ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2013: ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑ ΧΩΡΑ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕΙ Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ /* COM/2013/0350 final */





ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2013: ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑ ΧΩΡΑ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕΙ Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ 1. εισαγωγη Μία φορά το χρόνο η Επιτροπή εξετάζει τις οικονομικές και κοινωνικές επιδόσεις κάθε κράτους μέλους της ΕΕ και διατυπώνει ειδικές ανά χώρα συστάσεις για την καθοδήγηση των εθνικών πολιτικών κατά το επόμενο έτος. Υπό τις συνθήκες της βαθιάς οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία προκαλεί δεινά κοινωνικά προβλήματα σε πολλούς, και με βάση τις πρόσφατες προβλέψεις που δείχνουν ότι η ΕΕ ανακάμπτει με αργό ρυθμό από την παρατεταμένη ύφεση, οι συστάσεις για το τρέχον έτος θα αποτελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερα εξονυχιστικού ελέγχου. Σκοπός της τακτικής παρακολούθησης από την Επιτροπή είναι: · Ο εντοπισμός των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων μείζονος σημασίας για την ΕΕ και τη ζώνη του ευρώ, που αντανακλούν την αυξανόμενη αλληλεξάρτηση μεταξύ των οικονομιών μας. · Η αξιολόγηση της προόδου, η καταγραφή των προειδοποιητικών σημάτων για τα προβλήματα νωρίτερα από ό, τι στο παρελθόν και η καθοδήγηση των κρατών μελών μέσω συστάσεων για να εφάρμόζουν τις πολιτικές τους κατά τρόπο που βοηθεί την ΕΕ να προσαρμόζεται και να αναπτύσσεται βιώσιμα, προσφέροντας θέσεις εργασίας και αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης σε όλους τους πολίτες της. Από την ανάλυση της Επιτροπής η οποία παρουσιάστηκε παράλληλα με τις συστάσεις για το 2013 προκύπτει ότι η ΕΕ επιφέρει μόνιμες αλλαγές και προσπαθεί να επιλύσει τα σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα που συσσωρεύθηκαν κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας. Οι αλλαγές αυτές συντελούνται μέσα στο παγκόσμιο σκηνικό της ανάγκης για μεταρρυθμίσεις στις πιο προηγμένες οικονομίες και της ρωμαλέας οικονομικής ανάπτυξης στις αναδυόμενες οικονομίες. Τα κράτη μέλη δρομολογούν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και μοχθούν σκληρά για να θέσουν τα δημόσια οικονομικά υπό έλεγχο. Ο ρυθμός και ο αντίκτυπος των προσπαθειών αυτών διαφέρει από χώρα σε χώρα – η προσαρμογή είναι ιδιαίτερα αισθητή στις χώρες εφαρμογής του προγράμματος και τα πιο ευάλωτα κράτη μέλη. Το μείζον πρόβλημα είναι να τεθούν σε εφαρμογή οι συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις, ενίοτε με απόλυτα επιτακτικό και περισσότερο φιλόδοξο τρόπο. Όπου η Επιτροπή αισθάνεται ότι επιβάλλεται να ληφθούν εντονότερα μέτρα, αυτά αναπτύσσονται στις συστάσεις. Τα τελευταία πέντε χρόνια οι προσπάθειες εστιάστηκαν στη διαχείριση της κρίσης, την αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την κατοχύρωση του ευρώ ως αναπόδραστων όρων για την μελλοντική ανάπτυξη. Η ανάκαμψη παρεμποδίζεται βραχυπρόθεσμα από τα υψηλά επίπεδα του χρέους - τόσο δημόσιου, όσο και και ιδιωτικού – που έχει συσσωρευτεί σε πολλά κράτη μέλη και από το γεγονός ότι η εξυγίανση του τραπεζικού τομέα αργεί να αποφέρει καρπούς. Το μέγεθος και η επείγουσα φύση των ανισορροπιών που δημιουργήθηκαν επί σειρά ετών είχαν εξάλλου ως αποτέλεσμα να επέλθουν σημαντικές προσαρμογές οι οποίες πρέπει πλέον να υλοοποιηθούν ταυτόχρονα σε όλη την Ευρώπη, με την έντονη αλληλεξάρτηση που υπάρχει μεταξύ των οικονομιών της ΕΕ. Για να χαραχθεί η πιο βιώσιμη πορεία ανάπτυξης απαιτείται περισσότερος χρόνος από ό, τι είναι επιθυμητό. Ο αντίκτυπος για την κοινωνία από αρκετά χρόνια χαμηλής ή μηδενικής ανάπτυξης είναι τεράστιος, με πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας και αύξηση της φτώχειας σε διάφορα μέρη της Ευρώπης. Το επίπεδο των ανισοτήτων και το ζήτημα της ακριβοδίκαιης μεταχείρισης βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου αποδεικνύοντας ότι για να είναι επιτυχείς οι πολιτικές δεν αρκεί μόνο να είναι καλά σχεδιασμένες, αλλά πρέπει να έχουν πολιτική και κοινωνική στήριξη. Οι αμυδρές προοπτικές για βραχυπρόθεσμη βελτίωση της αγοράς εργασίας θα αποτελέσουν περαιτέρω δοκιμασία για τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας των κρατών μελών. Θα χρειαστεί να περάσει καιρός έως ότου οι θετικές επιπτώσεις των σημερινών αποφάσεων κατορθώσουν να επιβάλλουν την πορεία τους προς μορφές οικονομίας περισσότερο δυναμικές και αναπτυσσόμενες που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης. Η Ευρώπη έχει ανάγκη τη δημοσιονομική εξυγίανση – η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να θεμελιώνεται στο μη βιώσιμο χρέος - και η Ευρώπη χρειάζεται την πραγματική ανάπτυξη, ώστε οι άνθρωποι να είναι σε θέση να βρουν βιώσιμες μορφές απασχόλησης. Το πρόβλημα της ανεργίας των νέων επιτάσσει την ανάληψη συγκεκριμένης και επείγουσας δράσης. Δεδομένου ότι η τρέχουσα κρίση είναι εξίσου διαρθρωτική, όσο και κυκλική, ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων πρέπει να επιταχυνθεί σε ολόκληρη την ΕΕ για να εξασφαλισθεί η ανάκαμψη και να κατοχυρωθεί η αποκατάσταση της ισορροπίας της οικονομίας. Οι «ελλειμματικές» χώρες πρέπει να τονώσουν την ανταγωνιστικότητά τους, ενώ οι «πλεονασματικές» χώρες πρέπει να εξαλείψουν τα διαρθρωτικά εμπόδια που παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της εγχώριας ζήτησής τους. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις μπορεί να είναι δύσκολες, αλλά βοηθούν να επιμερισθούν τα βάρη της προσαρμογής και τα οφέλη πιο ομοιόμορφα σε όλη την κοινωνία. Ο περιορισμός της γραφειοκρατίας για τις επιχειρήσεις συμβάλλει στην προώθηση της επικράτησης φιλικού για τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος, η μείωση του κόστους των υπηρεσιών υποστηρίζει τις χαμηλές εισοδηματικές ομάδες, ενώ η η αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση παρέχει καλύτερη ποιότητα και πιο προσιτές κοινωνικές υπηρεσίες. Υπάρχει ανάγκη θέπισης πολύ ισχυρότερων μέτρων στήριξης για τους άνεργους και ιδίως για τους μακροχρόνια άνεργους, προκειμένου να τους παρασχεθεί βοήθεια ώστε να αποκτήσουν προσόντα ή να λάβουν τις απαιτούμενες οδηγίες για να βρουν νέες θέσεις εργασίας, αλλά και για τους νέους, ώστε να υποστηριχθούν για να πετύχουν στην πορεία μετάβασης από την εκπαίδευση στην εργασία. Επιβάλλεται να βρεθούν λύσεις για επιχειρήσεις με σοβαρά επιχειρηματικά σχέδια, οι οποίες δεν κατορθώνουν να βρουν χρηματοδότηση. Είναι αναγκαίο να γίνουν μεγαλύτερες επενδύσεις σε όλα τα κράτη μέλη για την απόδοση του εκπαιδευτικού συστήματος, τον εξοπλισμό των ατόμων με τα προσόντα που απαιτούνται για την οικονομία του εικοστού πρώτου αιώνα και για την αναζωογόνηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας. Η δράση της ΕΚΤ συνέβαλε αποφασιστικά στην εξάλειψη των διαγραφόμενων κινδύνων για τη σταθερότητα της ζώνης του ευρώ. Η μετακύλιση των χαμηλότερων επιτοκίων και η αποκατάσταση της κανονικής χορήγησης δανείων προς την οικονομία, ιδίως στην περιφέρεια της ΕΕ, εξακολουθεί εντούτοις να γίνεται με μειωμένους ρυθμούς. Η ολοκλήρωση της αρχιτεκτονικής δομής της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) και ιδίως της Τραπεζικής Ένωσης θα διαδραματίσει καίριο ρόλο για την υποστήριξη της μελλοντικής βιώσιμης ανάπτυξης και την πρόληψη της επανεμφάνισης των ανισορροπιών. Από την ανάλυση των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων των κρατών από την Επιτροπή φαίνεται σαφώς ότι τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να πράξουν περισσότερα για να βοηθήσουν τον εαυτό τους να επανακάμψουν στον δρόμο της ανάπτυξης και να βοηθήσουν την Ευρώπη να προχωρήσει πέρα από την κρίση. Η αδυναμία εξάλειψης των εμποδίων και αξιοποίησης των ευκαιριών, η αντίσταση που προβάλλεται κατά των αλλαγών και η έλλειψη της αίσθησης του επιτακτικού χαρακτήρα συμβάλλουν σε ορισμένες χώρες από κοινού σε διαφορετικό βαθμό στη δημιουργία συνθηκών που δεν βοηθούν τις επιχειρήσεις να ανθήσουν και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας. Οι καθυστερήσεις στην αντιμετώπιση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων θα αυξήσουν απλώς το τελικό τους δημοσιονομικό, χρηματοοικονομικό και κοινωνικό κόστος. Η κλίμακα των προαναφερόμενων προκλήσεων επιβάλλει σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ άλλων και στους κοινωνικούς εταίρους αλλά και την κοινωνία των πολιτών, να συνεργαστούν κατά την επεξεργασία και εφαρμογή των ορθών απαντήσεων. Η διαφύλαξη και εμβάθυνση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς έχει ζωτική σημασία για την επίτευξη αυτών των κοινών στόχων. 2. συνολικη αξιολογηση Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση είναι περίπλοκες και μπορεί να αντιμετωπιστούν μόνο με τη βοήθεια ολοκληρωμένης απάντησης που θα αποτελεί συγκερασμό των επιπέδων χάραξης και εφαρμογής πολιτικής στην ΕΕ, αλλά και σε εθνική κλίμακα. Πρόκειται για καίριο στόχο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η διεξοδική ανάλυση στην οποία στηρίζεται η εν λόγω δέσμη μέτρων δείχνει ότι: · Η διαδικασία επανεξισορρόπησης της οικονομίας της ΕΕ είναι καθ’ οδόν. Τα τελευταία χρόνια συνεχίστηκαν η εγκαινιάστηκαν μεταρρυθμίσεις ευρείας κλίμακας – για να διορθωθούν οι ανισορροπίες που είχαν υπάρξει στο παρελθόν και να μεταστραφεί η οικονομία προς πιο βιώσιμη πορεία κατεύθυνσης. Τα μεγάλα και διαιωνιζόμενα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών που είχαν εμφανισθεί σε πολυάριθμες χώρες μειώθηκαν σε σημαντικό βαθμό, περειορίζοντας τον κίνδυνο αιφνίδιας διακοπής της χρηματοδότησης των οικονομιών αυτών από εξωτερικές πηγές. Θα χρειαστεί να περάσει χρόνος για να αποφέρουν στο έπακρο τα αποτελέσματά τους ορισμένες από τις προαναφερόμενες μεταρρυθμίσεις, αλλά οι βελτιώσεις είναι ήδη ορατές σε όλη την Ευρώπη, για παράδειγμα όσον αφορά τις εξαγωγικές επιδόσεις ή τα επιτόκια που καταβάλλονται για το δημόσιο χρέος. · Η ανεργία, μεταξύ άλλων η ανεργία που πλήττει τους νέους, αλλά και η μακροχρόνια ανεργία, έχουν φτάσει σε απαράδεκτα υψηλά επίπεδα και είναι πιθανό ότι θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα στο άμεσο μέλλον, υπαγορεύοντας την ανάληψη αποφασιστικής και επείγουσας δράσης. Έχουν γίνει μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της αντοχής και της ελαστικότητας της αγοράς εργασίας σε διάφορα μέρη της Ευρώπης, αλλά θα χρειαστεί χρόνος για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε όλο το φάσμα της οικονομίας. · Η δημοσιονομική εξυγίανση συνεχίζεται και ενισχύει τις προσπάθειες να τεθούν ξανά τα δημόσια οικονομικά υπό έλεγχο. Παρόλα αυτά, η εικόνα γήρανσης που χαρακτηρίζει πολλά κράτη μέλη αποτελεί ζέον πρόβλημα για τη μελλοντική δημοσιονομική τους βιωσιμότητα στα θέματα των συντάξεων και της υγειονομικής περίθαλψης με αποτέλεσμα να επιβάλλεται η ανάληψη δράσης σήμερα, ώστε να είναι οι Ευρωπαίοι σε θέση να συνεχίσουν να απολαμβάνουν υψηλό βιοτικό επίπεδο στο μέλλον. · Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες για την αναθέρμανση της ανάπτυξης και εξυπηρετούν τον διττό στόχο της μείωσης της ανεργίας και της αποκατάστασης της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας σε εσωτερικό επίπεδο αποτελεί επίσης το κλειδί για την αξιοποίηση των ευκαιριών ανάπτυξης σε παγκόσμια κλίμακα. Από την ανάλυση μπορεί να αντληθούν ορισμένα διδάγματα πολιτικής: · Χρειάζεται να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση των υψηλών επιπέδων του δημόσιου και ιδιωτικού χρέους σε πολλά κράτη μέλη, ενώ η διαδικασία της απομόχλευσης των υπερχρεωμένων οικονομιών πρέπει να συνεχιστεί και να διαχειρίζεται προσεκτικά. Όπως δείχνουν οι έρευνες της ΕΚΤ για τις δανειοδοτήσεις, προτεραιότητα πρέπει να δίνεται στην περαιτέρω βελτίωση της υγείας του τραπεζικού τομέα, έτσι ώστε να είναι σε θέση να διοχετεύσει χρηματοδοτήσεις στα παραγωγικά τμήματα της οικονομίας και ιδίως στις ΜΜΕ. Βασικό ρόλο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν στο σημείο αυτό τα νέα προγράμματα παροχής χρηματοδοτήσεων στην πραγματική οικονομία που έχουν αναπτυχθεί από την Επιτροπή και την ΕΤΕπ με τη συμμετοχή της ΕΚΤ. Η χρηματοδότηση των επενδύσεων από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ θα διαδραματίσει καίριο ρόλο σε ορισμένες περιοχές της ΕΕ κατά τα προσεχή έτη. Η προώθηση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης και η μείωση της παραδοσιακής εξάρτησης των εταιρειών από την τραπεζική χρηματοδότηση διαδραματίζουν επίσης ζωτικό ρόλο για την αποκατάσταση της κανονικής ροής χορήγησης δανείων προς την οικονομία. · Τα κράτη μέλη που μαστίζονται από υψηλά επίπεδα ανεργίας πρέπει να εντείνουν τα δραστικά τους μέτρα στην αγορά εργασίας, όπως η κατάρτιση και οι υπηρεσίες απασχόλησης. Συνιστάται να γίνουν περαιτέρω μεταρρυθμίσεις για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην απασχόληση, να αποτραπεί το ενδεχόμενο πρόωρων αποχωρήσεων από την αγορά εργασίας, να μειωθεί το κόστος της εργασίας και να καταπολεμηθεί το φαινόμενο του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας. Οι κοινωνικοί εταίροι καλούνται να διαδραματίσουν βασικό ρόλο κατά τη χάραξη και υλοποίηση των εν λόγω πολιτικών. Η κατάσταση των νέων ανέργων είναι ιδιαίτερα ανησυχητική και συνιστάται η ανάληψη δράσης με άξονα τις κατευθυντήριες γραμμές της «Θέσπισης εγγυήσεων για τη νεολαία» της ΕΕ που είχε προτείνει η Επιτροπή και για την οποία τα κράτη μέλη της ΕΕ κατέληξαν πλέον σε συμφωνία. · Τα κράτη μέλη πρέπει να να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών τους. Το κόστος εργασίας παίζει σημαντικό ρόλο και πρέπει να συμβαδίζει με την αύξηση της παραγωγικότητας και να συνεχίσει να τελεί υπό εξονυχιστικό έλεγχο. Η αύξηση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών είναι επίσης απαραίτητη για τη βελτίωση των επιπέδων παραγωγικότητας της οικονομίας και την επικράτηση χαμηλότερων τιμών. Την ίδια στιγμή η Ευρώπη δεν μπορεί και δεν πρόκειται να ανταγωνίζεται στην παγκόσμια οικονομία με αποκλειστικό γνώμονα το κόστος. Πριν από την κρίση αλλά και κατά τη διάρκεια της δεν πραγματοποιήθηκαν οι απαιτούμενες επενδύσεις σε όλα τα κράτη μέλη στους τομείς της εκπαίδευσης και των προσόντων, της έρευνας και της καινοτομίας και της αποδοτικότητας των πόρων. Η έλλειψη κατάλληλων προσόντων, προϊόντων και υπηρεσιών συνιστά σοβαρή απειλή για τις προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης της Ευρώπης, με αποτέλεσμα να απαιτείται η ανάληψη ταχείας, επανορθωτικής δράσης στους τομείς αυτούς, σύμφωνα με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». · Υφίσταται επείγουσα ανάγκη να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, το περιβάλλον για τους καταναλωτές και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης - για παράδειγμα, χρειάζεται ακόμη να γίνουν σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά τον τρόπο λειτουργίας των βιομηχανιών δικτύου, τον ανταγωνισμό σε βασικούς τομείς υπηρεσιών, όπως το λιανικό εμπόριο, την ανάγκη για ευχερέστερη πρόσβαση σε ορισμένα επαγγέλματα και δραστηριότητες, καθώς και την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης. · Τα κράτη μέλη που εμφανίζουν πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και έχουν επαρκή δημοσιονομικά περιθώρια θα μπορούσαν να πράξουν περισσότερα για να μειωθούν οι υψηλοί φόροι και οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που επιβάλλουν στους χαμηλόμισθους. Οι πρόσφατες μισθολογικές εξελίξεις στις «πλεονασματικές» χώρες συμβάλλουν στη στήριξη της ζήτησης, αλλά έχουν επίσης θετική επίδραση σε άλλα μέρη της ΕΕ. Τα προαναφερόμενα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να τονώσουν την εγχώρια ζήτηση ανοίγοντας τον τομέα των υπηρεσιών τους, καταργώντας τους αδικαιολόγητους περιορισμούς και εμπόδια εισόδου στην αγορά, καθιστώντας έτσι τις υπηρεσίες περισσότερο προσιτές για τις χαμηλές εισοδηματικές ομάδες και προάγοντας νέες επενδυτικές ευκαιρίες. · Υπό το φως της πραγματικής προόδου που σημειώθηκε στο θέμα της μείωσης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, του βαθμού ενοποίησης που έχει ήδη επιτευχθεί και της οικονομικής δραστηριότητας που αποδείχθηκε ασθενέστερη από την αναμενόμενη, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης επιτρέπει την παραχώρηση επιπλέον χρόνου στα κράτη μέλη, σε ορισμένες περιπτώσεις, για να φτάσει το επίπεδο του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Ωστόσο, οι υπαναχωρήσεις στα θέματα της απαραίτητης εξυγίανσης δεν συνιστούν επιλογή και ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές ανάγκες προσαρμογής. Για ορισμένα από αυτά, η Επιτροπή προτείνει να παραχωρηθεί επιπλέον χρόνος για τη διόρθωση των υπερβολικών ελλειμμάτων τους. Αυτός ο επιπλέον χρόνος δεν προτείνεται με στόχο να χαλαρώσουν οι προσπάθειες - αντιθέτως, προορισμός του είναι να χρησιμοποιηθεί για τη μείωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ελλείμματος, την εντατικοποίηση των μεταρρυθμίσεων και τη διάνοιξη του δρόμου για τη βιώσιμη ανάκαμψη · Περισσότερα μπορούν και πρέπει να γίνουν ακόμη για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών, καθώς και η αμεροληψία και η αποτελεσματικότητα του φορολογικού συστήματος, που αποτελεί σκέλος των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στρατηγικών. Θα πρέπει να επιλυθεί το πρόβλημα της εγγενούς αναποτελεσματικότητας που αποτελεί στοιχείο του σχεδιασμού ορισμένων εθνικών φορολογικών συστημάτων (που αφορά για παράδειγμα ορισμένους μειωμένους συντελεστές και άλλες φορολογικές απαλλαγές). Είναι επίσης αναγκαίο να ενισχυθούν οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής. Παρόλο που οι προτεραιότητες διαφέρουν, υπάρχουν διάφορες γραμμές δράσης που συνιστάται να τεθούν σε εφαρμογή για το σκοπό αυτό. · Καίριο ρόλο για τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα των μεταρρυθμίσεων διαδραματίζει η ακριβοδίκαιη μεταχείριση. Η κρίση είχε ήδη μόνιμες επιπτώσεις για τις πιο δεινοπαθούσες ομάδες στους κόλπους της κοινωνίας μας, με το ποσοστό των ατόμων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια να αυξάνεται σε πολλές χώρες. Τα κράτη μέλη πρέπει να επενδύσουν στο ανθρώπινο δυναμικό τους και να προσφέρουν στους πολίτες τους κατάλληλες υπηρεσίες. Είναι ανάγκη να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή στον αναδιανεμητικό αντίκτυπο των μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι θα αποδώσουν διαρκείς καρπούς προς όφελος όλων. Ορισμένα κράτη μέλη πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στην καταπολέμηση των διαφόρων μορφών της φτώχειας - της παιδικής φτώχειας, του προβλήματος των αστέγων, των απόρων εργαζομένων και της υπερχρέωσης των νοικοκυριών - και να κατοχυρώσουν την αποτελεσματικότητα των συστημάτων πρόνοιας που χειρίζονται τα προβλήματα των θιγόμενων ατόμων. Οι αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί σε επίπεδο ΕΕ έχουν συμβάλει στις προσπάθειες μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών, αλλά απαιτείται η ανάληψη περαιτέρω επείγουσας δράσης: · Τα κράτη μέλη τα οποία βρέθηκαν αντιμέτωπα με δεινά χρηματοοικονομικά προβλήματα θα μπορούσαν να εκμεταλλευθούν τα χρηματοοικονομικά δίκτυα ασφαλείας που δημιουργήθηκαν πρόσφατα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης[1]. ΄Οποτε χορηγήθηκε οικονομική ενίσχυση από τηνΕΕ/ το ΔΝΤ, αυτό έγινε υπό την προϋπόθεση της τήρησης αυστηρών όρων. Η υλοποίηση των εν λόγω προγραμμάτων είναι σε καλό δρόμο και παρακολουθείται στενά. · Αρκετές εκκρεμείς προτάσεις νομοθετικής ρύθμισης από την ΕΕ έχουν το δυναμικό να απελευθερώσουν ευκαιρίες ανάπτυξης και απασχόλησης, για παράδειγμα στον τομέα των υπηρεσιών, αλλά και με την αξιοποίηση της ψηφιακής οικονομίας. Η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε στο πλαίσιο του «Συμφώνου για την ανάπτυξη και την απασχόληση» στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα συνέλθει τον Ιούνιο του 2013. · Η Επιτροπή υπέβαλε το Δεκέμβριο του 2012 την πρόταση δέσμης μέτρων για την απασχόληση των νέων, η οποία περιλαμβάνει τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για Θέσεις Μαθητείας. Πρότεινε επίσης την «Εγγύηση για τους νέους», με σκοπό να εξασφαλίζεται ότι θα παρέχονται σε όλους τους νέους Ευρωπαίους προσφορές εργασίας καλού ποιοτικού επιπέδου, περαιτέρω εκπαίδευση ή κατάρτιση, αλλά και θέσεις μαθητείας ή πρακτικής άσκησης μέσα σε χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών από τη στιγμή της αποχώρησης από το σχολείο ή από τότε που μένουν άνεργοι. Η εν λόγω «Εγγύηση για τη νεολαία» εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2013. Στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου έχει προβλεφθεί η διάθεση ποσού ύψους 6 δισ. ευρώ για να επιτευχθεί η συγκεκριμένη αποστολή από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, μέσω της «Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων» προς υποστήριξη της «Εγγύησης για τους νέους». Η Επιτροπή έχει αναπτύξει δραστηριότητες από το 2012 μέσα από τις ομάδες δράσης για τα θέματα της ανεργίας των νέων, με στόχο να δοθεί βοήθεια στα κράτη μέλη που εμφανίζουν τα υψηλότερα επίπεδα ανεργίας των νέων, ώστε να επαναπρογραμματισθούν οι χρηματοδοτήσεις από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ ώστε να έχουν άμεσο στόχο τους νέους. Έχει επίσης αναλάβει καθοδηγητικό ρόλο στο πλαίσιο της συνεργασίας πολυάριθμων εταίρων για να αντιμετωπισθεί η έλλειψη ειδικών προσόντων στον χώρο των ΤΠΕ (τεχνολογιών σε θέματα πληροφοριών και επικοινωνιών) στην ΕΕ και για να καταληφθούν οι αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες κενές θέσεις που έχουν προβλεφθεί για άτομα με τα προαναφερόμενα ειδικά προσόντα. · Η οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ έχει ενισχυθεί με την πρόσφατη νομοθεσία. Η εφαρμογή της θα ενισχύσει την αξιοπιστία της συνεχιζόμενης διαδικασίας μεταρρυθμίσεων. Η «Συνθήκη για τη Σταθερότητα, τον Συντονισμό και τη Διακυβέρνηση στην ΟΝΕ» έχει πλέον τεθεί σε ισχύ. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης ενισχύθηκε, ενώ έχει ήδη συγκροτηθεί η νέα διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών («εξάπτυχο»). Η νέα νομοθεσία για την ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών στο χώρο της ζώνης του ευρώ («δίπτυχο») θα αρχίσει να ισχύει στις 30 Μαΐου 2013. · Άλλα βήματα που θα οδηγήσουν στην εμβάθυνση της ΟΝΕ, ιδίως με τη σύσταση της Τραπεζικής Ένωσης και την ολοκλήρωση της εργαλειοθήκης των χρηματοοικονομικών δικτύων ασφαλείας που προβλέπονται από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, θα ενδυναμώσουν περαιτέρω το πλαίσιο της ΕΕ. Γίνεται επίσης διάλογος για τις μεθόδους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της ΟΝΕ. · Μόλις καταστεί δυνατόν να επιτευχθεί συμφωνία για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, θα μπορέσει να δρομολογηθεί η νέα γενεά χρηματοοικονομικών μέσων της ΕΕ – όπως το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» για την έρευνα και η Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» για τις υποδομές - προς υποστήριξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Ο εντονότερος εστιασμός των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ στην ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση μπορεί να αποτελέσει ισχυρό κίνητρο ανάπτυξης σε πολλά κράτη μέλη, στα οποία μεγάλο μέρος των δημόσιων επενδύσεων συγχρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το τρέχον έτος είναι ιδιαίτερα σημαντικές, επειδή τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες καθορίζουν πλέον τις επενδυτικές τους προτεραιότητες για την πολιτική συνοχής κατά την περίοδο 2014-2020. 3. βασικοι αξονεσ δρασησ Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αρχίζει με τη δημοσίευση από την Επιτροπή της Ετήσιας Επισκόπησής της για την Ανάπτυξη. Για το 2013, η Επιτροπή διατήρησε τις ίδιες πέντε προτεραιότητες, όπως και το 2012: · Επιδίωξη άσκησης διαφοροποιημένης δημοσιονομικής εξυγίανσης, φιλικής για την ανάπτυξη · Αποκατάσταση της κανονικής ροής χορήγησης δανείων στην οικονομία · Προώθηση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας στο σημερινό και αυριανό κόσμο · Αντιμετώπιση της ανεργίας και των κοινωνικών συνεπειών της κρίσης · Εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επικύρωσε τις προτεραιότητες αυτές τον Μάρτιο του 2013 και καθόρισε το πλαίσιο για τη δράση των κρατών μελών στους προαναφερόμενους τομείς. Στο παράρτημα 1 παρέχεται επισκόπηση των συστάσεων για κάθε κράτος μέλος στο πλαίσιο της παρούσας δέσμης. Το παράρτημα 2 συνοψίζει την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Για περισσότερες πληροφορίες γενικού χαρακτήρα μπορείτε να ανατρέξετε στα έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών και στα συγκριτικά θεματικά δελτία που δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο για την «Ευρώπη 2020». Η Επιτροπή προέβη επίσης σε συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ. Η Ευρωομάδα καλείται να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην ενισχυμένη εποπτεία της ζώνης του ευρώ, εξασφαλίζοντας τη συνοχή κατά την άσκηση της συνολικής στάσης πολιτικής και την εφαρμογή των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη της οικονομίας της. Η Ευρωομάδα θα διαδραματίσει επίσης μελλοντικά εξέχοντα ρόλο κατά τη διεξαγωγή «εκ των προτέρων» των συζητήσεων και του συντονισμού που έχουν ως επίκεντρο την πολιτική μεταρρυθμίσεων, καθώς και για την ταχύρρυθμη έκδοση των καίριων αποφάσεων πολιτικής, όπως εκείνων που είναι αναγκαίες για τη μετάβαση στην Τραπεζική Ένωση. Αυτή η δέσμη συστάσεων αξιοποιεί επίσης τις εμπεριστατωμένες επισκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν από την Επιτροπή στις 10 Απριλίου 2013, ως μέρος της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών. Στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις που προτάθηκαν για τα 13 κράτη μέλη που καλύπτονται από την παρούσα διαδικασία λαμβάνονται υπόψη οι εν λόγω ανισορροπίες. Επιδίωξη άσκησης διαφοροποιημένης δημοσιονομικής εξυγίανσης, φιλικής για την ανάπτυξη Η δημοσιονομική εξυγίανση δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέσο για τις δημόσιες αρχές να ανακτήσουν τη φορολογική τους κυριαρχία, έτσι ώστε να είναι σε θέση να επενδύσουν στη βιώσιμη ανάπτυξη. Υπό τις συνθήκες των υπέρογκων δημοσίων ελλειμμάτων και των αυξανόμενων επιπέδων χρέους η Επιτροπή έχει συνηγορήσει υπέρ της ανάγκης για δημοσιονομική εξυγίανση, η οποία επιβάλλεται να πραγματοποιηθεί με διαφοροποιημένο και φιλικό για την ανάπτυξη τρόπο, ο οποίος προσιδιάζει σε κάθε χώρα. Η δημοσιονομική πειθαρχία και η ανάπτυξη αλληλοϋποστηρίζονται, υπό τον όρο ότι λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα. Πρόσφατο παράδειγμα συνιστούν οι χώρες της Βαλτικής: μετά από περίοδο βαθιάς ύφεσης, η Λιθουανία, η Λετονία και η Εσθονία εμφανίζουν σήμερα τους υψηλότερους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στην ΕΕ, με ποσοστά 3,6%, 5,6% και 3,2% το 2012, αντίστοιχα. Οι εν λόγω τρεις χώρες χαρακτηρίζονται από εμπροσθοβαρή δημοσιονομική εξυγίανση και έχουν επανεξισορροπήσει τις οικονομίες τους μέσα σε ένα πολύ αβέβαιο περιβάλλον. Η αισθητή βελτίωση των θέσεων ανταγωνιστικότητάς τους έχουν αρχίσει πλέον να αποφέρουν καρπόυς, βοηθώντας τα να εξυγιάνουν τα δημόσια οικονομικά τους και να μειώσουν περαιτέρω την ανεργία, μολονότι τα υψηλά επίπεδα των κινδύνων φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού εξακολουθούν να αποτελούν πηγές ανησυχίας. Η δημοσιονομική εξυγίανση προχωρεί σε όλη την Ευρώπη. Το έλλειμμα της ΕΕ υποχώρησε από το ανώτατο επίπεδο του -6.9%, το 2009, σε 4%, το 2012, και αναμένεται να πέσει στο -3,4%, το 2013, ενώ όλο και περισσότερα κράτη μέλη έχουν προχωρήσει σε διόρθωση των υπερβολικών τους ελλειμμάτων. Η πορεία εξυγίανσης προς την κατεύθυνση της επίτευξης των στόχων για το έλλειμμα και το χρέος που μπορεί να ακολουθήσουν τα κράτη μέλη κατά την έξοδο από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος βασίζεται σε ελλείμματα, τα οποία προσμετρώνται με διαρθρωτικούς όρους. Κατά συνέπεια, εάν η σημαντική επιδείνωση των οικονομικών προοπτικών οδηγήσει σε αποτυχία επίτευξης των ονομαστικών στόχων παρά την υλοποίηση την απαιτούμενων διαρθρωτικών προσπαθειών, η προθεσμία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος ενδέχεται να μετατεθεί. Με βάση το εγκεκριμένο πλαίσιο της ΕΕ, ο ρυθμός της δημοσιονομικής εξυγίανσης είχε ήδη προσαρμοστεί στο πρόσφατο παρελθόν για την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία, παρέχοντάς τους περισσότερο χρόνο για να διορθώσουν τα υπερβολικά τους ελλείμματα. Η Επιτροπή έχει προβεί πλέον σε επικαιροποίηση των συστάσεων της με βάση τις τελευταίες πληροφορίες, έχοντας προηγουμένως αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν θεσπισθεί από τα κράτη μέλη (πλαίσιο 1). Πλαίσιο 1. Η κατάσταση των κρατών μελών όσον αφορά το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, σύμφωνα με τη σύσταση που απηύθηνε η Επιτροπή, στις 29 Μαΐου 2013 Δεν υφίσταται διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος || BG, DE, EE, FI, LU, SE Κατάργηση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος || HU, IT, LT, LV, RO Συνεχιζόμενες διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος με προθεσμίες μέσα στο 2013 || AT, DK, CZ, SK Συνεχιζόμενες διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος με άλλες προθεσμίες - 2015 ή 2016 || EL, IE, CY, UK Προτεινόμενη παράταση των προθεσμιών για να επιτευχθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι — νέες προθεσμίες το 2014, το 2015 ή το 2016 || ES, FR, NL, PL, SI, PT Πρώτο βήμα για την κίνηση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος || MT Ανεπαρκή μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2012 – ένταση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος || BE Χάρη στις ενέργειες που έχουν αναληφθεί σε επίπεδο ΕΕ και τις προσπάθειες ορισμένων κρατών μελών, τα επιτόκια για το δημόσιο χρέος έχουν υποχωρήσει και αρκετές χώρες που είχαν κάποτε απειληθεί από το ανυπόφορα υψηλό κόστος αναχρηματοδότησης είναι πλέον σε θέση να χρηματοδοτήσουν το χρέος τους με πολύ χαμηλότερο ύψος επιτοκίου σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν. Ωστόσο, με αφετηρία τα ήδη υψηλά επίπεδα του χρέους και τις δαπάνες που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού, η δημοσιονομική και οικονομική τους κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Υπό τις συνθήκες αυτές, σκοπός του μεγαλύτερου χρονικού διαστήματος που παραχωρείται σε ορισμένα κράτη μέλη προκειμένου να εκπληρώσουν τους συμφωνημένους στόχους τους είναι να τους παρέχεται η δυνατότητα να επιταχύνουν τις προσπάθειες για να θέσουν τα δημόσια οικονομικά τους σε τάξη και για να θέσουν σε εφαρμογή τις υπέρμετρα καθυστερημένες μεταρρυθμίσεις. Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες πρέπει να ενταθούν για να αποφέρουν με αξιόπιστο τρόπο τα απαιτούμενα αποτελέσματα μέσα στις νέες προθεσμίες, ενώ τα υπερβολικά ελλείμματα πρέπει να διορθωθούν. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την κατάσταση εκ του σύνεγγυς και θα αξιοποιήσει τις ενισχυμένες ρυθμίσεις δημοσιονομικής διακυβέρνησης για τις χώρες της Ευρωζώνης. Οι δημοσιονομικοί θεσμοί πρέπει να ενισχυθούν, τόσο σε εθνικό όσο και σε δευτερεύον εθνικό επίπεδο, θέτοντας σε εφαρμογή αξιόπιστα και αποτελεσματικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά πλαίσια. Αλλά και η φύση της δημοσιονομικής εξυγίανσης έχει επίσης σημασία. Σε πολλές περιπτώσεις αυξήθηκαν οι φόροι αντί να μειωθούν οι δαπάνες. Αυτό είναι σε γενικές γραμμές πιο επιζήμιο για την ανάπτυξη από την αντίστροφη περίπτωση, ιδίως σε χώρες με ήδη υψηλά επίπεδα φορολογίας. Η Επιτροπή διατυπωνει συστάσεις σχετικά με τις μεθόδους που θα μπορούσαν να καταστήσουν τη δημοσιονομική προσαρμογή περισσότερο φιλική προς την ανάπτυξη, επιδρώντας τόσο στο σκέλος των εσόδων, όσο και στο σκέλος των δαπανών των εθνικών προϋπολογισμών. Στο σκέλος των εσόδων, η δομή των φορολογικών συστημάτων, και ιδίως η μετατόπιση της φορολογικής βάσης από την εργασία σε άλλες πηγές, αποτελεί ουσιώδη πτυχή των συνεχιζόμενων μεταρρυθμίσεων. Προτεραιότητα για πολλά κράτη μέλη έχει ο περιορισμός της φορολόγησης της εργασίας, προκειμένου να αυξηθούν τα κίνητρα εργασίας και να μειωθεί το σχετικά υψηλό κόστος της εργασίας, ιδίως για εργαζομένους με χαμηλή ειδίκευση (βλ. Πλαίσιο 2). Είναι προφανές ότι για τις προαναφερόμενες απολύτως αναγκαίες μεταρρυθμίσεις θα πρέπει κατόπιν να καταβάλλεται οικονομική αποζημίωση από άλλες πηγές εσόδων. Σε διάφορα κράτη μέλη διατυπώνονται πολιτικές αντιρρήσεις κατά των αυξήσεων της περιοδικής φορολογίας της ακίνητης περιουσίας, αλλά οι αυξήσεις αυτές μπορούν να σχεδιάζονται έτσι ώστε να αποτελούν αποτελεσματικό και ακριβοδίκαιο τρόπο για την αύξηση των δημοσίων εσόδων. Μια άλλη πτυχή της φορολογικής στροφής εκδηλώνεται προς την κατεύθυνση των περιβαλλοντικών φόρων, οδηγώντας για παράδειγμα σε φορολόγηση των πηγών ρύπανσης και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Οι πρακτικές αυτές μπορεί να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, να προάγουν την αποδοτικότητα των πόρων και να οδηγήσουν στη δημιουργία «πράσινων» θέσεων εργασίας, αλλά οι επιπτώσεις που έχουν οι υψηλές τιμές της ενέργειας για τα νοικοκυριά και την ανταγωνιστικότητα, μεταξύ άλλων και για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, είναι επίσης αναγκαίο να παρακολουθούνται έτσι ώστε οι μελλοντικές αποφάσεις να μπορούν να λαμβάνονται με βάση αξιόπιστα στοιχεία. Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και του δίκαιου χαρακτήρα των φορολογικών συστημάτων μπορεί να επιτευχθεί με τη διεύρυνση των υφιστάμενων φορολογικών βάσεων. Τα περισσότερα φορολογικά συστήματα περιέχουν εξαιρέσεις, επιδόματα, μειωμένους συντελεστές και άλλα ειδικά καθεστώτα, που είναι γνωστά ως «φορολογικές δαπάνες». Αυτά δεν είναι πάντοτε δικαιολογημένα και μπορεί να είναι αναποτελεσματικά εργαλεία για την επίτευξη των κοινωνικών, περιβαλλοντικών ή οικονομικών στόχων τους. Ενδέχεται επίσης να θεσπίζουν τη διαφορετική φορολογική μεταχείριση των φορολογουμένων που δεν είναι πάντοτε δικαιολογημένη, με αποτέλεσμα να περιορίζεται έτσι ο αμερόληπτος χαρακτήρας του συστήματος. Μπορούν επίσης να αποτελέσουν έναυσμα για αθέμιτους χειρισμούς και να καταστήσουν το σύστημα πιο περίπλοκο, αυξάνοντας το κόστος συμμόρφωσης και τις διοικητικές δαπάνες. Σε πολλά κράτη μέλη οι φόροι έχουν αυξηθεί, αλλά η Επιτροπή θεωρεί ότι μπορούν να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη μείωση των φορολογικών δαπανών και απαλλαγών, στις οποίες συγκαταλέγονται οι περιβαλλοντικά και οικονομικά επιζήμιες επιδοτήσεις. Για παράδειγμα, τα έσοδα ΦΠΑ που όντως εισπράχθηκαν αντιπροσωπεύουν μόλις το ήμισυ του ποσού που θα είχε αποφέρει η πλήρης εφαρμογή του κανονικού συντελεστή ΦΠΑ (Γραφική παράσταση 1). Η διαφορά αυτή αντανακλά την έκταση των φορολογικών ελαφρύνσεων, των δυνατοτήτων αποφυγής της φορολόγησης, της έλλειψης συμμόρφωσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, της κακής φορολογικής διοίκησης, που μειώνουν την αποτελεσματικότητα του συστήματος ΦΠΑ. Γραφική παράσταση 1. Πραγματικά έσοδα από τον ΦΠΑ το 2011 (% των θεωρητικών εσόδων σε κανονικές τιμές) Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η αναλογία εσόδων ΦΠΑ συναπαρτίζεται από τα έσοδα ΦΠΑ που όντως εισπράχθηκαν, τα οποία διαιρούνται με το γινόμενο του κανονικού συντελεστή ΦΠΑ και της καθαρής τελικής εγχώριας κατανάλωσης. Η υψηλή τιμή για το Λουξεμβούργο εξηγείται από τη σημασία που έχει ο ΦΠΑ, ο οποίος εισπράττεται επί των πωλήσεων προς μη μόνιμους κατοίκους. Οι ενέργειες για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και την καταπολέμηση της απάτης έχουν καίρια σημασία για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και του ακριβοδίκαιου χαρακτήρα του φορολογικού συστήματος[2]. Οι δράσεις που αναλαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και οι δράσεις με παγκόσμια εμβέλεια μπορούν όλες να αλληλεπιδράσουν μεταξύ τους στην προκειμένη περίπτωση για την ενίσχυση των φορολογικών συστημάτων. Η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της για να εντείνει τον αγώνα κατά της απάτης και της φοροδιαφυγής και καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο σε συντονισμό με τα άλλα κράτη μέλη. Πλαίσιο 2. Παραδείγματα πρόσφατων μέτρα για τη μετατόπιση του φορολογικού βάρους από βάσεις που έχουν ως αποτέλεσμα τη νόθευση της ανάπτυξης Το Βέλγιο (BE) έχει θεσπίσει ορισμένα μέτρα για τη μείωση των κοινωνικών εισφορών για τις ΜΜΕ και για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων. Καθιερώθηκε η «πριμοδότηση εργασίας» για τους χαμηλόμισθους, η οποία ενισχύεται από μείωση των κοινωνικών εισφορών των εργοδοτών, σε συνδυασμό με ατομική πίστωση φόρου εισοδήματος. Στην Δανία (DK) μειώνεται σταδιακά η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας, με στόχο την ώθηση της απασχόλησης και της ανάπτυξης. Η Ουγγαρία (HU) έχει μειώσει τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για επιλεγμένες στοχοθετημένες ομάδες. Η Φινλανδία (FI) αύξησε τα βασικά επιδόματα με στόχο την ελάφρυνση της φορολογίας εργαζομένων με χαμηλό εισόδημα. Η Τσεχία (CZ) και η EE έχουν προγραμματίσει τη συνολική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας. Στο σκέλος των δαπανών, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις δημόσιες επενδύσεις στην έρευνα, την καινοτομία και το ανθρώπινο κεφάλαιο, μεταξύ άλλων με βελτίωση της οικονομικής αποδοτικότητας των δαπανών. Λόγοι ανησυχίας υφίστανται σε ορισμένα κράτη μέλη που παρουσιάζουν χαμηλά ή μειωμένα επίπεδα επενδύσεων στην εκπαίδευση (BG, EL, IT, SK και RO, για παράδειγμα). Υπάρχουν επίσης περιθώρια συνέχισης ή βελτίωσης του πεδίου κάλυψης και της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών απασχόλησης και των δραστήριων πολιτικών που εφαρμόζονται στην αγορά εργασίας, όπως τα μέτρα κατάρτισης για τους ανέργους και τα συστήματα εγγύησης για τους νέους, καθώς και για τη βελτίωση της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας των δημόσιων δαπανών σε πολλούς τομείς, μεταξύ άλλων και στους τομείς της υγειονομικής περίθαλψης και της μακροχρόνιας φροντίδας. Η γήρανση του πληθυσμού συνιστά μείζον πρόβλημα για τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, λόγω της πιθανής αύξησης του κόστους για την υγειονομική περίθαλψη και τις συντάξεις που χρηματοδοτούνται από το κράτος. Για να βοηθήσει να αντιμετωπισθεί αυτό το μείζον πρόβλημα με την ανάληψη δράσης τώρα, η Επιτροπή διατύπωσε τη σύσταση να αυξηθεί το ελάχιστο όριο της νόμιμης ηλικίας συνταξιοδότησης σε συνάρτηση με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, αλλά και να καταργηθούν σταδιακά τα προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες για τη διατήρηση της δια βίου μάθησης και του ποσοστού απασχόλησης εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Στον πίνακα 1 συνοψίζονται οι αλλαγές που έγιναν πρόσφατα και οι οποίες εξαγγέλθηκαν από τα κράτη μέλη όσον αφορά την ηλικία συνταξιοδότησης. Πίνακας 1. Ηλικία συνταξιοδότησης * σε όλη την ΕΕ || Ηλικία συνταξιοδότησης το 2009 || Ηλικία συνταξιοδότησης το 2020 || Περαιτέρω αυξήσεις μετά το 2020 || || || Ηλικία συνταξιοδότησης το 2009 || Ηλικία συνταξιοδότησης το 2020 || Περαιτέρω αυξήσεις μετά το 2020 W = γυναικών (εφόσον διαφέρει) || W = γυναικών (εφόσον διαφέρει) || || || W = γυναικών (εφόσον διαφέρει) || W = γυναικών (εφόσον διαφέρει) BE || 65 || || 65 || || || CY || 65 || || 65+ (3) || || BG || 63 || W: 60 || 65 || W: 63 || || LV || 62 || || 63y9m || || 65 το 2025 CZ || 62 W: 56y8m (1) || 63.8 W: 60y6m (1) || 67+ (2) in 2044 || LT || 62y6m || W: 60 || 64 || W: 63 || 65 το 2026 DK || 65 || || 66 || || 67+ (3) || LU || 65 || || 65 || || DE || 65 || || 65.7 || || 67 το 2029 || HU || 62 || || 64 || || 65 το 2022 EE || 63 || W: 61 || 64 || || 65 το 2026 || MT || 61 || W: 60 || 63 || || 65 το 2026 IE || 66 || || 66 || || 68 το 2028 || NL || 65 || || 66y8m || || 67+ (3) EL || 65 || W: 60 || 67 || || 67+ (3) || AT || 65 || W: 60 || 65 || W: 60 || 65 το 2033 ES || 65 || || 66y4m || || 67+ (3) || PL || 65 || W: 60 || 67 || W: 62 || 67 το 2040 FR || 60(1) || || 62 (1) || || || PT || 65 || || 65 || || IT || 65y4m W: 60y4m || 66y11m || 67+ (3) || RO || 63y4m || W: 58y4m || 65 || W: 61 || 65 / 63 (W) το 2030 Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή * Ηλικία κατά την οποία οι ενδιαφερόμενοι μπορεί να αποκομίσουν αρχικά πλήρη οφέλη χωρίς αναλογιστική μείωση λόγω πρόωρης συνταξιοδότησης. Οι πληροφορίες βασίζονται στη νομοθεσία που είχε θεσπιστεί έως τις 30 Απριλίου 2013 (1) Το ελάχιστο όριο ηλικίας ποικίλλει ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες, όπως ο αριθμός συντηρούμενων τέκνων ή η ολοκληρωμένη ελάχιστη περίοδος ασφάλισης (2) Αυξάνεται κατά 2 μήνες ετησίως έως τις περαιτέρω τροποποιήσεις (3) Μελλοντική προσαρμογή σε συνάρτηση με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής (4) Ελαστικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης σε συνδυασμό με το επίπεδο παροχών (4) Flexible retirement age linked to benefit level || SI || 63 || W: 61 || 65 || || SK || 62 W: 57y6m (1) || 62+ (3) || || 62+ (3) FI || 63-68 (4) || 63-68 (4) || SE || 61-67 (4) || 61-67 (4) || UK || 65 || W: 60 || 66 || || 67 το 2028 Στον τομέα της υγείας και της μακροχρόνιας φροντίδας, το μείζον πρόβλημα είναι να εξισορροπηθεί η ανάγκη για καθολική φροντίδα με την αυξανόμενη ζήτηση από τον πληθυσμό που γερνάει, τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις αυξανόμενες προσδοκίες των ασθενών σε όλες τις ομάδες ηλικίας. Πάνω από το 70% της σχεδιαζόμενης αύξησης των συναφών με την ηλικία δημόσιων δαπανών προβλέπεται ότι θα διατίθεται για την υγεία και τη μακροχρόνια περίθαλψη. Επιβάλλεται να γίνουν μεταρρυθμίσεις για να επιτευχθούν οι στόχοι της αποτελεσματικότερης χρήσης των περιορισμένων δημόσιων πόρων και της πρόσβασης σε περίθαλψη υψηλής ποιότητας. Αποκατάσταση των κανονικών ρυθμών χορήγησης δανείων προς την οικονομία Οι όροι χορήγησης δανείων, ιδίως στις χώρες υπό οικονομική πίεση, παραμένουν αυστηροί ενώ η προσφορά πιστώσεων περιορίζεται, παρά τη μαζική υποστήριξη που παρέχεται από τις κυβερνήσεις και τη χαλαρή νομισματική πολιτική που ακολουθεί η ΕΚΤ. Η κατάσταση έχει ιδίως επιδεινωθεί στην Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και τη Σλοβενία​​, αλλά και στη Γαλλία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Γερμανία είναι η μόνη χώρα στην οποία οι ΜΜΕ αναγγέλλουν ότι υπάρχει θετική βελτίωση σε θέματα διαθεσιμότητας τραπεζικών δανείων. Οι πιστώσεις που χορηγούνται στις ΜΜΕ σε ορισμένες χώρες επηρεάζονται από τις ανησυχίες των επενδυτών όσονα αφορά το ασθενές οικονομικό και χρηματοπιστωτικό περιβάλλον. Εξάλλου, η συνεχιζόμενη αποκατάσταση του τραπεζικού συστήματος δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα σε πολλά κράτη μέλη με απώτερο σκοπό την αποκατάσταση των κανονικών ρυθμών χορήγησης δανείων προς τα πιο παραγωγικά τμήματα της οικονομίας. Γραφική Παράσταση 2. Οι πιστωτικοί όροι παραμένουν αυστηροί και οι πιστωτικές αγορές είναι κατακερματισμένες. Πιστωτικοί όροι στη ζώνη του ευρώ ΕΚΤ Επισκόπηση τραπεζικών δανειοδοτήσεων Περιθώριο απόκλισης επιτοκίων μεταξύ μικρότερων και μεγαλύτερων δανείων προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις Με βάση τα προηγούμενα επίπεδα των μη βιώσιμων δημόσιων και ιδιωτικών χρεών, η συνεχιζόμενη διόρθωση στον χρηματοπιστωτικό τομέα είναι αναγκαία. Ωστόσο, η προσαρμογή δεν επιτρέπεται να υπερβεί τα αναγκαία όρια ή να επιδεινωθεί εξαιτίας του κακού τρόπου λειτουργίας, αλλά και του κατακερματισμού των αγορών. Η πολιτική που ασκούν οι δημόσιες αρχές πρέπει συνεπώς να επιδιώκει να ενισχύσει τον τραπεζικό τομέα, βοηθώντας να αρθούν τα εμπόδια για τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων και τις επενδύσεις σε υποδομές. Η έμφαση έχει μετατοπιστεί από την άντληση κεφαλαίων στην εξάλειψη των τρωτών σημείων του τραπεζικού τομέα. Πρέπει να συνεχιστεί το έργο της εναρμονισμένης επανεξέτασης της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων σε όλη την ΕΕ αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος των προσπαθειών για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις τράπεζες της ΕΕ και για την εξασφάλιση διαφάνειας στο θέμα των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων των τραπεζών. Αυτό θα επιτρέψει να εντοπισθούν τα τυχόν εναπομένοντα τρωτά σημεία και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στον τομέα στο σύνολό του. Η σύσταση της Τραπεζικής Ένωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με ενιαία εποπτική αρχή και ενιαίους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών, θα αποτελέσει καίριο σκέλος της ολοκλήρωσης του έργου αναδιοργάνωσης του χρηματοπιστωτικού τομέα και αποκατάστασης της κανονικής χορήγησης δανείων. Η ανακεφαλαιοποίηση εκείνων των τραπεζών που την έχουν ανάγκη θα πρέπει να ολοκληρωθεί γρήγορα, έτσι ώστε ο νέος ενιαίος εποπτικός μηχανισμός να μπορέσει να καταστεί πλήρως λειτουργικός και να συμπληρωθεί στη συνέχεια από τον ενιαίο μηχανισμό επίλυσης διαφορών. Η ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης της οικονομίας, λιγότερο εξαρτημένων από τις τραπεζικές χρηματοδοτήσεις, πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα. Υπάρχουν ενδείξεις σταδιακής στροφής στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων προς τις αγορές κεφαλαίου, αλλά η τάση είναι υπερβολικά αργή για να έχει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Εξάλλου οι ΜΜΕ δεν διαθέτουν συχνά άμεση πρόσβαση στις χρηματοδοτήσεις της κεφαλαιαγοράς. Έχουν συμφωνηθεί ορισμένες πρωτοβουλίες, όπως τα νέα πλαίσια της ΕΕ για επενδύσεις σε επιχειρηματικά κεφάλαια και τα ταμεία κοινωνικής επιχειρηματικότητας, οι οποίες θα διευκολύνουν την κατάσταση. Επιπλέον, το καταβεβλημένο κεφάλαιο της ΕΤΕπ αυξήθηκε κατά 10 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα η εξέλιξη αυτή να βοηθήσει να αποδεσμευθεί ποσό έως 180 δισ. ευρώ για πρόσθετες επενδύσεις σε όλη την ΕΕ. Η πρόσθετη αυτή χρηματοδότηση θα επιτρέψει τη σημαντική πρόσθετη δανειοδότηση των ΜΜΕ και θα έχει ενδεχομένως ευρεία γεωγραφική και κλαδική εξάπλωση. Ο ρυθμός χορήγησης δανείων της ΕΤΕπ, ιδίως με προορισμό τις ΜΜΕ, πρέπει να ενταθεί κατεπειγόντως. Ορισμένα άλλα μέτρα πρέπει να εκπονούνται τόσο στο επίπεδο της ΕΕ, όσο και σε επίπεδο κρατών μελών για να διευκολύνεται η πρόσβαση των ΜΜΕ σε τραπεζικές και μη τραπεζικές πηγές χρηματοδότησης, όπως η βελτίωση του πλαισίου για τα επιχειρηματικά κεφάλαια, οι ειδικές αγορές για τις ΜΜΕ και η ομαδοποίηση των ΜΜΕ, τα νέα μέσα τιτλοποίησης για τις ΜΜΕ, η ανάπτυξη προτύπων για αξιολογήσεις όσον αφορά τη βαθμολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των ΜΜΕ και η προώθηση άλλων μη παραδοσιακών πηγών χρηματοδότησης, όπως η χρηματοδοτική μίσθωση, η χρηματοδότηση της αλυσίδας εφοδιασμού ή η συμμετοχική χρηματοδότηση. Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την ανάπτυξη και την απασχόληση του Ιουνίου 2012 υπογράμμισε τη σημασία των επενδύσεων στις υποδομές και τόνισε το ρόλο των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ και της ΕΤΕπ στον τομέα αυτό. Η πρωτοβουλία για τα ομόλογα χρηματοδότησης έργων που δρομολογήθηκε το Νοέμβριο του 2012 μπορεί να διαδραματίσει χρήσιμο ρόλο για να ανοίξουν εκ νέου οι κεφαλαιαγορές χρέους στην Ευρώπη στη χρηματοδότηση των υποδομών. Θα πρέπει πλέον να επεκταθεί και να αναπτυχθεί μαζί με άλλα χρεόγραφα στο πλαίσιο της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» (2014-2020). Τον Μάρτιο του 2013, η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης την Πράσινη Βίβλο για τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση[3] καλώντας τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις απόψεις τους σχετικά με το πώς μπορεί να βελτιωθεί η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και να αρθούν τα εμπόδια που παρεμποδίζουν τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Πλαίσιο 3. Παραδείγματα πρόσφατων προσπαθειών για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση Για να υπερκερασθούν οι αυστηροί όροι χορήγησης δανείων, η Δανία (DK) ανέλαβε πρωτοβουλίες, στις οποίες συγκαταλέγονται η σύσταση κρατικού ταμείου επενδύσεων (Danish Growth Capital) και η δέσμη μέτρων ανάπτυξης και χορήγησης πιστώσεων. Ένα άλλο καθεστώς παρέχει πιστωτικές εγγυήσεις για μικρότερα τραπεζικά δάνεια κατά την περίοδο 2013-2015. Η εσθονική κυβέρνηση υποστηρίζει τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων μέσω του KredEx, της Enterprise Estonia και του Εσθονικού Ταμείου Ανάπτυξης. Η Πολωνία θέσπισε νέο μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ και συγκρότησε νέο μηχανισμό ανάπτυξης αμοιβαίων κεφαλαίων που επενδύουν σε αμοιβαία κεφάλαια με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και την BGK για την τόνωση των επενδύσεων σε επιχειρηματικά κεφάλαια, κεφάλαια ιδιωτικών συμμετοχών και κεφάλαια ενδιάμεσης χρηματοδότησης. Στην Ιταλία η προσφυγή σε εξωτραπεζικές χρηματοδοτήσεις έχει ενθαρρυνθεί μεταξύ άλλων μέσω των Εκπτώσεων του Νέου Μετοχικού Κεφαλαίου, της δημιουργίας του ταμείου για την αειφόρο ανάπτυξη και της καθιέρωσης της συμμετοχικής χρηματοδότησης για καινοτόμες νεοσύστατες επιχειρήσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει θεσπίσει το σύστημα χρηματοδοτήσεων για τη χορήγηση δανείων, στο πλαίσιο του οποίου οι τράπεζες είναι σε θέση να δανείζονται φθηνότερα από την Τράπεζα της Αγγλίας, υπό την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιούν μέρος του χρηματικού ποσού για δανειοδοτήσεις σε επιχειρήσεις. Αρκετά από αυτά τα συστήματα υποστηρίζονται από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ και με δράσεις της ΕΤΕπ . Κράτη μέλη, όπως η Σουηδία, οι Κάτω Χώρες και το ΗΒ, αναγκάζονται να διαχειρίζονται το επίπεδο ιδιωτικού χρέους και τις ευάλωτες πτυχές των νοικοκυριών που είναι εκτεθειμένα στις πιθανές αλλαγές στην αγορά ακινήτων[4]. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά το πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων και τη μείωση των φορολογικών κινήτρων για τη σύναψη χρεών, όπως οι φορολογικές απαλλαγές για την πληρωμή των τόκων των στεγαστικών δανείων. Τα μέτρα για την αντιμετώπιση των ανισορροπιών που προκλήθηκαν από την υψηλή δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και από τις υψηλές τιμές των κατοικιών παράγουν παρομοίως θετικά αποτελέσματα μειώνοντας τον αντίκτυπο από τα δάνεια υψηλού κινδύνου. Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να καταπολεμήσουν τη μεροληπτική στάση που τηρείται σήμερα από τα περισσότερα συστήματα φορολογίας των επιχειρήσεων η οποία ευνοεί τη δημιουργία χρεών . Προώθηση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας σήμερα και μελλοντικά Πολλά κράτη μέλη καλούνται να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο της μείωσης των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων[5] και της αύξησης των ποσοστών αποταμίευσης, που εκπορεύονται από την επιθυμία των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών να μειώσουν τα υφιστάμενα επίπεδα του χρέους και/ή να αυξήσουν τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχουν. Μολονότι αυτό είναι αναγκαίο από την πλευρά των μεμονωμένων επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, η στάση αυτή τείνει να μειώσει τη συνολική ζήτηση και επιβάλλει τη θέσπιση ενιαίας δέσμης μεταρρυθμίσεων στις αγορές προϊόντων και εργασίας, ώστε να περιορισθούν οι αρνητικές επιπτώσεις για την ανάπτυξη και να τονωθεί το μακροπρόθεσμο δυναμικό ανάπτυξης. Η προκαταβολική ενίσχυση της ανάπτυξης και η ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο για την επιτυχή και μόνιμη ανάκαμψη. Όπως αποδεικνύεται από τις πρόσφατες εξαγωγικές επιδόσεις στην Ιρλανδία, την Ισπανία και την Πορτογαλία, οι σημαντικές προσαρμογές που οδηγούν σε βελτίωση του κόστους και ανταγωνιστικότητας που δεν σχετίζεται με το κόστος παράγουν θετικά αποτελέσματα, ήδη σε βραχυπρόθεσμη βάση. Τα «ελλειμματικά» κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να προβούν σε ανακατανομή των πόρων από τους μη εμπορεύσιμους τομείς (όπως η στέγαση) προς τους εμπορεύσιμους. Είναι ανάγκη να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό σε γενικές γραμμές, φροντίζοντας να ανοίξουν τις υπηρεσίες και και τις μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες, στις οποίες ανήκουν και οι υπηρεσίες δικτύου. Τα «πλεονασματικά» κράτη μέλη μπορούν και θα πρέπει να τονώσουν την εγχώρια ζήτηση, μειώνοντας για παράδειγμα τους υψηλούς φόρους και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που επιβάλλουν στους χαμηλούς μισθούς. Οι πρόσφατες εξελίξεις στο μέτωπο των μισθών και οι ανθεκτικές αγορές εργασίας στις «πλεονασματικές» χώρες θα συμβάλουν στην αναζωογόνηση της εγχώριας ζήτησης και θα έχουν επίσης θετικό αντίκτυπο σε άλλα μέρη της ΕΕ. Τα προαναφερόμενα κράτη μέλη θα μπορούσαν να πράξουν περισσότερα για να ανοίξουν τον τομέα των υπηρεσιών τους καταργώντας τους αδικαιολόγητους περιορισμούς και φραγμούς εισόδου στην αγορά, αυξάνοντας τις επενδύσεις και καθιστώντας τις υπηρεσίες πιο προσιτές για τις χαμηλές εισοδηματικές ομάδες. Στο πρόσφατο παρελθόν, η ανταγωνιστικότητα ορισμένων κρατών μελών αναχαιτίστηκε από αυξήσεις μισθών που εξουδετέρωσαν την εξέλιξη της παραγωγικότητας. Για τα συγκεκριμένα κράτη μέλη η Επιτροπή είχε συστήσει την επανεξέταση των μηχανισμών καθορισμού των μισθών για να ευθυγραμμίζονται οι μισθοί με τις εξελίξεις στον τομέα της παραγωγικότητας, με αποτέλεσμα να καταβληθούν προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή. Ορισμένα κράτη μέλη έθεσαν σε εφαρμογή νομοθετικές μεταρρυθμίσεις ή θέσπισαν κίνητρα για να υπάρξει η σχετική διασύνδεση. Σε άλλες περιπτώσεις τα συστήματα τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών μεταρρυθμίστηκαν εν μέρει ή η εφαρμογή τους έχει παγώσει, ενώ οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για τη μόνιμη διασύνδεση των μισθολογικών εξελίξεων με την παραγωγικότητα δεν έχουν γίνει ακόμα. Παρά το γεγονός ότι οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις διαταηρήθηκαν σε ισχύ για το 2013, αναδιατυπώθηκαν για να ληφθούν υπόψη οι αλλαγές που έχουν επέλθει. Είναι σαφές ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει τις προσπάθειες καινοτομίας από την πλευρά της και να εξακολουθήσει να προωθεί τη μεταστροφή των μορφών παραγωγής προς δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας. Σύμφωνα με την τελευταία έκδοση του Πίνακα Αποτελεσμάτων της Ένωσης Καινοτομίας της Επιτροπής, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό χάσμα μεταξύ των κρατών μελών με πιο αδύναμες επιδόσεις καινοτομίας (BG, RO, LV, PL) και εκείνων με τις ισχυρότερες (SE, DE, DK, FI) . Αυτό τοποθετεί την ΕΕ συνολικά πίσω από ορισμένους από τους βασικούς ανταγωνιστές της. Η υποτονική παραγωγικότητα οφείλεται εν μέρει στον περιορισμένο ανταγωνισμό στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, αλλά και στις πενιχρές επιδόσεις στους τομείς της εκπαίδευσης και της έρευνας, καθώς και στην αδυναμία μετασχηματισμού των αποτελεσμάτων της έρευνας σε αγαθά και υπηρεσίες για το χώρο της αγοράς. Σημαντικό μερίδιο των ιδιωτικών ενεργειών Ε & Α που χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους προέρχεται από άμεσες επιχορηγήσεις. Πρέπει να αναπτυχθούν εναλλακτικοί τρόποι στήριξης των ικανοτήτων καινοτομίας, όπως τα φορολογικά κίνητρα προς ενίσχυση της ιδιωτικής χρηματοδότησης και η στρατηγική χρήση των δημόσιων συμβάσεων. Το τεράστιο δυναμικό του τομέα των υπηρεσιών στο χώρο της οικονομίας και της δημιουργίας θέσεων εργασίας παραμένει ανεκμετάλλευτο. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το ΑΕΠ της ΕΕ θα μπορούσε να αυξηθεί αλματωδώς κατά ποσοστό κυμαινόμενο από 0,8% έως και 2,6%, εάν τα κράτη μέλη καταργούσαν τους περιορισμούς για την παροχή των υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία για τις υπηρεσίες. Με βάση το πιο φιλόδοξο σενάριο, τα υψηλότερα κέρδη θα μπορούσε να αποκομισθούν στις CY, ES, UK, LU, NL, DK, AT, SE και FR[6]. Συνιστάται η εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων για τη βελτίωση του ανταγωνισμού στον τομέα των υπηρεσιών, ιδίως με την κατάργηση των εμποδίων στον τομέα του λιανικού εμπορίου και των υπερβολικών περιορισμών στις επαγγελματικές υπηρεσίες και τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα. Η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας για τις υπηρεσίες της ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για την ανάπτυξη των διασυνοριακών υπηρεσιών και να συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας στις εγχώριες αγορές. Η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, εν γένει, αποτελεί προτεραιότητα και έχουν ήδη ληφθεί ορισμένα θετικά μέτρα (βλ. Πλαίσιο 4). Ορισμένες από αυτές τις ορθές πρακτικές θα μπορούσαν να διαδοθούν ευρύτερα. Πλαίσιο 4. Παραδείγματα των μέτρων που έχουν ληφθεί για την ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων στον τομέα των υπηρεσιών Οι κανονισμοί που προδιαγράφουν την εταιρική μορφή ή επιβάλλουν το ιδιοκτησιακό καθεστώς του κεφαλαίου έχουν γίνει λιγότερο αυστηροί στην Πολωνία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Κύπρο και την Ιταλία από την εποχή που τέθηκε σε ισχύ η οδηγία για τις υπηρεσίες. Η ανάγκη προγενέστερης έγκρισης για τη σύσταση επιχειρήσεων έχει πλέον καταργηθεί για ορισμένες υπηρεσίες στην Ιταλία και για αρκετές υπηρεσίες στη Γαλλία. Στη λιανική αγορά δεν είναι πλέον αναγκαίο να υποβάλλεται κάποιος σε οικονομική δοκιμή για να ανοίξει ορισμένες εγκαταστάσεις στην Ισπανία και τη Γερμανία. Η Μάλτα έχει επίσης καταργήσει τις υποχρεωτικές αμοιβές για τα νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να καθορίζουν τις δικές τους τιμές. Η ύπαρξη ενός ευνοϊκού για τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος είναι απαραίτητη για να ενθαρρύνει τις νέες επιχειρήσεις και να επιτρέπει στις υφιστάμενες επιχειρήσεις να αναπτύσσσονται και να προσελκύουν επενδύσεις. Μολονότι έγιναν ορισμένες βελτιώσεις στο επιχειρηματικό περιβάλλον τα τελευταία πέντε χρόνια, η κατάσταση εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Η Ισπανία έχει ένα φιλόδοξο σχέδιο για τη μείωση του διοικητικού φόρτου – εάν εφαρμοστεί το νομοσχέδιο για την ενότητα της αγοράς όπως προτείνεται θα μπορούσε να προσαυξήσει το ΑΕΠ κατά 1,28% μέσα στο πρώτο έτος. Στη Γαλλία έχει εξαγγελθεί η εφαρμογή σημαντικού προγράμματος απλούστευσης, ενώ σημειώθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά τις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις στην Πορτογαλία και τη Λιθουανία. Η ποιότητα, η κάλυψη και ο προσιτός χαρακτήρας των βιομηχανιών δικτύου έχουν καίρια σημασία για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Διάφορες συστάσεις αφορούν την ανάπτυξη της ευρείας ζώνης, τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς ενέργειας και τις βελτιώσεις στον τομέα των μεταφορών (σιδηροδρομικές, αεροπορικές, λιμενικές, οδικές μεταφορές). Η ανάπτυξη ή η ανακαίνιση σημαντικών υποδομών με βάση τις προτεραιότητες της ΕΕ, πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί σημαντική πηγή δραστηριοτήτων. Η σιδηροδρομική αγορά είναι περισσότερο από άλλες ανοικτή στη Δανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, σε όλες από τις οποίες παρατηρήθηκε αύξηση του μεριδίου της αγοράς για τις σιδηροδρομικές μεταφορές. Το δυναμικό δημιουργίας θέσεων απασχόλησης της πράσινης οικονομίας δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως. Η αποδοτικότητα των πόρων έχει νόημα από οικονομική ή περιβαλλοντική άποψη και αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της μελλοντικής μας ανταγωνιστικότητας. Τα κράτη μέλη πρέπει να εντείνουν τις επενδύσεις αυτές στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των μεθόδων παραγωγής με πιο βιώσιμο τρόπο. Τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης έχουν μείνει πίσω, παρά τις θετικές συνέπειές τους όσον αφορά την απασχόληση και την εξοικονόμηση πόρων για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά[7]. Η μείωση των εκπομπών CO2, ιδίως από τους τομείς των μεταφορών και των κατασκευών, εξακολουθεί να αποτελεί σαφή προτεραιότητα, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της ΕΕ. Το δυναμικό του τομέα των αποβλήτων και της ανακύκλωσης θα πρέπει να αξιοποιηθεί. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, η πλήρης εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τα απόβλητα θα εξοικονομούσε 72 δισ. ευρώ ετησίως, θα οδηγούσε σε αύξηση του ετήσιου κύκλου εργασιών του κλάδου κατά 42 δισ. ευρώ και θα δημιουργούσε πάνω από 400.000 θέσεις εργασίας έως το 2020[8]. Η αντιμετώπιση της ανεργίας και των κοινωνικών συνεπειών της κρίσης Η κρίση είχε σοβαρές και διαρκείς επιπτώσεις για τα επίπεδα της ανεργίας και την κοινωνική κατάσταση σε πολλά μέρη της Ευρώπης. Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας βοήθησαν να αμβλυνθούν οι χειρότερες κοινωνικές συνέπειες της κρίσης, παρά το γεγονός ότι ορισμένα από αυτά τίθενται πλέον υπό πίεση λόγω της διάρκειας της κρίσης. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τον πίνακα 2 που παρατίθεται στη συνέχεια, υπάρχει αυξανόμενη διαφορά μεταξύ των κρατών μελών. Σε αρκετά από αυτά τα επίπεδα ανεργίας αυξήθηκαν απότομα, ενώ ο αριθμός των ανέργων έχει φθάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Η κατάσταση της ανεργίας των νέων (με ποσοστό ανεργίας 23,5%, κατά μέσο όρο, αλλά 55,9% και 62,5%, αντίστοιχα, στην Ισπανία και την Ελλάδα) ενώ η αύξηση του ποσοστού και του αριθμού των μακροχρόνια ανέργων (από 4,1%, το 2011, σε 4,6% του εργατικού δυναμικού, το 2012) είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Ορισμένα κράτη μέλη εμφανίζουν ωστόσο εξαιρετικές επιδόσεις στα θέματα της απασχόλησης. Η Αυστρία εμφανίζει το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ, με ποσοστό 4,7% το Μάρτιο του 2013, ενώ το συνολικό ποσοστό συμμετοχής της αυξήθηκε ελαφρά σε πάνω από 75%. Στη Γερμανία, η ανεργία μειώθηκε από πάνω από 8% σε 5,4% μέσα σε λίγα χρόνια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το συνολικό ποσοστό ανεργίας μειώθηκε από 8,2%, το 201,1 σε 7,7%, τον Φεβρουάριο του 2013. Σε αρκετά κράτη μέλη πραγματοποιήθηκαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας με στόχο να βελτιωθεί η ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας, με τις οποίες καθιερώθηκε καθεστώς μεγαλύτερης εσωτερικής και εξωτερικής ελαστικότητας, περιορίστηκε ο κατακερματισμός και διευκολύνθηκε η μετάβαση μεταξύ των θέσεων εργασίας, μερικές φορές ύστερα από διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους. Αυτό ισχύει ιδίως για τις χώρες στις οποίες εφαρμόζονται τα συγκεκριμένα προγράμματα. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να παράγουν προοδευτικά τα αποτελέσματά τους. Είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη δημιουργίας δικαιωμάτων στο μέλλον και να κατοχυρώνεται η απασχολησιμότητα των εργαζομένων. Με δεδομένη τη δημογραφική κατάσταση της ΕΕ, οι μεταρρυθμίσεις θα πρέπει επίσης να εστιάζονται στην αύξηση της συμμετοχής των γυναικών και των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας, φροντίζοντας ώστε τα συστήματα φορολογίας και παροχών να παρέχουν τα κατάλληλα κίνητρα για να επιστρέψουν και να παραμείνουν στην εργασία τους. Η ανάπτυξη της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, η οποία συνήθως αναφέρεται ως παιδική μέριμνα, για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας και την πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου αποτελούν εργαλεία ζωτικής σημασίας για την εκπλήρωση αυτού του σκοπού. Η ποιότητα, το προσιτό κόστος και η δυνατότητα πρόσβασης στις συναφείς υπηρεσίες διαδραματίζουν καίριο ρόλο. Η ικανότητα των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης να αντιμετωπίσουν βραχυπρόθεσμα την αύξηση τους αυξανόμενους αριθμούς των ανέργων τίθεται σε δεινή δοκιμασία. Η παροχή αποτελεσματικότερης βοήθειας κατά την αναζήτηση εργασίας και ευκαιριών κατάρτισης, μεταξύ άλλων και με την υποστήριξη προγραμμάτων κινητικότητας, είναι απαραίτητη σε πολλές χώρες. Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι η εξατομικευμένη υποστήριξη αποφέρει καλύτερα αποτελέσματα· παρ’ όλα αυτά όμως, δεν έχει αναληφθεί δράση προς αυτή την κατεύθυνση ή δεν αναλήφθηκε αρκετά γρήγορα σε αρκετά κράτη μέλη που εμφανίζουν τα υψηλότερα επίπεδα ανεργίας. Έχοντας να αντιμετωπίσουν αυξανόμενες απαιτήσεις, οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης θα πρέπει να επιδιώκουν να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους και να ενισχύσουν τη συνεργασία τους. Το θεμελιώδες δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας που κατοχυρώνεται στη Συνθήκη παρέχει ευκαιρίες απασχόλησης. Αποτελεί μια από τις δυνατότητες για την αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας μεταξύ προσόντων και θέσεων. Η κινητικότητα στην αγορά εργασίας αντιπροσωπεύει επίσης μηχανισμό προσαρμογής στο πλαίσιο της ΟΝΕ. Η Επιτροπή βασίζεται στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Απασχόλησης (EURES), αναλαμβάνοντας την ενίσχυση και διεύρυνση των δραστηριοτήτων της, μεταξύ άλλων με την προώθηση της κινητικότητας των νέων. Πίνακας 2. Τα ποσοστά ανεργίας και ο αριθμός των ανέργων ατόμων, συνολικά, και των νέων ανέργων (ηλικίας κάτω των 25 ετών) - Μάρτιος 2013* * Μάρτιος 2013 ή πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Είναι επίσης αναγκαίο να υπάρξει μια πιο ουσιαστική αξιολόγηση για τον τρόπο με τον οποίο η παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης μπορεί να καταστεί διαφανέστερη και αποτελεσματικότερη, αλλά και με τη βοήθεια του οποίου θα μπορέσει να επιτευχθεί καλύτερη αντιστοιχία μεταξύ των προσόντων και των διαθέσιμων θέσεων εργασίας και να ενισχυθεί ο συγκερασμός των ενεργειών μεταξύ των διαφόρων φορέων παροχής κατάρτισης. Το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο, ιδίως όσον αφορά τα άτομα που προέρχονται από λιγότερο ευνοημένο περιβάλλον ή από οικογένειες μεταναστών παραμένει απαράδεκτα υψηλό σε πολλά κράτη μέλη, ενώ η παροχή ευκαιριών διά βίου μάθησης πολύ απέχει από το να είναι η καλύτερη. Η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου κυμαίνεται πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ στη Μάλτα, ES, PT, IT, RO και το Ηνωμένο Βασίλειο[9], ενώ οι BG, RO, EL, HU and SK έχουν τα χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής στη δια βίου μάθηση[10]. Τα προβλήματα αυτά υπήρχαν και πριν από την κρίση, αλλά είναι πλέον σήμερα ιδιαίτερα οξυμένα λόγω της έκτασης των οικονομικών προσαρμογών που συντελούνται και των προοπτικών παράτασης του επαγγελματικού βίου. Η αναντιστοιχία των προσόντων και τα σημεία συμφόρησης σε πολλές περιοχές και τομείς αποτελούν ένα ακόμη παράδειγμα της ανεπάρκειας ορισμένων συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Αρκετά κράτη μέλη έχουν δρομολογήσει μεταρρυθμίσεις των συστημάτων τους επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης για την προσαρμογή των προσόντων και των ικανοτήτων των νέων ατόμων στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν θέσει τις βάσεις για μορφές μαθητείας υψηλής ποιότητας και εναλλασσόμενης επαγγελματικής κατάρτισης (EL, ES, IT, LV, PT, SK), παρά το γεγονός ότι η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια και ότι θα χρειαστεί η στενή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου αυτή να στεφθεί από επιτυχία. Άλλα έχουν εγκαινιάσει μεταρρυθμίσεις για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τους με σκοπό τη μείωση των περιστατικών πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και την προσαρμογή τους στις ανάγκες της αγοράς εργασίας (AT, IT, PL) με αυξανόμενη χρήση καινοτόμων μοντέλων χρηματοδότησης που βασίζονται στο κριτήριο των επιδόσεων για την επίτευξη των στόχων αυτών (CZ, HU, SK, UK). Οι νέοι έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την αύξηση της ανεργίας. Σημαντικές προσπάθειες έχουν δρομολογηθεί σε επίπεδο ΕΕ προς υποστήριξη των εθνικών και περιφερειακών στρατηγικών (Πλαίσιο 5). Πλαίσιο 5. Εφαρμογή της πρωτοβουλίας «Ευρωπαϊκή Εγγύηση για τους Νέους» Μετά από πρόταση της Επιτροπής, τα κράτη μέλη συμφώνησαν να θέσουν σε εφαρμογή την «Ευρωπαϊκή Εγγύηση για τους Νέους» για να υποβάλουν σε όλα τα νέα άτομα ηλικίας κάτω των 25 προσφορά απασχόλησης καλού ποιοτικού επιπέδου, συνέχισης της εκπαίδευσης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης εντός διαστήματος τεσσάρων μηνών από τη στιγμή που έμειναν άνεργοι ή εγκατέλειψαν την επίσημη εκπαίδευση. Η Φινλανδία έχει καθιερώσει εγγύηση βάσει της οποίας προσφέρεται σε κάθε νέο άτομο κάτω των 25 ετών (κάτω των 30 ετών για πρόσφατους πτυχιούχους), θέση εργασίας, περίοδος άσκησης, κατάρτιση κατά την απασχόληση, θέση σπουδών, ή περίοδος σε εργαστήριο ή περίοδος αποκατάστασης σε χρονικό διάστημα 3 μηνών από τη στιγμή που έμειναν άνεργοι. Στην Αυστρία έχει δημιουργηθεί το σύστημα «εγγύησης απασχόλησης και κατάρτισης» για τους νέους ηλικίας μεταξύ 19 και 24 ετών. Στους άνεργους νέους προσφέρεται απασχόληση, στοχοθετημένη κατάρτιση ή επιδοτούμενη απασχόληση μέσα στο πρώτο εξάμηνο από τη δήλωσή τους στη δημόσια υπηρεσία απασχόλησης. Στη Σουηδία, η προσέγγιση συνίσταται στην παραχώρηση δυνατοτήτων στους νέους δηλωμένους ανέργους, αρχής γενομένης με ένα τρίμηνο εντατικής υποστήριξης για την αναζήτηση εργασίας, ακολουθούμενο από δραστήρια διαδικασία αντιστοίχισης σε συνδυασμό με μαθητεία ή περαιτέρω εκπαίδευση. Η Επιτροπή πρότεινε και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να δρομολογήσει την «Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων». Στο πλαίσιο της εν λόγω πρωτοβουλίας θα διατεθεί ποσό 6 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά τη διάρκεια του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2014-2020) προς υποστήριξη των νέων ατόμων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) σε περιοχές όπου το ποσοστό της ανεργίας των νέων κυμαίνεται πάνω από 25%. Η πρωτοβουλία μπορεί να διαδραματίσει βασικό ρόλο προς υποστήριξη της εφαρμογής της «Εγγύησης για τους Νέους». Οι σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης προκαλούν αύξηση των επιπέδων φτώχειας σε αρκετά κράτη μέλη. Ορισμένα κράτη επιταχύνουν τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, αλλά χρειάζεται να γίνουν περισσότερα για την ενίσχυση των δικτύων κοινωνικής ασφάλειας και την επέκταση της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας από πλευράς κόστους των παροχών, μεταξύ άλλων και μέσα από την καλύτερη στόχευση, τη διοικητική απλούστευση και την εντονότερη αφομοίωση των δικαιωμάτων. Οι μακροχρόνια άνεργοι πρέπει να υποστηριχθούν προκειμένου να επανασυνδεθούν με την αγορά εργασίας, ενώ ουσιαστικό ρόλο για την επίτευξη του στόχου αυτού διαδραματίζει η βελτίωση της διασύνδεσης μεταξύ των μέτρων κοινωνικής υποστήριξης και τω μέτρων ενεργοποίησης. Εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης Η κρίση απέδειξε ότι οι αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης μπορεί να επηρεάσουν την ικανότητα των κρατών μελών να θέσουν σε εφαρμογή σύγχρονες μεθόδους οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, που προσανατολίζονται προς την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Από την ανάγκη επανεξέτασης του ρόλου ορισμένων δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης λόγω έλλειψης της ικανότητας ανάλυσης των οικονομικών στοιχείων για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, για τη βελτίωση της διαχείρισης και την αύξηση των χαμηλών επιπέδων απορρόφησης πόρων από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ, προκύπτει σαφώς η ανάγκη εκσυγχρονισμού των δημόσιων διοικήσεων των κρατών μελών . Ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης απαιτεί την ενίσχυση του στρατηγικού σχεδιασμού και της εφαρμογής: τα υπουργεία και οι δημόσιες αρχές σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο θα πρέπει να βελτιώσουν την ικανότητά τους να εντοπίζουν τις κύριες προκλήσεις, να προσδιορίζουν τις βασικές προτεραιότητες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών, να αξιολογούν τον οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο των παρεμβάσεων και να σχεδιάζουν τα κατάλληλα σχέδια δράσης θέτοντας σαφείς ενδιάμεσους στόχους. Ζωτική σημασία έχει ωστόσο η εφαρμογή ολοκληρωμένης προσέγγισης: προκειμένου να αποφευχθεί ο πολλαπλασιασμός των στρατηγικών για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, η ανάπτυξη και η υλοποίηση των εν λόγω στρατηγικών θα πρέπει να συντονίζονται στενά σε όλες τις σχετικές υπηρεσίες. Η σύγχρονη δημόσια διοίκηση αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για την υποστήριξη του σχεδιασμού και της υλοποίησης των πολιτικών που οδηγούν σε προώθηση της απασχόλησης, της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας. Η ανάπτυξη ενός φιλικού περιβάλλοντος για τις ΜΜΕ, για παράδειγμα, απαιτεί, μεταξύ άλλων, μείωση του διοικητικού φόρτου που συνεπάγεται η δημιουργία νέων επιχειρήσεων και ένα διοικητικό πλαίσιο για την προώθηση της καινοτομίας. Αυτό απαιτεί με τη σειρά του την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των δημόσιων αρχών και την υποστήριξη των επιγραμμικών υπηρεσιών και των σύγχρονων υποδομών πληροφοριών. Η ύπαρξη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού στο χώρο της δημόσιας διοίκησης παίζει σημαντικό ρόλο, ιδίως σε περιόδους κρίσης με την συνακόλουθη συμπίεση της δημόσιας χρηματοδότησης. Εκείνο που προέχει δεν είναι μόνο η ικανότητα προσέλκυσης, αλλά και διατήρησης του ικανού προσωπικού, διασφαλίζοντας έτσι την ελκυστικότητα της δημόσιας διοίκησης. Αυτό απαιτεί πρώτα από όλα την εφαρμογή απαρέγκλιτων πολιτικών σε θέματα προσλήψεων, συστήματα προαγωγών και επαγγελματικής εξέλιξης και την προώθηση της ηγεσίας, μεταξύ άλλων μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν προχωρήσει σε μείωση της απασχόλησης στο δημόσιο τομέα, ενώ άλλα επενδύουν στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση για την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας από πλευράς κόστους. Η κρίση αποκάλυψε επίσης τις αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις που έχουν τα βραδυφλεγή και παρωχημένα νομικά συστήματα και τη σημασία της ποιότητας, της ανεξαρτησίας και της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος για τη διατήρηση ή ανάκτηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών. Ορισμένα κράτη μέλη λαμβάνουν πλέον μέτρα για την αναμόρφωση της νομοθεσίας σε θέματα αφερεγγυότητας, την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των δικαστικών τους συστημάτων (Πορτογαλία και Ισπανία), ενώ η Επιτροπή έχει απευθύνει συστάσεις σε άλλα, (τη Μάλτα, τη Ρουμανία, την Ιταλία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία, τη Λετονία και τη Βουλγαρία), για την ανάληψη ταχύτερης και αποτελεσματικότερης δράσης και/ή για τη λήψη μέτρων που θα οδηγήσουν σε ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Οι προσπάθειες για τη μεταρρύθμιση των φορολογικών διοικήσεων και της νομοθεσίας είναι επίσης αναγκαίες, για να βελτιωθεί η συμμόρφωση από την πλευρά των φορολογουμένων και να μειωθεί το διοικητικό κόστος και οι δαπάνες συμμόρφωσης. Πλαίσιο 6. Παραδείγματα πρόσφατων μέτρων για την αντιμετώπιση της φορολογικής συμμόρφωσης και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της φορολογικής διοίκησης Για να βελτιωθεί η φορολογική συμμόρφωση, οι χώρες εφαρμόζουν τόσο εκούσια μέτρα συμμόρφωσης, όσο και πολιτικές επιβολής. Το μείγμα διαφέρει, ανάλογα με τις εθνικές συνθήκες. Το Βέλγιο (ΒΕ) έχει τετραπλασιάσει τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε περιπτώσεις φορολογικής απάτης, ενώ παραχωρήθηκε στις φορολογικές αρχές αυξημένη πρόσβαση σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Η Βουλγαρία (BG) συγκρότησε πρόσθετες ηλεκτρονικές υπηρεσίες και έχει επεκτείνει τους διαύλους επικοινωνίας με το Κέντρο Πληροφοριών της Εθνικής Υπηρεσίας Εσόδων, αυξάνοντας τη χρήση των πληροφοριών που προέρχονται από τρίτους. Η Τσεχία (CZ) συνέχισε να εργάζεται για τον εξορθολογισμό της οργάνωσης των φορολογικών αρχών της (κινείται προς την κατεύθυνση της σύστασης Ενιαίας Υπηρεσίας Εσόδων) και αύξησε τις ικανότητές της διαχείρισης κινδύνων με την εισαγωγή της έννοιας των «αναξιόπιστων φορολογούμενων ΦΠΑ». Η Ιταλία (IT) αύξησε αφενός τους ελέγχους και έκανε αυστηρότερες τις κυρώσεις, ενώ ενίσχυσε την ίδια στιγμή τις υποχρεώσεις πληροφόρησης για τους φορολογούμενους. Από την άλλη πλευρά, η χώρα θέσπισε επίσης σειρά μέτρων απλούστευσης. Η Λετονία (LT) ενίσχυσε τη στρατηγική της συμμόρφωσης, αύξησε τη βοήθεια που παρέχεται στους φορολογούμενους, ενώ πολλαπλασίασε ταυτόχρονα τους ελέγχους, ιδίως για τις συναλλαγές που στηρίζονται στη χρήση μετρητών. Η Σλοβακία (SK) βελτίωσε τις τεχνικές της διαχείρισης κινδύνων, δίνοντας έμφαση στον τομέα της απάτης ΦΠΑ και έλαβε μέτρα για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής καθιστώντας υποχρεωτικές τις ηλεκτρονικές πληρωμές πάνω από ένα ορισμένο όριο. 3. συμπερασμα Οι βραχυπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές για την Ευρώπη εξακολουθούν να είναι αδύναμες, αλλά πολλές από τις δράσεις που έχουν πλέον αναλάβει τα κράτη μέλη βοηθούν να προχωρήσει η ΕΕ πέρα από την κρίση. Οι ανισορροπίες στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μειώνονται στη ζώνη του ευρώ, ενώ οι λογαριασμοί του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της είναι στον δρόμο να γίνουν πλεονασματικοί. Οι προσπάθειες για την αποκατάσταση της ισορροπίας της οικονομίας πρέπει να συνεχιστούν σε όλα τα κράτη μέλη: οι ελλειμματικές χώρες πρέπει να τονώσουν την ανταγωνιστικότητά τους, ενώ οι πλεονασματικές χώρες θα πρέπει να εξαλείψουν τα εμπόδια που παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της εγχώριας ζήτησης τους. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να συνεχιστούν με πιο εντατικούς ρυθμούς, δεδομένου ότι δεν πρόκειται για συνηθισμένη κυκλική ύφεση. Αλλά χρειάζεται συχνά χρόνος πριν τα οφέλη προσλάβουν συγκεκριμένη μορφή και, κρίνοντας από τις εμπειρίες του παρελθόντος, η κατάσταση στον χώρο της απασχόλησης θα αντιδράσει μόνο με χρονική καθυστέρηση. Ζωτική σημασία για την αγορά εργασίας έχει η άσκηση δραστήριων πολιτικών, ιδίως στα θέματα της καταπολέμησης της ανεργίας των νέων. Ο επιπλέον χρόνος που προτείνεται για τη δημοσιονομική εξυγίανση ορισμένων κρατών μελών θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την υλοποίηση των φιλόδοξων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα οδηγήσουν στην αύξηση της ικανότητας προσαρμογής και την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Απολύτως επείγουσα προτεραιότητα επιβάλλεται να δοθεί στο ζήτημα της καταπολέμησης της ανεργίας των νέων, προβλέποντας, μεταξύ άλλων, την επιτάχυνση των αποφάσεων και την κινητοποίηση των χρηματοδοτήσεων σε εθνικό επίπεδο. Το Σύστημα Εγγύησης για τους Νέους που πρότεινε η Επιτροπή και εγκρίθηκε πλέον από τα κράτη μέλη, αποτελεί σημαντικό στοιχείο σε σχέση με το θέμα αυτό και θα πρέπει να ενεργοποιηθεί γρήγορα σε εθνικό επίπεδο. Η οριστικοποίηση της συμφωνίας για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, με την οποία θα παρέχεται πρόσθετη, ειδική χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων, θα πρέπει επίσης να αποτελέσει ύψιστη προτεραιότητα. Η αποκατάσταση της ικανότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα να διοχετεύει τις αποταμιεύσεις προς τις πιο παραγωγικές χρήσεις τους έχει σημασία για την προώθηση του επιπέδου των επενδύσεων ιδίως για τη Νότια Ευρώπη. Όλοι οι πιθανές μεθοδολογίες και τα μέσα που είναι στη διάθεση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, θα πρέπει να έχουν ως στόχο τους να πετύχει η προσπάθεια αυτή, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση των ΜΜΕ σε χρηματοδοτήσεις. Για την οικονομία της ΕΕ προέχει εξίσου να υιοθετήσει και να εφαρμόσει το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020. Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να συμφωνήσουν χωρίς καθυστέρηση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει παράλληλα να επιταχύνουν τις προετοιμασίες τους για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, έτσι ώστε η συγχρηματοδότηση από την ΕΕ των επενδύσεων και των μέτρων στήριξης της απασχόλησης να μπορέσει να τεθεί στη διάθεσή τους από τις αρχές του 2014, ώστε να υποστηριχθεί η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται στο πλαίσιο των ειδικών κατά χώρα συστάσεων. Ταυτόχρονα, επιβάλλεται να υπάρξει ταχύτατη πρόοδος στο θέμα της Τραπεζικής Ένωσης για την εμπέδωση της εμπιστοσύνης. Βραχυπρόθεσμα, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι ισολογισμοί των τραπεζών θα διαθέτουν επαρκή κεφάλαια για να τους δοθεί η δυνατότητα να διαδραματίσουν το ρόλο τους στο έργο της χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης και να συμβάλουν στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της Ευρώπης. Η διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι πλέον σαφώς εδραιωμένη και εργάζεται για να επιτευχθεί ο στόχος της πιο συντονισμένης χάραξης πολιτικής σε όλη την ΕΕ. Λαμβάνει την ιδιομορφία κάθε χώρας υπόψη, ενώ φροντίζει ταυτόχρονα για την ανάπτυξη των συνεργειών μεταξύ των χωρών, αναγνωρίζοντας την αλληλεξάρτηση μεταξύ των μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το εγχείρημα της άσκησης του 2013, η Επιτροπή ενίσχυσε τις πολιτικές και τεχνικές επαφές της με τα κράτη μέλη, ενώ πολλά κράτη μέλη κατέβαλαν έντονες προσπάθειες για την συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση και τη συζήτηση των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων τους. Η εθνική οικειοποίηση της διαδικασίας μεταρρυθμίσεων θα έχει καθοριστική σημασία για την επιτυχία της. Η Ευρώπη επιχειρεί να θέσει σε εφαρμογή το κύμα μεταρρυθμίσεων που θα διανοίξει τη δυνατότητα για την άνθηση της ανάπτυξης με τη νέα της μορφή, που θα είναι βιώσιμη και θα δημιουργήσει άφθονες θέσεις εργασίας. Δεν μπορούμε να χαλαρώσουμε την εγρήγορσή μας κατά την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών τόσο σε εθνική κλίμακα, όσο και σε επίπεδο ΕΕ. Η υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα αποτελέσει το κοινό θεματολόγιο της Ευρώπης κατά τους επόμενους μήνες. Αναλαμβάνοντας από κοινού δράση σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο,μπορούμε να βοηθήσουμε να προχωρήσει η Ευρώπη ξεπερνώντας την τρέχουσα κρίση και να βαδίσει στον δρόμο της έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Annex 1 - Overview of country-specific recommendations for 2013-2014 παραρτημα 2 – επισκοπηση των στοχων της στρατηγικησ «ευρωπη 2020»[11] *Οι χώρες που έχουν διατυπώσει τον εθνικό τους στόχο σε σχέση με δείκτη διαφορετικό από τον δείκτη του πρωταρχικού στόχου της ΕΕ Στόχοι των κρατών μελών || Επίπεδο απασχόλησης (σε %) || Ε&Α ως % του ΑΕΠ || Στόχοι μείωσης εκπομπών (έναντι των επιπέδων του 2005)[12] || Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας || Ενεργειακή απόδοση[13] || Πρόωρη εγκατάλειψη της σχολικής εκπαίδευσης ως% || Τριτοβάθμια εκπαίδευση σε % || Μείωση του πληθυσμού που είναι εκτεθειμένος στον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού σε αριθμό ατόμων Πρωταρχικός στόχος της ΕΕ || 75% || 3% || -20% (σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990) || 20% || 20% || 10% || 40% || 20,000,000 Εκτίμηση ΕΕ || 73.70-74% || 2.65-2.72% || -20% (σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990) || 20% || n.a || 10.3-10.5% || 37.6-38.0%[14] || AT || 77-78% || 3.76% || -16% || 34% || 31.5 || 9.5% || 38% (περιλαμβανομένου του ISCED 4a, που το 2010 ήταν περίπου 12%) || 235,000 BE || 73.2% || 3.0% || -15% || 13% || || 9.5% || 47% || 380,000 BG || 76% || 1.5% || 20% || 16% || || 11% || 36% || 260, 000* CY || 75-77% || 0.5% || -5% || 13% || 2.8 || 10% || 46% || 27,000 CZ || 75% || 1% (μόνο ο δημόσιος τομέας) || 9% || 13% || || 5.5% || 32% || Διατήρηση του αριθμού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στο επίπεδο του 2008 (15,3 % του συνολικού πληθυσμού) με προσπάθειες μείωσής του κατά 30,000 DE || 77% || 3% || -14% || 18% || 251.0 || <10% || 42% (περιλαμβανομένου του επιπέδου ISCED4, που το 2010 ήταν 11.4%) || 320, 000 (μακροχρόνια άνεργοι)* DK || 80% || 3% || -20% || 30% || 17.8 || <10% || Τουλάχιστον 40% || 22,000 (άτομα που ζουν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας)* EE || 76% || 3% || 11% || 25% || 6.5 || 9.5% || 40% || 61,860 άτομα εκτός κινδύνου φτώχειας * EL || 70% || 0.67% || -4% || 18% || 27.1 || Κάτω από 10% || 32% || 450,000 ES || 74% || 2% || -10% || 20% || 121.6 || 15% || 44% || 1,400,000-1,500,000 FI || 78% || 4% || -16% || 38% || 35.9 || 8% || 42% (στενός εθνικός ορισμός) || 150,000 FR || 75% || 3% || -14% || 23% || 236.3 || 9.5% || 50% || Δεν έχει καθορισθεί νέος στόχος προς το παρόν (ο στόχος ίσχυε έως το 2012) * HU || 75% || 1.8% || 10% || 14.65% || 26.6 || 10% || 30.3% || 450,000 IE || 69-71% || Περίπου 2 % — 2.5% του ΑΕΠ || -20% || 16% || 13.9 || 8% || 60% || 200,000* IT || 67-69% || 1.53% || -13% || 17% || 158.0 || 15-16% || 26-27% || 2,200,000 LT || 72.8% || 1.9% || 15% || 23% || || <9% || 40% || 170,000 LU || 73% || 2.3-2.6% || -20% || 11% || || <10% || 66% || 6,000 LV || 73% || 1.5% || 17% || 40% || 5.23* || 13.4% || 34-36% || 121,000* MT || 62.9% || 0.67% || 5% || 10% || 0.825 || 29% || 33% || 6,560 NL || 80 % || 2,5 % || -16% || 14% || . || <8 % || >40% 45% expected in 2020 || 93,000* PL || 71% || 1.7% || 14% || 15.48% || 96.4 || 4.5% || 45% || 1,500,000 PT || 75% || 3% || 1% || 31% || 22.5 || 10% || 40% || 200,000 RO || 70% || 2% || 19% || 24% || || 11.3% || 26.7% || 580,000 SE || Σαφώς πάνω από 80% || Περίπου 4% || -17% || 49% || 36.7-66.0 || <10% || 40-45% || Μείωση του ποσοστού των γυναικών και των ανδρών που δεν ανήκουν στο εργατικό δυναμικό (εκτός των σπουδαστών πλήρους φοίτησης), των μακροχρόνια ανέργων ή όσων έχουν παρατεταμένη αναρρωτική άδεια σε επίπεδο πολύ χαμηλότερο του 14 % έως το 2020* SI || 75% || 3% || 4% || 25% || || 5% || 40% || 40,000 SK || 72% || 1.2% || 13% || 14% || 16.2 || 6% || 40% || 170,000 UK || Δεν καθορίζεται στόχος στο ΕΠΜ || Δεν καθορίζεται στόχος στο ΕΠΜ || -16% || 15% || 177.6. || Δεν καθορίζεται στόχος στο ΕΠΜ || Δεν καθορίζεται στόχος στο ΕΠΜ || Υφιστάμενοι αριθμητικοί στόχοι που αναφέρονται στον νόμο για την φτώχεια των παιδιών του 2010* HR[15] || 59% || 1.4% || +26% || 20% || || 4% || 35% || 100,000 [1] Πρώτα από τον ΕΜΧΣ και την ΕΔΧΣ και στη συνέχεια από τον ΕΜΣ. [2] Τον Δεκέμβριο του 2012 η Επιτροπή παρουσίασε την ολοκληρωμένη δέσμη δράσεων για την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής σε ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα. http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/tax_fraud_evasion/index_en.htm [3] COM (2013) 150 [4] Οι ανισορροπίες για τις εν λόγω χώρες στον τομέα αυτό εντοπίστηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών. [5] Το 2013, τα κράτη μέλη άρχισαν να αποκτούν νέα έσοδα από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπής αερίων τα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση καινοτόμων σχεδίων χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. [6] Βλέπε: http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/economic_paper/2012/pdf/ecp_456_en.pdf [7] Δύο κράτη μέλη δεν έχουν κοινοποιήσει τους ενδεικτικούς τους στόχους ενεργειακής απόδοσης, όπως απαιτείται βάσει των άρθρων 3 και 24 της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση (2012/27/ΕΕ), ενώ εννέα κράτη μέλη έχουν διαβιβάσει ελλιπείς κοινοποιήσεις. [8] Βλέπε: http://ec.europa.eu/environment/waste/studies/pdf/study%2012%20FINAL%20REPORT.pdf [9] Βλέπε: http://ec.europa.eu/europe2020/pdf/themes/21_early_school_leaving.pdf [10] Βλέπε: http://ec.europa.eu/europe2020/pdf/themes/22_quality_of_education_and_training.pdf [11] Οι εθνικοί στόχοι, όπως αυτοί καθορίστηκαν στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων τον Απρίλιο του 2013. [12] Οι εθνικοί στόχοι μείωσης των εκπομπών που προβλέπονται στην απόφαση 2009/406/ΕΚ («απόφαση επιμερισμού των προσπαθειών») αφορούν τις εκπομπές που δεν καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Οι εκπομπές που καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών θα μειωθούν κατά 21 % έναντι των επιπέδων του 2005. Η αντίστοιχη συνολική μείωση εκπομπών θα είναι -20 % έναντι των επιπέδων του 1990. [13] Η οδηγία 2012/27/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση ορίζει στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο α), ότι η ενεργειακή κατανάλωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2020 δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 1474 εκατομμύρια ΤΙΠ πρωτογενούς ενέργειας ή τα 1078 εκατομμύρια ΤΙΠ τελικής ενέργειας. Όλα τα κράτη μέλη εκτός από δύο (την Τσεχική Δημοκρατία και το Λουξεμβούργο) είχαν καθορίσει τους στόχους τους έως τις 30 Απριλίου 2013, αλλά δεν είχαν όλα εκφράσει τους στόχους αυτούς σε αρχικό και τελικό επίπεδο ενέργειας, όπως απαιτείται από την οδηγία. Αυτό εξηγεί γιατί τα δεδομένα για ορισμένα κράτη μέλη και η εκτίμηση για το επίπεδο της ΕΕ λείπουν. Στον παρόντα πίνακα παρατίθενται μόνο στοιχεία για τα επίπεδα κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας το 2020, εκφραζόμενα σε εκατομμύρια ΤΙΠ. «*» υποδηλώνει ότι ο στόχος είναι προσωρινός. [14] Στον υπολογισμό αυτό δεν περιλαμβάνεται το επίπεδο ISCED 4 (Γερμανία, Αυστρία). [15] Η Κροατία υπέβαλε κατάλογο των προκαταρκτικών εθνικών στόχων για το 2020. Λόγω του προκαταρκτικού τους χαρακτήρα, αυτοί δεν περιλαμβάνονται στις εκτιμήσεις σε επίπεδο ΕΕ .