Γνωμοδότηση για τις μεταφορές χρηματικών ποσών στην ΕΕ : διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και σταθερότητα (95/C 236/01)

Στις 13 Δεκεμβρίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις μεταφορές χρηματικών ποσών στην ΕΕ : διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και σταθερότητα.

Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του με βάση την εισαγωγική έκθεση του εισηγητή κ. Burani, στις 16 Μαΐου 1995.

Κατά την 326η σύνοδο ολομέλειας, της 31ης Μαΐου και 1η Ιουνίου 1995 (συνεδρίαση της 1ης Ιουνίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΟΚΕ είχε επανειλημμένα την ευκαιρία να εκφράσει την άποψή της σχετικά με το αντικείμενο της παρούσας ανακοίνωσης 7 η πλέον πρόσφατη περιλαμβάνεται σε γνωμοδότηση () σχετικά με ένα σύνολο προβλημάτων και η κατάσταση δεν έχει ουσιαστικά αλλάξει από την έγκριση της γνωμοδότησης (6 Ιουλίου 1994) έως σήμερα. Ως εκ τούτου απαιτείται περαιτέρω εξέταση σε συνάρτηση με την εξέλιξη της προσέγγισης του θέματος από την Επιτροπή.

1.2. Ουσιαστικά, το παρόν έγγραφο της Επιτροπής αποτελείται από :

- αναλυτική και λεπτομερή εισαγωγική έκθεση επί του προβλήματος συνολικώς 7

- πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις διασυνοριακές μεταφορές πίστωσης 7

- σχέδιο ανακοίνωσης για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΚ στις διασυνοριακές μεταφορές πίστωσης.

1.3. Στη γνωμοδότηση εξετάζονται κυρίως η πρόταση οδηγίας και το σχέδιο ανακοίνωσης.

2. Ιστορικό

2.1. Ήδη το 1990, η Επιτροπή είχε επισημάνει ότι οι μεταφορές κεφαλαίων από τη μια χώρα στην άλλη της ΕΕ σημείωναν καθυστερήσεις, δεν υπήρχαν διαφανείς διαδικασίες, και ήταν ευρέως διαδεδομένη η πρακτική του διπλού καταλογισμού προμηθειών και εξόδων. Μια Σύσταση () καθόριζε τις αρχές με τις οποίες όφειλαν να συμμορφώνονται οι τράπεζες.

2.2. Η εφαρμογή της Σύστασης συζητήθηκε στο πλαίσιο δύο ομάδων, εκ των οποίων η μια είχε ως αντικείμενο την τεχνική ανάπτυξη των συστημάτων (PSTDG) και η άλλη τη σύνδεση μεταξύ χρηστών και τραπεζών (PSULG). Οι εργασίες των ομάδων κατέληξαν κατ`αρχήν στην υιοθέτηση των « κατευθυντήριων γραμμών » τις οποίες πρότειναν οι ευρωπαϊκές ενώσεις του πιστωτικού τομέα στις ευρωπαϊκές τράπεζες ως σύστημα αυτορρύθμισης, εναλλακτικό της ρύθμισης που επιβάλλεται μέσω οδηγίας.

2.3. Τα αποτελέσματα μιας πρώτης έρευνας, την οποία πραγματοποίησε η Επιτροπή στις αρχές του 1993 βάσει δειγματοληπτικής μελέτης, δεν κρίθηκαν ιδιαίτερα ικανοποιητικά.

2.4. Κατόπιν της εν λόγω έρευνας και έπειτα από σειρά συζητήσεων με τις ομάδες PSULG και PSTDG, η Επιτροπή υιοθέτησε στις 14 Δεκεμβρίου 1993, ένα πρόγραμμα ενεργειών το οποίο βασίζεται στη διεξαγωγή μεταγενέστερης οριστικής δειγματοληπτικής έρευνας, για την αξιολόγηση των προόδων που σημειώνονται σε θέματα μεταφοράς βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων.

2.5. Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής περιέχονται σε Έκθεση () την οποία συνέταξε για την Επιτροπή τον Αύγουστο του 1994 η Retail Banking Research Ltd, London. Η έκθεση βασίζεται σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 1 048 μεταφορές 100 Ecu η καθεμιά, από 34 τράπεζες των 12 χωρών της ΕΕ.

2.6. Για μια ακόμη φορά, η Επιτροπή δεν έκρινε ως ικανοποιητικά τα αποτελέσματα που περιλαμβάνονται στην έκθεση : όπως είχε ήδη αναφέρει στο πρόγραμμα ενεργειών της 14ης Δεκεμβρίου 1993, υποβάλλει τώρα την παρούσα ανακοίνωση, και ιδιαίτερα την πρόταση οδηγίας σχετικά με τη ρύθμιση των όρων εκτέλεσης των διασυνοριακών μεταφορών πίστωσης.

2.7. Εξάλλου η πρόταση οδηγίας συνδέεται με το βασικό πρόβλημα της πολιτικής του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή είχε ήδη επισημάνει στο παρελθόν () ότι το τραπεζικό σύστημα οφείλει να συνάψει συμφωνίες με στόχο τη διασφάλιση της σωστής εκτέλεσης των διασυνοριακών πληρωμών, και είχε προβεί στη σύνταξη των ρυθμιστικών αρχών για το θέμα αυτό. Οι αρχές αυτές αναθεωρήθηκαν και περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανακοίνωσης το οποίο θα αποτελέσει το αντικείμενο εξέτασης της εν λόγω γνωμοδότησης.

2.8. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή αναφέρει σειρά θεμάτων που στο σύνολό τους τείνουν να διαμορφώσουν ένα συστηματικό πλαίσιο της θεματικής των συστημάτων πληρωμής εντός της ΕΕ ενόψει της υιοθέτησης του Ενιαίου Νομίσματος. Πρόκειται περί πολύπλοκου συστήματος, στο πλαίσιο του οποίου η Επιτροπή εκθέτει, τα βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα προγράμματά της μελέτης και δράσης, τα οποία σχολιάζονται κατωτέρω στο παρόν έγγραφο.

3. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

3.1. Από την ανάγνωση των εγγράφων, τόσο του παρόντος όσο και των προηγουμένων προκύπτει ότι ο ορισμός αυτός καθ`εαυτός του αντικειμένου της ανακοίνωσης - « διασυνοριακές μεταφορές πίστωσης » - επιδέχεται τροποποίησης επειδή είναι διφορούμενος. Από τα συμφραζόμενα και από τον ίδιο τον τίτλο της ανακοίνωσης καθίσταται σαφές ότι πρόκειται για μεταφορές κεφαλαίων από τη μια χώρα στην άλλη στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διευκρίνιση αυτή είναι σημαντική αν θέλουμε να καθορίσουμε τις προϋποθέσεις και τα όρια των ρυθμίσεων, καθώς και το αντικείμενό τους.

3.2. Το επίθετο « διασυνοριακός » (στα γαλλικά « transfrontalier ») αποτελεί βέβαια αποδεκτό νεολογισμό, αλλά στην τρέχουσα χρήση του έχει την ακριβή σημασία να αναφέρεται σε δύο παραμεθόριες και περιορισμένες περιοχές, που χωρίζονται από τα σύνορα μιας χώρας 7 δεν μπορεί συνεπώς να ισχύει για το υπό εξέταση θέμα. Ο όρος που χρησιμοποιείται στα αγγλικά (« cross-border ») είναι αντιθέτως ορθός, αλλά στις άλλες γλώσσες μεταφράζεται με τον όρο « διεθνής » σύμφωνα με την ορολογία που υιοθέτησε η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών ().

3.3. Από τα όσα αναφέρονται ανωτέρω στα σημεία 3.1 και 3.2 προκύπτει ότι η μόνη σωστή διατύπωση που αντικατοπτρίζει σαφώς το υπό συζήτηση θέμα είναι η έκφραση « μεταφορές πίστωσης στο εσωτερικό της ΕΕ » - και εν συντομία « ενδοκοινοτικές μεταφορές πίστωσης » - που στα γαλλικά μεταφράζεται με τον όρο « virements intra-communautaires » και στα αγγλικά « intra-Community transfers ». Όπως θα φανεί από τις παρατηρήσεις στην πρόταση οδηγίας, η εν λόγω διευκρίνιση δεν έχει μόνο σημασιολογική αλλά και πρακτική αξία.

3.4. Η υπό εξέταση πρωτοβουλία της Επιτροπής οφείλεται στα αποτελέσματα της έκθεσης που έλαβε η τελευταία τον Αύγουστο του 1994. Η έκθεση αυτή αποτελείται από 120 σελίδες και πλέον και στην ανακοίνωση έχει συνοψιστεί σε οκτώ γραμμές σχεδόν : υπερβολικά λίγο για να μπορέσουν οι παραλήπτες της ανακοίνωσης να κατανοήσουν την πραγματική κατάσταση.

3.5. Η επιλογή της έκδοσης οδηγίας αιτιολογείται από την Επιτροπή με τη δήλωση ότι « δεν σημειώθηκε ικανοποιητική πρόοδος στο θέμα αυτό ». Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της αυτή τη δήλωση, επισημαίνοντας ότι την άποψη αυτή συμμερίζεται και το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα (). Παρόλο που θεωρούμε ότι διάφοροι όμιλοι τραπεζών και μεμονωμένες τράπεζες επένδυσαν ευρέως στην υλοποίηση νέων, αποτελεσματικών συστημάτων, ας μην λησμονούμε ότι πολλές τράπεζες - ιδιαίτερα σε ορισμένες χώρες - παρέμειναν αδρανείς στις παροτρύνσεις της Επιτροπής και στις κατευθυντήριες γραμμές που πρότειναν οι εθνικοί και ευρωπαϊκοί οργανισμοί τους.

3.6. Στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ΟΚΕ είχε ταχθεί υπέρ της αυτοπειθαρχίας του τραπεζικού τομέα - θέση την οποία ακόμη και σήμερα υποστηρίζει ένθερμα το ΕΝΙ. Δεδομένου εξάλλου, όπως έχει δείξει η εμπειρία, ότι η σφαιρική εξέλιξη του τομέα δεν μπορεί να επιτευχθεί με τον τρόπο αυτό, η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής όσον αφορά την αναγκαιότητα προσφυγής στην έκδοση οδηγίας.

4. Γενικές παρατηρήσεις στην πρόταση οδηγίας

4.1. Η ΟΚΕ επιβεβαιώνει εξ ολοκλήρου τις θέσεις που είχε εκφράσει στις « Γενικές παρατηρήσεις » για την προηγούμενη ανακοίνωση () 7 ιδιαίτερα δε επιθυμεί να εκφράσει εκ νέου την εκτίμησή της για τις προσπάθειες που κατέβαλε η Επιτροπή με στόχο τη βελτίωση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας κατά τη διενέργεια ενδοευρωπαϊκών μεταφορών πίστωσης, παρέχοντας ένα ελάχιστο πεδίο αναφοράς και κανόνες γενικής ισχύος, σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν την Εσωτερική Αγορά.

4.2. Ιδιαίτερα, οι οργανώσεις των καταναλωτών υποστηρίζουν την οδηγία εφόσον την θεωρούν ως λύση στις προσδοκίες τους να λαμβάνουν πλήρεις και αξιόπιστες πληροφορίες οι οποίες να περιλαμβάνουν σαφείς ενδείξεις ως προς τις τιμές συναλλάγματος, τις τοκοφόρους ημερομηνίες, τις προμήθειες και τα έξοδα, τους διάφορους όρους ανάλογα με τη μέθοδο πληρωμής, καθώς και το χρόνο εκτέλεσης της πληρωμής. Η παροχή αυτών των πληροφοριών θα μπορούσε να ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό και να προωθήσει των Ευρώπη των πολιτών.

4.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να μπορέσουν να υλοποιηθούν οι προαναφερθέντες όροι με τη συνεργασία των τραπεζών 7 εξάλλου υπάρχει ο κίνδυνος - που έχει αναφερθεί επανειλημμένα () - να αποβεί δύσχρηστη η πλήρης ενημέρωση, η οποία εφαρμόζεται σε όλο το πολύπλοκο φάσμα των υπαρχουσών περιπτώσεων.

4.4. Η πρόβλεψη του χρόνου που απαιτείται για την εκτέλεση καθώς και η βάση υπολογισμού όλων των προμηθειών και των εξόδων που επιβαρύνουν τον πελάτη είναι εφικτή για την πλευρά που αφορά την τράπεζα που δέχεται την εντολή του δικού της πελάτη 7 για την εξωτερική πλευρά όμως η ποικιλία των μεθόδων και των υφιστάμενων όρων καθιστά αναγκαία την προσφυγή σε λογικές εκτιμήσεις. Ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός τραπεζών και η ποικιλία των τιμολογήσεων, που διαφέρουν από τράπεζα σε τράπεζα, δεν συνιστούν εναλλακτικές λύσεις, εκτός αν στο μέλλον προωθηθούν διατραπεζικές συμφωνίες σε εθνικό επίπεδο.

4.5. Όσον αφορά το χρόνο εκτέλεσης, τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι οι περισσότερες τράπεζες - κυρίως οι μεγάλες διεθνείς τράπεζες - θα είναι σε θέση να σεβαστούν την οδηγία. Θα πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι διάφορες χώρες της ΕΕ δεν διαθέτουν ακόμη ικανοποιητικό εθνικό σύστημα συμψηφισμού, ούτως ώστε οι εντολές που προορίζονται ή προέρχονται από τις χώρες αυτές, να υποβάλλονται σε κυρώσεις. Η διαπραγμάτευση διαφορετικών προθεσμιών μπορεί να έχει διορθωτικό αποτέλεσμα στις θέσεις μειωμένης ανταγωνιστικότητας, όταν συνοδεύεται από τα κατάλληλα επίπεδα τιμολόγησης. Η ΟΚΕ εύχεται να καθιερωθούν σε ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτόματα συστήματα συμψηφισμού τα οποία να συμβάλουν στη γενική βελτίωση των διαδικασιών και στη μείωση του κόστους.

4.6. Η ΟΚΕ επισημαίνει μια ουσιαστική τροποποίηση του στόχου της οδηγίας σε σχέση με τα όσα επανειλημμένα έχει εκφράσει η Επιτροπή και με τη μεθοδολογία που έχει ακολουθήσει στις μελέτες και στις έρευνές της. Ενώ επανειλημμένα έχει δηλωθεί ότι οι ρυθμίσεις αποσκοπούν στο να βοηθήσουν τους καταναλωτές και τις ΜΜΕ να πραγματοποιούν με ευχέρεια μεταφορές κεφαλαίων στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, το υπό εξέταση έγγραφο προτείνει τη βελτίωση των υπηρεσιών διασυνοριακών μεταφορών πίστωσης για τους « πολίτες και τις επιχειρήσεις ».

4.7. Η εγκατάλειψη της έννοιας των « καταναλωτών » και των « ΜΜΕ » προκειμένου να επεκταθεί το αντικείμενο της οδηγίας σε κάθε είδους πληρωμή, όποιο κι αν είναι το ποσό, είναι αποδεκτή όσον αφορά το δικαίωμα των πελατών για διαφάνεια (αρθρά 3 και 4) για τήρηση των προθεσμιών σε περίπτωση που δεν υπάρχει ειδική συμφωνία (αρθρό 5) για απαγόρευση του διπλού καταλογισμού προμηθειών (άρθρό 6). Εξάλλου ο κανόνας σχετικά με τη λεγόμενη « money-back guarantee » (εγγύηση για την επιστροφή των χρημάτων) προκαλεί ορισμένες παρατηρήσεις :

4.7.1. Οι μεταφορές μεγάλων χρηματικών ποσών καθώς και οι επείγουσες μεταφορές - κατηγορία που έλαβαν ρητά υπόψη τους οι κεντρικές τράπεζες () - διενεργούνται μέσω εντελώς διαφορετικών διόδων από τις μεταφορές μικρότερων χρηματικών ποσών 7 οι εν λόγω μεταφορές αποτελούν εδώ και πολύ καιρό αντικείμενο μελέτης εκ μέρους της Επιτροπής των Διοικητών των χωρών της ΕΕ και τώρα από το ΕΝΙ, που έχουν θεσπίσει κανόνες (ακόμη και σε θέματα ανταγωνισμού) που εφαρμόζονται ειδικά σε παρόμοιες μεταφορές. Αυτός ο τύπος πληρωμών υπόκειται συνεπώς σε διαφορετική λογική από εκείνη που αφορά τις μεταφορές περιορισμένων χρηματικών ποσών και οι εμπλεκόμενες πλευρές - οι οποίες πολύ συχνά περιλαμβάνουν τις κεντρικές τράπεζες ως μεσολαβητές - είναι διαφορετικές από τους καταναλωτές και τις ΜΜΕ.

4.7.2. Η Επιτροπή κάλεσε τους καταναλωτές, τους εμπόρους και τις ΜΜΕ να συμμετάσχουν στη συμβουλευτική ομάδα PSULG, και κατέστη - και δικαίως - ο εκφραστής των αναγκών τους. Δεν κάλεσε ποτέ να συμμετάσχουν στην ομάδα αυτή ιδρύματα που θεσμικά ασχολούνται με μεταφορές μεγάλων χρηματικών ποσών, ούτε προκύπτει ότι τα ιδρύματα αυτά συνάντησαν ποτέ κάποιες δυσκολίες ή ζήτησαν τη θέσπιση νομοθετικών διατάξεων για τη ρύθμιση του τομέα αυτού.

4.7.3. Η Επιτροπή θεμελίωσε τα πορίσματά της σε δύο μελέτες, η κάθε μια εκ των οποίων βασίστηκε σε δείγματα μεταφοράς 100 Ecu έκαστον 7 δεν υπήρξε καμιά πληροφορία για τις πληρωμές μεγάλων ποσών. Συνεπώς είναι απαράδεκτο σκέψεις βασισμένες σε τόσο περιορισμένες εμπειρίες να επεκτείνονται σε ένα σύνολο πληρωμών διαφορετικών από τεχνική άποψη, με διαφορετικό σκοπό και διαφορετικά εμπλεκόμενα μέρη.

4.7.4. Τέλος, οι εγγυήσεις που θεωρούνται κατάλληλες για πληρωμές μικρών ποσών δεν μπορούν αυτόματα να επεκταθούν σε πληρωμές μεγάλων ποσών 7 οι συμβατικές υποχρεώσεις που θα συνεπαγόταν παρόμοια επέκταση ενέχουν υψηλούς κινδύνους, που λόγω έλλειψης διαβουλεύσεων ούτε οι τράπεζες ούτε οι πελάτες τους - ούτε καν η ίδια η Επιτροπή - είχαν τη δυνατότητα να εκτιμήσουν.

4.7.5. Την ανωτέρω θέση συμμερίζεται και το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα στη Γνώμη του της 20ης Μαρτίου 1995 προς το Συμβούλιο, για τους ίδιους λόγους που αναφέρονται στα σημεία 4.6, 4.7.1, 4.7.2, και 4.7.3. Εξάλλου στην εν λόγω γνώμη, το ΕΝΙ αναφέρει τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία αναθέτει το έργο της προώθησης των διεθνών πληρωμών και ιδιαίτερα των πληρωμών μεγάλων χρηματικών ποσών.

4.8. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ασυνέπεια μεταξύ του σκοπού της πρότασης οδηγίας, ο οποίος συνίσταται σαφώς στην προετοιμασία προς την Οικονομική και Νομισματική Ένωση, και της ισχύος της οδηγίας, η οποία θα έπρεπε να εφαρμόζεται και στις μεταφορές πίστωσης που αφορούν νομίσματα τρίτων χωρών 7 τα νομίσματα αυτά δεν προορίζονται να συναποτελέσουν το ενιαίο νόμισμα.

4.9. Εξάλλου υφίσταται νομικό κώλυμα εξαιτίας του οποίου η οδηγία δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε μεταφορές πίστωσης διαφορετικού νομίσματος από εκείνο των χωρών της ΕΕ ή από το Ecu : για τη ρύθμιση παρόμοιων πράξεων απαιτείται πάντα η παρέμβαση τράπεζας εγκατεστημένης σε τρίτη χώρα η οποία δεν υπόκειται στην κοινοτική νομοθεσία. Ούτε είναι κατανοητό οι τράπεζες αυτές να έχουν συμβατική υποχρέωση να τηρούν την εν λόγω νομοθεσία : η διεθνής αγορά έχει τους δικούς της κανόνες, οι οποίοι απαγορεύουν παρόμοιες παρεκκλίσεις.

4.10. Επίσης τούτο το νομικό κώλυμα έχει παράλληλες επιπτώσεις : πολλές χρηματοοικονομικές πράξεις (Swap) που διενεργούνται μέσω συστημάτων μεγάλων ποσών αφορούν ταυτόχρονες μεταφορές αντίθετης φοράς σε δύο ή περισσότερα νομίσματα, εκ των οποίων το ένα τουλάχιστον μπορεί να είναι από τρίτη χώρα. Είναι αδιανόητο μεμονωμένη σύμβαση να υπόκειται σε δύο διαφορετικές νομοθεσίες, και στην κοινοτική και σε άλλη. Τούτο απαγορεύει την εφαρμογή της οδηγίας σε μεταφορές μεγάλων χρηματικών ποσών.

5. Ειδικές παρατηρήσεις στην πρόταση οδηγίας

5.1. Άρθρο 1 - Πεδίο εφαρμογής

5.1.1. Η παρούσα οδηγία δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε « οποιοδήποτε νόμισμα »: το πεδίο εφαρμογής της περιορίζεται στα νομίσματα των χωρών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Ecu (βλ. σημεία 4.8 και 4.9).

5.1.2. Η ΟΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, προτείνει να τροποποιηθεί ως ακολούθως το κείμενο του άρθρου 1, παράγραφος 2, της πρότασης οδηγίας :

« Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις μεταφορές πίστωσης στο νόμισμα ενός εκ των χωρών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Ecu, και οι οποίες εκτελούνται από μια χώρα της ΕΕ σε μια άλλη χώρα της ΕΕ. »

5.2. Άρθρο 2 - Ορισμοί

5.2.1. Σημείο στ), « διασυνοριακή πληρωμή »: η διατύπωση αυτής της παραγράφου φαίνεται σαν να θέλει να αποκλείσει από το πεδίο εφαρμογής τις μεταφορές πίστωσης από μεμονωμένους εντολείς ή επιχειρήσεις που δεν έχουν λογαριασμό σε τράπεζα, πράγμα που βέβαια δεν είναι μέσα στις προθέσεις της οδηγίας. Συνεπώς η παράγραφος θα πρέπει να τροποποιηθεί ως εξής :

« ενδοκοινοτική πληρωμή : πληρωμή που πραγματοποιείται από εντολέα μέσω ιδρύματος ή υποκαταστήματος ιδρύματος εγκατεστημένου σε κράτος μέλος, ενός ποσού που πρέπει να τεθεί στη διάθεση δικαιούχου σε ίδρυμα ή σε υποκατάστημά του εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος ».

5.3. Άρθρο 3 - Πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται πριν από την εκτέλεση (πραγματοποιούμενης ή λαμβανόμενης) μεταφοράς πίστωσης

5.3.1. Οι δυνατότητες μεταφοράς ποικίλουν και περιλαμβάνουν απλές περιπτώσεις (από εντολέα σε δικαιούχο) αλλά και πολύπλοκες περιπτώσεις στις οποίες μεσολαβούν μία ή περισσότερες τράπεζες καθώς και υποκαταστήματά τους. Στην τελευταία μάλιστα περίπτωση, είναι σαφώς αδύνατη η παροχή « συγκεκριμένων » πληροφοριών για το χρόνο, τις προμήθειες και τα έξοδα που καταλογίζουν οι τράπεζες της αλλοδαπής. Η ΟΚΕ προτείνει να τροποποιηθεί ως ακολούθως το εισαγωγικό τμήμα του άρθρου :

« Το ίδρυμα παρέχει εγγράφως στους πελάτες του σαφείς πληροφορίες σχετικά με τις υπηρεσίες που προσφέρει το ίδιο, καθώς και πληροφορίες λογικά αξιόπιστες σχετικά με τις υπηρεσίες που προσφέρουν ιδρύματα της αλλοδαπής ή μεσολαβητές, για την πραγματοποίηση ή τη λήψη μεταφορών πίστωσης. »

5.4. Άρθρο 4 - Πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται μετά την εκτέλεση (πραγματοποιούμενης ή λαμβανόμενης) μεταφοράς πίστωσης

5.4.1. Η λήψη μιας μεταφοράς πίστωσης, είτε μέσα στη χώρα είτε στο εξωτερικό θα πρέπει να διέπεται από συνήθεις και πάγιες διαδικασίες στο πλαίσιο της τραπεζικής πρακτικής κάθε χώρας. Πράγματι, σε ορισμένες χώρες η αποκαλούμενη « επιβεβαίωση » δεν πραγματοποιείται για κάθε πράξη, αλλά συμπεριλαμβάνεται στο περιοδικό αντίγραφο κίνησης λογαριασμού. Η ΟΚΕ προτείνει συνεπώς νέα διατύπωση του εισαγωγικού τμήματος του άρθρου ούτως ώστε να μην επιβάλλονται παρεκκλίσεις από τις συνήθεις διαδικασίες :

« Το ίδρυμα παρέχει εγγράφως στους πελάτες του σαφείς πληροφορίες, σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες για μεταφορές πίστωσης σε εθνικό επίπεδο,μετά την πραγματοποίηση ή τη λήψη... »

5.5. Άρθρο 5 - Υποχρέωση εκτέλεσης της μεταφοράς σε εύλογη προθεσμία

5.5.1. Άρθρο 5, παράγραφος 1 - Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η Επιτροπή άφησε τον καθορισμό του χρόνου εκτέλεσης της μεταφοράς στη διακριτική ευχέρεια των μερών, ούτως ώστε ο ανταγωνισμός να διαδραματίζει εξισορροπητικό ρόλο. Ο καθορισμός πενθήμερης προθεσμίας, που θα πρέπει να ισχύει αν δεν υπάρχει ειδική συμφωνία ή δημοσίευση των προθεσμιών, φαίνεται ότι προκύπτει από τις δύο έρευνες, που πραγματοποίησε η Επιτροπή σε μεταφορές πίστωσης 100 Ecu μέσω 35 ευρωπαϊκών τραπεζών, οι οποίες έδωσαν ως αποτέλεσμα ένα μέσο όρο χρόνου εκτέλεσης από 4,65 έως 4,79 ημέρες. Τα αποτελέσματα αυτά συγκεντρώθηκαν δίνοντας οδηγίες στις τράπεζες που ενεργούν ως εντολείς να λάβει ο δικαιούχος τη μεταφορά πίστωσης με το πλέον ταχύ μέσο.

5.5.2. Ο εντολέας πιθανόν να μην ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να χρησιμοποιήσει το ταχύτερο μέσο, που συνήθως είναι και το πλέον δαπανηρό. Έχει πράγματι τη δυνατότητα να επιλέξει ένα λιγότερο ταχύ μέσο έναντι καταβολής μικρότερου ποσού. Στην περίπτωση αυτή, η επιβολή της προθεσμίας των πέντε ημερών - η οποία σαφώς βασίζεται στις ενδείξεις μελετών για το ταχύτερο μέσο - δεν ισχύει για όλες τις περιπτώσεις, που περιλαμβάνουν επίσης και τις εντολές μέσω ταχυδρομείου και την παρέμβαση τριών ή περισσοτέρων ιδρυμάτων. Προτείνεται συνεπώς να τροποποιηθεί ως εξής η πρώτη παύλα του άρθρου 5, παράγραφος 1 :

« το ίδρυμα του εντολέα ενέχει ευθύνη έναντι του εντολέα για την ολοκλήρωση της μεταφοράς πίστωσης το αργότερο μέχρι το τέλος της πέμπτης εργάσιμης ημέρας που έπεται της αποδοχής από αυτό μιας πληρωμής εντολής για την άμεση εκτέλεσή της, και εφόσον η διαβίβαση δεν περιλαμβάνει την παρέμβαση περισσότερων από δύο τραπεζών, ή υφίσταται αυτόματο σύστημα συμψηφισμού στη χώρα του δικαιούχου. »

5.5.3. Στην δεύτερη παύλα του άρθρου 5, παράγραφος 1, προβλέπεται ότι το ίδρυμα του δικαιούχου υποχρεούται να θέσει στη διάθεση του δικαιούχου το ποσό της μεταφοράς πίστωσης το αργότερο στο τέλος της εργάσιμης ημέρας που έπεται της ολοκλήρωσης της μεταφοράς πίστωσης. Πρέπει ωστόσο να ληφθούν υπόψη οι δικαιούχοι που δεν έχουν λογαριασμό, οπότε στην περίπτωση αυτή η υποχρεώση να τεθεί στη διάθεση πρέπει να περιλαμβάνει και την αποστολή του ειδοποιητήριου, στη διεύθυνση του δικαιούχου, σχετικά με τη λήψη του ποσού. Συνεπώς θα πρέπει να τροποποιηθεί το κείμενο της παύλας αυτής προκειμένου να ληφθεί υπόψη και αυτό το ενδεχόμενο, με την προσθήκη της ακόλουθης φράσης :

« Η εν λόγω υποχρέωση εκπληρούται με την πίστωση του ποσού στο λογαριασμό του δικαιούχου ή με την αποστολή ειδοποιητηρίου σε περίπτωση που ο εντολέας δεν έχει σημειώσει αριθμό λογαριασμού. »

5.5.4. Στο άρθρο 5, παράγραφος 3, προβλέπεται, και δικαίως ότι το ίδρυμα του δικαιούχου αποζημιώνει τον δικαιούχο με την καταβολή τόκων σε περίπτωση καθυστέρησης της πληρωμής. Επίσης, θα έπρεπε να ισχύει για την τράπεζα του δικαιούχου η ίδια αρχή της ισότητας που ισχύει για την τράπεζα του εντολέα (παράγραφος 2) : αν η καθυστέρηση οφείλεται σε εσφαλμένες ή ελλιπείς οδηγίες του εντολέα, ευθύνεται ο τελευταίος και όχι η τράπεζα του δικαιούχου για τις ενδεχόμενες ζημίες. Δια τούτο θα πρέπει η 3η παράγραφος να συμπληρωθεί με την εξής φράση :

« Όταν το ίδρυμα του δικαιούχου μπορεί να αποδείξει ότι η καθυστέρηση καταλογίζεται στον εντολέα, το ίδρυμα του δικαιούχου θα έχει δικαίωμα να λάβει από τον εντολέα οιαδήποτε αποζημίωση καταβλήθηκε στο δικαιούχο. »

5.5.5. Εξάλλου θα πρέπει να τονιστεί ότι ανταποκρίνεται στην αρχή της ισότητας, την οποία αποδέχονται όλες οι νομοθεσίες, η υποχρέωση επανόρθωσης της ζημίας να καταλογίζεται στην πλευρά που ευθύνεται 7 η ΟΚΕ υποστηρίζει συνεπώς ότι το άρθρο 5 πρέπει να συμπληρωθεί με την ακόλουθη παράγραφο 4 :

« Το ίδρυμα που κατέβαλε αποζημίωση με βάση τις διατάξεις των παραγράφων 2 και 3 δικαιούται να αποζημιωθεί από το ίδρυμα στο οποίο καταλογίζεται η καθυστέρηση της πληρωμής. »

5.6. Άρθρο 7 - Υποχρέωση των ιδρυμάτων για την επιστροφή χρημάτων σε περίπτωση μη εκτέλεσης της μεταφοράς

5.6.1. Οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο εμπνέονται σαφώς από το « Προσχέδιο Νόμου » των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο εξάλλου δεν έχει υιοθετήσει καμιά χώρα, ούτε και οι Ηνωμένες Πολιτείες που πρωτοστάτησαν για τη θέσπισή του. Τουναντίον οι υποχρεώσεις αυτές είναι αντίθετες με τη νομοθεσία που αφορά την εντολή σε όλα τα κράτη μέλη, τα οποία ορίζουν ότι ο εντολέας δεν φέρει καμία ευθύνη λόγω ανωτέρας βίας ή λόγω ευθύνης τρίτων. Αντί σχολίου παραθέτουμε την επιχειρηματολογία του Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου της Γερμανίας, η οποία ανακοινώθηκε στις 19 Μαρτίου 1991 σε μια υπόθεση κακής εκτέλεσης εντολής διεθνούς πληρωμής : « έχοντας καταβάλει κάθε αναγκαία προσπάθεια για την εκτέλεση των οδηγιών που έλαβε, η τράπεζα (του εντολέα) δεν ευθύνεται για ενδεχόμενο σφάλμα των άλλων τραπεζών που παρεμβαίνουν ».

5.6.2. Από την άλλη πλευρά δεν πρέπει να αγνοούνται τα δικαιώματα του εντολέα, από τον οποίο δεν μπορεί να ζητηθεί να προβεί σε έρευνα των τραπεζών της αλλοδαπής 7 η οδηγία πρέπει συνεπώς να καθορίσει την υποχρέωση για την τράπεζα του εντολέα να διασφαλίζει τα συμφέροντα του πελάτη της.

5.6.3. Με στόχο την προστασία του εντολέα σε περίπτωση μη εκτέλεσης της εντολής, η πρόταση οδηγίας φαίνεται να αγνοεί ότι πρέπει να προστατευθεί και ο δικαιούχος, καταναλωτής ή επιχείρηση. Ο δικαιούχος όμως μπορεί να έχει συμφέρον - το οποίο υπερέχει εκείνου του εντολέα - να λάβει παρ`όλα αυτά την μεταφορά πίστωσης, έστω και με καθυστέρηση και με τον συμψηφισμό που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 3. Η αρχή του αμετάκλητου της εντολής πληρωμής, θεμελιώδες έρεισμα όλων των συστημάτων, δύναται να διαφυλαχθεί με κάποια τροποποίηση που να ανταποκρίνεται στην αρχή της ισότητας, παρέχοντας έτσι στο δικαιούχο τη δυνατότητα να αρνηθεί το ποσό που του οφείλεται. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι λεπτές νομικές επιπτώσεις της μονομερούς ανάκλησης της εντολής σε περίπτωση πτώχευσης του εντολέα ή του δικαιούχου.

5.6.4. Σε όλες τις νομοθεσίες , η περίπτωση της ανωτέρας βίας (άρθρο 7, παράγραφος 3) προβλέπεται ως νόμιμο εμπόδιο στην εκτέλεση της εντολής, με συνέπεια την απαλλαγή του εντολέα από τις κυρώσεις που προβλέπουν συμβατικές ή νομοθετικές διατάξεις. Συνεπώς δεν μπορεί να αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών να επιτρέψουν την παρέκκλιση από την ευθύνη που απορρέει από τις συμβατικές υποχρεώσεις λόγω ανωτέρας βίας, ούτε κρίνεται αποδεκτή κοινοτική αρχή η οποία εμπεριέχει ευθύνη του εντολέα έστω και σε περίπτωση ανωτέρας βίας.

5.6.5. Όσον αφορά τη δυνατότητα των κρατών μελών να παρεκκλίνουν της υποχρέωσης καταβολής αποζημίωσης όταν η πληρωμή υπερβαίνει τα 10 000 Ecu (άρθρο 7, παράγραφος 3), η ΟΚΕ, βάσει των εκτιμήσεων που γίνονται στα σημεία 4.7.1 έως 4.7.5 και στο σημείο 4.10 κρίνει ότι πρέπει να καθοριστεί ένα όριο που συνάδει με την αρχή της διατηρήσεως σαφούς διαχωρισμού μεταξύ των συστημάτων υψηλής αξίας και των συστημάτων χαμηλής αξίας. Το όριο των 10 000 Ecu που υποδεικνύει η Επιτροπή φαίνεται κατάλληλο και έχει το πλεονέκτημα ότι καλύπτει τη μεγάλη πλειοψηφία των μεταφορών πιστώσεων στο εσωτερικό της ΕΕ.

5.6.6. Συνεπεία των όσων αναφέρθηκαν στα προηγούμενα σημεία, η ΟΚΕ προτείνει να τροποποιηθεί ως εξής το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 2 :

« 1. Εάν μετά την αποδοχή εντολής πληρωμής ποσού το οποίο δεν υπερβαίνει τα 10 000 Ecu από το ίδρυμα του εντολέα, η σχετική μεταφορά πίστωσης δεν ολοκληρωθεί για λόγους διαφορετικούς από ανωτέρα βία ή σφάλμα του εντολέα, ο εντολέας έχει το δικαίωμα - με την επιφύλαξη προβολής αντίρρησης από τον δικαιούχο - να ζητήσει την πίστωση του λογαριασμού του με ολόκληρο το ενταλθέν ποσό της μεταφοράς πίστωσης, προσαυξημένο με τους σχετικούς τόκους και με το ποσό των εξόδων της μη εκτελεσθείσας μεταφοράς. Η σχετική αίτηση υποβάλλεται τουλάχιστον είκοσι εργάσιμες μέρες μετά την ημερομηνία κατά την οποία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η μεταφορά πίστωσης. Κάθε ενδιάμεσο ίδρυμα που έχει αποδεχτεί την εντολή πληρωμής υποχρεούται να επιστρέψει, με δική του δαπάνη, το ποσό της μεταφοράς πίστωσης στο ίδρυμα που την έχει διατάξει.

2. Αν η μη ολοκλήρωση της μεταφοράς πίστωσης οφείλεται σε ανωτέρα βία ή σε εσφαλμένες οδηγίες που έδωσε ο εντολέας στο ίδρυμά του, το ίδρυμα του εντολέα και τα άλλα ιδρύματα που μεσολαβούν καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να πραγματοποιήσουν την προβλεπόμενη στην παράγραφο 1 επιστροφή χρημάτων στον εντολέα, χωρίς την προσαύξηση των τόκων και των εξόδων. Παραμένει η επιφύλαξη προβολής αντίρρησης από τον δικαιούχο, όπως προβλέπεται στην προηγούμενη παράγραφο 1. »

5.6.7. Η παράγραφος 3 του άρθρου 7 θα πρέπει να διαγραφεί.

5.7. Άρθρο 9 - Υποβολή έκθεσης προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο

5.7.1. Η ΟΚΕ ζητεί να τροποποιηθεί το κείμενο του άρθρου ως ακολούθως :

« Το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 1999, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά... »

6. Παρατηρήσεις στο σχέδιο ανακοίνωσης σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της εκ στα συστήματα διασυνοριακών μεταφορών πίστωσης

6.1. Θέμα (σημείο 1)

6.1.1. Η Επιτροπή είχε συντάξει παλαιότερα ένα έγγραφο () με το οποίο καθόριζε τις αρχές, ή καλύτερα τις κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες απορρέουν από την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στα συστήματα ενδοευρωπαϊκών μεταφορών πίστωσης. Οι εν τω μεταξύ αποκτηθείσες εμπειρίες, η εξέλιξη των συστημάτων και οι συζητήσεις με το βιομηχανικό τομέα ώθησαν την Επιτροπή να προετοιμάσει ένα νέο « Σχέδιο Ανακοίνωσης ».

6.1.2. Το αντικείμενο που εξετάζεται είναι, όπως αναφέρει η Επιτροπή, « αποκλειστικά τα συστήματα διασυνοριακών μεταφορών πίστωσης », τα οποία εξετάζονται συνεπώς ξεχωριστά από τα άλλα συστήματα, είτε πρόκειται για συστήματα εξ επαφής είτε εξ αποστάσεως. Η ΟΚΕ θα ήθελε επίσης να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι τα, οιασδήποτε φύσεως, συστήματα πληρωμής αποτελούν τμήμα ενός συνόλου το οποίο περιλαμβάνει το τραπεζικό σύστημα ως παρέχον υπηρεσίες, την πελατεία - καταναλωτές, ΜΜΕ, εμπόρους και βιομηχάνους - ως αποδέκτη των υπηρεσιών, τις κεντρικές τράπεζες ως ελεγκτές της σταθερότητας του συστήματος και το ΕΝΙ ως ρυθμιστή, αν κριθεί απαραίτητο, των πτυχών της νομισματικής κυκλοφορίας. Για τη ρύθμιση συνεπώς των συστημάτων ενδοευρωπαϊκών μεταφορών πίστωσης απαιτείται να ληφθεί υπόψη η υφιστάμενη διασύνδεση μεταξύ των διαφόρων συστημάτων και η ύπαρξη μιας σφαιρικής εικόνας 7 με άλλα λόγια, για τη θέσπιση κανόνα που να διέπει ένα σύστημα θα πρέπει να αναρωτηθούμε ποιές συνέπειες μπορεί να έχει αν εφαρμοστεί, αναλογικά, σε άλλα συστήματα.

6.1.3. Στον προηγούμενο ορισμό των αρχών του ανταγωνισμού, η Επιτροπή αναγνώριζε ότι για τη θέσπιση ή τη διασύνδεση συστημάτων μεταφοράς τα ιδρύματα θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την ανάγκη να βασιστούν σε σταθερά καθορισμένες αρχές όσον αφορά τις τεχνικές, νομοθετικές και λειτουργικές πτυχές των υπηρεσιών που παρέχονται στην πελατεία. Οι σταθερά καθορισμένες αρχές πρέπει να βασίζονται στη σαφήνεια, και να αφήνουν ένα ελάχιστο περιθώριο ερμηνείας στα ενδιαφερόμενα μέρη 7 Η ΟΚΕ διαπιστώνει αντιθέτως ότι σε διάφορα τμήματά του το έγγραφο χρησιμοποιεί όρους και έννοιες πολύ ασαφείς οι οποίοι γεννούν αμφιβολίες παρά βεβαιότητες.

6.1.4. Η πρόταση που αναφέρεται στο προηγούμενο σημείο βασίζεται στην εξέταση διαφόρων περιπτώσεων παρέμβασης της Επιτροπής σε θέματα εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού στα συστήματα πληρωμών γενικά, μερικές από τις οποίες συζητούνται ακόμη. Η έλλειψη συγκεκριμένων σημείων αναφοράς δημιουργεί αβεβαιότητες στον τραπεζικό τομέα, οι οποίες εκφράζονται με καθυστερήσεις ή με άρνηση υιοθέτησης πρωτοβουλιών, και με τον τρόπο αυτό ζημιώνονται τα προγράμματα καινοτομίας που προωθεί η ίδια η Επιτροπή.

6.2. Μη τιμολογιακός ανταγωνισμός (σημείο 2)

6.2.1. Παράγραφος 4

Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι οι αρχές του δικαίου του ανταγωνισμού και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών πρέπει να ισχύουν ακόμα και για συστήματα που θεσπίζονται βάσει νόμου ή τα οποία διαχειρίζονται δημόσιες αρχές () και συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής για την προσέγγιση που υιοθέτησε, να μην εξετάσει στο έγγραφο πτυχές ρύθμισης των συστημάτων αυτών από δημόσιες αρχές.

6.2.2. Τα συστήματα στα οποία αναφέρεται η Επιτροπή είναι βέβαια τα συστήματα των μεταφορών μεγάλων χρηματικών ποσών, στις οποίες μεταφορές οι κεντρικές τράπεζες δρουν συνήθως ως διαχειριστές, και συνεπώς ως υπεύθυνοι θεσμικά της σταθερότητας των ίδιων των συστημάτων και ως ελεγκτές των κινδύνων, ιδιαίτερα δε των κινδύνων που απορρέουν από το σύστημα. Οι γενικές γραμμές της ρύθμισης των συστημάτων αυτών αποτέλεσαν αντικείμενο επεξεργασίας () από την Working Group on EC Payments Systems η οποία συγκροτήθηκε από την Επιτροπή των Διοικητών των Κεντρικών Τραπεζών των χωρών της ΕΕ, και εγκρίθηκαν τον Ιανουάριο του 1995 από το Συμβούλιο του ΕΝΙ. Το έγγραφο αυτό αναφέρει τα κριτήρια που ρυθμίζουν τον ανταγωνισμό και ορίζει τους κανόνες πρόσβασης καθώς και τους λειτουργικούς κανόνες.

6.2.3. Αν η απόφαση της Επιτροπής να μην εξετάσει στο έγγραφο για τον ανταγωνισμό τις πτυχές που αφορούν τα συστήματα αυτά είναι πλήρως δικαιολογημένη, δεν κατανοούμε ωστόσο ποιοί λόγοι την οδήγησαν να λάβει την απόφαση να τις συμπεριλάβει στην οδηγία. Οι παρατηρήσεις για το θέμα αυτό εκφράζονται στο αντίστοιχο τμήμα του παρόντος εγγράφου.

6.2.4. Παράγραφος 5

Η ρύθμιση φαίνεται να αφορά μόνο τις τράπεζες. Η ρύθμιση θα πρέπει επίσης να αφορά και κάθε « άλλο ίδρυμα » το οποίο παρέχει υπηρεσίες πληρωμής στο κοινό, σύμφωνα με το άρθρο 1 και 2(β) της πρότασης οδηγίας. Αν τα « άλλα ιδρύματα » συμπεριληφθούν στην οδηγία, θα πρέπει να ισχύουν και γι` αυτά οι κανόνες ανταγωνισμού.

6.2.5. Παράγραφος 6

Η ΟΚΕ συμφωνεί με την αρχή των ανοικτών συστημάτων 7 επισημαίνει ωστόσο ότι τα κριτήρια για τον προσδιορισμό του αν ένα σύστημα συνιστά κατά το μάλλον ή ήττον « ουσιαστικό μέσο » είναι πολύ αόριστα. Η έλλειψη αντικειμενικών κριτηρίων δημιουργεί ευρύ περιθώριο για υποκειμενικές ερμηνείες εκ μέρους των τραπεζών και της Επιτροπής, με τα εμπόδια τα οποία αναφέρθηκαν στο προηγούμενο σημείο 6.1.3. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι είναι απαραίτητο να επεξεργαστεί περαιτέρω η Επιτροπή την παράγραφο αυτή, συμπεριλαμβάνοντας αντικειμενικά κριτήρια 7 με την παρούσα διατύπωση η εν λόγω παράγραφος είναι απαράδεκτη.

6.2.6. Παράγραφος 8

Όσον αφορά τον καθορισμό της συνεισφοράς συμμετοχής ενός υποψηφίου σε κάποιο σύστημα, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι η εν λόγω συνεισφορά δεν πρέπει να υπερβαίνει το « πραγματικό κόστος » των προηγούμενων επενδύσεων. Δεδομένου ότι πρόκειται για συμμετοχή η οποία υπόκειται στους συνήθεις κανόνες που διέπουν την αγορά, ο καθορισμός του « πραγματικού κόστους » δεν έχει σημασία 7 η ακριβής έννοια είναι εκείνη της « παρούσας αξίας » των επενδύσεων.

6.2.6.1. Η ΟΚΕ κατανοεί και εγκρίνει την προσπάθεια της Επιτροπής που αποσκοπεί στο να καθορίσει τους όρους πρόσβασης τραπεζών της αλλοδαπής στο εθνικό σύστημα, στο πλαίσιο του σεβασμού των αρχών της ελεύθερης εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Εξάλλου, η εφαρμογή του κριτηρίου σύμφωνα με το οποίο υποκατάστημα ξένης τράπεζας δύναται να επηρεάσει την απόφαση σχετικά με τη συμμετοχή της προβάλλοντας την εμπειρία και τον όγκο πληρωμών της μητρικής τράπεζας στη χώρα καταγωγής, ενδέχεται να προκαλέσει ανάστροφη διάκριση έναντι των εγχώριων τραπεζών, οι οποίες λόγω ίσων αντικειμενικών συνθηκών δεν θα μπορούν να εισέλθουν στο σύστημα. Με την παρούσα διατύπωση η αρχή δεν γίνεται αποδεκτή 7 ακόμη και σε αυτή την περίπτωση απαιτείται καλύτερη διευκρίνιση των κριτηρίων βάσει των οποίων πρέπει να « εκτιμηθεί » η εμπειρία και ο όγκος πληρωμών της μητρικής τράπεζας.

6.2.7. Παράγραφος 10

Η ΟΚΕ συμφωνεί με την αρχή ότι σύστημα το οποίο δεν συνιστά « βασική υπηρεσία » μπορεί να εμποδίσει τα μέλη του να προσχωρήσουν σε άλλα συστήματα 7 διερωτάται όμως αν στην εν λόγω διάταξη συμπεριλαμβάνονται, κατά το μάλλον ή ήττον αυτομάτως, τα AΓΣ (). Τα συστήματα που βασίζονται σε ΑΓΣ αναφέρθηκαν επανειλημμένα από την Επιτροπή ως η βέλτιστη λύση για τη διευκόλυνση των ενδοευρωπαϊκών πληρωμών 7 κατά τη δημιουργία τους αυτά μπορούν να είναι μικρού μεγέθους ώστε να μην θεωρηθούν ότι παρέχουν « βασική υπηρεσία ». Ο κίνδυνος μη συμμετοχής σε εναλλακτικά συστήματα θα συνιστούσε για τις τράπεζες αποτρεπτικό παράγοντα προσχώρησης στα AΓΣ, ζημιώνοντας με τον τρόπο αυτό εν τη γενέσει του το σύστημα που θέλει να προωθήσει η Επιτροπή. Σκόπιμο είναι να διευκρινιστεί ότι η συμμετοχή σε ΑΓΣ σε καμιά περίπτωση δεν αποκλείει τη συμμετοχή σε εναλλακτικά συστήματα.

6.2.8. Παράγραφος 12.1

Η αγγλική και γερμανική διατύπωση του παρόντος άρθρου προβλέπουν ότι τα πρότυπα λειτουργίας δύνανται να συμπεριλαμβάνουν και άλλες πτυχές από εκείνες που απαριθμούνται στην ίδια παράγραφο 7 αντίθετα η γαλλική και ιταλική διατύπωση δείχνουν ότι ο κατάλογος είναι πλήρης. Η « διευρυμένη » διατύπωση είναι πιθανόν εκείνη που ανταποκρίνεται στις προθέσεις της Επιτροπής 7 εν τοιαύτη περιπτώσει θα πρέπει η λέξη « notamment » στα γαλλικά να αντικαταστήσει τη λέξη « dont » και η φράση « fra l'altro » στα ιταλικά τη λέξη « comprendenti ». Απαιτείται η διενέργεια ελέγχου και στις άλλες γλώσσες.

6.3. Ανταγωνισμός τιμών (σημείο 3)

6.3.1. Παράγραφος 13

Η ΟΚΕ υποστηρίζει τη θέση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία δεν μπορεί να γίνει δεκτή καμιά συμφωνία μεταξύ τραπεζών για τις τιμές που εφαρμόζονται στην πελατεία.

6.3.2. Παράγραφος 14

Η γενική αρχή που εκφράζεται στο πρώτο τμήμα του άρθρου πρέπει να συμπληρωθεί με την ένδειξη ότι μεταξύ των « συμμετεχουσών » συμπεριλαμβάνονται και οι ενδιάμεσες τράπεζες. Η υποσημείωση που αφορά τα ΑΓΣ πρέπει να αναφέρει ότι όλα τα ΑΓΣ δεν είναι εθνικά. Στη Γερμανία για παράδειγμα υπάρχουν περιφερειακά ΑΓΣ.

6.3.2.1. Η Επιτροπή εξετάζει το θέμα των διατραπεζικών προμηθειών από την πλευρά του επιμερισμού του κόστους. Καθίσταται σαφές ότι η παροχή οιασδήποτε υπηρεσίας πρέπει να συμπεριλαμβάνει μια λογική κάλυψη του κόστους 7 η έννοια αυτή πρέπει να περιέχεται στην ανακοίνωση.

6.3.3. Παράγραφος 15

Οι διατραπεζικές προμήθειες συνιστούν τεχνικό χαρακτηριστικό απαραίτητο για τη λειτουργία κάθε συστήματος μεταφοράς κεφαλαίων, και εκ των πραγμάτων οι προμήθειες αυτές θα πρέπει να είναι προκαθορισμένες κατόπιν συμφωνίας. Το θέμα έχει συζητηθεί από καιρό και σήμερα είναι η κατάλληλη ευκαιρία να λυθεί οριστικά. Η Επιτροπή θα μπορούσε να προβεί σε γενική εξαίρεση όσον αφορά τις διατραπεζικές συμφωνίες, πραγματοποιώντας ενδεχομένως μελέτη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες η οποία θα καταδείξει την τεχνική αναγκαιότητα των διατραπεζικών προμηθειών. Θα διατηρούσε βέβαια το δικαίωμα να εξετάσει και να απορρίψει ή να αποδεχτεί το ύψος των προμηθειών που αποτελούν αντικείμενο της συμφωνίας, σύμφωνα με τα κριτήρια δίκαιης απόδοσης των οφελών που αναφέρονται στο τελευταίο τμήμα της παραγράφου.

6.3.3.1. Πρέπει να επισημανθεί ότι η διατραπεζική προμήθεια δεν καθορίζεται από το παιχνίδι του ανταγωνισμού : κατά κανόνα στις διεθνείς μεταφορές πίστωσης η επιλογή της τράπεζας που θα εκτελέσει τη συναλλαγή γίνεται από τον εντολέα και όχι από την τράπεζά του.

6.3.4. Παράγραφος 16

Η ΟΚΕ εγκρίνει απόλυτα τη δέσμευση της Επιτροπής να εξαλείψει εντελώς την απαράδεκτη πρακτική του « διπλού καταλογισμού προμηθειών », και συμφωνεί με το προτεινόμενο κείμενο. Παρατηρεί ωστόσο ότι μπορεί να υπάρχουν, για την τράπεζα του δικαιούχου έξοδα που δεν αφορούν τη διεθνή φύση της πληρωμής, όπως για παράδειγμα όταν απαιτείται η διεξαγωγή έρευνας για δικαιούχο που δεν διατηρεί λογαριασμό, ή σε περίπτωση λανθασμένης διευθύνσεως ή αλλαγής διευθύνσεως. Η αποδοχή εξόδων που δεν αφορούν τη διεθνή φύση της συναλλαγής θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στην παράγραφο.

6.3.5. Παράγραφος 19

Στο τελευταίο τμήμα της παραγράφου αυτής, η Επιτροπή φαίνεται να υποστηρίζει ότι τα υφιστάμενα εθνικά συστήματα, ή τα ΑΓΣ, λειτουργούν δωρεάν, χωρίς διατραπεζικές προμήθειες. Αντίθετα οι εν λόγω προμήθειες είναι πάντα αναγκαίες για τη δίκαιη κατανομή του κόστους μεταξύ των συμμετεχόντων και συνιστούν συνεπώς τεχνικό χαρακτηριστικό πολυμερούς συστήματος. Η ΟΚΕ προτείνει συνεπώς τη διαγραφή της τελευταίας φράσης « οι πολυμερείς διατραπεζικές προμήθειες δεν θα ήταν, κατά πάσα πιθανότητα, αναγκαίες ».

6.3.6. Παράγραφοι 22, 23 και 24

Η διατύπωση των εν λόγω παραγράφων θέτει, κατά την άποψη της ΟΚΕ, πρόβλημα ουσίας. Η Επιτροπή αναγνωρίζει την εγκυρότητα των συμφωνιών που προορίζονται για την κάλυψη των συμπληρωματικών εξόδων που « αναγκαστικά » βαρύνουν τις τράπεζες των δικαιούχων, και ως προς αυτό το σημείο δεν υπάρχει καμιά αντίρρηση. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν γίνεται λόγος για « πραγματικά » καταβληθέν κόστος : δεν υφίσταται κάποιο μοναδικό σύστημα προσδιορισμού των εξόδων των τραπεζικών υπηρεσιών, τα οποία ποικίλλουν σε σημαντικό βαθμό ανάλογα με τις διαστάσεις της τράπεζας, τη φύση και τη συχνότητα των παρεχομένων υπηρεσιών καθώς και ορισμένους άλλους παράγοντες οι οποίοι δεν προσδιορίζονται αντικειμενικά. Η υιοθέτηση της έννοιας « πραγματικό κόστος » θα μπορούσε να εισαγάγει στοιχεία αβεβαιότητας τα οποία θα προκαλούσαν ατέρμονες συζητήσεις και αντιφατικές καταστάσεις. Η ΟΚΕ προτείνει τη διαγραφή την ένδειξης « πραγματικό κόστος » και την αντικατάστασή της με τη λέξη « έξοδα » 7 η Επιτροπή βέβαια θα διατηρεί το δικαίωμα να εκτιμά σφαιρικά την ορθότητα των εξόδων αυτών (με κάποιο περιθώριο κέρδους) κατά την έγκριση των συμφωνιών.

6.3.7. Παράγραφος 24.2

Όσον αφορά τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης προμηθειών κατώτερων από το ανώτατο όριο, η ΟΚΕ υπενθυμίζει τα όσα παραθέτει ανωτέρω στο σημείο 6.3.3.1 : δεδομένης της έλλειψης λόγων ανταγωνισμού στον τομέα αυτό, η χρήση αυτής της δυνατότητας παραμένει εντελώς θεωρητική.

7. Παρατηρήσεις στο σημείο ΙΙΙ της ανακοίνωσης της επιτροπής - η πρόοδος που επιτεύχθηκε όσον αφορά τα συνοδευτικά μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση των διασυνοπτακών πληρωμών

7.1. Ο ρόλος των συστημάτων πληρωμών στην προετοιμασία της μετάβασης στο Ecu (σημείο ΙΙΙ.1). Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την απόφαση της Επιτροπής να συνεχίσει τις έρευνες όσον αφορά τα πρακτικά προβλήματα που δημιουργεί η εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος με τη συνεργασία των δύο συμβουλευτικών ομάδων για τα συστήματα πληρωμών. Συνιστά επίσης να συμπεριλάβει στους μόνιμους συνομιλητές της το ΕΝΙ μέσω των ομάδων εργασίας που έχει συγκροτήσει ειδικά για το σκοπό αυτό.

7.2. Απλούστευση των υποχρεώσεων δήλωσης που συνδέονται με την κατάρτιση στατιστικών του ισοζυγίου πληρωμών (σημείο ΙΙΙ.2). Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία της να ολοκληρωθούν γρήγορα οι εργασίες της Task Force και να καταλήξουν στον καθορισμό ενιαίου ελάχιστου ορίου δήλωσης.

7.3. « Νομικό πλαίσιο » των διασυνοριακών πληρωμών (σημείο ΙΙΙ.3). Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η Επιτροπή, με την πρόταση οδηγίας της, (άρθρα 5, 6, και 7) επέσπευσε την έγκριση νομικών διατάξεων που τελούσαν ακόμη υπό συζήτηση. Πέραν τούτου, εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στο λεπτό πρόβλημα της σκοπιμότητας των πληρωμών καθώς και στις ενδεχόμενες επιπτώσεις της οδηγίας στις νομοθεσίες που διέπουν τις πτωχεύσεις, οι οποίες είναι ανομοιογενείς στα διάφορα κράτη μέλη.

7.4. Οι διασυνδέσεις μεταξύ αυτοματοποιημένων γραφείων συμψηφισμού (ΑΓΣ) (σημείο ΙΙΙ.4). Η ΟΚΕ εγκρίνει και υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για τη σύσταση σε όλα τα κράτη μέλη αυτοματοποιημένων γραφείων συμψηφισμού, καθώς και την εγκατάσταση διασυνδέσεων μεταξύ τους. Οι εν λόγω προσπάθειες δεν πρέπει όμως να οδηγήσουν σε μονομερείς λύσεις που να αποκλείουν τα ήδη υφιστάμενα ή υπό δημιουργία εναλλακτικά συστήματα και κυρίως δεν πρέπει να συμβάλουν στην αύξηση των εξόδων που επιβαρύνουν τους χρήστες, τις επιχειρήσεις ή τους καταναλωτές.

7.5. Διαφάνεια των πληρωμών που πραγματοποιούνται με κάρτες πληρωμής (σημείο ΙΙΙ.5). Η ΟΚΕ εγκρίνει τη δράση της Επιτροπής και σε αυτόν τον τομέα, και συνιστά οι συμβουλευτικές ομάδες για τα συστήματα πληρωμής, τις οποίες χρησιμοποιεί η Επιτροπή, να συμπληρωθούν με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, ιδαίτερα δε με τη συμμετοχή των διεθνών οργανισμών καρτών πληρωμής.

7.6. Προπληρωμένες κάρτες (« ηλεκτρονικά πορτοφόλια ») (σημείο ΙΙΙ.6). Η ΟΚΕ συνιστά να εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή το πρόβλημα των προπληρωμένων καρτών επειδή πρόκειται για εντελώς νέα μέσα, την εξέλιξη των οποίων παρακολουθεί το ΕΝΙ 7 πράγματι οι κεντρικές τράπεζες θεωρούν ότι το εν λόγω μέσο εμπίπτει στη θεσμική τους σφαίρα ελέγχου της νομισματικής κυκλοφορίας. Η κοινοτική ρύθμιση των μέσων αυτών δεν μπορεί να προηγείται της εισαγωγής τους, και τούτο πριν ακόμη οι χρήστες αποκτήσουν την απαιτούμενη εμπειρία και εκφράσουν τις ανάγκες τους.

Βρυξέλλες, 1η Ιουνίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 6ης Ιουλίου 1994 για την Ανακοίνωση και το σχέδιο πρότασης οδηγίας σχετικά με « τη διαφάνεια και αποδοτικότητα των συστημάτων διασυνοριακών πληρωμών » (ΕΕ αριθ. C 388 της 31. 12. 1994 και έγγρ. SEC(93) 1968 τελικό).

() Σύσταση της Επιτροπής της 14ης Φεβρουαρίου 1990 όσον αφορά τη διαφάνεια των τραπεζικών όρων που εφαρμόζονται στις διασυνοριακές χρηματοπιστωτικές συναλλαγές (90/109/ΕΟΚ, ΕΕ αριθ. L 67 της 15. 3. 1990).

() « Study in the Area of Payment Systems into the Transparency of Conditions for Remote Cross-Border Transfers » (έκδοση μόνον στα αγγλικά).

() Βλ. Παράρτημα Γ στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής « Διευκόλυνση των διασυνοριακών πληρωμών : εξάλειψη των εμποδίων » (έγγρ. SEC(92) 621 τελικό της 27ης Μαρτίου 1992).

() Βλ. μεταξύ άλλων « Central Bank Payment and Settlement Services with respect to Cross-Border and Multi-Currency Transactions », Bank of International Settlements, Βασιλεία, 1993.

() Γνώμη του ΕΝΙ προς το Συμβούλιο, 20 Μαρτίου 1995, σημείο 3.

() ΕΕ αριθ. C 388 της 31. 12. 1994.

() Βλ. γνωμοδότηση που αναφέρεται στην υποσημείωση 1, σημεία 2.2.2 και 2.2.3 καθώς και τη γνωμοδότηση για το έγγραφο συζήτησης « Οι πληρωμές στην Ευρωπαϊκή Εσωτερική Αγορά » (ΕΕ αριθ. C 120 της 6. 5. 1991) .

() Βλ. « Minimum Common Features for Domestic Payment Systems », Έκθεση προς τους διοικητές των κεντρικών τραπεζών της ΕΚ, Working Group on Payments Systems, Βασιλεία, Νοέμβριος 1993, κεφ. Ι, σημείο 1.3.

() « Αρχές του Ανταγωνισμού για τα συστήματα μεταφορών πίστωσης » που περιέχονται στο Παράρτημα Γ του εγγράφου εργασίας της Επιτροπής της 27ης Μαρτίου 1992.

() Οι παρατηρήσεις για το σημείο αυτό βασίζονται στην γαλλική έκδοση του κειμένου 7 η αγγλική έκδοση αφήνει να διαφανούν κάποιες αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία και η ιταλική δίνει την εντύπωση ότι θέλει να πεί ότι οι αρχές εφαρμόζονται μόνο στα συστήματα που θεσπίζονται βάσει νόμου ή λειτουργούν υπό τον έλεγχο δημοσίων αρχών.

() « Minimum Common Features for Domestic Payment Systems », Νοέμβριος 1993.

() AΓΣ : Αυτοματοποιημένο Γραφείο Συμψηφισμού (Automatic Clearing House), δηλαδή εθνικός οργανισμός συμψηφισμού των πληρωμών σε εθνική ή διεθνή κλίμακα.