Σύσταση για ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, της 7ης Ιουλίου 1997, σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας, 2004-2008

(υποβάλλεται από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, σχετικά με την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [1], προβλέπει ότι τα μη συμμετέχοντα κράτη μέλη, δηλαδή τα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα, οφείλουν, για τις ανάγκες της πολυμερούς εποπτείας, να υποβάλλουν σε τακτά χρονικά διαστήματα προγράμματα σύγκλισης στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, δυνάμει του άρθρου 99 της Συνθήκης.

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997. Όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

Σύμφωνα με το άρθρο 9 του ως άνω κανονισμού, το Συμβούλιο οφείλει να εξετάζει κάθε πρόγραμμα σύγκλισης με βάση τις αξιολογήσεις της Επιτροπής και της επιτροπής του άρθρου 114 της Συνθήκης (Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή - ΟΔΕ). Με βάση τη σύσταση της Επιτροπής, και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, το Συμβούλιο, αφού εξετάσει το πρόγραμμα σύγκλισης, πρέπει να εκδώσει γνώμη. Σύμφωνα με τον ίδιο κανονισμό, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν σε ετήσια βάση αναπροσαρμογή του προγράμματος σύγκλισης, η οποία είναι δυνατόν επίσης να εξετάζεται από το Συμβούλιο σύμφωνα με τις ίδιες διαδικασίες.

Στις δέκα χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 έχει δοθεί παρέκκλιση, οπότε αυτές δεν συμμετέχουν ακόμη στο ενιαίο νόμισμα. Οι χώρες αυτές έχουν αναλάβει τη δέσμευση να υποβάλουν πρόγραμμα σύγκλισης μέχρι τις 15 Μαΐου 2004, και στη συνέχεια την πρώτη αναπροσαρμογή του προγράμματος αυτού προς τα τέλη του 2004.

Το πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2004-2008, υπεβλήθη στις 13 Μαΐου 2004. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν τεχνική αξιολόγηση του προγράμματος αυτού, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των εαρινών προβλέψεων του 2004, και με γνώμονα τον «Κώδικα συμπεριφοράς» [2] και τις αρχές που τίθενται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 27ης Νοεμβρίου 2002, σχετικά με την ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών [3]. Η ως άνω αξιολόγηση περιλαμβάνει τις εξής παρατηρήσεις:

[2] Αναθεωρημένη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής, σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, η οποία ενεκρίθη από το Συμβούλιο ECOFIN στις 10.7.2001.

[3] COM (2002) 668 τελικό, 27.11.2002.

Το πρώτο πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας εμπεριέχει τα μέτρα που περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό του 2004, είναι δε σε αντιστοιχία με τη δημοσιονομική στρατηγική για την περίοδο 2004-2008. Έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο Υπουργών, οπότε αποτελεί το επίσημο μεσοπρόθεσμο μακροοικονομικό πλαίσιο της χώρας. Τα μέτρα πολιτικής είναι σύμφωνα με τις μεσοπρόθεσμες οικονομικές προβλέψεις που περιλαμβάνονταν στο Προενταξιακό Οικονομικό Πρόγραμμα (ΠΟΠ) του 2003. Το πρόγραμμα σύγκλισης εκφράζει την πρόθεση της Εσθονίας να ενταχθεί στον ΜΣΙ II και να υιοθετήσει το ευρώ το ταχύτερο δυνατόν. Υποστηρίζει δε ότι η Εσθονία θα είναι σε θέση να ικανοποιήσει τα κριτήρια συμμετοχής στη ζώνη του ευρώ μέχρι τη λήξη της περιόδου του προγράμματος, αλλά διατυπώνει προσεκτικά επιφυλάξεις ως προς την εξέλιξη του πληθωρισμού (σήμερα ο πληθωρισμός βρίσκεται κάτω του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ).

Το πρόγραμμα συμμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό με τον «Κώδικα συμπεριφοράς ως προς το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Μετά την πρόσφατη αναθεώρηση των εθνικών λογαριασμών της χώρας, η οποία δημοσιεύθηκε λίγο μετά την υποβολή του προγράμματος, τα στοιχεία για το ΑΕΠ της περιόδου 1993-2003 αναθεωρήθηκαν προς τα άνω. Κατά συνέπεια, μερικά από τα στοιχεία και τους πίνακες του προγράμματος είναι ήδη εκτός επικαιρότητας. Εντούτοις, η γενική εικόνα και η αξιολόγηση των σεναρίων του προγράμματος δεν επηρεάζονται, δεδομένου ότι οι τάσεις στις οποίες βασίζονται οι προβλέψεις δεν μεταβάλλονται σημαντικά.

Η ισοσκέλιση του προϋπολογισμού και η ρύθμιση νομισματικής σταθερότητας τίθενται ως τα πάγια σημεία πρόσδεσης της μακροοικονομικής σταθερότητας της Εσθονίας. Το πρόγραμμα προβλέπει σταθερή αύξηση του ΑΕΠ μεταξύ 5% και 6% ετησίως, με προωθητική δύναμη την έντονη εσωτερική ζήτηση και τις εξαγωγές, οι οποίες αναμένεται να επιταχυνθούν με τη σχεδιαζόμενη εντατικοποίηση των εξωτερικών δραστηριοτήτων. Πάντως, η καθαρή εξωτερική συμβολή αναμένεται να παραμείνει αρνητική κατά την περίοδο του προγράμματος. Τόσο η ιδιωτική κατανάλωση όσο και οι επενδύσεις αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται, αν και με επιβραδυνόμενο ρυθμό. Η ανεργία θα μπορούσε σταδιακά να μειωθεί στο 9,5% του εργατικού δυναμικού. Η αναμενόμενη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας και η συνακόλουθη αύξηση της ζήτησης σε εξαγωγές αναμένεται να οδηγήσουν σε συρρίκνωση του υψηλού σήμερα ελλείμματος των τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο, ωστόσο, προβλέπεται να παραμείνει άνω του 8% μέχρι το 2008.

Το μακροοικονομικό σενάριο φαίνεται σε μεγάλο βαθμό εύλογο. Για τα έτη 2004 και 2005, η αναμενόμενη αύξηση του ΑΕΠ είναι οριακά χαμηλότερη εκείνης των εαρινών προβλέψεων της Επιτροπής, ενώ ο πληθωρισμός προβλέπεται ελαφρώς υψηλότερος. Σε σύγκριση με το ΠΟΠ του 2003, το μακροοικονομικό σενάριο είναι λίγο χαμηλότερο ως προς την αύξηση του ΑΕΠ, απορροφώντας την καθυστέρηση της ανάκαμψης της διεθνούς οικονομίας, η οποία εκδηλώθηκε έκτοτε, ενώ οι προοπτικές για τον πληθωρισμό και την απασχόληση βελτιώθηκαν, χάρη στην καλύτερη της αναμενόμενης έκβαση του 2003. Η συνακόλουθη αναθεώρηση προς τα άνω των στοιχείων για την οικονομική ανάπτυξη στις προβλέψεις της Εσθονίας, μετά την αναθεώρηση των εθνικών λογαριασμών της χώρας στις 20 Μαΐου 2004, προσθέτει ευλογοφάνεια στα σενάρια που παρουσιάζονται στο πρόγραμμα. Το υψηλό έλλειμμα των τρεχουσών συναλλαγών θα συνεχίσει να αποτελεί τη σημαντικότερη μακροοικονομική ανισορροπία στην Εσθονία κατά το προβλεπτό μέλλον, λόγω των μεγάλων αναγκών της οικονομίας σε επενδύσεις. Το πρόγραμμα αναφέρεται στο ζήτημα αυτό λεπτομερώς. Με τον προϋπολογισμό της γενικής κυβέρνησης να προβλέπεται με μικρό πλεόνασμα ή ισοσκελισμένος σε όλη την περίοδο του προγράμματος, η δημοσιονομική πολιτική αποσκοπεί βασικά στην υποστήριξη της βελτίωσης του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, αλλά σε σημαντικά μικρότερο βαθμό απ' ό,τι κατά το 2002 και το 2003. Η αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, συμπεριλαμβανόμενης της αγνόησης πιθανών «απροσδόκητων πλεονασμάτων», θα εξακολουθήσει έτσι να αποτελεί σημαντικότατο στοιχείο για τη διατηρήσιμη διόρθωση των εξωτερικών ανισορροπιών.

Το σύστημα νομισματικής σταθερότητας, το οποίο λειτουργεί από τότε που η χώρα έγινε ανεξάρτητη - με το εθνικό νόμισμα (kroon) να έχει συνδεθεί αρχικά με το DM και, από το 1999 και εξής, με το ευρώ -, εξυπηρέτησε ικανοποιητικά τη χώρα και εξασφαλίζει υψηλή αξιοπιστία στους παράγοντες της αγοράς. Οι νομισματικοί στόχοι μέσω της αυστηρής σύνδεσης με το ενισχυόμενο ευρώ βοήθησε στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην Εσθονία πολύ γρήγορα, με ετήσια αύξηση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) μόλις 1,3% κατά το 2003, αλλά ο δείκτης αυτός αναμένεται να αυξηθεί μεσοπρόθεσμα. Τα επιτόκια στην Εσθονία βρίσκονται στο ιστορικά χαμηλότερο επίπεδο, αποτυπώνοντας τις εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ και την ευνοϊκή κατάταξη της χώρας από τους διεθνείς φορείς. Η Εσθονία επιδιώκει την ένταξή της στον ΜΣΙ II σύντομα, με την τυποποιημένη ζώνη διακυμάνσεων, ενώ θα διατηρεί μονομερή δέσμευση έναντι του σημερινού συστήματος νομισματικής σταθερότητας. Επίσης, η υιοθέτηση του ευρώ προβλέπεται «το συντομότερο δυνατόν».

Η δημοσιονομική στρατηγική που σκιαγραφείται στο πρόγραμμα προβλέπει για το 2004 διατήρηση πλεονάσματος 0,7% επί του ΑΕΠ στον ισολογισμό της γενικής κυβέρνησης, από δε το 2005 και εξής ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Τούτο είναι ελαφρώς περισσότερο αισιόδοξο από το σενάριο του ΠΟΠ του 2003, το οποίο ανέφερε ότι πλεονάσματα δεν θα σημειώνονταν ήδη από το 2004, ενώ συμφωνεί με τις προβλέψεις της Επιτροπής μέχρι το 2005. Συνολικά, τούτο προϋποθέτει σημαντική χαλάρωση των δημόσιων οικονομικών σε σύγκριση με το απροσδόκητα υψηλό πλεόνασμα του 2003. Το πρόγραμμα εμπεριέχει και μια σταθερή δέσμευση για τήρηση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, καθώς και για διατήρηση των δημόσιων λογαριασμών ισοσκελισμένων ή πλεονασματικών για ολόκληρη την περίοδο του προγράμματος. Η εν εξελίξει μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος αποσκοπεί σε σταδιακή μείωση της φορολόγησης με ενιαίο συντελεστή τόσων των επιχειρήσεων όσο και των προσώπων, και τούτο θα συνδυασθεί με υψηλότερες κοινωνικές παροχές και φοροελαφρύνσεις. Η έντονη οικονομική ανάπτυξη , η περιστολή των δαπανών, η αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, σε συνδυασμό με τις αλλαγές στη διάρθρωση των δαπανών και τη βελτίωση της είσπραξης των φόρων αναμένεται να επαρκέσουν για τη χρηματοδότηση των μεταρρυθμίσεων αυτών. Συνολικά, και ενώ οι ονομαστικές δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν, ο δείκτης των δαπανών προβλέπεται να μειωθεί. Ενώ η κεντρική κυβέρνηση και τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης προβλέπεται να εξακολουθήσουν να σημειώνουν πλεονάσματα κατά την περίοδο του προγράμματος (παρά τις σημαντικές μεταφορές πιστώσεων, ύψους έως 1% του ΑΕΠ, προς έναν δεύτερο, ιδιωτικό, πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος), οι ΟΤΑ αναμένεται να παραμείνουν ελλειμματικοί, έστω και με χαμηλότερο έλλειμμα. Το δημόσιο χρέος αντιστοιχούσε στο 5,8% του ΑΕΠ κατά το 2003, προβλέπεται δε ότι θα μειωθεί περαιτέρω, μέχρι μόλις το 3,2% του ΑΕΠ το 2008. Το χρέος αυτό καλύπτεται πλήρως από τα δημόσια αποθεματικά και αποτελεί αμελητέο κίνδυνο για την οικονομία της Εσθονίας.

Οι δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος φαίνονται συνολικά εύλογες, αν και το πραγματικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα είναι δυνατόν να αποδειχθεί καλύτερο του προβλεπόμενου. Η άποψη αυτή βασίζεται ιδίως στην παραδοσιακή σύνεση των προβλέψεων (και στην κατ' επανάληψιν υπερκάλυψη των δημοσιονομικών στόχων) κατά τα πέντε τελευταία έτη, στη ρεαλιστική πρόβλεψη για την οικονομική ανάπτυξη, η οποία έρχεται σε επίρρωση των δημοσιονομικών προβλέψεων του προγράμματος, στην πιθανή περαιτέρω επίδραση των μεταφορών από το πλεόνασμα του 2003, στη βραδύτερη της αναμενόμενης πραγματοποίηση των δημόσιων επενδύσεων που βασίζονται στην εισροή κονδυλίων από την ΕΕ, αλλά και στην προς τα κάτω διόρθωση των δεικτών του ελλείμματος και του χρέους μετά την πρόσφατη αναθεώρηση των εθνικών λογαριασμών. Οι κίνδυνοι υποχώρησης, αν και δεν φαίνονται μεγάλοι με τα σημερινά δεδομένα, είναι ωστόσο δυνατόν να προκύψουν από υστέρηση των εσόδων λόγω των σχεδιαζόμενων φορολογικών ελαφρύνσεων, ή λόγω δυσμενών εξελίξεων στην οικονομική ανάπτυξη εξαιτίας εξωγενών παραγόντων. Η γρήγορη απορρόφηση του πλεονάσματος του προϋπολογισμού κατά το 2004 και το 2005, η οποία είναι πιθανό να συμπέσει με την προβλεπόμενη επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας, είναι πιθανό να οδηγήσει σε ευδιάκριτη προκυκλική ενίσχυση της δημοσιονομικής πορείας που προβλέπεται στο πρόγραμμα. Ακόμη, εάν δεν υλοποιηθεί η εύρυθμη και εν σειρά μείωση των εξωτερικών ανισορροπιών μέσω της ανάκαμψης των ιδιωτικών εγχώριων καταθέσεων (όπως υποθέτει το πρόγραμμα), μια δημοσιονομική πολιτική με στόχο την ισοσκέλιση των προϋπολογισμών είναι πιθανό να μην αρκέσει για την υποστήριξη της σχεδιαζόμενης διόρθωσης του ελλείμματος των τρεχουσών συναλλαγών.

Το πρόγραμμα εκφράζει σαφώς την πρόθεση της χώρας να επιτύχει τους στόχους της στρατηγικής της Λισαβώνας μέχρι το 2010. Οι δείκτες απασχόλησης θα πρέπει να αυξηθούν, τόσο με μεταρρυθμίσεις στην επαγγελματική κατάρτιση όσο και με μείωση των κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων των αμοιβών της εργασίας. Η ανάγκη διεύρυνσης της βάσης προσφοράς της οικονομίας (και ταυτόχρονα της φορολογικής βάσης) θα καλυφθεί μέσω βελτιώσεων της υποδομής και μέτρων στην εκπαίδευση, με σκοπό τη μείωση της σημερινής αναντιστοιχίας ειδικοτήτων και ζήτησης στην αγορά της εργασίας. Το χαμηλό επίπεδο παραγωγικότητας θα αντιμετωπισθεί με την τόνωση της Ε&Α, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα, έτσι ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η οικονομική ανάπτυξη. Όσον αφορά τα δημόσια οικονομικά, το πρόγραμμα αποσκοπεί στην εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, τόσο ως προς τις δαπάνες όσο και ως προς τα έσοδα. Οι μεταρρυθμίσεις στις δαπάνες επιδιώκουν ιδιαίτερα τον καλύτερο προσδιορισμό των στόχων των κοινωνικών παροχών προς τους ενδεείς, και την ενίσχυση των κινήτρων για εργασία. Όσον αφορά τα έσοδα, η εκτεταμένη φορολογική μεταρρύθμιση, η οποία άρχισε το 2004, θα οδηγήσει βαθμιαία σε περαιτέρω μετατόπιση από την άμεση στην έμμεση φορολογία, με διατήρηση ενός απλού φορολογικού συστήματος. Από τις μεταρρυθμίσεις, από τις οποίες οι περισσότερες βρίσκονται σε εξέλιξη, λογικά μπορεί κανείς να αναμένει ότι θα ενισχύσουν τα κίνητρα για εργασία, για δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης και για αποθάρρυνση της φοροδιαφυγής.

Η Εσθονία είναι σε καλή θέση για να καλύψει το δημοσιονομικό κόστος που προβλέπεται λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Το σημαντικό κόστος της δημιουργίας ενός πλήρως χρηματοδοτούμενου δεύτερου, ιδιωτικού, πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος λαμβάνεται υπόψη στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος. Χαμηλό δημόσιο χρέος, σημαντικά δημόσια χρηματοοικονομικά αποθεματικά και μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σε αντιστοιχία με τον στόχο του σχεδόν ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού προϋπολογισμού, μαζί με τις μεταρρυθμίσεις στα συστήματα συνταξιοδότησης και περίθαλψης, οι οποίες επιδιώκουν την αναχαίτιση των δημοσιονομικών πιέσεων περισσότερο μακροπρόθεσμα, αναμένεται να εξασφαλίσουν τη διατηρησιμότητα των βάσεων των δημόσιων οικονομικών.

Πίνακας: Σύγκριση των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή εξέδωσε την προσαρτώμενη σύσταση για την έκδοση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας και ενέκρινε την υποβολή της στο Συμβούλιο.

Σύσταση για ΓΝΩΜΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας, 2004-2008

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, σχετικά με την ενίσχυση της εποπτείας των δημοσιονομικών θέσεων, καθώς και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [4], και ιδίως το άρθρο 9 παρ. 3,

[4] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Τα έγγραφα στα οποία αναφέρεται το παρόν κείμενο είναι διαθέσιμα στον εξής δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

τη σύσταση της Επιτροπής,

Μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

Στις [5 Ιουλίου] 2004, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2004-2008. Το πρόγραμμα συμμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό με τις απαιτήσεις ως προς τα δεδομένα οι οποίες τίθενται στον αναθεωρημένο «Κώδικα συμπεριφοράς σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης».

Η δημοσιονομική στρατηγική στην οποία βασίζεται το πρόγραμμα αποσκοπεί στη διατήρηση εύρωστων δημόσιων οικονομικών, όπως αυτά ορίζονται με γνώμονα την εξασφάλιση σχεδόν ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού προϋπολογισμού. Προς τούτο, και μετά το πλεόνασα του 2003, ύψους 2,6% επί του ΑΕΠ, το πρόγραμμα αποσκοπεί σε ένα μικρό πλεόνασμα, 0,7% του ΑΕΠ για το 2004, και από το 2005 και μετά σε ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, με παράλληλη βαθμιαία μείωση των δεικτών τόσο των εσόδων όσο και των δαπανών, μετά την άνοδο και των δύο αυτών δεικτών κατά το 2004 λόγω της ένταξης στην ΕΕ. Πιο συγκεκριμένα, το πρόγραμμα εμπεριέχει μεταρρυθμίσεις που οδηγούν σε μείωση των άμεσων φόρων, σε συνδυασμό με αυξημένες παροχές και φοροελαφρύνσεις. Η έντονη οικονομική ανάπτυξη, η βελτίωση της είσπραξης των φόρων, η περιστολή των δαπανών και οι αλλαγές στη δομή των δαπανών, μαζί με την αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης προβλέπεται ότι θα επαρκέσουν για τη χρηματοδότηση των μεταρρυθμίσεων αυτών. Ο δείκτης του χρέους, 5,8% επί του ΑΕΠ το 2003, είναι πολύ χαμηλός και προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω, στο 3,2% του ΑΕΠ μέχρι το 2008.

Με βάση τα διαθέσιμα αυτή τη στιγμή στοιχεία, το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα φαίνεται να αποτυπώνει εύλογες παραδοχές για την αύξηση του ΑΕΠ, μεταξύ 5% και 6% κατά την περίοδο του προγράμματος. Ως κυριότερες πηγές οικονομικής ανάπτυξης θεωρούνται η εσωτερική ζήτηση (με αύξηση περίπου 7% ετησίως) και η επιταχυνόμενη αύξηση των εξαγωγών, έως και 10% ετησίως. Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται ότι θα αυξάνεται κατά 5-6% ετησίως. Οι επενδύσεις προβλέπεται ότι θα παραμείνουν ενεργές, με αύξηση κατά 7-9% ετησίως, αν και όχι πλέον με ρυθμούς άνω του 10%, όπως συνέβαινε κατά το πρόσφατο παρελθόν. Η πρόβλεψη για τον πληθωρισμό, με ρυθμό περίπου 3% από το 2004 και μετά, μετά τη χαμηλότερη επίδοση του 1,3% κατά το 2003, φαίνεται επίσης ρεαλιστική. Το σημερινό υψηλό έλλειμμα των τρεχουσών συναλλαγών (13,7% του ΑΕΠ το 2003) προβλέπεται ότι θα μειωθεί γύρω στο 8% του ΑΕΠ μέχρι το 2008.

Οι κίνδυνοι των δημοσιονομικών προβλέψεων φαίνονται σε μεγάλο βαθμό εξισορροπημένοι. Αφενός, η Εσθονία έχει εδραιώσει παράδοση συνετών προβλέψεων και επανειλημμένων υπερκαλύψεων των δημοσιονομικών στόχων κατά τα πέντε τελευταία έτη. Αφετέρου, δεν μπορούν να αποκλεισθούν απροσδόκητες υστερήσεις εσόδων λόγω των σχεδιαζόμενων φοροελαφρύνσεων, ή δυσμενείς επιδράσεις εξωγενών παραγόντων στην οικονομική ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, η δημοσιονομική προοπτική που σκιαγραφείται στο πρόγραμμα φαίνεται επαρκής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμων στόχου του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δηλαδή σχεδόν ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Ακόμη, αναμένεται να δημιουργήσει επαρκές περιθώριο ασφαλείας έναντι τυχόν υπέρβασης του ορίου του 3% επί του ΑΕΠ λόγω των συνήθων μακροοικονομικών διακυμάνσεων. Πάντως, η ταχεία μείωση των πλεονασμάτων από το 2004 και μετά, και για μια περίοδο έντονης οικονομικής ανάπτυξης, όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα, είναι πιθανό να απαιτήσει χωριστή προκυκλική δημοσιονομική αντιμετώπιση.

Ο δείκτης του χρέους της Εσθονίας, χαμηλότερος του 6% του ΑΕΠ, είναι σχεδόν ο χαμηλότερος στην ΕΕ, προβλέπεται δε ότι θα μειωθεί περαιτέρω κατά 2,6 εκατοστιαίες μονάδες, κατά την περίοδο του προγράμματος. Η σημερινή τάση είναι δυνατόν να αποβεί ευνοϊκότερη της προβλεπόμενης, λόγω της πρόσφατης αναθεώρησης των εθνικών λογαριασμών, η οποία θα προκαλέσει μόνιμη αύξηση του ΑΕΠ, οπότε και του παρονομαστή του δείκτη.

Η Εσθονία είναι σε καλή θέση για να καλύψει το δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Χαμηλό δημόσιο χρέος, σημαντικά δημόσια χρηματοοικονομικά αποθεματικά και μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σε αντιστοιχία με τον στόχο του σχεδόν ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού προϋπολογισμού, μαζί με τις μεταρρυθμίσεις στα συστήματα συνταξιοδότησης και περίθαλψης, οι οποίες επιδιώκουν την αναχαίτιση των δημοσιονομικών πιέσεων περισσότερο μακροπρόθεσμα, αναμένεται να εξασφαλίσουν τη διατηρησιμότητα των βάσεων των δημόσιων οικονομικών.

Βασικές προβλέψεις του προγράμματος σύγκλισης της Εσθονίας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Αυτοί οι δείκτες δεν λαμβάνουν υπόψη την αναθεώρηση των εθνικών λογαριασμών, της 20ής Μαΐου 2004, η οποία οδήγησε στατιστικά σε μονίμως υψηλότερο ΑΕΠ. Τα στοιχεία του 2003 θα αναθεωρηθούν ως εξής: Αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ 5,1%, δημοσιονομικό υπόλοιπο γενικής κυβέρνησης 2,4% του ΑΕΠ, ακαθάριστο δημόσιο χρέος 5,3% του ΑΕΠ.