Αριθ. C 102/36 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.4. 91 
Γνωμοδότηση για την οικονομική κατάσταση — Ετήσια οικονομική Έκθεση 1990-91 
(91/C 102/11) 
Στις 11 Φεβρουαρίου 1991, και σύμφωνα με την απόφαση 90/141/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης 
Μαρτίου 1990, για την επίτευξη προοδευτικής σύγκλισης των οικονομικών πολιτικών και επιδόσεων 
κατά την πρώτη φάση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, και ειδικότερα το άρθρο 4, το 
Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση της ετήσιας έκθεσης 1990/91 επί 
της οικονομικής κατάστασης στην Κοινότητα και για τη θέσπιση των κατευθύνσεων της ακολουθητέας 
στην Κοινότητα οικονομικής πολιτικής για το 1991 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 12 Φεβρουαρίου 1991, 
με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Kaaris. 
Κατά τη 284η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Φεβρουαρίου 1991) η Οικονομική και Κοινω­
νική Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία, 1 ψήφο κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Η οικονομία το 1990-91: Η ανάλυση και οι προβλέψεις της 
Επιτροπής 
Η ανάλυση και οι προβλέψεις της Επιτροπής διενεργήθηκαν 
το Νοέμβριο του 1990 και βασίζονταν σε ορισμένες ζωτικής 
σημασίας υποθέσεις, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται 
και εκείνες για τις τιμές του πετρελαίου, και την εξέλιξη των 
συναλλαγματικών τιμών. 
1.1. Η παγκόσμια οικονομία 
Μετά την επί σειρά ετών έντονη επέκταση των επενδύσεων 
και της απασχόλησης, το οικονομικό κλίμα επιδεινώθηκε το 
1990. Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές της κοινοτικής οικονο­
μίας επηρεάζονται δυσμενώς τόσο από την αύξηση του 
κόστους και των τιμών καταναλωτού όσο και από ορισμένες 
εξωτερικές επιδράσεις, όπως η αύξηση της τιμής του πετρε­
λαίου, η μείωση της τιμής του δολαρίου και η επιβράδυνση 
του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας των ΗΠΑ και του 
παγκόσμιου εμπορίου. 
Η αβέβαιη έκβαση της συγκρούσεως στον Κόλπο έχει ανακό­
ψει προσωρινά τη μείωση των αμυντικών δαπανών που είχε 
προβλεφθεί παλαιότερα λόγω του τέλους της αντιπαραθέσεως 
Ανατολής — Δύσης. Το σημαντικότερο είναι ότι δέχθηκε 
σοβαρό πλήγμα η εμπιστοσύνη στο μέλλον γενικότερα, όπως 
δείχνει το χαμηλό επίπεδο των χρηματιστηριακών τιμών σε 
ολόκληρο τον κόσμο, και η ασφάλεια του μελλοντικού ενερ­
γειακού εφοδιασμού ειδικότερα. Όσο η σύγκρουση αυτή 
παραμένει εκκρεμής, η αβεβαιότητα όσον αφορά τις οικονο­
μικές συνέπειες της έκβασης της θα εξακολουθεί να αποτελεί 
σοβαρό ανασταλτικό παράγοντα για νέες επενδύσεις. 
Η ποσοτική μείωση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου 
που παρατηρείται συνήθως κατά τη διάρκεια κρίσεων, δεν 
είναι σημαντική, ούτε οι επακόλουθες αυξήσεις των τιμών 
είναι του ιδίου επιπέδου με εκείνες που παρατηρήθηκαν στις 
προηγούμενες περιόδους ανεπαρκούς προσφοράς πετρελαίου 
το 1973 και το 1979. Επιπλέον, για την Ευρώπη, η επίδραση 
στις τιμές το 1990 αμβλύνθηκε από την ταυτόχρονη πτώση 
της τιμής του δολαρίου. Ωστόσο, η αύξηση των τιμών του 
πετρελαίου απειλεί να πυροδοτήσει σπειροειδείς αυξήσεις 
των μισθών — τιμών και να επιβραδύνει το ρυθμό οικονομι­
κής ανάπτυξης. Η οικονομία των ΗΠΑ παρουσίαζε ήδη σημεία στασιμότητας 
πριν από την κρίση του Κόλπου. Αναμένεται τώρα να μην 
σημειωθεί το 1991 καμία απολύτως αύξηση του πραγματικού 
ΑΕΠ (+ 0,25%), ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις θα συνεχι­
σθούν και ο πληθωρισμός θα ανέλθει σε 5,5% το έτος αυτό. 
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ είναι απίθανο 
να βελτιωθεί το 1990 και 1991, παρά το χαλαρό ρυθμό ανάπτυ­
ξης της εγχώριας οικονομίας. Το κρατικό έλλειμμα αναμέ­
νεται να διογκωθεί ελαφρώς. Το δολάριο παρουσίαζε συνεχή 
πτωτική τάση καθ'όλη τη διάρκεια του 1990, υπό την 
επίδραση των διαρκώς αυξανόμενων διαφορών των επιτοκίων 
σε σχέση με το γιέν και το μάρκο. Η ετήσια αύξηση των 
εισαγωγών στις ΗΠΑ αναμένεται να επιβραδυνθεί κατά 2,5%, 
από 6% περίπου κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 80. 
Η ανάπτυξη αναμένεται επίσης να επιβραδυνθεί και στην 
Ιαπωνία αλλά μόνο από 6% το 1990 σε 4% το 1991, ενώ θα 
συνοδεύεται από μέτριο πληθωρισμό και μειωμένο πλεόνασμα 
του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. 
Η ύφεση στις ΗΠΑ, η αύξηση της τιμής του πετρελαίου 
και η μη συντελεσθείσα, αλλά απαραίτητη μετατροπή των 
σχεδιασμένων οικονομιών των χωρών της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης σε ελεύθερες οικονομίες θα έχει ως 
αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός υποτονικού διεθνούς κλί­
ματος. Το 1991, το πραγματικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν 
εκτός της Κοινότητας, θα παραμείνει στην ουσία αμετάβλητο, 
ενώ το παγκόσμιο εμπόριο, εξαιρουμένης της Κοινότητας, 
αναμένεται να αυξηθεί κατά λιγότερο από 4,5% σε πραγματι­
κές τιμές, έναντι 6% το 1990 και 7% το 1989. Η αντα­
γωνιστική ικανότητα των κοινοτικών εξαγωγών στην 
παγκόσμια αγορά επηρεάσθηκε σοβαρά από την αύξηση της 
τιμής του Ecu έναντι του δολαρίου, η οποία το Δεκέμβριο 
του 1990 ήταν κατά 25% υψηλότερη του μέσου όρου του 
1989, και εξακολουθούσε να αυξάνεται. 
1.2. Η οικονομία της ΕΟΚ 
1.2.1. Οικονομικοί δείκτες για το 1990-91 
Τα κράτη μέλη έχουν επηρεασθεί διαφορετικά από το επιδει­
νούμενο οικονομικό κλίμα, αλλά η συνολική πραγματική 
18.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/37 
οικονομική ανάπτυξη στην Κοινότητα — εκτός από τα πέντε 
νέα Lander της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας 
— αναμένεται να σημειώσει πτώση από 3,3% το 1989 σε 2,9% 
το 1990 και 2,2% το 1991. 
Η ανάπτυξη θα πρέπει να είναι περίπου 3% στην Γερμανία, 
το Λουξεμβούργο και την Πορτογαλία, αλλά μόλις 1% ή 
λιγότερο στη Δανία, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο. 
Στις υπόλοιπες χώρες, ο ρυθμός ανάπτυξης θα προσεγγίζει το 
μέσο όρο. Όλα τα συστατικά στοιχεία της εγχώριας ζήτησης 
αναμένεται να ατονίσουν, και ιδιαίτερα οι επενδύσεις. 
Η δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης θα ατονίσει βαθ­
μιαία, ενώ οι τιμές καταναλωτού θα συνεχίσουν να αυξάνο­
νται με τον ταχύ ρυθμό που σημειώθηκε το 1990. Οι αυξήσεις 
των μισθών το 1990 έχουν υπολογισθεί σε 7,5% σε ονομαστι­
κές τιμές και πάνω από 2% σε πραγματικές τιμές. Τα στοιχεία 
αυτά σημαίνουν το τέλος της συνεχούς βελτίωσης της αποδο­
τικότητας από το 1981. Το ανά μονάδα πραγματικό κόστος 
εργασίας αυξήθηκε το 1990 για πρώτη φορά σε μια δεκαετία. 
1.2.2. Ανάκαμψη της ανάπτυξης το 1992 
Παρά τις προβλέψεις αυτές, η Επιτροπή προβλέπει ανάκαμψη 
της ανάπτυξης το 1992, με την προϋπόθεση ότι οι επενδύσεις 
στην Κοινότητα θα αναζωπυρωθούν και θα καταστεί δυνατό 
να διατηρηθεί ο πληθωρισμός υπό έλεγχο μεσοπρόθεσμα. 
Η άποψη αυτή βασίζεται στην υπόθεση ότι με κατάλληλες 
πολιτικές η αποδοτικότητα θα παραμείνει σε ικανοποιητικά 
επίπεδα και οι επενδυτικές δραστηριότητες θα μπορέσουν να 
ανακάμψουν αισθητά, οδηγώντας στη δημιουργία πολυάριθ­
μων νέων θέσεων απασχόλησης. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι 
οι μεσοπρόθεσμοι ρυθμοί ανάπτυξης καθορίζονται από τις 
υπάρχουσες βασικές δυνατότητες της οικονομίας της Κοινό­
τητας και όχι από τις βραχυπρόθεσμες διαταραχές. 
1.2.3. Η ανάγκη να αποφευχθούν νέες σπειρο­
ειδείς αυξήσεις του πληθωρισμού 
Ωστόσο, το κύριο μέλημα της πολιτικής στο άμεσο μέλλον 
είναι ο πληθωρισμός. Στο δεύτερο εξάμηνο του 1990 επιτά­
θηκε η ήδη εκδηλωθείσα τάση ταχείας αύξησης του κόστους 
και των τιμών, πράγμα που θέτει σε κίνδυνο τις μεσοπρό­
θεσμες προοπτικές και είναι ιδιαίτερα δυσμενές λόγω της 
μείωσης της ανταγωνιστικότητας που επιφέρουν τα υψηλά 
επιτόκια και η φθίνουσα τιμή του δολαρίου. 
Οι μακροοικονομικοί δείκτες για το 1990 φανερώνουν ότι οι 
συνθήκες που επικρατούν σήμερα όσον αφορά το κόστος 
και τις τιμές δεν θα καταστήσουν δυνατό να καταπολεμηθεί, 
διαμέσου μιας ανάπτυξης με στόχο την απασχόληση, το 
απαράδεκτο ποσοστό ανεργίας που προβλέπεται να ανέλθει 
σε 8,75% σε όλη την Κοινότητα τόσο το 1991 όσο και το 1992. 
Το 1990 καταγράφηκε ανεργία άνω του 10% στην Ισπανία την 
Ιρλανδία και την Ιταλία. Αναμένεται ελαφρά μείωση του ποσοστού ανεργίας στην Ισπανία ενώ δεν προβλέπεται 
αισθητή αλλαγή για την Ιρλανδία και την Ιταλία κατά το 
1991 και 1992. 
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι γενικές πολιτικές που οφείλουν 
να εφαρμοσθούν για να συγκρατηθούν οι πληθωριστικές πιέ­
σεις και να μειωθούν οι διαφορές του πληθωρισμού, είναι 
επίσης απαραίτητες για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις 
προς υλοποίηση των μεγαλόπνοων κοινοτικών σχεδίων — 
της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, της εσωτερικής 
αγοράς, της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής — διαμέ­
σου των οποίων η Κοινότητα μπορεί να δώσει δυναμική 
ώθηση στην επέκταση των οικονομιών των κρατών μελών. 
Η ευεργετική επίδραση των σχεδίων αυτών ενισχύεται σημα­
ντικά από τη δυναμική ώθηση που έδωσε η ένωση της Γερ­
μανίας. 
1.3. Αβεβαιότητες όσον αφορά τις προβλέψεις 
1.3.1. Η αξιοπιστία των υποδειγμάτων σε περί­
πτωση αιφνίδιων μεταβολών 
Τα ταραχώδη γεγονότα το 1990 κατέδειξαν ότι η οικονομική 
ανάπτυξη δεν είναι πάντα γραμμική και σταθερή, αλλά 
υπόκειται σε κλονισμούς, βήματα προόδου και στιγμιαίους 
ενδοιασμούς. Πράγματι, οι περίοδοι δυσπραγίας και ενδοια­
σμών χρησιμεύουν στον επαναπροσανατολισμό των πόρων 
για τη διατήρηση υψηλότερων ρυθμών ανάπτυξης μακροπρό­
θεσμα. Λόγω των αβεβαιοτήτων αυτών, οι προβλέψεις βασίζο­
νται αναγκαστικά σε ορισμένες υποθέσεις, από τις οποίες 
εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό τα αποτελέσματα τους. Ειδικό­
τερα, οι προβλέψεις που έκανε η Επιτροπή το Νοέμβριο 
βασίζονται στις ακόλουθες υποθέσεις για την τιμή του πετρε­
λαίου και τις τιμές συναλλάγματος: ότι η μέση τιμή του 
βαρελιού αργού πετρελαίου το 1991 θα είναι 29 δολάρια 
περίπου και ότι η μέση αξία του δολαρίου θα είναι 1,55 
γερμανικό μάρκο περίπου. Ωστόσο, μέχρι τα μέσα Φεβρουα­
ρίου 1991 η τιμή του πετρελαίου ήταν 20 δολάρια το βαρέλι, 
ενώ η τιμή του δολαρίου είχε πέσει σε 1,45 γερμανικό μάρκο 
περίπου. 
1.3.2. Η εμπιστοσύνη των επενδυτών είναι 
απροσδιόριστη 
Οι προβολές μακροοικονομικών στοιχείων έχουν επίσης το 
μειονέκτημα να μην μπορούν να εκφράσουν το μέγεθος των 
ψυχολογικών παραγόντων. 
Ο καθοριστικός παράγοντας των επενδύσεων είναι το παρόν 
και το μελλοντικό κόστος, όπως το υπολογίζει ο επενδυτής, 
σε συνάρτηση με τη μελλοντική ζήτηση, όπως αυτός την 
εννοεί. Η κρίση του Κόλπου επηρεάζει αναμφίβολα την 
εμπιστοσύνη των επενδυτών, μολονότι η επιτυχής έκβαση 
της θα δημιουργήσει ευοίωνες προοπτικές ανάπτυξης της 
παγκόσμιας οικονομίας. Οι οικονομικές συνέπειες της κρίσης 
στη Μέση Ανατολή διαμορφώθηκαν από ψυχολογικούς 
παράγοντες, όπως δείχνει η μαζική πτώση των τιμών των 
μετοχών, με την οποία εκδηλώθηκε σε όλες τις χρη­
ματιστηριακές αγορές του κόσμου το 1990 η έλλειψη εμπιστο­
σύνης στο μέλλον. Οι δυσκολίες στις διαπραγματεύσεις του 
ΑρίτΙΟΙ^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^4^1 
ΡΰρουτηςΟυρουγουάσηςσταπλαίσιατηςΡενικης^υμ-
γωνίας δασμώνκαι εμπορίου ^ΡΙΑΕ^πιθανόνναεπηρεάσουν 
και την εμπιστοσύνη, μολονότιηεπιτυχης έκβαση τους θα 
δημιουργήσει ευνοϊκές προοπτικές ανάπτυξης της 
παγκόσμιας οικονομίας. 
^οικονομική κατάσταση έχει μεταβληθεί από διάφορους 
παράγοντες στο διάστημα που μεσολάβησε μετά τη σύνταξη 
της ετήσιας οικονομικής εκθέσεως. 
^Ηεπι^ράδυνσητουρυ^ιοΰανάπτυξηςσεορισμενεςευρω-
παϊκες χώρες ήταν ελαφρώς εντονότερη από ό,τι αναμε­
νόταν. Ενώ στις περισσότερες χ^ρεςηδια^ορά από τα 
προβαλλόμενα μεγέθη τοΝοέμ^ριο είναι ελάχιστη,η 
μείωση της παραγωγής στο ΗΒ είναι πολΰ μεγαλύτερη 
από ό,τι προβλεπόταν. 
^ Κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου δημιουργήθηκε 
στις αγορεςηπεποίθησηότιοκίνδυνος σοβαρής διακο­
πής της προσφοράς πετρελαίου είναι περιορισμενος-Η 
επανεκτίμηση αυτή της κατάστασης είχε ως αποτέλεσμα 
την πτώση των τιμών πετρελαίου, ενώ τώρα ανεμένεται 
ότιημεσητιμήτοΙ^ θα είναι κατά πολύ χαμηλότερη 
εκείνηςπουπροε^λε^αναρχικά οι υπηρεσίεςτης Επιτρο­
πής 
-^Τοδολάριο υποτιμήθηκε περαιτέρω και βρίσκεται τώρα 
σεεπίπεδοκατά^χαμηλότεροτουαρχικάπρο^λεπόμε-
νου μέσου όρου για το ^1 
Ηεναρξη τωνεχθροπραξιώνστονΚόλποεπηρέασετην 
εμπιστοσύνη των επιχειρηματιών στηνΚοινότητα γενικό­
τερα. Ηολλά επενδυτικά προγράμματα^πάγωσα^ ενώ οι 
καταναλωτές περιέκο^αν τις δαπάνες τους, ιδίως στον τομέα 
των υπηρεσιών,Ρια το λόγο αυτό,οπόλεμος προκαλεί ένα 
είδος ανακοπής των οικονομικών δραστηριοτήτων,^στόσο, 
ηυ^εσηθαμπορουσενααναστρα^είαν,όπως ελπίζουν όλοι, 
οι πόλεμος έχει περιορισμένη διάρκεια, Ηράγματι,ηπρο-
σωρι^ή πτώση των οικονομικών δραστηριοτήτων λόγω του 
πολέμου, πιθανόν να διανοίξει το δρόμο για δραστική 
ανάκαμψη τους. 
ΗΕπιτροπή εκτιμά τώρα ότιηοικονομική ανάπτυξη το^ 
είναι ακόμη πιθανό να μην είναι τελικά πολΰ διαφορετική 
απόό,τιπρο^λεπότανστηνετήσιαοικονομική έκθεση για τα 
περισσότερα κράτη μέλη, ανοπόλεμος έχει περιορισμένη 
διάρκεια,^στόσο, στο Ηνωμένο Βασίλειοησο^αρότητα της 
ύφεσης κατέστησε αναγκαία μια σημαντική προς τα κάτω 
αναθεώρηση τωνπρο^λέ^εωνανάπτυξηςγιατο ^Ρ 
Ρ11 Οι αποκλίσειςαπαιτοΰν απάντηση μέσω 
πολιτικήςκαιόχισΰνολαήμέσουςόρους 
Ενα άλλο χαρακτηριστικό των μακροοικονομικών εκτι­
μήσεων, που επισημάνθηκε στις απόψεις της ΟΚΕ σχετικά 
μετηνετήσιαοικονομικήέκθεση,είναιη τάση τους να 
αποκρύπτουν υπάρχουσες αντιφατικές ροπές, αντί να 
επικεντρώνουν την προσοχή τους στην αλληλεπίδραση των 
δυνάμεων που διαμορ^ώνουνσυνολικάμεγέθη, Αυτόπου 
ενδιαφέρει όσον α^ορά τα κοινοτικά στοιχεία για τον πλη­
θωρισμό, ταελλείμματα του προϋπολογισμού και τα ισοζυγία εξωτερικών συναλλαγών δεν είναι το κοινοτικόσυνολοαλλά 
οι υπάρχουσες διαφορές μεταξύ περιοχών και χωρών, Οχιο 
μέσος όρος, αλλάηαπόκλιση από αυτόν έχει σημασία για 
τη διαμόρφωση συνεκτικών πολιτικών. 
Τα μακροοικονομικά στοιχεία προκύπτουν από μικροοικο-
νομικέςτάσεις,πουαναιρουνημιάτηνάλλη και προκύπτουν 
οι ίδιεςαπόαπροσδιόριστουςπαράγοντεςμεί^ονοςσημασίας 
για την οικονομική πολιτική, όπως οι παράλληλες οικονομι­
κές δραστηριότητες,ηδιακίνηση κεφαλαίων καιητιμή του 
χρήματος 
Ρ^, ^^^ο^^^^^^^^^^^^^^^^ 
Εχοντας επίγνωση της μεγάλης αβεβαιότητας πουεπικρατεί 
κατά τη σύνταξη του παρόντος εγγράφου και των δυσκολιών 
που παρουσιά^ειηεκτίμηση των ψυχολογικών παραγόντων, 
ηΟΚΕεπισημαίνειμελΰπηότιηανάκαμ^ητωνεπενδΰσεων 
που θα οδηγήσει σε νέα ανάπτυξη το 1^, δεν είναιημόνη 
δυνατότητα είναι απλώςηπιο επιθυμητή,Οι πολιτικές που 
μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη της ανάπτυξης αυτής 
εξετάςονταιστουπόλοιποτμήματηςγνωμοδότησης.^στόσο, 
πριν φθάσουμε στην επιλογή των πολιτικών, θα πρέπει να 
σημειώσουμε ότι πολλάάτομα,πουέχουνσυγκλονισθεί τόσο 
από την ταχύτητα εξέλιξης των γεγονότων τα οποία, κατά τη 
διάρκεια του ^^θ, συντέλεσαν στην αλλαγή των αντιλήψεων 
για το μέλλον, όσο και από τις σοβαρές αβεβαιότητες που 
εξακολουθοΰνναυπάρχουν,δυσκολεΰονταιναδεχθοΰνα^ία-
στα τις διαβεβαιώσεις ότι πρέπει ναέχουν εμπιστοσύνη στην 
ικανότητατηςΚοινότηταςναεξακολουθήσειναευδοκιμείως 
μοναδικός συνασπισμός αδιάκοπηςπροόδουστηναναταραχή 
που επικρατεί στον κόσμο γΰρο της. 
Ρ^, ^^^^τ^^^ο^^η^οη^^^^^^ 
Ρ^,Ρ ^ ενιαίααγορά 
Ηδημιουργία μιας ενιαίας κοινοτικής αγοράς θα πρέπει να 
εξασφαλίσει στους ευρωπαϊκούς παράγωγους, που ανταγωνΡ 
^ονταιστηνπαγκόσμιααγοράπροϊόντακαιυπηρεσίεςαπότις 
^ΗΑ και την Ιαπωνία, ίσους όρους όσον α^ορά την επίτευξη 
άριστων επιπέδωνπαραγωγής και την αξιοποίηση της τεχνο^ 
λογικής προόδου, ^προοπτική αυτή έχει ήδη οδηγήσει σε 
διευρυμένουςορί^οντεςτηςαγοράςκαι νέεςστρατηγικές 
παραγωγής. Είναι σημαντικό να μην ματαιωθούν οι προσδο^ 
κίεςκαι να τηρηθείηπροθεσμία της 1ης Ιανουαρίου!^ για 
τηνολοκλήρωσητηςενιαίαςαγοράς,Αενέχουνακόμηλη^θεί 
σημαντικές αποβάσεις για την έμμεση φορολογία που είναι 
απαραίτητη για την πλήρη άρση των συνοριακών ελέγχων, 
Τομεγαλυτερο μέρος της υπόλοιπης νομοθεσίας υπάρχει και 
τοπρό^λημαπουαπομένει είναι η ενσωμάτωση τηςστο 
εθνικόδίκαιοκαιηαποτελεσματική εφαρμογή της στα κράτη 
μέλη. Τούτο θα πρέπει ναεπιτευχθεί μέχρι το τέλος του 1^, 
^α πρέπει επίσης κατά τη διάρκεια του 1^1, να είναι σα^ές, 
σαν αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή 
^ώνη ελευθέρων συναλλαγών ^Ε^, κατά πόσο μπορεί να 
18.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/39 
δημιουργηθεί ένας ευρωπαϊκός οικονομικός χώρος — που θα 
συνεπάγεται την επέκταση της οικονομικής ολοκλήρωσης με 
τις χώρες της ΕΖΕΣ αλλά όχι την κατάργηση των συνοριακών 
ελέγχων ή την προσχώρηση τους στην Κοινή Γεωργική Πολι­
τική — πράγμα που θα αποτελεί συμπλήρωμα της ενιαίας 
αγοράς των Δώδεκα τον Ιανουάριο του 1993. 
1.5.2. Προς οριστική νομισματική σταθερό­
τητα 
Οι προσδοκίες για νομισματική σταθερότητα στην Ευρώπη, 
που είναι απαραίτητες για δυναμικές επενδυτικές αποφάσεις, 
δημιουργήθηκαν από την επιτυχή ελευθέρωση των κινήσεων 
κεφαλαίων κατά την έναρξη, τον Ιούλιο του 1990, της πρώτης 
φάσης της πορείας προς την οικονομική και νομισματική 
ένωση, και από την απόφαση να αρχίσει η δεύτερη φάση τον 
Ιανουάριο του 1994. Η απόφαση της Βρετανίας να προσχω­
ρήσει στο μηχανισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών, η 
αποποίηση των ειδικών όρων συμμετοχής της Ιταλίας και η 
μονομερής απόφαση για τη σύνδεση του νορβηγικού νομίσμα­
τος με το Ecu, επέτειναν αυτές τις προσδοκίες. Για να αξιο­
ποιηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό της Κοινότητας είναι 
απαραίτητο να μην ματαιωθούν οι προσδοκίες αυτές. 
Σε χωριστή υπό επεξεργασία γνωμοδότηση διατυπώνονται οι 
παρατηρήσεις της ΟΚΕ ως προς τον τρόπο με τον οποίο η 
Διακυβερνητικής Διάσκεψη μπορεί,να θέσει τα θεμέλια της 
νομισματικής σταθερότητας στην Ευρώπη και, ακολούθως, 
σε διεθνές επίπεδο. 
1.5.3. Οικονομική και κοινωνική συνοχή 
Όλα τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες της Κοινότητας είναι 
απαραίτητο να συμβάλουν στην κοινή ανάπτυξη. Κατά συνέ­
πεια, έχει μεγάλη σημασία το γεγονός ότι η Ισπανία, η Πορτο­
γαλία και η Ιρλανδία σημείωσαν κατά τα τελευταία χρόνια 
ρυθμό ανάπτυξης υψηλότερο του μέσου όρου, ενώ προκαλεί 
σοβαρές ανησυχίες το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν κατόρθωσε 
να μειώσει την εισοδηματική διαφορά που τη χωρίζει από τις 
άλλες χώρες. 
Από τις χώρες που βρίσκονται σε μια διαδικασία κάλυψης 
των διαφορών, η Ιρλανδία αποτελεί παράδειγμα του τρόπου 
με τον οποίο η προσχώρηση στο Ευρωπαϊκό νομισματικό 
σύστημα (ΕΝΣ) καθώς και η κοινή συναίνεση μεταξύ των 
κοινωνικών εταίρων για την οικονομική και κοινωνική 
ανάπτυξη, μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη χαμηλότερου 
πληθωρισμού και να ενισχύσει τη διαδικασία οικονομικής 
ανάπτυξης. Η άρση των κεφαλαιουχικών περιορισμών την 
1η Ιουλίου 1990 οδήγησε σε μείωση των διαφορών των επιτο­
κίων μεταξύ του ιρλανδικού και των υπόλοιπων νομισμάτων 
με σταθερές ισοτιμίες. Η βαθμιαία μείωση των παλαιών δια­
φορών έναντι των επιτοκίων σε μάρκα που κυμάνθηκε από 
5% έως άνω του 3%, δείχνει την εξαφάνιση των ατελειών 
στην αγορά κεφαλαίων. 
Η ενίσχυση της διαρθρωτικής πολιτικής της Κοινότητας 
επέτρεψε να τεθούν στην διάθεση των λιγότερο ανεπτυγμένων 
περιφερειών νέοι χρηματοοικονομικοί πόροι, και συνέβαλε 
στη βελτίωση της ποιότητας των αναπτυξιακών προσπαθειών 
τους. Η πολιτική αυτή πρέπει να συνεχισθεί και να αναπτυχ­
θεί, ιδίως ενόψει της υλοποίησης της οικονομικής και νομι­
σματικής ένωσης. Η εγκυρότητα της επιλογής αυτής είναι 
ήδη προφανής, π.χ. στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και την 
Ισπανία, όπου οι πόροι που θα τεθούν στη διάθεση των ενδια­φερόμενων περιοχών θα ανέλθουν το 1993 στο 3 % — 5 % 
του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ). 
Αυτό χαλαρώνει τους χρηματοοικονομικούς περιορισμούς 
στον αναπτυξιακό προγραμματισμό τους, αλλά δεν τις 
ανεξαρτοποιεί από τις συνεχείς επενδυτικές δραστηριότητες 
άλλων κρατών μέλων, θέμα που έφερε στην επιφάνεια η διά­
νοιξη νέων επενδυτικών δυνατοτήτων, π.χ. στην ενωμένη 
Γερμανία. Η προσαρμοστικότητα της αγοράς εργασίας και η 
πρόσβαση στα σχετικά προγράμματα εκπαίδευσης και 
επιμόρφωσης θα πρέπει να αποτελούν σημαντικά στοιχεία 
του προγράμματος των χωρών αυτών για τη βελτίωση της 
παραγωγικότητας και για να ανταποκριθούν στις διαρθρω­
τικές μεταβολές. 
1.5.4. Επιδράσεις στην Κοινότητα από την 
ένωση της Γερμανίας 
Η ένωση της Γερμανίας έχει σημαντικές συνέπειες για την 
αξιοποίηση του αναπτυξιακού δυναμικού της Κοινότητας 
γενικότερα. Πράγματι, αποτελεί παράγοντα τέτοιας σημασίας 
για τα άλλα κράτη μέλη που έχει δημιουργήσει φόβους για 
οικονομική κυριαρχία της Γερμανίας. Η ταχύτητα με την 
οποία επιτεύχθηκε η ένωση της μπορεί, ωστόσο, να θεωρηθεί 
ως η ώθηση που χρειάζεται η Κοινότητα για να αντιπαρατάξει 
στη σταθερή θέληση της Γερμανίας την απόφαση της να 
πραγματοποιήσει τη νομισματική ένωση εντός λογικών χρο­
νικών περιθωρίων. Το κύμα ζήτησης στα νέα γερμανικά 
Lander και οι τεράστιες επενδύσεις που συνεπάγεται η 
ανάπτυξη τους, έχουν ήδη οδηγήσει σε σημαντική αύξηση 
των εξαγωγών όλων των κοινοτικών χωρών προς τη Γερμανία 
αλλά έχουν ιδιαίτερη οικονομική σημασία για τη Δανία και 
τις χώρες της Benelux. Το πλεόνασμα των εξαγωγών της 
Γερμανίας συρρικνώνεται με ταχύ ρυθμό και μαζί με αυτό η 
τεράστια διαφορά στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών με 
τα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
Η ένωση της Γερμανίας μπορεί να διευκολύνει τη διαδικασία 
ολοκλήρωσης της Κοινότητας με άλλους τρόπους. Μια 
κάποια ελαφρά αύξηση των τιμών μπορεί να είναι πολύ ανεπι­
θύμητη από τις γερμανικές νομισματικές αρχές, αλλά, αν 
αποτελεί το απαιτούμενο κόστος για αυξημένη εσωτερική 
ζήτηση, είναι ευτυχές το γεγονός ότι η αύξηση αυτή θα 
συμβεί στις αρχές της πρώτης φάσης της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης και θα μετριάσει τα προβλήματα προ­
σαρμογής της υπόλοιπης Κοινότητας σε ένα κοινό μέσο όρο. 
Το ίδιο συμβαίνει με τις κατά τα άλλα ανεπιθύμητες οικονομι­
κές συνέπειες των δαπανών για έργα υποδομής και των περι­
βαλλοντικών προγραμμάτων στις ανατολικές περιοχές της 
Γερμανίας. Επειδή δεν υπάρχουν συγκεκριμένα σχέδια χρη­
ματοδότησης παρόμοιων προγραμμάτων ούτε στις ανατολικές 
περιοχές της Γερμανίας, ούτε στην υπόλοιπη Ανατολική 
Ευρώπη, οι προσδοκίες για υπερβατική ζήτηση χρηματοοικο­
νομικών πόρων έχουν ασκήσει αυξητικές πιέσεις στα επιτό­
κια στην υπόλοιπη Κοινότητα, πράγμα όχι και τόσο επωφελές 
σε μια κατάσταση όπου οι εξαγωγές είχαν να αντιμετωπίσουν 
τη μειωμένη τιμή του δολαρίου. Μόλις ληφθούν οι απαιτούμε­
νες αποφάσεις στον τομέα της χρηματοδότησης, οι αυξητικές 
αυτές πιέσεις θα πρέπει να ελαττωθούν. Οι ίδιες οι αποφάσεις 
Αριθ. C 102/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.4.91 
μπορούν να έχουν τέτοιο χαρακτήρα ώστε να διευκολύνουν τα 
προβλήματα ορισμένων γειτόνων της Γερμανίας. Ορισμένες 
χώρες, που υφίστανται απώλειες εσόδων λόγω της εναρμόνι­
σης των υψηλών συντελεστών του ΦΠΑ και των ειδικών 
φόρων κατανάλωσης προς το χαμηλότερο συντελεστή που 
ισχύει σήμερα στη Γερμανία, θα ωφεληθούν από τους υψηλό­
τερους έμμεσους φόρους στη Γερμανία. 
2. Οι απαιτούμενες πολιτικές 
2.1. Α ντίδραση στην αύξηση της τιμής του πετρελαίου 
Η ΟΚΕ συμφωνεί με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι άμεση 
προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής είναι η διαφύλαξη 
των συνθηκών ανάπτυξης και απασχόλησης με μια συντο­
νισμένη προσπάθεια να συγκρατηθούν οι πληθωριστικές 
τάσεις και, πάνω από όλα να αποφευχθεί η διόγκωση τους σε 
μια προσπάθεια αντιστάθμισης της απώλειας της πραγματι­
κής ζητήσεως που προκύπτει από την αύξηση της τιμής του 
πετρελαίου. 
Μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973, πολλά κράτη μέλη 
υπέστησαν σοβαρές ζημίες με τη μορφή χαμένων ευκαιριών 
ανάπτυξης, καθώς επεδίωξαν άσκοπα αντισταθμιστικές 
λύσεις. Μόνο μετά από σημαντικές καθυστερήσεις επιτεύ­
χθηκε η τιμαριθμική προσαρμογή των μισθών, ώστε να μην 
προκαλέσουν οι αυξήσεις των τιμών πετρελαίου αυτόματη 
αναπροσαρμογή των μισθών προς τα πάνω. Αργότερα όμως 
επιβλήθηκε φορολογία για να εξισορροπηθούν οι μεταβολές 
των τιμών του πετρελαίου με αντισταθμιστικές προσαρμογές 
φορολογικών συντελεστών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να 
έχουν διδαχθεί ότι οφείλουν να αποφύγουν την αντιστάθμιση 
της επιδεινώσεως των όρων εμπορίου, που προκαλεί μείωση 
της συνολικής αγοραστικής δυνάμεως, με την ενίσχυση της 
ονομαστικής δυνάμεως. 
Η πολιτική επί των μισθών καθώς και η κοινωνική πολιτική 
γενικότερα θα πρέπει να συνδυάζονται σε όλα τα κράτη μέλη 
με αυξήσεις της παραγωγικότητας, ώστε να αποφευχθεί η 
χρηματοδότηση με πληθωριστικές αυξήσεις της προσφοράς 
χρήματος, π.χ. η χρηματοδότηση ελλειμμάτων του προϋπολο­
γισμού από την κεντρική τράπεζα. 
Επιπλέον, από τη δεκαετία του 70 τα κράτη μέλη έχουν 
μειώσει σε μεγάλο βαθμό την εξάρτηση τους από τις εισαγω­
γές πετρελαίου. Ο παραλληλισμός που γινόταν παλαιότερα 
μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης και της κατανάλωσης 
ενέργειας δεν ευσταθεί. Με την υπενθύμιση του διδάγματος 
ότι η φθηνή ενέργεια δεν πρέπει να αναμένεται ότι θα διαρκέ­
σει για πάντα, μια θετική απάντηση θα είναι να δοθεί πολιτική 
ώθηση για τη δημιουργία μιας ενωμένης αγοράς ενέργειας, 
που θα συμπεριλαμβάνει και την ηλεκτρική ενέργεια. Η ΟΚΕ 
έλαβε δεόντως υπόψη τις δραστηριότητες της Επιτροπής μετά 
την υποβολή, το Μάιο του 1988, του εγγράφου εργασίας 
της για την «Εσωτερική αγορά ενέργειας», και την καλεί 
επιμόνως να παρουσιάσει σύντομα νέες πρωτοβουλίες για 
να δημιουργηθεί μια πραγματική ενωμένη αγορά ενέργειας 
σύμφωνα με τη λογική της ενιαίας αγοράς αγαθών και υπηρε­
σιών, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα αυξημένη ασφάλεια των 
προμηθειών και προστασία του περιβάλλοντος. 2.2. Σταθερή μεγέθυνση 
Για την επίτευξη του στόχου της μειωμένης κατανάλωσης 
ενέργειας, η Επιτροπή έσπευσε στην ετήσια έκθεση της να 
προβάλει το ιδανικό της περιορισμένης αύξησης της ρυπάν­
σεως και να υποδείξει ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί με την 
καθιέρωση μηχανισμών τιμών με στόχο τον περιορισμό της 
ρύπανσης, άποψη που θα πρέπει ασφαλώς να ισχύει και για 
την κατανάλωση ενέργειας. 
Η οικονομική μεγέθυνση δεν είναι επιθυμητή αν πραγματο­
ποιείται σε βάρος ενός υποβαθμισμένου περιβάλλοντος. Η 
μεγέθυνση πρέπει να μπορεί να διατηρείται επί μακρόν και 
να μην αποτελεί απειλή για την επιβίωση. 
Η ΟΚΕ δέχεται καταρχήν ότι το κόστος της διατήρησης ενός 
σταθερού, κατοικήσιμου περιβάλλοντος πρέπει να ενσωματώ­
νεται στο κόστος παραγωγής και τις τιμές (αρχή της επιβολής 
φόρων στις εταιρείες που ρυπαίνουν και καταβολής επιδο­
τήσεων στις καθαρές εταιρείες) ώστε να πληρώνει ο ρυπαί-
νων. 
Η ΟΚΕ κρίνει επίσης επωφελή την διενέργεια μελέτης για 
τον τρόπο ενσωμάτωσης στα οικονομικά και χρηματοδοτικά 
μέσα της Κοινότητας στοιχείων για την προώθηση σταθερής 
οικονομικής μεγέθυνσης. Από την άποψη αυτή είναι ιδιαίτερα 
σημαντικό να τεθούν ευνοϊκοί συντελεστές ΦΠΑ και ειδικών 
φόρων κατανάλωσης κατά την προσεχή φορολογική εναρμό­
νιση. Βασικά, θα πρέπει να είναι ακόμη δυνατό να επιβάλλο­
νται στην Κοινότητα κανονιστικές εισφορές για την προστα­
σία του περιβάλλοντος. 
2.3. Σύγκλιση τιμών και κόστους 
Οι υψηλές τιμές πετρελαίου έχουν ως αποτέλεσμα να ζητείται 
αντιστάθμιση σε όλες τις χώρες της Κοινότητας. Ωστόσο, η 
σύγκλιση απαιτεί σε γενικές γραμμές διαφορετικές πολιτικές 
στα επιμέρους κράτη της Κοινότητας. Ο πληθωρισμός δεν 
αποτελεί επείγον πρόβλημα για τις χώρες που έχουν τηρήσει 
τα στενά περιθώρια διακυμάνσεων στα πλαίσια του μηχανι­
σμού συναλλαγματικών ισοτιμιών του ΕΝΣ του 1990. Η κοινή 
πειθαρχία για τη διατήρηση σταθερών συναλλαγματικών 
ισοτιμιών περιόρισε τις διακυμάνσεις των ποσοστών πλη­
θωρισμού μεταξύ του Βελγίου, της Δανίας, της Γερμανίας, 
της Γαλλίας, της Ιρλανδίας, του Λουξεμβούργου και των 
Κάτω Χωρών στη στενή κλίμακα του 2,4% έως 3,6%. Αντί­
θετα, εναπομένει να υποστούν την αυστηρή διαδικασία προ­
σαρμογής η Ιταλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, 
όπου τα ποσοστά πληθωρισμού το 1990 ήταν 6% — 7%, 
δηλαδή διπλάσια του μέσου όρου της παραπάνω ομάδας 
χωρών. Ακόμα μεγαλύτερες προσπάθειες σταθεροποίησης 
επιβάλλεται να αναλάβουν οι δύο χώρες με διψήφιο πλη­
θωρισμό: η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Η Πορτογαλία μπορεί 
να ενθαρρυνθεί από την εμπειρία της Ιρλανδίας στο ΕΝΣ, που 
δείχνει το δρόμο προς σταθερές τιμές διαμέσου της επίτευξης 
σταθερών τιμών συναλλάγματος. Η περίπτωση που παρουσιά­
ζει πραγματική δυσκολία όσον αφορά το στόχο της σύγκλι­
σης των οικονομικών πολιτικών είναι εικείνη της Ελλάδας, 
18.4.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/41 
η οποία το 1990 είχε πληθωρισμό άνω του 20% και έλλειμμα 
του προϋπολογιμσμού που υπερέβαινε το 18% του ακαθά­
ριστου εγχώριου προϊόντος. 
Το κύριο βάρος της προσαρμογής του επιπέδου των τιμών 
επικεντρώνεται σε πέντε χώρες. Τυχόν καθυστέρηση στην 
αντιμετώπιση του θέματος δεν θα καταστήσει τη διαδικασία 
λιγότερο επίπονη, αλλά θα καταστήσει μακρύτερο και δυσκο­
λότερο το δρόμο προς ένα κοινό σταθερό νόμισμα. 
2.4. Δημοσιονομική σύγκλιση 
Η Ιταλία έχει το μεγαλύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα μετά 
την Ελλάδα: 10% του ΑΕΠ το 1990. Συνεπεία τούτου, το 
ύψος του συσσωρευμένου δημοσίου χρέους, εκφραζόμενο ως 
ποσοστό του ΑΕΠ, φθάνει τώρα το 100% στην Ιταλία, ποσο­
στό που υπερβαίνει μόνο το Βέλγιο και η Ιρλανδία. Οι χώρες 
αυτές βρίσκονται σε μειονεκτική θέση λόγω της μειωμένης 
δυνατότητας τους να εφαρμόσουν δημοσιονομικά μέτρα σε 
περίπτωση αντίξοων οικονομικών εξελίξεων. Έχουν τώρα 
στενά περιθώρια χειρισμών. Η σύγκλιση των πολιτικών καθι­
στά αναγκαίο να θεσπίσουν οι κυβερνήσεις πρακτικά 
προγράμματα για τη μείωση των ανισορροπιών του προϋπο­
λογισμού τους, ώστε να μην υπονομευθεί μακροπρόθεσμα η 
αξιοπιστία της κοινής δέσμευσης για νομισματική σταθερό­
τητα από αδικαιολόγητες καταστάσεις του προϋπολογισμού. 
2.5. Σύγκλιση των εξωτερικών θέσεων 
Μετά την ένωση της Γερμανίας, η ύπαρξη διαφορών μεταξύ 
των εξωτερικών θέσεων των κρατών μελών δεν αποτελεί 
γενικό πρόβλημα. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Δανία έχει 
πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών για πρώτη 
φορά από τις αρχές της δεκαετίας του '60. Η επιτυχία αυτή 
είχε ως σοβαρό αντίτιμο τη στασιμότητα της ανάπτυξης και 
της απασχόλησης, ενώ απομένουν να γίνουν πολλά έως ότου 
αποπληρωθεί το εξωτερικό χρέος που έχει συσσωρευθεί δια­
μέσου δεκαετιών εξωτερικού δανεισμού. Η εμπειρία της 
Δανίας θα πρέπει να αποτελεί προειδοποίηση προς τα άλλα 
κράτη μέλη της Κοινότητας με ταχέως επιδεινούμενες εξωτε­
ρικές συναλλαγές, πράγμα που δεν έχει σχέση με την εισα­
γωγή των κεφαλαίων που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση 
παραγωγικών επενδύσεων. 
2.6. Ισορροπία στον κοινωνικό και περιφερειακό τομέα 
Η συνοχή της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της οικονομι­
κής ανάπτυξης πρέπει να περιλαμβάνει, με στόχο την 
ανάπτυξη, μια συνακόλουθη εξέλιξη του βιοτικού επιπέδου, 
ώστε να υλοποιηθεί και ο στόχος της Ενιαίας Πράξης που 
είναι η αρμονική ανάπτυξη του συνόλου της Κοινότητας. Στο 
πλαίσιο αυτό, ασφαλώς, η αναχαίτιση των πληθωριστικών 
πιέσεων αποτελεί αναγκαιότητα. Οι εκτιμήσεις που διατυπώνει η Επιτροπή όσον αφορά την 
ευελιξία των αποδοχών και τη χρησιμοποίηση εργατικού 
δυναμικού, που εκδηλώθηκε τα τελευταία χρόνια με μια 
αύξηση των προσωρινών μορφών απασχόλησης, υποδει­
κνύουν ότι η ευελιξία αυτή έχει αποτελέσει παράγονται οικο­
νομικής ανάπτυξης, πράγμα που παραμένει επίσης αναπόδει-
κτο. 
Υπό τις συνθήκες αυτές, χρειάζεται να διορθωθούν οι προ­
σανατολισμοί της Επιτροπής, υπενθυμίζοντας της την ανάγκη 
για μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ της οικονομικής και κοινω­
νικής πολιτικής τόσο στην Κοινότητα όσο και στα κράτη 
μέλη και τις διάφορες περιφέρειες. 
Η συνοχή αυτή είναι απαραίτητη για την επανόρθωση των 
ανισορροπιών που έχουν προκαλέσει οι πολιτικές ανάπτυξης 
από τη δεκαετία του '80 και οι οποίες έχουν εντείνει την 
αβεβαιότητα απασχόλησης. Αυτό έχει επίσης επηρεάσει τα 
επίπεδα συλλογικής κοινωνικής προστασίας σε ορισμένες 
χώρες της ΕΚ. 
Οι προσανατολισμοί για τα προσεχή έτη πρέπει οπωσδήποτε 
να έχουν ως επίκεντρο την αρμονική ανάπτυξη του συνόλου 
των περιφερειών της Κοινότητας, τόσο με την αξιοποίηση 
των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων όσο και με την 
υλοποίηση των πολιτικών που λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις 
πραγματικές συνέπειες των οικονομικών και νομισματικών 
επιλογών στο βιοτικό επίπεδο και το επίπεδο ανάπτυξης σε 
ολόκληρη την επικράτεια της Κοινότητας. 
3. Η συμμετοχή της ΟΚΕ στον μακροοικονομικό διάλογο 
Η Κοινότητα έχει ήδη ξεκινήσει τη σύγκλιση των οικονομι­
κών πολιτικών των κρατών μελών με τη βοήθεια διαβουλεύ­
σεων σε κοινοτικό επίπεδο και διαδικασιών παρακολού­
θησης. 
Η ΟΚΕ εκφράζει ζωηρό ενδιαφέρον να διατηρήσουν οι κοι­
νωνικοί εταίροι το ρόλο τους στο μακροοικονομικό διάλογο 
για τις μεσοπρόθεσμες τάσεις και πολιτικές στο μελλοντικό 
κοινοτικό πλαίσιο. Ο διάλογος αυτός συμβάλει στη σκοπού­
μενη σύγκλιση των οικονομικών εξελίξεων εντός των δώδεκα 
κρατών μελών. 
Προτείνει λοιπόν την καθιέρωση υποχρεωτικής διαβούλευ­
σης με την ΟΚΕ κατά την εξέταση της οικονομικής ανάπτυ­
ξης, τη χάραξη των κατευθυντήριων γραμμών της οικονομι­
κής πολιτικής από την Κοινότητα, καθώς και την κατάρτιση 
των εκθέσεων για τα κράτη μέλη. 
Είναι απαραίτητο να διευκρινισθεί στους συμμετέχοντες στην 
Διακυβερνητική Διάσκεψη για τη μεταρρύθμιση των θεσμι­
κών οργάνων και την οικονομική και νομισματική ένωση, ότι 
Αριθ. C 102/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.4.91 
η συμμετοχή της ΟΚΕ στο διάλογο για τη γενική οικονομική 
πολιτική μπορεί να συμβάλει ουσιωδώς στην κοινοτική πολι­τική σύγκλισης και, κατά συνέπεια, στη βελτίωση της οικονο­
μικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας. 
Βρυξέλλες, 27 Φεβρουαρίου 1991. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Frangois STAEDELIN 
Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού ΕΟΚ του Συμβουλίου για την αξιολόγηση και τον έλεγχο 
των κινδύνων για το περιβάλλον από τις υφιστάμενες ουσίες(') 
(91/C 102/12) 
Στις 3 Οκτωβρίου 1990 και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις 8 Φεβρουαρίου 1991 με βάση την 
εισηγητική έκθεση του κ. Vidal. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη 284η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 28ης 
Φεβρουαρίου 1991) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Η ΟΚΕ συμφωνεί σε γενικές γραμμές με τις βασικές αρχές 
της πρότασης κανονισμού, με την επιφύλαξη όμως των παρα­
τηρήσεων που ακολουθούν. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η πρόταση κανονισμού, νομική βάση της οποίας είναι 
το άρθρο 100 Α, αποβλέπει στη θέσπιση διαδικασιών που 
επιτρέπουν την εναρμονισμένη συγκέντρωση σε κοινοτικό 
επίπεδο πληροφοριών για τις υπάρχουσες χημικές ουσίες 
καθώς και στην αξιολόγηση και τον έλεγχο των κινδύνων 
που συνεπάγονται για το περιβάλλον και την υγεία. 
1.2. Η πρόταση πηγάζει από τους στόχους του τετάρτου 
προγράμματος δράσεως στον τομέα του περιβάλλοντος και 
ανταποκρίνεται στις ευχές που διατυπώθηκαν στη σχετική 
γνωμοδότηση (2) της ΟΚΕ καθώς και στη ρητή υπογράμμιση 
της ΟΚΕ στη γνωμοδότηση της για την έκτη τροποποίηση 
της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ σχετικά με τα όρια του πεδίου εφαρ­
μογής Ρ). 
(>) ΕΕ αριθ. C 276 της 5. 11. 1990, σ. 1. 
(2) ΕΕ αριθ. C 180 της 8. 7.1987, σημείο 2.3.3. 
(3) ΕΕ αριθ. C 114 της 11. 5. 1977, σημεία 1.5 και 1.6. 1.3. Πράγματι, στην τελευταία αυτή γνωμοδότηση (ση­
μεία 1.5 και 1.6) η ΟΚΕ εξέφραζε τη δυσαρέσκεια της για 
το γεγονός ότι, σε ό,τι αφορά την κοινοποίηση το πεδίο 
εφαρμογής σχετικά με την πρόληψη των κινδύνων περιοριζό­
ταν στις νέες ουσίες και ζητούσε την επέκταση της για όλες 
τις επικίνδυνες ουσίες. 
ί .4. Η παρούσα πρόταση εφαρμόζεται για τις 100 000 περί­
που χημικές ουσίες που υφίσταντο στην Κοινότητα στις 
18 Σεπτεμβρίου 1981 και οι οποίες περιλαμβάνονται στον 
κατάλογο EINECS (Ευρωπαϊκός Κατάλογος Υπαρχουσών 
Χημικών Ουσιών). 
1.5. Επειδή, καθώς διαπιστώνει στην εισαγωγή της η Επι­
τροπή, είναι αδύνατον να συλλέγουν πληροφορίες για όλες 
τις υπάρχουσες χημικές ουσίες και ταυτοχρόνως να εκτι­
μηθούν οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι, προτείνεται η υιοθέτηση 
μιας συστηματικής προσέγγισης κατά στάδια, από τις ουσίες 
που παρασκευάζονται ή εισάγονται σε ποσότητες υψηλότερες 
από 1000 τόννους/έτος για κάθε παρασκευαστή/εισαγωγέα