A4-0392/96

Ψήφισμα για τη βελτίωση του δικαίου και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της υιοθεσίας ανηλίκων

Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την πρόταση ψηφίσματος των βουλευτών Colli Comelli και Danesin, εξ ονόματος της Ομάδας Forza Europa για τη βελτίωση της νομοθεσίας σχετικά με την υιοθεσία (B4-0568/94),

- έχοντας υπόψη την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου,

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού της 20ής Νοεμβρίου 1989,

- έχοντας υπόψη την Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και συγκεκριμένα τα άρθρα K.1 σημείο 6 και K.3 της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με τη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, καθώς και το άρθρο 220, της συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών της 4ης Νομεβρίου 1950,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Μαρτίου 1989 σχετικά με τις ηθικές και νομικές πτυχές της τεχνητής γονιμοποίησης ((ΕΕ C 96 της 17.4.1989, σελ. 171)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 13ης Δεκεμβρίου 1991 για τα προβλήματα των παιδιών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ((ΕΕ C 13 της 20.1.1992, σελ. 534)),

- έχοντας υπόψη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση όσον αφορά την υιοθεσία παιδιών του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 24 Απριλίου 1967,

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση της Χάγης της 29ης Μαΐου 1993 για την Προστασία των Παιδιών και τη Συνεργασία όσον αφορά την υιοθεσία διεθνώς,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και Δικαιωμάτων των Πολιτών καθώς και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Δημοσίων Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων και της Επιτροπής Πολιτισμού, Νεότητας, Παιδείας και Μέσων Ενημέρωσης (έγγραφο A4-0392/96),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ουσιαστικός στόχος που πρέπει να επιδιώκεται με την υιοθεσία είναι το συμφέρον του υιοθετούμενου παιδιού και η προστασία των δικαιωμάτων του,

B. έχοντας υπόψη ότι το μέγιστο συμφέρον του υιοθετημένου παιδιού απαιτεί κατά προτίμηση την επιλογή οικογενείας αποτελουμένης από έναν πατέρα και μία μητέρα και ότι προς τούτο χρειάζεται μια ικανοποιητική συνεργασία μεταξύ των κρατικών οργανισμών, των μη κυβερνητικών οργανώσεων και των προσώπων που επιθυμούν την υιοθεσία,

Γ. έχοντας υπόψη ότι ο ανήλικος, στο μέτρο του δυνατού, έχει δικαίωμα να ανατραφεί από τους φυσικούς του γονείς, και ότι, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτοί βρίσκονται σε προσωρινή αδυναμία να το πράξουν, ο ανήλικος πρέπει να τοποθετείται σε πρόσωπα που θα είναι σε θέση να προστατεύσουν την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματά του, αποφεύγοντας την τοποθέτησή του σε ίδρυμα και λαμβάνοντας υπόψη ότι όταν διαπιστώνεται κατάσταση πραγματικής εγκατάλειψης που έχει βεβαιωθεί από τις αρμόδιες αρχές, ο ανήλικος μπορεί να υιοθετηθεί λύνοντας έτσι τους δεσμούς του με τη φυσική οικογένεια,

Δ. έχοντας υπόψη ότι η υιοθεσία καθιστά το παιδί που βρίσκεται σε κατάσταση εγκατάλειψης τέκνο των θετών του γονέων,

E. έχοντας υπόψη ότι σε όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης σημειούται έντονη πτώση της γεννητικότητας και ταυτόχρονα αυξημένη ζήτηση παιδιών προς υιοθεσία που δεν μπορεί να καλυφθεί παρά σε χαμηλό ποσοστό, γεγονός που συμβάλλει αποφασιστικά στην αύξηση των υιοθεσιών διεθνώς,

ΣΤ. έχοντας υπόψη ότι ο νομικός θεσμός της υιοθεσίας διατρέχει σήμερα κινδύνους υποβάθμισης ιδίως στον τομέα της διεθνούς υιοθεσίας και ως εκ τούτου χρειάζεται να ανακαλυφθεί εκ νέου η σημασία του ως άνω μέσου που σκοπό έχει να παράσχει ένα καταφύγιο στα εγκαταλελειμμένα παιδιά, πέραν του διαχωρισμού των συνόρων, ελέγχοντας με αυστηρότερες διαδικασίες, αρκεί η αυστηρότητα αυτή να μην καθιστά αδύνατη την πρακτική της υιοθεσίας,

Ζ. έχοντας υπόψη ότι η διεθνής υιοθεσία πρέπει να πραγματοποιείται μόνον όταν πράγματι δεν είναι δυνατή, ούτε με οικονομικές και κοινωνικές ενισχύσεις, η παραμονή του παιδιού στην αρχική του οικογένεια ή τουλάχιστον σε μία οικογένεια κηδεμονίας ή υιοθεσίας της χώρας του, πλην όμως όταν η κατάσταση εγκατάλειψης είναι πραγματική και εξακριβωμένη πρέπει να ευνοείται η διεθνής υιοθεσία και συγκεκριμένα με συνοδευτικά μέτρα στις πρακτικές στο εξωτερικό που αφενός θα τις καθιστούν διαφανείς και αφετέρου θα αποφεύγουν ανώφελες δυσκολίες για τους υποψηφίους προς υιοθεσία,

H. έχοντας υπόψη, ότι ως εκ τούτου είναι απαραίτητο στο πλαίσιο της διεθνούς υιοθεσίας να ξεπερασθεί το σημερινό καθεστώς ιδιωτικού δικαίου προβλέποντας για τις διαδικασίες που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό την υποχρεωτική μεσολάβηση εξουσιοδοτημένων οργανισμών μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα υπό δημόσιο έλεγχο,

Θ. έχοντας υπόψη ότι και άλλοι θεσμοί όπως η επιτροπεία ή η προσωρινή ανάθεση της κηδεμονίας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο μπορούν να λειτουργήσουν ώστε να αντιμετωπισθούν έκτακτες καταστάσεις που συνδέονται με πολέμους, φυσικές καταστροφές ή με τη θέση των ανηλίκων που ζητούν άσυλο,

Ι. έχοντας υπόψη ότι χρειάζεται να δημιουργηθεί το νομικό καθεστώς του υιοθετούμενου που πρέπει να εξασφαλίζει, βάσει ενός συστήματος διακρατικής συνεργασίας, την αμοιβαία αναγνώριση των υιοθεσιών που πραγματοποιούνται στα κράτη μέλη,

1. πιστεύει ότι κάθε νομοθετική και διοικητική παρέμβαση για τη διευκόλυνση της υιοθεσίας θα πρέπει πάντοτε να εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ενεργού πολιτικής οικονομικών και κοινωνικών ενισχύσεων προς τις οικογένειες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, καθώς και από μέτρα υποστήριξης προκειμένου να προληφθεί η εγκατάλειψη των ανηλίκων και η τοποθέτησή τους σε ίδρυμα[semigr ]

2. εκτιμά ότι τα κράτη μέλη θα έπρεπε επίσης να εισάγουν στο εθνικό τους δίκαιο πρόβλεψη όσον αφορά τη δυνατότητα υιοθεσίας από μεμονωμένα άτομα στις περιπτώσεις που το επιβάλλει το συμφέρον του παιδιού και η υιοθεσία από ζεύγος δεν είναι εφικτή[semigr ]

3. ζητεί επειγόντως από τα κράτη μέλη και τα υποψήφια κράτη μέλη που δεν το έχουν ακόμη πράξει, να κυρώσουν το συντομότερο δυνατόν τη Σύμβαση της Χάγης του 1993, τερματίζοντας έτσι τις αντιθέσεις που υφίστανται μεταξύ των νομοθεσιών που προβλέπουν αρμοδιότητα της δικαστικής Αρχής και των νομοθεσιών που αντίθετα προβλέπουν αρμοδιότητα της διοικητικής Αρχής όσον αφορά την υιοθεσία[semigr ]

4. καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να ασκήσουν έντονη πίεση στις τρίτες χώρες από όπου προέρχονται τα παιδιά που υιοθετούνται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να επικυρώσουν το συντομότερο δυνατόν την Σύμβαση της Χάγης[semigr ]

5. θεωρεί ότι ο συμβασιακός χαρακτήρας της υιοθεσίας που προβλέπεται από ορισμένες εθνικές νομοθεσίες με δικαστικό έλεγχο μόνο κατά τη φάση της αναγνώρισης μπορεί να δημιουργήσει ορισμένα προβλήματα ηθικού και νομικού χαρακτήρα πέραν της επαφής μεταξύ φυσικών και θετών γονέων[semigr ]

6. τονίζει εκ νέου την αρχή βάσει της οποίας η υιοθεσία τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο αφότου ο ανήλικος κηρυχθεί υιοθετήσιμος από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές, εάν συντρέχει περίπτωση σε συνεργασία με ΜΚΟ ανθρωπιστικού χαρακτήρα, και με την εγγύηση ότι η συναίνεση όλων των ατόμων -στην περίπτωση που τους ζητηθεί - οργάνων ή του κατέχοντας τη γονική εξουσία έχει υποβληθεί ελεύθερα και γραπτώς[semigr ]

7. καλεί τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή μέσα για να προετοιμάσουν, να βοηθήσουν και να παρακολουθήσουν τα υποψήφια για υιοθεσία ζεύγη σε εθνικό και διεθνές επίπεδο[semigr ]

8. ζητεί από τα κράτη μέλη να εναρμονίσουν τα όρια ηλικίας εντός των οποίων οι επιθυμούντες την υιοθεσία έχουν το δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση υιοθεσίας[semigr ]

9. ζητεί, δεδομένων των δυσκολιών που συνδέονται με τη διεθνή υιοθεσία να παρέχουν τα κράτη μέλη άδεια υιοθεσίας μόνο μετά από εξακρίβωση της τήρησης των όρων που απαιτούνται έναντι των υποψηφίων θετών γονέων[semigr ]

10. καλεί τα κράτη μέλη να επιτρέψουν τη μεσολάβηση στις διαδικασίες υιοθεσίας μόνο σε δημόσιους οργανισμούς ή πλήρως αξιόπιστες και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις που τα ίδια αναγνωρίζουν και εξουσιοδοτούν[semigr ]

11. εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη προόδου στο πλαίσιο του Κεφαλαίου VI της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με τις εσωτερικές και δικαστικές υποθέσεις σε σχέση με τις φιλοδοξίες της Ένωσης και τις προκλήσεις που η ίδια αντιμετωπίζει[semigr ]

12. καλεί το Συμβούλιο της Ευρώπης να συνεχίσει τις νομικές και κοινωνικές ενέργειές του έναντι της οικογενειακής πολιτικής γενικά και της υιοθεσίας ιδιαίετρα και τούτο σε συνεργασία με τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και συγκεκριμένα να διαδραματίσει με τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (χώρες που παρέχουν παιδιά για υιοθεσία) το ρόλο του ως οργάνου συντονισμού μεταξύ των χωρών που βρίσκονται στο στάδιο της μετάβασης προς τη δημοκρατία και των κρατών που διέπονται από το ευρωπαϊκό δίκαιο[semigr ]

13. καλεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο, στο πλαίσιο της συνεργασίας με τα συνδεδεμένα κράτη, να εντείνουν τις δραστηριότητές τους στο νομικό και κοινωνικό τομέα σε ό,τι αφορά τα ζητήματα υιοθεσίας, λαμβάνοντας υπόψη τούς διεθνώς ισχύοντες κανόνες[semigr ]

14. ζητεί από την Επιτροπή να παρουσιάσει συγκεκριμένες και κατάλληλες προτάσεις σχετικά με τις δέουσες ενέργειες που θα ευνοήσουν τη συνεργασία επί θεμάτων αστικού δικαίου, προσανατολισμένες ειδικότερα στην πρόληψη της εγκατάλειψης και θα εξασφαλίζουν την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη παραμονή του παιδιού στη φυσική του οικογένεια ή ανάλογα με την κατάσταση, σε μια θετή ή κηδεμονεύουσα οικογένεια της χώρας του[semigr ]

15. εκτιμά ότι είναι απαραίτητο να αποφασίσει το Συμβούλιο, το συντομότερο δυνατόν κοινές ενέργειες βάσει του Άρθρου Κ3 παράγραφος 2 β) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση με στόχο:

- την καθιέρωση πολιτικής θεωρήσεων διαβατηρίου προκειμένου τα παιδιά να μην αποτελούν αντικείμενο αθέμιτων πρακτικών που εφαρμόζουν τα δίκτυα διεθνούς υιοθεσίας με το πρόσχημα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

- την καταπολέμηση της παράνομης εισόδου παιδιών, βάσει μιας ενιαίας προσέγγισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και τη δυνατότητα χρήσης του Συστήματος Ενημέρωσης Schengen στο εν λόγω πλαίσιο,

- την πρόληψη και την καταπολέμηση της απαγωγής και του λαθρεμπορίου παιδιών,

- την κατάρτιση ενός προγράμματος ανάπτυξης πρωτοβουλιών όσον αφορά την επιμόρφωση και τις ανταλλαγές πληροφοριών για άτομα που είναι αρμόδια σε θέματα καταπολέμησης της απαγωγής και λαθρεμπορίου παιδιών,

- την εξέταση του ενδεχομένου της επέκτασης των καθηκόντων της EUROPOL επίσης για τα δίκτυα ελέγχου του λαθρεμπορίου παιδιών που προορίζονται για υιοθεσία, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της EUROPOL όσον αφορά τη σωματεμπορία[semigr ]

16. ζητεί από τις αρμόδιες κοινοτικές αρχές να συμπεριλάβουν ειδικά προγράμματα για τη δημιουργία προγραμμάτων πρόληψης και προστασίας των εγκαταλειμένων παιδιών και με στόχο τον έλεγχο, εκ μέρους της χώρας προέλευσης, των μεσαζόντων που χρειάζονται για την υιοθεσία σε διεθνές επίπεδο[semigr ]

17. ζητεί την επανενσωμάτωση της ευρωπαϊκής διάστασης στο πλαίσιο της διεθνούς υιοθεσίας, προκειμένου να επισημοποιηθεί αφενός η συνεννόηση των κεντρικών αρχών που υποδεικνύονται από τα κράτη μέλη, και να τεθούν αφετέρου σε εφαρμογή τα κατάλληλα μέσα λήψης αποφάσεων και διαχείρισης, ιδίως δε τη δημιουργία ενός διεθνούς κέντρου αναφοράς υπό μορφήν μηχανογραφημένης τράπεζας δεδομένων και μιας μονάδας έρευνας και αξιολόγησης στην υπηρεσία της δράσης όσον αφορά την υιοθεσία[semigr ]

18. καλεί τα κράτη μέλη να αναλάβουν και να διαδόσουν μορφωτικές πρωτοβουλίες, προσδιορίζοντας την έννοια της υιοθεσίας ως μέσον που εξυπηρετεί τα δικαιώματα των παιδιών και όχι των ενηλίκων και να δείξουν έτσι την κοινωνική αξία της υιοθεσίας ως μέσον υποδοχής ακόμη και σε περίπτωση άρνησης ή ανυπέρβλητων δυσκολιών των γονέων να μεγαλώσουν το παιδί τους στο κατάλληλο οικογενειακό περιβάλλον[semigr ]

19. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών, την UNICEF και την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης.