EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 25.10.2005 
COM(2005) 532 τελικό  
ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΟΥ  ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ  ΤΗΣ  ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ  
 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
Η συµβολή  των φορολογικών  και τελωνειακών  πολιτικών  στη στρατηγική  της 
Λισαβόνας  
 
EL 2   EL ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ  
1. Νέο ξεκίνη µα για τη στρατηγική  της Λισαβόνας ........................................................ 3 
1.1. Φορολογία , απόδοση  και ανταγωνιστικότητα ............................................................. 4 
1.2. Η τελωνειακή  πολιτική , ένας από τους πυλώνες  της εσωτερικής  αγοράς ................... 5 
2. Να καταστεί  η Ευρώπη  ελκυστικότερος  τόπος  επενδύσεων  και εργασίας .................. 5 
2.1. Επέκταση  και εµβάθυνση  της εσωτερικής  αγοράς ...................................................... 5 
2.1.1. Κοινή  ενοποιη µένη φορολογική  βάση  για τις δραστηριότητες  των εταιρειών  σε 
επίπεδο  ΕΕ................................................................................................................... 6 
2.1.2. Απλοποίηση  του φορολογικού  περιβάλλοντος  και η θέσπιση  ίσων  όρων  
ανταγωνισ µού............................................................................................................... 6 
2.1.3. Επικεντρω µένα µέτρα για την άρση  των διασυνοριακών  φορολογικών  φραγ µών που 
αντιµετωπίζουν  οι επιχειρήσεις  της ΕΕ....................................................................... 9 
2.1.4. Μία νέα στρατηγική  για την φορολόγηση  των αυτοκινήτων .................................... 11 
2.1.5. Ο περιορισ µός των στρεβλώσεων  που προκαλούνται  από τη φορολογική  απάτη  και 
τη φοροδιαφυγή .......................................................................................................... 11 
2.2. Εξασφάλιση  ανοικτών  και ανταγωνιστικών  αγορών  εντός  και εκτός  της Ευρώπης . 12 
2.2.1. Μία στρατηγική  για την καταπολέ µηση των παραποιήσεων /αποµιµήσεων ............. 12 
2.2.2. Η βελτίωση  της τελωνειακής  νοµοθεσίας  και της τελωνειακής  συµµόρφωσης  και η 
προώθηση  των ηλεκτρονικών  ταχυδρο µείων (eCustoms)......................................... 13 
2.3. Βελτίωση  των ευρωπαϊκών  και εθνικών  ρυθµίσεων ................................................. 14 
2.3.1. Εκσυγχρονισ µός των κανόνων  περί ΦΠΑ ................................................................. 14 
3. Γνώση  και καινοτο µία : Παράγοντες  ανάπτυξης ....................................................... 15 
3.1. Αύξηση  και βελτίωση  των επενδύσεων  στον  τοµέα της έρευνας  και της ανάπτυξης 15 
3.1.1. Μία ανακοίνωση  που περιέχει  κατευθυντήριες  γραµµές σχετικά  µε τα φορολογικά  
κίνητρα  για την Ε&Α................................................................................................. 16 
3.2. Η διευκόλυνση  της αειφόρου  χρήσης  των πόρων ...................................................... 17 
3.2.1. Φόροι  που αφορούν  την ενέργεια , τις µεταφορές  και το περιβάλλον ........................ 17 
 
EL 3   EL ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΟΥ  ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ  ΤΗΣ  ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ  
 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
Η συµβολή  των φορολογικών  και τελωνειακών  πολιτικών  στη στρατηγική  της 
Λισαβόνας  
1. ΝΕΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ  ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ  ΤΗΣ  ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ  
Η Επιτροπή  πρότεινε  πρόσφατα  ένα νέο ξεκίνη µα για τη στρατηγική  της Λισαβόνας  µε 
έµφαση  στην  ανάπτυξη  και την απασχόληση1. Για να ανταποκριθού µε στην  πρόκληση  αυτή , 
χρειάζεται : να καταστεί  η Ευρώπη  ελκυστικότερος  τόπος  επενδύσεων  και εργασίας · να 
προωθηθούν  η γνώση  και η καινοτο µία· και να χαράξου µε πολιτικές  οι οποίες  να επιτρέπουν  
στις ευρωπαϊκές  επιχειρήσεις  να δηµιουργούν  περισσότερες  και καλύτερες  θέσεις  
απασχόλησης . 
Οι φορολογικές  και τελωνειακές  πολιτικές  έχουν  να διαδρα µατίσουν  σηµαντικό  ρόλο  για την 
επίτευξη  των στόχων  αυτών . Μπορούν  να συµβάλουν  στην  αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  
των οικονο µιών µας (λ.χ. µέσω της αποτελεσ µατικής  χρήσης  των φυσικών  πόρων ) και της 
ανταγωνιστικότητας  των επιχειρήσεών  µας. Μπορούν  επίσης  να προκαλέσουν  την αύξηση  
του ανταγωνισ µού στις αγορές , να δώσουν  ώθηση  στο εµπόριο  και να υποστηρίξουν  τη 
γνώση  και την καινοτο µία. 
Η ανακοίνωση  παρουσιάζει  τα κύρια  µέτρα  φορολογικής  και τελωνειακής  πολιτικής  της 
Κοινότητας , τα οποία  θα µπορούσαν  να συµβάλουν  στην  ταχεία  διαρθρωτική  προσαρ µογή 
που χρειάζονται  οι οικονο µίες µας προκει µένου να ανταποκριθούν  στους  ανωτέρω  στόχους . 
Τα µέτρα αυτά  προτείνονται  στο πλαίσιο  που καθορίστηκε  µε την ανακοίνωση  του εαρινού  
Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  µε τίτλο  : «Συνεργασία  για την οικονο µική µεγέθυνση  και την 
απασχόληση  - Νέο ξεκίνη µα για τη στρατηγική  της Λισαβόνας »2. 
Σκοπός  της παρούσας  ανακοίνωσης  είναι  να εκθέσει  µε τρόπο  συνεκτικό  τόσο  τα υφιστά µενα 
όσο και τα προγρα µµατιζό µενα µέτρα στον  τοµέα της τελωνειακής  και της φορολογικής  
πολιτικής , τα οποία  αποτελούν  ένα ολοκληρω µένο σύνολο  πρωτοβουλιών  που συντείνουν  
στην  υλοποίηση  µιας από τις κύριες  πολιτικές  δεσµεύσεις  της ΕΕ. 
Στο τµήµα 2 παρουσιάζονται  οι κύριες  ενέργειες  που αποσκοπούν  στην  εµβάθυνση  της 
εσωτερικής  αγοράς  µέσω της εξασφάλισης  ανοικτών  και ανταγωνιστικών  αγορών  και της 
βελτίωσης  της ευρωπαϊκής  και της κοινοτικής  νοµοθεσίας . Στο τµήµα 3 παρουσιάζονται  οι 
κύριες  πρωτοβουλίες  για την αύξηση  και τη βελτίωση  των επενδύσεων  στην  έρευνα  και στην  
ανάπτυξη  και για τη διευκόλυνση  της καινοτο µίας και της αειφόρου  χρήσης  των πόρων  (βλ. 
τον πίνακα  µέτρων  πολιτικής  στο παράρτη µα). ∆εδο µένων  των ιδιαίτερων  χαρακτηριστικών  
τους, οι πρωτοβουλίες  αυτές  θα έχουν  διάφορες  µορφές  και θα συνοδεύονται , εφόσον  
κρίνεται  σκόπι µο, από αξιολόγηση  του αντικτύπου  τους. 
                                                 
1 Επιτροπή , COM(2005) 330 και COM(2005) 24. 
2 Αυτόθι . 
 
EL 4   EL Οι πρωτοβουλίες  αυτές  µπορούν  να συµβάλουν  ώστε  να δοθεί  µία νέα αναπτυξιακή  ώθηση  
και, κατά  συνέπεια , να δηµιουργηθούν  περισσότερες  και καλύτερες  θέσεις  εργασίας . Όσον  
αφορά  περισσότερο  συγκεκρι µένες πολιτικές  απασχόλησης , σηµειώνεται  ότι, σε επίπεδο  
κρατών  µελών , ειδικά  φορολογικά  µέτρα µπορούν  να συµβάλουν  στην  αύξηση  της 
απασχόλησης  και στην  προώθηση  οικονο µιών που ευνοούν  την κοινωνική  ένταξη . Η σχετικά  
υψηλή  φορολόγηση  της εργασίας  φαίνεται  ότι αποτέλεσε  αντικίνητρο  για τη δηµιουργία  
επιπλέον  θέσεων  εργασίας , ιδιαίτερα  όσον  αφορά  επαγγέλ µατα χαµηλής  ειδίκευσης · ωστόσο  
η διεύρυνση  της φορολογικής  βάσης  µέσω της αύξησης  της απασχόλησης  εξακολουθεί  να 
αποτελεί  τον αποτελεσ µατικότερο  τρόπο  µε τον οποίο  οι κυβερνήσεις  µπορούν  να αυξάνουν  
το κρατικό  εισόδη µα χωρίς  να χρειάζεται  να αυξήσουν  τους φορολογικούς  συντελεστές . Η 
µετατόπιση  από την φορολόγηση  της εργασίας  στη φορολόγηση  της κατανάλωσης  και/ή της 
περιβαλλοντικής  µόλυνσης  µπορεί  επίσης  να αποδειχθεί  χρήσι µη ως µέρος µιας ευρύτερης  
στρατηγικής  για την αύξηση  των επιπέδων  απασχόλησης . 
1.1. Φορολογία , απόδοση  και ανταγωνιστικότητα  
Μολονότι  ο φορολογικός  ανταγωνισ µός µπορεί , σε κάποιο  βαθµό, να αποτελεί  υγιές  
φαινό µενο και να έχει θετικές  συνέπειες  στην  οικονο µία, κύριος  στόχος  κάθε  φορολογικού  
συστή µατος είναι  η εξασφάλιση  ορισµένων  εισοδη µάτων  για τη χρηµατοδότηση  των 
δηµοσίων  υπηρεσιών  και των κοινωνικών  παροχών . Το έργο αυτό  πρέπει  να επιτελείται  όσο 
το δυνατόν  αποτελεσ µατικότερα . Τα φορολογικά  συστή µατα µπορεί  να συνεπάγονται  
δαπάνες  είτε µειώνοντας  την οικονο µική αποδοτικότητα  — λόγω  φορολογικών  στρεβλώσεων  
— είτε µέσω των υποχρεώσεων  συµµόρφωσης  και του διοικητικού  φόρτου  που επιβάλλεται  
στους  φορολογου µένους  και στις φορολογικές  υπηρεσίες . 
Η ύπαρξη  διαφορετικών  εθνικών  φορολογικών  συστη µάτων  στην  ΕΕ αποτελεί  σηµαντικό  
παράγοντα  αύξησης  του κόστους  λόγω  των διοικητικών  υποχρεώσεων  φορολογικής  
συµµόρφωσης . Η κατάσταση  αυτή  δηµιουργεί  φραγ µούς για την αποτελεσ µατικότερη  
διανο µή των πόρων  και εµποδίζει  την ύπαρξη  ίσων  όρων  ανταγωνισ µού3. Πράγ µατι, η διπλή  
φορολογία , το κόστος  αναδιάρθρωσης  των επιχειρήσεων  για φορολογικούς  λόγους , καθώς  
και γενικότερες  διαφορές  µεταξύ  της φορολογικής  νοµοθεσίας  των κρατών  µελών  έχουν  
κάποτε  ως αποτέλεσ µα να προτι µούν οι επιχειρήσεις  να περιορίζουν  τη λειτουργία  τους στις 
εθνικές  αγορές  αντί να επεκτείνονται  και σε άλλα  κράτη  µέλη. Υπάρχουν  σηµαντικά  εµπόδια  
για την πλήρη  αξιοποίηση  µίας ανταγωνιστικής  εσωτερικής  αγοράς . Η άρση  των φραγ µών 
αυτών  θα συνέβαλλε  στη δηµιουργία  νέων  ευκαιριών  για τους νεοεισερχό µενους  στην  αγορά , 
ενώ ο ανταγωνισ µός που θα προέκυπτε  θα έδινε  ώθηση  στις επενδύσεις  και στην  καινοτο µία. 
Επιπλέον , η µείωση  του κόστους  λόγω  της άρσης  αυτών  των φορολογικών  φραγ µών θα 
συνέβαλλε  στην  αύξηση  της ανταγωνιστικότητας  του παραγωγικού  τοµέα της ΕΕ. 
Η φορολογική  πολιτική  θα µπορούσε  επίσης  να λειτουργήσει  προδραστικά  δίνοντας  ώθηση  
στη γνώση  και την καινοτο µία για την ανάπτυξη . Τα στοχοθετη µένα φορολογικά  µέτρα θα 
µπορούσαν  να ευνοήσουν  τόσο  την έρευνα  και την ανάπτυξη  όσο και το γενικό  
επιχειρη µατικό  περιβάλλον . Η φορολογία  θα µπορούσε  να αποτελέσει  επίσης  ένα εργαλείο  
για την προώθηση  περισσότερο  αειφόρων  µορφών  παραγωγής  και κατανάλωσης  µε σεβασ µό 
στο περιβάλλον . 
                                                 
3 Βλ. «European Tax Survey ( Έρευνα  για τη Φορολογία  στην  Ευρώπη )» (SEC(2004) 1128/2). 
 
EL 5   EL 1.2. Η τελωνειακή  πολιτική , ένας από τους  πυλώνες  της εσωτερικής  αγοράς  
Η τελωνειακή  πολιτική  έχει να διαδρα µατίσει  σηµαντικό  ρόλο  στην  τόνωση  του εµπορίου . 
Η αύξηση  του όγκου  των εµπορικών  συναλλαγών  που παρατηρείται  κατά  τα τελευταία  
χρόνια , καθώς  και η πολυπλοκότητα  της αλυσίδας  εφοδιασ µού στις ηµέρες µας, οι ανησυχίες  
που εκφράζονται  για την προστασία  και την ασφάλεια  των καταναλωτών , ο υψηλός  αριθµός 
των εµπλεκό µενων  φορέων  και η ταχύτητα  µε την οποία  διακινούνται  τα εµπορεύ µατα 
καθιστούν  σηµαντικά  αυστηρότερες  τις απαιτήσεις  σχετικά  µε τις πληροφορίες  που 
παρέχονται  στον  τοµέα του εµπορίου . 
Η απλούστευση  της τελωνειακής  νοµοθεσίας , ο εξορθολογισ µός των τελωνειακών  
διαδικασιών  και καθεστώτων  και η δηµιουργία  ενός συνεκτικού  και διαλειτουργικού  
ηλεκτρονικού  τελωνειακού  συστή µατος θα βοηθήσουν  τους επιχειρη µατίας  να 
εξοικονο µήσουν  χρόνο  και χρήµα κατά  τις επιχειρη µατικές  συναλλαγές  τους µε τα τελωνεία . 
Συγχρόνως  δε, η µηχανογράφηση  και η διαλειτουργικότητα  θα εξασφαλίσουν  την 
ιχνηλασι µότητα  των εµπορευ µάτων  και τη διαφάνεια  τόσο  για τις τελωνειακές  υπηρεσίες  όσο 
και για τις επιχειρήσεις . 
2. ΝΑ ΚΑΤΑΣΤΕΙ  Η ΕΥΡΩΠΗ  ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΤΕΡΟΣ  ΤΟΠΟΣ  ΕΠΕΝ∆ΥΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  
2.1. Επέκταση  και εµβάθυνση  της εσωτερικής  αγοράς  
Η στρατηγική  της Λισαβόνας  υπογρα µµίζει το γεγονός  ότι για την ολοκλήρωση  της 
εσωτερικής  αγοράς  παρα µένουν  αναγκαίες  βασικές  µεταρρυθ µίσεις  και ότι πρέπει  να δοθεί  
ιδιαίτερη  προσοχή  στις µεταρρυθ µίσεις  αυτές . Η πλειονότητα  των µέτρων  που έχει λάβει  η 
ΕΕ στον  τοµέα της φορολογικής  πολιτικής  αφορά  ζητήµατα που σχετίζονται  µε την 
εγκαθίδρυση  και τη λειτουργία  της εσωτερικής  αγοράς . Στο πλαίσιο  αυτό , αξίζει  να 
υπογρα µµιστεί  η σηµαντική  συµβολή  που θα εξακολουθήσουν  να παρέχουν  στην  οµαλή 
λειτουργία  της εσωτερικής  αγοράς  τα κοινοτικά  προγρά µµατα Τελωνεία  2013 και Fiscalis 
20134, ιδίως  µέσω της χρηµατοδότησης  που παρέχουν  στην  ηλεκτρονική  διασύνδεση  των 
συστη µάτων  πληροφορικής  των κρατών  µελών  στον  τοµέα των τελωνείων  και της 
φορολογίας . 
Σήµερα, αρκετές  πτυχές  της λειτουργίας  των εθνικών  φορολογικών  συστη µάτων  έχουν  
αρνητικές  συνέπειες  για την ολοκλήρωση  της αγοράς  ή δεν επιτρέπουν  την πλήρη  
αξιοποίηση  των πλεονεκτη µάτων  της ενιαίας  αγοράς . Επιπλέον , καθώς  το σηµερινό  
επιχειρη µατικό  περιβάλλον  είναι  περισσότερο  ευνοϊκό  για τις διασυνοριακές  δραστηριότητες  
σε σχέση  µε ό,τι συνέβαινε  πριν από δύο δεκαετίες , τα φορολογικά  εµπόδια  είναι  πλέον  
περισσότερο  εµφανή  ως εναπο µένοντες  φραγ µοί για τη λειτουργία  της εσωτερικής  αγοράς . 
Η άρση  αυτών  των φραγ µών θα επέτρεπε  στις επιχειρήσεις  να πραγ µατοποιούν  ορθότερες  
οικονο µικές επιλογές  λαµβάνοντας  υπόψη  περισσότερο  την παραγωγικότητα  των διαφόρων  
συντελεστών  και λιγότερο  ορισµένες πρόσθετες  δαπάνες . Με τον τρόπο  αυτό  θα µπορούσε  να 
αυξηθεί  η παραγωγικότητα  των οικονο µιών των κρατών  µελών  και να υπάρξουν  πιέσεις  για 
τη µείωση  του κόστους  και των τιµών, ανάλογα  µε τις συνθήκες  που επικρατούν  στις αγορές  
των σχετικών  προϊόντων  και µε την συγκεκρι µένη συµπεριφορά  των επιχειρήσεων . Η 
διαδικασία  αυτή  θα µπορούσε  µε τη σειρά  της να συµβάλει  στην  αύξηση  της ευηµερίας . 
                                                 
4 Επιτροπή , COM(2005) 111. 
 
EL 6   EL 2.1.1. Κοινή  ενοποιη µένη φορολογική  βάση  για τις δραστηριότητες  των εταιρειών  σε επίπεδο  
ΕΕ 
Η συνύπαρξη  25 διαφορετικών  και ενίοτε  ασύµβατων  µεταξύ  τους συστη µάτων  
φορολόγησης  των επιχειρήσεων  στην  ΕΕ επιβάλλει  εκ των πραγ µάτων  ένα κόστος  
συµµόρφωσης , ενώ προσφέρει  λίγες  δυνατότητες  αντιστάθ µισης των ζηµιών από 
διασυνοριακές  δραστηριότητες , µολονότι  τέτοια  αντιστάθ µιση των ζηµιών παρέχεται  συχνά  
σε περιπτώσεις  που αφορούν  αποκλειστικά  την εσωτερική  αγορά . Κάτι  τέτοιο  δεν θα έπρεπε  
να συµβαίνει  σε µία πραγ µατικά  ενιαία  αγορά . Παρόλο  που οι επιχειρήσεις  τείνουν  να 
αντιµετωπίζουν  την ΕΕ ως µία ενιαία  αγορά  για τις εµπορικές  τους δραστηριότητες  (έρευνα , 
παραγωγή , απογραφή , πωλήσεις , κλπ) για αποκλειστικά  φορολογικούς  σκοπούς  είναι  
υποχρεω µένες να αντιµετωπίζουν  κάθε  εθνική  αγορά  χωριστά . 
Στο πλαίσιο  των κανόνων  για τη φορολογία  των επιχειρήσεων , οι διασυνοριακές  
δραστηριότητες  στην  ΕΕ αντιµετωπίζονται  διαφορετικά  και συχνά  λιγότερο  ευνοϊκά  από ό,τι 
ανάλογες  δραστηριότητες  που περιορίζονται  στις εθνικές  αγορές . Το γεγονός  αυτό  
ενθαρρύνει  τις επιχειρήσεις  να επενδύουν  στις εθνικές  αγορές  και αποτρέπει  τη συµµετοχή  
τους σε επιχειρήσεις  του εξωτερικού  ή την ίδρυση  θυγατρικών  επιχειρήσεων  εκτός  συνόρων . 
Συγχρόνως , οι ασυµφωνίες  που επικρατούν  µεταξύ  των εθνικών  συστη µάτων  φορολογίας  
προσφέρουν  ευκαιρίες  για φοροδιαφυγή . 
Το πρώτο  βήµα για την χάραξη  της πολιτικής  της Επιτροπής  σχετικά  µε µία κοινή  
ενοποιη µένη φορολογική  βάση  για τις δραστηριότητες  των εταιρειών  σε επίπεδο  ΕΕ 
(«ΚΕΦΒ∆Ε ») πραγ µατοποιήθηκε  το 20015 και επιβεβαιώθηκε  το 20036. Η ΚΕΦΒ∆Ε  θα 
επέτρεπε  στις επιχειρήσεις  που λειτουργούν  στην  εσωτερική  αγορά  να τηρούν  τους ίδιους  
κανόνες  για τον υπολογισ µό των φορολογικών  τους βάσεων  στα διάφορα  κράτη  µέλη της ΕΕ. 
Η Επιτροπή  δεν προτίθεται  να υποβάλει  πρόταση  σχετικά  µε εναρ µονισµένη φορολογική  
βάση  για τις δραστηριότητες  των εταιριών . Ωστόσο , µια κοινή  ενοποιη µένη φορολογική  
βάση  για τις δραστηριότητες  των εταιρειών  θα επέτρεπε  την αντιστάθ µιση ζηµιών σε 
διασυνοριακό  επίπεδο  και θα επέλυε  τα παρατηρού µενα προβλή µατα φορολογικής  φύσης  που 
αφορούν  διασυνοριακές  δραστηριότητες  και την αναδιάρθρωση  οµίλων επιχειρήσεων . Θα 
ήταν  αναγκαίο  να υπάρξει  συµφωνία  σχετικά  µε µία µέθοδο  για την κατανο µή της 
ενοποιη µένης φορολογικής  βάσης  µεταξύ  των κρατών  µελών , έτσι ώστε  κάθε  κράτος  µέλος 
να µπορεί  να εφαρ µόζει το δικό του φορολογικό  συντελεστή  στο µέρος της ενοποιη µένης 
φορολογικής  βάσης  που του αναλογεί . Η µέθοδος  αυτή  θα επέτρεπε  τη δηµιουργία  ενός 
απλούστερου  και περισσότερο  διαφανούς  συστή µατος φορολόγησης  των επιχειρήσεων  στην  
ΕΕ. 
Πρόκειται  για ένα δύσκολο  εγχείρη µα, όµως η Επιτροπή  προτίθεται  να προβεί  στις αναγκαίες  
προετοι µασίες  για τη θέσπιση  κοινής  ενοποιη µένης φορολογικής  βάσης  για τις 
δραστηριότητες  των εταιρειών  κατά  την επόµενη τριετία , έτσι ώστε  να είναι  σε θέση  να 
υποβάλει  πρόταση  για την έγκριση  κοινοτικής  κανονιστικής  ρύθµισης έως το 2008. 
2.1.2. Απλοποίηση  του φορολογικού  περιβάλλοντος  και θέσπιση  ίσων  όρων  ανταγωνισ µού 
Το µέτρο που παρουσιάστηκε  ανωτέρω  αποσκοπεί  στην  αντιµετώπιση  πολλών  από τους 
φραγ µούς φορολογικής  φύσης  που δυσχεραίνουν  το έργο των πολυεθνικών  επιχειρήσεων . 
                                                 
5 Επιτροπή , COM(2001) 582 και SEC(2001) 1681. 
6 Επιτροπή , COM(2003) 726. 
 
EL 7   EL Ωστόσο , οι διασυνοριακές  οικονο µικές δραστηριότητες  στην  ΕΕ αντιµετωπίζουν  επίσης  και 
άλλα  φορολογικά  µέτρα, ιδιαίτερα  όσον  αφορά  το σύστη µα του ΦΠΑ , τα οποία  επιβάλλουν  
επαχθείς  υποχρεώσεις  και λειτουργούν  ως φραγ µοί για το εµπόριο  και τις επενδύσεις . Οι 
διασυνοριακές  δραστηριότητες  επιφέρουν  στατιστικά  σηµαντικές  αυξήσεις  στο κόστος  
συµµόρφωσης  για όλες τις επιχειρήσεις7. Οι µικρές  και µεσαίες  επιχειρήσεις  πλήττονται  
ιδιαίτερα  από τους φραγ µούς αυτούς , καθώς  το κόστος  συµµόρφωσης  είναι  αναλογικά  
υψηλότερο  για τις ΜΜΕ  απ’ ό,τι για τις µεγάλες  επιχειρήσεις , και η άρση  αυτών  των 
φραγ µών θα µπορούσε  να αυξήσει  σηµαντικά  τη συµµετοχή  των ΜΜΕ  στην  εσωτερική  
αγορά . Τη στιγµή αυτή  η συµµετοχή  τους είναι  πολύ  χαµηλότερη  από αυτή  των µεγάλων  
επιχειρήσεων , γεγονός  που αποτελεί  παράγοντα  αναποτελεσ µατικότητας  στην  οικονο µία και 
µπορεί  να έχει αρνητικό  αντίκτυπο  στην  οικονο µική ανάπτυξη  και στη δηµιουργία  θέσεων  
εργασίας . 
α) Υποχρεώσεις  που απορρέουν  από τον ΦΠΑ  
Σύµφωνα  µε την European Tax Survey (« Έρευνα  για τη φορολογία  στην  Ευρώπη »)8, ο λόγος  
για τον οποίο  το 14% των ΜΜΕ  και το 10% των µεγάλων  επιχειρήσεων  δεν έχει προβεί  σε 
οικονο µικές δραστηριότητες  οι οποίες  υπόκεινται  στον  ΦΠΑ  σε κράτη  µέλη όπου  δεν 
διαθέτουν  µόνιµες εγκαταστάσεις  έγκειται  αποκλειστικά  στις απαιτήσεις  που αφορούν  τη 
συµµόρφωση  µε τις υποχρεώσεις  που απορρέουν  από τον ΦΠΑ . Ανταποκρινό µενη σε αυτό  
το συµπέρασ µα της έρευνας , τον Οκτώβριο  του 2004 η Επιτροπή  υπέβαλε  σηµαντική  
πρόταση  για την απλούστευση  των ισχυουσών  διασυνοριακών  υποχρεώσεων  
συµµόρφωσης  που αφορούν  τον ΦΠΑ  ώστε  να καταστεί  απλούστερο  το έργο των 
εµπορευο µένων  οι οποίοι  παρέχουν  αγαθά  και υπηρεσίες  σε άλλα  κράτη  µέλη της ΕΕ. Η 
πρόταση  αυτή  προβλέπει  ιδίως  ένα σύστη µα ενιαίου  κέντρου  εξυπηρέτησης («one-stop 
shop»)  το οποίο  θα επέτρεπε  στους  επιχειρη µατίες  να χρησι µοποιούν  έναν ενιαίο  αριθµό 
ΦΠΑ  για όλες τις προµήθειες  στο σύνολο  της ΕΕ, αφενός , και αφετέρου , να υποβάλλουν  µία 
ενιαία  συνολική  δήλωση  ΦΠΑ  σε µία ενιαία  ηλεκτρονική  πύλη , µέσω της οποίας  οι δηλώσεις  
θα διαβιβάζονται  αυτό µατα στα διάφορα  κράτη  µέλη στα οποία  πραγ µατοποιούν  τις 
φορολογητέες  τους δραστηριότητες . Η πρόταση  περιλα µβάνει  πέντε  επιπλέον  µέτρα 
απλούστευσης , τα οποία  αναµένεται  να διευκολύνουν  τις επιχειρήσεις , ιδίως  τις ΜΜΕ , ώστε  
να εµπορεύονται  σε άλλα  κράτη  µέλη. Σχετικές  συζητήσεις  διεξάγονται  τη στιγµή αυτή  στο 
Συµβούλιο . 
β) Πειρα µατική  εφαρ µογή της φορολογίας  σύµφωνα  µε τους κανόνες  του κράτους  
εγκατάστασης  
Στο πλαίσιο  της στρατηγικής  της Επιτροπής  σχετικά  µε την φορολογία  των επιχειρήσεων , η 
έννοια  της φορολογίας  σύµφωνα  µε τους κανόνες  του κράτους  εγκατάστασης  εντοπίστηκε  ως 
ενδεχό µενη λύση  για εκείνα  τα φορολογικά  ζητήµατα τα οποία  αποτελούν  κατ’ εξοχήν  
εµπόδια  για τις διασυνοριακές  δραστηριότητες  των ΜΜΕ . Η έννοια  του κράτους  
εγκατάστασης  ακολουθεί  κατ’ ουσία  την προσέγγιση  της αµοιβαίας  αναγνώρισης  του 
τρόπου  µε τον οποίο  αντιµετωπίζονται  οι ΜΜΕ  σε ζητή µατα εταιρικής  φορολογίας  στο 
πλαίσιο  της εσωτερικής  αγοράς . Οι δικαιούχες  επιχειρήσεις  θα µπορούσαν  να εφαρ µόζουν  
τους κανόνες  περί εταιρικής  φορολογίας  του κράτους  εγκατάστασής  τους στις θυγατρικές  
εταιρίες  και στις µόνιµες εγκαταστάσεις  τους σε άλλα  συµµετέχοντα  κράτη  µέλη. Το γεγονός  
                                                 
7 Βλ. «European Tax Survey ( Έρευνα  για τη Φορολογία  στην  Ευρώπη )» (SEC(2004) 1128/2. 
8 SEC(2004) 1128/2. 
 
EL 8   EL αυτό  δεν συνεπάγεται  οποιαδήποτε  εναρ µόνιση  των συντελεστών , καθώς  αυτοί  θα 
εξακολουθήσουν  να καθορίζονται  και να εφαρ µόζονται  από κάθε  κράτος  µέλος χωριστά . 
Η Επιτροπή  θεωρεί  ότι η ιδέα αυτή , την οποία  προτείνει  έχοντας  εξετάσει  σε βάθος  τις 
τεχνικές  πτυχές  της, θα ήταν  χρήσι µο να τεθεί  σε δοκιµασία µέσω της παροχής  στις ΜΜΕ  της 
δυνατότητας  να ακολουθήσουν  την προσέγγιση  αυτή  σε πειρα µατική  βάση  επί πενταετία . Η 
Επιτροπή  πρόκειται  να υποβάλει  πρόταση  ανακοίνωσης  για το ζήτηµα αυτό  πριν από το 
τέλος  του 2005. 
γ) Κανόνες  για τον ΦΠΑ  στον  τοµέα των διεθνών  υπηρεσιών  
Η φορολογική  νοµοθεσία  πρέπει  να λαµβάνει  υπόψη  την οικονο µική πραγ µατικότητα  και 
είναι  αποτελεσ µατική  µόνον  εφόσον  προσαρ µόζεται  διαρκώς  στις νέες εξελίξεις  και 
προκλήσεις . Το γεγονός  ότι όλο και περισσότερες  υπηρεσίες  µπορούν  να παρέχονται  σε 
διεθνή  κλίµακα αποτελεί  µία ιδιαίτερη  πρόκληση . Μολονότι  η ΕΕ µπόρεσε  να αντιδρά  µε 
επιτυχία  στις επιπτώσεις  για τον ΦΠΑ  από το ηλεκτρονικό  εµπόριο  και από την 
απελευθέρωση  των υπηρεσιών  των τηλεπικοινωνιών , οι κανόνες  περί ΦΠΑ  οι οποίοι  διέπουν  
τον τόπο  παροχής  άλλων  υπηρεσιών  που είναι  δυνατόν  να παρέχονται  εξ αποστάσεως , πρέπει  
να τροποποιηθούν  αντιστοίχως , έτσι ώστε  να εξασφαλίζονται  ίσοι όροι για τους φορείς  εντός  
και εκτός  της ΕΕ και να παρέχονται  εγγυήσεις  ότι τα φορολογικά  έσοδα  θα διατίθενται  στην  
χώρα  κατανάλωσης . 
Η Επιτροπή  υπέβαλε  πρόταση  σχετικά  µε τον τόπο  παροχής  υπηρεσιών  µεταξύ  
υποκει µένων  στο φόρο  («B2B») το 20039. Η πρόταση  αυτή  τροποποιήθηκε  σύντο µα ώστε  
να περιλάβει  την επανεξέταση  των κανόνων  όσον  αφορά  τον τόπο  παροχής  υπηρεσιών  
από επιχειρήσεις  στους  καταναλωτές  («B2C»)10. Αυτή  η τροποποιη µένη πρόταση  
αναµένεται , όταν εγκριθεί , να ανακουφίσει  από την επιβάρυνση  του ΦΠΑ  τις επιχειρήσεις  
που παρέχουν  υπηρεσίες  διασυνοριακώς  σε άλλες  επιχειρήσεις  καταργώντας , αφενός , τις 
επιπρόσθετες  απαιτήσεις  περί εγγραφής  σε µητρώο  ΦΠΑ  και, αφετέρου , την ανάγκη  για 
δαπανηρές  διαδικασίες  επιστροφής  του φόρου . Θα συµβάλει  επίσης  στην  αντιµετώπιση  
στρεβλώσεων  του ανταγωνισ µού που προκαλούνται  από την εφαρ µογή διαφορετικών  
συντελεστών  ΦΠΑ  στα διάφορα  κράτη  µέλη (συντελεστές  οι οποίοι  δεν αναµένεται  να 
εναρ µονιστούν  περαιτέρω ) και στη δηµιουργία  ίσων  όρων  ανταγωνισ µού µε τους φορείς  
τρίτων  χωρών . 
δ) Οι κανόνες  ΦΠΑ  σχετικά  µε τις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες  
Οι κανόνες  περί ΦΠΑ  στις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες  θεσπίστηκαν  το 1977 και 
προβλέπουν  γενική  παρέκκλιση  για τον τοµέα αυτόν . Αυτό  σηµαίνει  ότι ο ΦΠΑ  που 
καταβάλλεται  από τα χρηµατοπιστωτικά  ιδρύµατα για τις εισροές  τους εξαιρείται , κατά  
κανόνα , του δικαιώ µατος έκπτωσης  και καθίσταται , εποµένως , τελικό  κόστος  για τα 
χρηµατοπιστωτικά  ιδρύµατα. ∆ηµιουργείται  ένα φαινό µενο ντόµινο µε αποτέλεσ µα να 
αυξάνει  το κόστος  των υπηρεσιών  που παρέχονται  από επιχειρήσεις  σε πελάτες . Η 
κατάσταση  µπορεί  να περιπλακεί  ακόµη περαιτέρω  εάν καταστεί  υποκεί µενο στο ΦΠΑ  το 
τµήµα των δραστηριοτήτων  των χρηµατοπιστωτικών  ιδρυµάτων  που αφορά  τις εξωτερικές  
αναθέσεις  και τις σχετικές  προµήθειες . Υπάρχουν  πολλοί  λόγοι  για να θεωρήσου µε ότι αυτό  
το σύστη µα παρέκκλισης  είναι  ουσιαστικά  αναποτελεσ µατικό  και αυξάνει  το κόστος . 
                                                 
9 Επιτροπή , COM(2003) 822. 
10 Επιτροπή , COM(2005) 334. 
 
EL 9   EL Υπάρχει  ανάγκη  αναθεώρησης  των κανόνων  καθώς  αυτοί  αποτελούν  όλο και περισσότερο  
πηγή  έντασης . Επιπλέον , οι κανόνες  επιδέχονται  διαφορετικές  ερµηνείες  σε εθνικό  επίπεδο . 
Αυτά  τα παρωχη µένα µέτρα περί ΦΠΑ  συνάδουν  όλο και λιγότερο  µε άλλους  κοινοτικούς  
πολιτικούς  στόχους , όπως  το Πρόγρα µµα ∆ράσης  για τις Χρηµατοπιστωτικές  Υπηρεσίες . Οι 
ακούσιες  συνέπειες  των κανόνων  περί ΦΠΑ  αποτελούν  συχνά  εµπόδιο  στη βελτίωση  της 
αποτελεσ µατικότητας  του τοµέα, η οποία  θα ήταν  αναµενόµενη ως αποτέλεσ µα της 
δηµιουργίας  µίας κοινής  πανευρωπαϊκής  αγοράς  χρηµατοπιστωτικών  υπηρεσιών . 
Η Επιτροπή  προτίθεται , κατόπιν  ευρείας  διαβούλευσης  µε όλους  τους ενδιαφερό µενους  
φορείς , να υποβάλει  νοµοθετική  πρόταση  για την προσαρ µογή των κανόνων  περί ΦΠΑ  όσον  
αφορά  τις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες , ώστε  να λαµβάνεται  υπόψη  η εξέλιξη  της ενιαίας  
αγοράς  χρηµατοπιστωτικών  υπηρεσιών . 
ε) Ανταγωνισ µός δηµόσιων  αρχών  µε ιδιωτικές  επιχειρήσεις  
Οι κανόνες  που διέπουν  τις παρεκκλίσεις  για τις υπηρεσίες  κοινού  οφέλους  και τον 
αποκλεισ µό των δηµοσίων  φορέων  από το πεδίο  εφαρ µογής  του ΦΠΑ  είναι  δύο τοµείς 
που πρέπει  επίσης  να εκσυγχρονιστούν . Οι ισχύοντες  κανόνες  είναι  παρωχη µένοι και δεν 
ανταποκρίνονται  πλέον  στην  οικονο µική πραγ µατικότητα  του 21ου αιώνα , όπου  πρώην  
µονοπώλια  έχουν  διέλθει  από διαδικασίες  φιλελευθεροποίησης  και ευρείς  τοµείς των 
δηµοσίων  υπηρεσιών  έχουν  ιδιωτικοποιηθεί  συνολικά  ή εν µέρει. Το γεγονός  αυτό  προκαλεί  
στρεβλώσεις  ανταγωνισ µού και οικονο µικές ανεπάρκειες  ενώ παράλληλα  ενθαρρύνει  τάσεις  
φοροδιαφυγής . Η Επιτροπή  προτίθεται  να τροποποιήσει  τους ισχύοντες  κανόνες  περί ΦΠΑ  
υποβάλλοντας  πρόταση  έως το τέλος  του 2006 για την εκ νέου θέσπιση  ίσων  όρων  
ανταγωνισ µού σε ορισµένες δραστηριότητες  στις οποίες  ενέχονται  τόσο  δηµόσιοι  όσο και 
ιδιωτικοί  φορείς . 
2.1.3. Επικεντρω µένα µέτρα για την άρση  των διασυνοριακών  φορολογικών  φραγ µών που 
αντιµετωπίζουν  οι επιχειρήσεις  της ΕΕ 
Στον  τοµέα της φορολογίας  των επιχειρήσεων , η Επιτροπή  , εν αναµονή της εφαρ µογής της 
ΚΕΦΒ∆Ε , έχει εντοπίσει  συγκεκρι µένα µέτρα τα οποία  αποσκοπούν  στην  άρση  ορισµένων  
εµποδίων  φορολογικής  φύσης . 
α) ∆ιασυνοριακή  αντιστάθ µιση ζηµιών 
Η απουσία  της δυνατότητας  διασυνοριακής  αντιστάθ µισης των ζηµιών επιδρά  αρνητικά  
στις αποφάσεις  των επιχειρήσεων , καθώς  τις ενθαρρύνει  είτε να επενδύουν  αποκλειστικά  στις 
εσωτερικές  αγορές  είτε να πραγ µατοποιούν  διασυνοριακές  επενδύσεις  σε µεγαλύτερα  κράτη  
µέλη, καθώς  είναι  περισσότερο  πιθανό  να διαθέτουν  ήδη στα κράτη  αυτά  φορολογική  βάση  η 
οποία  θα επέτρεπε  στις επιχειρήσεις  να αντισταθ µίζουν  τυχόν  ζηµίες τους. 
Μολονότι  οι διασυνοριακές  ζηµίες εντός  µίας επιχείρησης  (δηλ. ζηµίες µίας µόνιµης 
εγκατάστασής  της σε αγορά  του εξωτερικού ) µπορεί  να λαµβάνονται  υπόψη  σε επίπεδο  της 
έδρας  της επιχείρησης  στα περισσότερα  κράτη  µέλη, µόνο σε λίγα κράτη  µέλη προβλέπεται  η 
δυνατότητα  διασυνοριακού  συµψηφισ µού των ζηµιών εντός  ενός οµίλου επιχειρήσεων , δηλ. 
παρέχοντας  τη δυνατότητα  αντιστάθ µισης ζηµιών µίας αλλοδαπής  εταιρείας  που ανήκει  στον  
ίδιο όµιλο. Είναι  προφανές  ότι οι διαφορές  αυτές  στη νοµοθεσία  προκαλούν  στρεβλώσεις  του 
ανταγωνισ µού. 
 
EL 10   EL Όταν  το 1990 αποσύρθηκε  πρόταση  οδηγίας  για την αντιµετώπιση  του προβλή µατος αυτού , η 
Επιτροπή  προέβη  σε συζητήσεις  περί τεχνικών  θεµάτων  µε τα κράτη  µέλη µε σκοπό  την 
υποβολή  πρότασης  ανακοίνωσης  µόλις εκδοθεί  η απόφαση  του Ευρωπαϊκού  ∆ικαστηρίου  
στην  υπόθεση  C-446/03 (“Marks & Spencer”), η οποία  αναµένεται  ότι θα είναι  ιδιαίτερα  
σχετική  µε τον τοµέα αυτόν . 
β) Οι τιµές µεταβίβασης  
Η διαχείριση  των τιµών µεταβίβασης  αποτελεί  σηµαντικό  λόγο  επιπρόσθετου  κόστους  
συµµόρφωσης  για τις επιχειρήσεις  της ΕΕ11. Το 2002 η Επιτροπή  δηµιούργησε  το «κοινό  
φόρου µ της ΕΕ σχετικά  µε τις τιµές µεταβίβασης » µε σκοπό  την εξεύρεση  ρεαλιστικών , µη 
νοµοθετικών  λύσεων  για τα προβλή µατα που αφορούν  τον καθορισ µό των τιµών 
µεταβίβασης  στην  ΕΕ. Το φόρου µ συγκροτούν  εµπειρογνώ µονες επί φορολογικών  θεµάτων  
από τις φορολογικές  υπηρεσίες  των κρατών  µελών  και από τον επιχειρη µατικό  κόσµο. Μετά  
από τη δηµοσίευση  της πρώτης  έκθεσης  του φόρου µ, η Επιτροπή  εξέδωσε  ανακοίνωση  που 
περιλα µβάνει  δεοντολογικό  κώδικα  για την αποτελεσ µατική  εφαρ µογή σύµβασης  διαιτησίας  
το 200412, το δε Συµβούλιο  συµφώνησε  πέρυσι  τον ∆εκέ µβριο µε αυτόν  τον δεοντολογικό  
κώδικα . 
Μετά  από την έκδοση  της δεύτερης  έκθεσης  του φόρου µ το Μάιο  του 2005, η Επιτροπή  
προτίθεται  να υποβάλει  εφέτος  πρόταση  δεοντολογικού  κώδικα  σχετικά  µε κοινή  προσέγγιση  
στο ζήτηµα της τεκµηρίωσης  για τον καθορισ µό των τιµών µεταβίβασης  για τις συνδεδε µένες 
εταιρείες  στην  ΕΕ. Επιπλέον , οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  και τα µέλη του φόρου µ 
επικεντρώνονται  ήδη σε εναλλακτικές  διαδικασίες  για την αποφυγή  και την κατάργηση  των 
φορολογικών  διαφορών . 
γ) Φόρος  εισφοράς  
Ορισ µένοι έµµεσοι φόροι , όπως  ο φόρος  εισφοράς  (φόρος  που επιβάλλεται  επί των 
εισφορών  σε κεφαλαιουχικές  εταιρίες ) είναι  σαφώς  επιζή µιοι για τις επιχειρήσεις  της ΕΕ και 
πρέπει  να καταργηθούν  στο πλαίσιο  των προσπαθειών  να καταστεί  η Ευρώπη  ελκυστικότερος  
τόπος  επενδύσεων . Η επιβολή  του φόρου  εισφοράς  είναι  ιδιαίτερα  επιβλαβής  όσον  αφορά  τις 
προσπάθειες  αναδιάρθρωσης  και για την ανάπτυξη  των επιχειρήσεων  της ΕΕ. ∆ηµιουργεί  
επίσης  εµπόδια  για τις νέες επιχειρήσεις  και για τις επιχειρήσεις  που βρίσκονται  σε 
διαδικασία  αύξησης  των κεφαλαίων  τους. Κατά  τα τελευταία  χρόνια  σηµειώθηκαν  τάσεις  
κατάργησης  του φόρου  αυτού . Ο φόρος  εισφοράς  επιβάλλεται  σήµερα µόνο σε 10 από τα 25 
κράτη  µέλη, ενώ από την επόµενη χρονιά  µόνο 8 κράτη  µέλη θα εξακολουθούν  να τον 
επιβάλλουν . 
Για το λόγο  αυτό , οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  καταρτίζουν  τη στιγµή αυτή  πρόταση  
αναθεώρησης  της οδηγίας  για τον φόρο  εισφοράς13 πριν από το τέλος  του 2006. Η 
αναθεώρηση  αυτή  έχει ως σκοπό  την απλούστευση  και τον εκσυγχρονισ µό της νοµοθεσίας  
ώστε  ο φόρος  εισφοράς  να καταργηθεί  σταδιακά  προς  όφελος  της ανάπτυξης  των 
επιχειρήσεων  της ΕΕ. 
                                                 
11 Βλ. «European Tax Survey ( Έρευνα  για τη Φορολογία  στην  Ευρώπη )» (SEC(2004) 1128/2. 
12 Επιτροπή , COM(2004) 297. 
13 Οδηγία  69/335/ΕΟΚ  του Συµβουλίου , της 17ης Ιουλίου  1969, όπως  τροποποιήθηκε . 
 
EL 11   EL 2.1.4. Μία νέα στρατηγική  για την φορολόγηση  των αυτοκινήτων  
Η ευρωπαϊκή  αγορά  αυτοκινήτων  αποτελεί  χαρακτηριστικό  παράδειγ µα ενός τοµέα ο οποίος  
ακόµα δεν αξιοποίησε  πλήρως  τα πλεονεκτή µατα της εσωτερικής  αγοράς , και η 
φορολογία  αποτελεί  έναν από τους λόγους  για την κατάσταση  αυτή . Μετά  από ανακοίνωση  
που εξέδωσε  το 200214 και µετά από ενδελεχή  διαδικασία  διαβουλεύσεων , η Επιτροπή  
ενέκρινε , στις 5 Ιουλίου  2005, νέα πρόταση  για την φορολόγηση  των επιβατικών  
αυτοκινήτων15. Η πρόταση  αυτή  απευθύνει  έκκληση  υπέρ  της σταδιακής  κατάργησης  του 
τέλους  ταξινό µησης  στα κράτη  µέλη και της αντικατάστασής  του µε ετήσια  τέλη  
κυκλοφορίας  ή άλλους  υφιστά µενους  ή καινοτό µους νέους  φόρους . Η σταδιακή  
κατάργηση  του τέλους  ταξινό µησης  θα µείωνε  τη γραφειοκρατία  και το υψηλό  κόστος  των 
συναλλαγών  που αντιµετωπίζουν  οι καταναλωτές . Θα εξασφάλιζε  επίσης  περισσότερη  
διαφάνεια  και νοµική ασφάλεια  σε όλους  τους φορείς  και θα µείωνε  τις υφιστά µενες 
διαφορές  στις τιµές των αυτοκινήτων  κατά  το ένα πέµπτο. 
Η πρόταση  αυτή  αποσκοπεί  επίσης  στη µείωση  της υφιστά µενης κατάτ µησης  της αγοράς  
αυτοκινήτων  στην  ΕΕ, η οποία  αποβαίνει  σε βάρος  του διασυνοριακού  εµπορίου  
αυτοκινήτων . Σήµερα για φορολογικούς  λόγους  η βιοµηχανία  αναγκάζεται  συχνά  να παράγει  
συγκεκρι µένα µοντέλα  µε διαφορετικά  τεχνικά  χαρακτηριστικά  για τα διάφορα  κράτη  µέλη. 
Η πρόταση  θα έδινε  επίσης  ώθηση  στην  αυτοκινητοβιο µηχανία  ώστε  να πραγ µατοποιήσει  
µεγαλύτερες  οικονο µίες κλίµακας  παράγοντας  αυτοκίνητα  µε τα ίδια τεχνικά  χαρακτηριστικά  
για το σύνολο  της εσωτερικής  αγοράς . 
2.1.5. Ο περιορισ µός των στρεβλώσεων  που προκαλούνται  από τη φορολογική  απάτη  και τη 
φοροδιαφυγή  
H φορολογική  απάτη  προκαλεί  σηµαντική  στρέβλωση  στη λειτουργία  της εσωτερικής  
αγοράς , εµποδίζει  το θεµιτό ανταγωνισ µό και µειώνει  τα φορολογικά  έσοδα , τα οποία  θα 
µπορούσαν  να διατεθούν  για την χρηµατοδότηση  των δηµοσίων  υπηρεσιών  σε εθνικό  
επίπεδο . Η αύξηση  των επιπέδων  της φορολογικής  απάτης  αυξάνει  τη φορολογική  
επιβάρυνση  των νοµοταγών  επιχειρήσεων , καθώς  οι επιχειρήσεις  αναγκάζονται  να λάβουν  
µέτρα για την αντιστάθ µιση των απωλειών  εσόδων  τους. 
Η λειτουργία  των φορολογικών  συστη µάτων  είναι  και πρέπει  να παρα µείνει αρµοδιότητα  των 
κρατών  µελών . Παρόλα  αυτά , η Επιτροπή  θεωρεί  ότι κοινές  και συντονισ µένες προσεγγίσεις  
θα µπορούσαν  να συνδρά µουν και να ενθαρρύνουν  τα κράτη  µέλη στην  καταπολέ µηση της 
φορολογικής  απάτης . Για το λόγο  αυτό , η Επιτροπή  εξετάζει  τη στιγµή αυτή  την 
αναγκαιότητα  µίας νέας φορολογικής  πολιτικής  κατά  της απάτης  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο . 
Μπορεί  να χρησι µοποιηθεί  ένα µεγάλο  εύρος  µέτρων , όπως  η βελτίωση  της συνεργασίας  
µεταξύ  των διοικήσεων  εντός  των κρατών  µελών · η µείωση  των εµποδίων  για την 
αποτελεσ µατική  ανταλλαγή  πληροφοριών  µέσω, για παράδειγ µα, της βελτίωσης  της 
πρόσβασης  σε τραπεζικές  πληροφορίες · η διοργάνωση  διαπραγ µατεύσεων  µε τρίτες  χώρες  
για τη θέσπιση  διατάξεων  που θα ρυθµίζουν  την ανταλλαγή  των πληροφοριών · η περαιτέρω  
προώθηση  της χρήσης  εργαλείων  για τη συνεργασία  των διοικήσεων  εντός  της Κοινότητας · 
και η βελτίωση  της βασικής  φορολογικής  νοµοθεσίας . 
                                                 
14 Επιτροπή , COM(2002) 431. 
15 Επιτροπή , COM(2005) 261. 
 
EL 12   EL Η Επιτροπή  θα µπορούσε  να αναλάβει  τον αναγκαίο  συντονισ µό, ιδίως  µε σκοπό  τη βελτίωση  
των εργαλείων  διοικητικής  συνεργασίας  που υπάρχουν  στα κράτη  µέλη. Προτίθεται  να 
υποβάλει  σχετική  πρόταση  ανακοίνωσης  το 2006. 
2.2. Εξασφάλιση  ανοικτών  και ανταγωνιστικών  αγορών  εντός  και εκτός  της 
Ευρώπης  
Οι ευρωπαϊκές  επιχειρήσεις  αντιµετωπίζουν  όλο και περισσότερες  προκλήσεις  σε διεθνές  
επίπεδο . Η εξασφάλιση  ίσων  όρων  ανταγωνισ µού για τις επιχειρήσεις  αυτές  εντός  και εκτός  
της ΕΕ θα συνέβαλλε  στην  αύξηση  των επενδύσεων  στην  εσωτερική  αγορά  της ΕΕ. Η λήψη  
µέτρων  για τη βελτίωση  της ανταγωνιστικότητας  των επιχειρήσεων  της ΕΕ σε διεθνές  
επίπεδο  είναι , εποµένως , αποφασιστικής  σηµασίας  για την επίτευξη  των στόχων  της 
Λισαβόνας . 
2.2.1. Μια στρατηγική  για την καταπολέ µηση των παραποιήσεων /αποµιµήσεων  
Τα δικαιώ µατα βιοµηχανικής  και πνευµατικής  ιδιοκτησίας  των επιχειρήσεων  της ΕΕ 
παραβιάζονται  µαζικά  από το εµπόριο  προϊόντων  που φέρουν  σήµα κατά  
παραποίηση /αποµίµηση και πειρατικών  εµπορευ µάτων . Σύµφωνα  µε µελέτες  που 
διεξήγαγε  το ∆ιεθνές  Εµπορικό  Επιµελητήριο  (ICC) το 1997 και ο ΟΟΣΑ  το 1998 : 
• τα προϊόντα  παραποίησης /αποµίµησης  αντιστοιχούσαν  στο 5 έως 7% των 
παγκόσ µιων συναλλαγών  
• τα προϊόντα  παραποίησης /αποµίµησης  ήταν  υπεύθυνα  για την απώλεια  200.000 
θέσεων  εργασίας  στην  Ευρώπη . 
Εν τω µεταξύ , η διακίνηση  τέτοιων  προϊόντων  αυξήθηκε  σηµαντικά . Το 2003, οι πρόεδροι  
διεθνών  επιχειρη µατικών  οµίλων και οι εκπρόσωποι  κυβερνήσεων  που συµµετείχαν  στο 
φόρου µ του Νταβός  της Ελβετίας , έκαναν  έκκληση  για «µαζική  προσπάθεια  σε παγκόσ µια 
κλίµακα για την καταπολέ µηση των πρακτικών  παραποίησης /αποµίµησης , που εκτιµάται ότι 
αφορούν  σήµερα εµπορεύ µατα αξίας  άνω των 450 δισεκατο µµυρίων  δολαρίων  ετησίως ». 
Ιδιαίτερη  σηµασία δόθηκε  στη βελτίωση  των συνοριακών  ελέγχων . 
Οι τελωνειακές  κατασχέσεις  στην  ΕΕ (περισσότερα  από 100 εκατ. αντικεί µενα ετησίως , µε 
αξία που υπερβαίνει  το 1 δισεκατ . €) αυξήθηκαν  κατά  1000% περίπου  κατά  την τελευταία  
πενταετία . Όλοι  οι επιχειρη µατικοί  τοµείς της ΕΕ αντιµετωπίζουν  αυξανό µενο ανταγωνισ µό 
από αυτό  το παράνο µο και αθέµιτο εµπόριο , το οποίο , εκτός  των άλλων , µειώνει  τα 
φορολογικά  έσοδα  και θέτει  σε κίνδυνο  την ασφάλεια  των πολιτών . 
Χρειάζεται  η ανάληψη  δράσης  για την προστασία  των δικαιω µάτων  πνευ µατικής  
ιδιοκτησίας  ώστε  να ενθαρρυνθούν  οι επενδύσεις  στην  έρευνα  και την ανάπτυξη  και να 
εξασφαλιστούν  ίσοι όροι ανταγωνισ µού εντός  και εκτός  της ΕΕ. 
Προκει µένου να χαραχτεί  µία συνεκτική  στρατηγική  βάσει  πρακτικών  µέτρων  τα οποία  θα 
παράσχουν  στις επιχειρήσεις  συγκεκρι µένη υποστήριξη  χαµηλού  κόστους  για την 
καταπολέ µηση αυτής  της απειλής , χρειάζεται  να υπάρξει  αποφασιστική  παρέ µβαση  σε 
κοινοτικό  επίπεδο . Αναγκαία  είναι  επίσης  και η διεθνής  συνεργασία  ώστε  να τεθεί  τέλος  στην  
παραγωγή  και την εξαγωγή  προϊόντων  παραποίησης /αποµίµησης  στις χώρες  κατασκευής  
τους. Εάν δεν ληφθούν  τέτοια  µέτρα προστασίας  των επιχειρήσεων , αυτές  θα αντιµετωπίζουν  
 
EL 13   EL όλο και εντονότερα  τον αθέµιτο ανταγωνισ µό από νέες χώρες  παραγωγούς  οι οποίες  θα 
παρασκευάζουν  προϊόντα  παραποίησης /αποµίµησης  σε µία κλίµακα άνευ  προηγου µένου. 
Αφού  υπέβαλε  τον Ιούλιο  πρόταση  για ολοκληρω µένη δέσµη ποινικών  µέτρων  µε σκοπό  την 
προστασία  των δικαιω µάτων  πνευµατικής  ιδιοκτησίας16, η Επιτροπή  εξέδωσε , τον Οκτώβριο  
του 2005 ανακοίνωση17 µε την οποία  προβλέπονται  συγκεκρι µένα µέτρα για την αύξηση  της 
προστασίας  που µπορούν  να προσφέρουν  οι τελωνειακές  αρχές  κατά  των πρακτικών  
παραποίησης /αποµίµησης  και πειρατείας , ιδίως  µέσω της βελτίωσης  της εταιρικής  σχέσης  
µεταξύ  τελωνείων  και επιχειρη µατικών  φορέων  και της ενίσχυσης  της διεθνούς  συνεργασίας  
µε τους εµπορικούς  εταίρους  της ΕΕ. 
2.2.2. Η βελτίωση  της τελωνειακής  νοµοθεσίας  και της τελωνειακής  συµµόρφωσης  και η 
προώθηση  των ηλεκτρονικών  ταχυδρο µείων (eCustoms) 
∆εδο µένου του διεθνούς  επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος  σήµερα, η ύπαρξη  απλών , 
προβλέψι µων και οικονο µικών  διατυπώσεων  για τη διασυνοριακή  διακίνηση  αγαθών  έχει 
καταστεί  αποφασιστικής  σηµασίας  για την αύξηση  της οικονο µικής ανάπτυξης  µέσω της 
εθνικής  ή περιφερειακής  συµµετοχής  στο διεθνές  εµπόριο . Επιπλέον , οι τελωνειακές  αρχές  
είναι  σε πολύ  µεγάλο  βαθµό σε θέση  να µεριµνούν  ώστε  οι εισαγωγές  να πληρούν  τις 
απαιτήσεις  σχετικά  µε το περιβάλλον , την υγεία  και τις τεχνικές  προδιαγραφές  και τα µέτρα 
εµπορικής  πολιτικής  να εφαρ µόζονται  αποτελεσ µατικά . Αυτό  το σκέλος  του έργου  των 
τελωνειακών  αρχών  είναι  αποφασιστικής  σηµασίας  ώστε  να εξασφαλίζεται  : 
* η ύπαρξη , η διατήρηση  ή η αποκατάσταση  ίσων  όρων  ανταγωνισ µού µε τους 
εµπορικούς  εταίρους , 
* η παραγωγή  στην  ΕΕ καταναλωτικών  αγαθών  που είναι  ευαίσθητα  στο εµπόριο , µε 
πλήρη  αξιοποίηση  των πλεονεκτη µάτων  που πρέπει  να απορρέουν  από τις τεχνικές  
προδιαγραφές  και τον τόπο  της παραγωγής  τους, και 
* η λήψη  αµυντικών  µέτρων , εφόσον  απαιτείται  για την άµβλυνση  των συνεπειών  από 
τις αναγκαίες  προσαρ µογές στην  ΕΚ. 
Το 2003 η Επιτροπή  εξέδωσε  ανακοίνωση  για τη δηµιουργία  ενός απλού  περιβάλλοντος  
χωρίς  χαρτί  για τα τελωνεία  και τις εµπορικές  επιχειρήσεις  και για το ρόλο  των τελωνείων  
στην  ολοκληρω µένη διαχείριση  των εξωτερικών  συνόρων18. Η ανακοίνωση  αυτή  
περιλα µβάνει  σχέδιο  δράσης  για τη σε βάθος  αναθεώρηση  των τελωνειακών  καθεστώτων , 
περιλα µβανο µένων  της απλούστευσης  και του εξορθολογισ µού τους µε σκοπό  την πλήρη  
αξιοποίηση  των δυνατοτήτων  που προσφέρουν  οι τεχνολογίες  της πληροφορίας  και της 
επικοινωνίας  (ΤΠΕ ). Η προσκό µιση στο τελωνείο  αποτελεί  υποχρεωτική  φάση  στη 
διαδικασία  της διακίνησης  των αγαθών  πέρα  από τα εξωτερικά  σύνορα  της Κοινότητας . Οι 
διαδικασίες  που πρέπει  να εφαρ µόζονται  επηρεάζουν  σηµαντικά  το ρόλο  της εσωτερικής  
βιοµηχανίας  στο διεθνές  εµπόριο  και τη συµβολή  της στην  εσωτερική  οικονο µία κάθε  
κράτους  µέλους . Ο αποτελεσ µατικός  και σωστός  εκτελωνισ µός των αγαθών  αυξάνει  τη 
συµµετοχή  της εθνικής  βιοµηχανίας  στις παγκόσ µιες αγορές , συµβάλλει  στην  
ανταγωνιστικότητά  της και ενθαρρύνει  τη συµµετοχή  των µικρών  και µεσαίων  επιχειρήσεων  
στο διεθνές  εµπόριο  λαµβάνοντας  συγχρόνως  υπόψη  τις προκλήσεις  στον  τοµέα της 
                                                 
16 Επιτροπή , COM(2005) 276. 
17 Επιτροπή , COM(2005)479 
18 COM(2003) 452. 
 
EL 14   EL ασφάλειας . Επιπλέον , µέσω του εξορθολογισ µού και της προσαρ µογής της τελωνειακής  
νοµοθεσίας , οι διεργασίες  και οι διαδικασίες , περιλα µβανο µένης της υιοθέτησης  κοινών  
τεχνικών  προδιαγραφών  για τα συστή µατα πληροφορικής  και ενός εκσυγχρονισ µένου  
τελωνειακού  κώδικα , από κοινού  µε τις επιχειρησιακές  δράσεις  που πραγ µατοποιούνται  στα 
κράτη  µέλη, θα συµβάλουν  στη δηµιουργία  ενός απλού  περιβάλλοντος  χωρίς  χαρτί  για τα 
τελωνεία  και τις εµπορικές  επιχειρήσεις . 
Ο εκσυγχρονισ µένος τελωνειακός  κώδικας , ο οποίος  θα αποτελέσει  αντικεί µενο πρότασης  
της Επιτροπής  που θα υποβληθεί  αργότερα  εφέτος , θα είναι  ο νοµοθετικός  πυλώνας  των 
ηλεκτρονικών  ταχυδρο µείων (eCustoms). Θα δηµιουργήσει  τη νοµική βάση  για την 
ηλεκτρονική  ανταλλαγή  δεδοµένων , όχι µόνον  µεταξύ  των επιχειρήσεων  και των 
τελωνειακών  αρχών  των κρατών  µελών , αλλά  και µεταξύ  άλλων  διοικήσεων  ή υπηρεσιών  
που εµπλέκονται  στη διεθνή  κυκλοφορία  εµπορευ µάτων , όπως  προβλέπεται  στην  
ανακοίνωση  της Επιτροπής  σχετικά  µε το ρόλο  της ηλεκτρονικής  διακυβέρνησης  (e-
government) για το µέλλον  της Ευρώπης19. Στο πλαίσιο  της πρωτοβουλίας  αυτής  οι 
επιχειρήσεις  θα πρέπει  να υποβάλλουν  µόνο µία φορά  πληροφορίες  στις τελωνειακές  
υπηρεσίες  (µονοαπευθυντική  προσέγγιση  - «single window»), τα δε αγαθά  θα ελέγχονται  από 
αυτές  τις διαφορετικές  αρχές  την ίδια στιγµή και στον  ίδιο χώρο  (µία και µοναδική  θυρίδα  - 
«one-stop shop»). 
Για να εξασφαλίσουν  την κατάλληλη  και αποτελεσ µατική  διαχείριση  του κινδύνου , οι 
τελωνειακές  υπηρεσίες  όλων  των κρατών  µελών  πρέπει  να είναι  σε θέση  να ανταλλάσσουν  
πληροφορίες  ηλεκτρονικά . Η δυνατότητα  αυτή  πρέπει  να περιλα µβάνει , ιδίως , την ανταλλαγή  
διασαφήσεων  πριν από την είσοδο  και την έξοδο  των εµπορευ µάτων , καθώς  και την 
ανταλλαγή  πληροφοριών  σχετικά  µε τους κινδύνους  και σχετικά  µε τους οικονο µικούς  
φορείς . Για το λόγο  αυτό , τα τελωνειακά  συστή µατα και οι πρακτικές  πρέπει  να είναι  
συµβατά  µεταξύ  τους τα δε αυτο µατοποιη µένα τελωνειακά  συστή µατα που χρησι µοποιούν  τα 
κράτη  µέλη και η Επιτροπή  θα πρέπει  να συγχρονιστούν . Επιπλέον , οι επιχειρη µατίες  θα 
χρειάζονται  να επικοινωνούν  και να πραγ µατοποιούν  τις συναλλαγές  τους µε τα τελωνεία  
µέσω του διαδικτύου  (on line). Ο στόχος  αυτός  πρέπει  να επιτευχθεί  βάσει  της αρχής  της 
«πρόσβασης  χωρίς  αποκλεισ µούς» (πολυπλατφορ µική πρόσβαση ), όπως  ορίζεται  στην  
προαναφερό µενη ανακοίνωση  της Επιτροπής  σχετικά  µε «τον ρόλο  της ηλεκτρονικής  
διακυβέρνησης  για το µέλλον  της Ευρώπης ». 
2.3. Βελτίωση  των ευρωπαϊκών  και εθνικών  ρυθµίσεων  
2.3.1. Εκσυγχρονισ µός των κανόνων  περί ΦΠΑ  
Η βελτίωση  του ρυθµιστικού  πλαισίου  αποτελεί  σηµαντικό  στοιχείο  της ανανεω µένης 
στρατηγικής  της Λισαβόνας . Στον  τοµέα του ΦΠΑ , η Επιτροπή  υπέβαλε  αρκετές  προτάσεις  
µε σκοπό  τη βελτίωση  του ρυθµιστικού  πλαισίου , ώστε  να άρει τα εµπόδια  στη λειτουργία  
της αγοράς  και να δώσει  ώθηση  στην  αύξηση  του ανταγωνισ µού. 
Η βασική  νοµοθεσία  στον  τοµέα του ΦΠΑ , η οποία  περιλα µβάνεται  στην  έκτη οδηγία  ΦΠΑ , 
έχει υποστεί  πολυάριθ µες τροποποιήσεις  και, ως εκ τούτου , έχει καταστεί  περίπλοκη  και 
δυσνόητη . Για το λόγο  αυτό , η Επιτροπή  υπέβαλε  πρόταση  για την τροποποίηση  της έκτης  
οδηγίας  ΦΠΑ20 µε σκοπό  να εξασφαλιστεί  η ύπαρξη  σαφών  κανόνων  σε επίπεδο  ΕΕ για 
                                                 
19 Επιτροπή , COM(2003) 567. 
20 COM(2004) 246. 
 
EL 15   EL τους επιτηδευ µατίες  που επιθυ µούν να ασκήσουν  επιχειρη µατική  δραστηριότητα  στην  ΕΕ. Η 
συζήτηση  της πρότασης  αυτής  έχει σηµειώσει  σηµαντική  πρόοδο  στο Συµβούλιο  και θα 
συνεχιστεί  ενόψει  της έκδοσης  της οδηγίας  πριν από το τέλος  του 2005. 
Επιπλέον , καθίσταται  όλο και περισσότερο  προφανής  η ανάγκη  µίας περισσότερο  
οµοιόµορφης  εφαρ µογής του συστή µατος ΦΠΑ  ώστε  να διευκολύνονται  οι επιχειρη µατικές  
δραστηριότητες  στο σύνολο  της Κοινότητας . Το 2004 το Συµβούλιο  προέβλεψε  τη 
δυνατότητα  έγκρισης  µέτρων  για τη διευκόλυνση  της οµοιόµορφης  εφαρ µογής των 
ισχυόντων  κανόνων  περί ΦΠΑ21. Ο πρώτος  κανονισ µός22 τον οποίο  πρότεινε  η Επιτροπή  στο 
πλαίσιο  της νέας αυτής  νοµικής βάσης  έγινε  πρόσφατα  δεκτός  από το Συµβούλιο  και θα 
εκδοθεί  σύντο µα. Η Επιτροπή  θεωρεί  ότι µία ευρύτερη  χρήση  αυτής  της δυνατότητας  για 
τη θέσπιση  δεσµευτικού  παράγωγου  δικαίου  περί ΦΠΑ  σε κοινοτικό  επίπεδο  θα 
συνέβαλλε  στην  άρση  των δυσκολιών  που αντιµετωπίζουν  οι επιχειρήσεις  όσον  αφορά  
διαφορετικές  ερµηνείες  της κοινοτικής  νοµοθεσίας  περί ΦΠΑ . 
Η ανάγκη  µιας περισσότερο  οµοιόµορφης  εφαρ µογής των κανόνων  περί ΦΠΑ  είναι  ιδιαίτερα  
προφανής  σε περιπτώσεις  κατά  τις οποίες  διιστά µενες ερµηνείες  µπορούν  να οδηγήσου  σε 
διπλή  φορολογία  (ή, αντιθέτως , στην  αποφυγή  φορολογίας ). Παρόλα  αυτά , υπάρχουν  επίσης  
περιστάσεις  κατά  τις οποίες  η διπλή  φορολογία  ή η απαίτηση  να καταβάλει  ένας 
επιτηδευ µατίας  τον ΦΠΑ  για την ίδια συναλλαγή  σε δύο διαφορετικά  κράτη  µέλη µπορεί  να 
οφείλεται  στο γεγονός  ότι τα κράτη  µέλη έχουν  διαφορετικές  απόψεις  για τη φύση  µίας 
συγκεκρι µένης προµήθειας . Αυτή  η διαφορετική  εκτίµηση των γεγονότων  µπορεί  να υπάρχει  
παρά  το γεγονός  ότι τα εν λόγω  κράτη  µέλη έχουν  την ίδια νοµοθεσία  περί ΦΠΑ . Για το λόγο  
αυτό , η Επιτροπή  θα υποβάλει  έως το 2005 πρόταση  για τη δηµιουργία  ενός µηχανισ µού της 
ΕΕ για την επίλυση , ή τουλάχιστον  για το µετριασ µό, τέτοιων  προβλη µάτων  διπλής  
φορολογίας . 
3. ΓΝΩΣΗ  ΚΑΙ  ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ  : ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  
3.1. Αύξηση  και βελτίωση  των επενδύσεων  στον  τοµέα της έρευνας  και της 
ανάπτυξης  
Τόσο  η οικονο µική θεωρία  όσο και η εµπειρική  ανάλυση  δίνουν  έµφαση  στο θεµελιώδη  ρόλο  
της έρευνας  και της ανάπτυξης  (Ε&Α) ως παραγόντων  οικονο µικής ανάπτυξης . Οι επενδύσεις  
στον  τοµέα της Ε&Α έχουν  συχνά  αλυσιδωτές  θετικές  επιπτώσεις , και µάλιστα  το κοινωνικό  
όφελος  των επενδύσεων  αυτών  είναι  υψηλότερο  από ό,τι το όφελος  που αποκο µίζει η ίδια η 
επιχείρηση . Αυτό  σηµαίνει  ότι χωρίς  δηµόσια παρέ µβαση  το επίπεδο  της έρευνας  από τις 
επιχειρήσεις  θα παρέ µενε κατώτερο  του αναµενόµενου και δεν θα ήταν  σε θέση  να δώσει  
ώθηση  στην  πλήρη  αξιοποίηση  του δυνα µικού της οικονο µίας. 
Στο πλαίσιο  αυτό , αρκετά  µέτρα που αποσκοπούν  στην  προώθηση  της Ε&Α περιλα µβάνονται  
στο πρόγρα µµα της Λισαβόνας . Στα συµπεράσ µατα της Προεδρίας  του Ευρωπαϊκού  
Συµβουλίου  του Μαρτίου  2005 αναφέρεται  ρητώς  ότι ο στόχος  των επενδύσεων  ύψους  3% 
για Ε&Α “θα επιτευχθεί , µεταξύ  άλλων , µέσω φορολογικών  κινήτρων  για ιδιωτικές  
επενδύσεις …”. 
                                                 
21 Οδηγία  2004/7/ΕΟΚ . 
22 Επιτροπή , COM(2004) 641. 
 
EL 16   EL 3.1.1. Μία ανακοίνωση  που περιέχει  κατευθυντήριες  γραµµές σχετικά  µε τα φορολογικά  
κίνητρα  για την Ε&Α 
Αναλόγως  του εν γένει  οικονο µικού περιβάλλοντος , του δυνα µικού για Ε&Α και του 
συνολικού  φορολογικού  συστή µατος µίας συγκεκρι µένης χώρας , τα φορολογικά  κίνητρα  
µπορούν  να συµβάλουν  στην  αντιµετώπιση  των ανεπαρκειών  της αγοράς  και στην  αύξηση  
των επενδύσεων  των επιχειρήσεων  για την έρευνα  µέσω της µείωσης  του κόστους  της Ε&Α. 
Τα φορολογικά  µέτρα παρέχουν  στις επιχειρήσεις  την ευκαιρία  να επιλέγουν  καλύτερα  τη 
σωστότερη  διάθεση  των επενδύσεων  για Ε&Α µεταξύ  διαφόρων  σχεδίων  και προτεραιοτήτων  
και τους εξασφαλίζουν  περισσότερη  νοµική ασφάλεια  και δυνατότητα  σχεδιασ µού. 
Επιτρέπουν  επίσης  την άµεση σύνδεση  των δηµοσίων  κινήτρων  µε την αύξηση  των ιδιωτικών  
δαπανών  για την Ε&Α, η οποία  είναι  αποφασιστικής  σηµασίας  δεδοµένης της γενικής  
απουσίας  ιδιωτικής  έρευνας  και καινοτο µίας στην  Ευρώπη . Ωστόσο , το ύψος  των 
φορολογικών  κινήτρων  υπέρ  της Ε&Α πρέπει  να εκτιµάται στο πλαίσιο  του συνολικού  
φορολογικού  συστή µατος. Για παράδειγ µα, το συνολικό  επίπεδο  των συντελεστών  για τη 
φορολογία  των επιχειρήσεων  επηρεάζει  αποφασιστικά  τον αντίκτυπο  των φορολογικών  
κινήτρων  σε σχέση  µε το επίπεδο  των επενδύσεων  των επιχειρήσεων  για την Ε&Α. 
Κατά  τα τελευταία  χρόνια , τα κράτη  µέλη θέσπισαν  ποικίλα  φορολογικά  κίνητρα  υπέρ  της 
Ε&Α ή ενίσχυσαν  τα ήδη υφιστά µενα. Κατά  τα τελευταία  δύο χρόνια , υπό την αιγίδα  της 
Επιτροπής  Επιστη µονικής  και Τεχνικής  Έρευνας  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  (CREST) 
πραγ µατοποιήθηκαν  ανταλλαγές  πληροφοριών  µεταξύ  των κρατών  µελών  σχετικά  µε τις 
βέλτιστες  πρακτικές  στον  τοµέα αυτό , ως τµήµα µίας διαδικασίας  αµοιβαίας  µάθησης  που 
αποσκοπεί  στην  αύξηση  του επιπέδου  των επενδύσεων  υπέρ  της Ε&Α. Σήµερα, ωστόσο , 
παρατηρείται  µία µεγάλη  ποικιλία  κινήτρων  υπέρ  της Ε&Α στα κράτη  µέλη, γεγονός  που 
καθιστά  έντονη  την έλλειψη  συντονισ µού σε επίπεδο  ΕΕ. Καθώς  τα κράτη  µέλη 
αντιµετωπίζουν  συχνά  τέτοιου  είδους  προκλήσεις , αυτή  η έλλειψη  συντονισ µού µπορεί  να 
δηµιουργήσει  προβλή µατα στη διάθεση  των δηµοσίων  πόρων  και αποτελεί  εµπόδιο  για την 
εξασφάλιση  ίσων  όρων  ανταγωνισ µού στο σύνολο  της ΕΕ. 
Μια ανακοίνωση  µε κατευθυντήριες  γραµµές σχετικά  µε τα φορολογικά  κίνητρα  για την 
Ε&Α θα µπορούσε  να συµβάλει  στην  αντιµετώπιση  αυτής  της σχετικής  ανεπάρκεια  και, στην  
ιδανική  περίπτωση , θα βοηθούσε  τα κράτη  µέλη να αναπτύξουν  από κοινού  λύσεις  για κοινά  
προβλή µατα, ακόµα και να σχεδιάσουν  αλληλοενισχυό µενα κίνητρα  υπέρ  της Ε&Α, 
δηµιουργώντας  έτσι ένα φορολογικό  περιβάλλον  ευνοϊκό  για την Ε&Α εντός  του χώρου  
έρευνας  της ΕΕ. Στο πλαίσιο  της ανακοίνωσης  που έκανε  στο σχέδιο  δράσης  για τις κρατικές  
ενισχύσεις , η Επιτροπή  θα αναθεωρήσει  το 2006 το κοινοτικό  πλαίσιο  για τις κρατικές  
ενισχύσεις  υπέρ  της Ε&Α και της καινοτο µίας. Παράλληλα , θα υποβληθεί  ανακοίνωση  µε 
κατευθυντήριες  γραµµές προς  τα κράτη  µέλη σχετικά  µε το πώς πρέπει  να σχεδιάσουν  και να 
θέτουν  σε εφαρ µογή φορολογικά  κίνητρα  υπέρ  της Ε&Α στο πλαίσιο  του γενικού  
φορολογικού  τους συστή µατος, ώστε  να δοθεί  στα κράτη  µέλη µία σαφής  εικόνα  των 
σχετικών  περιορισ µών που υπάρχουν  στην  κοινοτική  νοµοθεσία . 
Η ανακοίνωση  αυτή  : 
• θα αναφέρει  τις βασικές  νοµικές προϋποθέσεις  της κοινοτικής  νοµοθεσίας  όσον  
αφορά  τα φορολογικά  κίνητρα  των κρατών  µελών  για την Ε&Α· 
• θα υπογρα µµίζει τις βέλτιστες  πρακτικές  όσον  αφορά  την φορολογική  πολιτική  
και τα κίνητρα  που παρέχονται  υπέρ  της Ε&Α σε ορισµένα κράτη  µέλη, έτσι ώστε  
αυτά  να αποτελέσουν  υπόδειγ µα για άλλα  κράτη  µέλη· και 
 
EL 17   EL • εφόσον  χρειάζεται , θα αναλύει  το πολιτικό  µήνυµα και το κύριο  περιεχό µενο 
ενδεχό µενων  µελλοντικών  πρωτοβουλιών  που θα απευθύνονται  στα κράτη  µέλη. 
Είναι  προφανές  ότι µία τέτοια  ανακοίνωση  θα αποσκοπεί  στο να βοηθήσει  εκείνα  τα κράτη  
µέλη τα οποία  επιθυ µούν να εφαρ µόσουν  φορολογικά  κίνητρα , χωρίς  όµως να υποχρεώνει  µε 
κανένα  τρόπο  τα κράτη  µέλη να κάνουν  χρήση  τέτοιων  κινήτρων . 
3.2. Η διευκόλυνση  της αειφόρου  χρήσης  των πόρων  
Ως µέσον  το οποίο  βασίζεται  στην  αγορά , η έµµεση φορολογία  µπορεί  να διαδρα µατίσει  
σηµαντικό  ρόλο  για την αειφόρο  χρήση  των πόρων  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση . Κατάλληλα  
σχεδιασ µένοι ειδικοί  φόροι  κατανάλωσης  ή ειδικά  περιβαλλοντικά  τέλη στέλνουν  καλύτερα  
µηνύµατα όσον  αφορά  τη διαµόρφωση  των τιµών µε την εσωτερίκευση  του εξωτερικού  
περιβαλλοντικού  κόστους , και µε τον τρόπο  αυτό  κάνουν  τους οικονο µικούς  φορείς  να 
αλλάζουν  αναλόγως  τη συµπεριφορά  τους. Επιπλέον , η φορολογία  παρέχει  κίνητρα  στις 
επιχειρήσεις  για να επιδιώκουν  την τεχνολογική  καινοτο µία ώστε  να µειώνουν  τη φορολογική  
τους επιβάρυνση . Οι φόροι  για την ενέργεια , τις µεταφορές  και το περιβάλλον  θα µπορούσαν  
να χρησι µοποιηθούν  για τη διευκόλυνση  αυτής  της αειφόρου  χρήσης  των πόρων , κατά  
προτί µηση σε ένα συντονισ µένο κοινοτικό  πλαίσιο  ώστε  να αποφεύγονται  στρεβλώσεις  του 
ανταγωνισ µού. 
3.2.1. Φόροι  στον τοµέα της ενέργειας , των µεταφορών  και του περιβάλλοντος  
Η οδηγία  σχετικά  µε την φορολογία  των ενεργειακών  προϊόντων23 έδωσε  στα κράτη  µέλη 
νέες δυνατότητες  χρήσης  της φορολογίας  για την προώθηση  της αειφόρου  χρήσης  των 
φυσικών  πόρων . Για παράδειγ µα, προβλέπει  τη δυνατότητα  φορολογικών  ελαφρύνσεων  για 
επιχειρήσεις  οι οποίες  θέτουν  σε εφαρ µογή συµφωνίες  που αποσκοπούν  στην  επίτευξη  των 
στόχων  για την προστασία  του περιβάλλοντος  ή στην  αύξηση  της αποτελεσ µατικής  χρήσης  
της ενέργειας . 
α) Φορολογία  του επαγγελ µατικού  πετρελαίου  ντίζελ  κίνησης  
Η οδηγία  αυτή  πρέπει  να τροποποιηθεί , ωστόσο , προκει µένου να αντιµετωπίσει  τις 
στρεβλώσεις  του ανταγωνισ µού στις αγορές  µεταφορών  εµπορευ µάτων  που προκαλούν  οι 
µεγάλες  διαφορές  που παρατηρούνται  στα επίπεδα  της φορολογίας  του επαγγελ µατικού  
πετρελαίου  ντίζελ  κίνησης  µεταξύ  των κρατών  µελών  της ΕΕ. Μολονότι  η πρόσφατη  
αναλυτική  εξέταση  της εκκρε µούσας  νοµοθεσίας  κατέληξε  στην  απόσυρση  των προτάσεων  
που είχαν  υποβληθεί  το 200224 σχετικά  µε το επαγγελ µατικό  πετρέλαιο  ντίζελ  κίνησης , η 
Επιτροπή  προτίθεται  να υποβάλει  πριν από το τέλος  του 2005 νέα πρόταση  στην  οποία  θα 
λαµβάνει  υπόψη  τα σχόλια  που εκφράστηκαν  από το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , το Συµβούλιο  
και τους οικονο µικούς  φορείς  κατά  τη διάρκεια  των συζητήσεων  επί της αρχικής  πρότασης . 
β) Φορολογία  της ενέργειας  
Επιπλέον , η Επιτροπή  εξετάζει  τη σκοπι µότητα  της υποβολής  νέας πρότασης  για 
τροποποίηση  της οδηγίας  σχετικά  µε την φορολογία  των ενεργειακών  προϊόντων  ώστε  να 
θεσπίζονται  περισσότερο  φιλόδοξοι  περιβαλλοντικοί  στόχοι  όσον  αφορά  τη φορολογία  
                                                 
23 Οδηγία  2003/96/E Κ (ΕΕ L283, της 31.10.2003, σ. 51), όπως  τροποποιήθηκε  την τελευταία  φορά  µε την 
οδηγία  2004/75/E Κ (ΕΕ L157, της 30.04.2004, σ. 100) 
24 COM(2002) 410. 
 
EL 18   EL της ενέργειας  µε σκοπό  την πλήρη  εσωτερίκευση  του εξωτερικού  κόστους . Στην  πράσινη  
βίβλο  του 2005 για την ενεργειακή  απόδοση25, η Επιτροπή  υπογρα µµίζει ότι πρέπει  να 
αναλυθούν  περαιτέρω  πρωτοβουλίες  µε σκοπό  την ενδυνά µωση του θετικού  αντίκτυπου  των 
φορολογικών  πολιτικών  προς  όφελος  µεγαλύτερης  ενεργειακής  απόδοσης .. Μεταξύ  αυτών  
των πρωτοβουλιών  περιλα µβάνονται , για παράδειγ µα, η προσέγγιση  των ειδικών  φόρων  για 
προϊόντα  ενέργειας  και ηλεκτρισ µού που καταναλώνεται  σε δραστηριότητες  παραγωγής , 
αλλά  προς  τα επάνω , καθώς  και η εισαγωγή  αυτό µατης τιµαριθµικής αναπροσαρ µογής όλων  
των ειδικών  φόρων . 
γ) Φορολόγηση  των αυτοκινήτων  
Επιπλέον , υπογρα µµίζεται  ότι η νέα πρόταση  για την φορολόγηση  των αυτοκινήτων , η οποία  
εγκρίθηκε  πρόσφατα  (βλ. τµήµα 2.1.4 ανωτέρω ) περιλα µβάνει  επίσης  διατάξεις  µε τις οποίες  
εισάγεται  στη φορολογική  βάση  που προβλέπει  η νοµοθεσία  των κρατών  µελών  για την 
φορολόγηση  των αυτοκινήτων  το στοιχείο  της ευαισθησίας  για τις εκπο µπές του διοξειδίου  
του άνθρακα . Τα φορολογικά  µέτρα αποτελούν  έναν από τους τρεις  πυλώνες  της κοινοτικής  
στρατηγικής  για τη µείωση  των εκπο µπών διοξειδίου  του άνθρακα  από τα επιβατηγά  
αυτοκίνητα . Η σωστή  εφαρ µογή των µέτρων  αυτών , από κοινού  µε τις δεσµεύσεις  που 
αναλα µβάνει  η αυτοκινητοβιο µηχανία  και µε την ενηµέρωση  των καταναλωτών , είναι  
αποφασιστικής  σηµασίας  για την επίτευξη  του κοινοτικού  στόχου  των 120 gr CO 2 ανά χλµ. Η 
µείωση  των εκπο µπών διοξειδίου  του άνθρακα  θα συµβάδιζε  µε τη µείωση  της ενεργειακής  
κατανάλωσης  των αυτοκινήτων , γεγονός  που, µε τη σειρά  του, θα συνέβαλλε  θετικά  στην  
αποτελεσ µατική  χρήση  των προϊόντων  ενέργειας  και στην  αειφόρο  χρήση  των πηγών  
ενέργειας . 
                                                 
25 COM(2005) 265. 
 
EL 19   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  
Η στρατηγική  της Λισαβόνας  : κύρια  φορολογικά  και τελωνειακά  µέτρα  πολιτικής  που 
έχουν  ήδη εγκριθεί  ή βρίσκονται  υπό εξέταση  
Να καταστεί  η Ευρώπη  ελκυστικότερος  τόπος  
επενδύσεων  και εργασίας  Γνώση  και καινοτο µία: παράγοντες  
οικονο µικής µεγέθυνσης  
1.Επέκταση  και εµβάθυνση  της εσωτερικής  αγοράς  1. Αύξηση  και βελτίωση  των επενδύσεων  στον 
τοµέα της έρευνας  και της ανάπτυξης  
• Μια κοινή  ενοποιη µένη φορολογική  βάση  για 
τις δραστηριότητες  των εταιρειών  της ΕΕ 
(2008)· 
• Απλοποίηση  του φορολογικού  περιβάλλοντος  
και δηµιουργία  ίσων  όρων  ανταγωνισ µού : 
υποχρέωση  συµµόρφωσης  στον  τοµέα του ΦΠΑ : 
ενιαίο  κέντρο  εξυπηρέτησης («one-stop shop»), 
(2004)· φορολογία  σύµφωνα  µε τους κανόνες  του 
κράτους  εγκατάστασης , (2005)· κανόνες  περί 
ΦΠΑ  για τις διεθνείς  υπηρεσίες  και τις 
χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες  (2005), (2006)· 
ΦΠΑ  και δηµόσιοι  οργανισ µοί, (2006) 
• Στοχοθετη µένα µέτρα για την άρση  των 
διασυνοριακών  φορολογικών  φραγ µών που 
αντιµετωπίζουν  οι επιχειρήσεις  της ΕΕ : 
διασυνοριακή  αντιστάθ µιση ζηµιών , (2006)· 
τιµές µεταβίβασης , (2005)· φόρος  εισφοράς , 
(2006)· 
• Μία νέα στρατηγική  για την φορολόγηση  των 
αυτοκινήτων  (2005)· 
• Μείωση  των στρεβλώσεων  που προκαλούνται  
από την φορολογική  απάτη  και την 
φοροδιαφυγή  (2006). • Ανακοίνωση  που περιέχει  
κατευθυντήριες  γραµµές σχετικά  µε τα 
φορολογικά  κίνητρα  για την Ε&Α 
(2006). 
2. Εξασφάλιση  ανοικτών  και ανταγωνιστικών  αγορών  
εντός  και εκτός  της Ευρώπης  2. ∆ιευκόλυνση  της αειφόρου  χρήσης  των 
φυσικών  πόρων  
• Μία στρατηγική  για την καταπολέ µηση των 
παραποιήσεων /αποµιµήσεων  (2005)· 
• Βελτίωση  της τελωνειακής  νοµοθεσίας  για 
την προώθηση  των ηλεκτρονικών  
ταχυδρο µείων (eCustoms) (2005). • Φόροι  στον  τοµέα της ενέργειας , των 
µεταφορών  και του περιβάλλοντος : 
φορολογία  του επαγγελ µατικού  πετρελαίου  
ντίζελ  κίνησης , (2005)· φορολογία  της 
ενέργειας , (2006)· φορολόγηση  των 
αυτοκινήτων , (2005). 
3. Βελτίωση  των ευρωπαϊκών  και εθνικών  ρυθµίσεων   
• Εκσυγχρονισ µός των κανόνων  περί ΦΠΑ  
(2005).