Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ σχετικά με το κοινό σύστημα του φόρου προστιθεμένης αξίας όσον αφορά το επίπεδο του κανονικού συντελεστή»

(1999/C 101/18)

Στις 22 Δεκεμβρίου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 99 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να ορίσει γενικό εισηγητή για την κατάρτιση της γνωμοδότησής της τον κ. Walker.

Κατά την 360ή σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 28ης Ιανουαρίου 1999), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, με 83 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 2 αποχές, υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στόχος της παρούσας πρότασης είναι να αποφασίσει το Συμβούλιο το επίπεδο του ελάχιστου κανονικού συντελεστή, όπως προβλέπει η κοινοτική νομοθεσία στον τομέα του ΦΠΑ.

1.1.1. Η απόφαση αυτή είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς από φορολογική άποψη, τόσο στο πλαίσιο των μεταβατικών διατάξεων που ισχύουν σήμερα όσο και με την προοπτική του οριστικού καθεστώτος για το κοινό σύστημα ΦΠΑ.

1.2. Στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας της για την καθιέρωση ενός νέου κοινού συστήματος ΦΠΑ για την ενιαία αγορά και στην έκθεσή της για τους σχετικούς συντελεστές, η Επιτροπή υπογράμμισε την αναγκαιότητα προσέγγισης των συντελεστών ΦΠΑ στο πλαίσιο μιας εναρμονισμένης διάρθρωσης, απαραίτητης για την καθιέρωση ενός κοινού συστήματος ΦΠΑ.

1.2.1. Ο βαθμός εναρμόνισης πρέπει να αξιολογηθεί, τόσο σήμερα όσο και μελλοντικά, ανάλογα με το τι κρίνεται απαραίτητο για να αποφευχθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που θα βλάψουν την Κοινότητα στο σύνολό της.

1.2.2. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του ΦΠΑ είναι η ουδετερότητά του ως προς τις συνθήκες του ανταγωνισμού. Η διατήρηση της δυνατότητας εφαρμογής πολύ διαφορετικών συντελεστών ανάλογα με το κράτος μέλος μπορεί να θέσει σε κίνδυνο αυτήν την ουδετερότητα και να επηρεάσει την εγκατάσταση των επιχειρήσεων και είναι, ως εκ τούτου, αντίθετη στις αρχές της ενιαίας αγοράς.

1.2.3. Συνεπώς, η παρούσα πρόταση στοχεύει στην προετοιμασία της εναρμόνισης των συντελεστών, που είναι απαραίτητη στο πλαίσιο του σημερινού συστήματος ΦΠΑ, και παράλληλα προετοιμάζει τα επόμενα στάδια προς την προοδευτική προσέγγιση των συντελεστών, που θα επιτρέψει την καθιέρωση του κοινού συστήματος. Αφορά μόνο το επίπεδο του κανονικού συντελεστή.

1.3. Σήμερα, οι μεταβατικές διατάξεις που περιέχονται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία για τον ΦΠΑ προβλέπουν την εναρμόνιση του αριθμού και του επιπέδου των συντελεστών ΦΠΑ. Αυτό αποτελεί τον βαθμό εναρμόνισης που τα κράτη μέλη είχαν ήδη αναγνωρίσει ως ουσιώδη για τη λειτουργία του μεταβατικού καθεστώτος.

1.3.1. Στο πλαίσιο αυτών των μεταβατικών διατάξεων, τα κράτη μέλη πρέπει να ορίσουν τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ τουλάχιστον σε 15 %.

1.4. Το άρθρο 12 παράγραφος 3 στοιχείο α) της έκτης οδηγίας ΦΠΑ προβλέπει ότι το Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα, μετά από πρόταση της Επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, για το επίπεδο του κανονικού συντελεστή που θα ισχύει μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1998.

1.5. Η παρούσα πρόταση ακολουθεί τη λογική της πρότασης της Επιτροπής του 1995 για το ίδιο θέμα (). Η κατάσταση δεν έχει μεταβληθεί ουσιαστικά έκτοτε.

1.6. Στην πράξη, το επίπεδο του κανονικού συντελεστή σήμερα κυμαίνεται μεταξύ 15 % και 25 %.

1.7. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος είναι πιθανό να οξύνει τα υπάρχοντα προβλήματα σε σχέση με τις διαρθρωτικές ανισορροπίες και τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Οι τιμές στα διάφορα κράτη μέλη της ζώνης του Ευρώ θα είναι πιο διαφανείς και θα επιτρέπουν να αξιολογείται καλύτερα το επίπεδο των εφαρμοζόμενων συντελεστών ΦΠΑ. Το γεγονός αυτό θα δημιουργήσει συνθήκες που θα καταστήσουν την εναρμόνιση των συντελεστών στην ενιαία αγορά πιο αναγκαία από ποτέ.

1.8. Είναι, συνεπώς, απαραίτητη μια πρόταση που να αφορά το επίπεδο τόσο του κανονικού συντελεστή όσο και των μειωμένων. Ωστόσο, για τεχνικούς λόγους, τέτοια πρόταση δεν μπορεί να υποβληθεί πριν από το τέλος του 1999.

2. Οι προτάσεις της Επιτροπής

2.1. Ο κανονικός συντελεστής του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας ορίζεται από κάθε κράτος μέλος ως ποσοστό της φορολογητέας βάσης και είναι ίδιος για τις παραδόσεις αγαθών και την παροχή υπηρεσιών. Από την 1η Ιανουαρίου 1999 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999, το ποσοστό αυτό δεν μπορεί να είναι κατώτερο του 15 % ή ανώτερο του 25 %.

2.2. Με βάση πρόταση της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο θα αποφασίσει ομόφωνα το ύψος των κανονικών συντελεστών που θα ισχύουν μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1999.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής αποτελεί, στην πραγματικότητα, επανάληψη της πρότασης που παρουσίασε το 1995.

3.2. Στη γνωμοδότησή της για την αρχική πρόταση (), η ΟΚΕ δήλωνε ότι «χωρίς να τίθεται θέμα πλήρους εναρμόνισης ... οι συντελεστές πρέπει να περιληφθούν σε ένα στενότερο φάσμα ...» και κατέληγε στο συμπέρασμα ότι «εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής να θεσπισθεί μια ζώνη με κατώτατο όριο το 15 % και ανώτατο το 25 % για τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ που θα ισχύει στα κράτη μέλη ...». Η ΟΚΕ κρίνει ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να αποκλίνει από τη θέση που είχε υιοθετήσει σε εκείνη τη γνωμοδότηση.

3.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι, στη ζώνη ευρώ, οι καταναλωτές και τα άλλα άτομα που δεν δικαιούνται επιστροφής του ΦΠΑ θα μπορούν να συγκρίνουν ευκολότερα τις τιμές με ΦΠΑ στα διάφορα κράτη μέλη και οι έμποροι που δικαιούνται επιστροφής του ΦΠΑ θα μπορούν να συγκρίνουν ευκολότερα τις τιμές χωρίς ΦΠΑ.

3.4. Καθώς το άρθρο 12 παράγραφος 3 στοιχείο α) της έκτης οδηγίας ΦΠΑ προβλέπει ότι το Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα το επίπεδο του κανονικού συντελεστή που θα ισχύει μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1998 «μετά από πρόταση της Επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή», η ΟΚΕ επιθυμεί να τροποποιηθεί ως εξής η διατύπωση της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 1 στοιχείο α) της παρούσας πρότασης οδηγίας: «Με βάση πρόταση της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, ...».

3.4.1. Τούτο συστοιχεί με την τροποποίηση που ζητούσε η ΟΚΕ στην προαναφερόμενη γνωμοδότησή της επί της προηγούμενης προτάσεως, τροποποίηση στην οποία συναίνεσε η Επιτροπή στην έκθεσή της για τα μέτρα που έλαβε σε σχέση με τις γνωμοδοτήσεις που υιοθέτησε η ΟΚΕ κατά τις συνόδους ολομέλειας του Απριλίου και Μαΐου 1996.

Βρυξέλλες, 28 Ιανουαρίου 1999.

Η Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

() COM(95) 731 τελικό.

() ΕΕ C 204 της 15.7.1996.