A4-0083/95

Ψήφισμα σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην εφαρμογή της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας (Νοέμβριος 1993 - Δεκέμβριος 1994)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη το άρθρο Ι.7, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

- έχοντας υπόψη την έκθεση των Υπουργών Εξωτερικών σχετικά με την πιθανή εξέλιξη της ΚΕΠΠΑ, που υπεβλήθη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας (26-27 Ιουνίου 1992),

- έχοντας υπόψη την έκθεση δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 1994, που παρουσίασε η Επιτροπή,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, Ασφάλειας και Αμυντικής Πολιτικής (Α4-0083/95),

Α. λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους της ΚΕΠΠΑ που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του άρθρου Ι.1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίοι πρέπει να χρησιμεύσουν ως σημείον αναφοράς για την εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Β. εκτιμώντας ότι κατά τους δεκατέσσερεις πρώτους μήνες εφαρμογής της ΚΕΠΠΑ σημειώθηκε κάποια πρόοδος σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Πολιτική Συνεργασία (ΕΠΣ), η οποία όμως δεν φθάνει στο ύψος των προσδοκιών τις οποίες η κοινή γνώμη των κρατών μελών της Ένωσης είχε εναποθέσει στην ΚΕΠΠΑ, όπως καταδεικνύουν και τα παραδείγματα της πρώην Γιουγκοσλαβίας και της Ρουάντα,

Γ. εκτιμώντας ότι η ΚΕΠΠΑ αποτελεί πειραματική και εξελικτική διαδικασία που επιδέχεται βελτιώσεις, όπως προκύπτει από τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ότι η Διακυβερνητική Διάσκεψη 1996 θα πρέπει να λάβει τις απαιτούμενες αποφάσεις για να βελτιώσει την αποτελεσματικότητά της και να καταστήσει τη λειτουργία της δημοκρατικότερη και διαφανέστερη,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΚΕΠΠΑ πρέπει να έχει ως στόχο όχι μόνον την υπεράσπιση των συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη διατήρηση της ασφάλειας, αλλά και την προάσπιση των αξιών που αποτελούν την ίδια την ουσία του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, όπως είναι η δημοκρατία, τα δικαιώματα του ανθρώπου, τα δικαιώματα των μειονοτήτων και ο διάλογος ως μέσο διακανονισμού των διαφορών,

Ε. εκτιμώντας ότι το Συμβούλιο δεν εκμεταλλεύτηκε επαρκώς τις δυνατότητες που προσφέρει η Συνθήκη για να εφαρμόσει μια πιο τολμηρή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ότι ευνόησε, ακριβώς όπως και κατά την ΕΠΣ, τη διπλωματία των δηλώσεων αντί να χρησιμοποιήσει με πιο έντονο τρόπο τα νέα μέσα που είναι η «κοινή θέση» και η «κοινή δράση»,

ΣΤ. εκτιμώντας ότι δεν προβλήθηκαν επαρκώς οι πλευρές της ασφάλειας και της άμυνας κατά τη διάρκεια αυτής της πρώτης περιόδου εφαρμογής της ΚΕΠΠΑ και στο θέμα αυτό, λαμβάνοντας υπόψη τις υπάρχουσες και πιθανές συγκρούσεις στην περιφέρεια της Ένωσης καθώς και τον επαναπροσδιορισμό της θέσης των Ηνωμένων Πολιτειών έναντι της ευρωπαϊκής ασφάλειας,

Ζ. εκτιμώντας ότι οι διατάξεις της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με τη διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν τέθηκαν σε εφαρμογή από το Συμβούλιο, πράγμα το οποίο καθιστά ακόμη πιο επείγουσα τη σύναψη διοργανικής συμφωνίας στον τομέα της ΚΕΠΠΑ,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εφαρμογή της ΚΕΠΠΑ κατέδειξε την έλλειψη ικανότητας για ανάλυση και αξιολόγηση από κοινού, που θα βοηθούσε να κατανοηθούν με συνολικό και συνεκτικό τρόπο τα πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά δεδομένα,

1. ζητεί από το Συμβούλιο να δεσμευθεί ότι θα ενημερώνει, καλύτερα και ταχύτερα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις εξελίξεις στον τομέα της ΚΕΠΠΑ καθώς και ότι θα το συμβουλεύεται σχετικά με τις κυριότερες πτυχές και τις θεμελιώδεις επιλογές αυτής της πολιτικής, όπως ακριβώς ορίζει το άρθρο Ι.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση[semigr ]

2. ζητεί επιτακτικά από την Επιτροπή να κάνει εντατικότερη χρήση του δικαιώματος που της παρέχει το άρθρο Ι.8, παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΕ, να υποβάλλει προτάσεις στο Συμβούλιο[semigr ]

3. εκφράζει την άποψη ότι το Συμβούλιο, σύμφωνα με τους νόμους της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας - η οποία ανήκει στις βασικές αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης -, πρέπει να εξετάζει με σοβαρό τρόπο την πολιτική βούληση του Κοινοβουλίου, το οποίο έχει εκλεγεί από τους πολίτες για να τους εκπροσωπεί, και μάλιστα όσον αφορά τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής στον τομέα της ασφάλειας, καθώς και ότι από αυτή τη δημοκρατική εγγύηση εξαρτάται κατά μέγα μέρος η αξιόπιστη συνέχιση μιας κοινής εξωτερικής πολιτικής και μιας κοινής πολιτικής στον τομέα της ασφάλειας[semigr ]

4. επιθυμεί, κατά συνέπεια, την ταχεία σύναψη διοργανικής συμφωνίας σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου Ι.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και για το πρόβλημα της χρηματοδότησης της ΚΕΠΠΑ, κατά τρόπον ώστε να εκτελείται με δημοκρατικότερο και διαφανέστερο τρόπο και με σεβασμό των αντιστοίχων εξουσιών κάθε θεσμικού οργάνου[semigr ]

5. δηλώνει, στην περίπτωση αυτή, ότι είναι διατεθειμένο να πράξει το κατά δύναμιν, με αποτελεσματικές και ταχείες διαδικασίες, ώστε να διαμορφωθεί με αποτελεσματικό και ευέλικτο τρόπο η κοινοβουλευτική συμμετοχή στην εξωτερική πολιτική και την πολιτική στον τομέα της ασφάλειας[semigr ]

6. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η συζήτηση που πρέπει να διοργανώνει κάθε χρόνο, σύμφωνα με το άρθρο Ι.7 της Συνθήκης, σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται κατά την εφαρμογή της ΚΕΠΠΑ, δεν υποστηρίχθηκε από σχετική έκθεση του Συμβουλίου, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της έγγραφης ετήσιας έκθεσης για την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ένωση, έκθεση την οποία το Συμβούλιο υποχρεούται να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, βάσει του άρθρου Δ της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση[semigr ]

7. υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή, στη γενική έκθεσή της για τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 1994, έχει αφιερώσει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην ΚΕΠΠΑ[semigr ] εκφράζει εν τούτοις την άποψη ότι από την έκθεση αυτή δεν διαφαίνεται επαρκώς ο ρόλος που διαδραματίζει η Επιτροπή κατά την χάραξη και εφαρμογή της ΚΕΠΠΑ, κυρίως δε όσον αφορά την εκτέλεση των κοινών αποφάσεων[semigr ]

8. εκφράζει την άποψη ότι η συμμετοχή αντιπροσωπείας παρατηρητών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε διεθνείς διασκέψεις (στο πλαίσιο της αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης) πρέπει να καταστεί θεσμός[semigr ]

9. φρονεί ότι οι ελλείψεις που εμφανίστηκαν κατά την εφαρμογή της ΚΕΠΠΑ οφείλονται, κατά μεγάλο μέρος, στον διακυβερνητικό χαρακτήρα αυτής της πολιτικής και στην αναζήτηση της ομοφωνίας, προκειμένου να αναληφθεί δράση[semigr ] εκτιμά, επίσης, ότι η νέα αυτή πολιτική πάσχει από το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπερισχύουν τα μεμονωμένα συμφέροντα των εθνικών κρατών, καθώς και από την έλλειψη ή την ανεπάρκεια κοινής αντίληψης ως προς το ποιά είναι τα συμφέροντα της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της ασφάλειας, τούτο δε παρά το γεγονός ότι άρχισαν να σημειώνονται πρόοδοι στον εν λόγω τομέα[semigr ]

10. θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση ένα Κέντρο Ανάλυσης και Αξιολόγησης, όπως υποδεικνύεται στην πρώτη έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου, βασικό καθήκον του οποίου θα είναι η διαρκής αξιολόγηση των κινδύνων και των απειλών που ενδέχεται να βλάψουν τα συμφέροντα και τις αξίες της Ένωσης και να προετοιμάσει, εν όψει της συζήτησής τους στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στο Συμβούλιο της Ένωσης, στρατηγικές αντιμετώπισης που θα είναι προσαρμοσμένες στο σύνολο των μέσων που διαθέτουν πράγματι η Ένωση και τα κράτη μέλη της[semigr ]

11. ζητεί επιτακτικά από το Συμβούλιο να εφαρμόζει στο εξής εξωτερική πολιτική που να αναλάβει δράση, σε κλίμα αλληλεγγύης, για την εγκαθίδρυση σταθερής παγκόσμιας τάξης[semigr ]

12. δεσμεύει το Συμβούλιο να αναπτύξει σταδιακά την έννοια «του συμφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της ασφάλειας» με βάση την πολιτική ή ιστορική εμπειρία κάθε κράτους μέλους, κατά τρόπον ώστε η Ένωση να χαράξει εξωτερική πολιτική πρόληψης, ασφάλειας, σταθερότητας, αφοπλισμού και συνεργασίας με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και τα κράτη της Λεκάνης της Μεσογείου[semigr ]

13. δηλώνει επίσης ότι η ΚΕΠΠΑ πρέπει να συμβάλει στην προστασία και προβολή των βασικών αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των μειονοτήτων) και να ευνοεί τον ειρηνικό διακανονισμό των διαφορών, ενδεχομένως με εφαρμογή δράσεων προληπτικής διπλωματίας[semigr ]

14. επιβεβαιώνει ότι, με την ευκαιρία της αναθεώρησης της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα πρέπει να επιβεβαιωθεί η αρχή της μεγαλύτερης αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών, λαμβανομένων υπόψη των αβεβαιοτήτων που βασιλεύουν σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρωπαϊκή ήπειρο, και ζητεί να συμπεριληφθεί στη Συνθήκη ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας ιδίως σε περίπτωση παραβίασης των συνόρων των κρατών μελών[semigr ]

15. κρίνει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να μπορέσει να διαδραματίσει ένα ρόλο στην επεξεργασία και στον έλεγχο μιας κοινής αμυντικής πολιτικής[semigr ]

16. είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υπερβολικά συχνά αντιδράσει στα γεγονότα αντί να εφαρμόσει διάφορα προληπτικά μέτρα, όπως προληπτική διπλωματία και διευθέτηση διενέξεων. Για το λόγο αυτό το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει τη σημασία που έχει το να δώσει η Διακυβερνητική Διάσκεψη στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα κατάλληλα μέσα και τους μηχανισμούς για να είναι καλύτερα σε θέση να προλαμβάνει και να διευθετεί διενέξεις με ειρηνικά μέσα[semigr ]

17. καλεί το Συμβούλιο να κάνει όσο το δυνατόν περισσότερο χρήση των κοινών θέσεων και κοινών δράσεων στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και της ΔΑΣΕ, με σκοπό να ενισχυθεί ο ρόλος αυτών των διεθνών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων τους για διατήρηση της ειρήνης[semigr ]

18. καλεί το Συμβούλιο, στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, να καταφεύγει λιγότερο σε δηλώσεις και να χρησιμοποιεί πολύ περισσότερο τις κοινές θέσεις, ιδίως στις παραμονές διεθνών διασκέψεων, όπως αυτές που διεξάγονται στο πλαίσιο του ΟΑΣΕ, ή στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, και να χρησιμοποιεί με τολμηρότερο τρόπο τις κοινές δράσεις[semigr ]

19. θεωρεί την ενσωμάτωση, στις συμφωνίες με τρίτες χώρες, ρητρών περί δημοκρατίας και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως βασική αρχή της ΚΕΠΠΑ και θεωρεί ότι η τήρησή τους έχει ζωτική σημασία[semigr ] καλεί λοιπόν το Συμβούλιο και την Επιτροπή να εξετάσουν εκ του σύνεγγυς πως θα μπορούσαν να τις χρησιμοποιήσουν έναντι των χωρών, οι οποίες δεν σέβονται αυτές τις αρχές[semigr ]

20. καλεί τη Διακυβερνητική Διάσκεψη να εξετάσει τον κανόνα της ομοφωνίας, ο οποίος εφαρμόζεται στην πλειοψηφία των αποφάσεων της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, και να καταρτίσει, ως εκ τούτου, τυπολογία των αποφάσεων για τις οποίες απαιτείται η (ειδική ή διπλή ειδική) πλειοψηφία ή η ομοφωνία[semigr ]

21. υπογραμμίζει ότι οι γεωγραφικές ζώνες που ορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας ως ζώνες κατά προτεραιότητα εφαρμογής της ΚΕΠΠΑ, δεν πρέπει να έχουν αποκλειστικό χαρακτήρα με αποτέλεσμα να παραμελούνται άλλες ζωτικής σημασίας ζώνες, όπως η ζώνη Ασίας-Ειρηνικού που πρόκειται να διαδραματίσει μείζονα ρόλο τον επόμενο αιώνα[semigr ] χαιρετίζει, από την άποψη αυτή, την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «προς μια νέα στρατηγική για την Ασία» (COM(94)0314)[semigr ]

22. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην Λατινική Αμερική λόγω των στενών πολιτισμικών δεσμών που υπάρχουν μεταξύ της τελευταίας και της Ευρώπης[semigr ] επικροτεί, ως εκ τούτου, την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Για μία ενίσχυση της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι των κρατών της Mercosur» (CΟΜ(94) 428) - C4-208/94)[semigr ]

είναι, εν τούτοις, της γνώμης ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη αυτής της περιοχής και να στηρίξει τις διαδικασίες εκδημοκρατισμού, ώστε να προκύψει μία «ευρω-λατινο- αμερικανική συνεργασία»[semigr ]

23. κρίνει απαραίτητη, όπως υποδεικνύει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της με τίτλο «ενίσχυση της μεσογειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης: καθιέρωση εταιρικών σχέσεων Ευρώπης-Μεσογείου» (COM(94)0427 - C4-0213/94), τη δημιουργία ευρωμεσογειακής ζώνης πολιτικής σταθερότητας και ασφάλειας, λαμβανομένης υπόψη της ανόδου του επιθετικού αρχεγονισμού σε ορισμένα κράτη της νοτίας όχθης της Μεσογείου[semigr ] υποστηρίζει την πραγματοποίηση διάσκεψης Ευρώπης-Μεσογειακών Χωρών το 1995, η προετοιμασία της οποίας θα πρέπει να αποτελέσει κοινή δράση για την Ευρωπαϊκή Ένωση[semigr ]

24. φρονεί επίσης ότι η ζώνη Μέση Ανατολή/Καύκασος αποτελεί ζώνη ζωτικής σημασίας για την ειρήνη στον κόσμο[semigr ] πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δεσμευθεί με ακόμη ενεργότερο τρόπο στο θέμα της προώθησης του πολιτικού διαλόγου, της οικονομικής συνεργασίας και της δημοκρατίας εντός της ζώνης αυτής, έτσι ώστε να συμβάλει στη σταθεροποίησή της, λαμβανομένης επίσης υπόψη της πιθανότητας για αποδέσμευση των ΗΠΑ[semigr ]

25. σημειώνει την ανακοίνωση της Επιτροπής (SEC(94)1747 - C4-0011/95) με τίτλο «Προσανατολισμοί όσον αφορά την προσέγγιση της περιφέρειας της Βαλτικής Θάλασσας από την Ευρωπαϊκή Ένωση» η οποία αποσκοπεί στην προώθηση της σταθερότητας και της συνεργασίας στην περιοχή και υπενθυμίζει ότι τα κράτη της Βαλτικής άρχισαν την διαδικασία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία θα καταλήξει, συν τω χρόνω, στην ένταξή τους[semigr ]

26. κρίνει θετική τη σημερινή εμπειρία του Συμφώνου Σταθερότητας στην Ευρώπη, που αποτελεί κοινή δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία συμβάλλει στην υλοποίηση της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλτικών Χωρών[semigr ]

27. δηλώνει ότι η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής θα ήταν πιο αποτελεσματική, αν η τελευταία διέθετε την απαραίτητη δική της υλική υποδομή και το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό[semigr ]

28. κρίνει ότι είναι απαραίτητο η Ευρωπαϊκή Ένωση να διαθέτει δικό της διπλωματικό μηχανισμό[semigr ] είναι της άποψης ότι οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής στα τρίτα κράτη θα έπρεπε να αναβαθμισθούν σε πρεσβείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υπό την ιδιότητα αυτή να διαδραματίσουν ειδικό ρόλο σε σχέση με τις πρεσβείες των κρατών μελών[semigr ] εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι τα κράτη μέλη δεν μπόρεσαν, π.χ., να ιδρύσουν από κοινού πρεσβείες στα ανεξάρτητα κράτη που προήλθαν από την πρώην Σοβιετική Ένωση, όπως είχε αρχικώς σχεδιασθεί[semigr ]

29. θεωρεί ότι είναι ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να μπορεί να εκμεταλλεύεται τα μέσα που διαθέτει για τη συλλογή πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των δορυφόρων οπτικής αναγνώρισης και του ραδιοεντοπισμού, που συμπληρώνουν τα κλασικά μέσα, ώστε το Κέντρο Ανάλυσης και Αξιολόγησης, που αναφέρεται ανωτέρω, να τροφοδοτείται με τα πλέον πρόσφατα κατά το δυνατόν δεδομένα[semigr ] υπογραμμίζει, ως προς το θέμα αυτό, τη σημασία των διακρατικών δορυφορικών προγραμμάτων που λειτουργούν σήμερα[semigr ]

30. θεωρεί, τέλος, ότι η ΚΕΠΠΑ πρέπει να αποτελεί μηχανισμό για την εξασφάλιση της ειρήνης, της ασφάλειας, της ύφεσης και της σταθερότητας μεταξύ Βορρά και Νότου, να ευνοεί τη δημιουργία μιας νέας διεθνούς τάξης και να καταστεί παράγοντας γοήτρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τις δημοκρατικές και ανθρωπιστικές της παραδόσεις[semigr ]

31. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, για ενημέρωση, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα εθνικά κοινοβούλια, στο Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και στο Γραμματέα του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη.