ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού χάρτη των μικρών επιχειρήσεων

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Σημαντικά μηνύματα

1.1. Δημιουργία του καλύτερου δυνατού περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις

1.2. Η σημαντική πρόοδος που συντελέσθηκε στην εφαρμογή του Χάρτη

1.3. Αμοιβαία εκπαίδευση και προοπτική για περισσότερα

1.4. Βελτίωση του συντονισμού τις πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις

1.5. Προοπτική για το μέλλον

2. Πρόοδος από τα κράτη μέλη, τη Νορβηγία και την Επιτροπή στους επιλεγμένους τομείς προτεραιότητας για τη συγκεκριμένη περίοδο της εκθεσης

2.1. Εισαγωγή

2.2. Θέματα χρηματοδότησης

2.2.1. Πρόσφατες εξελίξεις

2.2.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

2.3. Ενίσχυση της τεχνολογικής ικανότητας των μικρών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των καινοτομιών

2.3.1. Πρόσφατες εξελίξεις

2.3.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

2.4. Ανάπτυξη ισχυρότερης και αποτελεσματικότερης αντιπροσώπευσης των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων σε εθνικό επίπεδο και επίπεδο Ένωσης

2.4.1. Πρόσφατες εξελίξεις

2.4.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - Σύνοψη των εθνικών εκθέσεων και άλλων δραστηριοτήτων της επιτροπής σε άλλους τομείς του χάρτη

1. Εκπαίδευση και κατάρτιση για την επιχειρηματικότητα

2. Φθηνότερο και ταχύτερο ξεκίνημα

3. Καλύτερη νομοθεσία και κανονισμοί

4. Διαθεσιμότητα των δεξιοτήτων

5. Βελτίωση της πρόσβασης στο διαδίκτυο

6. Περισσότερα οφέλη από την ενιαία αγορά

7. Φορολογία

8. Επιτυχημένα πρότυπα ηλεκτρονικών επιχειρήσεων και υποστήριξη κορυφαίων μικρών επιχειρήσεων

1. ΣΗΜΑΝΤΙΚΆ ΜΗΝΎΜΑΤΑ

1.1. Δημιουργία του καλύτερου δυνατού περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις

Οι μικρές επιχειρήσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία. Η μέση ευρωπαϊκή επιχείρηση δεν απασχολεί περισσότερα από έξι άτομα. Οι μικρές επιχειρήσεις παίζουν πολύ πιο σημαντικό ρόλο στην Ευρώπη από ό,τι σε άλλα μέρη του κόσμου [1]. Αυτές οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούν μια σημαντική πηγή θέσεων εργασίας, επιχειρηματικού δυναμισμού και καινοτομιών.

[1] Στην Ιαπωνία για παράδειγμα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) απασχολούν συνολικά το 33% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, με τη μέση ιαπωνική επιχείρηση να απασχολεί 10 άτομα. Στις ΗΠΑ οι ΜΜΕ απασχολούν συνολικά το 46% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, με τη μέση αμερικανική επιχείρηση να απασχολεί 19 άτομα. Οι ΜΜΕ στην Ευρώπη των 19 (ΕΟΧ συν την Ελβετία) απασχολούν συνολικά το 66% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 80 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν ιδιωτικές επιχειρήσεις που δεν ανήκουν στον πρωτογενή τομέα της οικονομίας. Παρατηρητήριο των Ευρωπαϊκών ΜΜΕ / Νο 2, «ΜΜΕ στην Ευρώπη, περιλαμβανομένης και μιας πρώτης ματιάς στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες».

Τον Ιούνιο του 2000, οι Επικεφαλής Κρατών και Κυβερνήσεων προσυπέγραψαν τον ευρωπαϊκό χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις στη Santa Maria da Feira, προκειμένου να δώσουν τη δυνατότητα στις μικρές επιχειρήσεις να συνεισφέρουν με όλες τους τις δυνάμεις στην επίτευξη του στόχου της Λισσαβώνας και να εξασφαλίσουν τη δυνατότητά τους να ευημερήσουν υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες.

Αυτή είναι η τέταρτη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του Χάρτη [2]. Στοχεύει στην παροχή μιας σύντομης επισκόπησης των κυριότερων μέτρων που έχουν ληφθεί από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή για την εφαρμογή του Χάρτη τον περασμένο χρόνο. Eτσι, η παρούσα έκθεση αναζητεί τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να εντοπίσει τα πιο υποσχόμενα εθνικά μέτρα και να εκδώσει προτάσεις για μελλοντική δράση και να συνεισφέρει με αυτό τον τρόπο στην ενίσχυση της πολιτικής, η οποία στηρίζει τις μικρές επιχειρήσεις, καθώς και να διατηρήσει τη δυναμική που δημιούργησε η Λισσαβώνα.

[2] Πρώτη έκθεση COM(2001) 122 τελικό, 7.3.2001, δεύτερη έκθεση COM(2002) 68 τελικό, 6.2.2002, Τρίτη έκθεση COM(2003) 21 τελικό, 21.1.2003.

Οι προτάσεις του Χάρτη έχουν την ίδια χρησιμότητα και για τις επιχειρήσεις των άλλων χωρών της Ευρώπης. Την υπογραφή του Χάρτη από τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες τον Απρίλιο του 2002 στο Μάριμπορ, ακολούθησε η υπογραφή του από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων [3] στην συνάντηση κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης - Δυτικών Βαλκανίων στη Θεσσαλονίκη, τον Ιούνιο του 2003. 34 χώρες έχουν πλέον δεσμευτεί να εφαρμόσουν την αρχή «προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις», που είναι ενσωματωμένη στο Χάρτη.

[3] Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Κροατία, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Σερβία και Μαυροβούνιο.

Ο Χάρτης συνδυάζει όλες τις πλευρές της πολιτικής που επηρεάζει τις μικρές επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Με την υιοθέτηση αυτής της συνολικής προσέγγισης ο Χάρτης συνεισφέρει στην επικέντρωση της προσοχής, εκείνων που λαμβάνουν τις αποφάσεις στο υψηλότερο επίπεδο, στην ανάγκη για συνεχή βελτίωση.

Το Μάρτιο του 2003, το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας διεξήγαγε μια δημόσια συζήτηση με βάση την έκθεση για την εφαρμογή του Χάρτη και έναν αριθμό άλλων εγγράφων. Στα συμπεράσματά του σχετικά με την επιχειρηματικότητα και τις μικρές επιχειρήσεις [4], επανέλαβε την έκκλησή του στα κράτη μέλη να ακούσουν τις μικρές επιχειρήσεις, να επιταχύνουν την εφαρμογή του Χάρτη και να λάβουν σοβαρά υπόψη τους τις σωστές πρακτικές. Κάλεσε επίσης, τόσο τα κράτη μέλη, όσο και την Επιτροπή να ενσωματώσουν περαιτέρω τη χρήση των εθελοντικών ποσοτικών και ποιοτικών στόχων στην εφαρμογή του Χάρτη.

[4] Συμπεράσματα του Συμβουλίου «Ανταγωνιστικότητα» σχετικά με την επιχειρηματικότητα και τις μικρές επιχειρήσεις, 3 Μαρτίου 2003.

Λίγο αργότερα, επίσης το Μάρτιο του 2003, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών [5] έδωσε νέα ώθηση στη διαδικασία του Χάρτη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενθάρρυνε τα κράτη Μέλη να επιταχύνουν την εφαρμογή του Χάρτη με ένα καινοτόμο τρόπο, προκειμένου να εξασφαλίσουν μια πιο αποτελεσματική συμμετοχή των μικρών επιχειρήσεων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ζήτησε επίσης από τα κράτη μέλη να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στο Χάρτη, κάνοντας πλήρη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι κατάλληλοι εθνικοί στόχοι και η αξιολόγηση από τους εταίρους.

[5] Συμπεράσματα της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Βρυξελλών, 20-21 Μαρτίου 2003, σημείο 23.

Η Διάσκεψη των υπουργών που είναι αρμόδιοι για τις μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις και η οποία διοργανώθηκε από την Ελληνική Προεδρία το Φεβρουάριο του 2003 στη Θεσσαλονίκη, συνεισέφερε σημαντικά στη διατήρηση αυτής της δυναμικής.

Με αφορμή αυτή τη Διάσκεψη, οι υπουργοί είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν την πρόοδο αυτών των θεμάτων με τους αντιπροσώπους των μικρών επιχειρήσεων και να ακούσουν τις ανησυχίες τους από πρώτο χέρι. Είναι αυτονόητο ότι η συμμετοχή των επιχειρηματικών οργανώσεων στη διαδικασία του Χάρτη είναι απολύτως αναγκαία. Είναι ξεκάθαρο πως οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στο όνομα των επιχειρήσεων θα πρέπει να κριθούν από τους αντιπροσώπους τους, για να υπολογιστεί και ο αντίκτυπός τους στην πράξη. Το μεγάλο ενδιαφέρον που επιδεικνύουν οι επιχειρηματικές οργανώσεις για το Χάρτη και η αυξημένη συμμετοχή τους στην εφαρμογή της, εκτιμώνται ιδιαιτέρως.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλωσορίζει τη συνεχή υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [6], της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [7] και της Επιτροπής των Περιφερειών [8] στη βελτίωση του περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις και την εξασφάλιση ότι ο Χάρτης θα εφαρμοστεί πλήρως.

[6] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την «Επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη, ΡΕ 322.026, 23.10.2003.

[7] Γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Ο ρόλος των μικροεπιχειρήσεων και των μικρών επιχειρήσεων στην οικονομική ζωή και στον ευρωπαϊκό παραγωγικό ιστό» ΙΝΤ/174, 18.6.2003 και για το «Πράσινη Βίβλος - Η Επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη», ΙΝΤ178, 24.9.2003.

[8] Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών, της 9ης Οκτωβρίου 2003, για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Η βιομηχανική πολιτική σε μία διευρυμένη Ευρώπη", ECOS-017, 27.10.2003.

1.2. Η σημαντική πρόοδος που συντελέσθηκε στην εφαρμογή του Χάρτη

Τριάμισι χρόνια από τότε που υπογράφηκε ο ευρωπαϊκός χάρτης για τις μικρές επιχειρήσεις, για πολλούς οργανισμούς ΜΜΕ [9] έχει μετατραπεί σε σύμβολο του γεγονότος ότι οι κυβερνήσεις σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους τις ανησυχίες των μικρών επιχειρήσεων.

[9] Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Στη διάρκεια αυτής της περιόδου έχει αναμφίβολα συντελεστεί πρόοδος, όσον αφορά τις συστάσεις του Χάρτη. Μπορεί μερικές φορές τα συγκεκριμένα μέτρα να φαίνονται μικρά, αλλά σίγουρα συνεισφέρουν στη συνολική βελτίωση του περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις.

Η έκθεση της φετινής χρονιάς εξετάζει λεπτομερέστερα την πρόοδο που συντελέστηκε σε τρεις επιλεγμένους τομείς προτεραιότητας: διαβουλεύσεις με τις μικρές επιχειρήσεις, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και κυρίως σε επιχειρηματικά κεφάλαια και μικροπιστώσεις, καινοτομίες και μεταφορά τεχνολογίας.

Οι διαβουλεύσεις με τις μικρές επιχειρήσεις είναι ένας τομέας όπου υπήρχε προηγουμένως μια διαχωριστική γραμμή μεταξύ εκείνων των κρατών μελών που συστηματικά συμβουλεύονται τις μικρές επιχειρήσεις και εκείνων που δεν το κάνουν. Αν και ο αριθμός των νέων πρωτοβουλιών στον τομέα αυτό είναι περιορισμένος, παρατηρήθηκαν ωστόσο κάποιες ενθαρρυντικές εξελίξεις την περασμένη χρονιά, όπως για παράδειγμα τα προγράμματα ανταλλαγής μεταξύ των αξιωματούχων δημόσιας διοίκησης και των ΜΜΕ στις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα οποία εισάγουν ένα νέο κανάλι επικοινωνίας με τις μικρές επιχειρήσεις.

Συνολικά φαίνεται πως ένας αριθμός χωρών διαθέτουν ήδη καθιερωμένα συστήματα για διαβουλεύσεις με τις επιχειρήσεις. Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα συμβουλευτικών μηχανισμών και οι δομές του ποικίλουν από χώρα σε χώρα, ανάλογα με τις επιμέρους εθνικές συνθήκες. Μια καθιερωμένη πρακτική είναι οι σουηδικές Επιτροπές Διερεύνησης, οι οποίες έχουν διοριστεί από την κυβέρνηση για να επιτρέπουν τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών σε όλη τη διαδικασία προετοιμασίας. Τα άλλα κράτη μέλη θα μπορούσαν να παραδειγματιστούν από αυτή την προσέγγιση.

Με δεδομένη την τεράστια σημασία που έχει το να συμβουλεύεται κανείς τις μικρές επιχειρήσεις για να μπορεί να σκέφτεται με τα δικά τους μέτρα, χρειάζεται να υπάρχει συνεχής πίεση για τη βελτίωση των τακτικών και συστηματικών διαβουλεύσεων με τις μικρές επιχειρήσεις. Το «Ακούγοντας τις ΜΜΕ» αποτελεί μια σημαντική δραστηριότητα του σχεδίου δράσης για την επιχειρηματικότητα, ενώ το πρόγραμμα για τη συμμετοχή των ΜΜΕ στη λήψη αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο, θα δώσει στα κράτη μέλη περισσότερα παραδείγματα καλών πρακτικών και προτάσεων για πολιτικές.

Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση είναι ζωτικής σημασίας για να γίνουν πράξη οι επιχειρηματικές ιδέες. Αν και έχει συντελεστεί σημαντική πρόοδος σε αυτό τον τομέα από τη στιγμή που εμφανίστηκε ο Χάρτης, οι επιχειρήσεις ακόμα θεωρούν την έλλειψη χρηματοδότησης ως σημαντικό περιορισμό [10]. Μεταξύ των πιο πρόσφατων μέτρων, το φινλανδικό σχέδιο "DIILI" για την προσέλκυση ειδικευμένου προσωπικού, το οποίο συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας, μοιάζει να αποτελεί ένα καινοτόμο παράδειγμα. Ένα νέο φορολογικό κίνητρο στο ΗΒ ενθαρρύνει τη ροή ιδιωτικών κεφαλαίων σε οικονομικά ιδρύματα που παρέχουν μικροπιστώσεις σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε υποβαθμισμένες περιοχές. Στη Γαλλία δημιουργούνται τοπικά επενδυτικά ταμεία, καθιστώντας δυνατό για τους επενδυτές, οι οποίοι επωφελούνται επίσης και από ένα φορολογικό κίνητρο, να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη μιας περιοχής επενδύοντας στις επιχειρήσεις της.

[10] Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εμπόδιο για τις ΜΜΕ, μετά την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, σύμφωνα με την Έρευνα του ENSR για το 2003 (αναφέρεται στο «Σημεία Αναφοράς για την πολιτική για τις επιχειρήσεις:Αποτελέσματα από την Έρευνα 2003», SEC(2003) 1278, 4.11.2003).

Για να διευκολυνθεί η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, θα πρέπει να επικεντρωθεί η προσοχή στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων στα πρώτα στάδια και την αύξηση των ίδιων κεφαλαίων τους. Το αυστριακό μοντέλο ιδρυτικής χρηματοδότησης, το οποίο περιορίζει τις εξωτερικές επεμβάσεις στις επιχειρησιακές αποφάσεις των επιχειρήσεων, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση της παροχής κεφαλαίων υψηλού κινδύνου από το δημόσιο τομέα. Το περασμένο χρόνο αναπτύχθηκαν αρκετά ακόμα νέα εργαλεία, αλλά χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για την παροχή αρκετών εργαλείων μικροπιστώσεων και εγγυήσεων. Το μακράς διαρκείας ιταλικό πρόγραμμα "CONFIDI" είναι ένα παράδειγμα λειτουργικού συστήματος εταιρειών αμοιβαίας εγγύησης. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αύξηση των ιδίων κεφαλαίων των μικρών επιχειρήσεων.

Έχουν ληφθεί αρκετά νέα μέτρα στον τομέα των καινοτομιών και της μεταφοράς τεχνολογίας. Για παράδειγμα, η ολλανδική πρωτοβουλία "TechnoParter", η οποία συνδυάζει όλα τα εργαλεία των καινοτόμων νέων επιχειρήσεων και η Πορτογαλική Επιτροπή Καινοτομιών, η οποία εργάζεται για να φέρει πιο κοντά τον επιχειρηματικό τομέα και το εθνικό επιστημονικό και τεχνολογικό σύστημα, αποτελούν ένα σημάδι προόδου προς τον καλύτερο συντονισμό των προγραμμάτων καινοτομίας. Παρόλα αυτά, πολλές μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν ακόμα σημαντικά προβλήματα, όταν προσπαθούν να βελτιώσουν την απόδοσή τους όσον αφορά τις καινοτομίες. Η πλειονότητα των μικρών επιχειρήσεων, εξαιτίας ακριβώς του μικρού μεγέθους τους, δεν διαθέτουν την ικανότητα και τους απαραίτητους πόρους για να διεξάγουν τη δική τους έρευνα και ανάπτυξη, να εισάγουν νέα τεχνολογία και να εκπαιδεύσουν τους υπαλλήλους τους.

Οι μικρές επιχειρήσεις εξαρτώνται πολύ από ένα περιβάλλον που να στηρίζει τις καινοτομίες. Η ανάπτυξη των πρωτοβουλιών για την κατάλληλη τεχνολογία και μεταβίβαση γνώσης είναι υψίστης σημασίας για τις περισσότερες από αυτές. Τα δανικά ινστιτούτα για τις γνώσεις που βασίζονται στην τεχνολογία και τα οποία έχουν μια ειδική υποχρέωση να βοηθούν τις μικρές επιχειρήσεις, παρέχουν ένα ενδιαφέρον παράδειγμα μιας δομής, καλά προσαρμοσμένης στις ΜΜΕ. Η Νορβηγία έχει τροποποιήσει τη νομοθεσία της που αφορά τα δικαιώματα των εφευρέσεων των υπαλλήλων, ώστε τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας να αποδίδονται πλέον στο πανεπιστήμιο και όχι στον ερευνητή. Αυτό είχε ως συνέπεια τα πανεπιστήμια του Όσλο και του Μπέργκεν να δημιουργήσουν τα δικά τους γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας. Το Δίκτυο Ανάπτυξης Shannon της Ιρλανδίας φέρνει πιο κοντά τις επιχειρήσεις, την εκπαίδευση και την καινοτομία. Στο Βέλγιο, το φυλλάδιο «100 Ερωτήσεις σχετικά με τις Καινοτομίες» παρέχει πληροφορίες και καθοδήγηση στους επιχειρηματίες εξετάζοντας τρόπους αλλαγής και καινοτομιών. Χρειάζονται επιπρόσθετες προσπάθειες για την ανάπτυξη των κατάλληλων μηχανισμών μεταφοράς τεχνολογίας και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της επιστημονικής και της επιχειρηματικής κοινότητας.

Η δικτύωση εταιρειών και τις συστάδες επιχειρήσεων αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την ενθάρρυνση των δυνατοτήτων των μικρών εταιρειών για καινοτομίες και τη διάδοσή τους. Αυτό το είδος της συνεργασίας θα πρέπει να επεκταθεί πέρα από τα εθνικά σύνορα. Τα νέα γερμανικά και αυστριακά σχέδια για τη διευκόλυνση της διακρατικής συνεργασίας αποτελούν ελπιδοφόρα παραδείγματα, αλλά χρειάζονται περαιτέρω πρωτοβουλίες για την ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ των εταιρειών, ακόμα και πέρα από τα σύνορα.

Υπάρχουν κάποιοι τομείς του Χάρτη, όπου έχει συντελεστεί ιδιαίτερα σημαντική πρόοδος μετά τη σύνταξή του. Για παράδειγμα, στον τομέα της φθηνότερης και ταχύτερης εκκίνησης νέων επιχειρήσεων, ο οποίος προσελκύει την προσοχή των πολιτικών σε υψηλό επίπεδο, όπου αρκετά κράτη μέλη έχουν θέσει εθνικούς στόχους και όπου ένα πρόγραμμα "βέλτιστης διαδικασίας" (BEST) [11] έχει κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για βελτιώσεις, αρκετά κράτη μέλη έχουν επιτύχει να μειώσουν σημαντικά το χρόνο και τα κόστη της εκκίνησης μια νέας επιχείρησης. Σε μερικά κράτη μέλη, τα ηλεκτρονικά συστήματα εγγραφής ξεκίνησαν τη λειτουργία τους στο χρόνο που μας πέρασε.

[11] «Δημιουργία σημείων αναφοράς στη διαχείριση της εκκίνησης νέων επιχειρήσεων». Η "βέλτιστη διαδικασία" (BEST), με την ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, παρέχει ένα πλαίσιο για την υποστήριξη των προσπαθειών των Κρατών Μελών να εντοπίσουν και να ανταλλάξουν τις καλύτερες πρακτικές σε ένα περιορισμένο αριθμό συγκεκριμένων τομέων που έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις επιχειρήσεις.

Πρόσφατα, η Ισπανία πέτυχε τη δραστική μείωση του χρόνου εγγραφής μιας εταιρείας με το πρόγραμμα "Nueva Empresa" (Νέα Επιχείρηση) καθιστώντας δυνατή την εκκίνηση μιας επιχείρησης στο διαδίκτυο σε μόλις 48 ώρες. Οι 48 αυτές ώρες περιλαμβάνουν και τα επτά βήματα που χρειάζονταν προηγουμένως (όπως είναι η εγγραφή στις φορολογικές αρχές, στο εμπορικό μητρώο και στις αρχές κοινωνικής ασφάλισης), σε σύγκριση με τις 30 ως 60 ημέρες που χρειάζονταν στο παρελθόν [12]. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό επίτευγμα, το οποίο ξεπερνά κατά πολύ το στόχο των 42 ημερών που είχε θέσει η Ισπανία για το 2006. Το πρόγραμμα Nueva Empresa περιλαμβάνει επίσης ένα απλοποιημένο σύστημα τήρησης λογιστικών βιβλίων, φορολογικά και οικονομικά πλεονεκτήματα, καθώς και υπηρεσίες υποστήριξης, δημιουργώντας έτσι ένα συνολικό πακέτο που βοηθά τον επιχειρηματία να στήσει μια νέα επιχείρηση όχι μόνο γρήγορα, αλλά και πιο επιτυχημένα.

[12] 30 ως 60 ημέρες σύμφωνα με την εθνική έκθεση της Ισπανίας του Οκτωβρίου 2003, 24 ημέρες σύμφωνα με την τελική έκθεση του σχεδίου "βέλτιστη διαδικασία" (BEST) του Ιανουαρίου 2002, 83 ημέρες σύμφωνα με το έγγραφο εργασίας του Εθνικού Γραφείου Ερευνών των Η.Π.Α. του 2000.

Στους άλλους τομείς για τους οποίους οι προηγούμενες εκθέσεις για την εφαρμογή του Χάρτη διαπίστωσαν πρόοδο και αυξημένες προσπάθειες, περιλαμβάνονται οι καλύτεροι κανονισμοί και η εκπαίδευση για την επιχειρηματικότητα.

Όλες οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί να βελτιώσουν και να απλοποιήσουν τους κανονισμούς και υπάρχει μια αυξανόμενη συνειδητοποίηση της ανάγκης για μείωση των διοικητικών βαρών των επιχειρήσεων. Εκτός αυτού, αρκετά κράτη μέλη έχουν αρχίσει τη διαδικασία αλλαγής της νομοθεσίας τους για τις πτωχεύσεις. Ωστόσο, αν και κάποια κράτη μέλη πραγματοποιούν αξιολογήσεις των επιπτώσεων των κανονισμών εδώ και αρκετά χρόνια, ένας μικρός αριθμός κρατών μελών δε φαίνεται να χρησιμοποιεί καθόλου αυτές τις αξιολογήσεις πριν την υιοθέτηση νόμων. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, δίνει επίσης ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας και στη μέτρηση του αντικτύπου της νομοθεσίας στις μικρές επιχειρήσεις με βάση το Σχέδιο Δράσης Καλύτερη Νομοθεσία.

Όσον αφορά την εκπαίδευση για την επιχειρηματικότητα, τα κράτη μέλη συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο την ανάγκη προώθησης της επιχειρηματικότητας σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης και έχουν αναπτύξει ένα σημαντικό αριθμό πρωτοβουλιών σ' αυτό τον τομέα. Η Γαλλία για παράδειγμα, δημιούργησε πρόσφατα το "Observatoire des Pratiques Pιdagogiques en Enterpreneuriat" (Παρατηρητήριο των Παιδαγωγικών Πρακτικών για την Επιχειρηματικότητα), το οποίο στοχεύει στο να υποκινήσει την ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ των δασκάλων. Το πρόγραμμα BEST για την εκπαίδευση έχει συμβάλει σε θετικές εξελίξεις στο συγκεκριμένο τομέα, αν και παραμένει δύσκολο να εκτιμήσει κανείς τις πραγματικές επιπτώσεις των μέτρων, καθώς θα χρειαστεί προφανώς κάποιο χρονικό διάστημα προτού προκύψουν ορατά αποτελέσματα.

Συνολικά λοιπόν, τα τελευταία χρόνια, έχει συντελεστεί αρκετή πρόοδος στην εφαρμογή του Χάρτη. Όμως η Ευρώπη πρέπει να γίνει καλύτερη και να συνεχίσει να βελτιώνεται. Η βελτίωση του περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις είναι μια διαρκής διαδικασία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο παραμένει σημαντικό τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να αναλαμβάνουν δράση σύμφωνα με τις προτάσεις του Χάρτη. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι πρωτοβουλίες και τα μέτρα θα ξεπεράσουν το στάδιο του σχεδιασμού και θα εφαρμοστούν σωστά, θα αξιολογηθούν και θα βελτιωθούν.

1.3. Αμοιβαία εκπαίδευση και προοπτική για περισσότερα

Η διαδικασία του Χάρτη έχει αποδειχτεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στον εντοπισμό των τομέων όπου τα κράτη μέλη έχουν σημειώσει πρόοδο, όσον αφορά την προώθηση των μικρών επιχειρήσεων. Παρέχει επίσης σημαντικές πληροφορίες για τους τομείς εκείνους όπου χρειάζονται μεγαλύτερες προσπάθειες. Αυτό που γίνεται εμφανές, είναι ότι αν και τα κράτη μέλη έχουν κάνει προσπάθειες για να δραστηριοποιηθούν σε όλους τους τομείς του Χάρτη, τείνουν να έχουν διαφορετικές ειδικότητες και τομείς εξειδίκευσης. Αν συνυπολογιστούν όλα μαζί, τότε δημιουργείται μια δεξαμενή γνώσεων για τη μελλοντική βελτίωση του περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη και αυτό που αντιπροσωπεύει την πραγματική προστιθέμενη αξία της διαδικασίας του Χάρτη, είναι πάνω από όλα ο εντοπισμός και η διάδοση αυτής της γνώσης.

Σε αυτή την περίπτωση επίσης, ένας αυξανόμενος αριθμός κρατών μελών έχουν αναφέρει ότι αντλούν έμπνευση από τα μέτρα που έχουν αναπτυχθεί σε άλλα κράτη μέλη και τις προτάσεις των προγραμμάτων BEST, επωφελούμενα το καθένα από τα δυνατά σημεία του άλλου. Η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού αποδίδει καλά αποτελέσματα. Η επιτυχία δεν παραμένει μέσα στα πλαίσια των εθνικών συνόρων. Αυτό συνιστά πραγματική πρόοδο και τον καλύτερο τρόπο για το γεφύρωμα του χάσματος στις επιδόσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ.

Για παράδειγμα, αρκετά κράτη μέλη έχουν θέσει στόχους για τη μείωση των διοικητικών βαρών και ανέπτυξαν μεθόδους για τον υπολογισμό της προόδου προς την επίτευξη των στόχων. Η Σουηδία αναπτύσσει αυτή τη στιγμή μια μέθοδο μέτρησης με βάση τις εμπειρίες του Βελγίου, της Δανίας και των Κάτω Χωρών. Το Βέλγιο, ακολουθώντας το παράδειγμα των Κάτω Χωρών, δημιούργησε ένα σημείο επαφής για αντιφατικούς κανονισμούς και κόστη διοίκησης, όπου τα άτομα και οι εταιρείες μπορούν να αναφέρουν τους αντιφατικούς κανονισμούς, ή εκείνους που δεν μπορούν να εφαρμοστούν εύκολα.

Ακολουθώντας το εντυπωσιακό παράδειγμα της Ισπανίας, η Αυστρία βελτιώνει ακόμα περισσότερο την υποδομή, προκειμένου οι συμβολαιογράφοι να μπορούν να επιταχύνουν την εγγραφή των νέων επιχειρήσεων, δίνοντας τους τη δυνατότητα να την πραγματοποιούν μέσα σε 48 ώρες, διατηρώντας παράλληλα το ίδιο υψηλό επίπεδο νομικής εγκυρότητας, μέσω νομικών πράξεων που πιστοποιούνται ηλεκτρονικά.

Στη Δανία, οι υπολογισμοί των επιπτώσεων στις επιχειρήσεις έχει ενισχυθεί σε αρκετούς τομείς σε πλήρη συμμόρφωση με τις προτάσεις του προγράμματος BEST στο συγκεκριμένο τομέα.

Η Ισπανία φροντίζει ιδιαίτερα να εξασφαλίσει ότι τα αποτελέσματα των προγραμμάτων BEST θα έχουν πρακτική ανταπόκριση. Η Γενική Διεύθυνση που είναι αρμόδια για την πολιτική για τις ΜΜΕ έχει συντάξει συνοπτικά φυλλάδια για κάθε σχέδιο, τα οποία έχουν σταλεί σε υπουργεία, περιφέρειες, επιχειρηματικές οργανώσεις και ειδικούς στις ΜΜΕ. Έχουν επίσης διοργανωθεί συσκέψεις με τους Ισπανούς ειδικούς που συμμετείχαν στα προγράμματα BEST και σε άλλα σχέδια υπό την αιγίδα του Πολυετούς Προγράμματος για τις Επιχειρήσεις και την Επιχειρηματικότητα [13], για να συνειδητοποιήσουν οι ειδικοί την ανάγκη δημοσίευσης των αποτελεσμάτων και εφαρμογής των προτάσεων των σχεδίων.

[13] Απόφαση 2000/819/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με ένα πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (2001-2005). ΕΕ L 333 της 29/12/2000 σ. 84.

Η Επιτροπή επίσης εμπνέεται από τα κράτη μέλη. Ακολουθώντας το παράδειγμα των Κάτω Χωρών και του Ηνωμένου Βασιλείου, οι αξιωματούχοι της Επιτροπής, οι οποίοι ασχολούνται με θέματα που αφορούν τις επιχειρήσεις, θα έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν, σε πιλοτική κλίμακα, σε προγράμματα εκπαίδευσης μίας, με δύο εβδομάδων σε μία μικρή, ή μεσαία επιχείρηση.

Αυτή η διαδικασία μάθησης του ενός από τον άλλο χρειάζεται να ενισχυθεί περισσότερο. Υπάρχει, ως συμπλήρωμα στις προτάσεις της ίδιας του Χάρτη, ένας πλούτος πληροφοριών, προτάσεων και παραδειγμάτων από καλές πρακτικές στις εκθέσεις του προγράμματος BEST και στις ετήσιες εκθέσεις του Χάρτη, ο οποίος έχει ελάχιστα αξιοποιηθεί.

Η χρήση της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού έχει αποδειχθεί επιτυχημένη στο συγκεκριμένο τομέα και η εφαρμογή της θα βελτιωθεί ακόμα περισσότερο με την καλύτερη εκμετάλλευση όλων των εργαλείων που έχει να προσφέρει. Η Επιτροπή από τη μεριά της θα καταβάλλει μεγαλύτερες προσπάθειες για τη βελτίωση της διάδοσης των καλών πρακτικών που έχει εντοπίσει. Οι συζητήσεις που ξεκίνησαν το 2003 με τους Γενικούς Διευθυντές που είναι υπεύθυνοι για τη Βιομηχανία και τις ΜΜΕ στα κράτη μέλη και τις προς ένταξη χώρες στις τακτικές συνελεύσεις του Enterprise Policy Group (Ομάδα πολιτικής για τις επιχειρήσεις) [14], αποτελούν ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση και παρέχουν ήδη ένα χρήσιμο πλαίσιο για μια κοινή εξέταση των καλών πρακτικών [15].

[14] Πρόκειται για μι ομάδα που συμβουλεύει την Επιτροπή για θέματα επιχειρηματικής πολιτικής. Τα μέλη αυτής της ομάδας είναι υψηλού επιπέδου ειδικοί από την επιχειρηματική κοινότητα και αντιπρόσωποι των Κρατών Μελών.

[15] Κατά τη διάρκεια του 2003 οι καλές πρακτικές στους τομείς της εκπαίδευσης για την επιχειρηματικότητα, τη μεταβίβαση επιχειρήσεων και τις μικροπιστώσεις αποτελούσαν μέρος της ημερήσιας διάταξης.

Η Διάσκεψη στο Ταλίν [16] σχετικά με το Χάρτη, το φθινόπωρο του 2003, έδωσε επίσης μια δυνατότητα για την ανταλλαγή εμπειριών, επικεντρώνοντας κυρίως στις προς ένταξη χώρες. Με βάση την επιτυχία των διασκέψεων στο Ταλίν και το Μάριμπορ, η Επιτροπή θα συνεχίσει να διοργανώνει ετήσιες διασκέψεις για το Χάρτη, προκειμένου να ενισχύσει την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών [17].

[16] Οργανώθηκε από την Επιτροπή σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών και Επικοινωνιών της Εσθονίας στις 30 Σεπτεμβρίου-1 Οκτωβρίου 2003.

[17] Αυτό επίσης ανταποκρίνεται στο αίτημα του Συμβουλίου για την Ανταγωνιστικότητα του Μαρτίου 2003.

Πρόκειται να δημιουργηθεί κατάλογος όλων των συστάσεων και των καλών πρακτικών των προηγούμενων εκθέσεων του Χάρτη και των ολοκληρωμένων προγραμμάτων BEST, για να καταστούν οι υπάρχουσες πληροφορίες πιο προσιτές και φιλικότερες προς το χρήστη.

1.4. Βελτίωση του συντονισμού τις πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις

Το περιβάλλον των μικρών επιχειρήσεων εξαρτάται από ένα μεγάλο αριθμό παραγόντων. Η βελτίωσή του απαιτεί τη λήψη μέτρων σε ένα ευρύ πεδίο θεμάτων. Για αυτό το λόγο ο σωστός συντονισμός όλων των πολιτικών που επηρεάζουν τις μικρές επιχειρήσεις είναι ζωτικής σημασίας. Ο Χάρτης, με τις δέκα γραμμές δράσης της, αντιμετωπίζει αυτά τα θέματα, ξεπερνώντας την πολιτική για τις επιχειρήσεις με τη στενή έννοια του όρου. Η σωστή της εφαρμογή απαιτεί συγκεκριμένη δράση από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.

Σε μερικές χώρες η ίδια η διαδικασία του Χάρτη φαίνεται να έχει συνεισφέρει στη βελτίωση του συντονισμού στο εσωτερικό τους. Οι ετήσιες διμερείς συσκέψεις μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, καθώς και η προετοιμασία των εθνικών εκθέσεων, απαιτούν συνεισφορές από διάφορα υπουργεία και αρχές, ενθαρρύνοντας με αυτό τον τρόπο την αυξημένη συνεργασία και το συντονισμό.

Η συνεργασία μεταξύ των υπουργείων και των αρχών σε εθνικό επίπεδο μπορεί να εξασφαλιστεί με διάφορους τρόπους. Αρκετές χώρες έχουν αναπτύξει πρωτοβουλίες-ομπρέλες, ή σχέδια δράσης στα πεδία της επιχειρηματικότητας, ή της καινοτομίας.

Πρόσφατα η Νορβηγία δημιούργησε μια ιδιαίτερα φιλόδοξη διυπουργική συνεργασία για την ανάπτυξη του Πολιτικού Σχεδίου της για τις Καινοτομίες, που παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 2003. Μια ομάδα πέντε υπουργών, με επικεφαλής τον υπουργό Βιομηχανίας και Εμπορίου, συντόνιζε το έργο, βοηθούμενη από μια ομάδα εργασίας με αντιπροσώπους τριών υπουργείων και 12 διυπουργικών ομάδων για συγκεκριμένα θέματα. Εξωτερικοί παράγοντες έχουν επίσης συνεισφέρει στη διαδικασία. Για να εξασφαλιστεί η συνέχεια του σχεδίου, συστάθηκε "ομάδα καινοτομίας", στην οποία συμμετέχουν εννιά υπουργοί. Εκτός αυτού, αντιπρόσωποι επιχειρήσεων και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη θα προσκληθούν σε τακτικές συσκέψεις, για να δώσουν τις απόψεις τους για τη βελτίωση του σχεδιασμού πολιτικής και της εφαρμογής της.

Η σύναψη πολιτικών συμφωνιών μεταξύ των υπουργείων, ή των υπουργών, είναι ένας ακόμα τρόπος συνένωσης των δυνάμεων. Στην Ιταλία υπογράφηκε ένα υπόμνημα συμφωνίας μεταξύ του υπουργείου Παραγωγικών Δραστηριοτήτων και του Τομέα Καινοτομιών και Τεχνολογίας, βοηθώντας στη δημιουργία ενός κοινού σχεδίου δράσης για την προώθηση της καινοτομίας στις ΜΜΕ. Στη Γαλλία, ο υπουργός που είναι υπεύθυνος για τις ΜΜΕ και ο υπουργός Εθνικής Παιδείας υπέγραψαν μια συμφωνία, την πρώτη του είδους της στη Γαλλία, με στόχο τη βελτίωση των γνώσεων των δασκάλων, των μαθητών και των φοιτητών για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα.

Η σημασία του συντονισμού της πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις ισχύει προφανώς και για την Επιτροπή. Εκτός από ένα δυναμικό εργαλείο για την εφαρμογή της πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις, ο Χάρτης συνδέεται με άλλες πολιτικές της Κοινότητας και ιδιαίτερα με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά, οι οποίες έχουν μόλις αναθεωρηθεί και οι δύο, την πολιτική για την έρευνα, την πολιτική για τη συνοχή και τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών.

Η διαδικασία του Χάρτη έχει οδηγήσει ξεκάθαρα στη βελτίωση της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών, που εμπλέκονται στις πολιτικές για τις μικρές επιχειρήσεις. Η εξέλιξη αυτή έχει ενισχυθεί ακόμα περισσότερο από το διορισμό του Εκπροσώπου για τις ΜΜΕ και την πρόσφατη δημιουργία ενός δικτύου ΜΜΕ στο εσωτερικό της Επιτροπής. Το συγκεκριμένο διυπηρεσιακό δίκτυο αποδείχθηκε ότι αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αύξηση της ενημέρωσης για τις ανάγκες των ΜΜΕ στο εσωτερικό της Επιτροπής και τη βελτίωση του συντονισμού σε θέματα ΜΜΕ. Το δίκτυο ΜΜΕ μετατρέπεται προοδευτικά στο κύριο εργαλείο για το συντονισμό της πολιτικής της Επιτροπής, για τις ΜΜΕ και συνεισφέρει ση ανάπτυξη μιας φιλικής προς τις ΜΜΕ προσέγγισης εκ μέρους των σχετικών προγραμμάτων και πρωτοβουλιών της ΕΕ.

1.5. Προοπτική για το μέλλον

Με βάση την ανάλυση της προόδου που έχει συντελεστεί στο πλαίσιο του Χάρτη και την καθιερωμένη πλέον σχετική διαδικασία, η Επιτροπή ξεκίνησε έναν ευρύτερο διάλογο για την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη, με την Πράσινη Βίβλο για την επιχειρηματικότητα του Ιανουαρίου 2003 [18]. Με βάση τη δημόσια διαβούλευση, η Επιτροπή παρουσιάζει ένα Σχέδιο Δράσης [19], το οποίο παρέχει ένα στρατηγικό πλαίσιο και έναν αριθμό από σημαντικές δράσεις για την προώθηση της ευρωπαϊκής ημερήσιας διάταξης για την επιχειρηματικότητα. Οι εκθέσεις για το Σχέδιο Δράσης θα ενσωματωθούν στον μηχανισμό εκθέσεων του Χάρτη για την περίοδο από το 2005 και μετά

[18] Πράσινη Χάρτη «Επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη», COM(2003) 27 τελικό, 21.3.2003.

[19] «Σχέδιο Δράσης: Η Ευρωπαϊκή ατζέντα για τη Επιχειρηματικότητα» επικείμενη δημοσίευση, COM(2004) 70 τελικό, 11.02.2004

2. ΠΡΌΟΔΟΣ ΑΠΌ ΤΑ ΚΡΆΤΗ ΜΈΛΗ, ΤΗ ΝΟΡΒΗΓΊΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΛΕΓΜΈΝΟΥΣ ΤΟΜΕΊΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΌΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΈΝΗ ΠΕΡΊΟΔΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

2.1. Εισαγωγή

Αυτή είναι η τέταρτη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του Χάρτη. Στοχεύει στην παροχή μιας σύντομης επισκόπησης των κυριότερων μέτρων που έχουν ληφθεί από τα κράτη μέλη, τη Νορβηγία και την Επιτροπή για την εφαρμογή του Χάρτη τον περασμένο χρόνο. Η Νορβηγία δέχτηκε μια πρόσκληση από την Επιτροπή για να λάβει μέρος στη διαδικασία του Χάρτη. Τα άλλα μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, η Ισλανδία και το Λιχτενστάιν δεν εξέφρασαν την επιθυμία να συμμετάσχουν. Μετά την υιοθέτηση του Χάρτη από όλες τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες τον Απρίλιο του 2002, και από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων τον Ιούνιο του 2003, η πρόοδός τους αναλύεται σε ξεχωριστές εκθέσεις [20].

[20] Επικείμενη «Έκθεση ως προς την Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Χάρτας για τις Μικρές Επιχειρήσεις στις Υπό Ένταξη και στις Υποψήφιες Χώρες», και επικείμενη «Έκθεση ως προς την Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Χάρτας για τις Μικρές Επιχειρήσεις στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων» SEC(2004) 149.

Η παρούσα έκθεση αναζητεί τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Νορβηγία, προκειμένου να εντοπίσει τα πιο υποσχόμενα εθνικά μέτρα και να εκδώσει προτάσεις για μελλοντική δράση και να συνεισφέρει με αυτό τον τρόπο στην ενίσχυση της πολιτικής, η οποία στηρίζει τις μικρές επιχειρήσεις, καθώς και να διατηρήσει τη δυναμική που δημιούργησε η Λισσαβώνα.

Η έκθεση επίσης επιχειρεί να τονώσει την ανταλλαγή εμπειριών και καλών πρακτικών στην Ευρώπη. Υπάρχουν πολλοί ορισμοί για το τι είναι μια «καλή πρακτική». Για τους σκοπούς της συγκεκριμένης έκθεσης, έχουν επισημανθεί πρωτοβουλίες, οι οποίες φαίνεται πως ήταν ιδιαίτερα επωφελείς στα εθνικά πλαίσια και οι οποίες μπορεί να ενδιαφέρουν επίσης και άλλες χώρες [21]. Με αφορμή την έμφαση που έδωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [22] και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή [23] στη σημασία που έχουν οι καλές πρακτικές, που εντοπίζει η διαδικασία του Χάρτη με ένα φιλικό προς το χρήστη τρόπο, δίνονται κάποιες περισσότερες πληροφορίες για κάποια ιδιαίτερα ενδιαφέροντα μέτρα.

[21] Μια εθνική πρωτοβουλία μπορεί να θεωρηθεί «καλή πρακτική» μόνο αν συμμορφώνεται πλήρως με την κοινοτική νομοθεσία, περιλαμβανομένων και των κανονισμών για τον ανταγωνισμό και την κρατική βοήθεια. Ο εντοπισμός των συγκεκριμένων πρωτοβουλιών σ' αυτή την Έκθεση δεν υπονοεί από μόνος του ότι τα μέτρα που αφορούν είναι συμβατά με τις σχετικές διατάξεις του Συμφώνου. Τα μέτρα που επισημάνθηκαν έχουν επιλεγεί τόσο από πρόσφατες όσο και από προηγούμενες εθνικές εκθέσεις.

[22] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την «Επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη», ΕΚ 322.026, 23.10.2003, σημείο 46

[23] Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το έγγραφο «Ο ρόλος των μικροεπιχειρήσεων και των μικρών επιχειρήσεων στην οικονομική ζωή και στον ευρωπαϊκό παραγωγικό ιστό», ΙΝΤ/174, 18.6.2003, σημείο 4.1.1.

Παρόλα αυτά, για λόγους που έχουν να κάνουν με το στόχο και το μέγεθός της, η έκθεση δεν παρουσιάζει έναν εξαντλητικό, ή λεπτομερή κατάλογο μέτρων. Μπορεί να βρει κανείς λεπτομερείς περιγραφές για εθνικά μέτρα, καθώς και πληροφορίες για τρόπους επικοινωνίας, στις εθνικές εκθέσεις που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα της Επιτροπής [24].

[24] Για να δείτε ολόκληρες τις εκθέσεις, πηγαίνετε http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ enteprise_policy/charter/charter2004.htm.

Το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν οι μικρές επιχειρήσεις είναι αρμοδιότητα [25] κυρίως των κρατών μελών. Για αυτό το λόγο, η έκθεση αντλεί τα συμπεράσματά της με βάση κυρίως την πρόοδο των κρατών μελών, ενώ επίσης επισημαίνει την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην Επιτροπή. Εκτός αυτού η κοινή έκθεση για την απασχόληση [26] παρουσιάζει μια επισκόπηση με βάση τις εθνικές εκθέσεις, της ανταπόκρισης των κρατών μελών στις οδηγίες που αφορούν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επιχειρηματικότητα.

[25] Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην απόφασή του με ημερομηνία την 20η Μαρτίου 2002 σχετικά με τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Συνόδου της Βαρκελώνης, δήλωσε ότι «η ευθύνη για την εφαρμογή σχεδόν όλων των σημείων δράσης του Χάρτη ανήκει στα κράτη μέλη».

[26] COM (2004), 24 τελικό, 21.1.2003.

Ενώ είναι πολύ δύσκολο να υπολογίσει κανείς την πρόοδο σε όλους τους τομείς σε ετήσια βάση, οι κύριες τάσεις περιγράφονται παρακάτω. Η επισκόπηση αντανακλά την κατανόηση του θέματος από την Επιτροπή με βάση τις πληροφορίες που δέχεται από τα κράτη μέλη [27].

[27] Εκτός και αν δηλώνεται κάτι διαφορετικό, η πηγή των πληροφοριών για τα μέτρα στα κράτη μέλη και τη Νορβηγία, που περιλαμβάνεται στην παρούσα έκθεση είναι οι εθνικές εκθέσεις ή οι πληροφορίες που λαμβάνονται στις διμερείς συναντήσεις.

Η ανάλυση της προόδου στα κράτη μέλη και τη Νορβηγία βασίζεται σε λεπτομερείς εθνικές εκθέσεις και διμερείς συναντήσεις μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών, οι οποίες έλαβαν χώρα τον Ιούλιο-Οκτώβριο 2003. Ακολουθώντας το παράδειγμα της περυσινής χρονιάς, οι εθνικές επιχειρηματικές οργανώσεις συμμετείχαν ενεργά και εξέφρασαν τις απόψεις τους σε όλες τις διμερείς συναντήσεις. Μια συμβουλευτική υπηρεσία στο Διαδίκτυο ήταν ανοιχτή σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και ανακοινώθηκε σε μια συνάντηση με τους ευρωπαϊκές επιχειρηματικές οργανώσεις τον Οκτώβριο του 2003, καθώς επίσης και μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε περίπου 30 επιχειρηματικές οργανώσεις [28].

[28] Βλέπε διαβουλεύσεις στο http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ enteprise_policy/charter/charter2004.htm. Οι ακόλουθοι επιχειρηματικοί οργανισμοί παρείχαν σχόλια, τα οποία δημοσιεύτηκαν επίσης στη συγκεκριμένη περιοχή: Zentralverband des Deutschen Handwerks, ZDH (Γερμανική Συνομοσπονδία Χειροτεχνών), Svenskt nδringsliv (Συνομοσπονδία Σουηδικών Επιχειρήσεων) και Fφretagarnas Riksorganisation (Ομοσπονδία Ιδιωτικών Επιχειρήσεων της Σουηδίας). Με βάση τις γερμανικές και σουηδικές εθνικές εκθέσεις, αντίστοιχα, οι οργανισμοί διατύπωσαν τις απόψεις τους σχετικά με το ποια μέτρα λειτουργούν καλά και ποια μπορούν να βελτιωθούν. Οι παραπομπές σε κάποια από τα συγκεκριμένα σχόλια στην παρούσα έκθεση γίνονται σε σχέση με την περιγραφή των μέτρων που αφορούν. Σε ένα γενικότερο επίπεδο, η Γερμανική Συνομοσπονδία Χειροτεχνών εξέφρασε την άποψη ότι, παρά τις πρωτοβουλίες όπως είναι η "Pro Mittelstand" και το διορισμό του εξουσιοδοτημένου αντιπροσώπου της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης για τις ΜΜΕ, δε δίνεται αρκετή προσοχή στις ανησυχίες των ΜΜΕ όσον αφορά τη γενικότερη οικονομική πολιτική και την προετοιμασία της νομοθεσίας στη Γερμανία.

Τα περισσότερα μέτρα δεν αποδίδουν ορατά βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα και η πρόοδος σε όλους τους τομείς δεν μπορεί να εκτιμηθεί πλήρως σε ετήσια βάση, ούτε θα πρέπει τα κράτη μέλη να προσπαθούν να αναπτύξουν ένα μεγάλο αριθμό ετήσιων μέτρων. Η ενοποίηση, η αξιολόγηση και η βελτίωση των υπαρχόντων μέτρων είναι εξίσου σημαντικές. Μετά την πρόσκληση από το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας, το Μάρτιο του 2003, για ενίσχυση της επισκόπησης των εθνικών εξελίξεων με προτεραιότητα έναν επιλεγμένο αριθμό τομέων του Χάρτη κάθε χρόνο, η παρούσα έκθεση εξετάζει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια την πρόοδο που συντελέστηκε στους τομείς

- της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και ιδιαίτερα σε επιχειρηματικά κεφάλαια και μικροπιστώσεις,

- της καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας, και

- της διαβούλευσης με τις μικρές επιχειρήσεις.

Οι ευρωπαϊκές επιχειρηματικές οργανώσεις κλήθηκαν να εκφράσουν τις κύριες ανησυχίες τους, όσον αφορά τους συγκεκριμένους τομείς, σε μια συνάντηση τον Ιούνιο του 2003 [29].

[29] Μετά από αυτή την πρόσκληση, το Ευρωπαϊκό επιμελητήριο και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Λογιστών (ΕΟΛ) παρείχαν γραπτά σχόλια για τη διαδικασία του Χάρτη γενικά, καθώς και σε τρεις τομείς προτεραιότητας.

Η παρούσα έκθεση καλύπτει κυρίως την περίοδο από το φθινόπωρο 2002 ως το φθινόπωρο 2003, αλλά με δεδομένη τη μακροχρόνια διάρκεια των περισσότερων μέτρων είναι αναπόφευκτη μια κάποια χρονική σύμπτωση μεταξύ των ετήσιων εκθέσεων.

Λαμβάνοντας υπόψη τη δέσμευση του Χάρτη για χρήση «αποτελεσματικών δεικτών για την εκτίμηση της προόδου με το πέρασμα του χρόνου» και το αίτημα του Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας να «συνεχίσει τη δουλειά σε μια εθελοντική βάση με βάση ποσοτικούς και ποιοτικούς στόχους με σκοπό την περαιτέρω ενσωμάτωση της χρήσης της στην εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Χάρτας για τις Μικρές Επιχειρήσεις», η έκθεση επιχειρεί να περιγράψει την ποσοτική πρόοδο με βάση τους σχετικούς δείκτες των Πινάκων Αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις [30], της Καινοτομίας [31] και της Εσωτερικής Αγοράς [32]. Δίνει επίσης έμφαση στους σχετικούς εθελοντικούς ποσοτικούς στόχους στην πολιτική για τις επιχειρήσεις, οι οποίοι ανακοινώθηκαν από τα κράτη μέλη το 2002 και το 2003 [33]. Οι εθελοντικοί εθνικοί στόχοι προέρχονται από τη συμφωνία των κρατών μελών σχετικά με τους δείκτες πολιτικής για τις επιχειρήσεις, οι οποίοι είναι στενά συνδεδεμένοι με τις προτάσεις του Χάρτη.

[30] «Σημεία Αναφοράς για την πολιτική για τις επιχειρήσεις: Αποτελέσματα από τον Πίνακα Αποτελεσμάτων του 2003» SEC(2003) 1278, 4.11.2003. Εκτός και αν δηλώνεται κάτι διαφορετικό, ο Πίνακας Αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις αποτελεί την πηγή των πληροφοριών σχετικά με τους δείκτες που περιλαμβάνει η παρούσα έκθεση.

[31] SEC(2003) 1255, 10.11.2003.

[32] Πίνακας Αποτελεσμάτων Εσωτερικής Αγοράς, αριθ. 12, Μάιος 2003. Δημοσίευση στον τύπο IP/04/33, 12.1.2004.

[33] Ο Πίνακας Αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις αποτελεί την πηγή όλων των πληροφοριών για τους στόχους που ανακοίνωσαν τα κράτη μέλη και οι οποίοι περιέχονται στην παρούσα έκθεση.

Το θέμα των δεικτών και των στόχων στα πλαίσια του Χάρτη συζητήθηκε επίσης σε διμερείς συναντήσεις. Ενώ για την πλειοψηφία των κρατών μελών υπάρχει συμφωνία για τη χρησιμότητα των κατάλληλων στόχων, οι εθνικές κυβερνήσεις τόνισαν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν για τον καθορισμό κατάλληλων δεικτών εξαιτίας της ανεπάρκειας πληροφοριών για την κατάσταση των μικρών επιχειρήσεων. Οι εκπρόσωποι της Επιτροπής, για να συμβάλουν στη συζήτηση, πρότειναν ανεπίσημα ότι η ανάδειξη, στα πλαίσια του Χάρτη, ενός μικρού αριθμού φιλόδοξων, αλλά ρεαλιστικών κοινών στόχων σε επίπεδο ΕΕ θα βοηθούσε τις εργασίες. Η πλειοψηφία των εθνικών κυβερνήσεων υποστήριξε βασικά αυτή την ιδέα, αν και με κάποιες επιφυλάξεις σε ορισμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, από τη στιγμή που υπάρχουν ακόμα διιστάμενες απόψεις μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με το αν αυτοί οι κοινοί στόχοι θα συνεισφέρουν αποτελεσματικά στη βελτίωση της εφαρμογής του Χάρτη, είναι μάλλον απίθανο να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα συμφωνία. Είναι προφανές ότι οι όποιοι στόχοι, προκειμένου να είναι ουσιαστικοί, θα πρέπει να συνοδεύονται από τις κατάλληλες πολιτικές στρατηγικές και μέτρα. Ως προς τους δείκτες, είναι φανερό ότι πρέπει να βελτιωθούν τα επίσημα στατιστικά δεδομένα μέσω του Ευρωπαϊκού Στατιστικού Συστήματος στους τομείς του Χάρτη.

Αν και η παρούσα έκθεση εντοπίζει ξεκάθαρα τα μέτρα που στοχεύουν ειδικά τις μικρο-επιχειρήσεις, ή τις μικρές επιχειρήσεις, πολλές από τις πρωτοβουλίες που αναλύθηκαν έχουν σχεδιαστεί για να στηρίζουν τόσο τις μικρές, όσο και τις μεσαίες επιχειρήσεις. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, ακόμα και αν τα συγκεκριμένα μέτρα δε στοχεύουν τις επιχειρήσεις με λιγότερους από πενήντα υπαλλήλους, αυτό δε μειώνει την αξία, ή την επίδρασή τους, στις μικρές επιχειρήσεις. Για αυτό το λόγο, τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει την προσέγγιση της συμπερίληψης στην παρούσα έκθεση όλων των πρωτοβουλιών που έχουν κάποιο αντίκτυπο στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα επισημαίνουν τα μέτρα εκείνα που φαίνεται να έχουν το μεγαλύτερο αντίκτυπο στις μικρές επιχειρήσεις.

2.2. Θέματα χρηματοδότησης

«Οι επιχειρηματίες χρειάζονται χρηματοδότηση προκειμένου να μετατρέψουν τις φιλοδοξίες τους σε πραγματικότητα. Για να βελτιώσουμε την πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στις υπηρεσίες χρηματοδότησης:

Θα εντοπίσουμε και θα άρουμε τα εμπόδια στη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων και στην εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και του Σχεδίου Δράσης για τα Επιχειρηματικά Κεφάλαια,

Θα βελτιώσουμε τη σχέση του τραπεζικού συστήματος τις μικρές επιχειρήσεις, με τη δημιουργία των κατάλληλων όρων πρόσβασης στις πιστώσεις και τα επιχειρηματικά κεφάλαια,

Θα βελτιώσουμε την πρόσβαση στα διαρθρωτικά ταμεία και θα καλωσορίσουμε τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την αύξηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης για τις νεοπαγείς επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας, περιλαμβανομένων των τίτλων συμμετοχής στο κεφάλαιο.

Η βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση είναι μια σημαντική πλευρά της ενίσχυσης της ανάπτυξης μικρών επιχειρήσεων στην Ευρώπη. Οι συνθήκες στις χρηματαγορές επηρεάζουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Η πτωτική τάση του οικονομικού κύκλου έχει καταστήσει την εξωτερική και εσωτερική χρηματοδότηση των μικρών επιχειρήσεων πιο περίπλοκη, αλλά η σταδιακά αυξανόμενη οικονομική ανάπτυξη θα βελτιώσει επίσης τις ευκαιρίες χρηματοδότησης για τις μικρές επιχειρήσεις. Η εξωτερική χρηματοδότηση έχει γίνει δυσκολότερη, επειδή πολλές τράπεζες και επιχειρηματικά κεφάλαια έχουν υποστεί απώλειες στα χαρτοφυλάκιά τους που περιλαμβάνουν ΜΜΕ και έτσι αυξήθηκε η προσπάθεια αποφυγής ρίσκου εκ μέρους τους. Οι τράπεζες εκτιμούν προσεκτικότερα τις αιτήσεις για πιστώσεις και απαιτούν μεγαλύτερη πρόσθετη ασφάλεια.

Τα επιχειρηματικά κεφάλαια αποτελούν επιλογή μόνο για μια μικρή μειοψηφία μικρών επιχειρήσεων, για εκείνες δηλαδή τις επιχειρήσεις, οι οποίες αναμένεται να αναπτυχθούν ταχύτατα. Μακροπρόθεσμα τα επιχειρηματικά κεφάλαια αναμένεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία, καθώς χρειάζεται να αυξηθούν τα ίδια κεφάλαια των ΜΜΕ.

Οι «business angels» (επιχειρηματικοί άγγελοι), οι οποίοι είναι ανεπίσημοι ή επίσημοι μεμονωμένοι επενδυτές, παρέχουν τόσο χρήματα, όσο και διοικητική εμπειρία. Τα δίκτυα των επιχειρήσεων αυξάνουν την αποδοτικότητα του συνδυασμού επενδυτών και επιχειρηματιών. Η μεγαλύτερη ενημέρωση για τα οφέλη και τις υπηρεσίες των δικτύων τους βελτιώνει τις προοπτικές επιτυχίας των επιχειρηματιών στην προσέλκυση τέτοιου είδους επενδύσεων, αυξάνοντας την ετοιμότητά τους για την υποδοχή επενδύσεων. Αυτό είναι σημαντικό επειδή οι επιχειρηματίες πρέπει να καταλαβαίνουν τις διαφορές μεταξύ των πηγών χρηματοδότησης και του ειδικού ρόλου των «επιχειρηματικών αγγέλων».

Οι περισσότερες μικρές επιχειρήσεις είναι μεμονωμένοι έμποροι, ή συμπράξεις και οι μικροπιστώσεις - ο δανεισμός μικρών χρηματικών ποσών, μέχρι 25.000 ευρώ - αποτελούν σε πολλές περιπτώσεις μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης για αυτές. Καθώς οι τράπεζες αντιμετωπίζουν συχνά τις μικροπιστώσεις ως μια δραστηριότητα υψηλού ρίσκου και χαμηλού κέρδους εξαιτίας του μεγάλου ποσοστού αποτυχίας και του υψηλού κόστους διαχείρισης, υπάρχει ένα κενό στην αγορά, όσον αφορά το συγκεκριμένο τομέα.

Όλα τα κράτη μέλη παρέχουν δημόσια υποστήριξη προκειμένου να καλυφθεί μερικώς αυτό το κενό της αγοράς. Σε εθνικό επίπεδο, οι δημόσιες τράπεζες παροχών, όταν υπάρχουν, παίζουν ενεργό ρόλο και παραμένουν ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό μέσο για την παροχή πίστωσης και/ή εγγύησης, ιδιαίτερα όταν απαιτούνται δράσεις μεγάλης κλίμακας. Εκτός αυτού τα σχέδια για εγγυήσεις (συνεγγυήσεις και αντεγγυήσεις) και οι εταιρείες αμοιβαίων εγγυήσεων διευκολύνουν τον πιστωτικό οργανισμό να παρέχει μικροπιστώσεις, καθώς μειώνεται η έκθεσή του σε κίνδυνο και μετριάζονται οι απαιτήσεις του σε κεφάλαια. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το παράθυρο εγγύησης μικροπίστωσης υπό το Πολυετές Πρόγραμμα για τις Επιχειρήσεις και την Επιχειρηματικότητα (2001-2005), το οποίο βασίζεται σε μια αρχή κατανομής του ρίσκου και διευθύνεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, δίνει τη δυνατότητα στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να αυξήσουν την έκθεσή τους σε μικροπιστώσεις.

Η τελευταία έκθεση για το Χάρτη συμπέρανε ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει ένας σημαντικός περιορισμός για τις επιχειρήσεις σε όλη την ΕΕ και ότι η δημιουργία ευέλικτων προγραμμάτων μικροπιστώσεων από μερικά κράτη μέλη ήταν ενθαρρυντική. Τα κράτη μέλη προσκλήθηκαν να υποστηρίξουν περαιτέρω τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα, προκειμένου να βελτιώσουν την πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, και ιδιαίτερα στις μικροπιστώσεις, ανάλογα με το εθνικό περιβάλλον. Τα κράτη μέλη παρακινήθηκαν επίσης να εφαρμόσουν τις αναγκαίες οικονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, προκειμένου να προωθήσουν τις επενδύσεις σε επιχειρηματικά κεφάλαια, όπως προτείνεται στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η έκθεση συμπέρανε ακόμα ότι οι "business angels» συνιστούν μια ολοένα και πιο σημαντική πηγή χρηματοδότησης για μικρές επιχειρήσεις και ενθάρρυναν τα κράτη μέλη να επεκτείνουν την ενημέρωση για τους επιχειρηματικούς αγγέλους, να προωθήσουν ένα νομικό και οικονομικό περιβάλλον φιλικό προς τις επενδύσεις σε μικρές επιχειρήσεις, που ενέχουν ρίσκο, και να στηρίξουν τα τοπικά και περιφερειακά δίκτυα των επιχειρηματικών αγγέλων.

Ο επιλεγμένος τομέας προτεραιότητας της παρούσας έκθεσης είναι «Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση και ιδιαίτερα στα επιχειρηματικά κεφάλαια και τις μικροπιστώσεις». Παρόλα αυτά, όλα τα σχετικά μέτρα, τα οποία εμπίπτουν στον τομέα «Θέματα χρηματοδότησης» του Χάρτη έχουν περιληφθεί στην παρούσα ενότητα της έκθεσης.

2.2.1. Πρόσφατες εξελίξεις

Δείκτες και στόχοι

Τρία κράτη μέλη έχουν θέσει ποσοτικούς στόχους στον τομέα της πρόσβασης στη χρηματοδότηση. Η Γαλλία στοχεύει να φτάσει το 1 δις ευρώ το χρόνο σε επενδύσεις κεφαλαίων υψηλού κινδύνου μέχρι το 2010 και η Ιρλανδία στοχεύει σε επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων που θα αντιστοιχούν στο 0,80% του ΑΕΠ μέχρι το 2006. Ένας άλλος στόχος της Ιρλανδίας είναι να εισάγονται στο χρηματιστήριο 2-3 εταιρείες το χρόνο από το 2006, ενώ και οι Κάτω Χώρες θέλουν να αυξήσουν το επίπεδο των κρατικών εγγυήσεων που χορηγούνται ετησίως (ΒΒΜΚΒ) στα 450 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που θα αντιστοιχεί σε 3500 μικροπιστώσεις, από τις οποίες το 60% θα έχει σχέση με νέες επιχειρήσεις.

Με βάση έναν αριθμό δεικτών, το συμπέρασμα του Πίνακα Αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις Επιχειρήσεις του 2003 ήταν ότι οι εξελίξεις στον τομέα της πρόσβασης στη χρηματοδότηση υπήρξαν αρνητικές τα τελευταία τρίμηνα. Οι ΜΜΕ αναφέρουν ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξή τους [34].

[34] Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εμπόδιο για τις ΜΜΕ, μετά από την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, σύμφωνα με την Έρευνα του ENSR για το 2003 (αναφέρεται στο «Πίνακας Αποτελεσμάτων για την πολιτική για τις επιχειρήσεις).

Σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη συνέχισαν να μειώνονται οι νέες εισαγωγές στο χρηματιστήριο που σχετίζονται με υπάρχουσες εταιρείες το 2002, αλλά με πολύ πιο αργούς ρυθμούς.

Οι αγορές επιχειρηματικών κεφαλαίων έχουν επίσης συναντηςει σοβαρές δυσκολίες, καθώς παρατηρείται ότι οι επενδύσεις κεφαλαίων έπεσαν σε όλα τα κράτη μέλη το 2002, με τη Σουηδία, τη Φινλανδία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο να έχουν τη μεγαλύτερη αγορά για επιχειρηματικά κεφάλαια σε αναλογία με το ΑΕΠ ενώ την Ελλάδα, την Αυστρία και τη Πορτογαλία να έχουν τη μικρότερη. Μια ανησυχητική τάση ήταν επίσης η μείωση των κεφαλαίων εκκίνησης κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, προς όφελος της χρηματοδότησης σε μεταγενέστερα στάδια.

Μια ενθαρρυντική εξέλιξη είναι η αύξηση, αν και μέτρια, του αριθμού των δικτύων των επιχειρηματικών αγγέλων από το 1999, κυρίως στη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες. Το Λουξεμβούργο αυτή τη στιγμή δε διαθέτει δίκτυο επιχειρηματικών αγγέλων ενώ η Πορτογαλία, η Αυστρία και η Φινλανδία έχουν μόνο ένα.

Kράτη μέλη

Έχουν δημιουργηθεί ποικίλα νέα οικονομικά μέτρα για νέες επιχειρήσεις.

Το Βέλγιο δημιούργησε ένα «δάνειο 50+» για άτομα με ηλικία άνω των 50 ετών, τα οποία επιθυμούν να γίνουν αυτοαπασχολούμενα, ή να ξεκινήσουν μια επιχείρηση, και ένα «δάνειο ΚΑΠ» για να συμπληρώσουν την οικονομική υποστήριξη από ιδιώτες επιχειρηματίες. Δημιούργησε επίσης ένα νέο ταμείο με τίτλο «Ταμείο Νέων Επιχειρηματιών», το οποίο είναι μια πρωτοβουλία του δημόσιου τομέα για να κινητοποιήσει την ιδιωτική εξωτερική χρηματοδότηση για νέες επιχειρήσεις και μεταβιβάσεις επιχειρήσεων. Οι επενδυτές θα λάβουν, υπό ορισμένες συνθήκες, μια μείωση του φόρου για τις πραγματικές πληρωμές.

Η Δανία προωθεί ένα νέο «ταμείο επιχειρηματικότητας» 500 εκατομμυρίων DKK (περίπου 67 εκατομμύρια ευρώ) σε σχέση με έναν αριθμό ιδιωτών επενδυτών, προκειμένου να κλείσει τα κενά στην κεφαλαιαγορά, τα οποία εμφανίζονται συνήθως στα πρώιμα στάδια. Οι Κάτω Χώρες αναθεωρούν τα χρηματοδοτικά τους μέσα για τις καινοτόμους νέες επιχειρήσεις.

Φινλανδία: Υπηρεσία που ταιριάζει την προσφορά εργασίας με την ιδιοκτησία μετοχών

Οι υπηρεσίες PreSeed του Sitra (Φινλανδικό Εθνικό Ταμείο για την έρευνα και την Ανάπτυξη) στοχεύουν στην αποκατάσταση της αποτυχίας της αγοράς, όσον αφορά την παροχή αρχικών κεφαλαίων σε εταιρείες με τεχνολογικό προσανατολισμό.

Η υπηρεσία "DILLI" που ξεκίνησε τη λειτουργία της τον Απρίλιο του 2003 είναι η πιο πρόσφατη προσθήκη στην οικογένεια υπηρεσιών PreSeed του Sitra, οι οποίες περιλαμβάνουν επίσης τις "INTRO" και "LIKSA" [35]. Η ιδέα πίσω από τη δημιουργία του Sitra PreSeed είναι να φέρει σε επαφή τους επιχειρηματίες, τους παροχείς πληροφοριών για την αγορά, «επιχειρηματικούς αγγέλους» και έμπειρους επαγγελματίες των πωλήσεων και των επιχειρήσεων στην αγορά INTRO, την οποία συντονίζει το LIKSA. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εταιρεία ακολουθεί μια σειρά από μέτρα που προσθέτουν στην πραγματική της αξία και τα οποία εκτελούνται στο σωστό χρόνο. Αυτό έχει ως συνέπεια, η εταιρεία να γίνεται περισσότερο ελκυστική για αρχικές επενδύσεις ιδιωτικών κεφαλαίων.

[35] Ο στόχος της LIKSA είναι να επικεντρώνεται στους ίδιους πόρους των εταιρειών όσον αφορά την απόκτηση, την ανάλυση και την εκλέπτυνση των πληροφοριών που σχετίζονται με την εμπορευματοποίησή τους. Για το σκοπό αυτό προσφέρει οικονομικούς πόρους και εμπειρογνώμονες.

Οι μάλλον περιορισμένες ικανότητες των εταιρειών στις πωλήσεις και τα επιχειρηματικά ζητήματα είναι ο σημαντικότερος λόγος για τη καθυστέρηση της λειτουργίας της καλά οργανωμένης αγοράς INTRO. Η νέα υπηρεσία DILLI, έχει βελτιώσει σημαντικά την προσπάθεια για τη διόρθωση αυτής της κατάστασης, ενώ παράλληλα ενθαρρύνει και αυξάνει την επιχειρηματικότητα. Μέσω της αγοράς INTRO, το DILLI δίνει τη δυνατότητα στους επαγγελματίες των επιχειρήσεων να εξετάσουν τις νέες εταιρείες, ως πιθανές ευκαιρίες εργασίας, την ίδια στιγμή που οι εταιρείες αυτές θα αναφέρονται ως επενδυτικοί στόχοι των επιχειρηματικών αγγέλων. Σύμφωνα με το σχέδιο DILLI ο ειδικός που αναλαμβάνει τις ευθύνες των πωλήσεων στην εταιρεία, ανταλλάσσει την ικανότητά του με μετοχές της εταιρείας. Ο ειδικός γίνεται μέλος της εταιρείας με ένα επιχειρηματικό ρίσκο και πιθανότατα, στην αρχή, με έναν περιορισμένο μισθό. Όταν αυτό συμβεί την κατάλληλη στιγμή σε σχέση με τον οικονομικό κύκλο, τότε η ικανότητα στις πωλήσεις που φέρνει ο ειδικός στην εταιρεία, λειτουργεί επίσης ως μοχλός για την αρχική επένδυση στην εταιρεία, διορθώνοντας με τον τρόπο αυτό την αποτυχία της αγοράς.

Όσον αφορά τα χρηματοπιστωτικά μέσα για τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων, το γαλλικό δοκιμαστικό σχέδιο Reprise d' Enterprise - PRE (δάνεια αγοράς επιχειρήσεων) σε πέντε περιφέρειες, ήταν τόσο επιτυχημένο ώστε θα αρχίσει να διατίθεται ευρύτερα. Η Austria Wirtschaftsservice δημιούργησε ένα «Επίδομα διαδοχής» για να στηρίξει τους επιχειρηματίες και τις ΜΜΕ, οι οποίες βρίσκονται κοντά στο να μεταβιβάσουν την κυριότητα της επιχείρησης. Το αποταμιευμένο κεφάλαιο, το οποίο χρησιμοποιείται για την εκκίνηση μια νέας επιχείρησης, ή για μια εξαγορά, δικαιούται ένα δωρεάν κρατικό επίδομα 14%.

Αναπτύχθηκαν πρόσφατα δύο νέα σχέδια μικροπιστώσεων.

Η Γαλλία δημιούργησε ένα ειδικό νομικό πλαίσιο, το οποίο δίνει τη δυνατότητα σε διαπιστευμένους μη κερδοσκοπικούς συλλόγους να δανείζονται από τράπεζες, προκειμένου να παρέχουν μικροπιστώσεις. Ο πρώτος διαπιστευμένος σύλλογος ήταν το ADIE, ένα ίδρυμα που ειδικεύεται στην υποστήριξη της δημιουργίας και της ανάπτυξης επιχειρήσεων από τους ανέργους, ή εκείνους που λαμβάνουν τον κατώτατο μισθό. Πριν δημιουργηθεί αυτό το νέο πλαίσιο ένας μη κερδοσκοπικός σύλλογος μπορούσε να παρέχει δάνεια μόνο από τα περιουσιακά του στοιχεία.

Ηνωμένο Βασίλειο: φορολογικό κίνητρο για την ενθάρρυνση των μικροπιστώσεων

Η κυβέρνηση του ΗΒ, προκειμένου να βελτιώσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση για επιχειρήσεις από υποβαθμισμένες κοινότητες, τόσο τις υπάρχουσες όσο και τις νέες, παρέχει στήριξη με κεφάλαια, έσοδα και πιστωτικές εγγυήσεις σε περίπου 40 Χρηματοδοτικά Ιδρύματα για την Ανάπτυξη Κοινοτήτων (CDFIs) μέσω του Ταμείου Phoenix. Πρόκειται για ανεξάρτητα οικονομικά ιδρύματα, συνήθως με τοπική βάση και ισχυρούς δεσμούς με παροχείς επιχειρηματικής υποστήριξης και κοινοτικά ιδρύματα. Προσφέρουν δάνεια με εμπορικούς όρους σε επιχειρήσεις με βιώσιμα σχέδια, τα οποία όμως δεν μπορούν να ικανοποιήσουν μερικές, ή όλες τις απαιτήσεις, τους από συμβατικές πηγές. Τα CDFIs γενικά δε ζητούν πρόσθετη ασφάλεια και βασίζουν τις αποφάσεις τους για χορήγηση δανείων στην πιθανή επίπτωση της επιχείρησης στην κοινότητα, αντί για τις συμβατικές τεχνικές αξιολόγησης των πιστωτικών αποτελεσμάτων.

Προκειμένου να ενθαρρύνουν τη ροή ιδιωτικού κεφαλαίου μέσω των CDFIs, η Μείωση Κοινοτικού Επενδυτικού Φόρου (CITR), η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το Μάρτιο του 2003, παρέχει ένα κίνητρο στους επενδυτές που παρέχουν υπομονετικά κεφάλαια στα CDFIs. Ένας μεμονωμένος, ή εταιρικός επενδύτης, που είναι πρόθυμος να παρέχει κεφάλαια σε ένα CDFI, είτε με τη μορφή δανείου, είτε ως μετοχικό κεφάλαιο, για τουλάχιστον πέντε χρόνια, θα κερδίσει μείωση του φόρου κατά 5% για το ποσό που επένδυσε σε κάθε ένα από τα πέντε διαδοχικά φορολογικά έτη. Τα CDFIs, τα οποία θα πρέπει να έχουν τα διαπιστευτήρια της Υπηρεσίας Μικρών Επιχειρήσεων της κυβέρνησης του ΗΒ, για να προσελκύσουν αυτή την επένδυση, δανείζουν μετά σε νέες επιχειρήσεις, υπάρχουσες εταιρείες και κοινοτικά προγράμματα. Από τον Ιούλιο του 2003, 20 CDFIs έχουν διαπιστευτεί και τα ιδρύματα σκοπεύουν να συγκεντρώσουν £88 εκατομμύρια (περίπου 125 εκατομμύρια ευρώ) από επενδυτές για μεταστροφή δανείων στα επόμενα τρία χρόνια.

Το Βέλγιο, για να προσελκύσει επιχειρηματικά κεφάλαια, δημιούργησε ένα νέο τύπο οργανισμού συλλογικών επενδύσεων με το όνομα "Private Pricaf". Ενθαρρύνει τους ιδιώτες επενδυτές να εγγραφούν για τουλάχιστον 250.000 ευρώ στο κεφάλαιο μιας μη εισηγμένης εταιρείας, χωρίς να χρειαστεί να δημιουργήσουν και να διευθύνουν την εταιρεία. Το ελληνικό «Ταμείο Ανάπτυξης Νέας Οικονομίας » (ΤΑΝΕΟ) ξεκίνησε τη λειτουργία του. Πρόκειται για ένα ταμείο των ταμείων με στόχο την μειοψηφική συμμετοχή σε επενδυτικά σχέδια για καινοτόμες εταιρείες, κατά προτίμηση της νέας οικονομίας. Η Ιταλία αναπτύσσει ένα δημόσιο-ιδιωτικό μέτρο για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε επιχειρηματικά κεφάλαια για τις ΜΜΕ σε λιγότερο προνομιούχες περιοχές και τις νέες επιχειρήσεις. Θα καταστήσει τα νέα δημόσια κεφάλαια διαθέσιμα σε τράπεζες και οικονομικούς μεσάζοντες για την αγορά βραχυπρόθεσμων και μειοψηφικών πακέτων μετοχών.

Γαλλία: επενδυτικά ταμεία για την ενθάρρυνση των επενδύσεων σε τοπικό επίπεδο

Ο γαλλικός Νόμος για την Οικονομική Πρωτοβουλία, που ψηφίστηκε από τη Βουλή τον Ιούλιο του 2003, περιλαμβάνει τη δημιουργία τοπικών επενδυτικών ταμείων ("Fonds d' investissment de proximitι", FIP). Το μέτρο αυτό αφορά κυρίως τις περιφερειακές ΜΜΕ, οι οποίες συναντούν συχνά δυσκολίες στην εύρεση επαγγελματιών επενδυτών, οι οποίοι να ανταποκρίνονται στα χαρακτηριστικά τους.

Ο στόχος των FIP είναι η συλλογή αποταμιεύσεων από τους πολίτες που είναι πρόθυμοι να επενδύσουν σε επιχειρήσεις που έχουν δημιουργηθεί σε μια συγκεκριμένη περιοχή. Η βιωσιμότητα της επένδυσης δεν είναι επομένως ο μόνος στόχος του επενδυτή. Η ανάπτυξη μιας περιοχής μέσα από τις επιδόσεις των επιχειρήσεων, που βρίσκονται εκεί, μπορεί να αποτελεί επίσης έναν αποφασιστικό παράγοντα.

Τα FIP μπορούν να παρέμβουν σε μια ζώνη τριών γειτονικών περιφερειών το ανώτερο - είτε στη Γαλλία, είτε σε κάποιο άλλο Κράτος Μέλος της ΕΕ (ορίζονται επίσης ειδικές διατάξεις για τα τμήματα του εξωτερικού). Τα κεφάλαια θα μοιάζουν με αμοιβαία επιχειρηματικά κεφάλαια και πρέπει να επενδύουν τουλάχιστον το 60% των περιουσιακών τους στοιχείων σε ΜΜΕ, 10% των οποίων θα πρέπει να τεθούν κατά μέρος για τη δημιουργία επιχειρήσεων.

Οι σχέσεις μεταξύ των FIP και των τοπικών αρχών, αν οι τελευταίες επιθυμούν να παρέχουν υποστήριξη, θα καθορίζονται σε συμφωνίες, οι οποίες μπορεί να ορίζουν ρητώς τις επενδυτικές προτεραιότητες σε τομείς δραστηριότητας, ή τύπους επιχειρήσεων. Η επένδυση σε FIP θα γίνει ιδιαίτερα ελκυστική για τους ιδιώτες, μέσω ενός σημαντικού φορολογικού κινήτρου, το οποίο μπορεί να αντιστοιχεί σε μια μείωση του φόρου εισοδήματος κατά 25% του επενδυμένου ποσού, το μέγιστο όριο της οποίας θα φτάνει τα 12.000 ευρώ για ένα άτομο και 24.000 ευρώ για ένα ζευγάρι.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η φλαμανδική κοινότητα του Βελγίου έχει δημιουργήσει το «Ταμείο ARKimedes" για να προσελκύσει επιχειρηματικά κεφάλαια από θεσμικούς και ιδιωτικούς επενδυτές σε φλαμανδικές ΜΜΕ. Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό, οι ιδιώτες δικαιούνται εκπτώσεις φόρου. Στο Ηνωμένο Βασίλειο δημιουργήθηκε το «Ταμείο Επιχειρηματικού Κεφαλαίου για την Κοινοτική Ανάπτυξη» με το όνομα Γέφυρες. Πρόκειται για ένα ταμείο £40 εκατομμυρίων (περίπου 57 εκατομμύρια ευρώ) με κεφαλαιοποίηση 50:50 από την κυβέρνηση και επενδυτές του ιδιωτικού τομέα, το οποίο στοχεύει σε επενδύσεις ίδιων κεφαλαίων σε ΜΜΕ με δυναμική ανάπτυξης, οι οποίες βρίσκονται στις 25% λιγότερο προνομιούχες εκλογικές περιφέρειες της Αγγλίας. Εκτός αυτού, δημιουργούνται «Ταμεία Αρχικής Ανάπτυξης» σε κάθε αγγλική περιοχή του Ηνωμένου Βασιλείου, προκειμένου να ενθαρρύνουν την παροχή κεφαλαίων υψηλού κινδύνου σε νέες επιχειρήσεις και άλλες που βρίσκονται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης. Στοχεύουν επίσης να δείξουν στους επενδυτές του ιδιωτικού τομέα, ότι τα εμπορικά κέρδη μπορούν να επιτευχθούν με την επένδυση σε εταιρείες που βρίσκονται στα πρώιμα στάδια ανάπτυξης.

Αυστρία: ένα νέο μοντέλο για κεφάλαια υψηλού κινδύνου από το δημόσιο τομέα

Η Austria Wirtschaftsservice GmbH (AWS), ένας μεσάζοντας δημόσιας χρηματοδότησης που δημιουργήθηκε το 2002, παρέχει κεφάλαια με χαρακτήρα υψηλού κινδύνου υπό τη μορφή ανασφάλιστων δανείων. ως υποκατάστατο των ίδιων κεφαλαίων. Η απόφαση χρηματοδότησης λαμβάνεται μετά από εκτεταμένο έλεγχο της εταιρείας, αποδοχή του επιχειρηματικού της σχεδίου και έγκριση από ένα ανεξάρτητο συμβουλευτικό σώμα.

Με βάση τα χαρακτηριστικά του επιχειρηματικού σχεδίου, ένα προκαθορισμένο μερίδιο των κερδών της εταιρείας θα πληρωθεί ως αμοιβή για το κεφάλαιο που διατέθηκε. Αυτό σημαίνει ότι στα πρώτα χρόνια δεν υπάρχει αμοιβή, όταν η εταιρεία υφίσταται οικονομικές απώλειες από τις επιχειρηματικές της λειτουργίες. Κατά τον ίδιο τρόπο, σε τέτοιες χρονιές δεν επιστρέφονται τα ποσά που της παρέχονται. Ένας αντιπρόσωπος της AWS παρευρίσκεται στις συσκέψεις του συμβουλίου της εταιρείας, αλλά συνήθως δεν παρεμβαίνει στις επιχειρησιακές αποφάσεις, εκτός από την περίπτωση μεγάλων αποκλίσεων από το επιχειρηματικό σχέδιο. Παρόλα αυτά, οι υψηλού επιπέδου συμβουλές και η εκπαίδευση του νέου επιχειρηματία είναι διαθέσιμες ανά πάσα στιγμή.

Από τη μία πλευρά, το μοντέλο αυτό επιτρέπει στις εταιρείες να απελευθερωθούν από το αρχικό κόστος και τις επιβαρύνσεις ισολογισμού στα πρώτα χρόνια των μεγάλων επενδύσεων, σε αντίθεση με τα κανονικά δάνεια. Από την άλλη πλευρά, η πληρωμή ενός μέρους των κερδών στις καλές εποχές, δεν εμποδίζει τη λειτουργία της επιχείρησης.

Με αυτό τον τρόπο δίνεται και μια απάντηση στους φόβους - οι οποίοι είναι ιδιαίτερα συχνοί μεταξύ των μικρών επιχειρήσεων - για υπερβολικές εξωτερικές παρεμβάσεις από παροχείς επιχειρηματικών κεφαλαίων

Όσον αφορά τους μηχανισμούς εγγυήσεων, η Austria Wirtschaftsservice παρέχει εγγυήσεις για δάνεια χωρίς πρόσθετη ασφάλεια με μέγιστο όριο τα 75000 ευρώ. Στην Πορτογαλία έχουν δημιουργηθεί τρεις νέες περιφερειακές Εταιρείες Αμοιβαίων Εγγυήσεων.

Ιταλία: εθνικό σύστημα εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων

Για περισσότερα από 30 χρόνια, η Ιταλία ενθάρρυνε τη δημιουργία εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων, "CONFIDI", ο κύριος ρόλος των οποίων είναι να αντισταθμίζουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρές εταιρείες στην αξιολόγηση των πιστώσεων. Το CONFIDI είναι ένα εθνικό σύστημα αμοιβαίων εγγυήσεων, το οποίο περιλαμβάνει 680 ιδιωτικές εταιρείες (η κάθε μία με τη δική της νομική και διοικητική αυτονομία), όπου είναι μέλη σχεδόν 1.000.000 επιχειρηματίες.

Αυτά τα ταμεία εγγυώνται πιστώσεις για ΜΜΕ, καθώς μέχρι και 80% των δανείων προορίζεται για νέες επιχειρήσεις και 50% για υπάρχουσες επιχειρήσεις. Το μέγιστο ποσό της εγγύησης είναι τα 500.000 ευρώ, δεν χρειάζεται προσωπική πρόσθετη ασφάλεια και τα επιτόκια που ισχύουν είναι εκείνα που οι τράπεζες επιφυλάσσουν για τους καλύτερους πελάτες τους. Για τις ΜΜΕ, αυτό σημαίνει χαμηλότερο επιτόκιο, από αυτό που θα υπήρχε, αν η αίτηση για δάνειο δεν υποστηριζόταν από ένα CONFIDI, το οποίο αποθηκεύει σε μετρητά το 50% της αξίας του δανείου σε ένα τραπεζικό λογαριασμό.

Για κάθε ευρώ που εγγυάται το σχέδιο CONFIDI, το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα είναι τουλάχιστον 10, σε σχέση με το δάνειο που δίνεται, ανάλογα με το συγκεκριμένο CONFIDI το οποίο αφορά. Κάθε εκτίμηση της πίστωσης πραγματοποιείται από ένα τοπικό CONFIDI και όχι από την τράπεζα. Τα αποτελέσματα στο παρελθόν υπήρξαν εξαίρετα: ποσοστό αδυναμίας πληρωμής 1,6%, αντί για το 8% του κλάδου γενικότερα.

Τα CONFIDI έχουν αποκτήσει από το 2000 τη δυνατότητα να λαμβάνουν τη στήριξη του Ταμείου Εγγυήσεων ΜΜΕ, ένα σχέδιο αντεγγυήσεων που δημιούργησε το υπουργείο Παραγωγικών Δραστηριοτήτων και το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των εγγυήσεων που είναι επωφελείς για τις επιχειρήσεις.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η φλαμανδική κοινότητα του Βελγίου σύναψε συμφωνίες πλαισίου με ιδιωτικές τράπεζες, οι οποίες ορίζουν ρητώς ότι οι φλαμανδικές αρχές θα εγγυώνται κατά 75% τις αιτήσεις για πιστώσεις των ΜΜΕ, οι οποίες πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Η Βαλλονική Κοινότητα στο Βέλγιο σύστησε μια ειδική εταιρεία, την "SOCAMUT S.A." στόχος της οποίας είναι η αντεγγύηση του 50% της αξίας των εγγυήσεων που εκδίδουν οι σύλλογοι αμοιβαίων εγγυήσεων της περιοχής για τη δημιουργία επιχειρήσεων, την ανάπτυξη και τη μεταβίβαση επιχειρήσεων. Ο μηχανισμός στοχεύει αποκλειστικά τις μικρο-επιχειρήσεις. Το «Ταμείο Εγγυήσεων» της περιφέρειας Βρυξέλλες-Πρωτεύουσα του Βελγίου παρέχει τώρα στους επιχειρηματίες τη δυνατότητα να κάνουν απευθείας αιτήσεις για πιστώσεις χωρίς τη μεσολάβηση τράπεζας. Έχοντας λάβει την έγκριση του Ταμείου, ο επιχειρηματίας μπορεί να απευθυνθεί σε ποικίλα χρηματοοικονομικά ιδρύματα για να επιτύχει τους πιο συμφέροντες όρους.

Η Ελλάδα σχεδιάζει να στήσει το πρώτο της δίκτυο «business angels» (επιχειρηματικών αγγέλων) και η Γαλλία υιοθέτησε ένα ειδικό νομικό καθεστώς ("Sociιtι uniprsonnelle d' investissement providentiel", SUIP). Ο στόχος αυτού του σχεδίου είναι η αύξηση του αριθμού των επιχειρηματικών αγγέλων. Το SUIP απολαμβάνει σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις. Η Ιρλανδία δημιούργησε μια βάση δεδομένων με 50 «business angels» με υψηλή καθαρή περιουσία και με πάνω από 12,7 εκατομμύρια ευρώ διαθέσιμα για επενδύσεις σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Για να συμπληρώσει τα υπάρχοντα ιδιωτικά δίκτυα των επιχειρηματικών αγγέλων, η ολλανδική κυβέρνηση σκέφτεται αυτή τη στιγμή να υποστηρίξει τη δημιουργία νέων δικτύων σε περιφερειακό επίπεδο. Στη Σουηδία, 17 οργανισμοί έχουν ήδη λάβει επιχορηγήσεις για τη δημιουργία περιφερειακών δικτύων επιχειρηματικών αγγέλων. Η Σουηδία επίσης χρηματοδοτεί ένα πρόγραμμα, το οποίο αναζητεί γυναίκες επενδυτές και τις προετοιμάζει για συμμετοχή σε άλλα δίκτυα. Στη Πορτογαλία, η δραστηριότητα των επιχειρηματικών αγγέλων έχει προωθηθεί μέσω συσκέψεων και άρθρων στον τύπο. Προγραμματίζεται ένα ειδικό σχέδιο δράσης για το μέλλον. Η Νορβηγία σχεδιάζει τη δημιουργία δικτύων επιχειρηματικών αγγέλων στους τομείς της βιοτεχνολογίας και της ICT. Παρέχει επίσης ένα φορολογικό κίνητρο 28% για επιχειρηματικούς αγγέλους, οι οποίοι επενδύουν σε νέες επιχειρήσεις στον τομέα της πανεπιστημιακής έρευνας.

Έχουν επίσης αναφερθεί και κάποια άλλα οικονομικά μέτρα. Η Δανία εργάζεται για να συγχωνεύσει όλες τις διατάξεις σχετικά με τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα στο «Νομοσχέδιο για τον Επιχειρηματικό Τομέα». Αυτό θα συμβάλλει σε μια μεγαλύτερη απλοποίηση, αποτελεσματικότητα και διαφάνεια στην χρηματοδότηση των ΜΜΕ. Στη Γερμανία, η συγχώνευση των τραπεζών παροχών KfW και DtA σε KfW-Mittelstandbank έχει φέρει μεγαλύτερη διαφάνεια στα χρηματοοικονομικά μέσα που προσφέρονται στις ΜΜΕ, ενώ επέφερε κάποιες βελτιώσεις στα προϊόντα και απλοποίησε τις διαδικασίες. Η Ιρλανδία ανέθεσε μια μελέτη για να αναλάβει μια σύγκριση της χρηματοδοτικής βοήθειας για νέες επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα, η οποία είναι διαθέσιμη τόσο από το κράτος, όσο και από τον ιδιωτικό τομέα σε άλλες χώρες της ΕΕ και μια ακόμα μελέτη σχετικά με την πολιτική και τα στηρίγματα που προσφέρονται σε μικρο-επιχειρήσεις στην Ιρλανδία. Η Αυστρία δημιούργησε το Austria Wirtschaftsservice Gesellschaft m.b.H ως ένα «θυρίδα ενιαίας εξυπηρέτησης» για κάθε ομοσπονδιακή υποστήριξη στις επιχειρήσεις, μηχανισμός που συγκεντρώνει αρκετούς υπάρχοντες οργανισμούς υποστήριξης κάτω από μία στέγη. Η Αυστρία έχει επίσης υιοθετήσει ένα «Σχέδιο δράσης για την ενίσχυση της κεφαλαιαγοράς» και η Πορτογαλία έχει δημιουργήσει ένα νέο οικονομικό πρόγραμμα το «PRIME» για την υποστήριξη των επενδύσεων και τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Βαλλονία στο Βέλγιο παρέχει αρκετούς νέους μηχανισμούς για τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης εφευρέσεων, που προήλθαν από πανεπιστήμια. Ως πιλοτικό πρόγραμμα, η περιφέρεια αυτή ενθαρρύνει τις μικρές επιχειρήσεις, που έχουν ανάγκη επιχειρηματικών κεφαλαίων, να προσλαμβάνουν έναν εξωτερικό διαχειριστή στο διοικητικό τους συμβούλιο με τη μερική συνεισφορά τους στα κόστη απασχόλησης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Κυβέρνηση της Σκοτίας έχει δημιουργήσει ένα «πακέτο επενδύσεων ίδιων κεφαλαίων στα πρώτα στάδια» για να αντιμετωπίσει το κενό των επενδύσεων για ποσά χαμηλότερα από £500.000 (περίπου 709.000 ευρώ). Δημιουργήθηκε επιπλέον ένα «Πρόγραμμα Ετοιμότητας για Επενδύσεις» προκειμένου να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις, όσον αφορά το κόστος ανάπτυξης προτάσεων, σε ένα στάδιο και με μια ποιότητα, με τα οποία θα έχουν την πιθανότητα να επιτύχουν την προσέλκυση επενδύσεων στις μετοχές τους. Το πρόγραμμα πληρώνει μέχρι και 50% αυτού του κόστους με μέγιστο όριο τις £10.000 (περίπου 14.200 ευρώ).

Επιτροπή

Το Νοέμβριο του 2003, η Επιτροπή εξέδωσε την πέμπτη και τελευταία έκθεση προόδου για το Σχέδιο Δράσης για τα Επιχειρηματικά Κεφάλαια (RCAP) [36]. Η έκθεση αυτή διαπίστωνε ότι, αν δούμε την περίοδο RCAP στο σύνολό της, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος και έχουν επιτευχθεί όλοι οι πολιτικοί και πολλοί από τους τεχνικούς στόχους. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου είναι πλέον πιο ώριμη και επαγγελματική από ότι το 1998. Η ενημέρωση των επιχειρήσεων και των κρατικών αρχών για τη στρατηγική σημασία του συγκεκριμένου τομέα και οι δυνατότητες που παρέχει αυτό το είδος χρηματοδότησης, έχουν πλέον παγιωθεί στην Ευρώπη. Το RCAP έπαιξε πολιτικό ρόλο στην υποστήριξη εκείνων που έχουν εμπλακεί άμεσα, ή έμμεσα, σε δραστηριότητες που αφορούν τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Η φιλοσοφία πίσω από το RCAP διαπερνά ήδη άλλες πολιτικές και προγράμματα σε περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Προκειμένου να διατηρηθεί η πορεία στον ίδιο ρυθμό, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί από κοντά τις ευρωπαϊκές αγορές επιχειρηματικών κεφαλαίων.

[36] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για επιχειρηματικά κεφάλαια (RCAP), COM(2003) 654 τελικό, 4.11.2003. Με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής «Επιχειρηματικά κεφάλαια: το κλειδί για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» SEC(1998) 522, Απρίλιος 1998

Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης την όγδοη έκθεση προόδου της για το Σχέδιο Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες (FSAP) [37], συμπεραίνοντας ότι η γενικότερη οικονομική κατάσταση ενισχύει την πολιτική άποψη για ενοποίηση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στα πλαίσια της ΕΕ. Η πορεία προς την υιοθέτηση των αναγκαίων νομοθετικών μέτρων για τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς παραμένει στο σωστό δρόμο και η ολοκλήρωση όλων των υπολειπόμενων νομοθετικών μέτρων είναι ζωτικής σημασίας.

[37] «Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες: Έμειναν εννιά μήνες για την παράδοση του FSAP», 3.6.2003, http://europa.eu.int/ΕΓΓm/internal_market/ en/finances/actionplan/index.htm

Η ετήσια έκθεση [38] του 2002 για τα τρία χρηματοοικονομικά μέσα σύμφωνα με το Πολυετές Πρόγραμμα για τις Επιχειρήσεις και την Επιχειρηματικότητα (2001-2005), τις ενισχύσεις εκκίνησης του ευρωπαϊκού μηχανισμού για τις τεχνολογίες (ΕΜΤ), το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ και τη Δράση «Αρχικά ίδια κεφάλαια» [39], δείχνει ότι η Εγγυητική Διευκόλυνση ΜΜΕ έχει ωφελήσει κυρίως τις μικρές επιχειρήσεις με λιγότερο από 10 υπαλλήλους. Στο τέλος του 2002, ο αριθμός των ΜΜΕ που ωφελήθηκαν ανερχόταν στις 125.164, σε σύγκριση με τις 112.581 στα μέσα του 2002 και τις 92.408 στο τέλος του 2001. Οι τελικοί δικαιούχοι με έως 10 υπαλλήλους, αποτελούσαν το 93% του συνολικού αριθμού των ΜΜΕ και οι τελικοί δικαιούχοι με έως 50 υπαλλήλους, αποτελούσαν το 99% του συνολικού αριθμού των ΜΜΕ [40]. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο μηχανισμός εγγυήσεων είναι σταθερά επικεντρωμένος στην ομάδα στόχο του Χάρτη.

[38] Έκθεση της Επιτροπής, «Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση: Μέτρα χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων COM(2003) 480 τελικό της 5.8.2003.

[39] Τις διαχειρίζεται όλες το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) και τις προσφέρει μέσω ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών.

[40] Στοιχεία από τις 30.6.2002.

Το Δεκέμβριο του 2003, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση «Πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση» [41], με στόχο την ενημέρωση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόοδο στη χρηματοδότηση των ΜΜΕ μετά την έκθεση του 2001 «Πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση» [42] και την αναθεώρηση του πλαισίου της δημόσιας πολιτικής, όσον αφορά τη χρηματοδότηση ΜΜΕ. Το συμπέρασμα της έκθεσης ήταν ότι για να προωθηθεί αποτελεσματικά η επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη, θα πρέπει περισσότερες δράσεις του ευρωπαϊκού, εθνικού και τοπικού δημόσιου τομέα να επικεντρωθούν στη βελτίωση της λειτουργίας των χρηματοοικονομικών αγορών, και ιδιαίτερα στα νέα κράτη μέλη, μειώνοντας το χάσμα της χρηματοδότησης στα πρώτα στάδια, ιδιαίτερα όσον αφορά τις εγγυήσεις και τις μικροπιστώσεις και αυξάνοντας το μετοχικό κεφάλαιο στους ισολογισμούς των ΜΜΕ.

[41] COM(2003) 713 τελικό, 1.12.2003.

[42] SEC(2001)1667, 19.10.2001.

Επίσης, το Νοέμβριο του 2003, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δημοσίευσαν την έκθεση «Μικροπιστώσεις για μικρές επιχειρήσεις και δημιουργία επιχειρήσεων: αναπλήρωση ενός κενού στην αγορά» [43], η οποία συντάχθηκε από μία ομάδα εργασίας ειδικών από τα κράτη μέλη, τις υπό ένταξη χώρες και εκείνες που είναι υποψήφιες. Η έκθεση τόνισε την ποικιλία των παραγόντων στον τομέα του μικροδανεισμού, όπως είναι οι δημόσιες τράπεζες χορηγήσεων, τα ταμιευτήρια, οι συνεταιριστικές τράπεζες και οι άλλοι φορείς. Η έκθεση σημείωνε ότι τα σχέδια εγγυήσεων μοιράζονται συχνά το ρίσκο με τα ιδρύματα μικροπιστώσεων και επισήμανε τη σημασία των υπηρεσιών στήριξης των επιχειρήσεων. Οι διαφορετικές πρακτικές φαίνονταν κυρίως στη ρύθμιση των επιτοκίων. Η έκθεση επισήμαινε ότι τα έσοδα επιτοκίων από τις δραστηριότητες μικροπιστώσεων θα πρέπει να επιτρέπουν σε ένα ίδρυμα να καλύψει όλα του τα κόστη και τα ρίσκα που σχετίζονται με αυτή τη δραστηριότητα, έτσι ώστε να μπορέσει να γίνει αυτοσυντηρούμενο και ανεξάρτητο από τις δημόσιες επιδοτήσεις.

[43] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ entrepreneurship/financing/index.htm

Το Νοέμβριο του 2003, η Επιτροπή δημοσίευσε την ετήσια έκθεση προόδου για τη Δράση για Αρχικά Κεφάλαια (CREA). Η Δράση, η οποία χρηματοδοτείται από το Τρίτο Πολυετές Πρόγραμμα για ΜΜΕ (1997-2000) [44], υποστήριξε τα ταμεία αρχικών κεφαλαίων που δημιουργήθηκαν πρόσφατα με επενδυτικά κεφάλαια τουλάχιστον 4 εκατομμυρίων ευρώ, ως έναν τρόπο για να ξεπεραστεί το κενό χρηματοδότησης στα πρώτα στάδια. Τα 19 ενεργά ταμεία που επιλέχθηκαν το 1998-1999 έχουν επενδύσει 150,9 εκατομμύρια ευρώ σε 218 εταιρείες, δημιουργώντας 2.205 νέες θέσεις εργασίας. Η πλειοψηφία αυτών των ταμείων επενδύουν τοπικά, ή περιφερειακά, σε νέες επιχειρήσεις πληροφορικής, τηλεπικοινωνιών, ηλεκτρονικών και επιστημών της ζωής. Οι συνολικές αποσύρσεις επενδύσεων για τα ταμεία υπήρξαν 47,6 εκατομμύρια ευρώ, από τις οποίες το 85% είχαν διαγραφεί.

[44] Απόφαση 97/15/ΕΚ του Συμβουλίου της 9/12/1996 για τη θέσπιση τρίτου Πολυετούς προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1997 ως 2000).

Στα συμπεράσματά του το Δεκέμβριο του 2001, το Συμβούλιο Βιομηχανίας κάλεσε την Επιτροπή να συντάξει έναν Κώδικα Συμπεριφοράς μεταξύ τραπεζών, χρηματοδοτών και ΜΜΕ για τη βελτίωση της αμοιβαίας κατανόησης. Μετά από αρκετές συναντήσεις μιας ομάδας εργασίας με αντιπροσώπους των ευρωπαϊκών οργανισμών τραπεζών και ΜΜΕ, συμφωνήθηκε, το φθινόπωρο του 2003, ένα προσχέδιο από το ευρωπαϊκό επιμελητήριο, ΕΣΣΜΜΕ [45], ΕΣΒΕ [46] και τον Ευρωπαϊκό Όμιλο Ταμιευτηρίων, έναν από τους κύριους χορηγούς δανείων σε ΜΜΕ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση Συνεταιρεστικών Τραπεζών και η Ομοσπονδία Τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησαν περισσότερο χρόνο για να συμβουλευτούν τα εθνικά τους μέλη.

[45] Ευρωπαϊκή Ένωση Βιοτεχνών, Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων.

[46] Ένωση Συνομοσπονδιών Βιομηχάνων και Εργοδοτών της Ευρώπης

Η Επιτροπή δημοσίευσε τον Ιούνιο του 2003 έναν οδηγό πιστωτικής ασφάλειας για Ευρωπαϊκές ΜΜΕ [47], ο οποίος υπολογίζει την ανάγκη διαχείρισης του ρίσκου που συνεπάγεται η παροχή εμπορικών πιστώσεων σε πελάτες. Αν δεν καλυφθούν αυτοί οι κίνδυνοι, τότε μπορεί να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα ρευστότητας και τελικά αφερεγγυότητα. Για αυτό το λόγο, οι ΜΜΕ θα πρέπει να εξετάζουν με προσοχή τα διάφορα μέσα για τη διαχείριση αυτού του ρίσκου, τα οποία περιλαμβάνουν την πιστωτική ασφάλεια, τη διαχείριση ρίσκου από την ίδια την ΜΜΕ, ανάληψη απαιτήσεων τρίτων, αγορά πληροφοριών από εταιρείες, χρήση εταιρειών είσπραξης και τραπεζικών εγγυήσεων.

[47] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ entrepreneurship/financing/index.htm

Μια μελέτη για την ανάληψη απαιτήσεων τρίτων [48] που διεξήγαγε η Επιτροπή, επικεντρώθηκε στο ρόλο που παίζει η ανάληψη απαιτήσεων τρίτων στη χρηματοδότηση ΜΜΕ σε όλη την Ευρώπη. Η ανάληψη απαιτήσεων τρίτων δίνει στις εταιρείες πρόσβαση σε χρηματοδότηση με βάση την αύξηση των πωλήσεών τους. Ο συνολικός όγκος ανάληψης ευθυνών στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 57% τη περίοδο 1998-2000, αν και το επίπεδο της εκκίνησης ήταν χαμηλό και οι αυξήσεις καταγράφηκαν σε κάθε Κράτος Μέλος. Σύμφωνα με τη έκθεση, η ανάληψη απαιτήσεων τρίτων στοχεύει ειδικά τις μικρές επιχειρήσεις και είναι κατάλληλη για αυτές. Ωστόσο, εξαιτίας του υψηλού της κόστους, η ανάληψη απαιτήσεων τρίτων ενδιαφέρει μόνο τις εταιρείες με ταχεία ανάπτυξη και δεν αποτελεί επιλογή κάθε μικρής επιχείρησης.

[48] Η ανάληψη ευθυνών τρίτων είναι ένας τρόπος αύξησης της ρευστότητας μέσω των προκαταβολών έναντι της εκχώρησης των απαιτήσεων, http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ entrepreneurship/financing/index.htm

Στα πλαίσια της Πρωτοβουλίας Gate2Growth [49], συγκεντρώθηκαν μια πανευρωπαϊκή βάση δεδομένων για επενδυτικές ευκαιρίες και ένας αριθμός από υπάρχοντα εργαλεία σχεδιασμού επιχειρήσεων για τον καινοτόμο επιχειρηματία, περιλαμβανομένων και μαθημάτων στο διαδίκτυο, τα οποία περιγράφουν τις διάφορες πηγές χρηματοδότησης που υπάρχουν, περιλαμβανομένων των επιχειρηματικών κεφαλαίων, των επιχειρηματικών αγγέλων, των εμπορικών τραπεζών και των χρηματαγορών, ποια είναι τα προβλεπόμενα επενδυτικά κριτήρια και πως μπορεί κανείς να προσεγγίζει τους επενδυτές. Ξεκίνησε ένα πιλοτικό πρόγραμμα για τη δημιουργία μιας μεθοδολογίας διάγνωσης επιχειρηματικού σχεδίου, για την παροχή πληροφοριών σχετικά με την ετοιμότητά τους να δεχθούν επενδύσεις και να τις εφαρμόσουν και να τις αξιοποιήσουν στην πράξη, κάτι που θα επιτρέψει τον έλεγχο της ολοκλήρωσης ενός επιχειρηματικού σχεδίου σε σύγκριση με έναν αριθμό προκαθορισμένων κριτηρίων, που έχουν αναπτύξει οι ειδικοί των επενδύσεων. Καθιερώθηκε ένα δίκτυο 18 περιφερειακών σημείων εισόδου, το οποίο αποτελείται από Κέντρα Επιχειρήσεων και Καινοτομιών (ΚΕΚ) και Κέντρα Διάδοσης Καινοτομιών (ΚΔΚ) (βλ. επικεφαλίδα 2.3.1) με συγκεκριμένη εξειδίκευση στη χρηματοδότηση καινοτομιών. Το δίκτυο I-TecNet για επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων σε τεχνολογία που βρίσκεται στα πρώτα στάδια επανεκκίνησε το 2003. Ο στόχος αυτού του δικτύου είναι να ενισχύσει τη δυνατότητα των ευρωπαίων διαχειριστών επιχειρηματικών κεφαλαίων στα πρώτα στάδια, καθώς και παρόμοιων επαγγελματιών επενδυτών σε κοινές ιδιωτικές μετοχές, να επενδύσουν σε καινοτόμους εταιρείες και να βοηθήσουν αυτές τις εταιρείες να αναπτυχθούν σύμφωνα με τις δυνατότητές τους.

[49] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/avpolicy/media/ i2iav_en.html

Τα αποτελέσματα αυτών των πιλοτικών προγραμμάτων βαθμολόγησης της τεχνολογίας, που πραγματοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, έχουν συγκεντρωθεί για δημοσίευση και διάδοση [50]. Ο στόχος αυτών των προγραμμάτων ήταν η παραγωγή βιώσιμων μεθόδων, δοκιμασμένων και αποδεκτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που θα δίνουν τη δυνατότητα στις καινοτόμους ΜΜΕ, οι οποίες βρίσκονται στη διαδικασία ανάπτυξης τεχνολογικών προγραμμάτων να βαθμολογούνται από χρηματοοικονομικούς παράγοντες σύμφωνα με τους κινδύνους, με βάση αποδεδειγμένες τεχνικές εκτίμησης επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Το αποτέλεσμα θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις τράπεζες και άλλους παροχείς χρηματοδότησης μικρής κλίμακας στα πρώτα στάδια, ώστε να αναγνωρίζουν τις εταιρείες υψηλής τεχνολογίας με μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης.

[50] Η δημοσίευση προβλέπεται για τις αρχές του 2004.

Στα πλαίσια του προγράμματος MEDIA, η πειραματική δράση «Ανάπτυξη και Οπτικοακουστικά Μέσα Audiovisual:i2i Audiovisual» [51] στοχεύει στο να ενθαρρύνει τις τράπεζες και τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα να επενδύσουν στις επιχειρήσεις λογισμικού. Ιδιαίτερα η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ), στα πλαίσια της προσπάθειάς της να δράσει ως καταλύτης για τη στήριξη του κινηματογράφου και της οπτικοακουστικής βιομηχανίας δημιουργεί πιστωτικά όρια [52], τα οποία διατίθενται στον εξειδικευμένο τραπεζικό τομέα για τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ στην οπτικοακουστική δημιουργία, την οπτικοακουστική τεχνολογία ή την απόδοση της υπεργολαβίας στο συγκεκριμένο τομέα.

[51] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/avpolicy/media/ i2iav_en.html

[52] Συνολικό Δάνειο και Συνολικό Δάνειο Κατανομής του Ρίσκου.

Η Επιτροπή υιοθέτησε τον Αύγουστο του 2003 τις αναθεωρημένες ενδεικτικές κατευθύνσεις για την ενδιάμεση εξέταση των προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων [53], που θα πραγματοποιηθεί στο τέλος του 2003 / αρχή του 2004. Οι προτάσεις του Χάρτη αντικατοπτρίζονται σε αυτές τις οδηγίες και τα θέματα ΜΜΕ θα εξεταστούν γενικά κατά την περίοδο της ενδιάμεσης εξέτασης. Ενθαρρύνεται μια διαφοροποίηση του εύρους των δημόσιων μέσων χρηματοδότησης. Οι αρχικές οδηγίες της Επιτροπής για την περίοδο 2000-2006 [54] επεσήμαναν την ανάγκη επίτευξης της μεγαλύτερης δυνατής επιρροής από λειτουργίες, που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας, προτιμώντας τη στήριξη ιδιωτικών πηγών χρηματοδότησης, όπως είναι τα επιχειρηματικά κεφάλαια και οι συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ο Κανονισμός της Επιτροπής για τις επιλέξιμες δαπάνες [55], αναθεωρημένοι τον Ιούνιο 2003, καθορίζουν τις συνθήκες και τις προτάσεις για τη χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων, κεφαλαίων υψηλού κινδύνου, δανείων και εγγυήσεων. Δημοσιεύτηκε ένας Οδηγός για τη χρηματοδότηση με επιχειρηματικά κεφάλαια στην Περιφερειακή Πολιτική [56] και θα πρέπει να αποτελέσει ένα πρακτικό έγγραφο για όλους τους ενδιαφερόμενους, σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, σε δραστηριότητες που σχετίζονται με κεφάλαια υψηλού κινδύνου. Ο προγραμματισμός των διαρθρωτικών ταμείων δείχνει ότι οι οδηγίες ακολουθούνται και ότι αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι επεμβάσεις στα κεφάλαια υψηλού κινδύνου και τις εγγυήσεις να φτάσουν περίπου το 1,4 δισεκατομμύριο ευρώ την περίοδο 2000-2006, δηλαδή περισσότερα από τα διπλά σε σύγκριση με την περίοδο 1994-1999.

[53] COM (2003) 499 τελικό, 25.8.2003.

[54] Τα Διαρθρωτικά Ταμεία και ο συντονισμός τους με το Ταμείο Συνοχής: οδηγίες για προγράμματα την περίοδο 2000-2006, 1.7.1999 www.europa.eu.int/ΕΓΓm/regional _policy/sources/docoffic/official/guidelines/coord_en.htm

[55] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1145/2003 της Επιτροπής της 27.6.2003 που τροποποιεί τους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 1685 όσον αφορά τους κανόνες επιλεξιμότητας για τη συγχρηματοδότηση από τα διαρθρωτικά ταμεία, ΕΕ 160, 28.6.2003, σελ. 48.

[56] www.europa.eu.int/ΕΓΓm/regional_policy/sources/docgener/guides/risk/risk_en.pdf

Η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στις διαπραγματεύσεις της Επιτροπής της Βασιλείας σχετικά με το νέο Πλαίσιο Επάρκειας Κεφαλαίων για τράπεζες. Μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου [57], η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μια μελέτη για τις επιπτώσεις του νέου πλαισίου επάρκειας κεφαλαίων στην ευρωπαϊκή οικονομία και ειδικά στις ΜΜΕ, η οποία προβλέπεται για τις αρχές του 2004.

[57] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, 15-16 Μαρτίου 2002.

2.2.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

Οι προηγούμενες εκθέσεις για το Χάρτη έχουν αναγνωρίσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση ως ένα σημαντικό εμπόδιο για τις επιχειρήσεις, ενώ επισημαίνουν κάποια πρόοδο σε αυτό τον τομέα. Οι εξελίξεις του περασμένου χρόνου δείχνουν ότι έχουν ληφθεί αρκετά νέα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης. Παρόλα αυτά, όπως φαίνεται παραπάνω, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει ένα σημαντικό εμπόδιο για τις επιχειρήσεις σε όλη την ΕΕ.

Όσον αφορά τις πιο πρόσφατες εξελίξεις, αξίζει να επισημανθούν τα πολλά νέα μέτρα που έλαβε το Βέλγιο, προκειμένου να προσελκύσει ιδιώτες επενδυτές, όπως είναι το Ταμείο Εκκινήσεων, το Ιδιωτικό Pricaf και το Ταμείο ARKimedes. Η βρετανική πρωτοβουλία να επιτρέψει τη χορήγηση μικροπιστώσεων από μη τραπεζικούς οργανισμούς, σε συνδυασμό με ένα φορολογικό κίνητρο, καθώς και τα γαλλικά τοπικά ταμεία επενδύσεων, είναι επίσης ενδιαφέροντα παραδείγματα νέων τρόπων χρηματοδότησης. Ένα ακόμα καινοτόμο παράδειγμα είναι το φινλανδικό σχέδιο DIILI για την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού, το οποίο θα συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο. Ένα ιδιαίτερα ενθαρρυντικό παράδειγμα είναι η ανάπτυξη του πρώτου δικτύου επιχειρηματικών αγγέλων στην Ελλάδα.

Οι εμπειρίες του δημόσιου τομέα, οι οποίες είχαν ως στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, έχουν δείξει ότι τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται, όταν ο δημόσιος τομέας συνεργάζεται στενά με τις χρηματοοικονομικές αγορές και ενθαρρύνει την ανάπτυξή τους. Η δημόσια δράση θα πρέπει να επικεντρώνεται κυρίως στις γενικές συνθήκες πλαισίου και να δρα ως καταλύτης για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Ιδιαίτερα οι δράσεις χρηματοδότησης που στοχεύουν συγκεκριμένους τομείς αποδείχτηκαν αναποτελεσματικές, καθώς δεν υπάρχει αντικειμενικός τρόπος να προβλέψει κανείς τις εξελίξεις στην αγορά σε μια προοπτική αρκετών χρόνων.

Χρειάζεται να ληφθούν επιπλέον δράσεις του δημόσιου τομέα για την αποτελεσματική προώθηση της επιχειρηματικότητας και τη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων της Ευρώπης στη χρηματοδότηση. Το επίμονο κενό στη χρηματοδότηση μιας επιχείρησης στα πρώτα της στάδια καθιστά αναγκαία τη συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα για την κάλυψή του. Καθώς τα τραπεζικά δάνεια παραμένουν το κύριο μέσο χρηματοδότησης για τις μικρές επιχειρήσεις, η ανάγκη για εγγυήσεις, οι οποίες μοιράζουν τους κινδύνους μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, είναι προφανής, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ στα τραπεζικά δάνεια. Από αυτή την άποψη, η μετοχοποίηση ίσως αποτελεί έναν ενδιαφέροντα τομέα για διερεύνηση. Η χρήση εθνικών και τοπικών τραπεζών ως ενδιάμεσων, καθιστά τους μηχανισμούς εγγυήσεων προσιτούς στις μικρές επιχειρήσεις. Το μακροχρόνιο ιταλικό σχέδιο CONFIDI είναι ένα παράδειγμα ενός λειτουργικού συστήματος εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων.

Ένα σημαντικό εργαλείο για να αντιμετωπιστεί το θέμα της χρηματοδότησης στα πρώτα στάδια είναι η μικροπίστωση. Το εύρος και η έντασή της διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Ο δημόσιος τομέας μπορεί να διευκολύνει την παροχή μικροπιστώσεων μέσω της ενεργοποίησης περιβαλλοντικών και φορολογικών κινήτρων για τους επενδυτές που παρέχουν κεφάλαια σε πωλητές μικροπιστώσεων. Η δημόσια υποστήριξη μπορεί επίσης να προσφερθεί με την παροχή κεφαλαίων σε εξειδικευμένους δανειστές, με την ανάληψη εκ μέρους του ενός μέρος του ρίσκου, μαζί με τις εξειδικευμένες εταιρείες εγγυήσεων και/ή με την προώθηση των υπηρεσιών υποστήριξης επιχειρήσεων. Τα προγράμματα μικροδανεισμού θα πρέπει να στοχεύουν στην επιβίωση της επιχείρησης, προκειμένου να μειώνεται σταδιακά η υποστήριξη του δημόσιου τομέα.

- Για να βοηθηθεί η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, οι προσπάθειες θα πρέπει να στραφούν προς μια χρηματοδότηση στα πρώτα στάδια και ιδιαίτερα στις εγγυήσεις και τις μικροπιστώσεις.

Οι ανάγκες των εταιρειών με επιχειρηματική ανάπτυξη διαφέρουν από εκείνες των κύριων ευρωπαϊκών μικρών εταιρειών, αλλά χρειάζονται και οι δύο ισχυρότερους ισολογισμούς με αρκετά ίδια κεφάλαια. Η παρακράτηση κερδών είναι ο καλύτερος τρόπος. Οι πηγές για επιπλέον κεφάλαια είναι οι ανεπίσημοι επενδυτές κεφαλαίων υψηλού ρίσκου, τα ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων και οι θεσμοί που παρέχουν μέσα σχεδόν κεφαλαιακά, όπως είναι τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης. Τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης της Austria Wirtschaftsservice, τα οποία περιορίζουν την εξωτερική παρέμβαση σε αποφάσεις λειτουργίας επιχειρήσεων, μας δείχνουν μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση στην παροχή κεφαλαίων του δημόσιου τομέα.

- Προτείνεται η εξέταση των φορολογικών νόμων για να διαπιστωθεί αν εμποδίζουν την ανάπτυξη των εταιρειών φορολογώντας τα παρακρατηθέντα κέρδη περισσότερο από τα διανεμημένα κέρδη.

- Ενθαρρύνεται η ανάπτυξη ρευστών και λειτουργικών αγορών επιχειρηματικών κεφαλαίων .

- Θα πρέπει να συνεχιστεί ή περαιτέρω προώθηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι επιχειρηματικοί άγγελοι (business angels).

- Θα πρέπει να προωθηθούν οι επενδύσεις από ανεπίσημους επενδυτές κεφαλαίων υψηλού κινδύνου μέσω των φοροαπαλλαγών.

Η Επιτροπή συμμετέχει σε πολλές διαφορετικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της πρόσβασης των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. Τα χρηματοοικονομικά μέσα της Κοινότητας παρέχουν την ευρωπαϊκή ισχύ και υποστήριξη στη χρηματοδότηση ΜΜΕ. Η ολοκλήρωση του Σχεδίου Δράσης για επιχειρηματικά κεφάλαια αποτελεί ένα σημαντικό επίτευγμα και η ολοκλήρωση του Σχεδίου Δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη διαθεσιμότητα, τόσο του τραπεζικού δανεισμού, όσο και της αυτοχρηματοδότησης. Οι μελέτες και τα προγράμματα για την ανταλλαγή των καλών πρακτικών συνεισφέρουν ακόμα περισσότερο στις βελτιώσεις.

2.3. Ενίσχυση της τεχνολογικής ικανότητας των μικρών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των καινοτομιών

«Θα ενισχύσουμε τα υφιστάμενα προγράμματα που αποσκοπούν στην προώθηση της διάδοσης της τεχνολογίας προς τις μικρές επιχειρήσεις καθώς και τη δυνατότητα των μικρών επιχειρήσεων να εντοπίζουν, να επιλέγουν και να προσαρμόζουν τις τεχνολογίες.

Θα καλλιεργήσουμε τη συνεργασία και τις ανταλλαγές στον τομέα της τεχνολογίας ανάμεσα σε εταιρίες διαφορετικών μεγεθών και ειδικότερα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές μικρές επιχειρήσεις, θα αναπτύξουμε αποτελεσματικότερα ερευνητικά προγράμματα που θα εστιάζονται στην εμπορική εφαρμογή της γνώσης και της τεχνολογίας, και θα αναπτύξουμε και θα προσαρμόσουμε τα συστήματα ποιότητας και πιστοποίησης για τις μικρές επιχειρήσεις. Είναι σημαντικό να διασφαλισθεί ότι θα υπάρχει κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και θα είναι εύκολα προσιτό στις μικρές επιχειρήσεις.

Θα καλλιεργήσουμε τη συμμετοχή των μικρών επιχειρήσεων στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, σε τοπικό, εθνικό ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο καθώς και τη συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων και ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης και ερευνητικών ιδρυμάτων.

Συνεπώς, θα πρέπει να υποστηριχθούν οι δράσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο που αποσκοπούν στην ανάπτυξη ομίλων και δικτύων μεταξύ επιχειρήσεων, να αυξηθεί η πανευρωπαϊκή συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν τεχνολογίες της πληροφορίας, να διαδοθεί η βέλτιστη πρακτική σε συμφωνίες συνεργασίας και να υποστηριχθεί η συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων έτσι ώστε να βελτιωθούν οι δυνατότητές τους να διεισδύουν σε πανευρωπαϊκές αγορές και να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε αγορές τρίτων χωρών».

Αποτελεσματικότητα και χαμηλό κόστος, ποιότητα, ταχύτητα και ευελιξία είναι παράγοντες ζωτικής σημασίας για την επιτυχία μιας επιχείρησης. Ωστόσο, οι παράγοντες αυτοί δεν είναι πλέον αρκετοί για την μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει συνεχώς να καινοτομούν για να επανεφεύρουν προϊόντα και υπηρεσίες και συνεπώς να εξελίσσουν τις επιχειρηματικές τους στρατηγικές για να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της αγοράς, κάτι που με τη σειρά του καθιστά αναγκαία τη συνεχή προσαρμογή των οργανωτικών δομών και διαδικασιών.

Οι αριθμοί από την τελευταία «Έρευνα για την Καινοτομία στην Κοινότητα» [58] και το Ευρωπαϊκό «Innobarometer» [59] καθώς και η ανάλυση του «Ευρωπαϊκού Πίνακα Τάσεων σχετικά με την Καινοτομία» [60] επιβεβαιώνουν ότι πολλές μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν ακόμα σημαντικά προβλήματα, όσον αφορά τις επιδόσεις τους στον τομέα της καινοτομίας.

[58] Eurostat.

[59] http://www.cordis.lu/innovation-policy/ studies/ca_study3.htm

[60] http://www.cordis.lu/innovation-policy/ studies/gen_study8.htm

Οι μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη και οι ανάγκες τους, όσον αφορά τη δημιουργία καινοτομιών, είναι πολύ ετερογενείς. Αυτό απαιτεί πολιτικά μέσα, τα οποία να είναι εξίσου διαφοροποιημένα και να καλύπτουν τα περιφερειακό, το εθνικό και το ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι μικρές επιχειρήσεις εξαρτώνται περισσότερο από ό,τι οι μεγάλες επιχειρήσεις, από τη βελτιστοποίηση των περιφερειακών συστημάτων δημιουργίας καινοτομιών. Ωστόσο είναι ιδιαίτερα σπάνιο να βρει κανείς πλήρεις και συγκριτικές πληροφορίες για περιφερειακές πολιτικές για τη δημιουργία καινοτομιών.

Για να κατανοήσει κανείς τις ανάγκες δημιουργίας καινοτομιών των μικρών επιχειρήσεων, είναι χρήσιμο να διαφοροποιεί τον πληθυσμό των εταιρειών σε ολόκληρο το φάσμα από τις νέες επιχειρήσεις στον τομέα της τεχνολογίας, μέχρι τις παραδοσιακές μικρές εταιρείες και βιοτεχνίες. Τα στοιχεία από τις παραπάνω έρευνες δείχνουν ότι οι νέες επιχειρήσεις στο χώρο της υψηλής τεχνολογίας εξαρτώνται κυρίως από τη διαθεσιμότητα της χρηματοδότησης καινοτομιών, την εντατική αλληλεπίδραση με τα επιστημονικά ιδρύματα και τα αποτελεσματικά συστήματα για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι πιο παραδοσιακές μικρές επιχειρήσεις, από την άλλη πλευρά, εξαρτώνται περισσότερο από την αλληλεπίδραση με καινοτόμους πελάτες και παροχείς τεχνολογίας, από την πρόσβασή τους στην τεχνολογία και τις πληροφορίες αγοράς και τη συνεχή αναβάθμιση των ανθρωπίνων πόρων τους.

Η πλειονότητα των μικρών επιχειρήσεων δεν διαθέτει την ικανότητα και τους αναγκαίους πόρους για να πραγματοποιούν τη δική τους έρευνα και ανάπτυξη (R&D), να εισάγουν νέες τεχνολογίες και να εκπαιδεύσουν τους υπαλλήλους τους. Μπορεί ακόμα να έχουν προβλήματα στην αναγνώριση των δικών τους αναγκών, όσον αφορά την τεχνολογία, ή τη διαδικασία δημιουργίας καινοτομιών. Οι μικρές επιχειρήσεις εξαρτώνται πολύ από ένα περιβάλλον που να στηρίζει την καινοτομία. Σε αυτά τα πλαίσια, η ανάπτυξη της τεχνολογίας και οι πρωτοβουλίες για τη μεταφορά γνώσης έχουν μεγάλη σημασία για τους περισσότερους από αυτούς.

Ο ευρύς ορισμός της μεταφοράς τεχνολογίας καλύπτει τη μετάδοση των ιδεών από την επιστημονική τους βάση και την υιοθέτησή τους από τη βιομηχανία, αλλά επίσης και τη μεταφορά γνώσης μεταξύ εταιρειών. Υπάρχουν αρκετοί τρόποι με τους οποίους οι διαμορφωτές της πολιτικής μπορούν να επηρεάζουν τη λήψη των αποτελεσμάτων της έρευνας από τη βιομηχανία για την ενσωμάτωσή τους σε βελτιωμένα προϊόντα, διαδικασίες και υπηρεσίες.

Πιο συγκεκριμένα, οι έμμεσες μέθοδοι περιλαμβάνουν την τροποποίηση των συνθηκών πλαισίου και της θεσμικής δομής, προκειμένου να επιτρέψουν τη μεγαλύτερη αλληλεπίδραση μεταξύ των ερευνητικών ιδρυμάτων του δημόσιου τομέα και των επιχειρήσεων. Στα παραδείγματα τέτοιων μέτρων, τα οποία έμμεσα διευκολύνουν την προώθηση και τη διάδοση της γνώσης περιλαμβάνονται: (1) Επιστημονικά πάρκα, περιφερειακά τεχνολογικά κέντρα, γραφεία σύνδεσης σε ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς οργανισμούς και άλλα είδη ενδιάμεσων, (2) Νομικό πλαίσιο, περιλαμβανομένων και των μελετών για την πνευματική ιδιοκτησία, (3) Φορολογικά και οικονομικά κίνητρα, όπως είναι τα σχέδια οικονομικής υποστήριξης, που παρέχουν δάνεια υψηλού κινδύνου σε καινοτόμους επιχειρήσεις και (4) Ειδικά ταμεία για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (RTD) τα οποία δημιουργούν νέες γνώσεις, οι οποίες στη συνέχεια θα μεταφερθούν στη βιομηχανία.

Οι άμεσες μέθοδοι, οι οποίες προωθούν τη μεταφορά γνώσης μεταξύ των οργανισμών και των ατόμων περιλαμβάνουν: (1) Προγράμματα για τη μεταφορά και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, (2) Σχέδια για την κινητικότητα του προσωπικού, την ενθάρρυνση των ατόμων να εργαστούν σε άλλους οργανισμούς, προσφέροντας γνώση στους οικοδεσπότες τους και μαθαίνοντας από αυτούς, (3) Μέτρα διάδοσης των πληροφοριών, τα οποία καθιστούν τους οργανισμούς πιο ενήμερους για τις επιστημονικές και τεχνολογικές ευκαιρίες και (4) Συνεργατικά σχήματα με βιομηχανικά προγράμματα και προγράμματα επίδειξης.

Η μεταφορά τεχνολογίας από την επιστήμη σε παραδοσιακές μικρές επιχειρήσεις δεν λειτουργεί συνήθως μέσω της άμεσης επαφής, καθώς οι κουλτούρες στα πανεπιστήμια, ή στους μεγάλους ερευνητικούς οργανισμούς, είναι εντελώς διαφορετικές από εκείνες των μικρών επιχειρήσεων. Έτσι, η αυξημένη μεταφορά τεχνολογίας στις μικρές επιχειρήσεις απαιτεί ενδιάμεσους με τη μορφή των οργανισμών μεταφοράς τεχνολογίας, από τους οποίους υπάρχει μεγάλη ποικιλία στην Ευρώπη.

Περισσότερες άμεσες επαφές υπάρχουν μεταξύ των ερευνητικών οργανισμών και των νέων επιχειρήσεων στον τομέα της τεχνολογίας, είτε με τη μορφή αξιοποιήσιμων ιδεών που προήλθαν από πανεπιστήμια, είτε νέες επιχειρήσεις που η δημιουργία τους ενθαρρύνθηκε μέσα σε τεχνολογικά πάρκα, είτε σε φυτώρια επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Οι συνδυασμοί τέτοιων μέτρων με τη συμπλήρωση επιπλέον υποστήριξης εφαρμόζονται ολοένα και περισσότερο, προκειμένου να δημιουργήσουν ομίλους εταιρειών γύρω από συγκεκριμένους τεχνολογικούς τομείς. Με τη συγκέντρωση των ερευνητικών και βιομηχανικών εξελίξεων, οι μικρές επιχειρήσεις επωφελούνται από τη διαθεσιμότητα της γνώσης και τις δυνατότητες δικτύωσης με εταιρείες στην περιοχής τους.

Μια άλλη μορφή συνεργασίας μεταξύ της έρευνας και των μικρών επιχειρήσεων, η οποία φαίνεται να προσαρμόζεται καλύτερα στις ανάγκες αυτών των επιχειρήσεων είναι τα συνεργατικά ερευνητικά ιδρύματα. Τα ιδρύματα αυτά μοιάζουν καταλληλότερα για τη διάδοση των ενδιάμεσων τεχνολογιών, αντί για τις τεχνολογίες αιχμής. Αν και είναι λιγότερο θεαματική, όσον αφορά την νεωτερικότητά της, η μεταφορά τεχνολογίας αυτού του είδους είναι ωστόσο σημαντική όσον αφορά τις βραχυπρόθεσμες οικονομικές της επιπτώσεις.

Η περυσινή έκθεση του Χάρτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι τελευταίες εξελίξεις στην προώθηση θυλάκων και τεχνολογικών δικτύων, τα οποία περιλαμβάνουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ήταν ενθαρρυντικές και είχαν αναπτυχθεί ποικίλες ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την έκθεση υπήρχε ακόμα πολύς χώρος για την ανταλλαγή καλών πρακτικών σε τομείς, όπως είναι αυτός της προώθησης μεταφοράς τεχνολογίας από τα πανεπιστήμια στις μικρές επιχειρήσεις και της υποστήριξης των καινοτομιών, τόσο στις μικρές επιχειρήσεις που ανήκουν στο χώρο της τεχνολογίας, όσο και σε εκείνες που προέρχονται από πιο παραδοσιακούς τομείς. Τα κράτη μέλη κλήθηκαν επίσης να συνεισφέρουν ενεργά στο πρόγραμμα BEST σχετικά με την βελτίωση των θεσμών μεταφοράς τεχνολογίας και ενθαρρύνθηκαν να αναπτύξουν περαιτέρω τις συστάδες τεχνολογίας και δίκτυα επιχειρήσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Μέτρα σαν και αυτά θα πρέπει να εφαρμόζονται με μια μακροπρόθεσμη προοπτική για την εξασφάλιση αποδοτικών αποτελεσμάτων.

Ο επιλεγμένος τομέας προτεραιότητας για την τρέχουσα έκθεση είναι «Καινοτομία και μεταφορά τεχνολογίας», επικεντρώνοντας έτσι στο συγκεκριμένο θέμα της μεταφοράς τεχνολογίας και περιλαμβάνοντας ειδικά την καινοτομία. Παρόλα αυτά, όλα τα σχετικά μέτρα που εμπίπτουν στον τομέα του Χάρτη «Ενίσχυση της τεχνολογικής ικανότητας των μικρών επιχειρήσεων» έχουν περιληφθεί στην έκθεση.

2.3.1. Πρόσφατες εξελίξεις

Δείκτες και στόχοι

Οκτώ κράτη μέλη έχουν θέσει ποσοτικούς στόχους στον τομέα της χρηματοδότησης της Ε&Α. Η Δανία, η Γερμανία και η Γαλλία έχουν μεταφράσει το στόχο της Βαρκελώνης για αύξηση της επένδυσης στην Ε&Α στο 3% του ΑΕΠ, σε όλη την ΕΕ μέχρι το 2010, σε άμεσο εθνικό στόχο, ενώ η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Φινλανδία