Αριθ. C 102/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.4.91 
προσαρμογές στην τεχνική πρόοδο αποτελούν κάθε χρόνο 
αντικείμενο οδηγίας της Επιτροπής και, από την άλλη 
πλευρά, μαι έκτη τροποποίηση, βρίσκεται στο στάδιο της 
υιοθέτησης από την Επιτροπή. Προς το παρόν δεν είναι δυνατό να υποδειχθεί καμιά ακριβής 
ημερομηνία για τη δημοσίευση της πρότασης οδηγίας του 
Συμβουλίου που αναφέρεται στην παραπάνω έκτη τρο­
ποποίηση. 
Βρυξέλλες, 27 Φεβρουαρίου 1991. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Fran?ois STAEDELIN 
Γνωμοδότηση για την οικονομική και νομισματική ένωση 
(91/C 102/10) 
Στις 19 Νοεμβρίου 1990, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να εκδώσει συμπληρωμα­
τική γνωμοδότηση για την οικονομική και νομισματική ένωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η 
γνωμοδότηση αυτή συμπληρώνει τη γνωμοδότηση που εξέδωσε στις 9 Οκτωβρίου 1989 (ΕΕ αριθ. C 329 
της 30. 12. 1989) για την έκθεση για την οικονομική και νομισματική ένωση της Ευρωπαϊκής Κοινό­
τητας (έκθεση Delors) καθώς και τη γνωμοδότηση της της 16ης Νοεμβρίου 1989 (ΕΕ αριθ. C 56 της 
7. 3.1990) για την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των κεντρικών τραπεζών 
των κρατών μελών. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 12 Φεβρουαρίου με βάση την 
έκθεση του εισηγητή κ. Meyer-Horn. 
Η ΟΚΕ κατά τη 284η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Φεβρουαρίου 1991) υιοθέτησε κατά 
πλειοψηφία και με 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Σύνοψη 
1.1. Οι προτάσεις της διακυβερνητικής συνδιάσκεψης για 
την οικονομική και νομισματική ένωση και οι περαιτέρω 
εξελίξεις, από την υποβολή της Έκθεσης Delors δίδουν 
αφορμή για τις παρακάτω 
— Γενικές παρατηρήσεις (2ο κεφάλαιο), 
— Παρατηρήσεις για τη νομισματική πολιτική (3ο κεφά­
λαιο), 
— Παρατηρήσεις για την οικονομική και δημοσιονομική 
πολιτική (4ο κεφάλαιο) καθώς και 
— Παρατηρήσεις σχετικά με τη 2η φάση και τις μεταβατικές 
διατάξεις για την εισαγωγή κοινού νομίσματος στην 3η 
φάση (5ο κεφάλαιο). 
1.2. Οι βασικές προτάσεις και συστάσεις της πρόσθετης 
γνωμοδότησης: 1.2.1. Μετά την έναρξη της 3ης φάσης η Ecu πρόκειται 
να εισαχθεί ως κοινό νόμισμα στα δώδεκα κράτη μέλη της 
Κοινότητας (σημεία 5.6.2 — 5.6.4). Η Ecu, εντεταγμένη στην 
κατηγορία των «σκληρών» νομισμάτων (σημείο 5.3.4) θα 
προσδιορισθεί κατά την ημέρα της εισαγωγής της από το 
Ευρωπαϊκό Σύστημα κεντρικών τραπεζών (ΕΣΚΤ) με βάση 
την ισχύουσα συναλλαγματική ισοτιμία έναντι του συνόλου 
των σταθερών νομισμάτων (σημεία 5.6.1 — 5.6.4). 
1.2.2. Το σύνολο των κρατών μελών θα συμμετάσχει 
αφενός στο υπεύθυνο για τη νομισματική κυκλοφορία της 
Ecu και την κοινή νομισματική πολιτική ΕΣΚΤ και αφετέρου 
στο συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της αντίστοι­
χης πολιτικής του προϋπολογισμού (σημεία 5.6.6 — 5.6.7). 
'Οπως ακριβώς στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών 
που ισχύει από το 1979 (σημείο 5.2.4) έτσι και τώρα προβλέ­
πεται η δυνατότητα θέσπισης εξαιρετικών διατάξεων για 
κράτη μέλη που εμφανίζουν τάσεις οπισθοδρόμησης στη 
18.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/25 
σύγκλιση κατά την έναρξη της 3ης φάσης, ώστε η συναλλαγ­
ματική ισοτιμία των νομισμάτων τους να δύναται να μεταβάλ­
λεται περαιτέρω. 
1.2.3. Σε περίπτωση ομοφωνίας ως προς το καθεστώς 
ανεξαρτησίας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας τότε 
αυτή αναλαμβάνει την υποχρέωση κατάρτισης έκθεσης η 
οποία θα συμπληρώνεται από τη γνώμη του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
επί της ανωτέρω ετήσιας έκθεσης (σημείο 3.4.4). Πρέπει να 
εξετασθεί αν είναι δυνατόν να προβλεφθεί για το ΕΣΚΤ η 
θέσπιση ενός συμβουλίου, παρομοίου με αυτό που υπάρχει 
στην εκδοτική Τράπεζα των Κάτω Χωρών (σημείο 3.4.5). 
1.2.4. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επιβάλλεται να 
είναι αρμόδια για την καθημερινή πολιτική τοποθετήσεων 
στις αγορές συναλλάγματος στα πλαίσια πάντοτε των κατευ­
θυντήριων αρχών που χαράσσει το Συμβούλιο των Υπουργών 
Οικονομικών που έχουν ως στόχο μια μακροπρόθεσμη κοινή 
πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών έναντι τρίτων νομισμά­
των (σημείο 3.6.2). 
1.2.5. Για την εμβάθυνση της πολιτικής για την οικονο­
μική συνεργασία απαιτείται να ενισχυθεί ο ρόλος του Συμβου­
λίου των Υπουργών Οικονομικών (σε συνάρτηση, επίσης, με 
ανάλογη ενίσχυση του ρόλου της Επιτροπής των ΕΚ). Το 
Συμβούλιο Υπουργών «ECOFIN» θα μπορούσε να καταστεί 
ανταγωνιστής, κατά τη διαδικασία της παράλληλης πορείας 
της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, στο ΕΣΚΤ 
(σημείο 4.1.3). 
1.2.6. Για να καταστεί δυνατή η περαιτέρω εξομάλυνση 
των διαρθρωτικών αδυναμιών που θα προκύψουν από την 
επιδιωκόμενη σύγκλιση σε ορισμένα κράτη μέλη που τις 
εμφανίζουν, κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση των μεταρρυθμι­
στικών προγραμμάτων τους από την Κοινότητα και η συνεκτί­
μηση των κοινών αρχών της οικονομικής πολιτικής (σημείο 
4.2.3). 
1.2.7. Για μια καλύτερη σύγκλιση και για το σχηματισμό 
πολιτικής βούλησης, με στόχο μια διευρυμένη οικονομική 
πολιτική και τη δημόσια στήριξη της είναι ανάγκη να ζητηθεί 
η γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής κατά 
τη χάραξη των κατευθυντήριων αρχών της οικονομικής πολι­
τικής, κατά την πολυμερή εποπτεία και κυρίως για τις σχε­
τικές εκθέσεις των κρατών μελών (σημείο 4.3.3,4.3.4). 
1.2.8. Κατά την πολυμερή εποπτεία της οικονομικής πολι­
τικής και της αντίστοιχης πολιτικής του προϋπολογισμού 
πρέπει να συνεκτιμηθούν οι εξελίξεις στις χρηματοδοτικές 
αγορές και οι σχέσεις με τις κεφαλαιουχικές αγορές εκτός 
της Κοινότητας (σημείο 4.3.5). Κρίνεται αναγκαία η χάραξη 
μιας ενδεδειγμένης πολιτικής για τις πολιτικές προϋπολογι­
σμού, σε επίπεδο Κοινότητας, που θα αποσκοπεί στην 
εποπτεία της χρηματοδότησης των ελλειμμάτων του προϋπο­
λογισμού (σημείο 4.6). 
1.2.9. Ο κύριος στόχος της γνωμοδότησης συνίσταται στο 
ότι η υλοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης 
πρέπει να αποτρέπει τη δημιουργία της Ευρώπης των δύο 
ταχυτήτων. Η ταυτόχρονη εισαγωγή της Ecu σε όλα τα κράτη 
μέλη κατά την 3η φάση πρόκειται να συμβάλει τα μέγιστα προς αυτή την κατεύθυνση. Από την εισαγωγή της Ecu ως 
ενιαίου νομίσματος για ολόκληρη την Ευρώπη θα επωφεληθεί 
το σύνολο του ευρωπαϊκού οικονομικού χώρου συντιθέμενου 
τόσο από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης ελεύθερων συναλ­
λαγών (ΕΖΕΣ), όσο και από τις χώρες της Ανατολικής Ευρώ­
πης. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Κατά τη διάρκεια του 1990 σημειώθηκε σημαντική 
πρόοδος σε ό,τι αφορά την προετοιμασία της οικονομικής 
και νομισματικής ένωσης. 
2.1.1. Το πρώτο στάδιο άρχισε να ισχύει την 1η Ιουλίου 
1990- το δεύτερο στάδιο θα αρχίσει, εφόσον πληρούνται οι 
προϋποθέσεις, την 1η Ιανουαρίου 1994. Το 1997 θα ληφθεί 
απόφαση σχετικά με την έναρξη του τρίτου σταδίου. 
2.1.2. Η φιλελευθεροποίηση της κυκλοφορίας κεφαλαίων 
υλοποιήθηκε την 1η Ιουλίου 1990, εν μέρει ακόμα νωρίτερα, 
Άρχισε η εφαρμογή της πολυμερούς εποπτείας για την 
σύγκλιση της οικονομικής εξέλιξης. 
2.1.3. Συμπεριλήφθησαν και άλλα νομίσματα στον μηχανι­
σμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού Συστή­
ματος: η πεσέτα, στις 19 Ιουνίου 1989 και η λίρα στερλίνα 
στις 8 Οκτωβρίου 1990. Και για τα δύο νομίσματα ισχύει 
προς το παρόν ένα περιθώριο της τάξης του 6% ενώ στις 
7 Ιουλίου 1990 το περιθώριο που ίσχυε για τη λίρα Ιταλίας 
περιορίσθηκε στο 2,25 %. 
2.1.4. Σε έκθεση της 23ης Ιουλίου 1990 η νομισματική 
επιτροπή χάραξε τον προσανατολισμό προς τον οποίο θα 
πρέπει να κατευθύνονται οι προετοιμασίες για τη διακυβερνη­
τική διάσκεψη. 
2.1.5. Στις 27 Νοεμβρίου 1990, η επιτροπή των διοικητών 
των εκδοτικών τραπεζών κατήρτισε, υπό την προεδρία του 
κ. Karl-Otto Pohl, το σχέδιο κανονισμού του ΕΣΚΤ· το σχέδιο 
αυτό περιλαμβάνει επίσης εισαγωγή και σχετικές παρατηρή­
σεις. 
2.1.6. Στις 21 Απριλίου 1990, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων κατήρτισε έκθεση σχετικά με τους στόχους, τις 
αρχές και τις συνέπειες μιας οικονομικής και νομισματικής 
ένωσης και των θεσμικών πτυχών της (SEK 90/1659 τελ.)· 
επιπλέον, τον Οκτώβριο 1990, η Επιτροπή υπέβαλε περιλη­
πτική έκθεση σχετικά με τα πλεονεκτήματα και το κόστος 
μιας οικονομικής και νομισματικής ένωσης («Μία αγορά, ένα 
νόμισμα»). Το Δεκέμβριο η Επιτροπή υπέβαλε προτάσεις 
σχετικά με την τροποποίηση της Συνθήκης-ΕΟΚ. 
2.1.7. Η διακυβερνητική διάσκεψη που συγκλήθηκε από 
τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων τον Οκτώβριο 1990 
με θέμα την ευρωπαϊκή οικονομική και νομισματική ένωση, 
άρχισε τις εργασίες της στις 14 Δεκεμβρίου 1990· ταυτόχρονα 
άρχισε τις εργασίες της και μια άλλη διακυβερνητική διά­
σκεψη κατά την οποία εξετάζεται η πολιτική διάσταση των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η Μεγάλη Βρετανία υπέβαλε νέες 
προτάσεις για ένα κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, το «σκληρό 
Αριθ. C 102/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.4.91 
Ecu» που συζητήθηκαν στη διακυβερνητική διάσκεψη για 
την οικονομική και νομισματική ένωση στις 8 Ιανουαρίου 
1990, και η Ισπανία στις 24 Ιανουαρίου 1991. 
2.2. Η ΟΚΕ επιδοκίμασε την πρόοδο αυτή, πρόοδο η οποία 
δεν θα πρέπει ωστόσο να αποσπά την προσοχή από τις σοβα­
ρές αντιστάσεις και τις ασάφειες που πρέπει ακόμα να υπερ-
βληθούν. Πρόκειται συγκεκριμένα για τις αναφερόμενες στα 
σημεία 2.1.2 έως 2.2.6. 
2.2.1. Μέχρι τώρα δεν φαίνεται γενικά δεδομένη η πολι­
τική βούληση για τη χάραξη κοινών κατευθύνσεων στην 
οικονομική και κοινωνική πολιτική και ιδίως στη δημοσιονο­
μική πολιτική καθώς και για την ανάγκη μιας κοινοτικής 
νομισματικής πολιτικής που θα κατευθύνεται προς τη στα­
θερότητα, επειδή ορισμένα κράτη θεωρούν τούτο ως παραί­
τηση από την κυριαρχία τους. Κατά την άποψη ορισμένων 
κρατών αυτή η περαιτέρω σύγκλιση, υπερβαίνει το στόχο της 
κυβερνητικής συνδιάσκεψης σχετικά με την πολιτική ένωση 
με ευρωπαϊκές αρμοδιότητες. 
2.2.2. Σημαντικές διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν 
ακόμη μεταξύ των νομισμάτων που συμμετέχουν από καιρό 
στον μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του Ευρωπαϊ­
κού Νομισματικού Συστήματος (ΕΝΣ) με στενά περιθώρια 
και των υπόλοιπων νομισμάτων σε ό,τι αφορά το ρυθμό πλη­
θωρισμού (Δείκτες πληθωρισμού του μηνός Οκτωβρίου 1990: 
Δ.: 2,7%, Ολ.: 2,9%, Γ.: 3,3%, Ιρλ.: 3,5%, Γαλ.: 3,8%, Λουξ.: 
4,2%, Βελ.: 4,3%, Ιτ.: 6,8%, Ισπ.: 7,1%, ΗΒ.: 10,0%, Πορ.: 
14,4% και Ελλ.: 22,3%). 
2.2.3. Τα ελλείμματα του προϋπολογισμού ορισμένων κρα­
τών μελών τα οποία εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται 
μέσω πιστώσεων των εκδοτικών τραπεζών, οφείλονται σε 
ανεπίλυτα προβλήματα της εθνικής οικονομίας όσον αφορά 
την κατανομή των (εισοδημάτων). 
2.2.4. Επιφυλάξεις εξακολουθούν να υπάρχουν σε 
ορισμένα κράτη μέλη, σχετικά με μια αποκλειστική προ­
τεραιότητα της νομισματικής σταθερότητας ως στόχο της 
νομισματικής πολιτικής ενός ΕΣΚΤ. Εντελώς γενικά, τίθεται 
το ερώτημα, σε ορισμένα κράτη μέλη, αν είναι δυνατή μια 
κοινή νομισματική πολιτική για δώδεκα κράτη μέλη, με 
απώτερο στόχο τη νομισματική σταθερότητα, τη στιγμή που 
δεν υπάρχει απόδειξη ότι για την οικονομική πολιτική των 
δώδεκα κρατών εφαρμόζονται κοινές κατευθυντήριες αρχές 
και, ότι οι διαρθρωτικές αδυναμίες σε εθνικό επίπεδο, που 
εμποδίζουν τη θέσπιση των αναγκαίων μέτρων για τον περιο­
ρισμό της ανεργίας, και οι περιφερειακές ανισότητες μπορούν 
να εναρμονισθούν για την επίτευξη του κοινού στόχου της 
νομισματικής σταθερότητας. 
2.2.5. Σε ορισμένα κράτη μέλη διατυπώνονται επιφυλάξεις 
κατά της εγγυημένης βάσει συμφωνίας ανεξαρτησίας μιας 
ευρωπαϊκής εκδοτικής τράπεζας. Σε άλλα τίθεται το ερώτημα 
κατά πόσον συμβιβάζεται μια τέτοια ανεξαρτησία με τη δημο­
κρατική ευθύνη μιας Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έναντι 
του Συμβουλίου Υπουργών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβου­
λίου. 2.2.6. Τελικά φαίνεται ασαφές, αν για την κοινή πολιτική 
συναλλαγματικών ισοτιμιών, βάσει μιας νομισματικής 
ένωσης, το Συμβούλιο Υπουργών ύστερα από συμφωνία με 
την ΕΣΚΤ είναι αρμόδιο έναντι των τρίτων χωρών ή μόνο η 
ΕΣΚΤ. 
2.3. Στα περισσότερα κράτη μέλη μεγάλο μέρος της κοινής 
γνώμης αγνοεί την ύπαρξη αυτών των αντιστάσεων και 
ασαφειών. Η συζήτηση σχετικά με τις επιλογές της οικονομι­
κής και νομισματικής ένωσης απλουστεύεται και συχνά πε­
ριορίζεται σε χρονοδιαγράμματα και θεσμικά μέτρα. Δεδομέ­
νης όμως της εμβέλειας των σχετικών αποφάσεων επιβάλλε­
ται η έγκαιρη συμμετοχή στη συζήτηση τόσο των κοινοβου­
λευτικών οργάνων όσο και των οικονομικών και κοινωνικών 
παραγόντων που εκπροσωπούνται στην ΟΚΕ· επιβάλλεται 
επίσης και η διαβούλευση με την ΟΚΕ. 
2.3.1. Η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με το κόστος και 
το όφελος μιας νομισματικής ένωσης δεν είναι δυνατό να 
πείσει εύκολα την κοινή γνώμη. Διότι το όφελος μιας νομι­
σματικής ένωσης δεν κρίνεται μόνο σε σχέση με την εξάλειψη 
του κόστους των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των νομι­
σματικών κινδύνων· εξίσου μεγάλη σημασία έχουν και τα 
κέρδη της μικρότερης ισοτιμίας που θα προκύψει σε 
ολόκληρη την Κοινότητα και στους κοινωνικούς εταίρους, 
η οποία βέβαια δεν είναι δυνατό να εκφρασθεί σε αριθμούς, 
καθώς και η οικονομική και πολιτική συνοχή των κρατών 
μελών η οποία αντικατοπτρίζεται στην ύπαρξη ενιαίου νομί­
σματος· σημασία έχει επίσης και το όφελος από το διεθνή 
ρόλο του ευρωπαϊκού νομίσματος, το οποίο θα συνυπάρχει 
ως βασικό παγκόσμιο νόμισμα παράλληλα με το δολάριο 
ΗΠΑ καιτο Γιέν (πρβλ. 5.6.5) πράγμα που είναι δύσκολο να 
εκτιμηθεί. Το 60 % περίπου του διεθνούς αποθέματος συναλ­
λάγματος πραγματοποιείται σε δολάρια ενώ μόλις το ένα 
τέταρτο πραγματοποιείται σε γερμανικά μάρκα και λίρες 
στερλίνες. Αυτό ωφελεί σημαντικά την οικονομία των ΗΠΑ 
διότι οι συναλλαγές εκφράζονται σε δολλάρια όχι μόνο εντός 
της επικράτειας τους αλλά επίσης και σε ευρεία μέρη της 
υφηλίου. Απεναντίας, στην Ευρώπη δεν καθίσταται δυνατή η 
πώληση, σε ευρωπαϊκό νόμισμα, του από κοινού αναπτυχ­
θέντος και κατασκευασθέντος αεροπλάνου Airbus. 
2.3.2. Στα πλεονεκτήματα αυτά αντιπαρατίθενται μειονε­
κτήματα τα οποία η έκθεση της Επιτροπής δεν επισημαίνει 
όσο θα έπρεπε. Οι περισσότεροι πολίτες και εργαζόμενοι 
αγνοούν τα μειονεκτήματα αυτά και σε ορισμένες περιπτώσεις 
ακόμα και οι πολιτικοί και οι επιχειρηματίες δεν τα γνω­
ρίζουν. Πρόκειται συγκεκριμένα για την παραίτηση από το 
δικαίωμα τροποποίησης των συναλλαγματικών ισοτιμιών ως 
μέσου της οικονομικής πολιτικής, την εγκατάλειψη της εθνι­
κής νομισματικής πολιτικής και συνεπώς της πολιτικής 
επιτοκίων και δημιουργίας ελάχιστου νομισματικού αποθέ­
ματος και, τέλος, την για ορισμένα κράτη μέλη οδυνηρή 
αναπροσαρμογή της χρηματοπιστωτικής πολιτικής τους, 
αναπροσαρμογή που είναι αναγκαία, ώστε να αποφευχθούν 
στο μέλλον τα υπερβολικά ελλείμματα του προϋπολογισμού 
καθώς και η χρηματοδότηση τους μέσω πιστώσεων των εκδο­
τικών τραπεζών. 
2.3.3. Οι συνέπειες της οικονομικής και νομισματικής 
ένωσης θα πρέπει να καταστούν γνωστότερες και να μελέτη-
18.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/27 
θούν όχι μόνο στα πλαίσια της διακυβερνητικής διάσκεψης 
αλλά και δημοσίως. Οι ανάγκες, οι οποίες απορρέουν από 
μια κοινή νομισματική πολιτική, που αποσκοπεί στη νομι­
σματική σταθερότητα, για την οικονομική, κοινωνική, πολι­
τική καθώς και τη δημοσιονομική πολιτική δεν διευκρι­
νίζονται με την αναγκαία σαφήνεια και ευκρίνεια στις 
υποβληθείσες προτάσεις για λήψη αποφάσεως στη μέλλουσα 
κυβερνητική διάσκεψη. Αυτό ισχύει, επί παραδείγματι, στην 
πολιτική μισθών, η οποία θα πρέπει να αποσκοπεί, σε όλα τα 
κράτη μέλη, στη βελτίωση της παραγωγικότητας και γενικά 
στην κοινωνική πολιτική η οποία δεν θα χρηματοδοτείται, 
πλέον, από μια πληθωριστική αύξηση του κυκλοφορούντος 
χρήματος, ήτοι πιστώσεις από εκδοτικές τράπεζες για την 
κάλυψη του ελλείματος του δημόσιου προϋπολογισμού. 
Ορισμένες από τις πτυχές αυτές θα εξετασθούν πιο εμπεριστα­
τωμένα στη συνέχεια (Κεφάλαια II και III). 
2.4. Ανεξαρτήτως από τις παρατηρήσεις που διατυπώνει 
σχετικά με ορισμένες πτυχές, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει γενικά την 
κατεύθυνση που χαράχθηκε για την υλοποίηση της οικονομι­
κής και νομισματικής ένωσης όπως παρουσιάζεται στην 
έκθεση Delors και όπως περιγράφεται αναλυτικότερα σε άλλο 
πλαίσιο. 
2.4.1. Επιδοκιμάζεται η οικονομική και νομισματική ένωση 
αυτή καθ'αυτή, επειδή αποτελεί τη λογική και συνεπή συνέ­
χεια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και η οποία με την 
υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς του 1992 καθιστά δυνατή 
μια πρωτοφανή ενοποίηση εθνικών οικονομιών. Κρίνεται 
απαραίτητο να λεχθεί ότι η Επιτροπή των ΕΚ τονίζει απρο­
κάλυπτα τις ανάγκες που θα προκόψουν για την οικονομική 
και κυρίως για την κοινωνική πολιτική κατά την πορεία προς 
την οικονομική και νομισματική ένωση. 
2.4.2. Αν πραγματοποιηθεί, σύντομα, μια οικονομική και 
νομισματική ένωση, για πολιτικούς λόγους, πριν από το έτος 
2000, τότε χρειάζεται να προβλεφθεί, στην αρχή της 3ης 
φάσης, η θέσπιση μεταβατικής ρύθμισης για ορισμένα κράτη 
μέλη. Η ρύθμιση αυτή θα ήταν δυνατό να συνίσταται, ιδίως, 
στο ότι τα δώδεκα νομίσματα δεν είναι σκόπιμο να συνδέονται 
ταυτόχρονα με αμετάκλητα καθορισμένες συναλλαγματικές 
ισοτιμίες, αλλά μόνο με τον πυρήνα ορισμένων σταθερών 
νομισμάτων. Βάσει αυτής της διαδικασίας θα ήτο δυνατόν 
ορισμένα νομίσματα, για τα οποία απαιτείται να γίνουν ακόμη 
αναπροσαρμογές των συναλλαγματικών ισοτιμιών, μετά την 
έναρξη της 3ης φάσης, να ενταχθούν κατά τη διάρκεια της 
μεταβατικής περιόδου, είτε μεμονωμένα και διαδοχικά, στην 
ολοκληρωμένη νομισματική ένωση. 
3. Παρατηρήσεις σχετικά με την νομισματική ένωση 
3.1. Τα πλεονεκτήματα της νομισματικής ένωσης, συμπερι­
λαμβανομένης της πλήρους διαφάνειας των τιμών και της 
εξάλειψης του κόστους των συναλλαγματικών μεταβολών, θα 
καταστούν πλήρως αισθητά όχι μόνο όταν υπάρχουν 
αμετάκλητα σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες αλλά και 
όταν οι ισοτιμίες αυτές αντικατασταθούν από ένα ενιαίο ευρω­
παϊκό νόμισμα. Υπέρ της άποψης αυτής συνηγορούν σοβαροί 
πολιτικοί λόγοι. Για πολιτικούς λόγους κανένα από τα κυκλο­
φορούντα νομίσματα των κρατών μελών δεν δύναται να αναλά­
βει το ρόλο του ενιαίου αυτού νομίσματος. Επομένως επιδο­κιμάζεται η πρόταση της Επιτροπής των ΕΚ για την αναθεώ­
ρηση προς την κατεύθυνση αυτή της Συνθήκης για την ίδρυση 
της ΕΟΚ, αναθεώρηση που θα έχει ως στόχο να θεσμοθετήσει 
την εισαγωγή ενός ενιαίου νομίσματος στην Κοινότητα. 
'Οσον αφορά την άμεση, μερική και βαθμιαία εισαγωγή του 
εν λόγω νομίσματος διατυπώνονται σκέψεις στο σημείο 4.6. 
3.2. Προϋπόθεση για την πλήρη νομισματική ένωση είναι 
η ύπαρξη ενιαίας νομισματικής και πιστωτικής πολιτικής. Σε 
έναν ενιαίο νομισματικό χώρο, όπως προβλέπεται για το 
τρίτο στάδιο δεν δυνατό να υπάρξει επικουρικότητα δηλαδή 
μερικώς εθνική νομισματική πολιτική. Συνεπώς επιδοκιμά­
ζεται η δημιουργία ενός ΕΣΚΤ όπως προτείνεται συγκεκρι­
μένα από την Επιτροπή των διοικητών κεντρικών τραπεζών. 
Το ΕΣΚΤ πρόκειται να υλοποιηθεί με την έναρξη της 2ης 
φάσης και θα αναλάβει, με την έναρξη της 3ης φάσης, την 
πλήρη και ολική ευθύνη για τη νομισματική πολιτική και 
τον έλεγχο επί του συνόλου των ευρωπαϊκών νομισμάτων. 
3.3. Οι στόχοι της κοινής νομισματικής πολιτικής και η 
έκταση των αρμοδιοτήτων του ΕΣΚΤ για τη σχετική νομισμα­
τική πολιτική απαιτείται να συμπεριληφθούν στη Συνθήκη 
για την ίδρυση της ΕΟΚ. 
3.3.1. Η νομισματική ένωση δεν μπορεί να στηριχθεί παρά 
μόνο στα κεκτημένα που καθιστούν το Ευρωπαϊκό Νομισμα­
τικό Σύστημα επιτυχημένη ζώνη σχετικής νομισματικής στα­
θερότητας και την Κοινότητα ελκυστικό οικονομικό χώρο. 
Συνεπώς επιδοκιμάζεται η πρόταση της νομισματικής επιτρο­
πής της Επιτροπής των ΕΚ και της επιτροπής των διοικητών 
των εκδοτικών τραπεζών να περιληφθεί η σταθερότητα τιμών 
ρητά στο νέο άρθρο 3η bis της Συνθήκης ως κύριος στόχος 
του ΕΣΚΤ. Η έννοια της σταθερότητας του επιπέδου τιμών, 
η οποία δημιουργεί συχνά σύγχυση θα μπορούσε να διασα­
φηνισθεί στο νέο άρθρο 106 Α, 1η παράγραφος της Συνθήκης 
διαμέσου της έννοιας της αγοραστικής δύναμης, η οποία δεν 
επιτρέπεται να μειώνεται, ετησίως, λόγω της πληθωριστικής 
αύξησης του χρήματος. 
3.3.2. Παράλληλα, χρειάζεται να καθορισθεί ότι, το ΕΣΚΤ 
υποστηρίζει την οικονομική πολιτική ακολουθώντας τις 
κατευθυντήριες γραμμές που χάραξε η Κοινότητα, στο βαθμό 
που δεν διακυβεύεται η νομισματική σταθερότητα (πρβλ. 4.2). 
Συνεπώς, το ΕΣΚΤ δεν υποχρεούται να επιλύσει αντιδικίες 
ως προς τον καθορισμό των στόχων της οικονομικής πολιτι­
κής εις βάρος της νομισματικής σταθερότητας. 
3.3.3. Σύμφωνα με τις προαναφερθείσες στο σημείο 3.3.1 
προτάσεις είναι επίσης αναγκαίο να διευκρινισθεί στα νέα 
άρθρα 3η α και 106 Α της Συνθήκης ΕΟΚ ότι το ΕΣΚΤ 
δεν είναι υποχρεωμένο να χρηματοδοτεί τα ελλείμματα των 
δημοσίων προϋπολογισμών μέσω πιστώσεων των εκδοτικών 
τραπεζών (επιτροπή διοικητών IV 21). Αυτό δεν αντιτίθεται 
στη δυνατότητα που έχει το ΕΣΚΤ στα πλαίσια της πολιτικής 
του ανοικτής αγοράς και φερεγγυότητας να συνάψει δάνεια 
με δημόσιους οργανισμούς. 
3.3.4. Επίσης, απαιτείται να διευκρινισθεί η αποκλειστική 
αρμοδιότητα που επιδιώκεται να ανατεθεί στο ΕΣΚΤ σχετικά 
ΑριθΟΗ^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^4^ 
μετη νομισματική πολιτική. Αυτόθεωρείταιανανκαίο,δεδο­
μένου ότι σε ορισμένες χώρες δεν προβλέπεται μια τέτοια 
αποκλειστική αρμοδιότητα στην εκδοτική τράπεζα μια 
τέτοια μεταβολή των σχέσεων στις περισσότερες χώρες της 
Κοινότητας θεωρείται ότι θα επιφέρει σημαντικές και προ­
βληματικές ανακατατάξεις. 
1^. Είναι σκόπιμο να ενταχθεί στη συνθήκη της ΕΟΚ το 
καθεστώς της Ευρωπαϊκής ΚεντρικήςΤράπε^ας^ΕΚΤ) ως 
ανε^άρτητουορνάνουτοοποίοο^είλειναπληροίορισμένους 
όρους όσον α^ορά τη διαβούλευση και τη σύνταξη έκθεσης^ 
14Η. Οπως έχει αποδειχθεί στην πρά^η,ηεπιδιωκόμενη 
ε^ασ^άλιση της νομισματικής σταθερότητας μπορεί να 
επιτευχθεί μόνοε^όσοντοΕ^ΚΤ είναι ανε^άρτητοαπό κάθε 
πολιτικόέλενχοτόσοτωνεθνικώνκυβερνήσεωνόσοκαιτων 
οργάνων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.Ηανε^αρτησία αυτή 
πρέπει να ε^ασ^ιλισθεί τόσο από θεσμική όσο και από λει­
τουργική άπο^ηαλλάκαιόσονα^οράταστελέχη του Ε^ΚΤ. 
Τοαίτημα να διοικείται το Ε^ΚΤ από ανεξάρτητες προσωπι­
κότητες ανταποκρίνεται στην διαδικασία που προβλέπεται 
στο νέο άρθρο ^θΑπαρά^ρα^ος]της συνθήκης ΕΟΚ συμ­
φωνά με την οποία οι διευθυντές του οργάνου αυτοΰδιορί-
^ονται από το Ευρωπαϊκό συμβούλιο μετά από σχετική δια­
βούλευση μετο ΕΚ^ια οκταετή θητεία.Οενδεχόμενος 
αποκλεισμόςτουδιορισμούενόςδιευθυντηρίουαπότακράτη 
μέλη ν^α μια δεύτερη οκταετήθητεία δεν θα αντίκειται στην 
ανεξαρτησία των στελεχών του πολύ περισσότερο αυτό θα 
καταστήσει, επίσης, δυνατό το διορισμό, με την πάροδο του 
χρόνου, του διευθυντηρίου από τα υπόλοιπα κράτη μέλη της 
Κοινότητας,ταοποία δεν εκπροσωπούνταισε αυτό στην 
πρώτηήτη δεύτερη θητεία. Επιπλέον,είναι σκόπιμο ναδοθεί 
προσοχή στο ν^νονός ότι κατά το διορισμό των ανωτέρων 
στελεχών και του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής 
Τράπεζας χρειάζεται να ληφθούν ιδιαίτερα υπό^η οι ειδικευ­
μένοι επιστήμονες από όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
1^,1 Ε^άλλου,ηανε^αρτησίατουΕ^ΚΤε^ασ^αλί^εται 
μόνοε^όσον,σύμ^ωναμετονέοάρθρο^Α,παράνρα^ος^ 
της συνθήκης ΕΟΚ,και οι επιμέρους κεντρικές τράπεζες 
διέπονται, ενόψει της συμμετοχής τους στο Ε^ΚΤ βάσει της 
ομοσπονδιακής τουςδιάρθρωσηςαπόπαρόμοιοκαθεστώς 
ανε^αρτησίας.Ηανε^αρτησία των εθνικών κεντρικών τρα­
πεζών αποτελεί επίσης προϋπόθεση νια την προβλεπόμενη 
στοσυμβούλιοτηςΚεντρικήςΤράπε^αςτουΕ^ΚΤ^βλ. 
σημείο Ιοί) διαδικασία ^η^ο^ορίας κατά την οποία κάθε 
διοικητής κεντρικής τράπεζας διαστεί μια ^ή^ο, όπως καιο 
διορι^όμενοςαπότοΕυρωπαϊκό^υμβούλιοστοκεντρικό 
διοικητικό συμβούλιο του Ε^ΚΤ ενικοί διευθυντές. 
1^.1 Αννίνειδεκτήηλύση σύστασης ενός ανεξάρτητου 
απόπολιτικέςεντολέςΕ^ΚΤτότεπρέπειναρυθμισθείσα^ώς 
ηδιαδικασίασύμ^ωναμετηνοποίααυτόο^είλει να καταρτί­
ζει σχετική έκθεση απευθυνόμενη προς το Ευρωπαϊκό ^υμ-
βούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
1^. Επιδοκιμά^εταιη υποχρεωτική υποβολήέκ^σης 
πουπροβλέπεταιστονέοάρθροΙΘ^,παράνρα^ος^της^υνθή-
κηςΕΟΚκαιηοποία προτάθηκε από την επιτροπή των 
διοικητών των εκδοτικών τραπεζών και την Επιτροπή, ^ια λύση υπότηνέννοιααυτή θα ήτο νοητή, ανπαρασχεθεί στην 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, όπως ακριβώς στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,ηδυνατότηταέκδοσης^νώμης,επί 
της ετήσιας έκθεσης της ΕΚΤ με ανάλοτη συμμετοχή του 
Προέδρου της στη σχετική διαδικασία. Χρειάζεται να διευ-
κρινισθείη^ενημέρωση της κοινής ν^ώμης σε τακτικά δια-
στήματ^,ηοποία επιβεβαιώθηκε από τη νομισματική επι­
τροπή ^σχετικά με τις ν^^έςνραμμές της πολιτικής που 
ε^αρμό^ει το Ε^ΚΤ Επιδοκιμάζεται το ν^νονός ότι το νέο 
άρθρο ^παράνρα^ος^της συνθήκης ΕΟΚ προβλέπει 
εξέταση της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής που 
ακολουθεί το Ε^ΚΤεκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβου­
λίου βάσει της έκθεσης που καταρτίζει το ΕΙΚΤ, παρουσία 
των προέδρων του ορνάνου αυτού. 
14.0. Α^ει να ε^ετασθείηδιαδικασία που ακολουθείται 
στις Κάτω Χώρες, σύμφωνα με την οποία διασ^αλί^εταιη 
διαβούλευση του Οικονομικού και Κοινωνικού συμβουλίου, 
της συμβουλευτικής επιτροπής της εκδοτικής τράπεζας της 
^Τράπε^ας των Κάτω Χωρών^.Η^ συμβουλευτική αυτή επι­
τροπή πουδιορί^εταιαπότη Βασίλισσακαθιστάδυνατή 
την ακρόαση, χωρίς δικαίωμα ^ή^ου, των οικονομικών και 
κοινωνικών κύκλων που εκπροσωπούνται σε αυτή. Κρίνεται 
σκόπιμο να εξετασθεί αν θα ήτο δυνατό να προβλεφθεί μια 
παρόμοια συμβουλευτική επιτροπή, επίσης, ν^α το Ε^ΚΤ. 
1^. Η δυνατότητα που προβλέπει το νέο άρθρο ^7^ της 
^υνθήκηςΕΟΚνααπευθύνεταιτοΕ^ΚΤ,ότανπρόκειται^α 
νομικέςπρά^εις,στοΕυρωπαϊκόΑικαστήριο,ανταποκρίνεται 
απόλυτα στις δημοκρατικές αρμοδιότητεςπουέχει το Ε^ΚΤ. 
Είναι ανάτκη ναδιευκρινισθεί,παράλληλα,ίσως,μετις 
τρέχουσεςδιαπρανματεύσειςτηςδιακυβερνητικήςδιάσκε^ης 
νιατηνπολιτικήένωση,τοθέματηςδυνατότηταςπροσβολής 
τωναπο^άσεων της ΕΚΤ ενώπιον του Αικαστηρίου των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
ϋ Οενιαίος χαρακτήρας της νομισματικής πολιτικής 
που ε^αρμό^ει το Ε^ΚΤ δεν θα πρέπει να διακυβεύεται από 
έναν ασα^ή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ευρωπαϊ­
κής ΚεντρικήςΤράπε^ας και των εθνικών κεντρικών τρα-
πε^ών. 
1ϋ. συνεπώς θα πρέπει να αναγερθεί ρητά στη συνθήκη 
ότισταπλαίσιατης νομισματικής ένωσηςη Ευρωπαϊκή 
Κεντρική Τράπεζα είναι εκείνη που διαχειρίζεται τα κοινο­
τικά αποθέματα σε συνάλλαγμα νια λογαριασμό της Κοινό-
τητας^νέοάρθρο^παράνρα^ος^της^υνθήκηςΕθΚ)και 
ότι μόνοεκείνηαπο^ασί^ειν^ατη χρησιμοποίηση μέσωντης 
χρηματικήςήνομισματικής πολιτικής να σκοπό να επηρεά-
σειτονόν^ο ^ουχρήματος και ναρυθμίσειτην παροχή 
πιστώσεων. 
1ϋ Οι επιμέρους εθνικές κεντρικές τράπεζες θα εκπρο­
σωπούνται στο συμβούλιο του Ε^ΚΤκαι θα συμμετέχουν 
στιςδιαδικασίεςλή^ηςαπο^άσεωνμέσωτωνδιοικητώντους. 
Οι διοικητές όμως των εθνικών κεντρικών τραπεζών δεν^ 
έχουν πλέον, σύμφωνα με το νέο άρθρο ^θ7,παράνρα^ος^ 
στη χώρα τους δικαίωμα να ασκούν ανεξάρτητη χρηματική 
και νομισματική πολιτική.Αντίθεταορόλος τους θα είναι 
να υλοποιούν στη χώρα τους την πολιτική της Ευρωπαϊκής 
Κεντρικής Τράπεζας, πολιτική στη διαμόρφωση της οποίας 
συμμετέχουν και οι ίδιοι. 
1ϋ Περαιτέρω, οι εθνικές κεντρικές τράπεζες θα αναλά­
βουν καθήκοντα τα οποία δεν ανατίθενται, ρητά, στην Ευρω-
παϊκήΚεντρικήΤράπε^α^άρθρα^και^τουπροτεινόμενου 
καταστατικούτουΕ1ΚΤ)Ε^εαυτέςανήκουν,επίσης, καθήκο­
ντα σχετικά με τη διενέργεια πληρωμώνκαι, ενδεχομένως, με 
18.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/29 
την τραπεζική εποπτεία, εφόσον, δεν προβλέπεται ως προς 
αυτή η ύπαρξη ειδικών κρατικών εποπτικών αρχών. Η Ευρω­
παϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε να αναλάβει το συντο­
νισμό της συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών της τραπεζικής 
εποπτείας, οι οποίες είναι αρμόδιες γι'αυτή, σύμφωνα με την 
αρχή του ελέγχου το κράτος της έδρας, σε περίπτωση άσκη­
σης υπέρ συνοριακών δραστηριοτήτων των εγκατεστημένων 
σε αυτά χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. 'Οπως προκύπτει από 
το σχόλιο, του άρθρου 14 της έκθεσης της επιτροπής διοικη­
τών των κεντρικών τραπεζών, οι ίδιοι σε διοικητές φαίνεται 
ότι συμφωνούν με μεγάλη πλειοψηφία με τον εν λόγω διαχω­
ρισμό αρμοδιοτήτων, πράγμα για το οποίο δεν φαίνεται να 
συμφωνούν όλα τα κράτη μέλη. 
3.5.4. Επίσης η οριοθέτηση αρμοδιοτήτων στο συμβούλιο 
της ΕΚΤ μεταξύ των εντεταλμένων διευθυντών αφενός, οι 
οποίοι θα είναι αρμόδιοι για την «ημερήσια διαχείριση», και 
των προέδρων των Κεντρικών Τραπεζών αφετέρου, θα πρέπει 
να ρυθμισθεί με σαφήνεια στο νέο άρθρο 107, παράγραφος 6 
του κανονισμού ΕΟΚ. Εδώ περιλαμβάνεται και η (προβλε­
πόμενη σύμφωνα με το νέο άρθρο 107, παράγραφος 8, της 
Συνθήκης ΕΟΚ) ανάθεση αρμοδιοτήτων του Συμβουλίου της 
Κεντρικής Τράπεζας στους εντεταλμένους διευθυντές. 
3.6. Επίσης με σαφήνεια και εκ των προτέρων πρέπει να 
ρυθμισθεί και η αρμοδιότητα για την πολιτική των συναλλαγ­
ματικών ισοτιμιών έναντι τρίτων χωρών σε μια ολοκλη­
ρωμένη νομισματική ένωση. 
3.6.1. Η απόφαση για μεταβολές των νομισματικών ισοτι­
μιών εναπόκειται κατά κανόνα στις κυβερνήσεις και όχι στις 
εκδοτικές τράπεζες. Γι'αυτό και με ρεαλιστικό πνεύμα η Επι­
τροπή των Εκδοτικών Τραπεζών συνέστησε, η λήψη αποφά­
σεων για τα «καθεστώτα συναλλαγματικών ισοτιμιών» μιας 
Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης και για την πολιτική 
συναλλαγματικών ισοτιμιών έναντι τρίτων νομισμάτων, να 
ανατεθεί στα πολιτικά αρμόδια όργανα, δηλ. στο Συμβούλιο 
των Υπουργών ECOFIN αφού προηγείται όμως διαβούλευση 
με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η Ευρωπαϊκή Επι­
τροπή ορθά θεωρεί σημαντικό, να καθορίζεται η πολιτική 
συναλλαγματικών ισοτιμιών στα πλαίσια μιας στενής συνερ­
γασίας μεταξύ ΕΚΤ και του Συμβουλίου των υπουργών 
ECOFIN. 
3.6.2. Στο εξής όμως δεν πρόκειται μόνο για βασικές 
αποφάσεις νομισματικής πολιτικής, όπως στις ως τώρα μετα­
βολές των νομισματικών ισοτιμιών ή των κατευθυντηρίων 
τιμών συναλλάγματος στο Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα. 
Πολύ περισσότερο θα πρέπει μελλοντικά, για «ευλύγιστες» 
συναλλαγματικές ισοτιμίες που εξακολουθούν να διακυμαίνο­
νται σε διεθνές επίπεδο, να αποφασίζεται και η ημερήσια 
πολιτική παρέμβασης στις διεθνείς συναλλαγματικές αγορές 
για το μελλοντικό ευρωπαϊκό νόμισμα. Την απόφαση αυτή 
θα πρέπει να λαμβάνει, σύμφωνα με το νέο άρθρο 108, παρά­
γραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τρά­
πεζα, ενδεχομένως εντός κατευθυντηρίων γραμμών για ένα 
μακροπρόθεσμο προσανατολισμό της κοινής πολιτικής συ­
ναλλαγματικών ισοτιμιών έναντι του αμερικανικού δολαρίου 
και του γιέν, τον οποίο θα αποφασίζει κατά διαστήματα το 
Συμβούλιο των υπουργών ECOFIN. Οπωσδήποτε η εξωτε­
ρική νομισματική πολιτική πρέπει να συμφωνεί με τη γενική νομισματική πολιτική του συστήματος Ευρωπαϊκών Κεντρι­
κών Τραπεζών που θα αποβλέπει στην σταθερότητα της αξίας 
του χρήματος. 
3.7. Τέλος χρειάζετα να ρυθμισθεί με σαφήνεια, ποιος 
αντιπροσωπεύει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τρα­
πεζών στα διεθνή νομισματικά ιδρύματα και συνέδρια. 
3.7.1. Σκοπιμότητα εμφανίζει η ρύθμιση που προβλέπεται 
στο νέο άρθρο 108, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, ότι 
στην γνωστή ως ομάδα των 7 προηγμένων βιομηχανικών 
κρατών ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Επιτροπής 
αντιπροσωπεύει το ΕΣΚΤ μαζί με τον πρόεδρο του Συμβου­
λίου των υπουργών ECOFIN και ένα μέλος της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής. 
3.7.2. Η Επιτροπή των Προέδρων των Κεντρικών Τραπεζών 
προτίθεται στη διεθνή συνεργασία για νομισματικά θέματα 
να παράσχει τη δυνατότητα όπως οι εθνικές Κεντρικές Τρά­
πεζες που ανήκουν στο ΕΣΚΤ συνεχίσουν να συνάπτουν συμ­
φωνίες με εκδοτικές τράπεζες τρίτων χωρών και για παράδειγ­
μα να μένουν στην Βασιλεία μέλη της Τράπεζας για διεθνείς 
πληρωμές. Μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να μειώσει το 
ρόλο που θα διαδραματίζει το ΕΣΚΤ με ενιαία χρηματική 
πολιτική και τελικά με ευρωπαϊκό νόμισμα σε διεθνές επίπεδο. 
Εξάλλου η ρύθμιση αυτή φαίνεται δικαιολογημένη λόγω του 
ομοσπονδιακού χαρακτήρα του ΕΣΚΤ, που εκφράζεται με τη 
διατύπωση, σύμφωνα με το νέο άρθρο 106, παράγραφος 2 της 
Συνθήκης ΕΟΚ, ότι οι εθνικές Κεντρικές Τράπεζες διατηρούν 
το καθεστώς τους ως νομικά πρόσωπα του εθνικού δικαίου και 
μόνον η ΕΚΤ καθίσταται νομικό πρόσωπο διεθνούς δικαίου. 
3.8. Η διαδικασία ψηφοφορίας για τις αποφάσεις νομισμα­
τικής πολιτικής του Συμβουλίου Κεντρικής Τράπεζας των 
Ευρωπαϊκών Κεντρικών Τραπεζών θα πρέπει να ρυθμιστεί με 
σαφήνεια προκαταβολικά. 
3.8.1. Οι αποφάσεις για την νομισματική πολιτική στο 
ΕΣΚΤ θα πρέπει να λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία· στην 
περίπτωση αυτή κάθε μέλος του Συμβουλίου — οι έξι εντεταλ­
μένοι διευθυντές καθώς και οι πρόεδροι των εθνικών Κεντρι­
κών Τραπεζών — θα έχει μια ψήφο. Κατ'απόκλιση από την 
προηγούμενη γνωμοδότηση της (ΕΕ αριθ. C 329 της 
30.12.1989, σημείο 2.4.4) η ΟΚΕ συμφωνεί με αυτή την ρύθ­
μιση, διότι ανταποκρίνεται στην ανάγκη, να προσαρμόζονται 
νομισματικοπολιτικές αποφάσεις στην Κοινότητα ως σύνολο 
και παράλληλα να λαμβάνονται κατάλληλα υπόψη οι παρατη­
ρήσεις των κρατών. 
3.8.2. Συνεπώς θα υπάρχει στάθμιση ψήφων μόνο στην 
περίπτωση οικονομικών αποφάσεων (ίδιο κεφάλαιο της ΕΚΤ, 
μεταβίβαση συναλλαγματικών αποθεμάτων, χρησιμοποίηση 
κερδών κ.ά.). 
4. Παρατηρήσεις για την οικονομική και δημοσιονομική 
πολιτική 
4.1. Η νομισματική ένωση δεν είναι νοητή χωρίς την οικο­
νομική ένωση· επιπλέον και οι δύο ενώσεις οφείλουν να 
λειτουργούν με τρόπο παράλληλο. 
Αριθ. C 102/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.4.91 
4.1.1. Η κοινή νομισματική πολιτική δύναται να υποστη­
ρίξει την οικονομική πολιτική των κρατών μελών μόνο όταν 
υφίστανται κοινοί στόχοι βάσει μιας συμφωνηθείσας πολιτι­
κής νομισματικής σταθερότητας. Για την άσκηση μιας τέ­
τοιας οικονομικής πολιτικής δεν απαιτείται η σύσταση ενός 
ευρωπαϊκού θεσμικού οργάνου, όπως το ΕΣΚΤ για τη νομισμα­
τική πολιτική. 
4.1.2. Διαφορετικά από τη νομισματική πολιτική, που μόνο 
ενιαία μπορεί να είναι, για την οικονομική πολιτική παραχω­
ρείται ορισμένο περιθώριο ελιγμών σε κάθε κράτος μέλος. 
Στο πλαίσιο των κοινών στόχων, όπως αυτοί αναφέρονται στη 
συνθήκη για την ίδρυση της ΕΟΚ (μέχρι τώρα τα άρθρα 2 
και 104), είναι δυνατόν να αναληφθούν πρωτοβουλίες και 
να χρησιμοποιηθούν διάφορα μέσα ανταποκρινόμενα στις 
εκάστοτε σχέσεις και παραδόσεις. Οπωσδήποτε για την οικο­
νομική πολιτική θα ισχύει η αρχή της επικουρικότητας για 
ανάληψη δράσης η οποία είναι δυνατόν να αποβεί πλέον 
τελέσφορη σε επίπεδο κρατών μελών ή περιφερειών, γεγονός 
που καθιστά αχρείαστη σχετική ευρωπαϊκή παρέμβαση. 
4.1.3. Ωστόσο, παρά την αυτοτελή ευθύνη των επιμέρους 
κρατών μελών για μια κοινή και παράλληλη οικονομική 
ανάπτυξη σε κοινοτικό επίπεδο καθώς για τη διατήρηση μιας 
τέτοιας «σύγκλισης» απαιτείται αφενός η ουσιαστική 
ενίσχυση και εμβάθυνση της οικονομικής συνεργασίας και 
αφετέρου ο στενός συντονισμός της οικονομικής πολιτικής 
των κρατών μελών. Προς την κατεύθυνση αυτή θεωρείται 
σκόπιμο να ενισχυθεί ανάλογα ο ρόλος του Συμβουλίου 
Υπουργών Οικονομίας και Δημοσιονομικών σε συνάρτηση 
με ανάλογη ενίσχυση του ρόλου της Επιτροπής των ΕΚ. Το 
κατ'αυτόν τον τρόπο ενισχυμένο Συμβούλιο Υπουργών 
«ECOFIN» θα είναι σε θέση να αναλάβει την ευθύνη για 
την παράλληλη πορεία της οικονομικής και νομισματικής 
ένωσης, υπό την ιδιότητα του θεσμοθετημένου επιτακτικά 
ανταγωνιστή του ΕΣΚΤ. Η ύπαρξη ενός οικονομικο-πολιτικού 
ανταγωνιστή στον τομέα της νομισματικής ένωσης δεν σημαί­
νει ότι η απόφαση του ΕΣΚΤ θα αμφισβητείται, κατ'ανάγκη, 
από το Συμβούλιο των Υπουργών «ECOFIN» ή ότι σε περί­
πτωση αντίθετης γνώμης το Συμβούλιο Υπουργών θα έχει τον 
τελευταίο λόγο. Πολύ περισσότερο απαιτείται να αποτραπεί 
μια σύγκρουση αρμοδιοτήτων μεταξύ νομισματικής και οικο­
νομικής πολιτικής διαμέσου ενός συνεχούς συντονισμού 
μεταξύ αμφοτέρων των οργάνων, όπως τούτο εμφανίζεται στο 
σημείο 4.1.4, όπου η κοινή γνώμη θα μπορούσε, αναμφισβή­
τητα, να διαδραματίσει ορισμένο ρόλο. Τίθεται όμως το 
ερώτημα, αν σε περίπτωση σοβαρής σύγκρουσης αρμοδιοτή­
των θα ήταν νοητή ψήφος δυσπιστίας, με ομόφωνη απόφαση, 
του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά της ΕΚΤ (π.χ. σύγκρουση 
μεταξύ νομισματικής σταθερότητας και μεταβολής των συ­
ναλλαγματικών ισοτιμιών έναντι τρίτων χωρών). 
4.1.4. Η κοινή νομισματική πολιτική, με στόχο τη νομισμα­
τική σταθερότητα, που θα εφαρμόζει το ΕΣΚΤ και ο συντο­
νισμός της οικονομικής πολιτικής με στόχο τη σύγκλιση των 
οικονομιών, που αποτελεί έργο του Συμβουλίου των Υπουργών 
Οικονομικών πρέπει να παραλληλίζονται διαρκώς μεταξύ 
τους. Ένας τέτοιος συντονισμός απαιτεί αμοιβαία συμμετοχή, 
χωρίς δικαίωμα ψήφου, αφενός των εκπροσώπων του ΕΚΤ, 
του Συμβουλίου των Υπουργών Οικονομικών και του Ευρω­
παϊκού Συμβουλίου και αφετέρου της Επιτροπής των ΕΚ στις 
συνεδριάσεις εκάστης επιτροπής. Επιδοκιμάζονται οι προς 
αυτήν την κατεύθυνση υποβαλλόμενες προτάσεις (νέο άρθρο 
107 παράγραφος 3 και άρθρο 109 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΟΚ και άρθρο 15,1 και 15,2 του καταστατικού του ΕΣΚΤ). 
Η εναρμόνιση μεταξύ αφενός της κοινής νομισματικής πολι­
τικής και αφετέρου της συντονισμένης οικονομικής πολιτι­
κής βάσει κοινών κατευθυντήριων γραμμών θα ήτο δυνατόν 
να καταστεί επωφελής, εφόσον διατυπωθούν παρατηρήσεις 
περί της εκάστοτε υφιστάμενης σχέσης, σύμφωνα με την 
τρέχουσα διαδικασία αμοιβαίας ενημέρωσης των επιτροπών 
της ΕΚΤ και του Συμβουλίου Υπουργών «ECOFIN». 
4.2. Για το συντονισμό των ενεργειών στην οικονομική 
πολιτική και την πολιτική προϋπολογισμού αποφασιστικό 
στοιχείο είναι η ομοφωνία του Συμβουλίου Υπουργών στη 
χάραξη κοινών κατευθυντήριων γραμμών για την οικονομική 
πολιτική. 
4.2.1. Χωρίς ομοφωνία επί των οικονομικοπολιτικών κα­
τευθυντήριων γραμμών δεν εξασφαλίζεται η για μια νομισμα­
τική ένωση απαραίτητη σύγκλιση της οικονομικής ανάπτυ­
ξης και συμβατότητας της εθνικής οικονομικής πολιτικής. 
4.2.2. Η σύνδεση των οικονομικοπολιτικών κατευ­
θυντήριων γραμμών με ένα άκαμπτο σύστημα προγραμματι­
σμένων μεγεθών θα πρέπει να αποφευχθεί οπωσδήποτε· θα 
πρέπει πολύ μάλλον να είναι εφικτή, σε περίπτωση μεταβολής 
των γενικών οικονομικών συνθηκών που κάποτε επέρχεται 
με μεγάλη ταχύτητα, η ταχεία αναθεώρηση των οικονομικο­
πολιτικών κατευθυντήριων γραμμών και στόχων. 
4.2.3. Για να καταστεί δυνατή η περαιτέρω εξομάλυνση 
των διαρθρωτικών αδυναμιών που θα προκύψουν από την 
επιδιωκόμενη σύγκλιση σε ορισμένα κράτη μέλη που εμφανί­
ζουν σχετικές αδυναμίες κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση των 
μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων τους από την Κοινότητα 
και η συνεκτίμηση των κοινών αρχών της οικονομικής πολι­
τικής. Η μεταφορά πόρων από τα διαρθρωτικά ταμεία της 
Κοινότητας, σε ποσοστό 3,5% του ακαθάριστου εγχώριου 
προϊόντος των κρατών αυτών, θα συμβάλλει στην εξομάλυνση 
των διαρθρωτικών αδυναμιών. Η συνεκτίμηση των διαρθρω­
τικών αδυναμιών ορισμένων κρατών μελών βάσει της εξέτα­
σης της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων περί τα 
τέλη του έτους 1991 (') και της μεταρρύθμισης της μεσοπρό­
θεσμης οικονομικής επισκόπησης (1993-1997) κατά το πρώτο 
ήμισυ του έτους 1992 κρίνεται αναγκαία στα πλαίσια της 
βιομηχανικής πολιτικής, για την οποία η Επιτροπή των ΕΚ 
υπέβαλε νέες προτάσεις στις 16 Νοεμβρίου 1990, για μια νέα 
κοινοτική πολιτική [έγγρ. COM(90) 556 τελικό] για την οποία 
η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε σχετική 
γνωμοδότηση. 
4.3. Λόγω της βασικής της σημασίας απαιτείται να γίνει 
επεξεργασία κοινών κατευθυντήριων γραμμών για την οικο-
(') Βλέπε άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 του Συμβου­
λίου της 24ης Ιουνίου 1988. 
18.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/31 
νομική πολιτική στην οποία ανήκει επίσης η συνεκτίμηση 
των απόψεων των οικονομικών και κοινωνικών κύκλων. 
4.3.1. Για να καταστεί δυνατό στο Συμβούλιο των Υπουρ­
γών Οικονομικών, υπό την ιδιότητα του ως Ευρωπαϊκό 
Όργανο, χωρίς όμως αυτοτέλεια, να διαδραματίσει σημα­
ντικό ρόλο στην εναρμόνιση και στο συντονισμό της οικονο­
μικής πολιτικής η Επιτροπή των ΕΚ επιβάλλεται να είναι σε 
θέση να αναλάβει τις αναγκαίες πρωτοβουλίες αφενός για την 
προετοιμασία των αποφάσεων του Συμβουλίου Υπουργών και 
αφετέρου την εν εξελίξει εποπτεία της οικονομικής σύγκλι­
σης. Η πολυμερής εποπτεία όλων των σημαντικών πτυχών της 
οικονομικής πολιτικής σε κοινοτικό επίπεδο (διακυμάνσεις 
τιμών και κόστους, ανταγωνιστική ικανότητα, απασχόληση, 
περιφερειακή ανάπτυξη, δημόσιοι προϋπολογισμοί) που 
πρόκειται να διενεργηθεί κατά το δεύτερο ήμισυ του 1990 
χρειάζεται, ως εκ τούτου, περαιτέρω ενίσχυσης. 
4.3.2. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καθορίζει, βάσει εκτί­
μησης της οικονομικής ανάπτυξης των χωρών μελών, κάθε 
έτος οικονομικοπολιτικές κατευθυντήριες γραμμές, για τις 
οποίες θα αποφασίζει, σύμφωνα με διαδικασία που θα καθορι­
σθεί στο vgo άρθρο 102 C της Συνθήκης ΕΟΚ, το Συμβούλιο 
των υπουργών ECOFIN και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο· οι 
κατευθυντήριες αυτές γραμμές θα αφορούν κυρίως την δημο­
σιονομική πολιτική, την πολιτική της αγοράς εργασίας και 
την διαρθρωτική πολιτική, προκειμένου να εναρμονίζονται 
οι οικονομικές πολιτικές των χωρών μελών μεταξύ τους. 
4.3.3. Για τον καθορισμό των πολυετών (3 έως 5 έτη) οικο-
νομικοπολιτικών κατευθυντήριων γραμμών φαίνεται σκόπιμο 
να γίνονται διαβουλεύσεις όχι μόνο με το Ευρωπαϊκό Κοι­
νοβούλιο αλλά και με την Οικονομική και Κοινωνική Επι­
τροπή. Η ΟΚΕ θα πρέπει να ενημερώνεται για τα αποτε­
λέσματα της πολυμερούς εποπτείας όπως ακριβώς και τα 
κοινοβούλια — το Ευρωπαϊκό καθώς και τα εθνικά και περι­
φερειακά (πρβλ. ΕΕ αριθ. C 56 της 7. 3.1990). 
4.3.4. Η ΟΚΕ θα πρέπει να εκφέρει γνώμη επίσης για 
τις Κρατικές Εκθέσεις, τις οποίες καταρτίζει η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή για το Συμβούλιο των υπουργών ECOFIN προς τον 
σκοπό της πολυμερούς εποπτείας. Η διαβούλευση αυτή με 
την ΟΚΕ φαίνεται σκόπιμη για την επίτευξη μιας ευρείας 
οικονομικοπολιτικής διαμόρφωσης της κοινοτικής βούλη­
σης και ενός διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών και οικονομι­
κών κύκλων για την επίτευξη μιας καλύτερης σύγκλισης της 
οικονομικής πολιτικής και της υποστήριξης της ενώπιον της 
κοινής γνώμης (πρβλ. ΕΕ αριθ. C 56 της 7. 3. 1990). 
4.3.5. Στην πολυμερή εποπτεία της οικονομικής και δημο­
σιονομικής πολιτικής θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται η 
εξέλιξη των χρηματοδοτικών αγορών, λόγω των σχέσεων με 
τις κεφαλαιαγορές εκτός της Κοινότητας. Στην νέα διατύ­
πωση των ώς τώρα διατάξεων των άρθρων 67 έως 73 της 
Συνθήκης ΕΟΚ πρέπει άλλωστε να ρυθμισθεί με σαφήνεια η 
ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων της Κοινότητας από 
και προς τρίτες χώρες. 4.4. Για το συντονισμό της οικονομικής πολιτικής με βάση 
κοινές κατευθυντήριες γραμμές σημαντικό ρόλο θα διαδρα­
ματίσει η εφαρμογή οικονομικών διορθώσεων οι οποίες θεω­
ρούνται ως το αναγκαίο αποτέλεσμα της πολυμερούς 
εποπτείας. 
4.4.1. Τίθεται το ερώτημα, εάν τέτοιες διορθώσεις μπορούν 
να επιτυγχάνονται στο Συμβούλιο υπουργών μέσω «ομαδικών 
πιέσεων σε εμπιστευτικά πλαίσια» ή αν οδηγούν σ'αυτό οι 
πέραν τούτου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατυπούμενες 
τυπικές συστάσεις και δημόσιες δηλώσεις. Είναι μάλλον 
βέβαιο ότι μια ρύθμιση στο νέο άρθρο 104, παράγραφος 1, της 
Συνθήκης ΕΟΚ περί ειδικών δημοσιονομικών ενισχύσεων θα 
συμβάλει στην αντιμετώπιση των οικονομικών δυσχερειών 
και την επίτευξη οικονομικοπολιτικών διαρθρώσεων. 
4.4.2. Η Νομισματική Επιτροπή μάλιστα εξετάζει το ενδε­
χόμενο κυρώσεων υπό την μορφή αναστολής πληρωμών από 
τον κοινοτικό προϋπολογισμό και προσφυγής στο Ευρωπαϊκό 
Δικαστήριο. Για τις δυνατότητες και τους τρόπους επιβολής 
αυτών των κυρώσεων θα πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία πριν 
την έναρξη της 2ης φάσης. 
4.5. Κατά τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι 
ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος της Κοινότητας σε πολιτικούς 
τομείς με σημαντικές επιπτώσεις ευρωπαϊκής κλίμακας. 
4.5.1. Στους τομείς αυτούς η Επιτροπή συγκαταλέγει ιδιαί­
τερα την πολιτική ανταγωνισμού, την εμπορική πολιτική, την 
έρευνα και ανάπτυξη, έργα υποδομής ευρωπαϊκού επιπέδου 
κυρίως σε σχέση με την περιφερειακή πολιτική, αγορές εργα­
σίας, το περιβάλλον και «ορισμένους τομείς της φορολογίας». 
4.5.2. Η επίτευξη της κοινωνικής και της οικονομικής 
συνοχής στην Κοινότητα αποτελεί ένα ιδιαίτερο πολιτικό 
θέμα. Ακόμη και αν η ευθύνη για τον καθορισμό μισθών 
και ημερομισθίων παραμείνει στην αρμοδιότητα, κυρίως, των 
κοινωνικών εταίρων (πρβλ. ΕΕ αριθ. C 329 της 30.12. 1989), 
η Κοινότητα οφείλει να διαδραματίσει «ειδικό ρόλο» κατά 
τη διαδικασία της σύναψης συλλογικών συμβάσεων για την 
κινητικότητα της αγοράς εργασίας καθώς και τη βελτίωση 
των εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών συστημάτων. 
4.5.3. Δεν διαφαίνεται, κατά πόσον είναι δυνατή μια υπολο­
γίσιμη ενίσχυση της κοινοτικής πολιτικής στους αναφερόμε­
νους τομείς, εφόσον δεν υπάρχει μια «ευρωπαϊκή κυβέρ­
νηση», αλλά εμμονή στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου των 
οικονομικών υπουργών και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η 
ενίσχυση της κοινοτικής πολιτικής υπάγεται στις πτυχές της 
οικονομικής και νομισματικής ένωσης, που σχετίζονται με 
την «πολιτική διάσταση» των Κοινοτήτων συνεπώς για το 
θέμα αυτό θα πρέπει να γίνουν διαβουλεύσεις κατά την παράλ­
ληλη συνεχιζόμενη κυβερνητική διάσκεψη, που ασχολείται 
με την πολιτική διάσταση. 
4.6. Για έναν επιτυχημένο συντονισμό της οικονομικής 
πολιτικής ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ολοκλήρωση της 
Αρι^Οη^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^,4^1 
πολιτικήςγιατονπροϋπολογισμό,Επικροτείταιηάποψητης 
νομισματικής επιτροπήςσύμφωνα με τηνοποία αυτό δεν 
εξαρτάται μόνο από τη συγκράτηση των ελλειμμάτων του 
προϋπολογισμού, Ηολύ περισσότερο είναι ανάγκη να γίνειο 
συντονισμός άλλων πτυχών της πολιτικής προϋπολογισμού 
και να χαραχθούν οι αρχές μιας κοινής και ενδεδειγμένης 
πολιτικής προϋπολογισμού στηνΚοινότητα,^τηνκατεύ^ 
^υνσηαυτήοπροϋπολογισμόςτων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
ημπορούσε να διαδραματίσεις επίσης, σημαντικό ρόλο. 
4,^1, Οσον αφορά την δημοσιονομική πολιτική, πρέπει 
να δικαιολογη^είηγνωμη της Επιτροπής ότι υψηλά ελλείμ^ 
ματα στους προϋπολογισμούς καιοτύπος της χρησιμοποίη^ 
σής τους εκτιμώνται από αυτήν όσον αφορά τις επιπτώσεις 
τους μάλισταεπί της νομισματικής πολιτικής. 
^,^, Ενώ στην πραγματικότητα μπορούν να αντιμετωπι-
σ^ούνκατάλληλαοισυνήτίειςαλληλεπιδράσειςτωνμακροοι-
κονομικώνπολιτικώνστα πλαίσια τηςπολυμερούςεποπτείας, 
φαίνεται σκόπιμο, να ^εσπιστίούν σχετικά με την δημοσιονο­
μική πολιτική τουλάχιστον δύο βασικοί κανόνες στην ^υν^ 
^ήκηΕΟΚ^αφενός^απρεπειελλείμματαδημοσίωνπροϋπολο-
γισμώνναμηχρηματοδοτούνται^νομισματικά^,δηλ,μεσω 
πιστώσεων εκδοτικών τραπε^ών,αλλάούτε και ^χάρησε 
προνόμια κεφαλαιαγοράς του δημοσίου, και αφετέρου καμία 
χώρα μέλος δεν ^απρ^πεινα εμπιστεύεται μια άνευ όρων 
εγγύηση του δημοσίου της χρέους εκ μέρους της Κοινότητας 
ήμιας άλλης χώραςμ^λους, 
^,1 ϋεραιτ^ρωχρειά^εταιναδιευκρινισ^εί,τί πρέπει 
να θεωρείται κατά τα ευρωπαϊκά κριτήρια ως^υπερ^ολικό 
δημοσιονομικό έλλειμμα^ και ^υψηλός^ κρατικός δάνεια 
σμός^,Ηροςτούτοπροσφ^ρονταιως^κλίμακεςυπολογισμού^ 
σχάσεις, όπως π,χ,του δημοσιονομικού ελλείμματοςήτου 
κρατικού δανεισμού σε σχέση προς το ακαθόριστο εθνικό 
προϊόνήκαιο^χρυσός κανόνας της δημοσιονομικής πολιτι­
κής^, κατά τον οποίο το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν πρέπει 
ναυπερ^αίνειτιςδημόσιεςεπενδυτικεςδαπάνες,^υσικάτί^ 
ται το ερώτημα, εάν είναι σκόπιμο να περιληφθούν τέτοια 
κριτήρια σε μια οδηγία του Ιυμρουλίου για την πολυμερή 
εποπτεία. Οι επιφυλάξεις της Νομισματικής Επιτροπής γίνο^ 
νται κατανοητές από αυτή την άποψη, 
^.^, Οπωσδήποτεείναιαπαραίτητοηεκτίμησητηςδημο-
σιονομικής κατάστασης να γίνεται σε συσχετισμό με την 
συνολικήοικονομικήε^ελι^η^^όνον σε μια τέτοια περί-
πτώση ^α μπορούσαν να ληφθούν υπόψη έκτατες κατα­
στάσεις, όπως π,χ, στην περίπτωση της Ομοσπονδιακής 
ΑημοκρατίαςτηςΡερμανίαςηανάγκη χρηματοδότησης για 
την ενίσχυση της ανάπτυξης στα νεα ομοσπονδία κρατίδια. 
^, Είναιλυπηρόότιηαναγκαία για την ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς εναρμόνιση της φορολογίας προχώρησε 
με ^ραδύρυ^μό,^πάρχει ομοφωνία με την Ευρωπαϊκή Επι^ 
τροπή ^πρ^λ^Ο^ σελ, 1^,3,^ ότι ενισχύεται στην οικονο­
μική ^νωσηηανταγωνιστική πίεση που προκύπτει από την 
διαφορετική φορολογία. Αυτό ισχύει, κυρίως για τα υφιστά­
μενα ακόμηδιαφορετικάσυστήματαφορολογίας των προ^ 
σόδωνκεφαλαίου, πράγμα πουεχειεπιπτώσειςεπίτηςκυκλο^ 
φορίας των κεφαλαίων και επί της εξάλειψης των κινδύνων 
από τις συναλλαγματικές ισοτιμίες σε μια νομισματική 
ένωση. ό, ^ατ^τ^μ^ιςγιατονπρογ^μμαη^μά^μο^^μι^ν,τις 
μετ^η^μ^^ις^ιτοπαμάλλ^λονομι^μαΕ^ 
ό,Ρ Απόπολιτικήάποψηπολλάσυνηγορούνγιατηνταχεία 
μετάβαση στην πλήρη νομισματικήενωση,δηλ,γιαμια 
σύντομη δεύτερη φάση, που σύμφωνα με την απόφαση του 
Ευρωπαϊκού^υμρουλίουτης^ηςΟκτωβρίου Ι^πρόκειται 
να αρχίσει την!η^ανουαρίου1^4, εφόσον πληρούνται οι 
σχετικές προϋποθέσεις, Αεν κρίνεται σκόπιμηηαυτόματη 
μετάβαση σεαυτή μετά τη λή^ητης^ηςφάσης. 
ό,Ρ^, Από πολιτική άποψη είναι κατανοητήηεπι^υμία για 
εκμετάλλευση της δυναμικής της ολοκλήρωσης της εσωτε­
ρικής αγοράς κα^ώςκαιτων προσδοκιών ύστερα από τις 
ε^ελί^ειςστην^εντρικήκαι ΑνατολικήΕυρώπηκαιτης 
ένωσης τηςΡερμανίας και μπορεί να επιτευχ^είηπλήρης 
νομισματική ένωση μετά από το τ^λος μιας σύντομης ^ης 
φάσης. 
^,1^, Απόοικονομικήπλευράωστόσο^νας αντικειμενικός 
απολογισμός δείχνει ότιηαναγκαία για την νομισματική 
ένωση σύγκλιση της οικονομικής ανάπτυξης επέτυχε προό­
δους μόνο στις χώρες που συμμετέχουν από μακρού στον 
μηχανισμόσυναλλαγματικώνισοτιμιώντουευρωπαϊκούνομι-
σματικού συστήματος, Ιτις άλλες χώρες της Κοινότητας οι 
τρείςεως επτά φορές υψηλότεροι δείκτες πληθωρισμού δεί­
χνουν ότι δεν πληρούνται οι προϋποτίεσεις για μια πλήρη 
νομισματικοπολιτική ενσωμάτωση στο άμεσο μέλλον, εμφα­
νώς, όχι μεαρκετά ταχύρυθμο. 
^,1,1 Από θεσμική άποψη, παραμένει σε ισχύ ενα σημα­
ντικό πρόβλημα όσον αφορά την ενίσχυση του ρόλου των 
οργάνωντηςΚοινότητας,εφόσοναυτά,μετάαπόμιασύντομη 
δεύτερη φάση, αναλάβουν την ανήκουσα σε αυτά, σε μια 
ολοκληρωμένη οικονομική και κοινωνική ^νωση αρμοδιό­
τητα τουεν λόγω τομ^α. 
^. Ολόγος της ελλιπούς οικονομικής σύγκλισης είναι 
κυρίως οι διαρθρωτικές αδυναμίες, πουμετηνυλοποίηση της 
εσωτερικής αγοράς εμφανίζονται κα^αρά,Οι διαρθρωτικές 
αυτεςαδυναμίεςδενμπορούνναε^αλειφ^ούν^ραχυπρό^εσμα 
ούτεμεμιαστενότερησυνεργασίαστηνοικονομικήπολιτική, 
ούτε με οικονομικές ενισχύσεις εκ μέρους των διαρθρωτικών 
ταμείωντηςΚοινότηταςπουπρεπειναεφοδιαστΙούνμεπερισ-
σότεραμεσα. 
^,1, Οι διαρθρωτικές αδυναμίες δεν διορ^ρώνονταιπλή^ 
ρως^ραχυπροτίεσμως δηλαδή σε περίπτωση μιας σύντομης 
^ης φάσης της οικονομικής και κοινωνικής νομισματικής 
ενωσης,ούτεμεμιαστενήσυνεργασίαστηνοικονομικήπολι-
τική ούτε με οικονομική ^οή^εια από τα διαρθρωτικά ταμεία 
της Κοινότητας, Αυστηρά οικονομικοπολιτικά προγράμματα, 
ενισχυόμενα με ^εκτεταμένες μεταβιβάσεις πόρων^ στις 
χώρες αυτες^α μπορούσαν να συμβάλουν στη σύγκλιση των 
οικονωμιών των χωρών αυτών με τις οικονομίες των άλλων 
χωρών η ένταξη, επίσης, στο μηχανισμό συναλλαγματικών 
ισοτιμιών των νομισμάτων των Ε^ που δεν περιλαμβάνονται 
ακόμη σ^αυτόν, όπως του ε^^ο και της δραχμής, φαίνεται 
δυνατή πριναπότην^ναρ^η της^ηςφάσης.^^ντα^η όλων 
των νομισμάτων στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών 
^.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ,0Η^33 
πριν από το 199^ δεν πρέπει όμως να οδηγήσει στο 
συμπέρασμα ότι είναι δυνατόν να αποτραπούν οι μετα^ο^ές 
των ενδεικτικών ισοτιμιών. 
ό,2.2, 11 ΟΚΕ πιστεύει μά^ον ότι ^πρ^, γνωμοδότηση ΕΕ 
αριθ^329της3θ, 12.1989) κατάτηνπερίοδοπροετοιμασίας 
στις διαρθρωτικά ασθενέστερες χώρες μέ^,η οι ανάγκες προ^ 
σαρμογής θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ακόμη όσο το δυνα 
τόν περισσότερο χρόνο με μεταρ^ο^ές των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών οι ανάγκες αυτές προσαρμογής, που προκύπτουν 
από την ελεύθερη κυκ^ορίακε^αίων με την υλοποίηση 
της εσωτερικής αγοράς, δεν επιτρέπουντηνπροσκό^ηση σε 
ξεπερασμένες νομισματικές ισοτιμίες, διότι τούτο θα 
οδηγούσε σε νέες ανισορροπίες. 
0.2.3. Τοοικονομικοπο^ιτικό μέσο αναπροσαρμογής των 
συνα^αγματικωνισοτιμιωνεπιδρά,μεταγενέστερα,^όγωτης 
στενής οικονομικής διασύνδεσης στην κοινότητα, άμεσαεπί 
τουσυνό^,ουτωντιμωνκαιτωνεσόδων.Τομέσοντωναναπρο 
σαρμογωντωνσυνα^αγματικωνισοτιμιωνδενχρησιμοποιή^ 
θηκε, ωστόσο, στο Ευρωπαϊκό νομισματικό σύστημα από το 
^98^,παράτογεγονόςότιοιδείκτες πληθωρισμού είχαν 
διαφορετικές τάσεις. 11 εμφανιζόμενη προς το παρόν, στα 
θερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών δίδει την εσ^ 
μένη εντύπωση ότιορισμένααπότανομίσματα αυτά δεν 
υφίστανται πίεση στηναγοράσυναλλάγματος, ^εκαμίαπερί^ 
πτωσηηεν^όγω σταθερότητα των σχέσεων αντα^αγής δε 
διασ^α^ει ότι μέχρι το 199^ και επίσης σε μια ^συντομη^ 
2η ^άση οι μετα^ές της κεντρικής ισοτιμίας δύνανται να 
αποκ^εισθουνκαικατάσυνέπειαότιείναιδυνατήημετάρ^αση 
σεένασυστημααμετάκ^,ητακαθορισμένωνσυνα^αγματικων 
ισοτιμιών. 
^,2,^, ^ατάτηνπρωτηοκταετία,τοεισαχθείςτο19^9μηχα 
νισμός συναλλαγματικών ισοτιμιών υπο^ήθηκε σε ένδεκα 
αναπροσαρμογές της κεντρικής ισοτιμίας,Ταπερισσότερα 
νομίσματα της ΕΚ απαιτούσαν και απαιτούν ένα μεγαλύτερο 
περιθώριο διακυμάνσεων των ισοτιμιών ήτοι ^^αντίτου 
ποσοστου2,2ό^,Ηαράτηνάνισησυμμετοχήστομηχανισμό 
συναλλαγματικών ισοτιμιών δεν μπορεί να γίνει ^,όγος για 
μια Ευρώπη δυο ταχυτήτων.Ηο^,ΰ περισσότερο δέον να προ 
^ηθουνταπ^εονεκτήματαπουαπορρέουναπόαυτήτη^ωνη 
σχετικής σταθερότητας^ και το μαινόμενο της δημοσιονο 
μικής πειθαρχίας^ για το σΰνο^ο της Κοινότητας. Οιεν^,όγω 
εμπειρίες πρέπει να ^θουν υπόψη, όταν γίνονται σκέψεις 
γιαμια^συντομη^ δεύτερη ^άση και μια μεταβατική ρύθμιση 
για ορισμένα κρατημένη κατά την έναρξη της 3ης ^άσης. 
0.3, 11 ανάγκη καιτα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας 
ενδιάμεσης 2ης ^άσης εξακολουθούν να μην περιγράφονται 
πειστικά και με σαφήνεια ^ΕΕαριθ^329 της 30,12,1989, 
σημείο 3,3,3), 
ό,3,1, ^1ιαενδιάμεση2η^άσηθαμποροΰσε,όπωςνομί^ουν 
πο^οί,να είναι σύντομη,Ε^ά^ουηοικονομική και νομι 
σματικοπο^,ιτική συνεργασία θα μπορούσε να ενισχυθεί με 
τέτοια επιτυχία,ωστε για ^έναχρονικόδιάστημα^,όπως 
πιστευειηΝομισματική Επιτροπή,θα επιτευχθούν σταθερό 
τητα της α^ίας του χρήματος και δημοσιονομική πειθαρχία, 
^,3,2, Ιέ^οςθαπρέπειστηνενδιάμεση^άσηναδημιουργη 
θεί ιδίως το Ε^ΚΤ,α^ά αρχικά με εθνική εκόμη ευθύνη 
ως προς τηχρηματικήπο^,ιτική,ϋΟ^Ε υπεστήριξε ήδη προηγουμένως την άποψη ^ΕΕαριθ^329 της 30.12,1989, 
σημείο 3.2,2) ότι θα ε^ήμιωνε το κύρος του ΕΙΚΤ,εάν έμενε 
για μακρό χρονικό διάστημα χωρίς ίδιες αρμοδιότητες για 
τηνπο^ιτική χρήματος, 
^,3,3, Ηο^,υμά^ονθαπρέπειηΕΚΤε^αρχήςνα γνωμοδο­
τεί για ό^ες τις αποβάσεις, που λαμβάνονται από τις εθνικές 
Κεντρικές Τράπεζες, Επίσης θα πρέπειηΕΚΤ να προωθήσει 
τηνεναρμόνισητωννομισματικοπο^,ιτικωνοργάνων,Τοπρο-
^πόμενοστονέοάρθρο109υ^^ράγρα^ος3της συνθήκης 
ΕΟΚ νομικό πλαίσιο για την δραστηριότητα του Ε^ΚΤ^για 
παράδειγμα σε σχέση με τα ελάχιστα αποθέματα και τις υπο­
χρεωτικές εκθέσεις των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων) θα 
πρέπει να υλοποιηθεί με ταχύτητα, 
^,3,^, 11 Ευρωπαϊκή δεντρική Τράπεζα ο^εί^ει να απαιτή-
σει την ιδιωτική και δημόσια χρησιμοποίηση, κατά τη 2η 
^άση, της Ε^υ^πρ^ΕΕαριθ^329 της 30,121989, σημ, 
3,3,^) συμφωνά με τον τρόπο που αυτή θα αποφασίσει, 11 Ε^ιι 
θα δυνηθείνα χρησιμοποιηθεί ευρέως ^ηρωμές,συμψη-
^ισμοί,ισο^ογισμοί,στατιστικές,τιμο^όγια,τιμές)ανθα 
συμπεριληφθεί στην κατηγορία των ^σκ^ηρων νομισμάτων 
μέσω ενός νέου προσδιορισμού του νομισματικού κα^,αθιου^ 
Ε^ιι, 11 σκληρότητα θα συνίσταται συμφωνά με την άποψη 
της Ισπανίας, στο ότιησυνα^αγματική ισοτιμία της Ε^ θα 
καθορίζεται προςεκείνατα νομίσματαταοποίαδενυποτιμου^ 
νται,^ςεκτοΰτουσεκάθεμετα^ήτωνκεντρικωνισοτιμιων 
εντός του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών είναι 
ανάγκη να γίνει εκ νέουοπροσδίορισμός της σύνθεσης και 
του βάρους του νομισματικού ^κα^αθιου^Ε^ι^,ϋσταθερή 
σύνδεση της συναλλαγματικής ισοτιμίας της Ε^ιι προς τα 
σταθερά νομίσματα της ΕΚΘα αποτελέσει μια μεταβατική 
^άση από το νομισματικό ^κα^,άθι^ με μεταρ^Αόμενες 
ισοτιμίες^ίες προς το νομισματικό ^κα^,άθι^ με σταθερές 
α^ίεςΑσοτιμίες,Κατ^αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί το τελευ­
ταίο στάδιο ήτοιημετά^αση, στην 3η ^άση από την Ε^ιι που 
καθορίζεται από τονομισματικό ^κα^,άθι^προς ένα κοινό 
ευρωπαϊκό νόμισμα, τοοποίοστησυνέχειαθαπάρει τη μορψή 
τραπε^ογραμματίωνκαι νομισμάτων από το Ε^ΚΤ, 
^, ϋ^ραχείαήμακράδιάρκειατης2ης^άσηςε^αρτάται 
από μια πολιτική απόβαση που θα ^θεί προσεχώς για το 
ανηεκπ^ήρωσηό^ωντωνπροϋποθέσεων,καιιδίωςτης 
σύγκλισης της οικονομικής ανάπτυξης, αναμένεται και από 
τιςδωδεκαχωρεςμέ^η,ήανμερικέςαπόαυτέςείναιπρόθυμες 
να προχωρήσουν ήδη μεταξύ τους στην π^ήρη νομισματική 
ένωση, 
ό,^,Ι, ^Ιια νομισματική ένωση με αμετάκλητα κατόπιν 
καθορισμένες συνα^αμγατικές ισοτιμίες μπορεί, εφόσον 
πρέπει για πολιτικούς λόγους να υλοποιηθεί με ταχύτητα, να 
μη περιλαμβάνει εξαρχής και τις δώδεκα χώρες μέ^.η, διότι 
αυτόθασυνεπάγετο σημαντικοΰςκινδΰνους. Οι κίνδυνοι 
αυτοί θα υπήρχαν για την σταθερότητα της α^ίας του χρή­
ματος, εάνηνομισματικήκαιηοικονομική πολιτική προ­
σανατολίζονται προς μια εφικτή ^μέση συγκ^,ηση^ με 
ανάλογα υψηλότερο πληθωριστικό ρυθμό για την κοινότητα 
Α^οςκίνδυνοςθαυπήρχε^όγωμεγά^ηςανάγκηςε^ισορρο-
πιστικων δημοσιονομικών παροχών προς τις χώρες της Κοι­
νότητας με ασθενέστερη διάρθρωση, 
^.4.2, ^ιατέτοια χρηματοδοτικήε^ισορρόπηση,επιπ^έον 
τωνπαροχωντωνΑιαρθρωτικωνΤαμείωντηςΚοινότητας,θα 
είχε σημαντικές διαστάσεις, διότι οι χώρες με ασθενέστερες 
διαρθρώσεις δενμποροΰνναδιορθωσουνταοικονομικάμειο-
Αριθ. C 102/34 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.4.91 
νεκτήματα από πλευράς ανταγωνισμού με προσαρμογές των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών. Οι χώρες όμως αυτές με την 
ελλιπή κινητικότητα εργασίας και μειωμένη ευλυγισία μι­
σθών εξαρτώνται από τέτοιες προσαρμογές συναλλαγματικών 
ισοτιμιών. 
5.4.3. Οι αναγκαίες μεταφορές αξιών με πρόωρη παραί­
τηση από το οικονομικοπολιτικό μέσο της συναλλαγματικής 
αναπροσαρμογής θα επιβάρυναν σε σημαντικό βαθμό οικονο­
μικά την Κοινή Αγορά και την κεφαλαιαγορά της και θα 
ήταν δύσκολο να επιβληθούν πολιτικά. Αυτό καταδεικνύεται 
από τις εμπειρίες με μια παρόμοια μεταφορά των δημοσιονο­
μικών πόρων μεταξύ των πλέον «αδυνάτων οικονομικά» και 
των «πλουσιοτέρων» ομοσπονδιακών κρατιδίων της 
Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. 
5.5. Όσο ενωρίτερα υλοποιηθεί η νομισματική ένωση με 
αμετάκλητα καθορισμένες συναλλαγματικές ισοτιμίες τόσο 
ευνοϊκότερα θα καταστούν τα πράγματα υπέρ της πρόβλεψης 
για τη θέσπιση μεταβατικών ρυθμίσεων στην αρχή αυτής της 
τρίτης και τελευταίας φάσης για ορισμένα κράτη μέλη (πρβλ. 
ΕΕ αριθ. C 329 της 30.12.1989, σημ. 3.4.2). Αυτό δεν θα 
αποτελούσε μια Ευρώπη των δύο ταχυτήτων, διότι η οικονο­
μική και νομισματική ένωση παραμένει πάντοτε ανοικτή σε 
όλα τα κράτη μέλη και όλα θα προσχωρήσουν πλήρως, όπως 
τουλάχιστον συνέβη μέχρι τώρα στο μηχανισμό συναλλαγμα­
τικών ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος 
(ΕΝΣ). 
5.5.1. Μια νέα μεταβατική διάταξη στο νέο άρθρο 109 Ζ 
της Συνθήκης για την ίδρυση της ΕΟΚ θα μπορούσε να 
προβλέπει, ότι τα κράτη μέλη που οφείλουν να προβούν σε 
συναλλαγματικές αναπροσαρμογές δεν θα επιχειρήσουν να 
προσχωρήσουν στο σύστημα με αμετάκλητα καθορισμένες 
ισοτιμίες όπως επίσης μέχρι τώρα ορισμένα νομίσματα εισήλ­
θαν εντελώς αργότερα (ή μέχρι την αρχή του 1991 ή και 
καθόλου όπως η δραχμή και το εσκούδο) στον μηχανισμό 
ισοτιμιών του ΕΝΖ. 
5.5.2. Ένα συμπαγές σύνολο από πέντε η οκτώ, καταρχήν, 
σταθερά νομίσματα θα αποτελούσε σημαντικό κίνητρο για τη 
σύνδεση και των υπολοίπων κρατών μελών με αυτό. Μια 
παρόμοια ομάδα σταθερών νομισμάτων υφίσταται ήδη de 
facto εντός του μηχανισμού εσωτερικών ισοτιμιών, όπου σχη­
ματίζεται ένας σκληρός πυρήνας νομισμάτων και μια ζώνη 
σταθερών ισοτιμιών και συνεπώς διασφαλίζεται το προοίμιο 
μιας νομισματικής ένωσης. Ο τρόπος αυτός, σύμφωνα με τον 
οποίο αποβλέπεται η εσπευσμένη ένταξη των νομισμάτων 
όλων των κρατών μελών στο σύστημα με τις αμετάκλητα 
καθορισμένες συναλλαγματικές ισοτιμίες φαίνεται ελπιδοφό­
ρος παρά το γεγονός ότι, ενέχει το κίνδυνο αποτυχίας καθ'ο-
λοκληρία της νομισματικής ένωσης και ενδέχεται να επιφέρει 
δυσμενείς επιπτώσεις στη διαδικασία της ευρωπαϊκής 
ολοκλήρωσης. 
5.6. θα ήταν σκόπιμο να εξετασθεί αν οι αναφερόμενοι 
στην περίπτωση 5.5 συλλογισμοί που περιέχουν στοιχεία των 
βρετανικών και ισπανικών προτάσεων για την εισαγωγή ενός 
«σκληρού Ecu» θα ήταν δεσμευτικοί. 
5.6.1. Ένα «σκληρό» Ecu θα μπορούσε να εκδοθεί από το 
ΕΣΚΤ και να κυκλοφορεί ως κοινό νόμισμα σε όλα τα κράτη 
μέλη. Χάρη στην Ecu και το αρμόδιο για την κοινή νομισμα­
τική πολιτική ΕΣΚΤ θα γίνει ακόμα ένα αποφασιστικό βήμα 
προς τη νομισματική ένωση. 
5.6.2. Εφόσον θα επρόκειτο για ένα «σκληρό Ecu» του 
οποίου η αξία δεν θα καθορίζεται πλέον από το ισχύον μέχρι 
τώρα «νομισματικό καλάθι» αλλά από μια σταθερή και οριστική συναλλαγματική σχέση προς το σύστημα των 
αμετάκλητα καθορισμένων ισοτιμιών με το οποίο αλληλοσυν­
δέονται τα σταθερά νομίσματα της Κοινότητας. 
5.6.3. Η Ecu το κοινοτικό νόμισμα θα μπορούσε να κατα­
στεί σύντομα το μοναδικό νόμισμα αποκαθιστώντας τα εθνικά 
νομίσματα, στα κράτη μέλη των οποίων τα νομίσματα αλλη­
λοσυνδέονται με το σύστημα των αμετάκλητα καθορισμένων 
ισοτιμιών. Στα υπόλοιπα κράτη μέλη η Ecu θα μπορεί να 
κυκλοφορεί παράλληλα προς τα εθνικά νομίσματα, των 
οποίων η ανταλλαγή προς την Ecu ενδέχεται να μεταβληθεί 
περαιτέρω. Κατ'αυτόν τον τρόπο η Ecu θα καταστεί συνδετι­
κός κρίκος μεταξύ των βασικών κρατών της νομισματικής 
ένωσης και των κρατών μελών τα νομίσματα των οποίων δεν 
δύνανται, επί του παρόντος, να ενταχθούν στο σύστημα των 
αμετάκλητα καθορισμένων συναλλαγματικών ισοτιμιών. 
5.6.4. Η Ecu δεν θα αποτελεί, κατ'αυτόν τον τρόπο, κανένα 
νόμισμα πρόσθετο 13ο νόμισμα σύμφωνα με τις προτάσεις 
της Επιτροπής και των διοικητών των εκδοτικών τραπεζών 
αλλά το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Οι τελευταίες προ­
βλέπουν, ιδίως, ότι το κοινό νόμισμα Ecu δεν θα αντικαταστή­
σει αμέσως τα εθνικά νομίσματα αλλά ότι αυτά θα κυκλο­
φορούν για ορισμένο χρονικό διάστημα παράλληλα με αυτό. 
Το ίδιο χρονικό διάστημα η Ecu θα κυκλοφορεί ως νόμιμο 
μέσο πληρωμών. 
— Με την εισαγωγή της Ecu από το ΕΣΚΤ και την παράλ­
ληλη κυκλοφορία του προς τα εθνικά νομίσματα, σε όλα 
τα κράτη μέλη για ορισμένη μεταβατική περίοδο, και 
μάλιστα με σταθερή συναλλαγματική σχέση ισοτιμίας στα 
«βασικά κράτη», των οποίων τα νομίσματα αλληλοσυν­
δέονται και έναντι της Ecu με το σύστημα των αμετάκλητα 
καθορισμένων συναλλαγματικών ισοτιμιών καθώς και με 
δυνατότητα αναπροσαρμογών των ισοτιμιών στα 
υπόλοιπα κράτη μέλη της Κοινότητας, 
— στη δεύτερη φάση η Ecu θα μπορέσει να καταστεί το 
μοναδικό νόμισμα στα προαναφερόμενα βασικά κράτη, 
ενώ ταυτόχρονα θα διασφαλίζεται η παράλληλη κυκλο­
φορία του στα υπόλοιπα κράτη της Κοινότητας, 
— στην τρίτη φάση η Ecu θα καταστεί το μοναδικό νόμισμα 
σε όλα τα κράτη της Κοινότητας (πρβλ. σημείο 5.6.9) κατά 
τρόπο ώστε στα κράτη της Κοινότητας δεν θα κυκλοφορεί 
πλέον κανένα εθνικό νόμισμα. 
Είναι δυνατόν νομίσματα κρατών μελών της Κοινότητας, των 
οποίων η σχέση ισοτιμίας προς την Ecu δεν έχει καθορισθεί 
ακόμη βάσει εξαιρετικών διατάξεων, να χρησιμοποιούνται 
για ορισμένη μεταβατική περίοδο λίγο ή πολύ όπως η Ecu. 
Έτσι ο νόμος Greshan εν μέρει θα επιβεβαιωθεί και εν μέρει 
θα αναιρεθεί ότι δηλ. το «πλέον άχρηστο» χρήμα θα παραμε­
ρίσει «το πλέον εύχρηστο» όταν και τα δύο θα αποτελούν 
νόμιμο μέσο πληρωμών (πρβλ. σημ. 5.6.6). 
18.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/35 
5.6.5. Κατ'αυτόν τον τρόπο η Ecu είναι δυνατόν να εξελιχ­
θεί σύντομα, σε κύριο ευρωπαϊκό νόμισμα, στο οποίο θα 
δύνανται να συνδεθούν, επίσης, τα νομίσματα άλλων ευρωπαϊ­
κών χωρών όπως το schilling ή η νορβηγική κορώνα ή μάλιστα 
μη ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες σχετίζονταν με τη ζώνη του 
φράγκου και του δολαρίου και μάλιστα κατά τον ίδιο τρόπο 
που ισχύει μέχρι τώρα. Η Ecu θα μπορούσε να αναλάβει 
ηγετικό ρόλο μεταξύ των νομισμάτων διότι δεν υποστηρίζεται 
από οποιοδήποτε νέο ευρωπαϊκό ταμείο αλλά από τη δυναμι­
κότητα και την αποτελεσματικότητα του ΕΣΚΤ. Η Ecu ως 
ευρωπαϊκό νόμισμα κεντρικών ισοτιμιών θα εκτίθεται, όπως 
επί του παρόντος το δολλάριο, το γιέν, το γερμανικό μάρκο 
και η λίρα στερλίνα, στις οχλήσεις του παγκοσμίου νομισμα­
τικού συστήματος και θα αποτελεί αντικείμενο κερδοσκο­
πικών πράξεων στις αγορές συναλλάγματος σε παγκόσμια 
κλίμακα. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα δύναται να 
ενισχύσει χάρη στο σημαντικό ρόλο της Ecu ακόμη περισσό­
τερο, τη θέση της στους Διεθνείς Οργανισμούς, όπως για 
παράδειγμα, στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και να συμβά­
λει στη βελτίωση της διεθνούς νομισματικής τάξης. Έναντι 
μιας νοητής τάσης υπερτίμησης της Ecu στην παγκόσμια 
αγορά συναλλάγματος, που θα έχει ως συνέπεια να ακρι-
βήνουν και ως επέκταση να δυσχερανθούν οι εξαγωγές της 
Κοινότητας προς τις Τρίτες Χώρες, θα μπορούσε να αναπτυχ­
θεί μια κοινή πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών, στα 
πλαίσια της Κοινότητας, έναντι των νομισμάτων των Τρίτων 
Χωρών (πρβλ. σημείο 3.6.2). 
5.6.6. Όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να συμμετάσχουν με 
τις εκδοτικές τους τράπεζες αφενός στον έλεγχο των νομισμα­
τικών αποθεμάτων της Ecu και αφετέρου στην κοινή νομισμα­
τική πολιτική. Σχετικά με ης αναπροσαρμογές της κεντρικής 
ισοτιμίας των νομισμάτων που δεν εντάχθηκαν στο σύστημα 
των αμετάκλητα καθορισμένων ισοτιμιών, πρέπει να ληφθεί 
απόφαση από τις αφορούμενες κυβερνήσεις κατόπιν συμ­
φωνίας με το ΕΣΚΤ και με το Συμβούλιο των Οικονομικών 
Υπουργών. 
Βρυξέλλες, 27 Φεβρουαρίου 1991. 5.6.7. Χάρη στη συμμετοχή όλων των κρατών μελών στο 
συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για 
τον προϋπολογισμό και στην πολυμερή εποπτεία τους και 
στη συμμετοχή όλων των κρατών μελών στο ΕΣΚΤ και την 
κοινή νομισματική πολιτική του θα μπορούσε να σημειωθεί 
πρόοδος στη σύγκλιση κατά την τρίτη φάση (και όχι σε μία 
σύντομη 2η φάση): και μάλιστα χάρη στην ανάθεση του 
έργου αυτού σε ένα συμπαγές σύνολο ορισμένων σταθερών 
κοινοτικών νομισμάτων ενταγμένων σε ένα σύστημα 
αμετάκλητα καθορισμένων συναλλαγματικών ισοτιμιών 
πράγμα που θα οδηγήσει στην επίτευξη της «πλήρους» νομι­
σματικής ένωσης. 
5.6.8. Η Ecu ως παραλλήλως κυκλοφορούν νόμισμα θα 
χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στα κράτη, στα οποία κίνδυνος 
συναλλαγματικής ισοτιμίας έναντι του εθνικού νομίσματος 
όσο και στα «βασικά κράτη» της νομισματικής ένωσης στα 
οποία δεν συμβαίνει αυτό. Στην επέκταση της χρήσης της 
Ecu θα συμβάλλει η χρησιμοποίηση του ως νομίσματος δα­
νειοδότησης. Η οικονομία και ο πληθυσμός θα χρησιμο­
ποιούν με εμπιστοσύνη την Ecu. Προς αυτή την κατεύθυνση 
θα συμβάλλει σημαντικά ο καθορισμός των τιμών, των μισθών 
και των ημερομισθίων και στα δύο νομίσματα, κατά την 
περίοδο της παράλληλης κυκλοφορίας του εγχώριου νομί­
σματος με την Ecu. 
5.6.9. Η Ecu θα ήταν δυνατό να καταστεί το μοναδικό 
ευρωπαϊκό νόμισμα, εφόσον όλα τα νομίσματα των κρατών 
μελών της Κοινότητας ενταχθούν στο συμπαγές σύνολο των 
σταθερών νομισμάτων, όταν δηλ. οι ισοτιμίες τους, μετά από 
μία σχετική μεταβατική περίοδο, χρήση, για την προσαρμογή 
των συναλλαγματικών ισοτιμιών, θα συνδεθούν αμετάκλητα 
με την Ecu. Η ένταξη των επιμέρους νομισμάτων στο συμπα­
γές αυτό σύνολο θα μπορούσε να επιτευχθεί μεμονωμένα 
και διαδοχικά, χωρίς περιοριστικές προθεσμίες κατά τρόπο 
παρόμοιο με τον ακολουθούμενο μέχρι τώρα στο μηχανισμό 
συναλλαγματικών ισοτιμιών του ΕΝΣ. Η μέθοδος αυτή θα 
συμφωνεί, ταυτόχρονα, με την προβλεπόμενη στο νέο άρθρο 
109 η, παράγραφο 3 της Συνθήκης ΕΟΚ ρύθμισης, σύμφωνα 
με την οποία δεν δύναται να παρεμποδισθεί ούτε η μετάβαση 
στο σύστημα αμετάκλητα καθορισμένων σταθερών ισοτιμιών, 
αλλά, ούτε η εισαγωγή της Ecu ως νομίσματος στα επιμέρους 
κράτη μέλη, για τα οποία ισχύουν εξαιρετικές διατάξεις. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN