Αριθ θ 269/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 14 10 91 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί ευθύνης του φορέα παροχής υπηρεσιών(*) 
(91/0 269/14) 
Στις 15 Ιανουαρίου 1991, και συμφωνά με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις 5 Ιουνίου 1991 με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ δαίπιοη 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 288η συνοδό ολομέλειας της (συνεδρίαση της 3ης 
Ιουλίου 1991), υιοθέτησε με 67 ψήφους υπέρ, 62 κατά και 2 αποχές (ονομαστική ψηφοφορία) την 
ακόλουθη γνωμοδότηση 
I Ει^γωγη 
II ^Ηπροταση τηςΕπιτροπηςεδραιωνεταιστη διαπι-
στωσηοτι εφόσον πλέον του ημίσεως της προστιθέμενης 
α^ιας που παράγεται ετησίως στηνΕυρωπαικηΚοινοτητα 
προέρχεται απο δραστηριότητες υπηρεσιών, ητοι!]9^ 791 
εκατομμυριαΕ^ιιτο!9^,πολλεςυπηρεσιεςμπορουνανπαρε-
χονταιπλημμελως,να βλάψουν την υγειαητη σωματική 
ακεραιότητα προσωπωνητηφυσικηακεραιοτηταυλικων 
αγαθωντων αποδεκτωντων υπηρεσιών αυτών πρόκειται 
βεβαίως για την υγειονομική περίθαλψη άλλα καιγια τις 
υπηρεσίες που συνδέονται με προϊόντα όπως οι επισκευες,η 
εγκατάσταση προϊόντων στις κατοικιεςηπου συνδέονται με 
εγκαταστάσεις όπως τα ξενοδοχεία και τα κέντρα ι^υχαγω-
γιας πρόκειται επίσης και για μη υλικές υπηρεσίες όπως οι 
υπηρεσίες επιτήρησης και οι^μεικτες^ υπηρεσίες όπως οι 
μεταφορές και τα ταξίδια 
III ^πρόταση επιδιώκει ενα στόχο που πρέπει να επι­
κροτηθεί του οποίου ομωςηεπιτευ^η είναι δυσχερής λόγω 
κυρίως του αριθμού και του πολυσυνθέτου χαρακτήρα των 
ερωτηματων,πουθετειηευθυνητωνφορεωνπαροχηςυπηρε-
σιων εξαιτίας των διάφορων τους 
1^ ^^^ 
1^1 Ν πρόταση θεωρεί οτιοπαρεχων υπηρεσίες είναι 
υπεύθυνος για τη ζημία που προκαλείται απο δικό του 
σφάλμα, στο πλαίσιο τηςπαροχηςτηςυπηρεσιας,στηνυγεια 
και τη σωματική ακεραιότητα των προσωπωνητη φυσική 
ακεραιότητα κινητών και ακίνητων αγαθών, συμπεριλαμβα-
νομενωνεκεινωνπουαποτελεσαντοαντικειμενοτηςπαροχης 
των υπηρεσιών 
1^^ σοβαρός της απόδειξης της απουσίας σφάλματος 
ανήκει στον φορέα παροχής υπηρεσιών^ 
1^] ^υπαιτιότητα συνεκτιμάται με γνώμονα τη συμπε-
ριφορα του φορέα παροχής υπηρεσιωνοοποιος εγγυάται, 
υπο ομαλές και ευλόγως προβλέψιμες συνθήκες, την ασφά­
λεια που μπορεί κάνεις θεμιτως να προσδοκάς 
(') ΕΕαριθ Ο 12 της 18 1 1991 σ 8 1 2 4 «Το γεγονός και μονό της ύπαρξης η της πιθανότη­
τας εξεύρεσης άλλης τελειότερης υπηρεσίας, κατά το χρόνο 
παροχής της προκείμενης η εκ των υστέρων, δεν συνιστά 
σφάλμα » 
1 3 Ορισμός της υπηρεσίας 
1 3 1 Κατά την έννοια του σχεδίου οδηγίας, «με τον ορο 
«Υπηρεσία» νοείται κάθε υπηρεσία που παρέχεται στο πλαί­
σιο επαγγελματικής δραστηριότητας η δημοσίας υπηρεσίας 
και κατά τρόπο ανεξάρτητο, επ'αμοιβη η μη, η οποία δεν 
έχει ως άμεσο και αποκλειστικό αντικείμενο την κατασκευή 
αγαθών η τη μεταβίβαση εμπράγματων δικαιωμάτων η δικαιω­
μάτων πνευματικής ιδιοκτησίας» 
1 4 Ορισμός της ζημίας 
141 Με τον ορο «ζημία» νοείται 
— η άμεση ζημία που προκαλείται απο το θάνατο η απο 
κάθε προσβολή της υγείας η της σωματικής ακεραιότητας 
προσώπων, 
— η άμεση ζημία που προκαλείται απο κάθε προσβολή της 
φυσικής ακεραιότητας κινητών η ακίνητων αγαθών, 
συμπεριλαμβανομένων των ζωών 
2 Γενικές παρατηρήσεις 
2 1 Η ομάδα μελέτης του τμήματος βιομηχανίας, εμπο­
ρίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών επειδή έκρινε ανεπαρκή τη 
σχετική πληροφόρηση που παρέχεται απο τα έγγραφα τα 
οποία η Επιτροπή θεώρησε οτι έπρεπε να της διαβιβάσει, 
προέβη στην ακρόαση πολλών προσωπικοτήτων Έτσι στις 
9 Απριλίου 1991 άκουσε τις απόψεις των εκπροσωπών των 
έξης ευρωπαϊκών οργανώσεων 
— Ευρωπαϊκό Γραφείο Ενώσεων Καταναλωτών (ΒΕϋΟ), 
— Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώ­
σεων (ΟΕδ), 
— Ευρωπαϊκή Ενωση Βιοτεχνίας και Μικρομεσαίων Επιχει­
ρήσεων (υΕΑΚΜΕ), 
— Ένωση Συνομοσπονδιών Βιομηχανίας και Εργοδοτών 
Ευρώπης (ΗΝΙΟΕ), 
14. 10. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 269/41 
— Ευρωπαϊκή Γραμματεία Ελευθέριων Επαγγελμάτων 
(SEPLIS), 
και των καθηγητών κ. Roger Ο. Dalgq, δικηγόρου, καθηγητή 
δικαίου περί ευθύνης στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της 
Louvain, και Bourgoignie, διευθυντή του κέντρου για το 
δίκαιο της κατανάλωσης στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της 
Louvain. 
2.2. Με στόχο την προστασία του καταναλωτή, οι εθνικές 
νομοθεσίες καθώς και η κοινοτική νομοθεσία μετατοπίσθη­
καν από την έννοια του σφάλματος (το οποίο αφορά τη συμπε­
ριφορά) προς την έννοια της πρόληψης (η οποία αφορά το 
αποτέλεσμα). Εντούτοις, η πρόταση στηρίζεται στην έννοια 
του σφάλματος, επιδιώκει όμως την αντιστροφή του βάρους 
της αποδείξεως. 
2.3. Η εξεταζόμενη πρόταση οδηγίας ελέγχει και επιδιώκει 
την αναίρεση των γενικών αρχών του δικαίου και της δικονο­
μίας οι οποίες εν πρώτοις συνίστανται στην υποχρέωση εκθέ­
σεως των μέσων και στην αναγωγή της απόδειξης των αναφε­
ρόμενων γεγονότων στις δικαστικές διαδικασίες· δεδομένου 
ότι η υπαιτιότητα δεν υποτίθεται αλλά αποδεικνύεται, έπεται 
ότι η δικαστική διάκριση μεταξύ υποχρεώσεως των μέσων 
και των αποτελεσμάτων συνδέεται απευθείας με τη διαφορά 
μεταξύ των παροχών των υπηρεσιών των ασκούντων ελευθέ­
ρια επαγγέλματα αφενός και αφετέρου των συγκεκριμένων 
παροχών υπηρεσιών στις οποίες προβαίνουν οι κατασκευα­
στές προϊόντων. 
2.4. Οφείλουμε να διαπιστώσουμε ότι οι επαγγελματίες 
φορείς παροχής υπηρεσιών πνευματικής ιδιοκτησίας δεν 
απορρίπτουν την αρχή των ευθυνών τους αλλά απεναντίας τη 
διεκδικούν στο νομικό πλαίσιο που ισχύει σήμερα σε όλες 
τις χώρες της Κοινότητας. Οι λιγοστές νομικές διαφορές που 
μπορεί να υπάρχουν δεν δικαιολογούν μιας τέτοιας εκτάσεως 
ανατροπή της νομολογίας που θα δημιουργήσει προβλήματα 
επί πολλά χρόνια σε όλες τις χώρες της Κοινότητας και 
θα χρειαστούν δεκαετίες προκειμένου να προσδιοριστεί η 
νομολογία που θα εγγυάται την ασφάλεια των καταναλωτών. 
2.5. Ο «πολιτικός» στόχος της Επιτροπής την οδήγησε σε 
λύσεις που θα διαταράξουν την αρμονία των νομικών μας 
συστημάτων. 
Όμως το αίτημα των καταναλωτών απλά και μόνο ήταν να 
επιτευχθεί η προώθηση μιας νομοθεσίας κατά των καταχρη­
στικών ρητρών, η εναρμόνιση του επιπέδου των αποζημιώ­
σεων αποκατάστασης και η εκ μέρους του κοινωνικού συνό­
λου ανάληψη της ευθύνης σοβαρών πλην όμως σπανίων περι­
πτώσεων, άνευ σφάλματος των φορέων παροχής υπηρεσιών 
και που προκαλούν ανήκεστες βλάβες. 
2.6. Εκπλήσσεται άλλωστε κανείς για το γεγονός ότι το 
προτεινόμενο κείμενο δεν αναφέρει καν την υποχρέωση 
ασφάλισης για όλους τους φορείς παροχής υπηρεσιών, σε 
ορισμένους τομείς. 
2.7. Μπορεί επίσης να διερωτηθεί κανείς κατά πόσο η 
Επιτροπή δεν υπερβαίνει τις αρμοδιότητες της και την απο­
στολή της για άσκηση ευρωπαϊκής πολιτικής όπως ορίζεται 
από τη Συνθήκη της Ρώμης επιδιώκοντας την ομοιομορφία 
του αστικού δικαίου των κρατών μελών και μεταβάλλοντας τους ισχύοντες νόμους σε κάθε κράτος μέλος για να δημιουρ­
γήσει ένα νέο ευρωπαϊκό αστικό δίκαιο παραβαίνοντας έτσι 
τη θεμελιώδη αρχή της επικουρικότητας. 
2.8. Από την εξέταση της εν λόγω προτάσεως προκύπτει 
με σαφήνεια ότι η εφαρμογή της θα ενεργήσει ως τροχοπέδη 
για κάθε έρευνα και κάθε καινοτομία στους τομείς δραστηριό­
τητας των ελευθέριων επαγγελμάτων. Θα οδηγήσει σε μια 
αμυντική ιατρική, σε αμυντική παροχή νομικών, εμπορικών 
και φορολογικών συμβουλών και σε αμυντική συνδρομή εκ 
μέρους των αρχιτεκτόνων, των μηχανικών και των εργολά­
βων. Πράγμα που δεν είναι ο επιδιωκόμενος στόχος των 
καταναλωτών. 
2.9. Θα προκαλέσει μεγαλύτερο κόστος των παροχών το 
οποίο θα είναι αδύνατο να υπομείνουν τα ταμεία κοινωνικής 
ασφάλισης και οι καταναλωτές. Πράγματι, οι εξετάσεις, οι 
ακροάσεις, η προσφυγή σε εμπειρογνώμονες θα πολλαπλα­
σιαστούν προκειμένου να εξασφαλιστεί στη δραστηριότητα 
του φορέα παροχής υπηρεσιών κάθε αναγκαία προφύλαξη για 
την ασφάλεια της παροχής υπηρεσιών που θα τίθεται με 
μεγάλη ευκολία σε αμφισβήτηση. Θα πρέπει προπάντων να 
προβλεφθούν σημαντικά επασφάλιστρα ευθύνης που είτε δεν 
εκτιμήθηκαν καθόλου είτε εκτιμήθηκαν ελλειπώς από την 
Επιτροπή (αναφέρεται το ποσό των 250 000 δολαρίων ΗΠΑ 
για ένα νευροχειρουργό στις Ηνωμένες Πολιτείες! Και αν 
όλα τούτα ισχύουν για το αποδεδειγμένο σφάλμα, τι θα συμβεί 
στην αντίθετη περίπτωση;). 
2.10. Η ΟΚΕ ζητεί επίσης να μάθει αν η οδηγία ισχύει 
μόνο για τη συμβατική ευθύνη ή αν ισχύει επίσης και για τη 
σχεδόν εγκληματική ευθύνη. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Αιτιολογική έκθεση 
3.1.1. Η πρόταση οδηγίας αναφέρεται στο άρθρο 100 Α της 
ενιαίας πράξης: υψηλό επίπεδο προστασίας σε ό,τι αφορά 
την υγεία, την ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος 
και των καταναλωτών. Η Επιτροπή δικαιολογεί την παρέμ­
βαση της επισημαίνοντας ότι εις τον εν λόγω τομέα οι διαφο­
ρές των νομικών καθεστώτων που υφίστανται στις χώρες της 
Κοινότητας έχουν οικονομικούς αντίκτυπους που μπορεί να 
επηρεάσουν την ανταγωνιστική θέση των φορέων παροχής 
υπηρεσιών στην αγορά. Η διαβεβαίωση φαίνεται συζητήσιμη 
δεδομένου ότι όλο και πιο συχνά καθίσταται δυνατή η επί­
λυση των διαφορών χάρη στη συμβατική ελευθερία με την 
προώθηση μιας νομοθεσίας κατά των καταχρηστικών 
ρητρών. 
3.1.2. Οι διαφορές μεταξύ των καθεστώτων ευθύνης που 
υφίστανται σήμερα δεν εμποδίζουν την ανάπτυξη του τουρι­
σμού στην Ευρώπη, τη συνεχή εγκατάσταση ξένων υπηκόων 
σε διάφορα κράτη και την ευρεία εγκατάσταση εταιρειών 
ενοικιάσεως αυτοκινήτων ή άλλων σε όλες τις κοινότητες 
της Ευρώπης. 
3.1.3. Η θεωρία του «κινδύνου» δεν μπορεί να ισχύσει παρά 
μ ΛΌ σε ομογενή «σύνολα». Δεν υφίσταται ουδεμία ομοιότητα 
Αριθ θ 269/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 14 10 91 
μεταξύ των οδικών η των εργατικών ατυχημάτων και των 
ατυχημάτων που οφείλονται στην κατανάλωση υπηρεσιών 
Απο την εξέταση τη^ πρότασης προκύπτει οτι η φιλοσοφία 
της έγκειται στο οτι η ευθύνη βαραίνει τον φορέα παροχής 
ι πηρεσιων και καθόλου τον καταναλωτή 
Μ 4 Η Επιτροπή βάσει των μελετών που έγιναν σχετικά 
με τι,, εθνικέ*, νομοθεσίες και νομολογίες σε ο,τι άφορα την 
αστική ευθύνη τω\ φορέων παροχής υπηρεσιών διαπιστώνει 
οτι εμφανίζεται μια κατάσταση που γίνεται ολοένα και πιο 
αισθητή και η οποία ευνοεί τα θύματα των πλημμελών υπηρε­
σιών διαφέροντας όμως απο κράτος μέλος σε κράτος μέλος 
1 1 5 Η Επιτροπή μολονότι θεωρεί επιζήμιο το γεγονός 
οτι η εξε> ιξη που σημειώνεται υπέρ των θυμάτων συντελείται 
σε νομολογικο επίπεδο θεσπίζει ενα ευρύτατο σύστημα που 
κατά την άποψη της θα προσδιορισθεί πλήρως μο\ο με τη 
βοήθεια του Δικαστή ριοι και της μελλοντικής νομολογίας 
1 2 Αρθρο 1 (κείμενο της προτάσεως) 
32 1 Η ΟΚΕ επισημαίνει οτι ο ορός «φυσική ακεραιό­
τητα» ενθχ ακίνητου δεν είναι σαφής 
122 Η ΟΚΕ δεν μπορεί να ενστερνισθεί την αρχή τη; 
ανάστροφη; τοι βαρούν της απόδειξης διότι 
— η απόδειξη ενός αρνητικού γεγονότος είναι σχεδόν αδύ­
νατο να προσκομισθεί κατά τρόπον αυστηρό 
— η υπόνοια σφάλματος αποτελεί νομική τεχνική που δη 
μιουρ /ει με /αλη αμφιβολία στκ νομολο /ικες της εφαρμο 
/ε* 
Επιπλέον πράγμα άλλωστε που επιβεβαίωσε και η Οικονο­
μική και Κοινωνική Επιτροπή στη γνωμοδότηση της της 
24η ^ Απριλίου 1991 (') για την «πρόταση οδηγίας σχετικά με 
τι; καταχρηστικές ρήτρες στα συμβόλαια που συνάπτονται 
με τους καταναλωτές» [εγγρ ΓΌΜ(90) 322 τελικό — 8ΥΝ 
285] (εισηγητής ο κ Ηιΐκεηδ) κάλο θα ήταν να αποφευχθεί 
η εναρμόνιση του συμβατικοί δίκαιου αυτού καθ'αυτου στο 
οποίο εδραιώνονται οι σχέσεις μεταξύ καταναλωτού και 
φορέα παροχής υπηρεσιών 
Η τεχνική της προτάσεως αντιβαίνει προς το άρθρο 6, παρα-
/ραφος 2 τη., Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα ανθρωπινά 
δικαιώματα καθώς και προς το άρθρο 14 παράγραφος 2 του 
Διεθνου„ Συμφώνου περί αστικών και πολιτικών δικαιωμά­
των 
Οι καταναλωτές διαπιστώνουν οτι η πρόταση βελτιώνει ανε­
παίσθητα μονό την ισχύουσα σήμερα νομολογία 
3 2 3 Στην παράγραφο 3 διαπιστώνεται μια λογική υπέρ­
βαση δεδομένου οτι επιζητείται η εκτίμηση της υπαιτιότητας 
για ενα σφα/ μα περί του οποίοι υπάρχουν μόνον υπονοιε^ 
(') 8/ εγ# ΟΕ5 568 91 σ 2 σημείο 2 Ι 2 3 3 Αρθρο 2 
3 3 1 Οι οργανώσεις των καταναλωτών εκφράζουν την ικα 
νοποιηση τους για το γεγονός οτι η εν λόγω πρόταση εφαρμό­
ζεται και στον τομέα των «δημοσίων υπηρεσιών» και δεν 
επιθυμούν την εξαίρεση των οργανωμένων ταξιδιών 
3 3 2 Πρέπει να παρατηρηθεί σχετικά οτι τα καθεστώτα 
ευθύνης που διέπονται απο διεθνείς συμβάσεις οι οποίες λαμ 
βάνουν υπόψη το σύστημα του «μη σφάλματος» συνεπάγονται 
κατά τρόπο αυτόματο και αμοιβαίο τον περιορισμό του κινδυ 
νου 
3 4 ,4/φο ? 
3 4 1 θ ορισμός του φορέα παροχής υπηρεσιών είναι ευρύ­
τατος, διότι φαίνεται να συμπεριλαμβάνει όλους όσοι ενερ­
γούν νομικώς ανεξάρτητα όπως τα διοικητικά στελέχη των 
εταιρειών, οι δικαστικοί κλπ και ως ενα ορισμένο βαθμό τους 
«υπάλληλους» διότι ο δεσμός της ιεραρχικής εξάρτησης δεν 
είναι ασυμβίβαστος με τη διατήρηση μιας ορισμένης ελευθέ­
ριας κατά την εκτέλεση της εργασίας 
3 4 2 θ εγκατεστημένος στην Κοινότητα μισθωτός ανα 
λαμβάνει την ευθύνη της υπηρεσίας που έχει δεσμευθεί να 
παράσχει ο φορέας παροχής υπηρεσιών σε τρίτη χωρά εξίσου 
όπως ο αντιπρόσωπος η το νομικώς ανεξάρτητο μεσολαβούν 
πρόσωπο 
3 5 Αρθρο 4 
3 5 1 Τι θα συμβεί με το επαγγελματικό απόρρητο στην 
περίπτωση αυτοκτονίας θεωρούμενης ως άμεσης βλάβης που 
προκλήθηκε απο τον φορέα παροχής υπηρεσιών 
3 5 2 Η έννοια της φυσικής ακεραιότητας των κινητών και 
ακίνητων αγαθών θέτει ερωτήματα 
3 6 /1/φοο" 
3 6 1 Δεδομένου οτι η αιτιώδης συνάφεια εκτιμάται σε 
κάθε χωρά βάσει διαφορετικών θεωριών υπάρχει κίνδυνος 
να εφαρμόζεται η οδηγία κατά πολύ διαφορετικούς τρόπους 
στα διάφορα κράτη μέλη 
3 7 Α/φο 7 
Εαν θεωρηθεί δεδομένος ο εν λόγω μη περιορισμός, θα είναι 
τότε δυνατό να απαιτείται απο τις ασφαλιστικές εταιρείες 
απεριόριστη ανάληψη βλαβών και σε θετική περίπτωση ποιες 
θα είναι οι οικονομικές προϋποθέσεις για τους επαγγελματίες, 
το κοινωνικό σύνολο η τους καταναλωτές 
3 8 Αρθρα 9-10 
Οι προβλεπόμενες προθεσμίες δεν φαίνονται κατά κανένα 
απολύτως τρόπο εύλογες 
14. 10 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ θ 269/43 
4.4. ότι η νομική της βάση δεν είναι αιτιολογημένη και 
υπερβαίνει την αποστολή της Επιτροπής, 
4.5. ότι θα αυξήσει σημαντικά το οικονομικό κόστος των 
παροχών υπηρεσιών, 
4 6. ότι βλάπτει τη δίκαια προσδοκία των καταναλωτών σε 
ό,τι αφορά την έρευνα, τις εμπειρίες και τους κινδύνους στον 
τομέα του δικαίου, των κατασκευών και της υγείας, 
4.7. ότι ουδεμία διευκρίνηση ή βεβαιότητα δεν παρέχεται 
στο κείμενο για την ανάγκη ή το ενδεχόμενο υπάρξεως ειδι­
κών καθεστώτων ή αποκλεισμού ορισμένων φορέων υπηρε­
σιών, 
4.8. ότι η Επιτροπή δεν προτείνει καμία εγγύηση επαγγελ­
ματικής ασφάλισης. 
η ΟΚΕ απορρίπτει το εν λόγω κείμενο. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ΡΓαηςοίδ δΤΑΕϋΕίΙΝ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες η αντιπροσωπευόμενοι, ψήφισαν υπέρ της γνωμοδότησης 
ΑηάΓ3άε, ΑΓεη3. Αφιπαΐΐ, ΒΈΓΓΟ*, Βε3ΐε, Βεΐΐ, Βεπΐ5, Μπρεδημα-Σαββοπουλου, €3ν3ΐεΐΓ0 ΒΓ3πά&ο, €εγΓ3ε, €Ηεν3ΐιεΓ, 
€οππεΙΐ3π, ν3π 03ΐπ, θ3\ν$οπ, Οε1θΓθζογ, άε ΤβνεππεΓ, Οοικί, Δουβής, ΡΓεποΜ;, Ο3ίο ΡεπίΕπάεζ, ΟεΓάπεΓ, Οειτηοζζι, 
Οπι§οπι$, Οΐ3θοπιε11ι, Οιεχεοκε, Οιπϋ3απιε, Ηονβ33Γά ]3Κοο$εη, Κ.33Π5, Κ3ΓΚ3, 1,3ΙΙΓ, ίιΐΐΐε, ίο\ν, ΜιχϋεπΗουννετ, 
ίγοπ$, Μ3ε1ΐ3(1ο νοη ΤχοΗιιχι, Μ3ΐίεο1ι, Μοθ3ΓΓγ, Μεκε Ιυχίε, ΜεγεΓ-Ηοπι, Μοοοκ, ΜθΓεΐ3ΐκ1, Νοοτάν3ΐ, Ονιάε 
Εΐιεηηε, Ρ3ηεκ> ΡΙοΓεζ, Ρ3Γάοη, Ρε3Γχοη, ΡεΙΙείιετ, Κ , ΡεΙετδβη, Πετρόπουλος, Ρηεοΐο, Ρτοαπιεηδ, ΚεδυΠεΙ, Κοοιηχοη, 
ΚΟΓΠΟΙΙ, 53 ΒοΓβεκ. δ&ΐ3. δ^ίπιοη, δ3υ\νεη$, δΰΗΙενεΓ, δοΐ3π, δίεςηετ Ν3Υ3ΓΓ3. δίοκκετχ, ΤΗγ5, Τιεπΐ3ηη, ΤιΐκΙςεΓ, Τγπ6. 
ννιςΚ 
Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες η αντιπροσωπευόμενοι, ψήφισαν κατά της γνωμοδότησης 
Αΐ3ΐάε ΡειτείΓΕ, ΒΙεκεΓ, Βοι^εΓεε. Βοηνιαηι, Υ3&0Ο ΟΗ.1. €3ηοΗ, €35$ιη3, Οιπχΐιε, Οεο3ΐ11οη, άΈΙΐ3, ΟΉοπάΙ. ν3η 
Οΐ]Κ. 0Γ3ΐ;εΓ, Οπ11ε3ΐιά, ΟυπΙιεΙ. ΕΙχίηεΓ, Εΐΐγ. Ειιίεη, Ρίαπι, ΡΟΓ§38 Ι €30ΓεΓ3, ΡΓ3ηάι, θ3πΎοη, Οειιεηιείΐ, ϋΓεά3ΐ, 
ΟΓεεη, ϋΓοοεπ, Η3§εη, Ηιΐκεηδ, ]350Γΐ]0Κ, ]επκιπ$, Κανελλόπουλος, άε Κ.ηε§ΐ, Ε3ηά3ουΓυ άε διίνπ, ί3ρρ35. ΐ3Γ$εη, 
ΙινεΓ3ηι, Μ3άάοοΙ(5, Μ3Γ£3ΐεί Μ3$ΐ3, Μ3$υοοι, Μ3γ3γο Βεΐΐο, ΜΟΓΠ$, Μιιΐΐετ, Νιείδεη, Β , Νιείκεη, Ρ , ΝιεΓη3ΐι$. 
Ρε1ΐ3πηι, Ουενεάο Κο]ο, Κ3πΐ3εκεΓ5, ΚΒΠβοπι Μ3οηΐ3νε11ι, δ3ηΙο«, δοηιτιιΐζ, νοη δοηννεπη, δεςιιεΐΓ3, δι1ν3, διηιΐη, 
Θεωνάς. ΤιχιεΓ, ΥεΓ^ονεπ, νκΐβΐ, Ν^εηΐΜηχ, ν/Άΐάζά. ^ηιι\νοΓίη 
Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες η αντιπροσωπευόμενοι, απέσχον της ψηφοφορίας 
Βοτάε$-Ρ3{ϊε$, Ροιηρεη 4 Συμπεράσματα 
Διαπιστώνοντας 
4.1 ότι η Επιτροπή δεν προέβη στις απαιτούμενες διαβου­
λεύσεις και συζητήσεις με το σύνολο των αντιπροσωπευτικών 
οργανώσεων της Κοινότητας που θίγονται με την πρόταση 
που υπεβλήθη στην ΟΚΕ, 
4.2 οτι το προτεινόμενο κείμενο δεν ανταποκρίνεται στις 
επιθυμίες των καταναλωτών, εγκυμονεί απεναντίας τον κίν­
δυνο να αντιστρέψει τη σημερινή θετική στάση των δικαστη­
ρίων, 
4.3 ότι δεν συμβάλλει στην εξασφάλιση μιας καλύτερης 
σχέσεως μεταξύ πελάτου'ασθενούς και επαγγελματίου φορέα 
υπηρεσιών, 
Βρυξέλλες, 3 Ιουλίου 1991 
Αριθ θ 269/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 14 10 91 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Μετά το πέρας τη^ σχετικής ψηφοφορίας για τη συνολική γνωμοδότηση η ομάδα συμφερόντων «Καταναλωτές» η 
οποία ψήφισε κατά τη^ γνωμοδότησης προέβη στην ακόλουθη δήλωση 
«Στη γνωμοδότηση εκφράζεται μια ελάχιστα δημιουργική και ακατανόητη θέση Οι εκπρόσωποι της ομάδας 
συμφερόντων των κατανα)ωτων τόνισαν επανειλειμμενα την ανάγκη υιοθέτησης κοινοτικού θεσπισματος για την 
προστασία των θυμάτων έναντι ελαττωματικής παροχή, υπηρεσιών επειδή οι υφιστάμενες διατάξεις εμφανίζουν 
σοβαρά κενά Η πρόταση οόη^ιας δεν ανταποκρίνεται πλήρως στι», προσδοκίες των καταναλωτών και χρήζει 
μεταγενέστερων συντακτικών βελτιώσεων ωστόσο ομο. αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα στην ενδεδειγμένη προστα 
σία των δικαιωμάτων των καταναλωτών 
Επιπλέον η εν/ο/ω γνωμοδότηση έρχεται σε ρήξη με την παράδοση της ΟΚΕ στον τομέα αυτό που θέλει την ΟΚΕ 
θερμό υποστηρικτή των κοινοτικών πρωτοβουλιών για τη βελτίωση της προστασίας των θιγομένων Η γνωμοδότηση 
αυτή αντίκειται σε προηνοιμενε, γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ στις οποίες αναγνωρίζεται και υποστηρίζεται η αρχή της 
ευθύνη, ανει υπαιτιότητα, σε σχέση αφενός με τις συζητήσεις περί της ευθύνης για έκθεση σε κίνδυνο και αφετέρου 
με τις ερ/ασιε. τη, πρόταση., οδηγία, περί της γενική, ασφάλειας των προϊόντων για μια κοινοτική πρωτοβουλία 
Οι προτεινόμενε, τροπολογίες συνιστούν τις ελάχιστε, απαιτήσεις για τη διόρθωση τη ι, περιεχόμενης στη γνωμοόο 
τηση νομική, επιχειρηματολογία, κατά τρόπο ώστε να γίνουν αποδεκτέ, απο τους καταναλωτές Περαιτέρω είναι 
σκόπιμο να αναφερθεί οτι η ΟΚΕ επιθυμεί την έκδοση μιαι, οδηγίας η οποία να έχει ως στόχο την ε/αχιστη 
εναρμόνιση και να δίδει επιση. τη δυνατότητα στα κράτη μέλη είτε να διατηρούν είτε να εισάγουν αυστηρότερε, 
διατάζει, νια την προστασία των καταναλωτών 
Η γνωμοδότηση αποτελεί οπισθοδρόμηση σε μια Ευρωπαϊκή Κοινότητα στην οποία η ευθύνη για την πρόκληση 
βλάβη, απο τον φορέα παροχή, υπηρεσιών τυγχάνει συνεχώς ευρύτερη, αποδοχής 
Καθίσταται σινεπω. επιτακτική η ανάγκη όπως η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή η οποία μέχρι τώρα 
εκπρόσωποι σε την προαναφερομένη τάση στις συζητήσεις μεταξύ των διάφορων οικονομικών και κοινωνικών 
ομάδων να ταχθεί υπέρ μια. δημιουργική, άποψης » 
Η ομαόα των εκπροσωπών των κατανα/ωτων προτείνει συνεπώς στην Επιτροπή να εξετάσει εμπεριστατωμένα και 
να τροποποιήσει την πρόταση τη, ώστε 
— να προβλέπει σαφει, κανονε, ώστε να αποφεύγονται αδικαιολόγητες φίλοδικιες 
— να στηρίζεται στον καταλλη) ο σεβασμό των συμφερόντων τόσο των φορέων που προσφέρουν υπηρεσίες οσο και 
των καταναλωτών 
— να συντελεί στην ανάπτυξη τη, αρχής της πρόληψη, και στην εξέταση τη, ασφάλειας των υπηρεσιών 
— να είναι ικανό να όιασφα/ ισει την αποτελεσματική και πρακτική αποζημίωση των θυμάτων ελαττωματικών 
υπηρεσιών 
Είχΐηετ Οκάύ Κ.αη§οηι ΜαςΗιανεΙΙι Αΐ2ΐάε ΡεηείΓα Βοιχχετεε Βοηνιαηι Ηιΐκεηδ ,Ια&ΟΓίιοκ Ιαηα,Ηουηι άε διίνπ 
14 10 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ € 269/45 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Η ακόλουθη τροπολογία (αντιγνωμοδοτηση), που έλαβε το ενα τέταρτο τουλάχιστον των ψήφων απορρίφθηκε στη 
διάρκεια των συζητήσεων 
Το κείμενο τη; γνωμοδότησης απο το σημείο 1 εως το σημείο 4 8 να αντικατασταθεί απο το ακόλουθο κείμενο 
«Το τμήμα επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής με την επιφύλαξη των ακολουθών παρατηρήσεων 
Ι. Εισαγωγή 
Σκοπός της πρότασης είναι η προστασία της σωματικής ακεραιότητας των καταναλωτών και της φυσικής ακεραιότη­
τας των αγαθών τους Επομένως, η πρόταση οδηγίας δεν περιλαμβάνει υπηρεσίες που δεν βλάπτουν την υγεία η τη 
σωματική ακεραιότητα προσώπων η και τη φυσική ακεραιότητα αγαθών (παροχή συμβουλών χρηματοδοτικού, 
νομικού η τραπεζικού χαρακτήρα) Επίσης, στη γνωμοδότηση αυτή λαμβάνεται ως δεδομένο οτι ο ιατρικός και ο 
οικοδομικός τομέα., αποκλείονται εντελώς απο το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας Επιδοκιμάζεται το γεγονός οτι η 
Επιτροπή όπως επιβεβαιώθηκε απο εκπροσώπους της, δεν έχει αντίρρηση ως προς τον αποκλεισμό των δυο αυτών 
τομέων και οτι ηδη άρχισε σχετικές εργασίες και μελέτες Συμφωνά με την πρόταση κανονισμού, σε περίπτωση 
«ημιας εξακολουθεί να ισχύει η αρχή της υπαιτιότητας άλλα με ανάστροφη του βάρους της αποδείξεως υπέρ του 
θύματος επειδή το πρόσωπο αυτό στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν διαθέτει ειδικές γνώσεις Η πρόταση οδηγίας 
περιορίζεται λοιπόν αποκλειστικά στην προστασία της σωματικής ακεραιότητας προσώπων και της φυσικής ακεραιό­
τητα: τη: ατομική., ιδιοκτησίας τους 
II. Γενικές παρατηρήσεις 
1 Η επιθυμία να διασφαλισθεί ενιαία, βελτιωμένη προστασία των καταναλωτών σε ο,τι άφορα την ασφάλεια των 
υπηρεσιών εδραιώνεται σε διάφορες σκέψεις 
α) Στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς ο καταναλωτής πρέπει να απολαμβάνει παντού και ανεξάρτητα απο το κράτος 
μέλος στο οποίο βρίσκεται ισότιμης αποτελεσματικής προστασίας Ωστόσο, οι ισχύουσες στα κράτη μέλη 
διατάζεις διαφέρουν απο πολλές απόψεις και ιδιαίτερα σε ο,τι άφορα τη θεμελίωση της ευθύνης, το βάρος της 
αποδειςης την αιτιώδη σιναφεια και την προστασία τρίτων 
β) Σε αυτόν τον τομέα δεν έχει ληφθεί ακόμα κανένα κοινοτικό μέτρο, ενω στον τομέα της ασφάλειας των προϊόντων 
έχουν ηόη / ηφθει σχετικά προηγμένα μέτρα (οδηγία περί αστικής ευθύνης για τα προϊόντα, τυποποίηση, οδηγία 
σχετικά με τη γενική ασφάλεια των προϊόντων κ α ) Η λήψη κατάλληλων μέτρων στον τομέα των υπηρεσιών 
είναι ωστόσο σε μεναλυτερο βαθμό αναγκαία απ' ο,τι στον τομέα της παράγωγης, αφενός επειδή δεν είναι δυνατό 
να ελεγχθούν οι υπηρεσίες προτού παρασχεθούν και αφετέρου επειδή λόγω της ολοένα και πολυπλοκοτερης 
τεχνολογίας, ο κίνδυνος ατυχημάτων αυξάνεται Σε αυτό το πλαίσιο αξίζει να τονισθεί η προληπτική επίδραση 
που ε/πιζεται οτι θα έχει η οδηγία 
ή Καταναλωτές και επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών δεν πληρούν τις ίδιες προϋποθέσεις όταν έρχονται σε επαφή 
μεταξύ τοι^ με αποτέλεσμα να υπάρχει έλλειψη ισότητας μεταξύ των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των 
συμβαλλομένων μέρων (γενικοί οροί, ανεπαρκής πληροφόρηση των καταναλωτών σχετικά με τις ιδιότητες, την 
ουσία και τουν ορούς χρησιμοποίησης της παρασχεθείσας υπηρεσίας, σχετικά με τα προϊόντα που χρησιμοποιού­
νται σε συνάρτηση με την ιπηρεσια κλπ ) Κυρίως όμως οι καταναλωτές δεν διαθέτουν τις σχετικές ειδικές 
/νωσεις 
2 Η αρχή της ανάστροφης του βάρους της απόδειξης έχει ηδη θεμελιωθεί στη νομοθεσία πολλών κρατών μελών 
με τη μορφή νομικών διατάξεων (οριζοντίως και καθέτως) κυρίως όμως σε επίπεδο δικαστηριακής νομολογίας και 
επομένως η ρύθμιση που περιλαμβάνει η πρόταση οδηγίας δεν ανατρέπει τις ισχύουσες νομοθεσίες άλλα δημιουργεί 
μια ενιαία βάση σε ο τι άφορα την έννοια της αστικής ευθύνης Αυτό σημαίνει αυξημένη νομική ασφάλεια τόσο για 
τους καταναλωτές οσο και για όσους παρέχουν υπηρεσίες Η εισαγωγή αυτής της γενικής προστασίας δεν συνεπάγε­
ται αναγκαστικά αυςημενη οικονομική επιβάρυνση επειδή όσοι παρέχουν υπηρεσίες είναι ηδη σε μεγάλο βαθμό 
ασφαλισμένοι έναντι των κίνδυνων αυτών 
III. Ειδικές παρατηρήσεις 
1 Συμφωνά με την αιτιολογική έκθεση, η πρόταση οδηγίας θεσπίζει απλώς τα κατώτατα όρια και επομένως τα 
κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν η να θεσπίζουν εθνικές νομικές διατάξεις που προσφέρουν στον καταναλωτή 
ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια 
1 1 θ γενικός αυτός χαρακτήρας της οδηγίας θα πρέπει να τονισθεί ρητά με την προσθήκη ενός άρθρου στο 
οποίο να προβλέπεται η διατήρηση η η υιοθέτηση ευνοϊκότερων νομικών διατάξεων 
Αριθ ^ 269/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 14 10 91 
2 Η προβλεφθεισα ρύθμιση ταυτίζεται με τις συνηθισμένες νομικές διατάξεις των κρατών μελών οι οποίες 
στηρίζονται στην αρχή της υπαιτιότητας απλουστεύει όμως το βάρος της αποδείξεως εκ μέρους του θύματος το 
οποίο συχνά δεν διαθέτει ειδικές τεχνικές γνώσεις η οικονομικά μέσα και το οποίο επιπλέον αποτελεί αντικείμενο 
μιας υπηρεσίας για την οποία έλαβε ελάχιστες η και καμία πληροφορία (οι προσωπικές σχέσεις εξαλείφονται σε 
ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό κατά την παροχή υπηρεσιών) επιπλέον η υπηρεσία αυτή συχνά εκμηδενίζεται απο 
τη ζημία που προκαλείται Η έννοια της υπαιτιότητας θα πρέπει να ερμηνευθεί σε συνάρτηση με την έννοια της 
θεμιτή*, προσδοκίας έννοια που η δη έχει θεμελιωθεί στη νομοθεσία ορισμένων κρατών μελών (π χ Γαλλία Ηνωμένο 
Βασίλειο) και που καθίστα δυνατή την παροχή επικίνδυνων υπηρεσιών Το θύμα οφείλει ακόμη προς το παρόν να 
αποδείξει τη\ ύπαρξη τη*, ζημίας και την αιτιώδη συνάφεια (πράγμα που είναι αρκετά δύσκολο) Η επιχείρηση 
παροχή*, υπηρεσιών θα πρέπει αντίθετα να αποδείξει την απουσία σφάλματος εκ μέρους της Οι μηχανισμοί που έχει 
προβλέψει η Επιτροπή αποκλείουν την καταχρηστική αξίωση αποζημιώσεων 
3 Σχετικά με τη διατύπωση της πρότασης οδηγίας απαιτούνται αναμφίβολα ορισμένες βελτιώσεις σε ο τι άφορα 
τη νομική μορφή Η ΟΚΕ προτείνει σχετικά ορισμένε., εναλλακτικές λύσει*, 
3 1 Τίθεται π χ το ερώτημα ποιες εναλλακτικές λύσεις προσφέρονται σε σχέση με τη βάση της ευθύνης για την 
ανάστροφη του βάρους της αποδείξεως και αξίζει να εξετασθεί αν είναι σκόπιμο να προβλεφθεί η αρχή της ανυπαιτιας 
ευθύνης όπως προβλέπεται στην οδηγία περί αστικής ευθύνης για τα προϊόντα Η δυνατότητα αυτή θα διασφάλιζε 
ι ση «μεταχείριση» ελαττωματικών προϊόντων και υπηρεσιών Οι ενώσεις καταναλωτών αποφάνθηκαν υπέρ της λύσης 
αυτής 
3 2 Επίσης θα έπρεπε να εξετασθεί αν είναι σκόπιμο να καθιερωθεί η υποχρεωτική ασφάλιση για τον φορέα 
παροχής υπηρεσιών και να καταργηθεί η απαίτηση τη., αμεσότητας της ζημίας απαίτηση που απειλεί να καταστήσει 
δυσκολότερη κατά τη νομολογία την ενιαία εκτίμηση της ζημίας που πρέπει να αποκατασταθεί 
3 3 Οπω*, προαναφέρθηκε χρειάζεται να αναφερθεί ρητά οτι η οδηγία θεσπίζει τα ελάχιστα όρια όπως αναφέρεται 
και στο σημείο III 1 
4 θ τομέας των οικοδομών και ο ιατρικός τομέα*, θα πρέπει να ρυθμιστούν σε ειδικές οδηγίες Η Επιτροπή 
καλείται να υποβάλει το συντομότερο δυνατό σχετικέ^ προτάσεις 
4 1 Είναι αδύνατο να καταρτισθεί πλήρης κατάλογος υπηρεσιών που καλύπτει η προταθείσα οδηγία Πρόκειται 
κυρίως για τον τομέα των μεταφορών των ξενοδοχείων και εστιατορίων των επισκευών ανακαινίσεων του καθαρι 
σμου της παροχής ρεύματος και φυσικού αέριου των εγκαταστάσεων ειδών υγιεινής και των ηλεκτρικών εγκαταστα 
σεων των κομμωτηρίων κλπ 
4 2 Συνεπω*, οι υπηρεσίες που άφορα η οδηγία είναι πολυάριθμες πρόκειται για υπηρεσίες τις οποίες οι 
καταναλωτές χρησιμοποιούν στην καθημερινή ζωη 
4 3 Οι υπηρεσίες αυτές εγκυμονούν ενδεχομένως τρεις διαφορετικούς κίνδυνους 
— κίνδυνους για την υγεία του καταναλωτή απο ε να προιον που προσφέρεται η χρησιμοποιείται στα πλαίσια της 
παρασχεθείσας υπηρεσίας (π χ φαγητό σε ε να εστιατόριο επισκευή προϊόντων) 
— κίνδυνους απο εγκαταστάσεις (κτίρια εξοπλισμοί μηχανήματα) τα οποία βρίσκονται στην κυριότητα του φορέα 
που προσφέρει υπηρεσίες και τα οποία χρησιμοποιούνται για την παροχή της συγκεκριμένης υπηρεσίας 
— κίνδυνους που προέρχονται απο την παροχή της υπηρεσίας αυτής καθαυτής δηλαδή απο τη δραστηριότητα και 
μονό ενός άτομου (επιτήρηση παιδιών κλπ ) » 
Αποτέλεσμα ψηφοφορία., 
Ψήφοι υπέρ 73 ψήφοι κατά 81 αποχές 2 
14 10 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ θ 269/47 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Οι παρακάτω τροπολογίες που έλαβαν το ενα τέταρτο, τουλάχιστον, των ψήφων απορρίφθηκαν στη διάρκεια των 
συζητήσεων 
Σελίδα 4 — Σημείο 2.3 
Το κείμενο του σημείου 2 3 να αντικατασταθεί ως έξης 
«Η προσέγγιση αυτή έχει το ανεπιθύμητο αποτέλεσμα να αναμένεται απο τον φορέα παροχής υπηρεσιών να αποδείξει 
το εναντίον Απο νομικής απόψεως η πρόταση έχει ενα ελάττωμα επειδή δεν αναγνωρίζει οτι σε πολλές περιπτώσεις 
ενα σφάλμα η μια ανεπάρκεια έχουν σημασία όσον άφορα την απόδειξη της αιτιώδους συνάφειας Ακόμα σημαντικό­
τερο είναι οτι στην πράξη η πρόταση αυτή θα δημιουργήσει προβλήματα όσον άφορα την ασφαλιστική κάλυψη, 
δεν θα συμβα/ λει στην ασφάλεια του καταναλωτή και θα προκαλέσει αύξηση των προσφυγών στα δικαστήρια » 
Αιτιολογία 
Η τροπολογία αυτή επιχειρεί να αποτρέψει, όπως η προηγουμένη, τους υπέρμετρους τύπους και την καταχρηστική 
προσφυγή στη δικαιοσύνη 
Αποτέλεσμα τη^ ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ 55 ψήφοι κατά 63 αποχές 4 
Σελίδα 4 — σημείο 2.5 
Να διαγράφει η δεύτερη πρόταση και να αντικατασταθεί με την ακόλουθη 
«Οι καταναλωτές (τους οποίους η πρόταση προτίθεται να προστατεύσει) θεωρούν οτι η πρόταση αυτή δεν είναι 
επαρκής και κυρίως δεν συμβάλλει καθόλου στην εναρμόνιση των ποσών αποζημίωσης καθώς και οτι δεν διευκολύνει 
τη νομική προστασία των θυμάτων » 
Αιτιολοηα 
Απο την ακρόαση συνάγεται οτι οι καταναλωτές αναγνωρίζουν την ανάγκη ανάληψης σχετικής πρωτοβουλίας απο 
την Κοινότητα πρωτοβουλία που κατά τη γνώμη τους δεν είναι επαρκής για τη δημιουργία μηχανισμών που θα 
συμβάλλουν στην πρακτική βελτίωση της προστασίας του; και στην κατάργηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού 
Αποτέλεσμα τη^, ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ 42 ψήφοι κατά 75 αποχές 5 
Σελίδα δ — σημείο 2.8 
Να δια/ραφει το κείμενο του σημείου 2 8 και να αντικατασταθεί απο τα ακολούθα 
«Είναι πολύ πιθανό οτι η παρούσα πρόταση θα έχει πολύ πιο επιζήμιες συνέπειες όσον άφορα τι., επιχειρήσεις πάρα 
ενα πληρε; σύστημα ευθύνης Για να είναι σε θέση να αποκρούουν κατηγορίες οι επιχειρηματίες και οι επαγγελματίες 
θα είναι υποχρεωμένοι να κρατούν λεπτομερή αρχεία κάθε συναλλαγής οσοδήποτε μικρή και αν είναι για 5 η και 
περισσότερα ετη ώστε να μπορούν να αποδεικνύουν οτι δεν ενέχονται σε σφάλμα Η γραφειοκρατική αυτή επιβά­
ρυνση δεν θα ωφελήσει κανέναν » 
Αιτιολογία 
Το κείμενο του σχεδίου γνωμοδότησης βασίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία τόσο του πεδίου εφαρμογής οσο και της 
σημασίας των διατάξεων που περιέχονται στην πρόταση 
Αποτέλεσμα τη^ ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ 32 ψήφοι κατά 64 αποχές 13 
Αριθ. C 269/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 14.10.91 
Σελίδα 5 — σημείο 2.9 
Να διαγραφεί η τρίτη και τελευταία πρόταση από τις λέξεις: «Θα πρέπει ...» ώς το τέλος του σημείου και να 
αντικατασταθούν από τα ακόλουθα: 
«Επίκειται σημαντική αύξηση των ασφαλίστρων για την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης αύξησης των αιτημάτων 
αποζημίωσης. Μολονότι είναι δυνατό να δικαιολογηθούν τέτοιες αυξήσεις για να εξασφαλισθεί η προστασία των 
θυμάτων από την παροχή ελαττωματικών υπηρεσιών, εντούτοις η πρόταση, προκαλώντας σχετική αύξηση των τιμών, 
δεν διευκολύνει την επίλυση των διαφορών σχετικά με την παροχή ελαττωματικών υπηρεσιών.» 
Αιτιολογία 
Η αναφορά στην πρακτική που ακολουθείται στις ΗΠΑ δεν δικαιολογείται εκ του γεγονότος ότι οι ισχύουσες εκεί 
δικαστικές πρακτικές διαφέρουν ουσιωδώς από τις δικές μας. 
AπoτέL·σμa της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 44, ψήφοι κατά: 66, αποχές: 16. 
Γνωμοδότηση για τη δεύτερη τροποποίηση πρότασης μιας πέμπτης οδηγίας του Συμβουλίου, βασιζόμενη 
στο άρθρο 54 της Συνθήκης ΕΟΚ, για τη δομή της ανώνυμης εταιρείας και τα δικαιώματα και τις 
υποχρεώσεις των οργάνων της 
(91C 269/15) 
Στις 13 Φεβρουαρίου 1991, και βάσει του άρθρου 54 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 5 Ιουνίου 1991 με βάση την 
εισηγητική έκθεση του κ. M.G. Bell. 
Κατά τη 288η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 3ης Ιουλίου 1991), η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία, 5 ψήφους κατά και 27 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
Η παρούσα πρόταση βρίσκεται σε στενή σχέση με μια άλλη 
υπό εξέταση πρόταση σχετικά με τη δεύτερη οδηγία, για την 
οποία η ΟΚΕ προετοίμασε επίσης γνωμοδότηση(*), καθώς 
και με την τροποποιημένη πρόταση δέκατης τρίτης οδηγίας, 
την οποία εξετάζει προς το παρόν το Συμβούλιο των Υπουρ­
γών και για την οποία η ΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση στις 
28 Φεβρουαρίου 1991 (2). 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με το ευρύτερο κίνητρο της προθέ­
σεως της Επιτροπής να περιορισθούν τα υφιστάμενα εμπόδια 
στις εξαγορές επιχειρήσεων, ώστε να εξομαλυνθεί το έδαφος 
για τις εν λόγω δραστηριότητες σε όλα τα κράτη μέλη της 
Κοινότητας. 
(') Η γνωμοδότηση υιοθετήθηκε στις 3 Ιουλίου 1991. 
(2) ΕΕ αριθ. C 102 της 18. 4. 1991, σ. 49. 2.2. Ωστόσο, οι εξαγορές επιχειρήσεων αυτές καθεαυτές 
δεν αποφέρουν οπωσδήποτε κέρδη στις επιχειρήσεις ή τους 
μετόχους, αν πραγματοποιούνται χωρίς βάσιμο λόγο. Οι πε­
ριττές εξαγορές επιχειρήσεων μπορεί να αποβούν σε βάρος 
του μακροπρόθεσμου προγραμματισμού, και της έρευνας και 
ανάπτυξης, μπορεί να έχουν ανεπιθύμητα αποτελέσματα σε 
περιφερειακό επίπεδο, πιθανόν να θέσουν σε κίνδυνο θέσεις 
απασχολήσεως και ενδέχεται να προκαλέσουν χρηματοπι­
στωτική αστάθεια. Οι υπερβολικές δραστηριότητες εξαγοράς 
επιχειρήσεων, όπως αυτές που έχουν παρατηρηθεί στις ΗΠΑ, 
δεν είναι επωφελείς, οι δε τροποποιήσεις του σχετικού νομι­
κού καθεστώτος της Κοινότητας δεν θα πρέπει να ενθαρρύ­
νουν παρόμοιες δραστηριότητες. 
2.3. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης σημαντικό να υπάρχει κατάλ­
ληλη ισορροπία μεταξύ του κοινοτικού καθεστώτος εξαγοράς 
επιχειρήσεων και όσων ισχύουν σε τρίτες χώρες. Ενώ πρέπει 
να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις τρίτων χωρών στην Κοινό­
τητα, τούτο δέον να μην αποτελεί μονόπλευρη υπόθεση. Η 
Κοινότητα θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να εμποδίζει 
ανεπιθύμητες εξαγορές επιχειρήσεων από χώρες οι οποίες