ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 281τελικό 
Βρυξέλλες, 06.07.1994 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 
1993 
* * * 
* • 
* * 
** * 
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
ΝΕΟΤΗΤΑ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 
ERASMUS 
Ετήσια Έκθεση 
1993 
Ιούνιος 1994 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
kMaw>" ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
•&' '·* ·$ <>& * * j ' 
f/*r ' < ' , "' , 
#„ , , ,, ' 
jL/ ν. , ^ , ν ^ _. 
™'{ < ' ' ' - -1. H παρούσα ετήσια έκθεση αναφέρεται στην εφαρμογή του προγράμματος 
Erasmus κατά το ημερολογιακό έτος 1993 καθώς και στις διάφορες 
δραστηριότητες διαπανεπιστημιακής συνεργασίας που προωθήθηκαν κατά το 
ακαδημαϊκό έτος 1993/94, έβδομο έτος λειτουργίας του προγράμματος. 
2. Ο συνολικός αριθμός Διαπανεπιστημιακών Προγραμμάτων Συνεργασίας (ΔΠΣ) 
που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή για τη χορήγηση Κοινοτικής χρηματοδοτικής 
ενίσχυσης ανήλθε σε 2 153, από τα οποία 469 είναι νέα προγράμματα και 1 684 
προγράμματα στο πλαίσιο της διαδικασίας τριετούς χρηματοδότησης. Η 
επέκταση από πλευράς δραστηριοτήτων στα πλαίσια των προγραμμάτων αυτών 
ήταν σημαντική: μεταξύ 1992/93 και 1993/94, ο αριθμός συμμετοχών ιδρυμάτων 
και ο αριθμός των σπουδαστών που προτάθηκαν για να μετακινηθούν 
κινητικότητα στα πλαίσια των εγκεκριμένων ΔΠΣ σημείωσε αύξηση κατά 30 %. 
Σύμφωνα με στοιχεία αναφορικά με την πραγματική κινητικότητα των 
παρελθόντων ετών, κρίνεται ότι 65 % περίπου των 103 894 επιλέξιμων 
σπουδαστών θα πραγματοποιήσουν μια περίοδο των σπουδών τους στο 
εξωτερικό. Ο αριθμός των εκπαιδευτικών οι οποίοι επρόκειτο να μετακινηθούν 
στο εξωτερικό αυξήθηκε κατά 56 % (δηλαδή ανήλθε συνολικά σε 8 060 το 
1993/94) σε σύγκριση με το αντίστοιχο επίπεδο του 1992/93. 
3. Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης 
Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) συμμετείχαν, για δεύτερη φορά το 1993/94, 
στο πρόγραμμα Erasmus με βάση διμερείς συμφωνίες που συνήρθησαν με την 
Κοινότητα το 1991. Οι χώρες αυτές διπλασίασαν πρίπου το επίπεδο συμμετοχής 
τους σε σχέση με το 1992/93 (δηλαδή 1 220 συμμετοχές το 1993/94), 
εκπροσωπώντας 8,5 % των συμμετοχών και 6,8 % των επιλέξιμων σπουδαστών 
για τα ΔΠΣ. 
4. Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ακαδημαϊκών Μονάδων Μεταφερόμενων 
σε όλη την Κοινότητα (ECTS), το 1993 υπήρξε έτος ενίσχυσης και τελειοποίησης 
των διαδικασιών στα ιδρύματα που συμμετέχουν στο πρότυπο σχέδιο. Το 
ενδιαφέρον ενός ολοένα και μεγαλύτερου τμήματος του πανεπιστημιακού 
κόσμου αυξήθηκε και οι αρχές του ECTS εφαρμόσθηκαν σε ιδρύματα και σε 
ακαδημαϊκούς κλάδους που δεν συμπεριλαμβάνοναι στο σημερινό πρότυπο 
σχέδιο. 
5. Το 1993, η Επιτροπή χορήγησε 40 οικονομικές ενισχύσεις στα πλαίσια της 
Ενέργειας 4 (συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας). 
Στα σχέδια που εγκρίθηκαν έλαβαν μέρος 400 ιδρύματα και οργανώσεις, που 
κατανέμονται με ισόρροπο τρόπο στα κράτη μέλη της Κοινότητας και τις χώρες 
της ΕΖΕΣ. 
6. Καθόλη τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή συνέχισε να τονώνει το ενδιαφέρον 
για τη διαπανεπιστημιακή συνεργασία διοργανώνοντας, ή συμμετέχοντας σε 
δράσεις πληροφόρησης και χρηματοδοτώντας εκπαιδευτικές επισκέψεις για 
το προσωπικό των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα 
παρακολούθησης της Επιτροπής και οι δραστηριότητες αξιολόγησης του 
προγράμματος οδήγησαν στην κατάρτιση και δημοσίευση πολυάριθμων μελετών 
σχετικά με τις κατηγορίες και τις εμπειρίες των ατόμων που συμμετέχουν στο 
πρόγραμμα Erasmus. 
7. Το 1993 υπήρξε για την Επιτροπή ένα έτος έντονου συλλογισμού όσον αφορά 
την επεξεργασία μελλοντικών προγραμμάτων Κοινοτικής δράσης στο τομέα 
της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης τα οποία θα λαμβάνουν 
υπόψη τις διευρυμένες αρμοδιότητες της Κοινότητας όπως προκύπτουν από 
την Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή "Ενωση και, ιδιαίτερα, από τα άρθρα 126 και 
127. Η εμπειρία που αποκτήθηκε από την εφαρμογή Κοινοτικών προγραμμάτων 
όπως το Erasmus, το Lingua κλπ., καθώς και διάφορα πρότυπα σχέδια θα 
αποτελέσουν την ουσιαστική βάση νέων προτάσεων δραστηριοτήτων. Στις 4 
Ιανουαρίου 1994, η Επιτροπή υιοθέτησε πρόταση για ένα νέο πρόγραμμα 
Κοινοτικής δράσης με τίτλο «Σωκράτης» το οποίο περιλαμβάνει και ενισχύει 
στο πρώτο κεφάλαιο του τις δραστηριότητες διαπανεπιστημιακής συνεργασίας 
του προγράμματος Erasmus. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 
1993 
U-S 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
Ι ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ERASMUS 9 
Ενέργεια 1 : Ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο: 
Ενισχύσεις για Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ), 
εκπαιδευτικές επισκέψεις και επισκέψεις διδασκαλίας 10 
Ενέργεια 2: Υποτροφίες κινητικότητας σπουδαστών Erasmus 15 
Ενέργεια 3: Μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας μέσω της ακαδημαϊκής 
αναγνώρισης των διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών 17 
Ενέργεια 4: Συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας 19 
II ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 21 
III ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ 22 
IV ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 24 
V ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΕΖΕΣ 26 
VI ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 
ΠΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 90 26 
VII ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕ ΑΛΛΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 28 
VIII ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 29 
Παραρτήματα: Δημοσιονομικές πληροφορίες και στατιστικοί πίνακες 31 
£-Vi 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
Ι ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ERASMUS 
Η παρούσα έκθεση αναφέρεται στη γενική εφαρμογή του προγράμματος 
Erasmus κατά το ημερολογιακό έτος 1993 καθώς και στις διάφορες 
δραστηριότητες διαπανεπιστημιακής συνεργασίας που χρηματοδοτήθηκαν κατά 
τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους 1993/94, έβδομο έτος της λειτουργίας του. 
Εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 6 της Απόφασης του Συμβουλίου της 15ης 
Ιουνίου 1987 (87/327/ΕΟΚ) περί θεσπίσεως του προγράμματος Erasmus η οποία 
τροποποιήθηκε από την Απόφαση του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1989 
(89/663/ΕΟΚ). 
Επτά Αποφάσεις του Συμβουλίου, της 28ης Οκτωβρίου 1991 (91/611/ΕΟΚ έως 
91/617/ΕΟΚ), σχετικά με τη σύναψη διμερών συμφωνιών μεταξύ της Κοινότητας 
και των χωρών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ), 
επέτρεψαν σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των χωρών αυτών να 
συμμετάσχουν σε δράσεις συνεργασίας του προγράμματος Erasmus με 
ιδρύματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, από το ακαδημαϊκό έτος 1992/93. 
Οι δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται στα πλαίσια του προγράμματος 
Erasmus υπάγονται στις ακόλουθες τέσσερις ενέργειες: 
• Ενέργεια 1 : Ανάπτυξη των Διαπανεπιστημιακών Προγραμμάτων Συνεργασίας 
(ΔΠΣ) που αποτελούν το Ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο, εκπαιδευτικές 
επισκέψεις και επισκέψεις διδασκαλίας' 
• Ενέργεια 2: διαχείριση του συστήματος υποτροφιών κινητικότητας Erasmus 
που χορηγούνται στους σπουδαστές' 
• Ενέργεια 3: μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας μέσω της 
ακαδημαϊκής αναγνώρισης των διπλωμάτων και περιόδων σπουδών, 
συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής του τετάρτου έτους λειτουργίας του 
προτύπου σχεδίου του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ακαδημαϊκών Μονάδων 
Μεταφερόμενων σε όλη την Κοινότητα (ECTS)· 
• Ενέργεια 4: συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της 
διαπανεπιστημιακής συνεργασίας και της κινητικότητας των σπουδαστών. 
Ο Κοινοτικός προϋπολογισμός που διατέθηκε το 1993 για την εφαρμογή του 
προγράμματος Erasmus ανήρχετο σε 84,68 εκατ. ECU. Η συμβολή των χωρών 
ΕΖΕΣ για τη συμμετοχή τους στις δραστηριότητες του προγράμματος Erasmus 
ανερχόταν σε 13,16 εκατ. ECU. Η κατανομή του συνολικού προϋπολογισμού 
97,84 εκατ. ECU ανά Ενέργεια εμφαίνεται στο παράρτημα 1. 
Εκτός από την άμεση ενίσχυση στα ιδρύματα, στις οργανώσεις, τους 
εκπαιδευτικούς και τους σπουδαστές που στοχεύουν οι εν λόγω δράσεις, η 
Επιτροπή συνέχισε να υποστηρίζει την Ευρωπαϊκή ακαδημαϊκή συνεργασία με 
μια ενεργό πολιτική πληροφόρησης, μια στενή επαφή με τον πανεπιστημιακό 
κόσμο στις επιλέξιμες χώρες και διαμέσου δραστηριοτήτων παρακολούθησης 
οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε βελτιώσεις. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
Η ανάλυση των Διαπανεπιστημιακών Προγραμμάτων Συνεργασίας (ΔΠΣ) που 
παρουσιάζεται στην παρούσα έκθεση αφορά τη χρηματοδότηση των 
δραστηριοτήτων για το ακαδημαϊκό έτος 1993/94. Όλες οι στατιστικές σχετικά 
με τις δραστηριότητες των ΔΠΣ αναφέρονται σε πληροφορίες που παρέσχε η 
Επιτροπή, τον Απρίλιο 1993, μετά τη λήξη της φάσης επιλογής. 
Οι αιτήσεις για ΔΠΣ για το ακαδημαϊκό έτος 1993/94 δείχνουν μια αισθητή 
αύξηση της ζήτησης για συμμετοχή ιδρυμάτων σε προγράμματα καθώς και για 
κινητικότητα σπουδαστών. Η αύξηση ήταν ιδιαίτερα αισθητή κατά το δεύτερο 
έτος της συμμετοχής των χωρών ΕΖΕΣ, ενώ στα πλαίσια της ίδιας της 
Κοινότητας το ενδιαφέρον για το πρόγραμμα δεν έπαψε να μεγαλώνει. Είναι 
προφανές ότι ο προϋπολογισμός ο οποίος αυξήθηκε μόνο κατά 0,7 % το 1993/ 
94, είναι πολύ μικρότερος από το πραγματικό κόστος της εφαρμογής της 
συνεργασίας και της κινητικότητας των σπουδαστών στα πλαίσια του Erasmus. 
Η δυνατότητα διάθεσης συμπληρωματικής χρηματοδότησης σε εθνικό επίπεδο 
συνεχίζει να αποτελεί σημαντική πολιτική πρόκληση, όχι μόνο για να 
αντιμετωπισθούν άμεσα χρηματοδοτικά προβλήματα αλλά, επίσης, για να 
εξασφαλισθεί το μέλλον της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας διαμέσου μιας 
σαφέστερης χρηματοδοτικής δέσμευσης σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο 
καθώς και στο επίπεδο των ίδιων των ιδρυμάτων. 
Ενέργεια 1 
Ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο: ενισχύσεις για 
Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ), 
εκπαιδευτικές επισκέψεις και επισκέψεις διδασκαλίας 
Τα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ) τα οποία 
εφαρμόζονται στα πλαίσια του Erasmus από τα ιδρύματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης στις επιλέξιμες χώρες περιλαμβάνουν μια ή περισσότερες από 
τις ακόλουθες δράσεις: 
• Προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών (SM) 
• Προγράμματα κινητικότητας διδακτικού προσωπικού (TS) 
• Από κοινού κατάρτιση νέων προγραμμάτων σπουδών (CD) 
• Εντατικά προγράμματα (IP) 
Τα προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών μεγάλης διάρκειας (μεταξύ τριών 
μηνών και ενός ακαδημαϊκού έτους), που παρέχουν πλήρη αναγνώριση της 
περιόδου σπουδών στο εξωτερικό (συμπεριλαμβανομένου και του διδακτορικού 
ή ισότιμου διπλώματος) είναι επιλέξιμα για χρηματοδοτική ενίσχυση με σκοπό 
την κάλυψη των εξόδων, την εφαρμογή του προγράμματος, την προετοιμασία 
εγγράφων και διδακτικού υλικού, τη γλωσσική κατάρτιση των σπουδαστών στη 
χώρα προέλευσης και στη χώρα υποδοχής καθώς και τον προσανατολισμό τους. 
Η χρηματοδοτική αυτή ενίσχυση επιτρέπει, επίσης, τη συμβολή σε άλλα άμεσα 
έξοδα των προγραμμάτων όπως η διοργάνωση συνεδριάσεων και η 
παρακολούθηση των χρηματοδοτούμενων δραστηριοτήτων. Χάρη στην 
υποστήριξη της Επιτροπής, τα ιδρύματα συνέχισαν να βελτιώνουν τη δέσμευση 
τους υπέρ της κινητικότητας των σπουδαστών, κυρίως όσον αφορά τη 
διδασκαλία των γλωσσών, την παροχή πληροφοριών και τη στέγαση. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
4. Τα προγράμματα κινητικότητας των εκπαιδευτικών παρέχουν στα μέλη του 
διδακτικού προσωπικού ενός ιδρύματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τη 
δυνατότητα να συμμετάσχουν ενεργώς στο κανονικό πρόγραμμα σπουδών ενός 
συνεργαζόμενου ιδρύματος για μια περίοδο που κυμαίνεται από μια εβδομάδα 
έως ένα ακαδημαϊκό έτος, στα πλαίσια ενός συγκεκριμένου σχεδίου που 
προβλέπει την κινητικότητα ενός ορισμένου αριθμού εκπαιδευτικών. Η 
χρηματοδοτική ενίσχυση συμβάλλει στην εφαρμογή του προγράμματος, στα 
έξοδα ταξιδιού και στέγασης των εκπαιδευτικών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
στα έξοδα αντικατάστασης του διδακτικού προσωπικού που απουσιάζει για τρεις 
ή περισσότερους μήνες. Για πρώτη φορά το 1993/94, εγκρίθηκε η 
χρηματοδότηση της γλωσσικής προετοιμασίας των εκπαιδευτικών διαμέσου 
των χρηματοδοτικών ενισχύσεων του Erasmus. 
Χάρη στις ανταλλαγές των εκπαιδευτικών μπορούν να αντλήσουν οφέλη από 
την υπάρχουσα ευρωπαϊκή συνεργασία όχι μόνο οι σπουδαστές οι οποίοι 
συμμετέχουν σε ανταλλαγές αλλά, επίσης, και η πλειοψηφία του σπουδαστικού 
πληθυσμού που δεν ωφελείται από γεωγραφική κινητικότητα. Η εμπειρία δείχνει 
ότι η κινητικότητα του εκπαιδευτικού προσωπικού θα μπορούσε να έχει 
ενδιαφέρουσες επιπτώσεις όσον αφορά άλλα είδη διαπανεπιστημιακής 
συνεργασίας όπως, για παράδειγμα, τα κοινά προγράμματα έρευνας. 
5. Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορούν να λάβουν χρηματοδοτική 
ενίσχυση για την από κοινού κατάρτιση εκπαιδευτικών προγραμμάτων με 
σκοπό την από κοινού εφαρμογή παρομοίων προγραμμάτων σε όλα τα 
συνεργαζόμενα ιδρύματα. Δίδεται προτεραιότητα σε σχέδια που συμβάλλουν 
σαφώς στη βελτίωση της ακαδημαϊκής αναγνώρισης (ιδίως διαμέσου ενός 
συστήματος εκπαιδευτικών ενοτήτων), που δίνουν μια ευρωπαϊκή διάσταση 
στο περιεχόμενο των σπουδών ή προωθούν τις ανταλλαγές ή τη μεταφορά 
εμπειρίας (διαμέσου μεθόδων εκπαίδευσης εξ αποστάσεως ή άλλων συναφών 
μεθόδων). Η χρηματοδοτική ενίσχυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη 
εξόδων διοργάνωσης κοινών συνεδριάσεων ή παραγωγής, μετάφρασης και 
διανομής των απαραίτητων εγγράφων. 
Η από κοινού κατάρτιση νέων εκπαιδευτικών προγραμμάτων επιτρέπει στα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα διαφόρων επιλέξιμων χωρών να ενώνουν τις 
παιδαγωγικές ικανότητες τους και τα ενθαρρύνει να καταρτίζουν νέες 
εκπαιδεύσεις που ενσωματώνουν μηχανισμούς αναγνώρισης. 
Πολυάριθμα «Ευρωπαϊκά» διπλώματα (διπλώματα που αναγνωρίζονται πλήρως 
σε πολλές επιλέξιμες χώρες) προέκυψαν από την από κοινού κατάρτιση νέων 
εκπαιδευτικών προγραμμάτων και ορισμένα από αυτά μπορούν να χρησιμεύσουν 
ως υπόδειγμα για εφαρμογή σε μεγαλύτερη κλίμακα, στα πλαίσια του 
Ευρωπαϊκού πανεπιστημιακού δικτύου. 
6. Η χρηματοδοτική ενίσχυση που χορηγείται στα εντατικά προγράμματα επιτρέπει 
στα δίκτυα ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να οργανώνουν σύντομα 
εκπαιδευτικά προγράμματα, εντατικά και πλήρους παρακολούθησης, στα οποία 
συμμετέχουν σπουδαστές και διδακτικό προσωπικό από πολλές επιλέξιμες 
χώρες για περιόδους διάρκειας από μια εβδομάδα έως ένα μήνα. Δίνεται 
ιδιαίτερη προσοχή σε προγράμματα με «πολυεθνική» συμμετοχή και τα οποία 
προορίζονται για ένα σημαντικό αριθμό σπουδαστών (σε σχέση με το διδακτικό 
προσωπικό), και εξασφαλίζουν στους συμμετέχοντες ακαδημαϊκές μονάδες. 
Λαμβάνεται, επίσης, υπόψη το γεγονός ότι το σχέδιο έχει ως επίκεντρο ένα 
θέμα το οποίο κανονικά δεν διδάσκεται στα συνεργαζόμενα ιδρύματα, ή 
συμβάλλει στη διάδοση των γνώσεων σε νέους τομείς που βρίσκονται σε συνεχή 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
εξέλιξη. Η ενίσχυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καλυφθούν τα έξοδα 
ταξιδιού και διαμονής του εκπαιδευτικού προσωπικού και των σπουδαστών οι 
οποίοι πρέπει να μετακινηθούν σε ένα άλλο επιλέξιμο κράτος για την 
παρακολούθηση μαθημάτων καθώς και οι δαπάνες οι οποίες συνδέονται με τη 
διοργάνωση προπαρασκευαστικών συνεδριάσεων και την κατάρτιση εγγράφων. 
Τα εντατικά προγράμματα είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στους ακαδημαϊκούς κλάδους 
στους οποίους είναι δύσκολο να διοργανωθεί κινητικότητα μεγάλης διάρκειας 
για τους ενήλικους σπουδαστές και για τα άτομα τα οποία είναι συνήθως 
αδύνατον να εμπλακούν σε μια παρόμοια κινητικότητα καθώς και για την 
διδασκαλία νέων θεμάτων ή νέων τεχνικών. 
7. Οι χρηματοδοτικές ενισχύσεις για επισκέψεις χορηγούνται με σκοπό να 
διευκολυνθεί η ενδεχόμενη κατάρτιση νέων ΔΠΣ, ιδίως στους τομείς σπουδών 
που εκπροσωπούνται λιγότερο στα ΔΠΣ - Erasmus, η επέκταση υπαρχόντων 
ΔΠΣ προς νέους εταίρους ή να επιτραπεί στο προσωπικό ιδρυμάτων να 
εμβαθύνουν τις γνώσεις τους όσον αφορά τα συστήματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης σε άλλες επιλέξιμες χώρες. Μπορεί, επίσης, να χορηγηθούν 
ενισχύσεις για μεμονωμένες επισκέψεις εντατικής εκπαίδευσης διάρκειας, κατά 
μέγιστο όριο, τεσσάρων εβδομάδων, που διοργανώνονται εκτός του πλαισίου 
των ΔΠΣ. 
Αιτήσεις ΔΠΣ για το 1993/94 
8. Όπως προκύπτει από το Παράρτημα II (α), ο αριθμός των αιτήσεων ΔΠΣ -
Erasmus που συντονίζονται από ιδρύματα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας σταθεροποιήθηκε, το 1993, σε 2 300 περίπου. 
Παρά μια αισθητή αύξηση των αιτήσεων που συντονίζονται από ιδρύματα σε 
χώρες ΕΖΕΣ (+ 46 %) σε σχέση με το 1992/93, δηλαδή 171 για το 1993/94, το 
επίπεδο συμμετοχής των εν λόγω ιδρυμάτων στο πρόγραμμα παραμένει οριακό 
σε σύγκριση με το αντίστοιχο της Κοινότητας. Όσον αφορά τη «συμμετοχή 
των ιδρυμάτων» (βλ. Παράρτημα III (α)), η Κοινότητα καθώς και οι χώρες ΕΖΕΣ 
παρουσιάζουν μεγάλη αύξηση, ίση προς 21 %, σύμφωνα με μια τάση η οποία 
έχει παγιωθεί πλέον στο Erasmus όπου η αύξηση των αιτήσεων εκδηλώνεται 
στην αρχή με αύξηση του όγκου των προτεινόμενων δραστηριοτήτων στα 
πλαίσια των δικτύων μάλλον, παρά με αύξηση του αριθμού των αιτήσεων που 
υποβάλλονται από τους συντονιστές. 
Στο εσωτερικό της Κοινότητας, οι αιτήσεις συμμετοχής των ιδρυμάτων 
σημείωσαν έντονη αύξηση στην Ελλάδα (+ 32 %) και στην Πορτογαλία (+ 27 
%), ενώ ο συντονισμός ο οποίος εξασφαλίζεται από ιδρύματα στην Ελλάδα 
αυξήθηκε κατά 18 %. 
Μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ, η Φινλανδία και Νορβηγία υπερδιπλασίασαν τόσο 
τον αριθμό των συμμετοχών όσο και τον αριθμό των υποψηφιοτήτων που 
συντονίζουν τα ιδρύματα τους. 
Το Παράρτημα IV(a) παρουσιάζει την κατανομή ανά ακαδημαϊκό κλάδο των 
υποψηφιοτήτων ΔΠΣ, για το 1992/93 και 1993/94, πράγμα που δείχνει μια 
μεγάλη σταθερότητα η οποία επιβεβαιώνεται επίσης εάν ληφθεί υπόψη η 
κατανομή ανά ακαδημαϊκό κλάδο και ανά μήνα/σπουδαστή (στοιχεία που δεν 
επισυνάπτονται στην έκθεση). 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
Επιλογή ΔΠΣ για το 1993/94 
9. Τα αποτελέσματα της αρχικής ανάλυσης όλων των υποψηφιοτήτων που 
ελήφθησαν υποβλήθηκαν σε τρεις συμβουλευτικές επιτροπές ακαδημαϊκών 
εμπειρογνωμόνων που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία επιλογής 
από απόψεως ποιότητας. Η Επιτροπή έλαβε ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη τους 
για την επιλογή των 2 153 ΔΠΣ που χρηματοδοτήθηκαν τελικά. 
Το ακαδημαϊκό έτος 1993/94 ήταν το τρίτο έτος λειτουργίας του συστήματος 
πολυετών υποψιοτήτων και των αιτήσεων απλουστευμένης ανανέωσης, που 
εφαρμόστηκε με την απόφαση της φάσης II του Erasmus (Απόφαση του 
Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1989). Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, η 
Επιτροπή είχε ήδη λάβει τη δέσμευση έναντι της πλειοψηφίας των 
προγραμμάτων τα οποία εγκρίθηκαν το 1991/92 και 1992/93.0 προϋπολογισμός 
το 1993/94 κατανεμήθηκε με τρόπο ώστε να διασφαλισθεί ισόρροπη 
χρηματοδότηση για τις νέες υποψηφιότητες καθώς και για τις νέες και 
υπάρχουσες δραστηριότητες στα προγράμματα που εισήρχοντο το 1993/94 
στο δεύτερο ή τρίτο έτος της πολυετούς χρηματοδότησης. 
Από τα 2 153 ΔΠΣ που εγκρίθηκαν (ΕΚ + ΕΖΕΣ), τα 469 ήταν εντελώς νέα 
προγράμματα. Στα προγράμματα αυτά καθώς και στις νέες δραστηριότητες 
των εν λειτουργία προγραμμάτων, χορηγήθηκε επιδότηση οριακά ανώτερη του 
μέσου όρου, ώστε να αποκτήσουν μια στέρεη χρηματοδοτική βάση για την 
εναρκτήρια φάση. (Το ποσοστό έγκρισης των νέων προγραμμάτων ανήλθε σε 
61 % σε σύγκριση με ένα συνολικό ποσοστό 87 %). 
Μεταξύ του 1992/93 και 1993/94, ο αριθμός των επιλέξιμων ιδρυμάτων τα οποία 
συμμετέχουν σε ένα τουλάχιστον εγκεκριμένο ΔΠΣ αυξήθηκε κατά 14 % (ΕΚ + 
ΕΖΕΣ). Η αύξηση ήταν σημαντική στις χώρες ΕΖΕΣ (οι οποίες, όμως, είναι 
αλήθεια ότι είχαν ένα αρκετά χαμηλό σημείο εκκίνησης), και μικρότερη στα 
κράτη μέλη, (εκτός του Βελγίου (+26 %)). Η αύξηση, από έτος σε έτος, από το 
1988/89 εμφαίνεται στο Παράρτημα VII. 
Οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο το 28 % των 
ποσών που ζητούνται στις υποψηφιότητες (ΕΚ + ΕΖΕΣ), ειδικότερα: 28 % για 
τα προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών, 24 % για τα προγράμματα 
κινητικότητας διδακτικού προσωπικού, 37 % για την από κοινού κατάρτιση νέων 
εκπαιδευτικών προγραμμάτων και 32 % για τα εντατικά προγράμματα. Μολονότι 
το μέσο ποσό ανά ΔΠΣ παραμένει σταθερό (10 915 ECU), η χρηματοδοτική 
ενίσχυση ανά συνεργαζόμενο ίδρυμα μειώθηκε κατά 14 % σε σχέση με το 
παρελθόν έτος, φθάνοντας σήμερα το ποσό των 1 646 ECU, λόγω της αύξησης 
του μέσου αριθμού συμμετοχόντων ανά ΔΠΣ. 
Το Παράρτημα ΙΙ(β) εμφανίζει την κατανομή των ΔΠΣ που εγκρίθηκαν σε 
συνάρτηση με τη χώρα της έδρας του συντονίζοντος ιδρύματος. Όσον αφορά 
τα κράτη μέλη της Κοινότητας, ο αριθμός των προγραμμάτων που συντονίζονται 
στην Ελλάδα και στις Κάτω Χώρες αυξήθηκε σημαντικά μεταξύ 1992/93 και 
1993/94 (+ 44 % και + 24 % αντίστοιχα). Η τάση είναι η ίδια, αν και σε μικρότερο 
βαθμό, για τις άλλες επιλέξιμες χώρες στο Erasmus, με εξαίρεση την Ισπανία, 
την Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο. Το επίπεδο συμμετοχής στα εγκεκριμένα 
προγράμματα αυξήθηκε κατά 30 %, ενώ η αύξηση ήταν αισθητή σε όλες τις 
επιλέξιμες χώρες, με εξαίρεση το Λουξεμβούργο και το Λιχτενστάϊν (βλ. 
Παράρτημα ΙΙΙ(β)). Οι χώρες ΕΖΕΣ, στο σύνολο τους, σχεδόν διπλασίασαν τα 
ποσοστά συμμετοχής και συντονισμού μεταξύ 1992/93 και 1993/94. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
Η κατανομή των ΔΠΣ που επιλέγησαν ανά ακαδημαϊκό κλάδο το 1993/94 
(Παράρτημα IV(6)) διαφέρει ελάχιστα από την αντίστοιχη του 1992/93. Η 
Επιτροπή συνεχίζει να επιζητά μια ορισμένη ισορροπία μεταξύ των ακαδημαϊκών 
κλάδων, πράγμα που συνεπάγεται ένα επίπεδο απαιτήσεων ανώτερο από τον 
μέσο όρο για την επιλογή των ΔΠΣ στους τομείς που θεωρούνται ότι 
εκπροσωπούνται επαρκώς, όπως για παράδειγμα η διαχείριση/διοίκηση. 
Αντίθετα, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στις αιτήσεις στους τομείς των επιστημών 
της εκπαίδευσης ή των ιατρικών επιστημών, τους οποίους η Επιτροπή επιθυμεί 
να ενθαρρύνει. Όσον αφορά τη συμμετοχή των ιδρυμάτων ανά ακαδημαϊκό 
κλάδο, παρατηρείται σημαντική αύξηση από το 1992/93 στους τομείς που 
παραδοσιακά υποεκπροσωπούνται στο Erasmus, ιδιαίτερα στις παιδαγωγικές 
επιστήμες, με μια αύξηση κατά 50 %. 
Ο αριθμός των ΔΠΣ τα οποία εγκρίθηκαν ανά τύπο δραστηριότητας σημείωσε 
σημαντική αύξηση σε σχέση με το 1992/93 (12 % περίπου για την κινητικότητα 
των σπουδαστών και σχεδόν το ένα τρίτο για τις τρεις άλλες δραστηριότητες 
(βλ. Παράρτημα V(6)). Το ποσοστό έγκρισης αυξήθηκε, επίσης, για όλα τα είδη 
δραστηριοτήτων (βλ. Παράρτημα VI). Πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη ότι 
μειώθηκαν οι υποψηφιότητες για την κινητικότητα διδακτικού προσωπικού, την 
από κοινού ανάπτυξη νέων εκπαιδευτικών προγραμμάτων και τα εντατικά 
προγράμματα. Τέλος, πρέπει να υπενθυμισθεί ότι η αναλογία των 
υποψηφιοτήτων που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας πολυετούς 
χρηματοδότησης και απλοποιημένης ανανέωσης σημειώνει αύξηση. 
Ο αριθμός επιλέξιμων σπουδαστών σε ΔΠΣ τα οποία εγκρίθηκαν το 1993/94 
(ΕΚ + ΕΖΕΣ) ανέρχεται σε 103 894, παρουσιάζει δηλαδή αύξηση κατά 30 % σε 
σχέση με το 1992/93 (80 100). Η αύξηση της κινητικότητας σπουδαστών 
αποκλειστικά μεταξύ των κρατών μελών της Κοινότητας ανέρχεται σε 23 %. 
Το Ηνωμένο Βασίλειο (χώρα υποδοχής για το 22 % των σπουδαστών (ΕΚ + 
ΕΖΕΣ), η Γαλλία (19 %) και η Γερμανία (14 %) παραμένουν οι δημοφιλέστεροι 
προορισμοί των σπουδαστών Erasmus. Το 27 % των σπουδαστών σχεδιάζουν 
να ταξιδέψουν στο εσωτερικό του τριγώνου αυτού (ανήλθαν σε 29 % το 1992/ 
93). Στις χώρες που παραδοσιακά ήσαν «εισαγωγείς» σπουδαστών Erasmus 
(Γαλλία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο) προστέθηκαν, για πρώτη φορά κατά 
το 1993/94, οι Κάτω Χώρες (βλ. Παράρτημα Χ για λεπτομερή ανάλυση του 
αριθμού σπουδαστών ανά χώρα προέλευσης και υποδοχής). 
Στα 476 επιλεγέντα ΔΠΣ τα οποία προβλέπουν κινητικότητα διδακτικού 
προσωπικού, 8 060 (ΕΚ + ΕΖΕΣ) προτίθεντο να ταξιδέψουν σε μια άλλη επιλέξιμη 
χώρα, σημειώθηκε δηλαδή αύξηση κατά 56 % σε σύγκριση με το παρελθόν 
έτος. Όμως, η μέση διάρκεια διαμονής στο εξωτερικό μειώθηκε από 3,4 
εβδομάδες που ήταν το 1992/93 σε 2,9 εβδομάδες το 1993/94. Όλα τα επιλέξιμα 
κράτη (με εξαίρεση το Λουξεμβούργο, το Λιχτενστάιν και την Ισλανδία) 
προέβλεψαν να στείλουν περισσότερους εκπαιδευτικούς στο εξωτερικό, 
ιδιαίτερα η Ελλάδα (+ 106 %) και οι πέντε μεγαλύτερες χώρες ΕΖΕΣ (+ 183 % 
όσον αφορά τις πέντε αυτές χώρες). 
Επισκέψεις 
(Λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις αιτήσεις υποτροφιών επίσκεψης καθώς 
και οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν, ανά επιλέξιμη χώρα και ακαδημαϊκό κλάδο, 
εμφαίνονται στο Παράρτημα Vlll(a) και (β);. 
10. Η διοργάνωση τεσσάρων κύκλων επιλογής κατά το ημερολογιακό έτος 1993 
επέτρεψε στους υποψηφίους να υποβάλλουν αιτήσεις καθόλη τη διάρκεια του 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
έτους και να επιτύχουν μια απόφαση χωρίς χρονοτριβή. 0 συνολικός αριθμός 
των επιλέξιμων υποψηφιοτήτων ανήλθε σε 1 591, από τις οποίες εγκρίθηκαν 
858 (οι οποίες συνεπάγονται πάνω από 1 300 άτομα). Η συνολική απαιτούμενη 
χρηματοδότηση ανήλθε σε ένα ποσό λίγο περισσότερο από 4 000 000 ECU, 
υπερβαίνοντας κατά πολύ το 1 750 000 ECU που ήταν διαθέσιμο. Συνεπώς, οι 
δημοσιονομικοί περιορισμοί απετέλεσαν βασικό παράγοντα για τη μείωση του 
συντελεστή αποδοχής, που μειώθηκε από 65 % το 1992 σε 54 % το 1993. 
Η πλειοψηφία των υποτροφιών επίσκεψης χορηγήθηκε για να βοηθηθεί η 
κατάρτιση ή η επέκταση ΔΠΣ και περίπου το ένα τρίτο για να καταστεί δυνατή 
η μελέτη συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε άλλα κράτη μέλη. Οι 
υποτροφίες επίσκεψης με προορισμό την διδασκαλία δεν απετέλεσαν παρά 
μόνον το 6 %. 
Κατά τη διάρκεια της επιλογής, δόθηκε πάντα προτεραιότητα στις αιτήσεις 
που αφορούσαν χώρες ή ακαδημαϊκούς κλάδους που υποεκπροσωπούνταν στα 
ΔΠΣ, ενώ παράλληλα εφαρμόσθηκε η πολιτική της Επιτροπής σύμφωνα με την 
οποία εγκρίνονται μόνο οι υποψηφιότητες καλής ποιότητας. Το 34 % των 
υποτροφιών επίσκεψης χορηγήθηκε σε αιτήσεις οι οποίες προήλθαν από την 
Ελλάδα ή το Ηνωμένο Βασίλειο. Το 1993, οι δημοφιλέστερες χώρες προορισμού 
ήσαν, κατά φθίνουσα τάξη, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Γαλλία, που 
αντιπροσώπευσαν το 50 % όλων των επισκέψεων. Το ενδιαφέρον των χωρών 
ΕΖΕΣ για υποτροφίες ενίσχυσης αυξήθηκε σε σχέση με το 1992/93, με 
αποτέλεσμα μια αύξηση των χρηματοδοτήσεων που χορηγήθηκαν σε 
υποψηφίους των χωρών αυτών από 9 % σε 16 %. 
Οπως και το 1992, καταβλήθηκε σημαντική προσπάθεια για να ενθαρρυνθούν 
οι αιτήσεις που προήρχοντο από τον μη πανεπιστημιακό τομέα με την αποστολή 
ειδικού ταχυδρομείου σε αυτό το είδος ιδρυμάτων. Το ένα τρίτο περίπου των 
αιτήσεων που ελήφθησαν προήρχοντο από τον τομέα αυτό. 
Ενέργεια 2 
Υποτροφίες κινητικότητας σπουδαστών Erasmus 
11. Από τα 2 163 ΔΠΣ τα οποία εγκρίθηκαν για το ακαδημαϊκό έτος 1993/94 (ΕΚ + 
ΕΖΕΣ), το 93 % περιλάμβαναν μια πτυχή κινητικότητας σπουδαστών. Οι 
υποτροφίες που χορηγήθηκαν στους σπουδαστές στο πλαίσιο αυτών των ΔΠΣ, 
στους σπουδαστές ECTS και σε ένα μικρό αριθμό «ελεύθερα διακινούμενων» 
υποψηφίων, αντιπροσωπεύουν το 69 % του συνολικού προϋπολογισμού του 
προγράμματος Erasmus. Ενώ το μέγιστο ποσό που μπορεί να χορηγηθεί σε 
σπουδαστή για μια ετήσια υποτροφία ανέρχεται σε 5 000 ECU, παρά το γεγονός 
ότι σε όλες τις χώρες το πραγματικό ποσό ήταν χαμηλότερο. Η προσχώρηση 
των χωρών ΕΖΕΣ στο πρόγραμμα από το 1992/93 αύξησε σημαντικά το πεδίο 
ευκαιριών για τους σπουδαστές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, μολονότι ο 
αριθμός των σπουδαστών που πραγματικά επέλεξε να μετακινηθεί στις χώρες 
αυτές είναι σχετικά χαμηλός. Οι σπουδαστές που προέρχονται από τις χώρες 
ΕΖΕΣ μπορούν να λάβουν υποτροφίες μόνο για περιόδους σπουδών στα 
ιδρύματα της Κοινότητας. 
Η συνολική ζήτηση για υποτροφίες, με βάση τον αριθμό των σπουδαστών που 
περιλαμβάνονται στις υποψηφιότητες για το 1993/94, αυξήθηκε κατά 27 % σε 
σχέση με το 1992/93. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
Στα 1 997 εγκεκριμένα ΔΠΣ τα οποία είχαν μια πτυχή κινητικότητας 
σπουδαστών, ο αριθμός των επιλέξιμων σπουδαστών αυξήθηκε κατά 30 % (βλ., 
επίσης, την παράγραφο 9 παραπάνω). Η μέση διάρκεια μιας μέσης παραμονής 
σπουδών στο εξωτερικό παρέμεινε 7 μήνες περίπου. 
Λόγω της αναπόφευκτης καθυστέρησης που υπάρχει μεταξύ της εφαρμογής 
των ενεργειών του προγράμματος και της διαθεσιμότητας των οριστικών 
στατιστικών στοιχείων που συλλέγονται από τις εκθέσεις των ΔΠΣ και από τις 
Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών (ΕΑΑΥ), τα στοιχεία σχετικά με την 
κινητικότητα των σπουδαστών που χρησιμοποιούνται στο παρόν έγγραφο και 
στην παράγραφο 9 αντικατοπτρίζουν τις μέγιστες δυνατές εκτιμήσεις με βάση 
τις υποψηφιότητες που εγκρίθηκαν. Σύμφωνα με στοιχεία που παρείχαν οι ΕΑΑΥ 
τα παρελθόντα έτη, μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι το 65 % του συνόλου των 
επιλέξιμων σπουδαστών διανύει πράγματι μια περίοδο σπουδών στο εξωτερικό 
έτσι ώστε ο αριθμός των σπουδαστών που έλαβαν υποτροφίες Erasmus να 
υπολογίζεται σε 60 000 έως 70 000 το 1993/94. 
12. Οι πόροι οι οποίοι ήσαν διαθέσιμοι στα πλαίσια της Ενέργειας 2 το 1993/94 
κατανεμήθηκαν μεταξύ των επιλέξιμων χωρών σύμφωνα με τη μέθοδο 
κατανομής που ορίσθηκε με την Απόφαση του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 
1989. Το αποτέλεσμα της κατανομής αυτής εμφαίνεται στο Παράρτημα IX. Το 
5 % του προϋπολογισμού διαχωρίστηκε και μπορεί να διατεθεί κατά τη διακριτική 
ευχέρεια της Επιτροπής για να βελτιωθεί η συνολική ισορροπία των ροών των 
σπουδαστών. Στη συνέχεια, κάθε επιλέξιμο κράτος έλαβε μια βασική 
χρηματοδοτική ενίσχυση 200 000 ECU ενώ το υπόλοιπο του προϋπολογισμού 
της Ενέργειας 2 κατανεμήθηκε με βάση τον αριθμό των νέων ηλικίας 18 έως 
και 25 ετών και του αριθμού των σπουδαστών που είναι εγγεγραμμένοι στα 
ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης: το ποσό το οποίο προέκυψε στη συνέχεια 
προσαρμόσθηκε σε συνάρτηση με στοιχεία τα οποία αντικατοπτρίζουν τα έξοδα 
ταξιδιού και τις διαφορές κόστους ζωής. (Στην περίπτωση του Λιχτενστάιν και 
της Ισλανδίας εφαρμόσθηκαν ειδικές διατάξεις). 
Το αποθεματικό κεφάλαιο του 5 % κατανεμήθηκε με την ίδια μέθοδο όπως και 
το 1992/93. Ενα μέγιστο επίπεδο ίσο προς 150 % της αρχικής επιχορήγησης 
ορίσθηκε για όλες τις χώρες οι οποίες έχουν σχετικό δικαίωμα. Με το 
αποθεματικό αυτό κεφάλαιο, η μέση υποτροφία σπουδαστή αυξήθηκε ώστε να 
ανέλθει σε 150 ECU μηνιαίως στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, ενώ για τις 
άλλες χώρες ορίσθηκε ένα κατώτατο όριο ίσο προς 71 ECU μηνιαίως (εκτός 
από την Ιρλανδία, όπου το ανώτατω όριο του 150 % επιτεύχθηκε με ένα ποσό 
67 ECU). Ετσι, οι χώρες που ωφελούνται από το αποθεματικό αυτό κεφάλαιο, 
δηλαδή, κατά φθίνουσα τάξη ποσοστού αύξησης της αρχικής επιχορήγησης, η 
Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και, στη συνέχεια, το Βέλγιο, η Δανία, οι 
Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, σημείωσαν αύξηση του μέσου ποσού 
υποτροφιών για τους σπουδαστές τους. Για το σύνολο των χωρών, το μέσο 
ποσό υπολογίζεται σε 99 ECU μηνιαίως. Εξάλλου, 65 000 ECU (δηλαδή 0,1 % 
του συνολικού προϋπολογισμού για την Ενέργεια 2), χορηγήθηκαν άμεσα στο 
Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ιδρυμα της Φλωρεντίας και στο Πανεπιστημιακό 
Ίδρυμα του Λουξεμβούργου στο Arlon, για τη κάλυψη των υποτροφιών 
κινητικότητας των σπουδαστών τους δεδομένου ότι τα ιδρύματα αυτά δεν 
καλύπτονται από το δίκτυο των Εθνικών Αρχών Απονομής Υποτροφιών. 
Συμπληρωματικές χρηματοδοτικές ενισχύσεις χορηγήθηκαν στις ΕΑΑΥ για τη 
χρηματοδότηση υποτροφιών κινητικότητας σπουδαστών ECTS, με βάση 10 
θεωρητικές υποτροφίες για μια διάρκεια ενός ακαδημαϊκού έτους ανά ίδρυμα 
(ή σύμπραξη) που συμμετέχει στον εσωτερικό κύκλο του ECTS. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
13. Η βασική μεταβολή στις ροές σπουδαστών που σημειώθηκε το 1993/94 
προέρχεται από την αύξηση της κινητικότητας όσον αφορά τις χώρες ΕΖΕΣ. Οι 
σπουδαστές που προέρχονται από τις χώρες αυτές (7 062) αντιπροσωπεύουν 
το 6,8 % του συνόλου των επιλέξιμων σπουδαστών (αύξηση ίση προς 4,2 % σε 
σύγκριση με το παρελθόν έτος), ενώ μόνο 5,9 % του συνόλου των επιλέξιμων 
σπουδαστών (6 174) σχεδίαζαν να πραγματοποιήσουν μια περίοδο σπουδών 
στα πλαίσια ενός ιδρύματος μιας χώρας ΕΖΕΣ. 
14. Η αρχή της συμπληρωματικότητας μεταξύ της Κοινοτικής χρηματοδότησης και 
της χρηματοδότησης των κρατών μελών εθεωρείτο πάντοτε ως βασικός 
παράγοντας για την ανάπτυξη του προγράμματος. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσον 
αφορά τη χρηματοδότηση της κινητικότητας των σπουδαστών, λαμβανομένου 
υπόψη του συμπληρωματικού χαρακτήρα των υποτροφιών Erasmus (που στόχο 
έχουν την κάλυψη αποκλειστικά των επιπλέον δαπανών που συνδέονται με 
την κινητικότητα), και τις ολοένα εντεινόμενης δυσαναλογίας μεταξύ της 
ζήτησης για υποτροφίες και του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Σε εννέα από τα 
δώδεκα κράτη μέλη της Κοινότητας, χορηγείται μια συμπληρωματική δημόσια 
χρηματοδότηση σε ορισμένους ή σε όλους τους «εξερχόμενους σπουδαστές 
Erasmus» που προέρχεται από εθνικούς ή περιφερειακούς πόρους. 
(Χρηματοδοτήσεις του είδους αυτού μπορεί να χορηγούνται ειδικά σε 
σπουδαστές Erasmus ή για τη διευκόλυνση της διεθνούς κινητικότητας των 
σπουδαστών γενικά. Εξάλλου τα δύο αυτά συστήματα μπορεί να συνδυάζονται). 
Όσον αφορά τα τρία κράτη μέλη στα οποία δεν υπάρχει ένα παρόμοιο σύστημα 
συμπληρωματικής χρηματοδότησης, το Λουξεμβούργο αποτελεί ιδιαίτερη 
περίπτωση δεδομένου ότι το εθνικό σύστημα υποτροφιών προϋποθέτει ήδη 
διαμονή στο εξωτερικό για σπουδές, λόγω της έλλειψης ενός πλήρους 
συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο ίδιο το Μεγάλο Δουκάτο· στην 
Ελλάδα και την Ιρλανδία, αντίθετα, προς το παρόν δεν υπάρχει σύστημα 
συμπληρωματικής χρηματοδότησης. Σε ό,τι αφορά τις χώρες ΕΖΕΣ αυτές 
προβλέπουν συμπληρωματική χρηματοδότηση με εξαίρεση το Λιχτενστάίν το 
οποίο διαθέτει ένα ιδιαίτερο σύστημα ανάλογο προς εκείνο του Λουξεμβούργου. 
Ενέργεια 3 
Μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας μέσω της 
ακαδημαϊκής αναγνώρισης των διπλωμάτων και των περιόδων 
σπουδών 
Ευρωπαϊκό Σύστημα Ακαδημαϊκών Μονάδων Μεταφερόμενων 
σε όλη την Κοινότητα 
15. Η ενέργεια 3.1 του Erasmus προβλέπει την εφαρμογή ενός Ευρωπαϊκού 
Συστήματος Ακαδημαϊκών Μονάδων Μεταφερόμενων σε όλη την Κοινότητα 
(ECTS), σε πειραματική και εθελούσια βάση προκειμένου να επιτραπεί στους 
σπουδαστές να λαμβάνουν μονάδες για τις περιόδους σπουδών που 
πραγματοποιούν και για τα προσόντα που αποκτούν σε ιδρύματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης σε άλλες επιλέξιμες χώρες. Στόχος του εξαετούς αυτού πρότυπου 
σχεδίου - που εγκαινιάσθηκε το 1989/90 - είναι η εφαρμογή ενός συστήματος 
μεταφοράς μονάδων το οποίο αποτελεί ένα αποτελεσματικό εργαλείο 
ακαδημαϊκής αναγνώρισης. Οι πέντε ακαδημαϊκοί κλάδοι που καλύπτονται είναι 
οι εξής: η διαχείριση/διοίκηση, η ιστορία, η ιατρική, η χημεία και η μηχανολογία. 
Η αρχική ομάδα 84 ιδρυμάτων ή συμπράξεων επεκτάθηκε το 1991 και 1992 και 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
συμπεριλαμβάνει σήμερα 145 ιδρύματα από τα οποία τα 23 προέρχονται από 
τις χώρες ΕΖΕΣ. 
Το 1993/94 κάθε ίδρυμα έλαβε ενίσχυση, στα πλαίσια του ECTS, για να καλύψει 
τις δαπάνες που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή του σχεδίου, 
συμπεριλαμβανομένων και των δαπανών για την προετοιμασία ενός φακέλου 
πληροφοριών για τα άλλα ιδρύματα ECTS και τους σπουδαστές τους. Οι 
υποτροφίες κινητικότητας σπουδαστών χορηγούνται διαμέσου των Εθνικών 
Αρχών Απονομής Υποτροφιών (βλ. παράγραφο 12 παραπάνω). 
Οι πέντε ομάδες (που αντιστοιχούν στους πέντε ακαδημαϊκούς κλάδους που 
καλύπτονται από το σύστημα) πραγματοποίησαν συνεδριάσεις την άνοιξη 1993 
για την ανάλυση των εκθέσεων του τρίτου έτους της εφαρμογής του ECTS 
(1991/92) και την επιλογή των σπουδαστών για το ακαδημαϊκό έτος 1993/94. 
Επελέγησαν 1 850 σπουδαστές για την πραγματοποίηση περιόδου σπουδών 
σε ένα ίδρυμα ECTS (1 700 το 1992/93). Η γλωσσική πτυχή εξακολουθεί να 
διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις των σπουδαστών για παραμονή 
στο εξωτερικό. Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθούν να είναι οι 
πιο δημοφιλείς χώρες υποδοχής, έστω και αν συνεχίζονται οι προσπάθειες 
στα πλαίσια του πρότυπου σχεδίου για τη διαφοροποίηση των ροών 
σπουδαστών. Η επίδραση της συμμετοχής των χωρών ΕΖΕΣ είναι ήδη αισθητή. 
Στο Παράρτημα XI εμφαίνονται οι αριθμοί των σπουδαστών ECTS ανά 
ακαδημαϊκό κλάδο και χώρα προέλευσης το 1992/93, το πλέον πρόσφατο έτος 
για το οποίο υπάρχουν πραγματικά δεδομένα όσον αφορά την κινητικότητα. 
Το τέταρτο έτος της εφαρμογής (1992/93) υπήρξε έτος ανάπτυξης και 
τελειοποίησης των διαδικασιών ECTS, ιδίως χάρη σε ομάδες εργασίας στις 
οποίες ανατέθηκε η κατάρτιση φακέλων πληροφοριών σχετικά με τα συστήματα 
απονομής μονάδων και οι οποίες συνέταξαν ένα σύνολο οδηγιών χρήσης για 
τα ενδιαφερόμενα ιδρύματα. Το 1994 θα δημοσιευθεί ένα νέο φυλλάδιο 
παρουσίασης του ECTS. 
Ύστερα από σχετικό αίτημα του Συμβουλίου Υπουργών Παιδείας, μια ενδιάμεση 
έκθεση εξωτερικής αξιολόγησης συνετάγη από την εταιρεία συμβούλων 
Coopers and Lybrand (δημοσιεύθηκε ΤΟ Φεβρουάριο 1993), και της οποίας το 
πόρισμα ήταν ότι το ECTS « αποδείχθηκε ένα αποτελεσματικό μέσο, στα 
πλαίσια του πρότυπου σχεδίου, για τη διευκόλυνση της ακαδημαϊκής 
αναγνώρισης μεταξύ των ιδρυμάτων των διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών ». 
Κατά το 1993, οι μηχανισμοί του ECTS σημείωσαν σημαντική επέκταση όσον 
αφορά την εφαρμογή τους, δεδομένου ότι υιοθετήθηκαν από ιδρύματα τα οποία 
δεν συμμετέχουν στο πρότυπο σχέδιο και σε κλάδους εκτός των πέντε οι οποίοι 
καλύπτονται επισήμως. Η υιοθέτηση του συστήματος ECTS σε ορισμένα 
ιδρύματα για το σύνολο της κινητικότητας των σπουδαστών, όπου ο 
αυξανόμενος αριθμός εκπαιδεύσεων που στηρίζονται σε μια βάση αυτονόμων 
ενοτήτων ή «μονάδων» και το ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον που δείχνουν 
ιδρύματα εκτός του εσωτερικού κύκλου για την κλίμακα βαθμολόγησης ECTS, 
αποτελούν σημαντικές εξελίξεις του σχεδίου. 
Το Δίκτυο NARIC 
16. Η Ενέργεια 3.2 του Erasmus αφορά το ευρωπαϊκό δίκτυο εθνικών κέντρων 
πληροφοριών για την ακαδημαϊκή αναγνώριση (δίκτυο NARIC). Στόχος της 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕίΗ 1993 
ενέργειας αυτής είναι η διασφάλιση της καλύτερης δυνατής συνεργασίας των 
κέντρων NARIC, των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των εθνικών 
αρχών των κρατών μελών της Κοινότητας καθώς και των χωρών ΕΖΕΣ σε θέματα 
σχετικά με την ακαδημαϊκή αναγνώριση που αποτελεί σημαντικό στοιχείο της 
διαπανεπιστημιακής συνεργασίας. 
Το Δίκτυο NARIC συμβάλλει στην προώθηση της κινητικότητας των σπουδαστών 
παρέχοντας έγκυρες συμβουλές και πληροφορίες σχετικά με την ακαδημαϊκή 
αναγνώριση των διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών στο εξωτερικό. Το 
1993, χορηγήθηκαν 119 230 ECU στα κέντρα NARIC, στα πλαίσια του Erasmus, 
ώστε αντιπρόσωποι των κέντρων να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν 
εκπαιδευτικές επισκέψεις σε άλλες επιλέξιμες χώρες ή να συντάξουν 
δημοσιεύματα σχετικά με θέματα ακαδημαϊκής αναγνώρισης. Το 1993, το Δίκτυο 
NARIC δημοσίευσε συγκριτική ανασκόπηση των κυριότερων διπλωμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλα τα κράτη μέλη. 
Οι συνεδριάσεις του Δικτύου NARIC πραγματοποιήθηκαν στη Στοκχόλμη, στις 
9 και 11 Μαίου, και στις Βρυξέλλες, στις 30 Νοεμβρίου 1993. Η συνεδρίαση 
στις Βρυξέλλες πραγματοποιήθηκε από κοινού με το παράλληλο δίκτυο των 
« σημείων επαφής » για την εφαρμογή της Γενικής Οδηγίας για την 
επαγγελματική αναγνώριση των διπλωμάτων, δεδομένου ότι ένας μεγάλος 
αριθμός κέντρων NARIC χρησιμεύουν, επίσης, ως σημεία επαφής για την Οδηγία 
αυτή. 
Ενέργεια 4 
Συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας 
17. Στα πλαίσια της Ενέργειας 4, χορηγούνται χρηματοδοτικές ενισχύσεις ιδιαίτερα 
σε ενώσεις ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή σε άτομα που εργάζονται 
ή σπουδάζουν στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με στόχο την 
υποστήριξη σχεδίων που ενισχύουν τη συνεργασία και τη διάδοση πληροφοριών 
σε Ευρωπαϊκή κλίμακα. Οι εν λόγω ενώσεις μπορεί να είναι εντελώς νέες ή 
υπάρχουσες ομάδες που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε ένα ειδικό σχέδιο με 
Ευρωπαϊκή διάσταση. Οι δημοσιεύσεις οι οποίες βελτιώνουν τη γνώση των 
δυνατοτήτων σπουδών και εκπαιδεύσεων στα διάφορα επιλέξιμα κράτη, ή που 
προβάλλουν ιδιαίτερα σημαντικά επιτεύγματα από την άποψη της συνεργασίας 
στο τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, μπορούν επίσης να λάβουν 
χρηματοδοτική ενίσχυση. Η χρηματοδότηση στα πλαίσια της Ενέργειας 4 
χορηγείται με βάση μακροχρόνια σχέδια και για την εναρκτήρια φάση. Η 
Επιτροπή μπορεί, επίσης, σε μεμονωμένη βάση ή σε συνεργασία με διάφορα 
ιδρύματα, να εγκαινιάσει ειδικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της 
συμμετοχής ορισμένων ακαδημαϊκών κλάδων ή περιφερειών στο πρόγραμμα ή 
για να δοκιμάσει νέες μορφές συνεργασίας. 
Το 1993 οργανώθηκαν τέσσερις κύκλοι επιλογής. Από τις 83 επιλέξιμες αιτήσεις 
που ελήφθησαν, 44 αφορούσαν τη χρηματοδότηση ενώσεων σπουδαστών ή 
διδακτικού προσωπικού και 39 σχέδια δημοσιεύσεων σχετικά με την 
κινητικότητα, χορηγήθηκαν 28 ενισχύσεις - 13 για την εφαρμογή 
δραστηριοτήτων ενώσεων και 15 για δημοσιεύσεις, με συνολικό προϋπολογισμό 
ίσο προς 248 770 ECU (122 300 ECU για δραστηριότητες σχετικές με διάφορες 
ενώσεις και 126 470 ECU για τις δημοσιεύσεις). 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
Συνολικά υπάρχουν 328 συμμετοχές ιδρυμάτων και οργανώσεων που 
κατανέμονται κατά ισόρροπο τρόπο μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας και των χωρών ΕΖΕΣ. Από το συνολικό ποσό που χορηγήθηκε στις 
ενώσεις και στις δημοσιεύσεις, το 62 % (154 270 ECU), διατέθηκε σε 20 σχέδια 
που καλύπτουν εννέα ειδικούς ακαδημαϊκούς κλάδους, ιδιαίτερα στη διαχείριση 
(6 σχέδια) και στην ιατρική (4 σχέδια), ενώ το υπόλοιπο - δηλαδή 38 % του 
συνόλου (94 500 ECU) χορηγήθηκε σε πολυκλαδικά σχέδια. 
Το 1993, εννέα ενισχύσεις στα πλαίσια της Ενέργειας 4 χορηγήθηκαν σε 
ενώσεις σπουδαστών, ιδιαίτερα μια ενίσχυση για την προώθηση της νέας 
διακλαδικής συνάντησης διεθνών σπουδαστικών οργανώσεων (Intersectoral 
Meeting of International Student Organisations) (IMISO) στην οποία 
εκπροσωπούνται οργανώσεις σπουδαστών από τέσσερις ακαδημαϊκούς 
κλάδους, καθώς και για την έκδοση από το IMISO ενός ευρετηρίου των διεθνών 
σπουδαστικών ενώσεων. 
Ένα άλλο ενδιαφέρον σχέδιο που χρηματοδότησε η Ενέργεια 4 αποτελεί η 
μελέτη που εκπόνησε το European Network of Insurance Faculties - ENIF 
(Ευρωπαϊκό Δίκτυο Σχολών Ασφαλιστικών Σπουδών) σχετικά με τον κίνδυνο 
και τα προβλήματα της ευθύνης στην περίπτωση σπουδών στο εξωτερικό. 
Στα πλαίσια της ειδικής πρωτοβουλίας Erasmus σχετικά με την κατάρτιση των 
εκπαιδευτικών (1991-1992), η Βασιλική Σχολή Παιδαγωγικών Επιστημών της 
Δανίας έλαβε ενίσχυση για την έκδοση καταλόγου ιδρυμάτων που προσφέρουν 
εντατικά προγράμματα κινητικότητας τα οποία προορίζονται για σπουδαστές 
που προετοιμάζονται για την σταδιοδρομία του εκπαιδευτικού. Η πρωτοβουλία 
της στηρίζεται στην εμπειρία που αποκτήθηκε χάρη στη συμμετοχή της στο 
Réseau des institutions de formation des enseignants (RIF) (Δίκτυο των Ιδρυμάτων 
Κατάρτισης Εκπαιδευτικών) που έλαβε χρηματοδοτική υποστήριξη Erasmus το 
1992. 
Μια άλλη χρηματοδότηση ειδικού σχεδίου είναι η χρηματοδότηση που 
χορηγήθηκε στο φόρουμ που διοργάνωσε η European Association for 
Architectural Education (EAAE), το οποίο ανέλυσε την κατάσταση και τις 
προοπτικές των σχολών αρχιτεκτονικής στα προγράμματα ευρωπαϊκών 
ανταλλαγών. 
Η Επιτροπή εξήγγειλε στο πληροφοριακό δελτίο Erasmus, το φθινόπωρο 1993, 
την πρόθεση της να ενθαρρύνει μια προσέγγιση η οποία προσανατολίζεται 
περισσότερο στους ίδιους τους ακαδημαϊκούς κλάδους και να καλέσει τις 
ομάδες συντονιστών ΔΠΣ και τους εταίρους σε ένα συγκεκριμένο ακαδημαϊκό 
κλάδο να ζητήσουν χρηματοδοτήσεις στα πλαίσια της Ενέργειας 4 για τη 
διοργάνωση συνεδριάσεων αξιολόγησης της εφαρμογής και της επίδρασης 
του προγράμματος Erasmus. 
Ειδικές πρωτοβουλίες 
18. Ύστερα από μελέτη που διενήργησε η Επιτροπή το 1992 σχετικά με τη 
συμμετοχή του μη πανεπιστημιακού τομέα στο πρόγραμμα Erasmus, το 1993 
άρχισε με την εγκαινίαση μιας ενημερωτικής εκστρατείας που στόχο έχει την 
προώθηση της συμμετοχής αυτού του είδους ιδρυμάτων, ιδιαίτερα στις 
περιφέρειες και τους ακαδημαϊκούς κλάδους που υποεκπροσωπουνται. Η 
ενημερωτική εκστρατεία θα αποτελέσει κοινή πρωτοβουλία της Επιτροπής και 
της European Association of Institutions in Higher Education (Eurashe). 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS —ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
II ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 
19. Καθ'όλη τη διάρκεια του 1993, παρασχέθηκαν υπηρεσίες πληροφόρησης στους 
ακαδημαϊκούς κύκλους, τους αρμόδιους εθνικούς φορείς, τα μέσα μαζικής 
ενημέρωσης και το ευρύ κοινό. Οι υπηρεσίες αυτές περιλαμβάνουν την 
παραγωγή και διανομή μιας σειράς προϊόντων βασικής πληροφόρησης στους 
ενδεχόμενους υποψηφίους, στη βελτίωση της παρουσίασης του προγράμματος 
στα πλαίσια συνεδρίων ή εκθέσεων, την υποδοχή και παροχή συμβουλών σε 
επισκέπτες καθώς και τη διεκπεραίωση αιτήσεων πληροφόρησης από τον 
ακαδημαϊκό και πολιτικό κόσμο και από τον Τύπο. Η φήμη του προγράμματος 
στο ευρύ κοινό δεν έπαψε να αυξάνει χάρη στις σταθερές σχέσεις με τον Τύπο 
(βλ. παρακάτω), και στην πολύ ευρεία βάση στην οποία στηρίζεται από τώρα 
και στο εξής το πρόγραμμα. Κατά τη διάρκεια του έτους διεκπεραιώθηκαν 
παραπάνω από 6 000 γραπτές ερωτήσεις στις Βρυξέλλες, ένα πλήθος 
προσωπικών επισκέψεων και πάνω από 1 000 αιτήματα για πληροφόρηση από 
τηλεφώνου. Ένας σημαντικός αριθμός από τις αιτήσεις αυτές προέρχονται από 
γραφεία διεθνών σχέσεων των πανεπιστημίων, ενώσεις σπουδαστών ή τα μέσα 
μαζικής ενημέρωσης που διαδραματίζουν ένα καθοριστικό ρόλο 
«πολλαπλασιαστή» όσον αφορά τη διάδοση των πληροφοριών. 
Το πρόγραμμα δημοσιεύσεων σχετικά με το Erasmus συνεχίζει να διαδραματίζει 
ένα θεμελιώδη ρόλο. Οι δημοσιεύσεις που εκπονήθηκαν ή κυκλοφόρησαν το 
1993 περιλαμβάνουν συγκεκριμένα: 
• ERASMUS & LINGUA Action II Directory 1993/94 (τον κατάλογο 
προγραμμάτων Erasmus 1993/94) (1 492 σελίδες, με λεπτομερείς 
πληροφορίες για όλα τα ΔΠΣ που εγκρίθηκαν - δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο 
1994)· 
• το ενημερωτικό δελτίο (μέχρι σήμερα κυκλοφορούσε τρεις φορές ετησίως 
στα αγγλικά και γαλλικά, αλλά το 1994 θα αντικατασταθεί από ένα ενιαίο 
περιοδικό της Task Force Ανθρώπινοι Πόροι το οποίο θα καλύπτει το σύνολο 
των Κοινοτικών προγραμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης)' 
• τον Οδηγό για τους αιτούντες 1994/95 (έγγραφο σε εννέα γλώσσες που 
περιέχει τα έντυπα υποψηφιοτήτων καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις 
διαδικασίες και τα διαθέσιμα είδη χρηματοδοτικής ενίσχυσης)* ο οδηγός 
αυτός αποστέλλεται σε όλα τα επιλέξιμα ιδρύματα* 
• μια νέα ενημερωμένη έκδοση, σε εννέα γλώσσες, του Οδηγού ορθής 
πρακτικής Erasmus (που εξηγεί στους σημερινούς ή πιθανούς εταίρους τον 
τρόπο αποτελεσματικής συμμετοχής στο πρόγραμμα)' 
• ένα νέο πληροφοριακό δελτίο ECTS σε εννέα γλώσσες (που πρόκειται να 
δημοσιευθεί το 1994)* 
• μια νέα έκδοση του φυλλαδίου γενικής πληροφόρησης, πληροφοριακά 
σημειώματα προς τους σπουδαστές σχετικά με το Erasmus και τον κατάλογο 
των κέντρων NARIC* 
• ένα χάρτη μεγάλων διαστάσεων που εμφανίζει τη συμμετοχή στο Erasmus 
ανά περιφέρεια των χωρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των χωρών της 
ΕΖΕΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
• Directory of Higher Education Institutions in the EFT A Countries (ένα κατάλογο 
των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις χώρες ΕΖΕΣ) (θα δημοσιευθεί 
το 1994)* 
• τα δύο πρώτα τεύχη της νέας σειράς που κυκλοφόρησε η Task Force 
Ανθρώπινοι Πόροι με τίτλο « Διαχείριση της ποιότητας και εξασφάλιση της 
ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα: 
μέθοδοι και μηχανισμοί » (αριθμός 1) και « Οι προοπτικές για την 
τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η ανταπόκριση στο 
Υπόμνημα » (αριθμός 2). 
Αλλες δραστηριότητες πληροφόρησης περιλαμβάνουν τα εξής: 
• την ανάπτυξη των σχέσεων με τον Τύπο που είχε ως αποτέλεσμα σημαντική 
αύξηση της κάλυψης του Erasmus από τον Τύπο (1 506 άρθρα στο 
περιφερειακό ή εθνικό Τύπο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 841 στις χώρες 
ΕΖΕΣ - τα στοιχεία του 1992 ήσαν, αντίστοιχα, 602 και 454 άρθρα)' 
• συμμετοχή των συντονιστών ΔΠΣ και εκπροσώπων των ΕΑΑΥ σε τοπικές ή 
εθνικές εκδηλώσεις ή ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα* 
• την εκπροσώπηση του προγράμματος (είτε με την παρουσία εκπροσώπων 
είτε με αποστολή τεκμηρίωσης) σε 17 διεθνείς εκθέσεις και τη συμμετοχή 
στις μισές περίπου εκδηλώσεις στις οποίες προσκλήθηκε η Επιτροπή στα 
πλαίσια του Erasmus. 
Αλλα μέσα διάδοσης πληροφοριών σχετικά με το Erasmus βρίσκονται στο 
στάδιο της μελέτης, ιδιαίτερα μια ευρύτερη χρήση των μεθόδων ηλεκτρονικής 
επικοινωνίας. 
Ill ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ 
Συμβουλευτική Επιτροπή Erasmus 
20. Η Συμβουλευτική Επιτροπή Erasmus (ΣΕΕ), η οποία επικουρεί την Επιτροπή 
όσον αφορά την εφαρμογή του προγράμματος, συνεδρίασε δύο φορές στις 
Βρυξέλλες το 1993, στις 17 -18 Μαρτίου και στις 7 - 8 Δεκεμβρίου. 
Κύριο θέμα της πρώτης συνεδρίασης ήταν η συζήτηση της πολιτικής όσον αφορά 
την επιλογή των ΔΠΣ το 1993/94. Συζητήθηκαν, όμως, και άλλα θέματα, ιδιαίτερα 
οι εκθέσεις αξιολόγησης που πραγματοποιήθηκαν το 1992 από τους συμβούλους 
Price Waterhouse σχετικά με το Erasmus και Coopers and Lybrand σχετικά με 
το πρότυπο σχέδιο ECTS. Κατά τη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου, η Επιτροπή 
παρουσίασε προφορικά στη Συμβουλευτική Επιτροπή το σχέδιο πρότασης για 
το νέο πρόγραμμα Σωκράτης (βλ. παράγραφο 28 παρακάτω) και η συζήτηση 
ως αντικείμενο είχε τις προτάσεις που παρουσίασε η Επιτροπή για την 
διαδικασία επιλογής για το 1994/95. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
Ακαδημαϊκές Συμβουλευτικές Ομάδες 
21. Οι τρεις ακαδημαϊκές συμβουλευτικές ομάδες, η καθεμία από τις οποίες 
καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ακαδημαϊκών κλάδων και αποτελείται από 
εκπροσώπους των πανεπιστημιακών κύκλων που ορίσθηκαν από την Επιτροπή, 
συνέδραμαν την Επιτροπή κατά την επιλογή των ΔΠΣ. Οι τρείς εν λόγω ομάδες 
συνεδρίασαν τον Μάρτιο του 1993. 
Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών 
22. Όλα τα κράτη τα οποία συμμετέχουν στο Erasmus έχουν ορίσει μια Εθνική 
Αρχή Απονομής Υποτροφιών (ΕΑΑΥ), η οποία είναι αρμόδια για τη διαχείριση 
των υποτροφιών που χορηγούνται στους σπουδαστές των ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη σχετική χώρα, οι οποίοι επιθυμούν να 
πραγματοποιήσουν μια αναγνωρισμένη περίοδο σπουδών στο εξωτερικό, στα 
πλαίσια των ΔΠΣ, του πρότυπου σχεδίου ECTS ή ως «ελεύθερα διακινούμενοι» 
σπουδαστές. Μολονότι οι Εθνικές Αρχές μπορούν να χορηγήσουν υποτροφίες 
κινητικότητας άμεσα στους δικαιούχους, η μέθοδος η οποία χρησιμοποιείται 
συχνότερα είναι η διενέργεια της πληρωμής διαμέσου του ιδρύματος 
προέλευσης. Οι επιλέξιμες χώρες δεν χορηγούν υποτροφίες στους ελεύθερα 
διακινούμενους σπουδαστές ή τις χορηγούν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, 
με εξαίρεση τη Δανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Πορτογαλία και τις χώρες 
ΕΖΕΣ. Οι χώρες ΕΖΕΣ χορηγούν το. 1993/94 σημαντικά λιγότερες υποτροφίες 
στους ελεύθερα διακινούμενους σε σύγκριση με το παρελθόν έτος (το οποίο 
ήταν το πρώτο έτος συμμετοχής στο Erasmus), λόγω της αύξησης του αριθμού 
των σπουδαστών των χωρών ΕΖΕΣ που συμμετέχουν σε ΔΠΣ. 
Ορισμένοι εκπρόσωποι των Εθνικών Αρχών Απονομής Υποτροφιών 
συμμετέχουν ως παρατηρητές στις συνεδριάσεις της Συμβουλευτικής 
Επιτροπής Erasmus, όλες όμως οι Εθνικές Αρχές έλαβαν μέρος στην 
συνεδρίαση ολομελείας που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, στις 4 και 5 
Απριλίου 1993. Η ημερήσια διάταξη αφορούσε τα αποτελέσματα της επιλογής 
των ΔΠΣ για το 1993/94, τα αποτελέσματα των επισκέψεων λογιστικού ελέγχου 
που πραγματοποίησε η Επιτροπή, την πρόοδο του σχεδίου μηχανοργάνωσης 
των Εθνικών Αρχών, τα μέτρα που εφαρμόζονται για την εναρμόνιση των 
υποτροφιών κινητικότητας σπουδαστών των προγραμμάτων Erasmus και Lingua, 
τα αποτελέσματα των εξωτερικών αξιολογήσεων του Erasmus και του ECTS. 
Κατά τη διάρκεια του έτους, οι Εθνικές Αρχές πραγματοποίησαν άτυπες 
επισκέψεις στις Βρυξέλλες, ενώ προσωπικό των Εθνικών Αρχών της Αυστρίας 
και της Ισπανίας αποσπάσθηκε για σύντομες περιόδους εργασίας στο Bureau 
Erasmus. 
Οι Εθνικές Αρχές διεκπεραιώνουν, επίσης, ένα μεγάλο αριθμό αιτήσεων σε 
τοπικό επίπεδο και πολλές από αυτές έχουν συμμετάσχει ή διοργανώσει 
ενημερωτικές συνεδριάσεις, ιδιαίτερα συνεδριάσεις σε εθνική ή περιφερειακή 
κλίμακα με τους συντονιστές των ΔΠΣ, ενδεχόμενους εταίρους σε ΔΠΣ, και 
τους σπουδαστές. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
To Bureau Erasmus 
23. Η Επιτροπή συνεχίζει να επικουρείται στην εφαρμογή του προγράμματος από 
το Erasmus Bureau, που είναι ένας μη κερδοσκοπικός αυτόνομος φορέας του 
Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Πολιτισμού. Η συνδρομή του Erasmus Bureau παρέχεται 
στα πλαίσια σύμβασης μεταξύ της Επιτροπής και του 'Ιδρύματος. 
IV ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
24. Από την αρχή του προγράμματος Erasmus δόθηκε μεγάλη σημασία στην 
παρακολούθηση και αξιολόγηση σε ποιοτικό και ποσοτικό επίπεδο ταυτόχρονα. 
Η παρακολούθηση πραγματοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό στα πλαίσια της 
λειτουργικής διαχείρισης του προγράμματος ενώ η αξιολόγηση διασφαλίζεται 
από εξωτερικούς αξιολογητές. Το 1992 εκπονήθηκαν δύο μεγάλες εκθέσεις: η 
έκθεση του συνολικού προγράμματος από τους συμβούλους Price Waterhouse 
και η αξιολόγηση του προτύπου σχεδίου ECTS από τους Coopers and Lybrand, 
εκθέσεις που συζητήθηκαν ευρύτατα το 1993. (Εξάλλου, η εταιρεία συμβούλων 
Price Waterhouse υπέβαλε το 1993 συμπληρωματική έκθεση αξιολόγησης 
σχετικά με τη Δράση II του Lingua (βλ. παράγραφο 31 παρακάτω)). 
25. Κατά την παρακολούθηση του προγράμματος, η Επιτροπή επικουρείται από το 
Wissenschaftliches Zentrum fur Berufs-und Hochschulforschung (Κέντρο ερευνών 
για θέματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και εργασίας) του πανεπιστημίου του 
Kassel, το οποίο ασχολείται, ταυτόχρονα, με τη συλλογή στατιστικών 
δεδομένων και την ποιοτική ανάλυση των ερωτηματολογίων που απευθύνονται 
σε συγκεκριμένες κατηγορίες συμμετεχόντων στο πρόγραμμα. 
Το 1993, δημοσιεύθηκαν τα ακόλουθα έγγραφα που παρήγαγε η ομάδα του 
Kassel: 
• The experiences of Erasmus students 1990/91 (Οι εμπειρίες των σπουδαστών 
Erasmus 1990/91) (διετής μελέτη των σπουδαστών ΔΠΣ: περισσότερο από 
3 200 σπουδαστές που πήραν μέρος σε ΔΠΣ Erasmus το 1990/91 
συμπλήρωσαν λεπτομερές ερωτηματολόγιο που καλύπτει όλες τις 
ακαδημαϊκές, πολιτιστικές και πρακτικές πτυχές της περιόδου σπουδών που 
πραγματοποίησαν στο εξωτερικό) (στα αγγλικά και στα γαλλικά)-
• Transition to Work: the experiences of Former Erasmus Students (Μετάβαση 
στην εργασία: οι εμπειρίες πρώην σπουδαστών Erasmus) (η πρώτη μελέτη 
παρακολούθησης για την αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης επίδρασης της 
περιόδου σπουδών που πραγματοποίησαν στο εξωτερικό) δημοσιεύθηκε και 
διανέμεται από την Jossica Kingsley, Λονδίνο)). 
Οι παρακάτω εκθέσεις υποβλήθηκαν το 1993, δεν έχουν όμως ακόμη 
δημοσιευθεί: 
• Erasmus Teaching Staff Mobility: the 1990/91 Teacher's vieuw (Κινητικότητα 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS —ΜΪΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
διδακτικού προσωπικού Erasmus: η άποψη των εκπαιδευτών 1990/91) (μια 
έρευνα σε ένα δείγμα 400 και πλέον καθηγητών που συμμετείχαν σε 
προγράμματα κινητικότητας στα πλαίσια ΔΠΣ Erasmus)' 
• Erasmus student mobility programmes 1991/92 in the vmuwof the local directors 
(Προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών Erasmus 1991/92 η άποψη των 
τοπικών διευθυντών) (μελέτη των εμπειριών που έζησε το προσωπικό 
ιδρυμάτων που συμμετέχουν στα ΔΠΣ ως υπεύθυνοι διαχείρισης 
προγραμμάτων το 1991/92)· 
• Experiences of ECTS students 1990/91 (Εμπειρίες σπουδαστών ECTS 1990/ 
91)· 
• Experiences of ECTS students 1991/92 (Εμπειρίες σπουδαστών ECTS 1991/ 
92)' 
Κατά τα τέλη του Δεκεμβρίου 1993, βρίσκονταν στο στάδιο της κατάρτισης οι 
ακόλουθες μελέτες: 
• Student mobility within Erasmus 1991/92 (κινητικότητα σπουδαστών στο 
Erasmus 1991/92: στατιστικό διάγραμμα) (εκδίδεται σε ετήσια βάση)' 
*• μια δεύτερη μελέτη παρακολούθησης σχετικά με τους σπουδαστές Erasmus 
το 1988/89, έξι έτη μετά τη διαμονή τους στο εξωτερικό· 
• um μελέτη σχετικά με τα μέτρα που λήφθηκαν σε επίπεδο ιδρυμάτων για 
την υποστήριξη εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο (η 
οποία λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των κατηγοριών ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τις διάφορες μορφές συμμετοχής σε ευρωπαϊκές 
δραστηριότητες και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων στους σχετικούς 
τομείς)· 
• μια συνθετική έκθεση των διαφόρων μελετών (μελέτες σχετικά με τις 
εμπειρίες Erasmus των σπουδαστών και των εκπαιδευτικών στατιστικές 
σχετικά με την κινητικότητα των σπουδαστών) για τα τέσσερα ακαδημαϊκά 
έτη της περιόδου 1990/91 έως 1993/94. 
26. To Bureau Erasmus εκπόνησε, επίσης εκ των έσω, ένα ορισμένο αριθμό 
εγγράφων τα οποία είναι απαραίτητα για την παρακολούθηση του 
προγράμματος: 
• ανάλυση των ετησίων εκθέσεων που αποστέλλονται από τους δικαιούχους 
ενισχύσεων Erasmus, η οποία επιτρέπει την κατάρτιση της συνολικής 
έκθεσης που ετοιμάζεται κάθε χρόνο για την Επιτροπή (με τη συνδρομή της 
ομάδας του Kassel όσον αφορά τις εκθέσεις ΔΠΣ)' 
• προετοιμασία μιας στατιστικής σύνθεσης σχετικά με τη συμμετοχή στο 
Erasmus για κάθε περιφέρεια της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των χωρών 
της ΕΖΕΣ για το 1993/94, με ανάλυση των ειδών συμμετοχής και των 
στοιχείων που την επηρεάζουν 
• παραγωγή στατιστικών σειρών που καλύπτουν την περίοδο 1988/89 έως 
1993/94· 
• παραγωγή λεπτομερών στατιστικών για τα ΔΠΣ 1993/94. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
V ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ 
27. Το ακαδημαϊκό έτος 1993/94 είναι το δεύτερο έτος της συμμετοχής των χωρών 
ΕΖΕΣ στο πρόγραμμα Erasmus το οποίο, όπως έχει ήδη αναφερθεί, επεκτάθηκε 
σημαντικά σε σχέση με το 1992/93. Στην Αυστρία, Φινλανδία και Ισλανδία, 
διοργανώθηκαν ειδικές ενημερωτικές εκστρατείες ενώ η προώθηση του 
Erasmus διασφαλίσθηκε κατά τις εκθέσεις σπουδαστών στη Βιέννη (Μάρτιος 
1993) και στη Στοκχόλμη (Νοέμβριος 1993). 
Το Μάρτιο και Δεκέμβριο πραγματοποιήθηκαν συνεδριάσεις των μικτών 
επιτροπών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των χωρών της ΕΖΕΣ. Οι εργασίες 
τους και το χρονοδιάγραμμα τους ενσωματώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στο 
αντίστοιχο της Συμβουλευτικής Επιτροπής Erasmus. 
Η συνδρομή κάθε χώρας της ΕΖΕΣ στον προϋπολογισμό Erasmus, το 1993, 
υπολογίσθηκε με την ίδια βάση όπως και το 1992. Για κάθε χώρα, το ποσό της 
συμμετοχής καθορίσθηκε σε αναλογία προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν 
της σε σχέση προς το σύνολο των ακαθάριστων εγχωρίων προϊόντων της εν 
λόγω χώρας και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
VI ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ 
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 90 
28. Η Επιτροπή εξέτασε λεπτομερέστατα, κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου 
του έτους, τα σχόλια και τις αντιδράσεις που έλαβε σχετικά με το Υπόμνημα 
για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (COM(91 )349). Μια 
έκθεση σύνθεσης σχετικά με τα αποτελέσματα των συζητήσεων που 
διεξήχθηκαν, κατά το 1992, καταρτίσθηκε με τη βοήθεια μιας ομάδας 
εμπειρογνωμόνων και δημοσιεύθηκε το Νοέμβριο 1993, από την Task Force 
Ανθρώπινοι Πόροι, Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Νεότητα με τον τίτλο « Οι 
προοπτικές για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η 
ανταπόκριση στο Υπόμνημα », στο δεύτερο τεύχος της σειράς μελέτες. 
Οι απαντήσεις στο Υπόμνημα προέρχονται από μια μεγάλη ποικιλία πηγών -
κατά κύριο λόγο από πανεπιστημιακούς και σπουδαστές αλλά, επίσης, από 
εκπροσώπους των εθνικών και περιφερειακών αρχών, συνδικαλιστές και 
εκπροσώπους της βιομηχανίας. Τονίζουν μια μεγάλη εκτίμηση του ζωτικού 
ρόλου που θα διαδραματίσει η τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη στο 
μέλλον. Το Δεκέμβριο 1993, η Επιτροπή δημοσίευσε δύο άλλες εκθέσεις με 
βάση τις πληροφορίες που έλαβε: η πρώτη συνόψιζε τις εθνικές απαντήσεις 
στο Υπόμνημα ενώ η δεύτερη συγκέντρωνε τα βασικά ερωτήματα που εθίγησαν 
κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ανταπόκριση στο Υπόμνημα για την 
τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα: περίληψη των εθνικών 
εκθέσεων και των εκθέσεων των ευρωπαϊκών οργανώσεων (στα γερμανικά, 
αγγλικά, και γαλλικά), και Ανταπόκριση στο Υπόμνημα για την τριτοβάθμια 
εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα: θεματικές εκθέσεις (στα αγγλικά και 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
γαλλικά). Τα έξι θέματα που επελέγησαν για τη δεύτερη έκθεση ήσαν τα εξής: 
Η συμμετοχή και πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η συνεχής 
τριτοβάθμια κατάρτιση· η ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση· η σύμπραξη 
με την οικονομική ζωή· η ευρωπαϊκή διάσταση· η έρευνα και η κατάρτιση για 
την έρευνα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. 
Πολλά σχόλια τόνισαν τον πολιτισμικό πλούτο που προκύπτει από τις διαφορές 
που υπάρχουν μεταξύ των εθνικών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και 
ενέκριναν τη νέα νομική βάση για τα προγράμματα στον τομέα της εκπαίδευσης 
που παρέχει η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (άρθρο 126), διακρίνοντας 
στην αρχή της επικουρικότητας ένα μέσο εγγύησης της εθνικής ταυτότητας 
και ανεξαρτησίας. Υπογραμμίσθηκαν η σημασία των Κοινοτικών προγραμμάτων, 
που θεωρούνται ως καταλύτες για νέα είδη συνεργασίας και η Ευρωπαϊκή 
« προστιθέμενη αξία » που προσφέρουν, ταυτόχρονα όμως αναγνωρίσθηκε 
ευρύτατα, ιδιαίτερα στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ότι τα ίδια τα 
κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίζουν πολιτικές που προσδίδουν μια ευρωπαϊκή 
διάσταση στις σπουδές όλων των σπουδαστών στον τομέα της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης και ότι η κινητικότητα αποτελούσε ένα σημαντικό στοιχείο των 
εν λόγω πολιτικών. 
Οι απαντήσεις στο Υπόμνημα βοήθησαν την Επιτροπή κατά την κατάρτιση των 
« Κατευθυντηρίων γραμμών για κοινοτική δράση στον τομέα της εκπαίδευσης 
και κατάρτισης » (COM(93)183) που υιοθετήθηκαν το Μάιο 1993, με βάση τις 
οποίες προετοιμάσθηκαν, στη συνέχεια, οι προτάσεις που υιοθέτησε η Επιτροπή 
το Δεκέμβριο 1993 και Ιανουάριο 1994, για τα νέα προγράμματα της στον τομέα 
της εκπαίδευσης και κατάρτισης. (Η πρόταση σχετικά με το πρόγραμμα 
επαγγελματικής κατάρτισης - Leonardo - που στηρίζεται στο άρθρο 127 της 
Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση υιοθετήθηκε από την Επιτροπή στις 21 
Δεκεμβρίου 1993 (COM(93)686) και η πρόταση σχετικά με το πρόγραμμα 
Σωκράτης στις 4 Ιανουαρίου 1994 (COM(93)708) (με βάση τα άρθρα 126 και 
127)). Ειδικότερα, το πρόγραμμα Σωκράτης καλύπτει όλα τα επίπεδα 
εκπαίδευσης και οι δραστηριότητες Erasmus και Lingua (Δράση II) καλύπτονται 
στα πλαίσια του κεφαλαίου Ι του προγράμματος Σωκράτης. 
29. Το 1993, οι Υπουργοί Παιδείας συζήτησαν ένα ορισμένο αριθμό προβλημάτων 
που εθίγησαν κατά τη συζήτηση σχετικά με το Υπόμνημα. Κατά τη διάρκεια της 
άτυπης συνεδρίασης τους, στις 8 και 9 Φεβρουαρίου, τόνισαν τη σημασία που 
έχει η ποιότητα στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και ορισμένες 
πτυχές της κινητικότητας των σπουδαστών και της πρόσβασης τους στην 
εκπαίδευση. Μετά την ολοκλήρωση των συζητήσεων αυτών, το Συμβούλιο και 
οι Υπουργοί Παιδείας συνερχόμενοι στα πλαίσια του Συμβουλίου υιοθέτησαν 
στις 111ουνίου 1993 συμπεράσματα σχετικά με την προώθηση ενός Ευρωπαϊκού 
χώρου ο οποίος είναι ανοικτός για τη συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης. Ο στόχος είναι να διασφαλισθεί στους σπουδαστές η δυνατότητα 
να πραγματοποιούν όλες τους τις σπουδές ή τμήμα αυτών σε ένα άλλο κράτος 
μέλος, να ενισχυθεί η συνεργασία των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
για τη βελτίωση της ποιότητας, και να προωθηθεί η διαφοροποίηση της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για να αντιμετωπισθούν τα όλο και πιο 
διαφοροποιημένα αιτήματα των σπουδαστών και η εξέλιξη των αναγκών της 
κοινωνίας και της οικονομίας. Οι Υπουργοί συνέχισαν τις συζητήσεις τους 
σχετικά με τις επιπτώσεις της κινητικότητας κατά τη συνεδρίαση της 8ης 
Νοεμβρίου 1993, αναγνωρίζοντας ότι η εφαρμογή των εθνικών πολιτικών στον 
τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είχε επιπτώσεις για τα άλλα κράτη μέλη 
και ότι, από την πλευρά της, η εγκαθίδρυση μιας Ευρωπαϊκής αγοράς της 
εργασίας είχε συνέπειες για την εκπαίδευση και την κατάρτιση που προσφέρουν 
τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή 
να του υποβάλει μελέτη σχετικά με τις ροές των σπουδαστών στην Κοινότητα 
και τις επιπτώσεις της κινητικότητας αυτής από την άποψη της χρηματοδότησης. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
VII ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕ ΑΛΛΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
30. Η μελλοντική εξέλιξη του Erasmus πρέπει να θεωρηθεί στο ευρύτερο πλαίσιο 
των Κοινοτικών πρωτοβουλιών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, 
στόχος των οποίων είναι να συμβάλουν στην αξιοποίηση του δυναμικού της 
εσωτερικής αγοράς. Για το σκοπό αυτό, καταβάλλονται προσπάθειες για να 
διασφαλισθεί επαρκής συντονισμός του Erasmus και άλλων Κοινοτικών 
προγραμμάτων σε σχετικούς τομείς δραστηριότητας. 
31. Το 1993 ήταν το τέταρτο έτος λειτουργίας του προγράμματος Lingua. Στόχος 
του προγράμματος είναι η προώθηση της διδασκαλίας και εκμάθησης των εννέα 
επισήμων γλωσσών της Κοινότητας (καθώς και των ιρλανδικών και των 
λουξεμβουργικών). Η διαχείριση της Δράσης II του προγράμματος Lingua γίνεται 
σύμφωνα με τις ίδιες διαδικασίες όπως και το πρόγραμμα Erasmus, με την 
εφαρμογή κοινών διατάξεων. Καλύπτει τις δαπάνες που πραγματοποιούνται 
για επισκέψεις καθώς και τις ανταλλαγές σπουδαστών και διδακτικού 
προσωπικού ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Για το ακαδημαϊκό έτος 
1993/94, αναπτύχθηκε μια μέθοδος για την εναρμόνιση του επιπέδου των 
υποτροφιών σπουδαστών στα πλαίσια του Erasmus και του Lingua για να 
αποφευχθούν οι σημαντικές αυθαίρετες διαφορές που είχαν παρατηρηθεί κατά 
τα παρελθόντα έτη. 
Οι χώρες της ΕΖΕΣ δεν μπορούν ακόμη να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα 
Lingua. 
Το Μάρτιο 1993, ανατέθηκε στην εταιρεία Price Waterhouse η αξιολόγηση της 
Δράσης II του προγράμματος Lingua. Η τελική έκθεση υποβλήθηκε τον Οκτώβριο 
1993 και διανεμήθηκε στην επιτροπή Lingua για τη διατύπωση σχολίων στις 
αρχές του Δεκεμβρίου 1993. 
32. Η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την αλληλεπίδραση 
του Tempus και του Erasmus επιδιώκοντας τη μεγαλύτερη δυνατή συνεργεία 
των δύο πρωτοβουλιών. To Tempus αποτελεί τμήμα των προγραμμάτων Phare 
και Tacis τα οποία στόχο έχουν να προσφέρουν ενίσχυση στις οικονομίες και 
στις κοινωνίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και στα νέα κράτη της 
πρώην ΕΣΣΔ. Ο σχεδιασμός του προγράμματος Tempus επηρεάσθηκε ισχυρά 
από τις υφιστάμενες Κοινοτικές πρωτοβουλίες στον τομέα της εκπαίδευσης 
και της κατάρτισης και πολλές αιτήσεις που υποβάλλονται στα πλαίσια του 
Tempus στηρίζονται στην εμπειρία του Erasmus. 
33. Υφίσταται, επίσης, μια συμπληρωματικότητα με το πρόγραμμα Comett που 
αφορά τη συνεργασία των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με το 
βιομηχανικό τομέα. Μια περίοδος πρακτικής άσκησης αποτελεί βασικό στοιχείο 
της κινητικότητας σπουδαστών στο Comett, παρά το γεγονός ότι δεν αποτελεί 
παρά μια μορφή ανταλλαγών μεταξύ άλλων στο Erasmus, που, επιπλέον, 
καλύπτει ένα ευρύτερο φάσμα ακαδημαϊκών κλάδων. 
34. Το πρόγραμμα Ανθρώπινο Κεφάλαιο και Κινητικότητα στόχο έχει την τόνωση 
του ευρωπαϊκού ανθρώπινου δυναμικού από την άποψη της έρευνας και της 
ανάπτυξης, σε ποιοτικό και ποσοτικό επίπεδο. Οι δράσεις του, που απευθύνονται 
κατά κύριο λόγο στους νέους ερευνητές μετα-διδακτορικού επιπέδου, είναι 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1993 
συμπληρωματικές των δράσεων που πραγματοποιούνται στα πλαίσια του 
Erasmus. 
35. Η δράση Jean Monnet, διαμέσου της υποστήριξης «Ευρωπαϊκών εδρών» και 
«μόνιμων εκπαιδευτικών προγραμμάτων» και «αυτόνομων ενοτήτων 
μαθημάτων» συμβάλλει, επίσης, στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής διάστασης 
στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. 
VIII ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
36. Το 1993 αποτέλεσε για το πρόγραμμα Erasmus, καθώς και για άλλα Κοινοτικά 
προγράμματα στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, αποφασιστική 
καμπή μεταξύ της ευρύτατης συζήτησης όσον αφορά με Υπόμνημα του 1991 
σχετικά με την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και την 
παρουσίαση από την Επιτροπή των νέων προτάσεων της για τα μελλοντικά 
προγράμματα στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. 
Αναμένοντας την υιοθέτηση του νέου προγράμματος Σωκράτης, στο οποίο οι 
δράσεις σχετικά με την τριτοβάθμια εκπαίδευση θα κατέχουν προφανώς 
σημαντική θέση, η Επιτροπή συνέχισε να διασφαλίζει την παρακολούθηση και 
αξιολόγηση της συμμετοχής στο Erasmus σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο 
και ανά ακαδημαϊκό κλάδο. Εξάλλου, προετοίμασε την οδό για επέκταση του 
ECTS μετά την ολοκλήρωση του πρότυπου σχεδίου. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό 
πανεπιστημιακό δίκτυο συνέχισε να εκδηλώνει την ικανότητα του για 
παγιοποίηση και επέκταση, και τα ιδρύματα των χωρών μελών της ΕΖΕΣ έχουν 
τώρα δεσμευθεί σταθερά, συνεργαζόμενα με τις χώρες της Κοινότητας. Το 
άλμα και ο πλούτος των εμπειριών που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του Erasmus 
θα πρέπει να παράσχουν στέρεες βάσεις για το πρόγραμμα Σωκράτης 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα Ι 
Κεφάλαια που διατέθηκαν για το ακαδημαϊκό έτος 1993/94 (σε ECU) 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1 
Α. Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας 
α. Κινητικότητα των σπουδαστών 
β. Κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού 
ν. Ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών 
δ. Εντατικά προγράμματα 
Β. Επισκέψεις 25343510 
17266000 
3147510 
1320000 
1860000 23593510 
1750000 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2 
Α. Σπουδαστικές υποτροφίες 
Β. Σπουδαστικές υποτροφίες ECTS 65000100 
2880000 67880100 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 3 
Α. Οικονομικές ενισχύσεις ιδρυμάτων ECTS 
Β. Οικονομικές ενισχύσεις του δικτύου NARIC 1465000 
119230 1584230 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 4 
Α. Ενώσεις και δημοσιεύσεις 
Β. Πληροφόρηση, Διοίκηση, Παρακολούθηση 
και αξιολόγηση του προγράμματος 250000 
2788310 3038310 
ΣΥΝΟΛΟ 97846150 
Σημείωση: για τεχνικούς λόγους, είναι δυνατόν να εμφανισθούν ελαφρές διακυμάνσεις μεταξύ των αθροισμάτων 
που αναφέρονται εδώ και αφορούν συγκεκριμένες δραστηριότητες και των αντιστοίχων αθροισμάτων 
που δίδονται στο κείμενο σχετικά με ποσά που χορηγήθηκαν σε ιδρύματα. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα II (α) 
Αιτήσεις ΔΠΣ Erasmus που ελήφθησαν κατά επιλέξιμη χώρα 
προέλευσης του συντονίζοντος ιδρύματος 
Επιλέξιμη 
Χώρα 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Ρ 
υκ 
Σύνολο ΕΚ 
Α 
FIN 
IS 
Ν 
S 
CH 
FL 
Σύνολο ΕΖΕΣ 
Σύνολο ΕΚ + 
ΕΖΕΣ 1992/93 
Αριθ. 
208 
60 
309 
71 
215 
382 
41 
245 
1 
203 
57 
527 
2319 
54 
12 
0 
8 
30 
13 
0 
117 
2 436 % 
8,5 
2,5 
12,7 
2,9 
8,8 
15,7 
1,7 
10,1 
0,0 
8,3 
2,3 
21,6 
95,2 
2,2 
0,5 
0,0 
0,3 
1,2 
0,5 
0,0 
4,8 
100 %ΕΚ 
μόνο 
9,0 
2,6 
13,3 
3,1 
9,3 
16,5 
1,8 
10,6 
0,0 
8,8 
2,5 
22,7 
100 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 1993/94 
Αριθ. 
209 
59 
305 
84 
197 
380 
45 
227 
0 
214 
55 
524 
2299 
52 
26 
7 
25 
42 
19 
0 
171 
2 470 % 
8,5 
2.4 
12,3 
3,4 
8,0 
15,4 
1,8 
9,2 
0,0 
8,7 
2,2 
21,2 
93,1 
2,1 
1,1 
0,3 
1,0 
1.7 
0,8 
0,0 
6,9 
100 % εκ 
μόνο 
9,1 
2,6 
13,3 
3,7 
8,6 
16,5 
2,0 
9,9 
0,0 
9,3 
2,4 
22,8 
100 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα II (β) 
Εγκεκριμένα ΔΠΣ Erasmus κατά επιλέξιμο κράτος προέλευσης 
του συντονίζοντος ιδρύματος 
Επιλέξιμη 
χώρα 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Σύνολο ΕΚ 
Α 
FIN 
IS 
Ν 
s 
CH 
FL 
Σύνολο ΕΖΕΣ 
Σύνολο ΕΚ + 1992/93 
Αριθ. 
176 
48 
241 
49 
166 
312 
36 
180 
1 
153 
44 
439 
1045 
32 
9 
0 
6 
24 
8 
0 
79 
1924 % 
9,1 
2,5 
12,5 
2,5 
8,6 
16,2 
1,9 
9,4 
0,1 
8,0 
2,3 
22,8 
95,9 
1,7 
0,5 
0.0 
0,3 
1.2 
0,4 
0,0 
4,1 
100 %ΕΚ 
μόνο 
9,5 
2,6 
13,1 
2,7 
9.0 
16,9 
2,0 
9,8 
0,1 
8,3 
2,4 
23,8 
100 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 1993/94 
Αριθ. 
188 
51 
270 
71 
156 
330 
36 
194 
0 
189 
48 
480 
2 013 
49 
21 
4 
14 
36 
16 
0 
140 
2153 % 
8,7 
2,4 
12,5 
3,3 
7,3 
15,3 
1,7 
9,0 
0,0 
8,8 
2,2 
22,3 
93,5 
2,3 
1,0 
0,2 
0,6 
1,7 
0.7 
0,0 
*5 
100 %ΕΚ 
μόνο 
9,3 
2,5 
13,4 
3,5 
7,8 
16,4 
1,8 
9,6 
0,0 
9,4 
2,4 
23,9 
100 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα III (α) 
Αιτήσεις ΔΠΣ Erasmus κατά επιλέξιμη χώρα και αριθμό συμμετοχών 
Επιλέξιμη 
χώρα 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Ρ 
υκ 
EUR 
Σύνολο ΕΚ 
Α 
ΗΝ 
IS 
Ν 
S 
CH 
FL 
Σύνολο ΕΖΕΣ 
Σύνολο ΕΚ + 
ΕΖΕΣ 1992/93 
Αριθ. 
757 
372 
1794 
426 
1378 
2125 
368 
1310 
6 
826 
482 
2 269 
9 
12122 
172 
108 
2 
85 
242 
105 
1 
715 
12837 % 
5,9 
2,9 
14,0 
3,3 
10,7 
16,6 
2,9 
10,2 
0,0 
6,4 
3,8 
17,7 
0,1 
94,4 
1,3 
0,8 
0,0 
0,7 
1,9 
0,8 
0,0 
5,6 
100 %ΕΚ 
μόνο 
6,2 
3,1 
14,8 
3,5 
11,4 
17,5 
3,0 
10,8 
0,0 
6,8 
4,0 
18,7 
0,1 
100 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 1993794 
Αριθ. 
838 
434 
2132 
561 
1628 
2 422 
441 
1500 
6 
950 
612 
2654 
4 
14182 
267 
263 
17 
210 
385 
208 
1 
1351 
15533 % 
5,4 
2,8 
13,7 
3,6 
10,5 
15,6 
2,8 
9,7 
0,0 
6,1 
3,9 
17,1 
0,0 
91,3 
1,7 
1,7 
0,1 
1,4 
2,5 
1,3 
0,0 
8,7 
100 %ΕΚ 
μόνο 
5,9 
3,1 
15,0 
4,0 
11,5 
17,1 
3,1 
10,6 
0,0 
6,7 
4,3 
18,7 
0,0 
100 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
• · — 
— 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα III (6) 
Εγκεκριμένα ΔΠΣ Erasmus κατά επιλέξιμη χώρα και αριθμό συμμετοχών 
Επιλέξιμη 
χώρα 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Ρ 
UK 
EUR 
Σύνολο ΕΚ 
Α 
FIN 
IS 
Ν 
S 
CH 
FL 
Σύνολο ΕΖΕΣ 
Σύνολο ΕΚ + 
ΕΖΕΣ 1992/93 
Αριθ. 
642 
321 
1561 
360 
1 180 
1841 
322 
1081 
6 
691 
423 
1950 
6 
10384 
137 
95 
1 
71 
214 
85 
2 
605 
10989 % 
5,8 
2,9 
14,2 
3,3 
10,7 
16,8 
2,9 
9,8 
0,1 
6,3 
3,8 
17,7 
0,1 
94,5 
1,2 
0,9 
0,0 
0.6 
1,9 
0,8 
0,0 
5.S 
100 % ΕΚ 
μόνο 
6,2 
3,1 
15,0 
3,5 
11,4 
17,7 
3,1 
10,4 
0,1 
6,7 
4,1 
18,8 
0.1 
100 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 1993794 
Αρ»θ. 
754 
399 
1974 
513 
1507 
2 242 
406 
1381 
6 
862 
561 
2 450 
4 
1305» 
245 
238 
12 
188 
348 
188 
1 
1220 
14279 % 
5,3 
2,8 
13,9 
3,6 
10,6 
15,7 
2,8 
9,7 
0,0 
6,0 
3,9 
17,2 
0,0 
91,5 
1,7 
1,7 
0,1 
1,3 
2,4 
1,3 
0,0 
*fi 
100 μόνο 
5,8 
3,1 
15,1 
3,9 
11,5 
17,2 
3,1 
10,6 
0,0 
6,6 
4.3 
18,8 
0,0 
100 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα IV (α) 
Αιτήσεις ΔΠΣ Erasmus ανά τομέα σπουδών 
Τομέας Σπουδών 
Γεωργία 
Αρχιτεκτονική 
Καλές Τέχνες/Μουσική 
Εμπορικές Σπουδές 
Εκπαίδευση 
Μηχανολογία 
Γεωγραφία/Γεωλογία 
Ανθρωπιστικές Σπουδές 
Γλώσσες 
Δίκαιο 
Μαθηματικά 
Ιατρικές Επιστήμες/Ψυχολογία 
Φυσικές Επιστήμες 
Κοινωνικές Επιστήμες 
Επικοινωνία/Πληροφόρηση 
Διάφορα 
Συμφωνίες-πλαίσια 
Σύνολο 1992/93 
Αριθ. 
67 
88 
100 
261 
122 
347 
77 
143 
258 
137 
108 
157 
217 
259 
26 
31 
38 
2 436 % 
2,8 
3,6 
4,1 
10,7 
5,0 
14,2 
3,2 
5,9 
10,6 
5,6 
4,4 
6,4 
8,9 
10,6 
1,1 
1,3 
1,6 
100 1993/94 
Αριθ.. 
80 
95 
109 
249 
115 
343 
91 
149 
262 
133 
109 
171 
205 
256 
32 
31 
40 
2 470 % 
3,2 
3,8 
4,4 
10,1 
4,7 
13,9 
3,7 
6,0 
10,6 
5,4 
4,4 
6,9 
8,3 
10,4 
1,3 
1,3 
1,6 
100 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα IV (β) 
Εγκεκριμένα ΔΠΣ Erasmus ανά τομέα σπουδών 
Τομέας Σπουδών 
Γεωργία 
Αρχιτεκτονική 
Καλές Τέχνες/Μουσική 
Εμπορικές Σπουδές 
Εκπαίδευση 
Μηχανολογία 
Γεωγραφία/Γεωλογία 
Ανθρωπιστικές Σπουδές 
Γλώσσες 
Δίκαιο 
Μαθηματικά 
Ιατρικές Επιστήμες/Ψυχολογία 
Φυσικές Επιστήμες 
Κοινωνικές Επιστήμες 
Επι κοινωνία/Πληροφόρηση 
Διάφορα 
Συμφωνίες-πλαίσια 
Σύνολο 1992/93 
Αριθ. 
56 
65 
78 
197 
79 
283 
63 
115 
214 
113 
88 
124 
166 
202 
23 
24 
34 
1924 % 
2,9 
3,4 
4,1 
10,2 
4,1 
14,7 
3,3 
6,0 
11,1 
5,9 
4,6 
6,4 
8,6 
10,5 
1,2 
1,2 
1,8 
100 1993/94 
Αριθ. 
68 
80 
93 
208 
97 
313 
76 
127 
231 
123 
97 
148 
183 
219 
28 
26 
36 
2153 % 
3,2 
3,7 
4,3 
9,7 
4,5 
14,5 
3,5 
5,9 
10,7 
5,7 
4,5 
6,9 
8,5 
10,2 
1,3 
1,2 
1,7 
100 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα V(a) 
Αιτήσεις ΔΠΣ που ελήφθησαν κατά τύπο δραστηριότητας 
για το 1992/93 και το 1993/94 
Είδος δραστηριότητας 
Κινητικότητα Σπουδαστών (SM) 
Κινητικότητα Διδακτικού 
Προσωπικού (TS) 
Ανάπτυξη Προγραμμάτων 
Σπουδών (CD) 
Εντατικά Προγράμματα (IP) 1992/93 
Αριθ. 
2174 
1027 
453 
550 %* 
89 
42 
19 
23 1993/94 
Αριθ. 
2 250 
1024 
432 
500 %* 
91 
41 
17 
20 Αύξηση/Μείωση 
Αριθ. 
+ 76 
-3 
-21 
-50 % 
+ 3,5 
-0,3 
-4,6 
-9,1 
* % αιτήσεων ΔΠΣ που περιλαμβάνουν το είδος αυτό 
Σημείωση: Συχνά οι αιτήσεις περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα είδη δραστηριοτήτων 
Παράρτημα V(6) 
Εγκεκριμένα ΔΠΣ κατά τύπο δραστηριότητας 
για το 1992/93 και το 1993/94 
g:;!»^^ 
Κινητικότητα Σπουδαστών (SM) 
Κινητικότητα Διδακτικού 
Προσωπικού (TS) 
Ανάπτυξη 
ΠρογραμμάτωνΣπουδών (CD) 
Εντατικά Προγράμματα (IP) 1992/93 
Αριθ. 
1780 
360 
172 
139 %* 
93 
19 
9 
7 1993/94 
Αρβ. 
1997 
476 
232 
188 %* 
93 
22 
11 
9 Αύξηση/Μείωση 
«* 
+ 217 
+ 116 
+ 60 
+ 49 % 
+12,2 
+32,2 
+34,9 
+35,3 
* % αιτήσεων ΔΠΣ που περιλαμβάνουν το είδος αυτό 
Σημείωση: Συχνά οι αιτήσεις περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα είδη δραστηριοτήτων 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα VI 
Ποσοστά έγκρισης των ΔΠΣ κατά τύπο δραστηριότητας 
για το 1992/93 και το 1993/94 (σε %) 
Είδος δραστηριότητας 1992/93 1993/94 
Κινητικότητα Σπουδαστών (SM) 82 89 
Κινητικότητα Διδακτικού 35 .η 
Προσωτπτικού (TS) 
Ανάπτυξη Προγραμμάτων „„ _. 
Σπουδών (CD) Μ °* 
Εντατικά Προγράμματα (IP) 25 38 
Σύνολο ΔΠΣ 79 87 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα VII 
Ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης επιλέξιμα για το Erasmus 
fmAiÇwiXâpQ 
Β 
OK 
D 
OR 
Ε 
F 
RL 
1 
L 
NL 
Ρ 
UK 
EUR 
Σύνολο ΕΚ 
A 
FM 
IS 
Ν 
S 
CH 
FL 
Σύνολο Ε2ΕΣ 
Σύνολο ΕΚ + Αριβμος 
«ηλέξιμβν 
Λρομότ»ν 
τριτοβάθμιας 
ttcrrefSfuoiK 
{1993) 
421 
221 
357 
65 
76 
1963 
67 
117 
6 
369 
191 
485 
2 
4340 
57 
282 
13 
154 
73 
132 
3 
714 
5054 Αριθμός ιδρυμάτων non συμμετέχουν 
βε τουλάχιστο ίνα εγκεκριμένο ΔΠΣ Ertsmut 
1988/89 1989/90 1990791 1991/92 1992/93 1993/94 
26 49 69 76 100 126 
16 32 44 42 56 60 
83 126 132 176 186 205 
12 23 22 24 26 30 
37 42 42 47 55 60 
150 247 268 300 369 405 
12 19 20 22 31 31 
43 59 59 65 72 77 
2 2 3 2 2 2 
24 51 53 72 88 94 
15 28 35 41 67 70 
106 148 157 172 197 212 
2 2 
526 828 904 1039 1281 1374 
20 28 
29 51 
2 4 
19 41 
25 34 
14 17 
1 1 
110 1?8 
1381 1550 
Σημείωση: Η επιλεξιμότητα καθορίζεται από τα μεμονομένα κράτη μέλη (τα στοιχεία που αναφέρονται στη στήλη 
« Αριθμός επιλέξιμων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης » ισχύουν για το Μάιο 1993. 
Εξετάζοντας τον πίνακα αυτόν, θα πρέπει να λάβει κανείς υπόψη του ότι, σε ορισμένες χώρες, κυρίως 
τη Γαλλία, μια κατά υψηλή αναλογία ιδρυμάτων που έχουν καταγραφεί ως επιλέξιμα, έχουν στην 
πραγματικότητα δραστηριότητες που αφορούν κυρίως στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (και που κατά 
συνέπεια δεν θα συμμετάσχουν ποτέ σε Κοινοτικές δράσεις στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης). 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα VIII (α) 
Αιτήσεις για χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης με σκοπό την 
πραγματοποίηση εκπαιδευτικής επίσκεψης Erasmus για το 1993 κατά 
επιλέξιμη χώρα 
Επιλέξιμη 
Χώοα 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Σύνολο ΕΚ 
Α 
FIN 
IS 
Ν 
S 
CH 
FL 
Σύνολο 
ΕΖΕΣ 
ΓΥΝΟΛΟ 
| ΕΚ + ΕΖΕΣ Επιλέξιμες αιτήσεις 
Αριθμός 
72 
32 
116 
231 
118 
121 
51 
121 
0 
105 
44 
311 
1322 
21 
120 
14 
51 
51 
12 
0 
269 
1591 % 
5,4 
2,4 
8,8 
17,5 
8,9 
9,2 
3,9 
9,2 
0,0 
7,9 
3,3 
23,5 
100 
7,8 
44,6 
5,2 
18,9 
18,9 
4,6 
0,0 
100 
— Εγκεκριμένες αιτήσεις 
Αριθμός 
39 
21 
50 
137 
60 
69 
27 
72 
0 
57 
30 
156 
718 
16 
60 
9 
24 
25 
6 
0 
140 
858 % 
5,4 
2,9 
7,0 
19,1 
8,3 
9,6 
3,7 
10,1 
0,0 
8,0 
4,2 
21,7 
100 
11,4 
43,0 
6,4 
17,1 
17,8 
4,3 
0,0 
100 
— 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα VIII (β) 
Αιτήσεις για χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης με σκοπό την 
πραγματοποίηση εκπαιδευτικής επίσκεψης Erasmus για το 1993 ανά 
τομέα σπουδών 
Τομέας Σπουδών 
Γεωργία 
Αρχιτεκτονική 
Καλές Τέχνες/Μουσική 
Εμπορικές Σπουδές 
Εκπαίδευση 
Μηχανολογία 
Γεωγραφία/Γεωλογία 
Ανθρωπιστικές Σπουδές 
Γλώσσες 
Δίκαιο 
Μαθηματικά 
Ιατρικές Επιστήμες/Ψυχολογία 
Φυσικές Επιστήμες 
Κοινωνικές Επιστήμες 
Επικοινωνία/Πληροφόρηση 
Διάφορα 
Συμφωνίες-πλαίσια 
Εκπαιδευτικές επισκέψεις από 
Διοικητικό Προσωπικό 
Σύνολο Επιλέξιμες αιτήσεις 
Αριθμός 
43 
69 
119 
168 
175 
185 
32 
65 
140 
29 
73 
117 
60 
158 
41 
16 
28 
73 
1591 % 
2,7 
4,3 
7,5 
10,5 
11,0 
11,7 
2,0 
4,0 
8,8 
1,8 
4,6 
7,3 
3,8 
10,0 
2,6 
1,0 
1,8 
4,6 
100 Εγκεκριμένες αιτήσεις 
Αριθμός 
27 
40 
65 
78 
92 
94 
17. 
38 
77 
16 
40 
68 
29 
85 
24 
10 
12 
46 
858 % 
3,1 
4,7 
7,6 
9,1 
10,7 
10,9 
2,0 
4,4 
9,0 
1,8 
4,7 
8,0 
3,4 
9,9 
2,8 
1,1 
1,4 
5,4 
100 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS — ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα IX 
Erasmus 1993/94 
Κατανομή του προϋπολογισμού σπουδαστικών υποτροφιών 
Β 
DK 
D 
OR 
Ε 
F 
IRL 
ι 
L 
NL 
Ρ 
υκ 
EUR 
Σύνολο 
ΕΚ 
Α 
FIN 
IS 
Ν 
S 
CH 
Fl_ 
Σύνολο 
ΕΖΕΣ 
Σύνολο 
ΕΚ + 
ΕΖΕΣ Προϋπολογισμός 
Ενέργειας 2 
Erasmus (εκτός 
ECTS) 
MECU % 
2 525,5 3,9 
1 274,0 2.0 
12 079,8 18.6 
2 719,0 4,2 
7 089,8 10,9 
9 229,5 14,2 
1 237,2 1,9 
8 999,2 13,8 
229,1 0,4 
2 993,0 4,6 
2 286,8 3.5 
8 425,9 13,0 
65,0 0,1 
59153,9 91,0 
1371,3 2,1 
1 034,1 1,6 
200,0 0,3 
965,1 1,5 
1 292,1 2,0 
973,6 1,5 
10,0 0.0 
5 846,1 9,0 
65 000,0 100 ECTS 
MECU % 
140,0 4,9 
140.0 4,9 
300,0 10.4 
140,0 4,9 
300,0 10,4 
300,0 10,4 
140,0 4,9 
300,0 10,4 
20,0 0,7 
140,0 4,9 
140,0 4,9 
340,0 11,8 
20,0 0,7 
2 420,0 84,0 
100,0 3,5 
100,0 3,5 
20,0 0,7 
80,0 2,8 
100,0 3,5 
60,0 2,1 
0,0 0.0 
460,0 16,0 
2 880,0 100 Σύνολο 
προϋπολογισμού 
Ενέργειας 2 
Erasmus 
MECU % 
2 665,5 3,9 
1 414,0 2,1 
12 379,8 18,2 
2 859,0 4,2 
7 389,8 10,9 
9 529,5 14,0 
1 377,2 2,0 
9 299,2 13,7 
249,1 0,4 
3 133,0 4,6 
2 426.8 3.6 
8 765,9 12,9 
85,0 0,1 
61573,9 90,7 
1 471,3 2,2 
1 134,1 1,7 
220,0 0,3 
1 045,1 1.5 
1 392,1 2,1 
1 033,6 1,5 
10,0 0,0 
6 306,1 9,3 
67 880,0 100 
Σημείωση : Ε ιδικές διατάξεις ισχύουν στο Λουξεμβούργο, την Ισλανδία και το Λιχτενστάΐν. Η Εθνική Αρχή Απονομής 
Υποτροφιών του Ηνωμένου Βασιλείου (ΕΑΑΥ) χρηματοδοτήθηκε με ένα πρόσθετο ποσό 20 000 ECU 
προκειμένου να καλύψει ενισχύσεις του consortium για την επιστήμη του Μηχανολόγου στα πλαίσια του 
ECTS. Τα ποσά που εμφανίζονται δίπλα στην ένδειξη "EUR" καλύπτουν άμεσες ενισχύσεις στο consortium 
EPBS (στα πλαίσια του ECTS) με έδρα τη Γαλλία και στα Ευρωπαϊκά ιδρύματα με έδρες το Arlon και τη 
Φλωρεντία. 
Παράρτημα Χ 
Προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών για το 1993/94: 
προβλεπόμενος αριθμός σπουδαστών ανά χώρα προέλευσης έναντι χώρα υποδοχής 
npbt&twdfR 
B 
OK 
D 
OR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
P 
UK 
EUR 
TYNOAOEK 
A 
FIN 
IS 
N 
S 
CH 
Fl 
XmoAoE2E£ 
XvvfttaElU 
EZEZ XOpavnoSoxfc 
βοκοβηερίΜ,ι ι Μ. ρ υκ ευκ 
— 113 801 181 627 887 224 480 3 691 187 1079 4 
132 —414 49 243 329 87 124 0 208 67 703 0 
725 332 — 346 1565 3679 626 1214 0 1073 278 4593 10 
205 56 411 — 157 574 85 249 1 199 . 69 632 0 
672 234 1313 166 — 2666 328 1367 0 659 358 2647 2 
749 307 3362 409 2726 — 696 1458 0 765 475 6865 7 
191 59 524 65 249 615 — 145 0 152 55 418 0 
552 148 1227 23913391732 237 - 0 549 2251823 2 
00 1 1 06 0 0— 0 02 0 
694 232 1000 163 629 886 194 436 0 — 136 1850 4 
259 79 296 69 410 616 83 258 0 176 — 583 1 
961 597 3659 446 2194 6262 378 1456 2 1721 391 — 8 
20 10 0270001 0 9 — 
5142 2157 «01* 2134 10141 11X59 2938 7117 « (184 2241 21203 3β 
89 35 211 51 195 280 49 195 0 99 32 344 0 
71 54 287 28 58 82 50 65 0 101 13 274 0 
0023 0300209050 
87 54 172 22 74 134 33 83 0 116 23 204 0 
136 66 399 58 190 410 76 159 0 339 68 608 0 
77 13 176 15 59 160 13 108 0 67 24 129 0 
0 030020000000 
4» 222 1271 174 57» 1Μ 221 (ΊΖ 0 731 100 1504 0 
9002 2379 142» 230» 10720 10327 31» 77» « (925 2401 22797 36 Σύνολο ΕΚ 
5277 
2356 
14 441 
2638 
10 412 
17 819 
2473 
(073 
10 
(224 
2(30 
1(075 
30 
«06» 
1580 
1083 
42 
1002 
2509 
(41 
5 
70(2 
97720 Α ΓΜ Β Ν 5 Οί ΓΙ 
70 54 0 68 134 82 0 
34 50 0 40 61 18 0 
214 217 21 158 355 173 3 
62 21 0 19 48 33 0 
183 51 2 68 160 54 0 
245 93 0 100 340 138 2 
34 32 1 25 40 7 0 
197 48 3 64 170 120 0 
0 0 0 0 0 0 0 
101 84 6 109 300 73 0 
39 13 0 16 79 33 0 
278 205 2 149 463 112 0 
0 0 0 0 0 0 0 
1477 9» 35 (Η 2160 «43 5 
— _ — ____ 
1457 9» 35 (Κ 21» 943 5 Ztooko 
E2ES 
408 
203 
1141 
1(3 
518 
919 
139 
(02 
0 
(73 
190 
1209 
0 
(174 
-
• 174 TYNQAO 
EK*EZEX 
5 685 
2559 
155(2 
2921 
10930 
19737 
2(12 
((75 
10 
(N7 
3 010 
19 2(4 
30 
96(32 
1590 
1083 
42 
1002 
2509 
(41 
& 
7082 
103(94 
Παράρτημα XI S 
Αριθμός σπουδαστών ECTS ανά τομέα σπουδών για το 1992/93 
1992/93 
Χώρα 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Ρ 
υκ 
Α 
FIN 
IS 
Ν 
S 
CH 
Σύνολο Μηχανολογία 
Απερχ. Εισερχ.. 
12 2 
11 11 
84 39 
6 0 
45 27 
21 47 
1 6 
36 25 
2 0 
10 4 
14 7 
14 105 
7 3 
4 0 
0 0 
4 0 
6 1 
0 0 
277 277 Ιατρική 
Απερχ. Εισερχ. 
34 56 
11 15 
158 40 
22 18 
51 47 
19 92 
7 14 
15 25 
0 0 
7 21 
4 5 
22 43 
17 4 
13 0 
0 0 
9 3 
2 10 
13 11 
404 404 Χημεία 
Απερχ. Εισερχ. 
7 11 
11 1 
38 20 
16 1 
41 26 
39 31 
11 21 
17 10 
0 0 
12 20 
β 2 
25 111 
9 1 
9 0 
0 0 
11 0 
3 2 
1 1 
258 25* Ιστορία 
Απερχ. Εισερχ. 
9 2 
9 3 
29 33 
8 2 
30 30 
25 21 
2 16 
11 21 
0 0 
11 5 
3 3 
16 39 
3 0 
11 0 
5 0 
0 0 
5 3 
2 1 
179 m Διοίκηση Επιχειρήσεων 
Απερχ. Εισερχ. 
22 31 
32 13 
34 37 
24 3 
61 59 
83 84 
7 20 
36 39 
0 0 
21 6 
15 3 
45 97 
2 9 
9 0 
0 0 
10 3 
8 5 
0 0 
409 409 Σννολο 
Απερχ. % Εισερχ. % 
84 5.5 102 6,7 
74 4,8 43 2.8 
343 22.5 169 11.1 
76 5.0 24 1.6 
228 14.9 189 12.4 
187 12.2 275 18.0 
28 1,8 77 5,0 
115 7,5 120 7.9 
2 0,1 0 0,0 
61 4,0 56 3.7 
44 2.9 20 13 
122 8,0 395 25,9 
38 2,5 17 1,1 
46 3.0 0 0,0 
5 0.3 0 0.0 
34 2.2 6 0.4 
24 1.6 21 1.4 
16 1,0 13 0.9 
1S27 100 1527 100 m s 
δ 
S 
"β 
S 
Σημείωση: Ο ανωτέρω πίνακας δείχνει τους πραγματικούς (κατάντίθεση με τους προβλεπόμενους) αριθμούς σπουδαστών 
GR ISSN 0254-1483 
COM(94)281 τελικό 
ΕΓΓΡΑ§Α 
16 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-94-297-GR-C 
ISBN 92-77-71299-6 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg