ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(93) 345 τελικό 
Βρυξέλλες, 1 Σεπτεμβρίου 1993 
ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
για την εφαρμογή της απόφασης 90/665/ΕΟΚ του Συμβουλίου 
της 17ης Δεκεμβρίου 1990 σχετικά με ένα διετές 
πρόγραμμα (1991-1992) για την ανάπτυξη 
κοινοτικών στατιστικών τουρισμού 
- 1 -
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 
3. ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΗΔΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 12 
ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ 
4. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 15 
5. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΝΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ 19 
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 20 
7. ΔΙΥΠΗΡΕΣΙΑΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 21 
8. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ 2 1 
9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 22 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 2 5 
- 2 -
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Τα κοινοτικά θεσμικά όργανα, έχοντας επίγνωση της οικονομικής, κοινωνικής και 
πολιτιστικής σπουδαιότητας του τουρισμού ως παράγοντα που συντελεί στην 
ολοκλήρωση, ήδη από τη δεκαετία του 1980 επισήμαιναν, με διάφορες ευκαιρίες, την 
ανάγκη για μια κοινοτική δράση που θα στοχεύει στη διευκόλυνση, βελτίωση και 
ενίσχυση της ανάπτυξης του τουρισμού*). 
Τον Ιούνιο του 1984 και το Μάρτιο του 1985, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο πλαίσιο 
της συζήτησης για την "Ευρώπη των λαών", κάλεσε τα κοινοτικά θεσμικά όργανα να 
δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στον τουρισμό, μια και θεωρείται εξαιρετικά σημαντικός 
για τους πολίτες της κοινότητας^ ) . Σε ένα μεταγενέστερο στάδιο, κατά τις 
ανεπίσημες συνεδριάσεις των αρμόδιων υπουργών που πραγματοποιήθηκαν το Μάιο και 
το Σεπτέμβριο του 1988, επισημάνθηκε ο ρόλος του τουρισμού για την ολοκλήρωση 
της εσωτερικής αγοράς· ο ρόλος αυτός έτυχε αναγνώρισης και από το Συμβούλιο που 
χαρακτήρισε το έτος 1990 Ευρωπαϊκό Ετος Τουρισμού1). Το Νοέμβριο του 1990, η 
Επιτροπή ζήτησε από τους υπουργούς να καταρτίσουν τις γενικές κατευθύνσεις ενός 
κοινοτικού προγράμματος δράσης για τον τουρισμό. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, \«χθώς και η 
Επιτροπή έχουν τονίσει ρητώς ότι βασική προϋπόθεση για την ανάληψη κοινοτικής 
δράσης που θα αποσκοπεί οτην υποστήριξη του τουρισμού είναι η ολοκληρωμένη γνώση 
των βασικών στατιστικών και των προβλημάτων του τουρισμού, χωρίς την οποία δεν 
είναι δυνατό να ανιχνευθούν και αναπτυχθούν οι τουριστικές δυνατότητες^). Για 
το λόγο αυτό, έχει αναγνωρισθεί η σημασία του ρόλου της Κοινότητας όσον αφορά τη 
δημοσίευση στατιστικών, τη διεξαγωγή σφυγμομετρήσεων και την πληροφόρηση στον 
τομέα του τουρισμού-*). 
Αιιό ίο 1987, η Επιιροηή έχει εργαοτεί για την ανάπτυξη στατιστικών στον τομέα 
του τουρισμού. Οι εργασίες της επικεντρώθηκαν στη συλλογή και ανάλυση των 
πληροφοριών που αφορούν τις τουριστικές στατιστικές, στη σύνταξη μιας ετήσιας 
δημοσίευσης και στη συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και το Διεθνή Οργανισμό Τουρισμού. 
1) "Πρώτες κατευθύνσεις για μια κοινοτική πολιτική στον τομέα του τουρισμού", COM 
(82)385 τελικό, ΕΕ C 115 της 30.4.1984, σχετική γνώμη και έκθεση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, ΕΕ C 358 της 31.1.1983. 
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κοινοτική πολιτική στον τομέα του. 
τουρισμού, ΕΚ C 10 τ η(; 1 6 . 1 . 1 984"if 
Ανακοίνωση τ ης Επιτμοιιής οίο Συμβούλιο για τις "Κοινοτικές δράσεις οτον τομέα 
του τουρισμού", COM (86) 32 τελικό, ΕΕ C 114 της 14.05.1986· Ψήφισμα του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ΕΕ C 7 της 12.1.1987. 
2) Ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με την "Κοινοτική πολιτική στον τομέα του 
τουρισμού", ΕΕ C 115 της 30.4.1984. 
1) Απόφαση του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1988 σχετικά με ένα πρόγραμμα 
δράσης για το Ευρωπαϊκό Ετος Τουρισμού, ΕΕ L 17 της 21.1.1989. 
4) Γνώμη και έκθεση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις πρώτες 
κατευθύνσεις μιας κοινοτικής πολιτικής στον τομέα του τουρισμού, ΕΕ L 17 της 
12.1.1989. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο για τις "Κοινοτικές δράσεις στον τομέα 
του τουρισμού, COM (86) 32 τελικό (βλέπε ανωτέρω). 
5) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη διευκόλυνση, την προβολή και τη 
χρηματοδότηση ίου τουρισμού στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ΕΕ C 49 της 22.02.1988. 
- 3 -
Παρόλα αυτά, η συγκρισιμότητα των διαθέσιμων πληροφοριών ήταν μάλλον 
περιορισμένη και σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπήρχαν καθόλου στοιχεία. Το 
πρόβλημα αυτό σε συνδυασμό με την ανάγκη για: μεγαλύτερη διαφάνεια, περιεκτικές 
πληροφορίες και την ανάγκη για διεξαγωγή ανάλυσης κόστους-ωφέλειας οδήγησαν την 
Επιτροπή να προτείνει στο Συμβούλιο, το 1990, τη λήψη ειδικής απόφασης. 
Στην απόφαση του της 17ης Δεκεμβρίου 1990 (**), ΐΌ Συμβούλιο επιβεβαίωσε τη 
σκοπιμότητα της ανάληψης δράσεων σε κοινοτικό επίπεδο με στόχο την ανάπτυξη 
κοινοτικού πλαισίου αναφοράς για την κατάρτιση στατιστικών στον τομέα του 
τουρισμού, μέσω της προσέγγισης των εννοιών και των μεθόδων που χρησιμοποιούνται 
από τα κράτη μέλη. 
Για την επίτευξη του στόχου αυτού, οι δράσεις που προβλέπονται στην απόφαση του 
Συμβουλίου στο πλαίσιο του διετούς προγράμματος (1991-1992), αφορούν: 
1. την ανάλυση Η<ΙΪ την αξιολόγηση των μακροπρόθεσμων α.να.·γ\<ώ\> των κυριοτέρων 
χρηστών (κοινοτικά όργανα, εθνικές διοικήσεις, διεθνείς οργανισμοί και 
οικονομικοί φορείς) όσον αφορά στατιστικές πληροφορίες για τον τουρισμό· 
2. τη συλλογή και τη διάθεση των ήδη υφισταμένων στοιχείων σχετικά με τον 
τουρισμό· 
3. τ ην ανάλυση των συοιημάτων που υπάρχουν στα xpâir\ μέλη καθώς και των 
συοτημάιων που εφαρμόζουν οι διεθνείς οργανισμοί-
4. την επεξεργασία ενός κοινοτικού μεθοδολογικού πλαισίου για την κατάρτιση 
κοινοτικών στατιστικών οτον τομέα του τουρισμού. 
Το άρθρο 6 της απόφασης ορίζει ότι: "η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο: 
(α) το αργότερο στις 31 Μαΐου 1992, προσωρινή έκθεση για την πρόοδο των 
εργασιών· 
(β) το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 1992, έκθεση αξιολόγησης για τα 
αποτελέσματα που θα έχουν επιτευχθεί κατά την εκτέλεση των δράσεων που 
προβλέπονται από το άρθρο 3, καθώς και τους προσανατολισμούς που θα 
προκύψουν από την έκθεση αυτή για την ανάπτυξη του συστήματος πληροφόρησης 
που απαιτείται για την κατάρτιση κοινοτικών στατιστικών σχετικά με τον 
τουρισμό μετά το 1992, καθώς και κατάλογο προτεραιοτήτων". 
Η προσωρινή έκθεση διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον 
Ιούλιο του 1992<?> 
Το παρόν έγγραφο αποτελεί τη δεύτερη έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 
(β). Αφορά τις δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της απόφασης του 
Συμβουλίου 90/665/ΕΟΚ και οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα από τον 
Ιανουάριο του 1991 έως το Δεκέμβριο του 1992. 
Στα εννέα κεφάλαια που ακολουθούν σκιαγραφούνται οι διεξαχθείσες εργασίες, 
παρουσιάζονται πληροφορίες για την προσέγγιση που επιλέχθηκε για κάθε δράση στο 
πλαίσιο της οηιόφασηζ του Συμβουλίου, παρουσιάζεται ανάλυση των αποτελεσμάτων και 
προτ είνονται περαιτέρω εξελίξεις. 
(C) ΕΕ L· 3f>8 της ? 1 . 1 ? . Ή) , m λ . 89 
( >) ι·:ι:κ, ;:KC( y? ) ] /ic·,, ι r, . ο / . y 2 
1. ΓΕΜΣΚΟ màXSI© ^ 
Το κύριο πρόβλημα όσον αφορά τις στατιστικές τουρισμού τόσο οε Μοινοτικό όσο και 
σε διεθνές επίπεδο είναι η έλλειψη συγκρ»ιοιμότητοίς μεταξύ των πληροφοριών που 
παρέχουν το? δώδεκα κράτη μ£λη, Εν γένε ι , οι χώρες καταρτίζουν στοιχεία για τις 
δικές τους ανάγκες, ανάλογα με τις προτεραιότητες που επικρατούν σε εθνικό 
επίπεδο, χρησιμοποιώντας; δικές τους μεθόδους και ορισμούς. Διαφορές εξακολουθούν 
να υπάρχουν όσον αφορά τις βασικές έννοιες σε επίπεδο ταξινόμησης, ορισμών ή της 
περιόδου αναφοράς. 
Η έλλειψη συγκρισιμάτητας μεταξύ των εθνικών στατιστικών οδηγεί σε έλλειψη 
αξιοπιστίας όσον αφορά στο?τ SOT ικές σε ι-ίοινοτικό επίπεδο οι οποίες θα πρέπει να 
αντικατοπτρίζουν και να παρέχουν ακριβείς μετρήσεις για τον τομέα του τουρισμού. 
Οι διαρθρωτικές δυσχέρειες που υπάρχουν ήδη σε εθνικό επίπεδο για την 
παρακολούθηση των πολύπλευρων οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών εντός των 
οποίων αναπτύσσεται ο τουρισμός, καθίστανται ακόμη εντονότερες όταν επιχειρείται 
η παρατήρηση των σχετικών φαινομένων σε ευρωπαϊκή κλίμακα. 
Κ ανάγκη θέσπισης ενός συνεκτικού συστήματος στατιστικών για τον τουρισμό σε 
κοινοτικό επίπεδο και η ανάγκη, που καθίσταται εντονότερη ενόψει της ολοκλήρωσης 
της ενιαίας αγοράς, για την κατάρτιση αξιόπιστων, άμεσα διαθέσιμων και 
συγκρίσιμων στατιστικών πληροφοριών που πρέπει να έχουν στη διάθεση τους όλοι οι 
χρήστες, και ιδίως ci φορείς λήψεως αποφάσεων για τη βελτίωση του 
επιχειρηματικού περι βάλλοντος οτον τομέα του τουρισμού, αποτελεί το κίνητρο της 
απόφασης του Συμβουλίου και της προσέγγισης που έχει επιλεγεί από την Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη για την εφαρμογή της εν λόγω απόφασης. 
Λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο που σημειώθηκε γιο: τον προσδιορισμό ενός νέου 
Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου από το 1990, στο πλαίσιο της δεύτερης από κοινού 
συνάντησης των Γενικών Διευθυντών των Στατιστικών Υπηρεσιών των χωρών της ΕΟΚ-
ΕΖΕΣ και της Επιτροπής, αποφασίστηκε η συμμετοχή των χωρών ΕΖΕΣ για την ανάπτυξη 
του προγράμματος σχετικά με τις στατιστικές; τουρισμού. 
Έτσι, η "Ομάδα εργασίας για τις στατιστικές τουρισμού" της ΕΚ, η γραμματεία 
της οποίας εξασφαλίζεται από την Επιτροπή και η οποία περιλαμβάνει εκπροσώπους 
από τις αρμόδιες εθνικές αρχές, επεκτάθηκε με τη συμμετοχή εκπροσώπων των χωρών 
της ΕΖΕΣ. 
Συνεπώς, δεκαεννέα ευρωπαϊκές χώρες συνεργάζονται ήδη στον τομέα των στατιστικών 
τουρισμού. 
Στην ομάδα εργασίας συμμετέχουν- επίσης, ως παρατηρητές εκπρόσωποι από τις 
γραμματείες του ΟΟΣΑ και ~ .ou Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, με στόχο να 
εφαρμοστεί το όλο πρόγραμμα σε συνεργασία με αυτούς τους οργανισμούς που 
καταρτίζουν ήδη στατιστικές τουρισμού. 
Επιπλέον, αυτή η ευρύτατη ομάδα διευκολύνει και ενισχύει τη διεθνή συνεργασία 
για την ανάπτυξη της μεθοδολογίας και των ορισμών για τις στατιστικές τουρισμού. 
Προκειμένου να αναπτυχθεί ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς για την κατάρτιση 
κοινοτικών στατιστικών για τον τουρισμό, προσδιορίστηκαν τέσσερις συγκεκριμένες 
ενέργειες στο διετές πρόγραμμα, μετά τα βήματα για την εναρμόνιση των εννοιών 
και των μεθόδων που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη. 
Η Επιτροπή εξασφάλισε ΊΟ συντονισμό του προγράμματος ενεργειών τόσο μέσω της 
στενής συνεργασίας με τις συμμετέχουσες χώρες εντός του πλαισίου της ομάδας 
εργασίας - η οποία έχει συνεδριάσει πέντε φορές εντός αυτής της διετίας - όσο 
και μέσω των τεσσάρων μικρότερων ειδικών ομάδων "task-force" που συστήθηκαν για 
την ανάλυση και την επίλυση τεχνικών ζητημάτων, με βάση τις κατευθυντήριες 
γραμμές της ομάδας εργασίας. 
.... 4 -
?: άμεση Ήαρ»-κο'Λ ·· Ι-Ί -Έ >' » ·ι·'.ΐ{'(. ·*"'' υτ - « α β »"ΐ'»ν ΪΜ'}. -.μσν ΐιΐ>ιι εξασφαλ ίζεται 
. ··*> την '»νκ ' ^-.'. ί Γ ·· '• σ>·μ; - - <'ί· "ϊ^»ν >:ν< τώ--» Ϊ1!/-"^, ιδίως κατά τις 
ΐϋ τροηψι '» " • Ν . «»., ;( <.>·· "Ίό( -.·.'' -η ί-ί.*· ,>Χυ-.:.ι ί>5ς ουνεργαα ίας και τη 
μ - "· <>η „:;-_ ^>;- ^#.4 . ?'- . >Γν «;»- .;·• ,\ι >»/ -· ν* «· ,-·,. »ιΉ, π.' υ έχουν αναληφθεί 
μι'/ί. Ίΐ^ιης Μ{ · •. ; "• ' '' · Γ'^'Τ · ', >*'-'.. η ΐ'ίΓ|ν» ΤιΡ^ο* .' τ..>ν διεξαγόμενων 
εργασιών. 
Εντούτοις,, τα οτπνά γ/:·< ·η-- «ι > -ί<:';·*<· για την τήρηση της προθεσμίας που έχει 
ορίσει β ·"' "αμβοΰΛι- . ι'. , ."-- Μ ι Ήί-ρ ιορ κψίνο,· Ε, 6 ιο,Οέσ ιμο ι οικονομικοί πόροι 
έχουν ΐ.ν <*• • . » άμε.-»^ · <> ι ρ',τ ί *·' •- · 
ε> '! /•'' Η ϊ • ' ' ' ; ' ι ' ' " - > ι • • 51; >! ς *. ι ο ι σ ε βαα ι κέ ς 
·• ν£ργτ ι* < * * ' ι ' ' ' ί·> >-'<€'.. Γ . «• < μιας συνεχούς 
'ησοίΗ'^ ίο.. '• · • ' ^ ' ι> 'Ϊ' ί ,< ( (· .?. ι^.. στόχου, και 
> >Μ πώς ι** μι ' • < ' " ,; ι - '' " ' ' Γ' *• '1- ^ ' ·> ' ' < ι : ·ί παραλλήλου. 
] (α »^ * •> • ? */£ ι - ι, ί "* ν» ί *. ,ρο> »>•_'· (· <• ,· < ι •. ,^ 5 . \θ α.τοτέλεσμα, με 
οπόλυΐί Γ· ^ ι τ? · •· , „, ν ν Ν ,' ι ί% - ι <ιΐι Η' ^ι ύ «. ^χί ι ρήματος του 
προσδ >\>' { < '.'ί, -·ν' ί .-< *-' ν > ι. ί ' ι γ«ν τις κοινοτικές 
Η ανάλυση ' -> >• ^ <->Ν' των κυριοτέρων χρηστών 
οτατιστικών . ί ,[ , -υ^μενου ότι χρησιμεύει ως 
βάση στην ιτ<> ,, > ι ' ΊΙ Ι ελλοντιπή ανάπτυξη των 
ΜΟινοτικών ο ι< Ί > . > < > ι 
Μ επιτυχία του συ-<./ΐ ήμα Ί ίκ., κ',·π_ Ίίρε'ηΓί ν<ν αχ Η: 61 ο:σθ ε ί εξαρτάται βσο ι κά από την 
ικανόιητά Ί ου να ι Μονοκο ι κ ( ί τ ι — ίίραγματ ι κ ή ζή-ιηοη τιιΛηροφορ ι ών . 
Ο άμεσος στόχος ΐΓ;ς αξιολ^ νηοπ^;; κ..η.· αναγκών των χρηστών συνίσταται στον 
προσδιορισμό της όιάρυροκ--ης της ςήτηοης στατιστικών πληροφοριών χάρη στις 
οποίες μπορούμε νο :ΐσρα:κολοΐ)0;>: = νιμΓ τον τουρισμό και τις πολλαπλές πτυχές του 
από ευρωπαϊκή και γενικότερη άποψη, ούμιρωνα με τις πρ>οτ ερα ι ότητ ες που θέτουν οι 
κυριότεροι χρήστες. 
Συνεπώς, οι ανάγκες ΪΜ Ρ ί ν ε ς πλη,οοφορ ιών τοι> αφορούν καθάρια τοπικά συμφέροντα δεν 
μπορούν να συμπεριληφθούν οτην ανάλυση, δεδομένου ότι εμπίπτουν στην 
αποκλ ε ι στ ι κή αρμοί) ι 6 ι η Ί α τ ων ε ί< ν ι κών αρχ<:>ν . 
ΣΜ ο πλαίσιο ι ης ιη Μ Χ- 'ϋάΟ ? ι α Γ, αυ^ής, Γ\ Ειιπροτιή τόνισε ότι, κατά την καιάρτ ιση του 
συστήματος πληροφόρησης, ·-. ί να ι ανάγκη να προσδιοριστεί μια ιδεώδης πυραμίδα του 
συστήματος οτυίού ?| <> ι>.ί > ρ-Γ ν<ν αντανακλά τις μακροπρόθεσμες ανάγκες μετά την 
ολοκλήρωση της ενιαίος αγοράς, ενώ θα λαμβάνονται, επίσης, υπόψη οι ε τι ιβαρύνσει ς 
που θα υφίστανται καθώς και τα πλεονεκτήματα που θα αποκομίζουν οι φορείς που 
παρέχουν τις στατιστικές πληροφορίες. 
Για να εξασφαλισθεί η ευρύτερη δυνατή ανταλλαγή απόψεων με τους ενδιαφερόμενους 
χρήστες και για να καλυφθεί όλο το φ-5ρ)μα των χρηστών στατιστικών τουρισμού, η 
Ομάδα Εργασίας προσδιόρισε μία τυπολογία των χρηστών των οποίων πρέπει να 
ζητείται η γνώμη ν,αϋώ^ και ένα όργανο διαβούλευσης το οποίο προσδιορίζει τις 
κατευθυντήριες γραμμές για την εντόπιση των αναγκών των χρηστών. 
Ζητήθηκε η γνώμη άνω των χιλίων κύριιον χρηστών, τόσο στον δημόσιο όσο και τον 
ιδιωτικό τομέα- η διαβούλευση αυτή πραγματοποιήθηκε σε εθνικό επίπεδο από όλα τα 
κράτη μέλη της ΚΚ και τ ι ι, χαίρε ς ΕΖΕΣ και σε διεθνές επίπεδο από την Επιτροπή, 
συμπεριλαμβανομένων των κοινοτικών οργάνων, επαγγελματικών οργανώσεων και άλλων 
διεθνών οργαν ισμοΊν όιιως το Συμβούλιο της Ευρώπης, ο ΟΟΣΑ, ο Παγκόσμιος 
Οργανισμός Τουρ ι ο μου. 
Οι σαμμετ έ χυυσρ ς χώρι" ς οηνέταΓαν ικθέσεις τις οποίες απέστειλαν σ"ΐην Επιτροπή 
από ιον Ιούνιο ί'ως ι<< ΣΜίΐί'μβρ'Ο του 1991. 
Η Επιτροπή έλοψε σημαντικό αριθμό απαντήσεων από τις υπηρεσίες της, από το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα: Επενδύσεων, διάφορες διεθνείς 
επαγγελματικές οργανωθείς και την ευρωπαϊκή ένωση καταναλωτών* 
Το σχέδιο έκθεσης οίο οποίο συνοψίζονται τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων για 
τις ανάγκες των χρηστών συζητήθηκε με τους εκπροσώπους των συμμετεχουσών χωρών 
κατά τη διάρκεια, της-, κοινής, ουνεδρίασης ΕΟΚ/ΕΖΕΣ της ομάδας εργασίας για τις 
στατιστικές τουρισμού -τον? ιτρσ.γματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 13 και 14 
Φεβρουαρίου 1992. 
Στην τελΐΜ| μο^^η μι <• \ c ι c i Ί if ανάγκες των χρηστών που εκπόνησε η 
Επιτροπή Acute «L.·* s c , ? ι t, JI C ^τηρήσεις και οι υποδείξεις που έκαναν 
οι εθνικέ^ et»}, r » Ϊ ι it i,f i M JI ift των οποίων ζητήθηκε η γνώμη στο 
πλαίσιο μιος (r / ι ι η?- * ίο n r ι ose ισ επίσης, η Επιτροπή. 
Η ανάλυση των αναγκών των χρηστών που παρουσιάζεται καλύπτει τις αναγκαίες 
πληροφορίες τόσο από πλευράς ζήτησης όοο και προσφοράς, καθώς και την 
αλληλεπίδραση του τουρ«ομού με το περιβάλλον: πρόκειται για μία ανάλυση των 
κυρίων παραγόντων του «επηρεάζουν τη ζήτηση τουρισμού και μία ανάλυση των 
επιπτώσεων του τουρισμού οτην οικονομία ως σύνολο. 
Για την πλήρη κάλυψη των ο.νογκών το·· ν χρηστών, η ανάλυση περιλαμβάνει μία 
παρουσίαση των μεθέ>δα>ν συλλογής δεδομένων που θεωρούνται πιο ενδιαφέρουσες και 
της μορφής με την οποία τα. of-δομένα θα: πρέπει τελικώς να παρουσιάζονται και να 
δ ιατ ί θ ε νια ι . 
Ζητήθηκε από τους: χρήστες να ιεραρχήσουν τις ανάγκες τους κατά σειρά 
προτεραιότητας, αιτιολογώντας τις προτεραιότητες τους, και προσδιορίζοντας κατά 
πόσο, ανάλογα με τη όρσατ ηρ ι ότ ητ ό. τους, οι στατιστικές πληροφορίες που επιθυμούν 
αντ ιπροσιυπεύουν : 
- στοιχεία αναγκαία για τη βελτίωση της λειτουργίας του οργανισμού (άμεση 
προ τ ε ραιό τ η τα) · 
- συμπληρωματικά στοιχεία σημαντικά για τη διαχείριση του οργανισμού 
( προ τ ε ρα ι ό τ η τ α μ έ ο η ς σ η μ ασ ί α. ς ) -
- χρήσιμες πληροφορίες υποστήριξης; (προτεραιότητα μικρότερης σημασίας). 
Στο πλαίσιο μιας δράσης; η απσόν προλαμβανόταν για πρώτη φορά, τα στοιχεία που 
χορήγησαν οι χρήστες, η ποικιλία; "ων οποίων όσον αφορά το νομικό καθεστώς τους, 
τη λειτουργία και τη σφαίρα δραστηριότητας δείχνει τη μεγάλη έκταση των 
διαβουλεύσεων που πράγματΟΙΪΟ !. ήθηκαν με τις συμμετέχουσες χώρες και την Επιτροπή, 
αντικατοπτρίζουν την ποικιλία. αυτή. Τα εν λόγω στοιχεία δόθηκαν με διάφορους 
βαθ μούς λ ε π τ ομ ε ρ ε ι ο-κ ή ς ανά λ υο η c . 
Παρά τις δυσχέρειες για την πραγματοποίηση μιας τέτοιας ευρείας διαβούλευσης των 
χρηστών για τις στατ ιστ > κές; τουρισμού και τη σύνθεση των απαντήσεων των διαφόρων 
φορέων που συμμετέχουν ο" αυτόν ~· ον τομέα δραστηριότητας, που είναι οριζόντιος 
εξ ορισμού, r] ομάδα f ργαο i'o-ς συμφώνησε ότι η ποιότητα της ανάλυσης των 
απαντήσεων των χρηστών ήταν επσρκής *'γΊα την αξιοπιστία των συμπερασμάτων που 
εξήχθησαν από τις εν λόγω απάντησα ι ς . 
Η τελική έκθεση που συνέταξε η απ ι τροπή και που διαβιβάστηκε στις συμμετέχουσες 
χώρες έχει τη μορφή μ ι ta, ίκ ι χ ε ιρησιακής ανάλυσης που περιλαμβάνει: 
- τις μεθόδους HOU χρησιμοποιούνται γ'ι α τη συλλογή και την ανάλυση των 
αναγκών που υπάρχουν γ'ι α: πληροφορίες· 
- 6 -
συνοπτική ανάλυση των προτεραιοτήτων που έχουν προσδιορίσει οι διάφοροι 
χρήστες που ερωτήθηκαν όσον αφορά τους δείκτες που επιλέγησαν και τη 
διαχείριση και τη διάθεση των σχετικών δεδομένων 
μια αναλυτική περίληψη κατά χώρα και κατά ομοιογενείς ομάδες διεθνών 
χρηστών για τις ανάγκες που διατυπώθηκαν 
συμπεράσματα με βάση τα αποτελέσματα της διαβούλευσης των χρηστών, τα 
οποία θα εξεταστούν, επίσης, κατά τον προσδιορισμό ενός πλαισίου αναφοράς 
για την ανάπτυξη στατιστικών τουρισμού μετά το 1992. 
Κύρια αποτελέσματα 
Παρά τις δυσχέρειες που συνεπάγεται η συνεκτίμηση όλων των αναγκών που 
διατύπωσαν οι χρήστες των οποίων ζητήθηκε η γνώμη, οι οποίοι διαφέρουν όσον 
αφορά το νομικό καθεστώς, τη λειτουργία και τη σφαίρα δραστηριότητας, η 
περιληπτική παρουσίαση των αποτελεσμάτων που ακολουθεί και η παρουσίαση τους υπό 
μορφή πινάκων στις επόμενες σελίδες, δίνει μια γενική εικόνα των κυριότερων 
αναγκών για στατιστικές τουρισμού στις οποίες οι κυριότεροι χρήστες δίνουν 
προτεραιότητα. 
Ανάγκες των χρηστών για στατιστικές από πλευράς προσφοράς 
Με βάση τη γνώμη των χρηστών, έξι είναι οι τομείς άμεσης προτεραιότητας για τους 
οποίους απαιτούνται στατιστικές τουρισμού από την πλευρά της προσφοράς: 
καταλύματα, συνέδρια και διασκέψεις, δραστηριότητες ταξιδιωτικών γραφείων και 
τουριστικών πρακτόρων, πληροφόρηση και επικοινωνία και μη κερδοσκοπικές 
οργάνωσε ι ς. 
Τα στοιχεία στα οποία δόθηκε προτεραιότητα μέσης σημασίας περιλαμβάνουν τους 
εξής τομείς: εστιατόρια και μπαρ, δραστηριότητες υγείας, ενοικιάσεις εξοπλισμού 
μεταφοράς, ενοικιάσεις αθλητικού εξοπλισμού και εξοπλισμού αναψυχής, 
χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες και τέλος επιχειρήσεις 
λιανικού εμπορίου. 
Για όλους τους παραπάνω κλάδους, οι μεταβλητές που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο 
ενδιαφέρον για τους χρήστες είναι η πληροφόρηση σχετικά με το δυναμικό της 
υπάρχουσας υποδομής (αριθμός δωματίων, αριθμός κλινών, αριθμός θέσεων, αριθμός 
καθισμάτων, αριθμός επισκεπτών, αριθμός χιλιομέτρων), ο κύκλος εργασιών και η 
προστιθέμενη αξία. 
Μια δεύτερη ομάδα μεταβλητών στην οποία δόθηκε προτεραιότητα μέσης σημασίας 
περιλαμβάνει τα εξής: στοιχεία για την απασχόληση (επίπεδο προσόντων του 
προσωπικού, ποσοστό απασχόλησης, επίπεδα ημερομισθίων και μισθών, κατανομή του 
προσωπικού ανά πλήρη, μερική και εποχιακή απασχόληση), οικονομικές πληροφορίες 
(δαπάνες, έσοδα και κέρδη, κόστος και απόδοση επενδύσεων, επιδοτήσεις και 
ιδιωτικές χορηγίες, φόροι) και πληροφορίες σχετικά με τους πελάτες (αριθμός και 
συχνότητα ταξιδιών, κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά, ιθαγένεια). •Τ Γενικές ανάγκες των χρηστών γι_α_σ_ι ατ ισΜκές από πλευράς ζήτησης 
Οι χρήστες εξέφρασαν γενικότερο ενδιαφέρον για στοιχεία σχετικά με τις τρεις 
αγορές τουρισμού (αγορά διακοπών, αγορά ημερήσιων επισκεπτών και αγορά 
επαγγελματικών ταξιδιών) και έδωσαν ιδιαίτερη σημασία στις πληροφορίες που έχουν 
σχέση με τις μακροχρόνιες και βραχυχρόνιες παραμονές στα πλαίσια της αγοράς 
διακοπών. 
Οι μεταβλητές που θεωρήθηκαν ουσιώδεις από τους χρήστες συνδέονται και με τα 
τρία είδη αγοράς. 
- 7 -
Οσον αφορά την αγορά διακοπών, μεταβλητές άμεσης προτεραιότητας είναι οι εξής: 
όγκος τουριστών και διανυκτερεύσεις, κατηγορίες επισκεπτών, χρησιμοποίηση 
ταξιδιωτικών πρακτορείων και τουριστικών οργανώσεων, κατανάλωση επισκεπτών, μη 
συμμετέχοντες (άτομα που δεν κάνουν διακοπές), βασικό κίνητρο του ταξιδιού, 
προορισμός και μεταβλητές που αφορούν τα ομαδικά ταξίδια (γκρουπ). 
Οσον αφορά την αγορά ημερήσιων επισκεπτών, οι κυριότερες μεταβλητές είναι οι 
εξής: όγκος τουριστών και κατανάλωση, διάρκεια και προορισμός του ταξιδιού, είδη 
δραστηριοτήτων και κίνητρα, χαρακτηριστικά των ταξιδιωτών. 
Οσον αφορά την αγορά επαγγελματικών ταξιδιών άμεση προτεραιότητα δίνεται στις 
εξής παραμέτρους: είδη ταξιδιών, όγκος ταξιδιών (διανυκτερεύσεις), κατανάλωση, 
χαρακτηριστικά των ταξιδιωτών και χρησιμοποίηση ταξιδιωτικών γραφείων. 
Οι μεταβλητές που αφορούν τον προγραμματισμό και τις συνήθειες των διακοπών 
θεωρούνται ότι έχουν προτεραιότητα μέσης σημασίας για την αγορά διακοπών. 
Αντίθετα, προτεραιότητα μικρότερης σημασίας δίνεται στις μεταβλητές που αφορούν 
τους μη συμμετέχοντες στην αγορά ημερήσιων επισκεπτών. 
Ανάγκες των χρηστών για ειδικές στατιστικές σχετικά με τους παράγοντες που 
επηρεάζουν την τουριστική ζήτηση και μετρούν τον αντίκτυπο του τουρισμού. 
Η ζήτηση πληροφοριών για παράγοντες που επηρεάζουν τον τουρισμό και στους 
οποίους δίνεται άμεση προτεραιότητα είναι οι εξής: μεταβολές του εισοδήματος και 
του επιπέδου τιμών, βασικές αλλαγές όσον αφορά την υποδομή των μέσων μεταφοράς 
και το περιβάλλον (κλίμα, ρύπανση, κλπ). 
Οι χρήστες έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για δύο είδη πληροφοριών όσον αφορά τις 
συνέπειες του τουρισμού στην οικονομία: τη σημασία του τουρισμού όσον αφορά την 
απασχόληση (άμεση και έμμεση) και τη συνεισφορά του τουρισμού στο εθνικό 
εισόδημα και τα φορολογικά έσοδα. 
Οι χρήστες αναφέρθηκαν, επίσης, σε μια δεύτερη ομάδα μεταβλητών την οποία 
θεωρούν σημαντική: τις νέες επενδύσεις που πραγματοποιούνται για τη διατήρηση 
της ποιότητας της υποδομής, τις εισαγωγές και τις εξαγωγές στο ισοζύγιο πληρωμών 
και την ανάγκη ενσωμάτωσης του τουρισμού στους εθνικούς λογαριασμούς και τους 
πίνακες ε ισροών/εκροών. 
Μέθοδοι συλλογής στο ι χ ε ί ων 
Για τη συλλογή πληροφοριών σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο, οι χρήστες 
ζήτησαν να χρησιμοποιηθεί η γεωγραφική μονάδα. Οσον αφορά την περιοδικότητα των 
στοιχείων, οι χρήστες διατύπωσαν την ανάγκη να υπάρχουν διαθέσιμα ετήσια 
στοιχεία· για ορισμένους βασικούς δείκτες, όμως, κρίθηκε σκόπιμη η ύπαρξη 
μηνιαίων και τριμηνιαίων στοιχείων. 
Οσον αφορά τον τρόπο συλλογής στοιχείων, για τις στατιστικές τουρισμού από την 
πλευρά της προσφοράς κρίθηκε απαραίτητη η χρησιμοποίηση μεγάλου πληθυσμού ενώ 
για τις στατιστικές τουριστικής ζήτησης είναι προτιμότερα τα αντιπροσωπευτικά 
δε ίγματα. 
"Τ 
Οσον αφορά το είδος της προς χρησιμοποίηση στατιστικής μονάδας, διατυπώθηκε το 
ίδιο ενδιαφέρον για: την επιχείρηση, το νοικοκυριό, τα άτομα και τις ομάδες 
τουριστών (γκρουπ). 
- 8 -
Στοιχεία διαχείρισης και στοιχεία διαβίβασης 
Δύο μορφές μέσων διαβίβασης στοιχείων έχουν μεγάλη σημασία για τους χρήστες: τα 
έντυπα και οι δισκέτες. Οι χρήστες έδειξαν, επίσης, ιδιαίτερη προτίμηση και για 
τις ανταλλαγές στοιχείων με άμεση επικοινωνία (on-line). 
Γενικά, οι περισσότεροι χρήστες έδωσαν ιδιαίτερη σημασία στην παρουσίαση των 
στοιχείων με τη μορφή πινάκων συνοδευόμενων από' λεπτομερή σχόλια. Τα μη 
επεξεργασμένα στοιχεία κρίθηκε ότι είναι λιγότερο κατάλληλα. 
_ 9 -
ΑΝΑΓΚΕΣ ΧΡΗΣΤΩΝ ΓΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ 
Δραστηριότητες 
ΤΟΜΕΙΣ 
Καταλύματα 
ΑΜΕΣΗ 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ 
Συνέδρια και 
διασκέψει ς 
Ταξιδιωτικά γραφεία 
και τουριστικοί 
πράκτορες 
Μεταφορές 
Πληροφόρηση και 
επικοινών ία 
Μη κερδοσκοπικές 
οργάνωσε ι ς ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΕΙΣ ΤΟΜΕΩΝ 
Ξενοδοχεία και μοτέλ 
Ενοικιαζόμενα δωμάτια 
και σπίτια 
Χωριά διακοπών 
Κατασκήνωσε ι ς 
Ξενώνες νεότητας και 
ορεινά καταφύγια 
Δευτερεύουσες κατοικίες 
(καθώς και χρονομεριστικές 
μισθώσεις) 
Σκάφη αναψυχής 
Συνέδρια και 
διασκέψεις 
Ταξιδιωτικά γραφεία 
Τουριστικοί πράκτορες, 
Δραστηριότητες 
τουριστικής βοήθειας 
Σιδηροδρομικές μεταφορές 
Οδικές μεταφορές (εκδρομικά 
λεωφορεία κλπ) 
Εναέριες μεταφορές 
θαλάσσιες και εσωτερικές 
πλωτές μεταφορές 
Οπτικοακουστικά μέσα 
Ειδησιογραφικά πρακτορεία 
Γραφεία τουριστικών 
πληροφοριών 
Πολιτιστικές υπηρεσίες 
Δημόσιες αθλητικές εγκαταστάσεις 
και εγκαταστάσεις αναψυχής 
Εοτjaτόρι aL μπαρ 
Δραστηριότητες 
υγε ίας 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ 
ΜΕΣΗΣ 
ΣΗΜΑΣΙΑΣ Ενοικιάσεις εξοπλισμού 
μεταφοράς, ενοικιάσεις 
αθλητικού εξοπλισμού 
και εξοπλισμού 
αναψυχής 
Χρηματοπιστωτικός 
ασφαλιστικός 
τομέας κα ι Εστιατόρια, μπαρ 
Αθλητισμός 
Σάουνα 
Ιαματικά λουτρά 
Ινστιτούτα καλλονής 
και υγε ίας 
Ενοικιάσεις εξοπλισμού 
μεταφοράς, ενοικιάσεις 
αθλητικού εξοπλισμού 
και εξοπλισμού 
αναψυχής 
Χρηματοπιστωτική 
διαμεσολάβηση 
Ασφαλιστικές δραστηριότητες 
στον τουριστικό τομέα 
Λιανικό εμπόριο Αγαθά αναψυχής 
και άλλα αγαθά 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ 
ΜΙΚΡΌΤΕΡΗΣ 
ΣΗΜΑΣΙΑΣ Ψυχαγωγ ία Λούνα παρκ και άλλες 
συναφείς δραστηριότητες 
Χαρτοπαι κτ ικές δραστ ηριότ ητ ες 
και στοιχήματα 
Λραστηριότητες προσέλκυσης 
επισκεπτών (αιραξιόν) 
- 10 -
Μεταβλητές 
Πληροφορίες για την υποδομή: 
δυναμικό (δωμάτια, κλίνες, καθίσματα 
αριθμός χιλιομέτρων κτλ) και κύκλος 
εργασιών/προστιθέμενη αξία 
Απασχόληση (πλήρης, μερική, εποχιακή, 
μισθοί, επαγγελματικά προσόντα κτλ). 
Πληροφορίες για τους καταναλωτές 
(αριθμός και συχνότητα ταξιδιών, 
χαρακτηριστ ικά) 
Οικονομικές πληροφορίες 
(επενδύσεις, κέρδη, απόδοση 
επενδύσεων επιδοτήσεις και 
ιδιωτικές χορηγίες, φόροι) 
- 11 -
ΑΝΑΓΚΕΣ ΧΡΗΣΤΩΝ ΓΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΖΗΤΗΣΗΣ 
ΕΙΔΟΣ 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΈΣ 
Αγορά διακοπών Ογκος τουριστών, διανυκτερεύσεις 
Μεταβλητές σχετικά με τις κατηγορίες επισκεπτών 
Χρησιμοποίηση ταξιδιωτικών γραφείων και 
τουριστικών οργανώσεων 
Κατανάλωση επισκεπτών ανά είδος κατανάλωσης 
Μη συμμετέχοντες 
Κύριος λόγος διακοπών 
Κατηγορία προορισμού 
Μεταβλητές ομαδικών ταξιδιών 
ΑΜΕΣΗ 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟ­
ΤΗΤΑ Ημερήσιοι Εξερχόμενοι και εισερχόμενοι (όγκος και 
επισκέπτες κατανάλωση) 
Προορισμός 
Είδος δραστηριοτήτων και κίνητρα 
Χαρακτηριστικά συμμετεχόντων 
Διάρκεια και μήκος ταξιδιών 
Επαγγελματικά 
ταξ ίδια Μεταβλητές σχετικά με τα είδη των ταξιδιών 
Ογκος ταξιδιών, διανυκτερεύσεις 
Κατανάλωση 
Χαρακτηριστικά ταξιδιωτών (λεπτομέρειες σχετικά με 
την απασχόληση τους) 
Χρησιμοποίηση ταξιδιωτικών γραφείων 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ Αγορά διακοπών Μεταβλητές σχετικά με τον προγραμματισμό των 
ΜΕΣΗΣ διακοπών 
ΣΗΜΑΣΙΑΣ Συνήθειες διακοπών 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ Ημερήσιο ι 
ΜΙΚΡΟΤΕΡΗΣ επισκέπτες 
ΣΗΜΑΣΙΑΣ Μη συμμετέχοντες 
ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ 
ΤΗΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 
ΑΜΕΣΗ 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟ­
ΤΗΤΑ ΕΙΔΟΣ 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΈΣ 
Κυριότεροι Μεταβολές εισοδήματος 
παράγοντες που Επίπεδο τιμών 
επηρεάζουν Σημαντικές μεταβολές στην υποδομή των μέσων 
την τουριστική μεταφοράς 
ζήτηση Περιβάλλον 
Αντ ίκτυπος 
του τουρισμού Οικονομική σημασία όσον αφορά την απασχόληση 
και το ισοζύγιο πληρωμών 
Κόστος δ'ίατήρησης της ποιότητας της υποδομής, 
κρατικές επενόύσει ς, κτλ 
Ενσωμάτωση του τουρισμού στους εθνικούς 
λογαριασμούς, 
πίνακες εισροών-εκρροών 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ Κυριότεροι 
ΜΕΣΗΣ παράγοντες που 
ΣΗΜΑΣΙΑΣ επηρεάζουν 
την τουριστική 
ζήτηση Δημογραφική κατάσταση (οικογένεις μικρότερου 
μεγέθους, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας) 
- 12 -
3. ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΗΔΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ 
Η συλλογή και η διάθεση των υφισταμένων στοιχείων για τον τουρισμό είναι μια 
ενέργεια που η Επιτροπή έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή από το 1988. Οι πληροφορίες 
περιορίζονται σε ορισμένους δείκτες που καλύπτουν τις στατιστικές τουρισμού από 
πλευράς προσφοράς και δεν ανταποκρίνονται σε όλες τις ανάγκες που έχουν εκφράσει 
οι διάφοροι χρήστες. 
Η απόφαση του Συμβουλίου για τις στατιστικές τουρισμού ενισχύει αυτήν την 
ενέργεια συλλογής και διάθεσης των ήδη υφισταμένων πληροφοριών. 
Λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των χρηστών, τις μεθοδολογικές εξελίξεις και τις 
υφιστάμενες στατιστικές ενέργειες, η Επιτροπή κατευθύνει τις εργασίες της σε 
τέσσερα διαφορετικά επίπεδα με σκοπό: 
- να παγιωθούν και να δομηθούν οι διαθέσιμες πληροφορίες που παρέχονται από 
τις επίσημες εθνικές πηγές, 
- να αναπτυχθεί ένα κοινό σύστημα συλλογής δεδομένων με τον Παγκόσμιο 
Οργανισμό Τουρισμού και τον ΟΟΣΑ, 
- να καθιερωθεί η χρησιμοποίηση μαγνητικών και ηλεκτρονικών μέσων για τη 
διευκόλυνση της συλλογής και της διάδοσης των πληροφοριών, 
- να βελτιωθεί η ποιότητα και να αυξηθεί η ποσότητα των προς διάδοση 
πληροφοριών με τη βοήθεια εκδόσεων. 
3.1 Ανάπτυξη ίου συστήματος πληροφόρησης 
Τα κράτη μέλη ΕΚ και ΕΖΕΣ έχουν προμηθεύσει την Επιτροπή με όλες τις υφιστάμενες 
πληροφορίες σε εθνικό επίπεδο. Οι πληροφορίες αυτές δόθηκαν σε διάφορα μέσα και 
μορφές, συμπεριλαμβανομένων των ετήσιων και των μηνιαίων απαντήσεων στα 
ερωτηματολόγια της Eurostat για τον τουρισμό καθώς και των εθνικών εκδόσεων. 
Η Επιτροπή οργάνωσε τα στοιχεία που έλαβε από τα κράτη μέλη ΕΚ και ΕΖΕΣ σε ένα 
σύστημα πληροφοριών με τίτλο "TOUR". Το σύστημα αυτό περιέχει κατά κύριο λόγο 
στοιχεία για τον τουρισμό από πλευράς προσφοράς, δηλαδή: 
Τουριστικά καταλύματα 
Ροές ημεδαπών και αλλοδαπών επισκεπτών σε τουριστικά καταλύματα 
- Ροές αλλοδαπών επισκεπτών σε τουριστικά καταλύματα (ανά χώρα) 
- Δυναμικό καταλυμάτων και ποσοστά χρησιμοποίησης 
Αλλες τουριστικές δραστηριότητες (π.χ.: εστιατόρια, τουριστικά 
γραφεία, μουσεία, κλπ) 
Απασχόληση σε τουριστικές μονάδες και άλλες τουριστικές 
δραστηριότ ητ ες 
Αφίξεις αλλοδαπών επισκεπτών στα σύνορα κάθε χώρας (ανά χώρα) 
Κατανάλωση τουριστών 
Τάσεις ορισμένων τιμών τουριστικής κατανάλωσης 
- Ισοζύγιο πληρωμών *"Φ 
- 13 -
Ωστόσο δεν υπάρχουν διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία για όλους τους παραπάνω 
τομείς σε όλα τα κράτη μέλη. 
Ο κατάλογος των στοιχείων που έχουν υποβληθεί ενημερώνεται διαρκώς ώστε να είναι 
δυνατή η παρακολούθηση των εξελίξεων στο πλαίσιο του συνόλου των στοιχείων που 
αφορούν το κάθε ένα από τα κράτη μέλη ΕΟΚ και ΕΖΕΣ. Η διαχείριση και ο έλεγχος 
του συστήματος πληροφόρησης "TOUR- γίνεται σε σταθερή βάση και διεξάγονται 
έλεγχοι προκειμένου να εξακριβώνονται και να διορθώνονται τα αριθμητικά στοιχεία 
όταν επισημαίνονται λάθη. 
Σήμερα, καταβάλλεται προσπάθεια προκειμένου να διευρυνθεί η συλλογή των 
στατιστικών τουρισμού από την πλευρά της προσφοράς και να συλλέγονται, επίσης, 
τουριστικοί δείκτες από την πλευρά της ζήτησης. 
3.2 Συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς για τη συλλογή δεδομένων 
Διεξάγονται, επίσης, ενέργειες μεταξύ της Επιτροπής, του ΟΟΣΑ και του Παγκόσμιου 
Οργανισμού Τουρισμού για την εκπόνηση ενός κοινού συστήματος συλλογής δεδομένων. 
Τα κράτη μέλη ΕΚ και ΕΖΕΣ επιφύλαξαν ευνοϊκή υποδοχή σ' αυτή την πρωτοβουλία της 
Επιτροπής. 
Η Επιτροπή συζήτησε την ενέργεια αυτή λεπτομερώς με τους ενδιαφερόμενους 
οργανισμούς. Κατά το πρώτο στάδιο των εργασιών, έγιναν συγκρίσεις μεταξύ των 
υφιστάμενων τουριστικών ερωτηματολογίων που χρησιμοποιούν οι διάφοροι φορείς 
και, στη συνέχεια, με βάση τις μεθοδολογικές εργασίες της Επιτροπής και τις 
συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, άρχισε η εκπόνηση ενός 
εναρμονισμένου συνόλου ονοματολογιών με σκοπό την κατάρτιση ενός κοινού 
ερωτηματολογίου. Τα αποτελέσματα υποβλήθηκαν στις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες 
και οι παρατηρήσεις που διατύπωσαν λήφθηκαν υπόψη. Μόλις οριστικοποιηθεί το 
στάδιο αυτό, θα καταρτιστούν οι τεχνικές διατυπώσεις για την παρουσίαση ενός 
κοινού ερωτηματολογίου που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες απαντήσεων των 
οργανισμών αυτών. Στο τελικό στάδιο, θα αναπτυχθεί κοινό λογισμικό με σκοπό τη 
δημιουργία ενός διεθνούς συστήματος ανταλλαγών. 
Τα αποτελέσματα αυτού του σχεδίου θα έχουν πολυάριθμα πλεονεκτήματα. Πρώτον, ένα 
κοινό ερωτηματολόγιο τουρισμού θα μειώσει το φόρτο εργασίας για τις εθνικές 
στατιστικές υπηρεσίες, θα αποτρέψει τις επαναλήψεις ορισμένων εργασιών και θα 
εξορθολογίσε ι τη συλλογή δεδομένων για τους διεθνείς οργανισμούς. Δεύτερον, η 
κατάρτιση ενός συνεκτικού και συμβατού συστήματος συλλογής δεδομένων θα 
βελτιώσει τόσο την ποιότητα όσο και τη συγκρισιμότητα των στατιστικών τουρισμού 
σε διεθνές επίπεδο. Επιπλέον, μια τέτοιου είδους ενέργεια θα ενισχύσει ακόμη 
περισσότερο τη διεθνή συνεργασία. 
3.3 Καθιέρωση μαγνητικών και ηλεκτρονικών μέσων 
Σήμερα, η συλλογή και η διάδοση των στοιχείων για τον τουρισμό γίνεται με 
μαγνητικά και ηλεκτρονικά μέσα όπως δίσκοι, CD-ROM και συστήματα άμεσης 
επικοινωνίας (on-line). 
"Τ 
Η Επιτροπή έχει αναιιτύξει ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα λογισμικού το οποίο είναι 
συγχρόνως απλό και εύχρηστο. Το πρόγραμμα αυτό έχει τον τίτλο CUB.Χ και 
χρησιμοποιείται για τις στατιστικές τουρισμού. Το πρόγραμμα αυτό δίνει τη 
δυνατότητα στο χρήστη να χειρίζεται συγχρόνως πολλαπλούς πίνακες στατιστικών 
στοιχείων. Το πρόγραμμα είναι πολυλειτουργικό. Τα στοιχεία μπορούν να 
απεικονισθούν όπως επιθυμεί η χρήστης, να εξαχθούν σε τυποποιημένα πακέτα PC, 
και να εισαχθούν για την αναπαραγωγή, ενημέρωση και αναθεώρηση στο πλαίσιο των 
μήτρων. Το πρόγραμμα που εφαρμόζεται στις στατιστικές τουρισμού υποβλήθηκε και 
διαβιβάστηκε στα κράτη μέλη ΕΚ/ΕΖΕΣ, έτσι ώστε να μπορέσουν να δοκιμάσουν το 
πρόγραμμα στο δικό τους οικείο περιβάλλον. 
- 14 -
Ο αρχικός στόχος της εφαρμογής στατιστικών τουρισμού είναι να διευκολυνθεί η 
ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών ΕΚ και ΕΖΕΣ. Το 1993, προβλέπεται 
ότι τα κράτη μέλη θα έχουν συνηθίσει αρκετά καλά το πρόγραμμα του λογισμικού 
CUB.Χ, έτσι ώστε το πρόγραμμα αυτό να αντικαταστήσει το υφιστάμενο 
ερωτηματολόγιο της Επιτροπής για τον τουρισμό (έντυπη έκδοση) που 
χρησιμοποιείται για τη συλλογή στοιχείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κατ' αυτό τον 
τρόπο, το έργο της Επιτροπής σχετικά με τη τη συλλογή και ανταλλαγή στατιστικών 
στοιχείων για τον τουρισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα καταστεί αποτελεσματικότερο. 
Επιπλέον, θα καταστεί δυνατή η ανταλλαγή δισκετών με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία 
για τον τουρισμό μεταξύ αναφερουσών χωρών. 
Οι πληροφορίες που διαθέτει το σύστημα πληροφόρησης TOUR διαβιβάστηκαν, επίσης, 
στη βάση δεδομένων αναφοράς της Επιτροπής "ACUMEN". Αυτό σημαίνει ότι όλοι η 
χρήστες της Επιτροπής θα έχουν τη δυνατότητα να πληροφορούνται απευθείας με το 
σύστημα "on-line" για τις στατιστικές τουρισμού στο επίπεδο του ΕΟΧ. 
Επίσης, γίνονται προετοιμασίες για τη μεταφορά των πληροφοριών που περιέχονται 
στο σύστημα "TOUR" σε οπτικό δίσκο CD-ROM. Ο δίσκος αυτός θα είναι διαθέσιμος 
στο ευρύ κοινό μέσα στο 1993. 
3.4 Διάδοση μέσω εκδόσεων 
Καταβλήθηκαν ιδιαίτερες προσπάθειες προκειμένου: 
- να μειωθεί ο χρόνος που απαιτείται για τη δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης 
στατιστικών σε σχέση με την περίοδο αναφοράς και να καταστεί δυνατή η 
ύπαρξη διαθέσιμων στοιχείων όχι μόνο σε χαρτί αλλά και σε μαγνητικά μέσα, 
- να δημοσιεύονται οι βραχυπρόθεσμες τάσεις, 
- να προσφέρονται εύχρηστα και σχολιασμένα στοιχεία και πληροφορίες σχετικά 
με τη διάρθρωση και την εξέλιξη της τουριστικής βιομηχανίας. 
Η τουριστική επετηρίδα 
Ετήσιες στατιστικές δημοσιεύονται από το 1987. Η τουριστική επετηρίδα περιέχει 
όλα τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα στο σύστημα πληροφόρησης "TOUR". Η τελευταία 
έκδοση δημοσιεύθηκε το Μάρτιο του 1992 σε δύο δίγλωσσες εκδόσεις (γαλλικά και 
αγγλικά, ισπανικά και γερμανικά) και περιέχει στοιχεία για τον τουρισμό μέχρι το 
1990. Η ενημερωμένη έκδοση για το 1991 βρίσκεται στο στάδιο της οριστικοποίησης 
και προβλέπεται να δημοσιευθεί στις αρχές του 1993. 
Μηνιαίες στατιστικές ν 
Οι στατιστικές τουρισμού ,περι λαμβάνοντα ι σε μία μηνιαία έκδοση που κυκλοφόρησε 
για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 1992 με στοιχεία για τις υπηρεσίες, τις 
μεταφορές και τον τουρισμό. Η έκδοση αυτή είναι τρίγλωσση (αγγλικά, γαλλικά, 
γερμανικά) και περιέχει στατιστικούς πίνακες και γραφικές παραστάσεις με 
σύντομες παρατηρήσεις για τα παρεχόμενα στοιχεία. 
"Τ 
Όσον αφορά τον τουρισμό, οι μηνιαίες εκδόσεις περιέχουν πληροφορίες για τις 
διανυκτερεύσεις ημεδαπών και αλλοδαπών σε ξενοδοχεία και άλλες ανάλογες 
συμπληρωματικές μονάδες, και πληροφορίες που δημοσιεύονται στο ισοζύγιο πληρωμών 
για τα ταξίδια και τις μεταφορές επιβατών. 
- 15 -
To 1993, τα στοιχεία αυτά.θα επεκταθούν και θα περιλαμβάνουν τις αεροπορικές 
μεταφορές επιβατών και τις διασυνοριακές ροές για ορισμένες χώρες στις 
περιπτώσεις που διατίθενται σχετικές πληροφορίες. Προβλέπεται να δοθούν, επίσης, 
συμπληρωματικές στατιστικές πληροφορίες σχετικά με τη μεθοδολογία και τους 
ορισμούς που χρησιμοποιούνται για τον τουρισμό. 
Ο τουρισμός οτην Ευρώπη 
Μια πρώτη προσπάθεια για την κάλυψη της ανάγκης καλύτερων πληροφοριών για τον 
τομέα του τουρισμού αποτέλεσε η δημοσίευση "Ο τουρισμός στην Ευρώπη, Τάσεις 
1989", που δημοσιεύθηκε το 1991. Η πρωτοβουλία αυτή αναλήφθηκε στο πλαίσιο του 
Ευρωπαϊκού Έτους Τουρισμού. 
Η Επιτροπή για να ικανοποιήσει το αυξανόμενο ενδιαφέρον όλων των εταίρων που 
ασχολούνται με τον τουρισμό, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη ΕΚ/ΕΖΕΣ, έχει προβεί 
στην επεξεργασία μιας νέας έκδοσης με τίτλο "Τουρισμός στην Ευρώπη (1990-1991)". 
Η έκδοση αυτή, η οποία περιέχει ευανάγνωστους σχολιασμένους πίνακες και 
διαγράμματα, παρουσιάζει μια σφαιρική εικόνα της διάρθρωσης του τουριστικού 
τομέα στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια των δέκα τελευταίων ετών, τις τελευταίες 
τάσεις και τις πιθανές μελλοντικές εξελίξεις. Το έργο αυτό θα εκδοθεί σε τρεις 
γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά) και θα είναι έτοιμο για κυκλοφορία στις 
αρχές του 1993. 
Στο πρώτο μέρος αυτής της έκδοσης γίνεται επισκόπηση της κατάστασης που 
επικρατεί στην Ευρώπη με συγκεκριμένες αναφορές στις ροές τουρισμού σε παγκόσμιο 
επίπεδο. Περιλαμβάνεται, επίσης, μια μελέτη των μελλοντικών τάσεων και 
προοπτικών. Στο δεύτερο μέρος, η κατά χώρα παρουσίαση (ΕΚ/ΕΖΕΣ) προσφέρει 
πληροφορίες σχετικά με: βασικούς δείκτες, τουριστική προσφορά, εξέλιξη και 
διάρθρωση της ζήτησης, τουριστικό αντίκτυπο, ειδικές μορφές τουρισμού ιδιαίτερα 
σημαντικές για τις χώρες αναφοράς. 
4. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 
Συντάχθηκε έκθεση στην οποία παρέχεται μία ανάλυση των στατιστικών συστημάτων 
και μεθόδων που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη της ΕΚ και της ΕΖΕΣ για τη συλλογή 
δεδομένων για τον τουρισμό. Στην έκθεση περιλαμβάνονται πληροφορίες τόσο για την 
προσφορά όσο και για τη ζήτηση στον τομέα του τουρισμού και παρουσιάζονται 
συνοπτικά τα στατιστικά συστήματα που χρησιμοποιούνται από τον Παγκόσμιο 
Οργανισμό Τουρισμού και τον ΟΟΣΑ με στόχο τη σύγκριση των μεθοδολογικών 
πρακτικών που εφαρμόζονται σε παγκόσμιο επίπεδο. 
Η έκθεση συντάχθηκε κατά στάδια, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που ορίζεται στην 
απόφαση για την ολοκλήρωση της ανάλυσης σχετικά με τη μεθοδολογία στον τομέα του 
τουρισμού. 
Οι πληροφορίες για τη μεθοδολογία στον τομέα του τουρισμού που χρησιμοποιούν τα 
κράτη μέλη της ΕΚ/ΕΖΕΣ χορηγήθηκαν με τη μορφή μη επεξεργασμένου υλικού 
τεκμηρίωσης και εκθέσεων διάρθρωσης καθώς και μέσω των επίσημων και ανεπίσημων 
συνεδριάσεων και διαβουλεύσεων. *"^ 
Η ευρεία ανταλλαγή απόψεων με τα κράτη μέλη, που έγινε σε κάθε στάδιο, έδωσε την 
ευκαιρία να οριστικοποιηθεί η διάρθρωση της έκθεσης και να βελτιωθεί η ποιότητα 
της πληροφόρησης σχετικά με τις εθνικές στατιστικές πρακτικές. 
- 16 -
Υστερα από μία προκαταρκτική συνθετική εξέταση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται 
από τα κράτη μέλη, η ομάδα εργασίας αποφάσισε ότι οι απαντήσεις που δίνονται σε 
ένα σχολιασμένο ερωτηματολόγιο μπορούν να προσφέρουν λεπτομερέστερες 
πληροφορίες. Το τελικό σχέδιο της έκθεσης διαβιβάστηκε στις συμμετέχουσες χώρες 
ΕΚ/ΕΖΕΣ τον Απρίλιο του 1992 για παρατηρήσεις και η τελική του έκδοση υποβλήθηκε 
στη συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για τις στατιστικές τουρισμού που έλαβε χώρα 
τον Οκτώβριο του 1992. Στη συνεδρίαση αυτή, η έκθεση εγκρίθηκε επισήμως από όλα 
τα κράτη μέλη. 
Κύριος στόχος της ανάλυσης των υφιστάμενων στατιστικών συστημάτων είναι να 
επισημανθούν οι τομείς της τουριστικής μεθοδολογίας και συλλογής δεδομένων στους 
οποίους ένας βαθμός εναρμόνισης είναι πολύτιμο στοιχείο για τις χώρες που 
ανήκουν στον ΕΟΧ. ο στόχος αυτός επιτεύχθηκε. Συγχρόνως, η μελέτη αυτή έρριξε 
φως και σε άλλους τομείς από τους οποίους συλλέγεται ένα ευρύ φάσμα στατιστικών 
στοιχείων για τον τουρισμό χρησιμοποιώντας διάφορες μεθόδους και παρέχοντας 
πληροφορίες για διάφορες μεταβλητές. Παρά τη χρησιμότητα των στοιχείων αυτών, 
δεν προσφέρονται για άμεσες συγκρίσεις ούτε σε ευρωπαϊκό ούτε σε διεθνές 
επίπεδο. 
Η ανάλυση εστιάσθηκε σε πέντε βασικούς τομείς των στατιστικών τουρισμού: 
1. Διασυνοριακές στατιστικές 
2. Στατιστικές καταλυμάτων 
3. Αλλες στατιστικές σχετικά με τη ζήτηση 
4. Στατιστικές για τις ταξιδιωτικές συνήθειες των ημεδαπών 
5. Στατιστικές για την αξία του διεθνούς τουρισμού 
Στατιστική κάλυψη 
Παρ' όλο που ο βαθμός λεπτομέρειας των στατιστικών στοιχείων που συλλέγονται από 
τα κράτη μέλη ΕΚ/ΕΖΕΣ έχει ελάχιστη ομοιογένεια, ο αριθμός των χωρών στις οποίες 
αναφέρονται τα διάφορα είδη στοιχείων που καλύπτει το έργο "Ανάλυση στατιστικών 
συστημάτων και μεθοδολογία για τη συλλογή στατιστικών τουρισμού στα κράτη μέλη 
ΕΚ και ΕΖΕΣ" παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Δεν υποβλήθηκαν στοιχεία από την 
Ισλανδία και το Λιχτενστάιν, χώρες με τις οποίες ο συνολικός αριθμός των 
αναφερουσών χωρών ΕΚ/ΕΖΕΣ ανέρχεται σε 17. 
Διασυνοριακές στατιστικές συγκεντρώνουν οι 13 από τις 17 χώρες 
(Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, 
Κάτω Χώρες, Πορτογαλία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο). 
Στατιστικές καταλυμάτων συγκεντρώνουν όλες οι χώρες ΕΚ/ΕΖΕΣ 
(Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, 
Κάτω Χώρες, Πορτογαλία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο). 
Αλλες στατιστικές σχετικά με την τουριστική ζήτηση συγκεντρώνουν οι 15 από 
τις 17 χώρες 
(Αυστρία, Βέλγιο, ΐ^ανία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λουξεμβούργο, 
Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία και Ηνωμένο 
Βασ ί λ ε ι ο). 
"Τ 
Στοιχεία για τις ταξιδιωτικές συνήθειες των ημεδαπών συγκεντρώνουν οι 13 
από τις 17 χώρες 
(Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Κάτω Χώρες, 
Νορβηγία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο). 
- Στατιστικές για την αξία του διεθνούς τουρισμού συγκεντρώνουν, επίσης, οι 
15 από τις 17 χώρες 
(Αυστρία, οικονομική ένωση Βελγίου/Λουξεμβούργου, Φινλανδία, Γαλλία, 
Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χύ>ρες, Νορβηγία, Ισπανία, 
Σουηδία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο). 
- 17 -
Γενικά, μπορεί να ειπωθεί ότι η κάλυψη των στατιστικών τουρισμού από τα κράτη 
μέλη φαίνεται ικανοποιητική. Ωστόσο, το συμπέρασμα αυτό δεν εκφράζει την έλλειψη 
εναρμόνισης όσον αφορά τις στατιστικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη 
συλλογή αυτών των στοιχείων και τέλος την έλλειψη συγκρισιμόιητας σε 
διεθνές/ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Οσον αφορά τόσο τη φυσική ροή τουριστών όσο τις μεταβλητές και τους δείκτες που 
έχουν σχέση με τις εξεταζόμενες στατιστικές μονάδες,'η κάλυψη των ερευνών και οι 
απογραφές που πραγματοποίησαν οι αναφέρουσες χώρες διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό. 
Σχετικά με τις "διασυνοριακές στατιστικές" η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η 
Ιταλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφουν τις διελεύσεις των συνόρων 
τους τόσο από ημεδαπούς όσο και αλλοδαπούς τουρίστες ή/και επισκέπτες. Οι 
υπόλοιπες αναφέρουσες χώρες (Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Ελλάδα, Κάτω Χώρες, 
Πορτογαλία και Ελβετία) συγκεντρώνουν στοιχεία μόνο για τον αριθμό των αλλοδαπών 
που διέρχονται τα εθνικά τους σύνορα. Επιπλέον, το είδος των ορίων στα οποία 
καταγράφονται τα στοιχεία αυτά μπορεί να περιλαμβάνει μόνον ένα είδος εθνικών 
συνόρων (π.χ. οδικά σύνορα για την Ελβετία) ή όλα τα είδη εθνικών και 
περιφερειακών ορίων, π.χ. οδικών, σιδηροδρομικών, θαλάσσιων συνόρων, συνόρων 
εσωτερικών υδάτινων οδών και εναερίων συνόρων (η Πορτογαλία, για παράδειγμα, 
συγκεντρώνει στοιχεία για τους αλλοδαπούς που διέρχονται τα οδικά, 
σιδηροδρομικά, θαλάσσια και εναέρια σύνορα της τόσο σε εθνικό όσο και σε 
περιφερειακό επίπεδο). 
Οι πληρέστερες σειρές στοιχείων είναι διαθέσιμες για τις στατιστικές 
καταλυμάτων. Από τα 17 κράτη μέλη ΕΚ και ΕΖΕΣ τα οποία απάντησαν στο 
ερωτηματολόγιο σχετικά με την τουριστική μεθοδολογία, τα 16 παρήχαν στοιχεία 
σχετικά με τον αριθμό των ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων, των υπνοδωματίων και των 
κλινών τόσο για τις κύριες όσο και για τις συμπληρωματικές κατηγορίες 
καταλυμάτων που είναι διαθέσιμες για τους τουρίστες (ξενοδοχεία, μοτέλ, ξενώνες, 
πανδοχεία, κατασκηνώσεις και ξενώνες νεότητας). Ο μεγάλος αριθμούς των διαθέσιμων 
στοιχείων και ο τακτικός ρυθμός της συλλογής τους (γενικά μηνιαίος), προσφέρει 
μια ορθή βάση για την ανάπτυξη στατιστικών τουρισμού από την πλευρά της 
προσφοράς. 
Από την πλευρά της ζήτησης, τα στοιχεία σχετικά με τις ταξιδιωτικές συνήθειες 
των ημεδαπών παρέχουν ως επί το πλείστον πληροφορίες για τις μακροχρόνιες (4 
διανυκτερεύσεις και πάνω) και για τις βραχυχρόνιες παραμονές (1 - 3 
δ ιακυκτερεύσεις). Συλλέγονται, επίσης, στοιχεία για τα ημερήσια ταξίδια 
(εκδρομές), τα επαγγελματικά ταξίδια και τις επισκέψεις σε συγγενείς και φίλους, 
αν και οι μετακινήσεις αυτές δεν προσδιορίζονται σαφώς από την εθνική 
μεθοδολογία ως μακροχρόνιες ή βραχυχρόνιες παραμονές. Η διάσκεψη του Παγκόσμιου 
Οργανισμού Τουρισμού για τα διεθνή ταξίδια και το διεθνή τουρισμό που 
πραγματοποιήθηκε στην Οττάβα τον Ιούνιο του 1991, αναγνώρισε τη σημασία που έχει 
η μέτρηση των ημερήσιων και των επαγγελματικών ταξιδιών, τα οποία είναι 
σημαντικά όχι μόνο από πλευράς τουριστικής κατανάλωσης αλλά και επειδή αποτελούν 
βάση για προβλέψεις που μπορούν να επηρεάσουν τη λήψη αποφάσεων από την πλευρά 
της προσφοράς (π.χ. επενδύσεις για την κατασκευή συνεδριακών εγκαταστάσεων σε 
ξενοδόχε ία). 
Η ανάλυση αυτή περιέχει, επίσης, "^κοινωνικοοικονομικά στοιχεία για τις 
ταξιδιωτικές συνήθειες των επισκεπτών ή των τουριστών. Οι πληροφορίες αυτές μας 
δίνουν ιη δυνατότητα να προσδιορίζουμε την ηλικία, το φύλο, το επάγγελμα και τον 
τέκιο κατοικίας των ατόμων που ταξιδεύουν, τους συγκεκριμένους προορισμούς και 
τις δραστηριότητες που επιλέγουν ούτως ώστε να είναι δυνατή η κατάρτιση των 
"χαρακτηριστικών" των επισκεπτών. Προς το παρόν τα στοιχεία αυτά σπάνια 
περιλαμβάνουν μία ποιοτική αξιολόγηση των ταξιδιών που πραγματοποιούνται, παρόλο 
που για τους χρήστες στατιστικών τουρισμού στον τομέα του μάρκετινγκ και της 
τουριστικής προώθησης οι πληροφορίες αυτές έχουν τεράστια σημασία για τον 
προγραμματισμό στρατηγικών. 
- 18 -
Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος των πληροφοριών που περιέχεται στη μελέτη 
στατιστικών συστημάτων και η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για τη συλλογή 
στοιχείων σχετικά με τον τουρισμό στις χώρες μέλη ΕΚ και ΕΖΕΣ προέρχονται από 
εθνικές διοικητικές πηγές, η έκθεση τονίζει, επίσης, τις συμπράξεις μεταξύ 
ιδιωτικού και δημόσιου τομέα που υπάρχουν σε ορισμένες χώρες (π.χ. Δανία, Κάτω 
Χώρες, Γερμανία, κτλ). Η χρησιμοποίηση "επίσημων" υπηρεσιών εξασφαλίζει συχνά 
μεγαλύτερο βαθμό συμβατότητας και συγκρισιμότητας για τα στοιχεία που αφορούν 
τις ευρωπαϊκές χώρες, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες αυτές έχουν την τάση να 
λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο. Ωστόσο, σαφέστερη εικόνα των παραγόντων που 
επηρεάζουν άμεσα τους επιχειρηματίες στα πλαίσια της τουριστικής βιομηχανίας 
μπορεί να δημιουργηθεί με την ανταλλαγή απόψεων ή την άμεση συνεργασία με τους 
ενλόγω φορείς (όπως έγινε στην περίπτωση της μελέτης σχετικά με τις ανάγκες των 
χρηστών για στατιστικές τουρισμού) καθώς και με την ελάφρυνση των δημοσιονομικών 
και χρονικών εμποδίων που βαρύνουν τις εθνικές διοικήσεις. Δεδομένου ότι σκοπός 
είναι η εναρμόνιση της μεθοδολογίας για τις στατιστικές τουρισμού έτσι ώστε τα 
συλλεγόμενα στοιχεία να μην είναι μόνο αξιόπιστα αλλά και συγκρίσιμα, είναι 
σημαντικό να συνεργάζονται οι διάφοροι οργανισμοί και στους δύο τομείς ούτως 
ώστε να μειωθεί ο φόρτος για τις επιχειρήσεις, να σταματήσει η διπλή εκτέλεση 
των ίδιων εργασιών και να αναπτυχθούν οι πηγές και τα μέσα για τη συγκέντρωση 
των πληροφοριών σε κοινή βάση. 
Ορισμοί 
Οι ορισμοί που χρησιμοποιούνται από τις περισσότερες χώρες ΕΚ και ΕΖΕΣ όσον 
αφορά τους εσωτερικούς και διεθνείς επισκέπτες, ταξιδιώτες, τουρίστες, ημεδαπούς 
και αλλοδαπούς είναι συμβατοί με τους ορισμούς που έχουν συμφωνηθεί στα πλαίσια 
του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού και, συνεπώς, καθιστούν δυνατές τις 
συγκρίσεις μεταξύ εθνικών και διεθνών τουριστικών ροών. 
Ωστόσο, στην περίπτωση των στατιστικών που αφορούν τα τουριστικά καταλύματα, 
ορισμένες χώρες (Δανία, Γερμανία, Νορβηγία) συλλέγουν στοιχεία μόνο για τις 
εγκαταστάσεις υποδοχής που διαθέτουν έναν ελάχιστο αριθμό δωματίων ή κλινών και 
άνω. Επίσης, ορισμένες άλλες χώρες, στον ορισμό τους για τα τουριστικά 
καταλύματα αναφέρουν, επίσης, την παροχή ορισμένων πρόσθετων διευκολύνσεων προς 
τους τουρίστες εκτός από την απλή στέγαση τους. (π.χ. εξυπηρέτηση δωματίου). 
Στην Αυστρία, στοιχεία για τουριστικά καταλύματα συλλέγονται μόνο από τις 
"Τουριστικές Κοινότητες" στις οποίες πραγματοποιούνται πάνω από 3.000 
διανυκτερεύσεις τουριστών το χρόνο. Το γεγονός αυτό περιορίζει συχνά το πεδίο 
των συλλεγόμενων τουριστικών στοιχείων και μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα 
συγκρίσεων με άλλες χώρες στις οποίες τέτοιου είδους κριτήρια δεν λαμβάνονται 
υπόψη. 
Οι ορισμοί που αφορούν τα "ημερήσια ταξίδια" ποικίλουν, επίσης, μεταξύ των 
κρατών μελών. Στην περίπτωση αυτή προστίθενται στον γενικό ορισμό οι ελάχιστες 
και μέγιστες αποστάσεις και τα ελάχιστα και μέγιστα χρονικά όρια ("ταξίδι 
μετ'επ ιστροφής σε 24ωρη βάση στο οποίο δεν προβλέπεται διανυκτέρευση στον τόπο 
της επίσκεψης"). 
Η αυξανόμενη τάση των τουριστών να κάνουν συντομότερες και συχνότερες διακοπές 
συνεπάγεται την ανάγκη να επανεξεταστούν και να επεκταθούν οι τρέχοντες ορισμοί 
προκειμένου να ενσωματωθούν στην υφιστΐ_μενη μεθοδολογία. Εφόσον, στο μέλλον, οι 
τουριστικές πρακτικές πρέπει να αναφέρονται με ακρίβεια, θα χρειαστεί να 
αναδιατυπωθούν, επίσης, οι ορισμοί των ημερήσιων και των επαγγελματικών ταξιδιών 
καθώς και του τουρισμού που συνεπάγεται συγκεκριμένους τόπους παραμονής 
(αγροτικές περιοχές, αγροκτήματα, ιαματικά λουτρά, κτλ) ή/και των ταξιδιών που 
είναι αποτέλεσμα "πολιτιστικών" ή περιβαλλοντικών παραγόντων 
- 19 -
Συχνότητα 
Γενικεύσεις σχετικά με τη συχνότητα συλλογής στοιχείων για τον τουρισμό δεν 
μπορούν ακόμη να γίνουν. Οι περισσότερες χώρες παρέχουν στοιχεία τουλάχιστον μια 
φορά το χρόνο για τους 5 τομείς που προαναφέρθηκαν, κυρίως όταν τα στοιχεία αυτά 
προέρχονται από υφιστάμενα στατιστικά μητρώα (στοιχεία για τον αριθμό των 
επιχειρήσεων ή των απασχολούμενων, ή στοιχεία για το λογαριασμό "Ταξίδια" του 
ισοζυγίου πληρωμών). Επίσης, ορισμένες χώρες συγκεντρώνουν μηνιαία στοιχεία. 
Οταν για τη συγκέντρωση των στοιχείων αυτών χρησιμοποιούνται ομάδες (όπως στις 
Κάτω χώρες), μπορεί να υπάρξουν άλλες επιπρόσθετες διακυμάνσεις όσον αφορά τη 
συχνότητα της συλλογής αυτής, δεδομένου ότι, εντός του συγκεκριμένου έτους, 
ζητείται κανονικά από τις ομάδες αυτές να κάνουν απολογισμό των εργασιών τους σε 
χρονικά διαστήματα που ορίζονται διαφορετικά από την εκάστοτε χώρα. 
5. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΝΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ 
Η επεξεργασία ενός πλαισίου αναφοράς για τις στατιστικές τουρισμού σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο θεωρείται ότι έχει διάφορα σημαντικά πλεονεκτήματα: 
- μεγιστοποιεί την ωφέλεια των χρηστών με την εξασφάλιση της συγκρισιμότητας 
και της αξιοπιστίας των στατιστικών πληροφοριών παρέχοντας τις 
κατευθυντήριες γραμμές για τους ορισμούς, τις ονοματολογίες και τις 
μεθόδους που πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη συλλογή των στοιχείων· 
- η ύπαρξη συγκρίσιμων στοιχείων για κάθε χώρα θα ενθαρρύνει τη 
χρησιμοποίηση και την ανταλλαγή στατιστικών πληροφοριών με την ανάπτυξη 
κατάλληλων εργαλείων ανάλυσης τα οποία μπορούν να υποστηρίξουν τη 
διαδικασία λήψης αποφάσεων 
- το πλαίσιο αυτό θα προσφέρει στους προμηθευτές πληροφοριών ένα πρακτικό 
έγγραφο εργασίας που θα είναι βασικό εργαλείο εναρμόνισης για την ανάπτυξη 
επίσημων ευρωπαϊκών στατιστικών και οδηγός για όλους τους άλλους 
προμηθευτές πληροφοριών. 
Ο τουρισμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο το οποίο χαρακτηρίζεται από ταχείες 
μεταβολές και τεράστιο κατακερματισμό τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και 
από την πλευρά της προσφοράς. 
Δεδομένου ότι ο τουρισμός είναι μία βιομηχανία που άπτεται των περισσοτέρων 
οικονομικών τομέων, η ανάπτυξη ενός μεθοδολογικού πλαισίου για την ανάλυση ή την 
παραγωγή στατιστικών περιλαμβάνει πολυάριθμους προβληματικούς τομείς. Συνεπώς 
μπορούν να θεσπισθούν ευρύτατες και διαφορετικές προσεγγίσεις. 
Οι βασικοί τομείς που λήφθηκαν υπόψη κατά την ανάπτυξη της μεθοδολογίας ήταν: 
τα υφιστάμενα στατιστικά συστήματα στις χώρες ΕΚ/ΕΖΕΣ και οι διεθνείς 
πρακτικές (που εφαρμόζονται κυρίως από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού 
και τον ΟΟΣΑ)· 
"Τ 
οι ανάγκες των χρηστών για στατιστικές πληροφορίες σχετικά με τον 
τουρισμό-
Επισημάνθηκε εξ αρχής ότι η μεθοδολογία, ακόμα και εάν δεν καλύπτει όλους τους 
τομείς, πρέπει να είναι αρκετά ευρεία έτσι ώστε να παρέχει ένα χρήσιμο εργαλείο 
για τις περισσότερες ενέργειες συλλογής δεδομένων που πραγματοποιούνται από το 
δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα. 
Υιοθετήθηκε μία σταδιακή προσέγγιση προκειμένου να βελτιωθεί η μεθοδολογία που 
αναπτύσσεται στα πλαίσια των συνεδριάσεων της ομάδας "task force" και σε στενή 
συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού και τον ΟΟΣΑ λαμβάνοντας υπόψη 
ότι, προς το ιιαρόν, οι διεθνείς ορισμοί βρίσκονται σε στάδιο τροποποιήσεων. 
- 20 -
Η επιλογή των βασικών μεθοδολογικών λύσεων η οποία έγινε κατά τη διάρκεια των 
συνεδριάσεων της ομάδας εργασίας για τις στατιστικές τουρισμού τον Ιανουάριο και 
το Φεβρουάριο του 1991 ήταν η πρώτη προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή. Στο 
πλαίσιο αυτό, οι χώρες ΕΚ/ΕΖΕΣ και η Επιτροπή κλήθηκαν να προτείνουν τομείς οι 
οποίοι απαιτούν μεθοδολογική ανάπτυξη. Τα διάφορα θέματα που προέκυψαν είναι 
διαρθρωμένα εντός του γενικού πλαισίου και επισημαίνονται οι μεταξύ τους 
σχέσεις. 
Το Παράρτημα 1 περιέχει κατάλογο με τα καθιερωμένα θέματα κοινού και βασικού 
ενδιαφέροντος 
Εκπονήθηκαν ειδικές εκθέσεις για τα διάφορα θέματα που επιλέχθηκαν τα οποία 
αφορούν, συγκεκριμένα, τα εξής: βασικές στατιστικές για την τουριστική προσφορά 
και ζήτηση, διαγραφόμενες προοπτικές νέων μορφών τουρισμού όπως ο πολιτιστικός 
και ο αγροτικός τουρισμός, δείκτες παρακολούθησης του οικονομικού και 
περιβαλλοντικού αντίκτυπου του τουρισμού. 
Μία ομάδα συμβούλων από όλες σχεδόν τις χώρες ΕΚ/ΕΖΕΣ προσέφεραν ένθερμα την 
υποστήριξη τους στην ομάδα εργασίας για τις στατιστικές τουρισμού κατά την 
οριστικοποίηση των μελετών. 
Τέλος, καταρτίστηκε το γενικό πλαίσιο για τις στατιστικές τουρισμού στο οποίο 
ενσωματώθηκαν τα αποτελέσματα της έκθεσης για τις ανάγκες των χρηστών, η ανάλυση 
των διαθέσιμων στατιστικών συστημάτων στις χώρες ΕΚ/ΕΖΕΣ και τα πορίσματα 
ειδικών εκθέσεων, όπως ήδη αναφέρθηκε, που καλύπτουν τους τομείς του τουρισμού 
που επιλέχθηκαν. 
Η ομάδα εργασίας για τις στατιστικές τουρισμού συμφώνησε όσον αφορά τη διάρθρωση 
και τα κύρια αποτελέσματα της έκθεσης για το μεθοδολογικό πλαίσιο, τον Οκτώβριο 
του 1992. Η τελική έκθεση θα υποβληθεί από την ομάδα για επίσημη έγκριση στη 
συνεδρίαση του Φεβρουαρίου του 1993. Η συνολική διάρθρωση του πλαισίου εργασίας 
περιλαμβάνεται στο παράρτημα 2. 
Η μεθοδολογική ανάλυση, η οποία επιταχύνει σημαντικότατα την πρόοδο των εργασιών 
που διεξάγονται σε διεθνές επίπεδο για τις στατιστικές τουρισμού, δεν μπορεί 
εντούτοις να θεωρηθεί ότι εξαντλεί όλα τα θέματα, λαμβάνοντας υπόψη τα 
χαρακτηριστικά του τομέα της ανάλυσης και τους χρονικούς περιορισμούς του 
χρονοδιαγράμματος. 
Το επόμενο έτος προβλέπεται να παγιωθούν οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν και 
να διαδοθούν και να συζητηθούν τα αποτελέσματα με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. 
Συνεπώς, το οριστικό εγχειρίδιο θα έχει την υποστηριχθεί με την έκδοση ειδικής 
σύστασης η οποία θα προσθέσει αξία στη μεθοδολογική εργασία που 
πραγματοποιήθηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
6. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
Η ανάγκη θέσπισης ενός κοινού μεθοδολογικού πλαισίου σε διεθνές επίπεδο 
υπογραμμίστηκε, επίσης, με τη στενή συνεργασία που αναπτύχθηκε μεταξύ των 
γραμματειών του Παγκόσμιου Οργαν ισμού'^Γουρ ισμού και του ΟΟΣΑ σε όλα τα στάδια 
της «φαρμογής του δι*ιούς προγράμματος. 
Κατά τη διάρκεια αυτού του οικονομικού έτους, επειδή λήφθηκαν υπόψη τα διάφορα 
καθεστώτα και ο ρόλος που διαδραμάτισε κάθε ένας από τους συμμετέχοντες 
οργανισμούς, κατέστη δυνατό να ενισχυθεί ο συντονισμός και να αναπτυχθούν νέες 
συνεργασίες μέσω της μεθόδου εργασίας που καθιερώθηκε για να επιτευχθεί ο κοινός 
στόχος μιας παγκοσμίως αιιοδεκτής ενιαίας γλώσσας για τις στατιστικές τουρισμού. 
- 21 -
Σημαντικός παράγοντας στο πλαίσιο αυτό ήταν η συμμετοχή της Επιτροπής, ήδη από 
την προπαρασκευαστική φάση, στη διεθνή διάσκεψη για τις στατιστικές ταξιδίων και 
τουρισμού που πραγματοποιήθηκε στην Οττάβα τον Ιούνιο του 1991. Η προηγούμενη 
λεπτομερής ανάλυση, εντός της ομάδας εργασίας ΕΚ-ΕΖΕΣ, των εγγράφων για τις 
μεθόδους, τους ορισμούς και τις ονοματολογίες που προτάθηκαν στη διάσκεψη 
υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα της ευρωπαϊκής συνεισφοράς στον τομέα αυτό. Τα 
πρακτικά αποτελέσματα αυτής της συνεργασίας, ήδη ορατά στο πλαίσιο των εργασιών 
που διεξήχθησαν βάσει της απόφασης του Συμβουλίου, έδωσαν τη δυνατότητα να 
μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος των εργασιών της Επιτροπής ακόμη και πέρα από τα 
κράτη μέλη. 
7. ΔΙΥΠΗΡΕΣΙΑΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Η στενή συνεργασία που αναπτύχθηκε, επίσης, στον τομέα αυτό μεταξύ των υπηρεσιών 
της Επιτροπής, από την έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου για τις στατιστικές 
τουρισμού, ενισχύθηκε και επεκτάθηκε σε περαιτέρω εφαρμογές χάρη στον από κοινού 
σχεδιασμό των ειδικών ενεργειών που προβλέπονται για τη βελτίωση των πληροφοριών 
στον τομέα του τουρισμού. 
Τον Ιούνιο του 1991 η Επιτροπή οργάνωσε μία πρώτη συνεδρίαση με σκοπό να 
ενημερώσει τις διάφορες υπηρεσίες της, που συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στον τομέα 
του τουρισμού, σχετικά με τις ενέργειες που έχουν αναληφθεί στον τομέα των 
στατιστικών τουρισμού, για να ζητήσει τη γνώμη και τις υποδείξεις των υπηρεσιών 
αυτών και για να συγκεντρώσει τις ανάγκες των χρηστών σε επίπεδο Επιτροπής. 
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της συνεδρίασης, στην οποία εκπροσωπήθηκαν 12 Γενικές 
Διευθύνσεις, συμφωνήθηκε να συσταθεί μία διϋπηρεσιακή ομάδα από τους χρήστες των 
στατιστικών τουρισμού (GUST) με σκοπό να οριστικοποιηθεί καλύτερα η παραγωγή 
στατιστικών πληροφοριών ανάλογα με την ανάπτυξη των κοινοτικών δραστηριοτήτων 
που έχουν αντίκτυπο στον τουρισμό. 
8. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ 
Στις 15 Μαρτίου 1991 η Επιτροπή οργάνωσε μία συνεδρίαση προκειμένου να 
παρουσιάσει το διετές πρόγραμμα στις Επαγγελματικές Οργανώσεις (οι οποίες είναι 
συγχρόνως χρήστες και παραγωγοί στατιστικών στοιχείων) και να προσδιορίσει όλες 
τις μορφές συνεργασίας που μπορεί να μεγιστοποιήσουν τις προσπάθειες για τη 
βελτίωση της ποιότητας των ευρωπαϊκών στατιστικών τουρισμού. 
Οι 15 οργανώσεις που έλαβαν μέρος στη συνεδρίαση, που εκπροσωπούν όλους τους 
τομείς δραστηριότητας που περιλαμβάνει ο τουρισμός, επιφύλαξαν ευνοϊκή υποδοχή 
στην προσέγγιση της Επιτροπής και συμφώνησαν για τη συνεργασία μαζί της για την 
εφαρμογή του στατιστικού προγράμματος σχετικά με τον τουρισμό. 
Τα αποτελέσματα των διεξαγόμενων εργασιών στο πλαίσιο της απόφασης του 
Συμβουλίου, υποβλήθηκαν στις επαγγελματικές οργανώσεις κατά τη συνεδρίαση που 
συγκάλεσε η Επιτροπή το Σεπτέμβριο του 1992. 
Συνεπώς, εξασφαλίστηκε η καλύτερη κίΛλοφορία της ενημέρωσης σχετικά με τα 
προγράμματα και τις ενέργειες που αναπτύσσονται και από τις δύο πλευρές. 
- 22 -
Παρά το ό,τι αναγνωρίζεται το έργο της Επιτροπής όσον αφορά τις προόδους που 
σημειώθηκαν σ' αυτό το πεδίο και τη διαφάνεια που χαρακτηρίζει τις εξελίξεις στο 
πεδίο αυτό, η επαγγελματική οργάνωση, τόνισε ότι η έλλειψη αξιόπιστων 
στατιστικών πληροφοριών για τον τουρισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι ένα 
πρόβλημα που εξακολουθεί να υπάρχει. 
Εκπρόσωποι διαφόρων οικονομικών φορέων, αφού υπογράμμισαν τη βάση των κοινοτικών 
ενεργειών στο πεδίο αυτό, υποστήριξαν ότι πρέπει να'συνεχιστέί το έργο αυτό και 
να αναλάβει η Επιτροπή ενεργητικότερο ρόλο όσον αφορά την κατάρτιση των 
απαιτούμενων στατιστικών πληροφοριών. 
Επίσης, οι επαγγελματικές οργανώσεις έκριναν ότι είναι ανάγκη να συνεχιστεί η 
διαδικασία ανταλλαγής απόψεων κατά την εφαρμογή του μεθοδολογικού πλαισίου 
εργασίας και οποιωνδήποτε άλλων νέων εργαλείων συλλογής στοιχείων. 
9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Οι ανταλλαγές απόψεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδρυ 
εφαρμογής καθόλη τη διετή περίοδο του προγράμματος, απέξειξαν την ύπαρξη 
ομόφωνης συναίνεσης για την καθιέρωση ενός συνεκτικού στατιστικού συστήματος για 
τον τουρισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Οι κυριότεροι χρήστες στατιστικών τουρισμού τόσο στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα 
όσο και σε περιφερειακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο διατύπωσαν την ανάγκη για 
στατιστικές πληροφορίες σχετικά με τον τουρισμό που να είναι αξιόπιστες 
συγκρίσιμες και διαθέσιμες σε σύντομο χρονικό διάστημα ώστε: 
- να είναι δυνατές οι βελτιώσεις σε επίπεδο προγραμματισμού και κατάρτισης 
στρατηγικών ενόψη της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς και της δημιουργίας 
του νέου Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου- και 
- να αξιολογείται ο αντίκτυπος ειδικών μέτρων στον τομέα του τουρισμού. 
Οι χρήστες δίνουν προτεραιότητα στις εξής πτυχές: 
- παρακολούθηση των κυριότερων δραστηριοτήτων που συνδέονται με την 
τουριστική προσφορά μέσω διαρθρωτικών δεικτών και δεικτών απόδοσης-
- αξιολόγηση της μικρό και μακροοικονομικής σημασίας των τουριστικών 
δραστ ηρ ι οτ ήτων · 
- ανάλυση της διάρθρωσης της τουριστικής ζήτησης γενικότερα, 
συμπεριλαμβανομένου του επαγγελματικού τουρισμού. 
Η μελέτη που εκπονήθηκε για τα υφιστάμενα στατιστικά συστήματα και τα διαθέσιμα 
στοιχεία στα κράτη μέλη ΕΚ/ΕΖΕΣ αποδεικνύει ότι οι διαφορές στον τομέα της 
μεθοδολογίας συνδέονται με διαρθρωτικά χαρακτηριστικά τόσο όσον αφορά τις τάσεις 
ανάπτυξης του τουρισμού όσο και τις γεωγραφικές συνθήκες. Οι διαφορές προοπτικής 
οι οποίες υφίστανται, επίσης, μεταξύ των εθνικών συστημάτων δεν είναι απαραίτητο 
να μειώσουν την αποτελεσματικότητα *τ1η*ς από κοινού εργασίας όσον αφορά τη 
συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων. 
- 23 -
Η ανάλυση της μεθοδολογίας για τον τουρισμό που έγινε κατά τη διάρκεια του 
προγράμματος εργασίας 1991-1992 αύξησε σημαντικά το ρυθμό των προόδων που 
σημειώθηκαν στα πλαίσια άλλων προγραμμάτων για στατιστικές τουρισμού που 
πραγματοποιήθηκαν σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Παρόλο που δεν θεωρείται ότι τα 
αποτελέσματα των προγραμμάτων αυτών εξαντλούν όλα τα δεδομένα, εντούτοις, 
προσφέρουν τη βάση για την ανάπτυξη ενός πλαισίου αναφοράς για στατιστικές 
τουρισμού σε κοινοτικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Την Επιτροπή προσέγγισαν διάφοροι από τους φορείς που ασχολούνται με τον 
τουρισμό και της ζήτησαν να ενεργήσει ως κινητήριος παράγοντας για την ανάπτυξη 
στατιστικών τουρισμού. 
Η ανάπτυξη κοινοτικών στατιστικών τουρισμού κρίθηκε ότι είναι ζήτημα 
προτεραιότητας και από την απόφαση του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 1992 σχετικά 
με σχέδιο κοινοτικών δράσεων υπέρ του τουρισμού(^). 
Χωρίς να υποτιμούνται τα αιτήματα αυτά, η περαιτέρω κοινοτική δραστηριότητα στον 
τομέα αυτό πρέπει να συνεχίσει να στηρίζεται σε μια ρεαλιστική προσέγγιση που να 
είναι συνεκτική με την αρχή της επικουρικότητας. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να 
παγιοποιηθούν οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν μέχρι τώρα και να αναπτυχθούν 
ευέλικτα αλλά και συνεκτικά όργανα παρακολούθησης τα οποία βελτιστοποιούν τη 
χρησιμοποίηση των υφιστάμενων στατιστικών συστημάτων. 
Οι ενέργειες για την ανάπτυξη του συστήματος πληροφόρησης που απαιτούν οι 
κοινοτικές στατιστικές τουρισμού μετά το 1992 καθορίστηκαν με βάση τα παραπάνω 
αποτελέσματα και τους προσανατολισμούς που χάραξαν η ομάδα εργασίας σχετικά με 
τις στατιστικές τουρισμού ΕΚ/ΕΖΕΣ, καθώς οι γενικοί διευθυντές των εθνικών 
στατιστικών υπηρεσιών και η επιτροπή τουριστικής διαχείρισης. 
Με βάση τα στοιχεία αυτά και λαμβάνοντας υπόψη το στατιστικό πρόγραμμα των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1993-1997 προβλέπονται οι ακόλουθες ενέργειες και στόχοι: 
* Ολοκλήρωση και παγίωση της μεθοδολογίας για τις στατιστικές τουρισμού 
Πρέπει να αναπτυχθούν οι δεσμοί μεταξύ των πολυάριθμων διαξαγόμενων 
ενεργειών με σκοπό την επίτευξη καλύτερης συνεργασίας. Το εγχειρίδιο 
μεθοδολογίας το οποίο περιλαμβάνει ένα γενικό πλαίσιο για την κατάρτιση 
κοινοτικών στατιστικών τουρισμού, το οποίο έχει ήδη εκπονηθεί θα 
οριστικοποιηθεί και θα διαβιβασθεί στους κυριότερους προμηθευτές και 
χρήστες ατατιστικών. Το έργο αυτό, το οποίο κρίνεται άμεσης 
προτεραιότητας, θα υποστηριχθεί από ειδικό νομικό μέσο όπως για παράδειγμα 
την έκδοση σύστασης. 
Η σύσταση είναι απαραίτητη για την πλήρη παγίωση των εργασιών που 
πραγματοποιήθηκαν στον τομέα της μεθοδολογίας και για τη βελτιστοποίηση 
των αποτελεσμάτων τους. Η σύσταση αυτή μπορεί, επίσης, να μεγιστοποιήσει 
τα πλεονεκτήματα για τους χρήστες εξασφαλίζοντας ότι οι εξελίξεις και τα 
αριθμητικά στοιχεία για τον τουρισμό είναι συγκρίσιμα και αξιόπιστα και 
ότι, συγχρόνως, διευκολύνουν την καθιέρωση των μεθόδων συλλογής δεδομένων 
προσφέροντας τις κατευθυντήριες γραμμές για τις μεθόδους και τους ορισμούς 
που πρέπει να χρησιμοποιούνται.*-^* 
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η κατάλληλη ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών 
σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις για τις στατιστικές τουρισμού, η 
Επιτροπή θα βοηθήσει τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη με τη διοργάνωση διεθνών 
σεμιναρίων στα οποία θα συμμετέχουν εθνικές αρχές, εμπειρογνώμονες και 
επαγγελματικές οργανώσεις. Στο πλαίσιο αυτό, θα συζητηθούν τα κυριότερα 
τεχνικά προβλήματα που αφορούν την καθιέρωση εναρμονισμένων στατιστικών 
τουρισμού. 
(θ) ΕΕ αριθ. Ι, 231 της 13.08.92, σελ. 26 
- 24 -
* Διοργάνωση και προσθήκη αξίας στα υφιστάμενα στοιχεία με σκοπό τη διάδοση 
εναρμονισμένων στατιστικών 
Η διαδικασία αυτή προϋποθέτει την ανάπτυξη της απαιτούμενης συνεργασίας 
μεταξύ εθνικών και κοινοτικών στατιστικών προγραμμάτων για τον τουρισμό. 
Αντικειμενικός σκοπός είναι ο εκσυγχρονισμός του τρόπου συλλογής των 
πληροφοριών (επιβάτες, μεταφορές, περιβάλλον, προϋπολογισμός των 
νοικοκυριών, απασχόληση, MME, στατιστικές 'γεωργικών τιμών, ισοζύγιο 
πληρωμών, κτλ). 
Εφόσον αντικειμενικός στόχος είναι να καταστούν συνεκτικότερες στην πράξη 
οι διάφορες μέθοδοι συλλογής πληροφοριών που χρησιμοποιούνται σήμερα και 
εφόσον πρέπει να γίνει εκμετάλλευση της πολλαπλασιαστικής επίδρασης που 
χαρακτηρίζει τις ενέργειες της Επιτροπής ώστε να δοθεί η δυνατότητα στα 
κράτη μέλη να βελτιστοποιήσουν τις τρέχουσες προσπάθειες τους χωρίς να 
χρειαστεί να προβούν σε βασικές αλλαγές των εθνικών τους συστημάτων, είναι 
ίσως σκόπιμο να βρεθεί μια κατάλληλη νομική βάση. Μια οδηγία του 
Συμβουλίου μπορεί να προσφέρει ένα κοινό πλαίσιο στο οποίο θα 
συγκεντρώνονται οι διάφορες ενέργειες που διεξάγονται σε εθνικό επίπεδο 
και οι διάφορες κατακερματισμένες προσπάθειες θα εστιάζονται σε ένα 
συγκεκριμένο στόχο. Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να καλύπτει τόσο τις 
στατιστικές τουριστικής προσφοράς όσο και τις στατιστικές τουριστικής 
ζήτησης, δεδομένου ότι η φύση αυτών των δύο τομέων είναι συμπληρωματική. 
Με βάση τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι η μελέτη κόστους/ωφέλειας πρέπει να 
διεξαχθεί σε εναρμονισμένη βάση και να υπάρχει η εναλλακτική δυνατότητα να 
πραγματοποιηθεί σε διαδοχικά στάδια. 
Γύρω από το κεντρικό σύστημα των στατιστικών τουρισμού που υποστηρίζεται από 
νομική βάση, μέχρι το 2000 θα έχουν καθιερωθεί διάφορες περιφερειακές ενέργειες 
ή περιφερειακά εργαλεία. Οι ενέργειες αυτές θα έχουν επίκεντρο: 
την εκτεταμένη χρήση και ανάλυση άλλων υφιστάμενων στατιστικών που έχουν 
σχέση με τον τουρισμό όπως η απασχόληση, οι μεταφορές, οι εθνικοί 
λογαρισμοί, οι τιμές, οι στατιστικές υπηρεσιών, κτλ-
- την εκτεταμένη χρησιμοποίηση νέων τεχνολογιών για την κατάρτιση 
πληροφοριών (βάσεις δεδομένων τεκμηρίωσης, συστήματα γεωγραφικών 
πληροφοριών, ηλεκτρονική διαβίβαση στοιχείων, κτλ)-
- την καθιέρωση συγκεκριμένων στατιστικών εργαλείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο με 
σκοπό την ταχεία παροχή πληροφοριών σε περίπτωση κρίσης όσον αφορά την 
τουριστική ζήτηση και για την παρακολούθηση της απήχησης ειδικών ενεργειών 
για τον τουρισμό (ομάδες επιχειρήσεων ή/και νοικοκυριά/άτομα κτλ)· 
ανάπτυξη προτύπων πρόβλεψης. 
- 25 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
Το αντικείμενο μελέτης που επιλέχθηκε στο πλαίσιο των μεθοδολογικών εργασιών 
αφορά τα εξής θέματα: 
Βασική μεθοδολογία: 
Τουριστική ζήτηση: 
βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες παραμονές 
ημερήσια ταξίδια 
μεταφορές τουριστών και επιβατών 
Τουριστική ζήτηση: 
καταλύματα 
άλλες στατιστικές από την πλευρά της προσφοράς 
Ειδικές μορφές τουρισμού: 
Αγροτικός τουρισμός και περιφερειακές πλευρές του τουρισμού 
Πολιτιστικός τουρισμός 
Στατιστικές που συνδέονται με τον τουρισμό (Αντίκτυπος): 
Τουρισμός και ισοζύγιο πληρωμών 
Τιμές, κόστος και διατίμηση στον τουριστικό τομέα 
Τουρισμός και περιβάλλον 
Απασχόληση και κατάρτιση 
Για την καθοδήγηση των παραγωγών/χρηστών στατιστικών, η παραπάνω μεθοδολογία 
συμπληρώνεται από τα εξής: 
Γενικό πλαίσιο 
Βασικοί δείκτες 
Ευρωπαϊκό ολοκληρωμένο σύστημα πληροφόρησης 
Ξενοδοχεία, εστιατόρια και τουριστικά γραφεία στο πλαίσιο 
των στατιστικών για υπηρεσίες 
Ονοματολογ ί ες 
- 26 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
Το σχέδιο του "Γενικού πλαισίου για την κατάρτιση κοινοτικών στατιστικών 
τουρισμού - Εγχειρίδιο μεθοδολογίας", περιλαμβάνει τα εξής θέματα: 
Τουριστική ζήτηση 
Κυριότεροι κλάδοι τουριστικής ζήτησης . 
Επισκέψεις για λόγους διακοπών 
Ημερήσιες επισκέψεις για λόγους αναψυχής 
Επισκέψεις για επαγγελματικούς σκοπούς 
Νέες ειδικές μορφές τουρισμού 
Πολιτιστικός τουρισμός 
Αγροτικός τουρ ισμός 
Τουρ ιστ ική προσφορά 
Στατιστικές καταλυμάτων 
Στατιστικές τουριστικών προϊόντων από την πλευρά της προσφοράς 
Αντίκτυπος του τουρισμού 
Οικονομικά συστήματα 
Δορυφορικοί λογαριασμοί 
Ισοζύγιο πληρωμών 
Απασχόληση 
Δείκτες τιμών για τον τουρισμό 
Περιβαλλοντικός αντίκτυπος 
Ειδικοί τομείς που συνδέονται στενά με τον τουρισμό 
Horeca 
Μεταφορές τουριστών και επιβατών 
Αλληλεπιδράσεις προσφοράς και ζήτησης 
Βασικά αριθμητικά στοιχεία 
Διαχείριση στοιχείων και διάδοση 
-"2 τ ISSN 0254-1483 
COM(93)345 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR π 
ApiU. καταλόγου : CB-CO-93-378-GR-C 
TSDN 92-77-58050-X 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg