ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 162 τελικό 
Βρυξέλλες, 5 Μαίου 1993 
XXII Έκθεση 
επί της 
Πολιτικής Ανταγωνισμού 
1992 
22η ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ - ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 001 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
Κεφάλαιο Ι: Η διατήρηση ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος 
§1. Περιοριστικές πρακτικές και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 
§2. Ελεγχος των συγκεντρώσεων 
§3. Κρατικές ενισχύσεις 
§4. Τα ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα 
Κεφάλαιο II: Εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε ορισμένους κλάδους 
51. Τηλεπικοινωνίες και ταχυδρομικές υπηρεσίες 
§2. Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες 
§3. Ενέργεια 
§4. Μεταφορές 
§5. Κινηματογράφος και τηλεόραση 
Κεφάλαιο III: Η πολιτική ανταγωνισμού και οι άλλες κοινοτικές πολιτικές 
§1. Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
§2. Η προστασία των καταναλωτών 
§3. Περιβάλλον 
§4. Η πολιτική υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (MME) 
§5. Περιφερειακή πολιτική 
Κεφάλαιο IV: Η κοινοτική πολιτική ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο 
§1. Γενικές παρατηρήσεις 
§2. Η πολιτική ανταγωνισμού ως μέσο για την προώθηση του εμπορίου με τρίτες 
χώρες 
§3. Ευρωπαϊκή Οικοδόμηση 
§4. ΗΠΑ 
§5. Ιαπωνία * 
§6. Πολιτική ανταγωνισμού σε πολυμερείς οργανισμούς 
Κεφάλαιο V : Η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
§1. Διαφάνεια 
§2. Επικουρικότητα 
§ 3. Προσαρμογή των δ ιαδικασιών 
§4. Οι δραστηριότητες της Επιτροπής (ποσοτική περιγραφή) 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Q Π Ο 
Κεφάλαιο Ι: Κυριότερες αποφάσεις και μέτρα που έλαβε η Επιτροπή 
Α. Περιοριστικές συμφωνίες 
§1. Οριζόντιες συμφωνίες 
- Σύσταση κοινών επιχειρήσεων 
α) Carlsberg/Courage 
β) Carlsberg/Allied Lyons 
γ) Fiat/Hitachi 
δ. Ford/vw 
- Συμφωνίες στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών 
ε) Assurpol 
στ) Eurochèque: συμφωνία του Ελσίνκι 
- Συμφωνίες στον ενεργειακό τομέα 
ζ) SHGC κατά EDF και ENEL 
η) JAHRHUNDERTVERTRAG 
- Συμφωνίες στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών 
θ) Γαλλο-δυτικοαφρικανικές εφοπλιστικές επιτροπές 
ι) Ναυτιλιακή διάσκεψη CEWAL 
- Συμφωνίες όσον αφορά τον τομέα της αλιείας καιτης γεωργίας 
κ) Σολομός Σκωτίας 
λ) Milk Marketing Board 
- Συμφωνίες στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας 
μ) Chiquita/Fyffes 
Συμφωνίες σε θέματα φορολογίας που συνδέονται με την προστασία του 
περιβάλλοντος 
ν) VOTOB 
- Καρτέλ 
ζ) Οικοδομική και κατασκευαστική βιομηχανία στην Ολλανδία 
§2. Διανομή 
α) Newitt/Dunlop Slazenger International 
β) Mars / Langnese & Schôller 
γ) Givenchy 
δ) Vino/Parker Pen 
ε) Παγκόσμιο κύπελο ποδοσφαίρου 1990 
στ) UIC 
ζ) Ford Agricultural 
Β. Καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης 
α) British Midland/Aer Lingus 
β) B&I/Sealink, Holyhead 
γ. Gillette/Wilkinson Sword 
003 Γ. Ελεγχος συγκεντρώσεων 
§1. Πεδίο εφαρμογής 
§2. Εκτίμηση των συγκεντρώσεων (Αρθρο 2) 
§3. Δευτερεύοντες περιορισμοί της πράξης συγκέντρωσης 
§4. Αναστολή της συγκέντρωσης (Αρθρο 7) 
§5. Παραπομπή στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών (Αρθρο 9) 
Δ. Κανόνες επί της ουσίας και της διαδικασίας 
§1. Απαλλαγές κατά κατηγορίες 
α. Κανονισμός τροποποιητικός των κανονισμών απαλλαγής 
β. Εφαρμογή των κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορίες 
γ. Απαλλαγή κατά κατηγορία στον κλάδο των ασφαλίσεων 
δ. θαλάσσιες μεταφορές 
ε. Διανομή αυτοκινήτων οχημάτων 
στ. Αεροπορικές μεταφορές 
§2. Ανακοινώσεις 
α. Κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας 
β. Συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών δικαστηρίων 
γ. Συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας 
δ. Εφαρμογή του κανόνα de minimis στις συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας ζύθου 
§ 3. Προσωρινά μ έ τρα 
Κεφάλαιο II Κυριότερες αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
και του Πρωτοδικείου 
§1. Εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1 σε συμπράξεις στον τομέα του 
πολυπροπυλεν ίου 
§2. Εφαρμογή του άρθρου 85 σε μία συνεταιριστική εταιρεία 
§3. Εφαρμογή του άρθρου 85 σε ένα σύστημα επιλεκτικής διανομής 
§4. Μη εφαρμογή του άρθρου 85 στους περιορισμούς εισαγωγής και εξαγωγής 
ηλεκτρικής ενέργειας, που είναι απόρροια νομοθετικών διατάξεων 
§5. Απόρριψη της εξαίρεσης ενός συστήματος επιβεβλημένων τιμών πώλησης για τα 
εισαγόμενα βιβλία 
§6. Η έννοια του επηρεασμού του διακρατικού εμπορίου 
§7. Κατάχρηση συλλογικής δεσπόζουας θέσης 
§8. Διαδικαστικά ζητήματα 
§9. Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου αναφορικά με το άρθρο 9 0 της Συνθήκης 
ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 
Κεφάλαιο Ι - Κύριες αποφάσεις και μέτρα που έλαβε η Επιτροπή 
Α. Κρατικές ενισχύσεις 
§1. θέματα γενικής πολιτικής 
§2. Τρίτη Έκθεση σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις 
§3.- Εν ι χύσε ι ς για την έρευνα και την ανάπτυξη 
§4.- Ενισχύσεις στους βιομηχανικούς τομείς που υπόκεινται σε κοινοτικό πλαίσιο 
για τις κρατικές ενισχύσεις 
α) Ναυπηγική βιομηχανία 
β) Βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα καλυπτόμενη από τη συνθήκη ΕΚΑΧ 
γ) Τομείς σιδήρου και χάλυβα εκτός ΕΚΑΧ 
δ) Ενισχύσεις στη βιομηχανία άνθρακα 
ε) Ενισχύσεις στον τομέα των συνθετικών ινών 
στ) Ενισχύσεις στον τομέα των αυτοκίνητων οχημάτων 
§5.Ενισχύσεις στους άλλους βιομηχανικούς τομείς 
§6.Ενισχύσεις στον τομέα των υπηρεσιών 
§7.Καθεστώτα οριζοντίων ενισχύσεων 
Ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της 
ενέργειας 
Γενικές επενδυτικές ενισχύσεις 
Ενισχύσεις που εξετάστηκαν στα πλαίσια των ιδιωτικοποιήσεων 
Ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
Ενισχύσεις στην απασχόληση και την εκπαίδευση 
Ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης 
§8.Ενισχύσεις για περιφερειακούς σκοπούς 
§9.Ενισχύσει ς στον τομέα των μεταφορών 
§10.Ενισχύσεις στο γεωργικό τομέα 
§11.Ενισχύσεις στον τομέα της αλιείας 
Β. Δημόσιες επιχειρήσεις και εθνικά μονοπώλια 
§1. Τομέας των τηλεπικοινωνιών 
§2. Ταχυδρομικές Υπηρεσίες 
§3. Ενέργεια 
§4. Μεταφορές 
§5. Άλλοι τομείς 
§6. Διάφορα 
§7. Ανακοίνωση σχετικά με τις δημόσιες επιχειρήσεις στο βιομηχανικό τομέα 
Κεφάλαιο II : Κυριότερες αποφάσεις του Δικαστηρίου 
§1. Το παραδεκτόν προσφυγών κατά αποφάσεων για κίνηση της διαδικασίας του 
άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης 
§2. Μη τήρηση απόφασης βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 3 της Συνθήκης 004 
005 ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΟΡΓΑΝΑ 
Κεφάλαιο Ι: Η συμβολή των κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών κύκλων 
§ 1. Ευρωπαϊκό Ko ινοβούλιο 
§2. Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
§3. Συμβουλευτική επιτροπή συμφωνιών και δεσποζουσών θέσεων 
§4. Εκθεση σχετικά με τη Συμβουλευτική Επιτροπή για τις Συγκεντρώσεις 
§5. Σύσκεψη των κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών 
§6. Αλλες μορφές συνεργασίας μεταξύ των αρχών των κρατών μελών 
§7. Αλλες επαφές 
Κεφάλαιο II: Διεθνείς σχέσεις 
§1. Εκτέλεση της συμφωνίας EOK/ΗΠΑ σχετικά με την εφαρμογή των νομοθεσιών τους 
περί ανταγωνισμού 
§2. Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
§3. Σχέσεις με άλλες χώρες 
§4. Πολυμερείς σχέσεις > 
il 
Εισαγωγή 1 
006 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η πολιτική ανταγωνισμού αποτελεί, με την καθιέρωση της ενιαίας αγοράς, έναν 
εκ των δύο μεγάλων μέσων που προβλέπονται από τη Συνθήκη της Ρώμης για την 
υλοποίηση των ουσιαστικών στόχων της Κοινότητας, οι οποίοι είναι η προώθηση 
της αρμονικής και ισόρροπης οικονομικής ανάπτυξης στο σύνολο της 
Κοινότητας, η βελτίωση του επιπέδου ζωής και η σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ 
των κρατών μελών. Συνεπώς, δεν μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή ως αυτόνομος 
στόχος χωρίς αναφορά στο συγκεκριμένο νομικό, οικονομικό, πολιτικό και 
κοινωνικό πλαίσιο. 
Η εξαιρετικά ταχεία εξέλιξη του εν λόγω πλαισίου απαιτεί ταυτόχρονα την 
ύπαρξη συνοχής και αυστηρής ομοιογένειας κατά την εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού, με παράλληλη αύξηση της ικανότητας προσαρμογής στις αλλαγές 
και εναρμόνισης με τους στόχους που έθεσε η Κοινότητα, και ιδίως όσον αφορά 
την οικονομική και κοινωνική συνοχή, την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας 
της, την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη και το περιβάλλον. 
Εκτός από την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, την τεχνολογική πρόοδο και 
τη διεθνοποίηση των αγορών προστέθηκαν δύο σημαντικά στοιχεία τα οποία θα 
πρέπει η πολιτική ανταγωνισμού να λάβει επίσης υπόψη της : 
η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης με τις κοινωνικές συνέπειες 
της, 
η θέση σε εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. 
Ο συνδυασμός όλων αυτών των στοιχείων δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο 
ουδέποτε υπήρξαν ταυτόχρονα τόσο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των 
επιχειρήσεων και τόσο ισχυρές τάσεις αναδίπλωσης και προστατευτισμού. 
Επιπλέον, από τις συζητήσεις που προκάλεσε η Συνθήκη του Μάαστριχτ 
συνάγεται ότι η κοινοτική δράση που αποσκοπεί στη διασφάλιση ενός ανόθευτου 
ανταγωνισμού θα πρέπει να ασκείται με τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια. 
Με την παρούσα έκθεση η Επιτροπή ανταποκρίνεται στην εν λόγω απαίτηση 
διαφάνειας παρουσιάζοντας με σαφήνεια τους προσανατολισμούς και τη 
φιλοσοφία της Επιτροπής σε θέματα ανταγωνισμού. Οι προτεραιότητες της 
Εισαγωγή 2 Γ) Γ) Π 
πολιτικής ανταγωνισμού που αναπτύχθηκαν στις προηγούμενες εκθέσεις 
παραμένουν αμετάβλητες, ιδίως όσον αφορά τη συμβολή της στην υλοποίηση ενός 
πραγματικού χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα και στην οικονομική και κοινωνική 
συνοχή, μέσω του ανοίγματος των αγορών που προστατεύονται με αποκλειστικά 
δικαιώματα, με καρτέλ, με καταχρήσεις της δεσπόζουσας θέσης ή με κρατικές 
ενισχύσεις. Η παρούσα εικοστή-δεύτερη έκθεση φιλοδοξεί να εξηγήσει πώς η 
Επιτροπή προτίθεται, σε ένα ριζικά τροποποιημένο πλαίσιο, να εφαρμόσει στην 
πράξη την αναγκαία διάκριση μεταξύ, αφενός, της συμπεριφοράς των 
επιχειρήσεων και των κρατών μελών που συμβάλλει στην πρόοδο και στην 
αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής οικονομίας και, αφετέρου, της συμπεριφοράς η 
οποία, αντίθετα, καθυστερεί την εν λόγω προσαρογή κατακερματίζοντας τις 
αγορές, δημιουργώντας ή ενισχύοντας τις δεσπόζουσες θέσεις ή διατηρώντας 
στη ζωή μη βιώσιμες επιχειρήσεις, και η οποία παραβλάπτει με τον τρόπο αυτό 
το δυναμισμό και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
Οσον αφορά τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων, η Επιτροπή εξακολουθεί να 
φροντίζει για την αυστηρή εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού : οι 
αντιανταγωνιστικές συμφωνίες ή συγκεντρώσεις που βασίζονται σε μια 
προστατευτικού χαρακτήρα κατάτμιση των αγορών ή σε καρτέλ που περιορίζουν 
τους πόρους και μειώνουν μακροπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητα πρέπει να 
απαγορευθούν. Αντίθετα, η Επιτροπή θέλει να διευκολύνει, μέσω της 
ταχύτερης λήψης αποφάσεων και της βελτίωσης της νομικής ασφάλειας, τη 
συνεργασία ή τις συγχωνεύσεις που καθιστούν δυνατή την προσαρμογή των 
επιχειρήσεων και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας τους σε διεθνές 
επίπεδο. Η αρχή του "one-stop shopping" που εγκρίθηκε στον κανονισμό για 
τον έλεγχο των συγκεντρώσεων αποτελεί ένα βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. 
Το 1992, γίνανε πολλά συμπληρωματικά βήματα, με την έγκριση εκ μέρους της 
Επιτροπής μιας ανακοίνωσης σχετικά με τις κοινές επιχειρήσεις συνεργασίας, 
την επέκταση του πεδίου εφαρμογής πολλών κανονισμών απαλλαγής και την 
εκπόνηση ενός προγράμματος για την επιτάχυνση των διαδικασιών. 
Οι κυριότερες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η πολιτική 
ανταγωνισμού είναι αναμφίβολα το άνοιγμα στον ανταγωνισμό των τομέων που 
λειτουργούν στο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων και ο έλεγχος των κρατικών 
ενισχύσεων. Τα κρατικά μονοπώλια και τα αποκλειστικά δικαιώματα θα πρέπει 
να εξεταστούν στο νέο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς: για την εφαρμογή στην 
πράξη των τεσσάρων βασικών ελευθεριών και για την υλοποίηση των 
πλεονεκτημάτων της εσωτερικής αγοράς είναι αναπόφευκτη η πραγματοποίηση 
αλλαγών και το άνοιγμα στον ανταγωνισμό. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση 
κατά την οποία η τεχνολογική πρόοδος και οι απαιτήσεις των χρηστών 
καταργούν τους λόγους ύπαρξης ορισμένων μονοπωλίων, όπως, παραδείγματος 
Εισαγωγή 3 
008 
χάριν, στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Ωστόσο, είναι αναγκαία η ύπαρξη 
μιας ισορροπίας μεταξύ των επιχειρημάτων οικονομικής αποτελεσματικότητας 
και της ανάγκης να ληφθεί υπόψη η κοινωνική διάσταση και η διατήρηση της 
παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας, και, στους τομείς όπως η διανομή αερίου 
και ηλεκτρικής ενέργειας, η ασφάλεια των προμηθειών. 
Εξίσου δυσχερής είναι η αναζήτηση μιας σωστής ισορροπίας στον τομέα των 
κρατικών ενισχύσεων, ιδίως, σε ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, όπου η 
πίεση που ασκούν επί των δημοσίων αρχών οι επιχειρήσεις που βρίσκονται 
αντιμέτωπες με μία αύξηση του ανταγωνισμού και με μία μείωση της ζήτησης 
είναι έντονη. Η Επιτροπή έχει ως στόχο να εφαρμόσει μία διάκριση, 
περισσότερο σε κοινοτικό παρά σε εθνικό επίπεδο, αφενός μεταξύ των 
ενισχύσεων των οποίων οι αρνητικές επί του ανταγωνισμού συνέπειες 
αντισταθμίζονται από τη συμβολή τους στην οικονομική ανάπτυξη, στη 
διαρθρωτική προσαρμογή, και στην οικονομική και κοινωνική συνοχή και, 
αφετέρου, των ενισχύσεων που παρεμποδίζουν την εξέλιξη προς 
αποτελεσματικότερες διαρθρώσεις και ως μόνο αποτέλεσμα έχουν την εξαγωγή 
των προβλημάτων προς άλλα κράτη μέλη. 
Η διεθνοποίηση των αγορών και οι επιπτώσεις που έχουν ορισμένα είδη 
αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς επί τρίτων αγορών προϋποθέτει τη διεύρυνση 
της πολιτικής ανταγωνισμού κατά τρόπον ώστε να λαμβάνεται υπόψη η διεθνής 
διάσταση. Το πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου περιορίζεται στα 
φαινόμενα που απαντώνται και στα μέτρα που λαμβάνονται στο εσωτερικό της 
Κοινότητας. Ωστόσο, ορισμένες πρακτικές που εφαρμόζονται εκτός Κοινότητας 
επηρεάζουν την αγορά της Κοινότητας και οι κοινοτικές επιχειρήσεις 
βρίσκονται αντιμέτωπες με αντ ιανταγωνιστικές πρακτικές σε τρίτες χώρες. 
Προς αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής, η πολιτική ανταγωνισμού επιδιώκει, 
κατά προτεραιότητα μέσω διμερών συμφωνιών ή στο πλαίσιο πολυμερών 
διαπραγματεύσεων, να ενθαρρύνει την εφαρμογή στην πράξη παρόμοιων πολιτικών 
εκ μέρους των κυριότερων εμπορικών εταίρων της Κοινότητας. Αντίθετα από 
τον προστατευτισμό, αυτού του είδους η διεύρυνση της πολιτικής ανταγωνισμού 
είναι, μακροπρόθεσμα, προς όφελος τόσο της Κοινότητας όσο και των εταίρων 
της. 
Οι συζητήσεις οι σχετικές με τη διαφάνεια και την επικουρικότητα κατέδειξαν 
εξάλλου την ανάγκη για βελτίωση της διάδοσης των στόχων που επιδιώκουν οι 
κανόνες και οι μηχανισμοί της πολιτικής ανταγωνισμού ως παράγοντα αύξησης 
της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Η αποτελεσματικότητα της πολιτικής 
αυτής εξαρτάται από την υιοθέτηση των επιδιωκόμενων στόχων εκ μέρους των 
φορέων της οικονομικής ζωής. 
Εισαγωγή Η 
009 
Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή ακολουθεί την πολιτική της διαφάνειας, η οποία 
οδήγησε εφέτος στην έγκριση ενός σημαντικού αριθμού κανονισμών και πλαισίων 
και στη δημοσίευση διαφόρων ερμηνευτικών φυλλαδίων. Παράλληλα, 
εξακολουθούν οι εργασίες κωδικοποίησης των υφιστάμενων κανόνων. 
Η υλοποίηση των στόχων που επιδιώκει η πολιτική ανταγωνισμού εξαρτάται, σε 
μεγάλο βαθμό, από τη σωστή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, δυνάμει 
της οποίας οι υποθέσεις θα πρέπει να εξετάζονται στο επίπεδο που 
προσφέρεται περισσότερο. Η Επιτροπή είναι συνεπώς ένθερμος υποστηρικτής 
της αποκεντρωτικής εφαρμογής του δικαίου του ανταγωνισμού, η οποία 
επιτρέπει στα όργανα των κρατών μελών να ρυθμίζουν τις υποθέσεις, τα 
αποτελέσματα των οποίων γίνονται αισθητά κυρίως σε εθνικό επίπεδο· με τον 
τρόπο αυτό, η Επιτροπή μπορεί να συγκεντρώσει τους πόρους της επί των 
υποθέσεων τις οποίες μόνο αυτή είναι σε θέση να ρυθμίσει. Η διαδικασία 
αυτή θα διευκολυνθεί με την έκδοση εκ μέρους της Επιτροπής, το 1992, μιας 
ανακοίνωσης σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού από 
τα εθνικά δικαστήρια. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την προώθηση της 
διαφάνειας αναμένεται ότι θα συμβάλουν στην ευρεία διάδοση των αναγκαίων 
για την εν λόγω αποκέντρωση πληροφοριών. 
Η γενική διάρθρωση της παρούσας εικοστής-δεύτερης έκθεσης περί της 
πολιτικής ανταγωνισμού είναι ταυτόσημη με τη διάρθρωση της προηγούμενης. 
Ωστόσο, γίναν ορισμένες τροποποιήσεις που αποσκοπούν στην περαιτέρω 
βελτίωση του περιεχομένου της. 
Στο πρώτο μέρος, όπου εκτίθενται οι κύριες κατευθύνσεις της ακολουθούμενης 
πολιτικής, το κεφάλαιο που αφιερώνεται στις σχέσεις της πολιτικής 
ανταγωνισμού με τις υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές - το οποίο, στην 
προηγούμενη έκθεση, είχε επικεντρωθεί στην ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς, στη βιομηχανική πολιτική, στην τεχνολογική ανάπτυξη και στην 
οικονομική και κοινωνική συνοχή - περιλαμβάνει νέα κεφάλαια σχετικά με την 
πολιτική στον τομέα του περιβάλλοντος και των μικρών και μεσαίων 
επιχειρήσεων. 
Οι κυριότερες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με την εφαρμογή 
του άρθρου 90 της Συνθήκης περιέχονται πλέον στο τρίτο μέρος, που αφορά την 
πολιτική ανταγωνισμού έναντι των κρατικών παρεμβάσεων, και όχι στο δεύτερο, 
που αφορά την πολιτική ανταγωνισμού σε σχέση με τις επιχειρήσεις. 
Εισαγωγή 5 
Ο iO 
Το τέταρτο μέρος εμπλουτίστηκε με πολλά νέα κεφάλαια που αναφέρονται στις 
δραστηριότητες της συμβουλευτικής επιτροπής σε θέματα συμπράξεων και 
δεσπόζουσας θέσης, της συμβουλευτικής επιτροπής σε θέματα συγκεντρώσεων 
και της διάσκεψης των κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών, καθώς 
και στις επαφές των υπηρεσιών της Επιτροπής με τους ενδιαφερόμενους φορείς 
στο πλαίσιο της προετοιμασίας των νομοθετικών εργασιών. 
Τα παραρτήματα εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό μέρος της έκθεσης. Το 
πρώτο, το οποίο αφορά τις αντιδράσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στην Εικοστή Πρώτη Εκθεση, στάθηκε 
δυνατό να συμπληρωθεί με την απάντηση της Επιτροπής όχι μόνο στο ψήφισμα 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αλλά και στη γνώμη της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής. Τα κείμενα που περιέχονται στο δεύτερο παράρτημα 
παρέχουν τη δυνατότητα ενημέρωσης των χρηστών σχετικά με τη Νομοθεσία περί 
Ανταγωνισμού στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες που δημοσιεύει η Επιτροπή εν 
αναμονή μιας προσεχούς αναθεώρησης. Το τρίτο παράρτημα, εκτός από την 
περιληπτική παρουσίαση των κυριοτέρων αποφάσεων που δεν περιλαμβάνονται στο 
κύριο τμήμα της έκθεσης και τις αναφορές στις αποφάσεις, ανακοινώσεις και 
αποφάσεις σχετικές με μεμονωμένες υποθέσεις, περιλαμβάνει στο εξής, ένα 
πλήρη κατάλογο όλων των ανακοινωθέντων τύπου που δημοσίευσε η Επιτροπή 
σχετικά με θέματα ανταγωνισμού. 
Τέλος, στην επόμενη έκθεση περί της πολιτικής ανταγωνισμού πρόκειται να 
πραγματοποιηθούν ορισμένες αλλαγές στα δύο τελευταία παραρτήματα: το 
παράρτημα που είναι αφιερωμένο στην εξέλιξη των συγκεντρώσεων, του 
ανταγωνισμού και της ανταγωνιστικότητας θα χρησιμοποιεί, από το 1993 και 
εξής, νέες πηγές δεδομένων, και το παράρτημα που είναι αφιερωμένο στο 
δίκαιο του ανταγωνισμού στα κράτη μέλη θα επεκταθεί, κατά τρόπον ώστε να 
διασφαλίζεται η παρακολούθηση της πολιτικής της αποκέντρωσης κατά την 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού. 
υ 
l.I.fil. ι 
<Τ1> ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 
ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
<Τ2> Κεφάλαιο Ι: Η διατήρηση ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος 
<Τ4> §1. Περιοριστικές πρακτικές και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 
1. Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή άσκησε ιδιαίτερα σημαντική 
δραστηριότητα, η οποία είχε ως αποτέλεσμα αφενός τη ρύθμιση ενός πολύ μεγάλου 
αριθμού μεμονωμένων περιπτώσεων και αφετέρου την έκδοση πολυάριθμων κειμένων 
γενικής εφαρμογής. 
2. Οσον αφορά τις μεμονωμένες περιπτώσεις, η Επιτροπή συνέχισε κατά το έτος 
αυτό την ενεργό δράση της κατά των οριζόντιων ή κάθετων συμφωνιών που 
περιορίζουν τον ανταγωνισμό καθώς και κατά των καταχρήσεων της δεσπόζουσας 
θέσης. Τα θέματα αυτά αποτελούν εδώ και πολύ καιρό σημαντική διάσταση της 
πολιτικής ανταγωνισμού. Πράγματι, οι αμφισβητούμενες πρακτικές έχουν κατά 
κανόνα ολέθρια αποτελέσματα σε δύο επίπεδα. Προκαλούν απώλεια της 
αποτελεσματικότητας παρεμποδίζοντας, νοθεύοντας ή περιορίζοντας τον 
ανταγωνισμό, ο οποίος προωθεί τους οικονομικούς φορείς προς μία μόνιμη 
επιδίωξη της αύξησης της αποτελεσματικότητας. Εξάλλου, παραβλάπτουν την 
ολοκλήρωση των αγορών περιορίζοντας τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των 
κρατών μελών καθώς και τη βελτίωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας του 
κοινοτικού παραγωγικού μηχανισμού που θα πρέπει κανονικά να προκύψει από την 
εν λόγω ολοκλήρωση. Τα εν λόγω ολέθρια αποτελέσματα για τον καταναλωτή 
λαμβάνουν τη μορφή υψηλότερων τιμών και μικρότερης επιλογής. 
3. Η εν λόγω πολιτική επεκτάθηκε το χρόνο αυτό σε διάφορους τομείς όπου δεν 
είχε μέχρι στιγμής της ευκαιρία να εφαρμοστεί. Πρόκειται για τους τομείς των 
θαλάσσιων μεταφορών, των οικοδομών και της οργάνωσης αθλητικών εκδηλώσεων. 
Παρομοίως, το χρόνο αυτό λήφθηκε η πρώτη απόφαση με την οποία επιβάλλονται 
πρόστιμα στον τραπεζικό τομέα. 
Ταυτόχρονα, εξακολούθησε η ενίσχυση της πολιτικής που ακολουθείται σε 
ορισμένους τομείς, όπου η Επιτροπή έχει ήδη σημαντική εμπειρία όσον αφορά τη 
λήψη αποφάσεων, όπως π.χ. ο τομέας των αρωμάτων, που αποτελεί καλό παράδειγμα 
των προσπαθειών που καταβάλλει η Επιτροπή για να μην παραβλάψουν την 
ολοκλήρωση της κοινής αγοράς οι συμφωνίες διανομής. 
I 
012 
1.1.§1. 2 V I L·. 
4. Οι πρακτικές στις οποίες αντιτίθεται η Επιτροπή έχουν ως αποτέλεσμα να 
μειώνουν ή να καταργούν τα κίνητρα προς αύξηση της αποτελεσματικότητας τα 
οποία προκύπτουν από τον ελεύθερο ανταγωνισμό. Οι εν λόγω πρακτικές, κατά 
γενικό κανόνα, έχουν ως στόχο να παρεμποδίσουν την άφιξη ή τη διατήρηση στην 
αγορά άλλων φορέων. Συνεπώς, στερούν από τον καταναλωτή δυνατότητες επιλογής 
και παρεμποδίζουν την καλύτερη δυνατή κατανομή του εισοδήματος του. Κατά 
βάθος, οι πρακτικές αυτές αποτελούν, τις περισσότερες φορές, απόπειρες 
ανάσχεσης των δυναμικών εξελίξεων που συνεπάγονται ταυτόχρονα ο ελεύθερος 
ανταγωνισμός και η δημιουργία της ενιαίας αγοράς, υπέρ της προάσπισης ενός 
κατεστημένου το οποίο ευνοεί τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις 
επικρινόμενες πρακτικές ή συμφωνίες. 
Παρόμοια είναι τα επιχειρήματα που λαμβάνονται υπόψη και στις άλλες πλευρές 
της πολιτικής ανταγωνισμού, όπως στην πολιτική σχετικά με τις κρατικές 
ενισχύσεις ή τα ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα. Συνεπώς, υπάρχει μία 
ουσιαστική συνοχή που χαρακτηρίζει τις διάφορες πλευρές της πολιτικής 
ανταγωνισμού. 
Η Επιτροπή συνέχισε επίσης τη δράση της στους τομείς που λειτουργούν στο 
πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσειον, όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και οι 
μεταφορές. Η προσαρμογή, μεταξύ άλλων, των υποδομών στην ενιαία αγορά έχει 
πράγματι μεγάλη σημο'ο ία, δεδομένοι} ότι στην αντίθετη περίπτωση η ενιαία αγορά 
δεν θα επιφέρει την αύξηση της αποτελεσματικότητας στο βαθμό που δικαίως η 
Ko ινότητα αναμένε ι. 
Η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς προϋποθέτει ότι η πολιτική ανταγωνισμού θα 
εφαρμοστεί εξίσου ενεργά και στους υπόλοιπους τομείς που λειτουργούν στο 
πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεο.>ν, στους οποίους η Επιτροπή θα αφιερώσει 
ιδιαίτερη προσοχή. Συγκεκριμένα, η παροχή υπηρεσιών και ιδίως 
χρηματοπιστωτικών, αλλά και νομικών ή συμβουλευτικών, αποτελούν ένα τομέα 
όπου οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών και ο ανταγωνισμός στα 
πλαίσια της κοινής αγοράς ενδέχεται να επηρεαστούν σημαντικά. 
5. Ωστόσο,, ορισμένες μορφές συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων είναι 
επιθυμητές, π.χ, nitU ? ευνοούν την ε ί'σοδα στην αγορά νέων φορέων ή επειδή 
καταστούν δυνατή τη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων κατά τρόπο που ευνοεί 
την τεχνολογική πρόοδο ή τις οικονομίες κλίμακος. Η Επιτροπή ανέλαβε να 
επιτείνει σημαντικά τις προσπάθειες της υπέρ της προώθησης αυτών των μορφών 
συνεργασίας, ιδίως μέσω διαφόρων κειμένων που εγκρίθηκαν εφέτος. 
1.1.§1. 3 013 
Διεύρυνε, π.χ., τους όρους εφαρμογής ορισμένων κανονισμών απαλλαγών κατά 
κατηγορίες. Εξάλλου, εξέδωσε μία ανακοίνωση όσον αφορά τις κοινές 
επιχειρήσεις συνεργασίας. Τα δύο αυτά στοιχεία από τη φύση τους βελτιώνουν τη 
νομική ασφάλεια των επιχειρήσεων αποσαφηνίζοντας τους κανόνες που ισχύουν 
στην περίπτωση τους. Με τον τρόπο αυτό θα διευκολυνθούν ορισμένες μορφές 
συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων, και ιδίως εκείνες που αναμένεται ότι θα 
ενισχύσουν τις προσπάθειες Ε&Α της κοινοτικής βιομηχανίας και τη μεταφορά 
τεχνολογίας. 
Επιπλέον, η Επιτροπή επανεξέτασε τις εσωτερικές διαδικασίες της, με στόχο την 
επιτάχυνση τους, ιδίως όσον αφορά την εξέταση των περιπτώσεων, οι οποίες, 
χωρίς να αποτελούν συγκεντρώσεις κατά την έννοια του ειδικού επί του τομέα 
κανονισμού, έχουν ωστόσο μία διαρθρωτική διάσταση η οποία απαιτεί την ταχεία 
λήψη αποφάσεων, κατά τρόπον ώστε να μην παρεμποδιστούν τα ευνοϊκά 
αποτελέσματα που αναμένονται από τη συγκεκριμένη πράξη εξ αιτίας μιας 
παρατεταμένης νομικής αβεβαιότητας1. 
Η ίδια αναζήτηση της αποτελεσματικότητας αποτελεί τη βάση των προσπαθειών της 
Επιτροπής που έχουν ως στόχο την ενίσχυση της αποκαλούμενης αποκεντρωτικής 
εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου του ανταγωνισμού, μέσω της οποίας αναμένεται 
ότι θα επιτευχθεί μια ορθολογικότερη κατανομή των καθηκόντων μεταξύ των 
εθνικών αρχών και της Επιτροπής. Η προσέγγιση αυτή συμφωνεί με την αρχή της 
επικουρικότητας. 
Οι δικαστικές αρχές των κρατών μελών καλούνται επίσης να διαδραματίσουν επί 
του προκειμένου σημαντικό ρόλο. Εχοντας συνείδηση του γεγονότος αυτού και 
επιθυμώντας να ενθαρρύνει την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού εκ 
μέρους των εθνικών δικαστών, η Επιτροπή εξέδωσε μία ανακοίνωση σχετικά με το 
εν λόγω θέμα, όπου αναλύεται συγκεκριμένα η συνδρομή που είναι διατεθειμένη 
να παράσχει στο πλαίσιο αυτό^. 
6. Μία άλλη εξέλιξη, η σημασία της οποίας αναμένεται ότι θα αυξηθεί, είναι 
η διεθνής διάσταση που έχει λάβει η πολιτική απαγόρευσης των συμπράξεων. 
Πράγματι, η διεθνοποίηση των αγορών και η αύξηση του όγκου των συναλλαγών 
συνεπάγονται ότι αυξάνεται ο πιθανός κίνδυνος ολέθριων επιπτώσεων επί των 
επιχειρήσεων ή των καταναλωτών της Κοινότητας σε περίπτωση που εφαρμόζονται 
αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές σε μία τρίτη αγορά. Συνεπώς, είναι λογικό να 
συμπεριληφθούν σχετικές διατάξεις στις συμφωνίες EOX, όπως και στις συμφωνίες 
που έχουν συναφθεί με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
1 Βλέπε σημείο 122 και εξής της παρούσας έκθεσης. 
2 Βλέπε σημείο 299 της παρούσας έκθεσης. 
1.1.52. 4 014 
<Τ4> §2. Ελεγχος των συγκεντρώσεων 
.ι 
7. Ο έλεγχος των συγκεντρώσεων κατέχει κεντρική θέση στα πλαίσια της 
πολιτικής ανταγωνισμού της Κοινότητας και αποσκοπεί στη συνδυασμένη επίτευξη 
δύο επιτακτικών στόχων. Πράγματι, με τις προτεινόμενες πράξεις επιχειρείται 
γενικά η προσαρμογή των διαρθρώσεων της βιομηχανίας στην ενιαία αγορά, ούτως 
ώστε να είναι αυτή σε θέση να επιφέρει τα δικαίως αναμενόμενα οφέλη ως προς 
την αποτελεσματικότητα. Συνεπώς, στόχος είναι η αποτελεσματική και ταχεία 
εξέταση των κοινοποιήσεων στις οποίες προβαίνουν οι επιχειρήσεις, ούτως ώστε 
να αποφεύγονται οι ολέθριες συνέπειες που προκαλεί μία παρατεταμένη 
αβεβαιότητα. Ο στόχος αυτός μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει επιτευχθεί τη στιγμή 
αυτή, δεδομένου ότι η Επιτροπή είναι σε θέση να αποφασίσει κατά τη διάρκεια 
της πρώτης φάσης εξέτασης για ένα μεγάλο αριθμό υποθέσεων, για τις οποίες δεν 
υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες από την άποψη του ανταγωνισμού. Εξίσου σημαντική 
εν τω προκειμένω είναι και η αρχή του "one stop shop", η οποία προϋποθέτει 
έναν αποκλειστικό έλεγχο σε κοινοτικό επίπεδο και απαλλάσσει συνεπώς τις 
επιχειρήσεις από την υποχρέωση να απευθύνονται σε πολλαπλές αρχές. 
8. Ωστόσο, έχει ταυτόχρονα μεγάλη σημασία να μην δημιουργούνται, στα 
πλαίσια της θετικής αντιμετώπισης των συγχωνεύσεων, δεσπόζουσες θέσεις στην 
Κοινότητα, οι οποίες από τη φύση τους θα επέτρεπαν σε όσους κατέχουν 
δεσπόζουσα θέση να μην υποβάλλονται σε μία επαρκή ανταγωνιστική πίεση, με 
αποτέλεσμα να έχουν τη δυνατότητα όχι μόνον να στερούν από τους καταναλωτές 
τα πλεονεκτήματα ως προς την αποτελεσματικότητα που προκύπτουν από τη 
συγχώνευση, αλλά και να εκμεταλλεύονται την εξάρτηση τους από αυτούς. Σε μία 
τέτοια περίπτωση, η διατήρηση στην Κοινότητα μιας ανταγωνιστικής διάρθρωσης 
αγοράς, η οποία είναι η μόνη που από τη φύση της μπορεί να εγγυηθεί την 
επίτευξη των ευεργετικών αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς, προϋποθέτει ότι 
η Επιτροπή είναι σε θέση να λάβει τα αναγκαία προληπτικά μέτρα. 
9. Κατά το δεύτερο έτος της θέσης σε εφαρμογή του κοινοτικού ελέγχου των 
συγκεντρώσεων συνεχίστηκε ουσιαστικά η πολιτική που ακολουθήθηκε κατά το 
1991. Στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, η Επιτροπή ήταν σε θέση να 
αποφασίσει να μην προβάλει αντιρρήσεις ήδη από την πρώτη φάση της 
διαδικασίας. Σε αντίθεση με το περασμένο έτος, δεν υπήρξε καμία περίπτωση 
1.1.52 015 
κατά την οποία χρειάστηκε να ληφθεί απαγορευτική απόφαση λόγω αδυναμίας 
πραγματοποίησης ικανοποιητικών διευθετήσεων. Αντίθετα, αυξήθηκε ο αριθμός των 
υποθέσεων όπου, σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού, τα κοινοποιηθέντα 
σχέδια τροποποιήθηκαν κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατόν να ληφθεί ευνοϊκή 
σχετική απόφαση. Πρόκειται για μία θετική εξέλιξη τόσο για τις επιχειρήσεις 
όσο και για την Επιτροπή, στο βαθμό που διευκολύνει την επίτευξη ενός 
αποτελέσματος που να συμφωνεί με τις επιταγές του ανταγωνισμού και που είναι 
ταυτόχρονα αποδεκτό από τις επιχειρήσεις. Οι όροι που επέβαλε η Επιτροπή 
συνίσταντο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είτε στην υποχρέωση πώλησης ενός 
τμήματος της επιχείρησης που δημιουργήθηκε από τη συγκέντρωση, είτε στην 
υποχρέωση απόσυρσης από ορισμένες αγορές, όπου αυτή καθίστατο δεσπόζουσα. Σε 
όλες τις περιπτώσεις, η Επιτροπή είχε το ίδιο μέλημα, δηλαδή τη διατήρηση 
μιας ανταγωνιστικής διάρθρωσης στις συγκεκριμένες αγορές παρεμποδίζοντας τη 
δημιουργία δεσπόζουσας θέσης. Προς το σκοπό αυτό, ήταν αναγκαίο να ληφθούν 
μέτρα ώστε είτε να παραμείνει είτε να δημιουργηθεί μία επαρκής δυνατότητα 
πρόσβασης στην αγορά για τους ήδη υπάρχοντες ή τους δυνητικούς ανταγωνιστές. 
10. Κατά το έτος αυτό εμφανίστηκαν πολλά νέα στοιχεία μεγάλης σημασίας για 
την εξέλιξη της πολιτικής της Επιτροπής σχετικά με τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων. Παραδείγματος χάρη, η περίπτωση Mannesmann/Hoesch παρουσιάζει 
ιδιαίτερο ενδιαφέρον, στο βαθμό που η Επιτροπή αποδέχθηκε τη δημιουργία μιας 
επιχείρησης που κατέχει πολύ σημαντικό τμήμα της αγοράς σε μία εθνική αγορά, 
δεδομένου του προσωρινού χαρακτήρα του φαινομένου αυτού, εφόσον επίκειται η 
θέση σε ισχύ κοινοτικών οδηγιών για το άνοιγμα της εν λόγω αγοράς. Η υπόθεση 
αυτή απεικονίζει κατά παραδειγματικό τρόπο την ανάγκη για μία δυναμική 
θεώρηση των αγορών, στο πλαίσιο της οποίας η ανάλυση μπορεί να αποκαλύψει ότι 
μία αγορά η οποία παραμένει προς το παρόν εθνική ενδέχεται να καταστεί 
κοινοτική στο προσεχές μέλλον. Μία τέτοια προσέγγιση είναι σε θέση να λάβει 
υπόψη της τις πιθανές εξελίξεις, τις οποίες οι επιχειρήσεις επιχειρούν να 
προλάβουν, καθώς και την επίπτωση των εξελίξεων αυτών επί των επιχειρήσεων. 
11. Εξάλλου, η Επιτροπή αποσαφήνισε, σε σημαντικό βαθμό, την έκταση του 
ελέγχου της, θέτοντας, στα πλαίσια της απόφασης της Nestlé/Perrier, την αρχή 
ότι ο στόχος του κανονισμού, δηλαδή η διατήρηση ανταγωνιστικών διαρθρώσεων, 
προϋποθέτει την αντίθεση όχι μόνον ως προς τη δημιουργία ή την ενίσχυση των 
1.1.52. 6 016 
δεσποζουσών θέσεων που κατέχει μία και μόνο επιχείρηση αλλά επίσης και ως 
προς εκείνη που κατέχουν πολλές επιχειρήσεις από κοινού. Με τον τρόπο αυτό, η 
Επιτροπή είναι σε θέση να προλαμβάνει τον περιορισμό του ανταγωνισμού που 
προκαλείται απο τη δημιουργία ή από την ενίσχυση των δυοπωλ ίων ή των 
ολιγοπωλ ίων. 
12. Τέλος, οι πρώτες προσφυγές κατά αποφάσεων που έχουν ληφθεί στον τομέα 
του ελέγχου των συγκεντρώσεων εκκρεμούν τη στιγμή αυτή ενώπιον του 
Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
13. Η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών των κρατών μελών 
συνεχίζεται με τρόπο ικανοποιητικό, χάρη στις συνεχείς και στενές επαφές. 
Στο πλαίσιο αυτό προέκυψε μία άλλη σημαντική καινοτομία-* από την υπόθεση 
Steetley/Tarmac. Πράγματι, η Επιτροπή αποδέχθηκε για πρώτη φορά τη μερική 
παραπομπή μιας υπόθεσης στις εθνικές αρχές, δεδομένου ότι ήταν σαφές ότι οι 
συγκεκριμένες αγορές και οι επιπτώσεις της πράξης περιορίζονταν σε τμήματα 
της επικράτειας ενός κράτους μέλους. Πρόκειται για μία εξαιρετική περίπτωση 
όπου η σχετική αγορά περιορίζεται σαφώς σε ορισμένα τμήματα του Ηνωμένου 
Βασιλείου. Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι τόσο το Συμβούλιο όσο και η Επιτροπή, 
κατά την έγκριση του κανονισμού, είχαν υπογραμμίσει τον εξαιρετικό χαρακτήρα 
αυτής της διαδικασίας. Οι γερμανικές αρχές επίσης είχαν ζητήσει την παραπομπή 
της υπόθεσης Mannesmann/Hoesch. Η Επιτροπή απέρριψε έμμεσα το αίτημα αυτό 
ανοίγοντας τη διαδικασία και λαμβάνοντας σχετική τελική απόφαση. 
Πρέπει επίσης να αναφερθεί στο σημείο αυτό ότι στις 30 Νοεμβρίου 1992 
υποβλήθηκε στην Επιτροπή η πρώτη αίτηση εκ μέρους ενός κράτους μέλους, 
βάσει του άρθρου 22 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, το 
οποίο παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να ζητούν από την Επιτροπή να 
εξετάσει μία πράξη που δεν έχει κοινοτική διάσταση, με σκοπό να 
επαληθευθεί ότι δεν πρόκειται για τη δημιουργία ή την ενίσχυση 
δεσπόζουσας θέσης στην αγορά του συγκεκριμένου κράτους μέλους (ΕΕ C 32 8 
της 12.12.92, σ. 4). 
1.1.§2. 7 U'l'/ 
14. Κατά το 1993 είναι βέβαιο ότι θα σημειωθούν και άλλες σημαντικές 
εξελίξεις, στο βαθμό που προβλέπεται η πρώτη αναθεώρηση του κανονισμού. 0 
κανονισμός προβλέπει την επανεξέταση των ορίων για την εφαρμογή του 
κανονισμού καθώς και του ορίου που ισχύει για το μηχανισμό παραπομπής στα 
κράτη μέλη. Εξάλλου, στις παρατηρήσεις σχετικά με τον κανονισμό, η Επιτροπή 
και το Συμβούλιο δήλωσαν ότι είναι διατεθειμένοι να εξετάσουν τους τρόπους 
υπολογισμού του κύκλου εργασιών των κοινών επιχειρήσεων που προβλέπονται στο 
άρθρο 5, παράγραφος 5, του κανονισμού καθώς και τη δυνατότητα να λαμβάνονται 
ενδεχομένως υπόψη και άλλα κριτήρια εκτός του κύκλου εργασιών. Οι προτάσεις 
της Επιτροπής βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας. 
15. Φαίνεται πως οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς είναι γενικά 
ικανοποιημένοι από τον έλεγχο υπό τη μορφή που τον ασκεί τη στιγμή αυτή η 
Επιτροπή. Η Επιτροπή διαπιστώνει εξάλλου με ικανοποίηση ότι η εφαρμογή του 
κανονισμού κατά τη διάρκεια του έτους αυτού αποτέλεσε γενικά σπανιότερα 
αντικείμενο αμφισβητήσεων απ'ό,τι κατά το 1991. Το φαινόμενο αυτό το 
ερμηνεύει ως επιβεβαίωση της αυξανόμενης αποδοχής που χαίρει η σταθερή θέση 
που ακολουθεί, σύμφωνα με την οποία ο έλεγχος των συγκεντρώσεων πρέπει να 
έχει ως ουσιαστικό αντικείμενο τη διατήρηση μιας ανταγωνιστικής διάρθρωσης 
της αγοράς στην Κοινότητα, προϋπόθεση sine qua non για την ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής βιομηχανίας. Η ενίσχυση αυτή αποτελεί την 
προτεραιότητα της βιομηχανικής πολιτικής της Κοινότητας και είναι αναγκαία 
για την επίτευξη των στόχων των υπολοίπων κοινοτικών πολιτικών, όπως της 
κοινωνικής ή της περιφερειακής πολιτικής^4). 
(4) Εικοστή πρώτη Έκθεση για την πολιτική ανταγωνισμού, σημείο 45 
1.1.53. 8 ! Ο"8 
<Τ4> §3. Κρατικές ενισχύσεις 
16. Οι κυριότερες εξελίξεις κατά τη διάρκεια του έτους αυτού στον τομέα των 
κρατικών ενισχύσεων μπορούν να συνοψισθούν ως εξής : 
<Τ5> - Συνέχιση του αυστηρού ελέγχου των ενισχύσεων 
17. Η Επιτροπή εξακολούθησε να ασκεί πολύ αυστηρό έλεγχο των κρατικών 
ενισχύσεων στα πλαίσια της προοπτικής της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς. Η 
Επιτροπή πράγματι κρίνει ότι η ενιαία αγορά έχει νόημα, μόνον εάν τα 
τελωνειακά σύνορα και οι υπόλοιποι περιορισμοί στις συναλλαγές που θα 
καταργηθούν ολοκληρωτικά, δεν αντικατασταθούν από αύξηση των ενισχύσεων. Για 
το λόγο αυτό, η Επιτροπή συνέχισε να ακολουθεί την πολιτική που ακολούθησε 
και στο παρελθόν, πολιτική η οποία αποσκοπεί στην κατάργηση των γενικών 
ενισχύσεων των επενδύσεων, που δεν δικαιολογούνται κατ'ουδένα τρόπο βάσει της 
Συνθήκης· η Επιτροπή συνέχισε επίσης να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτική όσον 
αφορά τις τομεακές ενισχύσεις, δεδομένου ότι προκαλούν ιδιαίτερα οξείες 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Η πολιτική του είδους αυτού, όπως ακριβώς και η 
διατήρηση της προηγούμενης τάσης που αποσκοπεί στην επικέντρωση των 
περιφερειακών ενισχύσεων στις περιφέρειες για τις οποίες η παροχή ενισχύσεων 
πράγματι δικαιολογείται και στον αποκλεισμό από τις ίδιες αυτές ενισχύσεις 
των πλουσίων περιφερειών, συμβάλλει στην οικονομική και κοινωνική συνοχή της 
Κοινότητας. Η τρίτη έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις στην Κοινότητα, που 
δημοσιεύθηκε το έτος αυτό, καθιστά δυνατή τη συνολική παρακολούθηση εκ μέρους 
της Επιτροπής της πολιτικής της στον τομέα των ενισχύσεων. Παρέχει εξάλλου τη 
δυνατότητα κατάταξης των τομέων στους οποίους η Επιτροπή θα πρέπει να 
συγκεντρώσει την προσοχή της κατά τα προσεχή έτη. 
Η Επιτροπή χρησιμοποίησε πλήρως όλες τις διατάξεις της Συνθήκης στον τομέα 
των ενισχύσεων καθώς και όσες προκύπτουν από τη νομολογία του Δικαστηρίου των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Κίνησε τη διαδικασία εμπεριστατωμένης εξέτασης, που 
προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της Συνθήκης, κάθε φορά που η ανάλυση 
των μέτρων αποδείκνυε εκ πρώτης όψεως το ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά, 
καθώς και σε περιπτώσεις ανεπάρκειας των παρασχεθέντων πληροφοριών ή 
διατήρησης της αρχικής της θέσης εφόσον το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος δεν 
αποδέχθηκε ορισμένα σκόπιμα μέτρα. Η Επιτροπή στηρίχθηκε επίσης στο άρθρο 93, 
παράγραφος 1 της Συνθήκης για να προτείνει σε ορισμένα κράτη μέλη 
τροποποιήσεις ήδη εγκεκριμένων ενισχύσεων. Προσέφυγε επίσης στο Δικαστήριο 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων γιά την μη τήρηση των αποφάσεων του τελευταίου στον 
1.1.53. 9 U η ι Q 
τομέα των ενισχύσεων βάσει του άρθρου 169 της Συνθήκης. Ελαβε μια απόφαση 
αναστολής της χορήγησης της ενίσχυσης, σύμφωνα με τη νομολογία του 
Δικαστηρίου στην υπόθεση Boussac. Τέλος, έθεσε σε εφαρμογή την ανακοίνωση της 
της 18ης Οκτωβρίου 1991 όσον αφορά τις χρηματοοικονομικές σχέσεις μεταξύ του 
κράτους και των δημοσίων επιχειρήσεων στον τομέα της μεταποίησης. 
Οι μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις αποτέλεσαν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής 
εκ μέρους της Επιτροπής. Οπως και κατά το παρελθόν, η Επιτροπή ζήτησε 
διευκρινίσεις από τα κράτη μέλη, όταν πληροφορήθηκε από τον τύπο ή από 
κοινοβουλευτικές ερωτήσεις ότι χορηγήθηκαν ενισχύσεις οι οποίες δεν 
κοινοποιήθηκαν εκ των προτέρων σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 2 της 
Συνθήκης. Εδωσε εξάλλου συνέχεια στις καταγγελίες που υποβλήθηκαν τόσο από 
κράτη μέλη ή από τοπικές και περιφερειακές αρχές όσο και από επιχειρήσεις ή 
από επαγγελματικές ενώσεις. Οι εν λόγω καταγγελίες, ο αριθμός των οποίων 
αυξάνεται διαρκώς, αποδεικνύουν το ενδιαφέρον των εμπλεκόμενων μερών για τις 
κρατικές ενισχύσεις καθώς και την εμπιστοσύνη που εμπνέει η Επιτροπή στον 
τομέα αυτόν. Αναγκάζουν την Επιτροπή να επιληφθεί θεμάτων που έχουν ελάχιστα 
διερευνηθεί μέχρις στιγμής, όπως παραδείγματος χάριν, τις ενισχύσεις που 
χορηγούνται σε ορισμένους βιομηχανικούς τομείς ή τομείς παροχής υπηρεσιών 
την αναγκάζουν επίσης να αυξήσει τον έλεγχο που ασκεί στις ενισχύσεις που 
χορηγεί η τοπική αυτοδιοίκηση. 
θα πρέπει εξάλλου να τονισθεί η διεθνής διάσταση του ελέγχου των ενισχύσεων, 
συγκεκριμένη έκφραση της οποίας αποτέλεσε το χρόνο αυτό η υπογραφή του 
σχεδίου Συνθήκης για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου· στα 
πλαίσια του σχεδίου αυτού προβλέπονται γιά το εποπτικό όργανο της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης Ελευθέρων Συναλλαγών εξουσίες και κανόνες ελέγχου παρόμοιοι προς 
εκείνους της Επιτροπής και οργανώνεται η συνεργασία μεταξύ των δύο οργάνων. 
Παρομοίως, στις προσωρινές συμφωνίες που συνάφθηκαν με την Ουγγαρία, την 
Πολωνία και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Τσεχοσλοβακίας και οι οποίες 
τέθηκαν σε ισχύ την 1η Μαρτίου 1992, προβλέπονται διατάξεις σχετικά με τις 
ενισχύσεις. Τέλος, η Επιτροπή εξέτασε μια μεμονωμένη περίπτωση ενισχύσεων 
στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας στην Αυστρία5, γεγονός που οδήγησε, 
μετά από συζητήσεις με τις αυστριακές αρχές, σε σημαντική μείωση του ύψους 
της ενίσχυσης. 
Βλέπε σημείο 344 της παρούσας έκθεσης. 
1.1.53. 10 020 
<Τ5> - Εγκριση νέων πλαισίων 
18. Ο αυστηρός έλεγχος των ενισχύσεων πρέπει αναγκαστικά να συνοδεύεται και 
από σαφείς κανόνες όσον αφορά την εφαρμογή των παρεκκλίσεων που προβλέπονται 
στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 92. Αυτός είναι ο ρόλος των πλαισίων που 
δημοσιεύονται από τώρα και στο εξής στην Επίσημη Εφημερίδα και που 
υποδεικνύουν στα κράτη μέλη και στις επιχειρήσεις την πολιτική που προτίθεται 
να ακολουθήσει η Επιτροπή κατά την εξέταση της συμβατότητας των ενισχύσεων με 
την κοινή αγορά. 
Στον εν λόγω τομέα, η Επιτροπή ενέκρινε το έτος αυτό ένα ιδιαίτερα σημαντικό 
πλαίσιο, που αφορά τις ενισχύσεις σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (MME). 
Το πλαίσιο αυτό, το οποίο θα εξεταστεί λεπτομερώς σε διάφορα σημεία της 
παρούσας έκθεσης6 ορίζει τις έννοιες της μικρής και μεσαίας επιχείρησης και 
κατατάσσει τις διάφορες ενισχύσεις ανάλογα με τη μορφή τους και το σκοπό που 
εξυπηρετούν. Εγκρίθηκαν εξάλλου και άλλα πλαίσια, όπως ο νέος κώδικας 
ενισχύσεων στον τομέα των συνθετικών ινών7 και οι κατευθυντήριες γραμμές για 
την εξέταση των ενισχύσεων στον τομέα της αλιείας και της 
υδατοκαλλιέργειας8, ενώ η Επιτροπή αποφάσισε να μην τροποποιήσει το πλαίσιο 
των ενισχύσεων που αφορά τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας9. 
Εξάλλου, η Επιτροπή συνέχισε τις εργασίες της που αποβλέπουν στην ενδεχόμενη 
σύνταξη νέων κειμένων ή στην τροποποίηση των υφιστάμενων, όσον αφορά τις 
ενισχύσεις επενδύσεων υψηλής έντασης κεφαλαίου, τις ενισχύσεις σε 
επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, τις ενισχύσεις κατά την εξαγωγή σε 
τρίτες χώρες, τις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και τις 
ενισχύσεις στον τομέα του τουρισμού. Επιπλέον, υποβλήθηκε στο Συμβούλιο για 
την έκδοση σύμφωνης γνώμης μια νέα απόφαση-πλα ίσιο όσον αφορά τις ενισχύσεις 
στη βιομηχανία άνθρακα. 
Προβλέπεται, πως στην περίπτωση που θα εγκριθεί ένα πλαίσιο ενισχύσεων για 
τις επενδύσεις υψηλής έντασης κεφαλαίου, θα επανεξετασθεί η σκοπιμότητα των 
πλαισίων ενισχύσεων στους τομείς των συνθετικών ινών και στον κλάδο του 
αυτοκινήτου, δεδομένου ότι η ύπαρξη τους δικαιολογείται κυρίως για την 
εξέταση μεμονωμένων περιπτώσεων περιφερειακών ενισχύσεων. 
6 Σημεία 78, 342 και 348. 
7 Σημείο 401 της παρούσας έκθεσης. 
8 Σημείο 510 της παρούσας έκθεσης. 
9 Σημείο 405 της παρούσας έκθεσης. 
1.1.53. 11 021 
<Τ5> - Ελεγχος των ενισχύσεων στην πρώην ΛΔΓ : 
19. Η Επιτροπή εξέδωσε πολλές αποφάσεις σχετικά με τις ενισχύσεις στην 
πρώην ΛΔΓ, τόσο γιά περιφερειακές ενισχύσεις όσο και γιά μεμονωμένες 
περιπτώσεις ενισχύσεων και ιδίως στους τομείς της βιομηχανίας σιδήρου και 
χάλυβα, των ναυπηγείων, της αυτοκινητοβιομηχανίας και των συνθετικών ινών. 
Ελαβε σαφώς υπόψη της την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των συγκεκριμένων 
περιφερειών ιδίως στα πλαίσια των περιφερειακών ενισχύσεων και των ενισχύσεων 
στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα και στα ναυπηγεία. Ωστόσο, δεν δίστασε να 
εφαρμόσει τους ισχύοντες κανόνες και να κινήσει τις διαδικασίες εξέτασης κάθε 
φορά που το έκρινε αναγκαίο. 
Εξάλλου, η Επιτροπή εξέδωσε μια νέα απόφαση-πλαίσιο σχετικά με ορισμένες 
ενισχύσεις που χορηγεί η Treuhandanstal. Η απόφαση αυτή αναμένεται ότι θα 
επιτρέψει στην Επιτροπή να πληροφορηθεί και συνεπώς να εκτιμήσει ορισμένες 
από τις παρεμβάσεις του εν λόγω οργανισμού. Πρόκειται για δάνεια και 
εγγυήσεις που χορηγεί η Treuhandanstalt σε επιχειρήσεις πριν από την 
ιδιωτικοποίηση τους· για τους όρους πώλησης ομίλων επιχειρήσεων που ήταν 
ανεξάρτητοι κατά το παρελθόν για τις αποζημιώσεις που χορηγούνται σε πρώην 
ιδιοκτήτες που εξαγοράζουν την επιχείρηση τους, όταν οι εν λόγω αποζημιώσεις 
δεν διέπονται από το κοινό δίκαιο· για τις εκχωρήσεις "με ζημία". Η Επιτροπή 
περιόρισε την υποχρέωση κοινοποίησης στις σημαντικές μόνον περιπτώσεις και 
ανέλαβε την υποχρέωση να επεξεργασθεί τις υποθέσεις εντός καθορισμένων 
προθεσμιών, που ήταν συντομότερες από τις συνηθισμένες^. 
<Τ5> - Απαλλαγή από την υποχρέωση κοινοποίησης για ορισμένες ενισχύσεις 
μικρής σημασίας : 
20. Η Επιτροπή αποφάσισε κατά το έτος αυτό ότι τα καθεστώτα ενισχύσεων που 
δεν επιτρέπουν την χορήγηση σε μια δεδομένη επιχείρηση, και για μια περίοδο 
τριών ετών, ποσού άνω των 50.000 ECU, δεν θα χρειάζεται στο εξής να 
κοινοποιούνται. Οι σημαντικότερες εξελίξεις επί του θέματος αυτού 
περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο V της παρούσας έκθεσης. 
10 Σημείο 349 της παρούσας έκθεσης. 
1.1.§4. 12 
<T4> §4. Τα ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώυατα 
21. Η πολιτική κατάργησης των μονοπωλίων εκφράζεται στο άρθρο 90 της 
Συνθήκης, με βάση το οποίο το δίκαιο του ανταγωνισμού εφαρμόζεται στ ι ς 
δημόσιες επιχειρήσεις καθώς και σε εκείνες στις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν 
ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται επίσης και οι 
επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού 
οικονομικού ενδιαφέροντος, στο μέτρο που η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
δεν εμποδίζει, νομικά ή πραγματικά, την εκπλήρωση της ιδιαίτερης αποστολής 
που τους έχει ανατεθεί. Αλλά ακόμη και στην περίπτωση αυτή, η ανάπτυξη των 
συναλλαγών δεν θα πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό που θα αντιστρατεύεται το 
συμφέρον της Κοινότητας. 
22. Μεταξύ όλων των ζητημάτων που τίθενται στα πλαίσια της πολιτικής του 
ανταγωνισμού, η κατάργηση των μονοπωλίων αποτελεί αναμφισβήτητα μία από τις 
ουσιαστικότερες προκλήσεις. Αυτό ισχύει ιδίως για τους ακόλουθους τομείς : 
την παραγωγή και διανομή φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, τις 
τηλεπικοινωνίες και τις ταχυδρομικές υπηρεσίες. 0 προβληματισμός ωστόσο, 
παραμένει ουσιαστικά ο ίδιος και για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ή νια 
τις μεταφορές, στο βαθμό στον οποίο και σε αυτούς επίσης τους τομείς 
υφίστανται εμπόδια γιά την είσοδο στην αγορά, τα οποία προκύπτουν από εθνικές 
ή τοπικές ρυθμίσεις και στο μέτρο όπου υπάρχουν προβλήματα ως προς την 
πρόσβαση σε δίκτυα ή σε άλλες απαραίτητες υποδομές. Στο σημείο αυτό είναι 
δυνατή η συνθετική παρουσίαση των γενικών χαρακτηριστικών της πολιτικής που 
ακολουθεί η Επιτροπή, ενώ οι πλευρές που αφορούν τον κάθε τομέα ξεχωριστά θα 
εξεταστούν στο κεφάλαιο Ι Ι της παρούσας έκθεσης. 
23. Η κατάσταση στους περισσότερους από τους εν λόγω τομείς χαρακτηρίζεται 
από τη μακροχρόνια ύπαρξη μονοπωλίων που διαχειρίζονται εκτεταμένα δίκτυα και 
παρέχουν, δυνάμει μιας υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, βαοικές 
υπηρεσίες σε ολόκληρη ή σε τμήμα της επικράτειας ενός κράτους μέλους. Προς το 
παρόν, λαμβάνοντας υπόψη τους κανόνες της Συνθήκης και τις απαιτήσεις της 
ενιαίας αγοράς, επιβάλεται η επανεξέταση της οργάνωσης αυτού του τύπου για 
λόγους νομικούς, οικονομικούς και τεχνολογικούς. 
η « > 
1.1.54. 13 UZ- Ο 
24. Πράγματι, στο βαθμό που η οργάνωση αυτού του είδους βασίζεται στον 
καταμερισμό της κοινής αγοράς με βάση τα εθνικά σύνορα, είναι a priori 
ασυμβίβαστη τόσο με τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού όσο και με τις 
ουσιαστικές ελευθερίες του κοινοτικού δικαίου, όπως άλλωστε σαφώς προκύπτει 
όλο και περισσότερο από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Κατά συνέπεια, 
πρόκειται για διάρθρωση η οποία συχνά από τη φύση της ευνοεί τις καταχρήσεις 
της δεσπόζουσας θέσης. Αποτελεί αυτή καθεαυτή την άρνηση της ελευθερίας 
εγκατάστασης και περιορίζει την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελεύθερη 
κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Εξάλλου, συχνά συνοδεύεται από την εισαγωγή 
διακρίσεων με βάση την εθνικότητα. 
25. Επιπλέον, πρόκειται για τομείς ζωτικής σημασίας για την ποιότητα των 
υποδομών στην ενιαία αγορά. Οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές της Κοινότητας 
δεν θα αποκομίσουν όλα τα πιθανά οφέλη της ενιαίας αγοράς, εάν οι τομείς που 
υπάγονται σε κανονιστικές ρυθμίσεις δεν αποτελέσουν αντικείμενο επανεξέτασης 
κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη του την κλίμακα της αγοράς αυτής, 
προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα δυνητικά οφέλη από απόψεως 
αποτελεσματικότητας. Ωστόσο, ένα τέτοιο αποτέλεσμα δεν μπορεί να επιτευχθεί 
παρά μόνο με τη δημιουργία σε ολόκληρη την Κοινότητα ενός ανταγωνιστικού 
περιβάλλοντος, το οποίο θα επιτρέπει την αύξηση τόσο του όγκου όσο και της 
διαφοροποίησης της προσφοράς και της ζήτησης. Η δημιουργία της ενιαίας αγοράς 
θα πρέπει συνεπώς να περιλαμβάνει τομείς όπως η ενέργεια, οι ταχυδρομικές 
υπηρεσίες ή οι τηλεπικοινωνίες. Από αυτούς εξαρτάται η ανταγωνιστικότητα 
ολόκληρης της κοινοτικής οικονομίας. 
26. Οι εν λόγω τομείς διέρχονται εξάλλου μια περίοδο εξαιρετικών 
διαρθρωτικών εξελίξεων εξαιτίας ιδίως της τεχνολογικής προόδου. Αυτό είχε ως 
αποτέλεσμα, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι καταναλωτές να ζητούν υπηρεσίες 
ιδιαίτερα διαφοροποιημένες και πολύ πιο πολύπλοκες από τις βασικές υπηρεσίες 
που κατά παράδοση ζητούσαν από το μονοπώλιο. Παράλληλα, αυξήθηκαν σημαντικά 
και τα κεφάλαια που απαιτούνται για τον εκσυγχρονισμό των εν λόγω τομέων, ενώ 
αντίθετα οι δημόσιοι πόροι μειώθηκαν, γεγονός που ενθάρρυνε τις αρχές να 
αναζητήσουν τη συνδρομή ιδιωτικών κεφαλαίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις 
μάλιστα, η τεχνολογική πρόοδος αφαίρεσε το λόγο ύπαρξης των μονοπωλίων. 
1.1.§4. 14 2lf 
Η Επιτροπή έχει καθήκον να αναλάβει τις αναγκαίες πρωτοβουλίες προκειμένου να 
εντοπίσει τους σχετικούς τομείς και να επιβάλει, στο το βαθμό που απαιτεί η 
Συνθήκη, ένα ανταγωνιστικό και ανοικτό περιβάλλον. Είναι σαφές ότι στα 
πλαίσια της δράσης της, η Επιτροπή συνδυάζει τις απαιτήσεις της Συνθήκης με 
εκείνες που αποτελούν εν μέρει την αιτία στήριξης των μονοπωλίων, όπως η 
ασφάλεια των προμηθειών ή η διατήρηση της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας, 
εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας. Ωστόσο, η Επιτροπή κρίνει ότι οι εν 
λόγω έννοιες θα πρέπει στο εξής να οριστούν στα πλαίσια μιας όχι αποκλειστικά 
εθνικής αλλά ταυτόχρονα και κοινοτικής προοπτικής. 
Εξάλλου, οι επιταγές αυτές δεν είναι αναγκαστικά ασυμβίβαστες, αλλά μάλλον 
συμπληρωματικές με τον ανταγωνισμό. Εδώ μπορεί να αναφερθεί το παράδειγμα 
μιας υπηρεσίας κοινής ωφελείας, η οποία εξ ορισμού πρέπει να είναι προσιτή σε 
όλες τις περιφέρειες της Κοινότητας: η διατήρηση της καθίσταται λιγότερο 
δαπανηρή και η ποιότητα της βελτιώνεται δεδομένου ότι ο ελεύθερος 
ανταγωνισμός προωθεί την τεχνική πρόοδο· το γεγονός αυτό επιτείνεται ιδίως 
επειδή η καθιέρωση του ανταγωνισμού σε έναν τομέα που λειτουργεί στο πλαίσιο 
κανονιστικών ρυθμίσεων συχνά οδηγεί σε μια κατάσταση κατά την οποία ένα τμήμα 
της δραστηριότητας του παλαιού φορέα του μονοπωλίου υπάγεται στον ελεύθερο 
ανταγωνισμό ενώ το υπόλοιπο, η ίδια η υπηρεσία κοινής ωφελείας, παραμένει 
αποκλειστικά σε αυτόν. Ωστόσο, ο φορέας είναι υποχρεωμένος να αυξήσει την 
ανταγωνιστικότητα του στον τομέα που υπάγεται στον ανταγωνισμό, γεγονός που 
ενδέχεται να έχει θετικές επιπτώσεις στις δραστηριότητες που ασκεί στον τομέα 
αποκλειστικής αρμοδιότητας του. Συνεπώς, ο ανταγωνισμός ωφελεί μάλλον την 
παροχή υπηρεσιών κοινής ωφελείας αντί να την βλάψει. Η διατήρηση της 
υπηρεσίας κοινής ωφελείας είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις αραιοκατοικημένες 
περιοχές της Κοινότητας που βρίσκονται στην περιφέρεια. Στην πραγματικότητα 
προκειμένου να επιτευχθεί η συνοχή επιβάλεται να ευνοηθεί η ισόρροπη 
οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη στο σύνολο της Κοινότητας. Η κατάργηση των 
κανονιστικών ρυθμίσεων θα πρέπει να επιτρέψει την καλύτερη ενοποίηση των 
προαναφερθεισών περιοχών. Εξ άλλου θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον 
που θα επιτρέπει τις βιώσιμες επενδύσεις και που θα ευνοεί τον εκσυγχρονισμό 
και την ανάπτυξη των υπηρεσιών και της υποδομής. Τέλος η υλοποίηση του στόχου 
αυτού ίσως απαιτήσει την παραχώρηση λογικών μεταβατικών περιόδων γιά τις 
περιοχές αυτές. 
1.I.§4. 15 35 
27. Ορισμένοι από τους τομείς αυτούς χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη δικτύων, 
η εγκατάσταση και η διατήρηση των οποίων προϋποθέτουν σημαντικές επενδύσεις· 
στα δίκτυα αυτά θα πρέπει να έχουν πρόσβαση οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά, 
ειδάλλως η καθιέρωση ενός πραγματικού ανταγωνισμού θα ήταν αδύνατη. Αυτό 
εξηγεί μια από τις σταθερές παραμέτρους της πολιτικής της Επιτροπής στον εν 
λόγω τομέα, δηλαδή την έννοια της πρόσβασης των τρίτων στο δίκτυο. Η πρόσβαση 
αυτή θα πρέπει να πραγματοποιείται επί Ι σο ι ς όρο ι ς : πρέπει να ληφθούν υπόψη 
τόσο οι δαπάνες του φορέα στον οποίο ανήκει το δίκτυο όσο και η ανάγκη για 
τον νεοεισερχόμενο να επιτύχει όρους που του επιτρέπουν να είναι 
ανταγωνιστικός στη συγκεκριμένη αγορά· αυτό το τελευταίο καθίσταται ακόμη πιο 
δύσκολο λόγω του γεγονότος ότι συχνά ο νεοεισερχόμενος θα ανταγωνίζεται τον 
ίδιο το φορέα στον οποίο ανήκει το δίκτυο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την 
ύπαρξη επαρκούς διαφάνειας όσον αφορά τη διάρθρωση των δαπανών του 
τελευταίου. Οι πολιτικές στους τομείς των κρατικών ενισχύσεων και της 
καταπολέμησης των καταχρήσεων της δεσπόζουσας θέσης θα πρέπει από κοινού να 
επιδιώκουν την επίτευξη του εν λόγω στόχου για μια επί ίσο ι ς όρο ι ς πρόσβαση 
στην αγορά. 
28. Επιδιώκοντας πάντοτε να αναλαμβάνει δράση μόνον μετά από μια ευρεία 
διαδικασία διαβουλεύσεων, χάρη στην οποία όλοι οι ενδιαφερόμενοι είναι σε 
θέση να ενημερώσουν πλήρως την Επιτροπή για τις απόψεις τους, η Επιτροπή 
δημοσίευσε το χρόνο αυτό μια έκθεση για τις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών(11), 
μιαν ανακοίνωση για τους εξοπλισμούς των τηλεπικοινωνιών^12) καθώς και το 
Πράσινο Βιβλίο για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες^13). Το κυριότερο πρόβλημα 
στους εν λόγω τομείς είναι η αναζήτηση των λιγότερο δυνατών περιοριστικών 
λύσεων από την άποψη του ανταγωνισμού και των ουσιαστικών ελευθεριών του 
κοινοτικού δικαίου, με παράλληλη διατήρηση της παροχής της υπηρεσίας κοινής 
ωφελείας. Προς το σκοπό αυτό, άρχισε μιά μελέτη στα πλαίσια της οποίας θα 
εξετασθεί το πρόβλημα της καταγραφής των επιχειρήσεων που ασκούν 
δραστηριότητες ταυτόχρονα τόσο στους τομείς στους οποίους ισχύουν 
κανονιστικές ρυθμίσεις όσο και σε εκείνους που έχουν ελευθερωθεί. 
29. Τέλος, στην απόφαση του σχετικά με τις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, το 
Δικαστήριο επιβεβαίωσε τη νομολογία του, η οποία επιτρέπει στην Επιτροπή να 
λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα^14). 
(11) SECC92) 1048 τελικό. 
(12) SEC(92) 1049 τελικό. 
(13) C0M(91) 476 τελικό. 
(14) Βλέπε σημείο 333 της παρούσας έκθεσης 
1.ll.§1. 1 26 
<Τ2> Κεωάλαιο II: Εωαουονή των κανόνων αντανωνισυού 
σε ouv^Koiuévouc κλάδους 
<Τ4> §1. Τηλεπικοινωνά και TaYuôoouiKéc υπηρεσίες 
30. Για πολύ καιρό οι τομείς των ταχυδρομείων και των τηλεπικοινωνιών δεν 
ήταν εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό λόγω της μονοπωλιακής τους διάρθρωσης. Τα 
τελευταία χρόνια όμως, παρατηρείται μία βαθιά αλλαγή με κύριο χαρακτηριστικό 
την είσοδο στην αγορά νέων επιχειρήσεων και νέων υπηρεσιών. Πρόκειται για 
εξελίξεις που η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να ενθαρρυνθούν με κάθε τρόπο. 
Άλλο αξιοσημείωτο στοιχείο είναι η τεχνολογική πρόοδος η οποία επέτρεψε να 
διαφοροποιηθούν σημαντικά οι προσφερόμενες υπηρεσίες και συνέβαλε στην 
αχρήστευση και κατάργηση ορισμένων εθνικών μονοπωλίων. 
<Τ5> Τηλεπικοινωνίεο 
31. Η ανάγκη να επιτευχθεί κάποια ισορροπία μεταξύ φιλελευθεροποίησης και 
εναρμόνισης, αποτελεί τον κύριο άξονα της προσέγγισης που ακολουθεί η 
Επιτροπή στον τομέα αυτόν^1). Ιδίως όσον αφορά τον εξοπλισμό και τις 
υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, συνεχίζουν να καταβάλλονται προσπάθειες για την 
εναρμόνιση και την φιλελευθεροποίηση τους. 
32. Μεταξύ των στόχων της Επιτροπής συγκαταλέγεται στο σημείο αυτό και η 
δημιουργία ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος έτσι ώστε να διαφοροποιηθεί η 
προσφορά υπηρεσιών προς τους καταναλωτές και να μειωθεί το κόστος που 
απορρέει από τον ανταγωνισμό και την τεχνολογική πρόοδο. Η Επιτροπή θεωρεί 
ότι αυτό συμβαδίζει με την παροχή μιας υπηρεσίας κοινής ωφελείας, και ότι τα 
δύο αυτά στοιχεία μπορούν να θεωρηθούν ως συμπληρωματικά μεταξύ τους. 0 
στόχος αυτός συμβαδίζει επίσης και με το στόχο επίτευξης οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής στο μέτρο που υφίστανται οι συνθήκες που αναφέρονται στην 
παράγραφο 26. 
33. Στο πλαίσιο της γενικότερης πολιτικής, σημειώθηκαν διάφορες σημαντικές 
εξελίξεις. Αφενός μεν, το Συμβούλιο έλαβε μέτρα εναρμόνισης με τις οδηγίες 
που αφορούν τα ανοικτά δίκτυα, αφετέρου δε, η Επιτροπή εξέδωσε ήδη 6ύο 
(1) Σημείο 511 της παρούσας έκθεσης 
1.ll.§1. 2 a? 
οδηγίες για τη φιλελευθεροποίηση των τερματικών εξοπλισμών και των 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε τη νομιμότητα των δύο 
αυτών κειμένων, την οποία είχαν αμφισβητήσει ορισμένα κράτη μέλη. Η απόφαση 
ως προς το δεύτερο κείμενο εκδόθηκε κατά τη διάρκεια της φετινής χρονιάς(2). 
Μετά τις οδηγίες για τα ανοικτά δίκτυα (Open Network Provision) και για τις 
υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την 
κατάσταση που επικρατεί στον τομέα αυτό^3). Η Οδηγία για τις υπηρεσίες 
επέβαλε την κατάργηση των αποκλειστικών δικαιωμάτων ως προς τις 
τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, με ορισμένες εξαιρέσεις μεταξύ των οποίων η 
υπηρεσία φωνητικής τηλεφωνίας που προσφέρεται στο ευρύ κοινό. Η έκθεση 
αξιολογεί τη σημερινή κατάσταση όσον αφορά τις εξαιρέσεις αυτές και προτείνει 
ορισμένα μέτρα δράσης. Τονίζει, συγκεκριμένα, ότι η σημερινή κατάσταση 
συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από υψηλές τιμές, ιδίως όσον αφορά τις 
διασυνοριακές τηλεφωνικές κλήσεις, από διαφορές στις τιμές για τις ίδιες 
επικοινωνίες ανάλογα με το σημείο κλήσεως, πράγμα που έχει ως συνέπεια την 
αυξανόμενη εκτροπή της τηλεφωνικής κίνησης, καθώς και από περιορισμένη 
προσφορά τόσο ως προς τις υπηρεσίες όσο και ως προς τις τιμές. 
34. Η Επιτροπή υπέδειξε στην έκθεση της ότι η επιλογή φιλελευθεροποίησης της 
φωνητικής τηλεφωνίας για τις διασυνοριακές τηλεφωνικές κλήσεις στο εσωτερικό 
της Κοινότητας κρίνεται στο στάδιο αυτό ως η πιο ευνοϊκή λύση για την 
επίτευξη των βασικών στόχων της Κοινότητας στον συγκεκριμένο τομέα. Με τον 
τρόπο αυτό θα εξαλειφθούν οι ανωμαλίες που παρατηρούνται σήμερα στις τιμές 
χωρίς να επιβαρυνθούν οι χρηματοδοτικοί πόροι των οργανισμών τηλεπικοινωνιών 
που είναι επιφορτισμένοι με την παροχή υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Εξάλλου το 
γεγονός ότι οι οργανισμοί αυτοί θα εκτεθούν στον ανταγωνισμό για ένα μέρος 
των δραστηριοτήτων τους θα τους ωθήσει γενικά να βελτιστοποιήσουν τη 
διάρθρωση του κόστους τους, πράγμα που με τη σειρά του θα έχει ως συνέπεια τη 
μείωση του κόστους της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας και την αύξηση του 
όγκου τους, όπως ήδη συνέβη στις χώρες που έχουν προχωρήσει περισσότερο στο 
θέμα της φιλελευθεροποίησης. 
35. Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης ανακοίνωση για τον τομέα των εξοπλισμών 
τηλεπικοινωνιών, στην οποία αναφέρονται τα οφέλη που θα αποκομίσει ο τομέας 
από τη φιλελευθεροποίηση των υπηρεσιών και την επέκταση της αγοράς αυτής(4^. 
(2) Σημείο 333 της παρούσας έκθεσης. 
(3) SEC(92) 1048 τελικό. Έκθεση 1992 σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί 
στον τομέα των υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών. 
(4) Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής SEC(92) 1049 τελικό. 
ι·".}ΐ. a 28 
Απαραίτητη προϋπόθεση όμως αποτελεί η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, με τη 
θέσπιση κανόνων εναρμόνισης και φιλελευθεροποίησης. Ιδιαίτερα οι τελευταίοι 
πρέπει να καλύπτουν και τις κρατικές ενισχύσεις και τις δημόσιες συμβάσεις. 
36. Η Επιτροπή θα συνεχίσει κατά το επόμενο έτος τις εκτενείς διαβουλεύσεις 
που άρχισαν με αφορμή την έκθεση της για την κατάσταση στον τομέα των 
υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών και με την ανακοίνωση της για τους εξοπλισμούς ώστε 
να λάβει γνώση των απόψεων όσο το δυνατόν περισσότερων ενδιαφερομένων. Εκτός 
αυτού η Επιτροπή αποδίδει μεγάλη σημασία στην αποτελεσματική εφαρμογή των 
κειμένων που έχουν ήδη θεσπισθεί. 
37. Οι σημερινές εξελίξεις δείχνουν σαφώς πώς η ανταγωνιστική διάσταση 
αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών, πολιτική που χαρακτηρίζεται από μία ισορροπία μεταξύ 
φιλελευθεροποίησης και εναρμόνισης. Η δημιουργία μιας πραγματικά κοινής 
αγοράς στον τομέα αυτό, σε συνδυασμό με την αποτελεσματική εφαρμογή των 
κανόνων ανταγωνισμού, σύμφωνα με τον στόχο επίτευξης οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής, πρέπει να οδηγήσει τόσο στην ποιοτική όσο και στην 
ποσοτική ανάπτυξη του τομέα, προς το συμφέρον των παραγωγών και των 
καταναλωτών ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασης τους στην Κοινότητα. Η 
πολιτική αυτή έχει επίσης και μία διεθνή πτυχή υπό την έννοια ότι η Κοινότητα 
καταβάλλει προσπάθειες ώστε να επικρατήσουν οι ίδιες αρχές στις σχέσεις της 
με τρίτες χώρες όπου επιδιώκει να επιτύχει ένα άνοιγμα των αγορών παρόμοιο με 
εκείνο που επιτελείται στο εσωτερικό της. 
<Τ5> 
38. Φέτος η Επιτροπή δημοσίευσε την Πράσινη Βίβλο η οποία αποσκοπεί στην 
έναρξη διαβουλεύσεων σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον τομέα 
αυτό^5). Βασικός στόχος του εγγράφου είναι η δημιουργία αποδοτικών 
ταχυδρομικών υπηρεσιών, που να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των 
χρηστών σύμφωνα με τα όσα υπαγορεύει η λογική της μεγάλης αγοράς. Προς το 
σκοπό αυτό, η Πράσινη Βίβλος προβλέπει τη λήψη μιας σειράς μέτρων εναρμόνισης 
και φιλελευθεροποίησης. Μεταξύ άλλων προβλέπεται η φιλελευθεροποίηση του 
ταχυ-ταχυδρομείου (courrier express), της αποστολής εντύπων, των ταχυδρομικών 
διαφημίσεων και των διασυνοριακών αποστολών. 
(5) Σημείο 512 της παρούσας έκθεσης. 
1. I I .§1. 4 
39. Η Πράσινη Βίβλος υπογραμμίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί η παροχή μιας 
υπηρεσίας κοινής ωφελείας η οποία απομένει να προσδιοριστεί. Προς το σκοπό 
αυτό η Επιτροπή δέχεται ορισμένες υπηρεσίες να παραμείνουν μονοπωλιακές. 
Εντούτοις, οι υπηρεσίες που θα παραμείνουν μονοπωλιακές δεν πρέπει σε καμία 
περίπτωση, να υπερβαίνουν ό,τι είναι απαραίτητο για την εξασφάλιση υπηρεσίας 
κοινής ωφελείας. Οι υπηρεσίες αυτές πρέπει να προσδιοριστούν με βάση σαφή 
κριτήρια τα οποία θα παρέχουν στους ενδιαφερομένους φορείς την απαραίτητη 
νομική προστασία για την πραγματοποίηση των επενδύσεων που απαιτούνται 
προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικοί στο πλαίσιο της αγοράς. Θα πρέπει 
επίσης να εξασφαλιστεί πως τα μέτρα που θα θεσπιθούν με βάση την Πράσινη 
Βίβλο λαμβάνουν πλήρως υπόψη τους το στόχο επίτευξης οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής. 
40. Η Πράσινη Βίβλος τονίζει εξάλλου τα πλεονεκτήματα της καλύτερης 
εναρμόνισης των ταχυδρομικών υπηρεσιών στο εσωτερικό της Κοινότητας· 
προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός απαιτείται η ενεργητική συνεργασία 
των οργανισμών τηλεπικοινωνιών, των χρηστών και των εθνικών θεσμικών αρχών 
για την ανάπτυξη του σκέλους της εναρμόνισης, ιδίως όσον αφορά την τεχνική 
εναρμόνιση και τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των χρηστών. 
41. Όσον αφορά το θέμα των κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή επανεξετάζει 
προσεκτικά δύο καταγγελίες που της υπέβαλαν ανταγωνιστές της La Poste 
(δημόσιος οργανισμός ταχυδρομείων της Γαλλίας) στους τομείς της μεταφοράς 
αξιών με τεθωρακισμένα οχήματα και του ταχυ-ταχυδρομείου^6^. Οι καταγγελίες 
αφορούν συγκεκριμένα το πρόβλημα των ενισχύσεων που ενδεχομένως ωφέλησαν, 
μέσω των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων, τις δραστηριότητες εκείνες των 
ταχυδρομείων οι οποίες υπόκεινται σε ανταγωνισμό. Οι προσφυγές που αποτέλεσαν 
ήδη αντικείμενο αρχικών αποφάσεων της Επιτροπής δείχνουν τη σημασία του 
ζητήματος που τίθεται όταν ο ίδιος οργανισμός προσφέρει τις υπηρεσίες του 
τόσο υπό καθεστώς μονοπωλίου όσο και υπό καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού. Ετο 
πλαίσιο της Πράσινης Βίβλου, η Επιτροπή υποχρεώθηκε να επανεξετάσει τις δύο 
αυτές υποθέσεις. 
(6) Σημείο 438 της παρούσας έκθεσης. 
030 
l.II.§2. 5 
<T4> §2. Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες 
42. Στο παρελθόν, ο τομέας των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών ρυθμιζόταν κατά 
παράδοση από πληθώρα νομοθετημάτων των εθνικών αρχών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, 
ο ανταγωνισμός χαρακτηριζόταν από τη δυναμική παρουσία επιχειρήσεων 
προελεύσεως εξωτερικού, ενώ αντίθετα σε άλλα ο ανταγωνισμός, ιδίως από το 
εξωτερικό, έπαιζε δευτερεύοντα μόνο ρόλο. Η ενοποίηση σε κοινοτικό επίπεδο 
ήταν ελάχιστη. Η κατάσταση αυτή πρόκειται να αλλάξει ριζικά. Με τα τελευταία 
νομοθετικά μέτρα που προστέθηκαν εφέτος(7) στα κείμενα που είχαν ήδη 
θεσπισθεί, η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς και στον τομέα αυτό δεσν θα 
βραδύνει, ενώ παράλληλα διευρύνεται η προσφορά υπηρεσιών προς τους 
καταναλωτές. Ταυτόχρονα αυξάνονται σημαντικά οι εμπορικές δυνατότητες των 
οικονομικών φορέων της αγοράς. 
43. Επειδή στο εξής θα υπάρχει περισσότερος ανταγωνισμός στην αγορά, η 
Επιτροπή πρέπει να επιτείνει την επαγρύπνηση της ως προς την εφαρμογή των 
κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών έτσι ώστε να 
αποφεύγονται οι περιοριστικές συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων ή η χορήγηση 
παράνομων ενισχύσεων που εξουδετερώνουν τα θετικά αποτελέσματα της 
δημιουργίας της ενιαίας αγοράς και παρεμποδίζουν την ανάπτυξη του 
ανταγώνισμού. 
44. Η δράση της Επιτροπής καλύπτει διάφορους τομείς. Στο πλαίσιο αυτό 
συνέχισε τις έρευνες της όσον αφορά τα επιτόκια, ολοκληρώνοντας την εξέταση 
των απαντήσεων που έλαβε στις αιτήσεις για παροχή πληροφοριών τις οποίες 
έστειλε πέρυσι. Αποτέλεσμα ήταν να εγκαταλειφθούν ή να τροποποιηθούν 
ορισμένες συμφωνίες καθώς και να σταλεί, σε μία περίπτωση, κοινοποίηση 
αιτιάσεων. 
Οσον αφορά τον τραπεζικό τομέα, η Επιτροπή δίνει σήμερα προτεραιότητα στην 
κάρτα πληρωμών, τομέα που βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη και έχει μεγάλη σημασία 
τόσο για τους εμπόρους όσο και για τους καταναλωτές. Σε ορισμένα κράτη μέλη, 
οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού έχουν ήδη υιοθετήσει λύσεις που διαφέρουν 
σημαντικά μεταξύ τους πράγμα που επιτείνει την ανάγκη παρέμβασης εκ μέρους 
της Επιτροπής. Στα εντοπισθέντα μέχρι στιγμής 
(7) Οδηγία 92/49/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, ΕΕ L 228, σ. 1, 
(3η οδηγία για τις ασφάλειες εκτός από την ασφάλεια ζωής), οδηγία 
92/96/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 10.11.1992, ΕΕ L 360, σ. 1 (3η οδηγία για 
τις ασφάλειες ζωής). 
1.11 .§2. 6 031 
προβλήματα περιλαμβάνεται το συνηθισμένο πρόβλημα των συμφωνιών για τις 
διατραπεζικές προμήθειες καθώς και το θέμα της ελευθερίας του εμπόρου να 
καταλογίσει ή όχι το κόστος της προμήθειας αυτής στους αγοραστές. 
45. Εντούτοις, η Επιτροπή δεν αντιτίθεται κατά κανένα τρόπο σε όλες τις 
μορφές συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων του τομέα, εφόσον πληρούνται οι 
προϋποθέσεις απαλλαγής του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης. Αυτό 
αποδεικνύεται για παράδειγμα από τον κανονισμό απαλλαγής σε θέματα ασφαλειών 
που εξέδωσε φέτος η ΕΤΠ τροπή(^), Καλύπτει τις συμφωνίες για τα παρακάτω 
θέματα: υπολογισμό του "καθαρού" ασφαλίστρου, δηλαδή του καθαρού στατιστικού 
κόστους του κινδύνου μη συμπεριλαμβανομένων των γενικών εξόδων και του 
κέρδους· τον καθορισμό των βασικών όρων ασφάλισης· τη δημιουργία ομίλων 
συνασφάλισης ή αντασφάλισης και τη συνεργασία σε θέματα προστατευτικού 
εξοπλισμού. 
46. Όσον αφορά το θέμα των κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή εξετάζει διάφορες 
καταγγελίες στον τομέα των ταχυδρομικών τραπεζικών υπηρεσιών και των δημοσίων 
πιστωτικών ιδρυμάτων^). Μελετά ιδιαίτερα μέχρι ποίου σημείου τα καθεστώτα 
που διέπουν τους οργανισμούς αυτούς και οι ειδικοί κανόνες στους οποίους 
υπόκεινται συνεπάγονται, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη χορήγηση ενισχύσεων. 
Είναι πιθανόν ότι κατά το επόμενο έτος η Επιτροπή θα λάβει επίσημες θέσεις ως 
προς τις καταγγελίες αυτές. 
47. Εξάλλου η Επιτροπή εξέδωσε φέτος μία από τις πρώτες αποφάσεις της 
σχετικά με τις ενισχύσεις στον τραπεζικό τομέα. Συγκεκριμένα εφάρμοσε την 
αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην ελεύθερη αγορά για την υπόθεση της Banco d i 
Sicilia και της Centrale di Risparmio ("Si ci Icassa")(1°). Επιπλέον, η 
Επιτροπή κίνησε διαδικασία στο πλαίσιο του πρώην άρθρου 93, παράγραφος 2, 
ΕΟΚ, σχετικά με τα ειδικά δημοσιονομικά μέτρα των ιταλικών αρχών για τις 
τράπεζες και τις ασφαλιστικές εταιρείες που είναι εγκατεστημένες στην 
Τεργέστη^11). 
(8) Σημείο 274 και επόμενα της παρούσας έκθεσης 
(9) Σημείο 439 της παρούσας έκθεσης. 
(10) Σημείο 440 της παρούσας έκθεσης. 
(11) Σημείο 498 της παρούσας έκθεσης. 
1.11.§2. 7 032 
48. Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η πολιτική στο θέμα των κρατικών 
ενισχύσεων καλύπτει πλέον και τομείς από τους οποίους μέχρι σήμερα απουσίαζε, 
εφαρμόζοντας τη βαθμιαία επιβολή ομοιόμορφων κανόνων ανταγωνισμού σε αυτούς 
μέσα στο πλαίσιο της υλοποίησης της ενιαίας αγοράς. Αποκαλύπτουν επίσης το 
σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει γενικότερα η πολιτική ανταγωνισμού στο 
άνοιγμα των αγορών, και ιδιαίτερα σήμερα που η ενιαία αγορά επεκτείνεται σε 
νέους τομείς. 
1·"·^· 8 033 
<Τ4> §3. Ενέργε ια 
49. Ο τομέας της ενέργειας δεν εκτέθηκε για πάρα πολύ καιρό στον ανταγωνισμό 
και αυτό είχε αποτελέσματα που δεν συμβαδίζουν με τη δημιουργία της ενιαίας 
αγοράς. Οι καταναλωτές εξαρτώνται κατά κανόνα από μονοπωλιακούς παραγωγούς 
ή/και διανομείς και δεν τους προσφέρεται καμία δυνατότητα επιλογής. Ομως, η 
εξασφάλιση εναλακτικών επιλογών σε όλους τους τομείς της οικονομικής 
δραστηριότητας, αποτελεί έναν από τους στόχους της μεγάλης αγοράς. Ο αριθμός 
των σχετικών καταγγελιών αυξάνεται, γεγονός το οποίο η Επιτροπή οφείλει να 
λάβει υπόψη της. Εκτός αυτού δεν γίνεται ορθολογική χρήση των υποδομών 
παραγωγής και διανομής, πράγμα που βλάπτει την ανταγωνιστικότητα της 
κοινοτικής οικονομίας στο σύνολο της. Περαιτέρω, εξακολουθούν να υπάρχουν 
σημαντικές διαφορές στις τιμές μεταξύ των κρατών μελών, πράγμα που 
επιβεβαιώνει την ανυπαρξία κοινοτικής αγοράς στον τομέα αυτό. 
Η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να εφαρμόσει πολιτική φιλελευθεροποίησης στον 
τομέα της ενέργειας προκειμένου να δημιουργηθεί ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον 
από το οποίο θα προκύψουν οφέλη τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους 
παραγωγούς. Εχει φυσικά επίγνωση των ανησυχιών που εκφράζονται όσον αφορά τον 
ασφαλή εφοδιασμό και τη διατήρηση μίας κοινοφελούς και ανοικτής προς όλους 
υπηρεσίας. Εντούτοις, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού θα καταστήσει ασφαλέστερο τον εφοδιασμό μέσω της αύξησης του 
αριθμού των προμηθευτών στην αγορά και ότι οι υποχρεώσεις που συνεπάγεται μία 
υπηρεσία κοινής ωφελείας μπορούν να εκπληρωθούν κατά τρόπο συμβατό με τη 
Συνθήκη. Επιπλέον, οι δύο αυτές έννοιες θα πρέπει πλέον να εξετάζονται σε 
κοινοτικό και όχι σε εθνικό πλαίσιο. 
50. Οι φετινές προτάσε ις<12) της Επιτροπής, που υπεβλήθησαν με βάση τα 
άρθρα 57, παράγραφος 2, 66 και 100Α για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς 
φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού, εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο 
συζητήσεων και η Επιτροπή συνάγει συμπεράσματα από τις διαβουλεύσεις που 
πραγματοποίηθηκαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου, ο ι προτάσεις αφορούν κυρίως τα 
παρακάτω σημεία: κατάργηση των αποκλειστικών δικαιωμάτων παραγωγής 
ηλεκτρισμού, δημιουργία ενός ανοικτού συστήματος χορήγησης αδειών άνευ 
διακρίσεων για την κατασκευή γραμμών διανομής ηλεκτρικού ρεύματος και αγωγών 
φυσικού αερίου, εφαρμογή της αρχής του 
(12) Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για 
την εσωτερική αγορά ηλεκτρισμού ΕΕ C 65/04 της 14.03.1992 και πρόταση 
οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για την 
εσωτερική αγορά φυσικού αερίου, ΕΕ C 65/05, της 14.03.1992 
1.1 I.§3. 9 _ 34. 
διαχωρισμού, που υποχρεώνει τις κάθετα ανεπτυγμένες επιχειρήσεις να 
οργανώσουν τις δραστηριότητες παραγωγής, μεταφοράς και διανομής σε χωριστά 
τμήματα από άποψη διαχείρισης και λογιστικής, καθώς και εισαγωγή της 
υποχρέωσης των εταιρειών μεταφοράς και διανομής να προσφέρουν, έναντι λογικής 
αμοιβής> πρόσβαση στα δίκτυα τους προς τρίτους ενδιαφερομένους (μεγάλους 
βιομηχανικούς καταναλωτές και επιχειρήσεις διανομής υπό ορισμένες 
προϋποθέσεις) όταν υπάρχει πλεονάζον δυναμικό μεταφοράς ή διανομής. Το 
τελευταίο αυτό στοιχείο είναι θεμελιώδους θϊ]\ιαο'ιας για την αύξηση του 
ανταγωνισμού στους τομείς αυτούς επειδή προετοιμάζει την είσοδο νέων 
ανταγωνιστών στην αγορά. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ενέργειας, που συνήλθε 
στις 30 Νοεμβρίου 1992, πραγαμτοποίηθηκε έντονη πολιτική συζήτηση με θέμα τις 
προτάσεις της Επιτροπής. Το Συμβούλιο αποφάσισε να συνεχιστούν οι εργασίες 
σχετικά με την εσωτερική αγορά ενέργειας έτσι ώστε να ανοίξουν περισσότερο οι 
αγορές ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου και να αποκτήσουν μεγαλύτερη 
διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και ανταγωνιστικότητα. Ζήτησε από την Επιτροπή 
να τροποποιήσει στις προτάσεις της βάσει των συζητήσεων του Συμβουλίου και 
της γνώμης που αναμένεται να εκδώσει στις αρχές του 1993 το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο. 
Το θέμα της πρόσβασης στην αγορά αποτελεί επίσης τον πυρήνα της πρότασης 
Οδηγίας που βασίζεται στα άρθρα 57, παράγραφος 2, 66, 100Α και 113 της 
Συνθήκης σχετικά με την εναρμόνιση των κριτηρίων χορήγησης ή άρνησης αδειών 
αναζήτησης, εξερεύνησης και εξόρυξης υδρογονανθράκων(Ί3). 
51. Υποβάλοντας τις προτάσεις αυτές ανάμεαα σε άλλες, με βάση το άρθρο 100Α, 
η Επιτροπή διατηρεί ρητά το δικαίωμα να λάβει, κατά περίπτωση, μέτρα που 
εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της δυνάμει της Συνθήκης και κυρίως δυνάμει των 
κανόνων ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν πρέπει να εξετάζονται οι 
διαδικασίες παράβασης κατά ορισμένων κρατών μελών σε θέματα αποκλειστικών 
δικαιωμάτων εισαγωγής και εξαγωγής, καθώς και η παρέμβαση της Επιτροπής στην 
υπόθεση του ανεξάρτητου παραγωγού Grangeviei ΙΙθ^4^. Πέραν αυτού πρέπει να 
εφαρμόζονται και οι κανόνες της Συνθήκης σε θέματα ελεύθερης κυκλοφορίας των 
εμπορευμάτων. Παράδειγμα, στην περίπτωση αυτή, αποτελεί η θέση που έλαβε η 
Επιτροπή στην υπόθεση Corami ne που αφορούσε την αντιδικία μεταξύ της 
Electricité de France και της Coramine για ορισμένες ρήτρες που 
(13) Βλ. ΕΕ C 139 της 2.06.1992, σ. 12. 
(14) Σημείο 142 και επόμενα της παρούσας έκθεσης. 
1.11.§3. 10 35 
περιλαμβάνονταν στις συμβάσεις που είχαν συνάψει μεταξύ τους. Στην περίπτωση 
αυτή η Επιτροπή διατύπωσε την άποψη ότι τα αποκλειστικά δικαιώματα μεταφοράς, 
διανομής και διάθεσης στην αγορά ηλεκτρικού ρεύματος ενδέχεται να αντίκεινται 
στα άρθρα 30 και 37 της Συνθήκης. Στο μεταξύ, στη συγκεκριμένη υπόθεση 
επιτεύχθηκε συμβιβασμός μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών και το Δικαστήριο δεν 
ασχολείται πλέον με αυτήν. 
52. Η Επιτροπή συνέχισε να κρατά ευνοϊκή στάση έναντι των κοινοποιούμενων 
ενισχύσεων που αφορούν την ορθολογική χρησιμοποίηση της ενέργειας, την 
ανάπτυξη νέων ή εναλλακτικών μορφών ενέργειας και την διαφορά στον ενεργειακό 
εφοδιασμό της Κοινότητας. Υπό το πνεύμα αυτό δέχθηκε, παραδείγματος χάρη, την 
επαναφορά του καθεστώτος ERP στην Γερμανία^15), την εισαγωγή νέου 
καθεστώτος υπέρ της παραγωγής αιολικής ενέργειας στη Δανία^16) και τη 
χορήγηση ενίσχυσης από το κρατίδιο Sachsen-Anhalt στην εταιρεία Kraftwerke 
Ruhr για την κατασκευή σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη στη 
Γερμανία^17). Η Επιτροπή πάντως φρόντισε ώστε οι επιδιωκόμενοι στόχοι να μην 
αντιτάσσονται στο πνεύμα της δημιουργίας μίας κοινοτικής αγοράς ηλεκτρικού 
ρεύματος. Για το λόγο αυτό επέμεινε να μειωθεί σημαντικά η ενίσχυση προς την 
εταιρεία Kraftwerke Ruhr σε σχέση με το αρχικό ποσό και να μην χορηγούνται 
πλέον ενισχύσεις του είδους αυτού στη Γερμανία, δεδομένου πως η ενίσχυση της 
τοπικής παραγωγής λιγνίτη μπορεί να νοθεύσει τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές 
καυσίμων και ηλεκτρικού ρεύματος. 
53. Σε κάθε περίπτωση, ο τομέας της ενέργειας είναι βέβαιον ότι 
συγκαταλέγεται στους τομείς εκείνους στους οποίους η πολιτική ανταγωνισμού θα 
γνωρίσει σημαντικότατες εξελίξεις κατά τα επόμενα χρόνια. 
(15) Σημείο 453 της παρούσας έκθεσης. 
(16) Σημείο 449 της παρούσας έκθεσης. 
(17) Σημείο 433 της παρούσας έκθεσης. 
1.H..4. 11 0^6 
<T4> §4. Μεταφορές 
54. Η Επιτροπή συνέχισε εντατικά να προωθεί τις πρωτοβουλίες της για την 
αύξηση του ανταγωνισμού στον τομέα των μεταφορών. Όπως και σε άλλους τομείς η 
υλοποίηση της μεγάλης αγοράς προϋποθέτει τη δημιουργία ανταγωνιστικών και 
κατά συνέπεια αποτελεσματικότερων διαρθρώσεων. Η δράση της Επιτροπής αφορούσε 
κυρίως τους τομείς των θαλάσσιων και των αεροπορικών μεταφορών. 
<Τ5> - θαλάσσιες μεταφορές 
55. Το 1992 λήφθηκε η πρώτη απόφαση στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών(ι ). 
Η Επιτροπή έχει αποδείξει ότι είναι αποφασισμένη να εφαρμόσει αυστηρά την 
απαλλαγή ανά κατηγορία και ότι θα αντιταχθεί στις προσπάθειες για νόθευση της 
αγοράς π.χ. με τη σύναψη περιοριστικών για τον ανταγωνισμό συμφωνιών, ως προς 
ορισμένες γραμμές, μεταξύ ομίλων και επιχειρήσεων που δεν συμμετέχουν σε 
αυτούς. Η απόφαση αυτή αποτελεί ένα πρώτο βήμα στο πλαίσιο μίας πολιτικής 
εντατικοποίησης του ανταγωνισμού στην αγορά των θαλάσσιων μεταφορών. Η 
επιτυχία της δράσης αυτής έχει μεγάλη σημασία για την Κοινότητα, της οποίας 
το 95% του εμπορίου με τρίτες χώρες μεταφέρεται δια θαλάσσης. 
Στον νομοθετικό τομέα, μετά την έγκριση που έδωσε φέτος το Συμβούλιο, η 
Επιτροπή ξεκίνησε την κατάρτιση σχεδίου κανονισμού για την απαλλαγή των 
κοινοπραξιών. Οι κοινοπραξίες αποτελούν μια σύγχρονη μορφή συνεργασίας μεταξύ 
ναυτιλιακών εταιρειών η οποία αποφέρει ισοδύναμα οφέλη σε όλους τους χρήστες. 
Επιτρέπουν επίσης στους εφοπλιστές να οργανώσουν από κοινού τις παρεχόμενες 
υπηρεσίες πράγμα που έχει ως συνέπεια την ποιοτικά καλύτερη εξυπηρέτηση των 
χρηστών επιτρέποντας συγχρόνως τον εξορθολογισμό των δραστηριοτήτων των 
ναυτιλιακών εταιρειών. 
56. Επιπλέον, η Επιτροπή προχώρησε σε ανάλυση του θέματος της τροποποίησης 
ορισμένων διατάξεων του πλαισίου ενισχύσεων προς τις ναυτιλιακές εταιρείες. 
Εκτός αυτού συνέχισε τις εργασίες για την κατάρτιση κοινοτικού νηολογίου με 
βάση τις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Συμβούλιο. 
(18) Βλ. σημείο 147 και επόμενα της παρούσας έκθεσης. 
l.II.§4. 12 υ y/ 
57. Σε ορισμένες μεμονωμένες υποθέσεις που αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του 
άρθρου 86 ή του άρθρου 90 σε συνάρτηση με το άρθρο 86, η Επιτροπή προσπάθησε 
να διασφαλίσει την επέκταση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος και στην 
πρόσβαση στους λιμένες και στις λιμενικές υπηρεσίες(19), που αποτελεί 
απαραίτητη προϋπόθεση για τον ελεύθερο ανταγωνισμό στην αγορά των θαλάσσιων 
μεταφορών. Ο στόχος αυτός προϋποθέτει επίσης την επαγρύπνηση ως προς τις 
κρατικές ενισχύσεις. Είναι γεγονός, ότι γενικά οι χρηματοοικονομικές σχέσεις 
μεταξύ των δημόσιων και των λιμενικών αρχών δεν χαρακτηρίζονται από 
διαφάνεια. 
<Τ5> - Αεροπορικές μεταφορές 
58. Κατά το 1992 εγκρίθηκε επίσης και το τρίτο πακέτο μέτρων 
φιλελευθεροποίησης στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών(^0)^ Τα μέτρα αυτά 
θα επιτρέψουν τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς στον τομέα αυτό από 1ης 
Ιανουαρίου 1993. Είναι βέβαιο ότι θα υπάρχουν εξαιρέσεις καθώς και μία 
μεταβατική περίοδος, δόθηκε όμως μία ουσιαστική ώθηση, χάρη στη μεγαλύτερη 
ελευθερία ως προς τον καθορισμό των τιμών που δίνεται στο εξής στις 
αεροπορικές εταιρείες οι οποίες θα μπορούν, επίσης, να προσφέρουν ελεύθερα 
τις υπηρεσίες τους σε όλη την Κοινότητα. 
59. Μεταξύ των κεκτημένων αυτού του τρίτου πακέτου, αξίζει να σημειωθεί η 
επέκταση των εξουσιών της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή των κοινοτικών 
κανόνων ανταγωνισμού, στις εσωτερικές αεροπορικές μεταφορές ενός κράτους 
μέλους. Εκτός αυτού, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να χορηγήσει 
απαλλαγές στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1992. 
Εξίσου σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η αδυναμία πρόσβασης νέων εταιρειών στην 
αγορά εξαιτίας της συμφόρησης που παρατηρείται σε ορισμένα αεροδρόμια. Το 
Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό που θα αυξήσει τις δυνατότητες πρόσβασης των νέων 
εταιρειών σε συμφέροντα διάκενα χρόνου χρήσης (slots) στα αεροδρόμια όπου 
υπάρχει κορεσμός(21). 
éO. Πέραν αυτού, τα οφέλη από τη δημιουργία μίας ενιαίας αγοράς δεν πρέπει 
να εξουδετερώνονται από αντιανταγωνιστικές συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων ή 
ι 
(19) Βλ. σημείο 219 και 524 της παρούσας έκθεσης. 
(20) Βλ. ΕΕ L 240 της 24.08.1992. 
(21) Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 95/93 της 18.01.1993, ΕΕ L 14 της 
22.01.1993. 
l.II.§4. 13 038 
από την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης που στην ουσία θα αντικαθιστούσαν τους 
περιορισμούς στον ανταγωνισμό τους οποίους στοχεύει να εξαλείψει η φιλε­
λευθεροποίηση. Αξίζει επίσης να αναφερθεί και ο έλεγχος των συγκεντρώσεων 
διότι η ενίσχυση του ανταγωνισμού συνεπάγεται τον πολλαπλασιασμό των 
αναδιαρθρώσεων που πρέπει να ελέγχονται ώστε να μην δημιουργούνται 
δεσπόζουσες θέσεις. 
61. Επόμενος στόχος της πολιτικής της Επιτροπής είναι η επέκταση του πεδίου 
εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού στις σχέσεις με τις τρίτες χώρες. 
62. Για να έχει αποτελέσματα η φιλελευθεροποίηση πρέπει να συνοδεύεται από 
επαγρύπνηση όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις. Στο Συμβούλιο και το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει υποβληθεί έκθεση σχετικά με τις ενισχύσεις υπέρ 
των αερομεταφορέων της Κοινότητας. Εκτός αυτού, η Επιτροπή υποχρεώθηκε να 
εγκρίνει την αύξηση του κεφαλαίου της Air France μέσω έκδοσης ομολογιών 
μετατρέψιμων σε μετοχές και τίτλων μειωμένης εξασφάλισης άνευ τακτής λήξεως, 
κρίνοντας ότι δεν αποτελεί ενίσχυση επειδή συμμορφούται με την τρέχουσα 
εμπορική πρακτική. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την αύξηση του κεφαλαίου της 
Iberia την οποία έκρινε ως ενίσχυση συμβατή με την κοινή αγορά στο πλαίσιο 
των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει η ισπανική κυβέρνηση όσον αφορά την 
αναδιάρθρωση της ενλόγω επιχείρησης. 
<Τ5> -• Οδικές μεταφορές 
63. Τέλος, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης ΕΟΚ σχετικά με ενίσχυση υπέρ των οδικών μεταφορέων της Ιταλίας. Η 
λήψη σχετικής απόφασης κρίθηκε απαραίτητη κυρίως λόγω της φιλελευθεροποίησης 
της αγοράς των οδικών μεταφορών από 1ης Ιανουαρίου 1993<22). 
(22) Σημείο 500 της παρούσας έκθεσης. 
i:il.§5. 14 039 
<Τ4> §5. Κινηματογράφος και τηλεόραση 
64. Η Επιτροπή τηρεί κατά παράδοση ευνοϊκή στάση όσον αφορά τις ενισχύσεις 
που χορηγούνται στον τομέα του κινηματογράφου, ιδίως βάσει της πολιτικής που 
ακολουθεί η Κοινότητα σε πολιτιστικά θέματα. Οι αποφάσεις του 1992 
επιβεβαιώνουν εκείνες που λήφθηκαν τα τελευταία χρόνια και αποδεικνύουν ότι 
παρά το ότι η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τις ιδιαιτερότητες του τομέα, αυτό 
δεν την εμποδίζει να ελέγχει κατά πόσο οι χορηγηθήσεις ενισχύσεις 
συμμορφούνται προς το κοινοτικό δίκαιο και τί επιπτώσεις έχουν για τον 
ανταγωνισμό. 
65. Οι αποφάσεις που εκδόθηκαν φέτος σχετικά με το γερμανικό και το γαλλικό 
καθεστώς ενισχύσεων του κινηματογραφικού και οπτικοακουστικού κλάδου(2^)/ 
επιβεβαιώνουν ότι η Επιτροπή δεν εγκρίνει ενισχύσεις που δεν συμφωνούν με 
τις βασικές αρχές του κοινοτικού δικαίου και ιδίως την αρχή της άνευ 
διακρίσεων μεταχείρισης όσον αφορά την ιθαγένεια. Για το λόγο αυτό κινήθηκε η 
διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης για το γερμανικό 
καθεστώς ενισχύσεων το οποίο π.χ. εξαρτούσε τη χορήγηση ενισχύσεων από το εάν 
παραγωγός της επιδοτούμενης ταινίας είχε τη γερμανική υπηκοότητα ή αν ανήκε 
στη γερμανική πολιτιστική σφαίρα. Η ενέργεια της Επιτροπής είχε ως συνέπεια 
την τροποποίηση της σχετικής γερμανικής νομοθεσίας. Ανάλογη προσοχή ως προς 
το σημείο αυτό δόθηκε και στο γαλλικό καθεστώς. 
66. Εκτός αυτού, οι δύο αποφάσεις που αφορούν τη Γαλλία(24) δείχνουν τον 
τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται υπόψη οι ανησυχίες που εκφράζονται όσον αφορά 
τον ανταγωνισμό στον οπτικοακουστικό τομέα. Για παράδειγμα, στον τομέα της 
παροχής οπτικοακουστικών υπηρεσιών, η χορήγηση κεφαλαίων στην Société 
Française de Production (SFP) η οποία λειτουργεί είτε μέσω παροχής υπηρεσιών 
είτε ως παραγωγός στο χώρο της κινηματογραφικής και τηλεοπτικής παραγωγής, 
κρίθηκε ως ενίσχυση βάσει της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε περιβάλλον 
ελεύθερης οικονομίας. Η ενίσχυση θεωρήθηκε συμβατή επειδή συνδέεται με σχέδιο 
αναδιάρθρωσης που θα καταστήσει την επιχείρηση βιώσιμη από οικονομική άποψη. 
Παρομοίως, όσον αφορά το γαλλικό καθεστώς ενισχύσεων στον κινηματογραφικό 
(23) Σημεία 442 και 444 της παρούσας έκθεσης 
(24) Σημεία 443 και 444 της παρούσας έκθεσης 
l.II.§5. 15 040 
και τηλεοπτικό τομέα, η Επιτροπή κατέστησε σαφές ότι θα παρακολουθήσει στενά 
την εφαρμογή της ρήτρας με την οποία ορίζεται ότι οι γαλλικοί τηλεοπτικοί 
σταθμοί που συνεισέφεραν στο ταμείο στήριξης πρέπει να απολαμβάνουν 
δικαιώματα πρώτης προβολής του επιδοτούμενου έργου. Η ρήτρα αυτή στην ουσία 
εμποδίζει τις ανταλλαγές τηλεοπτικών παραγωγών μεταξύ κρατών μελών. 
041 
1.ni.SX· Χ 
<Τ2> Κεφάλαιο III: η πολιτική ανταγωνισμού 
και οι άλλες κοινοτικές πολιτικές 
67. Η πολιτική ανταγωνισμού αποτελεί βασικό στοιχείο πολλών άλλων κοινοτικών 
πολιτικών δεδομένου ότι μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην 
υλοποίηση των στόχων τους. Χάρη στην εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
αποφεύγεται η εφαρμογή πρακτικών από μέρους των επιχειρήσεων ή των κρατών 
μελών που θα είχαν ως αποτέλεσμα την επαναφορά των εμποδίων τα οποία 
επιδιώκει να καταργήσει η Κοινότητα. 
Αλλά η πολιτική ανταγωνισμού δεν έχει μόνο αποτρεπτικό ή κατασταλτικό 
χαρακτήρα. Πράγματι, οι μηχανισμοί του ανταγωνισμού είναι απαραίτητοι για την 
ανάπτυξη ή την ενίσχυση δυναμικών εξελίξεων, όπως η προσαρμογή του 
παραγωγικού μηχανισμού στις απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος, η 
συμμετοχή των MME στην ενιαία αγορά, ή ακόμη η υλοποίηση της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής. Εξάλλου, χάρη στον ανταγωνισμό οι καταναλωτές μπορούν να 
απολαύσουν με ισότιμο τρόπο τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από την ενιαία 
αγορά. 
<Τ4> §1. Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
68. Η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς είναι αποτέλεσμα της εφαρμογής ενός 
συνόλου κοινοτικών πολιτικών. Η κατάργηση των συνόρων θα πρέπει να εννοηθεί 
με την ευρεία έννοια του όρου: δεν πρόκειται απλώς για την κατάργηση των 
φυσικών φραγμών αλλά και για την κατάργηση των διαφόρων τεχνικών προτύπων, 
των φορολογικών εμποδίων, ή για το άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων. Είναι 
ωστόσο σαφές ότι η κατάργηση των συνόρων δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά θα 
πρέπει να ευνοήσει την ανάπτυξη της κοινοτικής οικονομίας προς όφελος των 
επιχειρήσεων και των ιδιωτών, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η διαδικασία αυτή 
θά ευνοήσει το σύνολο των περιφερειών της Κοινότητας και θα πραγματοποιηθεί 
με την πλήρη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
69. Αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ότι τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από 
την ενιαία αγορά θα είναι πραγματικά και διαρκή μόνο εάν στηριχθούν σε μια 
προσεκτική εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού. Πράγματι, με την εφαρμογή των 
κανόνων ανταγωνισμού παρεμποδίζεται η σύναψη συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων 
που στοχεύουν στην κατάτμηση των αγορών, εκμηδενίζοντας τα θετικά 
αποτελέσματα της ενοποίησης με τη δημιουργία νέων φραγμών που έχουν παρόμοια 
1.III.fil. 2 042 
αποτελέσματα με τα αποτελέσματα των περιορισμών τους οποίους επέβαλαν τα 
κράτη και τους οποίους επιδιώκει να καταργήσει η εσωτερική αγορά. 
Εξάλλου, η απαγόρευση περιοριστικών συμφωνιών δεν αποτελεί το μόνο στοιχείο 
το οποίο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη. Πράγματι, και οι υπόλοιποι κανόνες 
ανταγωνισμού συμβάλλουν εξίσου στην ολοκλήρωση της αγοράς. Ετσι, η πολιτική 
που αφορά τις κρατικές ενισχύσεις αφενός και την κατάργηση δεσποζουσών θέσεων 
αφετέρου, συμβάλλουν στην υλοποίηση του ίδιου στόχου. Η επιχείρηση η οποία 
κατέχει δεσπόζουσα θέση δεν μπορεί να κάνει κατάχρηση της θέσης της αυτής, 
οδηγώντας σε κατάτμηση της κοινής αγοράς. Επίσης η Επιτροπή ελέγχει την 
χορήγηση ενισχύσεων στις επιχειρήσεις, όταν είναι δυνατόν να επηρεαστεί το 
εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, ώστε να διαφυλαχθούν τα συμφέροντα τα οποία 
συνδέονται με την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Αλλωστε, μόνο σε ένα 
ανταγωνιστικό περιβάλλον οι επιχειρήσεις θα επιδιώκουν ενεργά την εξεύρεση 
καινοτόμων λύσεων, και την εφαρμογή της απαιτούμενης πολιτικής έρευνας και 
ανάπτυξης ώστε να συμπιέζουν το κόστος ή να βελτιώνουν τα προϊόντα τους. Αυτό 
βεβαίως θα αποβεί επωφελές για τον καταναλωτή, δεδομένου ότι οι 
ανταγωνιστικές πιέσεις θα αναγκάσουν τις επιχειρήσεις να εκφράσουν την αύξηση 
της παραγωγικότητας τους κατά τρόπο που να ευνοεί τον καταναλωτή. Εξάλλου, ο 
ανταγωνισμός οδηγεί τις επιχειρήσεις στο να διαφοροποιήσουν την προσφορά των 
προϊόντων τους, αυξάνοντας ταυτόχρονα την ποιότητα. 
70. Ενας συγκεκριμένος τομέας της πολιτικής ανταγωνισμού θα πρέπει να 
εξεταστεί ιδιαίτερα. Πρόκειται για την πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά τις 
συμφωνίες διανομής ή χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης. Οι συμφωνίες αυτές 
μπορούν πράγματι να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα της διανομής. Ωστόσο, 
περιλαμβάνουν ορισμένες φορές ρήτρες εδαφικής προστασίας οι οποίες ενδέχεται 
να οδηγήσουν σε διαμερισμό της κοινής αγοράς. Η συνήθης πρακτική της 
Επιτροπής είναι να απαλλάσσει τις συμφωνίες αυτές μόνο εάν δεν περιορίζουν με 
απαράδεκτο τρόπο το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Ειδικότερα, θα πρέπει να 
εξακολουθήσει να είναι δυνατή η πραγματοποίηση παράλληλων εισαγωγών, ώστε τα 
θετικά αποτελέσματα των συμφωνιών αυτών για τη διανομή να μην 
εξουδετερώνονται από τις αρνητικές επιπτώσεις της κατάτμησης των αγορών. Η 
πρακτική αυτή επιβεβαιώθηκε και κατά το τρέχον έτος από τις αποφάσεις που 
λήφθηκαν στον τομέα της διανομής αρωμάτων, καθώς και από τις πρωτοβουλίες τις 
οποίες ανέλαβε η Επιτροπή στον τομέα της διανομής των αυτοκινήτων οχημάτων, 
όπου είναι σαφές ότι δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί η εσωτερική αγορά. 
043 
1.HI.§1. 3 
71. θα πρέπει επίσης να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην πολιτική για την άρση 
των μονοπωλίων. Πράγματι, με την άσκηση μιας κάποιας ανταγωνιστικής πίεσης 
στα υφιστάμενα μονοπώλια μέσω του ανοίγματος ενός τμήματος της δραστηριότητας 
τους στον ανταγωνισμό, τα μονοπώλια αυτά θα υποχρεωθούν να βελτιώσουν την 
αποτελεσματικότητα τους, γεγονός το οποίο μπορεί να έχει ευνοϊκά αποτελέσματα 
και στο υπόλοιπο τμήμα της δραστηριότητας τους, στο οποίο διατηρούν 
αποκλειστικότητα. Αυτό μπορεί να εκφραστεί μέσω της βελτίωσης των 
προσφερόμενων υπηρεσιών σε χαμηλότερη τιμή και της επιτάχυνσης του ρυθμού 
ανάπτυξης της υποδομής, πράγμα το οποίο θα μειώσει το κόστος διασύνδεσης, 
τόσο σε χρόνο όσο και σε χρήμα. Αυτό βεβαίως θα αποβεί ιδιαίτερα επωφελές για 
τις περιοχές της περιφέρειας, μειώνοντας το κόστος το οποίο συνεπάγεται η 
απόσταση η οποία τις χωρίζει από τις κεντρικές περιοχές και ενισχύοντας έτσι 
τη συνοχή. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει σαφώς ότι δεν υπάρχει κατ'ανάγκη 
αντίθεση, αλλά αντίθετα συμπληρωματικότητα μεταξύ του στόχου της ανάπτυξης 
του ανταγωνισμού και του στόχου της ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής 
συνοχής. 
72. Οσον αφορά την πολιτική για τις κρατικές ενισχύσεις, η συμβολή της στην 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς είναι προφανής, δεδομένου ότι στοχεύει στην 
αποφυγή της υποστήριξης ορισμένων επιχειρήσεων, γεγονός το οποίο έχει ως 
συνέπεια την ενίσχυση της εξαγωγικής τους ικανότητας και/ή τον περιορισμό των 
εισαγωγών στα κράτη μέλη στα οποία είναι εγκατεστημένες. Λόγω της κατάργησης 
των κρατικών φραγμών στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, οι στρεβλώσεις οι οποίες 
προκαλούνται από τη χορήγηση παράνομων ενισχύσεων ή από την παραβίαση των 
άρθρων 85 ή 86 έχουν ακόμη πιο σοβαρές επιπτώσεις και ο διαρκής έλεγχος από 
μέρους της Επιτροπής αποτελεί το μόνο μέσο για να αποφευχθούν οι αρνητικές 
συνέπειες για την λειτουργία της ενιαίας αγοράς. 
73. Τέλος, η πολιτική ελέγχου των συγκεντρώσεων, χάρη στην εφαρμογή της 
αρχής του αποκλειστικού οργάνου ελέγχου (one-stop-shop), που απαλλάσσει τις 
ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις από την υποχρέωση να απευθύνονται σε διάφορες 
αρχές, επιτρέπει να διευκολυνθεί η προσαρμογή των διαρθρώσεων της βιομηχανίας 
στην ενιαία αγορά, εμποδίζοντας ταυτόχρονα τις συγκεντρώσεις οι οποίες 
καταλήγουν σε δημιουργία δεσποζουσών θέσεων, με ενδεχόμενο επακόλουθο την 
κατάτμηση της κοινής αγοράς. 
1.ΙΙΙ.§2. 4 
<Τ4> §2. Η προστασία των καταναλωτών 
74. Η πολιτική ανταγωνισμού αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής της 
Κοινότητας υπέρ των καταναλωτών, η οποία από την πλευρά της, στηρίζεται σε 
άλλες ενέργειες και σε πιο συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, θα πρέπει να 
υπογραμμιστεί ότι παρά το γεγονός ότι η έννοια της πολιτικής ανταγωνισμού 
μπορεί να φαίνεται αφηρημένη στο ευρύ κοινό, τα πλεονεκτήματα τα οποία 
προσφέρει στον καταναλωτή είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Πράγματι, ο ανταγωνισμός 
υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να 
κερδίσουν ή να διατηρήσουν την προτίμηση των καταναλωτών. Χάρη στη δημιουργία 
της ενιαίας αγοράς και στην πολιτική ανταγωνισμού, οι καταναλωτές έχουν τη 
δυνατότητα να αποκτούν αγαθά και υπηρεσίες που προτείνουν οι επιχειρήσεις σε 
ολόκληρη την Κοινότητα, στην καλύτερη δυνατή τιμή. Επιπλέον, η ανταγωνιστική 
πίεση υποχρεώνει τις επιχειρήσεις, προκειμένου να μην διατρέξουν τον κίνδυνο 
να χάσουν τη θέση τους στην αγορά, να αναζητούν συνεχώς καινοτόμους λύσεις 
και να επιδιώκουν διαρκώς τη μείωση του κόστους τους. Πράγματι είναι 
υποχρεωμένες να καταβάλλουν προσπάθειες ώστε να είναι ανταγωνιστικές, τόσο 
από άποψη ποιότητας, όσο και από άποψη τιμής και ποικιλίας της προσφοράς. 
Η καταπολέμηση της κατάχρησης δεσποζουσών θέσεων και των συμφωνιών που 
αντίκεινται στον ανταγωνισμό θα πρέπει να εξεταστεί μέσα σ'αυτό το πλαίσιο. Η 
Επιτροπή είναι η μόνη η οποία είναι σε θέση να αντιταχθεί στα καρτέλ 
ευρωπαϊκής διάστασης με τα γνωστά αρνητικά αποτελέσματα για τους καταναλωτές. 
Το ίδιο ισχύει και για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων ο οποίος, παρεμποδίζοντας 
τη δημιουργία δεσποζουσών θέσεων, στοχεύει στη διατήρηση μιας αρκετά 
διαφοροποιημένης προσφοράς ώστε να εξασφαλίζεται στον καταναλωτή η παρούσα ή 
η ενδεχόμενη παρουσία πολλών ανταγωνιστών στην αγορά, ώστε να υπάρχει 
ελεύθερη επιλογή και να μην δημιουργείται κατάσταση εξάρτησης από μία 
δεσπόζουσα επιχείρηση. Οι αποφάσεις Nestlé/Perrier ή Air France/Sabena 
δείχνουν σαφώς την αντιμετώπιση αυτή· η πρώτη μάλιστα περίπτωση αποδεικνύει 
επιπλέον ότι ο καταναλωτής θα πρέπει να προστατεύεται όχι μόνο από την 
δεσπόζουσα θέση την οποία κατέχει μια μόνο επιχείρηση, αλλά και από τη 
δεσπόζουσα θέση που δημιουργείται από πολλές επιχειρήσεις από κοινού. Η 
ανάγκη διατήρησης μιας διαφοροποιημένης προσφοράς αποτέλεσε την βασική ιδέα 
στην οποία στηρίχθηκε και η απόφαση ICI/Du Pont, από την οποία προκύπτει 
εξάλλου ότι τα δημιουργούμενα πλεονεκτήματα δεν ευνοούν μόνον τον τελικό 
καταναλωτή, αλλά και τον ενδιάμεσο αγοραστή ή παραγωγό. 
045 
1.III.82. 'δ WTO 
Η συγκεκριμένη συμβολή της πολιτικής ανταγωνισμού στην ενοποίηση της αγοράς 
και επομένως στην ελεύθερη επιλογή των καταναλωτών φαίνεται σαφώς σε τρία 
παραδείγματα. Καταρχήν θα πρέπει να αναφερθεί η δράση της Επιτροπής στον 
τομέα των επιτοκίων, όπου η συγκέντρωση πληροφοριών από μέρους της Επιτροπής 
επέτρεψε να εξακριβωθεί εάν οι τράπεζες ή οι άλλοι χρηματοπιστωτικοί 
οργανισμοί εφάρμοζαν συμφωνίες που περιόριζαν τον ανταγωνισμό, 
παρεμποδίζοντας έτσι τους καταναλωτές από το να επιτύχουν τα καλύτερα δυνατά 
επιτόκια(Ι)# 
Μία άλλη ενέργεια με σαφή ευεργετικά αποτελέσματα για τους καταναλωτές είναι 
η δράση της Επιτροπής στον τομέα της διανομής των αυτοκινήτων, όπου μετά την 
υποβολή μιας έκθεσης για τα επίπεδα των τιμών των αυτοκινήτων στα διάφορα 
κράτη μέλη, η Επιτροπή υπενθύμισε στους παραγωγούς την υποχρέωση τους να 
εγγυώνται την ελευθερία των καταναλωτών να αγοράζουν τα αυτοκίνητα της 
επιλογής τους σε οποιοδήποτε σημείο στην κοινή αγοράί2). 
Ενας άλλος τομέας στον οποίο εφαρμόζεται η πολιτική ανταγωνισμού και ο οποίος 
επηρεάζει ιδιαίτερα τα συμφέροντα των καταναλωτών είναι ο τομέας των 
αποκλειστικών δικαιωμάτων. Πράγματι, σε ορισμένους βασικούς τομείς υπάρχουν 
μονοπώλια τα οποία χορηγούνται από τα κράτη μέλη, και τα οποία εμποδίζουν να 
επεκταθεί η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς στους τομείς αυτούς, μειώνοντας ή 
και καταργώντας τις δυνατότητες επιλογής των ιδιωτών και των επιχειρήσεων. Η 
κατάσταση αυτή η οποία δεν συμβιβάζεται με τις αρχές της ολοκλήρωσης της 
αγοράς έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους που επιβαρύνει σε τελευταία 
ανάλυση τους ίδιους τους καταναλωτές, των οποίων περιορίζεται η επιλογή. Το 
γεγονός αυτό είναι ιδαίτερα σοβαρό στους βασικούς τομείς οι οποίοι επηρεάζουν 
σε μεγάλο βαθμό όλους τους καταναλωτές. 
Η ίδια κατάσταση επικρατεί και στον τομέα των μεταφορών όπου η Επιτροπή 
καταβάλει προσπάθειες για να αυξήσει τον ανταγωνισμό, τόσο στον τομέα των 
βαλάσσιων μεταφορών, όσο και στον τομέα των οδικών και εναέριων μεταφορών, 
ώστε να αυξήσει τη διαφοροποίηση της προσφοράς μειώνοντας ταυτόχρονα τις 
τιμές. 
(1) Βλ. παράρτημα III.Α.1 της παρούσας έκθεσης. 
(2) Βλ. σημείο 290 της παρούσας έκθεσης. 
l.IH.,3. « 04 6 
<T4> §3. Περιβάλλον 
75. Η πολιτική για το περιβάλλον, η οποία εδραιώθηκε με την ενιαία πράξη, 
αποτελεί βασική πολιτική της Κοινότητας. Το νέο άρθρο 130 Ρ της Συνθήκης 
ορίζει πράγματι συγκεκριμένα ότι η δράση της Κοινότητας στον τομέα του 
περιβάλλοντος έχει ως αντικείμενο τη διατήρηση, την προστασία και τη βελτίωση 
της ποιότητας του περιβάλλοντος. Εξάλλου, η σημασία η οποία προσδίδεται στο 
περιβάλλον στη σημερινή κοινωνία και οι νομικοί περιορισμοί οι οποίοι 
απορρέουν από το γεγονός αυτό συνιστούν μια βασική πρόκληση με σημαντικές 
οικονομικές συνέπειες, τις οποίες θα πρέπει να συμπεριλάβουν οι επιχειρήσεις 
στη διάρθρωση των δαπανών τους, στην πολιτική τους σχετικά με τις τιμές και 
στη γενικότερη πολιτική την οποία εφαρμόζουν. Είναι λοιπόν φυσικό να υπάρχει 
αλληλεπίδραση μεταξύ της πολιτικής ανταγωνισμού και των θεμάτων που αφορούν 
το περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή εξέτασε το τρέχον έτος διάφορες 
ενισχύσεις οι οποίες στοχεύουν στην προστασία του περιβάλλοντος και για τις 
οποίες έκανε χρήση της παρέκκλισης του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ), 
της Συνθήκης. Είναι ενδιαφέρον να αναφερθούν σχετικά, τρεις περιπτώσεις 
έγκρισης ενισχύσεων: 
Πρόκειται καταρχήν για δύο περιπτώσεις απαλλαγής από ένα φόρο επί των 
εκπομπών διοξειδίου του άνθρακος υπέρ επιχειρήσεων οι οποίες καταναλώνουν 
μεγάλες ποσότητες ενέργειας στην Ολλανδία και τη Δανία<3). Η απαλλαγή αυτή η 
οποία συμφωνεί με το πνεύμα της ανακοίνωσης της Επιτροπής προς το Συμβούλιο 
σχετικά με την θέσπιση σε κοινοτικό επίπεδο ενός φόρου για τις εκπομπές 
διοξειδίου του άνθρακος και την κατανάλωση ενέργειας, θεωρήθηκε ως 
συμβιβάσιμη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο 
γ). 
Η δεύτερη περίπτωση αφορά ένα καθεστώς ενισχύσεων για την προώθηση της 
ανακύκλωσης ζωικών καταλοίπων στην 0λλανδία(4). Η Επιτροπή τελικά ενέκρινε 
την ενίσχυση, αφού προηγουμένως είχε κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2 της Συνθήκης κατά το παρελθόν έτος, υπό την προϋπόθεση ότι οι 
μεταβλητές δαπάνες του νέου οργανισμού ο οποίος είναι επιφορτισμένος με τη 
συλλογή, την αποθήκευση και τη διάθεση των καταλοίπων για την εκ νέου 
επεξεργασία τους θα καλύπτονται από την τιμή την οποία καταβάλλουν οι 
(3) Βλ. σημείο 451 της παρούσας έκθεσης. 
(4) Βλ. σημείο 450 της παρούσας έκθεσης. 
1.III.53· 7 047 
γεωργοί, δεδομένου ότι σε διαφορετική περίπτωση θα επρόκειτο για ενίσχυση 
λειτουργίας προς όφελος τους. Η απόφαση αυτή δείχνει ότι η Επιτροπή μελετά 
τις επιπτώσεις των ενισχύσεων στο περιβάλλον σε όλους τους τομείς και τις 
εγκρίνει μόνο εφόσον δεν στρεβλώνουν αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό. 
76. Η Επιτροπή μελέτησε λεπτομερώς την τροποποίηση της ισχύουσας πλαισίωσης 
σχετικά με τις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Το σχετικό 
σχέδιο υποβλήθηκε στους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών κατά τη διάρκεια 
πολυμερών συναντήσεων οι οποίες πραγματοποιήθηκαν κατά το τρέχον έτος και η 
Επιτροπή πιστεύει ότι η νέα πλαισίωση θα είναι δυνατόν να εγκριθεί κατά τη 
διάρκεια του 1993. Η πλαισίωση αυτή εντάσσεται στο 5ο πρόγραμμα στον τομέα 
του περιβάλλοντος το οποίο προβλέπει την εφαρμογή μιας νέας στρατηγικής η 
οποία θα στηρίζεται στην αρχή της "αειφόρου ανάπτυξης". Η στρατηγική αυτή 
στοχεύει στην επίτευξη μιας διαρκούς οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης η 
οποία θα σέβεται το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους, δεδομένου ότι οι 
περιβαλλοντικοί στόχοι αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των άλλων κοινοτικών 
πολιτικών. Στο πλαίσιο αυτό το σχέδιο της νέας πλαισίωσης στηρίζεται στα 
ακόλουθα στοιχεία: 
'-•••' επιβεβαίωση της αρχής "ο ρυπαίνων πληρώνει", ιδίως όταν οι επιπλέον 
επενδύσεις των επιχειρήσεων στον τομέα του περιβάλλοντος απορρέουν από 
νόμιμες προδιαγραφές: βέβαια, η ενίσχυση των απαιτήσεων για το 
περιβάλλον θα πρέπει κατά κανόνα να επιτυγχάνεται στο μέτρο του δυνατού 
χωρίς κρατική χρηματοδοτική στήριξη και το κράτος θα πρέπει να επιβάλλει 
προοδευτικά τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις· 
χορήγηση ενισχύσεων περιορισμένης έντασης για τη διευκόλυνση και την 
επιτάχυνση της προσαρμογής στις προδιαγραφές των επιχειρήσεων οι οποίες 
διαθέτουν εγκαταστάσεις οι οποίες λειτουργούν τουλάχιστον επί δύο έτη 
πριν από την έναρξη ισχύος των προδιαγραφών· 
χορήγηση ενισχύσεων υψηλότερης έντασης για τις επιχειρήσεις οι οποίες 
υπερβαίνουν σαφώς τις ισχύουσες προδιαγραφές ή σε περίπτωση έλλειψης 
προδιαγραφών: θα πρέπει πράγματι να μην αποθαρρύνονται αλλά αντίθετα να 
υποστηρίζονται οι επιχειρήσεις οι οποίες καταβάλλουν επιπλέον 
προσπάθειες σε σχέση με τις άλλες επιχειρήσεις οι οποίες δεν ακολουθούν 
την ίδια τακτική· 
l.III.§3. 8 048 
εξέταση των ενισχύσεων λειτουργίας κατά περίπτωση και περιορισμένη και 
μη γενικευμένη χρήση της έννοιας του σημαντικού σχεδίου κοινού 
ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. 
77. Οσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 στον τομέα αυτό, είναι 
σαφές ότι οι συμφωνίες που περιορίζουν τον ανταγωνισμό εξακολουθούν να 
αντίκεινται στο άρθρο 85, παράγραφος 1, ακόμη και αν τα ενδιαφερόμενα μέρη 
επιδιώκουν να τις δικαιολογήσουν μέσω της προστασίας του περιβάλλοντος(5). 
Ωστόσο δεν είναι δυνατόν να αποκλειστεί η περίπτωση να είναι δυνατόν να 
εφαρμοστεί το άρθρο 85, παράγραφος 3. θα πρέπει βέβαια να πληρούνται οι 
προϋποθέσεις της διάταξης αυτής, και ειδικότερα η διατήρηση επαρκούς 
ανταγωνισμού και κυρίως η αναγκαιότητα των περιορισμών σε σχέση με το 
εικαζόμενο οικολογικό πλεονέκτημα. Ενα άλλο πρόβλημα προκύπτει όταν 
λαμβάνονται κρατικά μέτρα τα οποία ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο το 
αποτέλεσμα των κανόνων ανταγωνισμού που ορίζονται στη Συνθήκη, για παράδειγμα 
επιβάλλοντας στις επιχειρήσεις πρακτικές οι οποίες περιορίζουν τον 
ανταγωνισμό. Τα μέτρα αυτά ενδέχεται να έχουν πολύ σημαντικές επιπτώσεις στον 
ανταγωνισμό και το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Στην περίπτωση αυτή, όπως 
προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, είναι δυνατόν να εφαρμοστεί το 
άρθρο 85 σε συνδυασμό με τα άρθρα 5 και 3 στ) της Συνθήκης. 
Η Επιτροπή πιστεύει ότι το θέμα της συμβολής των κανόνων ανταγωνισμού στην 
προστασία του περιβάλλοντος θα αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Πράγματι, 
πρόκειται για έναν τομέα όπου πολλαπλασιάζονται οι κανονιστικές ρυθμίσεις και 
παρατηρείται ταχεία εξέλιξη της τεχνολογίας. Ετσι καλείται να αναπτυχθεί η 
πρακτική λήψης αποφάσων της Επιτροπής, τόσον σχετικά με τις συμφωνίες μεταξύ 
επιχειρήσεων όσο και με τις κανονιστικές ρυθμίσεις. 
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή συνεχίζει τις σχετικές μελέτες. Γενικά, θα πρέπει 
να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία. 
Η πολιτική της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος στηρίζεται στην αρχή 
"ο ρυπαίνων πληρώνει", η αποτελεσματικότητα της οποίας εξαρτάται κυρίως από 
τη λειτουργία του μηχανισμού των τιμών, οι οποίες θα πρέπει να εκφράζουν σε 
επίπεδο κόστους τις αρνητικές επιπτώσεις μιας συγκεκριμένης παραγωγής για το 
περιβάλλον, ώστε να είναι δυνατόν να διαδραματίσουν το ρόλο τους ως δείκτη 
που αποτελεί τη βάση της οικονομίας αγοράς. 
(5) Βλ. για παράδειγμα υπόθεση VOTOB, σημεία 177 και επόμ. 
l.III.§3. 9 049 
Ωστόσο η διαδικασία αυτή θα τεθεί σε κίνδυνο εάν δεν εφαρμοστούν αυστηρά οι 
κανόνες ανταγωνισμού, οι οποίοι μπορούν να θέσουν τέρμα στη σύναψη συμφωνιών 
ή στις καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης που θα παρεμπόδιζαν ή θα περιόριζαν τη 
λειτουργία του μηχανισμού των τιμών. 
Οταν ο μηχανισμός των τιμών διαδραματίζει σε ολόκληρη την Κοινότητα τον ρόλο 
του ως δείκτη και επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προβάλουν στο οικονομικό 
επίπεδο το κόστος το οποίο αντιπροσωπεύει για το περιβάλλον μία συγκεκριμένη 
οικονομική δραστηριότητα, ο ανταγωνισμός επιτρέπει την αποτελεσματικότερη 
δυνατή κατανομή των πόρων εφόσον επιβάλλει τη συμπίεση του κόστους. Το 
γεγονός αυτό είναι θετικό τόσο για το περιβάλλον όσο και για την οικονομία 
γενικότερα. 
X.IIX.84. 10 Q5 Q 
<T4> §4. Η πολιτική υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (MME) 
78. Το νέο πλαίσιο των ενισχύσεων που χορηγούνται στις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις απεικονίζει στον τομέα του ανταγωνισμού την αποφασιστική και 
σαφώς καθορισμένη πολιτική την οποία ασκεί η Επιτροπή εδώ και πολλά χρόνια 
στον τομέα αυτόΧ6). Στοχεύει επίσης στην εδραίωση της αρχής με βάση την 
οποία η ύπαρξη πολλών MME σε κάποιο τομέα φανερώνει την ύπαρξη υγιούς 
ανταγωνισμού, δεδομένου ότι οι MME αποτελούν κινητήριο δύναμη της οικονομικής 
ανάπτυξης, όπως αναγνώρισε και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου 
αποφασίζοντας τη δημιουργία του Ταμείου Επενδύσεων. 
Η Επιτροπή πιστεύει ότι η ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα πρέπει να 
ενθαρρυνθεί χωρίς να δημιουργηθούν ταυτόχρονα μειονεκτήματα λόγω του μεγέθους 
τους: για το λόγο αυτό αποδέχθηκε τη δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων για 
επενδύσεις ακόμη και στις περιοχές οι οποίες δεν είναι επιλέξιμες για 
χορήγηση περιφερειακών ενισχύσεων. Ωστόσο, το ύψος των ενισχύσεων στις 
περιπτώσεις αυτές είναι σκόπιμα αρκετά χαμηλό: 15% για τις μικρές 
επιχειρήσεις και 7,5% για τις μεσαίες επιχειρήσεις λόγω της ανάγκης ,να 
τηρηθεί ο στόχος της συνοχής^7). Εξάλλου η χορήγηση των ενισχύσεων αυτών 
δικαιολογείται και από το γεγονός ότι οι MME έχουν πολύ πιο περιορισμένη 
επίδραση απ'ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. 
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν κυρίως ανάγκη 
να ενισχύσουν τα ίδια κεφάλαια τους, να διαθέτουν βελτιωμένη τεχνογνωσία, να 
αυξήσουν το επίπεδο κατάρτισης του προσωπικού τους, να έχουν πρόσβαση σε 
ορισμένες πληροφορίες ή σε ορισμένες πιστώσεις που συνήθως μπορούν να 
επιτύχουν μόνο οι μεγάλες επιχειρήσεις, κ.λπ, τομείς στους οποίους κυρίως 
μειονεκτούν έναντι των άλλων επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό διάκειται ευνοϊκά 
στη χορήγηση ενισχύσεων στους τομείς αυτούς, ακόμη και σε σχετικά υψηλό 
ποσοστό. Πράγματι, οι ενισχύσεις αυτές, όπως είναι οι ενισχύσεις για την 
παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών ή για τη δημιουργία δημόσιων ταμείων 
εγγύησης, επηρεάζουν τα αρχικά στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, αφορούν 
μικρά ποσά και έχουν περιορισμένη επίπτωση στον ανταγωνισμό. 
(6) Βλ. επίσης το σημείο 342 της παρούσας έκθεσης. 
(7) Εξάλλου, και μέχρι το τέλος του 1993, είναι δυνατόν να επιτραπούν 
υψηλότερες εντάσεις οι οποίες θα πρέπει να αποφασιστούν κατά περίπτωση, 
στις περιοχές οι οποίες δεν είναι επιλέξιμες για χορήγηση περιφερειακών 
ενισχύσεων αλλά οι οποίες είναι επιλέξιμες για την εφαρμογή διαρθρωτικών 
μέτρων. 
X.III.84. XX 051 
Συχνά, η δημιουργία δραστηριοτήτων έρευνας δεν είναι προσιτή στις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή διατήρησε τις ειδικές 
ρήτρες του σχετικού πλαισίου που επιτρέπει υψηλότερα ποσοστά ενισχύσεων για 
τις επιχειρήσεις αυτού του τύπου. Προτίθεται να θεσπίσει μία ανάλογη ρήτρα 
στο πλαίσιο των ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος. 
Τέλος, η Επιτροπή έχει τη γνώμη ότι η δημιουργία και η ανάπτυξη μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων στις περιοχές οι οποίες είναι επιλέξιμες για χορήγηση 
περιφερειακών ενισχύσεων συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη των περιοχών 
αυτών. Για το λόγο αυτό δέχθηκε την δυνατότητα αύξησης των ποσοστών 
ενισχύσεων τα οποία εγκρίνονται για τις περιοχές αυτές κατά 10% στις 
επιλέξιμες περιοχές βάσει του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ), και κατά 
15% στις περιοχές οι οποίες είναι επιλέξιμες βάσει του άρθρου 92, παράγραφος 
3, στοιχείο α), υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα παρατηρείται ποτέ υπέρβαση των 
επιτρεπόμενων ανωτάτων ορίων τα οποία έχουν οριστεί σε 30% ΚΙΕ και 75% ΚΙΕ 
αντίστοιχα. 
Τα καθεστώτα ενισχύσεων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις τα οποία 
εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη μέλη θα προσαρμοστούν προοδευτικά στην 
πλαισ ίωση αυτή. 
79. Εξάλλου, οι κανόνες ανταγωνισμού οι οποίοι εφαρμόζονται στις 
επιχειρήσεις λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι οι συμφωνίες με μικρή ποσοτική 
σημασία, που αποτελούν σχεδόν τον κανόνα για τις MME, σπάνια περιορίζουν 
σημαντικά τον ανταγωνισμό, ακόμη και αν γίνει αποδεκτό, γεγονός το οποίο θα 
πρέπει να αποδείξει η Επιτροπή, ότι επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών 
μελών. Η προσπάθεια για αύξηση της διαφάνειας την οποία καταβάλλει η 
Επιτροπή, η οποία μάλιστα εξέδωσε ένα ειδικό φυλλάδιο για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις, έχει σημαντική επίδραση στις επιχειρήσεις αυτές(8). Ετσι, η 
ανακοίνωση του 1986 για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας(^) απαλλάσσει από την 
υποχρέωση κοινοποίησης τις συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες κατέχουν 
μερίδιο της αγοράς μικρότερο του 5% και των οποίων ο κύκλος εργασιών είναι 
χαμηλότερος από 200 εκατ. ECU. Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, οι MME δεν θα 
χρειάζεται συνήθως να κοινοποιούν τις συμφωνίες τους για να εξασφαλίσουν την 
(8) "MME και ανταγωνισμός - πρακτικός οδηγός" Ευρωπαϊκά κείμενα, 
(9) ΕΕ C 231 της 12.09.1986. 
1.111.54. 12 052 
συμμόρφωση τους με τους κανόνες ανταγωνισμού. Επιπλέον, ορισμένοι κανονισμοί 
χορήγησης απαλλαγών, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων κανονισμών οι οποίοι 
τροποποιήθηκαν κατά το τρέχον έτος από την Επιτροπή^10), επιφυλάσσουν 
ευνοϊκότερη μεταχείριση στις συμφωνίες οι οποίες συνάπτονται μεταξύ 
αντισυμβαλλομένων οι οποίοι βρίσκονται κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο όσον 
αφορά το μερίδιο που κατέχουν στην αγορά. 
Ετσι, η Επιτροπή διευκρίνισε συγκεκριμένα την εφαρμογή της αρχής de minimis 
στις συμφωνίες διανομής μπύρας(XX). Εξάλλου, οι τροποποιήσεις τις οποίες 
πραγματοποίησε η Επιτροπή κατά το τρέχον έτος στους κανονισμούς χορήγησης 
απαλλαγών που αφορούν την έρευνα και ανάπτυξη, την εξειδίκευση, τη χορήγηση 
αδειών εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και αδειών εκμετάλλευσης 
τεχνογνωσίας, τροποποιήσεις που έχουν ως κύριο στόχο τη διευκόλυνση της 
χρήσης των διατάξεων αυτών ιδιαίτερα στις περιπτώσεις μεταφοράς τεχνολογίας ή 
σχεδίων Ε&Α, περιέχουν ειδικά όρια τα οποία έχουν σκοπό να ληφθούν υπόψη οι 
μικρές επιπτώσεις στον περιορισμό του ανταγωνισμού των συμφωνιών που 
συνάπτονται μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες κατέχουν χαμηλό μερίδιο στην αγορά, 
γεγονός το οποίο θα είναι ευνοϊκό για τις MME. Τέλος, το άρθρο 86 τις 
προστατεύει από την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης από μέρους σημαντικότερων 
ανταγωνιστων τους. 
(ΧΟ) Βλ. σημείο 265 της παρούσας έκθεσης 
(11) Βλ. σημείο 301 της παρούσας έκθεσης 
1.III.85. X3 053 
<T4> §5. Περιφερειακή πολιτική 
80. To γεγονός ότι η οικονομική και κοινωνική συνοχή αποτελεί φυσική 
συνέπεια της ενιαίας αγοράς είναι αυταπόδεικτο και εκφράστηκε με την 
αναμόρφωση των διαρθρωτικών ταμείων και την συντονισμένη εφαρμογή τους για 
την επίτευξη έξι σαφώς καθορισμένων στόχων καθώς και με τον διπλασιασμό των 
χορηγήσεων των ταμείων αυτών. Η εξέλιξη αυτή θα συνεχιστεί αμέσως μετά την 
εφαρμογή της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση με τη δημιουργία του Ταμείου 
Συνοχής το οποίο αφορά την Ισπανία, την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την 
Ιρλανδία και στο οποίο θα χορηγηθούν περίπου 15.000 εκατ. ECU για την περίοδο 
1993-1999. Οσον αφορά τις χορηγήσεις των διαρθρωτικών ταμείων για την ίδια 
περίοδο, θα υπερβούν τα 161.000 εκατ. ECU. Τα στοιχεία αυτά συμπληρώνονται με 
τη χρηματοδότηση των μεγάλων διευρωπαϊκών δικτύων και την συμμετοχή των χωρών 
της ΕΖΕΣ στο Ταμείο Συνοχής. 
Στόχος της πολιτικής αυτής είναι να δοθεί η δυνατότητα στις πιο μειονεκτικές 
περιοχές της Κοινότητας να ευνοηθούν πλήρως από την ενιαία αγορά χωρίς αυτή 
να οδηγλησει σε αύξηση του χάσματος που τις χωρίζει από τις πλουσιότερες 
περιοχές. 
81. Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή άρχισε να εφαρμόζει κατά το τρέχον έτος τους 
προσανατολισμούς που εγκρίθηκαν το 1991 και οι οποίοι αφορούν το συντονισμό 
μεταξύ της πολιτικής ανταγωνισμού και της περιφερειακής πολιτικής η οποία 
ασκείται σε κοινοτικό επίπεδο μέσω των διαρθρωτικών ταμείων. Η Επιτροπή 
συνέχισε τις εργασίες της στο πλαίσιο του πακέτου Delors II για την 
συντονισμένη καταγραφή των περιοχών που είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο των 
διαρθρωτικών ταμείων και στο πλαίσιο των εθνικών καθεστώτων ενισχύσεων 
περιφερειακού χαρακτήρα, τηρώντας ταυτόχρονα τις δύο αρχές της γεωγραφικής 
συγκέντρωσης των παρεμβάσεων και της διαφοροποίησης των παρεμβάσεων αυτών σε 
συνάρτηση με την προτεραιότητα των προς επίλυση προβλημάτων. 
Η δράση της Επιτροπής είχε επίσης ως αντικείμενο τη μείωση των ενισχύσεων 
στις πλουσιότερες περιοχές λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη της 
κοινωνικοοικονομικής κατάστασης ορισμένων περιοχών: ένα από τα ενδεικτικότερα 
παραδείγματα είναι η σχετική αυστηρότητα με την οποία έκρινε η Επιτροπή τις 
ενισχύσεις προς το Δυτικό Βερολίνο, των οποίων η αιτιολόγηση τίθεται σήμερα 
σε αμφισβήτηση. Η αντιμετώπιση αυτή έχει ως λογική συνέπεια τη συγκέντρωση 
των ενισχύσεων στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές και δείχνει όλο το 
ενδιαφέρον που παρουσιάζει μια ισχυρή πολιτική ανταγωνισμού για τη στήριξη 
της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. 
1.1 I I.§5. 14 05 4 
Η σημασία της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής εκφράστηκε επίσης με την 
εισαγωγή μιας "περιφερειακής συνιστώσας" στις περισσότερες από τις 
πλαισιώσεις που αφορούν τις ενισχύσεις. Έτσι οι πλαισιώσεις που αφορούν τις 
ενισχύσεις για την έρευνα και τις MME επιτρέπουν τη χορήγηση υψηλότερων 
ποσοστών ενισχύσεων στις περιοχές που είναι επιλέξιμες για χορήγηση 
ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα. Η προσέγγιση αυτή εκφράστηκε επίσης με 
μια ενέργεια κατάργησης των γενικών ή τομεακών εναοχύσεων οι οποίες 
χορηγούνται χωρίς διάκριση σε ολόκληρη την επικράτεια των κρατών μελών. 
Ωστόσο, η τρίτη έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις στην Κοινότητα δείχνει ότι 
το σχετικό βάρος της ενίσχυσης της βιομηχανίας των τεσσάρων σημαντικότερων 
κρατών μελών παρουσιάζει αύξηση εις βάρος τιον περιφερειακών χωρών και ότι 
συνολικά, οι τέσσερις μειονεκτικότερες χώρες της περιφέρειας χορηγούν 
λιγότερες ενισχύσεις ανά απασχολούμενο άτομο απ'ότι ο κοινοτικός μέσος όρος 
και πολύ λιγότερες απ'ότι τα πλουσιότερα κράτη μέλη του κέντρου. Το γεγονός 
αυτό δείχνει ότι θα πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες που καταβάλλει η 
Επιτροπή. 
Τέλος, οι υπηρεσίες της Επιτροπής άρχισαν να μελετούν τον περιορισμό των 
ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα για επενδύσεις υψηλής έντασης κεφαλαίου 
των οποίων η συμβολή στην περιφερειακή ανάπτυξη δεν αρκεί ορισμένες φορές να 
δικαιολογήσει το υψηλό επίπεδο των ενισχύσεων. Επίσης άρχισαν τις εργασίες 
επανεξέτασης και κωδικοποίησης των πλαισίων που εφαρμόζονται για τις 
ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα, ορισμένα από τα οποία ισχύουν από το 
1971. 
055 
1.IV.§1. 1 
<T2> Κεφάλαιο IV: Η κοινοτική πολιτική ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
82. Οπως είχε επισημανθεί στην περυσινή έκθεση ανταγωνισμού (Μέρος Ι, 
Κεφάλαιο IV, παράγραφος 58) η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να διαδραματίσει 
σημαντικό ρόλο στην ελευθέρωση του εμπορίου και κατά συνέπεια στην προώθηση 
της οικονομικής ολοκλήρωσης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Κοινότητα 
επιδιώκει να περιλαμβάνονται κανόνες ανταγωνισμού στις διμερείς εμπορικές της 
συμφωνίες. Δεδομένου ότι το επίπεδο της επιδιωκόμενης ολοκλήρωσης διαφέρει 
από τη μία διμερή σχέση στην άλλη, ο βαθμός λεπτομερειακής ανάλυσης των 
κανόνων ανταγωνισμού που συμπεριλαμβάνονται στις συμφωνίες αυτές ποικίλλει, 
όπως ποικίλλει και ο βαθμός εναρμόνισης με τους κανόνες ανταγωνισμού της 
Κοινότητας. 
Η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο(^) που υπογράφηκε στις 2 Μαίου 
1992, έχει ως στόχο να επεκταθεί στις χώρες της ΕΖΕΣ η ενιαία αγορά και με 
τον τρόπο αυτό να εξασφαλιστεί καταρχήν το ίδιο επίπεδο οικονομικής 
ολοκλήρωσης μεταξύ της ΕΟΚ και των χωρών της ΕΖΕΣ που καλύπτονται από τον 
ΕΟΧ, με εκείνο που υπάρχει εντός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Συνεπώς 
αποφασίστηκε ότι θα εφαρμόζονται σε όλο τον ΕΟΧ οι ίδιοι κανόνες ανταγωνισμού 
και οι ίδιες πολιτικές ανταγωνισμού, θεωρήθηκε μάλιστα αναγκαίο να υπάρχουν 
οι ίδιοι και σε μεγάλο βαθμό παράλληλοι κανόνες και διαδικασίες εφαρμογής 
στην Κοινότητα και στις χώρες της ΕΖΕΣ. Η έναρξη ισχύος της συμφωνίας αυτής 
αναβλήθηκε μετά το αποτέλεσμα του ελβετικού δημοψηφίσματος της 6ης Δεκεμβρίου 
κατά το οποίο ο ελβετικός λαός δεν επικύρωσε τη συμφωνία για τον ΕΟΧ. 
Οι ευρωπαϊκές συμφωνίες με την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Τσεχική και 
Σλοβακική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, καθώς και οι 
προσωρινές συμφωνίες με τις χώρες αυτές, εκ των οποίων οι τρεις πρώτες 
άρχισαν να ισχύουν κατά τη διάρκεια του εξεταζόμενου έτους, δεν προβλέπουν 
τον ίδιο βαθμό οικονομικής ολοκλήρωσης και συνεπώς δεν περιέχουν τους ίδιους 
φιλόδοξους κανόνες ανταγωνισμού όπως η συμφωνία ΕΟΧ. Ωστόσο, δεδομένου ότι ο 
στόχος των ευρωπαϊκών συμφωνιών είναι η επίτευξη μεγαλύτερης οικονομικής 
ολοκλήρωσης απ'ό,τι οι συμφωνίες σύνδεσης που συνάφθηκαν με τις χώρες της 
ΕΖΕΣ το 1972, οι κανόνες ανταγωνισμού των ευρωπαϊκών συμφωνιών προχωρούν 
περισσότερο από εκείνους των συμφωνιών σύνδεσης. Μία από τις βασικές διαφορές 
είναι ότι οι συμφωνίες του 1972 δεν προβλέπουν οποιεσδήποτε διαδικασίες 
(1) Βλέπε Εικοστή Πρώτη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 59. 
l.IV.fil. 2 056 
εφαρμογής των αρχών που θεσπίζονται στα άρθρα που αφορούν τον ανταγωνισμό, 
ενώ οι ευρωπαϊκές συμφωνίες και οι προσωρινές συμφωνίες προβλέπουν τη θέσπιση 
κανόνων εφαρμογής από το Συμβούλιο Σύνδεσης. Μία άλλη σημαντική διαφορά 
συνίσταται στο γεγονός ότι, σε αντίθεση με τις συμφωνίες του 1972, οι 
ευρωπαϊκές και προσωρινές συμφωνίες εξασφαλίζουν καταρχήν ότι οι βασικοί 
κανόνες που εφαρμόζονται στο εμπόριο μεταξύ των επί μέρους συμμετεχουσών 
χωρών και της Κοινότητας θα πλησιάζουν πολύ τους κοινοτικούς κανόνες. 
Οι άλλες δ ίμερείες σχέσεις της Κοινότητας προβλέπουν ακόμα μικρότερο βαθμό 
οικονομικής ολοκλήρωσης, πράγμα που εξηγεί γιατί οι σχετικοί κανόνες 
ανταγωνισμού δεν είναι τόσο λεπτομερείς ή δεν περιλαμβάνονται στις σχετικές 
συμφωνίες. Στις περιπτώσεις που οι υπάρχουσες συμφωνίες ενημερώνονται ή 
γίνεται επαναδιαπραγμάτευση τους, η Επιτροπή σκοπεύει να εξετάσει επιμελώς 
κατά πόσο θα πρέπει να ενισχυθούν ή να συμπεριληφθούν διατάξεις σχετικά με 
τον ανταγωνισμό. 
Συγχρόνως η Επιτροπή θα εξακολουθήσει την ενίσχυση της συνεργασίας της με 
άλλες αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές, είτε μέσω της σύναψης διμερών 
συμφωνιών ανάλογης μορφής με εκείνες που συνάφθηκαν με τις Ηνωμένες Πολιτείες 
το 1991, είτε ανεπίσημα. 
l.IV.§2. 3 057 
<Τ4> §2. Η πολιτική ανταγωνισμού ως μέσο για την προώθηση 
του εμπορίου με τρίτες χώρες 
83. Οι συμφωνίες που προαναφέρθηκαν, σε συναδυασμό με ορισμένες άλλες, 
ορίζουν με τον τρόπο αυτό τους κανόνες ανταγωνισμού που ισχύουν στο εμπόριο 
μεταξύ της Κοινότητας και πολλών από τους κυριότερους εμπορικούς εταίρους 
της. Παρόλο που δεν υπάρχουν τέτοιου είδους συμφωνίες με όλους τους εταίρους 
της Κοινότητας, πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι περισσότεροι εμπορικοί εταίροι 
μας έχουν θεσπίσει κανόνες ανταγωνισμού και μηχανισμούς εκτέλεσης. Η ύπαρξη 
τέτοιων κανόνων και μηχανισμών τόσο στην Κοινότητα όσο και στο έδαφος των 
εμπορικών εταίρων μας αποτελεί ένα αποτελεσματικό μέσο για την αντιμετώπιση 
των επί μέρους εμποδίων που υπάρχουν στο εμπόριο μεταξύ των δύο πλευρών. 
Συνεπώς, αυτό που έχει περισσότερη σημασία δεν είναι κατά πόσο πράγματι 
υπάρχουν τέτοιου είδους κανόνες ή σε πιο βαθμό καλύπτουν όλα τα πιθανά 
εμπόδια, αλλά κατά πόσον πράγματι εφαρμόζονται στην πράξη οι κανόνες αυτοί. 
Γι'αυτό το λόγο η προσοχή της Κοινότητας στράφηκε πρόσφατα στη βελτίωση της 
εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού τόσο διεθνώς όσο και εντός του εδάφους των 
κυριοτέρων εμπορικών εταίρων μας. 
84. Συνεπώς, οι περισσότερες εμπορικές συμφωνίες που συνάφθηκαν πρόσφατα και 
οι οποίες περιέχουν κανόνες ανταγωνισμού, δεν περιορίζονται πλέον απλώς στη 
θέσπιση αρχών και ουσιαστικών κανόνων, αλλά ρυθμίζουν επίσης τις πτυχές που 
αφορούν την εκτέλεση των κανόνων. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση του ΕΟΧ, 
στο πλαίσιο του οποίου η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα μεριμνά έτσι ώστε οι 
κανόνες ανταγωνισμού να εφαρμόζονται κατά τον ίδιο τρόπο σε όλο τον ΕΟΧ, 
καθώς και στην περίπτωση των ευρωπαϊκών και προσωρινών συμφωνιών, οι οποίες 
προβλέπουν τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής από το Συμβούλιο Σύνδεσης και την 
Μικτή Επιτροπή αντιστοίχως. 
Οσον αφορά τις χώρες με τις οποίες δεν έχει συμφωνηθεί η θέσπιση διεθνών 
κανόνων ανταγωνισμού, και συνεπώς οι πρακτικές που προκαλούν στρεβλώσεις του 
ανταγωνισμού θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με βάση τους εθνικούς κανόνες 
ανταγωνισμού, πρέπει να εφαρμοστούν άλλες διαδικασίες. 
Ενας τρόπος για την επίτευξη του στόχου αυτού, όσον αφορά τις χώρες του ΟΟΣΑ, 
είναι η διάταξη (σημείο Ι.Β.4) της σύστασης του ΟΟΣΑ του 1986 σχετικά με 
περιοριστικές επιχειρηματικές πρακτικές (Δέκατη Εκτη Εκθεση, σημείο 14). Η 
διάταξη αυτή, η οποία συχνά αναφέρεται ως "διάταξη για την ανάληψη θετικών 
X.IV.82. 4 Q58 
ενεργειών αβροφροσύνης", βασίζεται στην αναγνώριση του γεγονότος ότι η 
εφαρμογή πρακτικών που νοθεύουν τον ανταγωνισμό σε μία χώρα του ΟΟΣΑ μπορεί 
να θίξουν ουσιαστικά συμφέροντα μιας άλλης χώρας, π. χ. με τη δημιουργία 
εμποδίων για την πρόσβαση στην αγορά της χώρας αυτής. Σε μία τέτοια 
περίπτωση η χώρα της οποίας οι εξαγωγείς θίγονται από τέτοιου είδους 
πρακτικές μπορούν να ζητήσουν από την άλλη χώρα να εφαρμόσει τους εθνικούς 
κανόνες ανταγωνισμού της προκειμένου να διορθωθεί η κατάσταση. Η Επιτροπή 
είναι απόλυτα διατεθειμένη να εφαρμόσει αυτή την αρχή για την ανάληψη θετικών 
ενεργειών αβροφροσύνης στις περιπτώσεις που θεωρείται σκόπιμο. 
Η Επιτροπή αναζητά τρόπους για την ενίσχυση της προσέγγισης αυτής τόσο σε 
διμερή όσο και σε πολυμερή βάση. Αποτέλεσμα των προσπαθειών αυτών ήταν ότι 
συμπεριλήφθηκε μία διάταξη για την ανάληψη θετικών ενεργειών αβροφροσύνης στο 
άρθρο V της συμφωνίας ΕΟΚ-ΗΠΑ για τη συνεργασία σε θέματα πολιτικής 
ανταγωνισμού του Σεπτεμβρίου 1991 (ΧΧΙη Εκθεση, σημείο 64). Παρόμοιες 
διατάξεις υπάρχουν επίσης σε αρκετά σχέδια κειμένων για τα οποία διεξάγονται 
επί του παρόντος διαπραμγατεύσεις στο πλαίσιο της GATT (συμφωνία στον τομέα 
των υπηρεσιών, πολυμερής συμφωνία χάλυβα), ή σε περιφερειακό επίπεδο 
(ευρωπαϊκός καταστατικός χάρτης ενέργειας). 
Συνεπώς, παρόλο που υπάρχουν ορισμένες διαδικασίες βάσει των οποίων η 
Επιτροπή μπορεί . να αντιμετωπίσει επιμέρους εμπόδια ιδιωτικού χαρακτήρα στο 
εμπόριο με τρίτες χώρες, η πραγματική εφαρμογή τους εξαρτάται από την ύπαρξη 
συγκεκριμένων και λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με τέτοιου είδους εμπόδια. 
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επαναλαμβάνει την πρόσκληση που είχε απευθύνει προς 
τις επιχειρήσεις στην τελευταία παράγραφο του σημείου 65 της περυσινής 
έκθεσης ανταγωνισμού, την οποία θα επιθυμούσε να επεκτείνει και σε άλλα 
πρόσωπα καθώς και σε άλλες χώρες, θα ήταν συνεπώς χρήσιμο να διαβιβαστούν 
στην Επιτροπή πληροφορίες από οποιαδήποτε πρόσωπα σχετικά με περιοριστικές 
πρακτικές σε τρίτες χώρες οι οποίες επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ της χώρας 
αυτής και της Κοινότητας. Στις περιπτώσεις που οι πληροφορίες είναι αρκετά 
λεπτομερείς για να δικαιολογούν την ανάληψη ενέργειας σύμφωνα με τις 
προαναφερθείσες διατάξεις θετικών ενεργειών αβροφροσύνης ή με οποιονδήποτε 
άλλο τρόπο, η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να πράξει τα δέοντα. 
l.IV.§3. 5 059 
<Τ4> § 3. Ευρωπαϊκή Οικοδόμηση 
85. Διαπιστώνεται εν γένει ότι ο βαθμός οικονομικής ολοκλήρωσης που 
επιδιώκει η Κοινότητα στις σχέσεις της με άλλες χώρες είναι υψηλότερος στην 
Ευρώπη απ'ό,τι σε άλλες περιοχές. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, τα 
σημαντικότερα γεγονότα στον τομέα του ανταγωνισμού στην Ευρώπη ήταν η 
υπογραφή της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, η έναρξη ισχύος της 
συμφωνίας με το Βασίλειο της Νορβηγίας και το Βασίλειο της Σουηδίας στον 
τομέα της πολιτικής αεροπορίας, η έναρξη ισχύος των προσωρινών συμφωνιών με 
τρεις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και οι αιτήσεις προσχώρησης που υπέβαλαν 
αρκετά ευρωπαϊκά κράτη. 
<Τ5> - Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος 
86. Εκτός από την κατάργηση των εμποδίων ιδιωτικής φύσεως στις συναλλαγές, 
ένας από τους κύριους στόχους της συμφωνίας ΕΟΧ είναι η εγκαθίδρυση ισότιμων 
συνθηκών ανταγωνισμού σε όλο τον ΕΟΧ. 
Οι βασικοί κανόνες στον τομέα του ανταγωνισμού που περιλαμβάνονται στη 
συμφωνία ΕΟΧ αντιστοιχούν στο "κοινοτικό κεκτημένο". 
<Τ6> α) θεμελιώδεις αρχές 
87. Η εποπτεία και η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ θα 
πραγματοποιούνται με βάση δύο θεμελιώδεις αρχές: το σύστημα των "δύο οργάνων" 
και την αρχή της αποκλειστικής αρμοδιότητας ("one-stop-shop-principle"). Αυτό 
σημαίνει ότι θα υπάρχουν δύο εποπτικές αρχές, δηλαδή η Επιτροπή των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και μία ανεξάρτητη "Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ", η οποία 
θα έχει ισοδύναμες εξουσίες και παρόμοια καθήκοντα με εκείνα της Επιτροπής. 
Στον τομέα των συμπράξεων, αυτό περιλαμβάνει ιδίως τη δυνατότητα διενέργειας 
ερευνών και επιβολής προστίμων. Στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, οι χώρες 
της ΕΖΕΣ θα υπόκεινται, για τη χορήγηση των εν λόγω ενισχύσεων, στον έλεγχο 
της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σύμφωνα με τους ίδιους θεμελιώδεις κανόνες 
και τις ίδιες διαδικασίες με εκείνες των κρατών μελών της ΕΟΚ. Κάθε εποπτική 
αρχή θα εξετάζει τη νομιμότητα των κρατικών ενισχύσεων όχι μόνο όσον αφορά το 
δικό της έδαφος, αλλά επίσης και τις επιπτώσεις τους στο έδαφος της άλλης 
αρχής· 
l.IV.§3. 6 060 
Για να αποφεύγεται η αλληλοεπικάλυψη των αρμοδιοτήτων, η εισαγωγή παραλλήλων 
διαδικασιών και ο κίνδυνος λήψης διαφορετικών αποφάσεων για τα ίδια γεγονότα 
από τις δύο αρχές, η συμφωνία ΕΟΧ θεσπίζει την αρχή της αποκλειστικής 
αρμοδιότητας. Αυτό σημαίνει ότι, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, την ευθύνη 
της διαδικασίας αναλαμβάνει είτε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων είτε η 
Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, και ότι οι λαμβανόμενες αποφάσεις θα είναι έγκυρες 
και θα έχουν εκτελεστική ισχύ σε όλο τον ΕΟΧ. Η προσέγγιση αυτή προσφέρει 
ένα σημαντικό πλεονέκτημα για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, δεδομένου ότι 
δεν θα χρειάζεται να παραπέμπουν την ίδια υπόθεση σε δύο διαφορετικές αρχές 
που θα μπορούσαν να είναι και οι δύο αρμόδιες. 
88. Αυτή η αρχή της αποκλειστικής αρμοδιότητας προϋποθέτει ότι υπάρχει 
συμφωνία όσον αφορά ορισμένα απλά και διαφανή κριτήρια σχετικά με τη 
δικαιοδοσία. Τέτοιου είδους κριτήρια είναι εύκολο να προσδιοριστούν για τις 
υποθέσεις που αφορούν τις κρατικές παρεμβάσεις, όπως συμβαίνει για το 
καθεστώς των κρατικών μονοπωλίων, τις δημόσιες επιχειρήσεις ή τη χορήγηση 
κρατικών ενισχύσεων. Με τον τρόπο αυτό κάθε αρχή είναι υπεύθυνη για τα κράτη 
μέλη της. 
<Τ6> β) Συμπράξεις και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 
89. Στον τομέα του ελέγχου των περιοριστικών πρακτικών και των δεσποζουσών 
θέσεων, η κατανομή των υποθέσεων δεν δημιουργεί δυσχέρειες εφόσον οι 
επιπτώσεις της υπόθεσης περιορίζονται στο έδαφος της Κοινότητας ή στο έδαφος 
της ΕΖΕΣ. Οι υποθέσεις αυτές αντιμετωπίζονται από την αρμόδια αρχή του 
σχετικού εδάφους. Ωστόσο, εμφανίζονται δυσχέρειες για την αντιμετώπιση των 
λεγόμενων "μικτών" υποθέσεων, που έχουν επιπτώσεις και στα δύο εδάφη και για 
τις οποίες , συνεπώς, τόσο η μ ία όσο και η άλλη αρχή θα μπορούσαν καταρχήν να 
θεωρηθούν αρμόδιες. Πριν δοθεί η πρώτη γνωμοδότηση του Δικαστηρίου, η λύση 
που προβλεπόταν στη συμφωνία ΕΟΧ στηριζόταν στον κύκλο εργασιών των σχετικών 
επιχειρήσεων. Μετά τη γνωμοδότηση που εξέδωσε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, η κατανομή των αρμοδιοτήτων χρειάστηκε να τροποποιηθεί: έτσι, η 
Επιτροπή θα είναι υπεύθυνη για όλες τις λεγόμενες "μικτές" υποθέσεις που 
επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών της ΕΟΚ, εκτός από εκείνες 
των οποίων οι επιπτώσεις είναι αμελητέες στην Κοινότητα. Στην περίπτωση 
αυτή, αρμόδια θα είναι η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, με την προϋπόθεση ότι οι 
σχετικές επιχειρήσεις πραγματοποιούν τουλάχιστον το 33% του κύκλου εργασιών 
του στο έδαφος της ΕΖΕΣ· η Επιτροπή θα επιλαμβάνεται επίσης των υποθέσεων που 
061 
l.IV.§3. 7 
επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ ενός κράτους μέλους της ΕΟΚ και ενός ή 
περισσοτέρων χωρών της ΕΖΕΣ, με την προϋπόθεση ότι οι σχετικές επιχειρήσεις 
πραγματοποιούν άνω του 67% του κύκλου εργασιών τους για τον ΕΟΧ στο έδαφος 
της ΕΟΚ. 
<Τ6> γ) Ελεγχος των συγκεντρώσεων 
90. Στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων, η Επιτροπή θα εξακολουθεί να 
ασκεί τα καθήκοντα της όταν πληρούνται από τις σχετικές επιχειρήσεις τα 
κριτήρια όσον αφορά τον κύκλο εργασιών που θεσπίζονται από τον κοινοτικό 
κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. 
Πάντως, για τους σκοπούς της εφαρμογής της συμφωνίας ΕΟΧ, η Επιτροπή θα 
λαμβάνει υπόψη όχι μόνο την κατάσταση στην κοινή αγορά, αλλά επίσης την 
κατάσταση στο έδαφος των χωρών της ΕΖΕΣ. Εκτός από τις εξουσίες που της 
ανατίθενται με βάση τον κοινοτικό κανονισμό σχετικά με τις συγκεντρώσεις, η 
Επιτροπή πρέπει συνεπώς να απαγορεύσει μία συγκέντρωση εάν οδηγεί στη 
δημιουργία δεσπόζουσας θέσης στην αγορά αποκλειστικά στο εσωτερικό του 
εδάφους των χωρών της ΕΖΕΣ. 
Οταν η Επιτροπή δεν θεωρείται αρμόδια δυνάμει των ανωτέρω κριτηρίων, η 
εποπτεύουσα αρχή της ΕΖΕΣ θα ελέγχει η ίδια τις συγκεντρώσεις, αλλά με την 
επιφύλαξη της προστασίας των δικαιωμάτων των κρατών μελών της Κοινότητας στον 
τομέα αυτό. 
<Τ6> δ) Συνεργασία μεταξύ των εποπτικών αρχών 
91. Το σύστημα που προβλέπεται για την εποπτεία όσον αφορά τους κανόνες 
ανταγωνισμού του ΕΟΧ απαιτεί, τόσο στον τομέα των συμπράξεων όσο και στον 
•ίομέα των κρατικών ενισχύσεων, τη στενή συνεργασία μεταξύ των δύο εποπτικών 
αρχών, των κρατών μελών της Κοινότητας και των χωρών της ΕΖΕΣ. 
<Τ7> . Συνεργασία στον τομέα των συμπράξεων και 
της κατάχρησης δεσποζουσών θέσεων 
92. Η συνεργασία αυτή απαιτείται για τις λεγόμενες "μικτές" υποθέσεις. 
Καλύπτει καταρχήν όλα τα στάδια της διαδικασίας. Οι τρεις βασικές αρχές στις 
οποίες στηρίζεται είναι οι εξής: 
l.IV.§3. 8 062 
ανταλλαγές πληροφοριών και αμοιβαίες διαβουλεύσεις για την 
αντιμετώπιση των σχετικών υποθέσεων· 
συνεργασία για τις έρευνες· 
εφαρμογή των αποφάσεων. 
Για όλες τις λεγόμενες "μικτές" υποθέσεις, θα διαβιβάζεται ένα αντίγραφο των 
κινοποιήσεων στην άλλη εποπτική αρχή. Η αρχή αυτή έχει δικαίωμα να 
παρίσταται και να παρεμβαίνει, όπως και τα κράτη μέλη της, κατά τις ακροάσεις 
των ενδιαφερομένων εταιρειών και τις συνεδριάσεις των συμβουλευτικών 
επιτροπών, αλλά χωρίς δικαίωμα ψήφου. Εάν μία υπόθεση έχει κοινοποιηθεί εκ 
παραδρομής στη μη αρμόδια εποπτική αρχή, προβλέπεται η διαβίβαση της υπόθεσης 
στην άλλη αρχή. 
93. Η συνεργασία για τις έρευνες έχει ιδιαίτερη σημασία. Μπορεί λόγου χάρη 
να θεωρηθεί αναγκαία η διενέργεια επιτόπιων ερευνών στο έδαφος της άλλης 
αρχής. Στην περίπτωση αυτή, η εποπτική αρχή που έχει επιληφθεί της σχετικής 
υπόθεσης μπορεί να ζητήσει από την άλλη αρχή να οργανώσει την απαιτούμενη 
έρευνα με βάση τους κανόνες της εν λόγω αρμόδιας αρχής. Οι εκπρόσωποι της 
αρμόδιας αρχής μπορούν να παρίστανται κατά τη διάρκεια αυτών των ερευνών και 
να λαμβάνουν ενεργό μέρος. 
Τέλος, προβλέπεται επίσης συνεργασία όσον αφορά το διακανονισμό των προστίμων 
και άλλων χρηματικών υποχρεώσεων. 
<Τ7> . Συνεργασία για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων 
94. Στον τομέα της συνεργασίας για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων ισχύουν εν 
γένει οι αρχές που προαναφέρθηκαν, ο επιδιωκόμενος στόχος είναι η θέσπιση 
όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερων μηχανισμών. Προβλέπεται συνεπώς 
συνεργασία στις εξής περιπτώσεις: 
εάν οι σχετικές επιχειρήσεις πραγματοποιούν τουλάχιστον 25% του 
κύκλου εργασιών τους για τον ΕΟΧ στο έδαφος της ΕΖΕΣ· 
εάν τουλάχιστον δύο από τις σχετικές επιχειρήσεις πραγματοποιούν 
κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατ. ECU στο έδαφος της ΕΖΕΣ· 
εάν υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας ή ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης στο 
έδαφος της ΕΖΕΣ ή σε ένα σημαντικό τμήμα της. 
1.IV.S3. 9 063 
Προβλέπεται επίσης συνεργασία όταν τα κράτη μέλη της ΕΖΕΣ αποδεικνύουν την 
ύπαρξη εννόμων συμφερόντων κατά. την έννοια του άρθρου 21 του κανονισμού 
EOK/4064/89, ή όταν επικαλούνται την ύπαρξη μιας διακεκριμένης αγοράς, κατά 
την έννοια του άρθρου 9 του ίδιου κανονισμού. 
Οι ενέργειες που προβλέπει η συνεργασία αναλαμβάνονται εντός των αυστηρά 
καθορισμένων προθεσμιών που προβλέπονται από τους κοινοτικούς κανόνες και δεν 
μπορούν να οδηγήσουν σε οποιαδήποτε μετάθεση των προθεσμιών που ορίζονται για 
τη διαδικασία. 
<Τ7> . Συνεργασία στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων 
95. Στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, οι δύο αρχές προβαίνουν σε ανταλλαγή 
πληροφοριών και απόψεων σχετικά με θέματα γενικής πολιτικής και καθεμία από 
αυτές παρέχει σε γενικό πλαίσιο ή κατά περίπτωση, μετά από αίτηση της άλλης 
αρχής, πληροφορίες για τα προγράμματα και τις μεμονωμένες περιπτώσεις 
ικρατικών ενισχύσεων. Εάν μία απο τις εποπτικές αρχές θεωρεί ότι η εφαρμογή 
των κανόνων της συμφωνίας ΕΟΧ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις από την άλλη 
εποπτική αρχή προκαλεί στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, έχει τη δυνατότητα, αφού 
πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με την άλλη αρχή, να θεσπίσει προσωρινά μέτρα 
και, εάν η διαφορά δεν μπορεί να επιλυθεί από τη Μικτή Επιτροπή του ΕΟΧ, να 
τα αντικαταστήσει από τα οριστικά μέτρα που είναι απολύτως αναγκαία για να 
διορθωθούν οι αρνητικές συνέπειες των στρεβλώσεων αυτών. 
<Τ6> ε) Κρατικά μονοπώλια εμπορικού χαρακτήρα 
96. Βάσει του άρθρου 16 της συμφωνίας ΕΟΧ, εναπόκειται αντίστοιχα στην 
Επιτροπή και στην αρμόδια Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να προβούν στις αναγκαίες 
προσαρμογές. 
<Τ6> στ) Δικαστικός έλεγχος 
97. Οι αποφάσεις που εκδίδει η Επιτροπή θα υπόκεινται στον έλεγχο του 
Πρωτοδικείου και/ή του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ενώ μπορεί να 
ασκηθεί προσφυγή στο Δικαστήριο της ΕΖΕΣ κατά των αποφάσεων που λαμβάνονται 
από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ. 
l.IV.§3. 10 064 
<T6> ζ) Ενημέρωση των οικονομικών φορέων 
98. Για να καταστούν καλύτερα γνωστοί στους οικονομικούς φορείς οι κανόνες 
ανταγωνισμού που ισχύουν για τις επιχειρήσεις με βάση τη συμφωνία ΕΟΧ, οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής και οι εμπειρογνώμονες της ΕΖΕΣ επιμελήθηκαν από 
κοινού τη σύνταξη ενός ενημερωτικού φυλλαδίου. 
99. Η έναρξη ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ που είχε αρχικά οριστεί για την 1η 
Ιανουαρίου 1993, μετατέθηκε μετά τα αποτελέσματα του ελβετικού δημοψηφίσματος 
της 6ης Δεκεμβρίου 1992. Στις αρχές του προσεχούς έτους προβλέπεται η 
σύγκληση μιας διπλωματικής διάσκεψης για να εξαχθούν τα συμπεράσματα που 
προκύπτουν από αυτή τη νέα κατάσταση. 
<Τ5> - Συμφωνία πολιτικής αεροπορίας με τη Νορβηγία και τη Σουηδία 
100. Με την έναρξη ισχύος στις 18 Ιουλίου 1992 της συμφωνίας πολιτικής 
αεροπορίας μεταξύ της ΕΟΚ, του Βασιλείου της Νορβηγίας και του Βασιλείου της 
Σουηδίας, οι εναέριες μεταφορές και τα συναφή θέματα στη Νορβηγία και τη 
Σουηδία υπόκεινται στους ίδιους κανόνες ανταγωνισμού με εκείνους που ισχύουν 
εντός της Κοινότητας. Εντούτοις, η συμφωνία δεν προβλέπει τη δημιουργία ενός 
"δεύτερου οργάνου" για τη Νορβηγία και τη Σουηδία όπως συμβαίνει στο πλαίσιο 
της συμφωνίας ΕΟΧ. 
Οι νορβηγικές και οι σουηδικές αρχές εξασφαλίζουν ότι τα άρθρα 4 και 5 (τα 
οποία είναι πανομοιότυπα με τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης ΕΟΚ) θα ισχύουν 
και θα εφαρμόζονται εντός του εδάφους τους με τον ίδιο τρόπο όπως στην 
Κοινότητα. Οσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται από τη 
Νορβηγία και τη Σουηδία στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας, η Κοινότητα θα 
διαδραματίζει ενεργό ρόλο, ιδίως ελέγχοντας σε μόνιμη βάση όλα τα συστήματα 
ενισχύσεων που υπάρχουν στις χώρες αυτές και προτείνονας τα κατάλληλα μέτρα 
στις εν λόγω χώρες. 
Σε περιπτώσεις διαφωνίας σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων αυτών, το θέμα 
μπορεί να παραπεμφθεί ενώπιον της Μικτής Επιτροπής που έχει δημιουργηθεί στο 
πλαίσιο της συμφωνίας. Η Μικτή Επιτροπή μπορεί να λάβει δεσμευτικές αποφάσεις 
με ομοφωνία. 
06 e l.IV.§3. 11 UOO 
<T5> - Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
101. Οι ευρωπαϊκές συμφωνίες που συνάφθηκαν στις 16 Δεκεμβρίου 1991 αφενός 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών τους, και αφετέρου της 
Ουγγαρίας, της Πολωνίας και της Τσεχικής και Σλοβακικής Ομοσπονδιακής 
Δημοκρατίας, προβλέπουν ότι τα μέρη εγκαθιδρύουν προοδευτικά μία ζώνη 
ελευθέρων συναλλαγών εντός μίας περιόδου μέγιστης διάρκειας δέκα ετών(2). 
Οι συμφωνίες αυτές περιλαμβάνουν, όπως είναι λογικό, τις διατάξεις σχετικά με 
τον ανταγωνισμό οι οποίες περιέχονται επίσης στις προσωρινές συμφωνίες που 
άρχισαν να ισχύουν την 1η Μαρτίου 1992 (άρθρα 26, 33 και 35)(3). 
102. Οι διατάξεις αυτές, που έχουν πιο φιλόδοξους στόχους από εκείνες που 
υπήρχαν στις συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών που είχαν υπογραφεί το 1972 με 
τις χώρες της ΕΖΕΣ, έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: 
1. αφορούν τόσο τη βιομηχανία όσο και τον τομέα των υπηρεσιών· 
2. καλύπτουν τα προϊόντα ΕΚΑΧ στο πλαίσιο ενός ειδικού πρωτοκόλλου· 
3. περιλαμβάνουν τη θεμελιώδη αρχή της ασυμβατότητας των καρτέλ, της 
κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης και των κρατικών ενισχύσεων που επηρεάζουν 
τις συναλλαγές με την Κοινότητα και αναφέρονται σε κριτήρια που 
απορρέουν από τα άρθρα 85, 86 και 92 ΕΟΚ· 
4i ορίζουν μία μέγιστη προθεσμία τριών ετών για τη θέσπιση των κανόνων 
εφαρμογής των αρχών αυτών, καθώς και μία προθεσμία πέντε ετών για τη 
προσαρμογή των κρατικών μονοπωλίων εμπορικού χαρακτήρα, και μία 
προθεσμία τριών ετών για την τήρηση των αρχών της συνθήκης ΕΟΚ σχετικά 
με τις δημόσιες επιχειρήσεις ή τις επιχειρήσεις που απολαύουν ειδικών ή 
αποκλειστικών δικαιωμάτων· 
ι 
5. αναγνωρίζουν ότι οι τρεις χώρες της συμφωνίας θα θεωρούνται στον τομέα 
των κρατικών ενισχύσεων, κατά τη διάρκεια μιας αρχικής περιόδου πέντε 
ετών, ως περιφέρειες της Κοινότητας κατά την έννοια του άρθρου 92 
παράγραφος 3 σημείο α της συνθήκης ΕΟΚ· 
6. δεν περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με τις συγκεντρώσεις. 
(2) Βλέπε Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 63. 
(3) Βλέπε σημείο 555 της παρούσας έκθεσης. 
l.IV.§3. 12 C66 
103. Στον τομέα των κανόνων ανταγωνισμού που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις, 
και με την επιφύλαξη των αποφάσεων που θα λάβει το Συμβούλιο Σύνδεσης, ο 
επιδιωκόμενος στόχος είναι η κατάργηση των αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών που 
επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξή της Κοινότητας και των χωρών της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης (PECO) και όχι η θέσπιση κανόνων που θα προστίθενται 
σε εκείνους που ισχύουν ήδη. Τα άρθρα 85 και 86 μπορούν να εφαρμόζονται όπως 
στο παρελθόν σχετικά με τις πρακτικές που επηρεάζουν τις ενδοκοινοτικές 
συναλλαγές (καθώς και σε περιπτώσεις ανάλογες με εκείνη της υπόθεσης "Wood 
Pulp") όταν οι παράνομες πρακτικές προέρχονταν από επιχειρήσεις 
εγκατεστημένες εκτός της Κοινότητας. 
104. Στον τομέα των κανόνων που εφαρμόζονται στα κρατικά μονοπώλια εμπορικού 
χαρακτήρα, τις κρατικές ενισχύσεις και τις δημόσιες επιχειρήσεις ή τις 
επιχειρήσεις που απολαύουν ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων, το Συμβούλιο 
Σύνδεσης θα πρέπει να μελετήσει τους ουσιαστικούς καθώς και τους 
διαδικαστικούς κανόνες που είναι αναγκαίοι για την ικανοποιητική λειτουργία 
των συμφωνιών. 
θα πρέπει επίσης να πραγματοποιηθεί μία απογραφή των ενισχύσεων που υπάρχουν 
σε κάθε μία από τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με βάση τη 
μεθοδολογία που έχει αναπτύξει η Επιτροπή, πράγμα που θα αποτελέσει ένα 
περαιτέρω βήμα προόδου. Ενα από τα προβλήματα που πρέπει να επιλυθεί θα είναι 
ο προσδιορισμός της αρχής που θα είναι επιφορτισμένη με τον έλεγχο των 
ενισχύσεων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν στρέβλωση στις συναλλαγές μεταξύ 
της Κοινότητας και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως 
προβλέπεται για την Επιτροπή η οποία είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο των 
ενισχύσεων που επηρεάζουν τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. 
Ανάλογες εργασίες θα πρέπει επίσης να οργανωθούν για τα κρατικά μονοπώλια και 
τ ις επιχ ε ιρήσε ις που απολαύουν ε ι δ ικών ή αποκ λ ε ιστ ικών δικαιωμάτων. 
105. Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν κανόνες εφαρμογής, ή αν ο ι εν λόγω κανόνες 
δεν επιτρέπουν την ορθή αντιμετώπιση μιας πρακτικής που θεωρείται 
ασυμβίβαστη, οι συμφωνίες προβλέπουν τη δυνατότητα για την Κοινότητα ή την 
αντίστοιχη χώρα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης να θεσπίσει τα κατάλληλα 
μέτρα μετά από διαβούλευση με τη Μικτή Επιτροπή. 
106. Οι συμφωνίες με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, οι οποίες επί του παρόντος 
βρίσκονται στο στάδιο των διαπραγματεύσεων, προβλέπεται να περιέχουν ανάλογες 
διατάξεις σχετικά με τον ανταγωνισμό. 
l.IV.§3. 13 067 
<Τ5> - Προσχώρηση νέων κρατών μελών 
107. Επ·ευκαιρία των αιτήσεων προσχώρησης που υπέβαλαν η Σουηδία, η Μάλτα, η 
Φινλανδία και η Κύπρος, η Επιτροπή συνέταξε γνωμοδότηση προς το Συμβούλιο, 
σημαντικό μέρος της οποίας αφιερώνεται στους κανόνες ανταγωνισμού. 
Ως προς τις χώρες της ΕΖΕΣ που έχουν υποβάλει αίτηση προσχώρησης, η Επιτροπή 
επισήμανε ιδίως, για τις τρεις σχετικές χώρες, τις αναληφθείσες δεσμεύσεις 
για την πραγματοποίηση ριζικών μεταρρυθμίσεων της εθνικής νομοθεσίας που 
εφαρμόζεται στις περιοριστικές εμπορικές πρακτικές. Συγκεκριμένα η Σουηδία 
ανέλαβε να πραγματοποιήσει εκτεταμένη εναρμόνιση των εθνικών κανόνων με βάση 
εκείνους της Επιτροπής, ενώ η πιο περιορισμένης κλίμακας μεταρρύθμιση που 
αποφασίστηκε στη Φινλανδία, προβλέπεται επίσης να επιτρέψει τον πιο 
αποτελεσματικό έλεγχο των πρακτικών που δημιουργούν στρεβλώσεις του 
ανταγωνισμού. 
108. Οσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, τα μονοπώλια εμπορικού χαρακτήρα και 
τα μονοπώλια στον τομέα των υπηρεσιών, στη γνωμοδότηση της Επιτροπής 
επισημαίνονται ορισμένες καταστάσεις που απαιτούν τη λήψη μέτρων εναρμόνισης 
σύμφωνα με το κοινοτικό κεκτημένο· εντούτοις, το έργο αυτό θα πρέπει να 
αναλάβει κατά κύριο λόγο η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ σύμφωνα με τα άρθρα 16, 
59, 61 και 62 της συμφωνίας ΕΟΧ και τις αντίστοιχες διατάξεις σχετικά με τα 
προϊόντα ΕΚΑΧ. 
Η ίδια προσέγγιση οδήγησε την Επιτροπή στην εξέταση της κατάστασης στη Μάλτα 
και την Κύπρο προκειμένου να επισημανθούν ενδεχόμενα προβλήματα στον τομέα 
του ανταγωνισμού που θα μπορούσαν να προκύψουν σε περίπτωση προσχώρησης. 
Η Επιτροπή ανέλαβε επίσης την εξέταση των αιτήσεων προσχώρησης που υπέβαλαν η 
Σουηδία και η Νορβηγία. 
ϋ^^ 068 
<T4> § 4. HQA 
<Τ5> - Συυα>ωνία υε TIC aoyéc των ΗΠΑ κατά των τραστ 
109. Κατά την εξεταζόμενη περίοδο ολοκληρώθηκε το πρώτο έτος εφαρμογής της 
συμφωνίας μεταξύ της Επιτροπής και της κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών, 
που άρχισε να ισχύει στις 23 Σεπτεμβρίου 1991. 
Τα αποτελέσματα αυτής της πρώτης περιόδου εφαρμογής ήταν ιδιαίτερα θετικά και 
συνίστανται κυρίως στην ενίσχυση της σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ των αρχών 
ανταγωνισμού των μερών, μέσω των συνεδριάσεων που προβλέπονται στη συμφωνία 
και των πιο ανεπίσημων επαφών, καθώς και της συνεργασίας που αναπτύχθηκε σε 
συγκεκριμένες περιπτώσεις. 
110. Η συμφωνία προβλέπει ότι οι αρμόδιοι υπάλληλοι των αρχών ανταγωνισμού 
των μερών θα συναντώνται δύο φορές ετησίως με στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών 
και τη συζήτηση θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος. Οι συνεδριάσεις αυτές 
πραγματοποιήθηκαν το Νοέμβριο του 1991(4) και το Σεπτέμβριο του 1992(5). 
Εξάλλου, οργανώθηκαν ανεπίσημες διμερείς επαφές τον Ιανουάριο του 1992 στην 
Ουάσιγκτον καθώς και στο πλαίσιο άλλων συναντήσεων. 
Επιβεβαιώθηκε στην πράξη ότι, εντός των ορίων που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της 
συμφωνίας, και ιδίως όσον αφορά την προστασία της εμπιστευτικότητας, υπάρχουν 
περιθώρια για την πραγματοποίηση χρήσιμων ανταλλαγών πληροφοριών σχετικά με 
τις πολιτικές ανταγωνισμού και τα μέτρα εκτέλεσης, που μπορούν να βελτιώσουν 
την αμοιβαία κατανόηση των πολιτικών και να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα 
τους. 
111. Παρ'όλο που δεν έγινε χρήση των πιο ειδικών διαδικασιών που προβλέπονται 
σε ορισμένες διατάξεις της συμφωνίας, αναπτύχθηκε συνεργασία σε αρκετές 
μεμονωμένες περιπτώσεις. 
Αυτές οι θετικές εξελίξεις επιβεβαιώνουν τη σπουδαιότητα της στενής 
συνεργασίας, εφόσον παραστεί ανάγκη, μεταξύ των αρχών ανταγωνισμού στο 
πλαίσιο αυξανόμενης διεθνοποίησης της οικονομικής δραστηριότητας, και θέτουν 
σε στέρεες βάσεις τη μελλοντική συνεργασία με τις αρχές ανταγωνισμού των 
Ηνωμένων Πολιτειών. 
(4) Εικοστή πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 362 
(5) Βλέπε σημείο 554 της παρούσας έκθεσης. 
1·Ιν·55·15 069 
<Τ4> § 5. Ιαπων ία 
112. Οι επαφές με την Ιαπωνική Επιτροπή Εμπορίου ήταν πολύ συχνότερες και 
ουσιαστικότερες κατά τη διάρκεια του εξεταζόμενου έτους. Στις 6 Οκτωβρίου 
πραγματοποιήθηκαν στις Βρυξέλλες επίσημες διμερείς συνομιλίες, κατά τη 
διάρκεια των οποίων καλύφθηκε ευρύτατο φάσμα θεμάτων. Η έκταση των 
συζητήσεων ήταν τέτοια ώστε η μονοήμερη συνεδρίαση που είχε αρχικά 
προγραμματιστεί αποδείχθηκε ανεπαρκής και πραγματοποιήθηκε μία περαιτέρω 
συνάντηση στο Παρίσι στις 2 Δεκεμβρίου^) . Εκτός από αυτές τις επίσημες 
επαφές πραγματοποιήθηκαν αρκετές ανεπίσημες συνομιλίες που αφορούσαν τόσο 
γενικά όσο και συγκεκριμένα θέματα. 
Οι επαφές αυτές έδειξαν ότι η Ιαπωνική Επιτροπή Εμπορίου επιθυμεί πραγματικά 
να αναπτυχθεί ένας γνήσιος διάλογος με την Επιτροπή. Η Επιτροπή είναι πολύ 
ικανοποιημένη με τις εξελίξεις αυτές και ελπίζει ότι θα συμβάλλουν στην 
επίλυση του προβλήματος που επισημαίνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής στο 
Συμβούλιο με τίτλο "Μια συνεπής και σφαιρική προσέγγιση, επισκόπηση των 
σχέσεων της Κοινότητας με την Ιαπωνία", ως αποτυχία των μηχανισμών του 
ανταγωνισμού και της αγοράς σε πολλούς τομείς. 
(6) Βλέπε σημείο 558 της παρούσας έκθεσης 
l.IV.§6. 16 070 
<Τ4> § 6. Πολιτική ανταγωνισμού σε πολυμερείς οργανισμούς 
113. Ο ΟΟΣΑ, και συγκεκριμένα η επιτροπή του ΟΟΣΑ για τη νομοθεσία και την 
πολιτική ανταγωνισμού, άρχισε να επεκτείνει το πεδίο και να επιταχύνει το 
ρυθμό των εργασιών σε τομείς που άπτονται της διεθνούς διάστασης της 
πολιτικής ανταγωνισμού. Αρχισε η διεξαγωγή σημαντικών εργασιών στο πλαίσιο 
των οποίων εξετάζονται οι δυνατότητες σύγκλισης των διαδικασιών και των 
πρακτικών των κρατών μελών στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων. 
Σύμφωνα με την πολιτική του ΟΟΣΑ για την υιοθέτηση μιας πολύπλευρης 
προσέγγισης του θέματος της διεθνοποίησης των αγορών και της ολοκλήρωσης των 
οικονομικών δραστηριοτήτων, η επιτροπή για τη νομοθεσία και την πολιτική 
ανταγωνισμού εξέτασε τη δ ιαλε ιτουργικότητα μεταξύ της πολιτικής ανταγωνισμού 
και της πολιτικής αντιντάμπινγκ, επί της οποίας προετοιμάζεται σχετική 
έκθεση. Η επιτροπή εξέτασε επίσης τις ευρύτερες αλληλεπιδράσεις μεταξύ της 
πολιτικής ανταγωνισμού και της εμπορικής πολιτικής, σε συνεργασία με την 
επιτροπή εμπορίου του ΟΟΣΑ, με την οποία πραγματοποιήθηκαν κοινές 
συνεδριάσεις σε επίπεδο ομάδων εργασίας. Η Επιτροπή έλαβε ενεργό μέρος στις 
εργασίες του ΟΟΣΑ. Μεταξύ αυτών συγκατελέγεται η ενεργός συμμετοχή στις 
εργασίες της επιτροπής βιομηχανίας του ΟΟΣΑ σχετικά με τις "επιδοτήσεις και 
τις διαρθρωτικές προσαρμογές". 
114. Κατά τη διάρκεια του έτους συνεχίστηκαν οι προσπάθειες για την 
ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων του Γύρου της Ουρουγουάης της GATT, μέσω 
πολυμερών συνομιλιών καθώς και διμερών επαφών με τους εμπορικούς εταίρους, 
για την επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά ορισμένα εκκρεμή θέματα. Η Επιτροπή 
πιστεύει ότι έχει ζωτική σημασία να ολοκληρωθεί με επιτυχία ο γύρος των 
διαπραγματεύσεων έτσι ώστε να τερματιστούν οι αβεβαιότητες που επιβαρύνουν το 
περιβάλλον για το διεθνές εμπόριο και τις επενδύσεις και να τεθούν σε 
εφαρμογή οι αναμενόμενες σημαντικές βελτιώσεις του εν λόγω περιβάλλοντος. Η 
Επιτροπή θεωρεί ότι μετά την ολοκλήρωση αυτού του γύρου των διαπραγματεύσεων, 
η πολιτική για την ενθάρρυνση της ικανοποιητικής εφαρμογής των κανόνων 
ανταγωνισμού από τις συναλλασσόμενες χώρες θα πρέπει να συμπληρωθεί με νέες 
πρωτοβουλίες θέσπισης διεθνών κανόνων για την αντιμετώπιση ιδιωτικών 
πρακτικών που στρεβλώνουν ή περιορίζουν το διεθνή ανταγωνισμό. 
1.V.§1. 1 07 
^Τ2> Κεφάλαιο V ; Η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
<Τ4> §1. Διάφανεια 
ι 
115. Η προσοχή που γενικά δίνεται στην πολιτική ανταγωνισμού αυξήθηκε ακόμη 
περισσότερο με την θέση σε εφαρμογή του κανονισμού για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων. Ωστόσο, για να γίνει η εν λόγω πολιτική κατανοητή και να 
τύχει της υποστήριξης τόσο των οικονομικών και πολιτικών φορέων λήψης 
αποφάσεων όσο και του ευρέως κοινού γενικότερα, θα πρέπει να καταβληθεί 
ιδιαίτερη προσπάθεια όσον αφορά τη διαφάνεια προκειμένου να γίνουν καλύτερα 
αντιληπτές οι λαμβανόμενες αποφάσεις και η ακολουθούμενη πολιτική. Από τα 
πολιτικά γεγονότα που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια αυτού του έτους προκύπτει 
σαφώς ότι το πρόβλημα αφορά όλες τις κοινοτικές πολιτικές καθώς και την 
ευρωπαϊκή πολιτική των κρατών μελών. Εξάλλου, στο πλαίσιο της πρόσφατης 
έκθεσης Sutherland υπογραμμίζεται η αναγκαιότητα αυτής της προσπάθειας 
ενημέρωσης και διαφάνειας, προκειμένου να βελτιωθεί όχι μόνο ο βαθμός 
αποδοχής των κοινοτικών πολιτικών αλλά και η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής 
τους, γεγονός το οποίο προϋποθέτει ότι τόσο οι εθνικές αρχές, με την ευρεία 
έννοια του όρου, όσο και οι ιδιώτες, γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις 
υποχρεώσεις τους. 
Εξάλλου η επίτευξη ενός επαρκούς επιπέδου ενημέρωσης αποτελεί απαραίτητη 
προϋπόθεση για την εφαρμογή σε αποκεντρωμένη βάση, σύμφωνα με την αρχή της 
επικουρικότητας, της πολιτικής ανταγωνισμού. Για το σκοπό αυτό καταβάλλεται 
εδώ και πολλά χρόνια μια προσπάθεια ενημέρωσης τόσο των οικονομικών και 
πολιτικών κύκλων όσο και του ευρύτερου κοινού, καθότι είναι αναμφισβήτητο ότι 
ή πολιτική ανταγωνισμού πρέπει να αποσκοπεί στην όσο το δυνατόν ευρύτερη 
κατανόηση και υποστήριξη της. Η προσπάθεια αυτή συνεχίζεται με τη διατήρηση 
των υφιστάμενων μέτρων καθώς και με την ανάληψη νέων πρωτοβουλιών. 
116. Ετσι, όλες οι αποφάσεις που λαμβάνονται βάσει των άρθρων 85 και 86 
δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕΕΚ) και 
επιπλέον παρουσιάζονται συνοπτικά στο Δελτίο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Το 
Γδιο συμβαίνει επίσης και με όλα τα διαδικαστικά στάδια των υποθέσεων για τις 
οποίες εφαρμόζεται ο κανονισμός σχετικά με τον έλεγχο των συγκεντρώσεων καθώς 
και με τις γνωμοδοτήσεις της συμβουλευτικής επιτροπής που αφορούν τις εν λόγω 
υποθέσεις, εφόσον αυτό ζητηθεί από τα κράτη μέλη. Στην ΕΕΕΚ δημοσιεύονται 
επίσης οι ανακοινώσεις με τις οποίες η Επιτροπή εξαγγέλει, μετά από μια πρώτη 
εξέταση της περίπτωσης, την κατευθυντήρια γραμμή που προτίθεται να 
1.V.S1. 2 
072 
ακολουθήσει σε συγκεκριμένη υπόθεση η οποία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του 
κανονισμού αριθ. 17 και παράλληλα καλεί τους τυχόν ενδιαφερόμενους να 
υποβάλλουν τα σχόλια τους. Το έτος αυτό σημειώθηκε εξάλλου μια νέα εξέλιξη 
στο εν λόγω θέμα: στο πλαίσιο μιας υπόθεσης(Ι), η Επιτροπή δημοσίευσε 
ανακοίνωση με την οποία ενημερώθηκαν οι λοιποί ενδιαφερόμενοι για την 
αποστολή κοινοποίησης και κλήθηκαν να υποβάλλουν τα σχόλια τους. Παρέχεται 
έτσι η δυνατότητα στους τρίτους να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους από τα πρώτα 
ήδη στάδια της εξέτασης του θέματος από την Επιτροπή, γεγονός το οποίο 
επιτρέπει την επιτάχυνση της διαδικασίας. Η Επιτροπή προτίθεται να 
προσφεύγει συστηματικότερα στη μέθοδο αυτή όταν πρόκειται για περιπτώσεις 
στις οποίες εμπλέκονται κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας, οι 
λεγόμενες διαρθρωτικές^). 
Τέλος, στα προαναφερθέντα μπορεί να προστεθεί και το ότ ι η Επιτροπή εκδίδει 
ανακοινώσεις για τον τύπο για οποιοδήποτε σημαντικό γεγονός. Επιπλέον, 
στόχος της ετήσιας έκθεσης για την πολιτική ανταγωνισμού είναι να δοθεί μια 
συνθετική και παράλληλα αναλυτική εικόνα της δραστηριότητας της Επιτροπής 
στον τομέα αυτό. 
117. Για να ανταποκριθεί στις επιθυμίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, η Επιτροπή συνέχισε τις προσπάθειες της για τη βελτίωση της 
διαφάνειας σε θέματα κρατικών ενισχύσεων. Εξέδωσε την τρίτη της έκθεση για 
τις κρατικές ενισχύσεις στην Κοινότητα(^), η οποία παρέχει, για την περίοδο 
1981-1990 μια συνολική και συνθετική εικόνα του συνόλου των ενισχύσεων που 
χορήγησαν τα διάφορα κράτη μέλη στους τομείς της μεταποίησης, του άνθρακα, 
της γεωργίας, της αλιείας των σιδηροδρόμων και των εσωτερικών πλωτών οδών. Η 
έκθεση παρέχει τη δυνατότητα προσδιορισμού ορισμένων τάσεων, συγκρίσεως 
μεταξύ κρατών μελών ανάλογα με τη φύση των ενισχύσεων και τους στόχους που 
επιδιώκουν, αξιολόγησης της επιτευχθείσας από την Επιτροπή προόδου όσον αφορά 
την ενίσχυση της πολιτικής της, ενώ παράλληλα περιέχει ενδείξεις για τους 
μελλοντικούς τομείς δραστηριότητας. Απευθύνεται τόσο στα κράτη μέλη όσο και 
στους ενδιαφερόμενους τρίτους. 
(1) Βλέπε την υπόθεση Carlsberg/Allied, σημείο 131 της παρούσας έκθεσης. 
(2) Βλέπε σχετικά το σημείο 122 της παρούσας έκθεσης. 
(3) Σημείο 350 της παρούσας έκθεσης. 
1.V.§1. 3 
118. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι αποφάσεις της Επιτροπής σε θέματα 
κρατικών ενισχύσεων ανακοινώνονται στον τύπο αμέσως μετά την έκδοση τους και 
σχετική περίληψη δημοσιεύεται στο μηνιαίο δελτίο δραστηριότητας των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Επίσης, οι αποφάσεις αυτές, όπως και εκείνες που 
λαμβάνονται βάσει των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης, δημοσιεύονται 
συστηματικά στην Επίσημη Εφημερίδα, εκτός εκείνων που είναι ελάσσονος 
σημασίας και εκδίδονται με συνοπτική διαδικασία. Η δημοσίευση αυτή, η οποία 
αναμένεται να διευρύνει τις δυνατότητες προσφυγής εκ μέρους τρίτων, γίνεται 
υπό μορφή αναγνωριστικού δελτίου το οποίο, όσον αφορά τις ενισχύσεις που 
εγκρίθηκαν χωρίς εμπεριστατωμένη έρευνα, περιλαμβάνει τα κυριότερα στοιχεία 
της περίπτωσης· για όλους τους άλλους τύπους αποφάσεων, η δημοσίευση γίνεται 
ολόκληρη 
119. Στον τομέα των ενισχύσεων πάντα, το έτος αυτό πραγματοποιήθηκαν τρεις 
πολυμερείς συνεδριάσεις με τους εθνικούς εμπειρογνώμονες(4). οι συνεδριάσεις 
αυτές αφορούσαν κυρίως σχέδια πλαισίων για τις εξαγωγικές ενισχύσεις προς τις 
τρίτες χώρες, τις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, τις 
ενισχύσεις στον τομέα των συνθετικών ινών και τις ενισχύσεις στον τομέα του 
αυτοκινήτου. Οι συνεδριάσεις αυτές παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να 
λαμβάνει υπόψη, στο μέτρο του δυνατού, τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις των 
κρατών μελών. Παράλληλα αναμένεται να διευκολύνουν την καλύτερη κατανόηση 
των πλαισίων εκ μέρους των εθνικών διοικήσεων και να αυξήσουν έτσι την 
ασφάλεια του δικαίου. 
Επιπλέον, η Επιτροπή συνέχισε να δημοσιεύει διάφορες ανακοινώσεις και πλαίσια 
προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι εφαρμοζόμενοι κανόνες σε τομείς όπως οι 
ενισχύσεις στις MME, ή η εφαρμογή του άρθρου 85 στις κοινές επιχειρήσεις με 
χαρακτήρα συνεργασίας (κατευθυντήριες γραμμές για τις κοινές επιχειρήσεις) 
καθώς και η εφαρμογή της αρχής του "de minimis" στις συμβάσεις που αφορούν το 
ζύθο(5). Εκδόθηκε επίσης ανακοίνωση για την εφαρμογή, εκ μέρους των εθνικών 
δικαστηρίων(6), του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού ενώ στο στάδιο της 
προετοιμασίας ευρίσκεται η ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85 
(4) Σημεία 339 και επόμενα της παρούσας έκθεσης. 
(5) Βλέπε σημείο 301 της παρούσας έκθεσης. 
(6) Βλέπε σημείο 299 της παρούσας έκθεσης. 
i.v.u.4 074 
της Συνθήκης στους εμπορικούς αντιπροσώπους. Τέλος, η Επιτροπή εξέδωσε 
κανονισμό για τη μετατροπή και προσαρμογή τεσσάρων κανονισμών χορηγήσεως 
απαλλαγών κατά κατηγορίες^7). Ο αριθμός και η ποικιλία των εκδοθέντων 
κειμένων αποτελούν μια σημαντική συνεισφορά στην προσπάθεια για βελτίωση της 
διάφανειας. 
Η Επιτροπή δημοσίευσε το Πράσινο Βιβλίο της για τις ταχυδρομικές 
υπηρεσίες^®). Το θέμα αυτό έχει επιπτώσεις τόσο στο γενικότερο οικονομικό 
και κοινωνικό επίπεδο όσο και στην πολιτική ανταγωνισμού. Το ίδιο ισχύει 
και για τη διεξαχθείσα από την Επιτροπή εξέταση στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών η οποία επίσης κατέληξε στη δημοσίευση ενός εγγράφου για τις 
υπηρεσίες και ενός άλλου για τους εξοπλισμούς. Και στις δύο περιπτώσεις, τα 
έγγραφα αυτά εντάσσονται στο πλαίσιο μιας ευρείας ανταλλαγής απόψεων. 
Τέλος, η Επιτροπή άρχισε το έτος αυτό να δημοσιεύει επεξηγηματικά φυλλάδια 
γενικού χαρακτήρα με στόχο την παροχή στο ευρύ κοινό βασικών πληροφοριακών 
στοιχείων για την πολιτική ανταγωνισμούί^). 
Είναι επίσης διαθέσιμες διάφορες συλλογές αποφάσεων που λήφθηκαν βάσει των 
άρθρων 85 και 86 και του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, ενώ 
επίσης διαθέσιμο είναι το σύνολο της εφαρμοζόμενης νομοθεσίας. Προσεχώς, οι 
σχετικές συλλογές θα ενημερωθούν και θα συμπληρωθούν όσον αφορά τις κρατικές 
ενισχύσεις. 
Επιπλέον, στο πλαίσιο πολιτικής για τη βελτίωση της διαφάνειας υπάλληλοι των 
υπηρεσιών της Επιτροπής συμμετέχουν ολοένα και συχνότερα σε ενημερωτικές 
εκδηλώσεις για το κοινό διαφόρων κατηγοριών ενώ παράλληλα στη Γενική 
Διεύθυνση Ανταγωνισμού εργάζονται για ορισμένο χρονικό διάστημα εθνικοί 
υπάλληλοι τόσο των κρατών μελών όσο και τρίτων χωρών, καθώς και πολυάριθμοι 
ασκούμενοι (stagiaires). 
(7) Βλέπε σχετικά το σημείο 265 της παρούσας έκθεσης. 
(8) Βλέπε σημείο 512 της παρούσας έκθεσης. 
(9) Το πρώτο από τα φυλλάδια αυτά φέρει τον τίτλο "Πολιτική ανταγωνισμού 
στην ευρωπαϊκή Κοινότητα" και εκδόθηκε στο πλαίσιο της σειράς "European 
File". 
l.V.§2. 5 C 7 5 
<T4> §2. Επικουρικότητα 
120. Την περίοδο αυτή διεξάγεται ευρεία συζήτηση σχετικά με την αρχή της 
επικουρικότητας, η οποία επηρεάζει και την πολιτική του ανταγωνισμού. 
Ως προς το θέμα αυτό, είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι πριν ακόμη η έννοια 
αυτή λάβει τις σημερινές της διαστάσεις, το περιεχόμενο της είχε επηρεάσει τη 
σύνταξη των κανόνων ανταγωνισμού της Συνθήκης. Ετσι, σύμφωνα με τα άρθρα 85 
και 86 η Επιτροπή μπορεί να παρέμβει μόνο σε περιπτώσεις που απειλείται ο 
ανταγωνισμός στην κοινή αγορά και όταν η αμφισβητούμενη συμφωνία ή 
συμπεριφορά έχουν επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Από την 
ανακοίνωση "de minimis" του 1986 προκύπτει ότι, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, 
για να εφαρμοσθούν οι κανόνες ανταγωνισμού θα πρέπει να είναι υπολογίσιμες οι 
περιοριστικές επιπτώσεις. 
Η ίδια παρατήρηση μπορεί να διατυπωθεί για τον κανονισμό σχετικά με τον 
έλεγχο των συγκεντρώσεων. Ο εν λόγω κανονισμός προβλέπει δυνατότητα 
παρέμβασης της Επιτροπής μόνο για τις πράξεις με ευρωπαϊκή εμβέλεια, η οποία 
υπολογίζεται σε συνάρτηση αφενός με το μέγεθος των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων 
και αφετέρου με το διασυνοριακό χαρακτήρα των δραστηριοτήτων τους. Επιπλέον, 
ακόμη και στην περίπτωση υπέρβασης των καθορισθέντων ορίων, ο κανονισμός 
παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να παραπέμπει στις εθνικές αρχές τις 
υποθέσεις εκείνες που θεωρεί ότι ουσιαστικά εμπίπτουν στη δικαιοδοσία των 
κρατών μελών. 
Η αρχή της επικουρικότητας ενδείκνυται επίσης και στην περίπτωση της 
εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού. Η Επιτροπή συνεργάζεται ήδη με τις 
εθνικές αρχές στο πλαίσιο των διαδικασιών εφαρμογής των άρθρων 85 και 86, 
καθώς και του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Προς την 
κατεύθυνση αυτή, όμως, υπάρχουν ευρύτερα περιθώρια. Πράγματι, όσον αφορά τις 
καταγγελίες των οποίων οι επιπτώσεις περιορίζονται ουσιαστικά σε εθνικό 
επίπεδο, η Επιτροπή τάσσεται καταρχήν υπέρ της αντιμετώπισης τους από τις 
εθνικές αρχές, βάσει του εθνικού ή κοινοτικού δικαίου περί ανταγωνισμού. Μια 
τέτοια κατανομή αρμοδιοτήτων παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να 
αφιερώσει, κατά προτεραιότητα, τους περιορισμένους πόρους της στην 
αντιμετώπιση περιπτώσεων κοινοτικής σημασίας εξασφαλίζοντας παράλληλα την 
ορθή εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις. 
Εξάλλου, το Πρωτοδικείο επιβεβαίωσε ότι η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να 
l.V.§2. 6 076 
καθορίζει τις προτεραιότητες της ανάλογα με το κοινοτικό συμφέρον(10) και η 
Επιτροπή διαθέτει ήδη κάποια θετική εμπειρία σχετικά με την εφαρμογή αυτής 
της προσέγγισης. 
Είναι ενδιαφέρον να υπογραμμιστεί ότι, αν οι εθνικές αρχές μπορούν στο 
πλαίσιο αυτό να διευκολύνουν την Επιτροπή στην εκτέλεση του καθήκοντος της, 
το ίδιο μπορεί να συμβεί και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ετσι, αν παραστεί 
ανάγκη, η Επιτροπή μπορεί να κάνει χρήση των ειδικών εξουσιών της για να 
παρέμβει σε περίπτωση που αρχικά εξετάστηκε από εθνική αρχή. Αυτό συνέβη 
εφέτος κατά την εξέταση των τιμών των οπτικοακουστικών υπηρεσιών στη Δανία, 
αφού προηγήθηκαν επαφές με την αρμόδια για τον ανταγωνισμό δανική αρχή(ϋ). 
Εξάλλου, είναι βέβαιο ότι πολυάριθμοι παράγοντες συνηγορούν σήμερα, σύμφωνα 
άλλωστε και με τη διαπιστωθείσα τάση στο πλαίσιο της έκθεσης Sutherland, για 
αυξημένη συμμετοχή των εθνικών δικαστηρίων στην εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού. Πράγματι, τα άρθρα 85 και 86 καθώς και οι διατάξεις των 
κανονισμών εξαίρεσης κατά κατηγορίες, είναι αμέσου εφαρμογής και συχνά τα 
εθνικά δικαστήρια είναι σε θέση να διατάξουν ταχέως τη λήψη προσωρινών μέτρων 
υπέρ των εναγόντων. Επιπλέον, μπορούν ταυτοχρόνως να εκδικάσουν όλες τις 
πτυχές της διαφοράς, συμπεριλαμβανομένων των ενδεχόμενων αποφάσεων για 
χορήγηση αποζημιώσεων. Για να διευκολυνθεί η υλοποίηση αυτού του στόχου, η 
Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου 
ανταγωνισμού από τα εθνικά δικαστήρια(12). χ0 κείμενο αυτό διευκρινίζει τις 
διάφορες καταστάσεις που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τα εν λόγω δικαστήρια. 
Τα δικαστήρια αυτά μπορούν επίσης να ζητήσουν, εφόσον το κρίνουν αναγκαίο, τη 
συνδρομή της Επιτροπής για την εξασφάλιση των νομικών και πραγματικών 
στοιχείων. Η Επιτροπή έχει ήδη παράσχει τη συνδρομή της σε περίπτωση που 
αυτό ζητήθηκε από τα εθνικά δικαστήρια και είναι έτοιμη να συνεχίσει να το 
πράττε ι. 
121. Η αρχή της επικουρικότητας δεν έχει εξ ορισμού ιδιαίτερη θέση όσον αφορά 
τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων. Είναι πράγματι δύσκολο να υποτεθεί ότι 
ένα κράτος μέλος θα μπορεί να ελέγχει, στο όνομα του κοινοτικού συμφέροντος, 
τις ενισχύσεις που το ίδιο χορηγεί στη δική του επικράτεια. Ωστόσο η 
Επιτροπή εξέδωσε ορισμένες διατάξεις οι οποίες, μελλοντικά, θα την απαλλάξουν 
από την ενασχόληση της με ενισχύσεις μικρής σημασίας. 
(10) Βλέπε την υπόθεση Automec, σημείο 323 της παρούσας έκθεσης. 
(11) Βλέπε σημείο 548 της παρούσας έκθεσης. 
(12) Βλέπε σημείο 299 της παρούσας έκθεσης. 
077 
l.V.§2. 7 U / / 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι κάτω από ένα ορισμένο επίπεδο, οι ενισχύσεις δεν 
μπορούν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και, κατά συνέπεια, να 
προκαλέσουν στρεβλώσεις ανταγωνισμού σε κοινοτικό επίπεδο. Από αυτό 
προκύπτει ότι τέτοιου είδους ενισχύσεις δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του 
άρθρου 92, παράγραφος 1 της Συνθήκης και ότι, συνεπώς, εναπόκειται 
αποκλειστικά στα κράτη μέλη να ελέγξουν, αν το επιθυμούν, τη χορήγηση της 
ενίσχυσης βάσει των κριτηρίων ανταγωνισμού. Καθορίστηκε όριο 50.000 ECU ανά 
επιχείρηση και για τριετή περίοδο. Είναι μάλλον απίθανο να κατορθώσει η 
Επιτροπή να αυξήσει περαιτέρω τα προαναφερθέντα όρια. Ωστόσο, δεν πρέπει να 
υποτιμάται η σημασία της προαναφερθείσας ανακοίνωσης δεδομένου ότι για πρώτη 
φορά η Επιτροπή δέχτηκε, σε ένα γενικού χαρακτήρα κείμενο, ότι ορισμένες 
ενισχύσεις δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92. 
Εξάλλου, το γεγονός ότι οι θιγόμενες επιχειρήσεις προσφεύγουν στα εθνικά 
δικαστήρια λόγω παράνομης ή πρόωρης παροχής ενίσχυσης σε ανταγωνιστή, μπορεί 
να συμβάλλει στην ουσιαστική ενίσχυση του ελέγχου που ασκεί η Επιτροπή. 
Στο θέμα των κρατικών ενισχύσεων απεικονίζεται κατά τρόπο σαφή η δεύτερη 
διάσταση της αρχής της επικουρικότητας, σύμφωνα με την οποία μια πρωτοβουλία 
πρέπει να αναλαμβάνεται σε κοινοτικό επίπεδο όταν αυτό δεν μπορεί να γίνει 
πιο αποτελεσματικά σε άλλο πλαίσιο. 'Σχετικά με το θέμα αυτό, πρέπει να 
υπενθυμιστεί ότι η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς αποτελεί ευθύνη της 
Κοινότητας και προϋποθέτει την ύπαρξη ομοιόμορφων συνθηκών ανταγωνισμού στην 
αγορά αυτή. Τελικά, αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ανάληψη ενεργειών 
σε κεντρικό σχετικά επίπεδο. Είναι συνεπώς σαφές ότι για να επιτευχθούν οι 
στόχοι της πολιτικής ανταγωνισμού στην Κοινότητα πρέπει, σύμφωνα με την αρχή 
της επικουρικότητας, να διατηρήσει η Επιτροπή τον κεντρικό ρόλο για την 
εφαρμογή και τον καθορισμό των όρων ανταγωνισμού. Ενα άλλο παράδειγμα 
αποτελούν οι οριζόντιες συμφωνίες με κοινοτική εμβέλεια, για την αντιμετώπιση 
των οποίων μόνον η Επιτροπή διαθέτει τις κατάλληλες εξουσίες για τη διεξαγωγή 
έρευνας και τη λήψη απόφασης. Εξάλλου, με την εφαρμογή του άρθρου 130Β της 
συνθήκης του Μάαστριχτ, θα λαμβάνεται ιδιαιτέρως υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων 
για τις κρατικές ενισχύσεις ο στόχος σχετικά με την ενίσχυση της οικονομικής 
και κοινωνικής συνοχής στην Κοινότητα. 
1.V.S3. 8 07 8 
<T4> §3. Προσαρμογή των δ ιαδικασιών 
122. Η πολιτική για τη διαφάνεια συμβάλλει ταυτοχρόνως στην καλύτερη γνώση 
και την ευρύτερη αποδοχή των κανόνων ανταγωνισμού και συνεπώς καθιστά πιο 
αποτελεσματική την εφαρμογή τους. Το ίδιο ισχύει και για την αρχή της 
επικουρικότητας, χάρη στην οποία την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων αναλαμβάνει 
η πλέον ενδεδειγμένη αρχή. Η συστηματικότερη όμως εφαρμογή του κοινοτικού 
δικαίου απαιτεί παράλληλα την ανάληψη πρωτοβουλίας στο επίπεδο των εργασιών 
της ίδιας της Επιτροπής προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητα της για επιτυχή 
διεκπεραίωση των καθηκόντων της. 
123. Η Επιτροπή προτίθεται να επιταχύνει το ρυθμό ολοκλήρωσης των διαδικασιών 
που διεξάγονται στο πλαίσιο της εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης 
ΕΟΚ. Παρότι κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών μειώθηκε σημαντικά ο χρόνος 
ολοκλήρωσης λόγω της ορθολογικής οργάνωσης των εργασιών της ΓΔ IV, ωστόσο, η 
διάρκεια των εν λόγω διαδικασιών εξακολουθεί πάντα να θεωρείται ως υπερβολικά 
μακρά. Πρόκειται για ένα γενικό πρόβλημα. Την περίοδο αυτή η Επιτροπή 
εξετάζει τις δυνατότητες αντιμετώπισης του εν λόγω προβλήματος μέσω της 
βελτίωσης του τρόπου εργασίας της. Προς την κατεύθυνση αυτή λήφθηκαν ήδη 
συγκεκριμένα μέτρα στον τομέα των κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα 
συνεργασίας, τις λεγόμενες διαρθρωτικές. 
124. Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει όλες τις περιπτώσεις συνεργασίας για τις 
οποίες απαιτούνται σημαντικές μεταβολές στη διάρθρωση των επιχειρήσεων που 
μετέχουν στη συμφωνία. Πρόκειται συνεπώς για κοινές επιχειρήσεις με μεγάλο 
αριθμό στοιχείων ενεργητικού, και ιδιαίτερα για κοινές επιχειρήσεις παραγωγής 
και για επιχειρήσεις που αφορούν την κατασκευή και την εμπορία προϊόντων που 
αναφέρονται στη σύμβαση. Τέτοιου είδους περιπτώσεις πρέπει να εξετάζονται 
κατά προτεραιότητα και σε σύντομο χρονικό διάστημα. Πράγματι, μόνο η ταχεία 
λήψη απόφασης της Επιτροπής για τη συμφωνία που αναφέρεται στην κοινοποίηση 
παρέχει στους ενδιαφερόμενους την ασφάλεια δικαίου η οποία είναι απαραίτητη 
για την υλοποίηση των σχεδίων τους. 
Το νέο καθεστώς θα βασιστεί εν μέρει στην εμπειρία από την εφαρμογή του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 για τον έλεγχο των πράξεων συγκέντρωσης. Η 
Επιτροπή, σε διάστημα δύο μηνών από την ημερομηνία παραλαβής όλων των 
στοιχείων της κοινοποιηθείσας περίπτωσης, θα γνωστοποιεί στους 
ενδιαφερόμενους εγγράφως το κατά πόσο η συμφωνία τους συμβιβάζεται με τους 
κανόνες ανταγώνισμού. 
l.V.§3. 9 079 
To περιεχόμενο αυτής της επιστολής θα ποικίλλει ανάλογα με τις συγκεκριμένες 
περιστάσεις : 
Στις περιπτώσεις για τις οποίες δεν τίθεται πρόβλημα, η Επιτροπή 
αποστέλει διοικητική επιστολή θέσης στο αρχείο στην οποία 
επιβεβαιώνεται ότι η συμφωνία συμβιβάζεται με το άρθρο 85, 
παράγραφος 1 ή 3. 
Αν η αποστολή διοικητικής επιστολής θέσης στο αρχείο δεν κρίνεται 
σκόπιμη καθότι η υπόθεση πρέπει να ρυθμιστεί με τη λήψη τυπικής 
απόφασης, η Επιτροπή ενημερώνει τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις για 
την πρόθεση της να εκδώσει απόφαση αρνητικής πιστοποίησης ή 
απαλλαγής. 
Αν η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες για το άν η συμφωνία 
συμβιβάζεται με τους κανόνες ανταγωνισμού, απευθύνει στα 
ενδιαφερόμενα μέρη προειδοποιητική επιστολή για την έναρξη 
εμπεριστατωμένης εξέτασης η οποία ενδέχεται, ανάλογα με την 
περίπτωση, να καταλήξει σε έκδοση απόφασης απαγόρευσης, απαλλαγής με 
υποχρεώσεις κάι όρους ή απλής απαλλαγής. 
Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες εξετάζεται το ενδεχόμενο λήψης τυπικής 
απόφασης, η Επιτροπή ενημερώνει τα μέρη, ενδεικτικά, για την προβλεπόμενη 
ημερομηνία έκδοσης της τελικής απόφασης καθώς και για οποιαδήποτε τροποποίηση 
αυτής της ημερομηνίας λόγω, ενδεχομένως, των περιστάσεων υπό τις οποίες 
διεξάγεται η διαδικασία. 
Το νέο καθεστώς, το οποίο εφαρμόζεται από 1ης Ιανουαρίου 1993, βασίζεται εξ 
ολοκλήρου στην αρχή της αυτοπειθαρχίας την οποίαν οφείλουν να τηρούν οι 
αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής. Εχουν δοθεί οδηγίες σε εσωτερικό επίπεδο 
για την εφαρμογή των προαναφερθέντων κανόνων. 
Αναμένεται ότι το σύστημα αυτό θα εξασφαλίσει στην Επιτροπή τη δυνατότητα 
ταχύτερης λήψης αποφάσεων, μεγαλύτερης διαφάνειας των διαδικασιών και 
υψηλότερο βαθμό ασφάλειας του δικαίου. Η εφαρμογή του σε μια συγκεκριμένη 
κατηγορία κοινοποιήσεων θα έχει ταυτοχρόνως το χαρακτήρα δοκιμής, της οποίας 
τα αποτελέσματα αναμένεται να χρησιμοποιηθούν για την εκτίμηση των 
πραγματικών δυνατοτήτων επιτάχυνσης των διαδικασιών χωρίς αύξηση του 
προσωπικού. Επίσης, με την εμπειρία που θα αποκτήσει στο πλαίσιο αυτό, η 
Επιτροπή θα μπορέσει να καθορίσει αν το σύστημα μπορεί να εφαρμοστεί και σε 
άλλους τύπους συμφωνιών που περιορίζουν τον ανταγωνισμό. 
l.V.§4. 10 080 
<T4> §4. Οι δραστηριότητες της Επιτροπής (ποσοτική περιγραφή) 
125. Στις 31 Δεκεμβρίου 1992 το προσωπικό της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού 
ανερχόταν σε 407 άτομα (συμπεριλαμβανομένων των εθνικών εμπειρογνωμόνων). Το 
44% του διαθέσιμου προσωπικού είχε ως αντικείμενο εργασίας τα άρθρα 85 και 86 
της συνθήκης ΕΟΚ, το 12% τις περιπτώσεις ελέγχου των συγκεντρώσεων, το 3% 
ασχολείτο με το άρθρο 90 της συνθήκης ΕΟΚ, το 21% με τις περιπτώσεις κρατικών 
ενισχύσεων, το 9% με τις διεθνείς σχέσεις και συντονισμό, το 11% με την 
επεξεργασία δεδομένων, τεκμηρίωση και άλλα καθήκοντα οριζόντιου χαρακτήρα. 
126. Στις 31 Δεκεμβρίου 1992 εκκρεμούσαν 1562 περιπτώσεις των άρθρων 85 και 
86 της συνθήκης ΕΟΚ. Σε σύγκριση με τις 2287 περιπτώσεις που εκκρεμούσαν την 
1η Ιανουαρίου του έτους αυτού, παρατηρείται μείωση της συσσωρευθείσας 
εργασίας κατά περισσότερο από 30%· η προσπάθεια για τη μείωση του φόρτου 
εργασίας θα συνεχιστεί και αναμένεται ότι προς την κατεύθυνση αυτή θα 
συμβάλλει θετικά η εντατικότερη εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 από τα εθνικά 
δικαστήρια. Την εφαρμογή αυτή θα διευκολύνει η σχετική ανακοίνωση που 
εκδόθηκε πρόσφατα(Ι3). Κατά τη διάρκεια του έτους 399 περιπτώσεις 
προστέθηκαν στο φόρτο εργασίας της Επιτροπής· αναλυτικά πρόκειται για 246 
αιτήσεις ή κοινοποιήσεις, 110 καταγγελίες και 43 αυτεπάγγελτες διαδικασίες· 
από την άλλη πλευρά, κατά το 1992 ολοκληρώθηκαν 1124 περιπτώσεις. Στις 31 
Δεκεμβρίου 1992 ο φόρτος εργασίας της Επιτροπής σχετικά με τα άρθρα 85 και 86 
συνίστατο σε 1064 αιτήσεις ή κοινοποιήσεις, 287 καταγγελίες και 211 
αυτεπάγγελτες διαδικασίες. 
Από τις ολοκληρωθείσες περιπτώσεις οι 176 έκλεισαν με την αποστολή 
διοικητικού χαρακτήρα επιστολών, εφόσον οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις 
συμφώνησαν με τη γραπτή δήλωση θέσης εκ μέρους της Γενικής Διεύθυνσης 
Ανταγωνισμού· σε 8 από τις περιπτώσεις αυτές προηγήθηκε δημοσίευση σύμφωνα με 
το άρθρο 19, παράγραφος 3 του κανονισμού 17. Επίσης διευθετήθηκαν 553 
περιπτώσεις λόγω του ότι οι σχετικές συμφωνίες δεν ίσχυαν πλέον, η επίπτωση 
τους ήταν εντελώς αμελητέα και δεν δικαιολογούσε περισσότερη ενασχόληση, οι 
καταγγελίες είχαν αμφισβητηθεί διότι η έρευνα δεν αποκάλυψε καμία πρακτική 
που να είναι αντίθετη με τους κανόνες ανταγωνισμού. Το 1992, η εξέταση 20 
συμφωνιών ή πρακτικών οδήγησε στη λήψη τυπικής απόφασης για το σύμφωνο 
χαρακτήρα τους με τους κανόνες ανταγωνισμού. Η Επιτροπή θεώρησε ότι σε 5 
περιπτώσεις οι συμφωνίες αυτές παραβίαζαν το άρθρο 85, παράγραφος 1, χωρίς 
ωστόσο να επιβάλλει πρόστιμα· σε 5 άλλες περιπτώσεις επιβλήθηκε πρόστιμο. Με 
(13) Βλέπε σημείο 299 της παρούσας έκθεσης. 
l.V.§4. 11 081 
τέσσερις αποφάσεις χορηγήθηκε επίσημη απαλλαγή σε συμφωνία βάσει του άρθρου 
85, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΟΚ. Τέλος, σε τρεις περιπτώσεις, η Επιτροπή 
έκρινε ότι υπήρχε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης βάσει του άρθρου 86 της 
Συνθήκης ΕΟΚ και επέβαλε πρόστιμο. 
Επιπλέον η Επιτροπή εξέδωσε τρεις αποφάσεις για επιβολή προστίμου σε 
επιχείρηση που δεν συμμορφώθηκε με απόφαση κατόπιν επαλήθευσης. Επίσης το 
1992 η Επιτροπή εξέδωσε επτά επίσημες αποφάσεις απόρριψης καταγγελιών. 
127. Σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, 
κατά τη διάρκεια του έτους κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή 59 νέες περιπτώσεις 
ενώ 61 περιπτώσεις ολοκληρώθηκαν με τη λήψη τελικής απόφασης. 
Σε εννέα από τις 61 τελικές αποφάσεις, η Επιτροπή θεώρησε ότι η 
κοινοποιηθείσα πράξη δεν αποτελούσε συγκέντρωση σύμφωνα με τον κανονισμό 
(άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο (α) του κανονισμού αριθ. 4064/89). Σε 47 
περιπτώσεις, η Επιτροπή θεώρησε ότι η συγκέντρωση ήταν σύμφωνη με την κοινή 
αγορά και δεν διατύπωσε αντιρρήσεις (άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο (β)). Η 
Επιτροπή εξέδωσε τέσσερις αποφάσεις έγκρισης των συγκεντρώσεων βάσει του 
άρθρου 8, παράγραφος 2, του κανονισμού, αφού κίνησε προηγουμένως τη σχετική 
διαδικασία· τρεις από τις αποφάσεις αυτές περιλαμβάνουν όρους και 
υποχρεώσεις. Τέλος, σε μία περίπτωση λήφθηκε απόφαση η οποία επιτρέπει 
συγκέντρωση χωρίς επιβολή όρων. Στις 1 Ιανουαρίου 1992, υπήρχαν 7 εκκρεμείς 
υποθέσεις. Την 1η Ιανουαρίου 1993 οι εκκρεμείς υποθέσεις ανερχόταν σε 8. 
128. Στο πλαίσιο των διατάξεων περί ανταγωνισμού της συνθήκης ΕΚΑΧ λήφθηκε το 
1992 μία απόφαση βάσει του άρθρου 65 και 10 αποφάσεις βάσει του άρθρου 66. 
Επίσης 17 περιπτώσεις του άρθρου 65 διευθετήθηκαν με την αποστολή διοικητικού 
χαρακτήρα επιστολής ενώ σε 30 συγκεντρώσεις μικρής σημασίας χορηγήθηκε 
απαλλαγή βάσει της απόφασης 25/67. Δεν υφίστανται εκκρεμείς υποθέσεις στο 
πλαίσιο των κανόνων ΕΚΑΧ. 
Διενεργήθηκαν 76 έλεγχοι της δηλωθείσας παραγωγής από τις βιομηχανίες άνθρακα 
και χάλυβα που υπόκεινται σε εισφορά (άρθρα 49 και 50 της συνθήκης ΕΚΑΧ). 
129. Οσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, τα στοιχεία του πίνακα 1 φανερώνουν 
ότι ο αριθμός των περιπτώσεων που κοινοποίησαν τα κράτη μέλη το 1992 
παρέμεινε στα ίδια περίπου επίπεδα σε σχέση με εκείνα του 1991. Αντίθετα 
l.V.§4. 12 082 
σημαντική μείωση παρουσίασε ο αριθμός των περιπτώσεων για τις οποίες κινήθηκε 
η διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ και ο αριθμός των 
αρνητικών ή υπό όρους τελικών αποφάσεων. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει την 
εξέλιξη που παρατηρήθηκε πέρυσι και εξηγείται από την επιθυμία των κρατών 
μελών να λαμβάνουν περισσότερο απ'ό,τι στο παρελθόν υπόψη τους, ήδη από το 
στάδιο της κοινοποίησης, τους κανόνες ανταγωνισμού και τη νομολογία της 
Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Ανταμείβονται με τον τρόπο αυτό οι 
πρωτοβουλίες της Επιτροπής για βελτίωση της διαφάνειας και η αυστηρότητα των 
ελέγχων της. Επίσης, η αύξηση του αριθμού των σχεδίων που κοινοποίησαν και 
στη συνέχεια απέσυραν τα κράτη μέλη φανερώνει ότι τα κράτη είναι πλέον 
ευαίσθητα στις απόψεις που διατυπώνει η Επιτροπή κατά την εξέταση των σχεδίων 
τους και προτιμούν, εάν η Επιτροπή εκφράσει αντίρρηση, να αποφύγουν την 
κίνηση διαδικασίας για την έκδοση αρνητικής απόφασης με τα αποτελέσματα που 
αυτό συνεπάγεται για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. 
Κατά τη διάρκεια του 1992, η Επιτροπή κατέγραψε επίσης 102 περιπτώσεις που 
δεν είχαν κοινοποιηθεί σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 3 της Συνθήκης. 
Δεν διατύπωσε αντιρρήσεις για 71 περιπτώσεις αυτού του τύπου και κίνησε τη 
διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ για 18 
περιπτώσεις(1^). Ο αριθμός των μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων παρουσιάζεται 
μειωμένος σε σχέση με το 1991 (145 περιπτώσεις). Η εξέλιξη αυτή, αν 
επιβεβαιωθεί κατά τα προσεχή έτη, σημαίνει ότι τα κράτη μέλη τηρούν με 
περισσότερη προσοχή τις διατάξεις του άρθρου 93, παράγραφος 3, της συνθήκης 
ΕΟΚ. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλε βεβαίως η αποφασιστικότητα της Επιτροπής 
και η εξουσία για αναστολή παράνομης ενίσχυσης που το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο 
παραχώρησε στην Επιτροπή με τη νομολογία του στο πλαίσιο της υπόθεσης 
Boussac. 
(14) Ο αριθμός των περιπτώσεων που καταγράφηκαν το 1992 δεν αντιστοιχεί 
απαραίτητα στον αριθμό των ληφθεισών αποφάσεων. Για ορισμένες 
περιπτώσεις που καταγράφησαν το 1991 η απόφαση λήφθηκε το 1992. 
υ υ υ 
Πίνακας 1 - Δραστηριότητας «ου αφορούν τον έλεγχο των κρατικών ινιοχΰΟΕυν με εξαίρεση τις cxiiojuotι ς στη γεωργία, 
στην allele και τις μεταφορές 
Ιιος λρ ι βμός 
σχεδ (ων 
ίου 
MO ι vonοιήβηκαν 
92 
(ακό τ ι ς οκοΙc ς 
για τον τομέα 
σιδήρου και 
χάλυβα - 16) • ίση «ου έλαβε η En ι τροκήΙ *' 
Δεν 
ήγεipe 
αντ ι ppt\oz ι ς 
79 
(ακό τ ι ς οκο(ες 
για τον τομέα 
σιδήρου Mai 
χάλυβα - 11) Κ(νησε τη 
δ ιαδικαο(α του 
άρθρου 9 3, 
καράγραφος 2, 
ΕΟΚ ή του άρθρου 
8, παράγραφος 3, 
της ακό*. αρι θ. 
2320/81/ΕΚΛΧ Λκοφάσ cι ς 
για κεράτωση της 
της διαδικασίας 
των άρθρων 9 3, 
καράγρ. 2 ΕΟΚ ή 
8, καράγρ. 3, 
της απόφ. αρι θ. 
2320/81/ΕΚλΧ<2 > Τελική απόφαση 
βάσει των άρθριιν 
93, παράγραφος 2, 
ΕΟΚ ή 8, 
καράγραφος 3, 
της ακόφασης 
αρ ι θ . 
2320/81/ΕΚΑΧ<3 > 
30 
(ακό τις οκο(ες 
για τον τομέα 
σιδήρου Μα ι 
χάλυβα - 9) 19 14 
(ακό τ ι ς οκο(ε ς 
για τον τομέα 
σιδήρου Μα ι 
χάλυβα - 4) Σχέδια που 
κο ι νοκοι ή -
Βηκαν και 
μετά 
αποσύρ θηκαν 
από τα κράτη 
μέλη 
200 
(ακό τ ι ς οκο(ες 
γ ι α τον τομέα 
σ ιδήρου Μα ι 
χάλυβα - 81) 
174 
(ακό τ ι ς οκο(ες 
για τον τομέα 
σιδήρου Mai 
χάλυβα - 4) 
162 
( ακό τ ι ς οκο(ε ς 
γ ι α τον τομέα 
σ ι δήρου και 
χάλυβα - 10) 104 
(ακό τ ι ς οκο(ες 
για τον τομέα 
σιδήρου και 
χάλυβα - 25) 
101 
(ακό τ ι ς οκο(ες 
για τον τομέα 
σ ιδήρου και 
χάλυβα - 18) (4 > 
201 
(από τ ι ς οπο(ες 
για τ ον τ ομέ α 
σιδήρου Μα ι 
χάλυβα - 66)(4) 86 
(ακό τις οκο(ες 
γ ι α τον τομέα 
σιδήρου Μα ι 
χάλυβα - 56) 
55 
58 
(από τ ι ς οπο(ε ς 
γ ι α τον τ ομέα 
σιδήρου Μα ι 
χάλυβα - 1) 30 
(ακό τ ι ς οπο(ε ς 
για τον τομέα 
σιδήρου Μα ι 
χάλυβα » 13| 
18 13 
(ακό τις οπο(ε ς 
γ ι α τον τομέα 
σ ιδήρου και 
χάλυβα - 1) 
21 
(από τις οπο(ες 
γ ι α τον τομέα 
σ ιδήρου Μα ι 
χάλυβα - 9) 
21<5> 
1985 133 
(ακό τ ι ς οποί ες 
για τον τομέα 
σιδήρου Mai 
χάλυβα - 7) 102 
(ακό τις οκο(ες 
για τον τομέα 
σ ιδήρου Μα ι 
χάλυβα - 21) < *) 38 31 
(από τις οπο(ες 
για τον τομέα 
σ ι δήρου Μα ι 
χάλυβα - 1) 7(5) 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 124 
326 
375 
296 
429 
472 
459 98 
205 
311 
254 
352 
383 
393 
(ενιοχόσει ς Ν) 
468 
(όλες οι ενισχύσεις 
Ε/Ν/ΝΝ) 47 
27 
31 
37 
33 
53 
26 26 
32 
32 
27 
24 
25 
33 
+ 2 στο κλα(σι ο 
του άρθρου 6, 
καράγραφος 2 της 
ακόφασης 322/89/ΕΚΑΧ 10 
10 
13 
16 
12 
9 5 
1 
7 
2 
21 
25 
Σημείωση : Οι αριθμοί της δεύτερης στήλης δεν είναι (σοι με το άθροισμα τ yν αριθμόν των τεσσάρων επόμενων στηλών 
λόγω των μεταφορών που γίνονται ακό τον ένα χρόνο στον εκόμενο και δεδομένου ότι, όταν κροσφεύγει στη 
διαδΐΜασ(α του άρθρου 93, καράγραφος 2, ΕΟΚ ή του άρθρου 8, καράγραφος 3, της ακόφασης αριθ. 
2320/81/ΕΚΑΧ, η Εκιτροκή πρέκει να λαμβάνει δύο ακοφάσεις, προτα για κίνηση της διαδικασίας και έπειτα 
τελική ακόφαση για περάτωση της. 
(1) 
(2) 
(3) 
(4) 
(5) Για λεπτομέρειες βλέπε παραρτήματα της Εκθεσης. ο ι ενέργειες στον τομέα 
του χάλυβα περιλαμβάνουν τα σχετικά προϊόντα ΕΟΚ και ΕΚΑΧ και, λόγω του 
συστήματος των τμηματικών ενισχύσεων, ο αριθμός των σχετικών ενεργειών 
υπερβαίνει τον αριθμό των κοινοποιήσεων. 
Στις περισσότερες περιπτώσεις, μετά από τροποποιήσεις που έγιναν κατά τη 
διαδικασία, ώστε να εξαλειφθούν τα στοιχεία εκείνα που καθιστούσαν το 
σχέδιο εκ των προτέρων ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά. 
Δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα. 
Περιλαμβάνονται τμηματικές ενισχύσεις που αποδεσμεύτηκαν σύμφωνα με τις 
αποφάσεις της 29ης Ιουνίου 1983. 
Δεν περιλαμβάνεται η "υπό όρους" απόφαση για τις γαλλικές ενισχύσεις 
επενδύσεων (βλέπε Δέκατη Τέταρτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 
σημε ίο 253). 
2.1.Α.§1.α.1 084 
<Τ1> ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
<Τ2> Κεφάλαιο Ι: Κυριότερες αποφάσεις και μέτρα που έλαβε η Επιτροπή(1) 
<Τ3> Α. Περιοριστικές συμφωνίες 
<Τ4> §1. Οριζόντι ε ς συμφων ί ε ς 
<Τ5> - Σύσταση κοινών επιχειρήσεων 
<Τ6> α) Carlsberg/courage 
130. Η Carlsberg υπήρξε μία από τις πρώτες αλλοδαπές ζυθοποιίες που εισήλθαν 
στην αγορά μπίρας του Ηνωμένου Βασιλείου. Αρχικά έκανε εξαγωγές μπίρας 
χαμηλών βαθμών ζύμωσης (lager) παραγωγής της κατευθείαν από τη Δανία, στη 
συνέχεια εγκατέστησε δική της ζυθοποιία στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε 
συνιδιοκτησία με τη βρετανική ζυθοποιία Grand Metropolitan, και το 1980 
απέκτησε την πλήρη κυριότητα της εν λόγω ζυθοποιίας. Με πωλήσεις που 
υπερέβαιναν την παραγωγική της ικανότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο συνήψε συμφωνία 
δεκαετούς διάρκειας για μερική παραγωγή-διανομή με την Grand Metropolitan. Η 
συμφωνία αυτή έτυχε επισήμως απαλλαγής εκ μέρους της Επιτροπής^2). Η 
Επιτροπή έλαβε ειδικότερα υπόψη το γεγονός ότι η Carlsberg δεν είχε δικό της 
δίκτυο πωλήσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ως αποτέλεσμα της άμεσης 
ιδιοκτησίας εκ μέρους των ζυθοποιιών του Ηνωμένου Βασιλείου των περισσότερων 
παμπ ήταν πρακτικά αδύνατο κατά τη χρονική εκείνη στιγμή για κάποιον εκτός 
κυκλώματος να προμηθεύει τον τομέα που αποκαλείται "on-trade", όπου δηλαδή η 
μπίρα καταναλώνεται εντός του καταστήματος που πωλείται, χωρίς τη συνεργασία 
μιας από τις ζυθοποιίες του Ηνωμένου Βασιλείου. Η συμφωνία αυτή έληξε με την 
εξαγορά της επιχείρησης ζυθοποιίας της Grand Metropolitan^3) εκ μέρους της 
Courage το 1991. Η Carlsberg ανανέωσε τη συμφωνία αυτή (με τροποποιημένους 
όρους) αλλά τη φορά αυτή με την Courage (τη δεύτερη μεγαλύτερη ζυθοποιία στο 
Ηνωμένο Βασίλειο). 
Η συμφωνία με την Courage προβλέπει εκτεταμένη συνεργασία μεταξύ των δύο 
μερών. Η Courage απέκτησε το δικαίωμα να παράγει μπίρα Carlsberg για 
διάστημα 10 ετών, βάσει αδείας, έλαβε το αποκλειστικό δικαίωμα διανομής 
(1) Οι υποθέσεις που δεν περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο αυτό προβλέπονται στο 
παράρτημα, καθώς επίσης και όλα τα σχετικά στοιχεία. 
(2) βλ. απόφαση της Επιτροπής στην περίπτωση Carlsberg ΕΕ L 207 της 2.8.84. 
(3) βλ. 21η έκθεση επί της Πολιτικής του Ανταγωνισμού, παράγραφος 86. 
2.1.Α.§1.α.2 085 
μπίρας Carlsberg στον τομέα "off-trade", όπου η μπίρα πρέπει να καταναλωθεί 
εκτός του καταστήματος (σουπερμάρκετ και λοιπά καταστήματα) για περίοδο 5 
ετών και ένα μη αποκλειστικό δικαίωμα διανομής στον τομέα "on-trade", όπου 
δηλαδή η μπίρα καταναλώνεται εντός του καταστήματος που πωλείται (παμπ, 
εστιατόρια) για περίοδο 10 ετών. Βάσει της συμφωνίας, η Courage όφειλε να 
αγοράζει μία ελάχιστη ποσότητα μπίρας Carlsberg. 
Λίγο μετά τη σύναψη της εν λόγω συμφωνίας η Carlsberg ανήγγειλε την πρόθεση 
της να συνενώσει το σύνολο των δραστηριοτήτων της στον τομέα της ζυθοποιίας 
και της πωλήσεως μπίρας στο Ηνωμένο Βασίλειο - περιλαμβανομένης της συμφωνίας 
με την Courage - με τις δραστηριότητες της Allied Lyons στην κοινή 
επιχείρηση Carlsberg-Tetley ("CT")(4). Ως αποτέλεσμα της πράξης αυτής η 
Carlsberg όχι μόνον θα έλεγχε από κοινού με την Allied Lyons την τρίτη 
μεγαλύτερη ζυθοποιία στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά επίσης θα είχε άμεση πρόσβαση 
για την πώληση μπίρας δικής της παραγωγής στα παμπ που ελέγχονταν από την 
Allied. 
Η Επιτροπή θεώρησε τις δύο συμφωνίες ως ασυμβίβαστες μεταξύ τους. 
Πληροφόρησε τα μέρη ότι δεν θα δεχόταν την εκχώρηση δικαιώματος αποκλειστικής 
διανομής στην Courage (ούτε de jure ούτε de facto) στον τομέα "off-trade", 
όπου η μπίρα πρέπει να καταναλωθεί εκτός του καταστήματος, διότι δεν 
δικαιολογείται η χορήγηση ενός τέτοιου δικαιώματος σε ανταγωνιστή. Το 
συμπέρασμα αυτό ενισχύθηκε περισσότερο με τη σύσταση της CT που κατείχε 
ισχυρή θέση στις πωλήσεις "off-trade". Εφόσον η συμφωνία για τον τομέα "on-
trade" είχε μη αποκλειστικό χαρακτήρα, ιδίως όσον αφορά τις ελάχιστες 
απαιτούμενες ποσότητες μπίρας - που εξασφάλιζαν προνομιούχο πρόσβαση για την 
Carlsberg στα παμπ που προμηθεύονταν από την Courage - απαιτούσε συνεχή 
συνεργασία μεταξύ των δύο μερών. Η Επιτροπή θεώρησε ότι, λόγω της θέσης της 
CT ως τρίτης μεγαλύτερης σε μέγεθος ζυθοποιίας, η Carlsberg δεν θα ζητούσε 
εκτεταμένη συνεργασία με την Courage για πωλήσεις της μπίρας της στον τομέα 
"on-trade", θεώρησε ότι κάτω από τις συνθήκες αυτές θα μπορούσε να 
αιτιολογηθεί πράγματι μόνον μία εξαιρετικά περιορισμένης εμβέλειας συμφωνία, 
ήτοι μόνον συμφωνία που θα αφορούσε την προμήθεια των παμπ στις οποίες κατά 
άλλο τρόπο η Carlsberg δεν θα μπορούσε να έχει πρόσβαση. Κατά συνέπεια, η 
Επιτροπή πληροφόρησε τα μέρη ότι η συμφωνία τους σχετικά με τον τομέα "on-
trade" θα περιοριζόταν στην προμήθεια μπίρας Carlsberg των παμπ που 
συνδέονται με την courage. Αυτό προϋπέθετε τη μείωση κατά το ήμισυ της 
(4) Βλ. παράγραφο 131 της παρούσας Εκθεσης. 
2.1.Α.§1.α.3 086 
ελάχιστης απαραίτητης ποσότητας και τη μείωση της διάρκειας της συμφωνίας, 
κατά τρόπο ώστε η λήξη της να συμπίπτει με τη λήξη της ισχύος της σύνδεσης 
της Courage με τα εν λόγω καταστήματα τα οποία στο εξής θα ήταν 
αποδεσμευμέναί5). Τα μέρη τροποποίησαν αναλόγως τις συμφωνίες τους. Κατά 
συνέπεια, η Επιτροπή ήταν σε θέση να περατώσει τη διαδικασία με τη 
διοικητική επιστολή που προβλέπεται στις διατάξεις του άρθρου 85, 
παράγραφος 3. 
(5) Υπό τον όρο της έγκρισης της εξαγοράς της Grand Metropolitan από την 
Courage, τα μέρη ανέλαβαν να διασφαλίσουν ότι η προμήθεια των παμπ τα 
οποία ελέγχουν θα ήταν ανοιχτή στον ανταγωνισμό μετά από κάποιο χρονικό 
διάστημα. Τα παμπ που συνεχίζουν να ελέγχονται από την Grand 
Metropolitan θα εισέρχονταν στον ανοιχτό ανταγωνισμό μετά από 4 χρόνια, 
ενώ τα παμπ που κατέχονται από κοινού από τις δύο αυτές επιχειρήσεις θα 
αποδεσμεύονταν 7 χρόνια μετά από την εν λόγω συμφωνία. Για περισσότερες 
λεπτομέρειες γίνεται μνεία στην 21η Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού στην παράγραφο 86. 
2.1.Α.§1.β.4 087 
<Τ6> β) Carlsberg/Allied Lyons 
131. Κατά τα τέλη του 1991, η carlsberg και η Allied Lyons ανακοίνωσαν 
δημόσια την πρόθεση τους να συνενώσουν το σύνολο των δραστηριοτήτων τους στον 
τομέα της ζυθοποιίας και των πωλήσεων μπίρας στο Ηνωμένο Βασίλειο με τη 
σύσταση κατ'αναλογία 50-50% της κοινής επιχείρησης Carlsberg-Tetley ("CT"). 
Την εποχή εκείνη η παραγωγή μπίρας των πέντε μεγαλύτερων μονάδων ζυθοποιίας 
στο Ηνωμένο Βασίλειο ανερχόταν σε περίπου 80% της συνολικής παραγωγής και το 
ποσοστό ήταν λίγο μεγαλύτερο στην περίπτωση της μπίρας lager. Μετά τη 
σύσταση της CT το ποσοστό ανήλθε σε 90% για την παραγωγή μπίρας lager στο 
Ηνωμένο Βασίλειο. Η CT κατέλαβε τη θέση της τρίτης μεγαλύτερης ζυθοποιίας 
στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
132. Προβλέφθηκε η μεταφορά εκ μέρους και των δύο μερών προς την CT όλων των 
σχετικών στοιχείων ενεργητικού, δραστηριοτήτων καθώς και του σχετικού 
προσωπικού και της διοίκησης. Οι δραστηριότητες λιανικής πωλήσεως της Allied 
Lyons δεν περιλαμβάνονταν στη συμφωνία. Το προσωπικό διαχείρισης και τα 
περιουσιακά της στοιχεία στον τομέα των λιανικών πωλήσεων θα παρέμεναν υπό 
την κατοχή και τον έλεγχο της θυγατρικής της Allied Retail. Επίσης η 
Carlsberg και η Allied Lyons θα διατηρούσαν τα αντίστοιχα σήματα μπίρας στο 
Ηνωμένο Βασίλειο. Πάντως, η CT θα είχε την αποκλειστική άδεια παραγωγής και 
πώλησης των εν λόγω προϊόντων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Επιπροσθέτως συνάφθηκε 
αποκλειστική συμφωνία εξαγοράς για διάστημα 10 ετών με την Allied Lyons για 
ορισμένα κρασιά και οινοπνευματώδη και με την Britannia Soft Drinks (μία 
κοινή επιχείρηση μεταξύ της Allied Lyons, Bass και Whitbread) για ορισμένα 
αναψυκτικά. Αντίστοιχα, η CT απέκτησε το αποκλειστικό δικαίωμα για διάστημα 
7 ετών να προμηθεύει μπίρα, κρασί, οινοπνευματώδη και αναψυκτικά στα 
διαχειριζόμενα και ιδιόκτητα καταστήματα της Allied Retail για κατανάλωση 
"on-trade". 
133. Το πρώτο ζήτημα ήταν να εξεταστεί εάν η εν λόγω συμφωνία ενέπιπτε στις 
διατάξεις του κανονισμού 4064/89 (κανονισμός για τις συγχωνεύσεις) ή τις 
διατάξεις των άρθρων 85 ή 86 της Συνθήκης. 
134. Εφόσον η Carlsberg και η Allied Lyons θα διατηρούσαν την κυριότητα των 
αντίστοιχων σημάτων μπίρας και θα είχαν τον τελευταίο λόγο στην εμπορική 
πολιτική όσον αφορά τα σήματα τους, η Επιτροπή θεώρησε ότι η CT δεν θα 
αποτελούσε αυτόνομη οικονομική οντότητα, αλλά μάλλον ένα μέσον με το οποίο 
και τα δύο μέρη θα συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους στην αγορά και ειδικότερα 
την πολιτική τους σχετικά με τα σήματα τους. Κατά συνέπεια, η κοινή 
2.1.Α.§1.β.5 088 
επιχείρηση θεωρήθηκε ότι ενείχε χαρακτήρα συνεργασίας . Αποτέλεσμα της 
απόψεως αυτής ήταν ότι οι βρετανικές αρχές είχαν επίσης αρμοδιότητα ελέγχου. 
135. Κατόπιν αυτών, η συμφωνία κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή βάσει του 
κανονισμού αριθ. 17. Λόγω της σημασίας της και για να ληφθούν υπόψη οι 
παρατηρήσεις τρίτων το συντομότερο δυνατό, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση 
στην Επίσημη Εφημερίδα(^) ζητώντας σε τρίτους ενδιαφερομένους να υποβάλουν 
τις παρατηρήσεις τους για την εν λόγω συμφωνία. Υποβλήθηκαν στην Επιτροπή 
αρκετές παρατηρήσεις. 
136. Μετά από εξέταση σε βάθος, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η 
συμφωνία θα οδηγούσε σε ισχυροποίηση και μεγαλύτερο αποκλεισμό μιας ήδη 
ολιγοπωλιακής αγοράς (της αγοράς μπίρας lager του ΗΒ) . θεωρήθηκε ότι οι 
επιπτώσεις θα είναι ιδιαίτερα αισθητές στον τομέα "on-trade" που 
χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από κάθετη ολοκλήρωση (παμπ που ανήκουν σε 
ζυθοποιίες). Η Επιτροπή πληροφόρησε τα μέρη στις 28 Ιουλίου 1992 σχετικά με 
τους όρους που θεώρησε απαραίτητους για το παραδεκτό της απόφασης. Οι 
βρετανικές αρχές κοινοποίησαν συγχρόνως αντίστοιχους όρους. Οι όροι αυτοί 
είναι οι ακόλουθοι: 
μείωση της διάρκειας της συμφωνίας για την αποκλειστική προμήθεια μπίρας 
μεταξύ της CT και της Allied Retail από 7 σε 5 χρόνια· και 
σε διάστημα 2 ετών, οι κάτοχοι και οι μισθωτές παμπ της Allied Retail θα 
έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν τουλάχιστον το 50% των συνολικών 
ετήσιων αναγκών τους σε μπίρα lager από οποιονδήποτε προμηθευτή. 
137. Επιπροσθέτως η Επιτροπή απαίτησε: 
να μειωθεί από 10 σε 5 χρόνια η αποκλειστική συμφωνία εξαγοράς μεταξύ 
της CT και της Allied Lyons για ορισμένα κρασιά και οινοπνευματώδη· 
να τροποποιηθεί η αποκλειστική συμφωνία εξαγοράς μεταξύ της CT και της 
Britannia soft Drinks κατά τρόπο ώστε να επιτραπεί στην CT να αποκτήσει 
και να επαναπωλήσει αεριούχα αναψυκτικά από οποιονδήποτε προμηθευτή, 
καθώς και να μειωθεί η διάρκεια της εν λόγω συμφωνίας από 10 σε 5 
χρόνια· και 
(6) ΕΕ αριθ. C 97 της 16.4.92. 
2.1.Α.§1.β.6 089 
να μειωθεί η διάρκεια της ισχύος της συμφωνίας αποκλειστικής προμήθειας 
μεταξύ της CT και της Allied Retail για κρασιά, οινοπνευματώδη, μηλίτη 
και αναψυκτικά, από 7 σε 5 χρόνια. 
Οι σχετικές συμφωνίες τροποποιήθηκαν αναλόγως. Πάντως, ο δεύτερος όρος, 
σχετικά με το άνοιγμα του τομέα "on-trade" της Allied Retail προς 
ανταγωνιστικές μπύρες lager αποτέλεσε αντικείμενο περαιτέρω διαπραγματεύσεων. 
Αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων αυτών ήταν το να αναλάβουν τα μέρη να 
αποδεσμεύσουν πλήρως (για όλα τα είδη μπίρας), από το δεύτερο χρόνο, 
ορισμένες παμπ της Allied Retail. Δεδομένου ότι ο εκτιμώμενος όγκος που 
πρέπει να αποδεσμευτεί ως αποτέλεσμα των παραπάνω διαπραγματεύσεων 
αντιστοιχεί στον προβλεπόμενο στο δεύτερο όρο, αποφασίστηκε η περάτωση της 
διαδικασίας. Στάλθηκε η σχετική διοικητική επιστολή, δυνάμει των διατάξεων 
του άρθρου 85, παράγραφος 3, όσον αφορά την CT και τις σχετικές συμφωνίες 
προμήθειας. 
2.1.Α.§1.γ.7 090 
<Τ6> γ) Fiat/Hitachi 
138. Στις 21 Δεκεμβρίου 1992(7), η Επιτροπή ενέκρινε απόφαση που θεσπίστηκε 
δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 3, όσον αφορά τη σύσταση εκ 
μέρους της Fiat και της Hitachi μιας κοινής επιχείρησης παραγωγής, διανομής 
και πωλήσεων υδραυλικών εκσκαφέων μέσου έως μεγάλου μεγέθους. 
Οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες εκ μέρους των μερών προβλέπουν ότι η κοινή 
επιχείρηση εισέρχεται στην αγορά με την υπάρχουσα σειρά εκσκαφέων και 
κυλίνδρων της Fiat, αλλά ότι εισάγει επίσης μία νέα σειρά Fiat-Hitachi, 
χρησιμοποιώντας την τεχνολογία Hitachi. Διαθέτει μία αποκλειστική αγορά που 
καλύπτει τη Δυτική Ευρώπη (περιλαμβανομένου του συνόλου της κοινής αγοράς), 
τη λεκάνη της Μεσογείου και την Αφρική. 
Μετά τη διεξαγωγή συζητήσεων με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, τα μέρη 
τροποποίησαν τις συμφωνίες τους κατά τρόπο ώστε όσον αφορά την κοινοτική 
αγορά, να επιτραπεί στη Hitachi να προβαίνει σε παθητικές πωλήσεις στην 
αποκλειστική περιοχή της κοινής επιχείρησης. Με άλλα λόγια, η Hitachi δεν θα 
επιδιώκει να πωλεί τα προϊόντα της σε επιχειρήσεις με έδρα στην Κοινότητα, 
αλλά θα δέχεται παραγγελίες που θα προέρχονται από τις επιχειρήσεις αυτές. 
Οι συμφωνίες προβλέπουν ότι η κοινή επιχείρηση θα αγοράζει όλους τους 
κινητήρες της από την Iveco (που αποτελεί τμήμα του ομίλου Fiat) και όλα τα 
υδραυλικά συστήματα που δεν κατασκευάζει η ίδια από τη Hitachi. Εστω και εάν 
οι διατάξεις αυτές αποκλειστικών αγορών στερούν τρίτους παραγωγούς κινητήρων 
και υδραυλικών συστημάτων της δυνατότητας να πωλούν τα προϊόντα τους στην 
κοινή επιχείρηση, ο εν λόγω περιορισμός αποτελεί συνέπεια της σύστασης της 
επιχείρησης αυτής και φαίνεται ευλόγως απαραίτητος για την εγγύηση της 
λειτουργίας της. 
(7) ΕΕ αριθ. L 20 της 28.01.1993, σ. 10. 
2.1.Α.§1.6.8 Q9 1 
<Τ6> δ. Ford/VW 
139. Η Επιτροπή, με απόφαση δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 3 
της Συνθήκης ΕΟΚ, χορήγησε απαλλαγή σε μία συμφωνία μεταξύ των 
αυτοκινητοβιομηχανιών Ford και Volkswagen (VW) για τη σύσταση κοινής 
επιχείρησης (JV) στην Πορτογαλία για την κοινή ανάπτυξη και παραγωγή ενός 
αυτοκινήτου οχήματος πολλαπλών χρήσεων (MPV). 
Η Ford και η VW θα κατασκευάσουν εγκαταστάσεις κοντά στην περιοχή Setubal, 
δυναμικότητας 19 0.000 μονάδων το έτος και η έναρξη της παραγωγής προβλέπεται 
για το 1995. Τα αυτοκίνητα οχήματα πολλαπλών χρήσεων που θα παράγονται από 
την κοινή επιχείρηση θα πωλούνται σε ποικίλες μορφές από τη Ford και τη VW με 
τα αντίστοιχα σήματα τους και μέσω των χωριστών δικτύων πωλήσεων που 
διαθέτουν. 
Ο τομέας αυτοκίνητων οχημάτων πολλαπλών χρήσεων αποτελεί ένα σχετικά νέο και 
χωριστό τμήμα της αγοράς λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών του προϊόντος (έχει 
σχεδιαστεί για τη μεταφορά μέχρι επτά ατόμων, με αρκετό χώρο για αποσκευές 
και χειρισμό συνήθους αυτοκινήτου). Ο τομέας αυτοκινήτων οχημάτων πολλαπλών 
χρήσεων στην Κοινότητα χαρακτηρίζεται από την ισχυρή θέση της Renault 
"Espace" (που κατέχει άνω του 50% του τομέα) το οποίο σχεδιάστηκε και 
συναρμολογήθηκε από την Matra S.A. (Matra). Ολα τα λοιπά ανταγωνιστικά 
προϊόντα είναι οχήματα ιαπωνικής ή αμερικανικής παραγωγής. 
Η Επιτροπή θεώρησε ότι οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση απαλλαγής δυνάμει των 
διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΟΚ δημιουργούνται εφόσον 
η συνεργασία, μεταξύ άλλων, καταλήγει στην παραγωγή ενός νέου, με 
ανταγωνιστική τιμή, υψηλής ποιότητας προϊόντος που σχεδιάστηκε για να καλύψει 
τις ανάγκες του ευρωπαίου καταναλωτή και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα 
του ευρωπαϊκού τομέα αυτοκινήτων οχημάτων πολλαπλών χρήσεων. Στην απόφαση 
της για τη χορήγηση απαλλαγής όσον αφορά την κοινή επιχείρηση μεταξύ δύο 
μεγάλων παραγωγών αυτοκινήτων η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη τις εξαιρετικές 
συνθήκες που επικρατούσαν στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως: 
το μικρό μέγεθος του τομέα αγοράς αυτοκινήτων οχημάτων πολλαπλών 
χρήσεων· 
το γεγονός ότι ούτε η Ford ούτε η VW υπήρξαν σημαντικοί προμηθευτές στον 
τομέα αυτοκινήτων οχημάτων πολλαπλών χρήσεων στην Ευρώπη· 
2.1.Α.§1.6.9 092 
τη διάρθρωση του τομέα αυτοκινήτων οχημάτων πολλαπλών χρήσεων, ήτοι το 
γεγονός της ύπαρξης ενός μόνον προμηθευτή σε μία ισχυρή θέση· 
το ότι το όχημα θα παράγεται σε ειδικά σχεδιασμένες σύγχρονες 
εγκαταστάσεις. 
Πάντως, λόγω του υπάρχοντος υψηλού βαθμού συνεργασίας στην 
αυτοκινητοβιομηχανία, η απαλλαγή χορηγήθηκε βάσει αυστηρών όρων και 
υποχρεώσεων, κυρίως για να περιοριστούν πιθανά "επεκτατικά" (spill-over) 
αποτελέσματα της συνεργασίας που θα ζημίωνε τον ανταγωνισμό μεταξύ των 
εταίρων σε συναφείς τομείς (π.χ. αυτοκίνητα τύπου "στέισον", ελαφρά φορτηγά) 
και να εξασφαλιστεί ότι η Ford και η VW θα ασκήσουν ενεργό ανταγωνισμό μεταξύ 
τους διανέμοντας χωριστά τα προϊόντα τους. 
Επίσης, η Επιτροπή απέρριψε μία επίσημη καταγγελία της Matra κατά της 
συμφωνίας, οτι είναι αντίθετη προς τις διατάξεις του άρθρου 85. 
2.1.Α.§1.ε.10 09 3 
<Τ5> - Συμφωνίες στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών 
<Τ6> ε) Assurpol(^) 
140. Στις 14 Ιανουαρίου 1992, η Επιτροπή χορήγησε απαλλαγή δυνάμει των 
διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 3, υπέρ του G.I. Ε. ASSURPOL και των 
κανόνων λειτουργίας του για περίοδο 7 ετών. 
Ο G.I.Ε. ASSURPOL αποσκοπεί στη διαχείριση της από κοινού αντασφάλισης και 
της επανεκχώρησης από κοινού των κινδύνων βλάβης στο περιβάλλον (είτε 
πρόκειται για βλάβες τυχαίου χαρακτήρα είτε όχι) όσον αφορά ορισμένες 
βιομηχανικές και εμπορικές εγκαταστάσεις που κυρίως βρίσκονται στη Γαλλία. 
Συγκεντρώνει 50 ασφαλιστικές επιχειρήσεις (τα μέλη-ασφαλιστές) και 14 
επιχειρήσεις αντασφαλίσεων (τα μέλη-μέτοχοι). 
Τα μέλη-ασφαλιστές έχουν δικαίωμα αντασφάλισης και εκτός του ομίλου και 
μπορούν να αποχωρήσουν σε ετήσια βάση, με τρίμηνη προειδοποίηση. Εξάλλου, η 
προσχώρηση στον όμιλο επιτρέπεται σε οποιαδήποτε ασφαλιστική επιχείρηση ή 
επιχείρηση αντασφαλίσεων που έχει άδεια λειτουργίας στη Γαλλία. 
Οι συμφωνίες στις οποίες χορηγήθηκε η απαλλαγή επιτρέπουν στα μέλη-ασφαλιστές 
να ασκούν μεμονωμένα δραστηριότητα στον κλάδο της γενικής ασφάλισης αστικής 
ευθύνης, για κινδύνους βλαβών τυχαίου χαρακτήρα (βαθμιαία ρύπανση) στο 
περιβάλλον, με εγγύηση αντασφάλισης στο πλαίσιο του ομίλου. 
Ολα τα μέλη-μέτοχοι συμμετέχουν στην αντασφαλιση για το σύνολο των κινδύνων 
που εκχωρούν τα μέλη-ασφαλιστές (90% των ασφαλιζομένων κινδύνων) για ποσοστό 
συμμετοχής που υπολογίζεται με βάση τη συμμετοχή του μέλους, σε σχέση με τη 
συνολική ικανότητα του ομίλου (επί του παρόντος 131 εκατ. γαλλικά φράγκα). 
Κατόπιν αιτήματος των υπηρεσιών της Επιτροπής, επήλθαν ορισμένες 
τροποποιήσεις στις κοινοποιηθείσες συμφωνίες κατά τρόπο ώστε οι πριμοδοτήσεις 
που εκχωρούνται στην από κοινού αντασφαλιση δεν περιλαμβάνουν πλέον 
προμήθειες σε μεσάζοντες ή έξοδα διαχείρισης του μέλους-ασφαλιστή. Τα μέλη-
ασφαλ ιστές διατηρούν συνεπώς την ευχέρεια να εφαρμόζουν διαφορετικές 
εμπορικές πριμοδοτήσεις για τα συμβόλαια ASSURPOL, έστω και εάν οι 
πριμοδοτήσεις για την κάλυψη κινδύνων και η συμμετοχή στις δαπάνες του ομίλου 
θεσπίζονται από κοινού. 
(8) ΕΕ L 37 της 14.2.1992 και Δελτίο ΕΚ 1/2-1992, σημείο 1.3.63. 
2.1.Α.S1.ε.11 094 
Στο υπάρχον πλαίσιο επιδείνωσης των οικολογικών προβλημάτων, χορηγήθηκε η 
απαλλαγή, ακόμη και αν το σύνολο των μελών-ασφαλιστών καλύπτει ήδη για άλλους 
κινδύνους αστικής ευθύνης 70-80% των δυνητικών χρηστών, λόγω του γεγονότος 
ότι τα συμβόλαια ASSURPOL δεν αντιπροσωπεύουν παρά περίπου το 3% των 
ασφαλίστρων που εισπράχθηκαν στον κλάδο αστικής ευθύνης για προσβολή του 
περιβάλλοντος στη Γαλλία και ότι η θέση του ομίλου στην αγορά αντασφάλισης, 
αγορά παγκόσμιας διάστασης, είναι ασήμαντη. Εξάλλου, οι περιορισμοί του 
ανταγωνισμού που απορρέουν από τη συνεργασία στο πλαίσιο της ASSURPOL 
αντισταθμίζονται από την ορθολογική οργάνωση, την αύξηση της 
χρηματοπιστωτικής ικανότητας και τη σύσταση και την ανάπτυξη μιας τεχνικής 
για τη βελτίωση της ασφάλισης κινδύνων που η εμπειρία της κάλυψης τους είναι 
εξαιρετικά περιορισμένη. 
Η απόφαση αποδεικνύει ότι η εφαρμογή ενός ομίλου αντασφάλισης δεν συνεπάγεται 
απαραιτήτως τον καθορισμό από κοινού εμπορικών πριμοδοτήσεων σε συμβόλαια 
άμεσης ασφάλισης και ότι δεν είναι απαραίτητο να υπάρξει πλήρης απαγόρευση 
των συμμετεχόντων όσον αφορά την κάλυψη κινδύνων εκτός του ομίλου. 
2.1.Α.§1.στ.12 095 
<Τ6> στ) Eurochèque: συμφωνία του Ελσίνκι(9) 
141. Στις 25 Μαρτίου 1992, η Επιτροπή εξέδωσε μία απόφαση για την υπόθεση 
"Eurochèque: συμφωνία του Ελσίνκι", επιβάλλοντας πρόστιμο ύψους 5 εκατ. ECU 
στον Ομιλο Τραπεζικών Καρτών "CB", που αντιπροσωπεύει το σύνολο των γαλλικών 
τραπεζών στο πλαίσιο του συστήματος Eurochèque και 1 εκατ. ECU στην 
Eurochèque International για τη σύναψη, το 19 83, μιας συμφωνίας που ίσχυσε 
μέχρι του 1991 και δυνάμει της οποίας οι γαλλικές τράπεζες τιμολογούσαν στους 
γάλλους εμπόρους που τους υπέβαλαν αλλοδαπές ευρωεπιταγές την ίδια προμήθεια 
με εκείνη που εφάρμοζαν για τις πληρωμές με πιστωτικές κάρτες. Η συμφωνία 
αυτή όχι μόνον αποτελούσε σύμπραξη στον τομέα των τιμών που απαγορεύεται 
δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 1, αλλά επίσης παραβίαση τη 
συμφωνίας "Package Deal" του 1980 που έτυχε απαλλαγής εκ μέρους της Επιτροπής 
το 19 84, βάσει, μεταξύ άλλων, της αρχής ότι η ευρωεπιταγή ήταν δωρεάν για τον 
αποδέκτη, ενώ η τράπεζα του αμοιβόταν με διατραπεζική προμήθεια την οποία 
κατέβαλε η τράπεζα του εκδότη. 
Εξάλλου η απόφαση απορρίπτει την αίτηση για τη χορήγηση απαλλαγής της εν λόγω 
συμφωνίας που υποβλήθηκε το 1990. 
Η απόφαση αυτή αποτελεί την πρώτη περίπτωση επιβολής προστίμων στον τραπεζικό 
τομέα. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το στοιχείο αυτό για τον καθορισμό των 
προστίμων, καθώς επίσης έλαβε υπόψη την κατανομή των ευθυνών και του οφέλους 
που προέκυψε από τη συμφωνία αυτή για τους συμμετέχοντες. 
(9) ΕΕ L 95 της 9.4.1992 και Δελτίο ΕΚ 3-1992, σημείο 1.2.40. 
2.1.Α.§1.ζ.13 096 
<Τ5> - Συμφωνίες στον ενεργειακό τομέα 
<Τ6> ζ) SHGC κατά EDF και ENEL 
142. Η Επιτροπή παρενέβη στη διαμάχη μεταξύ ενός ανεξάρτητου γάλλου παραγωγού 
και δύο μονοπωλίων ηλεκτρικής ενέργειας, ενός γαλλικού και ενός ιταλικού, της 
EDF και της ENEL. 
143. Ο εν λόγω παραγωγός, του οποίου ο σταθμός συνδεόταν μόνο με το ιταλικό 
δίκτυο για γεωγραφικούς και τεχνικούς λόγους δεν μπορούσε να πωλήσει 
απ'ευθείας την ηλεκτρική του ενέργεια στην ENEL λόγω των αποκλειστικών 
δικαιωμάτων εξαγωγής τα οποία κατέχει η EDF. Ετσι, ήταν υποχρεωμένος να πωλεί 
την ηλεκτρική του ενέργεια στην EDF, στην τιμή που εφαρμόζεται στους 
ανεξάρτητους γάλλους παραγωγούς, ενώ η παραγωγή του προοριζόταν για την 
Ιταλ ία. 
144. Λόγω της διαφοράς αμοιβών μεταξύ των ανεξάρτητων παραγωγών στη Γαλλία 
και στην Ιταλία, σε βάρος των πρώτων, προέκυπτε μία οικονομική ζημία για τον 
ιδιοκτήτη του σταθμού. 
145. Η παρέμβαση της Επιτροπής στην εν λόγω διαφορά κατέληξε σε συμβιβασμό 
μεταξύ των μερών, με τον οποίο ο γάλλος παραγωγός επέτυχε από την EDF μία 
τιμολόγηση που βασίζεται σε εκείνη που χορηγεί η ENEL σε ανεξάρτητους ιταλούς 
παραγωγούς, ώστε να ληφθεί υπόψη η εντελώς ειδική κατάσταση του σταθμού που 
δεν μπορεί να συνδεθεί παρά μόνο με το δίκτυο του κράτους μέλους εισαγωγής. 
Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι το καθεστώς ανταγωνισμού, όπως απορρέει 
ειδικότερα από τις διατάξεις των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης, εφαρμόζεται 
πλήρως στον ενεργειακό τομέα, ανεξαρτήτως των ενεργειών που αναλαμβάνει η 
Επιτροπή στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς στον τομέα της 
ενέργειας. 
2.1.Α.§1.η.14 097 
<Τ6> η) JAHRHUNDERTVERTRAG 
146. Στην απόφαση της της 22ας Δεκεμβρίου 1992, για την έγκριση του 
"Jahrhundertvertrag" η Επιτροπή επιβεβαίωσε για μία ακόμη φορά την εφαρμογή 
των κανόνων του ανταγωνισμού στον ενεργειακό τομέα. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε 
ότι η αγορά ενέργειας δεν πρέπει να αποκλείεται του ανταγωνισμού και ότι, 
πέρα από μια ευρύτερη ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, τα περιοριστικά μέτρα 
πρέπει να περιορίζονται στο απολύτως απαραίτητο για την εγγύηση της βασικής 
ασφάλειας της προμήθειας. 
Η "Jahrhundertvertrag" (σύμβαση του αιώνα) αποτελεί σύνολο συμφωνιών, βάσει 
των οποίων οι παραγωγοί ηλεκτρισμού που ανήκουν στον ιδιωτικό και δημόσιο 
τομέα της Γερμανίας υποχρεούνται να αγοράζουν συμφωνημένες ποσότητες 
γερμανικού άνθρακα για λόγους παραγωγής ηλεκτρισμού. Η Επιτροπή θεώρησε ότι 
οι εν λόγω συμφωνίες εμπίπτουν στους κανόνες ανταγωνισμού της Συνθήκης ΕΟΚ 
και ΕΚΑΧ. Η αποκλειστική και μακροχρόνια υποχρέωση αγοράς γερμανικού άνθρακα 
στερεί τους γερμανούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας της δυνατότητας 
εισαγωγής άνθρακα ή άλλων πρώτων υλών από άλλα κράτη μέλη καθώς επίσης 
παρεμποδίζει την εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. 
Στην απόφαση, η Επιτροπή επιβεβαίωσε για μία ακόμη φορά την πολιτική της ότι 
η αναλογία ενέργειας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρισμού, που 
κατά προτεραιότητα προκύπτει από εγχώριες πηγές ενέργειας και κατά συνέπεια 
προστατεύεται από τον ανταγωνισμό πρέπει να περιορίζεται στην απολύτως 
απαραίτητη ποσότητα για τη διαφύλαξη της βασικής προμήθειας ηλεκτρικής 
ενέργειας. Η Επιτροπή χορήγησε απαλλαγή στις συμφωνίες εφόσον ο συγκεκριμένος 
όρος πληροίτο στην περίπτωση αυτή. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι κατά τέλη του 1995 η αναλογία αυτή δεν θα πρέπει να 
υπερβαίνει το 20% της ενέργειας που χρησιμοποιείται για την κάλυψη της 
συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρισμού και ότι πρέπει να μειωθεί σε 15% μέχρι το 
τέλος της χιλιετίας. 
Η Επιτροπή τονίζει το γεγονός ότι η απόφαση της δεν θίγει την εκτίμηση της 
σχετικά με το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης υπέρ της γερμανικής βιομηχανίας 
άνθρακα προς τους κοινοτικούς κανόνες. 
2.1.Α.§1.Θ.15 098 
<Τ5> - Συμφωνίες στον τομέα των Θαλάσσιων μεταφορών 
<Τ6> θ) Γαλλο-δυτικοαφρικανικές εφοπλιστικές επιτροπές 
147. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι "εφοπλιστικές επιτροπές" που θεσπίστηκαν 
για τις μεταφορές μεταξύ της Γαλλίας και 11 κρατών της Δυτικής και Κεντρικής 
Αφρικής(ΙΟ) αποτελούσαν συμφωνίες που αντέβαιναν στις διατάξεις του άρθρου 
85 της συνθήκης ΕΟΚ και ότι οι πρακτικές τους παραβίαζαν τις διατάξεις του 
άρθρου 86(H). Η Απόφαση αυτή αποτελεί συνέχεια καταγγελιών που υποβλήθηκαν 
εκ μέρους ανεξάρτητων εφοπλιστών κατά ενός συνόλου πρακτικών που είχαν ως 
αποτέλεσμα να δημιουργήσουν καρτέλ για ένα μεγάλο τμήμα των διμερών μεταφορών 
μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής. 
Ετσι, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες έναντι τεσσάρων ναυτιλιακών διασκέψεων 
("conférences")(12) και των έντεκα εφοπλιστικών επιτροπών που προβλέπονται 
από την εν λόγω απόφαση. 
148. Οι εφοπλιστικές επιτροπές αποσκοπούσαν στο να διασφαλίσουν μεταξύ των 
μελών τους την κατανομή του συνόλου των φορτίων που μεταφέρονταν με πλοία της 
γραμμής, ενώ θεσπίστηκε ένας μηχανισμός ελέγχου για την εν λόγω κατανομή εκ 
μέρους των μερών για κάθε μία από τις εν λόγω θαλάσσιες γραμμές. Πράγματι, 
τα μέλη των εφοπλιστικών επιτροπών είχαν κατανήμει συστηματικά όλες τις 
θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ της Γαλλίας και των έντεκα αφρικανικών χωρών, σε 
μηνιαία βάση. Κατά συνέπεια, ο ανταγωνισμός είχε καταργηθεί, πράγμα που 
συνεπαγόταν ένα εξαιρετικά υψηλό επίπεδο τιμών. 
Εξάλλου, τα μέλη των εφοπλιστικών επιτροπών, αφού ζήτησαν την έγκριση μέτρων 
εκ μέρους των ενδιαφερομένων αφρικανικών αρχών ώστε να τους ανατεθεί το 
σύνολο των μεταφορών, συμμετείχαν εκ προαιρέσεως και ενεργώς στην υλοποίηση 
των μέτρων αυτών, αποσκοπώντας να αποκλείσουν την πρόσβαση στις εν λόγω 
μεταφορές, εφοπλιστών που επιθυμούσαν να ασκούν δρατηριότητες εκτός των εν 
λόγω επιτροπών. 
149. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 4056/86 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986(i3) για τον 
(10) Τα κράτη αυτά είναι τα εξής: Μπενίν, Τόγκο, Κονγκό, Σενεγάλη, Μαλί, 
Γουινέα, Δημοκρατία της Κεντρικής Αφρικής, Καμερούν, Νίγηρας, Γκαμπόν 
και Μπουρκίνα Φάσο. 
(11) Απόφαση της 01.04.92, ΕΕ L 134, 18.05.1992, σ. 1. 
(12) Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση για μία υπόθεση (CEWAL) και εξετάζει τρεις 
ακόμη υποθέσεις. 
(13) ΕΕ L 378, 31.12.1986, σ. 4. 
2.1.Α..1.Θ.16 099 
καθορισμό του τρόπου εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης στις 
θαλάσσιες μεταφορές, οι εφοπλιστές μπορούν να συνεργάζονται στο πλαίσιο των 
ναυτιλιακών διασκέψεων που εμπίπτουν στην ευεργετική διάταξη μιας απαλλαγής 
κατά κατηγορίες. Πάντως, η Επιτροπή γνωστοποίησε κατά την έκδοση της εν λόγω 
απόφασης ότι θα αντιταχθεί σε προσπάθειες δημιουργίας καρτέλ στο σύνολο μιας 
ή περισσότερων θαλάσσιων μεταφορών που θα αποσκοπούν στην παρεμπόδιση της 
πρόσβασης ή της διατήρησης ανεξάρτητων εφοπλιστών (outsiders) στις εν λόγω 
μεταφορές και που θα είχαν κατά τον τρόπο αυτό ως στόχο και ως αποτέλεσμα την 
κατάργηση κάθε αποτελεσματικού ανταγωνισμού. 
150. Η παράβαση θεωρήθηκε σημαντική και σοβαρή και η Επιτροπή αποφάσισε να 
επιβάλει στον όμιλο Delmas, στην εταιρεία Société Navale de l'Ouest, στην 
εταιρεία Société Navale Caennaise και στον όμιλο Hoegh-SWAL πρόστιμα για 
συνολικό ποσό ύψους 15 εκατ. ECU. Καθορίζοντας το ύψος του προστίμου, η 
Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ο όμιλος Bolloré ανέλαβε σημαντικές 
δεσμεύσεις που θα μπορούσαν να διασφαλίσουν τη λήψη ενεργών μέτρων για το 
άνοιγμα της αγοράς σε έναν ουσιαστικό ανταγωνισμό. 
Επιβλήθηκαν επίσης πρόστιμα για μικρότερα ποσά (μεταξύ 2.400 και 56.400 ECU) 
σε 13 εφοπλιστικές εταιρείες τρίτων χωρών (cross-traders) που είναι μέλη των 
εφοπλιστικών επιτροπών η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη, για τον καθορισμό του 
ύψους των εν λόγω προστίμων, το γεγονός ότι οι εφοπλιστικές αυτές εταιρείες, 
που δεν αποτελούν καταστατικά μέλη των εφοπλιστικών επιτροπών, διαδραμάτισαν 
απλώς δευτερεύοντα ρόλο. 
151. Τέλος, η Επιτροπή υπογράμμισε, ανεξάρτητα από την εν λόγω απόφαση, τη 
βούληση της για την πραγματοποίηση ενός διαλόγου με τις αρχές των κρατών της 
Δυτικής και της Κεντρικής Αφρικής, ώστε να ευνοηθεί μία καλύτερη συμμετοχή 
των επιχειρήσεων μεταφορών των εν λόγω κρατών στις μεταφορές για την κάλυψη 
των αναγκών του εξωτερικού τους εμπορίου. 
2.1.Α.§1.1.17 \ 100 
<Τ6> ι) Ναυτι λιακή διάσκεψη CEWAL 
152. Η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμα συνολικού ύψους 10,1 εκατ. ECU σε τέσσερις 
εφοπλιστικές εταιρείες για πρακτικές που παραβιάζουν τις διατάξεις περί 
ανταγωνισμού, στο πλαίσιο της ναυτιλιακής διάσκεψης CEWAL (Σύνδεσμος 
Ναυτιλιακών Γραμμών Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής). Επιβλήθηκε πρόστιμο 
ύψους 9,6 εκατ. ECU στην Compagnie Maritime Belge (CMB), ενώ το υπόλοιπο ποσό 
επιβλήθηκε στην Woermann Linie, Dafra Line (που και οι δύο κατέχονται από τη 
CMB) και την Nedlloyd. 
Για τον καθορισμό του ύψους των προστίμων, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το 
μικρότερο ρόλο που διαδραμάτισε η Woermann, η Dafra και η Nedlloyd και το 
μικρό μερίδιο τους στην αγορά, σε σύγκριση με τη CMB. Η Επιτροπή έλαβε 
επίσης υπόψη για τον καθορισμό των εν λόγω προστίμων ορισμένες ελαφρυντικές 
περιστάσεις που υπέπεσαν στην αντίληψη της. 
153. Μετά την υποβολή καταγγελιών εκ μέρους της δανικής κυβερνήσεως και 
ορισμένων εφοπλιστών, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες κατά 11 εφοπλιστικών 
επιτροπών και τεσσάρων ναυτιλιακών διασκέψεων (CEWAL, MEWAC, COWAC και 
UKWAL). Οσον αφορά τις εφοπλιστικές επιτροπές, η Επιτροπή επέβαλε αυστηρό 
πρόστιμο τον Απρίλιο του 1992 για παραβίαση των διατάξεων της συνθήκης ΕΟΚ 
(άρθρα 85 και 86) σχετικά με τις μεταφορές μεταξύ της Γαλλίας και 11 κρατών 
της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής(Ι4). 
154. Η απόφαση αυτή(15), που είναι πρώτη κατά μιας ναυτιλιακής διάσκεψης, 
κυρίως αφορά την CEWAL, που συγκεντρώνει διάφορες ναυτιλιακές εταιρείες για 
την παροχή τακτικών δρομολογίων στις θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ των λιμένων 
της Δυτικής Ευρώπης και των λιμένων του Ζα'ίρ και της Αγκόλα. Η απόφαση αφορά 
μόνον τις μεταφορές μεταξύ των λιμένων της Βόρειας Ευρώπης (εξαιρουμένου του 
Ηνωμένου Βασιλείου) και του Ζα'ίρ. 
155. Η Επιτροπή θεώρησε ότι στις θαλάσσιες αυτές οδούς τα μέλη της CEWAL 
ασκούσαν καταχρηστικά τη δεσπόζουσα θέση τους στην αγορά, κατά παράβαση των 
διατάξεων του άρθρου 86, με τρεις διαφορετικούς τρόπους, ώστε να αποτρέψουν 
τον ανταγωνισμό εκ μέρους του βασικού τους ανταγωνιστή, G & C (συμφωνία 
συνεργασίας μεταξύ της βελγικής εφοπλιστικής εταιρείας Cobelfret και της 
ιταλικής εφοπλιστικής εταιρείας Grimaldi): 
(14) Απόφαση της Επιτροπής της 01.04.92 - ΕΕ L 134 της 18.05.92, σ. 1. 
Βλ. παράγραφο 147 της παρούσας Εκθεσης. 
(15) Απόφαση της 23.12.1992, ΕΕ L 34 της 10.02.1993, σ. 20. 
2.1.Α.§1.ι.18 101 
1. Συμμετείχαν σε συμφωνία συνεργασίας με τις ζαίρινές ναυτιλιακές αρχές 
(Ogefrem: l'Office Zaïrois de Gestion de Fret Maritime) βάσει της οποίας 
τα μέλη της CEWAL θα αναλάμβαναν τη μεταφορά όλων των φορτίων στη γραμμή 
αυτή. 
2. Χρησιμοποίησαν μέθοδο "επίθεσης". Αν ένας ανταγωνιστής πρότεινε 
χαμηλότερο ναύλο από τον αντίστοιχο ναύλο της CEWAL, η διάσκεψη καλούσε 
συνεδρίαση για τον καθορισμό χαμηλότερου ναύλου από του ανταγωνιστή, 
ώστε να διασφαλιστεί ότι τα μέλη της CEWAL, προγραμματίζοντας τα 
δρομολόγια τους σχεδόν ταυτόχρονα με τα δρομολόγια του ανταγωνιστή θα 
κέρδιζαν την πελατεία του. Οι δαπάνες που προκαλούνται από τις ζημίες 
τις οποίες υφίσταντο λόγω του ανταγωνιστή κατανέμονταν μεταξύ των μελών 
της CEWAL. 
3. Η CEWAL επέβαλε έκπτωση στο πλαίσιο διακανονισμού πίστης ύψους 100%, 
βάσει της οποίας τα μέλη θα ανέθεταν τη μεταφορά όλων των φορτίων τους 
στη διάσκεψη, ώστε να αιτιολογούν τη χορήγηση της έκπτωσης. 
Καταρτίστηκαν "μαύρες λίστες" με τα ονόματα εφοπλιστικών εταιρειών που 
παραβίαζαν το "σύστημα εκπτώσεων 100%" και αυτό καθ'υπέρβαση των όρων 
που προβλέπονται στις διατάξεις ("χορήγηση απαλλαγής κατά κατηγορίες" 
κανονισμός 4056/86, άρθρο 5.2) για την εξαίρεση των ναυτιλιακών 
διασκέψεων από τους κανόνες της ΕΚ επί της πολιτικής ανταγωνισμού βάσει 
ορισμένων όρων. 
Επιπροσθέτως, η Επιτροπή θεώρησε ότι και οι τρεις διασκέψεις - CEWAL, COWAC 
και UKWAL - παραβίαζαν τις διατάξεις του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ με μία 
συμφωνία καταμερισμού της αγοράς. Βάσει της συμφωνίας αυτής, κάθε εφοπλιστής 
απείχε του ανταγωνισμού στη γεωγραφική περιοχή των δύο άλλων διασκέψεων. Η 
Επιτροπή αποφάσισε να μην επιβάλει πρόστιμο για τη συγκεκριμένη αυτή 
παράβαση. 
102 
2.1.Α.§1.κ.19 IVJL 
<Τ5> - Συμφωνίες όσον αφορά τον τομέα της αλιείας και 
της γεωργίας 
<Τ6> κ) Σολομός Σκωτ ίας 
156. Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση(i6) με την οποία καταδίκασε μία συμφωνία 
μεταξύ της Fiskeoppdretternes Salgslag (FOS - νορβηγική οργάνωση πωλήσεων 
ιχθυοκαλλιεργητών), της Scottish Salmon Farmers' Marketing Board Ltd. (SSB), 
της Scottish Salmon Growers' Association Ltd. (SSGA) και της Shetland Salmon 
Farmers' Association (SSFA) για τον καθορισμό των τιμών σχετικά με τον 
εκτρεφόμενο σολομό. Οι παραγωγοί της Νορβηγίας και της Σκωτίας καλύπτουν 
περίπου το 90% της προμήθειας εκτρεφόμενου σολομού στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
147. Η έρευνα της Επιτροπής επικεντρώθηκε στην περίοδο κρίσης της βιομηχανίας 
σολομού, κατά τα τέλη του 1989. Παρά την αισθητή άνοδο της κατανάλωσης 
εκτρεφόμενου σολομού στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, οι τιμές υπέστησαν σταθερή 
μείωση. Το Δεκέμβριο του 19 89, οι κοινοτικοί παραγωγοί υπέβαλαν καταγγελία 
στην Επιτροπή όσον αφορά το ντάμπινγκ του νορβηγικού σολομού στην ΕΚ(Ι'). 
158. Συγχρόνως, η FOS κατέβαλε προσπάθειες για την αποκατάσταση της 
αποτελεσματικότητας του συστήματος ελάχιστων τιμών. Πάντως, πριν από την 
εφαρμογή των νέων μέτρων, η FOS ήλθε σε επαφή με τις σκωτ ικές οργανώσεις 
ιχθυοκαλλιεργητών για να τους ενημερώσει σχετικά με το νέο σχέδιο. Στις 20 
Δεκεμβρίου 1989, η FOS οργάνωσε μία τηλεφωνική διάσκεψη με τους παραγωγούς 
εκτρεφόμενου σολομού στην Ευρώπη, στόχος της οποίας ήταν να εξασφαλίσει την 
υποστήριξη τους για τα νέα μέτρα. Μετά την τηλεφωνική διάσκεψη, οι 
οργανώσεις SSB/SSGA και SSFA έστειλαν εγκυκλίους στα μέλη τους, παροτρύνοντας 
τα να ευθυγραμμίσουν τις τιμές τους με τις νέες ελάχιστες νορβηγικές τιμές 
και δίνοντας νέες σκωτικές τιμές βάσει της ελάχιστης νορβηγικής τιμής συν το 
παραδοσιακό σκωτικό πριμ της τάξεως 5-10%. 
159. Υπήρχαν δύο πλευρές στη συμφωνία - από τη μία, τα μέτρα FOS, ήτοι 
ελάχιστες τιμές που υποστηρίχθηκαν με καθήλωση τιμών και από την άλλη, μέτρα 
υποστήριξης που λήφθηκαν από τις οργανώσεις SSB, SSGA και SSFA για την 
εξασφάλιση πειθαρχίας στον καθορισμό των τιμών εκ μέρους των μελών τους. Η 
συμφωνία έληξε στα τέλη του 1991. 
(16) Απόφαση της 30ής Ιουλίου 1992, ΕΕ L 246 της 27.8.1992. 
(17) Απόφαση της Επιτροπής της 15ης Μαρτίου 1991 σύμφωνα με την οποία ο 
νορβηγικός σολομός επωλείτο στην ΕΚ εντός των ορίων ντάμπινγκ 11,3%. 
2.1.Α.§1.κ.20 103 
160. Η απόφαση αυτή αποσκοπούσε στον καθορισμό αρχών όσον αφορά τη σχέση 
μεταξύ διαδικασιών αντιντάμπινγκ και διαδικασιών αντιτραστ, ιδίως σε 
συνάρτηση με τον τομέα γεωργίας/ιχυθοκαλλιέργειας λαμβανομένων υπόψη των 
διατάξεων του κανονισμού του Συμβουλίου 26/62. Οταν επιχειρήσεις ή ενώσεις 
επιχειρήσεων αντιμετωπίζουν πρακτική ντάμπινγκ απαγορεύεται βάσει του 
κανονισμού 26/62, είτε επιπροσθέτως είτε αντί μιας διαδικασίας αντιντάμπινγκ, 
η σύναψη μιας περιοριστικής ιδιωτικής συμφωνίας με στόχο τη θεραπεία της 
κατάστασης. Η ίδια αρχή εφαρμόζεται όσον αφορά αντίστοιχες διαδικασίες, όπως 
οι ρήτρες διασφάλισης, που προβλέπονται σε ορισμένους κοινοτικούς κανονισμούς 
για την αποτροπή αποσταθεροποίησης της αγοράς. 
2.1.Α.Si-λ.21 104 
<Τ6> λ) Milk Marketing Board 
161. Η Επιτροπή συζήτησε με τις αρχές του ΗΒ σχετικά με τη δυνατότητα της 
σύναψης νέων συμφωνιών στον τομέα της εμπορίας του γάλακτος μετά την 
κατάργηση των ισχυόντων συστημάτων. 
162. Βάσει των ισχυουσών συμφωνιών σχεδόν όλοι οι γαλακτοπαραγωγοί στο ΗΒ 
είναι υποχρεωμένοι να πωλούν την παραγωγή γάλακτος σε έναν από τους 
αναγνωρισμένους οργανισμούς (ένας για την Αγγλία και Ουαλία, τρεις για τη 
Σκωτία και ένας για τη Βόρεια Ιρλανδία). Σύμφωνα με τις προτάσεις 
αναμόρφωσης του συστήματος, που υποβλήθηκαν εκ μέρους όλων των οργανισμών 
στην κυβέρνηση του ΗΒ, οι περιορισμοί αυτοί καταργούνται. Ο ι 
γαλακτοπαραγωγοί θα έχουν την ευχέρεια να επιλέγουν πού θα πωλούν το γάλα 
τους. Αντίστοιχα, οι εταιρείες γαλακτοκομικών προϊόντων θα έχουν την 
ευχέρεια να αποφασίζουν πού θα αγοράζουν το γάλα τους και ιδίως θα έχουν την 
ευχέρεια να διαπραγματεύονται απ'ευθείας με τους γαλακτοπαραγωγούς. Ο κάθε 
ένας από τους πέντε υπάρχοντες οργανισμούς θα αντικατασταθεί από έναν ενιαίο 
συνεταιρισμό παραγωγών. Οι γαλακτοπαραγωγοί θα έχουν την ευχέρεια να 
αποφασίζουν εάν θα προσχωρούν ή όχι στις νέες αυτές οργανώσεις. 
163. Η κυβέρνηση του ΗΒ άσκησε έλεγχο σχετικά με το συμβιβάσιμο των προτάσεων 
αναμόρφωσης του γαλακτοκομικού τομέα προς τις διατάξεις των άρθρων 85 και 86 
της Συνθήκης ΕΟΚ. 
164. Οσον αφορά την πρόταση του "Milk Marketing Board for England and Wales", 
η Επιτροπή παρατήρησε ότι οι συμφωνίες που προτείνονται τώρα είναι αισθητά 
λιγότερο περιοριστικές σε θέματα ανταγωνισμού από τις παλαιότερες προτάσεις. 
Ειδικότερα, ο πλήρης διαχωρισμός της τρέχουσας εμπορικής προμήθειας εκ μέρους 
του ΜΜΒ for England and Wales, και του Dairy Crest Limited, και μία 
ουσιαστική απελευθέρωση των όρων αποχώρησης για τα μέλη του μελλοντικού νέου 
συνεταιρισμού αποτελούν σημαντικότατες βελτιώσεις στη διάρθρωση του 
ανταγωνισμού των προταθεισών συμφωνιών εμπορίας. Στο πλαίσιο ενός ενιαίου, 
σε εθελοντική βάση, συνεταιρισμού για τη διαδοχή του υπάρχοντος οργανισμού 
για την Αγγλία και Ουαλία, που συγκεντρώνει άνω του 80% της συνολικής 
παραγωγής γάλακτος, και οι δύο πλευρές αποτελούν βασικά στοιχεία για τη 
δημιουργία ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος και την εξασφάλιση του 
συμβιβάσιμου των νέων συμφωνιών προς τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΚ. 
2.1.Α.§1.λ.22 10 5 
165. Επίσης, η Επιτροπή παρατήρησε ότι δεν έχουν ακόμα αποφασιστεί οι 
λεπτομέρειες της σύστασης του νέου συνεταιρισμού και ότι εξακολουθεί να είναι 
αβέβαιος ο βαθμός συμμετοχής των γαλακτοπαραγωγών και κατά συνέπεια η ακριβής 
ανταγωνιστική θέση του νέου φορέα στην αγορά γάλακτος του ΗΒ. Αυτό θα γίνει 
σαφέστερο μόνον λαμβανομένων υπόψη των αποτελεσμάτων της αναδιοργάνωσης μετά 
από αρκετό διάστημα λειτουργίας της και αφού η βιομηχανία θα αρχίσει να 
προσαρμόζεται με τη νέα κατάσταση. Επιπροσθέτως, οι προταθέντες όροι 
αποχώρησης είναι αισθητά πιο φιλελεύθεροι από εκείνους που έγιναν δεκτοί από 
την Επιτροπή των ΕΚ στην υπόθεση Campina, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85 
της Συνθήκης ΕΟΚ<18). 
166. Λαμβανομένων υπόψη των παραπάνω στοιχείων, εξάχθηκε το συμπέρασμα ότι 
δεν συνέτρεχε λόγος για την ανάληψη ενεργειών δυνάμει των διατάξεων των 
άρθρων 85 και 86, όσον αφορά τον προταθέντα νέο συνεταιρισμό, για μία αρχική 
περίοδο δύο ετών. Κατά τη διάρκεια της αρχικής αυτής περιόδου, η θέση στην 
αγορά του νέου συνεταιρισμού και ειδικότερα οι επιπτώσεις των όρων 
αποχώρησης, όσον αφορά τον ανταγωνισμό, θα ελεγχθούν προσεκτικά. Εάν οι 
εξελίξεις στην αγορά δεν παρέχουν σαφείς ενδείξεις ότι υπάρχουν επαρκώς 
πραγματικές ανταγωνιστικές πιέσεις, η Επιτροπή θα πρέπει να αποφασίσει εάν οι 
προταθέντες συμβατικοί όροι, και ειδικότερα η χρηματική ποινή του 2% πληρωτέα 
εντός προθεσμίας τριών μηνών, θα εξακολουθήσουν να αιτιολογούνται. Στην 
αντίθετη περίπτωση, η Επιτροπή είναι πρόθυμη να εξετάσει τις προτάσεις του 
νέου συνεταιρισμού, ώστε να επιτραπεί μεγαλύτερη ευχέρεια στην επιλογή των 
συμβατικών όρων που θα προτείνονται στους γαλακτοπαραγωγούς. 
167. Οσον αφορά τις λοιπές προτάσεις σχετικά με την περιοχή της Σκωτίας και 
της Βόρειας Ιρλανδίας, θεωρήθηκε ότι τα προβλήματα ανταγωνισμού σχετικά με 
τις εν λόγω προτάσεις, αν και ουσιαστικά δεν διαφέρουν από τα αντίστοιχα 
προβλήματα της περιοχής της Αγγλίας και της Ουαλίας, δεν είχαν πραγματικά 
κοινοτική διάσταση. Οι μελλοντικές συμφωνίες εμπορίας γάλακτος στη Σκωτία 
και τη Βόρεια Ιρλανδία φαίνεται να έχουν μόνον περιφερειακές επιπτώσεις. 
Ελλείψει αισθητών επιπτώσεων στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, οι 
συμφωνίες αυτές εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των αρχών του ΗΒ. 
Η υπόθεση αυτή αποδεικνύει το άνοιγμα στον ανταγωνισμό των θεσμοθετημένων 
(18) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 83 και 84. 
106 
2.1.Α.§1.λ.23 
δομών του αγροτικού τομέα. Πρέπει να εξεταστεί εκ παραλλήλου με την πολιτική 
που ακολουθείται απο την Επιτροπή όσον αφορά τις ενώσεις εμπορικού χαρακτήρα 
του ιδίου τομέα, μεταξύ άλλων την υποχρέωση που επιβάλλεται σχετικά με την 
απαγόρευση της λήψης μέτρων που προκαλούν διακρίσεις, περιορίζοντας έτσι την 
πρόσβαση σε φορείς που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη(Ι^). 
(19) Βλ. υπόθεση "British Cattle and Sheep Breeders Associations" στο 
παράρτημα III.A.l. 
2.1.A.fil.μ.24 107 
<Τ5> - Συμφωνίες στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας 
<Τ6> μ) Chiquita/Fyffes 
168. Στις 4 Ιουνίου 1992 η Επιτροπή αποφάσισε να περατώσει τη διαδικασία την 
οποία κίνησε δυνάμει των διατάξεων 85 και 86 της Συνθήκης ΕΟΚ κατά της 
Chiquita μετά από καταγγελία της Fyffes PLC. 
169. Κατά το παρελθόν, οι πωλήσεις της μπανάνας Chiquita στο ΗΒ γίνονταν 
μέσω της Fyffes Group Ltd., μίας αγγλικής εταιρείας η οποία μέχρι το 19 86 
ήταν θυγατρική της Chiquita, που εμπορευόταν μπανάνες στο ΗΒ με την επωνυμία 
και το σήμα FYFFES. Συγχρόνως, η Chiquita Europe χρησιμοποιούσε το σήμα 
FYFFES καταρχήν ως βασικό εμπορικό σήμα και στη συνέχεια με την εισαγωγή του 
εμπορικού σήματος της Chiquita ως δευτερεύον σήμα, για την πώληση των 
μπανανών της στην Ηπειρωτική Ευρώπη. Το 1986, ο όμιλος Fyffes Group Ltd 
πωλήθηκε από την chiquita στην ιρλανδική εταιρεία FII (γνωστή ως Fyffes PLC). 
Σε μία μεταγενέστερη συμφωνία (την "συμφωνία επί του εμπορικού σήματος"), ο 
όμιλος Fyffes Group Ltd εκχώρησε στην Chiquita το αποκλειστικό δικαίωμα 
χρήσης του εμπορικού σήματος FYFFES εκτός του ΗΒ και της Ιρλανδίας για 
περίοδο 3 ετών με έναρξη το 1986. Η συμφωνία επί του εμπορικού σήματος 
περιείχε επίσης μία διάταξη (την "ρήτρα μη χρήσης") βάσει της οποίας 
απαγορευόταν στον όμιλο Fyffes Group να χρησιμοποιεί το σήμα FYFFES για την 
πώληση νωπών φρούτων, περιλαμβανομένων μπανανών, εκτός του ΗΒ και της 
Ιρλανδίας μέχρι του έτους 2006 ή και νωρίτερα με απόφαση αποκλειστικά της 
Chiquita. Μετά τη λήξη της τριετούς περιόδου, το 1989, η Chiquita δεν 
χρησιμοποίσε πλέον το εμπορικό σήμα FYFFES, αλλά βάσει της ρήτρας μη χρήσης 
απαγόρευσε στη FYFFES να χρησιμοποιεί το εμπορικό σήμα FYFFES στην Ηπειρωτική 
Ευρώπη. 
170. Στην κοινοποίηση των αιτιάσεων του Απριλίου 1991, η Επιτροπή θεώρησε 
ότι η Chiquita, στερώντας από τη FYFFES τη δυνατότητα να πωλεί τις μπανάνες 
της με το εμπορικό σήμα FYFFES στην Ηπειρωτική Ευρωπαϊκή Κοινότητα αγορών 
μπανάνας, παραβίαζε συγχρόνως το άρθρο 85 και το άρθρο 86 της Συνθήκης ΕΟΚ. 
171. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ρήτρα μη χρήσης στερούσε από 
τη FYFFES το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα να πωλεί τις μπανάνες της σε όλη την 
Ευρώπη με την ισχυρή ετικέτα FYFFES. Στο βαθμό που η ρήτρα μη χρήσης 
εφαρμόζεται πέραν της τριετούς αρχικής περιόδου μετά τη μεταβίβαση της 
επιχείρησης του ομίλου Fyffes, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί έννομη προστασία 
της ηπειρωτικής πελατείας της chiquita που συνδέεται με την επωνυμία και το 
108 
2.1.Α.§1.μ.25 
εμπορικό σήμα FYFFES. Κατά συνέπεια η ρήτρα αυτή αποτελεί συμφωνία κατά 
παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, η οποία απαγορεύεται δυνάμει των 
διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΟΚ. 
172. Επίσης, θεωρήθηκε ότι η ρήτρα μη χρήσης είχε σημαντικές επιπτώσεις στη 
διάρθρωση του ανταγωνισμού στην αγορά μπανάνας. Αν και η Fyffes μπορούσε να 
πωλεί μπανάνες στην ηπειρωτική αγορά, αρκεί να χρησιμοποιούσε διαφορετικά 
εμπορικά σήματα από το σήμα FYFFES, η απαγόρευση της χρήσης του σήματος 
FYFFES, ενός ισχυρού, πανευρωπαϊκά γνωστού, σήματος, αποτελούσε σημαντικό 
φραγμό για την FYFFES για έναν αποτελεσματικό ανταγωνισμό της Chiquita στην 
εν λόγω αγορά. Επίσης, υπήρξε η επίπτωση της προστασίας της τρέχουσας 
δεσπόζουσας θέσης της Chiquita σε εκείνες τις αγορές μπανάνας των κρατών 
μελών της ΕΚ που δεν προστατεύονται με ρήτρα δολαρίου, όπως π. χ. το 
Μπενελούξ, η Δανία, η Γερμανία και η Ιρλανδία. Συνεπώς, εξάγεται το 
συμπέρασμα ότι η Chiquita, συμφωνώντας για τη ρήτρα μη χρήσης και βασιζόμενη 
σε αυτήν μέχρι του 19 89, καταχράστηκε τη δεσπόζουσα θέση της, παραβιάζοντας 
τις διατάξεις του άρθρου 86 της Συνθήκης ΕΟΚ. 
173. Το γεγονός ότι πριν και μετά το 19 86, σε πολλά από τα κράτη μέλη της 
Ηπειρωτικής Ευρώπης, η chiquita ήταν ο μόνος δικαιούχος του καταχωρημένου 
εμπορικού σήματος FYFFES δεν επηρεάζει το συμπέρασμα αυτό. Πράγματι, η 
Επιτροπή θεώρησε ότι, έχοντας δεχτεί τον καταμερισμό του δικαιώματος επί του 
εμπορικού σήματος FYFFES σε διάφορα κράτη μέλη, με μερική μεταβίβαση 
δικαιώματος υπέρ της Fyffes Pic, η Chiquita δεν θα μπορούσε βάσει των κανόνων 
που προβλέπονται στη Συνθήκη για την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών να 
στηριχθεί στη νομοθεσία επί του εμπορικού σήματος ορισμένων κρατών μελών ώστε 
να αντιταχθεί στην εισαγωγή μπανανών οι οποίες νομίμως φέρουν το σήμα της 
FYFFES σε άλλα κράτη μέλη. 
174. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεώρησε στη συμπληρωματική της 
κοινοποίηση αιτιάσεων του Δεκεμβρίου 1991, ότι η Chiquita είχε επίσης 
καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση της, εκμεταλλευόμενη τα εμπορικά σήματα FYFFES 
που είχαν καταχωρηθεί επ'ονόματί της στα προβλεπόμενα από το νόμο αγγλικά 
μητρώα και απειλώντας τη Fyffes με περαιτέρω χρήση τους, με αποτέλεσμα να 
στερήσει από τη Fyffes τη δυνατότητα να πωλεί μπανάνες που φέρουν το σήμα 
FYFFES στην Ηπειρωτική Ευρώπη. Το συμπέρασμα αυτό ισχυροποιήθηκε κατά 
μείζονα λόγο στην υπόθεση αυτή, αφ'ότου η Chiquita έπαυσε να χρησιμοποιεί το 
εμπορικό σήμα FYFFES για την πώληση μπανανών μετά το 1989 και εισήγαγε το 
CONSUL, ως νέο δευτερεύον σήμα. Η συμπεριφορά αυτή, που ήταν αντίστοιχη με 
την πεποίθηση της chiquita σχετικά με τη ρήτρα μη χρήσης, είχε σοβαρές 
2.1.Α.§1.μ.26 109 
επιπτώσεις στη διάρθρωση του ανταγωνισμού με την τάση της να παρεμποδίζει την 
είσοδο της Fyffes, ως πραγματικού ανταγωνιστή, στην αγορά μπανάνας της 
Ηπειρωτικής Ευρώπης. 
175. Μετά τις αιτιάσεις της Επιτροπής, η Chiquita συμφώνησε με τη Fyffes να 
σταματήσει την παρεμπόδιση της πρόσβασης για τις μπανάνες Fyffes που φέρουν 
το εμπορικό σήμα FYFFES στην αγορά μπανάνας της ηπειρωτικής Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. 
176. Αυτός ο διακανονισμός συμπίπτει πλήρως με τους στόχους της διαδικασίας 
που ακολούθησε η Επιτροπή. Εξασφαλίζει μια αποτελεσματική πρόσβαση των 
μπανανών Fyffes στην αγορά μπανάνας της Ηπειρωτικής Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 
κατά συνέπεια συμβάλλει στη βελτίωση της διάρθρωσης της αγοράς μπανάνας, 
ισχυροποιώντας τον ανταγωνισμό μεταξύ διαφόρων εμπορικών σημάτων. Κατόπιν 
των ανωτέρω, η Επιτροπή αποφάσισε να περατώσει τη διαδικασία. 
Από την περίπτωση αυτή αναφαίνονται τα όρια που τίθενται στην άσκηση των 
δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας από το δίκαιο ανταγωνισμού. 
2.1.A.§l.v.27 110 
<T5> - Συμφωνίες σε θέματα φορολογίας που συνδέονται 
με την προστασία του περιβάλλοντος 
<Τ6> ν) VOTOB 
177. Παρ'ό,τι η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της για πρωτοβουλίες που 
αποσκοπούν στη βελτίωση των συνθηκών περιβάλλοντος σε έναν δεδομένο τομέα, 
πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται στον τομέα αυτό 
δεν προβαίνουν σε συμφωνίες οι οποίες υπερβαίνουν τα απαραίτητα όρια για την 
επίτευξη του σκοπού αυτού, σε βάρος του ανταγωνισμού. 
178. Αυτή τη θέση διατήρησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι την έναρξη της 
διαδικασίας κατά μιας ολλανδικής ένωσης επιχειρήσεων στον τομέα της 
αποθήκευσης χημικών προϊόντων. 
179. Η ένωση, με την επωνυμία Vereniging van Onafhankelijke Tankopslag 
Bedrijven (VOTOB), συγκεντρώνει έξι επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες 
αποθήκευσης σε δεξαμενές (χερσαίες δεξαμενές) στο Αμστερνταμ, την Ντόρντρεχτ 
και το Ρότερνταμ. Πρόκειται για ανεξάρτητους φορείς, που προσφέρουν 
υπηρεσίες αποθήκευσης μόνον για τρίτους. Αποφάσισαν να αυξήσουν τις τιμές με 
την επιβολή από τα μέλη της VOTOB στους πελάτες τους, ενός πρόθετου, ενιαίου, 
πάγιου ποσού από 1ης Απριλίου 1990. Αυτή η ενιαία "περιβαλλοντική 
επιβάρυνση" (με διάρκεια ισχύος αορίστου χρόνου) επρόκειτο να καλύψει, αν και 
μόνον εν μέρει, τη δαπάνη επενδύσεως για τη μείωση των αναθυμιάσεων από τις 
δεξαμενές αποθήκευσης των μελών. Η VOTOB έλαβε την απόφαση αυτή μετά τη 
σύναψη συμφώνου με την ολλανδική κυβέρνηση για τη βελτίωση των συνθηκών του 
περιβάλλοντος. Πάντως, στο σύμφωνο αυτό δεν προβλέπεται κανένας όρος για την 
επιβολή ενιαίας, πάγιας αύξησης των τιμών, ούτε οποιαδήποτε υποχρέωση της 
VOTOB εκ μέρους της ολλανδικής κυβέρνησης για την υιοθέτηση μιας τέτοιας 
αύξησης. 
180. Η Επιτροπή δεν έκανε δεκτή την επιβάρυνση αυτή ως ασυμβίβαστη προς 
τις διατάξεις του άρθρου 85, για τρεις λόγους. Πρώτον, είναι πάγια. Ολα τα 
μέλη πρέπει να την εφαρμόσουν ανεξαρτήτως των πεποιθήσεων τους. Δεύτερον, 
είναι ενιαία. Ανεξαρτήτως της ποικιλίας των προϊόντων, η αύξηση είναι ίδια 
για όλα τα μέλη της VOTOB. Τρίτον, τιμολογήθηκε στους καταναλωτές ως χωριστό 
κονδύλιο, ως "επιβάρυνση" που επιβλήθηκε από την κυβέρνηση. 
2.1.A.§l.v.28 111 
181. Οταν μία τιμή ή μία επιβάρυνση είναι πάγια, αποκλείεται επ'αυτής ο 
ανταγωνισμός. Καθορίζοντας την επιβάρυνση και κατά συνέπεια την πηγή της 
κάλυψης της επένδυσης, τα μέλη έχουν λιγότερα κίνητρα για να προβούν σε 
επενδύσεις κατά τρόπο όσο το δυνατόν λιγότερο δαπανηρό και αποτελεσματικό. 
Αυτό έχει άμεσες επιπτώσεις στην αγορά, στον τομέα των επιχειρήσεων παροχής 
υπηρεσιών ανοικοδόμησης και ανακαίνισης, θα υπάρξουν λιγότερα κίνητρα για τα 
μέλη να συμβάλλονται με αυτές τις επιχειρήσεις, που μπορούν να επιτύχουν 
καλύτερα αποτελέσματα με μικρότερη δαπάνη ή προσπάθεια. 
182. Με την ενιαία έγκριση της επιβάρυνσης αγνοούνται οι διαφορές των 
συνθηκών που επικρατούν σε κάθε μέλος χωριστά. Στο σύμφωνο με την ολλανδική 
κυβέρνηση προβλέπεται μείωση των εκπομπών καπνού για την περίοδο από το 1990 
έως το 2000. Η πρώτη φάση ολοκληρώνεται στα τέλη του 1994. Ορισμένα μέλη 
έχουν ήδη προσεγγίσει πολύ τους στόχους του 1994, ενώ άλλα όχι. Επίσης, τα 
μέλη χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνικές για τη μείωση των εκπομπών και δεν 
χρησιμοποιούν τις δαπάνες επένδυσης ταυτόχρονα. Η επιβολή της επιβάρυνσης 
αγνοεί το στοιχείο αυτό. 
Επιπροσθέτως, όλα τα μέλη της VOTOB προβαίνουν στη διαδικασία είσπραξης της 
επιβάρυνσης, μεμονωμένα. 
183. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, εάν δεν υπήρχε οριζόντια επιβολή του ειδικού 
αυτού στοιχείου δαπανών, τα μεμονωμένα μέλη θα μπορούσαν να υπολογίσουν τη 
δαπάνη για τις απαραίτητες επενδύσεις, θα αποφάσιζαν αν θα την κάλυπταν από 
τα έσοδα τους ή θα την μετέφεραν στους πελάτες τους και εφόσον αποφάσιζαν να 
τη μεταφέρουν στους πελάτες τους, θα καθόριζαν το μέγεθος της αύξησης των 
τιμών τους. Αυτό θα είχε πραγματοποιηθεί από τις εταιρείες χωριστά, 
λαμβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες συνθήκες στην αγορά και σύμφωνα με την 
ανταγωνιστική τους θέση. 
184. Πριν από τη λήψη απόφασης εκ μέρους της Επιτροπής, η VOTOB συμφώνησε 
να υπαναχωρήσει του χωριστού της συστήματος επιβάρυνσης από της 1ης 
Ιανουαρίου 1993, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η διαπραγμάτευση των 
συμβάσεων με τους πελάτες γίνεται σε ετήσια βάση και να σταματήσει να 
τιμολογεί κατά τον τρόπο αυτό τις νέες συμβάσεις από 1ης Ιουλίου 1992. Η 
ενιαία πάγια επιβάρυνση δεν θα εφαρμοζόταν μετά την 1η Ιανουαρίου 1993. 
2.1.Α.51.v.29 112 
185. Από την υπόθεση προκύπτει σαφώς ότι η Επιτροπή δεν αντιτίθεται στη 
δυνατότητα να επιβαρυνθούν οι πελάτες με την επενδυτική δαπάνη που απορρέει 
από το "ο ρυπαίνων πληρώνει", εφόσον αυτό τους συνειδητοποιεί περισσότερο 
σχετιχά με τα προβλήματα του περιβάλλοντος και τις επιπτώσεις τους. Πάντως, 
οι πελάτες δεν θα στερηθούν της δυνατότητας να αμφισβητήσουν τις αυξήσεις των 
τιμών και να διαπραγματευτούν μικρότερες αυξήσεις· Κατά συνέπεια, η Επιτροπή 
θα αποδεχόταν ένα σύστημα που θα πρόβλεπε μια συνολική τιμή, περιλαμβανομένης 
της πρόσθετης επενδυτικής δαπάνης για το περιβάλλον, pi πελάτες που δεν θα 
ήταν διατεθειμένοι να δεχτονν τις υψηλότερες τιμές θα μπορούσαν να 
διαπραγματευτούν τους νέους όρους, ενώ, συγχρόνως θα είχαν επίγνωση των 
προβλημάτων του περιβάλλοντος. 
186. Η Επιτροπή συμφώνησε να αναστείλει τη διαδικασία και να αναθεωρήσει 
την κατάσταση βάσει των δεσμεύσεων της VOTOB. 
2.1.Α.§1.ξ.30 113 
<Τ5> - Καρτέλ 
<Τ6> ξ) Οικοδομική και κατασκευαστική βιομηχανία στην Ολλανδία 
187. Στις 5 Φεβρουαρίου 1992, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση βάσει της οποίας 
επέβαλε πρόστιμα ύψους 22,5 εκατ. ECU σε 28 ενώσεις οικομοδικών επιχειρήσεων 
στην Ολλανδία για τη σύσταση καρτέλ στον τομέα της ολλανδικής οικοδομικής και 
κατασκευαστικής βιομηχαν ίας. 
188. Υπό την αιγίδα της συνομοσπονδίας τους SPO ( "Vereniging van 
Samenwerkende Prijsregelende Organisaties in de Bouwnijverheid" - Ενωση 
οργανώσεων για τον καθορισμό τιμών στην οικοδομική βιομηχανία) εκδόθηκε και 
εκτελέστηκε πλήρης σειρά σύνθετων και λεπτομερών κανονισμών, που αποσκοπούσε 
στο συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των κατασκευαστικών και 
οικοδομικών εταιρειών, όσον αφορά τη διαδικασία κατακύρωσης συμβάσεων για 
σχέδια που υποβάλλονται στο πλαίσιο είτε δημοπρασίας είτε μεμονωμένων 
διαδοχικών προσφορών, εκ μέρους δημοσίων αρχών ή ιδιωτών. 
189. Οι κανονισμοί αυτοί περιλαμβάνουν τους λεγόμενους UPR (κανόνες για 
ενιαίο καθορισμό τιμών) και έναν κώδικα δεοντολογίας, που κατ'αρχάς στοχεύει 
στο να καλύψει ο πελάτης τη δαπάνη της διαδικασίας υποβολής προσφοράς στην 
οποία υποβάλλονται όλοι οι εργολήπτες που ανταγωνίζονται για μία συγκεκριμένη 
προσφορά και να ορίσουν έναν εξ αυτών ως "εξουσιοδοτούμενο μειοδότη"· ο 
πελάτης δεν έχει το δικαίωμα να διαπραγματεύεται με τον "εξουσιοδοτούμενο 
πλειοδότη" που εκπροσωπεί τους άλλους συμμετέχοντες τους όρους της σύμβασης. 
Για το σκοπό αυτό, προβλέπεται ένα σύστημα συναντήσεων που προηγούνται της 
υποβολής προσφορών, εκ μέρους όλων των ενδιαφερομένων κατασκευαστικών 
εταιρειών να ανταγωνιστούν για ένα συγκεκριμένο έργο. Κατά τη διάρκεια των 
συναντήσεων αυτών, οι συμμετέχοντες ανταλλάσσουν πληροφορίες βάσει των οποίων 
συγκρίνονται οι δαπάνες της σύμβασης, μπορεί να ληφθεί συλλογική απόφαση για 
αύξηση των προσφορών κατά τρόπο ώστε να συνυπολογιστεί σ'αυτές η δαπάνη της 
διαδικασίας που θα καλυφθεί από τον πελάτη και μπορεί να καθοριστεί ο 
"εξουσιοδοτούμενο πλειοδότης". Καθένας από τους συμμετέχοντες στη συνάντηση 
μπορεί να ζητήσει να προτιμηθεί η προσφορά του ή, αφού ενημερωθεί για όλες 
τις λοιπές προσφορές, να αποσύρει την προσφορά του. 
Ειδικότερα σε περιπτώσεις όπου οι συμμετέχοντες έχουν λόγους να φοβούνται 
εξωτερικό ανταγωνισμό, ενδεχομένως αποφεύγουν να αυξήσουν τις προσφορές ή να 
κατονομάσουν "εξουσιοδοτούμενο μειοδότη"· κατά τον τρόπο αυτό οργανώνουν 
συλλογική και αποτελεσματική άμυνα έναντι του εξωτερικού αυτού ανταγωνισμού. 
Ο κώδικας δεοντολογίας, που ισχύει από το 1980, θεσπίζει κυρώσεις για 
2.1.Α.§1.ξ.31 114 
παραβιάσεις των κανονισμών και προβλέπει μία οιονεί δικαστική διαδικασία για 
την εξέταση των παραβιάσεων αυτών. 
190. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εν λόγω κανονισμοί περιορίζουν σοβαρά τον 
ανταγωνισμό μεταξύ των συμμετεχόντων, αποτρέποντας ουσιαστικά κάθε πλειοδότη 
(ή μειοδότη) να καθορίζει ελεύθερα την τιμή και τους λοιπούς όρους της 
προσφοράς του. Οι πελάτες δεν είναι σε θέση να επιλέγουν ελεύθερα μεταξύ των 
προσφορών των διαφόρων εργοληπτών, πράγμα που απορρέει από την ανταλλαγή 
πληροφοριών μεταξύ των συμμετεχόντων, και από τις συλλογικές αποφάσεις που 
λαμβάνονται επί σημαντικών στοιχείων. Επίσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο 
ανταγωνισμός μεταξύ συμμετεχόντων και μη συμμετεχόντων περιορίζεται σοβαρά, 
εφόσον ο εκτός κυκλώματος εργολήπτης αντιμετωπίζεται με συντονισμένη και 
ευέλικτη απάντηση εκ μέρους των συμμετεχόντων, που αποσκοπεί να περιορίσει ή 
παρεμποδίσει τη δυνατότητα του να εισέλθει στην αγορά. 
191. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κανονισμοί επηρεάζουν αισθητά το ενδοκοινοτικό 
εμπόριο, τόσο από την πλευρά της προμήθειας όσο και από την πλευρά της 
ζήτησης. Τα 28 μέλη-ενώσεις της SPO αντιπροσωπεύουν άνω των 4.000 ολλανδών 
κατασκευαστών, περιλαμβανομένων όλων των μεγάλων και των περισσοτέρων από τις 
εταιρείες μεσαίου μεγέθους. Οι κανόνες της SPO δεσμεύουν τις εν λόγω 
εταιρείες, ενώ άλλες 3.000 επιχειρήσεις συμμετέχουν κατά περίπτωση. Μεταξύ 
αυτών αριθμούνται περίπου 150 εταιρείες που είναι εγκατεστημένες σε άλλα 
κράτη μέλη. Από την έρευνα της Επιτροπής αποκαλύφθηκε ότι η εφαρμογή των 
κανονισμών της SPO καλύπτει κατ'ουσίαν όλες τις συμβάσεις για τις οποίες 
γίνεται πρόσκληση υποβολής προσφορών στην Ολλανδία στους τομείς που άπτονται 
της κατασκευαστικής βιομηχανίας στους οποίους εφαρμόζονται οι κανόνες της 
SPO. 
Εφόσον οι εν λόγω κανονισμοί εφαρμόζονται σε οποιαδήποτε πρόσκληση υποβολής 
προσφορών για σύμβαση στην Ολλανδία, οποιοσδήποτε αλλοδαπός πελάτης επιθυμεί 
να υποβάλει προσφορά για τη σύναψη οικοδομικής σύμβασης στο εν λόγω κράτος 
μέλος δεν μπορεί να αποφύγει την εφαρμογή των εν λόγω κανονισμών. 
192. Η Επιτροπή άρχισε έρευνα που εστιάζεται στην περίοδο που εκτείνεται από 
τα τέλη του 1980 (έναρξη ισχύος του πρώτου ενιαίου κανονισμού, του κώδικα 
δεοντολογίας). Κατά τη διάρκεια της εν λόγω έρευνας, η SPO κοινοποίησε τον 
κώδικα δεοντολογίας και το σύνολο των κανονισμών "UPR" στην έκδοση που 
εφαρμόστηκε μέχρι της 1ης Απριλίου 1987, και στη συνέχεια αντικαταστάθηκε 
από αντίστοιχους κανονισμούς, που εγκρίθηκαν από τα μέλη-ενώσεις της. Η 
2.1.Α.§1.ξ.32 115 
Επιτροπή θεώρησε ότι οι κανονισμοί δεν πληρούν τους όρους για τη χορήγηση 
απαλλαγής δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης 
ΕΟΚ. Επίσης, κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι δημοτικές αρχές του Ρότερνταμ 
υπέβαλαν καταγγελία όσον αφορά ορισμένα στοιχεία των εν λόγω κανονισμών. 
193. Καθορίζοντας το ποσό των προστίμων, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός 
ότι πρόκειται για την πρώτη περίπτωση εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 85, 
παράγραφος 1,(20) στον οικοδομικό τομέα. Επίσης, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι 
ολλανδικές αρχές ενέκριναν ορισμένα μέτρα τα οποία δημιούργησαν στα μέλη του 
καρτέλ την πεποίθηση ότι οι δραστηριότητες τους καλύπτονταν από το κράτος. Η 
Επιτροπή έχει κινήσει χωριστή διαδικασία κατά των αρχών της Ολλανδίας σχετικά 
με το θέμα αυτό, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ. 
(20) ΕΕ L 92, 7.4.1992, σ. 1. 
2.1.Α.§2.α. 1 116 
<Τ4> §2. Διανομή 
<Τ6> α) Newitt/Dunlop Slazenger International(1) 
194. Η Dunlop Slazenger International Ltd (στο εξής DSI), θυγατρική του 
βρετανικού ομίλου B.T.R., είναι ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς 
αθλητικών ειδών σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Συγκεκριμένα, κατέχει 
την πρώτη θέση στην ΕΟΚ για τις μπάλες τένις και squash. 
Η Newitt Ltd, μια βρετανική εταιρεία διανομής, κατηγόρησε την DSI ότι 
παρακωλύει με διάφορα μέτρα τις εξαγωγές της, κυρίως όσον αφορά τις μπάλες 
τένις και squash, προς τα άλλα κράτη μέλη της Κοινότητας. Της προσάπτει, 
κυρίως, ότι αρχικά ανέστειλε τις προμήθειες της και εν συνεχεία εφάρμοσε, 
προβαίνοντας σε διακρίσεις, νέα τιμολόγια τα οποία δεν της επέτρεπαν να 
παραμένει ανταγωνιστική στις αγορές εξαγωγών. 
Από την έρευνα που έγινε μετά την καταγγελία, αποδείχτηκε όΐι η DSI εφάρμοζε 
S 
πραγματικά μια πολιτική περιορισμού των εξαγωγών από το Ηνωμένο Βασίλειο, 
προκειμένου να προστατεύσει τους αποκλειστικούς διανομείς της στις άλλες 
χώρες της Κοινότητας. 
Η πολιτική αυτή εκφραζόταν καταρχάς με τη γενική απαγόρευση εξαγωγών που 
επέβαλε στους βρετανούς αντιπροσώπους, από το 1977 τουλάχιστον. 
Η γενική αυτή απαγόρευση εξαγωγών κατέληξε από το 1985 τουλάχιστον στην 
εφαρμογή μιας σειράς συγκεκριμένων μέτρων για να εμποδισθεί κατά τρόπο 
αποτελεσματικό κάθε εξαγωγή προς τις χώρες όπου διαθέτει αποκλειστικούς 
αντιπροσώπους η DSI. Από μια έρευνα που έγινε, εξάλλου, αποδείχτηκε ότι, 
τουλάχιστον όσον αφορά τις Κάτω Χώρες, η εφαρμογή των μέτρων αυτών γινόταν σε 
συνεννόηση με τους διανομείς που είναι εγκατεστημένοι στη χώρα αυτή και 
πολλές φορές κατόπιν προτροπής των τελευταίων. 
Τα συγκεκριμένα μέτρα που διαπίστωσε η Επιτροπή στη διάρκεια της έρευνας 
είναι τα εξής : 
(1) ΕΕ L 131 της 16.5.1992 και Δελτίο ΕΚ 3-1992, σημείο 1.2.39. 
2.1.Α.§2.α. 2 » ' , , 7 
1. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, άρνηση παράδοσης προϊόντων προοριζόμενων 
για εξαγωγή· 
2. Μέτρα σχετικά με τον καθορισμό των τιμών έναντι βρετανών διανομέων, ώστε 
να μην μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικοί στις εξαγωγές· 
3. Αγορά προϊόντων που αποτέλεσαν αντικείμενο παράλληλων εξαγωγών σε 
χαμηλές τιμές προκειμένου να αποτραπεί η απότομη μείωση των τιμών που 
εφαρμόζει το επίσημο δίκτυο διανομής της Dunlop slazenger International· 
4. Σήμανση των προϊόντων προκειμένου να προσδιορίζεται η προέλευση τους και 
ο τελικός τους προορισμός· 
5. Χρήση του σήματος ποιότητος της ολλανδικής ομοσπονδίας τένις μόνο για το 
δίκτυο αποκλειστικής διανομής της DSI. 
Η εφαρμογή των μέτρων αυτών εντάσσεται, επομένως, στα πλαίσια της γενικότερης 
πολιτικής της DSI που αναφέρθηκε παραπάνω και συνίσταται στην άρνηση κάθε 
εξαγωγής προς χώρες όπου διαθέτει αποκλειστικό διανομέα. 
θα πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι κατά το τέλος της έρευνας η DSI 
αναγνώρισε ότι έχει παραβεί, από πολλές απόψεις, τους κανόνες ανταγωνισμού 
της Κοινότητας και τροποποίησε σε μεγάλο βαθμό τις πρακτικές της. 
Εντούτοις, τα εμπόδια στις εξαγωγές που προκύπτουν από συμφωνίες ή 
εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων θεωρούνται πάντοτε, σύμφωνα με 
την πάγια νομολογία της Επιτροπής και του Δικαστηρίου, σαν σοβαρές παραβάσεις 
του άρθρου 85 παράγραφος 1 της Συνθήκης, στο βαθμό που θέτουν σε κίνδυνο την 
ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και κατά συνέπεια την οικονομική 
ολοκλήρωση που επιδιώκει η Συνθήκη. 
Η Επιτροπή, κατόπιν αυτών, έλαβε στις 18 Μαρτίου 1992 καταδικαστική απόφαση 
βάσει του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ με την οποία επέβαλε πρόστιμο 5 εκατ. 
ECU στην Dunlop Slazenger International και 150.000 ECU στην All Weather 
Sports, αποκλειστικό διανομέα της στη Μπενελούξ για το σήμα Dunlop. 
2.1.Α.§2.β. 3 118 
<Τ6> β) Mars / Langnese & Scholler 
195. Στις 25 Μαρτίου 1992, η Επιτροπή επέβαλε προσωρινά μέτρα στην Langnese-
Iglo GmbH και στην Schôller Lebensmittel GmbH & Co. KG, στις οποίες 
απαγορεύθηκε η άσκηση των συμβατικών δικαιωμάτων βάσει των οποίων υποχρέωναν 
τους λιανοπωλητές τους να αγοράζουν παγωτά σε ατομικές μερίδες αποκλειστικά 
από αυτές. Τα προσωρινά μέτρα επιβλήθηκαν μετά από καταγγελία που υπέβαλε η 
Mars GmbH, η οποία ισχυρίστηκε ότι τα δικαιώματα αυτά έχουν επιζήμιες 
συνέπειες στις πωλήσεις των δικών της παγωτών στη Γερμανία(2). 
Στις 23 Δεκεμβρίου 1992, η Επιτροπή έλαβε την οριστική της απόφαση σχετικά 
με τις συμφωνίες αποκλειστικότητας των σημείων πώλησης που εφάρμοζαν οι δύο 
εν λόγω εταιρείες στη Γερμανία. Με την απόφαση αυτή 
α) διαπιστώνεται ότι οι συμφωνίες των Langnese και Schôller με τις 
οποίες επιβάλλεται στους λιανοπωλητές τους που είναι εγκατεστημένοι στη 
Γερμανία να αγοράζουν παγωτά σε ατομικές μερίδες μόνο από τις 
επιχειρήσεις αυτές αποτελούν παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 1 της 
συνθήκης ΕΟΚ· 
β) δεν γίνεται δεκτή η απαλλαγή των ανωτέρω συμφωνιών βάσει του άρθρου 
85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ και αίρεται το ευεργέτημα της απαλλαγής 
κατά κατηγορία σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83, σε 
περίπτωση που συμφωνίες πληρούν τις προϋποθέσεις για την εν λόγω 
απαλλαγή· 
γ) απαγορεύεται στις Langnese και Schôller να συνάπτουν συμφωνίες του 
είδους που αναφέρεται παραπάνω μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997. 
Η απόφαση αυτή διευκρινίζει τη θέση της Επιτροπής έναντι των συμφωνιών 
αποκλειστικής προμήθειας. Γενικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι συμφωνίες αυτές 
έχουν ευνοϊκές συνέπειες για τον ανταγωνισμό υπό κανονικές συνθήκες αγοράς, 
επειδή ενισχύουν τη θέση της επιχείρησης η οποία έχει συνάψει τη συμφωνία 
αποκλειστικότητας. Εάν, πάντως, παρεμποδίζεται η πρόσβαση άλλων προμηθευτών 
στη σχετική αγορά συνεπεία της διάρθρωσης της και άλλων σημαντικών εμποδίων 
εισόδου σ'αυτήν, δεν μπορεί να γίνει δεκτή καμία περαιτέρω ενίσχυση της θέσης 
της επιχείρησης με συμφωνίες αποκλειστικότητας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, 
(2) Βλέπε παράγραφο 309 της παρούσας έκθεσης. 
2.1.Α.§2.β. 4 119 
προκύπτει μια τέτοια κατάσταση, δεδομένου ότι οι Langnese και Scholler 
κατέχουν μια δυοπωλιακή θέση στην αγορά αυτή όπου η πρόσβαση γίνεται 
ιδιαίτερα δύσκολη συνεπεία των συμφωνιών αποκλειστικότητας για τα ψυγεία(3). 
Κατέστησε επίσης σαφή δύο σημαντικά νομικά ζητήματα : την εφαρμογή του άρθρου 
85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ στις συμφωνίες αποκλειστικότητας που έχουν 
σωρευτικά αποτελέσματα στην αγορά καθώς και τους όρους υπό τους οποίους 
μπορεί να αρθεί το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία βάσει του 
κανονισμού 1984/83. 
Οσον αφορά το πρώτο σημείο, η Επιτροπή προβαίνει σε έλεγχο που περιλαμβάνει 
τρία στάδια : 
- Εάν η ίδια η συμφωνία έχει σημαντικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό κατά 
τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών 
Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης, εάν όλες οι συμφωνίες του είδους αυτού 
που έχει συνάψει η επιχείρηση έχουν τις συνέπειες αυτές 
Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης, εάν όλες οι συμφωνίες του είδους αυτού 
που υπάρχουν στη σχετική αγορά έχουν τις συνέπειες αυτές 
Εάν σε ένα από τα ερωτήματα αυτά δοθεί καταφατική απάντηση, πληρούνται οι 
προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1. 
Στο δεύτερο σημείο, είναι σαφές ότι το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά 
κατηγορία μπορεί να αρθεί μόνο με απόφαση που ακολουθεί τη διαδικασία του 
κανονισμού αριθ. 17. Στην προκειμένη περίπτωση, υπήρχε συγχρόνως διαπίστωση 
παράβασης και διαταγή για παύση της εν λόγω παράβασης. Για να αποτραπεί η 
επανάληψη των αντιανταγωνιστικών πρακτικών και να υπάρξει άνοιγμα της αγοράς, 
ήταν ανάγκη να απαγορευθεί η σύναψη συμφωνιών αποκλειστικής προμήθειας από 
τις εν λόγω επιχειρήσεις για πέντε χρόνια. 
(3) Βλέπε παράγραφο 309 της παρούσας έκθεσης. 
2.1.Α.§2.γ. 5 120 
<Τ6> γ) Givenehy 
196. Η Επιτροπή έλαβε επίσημη απόφαση βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3 της 
συνθήκης ΕΟΚ σχετικά με μια στερεότυπη σύμβαση επιλεκτικής διανομής που 
προβλέπει τους όρους εμπορίας στην ΕΟΚ των προϊόντων οινοπνευματώδους 
αρωματοποιίας, προϊόντων περιποίησης και καλλυντικών που κατασκευάζει η 
γαλλική εταιρεία Parfums Givenchy(4). Η απόφαση ισχύει μέχρι τις 31 Μαίου 
1997. 
197. Η απόφαση αυτή επιβεβαιώνει και συμπληρώνει τις αρχές τις οποίες είχε 
θέσει η Επιτροπή στα πλαίσια της απόφασης Yves Saint Laurent Parfums της 16ης 
Δεκεμβρ ίου 1991<5) . 
198. θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι μετά από μια γενική επανεξέταση της 
επιλεκτικής διανομής στον τομέα των αρωμάτων, η Επιτροπή είχε κινήσει 
διαδικασίες έναντι των εταιρειών Parfums Givenchy και Yves Saint Laurent 
Parfums αντίστοιχα, προκειμένου να αντιμετωπίσει, στα πλαίσια δύο αποφάσεων 
αρχής, το σύνολο των σχετικών νομικών ζητημάτων και να καθορίσει τις αρχές 
του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού που θα εφαρμόζονται σε όλες τις 
επιχειρήσεις του κλάδου. 
199. Στα πλαίσια αυτά, η Επιτροπή αποφάσισε να αναθεωρήσει τη θέση που είχε 
λάβει το 1974 επί του θέματος (*>) και να ενισχύσει την εφαρμογή των 
κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού στον εν λόγω τομέα. Συγκεκριμένα, οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής αμφισβήτησαν την ισχύ ορισμένων συμβατικών ρητρών οι 
οποίες ήσαν μέχρι σήμερα αποδεκτές στον τομέα αυτό. 
200. Σε σχέση με τις ρήτρες που εξετάστηκαν στα πλαίσια της απόφασης Yves 
Saint Laurent Parfums, το σύστημα επιλεκτικής διανομής που εφαρμόζει η 
εταιρεία Parfums Givenchy παρουσίαζε την εξής ιδιαιτερότητα : περιλάμβανε μια 
ρήτρα σύμφωνα με την οποία για να ενταχθεί ή να διατηρηθεί ένας μεταπωλητής 
στο δίκτυο διανομής πρέπει να είναι εξουσιοδοτημένος από ένα ελάχιστο αριθμό 
ανταγωνιστικών εταιρειών που αναγράφονται σε ειδικό κατάλογο που έχει 
καταρτίσει η Givenchy. θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι αρκετές επιχειρήσεις 
του κλάδου εφαρμόζουν μια ανάλογη πρακτική. 
(4) ΕΕ L 236 της 19.8.1992, σ. 2. 
(5) ΕΕ L 12 της 18.1.1992. 
(6) Βλέπε Τέταρτη έκθεσης επί της Πολιτικής Ανταγωνισμού 1974, σ. 69. 
2.1.Α.§2.γ. 6 Ι Ζ 
201. Από την άποψη αυτή, θεωρήθηκε ότι ο ελάχιστος αριθμός των τεσσάρων 
σημάτων που απαιτούσε μέχρι τότε η Givenchy, αποτελούσε έναν όρο ο οποίος, 
χωρίς να είναι υπερβολικός, επέτρεπε τη διάρθρωση της διανομής με βάση τη 
"συγκατοίκηση" περισσότερων ανταγωνιστικών σημάτων. Από την άλλη, η Επιτροπή 
εξέφρασε την αντίθεση της σε κάθε περιορισμό της επιλογής του 
εξουσιοδοτημένου διανομέα ως προς τα συγκεκριμένα σήματα τα οποία μπορούν να 
αποτελέσουν το απαιτούμενο περιβάλλον. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή έκρινε ότι η 
εν λόγω ρήτρα είχε σαν αποτέλεσμα να περιορίζεται η πρόσβαση νέων μεταπωλητών 
στο δίκτυο διανομής και, κατά συνέπεια, να περιορίζεται ο ανταγωνισμός μεταξύ 
προϊόντων του ιδίου σήματος. Επιπλέον, η ρήτρα αυτή θα μπορούσε να 
περιορίσει τη δυνατότητα νέων ή λιγότερο γνωστών σημάτων να διεισδύσουν και 
να επικρατήσουν στη σχετική αγορά, περιορίζοντας έτσι και τον ανταγωνισμό 
μεταξύ προϊόντων διαφορετικών σημάτων. 
202. Μετά την παρέμβαση της Επιτροπής, η Parfums Givenchy κατάργησε την εν 
λόγω ρήτρα και την αντικατέστησε με μια νέα διάταξη η οποία αφήνει σε κάθε 
εξουσιοδοτημένο μεταπωλητή πλήρη ελευθερία να εμπορεύεται, μαζί με τα 
προϊόντα που αναφέρονται στη σύμβαση, οποιοδήποτε άλλο σήμα αρωμάτων 
πολυτελε ίας. 
203. Εκτός από το παραπάνω ζήτημα, η απόφαση Givenchy αποτελεί μια παγίωση 
των θέσεων τις οποίες είχε υιοθετήσει η Επιτροπή στα πλαίσια της απόφασης 
Yves Saint Laurent της 16ης Δεκεμβρίου 1991. Οι θέσεις αυτές αφορούν ιδίως 
την κατάργηση των ποσοτικών κριτηρίων επιλογής, τους όρους εισδοχής 
μεταπωλητών στο δίκτυο διανομής, την αναγνώριση της ελευθερίας του 
εξουσιοδοτημένου διανομέα σε σχέση με τις τιμές πώλησης, την ελευθέρωση των 
διασταυρούμενων παραδόσεων μεταξύ όλων των μελών του δικτύου, καθώς και τους 
όρους για να αποφευχθεί η επιβολή από τον κατασκευαστή στους μεταπωλητές του 
υπερβολικών υποχρεώσεων όσον αφορά τον ελάχιστο εφοδιασμό τους(^) 
204. Η απόφαση αποτελεί ένα παράδειγμα της πολιτικής που ακολουθεί η Επιτροπή 
στο θέμα της επιλεκτικής διανομής. Στόχος της πολιτικής αυτής είναι να μη 
διακυβευθούν τα πλεονεκτήματα της επιλεκτικής διανομής από τις δυσμενείς 
συνέπειες ενός κατακερματισμού της κοινής αγοράς. 
(7) Βλέπε Εικοστή πρώτη έκθεση της Πολιτικής Ανταγωνισμού 1991, παράγραφοι 
134 έως 136. 
2.1.Α.§2.δ. 7 122 
<Τ6> δ) Viho/Parker Pen(8) 
205. Στις 15 Ιουλίου 1992, η Επιτροπή επέβαλε με σχετική απόφαση πρόστιμο 
700.000 ECU στη βρετανική εταιρεία Parker Pen και 40.000 ECU στην Herlitz AG, 
διανομέα της στη Γερμανία, για την απαγόρευση εξαγωγών που περιελάμβανε η 
μεταξύ τους συμφωνία. 
Μετά από καταγγελία που υπέβαλε η ολλανδική εταιρεία Viho, διαπιστώθηκε ότι η 
Parker Pen και η Herlitz AG είχαν συνάψει, τον Αύγουστο του 1986, μια 
συμφωνία σχετικά με τη διανομή των προϊόντων της Parker Pen στη Γερμανία, με 
την οποία απαγορευόταν οποιαδήποτε εξαγωγή χωρίς έγγραφη συναίνεση της 
Parker. Τα εν λόγω προϊόντα ήσαν στυλό και άλλα παρόμοια είδη Parker μεσαίας 
κατηγορίας τιμών τα οποία πωλούνται κυρίως στα πολυκαταστήματα. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι η παράβαση μπορούσε να εμποδίσει την υλοποίηση ενός από 
τους θεμελιώδεις στόχους της συνθήκης : την ολοκλήρωση της κοινής αγοράς. 
Πάντως, κατά την επιβολή του προστίμου στην Parker Pen λήφθηκε υπόψη το 
πνεύμα συνεργασίας που έδειξε η Parker στη διάρκεια της έρευνας και το 
γεγονός ότι η επιχείρηση έχει καταρτίσει ένα πρόγραμμα συμμόρφωσης με τους 
κανόνες ανταγωνισμού της ΕΟΚ. 
Οσον αφορά το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην Herlitz AG, η Επιτροπή έλαβε υπόψη 
της το γεγονός ότι η ευθύνη της επιχείρησης αυτής ήταν πολύ μικρή, επειδή 
μπορεί να υποτεθεί ότι η Herlitz AG συμμορφώθηκε απλώς με τις επιθυμίες της 
Parker Pen. 
(8) ΕΕ L 233 της 15.8.1992 και Δελτίο ΕΚ 7/8-1992, σημείο 1.3.37. 
2.1.Α.§2.ε. 8 \ Ζ 5 
<Τ6> ε) Παγκόσμιο κύπελο ποδοσφαίρου 1990 
206. Με βάση την καταγγελία που υπέβαλε ένα ταξιδιωτικό πρακτορείο, η 
Επιτροπή εξέτασε το γενικό σύστημα διανομής εισιτηρίων και οργάνωσης εκδρομών 
που εφάρμοσαν οι διοργανωτές του παγκόσμιου κυπέλου ποδοσφαίρου στην Ιταλία 
το 1990. 
207. Η Federazione Italiana Giuoco Calcio (FIGC) ορίστηκε από την Ομοσπονδία 
Διεθνών Ποδοσφαιρικών Ενώσεων σαν διοργανωτής του κυπέλου για το 1990. Η 
FIGC, από κοινού με την FIFA, συνέστησαν μια τοπική οργανωτική επιτροπή 
προκειμένου να φέρουν σε πέρας το έργο αυτό. Η επιτροπή αυτή θέσπισε το 
σύστημα διανομής των εισιτηρίων πριν από την εκδήλωση. 
208. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Επιτροπή προβληματίστηκε λόγω της μεθόδου 
που επέλεξε η οργανωτική επιτροπή για τη διανομή εισιτηρίων σε επιχειρήσεις 
οργανωμένων εκδρομών. Η οργανωτική επιτροπή παραχώρησε σε μια ιταλική 
επιχείρηση οργάνωσης εκδρομών, την "90 TOUR ITALIA", το αποκλειστικό δικαίωμα 
πώλησης εισιτηρίων στα πλαίσια της οργανωμένης εκδρομής. Ολα τα άλλα 
εισιτήρια πωλήθηκαν με το ρητό όρο να μην μεταπωληθούν σε ταξιδιωτικά 
πρακτορε ία. 
Κατόπιν αυτού, η 90 TOUR ITALIA απέκτησε μονοπώλιο στη διοργάνωση και πώληση 
οργανωμένων εκδρομών για το παγκόσμιο κύπελο. Οι άλλοι οργανωτές εκδρομών 
δεν ήσαν σε θέση να τη συναγωνιστούν, δεδομένου ότι δεν μπορούσαν να 
προσφέρουν εναλλακτικές οργανώσεις, ακόμη και σε χαμηλότερες τιμές. Επίσης, 
τα ταξιδιωτικά πρακτορεία προσέφεραν περιορισμένη επιλογή οργανωμένων 
εκδρομών για το παγκόσμιο κύπελο και δεν είχαν δυνατότητα να 
"διαπραγματευθούν" με περισσότερους οργανωτές εκδρομών προκειμένου να 
εξασφαλίσουν ευνοϊκότερους όρους για τους πελάτες τους. 
209. Η Επιτροπή, συνεπώς, θεώρησε ότι με τη συμφωνία που συνήψαν οι 
διοργανωτές του παγκόσμιου κυπέλου και η 90 TOUR ITALIA περιόρισαν τον 
ανταγωνισμό σε βάρος των καταναλωτών οργανωμένων εκδρομών, και παρέβησαν έτσι 
το άρθρο 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ. 
210. Κατά τη λήψη της απόφασης αυτής, η Επιτροπή εξέτασε πολύ προσεκτικά εάν 
το σύστημα αποκλειστικής διανομής μπορούσε να δικαιολογηθεί λόγω της ανάγκης 
για ασφαλή διεξαγωγή των αγώνων. Παρόλα αυτά, αποδείχθηκε ότι και άλλοι 
οργανωτές εκδρομών θα μπορούσαν να ανταποκριθούν πλήρως στις απαιτήσεις της 
2.1.Α.§2.ε. 9 124 
οργανωτικής επιτροπής και κατά συνέπεια να προσφέρουν ανταγωνιστικές 
οργανωμένες εκδρομές χωρίς κατά κανένα τρόπο να υπονομεύεται η ασφάλεια, θα 
πρέπει να σημειωθεί ότι αυτό δέχθηκαν και οι εκπρόσωποι της οργανωτικής 
επιτροπής που συμμετείχαν στη σχετική διαδικασία. 
211. Η Επιτροπή θεώρησε υπεύθυνες για την παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού 
της Κοινότητας τις εξής επιχειρήσεις : FIFA, Federazione Italiana Giucco 
Calcio (FIGC), Col Italia (κοινός αντιπρόσωπος της FIFA και της FIGC), 90 
TOUR ITALIA και CIT Spa/Italiatour (μητρικές εταιρείες της 90 TOUR ITALIA). 
212. Είναι η πρώτη φορά που η Επιτροπή εξέδωσε επίσημη απόφαση βάσει των 
κανόνων περί ανταγωνισμού που αφορά την πώληση εισιτηρίων για αθλητικές 
εκδηλώσεις. Κατόπιν αυτού, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η παράβαση 
ήταν μικρής διάρκειας, η Επιτροπή αποφάσισε να μην επιβάλει πρόστιμο στη 
συγκεκριμένη περ ίπτωση. 
213. Πάντως, η Επιτροπή προτίθεται να εξασφαλίσει στο μέλλον απόλυτη 
συμμόρφωση με τους κανόνες ανταγωνισμού όσον αφορά τα συστήματα διανομής σε 
σημαντικές αθλητικές εκδηλώσεις. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να εγγυηθεί στους 
καταναλωτές που επιθυμούν να παρακολουθήσουν τις εκδηλώσεις αυτές τη 
δυνατότητα αγοράς εισιτηρίων ή οργανωμένων εκδρομών με ευνοϊκούς όρους, οι 
οποίοι θα προκύπτουν από τον ανταγωνισμό μεταξύ περισσότερων διανομέων. 
2.1.Α.§2.στ. 10 125 
<Τ6> στ) uic 
214. Η Επιτροπή ενέκρινε απόφαση κατά της Διεθνούς Ενώσεως Σιδηροδρόμων για 
παράβαση των διατάξεων του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ. 
Η UIC είναι μια παγκόσμια ένωση σιδηροδρομικών επιχειρήσεων μέσω της οποίας 
τα μέλη της συνεργάζονται σε τεχνικό και εμπορικό επίπεδο. Στο πλαίσιο της 
οργάνωσης αυτής, οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ενήργησαν συντονισμένα για 
τον καθορισμό των όρων χορήγησης έγκρισης στα ταξιδιωτικά πρακτορεία σχετικά 
με τη πώληση σιδηροδρομικών εισιτηρίων, καθώς και των όρων βάσει των οποίων 
τα πρακτορεία αυτά μπορούν να πωλούν τέτοιου είδους εισιτήρια. 
Σύμφωνα με τους όρους των διατάξεων που ορίζει η UIC, η υπόδειξη ενός 
ταξιδιωτικού πρακτορείου σε ένα κράτος μέλος μπορεί να γίνει μόνο από την 
εθνική σιδηροδρομική επιχείρηση. Με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατός ο 
έλεγχος του αριθμού των ταξιδιωτικών πρακτορείων τα οποία μπορούν να 
ανταγωνίζονται με τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις για την πώληση εισιτηρίων, 
αν και ο μεγαλύτερος αριθμός εγκεκριμένων πρακτορείων θα βελτίωνε πιθανώς την 
εξυπηρέτηση των καταναλωτών. 
Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ενήργησαν επίσης συντονισμένα για τον 
καθορισμό ενός ενιαίου ύψους προμήθειας που καταβάλλεται στα πρακτορεία για 
τη διανομή εισιτηρίων καθώς και ενιαίων όρων πληρωμής της προμήθειας. Οι 
ρυθμίσεις αυτές εμποδίζουν τα πρακτορεία να επιτυγχάνουν καλύτερους όρους, οι 
οποίοι θα ήταν δυνατόν να καταλήξουν προς όφελος των πελατών τους. 
Επιπλέον, οι διατάξεις που εγκρίθηκαν από τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις 
απαγορεύουν στα ταξιδιωτικά πρακτορεία να μετακυλίσουν μέρος της προμήθειας 
τους υπέρ των πελατών τους. Η παράβαση αυτή είναι ιδιαίτερα σοβαρή επειδή ο 
στόχος της και το αποτέλεσμα είναι να εμποδίζεται ο ανταγωνισμός τόσο μεταξύ 
ταξιδιωτικών πρακτορείων όσο και μεταξύ των ταξιδιωτικών πρακτόρων ως ομίλου 
και των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων. Η πρακτική αυτή θέτει ειδικότερα σε 
μειονεκτική θέση τον πελάτη ο οποίος δεν μπορεί να επωφεληθεί από μείωση της 
τιμής η οποία θα ήταν δυνατή εάν επιτρεπόταν η μετακύλιση μέρους της 
προμήθειας. Πρέπει να σημειωθεί ότι η πρακτική αυτή θεωρήθηκε σαφώς ως 
αντιανταγωνιστική από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε μια υπόθεση του 1987. 
Γενικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι η καθιέρωση ορισμένων κοινών όρων εκ μέρους των 
σιδηροδρομικών επιχειρήσεων για την έγκριση των ταξιδιωτικών πρακτορείων και 
2.1.Α.§2.στ. 11 126 
την πώληση εισιτηρίων από τα πρακτορεία αυτά είναι δυνατόν πράγματι να 
βελτιώσει τη διανομή εισιτηρίων. Ωστόσο, στην περίπτωση αυτή η Επιτροπή δεν 
πιστεύει ότι οι όροι που έχουν καθιερωθεί, και περιορίζουν την εμπορική 
αυτονομία των ταξιδιωτικών πρακτορείων και τον ανταγωνισμό μεταξύ των πωλητών 
εισιτηρίων είναι προς όφελος του καταναλωτή. 
Η παράβαση θεωρείται σοβαρή και έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια μιας αρκετά 
μακράς περιόδου. Ωστόσο, οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ανέλαβαν να 
συμμορφωθούν με την κοινοτική νομοθεσία. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή 
αποφάσισε να επιβάλει ένα μέτριο σχετικά πρόστιμο (1 εκατ. ECU) στην Διεθνή 
Ενωση Σιδηροδρόμων, που είναι υπεύθυνη για τις αντιανταγωνιστικές πρακτικές. 
Η απόφαση αυτή αποτελεί παράδειγμα της θέλησης της Επιτροπής να εξασφαλίσει 
τη δημιουργία ενός δυναμικού και αποτελεσματικού δικτύου διανομής 
σιδηροδρομικών εισιτηρίων, ούτως ώστε οι σιδηρόδρομοι να παίξουν 
σημαντικότερο ρόλο στη μεταφορά επιβατών. 
2.1.Α.§2.ζ. 12 127 
<Τ6> ζ) Ford Agricultural 
215. Η Επιτροπή ενέκρινε απόφαση(^) που αφορούσε την Ford New Holland, η 
οποία περιελάμβανε στις σχέσεις της με τους πωλητές της απαγόρευση εισαγωγής 
και εξαγωγής ελκυστήρων καθώς και ορισμένες άλλες διατάξεις με σκοπό να 
εμποδίσει το παράλληλο εμπόριο. 
Οι σχέσεις αυτές αποτελούσαν μέρος ενός γενικότερου συστήματος το οποίο είχε 
δημιουργήσει η Ford για να εμποδίσει το εμπόριο των ελκυστήρων της. Αρχικά, 
η Ford καθιέρωσε ένα σύστημα "ανίχνευσης" το οποίο της έδινε τη δυνατότητα να 
εντοπίζει τις παράλληλες εισαγωγές, και να ανιχνεύει τις πηγές τους. Στο 
Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, έκανε ευρεία χρήση των πληροφοριών οι 
οποίες περιλαμβάνονταν στα σχετικά έγγραφα καταχώρησης των οχημάτων, τα οποία 
ετίθεντο στη διάθεση των επαγγελματικών ενώσεων για στατιστικούς σκοπούς. 
Από τη στιγμή που εντοπιζόταν μια παράλληλη εισαγωγή, καθώς και η πηγή της, η 
Ford απειλούσε ή προέβαινε σε μια από τις ακόλουθες ενέργειες : 
ακύρωνε τις συμβάσεις που είχε συνάψει με πωλητές· 
καθυστερούσε παράδοση όταν είχε λόγους να πιστεύει ότι ο ελκυστήρας 
προορίζετο για εξαγωγή· 
χρέωνε υψηλότερες τιμές ή ακύρωνε εκπτώσεις· 
έθετε ως όρο για τη χορήγηση έκπτωσης την καταχώρηση σε συγκεκριμένη 
περιοχή· 
έθετε ως όρο για τη χορήγηση έκπτωσης να υποχρεώσει ο πωλητής τον 
αγοραστή να μην πωλήσει εκ νέου το όχημα το οποίο είχε αγοράσει· 
δεν παρείχε εγγυήσεις για τις παράλληλες εισαγωγές· 
- προσπαθούσε να επωφεληθεί από τις διαφορές όσον αφορά τους κανόνες 
ασφαλείας αρνούμενη να χορηγήσει τις οδηγίες χρήσης στη γλώσσα των 
εισαγωγέων. 
οι συμφωνίες που είχε υπογράψει η Ford με πωλητές αποτελούσαν άρα, κάτω από 
αυτές τις περιστάσεις, σαφή παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 1. 
(9) ΕΕ L 20, 28.01.1993, σ. 1. 
2.Ι.Β.α. 1 128 
<Τ3> Β. Καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης 
<Τ6> α) British Midland/Aer Lingus 
216. Μετά από καταγγελία της British Midland, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Aer 
Lingus είχε κάνει κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της με τη λύση της 
συμφωνίας Interline που είχε υπογράψει με τη British Midland. Η Επιτροπή 
επέβαλε πρόστιμο 750.00 ECU στην Aer Lingus και την κάλεσε να συνεχίσει τη 
συμφωνία Interlinel που είχε συνάψει με την British Midland. 
Η Aer Lingus κυριαρχεί στο δρομολόγιο Λονδίνο-Δουβλίνο. Μετά την ανακοίνωση 
της πρόθεσης της British Midland, το 1989, να αρχίσει την εξυπηρέτηση του εν 
λόγω δρομολογίου και να ανταγωνιστεί την Aer Lingus, η τελευταία έλυσε τη 
σχέση Interline που είχε με τη British Midland. Αποτέλεσμα της ενέργειας 
αυτής ήταν οι επιβάτες που είχαν εισιτήρια της British Midland να μην μπορούν 
πλέον να εξυπηρετηθούν με την Aer Lingus και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες να μην 
είναι σε θέση να εκδώσουν πλέον εισιτήρια τα οποία συνδυάζουν πτήσεις με τις 
ανωτέρω δύο αεροπορικές εταιρείες. 
Βλέπε Εικοστή Εκθεση επί της Πολιτικής του Ανταγωνισμού, σημεία 73-76. 
To Interlining βασίζεται ουσιαστικά σε μια συμφωνία της ΙΑΤΑ, βάσει της 
οποίας οι περισσότερες από τις αεροπορικές εταιρείες στον κόσμο 
επέτρεψαν στους λοιπούς συνυπογράφοντες να πωλούν τις υπηρεσίες τους. 
Κατά συνέπεια, τα ταξιδιωτικά πρακτορεία είναι δυνατόν να προσφέρουν 
στους επιβάτες ένα ενιαίο εισιτήριο που θα επιτρέπει την παροχή 
υπηρεσιών από διαφόρους μεταφορείς (π.χ. να πραγματοποιούν το ταξίδι της 
αναχώρησης με την αεροπορική εταιρεία που εκδίδει το εισιτήριο και το 
ταξίδι της επιστροφής με μια άλλη εταιρεία η οποία εξυπηρετεί το ίδιο 
δρομολόγιο, ή να συνεχίζουν το ταξίδι προς άλλες κατευθύνσεις για τις 
οποίες δεν πραγματοποιεί δρομολόγια η εκδότρια εταιρεία). 
Εξάλλου, οι εταιρείες επιτρέπουν αμοιβαία να γίνονται τροποποιήσεις στα 
εισιτήρια, πράγμα που δίνει τη δυνατότητα στους επιβάτες να τροποποιούν 
τις κρατήσεις τους, τα δρομολόγια ή τις εταιρείες μετά την έκδοση του 
εισιτηρίου. Οι αλλαγές αυτές απαιτούν συνήθως τη συγκατάθεση της 
αεροπορικής εταιρείας η οποία αναγράφεται επί του εισιτηρίου στο 
κατάλληλο τμήμα ("επικύρωση") πλην όμως οι περισσότερες αεροπορικές 
εταιρείες συμφώνησαν να μην εφαρμόζεται στην πράξη ο κανόνας αυτός. 
Το σύστημα interline παρουσιάζει πλεονεκτήματα για τις αεροπορικές 
εταιρείες, τους ταξιδιωτικούς πράκτορες και τους επιβάτες· επιτρέπει την 
έκδοση μεταφορικών εγγράφων για σύνθετα ταξίδια καθώς και την ελαστική 
χρήση των εγγράφων αυτών με ελάχιστους περιορισμούς. Αποτελεί σημαντικό 
τμήμα του παγκοσμίου συστήματος αερομεταφορών και παρουσιάζει σοβαρά 
πλεονεκτήματα για τους επιβάτες που ταξιδεύουν για επαγγελματικούς 
σκοπούς. 
2.Ι.Β.α. 2 Λ1<\ 
Η διακοπή της παροχής διευκολύνσεων interline κατέστησε τις πτήσεις της 
British Midland λιγότερο ελκυστικές στους ταξιδιώτες - ιδιαίτερα τους 
επιχειρηματίες οι οποίοι προτιμούν τα ακριβότερα εισιτήρια τα οποία τους 
προσφέρουν πλήρη ευελιξία καθώς και στους ταξιδιωτικούς πράκτορες. Με τη 
λύση της σχέσεως interline, η Aer Lingus κατέστησε δυσκολότερο τον 
ανταγωνισμό για την British Midland κατά την αρχική περίοδο παρουσίας της στο 
δρομολόγιο αυτό με αυξημένο αριθμό πτήσεων. Η τελευταία απώλεσε σημαντικά 
έσοδα και αναγκάστηκε να επιβαρυνθεί με υψηλότερο κόστος για να αντιμετωπίσει 
τη μειονεκτική θέση στην οποία είχε περιέλθει. 
217. Η Επιτροπή θεώρησε ότι η Aer Lingus παρέβη τους όρους που αφορούν τη 
συμμετοχή στις διαβουλεύσεις για τους ναύλους όσον αφορά την συμβατότητα με 
το άρθρο 85 της Συνθήκης ΕΟΚ. Οι εφαρμοζόμενες απαλλαγές κατά κατηγορίες(2^ 
απαιτούν από τις αεροπορικές εταιρείες οι οποίες συζητούν τα θέματα των 
ναύλων με τους ανταγωνιστές τους, να παρέχουν διευκολύνσεις interline σε όλες 
τις άλλες αεροπορικές εταιρείες οι οποίες παρέχουν ενδοκοινοτικές υπηρεσίες. 
218. Η απόφαση αυτή αποτελεί απόδειξη της αποφαστικότητας της Επιτροπής να 
λάβει τα απαραίτητα μέτρα κατά των αεροπορικών εκείνων εταιρειών οι οποίες 
κατέχουν δεσπόζουσες θέσεις, στην περίπτωση όπου οι τελευταίες προσπαθήσουν 
να αποτρέψουν την ανάπτυξη ή διατήρηση του ανταγωνισμού. Σε μία περίοδο κατά 
την οποία ο τομέας των ευρωπαϊκών αερομεταφορών φιλελευθεροποιείται, οι 
αεροπορικές εταιρείες οι οποίες κάνουν χρήση των νέων δυνατοτήτων 
ανταγωνισμού θα πρέπει να έχουν ίση ευκαιρία να αναπτύξουν και να διατηρήσουν 
τον ανταγωνισμό με τους ήδη εγκατεστημένους αερομεταφορείς. 
Οι αεροπορικές εταιρείες που κατέχουν δεσπόζουσες θέσεις δεν θα πρέπει να 
εμποδίζουν τον ανταγωνισμό αυτό. Δεν θα πρέπει να αρνούνται τις 
διευκολύνσεις τις οποίες ανέκαθεν παρείχαν σε όλες τις άλλες αεροπορικές 
εταιρείες, και θα πρέπει να φροντίζουν να ανταγωνίζονται αυστηρά βάσει των 
πλεονεκτημάτων των προσφερόμενων υπηρεσιών τους. 
(2) Άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2671/88 της Επιτροπής, της 26ης 
Ιουλίου 1988, ΕΕ L 239 της 30ης Αυγούστου 1988, που αντικατεστάθη από το 
άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 8491/90 της Επιτροπής της 5ης 
Δεκεμβρίου 1990, ΕΕ L 10 της 15ης Ιανουαρίου 1991. 
2.Ι.Β.α. 3 λΖΟ 
Η Επιτροπή τέθηκε υπέρ της απόψεως ότι η Aer Lingus θα πρέπει να συνεχίσει τη 
σχέση interline με την British Midland. Ωστόσο, δέχεται επίσης ότι οι 
νεοεισερχόμενοι δεν θα πρέπει να εξαρτώνται επ'αόριστον από τη συχνότητα των 
δρομολογίων και την εξυπηρέτηση που παρέχουν οι ανταγωνιστές τους, αλλά να 
ενθαρρυνθούν για να αναπτύξουν οι ίδιοι τα στοιχεία αυτά. Κατά συνέπεια, η 
διάρκεια μιας υποχρέωσης για παροχή διευκολύνσεων interline μπορεί να 
περιορίζεται στη χρονική περίοδο η οποία θεωρείται αντικειμενικά ως αναγκαία 
για να μπορέσει ο ανταγωνιστής να καθιερωθεί στην αγορά. Λαμβάνοντας υπόψη 
ότι έχουν ήδη περάσει τρία χρόνια από τότε που η British Midland άρχισε να 
παρέχει τις νέες υπηρεσίες της, η υποχρέωση παροχής διευκολύνσεων interline 
που επιβάλλεται από την απόφαση περιορίζεται σε δύο χρόνια από σήμερα, με την 
επιφύλαξη της αναθεώρησης βάσει της εξέλιξης του ανταγωνισμού στο υπό εξέταση 
δρομολόγιο. 
2.Ι.Β.β. 4 λΖλ 
<Τ6> β) Β&I/SeaI ink. Holvhead 
219. Μετά από καταγγελία της Β&Ι (ιρλανδικής εταιρείας πορθμείων) η Επιτροπή 
διαπίστωσε ότι η Sea I ink (βρετανική εταιρεία πορθμείων η οποία είναι 
παράλληλα και η λιμενική αρχή στο Holyhead της Ουαλίας) είχε, εκ πρώτης 
όψεως, κάνει κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης κατά παράβαση του άρθρου 86 της 
συνθήκης ΕΟΚ. Βάσει της ιδιότητας της ως λιμενικής αρχής του Holyhead η 
Seal ink επέτρεψε αλλαγές των ωραρίων ναυσιπλοΐας των πορθμείων της οι οποίες 
θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρή ζημία στην Β&Ι. Η Επιτροπή διέταξε τη 
λήψη προσωρινών μέτρων κατά της Seal ink υποχρεώνοντας την να αλλάξει 
ορισμένες από τις ώρες ναυσιπλοΐας της. Στα πλαίσια αυτά, θα πρέπει να 
υπογραμισθεί πως ένας λιμένας, ένας αερολιμένας ή οποιαδήποτε άλλη 
εγκατάσταση, ακόμη κι αν δεν αποτελεί ουσιαστικό τμήμα της κοινής αγοράς, 
μπορεί να θεωρηθεί τοιούτο εφόσον κριθεί απαραίτητη η λογική πρόσβαση σε αυτό 
προκειμένου να εξασφαλισθεί η λειτουργία μιας μεταφορικής γραμμής που η ίδια 
της θεωρείται ουσιώδης γιά την εφαρμογή του άρθρου 86 της Συνθήκης ΕΟΚ. Η 
Επιτροπή υπενθυμίζει πως στη υπόθεση British Midland/Aer Lingus 
(προαναφέρθηκε), ελήφθη υπόψη όσον αφορά το ζήτημα αυτό το δρομολόγιο και όχι 
ο αερολιμένας του Heathrow μεμονωμένα. 
Η Sea I ink και Β&Ι χρησιμοποιούν διαφορετικές αποβάθρες στο Holyhead, η δε Β&Ι 
χρησιμοποιεί μια αποβάθρα στο στόμιο του λιμανιού. Λόγω των λιμενικών 
περιορισμών, όταν ένα σκάφος της Seal ink διέρχεται δίπλα από ένα 
αγκυροβολημένο σκάφος της Β&Ι ανέρχεται η στάθμη της θάλασσας στο λιμάνι. 
Λόγω αυτού, η ράμπα φόρτωσης του σκάφους της Β&Ι πρέπει να αποσυνδεθεί για 
λόγους ασφάλειας και κατά συνέπεια να διακοπούν οι εργασίες φόρτωσης και 
εκφόρτωσης του σκάφους. 
Τον Οκτώβριο 1991, η Sea I ink ενημέρωσε την Β&Ι ότι επρόκειτο να εισαγάγει νέα 
ωράρια ναυσιπλοΐας στις 9 Ιανουαρίου 1992, βάσει των οποίων θα διήρχοντο δύο 
πλοία δίπλα από το σκάφος της Β&Ι κατά τη στιγμή που το τελευταίο θα 
βρισκόταν στην αποβάθρα του. Στο παρελθόν, διήρχετο μόνο ένα σκάφος δίπλα 
από το πορθμείο της Β&Ι κατά τη διάρκεια της φόρτωσης του. Η Β&Ι ζήτησε από 
την Επιτροπή να θεσπίσει προσωρινά μέτρα για να αποτρέψει την εφαρμογή του 
νέου ωραρίου της Seal ink με τη δικαιολογία ότι οι υπηρεσίες της επρόκειτο να 
υποστούν σοβαρές ανωμαλίες λόγω του μειωμένου διαθέσιμου χρόνου για τη 
διεκπεραίωση της φόρτωσης και εκφόρτωσης. 
2.Ι.Β.β. 5 κι 
Η Επιτροπή θεώρησε ότι μια εταιρεία η οποία και ελέγχει και χρησιμοποιεί μια 
βασική διευκόλυνση - στην περίπτωση αυτή ένα λιμάνι - δεν θα πρέπει να 
παρέχει στους ανταγωνιστές της πρόσβαση με λιγότερο ευνοϊκούς όρους σε σχέση 
με εκείνους που χρησιμοποιεί για την παροχή των δικών της υπηρεσιών. Η 
επίπτωση αυτή του άρθρου 86 έχει μεγάλη σημασία στο πλαίσιο της μείωσης των 
ρυθμιστικών παρεμβάσεων που εγείρει συχνά το πρόβλημα της πρόσβασης στην 
αγορά για τους νεοεισερχόμενους. Στις 11 Ιουνίου 1992, η Επιτροπή ενέκρινε 
απόφαση με την οποία δινόταν εντολή στη Sea I ink είτε να επανέλθει στο αρχικό 
ωράριο είτε να θεσπίσει νέο βάσει του οποίου δεν θα διέρχοντο δύο σκάφη δίπλα 
από το πορθμείο της Β&Ι κατά τη διάρκεια της φόρτωσης του. Σκοπός των 
προσωρινών μέτρων ήταν να αποτραπεί ανεπανόρθωτη ζημία στις επιχειρηματικές 
δραστηριότητες της Β&Ι ενώ η Επιτροπή συνέχιζε την εξέταση της υπόθεσης, και 
η διάρκεια των προσωρινών μέτρων περιοριζόταν για το λόγο αυτό στην περίοδο 
αιχμής του καλοκαιριού (27 Σεπτεμβρίου 1992) ή μέχρι την ημερομηνία κατά την 
οποία επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ το χρονοδιάγραμμα στο οποίο θα συμφωνούσαν 
και τα δύο μέρη. Τα μέρη κατέληξαν στη συνέχεια σε συμφωνία και ειδοποίησαν 
ακολούθως την Επιτροπή στις 8 Ιουλίου 1992. Βάσει της συμφωνίας αυτής, η 
Seal ink απέσυρε την αίτηση αναστολής και ακύρωσης της απόφασης, την οποία 
είχε υποβάλει στο Πρωτοδικείο. 
2.Ι.Β.γ. 133 
<Τ6> γ. Gillette/Wilkinson Sword 
220. Η Επιτροπή έλαβε απόφαση δυνάμει του άρθρου 85 παράγραφος 1 και 86 της 
συνθήκης ΕΟΚ·*, καλώντας τη Gillette, τον αμερικανικό όμιλο κατασκευής 
λεπίδων, να εκχωρήσει τη συμμετοχή στην Eemland, θυγατρική εταιρεία της 
Wilkinson Sword και βασικό ανταγωνιστή της Gillette στην αγορά προϊόντων 
ξυρίσματος. Η Gillette υποχρεούται επίσης να παραχωρήσει εκ νέου στην 
Eemland τις δραστηριότητες της Wilkinson Sword σε όλες τις χώρες της ΕΖΕΣ 
καθώς και στην πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, την Τσεχοσλοβακία, την 
Ουγγαρία, την Πολωνία, την Τουρκία και την πρώην Γιουγκοσλαβία. Δόθηκε στη 
Gillette μια συγκεκριμένη περίοδος από τη στιγμή της έγκρισης της απόφασης 
για να προβεί στην παραίτηση από τη συμμετοχή της καθώς και στην εκ νέου 
παραχώρηση. 
Η Gillette κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά προϊόντων ξυρίσματος στην 
Κοινότητα που αποτελεί μια ιδιαίτερα ολιγοπωλιακή αγορά στην οποία το 
συνολικό μερίδιο της Gillette και Wilkinson φθάνει το 85% περίπου. Η απόφαση 
διαπιστώνει ότι η συμμετοχή της Gillette στη Wilkinson Sword, τον κυριότερο 
ανταγωνιστή της στην Κοινότητα, αποτελεί κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της. 
Η Gillette, η οποία είχε αποκτήσει το σύνολο των δραστηριοτήτων της Wilkinson 
πριν την υποχρέωση εκχώρησης τους, απόκτησε σημαντική συμμετοχή στην Eemland 
και έγινε επίσης ένας από τους κυριότερους πιστωτές της. Παρά την ανυπαρξία 
πολλών συνήθων δικαιωμάτων των μειοψηφικών μετόχων, η Gillette αποκτά 
δικαιώματα προαγοράς και μετατροπής μετοχών στην Eemland γεγονός που οδήγησε 
την Επιτροπή να αποφανθεί ότι η Gillette θα είναι σε θέση να ασκεί επιρροή 
στην εμπορική πολιτική της Eemland. Η αλλαγή στη διάρθρωση της αγοράς 
προϊόντων ξυρίσματος που προκλήθηκε από τους στενούς δεσμούς μεταξύ Gillette 
και Eemland θα αποδυναμώσει τον ανταγωνισμό. Κατά συνέπεια, η συμμετοχή της 
Gillette στην εν λόγω ενέργεια αποτελεί κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της. 
Επιπλέον, οι συμφωνίες μεταξύ Gillette και Eemland που αφορούν το γεωγραφικό 
διαχωρισμό του εμπορικού σήματος Wilkinson Sword μεταξύ της Κοινότητας και 
των γειτονικών χωρών επέβαλαν μια εμπορική συνεργασία μεταξύ των αντίστοιχων 
κατόχων του σήματος. Μεταξύ των μερών υπάρχουν επίσης συμφωνίες εφοδιασμού, 
δυνάμει των οποίων η Gillette προμηθεύεται από την Eemland προϊόντα Wilkinson 
Sword για να τα πωλήσει εκτός της Κοινότητας, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να 
αποτελέσει ένα περαιτέρω παράγοντα συνεργασίας. 
Απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 1992, η οποία δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί 
ΙΡ(92) 909 της 11.11.1992. 
2.Ι.Γ.§1. 1 yCb t\ ^ 140 
<T3> Γ. Ελεγχος συγκεντρώσεων 
221. Η εφαρμογή του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων επέτρεψε να 
αποκρυσταλλωθούν αυτό το χρόνο ορισμένα νέα σημεία. Η Επιτροπή, στο πλαίσιο 
της πολιτικής διαφάνειας, έκρινε σκόπιμο να προβεί σε λεπτομερή ανασκόπηση 
των αποφάσεων που έλαβε το 1992. 
222. Η εξέταση μίας περίπτωσης περικλείει την έρευνα δύο ερωτημάτων : πρώτον, 
ερευνάται κατά πόσον η κοινοποιούμενη πράξη εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του 
κανονισμού· δεύτερον, εκτιμάται αν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, δηλαδή 
διευκρινίζεται αν δημιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση με αποτέλεσμα να 
παρακωλύεται σημαντικά ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στην κοινή αγορά. 
<Τ4> §1. Πεδίο εφαρμογής 
<Τ5> 1. Κοινοτική διάσταση (Αρθρο 1) 
223. Η Επιτροπή συνέχισε την καθιερωμένη της πρακτική να ερευνά περισσότερο 
την οικονομική φύση μιας πράξης παρά να θεωρεί κρίσιμη την επιλεγείσα νομική 
μορφή. Στην υπόθεση Eucom/Digital η κοινοποιηθείσα πράξη αφορούσε τη σύσταση 
μιας νέας εταιρείας που θα ήλεγχαν από κοινού η Digital και η Eucom. Η Eucom 
ωστόσο είναι εταιρεία χαρτοφυλακίου που αναπτύσει ειδικά υπηρεσίες δικτύου 
με προστιθέμενη αξία σε συνεργασία με άλλους εταίρους ή επενδύοντας σε 
υπάρχουσες εταιρείες. Αποτελεί κοινή επιχείρηση μεταξύ France Télécome και 
Deutsche Bundespost Telekom η καθεμιά από τις οποίες συμμετέχει κατά 50%. Για 
το λόγο αυτό η Επιτροπή μέσω της Eucom διέβλεψε ότι οι δύο μητρικές της 
εταιρείες είναι οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 1. 
Ετσι, για να εκτιμήσει άν η συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση, έλαβε υπόψη 
της τους δικούς τους κύκλους εργασιών. 
<Τ5> 2. Υπολογισμός των ορίων κύκλου εργασιών (Αρθρο 5) 
224. Το μόνο κριτήριο που θεσπίζει ο κανονισμός είναι το ύψος του κύκλου 
εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων. Το άρθρο 5, παράγραφος 3, θεσπίζει 
ειδικούς κανόνες για τον υπολογισμό του ισοδύναμου του κύκλου εργασιών στην 
περίπτωση των πιστωτικών και άλλων χρηματοοικονομικών οργανισμών και των 
2.Ι.Γ.§1. 2 141 
ασφαλιστικών εταιρειών. Στην υπόθεση Torras/Sarrio η Επιτροπή κατέληξε στο 
συμπέρασμα ότι η κατοχή τίτλων παγίου επιτοκίου, που ήταν μέρος της 
επενδυτικής δραστηριότητας του Kuwait Investment Office, πρέπει να 
αντιμετωπιστεί ως μέσο χορήγησης πίστωσης σε τρίτους. Κατά συνέπεια, οι 
τίτλοι παγίου επιτοκίου αποτελούν δάνεια και απαιτήσεις κατά την έννοια του 
άρθρου 5, παράγραφος 3 και για το λόγο αυτό πρέπει να συνυπολογίζονται στον 
κύκλο εργασιών. Αφετέρου, στην υπόθεση GECC/Avis ελήφθη υπόψη ότι το άρθρο 5, 
παράγραφος 3, δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις επιχειρησιακών μισθώσεων με τις 
οποίες η Avis εκμισθώνει οχήματα. Οι συμβάσεις αυτές, βάσει των οποίων οι 
κίνδυνοι που είναι συνυφασμένοι με την κυριότητα παραμένουν στον εκμισθωτή η 
δε κυριότητα δεν μεταβιβάζεται στον μισθωτή κατά τη λήξη της μίσθωσης, 
διακρίνονται από τις χρηματοδοτικές μισθώσεις που λειτουργούν κυρίως ως 
δάνειο. Για τον διατραπεζικό δανεισμό η Επιτροπή αποφάσισε στην υπόθεση 
Honk Kong & Shanghai Bank/Midland Bank ότι οι πιστώσεις πρέπει να έχουν 
χορηγηθεί γεωγραφικά στη χώρα στην οποία είναι εγκατεστημένο το υποκατάστημα 
της δανείζουσας τράπεζας ακόμη και στις περιπτώσεις όπου για να σταθμιστούν 
οι κίνδυνοι από τους οποίους εξαρτάται κάθε απόφαση περί δανεισμού, οι 
τράπεζες λαμβάνουν υπόψη τον τόπο σύστασης της δανέ ίζουσας τράπεζας σε 
εταιρεία. Ως τόπος εγκατάστασης του υποκαταστήματος της τράπεζας στην οποία 
χορηγείται το δάνειο λογίζεται ο τόπος στον οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί 
το δάνειο. 
225. Το άρθρο 5, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο προβλέπει ότι δύο ή 
περισσότερες πράξεις οι οποίες πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια διετούς 
περιόδου μεταξύ των ιδίων προσώπων ή επιχειρήσεων, θεωρούνται, για τον 
υπολογισμό του κύκλου εργασιών, ως μία μόνο συγκέντρωση που πραγματοποιείται 
την ημερομηνία της τελευταίας πράξης. Επίκληση αυτού του εδαφίου έγινε για 
πρώτη φορά στην υπόθεση Volvo/Lex(2). Η Volvo αγόρασε τα στοιχεία του 
ενεργητικού μιας ιρλανδικής θυγατρικής εταιρείας της Lex αφού προηγουμένως 
απέκτησε τα στοιχεία του ενεργητικού της θυγατρικής της στο Ηνωμένο 
Βασίλειοί *). 
<Τ5> 3. Ορισμός της συγκέντρωσης (Αρθρο 3) 
226. Η Επιτροπή συνέχισε την προσπάθεια της να δώσει έναν ορισμό στη 
συγκέντρωση. Η Επιτροπή μερίμνησε ιδιαίτερα για τη διάκριση μεταξύ κοινών 
επιχειρήσεων με χαρακτήρα συγκέντρωσης που εμπίπτουν στον 
(1) Βλέπε την απόφαση της 21.05.1992 Volvo/Lex και την απόφαση της 
03.09.1992 Volvo/Lex(2). 
2.1.Γ.fil. 3 142 
κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και κοινών επιχειρήσεων με 
χαρακτήρα συνεργασίας που εξετάζονται βάσει των άρθρων 85 και 86 της 
Συνθήκηςί^). Συγκέντρωση υπάρχει όταν μία επιχείρηση αποκτά τον 
αποκλειστικό έλεγχο άλλης επιχείρησης ή κοινής επιχείρησης την οποία ήλεγχε 
προηγουμένως από κοινού μαζί με κάποιον τρίτο· ή όταν περισσότερες 
επιχειρήσεις αποκτούν από κοινού τον έλεγχο μιας επιχείρησης ή δημιουργούν 
νέα. 
<Τ6> α) Αποκλειστικός έλεγχος 
227. Ο συνήθης τρόπος απόκτησης αποκλειστικού ελέγχου είναι η συμμετοχή με 
περισσότερο του 50% στο εταιρικό κεφάλαιο. Είναι ωστόσο δυνατόν μία 
μειοψηφία να ασκεί αποκλειστικό έλεγχο. Στην υπόθεση CCIE/GTE, η 
εξαγοράζουσα εταιρεία απέκτησε μόνον 19% των δικαιωμάτων ψήφου στην 
εταιρεία που αποτελούσε τον στόχο, θα έχει όμως μόνιμη θέση στο συμβούλιο 
και θα διορίζει τον πρόεδρο και τον διαχειριστή. Ο διευθυντής που διορίζεται 
από τον αγοραστή θα έχει δικαίωμα να ασκεί βέτο σε όλες τις σημαντικές 
αποφάσεις της εταιρείας που αποτελεί τον στόχο πράγμα που οδήγησε στο 
συμπέρασμα ότι η εξαγοράζουσα εταιρεία θα μπορεί να ασκεί τον αποκλειστικό 
έλεγχο. 
228. Στην υπόθεση ABB/Brel αποκλειστικό έλεγχο απέκτησε η ABB που παλαιότερα 
είχε κοινό έλεγχο επί της Brel. Επήλθε έτσι μία μεταβολή στον έλεγχο η οποία 
αντιμετωπίστηκε σαν συγκέντρωση σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική^3). Η 
πρακτική αυτή εφαρμόστηκε και στην περίπτωση Solvay-Laporte/lnterox όπου η 
διανομή μιας κοινής επιχείρησης θεωρήθηκε ως δύο συγκεντρώσεις. Κάθε 
μητρική εταιρεία ανέλαβε χωριστό μερίδιο των κοινά ελεγχομένων επιχειρήσεων, 
ελέγχοντας το έτσι κατά αποκλειστικότητα. Η Επιτροπή κατέληξε σ'αυτο το 
συμπέρασμα παρά το ότι η πράξη διεπόταν από μία βασική συμφωνία που αφορούσε 
τον χωρισμό μιας μόνης επιχείρησης (δηλαδή της κοινής επιχείρησης). Το 
αποτέλεσμα της πράξης, από οικονομική και νομική άποψη, είναι η μετάβαση δύο 
ανεξάρτητων επιχειρήσεων από τον κοινό στον αποκλειστικό έλεγχο δύο χωριστών 
συνόλων στοιχείων του ενεργητικού και προϊόντων. Η Επιτροπή παρατήρησε στην 
απόφαση της ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί η διανομή μιας επιχείρησης 
μεταξύ των μετόχων της να αποτελέσει πράξη θεωρούμενη ως μία μόνη 
συγκέντρωση(4). 
(2) Βλέπε ανακοίνωση σχετικά με τις κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα 
συγκέντρωσης και συνεργασίας. Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, σ. 342,EEC 203 της 14.08.1990,6.10 
(3) Βλ. υπόθεση ICl/Tioxide, Εικοστή έκθεση ανταγωνισμού, σημείο 149. 
(4) Βλέπε Campsa, Εικοστή Πρώτη Εκθεση, σ. 352. 
2.Ι.Γ.Β1. 4 ' ^ ^ 
229. Περισσότερες πράξεις θεωρήθηκαν ως μία συγκέντρωση στην υπόθεση 
Mannesmann/Hoesch. Τα μέρη συγκέντρωσαν τις δραστηριότητες τους στον τομέα 
των σωλήνων ακριβείας από χάλυβα με την ίδρυση κοινής επιχείρησης στην οποία 
μεταβίβασαν τις υφιστάμενες δραστηριότητες τους, και η Mannesmann απέκτησε το 
50% μιας υπάρχουσας θυγατρικής επιχείρησης της Hoesch. Εξάλλου, Η Hoesch 
μεταβίβασε στην Mannesmann την κυριότητα της σε μία θυγατρική της επιχείρηση. 
Δεδομένου ότι στις πράξεις αυτές συμμετείχαν οι ίδιοι εταίροι, αφορούσαν τον 
ίδιο κλάδο μιας βιομηχανίας, κάθε πράξη δε αντιπροσώπευε μέρος μιας σφαιρικής 
συμφωνίας μεταξύ των μερών για την αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων τους στον 
τομέα των σωλήνων από χάλυβα, αντιμετωπίστηκαν ως μία και μόνη συγκέντρωση. 
<Τ6> β) Κοινός έλεγχος 
230. Η συνηθέστερη περίπτωση κοινού ελέγχου είναι όταν καθεμία από δύο 
επιχειρήσεις κατέχει το ήμισυ του μετοχικού κεφαλαίου μιας κοινής επιχείρησης 
χωρίς να υπάρχει συμφωνία μετόχων με την οποία ο έλεγχος να ανατίθεται σε μία 
από τις δύο. Εάν οι μέτοχοι συμφωνούν μπορεί να υπάρξει κοινός έλεγχος παρά 
την άνιση συμμετοχή στο κεφάλαιο. Στην υπόθεση Thomas Cook/LTU/West LB, οι 
δύο μέτοχοι κατείχαν αντίστοιχα 90% και 10% των μετοχών της Thomas Cook αλλά 
συνήψαν και μία συμφωνία η οποία προβλέπει ότι απαιτείται συναίνεση των δύο 
μερών για σημαντικές, στρατηγικής φύσεως, αποφάσεις που έχουν σχέση με την 
κοινή επιχείρηση, για την οποία η Επιτροπή κατέληξε ότι ελέγχεται από κοινού. 
Αντίστοιχα στην υπόθεση Eucom/Digital, η συμμετοχή κατά 74,9/25,1% 
συνοδευόταν από συμφωνία των μετόχων που προέβλεπε κοινό έλεγχο^). Αντίθετα 
η κατανομή σε 59,5/40,5% στην περίπτωση της Pepsico/General Mills δεν 
επέτρεπε στη μειοψηφία να ασκεί κοινό έλεγχο. Είναι φυσικά δυνατόν να ασκούν 
κοινό έλεγχο περισσότεροι από δύο μέτοχοι (*>). 
Οι περιπτώσεις αυτές πρέπει να διακριθούν από εκείνες όπου παρατηρείται 
αλλαγή στις συμμαχίες για τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, όπως στην περίπτωση 
της Eureko και Koipe-Tabacalera/Elosua. παρά το ότι το θέμα δεν ήταν κρίσιμο 
σε καμία από τις περιπτώσεις αυτές, η μεταβολή στις συμμαχίες έρχεται γενικά 
σε αντίφαση με την ύπαρξη μηχανισμού ή διαδικασίας που εγγυώνται κοινό 
έλεγχο. 
(5) Βλ. επίσης τις αποφάσεις Ahold/Jeronimo Martins, Air France/Sabena, 
British Airways/TAT, Ericsson/Ascom, Linde/Fiat, Northern Telecom/Matra 
και Rhône-Poulenc/SNIA. ~~ 
(6) Βλέπε περίπτωση Avesta/British steel/NCC/AGA/Alex Johnson. 
2.Ι.Γ.fil. 5 144 
Σε μία προϋφιστάμενη κοινή επιχείρηση όπου επέρχεται μεταβολή στον έλεγχο, 
όπως στην περίπτωση της James River/Rayne, όπου ένας μέτοχος αντικαταστάθηκε 
από νέο μέτοχο, η συναλλαγή αποτελεί συγκέντρωση εφόσον ο νέος μέτοχος αποκτά 
κοινό έλεγχο. 
<Τ6> γ) Κοινή επιχείρηση με χαρακτήρα συγκέντρωσης 
Οι δύο προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 
2, δεύτερο εδάφιο, ώστε μία κοινή επιχείρηση να θεωρείται ότι έχει χαρακτήρα 
συγκέντρωσης είναι να εκπληροί μονίμως όλες τις λειτουργίες μιας αυτόνομης 
οικονομικής ενότητας και να μην συνεπάγεται συντονισμό της ανταγωνιστικής 
συμπεριφοράς είτε μεταξύ των ιδρυτικών επιχειρήσεων είτε μεταξύ των 
επιχειρήσεων αυτών και της κοινής επιχείρησης. Οι δύο αυτές προϋποθέσεις 
απεικονίζονται κατωτέρω. Αν δεν πληρούνται, η κοινή επιχείρηση δεν είναι 
νέος ανταγωνιστής στην αγορά αλλά μάλλον ένα μέσο συνεργασίας των 
ανταγωνιστών και μπορεί ως εκ τούτου να εμπίπτει στο άρθρο 85. 
<Τ6> i) Πλήρης λειτουργία κοινής επιχείρησης με μόνιμο χαρακτήρα 
Στην υπόθεση Elf Atochem/Rohm & Haas τα μέρη ίδρυσαν μία κοινή επιχείρηση 
στην οποία μεταβίβασαν όλες τις δραστηριότητες τους σχετικά με την παραγωγή 
ακρυλικής υάλου. Η πράξη αντιμετωπίστηκε ως συγκέντρωση επειδή η κοινή 
επιχείρηση αποτελούσε αυτόνομη οικονομική ενότητα για τους ακόλουθους λόγους: 
μεταβιβάστηκε στην κοινή επιχείρηση το έμψυχο και άψυχο δυναμικό που 
απαιτείται για την παραγωγή και πώληση του προϊόντος και λίγο χρόνο 
αργότερα θα άρχιζε η κατασκευή ενός νέου εργοστασίου· 
οι μητρικές εταιρείες χορήγησαν αποκλειστικές και αμετάκλητες άδειες 
εκμεταλλεύσεως στην κοινή επιχείρηση σχετικά με όλα τους τα δικαιώματα 
Πνευματικής ιδιοκτησίας που συνδέονταν με την παραγωγή της ακρυλικής 
υάλου· 
η κοινή επιχείρηση θα έχει δική της υποδομή για την έρευνα και ανάπτυξη· 
η κοινή επιχείρηση θα έχει δικό της δίκτυο διανομής· 
_ έχει παρασχεθεί στην κοινή επιχείρηση εγγύηση για τον εφοδιασμό της αλλά 
αυτή θα επιλέγει ελεύθερα τους προμηθευτές της· 
η συμφωνία ισχύει για 99 χρόνια. 
2.Ι.Γ.fil. 6 145 
Αντίθετα στην υπόθεση Flachglas/Vegla, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι 
η σχεδιαζόμενη κοινή επιχείρηση που ιδρύεται για την ανακύκλωση 
χρησιμοποιημένης υάλου, δεν θα είναι στο μέλλον ανεξάρτητος αγοραστής ή 
πωλητής στην αγορά, θα εκπληρώνει απλώς επικουρική λειτουργία έναντι των 
μητρικών της εταιρειών και, δεδομένου ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν αυτόνομη 
οικονομική ενότητα η πράξη δεν αποτελεί συγκέντρωση. 
<Τ6> ii) Ελλειψη συντονισμού 
Στις περιπτώσεις που οι μητρικές εταιρείες ιδρύουν μια κοινή επιχείρηση δεν 
πρόκειται να ασκήσουν δραστηριότητες στις αγορές της και δεν παραμένουν 
πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές ούτε μεταξύ τους ούτε έναντι της κοινής 
επιχείρησης, κανονικά δεν υπάρχει συντονισμός της συμπεριφοράς σε θέματα 
ανταγωνισμού, οπότε η πράξη μπορεί να αντιμετωπιστεί ως συγκέντρωση. Για 
παράδειγμα, στην περίπτωση της Péchiney/Viag και οι δύο μητρικές επιχειρήσεις 
μεταβίβασαν τις υπάρχουσες δραστηριότητες τους σχετικά με καλώδια με πυρήνα 
στην κοινή επιχείρηση, περιλαμβάνοντας τα μέσα παραγωγής, οπότε νέα είσοδος 
τους στην αγορά αυτή ήταν απίθανη. Επομένως, η πράξη αυτή αποτελούσε 
συγκέντρωση. Κατά τον ίδιο τρόπο στην περίπτωση της Saab/Ericsson και τα δύο 
μέρη συγκέντρωσαν τις δραστηριότητες τους γύρω από το διάστημα στην κοινή 
επιχείρηση και αποσύρθηκαν οριστικά από την αγορά. Στην υπόθεση 
Ahold/Jeronimo Martins που αφορούσε τη λιανική πώληση τροφίμων στην 
Πορτογαλία, μία από τις μητρικές εταιρείες, η Ahold, διατήρησε σημαντικό 
αριθμό λιανικών πωλήσεων τροφίμων σε άλλες γεωγραφικές αγορές (τις Κάτω 
Χώρες και τις ΗΠΑ) χωρίς όμως να έχει συναλλαγές στην Πορτογαλία. Η Επιτροπή 
κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, εφόσον δεν υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών 
των διαφορετικών αγορών, δεν υπάρχει κίνδυνος συντονισμού της συμπεριφοράς σε 
θέματα ανταγωνισμού μεταξύ Ahold και της κοινής επιχείρησης στην αγορά 
λιανικής πώλησης τροφίμων της Πορτογαλίας. Εξάλλου, δεν υπήρχαν ενδείξεις ότι 
μία από τις δύο μητρικές εταιρείες θα μπορούσε να εισέλθει αυτοδύναμα στην 
αγορά στο άμεσο μέλον. Η συμφωνία τους να μην ασκήσουν δραστηριότητες γενικά 
στην Πορτογαλική αγορά λιανικής πώλησης προϊόντων παρά μόνο μέσω της κοινής 
επιχείρησης αποτέλεσε πρόσθετο τεκμήριο της οριστικής απομάκρυνσης τους από 
την αγορά αυτή<7). Επομένως η πράξη αποτελούσε συγκέντρωση. 
Περιορισμένη και ασήμαντη παρουσία των μητρικών εταιρειών στην ίδια 
γεωγραφική αγορά του ίδιου προϊόντος με την κοινή επιχείρηση δεν αρκεί για να 
(7) Βλ. επίσης Ericsson/Ascom και Thomas Cook/LTU/West LB. 
2.Ι.Γ.fil. 7 146 
έχει σαν αποτέλεσμα συντονισμό και έτσι δεν αποκλείει την εφαρμογή του 
κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων(8). Η Επιτροπή λαμβάνει επίσης 
υπόψη οποιεσδήποτε κάθετες σχέσεις μεταξύ των επιχειρήσεων και οποιεσδήποτε 
ενδεχόμενες επιπτώσεις σε αγορές τις οποίες διατηρούν οι μητρικές εταιρείες. 
Στην περίπτωση James River/Rayne η κοινή επιχείρηση ασκούσε δραστηριότητες 
στον τομέα της αγοράς τσιγαρόχαρτου και η James River διατήρησε μικρές 
θυγατρικές επιχειρήσεις στην Κοινότητα που παράγουν τυπογραφικό χαρτί και 
χαρτί για γράψιμο και 50% συμμετοχή σε μία κοινή επιχείρηση που παράγει 
τραπεζοκομικά προϊόντα (χάρτινα πιάτα και ποτήρια) και η Rayne διατήρησε μία 
εταιρεία που παράγει υλικό συσκευασίας. Η Επιτροπή είχε την άποψη ότι είναι 
απίθανο η περιορισμένη παρουσία των επιχειρήσεων σε διαφορετικές γειτονικές 
αγορές να καταλήξει σε εναρμονισμένες στρατηγικές αγοράς στον τομέα χάρτου. 
Στην υπόθεση Saab/Ericsson βγήκε το συμπέρασμα ότι δεν θα υπάρχουν 
υπολογίσιμες επιπτώσεις από την κοινή επιχείρηση στις διαστημικές 
δραστηριότητες ακόμη και αν οι μητρικές εταιρείες εξακολουθούν να ασκούν 
δραστηριότητες στη βιομηχανία ηλεκτρονικών ειδών και στον τομέα της άμυνας. 
Στην περίπτωση της Volvo/Atlas εξετάστηκαν οι κάθετες σχέσεις και 
διαπιστώθηκε ότι μεταξύ 5% και 11% των προϊόντων παραγωγής της κοινής 
επιχείρησης επωλείτο στις μητρικές εταιρείες με τους συνήθεις όρους. 
Δεδομένου ότι αυτές οι πωλήσεις αντιπροσωπεύουν λιγότερο του 0,05% και 0,5% 
των αγορών των Volvo και Atlas αντίστοιχα η κάθετη σχέση θεωρήθηκε χωρίς 
σημασία. 
Σε μία σειρά περιπτώσεις η Επιτροπή παρατήρησε ότι όπου η μία μητρική 
εταιρεία παραμένει σημαντικός παράγοντας στην ίδια αγορά με την κοινή 
επιχείρηση, και κατέχει ηγετικό ρόλο στη διαχείριση της κοινής επιχείρησης, η 
πράξη αντιμετωπίζεται ως συγκέντρωση. Στις περιπτώσεις αυτές, δεν είναι 
σκόπιμο να ανησυχεί κανείς για το ενδεχόμενο συντονισμού μεταξύ της μητρικής 
εταιρείας και της κοινής επιχείρησης της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού 
διότι δεν υπάρχουν περιθώρια για συντονισμό της συμπεριφοράς σε θέματα 
ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων που παραμένουν ανεξάρτητες. Για παράδειγμα, 
στην περίπτωση Linde/Fiat, ιδρύθηκε κοινή επιχείρηση στον τομέα των 
περονοφόρων ανυψωτικών οχημάτων και του εξοπλισμού αποθηκευτικών χώρων, 
θεωρήθηκε εξαιρετικά απίθανο η Fiat να επανέλθει στις αγορές της κοινής 
επιχείρησης εφόσον κάτι τέτοιο δεν θα ήταν ορθολογικό από οικονομική άποψη. 
Ωστόσο, η Linde εξακολουθεί να ασκεί δραστηριότητες στις αγορές αυτές και 
αναλαμβάνει την όλη ευθύνη για την εμπορική στρατηγική και την καθημερινή 
διαχείριση της 
(8) Βλ. περίπτωση Del Monte/Royal Foods/Anglo-American. 
2.Ι.Γ.fil. 8 14 7 
κοινής επιχείρησης, διότι διαθέτει υπολογίσιμη εμπειρία και ειδικευμένες 
γνώσεις ως προς τις σχετικές αγορές. Η Linde και η κοινή επιχείρηση είναι 
παρούσες όχι μόνο στις ίδιες αγορές προϊόντος αλλά και στην ίδια γεωγραφική 
αγορά, ενόψει όμως του ηγετικού ρόλου που η Linde κατέχει στην κοινή 
επιχείρηση, η πράξη θεωρήθηκε συγκέντρωση. 
Στην υπόθεση Ericsson/Kolbe τα μέρη ίδρυσαν κοινή επιχείρηση στον τομέα της 
ψηφιακής μετάδοσης μέσω δημοσίου δικτύου. Η Kolbe μεταβίβασε στην κοινή 
επιχείρηση όλες τις δραστηριότητες της στον τομέα αυτό αλλά η Ericsson 
παραμένει ανταγωνιστής της κοινής επιχείρησης και δεν θα αποσυρθεί από την 
αγορά των μεταδοτών. Η Επιτροπή κατέληξε στην άποψη ότι η Ericsson θα 
αναλάβει όλη τη βιομηχανική ευθύνη για την κοινή επιχείρηση και ότι με την 
πάροδο του χρόνου τα συμφέροντα της Kolbe θα έχουν περισσότερο οικονομικό 
παρά εμπορικό χαρακτήρα. Κατά συνέπεια, φαίνεται ότι δεν υπάρχουν περιθώρια 
για συντονισμό της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων 
που παραμένουν ανεξάρτητες κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του 
κανονισμού και η πράξη αντιμετωπίσθηκε ως συγκέντρωση(9). 
Η Επιτροπή εξήτασε επίσης ορισμένες κοινές επιχειρήσεις για τις οποίες 
αποφάσισε ότι δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον έλεγχο 
των συγκεντρώσεων επειδή η πράξη είχε ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τον 
συντονισμό της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού. Στις περισσότερες από 
αυτές τις περιπτώσεις οι μητρικές εταιρείες παρέμειναν πραγματικοί ή 
δυνητικοί ανταγωνιστές μεταξύ τους και έναντι της κοινής επιχείρησης. Ετσι 
στην υπόθεση Sunrise, για παράδειγμα, η Επιτροπή συνεπέρανε ότι οι 
συνεννοήσεις για την κοινή επιχείρηση θα οδηγούσαν σε συντονισμό των πωλήσεων 
των τηλεοπτικών διαφημιστικών μηνυμάτων μεταξύ των μητρικών περιφερειακών 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών και μεταξύ αυτών και της Sunrise, δηλαδή της 
κοινής επιχείρησης. Αν και η συμφωνία συνάφθηκε στο χαμηλότερο περιφερειακό 
επίπεδο, δεσμεύει τους μεγαλύτερους εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς 
στην περιοχή του Λονδίνου. 
Στην υπόθεση Herba/IRR τα μέλη ίδρυσαν κοινή επιχείρηση για την παραγωγή και 
εμπορία ρυζιού. Μία από τις μητρικές εταιρείες, η Herba, παραμένει 
ανταγωνιστής της κοινής επιχείρησης στην αγορά ρυζιού αλλά η άλλη μητρική 
επιχείρηση, η IRR, δεν έχει προς το παρόν συμφέροντα στο χώρο αυτό. Ωστόσο, η 
IRR είναι μέλος του ομίλου Ferruzzi που έχει σοβαρά συμφέροντα στον κλάδο 
(9) Βλέπε επίσης Air France/Sabena, British Airways/TAT, Ericsson/Ascom, 
Fortis/La Caixa, Northern Telecom/Matra. 
2.1.Γ.fil. 9 148 
τροφίμων, όπου κάθε είσοδος είναι σχετικά εύκολη, και για το λόγο αυτό 
αντιμετωπίσθηκε σαν δυνητικός ανταγωνιστής της κοινής επιχείρησης και της 
Herba. Για τους λόγους αυτούς κρίθηκε ότι η κοινή επιχείρηση δεν εμπίπτει στο 
πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων(10). 
Στην υπόθεση BSN-Nestlé/Cokoladovny η Επιτροπή διαπίστωσε τον κίνδυνο κάθετου 
συντονισμού μεταξύ των μητρικών εταιρειών και της κοινής επιχείρησης. Η BSN 
που είναι μεγάλος παραγωγός μπισκότων και η Nestlé που κατέχει σημαντική θέση 
στην παραγωγή σοκολάτας, απέκτησαν από κοινού έλεγχο επί της Cokoladovny που 
παράγει και διαθέτει στην αγορά της Τσεχοσλοβακίας μπισκότα με περίβλημα 
σοκολάτας καθώς και ζαχαρωτά και σοκολατοειδή προϊόντα. Η Επιτροπή έλαβε 
υπόψη της την ομοιότητα των αντίστοιχων σχετικών προϊόντων και την προοπτική 
ανοίγματος των αγορών της Κοινότητας και των αγορών της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν μπορεί να αποκλείσει 
το ότι οι μητρικές εταιρείες ενδέχεται να συντονίσουν τη συμπεριφορά τους σε 
θέματα ανταγωνισμού με τη συμπεριφορά της κοινής επιχείρησης. Κατά συνέπεια η 
πράξη δεν εμπίπτει στον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. 
(10) Βλέπε επίσης Eureko, Koipe-Tabacalera/Elosua και VTG/BPTL. 
2.1.Γ.§2. 10 149 
<T4> §2. Εκτίμηση των συγκεντρώσεων (Αρθρο 2) 
231. Από τη στιγμή που μία πράξη καθορίσθηκε ως συγκέντρωση κατά την έννοια 
του κανονισμού, πρέπει να σταθμιστεί κατά πόσον συμβιβάζεται με την κοινή 
αγορά. Αυτό γενικά συνεπάγεται τρεις φάσεις εξέτασης: τον καθορισμό της 
σχετικής αγοράς του προϊόντος, τον καθορισμό της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς 
και την εκτίμηση του κατά πόσον η συγκέντρωση συμβιβάζεται με την κοινή 
αγορά, ιδιαίτερα δε το πρόβλημα της δεσπόζουσας θέσης. Το σχετικό προϊόν και 
οι γεωγραφικές αγορές αναφοράς οριοθετούν το πεδίο μέσα στο οποίο πρέπει να 
κριθεί η ισχύς της νέας επιχείρησης. Συχνά η Επιτροπή αφήνει ανοιχτό το 
ζήτημα του συγκεκριμένου σχετικού προϊόντος ή της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς 
εάν διαπιστώνει ότι, ακόμα και αν δοθεί ο στενότερος δυνατός ορισμός της 
αγοράς, δεν δημιουργείται ούτε ενισχύεται δεσπόζουσα θέση. 
<Τ5> 1. Προσδιορισμός της αγοράς του σχετικού προϊόντος 
232. Οι διάφορες αποφάσεις απεικονίζουν ότι η Επιτροπή χρησιμοποίησε δύο 
βασικά κριτήρια για να προσδιορίσει τις αγορές προϊόντων: τη δυνατότητα 
υποκατάστασης και τους όρους ανταγωνισμού. 
<Τ6> α) Δυνατότητα υποκατάστασης 
233. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε το "κλασικό" κριτήριο της δυνατότητας 
υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης σύμφωνα με το οποίο η αγορά ενός 
προϊόντος περιλαμβάνει "το σύνολο των προϊόντων εκείνων που θεωρούνται 
εναλλάξιμα ή αντικαταστήσιμα από τον καταναλωτή, λόγω των χαρακτηριστικών 
τους, των τιμών τους και της σκοπούμενης χρήσης τους". Στην υπόθεση Du 
Pont/ICI η Επιτροπή έκρινε ότι η αγορά για ίνες από νάυλον που προορίζονται 
για την ταπητουργία είναι χωριστή από την αγορά των άλλων ινών λόγω των 
ιδιαιτέρων επιδόσεων που έχει το νάυλον και της αισθητά υψηλότερης τιμής του. 
Και πάλι στην υπόθεση Nestlé/Perrier η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η 
αγορά εμφιαλωμένου νερού πηγής διακρίνεται από την αγορά των μη αλκοολούχων 
ποτών λόγω ουσιαστικών διαφορών από άποψη κατανάλωσης και από άποψη σημερινών 
και παλαιοτέρων τιμών, παρά το ότι από άποψη λειτουργικότητας είναι 
περιορισμένη η δυνατότητα υποκατάστασης(H). 
(11) Βλέπε επίσης υπόθεση Torras/Sarrio, Henkel/Nobel, Linde/Fiat και Air 
France/SAbena. " ~~ 
2.Ι.Γ.§2. 11 150 
234. Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη το ρόλο που παίζει η δυνατότητα 
υποκατάστασης προμηθευτή, δηλαδή, ιδίως, κατά πόσον οι προμηθευτές έχουν την 
ευχέρεια να στρέψουν την παραγωγή προς το υπό κρίση προϊόν. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδίως στις περιπτώσεις Du Pont/ICI και 
Nestlé/Perrier, η Επιτροπή, σαν απόδειξη για τη στενή αγορά του προϊόντος, 
ανέφερε ότι δεν υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά του 
προμηθευτή σε συνδυασμό με τη μη δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της 
ζήτησης. 
Σε άλλες περιπτώσεις η Επιτροπή έκρινε περιπτώσεις στις οποίες ήταν δυνατή η 
αμοιβαία υποκατάσταση μεταξύ προϊόντων από άποψη προμηθευτών, όχι όμως από 
άποψη πελατών (ζήτησης). Στην περίπτωση Torras/Sarrio το επιχρισμένο χαρτί 
κρίθηκε ότι ανήκει σε χωριστή αγορά από το μη επιχρισμένο χαρτί λόγω της 
περιορισμένης δυνατότητας υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης, παρά το 
ότι ήταν σχετικά εύκολο για ένα παραγωγό να στραφεί από το ένα είδος στο 
άλλο(12), κάτι που είναι πάντα κρίσιμο για να σταθμιστεί η δεσπόζουσα 
θέση. Ωστόσο, στην υπόθεση Steetley/Tarmac, παρά το ότι η δυνατότητα 
υποκατάστασης από την πλευρά του τελικού χρήστη μεταξύ των διαφόρων 
κατηγοριών πλίνθων ήταν περιορισμένη, η Επιτροπή έκρινε ότι δεν ενδεικνυόταν 
να διακρίνει χωριστές αγορές, επειδή το τεχνικό και εμπορικό κόστος που θα 
συνεπαγόταν για τους παραγωγούς η μεταβολή της παραγωγής, δεν είναι 
σημαντικό(Ι3). 
<Τ6> β) Συνθήκες του ανταγωνισμού 
235. Προϊόντα τα οποία από τεχνική άποψη μπορούν να υποκατασταθούν μεταξύ 
τους μπορούν πάντως να ενταχθούν σε χωριστές αγορές από άποψη διαφορετικής 
δομής του εφοδιασμού ή της ζήτησης· αντίστροφα, ετερογενή προϊόντα μπορεί να 
θεωρηθούν ως κατηγορία όταν διατίθενται στην αγορά μαζί από το ίδιο δίκτυο 
διανομής. 
Στην υπόθεση Accor/Wagons-Lits, η Επιτροπή θεώρησε ότι τα εστιατόρια που 
βρίσκονται στους αυτοκινητοδρόμους αποτελούν χωριστή αγορά από τις άλλες 
κατηγορίες εστιατορίων εφόσον από την πλευρά της ζήτησης η πελατεία 
περιορίζεται στους ταξιδιώτες των αυτοκινητοδρόμων και από την πλευρά της 
προσφοράς επικρατούν χωριστές επιχειρηματικές συνθήκες(i4) . 
(12) Βλέπε επίσης péchiney/via g. 
(13) Βλέπε επίσης Elf Atochem/Rohm & Haas και Avesta/British 
Steel/NECC/AGA/Axe 1 ' Johnson. '"' ™~"~" 
(14) Βλέπε επίσης Vi£g^n/_EMI. και Thomas Cook/LTU/West LB. 
151 
2.1.Γ.§2. 12 I >-> I 
Στην υπόθεση Inchcape/IEP, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η αγορά του σχετικού 
προϊόντος ήταν η υπηρεσία χονδρικής διανομής μηχανοκίνητων οχημάτων. Εφόσον 
χρησιμοποιείται συνήθως το ίδιο δίκτυο διανομής για ένα εμπορικό σήμα που 
καλύπτει ένα φάσμα μοντέλων που προορίζονται για διαφορετικά τμήματα της 
αγοράς (για παράδειγμα μικρά, μεσαία και μεγάλα οχήματα), η Επιτροπή θεώρησε 
περιττό να αναλύσει τα δίκτυα διανομής ανά διανεμόμενα οχήματα στα τμήματα 
της αγοράς προϊόντος(15). 
<Τ5> 2. Καθορισμός της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς 
236. Η Επιτροπή εντόπισε στις διάφορες αγορές των σχετικών προϊόντων, αγορές 
τοπικές, εθνικές, περιφερειακές, κοινοτικές και παγκόσμιες, ο καθορισμός της 
γεωγραφικής αγοράς αναφοράς μέσα στην οποία βρίσκονται σε ανταγωνισμό οι 
προμηθευτές συνιστά οικονομική εκτίμηση. Εχει σημασία να τονιστεί ότι η 
εκτίμηση πρέπει να είναι δυναμική λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις συνέπειες 
της ολοκλήρωσης της αγοράς. 
237. Η Επιτροπή καθόρισε ως γεωγραφική αγορά αναφοράς την περιοχή στην οποία 
οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις πωλούν προϊόντα ή παρέχουν υπηρεσίες υπό 
επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού και η οποία μπορεί να διακριθεί από 
άλλες γειτονικές περιοχές, βάσει, ιδίως των διαφορετικών συνθηκών 
ανταγωνισμού που επικρατούν σε αυτές". 
Στις αποφάσεις δίνεται έμφαση στα χαρακτηριστικά της προσφοράς και της 
ζήτησης. Οι συντελεστές που λαμβάνονται υπόψη κατά την ανάλυση των συνθηκών 
ανταγωνισμού στις γεωγραφικές αγορές περιλαμβάνουν συγχρόνως γενικούς δείκτες 
και συντελεστές που ασκούν δυνητική καθοριστική επίδραση στην οριοθέτηση της 
αγοράς : 
- γεωγραφική κατανομή των μεριδίων αγοράς(16) 
γεωγραφική κατανομή σχετικών τιμών(Ι^) 
γεωγραφική θέση των μεγαλύτερων προμηθευτών(18) 
τρόποι φόρτωσης(1^) 
(15) Βλέπε επίσης Promodes/BRMC. 
(16) Βλέπε Solvay-Laporte/Interox, Péchiney/Viag και Nestlé/Perrier. 
(17) Βλέπε Nestlé/Perrier, Solvay-Laporte/Interox και Generali/BCHA. 
(18) Βλέπε Torras/Sarrio, Thomas Cook/LTU/West LB, Linde/Fiat και 
Sextant/BGT-VDO. ~~ 
(19) Βλέπε Steetley/Tarmac, Torras/Sarrio, Volvo/Atlas kai Elf Atochem/Rohm & 
Haas. " 
2.Ι.Γ.§2. 13 152 
διασυνοριακές εισαγωγές/εξαγωγές(2°) 
εμπόδια στην είσοδο (φορολογικά, τεχνικά, κανονιστικά, πολιτιστικά)( ) 
προτιμήσει ς των καταναλωτών(22) 
κόστος μεταφοράς(23) 
συστήματα διανομής(24) 
διαφοροποίηση του προϊόντος (εμπορικά σήματα)(25) 
η επίδραση των επικειμένων μεταβολών, όπως το τεχνικό και κανονιστικό 
πλαίσιο(26) 
238. Γενικά πρέπει να παρατηρηθεί ότι στις αποφάσεις η έκταση της γεωγραφικής 
αγοράς καθορίσθηκε από ορισμένους από τους ανωτέρω παράγοντες ή ορισμένους 
συνδυασμούς αυτών των παραγόντων. 
239. Ετσι, το κόστος μεταφοράς ή τα συστήματα διανομής υπήρξαν καθοριστικοί 
συντελεστές στον προσδιορισμό των τοπικών αγορών. Στην υπόθεση 
Steetley/Tarmac τοπικές αγορές πλίνθων καθορίστηκαν επειδή οι πλίνθοι είναι 
και βαρείς και ογκώδεις και το κόστος μεταφοράς αντιπροσωπεύει σημαντικό 
ποσοστό στη συνολική τιμή πώλησης. Στην υπόθεση Promodes/BRMC η γεωγραφική 
αγορά λιανικής διανομής ειδών διατροφής και συναφών προϊόντων θεωρήθηκε 
τοπική επειδή οι καταναλωτές φαίνονται απρόθυμοι να απομακρυνθούν περισσότερο 
από ορισμένη απόσταση για να πραγματοποιήσουν αυτές τις αγορές(2^). Στην 
υπόθεση Waste Management Internationla plc/SAE η αγορά για τη διάθεση μη 
τοξικών αποβλήτων θεωρήθηκε ότι είναι μάλλον τοπικής φύσεως δεδομένου του 
υψηλού κόστους μεταφοράς καθώς και από την άποψη εθνικών και τοπικών 
κανονιστικών περιορισμών. 
(20) Βλέπε Nestlé/Perrier, Du Pont/ICI, Torras/Sarrio, Solvay-
Laporte/Interox, Elf Atochem/Rohm & Haas και Rhône-Poulenc/SNIA. 
(21) Βλέπε Du Pont/ICI, Elf Atochem/Rohm & Haas, Rhône-Poulenc/SNIA, 
Linde/Fiat, Volvo/Atlas, Accor/Wagons-Lits, Thomas Cook/LTU/West LB και 
Waste Management International pic/SAE. 
(22) Βλέπε Nestlé/Perrier, Solvay-Laporte/Interox, BTR/Pirelli, 
Accor/Waggons-Lits, Promodes/BRMC, Thomas Cook/LTU/West LB, 
Generali/BCHA, Du Pont/ici, Inchcape/IEP και Sextant/BGT-VDQ. 
(23) Βλέπε Nestlé/Perrier, Steetley/Tarmac, Elf Atochem/Rhom & Haas, Du 
Pont/ICI, Torras/Sarrio, Volvo/Atlas, Péchiney/Viag, BTR/Pirelli και 
Waste Management International plc/SAE. 
(24) Βλέπε Nestlé/Perrier, Torras/Sarrio, Inchape/IEP, Generali/BCHA, 
Promode s/BRMC και Pepsico/General Mills. 
(25) Βλέπε Nestlé/Perrier και Pepsico/General Mills. 
(26) Manne smann/Hoe s c h 
(27) Βλέπε επίσης SPAR/Dansk supermarket και Avesta/British 
Steel/NCC/AGA/Axel Johnson 
2.Ι.Γ.§2. 14 153 
240. Τα συστήματα διανομής και το κόστος μεταφοράς είναι επίσης σημαντικά για 
τον καθορισμό των εθνικών αγορών. Στην υπόθεση Inchcape/IEP (συμβατική 
εκμίσθωση και χρηματοδοτική μίσθωση επιβατηγών αυτοκινήτων) και Torras/Sarrio 
(διανομή χαρτιού) η ανάγκη ο προμηθευτής να βρίσκεται πλησίον του πελάτη 
ελεήφθη υπόψη για να αναγνωριστεί στις αγορές ιδιαζόντως εθνικός 
χαρακτήρας(28). Στην υπόθεση Nestlé/Perrier το γεγονός ότι το εμφιαλωμένο 
νερό είναι προϊόν χαμηλής αξίας/ηυξημένου όγκου το οποίο δεν μπορεί να 
επιβαρύνεται με κόστος μεταφοράς σε μεγάλες αποστάσεις αποτέλεσε έναν από 
τους παράγοντες που περιόρισαν τη γεωγραφική αγορά αναφοράς στη Γαλλία σε 
συνδυασμό με το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις απαιτούν το προϊόν να εμφιαλώνεται 
στον τόπο παραγωγής. 
Στις αποφάσεις, άλλοι παράγοντες που προσδιόρισαν τις εθνικές αγορές ήταν τα 
εμπόδια στην είσοδο, οι προτιμήσεις των καταναλωτών και η διαφοροποίηση του 
προϊόντος (εθνικά εμπορικά σήματα). Ετσι, στην υπόθεση Accor/Wagons-Lits η 
αγορά αναφοράς για τα εστιατόρια επί των αυτοκινητοδρόμων θεωρήθηκε ότι 
είναι η Γαλλία λαμβανομένων υπόψει των εμποδίων που οφείλονται στις 
ρυθμίσεις που καθιστούν δυσχερή για μη γαλλικές επιχειρήσεις την άσκηση 
επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στον τομέα αυτό. Στην υπόθεση Nestlé/Perrier 
οι διαφορετικές προτιμήσεις των καταναλωτών για το εμφιαλωμένο νερό μεταξύ 
των διαφόρων χωρών αποτέλεσε έναν από τους συντελεστές που προσδιόρισαν το 
ότι η αγορά περιορίζεται στη Γαλλία(29). Και πάλι στην υπόθεση 
Nestlé/Perrier η ύπαρξη από πολλού καθιερωμένων εμπορικών σημάτων 
εμφιαλωμένου νερού υποδήλωνε μια εθνική αγορά(30). 
241. Η ύπαρξη αγορών με κοινοτική διάσταση διαπιστώθηκε σε πολλές αποφάσεις 
και οι αγορές αυτές συνήθως χαρακτηρίζονται από τον συγκερασμό ορισμένων από 
τους ακόλουθους συντελεστές: 
μεγάλο βαθμό ενδοκοινοτικών μεταφορών, 
παρουσία σημαντικών προμηθευτών σε ορισμένα κράτη μέλη με σημαντικά 
μερίδια αγοράς, 
μικρές διαφορές στις τιμές μεταξύ κρατών μελών, 
(28) Βλέπε επίσης Thomas Cook/LTU/West LB και Generali/BCHA. 
(29) Βλέπε επίσης Thomas Cook/LTU/Weat_LB. Accor/Wagons-Lits* Pepsico/General 
Mills και Generali/BCHA. —c 
(30) Βλέπε επίσης Pepsico/General Mills 
2.Ι.Γ.§2. 15 154 
ευρωπαϊκή διάσταση της πολιτικής αγορών των καταναλωτών, 
σχετικά χαμηλό κόστος μεταφοράς, 
σχετικά χαμηλά επίπεδα εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Κοινότητας και του 
λοιπού κόσμου και η ύπαρξη κοινού δασμολογίου εκτός ΕΚ. 
Ετσι, για παράδειγμα, στην υπόθεση Solvay-Laporte/Interox η Επιτροπή 
διαπίστωσε ότι στην αγορά αλάτων υπεροξέων όλοι οι μεγάλοι προμηθευτές είχαν 
σημαντικά μερίδια αγοράς σε όλα τα κράτη μέλη, υπήρχε αμοιβαία διείσδυση στις 
αγορές σε μεγάλο βαθμό, οι μεγάλοι αγοραστές είχαν κεντρική πολιτική αγορών 
σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, υπήρχαν μικρές διαφορές στην τιμή μεταξύ κρατών 
μελών, αλλά ήταν χαμηλό το επίπεδο των εισαγωγών προς την Κοινότητα, η οποία 
επιβάλλει 7% εισαγωγικό δασμό στις εισαγωγές από τρίτες χώρες(31). 
242. Στην υπόθεση Sextant/BGT-VDO διαπιστώθηκε η ύπαρξη παγκόσμιας αγοράς για 
εξοπλισμό πολιτικών αεροσκαφών λόγω της φυσικής παρουσίας ή των 
δραστηριοτήτων των ίδιων προμηθευτών σε όλο τον κόσμο, και μιας πολιτικής με 
παγκόσμια διάσταση από την πλευρά των κατασκευαστών αεροσκαφών. 
243. Η Επιτροπή, κατά την εξέταση των συνθηκών ανταγωνισμού στις γεωγραφικές 
αγορές, έλαβε υπόψη της τις μέλλουσες διαρθρωτικές εξελίξεις, ιδιαίτερα την 
πιθανή εξάλειψη των εναπομεινάντων εμποδίων στο εμπόριο. Αυτή η δυναμική 
προσέγγιση πρέπει να μετριαστεί ενόψει του ενδεχόμενου επελεύσεως ζημίας στον 
ανταγωνισμό κα τους καταναλωτές. 
Ετσι στην υπόθεση BTR/Pirelli η Επιτροπή έλαβε υπόψη της ότι υπήρχε κοινοτική 
αγορά για εξαρτήματα αυτοκινήτων με βάση το καουτσούκ παρά την ύπαρξη 
μεταβατικού εισαγωγικού δασμού τον οποίο επιβάλλει προσωρινά η Ισπανία και θα 
καταργήσει από τις αρχές του 1993. Η Επιτροπή, ωστόσο, αποφάσισε στην 
υπόθεση Accor/Wagons-Lits ότι τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της κοινοτικής 
οδηγίας για τις δημόσιες κρατικές προμήθειες δεν θα είναι βραχυπρόθεσμα 
αρκετά ώστε να 
(31) Βλέπε επίσης Torras/Sarrio, Elf Atochem/Rohm & Hass, Péchiney/viag, 
Volvo/Atlas, Linde/Fiat, Rhône-Poulenc/SNIA, BRT/Pirelli και Du 
Pont/ICI. "— — 
2.Ι.Γ.§2. 16 155 
επιτρέψουν μιά γεωγραφική αγορά των εστιατορίων αυτοκινητοδρόμων ευρύτερη της 
Γαλλίας. Στην υπόθεση Mannesmann/Hoesch η Επιτροπή έκρινε ότι η 
αποτελεσματικότητα της οδηγίας για τις κρατικές προμήθειες θα ενισχυθεί όταν 
ολοκληρωθεί η τεχνική διαδικασία εναρμόνισης για αγωγούς μεταφοράς αερίου, 
αλλά ότι βραχυπρόθεσμα, η εκτίμηση της συγκέντρωσης πρέπει να συνδεθεί με την 
γερμανική αγορά(32). 
<Τ5> 3. Εκτίμηση του συμβιβάσιμου 
244. Το 1992, η Επιτροπή ενέκρινε 47 κοινοποιηθείσες συγκεντρώσεις κατά την 
πρώτη φάση της διαδικασίας (αποφάσεις βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 1, 
στοιχείο β). Σε τέσσερεις περιπτώσεις είχε σοβαρές αμφιβολίες ως προς το αν η 
συγκέντρωση συμβιβάζεται με την κοινή αγορά και άρχισε έρευνα σε βάθος που 
είναι γνωστή ως δεύτερη φάση της διαδικασίας. Εκτός από τις 47 περιπτώσεις 
που έληξαν στην 1η φάση, ορισμένες συγκέντρωσεις(33) δημιούργησαν σοβαρές 
αμφιβολίες και εγκρίθηκαν μόνον αφού οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις 
δεσμεύτηκαν νομικά και αμετάκλητα έναντι της Επιτροπής να μεταβάλουν την 
πραγματική βάση της συγκέντρωσης που αποτελούσε τη βάση εκτίμησης της 
Επιτροπής επιτρέποντας της να αποφανθεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. 
Κατά τη φάση II δεν εκδόθηκε καμία απαγορευτική απόφαση μέσα στο 1992. Η 
Επιτροπή επέτρεψε μία (1) συγκέντρωση(34) χωρίς να θέσει όρους με την 
απόφαση της (απόφαση του άρθρου 8, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο). Σε τρεις 
άλλες περιπτώσεις η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συγκέντρωση θα 
είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία δεσπόζουσας θέσης. Η ύπαρξη δεσπόζουσας 
θέσης διαπιστώθηκε στις υποθέσεις Accor/Wagons-Lits (υπηρεσίες συλλογικής 
εστίασης στους αυτοκινητοδρόμους στη Γαλλία), Nestlé/Perrier (πωλήσεις 
εμφιαλωμένου νερού στη Γαλλία) και Du Pont/ICI (πωλήσεις ινών από νάυλον για 
τάπητες στην ΕΟΚ). Αυτές όμως οι δεσπόζουσες θέσεις καταργήθηκαν με αλλαγές 
στη σχεδιαζόμενη συγκέντρωση, πράγμα που έδωσε στην Επιτροπή τη δυνατότητα να 
δεχθεί ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά με την επιφύλαξη της τήρησης 
ορισμένων προϋποθέσεων και της εκπλήρωσης ορισμένων υποχρεώσεων (αποφάσεις 
του άρθρου 8, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο). Σε μία περίπτωση 
(Siemens/Philips) τα μέρη εγκατέλειψαν την πράξη μετά την κίνηση της 
διαδικασίας. 
(32) βλ. επίσης ABB/Brel. 
(33) βλ. Grand Metropolitan/Cinzano, Ifint/Exor, Elf Aquitaine/Minol Air 
France/Sabena και British Airways/TAT. ~ 
(34) βλ. Mannesmann/Hoesch. 
2.Ι.Γ.§2. 17 156 
245. Στην υπόθεση Nestlé/Perrier η Επιτροπή ερμήνευσε για πρώτη φορά το άρθρο 
2, παράγραφος 3, του κανονισμού για το έλεγχο των συγκεντρώσεων υπό την 
έννο ι α ότ ι καλύπτε ι τη δεσπόζουσα θέση τόσο μίας μόνης επιχείρησης όσο και 
ενός ολιγοπωλίου. Η ερμηνεία βασίζεται στην αρχή ότι το άρθρο 3, στοιχείο στ, 
της συνθήκης ΕΟΚ και το άρθρο 2, παράγραφος 3, του κανονισμού για τον έλεγχο 
των συγκεντρώσεων επιδιώκει τη διατήρηση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Ο 
αποτελεσματικός ανταγωνισμός μπορεί να παρακωλύεται σημαντικά λόγω της ισχύος 
στην αγορά είτε μιας επιχείρησης που ασκεί μόνη της δραστηριότητες είτε 
περισσοτέρων επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητες από κοινού σε υπολογίσιμο 
βαθμό ανεξάρτητα από άλλους ανταγωνιστές ή και καταναλωτές. Αν ο κανονισμός 
για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων δεν κάλυπτε την δεσπόζουσα θέση των 
ολιγοπωλίων, αυτό θα δημιουργούσε ρήγμα στον θεμελιώδη στόχο της Συνθήκης που 
είναι να διατηρείται πάντοτε ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός ώστε να μην 
διακυβεύεται η καλή λειτουργία της κοινής αγοράς. 
246. Η Επιτροπή, κατά την εκτίμηση των συγκεντρώσεων, ακολουθεί συνήθως την 
κλασική ανάλυση σε τέσσερα στάδια, δηλαδή εξετάζει: 
(i) τη θέση της νέας επιχείρησης στην αγορά (μερίδιο αγοράς και άλλα 
πλεονεκτήματα έναντι των ανταγωνιστών)· 
(ii) τη δομή της προσφοράς (την ισχύ του απομένοντος εδραιωμένου 
ανταγωνισμού)· 
(iii) τη δομή της ζήτησης (η αγοραστική δύναμη των πελατών)· 
(iv) τον δυνητικό ανταγωνισμό (νέα είσοδος στην αγορά ή είσοδος από τον 
κατασκευαστή συγγενικού προϊόντος ή επέκταση του δυναμικού από τους 
καθ ι ερωμένους ανταγωνιστές). 
247. Για να εκτιμηθεί η δεσπόζουσα θέση μιας μόνης επιχείρησης συνιστά 
σημαντικό αλλά όχι αποφασιστικό κριτήριο το ύψος του μεριδίου της αγοράς της 
νέας επιχείρησης. Η σημασία του μεριδίου της αγοράς ποικίλλει ανάλογα με τη 
δομή της αγοράς σε σχέση με την προσφορά, τη ζήτηση και τον δυνητικό 
ανταγωνισμό στο μέλλον. Το 1992, το ανώτατο μερίδιο αγοράς που επέτρεψε να 
εγκριθεί μία συγκέντρωση ήταν της τάξεως του 48% σε όλη την Κοινότητα και 79% 
σε ένα κράτος μέλος. Το χαμηλότερο μερίδιο αγοράς που θεμελίωνε τη δημιουργία 
δεσπόζουσας θέσης ήταν 43% στην ΕΟΚ και 53% σε ένα κράτος μέλος. 
2.Ι.Γ.§2. 18 157 
248. Κατά την εκτίμηση της κυριαρχίας ενός ολιγοπωλίου τα μερίδια αγοράς 
είναι κρίσιμα για τον καθορισμό του βαθμού της συγκέντρωσης που παρατηρείται 
στη σχετική αγορά, σημαντικού στοιχείου της ανάλυσης του κατά πόσον, σε 
συγκερασμό με όλες τις άλλες διαρθρωτικές συνθήκες της αγοράς, είναι δυνατόν 
και πιθανόν η νέα επιχείρηση μαζί με περιορισμένο αριθμό άλλων επιχειρήσεων 
να έχουν ισχύ στην αγορά. 
249. Η Επιτροπή εξετάζει επίσης την παρελθούσα και μελλοντική εξέλιξη των 
μεριδίων αγοράς. Η ισχύς της νέας επιχείρησης διαφέρει ανάλογα με το αν το 
μερίδιο αγοράς της μεγαλώνει, παραμένει στάσιμο, φθίνει(35) ή είναι αβέβαιο, 
για παράδειγμα λόγω του μεγέθους του αντικειμένου των συμβάσεων ή λόγω της 
πολιτικής που ακολουθούν οι αγοραστές να εφοδιάζονται από δύο ή τρεις 
πηγές(36). Η ισχύς της νέας επιχείρησης επίσης αυξάνει ή εξασθενεί σε άμεση 
σχέση με το χάσμα μεταξύ του μεριδίου αγοράς της και του μεριδίου του 
επόμενου ανταγωνιστή. Ομοίως, όσο πλησιέστερα βρίσκεται ο εξοβελισθείς 
ανταγωνιστής από άποψη ανταγωνισμού (ταυτόσημα προϊόντα, ανάλογη ή καλύτερη 
ποιότητα, χαμηλότερες τιμές, μεγάλος όγκος πωλήσεων), τόσο μεγαλύτερη είναι 
η μείωση του ανταγωνισμού και η αύξηση ισχύος της συγχωνευθείσας 
επιχε ίρησης(3'). 
250. Η εκτίμηση λαμβάνει επίσης υπόψη άλλα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα ή 
μειονεκτήματα της νέας επιχείρησης σε σύγκριση με τους εναπομένοντες 
ανταγωνιστές όπως : την οικονομική ισχύ της νέας επιχε ίρησηςί38), τις 
οικονομίες κλίμακος(39), άλλα πλεονεκτήματα από άποψη κόστους(40), το 
φάσμα των προϊόντων(4i), την πρόσβαση στην τεχνολογία(42), την θέση από 
άποψη ποιότητας και τεχνολογίας(43), την απήχηση του εμπορικού σήματος που 
οφείλεται σε μακροχρόνια χρήση και αξιόλογη διαφήμιση(44), την κάθετη 
ολοκλήρωση(45) κ.λ.π. Χωρίς να μπορούν αυτά τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα 
να χρησιμοποιηθούν κατά της νέας επιχείρησης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι 
μπορούν να συμβάλουν στην όρθωση εμποδίων στην είσοδο άλλων ανταγωνιστών και 
ως εκ τούτου να έχουν ως αποτέλεσμα την δημιουργία ισχύος εκ μέρους της 
(35) βλ. SPAR/Dansk Supermarket, Torras/Sarrio, Accor/Wagons-Lits, 
Péchiney/Viag, Elf Acquitaine/Minol. * 
(36) ABB/BREL και Du Pont/ICI. 
(37) βλ. Du Pont/ICI και Nestlé/Perrier. 
(38) βλ. Accor/Wagons-Lits και Laporte/Interox. 
(39) βλ. Accor/Wagons-Lits. 
(40) βλ. Du Pont/ICI. 
(41) βλ. Nestlé/Perrier, Du Pont/ICI. 
(42) βλ. Laporte/Interox. 
(43) βλ. Du Pont/ICI. 
(44) βλ. Nestlé/Perrier, Du Pont/ICI. 
(45) βλ. Du Pont/ICI. 
2.1.Γ.§2. 19 158 
επιχείρησης που προέρχεται από τη συγκέντρωση. Αν δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο 
και τα εμπόδια στην είσοδο είναι χαμηλά, αυτά τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα 
αποβαίνουν γενικά προς όφελος του ανταγωνισμού και, υπό την πίεση του 
ανταγωνισμού, η συγκέντρωση θα επιτρέψει στους καταναλωτές να έχουν δίκαιο 
μερίδιο στο απορρέον όφελος. 
251. Οι τρεις παράγοντες που μπορούν να αποτελέσουν αντιστάθμισμα ασκώντας 
ανταγωνιστική πίεση στη συγκέντρωση είναι ο υφιστάμενος ανταγωνισμός, η 
αγοραστική δύναμη και ο δυνητικός ανταγωνισμός. Αυτοί οι τρεις παράγοντες 
εξετάστηκαν προσεκτικά σε όλες τις σημαντικές υποθέσεις επί των οποίων 
εκδόθηκε απόφαση μέσα στο 1992. Στην ακόλουθη συνοπτική παρουσίαση ατομικών 
περιπτώσεων θα πέσει περισσότερο φως σ'αυτούς. Περιγράφονται κατωτέρω επτά 
περιπτώσεις, τρεις από τις οποίες δεν δημιουργούσαν δεσπόζουσα θέση και 
τέσσερεις από αυτές δημιουργούσαν είτε κυριαρχία μιας μόνης επιχείρησης είτε 
κυριαρχία ολιγοπωλίου. 
Τ6 α) Περιπτώσεις όπου δεν δημιουργήθηκε δεσπόζουσα θέση 
Τ7 .THORN EMI/VIRGIN (υπόθεση σε Ι φάση) 
252. Η υπόθεση αυτή αφορούσε την εξαγορά από την Thorn EMI, μία από τις 
μεγαλύτερες φωνογραφικές εταιρείες στον κόσμο, της Virgin, ανταγωνίστριας 
φωνογραφικής εταιρείας. Η συγκέντρωση αυτή είχε αντίκτυπο κυρίως στις αγορές 
ηχογράφησης μουσικής και κυκλοφορίας της μουσικής. 
Ενόψει του μεριδίου αγοράς της συγκέντρωσης και της ύπαρξης άλλων σημαντικών 
ανταγωνιστών, η συγκέντρωση δεν δημιούργησε πρόβλημα δεσπόζουσας θέσης μίας 
μόνον επιχείρησης ούτε στον κλάδο ηχογράφησης της μουσικής ούτε στον κλάδο 
κυκλοφορίας της. Τα διαρθρωτικά, ωστόσο, χαρακτηριστικά της αγοράς 
ηχογραφημένης μουσικής (κατά 90% μουσική ποπ) θα μπορούσαν να υποδηλώσουν μιά 
κατάσταση ολιγοπωλιακής δεσπόζουσας θέσης μεταξύ των πέντε μεγάλων 
φωνογραφικών εταιρειών, δηλαδή της Thorn EMI, της Sony, της Polygram, της 
Warner και της Bertelsmann (BMG). Η Επιτροπή για να διευκρινίσει αυτό το 
ζήτημα εξέτασε τόσο την ένταση του πραγματικού και δυνητικού ανταγωνισμού 
μεταξύ αυτών των πέντε εταιρειών καθώς και τον πραγματικό και δυνητικό 
ανταγωνισμό τον οποίο αντιμετωπίζει αυτό το ολιγοπώλιο(46). 
(46) βλ. επίσης Henkel/Nobel και Linde/Fiat. 
2.1.Γ.§2. 20 159 
Ως προς τον ανταγωνισμό μεταξύ των 5 μεγαλύτερων φωνογραφικών εταιρειών, η 
Επιτροπή έλαβε υπόψη της τα ακόλουθα στοιχεία: 
Αφενός : 
Υψηλός βαθμός συγκέντρωσης πριν από την εξαγορά: οι 5 κορυφαίες 
εταιρείες είχαν μερίδιο αγοράς 77% στο σύνολο της ΕΟΚ και 70 με 80% 
στα επιμέρους κράτη μέλη. Με την συγκέντρωση αυτό το ποσοστό 
αυξήθηκε σε 83% στην ΕΟΚ και σε 70 με 95% στα επιμέρους κράτη μέλη. 
Τα μερίδια αγοράς των 5 μεγαλυτέρων εταιρειών ήταν περίπου ανάλογα. 
Τα μερίδια αγοράς τους παρέμειναν στάσιμα κατά το παρελθόν και το 
συνδυασμένο μερίδιο αγοράς τους, ομαδικά, αυξήθηκε σε βάρος των 
μικρότερων φωνογραφικών εταιρειών, 
Υπάρχουν ορισμένες συμφωνίες συνεργασίας στις οποίες συμμετέχουν οι 
πέντε μεγαλύτερες εταιρείες και έχουν ως αντικείμενο συλλογή 
ηχογραφήσεων, διανομή, ηλεκτρονικές παραγγελίες και rack jobbing 
(την τοποθέτηση προϊόντων συγκεκριμένων παραγωγών σε ειδικά ράφια). 
Αφετέρου : 
Η αγορά ηχογραφημένης μουσικής χαρακτηρίζεται από την ετερογένεια 
και τη σύντομη διάρκεια ζωής των προϊόντων της, τη διαρκή μεταβολή 
των προτιμήσεων των κατανωλωτών και τη σημασία μεμονωμένων 
καλλιτεχνών ή μεγάλων επιτυχιών που αποβαίνουν σε όφελος μιας 
φωνογραφικής εταιρείας περισσότερο από την αφοσίωση του καταναλωτή 
στο σήμα συγκεκριμένης φωνογραφικής εταιρείας. 
Οι κύριοι παράμετροι του ανταγωνισμού στην αγορά ηχογραφημένης 
μουσικής είναι προβολή ηχογραφήσεων μέσω της διαφήμισης και η 
μέριμνα για μεγάλη ποικιλία καλλιτεχνών και μουσικών ειδών με την 
κυκλοφορία νέων ηχογραφήσεων και την εγγραφή νέων καλλιτεχνών ώστε 
να ανταποκρίνονται στη διαρκή αλλαγή των μουσικών προτιμήσεων και 
τη μόδα. Ετσι εμφανίζεται περιορισμένη η σημασία των τιμών για τον 
ανταγωνισμό. 
2.Ι.Γ.§2. 21 160 
Η Επιτροπή εξέτασε επίσης τη συμπεριφορά κατά το παρελθόν των 
εταιρειών που κυρίως συμμετέχουν στην αγορά. Δεν υπήρξαν ενδείξεις 
ότι η αγορά λειτουργούσε κατά τρόπο αντιβαίνοντα στον ανταγωνισμό. 
Οσον αφορά τον ανταγωνισμό που αντιμετωπίζει το ολιγοπώλιο η Επιτροπή έλαβε 
υπόψη της τα ακόλουθα στοιχεία : 
Οι μικρότεροι ανταγωνιστές δεν περιλαμβάνουν στους καταλόγους τους την 
έκταση και την ποικιλία της συλλογής τραγουδιών πράγμα που εξασφαλίζει 
στις μεγάλες φωνογραφικές εταιρείες πηγή προσπορισμού που τους επιτρέπει 
να πραγματοποιούν μεγαλύτερες επενδύσεις και να ποντάρουν σε 
καλλιτέχνες. Μόνον οι μεγάλες εταιρείες μπορούν να ανταγωνίζονται όσον 
αφορά τους μεγάλους καλλιτέχνες. 
- Κατά τα τελευταία πέντε χρόνια πολλοί εισήλθαν στον τομέα των μουσικών 
ηχογραφήσεων στην ΕΟΚ αλλά κανείς δεν κατέστη ισχυρή δύναμη της αγοράς. 
Η MCA, ωστόσο, μιά μεγάλη φωνογραφική εταιρεία, ασχολήθηκε με 
επιχειρήσεις στο ΗΒ, την Ιρλανδία και τη Γερμανία. 
Η βιομηχανία μουσικών ηχογραφήσεων αυξήθηκε αισθητά σε αξία (περίπου 
10% ετησίως) και σε όγκο μετά την εισαγωγή του compact disc. Αυτός ο 
ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να συνεχιστεί τουλάχιστον από άποψη αξίας. 
Με βάση τους ανωτέρω παράγοντες, ιδιαίτερα τη φύση των προϊόντων και τις 
παραμέτρους του ανταγωνισμού στη σχετική αγορά, η Επιτροπή συνήγαγε ότι η 
αύξηση του βαθμού της συγκέντρωσης που απορρέει από την εξαγορά δεν 
συνεπάγεται, καθαυτή, αισθητή μείωση του ανταγωνισμού στην αγορά. 
<Τ7> .RHÔNE POULENC / SNIA (Υπόθεση σε Ι φάση) 
253. Οι Rhône-Poulenc και SNIA ίδρυσαν κοινή επιχείρηση για όλες τις 
δραστηριότητες τους σχετικά με τις ίνες για τάπητες, για την 
κλωστοϋφαντουργία και τις βιομηχανικές εφαρμογές. 
Στον τομέα των ινών για τάπητες το συνδυασμένο μερίδιο αγοράς της κοινής 
επιχείρησης στην ΕΟΚ (κάτω του 25%) και τα μερίδια αγοράς των δύο άλλων 
ανταγωνιστών (Du Pont και ICI) που ήταν αναλόγου μεγέθους με της κοινής 
επιχείρησης οδήγησαν την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι δεν δημιουργήθηκε 
δεσπόζουσα θέση μιας μόνον επιχείρησης. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι τρεις 
2.1.Γ.§2. 22 161 
ηγετικές επιχειρήσεις κατείχαν στην ΕΟΚ περίπου 66% της αγοράς ινών 
ταπητουργίας, η Επιτροπή ερεύνησε και το ζήτημα του ολιγοπωλίου. Η Επιτροπή 
κατέληξε ότι η διάρθρωση της αγοράς ήταν τέτοια ώστε δεν μπορούσε να 
αναμένεται παράλληλη συμπεριφορά οφειλόμενη σε αλληλεξάρτηση ολιγοπωλίων για 
τους ακόλουθους λόγους : 
ύπαρξη μεγάλης ποικιλίας διαφορετικών μεταξύ τους προϊόντων· 
σημασία της ανανέωσης και ανάπτυξης νέων προϊόντων για να ικανοποιηθεί 
ειδικά η ζήτηση των ταπητουργιών-
ανισότητα μεταξύ των τριών ηγετικών επιχειρήσεων : η Du Pont και η ICI 
έχουν σαφή ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στην Ε&Α, ευρύ φάσμα προϊόντων 
και είναι φημισμένες για την ποιότητα. 
Λόγω αυτής της διάρθρωσης της αγοράς, δεν είναι πιθανό να εμφανιστεί 
αλληλεξάρτηση των ολιγοπωλίων μεταξύ των τριών ηγετικών επιχειρήσεων. 
Στον τομέα των ινών για την κλωστοϋφαντουργία και τις βιομηχανικές εφαρμογές 
η κοινή επιχείρηση θα πραγματοποιούσε σε κάθε κλάδο εφαρμογής σημαντικό 
μερίδιο αγοράς στην ΕΟΚ (μεταξύ 40 και 50%). Σε κάθε αγορά, ωστόσο, παρέμεινε 
τουλάχιστον ένας ισχυρός ανταγωνιστής με μερίδιο αγοράς 20 έως 30%. Εξάλλου, 
και στις δύο αγορές ήταν πολύ οξύς ο δυνητικός ανταγωνισμός με μορφή 
υποκατάστασης των προϊόντων. Οι παραγωγοί ινών για τάπητες χρησιμοποιούν την 
ίδια βασική τεχνολογία όπως οι παραγωγοί ινών για την κλωστοϋφαντουργία ή τη 
βιομηχανία. Είναι δυνατή η μεταστροφή από ίνες για τάπητες σ'αυτά τα δύο άλλα 
είδη ινών (σε λιγότερο από μία μέρα) και με πολύ χαμηλό κόστος. Ετσι αν η νέα 
επιχείρηση προβεί σε αύξηση της τιμής των ινών για κλωστοϋφαντουργία ή των 
βιομηχανικών ινών, αυτό μπορεί να οδηγήσει ταχέως σε υποκατάσταση των 
προϊόντων οπότε η αύξηση της τιμής δεν θα είναι αποδοτική. Επομένως, δεν θα 
μπορούσε να δημιουργηθεί δεσπόζουσα θέση της νέας επιχείρησης. Για τους 
ίδιους λόγους όπως και για τις ίνες για τάπητες, αποκλείστηκε και το 
ενδεχόμενο δημιουργίας ολιγοπωλίου. 
<Τ7> .MANNESMANN/HOESCH (Υπόθεση σε II φάσεις) 
254. Η Mannesmann και η Hoesch σύστησαν δύο κοινές επιχειρήσεις, μία για τις 
δραστηριότητες τους με χαλύβδινους σωλήνες ακριβείας και μία για τις 
δραστηριότητες τους με χαλύβδινους σωλήνες μη ακριβείας. Το πρόβλημα του 
ανταγωνισμού ανέκυψε μόνον στον τομέα των αγωγών μεταφοράς αερίου στη 
Γερμανία, τη γεωγραφική αγορά αναφοράς. Στην αγορά αυτή, τα μέρη κατείχαν 
πολύ υψηλό μερίδιο αγοράς (άνω του 70%). 
2.1.Γ.§2. 23 162 
Ο επόμενος μεγαλύτερος ανταγωνιστής είχε μερίδιο αγοράς κάτω του 15% και όλοι 
οι άλλοι ανταγωνιστές βρίσκονταν κάτω του 5%. Ωστόσο, μεταξύ αυτών των 
ανταγωνιστών περιλαμβάνονταν σημαντικοί παραγωγοί χάλυβα όπως η Klôckner, η 
Ilva, η British Steel και η Usinor Sacilor.H επιχείρηση που προέρχεται από 
την συγκέντρωση δεν έχει αξιόλογα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα σε σύγκριση με 
αυτούς τους μεγάλους δυτικοευρωπαίους ανταγωνιστές. 
Η ζήτηση ήταν μάλλον κατακερματισμένη αλλά, ενόψει του μεγάλου μεριδίου 
αγοράς της νέας επιχείρησης οι μεγάλοι καταναλωτές, δηλαδή οι γερμανικοί 
οργανισμοί διανομής αερίου, έχουν κάποιο κίνητρο να αναζητήσουν εναλλακτικές 
πηγές εφοδιασμού καταφεύγοντας στους μεγαλύτερους δυτικοευρωπαίους 
παραγωγούς. θα έχουν εξάλλου την υποχρέωση να συμμορφωθούν προς τις 
απαιτήσεις της οδηγίας για τις κρατικές προμήθειες, που τίθεται σε ισχύ την 
1η Ιανουαρίου 1993, η οποία υποχρεώνει τους οργανισμούς κοινής ωφελείας να 
ακολουθούν τακτική ανοικτών και δημοσίων προσφορών. 
Προς το παρόν εξακολουθεί να είναι δύσκολη η είσοδος στη γερμανική αγορά 
αγωγών μεταφοράς αερίου εξαιτίας των νομικών και τεχνικών εμποδίων που 
απορρέουν από διάφορες προδιαγραφές. Τα κίνητρα ωστόσο για μελλοντική είσοδο 
στη γερμανική αγορά ή μεγαλύτερη συμμετοχή δυτικοευρωπαίων προμηθευτών 
κρίθηκαν σημαντικά, ιδιαίτερα για τους ακόλουθους λόγους : 
- εξαιρετικά πλεονάζον δυναμικό για σωλήνες από χάλυβα σε όλη την Ευρώπη, 
ηυξημένη ζήτηση στη γερμανική αγορά, 
θέση σε ισχύ της οδηγίας για τις κρατικές προμήθειες την 1.1.1993 την 
οποία θα ακολουθήσει βαθμιαία εναρμόνιση των τεχνικών προδιαγραφών, 
- οι δυνητικοί ανταγωνιστές, δηλαδή η Ilva, η British Steel και η Usinor 
Sacilor, συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους παραγωγούς χάλυβα : ασκούν 
ήδη δραστηριότητες στη Γερμανία σε συγγενείς αγορές σωλήνων και έχουν 
ήδη έγκριση των αρχών για τμήμα του φάσματος των προϊόντων τους, 
- η είσοδος στην αγορά δεν συνεπάγεται σημαντικό κόστος. 
Ειδικές περιστάσεις οδήγησαν την Επιτροπή να σταθμίσει τις επιπτώσεις από τον 
δυνητικό ανταγωνισμό για μεγαλύτερη περίοδο από ότι σε άλλες περιπτώσεις. 
Παρά το ότι δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί πλήρης εναρμόνιση των τεχνικών 
προδιαγραφών σε ευρωπαϊκό επίπεδο πριν από το 1996, η Επιτροπή έκρινε ότι οι 
παραγωγοί χάλυβα της Κοινότητας θα προηγηθούν της βαθμιαίας διαρθρωτικής 
αλλαγής που θα προκύψει από τη θέση σε εφαρμογή της οδηγίας για τις κρατικές 
προμήθειες το 1993 και την εναρμόνιση των προδιαγραφών που θα επακολουθήσει. 
I 00 
2.Ι.Γ.§2. 24 
Ενόψει αυτών των ειδικών περιστάσεων, η Επιτροπή έκρινε ότι υπήρχε μεγάλη 
πιθανότητα ο δυνητικός ανταγωνισμός από τους παραγωγούς της Δυτικής Ευρώπης 
να έχει αισθητή επίπτωση στη γερμανική αγορά προτού ολοκληρωθεί η 
εναρμόνιση. 
Με βάση τα στοιχεία αυτά η Επιτροπή κατέληξε ότι, ακόμη και αν υπήρχαν 
σοβαρές ενδείξεις περί του ότι η συγκέντρωση θα αποκτούσε δεσπόζουσα θέση 
στην αρχή, η θέση αυτή θα διατηρείτο μόνο για περιορισμένο χρόνο λόγω της 
μεγάλης πιθανότητας να εμφανιστεί νέος ανταγωνιστής ο οποίος θα εξασθενήσει 
τη θέση της νέας επιχείρησης στη γερμανική αγορά αγωγών μεταφοράς αερίου. 
Η περίπτωση αυτή είναι χαρακτηριστική για τη σημασία που έχει η δυναμική της 
ενιαίας αγοράς, αποτέλεσμα της οποίας θα είναι να ενταθεί αισθητά ο δυνητικός 
ανταγωνισμός, απαραίτητο στοιχείο για τη στάθμιση της κυριαρχίας στην αγορά. 
<Τ6> β) Περιπτώσεις όπου δημιουργήθηκε κυριαρχία μιας μόνον επιχείρησης 
ή ολιγοπωλίου 
<Τ7> . ACCOR/WAGONS-LITS (Υπόθεση σε II φάσεις) 
255. Η περίπτωση αυτή αφορούσε μια δημόσια προσφορά, στην οποία προέβη η 
Accor, γαλλικός όμιλος που ασκεί δραστηριότητες στον τομέα της συλλογικής 
εστίασης (catering) και της παροχής ξενοδοχειακών υπηρεσιών, για το σύνολο 
των μεριδίων της Wagons-Lits, βελγικού ομίλου που ασκεί δραστηριότητες στον 
τομέα της συλλογικής εστίασης, των ξενοδοχειακών και τουριστικών υπηρεσιών. Η 
συγκέντρωση δημιούργησε δεσπόζουσα θέση της Accor μόνο στον τομέα υπηρεσιών 
συλλογικής εστίασης στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόμους ο οποίος αποτελείται 
από δύο χωριστές αγορές, δηλαδή τις υπηρεσίες συλλογικής εστίασης υπό στενή 
έννοια και τις υπό ευρεία έννοια υπηρεσίες συλλογικής εστίασης 
(croissanteries και ελαφρά γεύματα). 
256. Η συγκέντρωση θα οδηγούσε σε μερίδιο αγοράς της Accor της τάξεως του 80% 
στις υπηρεσίες συλλογικής εστίασης υπό στενή έννοια και άνω του 60% στις εν 
ευρεία έννοια υπηρεσίες συλλογικής εστίασης. Αυτά τα μερίδια αγοράς δεν ήταν 
πιθανό να μειωθούν στο άμεσο μέλλον λόγω του περιορισμένου αριθμού των 
2.1.Γ.§2. 25 164 
εγκαταστάσεων για υπηρεσίες συλλογικής εστίασης σε αυτοκινητοδρόμους και της 
μακράς διάρκειας των αδειών εκμετάλλευσης γι'αυτές τις εγκαταστάσεις. Η Accor 
θα αποκτούσε επίσης πολύ ισχυρότερη οικονομική δύναμη σε σχέση με τους 
ανταγωνιστές της και θα βελτίωνε την αγοραστική της δύναμη η δε παρουσία της 
στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόμους θα ενισχυόταν με νέες εγκαταστάσεις 
συλλογικής εστίασης. 
Οι ανταγωνιστές ήσαν πολύ μικρότεροι και πολύ διασκορπισμένοι. Ούτε ένας δεν 
υπερέβαινε μερίδιο αγοράς 5%. 
Τα εμπόδια στην είσοδο ήταν πολύ σημαντικά: τα νομικά εμπόδια για την 
εγκατάσταση, η μεγάλη διάρκεια των αδειών εκμετάλλευσης, το μεγάλο διοικητικό 
βάρος για τις μικρές επιχειρήσεις, ο περιορισμένος αριθμός αυτοκινητοδρόμων, 
η αβεβαιότητα ως προς την εξέλιξη του γαλλικού δικτύου αυτοκινητοδρόμων και η 
δυσκολία για τις ξένες επιχειρήσεις να διεισδύσουν στη γαλλική αγορά. 
Η Accor ισχυρίστηκε ότι η συγκέντρωση συνέβαλε στην τεχνική και οικονομική 
ανάπτυξη, ιδιαίτερα μέσω του εκσυγχρονισμού ορισμένων δραστηριοτήτων. Σε 
απάντηση στον ισχυρισμό της η Επιτροπή παρατήρησε ότι: 
ο ισχυρισμός της Accor ήταν πολύ αόριστος· 
ενδεχόμενα ωφέλη που μπορεί να απέρρεαν από τη συγκέντρωση 
εξουδετερώνονταν από το αυξημένο κόστος που συνεπαγόταν το μεγαλύτερο 
μέγεθος της επιχείρησης που προέκυπτε από τη συγκέντρωση· 
η επικαλούμενη τεχνική και οικονομική πρόοδος, αν αυτό ευσταθούσε, 
μπορούσε να επιτευχθεί με άλλα μέσα και 
η δεσπόζουσα θέση της Accor ήταν τόσο σημαντική ώστε δεν θα υπήρχε 
κίνητρο για να μεταβιβαστούν τα φερόμενα ωφέλη στους καταναλωτές. 
Ολα αυτά τα στοιχεία οδήγησαν την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι η νέα 
επιχείρηση θα αποκτούσε δεσπόζουσα θέση κατά την έννοια του άρθρου 2, 
παράγραφος 3, του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων όσον αφορά την 
παροχή υπηρεσιών συλλογικής εστίασης στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόμους. 
Η Accor, ωστόσο, δεσμεύτηκε έναντι της Επιτροπής να αποποιηθεί όλες τις 
εξαγορασθείσες δραστηριότητες της Wagons-Lits στον τομέα των υπηρεσιών 
συλλογικής εστίασης στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόμους. Ετσι η Accor άλλαξε το 
2.Ι.Γ.§2. 26 16 5 
αρχικό της σχέδιο συγκέντρωσης κατά τρόπο ώστε να μην υπάρξει στη σχετική 
αγορά σώρευση μεριδίων. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή κήρυξε τη συγκέντρωση 
συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά με την επιφύλαξη της εκπλήρωσης της 
υποχρεώσεως να αποποιηθεί των δραστηριοτήτων μέσα σε τακτή προθεσμία σύμφωνα 
με ορισμένους όρους που επρόκειτο να συμφωνηθούν με την Επιτροπή. 
<Τ7> . NESTLE/PERRIER (Υπόθεση σε δύο φάσεις) 
257. Στην υπόθεση αυτή η ελβετική εταιρεία Nestlé προέβη σε δημόσια προσφορά 
για την εξαγορά του 100% των μεριδίων της Perrier, της δεσπόζουσας 
επιχείρησης στη γαλλική αγορά εμφιαλωμένου νερού με διάφορα φημισμένα 
εμπορικά σήματα. Η προσφορά της Nestlé υποστηρίχθηκε από την BSN, τη δεύτερη 
μεγάλη επιχείρηση στη γαλλική αγορά εμφιαλωμένου νερού. Η Nestlé, πριν από 
την προσφορά της, είχε χορηγήσει στην BSN αμετάκλητο δικαίωμα προαιρέσεως για 
την εξαγορά μιας από τις βασικότερες πηγές της Perrier, δηλαδή της πηγής του 
volvic, στην περίπτωση που η Nestlé αποκτούσε τον έλεγχο της Perrier. Η 
απόκτηση της Perrier από τη Nestlé οδήγησε σε εκτοπισμό του κυριότερου 
προμηθευτή εμφιαλωμένων νερών στη γαλλική αγορά και στην κατανομή των 
δραστηριοτήτων της Perrier μεταξύ BSN και Nestlé που ήσαν αντίστοιχα ο 
δεύτερος και τρίτος προμηθευτής στην αγορά αυτή. 
Ενόψει του δικαιώματος προαιρέσεως που παρασχέθηκε στην BSN, η Επιτροπή 
εξέτασε τη σχεδιαζόμενη εξαγορά της Perrier με βάση δύο πιθανότητες: η μ ία 
σύμφωνα με την οποία η Volvic δεν θα μεταβιβαζόταν στην BSN και η άλλη 
σύμφωνα με την οποία η BSN θα αποκτούσε την Volvic. Η Επιτροπή κατέληξε στο 
συμπέρασμα ότι αν η Volvic παρέμενε στη Nestlé, η εξαγορά της Perrier θα 
δημιουργούσε δεσπόζουσα θέση μιας μόνης επιχείρησης, ενώ αν η Volvic επωλείτο 
στην BSN, η εξαγορά της Perrier θα οδηγούσε σε ολιγοπώλιο που θα ασκούσαν από 
κοινού η Nestlé με την BSN. 
Χωρίς την πώληση της Volvic στην BSN, η Nestlé θα αποκτούσε τη δύναμη να 
συμπεριφέρεται μόνη της σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές και 
τους πελάτες της στη γαλλική αγορά εμφιαλωμένου νερού για τους ακόλουθους 
λόγους : 
εξαγορά του κύριου προμηθευτή της γαλλικής αγοράς νερού που υπερέχει 
κατά πολύ σε αποθέματα και σε όγκο πωλήσεων και διαθέτει το μεγαλύτερο 
χαρτοφυλάκιο ευρέως διαδεδομένων εμπορικών σημάτων, 
2.Ι.Γ.§2. 27 166 
συνδυασμένο μερίδιο αγοράς που υπερβαίνει το 50% σε αξία και όγκο του 
συνόλου της γαλλικής αγοράς νερού που υπερβαίνει το διπλάσιο του 
μεριδίου αγοράς του επόμενου μεγαλύτερου ανταγωνιστή (BSN), 
ο μόνος άλλος εθνικός προμηθευτής, η BSN, προγραμμάτιζε περιορισμούς στο 
δυναμικό της μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα πράγμα που μείωνε την 
ικανότητα της να ανταποκριθεί σε αύξηση της ζήτησης στο μέλλον, 
άλλοι προμηθευτές νερού ήσαν μικροί τοπικοί προμηθευτές που δεν θα 
μπορούσαν να περιορίσουν αισθητά το πεδίο δράσης της Nestlé, 
- η αγοραστική δύναμη των λιανοπωλητών/πωλητών χονδρικής πώλησης ήταν 
περιορισμένη επειδή εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό από τα ευρέως διαδεδομένα 
εμπορικά σήματα της Nestlé, 
δεν υπήρχε ένδειξη ότι οι τιμές θα μειώνονταν λόγω δυνητικού 
ανταγωνισμού από νέους ανταγωνιστές που θα μπορούσαν να εισέλθουν 
γρήγορα και αποτελεσματικά στη γαλλική αγορά νερού. 
Με την πώληση της Volvic στην BSN, η Nestlé και η BSN θα αποκτούσαν τη δύναμη 
να έχουν κοινή συμπεριφορά σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητη από τους ανταγωνιστές 
τους και τους πελάτες τους στη γαλλική αγορά εμφιαλωμένου νερού. Η Επιτροπή, 
πριν καταλήξει σ'αυτό το συμπέρασμα, εξέτασε τον υφιστάμενο και ενδεχόμενο 
στο μέλλον ανταγωνισμό τόσο μεταξύ Nestlé και BSN όσο και έξω από τον όμιλο 
αυτό των προμηθευτών. 
Ως προς τον ανταγωνισμό μεταξύ Nestlé και BSN η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τα 
ακόλουθα στοιχεία: 
(α) ο πολύ μεγάλος βαθμός συγκέντρωσης της γαλλικής αγοράς εμφιαλωμένου 
νερού: δύο προμηθευτές κατέχουν 94,1% της αγοράς για όλα τα μεταλλικά 
νερά· τα συνδυασμένα μερίδια αγοράς ήταν κατά τα τελευταία πέντε χρόνια 
σχετικά σταθερά· 
(β) η μείωση του αριθμού των εθνικών προμηθευτών νερού από τρεις σε δύο 
μόνον (δυοπώλι ο ) · 
(γ) μετά τη συγκέντρωση οι δύο εναπομείναντες εθνικοί προμηθευτές θα έχουν 
ανάλογο δυναμικό και ανάλογα μερίδια αγοράς: ένα συμμετρικό δυοπώλιο με 
μεγάλο κοινό συμφέρον και κίνητρα για μεγιστοποίηση των κερδών με την 
υιοθέτηση παράλληλης συμπεριφοράς αντιβαίνουσας στον ανταγωνισμό· 
2.Ι.Γ.§2. 28 167 
(δ) λόγω της μειωμένης σταυροειδούς ελαστικότητας της τιμής της ζήτησης 
μεταξύ εθνικών μεταλλικών νερών που συγκεντρώνουν την εμπιστοσύνη των 
καταναλωτών και τοπικών νερών πηγής, μια μικρή αλλά σημαντική αύξηση της 
τιμής (για παράδειγμα 5%) δεν είναι πιθανόν να οδηγήσει σε μείωση του 
όγκου σαν αντιστάθμισμα της αύξησης της τιμής· επομένως υπήρχε κίνητρο 
και δυνατότητα για την Nestlé και την BSN να διατηρήσουν μαζί υψηλές 
τιμές ή ακόμη και να αυξήσουν τις τιμές επειδή αυτό θα είχε σαν συνέπεια 
να διατηρηθεί ή να αυξηθεί το συνολικό εισόδημα και κέρδος· η δυνατότητα 
αυτή ήδη αναγνωρίστηκε από την Perrier, τη Nestlé και την BSN επειδή οι 
τιμές τους υφίσταντο σταθερά και παράλληλα αυξήσεις σε πραγματικούς και 
ονομαστικούς αριθμούς τουλάχιστον από το 1987 (παραλληλισμός παλαιάς 
τιμής)· σύμρφωνα με όλες τις ενδείξεις οι τιμές του μεταλλικού νερού που 
διένειμαν οι Perrier, BSN και Nestlé ήταν ήδη σε επίπεδα τιμών 
εξερχόμενα των ορίων του ανταγωνισμού· 
(ε) ούτε η Nestlé ούτε η BSN είχαν σημαντικό πλεονέκτημα από άποψη κόστους 
που θα μπορούσε να είχε δώσει στη μία από τις δύο κίνητρο για επιθετική 
ανταγωνιστική ενέργεια έναντι της άλλης· 
(στ) στην αγορά εμφιαλωμένου νερού δεν μπορούσε να αναμένεται σημαντική 
τεχνολογική ανάπτυξη που θα μπορούσε να καταργήσει κεκτημένες θέσεις 
στην αγορά και να μειώσει την αλληλεξάρτηση μεταξύ των δύο μεγαλυτέρων 
προμηθευτών επιτρέποντας τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό με βάση άλλες 
παραμέτρους εκτός από την τιμή· 
(ζ) η κοινή αντίδραση των Nestlé και BSN στην προσφορά του ομίλου Agnelli 
και η συμφωνία μεταξύ Nestlé και BSN να μοιραστούν την Perrier (πώληση 
της Volvic στην BSN) αποτελούσαν περισσότερο ενδείξεις συνεργασίας παρά 
ανταγωνιστικής συμπεριφοράς μεταξύ αυτών των δύο εταιρειών στη γαλλική 
αγορά νερού· 
(η) η μεγάλη διαφάνεια της αγοράς: υπάρχουν ποικίλες πρακτικές που 
επιτρέπουν σε κάθε προμηθευτή να παρακολουθεί και να ελέγχει την εξέλιξη 
των θέσεων στην αγορά των άλλων. 
Απ'όλα αυτά τα στοιχεία η Επιτροπή συνεπέρανε ότι ήδη πριν από τη συγκέντρωση 
η γαλλική αγορά νερού χαρακτηριζόταν από το ολιγοπώλιο τριών μόνον 
προμηθευτών, ο ανταγωνισμός μεταξύ των οποίων ως προς τις τιμές ήταν 
εξαιρετικά περιορισμένος και ότι η εξαφάνιση της Perrier αύξησε τις 
πιθανότητες παράλληλης συμπεριφοράς μεταξύ Nestlé και BSN αντιβαίνουσας στον 
ανταγωνισμό. 
2.Ι.Γ.§2. 29 Ι Ο Ο 
Οσον αφορά τον εκ των έξω προερχόμενο ανταγωνισμό στο δυοπώλιο Nestlé/BSN, η 
Επιτροπή παρατήρησε τα ακόλουθα: 
(α) οι εισαγωγές στη γαλλική αγορά νερού ήταν αμελητέες (μεταξύ 1-2%)· 
(β) οι τοπικοί προμηθευτές νερού δεν ήταν σε θέση, τουλάχιστον 
βραχυπρόθεσμα, να ασκήσουν σημαντικό ανταγωνισμό· 
(γ) οι λιανοπωλητές και οι έμποροι χονδρικής πώλησης είχαν ορισμένη 
αγοραστική δύναμη οφειλόμενη στον όγκο αγορών τους· ωστόσο, αυτό 
ευσταθούσε σε ορισμένο βαθμό για ορισμένους από αυτούς. Αντισταθμιζόταν, 
εξάλλου, από την εξάρτηση τους από πολύ γνωστά, καθιερωμένα από χρόνια, 
εμπορικά σήματα των Nestlé και BSN· 
(δ) υφίσταντο σημαντικά εμπόδια και κίνδυνοι για την είσοδο στη γαλλική 
αγορά εμφιαλωμένου νερού για τους ακόλουθους λόγους: 
- μέτριος συντελεστής ανάπτυξης της γαλλικής αγοράς νερού σε σύγκριση 
με άλλες αγορές της ΕΟΚ, 
κορεσμένη αγορά από άποψη αριθμού εμπορικών σημάτων και προϊόντων 
δυσχερής η εισαγωγή και άλλου εμπορικού σήματος στα ράφια των 
λιανοπωλητών, 
καθιερωμένοι προμηθευτές παρέχουν εκπτώσεις βάσει της ποσότητας 
συνδέοντας όλο το φάσμα των προϊόντων τους· αυτή η στρατηγική υψώνει 
εμπόδια στην είσοδο για τους νεοαφικνυομένους οι οποίοι θα πρέπει να 
προσφέρουν πολύ υψηλότερες εκπτώσεις για να παρακινήσουν τους 
λιανοπωλητές να πωλήσουν τα προϊόντα τους, 
η μεγάλη φήμη των καθιερωμένων εμπορικών σημάτων της Perrier, της 
BSN και της Nestlé, 
η καθιέρωση ενός νέου εμπορικού σήματος είναι πολύ δαπανηρή, 
χρονοβόρα και ριψοκίνδυνη· σε περίπτωση αποτυχίας, όλες οι 
επενδύσεις πάνε χαμένες· εξάλλου, οι νεοαφικνυόμενοι δεν μπορούν να 
αποσβέσουν αυτή τη δαπάνη πραγματοποιώντας επί του παρόντος μεγάλο 
όγκο πωλήσεων, 
πραγματική είσοδος μπορεί να γίνει μόνον με την απόκτηση μιας από 
τις μεγάλες πηγές, οι οποίες όμως αποκλείονται όλες μετά την εξαγορά 
της Perrier από τη Nestlé και την BSN, 
είναι προφανές ότι η Nestlé και η BSN ανέλαβαν από κοινού προσπάθεια 
αποθάρρυνσης των νεοεισερχομένων προβάλλοντας κοινές αντιρρήσεις στη 
δημόσια προσφορά εξαγοράς του ομίλου Agnelli και κατανέμοντας μεταξύ 
τους την Perrier. 
2.Ι.Γ.§2. 30 169 
Με βάση όλα αυτά τα στοιχεία, η Επιτροπή έκρινε ότι δεν υπήρχε αρκετά σοβαρός 
δυνητικός ανταγωνισμός εκ των έξω προς το δυοπώλιο. Η Επιτροπή τόνισε ότι ο 
δυνητικός ανταγωνισμός για να είναι αποτελεσματικός προϋποθέτει ότι η 
είσοδος θα μπορούσε και ήταν πιθανόν να λάβε ι χώρα οι όγκοι δε και οι τιμές 
πωλήσεων που θα επιτυγχόνονται θα καθιστούν ταχύτατα και αποτελεσματικά 
αδύνατη οποιαδήποτε αύξηση ή διατήρηση της τιμής σε επίπεδα που εκφεύγουν των 
ορίων του ανταγωνισμού. Η είσοδος θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσα σε αρκετά 
σύντομο διάστημα ώστε να εμποδιστεί η εκ μέρους των ενδιαφερομένων εταιρειών 
εκμετάλλευση της δύναμης τους στην αγορά(47). 
Ενόψει της ανωτέρω περιγραφείσας δομής της αγοράς, η Επιτροπή συνήγαγε ότι η 
συγκέντρωση μεταξύ Nestlé και Perrier, την οποία ακολούθησε η πώληση της 
Volvic στην BSN, θα δημιουργούσε ολιγοπώλιο που θα έδινε στην Nestlé και την 
BSN τη δυνατότητα να μεγιστοποιήσουν από κοινού τα κέρδη τους και να 
ενεργήσουν σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από άλλους ανταγωνιστές και την 
πελατε ία. 
Η Nestlé, για να αποφύγει μία απόφαση για απαγόρευση, δεσμεύτηκε απέναντι 
στην Επιτροπή να εκποιήσει ορισμένες πηγές και σήματα, το σύνολο των οποίων 
αντιπροσωπεύει ικανότητα τριών εκατομμυρίων λίτρων νερού. Η ικανότητα αυτή 
ανέρχεται περίπου στο 20% της συνολικής ικανότητας που κατείχαν προηγουμένως 
η Nestlé, η Perrier και η BSN. Η εκποίηση πρέπει να γίνει σε έναν ισχυρό 
αγοραστή τον οποίο θα εγκρίνει η Επιτροπή και να δημιουργήσει ένα βιώσιμο 
ανταγωνιστή ικανό να ανταγωνιστεί αποτελεσματικά την Nestlé και την BSN στη 
γαλλική αγορά νερού. Η Επιτροπή, με την επιφύλαξη συμμόρφωσης προς αυτή τη 
δέσμευση, κήρυξε τη συγκέντρωση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά. Σε περίπτωση 
μη εκποιήσεως σε αξιόπιστο αγοραστή, η Επιτροπή θα ανακαλέσει την απόφαση της 
σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 5, στοιχείο β). 
<Τ7> . DU PONT/ICI (Υπόθεση σε II φάσεις) 
258. Η υπόθεση αυτή αφορούσε την εξαγορά από την Du Pont, ηγετική επιχείρηση 
στη βιομηχανία νάυλον σε παγκόσμιο επίπεδο, των δραστηριοτήτων νάυλον της ICI 
που είναι ο μεγαλύτερος ευρωπαϊκός παραγωγός ινών νάυλον. Η εξαγορά έθετε 
μόνον πρόβλημα κυριαρχίας στον τομέα των ινών νάυλον που χρησιμοποιούνται για 
τάπητες (αγορά ΕΟΚ). 
(47) Σύγκρινε με το κριτήριο στην απόφαση Aérospatiale-Alenia/de Havilland: 
"είναι πρόδηλο ότι υπάρχουν πολλές πιθανότητες για ισχυρή" και ταχεία 
είσοδο στην αγορά"· βλ. επίσης Accor/Wagon-Lits, υπηρεσίες συλλογικής 
εστίασης στη Γερμανία και την Ισπανία: νέα είσοδος ήταν δυνατή, πιθανή 
και επιτυχής. 
2.Ι.Γ.§2. 31 170 
Μετά τη συγκέντρωση, η νέα επιχείρηση θα είχε μερίδιο αγοράς στην ΕΟΚ άνω του 
40% πράγμα που έφθανε περίπου το διπλάσιο του επόμενου ανταγωνιστή της, της 
Rhône-Poulenc/SNIA. Η Du Pont και η ICI είχαν επίσης και άλλα ανταγωνιστικά 
πλεονεκτήματα όπως: 
ήσαν ηγετικές επιχειρήσεις από άποψη ποιότητας προϊόντων και 
τεχνολογικής ανάπτυξης: πωλούν με εμπορικά σήματα ίνες υψηλής 
ποιότητας· 
και οι δύο εταιρείες διαθέτουν ευρύ φάσμα προϊόντων 
και οι δύο εταιρείες πραγματοποιούν ολοκληρωμένη παραγωγή ινών νάυλον 
η Du Pont είναι σε διεθνή κλίμακα η παραγωγός με το χαμηλότερο κόστος 
και μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες χημικών προϊόντων στον κόσμο. 
Η ICI ήταν ο πλησιέστερος ανταγωνιστής της Du Pont. Επομένως, η συγκέντρωση 
θα οδηγήσει σε σημαντικό περιορισμό του ανταγωνισμού, ιδιαίτερα από άποψη 
ανάπτυξης του προϊόντος. 
Οι καθιερωμένοι ανταγωνιστές της Du Pont/ICI δεν κάλυπταν όλο το φάσμα ινών 
που κατασκευάζουν η Du Pont και η ICI και δεν ήταν πιθανόν να αναπτύξουν 
αισθητά ευρύτερο φάσμα υψηλής ποιότητος ινών πριν παρέλθει σημαντικός χρόνος. 
Ωστόσο, η διαφοροποίηση των προϊόντων αποτελεί νευραλγικό στοιχείο του 
ανταγωνισμού στην αγορά αυτή. 
Διατυπώθηκε ο ισχυρισμός ότι οι πελάτες, οι ευρωπαίοι ταπητουργοί, 
ακολουθούσαν στρατηγική πολλαπλού εφοδιασμού για να αποφύγουν την εξάρτηση 
από ένα μόνο προμηθευτή. Κατά συνέπεια, μετά τη συγκέντρωση μεταξύ Du Pont 
και ICI θα μπορούσε να προκληθεί κάποια μετατόπιση ζήτηση προς άλλο 
προμηθευτή. Εξάλλου, ορισμένοι ταπητουργοί ενσωμάτωσαν στις δραστηριότητες 
τους την παραγωγή ινών νάυλον πράγμα που επηρέασε τη θέση τους ως 
αγοραστών(4^). 
Ο δυνητικός ανταγωνισμός από νεοεισερχόμενους ήταν απίθανος. Η βιομηχανία 
χαρακτηρίζεται από πλεόνασμα δυναμικού. Κατά την τελευταία δεκαετία δεν 
παρατηρήθηκε αξιόλογη είσοδος στη βιομηχανία ινών νάυλον της ΕΚ, στην οποία 
σημειώθηκε ένα ρεύμα συγκεντρώσεων συνεπαγόμενο έξοδο ορισμένων 
επιχειρήσεων. Δεν υπήρξε καμία ένδειξη ότι οι πολύ περιορισμένες εισαγωγές 
από τρίτες χώρες (κάτω του 5%) πρόκειται να αυξηθούν στο άμεσο μέλλον. 
Ασκήθηκε ωστόσο σε ορισμένο βαθμό έμμεσα ανταγωνιστική πίεση επί της 
(48) Βλέπε επίσης BTR/Pirelli. 
2.Ι.Γ.§2. 32 171 
συγκεντρώσεως οφειλόμενη στη λιανική τιμή ταπήτων που έχουν κατασκευαστεί από 
άλλες ίνες, ιδιαίτερα τις ίνες πολυπροπυλενίου. 
Η Επιτροπή συνήγαγε τεχνικά ότι, παρά την ύπαρξη ορισμένων πιέσεων επί της Du 
Pont που προέρχονταν ιδιαίτερα από την Rhône-Poulenc/SNIA και τη δυνατότητα 
των ταπητουργών να στραφούν προς άλλους προμηθευτές, η συγκέντρωση θα 
περιόριζε αισθητά τον ανταγωνισμό γύρω από την ανάπτυξη του προϊόντος ο 
οποίος υφίστατο μεταξύ Du Pont και ICI πριν από τη συγκέντρωση. Δεδομένου ότι 
ο ανταγωνισμός αυτός αποτελεί νευραλγικό στοιχείο στη σχετική αγορά, η 
Επιτροπή θεώρησε ότι ήταν φυσικό η θέση της Du Pont μετά τη συγκέντρωση να 
εξελιχθεί κατά τρόπο που θα της δώσει τη δυνατότητα να ενεργεί σε μεγάλο 
βαθμό ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές και τους πελάτες της. 
Η Du Pont, θεωρώντας βάσιμες τις ανησυχίες της Επιτροπής, δεσμεύτηκε έναντι 
της Επιτροπής αναλαμβάνοντας: 
να κρατήσει επί μία πενταετία (ανανεώσιμη) την παραγωγική ικανότητα για 
ίνες από νάυλον μέχρι 12 Kt ετησίως στη διάθεση ενός τρίτου ανεξάρτητου 
μέρους που πρέπει να είναι προμηθευτής ινών νάυλον 
να μεταβιβάσει στο τρίτο αυτό μέρος μία αυτόνομη εγκατάσταση έρευνας και 
ανάπτυξης· 
να παραχωρήσει αποκλειστική άδεια εκμετάλλευσης σε ένα τέτοιο τρίτο 
μέρος του εμπορικού σήματος της ICI "Timbrelle" ή να εκχωρήσει το 
εμπορικό αυτό σήμα. 
Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι τροποποιήσεις στο αρχικό σχέδιο 
συγκεντρώσεως θα επιτρέψουν σε ένα τρίτο μέρος να αντικαταστήσει εν μέρει την 
ICI ως προμηθευτής ινών υψηλής ποιότητας. Η μεταβίβαση της εγκατάστασης 
έρευνας και ανάπτυξης επίσης θα βελτιώσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα του 
τρίτου μέρους, ιδιαίτερα όσον αφορά το φάσμα προϊόντων του και την ανάπτυξη 
του προϊόντος στο μέλλον. Αυτό θα μειώσει αισθητά την πιθανότητα να μπορεί η 
Du Pont να προσδιορίζει μόνη το βαθμό της ανάπτυξης του προϊόντος και των 
καινοτομιών στην αγορά. Ετσι η Επιτροπή επέτρεψε τη συγκέντρωση υπό τον όρο 
ότι η Du Pont θα εκπληρώσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε. 
2·Ι·Γ·52· 33 1 7 2 
<Τ7> · AIR FRANCE/SABENA (Υπόθεση σε Ι φάση) 
259. Η υπόθεση αυτή αφορούσε την εξαγορά από την Air France του 37,58% των 
μεριδίων της Sabena εξασφαλίζοντας επί της τελευταίας κοινό έλεγχο με το 
βελγικό κράτος. Τα προβλήματα ανταγωνισμού ανέκυψαν μόνο όσον αφορά ορισμένα 
δρομολόγια και τη σχεδιαζόμενη δημιουργία κόμβου πτήσεων (hub and spoke) στο 
βελγικό αεροδρόμιο Zaventem. 
Η συγκέντρωση θα δημιουργούσε μονοπώλιο σε τρία δρομολόγια μεταξύ Βελγίου και 
Γαλλίας: Βρυξέλλες-Λυών, Βρυξέλλες-Νίκαια και Βρυξέλλες-Παρίσι. Δεν υπήρχαν 
πιθανότητες το μονοπώλιο αυτό να μεταβληθεί στο άμεσο μέλλον για τους 
ακόλουθους λόγους : 
- σταθερή ζήτηση που καθιστούσε δύσκολη τη νέα είσοδο: νέα είσοδος θα 
απαιτούσε μια ελαχίστη συχνότητα πτήσεων 
ισχυρές θέσεις στα εθνικά αεροδρόμια των Air France και Sabena 
αντ ίστοιχα· 
δεδομένης αυτής της καταστάσεως, η ελευθερία πρόσβασης που καθιερώθηκε 
με το τρίτο πακέτο μέτρων απελευθέρωσης των εναέριων μεταφορών στην 
Κοινότητα δεν ήταν πιθανόν να οδηγήσει σε αποτελεσματικό ανταγωνισμό 
πριν από μεγάλο διάστημα· 
η δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ αεροπλάνου και τραίνου στη διαδρομή 
Βρυξέλλες-Παρίσι είναι ατελής και θα βελτιωθεί μόνο με το TGV μετά από 
μεγάλο διάστημα. 
Η θέση της Air France/Sabena θα ενισχυόταν περαιτέρω με την προγραμματιζόμενη 
εισαγωγή τακτικών δρομολογίων μεταξύ Βρυξελλών και Παρισιού και τη δημιουργία 
κόμβου πτήσεων στο βελγικό αεροδρόμιο που θα εξυπηρετεί 75 ευρωπαϊκούς 
προορισμούς. Αυτά τα δύο σχέδια θα αυξήσουν τον αριθμό των πτήσεων των Air 
France/Sabena μεταξύ Βελγίου και Γαλλίας καθιστώντας έτσι την άφιξη νέων 
επιχειρηματιών ακόμη δυσχερέστερη. 
Τα μέρη και η γαλλική και βελγική κυβέρνηση, ωστόσο, ανέλαβαν έναντι της 
Επιτροπής δεσμεύσεις που εξάλειψαν τον κίνδυνο δημιουργίας δεσπόζουσας θέσης 
όσον αφορά τα τρία δρομολόγια: 
όσον αφορά το δρομολόγιο Βρυξέλλες-Λυών και Βρυξέλλες-Νίκαια: να 
αποσυρθεί από τα δρομολόγια αυτά το ένα από τα μέρη αν οι ανταγωνιστές 
θέλουν να εκτελούν κάποιο από τα δρομολόγια αυτά· 
2.1.Γ.§2. 34 173 
- όσον αφορά το δρομολόγιο Βρυξέλλες-Παρίσι : να εγγυηθούν στις άλλες 
αεροπορικές εταιρείες αριθμό πτήσεων ίσο με τις πτήσεις Air 
France/Sabena· αυτό θα συνεπάγεται μεταβίβαση του διαθέσιμου χρόνου 
πτήσεων από την Air France και τη Sabena προς άλλες αεροπορικές 
εταιρείες· δεν ήταν δυνατόν η Air France και η sabena να αποσυρθούν από 
το δρομολόγιο Βρυξέλλες-Παρίσι γιατί έτσι θα διακυβεύονται οι τακτικές 
πτήσεις στο δρομολόγιο αυτό από τις οποίες επωφελούνται οι καταναλωτές. 
Η συγκέντρωση δημιουργούσε επίσης πολύ μεγάλα μερίδια αγοράς σε ορισμένα 
δρομολόγια προς την Τουρκία και την Ουγγαρία και ορισμένα δρομολόγια προς την 
Αφρική. Και αυτά τα προβλήματα επιλύθηκαν με δεσμεύσεις που συνίσταντο στο να 
ανοίγουν αυτά τα δρομολόγια σε άλλες αεροπορικές εταιρείες είτε με "πολλαπλή 
ανάθεση" είτε με μείωση των πτήσεων της Air France ή της Sabena προς όφελος 
νέων επιχειρήσεων. 
Τέλος, υπήρχαν πιθανότητες η σχεδιαζόμενη δημιουργία "hub and spoke" στο 
Zaventem να δυσχέραινε ακόμη περισσότερο την πρόσβαση άλλων αεροπορικών 
εταιρειών στο βελγικό αεροδρόμιο επειδή θα μείωνε τον διαθέσιμο χρόνο 
πτήσεων κλείνοντας το βελγικό αεροδρόμιο για τις ανταγωνιστικές αεροπορικές 
εταιρείες. Προκειμένου να προληφθούν αυτές οι συνέπειες τα μέρη δεσμεύτηκαν 
να περιορίσουν την κατανομή του διαθέσιμου χρόνου πτήσεων στο Zaventem 
αφήνοντας ένα εγγυημένο ποσοστό ωρών πτήσεως στους ανταγωνιστές (35%). 
Εξάλλου, η γαλλική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να επιτρέψει τη δημιουργία 
ανταγωνιστικής "hub and spoke" βάσης σε κάποιο αεροδρόμιο που θα εμφανίζει 
ανάλογα πλεονεκτήματα με το Zaventem. Ενόψει αυτών των δεσμεύσεων η Επιτροπή 
αποφάσισε να επιτρέψει τη συγκέντρωση από την πρώτη φάση. 
2.Ι.Γ.§3. 35 17 4 
<T4> §3. Δευτερεύοντες περιορισμοί της πράξης συγκέντρωσης 
260. Το άρθρο 8, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο του κανονισμού αριθ. 4064/89 
του Συμβουλίου(49) προβλέπει στο τελευταίο εδάφιο ότι "η απόφαση που 
κηρύσσει τη συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά καλύπτει επίσης τους 
περιορισμούς που συνδέονται άμεσα με τη συγκέντρωση και είναι απαραίτητοι για 
την πραγματοποίηση της". 
261. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάταξη αυτή, η οποία επαναλαμβάνει τη διατύπωση 
της 25ης αιτιολογικής σκέψης του κανονισμού(^Ο)/ εφαρμόζεται στις αποφάσεις 
με τις οποίες η Επιτροπή πιστοποιεί, τόσο κατά την πρώτη όσο και κατά τη 
δεύτερη φάση, ότι μία πράξη συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. 
262. Η έννοια, εξάλλου, του δευτερεύοντος περιορισμού αποτελεί το αντικείμενο 
μιας ανακοίνωσης της Επιτροπής(51) όπου η Επιτροπή, αφού εξηγεί τις αρχές 
που οδήγησαν στην εκτίμηση της, αναφέρει ποιοί είναι οι "συνηθέστεροι 
δευτερεύοντες περιορισμοί", που πληρούν τα κριτήρια του κανονισμού όσον αφορά 
τις πράξεις εκχώρησης επιχειρήσεων, την από κοινού απόκτηση και τη δημιουργία 
κοινών επιχειρήσεων συγκέντρωσης. Πρέπει να υπογραμμιστεί η σημασία τους για 
την πολιτική της Επιτροπής. 
263. Η μελέτη των 51 αποφάσεων που εξέδωσε η Επιτροπή κατά το 1992 (52) 
επιτρέπει να αποκρυσταλλωθούν τρία χαρακτηριστικά στοιχεία της πρακτικής 
λήψεως αποφάσων της Επιτροπής σε θέματα δευτερευόντων περιορισμών. 
Οι πράξεις που προβλέπουν δευτερεύοντες περιορισμούς αντιπροσωπεύουν 
περίπου το ήμισυ των ανωτέρω αποφάσεων. Πράγματι, 24 από τις 51 αυτές 
αποφάσεις περιελάμβαναν εκτιμήσεις που αφορούσαν τέτοιους περιορισμούς. 
Οι πράξεις που περιλαμβάνουν δευτερεύοντες περιορισμούς ανήκουν στις 
περισσότερες των περιπτώσεων σε μία από τις κατηγορίες πράξεων που 
ορίζει η ανακοίνωση. 
(49) ΕΕ L 395 της 30.12.1989, σ. 1. 
(50) ΕΕ L 395 της 30.12.1989, σ. 1. 
(51) ΕΕ C 203 της 14.08.1990, σ. 5. 
(52) Από 01.01.1992 έως 31.12.1992. 
2.Ι.Γ.§3. 36 175 
Μία μόνη απόφαση που εμφανίζει από την άποψη αυτή ιδιάζοντα χαρακτήρα(53) 
αφορούσε μία πράξη λύσεως της συγκέντρωσης με την οποία μία επιχείρηση 
χωρίστηκε στα δύο και στην οποία η Επιτροπή αντιμετώπισε σαν δύο χωριστές 
πράξεις. Μεταξύ αυτών των πράξεων μόνο η συγκέντρωση Solvay ενέπιπτε στο 
πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις. Η Επιτροπή χρειαζόταν 
να εξετάσει μόνον τους δευτερεύοντες περιορισμοί που την αφορούσαν. 
Στην απόφαση αυτή, η Επιτροπή στηρίχθηκε στις διατάξεις του σημείου III της 
ανακοίνωσης, που αφορά τις πράξεις εξαγοράς, για να αναγνωρίσει ως 
δευτερεύοντες περιορισμούς διάφορες συμφωνίες που είχαν ως αντικείμενο να 
εγγυηθούν πλήρως την αξία των εξαγορών εξασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα τους. 
Οι συμφωνίες αυτές συνίσταντο κυρίως σε διάφορες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών, 
αγοράς και εφοδιασμού· μία ρήτρα μη ανταγωνισμού για μία τριετία και η 
υποχρέωση να μην δημοσιοποιηθούν ούτε να γίνει χρήση εμπορικών ή συνδεόμενων 
με την τεχνογνωσία πληροφοριών σχετικά με τη δραστηριότητα που διατηρεί το 
άλλο μέρος. Επί του τελευταίου αυτού σημείου η Επιτροπή δέχθηκε να μην 
περιοριστεί χρονικά η διάρκεια της συμφωνίας. 
Η πλειονότητα των δευτερευόντων περιορισμών που συνδέονται με τις πράξεις, 
τις οποίες εξετάζει η Επιτροπή, εμπίπτει σε μία από τις κατηγορίες των 
"συνηθέστερων περιορισμών" κατά την έννοια της προαναφερθείσας 
ανακοίνωσης(54) όπως απεικονίζονται από τον κατωτέρω πίνακα με βάση 24 
αποφάσεις στις οποίες περιλαμβάνεται ανάλυση δευτερευόντων 
περιορισμών(55)(56)# 
(53) Απόφαση Solvay-Laporte/Interox της 30.04.1992. 
(54) ΕΕ C 203 της 14.08.1990, σ. 5. 
(55) Το σύνολο των δευτερευόντων περιορισμών (51) διαφέρει από τον αριθμό των 
αποφάσεων που περιέχουν τέτοιους περιορισμούς (24), δεδομένου ότι κάθε 
απόφαση πραγματεύεται ποικίλο αριθμό δευτερευόντων περιορισμών. 
(56) Οταν στην ίδια απόφαση περισσότερες συμφωνίες που θεωρούνται ως 
δευτερεύοντες περιορισμοί αναφέρονται στην ίδια κατηγορία, 
αντιμετωπίζονται ως ενιαίο σύνολο. 
2.1.Γ.§3. 37 176 
Υποχρέωση μη 
ανταγώνισμού Αδεια εκμετάλλευσης 
δικαιωμάτων 
βιομηχανικής 
και εμπορικής 
ιδιοκτησίας και 
τεχνογνωσίας Υποχρέωση 
αγορών 
και 
προμήθειας Λοιπο ί 
περιορισμοί 
Εκχώρηση 6 6 4 7 
Δημιουργία 
κοινής επιχείρ. 14 6 6 2 
Οσον αφορά τους δευτερεύοντες περιορισμούς που εμπίπτουν σε μία από τις 
κατηγορίες συνήθων περιορισμών κατά την έννοια της ανακοίνωσης (δηλαδή 
37 επί 44), πρέπει να υπογραμμιστεί ότι επανειλημμένα η Επιτροπή 
αναγνώρισε στις συμφωνίες μεταξύ των μερών χαρακτήρα δευτερεύοντος 
περιορισμού για περιορισμένη μόνο διάρκεια, κατώτερη εκείνης για την 
οποία είχαν συναφθεί. Αυτό συνέβη ιδίως στις υποθέσεις Inchcape/IEP 
(απόφαση της 21.01.1992), Thomas Cook/LTU/West LB (απόφαση της 
14.07.1992) και GECC/Avis Lease (απόφαση της 15.07.1992). 
264. Οι αποφάσεις σχετικά με δευτερεύοντες περιορισμούς που δεν ανήκουν σε 
καμία από τις αναφερόμενες από την ανακοίνωση κατηγορίες μπορούν να 
ταξινομηθούν με τον ακόλουθο τρόπο: 
σε τρεις αποφάσεις (αποφάσεις Inchcape/IEP, Solvay-Laporte/Interox που 
προαναφέρθηκαν και BTR/Pirelli της 17.08.1992), η Επιτροπή δέχθηκε να 
θεωρήσει ως δευτερεύοντα περιορισμό σε πράξη εξαγοράς ρήτρα μη πρόσληψης 
μισθωτών. 
Στις αποφάσεις Inchcape/IEP και Solvay-Laporte/Interox, η Επιτροπή 
επίσης θεώρησε ως δευτερεύοντα περιορισμό την απαγόρευση που επεβλήθη 
στον πωλητή, χωρίς χρονικούς περιοπισμούς, να δημοσιοποιεί ή να 
χρησιμοποιεί τα επαγγελματικά μυστικά που αφορούσαν την πωληθείσα 
επιχε ίρηση. 
Στην απόφαση της BTR/Pirelli της 17.08.1992, η Επιτροπή θεώρησε ως 
δευτερεύοντα περιορισμό τη ρήτρα με την οποία ο πωλητής δεσμεύτηκε να 
μην μεταβάλει τη δραστηριότητα της μεταβιβασθείσας επιχείρησης μεταξύ 
της ημερομηνίας σύναψης της συμφωνίας και της ημερομηνίας υλοποίησης 
της. 
2.1.Γ.§3. 38 177 
Σε δύο αποφάσεις που αφορούσαν το χημικό τομέα (αποφάσεις Elf 
Atochem/Rohm & Haas της 28.07.1992 και Rhône-Poulenc/SNIA της 
10.08.1992), η Επιτροπή δέχθηκε τις συμβάσεις που είχαν ως αντικείμενο 
να καθορίσουν τις αμοιβαίες υποχρεώσεις των μερών όταν η παραγωγική 
ικανότητα της κοινής επιχείρησης ενσωματωθεί σε ένα βιομηχανικό 
σύμπλεγμα που παραμένει ιδιοκτησία της μιας από τις δύο μητρικές 
επιχειρήσεις. 
Ετσι, στην απόφαση Rhône-Poulenc/SNIA, οι εν λόγω συμβάσεις που 
προέβλεπαν ιδίως την χρήση ορισμένων εγκαταστάσεων και την παροχή 
διευκολύνσεων που από φυσική άποψη συνδέονταν με τη χρήση αυτών των 
εγκαταστάσεων, κρίθηκαν ως αναπόσπαστο μέρος της συγκέντρωσης. 
Αυτή η προσέγγιση εντάσσεται στη γενική αντιμετώπιση που έχει η Επιτροπή 
να ξεχωρίζει κατά περίπτωση τους δευτερεύοντες περιορισμούς από τους 
συμβατικούς διακανονισμούς που αποτελούν συστατικά στοιχεία της 
συγκέντρωσης. 
Ετσι στην απόφαση της CCIE/GTE της 25.09.1992, η Επιτροπή έκρινε ως 
ουσιώδεις και αναπόσπαστο μέρος της συγκέντρωσης διάφορες συμβάσεις 
δανεισμού, έρευνας και ανάπτυξης και εφοδιασμού, που συνεκτιμήθηκαν με 
τη συγκέντρωση δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού. 
Τέλος, στην απόφαση της British Airways/TAT της 27.11.1992 η Επιτροπή 
δέχθηκε κοινή χρήση υπηρεσιών πληροφορικής μεταξύ ΤΑΤ και ΤΑΤ Ε.Α. καθώς 
και τη χρήση από την τελευταία αυτή επιχείρηση του σήματος ΤΑΤ. 
Πράγματι, οι συμφωνίες αυτές φαίνονταν απαραίτητες για τη βιωσιμότητα 
της κοινής επιχείρησης ΤΑΤ Ε.Α. που παλιά βρισκόταν υπό τον αποκλειστικό 
έλεγχο της ΤΑΤ. 
2.1.Γ.§4. 39 178 
<Τ4> §4. Αναστολή της συγκέντρωσης (Αρθρο 7) 
Σε τρεις περιπτώσεις η Επιτροπή χρειάστηκε να εκδώσει απόφαση σύμφωνα με τα 
άρθρα 7, παράγραφος 2, και 18, παράγραφος 2 του κανονισμού για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων για παράταση της αναστολής μιας κοινοποιηθείσας συγκέντρωσης 
μέχρις ότου εκδοθεί η τελική απόφαση επί της υποθέσεως(5') . Σε ορισμένες 
άλλες περιπτώσεις, τα μέρη συμφώνησαν οικειοθελώς και αμετάκλητα να 
αναστείλουν την πράξη μέχρις εκδόσεως της οριστικής αποφάσεως της Επιτροπής 
επί της ουσίας της υποθέσεως. 
Σε δύο περιπτώσεις, η Επιτροπή επέτρεψε εξαίρεση από το ανασταλτικό 
αποτέλεσμα που επιβάλλει το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού για τις 
συγκεντρώσεις, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 4 του κανονισμού. Στην 
υπόθεση Nestlé/Perrier, εξαίρεση ζήτησε η Nestlé όσον αφορά την άσκηση των 
δικαιωμάτων ψήφου στην τακτική ετήσια συνέλευση των μετόχων της Perrier. Η 
εξαίρεση επετράπη σε συνάρτηση με τρεις αποφάσεις που ήταν πολύ ειδικές, με 
περιορισμένα αντικείμενα και για περιορισμένο διάστημα γιατί αφορούσαν μόνο 
τις παρελθούσες οικονομικές χρήσεις. 
Στην υπόθεση Elf Aquitaine-Thyssen/Minol, αίτηση υπέβαλε η Elf Aquitaine που 
εξαγόραζε τη Minol από την Treuhandanstalt. Μέχρι την ολοκλήρωση της εξαγοράς 
η Treuhandanstalt συμφώνησε να συνάψει η Minol συμφων ία βάσει της οπο ίας η 
Elf Aquitaine επρόκειτο να συνδράμει το συμβούλιο των διαχειριστών της Minol 
κατά τη διαχείριση της εταιρείας. Παρά το ότ ι η Επιτροπή θεώρησε ότι η 
συμφωνία διαχείρισης αποτελούσε το πρώτο βήμα ολοκλήρωσης της σχεδιαζόμενης 
συγκέντρωσης, πείστηκε όσον αφορά την ανάγκη συνδρομής κατά τη διαχείριση και 
για το λόγο αυτό ενέκρινε εξαίρεση από την αναστολή της πράξης. 
(57) Βλέπε Du Pont/ICI, Ifint/Exor και Nestlé/Perrier. 
2.1.Γ.§5. 40 179 
<T4> §5. Παραπομπή στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών 
(Αρθρο 9) 
Αυτό το χρόνο η Επιτροπή παρέλαβε τρεις κοινοποιήσεις από κράτη μέλη σύμφωνα 
με το άρθρο 9. Οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι 
η σχεδιαζόμενη κοινή επιχείρηση Steetley/Tarmac υπήρχε κίνδυνος να 
δημιουργήση ή να ενισχύσει δεσπόζουσα θέση πράγμα που θα είχε ως συνέπεια να 
παρακωλυθεί ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στην αγορά πλίνθων (ή υπο-αγορές 
μέσα στον τομέα των πλίνθων) σε τοπικές αγορές στη Βορειοανατολική και 
Νοτιοδυτική Αγγλία, και στην αγορά κεραμεικών πλίνθων της Μεγάλης Βρετανίας. 
Η νέα κοινή επιχείρηση θα αποκτούσε μεγάλα μερίδια αγοράς στις σχετικές 
αγορές όπου υπάρχουν σημαντικά εμπόδια στην είσοδο. Για το λόγο αυτό η 
Επιτροπή κατέληξε ότι, εφόσον οι αγορές πλίνθων είναι τοπικές εκ φύσεως και 
τα διαπιστωθέντα προβλήματα του ανταγωνισμού περιορίζονταν απόλυτα στο έδαφος 
του Ηνωμένου Βασιλείου, έπρεπε να γίνει παραπομπή. Στην υπόθεση της αγοράς 
κεραμεικών πλίνθων η Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει και αυτό το θέμα, 
εφόσον, αν και κάλυπτε όλη τη Μεγάλη Βρετανία, το χαμηλό επίπεδο των 
εμπορικών ρευμάτων για κεραμεικούς πλίνθους μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και της 
λοιπής Κοινότητας είχε σαν αποτέλεσμα οι οικονομικές συνέπειες της 
συγκέντρωσης να περιορίζονται ουσιαστικά στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Επιτροπή 
αποφάνθηκε επί των λοιπών θεμάτων της συγκέντρωσης στην πρώτη φάση της 
διαδικασίας. 
Στην υπόθεση Manne smann/Hoe s c h, οι γερμανικές αρχές υπέβαλαν αίτηση 
παραπομπής που τροποποιήθηκε στη συνέχεια ώστε να περιλάβει μόνο την αγορά 
για αγωγούς μεταφοράς αερίου. Η Επιτροπή δεν χρειάστηκε να αποφασίσει επί της 
αιτήσεως διότι προέβη εγκαίρως στις προπαρασκευαστικές ενέργειες (ανακοίνωση 
σύμφωνα με το άρθρο 18) που της επέτρεπαν να χειριστεί η ίδια την υπόθεση. 
Κατόπιν περαιτέρω έρευνας διασκεδάστηκαν σοβαρές αμφιβολίες που είχε η 
Επιτροπή όσον αφορά το αν η πράξη συμβιβάζεται με την κοινή αγορά και η 
Επιτροπή εξέδωσε οριστική απόφαση σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 2, 
επιτρέποντας τη συγκέντρωση. 
Στην υπόθεση Siemens/Philips, η Επιτροπή δέχθηκε αίτηση των γερμανικών αρχών 
σχετικά με τις αγορές για καλώδια από χαλκό για δίκτυα τοπικών συνδρομητών, 
καλώδια οπτικών ινών, καλώδια μεταγωγής και καλώδια ευρυζωνικής επικοινωνίας. 
Η Επιτροπή αποφάσισε να προχωρήσει στη δεύτερη φάση σε διεξοδικό έλεγχο αλλά 
αυτό είχε σαν συνέπεια η πράξη να εγκαταλειφθεί από τα ενδιαφερόμενα μέρη 
οπότε δεν χρειάστηκε να εκδοθεί απόφαση. 
180 2.Ι.Δ.§1. 1 
<T3> Δ. Κανόνες επί Tnc ουσίας και της διαδικασίας 
<Τ4> §1. Απαλλαγές κατά κατηγορίες^1) 
<Τ6> α. Kavoviouoc τροποποιητικός των κανονισμών απαλλαγής 
265. Οι εκτιμήσεις βάσει των οποίων η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση για τις 
κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας την οδήγησαν και στην έκδοση του 
κανονισμού^2) για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 417/85, (ΕΟΚ) 
αριθ. 418/85, (ΕΟΚ) αριθ. 2349/84 και (ΕΟΚ) αριθ. 556/89 της Επιτροπής 
σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3 της Συνθήκης σε 
κατηγορίες συμφωνιών εξειδίκευσης^3), έρευνας και ανάπτυξης^4', 
εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας^5) και άδειας εκμετάλλευσης 
τεχνογνωσίας^6) αντίστοιχα. 
Πράγματι, ο τροποποιητικός κανονισμός, όπως και η ανακοίνωση για τις κοινές 
επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας και το πρόγραμμα επίσπευσης των 
διαδικασιών, έχουν σαν στόχο να διευκολύνουν τη συνεργασία μεταξύ 
επιχειρήσεων και να εναρμονίσουν, στο μέτρο του δυνατού, την αντιμετώπιση των 
κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συνεργασίας, βάσει του άρθρου 85 της 
Συνθήκης, με την αντιμετώπιση των κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα 
συγκέντρωσης, στις οποίες εφαρμόζεται ο κανονισμός για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων. Επομένως, διευρύνεται σημαντικά το πεδίο εφαρμογής των 
κανονισμών αυτών περί απαλλαγής κατά κατηγορίες και προς όφελος των κοινών 
επιχειρήσεων. Οι κανονισμοί για τις συμφωνίες έρευνας και ανάπτυξης και τις 
συμφωνίες εξειδίκευσης δεν αποκλείουν πλέον από το ευεργέτημα της απαλλαγής 
τις κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας που εκπληρώνουν όλες τις 
λειτουργίες μιας κανονικής επιχείρησης, περιλαμβανομένης και της πώλησης. Στα 
ίδια πλαίσια, οι κανονισμοί για τις άδειες εκμετάλλευσης διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας και τεχνογνωσίας εφαρμόζονται πλέον και στις άδειες 
εκμετάλλευσης που παραχωρούν οι ιδρυτικές επιχειρήσεις στην κοινή επιχείρηση 
και που αφορούν τις δραστηριότητες της. 
266. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 417/85 που αναφέρθηκε παραπάνω εφαρμόζεται 
κυρίως σε συμβάσεις με τις οποίες ορισμένες επιχειρήσεις παραιτούνται από την 
(1) Το κείμενο όλων των νέων κανονισμών περιέχεται στο παράρτημα. 
(2) ΕΕ L 21 της 29.1.93, σ. 8. (κανονισμός αριθ. 151/93 της 23.12.92) 
(3) ΕΕ L 53 της 22.02.1985, σ. 1. 
(4) ΕΕ L 53 της 22.02.1985, σ. 5. 
(5) ΕΕ L 219 της 16.08.1984, σ. 15 
ΕΕ L 280 της 22.10.1985, σ. 32 (διορθωτικό). 
(6) ΕΕ L 61 της 04.03.1989, σ. 1. 
2.Ι.Δ.§1. 2 181 
κατασκευή ορισμένων προϊόντων υπέρ μιας κοινής επιχείρησης την οποία 
δημιουργούν. Η παραίτηση αυτή μπορεί να αφορά μια ήδη υπάρχουσα ή μία 
μελλοντική παραγωγή. Η δημιουργία και η δραστηριότητα της κοινής επιχείρησης 
παραγωγής δεν υπάγονται στην απαγόρευση των συμπράξεων, υπό τον όρο ότι το 
μερίδιο αγοράς που διαθέτουν από κοινού οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν 
υπερβαίνει το 20%. 
Οι συμφωνίες με τις οποίες οι ιδρυτικές επιχειρήσεις αναθέτουν τη διανομή των 
προϊόντων που αφορά η σύμβαση σε μία κοινή επιχείρηση καλύπτονται επίσης από 
τον κανονισμό περί απαλλαγής, υπό αυστηρότερους όμως όρους. Το μερίδο αγοράς 
που διαθέτουν από κοινού οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν μπορεί να υπερβαίνει το 
10% κατ'ανώτατο όριο. θα πρέπει επίσης, κατά τη διάρκεια της σύμβασης, οι 
ιδρυτικές επιχειρήσεις να αποσυρθούν από την αγορά του προϊόντος της κοινής 
επιχείρησης, όπου δεν μπορούν να ασκήσουν δραστηριότητες ούτε διανομής ούτε 
παραγωγής. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι ήταν σκόπιμο να επεκταθεί το ευεργέτημα της αυτόματης 
απαλλαγής στις συμφωνίες εξειδίκευσης στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις 
ορισμένου μεγέθους και, ως εκ τούτου, διαμόρφωσε την προϋπόθεση τη σχετική με 
τον κύκλο εργασιών από 500 εκατ. ECU σε 1.000 εκατ. ECU σε συνδυασμό με τη 
διαδικασία εναντίωσης, η οποία διατηρείται. 
267. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ 418/85 προβλέπει απαλλαγή για τις κοινές 
επιχειρήσεις έρευνας και ανάπτυξης, των οποίων η δραστηριότητα μπορεί να 
περιλαμβάνει και την από κοινού εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας. Η 
έννοια της εκμετάλλευσης περιλαμβάνει την κατασκευή νέων ή βελτιωμένων 
προϊόντων καθώς και τη χρήση νέων ή βελτιωμένων μεθόδων, την εμπορία των 
προϊόντων που αποτελούν αποτέλεσμα της δραστηριότητας έρευνας-ανάπτυξης καθώς 
και την παραχώρηση αδειών παραγωγής, χρήσης ή διανομής σε τρίτες 
επιχείρησεις. 
Ο κανονισμός αυτός εξαρτά τη σχετική απαλλαγή από ποσοτικές προϋποθέσεις. Η 
συνεργασία των ιδρυτικών επιχειρήσεων στα πλαίσια μιας κοινής επιχείρησης της 
οποίας η δραστηριότητα περιλαμβάνει την έρευνα, την ανάπτυξη, την παραγωγή 
και την πολιτική σε θέματα αδειών εκμετάλλευσης, επιτρέπεται μέχρι του ορίου 
του 20% όσον αφορά τα μερίδια αγοράς που κατέχουν από κοινού οι εν λόγω 
επιχειρήσεις. Εάν, αντίθετα, οι ιδρυτικές επιχειρήσεις αναθέσουν τη διανομή 
των προϊόντων που αφορά η σύμβαση σε μία κοινή επιχείρηση, η απαλλαγή κατά 
κατηγορία προϋποθέτει την τήρηση ενός ορίου μεριδίων αγοράς 10% αντί του 20%. 
a.X....1.3 
268. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2349/84 εφαρμόζεται και στις συμφωνίες με τις 
οποίες μία ιδρυτική επιχείρηση παραχωρεί στην κοινή επιχείρηση άδεια 
εκμετάλλευσης, εφόσον οι συμφωνίες αυτές αφορούν τη δραστηριότητα της κοινής 
επιχείρησης. Εάν οι ιδρυτικές επιχειρήσεις είναι ανταγωνιστικές, η απαλλαγή 
κατά κατηγορίες ισχύει μόνο εάν τα μερίδια αγοράς που κατέχουν από κοινού οι 
εν λόγω επιχειρήσεις παραμένουν κάτω από ένα ορισμένο όριο. Το όριο αυτό 
είναι 20% εάν η κοινή επιχείρηση αναλαμβάνει μόνο την παραγωγή και 10% εάν 
αναλαμβάνει και τη διανομή των προϊόντων τα οποία αποτελούν αντικείμενο της 
άδειας εκμετάλλευσης. Βάσει του κανονισμού αυτού απαλλάσσονται: η παραχώρηση 
στην κοινή επιχείρηση αδειών αποκλειστικής παραγωγής ή διανομής σε μία 
δεδομένη γεωγραφική περιοχή, η προστασία της γεωγραφικής περιοχής που 
παραχωρείται στην κοινή επιχείρηση ή που διατηρεί μία εκ των ιδρυτικών 
επιχειρήσεων, έναντι του ενεργητικού ή παθητικού ανταγωνισμού του 
αντισυμβαλλομένου σε όλη τη διάρκεια της σύμβασης, καθώς και η προστασία της 
γεωγραφικής περιοχής που παραχωρείται στην κοινή επιχείρηση έναντι του 
ανταγωνισμού άλλων αδειούχων. 
269. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 556/89 που αφορά την εφαρμογή του άρθρου 85 
παράγραφος 3 της Συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών άδειας εκμετάλλευσης 
τεχνογνωσίας περιέχει ανάλογους κανόνες. Η εδαφική όμως προστασία όσον αφορά 
τις σχέσεις μεταξύ της κοινής επιχείρησης και των ιδρυτικών επιχειρήσεων 
περιορίζεται σε 10 χρόνια από την ημέρα σύναψης της πρώτης συμφωνίας άδειας 
εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας για εδαφικές περιοχές εντός της Κοινότητας. Από 
την ημέρα αυτή υπολογίζεται επίσης η έναρξη της περιόδου προστασίας της 
κοινής επιχείρησης έναντι του ενεργητικού (10 χρόνια) και παθητικού (5 
χρόνια) ανταγωνισμού άλλων αδειούχων. 
270. Ο τροποποιητικός αυτός κανονισμός αποτελεί μία πτυχή της γενικότερης 
πολιτικής που ακολουθείται υπέρ των κοινών επιχειρήσεων. Οι δύο άλλες πτυχές 
είναι η επίσπευση των διαδικασιών για ορισμένες από αυτές, και ειδικότερα 
εκείνες που συνεπάγονται διαρθρωτικές μεταβολές και η ανακοίνωση για την 
αντιμετώπιση των κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συνεργασίας(7). Χάρη στην 
τελευταία αυτή και τον τροποποιητικό κανονισμό, επιτυγχάνεται αυξημένη 
ασφάλεια του δικαίου για όλες τις κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα 
συνεργασίας. Επιπλέον, στις επιχειρήσεις εκείνες για τις οποίες απαιτείται 
κοινοποίηση, δεδομένου ότι δεν μπορούν να ενταχθούν στο πεδίο εφαρμογής 
κανονισμού περί απαλλαγής, εφαρμόζεται μία επισπευσμένη διαδικασία, εάν 
συνεπάγονται διαρθρωτικές μεταβολές(8). 
(7) Βλ. σημείο 294 της παρούσας έκθεσης. 
(8) Βλ. σημείο 122 της παρούσας έκθεσης. 
2.Ι.Δ.§1. 4 
1 Ο OÙ 
<Τ6> β. Εφαρμογή των κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορίες 
<Τ7> Εξειδίκευση, έρευνα και ανάπτυξη 
271. Στη διάρκεια του 1992, η Επιτροπή έλαβε μία μόνο κοινοποίηση βάσει της 
διαδικασίας εναντίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
418/85 για τις συμφωνίες έρευνας και ανάπτυξης(^). Η διερεύνηση της υπόθεσης 
δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. 
όσον αφορά τον κανονισμό αριθ. 417/85 για τις συμφωνίες εξειδίκευσης(*°)/ η 
διαδικασία εναντίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 4 εξακολουθεί να 
χρησιμοποιείται ελάχιστα μέχρι σήμερα. Κατά το 1992 δεν έγινε καμία 
κοινοποίηση βάσει του άρθρου αυτού. 
<Τ7> Αδειες εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και τεχνογνωσίας 
272. Στη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει η έκθεση, η Επιτροπή έλαβε μία 
κοινοποίηση στην οποία τα μέρη επικαλούνται τη διαδικασία εναντίωσης του 
άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2349/84 σχετικά με τις άδειες 
εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας(H) καθώς και μία κοινοποίηση βάσει 
του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 556/89 σχετικά με τις συμφωνίες 
τεχνογνωσίας και τις μικτές άδειες εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας και διπλωμάτων 
ευρεσιτεχν ίας(*2). 
Στην πρώτη περίπτωση, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να δεχθεί το αίτημα της 
εφαρμογής της σχετικής διαδικασίας, επειδή τα στοιχεία που ανέφεραν τα μέρη 
στην κοινοποίηση τους ήσαν ελλιπή. Συγκεκριμένα, δεν υπήρχε καμία αναφορά 
στις ρήτρες της συμφωνίας που πρέπει να υποβάλλονται κατά τη διαδικασία αυτή. 
Στη δεύτερη περίπτωση, δεν έχει ακόμη λήξει η εξάμηνη προθεσμία και η εξέταση 
της υπόθεσης συνεχίζεται. 
Επίσης, σε δύο περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν στη διάρκεια του 1991 βάσει του 
άρθρου 4 του κανονισμού 556/89, τα μέρη τροποποίησαν τις συμφωνίες τους κατά 
τρόπο ώστε να συμβιβάζονται με το άρθρο 85, γεγονός που επέτρεψε στην 
Επιτροπή να περατώσει τη διαδικασία και να θέσει την υπόθεση στο αρχείο με 
αποστολή σχετικής διοικητικής επιστολής. 
(9) ΕΕ L 53 της 22.02.1985. 
(10) ΕΕ L 53 της 22.02.1985. 
(11) ΕΕ L 219 της 16.08.1984· διορθωτικό ΕΕ L 280 της 22.10.1985. 
(12) ΕΕ L 61 της 04.03.1989. 
2.Ι.Δ.§1. 5 184 
<Τ7> Συμφωνίες franchise 
273. Στη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή έλαβε δύο κοινοποιήσεις όπου γίνεται 
επίκληση της διαδικασίας εναντίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 6 του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4087/88(13). Σε μία περίπτωση η Επιτροπή δήλωσε ότι η 
διαδικασία εναντίωσης δεν μπορεί να εφαρμοστεί για δύο λόγους: αφενός, επειδή 
υπάρχει μια ρήτρα της οποίας η απαλλαγή αποκλείεται ρητά από τον κανονισμό, 
και συγκεκριμένα ο περιορισμός που επιβάλλεται στον δικαιοδόχο ως προς τον 
καθορισμό των τιμών πώλησης των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο 
franchise. Αφετέρου, επειδή δεν πληρούται ο όρος που προβλέπει το άρθρο 4 α) 
του κανονισμού, δηλαδή να είναι ελεύθερος ο δικαιοδόχος να αγοράζει τα 
προϊόντα από άλλους δικαιοδόχους ή από άλλο δίκτυο εγκεκριμένων διανομέων. Η 
εξέταση της υπόθεσης συνεχίζεται βάσει του κανονισμού αριθ. 17. Η άλλη 
περίπτωση διερευνάται ακόμη. 
(13) ΕΕ L 359 της 28.12.1988 
2.Ι.Δ.§1. 6 185 
<Τ6> γ. Απαλλαγή κατά κατηγορία στον κλάδο των ασφαλίσεων 
274. Η Επιτροπή ενέκρινε μία απαλλαγή κατά κατηγορία στον κλάδο των 
ασφαλίσεων ασκώντας τις εξουσίες που της παρέχει το Συμβούλιο, προκειμένου να 
διευκολύνει ορισμένες μορφές συνεργασίας οι οποίες θεωρεί ότι δικαιολογούνται 
στον τομέα αυτό. 
Ο κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1534/91 της 31 Μαΐου 199ΐ(14) 
παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να απαλλάσσει, με την έκδοση κανονισμού 
και σύμφωνα με το άρθρο 85, παράγραφος 3 της Συνθήκης, ορισμένες κατηγορίες 
συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και 
εναρμονισμένες πρακτικές στον τομέα των ασφαλίσεων οι οποίες έχουν σαν 
αντικείμενο τη συνεργασία στους εξής τομείς: 
(α) από κοινού καθορισμός των ασφαλίστρων με βάση αθροιστικά στατιστικά 
στοιχεία ή με βάση τον αριθμό των ζημιών 
(β) καθιέρωση τυποποιημένων όρων ασφάλισης· 
(γ) κοινή κάλυψη ορισμένων ειδών ασφαλιστικών κινδύνων 
(δ) διακανονισμός αποζημιώσεων 
(ε) έλεγχος και έγκριση εξοπλισμών ασφαλείας· 
(στ) μητρώα για τους επαυξημένους κινδύνους και τα σχετικά μ'αυτά συστήματα 
ενημέρωσης, υπό την προϋπόθεση ότι η τήρηση αυτών των μητρώων και η 
διαχείριση αυτών των πληροφοριών διενεργούνται στα πλαίσια της 
προστασίας του απορρήτου. 
275. Η Επιτροπή έχει αποκτήσει αρκετή πείρα για να χρησιμοποιήσει αυτή τη 
δυνατότητα σε σχέση με τις κατηγορίες συμφωνιών που αναφέρονται στα σημεία 
(α), (β), (γ) και (ε). Συγκεκριμένα, έχει εκδόσε ι αποφάσεις σχετικά με τον 
καθορισμό ασφαλ ίστρων ( 15) f τυποποιημένους όρους ασφάλ ισης( 1*>) Και ομίλους 
αμοιβαίας αντασφαλίσης(17) . Εχει εξετάσει πολλές άλλες περιπτώσεις παρόμοιων 
συμφωνιών οι οποίες της κοινοποιήθηκαν, αλλά δεν έχει λάβει ακόμη σχετική 
(14) ΕΕ L 143 της 07.06.1991, σ. 1. 
(15) Αποφάσεις της 5ης Δεκεμβρίου 1984 στην υπόθεση IV/30.307 Ασφάλιση πυρός 
στη Γερμανία, ΕΕ L 35, 07.02.1985, σ. 20 και της 20ης Δεκεμβρίου 1989 
στην υπόθεση IV/32.265 Concordato Incendio, ΕΕ L 15, 19.01.1990, σ. 25. 
(16) Απόφαση της 20ης Δεκεμβρίου 1989 στην υπόθεση IV/32.265 Concordato 
Incendio, ΕΑ. 
(17) Αποφάσεις της 30ης Μαρτίου 1984 στην υπόθεση IV/30804 Nuovo Cegam, ΕΕ L 
99, 11.04.1984, σ. 29· της 16ης Δεκεμβρίου 1985 στην υπόθεση IV730.373 Ρ 
& I Clubs, ΕΕ L 376, 31.12.1985, σ. 2· της 20ης Δεκεμβρίου 1989 στην 
υπόθεση IV/32.408 ΤΕΚΟ, ΕΕ L 13, 17.01.1990, σ. 34· και της 14ης 
Ιανουαρίου 1992 στην υπόθεση IV/33.100 Assurpol, ΕΕ L 37, 14.02.1992, σ. 
16. 
2.Ι.Δ.§1. 7 186 
απόφαση. Προέβη επίσης σε ανάλυση συμφωνιών για την έγκριση εξοπλισμών 
ασφαλείας σε συνδυασμό με την παροχή και τους όρους της ασφαλιστικής κάλυψης, 
με αφορμή κυρίως μία αναφορά που κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (αριθ. 
783/90). 
276. Οσον αφορά τις συμφωνίες για το διακανονισμό αποζημιώσεων (σημείο (δ)) 
και τα μητρώα για τους επηυξημένους κινδύνους (σημείο (στ)), η Επιτροπή δεν 
έχει ακόμη αρκετά στοιχεία για να προβεί σε μία συνολική νομική εκτίμηση των 
περιορισμών τους οποίους συνεπάγονται και για να ορίσει τις προϋποθέσεις τις 
οποίες πρέπει να πληρούν αυτές οι κατηγορίες συμφωνιών προκειμένου να 
απαλλάσσονται αυτόματα. Ως εκ τούτου, δεν κρίθηκε σκόπιμο να περιληφθούν στο 
πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, παρόλο που θα υποβληθούν κατάλληλες προτάσεις 
μόλις αποκτηθεί αρκετή πείρα που επιτρέπει την συναγωγή συμπερασμάτων. 
277. Η Επιτροπή ανέκαθεν αναγνωρίζει ότι τα ειδικά χαρακτηριστικά του τομέα 
των ασφαλίσεων δικαιολογούν ορισμένες μορφές συνεργασίας που αποσκοπούν σε 
καλύτερη γνώση των κινδύνων και κατανομή των δαπανών. Σε πολλές περιπτώσεις, 
η εν λόγω συνεργασία θεωρείται από την Επιτροπή, σύμφωνα με την ανακοίνωση 
της για τη συνεργασία μεταξύ επιχε ιρήσεων(18), ότι δεν εμπίπτει στο πεδίο 
της απαγόρευσης του άρθρου 85, παράγραφος 1. 
278. θα πρέπει, επομένως, να εξετάζεται κατά πόσο η εν λόγω συνεργασία πληροί 
τις τέσσερις προϋποθέσεις για απαλλαγή που αναφέρονται στο άρθρο 85, 
παράγραφος 3 (προώθηση της οικονομικής και τεχνικής προόδου, όφελος για τους 
καταναλωτές, απαραίτητο του περιορισμού για την επίτευξη του επιδιωκόμενου 
στόχου, και διατήρηση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές). Ο 
κανονισμός επαναλαμβάνει τις προϋποθέσεις αυτές για τις τέσσερις από τις 
ανωτέρω κατηγορ ίες συμφωνιών. 
279. Η απαλλαγή κατά κατηγορίες καλύπτει τη συνεργασία μεταξύ ασφαλιστικών 
επιχειρήσεων ή ενώσεων επιχειρήσεων που αφορά τη συγκέντρωση στατιστικών 
στοιχείων για τον αριθμό των ζημιών, για το σύνολο των αποζημιώσεων που 
καταβάλλονται ή για το ύψος του ασφαλισθέντος κεφαλαίου, καθώς και τη 
χρησιμοποίηση τους για τον καθορισμό ενδεικτικών καθαρών ασφαλίστρων με βάση 
το μέσο κόστος κάλυψης των κινδύνων - ή, στην περίπτωση ασφαλίσεων που 
περιλαμβάνουν στοιχεία κεφαλαιοποίησης, για την κατάρτιση πινάκων 
θνησιμότητας. Απαλλάσσονται επίσης οι από κοινού μελέτες για τις πιθανές 
επιπτώσεις των εξωτερικών συνθηκών που μπορεί να επηρεάσουν τον αριθμό ή το 
(18) ΕΕ C 75, 29.07.1968, σ. 3· διορθωτικό ΕΕ C 84, 28.08.1968, σ. 14. 
r» 2.Ι.Δ.§1. 8 18 7 
ύψος των αποζημιώσεων. Ο κανονισμός, βασιζόμενος στη νομολογία του 
Δικαστηρίου και σε προηγούμενες αποφάσεις που έλαβε η Επιτροπή, ορίζει ότι 
δεν απαλλάσσονται οι εναρμονισμένες πρακτικές για τα εμπορικά ασφάλιστρα, 
δηλαδή τα ασφάλιστρα που επιβάλλονται στους κατόχους των ασφαλιστικών 
συμβολαίων και περιλαμβάνουν μία επιβάρυνση για την κάλυψη των διοικητικών 
και εμπορικών εξόδων και ότι ακόμη και ένα καθαρό ασφάλιστρο μπορεί να έχει 
μόνο ενδεικτική αξία. 
280. Η καθιέρωση κοινών τυποποιημένων όρων ασφάλισης έχει το πλεονέκτημα ότι 
παρέχει στον καταναλωτή περισσότερες δυνατότητες σύγκρισης της κάλυψης και 
ότι επιτρέπει μια πιο ομοιόμορφη ταξινόμηση των κινδύνων, πράγμα το οποίο 
διευκολύνει τόσο τη συγκέντρωση στατιστικών όσο και την κατανομή των κινδύνων 
με τη συνασφάλιση. Εντούτοις, δεν πρέπει να οδηγήσει είτε στην τυποποίηση των 
προϊόντων είτε στη δημιουργία υπέρ το δέον δεσμευμένων πελατών. Ετσι, ο 
κανονισμός απαλλάσσει την καθιέρωση κοινών τυποποιημένων όρων ασφάλισης, υπό 
την προϋπόθεση ότι δεν είναι δεσμευτικοί αλλά χρησιμεύουν σαν υποδείγματα, 
ότι δεν αποκλείεται συστηματικά κανένα συγκεκριμένο είδος κάλυψης χωρίς 
παράλληλα να προβλέπεται ρητά η δυνατότητα να συμφωνηθεί η κάλυψη αυτή και 
ότι δεν προβλέπεται διατήρηση της συμβατικής σχέσης με τον κάτοχο του 
ασφαλιστικού συμβολαίου για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα ή υπέρβαση του 
αρχικού αντικειμένου του ασφαλιστικού συμβολαίου. 
Επίσης, η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να άρει το ευεργέτημα της απαλλαγής, 
εάν διαπιστώσει ότι οι κοινοί τυποποιημένοι όροι ασφάλισης περιέχουν ρήτρες 
οι οποίες δημιουργούν, εις βάρος του κατόχου του ασφαλιστικού συμβολαίου, 
σημαντική ανισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. 
281. Επιπλέον, για να διασφαλιστεί πραγματική διαφάνεια για τους καταναλωτές, 
ο κανονισμός ορίζει ότι οι κοινοί τυποποιημένοι όροι ασφάλισης πρέπει να 
είναι προσιτοί σε κάθε ενδιαφερόμενο. 
282. Η καθιέρωση ομίλων συνασφάλισης ή αμοιβαίας αντασφάλισης πρέπει να 
αντιμετωπίζεται ευνοϊκά, εφόσον επιτρέπει σε περισσότερες επιχειρήσεις να 
εισέλθουν στην αγορά και, κατά συνέπεια, αυξάνει τη δυνατότητα κάλυψης των 
κινδύνων οι οποίοι είναι δύσκολο να καλυφθούν λόγω της κλίμακας, της 
t 
σπανιότητας ή του καινοφανούς χαρακτήρα τους. 
283. Πάντως, προκειμένου να εξασφαλιστεί αποτελεσματικός ανταγωνισμός, ο 
κανονισμός εξαρτά την απαλλαγή των εν λόγω ομίλων από τον όρο ότι οι 
συμμετέχοντες δεν κατέχουν μερίδιο της σχετικής αγοράς πέραν ενός δεδομένου 
18 8 
2.Ι.Δ.§1. 9 
ποσοστού. Το ποσοστό αυτό που είναι 15% στην περίπτωση ομίλων αμοιβαίας 
αντασφάλισης μειώνεται σε 10% σε περίπτωση ομίλων συνασφάλίσης. Αυτό 
οφείλεται στο ότι τα εναπομένοντα περιθώρια ανταγωνισμού μεταξύ των μελών 
ενός ομίλου συνασφάλισης είναι ιδιαίτερα περιορισμένα. Τα ποσοστά αυτά 
ισχύουν μόνο γιά τα προϊόντα που φέρονται προς ασφάλιση στον όμιλο όταν αυτός 
καλύπτει τις κατηγορίες καταστροφών ή επηυξημένων κινδύνων. Ο μηχανισμός της 
συνασφάλισης απαιτεί την εφαρμογή ομοιόμορφων όρων ασφάλισης και εμπορικών 
ασφαλίστρων, και ο κανονισμός επιτρέπει τον περιορισμό όσον αφορά τους 
ομίλους που λειτουργούν κατ'αυτόν τον τρόπο. 
284. Στην περίπτωση των ομίλων αμοιβαίας αντασφάλισης, η απαλλαγή 
περιλαμβάνει τον από κοινού καθορισμό του προβλεπόμενου κόστους κάλυψης των 
κινδύνων, το κόστος της αμοιβαίας αντασφάλισης και την αμοιβή των 
συμμετεχόντων υπό την ιδιότητα τους σαν αμοιβαίων αντασφαλιστών. 
285. Και στις δύο περιπτώσεις επιτρέπεται η επιβολή στον όμιλο κοινών ή 
αποδεκτών όρων κάλυψης, η απαίτηση προηγούμενης έγκρισης του διακανονισμού 
των μεγάλων ζημιών, η από κοινού επανεκχώρηση και η απαγόρευση επανεκχώρησης 
των ατομικών ποσοστώσεων. Δεν γίνεται δεκτή η απαίτηση μεταφοράς όλων των 
κινδύνων στον όμιλο. 
286. Οι όμιλοι είναι ελεύθεροι να καθορίζουν τις προϋποθέσεις συμμετοχής 
σ'αυτούς, τους τομείς των δραστηριοτήτων τους και τον τρόπο λειτουργίας τους. 
Εντούτοις, η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να άρει το ευεργέτημα της 
απαλλαγής εάν χρησιμοποιούνται ή διευθύνονται κατά τρόπο που παρέχει σε μία ή 
περισσότερες από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις τα μέσα για την απόκτηση ή 
ενίσχυση δεσπόζουσας επιρροής στη σχετική αγορά ή εάν καταλήγουν σε κατανομή 
των αγορών. 
287. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη χρησιμότητα της συνεργασίας στον έλεγχο των 
εξοπλισμών ασφαλείας, εφόσον την απαλλάσσει από την ανάγκη να προβαίνει κάθε 
φορά σε έγκριση των μεμονωμένων εξοπλισμών. Ετσι, ο κανονισμός ορίζει τις 
προϋποθέσεις για απαλλαγή της καθιέρωσης τεχνικών προτύπων και τις 
διαδικασίες αξιολόγησης και έγκρισης των εξοπλισμών ασφαλείας καθώς και των 
προσώπων που τους εγκαθιστούν. Σκοπός της επιβολής των όρων αυτών είναι να 
εξασφαλιστεί η δυνατότητα όλων των κατασκευαστών να ζητήσουν σχετική έγκριση 
η οποία χορηγείται με βάση κριτήρια τα οποία είναι αντικειμενικά, ποιοτικά 
και σε αναλογία με το επίπεδο της ζητούμενης προστασίας. 
2.Ι.Δ.51. 10 189 
288. Τέλος, οι συμφωνίες αυτές πρέπει να μην καταλήγουν σε περιοριστικούς 
καταλόγους και κάθε επιχείρηση πρέπει να διατηρεί την ελευθερία να δεχθεί 
μηχανισμούς που δεν έχουν εγκριθεί βάσει της κοινής διαδικασίας. 
<Τ6> δ. θαλάσσιες μεταφορές 
Consortia 
289. Οπως είχε ήδη αναφερθεί στην 21η Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 
το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό(19) με τον οποίο επιτρέπει στην Επιτροπή 
να χορηγήσει απαλλαγή κατά κατηγορίες για τις συμφωνίες, αποφάσεις και 
εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ ναυτιλιακών εταιρειών τακτικών γραμμών, που 
αναφέρονται με τον όρο consortia, με κύριο στόχο την από κοινού οργάνωση των 
προσφερομένων υπηρεσιών. 
Η Επιτροπή έχει εξουσιοδοτηθεί με τον κανονισμό αυτό να χορηγεί απαλλαγή 
κατά κατηγορία στα consortia μόνο για τις δραστηριότητες τους στον τομέα των 
θαλάσσιων και όχι των χερσαίων μεταφορών. 
Στη βάση αυτή, η Επιτροπή επεξεργάζεται, προκειμένου να συζητηθεί με τα κράτη 
μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, ένα πρώτο σχέδιο κανονισμού απαλλαγής κατά 
κατηγορία που προσδιορίζει τις υποχρεώσεις και τους όρους που πρέπει να 
τηρούν τα consortia σε σχέση με το άρθρο 85, παράγραφος 3 της Συνθήκης 
προκειμένου να τύχουν της απαλλαγής κατά κατηγορία. 
(19) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 479/92, της 25ης Φεβρουαρίου 1992, σχετικά με την 
εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3 της Συνθήκης επί ορισμένων 
κατηγοριών συμφωνιών, αποφάσεων και εναρμονισμένων πρακτικών μεταξύ 
ναυτιλιακών εταιρειών τακτικών γραμμών (consortia) (ΕΕ L 55 της 
29.02.1992) . 
2.Ι.Δ.51. 11 190 
<Τ6> ε. Διανομή αυτοκινήτων οχημάτων 
<Τ7> - Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 123/85(20) 
290. Στις 6 Μαΐου 1992, η Επιτροπή δημοσίευσε μία έκθεση σχετικά με τις 
διαφορές στις τιμές αυτοκινήτων στην κοινή αγορά(21). Σκοπός της έρευνας 
αυτής ήταν να μετρηθεί ο βαθμός διαφοροποίησης στις τιμές αυτοκινήτων στην 
Κοινότητα. Στην έκθεση διαπιστώνονται πολύ σημαντικές διαφορές στις τιμές 
ορισμένων μοντέλων κατά τα χρονικά διαστήματα που εξετάζει η έρευνα. Τα 
συστήματα επιλεκτικής διανομής, όπως λειτουργούν σήμερα, συμβάλλουν στη 
διατήρηση αυτών των διαφορών, στο βαθμό που περιορίζουν τις συναλλαγές μεταξύ 
των κρατών μελών μειώνοντας έτσι την πραγματική πίεση που ασκείται στους 
κατασκευαστές για περισσότερη ευθυγράμμιση των τιμών τους. 
Κατόπιν αυτού, η Επιτροπή αποφάσισε να ακολουθήσει μία στρατηγική πρακτικής 
δράσης προκειμένου να ενισχυθεί η πεποίθηση ότι το σύστημα επιλεκτικής 
διανομής συμβιβάζεται με την ενιαία αγορά και να μειωθούν οι διαφορές στις 
τιμές. Η στρατηγική αυτή έχει δύο πτυχές: πρώτον, η Επιτροπή ζήτησε από τους 
κατασκευαστές να διαβεβαιώσουν τους διανομείς τους ότι είναι ελεύθεροι -
σύμφωνα με τον κανονισμό 123/85 - να πωλούν σε άλλους εγκεκριμένους διανομείς 
στην ενιαία αγορά καθώς και στους τελικούς καταναλωτές σε άλλα κράτη μέλη, 
και στους μεσάζοντες που τους εκπροσωπούν, και να τους εξασφαλίσουν τη 
διάθεση αυτοκινήτων για την κάλυψη της σχετικής ζήτησης. Υπάρχουν ήδη θετικά 
αποτελέσματα στον τομέα αυτό. Ο αριθμός των καταγγελιών που έγιναν από 
μεμονωμένους καταναλωτές που επιθυμούσαν να αγοράσουν αυτοκίνητο σε άλλο 
κράτος μέλος έχει μειωθεί μετά τη δημοσίευση της έκθεσης. Αυτό αφορά 
ιδιαίτερα την περίπτωση των μοντέλων με δεξιά θέση οδήγησης τα οποία κατά το 
παρελθόν υπήρξαν αντικείμενο των περισσότερων καταγγελιών. 
Δεύτερον, ζητήθηκε από τους κατασκευαστές αυτοκινήτων να δημοσιεύουν 
τιμοκαταλόγους ώστε να δίνεται στους καταναλωτές η δυνατότητα να συγκρίνουν 
τις τιμές στα διάφορα κράτη μέλη για μοντέλα με τις ίδιες προδιαγραφές. 
Οι κατασκευαστές αυτοκινήτων - μέσω της οργάνωσης του κλάδου της ACEA - έχουν 
αναγνωρίσει ότι αυτό αποτελεί ένα χρήσιμο βήμα, ιδιαίτερα ενόψει της ενιαίας 
αγοράς. Η ACEA συμφώνησε να λάβουν τα μέλη της τα ακόλουθα μέτρα: 
(20) Κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες για το σύστημα επιλεκτικής διανομής 
αυτοκινήτων οχημάτων. 
(21) Βλ. Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 121, 
σελίδα 89 για λεπτομερή στοιχεία των αποτελεσμάτων. 
2.Ι.Δ.fil. 12 191 
- Ανά εξάμηνο οι κατασκευαστές αυτοκινήτων θα συγκεντρώνουν, σε ένα 
τυποποιημένο έντυπο, συγκρίσιμες τιμές για ένα ευρέως πωλούμενο μοντέλο κάθε 
σειράς αυτοκινήτων. Τα στοιχεία για τις επίσημες τιμές λιανικής πώλησης θα 
παρέχονται στο εγχώριο νόμισμα με αναφορά του ποσού πριν και μετά την επιβολή 
φόρων. Επίσης θα δίνεται η σχετική τιμή μετατροπής σε ECU για να 
διευκολύνεται η σύγκριση μεταξύ των τιμών στα διάφορα κράτη μέλη. 
Το έντυπο αυτό θα αναφέρει, ιδιαίτερα, τις τιμές των αυτοκινήτων με δεξιά 
θέση οδήγησης και των κυριότερων ειδών προαιρετικού εξοπλισμού (κλιματισμός, 
αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων, υδραυλικό σύστημα διεύθυνσης και αυτόματο σύστημα 
πέδησης), καθώς και πληροφορίες σχετικά με τη διάρκεια της εγγύησης. Το 
τυποποιημένο έντυπο θα αναφέρει κατά πόσο στην επίσημη τιμή λιανικής πώλησης 
περιλαμβάνονται οι δαπάνες οδικής βοήθειας και παράδοσης. 
Τα παραπάνω στοιχεία θα παρέχονται, για όλα τα κράτη μέλη, στην Επιτροπή, η 
οποία θα τα διαβιβάζει στις ενώσεις καταναλωτών και στα ειδικευμένα έντυπα. 
Ελπίζεται ότι σε μία επόμενη φάση, οι κατασκευαστές θα μεταδίδουν απευθείας 
τις πληροφορίες αυτές. 
Στα κοινολογούμενα κατ'αυτόν τον τρόπο αριθμητικά στοιχεία δεν θα 
περιλαμβάνονται οι τιμές για τη Δανία και την Ελλάδα, επειδή και οι δύο αυτές 
χώρες επιβάλλουν ειδικούς φόρους στα αυτοκίνητα που υπερβαίνουν το 100%, με 
συνέπεια να ωθούνται προς τα κάτω οι τιμές προ του φόρου. Ετσι, έγινε δεκτό 
στον κανονισμό 123/85, τα αυτοκίνητα από τις αγορές αυτές να διατίθενται στο 
εμπόριο στα άλλα κράτη μέλη μόνο στην τιμή που ισχύει στην πλησιέστερη 
φθηνότερη αγορά. Υπό τις συνθήκες αυτές, θα ήταν παραπλανητικό για τους 
καταναλωτές να διαφημίζονται οι τιμές που ισχύουν στην Ελλάδα και Δανία. 
Οι ιάπωνες κατασκευαστές έχουν εκφράσει την επιθυμία τους για πλήρη 
συνεργασία. 
291. Στη διάρκεια του υπό επισκόπηση έτους η Επιτροπή έλαβε ορισμένες 
καταγγελίες σχετικά με την άρνηση πωλητών να εκτελέσουν εργασίες στα πλαίσια 
της εγγύησης για αυτοκίνητα εισαχθέντα από άλλα κράτη μέλη. Οι περιπτώσεις 
αυτές αφορούσαν σχεδόν αποκλειστικά το νέο γερμανικό κρατίδιο και οφείλονταν 
κυρίως στην έλλειψη ενημέρωσης του νέου δικτύου διανομής εκ μέρους των 
πωλητών όσον αφορά τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού αριθ. 123/85. Τα 
προβλήματα τελικά λύθηκαν με τους ενδιαφερόμενους παραγωγούς. 
2.Ι.Δ.§1. 13 1 Q 2 
292. Μετά την απόφαση Peugeot/ECO System(22) και τη δημοσίευση ανακοίνωσης 
όπου περιγράφεται το πεδίο δραστηριοτήτων του μεσάζοντα αυτοκινήτων στην 
κοινή αγορά(23), έχει παρατηρηθεί σημαντική βελτίωση στον τομέα αυτό. Από 
τότε κάθε δυσκολία που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή από τους μεσάζοντες λύθηκε 
χωρίς να γίνει προσφυγή σε διοικητικές διαδικασίες. 
<Τ6> στ. Αεροπορικές μεταφορές 
293. Στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 
3618/92 παρατείνεται η ισχύς των απαλλαγών κατά κατηγορίες που αφορούν τα 
συστήματα ηλεκτρονικής κράτησης θέσεων και τις συμφωνίες μεταξύ αεροπορικών 
εταιρειών αριθ. 83/91 και 84/91, μέχρι τις 30 Ιουνίου 1993. Η απαλλαγή κατά 
κατηγορία της αερολιμενικής βοήθειας αριθ. 82/91 έπαψε να ισχύει στις 31 
Δεκεμβρίου 1992. 
(22) Βλ. Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 104 και 
122. 
(23) Βλ. ΕΕ C 329, 18.12.1991. 
A.§2^J4^ 1 Ο 7 
ι > Ο 
<T4> §2. Ανακοινώσεις 
<Τ6> α. Κοινές επινειοήσεις υε γααακτήρα συνεργασίας 
294. Κατόπιν εντατικών διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη και τους 
ενδιαφερόμενους οικονομικούς κύκλους, η Επιτροπή εξέδωσε στο τέλος του 1992 
μία ανακοίνωση για την αντιμετώπιση των κοινών επιχειρήσεων που έχουν 
χαρακτήρα συνεργασίας και όχι συγκέντρωσης^24^. 
Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89^25), 
στην περίπτωση αυτή περιλαμβάνονται όλες οι κοινές επιχειρήσεις που δεν 
αποτελούν αυτόνομη οικονομική ενότητα και εκείνες οι οποίες αποτελούν μια 
τέτοια ενότητα η οποία όμως προϋποθέτει συντονισμό της ανταγωνιστικής 
συμπεριφοράς των ιδρυτικών επιχειρήσεων μεταξύ τους ή με την κοινή 
επιχείρηση. 
Οι κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας δεν υπόκεινται σε έλεγχο 
βάσει των διατάξεων του κανονισμού περί συγκεντρώσεων, αλλά πρέπει να 
εκτιμηθούν βάσει του άρθρου 85, παράγραφοι 1 και 3 της Συνθήκης. 
Η Επιτροπή επιδιώκει πάντοτε με την πολιτική ανταγωνισμού που ασκεί να 
διευκολύνει τις συνεργασίες που είναι ορθολογικές από οικονομική άποψη, στο 
βαθμό που λαμβάνονται υπόψη δεόντως τα συμφέροντα των καταναλωτών, δεν 
επιβάλλονται δυσανάλογοι περιορισμοί στις εν λόγω επιχειρήσεις και δεν 
τίθενται σε κίνδυνο η διατήρηση ή η ανάπτυξη αποτελεσματικού ανταγωνισμού. 
Αυτή η κατά βάση ευνοϊκή στάση εκφράζεται σε πολλές αποφάσεις και θέσεις που 
έλαβε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. 
Έχοντας σε μεγάλο βαθμό σαν αναφορά αυτή τη διοικητική πρακτική, η Επιτροπή 
προσπάθησε να προσδιορίσει τις κατηγορίες κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα 
συνεργασίας οι οποίες συμβιβάζονται με το άρθρο 85, προκειμένου να 
εξασφαλιστεί η απαραίτητη στον τομέα αυτό ασφάλεια του δικαίου και να 
ενθαρρυνθεί η δημιουργία κοινών επιχειρήσεων που έχουν θετικές οικονομικές 
επιπτώσεις χωρίς να επηρεάζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό. Η ανακοίνωση αυτή 
αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα των ανακοινώσεων της Επιτροπής για τις πράξεις 
συγκέντρωσης και τις πράξεις συνεργασίας^26), καθώς και σχετικά με τους 
(24) ΕΕ C 43 της 16.2.93 σ.2 
(25) ΕΕ L 395 της 30.12.1989, σ. 1, όπως διοθρώθηκε στην ΕΕ L 257 της 
21.09.1990, σ. 13. 
(26) ΕΕ C 203 της 14.08.1990, σ. 10. 
2.Ι.Δ.§2. 15 194 
δευτερεύοντες περιορισμούς των συγκεντρώσεων(2^), οι οποίες εκδόθηκαν 
προκειμένου να διασαφηνιστεί ο παραπάνω κανονισμός του Συμβουλίου. Αλλες 
μορφές δεσμών μεταξύ επιχειρήσεων εκτός από τις κοινές επιχειρήσεις δεν 
λαμβάνονται υπόψη στην ανακοίνωση αυτή, ακόμη και αν έχουν πολλές φορές το 
ίδιο αποτέλεσμα με αυτές στον ανταγωνισμό εντός της κοινής αγοράς και στις 
εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η μέχρι σήμερα εμπειρία της 
Επιτροπής δεν επιτρέπει, πάντως, να εξαχθούν ακόμα γενικά συμπεράσματα. 
295. Η Επιτροπή απαριθμεί καταρχάς τις κατηγορίες κοινών επιχειρήσεων που δεν 
συνεπάγονται από τη φύση τους(2^) περιορισμούς του ανταγωνισμού ή που δεν 
έχουν αισθητές επιπτώσεις στις συνθήκες της αγοράς(29). 
Για τις άλλες κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας που ενδέχεται να 
υπάγονται στο άρθρο 85, παράγραφος 1, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι 
συνέπειες τους στον ανταγωνισμό πρέπει να εξετάζονται από διάφορες πλευρές, 
ιδίως όσον αφορά τον ανταγωνισμό μεταξύ των ιδρυτικών επιχειρήσεων, τον 
ανταγωνισμό μεταξύ των ιδρυτικών επιχειρήσεων και της κοινής επιχείρησης και 
τις συνέπειες που έχουν στη θέση τρίτων. Δεν υπάρχει περιορισμός του 
ανταγωνισμού εάν οι ιδρυτικές επιχειρήσεις δεν είναι πραγματικοί ή δυνητικοί 
ανταγωνιστές και εάν η κοινή επιχείρηση πρέπει να δραστηριοποιηθεί σε μία 
αγορά στην οποία δεν ασκεί δραστηριότητες καμία από τις ιδρυτικές 
επιχειρήσεις. Η εκτίμηση του δυνητικού ανταγωνισμού πρέπει να γίνεται με βάση 
τη ρεαλιστική προσέγγιση που εκτίθεται στη 13η έκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού. 
Αντίθετα, ο ανταγωνισμός μεταξύ των ιδρυτικών επιχειρήσεων και της κοινής 
επιχείρησης κινδυνεύει να περιοριστεί εάν η κοινή επιχείρηση ασκεί τη 
δραστηριότητα της στις ίδιες αγορές με τις ιδρυτικές επιχειρήσεις ή εάν 
παρεμβαίνει στις αγορές προϊόντων που αντιστοιχούν σε προηγούμενα ή επόμενα 
στάδια της παραγωγής ή στις γειτονικές αγορές. Σοβαροί περιορισμοί στην 
ανταγωνιστική θέση των τρίτων μπορεί να προκύψουν εάν η κοινή επιχείρηση 
περιορίζεται σε αγορές και πωλήσεις για λογαριασμό των ιδρυτικών 
επιχειρήσεων, γεγονός που συνεπάγεται εξαφάνιση των ιδρυτών σαν αγοραστών ή 
προμηθευτών. 
296. Εάν η κοινή επιχείρηση εκπληρώνει μόνο ορισμένες βοηθητικές λειτουργίες 
σε σχέση με τις ιδρυτικές επιχειρήσεις - για παράδειγμα, στους τομείς της 
(27) ΕΕ C 203 της 14.08.1990, σ. 5. 
(28) ΕΕ C 75 της 29.07.1968· που διορθώθηκε στην ΕΕ C 93 της 18.03.1968, σ. 
14. 
(29) ΕΕ C 231 της 12.08.1986, σ. 2. 
2.Ι.Δ.§2. 16 195 
έρευνας και ανάπτυξης, της προμήθειας, της παραγωγής ή της πώλησης -, η 
Επιτροπή θα εφαρμόσει τις αρχές που ισχύουν για τις συμφωνίες συνεργασίας με 
το ίδιο αντικείμενο οι οποίες δεν έχουν τη μορφή κοινής επιχείρησης. 
Αντίθετα, εάν μια κοινή επιχείρηση με χαρακτήρα συνεργασίας εκπληρώνει σε 
μακροπρόθεσμη βάση όλες τις λειτουργίες μιας ανεξάρτητης οικονομικής 
ενότητας, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό αποτελεί κατά κανόνα παράγοντα αύξησης 
του ανταγωνισμού. Συνεπώς, αυτές οι κοινές επιχειρήσεις μπορούν να τύχουν 
ευνοϊκής μεταχείρισης βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
Στις εν λόγω κοινές επιχειρήσεις δεν εφαρμόζεται η απαγόρευση των συμπράξεων, 
εφόσον πληρούνται οι όροι που προβλέπονται για απαλλαγή κατά κατηγορία. Οι 
κανονισμοί απαλλαγής που τροποποιήθηκαν φέτος από την Επιτροπή(30) 
επιτρέπουν τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων στα πλαίσια μιας κοινής 
επιχείρησης όσον αφορά την εξειδίκευση και την από κοινού έρευνα και 
ανάπτυξη. Σύμφωνα με τους κανονισμούς για τις συμφωνίες αδειών εκμετάλλευσης 
δικαιωμάτων ευρεσιτεχνίας και τεχνογνωσίας, ορισμένοι περιορισμοί του 
ανταγωνισμού που σχετίζονται με τη μεταφορά τεχνολογίας από τις ιδρυτικές 
επιχειρήσεις στην κοινή επιχείρηση εξαιρούνται από την απαγόρευση των 
συμπράξ εων. 
297. Οι κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας που χρησιμοποιούνται 
είτε για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών είτε για τη διευκόλυνση της εισόδου σε 
νέες αγορές είτε για την επέκταση ή τον ορθολογισμό της υπάρχουσας παραγωγής, 
μπορούν να αξιολογηθούν θετικά ακόμη και αν δεν πληρούν τους όρους των 
κανονισμών απαλλαγής, εφόσον δεν συγκαλύπτουν συμφωνίες σχετικές με τιμές, 
ποσοστώσεις, κατανομή αγορών, ή δεν χρησιμοποιούνται σαν όργανο συντονισμού 
της επενδυτικής πολιτικής των ιδρυτικών επιχειρήσεων. Εντούτοις, δεδομένου 
ότι η συνεργασία περιλαμβάνει στην περίπτωση αυτή και τη διανομή, πρέπει να 
καταβάλλεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε η συγκέντρωση όλων των επιχειρησιακών 
λειτουργιών και ταυτόχρονα των πόρων των ιδρυτικών επιχειρήσεων να μην 
δημιουργεί ούτε να ενισχύει δεσπόζουσα θέση. Ετσι, εάν τα μερίδια αγοράς που 
κατέχουν από κοινού οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δεν υπερβαίνουν το 10% 
κατ'ανώτατο όριο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κοινές επιχειρήσεις οι οποίες 
εκπληρώνουν όλες τις λειτουργίες μιας επιχείρησης μπορούν να θεωρηθούν γενικά 
αποδεκτές. Πέρα από αυτό το όριο, χρειάζεται πιο εμπεριστατωμένη εξέταση. 
(30) Βλ. σημείο 265 της παρούσας Εκθεσης. 
2.Ι.Δ.§2. 17 196 
298 Αυτός ο προσανατολισμός της πολιτικής της Επιτροπής θα συμβάλει στον 
περιορισμό των ανισορροπιών που υπάρχουν μεταξύ κοινών επιχειρήσεων με 
χαρακτήρα συγκέντρωσης και με χαρακτήρα συνεργασίας, δεδομένου ότι οι πρώτες 
υπάγονται στην ταχεία διαδικασία ελέγχου των συγκεντρώσεων, ενώ οι δεύτερες 
αποτελούν αντικείμενο της διαδικασίας του κανονισμού αριθ. 17. Το ίδιο 
αποτέλεσμα μπορεί να αναμένεται από τη γενικότερη αντιμετώπιση των 
δευτερευόντων περιορισμών εκ μέρους της Επιτροπής. Η Επιτροπή προβαίνει σε 
διάκριση μεταξύ των περιορισμών του ανταγωνισμού οι οποίοι ενυπάρχουν στην 
ίδια τη δημιουργία μιας κοινής επιχείρησης και των πρόσθετων συμφωνιών οι 
οποίες, εξεταζόμενες μεμονωμένα, θα αποτελούσαν περιορισμούς του 
ανταγωνισμού. 
Οι πρόσθετες συμφωνίες οι οποίες συνδέονται άμεσα με την κοινή επιχείρηση και 
είναι αναγκαίες για την ύπαρξη της πρέπει να εκτιμώνται σε συνδυασμό μ'αυτήν. 
Ετσι, εάν η κοινή επιχείρηση δεν υπάγεται υπό την ιδιότητα της αυτή στο άρθρο 
85, παράγραφος 1, οι εν λόγω πρόσθετες συμφωνίες δεν υπάγονται επίσης. Οι 
πρόσθετες συμφωνίες οι οποίες δεν συνοδεύουν την κοινή επιχείρηση εμπίπτουν 
κατά κανόνα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1, ανεξάρτητα από 
την εφαρμογή της απαγόρευσης στην ίδια την κοινή επιχείρηση. Η Επιτροπή 
απαριθμεί διάφορους περιορισμούς ορίζοντας ότι μπορούν να θεωρηθούν ως 
δευτερεύοντες. 
2.Ι.Δ.§2. 18 ι j Ι 
<Τ6> β. Συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών δικαστηρίων 
299. Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης μία ανακοίνωση σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ 
της Επιτροπής και των δικαστηρίων των κρατών μελών για την εφαρμογή των 
άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης (EOK)(3i). Η ανακοίνωση έχει σαν αντικείμενο 
τη διευκόλυνση της εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού της Κοινότητας από τον 
εθνικό δικαστή. Για το σκοπό αυτό, απαριθμούνται οι αρχές οι οποίες διέπουν 
τις σχέσεις μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών και της Επιτροπής, 
προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα συνεργασίας και διευκρινίζεται ο τρόπος με 
τον οποίο η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την αρμοδιότητα του εθνικού δικαστή κατά 
τον καθορισμό των προτεραιοτήτων της στην εξέταση των μεμονωμένων υποθέσεων. 
Η αρμοδιότητα των εθνικών δικαστηρίων στην εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
της Κοινότητας απορρέει από το άμεσο αποτέλεσμα των άρθρων 85, παράγραφοι 1 
και 2 και 86, καθώς και των κανονισμών που προβλέπουν απαλλαγές κατά 
κατηγορίες βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΟΚ. Οι 
αρμοδιότητες αυτές αποσκοπούν στη διασφάλιση των ατομικών δικαιωμάτων των 
διαδίκων της Κοινότητας. 
Η Επιτροπή - η οποία κατά τις παρεμβάσεις της στον τομέα του ανταγωνισμού 
λαμβάνει υπόψη το γενικό συμφέρον - επιδιώκει εδώ και πολλά χρόνια να 
ενθαρρύνει την αποκεντρωμένη εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 ιδίως από τα 
εθνικά δικαστήρια, τα οποία μέχρι σήμερα δεν έχουν επιτελέσει ικανοποιητικό 
έργο στον τομέα αυτό. Ο στόχος αυτός είχε ήδη διατυπωθεί το 19 83(32) και 
επιβεβαιώθηκε πολλές φορές από τότε(33). Η παραπάνω ανακοίνωση αποτελεί ένα 
πρώτο βήμα για την υλοποίηση της πολιτικής αυτής. Αποσκοπεί σε μία ευρύτερη 
εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 από τα εθνικά δικαστήρια. 
Η ενίσχυση του ρόλου των εθνικών δικαστηρίων έχει αρκετά πλεονεκτήματα. 
Καταρχάς, δικονομικά πλεονεκτήματα για τους ιδιώτες. Πράγματι, οι προσφυγές 
ενώπιον των δικαστηρίων αυτών τους παρέχουν τη δυνατότητα να επιτύχουν την 
(31) ΕΕ C 39 της 13,2,1993 σ.6 
(32) Βλ. Δέκατη Τρίτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1983), σημεία 
217 και 218. 
(33) Βλ. Δέκατη Πέμπτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (19 85), σημεία 
38 και 43· Δέκατη Εκτη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (19 86), 
σημεία 41 και 42· Δέκατη Εβδομη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 
(1987), σημεία 55 και 56· Εικοστή έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 
(1990), σημείο 4 και εισαγωγή σημείο 18· Εικοστή Πρώτη έκθεση 
ανταγωνισμού (1991), σημεία 69 έως 71. 
2.Ι.Δ.§2. 19 19 8 
κατάλληλη έννομη προστασία έναντι των παραβιάσεων του κοινοτικού δικαίου, με 
την έκδοση διαταγών, τη λήψη προσωρινών μέτρων καθώς και την επιδίκασης 
αποζημιώσεων. Εν συνεχεία, μια πιο ενεργή και αξιόπιστη συμβολή των 
δικαστηρίων θα επιτρέψει στην Επιτροπή να περιορίσει τις παρεμβάσεις της στις 
υποθέσεις που παρουσιάζουν επαρκές κοινοτικό ενδιαφέρον και να ασκήσει μια 
πιο συνεκτική πολιτική ανταγωνισμού. Τέλος, μια μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα 
των εθνικών δικαστηρίων θα έχει γενικότερα πλεονεκτήματα, που ανταποκρίνονται 
στην αρχή της επικουρικότητας. Το κοινοτικό δίκαιο θα εφαρμόζεται κοντά στον 
πολίτη, ο οποίος θα συνειδητοποιήσει περισσότερο το γεγονός ότι το δίκαιο 
αυτό δεν αποτελεί μία μακρινή διοικητική υπόθεση, αλλά του παρέχει άμεσα 
ατομικά δικαιώματα. 
Η ανακοίνωση αυτή θα συμπληρωθεί σύντομα με ένα επεξηγηματικό φυλλάδιο 
σχετικά με τους δικονομικούς κανόνες των κρατών μελών που διέπουν την 
εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 από τα εθνικά δικαστήρια. Η Επιτροπή προτίθεται 
έτσι να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μία καλύτερη κατανομή των 
καθηκόντων μεταξύ της Επιτροπής και των δικαστηρίων των κρατών μελών, πράγμα 
που, σε συνδυασμό με την επιδιωκόμενη επίσπευση των εσωτερικών διαδικασιών 
της Επιτροπής, θα βελτιώσει σημαντικά την ταχύτητα της δράσης της. 
2.Ι.Δ.§2. 20 
199 
<Τ6> γ. Συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας 
300. Κατά το 1992, η Επιτροπή συνέχισε της εργασίες της σχετικά με την 
ενημέρωση της ανακοίνωσης για τις συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας(34). 
Επεξεργάστηκε ένα τροποποιημένο σχέδιο σε σχέση με το σχέδιο που είχε ήδη 
υποβληθεί στους κυβερνητικούς εμπειρογνώμονες το 199θ(35). 
(34) ΕΕ 139 της 24.12.1962, σ. 2921. 
(35) Εικοστή έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 4. 
2.1.Δ.§2. 21 ^ ^ ..J 
<Τ6> δ. Εφαρμογή του κανόνα de minimis στις συμφωνίες 
αποκλειστικής προμήθειας ζύθου 
301. Μετά την επισκόπηση της αγοράς ζύθου στην οποία προέβη το 1990(36) και 
μία σχετική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου(37), η Επιτροπή έχει τώρα 
εγκρίνει μία ανακοίνωση όπου αναφέρονται τα κριτήρια βάσει των οποίων οι 
συμβάσεις αποκλειστικής προμήθειας ζύθου μπορούν να θεωρηθούν ως ήσσονος 
σημασίας και συνεπώς να μην εμπίπτουν στο πεδίο του άρθρου 85, παράγραφος 1 
της Συνθήκης ΕΟΚ. Με την ανακοίνωση αυτή θα είναι πιο σαφές το καθεστώς των 
συμφωνιών που συνάπτουν μικρές επιχειρήσεις ζυθοποιίας, και θα παρέχεται 
νομινή ασφάλεια. 
302. Οι εν λόγω συμβάσεις, είτε βασίζονται σε δανειοδότηση είτε σε παροχή του 
ακινήτου (κατά την έννοια των άρθρων 6 και 8 του κανονισμού αριθ. 
1984/83(38)), καταρχήν, δεν εμπίπτουν στο πεδίο του άρθρου 85 παράγραφος 1, 
εφόσον πληρούνται τρεις προϋποθέσεις: 
το μερίδιο της επιχείρησης ζυθοποιίας στην εθνική αγορά πώλησης ζύθου 
σε καταστήματα (κυλικεία, ξενοδοχεία, εστιατόρια) δεν υπερβαίνει το 1%· 
η επιχείρηση ζυθοποιίας δεν παράγει πάνω από 200.000 εκατόλιτρα ζύθου 
το χρόνο· 
η διάρκεια των συμβάσεων δεν υπερβαίνει τα 7,5 χρόνια, εάν αφορούν την 
αποκλειστική προμήθεια ζύθου και άλλων ποτών ή τα 15 χρόνια εάν αφορούν 
μόνο το ζύθο. 
303. Στα κριτήρια αυτά λαμβάνεται υπόψη η νομολογία του Δικαστηρίου και 
ανταποκρίνονται στην ανάγκη - ιδιαίτερα με τον καθορισμό του ορίου των 
200.000 εκατολίτρων - να μην εξαιρεθεί από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85, 
παράγραφος 1 ένα υπερβολικά μεγάλο τμήμα της αγοράς ζύθου (δηλ. το τμήμα που 
αντιπροσωπεύουν οι μικρές επιχειρήσεις ζυθοποιίας) αποκλείοντας το έτσι τόσο 
από τον εγχώριο όσο και από τον αλλοδαπό ανταγωνισμό. 
(36) Εικοστή έκθεση ανταγωνισμού, 1990, σημεία 84 και 395. 
(37) Υπόθεση C 234/89 Δηλιμίτης κατά Henninger Brâu της 28ης Φεβρουαρίου 
1991, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί. 
(38) ΕΕ L 173 της 30.06.1983, σ. 5. 
2.1.Δ.§2. 22 201 
304. Πρόθεση της Επιτροπής είναι να προσδιορίσει όσο το δυνατόν ακριβέστερα -
για όλες τις εθνικές αγορές που χαρακτηρίζονται από ύπαρξη δικτύων ανάλογων 
συμφωνιών με σωρευτικά αποτελέσματα επί του ανταγωνισμού - τις συμφωνίες 
εκείνες οι οποίες δεν συμβάλλουν σημαντικά στο αποτέλεσμα αυτό και κατά 
συνέπεια δεν εμπίπτουν στους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού. Πάντως, ακόμη 
και αν οι συμφωνίες προμήθειας ζύθου μεγάλων επιχειρήσεων ζυθοποιίας 
εμπίπτουν στο άρθρο 85, παράγραφος 1, επειδή υπερβαίνουν τα σχετικά όρια, οι 
εν λόγω συμφωνίες θα εξακολουθήσουν να τυγχάνουν της απαλλαγής κατά κατηγορία 
του κανονισμού αριθ. 1984/83, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζει ο 
εν λόγω κανονισμός. 
305. Οι ίδιες αρχές ισχύουν για τις συμβάσεις προμήθειας ζύθου που συνάπτουν 
χονδρέμποροι, αλλά λαμβάνοντας υπόψη τη θέση της επιχείρησης ζυθοποιίας της 
οποίας ο ζύθος αποτελεί το κύριο αντικείμενο της εν λόγω συμφωνίας. 
306. Οι συμβάσεις προμήθειας ζύθου με επιχειρήσεις των οποίων η παραγωγή 
υπερβαίνει τα ανώτατα όρια, μπορεί, σε μεμονωμένες περιπτώσεις, να θεωρηθούν 
ήσσονος σημασίας, ιδιαίτερα εάν ο αριθμός των συνδεδεμένων σημείων πώλησης 
είναι περιορισμένος σε σχέση με το συνολικό αριθμό των σημείων πώλησης στην 
αγορά. 
307. Η ανακοίνωση αυτή καλύπτει ένα κενό που υπήρχε στην ανακοίνωση της 
Επιτροπής για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίαςί39), η οποία δεν εφαρμόζεται σε 
συμφωνίες που αποτελούν μέρος δικτύου ανάλογων συμφωνιών με σωρευτικές 
συνέπειες για την αγορά. Είναι, πάντως, σαφές ότι οι συμφωνίες εταιρειών -
είτε ζυθοποιίας είτε χονδρικής πώλησης - κάθε μια από τις οποίες υπερβαίνει 
τα ανώτατα όρια που αναφέρονται στην ανακοίνωση (5% μερίδιο αγοράς και 200 
εκατ. ECU κύκλος εργασιών), ενδέχεται να εμπίπτουν μεμονωμένα στο πεδίο 
εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1, στο βαθμό που περιλαμβάνουν ρήτρες 
περιορισμού του ανταγωνισμού. 
308. Τέλος, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι εφόσον οι συμφωνίες θεωρούνται 
ήσσονος σημασίας χωρίς πραγματικές συνεπείς στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές 
και κατά συνέπεια δεν εμπίπτουν στο πεδίο του κοινοτικού δικαίου, εναπόκειται 
στις εθνικές νομοθεσίες να προβλέψουν τα μέτρα που κρίνονται σκόπιμα. Στόχος 
της ανακοίνωσης δεν είναι να ευνοηθούν οι μικρές επιχειρήσεις ζυθοποιίας αλλά 
να γίνει μια σωστή κατανομή των ευθυνών μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών 
μελών με βάση την αρχή της επικουρικότητας. 
(39) ΕΕ C 231 της 12.09.1986, σ. 2. 
Γ\ c\ Γ\ 
2.Ι.Δ.§3. 23 Ζ Ο Ζ 
<Τ4> §3. Προσωρινά μέτρα 
<Τ5> - Mars Ι 
309. Η Επιτροπή έλαβε, κατά το έτος αυτό, προσωρινά μέτρα κατόπιν καταγγελίας 
της επιχείρησης Mars, η οποία θεωρούσε ότι υπάρχει παράνομος αποκλεισμός της 
πρόσβασης στη γερμανική αγορά παγωτού σε ατομικές μερίδες. 
310. Το εν λόγω προϊόν διανέμεται στη Γερμανία με διάφορα δίκτυα, μεταξύ των 
οποίων και το λεγόμενο "παραδοσιακό" λιανικό εμπόριο, το οποίο αποτελείται 
από σημεία πώλησης μικρών ή μεσαίων διαστάσεων. Η εμπορία των παγωγών 
χαρακτηρίζεται από δύο συμβατικές πρακτικές. Αφενός, υπάρχουν συμβάσεις 
αποκλειστικότητας στα πλαίσια των οποίων ο παραγωγός παρέχει στο λιανοπωλητή 
έναν καταψύκτη που παραμένει στην κυριότητα του, ενώ ο λιανοπωλητής 
υποχρεούται να εναποθέτει σ*αυτόν μόνο παγωτά που παρασκευάζει ο παραγωγός. 
Αφετέρου, υπάρχουν συμβάσεις αποκλειστικότητας του σημείου πώλησης, με τις 
οποίες ο λιανοπωλητής υποχρεούται να πωλεί μόνο προϊόντα του παραγωγού με τον 
οποίο είναι συμβεβλημένος. 
311. Η Mars, η οποία επιδιώκει να εισέλθει στην αγορά χάρη στη φήμη των 
σοκολατούχων προϊόντων της, στηρίζει την καταγγελία της στους εξής λόγους: οι 
δύο μεγαλύτερες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά, η Langnese 
του ομίλου Unilever και η Schôller έχουν ένα τέτοιο δίκτυο συμβάσεων 
αποκλειστικότητας που η Mars δεν κατορθώνει να βρει αρκετούς λιανοπωλητές που 
μπορούν να διαθέσουν τα προϊόντα της. 
312. Η Επιτροπή έκρινε ότι οι εν λόγω συμβατικές πρακτικές περιορίζουν 
σημαντικά την πρόσβαση στην αγορά και κατά συνέπεια υπάρχει τεκμήριο 
παράβασης του άρθρου 85 της Συνθήκης. Επιπλέον, η Επιτροπή θεώρησε ότι εάν 
δεν παρέμβει άμεσα, η Mars θα υποστεί σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία, λόγω του 
ότι παρακωλύεται η είσοδος της στην αγορά, ενώ οι ανταγωνιστές της είναι 
έτοιμοι να εισαγάγουν ή έχουν πρόσφατα εισαγάγει νέα προϊόνα ομοειδή με τα 
δικά της. 
2.1.Δ.§3. 24 *- ° ù 
Εφόσον, λοιπόν, η Επιτροπή έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που 
διατύπωσε το Δικαστήριο στην απόφαση "La Cinq SA" και αφού στάθμισε τα 
υπάρχοντα συμφέροντα, έλαβε προσωρινά μέτρα που περιορίζονται στις συμβάσεις 
αποκλειστικότητας των σημείων πώλησης. Απαγορεύτηκε στην Langnese και στην 
Schôller να επικαλούνται την αποκλειστικότητα αυτή προκειμένου να εμποδίσουν 
τους λιανοπωλητές που συνδέονται μαζί τους να πωλούν τα ανταγωνιστικά 
προϊόντα της Mars. Με διαταγή της 16ης Ιουνίου 1992, ο Πρόεδρος του 
Πρωτοδικείου, κατόπιν αιτήσεως της Langnese και Schôller κατά τη διαδικασία 
των ασφαλιστικών μέτρων, περιόρισε την πρόσβαση της Mars μόνο στα πρατήρια 
βενζίνης. 
2.II.fil. 1 20 4 
<T2> Κεφάλαιο II: Κυριότερες αποφάσεις του Δικαστηρίου 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του Πρωτοδικείου 
Η παρούσα έκθεση καλύπτει συνολικά 21 αποφάσειςί. Δεν καλύπτει τις διατάξεις 
που έχει εκδόσει ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου ή του Πρωτοδικείου, με ορισμένες 
εξαίρεσεις. 
<Τ4> fil. Εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1 σε συμπράξεις 
στον τομέα του πολυπροπυλενίου 
313. Επειτα από τις επτά αποφάσεις που εξέδωσε το Δικαστήριο αναφορικά με την 
υπόθεση του πολυπροπυλενίου, κατά το 19912, στις 10 Μαρτίου 1992 αποφάνθηκε 
για τις έξι εναπομένουσες προσφυγές (υποθέσεις Τ-9/89, Huels · Τ-10/89, 
Hoechst· Τ-12/89, Solvay Τ-13/89, ICI· Τ-14/89, Montedipe· Τ-15/89, Chemie 
Linz). Οι αιτιολογίες των τελευταίων αυτών αποφάσεων συμβαδίζουν σε μεγάλο 
βαθμό με τα αντίστοιχα σημεία των αποφάσεων που εκδόθηκαν το 1991. Το 
Δικαστήριο είχε ωστόσο την ευκαιρία να εξετάσει στις αποφάσεις του πολυάριθμα 
νέα ζητήματα. 
Μία πρώτη πτυχή που αξίζει να μνημονευθεί αφορά τον καταλογισμό της παράβασης 
σε κάποια προσφεύγουσα εταιρεία. Οπως είχε υποστηρίξει η Shell, δεν μπορούσε 
να είναι αποδέκτης της σχετικής απόφασης, επειδή δεν είναι παραγωγός που 
μπορεί να καθορίσει τις τιμές και τον όγκο πωλήσεων πολυπροπυλενίου. Η 
απόφαση θα έπρεπε να έχει απευθυνθεί σε μία από τις επιχειρήσεις παραγωγής 
του προϊόντος του ομίλου. Το Δικαστήριο δεν αποδέχθηκε την επιχειρηματολογία 
αυτή, κρίνοντας ότι η Shell και οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης της 
συναποτέλουσαν ενιαία επιχείρηση κατά την έννοια των κοινοτικών κανόνων του 
ανταγωνισμού. 
Το δεύτερο ζήτημα σχετίζεται με τον υπολογισμό των προστίμων. Με βάση την 
πρακτική της Επιτροπής, η πρακτική συνεργασίας των ενεχομένων επιχειρήσεων σε 
κάποια διαδικασία ανταγωνισμού συνεκτιμάται κατά τον εν λόγω υπολογισμό. Για 
το λόγο αυτό, η Επιτροπή μείωσε κατά 10% τα πρόστιμα που είχαν επιβληθεί στην 
1 Τα κωδικά στοιχεία των αποφάσεων παρατίθενται στο παράρτημα. 
2 Βλέπε Εικοστή Πρώτη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 143. 
2.II.fil. 2 L· "05 
ICI. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσοστό αυτό δεν επαρκούσε. Η ICI είχε 
χορηγήσει, έπειτα από σχετικό αίτημα της Επιτροπής, λεπτομερέστατα στοιχεία 
που δεν αφορούσαν μόνο τη δική της στάση, αλλά επίσης και τη στάση που είχαν 
αντιστοίχως εφαρμόσει οι άλλες επιχειρήσεις. Χωρίς τα στοιχεία αυτά, η έρευνα 
της Επιτροπής θα είχε καταστεί πολύ δυσχερέστερη. Με τον τρόπο αυτό, η ICI 
συνέβαλε στο να τεθεί πέρας στην παράβαση. Το Δικαστήριο μείωσε ως εκ τούτου 
το πρόστιμο της ICI από 10 εκατομμύρια ECU σε 9 εκατομμύρια ECU. 
2.II.§2. 3 206 
<T4> §2. Εφαρμογή του άρθρου 85 σε μ ία συνεταιριστική εταιρεία 
314. Στην απόφαση του που εξέδωσε στις 2 Ιουλίου (Τ-61/89, Dansk 
Pelsdyrovierforening κατά Επιτροπής) το Δικαστήριο υπενθύμισε τις θεμελιώδεις 
αρχές που διέπουν την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, στους 
συνεταιρισμούς. Με την απόφαση της Επιτροπής είχε επιβληθεί πρόστιμο στην 
Dansk Pesdyravierforening εξαιτίας των ποικιλόμορφων ρητρών που περιέχονταν 
στο καταστατικό της και ορισμένων εναρμονισμένων πρακτικών που είχε 
εφαρμόσει, οι οποίες περιόριζαν τον ανταγωνισμό μεταξύ του συνεταιρισμού, που 
είχε ως δραστηριότητα του την πώληση δερμάτων, και τρίτων, αφενός, καθώς και 
μεταξύ των ίδιων των μελών του συνεταιρισμού, αφετέρου. 
Εχοντας προηγουμένως υπενθυμ ίσε ι ότι τα εν λόγω προϊόντα δεν 
συμπεριλαμβάνονται στο παράρτημα II της Συνθήκης, γεγονός που καθιστά τον 
κανονισμό 26/62 ανεφάρμοστο στην προκειμένη περίπτωση, το Δικαστήριο εξέτασε 
κατά πόσο οι ρήτρες αποχής από τον ανταγωνισμό, οι υποχρεώσεις παράδοσης 
προϊόντων και οι εναρμονισμένες πρακτικές που είχε αμφισβητήσει η Επιτροπή 
στην απόφαση της ήταν πραγματικά περιοριστικές για τον ανταγωνισμό. 
Το Δικαστήριο ακολούθησε την επιχειρηματολογία της Επιτροπής κατά βάση, 
ακυρώνοντας ωστόσο ορισμένα άρθρα της απόφασης λόγω έλλειψης αποδεικτικών 
στοιχείων ή αιτιολόγησης. 
2.II.§3. 4 207 
<Τ4> §3. Εφαρμογή του άρθρου 85 σε ένα σύστημα επιλεκτικής διανομής 
315. Το 1985, η εταιρεία Vichy κοινοποίησε στην Επιτροπή το σύστημα της 
διανομής στη Γαλλία, στο οποίο προβλεπόταν η έγκριση μόνο των επίσημων 
φαρμακε ίων. 
Το 1988, έπειτα από διάφορες αποφάσεις που εξέδωσαν οι γαλλικές αρχές, με τις 
οποίες το σύστημα αυτό κρινόταν αντίθετο προς τις διατάξεις του άρθρου 85 της 
Συνθήκης ΕΟΚ, η Vichy το τροποποίησε, με αποτέλεσμα η κοινοποίηση να χάσει 
την αντικειμενική της βάση. 
Το 1989 κοινοποιήθηκε ένα νέο σύστημα για το σύνολο των κρατών μελών, εκτός 
από τη Δανία. Στη Γαλλία, θεσπιζόταν ο όρος, για να αποτελέσει κάποιος 
εγκεκριμένη επιχείρηση διανομής, ότι έπρεπε να έχει τα προσόντα του 
διπλωματούχου φαρμακοποιού ενώ στα υπόλοιπα κράτη χρειαζόταν να είναι 
πτυχιούχος φαρμακοποιός (pharmacien d'officine). 
Η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση της, βασιζόμενη στη διάταξη του άρθρου 15, 
παράγραφος 6, του κανονισμού αριθ. 17, αφού προηγουμένως διαβίβασε στη Vichy 
την ανακοίνωση των αιτιάσεων αναφορικά με το σύστημα διανομής που ίσχυε στα 
άλλα κράτη μέλη, εκτός της Γαλλίας και αφού μερίμνησε για την ακρόαση της 
Vichy. Η απόφαση αυτή ακριβώς αποτελεί και το αντικείμενο της προσφυγής. 
Πρόκειται για προκαταρκτική απόφαση, με την οποία η Επιτροπή αίρει το 
ευεργέτημα της απαλλαγής από τα πρόστιμα που συνεπάγεται η κοινοποίηση. 
Το Πρωτοδικείο συνόψισε στην απόφαση του3 τη νομολογία του Δικαστηρίου στα 
θέματα της επιλεκτικής διανομής. Στην προκειμένη περίπτωση θεώρησε ότι το 
κριτήριο της έγκρισης ήταν ποσοτικό και ότι ο χαρακτήρας του ήταν 
δυσανάλογος, σε οποιαδήποτε περίπτωση. Το κριτήριο αυτό είχε συγκεκριμένο 
αντίκτυπο στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, οδηγώντας ιδίως σε 
εξοβελισμό των παράλληλων εισαγωγών. Σε ό,τι αφορά το άρθρο 85, παράγραφος 3, 
το Δικαστήριο υπογράμμισε ιδίως ότι δεν έχει καταδειχθεί ότι το λειτουργικό 
έργο της παροχής συμβουλών θα χαρακτήριζε τη διανομή μέσω επίσημων φαρμακείων 
και ότι αυτό δεν θα μπορούσε να διασφαλιστεί στην πελατεία από κάποιο 
διπλωματούχο φαρμακοποιό που θα εξασκούσε τα καθήκοντα αυτά εκτός του 
προαναφερόμενου δικτύου. Στο μέτρο αυτό, οι καταναλωτές δεν πρόκειται να 
αποκομίσουν δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει. 
Απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 1992, στην υπόθεση Τ-19/91. 
2.II.§4. 5 208 
<Τ4> §4. Μη εφαρμογή του άρθρου 85 στους περιορισμούς εισαγωγής 
και εξαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, που είναι απόρροια νομοθετικών 
διατάξεων4 
316. Με την προσφυγή επιδιωκόταν η μερική ακύρωση της απόφασης που είχε 
εκδώσει η Επιτροπή στην υπόθεση Ijsselcentrale5 αναφορικά με τους 
περιορισμούς εισαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προοριζόμενης για τον εφοδιασμό 
του κοινού και την εξαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας προς τις Κάτω Χώρες, στο 
βαθμό που η απόφαση αυτή δεν εφάρμοζε το άρθρο 85 στις απαγορεύσεις εισαγωγής 
και εξαγωγής που είχαν επιβληθεί στις εταιρείες παραγωγής στο πεδίο του 
εφοδιασμού του κοινού, επειδή εκπορεύονταν από κάποιο νομοθετικό μέτρο. Στην 
απόφαση δεν εξεταζόταν ιδίως κατά πόσον οι περιορισμοί εισαγωγής μπορούσαν να 
δικαιολογηθούν βάσει του άρθρου 90, παράγραφος 2, επειδή αυτό θα συνεπαγόταν 
την εξέταση του συναφούς ολλανδικού νόμου, γεγονός που δεν αποτελούσε 
αντικείμενο της απόφασης. Η Επιτροπή είχε ωστόσο αναφέρει ότι θα κινούσε τη 
διαδικασία επί παραλείψει κατά των Κάτω Χωρών. 
317. Το Πρωτοδικείο έκρινε την προσφυγή παραδεκτή, παρά το γεγονός ότι η 
καταγγελία της Rendo αναφορικά με τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας δεν 
απορρίφθηκε, αλλά παρέμεινε εκκρεμής κατά τη διεξαγωγή της διαδικασίας επί 
παραλείψει. Στην ουσία, καθώς τα διαδικαστικά δικαιώματα που έχουν οι 
προσφεύγουσες επιχειρήσεις είναι υποδεέστερα στη διαδικασία του άρθρου 169, 
το νομικό τους καθεστώς επηρεάστηκε σαφέστατα, γεγονός που επαρκεί για να 
τους διανοίξει τη δυνατότητα να ενεργήσουν σχετικά ζητώντας την ακύρωση. 
Η προσφυγή είναι αντιθέτως απαράδεκτη, σε ό,τι αφορά τους περιορισμούς 
εξαγωγής στο πεδίο του εφοδιασμού του κοινού. Πράγματι, παρά το γεγονός ότι 
το ζήτημα εξετάζεται στην αιτιολογική βάση της απόφασης, οι αναλυτικότερες 
διατάξεις, που θα πρέπει να είναι και οι μόνες που θα ληφθούν υπόψη, δεν 
δίνουν τη δυνατότητα διάγνωσης της οριστικής θέσης της Επιτροπής. 
Το Δικαστήριο υπενθυμίζει επίσης ότι το γεγονός ότι οι προσφεύγουσες 
επιχειρήσεις κατονομάζονται στην απόφαση, δεν τους δίνει τη δυνατότητα να την 
προσβάλουν στο σύνολο της, τη στιγμή που το αντικείμενο της προσφυγής τους 
ήταν πιο περιορισμένο. Στην πραγματικότητα δεν θίγονται ατομικά από τα 
περιστατικά που υπερακοντίζουν το περιεχόμενο των αιτιάσεων τους. 
Απόφαση του Πρωτοδικείου της 18.11.1992, στην υπόθεση Rendo και λοιποί 
κατά Επιτροπής, υπόθεση Τ-16/91. 
Απόφαση της 16.01.1991, ΕΕ L 28 της 02.02.1991, σ. 32. 
2·"§4·6 209 
Τέλος, το Πρωτοδικείο υπογραμμίζει ότι δεν έχει εξουσία να απευθύνει εντολές 
στην Επιτροπή. 
Όσον αφορά την ουσία της υπόθεσης, το Πρωτοδικείο είναι της γνώμης ότι η 
Επιτροπή δεν υποχρεώνεται να διαπιστώσει κάποια παράβαση, παρά μόνο εάν το 
αντικείμενο της προσφυγής υπάγεται στις αποκλειστικές της αρμοδιότητες. Αυτή 
η περίπτωση όμως δεν ισχύει όσον αφορά το άρθρο 90, παράγραφος 2, που μπορεί 
να εφαρμοστεί από τα εθνικά δικαστήρια. Εξάλλου, όταν κάποια καταγγελία αφορά 
μία επιχείρηση στην οποία έχει ανατεθεί η διεκπεραίωση υπηρεσιών γενικότερου 
οικονομικού συμφέροντος, η Επιτροπή κατά μείζονα λόγο δεν είναι υποχρεωμένη 
να δράσει, παρά μόνο εάν η εξέταση της προσφυγής συνεπάγεται την αξιολόγηση 
του κατά πόσο η εθνική νομοθεσία είναι συμβιβάσιμη. 
Το Πρωτοδικείο είναι, εκτός των άλλων, της άποψης ότι στις περιπτώσεις που 
κάποιος περιορισμός απορρέει ταυτόχρονα από τις υφιστάμενες διατάξεις της 
εθνικής νομοθεσίας και από τη συμφωνία που έχει συναφθεί μεταξύ των 
επιχειρήσεων, η εξέταση θα πρέπει κατά πρώτο λόγο να επικεντρώνεται στη 
νομοθεσία αυτή, με εφαρμογή της διαδικασίας επί παραλείψει, επειδή η συμφωνία 
παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα μόνο στο βαθμό που περιέχει περιορισμούς οι 
οποίοι υπερβαίνουν τα όρια του νόμου. Στην περίπτωση αυτή θα επηρεαζόταν η 
κατάσταση της προσφεύγουσας επιχείρησης, χωρίς ωστόσο η προτεραιότητα που 
δίνεται στη διαδικασία επί παραλείψει να παρεμποδίζει να παραμείνει η 
προσφυγή εκκρεμής ενώπιον της Επιτροπής και να εξεταστεί επομένως στη 
συνέχεια. 
Τέλος, στην προκειμένη περίπτωση, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι η Επιτροπή 
δεν εξέτασε κατά πόσον οι περιορισμοί εισαγωγής ήταν δικαιολογημένοι βάσει 
της διάταξης του άρθρου 90, παράγραφος 2 και ότι ισοδυναμούσαν, ως εκ τούτου, 
με παράβαση του άρθρου 85, όσο καιρό δεν είχε αποφασιστεί το θέμα αυτό. Το 
Δικαστήριο δεν συμπαρατάχθηκε επομένως με τη θέση των προσφευγουσών 
επιχειρήσεων οι οποίες ήταν της άποψης ότι η συμφωνία παρέμενε προσωρινά 
ισχυρή, επί όσο χρονικό διάστημα το άρθρο 90, παράγραφος 2 δεν κηρυσσόταν 
ανεφάρμοστο. 
2.II.§5. 7 210 
<Τ4> §5. Απόρριψη της εξαίρεσης ενός συστήματος επιβεβλημένων 
τιμών πώλησης για τα εισαγόμενα βιβλία 
318. Στην υπόθεση Publishers Association κατά Επιτροπής**, το Πρωτοδικείο 
είχε να εξετάσει το ζήτημα κατά πόσον ήταν δικαιολογημένη η άρνηση να 
χορηγηθεί κάποια εξαίρεση για τις συμφωνίες που κοινοποιήθηκαν από την 
προαναφερθείσα ένωση. Η Publishers Association, στην οποία συμμετέχει η 
συντριπτική πλειοψηφία των εκδοτών του Ηνωμένου Βασιλείου, είχε στην ουσία 
θέσει σε εφαρμογή ένα σύστημα πώλησης των βιβλίων σε όλη τη χώρα, σε 
συλλογικά επιβεβλημένες τιμές. Η Επιτροπή έκρινε ότι οι συμφωνίες αυτές, στο 
βαθμό που εφαρμόζονταν στο εμπόριο βιβλίων μεταξύ των κρατών μελών, ήταν 
αντίθετες με το άρθρο 85, παράγραφος 1 της Συνθήκης και ότι δεν μπορούσαν να 
εξαιρεθούν, επειδή συνεπάγονταν μη απαραίτητους περιορισμούς'. 
Το κυριότερο επιχείρημα των προσφευγουσών επιχειρήσεων ήταν η έλλειψη 
αιτιολόγησης της απόφασης. Το επιχείρημα αυτό απορρίφθηκε ωστόσο από το 
Πρωτοδικείο, που επιβεβαίωσε την απόφαση αυτή σε όλα τα σημεία. 
Στην απόφαση του το Πρωτοδικείο υπενθύμισε ότι στις κοινοποιούσες 
επιχειρήσεις εναπόκειται να καταδείξουν ότι η συμφωνία τους πληροί όλους τους 
όρους του άρθρου 85, παράγραφος 3 της Συνθήκης, ενώ η Επιτροπή έχει την 
ευχέρεια, μέχρι το στάδιο της οριστικής έγκρισης της απόφασης, να ελέγξει 
κατά πόσον λείπει κάποιος από τους προαναφερθέντες όρους. 
Στην προκειμένη περίπτωση εξάλλου η Επιτροπή θεώρησε δικαιολογημένα ότι 
κανένα στοιχείο δεν δικαιολογούσε το ότι το σύστημα επιβεβλημένων τιμών 
όφειλε να είναι συλλογικό. Στην ουσία τόσο οι εκδότες, όσο και τα 
βιβλιοπωλεία θα μπορούσαν να συνεχίσουν τις δραστηριότητες τους στο πλαίσιο 
ενός συστήματος στο οποίο κάθε εκδότης θα διατύπωνε σε ατομική βάση τους 
όρους πώλησης του. 
6 Απόφαση της 9ης Ιουλίου 1992, υπόθεση Τ-66/89. 
7 Απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 1988, βλ. Δέκατη ογδόη έκθεση επί της 
πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 52. 
2.II.§6. 8 L- ' M 
<Τ4> §6. Η έννοια του επηρεασμού του διακρατικού εμπορίου 
319. Στην υπόθεση της επίπεδης υάλου**, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η σύμπραξη 
στην οποία είχαν καταλήξει οι σημαντικότερες ιταλικές επιχειρήσεις παραγωγής 
επίπεδης υάλου αναφορικά με τις τιμές και τους όρους πώλησης θα μπορούσε 
οπωσδήποτε να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. 
320. Στο πλαίσιο της ποινικής δίωξης που ασκήθηκε σε βάρος ενός καθηγητή σε 
κάποια σχολή οδηγών ο οποίος είχε παραβεί τη νομοθεσία που του απαγόρευε να 
δίνει μαθήματα οδήγησης στο έδαφος κάποιου άλλου δήμου εκτός του δήμου στον 
οποίο η σχολή οδήγησης έχει την έδρα της, το Tribunal de relaçâo της 
Λισαβώνας υπέβαλε στο Δικαστήριο το προδικαστικό ερώτημα κατά πόσον το άρθρο 
85, παράγραφος 1 της Συνθήκης αντιτίθεται στην αντίστοιχη αυτή ρύθμιση. 
Το Δικαστήριο αποφάνθηκε αρνητικά9, υπενθυμίζοντας ότι, εάν, βάσει του 
δεύτερου εδαφίου του άρθρου 5 της Συνθήκης, τα κράτη υποχρεώνονται να μην 
θεσπίσουν ή να διατηρήσουν σε ισχύ μέτρα που ενδέχεται να εξαλείψουν τα 
τελεσφόρα αποτελέσματα των κανόνων του ανταγωνισμού, το άρθρο 85 εφαρμόζεται 
μόνο στο μέτρο που οι πρακτικές με τις οποίες καταστρατηγείται ο ανταγωνισμός 
ενδέχεται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Ο όρος αυτός όμως 
θα είχε εκπληρωθεί, μόνο εάν είχε εξακριβωθεί ότι οι διατάξεις της εθνικής 
νομοθεσίας είχαν ως αποτέλεσμα να τεθεί φραγμός στην πρόσβαση νέων 
ανταγωνιστών στην αγορά, γεγονός που δεν ισχύει για τις διατάξεις της εν λόγω 
νομοθεσίας. 
Απόφαση της 10ης Μαρτίου 1992, συνεκδικαζόμενες υποθέσεις Τ-68/89, τ-
77/89 και Τ-78/89, Societa Italieno Vetro, Fabbricca Pisana και PPG 
Vernante Pennitalia κατά Επιτροπής. 
Απόφαση της 19ης Μαρτίου 1993, υπόθεση C-60/91, José Antonio Batista 
Morais. 
2.II.§7. 9 212 
<Τ4> §7. Κατάχρηση συλλογικής δεσπόζουας θέσης 
321. Το Πρωτοδικείο εξέδωσε στις 10 Μαρτίου 1990 την απόφαση του στην υπόθεση 
της επίπεδης υάλου!° αναφορικά με μία απόφαση της Επιτροπής της 7ης 
Δεκεμβρίου 1988H. 
Με την απόφαση αυτή είχε διαπιστωθεί ότι τρεις ιταλοί παραγωγοί επίπεδης 
υάλου είχαν παραβιάσει το άρθρο 85 της Συνθήκης εναρμονίζοντας τις τιμές τους 
και όρους πωλήσεων έναντι των κυριότερων ιταλών χονδρεμπόρων του ομίλου Fiat 
και ενός άλλου πελάτη, αλλά και καθορίζοντας ποσοστώσεις γι'αυτούς τους δύο 
τελευταίους πελάτες και, τέλος, ανταλλάσσοντας τα προϊόντα τους, ούτως ώστε 
να καταλήξουν σε καταμερισμό της αγοράς. Η Επιτροπή έκρινε επιπλέον ότι οι 
προαναφερόμενες επιχειρήσεις είχαν κατοχυρώσει τη συλλογική δεσπόζουσα τους 
θέση, στο βαθμό που στερούσαν από τους πελάτες τους τη δυνατότητα να θέσουν 
τους προμηθευτές τους σε ανταγωνισμό τιμών μεταξύ τους, αφενός, και στο μέτρο 
που καθόρισαν ποσοστώσεις για τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, αφετέρου. 
Το κυριότερο συμπέρασμα που απορρέει από την απόφαση του Δικαστηρίου (σημεία 
357 έως 360) είναι η αποδοχή ότι το άρθρο 86 είναι δυνατόν να παραβιαστεί από 
μία συλλογική δεσπόζουσα θέση. Το γεγονός αυτό συντελείται όταν δύο ή 
περισσότερες ανεξάρτητες οικονομικές μονάδες συνενώνονται με τέτοιους 
οικονομικούς δεσμούς σε μία εξειδικευμένη αγορά, ούτως ώστε να κατέχουν από 
κοινού δεσπόζουσα θέση, σε συνάρτηση με τους άλλους οικονομικούς φορείς. Το 
Πρωτοδικείο ανέφερε ως παράδειγμα για την ύπαρξη τέτοιων δεσμών το γεγονός 
ότι οι προαναφερθείσες επιχειρήσεις κατείχαν από κοινού (συνάπτοντας 
συμφωνίες ή εκχωρώντας άδειες εκμετάλλευσης) το τεχνολογικό προβάδισμα σε 
σχέση με τους ανταγωνιστές τους. Το Δικαστήριο στηρίχθηκε επίσης στις 
διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86, με τις οποίες θεσπίζεται ότι οι 
ναυτιλιακές διασκέψεις αντιστρατεύονται το άρθρο 85, παράγραφος 1. 
10 Αναφέρθηκε προηγουμένως. 
11 Δέκατη Ογδοη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 48. 
2.II.§7. 10 213 
Για να εξακριβωθεί ωστόσο η παράβαση του άρθρου 86 της Συνθήκης, δεν αρκεί η 
επανάληψη των στοιχείων που συνιστούν παράβαση του άρθρου 85 της Συνθήκης. 
Στην προκειμένη περίπτωση, το. Πρωτοδικείο δεν θεώρησε παρόλα αυτά ότι 
στοιχειοθετήθηκαν όλες οι επίμαχες παραβιάσεις και ακύρωσε την απόφαση έναντι 
της μίας επιχείρησης, ενώ την ακύρωσε επίσης εν μέρει, σε ό,τι αφορά τις δύο 
άλλες, μειώνοντας ανάλογα τα πρόστιμα. Από την απόφαση αυτή απορρέει ένα 
δεύτερο σημαντικό συμπέρασμα, που συνίσταται ακριβώς στην εξαιρετική βαρύτητα 
που πρέπει να προσδίδεται στα αποδεικτικά στοιχεία και στην προσκόμιση τους 
σε μία απόφαση της Επιτροπής. 
2. I I .§8. 11 / r· Λ \ 
L·. ι 
<T4> §8, Διαδικαστικά Εητήυατα 
<T6> α) ΈλλείΦη απόφασης 
322. Οι εσωτερικοί κανόνες λειτουργίας της Επιτροπής είχαν ιδιάζουσα σημασία 
για την υπόθεση PVC. Σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 12 των εν λόγω 
κανόνων, οι πράξεις που εγκρίνονται από την Επιτροπή κυρώνονται στη γλώσσα ή 
τις γλώσσες που είναι δεσμευτικές, με τις υπογραφές του Προέδρου και του 
Εκτελεστικού Γραμματέα. 
Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι οι κανόνες αυτοί(1^) είχαν παραβιαστεί. 
Όπως διαπίστωσε κατ'αρχήν το Πρωτοδικείο, τα σχέδια αποφάσεων που είχαν 
υποβληθεί στην αγγλική, γαλλική και γερμανική γλώσσα στην Επιτροπή στις 14 
Δεκεμβρίου 1988 διέφεραν από τις αποφάσεις που κοινοποιήθηκαν τελικά στις 
εταιρείες. Οι διαφορές αυτές θεωρήθηκε ότι ήταν σημαντικότερες από απλές 
γλωσσικές διορθώσεις και ότι επηρέαζαν τόσο την επιχειρηματολογία, όσο και 
το λειτουργικό σκέλος των αποφάσεων. Το Πρωτοδικείο κατέληξε για το λόγο αυτό 
στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω τροποποιήσεις ήταν αντίθετες προς τη βασική 
αρχή του απαράλλακτου του εγκεκριμένου μέτρου και ότι παραβίαζαν, ως εκ 
τούτου, το άρθρο 190 της Συνθήκης ΕΟΚ^13). 
Το Πρωτοδικείο έκρινε, δευτερευόντως, ότι ο επιφορτισμένος Επίτροπος δεν ήταν 
αρμόδιος να εκδώσει τις επίμαχες αποφάσεις. Όπως προκύπτει από τα πρακτικά 
της συνεδρίασης της Επιτροπής, οι αποφάσεις δεν εγκρίθηκαν στην ολλανδική και 
ιταλική γλώσσα που αποτελούσαν τα αυθεντικά κείμενα με την έννοια του άρθρου 
12 των διαδικαστικών κανόνων. Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι το άρθρο 27 των 
κανόνων αυτών δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να εκχωρήσει περαιτέρω την 
προετοιμασία ανάλογων κειμένων. Για το λόγο αυτό, ο Επίτροπος δεν ήταν 
αρμόδιος να υπογράψει τις αποφάσεις στις γλώσσες αυτές. Επιπλέον, κατά την 
άποψη του Πρωτοδικείου, ο Επίτροπος δεν ήταν αρμόδιος να υπογράψει, λόγω των 
χρονικών περιστάσεων. Όταν, την τελευταία μέρα που εξέπνεε η θητεία του, ο 
αρμόδιος Επίτροπος υπέγραψε τις επιστολές με τις οποίες κοινοποιήθηκαν τα 
επίμαχα μέτρα, οι ποικίλες γλωσσικές εκδοχές των μέτρων αυτών δεν είχαν ακόμη 
(12) PVC, 27 Φεβρουαρίου 1992, Υποθέσεις Τ-79, 84, 86, 89, 91, 92, 94, 96, 
98, 102 και 104/89, στη Συλλογή των αποφάσεων του Δικαστηρίου των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Ι Ι—499 και επόμενα. 
(13) Ηνωμένο Βασίλειο κατά Συμβουλίου, Υπόθεση 131/86, Συλλογή των αποφάσεων 
του Δικαστηρίου 1988, σ. 905. 
2. II. §8. 12 *- I D 
οριστικοποιηθεί και δεν ήταν επομένως δυνατόν να κοινοποιηθούν. Οπως 
διευκρίνισε το Πρωτοδικείο, το ελάττωμα αυτό θα μπορούσε να έχει διορθωθεί, 
εάν η Επιτροπή καταδείκνυε ότι οι υπογραφές τους αφορούσαν μόνο τα αντίγραφα 
των αποφάσεων που είχαν κοινοποιηθεί στις επιχειρήσεις και ότι τα πρωτότυπα 
είχαν υπογραφεί από ένα δεόντως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Η Επιτροπή δεν 
κατόρθωσε ωστόσο να προσκομίσει τα πρωτότυπα των προαναφερθεισών αποφάσεων. 
Οι αλλαγές των κειμένων και η έλλειψη αρμοδιότητας της αρχής που εξέδωσε τα 
μέτρα θα μπορούσαν να έχουν θεωρηθεί λόγοι ακύρωσης των αποφάσεων. Σε 
αντίθεση προς αυτό το Πρωτοδικείο εξέτασε όμως τα επιχειρήματα των αιτούντων, 
όσον αφορά το ανυπόστατο των μέτρων. Σύμφωνα με το Πρωτοδικείο, ένα μέτρο 
ενδέχεται να κηρυχθεί ανυπόστατο όταν πάσχει από ιδιαίτερα σοβαρές και 
πρόδηλες ελλείψεις. Η επίκληση του ανυπόστατου χαρακτήρα του μέτρου 
σχετίζεται με ένα ζήτημα δημοσίου συμφέροντος που ενδέχεται να θεμελιωθεί σε 
οποιαδήποτε χρονική στιγμή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας και το οποίο το 
Δικαστήριο οφείλει να εγείρει αυτεπαγγέλτως. Υπό το φως των σοβαρών ελλείψεων 
που είχαν ήδη εξακριβωθεί, το Πρωτοδικείο διέταξε την Επιτροπή να προσκομίσει 
την απόφαση της Επιτροπής στην πρωτότυπη και αυθεντική μορφή της. Τα μόνα 
έγγραφα που υπέβαλε η Επιτροπή ήταν τα σχέδια αποφάσεων σε τρεις γλώσσες, δύο 
αποσπάσματα πρακτικών και η επιστολή της 5ης Ιανουαρίου 1989, που έφερε την 
υπογραφή του Επιτρόπου. 
Οπως διέγνωσε το Πρωτοδικείο, δεν ήταν επομένως δυνατόν να διαπιστωθεί εάν 
είχε τηρηθεί η διάταξη του άρθρου 12. Η διάταξη αυτή έχει καίρια σημασία για 
τη νομική βεβαιότητα όλων εκείνων που υπόκεινται σε μέτρα που υιοθετούνται 
από την Επιτροπή με την πλήρη σύνθεση της, ακριβώς επειδή μόνο ένα μέτρο που 
έχει υιοθετηθεί από όλη την Επιτροπή, το οποίο κυρώνεται δεόντως με την 
καταχώρηση του στα πρακτικά της συνεδρίασης, δίνει τη δυνατότητα να υπάρχει 
βεβαιότητα σχετικά με την ύπαρξη του μέτρου και το περιεχόμενο του και να 
κατοχυρώνεται ότι συμβαδίζει επακριβώς με τις προθέσεις της Επιτροπής. Η 
σημασία που έχει η διαδικασία πιστοποίησης της γνησιότητας επιβεβαιώνεται και 
από το γεγονός ότι τα φυσικά και νομικά πρόσωπα μπορεί να βασίζονται στους 
διαδικαστικούς κανόνες του οργάνου, στο βαθμό που οι διατάξεις των κανόνων 
θεσπίζουν δικαιώματα και συμβάλλουν στην κατοχύρωση της νομικής βεβαιότητας 
για τα πρόσωπα αυτά. Το Πρωτοδικείο παρέπεμψε σε συνάρτηση με το θέμα αυτό 
στις διατάξεις του άρθρου 192 της Συνθήκης ΕΟΚ, που επιτρέπουν στα εθνικά 
δικαστήρια να ελέγχουν τη γνησιότητα των κοινοτικών μέτρων. 
Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η έλλειψη κύρωσης στο πλαίσιο της συγκεκριμένης 
περίπτωσης είχε ως αποτέλεσμα να μην είναι πλέον επακριβώς σε θέση να 
προσδιορίσει την ημερομηνία, το περιεχόμενο και την αρχή που εξέδωσε τα 
°^6 2.II.§8. 13 v ί_ [ 
μέτρα. Οπως συμπέρανε το Πρωτοδικείο, τα εν λόγω μέτρα δεν θα μπορούσαν να 
θεωρηθούν αποφάσεις, με την έννοια του άρθρου 189 της Συνθήκης ΕΟΚ. Οι 
αιτήσεις στρέφονταν ως εκ τούτου κατά ανυπόστατων αποφάσεων και απορρίφθηκαν 
ως απαράδεκτες. 
Η Επιτροπή διαφωνεί ουσιαστικά με όλα τα συμπεράσματα του Πρωτοδικείου και 
άσκησε προσφυγή για το λόγο αυτό κατά της προαναφερθείσας απόφασης. 
<Τ6> β) Εξουσίες της Επιτροπής να απορρίψει κάποια καταγχελ_ία 
323. Αφορμή για την υπόθεση T-24/90i4 αποτέλεσε η απόφαση της επιχείρησης 
BMW Italia να μην ανανεώσει τη σύμβαση άδειας εκμετάλλευσης της εταιρείας 
AUTOMEC για τη διανομή αυτοκινήτων οχημάτων BMW στην επαρχία του Τρεβίζο. Η 
εταιρεία αυτή υπέβαλε καταγγελία στην Επιτροπή, επικαλούμενη το επιχείρημα 
ότι η στάση της BMW έναντ ί της συνιστούσε παράβαση του άρθρου 85 της 
Συνθήκης. Στην ουσία η εταιρεία θεωρούσε ότι το σύστημα διανομής της BMW 
αποτελούσε σύστημα επιλεκτικής διανομής, με την έννοια που δίνεται στον 
κανονισμό αριθ. 123/85 και ότι η ίδια πληρούσε τα απαιτούμενα κριτήρια. Κατά 
συνέπεια, η AUTOMEC ζήτησε από την Επιτροπή να διατάξει την BMW να εκτελέσει 
τις παραγγελίες που της έχει διαβιβάσει και να την εξουσιοδοτήσει να 
εκμεταλλεύεται τα σήματα BMW. 
Η προσφυγή της AUTOMEC απορρίφθηκε τελικά στις 28 Φεβρουαρίου 1990 με απόφαση 
του αρμόδιου Επιτρόπου για τα θέματα του ανταγωνισμού, ο οποίος βασίστηκε 
ιδίως στο σκεπτικό ότι η υπόθεση μπορούσε να διευθετηθεί με απόφαση των 
εθνικών δικαστηρίων. Κατά της απόφασης αυτής η AUTOMEC άσκησε την προσφυγή 
που απορρίφθηκε ως αβάσιμη, με την εκτεθείσα απόφαση. 
Το θέμα που είχε καταρχήν να κρίνει το Πρωτοδικείο ήταν εάν η Επιτροπή έχει 
τη διακριτική ευχέρεια να απορρίπτει τις καταγγελίες που της υποβάλλονται ή, 
αντιθέτως, εάν υποχρεώνεται να κινήσει τη σχετική έρευνα, κάθε φορά που της 
υποβάλλεται κάποια καταγγελία. 
Η πρακτική εμβέλεια του θέματος αυτού είναι τεράστια. 
Το Πρωτοδικείο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη 
να εξετάζει όλες τις καταγγελίες. Πράγματι, οι προσφεύγοντες δεν δικαιούνται 
να ζητήσουν την έκδοση κάποιας απόφασης αναφορικά με την τέλεση ή μη της 
14 Απόφαση της 18.09.1992, Automec SRC κατά Επιτροπής. 
^17 
2.II.§8. 14 
παράβασης που επικαλούνται - με εξαίρεση τις περιπτώσεις που το αντικείμενο 
της προσφυγής υπάγεται στις αποκλειστικές αρμοδιότητες της Επιτροπής, όπως η 
ανάκληση κάποιας εξαίρεσης. 
Επομένως, εναπόκειται στην Επιτροπή να καθορίζει τις προτεραιότητες 
αντιμετώπισης των προσφυγών. 
Η Επιτροπή οφείλει βεβαίως, σε κάθε περίπτωση, να αξιολογήσει προσεκτικά τα 
πραγματικά και νομικά περιστατικά που της γνωστοποιεί ο προσφεύγων. Στην 
προκειμένη περίπτωση, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι είχε πληρωθεί ο όρος αυτός. 
Το δεύτερο ζήτημα με το οποίο ασχολήθηκε το Πρωτοδικείο στο πλαίσιο αυτό δεν 
είχε υποδεέστερη σημασία: νομιμοποιείται άραγε η Επιτροπή, κατά τον 
προσδιορισμό του βαθμού προτεραιότητας των υποθέσεων της, να παραπέμπει στο 
κοινοτικό συμφέρον; 
Το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε επίσης καταφατικά αναφορικά με το ζήτημα αυτό, 
επειδή η Επιτροπή αποτελεί διοικητική αρχή, που πρέπει να ενεργεί χάριν του 
δημοσίου συμφέροντος. 
Οπως διευκρίνισε το Πρωτοδικείο, η παραπομπή αυτή δεν μπορεί να γίνεται 
αφηρημένα. Η Επιτροπή υποχρεούται να παραθέτει τα πραγματικά και νομικά 
περιστατικά που την ώθησαν στο συμπέρασμα ότι δεν στοιχειοθετείται επαρκώς το 
κοινοτικό συμφέρον. Στην Επιτροπή εναπόκειται ιδίως να συνεκτιμήσει τη 
βαρύτητα που έχει η επίμαχη παράβαση για τη λειτουργία της κοινής αγοράς, την 
πιθανότητα ότι θα μπορέσει να στοιχειοθετήσει την ύπαρξη της και την έκταση 
των αναγκαίων μέτρων έρευνας. 
Η Επιτροπή'νομιμοποιείται επίσης να λάβει υπόψη της τη συγκεκριμένη 
δυνατότητα ότι η παρέμβαση του εθνικού δικαστή επιτρέπει την αρμοτούσα 
εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1. 
Τέλος, το Πρωτοδικείο παρατήρησε ότι η ύπαρξη ενός κανονισμού θέσπισης 
απαλλαγών, στην υποθετική περίπτωση που θα ήταν εφαρμοστέος, συνιστούσε 
στοιχείο που θα μπορούσε να λάβει υπόψη της η Επιτροπή, συνεκτιμώντας το 
κοινοτικό δημόσιο συμφέρον να προβεί στη σχετική έρευνα. Στην ουσία, ο κύριος 
στόχος των κανονισμών που θεσπίζουν απαλλαγές είναι να περιοριστεί η 
κοινοποίηση και η ατομική εξέταση των συμφωνιών που συνάπτονται στον εκάστοτε 
τομέα δραστηριοτήτων. Η ύπαρξη των κανονισμών αυτών διευκολύνει εξάλλου την 
εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού από τον εθνικό δικαστή. 
/ 0 1ft 
2.II.§8. 15 / Ζ- l ^ 
Η διεξοδικότατη ανάλυση από το Δικαστήριο των εξουσιών που έχει η Επιτροπή να 
απορρίπτει τις σχετικές καταγγελίες αποτέλεσε για το Πρωτοδικείο την αφορμή 
να επιβεβαιώσει, ευθυγραμμιζόμενο με την προγενέστερη νομολογία και ιδίως με 
την απόφαση Delimitisl^ τον ουσιαστικό ρόλο που είναι σε θέση να 
διαδραματίσουν οι εθνικοί δικαστές κατά την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου 
του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή έλαβε πλήρως υπόψη της την εξέλιξη αυτή στην 
ανακοίνωση της αναφορικά με το θέμα. 
<Τ6> γ) Προσφυγή επί παραλείψει κατά της απόρριψης μιας καταγγελίας 
από την Επιτροπή 
324. Το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε σε μία απόφαση του της 18ης Σεπτεμβρίου 
αναφορικά με μία προσφυγή επί παραλείψει και επί καταβολή αποζημίωσης κατά 
της πρακτικής που οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις θεωρούσαν ότι συνιστούσε 
αποχή της Επιτροπής σε μία υπόθεση όπου ισχυρίζονταν ότι υπήρχε σύμπραξη 
μεταξύ των εισαγωγέων 5 ιαπωνικών εργοστασίων κατασκευής αυτοκινήτων στη 
Γαλλία, σύμπραξη που είχε συνομολογηθεί υπό την αιγίδα της γαλλικής 
κυβέρνησης και η οποία στόχευε στην παρεμπόδιση της εισαγωγής των αυτοκινήτων 
άλλων ιαπωνικών εργοστασίωνί6. Η Επιτροπή απέρριψε την καταγγελία 
επικαλούμενη το ότι οι επιχειρήσεις κατά των οποίων στρεφόταν η προσφυγή δεν 
είχαν ελευθερία δράσης στην προκειμένη περίπτωση. Η απορριπτική αυτή απόφαση 
εκδόθηκε ωστόσο έπειτα από την υποβολή της προσφυγής επί παραλείψει. Το 
Πρωτοδικείο έκρινε ότι η φύση της προσφυγής αυτής συνίσταται στον εξαναγκασμό 
της παραλείπουσας αρχής να ενεργήσει βάσει του άρθρου 176. Η εν λόγω προσφυγή 
καθίσταται ως εκ τούτου άνευ αντικειμένου, εάν το συγκεκριμένο όργανο 
ενέργησε έπειτα από την υποβολή της προσφυγής και πριν από την έκδοση της 
απόφασης, όπως στην προκειμένη περίπτωση. 
Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η προσφυγή επί καταβολή αποζημίωσης ήταν 
απαράδεκτη, καθώς οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις δεν είχαν αιτιολογήσει την 
επικαλούμενη ζημία. Το Δικαστήριο επιβάρυνε αντιθέτως την Επιτροπή με το 
κύριο σκέλος των δαπανών, εξαιτίας του καθυστερημένου χαρακτήρα των ενεργειών 
της. 
15 Απόφαση της 28.02.1991, υπόθεση C-234/89. 
16 Υπόθεση Τ-28/90, Asia Motor France κατά Επιτροπής. 
2.II.§8. 16 L·- ι 7 
<Τ6> δ) Εξουσίες της Επιτροπής να θεσπίζει προσωρινά μέτρα 
325. Με την απόφαση του της 24ης Ιανουαρίου (υποθ. Τ-44/90, La Cinq), το 
Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση βάσει της οποίας η Επιτροπή είχε αρνηθεί να 
θεσπίσει προσωρινά μέτρα, συνεπεία της καταγγελίας που υπέβαλε ένας γαλλικός 
τηλεοπτικός δίαυλος, η la Cinq, ο οποίος ήταν της γνώμης ότι οι ενέργειες της 
Union Européenne de Radiodiffusion (UER) (Ευρωπαϊκής Ενωσης Ραδιοφωνίας) 
παραβίαζαν τα άρθρα 85 και 86. 
Κατά την άποψη της la Cinq, παρά το γεγονός ότι πληρούσε τους απαιτούμενους 
όρους για να καταστεί μέλος του εν λόγω οργανισμού (στοιχείο που θα της είχε 
δώσει τη δυνατότητα πρόσβασης στο δίκτυο της Eurovision όσον αφορά τις 
ειδήσεις και τα αθλητικά προγράμματα), τα όργανα της UER εναντιώθηκαν στην 
προσχώρηση της, εφαρμόζοντας διακρίσεις σε βάρος της. 
Η Επιτροπή είχε αρνηθεί να ανταποκριθεί ευνοϊκά στην καταγγελία αυτή, 
επικαλούμενη το λόγο ότι, αφενός μεν, η τέλεση εκ προοιμίου κάποιας παράβασης 
δεν προέκυπτε από τη συνοπτική εξέταση των πραγματικών περιστατικών και ότι, 
αφετέρου, δεν είχε προκληθεί καμιά ανεπανόρθωτη ζημία σε βάρος της la cinq, 
που είχε οπωσδήποτε κατορθώσει να αποκτήσει συμβατική πρόσβαση στο δίκτυο της 
UER. 
Στο προοίμιο της απόφασης του, το Πρωτοδικείο υπενθύμισε ότι για τη θέσπιση 
προσωρινών μέτρων απαιτείται μόνον να πληρούνται δύο όροι: αφενός μεν να 
εφαρμόζονται πρακτικές που είναι σε θέση να αποτελέσουν, εκ πρώτης όψεως, 
παράβαση κατά των κανόνων του ανταγωνισμού και, αφετέρου, να διαγράφεται ο 
κίνδυνος πρόκλησης σοβαρής και ανεπανόρθωτης ζημίας. Για το Δικαστήριο, η 
έννοια της επείγουσας φύσης περικλείεται στον δεύτερο όρο. 
Αφού προηγουμένως προέβη στις διευκρινίσεις αυτές, το Δικαστήριο εκτίμησε ότι 
η Επιτροπή διέπραξε στην προκειμένη περίπτωση δύο νομικά σφάλματα. 
Πρώτα απ'όλα, σε αντίθεση με όσα είχε υποστηρίξει η Επιτροπή, ο πρώτος όρος 
δεν συνεπάγεται ότι η τέλεση σαφούς και κατάφορης παράβασης οφείλει ήδη να 
εξακριβωθεί στο στάδιο της απλής εκτίμησης, εκ πρώτης όψεως. Η απαίτηση της 
τέλεσης της συγκεκριμένης παράβασης, εκ πρώτης όψεως, δεν μπορεί στην 
πραγματικότητα να εξομοιωθεί με την απαίτηση της βεβαιότητας, με την οποία 
πρέπει να συμμορφώνεται η τελική απόφαση. 
< 210 
2. II. §8. 17 *-' 
Ο δεύτερος όρος δεν θα πρέπει εξάλλου να ερμηνεύεται κατά τρόπο που να 
συνεπάγεται ότι εκτείνεται μόνο στις ζημίες που δεν είναι δυνατόν να 
ανορθωθούν με οποιαδήποτε μεταγενέστερη απόφαση. Αρκεί απλώς και μόνο το 
γεγονός ότι η ζημία δεν είναι πλέον δυνατόν να ανορθωθεί από την απόφαση που 
η Επιτροπή θα οδηγηθεί να λάβει έπειτα από το πέρας της διοικητικής 
διαδικασίας. Τέλος, η Επιτροπή διέπραξε επίσης ένα πασιφανές σφάλμα 
εκτίμησης, λογίζοντας ότι η δυνατότητα που διανοιγόταν στην la Cinq να 
αποκτήσει συμβατικά δικαιώματα από την UER ισοδυναμούσε με προσχώρηση στον 
οργανισμό αυτό. Η Επιτροπή δεν εξεπλήρωσε έτσι την υποχρέωση που υπέχει να 
συνεκτιμά όλα τα συναφή δεδομένα της συγκεκριμένης περίπτωσης, για να 
προσδιορίσει κατά πόσο υπάρχει κίνδυνος πρόκλησης σοβαρής και ανεπανόρθωτης 
ζημίας. 
Παρά το ότι ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής, η προαναφερθείσα απόφαση 
ενίσχυσε στην ουσία τη δυνατότητα θέσπισης μελλοντικών προσωρινών μέτρων, 
17 
ερμηνεύοντας τους όρους που διατυπώθηκαν στην απόφαση Camera Care-L' κατά 
τρόπο λιγότερο περιοριστικό από την προσέγγιση που είχε ακολουθήσει μέχρι 
τότε η Επιτροπή. 
<Τ6> ε) Συνεργασία με τις εθνικές αρχές 
326. Στην απόφαση του Direccion General de Defensa de la competencia (DGDC) 
κατά Asociacion Espanola de la Banca Privada και λοιπο(18, που εξέδωσε 
έπειτα από την υποβολή του προδικαστικού ερωτήματος από το Tribunal de 
Defensa de la Competencia, το Δικαστήριο διευκρίνισε τις δυνατότητες χρήσης 
από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού των στοιχείων που τους διαβιβάζει η 
Επιτροπή, βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 17. 
Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, η Επιτροπή διαβιβάζει χωρίς άλλη καθυστέρηση στις 
αρμόδιες εθνικές αρχές αντίγραφο των αιτήσεων και των κοινοποιήσεων που έχουν 
γίνει βάσει των άρθρων 2, 4 και 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 17 από 
επιχειρήσεις, καθώς και των σημαντικότερων εγγράφων που της έχουν απευθυνθεί, 
στα οποία συγκαταλέγονται και οι αιτήσεις παροχής πληροφοριών που έχουν 
σταλεί στις εν λόγω επιχειρήσεις, βάσει του άρθρου 11 του ιδίου κανονισμού. 
17 Camera Care Ltd κατά Επιτροπής, 792/79R, Συλλογή 1980, 119. 
18 Απόφαση της 16ης Ιουλίου 1992 στην υπόθεση C-67/91, την καλούμενη 
υπόθεση των ισπανικών τραπεζών. 
2.II.§8. 18 Ζ. L· °Ί 
Στην προκειμένη περίπτωση, οι ισπανικές τράπεζες ήταν της γνώμης ότι η DGDC 
όφειλε να έχει κινήσει εναντίον τους τη διαδικασία κατασταλτικής δίωξης, λόγω 
παράβασης των διατάξεων της ισπανικής νομοθεσίας, βάσει των πληροφοριών που 
είχε συλλέξει όχι μόνον η ίδια, αλλά και η Επιτροπή. 
Το δικαστήριο που παρέπεμψε το θέμα έθεσε το ερώτημα κατά πόσον η αρμόδια 
εθνική αρχή που είναι επιφορτισμένη με την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 έχει 
τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες που της δίνονται από την 
Επιτροπή, συνεπεία κάποιας αίτησης παροχής στοιχείων ή κοινοποίησης, όταν 
εφαρμόζει είτε αποκλειστικά και μόνον τις εθνικές της ρυθμίσεις στα θέματα 
του ανταγωνισμού, είτε μόνο τις κοινοτικές ρυθμίσεις αναφορικά με τα ζητήματα 
αυτά, είτε από κοινού τις εθνικές και τις κοινοτικές ρυθμίσεις. 
Στην απάντηση του, το Δικαστήριο δεν διέκρινε ανάλογα με τον εθνικό, 
κοινοτικό ή κοινό χαρακτήρα των κανόνων που τέθηκαν σε εφαρμογή. 
Βασιζόμενο ιδίως στη γενικότερη οικονομία των διατάξεων του κανονισμού αριθ. 
17, το Δικαστήριο αποφάνθηκε αρνητικά και στις τρεις περιπτώσεις. Το 
Δικαστήριο διέγνωσε ιδίως ότι οι πληροφορίες που χορηγούνται στις εθνικές 
αρχές από την Επιτροπή τους κοινοποιούνται βάσει των διατάξεων ενός 
κανονισμού που δεν σχετίζεται με τις διαδικασίες που εφαρμόζουν οι αρμόδιες 
αρχές των κρατών μελών, και μάλιστα ακόμα και στις περιπτώσεις εκείνες που 
αντικείμενο των διαδικασιών αυτών είναι η υλοποίηση των διατάξεων των άρθρων 
85, παράγραφος 1, και 86. Οι διαδικασίες που έθεσαν σε εφαρμογή οι εν λόγω 
αρχές διακρίνονται στην πραγματικότητα από τις αντίστοιχες διαδικασίες που 
κίνησε η Επιτροπή, ενώ η συλλογή των αποδεικτικών στοιχείων από τις εν λόγω 
αρχές διέπεται από τους κανόνες που θεσπίζονται από το εθνικό δίκαιο. Ακόμη 
και η υλοποίηση των διατάξεων των άρθρων 85, παράγραφος 1 και 86 από τις 
εθνικές αρχές συντελείται με βάση τους εθνικούς διαδικαστικούς κανόνες. 
Ο κανονισμός αριθ. 17 επιβάλλει, εξάλλου, στις αρμόδιες αρχές των κρατών 
μελών και στους λειτουργούς τους την υποχρέωση να μην κοινοποιούν 
εμπιστευτικές πληροφορίες. Η διάταξη αυτή μετουσιώνει με τον τρόπο αυτό στο 
πεδίο εφαρμογής της την ευρύτερη υποχρέωση σεβασμού του επαγγελματικού 
απορρήτου που επιβάλλεται από το άρθρο 214 της Συνθήκης. Με τη αυτή ακριβώς 
έννοια, το Δικαστήριο επικαλέστηκε επίσης το σεβασμό των δικαιωμάτων 
υπεράσπισης, ο οποίος απαγορεύει εξίσου σε οποιαδήποτε άλλη αρχή, εκτός από 
την Επιτροπή, να χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες που έχουν περισυλλέγεί βάσει 
του κανονισμού αριθ. 17 στο πλαίσιο διαδικασιών που δεν διέπονται από τις 
διατάξεις του κανονισμού αυτού. 
2·"·»8·19 222 
/' 
το Δικαστήριο μετρίασε ωστόσο την αυστηρότητα της απαγόρευσης του, κάνοντας 
αποδεκτό οι εθνικές αρχές που παραλαμβάνουν τα στοιχεία αυτά να τα 
αντιμετωπίζουν ως δείκτες που είναι δυνατόν να ληφθούν υπόψη για να 
δικαιολογηθεί η κίνηση της εθνικής διαδικασίας. Για να μπορέσουν πάντως τα 
πραγματικά περισταστικά που μνημονεύονται στις πληροφορίες αυτές να 
αποτελέσουν βάσιμα αντικείμενο κάποιας εθνικής διαδικασίας, πρέπει παρόλα 
αυτά να προσκομιστεί η σχετική απόδειξη όχι με βάση τα έγγραφα που 
περισυλλέγει η Επιτροπή, αλλά με τα αποδεικτικά μέσα που προσιδιάζουν στο 
εθνικό δίκαιο τηρώντας τις εγγυήσεις που θεσπίζονται από το δίκαιο αυτό. 
<Τ6> στ) Ορο ι εφαρμογής του άρθρου 15, παράγραφος 6, 
του κανονισμού αριθ. 17 
327. Με την απόφαση του Πρωτοδικείου στην υπόθεση Vichy19 επιβεβαιώθηκε η 
έκταση των εξουσιών που αντλεί η Επιτροπή από το άρθρο 15, παράγραφος 6, ενώ 
δόθηκαν ταυτόχρονα ορισμένες διευκρινίσεις αναφορικά με τις λεπτομέρειες 
εφαρμογής της διάταξης αυτής. 
Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι η πράξη που θεσπίζεται βάσει του άρθρου 
15, παράγραφος 6 είναι σαφέστατα απόφαση που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο 
προσφυγής, με στόχο την ακύρωση της. 
Η εφαρμογή εξάλλου του άρθρου 15, παράγραφος 6, αποκλειστικά και μόνο 
αναφορικά με την εταιρεία που κοινοποίησε τη συμφωνία της, τη στιγμή που και 
άλλοι παραγωγοί εφαρμόζουν το αυτό σύστημα χωρίς να ενημερώσουν σχετικά την 
Επιτροπή, δεν συνιστά ουδόλως διακριτική μεταχείριση, μιας και ο μόνος 
αντίκτυπος που έχει η απόφαση του άρθρου 15, παράγραφος 6, είναι να υπαχθεί η 
επιχείρηση αυτή στο ίδιο καθεστώς που εφαρμόζεται και στην περίπτωση που δεν 
έχει γίνει κοινοποίηση. 
Τέλος, για μία απόφαση του άρθρου 15, παράγραφος 6, δεν απαιτείται 
προηγούμενη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής, επειδή η γνώμη της επιτροπής 
αυτής πρέπει να ζητείται υποχρεωτικά μόνο στο τελικό στάδιο της διαδικασίας 
(συνδυασμός των διατάξεων των παραγράφων 1 και 3 του άρθρου 10 του κανονισμού 
αριθ. 17). 
19 που αναφέρθηκε προηγουμένως. 
Γ\ Γ* 7 
2.II.§8. 20 L·. L·. ù 
Το γεγονός ότι πριν από τις διαβουλεύσεις με τη συμβουλευτική επιτροπή 
οφείλει υποχρεωτικά να προηγείται η ακρόαση δεν συνεπάγεται αντιστρόφως ότι 
μετά από κάθε ακρόαση θα πρέπει να έπονται οι διαβουλεύσεις με τη 
συμβουλ ευτική επιτροπή. 
Παρομοίως, το γεγονός ότι πρόκειται για μία απόφαση δεν συνεπάγεται αυτομάτως 
την υποχρέωση διεξαγωγής διαβουλεύσεων με τη συμβουλευτική επιτροπή. 
Το Δικαστήριο υπογράμμισε επίσης ότι μία απόφαση που θεμελιώνεται στη διάταξη 
του άρθρου 15, παράγραφος 6, οφείλει να σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα της 
επιχείρησης και ιδίως τα δικαιώματα υπεράσπισης. Η ανακοίνωση των αιτιάσεων 
πρέπει κατά συνέπεια να απευθύνεται στην επιχείρηση (καθώς με τις 
διαβουλεύσεις της συμβουλευτικής επιτροπής επιδιώκεται ένας άλλος στόχος, οι 
διαβουλεύσεις αυτές δεν αποτελούν σκέλος αυτών των θεμελιωδών δικαιωμάτων). 
Εξάλλου, μιας και στην προκειμένη περίπτωση είχε ήδη γίνει η ακρόαση της 
Vichy, το Δικαστήριο δεν χρειάστηκε να αποφανθεί σχετικά με το ερώτημα εάν η 
ακρόαση αυτή ήταν υποχρεωτική. Η απόφαση διευκρίνισε μόνο το ότ ι η επιχείρηση 
οφείλει να είναι σε θέση να προβάλει τις απόψεις της με όλα τα πρόσφορα μέσα, 
αναφορικά με τις αιτιάσεις που της έχουν απαγγελθεί από την Επιτροπή, σύμφωνα 
με όσα ορίζονται στο άρθρο 19, παράγραφος 1, του κανονισμού αριθ. 17. 
Για να επαληθεύσει κατά πόσο διαπράχθηκε μία σοβαρή και προφανής παράβαση των 
κανόνων του ανταγωνισμού που να δικαιολογεί την έκδοση απόφασης βάσει του 
άρθρου 15, παράγραφος 6, η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να βασιστεί στο 
συνδυασμό διαφόρων παραγόντων, ακόμη και αν καθένας από τους παράγοντες 
αυτούς, κρινόμενος μεμονωμένα, θα ήταν ανεπαρκής για να στοιχειοθετηθεί ο εν 
λόγω σοβαρός και προφανής χαρακτήρας. 
<Τ6> ζ) Ελλειψη εξουσιών της Επιτροπής να απευθύνει 
συγκεκριμένες εντολές βάσει του κανονισμού αριθ. 17 
328. Η υπόθεση Automec έδωσε το Πρωτοδικείο τη δυνατότητα να απαντήσει στο 
ερώτημα κατά πόσον η Επιτροπή έχει την εξουσία να διατάξει κάποια επιχείρηση 
να εκτελέσει τις παραγγελίες ενός διανομέα που της έχει απευθύνει σχετικό 
αίτημα. Πρόκειται για αρμοδιότητα που θα μπορούσε να θεμελιωθεί στη διάταξη 
του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού αριθ. 17, το οποίο εξουσιοδοτεί 
την Επιτροπή να υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να θέσουν πέρας στις παραβάσεις 
που έχει εξακριβώσει, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 85, παράγραφος 1. 
Ζ 2 4 
2.II.§8. 21 
Το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε αρνητικά αναφορικά με το ζήτημα αυτό, μιας και στη 
Συνθήκη θεσπίζεται μόνο ότι η παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1 
συνεπάγεται την ακυρότητα της συμφωνίας, σύμφωνα με όσα επιτάσσονται στο 
άρθρο 85, παράγραφος 2. Για το Πρωτοδικείο εναπόκειται επομένως στο εθνικό 
δίκαιο να προσδιορίσει τις υπόλοιπες συνέπειες που συνεπάγεται η παράβαση του 
άρθρου 85. Σε κάθε δεδομένη περίπτωση λοιπόν, μόνο ο εθνικός δικαστής έχει τη 
δυνατότητα, εφαρμόζοντας τους κανόνες του εθνικού δικαίου, να υποχρεώσει έναν 
οικονομικό φορέα να συνάψει μια σύμβαση με κάποιον άλλο. 
Η εν λόγω απόφαση του Πρωτοδικείου στηρίζεται επίσης στη βασική αρχή, σύμφωνα 
με την οποία η συμβατική ελευθερία οφείλει να παραμείνει ο κανόνας. Η βασική 
αυτή αρχή προσλαμβάνει ακόμη επιτακτικότερο χαρακτήρα, όταν υπάρχουν άλλοι 
τρόποι να τεθεί πέρας σε κάποια παράβαση, όπως γίνεται με τις παραβάσεις που 
απορρέουν από την εφαρμογή ενός συστήματος διανομής. 
<Τ6> η) Διαδικασία ενώπιον του Πρωτοδικείου 
329. Στις υποθέσεις του προπυλενίου για τις οποίες το Δικαστήριο δεν έχει 
ακόμη εκδόσει την απόφαση του, οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις υπέβαλαν αίτηση 
με την οποία επιδίωκαν να κινηθεί εκ νέου η προφορική διαδικασία, για να 
τεθούν σε εφαρμογή μέτρα εξέτασης. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, η 
προσβαλλόμενη απόφαση ήταν ανυπόστατη, κατά την έννοια της απόφασης του 
Δικαστηρίου της 27ης Φεβρουαρίου 1992 (υπόθεση PVC), επειδή η πρακτική 
έκδοσης αποφάσεων της Επιτροπής στην προκειμένη υπόθεση συμβαδίζει με την 
αντίστοιχη πρακτική που αφορά η προαναφερθείσα απόφαση, θα ενδεικνυόταν 
επομένως να εξεταστεί κατά πόσον η Επιτροπή είχε στην ουσία υιοθετήσει μία 
απόφαση που αφορούσε τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις. Οπως έκρινε ωστόσο το 
Πρωτοδικείο, δεν χρειαζόταν να διαταχθεί η εκ νέου κίνηση της προφορικής 
διαδικασίας, προς το σκοπό αυτό^Ο. Μόνο στο βαθμό που οι διάδικοι 
προσκομίζουν επαρκείς ενδείξεις από τις οποίες ανακύπτει ο ανυπόστατος 
χαρακτήρας της προσβαλλόμενης πράξης, επιβάλλεται στο δικαστή να επαληθεύσει 
το ζήτημα αυτό αυτεπαγγέλτως. Ομως, στην προκειμένη περίπτωση, η 
επιχειρηματολογία που ανέπτυξαν οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις δεν επαρκεί. Η 
επικαλούμενη παράβαση του γλωσσικού καθεστώτος καθώς και το γενικότερο 
τεκμήριο ότι δήθεν η Επιτροπή θα τροποποιούσε την απόφαση της εκ των υστέρων 
δεν επαρκούν για να καταρρίψουν την προφανή νομιμότητα της πράξης. 
20 Διάταξη της 26.03.1992, BASF κατά Επιτροπής, Τ-4/89 αναθεωρηθείσα και 
της 04.11.1992, DSM κατά Επιτροπής, Τ-7/89 αναθεωρηθείσα, που δεν έχουν 
ακόμη δημοσιευθεί στη συλλογή των αποφάσεων του Δικαστηρίου. 
2.II.§8. 22 225 
330. Η υπόθεση ολλανδικές τράπεζες κατά της Επιτροπής21 σχετίζεται με μία 
απόφαση της Επιτροπής της 19ης Ιουλίου 1989 όσον αφορά πολυάριθμες συμφωνίες 
και ρυθμίσεις που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο των ενώσεων των ολλανδικών τραπεζών. 
Η απόφαση αυτή συνεπάγεται ταυτόχρονα την έκδοση αρνητικής πιστοποίησης και 
τη χορήγηση απαλλαγής. 
Καθώς οι ενεχόμενες ενώσεις δεν ικανοποιήθηκαν, παρόλα αυτά, ζήτησαν σύμφωνα 
με το άρθρο 173 της Συνθήκης τη μερική ακύρωση της απόφασης. Η προσφυγή 
στρεφόταν συγκεκριμένα κατά του σκεπτικού που είχε οδηγήσει την Επιτροπή να 
διακηρύξει ότι δεν χρειαζόταν να παρέμβει, βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 1, 
σε συνάρτηση με μία συμφωνία για τα τραπεζικά έξοδα διεκπεραίωσης ορισμένων 
αγαθοεργών πράξεων. Σύμφωνα με το σκεπτικό αυτό, η προαναφερθείσα συμφωνία 
περιόριζε τον ανταγωνισμό, χωρίς πάντως να ασκεί αισθητό αντίκτυπο στο 
εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις αμφισβήτησαν 
το κατά πόσον η συμφωνία τους συνεπάγεται περιορισμούς του ανταγωνισμού. 
Οπως υπενθύμισε πρώτα απ'όλα το Πρωτοδικείο, η προβλεπόμενη από το άρθρο 173 
προσφυγή μπορεί να ασκηθεί μόνο κατά μίας πράξεως που ενδέχεται να επηρεάσει 
ένα καθορισμένο νομικό καθεστώς. Ομως, μόνο το διατακτικό κάποιας απόφασης 
είναι σε θέση να παράγει τέτοια έννομα αποτελέσματα. Βεβαίως, τα σημεία του 
σκεπτικού κάποιας απόφασης ενδέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο δικαστικού 
ελέγχου, μόνο όμως υπό την ιδιότητα των αναγκαίων βάσεων του προσβαλλόμενου 
διατακτικού. 
Το Πρωτοδικείο έκρινε, δεύτερον, ότι η επίμαχη απόφαση ικανοποιεί τον 
αιτούντα και δεν είναι επομένως σε θέση να μεταβάλει το νομικό του καθεστώς. 
Η αρνητική πιστοποίηση μπορεί αντιθέτως να ζημιώσει οικονομικά συμφέροντα 
τρίτων. Αυτός είναι και ο λόγος γιατί αυτός ο τύπος αποφάσεων είναι δυνατόν 
να προσβληθεί από τρίτους, που δικαιολογούν έννομα συμφέροντα. Οι θέσεις του 
τρίτου ενδιαφερομένου και του επωφελούμενου από την απόφαση δεν θα πρέπει 
λοιπόν να συγχέονται. 
Τέλος, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο οικονομικός φορέας οφείλει 
να αιτιολογεί το πραγματικό συμφέρον που παρουσιάζει η ακύρωση της 
προσβαλλόμενης πράξης, γεγονός που δεν συνέτρεχε στην προκειμένη περίπτωση, 
για δύο λόγους. Πρώτον, οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις επικαλέστηκαν μόνο ένα 
21 Απόφαση της 17.09.1992, Υπόθεση Τ-138/89. 
2.I I.68. 23 11<ο 
υποθετικό συμφέρον, δηλαδή το ενδεχόμενο να ξεσπάσει κάποια διαμάχη ενώπιον 
των εθνικών δικαστηρίων και την υποθετική παραδοχή ότι το εθνικό δικαστήριο 
θα κατέληγα σε άλλα συμπεράσματα σχετικά με τον επηρεασμό του ενδοκοινοτικού 
εμπορίου, από τα αντίστοιχα συμπεράσματα της Επιτροπής. Δεύτερον, στην 
υποθετική περίπτωση που η μεταβολή των περιστάσεων θα οδηγούσε σε αισθητό 
επηρεασμό του εμπορίου από την εν λόγω συμφωνία, η στάση αυτή θα μπορούσε να 
δικαιολογήσει την επανεξέταση της υπόθεσης και να εξωθήσει την Επιτροπή σε 
δ ι αμφισβήτηση της αρνητικής πιστοποίησης. Όταν επέλθουν οι εν λόγω 
περιστάσεις, οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις διατηρούν κατά συνέπεια τη 
δυνατότητα να επικαλεστούν τα δικαιώματα τους. 
Βασιζόμενο στις σκέψεις αυτές, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η 
προσφυγή ήταν απαράδεκτη. 
331. Στην υπόθεση της επίπεδης υάλου^22), το Πρωτοδικείο έκρινε ότι δεν είχε 
αρμοδιότητα να ανασκευάσει την επίμαχη ατιόφαοτ) (εκτός βεβαίως από το σκέλος 
που αφορούσε τα πρόστιμα). 0 ρόλος του περιοριζόταν στην εξουσία της ολικής ή 
μερικής ακύρωσης. Πράγματι, εάν το Δικαστήριο διεκδικούσε εξουσίες ανασκευής 
για τον εαυτό του, το γεγονός αυτό θα μπορούσε, από τη μια πλευρά, να 
διαταράξει την ισορροπία μεταξύ των οργάνων που θεσπίζεται από τις διατάξεις 
της Συνθήκης ενώ θα κινδύνευε, από την άλλη, να βλάψει τα δικαιώματα της 
υπεράσπισης. 
332. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι προσφυγές με τις οποίες επιδιώκεται η 
αναστολή της προσβαλλόμενης πράξης ή η έκδοση προσωρινών μέτρων ήταν φέτος 
πολυάριθμες. Οι προσφυγές αυτές δεν αφορούν μόνο τις τελικές αποφάσεις που 
εκδίδει η Επιτροπή, αλλά εξίσου τις διαδικαστικές πράξεις, αλλά και τα 
προσωρινά μέτρα που αυτή θεσπίζει. 
Από τον Πρόεδρο του Πρωτοδικείου ζητήθηκε έτσι να αποφανθεί, βάσει των άρθρων 
185 και 186 της Συνθήκης ΕΟΚ, αναφορικά με μία αίτηση έκδοσης προσωρινών 
μέτρων που είχε υποβληθεί στο πλαίσιο της προσφυγής για την ακύρωση μιας 
απόφασης της Επιτροπής με την οποία είχε απορριφθεί η κοινοποίηση διαφόρων 
εγγράφων που ζήτησαν οι προσφεύγοντες, για να τους δοθεί η δυνατότητα να 
ασκήσουν τα δικαιώματα υπεράσπισης τους σε σχέση με τις κοινοποιηθείσες 
(22) που προαναφέρθηκε στο onueio ??1 mr -nnnnnnnr ^oc«nr 
2.I I.§8. 24 111 
αιτιάσεις (διάταξη της 23.03.1992, στις υποθέσεις Τ-10-12, 14 και 15/92R -
επονομαζόμενη υπόθεση του τσιμέντου). 0 Πρόεδρος απέρριψε τις αιτήσεις 
κρίνοντας κυρίως την κυρία αίτηση απαράδεκτη, καθ' ότι επρόκειτο γιά προσφυγή 
εναντίον καθαρά διαδικαστικής πράξης (κοινοποίηση αντιρρήσεων στα πλαίσια της 
οποίας τους κοινοποιήθηκαν μόνο τα τμήματα που θεωρήθηκε πως αφορούν τις 
εμπλεκόμενες επιχειρήσεις), καθώς και επίσης λόγω έλλειψης επαπειλούμενης 
ζημίας, επικαλούμενος το γεγονός ότι, στην υποθετική περίπτωση που η απόφαοτ) 
του Δικαστηρίου θα ήταν ευνοϊκή για τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις σε 
συνάρτηση με την προσφυγή κατά του κυρίου σκέλους, η Επιτροπή θα υποχρεωνόταν 
να αρχίσει εκ νέου την διοικητική διαδικασία, λαμβάνοντας υπόψη της τους 
απαιτούμενους όρους πρόσβασης στους φακέλους. Είναι πιθανό μια τέτοια λύση να 
ισχύει στις περισσότερες προσφυγές που υποβάλλονται κατά των διοικητικών 
πράξεων της Επιτροπής, πριν εκδοθεί η τελική ατιόφαοτ). Η λύση αυτή 
επιβεβαιώθηκε εξάλλου από το Δικαστήριο, στην απόφαση που εξέδωσε αναφορικά 
με την ουσία της υπόθεσης, με την οποία κηρύχθηκαν απαράδεκτες οι 
υποβληθείσες προσφυγές, για τον προαναφερθέντα λόγο^23). 
Η υπόθεση Langnese και Schoeller αφορούσε από την πλευρά της μία αίτηση 
αναστολής των προσωρινών μέτρων που είχε εγκρίνει η Επιτροπή (διάταξη της 
16ης Ιουνίου 1992, T-24/92R). 0 Πρόεδρος του Πρωτοδικείο προχώρησε στην 
απόφαση αυτή στην ίδια συγκριτική εξέταση των διακυβευόμενων συμφερόντων όπως 
σε μια προσφυγή για έκδοση ασφαλιστικών μέτρων σε αντιδιαστολή με την 
οριστική απόφαση. 
Τέλος, αξίζει επίσης να μνημονευθεί η διάταξη της 16ης Ιουλίου 1992^24) με 
την οποία ο Πρόεδρος του Πρωτοδικείου ανέστειλε την ισχύ ενός σκέλους της 
απόφασης, κατά τρόπο ώστε να δοθεί στην SPO η δυνατότητα να εξακολουθήσει να 
λειτουργεί, απορρίπτοντας παράλληλα κατά το κύριο της μέρος την αίτηση λήψης 
ασφαλιστικών μέτρων. Η SP0 τροποποίησε τις ρυθμίσεις που εφάρμοζε, συνεπεία 
της διάταξης αυτής. 
(23) Απόφαση της 18.12.1992, SA Cimenteries CBR, Blue Circle Industries Pie, 
Syndicat National des Fabriquants de Ciment et de Chaux, Fédération de 
l'Industrie Cimentière asbl, συνεκδικαζόμενες υποθέσεις T-10, 11 12 και 
15/92. 
(24) SPO και λοιποί κατά Επιτροπής, T-29/92R, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί 
στη Συλλογή αποφάσεων του Δικαστηρίου. 
2. II. 59. 25 22 8 
<Τ4>§9. Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου αναφορικά με το άρθρο 90 της Συνθήκης 
<Τ6> α) Οι εξουσίες της Επιτροπής βάσει του άρθρου 90 
333. Το Δικαστήριο εξέδωσε τη δεύτερη του απόφαση αναφορικά με μία οδηγία που 
ενέκρινε η Επιτροπή βάσει του άρθρου 90, παράγραφος 3, στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών25. Αντικείμενο της υπόθεσης ήταν η οδηγία 90/338 της 28ης 
Ιουνίου 1990, όσον αφορά τον ανταγωνισμό στις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες. 
Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε κατά βάση εκ νέου τη θέση που είχε ήδη διατυπώσει 
στην πρώτη του απόφαση Telecom26. Στη συνέχεια συνοψίζονται τα κύρια σημεία 
της απόφασης. 
Η Επιτροπή είναι αρμόδια, βάσει της διάταξης του άρθρου 90, παράγραφος 3, της 
Συνθήκης, να θεσπίζει τους γενικούς κανόνες με τους οποίους διευκρινίζονται 
οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται στα κράτη μέλη για τις επιχειρήσεις που αφορά 
το άρθρο αυτό. Η εξουσία αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην απλή εποπτεία της 
εφαρμογής των υφιστάμενων κοινοτικών ρυθμίσεων, αλλά ούτε και περιορίζεται 
από το γεγονός ότι το Συμβούλιο έχει λάβει τα σχετικά μέτρα ή έχει τη 
δυνατότητα να ενεργήσει βάσει των άρθρων 100Α και 87. Αυτό μάλιστα αληθεύει 
ιδίως έστω και εάν η εν λόγω οδηγία υλοποιεί το άρθρο 59 της Συνθήκης, τη 
στιγμή που κανένα κείμενο δεν έχει θεσπιστεί από το Συμβούλιο αναφορικά με 
την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Πράγματι, αρκεί 
το γεγονός ότι το άρθρο 59 είναι άμεσα εφαρμοστέο για να δοθεί στην Επιτροπή 
η δυνατότητα να δράσε ι. 
Η Επιτροπή δεν υπερέβη εξάλλου τις εξουσίες της, καθιερώνοντας ένα νομικό 
κανόνα σε συνάρτηση με το άρθρο 86 (απαίτηση ο κάτοχος των εξουσιών έγκρισης, 
ελέγχου και εποπτείας να διαχωρίζεται από τους οργανισμούς τηλεπικοινωνιών) 
αφήνοντας ταυτόχρονα στα κράτη την επιλογή των μέσων που θα θέσουν σε 
εφαρμογή για να συμμορφωθούν με τις διατάξεις αυτές. 
25 Απόφαση της 17.11.1992 στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-271/90, C-
281/90 και C-289/90. Βασίλειο της Ισπανίας (και λοιποί) κατά Επιτροπής. 
26 Απόφαση της 19ης Μαρτίου 1991, Γαλλία κατά Επιτροπής, C-202/89. Βλέπε 
αναφορικά με το θέμα αυτό και το σημείο 153 της Εικοστής Πρώτης έκθεσης 
επί της πολιτικής ανταγωνισμού. 
2.II.§9. 26 229 
Τέλος, δεν χρειαζόταν η Επιτροπή, για να υιοθετήσει τη σχετική οδηγία να 
προβεί σε αναλυτική έρευνα αναφορικά με τη στάση που ακολούθησαν οι 
οργανισμοί τηλεπικοινωνιών. Στην ουσία, η επέκταση, χωρίς αντικειμενικούς 
λόγους, του μονοπωλίου εγκατάστασης και εκμετάλλευσης στις υπηρεσίες 
τηλεπικοινωνιών είναι αφεαυτή ασυμβίβαστη με τα άρθρα 90 και 86. 
Το Δικαστήριο ακύρωσε ωστόσο εν μέρει την οδηγία, ακριβώς για το λόγο ότι δεν 
ορίζει αναλυτικότερα τα ειδικά δικαιώματα που αφορά αλλά και επειδή 
εφαρμόζεται σε ορισμένες πρακτικές που οφείλονται στην πραγματικότητα στη 
στάση των ίδιων των επιχειρήσεων. 
334. Σε μία άλλη υπόθεση, οι προσφεύγουσες ζήτησαν την ακύρωση της απόφασης 
της Επιτροπής της 20.12.1989 αναφορικά με την παροχή υπηρεσιών ταχείας 
ταχυδρομικής διεκπεραίωσης στις Κάτω Χώρες2'. Οπως έκρινε η Επιτροπή, ο 
ολλανδικός νόμος με τον οποίο διαφυλασσόταν στον οργανισμό ΡΤΤ Nederland η 
παροχή υπηρεσιών ταχείας ταχυδρομικής διεκπεραίωσης για επιστολές μέχρι 
500 gr σε τιμές κατώτερες από εκείνες που καθόριζε ο νόμος, καταστρατηγούσε 
τις διατάξεις της Συνθήκης. Κατά συνέπεια, η απόφαση που έλαβε η Επιτροπή, 
στηριζόμενη στη βασική αρχή του άρθρου 90, παράγραφος 3 της Συνθήκης, 
διευκρίνιζε ότι ο εν λόγω νόμος ήταν ασυμβίβαστος με το άρθρο 90, παράγραφος 
1, σε συνδυασμό με το άρθρο 86. 
Οι προσφεύγουσες ήταν πρώτα απ'όλα της άποψης ότι η Επιτροπή δεν ήταν αρμόδια 
να εξακριβώσει τη διάπραξη παραβάσεων της Συνθήκης, με αποφάσεις που 
θεμελιώνονταν στο άρθρο 90, παράγραφος 3. 
Το Δικαστήριο απέρριψε την επιχειρηματολογία αυτή, προβαίνοντας στις 
ακόλουθες διευκρινίσεις. 
Το άρθρο 90, παράγραφος 3 επιτρέπει αφενός μεν στην Επιτροπή να δρα 
εκδίδοντας συγκεκριμένες οδηγίες, με άλλα λόγια δηλαδή θεσπίζοντας 
γενικότερους κανόνες με τους οποίους διευκρινίζονται οι υποχρεώσεις που η 
Συνθήκη επιβάλει στα κράτη μέλη για τις επιχειρήσεις που αφορά το άρθρο 90, 
παράγραφος 1. Το άρθρο αυτό επιτρέπει όμως επίσης στην Επιτροπή να εκδίδει 
αποφάσεις, με τις οποίες διαπιστώνει ότι κάποιο συγκεκριμένο κρατικό μέτρο 
είναι ασυμβίβαστο με τους κανόνες της Συνθήκης και κατονομάζει τα μέτρα που 
οφείλει να θεσπίσει το κράτος αποδέκτης της απόφασης, για να συμμορφωθεί με 
τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από το κοινοτικό δίκαιο. 
27 Απόφαση της 12.02.1992, Βασίλειο των Κάτω Χωρών και Koninklijke ΡΤΤ 
Nederland NV και ΡΤΤ Post BV κατά Επιτροπής, συνεκδικαζόμενες υποθέσεις 
C-48/90 και C-66/90. 
ZôU 
2.II.§9. 27 
Το Δικαστήριο συνέκρινε την εξουσία αυτή έκδοσης αποφάσεων με τις αντίστοιχες 
εξουσίες που διαθέτει η Επιτροπή, βάσει του άρθρου 93. Πράγματι, και στις δύο 
περιπτώσεις, η Επιτροπή έχει την εξουσία να παρέμβει, όχι σε συνάρτηση με την 
επιχείρηση στην οποία δόθηκε η δυνατότητα να καταστρατηγήσει τους κανόνες του 
ανταγωνισμού, αλλά και σε συνάρτηση με το κράτος μέλος που ευθύνεται για τη 
ζημία που προκλήθηκε στον ανταγωνισμό. 
Είναι σημαντικό το γεγονός ότι το Δικαστήριο επιβεβαίωσε στο σημείο αυτό με 
σαφήνεια τις εξουσίες της Επιτροπής να θεσπίζει αποφάσεις βάσει του άρθρου 
90, παράγραφος 3, για να τεθεί πέρας σε συγκεκριμένες παραβιάσεις της 
Συνθήκης. 
<Τ6>β) Διαδικασία που οφείλει να τηρείται κατά τη θέσπιση των αποφάσεων, 
βάσει του άρθρου 90, παράγραφος 3 
335. Στην υπόθεση της διεκπεραίωσης του ταχυδρομείου στην Ολλανδία28, οι 
προσφεύγοντες υποστήριξαν ότι η Επιτροπή είχε παραγνωρίσει την ευρύτερη 
βασική αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων της υπεράσπισης. Το Δικαστήριο τους 
δικαίωσε στο σημείο αυτό και ακύρωσε, ως εκ τούτου, την απόφαση της 
Επιτροπής. 
Οπως στην ουσία διέγνωσε το Δικαστήριο, η βασική αυτή αρχή απαιτεί να 
κοινοποιηθεί στο θιγόμενο κράτος μέλος, πριν υιοθετηθεί η συγκεκριμένη 
απόφαση, σαφής και πλήρης έκθεση των αιτιάσεων που η Επιτροπή προτίθεται να 
αποδεχθεί σε ό,τι το αφορά και να του δοθεί η δυνατότητα να γνωστοποιήσει με 
πρόσφορα μέσα τις απόψεις του σε συνάρτηση με τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν 
τρίτοι ενδιαφερόμενοι. Οι δύο αυτοί όροι δεν είχαν τηρηθεί στην προκειμένη 
περίπτωση και τα δικαιώματα της υπεράσπισης παραβιάστηκαν επομένως έναντι των 
Κάτω Χωρών. 
Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τους ΡΤΤ. Πράγματι, οι οργανισμοί αυτοί έχουν 
το δικαίωμα να γίνουν δεκτοί σε ακρόαση, υπό την ιδιότητα τους των άμεσα 
ευεργετούμενων από το επίμαχο κρατικό μέτρο στο οποίο κατονομάζονται και 
θίγονται ρητά από την απόφαση της Επιτροπής, με τις άμεσες οικονομικές 
συνέπειες της οποίας επιβαρύνονται. Οι οργανισμοί αυτοί όμως διεξήγαγαν μόνο 
ανεπίσημες συνομιλίες με την Επιτροπή, η οποία δεν διευκρίνισε ποτέ τις 
συγκεκριμένες προθέσεις της όσον αφορά τον εξεταζόμενο εθνικό νόμο. 
28 Απόφαση της 12.02.1992, Βασίλειο των Κάτω Χωρών και Koninklijke ΡΤΤ 
Nederland NV και ΡΤΤ Post BV κατά Επιτροπής, συνεκδικαζόμενες υποθέσεις 
C-48/90 και C-66/90. 
3.Ι.Α. §1. 1 231 
<Τ1> ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 
<Τ2> Κεφάλαιο Ι - Κύριες αποφάσεις και μέτρα που έλαβε η Επιτροπή 
<Τ3> Α. Κρατικές εν ισχύσεις 
<Τ4> §1. θέματα γενικής πολιτικής 
<Τ5> - Κύριες εξελίξεις 
336. Η ολοκλήρωση του προγράμματος της Ενιαίας Αγοράς και μια σειρά άλλων, 
επικείμενων ή πιο μακροπρόθεσμων εξελίξεων, εντείνουν τις αξιώσεις από την 
πολιτική των κρατικών ενισχύσεων. Στην Ενιαία Αγορά, ο έλεγχος των 
ενισχύσεων πρέπει να είναι αυστηρότερος. Αυτό είναι αναγκαίο όχι μόνο για 
την πρόληψη στρεβλώσεων του ανταγωνισμού μεταξύ εταιριών και βιομηχανιών, 
αλλά και για την ενθάρρυνση της ισόρροπης ανάπτυξης των περιφερειών της 
Κοινότητας, προς όφελος της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, που αποτελεί 
κεφαλαιώδη στόχο της Κοινότητας, θα πρέπει επίσης να ρυθμισθεί το θέμα των 
ενισχύσεων στις δημόσεις επιχειρήσεις. Άλλες αξιώσεις προκύπτουν από την 
διαρκώς διευρυνόμενη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων σε πρόσφατα 
φιλελευθεροποιημένους τομείς, ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών(Μ, από την 
πορεία προς την οικονομική και νομισματική ένωση, τη Συμφωνία του Ευρωπαϊκού 
Οικονομικού Χώρου και την προοπτική διευρύνσεως της Κοινότητας με την ένταξη 
νέων χωρών. 
Σε όλους αυτούς του τομείς που αναφέρονται στην έκθεση του περασμένου 
έτουςί2), επετεύχθη, κατά το 1992, περαιτέρω πρόοδος. Το Μάιο η Επιτροπή 
καθόρισε κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στις μικρές 
και μεσαίες επιχειρήσεις(3), οι οποίες κωδικοποιούν και περιορίζουν κάπως 
την πολιτική προς αυτό τον ευρύτατα διαδεδομένο τύπο ενισχύσεως. Εξεδόθη 
επίσης αναθεωρημένο σχέδιο πλαισίου για τις ενισχύσεις στον τομέα των 
συνθετικών ινών(4), ενώ συνεχίστηκαν οι εργασίες σχετικά με την αναθεώρηση 
του πλαισίου των ενισχύσεων για το περιβάλλον(5) και με τις κατευθυντήριες 
γραμμές για την ενίσχυση στα σχέδια επενδύσεων έντασης κεφαλαίου(6) και 
(1) Σημεία 438 και ακόλουθα της παρούσας Έκθεσης. 
(2) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής Ανταγωνισμού, σημείο 158. 
(3) Σημείο 342 της παρούσας Έκθεσης. 
(4) Σημείο 401 της παρούσας Έκθεσης. 
(5) Σημείο 448 της παρούσας Έκθεσης. 
(6) Σημείο 480 της παρούσας Έκθεσης. 
3.I.A. §1. 2 232 
στην ασφάλιση των εξαγωγικών πιστώσεων(7). Η Επιτροπή ασχολήθηκε με πολλές 
περιπτώσεις εισφοράς κεφαλαίων σε δημόσιες επιχειρήσεις, ήλεγξε 
ιδιωτικοποιήσεις στην πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, στην Ελλάδα και 
στην Πορτογαλία(8), και ανέλυσε τις εκθέσεις του πρώτου έτους σχετικά με τις 
χρηματοδοτικές μεταφορές σε κρατικές εταιρίες, σύμφωνα με το σύστημα υποβολής 
εκθέσεων που θεσπίστηκε το 1991(9). Εν όψει των μελλοντικών περιορισμών της 
ΟΝΕ, η Επιτροπή συνέχισε να πιέζει τα κράτη μέλη που έχουν μεγάλο 
δημοσιονομικό έλλειμμα να μειώσουν τις δαπάνες τους για ενισχύσεις. Η Τρίτη 
Εκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία, η οποία δημοσιεύτηκε τον 
Ιούλιο(ΙΟ), έδειξε και πάλι πόσο σημαντικός παράγων για το έλλειμμα αυτό 
είναι οι δαπάνες που προορίζονται για ενισχύσεις. Μετά τη συμφωνία για τη 
δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
και των χωρών ΕΖΕΣ, που πρόκειται να τεθεί σε ισχύ το 1993, η Επιτροπή 
προετοιμάστηκε για τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων που θα έχει δυνάμει αυτής 
της συμφωνίας. Οι αρμοδιότητες αυτές θα περιλαμβάνουν το συνυπολογισμό των 
επιπτώσεων των ενισχύσεων που χορηγούνται στην ΕΚ επί των χωρών της ΕΖΕΣ, και 
αντιστρόφως, και, για το σκοπό αυτόν, προβλέπονται διαβουλεύσεις και 
ανταλλαγή πληροφοριών με την ομόλογο της, την Εποπτική Αρχή της ΕΖΕΣ^11). 
Τέλος, η Επιτροπή ανέλυσε την κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων στην ΕΖΕΣ και 
σε άλλες χώρες που έχουν υποβάλει αίτηση προσχωρήσεως στην Κοινότητα. Οι 
εκθέσεις για την κατάσταση των ενισχύσεων στην Αυστρία, τη Φινλανδία, τη 
Σουηδία και την Ελβετία ήταν ενσωματωμένες στις γνώμες σχετικά με τις 
αιτήσεις προσχωρήσεως τους, που διεβίβασε η Επιτροπή στο Συμβούλιο. 
337. Για να αντιμετωπίσει τον ολοένα και μεγαλύτερο φόρτο εργασίας με τους 
περιορισμένους πόρους που διαθέτει, η Επιτροπή ακολουθεί δύο κύριες μεθόδους: 
κωδικοποίηση των κανόνων και απλούστευση των διαδικασιών. Η πρώτη μέθοδος 
αντανακλάται στα πλαίσια και τις κατευθυντήριες γραμμές που καλύπτουν μεγάλο 
τμήμα του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων. Η δεύτερη εμφανίζεται στις 
προσπάθειες για μείωση του όγκου εργασίας που οφείλεται σε μικρότερης 
σημασίας καθεστώτα ενισχύσεων που έχουν μικρές, ή καθόλου, επιπτώσεις επί του 
αναταγωνισμού και των συναλλαγών και από ήσσονος σημασίας αλλαγές των 
υφισταμένων εγκεκριμένων καθεστώτων. Μετά τον καθορισμό των κατευθυντηρίων 
γραμμών για τις ενισχύσεις στις MME, το Μάιο, η Επιτροπή εξέδωσε αναθεωρημένη 
(7) Σημείο 339 της παρούσας Έκθεσης. 
(8) Σημεία 464 και ακόλουθα της παρούσας Έκθεσης. 
(9) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής Ανταγωνισμού, σημεία 167-172, 
και σημεία 528 και ακόλουθα της παρούσας Έκθεσης. 
(10) Σημεία 350 και ακόλουθα της παρούσας Έκθεσης. 
(11) Σημεία 82 και ακόλουθα και 343-344 της παρούσας Έκθεσης. 
263 
3.Ι.Α. §1. 3 
ανακοίνωση σχετικά με τη διαδικασία ταχείας έγκρισης των συστημάτων 
ενισχύσεων προς τις MME και των τροποποιήσεων των υφισταμένων 
συστημάτων^2). Η ανακοίνωση αυτή διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της 
διαδικασίας ταχείας έγκρισης, σύμφωνα με την οποία, μετά από μια κοινοποίηση 
pro forma, επιτυγχάνεται σχεδόν αυτόματα η έγκριση, εντός 20 εργασίμων ημερών 
από την κοινοποίηση, γιά πολύ περισσότερα προγράμματα ενισχύσεων σε MME από 
ότι στο παρελθόν, δεδομένου ότι τα όρια για το ύψος του κύκλου εργασιών έχει 
ανέλθει στο επίπεδο εκείνων που αναφέρονται στις κατευθυντήριες γραμμές για 
τις ενισχύσεις στις ΜΜΕ(*3). 
Μια απλούστευση των διαδικασιών με ακόμη π ιό μακρόπνοες επιπτώσεις εισήχθη 
από τις ίδιες τις κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στις MME. Ο 
κανόνας de minimis απαλλάσσει εντελώς τα κράτη μέλη από την υποχρέωση να 
κοινοποιούν στην Επιτροπή συστήματα ενισχύσεων που περιορίζουν την ενίσχυση 
μιας εταιρίας στις 50 000 ECU για μια ιδιαίτερα ευρεία κατηγορία δαπανών 
(όπως επένδυση ή εκπαίδευση) και γιά περίοδο τριών ετών. Όπως η συνοπτική 
διαδικασία, έτσι και ο κανόνας de minimis αποτελούν ένα βήμα προς την 
επικουρικότητα, καθώς και ένα μέσο για να μπορέσει η Επιτροπή να 
συγκεντρώσει τις δυνάμεις της σε πιο σημαντικές υποθέσεις. Ωστόσο, η 
περαιτέρω χαλάρωση του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων δεν θεωρείται, αυτή τη 
στιγμή, ενδεδειγμένη. Πρόκειται γιά τον κατ'εξοχήν τομέα όπου απαιτείται 
ισχυρή κεντρική εξουσία ελέγχου. 
338. Η Επιτροπή συνέχισε να βελτιώνει τη διαφάνεια των κανόνων που διέπουν 
τις κρατικές ενισχύσεις. Διεξήχθησαν τρεις πολυμερείς συνεδριάσεις, κατά τις 
οποίες η Επιτροπή συζήτησε με τα κράτη μέλη έγγραφα σχετικά με την 
ακολουθητέα πολιτικήί*4). Σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά την τυποποίηση των 
κοινοποιήσεων και των εκθέσεων και την προετοιμασία μιας νέας εκδόσεως της 
συλλογής πληροφοριακού υλικού σχετικά με τους κανόνες των κρατικών 
ενισχύσεωνί15), που θα κυκλοφορήσει το 1993. Η νέα αυτή έκδοση θα 
περιλαμβάνει, για πρώτη φορά, έναν απλό οδηγό για τις διαδικασίες που 
ακολουθούνται στις περιπτώσεις κρατικών ενισχύσεων. 
(12) ΕΕ C 213 της 19.8.1992, σελ. 10. Η διαδικασία αυτή αναφερόταν άλλοτε ως 
«ενίσχυση ήσσονος σημασίας», βλέπε ΕΕ C 40 της 20.2.1990, σελ. 2. 
(13) Σημείο 342 της παρούσας Έκθεσης. 
(14) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί του Ανταγωνισμού, σημείο 162. 
(15) Επιτροπή ΕΚ, Δίκαιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων περί Ανταγωνισμού, Τόμος 
II: Οι κανόνες των κρατικών ενισχύσεων, Βρυξέλλες/Λουξεμβούργο, 1993. 
234 
3.1.A. fil. 4 *- ^ ^ 
<T5> - Πολυμερείς συνεδριάσεις 
339. Τον Φεβρουάριο, διεξήχθη πολυμερής συνεδρίαση μεταξύ εμπειρογνωμόνων 
όλων των κυβερνήσεων των κρατών μελών και των υπηρεσιών της Επιτροπής 
προκειμένου να συζητηθούν δύο σχέδια κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις 
ενισχύσεις στις εξαγωγές^6). Στο ένα από τα έγγραφα αυτά προτείνονταν 
αυστηρότεροι έλεγχοι για τις ενισχύσεις σε δημόσιους ή υποστηριζόμενους από 
το κράτος οργανισμούς ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων που ανταγωνίζονται 
ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες, όσον αφορά την κάλυψη «εμπορεύσιμων 
κινδύνων» (δηλαδή, βραχυπρόθεσμων εμπορικών κινδύνων) εντός της Κοινότητας. 
Στο άλλο προβλέπονταν κανόνες για το ύφος των επιδοτήσεων επιτοκίου των 
εξαγωγικών πιστώσεων στο εξωκοινοτικό εμπόριο. Οι απόψεις που διατυπώθηκαν 
για το έγγραφο σχετικά με τη βραχυπρόθεσμη ασφάλιση των εξαγωγικών πιστώσεων 
ήταν αρκετά ευνοϊκές, ενώ αντίθετα διίσταντο όσον αφορά την πρόταση για την 
επιδότηση των εξαγωγών. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να 
υποστηρίξει μόνο την πρώτη πρόταση, με βάση το άρθρο 92 της Συνθήκης ΕΟΚ, και 
να χειριστεί το δεύτερο θέμα στα πλαίσια μιας οδηγίας του Συμβουλίου, με βάση 
το άρθρο 113. Εξ άλλου, η ενέργεια σχετικά με τις επιδοτήσεις επιτοκίου ήταν 
πολύ λιγότερο επείγουσα, δεδομένου ότι η διαμόρφωση αυστηρότερων κατευθύνσεων 
του ΟΟΣΑ περιόρισε κατά πολύ την έκταση τέτοιων επιδοτήσεων στις συναλλαγές 
με ανεπτυγμένες χώρες. 
340. Τον Οκτώβριο, διεξήχθη μια δεύτερη πολυμερής συνεδρίαση σχετικά με ένα 
σχέδιο αναθεωρημένου πλαισίου, όσον αφορά τις ενισχύσεις για την προστασία 
του περιβάλλοντος, και αναθεωρημένων κατευθυντηρίων γραμμών για τις 
ενισχύσεις στη βιομηχανία συνθετικών ινών. Το νέο πλαίσιο ενισχύσεων στον 
τομέα του περιβάλλοντος θα αντικαταστήσει το πλαίσιο που ισχύει, με την ίδια 
σχεδόν μορφή, από το 1974. Οι νέοι κανόνες δεν είναι απλώς συνέχεια του 
υφισταμένου πλαισίου, αλλά λαμβάνουν υπόψη τις νέες εξελίξεις στην κοινοτική 
πολιτική για το περιβάλλον και την πείρα που αποκτήθηκε κατά την αντιμετώπιση 
περιπτώσεων περιβαλλοντικών ενισχύσεων που δεν καλύπτονταν από το προηγούμενο 
πλαίσιο. Το εν λόγω σχέδιο συζητήθηκε εκ νέου κατά την τρίτη συνεδρίαση, το 
Δεκέμβριο, κατά την οποία ανέκυψαν διαφωνίες σε ορισμένα θέματα. Ως εκ 
τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε να παρατείνει την ισχύ του σημερινού πλαισίου 
για άλλους έξι μήνες, δηλαδή μέχρι τις 30 Ιουνίου 1993. 
Ο αναθεωρημένος κώδικας για τις ενισχύσεις στις συνθετικές ίνες έτυχε, 
ωστόσο, ευρ 
(16) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής Ανταγωνισμού, σημείο 166. 
3.I.A. fil. 5 
ε ίας υποστηρίξεως κατά τη συνεδρίαση του Οκτωβρίου και θεσπίσθηκε από την 
Επιτροπή το Δεκέμβριο(17). 
341. Η τρίτη συνεδρίαση, το Δεκέμβριο, ήταν κυρίως αφιερωμένη στο μέλλον του 
πλαισίου για τις ενισχύσεις στη αυτοκινητοβιομηχανία, συμπεριλαμβανομένου του 
ζητήματος εάν η εφαρμογή των κανόνων θα πρέπει να επεκταθεί σε ορισμένα 
βασικά εξαρτήματα. Τελικά, αποφασίστηκε, απλώς, η παράταση του υφισταμένου 
πλαισίου^8). Η Επιτροπή συζήτησε επίσης με τα κράτη μέλη τον τρόπο με τον 
οποίο θα πρέπει να χρησιμοποιείται και να ελέγχεται ο κανόνας de 
minimis ( *^), σκέφτεται δεν να χαράξει κατευθυντήριες γραμμές για τα τεχνικά 
αυτά θέματα, στις αρχές του 1993. 
<Τ5> - Ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
342. Το Μάιο, η Επιτροπή καθόρισε κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές 
ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.(2^) οι κατευθυντήριες αυτές 
γραμμές, που αποτελούν την πρώτη κωδικοποίηση που έγινε ποτέ της πολιτικής 
για τις ενισχύσεις στον ζωτικής σημασίας τομέα των MME, διατυπώθηκαν οριστικά 
μετά από περαιτέρω διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη το Φεβρουάριο-Μάρτιο, μέσω 
αλληλογραφίας και διμερών συνεδριάσεων. Το σκεπτικό της πολιτικής της 
Επιτροπής έναντι των ενισχύσεων για τις MME περιγράφεται στην Εκθεση του 
παρελθόντος έτους. Οι κατευθυντήριες γραμμές, περιλαμβάνουν τώρα ορισμένους 
βασικούς κανόνες και θα εφαρμόζονται σε όλα τα σχέδια ενισχύσεων προς τις 
MME. 
Ο ορισμός της μικρομεσαίας επιχείρησης έχει ως εξής: επιχείρηση η οποία: 
απασχολεί μέχρι 250 άτομα, κατ'ανώτατο όριο, και 
ε ίτε 
έχει ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει το 20 εκατ. ECU, 
ε ίτε 
έχει συνολικό ισολογισμό που δεν υπερβαίνει τα 10 εκατ. ECU και 
στο κεφάλαιο της οποίας δεν συμμετέχει σε ποσοστό μεγαλύτερο του 25% 
μία ή περισσότερες επιχειρήσεις που δεν πληρούν τον ορισμό αυτό, 
πλην δημοσίων εταιριών χαρτοφυλακίου, εταιριών επιχειρηματικού 
κεφαλαίου ή, εφ'όσον δεν ασκείται έλεγχος, θεσμικών επενδυτών. 
(17) Σημείο 401 της παρούσας Έκθεσης. 
(18) Σημείο 405 της παρούσας Έκθεσης. 
(19) Σημείο 337 της παρούσας Έκθεσης. 
(20) ΕΕ C 213 της 19.8.1992, σελ. 2· Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής 
Ανταγωνισμού, σημείο 165. 
* τ A si 6 236 
3.I.A. §1. ο 
Οι «μικρές» επιχειρήσεις, οι οποίες τυγχάνουν προτιμησιακής μεταχειρίσεως, 
δυνάμει των κατευθυντηρίων γραμμών και τηρουμένων των θεμιτών επιπέδων 
επενδυτικών ενισχύσεων σε μη ενισχυόμενους τομείς, ορίζονται επίσης ως 
εταιρίες με, κατ'ανώτατο όριο, 50 υπαλλήλους, κύκλο εργασιών 5 εκατ. ECU ή 
συνολικό ισολογισμό 2 εκατ. ECU, και μέγιστο ποσοστό εξαρτήσεως, από 
μεγαλύτερη εταιρία, 25%. 
Πέραν του ορισμού, οι κατευθυντήριες γραμμές τάσσουν ανώτατες επιτρεπτές 
εντάσεις ενισχύσεων στις MME για επενδύσεις σε ενισχυόμενες και μη περιοχές 
και για παροχή συμβουλών, εκπαίδευση και παρόμοιες δραστηριότητες που απέχουν 
σχετικά από το χώρο της αγοράς («soft aid»). Οσον αφορά τα ανώτατα όρια 
ενισχύσεως, για άλλους σκοπούς, όπως η Ε&Α, οι κατευθυντήριες γραμμές 
παραπέμπουν στο σχετικό ειδικό πλαίσιο, το οποίο επιτρέπει επίσης υψηλότερα 
ποσοστά ενισχύσεως για τις ΜΜΕ(2*). Τα ανώτατα ποσοστά ενισχύσεως των 
επενδύσεων, στις μη ενισχυόμενες περιοχές, δηλαδή περιοχές μη επιλέξιμες για 
εθνική περιφερειακή βοήθεια, ανεξάρτητα από τα προγράμματα του Διαρθρωτικού 
Ταμείου, είναι της τάξεως του 7,5%, ακαθάριστου, για όλες τις MME και 15%, 
ακαθάριστου, για τις μικρές επιχειρήσεις. Στις επιλέξιμες για εθνική 
περιφερειακή ενίσχυση περιοχές, ο κανόνας είναι ότι στις περιοχές του άρθρου 
92(3)(γ) μπορούν να προστεθούν μέχρι και 10 ποσοστιαίες μονάδες ενισχύσεως 
στο ισχύον ποσοστό περιφερειακής ενίσχυσης, και στις περιοχές του άρθρου 
92(3)(α) 15 ποσοστιαίες μονάδες. Ωστόσο, το ανώτατο όριο για τις ενισχύσεις 
των επενδύσεων στις εν λόγω δύο περιοχές είναι 30% και 75%, καθαρό, 
αντιστοίχως. Στα τμήματα της Κοινότητας, που έχουν μεν οριστεί ως επιλέξιμα 
για ενίσχυση από το Διαρθρωτικό Ταμείο, δυνάμει του Στόχου 2 ή 5β, αλλά δεν 
είναι επιλέξιμες περιοχές για εθνική περιφερειακή ενίσχυση, η Επιτροπή θα 
αποφασίσει για το ύψος της ενισχύσεως στις επενδύσεις που επιτρέπεται για τις 
MME, βάσει κατά περίπτωση εκτιμήσεως, μέχρι το τέλος του 1993. Η «soft aid», 
δηλαδή η ενίσχυση που παρέχεται στις εταιρίες προκειμένου να να εξασφαλίσουν 
τη βοήθεια συμβούλων ή εκπαίδευση σε τομείς όπως η διοίκηση, τα οικονομικά, 
οι νέες τεχνολογίες και ο έλεγχος της ρύπανσης, μπορεί, γενικά, να 
επιτρέπεται σε ποσοστά μέχρι και 50%. 
Τα υπάρχοντα, εγκεκριμένα κατά το παρελθόν καθεστώτα ενισχύσεων στις MME, θα 
συνεχίσουν να ισχύουν μέχρις ότου αναθεωρηθούν από την Επιτροπή, δυνάμει του 
άρθρου 93(1) της Συνθήκης ΕΟΚ. Η αναθεώρηση αυτή έχει ήδη αρχίσει(22). 
(21) Βλέπε Πλαίσιο Ε&Α, ΕΕ C 83 της 11.4.1986, σελ. 2. 
(22) Σημείο 468 της παρούσας Έκθεσης. 
3.I.A. fil. 7 237 
<Τ5> - H συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό οικονομικό Χώρο 
343. Η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), η οποία, μετά τις 
σχετικές διαπραγματεύσεις, θα αρχίσει μάλλον να ισχύει, μεταξύ της ΕΚ και των 
χωρών της ΕΖΕΣ, εκτός από την Ελβετία, το 1993, καλύπτει τον τομέα των 
κρατικών ενισχύσεων στα άρθρα 61 έως 64 και σε μια σειρά Παραρτημάτων και 
Κοινών Δηλώσεων και προβλέπει ότι οι ίδιοι κανόνες που ισχύουν, στην 
Κοινότητα, για τις κρατικές ενισχύσεις, θα εφαρμόζονται και από τις 
συμβαλλόμενες χώρες της ΕΖΕΣ. Η συμφωνία δεν θα θίγει τους υφιστάμενους στη 
Συνθήκη κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, αλλά από τη στιγμή που μια 
κρατική ενίσχυση, χορηγούμενη από κράτος μέλος της ΕΚ, θίγει ή μπορεί να 
θίξει τις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό εντός του ΕΟΧ, εφαρμόζονται οι 
διατάξεις του ΕΟΧ. Το ίδιο ισχύει και για την ΕΖΕΣ, η οποία, μέσω μιας 
ανεξάρτητης εποπτικής αρχής ΕΖΕΣ, θα είναι υπεύθυνη για το χειρισμό όλων των 
κρατικών ενισχύσεων που χορηγούνται από χώρες μέλη της ΕΖΕΣ στις βιομηχανίες 
τους. 
344. Πριν τεθεί σε ισχύ η συμφωνία για τον ΕΟΧ, οι περιπτώσεις κρατικών 
ενισχύσεων συνεχίζουν να αντιμετωπίζονται βάσει των διμερών συμφωνιών μεταξύ 
ΕΚ και χωρών της ΕΖΕΣ. Ετσι, το Νοέμβριο επετεύχθη συμβιβασμός μεταξύ της 
Επιτροπής και της Αυστριακής κυβερνήσεως σχετικά με την ενίσχυση μιας 
αυτοκινητοβιομηχανίας στο Γκράτς που κατασκεύαζε ένα όχημα Chrysler πολλαπλού 
προορισμού. Η αυστριακή κυβέρνηση συμφώνησε να μειώσει το ποσοστό της 
ενισχύσεως από το αρχικό προταθέν 33% στο 14%. 
<Τ5> - Διδάγματα που μπορούν να συναχθούν από την πρακτική της 
Επιτροπής και τη νομολογία του Δικαστηρίου : 
<Τ6> α) Ζητήματα ουσίας 
<Τ7> * Ενισχύσεις υπό μορφή οικοπέδου 
345. Ο ποσοτικός προσδιορισμός της ενισχύσεως που συνεπάγεται η πώληση 
οικοπέδου από τοπικό οργανισμό, με προτιμησιακούς όρους, είναι δύσκολο έργο. 
Από πρόσφατες αποφάσεις προκύπτει ότι η Επιτροπή ζητά, στο εξής, συστηματικά, 
από τα κράτη μέλη να της κοινοποιούν, κατά την εξέταση κάθε μεμονωμένης 
περιπτώσεως, έκθεση καταρτισμένη από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα σχετικά με την 
αξία αγοράς του οικοπέδου, ούτως ώστε να είναι σε θέση να διαπιστώσει εάν 
περιέχεται στην τιμή στοιχείο ενισχύσεως. 
238 
3.I.A. fil. 8 . 
<T7> * Εγγυήσεις παρεχόμενες από τις δημόσεις αρχές 
346. Η Επιτροπή αντιτίθεται, κατά παράδοση, στις ενισχύσεις για τη λειτουργία 
και ιδίως σε εκείνες που επιτρέπουν, τεχνητώς, σε επιχειρήσεις που 
αντιμετωπίζουν δυσκολίες να συνεχίσουν τις δραστηριότητες τους χωρίς καμιά 
προοπτική να ξαναγίνουν βιώσιμες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν 
δέχεται τις εγγυήσεις που παρέχονται στους πιστωτικούς οργανισμούς από 
δημόσιες αρχές όταν οι εγγυήσεις αυτές έχουν ως μοναδικό στόχο να διατηρήσουν 
στη ζωή επιχειρήσεις που, αλλιώς, θα ήταν υποχρεωμένες να παύσουν οιαδήποτε 
παραγωγή. Ωστόσο, η σημερινή πρακτική της Επιτροπής συνίσταται στο να 
δέχεται τέτοιες εγγυήσεις όταν αυτές περιορίζονται στους έξι μήνες και έχουν 
ως στόχο να δώσουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να επεξεργαστούν και να 
εφαρμόσουν σχέδιο αναδιάρθρωσης, και εφ'όσον τηρούνται οι γενικοί κανόνες 
στον τομέα των δημοσίων εγγυήσεων. Η πρακτική αυτή θα πρέπει, προσεχώς, να 
κωδικοποιηθεί, στο πλαίσιο των ενισχύσεων προς τις επιχειρήσεις που 
αντιμετωπίζουν δυσκολίες. 
<Τ6> β) Διαδικαστικά θέματα : 
<Τ7> * Δυνατότητα για τα κράτη μέλη να μπορούν, στο εξής, να ζητούν 
από το Δικαστήριο την ακύρωση αποφάσεων για την κίνηση της 
διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ 
347. Το χαρακτηριστικό γεγονός αυτού του έτους, όσον αφορά τις διαδικασίες, 
οφείλεται, χωρίς αμφιβολία, στις δύο αποφάσεις του Δικαστηρίου της 30ης 
Ιουνίου 1992 που εκήρυξαν αποδεκτές προσφυγές οι οποίες ασκήθηκαν κατά 
αποφάσεων κινήσεως της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης(2^). Το Δικαστήριο διαπίστωσε με τις αποφάσεις αυτές ότι η 
απόφαση κινήσεως της διαδικασίας συνεπάγεται για την Επιτροπή το 
χαρακτηρισμό της ενίσχυσης και, κατά συνέπεια, τη σχετική με τον 
χαρακτηρισμό αυτόν διαδικασία, στο μέτρο που μια τέτοια απόφαση παράγει 
διαφορετικά αποτελέσματα ανάλογα με το εάν η ενίσχυση θεωρείται ως νέα κατά 
την έννοια του άρθρου 93, παράγραφος 3 ή ως υφιστάμενη και υποκείμενη στους 
κανόνες του άρθρου 93, παράγραφος 1. 
(23) Σημείο 532 της παρούσας Έκθεσης. 
3.Ι.Α. §1 239 
<Τ7> * Επίσπευση των διαδικασιών όσον αφορά τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις και την τροποποίηση των υφισταμένων καθεστώτων 
348. Η Επιτροπή επεξέτεινε στις MME, όπως αυτές ορίζονται από το νέο πλαίσιο 
και γιά ορισμένα καθεστώτα ενισχύσεωνί24), το ευεργέτημα της συνοπτικής 
εξέτασης (20 εργάσιμες μέρες), που οδηγεί σχεδόν συστηματικά σε ευνοϊκή 
απόφαση. 
<Τ7> * Παρέκκλιση από τις προθεσμίες διαδικασίας για ορισμένες ενισχύσεις 
που χορηγούνται από την Treuhandanstalt 
349. Προκειμένου να ληφθούν υπόψη η δύσκολη κοινωνικοοικονομική κατάσταση της 
πρώην ΛΔΓ και τα ειδικά χαρακτηριστικά της δραστηριότητας της 
Treuhandanstalt, η Επιτροπή ανέλαβε την υποχρέωση να εξετάζει ορισμένες από 
τις ενισχύσεις που χορηγεί αυτός ο οργανισμός(2^) σε συντομότερο από το 
σύνηθες χρονικό διάστημα. Απόφαση για τα σχέδια θα λαμβάνεται, κανονικά, 
εντός 15 εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση τους, ενώ, σε ορισμένες 
εξαιρετικές περιπτώσεις, η γερμανική κυβέρνηση θα μπορεί να ζητά μείωση της 
προθεσμίας αυτής σε 10 εργάσιμες μέρες. Κατά τον ίδιο τρόπο, η Επιτροπή θα 
μπορεί, εξαιρετικώς, να αποφασίζει ότι χρειάζεται επιπλέον 5 εργάσιμες μέρες 
για την ανάλυση της κοινοποίησης. Όταν η κοινοποίηση αποδεικνύεται ελλειπής 
μπορούν να ζητούνται συμπληρωματικές πληροφορίες, πράγμα που πρέπει, ωστόσο, 
να αποφεύγεται όσο το δυνατόν περισσότερο. Μετά τη λήψη των πληροφοριών, η 
Επιτροπή θα έχει στη διάθεση της 15 εργάσιμες ημέρες. Οι προθεσμίες αυτές 
είναι αισθητά συντομότερες από τις 30 εργάσιμες μέρες που ισχύουν για τις 
συγκεκριμένες περιπτώσεις οι οποίες κοινοποιούνται στα πλαίσια των 
εγκεκριμένων καθεστώτων. 
(24) Σημείο 337 της παρούσας Έκθεσης. 
(25) Σημείο 19 της παρούσας Έκθεσης. 
24U 
3.Ι.Α. 52. 1 *-
<T4> §2. Τρίτη Εκθεση σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις 
350. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή δημοσίευσε την Τρίτη Εκθεση της σχετικά με τις 
κρατικές ενισχύσεις στην Κοινότητα. Η έκθεση αυτή αφορά τις ενισχύσεις στο 
βιομηχανικό τομέα, στη γεωργία, στην αλιεία, στον άνθρακα και στις μεταφορές 
(σιδηρόδρομοι και εσωτερική ναυσιπλοΐα), ενημερώνει δε, για την περίοδο 19 88-
1990, τα στοιχεία που συγκεντρώνονταν στις προηγούμενες εκθέσεις οι οποίες 
κάλυπταν την περίοδο 1981-1988(ι). 
351. Η έκθεση έχει ως κύριο στόχο να προσδιορίσει, με τη μεγαλύτερη δυνατή 
διαφάνεια, τη σημερινή διάρθρωση των κρατικών ενισχύσεων προς τις 
επιχειρήσεις εντός της Κοινότητας, να διαπιστώσει, κατά τρόπο σφαιρικό, την 
πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την ενδυνάμωση, εκ μέρους της Επιτροπής, 
της πολιτικής της στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων και να εντοπίσει τους 
τομείς οι οποίοι θα πρέπει να καταλάβουν σημαντικότερη θέση στη μελλοντική 
πολιτική της Επιτροπής. 
352. Το συνολικό ποσό των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν, στα δώδεκα κράτη μέλη, 
ανέρχεται, κατά μέσον όρο, σε 89 000 εκατ. ECU για την περίοδο 1988-1990 
έναντι 92 000 εκατ. ECU για την περίοδο 1986-1988. Από το συνολικό αυτό 
ποσό, το 40% διοχετεύτηκε στο βιομηχανικό τομέα, η λεπτομερής ανάλυση του 
οποίου καταλαμβάνει κεντρική θέση στην έκθεση και το ύψος του οποίου 
παραμένει επίσης σημαντικό: μεταξύ 1988 και 1990, οι ετήσεις δαπάνες ανήλθαν 
σε 36 000 εκατ. ECU. Μολονότι οι αριθμοί δείχνουν ότι, σε κοινοτικό επίπεδο, 
οι ενισχύσεις αυτές μειώθηκαν μεταξύ 1986 και 1990, μια μικρή αύξηση που 
παρατηρήθηκε κατά το τέλος αυτής της περιόδου, το 1990, οδήγησε την Επιτροπή 
στο να παρακολουθεί πολύ προσεκτικά την εξέλιξη τους, ούτως ώστε να μη θέσουν 
σε κίνδυνο τη γενική τάση μειώσεως των κρατικών ενισχύσεων στην Κοινότητα. 
Αν εξαιρεθεί η Ελλάδα, τα διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία της οποίας είναι 
προσωρινά, τα υψηλότερα επίπεδα ενισχύσεων (εκφρασμένα σε ποσοστό της 
προστιθέμενης αξίας) στο βιομηχανικό τομέα, απαντώνται στην Ιταλία, στην 
Πορτογαλία και στην Ιρλανδία. Τα χαμηλότερα επίπεδα εμφανίζονται στη 
Γερμανία, στη Δανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Από τις τέσσερις πρώτες 
ευρωπαϊκές οικονομικές δυνάμεις, η Ιταλία παρουσιάζει επίπεδο ενισχύσεων, 
υπολογιζόμενο σε ποσοστό της προστιθεμένης αξίας, τρεις φορές πιο υψηλό από 
(1) GR. ISBN 92-826-0624-4 και GR. ISBN 92-826-2315-7. 
Δέκατη Όγδοη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 162 και 
163, και Εικοστή Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 188 έως 
192. 
3IA s2 2 241 
3 .1 .Α. §2.2 "~ 
ό,τι το Ηνωμένο Βασίλειο, πάνω από δυο φορές υψηλότερο από ό,τι η Γερμανία 
και πάνω από μιάμιση φορά υψηλότερο από ό,τι η Γαλλία. Αυτό δείχνει, σαφώς, 
ότι οι ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών παραμένουν σημαντικές. 
Από τα αριθμητικά στοιχεία συνάγεται, επί πλέον, ότι το συνολικό ύψος των 
ενισχύσεων ανά απασχολούμενο άτομο που χορηγείται στις περιοχές της 
περιφέρειας οι οποίες διαθέτουν περιορισμένα δημοσιονομικά μέσα παραμένει 
σχετικά ισχνό σε σχέση με το ύψος των ενισχύσεων ανά απασχολούμενο που 
χορηγείται στις τέσσερις πλέον ευημερούσες χώρες της Κοινότητας. Οι 
αναλογίες για την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία είναι 
κατώτερες από τον κοινοτικό μέσο όρο και πολύ πιο ισχνές από ό,τι στα 
περισσότερα πλουσιότερα και κεντρικότερα κράτη. Το ίδιο και στον βιομηχανικό 
τομέα, οι χορηγηθείσες κρατικές ενισχύσεις στις τέσσερις σημαντικότερες 
οικονομικές δυνάμεις της ΕΟΚ αντιπροσωπεύουν το 75% των ενισχύσεων που 
χορηγήθηκαν στον εν λόγω τομέα, στην Κοινότητα, μεταξύ 19 86 και 1988. Το 
ποσοστό αυτό ανήλθε, μεταξύ 1988 και 1990, στο 79%. 
353. Το γεγονός ότι το ειδικό βάρος της υποστήριξης στη βιομηχανία των πλέον 
ευημερούντων κρατών μελών συνεχίζει να αυξάνεται εις βάρος των περιφερειακών 
χωρών, πρέπει να θεωρηθεί ως σοβαρός κίνδυνος για τη συνοχή. Κατά συνέπεια, 
η Επιτροπή θα συνεχίσει να διαδραματίζει πλήρως το ρόλο της, προκειμένου να 
περιορισθούν και, ει δυνατόν, να αναστραφούν οι αρνητικές επιπτώσεις αυτής 
της τάσης επί του ανταγωνισμού και της οικονομικής συγκλίσεως. Η Επιτροπή θα 
συμβάλει έτσι, με την πολιτική της στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, στην 
επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής στην Κοινότητα. 
Z4Z 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 
Ετήσιοι μέσοι όροι 1988-1990 και 1986-1988 (εντός παρενθέσεων) 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλ ί α 
Ηνωμένο Βασίλειο 
ΕΥΡ 12 σε ποσοστό της 
προστιθεμένης αξίας 
(1986-88) 
(4.3) 
(1.9) 
(2.7) 
(24.3) 
(6.8) 
(3.8) 
(6.4) 
(6.2) 
(2.3) 
(3.1) 
(2.2) 
(2.6) 
(4.0) 1988-90 
4.1 
2.1 
2.5 
14.6 
3.6 
3.5 
4.9 
6.0 
2.6 
3.1 
5.3 
2.0 
3.5 σε ECU ανά απασχο­
λούμενο 
(1986-88) 
(1606) 
(593) 
(994) 
(2983) 
(1749) 
(1437) 
(2114) 
(2139) 
(988) 
(1215) 
(302) 
(770) 
(1325) 1988-90 
1655 
634 
984 
1502 
936 
1380 
1734 
2175 
1270 
1327 
758 
582 
1203 σε εκατομμύρια 
ECU * 
(1986-88) 
(1175) 
(316) 
(7869) 
(2074) 
(4491) 
(6479) 
(447) 
(10760) 
(37) 
(1101) 
(245) 
(4101) 
(38835) 1988-90 
1211 
333 
7865 
1072 
2499 
6106 
368 
11027 
48 
1225 
616 
3133 
35503 
1986-88 μέσοι όροι σε τιμές 1989 
Πηγή t Τρίτη Εκθεση 
^A^3. 1 243 
<T4> §3 - Εν ι χύσε ι ς για την έρευνα και την ανάπτυξη 
<Τ7> Γενικές εξελίξεις 
354. Οι εκτιμήσεις της Επιτροπής σχετικά με τα εθνικά προγράμματα και σχέδια 
Ε&Α βασίζονται πάντα στα κριτήρια που ορίζονται στο κοινοτικό πλαίσιο των 
κρατικών ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη(*) που θεσπίστηκε το 
1986. 
355. Στο σημείο 8.2. του προαναφερομένου πλαισίου ορίζεται ρητώς ότι οι 
ενισχύσεις στην Ε&Α πρέπει να ωθούν τις επιχειρήσεις να καταβάλλουν, στον 
τομέα της Ε&Α, προσπάθειες πέραν αυτών που σχετίζονται με τη διεκπεραίωση των 
ι 
καθημερινών δραστηριοτήτων τους ή να τους υποβοηθούν να ανταποκρίνονται σε 
έκτακτες ανάγκες για τις οποίες οι πόροι που διαθέτουν είναι πολύ 
περιορισμένοι. 
Με άλλα λόγια, η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι ενισχύσεις δεν 
υποκαθιστούν απλώς τις δαπάνες της ίδιας της εταιρίας για την Ε&Α, δηλαδή ότι 
θα πρέπει να έχουν τονωτικό αποτέλεσμα. 
Κατά την άποψη της Επιτροπής, απαιτείται, ως αποτέλεσμα της λαμβανόμενης 
ενίσχυσης, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διεξάγουν περισσότερη έρευνα από 
εκείνη που θα διεξήγαγαν αν δεν είχαν λάβει την ενίσχυση. 
Προκειμένου να επαληθευθεί η εφαρμογή αυτού του κριτηρίου, στην περίπτωση 
μεμονωμένων σχεδίων, η Επιτροπή εξετάζει τη διάρθρωση και την εξέλιξη των 
δαπανών Ε&Α μιας συγκεκριμένης εταιρίας κατά τα τελευταία έτη και ιδίως το 
ύψος των δαπανών Ε&Α, τις δαπάνες Ε&Α ως ποσοστό του κύκλου εργασιών και, 
εφ'όσον υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες, τον αριθμό των υπαλλήλων που 
απασχολούνται στην Ε&Α. 
356. Στις 17 Ιουλίου 1992, υπεγράφη, μεταξύ των Η.Π.Α. και της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, η συμφωνία σχετικά με την εφαρμογή της Γενικής 
Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT) επί των συναλλαγών στον τομέα της 
πολιτικής αεροπορίας για αεροσκάφη μεγάλης μεταφορικής ικανότητας (άνω των 
100 θέσεων). Ο πυρήνας της συμφωνίας αυτής είναι η δυνατότητα χορήγησης 
άμεσης κυβερνητικής ενίσχυσης (υπό μορφήν επιστρεπτέων προκαταβολών), μέχρι 
33% κατ'ανώτατο όριο, για την ανάπτυξη μελλοντικών προγραμμάτων κατασκευής 
μεγάλων αεροσκαφών πολιτικής αεροπορίας, εφ'όσον υπάρχει εύλογη προσδοκία 
(1) ΕΕ C 83 της 11.04.86. 
24 4 
3.Ι.Α. §3. 2 
εξόφλησης εντός 17 ετών από την ημερομηνία της πρώτης πληρωμής. Οι 
εξοφλήσεις έχουν εξαρτηθεί από την πραγματική παράδοση των αεροσκαφών. 
Η εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 92, παράγραφος 3, στοιχείο β), έχει 
χρησιμοποιηθεί μόνο για τα προγράμματα EUREKA HDTV (EU95), JESSI (EU127), 
ESF (EU43) και Eurolaser (EU 226), καθότι οι ενισχύσεις προς τις εταιρίες που 
συμμετέχουν στα προγράμματα αυτά προωθούν την εκτέλεση ενός σημαντικού 
προγράμματος κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος(2) . 
Περιγράφονται κατωτέρω ορισμένες από τις πιο ενδιαφέρουσες(3) αποφάσεις. 
<Τ8> Δαν ία 
357. Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή επέτρεψε στη δανική κυβέρνηση να χορηγήσει 
132 εκατ. ECU σε ένα ταμείο για τη χρηματοδότηση ανάπτυξης προϊόντων. Το 
ταμείο, το οποίο καλείται Ταμείο Βιομηχανικής Ανάπτυξης και τη διαχείριση του 
οποίου θα αναλάβει ανεξάρτητο συμβούλιο, θα είναι, μετά από την πρώτη εισφορά 
κεφαλαίων, αυτοχρηματοδοτούμενο και θα καλύπτει τις ζημίες από τις 
δανειοδοτήσεις του - τα δάνεια εξοφλούνται μόνο σε περίπτωση επιτυχίας του 
σχεδίου - με τα έσοδα από κεφαλαιακές επενδύσεις. Η επιτρεπόμενη ένταση της 
ενισχύσεως είναι 40%, σε περίπτωση αποτυχίας της έρευνας. Αλλιώς, τα δάνεια 
εξοφλούνται με το ισχύον στην αγορά επιτόκιο. 
<Τ8> Γερμαν ία 
358. Η Επιτροπή ενέκρινε, το Φεβρουάριο, ένα μείζον πρόγραμμα. Αφορά το 
«Forderungsprogramm Biotechnologie 2000» με προϋπολογισμό 749,3 εκατ. ECU για 
τα έτη 1990-1995. 
Οι ενισχύσεις, υπό μορφήν άμεσης επιδότησης, προορίζονται για τη βιομηχανία 
(163,3 εκατ. ECU του συνολικού προϋπολογισμού) και για πανεπιστήμια και 
ιδρύματα ερευνών. 
(2) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής Ανταγωνισμού, σημείο 180, και ΕΕ 
C 83 της 11.04.1986. 
(3) Ο πλήρης κατάλογος του συνόλου των αποφάσεων για τις ενισχύσεις, που 
εξέδωσε το έτος αυτό η Επιτροπή, περιέχεται στο παράρτημα. Στον 
κατάλογο αυτό οι αποφάσεις κατατάσσονται ανά τύπο. Παρατίθεται επίσης, 
εφ'όσον ήταν διαθέσιμη κατά την ημερομηνία συντάξεως της παρούσας 
Εκθεσης, τα στοιχεία δημοσίευσης της αποφάσεως ή της περιλήψεως στην 
στην Επίσημη Εφημερίδα. Το ίδιο συμβαίνει και με τον αριθμό της 
ενίσχυσης που θα επιτρέψει, ενδεχομένως, στον αναγνώστη να εντοπίσει την 
ανακοίνωση της Επιτροπής στον τύπο, εφ'όσον υπάρχει. Τέλος, ορισμένες 
αποφάσεις περιλαμβάνονται εν συντομία σε ένα από τα παραρτήματα. 
3.Ι.Α. §3. 3 245 
Τα δημόσια ιδρύματα ερευνών, εφ'όσον διεξάγουν βασική έρευνα και δεν 
λαμβάνουν ήδη κρατική ενίσχυση, μπορούν να χρηματοδοτηθούν κατά 100%. 
Για τη βασική βιομηχανική έρευνα εγκρίθηκε ένταση 50% και για την εφαρμοσμένη 
έρευνα 25%. Για την πρώην ΛΔΓ κρίθηκε ότι μπορεί να επιτραπεί αυξημένη κατά 
10% ενίσχυση, σύμφωνα με το σημείο 5.4 του κοινοτικού πλαισίου των κρατικών 
ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη(*) που επιτρέπει υψηλότερη ένταση 
ενίσχυσης για σχέδια που πραγματοποιούνται στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές. 
Τα τελευταία τρία ποσοστά αφορούν τόσο εταιρίες όσο και ερευνητικά ιδρύματα, 
εφ'όσον διεξάγουν έρευνα σε συνεργασία. 
359. Για το πρόγραμμα «Physikalische Technologien», η γερμανική κυβέρνηση 
κοινοποίησε προϋπολογισμό 233,2 εκατ. ECU. από τα οποία 103,1 εκατ. ECU 
προορίζονταν για τη βιομηχανία. 
Το Φεβρουάριο, η Επιτροπή έκρινε ότι οι εντάσεις ενισχύσεως για τα διάφορα 
στάδια της έρευνας ευθυγραμμίζονταν με την πολιτική της και, κατά συνέπεια, 
δεν προέβαλε αντιρρήσεις για την ενίσχυση, δυνάμει της εξαιρέσεως του άρθρου 
92, παράγραφος 3, στοιχείο γ) της Συνθήκης ΕΟΚ. 
36 0. Η ίδια εξαίρεση χρησιμοποιήθηκε το Μάρτιο στην περίπτωση του 
κοινοποιηθέντος προγράμματος «Materialforschung» με προϋπολογισμό ανερχόμενο 
σε 376,8 εκατ. ECU, για το 1989-1994. Εγκρίθηκε ένταση ενισχύσεως του 50% 
για βασική βιομηχανική έρευνα από επιχειρήσεις και ερευνητικά ιδρύματα, με 
προσαύξηση 10% για την πρώην ΛΔΓ<^). 
361. Τον Ιούλιο η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία που προβλέπεται 
στο άρθρο 93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ όσον αφορά τη γερμανική ενίσχυση 
για την υποβοήθηση της έρευνας στον τομέα των λέιζερ στερεάς κατάστασης 
(σχέδιο EUREKA 226)(6) και επέτρεψε την ενίσχυση δυνάμει της εξαιρέσεως που 
προβλέπεται στο άρθρο 92, παράγραφος 3, στοιχείο β) της Συνθήκης ΕΟΚ. Η 
Επιτροπή ήταν σε θέση να ενεργήσει έτσι, καθότι κατέστη σαφές ότι οι εντάσεις 
υπολογιζόμενες βάσει νέων πληροφοριών τηρούσαν τα όρια που καθορίζονται από 
τις κατευθυντήριες γραμμές για την Ε&Α. 
(4) ΕΕ C 83 της 11.04.1986. 
(5) Βλέπε σημείο 5.4 του κοινοτικού πλαισίου των κρατικών ενισχύσεων για την 
έρευνα και την ανάπτυξη (ΕΕ C 83 της 11.04.1986) το οποίο επιτρέπει 
υψηλότερη ένταση ενισχύσεως για σχέδια που λαμβάνουν χώρα στις λιγότερο 
ευνοημένες περιοχές. 
(6) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής Ανταγωνισμού, σημείο 185. 
3.Ι.Α. 53. 4 246 
362. To πρόγραμμα ενίσχυσης «Luftfahrtforschung und Luftfahrttechnologie» 
εγκρίθηκε τον Οκτώβριο. 
To πρόγραμμα αυτό έχει προϋπολογισμό 86 εκατ. ECU για τα έτη 1989-1991 και 
υποστηρίζει την εφαρμοσμένη έρευνα που διεξάγουν εταιρίες και ερευνητικά 
ιδρύματα. Λαμβανομένων υπόψη των ειδικών χαρακτηριστικών της αεροναυπηγικής 
βιομηχανίας, η Επιτροπή εφήρμοσε το σημείο 5.4 του κοινοτικού πλαισίου των 
κρατικών ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη, το οποίο επιτρέπει 
υψηλότερη ένταση ενισχύσεως σε περιπτώσεις πολύ υψηλών ειδικών 
επιχειρηματικών κινδύνων. Η ένταση ενισχύσεως ανερχόταν στο 50%, ακαθάριστο. 
<Τ8> Ισπαν ία 
363. Το Μάρτιο, η Επιτροπή ενέκρινε, δυνάμει της παρεκκλίσεως του άρθρου 92, 
παράγραφος 3, στοιχείο γ) της Συνθήκης ΕΟΚ, καθεστώς ενισχύσεων υπέρ των 
επιχειρήσεων της περιοχής της Βαλένθια, για την ενθάρρυνση της έρευνας και 
της βιομηχανικής ανάπτυξης. 
Με προϋπολογισμό 15 εκατ. ECU για περίοδο 4 ετών, το πρόγραμμα προβλέπει 
επιδοτήσεις ύψους 50% ΙΑΕ του αποδεκτού κόστους για τη βασική έρευνα και 25% 
για την εφαρμοσμένη έρευνα και την ανάπτυξη. Για τις MME προβλέπεται 
προσαύξηση 10%, σύμφωνα με το σημείο 5.4 του κοινοτικού πλαισίου των κρατικών 
ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη. Η Επιτροπή έκρινε πράγματι ότι 
οι περιφερειακές αρχές έχουν βάσιμους λόγους να ενθαρρύνουν τη συνεργασία 
μεταξύ επιχειρήσεων και να δημιουργούν την αναγκαία υποδομή για την ανάπτυξη 
πολιτικής ικανής να διευρύνει τις δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και 
καινοτομίας στις επιχειρήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση του βιομηχανικού 
πλέγματος της περιοχής της Βαλένθια, που αποτελείται από μικρές μονάδες 
παραγωγής καταναλωτικών αγαθών οι οποίες έχουν ανάγκη εντατικής χρήσεως 
εργατικού δυναμικού και ελάχιστης τεχνολογίας. 
<Τ8> Γαλλ ία 
364. Κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου, η Επιτροπή εξέτασε την 
αναχρηματοδότηση, για το 1992, των εξής καθεστώτων ενισχύσεων στην έρευνα που 
αποτελούν κύρια καθεστώτα εν ισχύ ι στη Γαλλία: ANVAR, Μεγάλα Καινοτόμα 
Σχέδια, PUMA και Ταμεία για την Έρευνα και την Τεχνολογία. Ο προβλεπόμενος 
για το 1992 συνολικός προϋπολογισμός αυτών των σχεδίων ανέρχεται σε 
490 εκατ. ECU. 
365. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ που είχε κινήσει κατά της εταιρίας Bull για 
ενισχύσεις ύψους 380 εκατ. ECU, τις οποίες προτίθετο να χορηγήσει η γαλλική 
κυβέρνηση για τη χρηματοδότηση του προγράμματος Ε&Α της εν λόγω εταιρίας^7). 
Το πρόγραμμα αυτό, γνωστό με το όνομα «τεχνικό σχέδιο», εκτείνεται σε περίοδο 
4 ετών με προϋπολογισμό περίπου 2 δισεκατ. ECU. 
Η ένταση της ενίσχυσης ανέρχεται σε 27% σε ισοδύναμο ακαθάριστης επιδότησης 
του εγκεκριμένου κόστους. 
Διαπιστώθηκε ότι η ενίσχυση αυτή πληροί όλα τα κριτήρια τα σχετικά με την 
ένταση της ενίσχυσης, τη συμπληρωματικότητα και την επιλεξ ιμότητα των 
δαπανών(8). 
<Τ8> Ιταλία 
366. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 
2, της Συνθήκης ΕΟΚ που είχε κινήσει έναντι της φαρμακευτικής εταιρίας SIGMA-
TAU^). Τα πραγματικά ποσοστά ενισχύσεων (31,6% σε ισοδύναμο ακαθάριστης 
επιδότησης για το σύνολο του σχεδίου) απεδείχθησαν πράγματι πολύ πιο ισχνά 
από ό,τι είχει εκτιμήσει η Επιτροπή όταν κίνησε την διαδικασία και σύμφωνα 
προς το πλαίσιο των ενισχύσεων για την έρευνα. 
367. Τον Ιούλιο, επιτράπηκε παρέκκλιση, δυνάμει του άρθρου 92, παράγραφος 3, 
στοιχείο β), της Συνθήκης ΕΟΚ, σχετικά με την υλοποίηση σημαντικού σχεδίου 
κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, για να εγκριθεί η ενίσχυση που απεφασίσθη 
από την ιταλική κυβέρνηση υπέρ της εταιρίας SGS-Thomson Microelectronics Sri 
που συμμετέχει στο σχέδιο EUREKA 127/Tl (JESSI) για ι ην υλοιιοίηαη 
προγραμματιζόμενων μνημών (EPROM) χωρητικότητας 16 mégabit. Διαρκείας 4 
ίτών, το σχέδιο αντιπροσωπεύει, για την ιτ^/ική ν/ϊ^ς/ί, t.yé ,ι-,<>ηι\ 
96 εκατ. ECU και συνεπάγεται ενίσχυση, υπό μορφή ειαφορ/y- *ι:φ^///ί„.,, 
36,6 εκατ. ECU. 
Η επ,οάτηση θα χορηγηθεί κατ'εφαρμογη των νόμων 46/82 (Kondo βρ*,1.|„ 
Ricerca applicata, xcn 22/87 (σχέδ,α EUREKA) κα, η εντασή της (38,2% σε 
(7) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικήο του ™.τ 
(8, Ο! κε,ραλα,οοχ,κες χορήγησε ,ς'στη BuU V ^Γ^3£ΐσΞΓ%259· 
εν,σχύσε,ς στην ερεονα, εξετάζοντα, στο σημεΓο^ "'"'-''' Έκθεσης. «ημειο 425 της παρούσας 
(9, Ε,κοστή Πρώτη "Εκθεση επί της πολ,τ,κής ανταγων,σμου. σημείο 184. 
3.Ι.Α. §3. 6 248 
ισοδύναμο ακαθάριστης επιδότησης) είναι σύμφωνη προς το κοινοτικό πλαίσιο των 
κρατικών ενισχύσεων για την Έρευνα και την Ανάπτυξη. 
Η ένταση της ενίσχυσης, λαμβανομένου υπόψη του τομέα, που χαρακτηρίζεται από 
ισχυρότατο ενδοκοινοτικό ανταγωνισμό, φαινόταν πολύ υψηλή γ ι'αυτό το σχέδιο 
έρευνας, λαμβάνοντας υπόψη την απόσταση του σε σχέση με την αγορά. 
Οι συμπληρωματικές πληροφορίες που έλαβε η Επιτροπή οδήγησαν στη διαπίστωση 
ότι το σχετικό με τη βασική έρευνα μέρος αντιπροσώπευε περίπου το 30% του 
σχεδίου και ότι, κατά συνέπεια, η ένταση της ενίσχυσης ήταν επιτρεπτή. 
Το σχέδιο που αφορά τον ιατρικό τομέα προβλέπει επένδυση 30 εκατ. ECU, 
διάρκεια έρευνας 6 ετών και ενίσχυση 9,4 εκατ. ECU υπό μορφή εισφοράς 
κεφαλαίου και δανείου με μειωμένο επιτόκιο. 
<Τ8> Κάτω Χώρες 
368. Το Μάϊο, η Επιτροπή ενέκρινε το ολλανδικό βιομηχανικό πρόγραμμα Ε&Α για 
την αεριοποίηση του άνθρακα. Στόχος του προγράμματος είναι η διεύρυνση των 
τεχνολογικών γνώσεων στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της 
αεριοποιήσεως του άνθρακα σε συνδυασμό με ατμοστρόβιλους και αεριοστρόβιλους. 
Ο προϋπολογισμός, μέχρι το τέλος του 1996, ανέρχεται, κατά προσέγγιση, σε 
13 εκατ. ECU. Το μίγμα 46% βασικής βιομηχανικής έρευνας και 64% εφαρμοσμένης 
έρευνας χρηματοδοτείται με ένταση ενισχύσεως 31%, ακαθάριστο. 
369. Το ολλανδικό ίδρυμα D2TV έλαβε ενίσχυση 15 εκατ. ECU για την περίοδο 
μέχρι και το 1986. Η Επιτροπή ενέκρινε την ενίσχυση, το Μάιο, βάσει του 
άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ) της Συνθήκης ΕΟΚ λόγω της έντασης ύψους 
10% ακαθάριστου, αλλά και επειδή προβλέπει αναπτυξιακές δραστηριότητες που 
αποσκοπούν στη μετάδοση, αποκωδικοποίηση και λήψη εκπομπών σύμφωνα με τα 
πρότυπα HD-MAC και D2-MAC. Η απόφαση αυτή ευθυγραμμίζεται με την πολιτική 
της Επιτροπής στον τομέα της τηλεόρασης υψηλής ευκρίνειας. 
370. Το Σεπτέμβριο, η Επιτροπή έκανε χρήση της εξαιρέσεως που προβλέπεται στο 
άρθρο 92, παράγραφος 3, στοιχείο β) της Συνθήκης ΕΟΚ για τη χορήγηση 
20, περίπου, εκατ. ECU στη Philips το 1992 για τη συμμετοχή της στα σχέδια 
EUREKA JESSI (EU 127) και HDTV (EU 95). 
371. Η ολλανδική χαλυβουργική επιχείρηση Hoogovens συμμετέχει στο σχέδιο 
EUREKA CARMAT (EU 13). Διεξάγει ειδικά τμήματα βασικής βιομηχανικής έρευνας 
για τα οποία η ολλανδική κυβέρνηση πρότεινε επιδότηση 1,23 εκατ. ECU. 
3.Ι.Α. §3. 7 249 
Δεδομένου ότι η ένταση της ενισχύσεως ήταν 25% ακαθάριστο, η Επιτροπή δεν 
προέβαλε, τον Οκτώβριο, ουδεμία αντίρρηση. 
Η ενίσχυση αξιολογήθηκε επίσης δυνάμει της αποφάσεως της Επιτροπής 3855/91 
της 27ης Νοεμβρίου 199ΐ(10), που θεσπίζει κοινοτικούς κανόνες για τις 
ενισχύσεις προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα. 
<Τ8> Ηνωμένο Βασίλειο 
372. Τον Ιούλιο του 1992, η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις για την 
αναχρηματοδότηση τεσσάρων βρετανικών καθεστώτων ενίσχυσης στην Ε&Α. 
Τα ATP, LINK και GICP ενθαρρύνουν σχέδια έρευνας στα οποία συνεργάζονται 
εταιρίες, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα. 
Η πρωτοβουλία του EUREKA υποκινεί τη βρετανική συμμετοχή σε σχέδια EUREKA. 
ο συνολικός προϋπολογισμός ανερχόταν σε 139 εκατ. ECU. 
373. Οι αρχές του ΗΒ κοινοποίησαν επίσης ενισχύσεις, υπό μορφήν άμεσης 
επιδότητης, σε διάφορες εταιρίες, οργανισμούς έρευνας και πανεπιστήμια που 
συμμετέχουν στο σχέδιο EUREKA 194 (Βιομηχανική εφαρμογή αξιολόγησης των 
λέιζερ υψηλής ισχύος). Ο προϋπολογισμός, για την περίοδο 1991-1996,ανέρχεται 
σε 2,5, περίπου, εκατ. ECU. Η ενίσχυση κρίθηκε ότι συμβιβάζεται με την κοινή 
αγορά, δυνάμει του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ) της Συνθήκης ΕΟΚ, 
καθότι η ένταση της ήταν 37,9% για τη βασική βιομηχανική έρευνα και 13,9% για 
την εφαρμοσμένη έρευνα. 
374. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις για το καθεστώς 
ενισχύσεως «έρευνα με συνεργασία στον κατασκευαστικό τομέα». Η ενίσχυση 
συνδέεται με μια σύμβαση Ε&Α που έχει συναφθεί με βιομηχανικές εταιρίες βάσει 
μιας διαδικασίας ανταγωνιστικής πλειοδοσίας. Όλα τα δικαιώματα επί των 
αποτελεσμάτων ανήκουν από κοινού στο κράτος και στον εργολήπτη. Εφ'όσον τα 
αποτελέσματα δεν περιέρχονται αποκλειστικά στο κράτος αλλά και στις 
συμμετέχουσες εταιρίες, η Επιτροπή έκρινε ότι το καθεστώς αυτό πληροί τους 
όρους του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ. Βάσει της έντασης της 
ενίσχυσης, της συμπληρωματικότητας και του κοινού ενδιαφέροντος, το καθεστώς 
εγκρίθηκε δυνάμει της εξαιρέσεως που προβλέπεται στο άρθρο 92,, παράγραφος 3, 
στοιχείο γ) της Συνθήκης ΕΟΚ. 
(10) ΕΕ L 362 της 31.12.1991. 
3.Ι.Α. §4.α. 1 110 
<Τ4> §4 - EviOYUOEic OTooc BiounvaviKOUc τομείς 
που υπόκεινται σε κοινοτικό πλαίσιο νια Tic κρατικφς ενισχύσεις 
<Τ5> - Γενικά 
375. Πολλοί βιομηχανικοί τομείς διέπονται από ένα πλαίσιο όσον αφορά τις 
κρατικές ενισχύσεις. Πρόκειται για τομείς οι οποίοι υφίστανται ή έχουν 
υποστεί σημαντικές αναδιαρθρώσεις οι οποίες επέφεραν ή δύνανται να επιφέρουν, 
βραχυπρόθεσμα, σημαντικές απώλειες θέσεων απασχόλησης. Επί πλέον, όλοι αυτοί 
οι τομείς είναι εκτεθειμένοι σε έναν ιδιαίτερα έντονο διεθνή ανταγωνισμό. 
Ενώπιον αυτής της καταστάσεως, η Επιτροπή έκρινε ότι απαιτείται αυστηρότερος 
έλεγχος των ενισχύσεων κατά την έννοια ότι ορισμένα σχέδια ενισχύσεων (ή 
μάλλον όλα τα σχέδια) πρέπει να κοινοποιούνται, ακόμα και όταν εντάσσονται 
στα πλαίσια ήδη εγκεκριμένων καθεστώτων ενισχύσεων. Η Επιτροπή κρίνει επίσης 
ότι, με ένα τέτοιο σύστημα, μπορούν να εκτιμώνται καλύτερα οι τομεακές 
επιπτώσεις των χορηγούμενων ενισχύσεων και να αποφεύγεται η χορήγηση μεγάλου 
αριθμού κρατικών ενισχύσεων. Επί πλέον, οι προσανατολισμοί και οι κανόνες 
που καθορίζονται από τα πλαίσια αυτά αυξάνουν τη νομική ασφάλεια των κρατών 
και των επιχειρήσεων. 
Εξαιρουμένων των τομέων που καλύπτονται από τη Συνθήκη ΕΚΑΧ και αποτελούν 
αντικείμενο αποφάσεως-πλαισίου της Επιτροπής, υποκείμενης στη σύμφωνη γνώμη 
του Συμβουλίου, και της ναυπηγικής βιομηχανίας όπου έχουν εκδοθεί, από το 
Συμβούλιο, οδηγίες βάσει του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο δ), της 
Συνθήκης, η Επιτροπή χρησιμοποιεί το άρθρο 93, παράγραφος 1. Η τελευταία 
αυτή διάταξη της δίνει τη δυνατότητα να προτείνει στα κράτη μέλη, ως 
«κατάλληλα μέτρα», ένα πλαίσιο που τροποποιεί έτσι τα εγκεκριμένα καθεστώτα 
στο συγκεκριμένο τομέα. Σε περίπτωση διαφωνίας, η Επιτροπή μπορεί να κινήσει 
τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης, μετά το πέρας της 
οποίας, εκδίδεται απόφαση βάσει της οποίας το κράτος μέλος υποχρεούται να 
τηρήσει το πλαίσιο, με την επιφύλαξη ενδεχομένων παρεκκλίσεων που θα έχουν 
διεκδικήσει οι εθνικές αρχές στα πλαίσια της διαδικασίας. 
Σημειωτέον ότι η χρησιμότητα αυτών των πλαισίων μπορεί να επανεξετασθεί, στην 
περίπτωση που θεσπισθεί πλαίσιο για τις ενισχύσεις σε επενδύσεις εντάσεως 
κεφαλαίου. 
3.1.Α. §4.α. 2 251 
<Τ6> α) Ναυπηγική βιομηχανία 
<Τ7> . Τροποποίηση της έβδομης οδηγίας (πρώην ΛΔΓ) 
376. Στις 20 Ιουλίου 1992, το Συμβούλιο Υπουργών θέσπισε την οδηγία 92/68/EOK 
που τροποποιεί την έβδομη οδηγία 90/684/ΕΟκ(*) σχετικά με τις ενισχύσεις στη 
ναυπηγική βιομηχανία. Ενώ η έβδομη οδηγία αποτελεί το γενικό πλαίσιο για τις 
ενισχύσεις αυτές, η νέα οδηγία εισάγει μια ειδική μεταβατική ρύθμιση για την 
πρώην ΛΔΓ, προκειμένου να της δοθεί η δυνατότητα να αναδιαρθρώσει τα 
ναυπηγεία της και να γίνει ανταγωνιστική. Σύμφωνα με τη ρύμιση αυτή και 
μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1993, οι χορηγούμενες ενισχύσεις για τις 
δραστηριότητες ναυπήγησης και μετατροπής πλοίων σε αυτά τα ναυπηγεία δεν 
πρέπει να υπερβαίνουν το όριο του 36% του κύκλου εργασιών του ναυπηγείου πριν 
από τη χορήγηση της ενίσχυσης. Αυτό το ανώτατο όριο είναι σημαντικά 
υψηλότερο από εκείνο που ισχύει για τα άλλα ναυπηγεία της ΕΚ. Σε αντάλλαγμα, 
η γερμανική κυβέρνηση πρέπει, σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα που απεδέχθη η 
Επιτροπή, να επιτύχει, πριν από την 31 Δεκεμβρίου 1995, πραγματική και 
οριστική μείωση κατά 40% της υφιστάμενης στο έδαφος της πρώην ΛΔΓ την 1η 
Ιουλίου 1990 παραγωγικής ικανότητας 545 000 cgt. Η Επιτροπή θα 
παρακολουθήσει εκ του σύνεγγυς την εφαρμογή αυτού του μέτρου και θα 
ενημερώσει, σχετικά, τα κράτη μέλη. 
Η Επιτροπή απεφάσισε εξάλλου να διατηρήσει για το 1993 τα ανώτατα όρια των 
ενισχύσεων στα ναυπηγεία που εφαρμόζονταν το 1992. 
<Τ7> . Συγκεκριμένες περιπτώσεις 
<Τ8> Γερμανία 
377. Τον Ιούλιο του 1992, η Επιτροπή αποφάσισε να απαγορεύσει μια δέσμη 
αναπτυξιακών ενισχύσεων στα ναυπηγεία, που πρότεινε η Γερμανία για την 
κινέζικη ναυτιλιακή εταιρία COSCO· γιά την υπόθεση αυτή η Επιτροπή είχε ήδη 
κινήσει, τον Οκτώβριο του 1991, τη διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 
93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ, προκειμένου να εξετάσει εάν η αναπτυξιακή 
ενίσχυση που πρότεινε η Γερμανία θα έπρεπε να αντιμετωπισθεί ως επιτρεπτή 
αναπτυξιακή ενίσχυση προς την Κίνα ή ως λειτουργική ενίσχυση προς τα 
γερμανικά ναυπηγεία όπου θα κατασκευάζονταν τα πλοία, Η Επιτροπή διαπίστωσε 
(1) ΕΕ L 380 της 31ης Δεκεμβρίου 1990 και Εικοστή Έκθεση επί της πολιτικής 
του ανταγωνισμού, σημεία 181 έως 183. 
3.Ι.Α. §4.α. 3 252 
ότι η προτεινόμενη ενίσχυση δεν συνιστά γνήσια αναπτυξιακή ενίσχυση και ότι η 
κοινοποιηθείσα ενίσχυση έπρεπε να απαγορευθεί. 
378. Το Δεκέμβριο του 1992, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει τη διάθεση μιας 
πρώτης δόσης της ενίσχυσης προς το ναυπηγείο Meeres-Technik-Erft, πρώην 
Mathias-Thesen-Werft (MTW) στο Wismar, Mecklenburg-Vorpommern (πρώην ΛΔΓ). Η 
πρώτη δόση αποτελείται από λειτουργική ενίσχυση ύψους 93,2 εκατ. ECU, 
ενίσχυση για επενδύσεις ύψους 46,2 εκατ. ECU και ενίσχυση κλεισίματος ύψους 
8,8 εκατ. ECU. Η διάθεση άλλων δόσεων θα εξαρτηθεί από τις αποδείξεις που θα 
παράσχει η γερμανική κυβέρνηση στην Επιτροπή ότι η ενίσχυση θα συνεχίσει να 
πληροί τους κανόνες που ορίζονται στην έβδομη οδηγία σχετικά με τις 
ενισχύσεις στα ναυπηγεία και, ειδικότερα, στη νέα οδηγία 92/68/ΕΟΚ που 
προβλέπει παρέκκλιση από την έβδομη οδηγία προκειμένου να επιτραπεί η επί 
πλέον ενίσχυση που απαιτείται για την αναδιάρθρωση των ναυπηγείων στα νέα 
Lânder. 
<Τ8> Ελλάδα 
379. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να περατώσει αφενός τη διαδικασία που 
είχε κινήσει, σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ, σχετικά 
με τα ελληνικά καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας, για επισκευές σκαφών, και 
αφετέρου μια διαδικασία σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεως στα ναυπηγεία του 
Νεωρίου. 
Ταυτόχρονα, η Επιτροπή ενέκρινε, δυνάμει του άρθρου 10 της 7ης οδηγίας 
σχετικά με τις ενισχύσεις στα ναυπηγεία, ενίσχυση, υπό μορφήν διαγραφής 
χρεών, για την οικονομική αναδιάρθρωση που συνδέεται με την πώληση 4 
ναυπηγείων που ανήκουν στο δημόσιο. 
Η ελληνική κυβέρνηση παρέσχε διαβεβαιώσεις ότι εάν, μέχρι τις 31 Μαρτίου 
1993, δεν έχουν πωληθεί όλα τα ναυπηγεία, τότε, θα κλείσουν και το κλείσιμο 
αυτό θα είναι αμετάκλητο, όπως προβλέπεται στο άρθρο 7 της οδηγίας. 
Ένα από τα ναυπηγεία, τα Ναυπηγεία Ελευσίνας, είχε ήδη πωληθεί. Τά άλλα 
τρία, τα Ναυπηγεία Νεωρίου Σύρου, τα Ελληνικά Ναυπηγεία και τα Ναυπηγεία 
Ναυσίς, βρίσκονταν υπό καθεστώς εκκαθάρισης σύμφωνα με την ισχύουσα ελληνική 
νομοθεσία. Για το Νεώριον, ένας ανοικτός πλειοδοτικός διαγωνισμός κατέληξε 
σε συμφωνία πωλήσεως στον πλειοδότη, αλλά η πράξη δεν είχε ακόμη 
253 
3.1.Α. §4.α. 4 ^.^ vJ 
οριστικοποιηθεί. Για τη Ναυσί οι ενέργειες για τη διεξαγωγή ανοικτού 
πλειοδοτικού διαγωνισμού έχουν ήδη αρχίσει. Τα Ελληνικά Ναυπηγεία αναμένεται 
να διακόψουν τις δραστηριότητες τους όσον αφορά τη ναυπήγηση εμπορικών 
πλοίων, θα συνεχίσουν ωστόσο τη ναυπήγηση πολεμικών σκαφών δραστηριότητα που 
αντιπροσωπεύει μόνον το 51% της αξίας της εταιρίας, όπως προβλέπεται από το 
άρθρο 10, παράγραφος 3 της 7ης οδηγίας. 
3.Ι.Α. §4.α. 5 254 
<Τ6> β) Βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα καλυπτόμενη από τη Συνθήκη ΕΚΑΧ 
<Τ7> Κώδικας ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα 
380. Την 1η Ιανουαρίου 1992, άρχισε να ισχύει, για πενταετή περίοδο που λήγει 
στις 31 Δεκεμβρίου 1996 ('2), ο νέος κώδικας των ενισχύσεων στη βιομηχανία 
σιδήρου και χάλυβα, με ορισμένες τροποποιήσεις σε σχέση με τον προηγούμενο 
κώδικα. Πέραν της τροποποιήσεως του άρθρου 2 (ενισχύσεις για την έρευνα και 
την ανάπτυξη), η κυριότερη τροποποίηση αφορά τις ενισχύσεις που χορηγούνται 
δυνάμει γενικών καθεστώτων περιφερειακών επενδυτικών ενισχύσεων υπέρ 
επιχειρήσεων σιδήρου και χάλυβα στο έδαφος της πρώην ΛΔΓ. 
381. Σύμφωνα με το άρθρο 2, οι ενισχύσεις για την Ε&Α θεωρούνται συμβιβάσιμες 
προς την κοινή αγορά όταν πληρούν τους όρους που ορίζονται στο κοινοτ*.^ό 
πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη, με το οποίο 
οι διατάξεις για τον τομέα σιδήρου και χάλυβα ευθυγραμμίστηκαν περισσότερο 
από εκείνες που ισχύουν για άλλους τομείς. 
382. Σύμφωνα με το άρθρο 5 του Κώδικα, η χορήγηση επενδυτικών ενισχύσεων σε 
επιχειρήσεις σιδήρου και χάλυβα της πρώην ΛΔΓ επιτρέπεται μόνον εφ'όσον οι 
ενισχύσεις αυτές συνοδεύονται από μείωση της γενικής παραγωγικής ικανότητας. 
Στην απόφαση της για την πρώτη μείζονος σημασίας υπόθεση ενισχύσεως υπέρ της 
«Walzwerkke Ilsenburg GmbH», η Επιτροπή διασαφήνισε περαιτέρω την ερμηνεία 
που δίνει στο άρθρο 5. Αποφάσισε να απαιτεί γενική μείωση της παραγωγής 
τελικών προϊόντων θερμής έλασης η οποία θα ανέρχεται σε 10% του δυναμικού που 
υπήρχε το 1990 (έτος ενοποιήσεως της Γερμανίας) και να λαμβάνει υπόψη την 
προϋπόθεση αυτή κατά την εξέταση κάθε μεμονωμένης περίπτωσης κρατικής 
ενίσχυσης επιχειρήσεων σιδήρου και χάλυβα στην πρώην ΛΔΓ. 
383. Για το θέμα αυτό επίσης, το άρθρο 5 ορίζει την περίοδο εντός της οποίας 
μπορούν να χορηγηθούν τέτοιες ενισχύσεις στην πρώην ΛΔΓ (μέχρι τις 31 
Δεκεμβρίου 1994 και μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1995 για τις ειδικές φορολογικές 
εκπτώσεις), περίοδος η οποία παρεκκλίνει από τη γενική ισχύ του κώδικα. Αυτό 
οφείλεται στον έκτακτο χαρακτήρα των περιφερειακών επενδυτικών ενισχύσεων και 
στο χρονικό διάστημα που απαιτείται για τον εκσυγχρονισμό των συγκεκριμένων 
χαλυβουργικών εγκαταστάσεων, το οποίο αναμένεται ότι θα ανέλθει σε τρία 
χρόνια. 
(2) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί του ανταγωνισμού, σημείο 208. 
OS 
3.1.Α. §4.β. 6 *- ^ kb 
<T7> Φόρος C02 στη Δανία και τις Κάτω Χώρες 
384. Τον Ιούλιο, αφού έλαβε τη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου, η Επιτροπή 
τροποποίησε τον Κώδικα των Ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα, 
προκειμένου να επιτραπούν οι ενισχύσεις στις δανικές και ολλανδικές 
χαλυβουργικές εταιρίες ώστε να αντισταθμιστούν σε κάποιο βαθμό οι νέοι φόροι 
ΰ02/ενέργειας που θεσπίστηκαν στις δύο αυτές χώρες. 
385. Και οι δύο χώρες είχαν κοινοποιήσει στην Επιτροπή αυτές τις φορολογικές 
ρυθμίσεις, σύμφωνα με το άρθρο 93 της Συνθήκης ΕΟΚ. Η Επιτροπή αποφάσισε να 
μην αντιταχθεί στη χορήγηση των ενισχύσεων(^) γενικά. Ωστόσο οι ενισχύσεις 
αυτές δεν περιλαμβάνονται σε εκείνες που επιτρέπει ο Κώδικας Ενισχύσεων στη 
βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα και, ως εκ τούτου, απαγορεύονται δυνάμει του 
άρθρου 4, στοιχείο γ) της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Λόγω του ότι ο προαναφερόμενος 
φόρος θα επιβαρύνει τις δανικές και ολλανδικές χαλυβουργικές εταιρίες, με 
πρόσθετες δαπάνες με αποτέλεσμα να θιγεί η ανταγωνιστικότητα τους έναντι 
ξένων ανταγωνιστών, πράγμα που θα ήταν αδικαιολόγητο, η Επιτροπή αποφάσισε να 
επιτρέψει τις ενισχύσεις στους τομείς αυτούς, μέσω τροποποιήσεως τον Κώδικα 
των Ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα. 
<Τ8> Γερμανία 
386. Το Φεβρουάριο, η Επιτροπή ενέκρινε την εφαρμογή αρκετών καθεστώτων 
περιφερειακών ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα ΕΚΑΧ, στο 
έδαφος της πρώην ΛΔΓ. Η απόφαση αφορά το ευρύτερο περιφερειακό καθεστώς, το 
Κοινό Πρόγραμμα Ομοσπονδιακής Κυβερνήσεως/LMnder για τη βελτίωση των 
περιφερειακών οικονομικών διαρθρώσεων (20ό σχέδιο πλαίσιο), βάσει του οποίου 
παρέχεται η δυνατότητα επιδότησης των επενδύσεων. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης 
τη χορήγηση φορολογικής έκπτωσης για τις επενδύσεις 
(Investitionszulagengesetz 1991) και τη χρήση των ειδικών καθεστώτων 
απόσβεσης στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα της πρώην ΛΔΓ. 
387. Στα πλαίσια αυτά, κατέστη δυνατή η χρησιμοποίηση της περιφερειακής 
ενισχύσεως για την υποστήριξη παραγωγικών επενδύσεων στον τομέα σιδήρου και 
χάλυβα με ένταση μέχρι 23%, ακαθάριστο. Η ενίσχυση αυτή μπορεί να συνδυαστεί 
με διάφορες μορφές επενδυτικής ενισχύσεως ή άλλης βοήθειας, μέχρι 12% 
κατ'ανώτατο όριο, ούτως ώστε η συνολική βοήθεια για ένα μόνο επενδυτικό 
(3) Βλέπε σημείο 451 της παρούσας Έκθεσης. 
3.1.Α. §4.β. 7 256 
σχέδιο να μην υπερβαίνει ανώτατο όριο εντάσεως 35%, όπως έχει εγκριθεί από 
την Επιτροπή σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης ΕΟΚ. 
388. Η Επιτροπή εξέτασε την πώληση, από την Treuhandanstalt της Stahl-und 
Walzwerk Brandenburg GmbH και της Hennigsdorfer Stahl GmbH, δύο εταιριών της 
πρώην ΛΔΓ, στο ιταλικό βιομηχανικό συγκρότημα σιδήρου και χάλυβα Riva. 
Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν η πράξη αυτή ήταν σύμφωνη τόσο 
προς την απόφαση της Επιτροπής του Σεπτεμβρίου 1991, σχετικά με τις 
δραστηριότητες της Treuhandanstalt, όσο και προς τον κοινοτικό Κώδικα 
Ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή 
ενέκρινε την ιδιωτικοποίηση τον Απρίλιο του 1992, κρίνοντας ότι η πράξη δεν 
ενείχε στοιχεία ενισχύσεως, δεδομένης της ευρείας διεθνούς δημοσιότητας που 
προηγήθηκε της πωλήσεως και λόγω του γεγονότος ότι η Riva είχε υποβάλει την 
καλύτερη προσφορά. 
389. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή έλαβε μιαν απόφαση για το πρώτο σημαντικό 
επενδυτικό σχέδιο στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα της Ανατολικής Γερμανίας, 
το οποίο περιελάμβανε κρατικές ενισχύσεις· ενέκρινε επίσης τη χορήγηση 
επενδυτικών ενισχύσεων υπέρ της Walzwerke Ilsenburg GmbH, δυνάμει δύο 
καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων που είχε εγκρίνει το Φεβρουάριο. Η 
Επιτροπή εξέτασε τις προτεινόμενες ενισχύσεις βάσει του άρθρου 5 του Κώδικα 
Ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα και διαπίστωσε ότι η επένδυση 
δεν αύξανε την παραγωγική ικανότητα της εγκαταστάσεως Ilsenburg και 
συνοδευόταν από σημαντική μείωση της παραγωγής ακατέργαστου χάλυβα καθώς και 
τελικών προϊόντων θερμής έλασης, σε σύγκριση με το 1990. Η μείωση αυτή 
επετεύχθη με το οριστικό κλείσιμο ορισμένων εγκαταστάσεων το 1990 και με τη 
σταδιακή μείωση παλαιών μονάδων που δεν πρόκειται να αντικατασταθούν πλήρως 
από νέες. 
390. Το Σεπτέμβριο, η Επιτροπή ενέκρινε την επέκταση του 21ου σχεδίου 
πλαισίου του Κοινού Προγράμματος Ομοσπονδιακής Κυβερνήσεως/Lander, για τη 
βελτίωση των περιφερειακών οικονομικών διαρθρώσεων στα νέα γερμανικά Lânder. 
391. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή ενέκρινε την επέκταση της εφαρμογής του 
«Investitionszulagengesetz 1992» (φορολογική έκπτωση για επενδύσεις), που 
αντικαθιστά τον αντίστοιχο νόμο του 1991, στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα 
ΕΚΑΧ στο έδαφος της πρώην ΛΔΓ. Συγκεκριμένα, η έγκριση αυτή καλύπτει τη 
δυνατότητα χορήγησης φορολογικής έκπτωσης 8% υπέρ επενδύσεων η εκτέλεση των 
οποίων αρχίζει πριν από το τέλος Ιουνίου 1994 και τελειώνει πριν από το τέλος 
του 1996 και φορολογική έκπτωση 5% υπέρ εκείνων των επενδύσεων η 
3.1.Α. §4.β. 8 257 
πραγματοποίηση των οποίων αρχίζει και τελειώνει εντός της περιόδου από 1ης 
Ιουλίου 1994 έως 31 Δεκεμβρίου 1996. Η Επιτροπή ζήτησε από τις γερμανικές 
αρχές να της κοινοποιούν, σύμφωνα με το άρθρο 6 του Κώδικα Ενισχύσεων στη 
βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα (Απόφαση αριθ. 3855/91/ΕΚΑΧ της 27.11.1991), 
κάθε μεμονωμένη ενίσχυση που ζητείται δυνάμει του εν λόγω καθεστώτος. Κάθε 
κοινοποιούμενο μεμονωμένο σχέδιο ενισχύσεως θα πρέπει να εξετάζεται από την 
Επιτροπή προκειμένου να διαπιστωθεί εάν είναι σύμφωνο προς τις διατάξεις της 
εν λόγω αποφάσεως και ιδιαίτερα προς τα άρθρα 5 και 1. 
<Τ8> Ισπαν ία 
392. Τον Ιούλιο του 1991, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο 
άρθρο 6, παράγραφος 4 του Κώδικα Ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα 
για να ερευνήσει ορισμένες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν υπέρ της ισπανικής 
εταιρίας παραγωγής ειδικού χάλυβα Acenor, προκειμένου να συνεχίσει να 
λειτουργεί παρά τις οικονομικές δυσκολίες της. 
393. Το Νοέμβριο, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο ανακοίνωση με την οποία 
συνιστούσε την έγκριση, δυνάμει του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, ενισχύσεως, 
συνολικού ποσού 505 εκατ. ECU, για τη στήριξη ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης της 
Sidenor και συγχώνευσης με την Acenor και τη Foarsa, σχέδιο το οποίο θα είχε 
ως αποτέλεσμα μείωση της παραγωγικής ικανότητας κατά 31% και του εργατικού 
δυναμικού κατά 39%. 
394. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο ανακοίνωση σχετικά με το 
προτεινόμενο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την κρατικοποιημένη ισπανική 
χαλυβουργική εταιρία, Corporacion de la Sidérurgia Integral (CSI), και 
συγχώνευσης με την Ensidesa και την Altos Hornos de Vizcaya. Η Επιτροπή 
έκρινε ότι το σχέδιο ήταν βιώσιμο και αντιπροσώπευε μια θαρραλέα και 
εποικοδομητική αντιμετώπιση του θέματος της αναδιάρθρωσης της ισπανικής 
βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των δυσκολιών που 
αντιμετωπίζει η κοινοτική αγορά σιδήρου και χάλυβα, η Επιτροπή υιοθέτησε την 
άποψη ότι η σχέση μεταξύ της έντασης των ενισχύσεων (οι οποίες ανέρχονταν, 
συνολικά, σε 3 986 εκατ. ECU και οι περισσότερες ήταν ασυμβίβαστες προς τον 
κώδικα ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα και θα μπορούσαν να 
εγκριθούν μόνο με προσφυγή στο άρθρο 95 ΕΚΑΧ) και της έκτασης της 
προτεινόμενης αναδιάρθρωσης έπρεπε να βελτιωθεί. Το Συμβούλιο των Υπουργών 
Βιομηχανίας δεν κατέστη δυνατό να συμφωνήσει με τις ισπανικές προτάσεις κατά 
τη συνοδό του της 24ης Νοεμβρίου 1992, και η συζήτηση μετατέθηκε στις αρχές 
του 1993. 
3.Ι.Α. §4.β. 9 258 
<Τ8> Ιταλία 
395. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που 
προβλέπεται στον Κώδικα Ενισχύσεων στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα (άρθρο 
6, παράγραφος 4 της απόφασης 3855/91/ΕΚΑΧ<4)) προκειμένου να διερευνήσει 
πιθανή ενίσχυση προς τη δημόσια ιταλική εταιρία σιδήρου και χάλυβα Ilva. Η 
κρατική εταιρία χαρτοφυλακίου IRI, η οποία είναι μέτοχος της Ilva, αποφάσισε 
να αυξήσει το κεφάλαιο της τελευταίας κατά 421 εκατ. ECU σε δύο δόσεις. Η 
πρώτη αύξηση του κεφαλαίου κατά 227 εκατ. ECU θα γινόταν με την ένταξη στην 
Ilva μιας εταιρίας ιδιοκτησίας της IRI, της Sofin Spa, ενώ η δεύτερη αύξηση 
θα γινόταν απευθείας από την IRI. 
396. Οι αυξήσεις κεφαλαίου αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για τη 
βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της εταιρίας. Σύμφωνα με σχέδιο που 
υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις αρχές αυτού του έτους, η Ilva θα πωλούσε 
ορισμένα περιουσιακά στοιχεία τα οποία δεν αποτελούν μέρος των βασικότερων 
δραστηριοτήτων της από τα οποία θα συνεκέντρωνε, τουλάχιστον, 421 εκατ. ECU 
επιπλέον, θα συνεκέντρωνε επίσης 647 εκατ. ECU, από την πώληση μετοχών στο 
Χρηματιστήριο. 
397. Ωστόσο, από τη στιγμή που, τον Ιούνιο του 1992, η Ilva ανήγγειλε ζημία 
από τις συναλλαγές της του 1991, η σχεδιαζόμενη συγκέντρωση 554 εκατ. ECU από 
τη διάθεση μετοχών στο Χρηματιστήριο δεν μπορούσε πλέον να γίνει, δεδομένου 
ότι στην Ιταλία μόνον οι εταιρίες που έχουν εμφανίσει κέρδη επί τρία συνεχή 
χρόνια πριν από τη διάθεση των μετοχών μπορούν να εισαχθούν στο 
Χρηματιστήριο. Η Επιτροπή έκρινε ότι η IRI θα έπρεπε να γνωρίζει, όταν 
προωθούσε το σχέδιο της, ότι η εταιρία κινδύνευε να έχει ζημία το 1991 και 
ότι δεν θα ήταν δυνατόν να πουληθούν το 1993 μετοχές της Ilva στο 
Χρηματιστήριο. 
398. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, είναι αμφίβολο κατά πόσον ένας εμπορικός 
επενδυτής θα συνέχιζε την ολοκλήρωση του σχεδίου χωρίς να αναζητήσει καλύτερη 
εναλλακτική λύση πριν δεσμεύσει και άλλα κεφάλαια στην εταιρία. Ως εκ τούτου 
η Επιτροπή έκρινε ότι η αύξηση κεφαλαίου θα μπορούσε να περιλαμβάνει κρατική 
εν ίσχυση. 
(4) ΕΕ L 362 της 31.12.1991. 
3.Ι.Α. §4.γ. 10 259 
<Τ6> γ) Τομείς σιδήρου και χάλυβα εκτός ΕΚΑΧ 
399. Το Μάρτιο, η Επιτροπή ενέκρινε τη χορήγηση επενδυτικών ενισχύσεων υπέρ 
της Mannesmann-Rôhrenwerke Zeithain/Sachsa, παραγωγού χαλύβδινων σωλήνων 
χωρίς συγκόλληση της πρώην ΛΔΓ, δυνάμει δύο καθεστώτων περιφερειακών 
επενδυτικών ενισχύσεων (επιδότηση επενδύσεων και φορολογική έκπτωση) που είχε 
εγκρίνει το Φεβρουάριο. 
260 
3.Ι.Α. §4.δ. 11 
<Τ6> δ) Ενισχύσεις στη βιομηχανία άνθρακα 
400. Το 1992, η Επιτροπή συνέχισε την εξέταση των ενισχύσεων σύμφωνα με την 
απόφαση αριθ. 2064/86/ΕΚΑΧ όσον αφορά το κοινοτικό καθεστώς των παρεμβάσεων 
των κρατών μελών υπέρ της βιομηχανίας άνθρακα^5) και τις διατάξεις της 
Συνθήκης ΕΚΑΧ. 
Τα χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπουν τα κράτη μέλη υπέρ της βιομηχανίας 
άνθρακα εγκρίνονται εφ'όσον ανταποκρίνονται στους στόχους και τα κριτήρια της 
εν λόγω αποφάσεως και στους στόχους που ορίζονται στα άρθρα 2 και 3 της 
Συνθήκης ΕΚΑΧ. 
Προϋπόθεση για την χορήγηση της έγκρισης από την Επιτροπή είναι οι 
σχεδιαζόμενες από τα κράτη μέλη ενισχύσεις υπέρ της βιομηχανίας άνθρακα της 
Κοινότητας να μειώνονται προοδευτικά και να συνοδεύονται από σχέδια 
αναδιάρθρωσης, εκσυγχρονισμού και εξορθολογισμού. 
'Οσον αφορά το 1992, η Επιτροπή ενέκρινε, με απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 1991 
και της 30ης Σεπτεμβρίου 1992, τα σχέδια ενίσχυσης για το Βέλγιο^) και τη 
Γαλλίαί7). Με απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 1992(8), η Επιτροπή ενέκρινε 
ορισμένα άμεσα χρηματοδοτικά μέτρα υπέρ της βιομηχανίας άνθρακα της 
Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. 
Με την απόφαση της 25ης Νοεμβρίου 1992(9), που απευθυνόταν στη γερμανική 
κυβέρνηση, η Επιτροπή ενέκρινε, για τα έτη 1991 και 1992, τη χρηματοδοτική 
παρέμβαση όσον αφορά τα αντισταθμιστικά ποσά που πρέπει να καταβληθούν στις 
επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα πλαίσια του τρίτου νόμου για 
την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από κοινοτικό άνθρακα. Με την εν λόγω 
απόφαση η Επιτροπή αποφάνθηκε επίσης επί της συπληρωματικής χρηματοδοτικής 
παρέμβασης στο πλαίσιο της αυξήσεως του αντισταθμιστικού ποσού, βάσει του εν 
λόγω νόμου για τα έτη 1989 και 1990. Αποφάνθηκε επίσης επί των χρηματοδοτικών 
μέτρων τα οποία συνιστούν οι αντισταθμιστικές καταβολές μεταξύ ορυχείων για 
τα έτη 1990, 1991 και 1992, καθώς και επί των λιθανθράκων περιορισμένης 
περιεκτικότητας σε πτητικές ύλες. 'Οσο για τα αντισταθμιστικά ποσά δυνάμει 
(5) ΕΕ L 177 της 01.07.1986. 
(6) ΕΕ L 22 της 31.01.1992. 
(7) ΕΕ L 310 της 27.10.1992. 
(8) ΕΕ L 310 της 27.10.1992. 
(9) ΕΕ L 21 της 29.01.1993. 
261 
3.Ι.Α. §4.δ. 12 
του τρίτου νόμου, η Επιτροπή ενέκρινε μόνον την πληρωμή για την κάλυψη 
τρεχουσών δαπανών τόσο για τα έτη 1991 και 1992 όσο και για το ποσό του 1990. 
Με απόφαση της 23ης Δεκεμβρίου 1992(*°), η Επιτροπή ενέκρινε, για το 1992, 
τη χρηματοδοτική παρέμβαση όσον αφορά τα αντισταθμιστικά ποσά που 
προορίζονται για τις επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα πλαίσια 
του καθεστώτος ενισχύσεων OFICO. Με μιαν άλλη απόφαση που λήφθηκε την ίδια 
ημερομηνία^1), η Επιτροπή αποφάνθηκε επίσης επί διαφόρων άλλων 
χρηματοδοτικών παρεμβάσεων της ισπανικής κυβέρνησης κατά τα έτη 1991, 1992 
και 1993. 
Με απόφαση της 23ης Δεκεμβρίου 1992 (^), που απηύθυνε στην πορτογαλική 
κυβέρνηση, η Επιτροπή ενέκρινε για το 1992 χρηματοδοτικά μέτρα υπέρ της 
πορτογαλικής βιομηχανίας άνθρακα. 
Η Επιτροπή εξέδωσε, τέλος, απόφαση-πλαίσιο σχετικά με το νέο καθεστώς των 
ενισχύσεων στη βιομηχανία άνθρακα, η οποία διαβιβάσθηκε στο Συμβούλιο για 
σύμφωνη γνώμη. 
(10) Υπό δημοσίευση 
(11) Υπό δημοσίευση, 
(12) Υπό δημοσίευση, 
3.Ι.Α. §4.δ. 13 
Ενισχύσεις στη βιομηχανία άνθρακα 
Ενισχύσεις οτην τρέχουσα παραγωγή άνθρακα το 1991 και 1992 
(oc εκατομμ. ECU) 
Ενισχύσεις στα πλαίσια της 
απόφασης 2064/86/CECA 
1. Άμεσες παρεμβάσεις 
- Άρθρο 3 
- Άρθρο 4 
- Άρθρο S 
- Άρθρο 6 
- Υπόλοιπα άρβρα 
ΣΥΝΟΛΟ 
εε ECU/Ανά τόνο 
2. Έμμεσες παρεμβάσεις 
ΣΥΝΟΛΟ 
Σε ECU/Ανά τόνο Βέλγιο 
1992 
33.5 
33.5 
90.54 
7.4 
40.9 
110.54 1991 
53.4 
53.4 
84.36 
7.8 
61.2 
96.68 Γερμανία 
1992 
177.7 
1624.6 
65.6 
1867.9 
25.73 
2466.7 
4334 .6 
59.71 1991 
209.6 
1656.7 
66.8 
1933.1 
26.55 
2569.6 
4502.7 
61.85 Ισπανία 
1992 
379.7 
66.3 
446.0 
23.47 
17.3 
463.3 
24.38 1991 
390.0 
11.3 
217.6 
618.9 
34.00 
48.50 
667 .4 
36.66 Γαλλ ία 
1992 
186.9 
186.9 
19.27 
-1991 
165.3 Πορτογαλ ία 
1992 
5.0 
0.8 
165.3 5.8 
16.36 21.48 
. 
186.9 ! 165.3 
19.27 16.36 
< -
5.8 
21.48 1991 
4.5 
4.5 
19.40 
-
4.5 
19.40 Ηνωμένο Βασίλειο 
1992 
" 
_ 1991 
-
_ 
_ Κοινότητα 
1992 
782.8 
1624.6 
65.6 
67.1 1991 
822.8 
1656.7 
11.3 
66.8 
217.6 
2540.1 2775.2 
13.62 14.37 
2491.4 2625.9 
5031.5 5401.1 
26.98 27.95 
ON 
ho 
3.1.Α. §4.ε. 14 263 
<Τ6> ε) Ενισχύσεις στον τομέα των συνθετικών ινών 
Παράταση της ισχύος του κώδικα των ενισχύσεων 
401. Στον τομέα των συνθετικών ινών, η Επιτροπή, αφού παρέτεινε μέχρι τις 31 
Δεκεμβρίου την ισχύ του πλαισίου, που επρόκειτο να λήξει στις 
18 Ιουλίου 1992, επεξεργάστηκε ένα νέο πλαίσιο που θα ισχύει από την 
1η Ιανουαρίου 1993 έως τις 31 Δεκεμβρίου 1994. 
Το κείμενο επαναλαμβάνει το πλαίσιο που ισχύει από το 1977, με διευκρινίσεις 
και βελτιώσεις σε ορισμένα σημεία. 
Από την άποψη της βιομηχανικής διαδικασίας, το πεδίο εφαρμογής του νέου 
κειμένου επεκτείνεται στον πολυμερισμό, όταν αυτή η μέθοδος ενσωματώνεται, σε 
επίπεδο μηχανών, στην παραγωγή. 
'Οσο για τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτές θα βασίζονται στην απαίτηση για 
σημαντική μείωση των παραγωγικών ικανοτήτων των υποψηφίων για ενίσχυση 
επιχειρήσεων. 
Η μείωση αυτή θα εκτιμάται λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε 
σχεδίου, και ιδίως την ένταση της ενίσχυσης, το ποσό των επενδύσεων, τον τόπο 
όπου αυτές πραγματοποιούνται και τη συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη, 
την εξέλιξη του μέσου όρου χρησιμοποίησης των παραγωγικών ικανοτήτων του 
τομέα, της επιχείρησης και του συγκροτήματος στο οποίο ανήκει. 
<Τ8> Γερμανία 
402. Η Επιτροπή έλαβε γνώση ενισχύσεων υπέρ επιχειρήσεων που βρίσκονται στα 
Lànder της πρώην ΛΔΓ και εξέδωσε θετικές αποφάσεις, λαμβάνοντας, ιδίως, υπόψη 
τις περιφερειακές επιπτώσεις αυτών των ενισχύσεων: 
Με την απόφαση της 30 Σεπτεμβρίου ενέκρινε δύο σχέδια ενισχύσεων 
στις επιχειρήσεις HOECHST GUBEN και MARKISCHE FASER, που βρίσκονται 
στο land του Brandebourg· 
Με απόφαση της 28ης Οκτωβρίου, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης το σχέδιο 
ενισχύσεων στην επιχείρηση THURINGISCHE FASER/SCHWARZA στο land του 
Thtlringe. 
3.Ι.Α. §4.ε. 15 264 
<Τ8> Ιταλία 
403. Το Μάιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, για το σχέδιο ενισχύσεως στην επιχείρηση SNIA-Fibres, ύψους 
80 εκατ. ECU. 
Η Επιτροπή ήταν, πράγματι, της γνώμης ότι οι θετικές συνέπειες της 
σχεδιαζόμενης ενίσχυσης - που προκύπτουν από τα προσδοκώμενα σε περιφερειακό 
επίπεδο αποτελέσματα (δημιουργία θέσεων απασχόλησης στο Mezzogiorno) - θα 
μηδενιζόταν από τις τομεακές του επιπτώσεις. 
Ο τομέας των συνθετικών ινών εμφανίζει διαρκώς αυξανόμενη πλεονάζουσα 
παραγωγή, πράγμα που οδηγεί την Επιτροπή στο να αξιολογεί τις σχεδιαζόμενες 
ενισχύσεις προς τις επιχειρήσεις αυτού του τομέα σε συνάρτηση με την εξέλιξη 
της παραγωγικής τους ικανότητας, καθώς και με το ποσοστό χρησιμοποιήσεως 
αυτών των ικανοτήτων. 
Βασιζόμενη στο γεγονός ότι η επιχείρηση θα μειώσει την παραγωγή της κατά 10% 
μέχρι το 1995, η Επιτροπή ενέκρινε τη σχεδιαζόμενη ενίσχυση με τελική απόφαση 
που εξεδόθη το Δεκέμβριο. 
<Τ8> Λουξεμβούργο 
404. Η Επιτροπή έκλεισε θετικά, το Σεπτέμβριο, τη διαδικασία που είχε κινήσει 
τον Οκτώβριο του 1991(*3) για τη σχεδιαζόμενη ενίσχυση, ύψους 370 000 ECU, 
υπέρ της επιχείρησης Technofibres S.A. 
Έκρινε πράγματι ότι σκοπός αυτής της ενίσχυσης είναι να βελτιωθεί η ποιότητα 
των προϊόντων, χωρίς ωστόσο να αυξηθεί η παραγωγή της επιχείρησης, πράγμα που 
θα ήταν αντίθετο προς τις απαιτήσεις του πλαισίου που εφαρμόζεται στον τομέα 
αυτόν. Η Επιτροπή έκρινε, επίσης, ότι η ενίσχυση συμβάλλει στην ανάπτυξη της 
περιοχής. 
<Τ6> στ) Ενισχύσεις στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας 
405. Το Δεκέμβριο του 1988, η Επιτροπή εισήγαγε για πρώτη φορά, βάσει του 
άρθρου 93, παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΟΚ, το Κοινοτικό Πλαίσιο των κρατικών 
ενισχύσεων στην αυτοκινητοβιομηχανία για περίοδο δύο ετών, με ισχύ από 1ης 
Ιανουαρίου 1989, κατά το πέρας της οποίας θα αναθεωρείτο η δραστικότητα και 
(13) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, παράρτημα ΙΙΙ.Β.1. 
3.Ι.Α. §4.στ. 16 Ζ b b 
το πεδίο εφαρμογής του<14). Το Δεκέμβριο του 1990 η Επιτροπή αποφάσισε να 
ανανεώσει το Πλαίσιο, χωρίς να θέσει χρονικό όριο για την εφαρμογή του. 
Ανέλαβε όμως την υποχρέωση να το επανεξετάσει μετά δύο έτη και να αποφασίσει 
για πιθανές τροποποιήσεις ή για την κατάργηση του, κατόπιν διαβουλεύσεως με 
τα κράτη μέληί15). 
Όπως είχε αναγγείλει το Δεκέμβριο του 1990 η Επιτροπή επανεξέτασε το Πλαίσιο 
μετά από διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη που διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια 
πολυμερούς συνεδριάσεως η οποία πραγματοποιήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1992. 
Κατά τη συνεδρίαση αυτή, πολλά κράτη μέλη εξέφρασαν την ικανοποίηση τους για 
τη σημερινή εφαρμογή του Πλαισίου και θα επιθυμούσαν να συνεχιστεί και κατά 
τα επόμενα έτη. Όμως, τα κράτη μέλη είχαν αντίθετες απόψεις ως προς τις 
προτάσεις της Επιτροπής για τροποποίηση ή επέκταση του σημερινού Πλαισίου. 
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε, το Δεκέμβριο, να μην τροποποιήσει το 
Πλαίσιο το οποίο θα συνεχίσει να ισχύει μέχρις ότου διοργανωθεί νέα 
ανασκόπηση από την Επιτροπή. 
406. Η εφαρμογή του πλαισίου των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα των 
αυτοκίνητων οχημάτων οδήγησε στις παρακάτω αποφάσεις της Επιτροπής. 
<Τ8> Βέλγιο 
407. Το Φεβρουάριο, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει ενισχύσεις της 
καινοτομίας (επιδότηση 0,6 εκατ. ECU και απαλλαγή από το φόρο ακινήτου 
περιουσίας) και της προστασίας του περιβάλλοντος (επιδότηση 1,7 εκατ. ECU και 
απαλλαγή από το φόρο ακινήτου περιουσίας) για επενδύσεις της Volvo Europe Car 
NV στη Γάνδη. Η συνολική ένταση των ενισχύσεων δυνάμει του νόμου οικονομικής 
ανάπτυξης του 1959 από τη φλαμανδική περιφερειακή κυβέρνηση ανέρχεται σε 6,5% 
περίπου σε ισοδύναμο καθαρής επιδότησης. Όσον αφορά τις ενισχύσεις της 
καινοτομίας, το ακαθάριστο ποσοστό τους ανέρχεται σε 8%. Οι επενδύσεις 
αφορούν καινοτομίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, των οποίων ο τεχνικός και εμπορικός 
κίνδυνος είναι υψηλός. Όσον αφορά τις ενισχύσεις της προστασίας του 
περιβάλλοντος, το ακαθάριστο ποσοστό του 15% είναι σύμφωνο προς το κοινοτικό 
πλαίσιο των ενισχύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη 
το γεγονός ότι το σχέδιο δεν θα προκαλέσει αύξηση της παραγωγικής ικανότητας, 
αλλά θα αυξήσει την ευελιξία και την παραγωγικότητα της επιχείρησης. 
(14) Βλέπε Δέκατη Ένατη Έκθεση επί της πολιτικής Ανταγωνισμού, σημείο 127. 
(15) Βλέπε Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής Ανταγωνισμού, σημείο 249. 
3.Ι.Α. §4.στ. 17 266 
<Τ8> Γερμαν ία 
408. Τον Απρίλιο, και αφού είχε κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ την 27η Φεβρουαρίου 199ΐ(16), η Επιτροπή 
έλαβε την ακόλουθη απόφαση σχετικά με τους όρους αγοράς, από την εταιρία 
Daimler-Benz AG, ενός οικοπέδου στο Βερολίνο(^): 
Η διαφορά μεταξύ της τιμής πωλήσεως του οικοπέδου από τη Γερουσία του 
Βερολίνου και της τιμής που ορίστηκε από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα, δηλαδή 
43,8 εκατ. ECU, συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1, 
της Συνθήκης ΕΟΚ. Ένα μέρος της ενίσχυσης, δηλαδή 26,8 εκατ. ECU, μπορεί να 
τύχει της παρεκκλίσεως του άρθρου 92, παράγραφος 2, στοιχείο γ) («ενισχύσεις 
προς την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της 
Γερμανίας, οι οποίες θίγονται από τη διαίρεση της Γερμανίας, κατά το μέτρο 
που είναι αναγκαίες για την αντιστάθμιση των οικονομικών μειονεκτημάτων που 
προκαλούνται από τη διαίρεση αυτή»), δεδομένου ότι χορηγήθηκε πριν από την 
ενοποίηση της Γερμανίας και αντιστοιχεί στην αντιστάθμιση πρόσθετων εξόδων 
που υφίσταται η Daimler-Benz για λόγους χωροταξίας που επιβάλλουν εμμέσως οι 
τοπικές αρχές, λόγω της διαιρέσεως της πόλης. Το υπόλοιπο της ενισχύσεως, 
δηλαδή 17 εκατ. ECU, δεν ανταποκρίνεται σε καμία παρέκκλιση προβλεπόμενη στη 
Συνθήκη και, ως εκ τούτου, πρέπει να επιστραφεί. 
Η απόφαση αυτή, μετά από εκείνη που αφορούσε την εγκατάσταση της Toyota στο 
Ηνωμένο Βασίλειο το 1991(1&), δείχνει ότι η Επιτροπή αποδίδει ολοένα και 
μεγαλύτερη σημασία στις ενισχύσεις στα οικόπεδα και τείνει να λαμβάνει τις 
αποφάσεις της αφού, προηγουμένως, ζητήσει από τις εθνικές αρχές να της 
κοινοποιήσουν έκθεση, συντεταγμένη από επίσημο και ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα 
σχετικά με την αξία αγοράς των οικοπέδων. 
409. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 
2, της Συνθήκης, την οποία είχε κινήσει το Δεκέμβριο του 199ΐ(19) έναντι 
σχεδίων ενισχύσεων προς την OPEL AG για επενδύσεις στο Eisenach (πρώην ΛΔΓ). 
Η ενίσχυση, με περιφερειακό στόχο και ένταση 28,9% ΙΑΕ, είναι αποδεκτή καθότι 
αντιστοιχεί στο πρόσθετο κόστος που συνδέεται με τον τόπο της επένδυσης, θα 
πρέπει επίσης να έχει σημαντικό αντίκτυπο στα νέα lânder, η 
κοινωνικοοικονομική κατάσταση των οποίων είναι δύσκολη, ιδίως με τη 
(16) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 255. 
(17) ΕΕ L 263 της 09.09.1992. 
(18) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 239. 
(19) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 235. 
3.Ι.Α. §4.στ. 18 267 
δημιουργία 2.000 θέσεων άμεσης και 2.500 θέσεων έμμεσης απασχόλησης. Η 
ενίσχυση στην προστασία του περιβάλλοντος, που προορίζεται να μειώσει τη 
ρύπανση που προέρχεται από το εργαστήριο βαφής, είναι επίσης αποδεκτή καθότι 
η επένδυση υπερβαίνει τα όσα έχουν γίνει μέχρι στιγμής στον τομέα αυτόν. 
<Τ8> Ιταλία 
410. Το Σεπτέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει κρατική ενίσχυση στην 
Iveco για την ανάπτυξη της νέας σειρά κινητήρων και μεταδόσεων γιά φορτηγά 
οχήματα, με το κωδικό όνομα Elena. Η ενίσχυση κοινοποιήθηκε από την ιταλική 
κυβέρνηση, σύμφωνα με το κοινοτικό πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων στην 
αυτοκινητοβιομηχανία, και θα χορηγηθεί δυνάμει του Νόμου 46/82 για τις 
ενισχύσεις στη βιομηχανική καινοτομία. Η Elena είναι ένα κοινό σχέδιο EUREKA 
το οποίο πραγματοποιείται κυρίως από την Iveco σε συνεργασία με ένα 
πανευρωπαϊκό δίκτυο εργαστηρίων και βιομηχανικών εταιριών, που παράγουν 
κυρίως εξαρτήματα αυτοκινήτων. Το σχέδιο θα υλοποιηθεί κατά την περίοδο 
1990 - 1995 με συνολικό κόστος - για την Iveco - 144,9 εκατ. ECU. 
Η προτεινόμενη ενίσχυση θα λάβει τη μορφή δανείου με ευνοϊκούς όρους ύψους 
80,1 εκατ. ECU. Το στοιχείο κρατικής ενίσχυσης που συνεπάγεται το δάνειο 
υπολογίζεται ότι θα είναι ίσο προς το 17,4% του επιλέξιμου κόστους σε 
ισοδύναμο ακαθάριστης επιδότησης. 
Για την έγκριση της ενισχύσεως, η Επιτροπή έλαβε ιδιαίτερα υπόψη, τον 
καινοτόμο - για τα κοινοτικά μέτρα - χαρακτήρα της αναπτυξιακής δαπάνης που 
συνεπάγεται το σχέδιο. Η προτεινόμενη ενίσχυση ανταποκρίνεται επίσης στα 
κριτήρια που ορίζονται στο Κοινοτικό Πλαίσιο των Κρατικών Ενισχύσεων για την 
Έρευνα και την Ανάπτυξη. Μια άλλη θετική πτυχή του σχεδίου είναι ότι, 
λαμβανομένου υπόψη του ευρέως φάσματος επιχειρήσεων παραγωγής εξαρτημάτων που 
ενέχονται στο κοινό αυτό εγχείρημα, τα αποτελέσματα της διεξαγόμενης έρευνας 
και ανάπτυξης θα διαδοθούν ευρέως. 
411. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να περατώσει τη διαδικασία του άρθρου 
93, παράγραφος 2, της Συνθήκης, την οποία είχε κινήσει τον Οκτώβριο του 
1991<20) κατά ενισχύσεων στον όμιλο FIAT για το δεύτερο επενδυτικό 
πρόγραμμα του στο Mezzogiorno. Η ενίσχυση περιφερειακού χαρακτήρα ανέρχεται 
σε 2,903 δισεκατ. ECU (δηλαδή ένταση 30,5% ΙΑΕ) και η ενίσχυση για την 
έρευνα συνίσταται σε δάνειο με μειωμένο επιτόκιο ύψους 455 εκατ. ECU (δηλαδή 
(20) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 236. 
3.Ι.Α. §4.στ. 19 268 
ένταση 17% ΙΑΕ). Η ενίσχυση περιφερειακού χαρακτήρα είναι αποδεκτή, 
δεδομένου ότι αντιστοιχεί στο πρόσθετο κόστος που θα πρέπει να υποστεί η FIAT 
σε σχέση με μια εγκατάσταση στη Βόρεια Ιταλία. Πρόκειται επίσης να έχει 
σημαντικό αντίκτυπο στην περιοχή αυτή που θεωρείται ως μία από τις λιγότερο 
ανεπτυγμένες της Κοινότητας και όπου τα ανώτατα όρια κυμαίνονται μεταξύ του 
59% και του 74% ΚΙΕ. Η ενίσχυση για την έρευνα είναι επίση αποδεκτή, 
λαμβανομένου υπόψη του ιδιαίτερα καινοτόμου και φιλόδοξου χαρακτήρα του 
σχεδίου. 
<Τ8> Κάτω Χώρες 
412. Το Φεβρουάριο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία για 
ενδεχόμενα στοιχεία ενιρχύσεων που περιέχονται στις συμφωνίες μεταξύ του 
ολλανδικού κράτους, της Volvo Car Corporation και της Mitsubishi Motor 
Corporation και αφορούν την ιδιοκτησία, τα σχέδια και τις χρηματοδοτικές 
ρήτρες της Volvo Car BV (VCBV). Στα πλαίσια της διαδικασίας θα εξεταστούν 
ιδίως η τιμή και οι όροι της συμμετοχής της Mitsubishi στην VCBV, το άτοκο 
δάνειο του ολλανδικού κράτους στην VCBV, καθώς και ορισμένες συμβατικές 
ρήτρες μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, 
<Τ8> Ηνωμένο Βασίλειο 
413. Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 
2 της Συνθήκης ΕΟΚ για τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην British Aerospace 
κατά την απόκτηση του ομίλου Rover το 1988. Η απόφαση αυτή αποτελεί συνέχεια 
της απόφασης του Δικαστηρίου της 4 Φεβρουαρίου 1992<2*) για την ακύρωση της 
απόφασης της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 1990<22) που απαιτούσε την επιστροφή 
60 εκατ. ECU από την British Aerospace στο βρετανικό κράτοςί23). Το 
Δικαστήριο έκρινε, ιδίως, ότι μιας αποφάσεως σχετικά με το ασυμβίβαστο μιας 
ενισχύσεως πρέπει, αναγκαστικά, να προηγείται η κίνηση της διαδικασίας του 
πρώην άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ, ούτως ώστε να μπορούν τα 
ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους στην Επιτροπή ή να 
προσφύγουν στο Δικαστήριο. Η Επιτροπή κρίνει ότι τα 60 εκατ. ECU είναι 
ενισχύσεις που χορηγήθηκαν χωρίς να τηρηθούν οι όροι της απόφασης 
85/88/ΕΟΚ<24) και, ως εκ τούτου, είναι ασυμβίβαστες προς την κοινή αγορά. 
(21) Βλέπε σημείο 533 της παρούσας Έκθεσης. 
(22) Εικοστή Έκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 260. 
(23) ΕΕ C 21 της 29.01.1991. 
(24) ΕΕ L 25 της 28.01.1989 και Δέκατη Όγδοη Έκθεση επί της πολιτικής του 
ανταγωνισμού, σημείο 233. 
3 .1 .Α. §5. 1 9 6 9 
<T4> §5. Ενισχύσεις στους άλλους βιομηχανικούς τομείς 
414. Οι αποφάσεις που εξέδωσε αυτό το έτος η Επιτροπή επιβεβαιώνουν την a 
priori αρνητική στάση της έναντι τομεακών ενισχύσεων που προκαλούν σημαντικές 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, τη στιγμή μάλιστα που η αποτελεσματικότητα τους 
είναι πολύ αμφίβολη. 
<Τ8> Βέλγιο 
415. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή έλαβε οριστική αρνητική απόφαση για μια μη 
κοινοποιηθείσα ενίσχυση της κυβέρνησης της Περιοχής των Βρυξελλών προς τη 
Siemens S.Α..Η απόφαση αυτή είναι το αποτέλεσμα έρευνας που διενεργήθηκε 
δυνάμει της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ, η 
οποία κινήθηκε τον Ιούλιο του 1991 για 17 επιδοτήσεις συνολικού ποσού 
8 εκατ. ECU που δόθηκαν από την περιφερειακή κυβέρνηση δυνάμει του γενικού 
προγράμματος ενισχύσεων που θεσπίστηκε από το νόμο γιά την οικονομική 
ανάπτυξη (Loi d'Expansion Economique) του 1959 (LEE)(*). Καμία από τις εν 
λόγω επιδοτήσεις δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 93, 
παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ. 
Οι επιδοτήσεις χορηγήθηκαν για να ενισχυθούν ορισμένα προγράμματα δαπανών 
λειτουργίας της Siemens S.A.. 
Μετά από λεπτομερή εξέταση των ενισχυθέντων προγραμμμάτων δαπανών 
λειτουργίας, η Επιτροπή κατέληξε στα εξής συμπεράσματα: 
η ενίσχυση 1,9 εκατ. ECU προς επενδύσεις της SIEMENS S.A. για εξοπλισμό 
εσωτερικής χρήσης και για αγορά κτιρίου χορηγήθηκε νομίμως εντός των 
επιτρεπομένων από την Επιτροπή ορίων για την εφαρμογή του LEE και, ως εκ 
τούτου, η Επιτροπή δεν προέβη σε περαιτέρω εξέταση των ενισχύσεων αυτών 
η ενίσχυση 500 000 ECU για δαπάνες εκπαιδεύσεως χορηγήθηκε παρανόμως, 
κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 93, παράγραφος 3, της Συνθήκης 
ΕΟΚ, καθότι τέτοιου είδους δαπάνες δεν είναι επιλέξιμες για ενίσχυση 
δυνάμει του LEE. Ωστόσο, μετά από εξέταση των ενισχυθέντων 
προγραμμάτων, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει την ενίσχυση σύμφωνα με 
την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ) της 
Συνθήκης ΕΟΚ· 
(1) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί του Ανταγωνισμού, Παράρτημα III.Β.3 
3.1.Α. §5. 2 Γ) η Π Ζ / U 
η ενίσχυση 6,3 εκατ. ECU, για δαπάνες σε εξοπλισμό που ενοικιάζεται σε 
πελάτες, γιά διαφημιστικές εκστρατείες και γιά έρευνες αγοράς, 
χορηγήθηκε παρανόμως, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 93, 
παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, καθότι οι δαπάνες αυτές δεν είναι 
επιλέξιμες για ενίσχυση δυνάμει του LEE. ,Επί πλέον, μετά από λεπτομερή 
αξιολόγηση αυτής της ενίσχυσης λειτουργίας, η Επιτροπή κατέληξε στο 
συμπέρασμα ότι παραβαίνει τους όρους που πρέπει να τηρούνται για να 
είναι η ενίσχυση συμβατή προς την Κοινή Αγορά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή 
έλαβε αρνητική απόφαση για το σημείο αυτό της ενίσχυσης και ζήτησε από 
τις βελγικές αρχές να ανακτήσουν την ενίσχυση από την εταιρία. 
Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι ο Loi d'Expansion Economique του 1959 
καταργήθηκε από τις βελγικές αρχές, από 31ης Ιουλίου 1991, κατόπιν της 
σχετικής προτάσεως της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 93, παράγραφος 1 της 
συνθήκης Ε0Κ<2). 
<Τ8> Γερμαν ία 
.416. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που 
προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ κατά ενισχύσεως που 
χορηγήθηκε από την Treuhandastalt (ΤΗΑ) στη Buna AG για την παραγωγή και 
διάθεση στην αγορά οξικού βουτυλίου, προϊόντος που χρησιμοποιείται από τη 
βιομηχαν ία χρωμάτων. 
Μετά από σχετική καταγγελία που υπέβαλε ένας άλλος παραγωγός οξικού 
βουτυλίου, η Επιτροπή διερεύνησε τις τιμές με τις οποίες η Buna πωλεί στην 
Κοινότητα το προϊόν αυτό, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτείται 
από την ΤΗΑ στην οποία και ανήκει. 
Βάσει των πληροφοριών που χορήγησε η γερμανική κυβέρνηση, η Επιτροπή θεώρησε 
ότι είχε γίνει καταχρηστική χρήση των εγγυήσεων και δανείων που χορηγήθηκαν 
από την ΤΗΑ στη Buna, με αποτέλεσμα να συνεχίζει η εταιρία αυτή να παράγει 
και να πωλεί οξικό βουτύλιο με όρους που δεν θα ήταν προσοδοφόροι ούτε καν 
για τους πιο σύγχρονους και ικανούς ανταγωνιστές της. 
Δεδομένου ότι η γερμανική κυβέρνηση δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα της 
Επιτροπής να τεθεί τέρμα σε αυτή την κατάσταση, η Επιτροπή αποφάσισε να 
κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2. 
(2) Εικοστή Έκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 247. 
3.1.Α. §5. 3 271 
<T8> Ισπαν ία 
417. Το Μάρτιο, η Επιτροπή έλαβε αποφάσεις σχετικά με τις εισφορές κεφαλαίων 
σε τρεις εταιρίες (Imepiel, Hytasa και Intelhorce) από τον κρατικό οργανισμό, 
«Patrimonio del Estado», κατά την περίοδο 1986-1989, και κατά την 
ιδιωτικοποίηση τους το 1989 και το 1990. Η Επιτροπή είχε κινήσει τη 
διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ: για 
την Imepiel, το Δεκέμβριο του 1989 (επεκτάθηκε τον Ιούλιο του 1990<3)), και 
για την Hytasa και την Intelhorce, τον Ιούλιο του 199θ(3). 
418. Η Imepiel, βιομηχανία υποδημάτων, είναι εγκατεστημένη στο Valley d'Uxo 
και έχει λάβει 46 εκατ. ECU μεταξύ 1986 και 1988 καθώς και 65 εκατ. ECU κατά 
την ιδιωτικοποίηση. Η τιμή πωλήσεως της από το κράτος ήταν 0,75 εκατ. ECU. 
419. Η Hytasa, βιομηχανία βαμβακερών και μάλλινων κλωστοϋφαντουργικών 
προϊόντων, είναι εγκατεστημένη στη Σεβίλλη. Η εταιρία αυτή έλαβε, πριν από 
την ιδιωτικοποίηση, 55 εκατ. ECU, ενώ τον Ιούλιο του 1990, όταν 
ιδιωτικοποιήθηκε, πραγματοποιήθηκε μια περαιτέρω αύξηση του κεφαλαίου της 
κατά 33 εκατ. ECU. Το προϊόν πωλήσεως της ανήρχετο σε 0,75 εκατ. ECU. 
420. Η Intelhorce, βιομηχανία βαμβακερών κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, είναι 
εγκατεστημένη στη Malaga και έλαβε 60 εκατ. ECU πριν από την ιδιωτικοποίηση 
και άλλα 45 εκατ. ECU τον Αύγουστο του 19 89, όταν πωλήθηκε, στον ιδιωτικό 
τομέα, στην τιμή των 9,3 εκατ. ECU. 
421. Και οι τρεις εταιρίες λειτουργούν σε τομείς όπου υπάρχει έντονος 
ανταγωνισμός. Οι βιομηχανικοί αυτοί τομείς χαρακτηρίζονται επίσης από την 
παρουσία ενός συνεχώς μεγαλύτερου αριθμού παραγωγών από αναπτυσσόμενες χώρες. 
Πριν να καταλήξει σε τελικές αποφάσεις, η Επιτροπή ανέλυσε στοιχεία που της 
χορήγησαν οι ισπανικές αρχές και έλαβε, επί πλέον, υπόψη τις παρατηρήσεις 
διαφόρων κρατών μελών και άλλων ενδιαφερομένων μερών. 
Για να εκτιμήσει εάν οι διάφορες αυτές εισφορές κεφαλαίων συνιστούν ενίσχυση, 
η Επιτροπή χρησιμοποίησε την αρχή του επενδυτή της οικονομίας της αγοράς. 
Εξέτασε, επίσης, λεπτομερώς τα διάφορα σχέδια αναδιάρθρωσης που υπέβαλαν οι 
ισπανικές αρχές για να διαπιστώσει εάν οι προτεινόμενες μεταβολές των 
δραστηριοτήτων των εν λόγω εταιριών θα οδηγούσαν στη μακροπρόθεσμη 
(3) Εικοστή Έκθεση επί του Ανταγωνισμού, σημεία 270 και 272. 
3.Ι.Α. §5. 4 272 
βιωσιμότητα τους. Τελικά, η Επιτροπή αποφάσισε ότι και οι τρεις περιπτώσεις 
περιείχαν στοιχεία ενίσχυσης. Η ενίσχυση αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως 
«ενίσχυση διασώσεως», δηλαδή πρόκειται για χρήματα που καταβάλλονται σε μια 
εταιρία, ευρισκόμενη σε δύσκολη κατάσταση, απλώς για να μπορέσει να συνεχίσει 
να συναλλάσσεται χωρίς να προβαίνει σε αποφασιστική αναδιάρθρωση προκειμένου 
να ανακτήσει την εμπορική βιωσιμότητα της. 
Για τη λήψη των αποφάσεων της, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι, από 
το 1986 και μετά, πολλοί τομείς της ισπανικής βιομηχανίας χρειάστηκε να 
προβούν σε αναδιάρθρωση προκειμένου να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις που 
ισχύουν για τα μέλη της ΕΚ. Συνεπώς, έκρινε ότι οι εισφορές κεφαλαίων, και 
για τις τρεις εταιρίες, πριν από την ιδιωτικοποίηση, συμβιβάζονται με τη 
Συνθήκη, σύμφωνα με το άρθρο 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ). 
Ωστόσο, οι εισφορές κεφαλαίων, κατά την ιδιωτικοποίηση, κρίθηκαν ως 
ασυμβίβαστες προς τη Συνθήκη, καθότι δεν συνοδεύονταν από σχέδια 
αναδιάρθρωσης που να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των εν λόγω εταιριών. Επί 
πλέον, η παραγωγή, στις εταιρίες αυτές, έχει διατηρηθεί στα ίδια επίπεδα, 
πράγμα που αυξάνει τον κίνδυνο να προκληθεί, λόγω της ενίσχυσης, στρέβλωση 
του ανταγωνισμού εις βάρος των ανταγωνιστών. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή 
ζήτησε από την ισπανική κυβέρνηση να ανακτήσει αυτό το μέρος ενισχύσεως που 
χορηγήθηκε στις εταιρίες αυτές. 
Οι αποφάσεις αυτές αποτελούν αντικείμενο προσφυγής στο Δικαστήριο. 
422. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία σχετικά με μια 
πρόταση των βασκικών αρχών να χορηγήσουν ενίσχυση για την αναδιάρθρωση της La 
Papelera Espanola, ενός ομίλου εταιριών που παράγουν και επεξεργάζονται 
χαρτοπολτό και χαρτί. Η ενίσχυση επρόκειτο να δοθεί υπό μορφήν επταετούς 
εγγυήσεως για δάνεια συνολικού ύψους 34 εκατ. ECU. Η Επιτροπή θεώρησε ιδίως 
ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα οδηγούσε σε αύξηση των πωλήσεων του ομίλου και 
του μεριδίου του στην ισπανική αγορά, ενώ, επί πλέον το σχέδιο δεν λαμβάνει 
υπόψη την επιδεινούμενη απόδοση αυτού του ομίλου. 
423. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που ορίζεται 
στο άρθρο 93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ έναντι μιας εγγύησης πιστώσεως 
που παρασχέθηκε από τη βασκική κυβέρνηση στην Esmaltaciones San Ignacio S.A. 
(ESISA). H ESISA είναι μια βιομηχανία μαγειρικών σκευών και φιαλών αερίου, 
εγκατεστημένη στη Vitoria (Alava). 
3.Ι.Α. §5. 5 273 
Η εν λόγω εγγύηση θα καλύψει την εξόφληση πιστώσεως 7,5 εκατ. ECU, με τα 
ισχύοντα στην αγορά επιτόκια, η οποία παρέχεται για 9 έτη (1992-2000) με 
τριετή περίοδο χάριτος. 
Στην παρούσα περίπτωση, τα μελετώμενα από την ESISA μέτρα αναδιάρθρωσης 
φαίνεται να στοχεύουν στην τόνωση των δραστηριοτήτων της εταιρίας. Η 
Επιτροπή αμφιβάλλει εάν το υποβληθέν για την ESISA πρόγραμμα αναδιάρθρωσης θα 
αποκαταστήσει οριστικά τη βιωσιμότητα της. 
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία έναντι της 
εννεαετούς εγγύησης πιστώσεως που πρότεινε η βασκική κυβέρνηση. Ωστόσο, η 
Επιτροπή αποφάσισε επίσης να μην προβάλει αντιρρήσεις για μια εγγύηση 
πιστώσεως προς την ESISA που θα περιορίζεται στους έξι μήνες. Η δεύτερη αυτή 
απόφαση βασίζεται στη σημερινή θέση της Επιτροπής έναντι των ενισχύσεων 
διάσωσης και αναδιάρθρωσης, η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγούν 
ενισχύσεις διάσωσης, υπό μορφήν εγγυήσεων πιστώσεων, για περιορισμένη περίοδο 
έξι μηνών, ενώ ο αποδέκτης λαμβάνει τα αναγκαία και δυνάμενα να υλοποιηθούν 
μέτρα οικονομικής ανόρθωσης. Η περίοδος αυτή θα δώσει τη δυνατότητα στη 
βασκική κυβέρνηση και στην ESISA να υποβάλουν ένα αναθεωρημένο σχέδιο 
αναδιάρθρωσης που θα εκτιμηθεί από την Επιτροπή στα πλαίσια της διαδικασίας. 
424. Το Σεπτέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις για μια 
ενίσχυση που χορηγήθηκε, το 1991, από την ισπανική κυβέρνηση, στο Grupo de 
Empresas Alvarez (GEA), βιομηχανία προϊόντων κεραμικής στη Γαλικία. Η 
Επιτροπή έκρινε ότι η πώληση της GEA, εκείνη τη χρονιά, από τον κρατικό 
όμιλο βιομηχανικών εταιριών ΙΝΙ, περιείχε στοιχείο ενίσχυσης 24 εκατ. ECU, 
που δεν είχε κοινοποιηθεί δεόντως σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 3. Η 
ενίσχυση αυτή χρησίμευσε για την τακτοποίηση του ισολογισμού της GEA και για 
τη διευκόλυνση της αναδιάρθρωσης και ιδιωτικοποίησης της. Βάσει του σχεδίου 
αναδιάρθρωσης της GPEA, το οποίο μείωνε σημαντικά την παραγωγική ικανότητα 
αυτής της εταιρίας, ενώ, ταυτόχρονα, αποκαθιστούσε την αποδοτικότητα της, και 
λαμβάνοντας υπόψη τα περιφερειακά προβλήματα της Γαλικίας, η Επιτροπή 
αποφάσισε ότι η ενίσχυση συμβιβαζόταν με την Κοινή Αγορά. 
<Τ8> Γαλλία 
425. Τον Ιούλιο του 1992, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει την προβλεπόμενη 
από το άρθρο 93, παράγραφος 2, διαδικασία σε σχέση με την Bull, την γαλλική 
274 
3.1.Α. §5.6 *- ' 
κρατική εταιρία κατασκευής ηλεκτρονικών υπολογιστών, η οποία είχε κινηθεί τον 
Ιούλιο του 1991<4) . 
Για την απόφαση της, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τόσο τις εισφορές κεφαλαίων, που 
ανέρχονταν σε 570 εκατ. ECU, όσο και την ενίσχυση στην έρευνα και ανάπτυξη 
που ανερχόταν σε 380 εκατ. ECU. Συνεπέρανε ότι και τα δύο αυτά ποσά 
συνιστούσαν ενίσχυση, αλλά ότι, και στις δύο περιπτώσεις, η ενίσχυση 
συμβιβαζόταν με την κοινή αγορά. 
Ήταν σαφές ότι οι εισφορές κεφαλαίων συνιστούσαν ενίσχυση, καθότι, λόγω του 
ιστορικού απόδοσης της Bull, των μελλοντικών προοπτικών της και του ύψους του 
χρέους της, ένας επενδυτής της οικονομίας της αγοράς δεν θα επέλεγε να 
πραγματοποιήσει αυτή την επένδυση. Ωστόσο, το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Bull 
έδινε τη δυνατότητα για μείωση της παραγωγικής ικανότητας, μέσω της διακοπής 
της λειτουργίας των εγκαταστάσεων παραγωγής και της μειώσεως του εργατικού 
δυναμικού. Οι μειώσεις αναμένεται να οδηγήσουν σε πτώση του μελλοντικού 
μεριδίου της Bull στην αγορά. Επί πλέον, οι μελλοντικές προοπτικές της Bull 
βελτιώθηκαν από τις επενδύσεις, καίτοι πρόκειται για μια μειοψηφική 
συμμετοχή, της NEC και της IBM στο μετοχικό κεφάλαιο της. Επ'αυτής της 
βάσεως, η Επιτροπή αποφάσισε να θεωρήσει τις εισφορές κεφαλαίων ως συμβατά 
μέτρα ενίσχυσης. 
Το ίδιο συμβατή προς τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής κρίθηκε και η 
ενίσχυση στην έρευνα και ανάπτυξη. Πληρούσε όλους τους όρους όσον αφορά την 
ένταση, τη συμπληρωματικότητα και την επιλεξιμότητα της δαπάνης. Ως εκ 
τούτου, ενεκρίθη(^). 
Σημειωτέον ότι η Γαλλική Δημοκρατία έχει ασκήσει προσφυγή στο Δικαστήριο σε 
συνάρτηση με την υπόθεση αυτήί6). Η προσφυγή αυτή προσάπτει στην Επιτροπή 
ότι κακώς θεώρησε τις εισφορές κεφαλαίων ως μέτρα ενίσχυσης και, επίσης, ότι 
υπερέβη τις αρμοδιότητες της, ζητώντας να της κοινοποιούνται όλες οι 
μελλοντικές εισφορές κεφαλαίων. 
Η Επιτροπή ενέκρινε, το Δεκέμβριο, τις ενισχύσεις που χορήγησε η γαλλική 
κυβέρνηση στον όμιλο VEV, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη την οικονομική και 
βιομηχανική αναδιάρθρωση που έχει υλοποιήσει ο όμιλος αυτός προκειμένου να 
αποκαταστήσει την ανταγωνιστικότητα του. 
(4) Βλέπε Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί του Ανταγωνισμού, σημείο 259 και 
ΕΕ C 202 της 01.08.1991. 
(5) Βλέπε σημείο 365 της παρούσας Έκθεσης. 
(6) Υπόθεση ενώπιον του Δικαστηρίου 367/92. 
3.Ι.Α. §5.7 
275 
<Τ8> Ιταλία 
426. Το Μάρτιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει διαδικασία έρευνας, σύμφωνα 
με το άρθρο 93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ, σχετικά με μια εισφορά 
κεφαλαίου 22 εκατ. ECU από τον κρατικό όμιλο Italimpianti στη θυγατρική του 
εταιρία Costruzioni Metalliche Finsider (CMF) SUD SpA. H CMF SUD είναι 100% 
θυγατρική του ομίλου Italimpianti ο οποίος, με τη σειρά του είναι 100% 
θυγατρική της ιταλικής κρατικής εταιρίας χαρτοφυλακίου IRI. Η CMF SUD 
σχεδιάζει και παράγει χαλύβδινα προϊόντα και κατασκευές και λειτουργεί 
επίσης, ως κατασκευαστική εταιρία. 
Η εξεταζόμενη εισφορά κεφαλαίων αποφασίστηκε το Μάιο του 1991 για να καλύψει 
πλήρως παρελθούσες ζημίες λειτουργίας και, εν συνεχεία, να ανασυγκροτήσει το 
μετοχικό κεφάλαιο της εταιρίας, παρέχοντας της έτσι τη δυνατότητα να 
συνεχίσει να λειτουργεί. Η Επιτροπή, προκειμένου να εκτιμήσει εάν αυτή η 
εισφορά κεφαλαίου συνιστά ενίσχυση, χρησιμοποίησε την αρχή του επενδυτή της 
οικονομίας της αγοράς, διαπίστωσε δε ότ ι η CMF SUD παρουσιάζει πολύ χαμηλό 
επίπεδο αποδοτικότητας με μέση απόδοση επί των ιδίων κεφαλαίων μείον 42%, 
κατά την περίοδο 1986-1990. Κάτω απ'αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή 
αμφιβάλλει εάν ένας επενδυτής της οικονομίας της αγοράς θα πραγματοποιούσε 
νέα επένδυση 22 εκατ. ECU στην CMF SUD χωρίς να προβεί σε επανορθωτικές 
ενέργειες, υπό μορφήν αναδιαρθώσεως των δραστηριοτήτων της εταιρίας, ή χωρίς 
να μειώσει την επένδυση του σε σημείο ανάλογο προς το επίπεδο κινδύνου και 
απόδοσης της τοποθέτησης του στην CMF SUD. 
Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη, στην απόφαση της, διάφορες καταγγελίες που της 
υπέβαλλαν ανταγωνιστές εντός της Κοινότητας σχετικά με επιλήψιμα 
προσφερόμενες τιμές από την CMF SUD, για δημόσιες συμβάσεις, οι οποίες δεν 
είναι ρεαλιστικές και είναι χαμηλότερες από τις κανονικές τιμές με βάση το 
κόστος. Από αυτή την άποψη, το γεγονός ότι η εισφορά κεφαλαίου προορίζεται 
εν μέρει για την κάλυψη ζημιών λειτουργίας θα μπορούσε να σημαίνει ότι το 
ιταλικό κράτος καλύπτει πράγματι αρνητικά περιθώρια σε κατασκευαστικά έργα 
που αναλαμβάνει η εταιρία. 
Κατόπιν των παρατηρήσεων που υπέβαλε η ιταλική κυβέρνηση, στα πλαίσια της 
διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ, η Επιτροπή 
αποφάσισε, το Σεπτέμβριο, να επεκτείνει την έρευνα προκειμένου να εξεταστούν 
ορισμένες νέες ενισχύσεις προς την CMF SUD με τη μορφή νέων εισφορών 
κεφαλαίων 33 εκατ. ECU που χρησιμοποιήθηκαν για να αντισταθμίσουν τις ζημίες 
3.I.A. §5. 8 276 
λειτουργίας του 1991 και μιας προτεινόμενης εισφοράς 10 εκατ. ECU, εν αναμονή 
αναλήψεως, που προορίζεται για μια ακόμη ανασυγκρότηση του κεφαλαίου της 
εταιρίας. 
427. Τον Απρίλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία που 
προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2, την οποία είχε κινήσει τον Ιούνιο του 
1991(^) σχετικά με ενισχύσεις που είχε χορηγήσει η ιταλική κυβέρνηση στη 
Vifan, μια εταιρία παραγωγής προσανατολισμένων ινών πολυπροπυλενίου. Η 
απόφαση αυτή ελήφθη αφού οι ιταλικές αρχές χορήγησαν επαρκή στοιχεία για να 
αποδειχθεί ότι οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη Vifan ενέπιπταν στις 
προϋποθέσεις του νόμου 183/76 σχετικά με τις περιφερειακές ενισχύσεις. 
428. Το Μάιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία έναντι της 
εφαρμογής, από τις ιταλικές αρχές, του καθεστώτος REL, την οποία είχε κινήσει 
τον Απρίλιο του 1991(8). 
Οι έρευνες που διεξήγαγε η Επιτροπή επέτρεψαν να διαπιστωθεί ότι η προσωρινή 
διατήρηση ορισμένων συμμετοχών και τα αποφασισθέντα συμπληρωματικά μέτρα 
ολοκλήρωσαν το σχέδιο αναδιάρθρωσης που εγκρίθηκε το 19 84 και 19 85 χωρίς να 
επέλθουν αυξήσεις του προϋπολογισμού. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν 
διατύπωσε αντιρρήσεις. 
429. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που 
προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ έναντι ενός σχεδίου 
ενισχύσεων που έθεσαν σε ισχύ οι αρχές της περιοχής του Lazio, στην Ιταλία, 
υπέρ του τομέα της κεραμικής. 
Το σχέδιο ενισχύσεων χρηματοδοτεί τη διαφήμιση ειδών υγιεινής και προϊόντων 
κεραμικής που παράγονται στο Lazio και επιτρέπει επιχορηγήσεις που καλύπτουν 
το 25% του κόστους επενδύσεως υπέρ των βιομηχανιών που παράγουν τα προϊόντα, 
προκειμένου να βελτιώσουν την ποιότητα. Ο προϋπολογισμός του σχεδίου 
ανέρχεται σε 3,5 εκατ. ECU. 
Η Επιτροπή ήταν της γνώμης ότι αυτό το σχέδιο, το οποίο δεν της κοινοποιήθηκε 
δεόντως, προτού εγκριθεί από τις περιφερειακές αρχές, θα προκαλούσε στρέβλωση 
του ανταγωνισμού και θα έθιγε το εμπόριο εις βάρος άλλων βιομηχανιών ειδών 
υγιεινής και προϊόντων κεραμικής στην Κοινότητα. Βάσει των σχετικών 
(7) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί του Ανταγωνισμού, σημείο 258. 
(8) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 253 και 
ΕΕ C 184 της 16.07.1991. 
3.Ι.Α. §5. 9 9 77 
διαθέσιμων πληροφοριών, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να βρει καμία δικαιολογία για 
τις ενισχύσεις αυτές και, ως εκ τούτου, αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία. 
<Τ8> Πορτογαλ ία 
430. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία του άρθρου 
93, παράγραφος 2, έναντι των ενισχύσεων υπέρ της δημοσίας επιχείρησης χημικών 
CNP. Η διαδικασία αυτή είχε κινηθεί με απόφαση του Οκτωβρίου 1991(9). 
Οι ενισχύσεις έχουν ως στόχο την επίλυση προβλημάτων που προϋπήρχαν της 
προσχώρησης. Επί πλέον, εντάσσονται σε ένα σχέδιο συνολικής αναδιάρθρωσης 
που αναμένεται να καταστήσει δυνατή την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. 
Τέλος, αφορούν μιαν επιχείρηση κεφαλαιώδους σημασίας, από κοινωνική και 
περιφερειακή άποψη, η οποία είναι εγκατεστημένη στην επαρχία του Alentejo, 
μια από τις πλέον μειονεκτικές περιοχές της Πορτογαλίας και της Κοινότητας. 
Για τους λόγους αυτούς, συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. 
<Τ8> Ηνωμένο Βασίλειο 
431. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία σχετικά με μια 
πρόταση της βρετανικής κυβέρνησης να χορηγήσει επενδυτική ενίσχυση 
28,5 εκατ. ECU στην SCA Aylesford, βιομηχανία δημοσιογραφικού χαρτιού. Η 
Επιτροπή έκρινε, ιδίως, ότι η Aylesford, δεν είναι εγκατεστημένη σε 
ενισχυόμενη περιοχή και ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου δεν κατόρθωσε 
να αποδείξει ότι η επένδυση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την 
εν ίσχυση. 
432. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία. 
Η Επιτροπή διαπίστωσε, κατ'αρχάς, ότι η SCA προτίθεται να διοργανώσει και 
χρηματοδοτήσει τη συλλογή 350.000 τόννων χρησιμοποιημένων απορριμμάτων 
χαρτιού και 100.000 τόννων μη χρησιμοποιημένων απορριμμάτων χαρτιού ετησίως. 
Το μεγαλύτερο μέρος από αυτό το υλικό θα συλλέγεται από την SCA Recycling 
Maybank και το υπόλοιπο θα αγοράζεται από άλλους εμπόρους απορριμμάτων 
χαρτιού. Η Επιτροπή σημείωσε ότι το συνολικό κόστος αυτού του εγχειρήματος 
θα χρηματοδοτηθεί από την ίδια τη SCA, ενώ σε πολλά κράτη μέλη οι τοπικές 
αρχές συμμετέχουν στη χρηματοδότηση των εξόδων συλλογής απορριμμάτων χαρτιού. 
(9) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 262. 
3.Ι.Α. §5. 10 27 8 
Η Επιτροπή σημείωσε επίσης ότι το εν λόγω επενδυτικού σχεδίου στα πλαίσια του 
οποίου προβλέπεται η ανακατασκευή μιας μηχανής παραγωγής και η εγκατάσταση 
μιας νέας μηχανής που και οι δύο θα χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη αποκλειστικά 
απορρίμματα χαρτιού είχε ανασταλεί επί αρκετά χρόνια, εξ αιτίας του 
ενεχόμενου κόστους και του κινδύνου. Η εταιρία είχε εξετάσει και άλλες 
τοποθεσίες σε ενισχυόμενες περιοχές, αλλά τις απέρριψε γιατί, εκεί, ο 
πρόσθετος εμπορικός κίνδυνος ήταν μεγαλύτερος από οιαδήποτε προσφερόμενη 
περιφερειακή ενίσχυση. Η Aylesford έχει το πλεονέκτημα να είναι 
εγκατεστημένη κοντά σε μια μεγάλη πιθανή πηγή ανεφοδιασμού σε απορρίματα 
χαρτιού και σε ένα μείζον κέντρο συγκεντρώσεως εκδοτών εφημερίδων. Κατά 
συνέπεια, η προτεινόμενη ενίσχυση 25 εκατ. ECU, δυνάμει του καθεστώτος 
Ενισχύσεων για Εξαιρετικά Σχέδια, είναι απολύτως αναγκαία για την υλοποίηση 
του σχεδίου. 
Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη το γεγονός ότι το 1990, η SCA αποφάσισε να 
διακόψει τη λειτουργία δύο μηχανών δημοσιογραφικού χαρτιού στη Σουηδία, η 
παραγωγική ικανότητα των οποίων θα αντικατασταθεί, εν μέρει, από την πρόσθετη 
παραγωγική ικανότητα της SCA. 
Η Επιτροπή συνεπέρανε ότι η προτεινόμενη από την κυβέρνηση του Ηνωμένου 
Βασιλείου ενίσχυση πληρούσε τους όρους για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο 
άρθρο 92, παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης ΕΟΚ, υπέρ ενισχύσεων για την 
προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, εφ'όσον δεν 
αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το 
κοινό συμφέρον. 
<Τ5> Ενισχύσεις στον τομέα της ενέργειας 
433. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή επέτρεψε στην κυβέρνηση του Sachsen-Anhalt, στην 
πρώην ΛΔΓ να καταβάλει επιδότηση 291 εκατ. ECU στη Veba Kraftwerke Ruhr για 
την κατασκευή, στο Schkopau, σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ισχύος 
800 MW καί κόστους 1 310 εκατ. ECU· ο σταθμός αυτός θα χρησιμοποιεί επί τόπου 
εξορυσσόμενο λιγνίτη. Η επιχορήγηση θα καλύψει το μεγαλύτερο μέρος του επί 
πλέον κόστους του λ ιγνιτοκίνητου σταθμού σε σύγκριση με την ανθρακοκίνητη 
εγκατάσταση που είχαν, αρχικά, την πρόθεση να κατασκευάσουν εκεί οι 
οικονομικοί φορείς. Αρχικά, είχε προσφερθεί επιχορήγηση 334 εκατ. ECU. Η 
Επιτροπή έκρινε ότι η μειωμένη επιδότηση ήταν δικαιολογημένη για 
περιβαλλοντικούς και τεχνολογικούς λόγους, γιατί η συνέχιση της ενεργούς 
εξορύξεως λιγνίτη θα διευκολύνει το εκτενές έργο επανορθώσεως που απαιτείται 
στα παλαιά λ ιγνιτορυχεία και ο προηγμένης τεχνολογίας σταθμός θα έχει θετικές 
3.1.Α. §5. 11 279 
τεχνολογικές επιπτώσεις. Πάντως, κατέστησε σαφές ότι δεν θα επιτρέψει καμία 
άλλη ενίσχυση, στη Γερμανία, που θα επιδοτεί αμέσως ή εμμέσως τη χρήση 
λιγνίτη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά προτίμηση σε σχέση με άλλα 
καύσιμα. Τέτοιου είδους ενισχύσεις θα συνιστούσαν εμπόδιο για την ολοκλήρωση 
της κοινοτικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή σκοπεύει να 
περιορίσει την προστασία εγχώριων καυσίμων σε κάθε κράτος μέλος στο 20%, 
κατ'ανώτατο όριο, της τελικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Γερμανία το 
ποσοστό αυτό έχει απορροφηθεί από την προστασία για το σκληρό άνθρακαί10). 
Η αρχή αυτή διατυπώνεται σε μια διάταξη της πρότασης της Ειιιτροιιής για ιο 
άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειαςί11). 
<Τ8> Κάτω Χώρες 
434. Στις 7 Απριλίου του 19 84, η Επιτροπή είχε κλείσει τη διαδικασία του 
άρθρου 93, παράγραφος 2, που είχε κινηθεί έναντι ενός ειδικού τιμολογίου, 
ονομαζόμενον «Τιμολόγιο F», για τις ii<Y|ieôo<>t ig <»*|»iuij ο loin, ιιαμαγωγούς 
αμμωνίας στις Κάτω Χώρες. Είχε κρίνει ότι οι οικονομίες που πραγματοποιούσε 
η Gasunie, ολλανδική εταιρία διανομής, κατά τις παραδόσεις σε μεγάλους 
καταναλωτές, υπερέβαιναν τα 5cts/m^ και δικαιολογούσαν την καθιέρωση του 
τιμολογίου F. Κατόπιν μιας προσφυγής που άσκησαν οι γάλλοι ανταγωνιστές των 
εν λόγω παραγωγών ενώπιον του Δικαστηρίου, το Δικαστήριο ακύρωσε, τον Ιούλιο 
του 1990, την απόφαση της Επιτροπής για την περάτωση της διαδικασίας. Το, 
Δικαστήριο, βασιζόμενο σε μια έκθεση εμπειρογνωμόνων, είχε πράγματι 
διαπιστώσει ότι οι οικονομίες παραδόσεως που πραγματοποιούσε η Gasunie με 
τους όρους του τιμολογίου F ανέρχονταν το πολύ σε 0,5cts/m3 και ότι, κατά 
συνέπεια, η Επιτροπή είχε κάνει, σαφώς, εσφαλμένη εκτίμηση. 
435. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επανεξέτασε την υπόθεση και αναγκάστηκε να 
λάβει νέα απόφαση σχετικά με το τιμολόγιο F. Κατά το πέρας της εξέτασης 
αυτής, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το τιμολόγιο αυτό δεν πληροί όλους του 
όρους εφαρμογής του άρθρου 92, παράγραφος 1 και αποφάσισε, το Δεκέμβριο, να 
κλείσει, για μια ακόμη φορά, τη διαδικασία. Η Επιτροπή θεώρησε ιδίως, ότι η 
καθιέρωση αυτού του τιμολογίου οφειλόταν επίσης σε εμπορικούς λόγους. 
(10) Σημείο 146 της παρούσας Έκθεσης. 
(11) COM(91) 548 τελικό - SYN 384-385. 
280 
3.Ι.Α. §5. 12 
436. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, στην πράξη, οι τιμές προμήθειας αερίου στους 
ολλανδούς παραγωγούς αμμωνίας δεν ήταν χαμηλότερες από τις τιμές με τις 
οποίες μπορούσαν οι παραγωγοί των άλλων κρατών μελών να προμηθευτούν αέριο 
στις άλλες χώρες της Κοινότητας. Το τιμολόγιο F δεν ευνοούσε λοιπόν τους 
ολλανδούς παραγωγούς σε σχέση με εκείνους των άλλων κρατών μελών. 
437. Από 1ης Ιανουαρίου 1992, η Gasunie εισήγαγε νέες τιμές που δεν 
περιλαμβάνουν πλέον το τιμολόγιο F. Σε μια πρώτη φάση, η Επιτροπή δεν 
αντετάχθη στην εισαγωγή αυτών των τιμών, αλλά αποφάσισε να επανεξετάσει μια 
ρήτρα αναθεώρησης που περιέχεται σ'αυτές. 
3.Ι.Α. §6. 1 281 
<Τ4> §6 Ενισχύσεις στον τομέα των υπηρεσιών 
<Τ5> - Ταχυδρομικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ειδικής διανομής 
438. Μετά την έκδοση της Πράσινης Βίβλου σχετικά με την ανάπτυξη της ενιαίας 
αγοράς των ταχυδρομικών υπηρεσιών^Μ, η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί 
με προσοχή τις τρέχουσες εξελίξεις στα διάφορα τμήματα αυτής της αγοράς, 
ιδίως όσον αφορά τις δραστηριότητες των κρατικών μονοπωλίων στους τομείς που 
υπόκεινται σε ανταγωνισμό. Συγκεκριμένα, ανέθεσε τη διεξαγωγή μιας μελέτης 
σχετικά με το πρόβλημα των διασταυρούμενων επιδοτήσεων, που θα είναι έτοιμη 
εντός του 1993 και θα δώσει μιαν εικόνα των προβλημάτων αυτού του τομέα. 
Η Επιτροπή είχε, εν προκειμένω, εξετάσει και απορρίψει δύο ενστάσεις που 
είχαν κατατεθεί από ανταγωνιστές των Γαλλικών Ταχυδρομείων : μιά στον τομέα 
της μεταφοράς αξιών με θωρακισμένα οχήματα, δραστηριότητα που διαχειρίζεται η 
θυγατρική των Ταχυδρομείων Securipost, και μιά στον τομέα των ταχυδρομικών 
αποστολών ταχείας διανομής, δραστηριότητα που διαχειρίζεται η θυγατρική των 
Ταχυδρόμε ίων SFMI(2). 
Οι αποφάσεις αυτές απετέλεσαν αντικείμενο προσφυγών ενώπιον του 
Δικαστηρίου^) και η Επιτροπή έκρινε αναγκαίο, λαμβάνοντας υπόψη ορισμένα 
στοιχεία των εν λόγω προσφυγών, να ανακαλέσει τις προσβληθείσες αποφάσεις 
και να προβεί σε συμπληρωματική έρευνα. Οι εν λόγω φάκελοι εξετάζονται τώρα 
διεξοδικά. 
<Τ5> - Τράπεζες και ασφάλειες 
439. Μετά τη δημοσίευση στον τύπο πολλών άρθρων και την υποβολή φακέλων στις 
υπηρεσίες της από φορείς των κλάδων αυτών, η Επιτροπή μελέτησε με προσοχή 
διάφορους παράγοντες της αγοράς των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και 
ιδιαίτερα εκείνους που απολαύουν ειδικού νομικού καθεστώτος ως θυγατρικές 
κρατικών μονοπωλίων ή δημόσιες επιχειρήσεις και διέπονται από διατάξεις 
παρεκκλίνουσες από το κοινό δίκαιο. Αυτή είναι ιδίως η περίπτωση των 
παρεχομένων τραπεζικών υπηρεσιών μέσω ταχυδρομείων και η περίπτωση των 
δημοσίων πιστωτικών ιδρυμάτων. 
Επειδή πρόκειται για ένα τομέα όπου υπάρχει περιορισμένη εμπειρία όσον αφορά 
(1) C0M(91) 476 της 11.06.1992 
(2) Αυτός ο τελευταίος κλάδος δραστηριότητας έχει πλέον αναδιοργανωθεί μέσω 
της δημιουργίας μιας επιχείρησης την οποία συνέστησαν, από κοινού, τα 
γερμανικά, καναδικά, γαλλικά, ολλανδικά και σουηδικά ΤΤΤ, και η σύσταση 
της οποίας επετράπη από την Επιτροπή, με απόφαση της 02.12.1991, δυνάμει 
του κανονισμού αριθ. 4064/89. 
(3) Υποθέσεις C 117/92 (Securiposti) και C 222/92 (SFMI). 
3.Ι.Α. §6. 2 282 
την εφαρμογή των κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, θα πρέπει, κατά 
την επιλογή του κατάλληλου τρόπου αντιμετώπισης των υφισταμένων προβλημάτων, 
να ληφθούν, αναγκαστικά, υπόψη τα συμφέροντα όλων των φορέων και η εξέλιξη 
των συνθηκών ανταγωνισμού, στα πλαίσια, ιδίως, των μέτρων που λαμβάνει η 
Επιτροπή για την υλοποίηση της μεγάλης αγοράς. 
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι υποθέσεις αυτές δεν απετέλεσαν ακόμη 
αντικείμενο επισήμων αποφάσεων της Επιτροπής. Ωστόσο, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής συνεχίζουν να εξετάζουν διεξοδικά τα διαθέσιμα δεδομένα και να 
συλλέγουν νέα στοιχεία που θα οδηγήσουν, πολύ σύντομα, στην υιοθέτηση 
συγκεκριμένων θέσεων. 
440. Η Επιτροπή εξέδωσε, πάντως, το Μάιο, μια πρώτη απόφαση στον τομέα αυτόν, 
σύμφωνα με την οποία η ανακεφαλαιοποίηση της Banco di sicilia και της Cassa 
Centrale de Risparmio («Sicilcassa») δεν αποτελεί ενίσχυση κατά την έννοια 
του άρθρου 92 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Εφαρμόζοντας την αρχή του ιδιώτη 
επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, η Επιτροπή παρατήρησε ιδίως ότι οι εν 
λόγω τράπεζες δεν αντιμετώπισαν ποτέ δυσκολίες. Έλαβε επίσης υπόψη το 
γεγονός ότι κύριος στόχος της ανακεφαλαιοποίησης, ήταν να ευθυγραμμιστεί το 
καθεστώς αυτών των τραπεζών προς το καθεστώς του κοινού δικαίου. 
<Τ5> - Ενισχύσεις στην οπτικοακουστική βιομηχανία 
441. Οι αποφάσεις που εξεδόθησαν το 1992 επιβεβαιώνουν την πάγια πρακτική της 
Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία τα καθεστώτα ενισχύσεων δεν εγκρίνονται εάν 
δεν είναι σύμφωνα προς όλους τους τομείς του κοινοτικού δικαίου (και, ιδίως, 
εάν εμπεριέχουν διακρίσεις λόγω ιθαγένειας) και εάν αλλοιώνουν τους όρους των 
συναλλαγών και του ανταγωνισμού στην Κοινότητα κατά τρόπο που αντίκειται προς 
το κοινό συμφέρον. 
<Τ8> Γερμαν ία 
442. Τον Ιανουάριο, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 
2, της Συνθήκης ΕΟΚ έναντι ενός νομοσχεδίου που τροποποιούσε το νόμο για 
ενίσχυση της κινηματογραφικής βιομηχανίας («Filmfôrderungsgesetz»). Ο εν 
λόγω νόμος διέπει τις ενισχύσεις για την παραγωγή και διανομή ταινιών, οι 
οποίες χρηματοδοτούνται από ένα φόρο επί του κύκλου εργασιών των 
κινηματογράφων, των τηλεοπτικών σταθμών και των διανομέων βιντεοταινιών. Οι 
αντιρρήσεις δεν αφορούσαν το ίδιο το καθεστώς των ενισχύσεων - η Επιτροπή 
3.Ι.Α. §6. 3 283 
ήταν πάντα υπέρ της χρηματοδοτικής στήριξης του ευρωπαϊκού κινηματογράφου, 
λόγω της πολιτιστικής σημασίας του - αλλά μόνο τις διατάξεις εκείνες του 
νομοσχεδίου που εισήγαγαν διακρίσεις. Παρά τη συμφωνία που επετεύχθη με την 
Επιτροπή το 1986 ότι θα καταργούσε μέχρι το 1992 όλους τους όρους που 
εισάγουν διακρίσεις, η γερμανική κυβέρνηση θέλησε να διατηρήσει μιαν 
απαίτηση, για παράδειγμα ότι ο σκηνοθέτης μιας ενισχυόμενης ταινίας πρέπει να 
είναι γερμανός υπήκοος ή «γερμανικής πολιτισμικής προελεύσεως». Ανάλογοι 
περιορισμοί όσον αφορά την ιθαγένεια επεβλήθησαν και για τις συμπαραγωγές. Η 
συνέχιση της αποδοχής τέτοιων περιορισμών θα ήταν αντίθετη προς την πάγια 
πολιτική της Επιτροπής^). Τελικά, τον Οκτώβριο η Επιτροπή περάτωσε τη 
διαδικασία, καθότι η γερμανική κυβέρνηση συμφώνησε να καταργήσει κάθε 
διάκριση και να αντιμετωπίζει τους υπηκόους των άλλων χωρών της ΕΚ το ίδιο με 
τους Γερμανούς, στα πλαίσια της χρηματοδότησης δυνάμει της τροποποιηθείσας 
νομοθεσίας, η οποία αρχίζει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1993. 
<Τ8> Γαλλία 
443. Το Μάρτιο, η Επιτροπή δέχθηκε την εκ μέρους του κράτους εισφορά 
κεφαλαίου ύψους 45 εκατ. ECU στη Société Française de Production, η οποία 
ασχολείται με την παροχή υπηρεσιών ή την παραγωγή κινηματογραφικών και 
τηλεοπτικών ταινιών και της οποίας τα χρέη είχε ήδη διαγράψει το κράτος, κατά 
το διάστημα 1990-1991. Έκρινε ότι η εισφορά αυτή αποτελούσε μεν ενίσχυση, 
λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση της επιχείρησης, αλλά, όπως και 
εκείνη του προηγουμένου έτους, συμβιβαζόταν με την κοινή αγορά, ιδίως επειδή 
εντάσσεται σε ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης που δίνει στην επιχείρηση τη 
δυνατότητα να ξαναγίνει βιώσιμη. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη της την υποχρέωση 
που ανέλαβε η γαλλική κυβέρνηση να μην παρέμβει μελλοντικά, καθ'οιονδήποτε 
τρόπο, υπέρ της εν λόγω εταιρίας. 
444. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή ενέκρινε τους μηχανισμούς υποστήριξης του 
κινηματογράφου και των οπτικοακουστικών προγραμμάτων, ο ι μηχανισμοί αυτοί 
αποσκοπούν στην επιδότηση της παραγωγής ταινιών και τηλεοπτικών εκπομπών 
ποιότητας, από το προϊόν ενός ειδικού φόρου επί των τιμών των εισιτηρίων του 
κινηματογράφου και από μια εισφορά επί των εσόδων των τηλεοπτικών σταθμών. Η 
Επιτροπή κρίνει ότι ο τρόπος χορήγησης αυτών των ενισχύσεων είναι σύμφωνος 
(4) Δέκατη Ένατη Έκθεση επί του Ανταγωνισμού, σημεία 191-194· Εικοστή 
Πρώτη Έκθεση επί του Ανταγωνισμού, Παράρτημα III.Β.1. (Κάτω Χώρες). 
3.Ι.Α. §6. 4 284 
προς το κοινοτικό δίκαιο και ιδίως προς την αρχή της απαγόρευσης των 
διακρίσεων. Επειδή, ωστόσο, η διάταξη που προβλέπει ότι ένας τηλεοπτικός 
σταθμός ο οποίος συνεισέφερε στο καθεστώς πρέπει να έχει τα δικαιώματα πρώτης 
μετάδοσης του επιδοτηθέντος έργου, θα μπορούσε να επιβραδύνει την ολοκλήρωση 
του τομέα της οπτικοακουστικής παραγωγής της Κοινότητας, η Επιτροπή δήλωσε 
ότι θα παρακολουθεί την εφαρμογή της. 
<Τ8> Ηνωμένο Βασίλειο 
445. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή περάτωσε την έρευνα σχετικά με τη διαφήμιση, 
στα τηλεοπτικά προγράμματα του BBC, περιοδικών που εκδίδει η θυγατρική 
εκδοτική επιχείρηση του BBC, η BBC Enterprises. Οι εκδότες ανταγωνιζόμενων 
περιοδικών είχαν ισχυρισθεί ότι η δωρεάν διαφήμιση συνιστούσε αθέμιτη 
επιδότηση των περιοδικών της BBC Enterprises. Υπό την πίεση που ασκήθηκε από 
την Επιτροπή και τις αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές του ΗΒ, το BBC 
συμφώνησε να περικόψει τη διαφήμιση των περιοδικών και οι καταγγέλοντες 
προέβησαν σε συμβιβασμό ως προς τη διαδικασία που εκκρεμούσε στο ΗΒ και 
απέσυραν τις καταγγελίες τους από την Επιτροπή. 
<Τ5> - Ενισχύσεις υπέρ τουριστικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων 
446. Η Επιτροπή, ευθυγραμμ ιζόμενη με την πάγια εν προκειμένω θέση της, 
ενέκρινε διάφορα ισπανικά και ιταλικά καθεστώτα ενισχύσεων που στοχεύουν στην 
προώθηση των τουριστικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων. Η ευνοϊκή αυτή 
στάση εξηγείται από το γεγονός ότι αυτό το είδος μέτρων διαδραματίζει 
σημαντικό ρόλο στη διαφοροποίηση και διατήρηση των οικονομικών 
δραστηριοτήτων, καθώς και στην ανάπτυξη της απασχόλησης, ιδίως στις 
μειονεκτούσες περιοχές, και απευθύνεται, συνήθως, προς τις MME. Τα 
περισσότερα από τα εγκριθέντα στους τομείς αυτούς καθεστώτα αφορούν τη 
χρηματοδότηση σχεδίων που δύνανται να συγχρηματοδοτηθούν από το ΕΤΠΑ στα 
πλαίσια κοινοτικών προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης. 
3·Ι·Α· s6· 5 285 
<Τ5> - Ενισχύσεις υπέρ των φορέων κοινωνικής οικονομίας 
447. Η Επιτροπή συνέχισε, κατά το 1992, να τηρεί ευνοϊκή στάση έναντι των 
ενισχύσεων στους φορείς κοινωνικής οικονομίας, εγκρίνοντας διάφορα ισπανικά 
καθεστώτα που προέβλεπαν ενισχύσεις υπέρ των επενδύσεων, της εκπαίδευσης και 
της τεχνικής συνδρομής στους συνεταιρισμούς και στις ανώνυμες εταιρίες 
εργασίας (εταιρίες στις οποίες οι εργαζόμενοι κατέχουν την πλειοψηφία του 
εταιρικού κεφαλαίου). Τα μέτρα αυτά που έχουν θετικές επιπτώσεις για τη 
δημιουργία θέσεων απασχόλησης (ιδίως σε μειονεκτούσες κατηγορίες του 
πληθυσμού) ευθυγραμμίζονται με τους στόχους της Επιτροπής που εκφράζονται 
στην ανακοίνωση της σχετικά με τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας^). 
(5) Βλέπε έγγρ. SEC(89) 2187 τελικό. 
3.Ι.Α. §7. 1 286 
<Τ4> §7. Καθεστώτα οριζοντίων ενισχύσεων 
<Τ5> - Ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση 
της ενέργειας 
448. Η ισχύς του σημερινού πλαισίου ενισχύσεων για την προστασία του 
περιβάλλοντος παρατάθηκε μέχρι τις 30 Ιουνίου 1993, εν αναμονή της εκδόσεως 
του νέου κώδικα εντός του προσεχούς έτους(*). 
449. Η Επιτροπή συνέχισε να ευνοεί τα καθεστώτα ενισχύσεων για την προώθηση 
της χρήσης ανανεώσιμων μορφών ενεργείας. Μεταξύ των καθεστώτων που ενέκρινε 
το 1992, ήταν και ένα καθεστώς για την τόνωση των επενδύσεων στην αιολική 
ενέργεια, στη Δανία. Το καθεστώς αυτό εξασφαλίζει στις ιδιωτικές 
επιχειρήσεις ανεμογεννητριών τιμή ίση προς το 85% της προ φόρων τιμής που 
χρεώνουν για οικιακή κατανάλωση, οι τοπικές επιχειρήσεις ηλεκτροπαραγωγής. 
Μαζί με μια επιχορήγηση που ανέρχεται σε 0,02 ECU ανά kwh και που εγκρίθηκε 
από την Επιτροπή, τον Απρίλιο, στα πλαίσια της δέσμης μέτρων φορολόγησης του 
C02^2)/ οι ιδιωτικές επιχειρήσεις ανεμογεννητριών θα λαμβάνουν μέση 
επιδότηση τιμών 55% περίπου. Ο συνολικός ετήσιος προϋπολογισμός αναμένεται 
να είναι 15,8 εκατ. ECU το 1992. Το καθεστώς προβλέπει επίσης ότι οι δαπάνες 
που συνδέονται με τη διεύρυνση και/ή την ενίσχυση του εθνικού ηλεκτρικού 
δικτύου θα βαρύνουν τις επιχειρήσεις ηλεκτροπαραγωγής. Σήμερα, οι ιδιωτικές 
ανεμογεννήτριες, με συνολική παραγωγική ικανότητα, το 1992, 677 MW, παράγουν 
μόνο το 2,5%, περίπου, της συνολικής παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στη 
Δαν ία. 
450. Το Μάρτιο, η Επιτροπή εξέδωσε μια υπό όρους οριστική απόφαση σχετικά με 
ένα καθεστώς ενισχύσεων στις Κάτω Χώρες υπέρ της ανακύκλωσης των αποβλήτων 
ζωικής προελεύσεως. Η διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 είχε κινηθεί το 
Μάϊο του 1991Î3). Οι ολλανδικές αρχές είχαν δημιουργήσει ένα νέο οργανισμό 
(Stichting Landelijke Mestbank SLM), οι δραστηριότητες του οποίου συνίστανται 
στο να συλλέγει από τους γεωργούς, να αποθηκεύει και να προμηθεύει στις 
βιομηχανίες επεξεργασίας, τα απόβλητα ζωικής προελεύσεως. Ένα μέρος των 
εξόδων αυτού του οργανισμού θα καλύπτεται από το προϊόν ενός φόρου υπέρ 
τρίτων επί των αποβλήτων ζωικής προελεύσεως που δεν μπορούν οι γεωργοί να 
χρησιμοποιήσουν για δική τους κατανάλωση. Η Επιτροπή έκρινε ότι 
(1) Σημείο 76 της παρούσας Έκθεσης. 
(2) Σημείο 451 της παρούσας Έκθεσης. 
(3) ΕΕ C 189 της 20.7.1989 και Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, παράρτημα 111.Β.3. 
3.1.Α. §7.2 *- ° 
η προστασία του περιβάλλοντος, που είναι ο κυριότερος στόχος του καθεστώτος, 
δικαιολογεί την κάλυψη των παγίων εξόδων του νέου οργανισμού από το προϊόν 
του φόρου υπέρ τρίτων. Αντίθετα, τα μεταβλητά έξοδα του νέου οργανισμού θα 
πρέπει να καλύπτονται από την τιμή που πληρώνουν οι γεωργοί, διαφορετικά θα 
επρόκειτο για ενίσχυση λειτουργίας προς όφελος τους. Αυτός είναι ο λόγος για 
τον οποίο η Επιτροπή επέβαλε ως όρο για την αποδοχή του καθεστώτος να μην 
καλύπτονται πλέον από την εισφορά και μετά το 1994, τα μεταβλητά έξοδα. Η 
Επιτροπή δέχτηκε να επιτρέψει την κάλυψη των μεταβλητών εξόδων για την 
περίοδο 1992-1994, ούτως ώστε να εξοικειωθούν οι γεωργοί με το σύστημα, 
καθώς και λόγω τοϋ καινοτόμου χαρακτήρα αυτού του σχεδίου. 
451. Τον Απρίλιο η Επιτροπή επέτρεψε στη Δανία και στις Κάτω Χώρες να 
επιβάλουν νέους φόρους σθ2/ενέργειας με μερική απαλλαγή για τις 
επιχειρήσεις με εντατική κατανάλωση ενέργειας. Η απαλλαγή θεωρήθηκε ως 
κρατική ενίσχυση, καθότι αφορούσε συγκεκριμένες εταιρίες και ήταν αντίθετη 
προς το σκοπό του φόρου, ο οποίος, φυσικά, ήταν η μείωση της κατανάλωσης 
ενέργειας και των εκπομπών C02. Ωστόσο, η φορολογική απαλλαγή έπρεπε να 
επιτραπεί επειδή είχαν γενικά αυξηθεί οι φορολογικές επιβαρύνσεις και χωρίς 
ελάφρυνση οι εν λόγω επιχειρήσεις θα είχαν υποστεί σοβαρή μείωση της 
ανταγωνιστικότητας τους. Παρόμοιες ελαφρύνσεις ή απαλλαγές περιέχονται και 
στην πρόταση της Επιτροπής για τον κοινοτικό φόρο σθ2/ενέργειας(^). 
Επειδή ο κώδικας για τον τομέα σιδήρου και χάλυβα δεν επιτρέπει τέτοιες 
ενισχύσεις για τη χαλυβουργία, η Επιτροπή έλαβε τη συγκατάθεση του Συμβουλίου 
να επιτρέψει τις αναγκαίες εξαιρέσεις από τον κώδικα για τις χαλυβουργικές 
εταιρίες των δύο χωρών(^). Επί πλέον, η Επιτροπή ενέκρινε, το Δεκέμβριο, 
επίσης στη Δανία, ένα καθεστώς που παρέχει κίνητρα σε ιδιωτικές επιχειρήσεις 
να υλοποιήσουν μέτρα διατήρησης της ενέργειας. Το καθεστώς αυτό αποτελεί 
μέρος της δέσμης μέτρων για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των 
εκπομπών C02 · Το επίπεδο της επιδότησης για τη διατήρηση της ενέργειας 
κυμαίνεται μεταξύ 30 και 50% και ο ετήσιος προϋπολογισμός του καθεστώτος 
είναι 25 εκατ. ECU. 
452. Το Μάιο, η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο συμβάσεως μεταξύ της πόλης του 
Wiesbaden (Γερμανία) και της επιχειρήσεως Apura. Η Apura θα δικαιούται, επί 
πέντε έτη, εκπτώσεως επί της τιμής αποκομιδής των αποβλήτων, που καταβάλλεται 
στην πόλη του Wiesbaden και, σε αντάλλαγμα, θα αναλάβει την υποχρέωση να 
(4) COM(92)226 τελικό. 
(5) Απόφαση της Επιτροπής 92/411/ΕΚΑΧ της 31ης Ιουλίου 1992, [1992] ΕΕ L 
223/28 και σημεία 384 και 385 της παρούσας Έκθεσης. 
3.Ι.Α. §7. 3 288 
αγοράζει από το δήμο, στην τρέχουσα τιμή της αγοράς, όλα τα συλλεγόμενα παλιά 
χαρτιά. Η Επιτροπή έκρινε ότι αυτή η έκπτωση συνιστά ενίσχυση και ότι η 
ενίσχυση αυτή είναι συμβατή, λόγω της υποχρεώσεως που ανέλαβε η Apura έναντι 
του δήμου του Wiesbanden. 
453. Η Επιτροπή ενέκρινε, επίσης το Μάιο, μέχρις ότου επανεξετάσει το νέο 
πλαίσιο των περιβαλλοντικών ενισχύσεων,^6) τα γερμανικά καθεστώτα ενισχύσεων 
στις MME για την επεξεργασία των λυμάτων, την επεξεργασία των απορριμμάτων, 
τον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και τη διατήρηση της ενέργειας στα 
πλαίσια του προγράμματος επιδοτούμενων δανείων του ΕΠΑ (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα 
Ανακτήσεως).(' ) 
<Τ5> - Γενικές επενδυτικές ενισχύσεις 
<Τ6> α) Επανεξέταση των υφισταμένων καθεστώτων δυνάμει του άρθρου 93 
παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΟΚ 
454. Στην Έκθεση του περασμένου έτους περιγράφονται τα πλεονεκτήματα της 
επανεξέτασης των καθεστώτων,(8) η οποία συνέχισε να έχει υψηλή προτεραιότητα 
και κατά το τρέχον έτος, αλλά επεκτάθηκε από τα καθεστώτα των γενικών 
επενδυτικών ενισχύσεων προς τα καθεστώτα των επενδυτικών ενισχύσεων προς τις 
MME, μετά την έκδοση των κατευθυντηρίων γραμμών για τις ενισχύσεις στις 
ΜΜΕ(^). Κατωτέρω, εκτίθεται η πρόοδος που έχει σημειωθεί στις κυριότερες 
περιπτώσεις επενδυτικών ενισχύσεων. 
<Τ6> β) Κυριότερες αποφάσεις 
455. Η Επιτροπή εξέτασε τα χωριστά προγράμματα ενισχύσεων που πρότειναν οι 
περιοχές της Φλάνδρας, της Βαλονίας και των Βρυξελλών σε αντικατάσταση του 
νόμου περί οικονομικής ανάπτυξης που καταργήθηκε το 1991. 
(6) Σημείο 76 της παρούσας Έκθεσης. 
(7) Σημείο 468 της παρούσας Έκθεσης. 
(8) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 240-241. 
(9) Σημείο 342 της παρούσας Έκθεσης. 
3.Ι.Α. §7. 4 289 
456. To Νοέμβριο, η Επιτροπή περάτωσε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 
2, της Συνθήκης ΕΟΚ, που είχε κινηθεί έναντι του σχεδίου διευθετήσεως της 
περιφέρειας πρωτευούσης Βρυξελλών. Το σχέδιο αυτό προέβλεπε διάφορες 
ενισχύσεις για την οικονομική ανάπτυξη, ορισμένες από τις οποίες δεν 
μπορούσαν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Μετά τις 
σημαντικές τροποποιήσεις που έγιναν στο αρχικό σχέδιο, η Επιτροπή επέτρεψε 
την εφαρμογή του, βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 92, 
παράγραφος 3, στοιχείο γ), της Συνθήκης ΕΟΚ. 
457. Οι ενισχύσεις για τις οποίες είχε κινηθεί η διαδικασία δεν μπορούν πλέον 
να χορηγούνται παρά μόνο στις περιπτώσεις που αντικαθιστούν κοινοτική 
ενίσχυση ή όταν πληρούν τους όρους που ορίζονται από τα κοινοτικά πλαίσια 
κρατικών ενισχύσεων, και ιδίως από το πλαίσιο των ενισχύσεων στις MME, ή, 
ακόμη, όταν αφορούν τη συμμετοχή σε σημαντικά σχέδια κοινού ευρωπαϊκού 
ενδιαφέροντος, κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο β), της 
συνθήκης ΕΟΚ. 
458. Το κεφάλαιο που αφορά τις ενισχύσεις για την Ε&Α, απεσύρθη από το 
σχέδιο. 
459. Τα προγράμματα της Φλάνδρας και της Βαλονίας είναι ακόμη υπό εξέταση. 
460. Η Επιτροπή περάτωσε τη διαδικασία που είχε κινήσει τον Ιούλιο του 
199θ(10) σχετικά με το ιταλικό καθεστώς επιδοτήσεων επιτοκίου για τις MME 
και τα μέτρα τα ονομαζόμενα "διάφορα έργα και παρεμβάσεις". Επιφυλάχθηκε, 
ωστόσο, να λάβει θέση και άρχισε μια έρευνα δυνάμει του άρθρου 93, 
παράγραφος 1, όσον αφορά τις ενισχύσεις προς τις προβληματικές επιχειρήσεις, 
που ρυθμίστηκαν με το νόμο αριθ. 95 του 1979 («legge Prodi»). Η εξέταση 
αυτή μπορεί να οδηγήσει στην πρόταση χρήσιμων μέτρων που ίσως απαιτηθούν για 
την ανάπτυξη ή τη λειτουργία της κοινής αγοράς. 
461. Η Επιτροπή ολοκλήρωσε την εξέταση των δραστηριοτήτων του κρατικού 
πιστωτικού ιδρύματος του Λουξεμβούργου, της Société National de Crédit et 
d'investissement. Περατώνοντας την υπόθεση, το Φεβρουάριο, η Επιτροπή 
διαπίστωσε ότι τα χαμηλότοκα δάνεια της τράπεζας αυτής, κυρίως σε μικρές και 
(10) Εικοστή Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, παράρτημα II.2. 
3.Ι.Α. §7. 5 290 
μεσαίες επιχειρήσεις, εμπεριείχαν μόνον χαμηλού επιπέδου επιδοτήσεις. Οι 
υπόλοιπες δραστηριότητες της διεξάγονταν επί καθαρά εμπορικής βάσεως. 
462. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή ενέκρινε την εφαρμογή από την κυβέρνηση του 
Λουξεμβούργου, ενός σχεδίου νόμου-πλαισίου που επρόκειτο να αντικαταστήσει το 
νόμο της 14ης Μαίου 1986 και περιελάμβανε τέσσερα καθεστώτα ενισχύσεων(11). 
Τα δύο από αυτά είναι νέα (ενισχύσεις υπέρ των MME και για την προστασία του 
περιβάλλοντος), ενώ το τρίτο συνιστά τροποποίηση του υπάρχοντος καθεστώτος 
ενισχύσεων έρευνας και ανάπτυξης. Όσο για το τέταρτο, πρόκειται περί 
μεταγραφής, χωρίς τροποποίηση, για νομοθετικούς λόγους, του περιφερειακού 
καθεστώτος επενδυτικών ενισχύσεων που έχει ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή. 
Αφού εξέτασε τις νέες και τροποποιημένες, με βάση τις διατάξεις των άρθρων 92 
και 93 της συνθήκης ΕΟΚ ενισχύσεις, και διαπίστωσε ότι είναι σύμφωνο με τις 
διατάξεις των κοινοτικών πλαισίων ενισχύσεων για τις MME, την Έρευνα και 
Ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, η Επιτροπή συνεπέρανε ότι στα 
καθεστώτα αυτά μπορεί να εφαρμοσθεί η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 
92, παράγραφος 3, στοιχείο γ), της συνθήκης ΕΟΚ. 
<Τ6> γ) Άλλα καθεστώτα γενικών επενδυτικών ενισχύσεων 
463. Τον Ιούλιο, η κυβέρνηση του ΗΒ απέσυρε την κοινοποίηση νέας χορήγησης 
από τον προϋπολογισμό για το σχέδιο ενίσχυσης για έκτακτα προγράμματα, που 
είχε εγκριθεί για πρώτη φορά το 1989. Η Επιτροπή είχε, τότε, δηλώσει ότι δεν 
ήταν πιθανό να εγκρίνει εκ νέου το καθεστώς αυτό, λόγω του γενικού 
επενδυτικού χαρακτήρα του, αν και οι αρχές του ΗΒ θα ήταν ελεύθερες να 
κοινοποιούν σε ατομική βάση τις προτεινόμενες χορηγήσεις ενισχύσεων δυνάμει 
του Τμήματος 8 του Νόμου περί Βιομηχανικής Αναπτύξεως του 1982.(*2) Ωστόσο, 
κινήθηκε έναντι μιας προταθείσας ενίσχυσης η διαδικασία που προβλέπεται στο 
άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ.(13) Για το μέρος του εν λόγω 
καθεστώτος που αναφέρεται στην Ε&Α, δεν υπήρξαν αντιρρήσεις. 
(11) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 247. 
(12) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 242. 
(13) Σημεία 431-432 της παρούσας Έκθεσης. 
3.Ι.Α. §7. 6 291 
<Τ5> - Ενισχύσεις που εξετάστηκαν στα πλαίσια των ιδιωτικοποιήσεων 
464. Η Επιτροπή εξέτασε και αυτό το έτος ορισμένες περιπτώσεις ενισχύσεων που 
χορηγούνται στα πλαίσια της ιδιωτικοποίησης επιχειρήσεων, εφαρμόζοντας τα 
κριτήρια που έχουν τεθεί τα τελευταία χρόνια και που υπενθυμίζονται στην 
έκθεση του περασμένου έτους(1*) . οι ενισχύσεις στην ιδιωτικοποίηση δεν 
απολαύουν κανενός ειδικού προνομίου και καμία ειδική παρέκκλιση δεν 
εφαρμόζεται σ'αυτές· η πώληση δημοσίων επιχειρήσεων μπορεί να συνεπάγεται 
ενίσχυση εάν δεν έχει γίνει με απόλυτη διαφάνεια και, ιδιαίτερα, εάν δεν έχει 
γίνει πρόσκληση υποβολής προσφορών ή εάν, κατά την πώληση, έχουν επιβληθεί 
όροι από τις δημόσιες αρχές. 
465. Η Επιτροπή ανέλυσε το νόμο 11/90 της 5ης Απριλίου 1990 σχετικά με το 
πορτογαλικό πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Το Δεκέμβριο, αποφάσισε να μην 
προβάλει αντιρρήσεις για το νόμο αυτό που, στις περισσότερες περιπτώσεις, 
προβλέπει διαφανή διαδικασία εκχώρησης, βασιζόμενη σε δημόσιες προσκλήσεις 
υποβολής προσφορών, όπου επιλέγεται ο πλειοδότης και στην αρχή της εκτίμησης 
της αξίας των επιχειρήσεων από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες. Ωστόσο, 
ζήτησε από τις πορτογαλικές αρχές τη συστηματική κοινοποίηση των 
περιπτώσεων που αναφέρονται στο άρθρο 6, παράγραφος 3, στοιχεία α 
και γ του νόμου, καθότι οι διατάξεις αυτές προβλέπουν ειδικές και 
αδιαφανείς διαδικασίες· 
κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της συνθήκης, 
έναντι του άρθρου 13, παράγραφος 3 του νόμου, στο οποίο η ρήτρα περί 
ιθαγενείας φαίνεται να είναι αντίθετη προς τα άρθρα 52 και 67 της 
Συνθήκης. 
(14) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 248. 
3.Ι.Α. §7. 7 292 
466. Καθ'όλο το έτος, η Επιτροπή παρακολούθησε εκ του σύνεγγυς τις 
δραστηριότητες της Treuhandanstalt (ΤΗΑ) στην πρώην ΛΔΓ, βάσει της αποφάσεως 
του Σεπτεμβρίου 1991(*5). Εξέδωσε επίσης μια απόφαση πλαίσιο η οποία 
προτάθηκε στις γερμανικές αρχές, βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 1, της 
συνθήκης, και η οποία περιγράφεται σε άλλα σημεία της παρούσας 
Έκθεσης<16) . 
Πέραν των περιπτώσεων που περιγράφονται σε άλλα σημεία της παρούσας 
έκθεσης(17), η Επιτροπή διερεύνησε διάφορες ιδιωτικοποιήσεις, καθώς και τη 
χρηματοδότηση ορισμένων εταιριών που ανήκουν ακόμη στην ΤΗΑ. 
<Τ5> - Ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
467. Μεγάλο μέρος των εργασιών ελέγχου της Επιτροπής, όσον αφορά τις 
κρατικές ενισχύσεις, αφορούσε και πάλι τις ενισχύσεις ανάπτυξης των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Μελλοντικά θα πρέπει να περιοριστούν οι σχετικές 
με τις ενισχύσεις αυτές εργασίες, καθότι πολλά από τα λιγότερο σημαντικά 
καθεστώτα δεν κοινοποιούνται πλέον ή μπορούν να διευκρινισθούν ταχύτατα και 
σχεδόν αυτόματα(18). Ωστόσο, τα μείζονος σημασίας καθεστώτα θα συνεχίσουν 
να εξετάζονται διεξοδικά, δυνάμει των νεών κατευθυντηρίων γραμμών για τις 
κρατικές ενισχύσεις στις MME, που εγκρίθηκαν φέτος(19), ιδίως προκειμένου 
να ελέγχεται εάν τηρούνται τα όρια για τις επενδυτικές ενισχύσεις σε μη 
ενισχυόμενες περιοχές. 
<Τ8> Γερμαν ία 
468. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή επεναξέτασε λεπτομερώς τους όρους των διαφόρων 
καθεστώτων του ΕΠΑ (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ανάκαμψης), στη Γερμανία, σε 
συνδυασμό με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στις 
MME. Τα καθεστώτα αυτά προβλέπουν δάνεια, με χαμηλή ένταση ενισχύσεως, 
ιδίως για την έναρξη λειτουργίας επιχειρήσεων, επενδύσεις για τον έλεγχο της 
ρύπανσης και τη διατήρηση της ενέργειας και επιχειρηματικά κεφάλαια. Μετά 
(15) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 249. 
(16) Σημεία 19 και 349 της παρούσας Έκθεσης. 
(17) Βλέπε, ιδίως, τα σημεία 388, 417 και ακόλουθα, 424. 
(18) Σημείο 337 της παρούσας Έκθεσης. 
(19) Βλέπε σημεία 78 και 342 της παρούσας Έκθεσης. 
3.Ι.Α. §7. 8 293 
την ενοποίηση το κύριο μέρος των κεφαλαίων (4,85 δισεκατ. ECU, το 1992) 
δ ι ετέθη στα νέα γερμανικά κρατίδια. Από άποψη εντάσεως των επενδυτικών 
ενισχύσεων σε μη ενισχυόμενες περιοχές, διαπιστώθηκε ότι τα καθεστώτα 
βρίσκονται εντός των ορίων των κατευθυντηρίων γραμμών. Η γερμανική κυβέρνηση 
ανέλαβε να ευθυγραμμίσει, μέχρι το 1993, τους ορισμούς των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων με τις κατευθυντήριες γραμμές. Αυτό έγινε, πράγματι, στο 
πρόγραμμα του 1993, το οποίο ενεκρίθη από την Επιτροπή το Δεκέμβριο. 
<Τ8> Γαλλία 
469. Το Φεβρουάριο, η Επιτροπή ενέκρινε μια μεγάλη δέσμη φορολογικών 
ελαφρύνσεων και άλλων μέτρων για τις MME, μερικά από τα οποία δεν 
συνεπάγονταν κρατική ενίσχυση. Το κυριότερο μέτρο, μια πίστωση φόρου μέχρι 
25% επί των αυξήσεων κεφαλαίου μέχρι 290 000 ECU για εταιρίες που 
επανεπενδύουν τα κέρδη στην επιχείρηση, εγκρίθηκε μόνο για το 1992, καίτοι 
επρόκειτο να εφαρμοσθεί και το 1993, δεδομένου ότι ήταν επιλέξιμες εταιρείες 
με μεγαλύτερο κύκλο εργασιών σε σχέση με τα όρια που είχε θέσει τότε η 
Επιτροπή για τις MME - αργότερα επιβεβαιώθηκαν με τις κατευθυντήριες γραμμές 
ενισχύσεων για τις MME - ιδίως εκείνες που παρουσιάζουν πωλήσεις μέχρι 
71 εκατ. ECU. 
<Τ8> Ιρλανδία 
470. Το Νοέμβριο, η Επιτροπή ενέκρινε ένα καθεστώς που προβλέπει προσωρινή 
βοήθεια προς τις MME για να προσαρμοστούν στις νομισματικές ανακατατάξεις που 
σημειώθηκαν στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών από τα μέσα Σεπτεμβρίου 
και που οδήγησε σε σημαντική ανατίμηση της ιρλανδικής λίρας έναντι της 
στερλίνας. Η Επιτροπή έκρινε ότι η μεγάλη εξάρτηση των ιρλανδικών 
βιομηχανιών που ανταγωνίζονται σε πωλήσεις τις εταιρίες του ΗΒ στις αγορές 
του ΗΒ και τις Ιρλανδίας δικαιολογούσε μια εφάπαξ στήριξη για να διατηρηθεί η 
απασχόληση, μέχρι να προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση οι ιρλανδικές εταιρίες. 
Εάν πτώχευαν πολλές από αυτές τις εταιρίες θα ανεκόπτετο η αναπτυξιακή πορεία 
της Ιρλανδίας και θα αυξανόταν το ποσοστό ανεργίας, που είναι ήδη το 
υψηλότερο στην Κοινότητα. Ο προϋπολογισμός του καθεστώτος, το οποίο 
περιοριζόταν χρονικά ως το τέλος Μαρτίου, ανερχόταν σε 66 εκατ. ECU. 
3.1.Α. §7. 9 29 4 
<T8> Ιταλία 
471. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 
2, έναντι της δέσμης μέτρων ενισχύσεων προς τις MME, που προβλέπονται από το 
Νόμο 317 της 5ης Οκτωβρίου 199l(20). Η ιταλική κυβέρνηση είχε συνεχίσει να 
χορηγεί επενδυτικές ενισχύσεις, δυνάμει του εν λόγω νόμου, ακόμα και μετά τη 
λήξη της αδείας της Επιτροπής στο τέλος Απριλίου, ενώ το επίπεδο των 
ενισχύσεων, 20% ή 25%, υπερέβαινε αυτό που επιτρέπεται από τις κατευθυντήριες 
γραμμές για τις ενισχύσεις των MME σε μη ενισχυόμενες περιοχές. Η Επιτροπή 
είχε επίσης ανεπαρκείς πληροφορίες, για αρκετά από τα άλλα καθεστώτα, ώστε να 
κρίνει εάν ευθυγραμμίζονται ή όχ ι με την πολιτική της έναντι των ενισχύσεων 
για τις MME. 
<Τ5> - Ενισχύσεις στην απασχόληση και την εκπαίδευση 
472. Όπως και κατά το παρελθόν, η Επιτροπή, στις περισσότερες περιπτώσεις, 
υιοθέτησε ευνοϊκή στάση έναντι των συστημάτων ενισχύσεων που θεσπίστηκαν ή 
των οποίων η ισχύς παρατάθηκε από διάφορα κράτη μέλη, για την προώθηση της 
απασχόλησης ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων πρόκειται γιά εργαζόμενους που 
αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες ένταξης στην αγορά εργασίας είτε μέσω της 
πρόσληψης τους ως μισθωτών, είτε ως ελεύθερων επαγγελματιών είτε στα πλαίσια 
της κοινωνικής οικονομίας. 
473. Τα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει, στον τομέα της αγοράς εργασίας, διάφορα 
προγράμματα και μέτρα δράσης προκειμένου να βελτιώσουν την ποιότητα του 
εργατικού δυναμικού τους και την προσαρμοστικότητα των αγορών εργασίας τους. 
Το πρόβλημα της οικονομικής ανάπτυξης, κατά τα δύο τελευταία έτη, μετά από 
μια περίοδο βελτιώσεως περί το τέλος της δεκαετίας του '80, οδήγησε επίσης σε 
μια σειρά μέτρων με στόχο τους ανέργους. 
Στα πλαίσια της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού, έχει γίνει δεκτό ότι η 
επαγγελματική εκπαίδευση είναι επιλέξιμη για κρατική ενίσχυση σε όλες τις 
περιοχές. Ωστόσο, μερικά από τα σχέδια για την αγορά εργασίας που έχουν 
υποβληθεί από τις κυβερνήσεις - π.χ. παροχή βοηθείας προς τους ανέργους για 
να γίνουν αυτοαπασχολούμενοι ή ενίσχυση για ιδιαίτερα μειονεκτούσες 
κατηγορίες πληθυσμού, όπως οι επί μακρόν άνεργοι - δημιουργούν προβλήματα που 
πρέπει να επιλυθούν ώστε να μη δημιουργήσουν ακούσιες στρεβλώσεις. 
(20) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 269. 
3.Ι.Α. §7. 10 295 
Η επανεξέταση των καθεστώτων αυτών από την Επιτροπή θα έχει ως στόχο την 
επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής όσον αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης του ευρέος 
φάσματος μέτρων για το εργατικό δυναμικό. Τα μέτρα αυτά χρησιμοποιούνται την 
εποχή αυτή από τα κράτη μέλη και ενισχύονται, σε πολλές περιπτώσεις, μέσω των 
Διαρθρωτικών Ταμείων, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η επιδίωξη των ευρύτερων 
στόχων της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, τόσο μεταξύ όσο και εντός των 
κρατών μελών, και να αποφευχθεί οιοδήποτε πρόβλημα ανταγωνισμού. 
<Τ8> Ιταλία 
474. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης ΕΟΚ έναντι ενός ιταλικού νομοσχεδίου που προβλέπει την καθιέρωση 
ενισχύσεων υπέρ των επιχειρήσεων στις οποίες η διεύθυνση ή ο έλεγχος ασκείται 
κατά πλειοψηφία από γυναίκες, καθώς και υπέρ οργανισμών παροχής συμβουλών, 
τεχνικής βοηθείας ή εκπαιδεύσεως, οι υπηρεσίες των οποίων προορίζονται κυρίως 
για γυναίκες. Λόγω της δυνατότητας σώρευσης με όλες τις άλλες ενισχύσεις 
εθνικής, περιφερειακής ή κοινοτικής προελεύσεως, το σύνολο των ενισχύσεων, 
για ένα και το αυτό σχέδιο, θα μπορούσε να φτάσει στο 80% του κόστους του. 
Η Επιτροπή δεν προβάλλει, συνήθως, αντιρρήσεις για ενισχύσεις που προωθούν 
την απασχόληση των γυναικών. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, έκρινε ότι 
με εξαίρεση τις ενισχύσεις στην εκπαίδευση, το εν λόγω σχέδιο, λόγω του 
εύρους του πεδίου εφαρμογής του και του μεγέθους των προβλεπομένων 
ενισχύσεων, δεν μπορούσε να τύχει παρεκκλίσεως από την απαγόρευση των 
ενισχύσεων που θεσπίζεται στο άρθρο 92, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΟΚ. 
Εφόσον τηρείται το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής γυναικών, οι ενισχύσεις είναι, 
πράγματι, προσιτές σε κάθε επιχείρηση, ανεξάρτητα από το μέγεθος της ή την 
περιφέρεια στην οποία εδρεύει και το ποσό τους μπορεί να είναι ιδιαίτερα 
υψηλό. Συνεπώς, ένα τέτοιο καθεστώς υπάρχει κίνδυνος να έχει αρνητικές 
επιπτώσεις, σε κοινοτικό επίπεδο, εκμηδενίζοντας τα αποτελέσματα των 
καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων, τόσο στην Ιταλία όσο και στα άλλα κράτη 
μέλη και προσελκύοντας τις αποκαλούμενες «κινητές» επενδύσεις, εις βάρος των 
άλλων κρατών μελών. 
3.1.Α. §7. 11 296 
<T5> - Ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης 
<Τ8> Ιταλία 
475. Τον Ιούλιο, η ιταλική εταιρεία χαρτοφυλακίου EFIM, ετέθη υπό εκκαθάριση 
από την κυβέρνηση Amato. Εν συνεχεία, εξεδόθησαν διάφορα νομοθετικά 
διατάγματα τα οποία εισήγαγαν ορισμένα μέτρα ενίσχυσης προς την EFIM. Στα 
μέτρα αυτά περιλαμβάνονταν μια προκαταβολή 120 εκατ. ECU από την Casssa dei 
Depositi e Prestiti, μια εγγύηση για το σύνολο των χρεών του ομίλου και μια 
έκπτωση επί των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας για την Alumix. Το πιο 
σημαντικό όμως ήταν ότι τα νομοθετικά διατάγματα δεν περιείχαν καμία ένδειξη 
για το πώς θα εξασφαλιζόταν η διαφάνεια κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης. 
476. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι ο EFIM βρισκόταν υπό εκκαθάριση πριν 
από τη χορήγηση της προαναφερομένης βοηθείας, η Επιτροπή συνεπέρανε ότι οι 
ενέργειες αυτές συνεπάγονταν ενίσχυση. Επί πλέον, η παρουσία του ομίλου τόσο 
στις κοινοτικές όσο και στις διεθνείς αγορές, ιδίως μέσω των δραστηριοτήτων 
της SIV, της Alumix και της Agusta, σήμαινε ότι τα μέτρα αυτά θα επέφεραν 
νόθευση των συναλλαγών. 
477. Συνεπώς, λόγω ελλείψεως πληροφοριών βάσει των οποίων θα μπορούσε να 
ελεγχθεί εάν τα μέτρα αυτά συμβιβάζονται με την κοινοτική νομοθεσία, η 
Επιτροπή αποφάσισε, το Δεκέμβριο, να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2. 
478. Ταυτόχρονα, η ιταλική κυβέρνηση κοινοποίησε περαιτέρω μέτρα υπέρ της 
EFIM (π.χ. αύξηση της προκαταβολής σε 2 300 εκατ. ECU). Ως εκ τούτου, η 
Επιτροπή αποφάσισε, τον Ιανουάριο του 1993, να επεκτείνει τη διαδικασία ώστε 
να ληφθούν υπόψη και τα μεταγενέστερα αυτά μέτρα. 
3.Ι.Α. §8 297 
2<Τ4> §8 - Περιφερειακές ενισχύσεις 
<Τ5> - Γενικές εξελίξεις 
<Τ7> . Συνοχή 
479. Στον τομέα των ενισχύσεων περιφερειακούς χαρακτήρα, η Επιτροπή συνέχισε 
να προσανατολίζει την πολιτική της προς την ενδυνάμωση της συνοχής(Ι). Για 
τον σκοπόν αυτόν, προέβη ιδίως στην επανεξέταση των εθνικών καθεστώτων 
περιφερειακών ενισχύσεων, εν όψει μεγαλύτερης συγκεντρώσεως των ενισχύσεων, 
και εξέδωσε αποφάσεις προς την κατεύθυνση μεγαλύτερης συνέπειας μεταξύ της 
πολιτικής οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και της πολιτικής ανταγωνισμού, 
σύμφωνα με το γενικό προσανατολισμό που είχε χαράξει το Δεκέμβριο του 
199ΐ(2). 
480. Συνέχισε επίσης την εξέταση των επιπτώσεων των επενδυτικών ενισχύσεων 
υψηλής έντασης κεφαλαίου επί των ενδοκοινοτικών συναλλαγών, θα εξετάσει δε 
εάν θα πρέπει να προταθούν στα κράτη μέλη μέτρα για το θέμα αυτό. 
<Τ8> Βέλγιο 
481. Το Μάιο, η Επιτροπή ενέκρινε καθεστώς για την αναβάθμιση υποβαθμισμένων 
χώρων οικονομικής δραστηριότητας στην περιφέρεια πρωτευούσης Βρυξελλών. 
Οι εν λόγω ενισχύσεις προορίζονται για τους ιδιοκτήτες, μπορούν δε να λάβουν 
τη μορφή συνεισφοράς στο κόστος των μελετών και των εργασιών αποκατάστασης ή 
απαλλαγής από το φόρο ακίνητης περιουσίας για περίοδο πέντε ετών μετά την 
ανακαίνιση του χώρου. 
Δικαιούχοι είναι μόνον μικρομεσαίες επιχειρήσεις εντός των ορίων των 
εντάσεων που προβλέπονται από τα κείμενα της Επιτροπής τα σχετικά με τις 
ενισχύσεις στις ΜΜΕ(^). 
(1) Σημείο 80 και ακόλουθα της παρούσας Έκθεσης. 
(2) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 56. 
(3) Βλέπε σημείο 342 της παρούσας Έκθεσης. 
3.Ι.Α. §8 298 
<Τ8> Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας 
482. Σκοπός της πολιτικής που ασκεί η Επιτροπή είναι να επικεντρωθούν κατά 
κύριο λόγο οι ενισχύσεις στα νέα γερμανικά Lânder και να μειωθούν στις 
περιοχές που δεν έχουν επιτακτικές ανάγκες, ιδιαίτερα στο Ανατολικό Βερολίνο. 
483. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή είχε κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ, έναντι ορισμένων διατάξεων του νόμου σχετικά 
με τις φορολογικές ελαφρύνσεις υπέρ των επενδύσεων στα νέα γερμανικά Lânder 
και στο Ανατολικό Βερολίνο («Investitionszulagengesetz 1991»)(*). ο νόμος 
αυτός συνεπάγεται προϋπολογισμό ενισχύσεων περίπου 6 δισεκατ. ECU και αφορά 
τις επενδύσεις σε εξοπλισμό, που άρχισαν πριν από το τέλος του 1992 και θα 
υλοποιηθούν πριν από το τέλος του 1994. Οι γερμανικές αρχές έθεσαν τον νόμο 
σε ισχύ χωρίς να τηρήσουν την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης που 
προβλέπεται από το άρθρο 93, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΟΚ. 
Τον Ιούνιο, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τη δύσκολη κοινωνικοοικονομική 
κατάσταση των νέων γερμανικών Lânder, αποφάσισε να περατώσει εν μέρει τη 
διαδικασία αυτή, όσον αφορά τη χορήγηση της εν λόγω φορολογικής ελάφρυνσης 
υπέρ των επενδύσεων που πραγματοποιούνται στην πρώην ΛΔΓ. 
Τον Ιούλιο, η Επιτροπή κήρυξε παράνομη και ασυμβίβαστη προς την κοινή αγορά 
τη χορήγηση της φορολογικής αυτής ελάφρυνσης στο Ανατολικό Βερολίνο, για το 
τμήμα εκείνο των επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν μετά την 31η Δεκεμβρίου 
1992, καθώς και τη χορήγηση της ενισχύσεως, με ένταση μεγαλύτερη του 8% για 
το τμήμα εκείνο των επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν μετά την 31η Δεκεμβρίου 
1991. Η απόφαση επιβάλλει την επιστροφή των χορηγηθεισών φορολογικών 
ελαφρύνσεων. 
Στην απόφαση αυτή, η Επιτροπή έκρινε ότι το Ανατολικό Βερολίνο δεν πληροί τα 
κριτήρια που ορίζονται στη μέθοδο της για την εφαρμογή του άρθρου 92, 
παράγραφος 3, στοιχεία α) και γ) στις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα(5) 
και, κατά συνέπεια, δεν ήταν επιλέξιμο για τις περιφερειακές ενισχύσεις 
δυνάμει αυτών των δύο παρεκκλίσεων, ενώ καμία άλλη προβλεπόμενη από τη 
συνθήκη ΕΟΚ παρέκκλιση δεν ήταν δυνατόν να εφαρμοστεί. Έκρινε επίσης ότι η 
χορήγηση νέων ενισχύσεων στο Ανατολικό Βερολίνο θα είχε ως συνέπεια, 
λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών πλεονεκτημάτων της πόλης αυτής από άποψη 
έργων υποδομής 
(4) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 290. 
(5) ΕΕ C 212 της 12.07.1989. 
3.Ι.Α. §8. 3 299 
και ειδικευμένου εργατικού δυναμικού και λόγω της μοναδικής γεωγραφικής 
θέσεως της, να προσελκύσει νέες εγκαταστάσεις και να προκαλέσει την επέκταση 
των υφισταμένων επιχειρήσεων. Αυτό θα καθιστούσε ακόμη πιο δύσκολη την 
προσαρμογή των επιχειρήσεων των νέων γερμανικών Lânder και, κατά συνέπεια, θα 
επιβράδυνε τη διαδικασία ανάκαμψης. 
484. Η Επιτροπή είχε κινήσει το Δεκέμβριο του 1991 τη διαδικασία του άρθρου 
93, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ, έναντι της παραγράφου 6 του νόμου για τις 
ενισχυόμενες περιοχές («Fôrdergebietsgesetz»), η οποία προβλέπει ένα καθεστώς 
αποθεματικών απηλλαγμένων από φόρους υπέρ των επενδύσεων που 
πραγματοποιούνται στα νέα γερμανικά Lânder και στο Ανατολικό Βερολίνο και η 
οποία, κατά παράβαση του άρθου 93, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΟΚ, είχε τεθεί 
σε εφαρμογή χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση^ ) . 
Όπως και στην περίπτωση της «Investitionszulagengesetz», και για τους ίδιους 
λόγους, η Επιτροπή αποφάσισε, τον Ιούνιο, να περατώσει τη διαδικασία, στο 
μέτρο που αφορούσε τη χορήγηση της ενίσχυσης υπέρ των νέων γερμανικών Lânder 
και τον Ιούλιο κήρυξε παράνομες και ασυμβίβαστες προς την κοινή αγορά τις 
διατάξεις του νόμου που επιτρέπουν τη δημιουργία αποθεματικών που 
απαλλάσσονται από φόρους, εν όψει των πραγματοποιούμενων στο Ανατολικό 
Βερολίνο επενδύσεων. Οι ήδη χορηγηθείσες ενισχύσεις πρέπει να καταργηθούν 
εντός δύο μηνών. 
485. Το Μάιο, και πάντα για τους προαναφερόμενους λόγους, η Επιτροπή 
αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία κατά της εφαρμογής, στο Ανατολικό 
Βερολίνο, ενός περιφερειακού προγράμματος επιδοτήσεως επιτοκίου, 
αποκαλούμενον «ERP-Aufbauprogramm», υπέρ των επενδύσεων που πραγματοποιούνται 
στα νέα γερμανικά Lânder και στο Ανατολικό Βερολίνο, πρόγραμμα που, κατά 
παράβαση του άρθρου 93, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΟΚ, κοινοποιήθηκε μετά 
την έναρξη της ισχύος του. 
486. Το Νοέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις για την 
τροποποίηση και παράταση του καθεστώτος φορολογικών ελαφρύνσεων υπέρ των 
επενδύσεων στα νέα γερμανικά Lânder. Το καθεστώς αυτό, του οποίου η εφαρμογή 
στα νέα γερμανικά Lânder είχε εγκριθεί τον Ιούνιο, αφορούσε τις επενδύσεις 
που άρχισαν πριν από το τέλος του 1992 και θα τελειώσουν πριν από το τέλος 
του 1994 και όριζε ένταση ενισχύσεως 12%, για τις επενδύσεις που θα τέλειωναν 
(6) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 291. 
3.1.Α. §8. 4 ~y/""\/~i 300 
πριν από το τέλος Ιουνίου 1992 και 8% για τις άλλες. Μετά την τροποποίηση 
του νόμου, η φορολογική ελάφρυνση εντάσεως 8%, μπορεί να χορηγείται υπέρ των 
επενδύσεων στα νέα γερμανικά Lânder που αρχίζουν πριν από το τέλος Ιουνίου 
1994 και τελειώνουν πριν από το τέλος του 1996. Όσον αφορά τις επενδύσεις 
που αρχίζουν και τελειώνουν εντός της περιόδου από 1ης Ιουλίου 1994 μέχρι 31 
Δεκεμβρίου 1996, η φορολογική ελάφρυνση μπορεί να χορηγείται με ένταση 5%. 
Το ποσόν της πρόσθετης ενίσχυσης, που προκύπτει από την τροποποίηση αυτή, 
ανέρχεται σε 8 500 εκατ. ECU, εκτός των 5 500 εκατ. ECU του αρχικού νόμου. 
487. Με αποφάσεις του Ιουλίου και του Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή ενέκρινε το 21ο 
σχέδιο-πλαίσιο του προγράμματος κοινού ενδιαφέροντος «Βελτίωση των 
περιφερειακών οικονομικών διαρθρώσεων», το σημαντικότερο γερμανικό καθεστώς 
ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα, τη διαχείριση και τη χρηματοδότηση του 
οποίου έχουν αναλάβει από κοινού η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τα Lânder. Ο 
κατάλογος των ενισχυόμενων περιοχών και οι λεπτομέρειες χορηγήσεως των 
ενισχύσεων είχαν ήδη εγκριθεί το 1991 για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1991 
έως 31 Δεκεμβρίου 1993<7). 
Ο προϋπολογισμός των ενισχύσεων αυτού του καθεστώτος ανέρχεται, για το 1992, 
σε 3 415 εκατ. ECU, σε πιστώσεις πληρωμών, και σε 4 400 εκατ. ECU, σε 
πιστώσεις υποχρεώσεων, εκ των οποίων 2 730 και 4 100 εκατ. ECU υπέρ της πρώην 
ΛΔΓ, γεγονός που αντανακλά την προτεραιότητα που δίνεται, σε ομοσπονδιακό 
επίπεδο, στην ανάπτυξη της πρώην ΛΔΓ. Σημειωτέον ότι το τμήμα εκείνο του 
καθεστώτος που διατίθεται υπέρ της πρώην ΛΔΓ συγχρηματοδοτείται από τα 
διαρθρωτικά ταμεία, μέχρι πρόσθετου ποσού 500 εκατ. ECU το χρόνο. 
<Τ8> Ισπαν ία 
488. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να δεχτεί ένα καθεστώς περιφερειακών 
ενισχύσεων της ισπανικής κυβερνήσεως υπέρ περιοχών του Στόχου 1, 2 ή 5β όπου 
η κλωστοϋφαντουργία αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 10% των βιομηχανικών 
δραστηριοτήτων. Το καθεστώς αυτό αφορά a priori όλους τους τομείς. Οι 
ενισχύσεις είναι δωρεάν επιδοτήσεις στους τομείς της εκπαίδευσης, των 
μελετών, της Ε&Α, του σχεδιασμού (design) και της ποιότητας, καθώς και της 
δημιουργίας ενώσεων. Η διάρκεια του καθετώτος καλύπτει τα έτη 1992 έως 1996 
και ο συνολικός προϋπολογισμός του, για όλα αυτά τα έτη, ανέρχεται σε 
129 εκατ. ECU. 
(7) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 289. 
70 3.Ι.Α. §8. 5 U 
Η Επιτροπή εξέδωσε αυτή την απόφαση, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τον περιφερειακό 
προορισμό του καθεστώτος και το γεγονός ότι οι ενισχύσεις στον τομέα της Ε&Α 
είναι σύμφωνες προς το κοινοτικό πλαίσιο γι'αυτό τον τύπο ενισχύσεων, ότι οι 
επιπτώσεις των άλλων ενισχύσεων επί του ανταγωνισμού είναι περιορισμένες, ότι 
ορισμένες ενισχύσεις υπέρ επιχειρήσεων μεγαλύτερων των MME δεν μπορούν να 
χορηγηθούν πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 1993 και ότι το καθεστώς αυτό δεν 
περιλαμβάνει παρά μόνον ορισμένες ενισχύσεις για την απόκτηση εξοπλισμού που 
περιορίζονται στις MME και, στις περιοχές που δεν καλύπτονται από τις εθνικές 
περιφερειακές ενισχύσεις, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1993. 
<Τ8> Γαλλ ία 
489. Τον Απρίλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 
93, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ έναντι ενισχύσεων για τις οποίες υπήρχαν 
υποψίες ότι είχαν χορηγηθεί παρανόμως στην περιφέρεια της Modane. 
490. Οι ενίσχυσεις αυτές, που δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή, συνίσταντο, 
ιδίως σε έκπτωση που παραχώρησε το Γενικό Συμβούλιο της Σαβοΐας, επί της 
τιμής καταναλώσεως ηλεκτρικού ρεύματος για περίοδο μέχρι πέντε έτη και για 
ποσό που θα μπορούσε να φτάσει μέχρι το 25% του κόστους. 
491. Το Δεκέμβριο, η διαδικασία αυτή έκλεισε. Η Επιτροπή διαπίστωσε, 
πράγματι, ότι οι περισσότερες από τις εξετασθείσες ενισχύσεις εγγράφονταν στο 
πλαίσιο προγενέστερα εγκεκριμένων καθεστώτων. Όσον αφορά τις εκπτώσεις επί 
της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή 
ένα σχέδιο νομοθετικού διατάγματος, σύμφωνα με το οποίο οι εν λόγω εκπτώσεις 
δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν τις 50 000 ECU ανά επιχείρηση και ανά τριετή 
περίοδο, σύμφωνα με τον κανόνα «de minimis» που περιέχεται στην ανακοίνωση 
της Επιτροπής για τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις(8). Το νέο 
αυτό νομοθετικό διάταγμα πρόκειται να τεθεί σε ισχύ πριν από την 1η Μαρτίου 
1993. 
492. Το Σεπτέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει ένα σύστημα μετατροπής 
και διαφοροποίησης σε περιοχές ιδιαίτερα εξαρτημένες από τη βιομηχανία 
κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ενδυμάτων. Στα πλαίσια της εξέτασης αυτού 
του καθεστώτος, η Επιτροπή βεβαιώθηκε, κυρίως, ότι πληρούνται οι όροι της 
πρόσφατης ανακοίνωσης της(9) σχετικά με τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες 
(8) Σημείο 337 της παρούσας Έκθεσης. 
(9) ΕΕ C 213 της 19.08.1992 και σημείο 342 της παρούσας Έκθεσης. 
λ ο ο 
3.1.Α. §8. 6 0\J L· 
επιχειρήσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά την ένταση της ενισχύσεως και το μέγεθος 
των επιλέξιμων επιχειρήσεων. 
493. Το Νοέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να δεχτεί ένα νομοσχέδιο που προβλέπει 
τη δημιουργία δύο ζωνών προνομιακών επενδύσεων στο Nord-Pas-de-Calais. Στις 
επιχειρήσεις που εγκαθίστανται σε μία από αυτές τις ζώνες θα χορηγείται 
πίστωση φόρου επί των κερδών, μέχρι ποσοστού 22% των επενδύσεων που 
πραγματοποιούν κατά τα τρία πρώτα έτη λειτουργίας τους. Η διάρκεια του 
συστήματος είναι πενταετής και αρχίζει να τρέχει από την ημερομηνία 
δημιουργίας της ζώνης. 
Η Επιτροπή παρατήρησε ότι οι σχετικές ζώνες ήταν επιλέξιμες για τις 
ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα. Βεβαιώθηκε ιδίως ότι δεν επρόκειτο για 
λειτουργική ενίσχυση και ότι η ένταση της δεν υπερέβαινε τα ανώτατα όρια που 
ισχύουν για τις κεντρικές περιοχές της Κοινότητας. 
<Τ8> Ιταλία 
494. Το Μάιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ, έναντι των δημοσίων συνεισφορών που 
προβλέπονται σε μια σύμβαση μεταξύ της Valle d'Aosta και της εταιρίας παροχής 
υπηρεσιών SDS Spa. Η διαδικασία αυτή περατώθηκε, ωστόσο, το Δεκέμβριο, 
δεδομένου ότι οι ιταλικές αρχές γνωστοποίησαν ότι, λαμβάνοντας υπόψη την 
πρώτη θέση της Επιτροπής, είχαν λύσει τη σύμβαση. 
495. Επίσης το Μάιο, η Επιτροπή αποφάσισε να προτείνει μέτρα, δυνάμει του 
άρθρου 93, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΟΚ, έναντι του καθεστώτος ενισχύσεων 
που εφαρμόζεται στην ελεύθερη ζώνη της Gorizia. Πρόκειται πράγματι για ένα 
καθεστώς ενισχύσεων που προϋπήρχε της συνθήκης ΕΟΚ. 
Το καθεστώς προβλέπει ιδίως διάφορες φορολογικές απαλλαγές και αφορά τόσο τον 
πληθυσμό όσο και τις επιχειρήσεις της Gorizia. Όσον αφορά τις ενισχύσεις 
στον πληθυσμό, η Επιτροπή έκρινε ότι οι κοινωνικοοικονομικοί δείκτες της 
Gorizia δεν επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι το σύνολο του πληθυσμού χρειάζεται 
ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα. Όσο για τις ενισχύσεις στις επιχειρήσεις, 
αυτές δεν μπορούν, προκειμένου για ενισχύσεις στη λειτουργία, να χορηγούνται 
παρά μόνον στις πλέον μειονεκτούσες ζώνες της Κοινότητας. Όμως, οι 
κοινωνικοοικονομικοί δείκτες της Gorizia δεν επιτρέπουν την κατάταξη της στις 
ζώνες αυτές. 
703 3.Ι.Α. §8. 7 J 
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή είχε κρίνει ότι το εν λόγω καθεστώς δεν 
συμβιβαζόταν με την κοινή αγορά και είχε προτείνει στην ιταλική κυβέρνηση να 
το κατάργησε ι. 
Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε ωστόσο να εγκρίνει το καθεστώς αυτό, βάσει 
των άρθρων 92, παράγραφος 2, στοιχείο α) και 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ), 
λαμβάνοντας υπόψη τις προσαρμογές που επέφεραν οι ιταλικές αρχές και που θα 
αρχίσουν να ισχύουν την 1η Ιανουαρίου 1994. Οι προσαρμογές αυτές συνίστανται 
στον περιορισμό των ποσοστώσεων αφορολόγητων προϊόντων που προορίζονται για 
τον πληθυσμό και στην ευθυγράμμιση των κανόνων για τη χορήγηση ενισχύσεων 
στις επιχειρήσεις με τα ισχύοντα κοινοτικά πλαίσια, αποκλείοντας οιαδήποτε 
ενίσχυση στη λειτουργία. 
496. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ, έναντι των μέτρων επαναχρηματοδότησης: 
του καθεστώτος ενισχύσεων που προβλέπεται από το νόμο για το Mezzogiorno 
- 14 350 εκατ. ECU· 
του συστήματος μειώσεως των κοινωνικών επιβαρύνσεων για τις επιχειρήσεις 
του Mezzogiorno, που προβλέπεται από τον ίδιο νόμο - 4 393 εκατ. ECU· 
- ενός μέτρου που αποκαλείται «χρηματοδότηση των κοινωνικών επιβαρύνσεων 
μέσω των φόρων» και που συνεπάγεται επιλεκτική μείωση των κοινωνικών 
επιβαρύνσεων υπέρ των επιχειρήσεων του Mezzogiorno - 2 727 εκατ. ECU. 
Κανονικά, η Επιτροπή τηρεί ευνοϊκή στάση έναντι των ενισχύσεων υπέρ της 
αναπτύξεως του Mezzogiorno και, το 1988, είχε εγκρίνει μέχρι το 1993, βάσει 
σαφώς καθορισμένων όρων ως προς τη χορήγηση, το σύστημα ενισχύσεων που 
προβλέπεται από το νόμο υπέρ του Mezzogiorno. 
Ωστόσο, οι ιταλικές αρχές δεν τήρησαν την υποχρέωση που επιβάλλει η απόφαση 
του 1988 να υποβάλουν στην Επιτροπή έκθεση σχετικά με τις χορηγηθείσες 
φορολογικές ενισχύσεις. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να 
αξιολογήσει τις επιπτώσεις τους και, κατά συνέπεια, να εκτιμήσει το συμβατόν 
της προτεινόμενης επαναχρηματοδότησης. 
3.I.A. §8. 8 7 Π 4 
Ο 
Επί πλέον, η Επιτροπή έκρινε ότι οι σχετικές διατάξεις του νομοθετικού 
διατάγματος επαναχρηματοδότησης είναι ιδιαίτερα ασαφείς τόσο ως προς τη 
διάρκεια ισχύος του καθεστώτος όσο και ως προς τον προϋπολογισμό που θα 
διατεθεί. Διαπίστωσε, τέλος, ότι οι μειώσεις των κοινωνικών επιβαρύνσεων 
ήταν μεγαλύτερες από τις επιτρεπόμενες, ότι θα εισαχθεί, στο εξής, ειδική 
τομεακή ρήτρα και ότι το καθεστώς τέθηκε σε ισχύ πριν αποφανθεί η Επιτροπή. 
Λαμβανομένων υπόψη των παρατηρήσεων αυτών η Επιτροπή έκρινε ότι δεν ήταν σε 
θέση να διαπιστώσει, στο παρόν στάδιο ενημέρωσης, εάν τα εν λόγω μέτρα 
συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. 
Οι ιταλικές αρχές πληροφόρησαν στη συνεχεία την Επιτροπή ότι ακυρώθηκαν τα 
μέτρα που αφορούσαν την επαναχρηματοδότηση των μειώσεων των κοινωνικών 
επιβαρύνσεων και τη χρηματοδότηση τους μέσω φόρων, δεδομένου ότι είχαν 
ενταχθεί σε νέο νομοσχέδιο. Η Επιτροπή έκρινε, συνεπώς, ότι - όσον αφορά 
αυτές τις δύο διατάξεις - η κινηθείσα τον Ιούνιο διαδικασία ήταν πλέον άνευ 
αντικειμένου και κίνησε, τον Οκτώβριο, νέα διαδικασία, κατά την έννοια του 
άρθρου 93, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ, έναντι του νέου νομοσχεδίου. 
Αντίθετα, η Επιτροπή περάτωσε το Δεκέμβριο τη διαδικασία που είχε κινηθεί 
έναντι της επαναχρηματοδοτήσεως ύψους 14,35 εκατ. ECU για το 1993. Η απόφαση 
αυτή δικαιολογείται από τους νέους προσανατολισμούς τους οποίους χάραξε στο 
θέμα αυτό η ιταλική κυβέρνηση, οι κατευθυντήριες γραμμές των οποίων 
περιέχονται, ιδίως, στο νομοθετικό διάταγμα αριθ. 415 της 22ας Οκτωβρίου 
1992. Σύμφωνα με τους προσανατολισμούς αυτούς, η ένταση των ενισχύσεων δεν 
θα υπερβαίνει ορισμένα ανώτατα όρια τα οποία εξαρτώνται από το βαθμό 
ανάπτυξης κάθε περιοχής και από το μέγεθος των επιχειρήσεων και είναι ανάλογα 
προς εκείνα που εφαρμόζονται στις περιφέρειες της Κοινότητας με παρόμοια 
κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Επί πλέον, οι φορολογικές απαλλαγές θα 
μετατραπούν σε πιστώσεις φόρου. Παρεκκλίσεις εφαρμόζονται εντός των ορίων των 
6 δισεκατ. ECU, ιδίως για τις εκκρεμούσες στις 14 Αυγούστου 1992 αιτήσεις. 
497. Το Σεπτέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει, δυνάμει του άρθρου 92, 
παράγραφος 2, στοιχείο β), της συνθήκης, όλα τα μέτρα για την ανοικοδόμηση 
της Valtellina και την αποζημίωση των επιχειρήσεων που υπέστησαν ζημίες κατά 
τις πλημμύρες του 1987. 
3.Ι.Α. §8 305 
Η Επιτροπή αποφάσισε, αντίθετα, να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ, έναντι άλλων μέτρων ενισχύσεων (επιδοτήσεις, 
δάνεια με μειωμένο επιτόκιο, φορολογικές εκπτώσεις και απαλλαγές κλπ.) που 
προορίζονται για τη γενική υποστήριξη των παραγωγικών δραστηριοτήτων της 
περιοχής και υπερβαίνουν την απλή αποκατάσταση των επιχειρήσεων που 
ζημιώθηκαν από τις φυσικές καταστροφές. 
498. Το Νοέμβριο, η Επιτροπή εξέτασε τον εθνικό νόμο 19/91 σχετικά με την 
ανάπτυξη του Friuli-Venezia Giulia και άλλων περιοχών που συνορεύουν με την 
πρώην Γ ιουγκοσλαβ ία. 
Η Επιτροπή έκρινε, βάσει των διαθέσιμων μέχρι στιγμή πληροφοριών, ότι τα 
φορολογικά μέτρα σχετικά με το Κέντρο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και 
ασφαλίσεων της Τεργέστης δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά και κίνησε, για 
το θέμα αυτό, τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ. Η 
Επιτροπή ήταν της γνώμης ότι τα πλεονεκτήματα αυτά, που συνιστούν ενισχύσεις 
στη λειτουργία, δεν δικαιολογούνται, αν ληφθούν υπόψη οι κοινωνικοοικονομικές 
παράμετροι της περιοχής. Εκρινε επίσης ότι για την ανάπτυξη των 
χρηματοπιστωτικών και ασφαλιστικών δραστηριοτήτων δεν χρειάζονται κανονικά 
ενισχύσεις και ότι ο ανταγωνισμός στους τομείς αυτούς είναι πολύ έντονος και 
ως εκ τούτου οι ενισχύσεις θα είχαν ιδιαίτερα στρεβλωτικό αποτέλεσμα. 
<Τ8> Ηνωμένο Βασίλειο 
499. Το Μάρτιο, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει τη δημιουργία μιας ζώνης 
επιχειρήσεων στην περιοχή North Lanarkshire, στη Σκωτία. Οι νέες επενδύσεις 
στη ζώνη αυτή θα τυγχάνουν όλων των πλεονεκτημάτων που παραχωρούνται και στις 
άλλες ζώνες επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως ελεύθερη απόσβεση για 
τα βιομηχανικά κτίρια, απαλλαγές από τους τοπικούς φόρους και από τους φόρους 
υπέρ τρίτων, απλούστευση και επίσπευση των διοικητικών διαδικασιών. Όπως και 
για τις άλλες ζώνες ορίστηκε δεκαετής διάρκεια ζωής. Οι ειδικές για τη ζώνη 
αυτή ενισχύσεις δεν συνιστούν ενισχύσεις στη λειτουργία και τηρούν τα 
αποδεκτά στην περιοχή ανώτατα όρια ενισχύσεως περιφερειακού χαρακτήρα. 
Η εν λόγω περιοχή είναι μια ενισχυόμενη ζώνη (Development Area) που πλήττεται 
από ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό ανεργίας, οφειλόμενο στην παρακμή της 
παραδοσιακής βιομηχανίας και, ιδιαίτερα, της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα. 
3.Ι.Α. §9. 1 306 
<Τ4> § 9. Ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών 
<Τ6> α) Χερσαίες μεταφορές 
500. Η πλειψηφία των ενισχύσεων που χορηγούνται στον τομέα των χερσαίων 
μεταφορών παραμένουν πάντα εκείνες που προορίζονται για τους εθνικούς 
σιδηροδρόμους, είτε υπό μορφήν οικονομικής αποζημίωσης για να καλυφθούν οι 
υποχρεώσεις παροχής υπηρεσίας κοινής ωφελείας, που προβλέπονται στον 
κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69(1), όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 
αριθ. 1893/9ΐ(2), και στον κανονισμό (ΕΟΚ) αρθ. 1192/68(3), είτε υπό τη 
μορφή ενισχύσεων εντός των ορίων που επιτρέπει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 
1107/7θ(4). Στα πλαίσια της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ της 29ης Ιουλίου 1991 
σχετικά με την των ανάπτυξη κοινοτικών σιδηροδρόμων, οι περισσότερες χώρες 
μέλη μελετούν τη δυνατότητα ενός νέου προσδιορισμού των οικονομικών σχέσεων 
μεταξύ κρατών και σιδηροδρόμων. Η Επιτροπή ενημερώνει το Συμβούλιο σχετικά 
με την έκταση αυτών των ενισχύσεων μέσω εκθέσεων που υποβάλλει κάθε δύο έτη, 
όπως προβλέπεται από την απόφαση 75/327/ΕΟΚ του Συμβουλίου. Κατόπιν των νέων 
δυνατοτήτων που δημιουργεί αυτή η οδηγία, η Επιτροπή εξετάζει, αυτή τη 
στιγμή, τις πιθανές μελλοντικές εξελίξεις. 
Στις 10 Ιουνίου 1992, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο σχετικά 
με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου συνδυασμένων μεταφορών και τους 
όρους λειτουργίας του (COM(92)230)· το παράρτημα 4 της ανακοίνωσης αυτής 
περιλαμβάνει την τελευταία έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού 
1107/70 για τις ενισχύσεις στις συνδυασμένες μεταφορές και μια πρόταση 
τροποποίησης του κανονισμού αυτού. Το Συμβούλιο εξέδωσε, πράγματι, στις 7 
Δεκεμβρίου 1992, τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3578/92(5), που τροποποιεί τον 
κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70, παρατείνοντας τη δυνατότητα χορηγήσεως 
ενισχύσεων μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1995 και διευρύνοντας το πεδίο των 
αποδεκτών ενισχύσεων. 
Το άνοιγμα της αγοράς των μεταφορών, από 1.01.93, θα έχει επιπτώσεις επί του 
ανταγωνισμού στον τομέα των μεταφορών. Η Επιτροπή πρέπει να εντείνει την 
προσοχή της σε επιδοτήσεις που θα μπορούσαν να ευνοήσουν αθέμιτα, 
μεμονωμένους οικονομικούς φορείς. Παράλληλα, η αξιολόγηση των ειδικών 
κρατικών ενισχύσεων γίνεται πιο περίπλοκη. 
(1) ΕΕ L 156 της 28.6.1969. 
(2) ΕΕ L 169 της 26.6.1991, σ. 1. 
(3) ΕΕ L 237 της 24.9.1991. 
(4) ΕΕ L 130 της 15.6.1970. 
(5) ΕΕ L 364 της 12.12.1992, σ. 11. 
3.Ι.Α. §9. 2 307 
Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης, 
έναντι του ιταλικού νομοθετικού διατάγματος της 28ης Ιανουαρίου 1992, το 
οποίο επιτρέπει πίστωση φόρου στους ιταλούς οδικούς μεταφορείς. Η εν λόγω 
διαδικασία θα δώσει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να εκτιμήσει εάν η 
χορηγούμενη με το διάταγμα αυτό ενίσχυση στους ιταλούς μεταφορείς 
συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. 
Στον τομέα της ναυσιπλοΐας εσωτερικών υδάτων, οι ενέργειες οι σχετικές με τη 
διάλυση πλοίων, που άρχισαν το 1989, δυνάμει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
1101/89 του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 1989, σχετικά με τη διαρθρωτική 
εξυγίανση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, ολοκληρώθηκαν το 1991, με μέτρα υπέρ 
των πλοίων του στόλου των νέων «BUndeslânder» της Γερμανίας, ο οποίος έπαψε 
να υπάρχει το 1992. Πράγματι, όλα τα πλοία που προσφέρθηκαν προς απόσυρση 
από την αγορά, έπρεπε να διαλυθούν πριν από την 01.12.1992. 
3·Ι·Α· «»·3 308 
<Τ6> β) θαλάσσιες μεταφορές 
501. Η Επιτροπή εξετάζει την εποχή αυτή ορισμένες περιπτώσεις κρατικών 
ενισχύσεων και συνεχίζει τις εργασίες της για την προσαρμογή των 
«Κατευθυντηρίων γραμμών για την εξέταση των κρατικών ενισχύσεων στις 
κοινοτικές ναυτιλιακές εταιρίες», τις οποίες θέσπισε στις 3 Αυγούστου 1989, 
προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις της αγοράς. 
Επί πλέον, η Επιτροπή ενέτεινε τις προσπάθειες της για να αναπτύξει περαιτέρω 
την πρόταση της για την θέσπιση κοινοτικού νηολογίου (EUROS)(6). Το 
νηολόγιο αυτό θα παράσχει ένα διαφανές, κοινό πλαίσιο για τις κρατικές 
ενισχύσεις στους κοινοτικούς πλοιοκτήτες και δεν θα υπάρχει πλέον ανάγκη, για 
τα κράτη μέλη, να θεσπίζουν ή να διατηρούν εθνικά καθεστώτα, 
συμπεριλαμβανομένων και των δευτέρων νηολογίων, που υπάρχει κίνδυνος να 
προκαλέσουν στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των κοινοτικών στόλων. Στα 
πλαίσια του Συμβουλίου των Υπουργών διεξάγονται συζητήσεις σε βάθος σχετικά 
με το EUROS. Η Επιτροπή προτίθεται να επανεξετάσει την πρόταση της, υπό το 
φως αυτών των συζητήσεων. 
Όσον αφορά τους λιμένες, η Επιτροπή επέτρεψε το 1992 στα πλαίσια της 
αναδιάρθρωσης των βρετανικών λιμένων, κρατική ενίσχυση ύψους 115 εκατ. ECU 
υπέρ των απολυθέντων εργαζομένων. Η αναδιάρθρωση αυτή προβλεπόταν στο «Dock 
Work Act 19 89» που οι βρετανικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή. 
Το ζήτημα της διαφάνειας των οικονομικών σχέσεων μεταξύ δημοσίων αρχών και 
των λιμένων αποτελεί το αντικείμενο μελέτης που η Επιτροπή ολοκληρώνει την 
εποχή αυτή με τη βοήθεια ανεξάρτητου συμβούλου. 
Στόχος της ενέργειας αυτής είναι η σύνταξη μιας μορφής οικονομικής δηλώσεως 
την οποία θα υποχρεούνται να συμπληρώνουν οι λιμενικές αρχές και να την 
επισυνάπτουν στους ισολογισμούς που δημοσιεύουν στο τέλος του οικονομικού 
έτους. 
(6) ΕΕ C 19, 25.1.92, σ. 10. 
3.Ι.Α. §9. 4 309 
<Τ6> γ) Εναέριες μεταφορές 
502. Η Επιτροπή υπέβαλε, στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο, έκθεση σχετικά με 
την αξιολόγηση των καθεστώτων που έχουν θεσπιστεί υπέρ των αερομεταφορέων της 
Κοινότητας (SEC(92)431 τελικό). Στο έγγραφο αυτό συνοψίζονται, μεταξύ άλλων, 
οι γενικές γραμμές της διαδικασίας φιλελευθεροποίησης και της πολιτικής του 
ανταγωνισμού στον τομέα της αεροπορίας, καθώς και τα κριτήρια αξιολόγησης των 
καθεστώτων ενισχύσεων, βάσει των κανόνων της Συνθήκης, τα οποία παρατίθενται 
στο Υπόμνημα αριθ. 2 σχετικά με την κοινή πολιτική των εναερίων μεταφορών. 
Επί πλέον, η έκθεση αναφέρει, σε γενικές γραμμές, τις ενισχύσεις που χορηγούν 
τα κράτη μέλη στον τομέα των εναέριων μεταφορών και υπογραμμίζει τις 
ενισχύσεις που εξετάζονται διεξοδικά από την Επιτροπή. 
Οι ενισχύσεις αυτές παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία η οποία δεν περιορίζεται 
μόνον στις κανονικές χρηματοδοτικές εισφορές από το δημόσιο όπως, π.χ., οι 
αυξήσεις κεφαλαίου, τα προτιμησιακά φορολογικά καθεστώτα ή οι γενικές 
εγγυήσεις των δανείων που συνάπτουν οι αεροπορικές εταιρίες. Πράγματι, η 
Επιτροπή διαπίστωσε ότι ορισμένοι μεταφορείς μπορούν να απολαύουν ειδικών για 
τον εν λόγω τομέα ενισχύσεων όπως η χορήγηση επιδοτήσεων για την εκμετάλλευση 
ορισμένων δρομολογίων. Για όλες αυτές τις ενισχύσεις, η Επιτροπή ζήτησε από 
τα κράτη μέλη να της παράσχουν συμπληρωματικές πληροφορίες για να μπορέσει να 
εξετάσει αν οι εν λόγω ενισχύσεις συμβιβάζονται με τους κανόνες της Συνθήκης. 
Υπό το φως της τρίτης δέσμης μέτρων στον τομέα των εναερίων μεταφορών, η 
Επιτροπή ετοιμάζει την εποχή αυτή την ενημέρωση των κατευθυντηρίων γραμμών, 
σύμφωνα με τα άρθρα 92 και 93 της Συνθήκης, για την εκτίμηση των ενισχύσεων 
υπέρ των αερομεταφορέων. 
Όσο για την 2η και την 3η δόση της αυξήσεως του κεφαλαίου της Air France, 
δηλαδή την έκδοση ομολογιών μετατρέψιμων σε μετοχές και τίτλων μειωμένης 
εξασφάλισης αορίστου διαρκείας, η Επιτροπή αποφάσισε, μετά από αυστηρή 
εξέταση, ότι οι εν λόγω πράξεις πρέπει να θεωρηθούν ως κανονικές οικονομικές 
συναλλαγές. 
3.Ι.Α. §9.5 \ 310 
Όσον αφορά την Iberia, η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις έναντι της 
αυξήσεως κεφαλαίου της εν λόγω εταιρίας, αφού, προηγουμένως, ζήτησε αυστηρές 
δεσμεύσεις εκ μέρους των ισπανικών αρχών, που είναι ιδίως οι εξής: 
- ότι πρόκειται για την τελευταία εισφορά κεφαλαίου υπό μορφήν κρατικών 
ενισχύσεων 
ότ ι τα κεφάλαια δεν θα χρησιμοποιηθούν για την απόκτηση συμμετοχής σε 
άλλες κοινοτικές αεροπορικές εταιρίες· 
και ότι η ισπανική κυβέρνηση θα αντικαταστήσει τη ρήτρα ιθαγένειας του 
καταστατικού της Iberia με μια κοινοτική ρήτρα, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του «τρίτου αεροπορικού πακέτου». 
Η Επιτροπή δεν προέβαλε, επίσης, αντιρρήσεις, βάσει του άρθρου 92, παράγραφος 
3, στοιχείο γ), της Συνθήκης, έναντι ενός σχεδίου ενισχύσεως υπέρ δύο 
βρετανικών αεροπορικών εταιριών, της New Air και της Cubria Aero Club, που 
λειτουργούν στο αεροδρόμιο Carlisle. Τα δύο σχέδια αφορούν, αφ'ενός, μια 
επιδότηση προς όφελος της New Air και, αφ'ετέρου, ένα δάνειο με μειωμένο 
επιτόκιο στην Cumbria Aero Club. 
3.Ι.Α. §10 311 
<Τ4> §10. Ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας 
503. Το πεδίο δραστηριοτήτων της Επιτροπής, δυνάμει των άρθρων 92-94 της 
Συνθήκης ΕΟΚ, συνεχίζει να καθορίζεται, στο γεωργικό τομέα, από το Συμβούλιο 
(άρθρο 42 της Συνθήκης ΕΟΚ). Για τα περισσότερα προϊόντα του Παραρτήματος 
II, εφαρμόζονται τα άρθρα 92-94. Κάθε ενίσχυση που μπορεί να διαταράξει τους 
μηχανισμούς της κοινοτικής αγοράς (π.χ. ενίσχυση ανά μονάδα εισροής ή 
προϊόντος) θεωρείται όχι μόνον ασυμβίβαστη προς τις διατάξεις για τις 
κρατικές ενισχύσεις αλλά και παράνομη, σύμφωνα με τους κανονισμούς του 
Συμβουλίου περί κοινής οργανώσεως των αγορών. Η πρόσφατη μεταρρύθμιση της 
Κοινής Αγροτικής Πολιτικής δεν άλλαξε αυτή την κατάσταση. 
Αρκετές τέτοιες ενισχύσεις αντιμετωπίστηκαν και, σε όλες τις περιπτώσεις, η 
Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2. Οι 
ιταλικές αρχές πρότειναν μιαν ενίσχυση για συμπληρωματική συγκομιδή στον 
τομέα των καρυδιών, το συνολικό κόστος της οποίας επρόκειτο να ανέλθει σε 
7 εκατ. ECU. Η Επιτροπή ήταν της άποψης ότι επρόκειτο περί ενισχύσεως υπέρ 
της λειτουργίας, για την οποία δεν εφαρμόζεται καμία από τις εξαιρέσεις του 
άρθρου 92 της Συνθήκης ΕΟΚ, και, ταυτόχρονα, περί παραβάσεως των κανόνων της 
κοινής οργάνωσης της αγοράς για τα οπωροκηπευτικά και των κανονισμών του 
Συμβουλίου 789/89 και 2159/89 που αφορούν ειδικά μέτρα για τους καρπούς με 
κέλυφος και τα χαρούπια. Κατά συνέπεια, οι ιταλικές αρχές απέσυραν το σχέδιο 
ενισχύσεως. Παρόμοια θέση έλαβε η Επιτροπή έναντι μιας ιταλικής ενισχύσεως 
για την ιδιωτική αποθήκευση μέγιστης ποσότητας 45 000 τόννων καρότων, επί 
τέσσερις μήνες, και εξέδωσε, εν συνεχεία, τελική αρνητική απόφαση για το 
μέτρο αυτό. Η διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, κινήθηκε και για μια 
άλλη ιταλική ενίσχυση για βραχυπρόθεσμη ιδιωτική αποθήκευση επιτραπέζιου 
οίνου και γλεύκους, και, έπειτα απ'αυτό, το μέτρο απεσύρθη. Μια ιταλική 
ενίσχυση για ομίλους και ενώσεις παραγωγών στον τομέα του ελαιολάδου 
- συνολικός προϋπολογισμός 4 εκατ. ECU για ένα έτος - θεωρήθηκε επίσης από 
την Επιτροπή ότι ήταν ασυμβίβαστη τόσο με τους κανόνες των κρατικών 
ενισχύσεων όσο και με την κοινή οργάνωση της αγοράς για τα λίπη και έλαια. 
Οριστική αρνητική απόφαση ελήφθη για μια ιταλική ενίσχυση στις εξαγωγές 
εσπεριδοειδών προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και την πρώην Σοβιετική 
Ένωση. Στον τομέα της ζάχαρης, οι ιταλικές αρχές κοινοποίησαν μιαν ενίσχυση 
ύψους 50 εκατ. ECU για τους καλλιεργητές σακχαρότευτλων. Ένα τμήμα του 
μέτρου αυτού αποσκοπούσε στην αποζημίωση των καλλιεργητών για την απώλεια 
εισοδήματος λόγω των χαμηλότερων τιμών που τους καταβάλει η βιομηχανία έναντι 
εκείνων που ορίζουν οι κοινοτικοί κανόνες. Ένα δεύτερο τμήμα αφορούσε 
συμμετοχή στη χρηματοδότηση των εξόδων αποθήκευσης ως αντιστάθμισμα των 
3.1.Α. §10. 2 1 312 
επιπτώσεων των συναλλαγματικών διακυμάνσεωνί στην Ιταλία. Η κοινή οργάνωση 
της αγοράς για τη ζάχαρη προβλέπει στον 'τομέα αυτόν διευκολύνσεις υπό 
συγκεκριμένους όρους οι οποίοι φαίνεται ότι δεν τηρήθηκαν εν προκειμένω. 
Όσον αφορά τη Γαλλία, κοινοποιήθηκε μια ενίσχυση για προληπτική απόσταξη 
οίνου προς συμπλήρωση της επιτρεπόμενης από την Κοινότητα. Μολονότι οι 
γαλλικές αρχές υποστήριξαν ότι, κατά την άποψη τους, δεν υπήρχε πλέον 
ισότιμος ανταγωνισμός στην κοινοτική παραγωγή κρασιών, η Επιτροπή έκρινε ότι 
στόχος του μέτρου ήταν η αύξηση των εισοδημάτων των γάλλων παραγωγών σε 
επίπεδο ανώτερο του προβλεπομένου δυνάμει της κοινής οργάνωσης της αγοράς για 
το κρασί. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συνεπέρανε ότι η ενίσχυση συνιστούσε 
παραβίαση των διατάξεων της Συνθήκης και ήταν αντίθετη προς την κοινή 
οργάνωση της αγοράς για το κρασί. Εκίνησε λοιπόν τη διαδικασία του άρθρου 
93, παράγραφος 2, και ζήτησε από τη Γαλλία να μη χορηγήσει την ενίσχυση. 
Σημειωτέον ότι, εν συνεχεία, το Συμβούλιο αποφάσισε να επιτρέψει αυτή την 
ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης 
ΕΟΚ, λόγω της υπάρξεως εξαιρετικών περιστάσεων - κριτήριο που δεν μπορεί να 
επικαλεσθεί η Επιτροπή κατά την αξιολόγηση των κρατικών ενισχύσεων. 
Μια γερμανική ενίσχυση για την απόσταξη κρασιού στην περιοχή Ρηνανίας-
Παλατινάτου απετέλεσε το αντικείμενο αρνητικής αποφάσεως. Η Επιτροπή 
κατέληξε στη διαπίστωση, που δεν αμφισβητήθηκε από τις γερμανικές αρχές 
σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, ότι η ενίσχυση, 
πληρωτέα ανά λίτρο αποστάγματος, συνιστούσε παραβίαση των διατάξεων της 
Συνθήκης και δεν συμβιβαζόταν με την κοινή οργάνωση της αγοράς για το κρασί. 
Η Επιτροπή εκίνησε επίσης τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, έναντι 
περαιτέρω ενισχύσεως, της ιδίας φύσεως, που σχεδίαζαν οι αρχές της Ρηνανίας-
Παλατινάτου, και κάλεσε τη Γερμανία να μη χορηγήσει την ενίσχυση. 
Καίτοι η πάγια πολιτική της Επιτροπής ήταν να αποκλείει συστηματικά κρατικές 
ενισχύσεις για δραστηριότητες που καλύπτονται από τους κοινοτικούς 
κανονισμούς που θεσπίζουν τις κοινές οργανώσεις της αγοράς, ανέκυψε μια 
ειδική περίπτωση, στην Ιταλία, που αφορούσε μια ενίσχυση για ομάδες παραγωγών 
καρυδιών, κατά την οποία, παρά το γεγονός ότι η ενίσχυση προς τέτοιες ομάδες 
διέπεται από τους κανόνες της κοινής οργάνωσης της αγοράς, η Επιτροπή δεν 
προέβαλε αντιρρήσεις. Η Επιτροπή έλαβε αυτή τη θέση λόγω του ότι η ενίσχυση, 
η οποία συνεπαγόταν βελτιωμένους όρους εμπορίας, ήταν διαρθρωτικής και όχι 
λειτουργικής φύσεως και ότι οι διατάξεις της σχετικής οργάνωσης της αγοράς 
δεν είναι εξαντλητικές όσον αφορά τις ομάδες παραγωγών. 
3.Ι.Α. §10. 3 313 
504. Όσον αφορά τη χορήγηση ενισχύσεων λειτουργίας σε κρατικές ή 
παρακρατικές επιχειρήσεις του γεωργικού τομέα, η διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, κινήθηκε σε μία περίπτωση και ελήφθη τελική αρνητική απόφαση σε 
μίαν άλλη, όσον αφορά δύο ισπανικές ενισχύσεις στον Όμιλο Merco. Το ζήτημα 
τακτικής που ανακύπτει είναι εάν το κράτος, παρέχοντας κοινό κεφάλαιο ή 
ελάφρυνση του χρέους, ενεργεί κατά τον ίδιο τρόπο που θα ενεργούσε ένας 
ιδιώτης επενδυτής στην αγορά. Μόνο εάν η Επιτροπή καταλήξει σ'αυτό το 
συμπέρασμα, θα θεωρηθεί, κατ'αρχήν, ότι τα εν λόγω μέτρα δεν συνιστούν 
κρατική ενίσχυση. Για να προσδιοριστεί το πώς θα φερόταν ένας ιδιώτης 
επενδυτής, το Δικαστήριο διευκρίνησε ότι η Επιτροπή θα πρέπει, κατά την 
εκτίμηση της, να λάβει, μεταξύ άλλων, υπόψη την κατάσταση της εταιρίας, την 
αναδιάρθρωση που πρέπει να πραγματοποιηθεί και τις προοπτικές της αγοράς. 
Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, 
έναντι μιας ενισχύσεως υπό μορφήν εισφοράς κεφαλαίου, η οποία είχε μάλλον 
αποφασιστεί και, εν μέρει, χορηγηθεί από τις ισπανικές αρχές στον Όμιλο 
Merco το 1992. Βάσει των πληροφοριών που διέθετε η Επιτροπή, το μέτρο αυτό 
έπρεπε να θεωρηθεί ως ενίσχυση υπέρ της λειτουργίας, χωρίς βιώσιμο 
αποτέλεσμα για τον εν λόγω τομέα. Μια οριστική αρνητική απόφαση - με την 
απαίτηση επιστροφής της ενισχύσεως - ελήφθη κατά προηγούμενης εισφοράς 
κεφαλαίου ύψους 44 εκατ. ECU, που χορηγήθηκε από τις ισπανικές αρχές στον 
Όμιλο Merco το 1990. Η ενίσχυση αυτή όχι μόνο δεν κοινοποιήθηκε από τις 
ισπανικές αρχές, σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, αλλά 
και θεωρήθηκε, ως προς την ουσία, από την Επιτροπή, ως ενίσχυση που 
χρησίμευσε αποκλειστικά για την κάλυψη ζημιών που είχε συσσωρεύσει ο όμιλος 
και, ως εκ τούτου πληρούσε τους όρους του άρθρου 92 παράγραφος 1, της 
Συνθήκης ΕΟΚ, χωρίς να συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις για οιαδήποτε από τις 
εξαιρέσεις του άρθρου 92, παράγραφοι 2 και 3. 
505. Όπως στην πολιτική της αγοράς, έτσι και στην πολιτική των γεωργικών 
διαρθρώσεων, το πεδίο παρεμβάσεως της Επιτροπής, σύμφωνα με τα άρθρα 92-94 
της Συνθήκης ΕΟΚ, καθορίζεται από το Συμβούλιο. Όσον αφορά τις ενισχύσεις 
σε επίπεδο κτημάτων, ο κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 2328/91 επιτρέπει 
τέτοια παρέμβαση σε συγκεκριμένους μόνον τομείς που καθορίζονται στο άρθρο 35 
του εν λόγω κανονισμού. Οι τομείς αυτοί περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, 
ενίσχυση ανά εκτάριο για την εισαγωγή ή διατήρηση καλλιεργητικών μεθόδων που 
συμβιβάζονται με την προστασία του περιβάλλοντος. 
Η Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις για ένα σημαντικό πρόγραμμα 
3.Ι.Α. §10. 4 314 
μέτρων περιβαλλοντικής ενισχύσεως στην γερμανική περιοχή Baden-Wurttemberg 
που αποσκοπεί στην παροχή πλήρους προστασίας για το γεωργικό τοπίο, τον 
υδροφόρο ορίζοντα και ορισμένα απειλούμενα είδη αγροτικών ζώων. Σε αντίθεση 
με τα προγράμματα που είχαν εγκριθεί παλαιότερα προκειμένου να αποζημιωθούν 
οι αγρότες για τη σταθεροποίηση των γεωργικών δραστηριοτήτων σε χαμηλά 
επίπεδα εντάσεως, αυτή η δέσμη μέτρων δεν ήταν επικεντρωμένη σε μια αυστηρά 
καθορισμένη έκταση εντός της περιοχής ούτε σε ορισμένες ειδικές 
καλλιεργητικές δραστηριότητες, αλλά ήταν ευρύτερη από άποψη πεδίου εφαρμογής 
και πιο φιλόδοξη. Ξεχωριστοί τίτλοι περιλαμβάνουν ενισχύσεις, χορηγούμενες 
ανά εκτάριο, για την προστασία βοσκοτόπων και χαρακτηριστικών φυσικών 
οπωρώνων, και ενισχύσεις σε αντιστάθμισμα για τη χρήση ορισμένων τεχνικών 
παραγωγής χαμηλής αποδόσεως. 
Τα περιβαλλοντικά μέτρα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της μεταρρύθμισης της 
ΚΑΠ, που συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο το Μάιο του 1992. Πράγματι, ο 
κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 2078/92(1) ορίζει τις παραμέτρους για την 
κοινοτική παρέμβαση στον τομέα αυτόν, ενώ, ταυτόχρονα, επιτρέπει στα κράτη 
μέλη, όπως και βάσει του κανονισμού αριθ. 2328/91, να προτείνουν 
εναλλακτικούς όρους ενισχύσεων, σύμφωνα με τα άρθρα 92-94 της Συνθήκης ΕΟΚ. 
Εν προκειμένω, η πολιτική της Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις συνεχίζει 
να καθορίζεται από τα θεμελιώδη κριτήρια που διέπουν τη χορήγηση των 
κοινοτικών ενισχύσεων. Εάν τα εν λόγω κριτήρια τροποποιηθούν σε σχέση με 
εκείνα του κανονισμού αριθ. 2328/91, αυτό θα ληφθεί δεόντως υπόψη κατά την 
αξιολόγηση των κρατικών ενισχύσεων. Η Επιτροπή έχει επίσης επίγνωση της 
ανάγκης επίτευξης ισορροπίας μεταξύ των θεμάτων που άπτονται της πολιτικής 
του ανταγωνισμού και των περιβαλλοντικών περιορισμών και στόχων. Στα πλαίσια 
αυτά, η Επιτροπή σημείωσε τις παρατηρήσεις της Επιτροπής Γεωργίας, Αλιείας 
και Αγροτικής Ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη γνώμη που διατύπωσε 
για την 21η Έκθεση επί της Πολιτικής Ανταγωνισμού(2). 
506. Στη διαρθωτική πολιτική για τις επενδύσεις σε επίπεδο μεταποίησης και 
εμπορίας, ο κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 866/90 επιτρέπει, κατ'αρχήν, στα 
κράτη μέλη να θεσπίζουν μονομερή μέτρα, σύμφωνα με τους όρους των άρθρων 92 
και 93, σε όλους τους τομείς που καλύπτονται από τον κανονισμό. 
Στην πράξη, η ελευθερία αυτή περιορίζεται από την πολιτική της Επιτροπής, η 
οποία αποκλείει από τις κρατικές ενισχύσεις τις ίδιες επενδύσεις που 
(1) ΕΕ L 215 της 13.07.1992, σ. 85 και ακόλουθες. 
(2) ΡΕ 202.500. 
3.Ι.Α. §10. 5 315 
αποκλείονται από την κοινοτική συγχρηματοδότηση, σύμφωνα με το σημείο 2 του 
παραρτήματος της απόφασης της Επιτροπής 90/342/ΕΟΚ της 7.6.19 90. 
Σημειωτέον ότι για τις επενδύσεις όπου η απόφαση της Επιτροπής της 7.6.1990 
δεν αποκλείει ούτε περιορίζει την ενίσχυση (και το ποσοστό της ενισχύσεως δεν 
υπερβαίνει το ανώτατο αποδεκτό από την Επιτροπή όριο), η πρακτική που 
ακολουθεί η Επιτροπή είναι να μην προβάλλει αντιρρήσεις ακόμα και όταν η 
κλίμακα της επένδυσης είναι ευρεία. Έτσι, η Επιτροπή ενέκρινε μια 
πορτογαλική ενίσχυση στη Laprovar-Pepsico για την παρασκευή πρόχειρων φαγητών 
(snacks), που εμπίπτει στο Παράρτημα II της Συνθήκης ΕΟΚ και συνεπάγεται 
ενίσχυση 8 εκατ. ECU για τα εν λόγω προϊόντα. 
507. Όσον αφορά τους φόρους υπέρ τρίτων, η Επιτροπή έλαβε μιαν απόφαση που 
συνιστά εξέλιξη όσον αφορά την εφαρμογή της πολιτικής της. Έκρινε ως 
συμβατές προς την κοινή αγορά, υπό αυστηρά καθορισμένους όρους, γαλλικές 
ενισχύσεις χρηματοδοτούμενες από φόρους υπέρ τρίτων που βαρύνουν επίσης τα 
εισαγόμενα από τα άλλα κράτη μέλη προϊόντα. Στην περίπτωση αυτή, το προϊόν 
του φόρου διατίθεται στη χρηματοδότηση ελέγχων εμπορίας που επιβάλλονται από 
τις κοινοτικές οδηγίες και, ως εκ τούτου, διασφαλίζει την υλοποίηση στόχων 
κοινοτικού ενδιαφέροντος και όχι μόνον εθνικών. 
Μέχρι στιγμής, στις διάφορες περιπτώσεις που εξέτασε, η Επιτροπή έκρινε, 
σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, ότι μια ενίσχυση η οποία 
χρηματοδοτείται από φόρους υπέρ τρίτων που βαρύνουν επίσης τα εισαγόμενα από 
τα άλλα κράτη μέλη προϊόντα είναι, κατ'αρχήν, ασυμβίβαστη προς την κοινή 
αγορά, καθότι ο φόρος που εισπράττεται επί των εισαγομένων προϊόντων έχει 
προστατευτικό αποτέλεσμα το οποίο υπερβαίνει την ίδια την ενίσχυση. Εξ 
άλλου, για μια τέτοια ενίσχυση, ακόμα και αν είναι εξασφαλισμένη, από 
κανονιστική άποψη, η ίση μεταχείριση εθνικών και εισαγομένων προϊόντων, από 
πρακτική άποψη, η κατάσταση είναι ευνοϊκότερη για τους εθνικούς οικονομικούς 
φορείς, καθότι οι πραγματοποιούμενες δράσεις εμπνέονται, εκ των πραγμάτων, 
από τις εθνικές εξειδικεύσεις, ανάγκες και ελλείψεις. Η παρούσα όμως 
περίπτωση αφορά ενίσχυση για τη χρηματοδότηση των ελέγχων που έχουν γίνει 
υποχρεωτικοί από τις κοινοτικές οδηγίες, ιδίως για την εμπορία σπόρων και 
φυτών, ανεξάρτητα από την προέλευση τους. Η ενίσχυση στους ελέγχους που 
πραγματοποιούνται υπό αυτούς τους όρους έχει κοινοτικό στόχο και, κατά 
συνέπεια, δεν έχει ως μοναδικό στόχο το συμφέρον των εθνικών οικονομικών 
φορέων. Γι'αυτό το λόγο η Επιτροπή παραδέχτηκε ότι, στην παρούσα περίπτωση, 
μπορούσαν να επιβληθούν φόροι υπέρ τρίτων και στους σπόρους και φυτά που 
εισάγονται από τα άλλα κράτη μέλη, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν 
3.Ι.Α. §10. 6 ΟΙΟ 
δράσεις ελέγχου της εμπορίας τους, οι οποίες έχουν καταστεί υποχρεωτικές σε 
κοινοτικό επίπεδο. Στην προσέγγιση αυτή της Επιτροπής, λαμβάνονται υπόψη οι 
αποφάσεις του Δικαστηρίου, στις οποίες αναφέρεται ότι δεν αποκλείεται η 
δυνατότητα για τα κράτη μέλη να εισπράττουν φόρο επί των προϊόντων των άλλων 
κρατών μελών για να χρηματοδοτούν ελέγχους, υπό δύο όρους: οι έλεγχοι πρέπει 
να είναι επιβεβλημένοι από την κοινοτική νομοθεσία και το ποσόν του 
εισπραττόμενου φόρου επί των εισαγομένων από τα άλλα κράτη μέλη προϊόντων δεν 
πρέπει να υπερβαίνει το πραγματικό κόστος των ελέγχων τους. Οι δύο αυτοί 
όροι ισχύουν για τη γαλλική ενίσχυση για το οικονομικό έτος 1991 και οι 
γαλλικές αρχές ανέλαβαν την υποχρέωση να φροντίσουν ώστε να τηρούνται και 
κατά τα προσεχή οικονομικά έτη και να υποβάλλουν στην Επιτροπή ετήσια 
οικονομική έκθεση για το προηγούμενο οικονομικό έτος. 
Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, 
της συνθήκης, έναντι των βελγικών μέτρων ενισχύσεων χρηματοδοτούμενων από 
φόρους υπέρ τρίτων στους τομείς των βοοειδών, των προβατοειδών, των αιγοειδών 
και των αλόγων. Οι ενισχύσεις αυτές εχορηγούντο για την προώθηση της πώλησης 
των προϊόντων των εν λόγω τομέων (διαφήμιση, εκθέσεις, εμποροπανηγύρεις ...). 
Η Επιτροπή διατύπωσε καμία παρατήρηση σχετικά με τον σκοπό αυτών των 
ενισχύσεων, αλλά ήταν ωστόσο υποχρεωμένη να τις θεωρήσει ως ασυμβίβαστες με 
την κοινή αγορά εξ αιτίας του τρόπου χρηματοδοτήσεως τους. Η χρηματοδότηση 
αυτή περιλαμβάνει, πράγματι, την είσπραξη υποχρεωτικών εισφορών επί των 
εισαγομένων από τα άλλα κράτη μέλη ζώων, στο επίπεδο της σφαγής, της αγοράς 
βόειου και πρόβειου κρέατος, της εγγραφής των αλόγων στα ειδικά μητρώα (stud-
books), καθώς και επί των σπερμάτων που εισάγονται από τα άλλα κράτη μέλη, 
κατά την πρώτη τεχνητή γονιμοποίηση των βοοειδών. 
Η Επιτροπή κίνησε επίσης τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης, έναντι των βελγικών ενισχύσεων υπέρ της προώθησης του τομέα 
«πτηνοτροφία και μικρής κλίμακας κτηνοτροφία» όχι εξαιτίας του σκοπού αυτών 
των ενισχύσεων, αλλά λόγω του τρόπου χρηματοδοτήσεως τους. Η χρηματοδότηση 
αυτή περιλαμβάνει, πράγματι, την είσπραξη υποχρεωτικής εισφοράς, κατά τη 
σφαγή, η οποία βαρύνει επίσης τα ζωντανά ζώα που εισάγονται από τα άλλα κράτη 
μέλη. Περιλαμβάνει επίσης, την είσπραξη υποχρεωτικής εισφοράς που βαρύνει 
και τους ειδικευμένους εισαγωγείς σύνθετων τροφίμων από τα άλλα κράτη μέλη. 
«Ειδικευμένοι εισαγωγείς» είναι εκείνοι των οποίων η επαγγελματική 
δραστηριότητα σχετίζεται μόνον με την εισαγωγή και οι οποίοι εισάγουν σύνθετα 
τρόφιμα μόνον από τα άλλα κράτη μέλη. Η κοινοποίηση αφορούσε ένα σχέδιο 
3.Ι.Α. §10. 7 317 
βασιλικού διατάγματος που τροποποιεί το βασιλικό διάταγμα της 
31ης Ιουλίου 1989 και αποσκοπεί, αφ'ενός, στο να επεκτείνει το υφιστάμενο 
καθεστώς στις ωοτόκους όρνιθες και στις όρνιθες κρεατοπαραγωγής και 
αφ'ετέρου, στο να παρατείνει, επ'αόριστον, την εφαρμογή του βασιλικού 
διατάγματος. Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της συνθήκης, έναντι της επ'αόριστον παρατάσεως των ενισχύσεων, 
δεδομένου ότι, όπως απεδείχθη προηγουμένως, είναι ασυμβίβαστες με την κοινή 
αγορά, λόγω της φορολόγησης που αφορά επίσης προϊόντα εισαγόμενα από άλλα 
κράτη μέλη. Η Επιτροπή κρίνει ότι η επέκταση της είσπραξης του φόρου υπέρ 
τρίτων επί των ωοτόκων ορνίθων και των ορνίθων κρεατοπαραγωγής δεν τροποποιεί 
την θετική αξιολόγηση των σκοπών των ενισχύσεων που προβλέπονται από το 
νομοθετικό διάταγμα της 31ης Ιουλίου 1989, καθότι δεν έχει τροποποιηθεί ο 
σκοπός των κατ'αυτόν τον τρόπο χρηματοδοτούμενων ενισχύσεων. Επί πλέον, ο 
τρόπος εισπράξεως των φόρων επ'αυτών των δύο προϊόντων δεν δημιουργεί 
προβλήματα στο επίπεδο των εισαγομένων προϊόντων, δεδομένου ότι εισπράττονται 
μόνο σε συνάρτηση με τη δραστηριότητα της εθνικής παραγωγής. Ωστόσο, οι 
εισπραττόμενοι φόροι διοχετεύονται σε ένα κοινό ταμείο το οποίο τροφοδοτείται 
επίσης από τις υποχρεωτικές εισφορές που βαρύνουν τα εισαγόμενα από τα άλλα 
κράτη μέλη προϊόντα. Ως εκ τούτου, οι ενισχύσεις που χρηματοδοτούνται από το 
ταμείο αυτό θεωρούνται από την Επιτροπή ως μη σύμφωνες προς τις κοινοτικές 
διάταξεις. 
Σχετικά με τις ενισχύσεις και τους φόρους υπέρ τρίτων που εφαρμόζει η Δανία 
υπέρ επαγγελματικών ταμείων στους τομείς του γάλακτος και της πτηνοτροφίας, η 
Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις έναντι των ενισχύσεων για την 
ασφάλιση που καλύπτει την ευθύνη που απορρέει από τα προϊόντα. Πρόκειται για 
μια συλλογική ασφάλιση που καλύπτει την ευθύνη των παραγωγών και των εμπόρων 
σε καθένα από τους δύο αυτούς τομείς. Για να υιοθετήσει αυτή τη στάση, η 
Επιτροπή έλαβε υπόψη το συλλογικό χαρακτήρα αυτού του τύπου ασφάλισης και το 
μεγάλο αριθμό παραγωγών τους οποίους βαρύνει η ευθύνη ενδεχομένων ζημιών σε 
επίπεδο τελικών καταναλωτών. Έλαβε επίσης υπόψη ότι οι ενισχύσεις 
χρηματοδοτούνται πλήρως από το σύνολο του επαγγελματικού τομέα χάρη στο 
προϊόν επιβαρύνσεων που εισπράττονται, αποκλειστικά, επί των προϊόντων 
δανική ς παραγωγή ς. 
508. Όσον αφορά το καθεστώς ενισχύσεων που προβλέπεται για τους γεωργούς στη 
Γερμανία, από το 1984, για την αντιστάθμιση των ζημιών που υπέστησαν από τις 
νομισματικές αλλαγές τη δεκαετία του '80, η Επιτροπή Οικονομικών και 
018 
3.Ι.Α. §10. 8 
Νομισματικών Υποθέσεων και Βιομηχανικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, στην Έκθεση της σχετικά με την 21η Έκθεση επί της Πολιτικής 
Ανταγωνισμού(3), ζητά από την Επιτροπή να εξετάσει εάν αυτό το καθεστώς 
ενισχύσεων έχει προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ των γερμανών 
γεωργών και των άλλων γεωργών της Κοινότητας. Για το σημείο αυτό, η Επιτροπή 
θα παραπέμψει την εν λόγω επιτροπή στις εκθέσεις της προς το Συμβούλιο και το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την εφαρμογή των ενισχύσεων που 
καταβάλλονται στους γερμανούς γεωργούς μέσω του συστήματος ΦΠΑ. Όπως 
αναφέρεται στο σημείο 4.2 της σχετικής με το 1985 έκθεσηςί4), είναι σχεδόν 
αδύνατον να εκτιμηθούν τα αποτελέσματα της κατάργησης των γερμανικών ΝΕΠ, την 
1η Ιανουαρίου 1985, και της αποζημίωσης μέσω του ΦΠΑ, χωρίς να ληφθούν υπόψη 
άλλοι παράγοντες που έχουν επιπτώσεις επί της αγοράς. Οι μεταγενέστερες 
εκθέσεις της Επιτροπής αναφέρουν ότι από την εξέταση των γεωργικών τιμών και 
συναλλαγών συνάγεται ότι οι τάσεις στη Γερμανία ευθυγραμμίζονται προς εκείνες 
των άλλων χωρών της Κοινότητας και ότι η Επιτροπή δεν έχει ενδείξεις που να 
μαρτυρούν ότι η χορήγηση ειδικών ενισχύσεων στη Γερμανία έχει θίξει τη 
λειτουργία των κοινοτικών γεωργικών αγορών. Η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να 
παράσχει πληρέστερη εκτίμηση από αυτήν που παρέχεται στις εν λόγω εκθέσεις. 
Είναι ωστόσο σαφές ότι, συν τω χρόνω, δικαιολογούνται ολοένα και λιγότερο οι 
κάθε είδους ενισχύσεις για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων νομισματικών 
διακυμάνσεων της δεκαετίας του '80. Ο παράγων αυτός θα ληφθεί υπόψη από την 
Επιτροπή στις επόμενες προτάσεις που ενδέχεται να κάνει εν προκειμένω. 
509. Στην ίδια έκθεση της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων 
και Βιομηχανικής Πολιτικής παρατηρείται ότι ο γεωργικός τομέας υπήρξε θύμα 
διαφοροποιημένης μεταχείρισης καθότι, μέχρι πριν από μερικά χρόνια, δεν 
αναφερόταν στις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού. Η εν λόγω επιτροπή συνδέει επίσης την παλαιότερη απουσία από 
τις εκθέσεις επί του ανταγωνισμού ενός τμήματος σχετικού με τη γεωργία με την 
αυστηρότητα με την οποία εφαρμόζονται, στον τομέα αυτόν, οι κανόνες του 
ανταγωνισμού. Καίτοι η φύση αυτής της σχέσης δεν είναι σαφής για την 
Επιτροπή, πρέπει να σημειωθεί ότι η ίδια αυτή επιτροπή ζήτησε, στην έκθεση 
της σχετικά με την 19η Έκθεση της Επιτροπής επί της Πολιτικής του 
Ανταγωνισμού(5), τον αποκλεισμό του τομέα αυτού από την έκθεση επί του 
ανταγωνισμού. Κατά την άποψη της Επιτροπής, ο αποκλεισμός αυτός θα ήταν 
επιβλαβής για την αναγκαία διαφάνεια στον τομέα αυτόν, αλλά είναι πρόθυμη να 
ανταποκριθεί θετικά σε εισηγήσεις που ενισχύουν αυτή τη διαφάνεια. 
JT) ΡΕ 202.323. 
(4) COM(87)292 τελικό. 
(5) ΡΕ 144.495. 
3.Ι.Α. §11. 1 319 
<Τ4> §11. Ενισχύσεις στον τομέα της αλιείας 
510. Το 1992, η Επιτροπή κατέγραψε 33 νέα καθεστώτα ενισχύσεων και ένα 
καθεστώς ενισχύσεως που κοινοποιήθηκε μετά την έγκριση του από το σχετικό 
κράτος μέλος. 
Η Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλλει αντιρρήσεις στην εφαρμογή 28 καθεστώτων 
ενισχύσεων. 
Κατά το 1992, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ έναντι δέκα μέτρων ενισχύσεως (εννέα γαλλικές 
υποθέσεις και μία ιταλική). Κατά την ίδια περίοδο, η Επιτροπή αποφάσισε να 
περατώσει τη διαδικασία του άρθρου 92,παράγραφος 2, που είχε κινηθεί έναντι 
εννέα μέτρων ενισχύσεως που ετέθησαν σε εφαρμογή στη Γαλλία, στις Κάτω Χώρες 
και στην Ιταλία. 
Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζεται η εξέλιξη του αριθμού των καθεστώτων 
ενισχύσεως που θεσπίστηκαν στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας 
και εξετάστηκαν από την Επιτροπή, καθώς και του αριθμού αποφάσεων που έλαβε η 
Επιτροπή σχετικά με τη συμβατότητα αυτών των καθεστώτων με τους κανόνες 
ανταγωνισμού και την κοινοτική νομοθεσία στον τομέα της αλιείας. Τα δεδομένα 
αντιστοιχούν στα στοιχεία που είχαν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή κατά την 
ημερομηνία έκδοσης της απόφασης και δεν συμπίπτουν κατ'ανάγκη με τον αριθμό 
των καταχωρηθέντων ή εξετασθέντων μέτρων ενίσχυσης. 
ΕΤΟΣ 
1990 
1991 
1992 ΣΪΝΟΛΟ 
23 
45<1> 
33(2) ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΔΕΝ ΗΓΕΙΡΕ 
ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΙΣ 
12 
18 
28 ΚΙΝΗΣΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ 
ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 93 
ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 
2 
7 
10 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΙΑ 
ΠΕΡΑΤΩΣΗ ΤΗΣ 
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ 
2 
4 
9 ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ 
1 
Ο ι νέες κατευθυντήριες γραμμές για την εξέταση των κρατικών ενισχύσεων στον 
τομέα της αλιείας δημοσιεύτηκαν στην ΕΕ C 152 της 17.6.1992. 
(1) 7 καταχωρηθέντα μέτρα ενισχύσεως απεσύρθησαν, εν συνεχεία, από τον 
κατάλογο των ενισχύσεων προτού αρχίσει η διαδικασία εξέτασης. 
(2) 1 μέτρο ενίσχυσης απεσύρθη, εν συνεχεία, από τον κατάλογο των ενισχύσεων 
προτού αρχίσει η διαδικασία εξέτασης. 
^v1 32 0 
<Τ3> Β. Δημόσιες επιχειρήσεις και εθνικά μονοπώλια 
<Τ4> §1. Τομέας των τηλεπικοινωνιών 
<Τ5> Κοινοτική νομοθεσία 
511. Στις 21 Οκτωβρίου 1992, η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση σχετικά με την 
κατάσταση στον τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, όπως προβλέπεται στις 
οδηγίες 90/387 του Συμβουλίου και 90/388 της Επιτροπής(1). Η έκθεση αυτή, η 
οποία κοινοποιήθηκε στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εντοπίζει τα 
σημερινά προβλήματα του τομέα αυτού και εξετάζει πιθανές επιλογές για τη 
μελλοντική κανονιστική ρύθμιση του, καθώς και την αιτιολόγηση των υφισταμένων 
αποκλ ε ιστ ικών και ε ιδ ικών δ ικαιωμάτων. 
Οι μελετώμενες επιλογές είναι οι εξής: 
1) πάγωμα του υπάρχοντος κανονιστικού πλαισίου, 
2) κοινοτικό πλαίσιο γιά τα τιμολόγια και τις επενδύσεις, 
3) άνοιγμα των υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας στον ανταγωνισμό, 
4) άνοιγμα των υπηρεσιών ενδοκοινοτικής διεθνούς τηλεφωνίας στον 
ανταγωνισμό. 
Η έκθεση υποστηρίζει ότι η τελευταία αυτή επιλογή φαίνεται να είναι η πιο 
κατάλληλη για την επίτευξη των στόχων της Κοινότητας. 
Ωστόσο, εκλήθησαν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να γνωστοποιήσουν τις 
παρατηρήσεις τους, ώστε να μπορέσει η Επιτροπή να λάβει τελική απόφαση και να 
θεσπίσει τα αναγκαία κανονιστικά μέτρα. 
(1) Sec(92)1048 τελικό. Έκθεση του 1992 σχετικά με την κατάσταση στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. 
3.1.Β. §2 2 J Ζ I 
<Τ4> §2. Ταχυδρομικές Υπηρεσίες 
<Τ5> Πράσινο Βιβλίο 
512. Στις 13 Μαΐου 1992(2), η Επιτροπή εξέδωσε την Πράσινη Βίβλο σχετικά με 
την ανάπτυξη μιας ενιαίας αγοράς για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες. Στην Πράσινη 
Βίβλο εξετάζεται η σημερινή κατάσταση των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών 
και παρουσιάζεται μια σειρά επιλογών για τη μελλοντική ανάπτυξη τους. 
Η Πράσινη Βίβλος δέχεται ως απολύτως απαραίτητη πολιτική αρχή την ανάγκη να 
εξασφαλισθεί η συνέχιση μιας υπηρεσίας κοινής ωφελείας η οποία πρέπει να 
παρέχεται σε προσιτές τιμές, να είναι καλής ποιότητας και να είναι προσιτή σε 
όλους. Για να εξασφαλιστεί η υπηρεσία κοινής ωφελείας, ίσως χρειαστεί να 
δημιουργηθεί μια σειρά «κλειστών» υπηρεσιών, για τις οποίες μπορεί να 
παραχωρηθούν ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα σε ειδικευμένες επιχειρήσεις. 
Ωστόσο, η «κλειστή» αυτή περιοχή δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τα απολύτως 
απαραίτητα όρια για την επίτευξη του στόχου της υπηρεσίας κοινής ωφελείας. 
Πέραν αυτού του ειδικού τομέα, όλες οι υπηρεσίες θα πρέπει να είναι ανοικτές 
στον ελεύθερο ανταγωνισμό. 
Η Πράσινη Βίβλος προτείνει μια ισόρροπη προσέγγιση των μέτρων εναρμονίσεως 
και φιλελευθεροποίησης. Προτείνει μια ελεύθερη αγορά στις υπηρεσίες ταχυ-
ταχυδρομείου (express) και στις υπηρεσίες αποστολής εντύπων, ενώ οι υπηρεσίες 
ταχυδρομικών δεμάτων έχουν ήδη απελευθερωθεί και στα δώδεκα κράτη μέλη. 
Βάσει της αναλύσεως που περιέχεται στην Πράσινη Βίβλο, μελετάται η 
απελευθέρωση της διασυνοριακής αλληλογραφίας και, a priori, των ταχυδρομικών 
πωλήσεων. Ωστόσο, η Πράσινη Βίβλος παραδέχεται ότι η απελευθέρωση τους δεν 
θα πρέπει να υπονομεύσει την υπηρεσία κοινής ωφελείας. 
Με την έκδοση της Πράσινης Βίβλου, στις 11 Ιουνίου 1992, άρχισε μια περίοδος 
δημοσίων διαβουλεύσεων κατά την οποία η Επιτροπή κάλεσε όλα τα ενδιαφερόμενα 
μέρη να σχολιάσουν τις επιλογές της πολιτικής της. Κατά το πέρας αυτής της 
διαδικασίας, πρόκειται να διατυπωθεί ένα σχέδιο δράσης για τις ταχυδρομικές 
υπηρεσίες της Κοινότητας. 
(2) C0M(91) 476 τελικό. Βλέπε επίσης Εικοστή Έκθεση, επί του Ανταγωνισμού, 
σημείο 61 και Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί του Ανταγωνισμού, σημείο 325. 
3.1.Β. §3 3 322 
<Τ4> §3. Ενέργεια 
<Τ5> Μονοπώλια στους τομείς του ηλεκτρικού ρεύματος και του φυσικού αερίου 
513. Η Επιτροπή εξέτασε τις απαντήσεις στις προειδοποιητικές επιστολές της 
σχετικά με τα αποκλειστικά δικαιώματα εισαγωγής και εξαγωγής φυσικού αερίου 
και ηλεκτρικού ρεύματος (**) και αποφάσισε να συνεχίσει τη διαδικασία του 
άρθρου 169 της συνθήκης ΕΟΚ και να στείλει τις Αιτιολογημένες Γνώμες στα έξι 
κράτη μέλη, η νομοθεσία των οποίων προβλέπει την ύπαρξη αποκλειστικών 
δικαιωμάτων (Δανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία και Κάτω Χώρες). 
Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η κατάργηση των αποκλειστικών δικαιωμάτων 
εισαγωγής και εξαγωγής στους τομείς αυτούς συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για 
τη δημιουργία πραγματικής εσωτερικής αγοράς στον τομέα της ενέργειας. 
514. Παράλληλα, η Επιτροπή συνέχισε τις προσπάθειες της για να ολοκληρώσει 
τις προτάσεις της για οδηγίες εναρμόνισης οι οποίες βασίζονται ιδίως στα 
άρθρα 57, παράγραφος 2, 66 και 100Α της συνθήκης ΕΟΚ. 
<Τ5> Διευθέτηση των μονοπωλίων πετρελαίου 
<Τ8> Ελλάδα 
515. Η Ελλάδα εθέσπισε, τον Ιανουάριο του 1992, μια νέα νομοθεσία που 
εξαλείφει τα περισσότερα από τα εντοπισθέντα κατά το παρελθόν προβλήματαί4). 
516. Συνεχίζουν ωστόσο να υπάρχουν αμφιβολίες ως προς το καθεστώς 
υποχρεωτικής αποθεματοποίησης που περιέχεται στη νέα νομοθεσία. Το πρόβλημα 
αυτό εξετάζεται στα πλαίσια του άρθρου 30 της συνθήκης ΕΟΚ. 
<Τ8> Ισπαν ία 
Η Ισπανία εθέσπισε, στις 22 Δεκεμβρίου 1992, μια νέα νομοθεσία που καταργεί 
τη νόμιμη αποκλειστικότητα υπέρ της CAMPSA (διαχειρίστριας εταιρίας του 
μονοπωλίου) στο μονοπωλιακό δίκτυο πρατηρίων διανομής. Στο μεταξύ, τα 
υφιστάμενα αποκλειστικά δικαιώματα, ιδίως για το πετρέλαιο εξωτερικής καύσης 
(fuel oil) και το υγραέριο (GLP) ρυθμίστηκαν σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που 
(3) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 328. 
(4) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 330. 
3.1.Β. §3 4 323 
επιβάλλονται στην Ισπανία δυνάμει του άρθρου 37 της Συνθήκης. 
Οι νέες αυτές κανονιστικές εξελίξεις συνεπάγονται σημαντική διευθέτηση του εκ 
του νόμου μονοπωλίου που υπάρχει στην Ισπανία από το 1927 για τα πετρελαϊκά 
προϊόντα. 
Πάντως, η Επιτροπή ασχολείται ήδη με την εξέταση, στα πλαίσια των άρθρων 85 
και 86 της Συνθήκης, των όρων προσβάσεως των διαφόρων ανεξάρτητων οικονομικών 
φορέων στο δίκτυο εφοδιασμού που ανήκει στην CAMPSA και των συμβάσεων 
αποκλειστικού εφοδιασμού που συνήφθησαν μεταξύ των ισπανικών διυλιστηρίων και 
των ιδιοκτητών πρατηρίων διανομής του παλιού μονοπωλιακού δικτύου. 
<Τ8> Πορτογαλ ία 
517. Η αποκλειστικότητα που είχε παραχωρηθεί στη δημόσια εταιρία Petrogal για 
τη διανομή πετρελαίου εσωτερικής καύσης (gas oil) τους γεωργούς, για την 
οποία είχε υποβληθεί καταγγελία(^), τροποποιήθηκε τελικά από τις 
πορτογαλικές αρχές, κατά τρόπον ώστε η πρόσβαση σ'αυτόν τον τομέα της αγοράς 
να είναι δυνατή για όλες τις εταιρίες διανομής. 
(5) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 331. 
3.1.Β. §4 5 324 
<Τ4> §4. Μεταφορές 
<Τ5> Εναέριες μεταφορές 
518. Η Επιτροπή συνέχισε την εξέταση των διαφόρων καθεστώτων αποκλειστικών ή 
ειδικών δικαιωμάτων που υπάρχουν στα κράτη μέλη για την παροχή υπηρεσιών 
βοηθείας στους ταξιδιώτες, τα αεροπλάνα και τα εμπορεύματα στα κρατικά 
αεροδρόμια. Εν προκειμένω, η Επιτροπή έκρινε ότι είναι πρωταρχικής σημασίας 
- όπως συνέστησε και η ΙΑΤΑ - να γίνεται οπωσδήποτε σεβαστό το δικαίωμα των 
αεροπορικών εταιριών να οργανώνουν, είτε καθεμία χωριστά είτε από κοινού, τις 
υπηρεσίες τους (καθεστώς αυτοβοηθείας). Επιπλέον, η Επιτροπή μελετά το 
άνοιγμα αυτής της αγοράς σε έναν αποτελεσματικό ανταγωνισμό ώστε να βελτιωθεί 
η ποιότητα και να μειωθεί το κόστος των υπηρεσιών, ενώ παράλληλα πρέπει να 
τηρούνται και οι εθνικές διατάξεις, εφ'όσον είναι απολύτως αναγκαίες για την 
εξασφάλιση πλήρους και μόνιμης εξυπηρέτησης καθώς και για την ασφάλεια 
εντός των αεροδρομίων και την προστασίας των χρηστών. 
519. Η Επιτροπή πληροφορήθηκε, χάρη σε διάφορες καταγγελίες, την ύπαρξη 
πολλών περιορισμών ανταγωνισμού στον τομέα των βοηθητικών υπηρεσιών κατά την 
ενδιάμεση στάση στα αεροδρόμια πολλών κρατών μελών. Οι απαντήσεις των κρατών 
μελών στο ερωτηματολόγιο που τους έστειλε η Επιτροπή της έδωσαν τη δυνατότητα 
να προβεί σε μια πρώτη εξέταση της νομικής καταστάσεως αυτού του τομέα στην 
Κοινότητα. 
Από τις πληροφορίες αυτές προκύπτει ότι, σε πολλά κράτη μέλη, υπάρχουν 
περιορισμοί στον ανταγωνισμό οι οποίοι απορρέουν από την χορήγηση σε 
ορισμένες επιχειρήσεις αποκλειστικών ή ειδικών δικαιωμάτων για την παροχή σε 
τρίτους βοηθητικών υπηρεσιών κατά τις ενδιάμεσες στάσεις. Οι περιορισμοί 
αυτοί εμποδίζουν επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, τις αεροπορικές εταιρίες 
να εξασφαλίζουν με ίδια μέσα την παροχή βοηθητικών υπηρεσιών κατά τις 
ενδιάμεσες στάσεις. 
Αυτά τα εμπόδια περιορίζουν τον ανταγωνισμό στον τομέα της παροχής βοηθητικών 
υπηρεσιών κατά τις ενδιάμεσες στάσεις και, εμμέσως, στον τομέα των 
αεροπορικών μεταφορών. Είναι λοιπόν ουσιώδες να μην περιοριστεί η 
φιλελευθεροποίηση των αεροπορικών μεταφορών από την αδικαιολόγητη διατήρηση 
μονοπωλιακών καταστάσεων στο συναφή αυτόν τομέα. 
3.Ι.Β. §4 6 325 
Η Επιτροπή εξετάζει το κατά πόσο είναι συμβατοί, οι προαναφερόμενοι νομικοί 
περιορισμοί, με το άρθρο 90, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με πολλούς κανόνες 
της συνθήκης ΕΟΚ. Το αποτέλεσμα αυτής της εξέτασης, στα πλαίσια της οποίας 
θα πραγματοποιηθούν διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους 
οικονομικούς φορείς, ενδέχεται να οδηγήσει την Επιτροπή στη λήψη μέτρων στα 
πλαίσια των εξουσιών που της παρέχει το άρθρο 9, παράγραφος 3. 
<Τ8> Γερμαν ία 
.520. Η αεροπορική εταιρία «British Midlands» κατήγγειλε την άρνηση των 
γερμανικών αρχών να επιτρέψουν στην εταιρία SAS να παράσχει βοηθητικές 
υπηρεσίες στην καταγγέλλουσα, κατά την ενδιάμεση στάση, στο αεροδρόμιο της 
Φρανκφούρτης. 
Η απαγόρευση αυτή οφείλεται σε εθνικές διατάξεις που προβλέπουν ότι οι ξένες 
εταιρίες δεν μπορούν να παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες παρά μόνον υπό τον όρο της 
^αμοιβαιότητας υπέρ των γερμανών μεταφορέων στις χώρες καταγωγής τους. Οι 
γερμανικές αρχές επικαλούνται, εν προκειμένω, το γεγονός ότι η «Lufthansa» 
υφίσταται ανάλογους περιορισμούς στη Δανία και σε άλλες σκανδιναβικές χώρες. 
Επειδή αυτός ο κανόνας της αμοιβαιότητας μπορεί να είναι αντίθετος προς το 
άρθρο 90, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με πολλούς κανόνες της συνθήκης ΕΟΚ, η 
Επιτροπή ζήτησε εξηγήσεις από τις γερμανικές αρχές. 
<Τ8> Ισπαν ία 
521. Όσον αφορά πολλές καταγγελίες που υπεβλήθησαν εξ ονόματος διαφόρων 
ισπανικών εταιριών «charters» - και που αφορούσαν τα αποκλειστικά δικαιώματα 
τα οποία έχουν παραχωρηθεί στην Iberia και δεν τους επιτρέπουν να 
διοργανώσουν τις δικές τους βοηθητικές υπηρεσίεςί6) - η Επιτροπή, αφού 
πληροφορήθηκε από τις ισπανικές αρχές ότι η αυτοβοήθεια είναι νόμιμη 
δραστηριότητα υποκείμενη σε προηγούμενη άδεια και ότι δεν είχαν γνώση καμιάς 
αρνήσεως αδείας στις εν λόγω εταιρίες και αφού ζήτησε, χωρίς αποτέλεσμα, από 
τις καταγγέλλουσες να της παράσχουν αποδείξεις της αρνήσεως των αρχών, 
αποφάσισε να κλείσει την υπόθεση, λόγω ελλείψεως αποδείξεων. 
(6) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 335. 
3.1.Β. §4 7 326 
Παρά την επίσημη δέσμευση που ανέλαβαν οι ισπανικές αρχές, η κατά 65% 
επιδότηση των τιμών των βοηθητικών υπηρεσιών στα αεροδρόμια, που εχορηγείτο 
στις ισπανικές αεροπορικές εταιρίες(7), καταργήθηκε μόνον μερικώς, από 1ης 
Νοεμβρίου. Η Επιτροπή μελετά τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για να 
καταργηθεί πλήρως αυτή η επιδότηση που εισάγει διακρίσεις. 
<Τ5> Θαλάσσιες μεταφορές 
<Τ8> Δαν ία 
522. Κατόπιν της καταγγελίας που κατέθεσε ιδιωτικός ναυτιλιακός όμιλος 
σχετικά με την άρνηρη της δανικής κυβέρνησης να του επιτρέψει την πρόσβαση 
στο λιμάνι του Rodby(^), προκειμένου να εκμεταλλεύεται την τακτική πορθμιακή 
γραμμή μεταξύ αυτού του λιμανιού και του γερμανικού λιμανιού Puttgarden, η 
Επιτροπή απηύθυνε προειδοποιητική επιστολή προς την κυβέρνηση αυτή, βάσει του 
άρθρου 90, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΟΚ. 
Η Επιτροπή έκρινε, πράγματι, ότι η άρνηση έχει ως αποτέλεσμα την προστασία 
του μονοπωλίου των δανικών (DSB) και γερμανικών (DB) σιδηροδρόμων που 
προσφέρουν αι ίδιοι από κοινού, υπηρεσίες μεταφορών στην ίδια αυτή θαλάσσια 
οδό. Η άρνηση αυτή είναι ασυμβίβαστη προς τις διατάξεις του άρθρου 90, 
παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 86 της συνθήκης. 
<Τ8> Ισπαν ία 
523. Όσον αφορά την καταγγελία για νέες διακρίσεις, λόγω ιθαγένειας, που 
εφαρμόζει η δημόσια επιχείρηση θαλασσίων μεταφορών Transmediterranea(9), η 
Επιτροπή έκρινε ότι η ύπαρξη επιδοτήσεως της τάξης του 20% στα τιμολόγια της 
εν λόγω εταιρίας για ορισμένα ταξίδια που πραγματοποιούν συνταξιούχοι ή άτομα 
ηλικίας άνω των 60 ετών, ισπανικής μόνον ιθαγένειας, δεν βασίζεται, όπως 
υποστηρίζει η ισπανική κυβέρνηση, σε αυστηρώς εμπορικά κριτήρια. 
(7) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 336. 
(8) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 337. 
(9) Εικοστή Πρώτη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 334. 
3·Ι·Β· «« « 327 
Στην πραγματικότητα, το κράτος, μέσω της δημόσιας επιχείρησης του, συνεχίζει 
να επιδιώκει τους στόχους κοινωνικής φύσεως (εκπτώσεις υπέρ των ηλικιωμένων), 
αλλά με διακρίσεις (αποκλειστικά ηλικιωμένοι ισπανοί), που ορίζονταν στη 
νομοθεσία του η οποία απετέλεσε το αντικείμενο της απόφασης της Επιτροπής της 
22ας Ιουνίου 1987(1°). 
Αυτό οδήγησε την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι το ισπανικό κράτος, μέτοχος κατά 
95% στην εταιρία Transmediterranea, απέφυγε, οπωσδήποτε, να ενεργήσει για να 
τερματίσει, κατά την έννοια του άρθρου 90, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΟΚ, 
ένα μέτρο σαφώς αντίθετο προς τις διατάξεις του άρθρου 7 αυτής της συνθήκης. 
Συνεπώς, η Επιτροπή αναγκάστηκε να κινήσει, έναντι της ισπανικής κυβέρνησης, 
μια διαδικασία παράβασης, σύμφωνα με το άρθρο 90, παράγραφος 3, της συνθήκης 
ΕΟΚ. 
(10) ΒΟΕ αριθ. 312 της 30.12.1981. Νόμος τροποποιημένος από το δημοσιονομικό 
νόμο αριθ. 33/1987, ΒΟΕ, 24.12.1987. Δεκάτη Όγδοη Έκθεση επί της 
πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 309. 
<T4> §5. Άλλοι τομείς 
^ 1 
<Τ8> Ιταλία 
524. Με απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 1991 (υπόθεση C-179/90, Porto di Genova), 
το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι τό μονοπώλιο εκτελέσεως των λιμενικών εργασιών 
στην Ιταλία ήταν ασυμβίβαστο προς τις διατάξεις του άρθρου 90, παράγραφος 1, 
της συνθήκης, σε συνδυασμό με τα άρθρα 30, 48 και 86. 
Με επιστολή της 31ης Ιουλίου, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 90, 
παράγραφος 3, η Επιτροπή προειδοποίησε την ιταλική κυβέρνηση να κοινοποιήσει 
εντός 2 μηνών τα μέτρα που προτίθεται να λάβει προκειμένου να καταστήσει 
σύμφωνες προς το κοινοτικό δίκαιο τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις 
που διέπουν το μονοπώλιο όσον αφορά την εκτέλεση των λιμενικών εργασιών στην 
Ιταλία. Η Επιτροπή αναφερόταν ιδιαίτερα στα κυριότερα λιμάνια, ο όγκος 
κινήσεως των οποίων δύναται να επηρεάσει, κατά την άποψη της, τις συναλλαγές 
μεταξύ των πραιών μελών. 
Στα πλαίσια της διαδικασίας αυτής, η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι το ιταλικό 
Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε, στις 15 Οκτωβρίου, υπό μορφήν νομοθετικού 
διατάγματος(υ) νέες διατάξεις σχετικά με τις λιμενικές εργασίες. 
Το διάταγμα αυτό καταργεί τόσο το άρθρο 110, τελευταία παράγραφος, του Κώδικα 
της Ναυτιλίας, που είχε θεσπίσει το μονοπώλιο των λιμενικών εργασιών, όσο και 
το άρθρο 11, τελευταία παράγραφος, του εν λόγω κώδικα, το οποίο προέβλεπε, 
για την ανάδοχο επιχείρηση, την υποχρέωση να προσφεύγει, για την εκτέλεση των 
λιμενικών εργασιών, σε λιμενική εταιρία αποτελούμενη αποκλειστικά από ιταλούς 
εργαζομένους. 
Στην περίπτωση αυτή, πρόκειται για την άμεση κατάργηση των ουσιωδών πτυχών 
που προσεβλήθησαν από το Δικαστήριο (απόφαση της 10.12.1991) και την Επιτροπή 
στην προαναφερόμενη προειδοποιητική επιστολή της 31ης Ιουλίου. 
Ωστόσο, ορισμένες διατάξεις του νομοθετικού διατάγματος - που πρόκειται να 
μετατραπεί σε νόμο εντός 60 ημερών - δύνανται να προκαλέσουν ανησυχίες, ιδίως 
όσον αφορά τα πιθανά εμπόδια στην ελευθερία εγκαταστάσεως καθώς και στην 
(11) Νομοθετικό διάταγμα αριθ. 409 της 19.10.1992· G.U.R.I. Γενική σειρά 
αριθ. 246 της 19.10.1992. 
3.Ι.Β. §5 10 7^0 Q 
ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. Η Επιτροπή κάλεσε την ιταλική κυβέρνηση να 
προσαρμόσει αναλόγως αυτές τις διατάξεις. 
<Τ8> Πορτογαλία 
525. Η Επιτροπή εξέτασε εάν, κατά το πέρας της μεταβατικής περιόδου που 
προβλέπεται από την Πράξη Προσχώρησης - 31 Δεκεμβρίου 1992 -, οι πορτογαλικές 
αρχές εθέσπισαν και δημοσίευσαν όλα τα μέτρα που απαιτούνται προκειμένου να 
διασφαλισθεί, σύμφωνα με το άρθρο 208 της Πράξης Προσχώρησης, ο αποκλεισμός 
οιασδήποτε διακρίσεως μεταξύ των υπηκόων των κρατών μελών ως προς τους όρους 
εφοδιασμού και διαθέσεως των προϊόντων που υπόκεινται στο μονοπώλιο των 
αλκοολών (αιθυλική αλκοόλη γεωργικής προελεύσεως, αιθυλική αλκοόλη μη 
γεωργικής προελεύσεως και αποστάγματα αμπελοοινικής προελεύσεως που 
προορίζονται για την παρασκευή του κρασιού Porto). Φροντίζει επίσης να 
καταργηθεί, από 1ης Ιανουαρίου 1993, κάθε ποσοτικός περιορισμός κατά την 
εισαγωγή ή μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος που, ενδεχομένως, υφίσταται ακόμη. 
Η Επιτροπή προσέφυγε εναντίον της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στις 10 Δεκεμβρίου 
1990, ήτοι πριν το τέλος της μεταβατικής περιόδου, με στόχο να διαπιστωθεί 
πως η Πορτογαλική Δημοκρατία εφόσον δεν προχώρησε στην σταδιακή διευθέτηση 
αυτού του μονοπωλίου από την 1η Ιανουαρίθου 1986 και μετά, δεν ανταποκρίθηκε 
στις υποχρεώσεις της με βάση το άρθρο 208 § 1 της Πράξης Προσχώρησης του 
Βασιλείου της Ισπανίας και της Πορτογαλικής Δημοκρατίας (υπόθεση C-361/90)· 
το ίδιο μονοπώλιο απετέλεσε αργότερα αντικείμενο προδικαστικής ερώτησης που 
υποβλήθηκε από το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Πορτογαλίας (υπόθεση C-
76/91). 
Έκτοτε, και με ημερομηνία 19 Ιανουαρίου 1993, το Δικαστήριο εξέδωσε τις 
αποφάσεις του γιά τις δύο αυτές υποθέσεις. Το Δικαστήριο απέρριψε την 
προσφυγή της Επιτροπής εκτιμώντας ότι η πορτογαλική κυβέρνηση είχε πράγματι 
αρχίσει τη διαδικασία προοδευτικής διευθέτησης του μονοπωλίου και ότι η 
Επιτροπή δεν απέδειξε πως τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση αυτή δεν ήταν 
τέτοιας φύσης ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι που προβλέπονται στο άρθρο 208 
της Πράξης Προσχώρησης. 
Τόσο στα πλαίσια της υπόθεσης C-361/90 όσο και ως απάντηση στην προδικαστική 
ερώτηση που ετέθη στα πλαίσια της υπόθεσης C-76/91, το Δικαστήριο φρόντισε να 
τονίσει πως το άνοιγμα των ποσοστώσεων εισαγωγής δεν ήταν ο μόνος τρόπος 
διευθέτησης του μονοπωλίου. 
3.1.Β. §6 11 330 
<Τ4> §6. Δ ιάφορα 
526. Δεδομένου ότι πλησιάζει η ημερομηνία ενάρξεως ισχύος της Συμφωνίας για 
τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να υπενθυμίσει, από 
τώρα, τις υποχρεώσεις των κρατών μελών, ιδίως όσον αφορά τα εμπορικού 
χαρακτήρα μονοπώλια και τις επιχειρήσεις που τυγχάνουν προνομιακής 
μεταχε ίρισης. 
Εκλήθησαν, λοιπόν, τα κράτη μέλη να αναφέρουν στην Επιτροπή εάν έχουν 
διατηρήσει σε ισχύ, έναντι των χωρών της ΕΖΕΣ, εμπορικού χαρακτήρα μονοπώλια 
και, εάν ναι, να ορίσουν επακριβώς τα προϊόντα που αποτελούν το αντικείμενο 
αυτών των μονοπωλίων, τα σχετικά αποκλειστικά δικαιώματα (ιδίως αποκλειστικά 
δικαιώματα εισαγωγής, εξαγωγής και εμπορίας-πωλήσεως) καθώς και τα ήδη 
ληφθέντα ή μελετώμενα μέτρα διευθετήσεως. 
Με την επιφύλαξη των διατάξεων της Συμφωνίας που παρέχουν σε μερικές χώρες 
της ΕΖΕΣ ορισμένες προσωρινές παρεκκλίσεις, η πλήρης διευθέτηση των 
μονοπωλίων θα πρέπει, κατ'αρχήν, να έχει πραγματοποιηθεί, το αργότερο, κατά 
την ημερομηνία ενάρξεως ισχύος της Συμφωνίας ΕΟΧ. 
527. Με την ίδια αυτή ευκαιρία και όσον αφορά τις «δημόσιες ή προνομιακές 
επιχειρήσεις» που αναφέρονται στις διατάξεις του άρθρου 59 της Συμφωνίας και 
του Παραρτήματος XIV, υπό «Η», καλούνται τα εν λόγω κράτη μέλη να 
επιβεβαιώσουν στην Επιτροπή ότι τα μέτρα που έχουν ήδη λάβει για να 
συμμορφωθούν προς τις απαιτήσεις των οδηγιών της Επιτροπής αριθ. 88/301/ΕΟΚ 
της 16.05.1988 και αριθ. 90/388/ΕΟΚ της 28.06.1990, σχετικά με τον 
ανταγωνισμό στις αγορές τηλεπικοινωνιακών τερματικών, δεν απαιτούν τη θέσπιση 
συμπληρωματικών μέτρων προκειμένου να τηρηθεί η υποχρέωση που απορρέει από τη 
Συμφωνία ΕΟΧ (πρβ. κεφ. XIV). 
3.1.Β. §7 12 331 
<Τ4> §7. Ανακοίνωση σχετικά με τις δημόσιες επιχειρήσεις 
στο βιομηχανικό τομέα (12) 
<Τ5> - Ιστορικό 
528. Μετά την έκδοση αυτής της Ανακοίνωσης, το 1991, η Επιτροπή προσπάθησε να 
την εφαρμόσει, πρώτον, ως γενικό μέσο για τον έλεγχο μέτρων ενισχύσεως σε 
συνήθεις υποθέσεις και, δεύτερον, σύμφωνα με τον προορισμό της, δηλαδή ως 
μέσο που παρέχει, κατά την εξέταση των χρηματοοικονομικών και συναφών 
καταστάσεων των επιχειρήσεων, τη δυνατότητα να εξακριβωθεί αν υπάρχει 
εν ίσχυση. 
<Τ5> - Προσφυγή στο Δικαστήριο 
529. Το Δεκέμβριο του 1991, η Γαλλική Δημοκρατία κατέθεσε στο Δικαστήριο 
προσφυγή(1^) σχετικά με την Ανακοίνωση. 
Η απόφαση του Δικαστηρίου αναμένεται να εκδοθεί μέσα στο 1993. 
<Τ5> - Εκτέλεση 
530. Για τα έτη 1989 και 1990 ελήφθησαν στοιχεία για επιχειρήσεις που 
αποτελούν αντικείμενο της Ανακοίνωσης. Για το οικονομικό έτος 1991, όλα τα 
σχετικά κράτη μέλη παρέσχον, από λίγο έως πολύ, πληροφορίες. 
<Τ5> - Εφαρμογή 
531. Οι αρχές που ορίζονται στην Ανακοίνωση εφαρμόζονταν πάντοτε κατά την 
εξέταση περιπτώσεων κρατικών ενισχύσεων : η απόφαση για τη Bull, που εξέδωσε 
η Επιτροπή τον Ιούλιο του 1992(i4) υπήρξε καθοριστική ως προς την εφαρμογή 
αυτή. 
(12) ΕΕ C 273 της 18.10.91. 
(13) Υπόθεση C 325/91 : Γαλλική Δημοκρατία κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 
(14) ΕΕ C 244 της 23.9.1992. 
3.1.Β. §7 13 332 
Οι αρχές αυτές εφαρμόστηκαν, επίσης, σε ορισμένες υποθέσεις που αφορούσαν 
επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα: π.χ. οι προταθείσες ιδιωτικοποιήσεις της ΕΝΙ 
και της IRI, η εκκαθάριση του EFIM(15), η εξαγορά και διάθεση στοιχείων του 
ενεργητικού από την Pechiney και η αύξηση κεφαλαίου της Aérospatiale. 
Η Επιτροπή ανέλυσε πολλά από τα στοιχεία που έλαβε, σχετικά με το 1989 και 
1990, και ενετόπισε ορισμένες περιπτώσεις χορηγήσεως ενισχύσεων σε δημόσιες 
επιχειρήσεις, χωρίς προηγούμενη έγκριση. Αναμένεται, συνεπώς, ότι η Επιτροπή 
θα προβεί, κατά τους επόμενους μήνες, στις προβλεπόμενες από το άρθρο 93, 
παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ ενέργειες, για τις περιπτώσεις αυτές. 
(15) Στις 23 Δεκεμβρίου 1992, ελήφθη από την Επιτροπή απόφαση για την κίνηση 
κατά της EFIM της διαδικασίας του άρθρου 92, παράγραφος 2, της συνθήκης 
ΕΟΚ. Βλέπε σημεία 475 και επ. της παρούσας Έκθεσης. 
3.II. 333 
<Τ2> Κεφάλαιο II : Κυριότερες αποφάσεις του Δικαστηρίου 
<Τ4> §1. Το παραδεκτόν προσφυγών κατά αποφάσεων για κίνηση 
της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος α, της Συνθήκης 
532. Στο πλαίσιο δύο αποφάσεων που εκδόθηκαν την ίδια μέρα(1), το Δικαστήριο 
απεφάνθη επί του παραδεκτού δύο προσφυγών που ασκήθηκαν κατά αποφάσεων της 
Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2, της 
συνθήκης ΕΟΚ. 
Το Δικαστήριο δεν απεδέχθη την ένσταση περί απαραδέκτου που πρόβαλε η 
Επιτροπή, βασιζόμενη στο γεγονός ότι η επιστολή περί της κινήσεως της 
διαδικασίας δεν συνιστούσε βλαπτική πράξη, δυνάμενη να προσβληθεί βάσει του 
άρθρου 173 της συνθήκης ΕΟΚ, διότι συνιστούσε προπαρασκευαστική σε σχέση με 
την τελική απόφαση. 
Το Δικαστήριο έκρινε με τις αποφάσεις του ότι η απόφαση περί κινήσεως της 
διαδικασίας συνεπάγεται, για την Επιτροπή, επιλογή όσον αφορά το χαρακτηρισμό 
της ενισχύσεως και, άρα και ως προς τη σχετική διαδικασία, εφ'όσον μια 
τέτοια απόφαση παράγει διαφορετικά αποτελέσματα ανάλογα με το εάν η ενίσχυση 
θεωρείται νέα, κατά την έννοια του άρθρου 93, παράγραφος 3, ή ήδη υφιστάμενη 
ενίσχυση, εμπίπτουσα στο άρθρο 93, παράγραφος 1. 
Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι θα περιοριστεί 
στο να ελέγξει, στο πλαίσιο της εξέτασης επί της ουσίας των δύο διαφορών, 
μόνον εάν μια ενίσχυση που χορηγείται κάτω από τις συνθήκες των δύο 
συγκεκριμένων περιπτώσεων συνιστά ή όχι νέα ενίσχυση κατά της οποίας η 
Επιτροπή θα μπορούσε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, 
της συνθήκης ΕΟΚ. 
<Τ4> §2. Μη συμμόρφωση προς απόφαση εκδοθείσα δυνάμει του 
άρθρου 93, παράγραφος 3, της συνθήκης 
533. Το Δικαστήριο επελήφθη της σχέσης μεταξύ δύο αποφάσεων που εξεδόθησαν 
διαδοχικά στην υπόθεση ROVER(2). 
(1) . Απόφαση της 30ής Ιουνίου 1992. Υπόθεση c 47/91. Ιταλία κατά 
Επιτροπής (ITALGRANI). 
Απόφαση της 30ής Ιουνίου 1992. Υπόθεση c 312/90. Ισπανία κατά 
Επιτροπής (CENEMESA και άλλοι). 
(2) . Απόφαση της 4ης Φεβρουαρίου 1992. Υπόθεση c 294/90. BRITISH 
AEROSPACE και Όμιλος ROVER κατά Επιτροπής. 
3.II. 334 
Η δεύτερη απόφαση, την οποία προσέβαλαν οι προσφεύγοντες και η οποία 
διαπίστωνε ότι είχε χορηγηθεί, κατά παράβαση της αποφάσεως της 13ης Ιουλίου 
1988, συμπληρωματική ενίσχυση 44,4 εκατ. στερλινών υπέρ της Rover και της 
Aerospace, ελήφθη χωρίς να κινηθεί προηγουμένως η διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, και ζητούσε από τις βρετανικές αρχές να αναζητήσουν από τους 
δικαιούχους το ποσόν της ενισχύσεως. 
Το Δικαστήριο απεδέχθη τη βασική επιχειρηματολογία των προσφευγόντων, 
παρατηρώντας ότι οι δύο μοναδικές επιλογές που είχε η Επιτροπή ήταν οι εξής: 
η έκδοση νέας αποφάσεως για την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ, κρίνοντας ότι τα οικονομικά 
πλεονεκτήματα ύψους 44,4 εκατ. στερλινών συνιστούσαν νέα ενίσχυση· 
- η άμεση προσφυγή στο Δικαστήριο, σύμφωνα με το 2ο εδάφιο της ίδιας αυτής 
διάταξης, για την μη εκτέλεση, εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου, της 
αποφάσεως της 13ης Ιουλίου 1988. 
4.1.§l. 1 335 
<Τ1> ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΟΡΓΑΝΑ 
<Τ2> Κεφάλαιο Ι: Η συμβολή των κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών κύκλων 
<Τ4> §1. Ευρωπαϊκό Koινοβούλιο 
534. Κατά τη διάρκεια του 1992 το Κοινοβούλιο συνέχισε να επιδεικνύει ζωηρό 
ενδιαφέρον για τα θέματα ανταγωνισμού. Η Επιτροπή εκτιμά ιδιαίτερα τη στήριξη 
που της παρέχει και τα εποικοδομητικά του σχόλια και προσπαθεί ενεργά να 
διατηρεί συστηματικό διάλογο και να ενημερώνει το Κοινοβούλιο σχετικά με 
σημαντικά θέματα πολιτικής ανταγωνισμού. 
535. Την 17η Δεκεμβρίου 1991 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την 
Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού. Το εν λόγω ψήφισμα καθώς 
και η απάντηση της Επιτροπής περιλαμβάνονται στο παράρτημα της παρούσας 
έκθεσηςί. 
536. Επίσης την 17η Δεκεμβρίου 1992 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα 
πρωτοβουλίας σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για απαλλαγή κατά 
κατηγορίες στον τομέα των ασφαλίσεων2. Στο εν λόγω ψήφισμα το Κοινοβούλιο 
εκφράζει την ικανοποίηση του όσον αφορά την παρουσίαση της πρότασης, η οποία 
γενικά θεωρείται ότι έχει τον ορθό προσανατολισμό. 
Ωστόσο, το Κοινοβούλιο έθεσε επίσης σειρά ειδικών θεμάτων όσον αφορά τις 
επιμέρους διατάξεις της απαλλαγής κατά κατηγορίες και ζήτησε να ορισθούν 
σαφέστερα ορισμένοι όροι που χρησιμοποιούνται στην απαλλαγή κατά κατηγορίες. 
Στην αναθεωρημένη τελική μορφή του κανονισμού η Επιτροπή έλαβε υπόψη της 
μεγάλο αριθμό των εν λόγω παρατηρήσεων. 
537. Επιπλέον, το Κοινοβούλιο ενέκρινε την 8η Απριλίου 1992 ψήφισμα σχετικά 
με τις προτάσεις της Επιτροπής όσον αφορά την τροποποίηση των κανονισμών 
(ΕΟΚ) αριθ. 3975/87 και αριθ. 3976/87 στον τομέα των εναέριων μεταφορών3 και 
την 10η Ιουλίου ψήφισμα σχετικά με τις τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 3976/87 στον τομέα των εναέριων μεταφορών. 
538. Εγκρίθηκαν και ορισμένα άλλα ψηφίσματα, τα οποία σχετίζονται με τον 
ανταγωνισμό. 
1 Βλ. παράρτημα Ι.Α της παρούσας έκθεσης. 
2 ΕΕ C 207, 14.08.1992, σ. 2. 
3 ΕΕ C 225, 30.08.1991, σ. 9. 
4.1.§l. 2 336 
Την 9η Ιουλίου 1992 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα όσον αφορά τις 
προτεινόμενες τροποποιήσεις στην έβδομη οδηγία για τις ναυπηγικές εργασίες4. 
Την 29η Οκτωβρίου 1992, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την 
κατάσταση της βιομηχανίας άνθρακα στην Ευρώπη και την 19η Νοεμβρίου 1992 
σχετικά με την κατάσταση των ανθρακωρυχείων στο ΗΒ. Σε επίπεδο επιτροπής 
οργανώθηκαν διάφορες σημαντικές συνεδριάσεις, όπως για παράδειγμα συζήτηση με 
τον τότε πρόεδρο του Bundeskartellamt, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της 
Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων την 13η Απριλίου 1992 και 
διάσκεψη στη Δρέσδη σχετικά με το έργο της Treuhandanstalt από τις 18 έως τις 
20 Μαΐου 1992. 
539. Στον τομέα των διεθνών σχέσεων το Κοινοβούλιο ενέκρινε την 12η Μαρτίου 
1992 τη συμφωνία σχετικά με την πολιτική αεροπορία που συνήφθη μεταξύ της 
Κοινότητας, της Νορβηγίας και της Νορβηγίας5 και την 28η Οκτωβρίου 1992 τη 
συμφωνία σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, η οποία περιλαμβάνει 
επίσης ουσιαστικούς κανόνες σχετικά με τον ανταγωνισμό6. Το Κοινοβούλιο 
ενέκρινε επίσης τις ευρωπαϊκές συμφωνίες μεταξύ της Κοινότητας, της Πολωνίας 
και της Ουγγαρίας την 16η Σεπτεμβρίου 19927. 
540. Κατά τη διάρκεια του 1992, τα μέλη του Κοινοβουλίου υπέβαλαν στην 
Επιτροπή 141 γραπτές ερωτήσεις σχετικά με τον ανταγωνισμό (169 το 1991), 
επίσης υποβλήθηκαν 66 περαιτέρω ερωτήσεις στις οποίες δόθηκε προφορική 
απάντηση (75 το 1991). 
4 ΕΕ C 155, 20.06.1992, σ. 20. 
5 Σημείο 100 της παρούσας έκθεσης. 
6 Σημείο 85 της παρούσας έκθεσης. 
7 Σημείο 101 της παρούσας έκθεσης. 
4.1.§2. 1 337 
<T4> §2. Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
541. Την 25η Νοεμβρίου 1992 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη 
γνώμη της σχετικά με την Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού. 
Η εν λόγω γνώμη και η απάντηση της Επιτροπής παρατίθενται στο παράρτημα. 
Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις εν λόγω παρατηρήσεις. 
542. Την 25η Νοεμβρίου 1992 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε 
επίσης γνώμη σχετικά με την προτεινόμενη από την Επιτροπή χορήγηση απαλλαγής 
κατά κατηγορίες στον τομέα των ασφαλίσεωνί. Η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή, μολονότι επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής, έθεσε σειρά 
ειδικότερων θεμάτων. Κατά τη διατύπωση της οριστικής μορφής της απαλλαγής 
κατά κατηγορίες, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τις εν λόγω παρατηρήσεις. 
543. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έλαβε επίσης θέση για σειρά άλλων 
θεμάτων σχετικά με τον ανταγωνισμό. Την 29η Απριλίου 1992 η ΟΚΕ υιοθέτησε 
γνώμη σχετικά με την προτεινόμενη τροποποίηση2 των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 
3975/87 και 3976/86 στον τομέα των εναέριων μεταφορών. Την 1η Ιουλίου 1992 η 
ΟΚΕ εξέδωσε γνώμη σχετικά με πρόταση3 οδηγίας του Συμβουλίου για την 
τροποποίηση της έβδομης οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ενισχύσεις προς 
τις ναυπηγικές εργασίες, και την 19η Νοεμβρίου σχετικά με την πρόταση4 νέων 
απαλλαγών κατά κατηγορίες στον τομέα των εναέριων μεταφορών. 
1 ΕΕ C 207, 14.08.1992, σ. 2. 
2 ΕΕ C 225, 30.08.1991, σ. 2. 
3 ΕΕ C 155, 20.06.1992, σ. 20. 
4 ΕΕ C. 253, 30.09.1992, σ. 5. 
4.1.§2. 2 338 
544. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της για τις εποικοδομητικές 
παρατηρήσεις της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και επιθυμεί να 
συνεχισθούν οι καλές σχέσεις συνεργασίας με την ΟΚΕ. 
4.1.§3. 1 339 
<Τ4> §3. Συμβουλευτική επιτροπή συμφωνιών και δεσποζουσών θέσεων 
545. Το 1992, η συμβουλευτική επιτροπή πραγματοποίησε 19 συνεδριάσεις για να 
εξετάσει προσχέδια αποφάσεων της Επιτροπής σε διάφορες περιπτώσεις εφαρμογής 
των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης ΕΟΚ, από τα οποία 3 προσχέδια αφορούσαν τη 
χορήγηση προσωρινών μέτρων. Στις συνεδριάσεις αυτές συμπεριλαμβάνεται μία 
συνεδρίαση της ειδικής επιτροπής για τις επίγειες μεταφορές, τέσσερις 
συνεδριάσεις της ειδικής επιτροπής για τις θαλάσσιες μεταφορές και μία 
συνεδρίαση της ειδικής επιτροπής για τις εναέριες μεταφορές. 
Συνολικά, η επιτροπή αυτή, υπό τις διάφορες συνθέσεις της, εξέδωσε 26 
γνωμοδοτήσεις. Ζητήθηκε επίσης η γνώμη της σε 8 υποθέσεις στις οποίες η 
Επιτροπή είχε την πρόθεση να αποστείλει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις 
διοικητική επιστολή συμφωνίας με την κοινή αγορά, μετά από δημοσίευση 
ανακοίνωσης βάσει του άρθρου 19, παράγραφος 3, του κανονισμού αριθ. 17. 
Επίσης ενημερώθηκε για τις έρευνες που διεξάγονται σχετικά με διάφορες 
σημαντικές υποθέσεις. 
Επιπλέον αφιέρωσε μία συνεδρίαση σε διαδικαστικά θέματα. 
Στο νομοθετικό επίπεδο, η επιτροπή πραγματοποίησε 6 συνεδριάσεις. Δύο από τις 
συνεδριάσεις αυτές (17 Ιουλίου και 13 Νοεμβρίου) αφορούσαν προσχέδια 
κανονισμού της Επιτροπής για την τροποποίηση, όσον αφορά τις κοινές 
επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας, 4 κανονισμών χορήγησης απαλλαγής κατά 
κατηγορίες σχετικά με συμφωνίες χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας και τεχνογωνωσίας, και με συμφωνίες ειδίκευσης και έρευνας και 
ανάπτυξης. Τις ίδιες ημερομηνίες, η επιτροπή μελέτησε το σχέδιο κανονισμού 
της Επιτροπής που αφορά τη χορήγηση απαλλαγής κατά κατηγορίες στον τομέα των 
ασφαλίσεων. Επίσης στις 13 Νοεμβρίου, οι τρεις ειδικές συμβουλευτικές 
επιτροπές στον τομέα των μεταφορών εξέδωσαν γνώμη για το σχέδιο κανονισμού 
της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση, μεταξύ άλλων, των κανονισμών που 
αφορούν τις επίγειες, θαλάσσιες και εναέριες μεταφορές, για την προσαρμογή 
των προβλεπόμενων εντύπων αίτησης για αρνητική πιστοποίηση και κοινοποίηση 
στη νέα κατάσταση η οποία δημιουργείται με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας 
για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Τέλος, στις 31 Αυγούστου, 
η ειδική επιτροπή για το θέμα αυτό εξέτασε σχέδια κανονισμών για τη χορήγηση 
απαλλαγής κατά κατηγορίες στον τομέα των εναέριων μεταφορών. 
4.1. fi41l 340 
<T4> §4. Εκθεση σχετικά με τη Συμβουλευτική Επιτροπή για τις Συγκεντρώσεις 
546. Το έργο της εν λόγω Συμβουλευτικής Επιτροπής αποτελεί το αποκορύφωμα της 
στενής και διαρκούς σχέσης με τα κράτη μέλη, στα οποία εφαρμόζεται ο 
κανονισμός συγχωνεύσεων. Η Συμβουλευτική Επιτροπή συνεδρίασε έξι φορές κατά 
τη διάρκεια του 1992 για να εξετάσει τέσσερις περιπτώσειςΐ και guo φορές για 
να εξετάσει θέματα γενικής πολιτικής. Σε όλες τις περιπτώσεις που ελήφθη 
απόφαση η Συμβουλευτική Επιτροπή ζήτησε η γνώμη της να δημοσιευθεί με την 
τελική απόφαση, αίτημα το οποίο ικανοποίησε η Επιτροπή. 
Ο νεωτερισμός του 1992 ήταν ότι σε δύο υποθέσεις, Nestlé/Perrier και Du 
Pont/ICI, η Συμβουλευτική Επιτροπή κλήθηκε με πολύ μικρή προθεσμία να 
εξετάσει αναθεωρημένη τελική απόφαση που υποβλήθηκε μετά από προσφορές των 
ενδιαφερόμενων εταιρειών να τροποποιήσουν την προτεινόμενη συγχώνευση τους, 
προκειμένου να απαλείψουν στοιχεία που παρεμπόδιζαν τον ανταγωνισμό και τα 
οποία είχε αναλύσει η Επιτροπή. Οι εν λόγω προσφορές υποβλήθηκαν σε 
προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας, αφού η Συμβουλευτική Επιτροπή είχε 
εξετάσει ένα πρώτο τελικό σχέδιο απόφασης. Δεδομένου ότι οι εν λόγω αλλαγές 
τροποποιούσαν ουσιαστικά το αρχικό σχέδιο απόφασης, θεωρήθηκε σκόπιμο να 
συνεχιστεί η διαβούλευση με τη Συμβουλευτική Επιτροπή. 
Εκτός από την επίσημη διαβούλευση με τη Συμβουλευτική Επιτροπή για τις 
Συγκεντρώσεις συνεχίζονται οι επαφές και οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των 
μελών της Task Force για τις συγκεντρώσεις και των σχετικών υπαλλήλων στα 
κράτη μέλη. 
Τέλος, την 13η Νοεμβρίου η επιτροπή εξέτασε το σχέδιο του κανονισμού της 
Επιτροπής που τροποποιεί μεταξύ άλλων τον κανονισμό της του 1990, σχετικά με 
τις κοινοποιήσεις των συγκεντρώσεων, προσαρμόζοντας το έντυπο το οποίο 
προβλέπει ο εν λόγω κανονισμός στη νέα κατάσταση που έχει δημιουργηθεί μετά 
την εφαρμογή της συμφωνίας για την εγκαθίδρυση του Ευρωπαϊκού Οικονομικού 
Χώρου. 
Accor/Wagons-Lits, Nestlé/Perrier, Du Pont/ICI, Mannesmann/Hoesch. 
4.1.§5. 1 341 
<Τ4> §5. Σύσκεψη των κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών 
547. Κατά τη διάρκεια του έτους, οι κυβερνητικοί εμπειρογνώμονες των κρατών 
μελών σε θέματα ανταγωνισμού συνεδρίασαν 5 φορές με πρωτοβουλία της 
Επιτροπής. Επρόκειτο καταρχήν για την ετήσια συνεδρίαση των γενικών 
διευθυντών ανταγωνισμού των κρατών μελών η οποία πραγματοποιήθηκε στις 29 
Σεπτεμβρίου και η οποία αφορούσε τις δραστηριότητες της Επιτροπής στον τομέα 
των συγκεντρώσεων κατά την περίοδο 1991-1992, καθώς και τη διεθνή διάσταση 
της πολιτικής ανταγωνισμού της Κοινότητας, τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο 
(επιχειρήσεις και κρατικές ενισχύσεις) και τις συμφωνίες με ορισμένες χώρες 
της Κεντρικής Ευρώπης. 
Στο τεχνικό επίπεδο, οι κυβερνητικοί εμπειρογνώμονες εξέδωσαν στις 2 0 
Ιανουαρίου την γνώμη τους για το σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής που αφορά 
την τροποποίηση της ανακοίνωσης της σχετικά με τους κανονισμούς της του 1983 
για τη χορήγηση απαλλαγής κατά κατηγορίες σε θέματα αποκλειστικής διανομής 
και αποκλειστικής αγοράς όσον αφορά την αντιμετώπιση των συμβάσεων ήσσονος 
σημασίας για τα εστιατόρια τύπου brasserie. 
Εξάλλου, συζήτησαν δύο φορές θέματα που αφορούσαν τις κοινές επιχειρήσεις 
συνεταιριστικού χαρακτήρα. Στις 6 και 7 Φεβρουαρίου, συζητήθηκε ένα έγγραφο 
εργασίας της Επιτροπής σχετικά με τη μελλοντική αντιμετώπιση των επιχειρήσεων 
αυτών· στις 20 Νοεμβρίου αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με το σχέδιο ανακοίνωσης 
της Επιτροπής για την αντιμετώπιση των επιχειρήσεων αυτών όσον αφορά το άρθρο 
85 της Συνθήκης. 
Στις 19 Νοεμβρίου οι εμπειρογνώμονες είχαν την ευκαιρία να εξετάσουν το 
σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής για την τροποποίηση, μεταξύ άλλων, του 
κανονισμού της αριθ. 27/62 σχετικά με την προσαρμογή του εντύπου Α/Β της 
αίτησης για αρνητική πιστοποίηση και κοινοποίηση στη νέα κατάσταση που 
δημιουργείται με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό 
Χώρο. 
4.I.§6. 1 342 
<Τ4> §6. Αλλες μορφές συνεργασίας μεταξύ των αρχών των κρατών μελών 
548. Μετά από πληροφορίες που έλαβε από τις δανικές αρχές του ανταγωνισμού 
ότι, κατά την άποψη τους, οι δανικές τιμές για τα οπτικοακουστικά προϊόντα 
ήταν υψηλές λόγω περιοριστικών πρακτικών στην ευρωπαϊκή αγορά, η Επιτροπή 
διεξήγαγε έρευνα των τιμών των οπτικοακουστικών προϊόντων στην κοινοτική 
αγορά. 
Το φθινόπωρο του 1989, η δανική αρχή εποπτείας των μονοπωλίων δημοσίευσε 
έκθεση σχετικά με την αγορά στον τομέα των οπτικοακουστικών προϊόντων. Η 
έκθεση αναφερόταν σε έρευνα που πραγματοποίησε το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ενώσεων 
Καταναλωτών, η οποία απεδείκνυε ότι η Δανία ήταν με μεγάλη διαφορά η πλέον 
ακριβή χώρα στην Κοινότητα για οπτικοακουστικά προϊόντα. Η εν λόγω έρευνα 
έλαβε υπόψη της τους συντελεστές ΦΠΑ και φορολογίας στις διάφορες χώρες. Η 
αρμόδια αρχή συνέχισε την εν λόγω έρευνα με εξέταση των τιμών εισαγωγής σε 
τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες, που έτεινε να αποδείξει ότι οι δανικές τιμές 
εισαγωγής ήταν γενικά υψηλότερες απ'ότι οι τιμές εισαγωγής στο ΗΒ ή τη Δυτική 
Γερμανία για παράδειγμα. 
Ενημερωμένη από τις δανικές αρχές η Επιτροπή διενήργησε έρευνα, κατά τη 
διάρκεια της οποίας εξέτασε δεδομένα από σειρά σημαντικών παραγωγών σχετικά 
με τις τιμές επιλεγμένων οπτικοακουστικών προϊόντων σε πέντε κράτη μέλη 
(Δανία, Βέλγιο, Γερμανία, ΗΒ και Ιταλία) για τα έτη 1989, 1990 και 1991. Η εν 
λόγω εξέταση συνάντησε δυσκολίες, διότι τα μοντέλα διέφεραν μεταξύ των αγορών 
και κυκλοφόρησαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, αλλά η Επιτροπή δεν 
ανακάλυψε στοιχεία που να αποδεικνύουν σταθερά υψηλότερο επίπεδο τιμών για 
εισαγωγές στη Δανία. 
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο λόγος για το υψηλό επίπεδο τιμών στη 
Δανία πρέπει να αναζητηθεί στους όρους που ισχύουν στη δανική αγορά και ότι 
οι επόμενες έρευνες των διαφορών όσον αφορά τα επίπεδα τιμών μεταξύ Δανίας 
και άλλων χωρών θα πρέπει να επικεντρωθούν στους δανικούς παράγοντες. 
Η εν λόγω περίπτωση αποτελεί παράδειγμα των δυνατοτήτων συνεργασίας μεταξύ 
της Επιτροπής και των εθνικών αρχών για την εφαρμογή των κανόνων του 
ανταγωνισμού. Η Επιτροπή ευελπιστεί ότι η συνεργασία της με τις εθνικές 
4.1 .§6 . 2 343 
αρχές, καθώς και η βοήθεια της προς τα εθνικά δικαστήρια, θα εντατικοποιηθεί 
σημαντικά ως αποτέλεσμα τόσο της υπόθεσης Automec III οσο και τηζ 
ανακοίνωσης της σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού 
από τα εθνικά δικαστήρια2. Η εν λόγω γενική τάση θα πρέπει να αυξήσει την 
αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού. 
1 Απόφαση της 18.09.1992 στην υπόθεση Τ-24/90, Automec κατά Επιτροπής. Δεν 
έχει ακόμη δημοσιευθεί. 
2 Βλ. σημείο 299 της παρούσας έκθεσης. 
4.I.§7. 1 044 
<T4> §7. Άλλες επαφές 
549. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας των νομοθετικών τους εργασιών, οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής συνέχισαν και κατά το 1992, εκτός από τις 
θεσμοθετημένες επαφές οι οποίες αναφέρθηκαν προηγουμένως, και τις επαφές ιους 
με τις οργανώσεις που εκπροσωπούν τους καταναλωτές, τους εργοδότες και άλλους 
ενδιαφερόμενους κύκλους. Οι επαφές αυτές αφορούσαν τα προσχέδια της Επιτροπής 
για νέους κανονισμούς του Συμβουλίου και για νέες ερμηνευτικές ανακοινώσεις, 
καθώς και την πολιτική ανταγωνισμού γενικότερα. 
<Τ5> ΕΓΕΚ 
550. Στις 4 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ υπαλλήλων της Επιτροπής 
και μελών του Ευρωπαϊκού Γραφείου των Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC). Η συνάντηση 
αυτή έδωσε τη δυνατότητα στο ΕΓΕΚ να τονίσει τις απόψεις των καταναλωτών για 
θέματα τα οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία γι'αυτούς: κατάσταση του ανταγωνισμού 
στους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, των εναέριων μεταφορών, των 
ασφαλίσεων, των τηλεφωνικών και ταχυδρομικών υπηρεσιών, ανταγωνισμός και 
πνευματική ιδιοκτησία, η διεθνής διάσταση της πολιτικής ανταγωνισμού. 
<Τ5> Unice 
551. Πραγματοποιήθηκαν διάφορες επαφές γραπτώς και προφορικώς με την ένωση 
των Συνομοσπονδιών της Βιομηχανίας και των Εργοδοτών της Ευρώπης (UNICE), 
σχετικά με τα κύρια νομοθετικά σχέδια της Επιτροπής: στον τομέα των 
ασφαλίσεων, των κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συνεργασίας (κανονισμοί και 
ανακοίνωση), καθώς και σχετικά με το σχέδιο ανακοίνωσης που αφορά τη 
συνεργασία μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και της Επιτροπής για την εφαρμογή 
των άρβρων 85 και 86. 
<Τ5> ΔΕΕ 
552. Πραγματοποιήθηκαν γραπτές και στη συνέχεια προφορικές διαβουλεύσεις με 
το διεθνές εμπορικό επιμελητήριο σχετικά με τα σχέδια που αφορούν τις κοινές 
επιχειρήσεις και τη συνεργασία με τα εθνικά δικαστήρια. 
4.1.§7. 2 345 
<Τ5> Εθνικοί οργανισμοί εκπροσώπησης 
553. Για πρώτη φορά, υπάλληλοι της Επιτροπής συνάντησαν μία αντιπροσωπεία του 
εθνικού συμβουλίου των γάλλων εργοδοτών (CNPF). Η συζήτηση αφορούσε τα σχέδια 
σχετικά με τις κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας, αλλά και την 
πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά τον έλεγχο των πράξεων συγκέντρωσης μεταξύ 
επιχειρήσεων, καθώς και την πρακτική που ακολουθείται κατά την εφαρμογή των 
διαφόρων ισχυόντων κανονισμών. 
Επίσης πραγματοποιήθηκε μία συνάντηση με την "Bundesverband der Deutschen 
Industrie" (BDI) η οποία αφορούσε τα ίδια θέματα τα οποία συζητήθηκαν και με 
την Unice. 
Τέλος, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τις βρετανικές και ισπανικές ενώσεις 
εργοδοτών. 
4.II.§1. 1 -j , , 346 
<Τ2> Κεφάλαιο II: Διεθνείς σχέσεις 
<Τ4> §1. Εκτέλεση της συμφωνίας ΕΟΚ/ΗΠΑ σχετικά με την εφαρμογή 
των νομοθεσιών τους περί ανταγωνισμού 
554. Η δεύτερη εξαμηνιαία συνεδρίαση βάσει της Συμφωνίας πραγματοποιήθηκε την 
23η Σεπτεμβρίου 1992 στην Ουάσιγκτον μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης 
Ανταγωνισμού της Επιτροπής, της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου των ΗΠΑ και 
το Τμήμα κατά των τραστ του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Τα μέρη συζήτησαν 
τη λειτουργία της συμφωνίας και συγκεκριμένα τις κοινές μελέτες που θα 
μπορούσαν να πραγματοποιηθούν, για να εξεταστεί παραδείγματος χάριν με ποιο 
τρόπο ενδέχεται να επεκταθεί η συνεργασία μεταξύ των αρχών ανταγωνισμού. 
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεδρίαση πραγματοποίησε επίσης ανασκόπηση της προόδου 
όσον αφορά μελέτη που χρηματοδότησαν από κοινού, η ΕΟΚ, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και 
ο ΟΟΣΑ, όσον αφορά τα περιθώρια συνεργασίας για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων. 
Τα μέρη αντάλλαξαν επίσης πληροφορίες σχετικά με πρόσφατες υποθέσεις και 
πολιτικές πρωτοβουλίες καθώς και απόψεις για τρέχουσες και μελλοντικές 
πρωτοβουλίες με σκοπό την προώθηση της αυστηρής εφαρμογής των κανόνων 
ανταγωνισμού διεθνώς. 
Οι επικεφαλείς των τριών αρχών (Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου και Τμήμα κατά 
των τραστ εκ μέρους των ΗΠΑ) συναντήθηκαν επίσης ανεπίσημα τον Ιανουάριο στην 
Ουάσιγκτον και τον Δεκέμβριο στο Παρίσι. 
4.II.§2. 1 347 
<Τ4> §2. Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
555. Στο πλαίσιο τόσο της εφαρμογής των ευρωπαϊκών συμφωνιών (προσωρινές 
συμφωνίες) όσο και της βοήθειας που η Κοινότητα χορηγεί στις εν λόγω χώρες, ο 
ανταγωνισμός υπήρξε ένας από τους τομείς στους οποίους έχουν πολλαπλασιαστεί 
οι πρωτοβουλίεςί. 
Η τεχνική βοήθεια στον τομέα αυτό εκφράστηκε ιδιαίτερα με την υποδοχή, στο 
πλαίσιο των υπηρεσιών της ΓΔ IV, ασκουμένων από τις διάφορες αντιμονοπωλιακές 
υπηρεσίες των εν λόγω χωρών, με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων της ΓΔ IV σε 
διεθνές σεμινάριο σχετικά με τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, το οποίο 
οργανώθηκε στη Βαρσοβία και τέλος με την κατάρτιση προγραμμάτων που 
ανατέθηκαν σε εξωτερικούς συμβούλους, με σκοπό να χορηγηθεί βοήθεια στις 
διάφορες χώρες των οποίων η οικονομία βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο, κατά 
την έγκριση νομοθεσίας και διοικητικών διαρθρώσεων με σκοπό την καλή 
λειτουργία του ανταγωνισμού. 
Σημείο 101 της παρούσας έκθεσης. 
4.II.§3. 1 348 
<Τ4> §3. Σχέσεις με άλλες χώρες 
556. Επίσημες διμερείς συνεδριάσεις οργανώθηκαν με την Καναδική Υπηρεσία 
Ανταγωνισμού (Οτάβα, 27 Ιανουαρίου), καθώς και με την Ιαπωνική Επιτροπή 
Εμπορίου (Βρυξέλλες, 6 Οκτωβρίου και Παρίσι, 2 Δεκεμβρίου). Επιπλέον, σειρά 
ανεπίσημων επαφών έλαβε χώρα μεταξύ αυτών και άλλων χωρών, 
συμπεριλαμβανομένης της Ινδονησίας και του Μεξικού. 
557. οι συζητήσεις με τον Καναδά κάλυψαν ευρύ φάσμα θεμάτων, 
συμπεριλαμβανομένων συζητήσεων όσον αφορά τις τρέχουσες πρακτικές εφαρμογής, 
τις στρατηγικές για τη δημιουργία διεθνούς πλαισίου για την εφαρμογή 
πολιτικής ανταγωνισμού και για τις σχέσεις μεταξύ των πολιτικών εμπορίου και 
ανταγωνισμού. Ωστόσο, το κύριο θέμα συζήτησης με τις καναδικές αρχές ήταν οι 
τρόποι και τα μέσα για την ενίσχυση της συνεργασίας και του συντονισμού 
μεταξύ των δύο αρχών· τελικά επιτεύχθηκε συμφωνία σχετικά με διοικητική 
ρύθμιση μεταξύ της Επιτροπής και της καναδικής κυβέρνησης κατά το πρότυπο της 
συμφωνίας με τις αρχές των ΗΠΑ στις 23 Σεπτεμβρίου 19912. 
558. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης με την Ιαπωνική Επιτροπή Εμπορίου 
πραγματοποιήθηκαν ανταλλαγές όσον αφορά τρέχουσες δραστηριότητες εφαρμογής 
και προτεραιότητες, αλλαγές στα νομικά πλαίσια και στις δύο πλευρές, 
διαρθρωτικά θέματα και τρόποι αντιμετώπισης των εξελίξεων στις πολιτικές 
ανταγωνισμού τρίτων χωρών. 
559. Η αύξηση του αριθμού επαφών με άλλες χώρες αποδεικνύει το αυξανόμενο 
ενδιαφέρον για τις αρχές του ανταγωνισμού και t ι οι Η<*Η tpa ι η<„ ο ι nnvu|i Ι.Λ, 
αγοράς σε όλο τον κόσμο. Η Κιιιιροπή ^χιιΐ ιιλήρη υυνι-ίδηιιη ιης πιΟύνης ι ψ. \n< 
βοηθήσει τις εν λόγω χώρες, η οποία απορρέει από ι ην ιδιότητα της οχ„ μίας αιιό 
τις κύριες αρχές πολιτικής ανταγωνισμού στον κόσμο. Ωστόσο, η δυνατότητα της 
να παράσχει τεχνική βοήθεια σε ανάλογες περιπτώσεις είναι περιορισμένη λόγω 
του μικρού αριθμού προσωπικού της. 
Ε.χοατή Πρώτη Εκθεση „f της πολιτικής αντα^σρού, σημε(ο 64. 
4.II.§4. 1 349 
<Τ4> §4. Πολυμερείς σχέσεις 
<Τ5> - ΟΟΣΑ 
560. Η Επιτροπή για το Δίκαιο και την Πολιτική Ανταγωνισμού συνεδρίασε τον 
Μάιο και τον Δεκέμβριο του 1992. Επιπλέον συνεδριάσεις πραγματοποιήθηκαν σε 
επίπεδο ομάδας εργασίας τον Φεβρουάριο και τον Δεκέμβριο. Το έργο της εν λόγω 
επιτροπής αφορούσε κυρίως τη σύγκλιση και τη συνεργασία και τη σύνδεση μεταξύ 
πολιτικών ανταγωνισμού και εμπορίου. Στο πλαίσιο της πρώτης κατηγορίας, η εν 
λόγω επιτροπή άρχισε μελέτη σχετικά με τη διαδικασία σύγκλισης όσον αφορά τον 
έλεγχο των συγχωνεύσεων. Η εν λόγω μελέτη ερευνά σειρά συγχωνεύσεων ή 
αποκτήσεων, που εξετάστηκαν από τις αρχές ανταγωνισμού διαφόρων χωρών, με 
σκοπό να διαπιστώσει σε ποιο βαθμό υπήρξε ή θα μπορούσε να υπάρξει 
συνεργασία. Σε σχέση με τη δεύτερη κατηγορία, ο ΟΟΣΑ έχει ζητήσει τη 
διεξαγωγή εμπειρικής μελέτης σχετικά με το βαθμό που η δράση αντιντάμπινγκ σε 
σειρά χωρών και τομέων ενδέχεται να θεωρηθεί ότι προστάτευσε τον ανταγωνισμό. 
Η εν λόγω επιτροπή έχει επίσης αναπτύξει δραστηριότητες με την επιτροπή 
εμπορίου του ΟΟΣΑ σε επίπεδο ομάδας εργασίας. Σε κοινές συνεδριάσεις 
εξετάστηκαν ειδικές περιπτώσεις αλληλεπίδρασης μεταξύ πολιτικών εμπορίου και 
ανταγωνισμού, καθώς και έγγραφο γενικού πλαισίου για το συγκεκριμένο θέμα. 
Η εν λόγω επιτροπή ενέκρινε επίσης έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού και 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, εξέτασε νομοθετικές πρωτοβουλίες σε διάφορες 
χώρες και πραγματοποίησε σεμινάρια σχετικά με τους στόχους της πολιτικής 
ανταγωνισμού και τις στρατηγικές σημασίες. 
561. Η Γενική Ομάδα Εργασίας της επιτροπής βιομηχανίας συνέχισε το έργο της 
όσον αφορά τις επιχορηγήσεις και τη διαρθρωτική προσαρμογή. Η Επιτροπή 
συνέβαλε στο έργο αυτό παρέχοντας όλες τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με 
τη χρηματοοικονομική στήριξη της Κοινότητας προς τη βιομηχανία και 
προσφέροντας την εμπειρογνωμοσύνη της, κατά τη διάρκεια συνεδριάσεων της 
ομάδας εμπειρογνωμόνων για τις επιχορηγήσεις, σε θέματα προσδιορισμού και 
υπολογισμού επι χορηγήσεων. 
4. II. §4. 2 35 0 
<T 5 > - Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών γ ια το εμτίόριο και τ ην ανάπτυξη (UNCTAD) 
562c Οι εργασίες της UNCTAD VIII (Φεβρουάριος 1992 - Caragena de las Indias, 
Κολομβία) οδήγησαν στον ορισμό νέων καθηκόντων για την εν λόγω οργάνωση και 
κατά συνέπεια σε θεσμικές τροποποιήσεις. 
Ωστόσο, αποφασίστηκε να διατηρηθεί το ισχύον καθεστώς για τη διακυβερνητική 
ομάδα εμπειρογνωμόνων για τις περιοριστικές εμπορικές πρακτικές, της οποίας 
δεν τροποποιήθηκαν ούτε η εντολή ούτε το καταστατικό. 
Εξάλλου, αποφασίστηκε να δημιουργηθεί ομάδα εργασίας για τη σύγκριση των 
εμπειριών στον τομέα της ιδιωτικοποίησης. 
Η πρώτη συνεδρίαση μετά τη διάσκεψη στην Cartagena de las Indias (Γενεύη, 23 
έως 27 Νοεμβρίου) έδωσε νέα ώθηση στις εργασίες της διακυβερνητικής ομάδας 
εμπειρογνωμόνων για τις περιοριστικές εμπορικές πρακτικές. Αυτό οφείλεται 
κυρίως σε δύο παράγοντες, συγκεκριμένα την εγκατάλειψη του συστήματος των 
περιφερειακών ομάδων και το αυξημένο ενδιαφέρον σε πολλές χώρες, κυρίως της 
πρώην ομάδας των 77, να αποκτήσουν μία σοβαρή και ενεργό πολιτική 
ανταγωνισμού. 
Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της για την εξέλιξη αυτή, η οποία θα 
επιτρέψει τη μεγαλύτερη απελευθέρωση των ανταλλαγών, κυρίως μεταξύ των 
αναπτυσσόμενων χωρών καθώς και μεταξύ των εν λόγω χωρών και των χωρών του 
βιομηχανοποιημένου κόσμου. Κατ'αυτόν τον τρόπο η προσέγγιση που συνιστάται 
στο "σύνολο αρχών και δίκαιων κανόνων που συμφωνήθηκαν σε πολυμερές επίπεδο 
για τον έλεγχο των περιοριστικών εμπορικών πρακτικών", συγκεκριμένα των 
περιορισμών των περιοριστικών εμπορικών πρακτικών που παρεμποδίζουν ή 
καταργούν τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από την απελευθέρωση των 
δασμολογικών και μη φραγμών, θα μπορέσει να εφαρμοστεί με μεγαλύτερη 
ευρύτητα. 
351 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Παράρτημα III.A.l. 1 352 
<Τ2> ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III: Αποφάσεις και ανακοινώσεις 
σχετικά με μεμονωμένες υποθέσεις 
<Τ3> Α. Η πολιτική ανταγωνισμού έναντι των επιχειρήσεων 
<Τ4> 1. Περιλήψεις των υποθέσεων 
<Τ5> - Περιοριστικές συμφωνίες 
<Τ6> * Οριζόντιες συμφωνίες 
<Τ7> α) UTC (Pratt & Whitney)/MTU 
562. Στις 28 Οκτωβρίου 1992, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση δυνάμει του 
άρθρου 19, παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17 σχετικά με μία συμφωνία 
συνεργασίας μεταξύ της αμερικανικής εταιρείας United Technologies (τμήμα 
Pratt & Whitney) (P&W) και της γερμανικής εταιρείας MTU Motoren-und Turbinen-
Union, η οποία μέσω της DASA αποτελεί μέρος του ομίλου Daimler-Benz, στον 
τομέα των κινητήρων εμπορικών αεροσκαφών. 
Η P&W είναι ένας από τους τρεις μεγαλύτερους κατασκευαστές κινητήρων 
αεροσκαφών όλων των τύπων (full range) σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ η MTU 
κατασκευάζει κυρίως εξαρτήματα κινητήρων αεροσκαφών. 
Με τη συμφωνία αυτή τα μέρη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να συντονίσουν και να 
επεκτείνουν τις συμφωνίες συνεργασίας τους σχετικά με ειδικά προγράμματα 
κατασκευής κινητήρων προβλέποντας ιδίως την κατανομή των κινδύνων και των 
εσόδων. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνεργασία μεταξύ αυτών των δύο κατασκευαστών 
συμβάλλει στην προώθηση του ανταγωνισμού, μέσω της προβλεπόμενης μεταφοράς 
της τεχνολογίας. Πάντως γνωστοποιεί επ'ευκαιρία την πρόθεση της να χορηγήσει 
απαλλαγή μόνο για τα συγκεκριμένα σχέδια συνεργασίας, και να μην επιτρέψει 
σχέδια συνεργασίας γενικής φύσεως και μη καθορισμένου περιεχομένου. Με την 
ανακοίνωση αυτή, η Επιτροπή πραγματοποιεί για πρώτη φορά εκτίμηση όσον αφορά 
συνεργασίες στον τομέα αυτό. Προβλέπεται ότι η εξέλιξη της εν λόγω συμφωνίας 
θα επανεξεταστεί μετά από περίοδο 10 ετών. 
Παράρτημα III.A.l. 2 353 
<Τ7> β) GEC Alsthom - FIAT Ferroviaria 
563. Πρόκειται για μία συμφων ία-πλαίσιο μεταξύ της GEC Alsthom και της FIAT 
Ferroviaria η οποία αφορά μία εκτεταμένη συνεργασία στον τομέα του τροχαίου 
σιδηροδρομικού υλικού και αφορά ιδίως τρεις τομείς: τον τεχνικό, τον 
βιομηχανικό και τον εμπορικό. 
Μία μόνιμη διμερής επιτροπή είναι επιφορτισμένη να λαμβάνει όλες τις 
επιχειρηματικές αποφάσεις προσφεύγοντας όχι στην κοινή θυγατρική η οποία 
προβλεπόταν αλλά που δεν υφίσταται ακόμα, αλλά απευθείας στα μέρη της 
συμφων ίας. 
Η Επιτροπή αρνήθηκε να λάβει απόφαση για το λόγο ότι η εν λόγω κοινοποίηση 
δεν καλύπτει παρά μόνο τη συμφωνία πλαίσιο, η οποία είναι τόσο αόριστη που η 
Επιτροπή δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τί σκοπεύουν να πράξουν οι εταιρείες· 
κάλεσε λοιπόν τις εταιρείες να κοινοποιούν μεμονωμένα οποιαδήποτε συμφωνία, ή 
απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική που λαμβάνεται από την επιτροπή. 
Παράρτημα III.A.l. 3 35 4· 
<Τ7> γ) Quantel International-Continuum/Quantell 
564. Στις 27 Ιουλίου 1992, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία αρνήθηκε 
να χορηγήσει ατομική απαλλαγή σε συμφωνίες που συνδέονται με την λύση της 
συγκέντρωσης δύο επιχειρήσεων με δραστηριότητες στην αγορά λέιζερ που 
χρησιμοποιούνται για την επιστημονική έρευνα. 
Οι συμφωνίες αυτές που περιείχαν ρήτρες για την κατανομή των αγορών, 
εμπόδιζαν την αμερικανική εταιρεία CONTINUUM να έχει σταθερή πρόσβαση στην 
κοινοτική αγορά, δεδομένου ότι η QUANTEL S.A. - η πρώην μητρική εταιρεία της 
- διατηρούσε για τα δικά της προϊόντα την αγορά αυτή. Παρόλο που ένας 
ορισμένος βαθμός αμοιβαίας προστασίας των αντίστοιχων αγορών τους θα μπορούσε 
να δικαιολογηθεί κατά τη διάρκεια ενός περιορισμένου χρονικού διαστήματος 
μετά τη μεταβίβαση της επιχείρησης για να αποφευχθεί ιδίως ο αθέμιτος 
προσεταιρισμός της παλαιάς πελατείας τους, η Επιτροπή θεώρησε ότι η διάρκεια 
της προστασίας (8 έως 9 έτη ανάλογα με τα προϊόντα) ήταν αδικαιολόγητη. Αυτή 
η συμφωνία μεταβίβασης της επιχείρησης και τα συναφή πρωτόκολλα αποτελούν 
συνεπώς φραγμό για την πρόσβαση στην κοινή αγορά μιας εξωκοινοτικής 
επιχείρησης που συντελεί - για τα προϊόντα λέιζερ - στην τεχνολογική και 
εμπορική απομόνωση μιας τρίτης χώρας από την Κοινότητα. 
ΕΕ L 235 της 18.8.1992 και Δελτίο ΕΚ 7/8-1992, σημείο 1.3.38. 
Παράρτημα III.A.l. 4 355 
<Τ7> δ) The National British Cattle and Sheep Breeders Associations 
565. Η British National Sheep και η British National Cattle Breeders 
Association (βρετανική εθνική ένωση κτηνοτρόφων προβατοειδών και εθνική 
βρετανική ένωση κτηνοτρόφων βοοειδών) ανέλαβαν πανομοιότυπες υποχρεώσεις 
έναντι της Επιτροπής προκειμένου να εξασφαλισθεί η πρόσβαση, χωρίς την άσκηση 
διακρίσεων, στις οικονομικές δραστηριότητες των 200 εταιρειών κτηνοτρόφων που 
είναι συμβεβλημένα μέλη τους. 
566. Η Επιτροπή, μετά από καταγγελία ενός γάλλου κτηνοτρόφου προβατοειδών της 
ποικιλίας Bleu du maine, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σχετική βρετανική 
εταιρεία κτηνοτρόφων προβατοειδών προσπαθούσε να περιορίσει τις εισαγωγές 
αυτών των προβατοειδών αναπαραγωγής καθαράς φυλής. Η εταιρεία, η οποία είναι 
ο αναγνωρισμένος φορέας που διασφαλίζει την τήρηση του γενεαλογικού βιβλίου 
της εν λόγω φυλής στο Ηνωμένο Βασίλειο, απαγόρευσε τη μεταπώληση των 
εισαγομένων προβατοειδών αναπαραγωγής καθαράς φυλής που είχε εγγράψει, για 
μία περίοδο 18 μηνών μετά την εγγραφή αυτή. Επιπλέον, απέρριψε, χωρίς 
εξηγήσεις, την αίτηση του γάλλου κτηνοτρόφου να γίνει μέλος της βρετανικής 
εταιρείας. Το γεγονός αυτό έχει καθοριστική σημασία, δεδομένου ότι μόνο τα 
μέλη της εταιρείας είχαν πρόσβαση στις εργασίες και στις οικονομικές 
δραστηριότητες που οργάνωνε η εταιρεία. Συνεπώς, όταν απορρίπτεται η αίτηση 
ενός κτηνοτρόφου να γίνει μέλος της εταιρείας, αυτό σημαίνει ότι τα πρόβατα 
που εκτρέφει δεν μπορούν να εγγραφούν στο Ηνωμένο Βασίλειο2 ως ζώα καθαράς 
φυλής ούτε να πωληθούν στις ειδικές δημοπρασίες ζώων καθαράς φυλής που 
οργανώνονται από την εταιρεία. 
567. Μετά από την παρέμβαση της Επιτροπής η εταιρεία απέσυρε τον κανόνα των 
18 μηνών. Επιπλέον, οι δύο ενώσεις συμφώνησαν να επιβάλουν στις συμβεβλημένες 
εταιρείες κτηνοτρόφων την υποχρέωση να θεσπίσουν αντικειμενικά κριτήρια για 
τους άλλους κτηνοτρόφους που επιθυμούν να καταστούν μέλη· επίσης 
υποχρεώνονται να παρέχουν τους λόγους για την απόρριψη τυχόν αιτήσεων, ενώ 
παράλληλα ορίζεται ότι μπορεί να ασκηθεί προσφυγή σε περίπτωση απόρριψης, οι 
ενώσεις επιβεβαίωσαν ότι η προσφυγή αυτή εξασφαλίζει την εφαρμογή της αρχής 
της μη άσκησης διακρίσεων. 
2 Το ζήτημα αυτό είχε ρυθμιστεί με την απόφαση της Επιτροπής 90/255 στην 
οποία καθορίζονται τα κριτήρια εγγραφής στα γενεαλογικά βιβλία αιγοειδών 
και προβατοειδών αναπαραγωγής καθαράς φυλής, ΕΕ L 145 της 08.06.90. 
Παράρτημα III.A.l. 5 "Ζ C C. 
<T7> ε) Infonet3 
Η Επιτροπή περάτωσε την εξέταση της υπόθεσης INFONET με την αποστολή μιας 
διοικητικής επιστολής στην οποία αναφέρεται ότι η συμφωνία πληροί τους όρους 
για τη χορήγηση ατομικής απαλλαγής. Η συμφωνία αυτή, οι βασικές διατάξεις της 
οποίας δημοσιεύθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 3 του κανονισμού 
17/62, εθεωρήθη σύμφωνη με τις διατάξεις του άρθρου 85, παράγραφος 3, μόνον 
εφόσον οι μέτοχοι της INFONET, οι οποίοι είναι κυρίως οργανισμοί 
τηλεπικοινωνιών της Κοινότητας που απολαύουν σε ορισμένες αγορές 
αποκλειστικών και ειδικών δικαιωμάτων, αναλάβουν τη δέσμευση να μη χορηγούν 
στην INFONET διασταυρούμενες επιδοτήσεις, ούτε εμπορικούς όρους που θα 
μπορούσαν να προκαλέσουν διακρίσεις εις βάρος των ενδεχόμενων ανταγωνιστών 
της. Εν γένει, η Επιτροπή θα εξετάζει με τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή τη 
συμβατότητα σε σχέση με τους κανόνες ανταγωνισμού των διαφόρων μορφών 
τεχνικής και εμπορικής συνεργασίας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, ιδίως όταν 
πρόκειται για συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ των οργανισμών τηλεπικοινωνιών 
που απολαύουν αποκλειστικών και ειδικών δικαιωμάτων. 
ΕΕ C 7 της 11.1.1992, σ. 3 
Παράρτημα III.A.l. 6 ^) S 7 
<Τ7> στ) Ολοκλήρωση της εξέτασης της κατάστασης στον τομέα των επιτοκίων 
568. Στις αποφάσεις που είχε λάβει το 19864 και 19895 όσον αφορά συμφωνίες 
που συνάφθηκαν στο πλαίσιο διαφόρων εθνικών τραπεζικών ενώσεων, η Επιτροπή 
επιφυλάχθηκε ως προς τη διατύπωση της θέσης της για τα επιτόκια. 
Πάντως, κατά τα τέλη του 1989^ θεώρησε ότι οι συμφωνίες μεταξύ των τραπεζών 
σχετικά με τα επιτόκια περιόριζαν τον ανταγωνισμό κατά τον ίδιο τρόπο όπως 
και οι συμφωνίες για τις τιμές και θα έπρεπε συνεπώς να αποφεύγονται ή να 
καταργηθούν. 
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ανέλαβε, από τον Ιούνιο του 1991^ να 
διερευνήσει την κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος αποστέλλοντας στις εθνικές 
τραπεζικές ενώσεις, και σε ορισμένες περιπτώσεις σε άλλες ενώσεις πιστωτικών 
ιδρυμάτων, επίσημες αιτήσεις παροχής πληροφοριών για να ενημερώσει τα 
στοιχεία που είχε στη διάθεση της στον τομέα αυτό. 
Η εξέταση των απαντήσεων, ορισμένες από τις οποίες ήταν ιδιαίτερα 
εκτεταμένες, από μέρους των οργανισμών στους οποίους είχαν απευθυνθεί οι 
επιστολές αυτές, ολοκληρώθηκε την άνοιξη του 1992 και οδήγησε την Επιτροπή 
στα εξής συμπεράσματα^: 
όλες οι ενώσεις που ερωτήθηκαν επιβεβαίωσαν ότι δεν υπήρχαν οποιεσδήποτε 
συνεννοήσεις μεταξύ τους στον τομέα των επιτοκίων με τη μορφή συμφωνιών 
ή συστάσεων· 
ορισμένες ενώσεις (ιδίως εκείνες των βελγικών και των ιταλικών τραπεζών) 
αποφάσισαν με δική τους πρωτοβουλία, επ'ευκαιρία των αιτήσεων 
πληροφοριών που απέστειλε η Επιτροπή, να καταργήσουν από νομική άποψη 
ορισμένες συμφωνίες οι οποίες δεν εφαρμόζονταν πλέον ουσιαστικά αλλά 
υπήρχαν ακόμη τυπικά· 
τέλος, μία άλλη ένωση (των τραπεζών του Λουξεμβούργου) κατάργησε, μετά 
από αίτημα της Επιτροπής, ένα σύστημα συστάσεων στον τομέα των 
πιστωτικών και των χρεωστικών επιτοκίων. 
4 σχετικά με τις ιρλανδικές, βελγικές και ιταλικές τράπεζες. 
5 σχετικά με τις ολλανδικές τράπεζες. 
6 Α.Τ. (89) 689 της 16ης Νοεμβρίου 1989. 
7 Α.Τ. (91) 520 της 5ης Ιουνίου 1991. 
8 Α.Τ. (92) 625 της 24ης Ιουλίου 1992. 
Παράρτημα III.A.l. 7 "2 ET Ο 
Εξάλλου, η εξέταση των απαντήσεων έδειξε, όπως στην περίπτωση της βελγικής 
ένωσης τραπεζών, τους κινδύνους που μπορεί να περικλείει η τυποποιημένη 
παρουσίαση των τραπεζικών όρων, παρόλο που μία τέτοια πρωτοβουλία μπορεί εν 
γένει να βοηθά την πελατεία των τραπεζών κατά την επιλογή μεταξύ συγκρίσιμων 
υπηρεσιών. 
Στην συγκεκριμένη περίπτωση, η ένωση είχε αποστείλει στα μέλη της ένα 
τυποποιημένο κατάλογο των τιμολογίων στον οποίο δεν είχαν συμπληρωθεί τα 
σχετικά ποσά, εκτός από την περίπτωση των ευρωεπιταγών που εισπράττονται στην 
αλλοδαπή· στην τελευταία αυτή περίπτωση, η ένδειξη της τιμής θα μπορούσε να 
εκληφθεί ως σύσταση εξομοιούμενη με συμφωνία τιμών. 
Η εν λόγω ένωση μόλις παρέλαβε την κοινοποίηση των αιτιάσεων που της είχε 
απευθυνθεί, διένειμε στα μέλη της διορθωτική ανακοίνωση και διαβεβαίωσε την 
Επιτροπή ότι επρόκειτο για παραδρομή, και συνεπώς δεν δόθηκε περαιτέρω 
συνέχεια στο θέμα. 
Παράρτημα III.A.l. 8 359 
<Τ7> ζ) UK Agricultural Tractor Registration Exchange9 
569. Στις 17 Φεβρουαρίου 1992, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία 
απαγορεύεται το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών που αφορά τις λιανικές 
πωλήσεις και τα μερίδια αγοράς για τους γεωργικούς ελκυστήρες που πωλούνται 
στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι σημαντικότεροι κατασκευαστές ελκυστήρων της ΕΟΚ 
συμμετείχαν σε αυτό το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών που είχε δημιουργηθεί 
το 1975. 
Η Επιτροπή θεώρησε ότι αυτό το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών έκανε γνωστές 
τις πωλήσεις κάθε ανταγωνιστή σε μία αγορά υψηλής συγκέντρωσης, χωρίς 
αξιόλογη ανταγωνιστική πίεση από επιχειρήσεις εκτός της Κοινότητας, πράγμα 
που περιόριζε τον ανταγωνισμό. 
Το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο 
καταδικαστικής απόφασης περιέκλειε δύο σημαντικούς κινδύνους για τη διατήρηση 
του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, και συγκεκριμένα: 
την κατάργηση οποιουδήποτε μυστικού ανταγωνισμού με τη δημιουργία ενός 
τεχνητού και μη επιθυμητού επιπέδου διαφάνειας σε μία αγορά με πολύ 
υψηλό βαθμό συγκέντρωσης· 
την ενίσχυση των εμποδίων πρόσβασης στην αγορά για τα μη μέλη, δεδομένου 
ότι το εν λόγω σύστημα επέτρεπε στα μέλη του να θέτουν ουσιαστικά 
εμπόδια στην πρόσβαση στην αγορά και να αναχαιτίζουν την επέκταση των 
δραστηριοτήτων άλλων προμηθευτών που δεν συμμετείχαν στη συμφωνία. 
Η απόφαση βασίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα της ανταλλαγής 
πληροφοριών που δημοσιεύθηκαν στην 7η έκθεση της Επιτροπής στον τομέα της 
πολιτικής ανταγωνισμού και δείχνει τον τρόπο εφαρμογής αυτών των 
κατευθυντηρίων γραμμών στην πράξη. 
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η ολιγοπωλιακή διάρθρωση της αγοράς ελκυστήρων 
στον Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορεί να συγκριθεί με την αγορά αυτοκινήτων στην 
οποία οι εισαγωγές που προέρχονται ιδίως από τρίτες χώρες αποτελούν μία 
σημαντική πηγή ανταγωνιστικής πίεσης και στην οποία η ετερογένεια των 
προϊόντων είναι αισθητά μεγαλύτερη. 
Κατά της απόφασης ασκήθηκε προσφυγή στο Πρωτόβαθμο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων. 
ΕΕ L 68 της 13.3.1992 και Δελτίο ΕΚ 1/2-1992, σημείο 1.3.62. 
Παράρτημα III.A.l. 9 360 
<Τ7> η) Συμφωνίες DSB-SFL και DSB-SJ 
570. Οι συμφωνίες αυτές, που κοινοποιήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας 
αντιρρήσεων του άρθρου 12 του κανονισμού αριθ. 4056/86, σχετικά με την από 
κοινού εκμετάλλευση της υπηρεσίας πορθμείου μεταξύ του δανικού λιμένα 
Helsingor και του σουηδικού λιμένα Helsingborg. Ο ι συμφωνίες προβλέπουν ότι η 
Scandinavian Ferry Lines (SFL) εταιρεία του ομίλου statens Jârnvager (SJ) και 
η Danske Statsbaner (DSB) θα ιδρύσουν μία κοινή εταιρεία με ίσα μερίδια η 
οποία θα αναλάβει την εκμετάλλευση αυτής της θαλάσσιας οδού. Οι συμφωνίες 
αποβλέπουν στην από κοινού εκμετάλλευση των υπηρεσιών διαπόρθμευσης που θα 
προσφέρονται μεταγενέστερα για τη σύνδεση αυτή, χωριστά από την SFL αφενός 
και από κοινού από την DSB/SJ αφετέρου. 
571. Η Επιτροπή θεώρησε εν προκειμένω ότι η από κοινού εκμετάλλευση της 
θαλάσσιας οδού που θεσπίζεται με τις συμφωνίες, παρόλο που επιβάλλει στα μέρη 
ορισμένους περιορισμούς σε επίπεδο ανταγωνισμού, θα συμβάλει στην βελτίωση 
των προσφερομένων υπηρεσιών και θα προωθήσει την τεχνική και οικονομική 
πρόοδο, εξασφαλίζοντας στους χρήστες ενα δίκαιο μέρος των πλεονεκτημάτων που 
προκύπτουν. Πράγματι, θα προσφέρονται στους ταξιδιώτες συχνότερες συνδέσεις 
που θα πραγματοποιούνται από νέα οχηματαγωγά πλοία μεγαλύτερης χωρητικότητας 
που θα επιτρέπουν την παροχή υπηρεσιών μεγαλύτερης ποιότητας σε σχέση με τις 
υπηρεσίες που προσφέρονται επί του παρόντος, θα επιτρέπει επίσης την 
καλύτερη προσαρμογή της αναγκαίας δυναμικότητας στη ζήτηση πράγμα που μπορεί 
να προκαλέσει συμπίεση του κόστους και ανάλογη μείωση των επιβαλλομένων 
τ ιμών. 
Η Επιτροπή θεώρησε επίσης ότι οι συμφωνίες αυτές δεν παρείχαν στις 
συμμετέχουσες επιχειρήσεις τη δυνατότητα να καταργήσουν τον ανταγωνισμό για 
ένα σημαντικό μέρος των εν λόγω υπηρεσιών, δεδομένου ότι τα μέρη εξακολουθούν 
να ασκούν τις δραστηριότητες τους κάτω από επαρκώς αποτελεσματικές συνθήκες 
ανταγωνισμού στην αγορά που προσδιορίζεται κατωτέρω. Αφού διαπιστώθηκε ότι τα 
μέρη έχουν ιδιαίτερα ισχυρή θέση στο Βόρειο Oresund, η Επιτροπή θεώρησε ότι 
στην πραγματικότητα η γεωγραφική αγορά που έπρεπε να ληφθεί υπόψη για να 
εκτιμηθούν τα πραγματικά αποτελέσματα των κοινοποιηθεισών συμφωνιών στον 
ανταγωνισμό ήταν εντούτοις πολύ ευρύτερη. Για να προσδιοριστεί η εν λόγω 
αγορά, θα πρέπει ουσιαστικά να ληφθεί υπόψη ότι ένα σημαντικό μέρος των 
μεταφορών μεταξύ της Σουηδίας και της Δανίας αφορά μεταφορές διαμετακόμισης 
με προορισμό τη Γερμανία και συνεπώς η θέση των μερών πρέπει να 
Παράρτημα III.A.l. 10 361 
αξιολογηθεί αφενός σε σχέση με τις άλλες συνδέσεις οχηματαγωγών που 
προσφέρονται μεταξύ της Σουηδίας και της Δανίας, και συγκεκριμένα στο 
Kattegat και στο Νότιο Oresund και αφετέρου σε σχέση με τις γραμμές των 
οχηματαγωγών που συνδέουν άμεσα τη Σουηδία και τη Γερμανία. 
Μετά από αίτημα της Επιτροπής, η οποία θεωρούσε ανεπιθύμητη οποιαδήποτε 
περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας τους, τα μέρη αφαίρεσαν από τις σχετικές 
συμφωνίες μία ρήτρα βάσει της οποίας ήταν υποχρεωτική η μεταξύ τους 
συνεργασία στην περίπτωση που ένα από τα μέρη αποφάσιζε να δημιουργήσει ή να 
εκμεταλλευθεί μία νέα σύνδεση πορθμείων στη γραμμή Σουηδίας-Δανίας. 
572. Μετά την εκπνοή της νόμιμης προθεσμίας των 90 ημερών, εντός της οποίας 
θα μπορούσαν να διατυπωθούν αντιρρήσεις σχετικά με τη συμφωνία αυτή, η 
Επιτροπή αποφάσισε να χορηγήσει απαλλαγή στις κοινοποιηθείσες συμφωνίες 
δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΟΚ για μία περίοδο 
μέγιστης διάρκειας έξι ετών. Πάντως η Επιτροπή επιφυλάσσεται να επανεξετάσει 
την κατάσταση μετά την παρέλευση μιας περιόδου δύο ετών καθώς και να ζητήσει 
από τα μέρη να της κοινοποιούν σε ετήσια βάση το τιμολόγιο που εφαρμόζουν για 
τη σύνδεση αυτή έτσι ώστε να είναι σε θέση να παρακολουθεί τις ενδεχόμενες 
επιπτώσεις των συμφωνιών στις επιβαλλόμενες τιμές. 
Πρόκειται για την πρώτη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου επί του ανταγωνισμού 
και του κανονισμού αριθ. 4056/86 στον τομέα των υπηρεσιών πορθμείων. 
Παράρτημα III.A.l. 11 362 
<Τ7> θ) Procter & Gamble/Finaf 
573. Η Επιτροπή εξέτασε τις συμφωνίες με αντικείμενο τη σύσταση κοινών 
επιχειρήσεων μεταξύ της Procter & Gamble and Finaf S.p.Α. που κοινοποιήθηκαν 
τον Δεκέμβριο του 1990. Οι συμφωνίες αφορούσαν τη δημιουργία κοινών 
επιχειρήσεων στην Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία στον τομέα των προϊόντων για 
την προστασία της προσωπικής υγιεινής καθώς και την αγορά εκ μέρους της P&G 
μιας επιχείρησης παραγωγής πανών για βρέφη της Finaf στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
Μετά από καταγγελίες που έγιναν από έναν άλλο κατασκευαστή, η Επιτροπή έλαβε 
αρχικά επιφυλακτική στάση και ζήτησε από τα μέρη να αναστείλουν την εφαρμογή 
των συμφωνιών. 
574. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι συμφωνίες, όπως κοινοποιήθηκαν, περιείχαν 
ρήτρες οι οποίες παρείχαν τη δυνατότητα στα συμβαλλόμενα μέρη να συντονίσουν 
την ανταγωνιστική συμπεριφορά τους και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε 
καταμερισμό της αγοράς με κίνδυνο να περιοριστεί ο ανταγωνισμός και να 
επηρεαστεί το εμπόριο μεταξύ των κοινοτικών χωρών. Η Επιτροπή γνωστοποίησε 
τις επιφυλάξεις της στα μέρη και ζήτησε να τροποποιήσουν τις συμφωνίες. Αφού 
λήφθηκαν υπόψη οι τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν στις αρχικές συμφωνίες 
και οι δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα μέρη, η Επιτροπή θεώρησε ότι πληρούνται οι 
προϋποθέσεις για τη χορήγηση απαλλαγής βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
Σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 3 του κανονισμού 17/62 δημοσιεύθηκε 
ανακοίνωση1° στην οποία τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη καλούνται να υποβάλουν 
τις παρατηρήσεις τους. 
575. Μετά την ανακοίνωση αυτή η Επιτροπή έλαβε σημαντικό αριθμό παρατηρήσεων 
από τις εθνικές αρχές ορισμένων κρατών μελών, μία ευρωπαϊκή ένωση καταναλωτών 
και αρκετούς ανταγωνιστές των μερών. Διατυπώθηκαν ανησυχίες ότι λόγω της 
σταθερής ανάπτυξης της P&G στην αγορά αυτή κατά τη διάρκεια της τελευταίας 
τριετίας και της συνεχιζόμενης ευνοϊκής εξέλιξης της, η συνεργασία με τη 
Finaf θα δημιουργούσε σημαντικά προβλήματα ανταγωνισμού. Η Επιτροπή, τα 
στοιχεία της οποίας ενίσχυαν την άποψη αυτή, κατέστησε γνωστή την πρόθεση της 
να λάβει τα ανάλογα μέτρα εκτός εάν τα μέρη είχαν να προτείνουν κάποιες 
ικανοποιητικές λύσεις. 
10 ΕΕ C 3 της 7.1.92 
Παράρτημα III.A.l. 12 00 0 
576. Μετά από διαπραγματεύσεις τα μέρη ανακοίνωσαν την πρόθεση τους να 
αποσύρουν από τη σχεδιαζόμενη πράξη το μέρος που αφορούσε τις πάνες βρεφών 
της Finaf και να προβούν στην πώληση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης στον 
τομέα αυτό το ταχύτερο δυνατό και εν πάσει περιπτώσει εντός ευλόγου χρονικού 
διαστήματος λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαιτερότητα αυτού του εγχειρήματος. Για 
το σκοπό αυτό συμφωνήθηκε με την Επιτροπή να τηρηθεί μία δεσμευτική 
προθεσμία. Στην περίπτωση που δεν θα ήταν δυνατόν να ολοκληρωθεί εντός της 
συμφωνηθείσας προθεσμίας η εκχώρηση των δραστηριοτήτων της Finaf στην 
Κοινότητα στον τομέα των πανών για βρέφη, τα μέρη της συμφωνίας, η P&G και 
Finaf S.p.Α, ανέλαβαν την υποχρέωση να αποκλείσουν εντελώς από τη συμφωνία, 
εντός της ίδιας χρονικής περιόδου, το μέρος εκείνο που αφορά τις πάνες 
βρεφών. 
577. Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, πριν από την εκχώρηση των 
δραστηριοτήτων της Finaf που αφορούν τις πάνες βρεφών, από την 1η Ιουνίου 
1992 και μέχρι την προαναφερθείσα συμφωνία που συμφωνήθηκε με την Επιτροπή, 
τα μέρη ανέλαβαν την υποχρέωση να υποβάλουν λεπτομερές χρονοδιάγραμμα για τον 
πλήρη διαχωρισμό των δραστηριοτήτων πανών για βρέφη της Finaf από εκείνες των 
κοινών επιχειρήσεων. Επίσης ανέλαβαν περαιτέρω δεσμεύσεις έτσι ώστε να μη 
δημιουργηθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αγορά των πανών για βρέφη. Η 
Επιτροπή θα παρακολουθεί την υλοποίηση των δεσμεύσεων καθώς και την εφαρμογή 
των μέτρων διαχωρισμού και εκχώρησης που ανέλαβαν τα μέρη. 
578. Μετά τη λύση αυτή αποσύρθηκε η καταγγελία κατά της σχεδιαζόμενης πράξης. 
Οπως κοινοποιήθηκε, η συμφωνία μεταξύ της P&G και Finaf μπορεί να αποβεί 
επωφελής για τον καταναλωτή χωρίς να περιορίζεται ο ανταγωνισμός στη σχετική 
αγορά. Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα μέρη για την 
πραγματοποίηση των μεταβολών αυτών, η Επιτροπή επιβεβαίωσε την ευνοϊκή στάση 
της σχετικά με την τροποποιηθείσα πράξη. Εντούτοις, η Επιτροπή επιφυλάσσεται 
ως προς την τελική θέση που θα λάβει και η οποία θα εξαρτηθεί από την έκβαση 
της εκχώρησης και την οριστική μορφή που θα λάβει η ενέργεια P&G/Finaf κατά 
τη λήξη της μεταβατικής περιόδου. 
Παράρτημα Ι Ι Ι.Α. 1. 13 36 4 
<T7> ι) Lloyd underwiters' Association and the institute 
of London Underwiters^11) 
579. Στις 4 Δεκεμβρίου 1992 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία 
εγκρίνονται ορισμένες συμφωνίες που συνάφθηκαν και κοινοποιήθηκαν από μέρους 
των LLoyd's Underwiters Association (LUA - Ένωση Ασφαλιστών Lloyd's) και του 
Institute of London Underwiters (ILU- Οργανισμός Ασφαλιστών Λονδίνου). Οι 
συμφωνίες αυτές είναι γνωστές ως Joint Hull Understandings (JHU - Συμφωνίες 
στον τομέα Ασφάλισης Σκαφών) και ως Respect of Lead Agreement (RLA - Τήρηση 
της Συμφωνίας για τους κύριους ασφαλιστές). Και οι δύο συμφωνίες αφορούν 
ασφαλίσεις σκαφών και μηχανημάτων πλοίων. 
0 Ι LU και η LUA αντιπροσωπεύουν την πλειοψηφία των ασφαλιστών που ασκούν τις 
δραστηριότητες τους στον τομέα των ναυτικών ασφαλίσεων στο Λονδίνο και 
συγκεντρώνουν το 90% περίπου του συνολικού δυναμικού ναυτικών ασφαλίσεων του 
Ηνωμένου Βασιλείου. 
Η JHU όπως κοινοποιήθηκε αφορούσε κατά το μεγαλύτερο μέρος της μία σειρά 
κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις τεχνικές λεπτομέρειες ανανέωσης των 
ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Τρεις ρήτρες θεωρήθηκαν απαράδεκτες επειδή 
περιορίζουν την ελευθερία των μελών του ILU και της LUA να προσδιορίζουν τις 
τιμές που επιθυμούν να εφαρμόζουν. Μετά από αίτηση της Επιτροπής οι ρήτρες 
αυτές καταργήθηκαν. Μία τέταρτη ρήτρα απαιτούσε ότι, εκτός αν υπήρχε ειδική 
συμφωνία για το αντίθετο, οι εργασίες αντασφάλισης έπρεπε να περιορίζονται σε 
πλοία των οποίων η χώρα νηολόγησης, ιδιοκτησίας και διαχείρισης ήταν η ίδια 
με εκείνη του αντασφαλισμένου. Η ρήτρα αυτή τροποποιήθηκε με ικανοποιητικό 
τρόπο μετά από αίτημα της Επιτροπής. 
Η συμφωνία RLA προέβλεπε κυρίως ότι οι κύριοι ασφαλιστές οι οποίοι ανέλαβαν 
πρώτοι την ασφάλιση σκαφών θα συνέχιζαν να ενεργούν ως κύριοι ασφαλιστές όταν 
το συμβόλαιο έπρεπε να ανανεωθεί. Αυτό σημαίνει ότι στερείται η δυνατότητα 
από τους άλλους ασφαλιστές να ανταγωνιστούν για την ανα^έωατ) συμβολαίων. Η 
συμφωνία αυτή αποσύρθηκε από την LUA και τον Ι LU μετά από αίτημα της 
Επιτροπής και αντικαταστάθηκε από ένα νέο κείμενο το οποίο επιτρέπει σε 
ανταγωνίστριες ομάδες να υποβάλλουν προσφορές για ανανέωση συμβολαίων. 
(11) ΕΕ L 4 της 8.1.1993 
Παράρτημα I I I.A.1. 14 365 
<T7> ια) ASTRA (12) 
580. Η απόφαση αυτή λήφθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1992 και αφορά συμφωνίες για 
τη δημιουργία κοινής επιχείρησης μεταξύ της British Telecommunications pic 
(ΒΤ) και της Société Européenne des Satellites S.A. του Λουξεμβούργου (SES) 
για την πώληση δυναμικού στον δορυφόρο Astra ΙΑ της SES στους βρετανούς 
φορείς παροχής τηλεοπτικών προγραμμάτων. 
Μέχρι τον Δεκέμβριο του 1988, ο δορυφορικός τομέας στην Ευρώπη αποτελούσε 
αποκλειστικότητα των τηλεπικοινωνιακών οργανισμών. Η εμφάνιση του ιδιωτικής 
ιδιοκτησίας δορυφόρου Astra ΙΑ σήμαινε ότι οι φορείς παροχής τηλεοπτικών 
προγραμμάτων θα μπορούσαν για πρώτη φορά να έχουν μία εναλλακτική πηγή 
προσφοράς σε σχέση με τους δορυφόρους που εκμεταλλεύονται τηλεπικοινωνιακοί 
οργανισμοί. Εντούτοις, όσον αφορά την αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου, η SES δεν 
προσέφερε το νέο προϊόν της απευθείας στους πελάτες, αλλά το 1987 συνήψε 
συμφωνίες με την ΒΤ βάσει των οποίων η ΒΤ επρόκειτο να συνάψει συμβάσεις με 
φορείς παροχής τηλεοπτικών προγραμμάτων του Ηνωμένου Βασιλείου όσον αφορά 
τόσο τις υπηρεσίες ανοδικής ζεύξης όσο και το δυναμικό στον δορυφόρο Astra 
ΙΑ. Οι συμφωνίες αυτές κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή, η οποία θεώρησε ότι η 
SES και η ΒΤ ήταν άμεσοι ανταγωνιστές στις αγορές τόσο για το δυναμικό 
δορυφόρων όσο και για τις υπηρεσίες ανοδικής ζεύξης. Οι συμφωνίες με την ΒΤ 
στερούσαν από τους πελάτες του Ηνωμένου Βασιλείου τη δυνατότητα να έχουν 
άμεσες συμβάσεις με την SES που θα αφορούσαν μόνο το δυναμικό του δορυφόρου 
και επιπλέον περιείχαν διατάξεις οι οποίες αποσκοπούσαν στην ευθυγράμμιση των 
πολιτικών τιμολόγησης των δύο ανταγωνιστών, και περιόριζαν την εμπορική τους 
ελευθερία σε σχέση με άλλους, μελλοντικούς δορυφόρους. Συνεπώς συντρέχουν οι 
λόγοι για την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1. Παράλληλα, δεν πληρούνται 
οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση απαλλαγής σύμφωνα με την παράγραφο 3 του 
άρθρου 85, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι η SES θα μπορούσε να διεισδύσει στην 
αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου ανεξάρτητα από τον ανταγωνιστή της, την ΒΤ. Όσον 
αφορά την ανησυχία της SES ότι οι πελάτες της δεν θα μπορούσαν να έχουν 
εξασφαλίσει τις αναγκαίες υπηρεσίες ανοδικής ζεύξης από την ΒΤ, που τότε ήταν 
ο μόνος de facto φορέας παροχής υπηρεσιών ανοδικής ζεύξης στο Ηνωμένο 
Βασίλειο, εφαρμόζεται η γενική αρχή που διατυπώνεται στις "κατευθυντήριες 
(12) ΕΕ L 20 της 28.01,1993, σ. 23 
Παράρτημα III.A.l. 15 3£>6 
γραμμές για την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών", η οποία προβλέπει ότι οποιοσδήποτε ιδιοκτήτης δορυφόρου του 
οποίου ο δορυφόρος πληροί τις σχετικές τεχνικές απαιτήσεις θα πρέπει να 
μεριμνά έτσι ώστε να παρέχονται στους πελάτες οι αναγκαίες υπηρεσίες ανοδικής 
ζεύξης από τον εγκεκριμένο φορέα λειτουργίας ο οποίος έχει το μονοπώλιο για 
την παροχή της εν λόγω υπηρεσίας. 
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας που κινήθηκε στην υπόθεση αυτή, η ΒΤ και η 
SES τερμάτισαν τις συμφωνίες δημιουργίας κοινής επιχείρησης που είχαν συνάψει 
μεταξύ τους. Η απόφαση της Επιτροπής είναι συνεπώς αναγνωριστική για το 
παρελθόν και επιπλέον σημαίνει ότι οι πελάτες οι οποίοι είχαν συνάψει 
συμβάσεις που ισχύουν ακόμη με την ΒΤ για την αναμετάδοση των τηλεοπτικών 
προγραμμάτων τους μέσω του δορυφόρου Astra ΙΑ, κατά την περίοδο κατά την 
οποία εξακολουθούσαν να ισχύουν οι συμφωνίες για την κοινή επιχείρηση, έχουν 
τη δυνατότητα να αναπροσαρμόσουν τη θέση τους, εφόσον το επιθυμούν, 
λαμβάνοντας υπόψη την παρούσα απόφαση. Η απόφαση αυτή απετέλεσε αντικείμενο 
προσφυγής της ΒΤ. 
Παράρτημα III.A.l. 16 367 
<Τ6> * Διανομή 
<Τ7> ιβ) Συμφωνίες μεταξύ διοργανωτών ταξιδίων και 
ταξιδ ιωτικών πρακτόρων 
(Center Parcs) 
581. Μετά από παρέμβαση της Επιτροπής, ο διοργανωτής ταξιδίων Center Parcs 
συμφώνησε να τροποποιήσει τις συμβάσεις του με ταξιδιωτικούς πράκτορες. 
Εφόσον το επιθυμούν, οι ταξιδιώτες έχουν τώρα τη δυνατότητα να πραγματοποιούν 
κρατήσεις σε ένα από τα κέντρα διακοπών του center Parcs μέσω ενός 
ταξιδιωτικού πράκτορα ή μέσω ενός γραφείου κρατήσεων του Center Parcs σε 
κράτος μέλος διαφορετικό από το δικό τους και με τις τιμές που εφαρμόζονται 
στο εν λόγω κράτος μέλος. Η κράτηση δεν μπορεί να απορριφθεί με την 
αιτιολογία ότι ο πελάτης θα πρέπει να απευθύνεται στον τοπικό ταξιδιωτικό του 
πράκτορα ή στο τοπικό γραφείο κρατήσεων. Με τον τρόπο αυτό οι ταξιδιώτες θα 
έχουν τη δυνατότητα να επιτύχουν χαμηλότερες τιμές από εκείνες που 
επιβάλλονται στη δική τους χώρα. 
Επίσης, σύμφωνα με σχετικό αίτημα της Επιτροπής, οι ταξιδιωτικοί πράκτορες 
μπορούν να παραιτηθούν από μέρος της προμήθειας τους υπέρ του πελάτη, εφόσον 
το επιθυμούν. 
Χάρη στις μεταβολές αυτές οι συμβάσεις του Center Parcs είναι σύμφωνες με τη 
νομοθεσία περί ανταγων ισμούΐ-* της Κοινότητας. Σύμφωνα με τους κανόνες 
αυτούς, οι διοργανωτές ταξιδίων δεν μπορούν να απαγορεύουν στους 
ταξιδιωτικούς πράκτορες να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε πελάτες άλλων 
κρατών μελών. Επίσης οι ταξιδιωτικοί πράκτορες μπορούν να παρέχουν εκπτώσεις 
για οργανωμένες διακοπές ή ταξίδια μειώνοντας αντίστοιχα την προμήθεια τους 
υπέρ των πελατών. 
13 Απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 1987, υπόθεση 311/85, Vereniging van Vlaamse 
Reisbureaus/Sociale Dienst voor de Plaatselijke en Gewestelijke 
Overheidsiensten, Συλλογή Δικαστηρίου σ. 3801. 
368 
Παράρτημα III.A.l. 17 
<Τ7> ιγ) Magneti Marelli/STEA 
582. Η STEA, ανεξάρτητη επιχείρηση διανομής εξαεριστήρων, κυρίως της μάρκας 
WEBER και της μάρκας SOLEX που κατασκευάζονται από τις θυγατρικές του ομίλου 
Magneti Marelli, κατέθεσε καταγγελία κατά του ομίλου Magneti Marelli για την 
πολιτική τιμών της εταιρείας με την οποία ασκούνται διακρίσεις. Η Magneti 
Marelli, πρώτη επιχείρηση κατασκευής εξαεριστήρων στην Ευρώπη, είχε οργανώσει 
το σύστημα διανομής της στη Γαλλία διαχωρίζοντας από τη μία μεριά τις 
πωλήσεις σε κατασκευαστές αυτοκινήτων - άμεσες πωλήσεις και σε ευνοϊκές τιμές 
- και από την άλλη μεριά τις πωλήσεις σε διανομείς μέσω μιας άλλης 
θυγατρικής της ειδικευμένης στη διανομή και η οποία ασκούσε πολιτική 
υψηλότερων τιμών. Ενώ η Επιτροπή είχε αρχίσει την εξέταση του συστήματος 
αυτού, η Magneti Marreli αναδιοργάνωσε το σύστημα διανομής της, 
ενσωματώνοντας τη STEA η οποία απέσυρε την καταγγελία της. 
Παράρτημα III.A.l. 18 369 
<Τ7> ιδ) Halifax/Standard Lifel4 
Στις 22 Μαίου 1992 η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση σύμφωνα με το άρθρο 19 
παράγραφος 3 όσον αφορά συμφωνία αποκλειστικής αντιπροσωπείας μεταξύ της 
εταιρείας στεγαστικών δανείων Halifax Building Society και της ασφαλιστικής 
εταιρείας Standard Life. Με βάση τη συμφωνία αυτή η Halifax καθίσταται 
αντιπρόσωπος της Standard Life και συμφωνεί να πωλεί αποκλειστικά τα 
προϊόντα της εταιρείας Standard Life. 
Ο νόμος περί χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών του 19 86 (financial Services Act-
FSA) προβλέπει ότι για την άσκηση δραστηριότητας παροχής ασφαλιστικών 
υπηρεσιών απαιτείται προηγουμένως η χορήγηση σχετικής άδειας. Αυτό δεν ισχύει 
για τους εγκεκριμένους αντιπροσώπους ενός προσώπου ή εταιρείας που έχει ήδη 
λάβει σχετική άδεια λειτουργίας σύμφωνα με τον ανωτέρω νόμο. Αυτό ήταν το 
καθεστώς που επέλεξε η Halifax καθώς και πολλές άλλες τράπεζες και εταιρείες 
στεγαστικών δανείων του Ηνωμένου Βασιλείου. Ενας εγκεκριμένος αντιπρόσωπος 
μπορεί να αντιπροσωπεύει αποκλειστικά έναν μόνο παραγωγό. Τα αποτελέσματα της 
αποκλειστικότητας αυτής παραβλάπτουν τον ανταγωνισμό δεδομένου ότι ο εν λόγω 
αποκλειστικός αντιπρόσωπος δεν θα προσπαθεί να επιλέξει το καλύτερο δυνατό 
ασφαλιστικό προϊόν για τον πελάτη του από το φάσμα που διατίθεται από όλες 
τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις. 
Αντίθετα, ο ανεξάρτητος αντιπρόσωπος ο οποίος πραγματοποιεί μια τέτοια 
επιλογή από το φάσμα των ασφαλιστικών προϊόντων που διαθέτουν οι επιμέρους 
ασφαλιστικές επιχειρήσεις βοηθά στην προώθηση του ανταγωνισμού μεταξύ των 
επιχειρήσεων αυτών. Η απόφαση της Halifax να καταστεί αποκλειστικός 
αντιπρόσωπος είχε συνεπώς αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό της αγοράς 
ασφαλίσεων του Ηνωμένου Βασιλείου. Η απόφαση αυτή, που λήφθηκε από τη 
μεγαλύτερη εταιρία στεγαστικών δανείων του Ηνωμένου Βασιλείου, δεν είναι παρά 
ένα παράδειγμα 100 περίπου τέτοιων αποφάσεων που λαμβάνονται από άλλες 
τράπεζες και εταιρείες στεγαστικών δανείων μέσα στα λίγα χρόνια που 
ακολούθησαν την έκδοση του νόμου FSA. Η απόφαση, όπως διατυπώνεται στη 
συμφωνία μεταξύ της Halifax και της Standard Life, υπάγεται στο πεδίο 
εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1. Εντούτοις, θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε 
να χορηγηθεί απαλλαγή λαμβάνοντας υπόψη τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας 
που συνεπάγεται η αποκλειστικότητα σε μία μόνο ασφαλιστική επιχείρηση, η 
οποία οδηγεί σε μείωση των τιμών προς όφελος του καταναλωτή. 
14 ΕΕ C 131 της 22.5.1992, σ. 2 
Παράρτημα III.A.l. 19 37 0 
Η κοινοποιηθείσα συμφωνία περιείχε δύο ρήτρες που περιόριζαν τον ανταγωνισμό 
κατά την έννοια του άρθρου 85 και που δεν πληρούσαν τους όρους χορήγησης 
απαλλαγής που προβλέπονται από την παράγραφο 3 του άρθρου 85. Η πρώτη ρήτρα 
απαγόρευε στη Standard Life να ορίσει άλλη εταιρεία στεγαστικών δανείων ως 
εγκεκριμένο αντιπρόσωπο της, η δεύτερη ρήτρα απαγόρευε την εφαρμογή εκπτώσεων 
επί των προμηθειών. Οι δύο αυτές περιοριστικές ρήτρες αφαιρέθηκαν από τη 
συμφωνία μετά από σχετικό αίτημα της Επιτροπής. 
Κατόπιν αυτών, η Επιτροπή πληροφόρησε τη Halifax με διοικητική επιστολή ότι η 
συμφωνία ήταν πλέον σύμφωνη με το άρθρο 85. 
6/1 
Παράρτημα III.A.l. 20 
<Τ7> ιε) Parker Pen II 
583. Στην υπόθεση VIHO/PARKER PEN II η Επιτροπή εξέδωσε επίσημη απόφαση 
απόρριψης καταγγελ ίας. 
Μετά από καταγγελία για άρνηση πώλησης που κατέθεσε η επιχείρηση VIHO (Κάτω 
Χώρες), η Επιτροπή διαπίστωσε με την απόφαση VIHO/PARKER PEN Ι της 15ης 
Ιουλίου 199215, ότι η Parker Pen και η Herlitz AG (διανομέας στην 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας) είχαν παραβιάσει το άρθρο 85 
παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΟΚ, δεδομένου ότι σε συμφωνία που είχε συναφθεί 
μεταξύ τους είχαν συμπεριλάβει ρήτρα απαγόρευσης των εξαγωγών, και επέβαλε 
πρόστιμα στις δύο επιχειρήσεις. 
Εντούτοις, η καταγγέλούσα επιχείρηση επισήμανε ότι η υποχρέωση που 
επιβάλλεται στις θυγατρικές της Parker να περιορίζονται, για τη διανομή των 
προϊόντων Parker, στο έδαφος που τους είχε διατεθεί, ενέπιπτε στην απαγόρευση 
του άρθρου 85 παράγραφος 1. Συνεπώς έθεσε το ζήτημα σχετικά με την εφαρμογή 
της απαγόρευσης τέτοιων συνεννοήσεων σε εσωτερικές συμφωνίες ενός ομίλου. 
Αντίθετα η Επιτροπή θεώρησε ότι οι διάφορες ευρωπαϊκές θυγατρικές της 
επιχείρησης Parker ελέγχονται αυστηρά από την μητρική εταιρεία τους και είναι 
υποχρεωμένες να τηρούν τις εντολές της. Αυτό σημαίνει ότι οι θυγατρικές 
αποτελούν μία οικονομική μονάδα με τη μητρική επιχείρηση στο πλαίσιο της 
οποίας δεν μπορούν να προσδιορίσουν με αυτόνομο τρόπο τη συμπεριφορά τους 
στην αγορά. Η συμπεριφορά των θυγατρικών κατευθύνεται από την μητρική 
εταίρε ία. 
Η Επιτροπή είχε τη γνώμη ότι το ολοκληρωμένο σύστημα διανομής με το οποίο 
εξασφαλίζεται η πώληση των προϊόντων στην Ισπανία, την Γαλλία, τη Γερμανία, 
το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες μέσω θυγατρικών που είναι 100% εγκατεστημένες 
στις χώρες αυτές, πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζονται από το Δικαστήριο για 
τη μη εφαρμογή του άρθρου 85 (βλέπε αποφάσεις Centraiarm/Sterling Drug, της 
31.10.1974, Συλλογή σελ. 1147, Hydrotherm Compact της 12.7.1984, Συλλογή σελ. 
2998 και Bodson/S.A. Pompes funèbres des régions libérées της 04.05.1988, 
30/87 Συλλογή σελ. 2479). 
15 ΕΕ αριθ. L 233, της 15.8.1992, σελ. 27 
Παράρτημα III.A.l. 21 372 
Η εξάρτηση των θυγατρικών είναι ιδιαίτερα αισθητή στο μέτρο που, όπως στην 
προκειμένη περίπτωση, η μητρική εταιρεία απευθύνει συγκεκριμένες εντολές στον 
τομέα της πολιτικής τις οποίες οι θυγατρικές εφαρμόζουν εν συνεχεία στις 
ενέργειες τους. Το γεγονός ότι όλες οι θυγατρικές εταιρείες της Parker 
ελέγχονται πλήρως και όχι εν μέρει από τη μητρική εταιρεία ενισχύει την άποψη 
αυτή. Κατά τα υπόλοιπα αρκεί η μητρική εταιρεία να έχει δικαίωμα παροχής 
εντολών ή να διαθέτει εξίσου αποτελεσματικά μέσα (λόγου χάρη έλεγχος, 
αποφασιστική επιρροή της μητρικής εταιρίας στην πολιτική προσωπικού των 
θυγατρικών, κ.λπ.) για να συγκεκριμενοποιήσει την βούληση της. 
Παράρτημα III.A.l. 22 "7 Π "7 
ιστ) British Gypsum 
<Τ7> 
584. Στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτωνί6 δημοσιεύθηκαν 
τέσσερις ανακοινώσεις βάσει του άρθρου 19 παράγραφος 3 του κανονισμού 17/62 
σχετικά με υποθέσεις που αφορούσαν τα συστήματα εκπτώσεων που εφάρμοζε η 
British Gypsum, ενώ δύο από τις ανακοινώσεις αυτές αφορούσαν αντίστοιχα 
συστήματα της Gypsum industries. Οι ανακοινώσεις αυτές είναι το αποτέλεσμα 
των διαπραγματεύσεων που διεξάχθηκαν με τα ενδιαφερόμενα μέρη χάρη στις 
οποίες κατέστη δυνατό να αποφευχθεί τουλάχιστον σε μία από τις υποθέσεις 
αυτές η έκδοση επίσημης απαγορευτικής απόφασης. 
Πράγματι, στην υπόθεση "Super Stockist Scheme", διαβιβάστηκε στην British 
Gypsum κοινοποίηση αιτιάσεων. Οι αιτιάσεις της Επιτροπής αφορούσαν κυρίως 
τις διακρίσεις που ασκούντο στο πλαίσιο του συστήματος, τον υβριδικό 
χαρακτήρα του συστήματος (σύγχυση μεταξύ των αγοραζομένων και των 
αποθεματοποιούμενων ποσοτήτων) καθώς και την υπερβολική εξάρτηση που επέβαλλε 
στην πελατεία το σύστημα εκπτώσεων όπως αυτό κοινοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 
1988 από την British Gypsum. Μετά από ακρόαση που πραγματοποιήθηκε στο 
πλαίσιο της υπόθεσης αυτής το Φεβρουάριο του 1992, και αφού κοινοποιήθηκαν 
τρία νέα συστήματα εκπτώσεων, η Επιτροπή θεώρησε σκόπιμο να διεξαχθούν από 
κοινού διαπραγματεύσεις με τα μέρη και για τις τέσσερις υποθέσεις. 
Ορισμένες πρακτικές της British Gypsum και της μητρικής εταιρείας της ΒΡΒ 
Industries είχαν ήδη αποτελέσει στο παρελθόν αντικείμενο μιας απαγορευτικής 
απόφασης της 5ης Δεκεμβρίου 198δ17, βάσει της οποίας επιβλήθηκε πρόστιμο 
ύψους 3 εκατ. ECU στη British Gypsum και 150.000 ECU στη ΒΡΒ για παραβιάσεις 
του άρθρου 86 της Συνθήκης ΕΟΚ. Η Επιτροπή θεώρησε ότι στις τέσσερις αυτές 
νέες υποθέσεις ήταν προτιμότερο να υποχρεώσει την British Gypsum και την 
Gypsum Industries να προσαρμόσουν τα συστήματα εκπτώσεων τους σύμφωνα με το 
κοινοτικό δίκαιο ανταγωνισμού και όχι να προσφύγει εξαρχής στην έκδοση μιας 
επίσημης απαγορευτικής απόφασης. 
Η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στο οικονομικό πλαίσιο στο οποίο 
εντάσσονται οι τέσσερις αυτές υποθέσεις. Ενώ το μερίδιο αγοράς στον τομέα 
των γυψοσανίδων που κατείχε η ΒΡΒ το 1985 και 1986 κυμαινόταν μεταξύ 98 και 
96% στη Μ.Βρετανία και μεταξύ 100 και 92% στην Ιρλανδία, η κατάσταση αυτή 
16 ΕΕ αριθ. C 321, της 08.12.1992. 
17 ΕΕ αριθ. L 10, της 13.1.1989. 
Παράρτημα III.A.l. 23 374 
μεταβλήθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Ειδικότερα, στην έκθεση 
της του 1990 για τον εφοδιασμό σε γυψοσανίδες στη Βρετανία, η Monopolies and 
Mergers Commission είχε εκτιμήσει ότι το μερίδιο αγοράς της ΒΡΒ στο 
Η.Βασίλειο είχε μειωθεί από 96 σε 65% εντός μίας διετίας, και διαπίστωνε ότι 
υπήρχε πλέον ανταγωνισμός στην αγορά αυτή με την είσοδο νέων ανταγωνιστών και 
συγκεκριμένα τους Knauf και Lafarge. 
Χάρη στις διαπραγματεύσεις έγιναν σημαντικές τροποποιήσεις στα συστήματα 
εκπτώσεων προς την επιθυμητή κατεύθυνση, και η Επιτροπή γνωστοποίησε την 
πρόθεση της να λάβει ευνοϊκή θέση σχετικά με τα τέσσερα συστήματα εκπτώσεων 
όπως τροποποιήθηκαν και κάλεσε τα τρίτα μέρη να αποστείλουν τις παρατηρήσεις 
τους πριν από την 8η Ιανουαρίου 1993. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1. 24 375 
<Τ5> - Κατάγοηοπ δεσπό^ουσαΓ θέσηο 
<Τ7> ιζ) ΒΕΜΙΜ και àWtc/SAŒ^ 18> 
585. Εφαρμόζοντας την αρχή της αποκέντρωσης στον τομέα της εποπτείας για την 
τήρηση των κανόνων του ανταγωνισμού, η Επιτροπή απέρριψε και παρέπεμψε στις 
γαλλικές δικαστικές και διοικητικές αρχές καταγγελίες που είχαν υποβάλει πριν 
από αρκετά έτη οι φορείς εκμετάλλευσης χορευτικών κέντρων κατά της SACEM 
(Ένωση συγγραφέων, συνθετών και εκδοτών μουσικής), η οποία εξασφαλίζει την 
από κοινού διαχείριση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στη Γαλλία. 
Στις καταγγελίες αυτές η SACEM είχε κατηγορηθεί για κατάχρηση δεσπόζουσας 
θέσης δεδομένου ότι εφάρμοζε πολύ υψηλά τέλη για τη μετάδοση της μουσικής στα 
χορευτικά κέντρα. Το 1989, είχε υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ένα 
σχετικό προδικαστικό ερώτημα. Το Δικαστήριο απάντησε ότι για να αξιολογηθεί 
κατά πόσον όντως υπήρχε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, ήταν αναγκαίο να γίνει 
μία σύγκριση με τα τέλη που εισπράττουν οι εταιρίες διαχείρισης δικαιωμάτων 
πνευματικής ιδιοκτησίας σε άλλα κράτη μέλη. Η Επιτροπή πραγματοποίησε την 
σύγκριση αυτή αλλά, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα αποτελέσματα μιας ενδεχόμενης 
κατάχρησης από μέρους της SACEM περιορίζονταν ουσιαστικά στο γαλλικό έδαφος, 
και προκειμένου να προωθηθεί η συνεργασία και η κατανομή των αρμοδιοτήτων με 
τις εθνικές δικαστικές και διοικητικές αρχές, αποφάσισε να παραπέμψει την 
καταγγελία στις εν λόγω αρχές διαβιβάζοντας ταυτόχρονα την έκθεση σύγκρισης 
των τελών που είχε συντάξει η Επιτροπή. Πράγματι, σύμφωνα με τον κανονισμό 
αριθμός 17 του Συμβουλίου, οι εθνικές αρχές είναι αρμόδιες για την επιβολή 
κυρώσεων σε περίπτωση κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, εφόσον η Επιτροπή δεν 
έχει κινήσει αντ'αυτών τη διαδικασία. Στην αιτιολογική της έκθεση, η 
Επιτροπή υπογράμμισε ιδίως τις ευρύτατες εξουσίες αξιολόγησης που είχαν 
αναγνωριστεί στην Επιτροπή από το πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην 
απόφαση του "Automec ||(19)" όσον αφορά την προτεραιότητα των υποθέσεων που 
εξετάζει ανάλογα με τα συμφέροντα της Κοινότητας. 
Υπογράμμισε επίσης ότι δεν έχει καμία σημασία αν η σύγκριση των επιβαλλόμενων 
τελών και η συναγωγή των συμπερασμάτων σχετικά με την ενδεχόμενη ύπαρξη 
παραβίασης πραγματοποιηθεί από τους εθνικούς δικαστές και όχι από την ίδια. 
Πράγματι, οι εθνικοί δικαστές δεν είναι υποχρεωμένοι να ακολουθήσουν τη γνώμη 
της Επιτροπής. 
(18) ΑΤ(92) 977 της 27.11.1992. 
(19) Βλέπε αριθ. 323 της παρούσας έκθεσης. 
Παράρτημα III.A.l. 25 376 
Τέλος, η Επιτροπή τόνισε ότι δεν έχει την εξουσία, με βάση τις κοινοτικές 
διατάξεις, να επιβάλει κυρώσεις και πρόστιμα αν διαπιστωθεί παραβίαση των 
κανόνων ανταγωνισμού. Αυτό αποτελεί αρμοδιότητα των εθνικών δικαστών. 
Παράρτημα III.A.l. 26 37 7 
<Τ7> ιη) Howden/Όμιλος ΜΤ 
586. Η υπόθεση αυτή αφορά σύμβαση που είχε ανατεθεί στον όμιλο ΜΤ για την 
κατασκευή μιας οδικής/σιδηροδρομικής σύνδεσης στη Δανία - "Σχέδιο 
Storebaeit"- που περιελάμβανε ιδίως, τη διάνοιξη σήραγγας μήκους περίπου 14 
χιλιομέτρων. Ο όμιλος ΜΤ ανέθεσε σύμβαση στη Howden για την προμήθεια 4 
μηχανημάτων διάνοιξης σήραγγας και οι δύο εταιρίες βρίσκονται επί του 
παρόντος σε διαμάχη σχετικά με την παράδοση και την απόδοση αυτών των 
μηχανημάτων. Ο όμιλος ΜΤ προτίθεται να κάνει χρήση δύο εγγυήσεων καλής 
εκτέλεσης που είχε εκδώσει η Howden και ζητά αποζημίωση ύψους 100 εκατομ. ECU 
περίπου. 
Ο όμιλος ΜΤ αποτελείται από τέσσερις από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές 
κατασκευαστικές εταιρείες (DK, F, D) καθώς και από μία εταιρεία των ΗΠΑ. 
Αυτό το είδος εργασιών μπορεί να διεκπεραιωθεί μόνο από 30 περίπου εταιρείες 
σε παγκόσμιο επίπεδο. 
Η Howden είναι ένας όμιλος μηχανολογικού εξοπλισμού με έδρα το Ηνωμένο 
Βασίλειο και κύκλο εργασιών περίπου 300 εκατομ. στερλινών και έχει θυγατρικές 
στον τομέα του μηχανολογικού εξοπλισμού διάνοιξης σηράγγων στη Σκωτία και τη 
Γερμαν ία. 
Η Howden υπέβαλε καταγγελία βάσει του άρθρου 86 και ζήτησε τη λήψη προσωρινών 
μέτρων. 
Η Howden ισχυρίζεται ότι ο όμιλος ΜΤ χρησιμοποιεί την (εικαζόμενη) δεσπόζουσα 
θέση του για να εξασφαλίσει ότι δεν πρόκειται να ανατεθούν στη Howden 
οποιεσδήποτε άλλες συμβάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο για τα μηχανήματα διάνοιξης 
σηράγγων, και ότι ο όμιλος ΜΤ επιδιώκει να κάνει χρήση των εγγυήσεων για να 
καταστρέψει τη Howden.Οι εγγυήσεις αυτές ανέρχονται σε 4% περίπου του κύκλου 
εργασιών της Howden, δηλαδή υπερβαίνουν κατάτι το ήμισυ των κερδών της 
επιχείρησης του περασμένου έτους. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη λάβει οριστική 
θέση σχετικά με την καταγγελία. 
Λαμβάνοντας υπόψη το σχετικά μικρό ποσοστό του κύκλου εργασιών που 
αντιπροσωπεύουν οι εγγυήσεις καθώς και τις αμφιβολίες που υπάρχουν ως προς 
την κατάσταση της εξεταζόμενης αγοράς, απορρίφθηκε η αίτηση λήψης προσωρινών 
μέτρων. 
Παράρτημα III.A.l. 27 378 
<Τ5> - Αποφάσεις στον τομέα των ελέγχων 
<Τ7> ΐθ) THE UNITED KINGDOM WEST AFRICA LINES JOINT SERVICE (UKWAL) 
587. Στις 6 Απριλίου 1992, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία 
επιβάλλεται πρόστιμο 5.000 ECU στην ναυτιλιακή διάσκεψη United Kingdom West 
Africa Lines Joint Service (UKWAL) δεδομένου ότι δεν δέχθηκε να υποβληθεί σε 
έλεγχο σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 3 του κανονισμού του Συμβουλίου 
(ΕΟΚ) αριθ. 4056 της 22ας Δεκεμβρίου 1986 στον οποίο ορίζονται αναλυτικοί 
κανόνες για τον τρόπο εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης στις 
θαλάσσιες μεταφορές. 
Η απόφαση αυτή εκδόθηκε μετά από ορισμένες καταγγελίες σχετικά με τις 
δραστηριότητες της UKWAL που αφορούσαν θαλάσσιες εμπορευματικές μεταφορές 
μεταξύ λιμένων αφενός του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας και αφετέρου 
της Δ.Αφρικής. Η προκαταρκτική εξέταση των καταγγελιών και η σοβαρότητα των 
εικαζομένων παραβιάσεων (συμπεριφορά ασυμβίβαστη με το άρθρο 85 παράγραφος 1, 
μη καλυπτόμενη από τις απαλλαγές κατά κατηγορίες και μη απαλλασσόμενη σύμφωνα 
με το άρθρο 85 παράγραφος 3· παραβίαση των διατάξεων του άρθρου 86) οδήγησαν 
την Επιτροπή να αποφασίσει ότι έπρεπε να διενεργηθεί έλεγχος χωρίς 
προ ε ιδοπο ί ηση. 
Στις 28 Ιουνίου 1989 εκπρόσωποι της Επιτροπής επιχείρησαν να πραγματοποιήσουν 
τον έλεγχο, αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό λόγω της άρνησης της UKWAL να 
επιτρέψει τη διεξαγωγή της έρευνας. Οι υπάλληλοι της Επιτροπής ζήτησαν τη 
συνδρομή των εθνικών αρχών και δόθηκε σχετική εντολή από το High Court του 
Λονδίνου. Εν συνεχεία η έρευνα πραγματοποιήθηκε στις 29 Ιουνίου στα γραφεία 
της UKWAL. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα ανωτέρω περιστατικά αποτελούν σοβαρή παράβαση του 
άρθρου 18 του κανονισμού 4056/86, εφόσον τέθηκε σε κίνδυνο η 
αποτελεσματικότητα του ελέγχου ο οποίος δεν κατέστη δυνατό να διενεργηθεί στα 
γραφεία της UKWAL κατά την ημέρα που είχε προβλεφθεί. Το ύψος του προστίμου-
το υψηλότερο επιτρεπτό (5000 Εσυ)-αποτελεί απόρροια του ηθελημένου χαρακτήρα 
της παράβασης και της συμπεριφοράς της UKWAL κατά τη διάρκεια της έρευνας. 
Παράρτημα III.A.l. 28 37 9 
<Τ7> κ) THE MEDITERRANEAN EUROPE WEST AFRICA CONFERENCE (MEWAC) 
Η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο ύψους 4000 ECU στη ναυτιλιακή διάσκεψη THE 
MEDITERRANEAN EUROPE WEST AFRICA CONFERENCE (MEWAC) σύμφωνα με απόφαση βάσει 
της οποίας διαπιστώθηκε ότι η MEWAC δεν είχε δεχθεί να υποβληθεί σε έλεγχο 
σύμφωνα με τον κανονισμό 4056/86 για την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων 
ανταγωνισμού στις θαλάσσιες μεταφορές. 
Το 1987, η Επιτροπή έλαβε ορισμένες καταγγελίες σχετικά με τις δραστηριότητες 
MEWAC που αφορούσαν θαλάσσιες εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ της Ευρώπης και 
Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής. Η προκαταρκτική εξέταση των καταγγελιών και η 
σοβαρότητα των εικαζομένων παραβιάσεων οδήγησαν την Επιτροπή να οργανώσει τη 
διενέργεια ελέγχου χωρίς προειδοποίηση. 
Στις 28 Ιουνίου 1989, η Επιτροπή επιχείρησε να διενεργήσει τον έλεγχο. Παρόλο 
που παρουσιάστηκε η σχετική απόφαση και τα αναγκαία έγγραφα και δόθηκαν 
εξηγήσεις για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της MEWAC, δεν επιτράπηκε 
στους υπαλλήλους της Επιτροπής να διενεργήσουν τον σχεδιαζόμενο έλεγχο. Η 
MEWAC αρνήθηκε να υποβληθεί σε έλεγχο πριν επιστρέψει ο γενικός γραμματέας 
της από το Παρίσι στη Μασσαλία, όπου βρισκόταν η γραμματεία της διάσκεψης. 
Γνωστοποιήθηκε στη MEWAC ότι αυτό ισοδυναμούσε με άρνηση συμμόρφωσης προς την 
απόφαση της Επιτροπής που έθετε σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα του ελέγχου 
ο οποίος δεν μπορούσε να διενεργηθεί στα γραφεία της MEWAC κατά την 
ημερομηνία που είχε προβλεφθεί. 
Με τη συνδρομή των γαλλικών αρχών, λήφθηκαν τα κατάλληλα μέτρα για τη 
σφράγιση των γραφείων της MEWAC και ο έλεγχος άρχισε την επόμενη ημέρα με την 
παρουσία του γενικού γραμματέα. 
Η MEWAC είναι μία ένωση επιχειρήσεων κατά την έννοια του άρθρου 18 του 
κανονισμού 4056/86. Είναι συνεπώς υποχρεωμένη να δεχθεί να υποβληθεί σε 
έλεγχο που διατάσσεται με απόφαση της Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 18 
παράγραφος 3 και να συμμορφωθεί με την ημερομηνία και την ώρα διενέργειας του 
ελέγχου που ορίζεται στην απόφαση αυτή. 
Για τον προσδιορισμό του ύψους του προστίμου που έπρεπε να επιβληθεί, η 
Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι παρόλο που η MEWAC αρνήθηκε να υποβληθεί 
σε έρευνα αν δεν παρίστατο ο γενικός γραμματέας, συμφώνησε να διενεργηθεί η 
έρευνα την επομένη ημέρα. Συνεπώς, η παραβίαση δεν ήταν κατάφωρη και έτσι το 
πρόστιμο ορίστηκε σε 4000 και όχι σε 5000 που είναι το μέγιστο επιτρεπόμενο 
ποσό. 
Παράρτημα III.A.l. 29 380 
<Τ7> *<*) CSM 
588. Κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας ελέγχου που διατάχθηκε με απόφαση της 
Επιτροπής βάσει του άρθρου 14 παράγραφος 3 του κανονισμού 17/62, η ολλανδική 
εταιρεία CSM εμπόδισε τους επιθεωρητές της Επιτροπής να λάβουν αντίγραφα 
εγγράφων κατά την πρώτη ημέρα του ελέγχου, ενώ τη δεύτερη ημέρα του ελέγχου 
παραχώρησαν αντίγραφα ορισμένων μόνο από τα έγγραφα που είχαν ζητηθεί. Τα 
αντίγραφα των υπολοίπων εγγράφων δόθηκαν μόνο αφού ανακοινώθηκε η επιβολή 
χρηματικών ποινών (άρθρο 16, παράγραφος 1 του κανονισμού 17/62). 
589. Η εταιρεία δικαιολόγησε την άρνηση της με το επιχείρημα ότι δεν υπήρχε 
σχέση μεταξύ των εγγράφων αυτών και της διαδικασίας ελέγχου που είχε 
αποφασιστεί. Η Επιτροπή υπενθυμίζει στην απόφαση της της 7ης Οκτωβρίου 1992 
τις εξουσίες που της παρέχονται με τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί στον 
τομέα των ελέγχων καθώς και την υποχρέωση που έχουν οι επιχειρήσεις να 
υποβάλλονται σε ελέγχους που διατάσσει η Επιτροπή με απόφαση της. 
590. Η εταιρεία που υποβάλλεται σε έλεγχο δεν είναι σε θέση να κρίνει τη 
σκοπιμότητα της κοινοποίησης των εγγράφων και συνεπώς δεν μπορεί να 
παρεμποδίσει την αποστολή των υπαλλήλων της Επιτροπής που είναι 
επιφορτισμένοι με τη διενέργεια του ελέγχου και οι οποίοι είναι οι μόνοι που 
μπορούν να προσδιορίσουν τα έγγραφα που θα πρέπει να κοινοποιηθούν χωρίς 
καθυστέρηση. Οι επιχειρήσεις που υποβάλλονται σε ελέγχους μπορούν να 
καταθέσουν προσφυγή ενώπιον του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων το 
οποίο ελέγχει την αποστολή της Επιτροπής. 
591. Η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο στην CSM δυνάμει του άρθρου 15 παράγραφος 1 
του κανονισμού 17/62 για παράβαση του άρθρου 14 του ιδίου κανονισμού. 
381 Παράρτημα III.A.l. 30 
<Τ5> - Αποφάσεις στον τομέα των προσωρινών μέτρων 
<Τ7> κβ) EBU-Σύστημα Eurovision 
592. Με απόφαση της 31ης Ιουλίου 1992, η Επιτροπή απέρριψε αίτηση για τη λήψη 
προσωρινών μέτρων που υπέβαλε ο τηλεοπτικός σταθμός αθλητικών προγραμμάτων 
TESN (European Sports Network) σχετικά με την πρόσβαση σε δικαιώματα 
ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης των θερινών ολυμπιακών αγώνων που είχαν αποκτήσει 
τα μέλη της EBU (Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοτηλεοπτικών Εκπομπών). Στο πλαίσιο 
του συστήματος Eurovision, τα μέλη της EBU αποκτούν από κοινού αποκλειστικά 
δικαιώματα για την ραδιοτηλεοπτική μετάδοση σημαντικών αθλητικών εκδηλώσεων 
όπως οι ολυμπιακοί αγώνες. Ο τηλεοπτικός σταθμός αθλητικών προγραμμάτων 
Eurosport, κοινή θυγατρική μεταξύ μιας κοινοπραξίας που αποτελείται από μέλη 
της EBU και του γαλλικού τηλεοπτικού σταθμού TF 1 (ο οποίος είναι επίσης 
μέλος της EBU), συμμετέχει στο σύστημα αυτό και έχει άμεση πρόσβαση σε όλα τα 
δικαιώματα πού αποκτώνται. 
Ο σταθμός TESN, ο οποίος δεν είναι μέλος της EBU και ανταγωνίζεται άμεσα το 
σταθμό Eurosport, ζήτησε να έχει πρόσβαση στα εν λόγω δικαιώματα με τους 
ίδιους όρους όπως και η Eurosport. Η Επιτροπή, παρόλο που θεωρεί ότι οι 
κανόνες της EBU σχετικά με την από κοινού απόκτηση των δικαιωμάτων 
ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης δεν είναι σύμφωνοι με το άρθρο 85 παράγραφος 1 της 
Συνθήκης, απέρριψε την αίτηση για τη λήψη προσωρινών μέτρων, δεδομένου ότι 
δεν υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για την πρόκληση σοβαρής ζημίας που 
δεν μπορεί να αποκατασταθεί. 
Παράρτημα III.A.l. 31 V Ο Ο 
<Τ7> κγ) Phoenix/IBM 
593. Η Phoenix International (Ηλεκτρονικοί υπολογιστές) Ltd κατέθεσε 
καταγγελία, συνοδευόμενη από αίτηση για τη λήψη προσωρινών μέτρων κατά της 
IBM για παράβαση του άρθρου 86, ισχυριζόμενη ότι η IBM είχε κάνει κατάχρηση 
της δεσπόζουσας θέσης της στην αγορά συντήρησης των υπολογιστών της της 
σειράς 3090. 
Σύμφωνα με την καταγγελία, η IBM είχε αρνηθεί παράνομα και χωρίς 
προειδοποίηση να καλύψει, στο πλαίσιο της συνήθους σύμβασης συντήρησης που 
έχει με τους πελάτες της, τις κάρτες μνήμης που είχαν υποστεί νέα επεξεργασία 
και είχαν διατεθεί στην αγορά από τη Phoenix, με τη δικαιολογία ότι είχε 
παραβιασθεί το σήμα IBM. 
Οι κάρτες μνήμης 3090, τίς οποίες η Phoenix πωλούσε ως προϊόντα κατασκευής 
IBM, είχαν τροποποιηθεί από τρίτους για να αυξηθεί η χωρητικότητα μνήμης των 
καρτών αυτών, χωρίς να έχει δοθεί προηγούμενη έγκριση της IBM. Η πρακτική 
αυτή περιλαμβάνει μία σημαντική μεταγενέστερη επανεπεξεργασία των καρτών που 
παράγει η IBM, η οποία είναι πιθανό να προκαλέσει ζημίες στις κάρτες και επί 
της οποίας η IBM δεν έχει κανένα έλεγχο. Εντούτοις, η αίτηση λήψης 
προσωρινών μέτρων στηριζόταν, μεταξύ άλλων, στον ισχυρισμό ότι η IBM γνώριζε 
ήδη από αρκετά χρόνια την ύπαρξη καρτών που έχουν εν γένει υποστεί 
επανεξεργασία και, ειδικότερα των καρτών της σειράς 3090, και ότι η IBM είχε 
πραγματοποιήσει κανονικά τη συντήρηση τους βάσει της συνήθους σύμβασης 
συντήρησης. Κατά συνέπεια η IBM είχε αποδεχθεί σιωπηρά τις κάρτες που είχαν 
υποστεί μεταγενέστερη επεξεργασία. 
Η Επιτροπή - χωρίς να εξετάζει το ερώτημα εάν μία τέτοια είδους άρνηση 
διενέργειας της προβλεπόμενης συντήρησης θα μπορούσε να θεωρηθεί ως κατάχρηση 
της δεσπόζουσας θέσης - απέρριψε την αίτηση λήψης προσωρινών μέτρων λόγω 
έλλειψης αποδείξεων αρχής παράβασης του άρθρου 86 (δεν υπάρχει παράβαση 
"prima facie"). 
383 Παράρτημα III.A.l. 32 
<Τ7> κδ) TESN/Football Authorities 
594. Με απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 1992, η Επιτροπή απέρριψε αίτηση για τη 
λήψη προσωρινών μέτρων που υπέβαλε ο τηλεοπτικός σταθμός αθλητικών 
προγραμμάτων TESN (European Sports Network). Η αίτηση αφορούσε την εφαρμογή 
του άρθρου 14 του καταστατικού της UEFA, η οποία αποσκοπεί στη διαφύλαξη της 
προσέλευσης των φιλάθλων στα στάδια για τους ποδοσφαιρικούς αγώνες 
επιτρέποντας στους εθνικούς ποδοσφαιρικούς συλλόγους (μέλη της UEFA) να 
απαγορεύουν την τηλεοπτική αναμετάδοση ξένων αγώνων στο έδαφος τους. Η 
Επιτροπή προέβη σε διεξοδική εξέταση του φακέλου, πλην όμως απέρριψε την 
αίτηση για τη λήψη προσωρινών μέτρων, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν επαρκείς 
αποδείξεις ότι ο καταγγέλων υπέστη σοβαρή ζημία που δεν μπορεί να 
αποκατασταθ ε ί. 
III.B.l. 1 383A 
<T3> Β.Η πολιτική ανταγωνισμού και οι κρατικές παρεμβάσεις υπέρ 
των επιχειρήσεων 
<Τ4> §1. Συνοπτική παρουσίαση 
<Τ5> - Περιπτώσεις για τις οποίες η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις 
<Τ6> α)Ενισχύσεις στον τομέα των υπηρεσιών - Τουρισμός 
<Τ8> Ισπαν ία 
605. Η Επιτροπή ενέκρινε το 1992 δύο προγράμματα της ισπανικής κυβέρνησης για 
τη χορήγηση ενισχύσεων υπέρ επενδύσεων και δραστηριοτήτων προώθησης της 
προσφοράς που πραγματοποιούν οι MME στον τομέα του τουρισμού, με συνολικό 
προϋπολογισμό 25 εκατ. ECU για το 1992. Αυτές οι ενισχύσεις εντάσσονται στο 
πλαίσιο ενός συνολικού σχεδίου για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του 
ισπανικού τουριστικού τομέα. 
<Τ6>β) Οριζόντιες ενισχύσεις - Ενισχύσεις υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων 
<Τ8> Δαν ία 
606. Το Ταμείο Βιομηχανικής Ανάπτυξης που εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον 
Οκτώβριο(Ι), προβλέπει επίσης τη χορήγηση, υπό ορισμένους όρους, 
επιστρεπτέων δανείων σε MME που επιθυμούν να δημιουργήσουν παραγωγική 
δυναμικότητα για την πραγματοποίηση εξαγωγών σε νέες αγορές εντός ή εκτός της 
Κοινότητας. Δεδομένου ότι οι ενισχύσεις περιορίζονταν στον προκαταρκτικό 
σχεδιασμό και την εκπαίδευση, αποφασίστηκε ότι θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως 
ενισχύσεις με ευνοϊκούς όρους σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις 
ενισχύσεις προς τις MME. 
<Τ8> Ισπαν ία 
607. Η Επιτροπή ενέκρινε το 1992 ένα ισπανικό σχέδιο για την προώθηση του 
βιομηχανικού σχεδιασμού (design) υπέρ των MME. Το πρόγραμμα αυτό, με διάρκεια 
4 ετών (1992-1995) και με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ECU για το 1992, προβλέπει 
επιδοτήσεις για επενδύσεις και ενέργειες στον τομέα της εκπαίδευσης καθώς και 
της υποστήριξης με την παροχή συμβουλών για την ενσωμάτωση και τη βελτίωση 
των τεχνολογιών βιομηχανικού σχεδιασμού των ισπανικών MME. 
(1) Σημείο 357 της παρούσας έκθεσης. 
III.B.l. 2 
383fe 
608. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης ένα σχέδιο ενισχύσεων με προϋπολογισμό 155,5 
εκατ. ECU που προβλέπει την χορήγηση εγγυήσεων σε βιομηχανικές επιχειρήσεις 
που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες (MME που απασχολούν το πολύ 250 εργαζόμενους 
και με κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 20 εκατ. ECU και κατ'εξαίρεση 
επιχειρήσεις που απασχολούν μέχρι 500 εργαζομένους και των οποίων η 
ενδεχόμενη διακοπή λειτουργίας θα είχε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στις 
περιοχές όπου είναι εγκατεστημένες) προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στα 
αναγκαία κεφάλαια που θα επιτρέψουν στις εν λόγω επιχειρήσεις να αναπτύξουν 
ένα συγκεκριμένο σχέδιο διάσωσης και/ή αναδιάρθρωσης. 
<Τ8> Ιταλία 
609. Στο πλαίσιο της πολιτικής της για την προώθηση μέτρων που ευνοούν τη 
βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος των MME, η Επιτροπή ενέκρινε 
αρκετά καθεστώτα που θεσπίζονται από ιταλικούς περιφερειακούς νόμους και 
ιδίως, δύο σειρές διατάξεων για τις περιφέρειες της Μαρκίας και της Λιγουρίας 
με τις οποίες ενισχύονται συλλογικές πρωτοβουλίες συνεταιρισμών και 
κοινοπραξιών επιχειρήσεων για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της οργάνωσης 
τους και να αποκτήσουν εντονότερη παρουσία στην αγορά. 
<Τ6> γ) Οριζόντιες ενισχύσεις - ενισχύσεις στον τομέα της απασχόλησης 
<Τ8> Γαλλ ία 
610. Το Μάρτιο η Επιτροπή ενέκρινε ένα σχέδιο με στόχο να ενθαρρυνθεί η 
μετεγκατάσταση των επιχειρήσεων από την περιοχή του Παρισιού προς την 
επαρχία. Το σχέδιο αυτό προσφέρει επιδοτήσεις 3.600 ECU ανά υπάλληλο που 
προσλαμβάνεται στο νέο σημείο εγκατάστασης. Με ένα ξεχωριστό σχέδιο 
επιδοτούνται οι δαπάνες μετακόμισης των υπαλλήλων που ακολουθούν την 
επιχείρηση. Στις επιδοτούμενες περιοχές, θα εφαρμόζονται τα όρια που 
προβλέπονται στο πλαίσιο του "PAT". Για το 1992 ο προϋπολογισμός του σχεδίου 
για τη μεταβολή του τόπου εγκατάστασης ήταν 14.5 εκατ. ECU. 
IIIB1·3 383c 
<T5> - Περιπτώσεις για τις οποίες η Επιτροπή αποφάσισε να περάτωσε ι 
τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ 
<Τ6> α) Οριζόντιες ενισχύσεις - Επενδυτικές ενισχύσεις 
<Τ8> Ιταλία 
611. Μετά τη διαδικασία που κινήθηκε για την εξέταση των δανείων με 
επιδοτήσεις επιτοκίου που προέβλεπαν ιταλικοί νόμοι οι οποίοι δεν ισχύουν 
πλέον και που δεν είχαν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή στο πλαίσιο του άρθρου 93, 
παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ένταση των εν 
λόγω ενισχύσεων δεν θα μπορούσε να έχει προκαλέσει διατάραξη της ισορροπίας 
της αγοράς. Η Επιτροπή θεώρησε συνεπώς ότι τα εν λόγω καθεστώτα μπορούν να 
γίνουν αποδεκτά στο πλαίσιο της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 92, 
παράγραφος 3, σημείο γ), της συνθήκης ΕΟΚ και αποφάσισε να κλείσει τη σχετική 
διαδικασία. 
<Τ6>β) Οριζόντιες ενισχύσεις - Ενισχύσεις υπέρ μικρομεσαίων επιχειρήσεων 
<Τ8> Ιταλία 
612. Εγκρίθηκαν επίσης ορισμένες άλλες διατάξεις της Σικελίας σχετικά με 
ενισχύσεις υπέρ των MME του εμπορικού τομέα καθώς και για τη διαφήμιση 
τυπικών προϊόντων της περιφέρειας. Μετά από εξέταση που πραγματοποιήθηκε στο 
πλαίσιο του άρθρου 93 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ, η Επιτροπή πείσθηκε ότι 
οι εν λόγω ενισχύσεις ήταν συμβατές με τους κανόνες της Συνθήκης και τα 
κοινοτικά πλαίσια που ισχύουν στον τομέα αυτό. 
III.B.l. 4 
<Τ6> γ) Περιφερειακές ενισχύσεις 
<Τ8> Ισπαν ία 
613. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία που είχε 
κινήσει τον Οκτώβριο του 1991 σχετικά με ορισμένες ενισχύσεις που είχαν 
χορηγηθεί από την αυτόνομη καταλανική κυβέρνηση(^). το συνολικό ποσό των εν 
λόγω ενισχύσεων ανέρχεται σε 15,8 εκατ. ECU. Οι ενισχύσεις αυτές χορηγήθηκαν 
από το 1988 ως το 1990 βάσει των εξής περιφερειακών διατάξεων: το διάταγμα 
της 15ης Απριλίου 1988, το νόμο 9/1989, το διάταγμα της 27ης Ιουλίου 1989 και 
το διάταγμα της 19ης Ιουνίου 199 0. Η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση αυτή αφού 
επαλήθευσε, λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που χορήγησαν οι ισπανικές 
αρχές, ότι θα μπορούσε να εφαρμοστεί για τις εν λόγω ενισχύσεις η παρέκκλιση 
που προβλέπεται στο άρθρο 92, παράγραφος 3, σημείο γ), της Συνθήκης ΕΟΚ. 
<Τ5> - Περιπτώσεις για τις οποίες η Επιτροπή αποφάσισε να ανοίξει 
τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ 
<Τ6> α) Οριζόντιες ενισχύσεις - Επενδυτικές ενισχύσεις 
<Τ8> Ιταλία 
614. Διάφορα έκτακτα μέτρα υπέρ της σικελικής βιομηχανίας αποτέλεσαν 
αντικείμενο μιας διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 2 της 
Συνθήκης ΕΟΚ, επειδή η αδιαφάνεια των νομοθετικών διατάξεων που 
κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή προκαλούσε αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητα των 
εν λόγω μέτρων με τη Συνθήκη. 
(2) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 293. 
IV.Α.§1. 1 384 
<Τ2> Παράρτημα IV: Η εξέλιξη των συγκεντρώσεων, 
του ανταγωνισμού και της ανταγωνιστικότητας 
<Τ3> Α. Συγχωνεύσεις και αποκτήσεις συμμετοχών που αφορούν 
επιχειρήσεις κοινοτικού μεγέθους κατά το 1991/1992 
615. Οι ετήσιες εκθέσεις επί της πολιτικής ανταγωνισμού περιλαμβάνουν κατά 
παράδοση το παρόν τμήμα, το οποίο παρουσιάζει στατιστικά στοιχεία σχετικά με 
τις συγχωνεύσεις, τις αποκτήσεις πλειοψηφικών και μειοψηφικών συμμετοχών και 
τις κοινές επιχειρήσεις. Οι βασικές πληροφορίες για την κατάρτιση αυτών των 
στατιστικών προέρχονται από την εσωτερική βάση δεδομένων DOME της Επιτροπής 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Το παρόν έτος είναι το τελευταίο κατά το οποίο η 
σύνταξη του τμήματος αυτού γίνεται με τη χρησιμοποίηση των στοιχείων της 
βάσης DOME, δεδομένου ότι η λειτουργία της έχει διακοπεί. Η επόμενη έκδοση 
της Ετήσιας Εκθεσης επί της Πολιτικής Ανταγωνισμού θα εξακολουθήσει να 
περιλαμβάνει το τμήμα αυτό, αλλά η διάρθρωση και οι πηγές των στατιστικών 
στοιχείων του θα είναι διαφορετικές. Η βάση δεδομένων DOME τέθηκε σε 
λειτουργία το 1971 και η μεθοδολογία της τροποποιήθηκε για τελευταία φορά το 
1981. Ο κυριότερος στόχος της ήταν η παροχή πληροφοριών που να 
αντικατοπτρίζουν την πραγματική εξέλιξη της διάρθρωσης του ανταγωνισμού. Η 
βάση αυτή τροφοδοτήθηκε με πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στον ειδικευμένο 
οικονομικό τύπο σχετικά με συγχωνεύσεις, εξαγορές επιχειρήσεων, αποκτήσεις 
μειοψηφικών συμμετοχών και κοινές επιχειρήσεις. Για κάθε περίπτωση, 
συγκεντρώθηκαν στοιχεία σχετικά με την εθνικότητα και το σωρευτικό κύκλο 
εργασιών των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, το βιομηχανικό τομέα στον οποίο 
αυτές ανήκουν, το είδος της πράξεως και τους λόγους που δόθηκαν στη 
δημοσιότητα για τη δικαιολόγηση της. ο ι πίνακες που παρουσιάζονται στο τμήμα 
αυτό της Ετήσιας Εκθεσης καταρτίστηκαν βάσει στοιχείων που αφορούν τις 1000 
μεγαλύτερες βιομηχανικές επιχειρήσεις της Κοινότητας (ταξινομημένες ανάλογα 
με τον κύκλο εργασιών τους) και τις 500 μεγαλύτερες βιομηχανικές επιχειρήσεις 
σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς και τις σημαντικότερες επιχειρήσεις στους τομείς 
της διανομής, των τραπεζών και των ασφαλίσεων. Τα ετήσια στοιχεία που 
παρουσιάζονται σε κάθε έκθεση περιλαμβάνουν όλες τις πράξεις που 
πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της δωδεκάμηνης περιόδου που λήγει την 1η 
Ιουνίου κάθε έτους. 
IV.Α.§1. 2 385 
<Τ4> §1. Συνοπτική επισκόπηση (πίνακες 1 και 2) 
616. Συνεχίζοντας την τάση που άρχισε μετά το 1990, ο συνολικός αριθμός των 
πράξεων συγκέντρωσης μειώθηκε από 1009 το 1990/91 σε 871 το 1991/92. Ωστόσο, 
η πτωτική αυτή τάση παρουσιάζει κάποια επιβράδυνση σε σχέση με το προηγούμενο 
έτος. Η μείωση των πράξεων μεταξύ 1990/91 και 1991/92 ανήλθε μόνο σε 14%, ενώ 
πριν ένα έτος, μεταξύ 1989/90 και 1990/91, ο αριθμός των πράξεων μειώθηκε 
κατά 27% σε σχέση με τα επίπεδα της περιόδου 1989/90. Η πρόσφατη εξέλιξη του 
συνολικού αριθμού των πράξεων ακολουθεί έναν κύκλο που ανήλθε στο ανώτατο 
σημείο του το 1990/91, ενώ οι αριθμοί των πράξεων που πραγματοποιήθηκαν κατά 
τις περιόδους 1986/87 (708) και 1991/92 (871) κυμαίνονται σε σχετικά 
αντίστοιχα επίπεδα. Πρέπει ιδίως να σημειωθεί ότι το ανώτατο σημείο που 
επιτεύχθηκε το 1989/90 αντιπροσώπευε διπλάσιο αριθμό πράξεων σε σχέση με το 
1986/87. Η σημαντική αυτή αύξηση του αριθμού των πράξεων αποδόθηκε σε 
διάφορους λόγους. Η επιτάχυνση του ρυθμού των εξαγορών επιχειρήσεων που 
καταδεικνύεται από τα ανωτέρω στοιχεία δεν παρατηρήθηκε μόνο στην Ευρώπη. 
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένοι λόγοι που διευκολύνουν την κατανόηση της εξέλιξης 
που σημειώθηκε στην Ευρώπη. Οπως αναφέρθηκε στην Εικοστή Πρώτη Ετήσια Εκθεση, 
το πρόγραμμα για το 1992 πρέπει να θεωρηθεί ως ένας σημαντικός παράγοντας 
προώθησης της ανάπτυξης των επιχειρήσεων μέσω εξαγορών, τόσο στο εσωτερικό 
όσο και στο εξωτερικό της ΕΚ. Στο εσωτερικό της Κοινότητας, οι επιχειρήσεις 
αναγκάστηκαν να διευρύνουν την κοινοτική τους βάση κατά τρόπο που να 
εξασφαλίζει την ανταγωνιστικότητα τους στην ευρωπαϊκή αγορά μετά την 1η 
Ιανουαρίου 1993. Οι ξένες επιχειρήσεις επεδίωξαν επίσης να ενισχύσουν την 
παρουσία τους στην Ευρώπη πριν από την ημερομηνία αυτή. Και στις δύο 
περιπτώσεις, το υψηλό επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας κατά το δεύτερο 
ήμισυ της δεκαετίας του 80 παρείχε τα αναγκαία ρευστά διαθέσιμα που επέτρεψαν 
στις επιχειρήσεις να επιλέξουν την οδό της ανάπτυξης μέσω εξαγορών για την 
ταχύτερη επίτευξη των στόχων που υπαγόρευαν οι προοπτικές του 1993. 
Η έναρξη ισχύος του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις το Σεπτέμβριο του 1990 
ενδέχεται να συνέβαλε στην αύξηση του αριθμού των πράξεων στα υψηλότερα 
επίπεδα του κατά την περίοδο 1989/90, εφόσον θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι 
επιχειρήσεις θα είχαν επιδιώξει να ολοκληρώσουν τις αναληφθείσες πράξεις τους 
πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του κανονισμού προκειμένου να 
αποφύγουν την υπαγωγή στις διατάξεις του. Ωστόσο τα διαθέσιμα στοιχεία 
σχετικά με τις συγκεντρώσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τα δύο έτη από την 
εφαρμογή του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις δεν φαίνεται να επιβεβαιώνουν 
ιν·Α·51·3 386 
την υπόθεση αυτή. Η μείωση του αριθμού των σημαντικών συγχωνεύσεων, 
αποκτήσεων συμμετοχών και κοινών επιχειρήσεων (δηλαδή εκείνων που αφορούσαν 
επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών μεγαλύτερο από 5 δισεκατ. ECU) ήταν πιο 
περιορισμένη από τη μείωση των πράξεων μικρότερης σημασίας. 
Πρέπει ιδίως να σημειωθεί ότι η εξέλιξη των σημαντικών πράξεων μετά το 
1989/90 δεν ήταν η ίδια για τις εθνικές, τις κοινοτικές και τις διεθνείς 
πράξεις. Ο αριθμός των κοινοτικών πράξεων μειώθηκε απότομα μετά το 1989/9 0 
στα δύο τρίτα του επιπέδου στο οποίο είχε ανέλθει κατά το έτος αυτό. ο 
αριθμός των εθνικών πράξεων συνέχισε να αυξάνεται μετά το 1989/90 και 
μειώθηκε ελαφρά κατά το τελευταίο έτος. Ωστόσο, οι διεθνείς πράξεις σημείωσαν 
σημαντική αύξηση το 1990/91 σε σχέση με το προηγούμενο έτος και στη συνέχεια 
μειώθηκαν απότομα το 1991/92 στο 50% μόνο του επιπέδου στο οποίο είχαν 
ανέλθει το 1990/91. 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Εθνικές, κοινοτικές και διεθνείς πράξεις συγχώνευσης, απόκτησης μειοψηφικών συμμετοχών και συστοοης χηνών 
επιχειρήσεων στην Κοινότητα κατά την περίοδο 1991/92 H 
< 
(Ο) 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΑ3ΕΙΣ1 
Συγχω- Μειοψηφικές Κοινές Συγχω- Μειοψηφ. Κοινές 
νεύσεις συμμετοχές επιχειρ. νεύσεις συμμετ. επιχειρ. ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΡΑ2ΕΙΣ" ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΠΡΑ3ΕΙΣ3 
Συγχω- Μειοψηφ. Κοινές 
νεύσεις συμμετ. επιχειρ. Σύνολο 
Συγχω- Μειοψηφ. Κοινές 
νεύσεις συμμετ. επιχειρ. Συνολικός 
αριθμός 
πράξεων 
Βιομηχανία 
Διανομή 
Τράπεζες 
Ασφαλ ί σε ι ς 175 
31 
73 60 
36 29 
2 119 
4 
17 
19 34 
22 
13 33 
10 49 
1 
7 27 41 
1 343 
36 
97 
31 121 
66 
24 103 
19 
16 567 
51 
182 
71 
Σύνολο 288 112 45 159 69 54 60 38 46 507 219 145 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τύπο 
1) Πράξεις μεταξύ επιχειρήσεων του ιδίου κράτους μέλους. 
2) Πράξεις μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικών κρατών μελών. 
3) Πράξεις μεταξύ επιχειρήσεων ενός κράτους μέλους και μιας τρίτης χώρας, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στην κοινοτική αγορά. 871 
ΟΟ 
Πηγή:Στοιχετοπ>υη Επιτροπ^υγκέντρωαητο τον εξ ε ιδικευμένόπο 
1) Πράξε ιςιεταξυεπιχε ιρήσεατου ιδίουκράτουςιέλους. 
2) Πράξε ιςιεταξυεπιχε ιρησεο&Λαφορετ ικ(»ίρατώνμελών. 
3) Πράξε ιςιεταξίεπιχε ιρήσει*χυόςκράτουςιέλουσ<αι μ ιαςτρ Γτηςχώρας,οι οπο Γεσίχουνεπιπτώσε κςτηνκοινοτ ικήγορά. Πίνακχς 2: Κχτανομή τον εθνικ*/, κοινοτικών και διεθνή -πράξεον απόκτησης πλειοψηφικών συμμετοχών (συμπφίλο^αναμένϋν των συγχωνεύσεων) οτσυς τομείς 
της βιομηχανίας, της διανομής, των τρααιεζίίν κχι τον ασφαλίσεων (ααρευτίΜός κύκλος εργασιών μεγαλύτερος από 1, 2, 5 ΜΧΙ 10 δισεκχτ. ΕΟΓ). 
>1 >2 >5 >10 
Bioprjxotvfa 
86/87 111 73 42 18 
87/88 135 84 48 24 
88/89 163 118 60 29 
89/90 183 117 66 44 
90/91 158 118 75 42 
91/92 155 114 72 36 
Aiavopfj 
86/87 19 12 6 1 
87/88 15 11 6 2 
88/89 21 17 8 0 
89/90 13 11 3 2 
90/91 14 11 6 1 
91/92 17 14 12 5 
Tponre^EQ 
86/87 9 6 5 3 
87/88 19 14 7 4 
88/89 22 15 3 1 
89/90 22 19 14 10 
90/91 15 12 9 3 
91/92 15 13 8 4 
AaqxxXCoe IQ 
86/87 5 3 2 2 
87/88 110 0 
88/89 5 5 3 0 
89/90 10 0 0 
90/91 5 4 2 1 
91/92 1111 
EuvoXo 
86/87 144 94 55 24 
87/88 170 110 61 30 
88/89 211 155 74 30 
89/90 219 147 83 56 
90/91 192 145 92 47 
91/92 188 142 93 46 KOtVOTlM^C TtpxS^ElC2 AtEBvsCs Ttpd^ElQ3 
>1 >2 >5 >10 >1 >2 
52 42 24 13 8 3 
86 61 34 22 47 40 
148 110 72 53 62 60 
212 158 102 70 118 109 
145 107 65 37 94 89 
102 86 57 37 48 45 
2 2 2 0 0 0 
5 3 10 2 2 
1110 11 
6 3 3 12 2 
4 4 3 111 
110 0 0 0 
2 2 11 9 7 
10 10 8 4 7 5 
11 9 4 2 8 8 
10 9 7 2 5 4 
12 12 10 8 4 4 
12 10 9 5 0 0 
10 0 0 2 1 
7 6 10 8 3 
3 3 2 0 4 3 
9 6 3 12 1 
4 4 112 1 
7 6 4 111 
57 46 27 14 19 11 
108 80 44 26 64 50 
163 123 79 55 75 72 
237 176 115 74 127 116 
165 127 79 47 101 95 
122 103 70 43 49 46 EuvoXo 
>5 >10 >1 >2 >5 >10 
2 0 171 118 68 31 
28 15 268 185 110 61 
38 24 373 288 170 106 
56 26 513 384 224 140 
60 37 397 314 200 116 
30 16 305 245 159 89 
0 0 21 14 8 1 
2 0 22 16 9 2 
1 0 23 19 10 0 
2 1 21 16 8 4 
10 19 16 10 2 
0 0 18 15 12 5 
5 3 20 15 11 7 
4 2 36 29 19 10 
5 4 41 32 12 7 
1 0 37 32 22 12 
2 1 31 28 21 12 
0 0 27 23 17 9 
0 0 8 4 2 2 
1 0 16 10 2 0 
2 0 12 11 7 0 
0 0 12 7 3 1 
1 1 11 9 4 3 
119 8 6 3 
7 3 220 151 89 41 
35 17 342 240 140 73 
46 28 449 350 199 113 
59 27 583 439 257 157 
64 39 458 367 235 133 
31 17 359 291 194 106 
iv.A.81. e 389 
Οι πίνακες 1 και 2 καταδεικνύουν ότι το πρόγραμμα 1992 είχε σημαντικές 
διαρθρωτικές επιπτώσεις για τις συγχωνεύσεις και τις εξαγορές επιχειρήσεων. 
Τα στοιχεία για το 1991/92 εμφανίζουν επίπεδα που αντιστοιχούν σε εκείνα που 
είχαν παρατηρηθεί κατά την περίοδο πριν από τη θέσπιση της Ενιαίας Πράξης και 
επιτρέπουν να διαπιστωθεί ότι από την άποψη της εθνικής, κοινοτικής ή 
διεθνούς διάστασης τους, η σημερινή διάρθρωση των συγχωνεύσεων, των 
αποκτήσεων συμμετοχών και των κοινών επιχειρήσεων αντιστοιχεί περισσότερο στη 
διάρθρωση της περιόδου 1989/90 απ'ό,τι σε εκείνη της περιόδου 1986/87. Η 
σημασία των διεθνών και, ιδίως, των κοινοτικών πράξεων αυξήθηκε αισθητά, ενώ 
οι εθνικές πράξεις παρουσίασαν κάμψη. Κατά την περίοδο 19 86/87, οι πράξεις 
που πραγματοποιήθηκαν σε εθνικό επίπεδο αντιπροσώπευαν το 63% του συνόλου. Το 
1991/92 το ποσοστό αυτό μειώθηκε σε 51%. Κατά τήν ίδια περίοδο οι πράξεις 
κοινοτικής κλίμακας αυξήθηκαν από 20% σε 32%. Παρόλο που τα ποσοστά των 
διασυνοριακών πράξεων ήταν ακόμα υψηλότερα το 19 89/9 0, φαίνεται ότι οι 
επιπτώσεις των μεταβολών που επέφερε το πρόγραμμα 19 92 θα παρουσιάσουν μια 
χρονική κλιμάκωση. 
<Τ4>§2. Εξαγορές (συμπεριλαμβανομένων των συγχωνεύσεων και των αποκτήσεων 
πλειοψηφικών συμμετοχών), αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών 
και κοινές επιχειρήσεις στον τομέα της βιομηχανίας 
<Τ6> α) Εξαγορές (βλέπε πίνακες 3 και 4) 
<Τ7> Γενικά 
Οι συγχωνεύσεις και οι αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών εξακολούθησαν και 
το 1991/92 να αποτελούν το κυριότερο είδος πράξεων συγκέντρωσης. Ωστόσο, ο 
αριθμός των συγχωνεύσεων και εξαγορών παρουσίασε πολύ πιο σημαντική μείωση 
απ'ό,τι ο συνολικός αριθμός των πράξεων και, κατά συνέπεια, η σχετική σημασία 
τους μειώθηκε κατά το τελευταίο έτος. οι συγχωνεύσεις αντιπροσώπευαν το 45% 
του συνολικού αριθμού των πράξεων το 1989/90 και το 1990/91, έναντι 39,4% το 
1991/92. 
ΠΙΜΜΑΣ 3: ^J^^^^^^^eveiç «ρίξεις «.οκτησης κλειο^ΐπών συμμετοχών (συμπεριλαμβανομένων τ«ν συγχ-νεοσε-ν) στην Κοινότητα Μ 
Τομέας (1) Εθνικές πράξεις Κοινοτικές πράξεις Διεθνείς πράξεις Σύνολο 
1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 
1. Διατροφή 25 35 41 29 32 18 27 44 26 23 14 17 16 51 76 102 71 61 
2. Χημεία 32 37 38 25 17 38 56 75 53 23 15 14 35 22 18 85 107 148 100 58 
3. Ηλεκτρολογία 25 23 20 25 18 16 14 10 12 36 49 46 48 27 
4. Μηχανουργία 24 31 25 14 11 17 13 14 38 55 52 25 20 
5. Υπολογιστές 
6. Μεταλλουργία 28 16 29 22 30 13 28 16 14 40 35 64 47 44 
7. Μεταφορές 11 10 13 15 14 32 21 14 
8. Βιομ. χάρτου 24 32 28 21 23 26 30 11 11 21 17 34 61 79 49 37 
9. Εξόρυξη 11 10 12 19 19 13 10 
10. Κλωστουφαντ. 11 11 14 20 13 12 12 
11. Κατασκευές 21 20 19 19 27 12 19 17 27 21 33 39 39 47 48 
12. Διάφορα 10 15 22 13 26 15 10 
ΣΥΝΟΛΟ 214 233 241 186 175 111 197 257 170 119 58 66 124 99 49 383 496 622 455 343 
Πηγή: Στοιχεία που 
(1) Ανάλυση τομέων 
Διατροφή 
Χημεία 
Ηλεκτρολογία 
ΜηχανουργIα 
Υπολογιστές 
Μεταλλουργία 
Μεταφορές 
Βιομηχανία χάρτου 
Εξόρυξη 
Κλωστοϋφαντουργ ί α 
Κατασκευές 
Διάφορα συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τύπο 
Βιομηχανίες ειδών διατροφής και ποτών. 
Χημική βιομηχανία ινών, υάλου, ειδών κεραμικής και ελαστικού. 
Κατασκευή ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, μηχανών γραφείου. 
Κατασκευή μηχανημάτων, μηχανολογικού υλικού, οργάνων ακριβείας. 
Κατασκευή μηχανών επεξεργασίας πληροφοριών. 
Παραγωγή και πρώτη μεταποίηση μετάλλων και τεχνουργημάτων από μέταλλο. 
Κατασκευή οχημάτων και λοιπού μεταφορικού υλικού. 
Βιομηχανία ξύλου, επίπλων και χάρτου (συμπεριλαμβανομένης και της βιομηχανίας εκτύπωσης και έκδοσης) 
Βιομηχανίες εξόρυξης. 
Κλωστοϋφαντουργία, βιομηχανία ενδύσεως, δέρματος και υποδημάτων. 
Υλικά κατασκευών. 
Διάφορες βιομηχανίες. CD 
ΠΙΝΑΚΑΣ 4: Κατανομή τββν εθνικών, κοινοτικών και διεθνών πράξεων απόκτησης πλειοψηφικών συμμετοχών ανά βιομηχανικό τομέα για την περίοδο 
1991/1992, βάσει του σωρευτικού κύκλου εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων (>1, >2, >5, >10 δισεκατ. ECU) 
Τομέας (1) Εθνικές πράξεις (2) Κοινοτικές πράξεις (3) Διεθνείς πράξεις (4) Σύνολο 
>1 >2 >5 >10 >1 >2 >5 >10 >1 >2 >5 >10 >1 >2 >5 >10 
1. Διατροφή 30 20 12 22 19 18 15 57 44 33 23 
2. Χημεία 18 15 10 20 15 18 17 11 56 47 29 12 
3. Ηλεκτρολογία 8 12 12 27 27 22 15 
4. Μηχανουργία 9 16 15 12 
5. Υπολογιστές 1 
6. Μεταλλουργία 25 20 13 13 12 38 32 21 10 
7. Μεταφορές 13 12 
8. Βιομ. χάρτου 18 26 11 
9. Εξόρυξη 10 
10. Κλωστουφαντ. 4 
11. Κατασκευές 23 17 21 19 44 36 12 
12. Διάφορα 10 
ΣΥΝΟΛΟ 155 114 72 36 102 86 58 37 48 45 30 16 305 245 160 89 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τύπο 
(1) Ανάλυση των τομέων: βλέπε πίνακα 3, σημείωση 1. 
(1) Συγχωνεύσεις μεταξύ επιχειρήσεων του ιδίου κράτους μέλους. 
(2) Συγχωνεύσεις μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικών κρατών μελών. 
(3) Συγχωνεύσεις μεταξύ επιχειρήσεων ενός κράτους μέλους και μιας τρίτης χώρας, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στην κοινοτική αγορά. 
Ο 
IV.Α.§2. 9 392 
Ο συνολικός αριθμός των συγχωνεύσεων και αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών 
στο βιομηχανικό τομέα μειώθηκε το 1991/92 με ελαφρά βραδύτερο ρυθμό απ'ό,τι 
το 1990/91. Ωστόσο, η εξέλιξη των εθνικών, των κοινοτικών και των διεθνών 
πράξεων παρουσιάζει αποκλίνουσες τάσεις. Οι κοινοτικές πράξεις συνέχισαν να 
μειώνονται με ρυθμούς ανάλογους με εκείνους που παρατηρήθηκαν το 1990/91 
(περισσότερο από 30%). Από την άλλη πλευρά, η μείωση του αριθμού των διεθνών 
πράξεων ήταν πολύ πιο σημαντική το 1991/92 (50%) απ'ό,τι το 1990/91 (20%). 
Ωστόσο, η μείωση του αριθμού των εθνικών πράξεων ήταν πολύ περιορισμένη σε 
σχέση με το προηγούμενο έτος (23% το 1990/91 και 6% το 1991/92). 
Η εξέλιξη αυτή φαίνεται να καταδεικνύει ότι οι διασυνοριακές πράξεις 
επηρεάζονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις διακυμάνσεις του επιπέδου των 
δραστηριοτήτων εξαγοράς επιχειρήσεων απ'ό,τι οι εθνικές πράξεις. Πρέπει 
ωστόσο να σημειωθεί ότι η μείωση του αριθμού των εθνικών πράξεων 
αντισταθμίστηκε από μια σημαντική αύξηση των εξαγορών επιχειρήσεων στα πέντε 
νέα Lânder της Γερμανίας, όπως αναφέρεται πιο λεπτομερώς κατωτέρω. 
Για πρώτη φορά από το 1987/88, ο αριθμός των πράξεων που αφορούσαν 
επιχειρήσεις από διαφορετικές χώρες ήταν μικρότερος από τον αριθμό των 
εθνικών πράξεων. Φαίνεται ωστόσο ότι η μεταβλητότητα του ρυθμού των εξαγορών 
από επιχειρήσεις εγκατεστημένες εκτός Κοινότητας είναι μεγαλύτερη από εκείνη 
των διασυνοριακών εξαγορών στην Κοινότητα. 
IV.Α.§2. 10 393 
<Τ7> Πράξεις μεγάλου μεγέθους 
Η κατανομή των εξαγορών και των συγχωνεύσεων ανάλογα με το μέγεθος τους 
παρέμεινε ιδιαίτερα σταθερή σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οπως αναμενόταν, 
οι διασυνοριακές πράξεις αφορούν στις περισσότερες περιπτώσεις επιχειρήσεις 
μεγαλύτερου μεγέθους απ'ό,τι οι εθνικές πράξεις. Από την άποψη αυτή, θα 
πρέπει απλώς να σημειωθεί μια σχετικά μικρή αύξηση στην αναλογία των πράξεων 
κοινοτικής κλίμακας που αφορούν επιχειρήσεις με σωρευτικό κύκλο εργασιών 
μεγαλύτερο από 5 δισεκατ. ECU. Το αντίθετο ισχύει στην περίπτωση των πράξεων 
που πραγματοποίησαν επιχειρήσεις τρίτων χωρών. Οπως και κατά τα προηγούμενα 
χρόνια, οι πράξεις μεγάλου μεγέθους τείνουν να συγκεντρώνονται σε ορισμένους 
μόνο τομείς. Οι τομείς των ειδών διατροφής, των ηλεκτρολογικών κατασκευών, 
της χημικής βιομηχανίας και της μεταλλουργίας αντιπροσωπεύουν περίπου τα δύο 
τρίτα των πράξεων μεταξύ επιχειρήσεων με σωρευτικό κύκλο εργασιών μεγαλύτερο 
από 5 δισεκατ. ECU. Πρέπει να σημειωθεί ότι η συγκέντρωση αυτή είναι πιο 
έντονη στην περίπτωση των διεθνών και των κοινοτικών πράξεων απ'ό,τι σε 
εκείνη των εθνικών πράξεων. Για παράδειγμα, ο τομέας των ειδών διατροφής και 
ποτών αντιπροσώπευε το 40,5% των κοινοτικών πράξεων μεταξύ επιχειρήσεων με 
σωρευτικό κύκλο εργασιών μεγαλύτερο από 10 δισεκατ. ECU. Ενα παρόμοιο 
φαινόμενο παρατηρείται στην περίπτωση των διεθνών πράξεων, στην οποία η 
χημική βιομηχανία αντιπροσώπευε το 37,5% των πράξεων αντίστοιχου μεγέθους. Τα 
ποσοστά συγκέντρωσης των εθνικών πράξεων σε επιμέρους τομείς ήταν κατώτερα 
από 20% για όλες τις βαθμίδες μεγέθους. 
<Τ7> Τομείς 
Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια ο τομέας των ειδών διατροφής και ποτών 
αντικατέστησε τη χημική βιομηχανία ως κυριότερος τομέας από πλευράς εξαγοράς 
επιχειρήσεων. Η σχετική σημασία του τομέα των ειδών διατροφής και ποτών 
αυξήθηκε βαθμιαία από το 1987/88 και μετά, ενώ ο αριθμός των πράξεων στη 
χημική βιομηχανία μειώθηκε με ταχύ ρυθμό κατά τα τρία τελευταία χρόνια. Οι 
εξαγορές και οι συγχωνεύσεις στον τομέα των ειδών διατροφής έχουν πιο έντονο 
εθνικό χαρακτήρα απ'ό,τι στη χημική βιομηχανία. Ετσι, περισσότερο από το 50% 
των πράξεων στον τομέα των ειδών διατροφής είχαν εθνικό χαρακτήρα, ενώ στη 
χημική βιομηχανία οι πράξεις ήταν στο μεγαλύτερο μέρος τους διεθνείς ή 
κοινοτικές. 
rv.A.§2. 11 94 
Ο τομέας των κατασκευών αποτελεί σήμερα τον τρίτο κατά σειρά τομέα από 
πλευράς αριθμού πράξεων. Ενώ σε όλους τους άλλους τομείς ο αριθμός των 
εξαγορών σημείωσε μείωση κατά τα δύο τελευταία έτη, στον τομέα των κατασκευών 
συνέχισε να αυξάνεται τόσο το 1990/91 όσο και το 1991/92, κατά το οποίο 
ανήλθε συνολικά σε 48 πράξεις. Οι πράξεις αυτές ήταν κυρίως εθνικές και 
κοινοτικές. 0 τομέας των ηλεκτρολογικών και ηλεκτρονικών κατασκευών και 
εκείνος των υπολογιστών και του εξοπλισμού επεξεργασίας πληροφοριών σημείωσαν 
τη σημαντικότερη κάμψη όσον αφορά τις δραστηριότητες εξαγοράς και συγχώνευσης 
το 1991/92. Το επίπεδο αυτών των δραστηριοτήτων ήταν ιδιαίτερα υψηλό στους εν 
λόγω τομείς κατά την περίοδο 1990/91, αλλά το τελευταίο έτος ο αριθμός των 
πράξεων μειώθηκε κατά το ήμισυ. Η μείωση αυτή επικεντρώθηκε κυρίως στις 
διασυνοριακές πράξεις. 
0 αριθμός των πράξεων παρέμεινε περίπου στα ίδια επίπεδα στους τομείς της 
κλωστοϋφαντουργίας, των βιομηχανιών ενδύσεως, υποδημάτων και δέρματος, καθώς 
και στον τομέα της μεταλλουργίας. Όλοι οι άλλοι τομείς ακολούθησαν τη 
γενικότερη πτωτική τάση του αριθμού των συγχωνεύσεων και των αποκτήσεων 
πλειοψηφικών συμμετοχών. 
<Τ7> Δραστηριότητες στα κράτη μέλη (βλέπε πίνακα 5) 
Κατά την περίοδο 1991/92, η Γερμανία και η Γαλλία εξακολούθησαν να είναι οι 
δύο χώρες στις οποίες πραγματοποιήθηκαν οι περισσότερες συγχωνεύσεις, 
εξαγορές και αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών. 0 βαθμός γεωγραφικής 
συγκέντρωσης των δραστηριοτήτων αυτών αυξήθηκε σε σημαντικό βαθμό και το 
1991/92 το 63% των πράξεων πραγματοποιήθηκε σ'αυτές τις δύο χώρες. Ωστόσο, 
ενώ στη Γαλλία ο αριθμός των πράξεων μειώθηκε απότομα, στη Γερμανία σημείωσε 
σημαντική πρόοδο, αυξάνοντας κατ'αυτό τον τρόπο ακόμα περισσότερο το βαθμό 
γεωγραφικής συγκέντρωσης τους. 0 αριθμός των επιχειρήσεων που εξαγοράσθηκαν 
στη Γαλλία μειώθηκε από 115 το 1990/91 σε 64 το 1991 /92. Κατά την ίδια 
περίοδο, ο αριθμός των επιχειρήσεων που εξαγοράσθηκαν στη Γερμανία αυξήθηκε 
από 111 σε 155, δηλαδή τριπλασιάστηκε σε σχέση με την περίοδο 1987/88. Η 
Γερμανία αντικατέστησε επίσης τη Γαλλία στην πρώτη θέση των χωρών που 
προέβησαν στις περισσότερες εξαγορές επιχειρήσεων άλλων χωρών (181 το 1991/92 
έναντι 88 το 1990/91). 
Αυτή η απότομη αύξηση των δραστηριοτήτων εξαγοράς στη Γερμανία οφείλεται 
κυρίως στη διαδικασία απόκτησης από γερμανικές εταιρείες επιχειρήσεων που 
ιδιωτικοποιήθηκαν στα πέντε νεα Lander. Η διαδικασία αυτή είχε ήδη αρχίσει 
"*95 IV.Α.§2. 12 vJ 
κατά το προηγούμενο έτος και εντάθηκε σε μεγάλο βαθμό το 1991/92, περίοδος 
κατά την οποία ο αριθμός των πράξεων που πραγματοποιήθηκαν στο εσωτερικό της 
Γερμανίας αυξήθηκε σε ένα μόνο έτος από 60 σε 93. Πρέπει επίσης να σημειωθεί 
ότι ο αριθμός των γερμανικών επιχειρήσεων που αποκτήθηκαν από επιχειρήσεις 
άλλων χωρών σημείωσε επίσης αύξηση, η οποία όμως ήταν πιο περιορισμένη. 
Αξιόλογη αύξηση σημείωσαν, από την άποψη αυτή, οι εξαγορές στις οποίες 
προέβησαν γαλλικές εταιρείες στη Γερμανία, οι οποίες το 1991/1992 ανήλθαν 
συνολικά σε 19 πράξεις. Από τις 19 αυτές πράξεις, οι 6 πραγματοποιήθηκαν στην 
Ανατολική Γερμανία και τα δύο τρίτα του συνόλου αντιπροσώπευαν αποκτήσεις 
συμμετοχών. 
Η διαδικασία ιδιωτικοποίησης επιχειρήσεων της πρώην Ανατολικής Γερμανίας είχε 
σημαντικές επιπτώσεις στη διάρθρωση των εξαγορών και των αποκτήσεων 
συμμετοχών εκ μέρους γερμανικών επιχειρήσεων. Ετσι, ενώ το 1990/91 το 37% των 
πράξεων γερμανικών επιχειρήσεων αποσκοπούσαν στην εξαγορά εταιρείας 
εγκατεστημένης σε άλλη χώρα, το ποσοστό αυτό μειώθηκε σε 15% μόνο το 1991/92. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι δραστηριότητες εξαγοράς και απόκτησης συμμετοχών 
σημείωσαν σημαντική κάμψη και ο αριθμός των πράξεων στις οποίες η 
εξαγοράζουσα ή η εξαγοραζόμενη εταιρεία ήταν εγκατεστημένη στο Ηνωμένο 
Βασίλειο μειώθηκε κατά το ήμισυ. Η κάμψη αυτή ήταν γενική και επηρέασε στον 
ίδιο βαθμό τόσο τις εγχώριες όσο και τις διασυνοριακές πράξεις. 
Οι δραστηριότητες εξαγοράς σημείωσαν αξιόλογη επιβράδυνση και σε ορισμένες 
άλλες χώρες, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, των οποίων οι επιχειρήσεις είχαν 
αποτελέσει κατά τα προηγούμενα έτη στόχο πράξεων αυτού του είδους. Η μείωση 
ήταν πιο αισθητή στην Ισπανία όπου ο αριθμός των επιχειρήσεων που 
εξαγοράσθηκαν μειώθηκε από 74 το 1989/90 σε 18 μόνο κατά το τελευταίο έτος. Ο 
αριθμός αυτός είναι αντίστοχος με εκείνον που παρατηρήθηκε το 1986/87. Η 
ίδια τάση διαπιστώνεται κα·ι στην Ιταλία, όπου ο αριθμός των πράξεων επανήλθε 
επίσης στο επίπεδο του 1986/87. Ωστόσο, σε απόλυτους αριθμούς το επίπεδο αυτό 
παραμένει υψηλότερο στην Ιταλία (38 πράξεις) απ'ό,τι στην Ισπανία (18 
πράξεις). Μια άλλη διαφορά μεταξύ αυτών των δύο χωρών είναι ο σχετικά υψηλός 
αριθμός εγχώριων πράξεων στην Ιταλία, σε αντίθεση με την περίπτωση της 
Ισπαν ίας. 
IV.Α.§2. 13 ^ ^ :θ6 
<Τ7> Διεθνείς πράξεις (βλέπε πίνακα 5) 
Η απόκτηση πλειοψηφικών συμμετοχών και οι εξαγορές στις οποίες η εξαγοράζουσα 
επιχείρηση προερχόταν από μη κοινοτική χώρα μειώθηκαν επίσης κατά το ήμισυ 
κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατήρησαν την 
πρώτη θέση με 25 πράξεις που είχαν ως στόχο κοινοτικές επιχειρήσεις. Το 
επίπεδο αυτό αντιπροσωπεύει μια σημαντική μείωση σε σχέση με εκείνο που 
παρατηρήθηκε κατά την περίοδο 1990/91. Οι ιαπωνικές εταιρείες περιόρισαν σε 
ιδιαίτερα μεγάλο βαθμό τις δραστηριότητες τους, οι οποίες μειώθηκαν από 13 
πράξεις κατά το προηγούμενο έτος σε 2 μόνο πράξεις το 1991/92. Οι 
δραστηριότητες εξαγοράς κοινοτικών επιχειρήσεων από τις χώρες της ΕΖΕΣ, οι 
οποίες ήταν ήδη αξιοσημείωτες κατά τι προηγούμενο έτος, διατηρήθηκαν στα ίδια 
περ ίπου επ ίπεδα(*). 
Πρέπει επίσης να αναφερθεί η αισθητή μεταβολή που σημειώθηκε όσον αφορά τη 
χώρα εγκατάστασης των επιχειρήσεων που αποτέλεσαν στόχο εταιρειών τρίτων 
χωρών. Το 1990/91 οι επιχειρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου κατείχαν την πρώτη 
θέση από την άποψη αυτή με 27 πράξεις. Κατά το τελευταίο έτος, μόνο 7 
επιχειρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου εξαγοράσθηκαν από μη κοινοτικές 
εταιρείες. Αυτό δεν συνέβη στη Γαλλία και, ακόμα λιγότερο, στη Γερμανία, οι 
οποίες αποτελούν σήμερα την πρώτη και τη δεύτερη προτίμηση, αντίστοιχα, των 
εταιρειών τρίτων χωρών. Οσον αφορά τους βιομηχανικούς τομείς, η χημική 
βιομηχανία και οι ηλεκτρολογικές και ηλεκτρονικές κατασκευές αποτέλεσαν τους 
κυριότερους στόχους των πράξεων εταιρειών τρίτων χωρών. Επί συνόλου 52 
πράξεων, οι 33 αφορούσαν επιχειρήσεις αυτών των δύο τομέων. 
(1) Πρέπει να σημειωθεί ότι τα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνουν την 
εγκατάσταση στην ΕΚ θυγατρικών εταιρειών τρίτων χωρών. 
IV.A.§-i. 14 A 
vJ 97 
ΠΙΝΑΚΑΣ 5: Κατανομή των ακοκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών (συμπεριλαμβανομένων των συγχωνεύσεων) στη 
βιομηχανία για την νερίοδο 1991/1992, ανά κράτος μέλος και βάσει της εθνικότητας της αποκτώσας 
έτιχείρήσης. 
αποκτώμενη/ 
αποκτώσα επιχείρηση DK GR IRL NL UK 
1986/87 
1987/88 
1988/89 
1989/90 
1990/91 ΣΥΝΟΛΟ 
303 
383 
492 
622 
455 3 
11 
18 
21 
9 1 
2 
2 
16 
14 69 
51 
90 
124 
111 20 
27 
65 
74 
35 63 
122 
112 
101 
115 35 
40 
49 
73 
51 19 
16 
23 
28 
21 0 
2 
10 
8 
7 90 
106 
111 
168 
82 
1991/1992 347 155 18 64 38 11 44 
Β 
DK 
D 
Ε 
F 
GR 
I 
IRL 
L 
NL 
Ρ 
UK 4 
4 
109 
2 
71 
0 
30 
2 
0 
24 
0 
48 1 
0 
93 
0 
19 
0 
2 
0 
0 
9 
0 
9 3 
0 
4 
0 
33 
0 
3 
1 
0 
2 
0 
5 0 
0 
3 
0 
4 
0 
19 
0 
0 
0 
0 
3 0 
2 
5 
0 
4 
0 
0 
0 
0 
3 
0 
23 
Σύνολο 294 133 18 51 29 10 37 
ΑΥΣΤΡΙΑ 
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 
ΙΑΠΩΝΙΑ 
ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ 1 
ΣΟΥΗΔΙΑ 8 
ΕΛΒΕΤΙΑ 14 
ΗΠΑ 25 
Σύνολο 
Σύνολο 53 22 13 
347 155 18 64 38 11 44 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τύπο 
Η διαφορά οφείλεται σε εξαγορές από κοινές επιχειρήσεις τις οποίες 
κατέχουν από κοινού εταιρείες διαφορετικών χωρών. 
IV.Α.§2. 15 98 
<Τ6> β) Λεπτομερής ανάλυση δύο βιομηχανικών τομέων 
Οπως και κατά το προηγούμενο έτος, η χημική βιομηχανία και τα είδη διατροφής 
επιλέχθηκαν για την ανάλυση αυτή λόγω του μεγάλου αριθμού πράξεων 
συγχωνεύσεων, εξαγορών και αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών που σημειώθηκαν 
σ'αυτούς τους δύο τομείς. 
<Τ7> Είδη διατροφής 
Το 1991/92, ο τομέας των ειδών διατροφής και των ποτών εμφάνισε το μεγαλύτερο 
αριθμό εξαγορών, συγχωνεύσεων και αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών, 
αντικαθιστώντας έτσι στην πρώτη θέση τη χημική βιομηχανία, η οποία από την 
άποψη αυτή ήταν παραδοσιακά ο κυριότερος τομέας. Στο μεγαλύτερο μέρος τους οι 
πράξεις αυτές ήταν συγχωνεύσεις και εξαγορές (52 επί συνόλου 61). 
Η σημαντικότερη εξέλιξη κατά το τελευταίο έτος ήταν η απότομη μείωση του 
αριθμού των πράξεων στις οποίες η εξαγοράζουσα εταιρεία ήταν εγκατεστημένη 
εκτός Κοινότητας. Η κάμψη του επιπέδου των δραστηριοτήτων εξαγοράς εξηγείται 
κυρίως από τη μείωση του αριθμού των διεθνών πράξεων, δεδομένου ότι ο αριθμός 
των εγχώριων και των κοινοτικών πράξεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος. Η 
Ελβετία εξακολουθεί να καταλαμβάνει την πρώτη θέση μεταξύ των μη κοινοτικών 
χωρών προέλευσης των εταιρειών που πραγματοποιούν συγχωνεύσεις και εξαγορές 
σ'αυτό τον τομέα. 
Ενα από τα πλέον ασυνήθη χαρακτηριστικά των συγχωνεύσεων και των εξαγορών 
στον τομέα των ειδών διατροφής είναι η γενικά ομοιόμορφη γεωγραφική κατανομή 
τους. Με μόνη εξαίρεση το Λουξεμβούργο, σε κάθε κράτος μέλος πραγματοποιήθηκε 
τουλάχιστον μία πράξη κατά την περίοδο 1991/1992. Επιπλέον, δεν υπάρχει 
υψηλός βαθμός συγκέντρωσης των πράξεων σε μία μόνο χώρα, ενώ στις τρεις 
μεγαλύτερες χώρες της Κοινότητας (Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο) ο 
αριθμός τους κυμαίνεται στα ίδια περίπου επίπεδα (από 12 έως 18 πράξεις). 
Υπάρχουν ωστόσο σημαντικές διαφορές όσον αφορά τη φύση των πράξεων που 
πραγματοποιήθηκαν στα τρία μεγαλύτερα κράτη μέλη. Στη Γερμανία, οι πράξεις 
εξαγοράς στον τομέα των ειδών διατροφής και των ποτών αφορούσαν, κατά το 
μεγαλύτερο μέρος τους, επιχειρήσεις της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Οκτώ από 
τις δεκατρείς πράξεις που καταγράφηκαν στη Γερμανία κατά την περίοδο αυτή 
είχαν ως στόχο επιχειρήσεις εγκατεστημένες στα πέντε νέα Lânder. θα πρέπει 
ιδίως να σημειωθεί ότι οι εξαγοράζουσες εταιρείες ήταν συχνά γερμανικές 
IV.Α.§2. 16 399 
θυγατρικές ξένων εταιρειών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Nestlé 
και η Unilever. Στην περίπτωση της Γαλλίας, οι πραγματοποιηθείσες πράξεις 
ήταν κατά τα δύο τρίτα εγχώριες. Ο εγχώριος χαρακτήρας των δραστηριοτήτων 
αυτών ήταν ακόμα πιο έντονος στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου. Μόνο μία 
από τις δώδεκα πράξεις συγχώνευσης ή εξαγοράς με στόχο επιχειρήσεις 
εγκατεστημένες στο Ηνωμένο Βασίλειο είχε διεθνή διάσταση. Πρέπει επίσης να 
αναφερθούν οι σημαντικές δραστηριότητες εξαγοράς που ανέπτυξαν οι βρετανικές 
εταιρείες χαρτοφυλακίου στον τομέα των ειδών διατροφής και των ποτών. Τρεις 
βρετανικές εταιρείες, η Grand Metropolitan, η Hillsdown Holdings και η 
Northern Foods πραγματοποίησαν τις 14 από τις 52 εξαγορές και συγχωνεύσεις 
που καταγράφηκαν στην ΕΚ κατά την περίοδο 1991/1992. Η Grand Metropolitan 
ήταν, ειδικότερα, η εξαγοράζουσα εταιρεία σε 7 από τις 19 εξαγορές και 
συγχωνεύσεις κοινοτικής διάστασης που πραγματοποιήθηκαν κατά το προηγούμενο 
έτος. Η Hillsdown Holdings και η Northern Foods πραγματοποίησαν τα δύο τρίτα 
σχεδόν των εγχώριων πράξεων στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
Οσον αφορά το μέγεθος των πράξεων στον τομέα αυτό, θα πρέπει ιδίως να 
σημειωθεί ο υψηλός αριθμός των πράξεων που αφορούσαν επιχειρήσεις με 
σωρευτικό κύκλο εργασιών μεγαλύτερο από 10 δισεκατ. ECU. 
<Τ7> Χημική βιομηχανία 
Η γενική επιβράδυνση των δραστηριοτήτων εξαγοράς είχε ιδιαίτερα σημαντικές 
επιπτώσεις για τον τομέα της χημικής βιομηχανίας. Ο αριθμός των πράξεων κατά 
το τελευταίο έτος δεν μπορεί να συγκριθεί παρά μόνο με τα επίπεδα της 
περιόδου 1985/1986 και ανήλθε μόνο στο ένα τρίτο εκείνου που είχε παρατηρηθεί 
κατά την περίοδο 1989-1990. 
Ωστόσο, η μείωση αυτή δεν ήταν ομοιόμορφη σε όλες τις χώρες. Για παράδειγμα, 
ο αριθμός των πράξεων στη Γερμανία περέμεινε σχεδόν στάσιμος κατά τα 
τελευταία δύο χρόνια (21 πράξεις το 1990-1991 και 20 το 1991-1992). Η ίδια 
εξέλιξη παρατηρήθηκε στην Ιταλία (11 και 13 πράξεις αντίστοιχα) και στην 
Ισπανία, όπου καμία πράξη δεν πραγματοποιήθηκε κατά το τελευταίο έτος έναντι 
2 μόνο πράξεων το 1990-1991. Ο αριθμός των πράξεων σημείωσε επίσης σημαντική 
μείωση στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Κάτω Χώρες. Οι εξελίξεις αυτές είχαν σαν 
αποτέλεσμα μια σημαντική συγκέντρωση των πράξεων εξαγοράς στις τέσσερεις 
μεγαλύτερες χώρες της Κοινότητας: μόνο το 5% του συνόλου των πράξεων 
πραγματοποήθηκε στις άλλες χώρες. 
IV.Α.§2. 17 400 
Ο αριθμός των διεθνών πράξεων εξαγοράς παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα κατά την 
περίοδο 1991-1992 και οι αμερικανικές εταιρείες διατήρησαν την πρώτη θέση 
μεταξύ των επενδυτών σε επιχειρήσεις του τομέα της χημικής βιομηχανίας στην 
Ευρώπη. Στην πραγματικότητα, ο αριθμός των διεθνών συγχωνεύσεων και εξαγορών 
μειώθηκε με βραδύτερο ρυθμό απ'ό,τι εκείνος των εθνικών και των κοινοτικών 
πράξεων, οι οποίες σημείωσαν τη σημαντικότερη μείωση. 
Η σχετικά μικρότερη σημασία των εθνικών πράξεων ήταν πιο αισθητή στη Γαλλία, 
την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο απ'ό,τι στη Γερμανία, όπου επί συνόλου 20 
πράξεων οι μισές πραγματοποιήθηκαν εντός των εθνικών συνόρων. Ωστόσο, πρέπει 
να σημειωθεί ότι οι επιχειρήσεις των πέντε νέων Lander αποτέλεσαν εκ νέου τον 
κύριο στόχο αυτών των πράξεων. 
Το μέσο μέγεθος των πράξεων συγχώνευσης και εξαγοράς, υπολογιζόμενο βάσει του 
σωρευτικού κύκλου εργασιών των ενδιαφερόμενων εταιρειών, ήταν αντίστοιχο με 
εκείνο που παρατηρήθηκε στον τομέα των ειδών διατροφής και των ποτών. Μόνο σε 
12 περιπτώσεις σημειώθηκε υπέρβαση του ορίου του 1 δισεκατ. ECU. 
<Τ6> γ) Απόκτηση μειοψηφικών συμμετοχών (βλέπε πίνακα 6) 
Η μείωση του αριθμού των πράξεων απόκτησης μειοψηφικών συμμετοχών, σε σχέση 
με το προηγούμενο έτος, ήταν πιο περιορισμένη από εκείνη των νέων κοινών 
επιχειρήσεων και των πράξεων απόκτησης πλειοψηφικών συμμετοχών. Η σχετική 
σημασία αυτής της ειδικής κατηγορίας πράξεων παρέμεινε ιδιαίτερα σταθερή κατά 
τη διάρκεια των τελευταίων 5 ετών (μεταξύ 21 και 23%, εκτός από την περίοδο 
1987-1988 κατά την οποία ανήλθε σχεδόν στο 27% του συνόλου των πράξεων που 
αφορούσαν βιομηχανικές επιχειρήσεις). 
Ο αριθμός των πράξεων απόκτησης μειοψηφικών συμμετοχών στον τομέα των ειδών 
διατροφής και των ποτών υπερδιπλασιάστηκε κατά την περίοδο 1991-1992 σε σχέση 
με εκείνον που παρατηρήθηκε κατά το προηγούμενο έτος, ο οποίος, βάσει των 
χρονολογικών σειρών για τον τομέα αυτό, πρέπει να θεωρηθεί εξαιρετικά 
χαμηλός. Ο τομέας των κατασκευών και εκείνος της μεταλλουργίας καταλαμβάνουν 
τη δεύτερη και την τρίτη θέση αντιστοίχως. Η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε 
στον τομέα της χημικής βιομηχανίας, στον οποίο ο αριθμός των πράξεων ανήλθε 
μόνο στο ένα τρίτο του επιπέδου που παρατηρήθηκε κατά το προηγούμενο έτος. 
IV.Α.§2. 18 nUl 
Η χώρα με τις περισσότερες αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών ήταν η Γαλλία, 
στην οποία ο αριθμός των πράξεων ανήλθε σε 44 και αντιπροσωπεύει το 35% του 
συνόλου των πράξεων αυτού του είδους που πραγματοποιήθηκαν στην Ευρώπη. Οι 
μισές περίπου από τις πράξεις αυτές είχαν καθαρά εγχώριο χαρακτήρα, αλλά το 
32% του συνόλου αφορούσε αποκτήσεις συμμετοχών από μη κοινοτικές εταιρείες.Ο ι 
γαλλικές εταιρείες πραγματοποίησαν επίσης τις περισσότερες πράξεις απόκτησης 
μειοψηφικών συμμετοχών σε επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών (17 πράξεις, οι 
οποίες αντιπροσωπεύουν το 50% του συνόλου). Οι γερμανικές, οι ιταλικές, οι 
βρετανικές και οι ισπανικές επιχειρήσεις αποτέλεσαν τον κυριότερο στόχο των 
πράξεων απόκτησης μειοψηφικών συμμετοχών το 1991-1992. 
Σε όλες αυτές τις χώρες, οι αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών αφορούσαν 
επιχειρήσεις διάφορων τομέων. Στη Γαλλία, οι περισσότερες πράξεις 
πραγματοποιήθηκαν στον τομέα των ειδών διατροφής και των ποτών και σε εκείνον 
των κατασκευών. Στις άλλες τέσσερεις χώρες παρατηρείται σημαντικός βαθμός 
διασποράς μεταξύ των διάφορων τομέων. Το ίδιο ισχύει και για την κατανομή ανά 
τομέα των πράξεων στις οποίες η εταιρεία που αποκτά τη συμμετοχή είναι 
εγκατεστημένη εκτός Κοινότητας. 
ΠΙΜΑΚΑΣ 6: Εθνικές, κοινοτικές και διεθνείς «ράξεις απόκτησης μειοψηφικών συμμετοχών στην Κοινότητα ανά βιομηχανικό τομέα 
Τομέας (1) Εθνικές πράξεις Κοινοτικές πράξεις Διεθνείς πράξεις Σύνολο 
1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 
1. Διατροφή 17 15 13 12 31 21 26 10 22 
2. Χημεία 10 11 17 18 23 14 14 
3. Ηλεκτρολογία 8 18 11 15 15 25 24 30 10 
4. Μηχανουργία 10 13 10 
5. Υπολογιστές 
6. Μεταλλουργία 11 10 15 16 13 20 15 
7. Μεταφορές 12 14 
8. Βιομ. χάρτου 19 15 10 29 25 18 21 10 
9. Εξόρυξη 11 12 14 13 
10. Κλωστοϋφ. 
11. Κατασκευές 15 13 13 20 21 10 30 19 16 
12. Διάφορα 
Σύνολο 115 102 73 60 60 37 37 62 55 34 29 20 45 31 27 181 159 180 146 121 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τύπο. 
(1) Ανάλυση των τομέων: βλέπε πίνακα 3, σημείωση 1. 
4-. 
CD 
1 ο 
IV.Α.§2. 20 "ό 
<Τ6> δ) Κοινές επιχειρήσεις (βλέπε πίνακα 7) 
Ο αριθμός των νέων κοινών επιχειρήσεων στο βιομηχανικό τομέα μειώθηκε με 
βραδύτερο ρυθμό κατά το τελευταίο έτος απ'ό,τι οι εξαγορές και οι 
συγχωνεύσεις. Η κατανομή ανά τομέα των κοινών επιχειρήσεων που δημιουργήθηκαν 
κατά την περίοδο 1991-1992 δεν εμφανίζει σημαντικές μεταβολές σε σχέση με 
εκείνη που παρατηρήθηκε το προηγούμενο έτος. Η σημαντικότερη μεταβολή 
σημειώθηκε στον τομέα του ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, στον 
οποίο ο αριθμός των πράξεων μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό σε σχέση με τα υψηλά 
επίπεδα στα οποία είχε ανέλθει το 1988-1989 και το 1990-1991. Η μείωση αυτή 
αντισταθμίστηκε εν μέρει από την απότομη αύξηση των νέων κοινών επιχειρήσεων 
στον τομέα της μεταλλουργίας, μετά το ασύνηθες χαμηλό επίπεδο στο οποίο είχαν 
ανέλθει το 1990-1991. 
Οπως αναφέρθηκε ήδη σε προηγούμενες εκθέσεις, οι κοινές επιχειρήσεις έχουν 
κυρίως διασυνοριακό χαρακτήρα. Οι κοινοτικές και οι διεθνείς πράξεις 
αντιπροσωπεύουν ακόμα το 72% του συνόλου το 1991-1992. Η Γαλλία είναι η χώρα 
στην οποία πραγματοποιήθηκαν οι περισσότερες πράξεις αυτού του τύπου κατά το 
τελευταίο έτος. Από τις 32 νέες κοινές επιχειρήσεις που δημιουργήθηκαν στη 
χώρα αυτή, μόνον οι 12 είχαν εθνικό χαρακτήρα. Η Γερμανία καταλαμβάνει τη 
δεύτερη θέση όσον αφορά τον αριθμό των κοινών επιχειρήσεων (29) και το 
Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία την τρίτη με 16 πράξεις. 
Οι Ηνωμένες Πολιτείες καταλαμβάνουν την πρώτη θέση μεταξύ των τρίτων χωρών 
όσον αφορά τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων με ευρωπαϊκούς εταίρους. Πρέπει να 
σημειωθεί ότι η Ιαπωνία καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση με 13 κοινές 
επιχειρήσεις. Φαίνεται ότι οι ιαπωνικές επιχειρήσεις προτιμούν σαφώς να 
διευρύνουν την παρουσία τους στην Ευρώπη χρησιμοποιώντας αυτή τη μορφή 
εξωτερικής ανάπτυξης. Το ενδιαφέρον τόσο των αμερικανικών όσο και των 
ιαπωνικών εταιρειών που δημιούργησαν κοινές επιχειρήσεις με ευρωπαϊκές 
εταιρείες επικεντρώθηκε κυρίως στον τομέα της χημικής βιομηχανίας. Ο τομέας 
του ηλεκτρονικού εξοπλισμού κατέλαβε τη δεύτερη θέση όσον αφορά τον αριθμό 
των διεθνών κοινών επιχειρήσεων, θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η 
περιορισμένη μείωση του αριθμού των διεθνών πράξεων δεν οφείλεται σε μια 
-, VJ H 
IV.Α.§2. 21 
πιβράδυνση της δημιουργίας κοινών επιχειρήσεων από ιαπωνικές ή αμερικανικές 
εταιρείες. Αντίθετα, ο αριθμός των κοινών επιχειρήσεων που συστάθηκαν με 
πρωτοβουλία εταιρειών αυτών των δύο χωρών αυξήθηκε ελαφρά σε σχέση με το 
προηγούμενο έτος. 
Οσον αφορά τις κοινοτικές πράξεις, οι περισσότερες κοινές επιχειρήσεις μεταξύ 
εταιρειών κρατών μελών δημιουργήθηκαν στον τομέα της χημικής βιομηχανίας. 
ΠΙΝΑΚΑΣ 7: Σύσταση κοινών ετιχειρήσεαν στην Κοινότητα ανά βιομηχανικό τομέα to 
Εθνικές πράξεις Κοινοτικές πράξεις Διεθνείς πράξεις Σύνολο 
Τομέας (1) 
1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 
1. Διατροφή 10 11 10 10 
2. Χημεία 8 12 11 12 12 11 16 13 24 28 37 28 21 
3. Ηλεκτρολογία 8 12 14 13 12 20 29 23 27 14 
4. Μηχανουργία 4 10 12 
5. Υπολογιστές 2 
6. Μεταλλουργία 2 10 15 16 10 14 
7. Μεταφορές 12 22 17 12 
8. Βιομ. χάρτου 7 14 10 
9. Εξόρυξη 
10. Κλωστοϋφαντ. 0 
11. Κατασκευές 
12. Διάφορα 11 
Σύνολο 45 56 41 33 29 31 36 55 49 33 35 37 60 45 41 111 129 156 127 103 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τύπο 
(1) Ανάλυση των τομέων: βλέπε πίνακα 3, σημείωση 1. 
CD 
en 
Ζ Π A 
IV.Α.§2. 23 ι U Ό 
<Τ6> ε) Κυριότερα κίνητρα για τις συγχωνεύσεις και τις κοινές επιχειρήσεις 
(βλέπε διάγραμμα 1 και πίνακα 8) 
Οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στον πίνακα 8 και στο διάγραμμα 1 
βασίζονται στα κίνητρα που έδωσαν στη δημοσιότητα οι ίδιες οι εταιρείες και 
σε εκείνα που αναφέρθηκαν στον ειδικευμένο τύπο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι 
εταιρείες ενδέχεται να μην κοινοποιούν τα πραγματικά κίνητρα τους. Επιπλέον, 
τα συγκεντρωτικά στοιχεία που παρουσιάζονται κατωτέρω μπορούν να 
συγκαλύπτουν, ομαδοποιημένα στην ίδια κατηγορία, εντελώς διαφορετικά κίνητρα. 
Τέλος, για πολλές πράξεις προβάλλονται περισσότερα κίνητρα και δεν είναι 
δυνατό στο πλαίσιο αυτό να αξιολογηθεί η σχετική σημασία τους. Για τους 
λόγους αυτούς, η ερμηνεία των στοιχείων αυτών πρέπει να γίνεται με επιφύλαξη. 
<Τ7> Συγχωνεύσεις 
Η διάρθρωση των κυριότερων κινήτρων για τις συγχωνεύσεις, τις εξαγορές και 
τις αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών είναι σε μεγάλο βαθμό όμοια με εκείνη 
που παρατηρήθηκε κατά το προηγούμενο έτος. Τα τρία βασικά κίνητρα αυτών των 
πράξεων είναι η ενίσχυση της θέσης στην αγορά, η επέκταση των εμπορικών 
δραστηριοτήτων και η επιδίωξη μεγαλύτερης συνεργίας. Το γεγονός αυτό φαίνεται 
να επιβεβαιώνει την ύπαρξη μιας ομαλής εξέλιξης, η οποία αντικατοπτρίζεται 
στην πτωτική τάση που άρχισε να διαγράφεται μετά την περίοδο 1989-1990. 
Διαπιστώνεται ωστόσο μια σχετικά σημαντική αύξηση της συχνότητας ορισμένων 
κινήτρων όπως ο εξορθολογισμός των οικονομικών δραστηριοτήτων. Εάν η τάση 
αυτή, η οποία είναι ακόμα περιορισμένη, επιβεβαιωθεί στο μέλλον, η σημασία 
του εξορθολογισμού και της αναδιάρθρωσης μεταξύ των κινήτρων για εξαγορές, 
συγχωνεύσεις και αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών θα μπορούσε να αυξηθεί σε 
σημαντικό βαθμό. 
- L Π 7 
IV.Α.§2. 24 SU/ 
<τ7> Κοινές επιχειρήσεις 
Η ασάφεια της έννοιας της κοινής επιχείρησης καθιστά ακόμα πιο δυσχερή τον 
προσδιορισμό των κινήτρων που οδηγούν στη δημιουργία τους. Οπως και στην 
περίπτωση των συγχωνεύσεων και των εξαγορών, ο πίνακας 8 και το διάγραμμα 1 
εμφανίζουν μια κατάσταση που είναι σχεδόν όμοια με εκείνη του προηγούμενου 
έτους. Ωστόσο, τα κίνητρα στα οποία βασίζεται καθεμία από αυτές τις δύο 
κατηγορίες πράξεων παρουσιάζουν ορισμένες ουσιαστικές διαφορές. 
Η συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, η συνεργία και η αναζήτηση νέων τεχνολογιών 
αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων, αλλά η 
σημασία τους για τη δημιουργία πιο μόνιμων συνδέσεων, όπως εκείνες που 
προκύπτουν από εξαγορές ή από συγχωνεύσεις, είναι πολύ πιο περιορισμένη. 
Διάγραμμα 1 
Αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμέτοχων 
Δ ι άφορα 
Επέκταση 
Εξορθολογισμός 
Συνεργία 
Ολοκλήρωση Ενίσχυση της 
θέσης στην αγορά 
Διαφοροποίηση Κοινές επιχειρήσεις 
Δεν προσδιορίζονται 
Συνεργασί 
Δεν προσδιορίζονται άφορα 
U\ Συνεργία 
Εξορθολογισμός 
Επέκταση 
Ερευνα και Ανάπτυξη 
Ενίσχυση της 
6έσης οτην αγορά 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε ηνΕπιτροπή CD 
CO 
IV.Α.§2. 26 AU? 
Πίνακας 8: Κυριότερα κίνητρα για τις συγχωνεύσεις και τη 
σύσταση κοινών επιχειρήσεων στη βιομηχανία κατά την 
περίοδο 1991/1992 
Κίνητρο Απόκτησε ι ς 
πλειοψ. συμμετοχών 
συμπερι λαμβανομένων 
των συγχωνεύσεων 
(ως ποσοστό των 
απαντήσεων) Κοινές 
επιχειρήσει ς 
Ενίσχυση της θέσης 
στην αγορά 
Επέκταση 
Διαφοροπο ί ηση 
Ολοκλήρωση 
Ερευνα και 
ανάπτυξη 
Συνεργασία 
Εξορθολογισμός 
Συνεργία 
Άλλα 
Δεν προσδιορίζονται 
Σύνολο*) 107 
78 
5 
7 
0 
3 
9 
30 
2 
123 
364 24 
11 
1 
0 
4 
21 
3 
14 
3 
31 
112 
*) Σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρθηκαν περισσότερα του ενός 
κίνητρα. 
410 
IV.Α.§3. 27 
<T4> §3. Συγχωνεύσεις, αποκτήσεις συμμετοχών και κοινές επιχειρήσεις 
στον τομέα των υπηρεσιών 
Αντίθετα με ό,τι συνέβη στο βιομηχανικό τομέα, ο αριθμός των εξαγορών και των 
αποκτήσεων συμμετοχών στον τομέα των υπηρεσιών αυξήθηκε απότομα σε σχέση με 
το προηγούμενο έτος. Η αύξηση αυτή έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη μεταβολή 
που παρατηρήθηκε κατά τις περιόδους 1989-1990 και 1990-1991, κατά τις οποίες 
ο αριθμός των πράξεων στον τομέα των υπηρεσιών είχε σημειώσει σημαντική 
με ίωση. 
Οπως καταδεικνύεται από τον πίνακα 1, η αύξηση αυτή αφορά κυρίως τον 
τραπεζικό τομέα, σε αντίθεση με τον τομέα της διανομής ο οποίος παρέμεινε 
σχεδόν στάσιμος. Πρέπει ιδίως να σημειωθεί ότι στον τομέα των ασφαλίσεων ο 
αριθμός των πράξεων παρέμεινε στα επίπεδα του 1990-1991. Παρόλο που ο αριθμός 
των πράξεων στον τραπεζικό τομέα εξακολουθεί να είναι χαμηλότερος από τα 
ανώτατο επίπεδο (239) στο οποίο είχε ανέλθει το 1989-1990, οι 182 πράξεις που 
πραγματοποιήθηκαν το 1991-1992 είναι συγκρίσιμες με το ήδη εξαιρετικά υψηλό 
επίπεδο που επιτεύχθηκε το 1987-1988 (189) και διπλάσιες από εκείνες που 
διαπιστώθηκαν κατά την περίοδο 1986-1987. 
Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει σαφώς ότι στους τομείς της βιομηχανίας και της 
διανομής, η εξέλιξη των δραστηριοτήτων αυτών ήταν περίπου η ίδια κατά τη 
διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, ενώ οι τομείς των χρηματοπιστωτικών 
υπηρεσιών, δηλαδή ο τραπεζικός τομέας και ο τομέας των ασφαλίσεων, εμφανίζουν 
αποκλίνουσες εξελίξεις. 
Από τα στοιχεία του πίνακα 1 μπορεί να διαπιστωθεί ότι η σημασία των εθνικών 
και, ιδίως, των κοινοτικών πράξεων έχει αυξηθεί σε σημαντικό βαθμό σε σχέση 
με το προηγούμενο έτος. Αντίθετα, η σημασία των διεθνών πράξεων μειώθηκε 
σταθερά από το 1989-1990 και μετά, άλλα η μείωση αυτή αντισταθμίστηκε με το 
παραπάνω από την αύξηση των εθνικών και των κοινοτικών πράξεων. Παρά τη 
σημαντική αύξηση της αναλογίας των κοινοτικών πράξεων, οι εθνικές πράξεις 
εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των συγχωνεύσεων, 
αποκτήσεων συμμετοχών και κοινών επιχειρήσεων που πραγματοποιήθηκαν στον 
τομέα των υπηρεσιών. 
IV.Α.§3. 28 411 
<Τ6> α) Εξαγορές (συμπεριλαμβανομένων των αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών 
και των συγχωνεύσεων) στον^ τομέα των υπηρεσιών (βλέπε πίνακα 9) 
Εκτός από τον κλάδο της διανομής, οι εξαγορές επιχειρήσεων στον τομέα των 
υπηρεσιών σημείωσαν σημαντική αύξηση κατά την περίοδο 1991-1992. Ο αριθμός 
των πράξεων στις οποίες συμμετείχαν επιχειρήσεις εγκατεστημένες εκτός 
Κοινότητας μειώθηκε αισθητά, αλλά οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές σε 
κοινοτικό επίπεδο αυξήθηκαν με ιδιαίτερα ταχύ ρυθμό. Πρέπει ιδίως να 
σημειωθούν οι μεταβολές που πραγματοποιήθηκαν στον τομέα των ασφαλίσεων σε 
κοινοτικό επίπεδο και στον τραπεζικό τομέα σε εθνικό επίπεδο. 
Στον τραπεζικό τομέα, οι εγχώριες δραστηριότητες εξαγοράς το 1991-1992 ήταν 
ιδιαίτερα σημαντικές στη Γαλλία και την Ιταλία. Περισσότερο από τα δύο τρίτα 
των εθνικών πράξεων που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο αυτή στον 
τραπεζικό τομέα αφορούσαν ιταλικές επιχειρήσεις. Οι πράξεις που 
πραγματοποιήθηκαν στη Γαλλία και την Ιταλία αντιπροσωπεύουν το 6 0% του 
συνόλου. Υπάρχει ωστόσο μια σημαντική διαφορά όσον αφορά τη συχνότητα των 
διάφορων πράξεων σε καθεμία από τις χώρες αυτές: στην Ιταλία οι περισσότερες 
πράξεις ήταν συγχωνεύσεις, ενώ στη Γαλλία τα δύο τρίτα των πράξεων ήταν 
αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών. 
Σημαντικές ήταν επίσης κατά την ίδια περίοδο οι δραστηριότητες εξαγοράς στον 
τομέα αυτό στην Ισπανία (9 εγχώριες συγχωνεύσεις και εξαγορές). Η Ισπανία 
ήταν επίσης η χώρα στην οποία πραγματοποιήθηκαν κατά το έτος αυτό οι 
περισσότερες κοινοτικές πράξεις. Ωστόσο, η κατανομή αυτών των πράξεων μεταξύ 
των κρατών μελών ήταν σχετικά ομοιόμορφη. 
Ο αριθμός των εθνικών πράξεων μειώθηκε στον τομέα των ασφαλίσεων, στον οποίο 
άλλωστε οι κοινοτικές πράξεις ήταν διπλάσιες από τις εθνικές. Στον τομέα 
αυτό, η γεωγραφική διασπορά των κοινοτικών πράξεων ήταν σημαντική, παρόλο που 
στην Ισπανία ο αριθμός αυτών των πράξεων κυμάνθηκε σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα 
το 1991-1992. 
Οπως αναφέρθηκε ήδη ανωτέρω, στον τομέα της διανομής σημειώθηκε το 1990-1991 
μια γενική μείωση του αριθμού των πράξεων εξαγοράς, η οποία επιβεβαιώθηκε το 
1991-1992. Παρόλο που ο συνολικός αριθμός των πράξεων παρέμεινε σχεδόν 
σταθερός κατά το τελευταίο έτος, η μείωση των διασυνοριακών πράξεων ήταν 
ιδιαίτερα σημαντική (1 πράξη, έναντι 7 κατά το προηγούμενο έτος). 
ΠΙΜΑΚΑΣ 9: Εθνικές, κοινοτικές και διεθνείς κράζεις ανάκτησης πλειοψηφικών συμμετοχών (συμπεριλαμβανομένων των συγχωνεύσεων) στην Κοινότητα στον τομέα 
των υπηρεσιών (ΟΙ 
(Λ) 
Τομέας Εθνικές πράξεις Κοινοτικές πράξεις Διεθνείς πράξεις Σύνολο 
1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 
1. Διανομή 40 53 31 28 31 17 57 58 52 38 36 
2. Τράπεζες 53 51 65 51 73 12 16 23 13 17 13 16 25 11 78 83 113 75 97 
3. Ασφαλίσεις 14 15 16 15 14 18 19 12 10 12 40 33 46 28 31 
ΣΥΝΟΛΟ 107 119 112 94 113 34 28 58 28 40 34 27 41 19 11 175 174 211 141 164 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τύπο 
ΠΙΗΑΚΑΣ 10: Εθνικές, κοινοτικές και διεθνείς πράξεις απόκτησης μειοψηφικών συμμετοχών στην Κοινότητα στον χο\ιέα των υπηρεσιών 
Εθνικές πράξεις Κοινοτικές πράξεις Διεθνείς πράξεις Σύνολο 
Τομέας 
1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 
1. Διανομή 13 15 10 22 22 21 14 
2. Τράπεζες 38 32 40 28 36 15 19 33 21 22 28 11 23 81 62 96 57 66 
3. Ασφαλ ί σε ι ς 13 10 13 24 12 13 7(*) 7 19 29(*) 44 30 24 
ΣΥΝΟΛΟ 59 49 68 48 52 23 38 59 36 35 40(*) 26 34 17 11 122(*)113 161 101 98 
(*) Διόρθωση των στοιχείων της Δέκατης Ογδοης Εκθεσης επί της πολιτικής ανταγωνισμού. 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τύπο 
4Ί ό 
IV.Α.§3. 30 Τ l ν^ 
<Τ6> β) Αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών στον τομέα των υπηρεσιών 
(βλέπε πίνακα 10) 
Ο συνολικός αριθμός των αποκτήσεων μειοψηφικών συμμετοχών στον τομέα των 
υπηρεσιών παρέμεινε σταθερός σε σχέση με την περίοδο 1990-1991. Ωστόσο, η 
εξέλιξη των πράξεων αυτών σε καθένα από τους τρεις τομείς παροχής υπηρεσιών 
ήταν διαφορετική. Στον τομέα της διανομής ο αριθμός των πράξεων σημείωσε 
απότομη πτώση, ενώ δεν πραγματοποιήθηκε καμία διασυνοριακή πράξη. Στον 
τραπεζικό τομέα, ο αριθμός των πράξεων αυξήθηκε από 57 το 1990-1991 σε 66 το 
1991-1992. Το επίπεδο των διασυνοριακών πράξεων δεν σημείωσε αξιόλογη 
μεταβολή, αλλά ο αριθμός των εγχώριων αποκτήσεων μειοψηφικών συμμετοχών 
αυξήθηκε σημαντικά. Στον τομέα των ασφαλίσεων, οι εθνικές και οι διεθνείς 
πράξεις σημείωσαν μείωση, ενώ οι κονοτικές πράξεις παρέμειναν σχεδόν 
στάσιμες. 
<Τ6> γ) Κοινές επιχειρήσεις στον τομέα των υπηρεσιών (βλέπε πίνακα 11) 
Ο συνολικός αριθμός των κοινών επιχειρήσεων στον τομέα των υπηρεσιών είναι 
σχετικά περιορισμένος και δεν σημείωσε ουσιαστική μεταβολή κατά τα τελευταία 
χρόνια. Κατά την περίοδο 1991-1992 αυξήθηκε ελαφρά σε σχέση με το προηγούμενο 
έτος. Οι κοινοτικές πράξεις αντιπροσώπευαν το 50% του συνόλου και η συχνότητα 
αυτών των πράξεων κατά την περίοδο 1991-1992 ανήλθε στα υψηλότερα επίπεδα των 
πέντε τελευταίων ετών. 
Μεταξύ των τομέων αυτών, ο τραπεζικός τομέας εμφανίζει το μεγαλύτερο αριθμό 
πράξεων, ακολουθούμενος από τον τομέα των ασφαλίσεων με αντίστοιχη σχεδόν 
συχνότητα πράξεων. 
ΠΙΜΑΚΑΣ 11: Σύσταση κοινών επιχειρήσεων στην Κοινότητα στον τομέα των υπηρεσιών 
Εθνικές πράξεις Κοινοτικές πράξεις Διεθνείς πράξεις Σονολο 
Τομέας 
1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 1987/ 1988/ 1989/ 1990/ 1991/ 
1988 1989 1990 1991 1992 1988 1989 1990 1991 1992 1988 1989 1990 1991 1992 1988 1989 1990 1991 1992 
1. Διανομή 47452 34634 03311 7 14 13 97 
2. Τράπεζες 16 11 10 7 6 7 6 12 7 10 7 7 8 2 3 30 24 30 16 19 
3. Ασφαλίσεις 10 8 6 5 8 3 5 2 6 7 3 3 3 3 1 16 16 11 14 16 
ΣΥΝΟΛΟ 30 26 20 17 16 13 15 20 16 21 10 13 14 6 5 53 54 54 39 42 
Πηγή: Στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή από τον ειδικευμένο τόπο 
-Ρ» 
IV.Α.§4. 32 4 I 5 
<Τ4> §4. Συμπεράσματα 
622. Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων της βάσης δεδομένων DOME που 
παρουσιάζονται ανωτέρω, μπορούν να συναχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα: 
i) Η πτωτική τάση που άρχισε μετά την περίοδο 1989-1991 επιβεβαιώθηκε το 
τελευταίο έτος, κατά το οποίο σημειώθηκε σημαντική μείωση του συνολικού 
αριθμού των πράξεων. Η εξέλιξη αυτή φαίνεται να ολοκληρώνει έναν κύκλο 
που άρχισε το 19 86-19 87 και ο οποίος επηρεάστηκε, κατά πάσαν πιθανότητα, 
από το πρόγραμμα για την εσωτερική αγορά. 
ii) Η σημαντική ανάπτυξη των δραστηριοτήτων συγκέντρωσης, όπως αυτές 
προσδιορίζονται με βάση το συνολικό αριθμό των σχετικών πράξεων, είχε 
αισθητές επιπτώσεις στη διάρθρωση των συγχωνεύσεων, των εξαγορών, των 
κοινών επιχειρήσεων και των άλλων μορφών εξωτερικής ανάπτυξης. Στο παρόν 
στάδιο του κύκλου, η αναλογία των εθνικών πράξεων στο σύνολο των 
δραστηριοτήτων αυτών έχει μειωθεί ενώ εκείνη των κοινοτικών πράξεων έχει 
καταστεί πιο σημαντική. 
iii) Κατά την περίοδο 1991-1992, οι πράξεις συγκέντρωσης στις οποίες η 
εξαγοραζόμενη επιχείρηση ήταν εγκατεστημένη στα πέντε νέα γερμανικά 
Lander παρουσίασαν αισθητή αύξηση. Στο μεγαλύτερο μέρος τους, οι πράξεις 
αυτές έχουν εγχώριο χαρακτήρα και αφορούν την απόκτηση από εταιρείες της 
Δυτικής Γερμανίας παραγωγικών εγκαταστάσεων στην Ανατολική Γερμανία. 
Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η εταιρεία που πραγματοποιεί 
την επένδυση είναι εγκατεστημένη σε άλλο κράτο μέλος, όπως ιδίως η 
Γαλλία, ή σε τρίτη χώρα. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες 
εταιρείες τρίτων χωρών πραγματοποιούν την επένδυση μέσω θυγατρικών 
εγκατεστημένων στη Δυτική Γερμανία ή σε άλλο κράτος μέλος. 
iv) Οι στρατηγικές των επιχειρήσεων του χρηματοπιστωτικού τομέα όσον αφορά 
τις εξαγορές και τις συγχωνεύσεις διακρίνονται σαφώς από εκείνες των 
επιχειρήσεων των τομέων της βιομηχανίας και της διανομής. Σε αντίθεση με 
την πτώση που σημειώθηκε κατά το προηγούμενο έτος, οι δραστηριότητες 
εξαγοράς και απόκτησης συμμετοχών στον τομέα αυτό εντάθηκαν σε μεγάλο 
βαθμό το 1991-1992 και επικεντρώθηκαν κυρίως στη Γαλλία, την Ιταλία και 
την Ισπανία. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει σαφώς ότι τα κίνητρα των 
δραστηριοτήτων εξαγοράς σ'αυτό τον τομέα διαφέρουν σημαντικά από εκείνα 
που εξηγούν την εξέλιξη των πράξεων αυτών στο βιομηχανικό τομέα. 
416 
IV.Α.§4. 33 ~Ι ι ν/ 
ν) Η αξιολόγηση των επιπτώσεων που θα έχουν οι τάσεις αυτές στον 
ανταγωνισμό είναι ιδιαίτερα δυσχερής, θα ήταν δυνατό να θεωρηθεί ότι όσο 
μικρότερος είναι ο αριθμός των πράξεων τόσο πιο περιορισμένος είναι ο 
αντίκτυπος τους στον ανταγωνισμό. Πρέπει ωστόσο να ληφθεί υπόψη ότι, 
όπως καταδεικνύεται από τα ανωτέρω στοιχεία, η διαδικασία εξωτερικής 
ανάπτυξης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων κατά τα τελευταία χρόνια 
επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από το πρόγραμμα 1992. Κατά συνέπεια, πολλές 
από τις πραγματοποιηθείσες πράξεις είχαν σαν κίνητρο την αναζήτηση μιας 
όσο το δυνατό μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας. Ωστόσο, σημαντικό μέρος 
των πράξεων συγκέντρωσης που πραγματοποιήθηκαν κατά τα τελευταία δύο 
έτη, κατά τα οποία η σημερινή ύφεση διαδέχθηκε το υψηλό επίπεδο 
οικονομικής δραστηριότητας που είχε παρατηρηθεί στο τέλος της δεκαετίας 
του 80, ενδέχεται να οφείλεται κυρίως στην επιδίωξη του εξορθολογισμού 
της παραγωγής. Τέλος, η έντονη δραστηριότητα εξαγοράς επιχειρήσεων στην 
Ανατολική Γερμανία εντάσσεται απλώς στη διαδικασία ορθολογικότερης 
οργάνωσης της οικονομίας των νέων Lander και η αξιολόγηση των επιπτώσεων 
αυτών των νέων πράξεων στον ανταγωνισμό θα είναι δυνατή μόνο όταν η 
διαδικασία αυτή θα έχει ολοκληρωθεί. 
Παράρτημα IV.Β. 1 417 
<Τ3> Β. Το πρόγραμμα μελετών και τα αποτελέσματα του 
<Τ4> §1. Το πρόγραμμα μελετών του 19 92 
618. Κάθε χρόνο, η Γενική Διεύθυνση ανταγωνισμού αναθέτει τη διενέργεια ενός 
περιορισμένου αριθμού μελετών σε εξωτερικούς και ανεξάρτητους συμβούλους, ο 
κύριος στόχος των μελετών αυτών είναι να δοθεί η τεχνική υποστήριξη για την 
εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι 
μελέτες είναι αναγκαίες για την εξασφάλιση των πληροφοριών τεχνικού και 
οικονομικού χαρακτήρα που απαιτούνται για τη λήψη αποφάσεων που αφορούν τις 
ενέργειες κατά των τραστ ή τις περιπτώσεις κρατικών ενισχύσεων. Αυτό ισχύει 
λόγου χάρη στην περίπτωση των μελετών που διενεργήθηκαν για να αξιολογηθεί η 
σκοπιμότητα της αναδιάρθρωσης των ισπανικών χαλυβουργικών εταιρειών CSI και 
Sidenor που αναλύονται στη συνέχεια. Εντούτοις, σε άλλες περιπτώσεις, οι 
μελέτες είναι αναγκαίες για να διευκολυνθεί η εσωτερική διαχείριση και 
διαδικασία λήψεως αποφάσεων της Γενικής Διεύθυνσης. Το 1992 πραγματοποιήθηκαν 
δύο μελέτες της μορφής αυτής: ο οδηγός των διαδικασιών στις περιπτώσεις 
κρατικών ενισχύσεων και η μελέτη για τις βάσεις δεδομένων της χαλυβουργίας. 
619. θα δημοσιευθούν δύο από τις μελέτες που πραγματοποιήθηκαν το 1992. Οι 
υπόλοιπες μελέτες που διενεργήθηκαν το περασμένο έτος δεν προορίζονται για 
δημοσίευση είτε για λόγους εμπιστευτικότητας των πληροφοριών που 
περιλαμβάνονται στις μελέτες αυτές είτε λόγω του ιδιαίτερα εξειδικευμένου 
χαρακτήρα τους. 
41 8 
Παράρτημα IV.Β. 2 
<Τ4> §2. Μελέτες που δημοσιεύθηκαν ή που πρόκειται να δημοσιευθούν 
<Τ5> - Μελέτη για τη διείσδυση νέων αεροπορικών εταιρειών στην αγορά 
620. Η μελέτη αυτή διενεργήθηκε με τη βοήθεια συνεντεύξεων με τους υπεύθυνους 
νέων αεροπορικών εταιρειών που είτε υπάρχουν ακόμα είτε έχουν χρεωκοπήσει, 
καθώς και συνεντεύξεων με οργανώσεις του τομέα αυτού και με τις αρμόδιες 
κανονιστικές αρχές. 
621. Στόχος της μελέτης ήταν να προσδιοριστούν τα διάφορα εμπόδια που 
αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες αεροπορικές εταιρείες που προσφέρουν νέες 
υπηρεσίες. 
* Στην πράξη οι κανονιστικές και χρηματοοικονομικές απαιτήσεις 
καταλληλότητας εξακολουθούν να αποτελούν ένα δυσυπέρβλητο εμπόδιο για 
τους νεοεισερχόμενους στην αγορά. Η διαδικασία για την απόκτηση άδειας 
λειτουργίας είναι συχνά ιδιαίτερα χρονοβόρα και δαπανηρή. Η απόκτηση και 
η διατήρηση της εμπιστοσύνης του επενδυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός 
παράγοντας κατά τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης μίας νέας αεροπορικής 
εταιρείας και έχει σημασία να αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο και 
αποφασιστικής σημασίας μέρος της διαδικασίας. 
* Η διείσδυση νέων αεροπορικών εταιρειών στις αερομεταφορές παραμένει 
σχεδόν αδύνατη για τις εταιρείες εκείνες που επιθυμούν να προσφέρουν 
τακτικές πτήσεις σε πυκνά δρομολόγια μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών 
πόλεων. Απαιτείται κάποια μορφή παρέμβασης για την παροχή του αναγκαίου 
διαθέσιμου χρόνου και των κατάλληλων εδαφικών υπηρεσιών διεκπεραίωσης 
για να καταστεί δυνατή η διείσδυση νέων αεροπορικών εταιρειών στα 
σημαντικότερα αεροδρόμια. 
* Παρόλο που υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις, πολλές νέες αεροπορικές 
εταιρείες δεν επιδιώκουν ανταγωνιστική σύγκρουση με τους εθνικούς 
αερομεταφορείς. Επιδιώκουν να αξιοποιήσουν νέες ανεκμετάλλευτες αγορές 
είτε ανεξάρτητα είτε σε συνεργασία με μεγάλους αερομεταφορείς. Πολλές 
αεροπορικές εταιρείες προσπαθούν επίσης να βρουν εταίρους είτε μεταξύ 
των εθνικών είτε των αλλοδαπών αεροπορικών εταιρειών. Αυτό το είδος 
συνεργασίας φαίνεται να κερδίζει έδαφος. 
419 
Παράρτημα IV.Β. 3 
* Δεν πρέπει να υποτιμηθεί σε καμία περίπτωση ο κυρίαρχος ρόλος των 
εθνικών αερομεταφορέων και η ικανότητα τους να επηρεάζουν την αγορά, 
ιδίως όταν είναι κρατικής ιδιοκτησίας. Δεν πρέπει να παραγνωρίζεται η 
ικανότητα τους να εκτοπίζουν τους νεοεισερχόμενους σε επίπεδο 
δυναμικότητας και συχνότητας, όπως και η ικανότητα τους να αναπτύσσουν 
εμπορικές συμφωνίες με τους ταξιδιωτικούς φορείς εις βάρος των 
νεοεισερχομένων. 
* Οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες πιστεύουν ότι είναι ιδιαίτερα 
ευάλωτες σε εχθρικές εξαγορές, ιδίως από εθνικούς αερομεταφορείς. Το 
γενικό κλίμα αβεβαιότητας επιδεινώνεται δεδομένου ότι δεν υπάρχει μία 
σαφής κοινοτική πολιτική στον τομέα των συγχωνεύσεων των αεροπορικών 
εταίρε ιών. 
* Καθώς μειώνεται η διαφοροποίηση της αγοράς μεταξύ των τακτικά 
προγραμματισμένων και των ναυλωμένων πτήσεων, οι αεροπορικές εταιρείες 
charter προσπαθούν να προσφέρουν τακτικά προγραμματισμένα δρομολόγια σε 
συνδυασμό με τις πτήσεις charter για ταξίδια αναψυχής. Οι αεροπορικές 
γραμμές charter πιστεύουν ότι οι μεταβολές στη συμπεριφορά των 
καταναλωτών και οι νέοι τύποι αεροσκαφών με ικανότητα κάλυψης μεγάλων 
αποστάσεων, προσφέρουν νέες ευκαιρίες στην αγορά τις οποίες θα πρέπει να 
υποστηρίξει η Κοινότητα για να προωθήσει τον πραγματικό ανταγωνισμό. 
<Τ5> - Η γεωγραφική διάσταση της κυριαρχίας στην αγορά 
στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά 
622. Ενα από τα σημαντικότερα προβλήματα για την αξιολόγηση του ανταγωνισμού 
στην αγορά όταν επιδιώκεται η κατάργηση κάποιου τραστ, είναι αυτή καβαΌτή η 
χάραξη των ορίων και ο προσδιορισμός της σχετικής αγοράς, τόσο από απόψεως 
προϊόντος όσο και της γεωγραφικής διάστασης της. Η σπουδαιότητα του 
προσδιορισμού της γεωγραφικής αγοράς καθίσταται μεγαλύτερη λόγω της 
διαδικασίας οικονομικής ολοκλήρωσης των ευρωπαϊκών αγορών που άρχισε με την 
ενιαία πράξη το 1987 και απέκτησε τη μέγιστη δυναμικότητα της μετά την 1η 
Ιανουαρίου 1993. Οι στόχοι της μελέτης αυτής είναι να εξεταστεί η γεωγραφική 
διάσταση της κυριαρχίας στην αγορά όπως ερμηνεύεται στην πολιτική 
ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και να προσδιοριστεί ένα πλαίσιο 
Παράρτημα IV.Β. 4 42 0 
ανάλυσης της γεωγραφικής διάστασης για τις εφαρμογές της πολιτικής αυτής. 
Συνεπώς, η παρούσα μελέτη έχει ως στόχο τον προσδιορισμό των κριτηρίων που 
πρέπει να χρησιμοποιούνται στην πράξη για την ανάλυση περιπτώσεων που 
προκύπτουν από την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 καθώς και του κανονισμού για 
τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. 
623. Η μελέτη προτείνει μία διαφορετική προσέγγιση για την ανάλυση των 
α) περιπτώσεων κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης (άρθρο 86) και των 
περιπτώσεων βάσει του άρθρου 85 σχετικά με το συλλογικό περιορισμό 
του ανταγωνισμού στο παρελθόν 
β) περιπτώσεων συμφωνιών που επανακοινοποιούνται (άρθρο 85)· 
γ) της εφαρμογής του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. 
624. Στη μελέτη προσδιορίζεται και εξετάζεται η σκοπιμότητα για τον 
γεωγραφικό προσδιορισμό των αγορών μιας σειράς παραγόντων οι οποίοι πρέπει να 
αναλύονται σε κάθε υπόθεση. Με βάση την ανάλυση αυτή, η μελέτη προτείνει έναν 
κατάλογο παραγόντων που πρέπει να εξετάζονται σε κάθε στάδιο. Στους 
παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται (κατά σειρά αλληλεξάρτησης): 
1. Ο ορισμός της αγοράς από απόψεως υποκατάστασης της τρέχουσας 
ζήτησης. 
2. Ερευνες τιμών ως άμεση μέτρηση της αλληλεξάρτησης των αγορών. 
3. Η έκταση του δυνητικού ανταγωνισμού. 
4. Τα αποτελέσματα της νομοθεσίας για την ενιαία αγορά στα εμπόδια για 
το εμπόριο και στους φραγμούς εισόδου σε γεωγραφικά κατατμημένες 
αγορές. 
5. Φραγμοί που δεν επηρεάζονται άμεσα από τη νομοθεσία της ενιαίας 
αγοράς. 
Παράρτημα IV.Β. 5 421 
<Τ4> §3. Συνοπτική παρουσίαση των μελετών οι οποίες δεν πρόκειται 
να δημοσιευθούν 
<Τ5> - Οδηγός των διαδικασιών σε περιπτώσεις κρατικών ενισχύσεων 
625. Στον οδηγό αυτό παρουσιάζονται οι διαδικαστικές νομοθετικές διατάξεις 
που διέπουν τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων από την Επιτροπή των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με απλό και εύληπτο τρόπο που διευκολύνει τη 
χρησιμοποίηση του από κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και νομικούς. Στον οδηγό αυτό 
παρέχονται πλήρη στοιχεία για τις πηγές της νομοθεσίας αυτής, δηλαδή 
αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και ανακοινώσεις που έχει δημοσιεύσει η 
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η μελέτη αυτή θα αποτελέσει τη βάση για 
ένα νέο τμήμα που θα αφορά τις διαδικασίες στη νέα έκδοση της νομοθεσίας περί 
ανταγωνισμού στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, τόμος II κανόνες κρατικών ενισχύσεων 
που θα δημοσιευθεί το 1993. 
Τα κεφάλαια του οδηγού αφορούν τα εξής: 
1. Κοινοποίηση: πεδίο εφαρμογής της απαιτούμενης κοινοποίησης, απαγόρευση 
χορήγησης ενίσχυσης χωρίς προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής, χρονικό 
διάστημα εντός του οποίου η Επιτροπή πρέπει να αποφασίσει για μια 
υπόθεση, προϋποθέσεις των αποφάσεων για την έγκριση ενισχύσεων χωρίς να 
κινηθεί διαδικασία βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ. 
2. Επίσημες έρευνες σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 2: διαδικασία, 
δικαιώματα των κρατών μελών και των ενδιαφερομένων μερών ως προς τη 
διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται, και τελικές αποφάσεις για την 
περάτωση της διαδικασίας βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2. 
3. Μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις: ορισμός της "μη κοινοποιηθείσας 
ενίσχυσης", εξουσίες της Επιτροπής, όπως λήψη προσωρινών μέτρων, εντολή 
για ανάκτηση της ενίσχυσης και επιβολή τόκων. 
4. "Υπάρχουσες ενισχύσεις": ορισμός των "υπαρχουσών ενισχύσεων", πρόταση 
λήψης "κατάλληλων μέτρων", μεταγενέστερη χρήση της διαδικασίας του 
άρθρου 93, παράγραφος 2. 
Παράρτημα IV.Β. 6 422 
5. Τέλος, ο οδηγός περιλαμβάνει ένα κεφάλαιο που αφορά τις καταγγελίες, την 
πρακτική της Επιτροπής για τη δημοσίευση των αποφάσεων της, τον έλεγχο 
των αποφάσεων της Επιτροπής από το Δικαστήριο (είδη αποφάσεων κατά των 
οποίων μπορεί να ασκηθεί προσφυγή, αποφάσεις που δεν μπορούν να 
προσβληθούν, χρονικά όρια), και τις υποχρεώσεις των κρατών μελών να 
ενημερώνουν την Επιτροπή μετά την έγκριση ενός σχεδίου ενίσχυσης. 
Η Επιτροπή πιστεύει ότι ο οδηγός αυτός θα συμβάλει στη διευκρίνιση της 
νομοθεσίας και της πρακτικής που εφαρμόζεται σε έναν ευαίσθητο και 
αυξανόμενης σπουδαιότητας τομέα της κοινοτικής νομοθεσίας. 
<Τ5> - Μελέτη για την Τράπεζα Δεδομένων της Χαλυβουργίας (BDA) 
626. Η Επιτροπή εξετάζει τις πράξεις συγκέντρωσης στον τομέα της χαλυβουργίας 
τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και διανομής. 
627. Οι πληροφορίες που έχει στη διάθεση της η Επιτροπή για τις επιχειρήσεις 
ΕΚΑΧ στηρίζονται στα ερωτηματολόγια ΕΚΑΧ που αποστέλλονται στην EUROSTAT και 
στη Γενική Διεύθυνση Πίστης και Επενδύσεων με στοιχεία σχετικά με την 
παραγωγή, τις παραδόσεις, την παραγωγική ικανότητα και τις επενδύσεις· 
εξάλλου, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού διαθέτει πληροφορίες σχετικά με τις 
διάφορες συμμετοχές των οικονομικών ομίλων σε χαλυβουργικές εταιρείες. 
628. Στο πλαίσιο του σχεδίου BDA, στόχος του οποίου είναι να συγκεντρώνει 
πλήρεις και συνεπείς πληροφορίες σε μία Τράπεζα Δεδομένων για τη Χαλυβουργία, 
έπρεπε να αναλυθούν οι λειτουργίες που χρειάζεται να επιτελεί η βάση 
δεδομένων για να ανταποκρίνεται στις ιδιαιτερότητες εφαρμογής των κανόνων 
ανταγωνισμού στο πλαίσιο της Συνθήκης ΕΚΑΧ. 
629. Οι πληροφορίες που περιέχονται στη βάση δεδομένων BDA και που συνδέονται 
με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού αφορούν τα εξής σημεία: 
η μονάδα που παρέχει πληροφορίες στη βάση δεδομένων BDA είναι το 
εργοστάσιο. Η διαχείριση των άμεσων ή έμμεσων σχέσεων μεταξύ των ομίλων, 
των νομικών εταιρειών και των εργοστασίων με τη συμμετοχή τους και ο 
ορισμός της περιμέτρου του ελέγχου αποτελούν δύο λειτουργίες που μπορούν 
να ενσωματωθούν στη βάση δεδομένων· 
Παράρτημα IV.Β. 7 Η Ζ. ό 
τα ποσά των ερωτηματολογίων ΕΚΑΧ που καταχωρούνται κατά εργοστάσια 
διατίθενται σε επίπεδο νομικής εταιρείας, ομίλου, χώρας ή Ευρώπης με μία 
μόνιμη ή δυναμική ομαδοποίηση των δεδομένων της βάσης· 
ο ποσοτικός προσδιορισμός του πραγματικού ή υποθετικού μεριδίου της 
αγοράς των διαφόρων ομίλων στο πλαίσιο μιας πράξης συγκέντρωσης αποτελεί 
αντικείμενο νέων επιλογών που προσφέρουν οι πίνακες. 
Μετά από ανάλυση, η Τράπεζα Δεδομένων BDA τροποποιήθηκε προκειμένου να 
συμπεριληφθούν νέες λειτουργίες που επιτρέπουν τόσο την οπτική παρουσίαση της 
διάρθρωσης των χαλυβουργικών ομίλων όσο και τον υπολογισμό του παραγόμενου 
προϊόντος ανά όμιλο (για να προσδιοριστεί μεταξύ άλλων εάν η πράξη εξαιρείται 
από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης) και του ποσοστού που 
αντιπροσωπεύει το προϊόν αυτό σε σχέση με μία χώρα, μία ομάδα χωρών, ή την 
Κοινότητα. 
<Τ5> - Μελέτη της ναυπηγικής αγοράς το 1992 
630. Στόχος της μελέτης αυτής είναι η σύγκριση της διάρθρωσης κόστους των πιο 
ανταγωνιστικών ναυπηγείων της Κοινότητας και των τιμών που επικρατούν στη 
διεθνή αγορά (δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα τμήματα της αγοράς στα οποία τα 
. κοινοτικά ναυπηγεία παραμένουν σχετικά ανταγωνιστικότερα). Τα πορίσματα της 
έρευνας χρησιμοποιούνται για να ενημερωθεί η Επιτροπή σχετικά με την απόκλιση 
που εξακολουθεί να υπάρχει μεταξύ κόστους/τιμής προκειμένου να καθοριστεί το 
ανώτατο όριο των ενισχύσεων, προς τη ναυπηγική βιομηχανία σύμφωνα με την 
έβδομη οδηγία του Συμβουλίου και το οποίο πρέπει να αναθεωρείται τουλάχιστον 
κάθε 12 μήνες. 
631. Οπως και κατά τα προηγούμενα έτη, η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε με 
την πλήρη συνεργασία της κοινοτικής ναυπηγικής βιομηχανίας, επικεντρώνεται 
στους τύπους σκαφών τα οποία ναυπηγούνται συνηθέστερα εντός της Κοινότητας 
και για τα οποία τα κοινοτικά ναυπηγεία βρίσκονται σε άμεσο ανταγωνισμό με 
παραγωγούς της διεθνούς αγοράς. Στην εν λόγω μελέτη καλύφθηκαν 11 τύποι . 
σκαφών και συμμετείχαν 22 κοινοτικά ναυπηγεία στην παροχή στοιχείων σχετικά 
με το κόστος. Οι διεθνείς τιμές καθορίστηκαν με βάση δεδομένα που 
συγκεντρώθηκαν από διάφορες πηγές. 
42 4 
Παράρτημα IV.Β. 8 
632. Το συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι εν γένει διευρύνθηκε η απόκλιση 
κόστους/τιμής σε σύγκριση με το περασμένο έτος. Εντούτοις, σύμφωνα με τον 
σύμβουλο, τα αποτελέσματα των διαφορών στα παγκόσμια ποσοστά πληθωρισμού και 
οι συναλλαγματικές διακυμάνσεις διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο στη 
φαινομενική μείωση της ανταγωνιστικότητας των κοινοτικών ναυπηγείων. 
<Τ5> - Μελέτη παρακολούθησης του προγράμματος αναδ^άρ^ρ^οσης 
της ναυπηγικής βιομηχανίας της Ισπαν ίας 
633. Οπως προβλέπεται στο άρθρο 9 του έβδομου κανονισμού του Συμβουλίου για 
τις ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία, η Επιτροπή ανέλαβε από κοινού με την 
ισπανική κυβέρνηση την πραγματοποίηση μιας μελέτης για την παρακολούθηση της 
εφαρμογής του προγράμματος αναδιάρθρωσης της ισπανικής ναυπηγικής βιομηχανίας 
κατά την περίοδο 1991-92. 
634. Τον Οκτώβριο υποβλήθηκε έκθεση η οποία καλύπτει τους έξι πρώτους μήνες 
του 1992 και από την οποία προκύπτει το συμπέρασμα ότι είναι αμφίβολο αν η 
ναυπηγική βιομηχανία της Ισπανίας θα φθάσει το αναμενόμενο επίπεδο 
ανταγωνιστικότητας. Το άρθρο 9 προβλέπει ότι υπό τις συνθήκες αυτές η 
ισπανική κυβέρνηση θα λάβει μέτρα για την περαιτέρω ενίσχυση της 
αναδιάρθρωσης του τομέα, και τα οποία η Επιτροπή θα θεωρήσει ότι μπορούν να 
διορθώσουν την κατάσταση» Η ισπανική κυβέρνηση αναμένεται να υποβάλει σύντομα 
τις προτάσεις της. 
<Τ5> Μελέτες για το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης 
της ισπανικής ολοκληρωμένης χαλυβουργικής εταιρείας CSI και της Sidenor 
ί"λ\ ^Ρ Πραγματοποιήθηκαν τρεις έρευνες σχετικά με προγράμματα αναδιάρθρωσης της 
ισπανικής χαλυβουργίας, και συγκεκριμένα: 
μία μελέτη που ανέλαβε η Επιτροπή από κοινού με ανεξάρτητο σύμβουλο που 
υπέδειξε η ισπανική κυβέρνηση, για να αξιολογηθεί η σκοπιμότητα του 
προτεινόμενου προγράμματος αναδιάρθρωσης για την ισπανική χαλυβουργική 
εταιρεία CSI, συμπεριλαμβανομένης της Altos Hornos de Vizcaya και της 
Ensidesa· 
Παράρτημα IV.Β. 9 425 
μία μελέτη που πραγματοποίησε η Επιτροπή από κοινού με ανεξάρτητο 
σύμβουλο που υπέδειξε η ισπανική κυβέρνηση για να αξιολογηθεί η 
σκοπιμότητα του προτεινόμενου προγράμματος αναδιάρθωσης της ισπανικής 
χαλυβουργικής εταιρείας ειδικών χαλύβων Sidenor, συμπεριλαμβανομένης της 
Acenor και της Foarsa· και 
μελέτη που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής από ανεξάρτητο 
σύμβουλο για να εξεταστούν οι πιθανές εναλλακτικές λύσεις σε σχέση με το 
πρόγραμμα της CSI. 
Σκοπός των μελετών ήταν να δοθούν οι πληροφορίες που θα επέτρεπαν στην 
Επιτροπή να αποφασίσει κατά πόσον θα έπρεπε να συστήσει στο Συμβούλιο να 
δώσει τη σύμφωνη γνώμη του για τις ενισχύσεις που περιελάμβαναν τα 
προγράμματα αναδιάρθρωσης και που έπρεπε να εγκριθούν σύμφωνα με το άρθρο 95 
της Συνθήκης ΕΟΚ. 
Με βάση τα συμπεράσματα των συμβούλων, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι 
το πρόγραμμα CSI ήταν βιώσιμο αλλά ότι θα έπρεπε να βελτιωθεί η σχέση μεταξύ 
της έντασης της ενίσχυσης και του βαθμού της απαιτούμενης αναδιάρθρωσης. Η 
Επιτροπή κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα Sidenor ήταν βιώσιμο 
και αποφάσισε να προτείνει την έγκριση των ενισχύσεων υπό ορισμένους όρους. 
Οι αποφάσεις της Επιτροπής παρουσιάστηκαν στο Συμβούλιο Βιομηχανικών 
Υποθέσεων, στη συνοδό του της 24ης Νοεμβρίου. Το Συμβούλιο δεν συμφώνησε με 
τις ισπανικές προτάσεις και η περαιτέρω συζήτηση τους προβλέπεται να γίνει 
στο πλαίσιο διμερών επαφών. 
IV. Cl 426 
<Τ3> Γ. Στατιστικό σημείωμα σχετικά με τις πράξεις συγκέντρωσης 
που κοινοποιήθηκαν βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου 
<Τ4> §1. Εισαγωγή 
6Î6. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου σχετικά με τον έλεγχο 
των συγκεντρώσεων τέθηκε σε εφαρμογή το Σεπτέμβριο του 1990. Η ΧΧΙη έκθεση 
επί της πολιτικής ανταγωνισμού περιείχε σύντομη ανακοίνωση στατιστικής φύσης 
των περιπτώσεων που εξετάστηκαν κατά τη διάρκεια του 1991. Το παρόν τμήμα 
έχει ως στόχο να παρουσιάσει λεπτομερέστερη στατιστική ανάλυση όλων των 
υποθέσεων που εξετάστηκαν στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού μέχρι το 
Σεπτέμβριο του 1992. 
6tf2-. Βάσει του κανονισμού μόνο οι μεγάλης κλίμακας συγκεντρώσεις πρέπει να 
κοινοποιούνται στην Επιτροπή. Υποχρεωτική είναι η κοινοποίηση μόνο των 
περιπτώσεων στις οποίες ο συνδυασμένος συνολικός παγκόσμιος κύκλος εργασιών 
όλων των συμμετεχουσών εταιρειών υπερβαίνει τα 5.000 εκατ. ECU, ο συνολικός 
κοινοτικός κύκλος εργασιών κάθε εταιρείας υπερβαίνει τα 250 εκατ. ECU και 
μέχρι τα 2/3 του εν λόγω συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών προέρχονται 
μόνο από ένα κράτος μέλος. Τα εν λόγω αυστηρά κριτήρια έχουν περιορίσει τον 
αριθμό των υποθέσεων που εξέτασε η Επιτροπή σε περίπου 50 κατ*έτος. 
638 · Οι πίνακες που παρατίθενται στη συνέχεια αποτελούν στατιστική περιγραφή 
των υποθέσεων που εξετάστηκαν βάσει του κανονισμού και των αποφάσεων που 
έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα. Οι υποθέσεις έχουν καταταχθεί ανάλογα με το είδος 
της συγκέντρωσης, τη γεωγραφική τους διάσταση, τους οικονομικούς τομείς και 
την εθνικότητα των ενδιαφερόμενων εταιρειών. 
6J4j. Οι υποθέσεις που κοινοποιήθηκαν επίσημα στην Επιτροπή, αλλά δεν 
εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού έχουν εξαιρεθεί από το δείγμα. 
Επίσης δεν περιλαμβάνονται ακυρωθείσες ή αποσυρθείσες κοινοποιήσεις. 
64·. Οι υποθέσεις έχουν χωριστεί σε δύο χρονικές περιόδους (1990-1991 και 
1991-1992). Κάθε ομάδα υποθέσεων καλύπτει κοινοποίησε ι ς (ή αποφάσεις) που 
πραγματοποιήθηκαν (ή ελήφθησαν) από το Σεπτέμβριο έως το Σεπτέμβριο. Η εν 
λόγω ταξινόμηση, η οποία προσδιορίζεται από την ημερομηνία εφαρμογής του 
κανονισμού, δεν συμπίπτει ακριβώς με τις περιόδους που χρησιμοποιούνται στο 
μέρος Α του εν λόγω παραρτήματος. 
IV.C.2 427 
<Τ4> §2. Είδος πράξης και γεωγραφική διάσταση των συγκεντρώσεων 
(Πίνακας 1) 
644· Ο πίνακας 1 παρουσιάζει κατανομή των πράξεων που πραγματοποιήθηκαν κατά 
τις περιόδους 1990-1991 και 1991-1992 ανάλογα με το είδος πράξης και τη 
γεωγραφική διάσταση της συμφωνίας. Οσον αφορά το δεύτερο κριτήριο, έχουν 
προσδιοριστεί τέσσερις ομάδες: εθνικές συμφωνίες, στις οποίες συμμετέχουν δύο 
ή περισσότερες εταιρείες από την ίδια χώρα (όχι απαραίτητα κράτος μέλος), 
συμφωνίες κοινοτικής διάστασης, στις οποίες συμμετέχουν εταιρείες από δύο 
διαφορετικά κράτη μέλη το λιγότερο· η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει συμφωνίες 
μεταξύ τουλάχιστον μίας εταιρείας από κράτος μέλος και τουλάχιστον μίας 
εταιρείας από μη κοινοτική χώρα· τέλος, εξωκοινοτικές συμφωνίες, στις οποίες 
συμμετέχουν εταιρείες από δύο, το λιγότερο, διαφορετικές μη κοινοτικές χώρες, 
ενώ δεν συμμετέχει καμία εταιρεία κράτους μέλους. 
64^,. Στον πίνακα 1 οι υποθέσεις χωρίστηκαν σε έξι διαφορετικά διαφορετικά 
είδη συγκεντρώσεων. Ο τίτλος "κοινές επιχειρήσεις" περιλαμβάνει κοινές 
επιχειρήσεις συγκεντρωτικής φύσης, δηλαδή επιχειρήσεις που δεν δημιουργούν 
θέμα συντονισμού της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των συμβαλλομένων. Ο τίτλος 
"συγχωνεύσεις" περιλαμβάνει "καθαρές" υποθέσεις συγχώνευσης, στις οποίες 
τουλάχιστον δύο ανεξάρτητες εταιρείες συγχωνεύονται δημιουργώντας μία νέα 
εταιρεία, και δέν διατηρούν στοιχεία των συγχωνευθεισών εταιρειών. Οι 
"αποκτήσεις συμμετοχών πλειοψηφίας" περιλαμβάνουν περιπτώσεις, κατά τις 
οποίες μ ία ή περισσότερες επιχειρήσεις αγοράζουν μετοχές ή πάγια στοιχεία με 
σύμβαση ή οποιοδήποτε άλλο μέσο, αποκτώντας κατ'αυτό τον τρόπο άμεσο ή έμμεσο 
έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μίας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων. Ωστόσο, 
περιπτώσεις στις οποίες η απόκτηση πραγματοποιείται με τη μορφή δημόσιας 
προσφοράς για τις μετοχές της αποκτηθείσας εταιρείας δεν περιλαμβάνονται στην 
κατηγορία "αποκτήσεις συμμετοχών πλειοψηφίας". Οι εν λόγω υποθέσεις δημόσιας 
προσφοράς έχουν διαιρεθεί περαιτέρω σε αυτές στις οποίες η προσφορά έχει 
απορριφθεί από την αποκτηθείσα εταιρεία και σε περιπτώσεις στις οποίες η 
προσφορά έγινε γενικά αποδεκτή. Η κατηγορία "διάφορα" περιλαμβάνει μία 
συμφωνία αμοιβαίας συμμετοχής κατά την περίοδο 1990-1991 και μία υπόθεση 
αποσυγκέντρωσης κατά την περίοδο 1991-1992. 
IV.C.3 428 
64£. Κατά το έτος εφαρμογής του κανονισμού, οι πιο διαδεδομένες συμφωνίες 
ήταν οι κοινοτικές (38% του συνόλου), ακολουθούμενες με μικρή διαφορά από τις 
μικτές συμφωνίες μεταξύ κοινοτικών και μη κοινοτικών εταιρειών (34%). 
Ωστόσο, η σειρά αυτή ανατράπηκε το προηγούμενο έτος (33 και 35% αντίστοιχα). 
Οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες μεταξύ εταιρειών της ίδιας εθνικότητας και οι 
συγκεντρώσεις μεταξύ εταιρειών από διαφορετικές μη κοινοτικές χώρες ήταν 
λιγότερο σημαντικές και διατήρησαν σταθερό αλλά όχι αμελητέο μερίδιο των 
πράξεων που συνολικά κοινοποιήθηκαν κατά τα δύο αυτά έτη (17 και 14% 
αντίστοιχα το 1991/1992). 
64$f. Οι αποκτήσεις συμμετοχών πλειοψηφίας και οι συγκεντρωτικές κοινές 
επιχειρήσεις αποτέλεσαν τα πιο διαδεδομένα είδη πράξεων κατά την περίοδο 
1990-1991 και 1991-1992. Οντως, ο αριθμός των συγκεντρωτικών κοινών 
επιχειρήσεων που κοινοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1991-1992 ήταν ιδιαίτερα 
υψηλός. Εν τω μεταξύ, ο αριθμός των κοινοποιηθεισών αποκτήσεων συμμετοχών 
πλειοψηφίας μειώθηκε κατά τη διάρκεια του δεύτερου έτους εφαρμογής του 
κανονισμού. Οι καθαρές υποθέσεις συγχώνευσης ελαχιστοποιήθηκαν, θα πρέπει 
ωστόσο να σημειωθεί ότι δύο από τις τρεις υποθέσεις του είδους αυτού που 
εξετάστηκαν κατά τα εν λόγω δύο έτη αφορούσαν μόνο αλλοδαπές εταιρείες. 
IV.C.4 429 
<Τ4> §3. Οικονομικοί τομείς των πράξεων (Πίνακας 2) 
6^. Οι κοινοποιηθείσες υποθέσεις ταξινομούνται βάσει του κώδικα NACE της 
κύριας οικονομικής δραστηριότητας της συγκέντρωσης που προκύπτει από την 
πράξη. Η εν λόγω τομεακή κατανομή αναλύεται περαιτέρω από τη γεωγραφική 
διάσταση της συγκέντρωσης. 
6$f£. Οπως προκύπτει από τον πίνακα 2, μολονότι η πλειονότητα των 
κοινοποιηθεισών υποθέσεων συγκέντρωσης πραγματοποιήθηκε στους τομείς 
κατασκευών (61%), μεγάλος αριθμός υποθέσεων κοινοποιήθηκε σε τομείς όπως οι 
μεταφορικές, οι εμπορικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (11% κατά 
τομέα)*. 
6^ί. Κατά την περίοδο 1990-1991, οι ευρείες κατηγορίες 2 και 3 της 
ταξινόμησης NACE αντιπροσωπεύουν το 50% περίπου των υποθέσεων. Το διψήφιο 
επίπεδο του NACE, τομέας 34 - κατασκευή οχημάτων με κινητήρα - παρουσιάζει 
την υψηλότερη συχνότητα με 4 υποθέσεις κατά την περίοδο 1990-1991 (8%). 
Τρεις από τις εν λόγω τέσσερις υποθέσεις αφορούσαν εταιρείες εντός και εκτός 
της Κοινότητας. Οι εθνικότητες των εταιρειών που συμμετείχαν στις εν λόγω 
υποθέσεις ήταν Γαλλία, Ιαπωνία, Γερμανία και Σουηδία. 
6^|. Κατά την περίοδο 1990-1991 υπήρξαν αρκετοί διψήφιοι υποτομείς με τρεις 
πράξεις. Οι εν λόγω πράξεις παρατηρήθηκαν στους τομείς διύλισης, μηχανημάτων 
και εξοπλισμού, εξοπλισμού και ηλεκτρονικών υπολογιστών γραφείου, ηλεκτρικών 
μηχανημάτων και δραστηριοτήτων σχετικών με υπολογιστές. 
6^4. Κατά την περίοδο 1991-1992 οι κατασκευαστικές δραστηριότητες διατηρούν 
την ηγετική τους θέση (57%), αλλά έπονται με μικρή απόσταση οι 
χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (21%). Σημειώθηκαν 6 πράξεις στον τομέα της 
χημικής βιομηχανίας και πέντε στον τομέα των οχημάτων με κινητήρα. Τέσσερις 
πράξεις καταχωρήθηκαν στον τομέα ειδών διατροφής και ποτών. Ωστόσο, έχουν 
επίσης καταχωρηθεί τέσσερις πράξεις στους τομείς των ασφαλιστικών και 
συνταξιοδοτικών ταμείων και τρεις στον τομέα της χρηματοδοτικής 
διαμεσολάβησης. 
Ολα τα ποσοστά για την περίοδο 1990-1991. 
iv.c.5 430 
<Τ4> §4. Πράξεις κατά εθνικότητα της συμμετέχουσας εταιρείας 
65·. Ο πίνακας 3 περιέχει πληροφορίες σχετικά με την εθνικότητα των εταιρειών 
που συμμετείχαν στις πράξεις. Δεδομένου ότι δύο ή περισσότερες εταιρείες της 
ίδιας ή διαφορετικής εθνικής καταγωγής μπορούν να συμμετάσχουν στην ίδια 
συμφωνία, τα εν λόγω στοιχεία μπορούν να παρουσιαστούν με διαφορετικούς 
τρόπους. Στος πίνακα 3 παρουσιάζουμε τις συχνότητες των διαφορετικών 
"ζευγών" ή συνδυασμών εθνικοτήτων. Η επάνω δεξιά πλευρά του πίνακα 
παρουσιάζει τα στοιχεία που αντιστοιχούν στην περίοδο 1990-1991 και η κάτω 
αριστερή πλευρά τις πληροφορίες για την περίοδο 1991-1992. Η κύρια διαγώνιος 
του πίνακα παρουσιάζει τις συχνότητες των περιπτώσεων στις οποίες δύο 
εταιρείες της ίδιας εθνικότητας συμμετείχαν σε ορισμένη συμφωνία (είτε μόνες 
τους είτε με άλλες εταιρείες), χωρίζοντας με το σύμβολο "/" τον αριθμό για 
την περίοδο 1990-1991 (δεξιά πλευρά) από τον (αριστερή πλευρά) αριθμό για την 
περίοδο 1991-1992. 
65^. Η τελευταία στήλη του πίνακα παρουσιάζει τη συχνότητα με την οποία μία 
εταιρεία ορισμένης εθνικότητας συμμετείχε σε μία συμφωνία κατά την περίοδο 
1990-1991. Για παράδειγμα, εάν δύο εταιρείες της ίδιας εθνικότητας 
συγχωνεύθηκαν το συγκεκριμένο έτος, και δεν υπήρξαν άλλες πράξεις στις οποίες 
να συμμετείχαν εταιρείες της ίδιας εθνικότητας, η συχνότητα για την εν λόγω 
χώρα θα είναι δύο. Η τελευταία στήλη του πίνακα παρουσιάζει το ίδιο σύνολο 
για την περίοδο 1991-1992. 
65£. Ο πίνακας αυτός αποδεικνύει ότι οι γαλλικές εταιρείες υπήρξαν με μεγάλη 
διαφορά οι πλέον δραστήριες κατά την περίοδο 1990-1991 με 32 πράξεις, στις 
οποίες συμμετείχε τουλάχιστον μία γαλλική εταιρεία. Οι εν λόγω συγκεντρώσεις 
δεν ήταν συγκεντρωμένες από γεωγραφική άποψη. Πραγματοποιήθηκαν σε τέσσερις 
κοινοτικές χώρες άλλες της Γαλλίας καθώς και σε τέσσερα άλλα μη κράτη μέλη. 
Μετά τη Γαλλία, τρεις χώρες παρουσιάζουν περίπου την ίδια συχνότητα όσον 
αφορά τον αριθμό συμφωνιών με τη συμμετοχή εταιρειών αυτής της εθνικής 
καταγωγής, και είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται 
και μία μη κοινοτική χώρα: Γερμανία (18), ΗΠΑ (17) και Ηνωμένο Βασίλειο (16). 
65$. Αυτό υποδηλώνει ότι ο κανονισμός είχε σημαντικό αντίκτυπο όχι μόνο στις 
ευρωπαϊκές εταιρείες αλλά επίσης και σε μεγάλες εταιρείες με διεθνείς 
δραστηριότητες, μη ευρωπαϊκής καταγωγής. 
IV.C.6 431 
65^. Το εν λόγω υψηλό επίπεδο διεθνοποίησης των δραστηριοτήτων που εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού συνεχίστηκε κατά την περίοδο 1991-1992, 
μολονότι το εν λόγω έτος παρατηρήθηκε μικρότερη συγκέντρωση κατά εθνικότητα. 
Για παράδειγμα, κατά το εν λόγω δεύτερο έτος παρουσιάσθηκαν περισσότερες 
υποθέσεις με τη συμμετοχή σουηδικών εταιρειών απ'ό,τι υποθέσεις που αφορούσαν 
ιταλικές εταιρείες. Επιπλέον, έχει ενδιαφέρον να σημειωθεί η ποικιλία χωρών 
που συμπεριλαμβάνονται στην κατηγορία αυτών που επηρεάστηκαν από την εφαρμογή 
του κανονισμού. 
6ξζ. Εχει ενδιαφέρον επίσης να σημειωθεί ότι κατά την περίοδο 1991-1992 η 
συχνότητα των υποθέσεων που αφορούσαν γαλλικές εταιρείες είναι ανάλογη με 
αυτή των άλλων μεγάλων κρατών μελών. Τέλος, κατά την περίοδο 1991-1992 δεν 
παρουσιάστηκαν υποθέσεις που να αφορούσαν ιαπωνικές εταιρείες. Το γεγονός 
αυτό, σε συνδυασμό με την πολύ χαμηλή συχνότητα του 1990-1991 (5 υποθέσεις) 
αντανακλά μία στρατηγική των ιαπωνικών εταιρειών, η οποία διαφέρει από αυτήν 
των εταιρειών για παράδειγμα των ΗΠΑ και της Σουηδίας. 
6£ί. Οσον αφορά τα "ζεύγη" ή τους δυαδικούς συνδυασμούς, αξίζει να σημειωθεί 
η υψηλή συχνότητα υποθέσεων στις οποίες συμμετείχαν μία γαλλική και μία 
γερμανική εταιρεία (6 κατά την περίοδο 1990-1991 και 5 κατά την περίοδο 1991-
1992). Κατά την περίοδο 1991-1992 αξίζει επίσης να σημειωθεί η συχνότητα με 
την οποία δύο εταιρείες της ίδιας εθνικότητας συμμετείχαν στην ίδια συμφωνία, 
ιδίως για τις υποθέσεις της Γερμανίας και του ΗΒ. 
432 
IV.c.7 "JZ-
<T4> §5. Στατιστική ανάλυση των αποφάσεων 
6fi. Η πλειονότητα των κοινοποιηθεισών υποθέσεων που εμπίπτουν στο πεδίο 
εφαρμογής του κανονισμού δεν έφθασαν στη δεύτερη φάση της διαδικασίας. Κατά 
την περίοδο 1990-1991, 43 από τις 47 κοινοποιηθείσες υποθέσεις που ενέπιπταν 
στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, κηρύχθηκαν συμβατές με την κοινή αγορά 
μετά την πρώτη φάση της εξέτασης. Κατά την περίοδο 1991-1992 ο αριθμός αυτός 
ανήλθε σε 54 από τις 57 υποθέσεις. 
6$ΰ. Οι τέσσερις υποθέσεις που έφθασαν στη δεύτερη φάση της εξέτασης κατά την 
περίοδο 1990-1991 κηρύχθηκαν αργότερα συμβατές, διότι διαπιστώθηκε ότι δεν 
παρεμποδίζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό στην κοινή αγορά. Ωστόσο, στις τρεις 
από τις εν λόγω υποθέσεις η Επιτροπή έθεσε όρους στις επιχειρήσεις, 
προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η συμφωνία δεν πρόκειται να επιβάλει 
περιορισμούς του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό μέρος αυτής. 
Οι τρεις υποθέσεις που κηρύχθηκαν συμβατές υπό όρους δεν αφορούσαν καμία 
εταιρεία κράτους μέλους, ενώ στην υπόθεση που κηρύχθηκε συμβατή χωρίς όρους 
όλες οι εταιρείες προήρχοντο από μη κοινοτικές χώρες (Σουηδία και Ελβετία). 
Οι σχετικοί τομείς ήταν μηχανήματα, ηλεκτρολογικά μηχανήματα και εξοπλισμός 
ραδιοφώνου, τηλεόρασης και επικοινωνιών. 
6ξ£. Κατά την περίοδο 1991-1992 μικρότερο ποσοστό των κοινοποιηθεισών 
υποθέσεων έφθασε στο δεύτερο στάδιο της διαδικασίας, αλλά μόνο σε μία 
περίπτωση η Επιτροπή κήρυξε τη συγκέντρωση ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά. 
Επρόκειτο για την προτεινόμενη απόκτηση της καναδικής αεροναυπηγικής 
εταιρείας De Havilland από τη γαλλική Aérospatial και την ιταλική Alenia. 
Το έτος αυτό δύο άλλες συγκεντρώσεις κηρύχθηκαν συμβατές υπό όρους. Σε 
αντίθεση με το προηγούμενο έτος, οι εν λόγω πράξεις ήταν αποκτήσεις και όχι 
ενιαίες επιχειρήσεις, αλλά μία συμφωνηθείσα και μία αμφισβητηθείσα προσφορά. 
Η νομική ανάλυση όλων των εν λόγω υποθέσεων περιλαμβάνεται στην ΧΧΐη Εκθεση 
επί του Ανταγωνισμού, στο Κεφάλαιο Ι.Γ. του Μέρους II της εν λόγω έκθεσης. 
IV.C.8 433 
Πίνακας 1 Πράξεις κατά είδος συγκέντρωσης και γεωγραφική διάσταση 
Τύπος συγκέντρωσης 
Απόκτηση συμμετοχών 
πλειοψηφίας 
Αποδεκτή δημόσια 
προσφορά 
Αμφισβητηθείσα δημόσια 
προσφορά 
Κοινή επιχείρηση/ 
έλεγχος 
Συγχώνευση 
Αλλα ε ίδη 
Σύνολο 1990/1991 
Α Β Γ Δ Σύνολ 
5 11 8 2 26 
0 0 112 
0 0 112 
2 7 5 1 15 
0 0 0 11 
0 0 10 1 
7 18 16 6 47 1991/1992 
Α Β C D Σύνολο 
6 6 9 1 22 
0-2 1 0 3 
0 0 10 1 
3 10 9 6 28 
10 0 12 
0 10 0 1 
10 19 20 8 57 
Α= εθνική συγκέντρωση 
Β= Κοινότητα 
Γ= Κοινότητα συν μη κοινοτική χώρα 
Δ= εκτός Κοινότητας 
Πηγή:Βάση δεδομένων MTF. 
IV.C.9 l 7 1 H vJ 'f 
Πίνακας 2 Πράξεις κατά οικονομικό τομέα και γεωγραφική διάσταση 
Κώδικας NACE 
1. Είδη διατροφής, 
κλωστοϋφαντουργ ία 
και βιομηχ. ένδυσης 
2. Βιομ. ξύλου, χάρτου, 
χημική βιομ., μεταλ­
λουργία και μηχα-
νουργ ία 
3. Ηλεκτρολ.εξοπλισμός, 
εξοπλισμός μεταφορών 
και είδη επίπλωσης 
4. Δημόσιες υπηρεσίες 
κοινής ωφέλειας και 
κατασκευές 
5. Εμπόριο χονδρικής 
πώλησης, ξενοδοχεία 
και εστιατόρια 
6. Μεταφορές, επικοινω­
νίες και χρηματοοικο­
νομικές υπηρεσίες 
7. Ακίνητα, υπηρεσίες 
υπολογιστή και 
επαγγελματ.υπηρεσίες 
8. Εκπαίδευση και 
δημόσια υγε ία 
9. Κοινοτικές, κοινω­
νικές και προσωπικές 
υπηρεσίες 
Σύνολο 1990/1991 
Α Β Γ Δ Σύνολ 
2 12 0 5 
3 6 1 1 11 
2 3 6 2 13 
0 10 0 1 
0 4 10 5 
0 3 0 2 5 
0 0 5 0 5 
0 0 0 0 0 
0 0 112 
7 18 16 6 47 1991/1992 
Α Β Γ Δ Σύνολο 
0 2 114 
3 5 7 3 18 
2 2 5 2 11 
10 0 0 1 
2 5 10 8 
1 4 5 2 12 
1110 3 
0 0 0 0 0 
0 0 0 0 0 
10 19 20 8 57 
Α= εθνική πράξη 
Β= Κοινότητα 
Γ= Κοινότητα συν μη κοινοτική χώρα 
Δ= εκτός Κοινότητας 
Πηγή:Βάση δεδομένων MTF. 
H < 
Πίνακας 3 Πράξεις κατά εθνικότητα των συμμετεχουσών εταιρειών ™ 
(1990/1991 στην άνω δεξιά πλευρά της κύριας διαγωνίου και το 1991/1992 στην κάτω αριστερή πλευρά) Βο 
91-2\90-1 
Σύνολο 
Β DK D Ε F Gr Irl IL Ni Ρ UK Can Fin Jap Swe USA Swi Aul Aus SAf Hok Vir Kuw 90/91 
Β \ 1 1 
DK \ 0 
D 1 6\3 6 2 2 2 18 
Ε 2 \ 1 3 1 6 
F 2 5 1 2\4 3 4 112 4 32 
Gr \ 0 
Irl 0 
I 112 1\1 1 1 7 
L 1 \ 0 
Nl 2 1 \ 1 3 
Ρ 1 1 \ 0 
UK 1 2 2 2 2 5\2 1 4 16 
Can 1 2 1 \ 2 
Fin \ 1 
Jap 0\1 2 5 
Swe 2 1 13 1 3\0 1 3 
USA 2 2 2 4 . 3\2 17 
Swi 1 11 i\i 5 
Aul 11 1 1 1 \ 0 
Aus \ 0 
SAf 1 1 \ 0 
Hok 1 1 \ 0 
Vir 1 1 \ 0 
Kuw 1 \ 0 
Σύν. 31 29 10 26 0 0 11 1 7 2 29 6 0 0 16 17 5 5 1 3 1 2 1 
91/92 
Πηγή: Βάση δεδομένων MTF. 
C -4 
en 
ιν. en 
Πίνακας 4 Κατανομή τ«ν τελικαν aaoaaocttv «ou apoéMufav α«ό ftiafiixaolcç sou κινήθηκαν οομαανα με το άρθρο β «αράγραφος 1 ατοιχκίο γ) του κανονισμού 
40(4/89 του Συμβουλίου 
Αριθ. υποθέσεων 
Τύπος κράζης 
Γεωγραφική 
Διάοταση 
Κώδικας NACE 
Εβνικότητα 
τυν συμμε τ εχουσών 
ιταιρειuv 1990/1991 
Αποφάσεις άρθρου 8 J2 
Υκό όρους 
3 
Αη.συμ.«le ι.(2) 
ΚΕ/ελεγχος(1) 
Εβν. (1) 
Κοιν. (2) 
31 (2) 
32 (1> 
Γ/1 (2) 
D/D Aveu opuv 
1 
Απ.συμ.nXtlof . 
Εκτός EX 
2» 
Sw./Swi Αποφάσεις άρθρου θ (3 
0 1991/1992 
Αποφάσεις άρθρου β (2 
Υπό όρους 
2 
Συμφωνηθ. προσφ. 
Αμφιοβ.προσφ. 
Κοινότητα (1) 
Κοιν./μη MO ι ν. 
χώρα (1) 
15 
55 
Β/Γ 
F/Swi Aveu opuv 
0 Αποφάσεις άρθρου 8 (3 
1 
An. ουμ. π λειοψ. 
Κοιν./μη κοιν.χώρα (1) 
35 
C»n/ï7lt 
Κώδικες NACE 
15 Βιομηχανίες ειδών διατροφής και ποτών 
29 Κατασκευή μηχανημάτων και ((οπλισμού N.E.C. 
31 Κατασκευή ηλεκτρικών μηχανημάτων και συσκευών Ν.B.C. 
32 Κατασκευή ραδιοφωνικού και τηλεοπτικού εξοπλισμού και εξοπλισμού επικοινωνιών 
35 Κατασκευή άλλου εζοπλιομου μεταφορικών 
55 Βενοδοχεία και εστιατόρια 
Πηγή: Βάση δεδομένων ΜΤΓ. 
OJ 
ON 

H^ ISSN 0254-1483 
COM(93)162 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 08 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-93-185-GR-C 
ISBN 92-77-54812-6 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
1^2985 Luxemtwurg