Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Οι μεταφορές ζώων προς σφαγή»

(98/C 64/12)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε στις 17 Σεπτεμβρίου 1997, με βάση το άρθρο 198 Γ, παράγραφος 4 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να εκδώσει γνωμοδότηση με θέμα τις «Μεταφορές ζώων προς σφαγή» και να αναθέσει στην επιτροπή 2 «Χωροταξία της Υπαίθρου, Γεωργία, Θήρα, Αλιεία, Δάση, Θάλασσα και Ορεινές Περιοχές» την προετοιμασία των σχετικών εργασιών 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθέτησε η επιτροπή 2 στις 15 Οκτωβρίου 1997 (CDR 269/97 rιv.) εισηγητής: ο κ. Koczur,

υιοθέτησε κατά την 20ή σύνοδο ολομέλειας, συνεδρίαση της 19ης και 20ής Νοεμβρίου 1997 (συνεδρίαση της 20ής Νοεμβρίου) ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι πολίτες των δήμων και κοινοτήτων και των περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρακολουθούν με μεγάλη ανησυχία τις ειδήσεις και τις συζητήσεις σχετικά με τις πρακτικές που εφαρμόζονται κατά τη μεταφορά ζώων, τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση προς τις χώρες της Μέσης Ανατολής.

1.2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή και το Συμβούλιο εξετάζουν επί του παρόντος διάφορες πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν σχετικά με το θέμα «η προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά».

1.3. Η επιτροπή μεταφορών και τουρισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υιοθέτησε στις 2 Ιουλίου 1997 έκθεση σχετικά με την μεταφορά ίππων και άλλων ζώων.

1.4. Το Συμβούλιο των Υπουργών Γεωργίας ενέκρινε τον Μάιο τα κοινοτικά κριτήρια σχετικά με τους τόπους στάσης και την προσαρμογή του δρομολογίου. Τον Ιούνιο ενέκρινε, επίσης, πρόσθετες προδιαγραφές για οδικά οχήματα τα οποία προορίζονται για την μεταφορά ζώων η οποία διαρκεί περισσότερο από οκτώ ώρες.

1.5. Με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ προσαρτήθηκε στη Συνθήκη ΕΟΚ ένα πρωτόκολλο σχετικά με την προστασία των ζώων, σύμφωνα με το οποίο: «κατά τη διαμόρφωση και υλοποίηση των πολιτικών της Κοινότητας στους τομείς της γεωργίας, των μεταφορών, της εσωτερικής αγοράς και της έρευνας, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις απαιτήσεις καλής διαβίωσης των ζώων τηρώντας συγχρόνως τις νομοθετικές ή διοικητικές διατάξεις και τα έθιμα των κρατών μελών που αφορούν ιδίως τα θρησκευτικά τυπικά ή τις πολιτιστικές παραδόσεις και την κατά τόπους πολιτιστική κληρονομιά. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε παρόμοια γνωμοδότηση τον Οκτώβριο».

1.6. Επίσης, τον Απρίλιο η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού για την κοινή οργάνωση της αγοράς βοείου κρέατος στην οποία προτείνεται να εξαρτάται η έκδοση άδειας εξαγωγής από την τήρηση των κανόνων προστασίας των ζώων που θεσπίζονται με το κοινοτικό δίκαιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα εκδώσει πιθανώς τον Οκτώβριο γνωμοδότηση σχετικά με το θέμα αυτό.

2. Αιτιολόγηση του ενδιαφέροντος της Επιτροπής των Περιφερειών για το θέμα αυτό

2.1. H Επιτροπή των Περιφερειών, ως εκπρόσωπος των περιφερειακών και τοπικών αρχών καθώς και των πολιτών που ζουν στις περιφέρειες αυτές, θεωρεί υποχρέωσή της να θίξει και να εξετάσει το θέμα των μεταφορών ζώων.

2.2. Οι αρχές περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης θίγονται με διάφορους τρόπους από τη μεταφορά ζώων:

- Ορισμένες περιφέρειες αναλαμβάνουν, λόγω της κατανομής αρμοδιοτήτων σε εθνικό επίπεδο, τη θέσπιση, τον έλεγχο και την εποπτεία της εφαρμογής των διατάξεων περί προστασίας των ζώων.

- Ορισμένες περιφερειακές και τοπικές αρχές διαθέτουν, επίσης, την απαραίτητη υποδομή για τον εφοδιασμό των μεταφορών ζώων.

- Σε ορισμένες περιφέρειες η εκτροφή ζώων, τα οποία προορίζονται για τη ζήτηση εκτός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αλλά και για εξαγωγή προς τρίτες χώρες αποτελεί εντατική οικονομική δραστηριότητα.

- Σε άλλες περιοχές η ντόπια παραγωγή δεν αρκεί για την κάλυψη των ιδίων αναγκών και οι περιοχές αυτές εξαρτώνται από τις εισαγωγές.

- Πολλές περιφέρειες και κοινότητες αποτελούν, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, περιοχές διαμετακόμισης των ζώων.

- Η απομονωμένη γεωγραφική θέση ορισμένων περιοχών σημαίνει ότι η μεταφορά ζώων από τις περιοχές αυτές διαρκεί περισσότερο από εκείνη εκ των κεντρικών περιοχών.

- Άλλες περιφέρειες και τοπικές αρχές θίγονται από τις εξαγωγές προς τρίτες χώρες επειδή οι εξαγωγές αυτές πραγματοποιούνται από τα λιμάνια τους ή από τα σύνορά τους.

- Κατάλληλες εγκαταστάσεις σφαγής και ψύξης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο θα μπορούσαν να συμβάλλουν στον περιορισμό των μεταφορών ζώων.

3. Παρουσίαση του προβλήματος της μεταφοράς ζώων

3.1. Γιατί πραγματοποιούνται οι μεταφορές ζώων προς σφαγή;

3.2. Οι μεταφορές ζώων εργασίας ή εκτροφής θα πρέπει να εξετασθούν σε διαφορετικό πλαίσιο. Αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης είναι οι μεταφορές ζώων που προορίζονται για σφαγή.

3.3. Σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων και των χωρών της Μέσης Ανατολής καθώς και της Βορείου Αφρικής, η ζήτηση για τη μεταφορά βοοειδών και προβάτων είναι μεγάλη και αυτό για τους ακόλουθους λόγους:

- Μεγάλη ζήτηση για νωπό κρέας

- Αξιοποίηση των εγκαταστάσεων σφαγής στις χώρες αυτές

- Αξιοποίηση των υποπροϊόντων της σφαγής (δέρματα, εντόσθια)

- Περιορισμένες δυνατότητες μεταφοράς, ψύξης και αποθήκευσης νωπού κρέατος

- Σφαγή σύμφωνα με την θρησκευτική παράδοση.

3.4. Σε ορισμένες τρίτες χώρες οι φόροι εισαγωγής για εισαγόμενο νωπό κρέας είναι πολύ υψηλότεροι από ό,τι οι φόροι για τις εισαγωγές ζώων.

3.5. Στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης από τις οποίες τρίτες χώρες εισήγαγαν έως σήμερα ζώα προς σφαγή έχουν περιορίσει σημαντικά την εκτροφή ζώων με αποτέλεσμα οι τρίτες χώρες να καλύπτουν τις ανάγκες τους με εισαγωγές από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

3.6. Αξιοποίηση των εγκαταστάσεων σφαγής σε ορισμένες παραμεθόριες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.7. Για λόγους προστασίας των ζώων θα ήταν προτιμότερο να σφάζονται τα ζώα αποκλειστικά κοντά στον τόπο καταγωγής και να εξάγεται στη συνέχεια το κρέας στις χώρες προορισμού. Ωστόσο, λόγω των διαφορετικών συμφερόντων που έχουν τα κράτη μέλη σε κοινοτικό επίπεδο, είναι δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με το αίτημα αυτό. Επομένως, είναι αναγκαίο, αφενός, να περιοριστεί στο μέτρο του δυνατού ο αριθμός των μεταφορών ζώων και, αφετέρου, να βελτιωθούν οι συνθήκες μεταφοράς των ζώων προς σφαγή.

4. Η ευρωπαϊκή οδηγία για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά (οδηγία 95/29/ΕΚ)

4.1. Τον Ιούνιο 1995 το Συμβούλιο των Υπουργών Γεωργίας υιοθέτησε την οδηγία 95/29/ΕΚ () για την τροποποίηση της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ σχετικά με την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά. Τα κράτη μέλη οφείλουν να θέσουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1996. Η οδηγία περιλαμβάνει ρυθμίσεις σχετικά με τη διάρκεια της μεταφοράς, τη διάρκεια ανάπαυσης, την κατάρτιση των μεταφορέων, την πυκνότητα φόρτωσης των ζώων, τη συχνότητα παροχής τροφής και νερού καθώς και τον έλεγχο εφαρμογής των ρυθμίσεων αυτών.

4.2. Σύμφωνα με την οδηγία αυτή η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει στο Συμβούλιο, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1995, προτάσεις για τον καθορισμό των προδιαγραφών στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται τα μεταφορικά μέσα. Η Επιτροπή ανταποκρίθηκε στην υποχρέωση αυτή με σημαντική καθυστέρηση τον Ιούλιο 1997.

4.3. Το Συμβούλιο αποφάσισε να καθορίσει πριν από τις 30 Ιουνίου 1996 τα κοινοτικά κριτήρια στα οποία πρέπει να ανταποκρίνονται τα σημεία στάσης όσον αφορά την υποδομή υποδοχής, τη σίτιση, το πότισμα, τη φόρτωση και την εκφόρτωση και, ενδεχομένως, την διανυκτέρευση ορισμένων τύπων ζώων. Το Συμβούλιο υλοποίησε αυτή την απόφαση με καθυστέρηση ενός έτους, τον Μάϊο 1997.

5. Προβλήματα

5.1. Οδηγίες εφαρμογής που δεν έχουν καταρτιστεί και καθυστερημένη υλοποίηση

Τον Μάρτιο 1997 η Επιτροπή υπέβαλε με μεγάλη καθυστέρηση προτάσεις σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές όσον αφορά ορισμένους τόπους στάσης, τα φορτηγά οχήματα και τα ρυμουλκούμενά τους.

5.2. Η οδηγία για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά εφαρμόστηκε μόνο σε επτά κράτη μέλη εντός της καθορισμένης προθεσμίας, δηλαδή την 1η Ιανουαρίου 1997. Η Επιτροπή δήλωσε ότι θα καταγγείλλει τα κράτη μέλη τα οποία δεν υλοποίησαν την οδηγία εκτός της προθεσμίας. Επιπλέον, σε πολλά κράτη μέλη η οδηγία ερμηνεύεται με διαφορετικό τρόπο.

6. Έλεγχος

Η αρμοδιότητα για τον έλεγχο της εφαρμογής των όρων μεταφοράς έχει ανατεθεί στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει μόνο περιορισμένες δυνατότητες ελέγχου. Ο δειγματοληπτικός έλεγχος που διεξήχθηκε έδειξε ότι υπάρχουν παραβάσεις κατά των προδιαγραφών.

7. Επιστροφές κατά την εξαγωγή σε περίπτωση μεταφοράς ζώων σε τρίτες χώρες

7.1. Η κοινή οργάνωση της αγοράς επιτρέπει τις επιστροφές κατά την εξαγωγή με σκοπό την αντιστάθμιση των διαφορών των τιμών που υφίστανται μεταξύ της Κοινότητας και της παγκόσμιας αγοράς. Κατά αυτόν τον τρόπο καθίσταται δυνατή η συμμετοχή στην παγκόσμια αγορά στην οποία το επίπεδο των τιμών είναι χαμηλότερο από ό,τι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ύψος των επιστροφών κατά την εξαγωγή επηρεάζει τον αριθμό των μεταφορών ζώων προς σφαγή.

7.2. Το ύψος των επιστροφών κατά την εξαγωγή διαφέρει ανάλογα με την χώρα προορισμού, όπως ορίζει η κοινή οργάνωση της αγοράς. Στον τομέα του βοείου κρέατος, οι εξαγωγές ζώων προς σφαγή καθώς και νωπού κρέατος υποδιαιρούνται σε διάφορες κατηγορίες. Για παράδειγμα, τα βοοειδή προς σφαγή κατατάσσονται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με το βάρος, το φύλο τους καθώς και βάσει του ερωτήματος εάν πρόκειται για καθαρόαιμα βοοειδή αναπαραγωγής. Όταν πρόκειται για νωπό κρέας ο διαχωρισμός διεξάγεται ανάλογα με τις υποδιαιρέσεις τομής στα διάφορα σημεία του σώματος του ζώου.

7.3. Για τη μεταφορά χοίρων και προβάτων δεν χορηγούνται επιστροφές εξαγωγής. Στον τομέα των πουλερικών χορηγούνται επιστροφές για την εξαγωγή νεογνών κοτόπουλων μιας ημέρας καθώς και για διάφορα προϊόντα πουλερικών. Το ύψος των επιστροφών διαφέρει ανάλογα με το προϊόν και τον προορισμό του.

7.4. Ιδιαίτερα όσον αφορά τα βοοειδή και τους μόσχους ο αριθμός των μεταφορών ζώων προς σφαγή προς τρίτες χώρες είναι πολύ μεγαλύτερος (78,4 %) από ό,τι εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (17,5 %). Προκειμένου να περιοριστεί ο αριθμός των μεταφορών ζώων προς σφαγή, θα πρέπει να αποφευχθεί η δημιουργία κινήτρων για τη μεταφορά ζώων μέσω του ύψους των επιστροφών κατά τις εξαγωγές.

8. Ο στόχος της Επιτροπής των Περιφερειών

8.1. Η οδηγία για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά θα πρέπει να εφαρμοστεί με μεγαλύτερη συνέπεια. Ο βαθμός σεβασμού των κριτηρίων που ορίζει η οδηγία για τις μεταφορές ζώων προς σφαγή εξαρτάται από τη διεξαγωγή ελέγχων και την εντόπιση αρνητικών καταστάσεων. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να φροντίζουν για τον απαραίτητο έλεγχο (...)

8.2. Σε περίπτωση μη τήρησης των προδιαγραφών των μεταφορών θα πρέπει να επιβάλλονται αυστηρές κυρώσεις: αφαίρεση της άδειας εξαγωγής σε περίπτωση επανειλημμένων παραβάσεων καθώς και την εξαίρεση από το δικαίωμα ενισχύσεων σε περίπτωση παραβάσεων.

8.3. Η τροποποίηση που προτείνει η Επιτροπή σχετικά με τον κανονισμό για την κοινή οργάνωση της αγοράς βοείου κρέατος καθώς και η προτεινόμενη απόφαση για τις ελάχιστες προδιαγραφές όσον αφορά ορισμένους τόπους στάσης, θα πρέπει να εφαρμοστούν το συντομότερο δυνατό.

8.4. Η επιστροφή κατά τις εξαγωγές θα πρέπει να πραγματοποιείται μόνο εφόσον τηρούνται οι διατάξεις που θεσπίζει η Κοινότητα για την προστασία των ζώων και ιδιαίτερα για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά.

8.5. Θα πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στις εξαγωγές νωπού κρέατος και προϊόντων κρέατος έναντι των μεταφορών ζώων προς σφαγή.

8.6. Επίσης, θα πρέπει να εξετασθεί με ποιο τρόπο θα μπορούσαν να ενισχυθούν οι εξαγωγές νωπού κρέατος και προϊόντων κρέατος προς τις τρίτες χώρες με τη θέσπιση κατάλληλων μέτρων (παραδείγματος χάρη, μέσω της σφαγής σύμφωνα με τις ισλαμικές παραδόσεις καθώς και την ενίσχυση της δημιουργίας εγκαταστάσεων ψύξης).

8.7. Θα πρέπει να συναφθούν συμφωνίες με τις χώρες εισαγωγής με τις οποίες οι χώρες αυτές θα δεσμεύονται να τηρούν τους κανόνες σχετικά με την προστασία των ζώων.

Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ L 148 της 30.6.1995, σ. 52.