Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1419/1999/ΕΚ για τη θέσπιση κοινοτικής δράσης όσον αφορά την εκδήλωση «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» για το διάστημα 2005 έως 2019

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η «Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Πόλη» σχεδιάστηκε «για να συμβάλει στην προσέγγιση των ευρωπαϊκών λαών» και εγκρίθηκε, με πρωτοβουλία της κυρίας Μελίνας Μερκούρη, από το Συμβούλιο Υπουργών της 13ης Ιουνίου 1985. Η ιδέα βασίζεται σε δύο θεμελιώδεις διαπιστώσεις: αφενός, η Ευρώπη ήταν και παραμένει ένας πόλος πλουσιότατης και πολύμορφης πολιτιστικής και καλλιτεχνικής ανάπτυξης και, αφετέρου, το φαινόμενο της αστικής ανάπτυξης διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση και στην άνθηση του πολιτισμού στην ήπειρό μας.

Οι ευρωπαϊκές πολιτιστικές πόλεις επιλέγονταν μέχρι το έτος 2004 σε διακυβερνητική βάση. τα κράτη μέλη επέλεγαν, ομόφωνα, τις πόλεις που επρόκειτο να ανακηρυχθούν πολιτιστικές πόλεις και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χορηγούσε κάθε χρόνο επιδότηση στην επιλεγείσα πόλη.

Με την απόφαση 1419/1999/ΕΚ [1], της 25ης Μαΐου 1999, που εκδόθηκε βάσει του άρθρου 151 της συνθήκης ΕΚ, τροποποιήθηκε η διαδικασία επιλογής των πόλεων που θα επιλέγονταν από το 2005 και μετά, οι οποίες στο εξής αποκαλούνται «πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης». Η πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης ορίζεται κάθε χρόνο από το Συμβούλιο βάσει σύστασης της Επιτροπής, η οποία λαμβάνει υπόψη τη γνώμη κριτικής επιτροπής που αποτελείται από επτά ανεξάρτητες προσωπικότητες υψηλού κύρους, που είναι εμπειρογνώμονες στον πολιτιστικό τομέα. Η επιλογή αυτή γίνεται βάσει κριτηρίων που έχουν καθορισθεί στην εν λόγω απόφαση.

[1] Απόφαση αριθ. 1419/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 1999 (ΕΕ L 166 της 1.7.1999).

Η κοινοτική δράση «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» που θεσπίστηκε με την απόφαση 1419/1999/ΕΚ έχει ως σκοπό, σύμφωνα με το πρώτο άρθρο της εν λόγω απόφασης, «να προβάλει τον πλούτο, την ποικιλομορφία και τα κοινά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών πολιτισμών και να συμβάλει στη βελτίωση της αμοιβαίας γνωριμίας μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών».

Η δράση αυτή οφείλει να έχει τους ακόλουθους ειδικούς στόχους:

- προβολή των κοινών για τους Ευρωπαίους πολιτιστικών ρευμάτων τα οποία ξεκίνησαν από τις εν λόγω πόλεις ή στα οποία οι πόλεις αυτές συνέβαλαν σημαντικά.

- διοργάνωση εκδηλώσεων με συμμετοχή πολιτιστικών συντελεστών από άλλες πόλεις κρατών μελών, οι οποίες οδηγούν στη διαμόρφωση βιώσιμων πολιτιστικών συνεργασιών, και στην προώθηση της κυκλοφορίας τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

- υποστήριξη και ενίσχυση του δημιουργικού έργου.

- εξασφάλιση της κινητοποίησης και της συμμετοχής μεγάλων στρωμάτων του πληθυσμού.

- προώθηση της υποδοχής των πολιτών της Ένωσης και της ευρύτερης δυνατής διάδοσης των προβλεπόμενων εκδηλώσεων.

- προώθηση του διαλόγου μεταξύ των πολιτισμών της Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου.

- αξιοποίηση της ιστορικής κληρονομιάς και της αστικής αρχιτεκτονικής καθώς και της ποιότητας της ζωής στην πόλη.

Το παράρτημα I της απόφασης 1419/1999/ΕΚ περιλαμβάνει χρονολογικό κατάλογο, όπου για κάθε έτος από το 2005 έως το 2019 ορίζεται το κράτος μέλος που μπορεί να υποβάλει υποψηφιότητα για να υποδεχθεί την πολιτιστική πρωτεύουσα, κι αυτό σε ό,τι αφορά τα κράτη μέλη.

Το άρθρο 2 της απόφασης προβλέπει ότι αυτή η χρονολογική σειρά μπορεί να τροποποιηθεί κατόπιν κοινής συμφωνίας των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Αυτό και έγινε μεταξύ Ελλάδας και Κάτω Χωρών οι οποίες άλλαξαν αμοιβαία τη σειρά τους (το 2006 είναι στο εξής το έτος που προβλέπεται να γίνει πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης μια ελληνική πόλη και το 2018 μια πόλη των Κάτω Χωρών), όπως σημείωσε το Συμβούλιο Πολιτισμού/Οπτικοακουστικού τομέα κατά τη συνεδρίασή του της 28ης Μαΐου 1998.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 της απόφασης 1419/1999/ΕΚ, η Επιτροπή μπορεί να υποβάλει προτάσεις για την αναθεώρηση της απόφασης, ιδίως για την προσαρμογή στα δεδομένα της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συνθήκη προσχώρησης που υπογράφτηκε στην Αθήνα στις 16 Απριλίου 2003, προβλέπει ότι η Τσεχική Δημοκρατία, η Δημοκρατία της Εσθονίας, η Κυπριακή Δημοκρατία, η Δημοκρατία της Λεττονίας, η Δημοκρατία της Λιθουανίας, η Δημοκρατία της Ουγγαρίας, η Δημοκρατία της Μάλτας, η Δημοκρατία της Πολωνίας, η Δημοκρατία της Σλοβενίας και η Σλοβακική Δημοκρατία θα γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συμβαλλόμενα μέρη στις συνθήκες με τις οποίες ιδρύθηκε η Ένωση, όπως αυτές τροποποιήθηκαν ή συμπληρώθηκαν, την ημερομηνία έναρξης ισχύος τής εν λόγω συνθήκης, την 1η Μαΐου 2004, υπό την προϋπόθεση ότι όλες οι πράξεις επικύρωσης θα έχουν κατατεθεί πριν από την εν λόγω ημερομηνία.

Δεδομένης της συμβολικής σημασίας και του αντικτύπου των εκδηλώσεων για την «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» καθώς και λόγω του ενδιαφέροντος που έχουν εκφράσει τα νέα κράτη μέλη για τη δράση αυτή, είναι σκόπιμο να δοθεί η δυνατότητα στα νέα κράτη μέλη να συμμετάσχουν χωρίς να περιμένουν αναθεώρηση της απόφασης 1419/1999/ΕΚ η οποία θα προέβλεπε νέα χρονολογική σειρά των κρατών μελών από το 2020 και μετά.

Εξάλλου έχει σημασία να μην μεταβληθεί η σειρά που προβλέπεται σήμερα για τις υποψηφιότητες των κρατών μελών διότι η προετοιμασία των υποψηφιοτήτων αυτών καθώς και των προγραμμάτων για την πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης απαιτούν πολλά χρόνια. Το άρθρο 2 της απόφασης 1419/1999/ΕΚ προβλέπει εξάλλου ότι τα κράτη οφείλουν να υποβάλουν υποψηφιότητα το αργότερο τέσσερα χρόνια πριν από την προβλεπόμενη έναρξη των εκδηλώσεων.

Η παρούσα πρόταση έχει συνεπώς ως σκοπό να καθιερώσει ένα νέο σύστημα με το οποίο κάθε έτος θα ορίζονται δύο κράτη μέλη που μπορούν να υποβάλουν υποψηφιότητα για τη διοργάνωση της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης. Κάθε έτος θα μπορούν συνεπώς να ορίζονται δύο πρωτεύουσες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει του άρθρου 2 της απόφασης 1419/1999/ΕΚ, συν μια ενδεχομένως πρωτεύουσα σε μια τρίτη ευρωπαϊκή χώρα (άρθρο 4 της απόφασης). Αξίζει να σημειωθεί ότι το άρθρο 5 της απόφασης 1419/1999/ΕΚ προβλέπει ότι θα πρέπει να υπάρχει σχέση μεταξύ των προγραμμάτων των πόλεων που έχουν οριστεί πολιτιστικές πρωτεύουσες για το ίδιο έτος.

Η παρούσα πρόταση τροποποίησης υποβάλλεται κατόπιν πλήρους συνεννόησης των κρατών μελών και των προσχωρουσών χωρών που είχαν την ευκαιρία να διατυπώσουν την προτίμησή τους κατά τη διάρκεια άτυπης διαβούλευσης που πραγματοποίησε η Επιτροπή με τα νέα κράτη το 2003. Τα άλλα ενδιαφερόμενα ευρωπαϊκά όργανα είχαν επίσης την ευκαιρία να εκδηλώσουν την υποστήριξή τους επί της αρχής της τροποποίησης αυτής.

Η παρούσα απόφαση μπορεί να υποβληθεί και σε νέες τροποποιήσεις.

Με τον τρόπο αυτό η Επιτροπή επιθυμεί να διερευνήσει και άλλες δυνατότητες για τη μελλοντική βελτίωση της διαδικασίας που ακολουθείται για τις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης, δρομολογώντας μια διαδικασία προβληματισμού με το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τη μέθοδο επιλογής των πολιτιστικών πρωτευουσών. Πράγματι η ευρωπαϊκή διάσταση των προγραμμάτων των πόλεων που είχαν οριστεί πολιτιστικές πρωτεύουσες είχε κριθεί ορισμένες φορές σχετικά αδύναμη. πρέπει να βρεθούν τα μέσα βελτίωσης της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας για τις ενέργειες που πραγματοποιούνται σ' αυτό το πλαίσιο. Η μελέτη που δρομολόγησε πρόσφατα η Επιτροπή για τις πολιτιστικές πόλεις και τις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης από το 1995 έως το 2004 αναμένεται να καταλήξει σε πολύ χρήσιμα συμπεράσματα.

Η εν λόγω διαδικασία προβληματισμού πρέπει ωστόσο να διαχωριστεί από την παρούσα πρόταση απόφασης, ώστε να μην καθυστερήσει η εξέτασή της ενόψει της επικείμενης προσχώρησης των νέων κρατών μελών.

Τέλος, βάσει του άρθρου 6 της απόφασης 1419/1999/ΕΚ, θα πρέπει να παρεμβληθεί και μια νέα πρόταση τροποποίησης της εν λόγω απόφασης κατά τρόπον ώστε η Βουλγαρία και η Ρουμανία να ενσωματωθούν στον κατάλογο του παραρτήματος Ι κατά την προσεχή διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Επιτροπή προτείνει συνεπώς :

- να τροποποιηθεί το άρθρο 2 παράγραφος 1 και το παράρτημα Ι της απόφασης 1419/1999/ΕΚ ώστε να συμπληρωθεί η χρονολογική σειρά και να καθιερωθεί ένα σύστημα με το οποίο δύο πόλεις από κράτη μέλη θα μπορούν κάθε χρόνο να ορίζονται πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης.

2003/0274 (COD)

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1419/1999/ΕΚ για τη θέσπιση κοινοτικής δράσης όσον αφορά την εκδήλωση «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» για το διάστημα 2005 έως 2019

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 151,

την πρόταση της Επιτροπής [2],

[2] ΕΕ C [...] της [...], σ. [...]

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [3],

[3] ΕΕ C [...] της [...], σ. [...]

αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 251 της συνθήκης [4],

[4] ΕΕ C [...] της [...], σ. [...]

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Η απόφαση 1419/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1999 για τη θέσπιση κοινοτικής δράσης όσον αφορά την εκδήλωση «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» για το διάστημα 2005 έως 2019 [5] σκοπό έχει να προβάλει τον πλούτο, την ποικιλομορφία και τα κοινά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών πολιτισμών και να συμβάλει στη βελτίωση της αμοιβαίας γνωριμίας μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών.

[5] ΕΕ L 166 της 1.7.1999, σ. 1

(2) Το παράρτημα Ι της απόφασης 1419/1999/ΕΚ προβλέπει τη χρονολογική σειρά σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη μπορούν να υποβάλουν υποψηφιότητες για την εκδήλωση αυτή. Το παράρτημα αυτό περιορίζεται στα κράτη που ήταν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την έκδοση της απόφασης στις 25 Μαΐου 1999.

(3) Το άρθρο 6 της απόφασης 1419/1999/ΕΚ προβλέπει τη δυνατότητα αναθεώρησης της απόφασης αυτής, ιδίως ενόψει της μελλοντικής διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(4) Λαμβανομένης υπόψη της επικείμενης διεύρυνσης, έχει σημασία να δοθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα η δυνατότητα στα μελλοντικά κράτη μέλη να υποβάλουν και αυτά υποψηφιότητες πόλεων μέσα στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», χωρίς να μεταβληθεί η προβλεπόμενη σειρά για τα σημερινά κράτη μέλη, έτσι ώστε από το 2009 και έως το τέλος της παρούσας κοινοτικής δράσης, να μπορούν να ορίζονται κάθε χρόνο δύο πρωτεύουσες στα κράτη μέλη.

(5) Επομένως είναι σκόπιμο να τροποποιηθεί η απόφαση 1419/1999/ΕΚ.

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η απόφαση 1419/1999/ΕΚ τροποποιείται ως εξής:

(1) Στο άρθρο 2 η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

"1. Πόλεις των κρατών μελών ορίζονται «Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης», εκ περιτροπής σύμφωνα με τη σειρά του καταλόγου που περιλαμβάνεται στο παράρτημα Ι. Έως και το έτος 2008 επιλέγεται μία πόλη κράτους μέλους από τον κατάλογο αυτόν. Από το έτος 2009 επιλέγεται μία πόλη από κάθε κράτος μέλος που περιλαμβάνεται στον κατάλογο. Η χρονολογική σειρά που προβλέπεται στο παράρτημα Ι μπορεί να τροποποιηθεί με κοινή συμφωνία των ενδιαφερομένων κρατών μελών. Κάθε κράτος μέλος υποβάλλει με τη σειρά του την υποψηφιότητα μιας ή περισσότερων πόλεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών. Η υποβολή της υποψηφιότητας πραγματοποιείται τουλάχιστον τέσσερα χρόνια πριν την έναρξη της εκδήλωσης. Συνοδεύεται από ενδεχόμενη σύσταση του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους."

(2) Το παράρτημα Ι αντικαθίσταται από το κείμενο που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση τίθεται σε ισχύ την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εφαρμόζεται από την έναρξη ισχύος της συνθήκης προσχώρησης του 2003.

Βρυξέλλες, [...]

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

Παράρτημα I

Σειρά υποβολής υποψηφιοτήτων για την "Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης"

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>