ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ για την αξιολόγηση του προγράμματος ειδικών μέτρων και δράσεων για τη βελτίωση της πρόσβασης των εμπορευμάτων και των διασυνοριακών υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ιαπωνία

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

EIΣΑΓΩΓΗ

1. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

2. ΤΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ "EXECUTIVE TRAINING PROGRAMME IN JAPAN" (ΠΚΣ)

2.1. Αποτελέσματα του ελέγχου και της παρακολούθησης των χρηματοδοτούμενων δράσεων

2.2. Συμβατικές υποχρεώσεις και αρχές υγιούς και αποτελεσματικής διαχείρισης

2.3. Ανάλυση κόστους - αποτελεσματικότητας

3. ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΓΩΓΩΝ "EU GATEWAY TO JAPAN"

3.1. Αποτελέσματα του ελέγχου και της παρακολούθησης των χρηματοδοτούμενων δράσεων

3.2. Συμβατικές υποχρεώσεις και αρχές υγιούς και αποτελεσματικής διαχείρισης

3.3. Ανάλυση κόστους - αποτελεσματικότητας

4. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΩΝ AD HOC

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1035/1999 του Συμβουλίου «για την εφαρμογή, εκ μέρους της Επιτροπής, ενός προγράμματος ειδικών δράσεων και μέτρων για τη βελτίωση της πρόσβασης των εμπορευμάτων και των διασυνοριακών υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ιαπωνία [1] (εφεξής, «κανονισμός περί Ιαπωνίας»). Στο άρθρο 3 παράγραφος 1 ορίζεται ότι: «Η Επιτροπή υποβάλλει, μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου 2000, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση αξιολόγησης στην οποία περιλαμβάνονται τα αποτελέσματα των χρηματοδοτούμενων ενεργειών ελέγχους και παρακολούθησης. στην έκθεση αυτή λαμβάνονται επίσης υπόψη οι συμβατικές υποχρεώσεις και οι αρχές της ορθής και αποτελεσματικής διαχείρισης. Περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της ανάλυσης κόστους/αποτελεσματικότητας».

[1] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1035/1999 του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 1999, ΕΕ L 127, 21.5.1999, σ. 1.

Μετά την έγκριση του κανονισμού περί Ιαπωνίας τον Μάιο του 1999 και τη διάθεση πιστώσεων αναλήψεων υποχρεώσεων στο κονδύλιο Β7-851 του προϋπολογισμού που αφορά την Ιαπωνία τον Ιούλιο του ίδιου έτους, η Επιτροπή κίνησε τις κατάλληλες διαδικασίες επιλογής δύο ανεξάρτητων εξωτερικών συνεργατών για να αξιολογήσουν τα δυο βασικά προγράμματα που καλύπτει ο κανονισμός: το πρόγραμμα 'Executive Training Programme in Japan' (ETP) και την εκστρατεία προώθησης των εξαγωγών 'EU Gateway to Japan' (GTJ). Οι συμβάσεις για την αξιολόγηση των προγραμμάτων GTJ και ETP υπεγράφησαν το φθινόπωρο του 1999 και το χειμώνα του 2000 αντίστοιχα. οι τελικές εκθέσεις αξιολόγησης υποβλήθηκαν στην Επιτροπή τον Ιούλιο και τον Αύγουστο 2000 αντίστοιχα. Οι δύο αυτές εκθέσεις διαβιβάστηκαν στη συνέχεια στα μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής η οποία συνδράμει την Επιτροπή στην υλοποίηση ενεργειών που καλύπτονται από τον κανονισμό περί Ιαπωνίας. η εν λόγω επιτροπή απαρτίζεται από αντιπροσώπους των κρατών μελών.

Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει τα βασικά συμπεράσματα και αποτελέσματα των προαναφερθεισών τελικών εκθέσεων, στο βαθμό που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις που ορίζονται όσον αφορά την έκθεση αξιολόγησης στο άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού περί Ιαπωνίας. Η συνοπτική παρουσίαση και των δυο εκθέσεων αξιολόγησης επισυνάπτεται στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης (στα αγγλικά μόνο).

Η παρούσα έκθεση και οι δυο πλήρεις εκθέσεις αξιολόγησης είναι διαθέσιμες για το κοινό στην ηλεκτρονική διεύθυνση της ΓΔ RELEX.

1. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

Η ιαπωνική αγορά θεωρείται σε μεγάλο βαθμό πολύ ιδιαίτερη και απαιτητική και δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες σε σχέση με αυτές που αντιμετωπίζει η βιομηχανία της ΕΕ σε άλλες αγορές βιομηχανικών χωρών. Γλωσσικά και πολιτισμικά εμπόδια, πολυσύνθετες δομές διανομής και δυσνόητο ρυθμιστικό περιβάλλον είναι ορισμένες από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις της ΕΕ που επιθυμούν να διεισδύσουν στην τεράστια και σημαντική αυτή αγορά. Αποσκοπώντας στο να βοηθήσει την κοινοτική βιομηχανία να υπερνικήσει τις δυσκολίες αυτές στα πρώτα στάδια των προσπαθειών διείσδυσης στην αγοράς και πραγματοποίησης επενδύσεων, η Επιτροπή σχεδίασε και εκπόνησε προγράμματα για την Ιαπωνία τα οποία συμπληρώνουν και προσδίδουν προστιθέμενη αξία στις προσπάθειες που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη στην ιαπωνική αγορά. Τα προγράμματα αυτά συνίστανται σε τρεις πυλώνες: το επιμορφωτικό πρόγραμμα 'The Executive Training Programme in Japan' (πρόγραμμα κατάρτισης στελεχών), την εκστρατεία προώθησης των εξαγωγών 'EU Gateway to Japan' και την ειδική δράση έργων ad-hoc. Στο έργο της εκτέλεσης των προγραμμάτων αυτών, η Επιτροπή συνδράμεται από συμβουλευτική επιτροπή που απαρτίζεται από αντιπροσώπους των κρατών μελών.

Το ΠΚΣ για την Ιαπωνία είναι πρόγραμμα διάρκειας 18 μηνών και αποτελείται από δωδεκάμηνους εντατικούς κύκλους εκμάθησης της ιαπωνικής γλώσσας στο Τόκιο που συνοδεύεται από εξάμηνη μετεκπαίδευση σε ιαπωνικές επιχειρήσεις. Ένα παράλληλο πρόγραμμα διαλέξεων και σεμιναρίων για διάφορα θέματα που σχετίζονται με την επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ιαπωνία, καθώς και ένα πρόγραμμα επισκέψεων σε ιαπωνικά ιδρύματα και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οργανώνεται για την δεκαοκτάμηνη αυτή περίοδο. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι να δημιουργηθεί ένας όμιλος ευρωπαϊκών στελεχών που θα διαθέτουν τις αναγκαίες γλωσσικές, πολιτιστικές και επιχειρηματικές γνώσεις ώστε να λειτουργούν επιτυχώς σε ιαπωνικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Από τη σύλληψή του το 1979, περισσότερα από 700 στελέχη απέκτησαν μέσω του προγράμματος αυτού τις γνώσεις και τις ικανότητες που απαιτούνται για να συνδράμουν αποτελεσματικά τους εργοδότες τους στην πρόσβασή τους στην ιαπωνική αγορά.

Η εκστρατεία 'Gateway to Japan' είναι μια ολοκληρωμένη εκστρατεία προώθησης των εξαγωγών με στόχο να βοηθήσει τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ να εισάγουν επιτυχώς τα προϊόντα τους στην ιαπωνική αγορά. Το πρόγραμμα αυτό συνίσταται στην επιλογή, την προετοιμασία και τη συμμετοχή των επιχειρήσεων της ΕΕ σε τομεακές εκθέσεις, σε εμπορικές εκθέσεις και άλλες δραστηριότητες προβολής στην χώρα αυτή. Υλοποιείται σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη που παρέχουν εμπορικές υπηρεσίες στους συμμετέχοντες (έρευνα αγοράς, πρόγραμμα επιχειρηματικών συναντήσεων, διερμηνεία, κλπ.) μέσω των αντιπροσωπειών τους στην Ιαπωνία. Μετά από μια πειραματική εκστρατεία που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1990 και 1993, η πρώτη εκστρατεία πραγματοποιήθηκε το διάστημα μεταξύ 1994 και 1996. Η σημερινή - δεύτερη - εκστρατεία, που αφορά το διάστημα από το 1997 έως το τέλος του 2000, καλύπτει 10 διαφορετικούς βιομηχανικούς τομείς και θα οδηγήσει στην Ιαπωνία περισσότερες από 900 επιχειρήσεις για να συμμετάσχουν σε 34 εκδηλώσεις που θα έχουν διοργανωθεί την περίοδο αυτή.

Παράλληλα και συμπληρωματικά με τα δυο προαναφερθέντα προγράμματα, η Επιτροπή χορηγεί ad hoc χρηματοδοτική στήριξη σε ευρωπαϊκούς οργανισμούς που υλοποιούν δραστηριότητες στους τομείς που περιγράφονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού για την Ιαπωνία. Οι δραστηριότητες που προορίζονται για συγχρηματοδότηση επιλέγονται με τον συνήθη τρόπο, μέσω πρόσκλησης για υποβολή προτάσεων που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Ένα από τα βασικότερα κριτήρια επιλογής είναι η συμμετοχή τουλάχιστον πέντε κρατών μελών στο προτεινόμενο έργο. Πριν από την έγκριση του κανονισμού για την Ιαπωνία, το ποσοστό συγχρηματοδότησης κυμαινόταν από 10% έως το πολύ 50% του κόστους του έργου. Το τρέχον οικονομικό έτος (έτος 2000) η Επιτροπή συμμετέχει στη συγχρηματοδότηση με μέγιστο ποσό 35% του κόστους του έργου. Συμπληρωματική χρηματοδότηση προέρχεται, συνήθως, από συμμετοχές, από διοργανωτές ή και από εθνικούς φορείς προβολής. Δεδομένου ότι πρόκειται για σχήμα που βασίζεται σε επιχορηγήσεις, τα επιλεγόμενα έργα τα διαχειρίζεται ο δικαιούχος ο οποίος ενημερώνει με σχετική έκθεση την Επιτροπή για τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων και για τη χρησιμοποίηση των κρατικών κονδυλίων που διατέθηκαν.

2. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "EXECUTIVE TRAINING PROGRAMME IN JAPAN" (ΠΚΣ)

Στόχος της ανεξάρτητης αξιολόγησης του ΠΚΣ για την οποία η Επιτροπή υπέγραψε σύμβαση με την εταιρεία "The Evaluation Partnership" είναι να προσδιοριστεί η αποτελεσματικότητα, η συνάφεια και η ικανότητα του προγράμματος βάση ανάλυσης όλων των προγραμμάτων ΠΚΣ που ολοκληρώθηκαν (1 έως 18). Με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, ζητήθηκε από τους εκτιμητές να προτείνουν τρόπους βελτίωσης του σχήματος, της διάρκειας των όρων και του περιεχομένου του προγράμματος. Στην έκθεση περιέχεται σύνοψη των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης τα οποία περιέχονται στο κεφάλαιο 9 της έκθεσης αξιολόγησης του ΠΚΣ.

2.1. Αποτελέσματα του ελέγχου και της παρακολούθησης των χρηματοδοτούμενων δράσεων

Το βασικό συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν οι εκτιμητές είναι ότι «το πρόγραμμα ΠΚΣ είναι ένα πολύ αποτελεσματικό μέσο πολιτικής, χαίρει μεγάλης αποδοχής από την πελατεία του και εξακολουθεί να παρουσιάζει συνάφεια με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις που επιδιώκουν να δραστηριοποιηθούν για πρώτη φορά ή να αναπτύξουν τις επιχειρηματικές τους σχέσεις με την Ιαπωνία. Είναι επίσης ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα αλλά υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης».

Η συνολική εκτίμηση των δικαιούχων του προγράμματος ΠΚΣ είναι πολύ θετική. Σχεδόν το σύνολο (το 99%) των συμμετεχόντων στο ΠΚΣ είναι ικανοποιημένοι με το πρόγραμμα αυτό, ενώ το 73% το περιγράφει ως «πολύτιμο» και το 26% ως «χρήσιμο». Οι επιχειρήσεις - χορηγοί και οι εργοδότες ήταν επίσης πολύ θετικοί στην αξιολόγησή τους, εκφράζοντας την ικανοποίησή τους σε ποσοστό 97% εκ του οποίου το 62% βρίσκει το ΠΚΣ «πολύτιμο» και το 34% «χρήσιμο».

Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, οι εκτιμητές αξιολογούν το ΠΚΣ ως πολύ αποτελεσματικό δεδομένου ότι ουσιαστικά επιτυγχάνονται οι στόχοι του για τη δημιουργία ενός ομίλου ευρωπαϊκών στελεχών εξοπλισμένων με τις απαραίτητες γλωσσικές, πολιτιστικές και επιχειρηματικές γνώσεις και ικανότητες για να λειτουργούν στην Ιαπωνία και να βοηθούν ουσιαστικά τους εργοδότες τους ώστε να διεισδύουν στην ιαπωνική αγορά. Το ΠΚΣ θεωρείται ως ένα ολοκληρωμένο εργαλείο ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού και τα μεμονωμένα στοιχεία του είναι υψηλής ποιότητας. Το πρόγραμμα έχει επίσης υψηλή προστιθέμενη αξία δεδομένου ότι εφαρμόζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι συμμετέχοντες στο ΠΚΣ αξιολογούν πολύ θετικά τις ικανότητες και τις γνώσεις που απέκτησαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Το 96% των συμμετεχόντων πιστεύουν ότι το ΠΚΣ τους εξοικείωσε με τις ιαπωνικές επιχειρηματικές πρακτικές και τις απαιτήσεις της ιαπωνικής αγοράς. Το 88% των συμμετεχόντων θεωρούν ότι είναι σε θέση να συμβάλλουν στην ανάπτυξη εμπειρογνωμοσύνης της εταιρείας τους στην Ιαπωνία και το 98% πιστεύουν ότι μπορούν πλέον να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις τους να κατανοήσουν την Ιαπωνία. Το 87% των συμμετεχόντων νοιώθουν έτοιμοι να εργαστούν σε ένα ιαπωνικό περιβάλλον.

Έχει αποδειχτεί ότι το ΠΚΣ έχει σημαντικές επιπτώσεις στην επαγγελματική σταδιοδρομία και στην προσωπική ζωή των συμμετεχόντων. Έτσι, μετά την ολοκλήρωση του ΠΚΣ ένα μεγάλο ποσοστό συμμετεχόντων παραμένουν στην Ιαπωνία για να εργαστούν για τις επιχειρήσεις τους σε μακροχρόνια βάση. Μετά την ολοκλήρωση του ΠΚΣ, οι συμμετέχοντες διαβιούν το 41% του χρόνου κατά μέσο όρο στην Ιαπωνία ενώ ορισμένοι αναλώνουν το 61% περίπου του χρόνου εργασίας τους σε δραστηριότητες σχετικά με την ιαπωνική αγορά. Τα αποτελέσματα αυτά είναι πολύ σημαντικά, ιδιαίτερα εάν ληφθεί υπόψη ότι το ΠΚΣ άρχισε πριν από 20 χρόνια.

Οι επιχειρήσεις χορηγοί και οι εργοδότες θεωρούν ότι το ΠΚΣ έχει θετικές επιπτώσεις στην απόδοση της επιχείρησης. Οι επιχειρήσεις πιστεύουν ότι οι συμμετέχοντες στο ΠΚΣ έφεραν στην εταιρεία τους ένα υψηλό επίπεδο γνώσης της ιαπωνικής γλώσσας (90%) και μεγάλη άνεση στο χειρισμό ιαπωνικών τύπων, αξιών και πολιτισμικών στοιχείων (94%). Σύμφωνα με την έκθεση, υπάρχουν σημαντικές αποδείξεις ότι οι επιχειρήσεις που απασχολούν άτομα που παρακολούθησαν το ΠΚΣ, ειδικότερα τις πρώτες εκδόσεις του προγράμματος, βελτίωσαν σημαντικά την πρόσβασή τους στην αγορά. Το 95% των συμμετεχόντων πιστεύουν ότι μετά την ολοκλήρωση του ΠΚΣ, μπορούν να ασκούν αποτελεσματικότερα επιχειρηματικές δραστηριότητες με την Ιαπωνία και περίπου τα δύο τρίτα των χορηγών και των εργοδοτών κρίνουν θετικά το ρόλο του ΠΚΣ στην ανάπτυξη της επιχειρηματικής τους παρουσίας στην Ιαπωνία και στη βελτίωση της διείσδυσης των εμπορευμάτων τους και των υπηρεσιών τους στην Ιαπωνία.

Η σκοπιμότητα του προγράμματος απετέλεσε επίσης ένα από τα βασικότερα σημεία που εξετάστηκαν. Ειδικότερα, αξιολογήθηκε σε ποιό βαθμό οι στόχοι του προγράμματος είχαν σχέση με τις ανάγκες των επιχειρήσεων της ΕΕ που επιθυμούν να υπερνικήσουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν κατά τη δημιουργία επιχειρηματικών σχέσεων στην Ιαπωνία. Από τα συμπεράσματα της αξιολόγησης φαίνεται ότι το ΠΚΣ εξακολουθεί να αποτελεί ένα κατάλληλο εργαλείο ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού για να βοηθηθούν οι κοινοτικές επιχειρήσεις να επωφεληθούν από νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες στην Ιαπωνία. Το ΠΚΣ συμβάλει στην υπερνίκηση πρακτικών εμποδίων στο εμπόριο και τις επενδύσεις εμβαπτίζοντας τους συμμετέχοντες στις λεπτές αποχρώσεις της ιαπωνικής γλώσσας, των επιχειρηματικών πρακτικών και του πολιτισμού. Συνεχίζει να συμβάλλει θετικά στη βελτίωση των εμπορικών σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Ιαπωνίας. Επιπλέον, από τα συμπεράσματα της αξιολόγησης επιβεβαιώνεται ότι το ΠΚΣ απολαύει ευρείας υποστήριξης από τις επιχειρηματικές κοινότητες τόσο της Ιαπωνίας όσο και της Ευρώπης και ότι ο μοναδικός του χαρακτήρας ως μέσο εμπορικής πολιτικής το καθιστά πολύτιμο όσον αφορά τα βασικά του στοιχεία.

Οι εκτιμητές συνεπέραναν ότι το αντικείμενο του ΠΚΣ χρειάζεται μικρή προσαρμογή ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στην παρούσα και μελλοντική κατάσταση, ιδιαίτερα ως πρόγραμμα ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού, με στόχο τα επιχειρηματικά στελέχη. Είναι σαφές ότι τόσο το πρόγραμμα όσο και οι συμμετέχοντες με τα χρόνια μπόρεσαν να προσαρμοστούν επιτυχώς στις μεταβαλλόμενες (οικονομικές) συνθήκες στην Ιαπωνία. Το ΠΚΣ εξακολουθεί να παράγει αποφοίτους που διαθέτουν ικανότητα να λειτουργήσουν στο νέο επιχειρηματικό περιβάλλον ΕΕ/Ιαπωνίας. Κατά συνέπεια, το πρόγραμμα φαίνεται να παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και μελλοντικά.

2.2. Συμβατικές υποχρεώσεις και αρχές υγιούς και αποτελεσματικής διαχείρισης

Οι εκτιμητές ανέφεραν ότι η διαχείριση του ΠΚΣ πραγματοποιείται με επαγγελματικό και αποτελεσματικό τρόπο τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην αντιπροσωπεία της Επιτροπής στο Τόκιο. Διευκρινίζουν κυρίως ότι υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ καθηκόντων οικονομικής και λειτουργικής διαχείρισης, ότι οι προς παράδοση υπηρεσίες και οι ποινικές ρήτρες ενσωματώνονται στις βασικές συμβάσεις και ότι οι δράσεις και οι δαπάνες είναι διαφανείς και εύκολα επαληθεύσιμες. Όσον αφορά τη συνεχή αξιολόγηση του προγράμματος, το ΠΚΣ αξιολογείται κάθε τέσσερα χρόνια και η σημερινή είναι η πέμπτη πλήρης αξιολόγηση. Επιπλέον, το πρόγραμμα διαθέτει ενσωματωμένο σύστημα παρακολούθησης και προσαρμογής που βασίζεται στις αντιδράσεις των συμμετεχόντων και άλλων ενδιαφερομένων, μέθοδος που αποτελεί πηγή συνεχούς βελτίωσης. Οι εκτιμητές συνεπέραναν ότι υπάρχουν επαρκή στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το πρόγραμμα υλοποιείται σύμφωνα με τις αρχές της υγιούς και αποτελεσματικής διαχείρισης και με ευσυνείδητο τρόπο.

2.3. Ανάλυση κόστους - αποτελεσματικότητας

Σύμφωνα με τους εκτιμητές, τα στοιχεία που έχουν συλλεχθεί όσον αφορά το κόστος του προγράμματος δείχνουν ότι οι δραστηριότητες εφαρμόζονται εντός του προβλεφθέντος και συμφωνηθέντος προϋπολογισμού, και ότι το κόστος ανά μονάδα έχει διατηρηθεί εντός ορισμένων ορίων. Αν και η σχέση κόστους- αποτελεσματικότητας του προγράμματος κρίνεται θετική, υπογραμμίζουν ωστόσο ότι η αποτελεσματικότητά του θα μπορούσε να βελτιωθεί ελαφρά. Προς το σκοπό αυτό, πρότειναν να αυξηθεί η αναλογία των μεταβλητών δαπανών, να επανεξεταστούν τα επιδόματα που χορηγούνται στους συμμετέχοντες και να επιδιωχθεί η πραγματοποίηση οικονομιών κλίμακας με την συγκέντρωση της διαχείρισης διάφορων προγραμμάτων κατάρτισης στην Ασία (για παράδειγμα το ΠΚΣ στην Ιαπωνία και το ΠΚΣ στην Κορέα). Το σύνολο των δαπανών προσωπικού και διοίκησης αντιπροσωπεύει το 5,3% του συνολικού κόστους του προγράμματος, ποσοστό που θεωρείται αντίστοιχο άλλων μεγάλων προγραμμάτων-πλαισίων της Επιτροπής. Το κόστος ανά μονάδα υλοποίησης του προγράμματος έχει κριθεί λογικό.

3. ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΓΩΓΩΝ "EU GATEWAY TO JAPAN"

H Επιτροπή συνήψε σύμβαση με την εταιρεία "Inparco Consult scrl" για να διεξάγει μεσοπρόθεσμη ανεξάρτητη μελέτη αξιολόγησης της εκστρατείας 'EU Gateway to Japan'. Στόχοι της μελέτης αυτής είναι να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα και η ικανότητα της εκστρατείας και, όπου κρίνεται σκόπιμο, να διατυπωθούν προτάσεις για τη βελτίωσή της.

3.1. Αποτελέσματα του ελέγχου και της παρακολούθησης των χρηματοδοτούμενων δράσεων

Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι το πρόγραμμα "EU Gateway to Japan" έχει γενικώς επιτύχει τους στόχους του. Έχει βοηθήσει επιχειρήσεις σε όλα τα κράτη μέλη και η γνώμη των επιχειρήσεων αυτών είναι πολύ θετική.

Το 34% των συμμετεχουσών επιχειρήσεων έλαβαν παραγγελίες ως αποτέλεσμα της συμμετοχής τους στην εκστρατεία. Συνολικά, το 60% των ερωτηθεισών επιχειρήσεων πραγματοποιούν τη στιγμή αυτή συναλλαγές με την Ιαπωνία και άνω του ημίσεως των εν λόγω επιχειρήσεων αποδίδουν την επιχειρηματική τους αυτή δραστηριότητα στη συμμετοχή τους στην εκστρατεία (μακροπρόθεσμα οι αριθμοί αυτοί αναμένεται να αυξηθούν καθώς περισσότερες από τις επιχειρήσεις που δεν έχουν συναλλαγές με την Ιαπωνία τη στιγμή αυτή εξακολουθούν να συζητούν με ενδεχόμενους πελάτες με σκοπό την πραγματοποίηση εξαγωγών στο άμεσο μέλλον). Επιπλέον, το 26% των επιχειρήσεων δηλώνουν ότι δεν θα είχαν στραφεί προς την αγορά της Ιαπωνίας αν δεν υπήρχε η εκστρατεία 'EU Gateway to Japan'.

Το 15% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην εκστρατεία δημιούργησαν συμπληρωματικές θέσεις εργασίας ως αποτέλεσμα της συμμετοχής τους ενώ κάθε ευρώ που δαπανάται για το πρόγραμμα δημιούργησε 3,5 ευρώ επιπρόσθετες επενδύσεις εκ μέρους των συμμετεχουσών επιχειρήσεων με σκοπό να απορροφηθούν οι αυξημένες επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Η έρευνα επιβεβαιώνει τη διαδεδομένη άποψη ότι η εκστρατεία "EU Gateway to Japan" και οι υπηρεσίες της ανταποκρίνονται στις ανάγκες του κοινού - στόχου. Κατά τη γνώμη των εκτιμητών, έχει σχεδόν καθολικά αναγνωριστεί ότι η ευρωπαϊκή διάσταση και η ευρωπαϊκή ταυτότητα είναι πολύ χρήσιμες στην Ιαπωνία και ότι σε περιπτώσεις κατά τις οποίες συνυπάρχει με παρόμοια εθνικά προγράμματα, η εκστρατεία "EU Gateway to Japan" φαίνεται να εναρμονίζεται ικανοποιητικά με τα προγράμματα αυτά, στο μέτρο που οι εθνικοί συντονιστές γνωρίζουν τους τύπους των πλέον κατάλληλων προγραμμάτων για τους διάφορους τύπους πελατών, γεγονός που τους δίνει τη δυνατότητα να τα εκμεταλλεύονται και τα δύο προς το μέγιστο συμφέρον όλων. Για το σκοπό αυτό, η συμμετοχή στο πρόγραμμα των εμπορικών γραφείων των κρατών μελών που λειτουργούν στο Τόκιο έχει εκτιμηθεί δεόντως, με ποσοστό άνω του 90% των ερωτηθέντων να είναι ικανοποιημένοι ή πολύ ικανοποιημένοι με τις υπηρεσίες που παρέχει το εθνικό τους εμπορικό γραφείο.

Στην έκθεση αξιολόγησης εντοπίζονται επίσης ορισμένα δευτερογενή πλεονεκτήματα του προγράμματος, κυρίως, ο θετικός αντίκτυπος της εκστρατείας στις εμπορικές σχέσεις με την Ιαπωνία γενικά και στη διαδικασία απορρύθμισης που διεξάγεται αυτή τη στιγμή ειδικότερα, η συμβολή της στην αυξημένη προβολή της ΕΕ στην Ιαπωνία και η βελτίωση των δικτύων επαφών μεταξύ ευρωπαίων συμμετεχόντων από τα διάφορα κράτη μέλη.

3.2. Συμβατικές υποχρεώσεις και αρχές υγιούς και αποτελεσματικής διαχείρισης

Η εκστρατεία θα υπερβεί τον αρχικό της στόχο ο οποίος συνίστατο στο να προσελκυστούν 900 επιχειρήσεις στην Ιαπωνία. Το επίπεδο των δαπανών θα διαμορφωθεί σαφώς κάτω από το συμφωνηθέντα προϋπολογισμό. Κατά την άποψη των εκτιμητών, η παρακολούθηση κρίνεται ικανοποιητική. Η Επιτροπή λαμβάνει τακτικές λειτουργικές εκθέσεις, δημοσιονομικά δελτία και εκθέσεις που περιέχουν παρατηρήσεις των συμμετεχόντων. Οι πληροφορίες που περιέχουν οι εν λόγω εκθέσεις είναι χρήσιμες και επιτρέπουν τη συνεχή προσαρμογή του προγράμματος στα σημεία που κρίνεται απαραίτητο.

Υπάρχει διαχωρισμός καθηκόντων μεταξύ των υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με την οικονομική διαχείριση και αυτών που διεκπεραιώνουν τη λειτουργική διαχείριση. Οι συμβάσεις καθορίζουν μετρήσιμους στόχους και συνοδεύονται από ποινικές ρήτρες σε περίπτωση μη υλοποίησης των εν λόγω στόχων. Η έκθεση τονίζει ότι οι δημοσιονομικές εκθέσεις είναι σαφείς και διαχωρίζουν τις δαπάνες των διάφορων στοιχείων του προγράμματος και ότι καταβάλλονται προσπάθειες για τη συνεχή ποσοτικοποίηση του κόστους των δραστηριοτήτων.

Οι εκτιμητές δηλώνουν στα συμπεράσματά τους ότι το πρόγραμμα "EU Gateway to Japan" είναι πολύ καλά οργανωμένο στην Ιαπωνία όπου οι συμμετέχοντες αξιολογούν την διοργάνωση εκδηλώσεων ως την πλέον πολύτιμη υπηρεσία που παρέχει η εκστρατεία. Η κεντρική οργάνωση στην Ευρώπη αξιολογείται επίσης θετικά σε διοικητικό επίπεδο, παρέχοντας αποτελεσματικές υπηρεσίες στα εθνικά σημεία επαφών και στην Επιτροπή.

3.3. Ανάλυση κόστους - αποτελεσματικότητας

Αν και οι εκτιμητές δεν μπόρεσαν να συγκρίνουν την εκστρατεία "EU Gateway to Japan" με παρόμοια εθνικά ή/και περιφερειακά προγράμματα, τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για την εκστρατεία είναι ενθαρρυντικά. Σύμφωνα με τους εκτιμητές, κάθε ευρώ που δαπανάται στην εκστρατεία δημιουργεί μέχρι στιγμής συμπληρωματικές πωλήσεις 37 ευρώ για τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις.

Όσον αφορά τις αναμενόμενες πωλήσεις, οι επιχειρήσεις αναμένουν αύξηση κατά μέσο όρο 820.000 ευρώ των πωλήσεων ως αποτέλεσμα της συμμετοχής τους στην εκστρατεία. Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει περίπου 57 φορές το μέσο κόστος ανά συμμετέχοντα για την εταιρεία, το οποίο υπολογίζεται σε 14.327 ευρώ. Κατά συνέπεια, κατά την άποψη του εκτιμητή, η απόδοση των επενδύσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος είναι σημαντική τόσο για τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις όσο και για την εκστρατεία στο σύνολό της.

Στην έκθεση διατυπώνονται προτάσεις για βελτίωση, κυρίως όσον αφορά την ενσωμάτωση τομεακής εμπειρογνωμοσύνης στην εκστρατεία και τη διαδικασία επιλογής των επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανυπομονεί να συζητήσει τις προτάσεις αυτές με τα κράτη μέλη εφόσον η εν λόγω εκστρατεία συνεχιστεί.

4. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΩΝ AD HOC

Με εξαίρεση την ημερήσια διάσκεψη που αφιερώθηκε στην απορρύθμιση και πραγματοποιήθηκε στο Τόκιο το Δεκέμβριο του 1999, κανένα έργο δεν έχει ακόμη χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος έργων ad-hoc από την έγκριση του κανονισμού περί Ιαπωνίας τοn Μάιο του 1999.

Μια πρόσκληση υποβολής προτάσεων δημοσιεύτηκε στις 20 Απριλίου 2000 στην Επίσημη Εφημερίδα [2]. Aναμένεται ότι τα έργα που θα επιλεγούν θα αρχίσουν το φθινόπωρο του 2000. Κατά συνέπεια, στην παρούσα έκθεση δεν παρατίθεται καμία αξιολόγηση για το πρόγραμμα αυτό.

[2] ΕΕ C 106, 20.4.2000, σ. 6.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Συνοπτικά, η παρούσα έκθεση καταλήγει στο ότι το πρόγραμμα για συγκεκριμένα μέτρα και δράσεις της Επιτροπής με σκοπό να βελτιωθεί η πρόσβαση επιχειρήσεων της ΕΕ στην αγορά της Ιαπωνίας έχει επιτύχει τους στόχους του και εφαρμόζεται με αποτελεσματικό ως προς το κόστος τρόπο και σύμφωνα με τις αρχές της υγιούς και αποτελεσματικής διαχείρισης.

Το επιμορφωτικό πρόγραμμα κατάρτισης στελεχών στην Ιαπωνία, το οποίο εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 1979 και θεωρείται ευρέως ως το πρωταρχικό πρόγραμμα της Επιτροπής, εξακολουθεί να απολαύει εντυπωσιακής αποδοχής από τους δικαιούχους του, τουτέστιν, τα νεαρά ευρωπαϊκά στελέχη και οι επιχειρήσεις -χορηγοί. Η αξιολόγηση έδειξε ότι το πρόγραμμα είναι εξίσου χρήσιμο για την κοινοτική βιομηχανία όπως και πριν 20 χρόνια, διαπίστωση που επιβεβαιώνεται από τη συνεχή ζήτηση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων για συμμετοχή στο πρόγραμμα αυτό. Πράγματι, η επιτυχία και το συνεχές ενδιαφέρον που παρουσιάζει το πρόγραμμα έχουν αναγνωριστεί από τους αρχηγούς της ΕΕ και της Ιαπωνίας οι οποίοι κατά την τελευταία σύνοδο κορυφής, τον Ιούλιο του 2000, συνεπέραναν:

«Η Ιαπωνία και η ΕΕ χαιρετίζουν την ερχόμενη 20ή επέτειο του επιμορφωτικού προγράμματος κατάρτισης στελεχών στην Ιαπωνία και αναγνωρίζουν το σημαντικό του ρόλο στην ενίσχυση των πολιτιστικών και επιχειρηματικών σχέσεων μεταξύ Ιαπωνίας και ΕΕ. Εκφράζουν την ισχυρή υποστήριξή τους για τη συνέχιση του προγράμματος στο μέλλον.» [3]

[3] Κοινά συμπεράσματα διάσκεψης κορυφής Ιαπωνίας-ΕΕ, Τόκιο 19 Ιουλίου 2000.

Η εκστρατεία 'EU Gateway to Japan' χαίρει επίσης μεγάλης αποδοχής εκ μέρους των δικαιούχων της. Έχει βοηθήσει περισσότερες από 900 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, κυρίως ΜΜΕ, να εισαγάγουν επιτυχώς τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και τα προϊόντα τους στην ιαπωνική αγορά. Επιπλέον, η εκστρατεία συνέβαλε θετικά στη βελτίωση των εμπορικών σχέσεων ΕΕ-Ιαπωνίας και είναι πολύ αποτελεσματική στην προώθηση μιας θετικής εικόνας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και τα προϊόντα της στην Ιαπωνία. Όσον αφορά το τελευταίο αυτό σημείο, υπενθυμίζεται ότι οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις θεωρούν ότι η ευρωπαϊκή «ασπίδα» υπό την οποία εισδύουν μέσω της εκστρατείας 'Gateway' στην ιαπωνική αγορά είναι σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στην επιτυχία τους.

Εν κατακλείδι, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα θετικά συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η αξιολόγηση των προγραμμάτων για την Ιαπωνία συνηγορούν υπέρ της συνέχισής τους. Ακόμη και αν η κατάσταση όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά της Ιαπωνίας έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, η Επιτροπή πιστεύει ότι το πρόγραμμα αυτό πρέπει να συνεχιστεί τουλάχιστον για κάποιο χρονικό διάστημα μετά τη λήξη του κανονισμού περί Ιαπωνίας, τον Δεκέμβριο του 2001. Πρόταση της Επιτροπής για την ανανέωση, μεταξύ άλλων, της νομικής βάσης για τα ιαπωνικά προγράμματα συζητείται τη στιγμή αυτή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο [4]. Η Επιτροπή έχει την πεποίθηση ότι η παρούσα έκθεση θα συνεισφέρει στη θετική έκβαση των συζητήσεων αυτών.