Ειδικη έκθεση αριθ. 3/2002

σχετικά με την κοινοτική πρωτοβουλία Aπασχόληση - Integra, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(βάσει του άρθρου 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο ΕΚ)

(2002/C 263/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΣΥΝΟΨΗ

I. Η Integra ξεκίνησε το 1996 ως νέα, τέταρτη πτυχή, της κοινοτικής πρωτοβουλίας (ΚΠ)"Απασχόληση και ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων"(1) για την περίοδο προγραμματισμού 1997-99. Από το 1994 έως το 1997 η Integra ήταν αναπόσπαστο τμήμα της Horizon, αλλά η σημασία που απέδιδαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο θέμα των ατόμων που αποκλείονται από την αγορά εργασίας οδήγησε στην αναγνώρισή της ως χωριστού ζητήματος. Με ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη στις 10 Ιουλίου 1996 δηλωνόταν ως στόχος της Integra η "προώθηση των μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά εργασίας και την δυνατότητα απασχόλησης των ευάλωτων ομάδων που αποκλείονται από την απασχόληση ή εκείνων που κινδυνεύουν να αποκλειστούν".

II. Μολονότι οι ομάδες στόχου θα εξακολουθούσαν να είναι εκείνες που καλύπτονταν από την Απασχόληση - Horizon(2), στην ανακοίνωση διευκρινιζόταν ότι θα δινόταν ιδιαίτερη έμφαση σε ενέργειες που επικεντρώνονται στις ειδικές ανάγκες των διακινουμένων, των προσφύγων και άλλων εξίσου ευάλωτων ομάδων, οι οποίες ενδέχεται επιπλέον να είναι θύματα διάκρισης στην αγορά εργασίας, λόγω της ανόδου του ρατσισμού και της ξενοφοβίας στην Ευρώπη(3).

III. Με τις πιστώσεις ύψους 418 εκατομμυρίων ευρώ που διατέθηκαν τα κράτη μέλη επέλεξαν αρχικά περίπου χίλια σχέδια που θα υλοποιούνταν κατά την περίοδο 1997-99.

IV. Ο συνολικός στόχος του ελέγχου του Συνεδρίου ήταν να εξακριβωθεί κατά πόσο:

- οι διαδικασίες επιλογής των φορέων και των σχεδίων εξασφάλιζαν ότι τα σχέδια θα είναι καινοτόμα και θα στοχεύουν σε άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο να αποκλειστούν από την αγορά εργασίας·

- η αποκτηθείσα πείρα και τα αντληθέντα διδάγματα αξιολογούνταν και οδηγούσαν σε επακόλουθες ενέργειες με συστηματικό, συνεπή και συγκρίσιμο τρόπο·

- η παρακολούθηση και η διάδοση πραγματοποιούνταν αποτελεσματικά και χρησιμοποιούνταν για τη δημιουργία νέων προτύπων στην καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας.

V. Η Επιτροπή δεν έδωσε ρητά ορισμούς των βασικών όρων που χρησιμοποιούνται στις κατευθυντήριες γραμμές ούτε του πληθυσμού της κάθε ομάδας στόχου και δεν κατάρτισε κατάλογο των προτεραιοτήτων/προβλημάτων. Ούτε σε επίπεδο Επιτροπής ούτε σε επίπεδο κρατών μελών διαμορφώθηκαν μέτρα σύγκρισης ή βασικά κριτήρια αναφοράς, και επομένως είναι δύσκολο να εκτιμηθεί σε ποια περίπτωση και με ποιο τρόπο ήταν καινοτόμα τα σχέδια και μπορούσαν να προσδώσουν προστιθέμενη αξία και να βελτιώσουν ή να μεταβάλουν τις υφιστάμενες προσεγγίσεις.

VI. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα κεφάλαια διοχετεύτηκαν προς συγκεκριμένες συγκεντρώσεις των ομάδων στόχου, όπως είναι οι μειονεκτούσες αστικές περιοχές, έτσι ώστε η διανομή των κεφαλαίων Integra να είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τη συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με την ομάδα στόχου και για το πώς θα ενταχθεί στην αγορά εργασίας.

VII. Στο τέλος του προγράμματος, ο διακρατικός χαρακτήρας εκλαμβανόταν ως θετικός και σημαντικός παράγοντας από τους περισσότερους φορείς, αλλά ο έλεγχος αποκάλυψε ασυνέπειες στη φάση ανάπτυξης, στη φάση επιλογής και στην πολιτική χρηματοδότησης. Αυτό είχε δυσμενή επίπτωση στην προστιθέμενη αξία των σχεδίων.

VIII. Η αποκτηθείσα πείρα και τα αντληθέντα διδάγματα δεν αξιολογούνταν και δεν οδηγούσαν σε επακόλουθες ενέργειες με συστηματικό, συνεπή και συγκρίσιμο τρόπο, ούτε σε επίπεδο Επιτροπής ούτε σε επίπεδο κρατών μελών.

IX. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δεν σκέφτηκαν να χρησιμοποιήσουν δείκτες για να περιγράψουν τις βασικές καταστάσεις αφετηρίας των ομάδων στόχου που περιλαμβάνει η πρωτοβουλία. Αν το είχαν πράξει, θα μπορούσαν να είχαν διατυπώσει σαφή, ενοποιημένα και μετρήσιμα κριτήρια και να είχαν διαμορφώσει ένα μέτρο για να συγκρίνουν και να αξιολογήσουν την πρωτοβουλία Integra.

X. Δεν βρέθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η διάδοση πραγματοποιούνταν συστηματικά και αποτελεσματικά και χρησιμοποιούνταν για τη δημιουργία νέων προτύπων στην καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας για κάθε ομάδα στόχου.

XI. Σε κανένα από τα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις ελέγχου δεν βρέθηκαν στοιχεία, είτε σε εθνικό είτε σε διακρατικό επίπεδο, που να αποδεικνύουν τη διοργάνωση συστηματικής μετάδοσης της ορθής πρακτικής. Σε επίπεδο φορέων και τοπικό/περιφερειακό επίπεδο υπήρχαν περισσότερες ενδείξεις τέτοιων μεταφορών. Ωστόσο, δεν ήταν συστηματικά οργανωμένες, ενώ οι σημαντικότεροι παράγοντες φαίνεται να ήταν οι επαφές των φορέων και οι διασυνδέσεις τους με τις τοπικές αρχές και τους άλλους φορείς.

XII. Η πρωτοβουλία Integra έχει προκαλέσει τη δημόσια ευαισθητοποίηση για τις αποκλεισμένες ομάδες. Ωστόσο, δεν είναι δυνατό να συναχθεί κανένα σταθερό συμπέρασμα για το βαθμό στον οποίο η πρωτοβουλία Integra έχει οδηγήσει σε νέες γνώσεις σχετικά με τον τρόπο προώθησης των μέτρων καταπολέμησης του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας στις διάφορες ομάδες στόχου και κατά πόσο οι γνώσεις αυτές έχουν κοινοποιηθεί αποτελεσματικά στους αρμόδιους για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων.

XIII. Το Συνέδριο συνιστά τα εξής:

- Πριν από την έναρξη καινοτόμων προγραμμάτων, όπως το Integra, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα έπρεπε να εντοπίζουν τους κύριους τομείς (ομάδες στόχου και τμήματα της αγοράς εργασίας) όπου τα καινοτόμα σχέδια θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαμόρφωση νέων πολιτικών.

- Κατά την έναρξη αυτών των προγραμμάτων, θα έπρεπε να καθορίζονται δείκτες που θα επιτρέπουν συνεχή και συστηματική αξιολόγηση των καινοτόμων σχεδίων, ούτως ώστε να αποτιμώνται και να συγκρίνονται τα αποτελέσματά τους και να εξασφαλίζεται ότι τα προγράμματα θα έχουν προστιθέμενη αξία και θα αποτελούν βελτίωση σε σύγκριση με άλλα υφιστάμενα προγράμματα.

- Η Επιτροπή θα έπρεπε να αναπτύξει ένα στρατηγικό σχέδιο για τη συστηματική διακρατική μεταφορά των αντλουμένων διδαγμάτων και ορθών πρακτικών στους κοινωνικούς εταίρους και στους διαμορφωτές της πολιτικής, ώστε να εξασφαλίζεται η χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων στην αντίστοιχη εφαρμογή της πολιτικής.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Απασχόληση - Integra

1. Η Επιτροπή ξεκίνησε την κοινοτική πρωτοβουλία "Απασχόληση και ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων" το 1994(4). Στόχος της ήταν να συμβάλει στην ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και να βελτιώσει τη λειτουργία της αγοράς εργασίας, ώστε να προωθηθεί η αύξηση της απασχόλησης και η κοινωνική αλληλεγγύη στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και η ισότητα ευκαιριών για τις γυναίκες στην αγορά εργασίας. Από το 1994 έως το 1997 η Integra ήταν αναπόσπαστο τμήμα της Απασχόλησης - Horizon (βλέπε υποσημείωση 1 της σελίδας 2), αλλά η σημασία που απέδιδαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο θέμα των ατόμων που αποκλείονται από την αγορά εργασίας οδήγησε στην αναγνώρισή της ως χωριστού ζητήματος.

2. Με ανακοίνωσή της(5) στα κράτη μέλη το 1996, η Επιτροπή πρόσθεσε μια νέα πτυχή, την Απασχόληση - Integra, στην προαναφερόμενη κοινοτική πρωτοβουλία, για την περίοδο προγραμματισμού 1996-99. Ο απώτερος στόχος αυτής της νέας πτυχής ήταν η "προώθηση των μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά εργασίας και την δυνατότητα απασχόλησης των ευάλωτων ομάδων που αποκλείονται από την απασχόληση ή εκείνων που κινδυνεύουν να αποκλειστούν"(6). Οι ομάδες στόχου περιλάμβαναν τους μακροχρόνια άνεργους, τους μόνους γονείς χωρίς απασχόληση, τους άστεγους, τους νομάδες και τους ταξιδιώτες, τους κρατούμενους και πρώην κρατούμενους, τους τοξικομανείς κ.λπ., που ήδη υποστηρίζονταν από την υφιστάμενη πτυχή Απασχόληση - Horizon. Ωστόσο, η Απασχόληση - Integra έπρεπε να δίνει έμφαση σε ενέργειες που επικεντρώνονται στις ειδικές ανάγκες των διακινουμένων, των προσφύγων και άλλων εξίσου ευάλωτων ομάδων, οι οποίες ενδέχεται επιπλέον να είναι θύματα διάκρισης στην αγορά εργασίας, λόγω της ανόδου του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

3. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες του ΕΚΤ είναι τα ειδικά χρηματοδοτικά μέσα της διαρθρωτικής πολιτικής τα οποία προτείνει η ίδια η Επιτροπή στα κράτη μέλη για τη στήριξη μέτρων τα οποία θα βοηθήσουν στην επίλυση προβλημάτων που έχουν ιδιαίτερη επίπτωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτές οι κοινοτικές πρωτοβουλίες έχουν τα ακόλουθα βασικά χαρακτηριστικά που τους προσδίδουν προστιθέμενη αξία σε σύγκριση με τα άλλα μέτρα που χρηματοδοτούνται από το Κοινωνικό Ταμείο:

α) Διακρατικό χαρακτήρα·

β) Καινοτομία·

γ) Μέθοδο εφαρμογής "bottom-up"·

δ) Διάδοση·

ε) Mainstreaming.

4. Με τις πιστώσεις ύψους 418 εκατομμυρίων ευρώ που διατέθηκαν (βλέπε πίνακα 1) τα κράτη μέλη επέλεξαν αρχικά περίπου χίλια σχέδια που θα υλοποιούνταν κατά την περίοδο 1997-99.

Πίνακας 1

Εκτέλεση του προϋπολογισμού κατά κράτος μέλος

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων - Δεκέμβριος 2001.

5. Η Integra, ως πτυχή της κοινοτικής πρωτοβουλίας Απασχόληση, θεωρείται ότι έχει καταλυτική επίδραση στην καινοτομία σε κοινοτικό επίπεδο και συγχρόνως ενθαρρύνει την οργανωμένη μεταφορά πείρας και τη διάδοση της ορθής πρακτικής μεταξύ φορέων και κρατών μελών. Επομένως η επίδρασή της δεν θα έπρεπε να μετράται από την άποψη της δημιουργίας θέσεων αλλά από άποψη νέων γνώσεων σχετικά με καινοτόμες μεθόδους βελτίωσης της απασχολησιμότητας των ομάδων στόχου.

Ελεγκτικός στόχος και μέθοδος

6. Ο συνολικός στόχος του ελέγχου ήταν να διερευνηθεί κατά πόσο η κοινοτική πρωτοβουλία Απασχόληση - Integra προσέφερε στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη νέες γνώσεις και νέες μεθόδους για την προώθηση των μέτρων καταπολέμησης του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας για τις πιο ευάλωτες ομάδες της κοινωνίας.

7. Οι κύριοι ελεγκτικοί στόχοι ήταν να εξακριβωθεί κατά πόσο:

α) οι διαδικασίες επιλογής φορέων(7) και σχεδίων εξασφάλιζαν ότι τα σχέδια θα είναι καινοτόμα και θα στοχεύουν σε άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο να αποκλειστούν από την αγορά εργασίας· και ότι θα παρουσιάζουν πραγματικά διακρατικό χαρακτήρα·

β) η αποκτηθείσα πείρα και τα αντληθέντα διδάγματα αξιολογούνταν και οδηγούσαν σε επακόλουθες ενέργειες με συστηματικό, συνεπή και συγκρίσιμο τρόπο·

γ) η παρακολούθηση και η διάδοση πραγματοποιούνταν αποτελεσματικά και χρησιμοποιούνταν για τη δημιουργία νέων προτύπων στην καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας.

8. Η ελεγκτική μέθοδος συνίστατο σε έλεγχο των συστημάτων που εφαρμόζονταν, μέσω της εξέτασης εγγράφων και συνεντεύξεων με βασικά στελέχη στην Επιτροπή και σε τέσσερα κράτη μέλη (Δανία, Ισπανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο), όπου ελέγχθηκαν 16 σχέδια στα πλαίσια των τριών ελεγκτικών στόχων που προαναφέρθηκαν. Οι δαπάνες αυτών των σχεδίων συνίστανται σε μεγάλο βαθμό στο κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού που ασχολείται με την κοινωνική επανένταξη και κατάρτιση των συμμετεχόντων και στα επιδόματα που τους καταβάλλονται.

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

9. Οι συνολικές πιστώσεις που ήταν διαθέσιμες για την πρωτοβουλία Integra ανήλθαν σε 418 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό αποτελεί αύξηση κατά 8 % σε σχέση με τα 385 εκατομμύρια ευρώ που διατέθηκαν αρχικά, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι τα κράτη μέλη μετέφεραν κεφάλαια από άλλες πτυχές της ΚΠ Απασχόληση στην Integra για να ικανοποιήσουν αιτήματα χρηματοδότησης επιπρόσθετων σχεδίων Integra.

10. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001 η Επιτροπή είχε καταβάλει 327 εκατομμύρια ευρώ στα κράτη μέλη, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 78 % των συνολικών αναλήψεων υποχρεώσεων. Το τελικό κλείσιμο της Integra προβλέπεται για το 2003, μαζί με τις υπόλοιπες πτυχές της ΚΠ Απασχόληση, αφού η Επιτροπή λάβει τα απαιτούμενα έγγραφα που ορίζει ο κανονισμός 2064/97.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ

Γενικά

11. Η έναρξη ενός καινοτόμου προγράμματος όπως το Integra απαιτεί κοινή αντίληψη, μεταξύ Επιτροπής, κρατών μελών και φορέων, των θεωρητικών εννοιών και προθέσεων που υπάρχουν πίσω από το πρόγραμμα, έτσι ώστε οι παρανοήσεις σε επιχειρησιακό επίπεδο να περιορίζονται στο ελάχιστο. Για την επιτυχή εφαρμογή στα κράτη μέλη, είναι ουσιώδης προϋπόθεση το υλικό πριν από την έναρξη να επισημαίνει τις βασικές έννοιες και να παρέχει τον σαφή ορισμό τους, να καθορίζει σαφείς στόχους, σαφή κριτήρια και σαφείς διαδικασίες παρακολούθησης και να χρησιμοποιεί στατιστικά στοιχεία ή δείκτες σχετικούς με τις ομάδες στόχου.

Σε επίπεδο Επιτροπής

12. Η ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη δεν πραγματεύεται ρητά τα εξής:

α) δεν παρέχει ορισμό του πότε ένα σχέδιο είναι "καινοτόμο" ή δεν προσδιορίζει σε τι πρέπει να συνίσταται το καινοτόμο στοιχείο ενός έργου·

β) δεν ορίζει τον πληθυσμό κάθε ομάδας στόχου της Integra·

γ) δεν ορίζει σαφείς αντικειμενικούς σκοπούς για κάθε ομάδα στόχου της Integra·

δ) δεν παρέχει δείκτες για την παρακολούθηση της επιλογής των σχεδίων Integra·

ε) δεν χρησιμοποιεί στατιστικό υλικό ή δείκτες για την επιλογή των ομάδων στόχου·

στ) δεν καθορίζει μέτρα σύγκρισης ή σημεία αναφοράς για τις ομάδες στόχου ή δεν χρησιμοποιεί την προϋπάρχουσα πείρα από παραδοσιακά προγράμματα του ΕΚΤ προς διευκόλυνση της αξιολόγησης των σχεδίων.

13. Η ανακοίνωση της Επιτροπής δίνει ιδιαίτερη έμφαση στους μετανάστες, τους πρόσφυγες και άτομα σε παρόμοιες καταστάσεις ως ομάδα στόχου, αλλά δεν κάνει καμία διάκριση ανάμεσα στις διάφορες κατηγορίες στο εσωτερικό αυτής της πολύ ποικιλόμορφης ομάδας. Το αποτέλεσμα είναι ότι κατά βάση διαφορετικές κατηγορίες, που απαιτούν τελείως διαφορετική προσέγγιση, όπως πρόσφυγες χωρίς καθόλου παιδεία και πολύ πεπειραμένοι πρόσφυγες, αντιμετωπίζονται κάτω από την ίδια ονομασία, πράγμα που καθιστά πολύ δύσκολη την αξιολόγηση.

Σε επίπεδο κρατών μελών

14. Δεν καταρτίστηκε κατάλογος προβλημάτων ή προτεραιοτήτων για τις δυνητικές ομάδες στόχου πριν από τη διανομή πληροφοριακού υλικού για την Integra στους δυνητικούς φορείς. Στο πλαίσιο αυτό, στα κράτη μέλη όπου έγιναν έλεγχοι διαπιστώθηκε ότι γινόταν ελάχιστη χρήση σχετικού στατιστικού υλικού ή δεικτών εκ των προτέρων για την ανάλυση της κατάστασης κάθε δυνητικής ομάδας στόχου.

15. Όλα τα κράτη μέλη όπου έγιναν έλεγχοι είχαν καταρτίσει λεπτομερή έγγραφα για την Integra, τα οποία αποστέλλονταν στους δυνητικούς αναδόχους σχεδίων ή μπορούσαν να ζητηθούν από τους ενδιαφερόμενους. Ωστόσο, κανένα από τα κράτη μέλη όπου έγιναν έλεγχοι δεν έδωσε σαφή ορισμό των βασικών εννοιών που χρησιμοποιούσαν στο υλικό τους για την προετοιμασία της έναρξης. Δεν ανέπτυξαν μέτρα σύγκρισης και βασικά κριτήρια αναφοράς που να χρησιμοποιούνται από τους δυνητικούς φορείς, ως μέσο διάκρισης μεταξύ "πειραματικών" σχεδίων και παραδοσιακών ή κλασικών σχεδίων. Έτσι αφέθηκαν ελεύθεροι οι μεμονωμένοι φορείς να ερμηνεύσουν και να κατανοήσουν τις βασικές έννοιες του προγράμματος (βλέπε σημείο 3) και να εκτιμήσουν οι ίδιοι την "προστιθέμενη αξία" και τη "βελτίωση των υφισταμένων προσεγγίσεων".

ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

Γενικά

16. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Επιτροπή καθορίζει το συνολικό πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να εφαρμοστεί η πρωτοβουλία σε εθνικό επίπεδο (βλέπε πίνακα 2 - Επιλογή των σχεδίων). Σύμφωνα με την παράγραφο 13 της ανακοίνωσης της Επιτροπής, συστάθηκε γραφείο τεχνικής βοήθειας (Europs) ως ευρωπαϊκή μονάδα υποστήριξης που θα βοηθούσε την Επιτροπή. Η Europs κατάρτισε και διατηρούσε πανευρωπαϊκή βάση δεδομένων για σχέδια και συνεργασίες.

Πίνακας 2

Επιλογή των σχεδίων

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Επιτροπή - Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο - Απασχόληση - Integra - Ειδ. έκθ. - Φεβρουάριος 1997

17. Σε επίπεδο κρατών μελών συμμετέχουν αρκετοί εθνικοί οργανισμοί. Η εθνική επιτροπή παρακολούθησης, η οποία συνήθως αποτελείται από εκπροσώπους ενός ευρέος φάσματος εθνικών αρχών και περιλαμβάνει εκπρόσωπο της Επιτροπής, παρακολουθεί και αξιολογεί την εφαρμογή της πρωτοβουλίας. Έχουν συσταθεί εθνικές δομές υποστήριξης (ΕΔΥ) για να παρέχουν τεχνική βοήθεια σε εθνικό επίπεδο καθώς και συμβουλές και υποστήριξη σε μεμονωμένα σχέδια, συγκεντρώνοντας και μεταβιβάζοντας πληροφορίες.

18. Για να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων και των προτεραιοτήτων, η ενεργός εφαρμογή θα έπρεπε να παρακολουθείται βάσει κοινής μεθοδολογίας. Αυτό θα διευκόλυνε την παρακολούθηση και την αξιολόγηση, καθώς και την αξιοποίηση των γνώσεων και της πείρας που αποκτήθηκαν με σκοπό τη δημιουργία νέων προτύπων για την καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας. Ειδικά εκεί όπου η διαχείριση μιας πρωτοβουλίας είναι αποκεντρωμένη, μια από τις προϋποθέσεις επιτυχίας της είναι να ακολουθούνται σαφώς καθορισμένες οδηγίες σύνταξης εκθέσεων από τις διάφορες μονάδες που έχουν την ευθύνη εφαρμογής του προγράμματος.

Σε επίπεδο Επιτροπής

19. Η απουσία ορισμού κάθε ομάδας στόχου έχει ως αποτέλεσμα οι πληροφορίες που προέρχονται από τα κράτη μέλη σχετικά με τις διάφορες ομάδες στόχου να μην μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση των επιδράσεων της Integra σε κοινοτική κλίμακα. Λόγω της απουσίας οδηγιών για τη σύνταξη των ετήσιων εκθέσεων εφαρμογής από τις αρχές των κρατών μελών και λόγω της έλλειψης εναρμονισμένου συστήματος ταξινόμησης, που προκαλούσε σημαντικές διαφορές στην ποιότητα των πληροφοριών, ήταν σχεδόν αδύνατο να υπάρξει συστηματική επιτήρηση σε κοινοτική κλίμακα της εφαρμογής της Integra.

20. Η σύμβαση μεταξύ του παροχέα τεχνικής βοήθειας και της Επιτροπής έληξε το Απρίλιο του 2000 και η Europs είχε άλλους τρεις μήνες για να κλείσει. Η βάση δεδομένων την οποία ανέπτυξε παραδόθηκε στην Επιτροπή. Ωστόσο, δεν υπέστη καμία συντήρηση ή ενημέρωση από την Επιτροπή και, λόγω του ότι πολλά από τα σχέδια δεν είχαν ολοκληρωθεί όταν έκλεισε η Europs(8), οι γνώσεις και η πείρα που είχαν αποκτηθεί σε επίπεδο σχεδίου δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν.

21. Άρα η Επιτροπή δεν ανέπτυξε ένα σύστημα παρακολούθησης για να εξασφαλίζει ότι τα αναγκαία στοιχεία θα συγκεντρώνονται και θα αρχειοθετούνται σε ένα εναρμονισμένο σύστημα και θα χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για τη δημιουργία νέων προτύπων καταπολέμησης του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας.

Σε επίπεδο κρατών μελών

22. Βάσει της ανακοίνωσης της Επιτροπής, κάθε κράτος μέλος συγκρότησε μια ενιαία επιτροπή παρακολούθησης που ήταν αρμόδια για την πρωτοβουλία Απασχόληση συνολικά, και επομένως αρμόδια και για την τελική επιλογή των σχεδίων.

23. Τα κράτη μέλη είχαν επίγνωση του κινδύνου ότι νέοι φορείς με δυνητικά καλές καινοτόμες ιδέες, αλλά με ελάχιστη γνώση ή εξοικείωση με τα διαρθρωτικά ταμεία, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην ορθή σύνταξη της αίτησης, και έτσι υπήρξε κάποια παροχή συμβουλών σε φορείς σχεδίων για το θέμα αυτό.

24. Για να υπάρχει αμεροληψία, αυτή η φάση προεπιλογής (διοικητικές διατυπώσεις, συμβουλές και πρώτη εξέταση των αιτήσεων) ήταν χωριστή από την τελική επιλογή των φορέων. Τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν είχαν διαφορετικά κριτήρια και μεθόδους επιλογής, αλλά γινόταν προσεκτική εξέταση των αιτήσεων και, μολονότι η συντριπτική πλειοψηφία των επιλεγέντων φορέων ήταν εξοικειωμένη και είχε συμμετάσχει σε άλλα προγράμματα του ΕΚΤ, είχαν επιλεγεί και νέοι φορείς για να συμμετάσχουν στην Integra. Αυτό αποτελεί θετικό στοιχείο, υπό το φως του γεγονότος ότι η συμπλήρωση του εντύπου της αίτησης μπορεί να είναι μάλλον δύσκολη και χρονοβόρα, ιδίως για μικρούς και νέους φορείς.

25. Σε όλα τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν αποδείχθηκε πολύ δύσκολο να εκτιμηθεί το καινοτόμο περιεχόμενο των επιλεγέντων σχεδίων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις ήταν δύσκολο για τις αρμόδιες αρχές να εξηγήσουν γιατί ένα επιλεγέν σχέδιο είχε καινοτόμες πλευρές και δεν συνίστατο απλώς σε διαφορετική παρουσίαση προσεγγίσεων που αποτελούσαν ήδη μέρος υφισταμένων κλασικών σχεδίων που είχαν χρηματοδοτηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

26. Λόγω της έλλειψης σαφών προτεραιοτήτων, ο σημαντικότερος δείκτης κατά την επιλογή προσφορών και σχεδίων ήταν η ποιοτική αξιολόγηση του προσφέροντος και της ίδιας της αίτησης. Διαπιστώθηκε ότι η ομάδα στόχου του σχεδίου, η συμπληρωματικότητα των σχεδίων ή άλλοι δείκτες δεν εξετάζονταν.

27. Σε κανένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν οι διαδικασίες επιλογής, όπως εφαρμόζονταν, δεν έδιναν ιδιαίτερη έμφαση σε ενέργειες που επικεντρώνονταν στις ειδικές ανάγκες των μεταναστών και των προσφύγων, όπως απαιτεί η ανακοίνωση της Επιτροπής.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Γενικά

28. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής, "Κατά τη διάρκεια και στο τέλος της περιόδου σχεδιασμού η Επιτροπή θα αξιολογήσει, στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης με τα κράτη μέλη, τα αποτελέσματα των υποβληθέντων προγραμμάτων. Για τη διεξαγωγή αυτής της αξιολόγησης η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει τους στόχους που καθορίζονται από τα κράτη μέλη [...] ως κύριο σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της προόδου που σημειώνεται. Αποτελώντας λειτουργικό στοιχείο των επιθυμητών στόχων και των εφαρμοζόμενων μέτρων, η εν λόγω αξιολόγηση θα παράσχει στοιχεία σχετικά με τις ομάδες-στόχους, συμπεριλαμβανομένων των τελικών δικαιούχων."

29. Ούτε η Επιτροπή ούτε τα κράτη μέλη χρησιμοποιούσαν δείκτες για να περιγράψουν τις βασικές καταστάσεις των διαφόρων ομάδων στόχου που κάλυπτε η πρωτοβουλία. Εάν είχε γίνει αυτό, οι δείκτες θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί για τη διατύπωση σαφών, ενοποιημένων και μετρήσιμων κριτηρίων, καθώς και για τη δημιουργία μέτρου σύγκρισης για τη μέτρηση και την αξιολόγηση των καινοτόμων πλευρών της πρωτοβουλίας Integra.

30. Σε πειραματικές πρωτοβουλίες όπως η Απασχόληση-Integra, οι έννοιες της επιτυχίας και της αποτυχίας είναι εξίσου σημαντικές. Κάθε σχέδιο αποσκοπεί στη δοκιμή μιας υπόθεσης, και από την άποψη αυτή η "αποτυχία" είναι εξίσου πολύτιμο δίδαγμα για τη μελλοντική διαμόρφωση της πολιτικής για την αγορά εργασίας όπως και η "επιτυχία". Η Επιτροπή δεν ενεργοποίησε ειδική εκ των προτέρων αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Integra και των ομάδων στόχου της, και δεν υπήρχε καμία ένδειξη από την Επιτροπή ή από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν για το πώς εκτιμάται εάν και πότε ένα σχέδιο ή μια έννοια έχει επιτύχει ή αποτύχει. Κατά συνέπεια, τα διδάγματα που αντλήθηκαν και η πείρα που αποκτήθηκε σε επίπεδο σχεδίων στις διάφορες χώρες δεν μπορούσαν να παρακολουθηθούν με συνεπή τρόπο, ενώ σε επίπεδο Επιτροπής δεν ήταν δυνατόν να αξιολογηθεί κατά πόσο οι έννοιες ήταν καλές ή κακές.

31. Κανένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν ούτε η Επιτροπή δεν πραγματοποίησαν οικονομική ανάλυση ή ανάλυση κόστους/οφέλους της οικονομικής αποδοτικότητας των διαφόρων καινοτόμων σχεδίων. Δεν διαμορφώθηκαν δείκτες αποδοτικότητας της δαπάνης για την επιτυχή ένταξη στην αγορά εργασίας ενός ατόμου από μια ομάδα στόχου, και συνεπώς δεν ήταν εφικτή η εκ των υστέρων αξιολόγηση.

Σε επίπεδο Επιτροπής

32. Από τον Αύγουστο του 1998 μέχρι τον Ιανουάριο του 2000 πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση(9) ολόκληρης της ΚΠ Απασχόληση, το οποίο σημαίνει ότι η αξιολόγηση άρχισε μετά την έναρξη του προγράμματος και τελείωσε πριν από τη λήξη του. Λόγω της καθυστερημένης παρέμβασης των αξιολογητών και της καθυστέρησης στην έναρξη του σχεδιασμού της διαδικασίας αξιολόγησης, οι αξιολογητές περιορίστηκαν στην πραγματοποίηση της αξιολόγησης βάσει των στοιχείων που ήταν διαθέσιμα τότε ή μέσω μελετών περιπτώσεων σε επιλεγέντα κράτη μέλη.

33. Με την αξιολόγηση αυτή διαπιστώθηκε ότι, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα για τα αποτελέσματα στην αγορά εργασίας, δεν είναι δυνατόν να συναχθούν συμπεράσματα για την πρωτοβουλία στο σύνολό της όσον αφορά την πρόσβαση των ομάδων στόχου στις ευκαιρίες απασχόλησης. Επίσης αναφερόταν ότι ο τελικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι να βελτιώσει την εκπροσώπηση των ομάδων στόχου στα κλασικά προγράμματα και την τοποθέτησή τους στην αγορά εργασίας, αλλά ότι χωρίς στοιχεία για τα αποτελέσματα της αγοράς εργασίας είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η προστιθέμενη αξία της πρωτοβουλίας.

34. Δεν πραγματοποιήθηκε ειδική αξιολόγηση της Integra με την οποία να αξιολογούνται και να παρακολουθούνται με συστηματικό, συνεπή και συγκρίσιμο τρόπο η πείρα, οι γνώσεις και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από καινοτόμα σχέδια σε όλα τα κράτη μέλη.

Σε επίπεδο κρατών μελών

35. Γενικά, τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν είχαν θέσει σε εφαρμογή αρκετά σχέδια αξιολόγησης σε διάφορα επίπεδα, όπως με εθνικά ή διεθνή συνέδρια, και πλήρεις εκθέσεις για το πρόγραμμα Απασχόληση συνολικά. Ωστόσο, όπως και με τη μελέτη που έγινε με πρωτοβουλία της Επιτροπής, οι εκθέσεις αξιολόγησης των κρατών μελών πραγματεύονται κυρίως την πρωτοβουλία Απασχόληση ως ενιαίο πρόγραμμα και όχι ως διάφορες πτυχές που καθεμιά τους στοχεύει σε διαφορετικές ευάλωτες ομάδες.

36. Λόγω απουσίας βασικής στρατηγικής, οι περισσότερες αξιολογήσεις είχαν την παραδοσιακή μορφή μιας γενικής ποσοτικής περιγραφής, και δεν ελάμβαναν υπόψη το γεγονός ότι η Integra στόχευε ευάλωτες/μειονεκτούσες ομάδες με διαφορετικές ανάγκες. Οι εκθέσεις δεν αξιολογούσαν την πείρα που αποκτήθηκε και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από όλα τα διαφορετικά σχέδια που ασχολούνταν με την ίδια ομάδα στόχου. Κανένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν δεν είχε καταρτίσει εκθέσεις ή οδηγίες με την "ορθή πρακτική" για να ενταχθούν στην αγορά εργασίας οι διάφορες ομάδες στόχου που καλύπτονται από το πρόγραμμα Integra.

37. Κατά την άποψη του Συνεδρίου, η αξιολόγηση του προγράμματος Integra θα έπρεπε να οδηγήσει στη διαμόρφωση μιας σειράς κεντρικών προτύπων που θα υποδείκνυαν με ποιο τρόπο θα έπρεπε να σχεδιάζονται τα σχέδια για τις διάφορες ομάδες στόχου ώστε να παρέχουν τη μέγιστη δυνατότητα για την επιτυχή ένταξη αυτών των "περιθωριοποιημένων ομάδων" στην αγορά εργασίας.

Σε επίπεδο σχεδίων

38. Το Μάρτιο του 1997 η Europs, ενεργώντας για λογαριασμό της Επιτροπής, παρουσίασε έναν "Οδηγό για την αυτοαξιολόγηση των σχεδίων Απασχόλησης", ο οποίος θα μπορούσε να αποσταλεί στους υπεύθυνους για τα σχέδια από τις ΕΔΥ (βλέπε σημείο 18) για λογαριασμό των εθνικών επιτροπών παρακολούθησης. Ήταν σχεδιασμένος μάλλον ως βοήθημα για φορείς που δεν ήταν συνηθισμένοι να προβαίνουν σε αξιολογήσεις, παρά ως υποχρεωτικό εργαλείο αξιολόγησης.

39. Σε όλα τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν, οι ΕΔΥ είχαν ορίσει κάποια μέσα αξιολόγησης για να βοηθήσουν τους φορείς στην αξιολόγηση των σχεδίων τους. Οι ΕΔΥ πραγματοποιούσαν κατ' ιδίαν επισκέψεις σε φορείς ή/και ζητούσαν περιοδικές εκθέσεις προόδου. Παρατηρήθηκε ότι, γενικά, η συνεργασία μεταξύ φορέων και ΕΔΥ κατά τη διάρκεια του προγράμματος ήταν ικανοποιητική και οι φορείς που ερωτήθηκαν κατά τον έλεγχο θεωρούσαν την αξιολόγηση σημαντικό μέρος του σχεδίου.

40. Εκτός από την αξιολόγηση των δικών τους σχεδίων, οι φορείς που ασχολούνταν με διακρατικά δίκτυα συμμετείχαν και στην αξιολόγηση του σχετικού δικτύου. Στα πλαίσια αυτής της τελευταίας αξιολόγησης, συγκεντρωνόταν έγγραφα που περιέγραφαν την πείρα που είχε αποκτηθεί κατά την πορεία της διακρατικής συνεργασίας, τα οποία ενσωματώνονταν στις διακρατικές εκθέσεις αξιολόγησης.

41. Ωστόσο, οι αξιολογήσεις εξακολουθούσαν να μην είναι συγχρονισμένες και εναρμονισμένες σε επίπεδο σχεδίων, διότι οι φορείς δεν διέθεταν τα αναγκαία μέσα παρακολούθησης και μετρήσιμους δείκτες, οι δε αρμόδιες αρχές δεν διαμόρφωσαν πριν από την έναρξη του προγράμματος στρατηγική αξιολόγησης.

42. Οι φορείς που ελέγχθηκαν ρωτήθηκαν αν είχε δοθεί συνέχεια στις εκθέσεις αξιολόγησης που είχαν υποβάλει. Κανένας τους δεν είχε λάβει πληροφορίες ως προς τα αποτελέσματα της καινοτόμου προσέγγισης που είχε χρησιμοποιήσει στα σχέδια, και κανένας τους δεν γνώριζε αν η προσέγγιση που είχε διαμορφώσει για το σχέδιο είχε εγκριθεί (ή απορριφθεί) από τις αρμόδιες αρχές ή σε άλλες περιφέρειες.

43. Μία από τις συνέπειες ενός πειραματικού προγράμματος όπως η Integra είναι ότι δεν υπάρχει στρατηγική για τη συνέχιση σχεδίων τα οποία, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εκθέσεις αξιολόγησης, είχαν αποδεδειγμένα αναπτύξει επιτυχή προσέγγιση. Σε μερικές περιπτώσεις οι επιτυχημένοι φορείς είχαν τη δυνατότητα να συνεχίσουν, διότι οι τοπικές αρχές ή/και οι οργανώσεις της αγοράς εργασίας ενδιαφέρονταν για τη συνέχιση του σχεδίου, για άλλους δεν ήταν δυνατόν να συνεχίσουν σχέδια που τα θεωρούσαν επιτυχημένα. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι φορείς αναγκάστηκαν να παύσουν τη δραστηριότητά τους και το πεπειραμένο προσωπικό αποχώρησε σε άλλη θέση εργασίας.

ΔΙΑΔΟΣΗ ΚΑΙ MAINSTREAMING

Διάδοση

44. Για την εκπλήρωση των στόχων της Integra (βλέπε σημείο 2), τα λεπτομερή στοιχεία για την πείρα, τα αντληθέντα διδάγματα και την ορθή πρακτική είναι αναγκαίο να διαδίδονται από επίπεδο σχεδίου σε επίπεδο τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και Επιτροπής, και κατόπιν από επίπεδο Επιτροπής πίσω σε όλα τα κράτη μέλη.

45. Πολλοί από τους φορείς που ελέγχθηκαν είχαν έλθει σε επαφή με τοπικές εφημερίδες, οργανώσεις αγοράς εργασίας και τοπικές αρχές κατά τη διάρκεια και κατά τη λήξη του σχεδίου. Αλλά η διάδοση έξω από τα όρια της περιοχής ήταν σπάνια και συχνά εξαρτιόταν από το δίκτυο του φορέα.

46. Κρίνοντας από το παράδειγμα των σχεδίων που ελέγχθηκαν, φαινόταν να υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχούς διάδοσης των πληροφοριών εάν ο φορέας είχε συστήσει σε πρώιμο στάδιο, λ.χ. στη φάση σχεδιασμού, "ομάδα καθοδήγησης σχεδίου", αποτελούμενη από εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, της οργάνωσης της αγοράς εργασίας ή άλλων ενδιαφερομένων μερών.

47. Αυτά τα σχέδια φαίνονταν επίσης να είναι άκρως αποτελεσματικά στην αύξηση της ευαισθητοποίησης για τις ευάλωτες ομάδες στην αγορά εργασίας, πιθανόν διότι τα σχέδια παρείχαν στις οργανώσεις της αγοράς εργασίας τη δυνατότητα να αποκτήσουν βαθιά αντίληψη των προβλημάτων και των ειδικών αναγκών της ομάδας στόχου, συγχρόνως δε επίγνωση του δυναμικού των "περιθωριοποιημένων ομάδων" ως μελών του εργατικού δυναμικού.

48. Κατά τη στιγμή που έγιναν οι επισκέψεις ελέγχου στα κράτη μέλη, κανένα τους δεν είχε αναπτύξει μια βάση δεδομένων εύκολα προσπελάσιμη στην οποία οι ενδιαφερόμενοι φορείς θα μπορούσαν να βρουν στοιχεία για την πείρα που αποκτήθηκε, τα διδάγματα που αντλήθηκαν, κ.λπ., στα πλαίσια σχεδίων που αφορούσαν συγκεκριμένη ομάδα στόχου.

49. Σε επίπεδο σχεδίων, είχε παραχθεί ποικίλο ενημερωτικό υλικό, όπως εκθέσεις, φυλλάδια, CD-ROM, βίντεο, ενώ τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων το ραδιόφωνο και ο Τύπος, είχαν χρησιμοποιηθεί για τη διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων. Στις περιοχές που είχαν σχέδια Integra, τα σχέδια φαίνονταν να έχουν προκαλέσει ευαισθητοποίηση του κοινού για τις ομάδες στόχου και να έχουν συμβάλει στην επαγγελματική ένταξή τους.

50. Τα κράτη μέλη έχουν παραγάγει υλικό σχετικά με το πρόγραμμα Integra, με πληροφορίες για μερικά ή για όλα τα σχέδια του προγράμματος, αλλά κανένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν δεν είχε καταρτίσει κώδικα ορθής πρακτικής για την ενσωμάτωση των διάφορων ομάδων στόχου στην αγορά εργασίας, παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα από τα ελεγχθέντα σχέδια ήταν επιτυχή.

51. Βάσει των δεδομένων και των στοιχείων που ήταν διαθέσιμα σε επίπεδο Επιτροπής καθώς και από τα ελεγχθέντα κράτη μέλη, δεν είναι δυνατόν να συναχθεί βέβαιο συμπέρασμα για το βαθμό στον οποίο η Integra οδήγησε σε νέες γνώσεις σχετικά με την καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας στις διάφορες ομάδες στόχου και κατά πόσο οι γνώσεις αυτές είχαν διαδοθεί αποτελεσματικά στους αρμόδιους για λήψη πολιτικών αποφάσεων.

Mainstreaming

52. Προτού καταστεί εφικτό το mainstreaming σε ευρύτερη ευρωπαϊκή κλίμακα, είναι αναγκαίο να υπάρξει εκτίμηση του δυναμικού καινοτομίας των αποτελεσμάτων των σχεδίων για κάθε ομάδα στόχου, να αντληθούν διδάγματα και να διαμορφωθεί η ορθή πρακτική, και κατόπιν να γίνει επιλογή των πιο ελπιδοφόρων προσεγγίσεων για mainstreaming. Ένα μέρος αυτής της εργασίας έγινε από τις θεματικές ομάδες εστίασης, αλλά δεν βρέθηκαν ενδείξεις που να αποδεικνύουν ότι έχει υπάρξει διακρατικό mainstreaming.

53. Η καθιέρωση διακρατικών εταιρικών σχέσεων και δικτύων θα μπορούσε να είχε διακρατική επίδραση για σχέδια στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, αλλά αυτό δεν αντιμετωπίστηκε με συστηματικό τρόπο στη διαδικασία αξιολόγησης και mainstreaming.

54. Σε κανένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν δεν βρέθηκε να λειτουργεί αποτελεσματικό σύστημα μεταφοράς ορθής πρακτικής. Η διαδικασία αξιολόγησης δεν λειτουργούσε κατά τρόπο που να καθιστά δυνατή την εξαγωγή συμπερασμάτων και την επιλογή της ορθής πρακτικής για μια ομάδα στόχου, ενώ δεν υπήρχε δομημένο σύστημα που να συνδέει τα αποτελέσματα της Integra για τις διάφορες ομάδες στόχου με την εθνική διαδικασία λήψης αποφάσεων.

55. Υπήρχαν περισσότερες ενδείξεις τέτοιων μεταφορών σε επίπεδο φορέων ή τοπικό/περιφερειακό, ιδίως στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ομάδα καθοδήγησης σχεδίου αποτελούνταν από παράγοντες της τοπικής αυτοδιοίκησης ή των οργανώσεων της αγοράς εργασίας. Ωστόσο δεν ήταν συστηματικά οργανωμένες και ο σημαντικότερος παράγοντας φαινόταν να είναι οι επαφές και η δικτύωση των φορέων με τις τοπικές αρχές και με άλλους φορείς.

ΑΛΛΕΣ ΠΤΥΧΕΣ

Ποσοστό ανεργίας

56. Τα ελεγχθέντα σχέδια έδωσαν κάποιες ενδείξεις ότι το mainstreaming ή η συνέχιση των σχεδίων και η ενδυνάμωση των ομάδων στόχου συνδέονταν με το ποσοστό ανεργίας της περιοχής. Σε μερικές περιοχές με χαμηλά ποσοστά ανεργίας υπήρχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον και προθυμία των οργανώσεων της αγοράς εργασίας και της τοπικής αυτοδιοίκησης στην αντιμετώπιση της ομάδας στόχου ως δυνητικού εργατικού δυναμικού. Σε περιοχές με υψηλά ποσοστά ανεργίας ήταν δυσκολότερο να γίνει δεκτή η ομάδα στόχου ως δυνητικό εργατικό δυναμικό. Ο παράγοντας αυτός καθιστά πολύ δυσχερή τη συγκριτική ανάλυση επιδόσεων μεταξύ περιοχών με διαφορετικά ποσοστά απασχόλησης.

Διανομή των κεφαλαίων

57. Η ανακοίνωση αναφέρει ότι η πρωτοβουλία Απασχόληση "....αφορά το σύνολο της επικράτειας της Ένωσης. Εντούτοις, θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών. Κατά συνέπεια, ορισμένα μέτρα θα αφορούν μόνο τις περιφέρειες προτεραιότητας (στόχοι 1, 2, 5β και 6)". Από την άλλη πλευρά, για τα μέτρα στα πλαίσια της πτυχής Απασχόληση-Integra αναφέρεται ειδικά ότι "θα πρέπει επίσης να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις ενέργειες που αφορούν μειονεκτούσες αστικές ζώνες".

58. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα κεφάλαια διοχετεύτηκαν με κάποιο τρόπο σε αστικές ή άλλες συγκεντρώσεις των ομάδων στόχου, έτσι ώστε η πραγματική διανομή των κεφαλαίων Integra να είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τη συλλογή γνώσεων σχετικά με την ομάδα στόχου και τον τρόπο ένταξής της στην αγορά εργασίας.

Διακρατικός χαρακτήρας

59. Η διακρατική εταιρική σχέση αποτελούσε ενσωματωμένη διάσταση των κοινοτικών πρωτοβουλιών από τότε που θεσπίστηκαν· έτσι και στην Integra, τα σχέδια δεν χρηματοδοτούνται παρά μόνον αν συνδέονται με εταιρική σχέση με σχέδια από άλλα κράτη μέλη. Ο στόχος είναι η μεταφορά εμπειρογνωμοσύνης, γνώσεων και πείρας και συγχρόνως η παροχή ενός μέσου για τη διαμόρφωση ή τη δοκιμή καινοτόμων ιδεών που δεν μπορούν να εφαρμοστούν μόνο σε εθνικό πλαίσιο.

60. Μέσω των βάσεων δεδομένων που συγκροτήθηκαν από την Europs και τις δομές υποστήριξης στα κράτη μέλη υπήρχε η δυνατότητα για τους ενδιαφερόμενους φορείς να βρίσκουν και να έρχονται σε επαφή με δυνητικούς διακρατικούς εταίρους.

61. Υπήρχε κάποια ασυνέπεια στο πρόγραμμα, που επεδίωκε τη συμμετοχή νέων φορέων με πειραματικά και καινοτόμα σχέδια, ενώ συγχρόνως τους ζητούσε να έχουν διακρατικό εταίρο για να εγκριθεί αίτησή τους. Ένας "νέος φορέας πειραματικών σχεδίων" μπορεί να απέφευγε να υποβάλει αίτηση λόγω αυτής της απαίτησης.

62. Μια άλλη ασυνέπεια ήταν ότι αν ένας φορέας είχε βρει διακρατικό εταίρο και είχε διαμορφώσει κοινό σχέδιο μαζί του προτού υποβάλει την αίτηση, κανένας από τους δύο δεν θα ήταν βέβαιος ότι το δικό του τμήμα του σχεδίου θα εγκρινόταν από την οικεία εθνική επιτροπή. Ακόμη κι αν χορηγούνταν η έγκριση, δεν υπήρχε καμία εγγύηση ότι οι διακρατικοί εταίροι θα ελάμβαναν την ενίσχυσή τους συγχρόνως, έτσι ώστε να μπορούν να υλοποιηθούν εκ παραλλήλου τα σχέδια. Κανένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν δεν είχε επιχειρήσει να επιλύσει αυτά τα προβλήματα, π.χ. θεσπίζοντας τη συνεργασία μεταξύ των επιτροπών στα κράτη μέλη όσον αφορά τη διαδικασία επιλογής και την εφαρμογή του προγράμματος.

63. Ούτε η Επιτροπή ούτε τα κράτη μέλη καθόρισαν κατευθυντήριες γραμμές για τα ποσά που θα πρέπει να διατίθενται για διακρατική συνεργασία. Τούτο οδήγησε σε μεγάλες διαφορές στα ποσά που είχαν στη διάθεσή τους οι φορείς σχεδίων για να υλοποιήσουν τη διακρατική εταιρική σχέση, τόσο μέσα στο ίδιο κράτος μέλος όσο και μεταξύ κρατών μελών. Μία από τις συνέπειες ήταν ότι σχέδια που συνεργάζονταν με εταιρική σχέση δεν είχαν όλα το ίδιο ποσό για να το χρησιμοποιήσουν για τη συνεργασία, και επομένως δεν μπορούσαν να συμμετάσχουν επί ίσοις όροις(10).

64. Αυτό οδήγησε σε μια κατάσταση κατά την οποία ένα κράτος μέλος χρηματοδοτούσε σχέδια μέσω πάγιου ποσού ανά συμμετέχοντα, ανεξάρτητα από τις ανάγκες των ομάδων στόχου, ενώ ένα άλλο προέβαινε σε ποιοτική αξιολόγηση της αίτησης, δεχόταν ότι το διακρατικό στοιχείο ήταν σημαντικός παράγοντας και χρηματοδοτούσε τις επισκέψεις σε εταίρους στο εξωτερικό, τόσο για επιμορφωτές όσο και για συμμετέχοντες. Έτσι δημιουργήθηκε από την αρχή ανισότητα μεταχείρισης.

65. Μερικοί από τους ελεγχθέντες φορείς δεν είχαν προηγούμενη πείρα διακρατικής συνεργασίας. Οι αρχικές προσδοκίες τους ήταν πολύ περιορισμένες: έβλεπαν το διακρατικό στοιχείο ως χρονοβόρο και ως πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση, και χρησιμοποιούσαν την εταιρική σχέση μόνο για ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών. Στο τέλος του σχεδίου εξακολουθούσαν να θεωρούν το διακρατικό στοιχείο πολύ χρονοβόρο, αλλά το έβλεπαν και ως θετικό και σημαντικό παράγοντα για το σχέδιο, τον οποίο θα ήθελαν να αναπτύξουν σε μελλοντικά σχέδια. Μεταξύ άλλων, η λήψη πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο άλλες χώρες αντιμετώπιζαν τα προβλήματα τους είχε οδηγήσει σε μεγαλύτερη επίγνωση των εναλλακτικών προσεγγίσεων της ομάδας στόχου.

66. Άλλοι φορείς, συχνά με πείρα από προηγούμενες διακρατικές εταιρικές σχέσεις, είχαν αναμιχθεί σε πρώιμη φάση σε δίκτυα που περιλάμβαναν σχέδια από αρκετές χώρες και είχαν σαφείς στόχους για την εταιρική σχέση. Η ανάμιξή τους και οι προσδοκίες από τη διακρατική εταιρική σχέση ξεκινούσαν σε διαφορετικό επίπεδο από ό,τι στους νέους φορείς. Αλλά η απουσία σαφών υποδειγμάτων, πολιτικών και διαδικασιών σε κεντρικό επίπεδο οδήγησε σε επικριτικά σχόλια εκ μέρους τους και δείχνει την ανάγκη για ενεργότερο ρόλο των κρατών μελών και στενότερη συνεργασία μεταξύ τους.

67. Γενικά, το διακρατικό στοιχείο δεν αποτελούσε ακρογωνιαίο λίθο των εγκριθέντων σχεδίων, συχνά δε αναφερόταν ως πρόσθετη δραστηριότητα, χωρίς άμεση σύνδεση με τον πρωταρχικό σκοπό του σχεδίου.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

68. Η πρωτοβουλία Integra, που θεσπίστηκε για να υπάρξει ανταπόκριση σε μια αυξανόμενη ευαισθητοποίηση και ανησυχία σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά εργασίας και την απασχολησιμότητα των ευάλωτων ομάδων, γενικά κρίθηκε υπέρμετρα φιλόδοξη, διότι είχε πάρα πολλούς στόχους και δεν εστιαζόταν επαρκώς στις ομάδες στόχου, λόγω έλλειψης συνολικής καθοδήγησης και συντονισμού.

69. Οι δραστηριότητες πριν από την έναρξή της δεν είχαν τις βασικές απαιτήσεις για την εξασφάλιση ενοποιημένης κατανόησης των στόχων και την εφαρμογή εναρμονισμένης μεθοδολογίας μεταξύ των κρατών μελών (βλέπε σημεία 12 έως 15).

70. Ούτε η Επιτροπή ούτε τα κράτη μέλη χρησιμοποιούσαν δείκτες για την περιγραφή των βασικών καταστάσεων αφετηρίας των διαφόρων ομάδων στόχου που καλύπτει η πρωτοβουλία. Εάν το είχαν πράξει, οι δείκτες θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί για να διατυπωθούν σαφή, ενοποιημένα, αναγνωρίσιμα και μετρήσιμα κριτήρια και να δημιουργηθεί μια γραμμή αναφοράς για τη μέτρηση και την αξιολόγηση της επίδρασης της πρωτοβουλίας Integra (βλέπε σημεία 12 και 15).

71. Σε κανένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν δεν έδιναν οι διαδικασίες επιλογής, όπως εφαρμόζονταν, ιδιαίτερη έμφαση σε δράσεις που επικεντρώνονταν στις ειδικές ανάγκες των μεταναστών και των προσφύγων (βλέπε σημείο 27).

72. Οι διαδικασίες παρακολούθησης που καθορίστηκαν στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη δεν εξασφάλιζαν τη συγκέντρωση και την αρχειοθέτηση όλων των αναγκαίων και ενδεδειγμένων στοιχείων σε ένα εναρμονισμένο σύστημα αρχειοθέτησης, το οποίο θα μπορούσε κατόπιν να χρησιμοποιηθεί για αξιολόγηση και ανάλυση (βλέπε σημεία 19 έως 21).

73. Εάν είχε γίνει ειδική αξιολόγηση της Integra, θα μπορούσε σε όλα τα κράτη μέλη να δοθεί συστηματική, συνεπής και συγκρίσιμη συνέχεια στην πείρα, τις γνώσεις και την τεχνογνωσία που είχαν αποκτηθεί από καινοτόμα σχέδια, αλλά αυτή η αξιολόγηση δεν έγινε (βλέπε σημεία 28 έως 43).

74. Η διάδοση της ορθής πρακτικής ενδέχεται να επηρεαστεί θετικά από τη σύσταση τοπικής ομάδας καθοδήγησης σε πρώιμη φάση του σχεδίου (βλέπε σημείο 46).

75. Βάσει των ελεγκτικών παρατηρήσεων δεν είναι δυνατόν να συμπεράνουμε ότι:

α) οι εφαρμοζόμενες διαδικασίες επιλογής των φορέων και των σχεδίων εξασφάλιζαν ότι τα σχέδια θα είναι καινοτόμα και θα στοχεύουν σε άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο να αποκλειστούν από την αγορά εργασίας·

β) η αποκτηθείσα πείρα και τα αντληθέντα διδάγματα αξιολογούνταν και οδηγούσαν σε επακόλουθες ενέργειες με συστηματικό, συνεπή και συγκρίσιμο τρόπο·

γ) η παρακολούθηση και η διάδοση πραγματοποιούνταν αποτελεσματικά και χρησιμοποιούνταν για τη δημιουργία νέων προτύπων στην καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας.

76. Επιπλέον, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο σχεδιασμός του προγράμματος Integra ήταν ο πιο αποδοτικός και ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την απόκτηση πείρας στην καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας και την προώθηση της ένταξης των πιο ευάλωτων ομάδων της κοινωνίας (βλέπε σημεία 31 και 56 έως 58).

77. Το Συνέδριο συνιστά:

α) πριν από την έναρξη καινοτόμων προγραμμάτων όπως το Integra, ως ανταπόκριση σε πολύ γενικά διατυπωμένες πολιτικές προτροπές, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα έπρεπε να εξακριβώνουν τους κύριους τομείς (ομάδες στόχου και τμήματα της αγοράς εργασίας) όπου τα καινοτόμα σχέδια θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διατύπωση νέων πολιτικών·

β) να διαμορφωθούν δείκτες στην αρχή τέτοιων προγραμμάτων που να επιτρέπουν συνεχή και συστηματική αξιολόγηση (εκ των προτέρων, ενδιάμεση και εκ των υστέρων) των καινοτόμων σχεδίων, έτσι ώστε να αξιολογούνται και να συγκρίνονται τα αποτελέσματα και να εξακριβώνεται αν τα προγράμματα έχουν προστιθέμενη αξία και αποτελούν βελτίωση σε σύγκριση με άλλα υφιστάμενα προγράμματα·

γ) η Επιτροπή θα πρέπει να διαμορφώσει στρατηγικό σχέδιο για τη συστηματική διακρατική μεταφορά διδαγμάτων και ορθής πρακτικής στους κοινωνικούς εταίρους και στους διαμορφωτές της πολιτικής, ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα αποτελέσματα θα χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της πολιτικής.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel Fabra Vallés

Πρόεδρος

(1) Αυτή η ΚΠ ξεκίνησε στις 15 Ιουνίου 1994, στο πλαίσιο του άρθρου 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2082/93 του Συμβουλίου (ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σ. 20). Αρχικά είχε τρεις πτυχές: Now, Youthstart και Horizon.

(2) Αυτές περιλάμβαναν τους "μακροχρόνια άνεργους, τους μόνους γονείς χωρίς απασχόληση, τους άστεγους, τους νομάδες και τους ταξιδιώτες, τους κρατούμενους και πρώην κρατούμενους, τους τοξικομανείς κ.λπ.." Ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη (ΕΕ C 200 της 10.7.1996, σ. 13).

(3) Ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη (ΕΕ C 200 της 10.7.1996, σ. 19).

(4) Άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2082/93 του Συμβουλίου (ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σ. 20).

(5) Ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη που καθορίζει τις τροποποιημένες κατευθυντήριες γραμμές των λειτουργικών προγραμμάτων ή των συνολικών ενισχύσεων τις οποίες τα κράτη μέλη καλούνται να προτείνουν στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας για την απασχόληση και την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων, που στοχεύει στην προώθηση της αύξησης της απασχόλησης κυρίως μέσω της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων (ΕΕ C 200 της 10.7.1996, σ.13).

(6) Παράγραφος 4 στοιχείο δ) της ανακοίνωσης της Επιτροπής 96/C 200/06 (ΕΕ αριθ. C 200 της 10.7.1996).

(7) Δημοσίου ή ιδιωτών ή οργανισμών που ζητούν και ενδεχομένως λαμβάνουν συνδρομή στα πλαίσια παρέμβασης για ένα δεδομένο σχέδιο.

(8) Βλέπε ειδική έκθεση 3/2000 σχετικά με το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (τμήμα Προσανατολισμού) - Μέτρα για την ενίσχυση της απασχόλησης των νέων, σημεία 59-60 (ΕΕ C 100 της 7.4.2000).

(9) Για λογαριασμό της Επιτροπής, το Forschungsstelle für Berufsbildung, Arbeitsmarkt und Evaluation (FBAE) στο FHVR του Βερολίνου και το Netherlands Economic Institute (NEI) στο Ρότερνταμ ανέπτυξαν "A methodology for the European evaluation of the Employment Initiative". Η μελέτη αυτή αποτέλεσε τη βάση για την μετέπειτα αξιολόγηση του προγράμματος Απασχόληση, μαζί με την Integra, και για λογαριασμό της Επιτροπής η FBAE και το NEI δημοσίευσαν την "European wide Evaluation of the Community Initiative Employment" τον Μάρτιο του 2000.

(10) Βλέπε ειδική έκθεση αριθ. 3/2000 σχετικά με το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (τμήμα Προσανατολισμού) - Μέτρα για την ενίσχυση της απασχόλησης των νέων, σημείο 51 (γ) (ΕΕ C 100 της 7.4.2000). και ειδική έκθεση αριθ. 22/1998 για τη διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής της εφαρμογής των μέτρων για την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών (ΕΕ C 393 της 16.12.1998).

Απαντησεις της επιτροπης

ΣΥΝΟΨΗ

II. Στην ανακοίνωσή της της 10ης Ιουλίου 1996 για την πρωτοβουλία Integra(1) η Επιτροπή τονίζει:

- τη χρησιμοποίηση μεθόδων που προέρχονται από την αποκτηθείσα επιτόπου εμπειρία·

- και τη χρήση ολοκληρωμένων προσεγγίσεων που επιτρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ποικιλομορφία των προβλημάτων που συνδέονται με τον αποκλεισμό από την αγορά εργασίας.

IV. Η Επιτροπή εκτιμά ότι όσον αφορά τους στόχους που επιδιώκει η πρωτοβουλία Integra προκύπτουν αναπόφευκτα διάφορα μεθοδολογικά θέματα σχετικά με τα εργαλεία που επιτρέπουν την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων. Τα φαινόμενα του αποκλεισμού είναι πολύπλοκα και οφείλονται σε πολλούς παράγοντες. Όπως προέκυψε από πολλές αξιολογήσεις η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων δεν είναι εύκολο να εκτιμηθεί διότι οι δείκτες αποδεικνύονται συχνά ανεπαρκείς.

V. Η Επιτροπή δεν επιχείρησε να δώσει επακριβή και άκαμπτο ορισμό των ομάδων στόχων εκτός από αυτές που απαριθμούνται στην ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη (βλέπε σημείο ΙΙ ανωτέρω) εξαιτίας των συχνά διαφορετικών περιστάσεων που επικρατούν στα διάφορα κράτη μέλη. Οι έννοιες και οι ορισμοί μπορούν να διαφέρουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος και ένας λεπτομερής ορισμός από κάτω προς τα πάνω εκ μέρους της Επιτροπής θα μπορούσε ενδεχομένως να περιορίσει το πεδίο δράσης των κρατών μελών.

Επιπλέον η επιλογή των σχεδίων που θα συμμετείχαν στην πρωτοβουλία Integra ήταν αρμοδιότητα των επιτροπών επιλογής που συγκροτήθηκαν σε κάθε κράτος μέλος από την αρχή διαχείρισης της πρωτοβουλίας. Η συγκεκριμένη ερμηνεία της καινοτομίας σε κάθε κράτος μέλος ήταν αρμοδιότητα της επιτροπής επιλογής.

Όσον αφορά τη διάδοχη πρωτοβουλία Equal(2), η Επιτροπή παρείχε σαφείς και περιεκτικούς ορισμούς, με βάση την τυπολογία που προέκυψε από την αξιολόγηση της απασχόλησης. Ωστόσο, παρά τον ορισμό αυτό, η εκτίμηση του καινοτομικού χαρακτήρα ενός σχεδίου εξακολουθεί να αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των επιτροπών επιλογής των σχεδίων που κρίνουν κυρίως ανάλογα με τη γνώση τους για την κατάσταση που επικρατεί επιτόπου και για το τοπικό πλαίσιο.

VI. Η απαίτηση τα σχέδια να προτείνονται από φορείς υλοποίησης που συνεργάζονται με τις ομάδες στόχους είχε ως αποτέλεσμα αυτόματη συγκέντρωση των προσπαθειών σε περιοχές όπου υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση ομάδων στόχων. Τα ειδικά προβλήματα των μειονεκτουσών αστικών περιοχών αντιμετωπίστηκαν επίσης με συγκεκριμένο τρόπο από τα προγράμματα της κοινοτικής πρωτοβουλίας Urban.

VII. Αντλήθηκαν διδάγματα από την εφαρμογή της διακρατικής διάστασης της πρωτοβουλίας τα οποία επηρέασαν σημαντικά το σχεδιασμό της διάδοχης κοινοτικής πρωτοβουλίας για τους ανθρώπινους πόρους, της πρωτοβουλίας Equal.

VIII. Όσον αφορά την αξιολόγηση για την παρακολούθηση των διδαγμάτων, πραγματοποιήθηκε πανευρωπαϊκή ενδιάμεση αξιολόγηση από τον Αύγουστο του 1998 έως τον Ιανουάριο του 2000 και μια εκ των υστέρων αξιολόγηση της πρωτοβουλίας για την απασχόληση πρόκειται να πραγματοποιηθεί το 2002 και το 2003.

Όσον αφορά το κεκτημένο της πρωτοβουλίας, σημαντικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη για να αντληθούν διδάγματα από την αποκτηθείσα εμπειρία, κυρίως με:

- μια σειρά δημοσιεύσεων,

- το άνοιγμα στο κοινό πολλών εκατοντάδων περιγραφών ορθής πρακτικής μέσω του διαδικτύου,

- τακτικές συνεδριάσεις των ομάδων εργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο,

- και τη διοργάνωση πολλών συνεδρίων.

IX. Η Επιτροπή υπογραμμίζει τη σημασία της εργασίας που πραγματοποιείται την εποχή αυτή σχετικά με τους δείκτες στο πλαίσιο της διαδικασίας "ένταξη" (ως συνέχεια στα συμβούλια κορυφής της Λισσαβώνας και της Νίκαιας). Οι εργασίες αυτές δείχνουν σαφώς τις δυσκολίες που συνδέονται με τον καθορισμό εναρμονισμένων δεικτών που θα μπορούσαν να ρίξουν φως στις καταστάσεις αποκλεισμού.

X. Η Επιτροπή εκπόνησε κατευθυντήρια γραμμή το 1997, με τον τίτλο "οδηγός αντίκτυπου για τους φορείς υλοποίησης σχεδίων για την απασχόληση" (Impact Guide for Employment Project Promoters). Ο οδηγός αυτός παρουσιάζει μεθόδους σχετικά με το πως μπορεί να σχεδιαστεί στρατηγική για την διάδοση των επιτυχημένων αποτελεσμάτων ενός σχεδίου(3). Ακολούθησε το 1999 ο "οδηγός για τις δραστηριότητες δημοσίων σχέσεων για τους φορείς υλοποίησης σχεδίων" (Guide to Public Relations Actiνities for Project Promoters), για να επιτραπεί στα σχέδια που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο κοινοτικών πρωτοβουλιών να αναπτύξουν στο έπακρο το δυναμικό τους μέσω αποτελεσματικής κοινοποίησης(4). Όσον αφορά την διάδοση και το mainstreaming της πρωτοβουλίας Integra οι νέες γνώσεις σχετικά με την καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας διαδόθηκαν κυρίως σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο μέσω δημοσιεύσεων και ιστοχώρων στο διαδίκτυο.

XI. Ο ιστοχώρος της Επιτροπής στο http://europa.eu.int/comm/equal περιλαμβάνει τις δημοσιεύσεις που αναφέρονται στο σημείο Χ ανωτέρω καθώς και πολλά παραδείγματα ορθής πρακτικής, και είναι δυνατή η πρόσβαση σε αυτόν από όλους όσους συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων για την αγορά εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι περισσότερες από τις δημοσιεύσεις της Επιτροπής έχουν τυπωθεί και διανεμηθεί ευρύτερα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι εκδηλώσεις που οργανώθηκαν σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και η συστηματική ενσωμάτωση του κεκτημένου στα προγράμματα που διαδέχθηκαν την πρωτοβουλία Integra (κυρίως στην πρωτοβουλία Equal), αποδεικνύουν τις εντατικές δραστηριότητες δυναμικής εφαρμογής των προγραμμάτων στο συγκεκριμένο επίπεδο της διακρατικής εφαρμογής υπάρχουν πολλές δημοσιεύσεις, που διατίθενται στο διαδίκτυο, και περιγράφουν το κεκτημένο της συνεργασίας αυτής.

XII. Η τελική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της πρωτοβουλίας Integra όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της δεν μπορεί να γίνει πριν η Επιτροπή να λάβει και να αναλύσει τις τελικές εθνικές εκθέσεις (που αναμένονται τον Ιούνιο του 2002) και πριν από τη δημοσίευση της εκ των υστέρων αξιολόγησης το 2003.

XIII. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση της Integra, οι κύριες ομάδες στόχοι από όλες τις κατηγορίες της πρωτοβουλίας για την απασχόληση καθορίστηκαν σωστά στην ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη, αλλά χωρίς να επιβάλλεται ένας γενικός ορισμός από τα άνω προς τα κάτω, ο οποίος θα περιόριζε την ικανότητα των κρατών μελών να προσαρμόζουν την εστίαση των λειτουργικών τους προγραμμάτων στις ειδικές ανάγκες των αγορών εργασίας τους.

- Επιπλέον οι μοναδικοί έγκυροι δείκτες για ένα πρόγραμμα καινοτόμων ενεργειών όπως είναι η πρωτοβουλία Απασχόληση μπορούν να είναι οι αλλαγές στις πολιτικές για την αγορά εργασίας και στις πρακτικές που είναι βαθιά ριζωμένες και μόνιμες. Η εμπειρία από τις πρωτοβουλίες Adapt και Απασχόληση οδηγούν την Επιτροπή στο ίδιο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε και το Ελεγκτικό Συνέδριο σχετικά με το σχέδιο των δεικτών παρακολούθησης του προγράμματος και το θέμα αυτό εξετάστηκε κατά τον σχεδιασμό της πρωτοβουλίας Equal. Ωστόσο είναι σαφές ότι οι περισσότεροι από τους δείκτες αυτούς θα παραμείνουν ποιοτικοί και όχι ποσοτικοί, γεγονός που αφήνει ένα σημαντικό περιθώριο εκτίμησης.

- Σε ότι αφορά την ανάγκη να αναπτυχθεί σχέδιο στρατηγικής για τη συστηματική μεταφορά των διδαγμάτων και των ορθών πρακτικών, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα εθνικά σχέδια δράσης για την απασχόληση, καθώς και η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση εν γένει, αποτελούν σημαντικό τμήμα του σχεδίου στρατηγικής για τη συστηματική βελτίωση των ανθρώπινων πόρων στα κράτη μέλη στα πλαίσια του οποίου οι κοινοτικές πρωτοβουλίες για τους ανθρώπινους πόρους συμπεριλαμβανομένης της πρωτοβουλίας Απασχόληση, διαδραματίζουν σημαντικό και ενεργητικό ρόλο.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ

12. Η Επιτροπή θέλει να επισημάνει τα εξής:

α) Αρμόδιες για την επιλογή των σχεδίων που θα συμμετείχαν στην πρωτοβουλία Integra ήταν οι επιτροπές επιλογής που συγκροτήθηκαν σε κάθε κράτος μέλος από την αρχή διαχείρισης της πρωτοβουλίας. Η ακριβής ερμηνεία της καινοτομίας σε κάθε κράτος μέλος ήταν αρμοδιότητα της επιτροπής επιλογής.

β) Όσον αφορά τον ορισμό του πληθυσμού των διαφόρων ομάδων στόχων της πρωτοβουλίας Integra, στο σημείο 12 της ανακοίνωσης του 1996 στα κράτη μέλη για τον καθορισμό των τροποποιημένων κατευθυντήριων γραμμών για τα λειτουργικά προγράμματα της πρωτοβουλίας Απασχόληση(5) απαριθμούνται οι ομάδες στόχοι για την πρωτοβουλία Integra. Ωστόσο αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές ήταν ευρείες και γενικές και τα κράτη μέλη ενθαρρύνθηκαν να τις ερμηνεύσουν ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν σε αυτά και ανάλογα με τις προτεραιότητες που έχουν καθορίσει στα λειτουργικά τους προγράμματα.

γ) Όσον αφορά τον καθορισμό των στόχων, αυτοί καθορίστηκαν σε γενικές γραμμές στις κατευθυντήριες γραμμές του 1996 (στο τμήμα I "στόχοι") και στους κανονισμούς των διαρθρωτικών ταμείων. Κατά συνέπεια, ο ακριβής καθορισμός των στόχων για κάθε μια από τις ομάδες στόχων που είχαν καθοριστεί έπρεπε να γίνει στα λειτουργικά προγράμματα των κρατών μελών με βάση τις εθνικές τους πολιτικές και προτεραιότητες.

δ) ε) Το γενικό πλαίσιο για την επιλογή των σχεδίων και των ομάδων στόχων παρουσιάστηκε στη λευκή βίβλο της Επιτροπής για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση(6), καθώς και στο τμήμα ΝII των κατευθυντήριων γραμμών στο πλαίσιο αυτό υπογραμμίζεται ωστόσο ότι είναι δύσκολος ο καθορισμός δεικτών για τον υπολογισμό του αποκλεισμού, όπως προκύπτει και από τις εργασίες που τώρα πραγματοποιούνται στον τομέα αυτό, ως συνέχεια στις συνόδους κορυφής της Λισσαβώνας και της Νίκαιας.

στ) Ο καθορισμός σημείων αναφοράς που συνδέονται με αναγνωρίσιμες ομάδες στόχους θα οδηγούσαν σε μη ακριβή ένδειξη της επιτυχίας προγραμμάτων όπως το Integra στα οποία οι πληθυσμοί στόχοι βρίσκονται σε συνεχή μεταβολή και στα οποία μεγαλύτερη σημασία έχουν τα ποιοτικά αποτελέσματα για τα συστήματα και για τους παράγοντες που επηρεάζουν τον αποκλεισμό από την αγορά εργασίας.

13. Η Επιτροπή γνωρίζει τις δυσκολίες που συνδέονται με την αξιολόγηση μιας πρωτοβουλίας που καλύπτει μια τόσο μεγάλη ποικιλομορφία ομάδων στόχων και δραστηριοτήτων. Εντούτοις, έχει την εντύπωση ότι τα ενδεχόμενα οφέλη από μια προσέγγιση που επιτρέπει την αλληλεπίδραση των δραστηριοτήτων και των διδαγμάτων αντισταθμίζει τα πλεονεκτήματα μιας συγκριτικής ανάλυσης των σχεδίων.

14. Υιοθετήθηκε μια ολιστική προσέγγιση, στο πλαίσιο της οποίας αντιμετωπίστηκε το πρόβλημα του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας υπό την ευρύτερη έννοιά του. Εντούτοις, για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο (Μεγάλη Βρετανία)(7) οι στόχοι της πρωτοβουλίας βασίστηκαν σε ανάλυση της βρετανικής αγοράς εργασίας, στην οποία καθορίστηκαν οι πλέον μειονεκτούσες ομάδες. Η ανάλυση αυτή δημοσιεύθηκε το Σεπτέμβριο του 1996 ως συμπλήρωμα στο λειτουργικό πρόγραμμα(8) για την απασχόληση, στο οποίο καθορίζονταν οι ομάδες στόχοι για την Integra και αιτιολογείτο το σκεπτικό για τις προτεινόμενες δραστηριότητες με στατιστικούς τρόπους. Στον "οδηγό για τους υποψηφίους για την πρωτοβουλία Απασχόληση 1997-99 (μέρος 2)", παράρτημα 3 "πληροφορίες για τους δικαιούχους" καθορίζονται με ορισμένες λεπτομέρειες οι προτεινόμενοι δικαιούχοι, ενώ στο παράρτημα 4 απαριθμούνται οι 805 αστικές περιοχές που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση όσον αφορά την αγορά εργασίας και οι οποίες κατατάχθηκαν ανά προτεραιότητα στο πλαίσιο του Integra.

Ανάλογες πληροφορίες δίνονται και στο ευρύτερο πλαίσιο του γαλλικού λειτουργικού προγράμματος για την απασχόληση.

15. Σαφείς ορισμοί βασικών όρων δόθηκαν, π.χ. στην Γαλλία, όπου στον οδηγό για τους υποψηφίους ορίζονται σαφώς οι βασικοί όροι, συμπεριλαμβανομένου του ορισμού της έννοιας της καινοτομίας. Ανάλογα, στον οδηγό για τους υποψηφίους για την πρωτοβουλία Απασχόληση 1997-99 του Ηνωμένου Βασιλείου (Μεγάλη Βρετανία) δόθηκαν ορισμοί των εννοιών της καινοτομίας, της παρακολούθησης, των πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων, της διάδοσης και του mainstreaming καθώς και της διακρατικότητας. Ο οδηγός αυτός διανεμήθηκε σε όλους τους υποψηφίους πριν από την υποβολή των προτάσεων. Επιπλέον το παράρτημα 1 του οδηγού του Ηνωμένου Βασιλείου παρουσίασε στους υποψηφίους τα ακριβή κριτήρια επιλογής που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση της κατανόησης και της εφαρμογής εκ μέρους τους των εννοιών αυτών.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

18. Η Επιτροπή είχε καθορίσει γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των παρεμβάσεων του ΕΚΤ το 1995 και ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για την πρωτοβουλία Απασχόληση 1999(9).

19. Όσον αφορά το θέμα του καθορισμού των ομάδων στόχων, η Επιτροπή επισημαίνει τα εξής:

- Στο σημείο 12 της ανακοίνωσης προς τα κράτη μέλη(10) που καθορίζει τις τροποποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για τα λειτουργικά προγράμματα για την απασχόληση καθορίζονται οι ομάδες στόχοι στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Integra(11).

- Είχε σαφή εικόνα της εφαρμογής της πρωτοβουλίας Integra καθ' όλη την περίοδο εφαρμογής της μέσω του γραφείου τεχνικής υποστήριξης της Επιτροπής, Europs, το οποίο συνέλεγε πληροφορίες για τα σχέδια σε συνεργασία με τα εθνικά γραφεία τεχνικής υποστήριξης για την Integra.

- Σύμφωνα με τον κανονισμό, οι τελικές εκθέσεις για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας αναμένεται να αποσταλούν στην Επιτροπή πριν από τις 30 Ιουνίου 2002 η ανάλυση των εκθέσεων αυτών θα δώσει στην Επιτροπή λεπτομερείς γνώσεις σχετικά με την εφαρμογή της Integra σε όλα τα κράτη μέλη.

20. Στόχος της πρωτοβουλίας ήταν η βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας στην ΕΕ και, δεδομένου ότι οι κύριοι πρωταγωνιστές στον τομέα αυτόν είναι εθνικοί ή ακόμα και υπό εθνικοί, σε αυτά τα επίπεδα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στο mainstreaming.

Το μεγαλύτερο μέρος της διάδοσης πληροφοριών σχετικά με τα σχέδια πραγματοποιήθηκε μέσω των εθνικών γραφείων τεχνικής υποστήριξης, τα περισσότερα από τα οποία συνέχισαν να λειτουργούν και ένα χρονικό διάστημα μετά το κλείσιμο του Europs.

Σε επίπεδο ΕΕ, από το 1997 και εξής, η διάδοση επικεντρώθηκε σε εννέα "θεματικές ομάδες εστίασης" που συγκροτήθηκαν ρητώς για το σκοπό αυτό. Επικεφαλής των θεματικών ομάδων εστίασης ήταν σε κάθε περίπτωση τα κράτη μέλη και οι ομάδες αυτές απαρτίζονταν από εκπροσώπους των εθνικών γραφείων τεχνικής υποστήριξης των εθνικών διοικήσεων και των σχεδίων και για το λόγο αυτό δεν επηρεάστηκαν σημαντικά από το κλείσιμο του Europs.

21. Τα αρχικά διδάγματα που αντλούνται από την πρωτοβουλία Integra, καθώς και από τα άλλα τμήματα της κοινοτικής πρωτοβουλίας Απασχόληση διατίθενται στο δημόσιο ιστοχώρο της Επιτροπής στο διαδίκτυο(12). Αυτά τα βασικά συμπεράσματα κατατάχθηκαν σύμφωνα με την ταξινόμηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση ώστε να διευκολύνεται η χρησιμοποίησή τους από τα κράτη μέλη κατά την εκπόνηση των εθνικών σχεδίων δράσης τους για την απασχόληση.

Επιπλέον, προκειμένου να δοθούν κίνητρα στα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας Απασχόληση, όπου υπάρχουν αυτά, ο σχεδιασμός της τρέχουσας πρωτοβουλίας Equal απαίτησε από τα κράτη μέλη να καθορίζουν τα συμπεράσματα τα οποία άντλησαν από τις πρωτοβουλίες Adapt και Απασχόληση σε σχέση με τις θεματικές προτεραιότητες που επιλέγησαν για την πρωτοβουλία Equal.

25. Στην Ισπανία ένα από βασικά κριτήρια επιλογής των σχεδίων ήταν η "καινοτομία" [όπως καθορίζεται στο τροποποιημένο λειτουργικό πρόγραμμα - απόφαση C(97) 863].

Στο λειτουργικό πρόγραμμα για την απασχόληση του Ηνωμένου Βασιλείου (Μεγάλη Βρετανία) καθορίζονται επιπλέον κριτήρια επιλογής για την πρωτοβουλία Integra, σύμφωνα με τα οποία ζητείται από τους υποψήφιους να καθορίζουν τα σημεία αυτά στα οποία το σχέδιο διαφέρει από άλλα υφιστάμενα και να μην γίνεται επικάλυψη με άλλα σχέδια.

26. Όπως επισημαίνεται στη παράγραφο ΙΙ, η ανακοίνωση της Επιτροπής του 1996 καθορίζει σαφείς στόχους για τα σχέδια Integra. Στο Ηνωμένο Βασίλειο (Μεγάλη Βρετανία) τουλάχιστον, τα κριτήρια επιλογής έλαβαν υπόψη την ομάδα στόχο και τη συμπληρωματικότητα με άλλα ανάλογα προγράμματα. Ο οδηγός για τους υποψηφίους για την πρωτοβουλία Απασχόληση 1997-99 (μέρος 2), παράρτημα 1, του Ηνωμένου Βασιλείου (Μεγάλη Βρετανία) δείχνει σαφώς τα κριτήρια επιλογής για το Integra και για τα άλλα τμήματα της πρωτοβουλίας Απασχόληση και περιλαμβάνει τα θέματα της στοχοθέτησης, της ανάλυσης της αγοράς εργασίας, της καινοτομίας, της διακρατικότητας, των αποτελεσμάτων, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης, της διάδοσης, του πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος, της ικανότητας, του προϋπολογισμού και της συμπληρωματικότητας.

27. Όσον αφορά την έμφαση που δίνεται στους μετανάστες και τους πρόσφυγες:

Στην Ισπανία στην πρόσκληση υποβολής σχεδίων αναφέρεται ότι για την πρωτοβουλία Integra προτεραιότητα θα δοθεί στην καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, στην διδασκαλία γλωσσών σε μετανάστες, κ.λπ., αν και το σχετικό μέγεθος της ομάδας αυτής την εποχή εκείνη στην Ισπανία ήταν πολύ μικρότερο απ' ό,τι σε άλλες χώρες.

Στο λειτουργικό πρόγραμμα του Ηνωμένου Βασιλείου (Μεγάλη Βρετανία) καθορίστηκε ότι ομάδα στόχος είναι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες. Τα κριτήρια επιλογής [που περιλαμβάνονται, π.χ., στο οδηγό για τους υποψηφίους για την πρωτοβουλία Απασχόληση 1997-99 (μέρος 2)] έδωσαν ειδικό βάρος στις δραστηριότητες υπέρ των προσφύγων.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

29. Δεν υπάρχουν αξιόπιστοι δείκτες κατά την περίοδο αυτή. Η μοναδική σημαντική συγκριτική αξιολόγηση είναι αυτή που συγκρίνει τα εργαλεία, τις τεχνικές και τις μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια της πρωτοβουλίας με τα προϋπάρχοντα.

30. Η έναρξη της πρωτοβουλίας μπορεί να συνδεθεί άμεσα με τη λευκή βίβλο της Επιτροπής για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, και προσέφερε ένα ευρύ πλαίσιο για τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετώπιζε η Ευρωπαϊκή Ένωση το 1994, και ιδιαίτερα το κεφάλαιο 8. Οι ειδικές πρωτοβουλίες που ανέλαβε η Επιτροπή κατά την περίοδο που ακολούθησε αμέσως τη λευκή βίβλο μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο της φιλόδοξης προσπάθειας της Επιτροπής να επηρεάσει τις ευρύτερες αλλαγές στον οικονομικό και κοινωνικό ιστό της ΕΕ.

31. Η αξιολόγηση του κόστους και των πιθανών πλεονεκτημάτων που προκύπτουν από την πρωτοβουλία σε κάθε κράτος μέλος, καθώς και της έκτασης της συμμετοχής των μελών ομάδων στόχων, δεν θα είναι δυνατή έως ότου η Επιτροπή λάβει και αναλύσει τις τελικές εκθέσεις των κρατών μελών για το πρόγραμμα. Προθεσμία για την υποβολή των εκθέσεων αυτών είναι η 30η Ιουνίου 2002.

32. Πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση κατά τη διάρκεια του προγράμματος με βάση τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές και τις παρεμβάσεις του ΕΚΤ που κατάρτισε η Επιτροπή(13). Η πανευρωπαϊκή αξιολόγηση που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2000 και χαρακτηρίστηκε ως ενδιάμεση αξιολόγηση βασίστηκε τόσο στις εθνικές εκθέσεις αξιολόγησης που συζητήθηκαν στις μεικτές επιτροπές όσο και σε ειδικές έρευνες, όπως μελέτες περιπτώσεων. Επιπλέον θα πραγματοποιηθεί εκ των υστέρων αξιολόγηση της κοινοτικής πρωτοβουλίας Απασχόληση κατά το 2002 και 2003 και η οποία θα έχει πρόσβαση σε πληροφορίες που καλύπτουν το σύνολο της πρωτοβουλίας.

33. Δεν θα δοθούν συγκεκριμένες πληροφορίες για τα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας σε κάθε κράτος μέλος πριν η Επιτροπή να λάβει τις τελικές εκθέσεις των κρατών μελών για το πρόγραμμα. Προθεσμία για την υποβολή των εκθέσεων αυτών είναι η 30η Ιουνίου 2002.

34. Επειδή η πρωτοβουλία Απασχόληση αποτελεί μια ενιαία πρωτοβουλία, δεν πραγματοποιήθηκε ειδική αξιολόγηση για κάθε τμήμα της εν λόγω πρωτοβουλίας. Η πανευρωπαϊκή ενδιάμεση αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Απασχόληση που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τους αξιολογητές σε κάθε κράτος μέλος, περιλαμβάνει πολύτιμα στοιχεία σχετικά με την εφαρμογή της πρωτοβουλίας Integra(14). Όσον αφορά την συνεκτικότητα της προσέγγισης αξιολόγησης που ακολουθήθηκε για την πρωτοβουλία Απασχόληση, παραπέμπουμε στο σημείο 33.

36. Τα "συμπεράσματα των ενδιάμεσων αξιολογήσεων του ΕΚΤ" επισήμαναν ότι η κοινοτική πρωτοβουλία δεν πρέπει αξιολογηθεί με στενά ποσοτικούς όρους. Οι αξιολογήσεις πρέπει να εστιάζονται σε ποιοτικά ζητήματα, όπως οι ενέργειες για την κάλυψη νέων πληθυσμών που επηρεάζονται από τον αποκλεισμό. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει εργαλεία παρακολούθησης για τη συλλογή στοιχείων σχετικά με την εφαρμογή των σχεδίων όσον αφορά το περιεχόμενο, τη χρηματοδότηση και τη διακρατικότητα(15).

37. Ο σχεδιασμός της πρωτοβουλίας Απασχόληση βασίστηκε στην ύπαρξη πολλών διαφορετικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν πολλές διαφορετικές ομάδες και υποομάδες, καθώς και στην ανάγκη για περισσότερες ποικίλες προτάσεις για την επίλυση των προβλημάτων αυτών. Η εκ των υστέρων αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Απασχόληση που αναμένεται να δημοσιευθεί το 2003, πρέπει να εστιάσει την προσοχή των υπεύθυνων για το σχεδιασμό της πολιτικής και των προγραμμάτων στα διαφορετικά υποδείγματα ορθών πρακτικών παρέχοντας παράλληλα ανεξάρτητη αξιολόγηση του δυναμικού τους.

41. Είχε προβλεφθεί αξιολόγηση κατά τη διάρκεια και κατά το πέρας του προγράμματος. Η Επιτροπή κατάρτισε γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τις παρεμβάσεις του ΕΚΤ(16). Πανευρωπαϊκοί αξιολογητές σε επίπεδο ΕΕ συμμετείχαν στην υποστήριξη και τη συμπλήρωση των εθνικών αξιολογητών. Η πανευρωπαϊκή αξιολόγηση καθορίζει μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές για την υποστήριξη των εθνικών αξιολογητών και καταρτίζει κοινό πλαίσιο για τα είδη των αναλύσεων που πρέπει να διεξαχθούν και για τις πληροφορίες που πρέπει να συγκεντρωθούν. Οι πανευρωπαϊκοί αξιολογητές έχουν τη δυνατότητα να βασίζονται τόσο σε εθνικές εκθέσεις αξιολόγησης που συζητούνται σε μεικτές επιτροπές όσο και σε ειδικές έρευνες όπως μελέτες περιπτώσεων.

42. Οι εκθέσεις αξιολόγησης των μεμονωμένων σχεδίων αποτέλεσαν μέρος των δομών ενημέρωσης και διάδοσης των κρατών μελών και μέσω αυτών του ευρωπαϊκού επιπέδου. Σε πολλές περιπτώσεις τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων των σχεδίων ενσωματώθηκαν σε εθνικές εκθέσεις και δημοσιεύσεις που δημοσιοποιήθηκαν.

43. Ο στόχος της πρωτοβουλίας δεν προβλέπει τα σχέδια να συνεχιστούν επ'αόριστον. Εάν ένα σχέδιο αναπτύξει επιτυχημένη προσέγγιση, τότε η προσέγγιση αυτή πρέπει να ενσωματωθεί στην "κανονική" πολιτική και πρακτική για την αγορά εργασίας. Το να παραμείνουν εντός των κοινοτικών πρωτοβουλιών θα αποτελούσε αποτυχία όσον αφορά τη διαδικασία ενσωμάτωσης (mainstreaming) και κατά συνέπεια αποτυχία μιας βασικής αρχής της πρωτοβουλίας.

Ωστόσο ορισμένα κράτη μέλη διέθεταν στρατηγική για τον χειρισμό των διδαγμάτων που προκύπτουν από τα σχέδια μέσω της διαδικασίας ενσωμάτωσης (mainstreaming).

ΔΙΑΔΟΣΗ ΚΑΙ MAINSTREAMING

44. και 45. Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων που αναπτύσσει για τη διάδοση, η Επιτροπή κατάρτισε οδηγό το 1997 με τον τίτλο "Οδηγός αντίκτυπου για τους φορείς υλοποίησης σχεδίων για την απασχόληση". Ο οδηγός αυτός παρέχει υποδείξεις σχετικά με το πως πρέπει να σχεδιαστεί στρατηγική για τη διάδοση των επιτυχημένων αποτελεσμάτων ενός σχεδίου (CE-Ν/7-97-003-XX-C, 1997, σ. 32). Το 1997 ακολούθησε ο "οδηγός για τις δραστηριότητες δημοσίων σχέσεων για τους φορείς προώθησης των σχεδίων" έτσι ώστε να επιτραπεί στα σχέδια που αναπτύσσονται στο πλαίσιο των κοινοτικών πρωτοβουλιών να αναπτύξουν στο έπακρο το δυναμικό τους μέσω αποτελεσματικής επικοινωνίας. (1999, σ. 28).

Επιπλέον, τα εθνικά γραφεία τεχνικής υποστήριξης παρείχαν καθοδήγηση στα δικά τους σχέδια.

Για παράδειγμα:

- Στο Ηνωμένο Βασίλειο (Μεγάλη Βρετανία) τα γραφεία τεχνικής υποστήριξης κατήρτισαν τον Ιούνιο του 1997 την κατευθυντήρια γραμμή 7: διάδοση, η οποία παρείχε λεπτομερή καθοδήγηση για τα σχέδια που καλύπτουν τους στόχους, τα μέσα και τις τεχνικές διάδοσης.

- Στην Ισπανία καταρτίστηκαν φυλλάδια εκτός από τρία σεμινάρια που οργανώθηκαν σε εθνικό επίπεδο τον Ιούλιο του 1998, τον Νοέμβριο του 1998 και τον Ιούνιο του 1999. Πολλά περισσότερα σεμινάρια και ενημερωτικές συναντήσεις οργανώθηκαν σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Ειδική υποστήριξη δόθηκε σε δίκτυα που συνδέονταν με ομάδες στόχους (Red Europea de Gitanos y Νiajeros, red Repris, red Labora Νita).

46. Η Επιτροπή συμφωνεί με την παρατήρηση αυτή και έχει ήδη συμπεριλάβει την απαίτηση για συγκρότηση τέτοιων ευρύτερων κατευθυντήριων ομάδων στο σχεδιασμό της τρέχουσας κοινοτικής πρωτοβουλίας Equal.

48. Η Επιτροπή, μέσω του γραφείου της για την τεχνική υποστήριξη για την πρωτοβουλία Απασχόληση, το Europs, δημιούργησε ιστοχώρο στο διαδίκτυο στον οποίο περιλαμβάνονται σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την αποκτηθείσα πείρα και τα διδάγματα που αντλούνται από την πρωτοβουλία Integra. Όταν σταμάτησε να λειτουργεί το Europs το 2000, το περιεχόμενο του ιστοχώρου μεταφέρθηκε στην Επιτροπή και σήμερα είναι δυνατή η ελεύθερη πρόσβαση σε αυτό: http://europa.eu.int/comm/equal.

Πολλά κράτη μέλη, όπως π.χ. η Ισπανία, δημιούργησαν βάσεις δεδομένων που περιλαμβάνουν βασικές πληροφορίες για τα σχέδια.

50. Τα κράτη μέλη συμμετείχαν στενά στις εργασίες σε επίπεδο ΕΕ των θεματικών ομάδων εστίασης οι οποίες εκπόνησαν μια σειρά οδηγών, στη σειρά δημοσιεύσεων με τίτλο "Innονations" (Kαινοτομίες). Ιδιαίτερη σημασία για την Integra είχαν οι εξής δημοσιεύσεις:

- Απασχόληση και αλληλεγγύη(17),

- Καλλιέργεια ισχυρών τοπικών εταιρικών σχέσεων(18),

- Προς μια απασχόληση για όλους(19). Άλλες δημοσιεύσεις της σειρά αυτής αν και δεν προκύπτουν άμεσα από τις εργασίες των σχεδίων Integra, περιέχουν πολύτιμα διδάγματα για τις ομάδες στόχους της Integra (βλέπε παράρτημα 1).

51. Πιο σαφή στοιχεία σχετικά με το βαθμό στον οποίο το Integra είχε αντίκτυπο στον αποκλεισμό από την αγορά εργασίας θα προκύψουν από την εκ των υστέρων αξιολόγηση της κοινοτικής πρωτοβουλίας Απασχόληση η οποία πρόκειται να δημοσιευθεί το 2003, καθώς και από τις τελικές εκθέσεις για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας σε εθνικό επίπεδο, που πρέπει να αποσταλούν στην Επιτροπή έως τις 30 Ιουνίου 2002.

53. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, δημοσίευσε το "Transnationality works! If you work at it!", μια λεπτομερής δημοσίευση στην οποία η διακρατική διάσταση διερευνείται από τρεις βασικές οπτικές γωνίες. Η δημοσίευση αυτή τυπώθηκε στις πέντε μεγαλύτερες επίσημες γλώσσες και διανεμήθηκε ευρύτατα σε βασικούς πρωταγωνιστές, σε υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων, στις γενικές αρχές και στους υπεύθυνους σχεδίων. Είναι δυνατή η ελεύθερη πρόσβαση σε αυτή μέσω του ιστοχώρου της Επιτροπής στο διαδίκτυο στη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/equal (πληροφορίες καταλόγου: καινοτομίες αριθ. 8, CE-19-98-487-XX-C, 1999, σ. 60).

54. Η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει ή να αντικρούσει την θέση του Ελεγκτικού Συνεδρίου ότι δεν υπήρχε στρατηγικό σχέδιο για τη συστηματική οργάνωση της μεταφοράς ορθής πρακτικής στα κράτη μέλη τα οποία επισκέφθηκε.

Ωστόσο τουλάχιστον στο Ηνωμένο Βασίλειο (Μεγάλη Βρετανία), υπήρχε συστηματικό σχέδιο mainstreaming, το οποίο συντάχθηκε από την αρχή διαχείρισης και εγκρίθηκε από την Επιτροπή παρακολούθησης (βλέπε συνεδρίαση της επιτροπής παρακολούθησης για την πρωτοβουλία Απασχόληση, της 29ης Απριλίου 1997). Το σχέδιο αυτό εφαρμόστηκε μέσω του γραφείου τεχνικής υποστήριξης ενημερωνόταν σε συνεχή βάση και γινόταν αναφορά για την πρόοδό τους στην επιτροπή παρακολούθησης στις συνεδριάσεις στις οποίες αποτελούσε ένα θέμα που βρισκόταν συνεχώς στην ημερήσια διάταξη. Παρόμοιο σχέδιο εφαρμόστηκε στη Γαλλία.

55. Tα ευεργετικά αποτελέσματα της συμμετοχής των πρωταγωνιστών αυτών (τοπικές αρχές, εργοδότες, κοινωνικοί εταίροι, κ.λπ.) στις κατευθυντήριες ομάδες των σχεδίων επισημάνθηκαν από την Επιτροπή κατά τη διάρκεια της εφαρμογής της πρωτοβουλίας Απασχόληση. Για το λόγο αυτό η συστηματική συμμετοχή των παραγόντων αυτών στις κατευθυντήριες ομάδες των σχεδίων ενσωματώθηκε στην κοινοτική πρωτοβουλία Equal (πρωτοβουλία που διαδέχθηκε την Απασχόληση).

ΑΛΛΕΣ ΠΤΥΧΕΣ

58. Το σκεπτικό της απαίτησης για συμμετοχή των τοπικών παραγόντων στον σχεδιασμό, στην εφαρμογή και στην αξιολόγηση των μέτρων [σημείο 6.δ) των κατευθυντήριων γραμμών] έτεινε προς μια συγκέντρωση των δραστηριοτήτων στις περιοχές αυτές όπου υπήρχαν οι κατάλληλοι τοπικοί παράγοντες.

Στην Ισπανία, π.χ., στα κριτήρια επιλογής για την Integra γίνεται ειδική αναφορά στην προτεραιότητα που πρέπει να δίνεται σε ενέργειες σε υποβαθμισμένες αστικές ζώνες. Για να ενισχυθεί η συμπληρωματικότητα των δραστηριοτήτων των διαφόρων πρωτοβουλιών που δραστηριοποιούνται σε τέτοιες περιοχές, η Ισπανία διοργάνωσε ένα κοινό σεμινάριο για τις πρωτοβουλίες Integra-Urban στην Κόρδοβα.

60. έως 63. και 65. έως 67. Οι εμπειρίες από τις πρωτοβουλίες Adapt και Απασχόληση οδηγούν την Επιτροπή στα ίδια συμπεράσματα με αυτά του Ελεγκτικού Συνεδρίου και το θέμα αυτό εξετάστηκε κατά τον σχεδιασμό της τρέχουσας πρωτοβουλίας Equal.

64. Τα συμφέροντα της επικουρικότητας έτειναν προς μια αυτόματη αποδοχή των προτιμήσεων των κρατών μελών στον τομέα αυτό. Η επιλογή των σχεδίων και η έγκριση των προϋπολογισμών τους αποτελούσε εθνική προτεραιότητα, που βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στη λεπτομερή ανάλυση των προτεινόμενων προγραμμάτων εργασίας τους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

68. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρωτοβουλία Integra, όπως και η κοινοτική πρωτοβουλία Απασχόληση, στο σύνολό της, ήταν φιλόδοξη, όπως προκύπτει από τα προβλήματα που αντιμετώπισε, αλλά όχι υπερβολικά φιλόδοξη. Οι στόχοι της πρωτοβουλίας ήταν σαφείς και σχετικά απλοί - όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη του 1996 για τον καθορισμό των κατευθυντηρίων γραμμών της πρωτοβουλίας- και επέτρεψε να επιτευχθεί επιτυχία στα περισσότερα από τα σχέδια που πραγματοποιήθηκαν επιτόπου.

69. Όσον αφορά τις δραστηριότητες που προηγήθηκαν της έναρξης της πρωτοβουλίας, οι στόχοι της πρωτοβουλίας καθορίστηκαν τόσο στις κατευθυντήριες γραμμές (στο τμήμα Ι "στόχοι") όσο και στους κανονισμούς των διαρθρωτικών ταμείων. Το γενικό πλαίσιο παρουσιάστηκε στην λευκή βίβλο της Επιτροπής για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση(20), όπως αναφέρεται στο σημείο 3 των κατευθυντήριων γραμμών.

70. Οι κατευθυντήριες γραμμές που καθορίστηκαν από την Επιτροπή στην ανακοίνωσή της στα κράτη μέλη(21) ήταν ευρείες και γενικές και τα κράτη μέλη ενθαρρύνθηκαν να τις ερμηνεύσουν σύμφωνα με τις συνθήκες που επικρατούν σε αυτά και με τις προτεραιότητες που καθόρισαν στα λειτουργικά τους προγράμματα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κατάρτιση σημείων αναφοράς σχετικά με αναγνωρίσιμες ομάδες στόχους θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανακριβή ένδειξη επιτυχίας ενός προγράμματος όπως το Integra, στο οποίο οι πληθυσμοί στόχοι βρίσκονται σε συνεχή μεταβολή και στο οποίο μεγαλύτερη σημασία έχουν τα αποτελέσματα στα συστήματα και στους παράγοντες που επηρεάζουν τον αποκλεισμό από την αγορά εργασίας.

71. Στα λειτουργικά προγράμματα τόσο της Ισπανίας όσο και του Ηνωμένου Βασιλείου (Μεγάλη Βρετανία) καθορίζεται όντως ότι ομάδα στόχος είναι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες. Στα κριτήρια επιλογής του Ηνωμένου Βασιλείου (Μεγάλη Βρετανία) [που περιλαμβάνονται, π.χ. στον οδηγό για τους υποψηφίους για την πρωτοβουλία Απασχόληση 1997-99 (μέρος 2)] δίνεται ειδικό βάρος στις δραστηριότητες υπέρ των προσφύγων.

72. Τα αρχικά αποτελέσματα της πρωτοβουλίας Integra, καθώς και των άλλων τμημάτων της κοινοτικής πρωτοβουλίας Απασχόληση, διατίθενται στο δημόσιο ιστοχώρο της Επιτροπή στο διαδίκτυο. Αυτά τα βασικά συμπεράσματα κατατάσσονται σύμφωνα με την ταξινόμηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση ώστε να διευκολύνεται η χρησιμοποίησή τους από τα κράτη μέλη κατά την κατάρτιση των εθνικών σχεδίων δράση τους για την απασχόληση.

Επιπλέον η εκ των υστέρων αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Απασχόληση, καθώς και οι τελικές εκθέσεις για το πρόγραμμα (που αναμένεται να υποβληθούν έως τις 30 Ιουνίου 2002), θα συνοψίζουν τα βασικά διδάγματα που αντλούνται σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ καθώς και τα επιτευχθέντα αποτελέσματα.

73. Η πρωτοβουλία Απασχόληση αποτελούσε μια ενιαία πρωτοβουλία και δεν πραγματοποιήθηκε ειδική αξιολόγηση για κάθε τμήμα της εν λόγω πρωτοβουλίας. Η πανευρωπαϊκή ενδιάμεση αξιολόγηση καθορίζει μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές για την υποστήριξη των εθνικών αξιολογητών καθώς και ένα κοινό πλαίσιο για τα είδη των αναλύσεων που πρέπει να πραγματοποιηθούν και για τις πληροφορίες που πρέπει να συγκεντρωθούν. Επιπλέον η εκ των υστέρων αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Απασχόληση θα δώσει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα του συνόλου της πρωτοβουλίας, συμπεριλαμβανομένης και της Integra.

74. Η Επιτροπή συμφωνεί με την παρατήρηση αυτή όσον αφορά τη διάδοση και έχει ενσωματώσει την απαίτηση αυτή στην τρέχουσα κοινοτική πρωτοβουλία Equal (πρωτοβουλία που διαδέχθηκε την Απασχόληση).

75. α) Τόσο στην Ισπανία όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο (Μεγάλη Βρετανία), τα κριτήρια επιλογής κάλυψαν το θέμα της καινοτομίας και της στοχοθέτησης της βοήθειας προς σχέδια που αφορούν άτομα που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αποκλεισμού από την αγορά εργασίας.

β) Αξιόπιστα συμπεράσματα σχετικά με την αποκτηθείσα πείρα και την παρακολούθηση των συμπερασμάτων που αντλήθηκαν δεν μπορούν να αντληθούν πριν η Επιτροπή να παραλάβει και να αναλύσει τις τελικές εκθέσεις για την πρωτοβουλία.

γ) Παρακολούθηση πραγματοποιήθηκε σε κάθε κράτος μέλος μέσω της επίσημα συγκροτηθείσας επιτροπής παρακολούθησης, μέλος της οποίας ήταν η Επιτροπή. Η διάδοση πραγματοποιήθηκε ευρύτατα σε επίπεδο σχεδίων καθώς και σε τοπικό, εθνικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ούτε η παρακολούθηση ούτε η διάδοση δεν χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία νέων μοντέλων για την καταπολέμηση του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας, αλλά και τα δύο είναι σημαντικά στοιχεία για να διασφαλιστεί ότι τα διδάγματα που αντλούνται από τα σχέδια διαβιβάζονται σε όσο το δυνατόν περισσότερους υπευθύνους για τη λήψη αποφάσεων.

76. Αξιόπιστα συμπεράσματα για την αξία και την αποτελεσματικότητα της Integra δεν μπορούν να αντληθούν πριν η Επιτροπή να παραλάβει και να αναλύσει τις τελικές εκθέσεις της πρωτοβουλίας Απασχόληση, οι οποίες αναμένεται να υποβληθούν έως τις 30 Ιουνίου 2002, και πριν από την εκ των υστέρων αξιολόγηση η οποία θα δημοσιευθεί το 2003.

77. Σε ό,τι αφορά τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Επιτροπή θέλει να διευκρινίσει τα εξής:

α) η πείρα που αποκτήθηκε από τα πρώτα έτη εφαρμογής της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση έδειξε το ενδιαφέρον που παρουσιάζει μια πιο θεματική προσέγγιση της πολιτικής για την απασχόληση. Τα φαινόμενα της διάκρισης και της ανισότητας μαίνονται κατά γενικευμένο και διαφοροποιημένο τρόπο. Η επιθυμία να ανοιχθεί η αγορά εργασίας σε όλους επιβάλλει ένα τεράστιο πεδίο πειραματισμού. Η Επιτροπή θεωρεί ότι εναπόκειται κυρίως στις τοπικές αρχές να εξασφαλίσουν κατά την επιλογή των σχεδίων τον καινοτομικό χαρακτήρα τους·

β) συμμερίζεται το μέλημα του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την διάθεση όσον το δυνατόν συντομότερα αξιόπιστων και ομογενοποιημένων δεικτών, γεγονός που εμπίπτει στις κοινές εργασίες που πραγματοποιούνται στο στάδιο αυτό από τα κράτη μέλη. Μια ποιοτική αξιολόγηση καθ' όλη τη διάρκεια του σχεδίου αποτελεί την καλύτερη εγγύηση για την διασφάλιση της προστιθέμενης αξίας των πειραματικών αυτών προγραμμάτων·

γ) ότι η πείρα από τις πρωτοβουλίες Adapt και Απασχόληση αποτελεί το πρώτο στάδιο μιας πιο έντονης και στενής συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, κυρίως μέσω των "θεματικών ομάδων εστίασης" που συγκροτούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ότι η σύλληψη της πρωτοβουλίας Equal λαμβάνει σε μεγάλο βαθμό υπόψη τα θετικά αυτά στοιχεία.

Παράρτημα 1

Ένα σύνολο σημαντικών εκδόσεων, που παρήχθησαν προς το τέλος της πρωτοβουλίας, και περιλαμβάνει τα ακόλουθα φυλλάδια που έχουν άμεση σχέση με την Integra:

- Crossing the Job threshold Έκδοση της θεματικής ομάδας εστίασης "Crossing the Job Threshold" (δυνατότητες πρόσβασης στην απασχόληση) που αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη στοχοθέτηση των πόρων στις ομάδες αυτές που είτε αποκλείονται είτε αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αποκλεισμού από την αγορά εργασίας. Κυρίως ενδιαφέρει τους οργανισμούς για τα άτομα αυτά που μπορεί να λειτουργήσουν ως διαμεσολαβητές μεταξύ των μειονεκτούντων αυτών ομάδων και των εργοδοτών, όπως δημόσιοι οργανισμοί απασχόλησης· ιδιωτικές υπηρεσίες απασχόλησης και εξεύρεσης θέσεων εργασίας· οι υπηρεσίες παροχής επαγγελματικής κατάρτισης· μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των μειονεκτουσών ομάδων. Τέτοιοι οργανισμοί δεν μπορούν εύκολα να αλλάξουν ή να αναπτύξουν μεθόδους και προσεγγίσεις εκτός εάν υπάρχει ένα ευνοϊκό περιβάλλον πολιτικής και δια το λόγο αυτό η έκδοση απευθύνεται επίσης και στους κοινωνικούς εταίρους και στους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων που ασχολούνται με τις πολιτικές απασχόλησης σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο (CE-Ν/1-00-016-XX-C, 2000, σ. 28).

- Empowerment (ενδυνάμωση) Έκδοση της θεματικής ομάδας εστίασης "Empowerment". Η ομάδα αυτή εξέτασε τους τρόπους με τους οποίους τα σχέδια Employment-Integra επιδιώκουν το στόχο της "ενδυνάμωσης" των αποκλεισμένων ατόμων και ομάδων, ως μια στρατηγική για την ένταξή τους στην απασχόληση. Η ομάδα εντόπισε τα πιο αντιπροσωπευτικά από την άποψη αυτή σχέδια και εργάστηκε τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να ερευνήσει τη φύση και τον αντίκτυπο των στρατηγικών ενδυνάμωσης στην απασχόληση και στην ένταξη (CE-Ν/1-00-013-XX-C, 2000, σ. 30).

- Integra - Routes to Integration and employment for the socially excluded (Integra - πορείες προς την ένταξη και την απασχόληση για τους κοινωνικά αποκλεισμένους) η πρωτοβουλία Integra αποσκοπεί στην προώθηση μέτρων για τη βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά εργασίας και στην απασχολησιμότητα των ατόμων που αποκλείονται από αυτήν (CE-97-96-475-XX-C, 1997, σ. 20).

- Shaping actiνe employment policies (διαμόρφωση ενεργητικών πολιτικών για την απασχόληση) σύνθεση των στρατηγικών συμπερασμάτων των πρωτοβουλιών Adapt και Απασχόληση: τα σχέδια Adapt και Απασχόληση διερεύνησαν ένα ευρύ φάσμα καινοτόμων μοντέλων ορθής πρακτικής για τη βελτίωση και την υποστήριξη ενεργητικών πολιτικών για την απασχόληση. Αυτά μπορεί να συνδέονται άμεσα με τους τέσσερις πυλώνες της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση (ΕΣΑ) και με τα εθνικά σχέδια δράσης για την απασχόληση των κρατών μελών (ΕΣΑ): απασχολησιμότητα· επιχειρηματικό πνεύμα·προσαρμοστικότητα· ίσες ευκαιρίες (CE-Ν/1-00-020-XX-C, 2000, σ. 16).

- Territorial Approaches: the key principles (περιφερειακές προσεγγίσεις: οι βασικές αρχές) Ο όρος περιφερειακές προσεγγίσεις αφορά ένα νεοεμφανιζόμενο σύστημα τοπικής διακυβέρνησης. Το σύστημα αυτό επιτρέπει στις περιφέρειες και στις περιοχές ενός των περιφερειών να αντιμετωπίσουν με ευέλικτο και καινοτομικό τρόπο τις προκλήσεις της ολοένα και πιο ανοικτής παγκόσμιας οικονομίας ενθαρρύνοντας παράλληλα τη συμμετοχή και την εμπλοκή των πολιτών (CE-Ν/1-00-001-XX-C, 2000, σ. 36).

(1) Ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη που καθορίζει τις τροποποιημένες κατευθυντήριες γραμμές των λειτουργικών προγραμμάτων ή των συνολικών ενισχύσεων τις οποίες τα κράτη μέλη καλούνται να προτείνουν στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας για την απασχόληση και την ανάπτυξη.των ανθρώπινων πόρων, που στοχεύει στην προώθηση της αύξησης της απασχόλησης κυρίως μέσω της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων (EE C 200 της 10.7.1996, σ. 13).

(2) Η κοινοτική πρωτοβουλία EQUAL που αφορά τη διακρατική συνεργασία για την προαγωγή νέων μεθόδων καταπολέμησης των διακρίσεων και ανισοτήτων πάσης φύσης σε σχέση με την αγορά εργασίας για την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 (2000/C 127/02, EE C 127 της 5.5.2000).

(3) CE-V/7-97-003-XX-C, 1997, σ. 32.

(4) όπ. π., 1999. σ. 28.

(5) Ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη που καθορίζει τις τροποποιημένες κατευθυντήριες γραμμές των λειτουργικών προγραμμάτων ή των συνολικών ενισχύσεων τις οποίες τα κράτη μέλη καλούνται να προτείνουν στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας για την απασχόληση και την ανάπτυξη.των ανθρώπινων πόρων, που στοχεύει στην προώθηση της αύξησης της απασχόλησης κυρίως μέσω της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων. (ΕΕ C 200 της 10.7.1996, σ. 13).

(6) Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση - Οι προκλήσεις και η αντιμετώπισή τους για την μετάβαση στον 21ο αιώνα- Λευκή Βίβλος. ISBN 92-826-7423-1, 1994, κεφάλαιο 8 στοιχείο στ).

(7) Tο Ηνωμένο Βασίλειο υπέβαλε δύο χωριστά λειτουργικά προγράμματα στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας Απασχόληση - ένα για τη Μεγάλη Βρετανία και ένα για τη Βόρεια Ιρλανδία. Τα παραδείγματα που δίνονται στην απάντηση της Επιτροπής αφορούν το λειτουργικό πρόγραμμα για τη Μεγάλη Βρετανία.

(8) Λειτουργικό πρόγραμμα. Tο έντυπο στο οποίο τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην Επιτροπή τα σχέδιά δράσης τους στο πλαίσιο των κοινοτικών πρωτοβουλιών.

(9) Κοινός οδηγός για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΚ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1995 και μεθοδολογία για την ευρωπαϊκή αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Απασχόληση, 1999.

(10) όπ. π. (βλέπε υποσημείωση 1 - έγγραφο του 1996).

(11) "Οι ομάδες στόχοι θα εξακολουθήσουν να συμπεριλαμβάνουν τις μειονεκτούσες ομάδες που καλύπτονταν κατά το παρελθόν από το πρόγραμμα Απασχόληση-Horizon, όπως οι μακροχρόνια άνεργοι, οι μόνοι γονείς χωρίς απασχόληση, οι άνεργοι, οι νομάδες και οι ταξιδιώτες, οι κρατούμενοι και πρώην κρατούμενοι, οι τοξικομανείς κ.λπ.. Εντούτοις, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις ενέργειες που επικεντρώνονται στις ειδικές ανάγκες των διακινούμενων, των προσφύγων και άλλων συγκριτικά ευάλωτων ομάδων."

Ο ορισμός των ομάδων στόχων βάσει του προγράμματος Απασχόληση -Horizon, που παρατίθεται στην ανωτέρω παράγραφο, περιλαμβάνει "τοξικομανείς, περιθωριοποιημένα άτομα, μετανάστες, πρόσφυγές, νομάδες, απομονωμένα άτομα, μονογονεϊκές οικογένειες, ανέργους, κρατούμενους και πρώην κρατούμενους." (ΕΕ C 180 της 1.7.1994, σ. 36).

(12) Στο: http://europa.eu.int/comm/equal/ae.cfm Strategic Lessons (Στρατηγικά διδάγματα).

(13) όπ. π. - Κοινός οδηγός για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΚ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1995 και μεθοδολογία για την ευρωπαϊκή αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Απασχόληση, 1999.

(14) όπ. π..

(15) Τελική πανευρωπαϊκή αξιολόγηση της κοινοτικής πρωτοβουλίας Απασχόληση, Mάρτιος 2000, σ. 107.

(16) όπ. π. - Κοινός οδηγός για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΚ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1995 και μεθοδολογία για την ευρωπαϊκή αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Απασχόληση, 1999.

(17) Innονations αρ. 7, CE-11-98-932-XX-C, 1998, σ. 36.

(18) Innονations αρ. 1, CE-11-98-924-XX-C, 1998, σ. 28.

(19) Innονations, αρ. 9, CE-26-99-780-XX-C, 2000, σ. 40.

(20) ISBN 92-826-7423-1.

(21) όπ. π. - Ανακοίνωση προς τα κράτη μέλη (ΕΕ C 200, 10.7.1996, σ. 19).