Αριθ. C 1/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 4. 1. 90 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί επεξεργασίας των αστικών λυμάτων 
COM(89) 518 τελικό 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή στις 9 Νοεμβρίου 1989) 
(90/C 1/10) 
Το κείμενο αυτό συμπληρώνει την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που δημοσιεύθηκε στην Επί­
σημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. C 300 της 29ης Νοεμβρίου 1989. 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, ότι, για την άμεση έκχυση βιομηχανικών λυμάτων, πρέπει 
να εφαρμόζονται απαιτήσεις καθαρισμού παρεμφερείς προς 
Έχοντας υπόψη: εκείνες που ισχύουν για τα αστικά, όταν τα βιομηχανικά 
λύματα, λόγω της φύσης τους, μπορούν να εξομοιωθούν με 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής τα αστικα 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Π, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι, με το ψήφισμα του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 
1988 ('), η Επιτροπή καλείται να υποβάλει προτάσεις για τα 
μέτρα που απαιτούνται σε κάθε επίπεδο όσον αφορά τον 
καθαρισμό των λυμάτων των πόλεων 
ότι η ρύπανση που οφείλεται σε ανεπαρκή καθαρισμό 
υγρών αποβλήτων σε ένα κράτος μέλος συχνά επηρεάζει τα 
ύδατα άλλων κρατών μελών και ως εκ τούτου απαιτείται 
δράση σε κοινοτικό επίπεδο, σύμφωνα με το άρθρο 130 Π" 
ότι, για να αποφεύγεται η επιβάρυνση του περιβάλλοντος 
από την απόρριψη ανεπαρκώς καθαρισμένων αστικών 
λυμάτων, απαιτείται γενικώς ο δευτεροβάθμιος καθαρισμός 
τους' 
ότι είναι ανάγκη, σε ορισμένες ευπαθείς περιοχές, να επι­
βάλλεται αυστηρότερος καθαρισμός, ενώ στις λιγότερο 
ευπαθείς θαλάσσιες ζώνες, ενδέχεται να θεωρηθεί ως ενδε­
δειγμένος ο πρωτοβάθμιος καθαρισμός' 
ότι η διοχέτευση βιομηχανικών αποβλήτων στα δίκτυα απο­
χέτευσης καθώς και η απόρριψη λυμάτων και ιλύος από 
σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων θα πρέπει να υπό­
κεινται σε έγκριση' ότι είναι σκόπιμο να ενθαρρύνεται η ανακύκλωση της 
ιλύος' ότι όταν η χρήση για γεωργικούς σκοπούς πραγ­
ματοποιείται σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 
86/278/ΕΟΚ του Συμβουλίου (2) ενώ πρέπει, σταδιακώς, να 
σταματήσει η απόρριψη ιλύος στη θάλασσα' 
ότι υπάρχει ανάγκη παρακολούθησης των σταθμών καθαρι­
σμού, των υδάτων και εδαφών υποδοχής προκειμένου να 
ελέγχονται οι διεργασίες καθαρισμού και να διασφαλίζεται 
ότι η έκχυση λυμάτων δεν ζημιώνει το περιβάλλον 
ότι μεγάλη σημασία ενέχει η ενημέρωση του ευρέος κοινού 
με τη δημοσίευση εκθέσεων και η δυνατότητα πρόσβασης 
του σε κάθε είδους πληροφορίες και καταγραφέντα δεδο­
μένα σχετικά με τους σταθμούς καθαρισμού αστικών 
λυμάτων' 
ότι, με την κατάστρωση εθνικών προγραμμάτων από τα 
κράτη μέλη και την παρουσίαση τους στην Επιτροπή, δια­
σφαλίζεται ο συντονισμός των αναγκαίων μέτρων που 
πρέπει να ληφθούν για την επίτευξη των στόχων της 
παρούσας οδηγίας' 
ότι, προκειμένου να βελτιωθεί και επιταχυνθεί η πρακτική 
εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, το τεχνικό περιεχόμενο 
των παραρτημάτων πρέπει, εφόσον απαιτείται, να 
(') ΕΕ αριθ. C 209 της 9. 8. 1988, σ. 3. (2) ΕΕαριΟ. L 181 της 4. 7. 1986, σ. 6. 
4. 1. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 1/21 
αποτελεί αντικείμενο εσπευσμένης επεξεργασίας ή τροπο­
ποίησης και ότι για να διευκολυνθεί η εφαρμογή των απαι­
τούμενων για το σκοπό αυτό μέτρων, πρέπει να προβλεφθεί 
ενιαία διαδικασία που εγκαθιδρύει στενή συνεργασία 
μεταξύ των κρατών μελών της Επιτροπής-
ότι, για να διευκολυνθεί περαιτέρω η εφαρμογή της 
παρούσας οδηγίας, πρέπει επίσης να προβλεφθεί επιτροπή 
που συνδράμει την Επιτροπή, ενεργώντας συμβουλευτικά, 
όσον αφορά κάθε ζήτημα που εμπίπτει στις εκτελεστικές 
αρμοδιότητες της Επιτροπής, και το οποίο η τελευταία 
παραπέμπει ενδεχομένως στην εν λόγω επιτροπή' 
ότι είναι χρήσιμο να λάβει η Επιτροπή μέτρα ώστε τα κράτη 
μέλη να αλληλοβοηθούνται στον τομέα της κατάρτισης προ­
σωπικού και της ανταλλαγής τεχνικών/επιστημονικών πλη­
ροφοριών προκειμένου να βελτιωθεί η απόδοση του καθαρι­
σμού των αστικών λυμάτων 
ότι τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να λάβουν αυστηρό­
τερα μέτρα από εκείνα που προβλέπονται βάσει της 
παρούσας οδηγίας, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
Αρ$ρο Ι 
Η παρούσα οδηγία αφορά τον καθαρισμό των αστικών 
λυμάτων και τα συναφή ζητήματα. 
Στόχο της παρούσας οδηγίας αποτελεί η αποτροπή της επι­
βάρυνσης του περιβάλλοντος λόγω της έκχυσης αστικών 
λυμάτων. 
Άρΰρο 2 
Για τους σκοπούς στην παρούσα οδηγία εφαρμόζονται οι 
ορισμοί που εμφαίνονται στο παράρτημα Ι. 
Άρΰρο 3 
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, στις 31 Δεκεμβρίου 
1998, το αργότερο, όλοι οι δήμοι και κοινότητες να διαθέ­
τουν δίκτυα αποχέτευσης αστικών λυμάτων. 
2. Τα περιγραφόμενα στην παράγραφο 1 αποχετευτικά 
δίκτυα πληρούν τις απαιτήσεις του παραρτήματος Π Α. Οι 
απαιτήσεις αυτές είναι δυνατόν να θεσπίζονται ή να τροπο­
ποιούνται σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στο 
άρθρο 18. 
Άρΰρο 4 
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, πριν από την αναφερό­
μενη στο άρθρο 3 προθεσμία τα αστικά λύματα που διοχε­
τεύονται στα αποχετευτικά δίκτυα προτού απορριφθούν να 
υποβάλλονται σε δευτεροβάθμιο καθαρισμό ή ισοδύναμη 
επεξεργασία, στις ακόλουθες περιπτώσεις: 
— όταν αποβάλλονται σε γλυκέα ύδατα και εκβολές 
ποταμών από δήμους και κοινότητες που αντιπροσω­
πεύουν 2 000 ισοδύναμο πληθυσμού ή πλέον, 
— όταν αποβάλλονται σε παράκτια ύδατα από δήμους και 
κοινότητες που αντιπροσωπεύουν 10 000 ισοδύναμο πλη­
θυσμού ή πλέον. 2. Οι εκροές από τους περιγραφόμενους στην παράγραφο 
1 σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων πληρούν τις σχε­
τικές απαιτήσεις του παραρτήματος II Β. Οι απαιτήσεις 
αυτές είναι δυνατόν να θεσπίζονται ή να τροποποιούνται 
σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο 18. 
3. Το φορτίο που εκφράζεται με ισοδύναμο πληθυσμού 
υπολογίζεται με βάση το μέγιστο ημερήσιο φορτίο που 
εισέρχεται στο σταθμό καθαρισμού στη διάρκεια του έτους, 
εξαιρουμένων των ασυνηθών καταστάσεων, όπως οι περι­
πτώσεις καταρρακτώδους βροχής. 
Άρΰ'ρο 5 
1. Για τους σκοπούς της παραγράφου 2, τα κράτη μέλη 
προσδιορίζουν τις ευπαθείς ζώνες σύμφωνα με τα κριτήρια 
που καθορίζονται στο παράρτημα III. 
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, πριν από την αναφερό­
μενη στο άρθρο 3 προθεσμία, τα αστικά λύματα που διοχε­
τεύονται στο δίκτυο αποχέτευσης προτού απορριφθούν σε 
ευπαθείς ζώνες να υποβάλλονται σε καθαρισμό αυστηρό­
τερο από εκείνον που περιγράφεται στο άρθρο 4, στις ακό­
λουθες περιπτώσεις: 
— όταν αποβάλλονται σε γλυκέα ύδατα και εκβολές 
ποταμών από δήμους και κοινότητες που αντιπροσω­
πεύουν 2 000 ισοδύναμο πληθυσμού ή πλέον, 
— όταν αποβάλλονται σε παράκτια ύδατα από δήμους και 
κοινότητες που αντιπροσωπεύουν 10 000 ισοδύναμο πλη­
θυσμού ή πλέον. 
3. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο κατάλογος των 
ευπαθών ζωνών να επανεξετάζεται κατά διαστήματα που 
δεν υπερβαίνουν την τετραετία. 
4. Οι εκροές από τους περιγραφόμενους στην παράγραφο 
2 σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων πληρούν τις σχε­
τικές απαιτήσεις του παραρτήματος II Β. Οι απαιτήσεις 
αυτές είναι δυνατόν να θεσπίζονται ή να τροποποιούνται 
σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο 18. 
Άρΰρο 6 
1. Για τους σκοπούς της παραγράφου 2, τα κράτη μέλη 
μπορούν, πριν από την αναφερόμενη στο άρθρο 5 προθε­
σμία, να προσδιορίζουν, τις λιγότερο ευπαθείς ζώνες σύμ­
φωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα III. 
2. Τα απορριπτόμενα αστικά λύματα σε παράκτια ύδατα 
που ευρίσκονται στις περιγραφόμενες στην παράγραφο 1 
ζώνες είναι δυνατόν να υποβάλλονται σε καθαρισμό λιγό­
τερο αυστηρό από εκείνα που περιγράφονται στο άρθρο 4 
εφόσον: 
— οι εν λόγω εκροές έχουν υποβληθεί τουλάχιστον σε πρω­
τοβάθμια επεξεργασία, 
— διεξοδικές μελέτες δείχνουν ότι οι εκροές αυτές δεν επι­
βαρύνουν το περιβάλλον. 
Αριθ. C 1/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 4. 1. 90 
3. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο κατάλογος των λιγό­
τερο ευπαθών ζωνών να επανεξετάζεται κατά διαστήματα 
που δεν υπερβαίνουν την τετραετία. 
Άρ&ρο 7 
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, πριν από την αναφερόμενη 
στο άρθρο 3 προθεσμία, τα διοχετευόμενα στα αποχετευ­
τικά δίκτυα αστικά λύματα προτού απορριφθούν να υπο­
βάλλονται στον κατάλληλο καθαρισμό, στις ακόλουθες 
περιπτώσεις: 
— όταν αποβάλλονται σε γλυκέα ύδατα και εκβολές 
ποταμών από δήμους και κοινότητες που αντιπροσω­
πεύουν λιγότερο από 2 000 ισοδύναμο πληθυσμού, 
— όταν αποβάλλονται σε παράκτια ύδατα από δήμους και 
κοινότητες που αντιπροσωπεύουν λιγότερο από 10 000 
ισοδύναμο πληθυσμού. 
Άρΰρο 8 
Στις περιπτώσεις που τα ύδατα στην περιοχή δικαιοδοσίας 
κράτους μέλους επιβαρύνονται από απορρίψεις αστικών 
λυμάτων προερχόμενων από άλλο κράτος μέλος, το κράτος 
μέλος του οποίου θίγονται τα ύδατα μπορεί να κοινοποιήσει 
τα σχετικά δεδομένα στο άλλο κράτος μέλος και στην Επι­
τροπή. 
Στις περιπτώσεις αυτές το κράτος μέλος από το οποίο προ­
έρχονται οι εκχύσεις λαμβάνει μέτρα για τον προορισμό 
των σχετικών εκχύσεων στη χώρα και ενεργεί ως εάν τα 
θιγόμενα ύδατα βρίσκονταν στην περιοχή δικαιοδοσίας του. 
Άρ&ρο 9 
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι περιγραφόμενοι στα 
άρθρα 4, 5, 6 και 7 σταθμοί καθαρισμού αστικών λυμάτων, 
σχεδιάζονται και κατασκευάζονται με τρόπο που εξασφα­
λίζει επαρκείς επιδόσεις υπό όλες τις φυσιολογικές κλιμα­
τικές συνθήκες. Κατά το σχεδιασμό των σταθμών, λαμβά­
νονται υπόψη οι εποχιακές διακυμάνσεις του φορτίου. 
Άρ&ρο 10 
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, πριν από την αναφερό­
μενη στο άρθρο 5, προθεσμία, τα βιομηχανικά λύματα που 
διοχετεύονται στα αποχετευτικά δίκτυα και στους σταθ­
μούς καθαρισμού αστικών λυμάτων να υπόκεινται σε 
παροχή άδειας από την αρμόδια αρχή. 
2. Οι άδειες πληρούν τις απαιτήσεις του παραρτήματος 
11 Γ. Οι απαιτήσεις αυτές είναι δυνατόν να θεσπίζονται ή να 
τροποποιούνται σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται 
στο άρθρο 18. 
3. Οι αρμόδιες αρχές μεριμνούν επίσης ώστε οι αναφερό­
μενες στην παράγραφο 1 άδειες να συμφωνούν με κάθε 
άλλη σχετική κοινοτική οδηγία. 
4. Οι αρμόδιες αρχές μεριμνούν για την επανεξέταση των 
αδειών κατά διαστήματα που δεν υπερβαίνουν την τετρα­
ετία προκειμένου να μπορούν μεταξύ άλλων, να ανταποκρί­
νονται σε άλλες διεθνείς δεσμεύσεις. Άρ#ρο 11 
1. Οι αρμόδιες αρχές μεριμνούν ώστε, πριν από την ανα­
φερόμενη στο άρθρο 3 προθεσμία, η απόρριψη υγρών απο­
βλήτων ιδίως από σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων, 
να υπόκειται σε παροχή άδειας. 
2. Οι άδειες για απορρίψεις από σταθμούς καθαρισμού 
αστικών λυμάτων που χορηγούνται κατ' εφαρμογή της 
παραγράφου 1 περιέχουν όρους που πληρούν τις σχετικές 
απαιτήσεις του παραρτήματος II Β. Οι απαιτήσεις αυτές 
είναι δυνατόν να θεσπίζονται ή να τροποποιούνται σύμ­
φωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο 18. 
3. Οι αρμόδιες αρχές μεριμνούν ώστε οι άδειες να επανε­
ξετάζονται κατά διαστήματα που δεν υπερβαίνουν την 
τετραετία. 
'Αρ&ρο 12 
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, πριν από την αναφερόμενη 
στο άρθρο 3 προθεσμία, τα βιομηχανικά λύματα τα οποία 
— μπορούν να εξομοιωθούν ως εκ της φύσης τους προς τα 
αστικά, 
— δεν διοχετεύονται στους σταθμούς καθαρισμού αστικών 
λυμάτων προτού απορριφθούν στα ύδατα του αποδέκτη, 
να θεωρούνται, για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως 
αστικά λύματα κα να υπόκεινται στις σχετικές διατάξεις 
αυτής. 
Άρ&ρο 13 
1. Η ιλύς που παράγεται κατά την επεξεργασία των 
υγρών αποβλήτων πρέπει να ανακυκλώνεται στο μέτρο του 
δυνατού. Η χρήση της για γεωργικούς σκοπούς, πρέπει να 
είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ. Οι 
πορείες απόρριψης πρέπει να ελαχιστοποιούν τις επιπτώσεις 
στο περιβάλλον. 
2. Τα κράτη μέλη σταματούν πριν από την αναφερόμενη 
στο άρθρο 3 προθεσμία, τη διάθεση ιλύος στη θάλασσα με 
απόρριψη της από πλοία, έκχυση από αγωγούς μεταφοράς 
ή άλλα μέσα. 
3. Από την κοινοποίηση της παρούσας οδηγίας και μέχρι 
την αναφερόμενη στην παράγραφο 2 κατάργηση της διά­
θεσης, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε: 
— να μην αυξηθεί η συνολική ποσότητα ξηρών ουσιών που 
περιέχονται στην απορριπτόμενη στη θάλασσα ιλύ, 
— να μειωθούν σταδιακά οι περιεχόμενες στην ιλύ αυτή 
ποσότητες τοξικών, μη αποδομήσιμων ή βιοσυσσωρεύ-
σιμων υλικών προκριμένου να είναι δυνατόν, μεταξύ 
άλλων, να ανταποκρίνονται σε άλλες σχετικές διεθνείς 
δεσμεύσεις. 
4. 1. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 1/23 
Άρ&ρο 14 
1. Οι αρμόδιες αρχές παρακολουθούν: 
— τις εκχύσεις από σταθμούς καθαρισμού αστικών 
λυμάτων για να επαληθεύουν τη συμμόρφωση προς τις 
απαιτήσεις του παραρτήματος II Β, 
— την ποσότητα και σύνθεση της ιλύος. 
2. Οι αρμόδιες αρχές παρακολουθούν τα ύδατα που 
δέχονται εκροές από σταθμούς καθαρισμού αστικών 
λυμάτων και απευθείας εκροές σύμφωνα με το άρθρο 12, 
για να επαληθεύουν ότι δεν επιβαρύνεται το περιβάλλον. 
3. Στην περίπτωση έκχυσης που υπόκειται στις διατάξεις 
του άρθρου 6 και στην περίπτωση απόρριψης ιλύων που 
υπόκειται στις διατάξεις του άρθρου 13, τα κράτη μέλη 
παρακολουθούν και εκπονούν κάθε άλλη σχετική μελέτη 
για να επαληθεύσουν ότι η έκχυση ή η απόρριψη δεν επιβα­
ρύνει το περιβάλλον. 
4. Οι πληροφορίες που συγκεντρώνονται από τις αρμόδιες 
αρχές σύμφωνα με τις παραγράφους 1, 2 και 3 καθώς και οι 
άλλες συναφείς πληροφορίες φυλάσσονται από τα κράτη 
μέλη και τίθενται στη διάθεση της Επιτροπής εντός 3 μηνών 
από την παραλαβή σχετικής αιτήσεως. 
5. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την αναφερόμενη στις 
παραγράφους 1, 2 και 3 παρακολούθηση είναι δυνατόν να 
θεσπιστούν σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στο 
άρθρο 18. 
Αρ&ρο 15 
Ι. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, πριν από την αναφερό­
μενη στο άρθρο 5 προθεσμία οι ακόλουθες πληροφορίες 
σχετικά με τους σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων να 
διατίθενται στο κοινό αμέσως, κατόπιν σχετικής αιτήσεως, 
και υπό μορφή προσπελάσιμη και κατανοητή: 
— κατάλογος, συμπληρούμενος ενδεχομένως από χάρτες, 
που δίνει τη δυνατότητα εντοπισμού συγκεκριμένης 
εκροής ή τόπου, περιλαμβανομένης και της χρησιμοποι­
ούμενης μεθόδου επεξεργασίας, 
— άδειες για τις εκχύσεις από σταθμούς καθαρισμού 
αστικών λυμάτων προς τα ύδατα ή εδάφη του αποδέκτη 
και για την απόρριψη ιλύος στη θάλασσα, 
— αποτελέσματα της παρακολούθησης εκχύσεων από 
σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων καθώς και 
ποσότητα και σύνθεση της ιλύος, 
— αποτελέσματα της παρακολούθησης των υδάτων που 
δέχονται εκχύσεις από σταθμούς καθαρισμού αστικών 
λυμάτων και θαλάσσιων ζωνών όπου απορρίπτεται ιλύς. 
2. Οι λεπτομερείς κανόνες για την παροχή των περιγρα­
φομένων στην παράγραφο 1 πληροφοριών καθορίζονται 
από τις αρμόδιες αρχές. 3. Όσον αφορά την διάταξη της παραγράφου 1 τρίτη 
περίπτωση ενημερώνεται επίσης ο τοπικός πληθυσμός κατά 
τον προσφορότερο τρόπο, και ιδίως δημοσίευση σε τοπικές 
εφημερίδες ή τοιχοκόλληση σε δημόσιους χώρους ή στα 
γραφεία του σχετικού φορέα εκμετάλλευσης. 
4. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι σχετικές αρχές να 
δημοσιεύουν και να διανέμουν κάθε χρόνο έκθεση για την 
επικρατούσα κατάσταση ως προς τη διάθεση αστικών 
λυμάτων και ιλύος στην περιοχή τους. Οι εκθέσεις αυτές 
μόλις δημοσιευθούν διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη στην 
Επιτροπή. 
Άρύ·ρο 16 
1. Τα κράτη μέλη καταστρώνουν, πριν από την αναφερό­
μενη στο άρθρο 5 προθεσμία εθνικό πρόγραμμα για την 
εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. 
2. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή ως προς το 
εθνικό πρόγραμμα μέσα στην προθεσμία της παραγράφου 1. 
3. Τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή, μέχρι τις 
30 Ιουνίου κάθε χρόνου, ενημερωμένα στοιχεία για τις 
περιγραφόμενες στην παράγραφο 2 πληροφορίες. 
4. Οι περιγραφόμενες στις παραγράφους 2 και 3 πληρο­
φορίες ετοιμάζονται με βάση το παράρτημα IV. Το παράρ­
τημα αυτό καθώς και τα έντυπα για την παροχή των υπόψη 
πληροφοριών είναι δυνατόν να θεσπίζονται ή να τροποποι­
ούνται σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στο 
άρθρο 18. 
5. Τα κράτη μέλη φυλάσσουν και θέτουν στη διάθεση της 
Επιτροπής, κατόπιν σχετικού αιτήματος περαιτέρω συναφείς 
πληροφορίες. 
6. Η Επιτροπή επανεξετάζει και εκτιμά τις σχετικές με 
την παρούσα οδηγία πληροφορίες και δημοσιεύει κατά δια­
στήματα έκθεση. 
Άρ$ρο 17 
1. Συγκροτείται ρυθμιστική επιτροπή, αναφερόμενη στο 
εξής ως «η επιτροπή» που διενεργεί τις προβλεπόμενες στα 
άρθρα 3, 4, 5, 10, 11 και 16 εργασίες. Η Επιτροπή αποτε­
λείται από τους εκπροσώπους των κρατών μελών υπό την 
προεδρία εκπροσώπου της Επιτροπής. 
2. Η επιτροπή συνδράμει επίσης την Επιτροπή για κάθε 
ζήτημα που της θέτει ενδεχομένως η τελευταία. Η επιτροπή 
ενεργεί, στις περιπτώσεις αυτές, υπό συμβουλευτική ιδιό­
τητα και χωρίς ψηφοφορία. 
3. Η επιτροπή θεσπίζει τον εσωτερικό κανονισμό της. 
Αριθ. C 1/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 4. 1. 90 
Αρ&ρο 18 
1. Στις περιπτώσεις που θα τηρηθεί η οριζόμενη στο 
παρόν άρθρο διαδικασία, το ζήτημα παραπέμπεται στην επι­
τροπή από τον πρόεδρο της. 
2. Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επι­
τροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή γνωμοδοτεί 
για το σχέδιο μέτρων εντός χρονικής προθεσμίας που καθο­
ρίζει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του 
ζητήματος. Η γνώμη υιοθετείται κατά πλειοψηφία όπως ορί­
ζεται στο άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης, προκει­
μένου περί αποφάσεων που εκδίδει το Συμβούλιο, προτάσει 
της Επιτροπής. Οι ψήφοι των εκπροσώπων των κρατών 
μελών στο πλαίσιο της επιτροπής σταθμίζονται όπως ορί­
ζεται στο εν λόγω άρθρο. Ο πρόεδρος δεν ψηφίζει. 
3. α) η Επιτροπή θεσπίζει τα προβλεπόμενα μέτρα αν συμ­
φωνούν με την γνώμη της επιτροπής" 
6) αν τα προβλεπόμενα μέτρα δεν συμφωνούν με τη 
γνώμη της επιτροπής ή αν δεν διατυπωθεί καμία 
γνώμη, η Επιτροπή υποβάλλει αμέσως στο Συμβούλιο 
πρόταση σχετικά με τα ληπτέα μέτρα. 
γ) Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία. 
Αρΰρο 19 
Κατά περίπτωση ένα ή περισσότερα κράτη μέλη μπορούν 
μεμονωμένα ή από κοινού, να λάβουν αυστηρότερα μέτρα 
από τα προβλεπόμενα βάσει της παρούσας οδηγίας. 'Αρ&ρο 20 
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι υπεύθυνοι για τη 
μελέτη, κατασκευή, λειτουργία και τεχνική/επιστημονική 
υποστήριξη σταθμών καθαρισμού αστικών λυμάτων και 
συναφούς εξοπλισμού να διαθέτουν τα απαιτούμενα για την 
ενάσκηση των καθηκόντων τους προσόντα. Το εν λόγω προ­
σωπικό πρέπει να κατέχει τους ενδεδειγμένους τίτλους 
επαγγελματικής ή τεχνικής επάρκειας. 
2. Προς τούτο, η Επιτροπή δύναται να συμβουλευθεί την 
επιτροπή για μέτρα που θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη να 
παράσχουν αμοιβαία συνδρομή στην εξασφάλιση κατάρ­
τισης προσωπικού σε όλες τις βαθμίδες και για τυχόν άλλη 
πρωτοβουλία που θα προωθήσει τη βελτίωση της απόδοσης 
των σταθμών καθαρισμού αστικών λυμάτων και συναφούς 
εξοπλισμού. 
Άρ&ρο 21 
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονι­
στικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη 
συμμόρφωση προς την παρούσα οδηγία το αργότερο στις 
31 Δεκεμβρίου 1991. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή 
σχετικά. 
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το περιε­
χόμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις 
οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα 
οδηγία. 
3. Οι διατάξεις που θεσπίζονται δυνάμει της παραγράφου 
1 παραπέμπουν ρητά στην παρούσα οδηγία. 
Άρ&ρο 22 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
4. 1. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 1/25 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΟΡΙΣΜΟΙ 
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως: 
1. «Κατάλληλος καθαρισμός» η επεξεργασία των αστικών υγρών αποβλήτων με διεργασία η οποία μετά την 
απόρριψη των λυμάτων επιτρέπει στα ύδατα του αποδέκτη να ανταπεξέρχονται στους στόχους της παρούσας 
ή οποιασδήποτε άλλης σχετικής κοινοτικής οδηγίας. 
2. «Δίκτιν αποχέτευσης» σύστημα αγωγών που συγκεντρώνει και παροχετεύει τα αστικά λύματα σε σταθμό 
καθαρισμού αστικών λυμάτων. 
3. «Οικιακά λύματα» υγρά απόβλητα που πηγάζουν από νοικοκυριά και κατά κύριο λόγο έχουν ανθρώπινη προέ­
λευση. 
4. «Εΐπροφισμός» ο εμπλουτισμός του ύδατος με θρεπτικά συστατικά, ιδίως ενώσεων αζώτου και φωσφόρου, 
συνεπαγόμενος την επιτάχυνση της αύξησης φυκών και ανωτέρων μορφών φυτικής ζωής ώστε να προκαλείται 
ανεπιθύμητη διαταραχή της ισορροπίας των οργανισμών και της ποιότητας των σχετικών υδάτων. 
5. «Βιομηχανικά λύματα» υγρά απόβλητα διαφορετικά από τα οικιακά λύματα και τα ύδατα επιφανειακής απορ­
ροής της πόλης. 
6. «Δήμος και κοινότητα» περιοχή κατοικημένη σε επαρκή πυκνότητα, όπου καθίσταται πρακτικώς δυνατή η 
συγκέντρωση των αστικών λυμάτων και η διοχέτευση τους σε σταθμό καθαρισμού αστικών λυμάτων. 
7. «Αστικά λύματα» το μείγμα οικιακών λυμάτων, βιομηχανικών λυμάτων και υδάτων επιφανειακής απορροής 
της πόλης που οδηγείται στα δίκτυα αποχέτευσης. 
8. «Σταθμός καθαρισμού αστικών λυμάτων» εγκατάσταση στην οποία τα αστικά λύματα υποβάλλονται σε επε­
ξεργασία προτού εκχυθούν στα ύδατα ή εδάφη του αποδέκτη. 
9. «ι.,τ. (ισοσιψαμο πλη-ΰνομού)» το αποδομήσιμο οργανικό φορτίο που παρουσιάζει 60 γραμμάρια Ο: βιοχη-
μικώς απαιτούμενο οξυγόνο πέντε ημερών (BOD 5). 
10. «Πρωτοβάθμιος καθαρισμός» επεξεργασία των αστικών λυμάτων με φυσική διεργασία που συνεπάγεται την 
καθίζηση των αιωρούμενων οργανικών στερεών ή με άλλες διεργασίες κατά τις οποίες μειούται κατά 20 έως 
40 Ο/ο το BOD 5 των εισερχομένων αποβλήτων. 
11. «Δευτεροβάθμιος καθαρισμός» επεξεργασία των αστικών λυμάτων με διεργασία που συνεπάγεται βιολογικό 
καθαρισμό με δευτεροβάθμια καθίζηση. 
12. «Ιλύς» υπολειπόμενη λάσπη, κατόπιν ή άνευ επεξεργασίας, προερχόμενη από σταθμούς καθαρισμού αστικών 
λυμάτων ή σηπτικούς βόθρους. 
Αριθ. C 1/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 4. 1. 90 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΑ ΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΛΥΜΑΤΑ 
Α. Δίκτυο αποχέτευσης 
Τα δίκτυα αποχέτευσης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις υφιστάμενες και μελλοντικές απαιτήσεις καθαρισμού 
των λυμάτων. 
Οι μελέτες των δικτύων αποχέτευσης 9α εκπονούνται σύμφωνα με τις καλύτερες τεχνικές γνώσεις, ιδίως όσον 
αφορά: 
— Την παροχή και τα χαρακτηριστικά των αστικών λυμάτων. 
— Πρόληψη διαρροών. 
— Περιορισμό της ρύπανσης των υδάτων του αποδέκτη εξαιτίας υπερχειλίσεων λόγω πλημμύρας ή κακής λει­
τουργίας των σταθμών καθαρισμού λυμάτων. 
Β. Εκροή από σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων στα ύδατα του αποδέκτη 
1. Οι εκροές από σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων που υποβάλλονται σε καθαρισμό σύμφωνα με τα 
άρθρα 4 και 5 θα πληρούν τις απαιτήσεις σύνθεσης και εκατοστιαίας μείωσης των εμφαινόμενων στον 
πίνακα Ι παραμέτρων. 
2. Οι εκροές από σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων προς όσες ευπαθείς ζώνες υφίστανται ευτροφισμό θα 
πληρούν τις απαιτήσεις σύνθεσης και εκατοστιαίας μείωσης των εμφαινόμενων στον πίνακα 2 παραμέτρων. 
3. Αυστηρότερες απαιτήσεις ή απαιτήσεις για πρόσθετες παραμέτρους από όσες φαίνονται στους πίνακες 1 
ή/και 2 θα ισχύουν όπου απαιτείται για να διασφαλίζεται ότι τα ύδατα του αποδέκτη ανταποκρίνονται σε 
τυχόν άλλες σχετικές οδηγίες. 
4. Η μελέτη ή τροποποίηση των σταθμών καθαρισμού λυμάτων θα διενεργείται έτσι ώστε αντιπροσωπευτικά 
δείγματα των εισερχόμενων αποβλήτων και των επεξεργασμένων λυμάτων να μπορούν να λαμβάνονται 
προτού εκχυθούν στα ύδατα του αποδέκτη. 
Γ. Βιομηχανικά απόβλητα 
Τα βιομηχανικά λύματα που διοχετεύονται σε δίκτυα αποχέτευσης και σταθμούς καθαρισμού αστικών 
λυμάτων θα υποβάλλονται σε τέτοια προκαταρκτική επεξεργασία, όπως απαιτείται προκειμένου: 
— να προστατεύεται η υγεία του προσωπικού που εργάζεται στα δίκτυα αποχέτευσης και τους σταθμούς καθα­
ρισμού, 
— να εξασφαλίζεται ότι δεν προκαλείται ζημία στα δίκτυα αποχέτευσης, τους σταθμούς καθαρισμού λυμάτων 
και το συναφή εξοπλισμό, 
— να εξασφαλίζεται ότι δεν εμποδίζεται η λειτουργία του σταθμού καθαρισμού λυμάτων και της επεξεργασίας 
της ιλύος, 
— να εξασφαλίζεται ότι οι εκροές από τους σταθμούς καθαρισμού δεν θίγουν το περιβάλλον ή εμποδίζουν τα 
ύδατα του αποδέκτη να ανταποκρίνονται σε άλλες κοινοτικές οδηγίες, 
— να επιτρέπεται η ασφαλής διάθεση της ιλύος σε άλλα μέσα. 
4. 1. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι9. C 1/27 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1 
Απαιτήσεις για την εκροή από σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων που διέπονται από τα άρθρα 4 και 5, 
ισχύει η τιμή για τη μέση συγκέντρωση ή την εκατοστιαία μείωση 
Παράμετροι 
Βιοχημικώς απαιτούμενο 
οξυγόνο (BOD 5 στους 
20 °C) χωρίς νιτροποίηση (') 
Χημικώς απαιτούμενο οξυ­
γόνο (COD) 
Συνολικά αιωρούμενα 
στερεά Έκφραση 
αποτελεσμάτων 
mg/1 02 
tng/1 02 
mg/1 Μέγιστη μέση 
ημερήσια 
συγκέντρωση 
25 
100 
30 Εκατοστιαία 
μείωση 
70-90 
75(2) Μέθοδος μέτρησης αναφοράς 
Προσδιορισμός του διαλελυμένου 
οξυγόνου πριν και μετά πενθήμερο 
επώαση στους 20 °C ± 1 °C σε 
απόλυτο σκότος. 
Προσθήκη μέσου αναστολής της 
νιτροποίησης 
Μέθοδος διχρωμικού καλίου 
— Διήθηση μέσω φίλτρου μεμ­
βράνης των 0,45 μπι. 
Ξήρανση σε θερμοκρασία 105°C 
και ζύγιση 
— Φυγοκέντριση (επί 5 τουλάχι-
στον /ιεπτα με μέση επιτάχυνση 
2 800 έως 3 200 g), 
Ξήρανση σε θερμοκρασία 
105 "C και ζύγιση 
(') Η παράμετρος αυτή μπορεί να αντικατασταθεί από άλλη: Ολικός οργανικός άνθρακας (TOO ή ολικώς απαιτούμενο οξυγόνο 
(TOD) αν μπορεί να ευρεθεί σχέση μεταξύ του BOD 5 και της υποκατάστατης παραμέτρου. 
Η σχέση αυτή να ελέγχεται ανά εξάμηνο. 
(:) Ελάχιστη εκατοστιαία μείωση. 
ΠΙΝΑΚΑΣ 2 
Απαιτήσεις για τις εκροές από σταθμούς καθαρισμού αστικών λυμάτων σε όσες ευπαθείς ζώνες υφίστανται ευτρο­
φισμό, αναλόγως των τοπικών συνθηκών μπορεί να εφαρμοσθεί η μία ή και οι δύο παράμετροι 
Παράμετροι 
Συνολικός φωσφόρος 
Ολικό άζωτο Έκφραση 
αποτελεσμάτων 
mg/1 Ρ 
mg/1 Ν Μέγιστη μέση 
ημερήσια 
συγκέντρωση 
Κ') 
ίο (2) Εκατοστιαία 
μείωση 
80 
80 Μέθοδος μέτρησης αναφοράς 
Μοριακή προσρόφηση φασματο-
φωτομετρία 
Μοριακή προσρόφηση φασματο-
φωτομετρία 
(') Ημερήσια μέση συγκέντρωση. 
(!) Ετήσια μέση συγκέντρωση· η μέση ημερήσια δεν θα πρέπει να ιπερθαίνει τα 20 mg/1. 
Αριθ. C 1/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 4. 1. 90 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΕΥΠΑΘΩΝ ΚΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΥΠΑΘΩΝ ΖΩΝΩΝ 
Α. Ευπαθείς ζώνες 
Μια υδάτινη μάζα χαρακτηρίζεται ως ευπαθής ζώνη αν υπάγεται σε μία από τις εξής ομάδες: 
α) φυσικές λίμνες γλυκέων υδάτων, άλλες υδάτινες μάζες γλυκέων υδάτων, εκβολές ποταμών, παράκτια ύδατα 
και θαλάσσιες περιοχές που διαπιστώνεται ότι είναι ευτροφικά ή τα οποία επί βραχύ διάστημα μπορούν να 
καταστούν ευτροφικά αν δεν ληφθούν προστατευτικά μέτρα' 
τα εξής στοιχεία πρέπει να ληφθούν υπόψη όταν εξετάζεται ποια θρεπτικά συστατικά θα πρέπει να μειω­
θούν με περαιτέρω επεξεργασία: 
i) λίμνες και ρεύματα που καταλήγουν σε λίμνες/ταμιευτήρες/κλειστούς όρμους που διαπιστώνεται ότι 
έχουν ασθενή εναλλαγή ύδατος, οπότε μπορεί να συμβεί συσσώρευση · στις ζώνες αυτές ο καθαρισμός θα 
πρέπει να περιλαμβάνει την αφαίρεση του φωσφόρου εκτός αν μπορεί να δειχθεί ότι η αφαίρεση δεν θα 
επηρεάσει το επίπεδο ευτροφισμού- όπου πραγματοποιούνται εκχύσεις από μεγάλους δήμους, μπορεί 
επίσης να εξετασθεί η αφαίρεση του αζώτου, 
ii) εκβολές ποταμών, όρμοι και άλλα παράκτια ύδατα και θαλάσσιες περιοχές που διαπιστώνεται ότι έχουν 
ασθενή εναλλαγή ύδατος ή που δέχονται μεγάλες ποσότητες θρεπτικών συστατικών οι εκχύσεις από 
μικρές κοινότητες συνήθως είναι δευτερεύουσας σημασίας στις ζώνες αυτές, αλλά για τους μεγάλους 
δήμους θα πρέπει να περιληφθεί η αφαίρεση του φωσφόρου και του αζώτου εκτός αν μπορεί να απο­
δειχθεί ότι η αφαίρεση αυτή δεν θα επηρεάσει το επίπεδο ευτροφισμού" 
6) επιφανειακά γλυκέα ύδατα προοριζόμενα για τη λήψη πόσιμου ύδατος τα οποία θα μπορούσαν να περιέ­
χουν περισσότερο από 50 mg/Ι νιτρικών ιόντων αν δεν ληφθούν προστατευτικά μέτρα' 
γ) ζώνες όπου ο καθαρισμός σύμφωνα με το άρθρο 4 είναι ανεπαρκής για την προστασία του περιβάλλοντος ή 
για να επιτρέπει τη χρήση του ύδατος για ειδικούς σκοπούς ή όπου περαιτέρω επεξεργασία από την προδια­
γραφόμενη στο άρθρο 4 είναι αναγκαία για να πληρούνται οδηγίες του Συμβουλίου και άλλες διεθνείς 
δεσμεύσεις' 
δ) ζώνες ανώτερης ποιότητας οικολογικής σκοπιάς εξαιτίας της υπάρχουσας χλωρίδας και πανίδας και άλλες 
ζώνες σημαντικές από άποψη επιστημονική ή προστασίας της φύσης. 
Β. Λιγότερο ευπαθείς ζώνες 
Μια θαλάσσια υδάτινη μάζα ή περιοχή μπορεί να χαρακτηρισθεί ως λιγότερο ευπαθής ζώνη αν τα αποβαλλό-
μενα λύματα δεν θίγουν το περιβάλλον εξαιτίας της μορφολογίας, της υδρολογίας ή ειδικών υδραυλικών συν­
θηκών που επικρατούν στην περιοχή αυτή. 
Κατά τον προσδιορισμό λιγότερο ευπαθών ζωνών, τα κράτη μέλη θα λαμβάνουν υπόψη τον κίνδυνο μεταφοράς 
του απορριπτόμενου φορτίου σε γειτονικές ζώνες όπου μπορεί να προξενήσει καταστροφές στο περιβάλλον. Τα 
κράτη μέλη θα αναγνωρίζουν την ύπαρξη ευπαθών ζωνών εκτός εθνικής δικαιοδοσίας τους. 
Τα εξής στοιχεία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον προσδιορισμό λιγότερο ευπαθών ζωνών: 
α) Ανοικτοί όρμοι και άλλα παράκτια ύδατα και θαλάσσιες περιοχές με επαρκή εναλλαγή ύδατος και μη υφι­
στάμενες ευτροφισμό ή εξάντληση οξυγόνου ή που θεωρείται απίθανο να καταστούν ευτροφικές ή να 
παρουσιάσουν εξάντληση οξυγόνου εξαιτίας της απόρριψης αστικών λυμάτων · 
6) Παράκτιες θαλάσσιες ζώνες που δεν απαιτούν υψηλό βαθμό καθαρισμού αστικών λυμάτων εξαιτίας της 
συγκεκριμένης χρήσης της υπόψη ζώνης. 
4. 1. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 1/29 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV 
ΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
Η Επιτροπή θα επεξεργασθεί τις μεθόδους και τα έντυπα προς υιοθέτηση για την αναφορά των εθνικών προγραμ­
μάτων. 
Τα εξής σημεία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη: 
1. Τα κράτη μέλη πρέπει να συνοψίζουν τις υφιστάμενες ρυθμίσεις για τον καθαρισμό των αστικών λυμάτων και 
τις μελλοντικές ενέργειες τους για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. 
2. Στο πρόγραμμα πρέπει να δίνονται επιγραμματικώς λεπτομέρειες της εθνικής στρατηγικής περιλαμβανομένων 
μειζόνων σχεδίων και χρονοδιαγραμμάτων για τις ενέργειες καθώς και τυχόν άλλες σχετικές πληροφορίες. Το 
χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να αναφέρεται σε πενταετείς περιόδους. 
3. Πρέπει να δίνονται λεπτομέρειες για τις δαπάνες του προγράμματος με ένδειξη των επενδύσεων παγίου κεφα­
λαίου και των λειτουργικών δαπανών για τη συγκέντρωση, καθαρισμό και διάθεση των αστικών λυμάτων και 
της ιλύος. 
4. Προσδιορισμός ευπαθών ζωνών καθώς και λιγότερο ευπαθών ζωνών περιλαμβανομένης σύντομης επεξήγησης. 
Η θέση των ζωνών θα δείχνεται σε χάρτες. 
5. Βραχεία γενική εικόνα των σημερινών φορτίων αστικών λυμάτων που απορρίπτονται στα γλυκέα ύδατα, τις 
εκβολές ποταμών, τα παράκτια ύδατα και το έδαφος. Όπου τα υπάρχοντα δεδομένα είναι ανεπαρκή, θα πρέπει 
να διατυπώνονται εκτιμήσεις με τη χρήση των διαθέσιμων πληροφοριών. 
6. Οποιαδήποτε άλλα θέματα που θεωρεί η Επιτροπή ότι θα υποβοηθήσουν την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. 
7. Στο μέτρο του δυνατού θα πρέπει να γίνεται χρήση πινάκων, χαρτών και άλλων μέσων απλοποίησης της παρου­
σίασης των δεδομένων.