Πρόγραμμα Phare - Ετήσια έκθεση 1998

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

Περιεχόμενα

Το πρόγραμμα Phare

Το Phare το 1998

Σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης

Υλοποίηση των νέων προσανατολισμών του Phare

Υλοποίηση των λειτουργικών αλλαγών

Χρηματοοικονομική επισκόπηση και επιδόσεις

Το Phare στις επιμέρους χώρες εταίρους

Υποψήφιες χώρες

Βουλγαρία

Τσεχική Δημοκρατία

Εσθονία

Ουγγαρία

Λετονία

Λιθουανία

Πολωνία

Ρουμανία

Σλοβακία

Σλοβενία

Μη υποψήφιες χώρες

Αλβανία

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Στατιστική επισκόπηση

Χρηματοδότηση Phare ανά χώρα, 1990-1998

Χρηματοδότηση Phare ανά τομέα, 1990-1998

Το πρόγραμμα Phare

Επισκόπηση του έτους

Το 1998, το πρόγραμμα Phare της Ευρωπαϊκής Κοινότητας παρέσχε χρηματοδοτική και τεχνική υποστήριξη σε 13 χώρες εταίρους της Κεντρικής Ευρώπης. Ο στόχος του Phare είναι διττός. Για τις δέκα χώρες που υπέβαλαν αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ, ο στόχος είναι η προετοιμασία τους για την προσχώρηση. Όσον αφορά τις άλλες τρεις χώρες, στόχος του Phare είναι η παροχή στήριξης για τη μετάβαση στη δημοκρατία και την οικονομία της αγοράς. Η παρούσα έκθεση αποσκοπεί να εξετάσει τα κύρια επιτεύγματα του Phare κατά το 1998 και να εντάξει το Phare στο γενικό πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ.

Το 1998 υιοθετήθηκαν οι εταιρικές σχέσεις προσχώρησης και ξεκίνησε επίσημα η διαδικασία προσχώρησης για τις δέκα υποψήφιες χώρες. Οι εταιρικές σχέσεις προσχώρησης καθόρισαν τις προς εξέταση προτεραιότητες της προετοιμασίας για την προσχώρηση στην ΕΕ και το πλαίσιο για το σύνολο της προενταξιακής βοήθειας.

Οι οδηγίες του Phare για την περίοδο 1998-1999 υιοθετήθηκαν επίσημα και ισχύουν για όλα τα προγράμματα του 1998. Οι οδηγίες ορίζουν ότι το Phare θα εστιαστεί σε δύο κύριες προτεραιότητες, τη θεσμική ανάπτυξη και τη στήριξη των επενδύσεων. Και για τους δύο αυτούς τομείς προβλέπεται μια σειρά μέτρων και μηχανισμών. Το 1998 ξεκίνησαν οι προετοιμασίες για την αδελφοποίηση, η οποία αποτελεί ένα βασικό μέσο της θεσμικής ανάπτυξης, ενώ κατά τη διάρκεια του έτους τέθηκε σε εφαρμογή και η χρηματοδοτική διευκόλυνση υποδομών μεγάλης κλίμακας, ένας νέος μηχανισμός στήριξης των επενδύσεων.

Κρίσιμη πτυχή των οδηγιών είναι η εστίαση στη βελτιωμένη υλοποίηση. Η Επιτροπή και οι χώρες εταίροι κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες προκειμένου να επισπευσθεί η υλοποίηση των προγραμμάτων Phare και να διασφαλιστεί ότι αυτά θα έχουν αποτελέσματα. Ως αποτέλεσμα, σημειώθηκε ένα επίπεδο ρεκόρ όσον αφορά την ανάθεση συμβάσεων κατά το 1998 (1,26 δισεκατομμύρια ευρώ). Κατά συνέπεια υπήρξε μια σημαντική πτώση του επιπέδου των αδέσμευτων κεφαλαίων που είναι διαθέσιμα στο πλαίσιο του Phare (της λεγόμενης συσσώρευσης ) για πρώτη φορά από την έναρξη του προγράμματος το 1990.

Η βελτίωση αυτή όσον αφορά την ανάθεση των συμβάσεων συνδυάστηκε με μεγαλύτερη εστίαση κατά τη φάση του προγραμματισμού ώστε να διασφαλίζεται ότι τα προγράμματα σχεδιάζονται προκειμένου να έχουν αντίκτυπο και αποτελέσματα. Υποχρεώσεις αναλήφθηκαν μόνο για ώριμα και επαρκώς προσδιορισμένα προγράμματα, με αποτέλεσμα στην περίπτωση της Πολωνίας, τη μείωση της ενδεικτικής ετήσιας χορήγησης.

Το Phare σημείωσε σημαντική πρόοδο κατά το 1998. Ανταποκρίθηκε με ευελιξία στις νέες ανάγκες που κλήθηκε να καλύψει. Ξεκίνησαν νέες πρωτοβουλίες. Οι μεταρρυθμίσεις είναι λειτουργικές. Οι αποφάσεις λαμβάνονται πιο γρήγορα και σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό από τις ίδιες τις υποψήφιες χώρες. Ως αποτέλεσμα, το σημερινό Phare είναι περισσότερο από κάθε άλλη φορά αποτελεσματικό και εστιασμένο, παρέχοντας σταθερά στήριξη στη διαδικασία προσχώρησης.

Το Phare το 1998

Σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης

Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί μια από τις πλέον σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ, καθώς προετοιμάζεται για τον 21ο αιώνα. Αποτελεί επίσης μια μοναδική ιστορική ευκαιρία για την προώθηση της ολοκλήρωσης της ηπείρου με ειρηνικά μέσα, εκτείνοντας μια ζώνη σταθερότητας και ευημερίας προς τα νέα μέλη.

Το 1998 υπήρξε ένα ιστορικό έτος για την Ευρωπαϊκή Ένωση και για τη διαδικασία της διεύρυνσης.

Τα δεκαπέντε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετέχουν σήμερα σε μια διαδικασία διεύρυνσης με δεκατρείς ακόμη χώρες, ήτοι την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Λετονία, την Εσθονία, τη Λιθουανία, τη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβενία, την Κύπρο, την Τουρκία και τη Μάλτα.

Το Δεκέμβριο του1997 στο Λουξεμβούργο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έλαβε ιστορικές αποφάσεις όσον αφορά τη διεύρυνση της Ένωσης και όρισε τη «γενική» διαδικασία της διεύρυνσης κατά τρόπο που περιλαμβάνει όλες τις υποψήφιες χώρες που επιθυμούν να προσχωρήσουν στην Ένωση.

Αυτή η διεύρυνση αποτελεί μια συνεκτική, περιεκτική και τρέχουσα διαδικασία. Καθένα από τα υποψήφια κράτη θα προχωρήσει με το δικό του ρυθμό, ανάλογα με το βαθμό προετοιμασίας του.

Η διαδικασία διεύρυνσης περιλαμβάνει τρεις συνιστώσες

1) Την Ευρωπαϊκή Διάσκεψη

Η διάσκεψη αυτή παρέχει ένα πολυμερές πλαίσιο το οποίο συγκεντρώνει όλες τις χώρες που επιθυμούν να προσχωρήσουν στην Ένωση και να υιοθετήσουν τις αξίες και τους στόχους της. Τα δεκαπέντε κράτη μέλη της ΕΕ και οι δώδεκα υποψήφιες χώρες προσκλήθηκαν στη διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στο Λονδίνο στις 12 Μαρτίου 1998, και στη συνέχεια στο Λουξεμβούργο, στις 6 Οκτωβρίου 1998.

2) Τη διαδικασία προσχώρησης

Στις 30 Μαρτίου 1998 ξεκίνησε η διαδικασία προσχώρησης, που συμπεριλαμβάνει τις δέκα χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης καθώς και την Κύπρο. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει την ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής, η οποία θα παράσχει στις αιτούσες χώρες τη δυνατότητα να ευθυγραμμιστούν όσο το δυνατόν περισσότερο με το «κεκτημένο» της Ένωσης (το σύνολο της νομοθεσίας της ΕΚ) πριν από την προσχώρηση.

Ένα βασικό στοιχείο της ενισχυμένης προενταξιακής στρατηγικής είναι οι εταιρικές σχέσεις προσχώρησης που συντάχθηκαν για τις δέκα χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης και θέτουν μια σειρά βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων προτεραιοτήτων για το περαιτέρω έργο προετοιμασίας της προσχώρησης. Οι εταιρικές σχέσεις προσχώρησης έχουν σχεδιαστεί προκειμένου να κινητοποιήσουν όλες τις μορφές βοήθειας προς τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης εντός ενός ενιαίου πλαισίου. Βάσει της εταιρικής σχέσης προσχώρησης, κάθε υποψήφια χώρα κατήρτισε ένα εθνικό πρόγραμμα για την υιοθέτηση του κεκτημένου που καθορίζει τους τρόπους με τους οποίους θα υλοποιηθούν οι προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης προσχώρησης, συμπεριλαμβανομένων χρονοδιαγραμμάτων και κατανομών ανθρώπινων και δημοσιονομικών πόρων. Τα προγράμματα αυτά ενημερώνονται σε τακτική βάση.

Ένα δεύτερο στοιχείο είναι ο προτεινόμενος διπλασιασμός της οικονομικής βοήθειας που προορίζεται για τις προτεραιότητες της προσχώρησης. Η οικονομική βοήθεια θα προέλθει από ένα επαναπροσανατολισμένο πρόγραμμα Phare, από νέα προγράμματα για το περιβάλλον και τις μεταφορές, καθώς επίσης και για τη γεωργική και την αγροτική ανάπτυξη. Για τις χώρες που δεν είναι ακόμη έτοιμες για την έναρξη των διαπραγματεύσεων δημιουργήθηκε μια πρόσθετη «συμπληρωματική δανειοδοτική διευκόλυνση». Ένα ευρύ φάσμα κοινοτικών προγραμμάτων θα τεθούν σταδιακά στη διάθεση των υποψηφίων, καλύπτοντας τομείς όπως η εκπαίδευση και η κατάρτιση, το περιβάλλον, η έρευνα και ο πολιτισμός. Τα προγράμματα αυτά θα βοηθήσουν στην εξοικείωση πολλών και διαφορετικών ομάδων στις υποψήφιες χώρες με τις μεθόδους εργασίας της ΕΕ.

Τέλος θεσπίστηκε μια διαδικασία επισκόπησης βάσει της οποίας πρέπει να συντάσσονται εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο κάθε υποψηφίας χώρας όσον αφορά τις προετοιμασίες για την προσχώρηση. Οι πρώτες εκθέσεις αυτού του είδους δημοσιεύθηκαν στις 4 Νοεμβρίου 1998 (βλ. κατωτέρω).

3) Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης

Στις 31 Μαρτίου 1998 ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις με τις έξι χώρες που προτάθηκαν από την Επιτροπή (Ουγγαρία, Πολωνία, Εσθονία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβενία, Κύπρος). Οι διαπραγματεύσεις με αυτές τις χώρες πραγματοποιούνται με διμερείς διασκέψεις προσχώρησης μεταξύ των κρατών μελών και κάθε αιτούντος.

Αναλυτική εξέταση του κοινοτικού κεκτημένου

Τον Απρίλιο 1998 ξεκίνησε η διαδικασία ελέγχου προκειμένου να προετοιμάσει τις διαπραγματεύσεις και να δώσει μια πρόσθετη ώθηση στις προενταξιακές προετοιμασίες. Στόχος της εξέτασης είναι να εξηγήσει το κοινοτικό κεκτημένο στις υποψήφιες χώρες και να προσδιορίσει τις δυσκολίες που αυτές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κατά την υιοθέτησή του. Εκτός από την καθεαυτή υιοθέτηση της κοινοτικής νομοθεσίας, όλες οι υποψήφιες χώρες πρέπει να δημιουργήσουν και/ή να ενισχύσουν τις δομές που απαιτούνται για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής της.

Στα τέλη του 1998 ολοκληρώθηκε η πολυμερής και η διμερής εξέταση των 20 κεφαλαίων του κεκτημένου με την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Εσθονία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβενία και την Κύπρο. Οι εκθέσεις εξέτασης σχετικά με όλα τα εν λόγω κεφάλαια, πλην ενός, υποβλήθηκαν στο Συμβούλιο ως το τέλος του έτους. Τα υπόλοιπα εννέα κεφάλαια θα εξεταστούν ως το φθινόπωρο του 1999.

Η Επιτροπή ολοκλήρωσε επίσης την πολυμερή εξέταση των 29 κεφαλαίων του κεκτημένου με τις χώρες με τις οποίες δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει διαπραγματεύσεις, ήτοι τη Βουλγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία. Ένας ακριβέστερος προσδιορισμός αυτών των προβλημάτων θα διενεργηθεί κατά τη διάρκεια διμερών συνεδριάσεων εξέτασης που θα λάβουν χώρα κατά την περίοδο Μαρτίου-Ιουλίου 1999 για όλα τα κεφάλαια, με εξαίρεση της γεωργίας, η οποία θα εξεταστεί το φθινόπωρο του 1999.

Οι τακτικές εκθέσεις

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου κάλεσε επίσης την Επιτροπή να συντάσσει τακτικές εκθέσεις, από τα τέλη του 1998, σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά την επίτευξη των κριτηρίων της Κοπεγχάγης από κάθε μια από τις υποψήφιες χώρες. Οι πρώτες τακτικές εκθέσεις δημοσιεύθηκαν το Νοέμβριο του 1998 και υποβλήθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης το Δεκέμβριο του 1998.

Κατά τη σύνταξη των τακτικών εκθέσεων, η Επιτροπή ανέλυσε κατά πόσον είχαν πράγματι υλοποιηθεί από τον Ιούλιο του 1997 οι μεταρρυθμίσεις που ανακοινώθηκαν από τις υποψήφιες χώρες, λαμβανομένων υπόψη των κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εκθέσεις προσδιορίζουν την πραγματική πρόοδο, η Επιτροπή έδωσε έμφαση μόνο σε εκείνες τις μεταρρυθμίσεις που είχαν πραγματικά υιοθετηθεί και όχι σε εκείνες που βρίσκονταν στο στάδιο της προετοιμασίας ή της υιοθέτησης. Η Επιτροπή ανέλυσε επίσης την πρόοδο όσον αφορά την ικανότητα κάθε υποψηφίου να εφαρμόσει το κεκτημένο και έδωσε έμφαση στα βήματα που έγιναν για την προσαρμογή των διοικητικών δομών στις απαιτήσεις του κεκτημένου.

Οι εκθέσεις έδωσαν έμφαση στην πρόοδο που σημειώθηκε από ορισμένες υποψήφιες χώρες και στους τρεις τομείς των κριτηρίων της Κοπεγχάγης, τόνισαν όμως επίσης ότι πρέπει να ενταθεί ο ρυθμός της προετοιμασίας για την προσχώρηση προκειμένου να τηρηθούν οι προθεσμίες. Με βάση τις εκθέσεις, η Επιτροπή δεν θεώρησε αναγκαίο να προβεί σε συστάσεις σχετικά με τη διεξαγωγή ή την παράταση των διαπραγματεύσεων, όπως προβλεπόταν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Τα συμπεράσματα της Επιτροπής για κάθε υποψήφια χώρα δίδονται στα κεφάλαια της παρούσας έκθεσης που αναφέρονται στις επιμέρους χώρες.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης (11-12 Δεκεμβρίου 1998) δέχθηκε ευνοϊκά τις τακτικές εκθέσεις της Επιτροπής και το γεγονός ότι η διαδικασία της διεύρυνσης είναι πλέον σε πλήρη εξέλιξη. Παρατήρησε ότι έξι από τις υποψήφιες χώρες είχαν ξεκινήσει ουσιαστικές διαπραγματεύσεις και είχαν επιτύχει τα πρώτα απτά αποτελέσματα, ενώ είχε σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την προετοιμασία των διαπραγματεύσεων με άλλες πέντε υποψήφιες χώρες. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσε επίσης τη βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εξακολουθήσει να παρέχει προενταξιακή βοήθεια καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόνισε ότι κάθε χώρα θα συνεχίσει να κρίνεται βάσει των δικών της προσόντων και κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει περαιτέρω τακτικές εκθέσεις εγκαίρως για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, το Δεκέμβριο του 1999.

Υλοποίηση των νέων προσανατολισμών του Phare

Γενική επισκόπηση

Ο επαναπροσανατολισμός του Phare από πρόγραμμα βασισμένο στη ζήτηση, (βάσει του οποίου οι χώρες εταίροι ζήτησαν τη χρηματοδότηση των προτεραιοτήτων που είχαν καθορίσει) σε ένα πρόγραμμα βασισμένο στην προσχώρηση βάσει των εταιρικών σχέσεων προσχώρησης αποτέλεσε αναμφίβολα την κύρια εστίαση για το 1998. Το πρόγραμμα Phare στις δέκα υποψήφιες χώρες είναι πλέον πλήρως προσανατολισμένο προς την προετοιμασία αυτών των χωρών για την προσχώρηση στην ΕΕ. Ο νέος ρόλος του Phare είναι να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να ανταποκριθούν στις προτεραιότητες που καθορίζονται στις εταιρικές σχέσεις προσχώρησης.

Καθορίστηκαν δύο σαφείς προτεραιότητες που είναι η θεσμική ανάπτυξη και η στήριξη των επενδύσεων. Οι δύο αυτές προτεραιότητες ορίστηκαν στις Οδηγίες για την Υλοποίηση του προγράμματος Phare στις υποψήφιες χώρες, 1998-1999 που εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 1998 και καλύπτουν τους προϋπολογισμούς του Phare για το 1998 και το 1999.

Θεσμική ανάπτυξη

Η θεσμική ανάπτυξη καλύπτει τομείς όπως η αδελφοποίηση, η συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα και την τεχνική βοήθεια.

Όσον αφορά τα κοινοτικά προγράμματα, μια σειρά προγραμμάτων ήταν ήδη ανοικτά το 1998 (π.χ. Leonardo da Vinci, Νεολαία για την Ευρώπη, Raphael, Media, Save, Life, Καταπολέμηση του Καρκίνου, Ίσες Ευκαιρίες, ΜΜΕ). Στις υποψήφιες χώρες δόθηκε επίσης η δυνατότητα να συνδεθούν πλήρως με το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης (1998-2002).

Αδελφοποίηση

Στόχος της αδελφοποίησης είναι να καταστήσει διαθέσιμη την εμπειρογνωμοσύνη των επαγγελματιών των κρατών μελών προκειμένου να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να εφαρμόσουν το κεκτημένο. Ο πυρήνας της αδελφοποίησης είναι η απόσπαση επαγγελματιών της ΕΕ, γνωστών ως προενταξιακών συμβούλων, σε θεσμικά όργανα των υποψηφίων χωρών που είναι υπεύθυνα για την εφαρμογή του κεκτημένου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αδελφοποίηση θα συνίσταται μόνο στη μακροχρόνια απόσπαση (για μια περίοδο άνω των 12 μηνών) ενός ή περισσοτέρων προενταξιακών συμβούλων από ένα υπουργείο ή άλλον εγκεκριμένο φορέα ενός κράτους μέλους προκειμένου αυτός να εργαστεί σε ένα έργο στο αντίστοιχο υπουργείο μιας υποψήφιας χώρας. Σε πολλές περιπτώσεις, εκτός από τον προενταξιακό σύμβουλο, για την επίτευξη του στόχου της αδελφοποίησης θα είναι αναγκαίος ο συνδυασμός διαφόρων μέσων, συμπεριλαμβανομένων της βραχυπρόθεσμης παροχής εμπειρογνωμοσύνης, της κατάρτισης, της παροχής υπηρεσιών (όπως των υπηρεσιών μετάφρασης και διερμηνείας) και ειδικής βοήθειας (όπως εξειδικευμένου λογισμικού).

Στο τέλος του 1997, η Επιτροπή έκανε τα πρώτα βήματα για την έναρξη της αδελφοποίησης. Δημιουργήθηκε ένα δίκτυο εθνικών σημείων επαφής τα οποία θα συνεργάζονται με την Επιτροπή στη διαδικασία της αδελφοποίησης. Κάθε κράτος μέλος και κάθε υποψήφια χώρα διόρισαν ένα άτομο που θα λειτουργεί ως αντιπρόσωπός τους και ως σύνδεσμος με τη διοίκησή τους και που θα διασφαλίζει τη ροή των πληροφοριών μέσω του δικτύου. Το δίκτυο των εθνικών σημείων επαφής συνεδρίασε τρεις φορές κατά το 1998. Μετά από μια αρχική συνεδρίαση το Δεκέμβριο του 1997, το δίκτυο συνεδρίασε το Μάρτιο του 1998 για την παρουσίαση και συζήτηση της έννοιας της αδελφοποίησης, το Μάιο για την έναρξη του πρώτου γύρου επιλογής έργων και τέλος, τον Οκτώβριο, για μια ανάλυση των πρώτων αποτελεσμάτων και για την περαιτέρω ανάπτυξη της διαδικασίας.

Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο της αδελφοποίησης είναι ότι αυτή έχει ως στόχο να παράγει οριστικά και εγγυημένα αποτελέσματα. Δεν έχει σχεδιαστεί για να καλλιεργήσει τη γενική συνεργασία, αλλά για να επιφέρει τα συγκεκριμένα αποτελέσματα που συμφωνήθηκαν εκ των προτέρων μεταξύ των συμβαλλομένων μερών για την υλοποίηση των τομέων προτεραιότητας του κεκτημένου όπως αυτοί ορίζονται στις εταιρικές σχέσεις προσχώρησης. Το 1998, τα υπό ανάπτυξη σχέδια αδελφοποίησης εστιάστηκαν σε τέσσερις βασικούς τομείς του κεκτημένου, ίδιους σε κάθε υποψήφια χώρα, ήτοι στη γεωργία, το περιβάλλον, τα οικονομικά, καθώς και στη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις. Οι υποψήφιοι μπορούσαν να επιλέξουν να συμπεριλάβουν έναν πρόσθετο τομέα για να καλύψουν ιδιαίτερες ανάγκες. Τα προπαρασκευαστικά μέτρα για την υλοποιήση των διαρθρωτικών ταμείων προστέθηκαν ως θέμα κατά τη διάρκεια του έτους.

Το Μάιο και τον Οκτώβριο κυκλοφόρησαν στα κράτη μέλη περίπου 120 έργα από τη διαδικασία προγραμματισμού του Phare για το 1998. Τα κράτη μέλη κλήθηκαν στη συνέχεια να υποβάλουν προτάσεις σχετικά με τους τρόπους κάλυψης των αναγκών που προσδιορίζονταν στα διάφορα έργα. Μετά από συζήτηση μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών, η υποψήφια χώρα επέλεξε την προσφορά που ανταποκρίνονταν κατά το καλύτερο δυνατό τρόπο στις δικές της ειδικές ανάγκες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, δύο ή περισσότερα κράτη μέλη συνεργάστηκαν για την παροχή στήριξης, ή η υποψήφια χώρα κάλεσε τα κράτη μέλη που παρείχαν διαφορετικά στοιχεία να τα συνδυάσουν σε ένα ενιαίο έργο. Τα αδελφοποιημένα κράτη κλήθηκαν στη συνέχεια να υποβάλουν στην επιτροπή ένα λεπτομερές πρόγραμμα προς έγκριση

Δεκατέσσερα σχέδια αδελφοποίησης εγκρίθηκαν από την οργανωτική επιτροπή της Επιτροπής. Οι πρώτοι προενταξιακοί σύμβουλοι θα ξεκινήσουν το έργο τους το Μάιο του 1999.

Στήριξη επενδύσεων

Η υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου δεν συνεπάγεται απλά την προσέγγιση της νομοθεσίας και την ενίσχυση των θεσμικών και διοικητικών δομών. Σημαίνει επίσης την προσαρμογή των υποδομών και των επιχειρήσεων των υποψηφίων χωρών για τη συμμόρφωση με τα πρότυπα της ΕΚ, γεγονός που απαιτεί σημαντικές επενδύσεις. Αποτελώντας περίπου το 70 τοις εκατό του προϋπολογισμού του Phare στις υποψήφιες χώρες, η στήριξη των επενδύσεων συνεπάγεται την κινητοποίηση των επενδύσεων που απαιτούνται προκειμένου να βοηθήσουν τις υποψήφιες χώρες να ευθυγραμμίσουν τη βιομηχανία και τις κύριες υποδομές τους με τα πρότυπα της ΕΕ.

Παράλληλα με τη συνεχιζόμενη στήριξη στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων Phare στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και του περιβάλλοντος, οι δραστηριότητες στήριξης επενδύσεων του Phare εστιάστηκαν σε τρεις νέους τομείς κατά το 1998:

- στον καλύτερο συντονισμό με τα διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα

- στην έναρξη της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης υποδομών μεγάλης κλίμακας

- στην προετοιμασία του μέσου προενταξιακής διαρθρωτικής βοήθειας (ISPA).

Συνεργασία με τα διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα

Εν όψει των αυξανόμενων επενδύσεων υποδομής στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, το 1998 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη στενότερη συνεργασία με τα διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα. Με πρωτοβουλία της Επιτροπής, στις 2 Μαρτίου 1998 υπογράφηκε ένα μνημόνιο συμφωνίας για την προσχώρηση με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) και την Παγκόσμια Τράπεζα. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) δεσμεύτηκε επίσης να συνεργαστεί στο πνεύμα του μνημονίου συμφωνίας.

Πολλές από τις προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων προσχώρησης είναι σύμφωνες προς τους στόχους που καθορίζονται στις στρατηγικές της ΕΤΑΑ και της Παγκόσμιας Τράπεζας για την παροχή βοήθειας. Η κοινή επιθυμία για την προώθηση της μετάβασης και τη στήριξη της διαδικασίας προσχώρησης οδήγησε αυτά τα ιδρύματα στην εντατικοποίηση των προσπαθειών τους για συνεργασία. Ως το κύριο χρηματοδοτικό όργανο της ΕΕ, η ΕΤΕ συνεργάζεται στενά με την Επιτροπή για να διασφαλίζει την επίτευξη των στόχων της πολιτικής της ΕΕ.

Το μνημόνιο συμφωνίας καθορίζει κοινές επιδιώξεις και στόχους, συμπεριλαμβανομένων του προσδιορισμού συγκεκριμένων έργων για συγχρηματοδότηση και της ανάπτυξης νέων χρηματοδοτικών μηχανισμών. Τον Οκτώβριο προσχώρησαν στη συμφωνία τέσσερις νέοι εταίροι ( η Σκανδιναβική Εταιρία Περιβαλλοντικής Χρηματοδότησης (NEFCO), η Σκανδιναβική Τράπεζα Επενδύσεων, η Διεθνής Εταιρία Χρηματοδοτήσεων και το Ταμείο Κοινωνικής Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η συγχρηματοδότηση με τα διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα βοηθά να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο η βοήθεια του Phare που χορηγείται με τη μορφή μη επιστρεπτέων χορηγήσεων ( κάθε ευρώ επενδύσεων Phare σε συγχρηματοδοτούμενα έργα αντλεί περίπου 8 ευρώ από τα διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα, τις εθνικές και άλλες πηγές.

Η χρηματοδοτική διευκόλυνση υποδομών μεγάλης κλίμακας

Η χρηματοδοτική διευκόλυνση υποδομών μεγάλης κλίμακας είναι μια κεντρική χρηματοδοτική διευκόλυνση που παρέχει συγχρηματοδότηση σε έργα τα οποία έχουν διασυνοριακές επιπτώσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών. Οι επενδύσεις συγχρηματοδοτούνται με τα διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα. Τα έργα επιλέγονται βάσει τόσο των επιπτώσεών τους στις προετοιμασίες για την προσχώρηση όσο και της ετοιμότητάς τους προς υλοποίηση. Παραδείγματα επιλέξιμων έργων για συγχρηματοδότηση με τη χρηματοδοτική διευκόλυνση υποδομών μεγάλης κλίμακας περιλαμβάνουν έργα αποκατάστασης δρόμων και σιδηροδρόμων, αναβάθμισης συστημάτων αποβλήτων και παροχής ύδατος και έργα για την αντιμετώπιση της ρύπανσης της ατμόσφαιρας.

Το 1998, το Phare χορήγησε περίπου 180 εκατομμύρια ευρώ για έργα υποδομής μεγάλης κλίμακας τόσο μέσω της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης υποδομών μεγάλης κλίμακας όσο και μέσω των εθνικών προγραμμάτων Phare. Η παροχή στήριξης από τη χρηματοδοτική διευκόλυνση υποδομών μεγάλης κλίμακας θα συνεχιστεί κατά το 1999 με προϋπολογισμό 95 εκατομμύρια ευρώ και θα εστιαστεί στη στήριξη των επενδύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος. Το 2000, η χρηματοδοτική διευκόλυνση υποδομών μεγάλης κλίμακας θα αντικατασταθεί από το μέσο προενταξιακής διαρθρωτικής βοήθειας (ISPA) (βλ. κατωτέρω).

Προγραμματισμός για το 2000: Phare, ISPA και SAPARD

Έχουν ήδη ξεκινήσει οι προετοιμασίες για τη συνέχιση της προενταξιακής στήριξης πέραν του 2000. Το Phare θα συνεχιστεί και θα συμπληρωθεί με δύο νέα προενταξιακά μέσα, γνωστά ως ISPA και SAPARD. Οι επενδύσεις σε κύριες υποδομές στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος θα χρηματοδοτηθούν από το ISPA και εκείνες στη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη από το SAPARD. Το Νοέμβριο του 1998 το Συμβούλιο ενέκρινε κατ' αρχήν τους κανονισμούς για τα δύο αυτά μέσα και έναν κανονισμό για το συντονισμό. Ο τελευταίος διασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ των τριών μέσων. Ορίζει ότι το Phare, το ISPA και το SAPARD πρέπει να συντονίζονται εντός του πλαισίου της επιτροπής διαχείρισης του Phare.

Η προενταξιακή βοήθεια θα υπερδιπλασιαστεί μετά το 2000, υπερβαίνοντας τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως (1,5 δισεκατομμύρια ευρώ για το Phare, 1 δισεκατομμύριο ευρώ για το ISPA και 520 εκατομμύρια ευρώ για το SAPARD).

Οι προετοιμασίες για το ISPA υποστηρίχθηκαν κατά το 1998 από τη χρηματοδοτική διευκόλυνση υποδομών μεγάλης κλίμακας, ενώ το ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα, μια συνιστώσα των εθνικών προγραμμάτων, συνεχίστηκε προκειμένου να συνδράμει τους υποψηφίους στη δημιουργία των δομών και των πολιτικών για την ενδεχόμενη συμμετοχή στα διαρθρωτικά ταμεία.

Ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα

Μετά την προσχώρηση, οι υποψήφιες χώρες θα είναι επιλέξιμες για χορήγηση στήριξης από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ. Το ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα δημιουργήθηκε προκειμένου να βοηθήσει στη διασφάλιση της ομαλής μετάβασης στο νέο σύστημα. Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να διαμορφώσουν τους θεσμούς και τις στρατηγικές που απαιτούνται για την επιτυχή υλοποίηση δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία μετά την προσχώρηση. Το ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα αναμένεται να προετοιμάσει τις υποψήφιες χώρες για το σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων παρομοίων με εκείνα που αφορούν τις περιφέρειες του στόχου 1 της ΕΕ.

Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις

Ο επαναπροσανατολισμός του προγράμματος Phare προς τις προτεραιότητες προσχώρησης είχε επίσης ως συνέπεια την αυξημένη εστίαση στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων κατά το 1998. Οι εταιρικές σχέσεις προσχώρησης δίνουν ιδιαίτερη σημασία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Μαζί με τα οικονομικά, τη γεωργία και το περιβάλλον, η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις ήταν ένας από τους τέσσερις τομείς που προσδιορίστηκαν ως προτεραιότητες για παροχή στήριξης στο πλαίσιο του νέου προγράμματος αδελφοποίησης. Από τα 110 έργα αδελφοποίησης (κόστους 75 εκατομμυρίων ευρώ) που προβλέπονται στο πλαίσιο του προγράμματος του 1998, τα 25 (αξίας 14 εκατομμυρίων ευρώ) αφορούν τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις. Αυτά τα έργα αδελφοποίησης εστιάζονται στους τελωνειακούς και συνοριακούς ελέγχους (8 έργα), στα δικαστικά όργανα (7), στη χορήγηση ασύλου και τη μετανάστευση (3), στην εκπαίδευση της αστυνομίας (2) και στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος (1). Άλλα τέσσερα έργα θα ασχοληθούν με οριζόντια ζητήματα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.

Η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις αποτελούν επίσης έναν από τους τρεις τομείς που είναι επιλέξιμοι για παροχή στήριξης από τη συμπληρωματική δανειοδοτική διευκόλυνση. Το 1998, υποβλήθηκαν πέντε έργα στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων για χρηματοδότηση ύψους 6 εκατομμυρίων ευρώ. Τα έργα αυτά εστιάζονται σε τομείς όπως η καταπολέμηση της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της τελωνειακής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης του οικονομικού εγκλήματος.

Στα τρέχοντα προγράμματα πολλών δικαιούχων συμπεριλαμβάνεται και το οριζόντιο πρόγραμμα για τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις. Κατά το 1998, το πρόγραμμα αυτό χρηματοδότησε μια αποστολή για την εκτίμηση των αναγκών και τον προσδιορισμό έργων στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων στη Βουλγαρία, την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πολωνία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία (αποστολές στην Ουγγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία πραγματοποιήθηκαν κατά το 1997). Οι εκθέσεις που συντάχθηκαν από εμπειρογνώμονες της ΕΕ εστιάζονταν σε πέντε τομείς προτεραιότητας: το άσυλο, τη μετανάστευση, τη διαχείριση και τον έλεγχο των συνόρων, την αστυνόμευση και το δικαστικό σώμα. Οι εκθέσεις ανέλυσαν το ισχύον καθεστώς σε αυτούς τους τομείς και προτείνουν πιθανά έργα για χρηματοδότηση από το Phare.

Το 1998 ξεκίνησαν επίσης τρία νέα μεγάλα έργα στο πλαίσιο του οριζόντιου προγράμματος Phare, τα οποία θα παράσχουν στήριξη για τη μεταφορά του κεκτημένου στους τομείς προτεραιότητας της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Τα έργα αυτά ασχολούνται με την εκπαίδευση της αστυνομίας (4,5 εκατομμύρια ευρώ) στις υποψήφιες χώρες, τη μεταφορά του κεκτημένου σε ζητήματα ασύλου (3 εκατομμύρια ευρώ) και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος (1,5 εκατομμύρια ευρώ).

Το πρόγραμμα Phare για τη διαχείριση των ανατολικών συνόρων της Βαλτικής έχει σχεδιαστεί προκειμένου να ενισχύσει τις ικανότητες της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας να διαχειρίζονται με αποτελεσματικό τρόπο τα ανατολικά τους σύνορα και να καταπολεμούν το λαθρεμπόριο. Αυτό το πρόγραμμα για την περίοδο 1997-1999 που λαμβάνει 6 εκατομμύρια ευρώ από το Phare, χρηματοδότησε τέσσερα έργα κατά το 1998: εξοπλισμός για την αστυνομία και τη μεθοριακή αστυνομία στην Εσθονία και τη Λιθουανία (1,5 εκατομμύρια ευρώ εκάστη), προετοιμασία διαγωνισμού και πρόσκληση για υποβολή προτάσεων που αφορούν την ανακαίνιση ενός κέντρου μεταναστών στη Λιθουανία, προετοιμασία διαγωνισμού για την κατασκευή τεσσάρων συνοριακών σταθμών και εκπαίδευση των δυνάμεων της αστυνομίας και στα τρία κράτη της Βαλτικής.

Κατά το 1998, η συνιστώσα για τα τελωνεία του προγράμματος πολλών δικαιούχων για τη διαμετακομιστική διευκόλυνση και τον εκσυγχρονισμό των τελωνείων εστιάστηκε κυρίως στη βελτίωση της «λειτουργικής ικανότητας» των τελωνειακών υπηρεσιών των χωρών εταίρων. Κατά τη διάρκεια συνεδριάσεων και εργαστηρίων που διοργανώθηκαν το 1998, αναπτύχθηκαν «τελωνειακά προσχέδια» (που θεσπίζουν τα πρότυπα που πρέπει να επιτευχθούν από τις τελωνειακές υπηρεσίες των χωρών εταίρων) και διενεργήθηκαν «αναλύσεις αποκλίσεων» (που συγκρίνουν τη σημερινή κατάσταση με τα πρότυπα των προσχεδίων). Τέλος, τα αποτελέσματα της ανάλυσης των αποκλίσεων κάθε επιμέρους χώρας χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των λεπτομερών απαιτήσεων για βοήθεια. Παράλληλα, το 1998, το πρόγραμμα παρέσχε στις διοικήσεις των τελωνείων των χωρών εταίρων άμεση βοήθεια για την ανάπτυξη των στρατηγικών τελωνειακών δραστηριοτήτων και των λειτουργιών τελωνειακής κατάρτισης, καθώς επίσης και για τη σύνταξη της τεκμηρίωσης των εθνικών τους έργων Phare.

Εκτός αυτού, μια σειρά μεγάλων έργων βρίσκονταν σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης:

- Γενική τελωνειακή τεχνική βοήθεια και κατάρτιση, με τη συμμετοχή 12 χωρών εταίρων του Phare.

- Μέτρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των συνοριακών σταθμών, που υλοποιήθηκε με ιδιαίτερη επιτυχία σε 11 χώρες εταίρους και αποσκοπεί στην εισαγωγή της αξιολόγησης κινδύνων, της επιλεκτικότητας και των μέσων και τεχνικών ανάλυσης των χημικών χαρακτηριστικών στο λειτουργικό περιβάλλον των τελωνείων.

- Τελωνειακές πληροφορίες και συλλογή πληροφοριών, με τη συμμετοχή 12 τελωνειακών διοικήσεων, που αποσκοπούν στη βελτίωση των εθνικών τελωνειών και προγραμμάτων «συλλογής πληροφοριών» και την εφαρμογή μέσων και τεχνικών συλλογής πληροφοριών στο περιβάλλον εργασίας των τελωνείων.

- Διαμετακόμιση και εφαρμογή ενιαίου διοικητικού εγγράφου, που υλοποιήθηκε στη Βουλγαρία, την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία.

- Μονάδα υποστήριξης του αυτοματισμού, που παρέχει πρακτική στήριξη σε όλες τις χώρες εταίρους για την υλοποίηση των εκτενών προγραμμάτων μηχανοργάνωσης των τελωνείων στα πλαίσια του PHARE.

Κατά το 1998 σημειώθηκε περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά την υλοποίηση του προγράμματος πολλών δικαιούχων για τα ναρκωτικά στα πλαίσια του Phare, που αποσκοπεί να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να αναπτύξουν συντονισμένες πολιτικές για τα ναρκωτικά, ιδίως εν όψει της διεύρυνσης. Το πρόγραμμα ανέπτυξε, ιδιαιτέρως, δραστηριότητες στους τομείς της καταπολέμησης της νομιμοποίησης των εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της παρακολούθησης της διακίνησης πρόδρομων ουσιών σύμφωνα με το κεκτημένο. Εστιάστηκε επίσης στην ανάπτυξη δομών πληροφόρησης και επικοινωνίας και στην προετοιμασία για την ένταξη των υποψηφίων χωρών στις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Κέντρου παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας. Το Phare παρέσχε επίσης τεχνογνωσία για να βοηθήσει στην ενίσχυση των στρατηγικών και των ικανοτήτων περιορισμού της ζήτησης για ναρκωτικά στις χώρες εταίρους. Τέλος, το πρόγραμμα προσδιόρισε νέες προτεραιότητες, όπως είναι η καταπολέμηση των συνθετικών ναρκωτικών, και έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στα κλιμακούμενα προβλήματα των ναρκωτικών κατά μήκος της «βαλκανικής» οδού, στο πλαίσιο του κοινού προγράμματος για την καταπολέμηση των ναρκωτικών στη νοτιοανατολική Ευρώπη, στο οποίο συμμετέχουν το UNDCP και το Phare.

Η συμπληρωματική δανειοδοτική διευκόλυνση

Η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Βουλγαρία έλαβαν πρόσθετη στήριξη κατά το 1998, προκειμένου να επισπεύσουν τις προετοιμασίες τους για την προσχώρηση. Κατά τη διάρκεια του έτους δημιουργήθηκε μια συμπληρωματική δανειοδοτική διευκόλυνση, προκειμένου να βοηθήσει αυτές τις πέντε χώρες να ολοκληρώσουν τη διαδικασία οικονομικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης, να προσελκύσουν επενδύσεις και να καταπολεμήσουν τη διαφθορά. Στόχος της συμπληρωματικής δανειοδοτικής διευκόλυνσης είναι η διατήρηση του περιεκτικού χαρακτήρα της διαδικασίας της διεύρυνσης με τη χρηματοδότηση έργων σε τομείς στους οποίους οι γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής για τις πέντε αυτές χώρες προσδιορίζουν ειδικά προβλήματα. Για την περίοδο 1998-1999 χορηγήθηκαν 100 εκατομμύρια ευρώ στη συμπληρωματική δανειοδοτική διευκόλυνση.

Το νέο πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας Phare

Στις 18 Δεκεμβρίου 1998, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε έναν κανονισμό για το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας Phare, αναθεωρώντας το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας που καταρτίστηκε το 1994. Η συνολική ενδεικτική χορήγηση για το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας, για την περίοδο 1995-1999 ανέρχεται σε 885 εκατομμύρια ευρώ.

Το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας αποσκοπεί να προωθήσει τη διασυνοριακή συνεργασία για να προετοιμάσει τις περιφέρειες της Κεντρικής Ευρώπης ώστε αυτές να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ιδίως ως μελλοντικοί δικαιούχοι των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΚ. Ειδικότερα στοχεύει να ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη των παραμεθόριων περιοχών και να ενθαρρύνει την κοινωνικο-οικονομική ολοκλήρωση.

Ο νέος κανονισμός παρέχει χρηματοδότηση για δράσεις διαρθρωτικού χαρακτήρα στις παραμεθόριες περιοχές των χωρών εταίρων του Phare. Οι δράσεις θα υλοποιηθούν λαμβάνοντας υπόψη τις κοινοτικές διαρθρωτικές πολιτικές και ιδίως την πρωτοβουλία Interreg. Τα σύνορα που είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση βάσει του νέου κανονισμού είναι:

- τα σύνορα μεταξύ των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης και της ΕΕ,

- τα σύνορα μεταξύ των δέκα υποψηφίων χωρών.

Τα επιλέξιμα έργα για τις παραμεθόριες περιοχές μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης θα συνδέονται κατά κανόνα με μέτρα που στηρίζονται από την πρωτοβουλία Interreg. Τα επιλέξιμα έργα για τις παραμεθόριες περιοχές μεταξύ των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης θα έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο, θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη δομών στις παραμεθόριες περιοχές ή θα διευκολύνουν τη συνεργασία μεταξύ των χωρών στο σύνολό τους.

Μη επιστρεπτέες ενισχύσεις της ΕΚ θα χρηματοδοτήσουν κοινά έργα μεταξύ των επιλέξιμων παραμεθόριων περιοχών. Στόχος αυτών το έργων θα είναι:

- να προωθήσουν τη συνεργασία μεταξύ παραμεθορίων περιοχών των χωρών και μεταξύ παρακείμενων περιοχών σε μια γειτονική χώρα, να βοηθήσουν τις παραμεθόριες περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένα αναπτυξιακά προβλήματα προς όφελος του τοπικού πληθυσμού,

- να προωθήσουν την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας και στις δύο πλευρές των συνόρων και τη δημιουργία δεσμών μεταξύ αυτών των δικτύων και ευρύτερων δικτύων της ΕΕ.

Τα είδη των δραστηριοτήτων που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του νέου προγράμματος περιλαμβάνουν:

- δράσεις για την εξάλειψη των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων ή των υπηρεσιών δια μέσου των συνόρων, λαμβάνοντας υπόψη τα ζητήματα της ασφάλειας,

- δράσεις για τη βελτίωση των υποδομών σε όλες τις παραμεθόριες περιοχές,

- μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος,

- μέτρα για τη γεωργική και την αγροτική ανάπτυξη,

- μέτρα στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών που θα συμπληρώσουν την ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων,

- δράσεις που σχετίζονται με την κοινοτική πολιτική για τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις,

- μέτρα για την προώθηση της διασυνοριακής επιχειρηματικής και οικονομικής συνεργασίας,

- βοήθεια για επενδύσεις και παροχή υπηρεσιών και εγκαταστάσεων υποστήριξης, ιδίως στους τομείς της μεταφοράς τεχνολογίας και του μάρκετινγκ για ΜΜΕ,

- μέτρα κατάρτισης και απασχόλησης.

Το νέο πρόγραμμα επιδιώκει επίσης να ενθαρρύνει κοινές δράσεις μικρής κλίμακας με τη συμμετοχή τοπικών παραγόντων από τις παραμεθόριες περιοχές και να βελτιώσει τις τοπικές ικανότητες για την ανάπτυξη και την υλοποίηση αυτών των δράσεων. Για το σκοπό αυτό, κάθε παραμεθόρια περιοχή μπορεί να δημιουργήσει ένα κοινό ταμείο μικρών έργων. Στις δραστηριότητες που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο ενός ταμείου μικρών έργων περιλαμβάνονται:

- δράσεις για την προώθηση της τοπικής οικονομικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένου του τουρισμού,

- μέτρα για την προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της υγείας, ιδίως μέσω της κοινής χρήσης πόρων και εγκαταστάσεων,

- μέτρα ανάπτυξης εγκαταστάσεων και πόρων για τη βελτίωση των επικοινωνιών μεταξύ παραμεθόριων περιοχών, όπως είναι η διασυνοριακή ραδιοφωνία, η τηλεόραση, οι εφημερίδες και άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Το νέο πρόγραμμα ενσωματώνει τις συστάσεις αξιολόγησης που ολοκληρώθηκε το Νοέμβριο του 1998. Σκοπός αυτής της αξιολόγησης ήταν να αναλύσει τα προβλήματα που έχουν ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση της υλοποίησης των υποπρογραμμάτων και να υποβάλει συστάσεις σχετικά με την ενίσχυση των μηχανισμών διαχείρισης, προγραμματισμού και δαπανών.

Η αξιολόγηση διαπίστωσε ότι το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας απέδωσε ορισμένα θετικά αποτελέσματα. Ειδικότερα, αποκαταστάθηκε ο διάλογος και η συνεργασία μεταξύ των παραμεθόριων περιοχών της ΕΕ και των γειτονικών περιοχών της Κεντρικής Ευρώπης. Ενισχύθηκε η οικονομική ανάπτυξη των παραμεθόριων περιοχών αυτών των χωρών, προωθώντας τη μεγαλύτερη σύγκλιση με το επίπεδο ανάπτυξης της ΕΕ. Οι χώρες είχαν επίσης την ευκαιρία να εξοικειωθούν με τις διαδικασίες του Interreg, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού στρατηγικών περιφερειακής ανάπτυξης για τις παραμεθόριες περιοχές.

Ωστόσο, η ομάδα αξιολόγησης προσδιόρισε μια σειρά προβλημάτων. Υπήρχαν διαφορές στον τρόπο λειτουργίας του Phare και της πρωτοβουλίας Interreg, και η αξιολόγηση συνιστά τη λήψη περαιτέρω μέτρων για την εναρμόνιση αυτών. Σε αντίθεση με τα έργα Interreg, τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας εξακολουθούν να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση σε σκληρά μέτρα, ελάχιστα έργα είχαν έναν πραγματικά διασυνοριακό χαρακτήρα και η υλοποίηση ήταν μάλλον αργή. Οι τοπικές και περιφερειακές ικανότητες των υποψηφίων χωρών χρήζουν ενισχύσεως και πρέπει να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή τοπικών και περιφερειακών φορέων. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη δημιουργία ταμείων μικρών έργων τα οποία συμβάλλουν στην ενίσχυση των ικανοτήτων προγραμματισμού.

Η πολυετής προσέγγιση του προγραμματισμού που αποσκοπεί στην εναρμόνιση με τον προγραμματισμό του Interreg, δεν ήταν απόλυτα επιτυχής. Δεν υπήρχαν κοινές αρχές, στρατηγικές και στόχοι ανάπτυξης ούτε και εξωτερική συνεκτικότητα των προγραμμάτων. Υπήρχε επίσης η τάση τα προγράμματα να εμφανίζουν μια έλλειψη προσέγγισης προσανατολισμένη ειδικά στις περιφέρειες και ελάχιστα από αυτά σχεδιάστηκαν σε συνεργασία με τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές ή με τους κοινωνικούς εταίρους.

Τα προβλήματα δεν μπορούν να επιλυθούν πλήρως όσο ο προϋπολογισμός του Phare εξακολουθεί να είναι ετήσιος ενώ εκείνος του Interreg πολυετής και όσο εξακολουθούν να ισχύουν δύο ξεχωριστοί κανονισμοί, περιορίζοντας τις δαπάνες στην επικράτεια των υποψηφίων χωρών και των κρατών μελών αντίστοιχα. Ωστόσο, μπορούν να γίνουν και κάποιες βελτιώσεις. Ο νέος κανονισμός περιλαμβάνει πρόβλεψη για κοινά διασυνοριακά προγράμματα προκειμένου να καταστήσει δυνατό τον ορισμό κοινών στρατηγικών και προτεραιοτήτων ανάπτυξης για τις παραμεθόριες περιοχές. Θα χρησιμοποιηθούν κοινές δομές προγραμματισμού και παρακολούθησης συμπεριλαμβανομένης μιας μικτής επιτροπής διασυνοριακής συνεργασίας. Το νέο πρόγραμμα επεκτείνει επίσης το γεωγραφικό πεδίο δράσης του προγράμματος. Εκτός από τα σύνορα μεταξύ της ΕΕ και των υποψηφίων χωρών, το νέο πρόγραμμα καλύπτει τα σύνορα μεταξύ των ίδιων των υποψηφίων χωρών.

Υλοποίηση των λειτουργικών αλλαγών

Ένας από τους στόχους των νέων οδηγιών Phare είναι η βελτιωμένη υλοποίηση. Η Επιτροπή και οι χώρες εταίροι κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες για να επισπεύσουν την υλοποίηση των προγραμμάτων Phare και να διασφαλίσουν ότι αυτά θα έχουν αποτελέσματα. Αυτό περιλαμβάνει τόσο τη διοικητική αποκέντρωση (αυξημένες αρμοδιότητες για τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής στις χώρες εταίρους) όσο και τη διαχειριστική αποκέντρωση (μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στις ίδιες τις χώρες εταίρους). Ως αποτέλεσμα, στο 1998 σημειώθηκε ρεκόρ ανάθεσης συμβάσεων (1,260 εκατομμύρια ευρώ) και για πρώτη φορά από την έναρξη του προγράμματος το 1990, μειώθηκε το επίπεδο των αδέσμευτων κεφαλαίων που είναι διαθέσιμα στο πλαίσιο του Phare. Η βελτίωση αυτή όσον αφορά την ανάθεση συμβάσεων συνδυάστηκε με μια ενισχυμένη εστίαση στη φάση προγραμματισμού προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα προγράμματα σχεδιάζονται για να έχουν αντίκτυπο και αποτελέσματα.

Διοικητική αποκέντρωση

Διοικητική αποκέντρωση σημαίνει μεταβίβαση αρμοδιοτήτων για την υλοποίηση του προγράμματος Phare εντός της Επιτροπής, από την έδρα της στις Βρυξέλλες στις αντιπροσωπείες που βρίσκονται στις χώρες εταίρους, καθιστώντας δυνατή τη λήψη αποφάσεων εκεί που πρέπει, δηλ. επιτόπου.

Οι νέες οδηγίες του Phare προβλέπουν αυξημένες αρμοδιότητες των αντιπροσωπειών στις χώρες εταίρους όσον αφορά την εποπτεία της υλοποίησης του προγράμματος. Η διοικητική αποκέντρωση υποστηρίζεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προκειμένου να περιοριστούν οι διπλοί έλεγχοι και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων τόσο από την έδρα όσο και από τις αντιπροσωπείες. Οι νέες οδηγίες αποτελούν επίσης ένα σημαντικό βήμα προς την περαιτέρω διαχειριστική αποκέντρωση του προγράμματος προς τις ίδιες τις χώρες εταίρους.

Στο πλαίσιο του αποκεντρωμένου συστήματος εφαρμογής (DIS) του Phare υπήρχε ήδη ένα ορισμένο επίπεδο διοικητικής αποκέντρωσης, βάσει του οποίου ο προϊστάμενος της αντιπροσωπείας στη χώρα εταίρο είχε την αρμοδιότητα να εγκρίνει συμβάσεις ύψους ως και 500.000 ευρώ. Σήμερα, ο προϊστάμενος της αντιπροσωπείας έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει όλα τα έγγραφα και τις αξιολογήσεις των προσφορών και να προσυπογράφει συμβάσεις μέχρι ύψους 5 εκατομμυρίων ευρώ.

Η διοικητική αποκέντρωση εφαρμόζεται στις αντιπροσωπείες όλων των χωρών εταίρων. Προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι αντιπροσωπείες είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τον αυξημένο φόρτο εργασίας που προκύπτει από αυτή, στελεχώνονται με πρόσθετο προσωπικό και βελτιώνονται οι εσωτερικές διαδικασίες. Στο πλαίσιο της διοικητικής αποκέντρωσης, κάθε αντιπροσωπεία θα διαθέτει έναν ειδικό υπεύθυνο οικονομικών, ο οποίος είναι υπεύθυνος να ελέγχει κατά πόσον τηρούνται οι κανόνες προμήθειας του Phare.

Μετά την πρόσληψη και την κατάρτιση τοπικών υπαλλήλων και υπευθύνων οικονομικών, η διοικητική αποκέντρωση καθιερώθηκε στα τέλη του 1998 σε επτά αντιπροσωπείες ( Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία και Σλοβενία ( και, στις αρχές του 1999, οι προετοιμασίες για την εισαγωγή της στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία, ήταν ήδη σε προχωρημένο στάδιο.

Διαχειριστική αποκέντρωση

Διαχειριστική αποκέντρωση σημαίνει μεταβίβαση μεγαλύτερων ευθυνών από την Επιτροπή στις ίδιες τις χώρες εταίρους. Αυτό σημαίνει ότι, στο βαθμό που επιτρέπει ο δημοσιονομικός κανονισμός των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η υλοποίηση των εθνικών προγραμμάτων θα αποτελέσει ευθύνη των υποψηφίων χωρών υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που διατηρεί την τελική ευθύνη για τη χρήση των κεφαλαίων.

Η αποκεντρωμένη εφαρμογή αποτελεί ουσιαστικά χαρακτηριστικό του Phare από το 1990. Ένα από τους στόχους της διαχειριστικής αποκέντρωσης είναι η προοδευτική προετοιμασία των υποψηφίων χωρών για τη διαχείριση κοινοτικών κεφαλαίων μετά την προσχώρηση. Σκοπός είναι η δημιουργία, εντός ορίων και σταδιακά, μιας σχέσης μεταξύ της Επιτροπής και των υποψηφίων χωρών όπου η ευθύνη είναι κοινή, παρόμοια με εκείνη που υφίσταται με τα κράτη μέλη για τη συμμετοχή στα διαρθρωτικά ταμεία.

Η διαχειριστική αποκέντρωση εγκρίνεται από την Επιτροπή κατά περίπτωση στους τομείς στους οποίους μπορούν να τηρηθούν προκαθορισμένα κριτήρια από την υποψήφια χώρα και/ή την αρμόδια υπηρεσία εφαρμογής που θα διασφαλίσει τη χρηστή και αποτελεσματική διαχείριση και τη διαφάνεια της χρήσης των κεφαλαίων σύμφωνα με τους στόχους των συμφωνηθέντων προγραμμάτων. Βάσει αυτού του συστήματος, οι υποψήφιες χώρες θα δεσμεύονται από τους κανόνες που διέπουν το Phare καθώς επίσης και από το δημοσιονομικό κανονισμό της Κοινότητας. Η χώρα εταίρος θα είναι υπόλογη από δημοσιονομική άποψη και, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τους κανόνες, τα κεφάλαια θα ανακτηθούν από την Επιτροπή για τη συνολική αξία της συγκεκριμένης σύμβασης Phare.

Αυτή η περαιτέρω διαχειριστική αποκέντρωση απαιτεί την τροποποίηση του σημερινού δημοσιονομικού κανονισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ο οποίος ορίζει ότι η Επιτροπή ασκεί εκ των προτέρων έλεγχο των προσφορών και των συμβάσεων. Η Επιτροπή, στο έγγραφο προβληματισμού της για την τροποποίηση του δημοσιονομικού κανονισμού (SEC (1998) 1228), πρότεινε να επιτρέπεται ο εκ των υστέρων έλεγχος αναφορικά με τα έργα κοινοτικής βοήθειας στις υποψήφιες χώρες.

Νέες δομές εφαρμογής

Οι νέες οδηγίες του Phare περιλαμβάνουν νέες δομές εφαρμογής που βελτιώνουν την παροχή στήριξης στις υποψήφιες χώρες, έχοντας δύο στόχους:

- να αυξηθεί η διαφάνεια των χρηματοδοτικών λειτουργιών και να αποφευχθεί η διασπορά των κεφαλαίων σε πολλές υπηρεσίες,

- να αξιοποιηθούν, όσο το δυνατόν περισσότερο, βιώσιμοι φορείς και υπηρεσίες εφαρμογής που μετά την προσχώρηση θα φέρουν την ευθύνη της διαχείρισης και της υλοποίησης των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από κοινοτικά κεφάλαια.

Έτσι κατά το 1998, δημιουργήθηκε ένα εθνικό ταμείο σε κάθε υποψήφια χώρα, συνήθως στο Υπουργείο Οικονομικών, προκειμένου να λαμβάνει και να διαχειρίζεται τα κεφάλαια Phare. Με προϊστάμενο τον εθνικό διατάκτη, το εθνικό ταμείο καθιστά δυνατό το συντονισμό της χρήσης των πόρων του Phare με άλλα κεφάλαια που είναι διαθέσιμα στην εκάστοτε χώρα, τα οποία προέρχονται είτε από τον εθνικό προϋπολογισμό είτε από διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα.

Σε κάθε μια από τις δέκα υποψήφιες χώρες δημιουργήθηκε μια ενιαία κεντρική μονάδα χρηματοδότησης και ανάθεσης συμβάσεων για τη διαχείριση των προσκλήσεων προς υποβολή προσφορών, της ανάθεσης συμβάσεων και των πληρωμών για λογαριασμό των υπουργείων. Η επιλογή και η παρακολούθηση των έργων παραμένει στην αρμοδιότητα των υπουργείων που είναι δικαιούχοι της στήριξης. Κατ' αυτόν τον τρόπο βελτιώθηκε σημαντικά η διαφάνεια και κατέστη δυνατός ο ριζικός περιορισμός του αριθμού των διαχειριστικών μονάδων προγραμμάτων, ο οποίος μειώθηκε από άνω των 150 σε λιγότερες από 50.

Βελτίωση της παροχής βοήθειας

Κατά το 1998 καθιερώθηκαν επίσης αλλαγές όσον αφορά τον προγραμματισμό προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η στήριξη Phare συνδέεται στενά με τις προτεραιότητες της προσχώρησης και παρέχεται γρήγορα και αποτελεσματικά.

Το νέο σύστημα προγραμματισμού του Phare συνίσταται στη σκιαγράφηση ενός «προγραμματισμού κατά στόχους» για κάθε χώρα βάσει των βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων προτεραιοτήτων που προσδιορίζονται στη σχετική εταιρική σχέση προσχώρησης και το εθνικό πρόγραμμα για την υιοθέτηση του κεκτημένου. Η συνοπτική σκιαγράφηση που συντάσσεται από την Επιτροπή κατόπιν διαβουλεύσεων με τη χώρα εταίρο, απαριθμεί έναν περιορισμένο αριθμό βασικών στόχων που πρέπει να επιτευχθούν με τη στήριξη του Phare για το συγκεκριμένο έτος, καθώς και τον κατά προσέγγιση προϋπολογισμό για κάθε δραστηριότητα. Στη συνέχεια συντάσσονται λεπτομερή δελτία έργων για κάθε δραστηριότητα, πριν από την τελική έγκριση του εθνικού προγράμματος. Τα δελτία των έργων πρέπει να παρουσιάζουν με ακρίβεια το σκοπό χρήσης των κεφαλαίων και να αποδεικνύουν ότι το έργο είναι έτοιμο να υλοποιηθεί άμεσα. Κατ' αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται η γρήγορη υλοποίηση.

Άλλες βελτιώσεις όσον αφορά την υλοποίηση των προγραμμάτων εστιάζονται επίσης στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ταχύτητας. Η ανάθεση των συμβάσεων πρέπει κατά το δυνατόν να γίνεται εντός 6-12 μηνών μετά την υπογραφή της συμφωνίας χρηματοδότησης (αν και σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως για τα έργα υποδομής μεγάλης κλίμακας, ενδέχεται να απαιτηθεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα). Τα αιτήματα για χρονικές παρατάσεις σε περιπτώσεις καθυστέρησης των επιδόσεων, που κάποτε αποτελούσαν σύνηθες φαινόμενο, απορρίπτονται πλέον σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις. Τα έργα πρέπει να ολοκληρώνονται εγκαίρως.

Σήμερα χρηματοδοτούνται λιγότερα αλλά μεγαλύτερα έργα και έχει οριστεί ένα ελάχιστο μέγεθος 2-3 εκατομμυρίων ευρώ. Κατ' αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται μεγαλύτερος αντίκτυπος και προβολή στους τομείς προτεραιότητας και περιορίζεται ο διαχειριστικό φόρτος.

Όπως περιγράφεται στα προηγούμενα, έχουν μεταβιβαστεί μεγαλύτερες αρμοδιότητες από τις Βρυξέλλες στις αντιπροσωπείες της Επιτροπής στις υποψήφιες χώρες για τη διαχείριση των εθνικών και των διασυνοριακών προγραμμάτων. Είκοσι θέσεις μεταφέρθηκαν από τις Βρυξέλλες στις αντιπροσωπείες και κάθε αντιπροσωπεία διαθέτει πλέον το δικό της υπεύθυνο οικονομικών. Αυτό επιταχύνει τη λήψη των αποφάσεων και περιορίζει τις διαχειριστικές δαπάνες.

Η κοινή υπηρεσία διαχείρισης της κοινοτικής βοήθειας προς τρίτες χώρες

Η κοινή υπηρεσία διαχείρισης της κοινοτικής βοήθειας προς τρίτες χώρες (SCR) στις Βρυξέλλες συστάθηκε στα μέσα του 1998 και κατέστη πλήρως λειτουργική το Σεπτέμβριο του 1998. Η SCR παρέχει μια εσωτερική υπηρεσία για τις Γενικές Διευθύνσεις που είναι υπεύθυνες για την υλοποίηση της βοήθειας της ΕΚ προς τρίτες χώρες. Η SCR είναι υπεύθυνη για τις χρηματοδοτικές, λογιστικές, συμβατικές και νομικές πτυχές της διαχείρισης των έργων. Είναι επίσης υπεύθυνη για την υλοποίηση προγραμμάτων πολλών δικαιούχων και άλλων προγραμμάτων που δεν υπόκεινται στη διαχειριστική και διοικητική αποκέντρωση. Η SCR είναι επίσης υπεύθυνη για τον έλεγχο της προόδου όλων των προγραμμάτων Phare.

Η SCR συγκροτείται από μια σειρά διευθύνσεων:

- Η Διεύθυνση A είναι υπεύθυνη για την υλοποίηση και τον έλεγχο έργων (η A1 είναι υπεύθυνη για τα έργα υποδομής και η A2 για τη θεσμική ανάπτυξη).

- Η Διεύθυνση Δ είναι υπεύθυνη για τη χρηματοδοτική διαχείριση, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων του προϋπολογισμού, των συμβάσεων, της λογιστικής και των πληρωμών.

- Η Διεύθυνση E δημοσιεύει προσκλήσεις για υποβολή προσφορών που αφορούν υπηρεσίες και προμήθειες και είναι επίσης υπεύθυνη για νομικά ζητήματα και διαφορές.

- Η Διεύθυνση ΣΤ είναι υπεύθυνη για διάφορα καθήκοντα στα οποία περιλαμβάνονται το προσωπικό, η διοίκηση, η διαχείριση του δικτύου ηλεκτρονικών υπολογιστών της SCR, οι σχέσεις με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κλπ., η αξιολόγηση, καθώς και η πληροφόρηση και επικοινωνία.

Η δημιουργία της SCR αναμένεται να έχει ως συνέπεια τη βελτίωση της υλοποίησης (ιδίως των προγραμμάτων πολλών δικαιούχων), τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των δράσεων και την ορθολογική οργάνωση των διαδικασιών διαχείρισης.

Παρακολούθηση και αξιολόγηση του Phare κατά το 1998

Το σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης Phare ελέγχει την υλοποίηση των υπό εξέλιξη προγραμμάτων Phare σε όλες τις χώρες εταίρους και αξιολογεί σε ποιο βαθμό αυτά επιτυγχάνουν τους στόχους τους, όπως αυτοί αναφέρονται στα έγγραφα προγραμματισμού. Οι εκθέσεις Ε&A παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο των προγραμμάτων ανά τομέα, τα αξιολογούν και υποβάλλουν συγκεκριμένες συστάσεις για τη διαχείρισή τους και το σχεδιασμό μελλοντικών προγραμμάτων για τον αντίστοιχο τομέα. Υπό τη μορφή αυτή, αποτελούν ένα διαχειριστικό εργαλείο για όλα τα μέρη που συμμετέχουν στην υλοποίηση του Phare καθώς και αναπόσπαστο μέρος του αποκεντρωμένου συστήματος εφαρμογής.

Τρεις σημαντικές αλλαγές πραγματοποιήθηκαν στο σύστημα κατά το 1998.

- Για πρώτη φορά από την εισαγωγή του συστήματος το 1996, συντάχθηκαν εκθέσεις σύμφωνα με ένα ετήσιο σχέδιο εργασίας. Το ετήσιο σχέδιο εργασίας καταρτίστηκε μετά από διαβουλεύσεις μεταξύ όλων των μερών που συμμετέχουν στη διαχείριση των προγραμμάτων, λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις από πλευράς χρονοδιαγράμματος του καθενός. Το σχέδιο εργασίας για το 1998 προέβλεπε τη δημοσίευση 103 εκθέσεων για προγράμματα σε 11 χώρες Phare ( Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία και Αλβανία ( καθώς επίσης και για προγράμματα πολλών δικαιούχων.

- Καθιερώθηκε ένα σύστημα συνέχισης. Λίγο μετά την έκδοση της έκθεσης, η αντιπροσωπεία διοργανώνει μια συνεδρία ενημέρωσης κατά την οποία συμφωνούνται μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων μερών οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν και από τις οποίες θα προκύψουν συστάσεις, καθώς και το χρονοδιάγραμμά τους. Το αποτέλεσμα αυτής της συζήτησης θα είναι στη συνέχεια η βάση για περαιτέρω ενέργειες εκ μέρους της Επιτροπής.

- Το Μάιο του 1998, το σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης επεκτάθηκε προκειμένου να συμπεριλάβει την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Κατά το 1998 ολοκληρώθηκαν και εκδόθηκαν συνολικά 115 εκθέσεις (συμπεριλαμβανομένων 54 που ξεκίνησαν στα τέλη του 1997). Το 1998 ξεκίνησαν συνολικά 107 εκθέσεις, από τις οποίες 61 ολοκληρώθηκαν ως το τέλος του έτους. Οι εκθέσεις κάλυψαν περίπου 350 προγράμματα σε 25 τομείς.

Αξιολογήσεις του προγράμματος Phare

Ανταποκρινόμενη στην πρωτοβουλία της Επιτροπής για την υγιή και αποτελεσματική διαχείριση (SEM 2000), η ΓΔ IA συγκρότησε μια μονάδα αξιολόγησης για τα προγράμματα Phare, Tacis και Obnova, τον Ιανουάριο 1997. Η μονάδα αυτή αποτελεί πλέον μέρος της μονάδας αξιολόγησης SCR. Προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια και η ανάληψη ευθύνης, οι εκθέσεις αξιολόγησης δημοσιεύονται σε τακτική βάση και είναι στη διάθεση ενός ευρύτερου κοινού.

Στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, η μονάδα αξιολόγησης ανέλαβε τη διενέργεια των ακόλουθων τύπων αξιολόγησης: τομεακές αξιολογήσεις παροχής πληροφοριών για την ανάπτυξη πολιτικής και στρατηγικής, αξιολογήσεις χωρών, που συνεισφέρουν στη διαδικασία του ετήσιου σχεδιασμού, και αξιολογήσεις των οργάνων συνεργασίας Phare για την παροχή πληροφοριών για τη μελλοντική αναθεώρηση του κανονισμού Phare καθώς επίσης και για τη διαδικασία της προσχώρησης.

Μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση του Phare που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο 1997 με στόχο ν' αποτελέσει ένα σημείο αναφοράς βάσει του οποίου η μονάδα αξιολόγησης θα διενεργούσε περαιτέρω αξιολογήσεις των τομέων και των οργάνων, ολοκληρώθηκαν επτά μελέτες αξιολόγησης κατά το 1998. Αυτές καλύπτουν τέσσερις τομείς (τον τραπεζικό τομέα, την αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων, την τελωνειακή μεταρρύθμιση και τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης), δύο όργανα (τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας και εταιρικών σχέσεων) και μια πρωτοβουλία έκτακτης ανάγκης (το πρόγραμμα βοήθειας έκτακτης ανάγκης για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη). Οι αξιολογήσεις αυτές είναι διαθέσιμες στο κοινό μέσω του Διαδικτύου.

Χρηματοοικονομική επισκόπηση

Το 1998 χαρακτηρίστηκε από βελτίωση των χρηματοοικονομικών δεδομένων που, σε συνδυασμό με την ενισχυμένη εστίαση στον ποιοτικό προγραμματισμό, αναμένεται να οδηγήσει σε βελτιωμένες επιπτώσεις και αποτελέσματα.

Το 1998, το πρόγραμμα Phare δέσμευσε συνολικά 1.153,9 εκατομμύρια ευρώ για τις χώρες εταίρους του. Αυτό αντιπροσωπεύει ποσοστό ανάληψης υποχρεώσεων 99,4 τοις εκατό, σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό ύψους 1.161,4 εκατομμυρίων ευρώ.

Το ακόλουθο διάγραμμα παρουσιάζει την ετήσια κατανομή των κεφαλαίων Phare που δεσμεύτηκαν κατά την περίοδο 1990-1998 (εκατ. ευρώ):

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Από την άποψη των χρηματοοικονομικών επιδόσεων, κατά το 1998 υπήρξε σταθερή βελτίωση στον τομέα της ανάθεσης συμβάσεων. Κατά τη διάρκεια του έτους, στην έδρα της Επιτροπής και στις χώρες εταίρους υπεγράφησαν συμβάσεις συνολικού ύψους 1.260 εκατομμυρίων ευρώ, μια αύξηση κατά 124,5 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με το ποσό των 1.135,5 εκατομμυρίων ευρώ του 1997, ήτοι αύξηση 10,9 τοις εκατό. Συνολικά, 75,3 τοις εκατό όλων των κεφαλαίων Phare που δεσμεύθηκαν έχουν καταστεί αντικείμενο συμβάσεων.

Ως αποτέλεσμα, η γενική συσσώρευση αναθέσεων συμβάσεων (δηλ. η διαφορά μεταξύ των συνολικών αναλήψεων υποχρεώσεων και των συνολικών αναθέσεων συμβάσεων από την έναρξη του Phare) μειώθηκε επίσης για πρώτη φορά κατά 125 εκατομμύρια ευρώ. Η γενική συσσώρευση έχει πλέον μειωθεί σε μεγέθη μικρότερα των 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το 1998 σημειώθηκε επίσης ένα επίπεδο ρεκόρ όσον αφορά τις πληρωμές. Το Phare κατέβαλε 1.042,7 εκατομμύρια ευρώ για συμβάσεις που υπεγράφησαν το 1998 (πληρωμές για συμβάσεις στην έδρα της Επιτροπής και προκαταβολές στις χώρες εταίρους). Αυτό αντιπροσωπεύει μια αύξηση που μόλις υπερβαίνει το 27,2 τοις εκατό σε σύγκριση με το 1997 (819,3 εκατομμύρια ευρώ).

Η κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή μπορεί επομένως να συνοψιστεί ως εξής:

Συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων 1990-1998 8.890,9 εκατομμύρια ευρώ

Συνολική αξία των συμβάσεων που υπεγράφησαν 6.697,3 εκατομμύρια ευρώ (δηλ. το 1990-1998 το 75,3 τοις εκατό όλων των

αναλήψεων έχει καταλήξει σε συμβάσεις)

Συνολικές πληρωμές στο πλαίσιο των υπογεγραμμένων

συμβάσεων 1990-1998 5.589,1 εκατομμύρια ευρώ (δηλ. το 62,9 τοις εκατό των δεσμευθέντων κεφαλαίων έχει καταβληθεί και το 83,4 τοις εκατό όλων των συμβατικών κεφαλαίων έχει πληρωθεί).

Το Phare στις επιμέρους χώρες εταίρους

Υποψήφιες χώρες

Βουλγαρία

Επισκόπηση του έτους

Μετά την εισαγωγή ενός εκτενούς και ολοκληρωμένου προγράμματος μεταρρυθμίσεων το Μάιο του 1997, η μακροοικονομική κατάσταση της Βουλγαρίας σημείωσε σημαντική βελτίωση κατά το 1998. Το πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων περιλάμβανε την εισαγωγή συμφωνίας μίας νομισματικής επιτροπής, τη σκλήρυνση της δημοσιονομικής πολιτικής και την ανανέωση των προσπαθειών για διαρθρωτική μεταρρύθμιση. Κατά συνέπεια, παρά το λιγότερο ευνοϊκό εξωτερικό περιβάλλον, η συνέχιση των συνετών πολιτικών διασφάλισε τη διατήρηση γενικά θετικών οικονομικών εξελίξεων στη χώρα. Η οικονομική ανάπτυξη εκτιμάται ότι ήταν 4 τοις εκατό και ο ετήσιος πληθωρισμός μειώθηκε μόλις στο 1 τοις εκατό, σε σύγκριση με το ποσοστό 580 τοις εκατό του 1997. Ο προϋπολογισμός αναμένεται να έχει ένα συνολικό πλεόνασμα της τάξης του 1,3 τοις εκατό του ΑΕγχΠ.

Ωστόσο, άλλοι οικονομικοί δείκτες ήταν λιγότερο θετικοί το 1998. Το ποσοστό της δηλωμένης ανεργίας παρέμεινε σχετικά υψηλό στο 12 τοις εκατό. Οι εξελίξεις όσον αφορά τους εξωτερικούς λογαριασμούς υπήρξαν λιγότερο ευνοϊκές σε σύγκριση με το1997 και είχαν ως αποτέλεσμα το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών να ανέλθει περίπου στο 1 τοις εκατό του ΑΕγχΠ. Επίσης υπήρξαν λιγότερες εισροές ξένων άμεσων επενδύσεων, λόγω της σχετικά αργής προόδου της ιδιωτικοποίησης και της εξασθένησης του ενδιαφέροντος των ξένων επενδυτών στις αναδυόμενες αγορές. Ως αποτέλεσμα, οι εισροές ξένων άμεσων επενδύσεων μειώθηκαν κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 50 τοις εκατό σε περίπου 150 εκατομμύρια ευρώ, σε σύγκριση με τις σημαντικές εισροές του 1997.

Η Βουλγαρία σημείωσε σημαντική πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση ενός φιλόδοξου προγράμματος διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ελήφθησαν μέτρα για την ελευθέρωση της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της άρσης των περισσοτέρων ελέγχων των τιμών και της άρσης της απαγόρευσης των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων. Επίσης υλοποιήθηκαν σημαντικές δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις. Μετά από την αρχική επιτυχία του 1997, η ιδιωτικοποίηση επιβραδύνθηκε κατά το 1998 και περιορίστηκε κυρίως σε εξαγορές από υπαλλήλους. Η τρέχουσα ιδιωτικοποίηση είχε επίσης ως συνέπεια τη συνέχιση της συρρίκνωσης της απασχόλησης στο δημόσιο τομέα. Το ποσοστό των ιδιωτικοποιημένων πρώην δημόσιων επιχειρήσεων αυξήθηκε περίπου στο 30 τοις εκατό στα τέλη του 1998, συγκρινόμενο με το ποσοστό περίπου της τάξης του 20 τοις εκατό στα τέλη του 1997. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό συνέχισε να είναι πολύ κάτω του κυβερνητικού στόχου του 50 τοις εκατό. H ιδιωτικοποίηση συνεχίστηκε και στον τραπεζικό τομέα, αλλά με βραδύτερους ρυθμούς. Τέλος, οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση των απωλειών των προβληματικών κρατικών επιχειρήσεων και ορισμένων μεγάλων οργανισμών κοινής ωφέλειας απέδωσαν ανομοιογενή αποτελέσματα.

Η γενική μακροοικονομική σταθερότητα συνδυάστηκε με σταθερότητα στον πολιτικό στίβο. Η κυβέρνηση που ανέλαβε την εξουσία το Μάιο του 1997 εξακολουθεί να διαθέτει την πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση. Οι δημοκρατικοί θεσμοί και μηχανισμοί λειτούργησαν καλά και σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η διατήρηση στενών δεσμών με τη διαδικασία της ευρωατλαντικής ολοκλήρωσης υπήρξε ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της εξωτερικής πολιτικής της Βουλγαρίας το 1998. Συνήφθησαν συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών με γειτονικές χώρες και η Βουλγαρία προσχώρησε στη Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA) κατά τη διάρκεια του έτους. Η επίλυση της διένεξης για τη «μακεδονική» γλώσσα είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση των σχέσεων με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας όπως επίσης και με την Τουρκία.

Όσον αφορά τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση σημειώθηκε σημαντική πρόοδος κατά το 1998, με την έναρξη της διαδικασίας προσχώρησης το Μάρτιο, την υιοθέτηση της εταιρικής σχέσης προσχώρησης και τη δημοσίευση της πρώτης τακτικής έκθεσης το Νοέμβριο. Πραγματοποιήθηκαν διαπραγματεύσεις για τα αλιευτικά προϊόντα και τον οίνο και ξεκίνησαν συζητήσεις σχετικά με νέες παραχωρήσεις για γεωργικά προϊόντα. Το συμβούλιο σύνδεσης έλαβε ορισμένες αποφάσεις που αφορούν κυρίως τη συμμετοχή της Βουλγαρίας σε κοινοτικά προγράμματα και την παράταση της χορήγησης περιφερειακών κρατικών ενισχύσεων. Τέλος, η Επιτροπή κατέθεσε το 1998 μια καταγγελία αντιντάμπινγκ για προϊόντα χάλυβα.

Συμπέρασμα της τακτικής έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Νοέμβριος 1998

Η Βουλγαρία πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης, παρ' όλο που απαιτείται η συνέχιση των προσπαθειών για την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη μεταρρύθμιση του δικαστικού σώματος.

Παρ' όλο που η Βουλγαρία σημείωσε πρόσφατα πρόοδο όσον αφορά τη δημιουργία οικονομίας της αγοράς, θα αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα σημαντικές δυσκολίες κατά την αντιμετώπιση των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς εντός της Ένωσης. Η δυναμική που επιτεύχθηκε στη μεταφορά της νομοθεσίας, αν συνδυαστεί με την ενίσχυση των αντίστοιχων θεσμών, αναμένεται να επιτρέψει τελικά στη Βουλγαρία να αναλάβει υποχρεώσεις μέλους. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες, ιδίως στην εσωτερική αγορά και στους τομείς των προτύπων και της πιστοποίησης, στον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, στο μέλλον του Kozloduy και στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.

Το Phare το 1998

Στη Βουλγαρία χορηγήθηκαν συνολικά 149,5 εκατομμύρια ευρώ βάσει του προϋπολογισμού του Phare του 1998 για τη στήριξη της προσχώρησής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τις προτεραιότητες που τονίζονται στην εταιρική σχέση προσχώρησης.

Η στήριξη Phare για τις προετοιμασίες προσχώρησης της Βουλγαρίας διοχετεύθηκε μέσω τεσσάρων κύριων προγραμμάτων, ήτοι του εθνικού προγράμματος Phare (με προϋπολογισμό 68 εκατομμύρια ευρώ), του προγράμματος διασυνοριακής συνεργασίας με την Ελλάδα (51 εκατομμύρια ευρώ), της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης υποδομών μεγάλης κλίμακας (20 εκατομμύρια ευρώ) και της συμπληρωματικής δανειοδοτικής διευκόλυνσης (10,5 εκατομμύρια ευρώ). Το 1998, η Βουλγαρία συμμετέσχε επίσης σε προγράμματα πολλών δικαιούχων και οριζόντια προγράμματα Phare, συμπεριλαμβανομένων τελωνειακών προγραμμάτων, προγραμμάτων για τη δημοκρατία, την τυποποίηση, την πυρηνική ασφάλεια, το περιβάλλον, τις ΜΜΕ, τη στατιστική, τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, καθώς και προγραμμάτων του TAIEX.

Σύμφωνα με τις προτεραιότητες προσχώρησης, το εθνικό πρόγραμμα του 1998 εστιάστηκε σε ορισμένους νευραλγικούς τομείς και ξεκίνησαν πολλά νέα προγράμματα. Η βοήθεια για την τρέχουσα αλλά εύθραυστη διαδικασία οικονομικής μεταρρύθμισης περιλαμβάνει στήριξη για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και για το βουλγαρικό ταμείο για την περίοδο μετά την ιδιωτικοποίηση (11,7 εκατομμύρια ευρώ). Η θεσμική ανάπτυξη αποτελεί σαφώς μια προτεραιότητα και η στήριξη Phare θα εστιαστεί στην ενίσχυση της θεσμικής και διοικητικής ικανότητας της Βουλγαρίας μέσω της θεσμικής ανάπτυξης του Υπουργείου Γεωργίας, Δασοκομίας και Αγροτικής Μεταρρύθμισης, καθώς και της αναμόρφωσης των τελωνείων (18 εκατομμύρια ευρώ). Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Υδάτων λαμβάνει επίσης στήριξη για έργα θεσμικής ανάπτυξης και επενδύσεων (7,3 εκατομμύρια ευρώ).

Τα έργα στον τομέα των μεταφορών, με συγχρηματοδότηση από διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα, περιλαμβάνουν έργα στον αερολιμένα της Σόφιας (7,6 εκατομμύρια ευρώ). Η πυρηνική ασφάλεια εξακολουθεί να αποτελεί μια από τις προτεραιότητες και το Phare χρηματοδοτεί μέτρα πυρηνικής ασφάλειας στο σταθμό πυρηνικής ενέργειας του Kozloduy (6 εκατομμύρια ευρώ). Η Βουλγαρία λαμβάνει επίσης στήριξη από το ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα, των διαρθρωτικών ταμείων και από τη χρηματοδοτική διευκόλυνση προετοιμασίας έργων (10 εκατομμύρια ευρώ) για στήριξη της ανάπτυξης περιφερειακών πολιτικών και της περιφερειακής συνοχής. Στον τομέα της παιδείας και της κατάρτισης, μια χορήγηση 5,4 εκατομμυρίων ευρώ θα στηρίξει τη συμμετοχή της Βουλγαρίας σε προγράμματα της ΕΕ, από τα οποία 4 εκατομμύρια ευρώ προορίζονται για το πρόγραμμα Tempus, παρέχοντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης 20 κοινών ευρωπαϊκών έργων, 8 από τα οποία αφορούν τον τομέα της θεσμικής ανάπτυξης. Τέλος, αντανακλώντας τη σημασία μιας υγιούς κοινωνίας των πολιτών στη Βουλγαρία, το πρόγραμμα ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών έλαβε μια χορήγηση 2 εκατομμυρίων ευρώ από το εθνικό πρόγραμμα του 1998.

Το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με την Ελλάδα του 1998 περιλάμβανε τρεις συνιστώσες. Η πρώτη αφορούσε την αποκατάσταση κύριων οδών στην περιοχή διασυνοριακής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των οδών E79 (Σόφια - Θεσσαλονίκη) και E85 (Haskovo - Αλεξανδρούπολη), καθώς και την επαναλειτουργία ενός δρόμου πρόσβασης στο νέο σημείο διέλευσης συνόρων του Illinden (συνολικά 44 εκατομμύρια ευρώ). Το Phare παρέσχε επίσης στήριξη για την κατασκευή του διασυνοριακού σημείου ελέγχου του Illinden (3 εκατομμύρια ευρώ). Τέλος, 4 εκατομμύρια ευρώ δεσμεύθηκαν για την προετοιμασία μελλοντικών έργων του προγράμματος διασυνοριακής συνεργασίας και για τη διαχείριση του προγράμματος.

Στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης υποδομών μεγάλης κλίμακας, χορηγήθηκαν 20 εκατομμύρια ευρώ ως συγχρηματοδότηση Phare για την ολοκλήρωση του κυβερνητικού έργου αποκατάστασης του σιδηροδρομικού δικτύου που έχει συνολικό προϋπολογισμό 285 εκατομμύρια ευρώ. Συνεπώς η συνολική χρηματοδότηση Phare για το εν λόγω έργο ανέρχεται σε 35 εκατομμύρια ευρώ. Τα τμήματα της σιδηροδρομικής γραμμής που πρόκειται να ανακατασκευαστούν στο πλαίσιο αυτού του έργου βρίσκονται σε δύο σημαντικούς πανευρωπαϊκούς διαδρόμους μεταφορών.

Το 1998, η Βουλγαρία έλαβε επίσης προενταξιακή στήριξη μέσω της συμπληρωματικής δανειοδοτικής διευκόλυνσης. Συνολικά 10,5 εκατομμύρια ευρώ διοχετεύθηκαν σε έργα για τη μεταρρύθμιση του τραπεζικού τομέα και των επιχειρήσεων, την απόδοση γης και την καταπολέμηση της διαφθοράς από τη διοίκηση των τελωνείων της Βουλγαρίας.

Μαζί με τη χορήγηση για το 1998, η χρηματοδότηση με τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων Phare προς τη Βουλγαρία από το 1990 ανέρχεται πλέον σε περίπου 755 εκατομμύρια ευρώ.

Επιτεύγματα

Πολλά υπό εξέλιξη προγράμματα Phare σημείωσαν αξιόλογη πρόοδο κατά το 1998. Το δεύτερο πρόγραμμα κοινωνικής βοήθειας έκτακτης ανάγκης που ξεκίνησε το 1997, υλοποιήθηκε με επιτυχία από το Δεκέμβριο 1997. Με προϋπολογισμό 20 εκατομμύρια ευρώ, το εν λόγω πρόγραμμα συνέχισε να παρέχει στήριξη σε εκείνα τα τμήματα του πληθυσμού που υπέστησαν τις σοβαρότερες συνέπειες της οικονομικής κρίσης του 1997, μέσω ενίσχυσης του οικογενειακού εισοδήματος και μέτρων δημιουργίας θέσεων εργασίας (με συγχρηματοδότηση και υπό τη διαχείριση του προγράμματος ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών).

Το πρόγραμμα βοήθειας διαρθρωτικής προσαρμογής και μεταρρύθμισης (SARA) ξεκίνησε το 1997 για τη στήριξη της εφαρμογής του κυβερνητικού προγράμματος οικονομικής μεταρρύθμισης. Κατά το 1998, το πρόγραμμα (20 εκατομμύρια ευρώ) παρέσχε ουσιαστική και στοχοθετημένη μεταφορά τεχνογνωσίας στους τομείς της ιδιωτικοποίησης των επιχειρήσεων και των τραπεζών, της τραπεζικής εποπτείας και της θεσμικής ανάπτυξης της υπηρεσίας ξένων επενδύσεων.

Κατά το 1998 ολοκληρώθηκε επίσης το πρόγραμμα δημιουργίας θέσεων απασχόλησης «Όμορφη Βουλγαρία» (βλ. παρακάτω πίνακα). Στο πλαίσιο του προγράμματος ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών χορηγήθηκαν περίπου 120 μη επιστρεπτέες ενισχύσεις. Οι μη επιστρεπτέες ενισχύσεις αυτές χορηγήθηκαν σε βουλγαρικές ΜΚΟ που παρέχουν κοινωνική πρόνοια, ανθρωπιστική βοήθεια και στήριξη των περιθωριοποιημένων ομάδων και εθνοτήτων της Βουλγαρίας.

Οι γενικές επιδόσεις του προγράμματος Phare στη Βουλγαρία βελτιώθηκαν κατά το 1998, τόσο λόγω της σταθεροποίησης του πολιτικού περιβάλλοντος όσο και λόγω του βελτιωμένου διοικητικού περιβάλλοντος. Ιδιαίτερη πολιτική έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης των δομών εφαρμογής. Ωστόσο, επειδή η διαδικασία μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης στη Βουλγαρία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, σε λειτουργικό επίπεδο εξακολουθούν αναπόφευκτα να υφίστανται διάφοροι περιορισμοί και αβεβαιότητες.

Η Βουλγαρία άρχισε επίσης να θέτει σε λειτουργία νέες δομές εφαρμογής, όπως προβλέπεται στις νέες οδηγίες Phare. Έτσι, κατά τη διάρκεια του έτους συστάθηκαν ένα εθνικό ταμείο, μια κεντρική μονάδα χρηματοδότησης και ανάθεσης συμβάσεων και ένας περιορισμένος αριθμός υπηρεσιών εφαρμογής. Αυτές οι νέες δομές αναμένεται να βελτιώσουν τις διαδικασίες εφαρμογής, να καταστήσουν δυνατή την αυξημένη διοικητική και διαχειριστική αποκέντρωση, να διευρύνουν το πεδίο δράσης της συγχρηματοδότησης και να συμβάλλουν στην προετοιμασία των δύο νέων προενταξιακών οργάνων, του ISPA και του SAPARD. Ωστόσο, θα απαιτηθούν περαιτέρω προσπάθειες για τη θέσπιση αποτελεσματικών εσωτερικών και εξωτερικών μηχανισμών δημοσιονομικού ελέγχου και για την υιοθέτηση και εφαρμογή νομοθεσίας για τις προμήθειες του δημοσίου σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΚ.

Ως τα τέλη του 1998 είχαν ανατεθεί συμβάσεις για όλα σχεδόν τα προγράμματα για τα οποία είχαν αναληφθεί υποχρεώσεις στο πλαίσιο των προϋπολογισμών Phare της περιόδου 1994-1997, ανεβάζοντας το γενικό ποσοστό ανάθεσης συμβάσεων για την περίοδο 1990-1997 περίπου στο 94 τοις εκατό. Μαζί με τις αναλήψεις υποχρεώσεων για το 1998, το γενικό ποσοστό ανάθεσης συμβάσεων σταθεροποιήθηκε περίπου στο 72 τοις εκατό.

Περιπτωσιολογική μελέτη: Όμορφη Βουλγαρία

Στόχος αυτού του έργου ήταν η εξάλειψη της ένδειας σε ορισμένες περιφέρειες της Βουλγαρίας μέσω της δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης, της κατάρτισης των ανέργων και της βελτίωσης των αστικών υποδομών στις πόλεις Σόφια, Plovdiv, Βάρνα, Veliko Turnovo και Russe. Η διαχείριση και υλοποίηση του προγράμματος πραγματοποιήθηκε από το πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, σε στενή συνεργασία με τις δημοτικές αρχές και τις περιφερειακές υπηρεσίες απασχόλησης. Το συνολικό κόστος του έργου ανήλθε σε 3,4 εκατομμύρια ευρώ, από τα οποία 3 εκατομμύρια ευρώ χορηγήθηκαν από το πρόγραμμα Phare. Το έργο ολοκληρώθηκε επιτυχώς στα τέλη Δεκεμβρίου 1998.

Το πρόγραμμα είχε αξιοσημείωτα αποτελέσματα.

- 3.500 άτομα συμμετείχαν σε προσωρινή βάση στα σχέδια δημιουργίας θέσεων εργασίας, επί ενός συνόλου 14.371 ανθρωπομηνών. Εκτιμάται ότι το 4-20 τοις εκατό αυτών των ατόμων διατήρησε τις θέσεις εργασίας τους, ανάλογα με την πόλη.

- 2.058 άτομα παρακολούθησαν επαγγελματική κατάρτιση και ανέπτυξαν ικανότητες σε τομείς όπως η ζωγραφική, η κηπουρική και ο εξωραϊσμός του τοπίου.

- Ανακαινίστηκαν και αποκαταστάθηκαν 216 κτίρια, χώροι αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος και πάρκα.

- Δημιουργήθηκαν νέες δομές συνεργασίας μεταξύ των δήμων, των γραφείων απασχόλησης κλπ.

- Σε 54 εταιρίες ανατέθηκαν συμβάσεις για την εκτέλεση έργων ανακαίνισης σε πέντε πόλεις που προώθησαν την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και των ΜΜΕ.

- Το έργο ενθάρρυνε τους συμμετέχοντες δήμους και αποτέλεσε παράδειγμα για άλλους, να δημιουργήσουν ταμεία για τη βελτίωση των αστικών υποδομών.

- Το έργο προέβαλε σε μεγάλο βαθμό το έργο του προγράμματος Phare στη Βουλγαρία.

Τσεχική Δημοκρατία

Επισκόπηση του έτους

Η οικονομική κατάσταση στην Τσεχική Δημοκρατία εξακολούθησε να αντιμετωπίζει δυσκολίες κατά το 1998. Το πραγματικό ΑΕγχΠ μειώθηκε, η ανεργία παρουσίασε απότομη αύξηση και τα πραγματικά εισοδήματα άρχισαν να συρρικνώνονται. Αποδείχτηκε ότι η οικονομική ύφεση ήταν περισσότερο σοβαρή και μακρόχρονη από το αναμενόμενο και οι μακροοικονομικές προοπτικές εξακολουθούν να διαφαίνονται ζοφερές. Ωστόσο, υπήρξαν επίσης και ορισμένες θετικές τάσεις κατά το 1998. Οι εξαγωγικές επιδόσεις ήταν σημαντικές και σε συνδυασμό με τη μικρότερη εγχώρια ζήτηση, αυτό οδήγησε στη μείωση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου. Επίσης, κατά το 1998 υπήρξε πτώση του πληθωρισμού.

Τα τρέχοντα οικονομικά προβλήματα της Τσεχικής Δημοκρατίας τόνισαν την αναγκαιότητα της επίσπευσης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Πριν από τις εκλογές του Ιουνίου 1998, η λήψη οικονομικών αποφάσεων ήταν δυσχερής εξαιτίας των πολιτικών προβλημάτων που δεν αντιμετωπίστηκαν πλήρως με το διορισμό της νέας κυβέρνησης μειοψηφίας. Ωστόσο, αξιόλογη πρόοδος σημειώθηκε όσον αφορά την υλοποίηση των δύο πακέτων οικονομικής μεταρρύθμισης που είχαν ανακοινωθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση τον Απρίλιο και το Μάιο του 1997.

Οι εμπορικές σχέσεις εξακολουθούν να είναι καλές. Οι διαφορές που προέκυψαν - όπως το σχέδιο των καταθέσεων για τις εισαγωγές, η ποσόστωση των εισαγωγών μήλων και οι περιορισμοί εισαγωγής πατάτας από την ΕΕ - επιλύθηκαν με τη βοήθεια των μηχανισμών διαβούλευσης που προβλέπονται στην ευρωπαϊκή συμφωνία.

Οι εκλογές του Ιουνίου 1998 οδήγησαν στο διορισμό μιας σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης μειοψηφίας τον Ιούλιο. Η νέα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Zeman άρχισε να εξετάζει τους προβληματικούς τομείς που είχαν παραμεληθεί κατά την προηγούμενη περίοδο της πολιτικής αστάθειας.

Όσον αφορά τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα πλέον σημαντικά γεγονότα το 1998 ήταν η έναρξη της διαδικασίας προσχώρησης, η υιοθέτηση της εταιρικής σχέσης προσχώρησης και η δημοσίευση της πρώτης τακτικής έκθεσης το Νοέμβριο.

Συμπέρασμα της τακτικής έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Νοέμβριος 1998

Η Τσεχική Δημοκρατία εξακολουθεί να πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης, παρ' όλο που πρέπει να υπάρξει συνεχή επικέντρωση στην κατάσταση των Roma εντός της Τσεχικής κοινωνίας.

Η Τσεχική Δημοκρατία μπορεί να θεωρηθεί ως μια λειτουργούσα οικονομία της αγοράς και αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα βελτιώσει τη διοίκηση των συνεργατικών επιχειρήσεων και θα επισπεύσει την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων.

Η Τσεχική Δημοκρατία αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να αναλάβει τις υποχρεώσεις μέλους, υπό την προϋπόθεση ότι θα ανακτηθεί σύντομα η δυναμική της υιοθέτησης του κεκτημένου και της ενίσχυσης των σχετικών διοικητικών δομών ώστε να αντισταθμιστεί η βραδεία πρόοδος του τελευταίου έτους, ιδίως στους τομείς της εσωτερικής αγοράς, της γεωργίας, της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.

Το Phare το 1998

Στις 12 Οκτωβρίου 1998, η Τσεχική κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψαν το μνημόνιο συμφωνίας για τη θέσπιση του εθνικού ταμείου, τα μνημόνια χρηματοδότησης του εθνικού προγράμματος Phare για την Τσεχική Δημοκρατία και τα δύο προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας, καθώς και για την ανταλλαγή επιστολών που αφορούν τα δελτία έργων αυτών των μνημονίων. Το μνημόνιο χρηματοδότησης για το τρίτο πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας είχε ήδη υπογραφεί νωρίτερα κατά τη διάρκεια του έτους.

Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες Phare του Μαρτίου 1997, το εθνικό πρόγραμμα του 1998 εστιάστηκε στις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης προσχώρησης και στο εθνικό πρόγραμμα προετοιμασίας της Τσεχικής Δημοκρατίας για προσχώρηση στην ΕΕ. Ωστόσο, συμπεριλήφθηκε και ένας περιορισμένος αριθμός δραστηριοτήτων για τη στήριξη μεσοπρόθεσμων προτεραιοτήτων.

Η χορήγηση του εθνικού προγράμματος του 1998 προς την Τσεχική Δημοκρατία ανήλθε σε 22,45 εκατομμύρια ευρώ, στα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται το πρόγραμμα Tempus (1 εκατομμύριο ευρώ) και η στήριξη για συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα (3,55 εκατομμύρια ευρώ). Το 1 εκατομμύριο ευρώ για το πρόγραμμα Tempus προέβλεπε 11 κοινά ευρωπαϊκά έργα, μεταξύ των οποίων 7 έργα για τον τομέα της θεσμικής ανάπτυξης. Στο πνέυμα των σχολίων που περιλαμβάνονται στην τακτική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χορηγήθηκαν 2 εκατομμύρια ευρώ για μέτρα προκειμένου να βοηθηθεί η ένταξη της κοινότητας των Roma στη Τσεχική κοινωνία και να ενισχυθούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Επτά εκατομμύρια ευρώ χορηγήθηκαν για την ανάπτυξη πολιτικών που αποσκοπούν στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, με ιδιαίτερη έμφαση σε δραστηριότητες προς στήριξη της προετοιμασίας της Τσεχικής Δημοκρατίας για τη συμμετοχή στα διαρθρωτικά ταμεία και το ταμείο συνοχής.

Η ενίσχυση των θεσμών εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στόχο και παρασχέθηκε στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης σε μια σειρά τομέων προτεραιότητας. Τρία εκατομμύρια ευρώ χορηγήθηκαν για έργα που σχεδιάστηκαν για την ενίσχυση των ικανοτήτων των θεσμικών και διοικητικών δομών προκειμένου να εφαρμοστεί το κοινοτικό κεκτημένο. Στο ίδιο πνεύμα, το Τσεχικό Υπουργείο Γεωργίας θα λάβει θεσμική και πολιτική ενίσχυση (3 εκατομμύρια ευρώ), συμπεριλαμβανομένης στήριξης για τη βελτίωση των κανονιστικών ικανοτήτων στους τομείς των κτηνιατρικών ελέγχων και του ελέγχου των ειδών διατροφής. Η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις αποτελούν επίσης έναν τομέα προτεραιότητας και 4,8 εκατομμύρια ευρώ χορηγήθηκαν για έργα ενίσχυσης των συνοριακών ελέγχων, της επιβολής των νόμων και του ασύλου, καθώς και της ανεξαρτησίας και της καλής λειτουργίας του δικαστικού σώματος. Στον τομέα του περιβάλλοντος, τα νέα έργα εστιάστηκαν κυρίως στην ενίσχυση της θεσμικής και της κανονιστικής ικανότητας, καθώς και στην υλοποίηση πολιτικών που συνδέονται με τις οδηγίες της ΕΚ για την προστασία των υδάτων και τη διατήρηση της ποιότητας του αέρα (2,15 εκατομμύρια ευρώ). Τέλος, 500.000 ευρώ χορηγήθηκαν για τη στήριξη της διαχείρισης των έργων.

Συμφωνίες αδελφοποίησης, συμπεριλαμβανομένων και των μακροχρόνιων αποσπάσεων υπαλλήλων των κρατών μελών, προβλέπονται στα υποπρογράμματα που αφορούν την οικονομική και την κοινωνική συνοχή, την ενίσχυση της θεσμικής/διοικητικής ικανότητας για την εφαρμογή του κεκτημένου, τη γεωργία, τη δικαιοσύνη, τις εσωτερικές υποθέσεις και το περιβάλλον.

Το 1998, η Τσεχική Δημοκρατία έλαβε επίσης στήριξη στο πλαίσιο του προγράμματος διασυνοριακής συνεργασίας Phare. Συνολικά χορηγήθηκαν 19 εκατομμύρια ευρώ για διασυνοριακές δραστηριότητες που συνδέονται με τα προγράμματα Interreg II σε όμορες με τη Γερμανία και την Αυστρία περιοχές. Το 1998 αναπτύχθηκαν τρία προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που επικεντρώνονται στις υποδομές, το περιβάλλον και την οικονομική ανάπτυξη. Το πρώτο πρόγραμμα περιλαμβάνει δραστηριότητες που θα βοηθήσουν στη βελτίωση των συνδέσεων των μεταφορών και της τεχνικής υποδομής, όπως είναι τα δίκτυα ενεργειακού εφοδιασμού και τα συστήματα αποχέτευσης και αποβλήτων. Το δεύτερο πρόγραμμα εστιάζεται στην ανάπλαση των αγροτικών περιοχών και σε δραστηριότητες αναδάσωσης. Το τρίτο πρόγραμμα σχεδιάστηκε προκειμένου να δώσει ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη, κυρίως μέσω της στήριξης της τουριστικής βιομηχανίας στην Τσεχική Δημοκρατία. Το ταμείο μικρών έργων συνέχισε επίσης να παρέχει στήριξη σε έργα που σχεδιάστηκαν για να καλλιεργήσουν τη συνεργασία μεταξύ των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, εκατέρωθεν των συνόρων.

Επιτεύγματα

Κατά τη διάρκεια του έτους, το Phare είχε θετικά αποτελέσματα σε πολλούς κύριους τομείς.

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία και την περιφερειακή ανάπτυξη, διοργανώθηκε μια σειρά περιφερειακών σεμιναρίων για την ευαισθητοποίηση των τοπικών αρχών, τα οποία ολοκληρώθηκαν το Δεκέμβριο με ένα συνέδριο που είχε μεγάλη συμμετοχή. Το υπουργείο διοργάνωσε επίσης τις πρώτες συνεδριάσεις της εθνικής επιτροπής προγραμματισμού που είναι υπεύθυνη για την προετοιμασία του εθνικού σχεδίου ανάπτυξης ως το Σεπτέμβριο 1999.

Στο πλαίσιο της διασυνοριακής συνεργασίας, κατά το 1998 ολοκληρώθηκαν σημαντικά επενδυτικά έργα αξίας 16 εκατομμυρίων ευρώ που καλύπτουν δύο αποχετευτικούς αγωγούς, τέσσερις εγκαταστάσεις επεξεργασίας αποβλήτων, δύο αγωγούς αερίου και μια οδική γέφυρα. Με συνεισφορά 7 εκατομμυρίων ευρώ του Phare, τα έργα αυτά είχαν θετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, εκατέρωθεν των συνόρων και οι τοπικές αρχές απέκτησαν εμπειρία σχετικά με τη χρήση κεφαλαίων της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια του έτους υπεγράφησαν επιπλέον συμβάσεις αξίας 55 εκατομμυρίων ευρώ και 1,16 εκατομμύρια ευρώ δαπανήθηκαν από το ταμείο μικρών έργων.

Το Phare παίζει σημαντικό ρόλο στην ενθάρρυνση της κυβερνητικής στήριξης της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα. Κατά το 1998, η κυβέρνηση ανέλαβε τη χρηματοδότηση του μεγαλύτερου ποσοστού των δαπανών της CzechInvest, της υπηρεσίας ξένων άμεσων επενδύσεων που θεσπίστηκε από το Phare. Η κυβέρνηση ανέλαβε επίσης τη χρηματοδότηση των συμβουλών και της κατάρτισης που παρασχέθηκαν από τα περιφερειακά επιχειρηματικά συμβουλευτικά κέντρα που προηγουμένως χρηματοδοτούνταν από το Phare και, υποκινούμενη από την επιτυχία του χρηματοδοτούμενου από το Phare ταμείου κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου της Ostrava, έθεσε σε εφαρμογή ένα σχέδιο κινήτρων για κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Τέλος, οι συμβουλές που παρασχέθηκαν στο Υπουργείο Οικονομικών παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης.

Όσον αφορά τις υποδομές και το περιβάλλον, το 1998 ξεκίνησε το μεγαλύτερο έργο Phare στην Τσεχική Δημοκρατία που είναι η βελτίωση της σιδηροδρομικής γραμμής Brno-Vranovice (τμήμα της γραμμής Πράγα-Βιέννη), αξίας 34 εκατομμυρίων ευρώ (επί συνόλου περίπου 37 εκατομμυρίων ευρώ για το συνολικό έργο). Το ταμείο εξοικονόμησης ενέργειας του Phare παρέσχε σχεδόν 8 εκατομμύρια ευρώ υπό μορφή χαμηλότοκων δανείων για επενδύσεις οι οποίες περιορίζουν την κατανάλωση ενέργειας. Τέλος, συστάθηκε το ταμείο επιχειρηματικού περιβάλλοντος για τη παροχή παρόμοιων δανείων σε ΜΜΕ, για επενδύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος. Και τα δύο αυτά ταμεία συγχρηματοδοτήθηκαν από μια εμπορική τράπεζα.

Η Τσεχική Δημοκρατία σημείωσε πρόοδο στην προσπάθεια προσέγγισης της νομοθεσίας, όπως αποδείχτηκε κατά τη διαδικασία ελέγχου. Οι προετοιμασίες της Τσεχικής Δημοκρατίας για την προσχώρηση στον τομέα αυτό στηρίχθηκαν από τη χρηματοδοτούμενη από το Phare κοινοπραξία για την προσέγγιση της νομοθεσίας, μια ομάδα νομικών εταιριών και φορέων εμπειρογνωμόνων που παρέχουν νομικές συμβουλές στην Τσεχική κυβέρνηση. Το 1998 υπογράφηκε μια νέα σύμβαση (αξίας 1 εκατομμυρίου ευρώ) που προβλέπει την παροχή βελτιωμένων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου ενός Τσέχου μόνιμου εμπειρογνώμονα και ενός μόνιμου εμπειρογνώμονα της ΕΕ για κάλυψη κάθε νομοθετικού τομέα. Εκτός αυτού, μια ομάδα ειδικευμένων δικηγόρων είναι διαθέσιμη για την παροχή περισσότερο εξειδικευμένης βοήθειας.

Το Σεπτέμβριο 1998, η κυβέρνηση δημιούργησε το κέντρο συντονισμού και αναθεώρησης για να επισπεύσει το έργο της μετάφρασης στην Τσεχική γλώσσα της νομοθεσίας της ΕΚ που αποτελεί προϋπόθεση για την προσέγγιση της νομοθεσίας. Κατά τα επόμενα έτη, το κέντρο αναμένεται να αναθεωρήσει 70.000-80.000 σελίδες εγγράφων της ΕΚ, εν μέρει μεταφρασμένες από μια υπηρεσία που θα επιλεγεί μέσω ενός διαγωνισμού στα πλαίσια του Phare. Τα αναθεωρημένα κείμενα θα αποτελέσουν την επίσημη Τσεχική μετάφραση του κεκτημένου.

Το πρόγραμμα ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών παρέσχε στήριξη σε 378 έργα ΜΚΟ (1,8 εκατομμύρια ευρώ) κατά το 1998, καλύπτοντας τους τομείς της προστασίας του περιβάλλοντος, της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της προστασίας του καταναλωτή, της κοινοτικής ανάπτυξης, της πληροφόρησης σχετικά με τις δραστηριότητες των πολιτών στην ΕΕ, καθώς και της ενημέρωσης και της κατάρτισης των ΜΚΟ. Άλλες 27 μη επιστρεπτέες ενισχύσεις (150.000 ευρώ) χορηγήθηκαν σε ΜΚΟ για έργα στις περιοχές που επλήγησαν από τις πλημμύρες του 1997. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων Δημοκρατία, LIEN και Εταιρική Σχέση του Phare, οι Τσεχικές ΜΚΟ έλαβαν επίσης 82 μη επιστρεπτέες ενισχύσεις για μικρά έργα συνολικού ύψους 440.000 ευρώ.

Τέλος, το Phare στήριξε την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών μέσω του ταμείου πρωτοβουλίας κοινωνικής πρόνοιας. Συνολικά 46 έργα (475.000 ευρώ) έφεραν σε επαφή τοπικές αρχές και ΜΚΟ σε 10 πρότυπες περιφέρειες, προκειμένου να διευρυνθεί το φάσμα των διαθέσιμων κοινωνικών υπηρεσιών. Η διαχείριση των εν λόγω υπηρεσιών γινόταν, πριν τα έργα αυτά, κεντρικά ή οι υπηρεσίες δεν ήταν διαθέσιμες.

Περιπτωσιολογική μελέτη: Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης

Η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης της Τσεχικής Δημοκρατίας απέκτησε δυναμική κατά το 1998. Την άνοιξη, η υπηρεσιακή κυβέρνηση του πρωθυπουργού Tosovskύ έλαβε υπόψη την αναγκαιότητα της ενίσχυσης των ικανοτήτων της δημόσιας τσέχικης διοίκησης για την εφαρμογή και την επιβολή εναρμονισμένης νομοθεσίας της ΕΕ. Ψηφίστηκε ένας νόμος για τη δημιουργία 14 αυτόνομων περιφερειών και αυτές οι νέες περιφερειακές δομές που θα τεθούν σε ισχύ το 2000, αναμένεται να λειτουργήσουν αποτελεσματικά μετά το 2001.

Υπό τη νέα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Milos Zeman, η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης συμπεριλήφθηκε ως προτεραιότητα στις κυβερνητικές εξαγγελίες και δημιουργήθηκε η νέα θέση του Αναπληρωτή Υπουργού Εσωτερικών, με γενική ευθύνη για τα ζητήματα της μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα. Το Υπουργείο Εσωτερικών ανέλαβε στη συνέχεια την ευθύνη για το υπό εξέλιξη έργο Phare για τη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης (500.000 ευρώ) που ξεκίνησε το Νοέμβριο 1997. Υπό τη διαχείριση του εθνικού ταμείου κατάρτισης (που επίσης θεσπίστηκε από το Phare), το εν λόγω έργο αποσκοπούσε στην εκπόνηση μιας εις βάθος ανάλυσης και ενός σχεδίου μεταρρυθμιστικής στρατηγικής. Τα δύο αυτά έγγραφα θα αποτελέσουν τη βάση της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης της Τσεχικής Δημοκρατίας για τα επόμενα χρόνια. Το σχέδιο μεταρρυθμιστικής στρατηγικής υποβλήθηκε στην κυβέρνηση τον Ιανουάριο 1999.

Το 1999, βάσει των δύο αυτών εγγράφων, θα ληφθούν αποφάσεις για μια σειρά βασικών ζητημάτων, ήτοι για την θέσπιση ενός νομοσχεδίου για τους δημόσιους υπαλλήλους, την ανάπτυξη ενός συστήματος για την πλήρωση ανώτερων θέσεων και τις προαγωγές των δημοσίων υπαλλήλων και για νέες διαδικασίες κατάρτισης σε συνεργασία με τον ακαδημαϊκό τομέα, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη νέων μαθημάτων για δημοσίους υπαλλήλους που θα στηριχθούν από το πρόγραμμα Tempus του Phare. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών (που είναι αρμόδιο για την κατάρτιση των Τσέχων ανωτέρων υπαλλήλων σε ζητήματα της ΕΕ) και την ακαδημία του διπλωματικού σώματος (που συγχρηματοδοτήθηκε από το Phare κατά την περίοδο 1997-1998) δημιουργήθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο μια νέα θεσμική βάση για την σχετική με τη ΕΕ κατάρτιση και έρευνα για τους δημόσιους υπαλλήλους στην Τσεχική Δημοκρατία.

Εσθονία

Επισκόπηση του έτους

Μετά τις πολύ καλές επιδόσεις κατά το 1997, η οικονομία της Εσθονίας γνώρισε ύφεση κατά το 1998. Το 1998, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης έφτασε στο 5,4 τοις εκατό, σε σύγκριση με το 11,4 τοις εκατό της ανάπτυξης του ΑΕγχΠ κατά το 1997. Ωστόσο, ο μέσος πληθωρισμός μειώθηκε επίσης στο 8,2 τοις εκατό ετησίως (έχοντας υπερβεί το 11 τοις εκατό τον Αύγουστο του 1997). Το επίπεδο των ξένων άμεσων επενδύσεων διατηρήθηκε υψηλό (ως ποσοστό του ΑΕγχΠ), αλλά το ίδιο συνέβη και με το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό. Ωστόσο, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εμφάνισε σημεία ανάκαμψης προς τα τέλη του έτους, από 12,1 τοις εκατό του ΑΕγχΠ κατά το 1997 σε 9,2 τοις εκατό το 1998. Αυτό αποδόθηκε εν μέρει στη μείωση της εξωτερικής ζήτησης και σε μικρότερο βαθμό, τουλάχιστον κατά το 1998, στην εγχώρια ζήτηση. Η οικονομική κρίση της Ρωσίας είχε επίσης αρνητικές επιπτώσεις, πλήττοντας τις εξαγωγικές βιομηχανίες (όπως εκείνες της αλιείας και των γαλακτοκομικών προϊόντων) και περιορίζοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Ο αριθμός των δηλωμένων ανέργων αυξήθηκε στο 4 τοις εκατό του εργατικού δυναμικού.

Έχοντας καταγράψει κέρδη ρεκόρ κατά το 1997, ο τραπεζικός τομέας γνώρισε ένα πολυτάραχο έτος. Η αναδιάρθρωση του τομέα συνεχίστηκε το 1998, με τη συγχώνευση των τεσσάρων μεγαλυτέρων τραπεζών και την εκκαθάριση τριών τραπεζών με ανεπαρκή ίδια κεφάλαια. Σε απάντηση στους κινδύνους που συνδέονται με τους υπερβολικά υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που σημειώθηκαν κατά το 1997, η κυβέρνηση και η κεντρική τράπεζα σκλήρυναν τη δημοσιονομική πολιτική και ενίσχυσαν το έλεγχό τους επί του τομέα. Επιπλέον, κατά το 1998, η δημοσιονομική στάση έγινε ηπιότερη και η χώρα έκλεισε το έτος με ένα έλλειμμα 0,3 τοις εκατό του ΑΕγχΠ (έναντι ενός πλεονάσματος 2,2 τοις εκατό του τον Ιούνιο). Η πραγματική αύξηση του ΑΕγχΠ το 1998 ήταν 4 τοις εκατό μετά το 10,6 τοις εκατό του 1997. Τα τελευταία χρόνια, η Εσθονία εφάρμοσε ένα ταχύρυθμο πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης και η ιδιωτικοποίηση είχε ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό ως τα τέλη του 1995, πλην των μεγάλων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Κατά το 1998 έγιναν βήματα προς την ιδιωτικοποίηση των σιδηροδρόμων, του ενεργειακού τομέα και των τηλεπικοινωνιών, τομείς που αναμένεται να πωληθούν κατά το 1999. Ωστόσο, η μεταρρύθμιση στην έγγεια ιδιοκτησία δεν προχωρά με αρκετά γρήγορους ρυθμούς ώστε να δημιουργηθεί ένα καλό πλαίσιο για την ανάπτυξη της γεωργίας.

Η Εσθονία εξακολούθησε να έχει πολιτική σταθερότητα και να χαρακτηρίζεται από ομαλή λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών της. Ελήφθησαν περαιτέρω μέτρα για την καλύτερη ενσωμάτωση των μειονοτήτων στην κοινωνία, όπως η ψήφιση των τροπολογιών του νόμου περί ιθαγένειας, προκειμένου να καταστεί δυνατή η πολιτογράφηση απάτριδων παίδων. Όσον αφορά την εξωτερική πολιτική, η προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αποτελεί έναν κύριο στόχο της πολιτικής.

Όσον αφορά τις σχέσεις με την ΕΕ, το σημαντικότερα γεγονότα κατά το 1998 ήταν η θέση σε ισχύ της ευρωπαϊκής συμφωνίας, η έναρξη της διαδικασίας προσχώρησης το Μάρτιο, η έναρξη διαπραγματεύσεων, η σύναψη της εταιρικής σχέσης προσχώρησης και η δημοσίευση της πρώτης τακτικής έκθεσης το Νοέμβριο.

Συμπέρασμα της τακτικής έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Νοέμβριος 1998

Η Εσθονία εξακολουθεί να πληροί τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, αν και πρέπει να ληφθούν αποφάσεις όσον αφορά την πολιτογράφηση των απάτριδων παίδων. Εκτός αυτού, υπάρχουν σημαντικές ανάγκες κατάρτισης και πλήρωσης ανώτερων θέσεων στο δικαστικό σώμα.

Η Εσθονία μπορεί να θεωρηθεί ως μια λειτουργούσα οικονομία της αγοράς και αναμένεται να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η συνετή μακροοικονομική διαχείριση ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τα μεγάλα ελλείμματα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών.

Υπό την προϋπόθεση ότι θα επιλυθεί το πρόβλημα της διοικητικής ικανότητας, η Εσθονία θα είναι σε θέση να αναλάβει μεσοπρόθεσμα υποχρεώσεις μέλους, αν και πρέπει να καταβάλει ιδιαίτερες προσπάθειες στους τομείς της εσωτερικής αγοράς, της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.

Το Phare το 1998

Στην Εσθονία χορηγήθηκαν συνολικά 28,5 εκατομμύρια ευρώ βάσει του προϋπολογισμού του Phare του 1998, προκειμένου να στηριχθεί η κοινωνικοοικονομική αναμόρφωση της Εσθονίας και συνεπώς να διευκολυνθεί η μελλοντική ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η στήριξη Phare για την Εσθονία διοχετεύθηκε μέσω τριών κύριων προγραμμάτων: του εθνικού προγράμματος Phare (21 εκατομμύρια ευρώ), της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης υποδομών μεγάλης κλίμακας (5 εκατομμύρια ευρώ) και του προγράμματος διασυνοριακής συνεργασίας (2,5 εκατομμύρια ευρώ).

Το εθνικό πρόγραμμα Phare του 1998 χορήγησε κεφάλαια σύμφωνα με τις προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης προσχώρησης και ειδικότερα εκείνες που σχετίζονται με

- την ενίσχυση της θεσμικής και διοικητικής ικανότητας, ιδίως στον τομέα της γεωργίας, την ενίσχυση του Υπουργείου Οικονομικών, τη δημιουργία των απαιτούμενων διοικητικών δομών ως προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία (9,11 εκατομμύρια ευρώ),

- την ενίσχυση του δικαστικού συστήματος (1,49 εκατομμύρια ευρώ),

- την προσέγγιση της νομοθεσίας στον τομέα του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων σε περιβαλλοντικές υποδομές (5,81 εκατομμύρια ευρώ),

- την αναβάθμιση της υποδομής των μεταφορών (2,5 εκατομμύρια ευρώ).

Το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας του 1998 περιλαμβάνει τρεις κύριες συνιστώσες.

- Το Phare θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της διοικητικής ικανότητας εντός των τοπικών αρχών της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας για τη διαχείριση έργων διασυνοριακής συνεργασίας και γενικότερα δημόσια χρηματοδοτούμενων δραστηριοτήτων (Εσθονία: 138.000 ευρώ).

- Το Phare θα χρηματοδοτήσει την αγορά εξοπλισμού για την κατασκευή μιας εγκατάστασης επεξεργασίας αποβλήτων και ενός αποχετευτικού συστήματος στην πόλη Jogeva (612.000 ευρώ), προκειμένου να περιοριστεί η ρύπανση των υπόγειων υδάτων και το επίπεδο των μη επεξεργασμένων αποβλήτων που απορρίπτονται σε τοπικές υδάτινες οδούς και καταλήγουν στη Βαλτική.

- Το Phare θα παράσχει χρηματοδότηση για την προμήθεια εξοπλισμού για την ανάπτυξη ενός συστήματος ελέγχου της ναυσιπλοΐας για το λιμένα του Tallinn (1,75 εκατομμύρια ευρώ) με στόχο τη βελτίωση της ναυτικής ασφάλειας σύμφωνα με τους διεθνείς όρους ναυτικής ασφάλειας.

Εκτός από αυτές τις νέες αναλήψεις υποχρεώσεων, το 1998 ξεκίνησαν πολλά προγράμματα και έργα και συνεχίστηκαν η ολοκληρώθηκαν έργα των προηγουμένων ετών.

Στον τομέα της δημόσιας διοίκησης, η στήριξη Phare περιλάμβανε παροχή συμβουλών για τη σύσταση γραφείου δημόσιας διοίκησης, τη σύνταξη κώδικα δεοντολογίας και την ανάπτυξη των αρχών για ένα νόμο περί διαφάνειας. Το Phare παρέσχε επίσης βοήθεια για τη διαχειριστική αποκέντρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης και συνέβαλε στην ανάπτυξη ενός προγράμματος κατάρτισης δημοσίων υπαλλήλων. Η Ένωση Εσθονικών Πόλεων έλαβε επίσης βοήθεια για την ανάπτυξη κατάλληλων θεσμικών και διοικητικών δομών σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Τέλος, το Phare παρέσχε στήριξη για την ανάπτυξη του συστήματος προμηθειών του δημοσίου της Εσθονίας.

Το 1998 ξεκίνησε το πρόγραμμα γλωσσικής κατάρτισης Phare/UNDP (1,4 εκατομμύρια ευρώ). Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί απάντηση σε μια παρατήρηση που περιλαμβάνεται στη γνωμοδότηση της Επιτροπής, η οποία αναφέρει ότι απαιτείται η λήψη μέτρων για την πολιτογράφηση των ρωσόφωνων μη πολιτών και την ένταξή τους στην Εσθονική κοινωνία. Το πρόγραμμα θα συμβάλλει στη διευκόλυνση της πολιτογράφησης ώστε να καλλιεργηθεί η αμοιβαία αποδοχή μεταξύ των εθνοτήτων. Η αρχική εστίαση θα είναι στη γλωσσική εκπαίδευση παιδιών και ενηλίκων που δεν μιλούν την Εσθονική γλώσσα (συμπεριλαμβανομένης και της προετοιμασίας για τις εξετάσεις για την απόκτηση της ιθαγένειας) μέσω της προετοιμασίας δασκάλων και διδακτικού υλικού.

Η Εσθονία έλαβε επίσης έναν προϋπολογισμό 1,5 εκατομμυρίων ευρώ για το πρόγραμμα Tempus που προβλέπει τη χρηματοδότηση πέντε κοινών ευρωπαϊκών έργων, από τα οποία δύο αφορούν τον τομέα της θεσμικής ανάπτυξης.

Κατά το 1998, το Phare συνέχισε να παρέχει στήριξη στον τομέα του περιβάλλοντος. Το 1998 ξεκίνησε η δεύτερη φάση ενός έργου για τον περιορισμό της ρύπανσης σε περιοχές εξόρυξης πετρελαιοφόρου σχιστόλιθου και για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στην περιοχή Ida Virumaa, όπως και η αποκατάσταση των υπηρεσιών ύδρευσης της Keila. Τέσσερα εκατομμύρια ευρώ χορηγήθηκαν για την επεξεργασία των υδάτων σε τρεις ακόμη πόλεις: Kuresaare, Pδrnu και Valga. Τέλος, το Υπουργείο Περιβάλλοντος έλαβε στήριξη από προγράμματα Phare των προηγούμενων ετών για τη θεσμική ανάπτυξη και την προσέγγιση της νομοθεσίας. Η στήριξη αυτή θα εξακολουθήσει να παρέχεται με χρηματοδότηση του 1998 μέσω δύο μεγάλων έργων αδελφοποίησης στον τομέα της ατμόσφαιρας και των υδάτων.

Στον τομέα των μεταφορών, το 1998 ανετέθησαν συμβάσεις ύψους 5 εκατομμυρίων ευρώ από τον προϋπολογισμό του 1997 για την επισκευή και την ανακατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Tallinn-Narva, της σημαντικότερης γραμμής της Εσθονίας. Η ανακατασκευή του δρόμου Tallinn-Paldiski (1 εκατομμύριο ευρώ) που χρηματοδοτήθηκε από τον προϋπολογισμό για τη διασυνοριακή συνεργασία, ολοκληρώθηκε κατά το 1998.

Στον τομέα των δημόσιων οικονομικών αναπτύχθηκε ένα κατευθυντήριο σχέδιο τεχνολογίας των πληροφοριών για το τμήμα προϋπολογισμού και δημοσίων οικονομικών του Υπουργείου Οικονομικών που θα εφαρμοστεί με κεφάλαια που θα χορηγηθούν στο πλαίσιο του προγράμματος Phare του 1998. Το εθνικό συμβούλιο φορολογίας έλαβε επίσης στήριξη Phare κατά τη διάρκεια του έτους. Στον τομέα της διοίκησης των τελωνείων, το 1998 ξεκίνησε η εφαρμογή του νέου μηχανογραφημένου τελωνειακού και διαμετακομιστικού συστήματος, γνωστό ως ASYCUDA.

Το 1998 συνεχίστηκε η στήριξη για το Εσθονικό πρόγραμμα περιφερειακής ανάπτυξης, ιδίως μέσω της ανάπτυξης περιφερειακών στατιστικών και της κατάρτισης ενός σχεδίου περιφερειακής ανάπτυξης. Επίσης, κατά το ίδιο έτος, ξεκίνησαν οι προετοιμασίες για την έναρξη του ειδικού προπαρασκευαστικού προγράμματος για τα διαρθρωτικά ταμεία, οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν με 3 εκατομμύρια ευρώ από το πρόγραμμα του 1998. Η στήριξη στον τομέα αυτό θα παρασχεθεί μέσω διαφόρων μέτρων και θα εστιαστεί κυρίως στη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και έλεγχο, το νομικό πλαίσιο, την εκπόνηση ενός εθνικού σχεδίου ανάπτυξης και σε προπαρασκευαστικές δραστηριότητες που αφορούν τα νέα προγράμματα ISPA και SAPARD.

Επιτεύγματα

Στην Εσθονία καταγράφηκαν επιτεύγματα σε πολλούς βασικούς τομείς.

Ο τομέας της γεωργίας υπήρξε πεδίο τρέχουσας αλλά και νέας συνεργασίας Phare. Για παράδειγμα, παρασχέθηκε στήριξη στο Υπουργείο Γεωργίας για τη θεσμική ανάπτυξη και την ανάπτυξη ικανοτήτων, προκειμένου να υποστηριχθεί η ανάπτυξη του αγροτικού τουρισμού και να διαμορφωθεί μια πολιτική εναλλακτικής χρήσης της γης. Εκτός αυτού, έγινε προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού για ένα γεωργικό μητρώο και ενός ολοκληρωμένου συστήματος πληροφοριών για την ποιότητα/ασφάλεια των ειδών διατροφής (που θα παραδοθεί το πρώτο εξάμηνο του 1999). Το 1998 ξεκίνησε επίσης ένα έργο που σχεδιάστηκε για την ανάπτυξη ενός συστήματος πιστώσεων μικρής κλίμακας.

Επειδή η μεταρρύθμιση του κτηματολογίου της Εσθονίας βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, το Phare συνέχισε να παρέχει την αναγκαία στήριξη για την επίσπευση αυτής της μεταρρύθμισης. Παρασχέθηκε βοήθεια για το σχεδιασμό ενός συστήματος πληροφοριών κτηματολογίου (συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας εξοπλισμού) και για την ανάπτυξη ικανοτήτων εντός του συμβουλίου εθνικού κτηματολογίου.

Τέλος, ξεκίνησαν οι προετοιμασίες για τρία έργα θεσμικής αδελφοποίησης, τα οποία πρόκειται να χρηματοδοτηθούν από το πρόγραμμα του 1998. Μέσω αυτών των σχεδίων αδελφοποίησης θα παρασχεθεί στήριξη για την ανάπτυξη ενός συστήματος γεωργικών πληροφοριών, για φυτοϋγειονομικούς ελέγχους και για την αλιεία.

Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η προσέγγιση της νομοθεσίας εξακολουθούν να αποτελούν προτεραιότητες και τα έργα Phare συνέχισαν να παρέχουν πολύτιμη στήριξη στον τομέα αυτό. Το Phare παρέσχε στρατηγικές συμβουλές σχετικά με την ολοκλήρωση της ΕΕ, βοήθεια στο γραφείο ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης για την κατάρτιση των δημοσίων υπαλλήλων σε θέματα της ΕΕ και στήριξη στην υποδιεύθυνση ολοκλήρωσης της ΕΕ του Υπουργείου Οικονομικών Υποθέσεων. Επίσης, κατά το 1998, το Phare παρέσχε στήριξη στο Εσθονικό κέντρο μετάφρασης και νομοθετικής στήριξης.

Η θεσμική ανάπτυξη επεκτάθηκε επίσης και στον τομέα των κοινωνικών υποθέσεων. Μια σειρά έργων Phare συνέβαλαν στην ενίσχυση της διοικητικής και θεσμικής ικανότητας του Υπουργείου Κοινωνικών Υποθέσεων, της εθνικής επιθεώρησης εργασίας και του εθνικού συμβουλίου αγοράς εργασίας. Επίσης παρασχέθηκε στήριξη για τη βελτίωση της υγείας και ασφάλειας στην εργασία.

Η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις έχουν υψηλή προτεραιότητα σε ολόκληρη την περιοχή και περιλαμβάνουν την αποτελεσματική διαχείριση και έλεγχο των συνόρων. Το 1997 δεσμεύτηκαν σχετικά υψηλές χορηγήσεις για την ενίσχυση των ανατολικών συνόρων της Εσθονίας και το 1998 προετοιμάστηκε μια σύμβαση αξίας 2 εκατομμυρίων ευρώ για την προμήθεια εξοπλισμού θερμικής απεικόνισης για τη μεθοριακή αστυνομία της Εσθονίας. Αυτός ο νέος εξοπλισμός θα εναρμονίσει τις δυνατότητες παρακολούθησης με τα πρότυπα της ΕΕ και θα δώσει στην Εσθονία τη δυνατότητα να επιτύχει το πρότυπο που προβλέπεται από τη συμφωνία του Schengen σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Το 1998 ολοκληρώθηκαν με επιτυχία πολλά έργα που είχαν ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο του προγράμματος διασυνοριακής συνεργασίας. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο σταθμός μεταφόρτωσης επικίνδυνων αποβλήτων του Tallinn που ξεκίνησε στα μέσα του 1998, ένα γηροκομείο στην πόλη Kuressaare, η πρώτη φάση ενός έργου γεωργικής οικονομικής ανάπτυξης και το έργο ανάπτυξης του οικοτουρισμού για τη δυτική Εσθονία. Οι χορηγήσεις του 1998 εξακολουθούν να εστιάζονται σε επενδύσεις υποδομής στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών και στη θεσμική ανάπτυξη για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές.

Το Phare παρέσχε επίσης πολύτιμη στήριξη στον τομέα της προώθησης εξαγωγών και επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένης βοήθειας για την εκπαίδευση και την ανάπτυξη του προσωπικού στην Εσθονική Υπηρεσία Εξαγωγών. Ένα σχέδιο εξαγωγικής πολιτικής εκπονήθηκε με τη βοήθεια του Phare. Η τελική έγκριση της κυβέρνησης αναμένεται το 1999. Η στήριξη που παρέσχε το Phare στην Εσθονική Υπηρεσία Ιδιωτικοποίησης (βλ. παρακάτω πίνακα) θα συμβάλλει στην ολοκλήρωση της διαδικασίας της ιδιωτικοποίησης στην Εσθονία.

Περιπτωσιολογική μελέτη: Η Εσθονική Υπηρεσία Ιδιωτικοποίησης

Το πρόγραμμα ταχείας ιδιωτικοποίησης στην Εσθονία είχε ως