Βρυξέλλες, 1.12.2004

COM(2004) 784 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

«ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΥΘΥΝΩΝΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ»{SEC (2004) 1539 }

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Error! Bookmark not defined.

2. Περιγραφη του παροντοσ συστηματοσ Error! Bookmark not defined.

2.1. Νομική βάση Error! Bookmark not defined.

2.2. Ρόλος της Eurostat Error! Bookmark not defined.

2.3. Ρόλος των κρατών μελών Error! Bookmark not defined.

3. Εντοπισμόσ των συνδυασμενων ανεπαρκειων σε όλα τα επιπεδα του συστηματοσ Error! Bookmark not defined.

3.1. Επανεμφανιζόμενα ζητήματα ποιότητας κατά την υποβολή των δημοσιονομικών στοιχείων από τις ελληνικές αρχές Error! Bookmark not defined.

3.2. Ανεπάρκειες κατά την παροχή των δημοσιονομικών στοιχείων από την Eurostat Error! Bookmark not defined.

3.3. Υφιστάμενοι περιορισμοί των συστημάτων υποβολής και παροχής δημοσιονομικών στοιχείων συνολικά Error! Bookmark not defined.

4. προτεινομενεσ ενεργειεσ Error! Bookmark not defined.

4.1. Προτάσεις που αφορούν συστημικά ζητήματα Error! Bookmark not defined.

4.2. Προτάσεις που αφορούν τη Eurostat Error! Bookmark not defined.

4.3. Ενέργειες που αφορούν την Ελλάδα Error! Bookmark not defined.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τα στατιστικά στοιχεία για τη δημοσιονομική κατάσταση της Ελλάδας υπέστησαν πρόσφατα εκτεταμένη αναθεώρηση. Το δημόσιο έλλειμμα για το 2003, που είχε αρχικά υπολογιστεί στο 1,7% του ΑΕγχΠ, ανήλθε στο 4,6% του ΑΕγχΠ μετά την κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου 2004. Τα ελλείμματα που κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή για τα έτη 2000, 2001 και 2002 αναθεωρήθηκαν επίσης προς τα πάνω κατά περισσότερο από δύο ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕγχΠ. Οι σημαντικές αυτές αυξήσεις οφείλονται σε προηγούμενες ενέργειες της Eurostat καθώς και στην πρωτοβουλία της νέας ελληνικής κυβέρνησης, την άνοιξη του 2004, να πραγματοποιήσει λεπτομερή δημοσιονομική απογραφή. Η πρωτοβουλία αυτή οδήγησε στην κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου και στις μετέπειτα ενέργειες των ελληνικών αρχών, σε στενή και αδιάλειπτη συνεργασία με την Eurostat, που αποσκοπούσαν στη διόρθωση της κατάστασης.

Αναθεωρήσεις στοιχείων της κλίμακας αυτής γέννησαν ερωτηματικά σχετικά με την αξιοπιστία των στατιστικών στοιχείων για τη δημοσιονομική κατάσταση της Ελλάδας. Το Συμβούλιο ΕΚΟΦΙΝ της 21ης Οκτωβρίου 2004 σημείωσε το ενημερωτικό σημείωμα της Επιτροπής σχετικά με τα στοιχεία της δημοσιονομικής κοινοποίησης της Ελλάδας και εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να υποβάλει λεπτομερή ανάλυση των στοιχείων για το έλλειμμα και το χρέος της Ελλάδας από το 1997. Το Συμβούλιο ΕΚΟΦΙΝ της 16ης Νοεμβρίου 2004 χαιρέτισε την προκαταρκτική έκθεση της Eurostat και εξέφρασε την πρόθεσή του να επανέλθει στο θέμα της απόδοσης ευθυνών και της ανάληψης μελλοντικής δράσης βάσει έκθεσης της Επιτροπής, προκειμένου να μην επαναληφθούν παρόμοιες καταστάσεις. Το παρόν έγγραφο, που βασίζεται στην τελική έκθεση της Eurostat σχετικά με τα στοιχεία για το έλλειμμα και το χρέος της Ελλάδας κατά την περίοδο 1997-2003 και πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με αυτή, ανταποκρίνεται στην εν λόγω πρόθεση του Συμβουλίου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για τα έτη 1997-2003, το δημόσιο έλλειμμα αναθεωρήθηκε προς τα πάνω κατά 2,1% του ΑΕγχΠ κατά μέσο όρο για την περίοδο αυτή. Επίσης, από τα ίδια στοιχεία συνάγεται το συμπέρασμα ότι ο λόγος του δημοσιονομικού ελλείμματος ήταν σταθερά μεγαλύτερος του 3% του ΑΕγχΠ. Επιπλέον, φαίνεται ότι η Eurostat ασκούσε από τη δεκαετία του '90 ιδιαίτερες πιέσεις στις ελληνικές στατιστικές αρχές, προκειμένου αυτές να υποβάλλουν τους λογαριασμούς τους με βάση τα συμφωνημένα και κοινά πρότυπα, ότι η Eurostat αναθεώρησε σε αρκετές περιπτώσεις τα στοιχεία που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές και ότι οι τελευταίες δεν παρείχαν στο παρελθόν τη σημαντική συνεργασία που απαιτείται για παρόμοιες εργασίες.

Σε γενικές γραμμές, η τελευταία αναθεώρηση μεταξύ των κοινοποιήσεων του Μαρτίου και του Σεπτεμβρίου 2004 εφαρμόζει πιστότερα το ΕΣΛ 95 και βασίζεται σε νεότερα στοιχεία. Τα κύρια στοιχεία που εξηγούν την αναθεώρηση του ελληνικού ελλείμματος μεταξύ των κοινοποιήσεων του Μαρτίου και του Σεπτεμβρίου 2004 είναι η ελλιπής καταγραφή των αμυντικών δαπανών, η υπερεκτίμηση του πλεονάσματος των ασφαλιστικών οργανισμών και η προς τα κάτω αναθεώρηση των εκτιμήσεων για τα φορολογικά έσοδα (κυρίως από το ΦΠΑ). Ο αναθεωρημένος λόγος του δημοσιονομικού ελλείμματος προς το ΑΕγχΠ υπολογίζεται τώρα στο 4,1% για το 2000, στο 3,7% για το 2001, στο 3,7% για το 2002 και στο 4,6% για το 2003.

Όσον αφορά τους λογαριασμούς για τα έτη 1997, 1998 και 1999, η διαφορά των στοιχείων αυτών με τα στοιχεία των προηγούμενων κοινοποιήσεων οφείλεται βασικά στην καταγραφή των αμυντικών δαπανών και στη μεταχείριση των κεφαλαιακών μεταβιβάσεων και των κοινοτικών επιδοτήσεων. Τα μεγέθη του ελλείμματος μετά την αναθεώρηση ανέρχονται σε 6,6%, 4,3% και 3,4% του ΑΕγχΠ για τα έτη 1997, 1998 και 1999 αντίστοιχα.

Η παρούσα έκθεση έχει την εξής δομή: το τμήμα 2 περιέχει μια συνοπτική περιγραφή του παρόντος συστήματος, στην οποία εξετάζονται το σχετικό νομικό πλαίσιο καθώς και ο ρόλος της Eurostat και των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών των κρατών μελών αντίστοιχα. Το τμήμα 3 επικεντρώνεται στα προβλήματα που παρουσιάστηκαν στην περίπτωση της Ελλάδας: αναλύει τις αδυναμίες του συστήματος όσον αφορά τόσο τις ελληνικές αρχές όσο και την Eurostat αλλά και άλλους παράγοντες του συστήματος. Με βάση την ανάλυση αυτή στο τμήμα 4 εξάγονται ορισμένα συμπεράσματα σχετικά με τις ενέργειες που θα ήταν δυνατό να αναληφθούν, προκειμένου να μην επαναληφθούν παρόμοια περιστατικά στο μέλλον.

2. Περιγραφη του παροντοσ συστηματοσ

2.1. Νομική βάση

Το άρθρο 104 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ορίζει ότι τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα και ότι η Επιτροπή παρακολουθεί την εξέλιξη της δημοσιονομικής κατάστασης και το ύψος του δημόσιου χρέους στα κράτη μέλη, προκειμένου να εντοπίζει τις μεγάλες αποκλίσεις και να εξασφαλίζει την τήρηση της απαιτούμενης δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Το πρωτόκολλο σχετικά με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος, που προσαρτάται στη Συνθήκη ΕΚ (το οποίο στο εξής αποκαλείται «το πρωτόκολλο»), ορίζει μεταξύ άλλων ότι τα στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της διαδικασίας του υπερβολικού ελλείμματος παρέχονται από την Επιτροπή. Το πρωτόκολλο ορίζει επίσης ότι τα κράτη μέλη γνωστοποιούν τα προβλεπόμενα και υφιστάμενα ελλείμματά τους και το ύψος του χρέους τους.

Οι λεπτομερείς κανόνες του πρωτοκόλλου (συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας κοινοποίησης) προσδιορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3605/93 του Συμβουλίου. Οι όροι που χρησιμοποιούνται στο πρωτόκολλο και στον κανονισμό καθορίζονται σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ολοκληρωμένων Οικονομικών Λογαριασμών (ΕΣΛ 95), που θεσπίστηκε επίσης με κανονισμό του Συμβουλίου [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2223/96]. Το ΕΣΛ 95 αποτελεί το στατιστικό σύστημα αναφοράς για τα πρότυπα, τους ορισμούς και τους λογιστικούς κανόνες που έχουν σκοπό να εξασφαλίσουν τη συνοχή και τη δυνατότητα σύγκρισης των στοιχείων που παρέχουν τα κράτη μέλη.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3605/93 του Συμβουλίου οργανώνει τη διαδικασία κοινοποίησης των δημοσιονομικών στοιχείων από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή εντός συγκεκριμένου και τακτικού χρονικού πλαισίου.

Το Συμβούλιο ΕΚΟΦΙΝ της 18ης Φεβρουαρίου 2003, κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής, εξέδωσε έναν κώδικα ορθών πρακτικών για την κατάρτιση, τη διαβίβαση και τη δημοσίευση των στοιχείων για τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος, προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι διαδικασίες τόσο στα κράτη μέλη όσο και στην Επιτροπή.

2.2. Ρόλος της Eurostat

Δυνάμει της σχετικής διάταξης του πρωτοκόλλου η Επιτροπή αποτελεί την αρμόδια στατιστική αρχή για τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος. Παρέχει στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της διαδικασίας του υπερβολικού ελλείμματος, αφού αξιολογήσει την ποιότητα των στοιχείων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη. Επιπλέον, οφείλει να ερμηνεύει τους λογιστικούς κανόνες κάθε φορά που προκύπτουν αμφιβολίες σχετικά με την ταξινόμηση των συναλλαγών του δημοσίου και τον τρόπο με τον οποίο οι συναλλαγές αυτές επηρεάζουν τα επίπεδα του δημόσιου ελλείμματος και του δημόσιου χρέους. Όταν απαιτείται, μπορεί να απευθύνει συστάσεις στις εθνικές στατιστικές αρχές σχετικά με την καταγραφή συγκεκριμένων συναλλαγών.

Στο επίπεδο της εσωτερικής οργάνωσης της Επιτροπής, το έργο του ελέγχου των κοινοποιούμενων λογαριασμών και της ερμηνείας των λογιστικών κανόνων εκτελεί η Eurostat. Με την ανάθεση των καθηκόντων αυτών στην Eurostat, η Επιτροπή εξασφαλίζει την ανεξάρτητη αντιμετώπιση των λογιστικών και στατιστικών θεμάτων από ένα αμερόληπτο και τεχνικώς επαρκή φορέα βάσει αντικειμενικών κριτηρίων. Επιπλέον, αυτή η ανεξαρτησία και η τεχνική επάρκεια ενισχύονται χάρη στη συνδρομή που παρέχει στην Eurostat η επιτροπή στατιστικών για θέματα νομισματικά, χρηματοπιστωτικά και ισοζυγίου πληρωμών, η οποία συγκεντρώνει στατιστικολόγους και λογιστές από τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες και τις κεντρικές τράπεζες όλων των κρατών μελών, καθώς και εκπροσώπους της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και παρατηρητές της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής.

Ο κώδικας ορθών πρακτικών ορίζει το ρόλο και την εντολή της Eurostat, που αποτελεί την στατιστική αρχή εξ ονόματος της Επιτροπής, όσον αφορά την αξιολόγηση των στοιχείων που κοινοποιούνται, την ενδεχόμενη τροποποίηση καθώς και τη δημοσίευσή τους.

Στο πλαίσιο της αξιολόγησης των στοιχείων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη, η Eurostat ελέγχει κατά πόσον έχουν τηρηθεί οι λογιστικοί κανόνες, καθώς και την πληρότητα, την αξιοπιστία και τη συνέπεια των στοιχείων. Η αξιολόγηση στηρίζεται στους πίνακες που υποβάλλονται στην Επιτροπή από τα κράτη μέλη, σε άλλες πληροφορίες που συνοδεύουν τα υποβαλλόμενα στοιχεία, σε οποιαδήποτε άλλα στοιχεία, στον κατάλογο των διαδικασιών και των βασικών στατιστικών και στις τακτικές επαφές με τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες. Η Eurostat μπορεί να εκφράσει δημόσια τις επιφυλάξεις της για τα υποβαλλόμενα στοιχεία και ενδεχομένως να επιφέρει αλλαγές κατά τη δημοσίευση των πραγματικών στοιχείων σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος.

2.3. Ρόλος των κρατών μελών

Σύμφωνα με το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου, τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την κατάρτιση των στοιχείων σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος καθώς και για την υποβολή των στοιχείων αυτών στην Επιτροπή. Υπεύθυνο για την ποιότητα των δημόσιων λογαριασμών είναι καταρχάς το κάθε κράτος μέλος. Η αξιολόγηση των υποβαλλόμενων στοιχείων από την Eurostat δεν απαλλάσσει τα κράτη μέλη από τις ευθύνες τους.

Ο κώδικας ορθών πρακτικών ορίζει ότι οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες οφείλουν να ενεργούν με πλήρη επιστημονική ανεξαρτησία και να τηρούν αυστηρά τους λογιστικούς κανόνες, όπως αυτοί καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3605/93 και το ΕΣΛ 95. Ο εν λόγω κώδικας περιγράφει επίσης την υποχρέωση των κρατών μελών να γνωστοποιούν στην Επιτροπή κάθε αναθεώρηση των στοιχείων το συντομότερο δυνατό σε συνδυασμό με τα σχετικά έγγραφα που θα εξηγούν τις αναθεωρήσεις.

Γενικότερα, τα κράτη μέλη υπέχουν την υποχρέωση να διευκολύνουν την Κοινότητα στην εκτέλεση της αποστολής της δυνάμει του άρθρου 10 της Συνθήκης ΕΚ. Οφείλουν να λαμβάνουν κάθε γενικό ή ειδικό μέτρο κατάλληλο να εξασφαλίσει την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη Συνθήκη.

3. Εντοπισμόσ των συνδυασμενων ανεπαρκειων σε όλα τα επιπεδα του συστηματοσ

3.1. Επανεμφανιζόμενα ζητήματα ποιότητας κατά την υποβολή των δημοσιονομικών στοιχείων από τις ελληνικές αρχές

Η έκθεση της Eurostat σχετικά με την αναθεώρηση των δημοσιονομικών στοιχείων, που υποβλήθηκε στο Συμβούλιο ΕΚΟΦΙΝ στις 16 Νοεμβρίου 2004, μαρτυρεί ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής εντόπισαν ορθώς τα σημαντικότερα λογιστικά ζητήματα στους ελληνικούς δημοσιονομικούς λογαριασμούς και ότι ήδη από το 1997 επεσήμαναν τα κυριότερα από αυτά. Από τότε η Ελλάδα αποτελούσε αντικείμενο στενής παρακολούθησης περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος, γεγονός που καταδεικνύεται, για παράδειγμα, από τον αριθμό των αποστολών παρακολούθησης[1], ο οποίος ήταν σημαντικά μεγαλύτερος σε σχέση με τις περιπτώσεις άλλων κρατών μελών. Η εντατική αυτή δράση αντικατοπτρίζεται σε μια σειρά συγκεκριμένων συστάσεων που διατυπώθηκαν προς τις ελληνικές αρχές. Παρά τη σαφήνεια των συστάσεων, οι ελληνικές αρχές δεν τις εφάρμοσαν ή τις εφάρμοσαν μόνον εν μέρει. Για ορισμένα ζητήματα (όπως οι αμυντικές δαπάνες και οι κεφαλαιοποιημένοι τόκοι) οι ελληνικές αρχές διαβεβαίωσαν την Eurostat ότι οι συναλλαγές είχαν καταχωρηθεί σωστά, παρότι το 2004 διαφάνηκε ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

Το στατιστικό πλαίσιο, για να λειτουργεί σωστά, πρέπει να βασίζεται έως ένα βαθμό στη συνεργασία με τα κράτη μέλη. Όπως προκύπτει από τις πρόσφατες πληροφορίες που έλαβε η Επιτροπή, οι δηλώσεις των ελληνικών αρχών στο παρελθόν, σε τακτικές συναντήσεις ή στην επίσημη αλληλογραφία με την Eurostat, δεν ήταν πάντοτε απόλυτα ακριβείς.

Από το 2002 και μετά η Eurostat διατύπωνε συστηματικά επιφυλάξεις σχετικά με ορισμένα στοιχεία της Ελλάδας. Παρότι για τις περισσότερες χώρες δεν εκφράστηκαν ποτέ επιφυλάξεις ή για ορισμένες κάτι τέτοιο έγινε μόνο μία φορά, για την Ελλάδα σχετικές παρατηρήσεις διατυπώθηκαν τέσσερις φορές.

Φαίνεται ότι τα πλημμελή στατιστικά στοιχεία της Ελλάδας σχετικά με τη δημοσιονομική κατάστασή της στο παρελθόν οφείλονται σε μεγάλο βαθμό σε συστημικές αδυναμίες, ιδίως στους τομείς των εθνικών λογαριασμών και των λογαριασμών του δημοσίου. Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται όσον αφορά τα θέματα αυτά μια ορισμένη έλλειψη εμπειρογνωμοσύνης, που μπορεί εν μέρει να εξηγήσει την έλλειψη συμμόρφωσης με τις συστάσεις της Eurostat. Επίσης, απουσιάζουν αξιόπιστα βασικά στοιχεία, που απαιτούνται για την εκπόνηση δημόσιων λογαριασμών υψηλής ποιότητας. Τα παραπάνω οδήγησαν την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδας να χρησιμοποιήσει υποκατάστατα στοιχεία, τα οποία δεν παρείχαν αξιόπιστα αποτελέσματα. Σχετικό παράδειγμα αποτελούν τα αναθεωρημένα στοιχεία για τους ασφαλιστικούς οργανισμούς.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι η κοινοποίηση στην οποία προέβησαν οι ελληνικές αρχές το Σεπτέμβριο του 2004, καθώς και η ανταπόκρισή τους σε άλλα ειδικότερα αιτήματα που υπέβαλε η Επιτροπή από την ημερομηνία αυτή και μετά, έχουν πλέον περιορίσει σημαντικά τα προβλήματα μη συμμόρφωσης με την προαναφερθείσα νομοθεσία.

3.2. Ανεπάρκειες κατά την παροχή των δημοσιονομικών στοιχείων από την Eurostat

Βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας η Eurostat δεν διαθέτει την αρμοδιότητα να διενεργεί απευθείας ελέγχους στους δημόσιους λογαριασμούς των κρατών μελών. Οι συζητήσεις μεταξύ της Eurostat και των εθνικών στατιστικών αρχών στηρίζονται στο πνεύμα συνεργασίας των εθνικών αρχών. Η Eurostat δεν μπορεί να καταρτίζει απευθείας τα στοιχεία της από βασικές πηγές ούτε και να υποχρεώνει τις εθνικές αρχές να της παρέχουν τις πληροφορίες που κρίνει σκόπιμες, έτσι ώστε να διασταυρώνει τα στοιχεία που αυτές της υποβάλλουν σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος. Η Eurostat δεν διαθέτει εξάλλου την αρμοδιότητα να εξακριβώνει επί τόπου πληροφορίες που κρίνει ότι χρήζουν πρόσθετων διασαφήσεων. Όπως και σε άλλα στατιστικά συστήματα, η Eurostat, στο ρόλο της ως στατιστικής αρχής της Κοινότητας, εργάζεται με βάση την καλή πίστη των χωρών που της προμηθεύουν τα βασικά στοιχεία.

Παρά τις ιδιαίτερα σημαντικές ευθύνες και την πολυπλοκότητα του έργου τους, ο αριθμός των υπαλλήλων της Eurostat που ασχολούνται με την ανάλυση των δημοσιονομικών στατιστικών στοιχείων είναι σχετικά περιορισμένος. Ορισμένες από τις (μη κύριες) δραστηριότητες της Eurostat έχουν ανατεθεί σε εξωτερικούς συνεργάτες. Η Eurostat δεν διαθέτει τους αναγκαίους πόρους, για να αναπτύξει ουσιαστικές ικανότητες εποπτείας στον τομέα των στατιστικών στοιχείων για τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος. Άρχισε, ωστόσο, να εκφράζει τους ενδοιασμούς της δημοσίως σχετικά με ορισμένα λογιστικά προβλήματα στις ελληνικές κοινοποιήσεις στα δελτία τύπου της από το 2002 και μετά.

Η Eurostat δεν συνειδητοποίησε την ανάγκη να εκθέσει με ταχύτητα τα εν λόγω προβλήματα στο κατάλληλο δημόσιο επίπεδο αντί να διεξάγει κλειστές συζητήσεις μεταξύ στατιστικολόγων (που τότε δεν ήταν αρκετά ευαισθητοποιημένοι για τις συζητήσεις σε πολιτικό επίπεδο). Επίσης, η Eurostat δεν αντιλήφθηκε την ανάγκη να ιεραρχήσει τις προτεραιότητές της και να εστιάσει τη δράση της στις κύριες δραστηριότητές της. Όπως προέκυψε εκ των υστέρων, η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε ενημερώσει νωρίτερα και συστηματικότερα την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή και το Συμβούλιο ΕΚΟΦΙΝ για τα προβλήματα που είχε εντοπίσει. Συγκεκριμένα, η Eurostat μπορούσε ήδη από το Μάρτιο 2000, κατά την πιστοποίηση των στοιχείων για το έλλειμμα του έτους 1999, να είχε επισημάνει πιθανά προβλήματα συμμόρφωσης με το ΕΣΛ 95. Θα έπρεπε επίσης να είχε διενεργήσει μια πιο διεξοδική και συστηματική ανάλυση της συνοχής και της συνέπειας των στοιχείων. Οι εκθέσεις σύγκλισης το 2000 από την Επιτροπή και την ΕΚΤ θα μπορούσαν να είχαν εγείρει ορισμένα ερωτηματικά αναφορικά με το θέμα αυτό (σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία την περίοδο εκείνη το έλλειμμα ήταν 1,6% του ΑΕγχΠ για το έτος 1999).

3.3. Υφιστάμενοι περιορισμοί των συστημάτων υποβολής και παροχής δημοσιονομικών στοιχείων συνολικά

Τα μέλη της επιτροπής στατιστικών για θέματα νομισματικά, χρηματοπιστωτικά και ισοζυγίου πληρωμών είχαν στη διάθεσή τους ήδη από τη δεκαετία του '90 τις εκθέσεις αποστολών (που πραγματοποιούνται σε συνεργασία με την ΓΔ ECFIN και την ΕΚΤ). Τα ζητήματα είχαν συζητηθεί επανειλημμένα σε τεχνικό επίπεδο με όλα τα κράτη μέλη που συμμετείχαν στη διαδικασία διαβούλευσης.

Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης μέσω των πολιτικών τους οργάνων να είχαν δώσει μεγαλύτερη προσοχή στις στατιστικές αναθεωρήσεις. Η εκτεταμένη αναθεώρηση των στοιχείων το 2002 πέρασε απαρατήρητη. Η στατιστική αδυναμία των ελληνικών δημοσιονομικών στοιχείων επισημάνθηκε επανειλημμένα τόσο κατά τις αξιολογήσεις της Επιτροπής όσο και κατά την παροχή των στοιχείων από την Eurostat.

4. προτεινομενεσ ενεργειεσ

4.1. Προτάσεις που αφορούν συστημικά ζητήματα

Η Επιτροπή επεξεργάζεται την παρούσα στιγμή κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της διακυβέρνησης στο στατιστικό τομέα. Είναι ανάγκη να θεσπιστούν πρότυπα ευρωπαϊκής εμβέλειας όσον αφορά την ανεξαρτησία, την ακεραιότητα και την ευθύνη των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών, ούτως ώστε να ικανοποιηθεί το αίτημα του Συμβουλίου ΕΚΟΦΙΝ της 10ης Σεπτεμβρίου 2004. Η Επιτροπή μελετά το ενδεχόμενο να οργανωθεί το σχετικό πλαίσιο με βάση έναν κώδικα συμπεριφοράς, που θα εκδοθεί ενδεχομένως με μια οδηγία.

Επίσης, για τη βελτίωση της διακυβέρνησης είναι μεταξύ άλλων ανάγκη η Επιτροπή να υποβάλει στοιχεία σε εύθετο χρόνο, μόλις εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα. Η ανάγκη αυτή επισημαίνεται στον κώδικα ορθών πρακτικών του Φεβρουαρίου 2003, ο οποίος ορίζει ότι μέσα σε ένα μήνα από την προθεσμία υποβολής των στοιχείων η Επιτροπή συνοψίζει τα κυριότερα θέματα ή προβλήματα που παρουσιάζουν οι πίνακες τους οποίους διαβιβάζουν τα κράτη μέλη, προκειμένου να εντοπίσει λύσεις και να επιφέρει συνεχείς βελτιώσεις στην ποιότητα και στην έγκαιρη υποβολή των στοιχείων.

Για να βελτιωθεί η διακυβέρνηση, είναι επίσης ανάγκη να ενισχυθούν οι διαδικασίες κοινοποίησης, εξακρίβωσης και δημοσίευσης και να αποκτήσει το σύστημα σταθερότητα, απλότητα και διαφάνεια. Τα κράτη μέλη οφείλουν επίσης να παράσχουν τη συστηματική στήριξή τους στο σύστημα.

4.2. Προτάσεις που αφορούν τη Eurostat

Η Επιτροπή θα μελετήσει το ενδεχόμενο υποβολής μιας πρότασης για τη συμπλήρωση των υφιστάμενων κανόνων με την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου των στοιχείων. Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο η Επιτροπή δεν διαθέτει την αρμοδιότητα απευθείας ελέγχου των δημόσιων λογαριασμών. Το υπάρχον πλαίσιο κανόνων πρέπει να επεκταθεί, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι η Eurostat, ως στατιστική αρχή, μπορεί να πραγματοποιεί ουσιαστικούς ελέγχους των στοιχείων που κοινοποιούν τα κράτη μέλη. Έτσι, θα καταστεί σαφέστερη η απόδοση ευθυνών.

Η Επιτροπή θα μελετήσει επίσης το ενδεχόμενο υποβολής πρότασης για την αύξηση των δυνατοτήτων ελέγχου και επιθεώρησης που διαθέτει όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία για τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος. Αυτό συνεπάγεται την ενίσχυση των υπηρεσιών της Επιτροπής που χειρίζονται τα θέματα αυτά καθώς και την εξασφάλιση της υποστήριξης τους με περισσότερους εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη. Επιπλέον, απαιτούνται ένας συστηματικός προγραμματισμός των διεξαγόμενων αποστολών καθώς και η διενέργεια εκτενέστερων και διεξοδικότερων αποστολών εξακρίβωσης.

4.3. Ενέργειες που αφορούν την Ελλάδα

Η Επιτροπή κινεί τη διαδικασία παράβασης για τη συνεχή αδυναμία των ελληνικών αρχών να παράσχουν στην Επιτροπή τα στατιστικά στοιχεία που απαιτούνται σύμφωνα με το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου σχετικά με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, το οποίο προσαρτάται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3605/93 του Συμβουλίου και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2223/96 του Συμβουλίου περί του ευρωπαϊκού συστήματος εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών της Κοινότητας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κατάσταση αυτή κατέστησε εμφανή χρόνια συστημικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρμόδιες υπηρεσίες.

[1] Για μια λεπτομερέστερη περιγραφή, βλ. την τελική έκθεση της Eurostat της 22ας Νοεμβρίου 2004 σχετικά με την αναθεώρηση των στοιχείων για το ελληνικό δημόσιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος (Report by Eurostat on the revision of the Greek government deficit and debt figures).