Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα"

(COM(2002) 759 τελικό - 2002/0306 (COD))

(2003/C 220/03)

Στις 31 Ιανουαρίου 2003 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει, σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Ιουνίου 2003 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Bo Green.

Κατά την 400ή σύνοδο ολομέλειας της 18ης και 19ης Ιουνίου 2003 (συνεδρίαση της 18ης Ιουνίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό της πρότασης

1.1. Στόχος της ισχύουσας οδηγίας για την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα είναι η εξασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων τα οποία αφορά η οδηγία με τη δημιουργία ενός ομοιογενούς ηλεκτρομαγνητικού περιβάλλοντος και προϊόντων με σωστή λειτουργία.

1.2. Μετά τη θέσπιση της οδηγίας 89/336/ΕΟΚ για την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα (EMC) οι χρήστες άρχισαν να αντιμετωπίζουν προβλήματα με την ερμηνεία και την εφαρμογή της. Μολονότι η Επιτροπή χάραξε κατευθυντήριες γραμμές για την επίλυση των προβλημάτων, κάθε άλλο παρά πέτυχε το στόχο της. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή ανέλαβε μία σημαντική πρωτοβουλία το 1995 για τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών προς επίλυση όλων των σοβαρών προβλημάτων. Με βάση τις όλο και περισσότερες εμπειρίες του επιχειρηματικού κόσμου, της Επιτροπής, των κρατών μελών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών, δημοσιεύθηκε το 1997 οδηγός για την εφαρμογή της οδηγίας 89/336/ΕΟΚ. Αυτό ήταν ένα σημαντικό βήμα προόδου. Ωστόσο, το τρωτό σημείο ήταν ότι ο οδηγός δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα. Παρόλα αυτά, ο οδηγός του 1997 έτυχε μεγάλης υποστήριξης από τα ενδιαφερόμενα μέρη, πράγμα που εξακολουθεί να συμβαίνει.

1.3. Στο διάστημα που μεσολάβησε, το Συμβούλιο αποφάσισε ότι η ΕMC πρέπει να εξετασθεί στα πλαίσια της πρωτοβουλίας SLIM (απλούστευση της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά), που έχει ως στόχο την απλούστευση της νομοθεσίας της ΕΕ με τη συμμετοχή ομάδων χρηστών στις προκαταρκτικές εργασίες. Η "ομάδα εργασίας SLIM" της Επιτροπής όσον αφορά την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα διατύπωσε συστάσεις στο έγγραφο COM(2002) 759 τελικό, που βασίζονται στις εργασίες της εν λόγω ομάδας.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Η νέα πρόταση οδηγίας της Επιτροπής περιλαμβάνει αυτούσια μέρη των κατευθυντήριων γραμμών που δημοσίευσε η Επιτροπή το 1997 σχετικά με την οδηγία ΕMC.

2.2. Η πρόταση ορίζει σαφέστερα τα εξής:

- τις βασικές απαιτήσεις, και

- τα εναρμονισμένα πρότυπα.

2.3. Το κείμενο καλύπτει τις σταθερές εγκαταστάσεις (fixed installations) που καλύπτονται από την οδηγία. Δεν πρόκειται για καινοτομία, καθώς η Επιτροπή έχει ήδη αναγγείλει ότι τα σταθερά δίκτυα τηλεπικοινωνιών καλύπτονται από την ισχύουσα οδηγία.

2.4. Μία δευτερεύουσας σημασίας επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας αφορά τη συμπερίληψη των συστατικών μερών και των υποσυνόλων. Καλύπτονται επίσης οι έτοιμες συνδετικές διατάξεις (ready-made connecting devices) που προορίζονται να συνδεθούν με μία συσκευή του τελικού χρήστη για τη μετάδοση σήματος.

2.5. Ένα άλλο νέο στοιχείο είναι ότι οι κατασκευαστές κ.λπ. μπορούν σε κάθε περίπτωση να επιλέγουν να μη συμμετάσχουν σε έναν κοινοποιημένο οργανισμό και διαθέτουν τη διακριτική ευχέρεια να στοιχειοθετήσουν τη συμμόρφωση με οποιοδήποτε τρόπο, είτε πρόκειται για εναρμονισμένα πρότυπα είτε όχι.

3. Γενικές παρατηρήσεις για την πρόταση της Επιτροπής

3.1. Τα ενδιαφερόμενα μέρη ήταν γενικά ικανοποιημένα με την ισχύουσα οδηγία, εάν βέβαια ο οδηγός του 1997 για την εφαρμογή της οδηγίας χρησιμοποιείτο σωστά. Στην πράξη όλα τα μέρη πληρούν τον οδηγό αυτό. Επίσης, η νέα πρόταση οδηγίας έχει το θετικό στοιχείο ότι δημιουργεί μεγαλύτερη νομική ασφάλεια σε διάφορους τομείς. Εκτός τούτου, η εν λόγω πρόταση είναι προσαρμοσμένη καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς και καταργεί ορισμένες από τις ισχύουσες περιττές διατάξεις.

3.2. Πεδίο εφαρμογής της πρότασης

3.2.1. Το πεδίο εφαρμογής διασαφηνίζεται με τη βοήθεια καλύτερων ορισμών και ενός καλύτερου προσδιορισμού του τι δεν καλύπτει η οδηγία.

3.2.2. Ειδικότερα, οι ορισμοί των συστατικών μερών και των υποσυνόλων διασαφηνίζουν την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας.

3.2.3. Ο όρος "έτοιμες συνδετικές διατάξεις" φαίνεται ασαφής και δεν έχει μεταφρασθεί με τον ίδιο τρόπο π.χ. στο δανικό, το ολλανδικό και το αγγλικό κείμενο. Η Επιτροπή θα έπρεπε να δώσει ένα σαφέστερο ορισμό της έννοιας αυτής. Το ερώτημα είναι κατά πόσον είναι αναγκαίο να συμπεριληφθούν οι εν λόγω "έτοιμες συνδετικές διατάξεις" στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

3.3. Σταθερές εγκαταστάσεις

3.3.1. Θεσπίζεται μία καταλληλότερη δέσμη κανόνων για τις σταθερές εγκαταστάσεις. Οι επιχειρηματικοί κύκλοι επιδοκιμάζουν τη συμπερίληψη των μεγάλων μηχανημάτων, του υλικού υψηλής τάσεως και των ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών δικτύων στη ρύθμιση για τις σταθερές εγκαταστάσεις.

3.3.2. Ένα παράδειγμα για το κύριο πρόβλημα της ισχύουσας οδηγίας είναι η διάταξη σύμφωνα με την οποία οι σταθερές εγκαταστάσεις πρέπει να αξιολογούνται πριν διοχετευθούν στην αγορά ή χρησιμοποιηθούν. Είναι τεχνολογικά αδύνατο να αξιολογηθούν πολλές εγκαταστάσεις. Επίσης, οι εγκαταστάσεις μπορούν να αλλάξουν από στιγμή σε στιγμή ή ακόμη από ημέρα σε ημέρα. Δεδομένου ότι οι σταθερές εγκαταστάσεις προκαλούν μόνο πολύ λίγα προβλήματα για τις γύρω περιοχές, όσον αφορά την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα, δεν είναι ρεαλιστικό να αξιολογείται κάθε μεμονωμένη εγκατάσταση. Συνεπώς, η νέα πρόταση οδηγίας απαιτεί μόνο να κατασκευάζονται οι εγκαταστάσεις σύμφωνα με ορθές τεχνικές πρακτικές. Εάν σε εξαιρετικές περιπτώσεις προκύψουν προβλήματα όσον αφορά την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα, οι αρχές διαθέτουν νομικά μέσα για τη σωστή επίλυση του προβλήματος. Το κόστος της ρύθμισης αυτής είναι πολύ χαμηλό σε σχέση με το κόστος της αξιολόγησης όλων των εγκαταστάσεων πριν τη χρησιμοποίησή τους.

3.3.3. Οι διοικητικές υποχρεώσεις αποτελούν ένα άλλο πρόβλημα. Η ισχύουσα οδηγία απαιτεί μία δήλωση συμμόρφωσης ΕΟΚ ή τη σήμανση CE. Όταν μία εγκατάσταση αλλάξει, οι ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές δεν είναι πλέον οι ίδιες όπως αρχικά. Για το λόγο αυτό, πρέπει να διενεργείται νέα αξιολόγηση πριν να γίνει μία νέα δήλωση συμμόρφωσης ΕΟΚ. Αυτό καθιστά αδύνατη την πρακτική εφαρμογή της ισχύουσας οδηγίας. Για τον ίδιο λόγο, ο οδηγός του 1997 όρισε μία ρεαλιστική προσέγγιση του θέματος, που υποστηρίζεται από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η λύση αυτή συμπεριλαμβάνεται τώρα στη νέα πρόταση οδηγίας.

3.4. Ουσιώδεις απαιτήσεις

3.4.1. Η πρόταση οδηγίας επεκτείνει τις ουσιώδεις απαιτήσεις, ιδίως σε σχέση με την εκτίμηση της ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας, τις εξωτερικές διατάξεις και τις απαιτήσεις πληροφόρησης. Λόγω του συνεπαγόμενου έκτακτου κόστους, η συμπερίληψη των "έτοιμων συνδετικών διατάξεων" είναι η πιο αμφιλεγόμενη τροποποίηση της πρότασης οδηγίας.

3.4.2. Η προστιθέμενη απαίτηση για τη διενέργεια εκτίμησης της ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας είναι αυτονόητη, επειδή οι ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές και ο κίνδυνος που προκύπτει από αυτές πρέπει να εκτιμώνται πριν να μπορέσουν να δοθούν επαρκείς πληροφορίες για την τήρηση της οδηγίας. Οι απαιτήσεις πληροφόρησης έχουν προστεθεί για να προωθηθεί η ανιχνευσιμότητα του κατασκευαστή ή του αντιπροσώπου του στην ΕΕ.

3.4.2.1. Φαίνεται περιττό και δαπανηρό να αναφέρεται τόσο ο κατασκευαστής όσο και ο εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπός του στην Κοινότητα, σε περίπτωση που ο κατασκευαστής δεν είναι εγκατεστημένος στην Κοινότητα. Η αιτιολόγηση της πρότασης της Επιτροπής δεν είναι επαρκής.

3.4.2.2. Συνεπώς, το σημείο 4(β) του παραρτήματος Ι της πρότασης οδηγίας "Ουσιώδεις απαιτήσεις" πρέπει να τροποποιηθεί ως εξής:

"Κάθε συσκευή θα πρέπει να συνοδεύεται από το όνομα και τη διεύθυνση του κατασκευαστή. Εάν ο κατασκευαστής δεν είναι εγκατεστημένος στην Κοινότητα, κάθε συσκευή θα πρέπει να συνοδεύεται από το όνομα και τη διεύθυνση του αντιπροσώπου του ..."

3.5. Εκτίμηση της συμμόρφωσης

3.5.1. Το άρθρο 10, παράγραφος 2 της ισχύουσας οδηγίας απαιτεί την παρέμβαση ενός αρμόδιου οργανισμού σε περίπτωση που τα εναρμονισμένα πρότυπα για την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα δεν τηρούνται (πλήρως). Η υποχρεωτική αυτή παρέμβαση ήταν απαραίτητη, επειδή η ισχύουσα οδηγία εγκρίθηκε στη δεκαετία του '80, λόγω της περιορισμένης διάδοσης τεχνικών πρακτικών και της ελλιπούς κατάρτισης στον τομέα της ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας την εποχή εκείνη. Στο διάστημα που μεσολάβησε, η οδηγία για την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα συνέβαλε τα μέγιστα στην ενίσχυση του τομέα, δηλαδή του επιχειρηματικού κόσμου και του τομέα της κατάρτισης. Σήμερα, οι περισσότεροι κατασκευαστές διαθέτουν μεγαλύτερη εμπειρία στον τομέα της ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας, ενώ υπάρχουν πολύ περισσότερες δυνατότητες κατάρτισης. Οι αρμόδιοι οργανισμοί αναφέρουν ότι οι δραστηριότητες βάσει του άρθρου 10, παράγραφος 2 μειώνονται συνεχώς. Δεδομένου ότι η υποχρεωτική παρέμβαση ενός αρμόδιου οργανισμού, πολλές υποθέσεις, κυρίως το τελευταίο διάστημα, παραπέμπονται από κατασκευαστές που διαθέτουν επαρκή εμπειρία στον τομέα αυτό. Οι κατασκευαστές αυτοί κινούν τη διαδικασία μόνο επειδή είναι υποχρεωτικό, αλλά στην ουσία αυτό είναι περιττό επειδή οι γνώσεις για την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα είναι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι αναμενόταν παλαιότερα, όταν εγκρίθηκε η ισχύουσα οδηγία. Τέλος, διάφοροι μεγάλοι κατασκευαστές έχουν δημιουργήσει οικείους εσωτερικούς αρμόδιους οργανισμούς για την αποφυγή των εξόδων που συνεπάγεται η παρέμβαση ενός τρίτου μέρους.

3.5.2. Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι σκόπιμο να προβλέπεται η δυνατότητα παρέμβασης ενός επίσημου εμπειρογνώμονα για τους κατασκευαστές που δεν είναι βέβαιοι. Συνεπώς, η νέα πρόταση οδηγίας παρέχει τη δυνατότητα στους κατασκευαστές να ζητήσουν την παρέμβαση ενός επίσημου οργανισμού με δική τους πρωτοβουλία.

3.5.3. Η πρόταση οδηγίας παρέχει τη δυνατότητα στους κατασκευαστές να επιλέξουν είτε να πραγματοποιήσουν μόνοι τους την τελική τεκμηρίωση είτε να την αναθέσουν στον κοινοποιημένο οργανισμό για τον οποίο γίνεται λόγος στο άρθρο 11. Ωστόσο, το κείμενο της πρότασης είναι ασαφές και το άρθρο 7, παράγραφος 2, εδάφιο 2, πρέπει να επαναδιατυπωθεί ως εξής:

"Για να επιβεβαιωθεί η συμμόρφωση με τις σχετικές ουσιώδεις διατάξεις του παραρτήματος Ι, ο κατασκευαστής μπορεί να επιλέξει είτε να καταρτίσει μόνος του έκθεση ή να επισυνάψει έκθεση του κοινοποιημένου οργανισμού όπως αναφέρεται στο άρθρο 11. Ο κατασκευαστής αποφασίζει τι πρέπει να εκτιμήσει και σε ποιο βαθμό."

3.6. Παρακολούθηση της αγοράς

3.6.1. Κατά τα τελευταία χρόνια, οι εποπτικές αρχές της αγοράς έχουν επισύρει την προσοχή στο γεγονός ότι είναι δυσκολότερο να βρεθούν κατασκευαστές των οποίων τα προϊόντα δεν συμμορφώνονται προς τις διατάξεις. Είναι επιθυμητό να μπορέσουν οι νέες διατάξεις πληροφόρησης να επιλύσουν πλήρως τα προβλήματα αυτά.

3.6.2. Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει τη συμμόρφωση μεταξύ των διατάξεων της πρότασης οδηγίας και της πρόσφατα εγκριθείσας οδηγίας σχετικά με τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, της γνωστής ως οδηγίας WEEE.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής, που δημιουργεί μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στους σχετικούς τομείς. Η πρόταση είναι καλύτερα προσαρμοσμένη στις ανάγκες της αγοράς και καταργεί τις ισχύουσες περιττές διατάξεις.

4.2. Ο όρος "έτοιμες συνδετικές διατάξεις" είναι ασαφής και οι απαιτήσεις περί σήμανσης σε ορισμένες περιπτώσεις περιττά αναλυτικές και δαπανηρές.

Βρυξέλλες, 18 Ιουνίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch