηχανισμό αναστολής που επιτρέπει, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τρίτη χώρα οι υπήκοοι της οποίας απολαύουν αυτής της απαλλαγής, όταν πρέπει να υπάρξει άμεση αντίδραση για να επιλυθούν δυσχέρειες που αντιμετωπίζονται από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη οφειλόμενες στην κατάχρηση του καθεστώτος ταξιδίων απαλλαγμένων από την υποχρέωση θεώρησης. Επιπλέον, στο πλαίσιο της πολιτικής θεωρήσεων θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι τεχνολογικές εξελίξεις. Για παράδειγμα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών θεωρεί ότι ένα ηλεκτρονικό σύστημα θεωρήσεων παρουσιάζει σημαντικά προτερήματα από την άποψη τόσο της ασφάλειας όσο και της απλούστευσης εφόσον εφαρμόζεται με αυστηρότητα[14]. Οι εξελίξεις των τεχνικών προδιαγραφών στο συγκεκριμένο τομέα θα μπορούσαν να προσφέρουν πολλές νέες δυνατότητες, όπως αναγνωρίστηκε στη διακήρυξη των T20. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Τρέχουσες ορθές πρακτικές όσον αφορά την έκδοση θεωρήσεων στα κράτη μέλη και σε τρίτες χώρες Το ιταλικό παράδειγμα Το Φεβρουάριο του 2011, το ENIT (Εθνικό Συμβούλιο Τουρισμού) και το Ιταλικό Υπουργείο Εξωτερικών Υποθέσεων υπέγραψαν μία συμφωνία συνεργασίας για να αυξήσουν τις τουριστικές ροές προς την Ιταλία ενισχύοντας την ικανότητα των διπλωματικών αποστολών και των προξενικών γραφείων να ανταποκρίνονται ταχέως και αποτελεσματικά στις αιτήσεις έκδοσης θεωρήσεων. Προτεραιότητα χορηγήθηκε στη Μόσχα, το Πεκίνο, το Νέο Δελχί, την Αγία Πετρούπολη, το Γκουαντζού, τη Σαγκάη και το Μουμπάι. Σύμφωνα με δελτίο τύπου του ιταλικού πρακτορείου ANSA που εξεδόθη τον Οκτώβρη του 2011, κατά την περίοδο μεταξύ 1ης Ιανουαρίου και 31ης Αυγούστου 2011, ο αριθμός θεωρήσεων που εκδόθηκε στην Κίνα αυξήθηκε κατά 100% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους, χάρη στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για την απλούστευση των διαδικασιών και τη συντόμευση του χρόνου αναμονής. Σύμφωνα με το Ιταλικό Εθνικό Παρατηρητήριο Τουρισμού (το οποίο επεξεργάζεται δεδομένα της Banca d'Italia), αυτή η θετική τάση επιβεβαιώνεται από τις ακόλουθες προσωρινές προβλέψεις: # ταξιδιώτες (σε 000): 2010: 149 2011: 225 # διανυκτερεύσεις (σε 000): 2010: 1 768 2011: 1 971 Δαπάνη (σε εκατ. ευρώ): 2010: 199 2011: 249 Μεταβολή (σε ποσοστιαία αναλογία μεταξύ 2010 και 2011) Ταξιδιώτες: 51% Διανυκτερεύσεις: 11,5% Δαπάνες: 25,1% Το πολωνικό παράδειγμα Ένα παράδειγμα απλούστευσης, που πρέπει να αναλυθεί περαιτέρω για να γίνουν πλήρως κατανοητά τα συγκεκριμένα οφέλη που προσφέρει, είναι η «ταχεία διαδικασία» που καθιερώθηκε από τις πολωνικές αρχές για το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου, το οποίο διεξήχθη στην Πολωνία και στην Ουκρανία τον Ιούνιο/Ιούλιο του 2012. Τόσο οι ουκρανοί όσο και οι ρώσοι συμμετέχοντες στο τουρνουά (παίχτες, διαιτητές, ιατροί, διοργανωτές, μέλη της FIFA και της UEFA και εθνικές ομοσπονδίες) και τα διαπιστευμένα από την UEFA πρόσωπα έλαβαν θεώρηση που κάλυπτε την περίοδο του τουρνουά με το δικαίωμα πολλαπλών εισόδων. Οι θεωρήσεις εκδόθηκαν σύμφωνα με απλουστευμένη διαδικασία, χωρίς την υποχρέωση αυτοπρόσωπης εμφάνισης στο προξενείο και χωρίς προξενικά τέλη. Οι ουκρανοί και ρώσοι φίλαθλοι έλαβαν θεωρήσεις βάσει του πρωτότυπου έγκυρου εισιτηρίου για τους αγώνες ή εγγράφου που επιβεβαίωνε το δικαίωμά τους να λάβουν εισιτήριο κατά την είσοδο στο στάδιο. Είχαν την ευκαιρία να υποβάλουν τις αιτήσεις τους για την έκδοση θεώρησης ηλεκτρονικά σε έναν επίσημο δικτυακό τόπο και να τους ορισθεί συντομότερος χρόνος συνάντησης στο προξενείο. Εκείνοι που δεν επέτυχαν να ορίσουν χρόνο συνάντησης επιγραμμικά, μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ταχύτερους «πράσινους διαδρόμους» που είχαν δημιουργηθεί για να ελαχιστοποιήσουν την περίοδο αναμονής (πηγές: επίσημος δικτυακός τόπος της πολωνικής κυβέρνησης και Υπουργείο Εξωτερικών Υποθέσεων - Γραφείο ρωσικών υποθέσεων). Το σύστημα του «καθεστώτος εγκεκριμένου προορισμού της Κίνας» Το καθεστώς εγκεκριμένου προορισμού (ΚΕΠ) είναι διμερής τουριστική συμφωνία μεταξύ της Εθνικής Διοίκησης Τουρισμού της Κίνας και ενός ξένου προορισμού. Οι Κινέζοι που ταξιδεύουν στην ΕΕ μπορούν να υποβάλουν αίτηση ομαδικής θεώρησης μέσω εγκεκριμένων ταξιδιωτικών πρακτόρων που υποβάλλουν τις αιτήσεις θεώρησης για ομάδα πελατών. Η συμφωνία μεταξύ της Εθνικής Κινεζικής Διοίκησης Τουρισμού (ΕΔΤΚ) και της ΕΚ υπεγράφη το 2004. Τα τελευταία στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από την αντιπροσωπεία της Ένωσης στην Κίνα αποδεικνύουν ότι ο αριθμός των θεωρήσεων ΚΕΠ που εκδόθηκε στην Κίνα από όργανα του Σένγκεν αυξάνεται σταθερά. Οι θεωρήσεις ΚΕΠ που εκδόθηκαν το 2009 ανήλθαν σε 96 093 και το 2010 σε 209 981. Μέχρι το Σεπτέμβριο του 2011, τα κράτη μέλη είχαν εκδώσει 170 141 θεωρήσεις ΚΕΠ, γεγονός που σημαίνει ότι είχε ήδη επιτευχθεί το 80% του συνόλου του προηγούμενου έτους. Κατά τα προηγούμενα έτη το ποσοστό αρνήσεων παρέμεινε σταθερά χαμηλό (καταγράφηκε ένα ποσοστό περίπου 5% σε όλα τα κράτη μέλη). Η Ισπανία και η Γαλλία διοργάνωσαν ειδικά μαθήματα για ταξιδιωτικούς πράκτορες ΚΕΠ στο Πεκίνο το 2010 με τη βοήθεια της αντιπροσωπείας της Ένωσης, η οποία είχε συμβάλει στην επιτάχυνση των διαδικασιών. Το παράδειγμα της Αυστραλίας Η Αυστραλία προσφέρει ένα φάσμα θεωρήσεων, ανάλογα με τον ακριβή σκοπό/τη διάρκεια παραμονής. Για δυνάμει τουρίστες υπάρχουν τρεις τύποι ηλεκτρονικής θεώρησης: (1) Ηλεκτρονική άδεια ταξιδίου ή ΕΤΑ (2) E-visitor (3) E-676 Ο τύπος 1 κοστίζει 20 δολάρια Αυστραλίας, επιτρέπει πολλαπλές εισόδους για περιόδους που δεν υπερβαίνουν τους τρεις μήνες έκαστος, και ισχύει για ένα έτος. Αυτή η ηλεκτρονική βίζα μπορεί επίσης να χορηγηθεί από τις αεροπορικές εταιρείες και τους ταξιδιωτικούς πράκτορες, ταυτόχρονα με το αεροπορικό εισιτήριό τους. Οι υπήκοοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξαιρουμένων ορισμένων νέων κρατών μελών, μπορούν να υποβάλουν αίτηση για τη χορήγηση αυτής της θεώρησης. Ο τύπος 2 είναι ακριβώς ίδιος με τον τύπο 1, με μόνη διαφορά ότι όλοι οι υπήκοοι της Ένωσης μπορούν να υποβάλουν αίτηση για τη θεώρηση αυτή και χορηγείται ατελώς. Ο λόγος για τον οποίον ένας υπήκοος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο οποίος έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτηση για τον τύπο 2 θα μπορούσε να υποβάλει αίτηση για τον τύπο 1 είναι λόγω του ότι όλες οι διαθέσιμες πληροφορίες στο δικτυακό τόπο χορηγούνται μόνο στα αγγλικά και δεν είναι όλοι σε θέση να υποβάλουν αίτηση/να επισυνάψουν σαρωμένα έγγραφα στα αγγλικά. Ο τύπος 3 απευθύνεται σε μη ευρωπαίους ή σε ευρωπαίους που επιθυμούν να παραμείνουν για διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών σε ένα και μόνο ταξίδι ή για ευρωπαίους που υπερβαίνουν την ηλικία των 75 ετών ή σε άτομα που έχουν ποινικό μητρώο. Και τα τρία αυτά είδη μπορούν να ζητηθούν και να αποκτηθούν επιγραμμικά· η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά μέχρι 10 ημέρες. Το παράδειγμα των ΗΠΑ Στις 19 Ιανουαρίου 2012, ο πρόεδρος Ομπάμα υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο δημιουργούσε μία νέα Task Force για τα ταξίδια και την ανταγωνιστικότητα, επιφορτισμένη με την ανάπτυξη εθνικής στρατηγικής ταξιδιών και τουρισμού, η οποία περιέγραφε τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν, τα οποία προέβλεπαν μεταξύ άλλων, την αύξηση της δυνατότητας επεξεργασίας θεωρήσεων για άλλους σκοπούς πλην της μετανάστευσης στην Κίνα και στη Βραζιλία κατά 40 τοις εκατό κατά τη διάρκεια του ερχόμενου έτους. Με τη συγκεκριμένη πρόσφατα εγκριθείσα στρατηγική, οι Ηνωμένες Πολιτείες στοχεύουν να βελτιώσουν τα ταξίδια και τον τουρισμό προς και από τις Ηνωμένες Πολιτείες ενθαρρύνοντας τους ταξιδιώτες να επιλέξουν την Αμερική ως τον πρώτο παγκόσμιο τουριστικό προορισμό. Η στρατηγική τουρισμού αναφέρει ότι το 2011, εξετάστηκαν περισσότερο από 1,1 εκατομμύρια αιτήσεις θεώρησης. Για την Κίνα και τη Βραζιλία η αύξηση ήταν αντίστοιχα 46% και 34%. Σε σύγκριση με το 2011, κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2012 αυτή η αύξηση ανήλθε σε 46% και 59% εκ νέου. Το δυναμικό έκδοσης θεωρήσεων επεκτάθηκε αυξάνοντας το προσωπικό έγκρισης κατά 50% στην Κίνα και πάνω από 100% στη Βραζιλία το 2012. Σχεδιάζεται επίσης το άνοιγμα νέων προξενείων. Οι βελτιώσεις έχουν ήδη οδηγήσει στην εξάλειψη των καθυστερήσεων τόσο στην Κίνα όσο και στη Βραζιλία και ο χρόνος αναμονής έχει μειωθεί σε 10 ημέρες ή και λιγότερο σε πολλά προξενεία. Τώρα το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών συζητά ορισμένες συμφωνίες που έχουν σαν στόχο να βελτιώσουν τη διαδικασία έκδοσης θεωρήσεων. Η πράξη «Visa Improvements to Stimulate International Tourism to the United States of America (βελτιώσεις της έκδοσης θεωρήσεων για την τόνωση του διεθνούς τουρισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής)» επονομαζόμενη πράξη VISIT USA, προτείνει τις ακόλουθες βασικές οδηγίες: α) πενταετείς θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων για τους κινέζους υπηκόους· β) πριμοδοτημένη διαδικασία έκδοσης θεώρησης που δημιουργήθηκε για να δώσει στους ταξιδιώτες την επιλογή να καταβάλουν ένα κατά πολύ υψηλότερο τέλος για τη διεκπεραίωση θεώρησης προκειμένου να επιτύχουν σχετική με τη θεώρηση συνέντευξη εντός τριών εργάσιμων ημερών. Αυτό ισχύει τόσο για τις τουριστικές όσο και για τις επιχειρηματικές ταξιδιωτικές θεωρήσεις. Το τέλος που καταλογίζεται για αυτήν την πριμοδοτημένη διαδικασία θα χρησιμοποιηθεί για συμπληρωματικό προσωπικό αλλά μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την πληρωμή καινοτόμων προσεγγίσεων όπως τεχνολογίες βιντεοδιασκέψεων και κινητές ομάδες συνέντευξης για να καλυφθεί η ζήτηση σε οποιαδήποτε χώρα· γ) επέκταση του προγράμματος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης και σε επιπλέον χώρες (επιτρέποντας τα ταξίδια στις ΗΠΑ σύμφωνα μάλλον με το ηλεκτρονικό σύστημα άδειας ταξιδίου (ESTA), παρά με την παραδοσιακή διαδικασία υποβολής αίτησης τουριστικής θεώρησης. δ) πιλοτικό πρόγραμμα βιντεοδιάσκεψης, σύμφωνα με το οποίο παρέχεται η δυνατότητα να διεξάγεται η προσωπική συνέντευξη που απαιτείται για τη χορήγηση θεώρησης μέσω βιντεοδιάσκεψης, κατά τρόπον ώστε να τηρείται η αξίωση συνέντευξης, ενώ παράλληλα οι λεπτομέρειες της συνέντευξης απλοποιούνται με τη βοήθεια της τεχνολογίας βιντεοδιάσκεψης. Άλλα νομοσχέδια είναι το «Welcoming Business Travellers and Tourists to America Act» του 2011 (Νόμος για τη μεταχείριση αυτών που ταξιδεύουν στην Αμερική για επαγγελματικούς ή τουριστικούς λόγους) και το «International Tourism Facilitation Act» (Νόμος για την απλούστευση του διεθνούς τουρισμού). Το πρώτο στοχεύει να περιορίσει τα εμπόδια του συστήματος θεωρήσεων των ΗΠΑ, θεσπίζοντας έναν κανόνα σύμφωνα με τον οποίο το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών οφείλει να διεκπεραιώνει τις αιτήσεις θεώρησης εντός 12 ημερών και εφαρμόζοντας ένα πρόγραμμα το οποίο χρησιμοποιεί την τεχνολογία της βιντεοδιάσκεψης για τη διεξαγωγή των σχετικών με τη χορήγηση θεώρησης συνεντεύξεων. Το δεύτερο καλεί το Υπουργείο Εξωτερικών να χρησιμοποιήσει πιο αποτελεσματικά τους προξενικούς πόρους του για να ανταποκριθεί καλύτερα στην αυξανόμενη ζήτηση διεθνών μετακινήσεων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν να επιταχύνουν τις συνεχιζόμενες διαδικασίες αναθεώρησης και να συνεχίσουν «…να καινοτομούν και να επιφέρουν βελτιώσεις στις διαδικασίες, τις τεχνολογίες, το προσωπικό και τις υποδομές για τον εξορθολογισμό της διαδικασίας που οφείλουν να ακολουθούν νόμιμοι ταξιδιώτες για την υποβολή αιτήσεων θεώρησης και την είσοδο στη χώρα από συνοριακά σημεία διέλευσης και λιμένες εισόδου». [1] Εκτελεστικό διάταγμα του προέδρου Ομπάμα, της 19ης Ιανουαρίου 2012. Το διάταγμα με τον τίτλο «Visa Improvements to Stimulate International tourism to the United States of America Act» συζητείται επί του παρόντος στο Κογκρέσο των ΗΠΑ. [2] Η Ιρλανδία δεν συμμετέχει εντούτοις στην κοινή πολιτική θεωρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. [3] World Travel & Tourism Council, Travel & Tourism Economic Impact 2012, European Union. [4] Από αυτές τις 4 αναδυόμενες χώρες, η Βραζιλία είναι η μόνη της οποίας οι πολίτες προς το παρόν δεν χρειάζονται θεώρηση για να εισέλθουν στον χώρο Σένγκεν. Υπάρχουν όμως ήδη διευκολύνσεις όσον αφορά την έκδοση θεωρήσεων για τους ρώσους ταξιδιώτες, οι οποίες προβλέπονται σε μία συμφωνία για την απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων η οποία είναι υπό αναβάθμιση. [5] Δελτίο τύπου του Λευκού Οίκου της 19ης Ιανουαρίου 2012. [6] ETOA Origin Market Report 2010 "Europe: Open for Business?". [7] Tourism Economics, έκθεση με τον τίτλο «The Impact of Visa Facilitation on Job Creation in the G20 Economies», Μάιος 2012 (έκθεση που καταρτίστηκε για την 4η T20 σύνοδο των υπουργών τουρισμού των χωρών G20, Μεξικό, 15-16 Μαΐου). [8] ΗΠΑ (Visa Waiver Programme Expansion), Αυστραλία (ETA Program), Ηνωμένο Βασίλειο (πολιτική θεωρήσεων για την Ταϊβάν και τη Νότιο Αφρική), Ινδία (θεώρηση κατά την άφιξη), Καναδάς (πολιτική θεωρήσεων για το Μεξικό), Δημοκρατία της Κορέας (πολιτική θεωρήσεων για την Κίνα). [9] Χώρος ΕΕ-Σένγκεν: AT, BE, CZ, DE, DK, EE, EL (GR), ES, FI, FR, HU, IT, LT, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SE, SI, SK και 4 συνδεδεμένες χώρες που δεν είναι κράτη μέλη της ΕΕ: CH, NO, IS, LI. [10] The Cruise Industry, Contribution of Cruise Tourism to the Economics of Europe, έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Κρουαζιεροπλοίων, 2012. [11] COM (2010) 352 τελικό «Η Ευρώπη, ο πρώτος τουριστικός προορισμός στον κόσμο – ένα νέο πλαίσιο πολιτικής για τον ευρωπαϊκό τουρισμό», σημείο 5.4. [12] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 810/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, για τη θέσπιση κοινοτικού κώδικα θεωρήσεων (κώδικας θεωρήσεων). Τέθηκε σε ισχύ την 5η Απριλίου 2010. [13] Αυτοί οι ενδιάμεσοι δεν μπορούν να συλλέγουν βιομετρικά αναγνωριστικά στοιχεία, ούτως ώστε οι αιτήσεις που υποβάλλονται για πρώτη φορά σύμφωνα με το VIS θα πρέπει να υποβάλλονται αυτοπροσώπως σε προξενείο ή σε εξωτερικό πάροχο υπηρεσίας εξουσιοδοτημένο να συγκεντρώνει τα βιομετρικά αναγνωριστικά στοιχεία των αιτούντων θεώρηση εξ ονόματος των προξενείων των κρατών μελών. [14] Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού «eVisas: A pressing need for global standards, specifications and interoperability», έγγραφο εργασίας που παρουσιάστηκε κατά την 37η συνέλευση του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (2010).