C 452/48

ΕΚΘΕΣΗ

σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς της Κοινής Επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» για το οικονομικό έτος 2017 συνοδευόμενη από την απάντηση της Κοινής Επιχείρησης

(2018/C 452/06)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Σημεία Σελίδα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1-13 49 Σύσταση της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ 1-2 49 Διακυβέρνηση 3-6 49 Στόχοι 7 49 Πόροι 8-12 49 Οι αξιολογήσεις της Επιτροπής 13 50 ΓΝΩΜΗ 14-26 50 Γνώμη σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών 15 50 Γνώμη σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των εσόδων στα οποία βασίζονται οι λογαριασμοί 16 50 Γνώμη σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πληρωμών στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί 17 50 Αρμοδιότητες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση 18-20 51 Οι αρμοδιότητες του ελεγκτή όσον αφορά τον έλεγχο των λογαριασμών και των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται 21-26 51 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 27-36 52 Εκτέλεση του προϋπολογισμού για το 2017 27 52 Πολυετής εκτέλεση του προϋπολογισμού στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ 28-31 52 Πολυετής εκτέλεση του προϋπολογισμού στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» 32-36 52 ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΔΙΚΛΙΔΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ 37-39 53 Πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου 37-39 53 ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ 40 53 Μόχλευση εισφορών από άλλα μέλη 40 53 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 41-42 54 ΠΑΡΆΡΤΗΜΑ - ΠΑΡΑΚΟΛΟΎΘΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΊΩΝ ΠΡΟΗΓΟΎΜΕΝΩΝ ΕΤΏΝ 55 ΑΠΆΝΤΗΣΗ ΤΗς ΚΟΙΝΉς ΕΠΙΧΕΊΡΗΣΗς 56

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σύσταση της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ

1. Η Κοινή Επιχείρηση για την υλοποίηση της κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» (εφεξής «Κοινή Επιχείρηση ΚΚΥ»), με έδρα στις Βρυξέλλες, συστάθηκε τον Μάιο του 2008 για το χρονικό διάστημα έως την 31η Δεκεμβρίου 2017 και άρχισε να λειτουργεί αυτόνομα στις 15 Νοεμβρίου 2010 ( 1 ) . Τον Μάιο του 2014, το Συμβούλιο παρέτεινε τη διάρκεια λειτουργίας της έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024 ( 2 )

2. Η Κοινή Επιχείρηση ΚΚΥ αποτελεί σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στο πεδίο της τεχνολογικής έρευνας και καινοτομίας όσον αφορά το υδρογόνο και τις κυψέλες καυσίμου. Τα ιδρυτικά μέλη της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), εκπροσωπούμενη από την Επιτροπή, ο βιομηχανικός όμιλος («Hydrogen Europe») και ο ερευνητικός όμιλος («Hydrogen Europe Research»).

Διακυβέρνηση

3. Η δομή διακυβέρνησης της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ περιλαμβάνει τα εξής όργανα: το διοικητικό συμβούλιο, τον εκτελεστικό διευθυντή, την επιστημονική επιτροπή, την ομάδα εκπροσώπων των κρατών της ΚΚΥ και τη γενική συνέλευση ενδιαφερομένων.

4. Το διοικητικό συμβούλιο απαρτίζεται από δέκα μέλη, εκ των οποίων έξι είναι εκπρόσωποι του βιομηχανικού ομίλου, τρεις της Επιτροπής και ένας του ερευνητικού ομίλου. Είναι υπεύθυνο για τις στρατηγικές κατευθύνσεις και τη λειτουργία της Κοινής Επιχείρησης και επιβλέπει την υλοποίηση των δραστηριοτήτων της. Ο εκτελεστικός διευθυντής είναι υπεύθυνος για την καθημερινή διαχείριση της Κοινής Επιχείρησης.

5. Η επιστημονική επιτροπή απαρτίζεται από έως και εννέα μέλη και σε αυτήν εκπροσωπούνται ισόρροπα διά των εμπειρογνωμόνων τους η ακαδημαϊκή κοινότητα, ο σχετικός κλάδος και οι ρυθμιστικοί φορείς. Παρέχει συμβουλές σχετικά με τις επιστημονικές προτεραιότητες που πρέπει να εξετάζονται στα ετήσια προγράμματα εργασιών, καθώς και σχετικά με τα επιστημονικά επιτεύγματα που περιγράφονται στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων.

6. Η ομάδα εκπροσώπων των κρατών της ΚΚΥ απαρτίζεται από έναν εκπρόσωπο από κάθε κράτος μέλος και κάθε συνδεδεμένη με το «Ορίζοντας 2020» χώρα, γνωμοδοτεί δε επί των στρατηγικών κατευθύνσεων της Κοινής Επιχείρησης και της επίτευξης των στόχων του «Ορίζοντας 2020». Στο πλαίσιο της γενικής συνέλευσης ενδιαφερομένων, η οποία πραγματοποιείται ετησίως, τα ενδιαφερόμενα για την ΚΚΥ μέρη έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν και ενδεχομένως να σχολιάσουν τις δραστηριότητες της Κοινής Επιχείρησης.

Στόχοι

7. Στόχος της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ είναι να αναδείξει έως το 2020 τις τεχνολογίες κυψελών καυσίμου και υδρογόνου ως έναν από τους πυλώνες των μελλοντικών ευρωπαϊκών συστημάτων ενέργειας και μεταφορών. Η Κοινή Επιχείρηση επιδιώκει την ανάπτυξη ενός ισχυρού, βιώσιμου και ανταγωνιστικού σε παγκόσμια κλίμακα τομέα κυψελών καυσίμου και υδρογόνου στην ΕΕ.

Πόροι

8. Η μέγιστη εισφορά της ΕΕ στην πρώτη φάση των δραστηριοτήτων της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ (ΚΚΥ 1) ανέρχεται σε 470 εκατομμύρια ευρώ και προέρχεται από το 7ο ΠΠ ( 3 ) . Οι εισφορές των άλλων μελών πρέπει τουλάχιστον να ισούνται με την εισφορά της ΕΕ.

9. Η μέγιστη εισφορά της ΕΕ στη δεύτερη φάση των δραστηριοτήτων της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ (ΚΚΥ 2) ανέρχεται σε 665 εκατομμύρια ευρώ και χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Από το ποσό αυτό, έως και 570 εκατομμύρια ευρώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ισοδύναμο της εισφοράς των μελών από τον βιομηχανικό και τον ερευνητικό όμιλο (η οποία έχει οριστεί στα 380 εκατομμύρια ευρώ), ενώ έως και 95 εκατομμύρια ευρώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ισοδύναμο οποιασδήποτε συμπληρωματικής εισφοράς των μελών που υπερβαίνει την ελάχιστη ( 4 )

10. Τα μέλη του βιομηχανικού και ερευνητικού ομίλου αναμένεται να εισφέρουν κεφάλαια συνολικού ύψους τουλάχιστον 380 εκατομμυρίων ευρώ καθ’ όλη τη διάρκεια λειτουργίας της Κοινής Επιχείρησης ( 5 ) . Από το ποσό αυτό, τα μέλη του βιομηχανικού και ερευνητικού ομίλου πρέπει να καλύψουν δαπάνες τουλάχιστον 285 εκατομμυρίων ευρώ για την εκτέλεση συμπληρωματικών δραστηριοτήτων, που δεν περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα εργασιών της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ ( 6 )

11. Οι διοικητικές δαπάνες της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ δεν υπερβαίνουν τα 38 εκατομμύρια ευρώ και καλύπτονται από οικονομικές εισφορές, οι οποίες κατανέμονται ισομερώς, σε ετήσια βάση, μεταξύ της ΕΕ και των μελών από τον βιομηχανικό και τον ερευνητικό όμιλο ( 7 )

12. Το 2017 ο οριστικός προϋπολογισμός της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ ανήλθε σε 198,6 εκατομμύρια ευρώ (έναντι 115,5 εκατομμυρίων ευρώ το 2016). Στις 31 Δεκεμβρίου 2017, η Κοινή Επιχείρηση απασχολούσε 26 υπαλλήλους (έναντι 26 το 2016) ( 8 )

Οι αξιολογήσεις της Επιτροπής

13. Η Επιτροπή ολοκλήρωσε την τελική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων της Κοινής Επιχείρησης στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ και την ενδιάμεση αξιολόγηση των δραστηριοτήτων της στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» τον Ιούνιο του 2017, και στη συνέχεια η Κοινή Επιχείρηση κατήρτισε σχέδια δράσης για την υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώθηκαν κατά την αξιολόγηση. Με την ευκαιρία αυτή, περιλαμβάνουμε στην παρούσα έκθεση ενότητα που πραγματεύεται τα σχέδια δράσης που εκπόνησε η Κοινή Επιχείρηση ως απάντηση στις αξιολογήσεις, η οποία προορίζεται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν αποτελεί μέρος της ελεγκτικής γνώμης ή των παρατηρήσεων μας.

ΓΝΩΜΗ 14. Υποβάλαμε σε έλεγχο: α) τους λογαριασμούς της Κοινής Επιχείρησης, οι οποίοι περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις (9) και τις εκθέσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού (10) για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2017, καθώς και β) τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι εν λόγω λογαριασμοί, όπως ορίζει το άρθρο 287 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Γνώμη σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών 15. Κατά τη γνώμη μας, οι λογαριασμοί της Κοινής Επιχείρησης για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2017 παρέχουν ακριβοδίκαιη εικόνα, από κάθε ουσιώδη πλευρά, της οικονομικής κατάστασης της Κοινής Επιχείρησης την 31η Δεκεμβρίου 2017, των αποτελεσμάτων των πράξεών της, των ταμειακών ροών της και των μεταβολών του καθαρού ενεργητικού για το οικονομικό έτος που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό της και τους λογιστικούς κανόνες που ενέκρινε ο υπόλογος της Επιτροπής. Οι κανόνες αυτοί βασίζονται στα διεθνώς αποδεκτά λογιστικά πρότυπα για τον δημόσιο τομέα. Γνώμη σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των εσόδων στα οποία βασίζονται οι λογαριασμοί 16. Κατά τη γνώμη μας, τα έσοδα στα οποία βασίζονται οι λογαριασμοί για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2017 είναι, από κάθε ουσιώδη πλευρά, νόμιμα και κανονικά. Γνώμη σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πληρωμών στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί 17. Κατά τη γνώμη μας, οι πληρωμές στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2017 είναι, από κάθε ουσιώδη πλευρά, νόμιμες και κανονικές. Αρμοδιότητες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση 18. Σύμφωνα με τα άρθρα 310 έως 325 της ΣΛΕΕ και τον δημοσιονομικό κανονισμό της Κοινής Επιχείρησης, η διοίκηση φέρει την ευθύνη για την κατάρτιση και την παρουσίαση των λογαριασμών βάσει των διεθνώς αποδεκτών λογιστικών προτύπων για τον δημόσιο τομέα, καθώς και για τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται. Η ευθύνη αυτή περιλαμβάνει τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και τη διατήρηση εσωτερικών δικλίδων ελέγχου με σκοπό την κατάρτιση και παρουσίαση οικονομικών καταστάσεων οι οποίες να μην περιέχουν ουσιώδεις ανακρίβειες, οφειλόμενες σε απάτη ή σφάλμα. Επίσης, η διοίκηση είναι υπεύθυνη να διασφαλίζει ότι οι δραστηριότητες, οι χρηματοοικονομικές πράξεις και οι πληροφορίες που παρουσιάζονται στις οικονομικές καταστάσεις συμμορφώνονται με τους κανόνες που τις διέπουν. Η διοίκηση της Κοινής Επιχείρησης φέρει την τελική ευθύνη για τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί. 19. Κατά την κατάρτιση των λογαριασμών, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της δυνατότητας της Κοινής Επιχείρησης να διατηρηθεί ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα, για τη γνωστοποίηση, κατά περίπτωση, ζητημάτων που αφορούν τη συνέχιση της δραστηριότητάς της και, τέλος, για την τήρηση λογιστικής βάσει της αρχής της συνέχισης της δραστηριότητας. 20. Οι υπεύθυνοι για τη διακυβέρνηση είναι επιφορτισμένοι με την επίβλεψη της διαδικασίας υποβολής των χρηματοοικονομικών εκθέσεων της Κοινής Επιχείρησης. Οι αρμοδιότητες του ελεγκτή όσον αφορά τον έλεγχο των λογαριασμών και των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται 21. Στόχος μας είναι, αφενός, να αποκομίζουμε εύλογη βεβαιότητα τόσο σχετικά με την απουσία ουσιωδών ανακριβειών στους λογαριασμούς της Κοινής Επιχείρησης όσο και σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται και, αφετέρου, βάσει του ελέγχου που διενεργούμε, να παρέχουμε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή στην εκάστοτε αρμόδια για την απαλλαγή αρχή δήλωση τόσο ως προς την αξιοπιστία των λογαριασμών όσο και ως προς τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται. Εύλογη βεβαιότητα σημαίνει βεβαιότητα υψηλού βαθμού, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί εγγύηση ότι, οσάκις υπάρχει ουσιώδης ανακρίβεια ή μη συμμόρφωση, αυτή θα εντοπίζεται πάντοτε με τον έλεγχο. Η ανακρίβεια και η μη συμμόρφωση μπορεί να οφείλονται σε απάτη ή σφάλμα, θεωρούνται δε ουσιώδεις, εάν εύλογα πιθανολογείται ότι, είτε από κοινού είτε έκαστη μεμονωμένα, θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών που βασίζονται σε αυτούς τους λογαριασμούς. 22. Ο έλεγχος συνεπάγεται την εφαρμογή διαδικασιών για τη συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων ελέγχου σχετικά με τα ποσά και τις πληροφορίες που δημοσιοποιούνται στους λογαριασμούς, καθώς και σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται. Η επιλογή των διαδικασιών επαφίεται στην κρίση του ελεγκτή, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης των κινδύνων ύπαρξης ουσιωδών ανακριβειών στους λογαριασμούς και ουσιώδους μη συμμόρφωσης των σχετικών πράξεων με τις απαιτήσεις του νομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οφειλόμενων σε απάτη ή σφάλμα. Κατά την εκτίμηση των κινδύνων αυτών, εξετάζονται οι εσωτερικές δικλίδες ελέγχου που αφορούν την κατάρτιση και την ακριβοδίκαιη παρουσίαση των λογαριασμών, καθώς και τη νομιμότητα και κανονικότητα των σχετικών πράξεων, προκειμένου να σχεδιαστούν οι αρμόζουσες στις περιστάσεις ελεγκτικές διαδικασίες, αλλά όχι προκειμένου να διατυπωθεί γνώμη σχετικά με την αποτελεσματικότητα των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου. Επίσης, ο έλεγχος περιλαμβάνει αξιολόγηση της καταλληλότητας των λογιστικών πολιτικών που ακολουθούνται και του ευλόγου των λογιστικών εκτιμήσεων της διοίκησης, καθώς και αξιολόγηση της συνολικής παρουσίασης των λογαριασμών. 23. Όσον αφορά τα έσοδα, επαληθεύουμε την επιχορήγηση που λαμβάνεται από την Επιτροπή και αξιολογούμε τις διαδικασίες που ακολουθεί η Κοινή Επιχείρηση για την είσπραξη τελών και άλλων εσόδων. 24. Όσον αφορά τις δαπάνες, εξετάζουμε τις πράξεις πληρωμών αφού πραγματοποιηθούν, καταχωριστούν και εγκριθούν οι δαπάνες. Η εξέταση αυτή καλύπτει όλες τις κατηγορίες πληρωμών (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που πραγματοποιούνται για την αγορά στοιχείων ενεργητικού), εκτός των προπληρωμών, κατά τον χρόνο της εκτέλεσής τους. 25. Για την κατάρτιση της παρούσας έκθεσης και γνώμης, λάβαμε υπόψη τις ελεγκτικές εργασίες του ανεξάρτητου εξωτερικού ελεγκτή επί των λογαριασμών της Κοινής Επιχείρησης, όπως ορίζει το άρθρο 208, παράγραφος 4, του δημοσιονομικού κανονισμού της ΕΕ ( 11 )

26. Τα σχόλια που ακολουθούν δεν θέτουν υπό αμφισβήτηση τις γνώμες του Συνεδρίου.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Εκτέλεση του προϋπολογισμού για το 2017

27. Ο οριστικός προϋπολογισμός για το 2017 που τέθηκε στη διάθεση της Κοινής Επιχείρησης για την υλοποίηση του 7ου ΠΠ και του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» περιλάμβανε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων ύψους 127,8 εκατομμυρίων ευρώ και πιστώσεις πληρωμών ύψους 198,6 εκατομμυρίων ευρώ. Τα ποσοστά χρησιμοποίησης των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων και των πιστώσεων πληρωμών ήταν 96 % και 89 % αντίστοιχα. Οι πιστώσεις πληρωμών χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για την καταβολή προχρηματοδοτήσεων σε σχέση με τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του 2016 και του 2017.

Πολυετής εκτέλεση του προϋπολογισμού στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ

28. Από το ανώτατο ποσό των 470 εκατομμυρίων ευρώ των πόρων του 7ου ΠΠ που διατέθηκαν στην Κοινή Επιχείρηση ΚΚΥ για την υλοποίηση της ΚΚΥ 1, έως το τέλος του 2017 η ΕΕ είχε συνεισφέρει σε χρήμα συνολικό ποσό 386,7 εκατομμυρίων ευρώ και σε είδος συνολικό ποσό 19,1 εκατομμυρίων ευρώ.

29. Από τις ύψους 470 εκατομμυρίων ευρώ ελάχιστες εισφορές σε είδος και σε χρήμα που αναμένεται να καταβάλουν τα μέλη του βιομηχανικού και του ερευνητικού ομίλου στις επιχειρησιακές δραστηριότητες της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ, μέχρι το τέλος του 2017, το διοικητικό συμβούλιο είχε επικυρώσει εισφορές ύψους 396,2 εκατομμυρίων ευρώ. Επιπλέον, μέχρι το τέλος του 2017, είχαν κοινοποιηθεί στην Κοινή Επιχείρηση ΚΚΥ συμπληρωματικές εισφορές σε είδος, ύψους 55,8 εκατομμυρίων ευρώ, για την κάλυψη επιχειρησιακών δραστηριοτήτων.

30. Κατά συνέπεια, στο τέλος του 2017, το σύνολο των εισφορών των μελών του βιομηχανικού και του ερευνητικού ομίλου προς την Κοινή Επιχείρηση ανερχόταν σε 452 εκατομμύρια ευρώ, έναντι της ύψους 405,8 εκατομμυρίων ευρώ συνολικής εισφοράς της ΕΕ.

31. Επί του συνολικού επιχειρησιακού και διοικητικού προϋπολογισμού ύψους 490 εκατομμυρίων ευρώ για τις δραστηριότητες της ΚΚΥ 1 ( 12 ) , μέχρι το τέλος του 2017 η Κοινή Επιχείρηση είχε προβεί σε αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 481,7 εκατομμυρίων ευρώ (98,3 % του διαθέσιμου προϋπολογισμού) και σε πληρωμές ύψους 418,5 εκατομμυρίων ευρώ. Σύμφωνα με το σχέδιο πληρωμών της Κοινής Επιχείρησης για τα εν εξελίξει έργα του 7ου ΠΠ, το 2018 θα καταβληθούν ακόμη 25,7 εκατομμύρια ευρώ και τα επόμενα έτη 17,4 εκατομμύρια ευρώ. Ως εκ τούτου, το συνολικό ποσοστό εκτέλεσης του προγράμματος ΚΚΥ 1 εκτιμάται ότι ανήλθε στο 94,3 % του συνολικού προϋπολογισμού του ΚΚΥ 1.

Πολυετής εκτέλεση του προϋπολογισμού στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020»

32. Από το ανώτατο ποσό των 665 εκατομμυρίων ευρώ των πόρων του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» που διατέθηκαν στην Κοινή Επιχείρηση KKY για την υλοποίηση της KKY 2, μέχρι το τέλος του 2017 η ΕΕ είχε εισφέρει σε χρήμα συνολικό ποσό ύψους 234,3 εκατομμυρίων ευρώ.

33. Τα μέλη του βιομηχανικού και ερευνητικού ομίλου δεν υποχρεούνται να πραγματοποιήσουν εισφορές σε είδος συγκεκριμένης ελάχιστης αξίας για τις δραστηριότητες της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ 2. Στο τέλος του 2017, τα μέλη του βιομηχανικού και ερευνητικού ομίλου είχαν αναφέρει εισφορές σε είδος ύψους 25,1 εκατομμυρίων ευρώ για επιχειρησιακές δραστηριότητες ( 13 ) , εκ των οποίων 0,6 εκατομμύρια ευρώ είχαν επικυρωθεί από το διοικητικό συμβούλιο της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι το 2017 τα έργα της ΚΚΥ 2 βρίσκονταν ακόμη σε αρχικό στάδιο. Οι αναληφθείσες στο πλαίσιο των υπογραφεισών συμφωνιών επιχορήγησης εισφορές σε είδος ανέρχονταν στις 31.12.2017 σε 137,4 εκατομμύρια ευρώ ( 14 ) . Επιπλέον, το διοικητικό συμβούλιο είχε επικυρώσει εισφορές σε χρήμα από τα μέλη του βιομηχανικού και ερευνητικού ομίλου για την κάλυψη των διοικητικών δαπανών της Κοινής Επιχείρησης, ύψους 1,3 εκατομμυρίων ευρώ.

34. Από τα τουλάχιστον 285 εκατομμύρια ευρώ των εισφορών που προβλέπεται να καταβάλουν τα μέλη από τους κλάδους της βιομηχανίας και της έρευνας για τη χρηματοδότηση συμπληρωματικών δραστηριοτήτων που δεν εμπίπτουν στο πρόγραμμα εργασιών της Κοινής Επιχείρησης, μέχρι το τέλος του 2017 τα μέλη είχαν κοινοποιήσει ήδη εισφορές αξίας 558,5 εκατομμυρίων ευρώ ( 15 ) , εκ των οποίων είχαν πιστοποιηθεί τα 382,2 εκατομμύρια ευρώ, επομένως σημειώθηκε μεγάλη υπέρβαση του εν λόγω στόχου. Ωστόσο, δεδομένου ότι δεν έχουμε δικαίωμα να ελέγχουμε τις εισφορές σε είδος των μελών για συμπληρωματικές δραστηριότητες, δεν μπορούμε να διατυπώσουμε γνώμη για τη φύση, την ποιότητα και την πραγματική κατάστασή τους.

35. Κατά συνέπεια, μέχρι το τέλος του 2017, το σύνολο των εισφορών από τα μέλη του βιομηχανικού και ερευνητικού ομίλου ανερχόταν σε 585 εκατομμύρια ευρώ (εκ των οποίων το 95,5 % αφορούσε εισφορές για συμπληρωματικές δραστηριότητες) έναντι της ύψους 234,3 εκατομμυρίων ευρώ εισφοράς της ΕΕ σε χρήμα (βλέπε επίσης σημείο 41).

36. Επί του μέγιστου επιχειρησιακού και διοικητικού προϋπολογισμού της Κοινής Επιχείρησης ύψους 684 εκατομμυρίων ευρώ ( 16 ) , μέχρι το τέλος του 2017 η Κοινή Επιχείρηση είχε προβεί σε αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 407,2 εκατομμυρίων ευρώ και σε πληρωμές ύψους 223,3 εκατομμυρίων ευρώ.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΔΙΚΛΙΔΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

Πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου

37. Η Κοινή Επιχείρηση εφαρμόζει διαδικασίες προληπτικών ελέγχων οι οποίες βασίζονται σε εξέταση εγγράφων σε σχέση με χρηματοοικονομικές και επιχειρησιακές πτυχές. Όσον αφορά τις ενδιάμεσες και τελικές πληρωμές στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ, η Κοινή Επιχείρηση διενεργεί κατασταλτικούς ελέγχους στο επίπεδο των δικαιούχων, ενώ όσον αφορά τις δηλώσεις δαπανών των έργων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» υπεύθυνη για τους κατασταλτικούς ελέγχους είναι η Κοινή Υπηρεσία Ελέγχου της Επιτροπής (CAS).

38. Όσον αφορά τις πληρωμές στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ, το υπολειπόμενο ποσοστό σφάλματος που ανέφερε η Κοινή Επιχείρηση στο τέλος του 2017, όπως προέκυψε από τους κατασταλτικούς ελέγχους, ήταν 1,13 % ( 17 ) . Το 2017, η Κοινή Επιχείρηση –από κοινού με την Κοινή Υπηρεσία Ελέγχου (CAS) της ΓΔ Έρευνας και Καινοτομίας– δρομολόγησε τον πρώτο κατασταλτικό έλεγχο δείγματος επιλεγμένου τυχαία και βάσει κινδύνου από ενδιάμεσες δηλώσεις δαπανών του προγράμματος «Ορίζοντας 2020», του οποίου τα αποτελέσματα πρόκειται να αναφερθούν στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της Κοινής Επιχείρησης για το έτος 2018.

39. Βάσει της αξιολόγησης του συστήματος εσωτερικού ελέγχου της Κοινής Επιχείρησης και ελεγκτικών δοκιμασιών επαλήθευσης πράξεων εσόδων, πληρωμών, επιχορηγήσεων και ανάθεσης συμβάσεων, καθώς και επισκόπησης δείγματος ολοκληρωθέντων κατασταλτικών ελέγχων συμπεριλαμβανομένων ανακτήσεων που προήλθαν από τα εντοπισθέντα σφάλματα, αποκομίσαμε, από τα αποτελέσματα του ελέγχου, εύλογη βεβαιότητα ότι το υπολειπόμενο συνολικό ποσοστό σφάλματος της Κοινής Επιχείρησης είναι χαμηλότερο του ορίου σημαντικότητας.

ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ

Μόχλευση εισφορών από άλλα μέλη

40. Ένας από τους κύριους στόχους της Κοινής Επιχείρησης είναι η μόχλευση εισφορών από μέλη της βιομηχανίας στον τομέα δραστηριότητάς της ( 18 ) . Σύμφωνα με τον ιδρυτικό κανονισμό της ΚΚΥ 2, ο ελάχιστος συντελεστής μόχλευσης για αμφότερες τις επιχειρησιακές και συμπληρωματικές δραστηριότητες είναι 0,67 ( 19 ) . Ο συντελεστής μόχλευσης, όπως ορίζεται στην έκθεση ενδιάμεσης αξιολόγησης, που πέτυχε η Κοινή Επιχείρηση μέχρι το τέλος του 2017, ανερχόταν σε 1,32 ( 20 ) συνεκτιμώντας τόσο τις επιχειρησιακές όσο και τις συμπληρωματικές δραστηριότητες (περιλαμβανομένου 0,35 ( 21 ) για τις εισφορές σε είδος μόνο για τις επιχειρησιακές δραστηριότητες). Ο ιδρυτικός κανονισμός της ΚΚΥ 2 δεν υποχρεώνει τα μέλη του κλάδου να πραγματοποιήσουν εισφορές σε είδος συγκεκριμένης ελάχιστης αξίας για τις επιχειρησιακές δραστηριότητες της Κοινής Επιχείρησης ( 22 ) . Ο τελικός συντελεστής μόχλευσης για τις εισφορές σε είδος όσον αφορά επιχειρησιακές και συμπληρωματικές δραστηριότητες θα υπολογιστεί στο τέλος του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Δεδομένου ότι δεν έχουμε δικαίωμα να ελέγξουμε τις εισφορές σε είδος σε συμπληρωματικές δραστηριότητες, δεν μπορούμε να διατυπώσουμε γνώμη σχετικά με τη φύση, την ποιότητα ή την ύπαρξη τέτοιων εισφορών ( 23 )

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

41. Η τελική αξιολόγηση της Επιτροπής όσον αφορά την Κοινή Επιχείρηση ΚΚΥ στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ κάλυψε την περίοδο 2008-2016 ( 24 ) , ενώ η ενδιάμεση αξιολόγηση σχετικά με την Κοινή Επιχείρηση ΚΚΥ 2 στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» κάλυψε την περίοδο 2014-2016 ( 25 ) . Οι αξιολογήσεις πραγματοποιήθηκαν με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, όπως προβλέπουν οι κανονισμοί του Συμβουλίου για την ΚΚΥ ( 26 ) , και κάλυψαν τις επιδόσεις της Κοινής Επιχείρησης όσον αφορά τη συνάφεια, την αποδοτικότητα, την αποτελεσματικότητα, τη συνοχή και την προστιθέμενη αξία της ΕΕ, ενώ εξετάστηκαν επίσης ο ανοικτός χαρακτήρας και η διαφάνεια, καθώς και η ποιότητα της έρευνας. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης συνεκτιμήθηκαν στο πλαίσιο της έκθεσης που υπέβαλε η Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τον Οκτώβριο του 2017 ( 27 )

42. Σε συνέχεια των συστάσεων που διατύπωσαν οι αξιολογητές ( 28 ) , η Κοινή Επιχείρηση κατήρτισε σχέδιο δράσης το οποίο ενέκρινε το διοικητικό συμβούλιο της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ 2 τον Μάρτιο του 2018. Το σχέδιο δράσης περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δράσεων που πρέπει να υλοποιήσει η Κοινή Επιχείρηση ( 29 ) , σε σχέση με τις οποίες έχει ήδη δρομολογηθεί μια σειρά δραστηριοτήτων ( 30 ) . Στην πλειονότητά τους, οι δράσεις πρέπει να υλοποιηθούν το 2018 και το 2019, ενώ μικρός αριθμός αυτών θα ληφθεί υπόψη κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού ( 31 )

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το τμήμα IV, του οποίου προεδρεύει ο Neven MATES, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 2ας Οκτωβρίου 2018. Για το Ελεγκτικό Συνέδριο Klaus-Heiner LEHNE Πρόεδρος

(1) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 521/2008 του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2008, για τη σύσταση της Κοινής Επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» (ΕΕ L 153 της 12.6.2008, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1183/2011 (ΕΕ L 302 της 19.11.2011, σ. 3).

(2) Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 559/2014 του Συμβουλίου, της 6ης Μαΐου 2014, για τη σύσταση της Κοινής Επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο 2» (ΕΕ L 169 της 7.6.2014, σ. 108).

(3) Άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 521/2008.

(4) Άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 559/2014.

(5) Άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 559/2014.

(6) Όπως ορίζεται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 559/2014, οι συμπληρωματικές δραστηριότητες είναι εισφορές σε είδος για δραστηριότητες εκτός του προγράμματος εργασιών και του προϋπολογισμού της Κοινής Επιχείρησης, οι οποίες συμβάλλουν στους στόχους της κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας ΚΚΥ. Οι αντίστοιχες δραστηριότητες καθορίζονται σε ετήσιο πρόγραμμα συμπληρωματικών δραστηριοτήτων, στο οποίο προβλέπεται η εκτιμώμενη αξία των εν λόγω εισφορών. Δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 4, του ίδιου κανονισμού, οι δαπάνες των συμπληρωματικών δραστηριοτήτων πιστοποιούνται από ανεξάρτητο εξωτερικό ελεγκτή και δεν ελέγχονται από την Κοινή Επιχείρηση, το ΕΕΣ ή οποιονδήποτε άλλο φορέα της ΕΕ.

(7) Άρθρο 13, παράγραφος 2, του καταστατικού της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ [παράρτημα I του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 559/2014].

(8) Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την Κοινή Επιχείρηση ΚΚΥ και τις δραστηριότητές της διατίθενται στον ιστότοπό της: http://www.fch.europa.eu.

(9) Οι οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τον ισολογισμό, την κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων, την κατάσταση ταμειακών ροών, την κατάσταση μεταβολών του καθαρού ενεργητικού, καθώς και σύνοψη των κύριων λογιστικών πολιτικών και άλλες επεξηγηματικές σημειώσεις.

(10) Οι καταστάσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού περιλαμβάνουν τις καταστάσεις που παρουσιάζουν συγκεντρωτικά το σύνολο των πράξεων του προϋπολογισμού και τις σχετικές επεξηγηματικές σημειώσεις.

(11) Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου (ΕΕ L 298 της 26.10.2012, σ. 1).

(12) Το εν λόγω συνολικό ποσό περιλαμβάνει την εισφορά σε χρήμα της ΕΕ, ύψους 470 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το 7ο ΠΠ, καθώς και την εισφορά σε χρήμα ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ την οποία κατέβαλαν τα άλλα μέλη για την κάλυψη των διοικητικών δαπανών.

(13) Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ, σ. 36.

(14) Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ, σ. 13 και πίνακας 1.1.2.

(15) Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ, σ. 14 και πίνακας 1.1.3.

(16) Το εν λόγω συνολικό ποσό περιλαμβάνει την εισφορά σε χρήμα της ΕΕ, ύψους 665 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», καθώς και την εισφορά σε χρήμα ύψους 19 εκατομμυρίων ευρώ την οποία κατέβαλαν μέλη από τους κλάδους της βιομηχανίας και της έρευνας για την κάλυψη των διοικητικών δαπανών.

(17) Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ, σ. 69 και 74.

(18) Η αιτιολογική σκέψη 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 559/2014 αναφέρει ότι η εν λόγω εταιρική σχέση πρέπει να βασίζεται σε ισόρροπη συνεισφορά όλων των εταίρων.

(19) Σύνολο ελάχιστων εισφορών των μελών του κλάδου στις επιχειρησιακές και συμπληρωματικές δραστηριότητες της Κοινής Επιχείρησης (380 εκατομμύρια ευρώ), διαιρούμενες με τη μέγιστη εισφορά σε χρήμα της ΕΕ στην Κοινή Επιχείρηση (570 εκατομμύρια ευρώ).

(20) Η συγκεκριμένη εκτίμηση της μόχλευσης συνυπολογίζει τις εισφορές σε χρήμα των μελών από τον ιδιωτικό τομέα που πράγματι καταβλήθηκαν (1,3 εκατομμύρια ευρώ) συν τις εισφορές σε είδος των μελών από τον ιδιωτικό τομέα (137,4 εκατομμύρια ευρώ) που συνομολογήθηκαν στις υπογραφείσες συμφωνίες επιχορήγησης, συν τις πιστοποιημένες εισφορές σε είδος για συμπληρωματικές δραστηριότητες (382,2 εκατομμύρια ευρώ), διά των εισφορών σε χρήμα που ανέλαβε η Επιτροπή στις υπογραφείσες συμφωνίες επιχορήγησης (395,6 εκατομμύρια ευρώ).

(21) Η συγκεκριμένη εκτίμηση της μόχλευσης συνυπολογίζει τις εισφορές σε χρήμα των μελών από τον ιδιωτικό τομέα που πράγματι καταβλήθηκαν (1,3 εκατομμύρια ευρώ) συν τις εισφορές σε είδος των μελών από τον ιδιωτικό τομέα (137,4 εκατομμύρια ευρώ) που συνομολογήθηκαν στις υπογραφείσες συμφωνίες επιχορήγησης, διά των εισφορών σε χρήμα που ανέλαβε η Επιτροπή στις υπογραφείσες συμφωνίες επιχορήγησης (395,6 εκατομμύρια ευρώ).

(22) Το άρθρο 4, παράγραφοι 1) και 2) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 559/2014 ορίζει ότι τα μέλη του βιομηχανικού και ερευνητικού ομίλου αναμένεται να εισφέρουν κεφάλαια συνολικού ύψους τουλάχιστον 380 εκατομμυρίων ευρώ καθ’ όλη τη διάρκεια λειτουργίας της Κοινής Επιχείρησης, εκ των οποίων τουλάχιστον 285 εκατομμύρια ευρώ για την κάλυψη των δαπανών που επωμίζονται κατά την άσκηση συμπληρωματικών δραστηριοτήτων εκτός του προγράμματος εργασιών της Κοινής Επιχείρησης.

(23) Σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 559/2014, οι δαπάνες των συμπληρωματικών δραστηριοτήτων πιστοποιούνται από ανεξάρτητο εξωτερικό ελεγκτή που ορίζεται από την οικεία Κοινή Επιχείρηση. Ωστόσο, οι δαπάνες για τις δραστηριότητες αυτές δεν ελέγχονται από την Κοινή Επιχείρηση ούτε από οποιοδήποτε όργανο της Ένωσης.

(24) Final evaluation of the FCH Joint Undertaking operating under FP7: https://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/fch.pdf.

(25) Interim evaluation of the FCH 2 Joint Undertaking (2014-2016) operating under Horizon 2020: https://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/fch2.pdf.

(26) Υποχρεωτικές αξιολογήσεις που πραγματοποίησε η Επιτροπή κατ’ εφαρμογή του άρθρου 11 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 521/2008 για τη σύσταση της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ και του άρθρου 11 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 559/2014 για τη σύσταση της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ 2.

(27) Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Interim Evaluation of the Joint Undertakings operating under Horizon 2020» [SWD(2017) 339 final].

(28) Στις συστάσεις περιλαμβάνονται τα εξής: η ανάγκη βελτίωσης του ρόλου της ομάδας των εκπροσώπων των κρατών και των συμβουλευτικών οργάνων, η συνοχή με τα άλλα προγράμματα της ΕΕ, η ανάγκη ενίσχυσης των έργων με χαμηλότερο επίπεδο τεχνολογικής ετοιμότητας, η ενίσχυση της συμμετοχής των χωρών που είναι λιγότερο δραστήριες στα έργα της ΚΚΥ και η ενθάρρυνση της μεγαλύτερης συμμετοχής των περιφερειών και των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η παροχή βοήθειας σε οικονομικά θέματα (καταλληλότερες επιλογές χρηματοδότησης) και η στήριξη της εμπορικής ανάπτυξης και της καλύτερης εκμετάλλευσης των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας της ΕΕ, καθώς και η βελτίωση της επικοινωνίας με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τους φορείς λήψης αποφάσεων, τις περιφέρειες και το ευρύ κοινό προκειμένου να αυξηθεί η δημόσια ενημέρωση για τις τεχνολογίες ΚΚΥ.

(29) Στις δράσεις που προβλέπονται στο σχέδιο δράσης σε συνέχεια των συστάσεων των αξιολογητών περιλαμβάνονται οι εξής: η ενίσχυση και η διεύρυνση του ρόλου της ομάδας των εκπροσώπων των κρατών, η αύξηση της συμμετοχής των περιφερειών και των πόλεων, η βελτίωση της αλληλεπίδρασης με τα εξωτερικά ενδιαφερόμενα μέρη ενόψει της υλοποίησης των μελλοντικών φόρουμ ενδιαφερόμενων μερών, η ενίσχυση των συνδέσμων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη βελτίωση του συντονισμού με τις άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ, καθώς και η ενίσχυση της διάδοσης και της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων.

(30) Στις δραστηριότητες που έχουν ήδη δρομολογηθεί περιλαμβάνονται οι εξής: η ανάλυση του πολυετούς προγράμματος εργασιών με την ομάδα των εκπροσώπων των κρατών ώστε να εντοπιστούν τυχόν κενά και να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της συνεργασίας με τις περιφέρειες και τις πόλεις, η εξέταση των καθηκόντων του υπεύθυνου χρηματοοικονομικής τεχνικής της Κοινής Επιχείρησης ΚΚΥ 2 με σκοπό την επιδίωξη συνεργιών με άλλα μέσα της ΕΕ (ιδιαιτέρως με τον μηχανισμό χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων της ΕΤΕπ), η μελέτη που δρομολογήθηκε τον Μάρτιο του 2017 για την εξέταση των τομέων με την υψηλότερη προστιθέμενη αξία στις αλυσίδες αξίας της ΕΕ, καθώς και οι συζητήσεις σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου για τις δραστηριότητες χαμηλότερης τεχνολογικής ετοιμότητας ενόψει της συμπερίληψής τους στην επόμενη αναθεώρηση του πολυετούς προγράμματος εργασιών.

(31) Συγκεκριμένα η συνάφεια και η συμπληρωματικότητα με άλλα προγράμματα της ΕΕ στους τομείς των μεταφορών και της ενέργειας.