ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Προς μια παγκόσμια εταιρική συνεργασία στην κοινωνία της πληροφορίας: Υλοποίηση των αρχών της Γενεύης - Προτάσεις της Επιτροπής για τη δεύτερη φάση της παγκόσμιας διάσκεψης κορυφής για την κοινωνία της πληροφορίας (WSIS) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. Εισαγωγή

Κατά την WSIS αναγνωρίστηκε ότι οι τεχνολογίες των πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ/ICT) συγκαταλέγονται στις σημαντικότερες συμβολές για την μεγέθυνση και αειφόρο ανάπτυξη των σύγχρονων οικονομιών. Συμβάλλουν σε αύξηση της παραγωγικότητας και υποβοηθούν την κοινωνική ένταξη. Η διάσκεψη κορυφής της Γενεύης, το Δεκέμβριο του 2003, έθεσε τις βάσεις για κοινή προσέγγιση στην παγκόσμια κοινωνία της πληροφορίας (ΚτΠ) όσον αφορά τις αρχές, που σε μεγάλο βαθμό εμπνέόνται από την προσέγγιση της ΕΕ για μια «κοινωνία της πληροφορίας για όλους», η οποία αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας. Η ΕΕ είχε σημαντική συμβολή κατά την προκαταρκτική διαδικασία καθώς και κατά τη διάρκεια της πρώτης συνόδου της WSIS και θα συνεχίσει να δεσμεύεται από τις αρχές της πολυμέρειας ως βάση της εξωτερικής πολιτικής της [1].

[1] Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένα Έθνη: Η επιλογή της πολυμέρειας - COM(2003) 526, 10.9.2003

Έπειτα από δύο προηγούμενες ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά με την WSIS - η πρώτη από τις οποίες περιέγραφε την προσέγγιση της ΕΕ [2] και η δεύτερη αξιολογούσε τα αποτελέσματα [3] της διάσκεψης κορυφής της Γενεύης στην παρούσα ανακοίνωση περιγράφονται συγκεκριμένες προτάσεις για τη δεύτερη φάση της WSIS. Συγκεκριμένα, διατυπώνονται προτάσεις για την υλοποίηση του σχεδίου δράσης (ΣΔ) της WSIS, η συνέχεια που θα δοθεί στις δύο ομάδες (για τη χρηματοδότηση της καταπολέμησης του ψηφιακού χάσματος και για τη διαχείριση του Ίντερνετ, καθώς και όσον αφορά την συμβολή στην προπαρασκευαστική διαδικασία.

[2] Με στόχο την παγκόσμια εταιρική σχέση της κοινωνίας της πληροφορίας: Η οπτική της ΕΕ στο πλαίσιο της παγκόσμιας διάσκεψης κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για την κοινωνία της πληροφορίας (WSIS) - COM(2003) 271, 19.5.2003.

[3] Προς μια παγκόσμια εταιρική σχέση στον τομέα της κοινωνίας της πληροφορίας: Η συνέχεια της διάσκεψης κορυφής της Γενεύης «Παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για την κοινωνία της πληροφορίας» (WSIS) - COM(2004) 111, 17.2.2004.

2. Υλοποίηση του σχεδίου δράσης της WSIS

2.1. Γενικές παρατηρήσεις

Η πρώτη φάση της WSIS κατέληξε στη διακήρυξη αρχών της Γενεύης όσον αφορά την παγκόσμια ΚτΠ και το ΣΔ, που θα πρέπει να θεωρηθούν ως κοινή αναφορά για τους διάφορους συντελεστές σε όλα τα μέρη και τις περιφέρειες της παγκόσμιας ΚτΠ. Κατά τη δεύτερη φάση της WSIS, οι αρχές αυτές θα μετασχηματιστούν σε απτά αποτελέσματα, με βάση το ΣΔ. Η ΕΕ τάχθηκε υπερ της εστίασης σε συγκεκριμένο αριθμό προτεραιοτήτων ώστε να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα.

Κατά την αντιμετώπιση του «ψηφιακού χάσματος», η πρόκληση συνίσταται στην εξασφάλιση διαθέσιμων και οικονομικά προσιτών ΤΠΕ για την υποστήριξη υπηρεσιών που θα καταστήσουν δυνατή τη γενικευμένη διάθεση εφαρμογών. Προτείνεται να οργανωθεί η υλοποίηση του ΣΔ αντιμετωπίζοντας το ζήτημα σε διάφορα επίπεδα: δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος. εφαρμογές ΤΠΕ. Έρευνα και Ανάπτυξη.

Όσον αφορά την ΕΕ, η συνέχεια της WSIS έχει δύο διαστάσεις:

* Οι εσωτερικές πολιτικές ΚτΠ της ΕΕ παρακολουθούνται στις εκθέσεις υλοποίησης του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων της ΕΕ όσον αφορά υπηρεσίες επικοινωνιών, στις εκθέσεις για το σχέδιο δράσης eEurope, τις εκθέσεις σχετικά με την ερευνητική πολιτική της ΕΕ και σε άλλες συναφείς εκθέσεις. Στη βάση αυτή, η Επιτροπή θα καταρτίσει συνθετική έκθεση προόδου για τα διάφορα πεδία πολιτικής.

* Οι προτάσεις στην παρούσα ανακοίνωση αφορούν τις εξωτερικές πολιτικές της ΕΕ, που βασίζονται στον πολιτικό διάλογο και τη συνεργασία με τρίτες χώρες στο πεδίο της ΚτΠ. Η εστίαση θα πρέπει να είναι στο προβλέψιμο νομικό περιβάλλον που ενισχύει την καινοτομία, καθώς και σε συγκεκριμένα έργα όπου συμμετέχει και ο ιδιωτικός τομέας. Με τις πολιτικές αυτές επιδιώκεται επίσης η προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε τρίτες χώρες καθώς και η καταπολέμηση παράνομων χρήσεων ΤΠΕ.

2.2. Ευνοϊκό περιβάλλον

Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί δημιουργία περιβάλλοντος που είναι σε θέση να προσελκύει επενδύσεις και να εξασφαλίζει αειφόρο ανάπτυξη χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς. Περιλαμβάνει διάφορα στοιχεία που θα πρέπει να συγκροτηθούν σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο.

2.2.1. ηλε-στρατηγικές (e-Strategies)

Κατά την WSIS υπήρξε συμφωνία σχετικά με τη σημασία των ηλε-στρατηγικών σε όλα τα σχετικά επίπεδα που θα πρέπει να περιλαμβάνουν:

* ανανέωση των μοντέλων δημόσιας δράσης: διευκόλυνση της αλληλεπίδρασης με την κοινωνία των πολιτών και ανασχεδιασμός των κοινωνικών υπηρεσιών. ενθάρρυνση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ενδιαφερομένων για την ανάπτυξη καινοτόμων προσεγγίσεων με στόχο αποτελεσματικότερες αγορές εργασίας.

* ηγετική δράση στο εκάστοτε πεδίο δραστηριότητας: αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση, παροχή δημοσίων υπηρεσιών και προώθηση πολιτικών κοινωνικής ένταξης.

* δημιουργία ικανοτήτων: μέσω ενεργού συνδιαμόρφωσης του μετασχηματισμού και προετοιμασίας της επόμενης γενιάς για την ΚτΠ.

* εξασφάλιση πλήρους συμμετοχής όλων των ενδιαφερομένων στην επεξεργασία των ηλε-στρατηγικών, ενισχύοντας τον διάλογο μεταξύ κυβερνήσεων, κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα.

Μια παγκόσμια συνεργασία για τις ηλε-στρατηγικές θα μπορούσε να βασιστεί στην ανοικτή μέθοδο συντονισμού για το σχέδιο δράσης eEurope 2005. Η βασική εμπειρία της Επιτροπής όσον αφορά τον καθορισμό κοινών στόχων, δείκτες και συγκριτική αξιολόγηση, καθώς και όσον αφορά την ανταλλαγή βέλτιστης πρακτικής, θα μπορούσε να συμβάλλει σε σταδιακά ευρύτερη συνεργασία.

Σε ειδικές περιπτώσεις θα μπορούσε να εξεταστεί η επιστράτευση επενδυτικών πόρων, π.χ. πιθανή χρηματοοικονομική συμμετοχή της Επιτροπής ή/και των κρατών μελών σε μελέτες που θα αναληφθούν ή για τη βελτίωση της πρόσβασης σε υποδομή και υπηρεσίες, όπως ορίζεται στο ΣΔ.

Στη διάσκεψη κορυφής της Γενεύης δρομολογήθηκε παγκόσμιο δίκτυο πόρων για ηλε-πολιτικές (ePol-NET), ώστε να βοηθήσει τους υπεύθυνους για χάραξη πολιτικής ΤΠΕ σε αναπτυσσόμενες χώρες να εκπονήσουν αποτελεσματικές εθνικές ηλε-πολιτικές και ηλε-στρατηγικές. Η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει τους όρους συμμετοχής στην εν λόγω πρωτοβουλία.

2.2.2. Πλαίσια κανονιστικών ρυθμίσεων

Για να εξασφαλιστούν τα οφέλη της ΚτΠ είναι απαραίτητη η δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος κανονιστικών ρυθμίσεων, όπως αναγνωρίζεται επίσης και στο ΣΔ. Προαπαιτούμενο στο πλαίσιο αυτό είναι η ύπαρξη ανεξάρτητων ρυθμιστικών αρχών. Στις πολιτικές της ΕΕ τα διάφορα αυτά ζητήματα συνδέονται στενά και αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης eEurope. Στις αναπτυσσόμενες χώρες το πλαίσιο αυτό ευνοεί τους καταναλωτές, η εμπιστοσύνη των οποίων στις υπηρεσίες επικοινωνιών αποτελεί προαπαιτούμενο για την ολοκλήρωση στη διεθνή αγορά ΤΠΕ μέσω καλύτερης και φθηνότερης πρόσβασης για ΤΠΕ, ως αποτέλεσμα αυξημένου εμπορίου και επενδύσεων από τον εντόπιο ή ξένο ιδιωτικό τομέα.

Οι ρυθμιστικές αρχές παγκοσμίως αναγνωρίζουν την ανάγκη συνεργασίας ώστε να ασκήσουν, με συνεχώς μεγαλύτερη αλληλεξάρτηση, τις δημόσιες αρμοδιότητές τους όσον αφορά υγεία, ασφάλεια, περιβάλλον, πολιτιστική ποικιλομορφία και προστασία των καταναλωτών. Η Επιτροπή θα μπορούσε να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο συνεργασίας με ευρωπαϊκές εθνικές ρυθμιστικές αρχές σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την προώθηση πλαισίων κανονιστικών ρυθμίσεων στο συγκείμενο του WSIS.

2.2.3. Βέλτιστη πρακτική, συγκριτική αξιολόγηση και παρατηρητήρια

Η συγκριτική αξιολόγηση είναι καθοριστικής σημασίας για αξιολόγηση της προόδου όσον αφορά τη χρήση και τον αντίκτυπο των ΤΠΕ. Βάσει του ΣΔ ζητείται η εκπόνηση δεικτών για την παρακολούθηση της εν λόγω προόδου όσον αφορά την επόμενη φάση της διάσκεψης κορυφής, στην Τύνιδα, καθώς και περαιτέρω. Στο ΣΔ υπογραμμίζεται επίσης η ανάγκη παρακολούθησης της προόδου προς την κατεύθυνση επίτευξης στόχων διεθνούς ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων και των στόχων της Δήλωσης της Χιλιετίας. Από την άποψη αυτή, η εκπόνηση δεικτών και η δημιουργία ικανοτήτων - ιδίως για ομάδες που αντιμετωπίζουν κινδύνους κοινωνικού αποκλεισμού και σε αναπτυσσόμενες χώρες - απαιτείται ανάληψη συντονισμένης προσπάθειας σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο με τη συμμετοχή πολλών ενδιαφερομένων. Η κατάλληλη παρακολούθηση και εφαρμογή συγκριτικής αξιολόγησης στις αναπτυσσόμενες χώρες και τις αναδυόμενες οικονομίες συμβάλλει στη διάδοση περιπτώσεων βέλτιστης πρακτικής.

Η διάθεση οικονομικά προσιτής υποδομής ΤΠΕ είναι προαπαιτούμενο για την αφομοίωση υπηρεσιών και εφαρμογών της ΚτΠ. Επενδύσεις σε κατάλληλη υποδομή είναι απαραίτητες, όχι όμως επαρκείς. Ένας επιπλέον σημαντικός φραγμός είναι η απόκτηση της γνώσης σχετικά με τον τρόπο παροχής της απαραίτητης δικτυακής υποδομής και της πρόσβασης για τους χρήστες. Καίριας σημασίας είναι η πληροφόρηση σχετικά με βέλτιστες πρακτικής. Εθνικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη και παγκοσμίως λαμβάνουν μέτρα τόνωσης της ανταγωνιστικότητας των οικείων κλάδων ΤΠΕ. Στο πλαίσιο της WSIS θα μπορούσε να εξεταστεί η χρησιμοποίηση των εν λόγω εμπειριών ως μοντέλο για τη αύξηση της ευαισθητοποίησης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

2.3. Εφαρμογές προτεραιότητας

Η ηλ-ένταξη (e-Inclusion) στοχεύει στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης καθώς και στη διάθεση υπηρεσιών της ΚτΠ για όλους και σε οικονομικά προσιτό κόστος. Στο πλαίσιο αυτό θεωρείται ουσιαστικής σημασίας η προώθηση της ανάπτυξης προϊόντων και υπηρεσιών ΤΠΕ στην ΚτΠ, που θα ακολουθούν τις αρχές του Σχεδιασμού για Όλους [4]. Θα μπορούσαν να εξεταστούν και δράσεις για βελτίωση της ηλε-προσβασιμότητας, με βάση τις προτάσεις του ΣΔ.

[4] Σχεδιασμός για Όλους (Design for All) είναι ο σχεδιασμός προϊόντων και υπηρεσιών μαζικής χρήσης στα οποία θα πρέπει να έχει πρόσβαση ο ευρύτερος δυνατός αριθμός χρηστών.

Η ΕΕ θα μπορούσε, περαιτέρω, να βασίσει τις προτάσεις της όσον αφορά εφαρμογές προτεραιότητας στα ακόλουθα πεδία προτεραιότητας: ηλε-διακυβέρνηση, ηλ-υγεία, ηλε-μάθηση και ηλ-επιχειρείν, συγκεκριμενοποιώντας προτάσεις του ΣΔ και λαμβάνοντας υπόψη θέματα που αφορούν την ισότητα των φύλων και την απασχόληση.

2.3.1. ηλε-διακυβέρνηση

Η ηλε-διακυβέρνηση είναι η χρήση ΤΠΕ στη δημόσια διοίκηση σε συνδυασμό με οργανωτικές αλλαγές και νέες δεξιότητες με στόχο τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών και των δημοκρατικών διαδικασιών, την εγγύηση της τήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ενίσχυση της υποστήριξης των δημόσιων πολιτικών. Οι ΤΠΕ μπορούν εδώ να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των πολλών προκλήσεων της σύγχρονης διακυβέρνησης: αποτελεσματικότητα, δηλ. να δοθεί στη δημόσια διοίκηση η δυνατότητα επίτευξης υψηλότερης παραγωγικότητας, ισότητα, δηλ. εξυπηρέτηση όλων των πολιτών χωρίς διακρίσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των ατόμων, καθώς και ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής κατά τον σχεδιασμό επιγραμμικών υπηρεσιών εύκολα προσβάσιμων από όλους.

2.3.2. ηλε-μάθηση

Οι πάντες θα πρέπει να διαθέτουν τις απαιτούμενες δεξιότητες ώστε να επωφεληθούν πλήρως από την ΚτΠ. Οι ΤΠΕ μπορούν να συμβάλλουν στην επίτευξη καθολικής μόρφωσης σε παγκόσμια κλίμακα, παρέχοντας εκπαίδευση και κατάρτιση διδασκόντων, καθώς και βελτιωμένους όρους για δια βίου μάθηση, περιλαμβάνοντας άτομα που βρίσκονται εκτός της επίσημης διαδικασίας εκπαίδευσης, καθώς και βελτιώνοντας επαγγελματικές δεξιότητες. Η ηλε-μάθηση συμπληρώνει τις παραδοσιακές μεθόδους και προσφέρει τη δυνατότητα ευρύτερης διάδοσης της εκπαίδευσης. Ως ανάπτυξη δεξιοτήτων για την πρόσβαση στη γνώση, αντιμετωπίζει πολυάριθμα θέματα, όπως το τοπικό περιεχόμενο, η γλωσσική και πολιτιστική ποικιλομορφία και τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. Η παγκόσμια πρωτοβουλία για ηλε-σχολεία και κοινότητες δρομολογήθηκε κατά τη διάσκεψη κορυφής της Γενεύης. και υποστηρίζεται από διάφορα κράτη μέλη και διεθνείς οργανισμούς. Η Επιτροπή θα μπορούσε να διερευνήσει το ενδεχόμενο υποστήριξης της εν λόγω πρωτοβουλίας.

2.3.3. ηλ-υγεία

Στόχος της ηλ-υγείας είναι η συμβολή στη βελτίωση της πρόσβασης, ποιότητας και αποτελεσματικότητας της υγειονομικής περίθαλψης, και ιδίως να αποτελέσει τον καταλύτη για την αναδιοργάνωση των συστημάτων διανομής υπηρεσιών υγείας με επίκεντρο τον πολίτη. Η πρόσβαση σε πληροφορίες και υπηρεσίες που υποστηρίζουν την υγεία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα. Πολλές χώρες παρουσιάζουν ελλείψεις ως προς κατάλληλες εγκαταστάσεις και προσωπικό υγειονομικής περίθαλψης, ιδίως σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές. Οι εφαρμογές ηλ-υγείας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο της ανάπτυξης, ιδίως όσον αφορά την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της διακήρυξης του ΟΗΕ για τη χιλιετία όσον αφορά την υγεία.

2.3.4. ηλ-επιχειρείν

Η χρήση ΤΠΕ αποτελεί, ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), πηγή για μεγάλες αυξήσεις στην παραγωγικότητα και περιορισμό του κόστους των συναλλαγών. Η ευρεία αποδοχή και υιοθέτηση του ηλ-επιχειρείν έχει να αντιμετωπίσει τις ίδιες προκλήσεις όπως και οι επιγραμμικές δημόσιες υπηρεσίες: προβλήματα διαλειτουργικότητας, έλλειψη κοινών προτύπων και ανάγκη αποτελεσματικότερης ανταλλαγής εμπειριών. Η Επιτροπή συγκρότησε και συμβουλεύεται τακτικά την ομάδα πολιτικής για το ηλ-επιχειρείν. Θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο της διερεύνησης περιπτώσεων συνέργειας μεταξύ της εν λόγω ομάδας και της ePol-NET.

2.4. Έρευνα και Ανάπτυξη

Η WSIS αναγνώρισε τη σημασία που έχει η Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη (ΕΤΑ), τόσο στην επιδίωξή της για σύνδεση των πανεπιστημίων και άλλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων έως το 2015, όσο και σε συγκεκριμένες δράσεις που αποβλέπουν στη βελτίωση των ερευνητικών υποδομών και τεχνολογιών.

Όσον αφορά την ΕΕ, ένας από τους κύριους μηχανισμούς είναι το πρόγραμμα πλαίσιο ΕΤΑ (ΠΠ ΕΤΑ) όπου περιλαμβάνονται μέτρα που συμβάλλουν στη δημιουργία ερευνητικών ικανοτήτων μέσω διεθνούς κινητικότητας και κατάρτισης ερευνητών. Τα μέσα που είναι σήμερα διαθέσιμα ενδέχεται ωστόσο να πρέπει να αναθεωρηθούν ώστε να εξασφαλιστεί συμμετοχή τρίτων χωρών και ενσωμάτωσή τους στις ερευνητικές προσπάθειες και τα προγράμματα της ΕΕ. Θα μπορούσε ακόμα επιπλέον, να εξεταστεί η πρόκληση που συνιστά η ανάπτυξη οικονομικά προσιτών ΤΠΕ, ιδίως κατάλληλων για τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες. Όσον αφορά τη συνέχεια που θα δοθεί στην WSIS, η Επιτροπή προτείνει την εστίαση σε καινοτομία για την ανάπτυξη, καθώς και στην επέκταση των επικοινωνιακών και ερευνητικών υποδομών, με βάση την εμπειρία GEANT.

2.4.1. Καινοτομία για την ανάπτυξη

Το 6ο ΠΠ ΕΤΑ προβλέπει διεθνή συνεργασία με συνολικό ποσό ύψους 600 εκατ. ευρώ, από τα οποία 90 εκατ. ευρώ προβλέπονται για έρευνα στο πρόγραμμα τεχνολογιών για την κοινωνία της πληροφορίας (ΤκΠ). Η συμμετοχή τρίτων χωρών θα πρέπει να παραμείνει σημαντικός στόχος και στο επόμενο ΠΠ. Θα μπορούσε επίσής να εξεταστεί συμμετοχή της ΕΕ σε ερευνητικά προγράμματα τρίτων χωρών.

Επίσης, τα αποτελέσματα της ΕΤΑ θα πρέπει να είναι αξιοποιήσιμα για το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό χρηστών. Η προσβασιμότητα και τη κοινωνική ένταξη θα πρέπει να εξετάζονται στα έργα, ώστε η εφαρμογή των παραγόμενων τεχνολογιών να μη δημιουργεί πρόσθετους φραγμούς. Είναι επομένως σημαντικό να πραγματοποιούνται επενδύσεις ΕΤΑ σε «Σχεδιασμό για Όλους», για προϊόντα και υπηρεσίες που απευθύνονται στο ευρύ κοινό. Ενδέχεται να απαιτηθεί αναθεώρηση των διαθέσιμων μέσων για τη συμμετοχή εταίρων από αναδυόμενες οικονομίες και αναπτυσσόμενες χώρες στα έργα της ΕΕ. Περαιτέρω, θα πρέπει, ενδεχομένως να αναγνωρισθεί ότι τα έργα διεθνούς συνεργασίας έχουν πιθανώς διαφορετικά χαρακτηριστικά από έργα άλλου τύπου. Στα έργα πρέπει να είναι δυνατή η αναγνώριση των τοπικών προτεραιοτήτων και θα πρέπει να βασίζονται σε τοπική τεχνογνωσία, αλλά και να επωφελούνται από τις ικανότητες πολυεθνικών εταιρειών.

Η διεύρυνση και η αύξηση των επιπέδων ευμάρειας στην Ευρώπη θα απαιτήσει περισσότερες επενδύσεις σε εύχρηστες και οικονομικά προσιτές υποδομές, τερματικά και υπηρεσίες. Η ευρωπαϊκή ηγετική θέση στην ανάπτυξη κατάλληλων τεχνολογιών για τα «πλησίον 2 δισεκατομμύρια» στις παγκόσμιες αγορές χρηστών ΤΠΕ θα αποτελέσει πολύτιμη συνεισφορά στους στόχους της WSIS και θα καθιερώσει ευρύτερες αγορές για εξοπλισμό και υπηρεσίες που έχουν σχεδιαστεί στην Ευρώπη.

2.4.2. Παγκόσμιο δίκτυο εκπαίδευσης και έρευνας

Στο ΣΔ αναφέρεται ότι πρέπει να αναπτυχθούν έργα και προσαρμογή τεχνολογιών σε τοπικές ανάγκες και συνθήκες. Στο πλαίσιο του GEANT ενισχύεται ήδη σύνδεση μεταξύ ερευνητικών δικτύων κορμού σε παγκόσμια κλίμακα. Μέσω του συνδυασμού χρηματοοικονομικής υποστήριξης από διάφορες πηγές έχει επιτευχθεί σημαντικός βαθμός διεθνούς συνδετικότητας, παρέχοντας στο GEANT παγκόσμια ηγετική θέση όσον αφορά τη συνδετικότητα στην έρευνα. Οι αναπτυσσόμενες χώρες θα μπορούσαν να υποστηριχθούν στις προσπάθειές τους για τη δημιουργία ερευνητικών δικτύων στηριζόμενες στην ευρωπαϊκή εμπειρογνωμοσύνη. Αυτή η μεταφορά γνώσεων είναι δυνατόν να υποστηριχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο των υφιστάμενων προγραμμάτων αναπτυξιακής βοήθειας. Η ευρύτερη επέκταση του GEANT σε πανεπιστήμια στις κύριες αναπτυσσόμενες χώρες (Βραζιλία, Κίνα, Ινδία κλπ.) θα μπορούσε να αποτελέσει έναν ρητό στόχο, με την Ευρώπη να λειτουργεί ως κόμβος αυτής της «υποδομής γνώσεων».

Στο πλαίσιο αυτό η Ευρώπη θα μπορούσε επίσης να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις πολυγλωσσικές δυνατότητες συνεργασίας, όπου, ιδίως μετά τη διεύρυνση, διαθέτει πλούσια και πολυσχιδή εμπειρία.

2.5. Κοινοτική μέθοδος για την υλοποίηση του σχεδίου δράσης

Η Επιτροπή δύναται εν προκειμένω να εξετάσει τη χρησιμοποίηση υφισταμένων μέσων και να εντάξει τις δράσεις που θα αναληφθούν στο γενικότερο πλαίσιο των πολιτικών σχέσεων και της συνεργασίας της ΕΕ με τους εταίρους της.

2.5.1. Γενικές κατευθύνσεις και μεθοδολογία

Η μεθοδολογία θα βασιστεί σε υφιστάμενα μέσα διαλόγου και συνεργασίας:

* Νέοι γείτονες: Το κοινό ενδιαφέρον έγκειται στην εναρμόνιση των πλαισίων κανονιστικών ρυθμίσεων, που θα εμπνέεται απευθείας από το πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων της ΕΕ, ώστε να δημιουργηθεί κοινός χώρος ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

* Αναδυόμενες οικονομίες (Βραζιλία, Mercosur, Κίνα, Ινδία, Νότια Αφρική): Μπορεί να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη τηλε-στρατηγικών, ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών και βιομηχανικών εταιρικών συνεργασιών.

* Λιγότερο αναπτυγμένες χώρες: Κύριο πρόβλημα παραμένει η πρόσβαση σε υποδομή και υπηρεσίες. Ενδεχομένως θα μπορούσε να εξεταστεί πρωτοβουλία για τη χρήση του δυναμικού υφιστάμενων διεσπαρμένων υποδομών σε διάφορες υπο-Σαχάριες χώρες με τη χρήση διάφορων τεχνολογιών, περιλαμβανομένων των κινητών και δορυφορικών.

2.5.2. Μέσα υλοποίησης

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη διαθέτουν σειρά μέσων που συμβάλουν στην υλοποίηση του ΣΔ.

* Αναπτυξιακή βοήθεια: Κύριες κατευθύνσεις είναι η διάδοση των ΤΠΕ σε αναπτυξιακά έργα, όπου οι ΤΠΕ μπορούν να συνεισφέρουν προστιθέμενη αξία συμπεριλαμβανομένης της προαγωγής των ανθρώπινων δικαιωμάτων και του εκδημοκρατισμού.

* Οικονομική συνεργασία: Μεταξύ της Ένωσης και των εταίρων της έχουν καθιερωθεί περιπτώσεις διαλόγου πολιτικής και κανονιστικών ρυθμίσεων, με φυσική προέκτασή τους στην υλοποίηση προγραμμάτων συνεργασίας [5].

[5] Στα προγράμματα συνεργασίας με τις χώρες εταίρους στην ΕΕ στην Ασία, την Λατινική Αμερική και τη Μεσόγειο περιλαμβάνονται έργα επίδειξης στα πεδία της εκπαίδευσης, της υγείας, της αυτοδιοίκησης και της ηλ-ένταξης. Συμπληρωματικές πρωτοβουλίες στοχεύουν στην ενδυνάμωση ερευνητικών δικτύων και δικτύων ενδιαφερομένων.

* Διεθνής επιστημονική συνεργασία: Συνεργασία ΕΤΑ, ιδίως στο πλαίσιο του προγράμματος ΤΚΠ συμβάλλει στην προώθηση αμοιβαία επωφελούς εταιρικής συνεργασίας με προηγμένες και αναδυόμενες οικονομίες εξίσου.

* Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα: Πρέπει να προβλεφθεί η συνεργασία με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της ΕΕ, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, σε έργα και προγράμματα.

2.5.3. Εταιρικές σχέσεις συνεργασίας

Για την επίτευξη μέγιστου αντίκτυπου μπορούν να προσδιοριστούν οι ακόλουθες κατηγορίες:

* Τρίτες χώρες ή περιφέρειες με υφιστάμενες συμφωνίες συνεργασίας: Πρόκειται π.χ. για τη Λατινική Αμερική, τις χώρες ΑΚΠ, την περιφέρεια της Μεσογείου ή τα νέα ανεξάρτητα κράτη.

* Δίκτυα ενδιαφερομένων και εταιρικές συνεργασίες δημόσιου - ιδιωτών: Περιλαμβάνεται συνεργασία με διάφορους οργανισμούς της κοινωνίας των πολιτών, ρυθμιστικές αρχές, αναπτυξιακούς οργανισμούς ή ερευνητικές οντότητες. Η δέσμευση και συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή του ΣΔ θα αποτελέσει το κλειδί για την επιτυχία του. Είναι δυνατόν να προβλεφθεί συνεργασία με μεμονωμένες εταιρείες, κλαδικές ενώσεις, οργανισμούς χρηστών και μη κυβερνητικούς οργανισμούς.

* Συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς: Για την αύξηση της συνέργιας θα μπορούσαν να προβλεφθούν συνεργασίες με τα Ηνωμένα Έθνη και με διάφορους διεθνείς οργανισμούς.

3. Παρακολούθηση των ανεπίλυτων θεμάτων της 1ης φασησ

Στη διάσκεψη κορυφής της Γενεύης συμφωνήθηκε η συγκρότηση δύο ομάδων εργασίας υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τα δύο πλέον επίμαχα θέματα της πρώτης φάσης: διαχείριση του Ίντερνετ και χρηματοδότηση.

3.1. Ομάδα εργασίας του ΟΗΕ για τη διαχείριση του Ίντερνετ

Εξέχων στόχος της δημόσιας πολιτικής αποτελεί η συνεχιζόμενη σταθερότητα και μεγέθυνση του Ίντερνετ, καθώς και η δυνατότητά του να αποδίδει κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Για την ενίσχυση της σταθερότητας και του αναπτυξιακού δυναμικού του είναι ανάγκη να βασιστούμε στην υφιστάμενη δομή του Ίντερνετ. Όπου αυτό είναι δυνατό, μια προσέγγιση από τα κάτω προς τα επάνω όσον αφορά τη χάραξη πολιτικής θα πρέπει να περιλαμβάνει όλους τους ενδιαφερόμενους, ιδίως τις αναπτυσσόμενες χώρες, η συμμετοχή των οποίων στη χάραξη πολιτικής μπορεί να βελτιωθεί. Ονοματοδοσία και διευθυνσιοδότηση, ασφάλεια και αξιοπιστία του Ίντερνετ, συμπεριλαμβανομένων των ανεπίκλητων επικοινωνιών, αποτελούν καίριες προτεραιότητες για κυβερνήσεις και έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καλή λειτουργία του Ίντερνετ. Ταυτόχρονα, ευρύ φάσμα θεμάτων δημόσιας πολιτικής είναι σημαντικά για το Ίντερνετ, όπως το επιβλαβές περιεχόμενο, η προστασία δεδομένων και ιδιωτικής ζωής, η προστασία των καταναλωτών, το ηλ-εμπόριο, τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (IPR) και το ψηφιακό χάσμα. Η Επιτροπή μπορεί να προβλέψει ενεργό συμμετοχή στην ομάδα εργασίας του ΟΗΕ.

3.2. Ομάδα ειδικού έργου του ΟΗΕ για τη χρηματοδότηση

Ο αγώνας εναντίον του ψηφιακού χάσματος υπήρξε ένα από τα κύρια θέματα της διάσκεψης κορυφής της Γενεύης. Οι ΤΠΕ δεν πρέπει να εξετάζονται απομονωμένα, αλλά ως μέρος γενικής αναπτυξιακής στρατηγικής και πολιτικού διαλόγου με τις δικαιούχες χώρες. Η διεθνής κοινότητα μπορεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο επισημαίνοντας τα δυνητικά οφέλη νέων πολιτικών και βοηθώντας τις ενδιαφερόμενες χώρες να σχεδιάσουν ενδεδειγμένες πολιτικές συναρτήσει της κατάστασης και των προτεραιοτήτων τους. Ανάλογα με τις τελικές ρυθμίσεις για την ομάδα ειδικού έργου για τη χρηματοδότηση, μπορεί η Επιτροπή να προβλέψει ενεργό συμμετοχή της.

Η διεθνής συνεργασία και η χρηματοδότηση που αναφέρονται στην WSIS θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο της Συναίνεσης του Monterrey, με προτεινόμενες δράσεις στο επίπεδο των άμεσων ξένων επενδύσεων και άλλων ιδιωτικών εισροών, του διεθνούς εμπορίου, καθώς και της οικονομικής και τεχνικής συνεργασίας.

Στην ανακοίνωσή της σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά τη Συναίνεση του Monterrey [6], η Επιτροπή τάσσεται υπέρ ισχυρότερου κοινοτικού συντονισμού στο πεδίο της αναπτυξιακής συνεργασίας. Οι αναπτυσσόμενες χώρες και οι χώρες με οικονομίες σε μεταβατική φάση, οι οποίες λαμβάνουν βοήθεια, θα μπορούσαν να επικουρηθούν για την ενίσχυση των ικανοτήτων τους για ευρύτερη ένταξη ΤΠΕ στα εθνικά τους αναπτυξιακά σχέδια και στα στρατηγικά προγράμματα για τον περιορισμό της φτώχειας, καθώς και για τον αποτελεσματικό συντονισμό της χρηματοδότησης από δωρητές. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να προταθεί η επεξεργασία εγγράφου που θα περιγράφει τις δραστηριότητες των κρατών μελών και της Επιτροπής ώστε να παρουσιάζεται πλήρης εποπτεία της αναπτυξιακής βοήθειας που προσφέρεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πεδίο των ΤΠΕ.

[6] Εφαρμογή της Συναίνεσης του Monterrey στην πράξη: η συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης - COM(2004) 150, 5.3.2004.

Συνέχιση της κοινής θέσης ΕΕ-ΑΚΠ στην ΚτΠ για την ανάπτυξη

Στην κοινή αυτή θέση, που υπογράφηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2003 στη Γενεύη, η ομάδα ΑΚΠ και η ΕΕ συμφώνησαν σε στρατηγική εταιρική συνεργασία σε θέματα ΚτΠ ώστε να συμβάλουν από κοινού στην υλοποίηση του ΣΔ. Επανεπιβεβαιώνεται η κοινή απόφαση για εντατικότερη συνεργασία με σκοπό την ανάπτυξη σε χώρες και περιφέρειες ΑΚΠ στρατηγικών για την ΚτΠ, κατευθυνόμενων από τη ζήτηση, στο πλαίσιο των γενικών αναπτυξιακών στρατηγικών συμπεριλαμβανομένων κατά περίπτωση προγραμμάτων στρατηγικής για τον περιορισμό της φτώχειας. Η Επιτροπή ενέκρινε πρόσφατα «πρόγραμμα ΤΠΕ για ΑΚΠ» ως πρώτο βήμα.

4. Οριζόντια θέματα της κ οινωνίας της πληροφορίας

Στο ΣΔ της Γενεύης γίνεται επίσης έκκληση για ανάληψη δράσης σε οριζόντια θέματα. Η πρόοδος στο διεθνές επίπεδο μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη ιδίως σε θέματα όπως: ασφάλεια, ανεπίκλητες ηλεκτρονικές επικοινωνίες (spam), διαφορετικά μοντέλα λογισμικού, θέματα διανοητικής ιδιοκτησίας. Ορισμένα από τα ζητήματα έχουν ήδη εξεταστεί σε άλλα διεθνή φόρουμ (π.χ. τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας στον αντίστοιχο παγκόσμιο οργανισμό), ενώ θα πρέπει να εξετάζεται κάθε φορά εάν ενδείκνυται η πραγματοποίηση της συζήτησης, δεδομένου ότι η WSIS ενδέχεται να μην είναι το πλέον ενδεδειγμένο φόρουμ σε κάθε περίπτωση.

Ασφάλεια δικτύου και πληροφοριών - Πρόκειται για εξασφάλιση της δυνατότητας ενός δικτύου ή συστήματος πληροφοριών να ανθίσταται σε τυχαία γεγονότα ή κακόβουλες δράσεις που θέτουν σε κίνδυνο τη διάθεση, αυθεντικότητα, ακεραιότητα και αξιοπιστία δεδομένων και συναφών υπηρεσιών που παρέχονται ή είναι προσβάσιμα μέσω των εν λόγω δικτύων και συστημάτων πληροφοριών. Τα δίκτυα επικοινωνιών είναι παγκόσμια και τα θέματα ασφάλειας υπογραμμίζουν την ανάγκη για στενότερη διεθνή συνεργασία καθώς και για την ύπαρξη κοινής μεθόδου. Μολονότι πολλές πρωτοβουλίες χρειάζονται ορισμένο βαθμό προσαρμογής στο τοπικό περιβάλλον, είναι σαφές ότι η διεθνής συνεργασία θα πρέπει να επεκταθεί περαιτέρω. Υφίσταται ανάγκη επιδίωξης μιας γνήσια ανοικτής, παγκόσμιας και πολυκλαδικής προσέγγισης και μεθόδου για την ασφάλεια ώστε να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά ο σύνθετος και παγκόσμιος χαρακτήρας των προκλήσεων που αφορούν την ασφάλεια.

Το φαινόμενο των spam (ανεπίκλητες επικοινωνίες εμπορικού χαρακτήρα, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου) αποτελεί άλλη μια πρόκληση για το Ίντερνετ. που μπορεί να υποσκάψει την εμπιστοσύνη στη χρήση των ΤΠΕ. Για την αποτελεσματική καταπολέμηση του φαινομένου, επομένως και για την υλοποίηση του σχεδίου δράσης, πρέπει να αναληφθεί ενδεδειγμένη δράση, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Οι προσπάθειες που έχουν καταβληθεί στην ΕΕ και σε άλλες περιοχές του κόσμου θα πρέπει να πλαισιωθούν από ανάλογες προσπάθειες σε παγκόσμια κλίμακα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκολύνει τόσο τη διμερή όσο και την πολυμερή συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης και σε οργανισμούς, όπως ο ΟΟΣΑ και η ΔΕΤ (ITU). Η WSIS θα πρέπει να επιδιώξει τη δημιουργία μεγαλύτερης ευαισθητοποίησης, καθώς επίσης και να προωθήσει την ανάγκη αποτελεσματικής νομοθεσίας εναντίον του φαινομένου spam, για την ανάγκη διεθνούς συνεργασίας σε θέματα επιβολής, την ανάγκη ύπαρξης βέλτιστης πρακτικής και (τεχνικών) λύσεων από τον κλάδο, καθώς επίσης και μεγαλύτερης ευαισθητοποίησης μεταξύ των χρηστών.

Η WSIS συμφώνησε να ενθαρρύνει την έρευνα και να προωθήσει την ευαισθητοποίηση σε όλους τους ενδιαφερόμενους σχετικά με τις δυνατότητες που παρέχουν διάφορα μοντέλα λογισμικού, καθώς και τα μέσα για τη δημιουργία τους, συμπεριλαμβανομένων ιδιόκτητου, ελεύθερου και λογισμικού ανοικτής πηγής, ώστε να αυξηθεί ο ανταγωνισμός, η ελευθερία επιλογής και η οικονομική προσιτότητα, καθώς επίσης και να αποκτήσουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι τη δυνατότητα αξιολόγησης της λύσης που ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις τους. Τούτο πρέπει να αντιμετωπιστεί ιδίως στο πεδίο της συνεργασίας με τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Η ύπαρξη κοινών προτύπων προσβασιμότητας για τον παγκόσμιο ιστό, καθώς και για εξοπλισμό ΤΠΕ, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα καλύτερα και φθηνότερα προϊόντα, συμβατά πέραν των συνόρων, τα οποία θα διευκολύνουν την πρόσβαση στην ΚτΠ και σε συναφείς υπηρεσίες για μεγάλο αριθμό δυνητικών χρηστών που σήμερα αποκλείονται. Ο κλάδος θα επωφεληθεί επίσης από τις δυνατότητες των μεγαλύτερων αγορών, ενώ κυβερνήσεις και δημόσιες υπηρεσίες θα μπορούσαν να παρέχουν καλύτερα προσβάσιμες υπηρεσίες και περιβάλλοντα για τους υπαλλήλους τους και για το σύνολο του κοινού.

Όσον αφορά την προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (IPR), η WSIS κατέληξε ότι είναι σημαντική η ενθάρρυνση της καινοτομίας και της δημιουργικότητας στην ΚτΠ. Η διευκόλυνση ουσιαστικής συμμετοχής όλων σε θέματα δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και διάχυσης γνώσεων, μέσω επίγνωσης των ζητημάτων και αναβάθμισης των δυνατοτήτων, είναι καθοριστικής σημασίας για μια κοινωνία της πληροφορίας χωρίς αποκλεισμούς. Η ΕΕ αποδίδει μεγάλη σημασία στην κατάλληλη προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και στην τήρηση και επιβολή των καθιερωμένων κανόνων.

Κοινοτικές πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί για την αντιμετώπιση των οριζόντιων αυτών θεμάτων (π.χ. ENISA, το σχέδιο δράσης για ασφαλέστερη χρήση του Ίντερνετ) θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μοντέλα για δράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο και θα μπορούσαν να αναλάβουν ευρύτερο παγκόσμιο ηγετικό ρόλο στη συνέχεια της WSIS.

5. Συμπεράσματα

Η ΕΕ απευθύνει ευρύτερη πρόταση διεθνούς συνεργασίας στο πεδίο της ΚτΠ, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για τις δράσεις που θα αναπτυχθούν για τη σύνοδο κορυφής της Τύνιδας. Η παρούσα ανακοίνωση σκιαγραφεί πιθανές δράσεις που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν λεπτομερέστερα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας συντονισμού για τη δεύτερη φάση της WSIS.

Οι προτάσεις στην παρούσα ανακοίνωση δύνανται να αποτελέσουν τη βάση για την κοινοτική συνεισφορά στη δεύτερη φάση της WSIS, παρέχοντας στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να προτείνουν στην επόμενη φάση της επόμενης διάσκεψης μια έτοιμη, περιεκτική δέσμη δράσεων ως συμβολή στην επιτυχία της διάσκεψης κορυφής της Τύνιδας.