[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 10.10.2007

COM(2007) 591 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Επανεξέταση του κανονιστικού κοινωνικού πλαισίου για περισσότερες και καλύτερες ναυτικές θέσεις εργασίας στην ΕΕ (πρώτη φάση διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο όπως προβλέπεται από το άρθρο 138 παράγραφος 2 της Συνθήκης)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Επανεξέταση του κανονιστικού κοινωνικού πλαισίου για περισσότερες και καλύτερες ναυτικές θέσεις εργασίας στην ΕΕ (πρώτη φάση διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο όπως προβλέπεται από το άρθρο 138 παράγραφος 2 της Συνθήκης)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στην Πράσινη Βίβλο «Προς μια μελλοντική θαλάσσια πολιτική για την ένωση»[1] τίθεται το θέμα της εξαίρεσης των θαλάσσιων τομέων από τμήματα της ευρωπαϊκής εργατικής και κοινωνικής νομοθεσίας και της επανεκτίμησής τους σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους.

Επομένως, στο πλαίσιο των ενεργειών που αποσκοπούν στην ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της θαλάσσιας Ευρώπης[2] και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του θαλάσσιου τομέα στην ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις των ενδιαφερομένων και ιδίως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, η Επιτροπή επιθυμεί να εξετάσει κατά πόσον η υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία εξασφαλίζει τα κατάλληλα επίπεδα προστασίας για τους ναυτικούς και εάν η βελτίωσή τους μπορεί να καταστήσει το θαλάσσιο τομέα πιο ελκυστικό για τα άτομα που αναζητούν εργασία[3] χωρίς να υποσκάπτεται η ανταγωνιστικότητά του.

Στην παρούσα ανακοίνωση γίνεται επισκόπηση της συναφούς νομοθεσίας, με σκοπό να εντοπιστούν εξαιρέσεις ή παρεκκλίσεις που αφορούν τους εργαζομένους σε θαλάσσια επαγγέλματα καθώς και δυσκολίες όσον αφορά την ερμηνεία της εν λόγω νομοθεσίας. Η ανακοίνωση επιδιώκει να διαπιστώσει, με βάση το ήδη εκτενές πλαίσιο διεθνών συμβάσεων και προτύπων, το βαθμό στον οποίο χρειάζεται ενδεχομένως ανάληψη ενεργειών για τη βελτίωση της νομικής προστασίας των θαλάσσιων επαγγελμάτων στην ΕΕ. Τέλος, ξεκινά μια διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, υπό το πρίσμα του άρθρου 138 παράγραφος 2 της Συνθήκης, σχετικά με τις πιθανές κατευθύνσεις της κοινοτικής δράσης.

Η εστίαση στο κανονιστικό πλαίσιο αναπόφευκτα περιορίζει το πεδίο της ανάλυσης σε εκείνα τα επαγγέλματα με χαμηλότερο επίπεδο προστασίας, στο πλαίσιο της νομοθεσίας της ΕΕ, ή/και στα σημεία όπου εντοπίστηκαν καίρια προβλήματα, π.χ. εργαζόμενοι στο ναυτιλιακό και τον αλιευτικό τομέα.

Η οικονομική και κοινωνική σπουδαιότητα του θέματος είναι πολύ μεγάλη. Το 2005, ο συνολικός αριθμός των ναυτικών από τις χώρες της ΕΕ-27 ανερχόταν σε 204 400[4] και ο αριθμός των αλιέων που απασχολούνταν στην ΕΕ-25 σε 190 000 – 195 000. Πολλές εισηγήσεις στη διαβούλευση επιβεβαίωσαν την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού για την επάνδρωση ευρωπαϊκών σκαφών.

2. ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΛΑΙΣΙΟ

Οι περισσότεροι θαλάσσιοι τομείς λειτουργούν σε ένα πλαίσιο υψηλής παγκοσμιοποίησης. Η αυξανόμενη οικονομική παγκοσμιοποίηση και η διεθνοποίηση του εργατικού δυναμικού, σε συνδυασμό ορισμένες φορές με την ανεπαρκή επιβολή, έχουν αποδυναμώσει την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων διεθνών προτύπων και έχουν επηρεάσει τη θαλάσσια ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο, συμβάλλοντας έτσι στην έντονη αύξηση των ανισοτήτων στις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας των εργαζομένων στη θάλασσα. Η ΕΕ καταβάλλει έντονες προσπάθειες στα διεθνή φόρα για την ενίσχυση του διεθνούς κανονιστικού συστήματος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την έκδοση της σύμβασης της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία - 2006 [5] και της σύμβασης της ΔΟΕ για την εργασία στην αλιεία - 2007 [6].

Τα νέα διεθνή πρότυπα που θεσπίστηκαν με τις δύο αυτές συμβάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επικαιροποίηση και τη συμπλήρωση των εσωτερικών και εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών προτύπων, αφού καθιερώνουν και επικαιροποιούν το υφιστάμενο διεθνές δίκαιο σε ένα πολύ ευρύ φάσμα τομέων, προβλέποντας ένα σύνολο κανόνων συμμόρφωσης και επιβολής.

Η εφαρμογή των διατάξεων της σύμβασης της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία - 2006 και η συμμόρφωση και η επιβολή είναι αποφασιστικής σημασίας για τη δημιουργία ενός ισότιμου πεδίου ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο στον τομέα των διεθνών μεταφορών. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το τρίτο πακέτο θαλάσσιας ασφάλειας επισκοπεί ορισμένους κανόνες σχετικά με τον έλεγχο από το κράτος του λιμένα με σκοπό την ενίσχυση αυτού του ελέγχου όσον αφορά τα πρότυπα εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της επεξεργασίας των καταγγελιών που υποβάλλει το πλήρωμα[7].

Το Συμβούλιο, στις 7.7.2007, εξέδωσε απόφαση με την οποία εξουσιοδοτούνται τα κράτη μέλη να επικυρώσουν προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Κοινότητας τη σύμβαση της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία - 2006 , κατά προτίμηση πριν από τις 31.12.2010[8].

Η Επιτροπή σχεδιάζει επίσης να υποβάλει πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την εξουσιοδότηση και την προτροπή των κρατών μελών της ΕΕ να επικυρώσουν άμεσα τη σύμβαση της ΔΟΕ για την εργασία στην αλιεία - 2007 [9].

Τα τελευταία χρόνια, η ΔΟΕ και ο ΔΝΟ ανέλαβαν επίσης πρωτοβουλίες για τη βελτίωση των προτύπων ασφάλειας. Το 2003 η ΔΟΕ εξέδωσε τη σύμβαση αριθ. 185 για την επικαιροποίηση των εγγράφων ταυτότητας των ναυτικών (σύμβαση για τα έγγραφα ταυτότητας των ναυτικών αριθ. 108), ώστε να διευκολύνεται η άδεια και η διέλευση των ναυτικών στη ξηρά. Το Συμβούλιο εξουσιοδότησε τα κράτη μέλη να την επικυρώσουν[10], ενώ και η Επιτροπή τα ενθάρρυνε να την επικυρώσουν και να την εφαρμόσουν.

Οι συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης (ΣΑΣ) της ΕΚ με αναπτυσσόμενες χώρες προωθούν επίσης τη διαμόρφωση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας και διαβίωσης, με τη συμπερίληψη κοινωνικών ρητρών.

3. ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

Όσον αφορά την κάλυψη των ναυτικών ή/και των αλιέων από τη νομοθεσία της ΕΕ, για τις συνθήκες εργασίας και την πληροφόρηση και διαβούλευση των εργαζομένων (εφεξής «ΠΔ»), υφίστανται τέσσερις περιπτώσεις:

- Μη συμπερίληψη (δηλαδή έλλειψη ειδικών διατάξεων ή παρεκκλίσεων). Στις οδηγίες για την εργασία ορισμένου χρόνου, την εργασία μερικής απασχόλησης, την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου ή μέσω γραφείων προσωρινής απασχόλησης, την πληροφόρηση για τους όρους που ισχύουν στη σύμβαση ή σχέση απασχόλησης και τη συμμετοχή των εργαζομένων σε ευρωπαϊκές εταιρείες και ευρωπαϊκούς συνεταιρισμούς.

- Ειδική νομοθεσία ή γενικά νομοθετικά μέσα που περιέχουν ειδικές διατάξεις. Στην οδηγία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας (ενώ η κύρια οδηγία[11] εξαιρεί τους ναυτικούς από το πεδίο εφαρμογής της, προβλέπει επίσης έναν ειδικό κανονισμό για τους αλιείς) ή στην οδηγία για την εργασία των νέων[12] (με διαφοροποιημένες ειδικές δυνατότητες παρέκκλισης όσον αφορά τον τομέα).

- Δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν εξαιρέσεις στην εθνική τους νομοθεσία κατά τη μεταφορά των οδηγιών. Στην οδηγία για την ευρωπαϊκή επιτροπή επιχείρησης, την οδηγία για την πληροφόρηση και τη διαβούλευση και την οδηγία για την προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας.

- Εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής. Στην οδηγία για τις ομαδικές απολύσεις, τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων και την απόσπαση εργαζομένων.

Οι οδηγίες που εμπίπτουν στις δύο τελευταίες περιπτώσεις χρειάζονται πιο λεπτομερή ανάλυση.

α) Οδηγία 2002/74/ΕΚ του Συμβουλίου [13] - Προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη.

Το άρθρο 1 παράγραφος 2 επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξαιρούν από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας τις απαιτήσεις ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων, εφόσον υπάρχουν άλλες μορφές εγγύησης που παρέχουν επαρκή προστασία στους εργαζομένους σε περίπτωση αφερεγγυότητας των εργοδοτών τους. Παρ’ ότι η διάταξη αυτή δεν κάνει συγκεκριμένη αναφορά στα ναυτικά επαγγέλματα, ενδέχεται τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τη δυνατότητα αυτή για τα εν λόγω επαγγέλματα.

Το άρθρο 1 παράγραφος 3 επιτρέπει στα κράτη μέλη, που είχαν εξαιρέσει ήδη τους αλιείς που αμείβονται με το κομμάτι από την ισοδύναμη εθνική τους νομοθεσία κατά την έναρξη ισχύος της οδηγίας, τη διατήρηση αυτής της εξαίρεσης.

Μόνο 6 κράτη μέλη[14] αξιοποίησαν τις δυνατότητες εξαίρεσης που παρέχουν το άρθρο 1 παράγραφος 2 ή/και παράγραφος 3 στοιχείο β) της οδηγίας. Πρέπει να επανεκτιμηθεί αν οι εξαιρέσεις παραμένουν δικαιολογημένες στην περίπτωση αυτών των κρατών μελών και αν άλλες μορφές προστασίας, που ισχύουν στις περιπτώσεις αυτές, αποδείχτηκαν ότι είναι όντως ισοδύναμες.

β) Οδηγία 94/45/ΕΚ του Συμβουλίου [15] - Ευρωπαϊκές επιτροπές επιχείρησης

Η οδηγία αυτή ισχύει για πληρώματα αλιευτικών σκαφών, στο γενικό πεδίο εφαρμογής της. Ωστόσο, στο άρθρο 1 παράγραφος 5 αναφέρεται ότι « Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στο ναυτιλλόμενο προσωπικό του εμπορικού στόλου ».

Ένας λόγος για την παρέκκλιση αυτή[16] είναι ότι, γενικά, τα πληρώματα αυτά εργάζονται σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους και από την έδρα της εταιρείας τους και ότι, επομένως, είναι πολύ δύσκολο να συναντηθούν για διαβούλευση.

Έξι κράτη μέλη έχουν κάνει χρήση αυτής της διάταξης[17]. Σε δύο άλλα[18], η εξαίρεση οφείλεται στο γεγονός ότι υφίσταται ειδική νομοθεσία, ενώ σε τρία άλλα κράτη μέλη[19] υπάρχουν μηχανισμοί προσαρμογής της νομοθεσίας εφαρμογής στους ναυτικούς.

Πρέπει να επανεξεταστεί η δυνατότητα εξαίρεσης των πληρωμάτων εμπορικών πλοίων, αφού: (i) ο υψηλός βαθμός διεθνοποίησης του εργατικού δυναμικού απαιτεί διεθνείς διαδικασίες πληροφόρησης και διαβούλευσης, (ii) η πλειονότητα των κρατών μελών δεν κάνει χρήση αυτής της δυνατότητας και (iii) οι διατάξεις της οδηγίας είναι ευέλικτες (οι μηχανισμοί πληροφόρησης και διαβούλευσης τίθενται σε διαπραγμάτευση, ώστε να προσαρμόζονται στα χαρακτηριστικά της εταιρείας).

Ωστόσο, πρέπει πάντοτε να συνεκτιμούνται οι ειδικές εργασιακές πρακτικές των ναυτικών. Μία δυνατότητα είναι η μετατροπή της υφιστάμενης εξαίρεσης σε έγκριση προσαρμογής των εθνικών διατάξεων στη συγκεκριμένη κατάσταση των πληρωμάτων εμπορικών πλοίων, ιδίως των πληρωμάτων πλοίων μεγάλων αποστάσεων, όπως γίνεται ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη.

γ) Οδηγία 2002/14/ΕΚ του Συμβουλίου [20] - Πληροφόρηση και διαβούλευση

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3, « Τα κράτη μέλη δύνανται να αποκλίνουν από την παρούσα οδηγία, μέσω ειδικών διατάξεων που εφαρμόζονται στα πληρώματα των ποντοπόρων πλοίων ».

Οι λόγοι που επικαλέστηκαν τα κράτη μέλη για να αιτιολογήσουν την εξαίρεση ήταν παρόμοιοι με αυτούς που αφορούσαν την οδηγία 94/45/ΕΚ: η δυσκολία εφαρμογής διαδικασιών πληροφόρησης και διαβούλευσης σε πλοία που βρίσκονται μακριά από την έδρα της επιχείρησης και το γεγονός ότι οι συμβάσεις των ναυτικών είναι συνήθως μικρής διάρκειας.

Εδώ, ωστόσο, η εξαίρεση εξαρτάται από όρους, αφού τα κράτη μέλη υποχρεώνονται να προβλέψουν «ειδικές διατάξεις». Επομένως, αυτό δεν μπορεί απλώς να λάβει τη μορφή απουσίας ρύθμισης ή εφαρμογής ενός διαφορετικού επιπέδου προστασίας. Οκτώ κράτη μέλη[21] έκαναν χρήση αυτής της δυνατότητας στο πλαίσιο του άρθρου 3 παράγραφος 3, όμως μόνο τρία από αυτά[22] θέσπισαν ειδικές διατάξεις που να ισχύουν για τα πληρώματα που εμπίπτουν στο πεδίο της παρέκκλισης. Η Επιτροπή θα εξετάσει τη νομική συμμόρφωση αυτών των ειδικών διατάξεων σε επόμενη έκθεσή της για την εφαρμογή αυτής της οδηγίας.

δ) Οδηγία 98/59/ΕΚ του Συμβουλίου [23] - Ομαδικές απολύσεις

Στο άρθρο 1 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της οδηγίας αναφέρεται ότι δεν ισχύει για πληρώματα θαλάσσιων σκαφών.

Στην αιτιολογική έκθεση της πρότασής της για την τροποποίηση της οδηγίας 75/129/ΕΟΚ[24], το 1991, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι απαιτήσεις σχετικά με την πληροφόρηση και διαβούλευση και την κοινοποίηση, που ορίζονται στην εν λόγω οδηγία, δεν είναι κατά κανένα τρόπο ασυμβίβαστη με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των συμβάσεων απασχόλησης ή των εργασιακών σχέσεων των πληρωμάτων θαλάσσιων σκαφών. Η εξαίρεσή τους από την προστασία που προβλέπει η οδηγία δεν δικαιολογείται, εκτός αν καλύπτονται από άλλες μορφές εγγύησης που να τους προσφέρουν προστασία ισοδύναμη με αυτήν που απορρέει από την οδηγία.

Κατά τις συζητήσεις στο Συμβούλιο υπήρξαν αντιδράσεις στην αναφορά σε άλλες μορφές διασφάλισης που προσφέρουν ισοδύναμη προστασία.

Επομένως, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι επανεξέτασης των όρων στο πλαίσιο των οποίων η οδηγία αφορά την προστασία των δικαιωμάτων των πληρωμάτων θαλάσσιων σκαφών[25].

ε) Οδηγία 2001/23/ΕΚ του Συμβουλίου [26] .- Μετεγκατάσταση επιχειρήσεων

Το άρθρο 1 παράγραφος 3 εξαιρεί τα θαλάσσια σκάφη γενικώς.

Ούτε η αρχική πρόταση της Επιτροπής [COM(74) 351] ούτε η τροποποιημένη πρόταση της 25ης Ιουλίου 1975 [COM(75) 429] περιείχαν ειδική αναφορά για θαλάσσια πλοία. Ωστόσο, όπως εγκρίθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 1977 (οδηγία 1977/187/ΕΟΚ), η οδηγία περιείχε ήδη την εξαίρεση, η οποία μάλλον εισήχθη λόγω παρόμοιας εξαίρεσης στην οδηγία για τις ομαδικές απολύσεις.

Το 1994, η Επιτροπή θεώρησε, στην πρότασή της για την αναθεώρηση της οδηγίας 1977/187/ΕΟΚ[27], ότι τα θαλάσσια πλοία μπορούν να εξαιρεθούν από τα δικαιώματα πληροφόρησης και διαβούλευσης που προβλέπει η οδηγία, όχι όμως από τις θεμελιώδεις διατάξεις της, δηλαδή διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων που υφίστανται κατά τη χρονική στιγμή της μεταφοράς. Ωστόσο, αυτή η άποψη δεν έγινε δεκτή από το Συμβούλιο.

Επ’ αυτού, φαίνεται ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος διατήρησης της εν λόγω εξαίρεσης. Συγκεκριμένα, οι διατάξεις της οδηγίας για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων δεν είναι κατά κανένα τρόπο ασυμβίβαστη με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των συμβάσεων ή σχέσεων απασχόλησης των πληρωμάτων θαλάσσιων σκαφών. Όσον αφορά τα δικαιώματα ΠΔ, η προσέγγιση πρέπει να είναι συνεπής με αυτή που υιοθετήθηκε για τις οδηγίες 2002/14/ΕΚ και 98/59/ΕΚ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ένας σημαντικός αριθμός κρατών μελών[28], συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές χώρες, επέλεξαν να μην εξαιρέσουν τα θαλάσσια σκάφη από την εθνική τους νομοθεσία για την εφαρμογή της οδηγίας. Επομένως είναι προφανές ότι το θέμα αυτό απαιτεί περαιτέρω προσοχή.

στ) Οδηγία 96/71/ΕΚ [29] - Απόσπαση εργαζομένων

Το άρθρο 1 παράγραφος 2 της οδηγίας 96/71/ΕΚ προβλέπει ότι: « Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις εμπορικής ναυτιλίας όσον αφορά το ναυτιλλόμενο προσωπικό ».

Στην οδηγία, ως αποσπασμένοι ορίζονται οι εργαζόμενοι οι οποίοι, για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα, εκτελούν την εργασία τους στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από εκείνο στο έδαφος του οποίου εργάζονται συνήθως. Υπό τη στενή έννοια, το πλήρωμα σκαφών που βρίσκονται στην ανοιχτή θάλασσα δεν θεωρείται αποσπασμένο «στο έδαφος άλλου κράτους μέλους»[30].

Σε προηγούμενη έκθεση για την εφαρμογή αυτής της οδηγίας[31], η Επιτροπή αναγνώριζε ότι « η εξαίρεση αυτή κρίνεται δικαιολογημένη από τη συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών, δεδομένου του ειδικού χαρακτήρα της περιοδεύουσας εργασίας που εκτελείται από αυτή την ομάδα εργαζομένων και των πρακτικών δυσκολιών που συνδέονται με την παρακολούθησή τους ». Ωστόσο, η εξαίρεση αυτών των επιχειρήσεων από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δεν τις απαλλάσσει από την εφαρμογή των κανόνων του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (σύμβαση της Ρώμης)[32].

Εν κατακλείδι, ο ορισμός της απόσπασης που περιέχεται στην οδηγία 96/71/ΕΚ δείχνει να μην είναι εφαρμόσιμος για ναυτικούς. Η υφιστάμενη εξαίρεση δείχνει να αντικατοπτρίζει αυτή την πραγματικότητα και ότι είναι δικαιολογημένη.

4. ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Η νομοθεσία της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία ισχύει σε « όλους τους δημόσιους ή ιδιωτικούς τομείς δραστηριοτήτων »[33]. Επομένως, οι εργαζόμενοι στο ναυτιλιακό τομέα επωφελούνται από τα ίδια επίπεδα προστασίας με τους εργαζομένους σε άλλους τομείς.

Από τις 28 οδηγίες που διέπουν τον τομέα αυτό, μόνο δύο δεν ισχύουν για τον ναυτιλιακό τομέα:

- Οδηγία 89/654/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 30ής Νοεμβρίου 1989 σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας [34];

- Οδηγία 90/270/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 1990 σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία σε εξοπλισμό με οθόνη οπτικής απεικόνισης [35].

Η οδηγία 89/654/EOK δεν ισχύει για μέσα μεταφοράς που χρησιμοποιούνται εκτός της επιχείρησης ή/και της εγκατάστασης ή για χώρους εργασίας εντός μέσων μεταφοράς και αλιευτικών σκαφών. Ο λόγος για την εξαίρεση αυτή έγκειται στο ότι πρόκειται για ιδιαίτερους χώρους εργασίας, διαφορετικούς από θέσεις εργασίας σε εγκαταστάσεις επιχειρήσεων, και, ως εκ τούτου, πρέπει να υπόκεινται σε ειδική ρύθμιση.

Επίσης, επειδή ο τομέας της αλιείας είναι επιρρεπής σε ατυχήματα, χρειαζόταν ένας μηχανισμός για να αντιμετωπιστούν οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι και να προαχθεί η επαγγελματική υγεία και η ασφάλεια των αλιέων. Για τους λόγους αυτούς, το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία 93/103/ΕΟΚ σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία στα αλιευτικά σκάφη.

Υπάρχουν διεθνείς συμφωνίες και συμβάσεις που περιέχουν απαιτήσεις όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια σε αλιευτικά σκάφη. Από την άποψη αυτή, η σύμβαση της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία και η σύμβαση της ΔΟΕ για την εργασία στην αλιεία είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η Κοινότητα διαθέτει αποτελεσματικά νομικά μέσα ώστε να συμπληρώνονται αυτοί οι διεθνείς μηχανισμοί, όπου ενδείκνυται. Διεθνείς δεσμευτικοί κώδικες και συμφωνίες περιέχουν ορισμένες φορές αυστηρότερες ειδικές διατάξεις απ’ ό,τι η νομοθεσία της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια, και η εφαρμογή τους αναφέρεται ρητά σε ορισμένες οδηγίες. Στις περιπτώσεις αυτές, αναφέρεται ρητώς ότι οι διατάξεις των εν λόγω οδηγιών ισχύουν με την επιφύλαξη αυτών των συμφωνιών και κωδίκων. Στην περίπτωση της οδηγίας 1999/92/ΕΚ[36], ο τομέας καλύπτεται πλήρως από διεθνείς συμφωνίες.

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεσμεύτηκε, στο πλαίσιο της κοινοτικής στρατηγικής 2007-2012 για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία[37] να προάγει την υγεία και την ασφάλεια σε διεθνές επίπεδο και να εντείνει τη συνεργασία της με τη ΔΟΕ, την ΠΟΥ και άλλους διεθνείς οργανισμούς με σκοπό τη θέσπιση υψηλότερων επιπέδων προστασίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Δύο οδηγίες ισχύουν ειδικά για το ναυτιλιακό τομέα:

- Οδηγία 92/29/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1992, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για την προώθηση βελτιωμένης ιατρικής περίθαλψης στα πλοία[38] ;

- Οδηγία 93/103/ΕΚ του Συμβουλίου, της 23ης Νοεμβρίου 1993, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία στα αλιευτικά σκάφη[39] .

Η οδηγία 93/103/ΕΚ ισχύει μόνο για νέα αλιευτικά σκάφη (συμβάσεις κατασκευής που έχουν συναφθεί μετά τις 23.11.1995) με μήκος μεταξύ των καθέτων 15 μέτρων και άνω καθώς και για υφιστάμενα σκάφη με μήκος μεταξύ των καθέτων 18 μέτρων και άνω. Το 2008 πρόκειται να εκδοθεί έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την πρακτική εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας 93/103/ΕΚ, στην οποία θα παρέχεται ενδελεχής ανάλυση του αντικτύπου της οδηγίας στην προστασία της υγείας και της ασφάλειας των ευρωπαίων αλιέων και θα εντοπίζονται ανάγκες ανάληψης ενεργειών.

Η εξαίρεση μικρών σκαφών από την οδηγία δικαιολογείται με βάση το σοβαρό οικονομικό αντίκτυπο, συμπεριλαμβανομένου του πρόσθετου διοικητικού φόρτου, που θα είχε η οδηγία για τα μικρά σκάφη.

Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι αναγκαία η μείωση του συνεχιζόμενου υψηλού επιπέδου εργατικών ατυχημάτων στην αλιεία. Συγκεκριμένα, πρέπει να διαδοθούν ορθές πρακτικές, λαμβάνοντας υπόψη τον ειδικό χαρακτήρα της εργασίας επί μικρών αλιευτικών σκαφών, και να παρασχεθούν πρακτικές συμβουλές τόσο στους εργοδότες όσο και στους εργαζομένους για την προαγωγή ασφαλέστερων εργασιακών πρακτικών.

5. ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ

5.1. Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στην ΕΕ αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις ελευθερίες που διασφαλίζει η κοινοτική νομοθεσία. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, οι διατάξεις της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων ισχύουν επίσης για τις θαλάσσιες μεταφορές. Ακόμη και αν οι δραστηριότητες εκτελούνται εκτός της επικράτειας της Κοινότητας, οι διατάξεις εξακολουθούν να ισχύουν για τους εν λόγω εργαζομένους, υπό την προϋπόθεση ότι η νομική εργασιακή σχέση μπορεί να εντοπίζεται στην επικράτεια της Κοινότητας ή να διατηρεί στενό δεσμό με την επικράτεια αυτή[40].

5.2. Συντονισμός των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

Η κοινοτική νομοθεσία για την κοινωνική ασφάλιση προβλέπει ότι οι εργαζόμενοι και τα μέλη των οικογενειών τους δεν χάνουν την προστασία της κοινωνικής τους ασφάλισης όταν μετακινούνται εντός της Κοινότητας και εξασφαλίζει το σεβασμό από τα κράτη μέλη των βασικών αρχών της ίσης μεταχείρισης και της μη διάκρισης κατά την εφαρμογή των εθνικών τους κανόνων για την κοινωνική ασφάλιση.

Η σχετική νομοθεσία περιλαμβάνεται στον κανονισμό 1408/71 και στον εκτελεστικό του κανονισμό 574/72. Οι κανονισμοί αυτοί προβλέπουν τον απλό συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών. Για τους ναυτικούς, ο κανονισμός 1408/71 περιέχει ειδικούς κανόνες σχετικά με την ισχύουσα νομοθεσία. Ένας πολίτης της ΕΕ που εργάζεται σε σκάφος που φέρει τη σημαία ενός κράτους μέλους υπάγεται κατ’ αρχήν στη νομοθεσία του εν λόγω κράτους. Ωστόσο, εάν το άτομο αυτό εργάζεται σε σκάφος που φέρει τη σημαία ενός κράτους μέλους και αμείβεται για την εργασία αυτή από επιχείρηση που είναι καταχωρισμένη ή έχει την επιχειρηματική της έδρα σε άλλο κράτος μέλος, το άτομο αυτό υπόκειται στη νομοθεσία του δεύτερου κράτους μέλους, υπό τον όρο ότι είναι κάτοικος αυτού του κράτους[41].

Οι διατάξεις του κανονισμού 1408/71 ισχύουν επίσης για υπηκόους τρίτων χωρών, υπό τον όρο ότι διαμένουν νόμιμα στην επικράτεια ενός κράτους μέλους και στις περιπτώσεις στις οποίες όλα τα πραγματικά περιστατικά δεν περιορίζονται στο εσωτερικό ενός κράτους μέλους (βλ. κανονισμό 859/2003).

Ωστόσο, οι κοινοτικοί κανόνες μπορούν να εξασφαλίσουν ένα μικρό μόνο ποσοστό προστασίας των δικαιωμάτων στην περίπτωση των ναυτικών, αφού: (i) ισχύουν μόνον σε συστήματα κοινωνικής ασφάλισης χωρών της ΕΕ και του ΕΟΧ καθώς και της Ελβετίας και (ii) υπήκοοι τρίτων χωρών που εργάζονται σε σκάφη που φέρουν σημαία ενός κράτους μέλους αλλά οι οποίοι δεν διαμένουν νόμιμα στην Κοινότητα ή δεν υπάγονται σε διασυνορικές περιπτώσεις, όπως ορίζονται στον κανονισμό 859/2003, δεν καλύπτονται από την εν λόγω κοινοτική νομοθεσία. Το ερώτημα του εάν δικαιούνται κάλυψη κοινωνικής ασφάλισης ή όχι στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας στην οποία υπόκεινται, αφορά αποκλειστικά το εν λόγω κράτος μέλος.

Επιπλεον, το καθ’ ύλην πεδίο αυτών των κανόνων περιορίζεται σε συστήματα κοινωνικής ασφάλισης που έχουν θεσπιστεί με εθνική νομοθεσία. Εξαιρέσεις ισχύουν για μη υποχρεωτικά συστήματα συμπληρωματικής ασφάλισης ή ειδικά συστήματα αυτοαπασχολούμενων[42] και συλλογικές συμβάσεις, εκτός αν οι συμβάσεις αυτές καθίστανται υποχρεωτικές από την εθνική νομοθεσία. Στο ναυτιλιακό και αλιευτικό τομέα, η κάλυψη κοινωνικής ασφάλισης αποτελεί συχνά μέρος της σύμβασης απασχόλησης και εξασφαλίζεται από ένα διεθνές σύστημα ιδιωτικής ασφάλισης. Οι εργαζόμενοι μπορούν να προσφύγουν στις διατάξεις του κανονισμού 1408/71 μόνον όταν καλύπτονται από υποχρεωτική ασφάλιση στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας στην οποία υπόκεινται. Έτσι, μπορεί να αντιμετωπίσουν κενά όσον αφορά τα δικαιώματά τους κοινωνικής ασφάλισης. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση απόκτησης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

Η σύμβαση της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία περιέχει διατάξεις σχετικά με το ελάχιστο επίπεδο προστασίας κοινωνικής ασφάλισης που πρέπει κάθε μέλος να παρέχει στους ναυτικούς που διαμένουν στην επικράτειά του, στο πλαίσιο της εθνικής του νομοθεσίας. Σύμφωνα με τη σύμβαση της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία, η προστασία αυτή δεν πρέπει να είναι λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν που απολαμβάνουν οι εργαζόμενοι της ξηράς που διαμένουν στην επικράτειά του. Παρόμοιες διατάξεις προβλέπονται στη σύμβαση της ΔΟΕ για την εργασία στην αλιεία. Από τη στιγμή που θα τεθεί σε ισχύ, θα εξασφαλίζει ένα συγκεκριμένο επίπεδο προστασίας κοινωνικής ασφάλισης στους εργαζομένους αυτού του τομέα. Περαιτέρω οφέλη μπορούν να επιτευχθούν με την αύξηση του αριθμού των διεθνών συμφωνιών με τρίτες χώρες, στις οποίες θα περιλαμβάνονται ρήτρες κοινωνικού χαρακτήρα και ίσης μεταχείρισης.

6. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Οι τομεακές επιτροπές για τις θαλάσσιες μεταφορές και την αλιεία στη θάλασσα έχουν ασχοληθεί τακτικά με θέματα που αφορούν τη βελτίωση της ασφάλειας και της ευεξίας των πληρωμάτων.

Και οι δύο επιτροπές έχουν αναλάβει τη μακροπρόθεσμη δέσμευση για αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και τη συμμόρφωση με διεθνείς νομοθετικούς μηχανισμούς για ναυτικούς. Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στο πλαίσιο της ΔΟΕ και του ΔΝΟ, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής θέσης, ενώ συμμετέχουν πολύ ενεργά στην παρακολούθηση και την εφαρμογή των συναφών διεθνών μηχανισμών.

Στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών, οι κοινωνικοί εταίροι διαπραγματεύονται με σκοπό τη σύναψη μιας ευρωπαϊκής συμφωνίας για τη μεταφορά των συναφών διατάξεων της σύμβασης της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία. Οι διαπραγματεύσεις αυτές ξεκίνησαν σε συνέχεια της διαβούλευσης της Επιτροπής με τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο του άρθρου 138 παράγραφος 2 της Συνθήκης, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2006. Εφόσον επιτευχθεί συμφωνία και το ζητήσουν οι κοινωνικοί εταίροι, θα ξεκινήσει η επεξεργασία μιας πρότασης οδηγίας με βάση το άρθρο 139 της συνθήκης ΕΚ. Επιπλέον, μπορεί να ξεκινήσει η επεξεργασία μιας πρότασης οδηγίας για την επιβολή των διατάξεων σχετικά με τα θαλάσσια πρότυπα εργασίας σε πλοία που φέρουν κοινοτικές σημαίες και σε πλοία που καταπλέουν σε κοινοτικούς λιμένες. Αυτό το νομικό μέσο θα επιτρέψει την ενιαία εφαρμογή της σύμβασης της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία από τα κράτη μέλη σε όλα τα πλοία, συμπεριλαμβανομένων αυτών που φέρουν σημαίες τρίτων χωρών, σε συνέχεια της έναρξης ισχύος της σύμβασης της ΔΟΕ για τη ναυτική εργασία, σύμφωνα με την αρχή της μη ευνοϊκότερης μεταχείρισης έναντι χωρών που δεν την έχουν επικυρώσει.

Η ενσωμάτωση διεθνών προτύπων στη νομοθεσία της ΕΕ θα συμβάλει στη δημιουργία ίσων όρων. Επομένως, η Επιτροπή καλεί τους κοινωνικούς εταίρους στον τομέα της θαλάσσιας αλιείας να εξετάσουν τις δυνατότητες για μια κοινή πρωτοβουλία όσον αφορά την προώθηση της εφαρμογής των διατάξεων της πρόσφατης σύμβασης της ΔΟΕ για την αλιεία στην ΕΕ.

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να εργάζεται για την ενίσχυση του διεθνούς κανονιστικού καθεστώτος, ιδίως με την προώθηση της επικύρωσης και της εφαρμογής διεθνών προτύπων και μέσω διεθνών συμφωνιών με τρίτες χώρες, στις οποίες θα περιλαμβάνονται ρήτρες κοινωνικού χαρακτήρα και ίσης μεταχείρισης.

Η Επιτροπή δεσμεύεται επίσης για τη βελτίωση του κοινοτικού νομικού πλαισίου για τους απασχολούμενους σε θαλάσσια επαγγέλματα. Η ανάλυση της παρούσας ανακοίνωσης επισημαίνει ότι δεν δικαιολογείται η εξαίρεσή τους από το πεδίο εφαρμογής ορισμένων οδηγιών ενδεχομένως δεν είναι πλήρως δικαιολογημένη. Παρόμοιες εξαιρέσεις μπορούν να δικαιολογηθούν μόνον στο βαθμό που συμβάλλουν στην εφαρμογή ειδικών λύσεων, περισσότερο προσαρμοσμένων στην κατάσταση αυτών των εργαζομένων.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί το θέμα του δικαιώματος των εργαζομένων στην προστασία έναντι αφερεγγυότητας του εργοδότη ή μεταφοράς ης επιχείρησης, όπου πρέπει να προωθηθεί μια συνεκτική προσέγγιση που θα τους επιτρέπει να ασκούν τα δικαιώματά τους αποτελεσματικά έναντι επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Οι υφιστάμενες εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής των οδηγιών όσον αφορά την πληροφόρηση και διαβούλευση πρέπει επίσης να εξεταστούν. Υπάρχουν λόγοι αναθεώρησης των συναφών νομικών μέσων, έτσι ώστε να συμπεριληφθούν τα θαλάσσια επαγγέλματα στο γενικό τους πεδίο εφαρμογής.

Όπου υπάρχουν ισχυροί λόγοι για τη διατήρηση των υφιστάμενων εξαιρέσεων ή παρεκκλίσεων, πρέπει να εξεταστεί αν η καλύτερη λύση θα ήταν μια ειδική νομοθεσία της ΕΕ για τον τομέα, που θα διασφαλίζει για τα θαλάσσια επαγγέλματα το ίδιο επίπεδο προστασίας με αυτό που απολαμβάνουν άλλοι εργαζόμενοι στο πλαίσιο της γενικής οδηγίας. Κατά το σχεδιασμό αυτής της νομοθεσίας, πρέπει να συνεκτιμηθούν τα διεθνή πρότυπα και η ενσωμάτωσή τους στους κανόνες της ΕΕ.

Στην περίπτωση αυτή πρέπει να εξεταστούν οι ιδιαίτερες νομικές συνθήκες στα κράτη μέλη, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα θαλάσσια επαγγέλματα απολαμβάνουν επαρκή επίπεδα προστασίας, ιδίως σε περιπτώσεις προαιρετικών εξαιρέσεων, που θα υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να θεσπίζουν πιο ειδικές ρυθμίσεις ή εναλλακτικές εγγυήσεις που θα εξασφαλίζουν το ίδιο επίπεδο προστασίας.

Κάθε μελλοντική πρόταση για την επανεξέταση εξαιρέσεων ή/ και παρεκκλίσεων για το θαλάσσιο τομέα πρέπει να καταρτίζεται με βάση την ενδελεχή ανάλυση του αντικτύπου της στην ανταγωνιστικότητα του ναυτιλιακού τομέα της ΕΕ. Επίσης, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα διεθνή πρότυπα και η αλληλεπίδρασή τους με τους κανόνες της ΕΕ.

Βάσει αυτών, καλούνται οι κοινωνικοί εταίροι να απαντήσουν στα ακόλουθα ερωτήματα:

1. Συμφωνείτε με την ανάλυση της Επιτροπής όσον αφορά τις αιτιολογήσεις των εξαιρέσεων από την εργασιακή νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με τα θαλάσσια επαγγέλματα;

2. Πρέπει η διαγραφή των εξαιρέσεων που δεν είναι πλέον δικαιολογημένες να οδηγήσει στη συμπερίληψη των θαλάσσιων επαγγελμάτων στο γενικό πεδίο εφαρμογής των συναφών οδηγιών; Ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητες για την ανάληψη ενεργειών σε αυτό το πλαίσιο;

3. Στην περίπτωση εξαιρέσεων που κρίνετε δικαιολογημένες λόγω των ιδιαιτεροτήτων του τομέα ή για άλλους λόγους, εξασφαλίζεται ένα ισοδύναμο επίπεδο προστασίας των θαλάσσιων επαγγελμάτων με άλλα μέσα; Θεωρείτε ότι μπορεί να διασφαλιστεί μια ειδική ρύθμιση στο πλαίσιο της σχετικής οδηγίας ή ένα ειδικό νομικό μέσο της νομοθεσίας της ΕΕ για τα θαλάσσια επαγγέλματα;

4. Ποια μέσα θεωρείτε καταλληλότερα για την ενίσχυση της υγείας και της ασφάλειας στα πλοία, ιδίως στα μικρά αλιευτικά;

5. Λαμβάνοντας υπόψη τη διαίρεση των νομικών αρμοδιοτήτων μεταξύ Κοινότητας και κρατών μελών όσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση, ποια μέσα δράσης θεωρείτε καταλληλότερα για τη βελτίωση της προστασίας κοινωνικής ασφάλισης των απασχολούμενων σε θαλάσσια επαγγέλματα;

*************

Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί την πρώτη φάση διαβούλευσης που προβλέπεται στο άρθρο 138 παράγραφος 2 της Συνθήκης. Εάν, μετά τη διαβούλευση, η Επιτροπή θεωρήσει σκόπιμη την ανάληψη κοινοτικής δράσης, θα διαβουλευτεί με τους κοινωνικούς εταίρους για κάθε πρόταση, όπως προβλέπεται στο άρθρο 138 παράγραφος 3 της Συνθήκης.

[1] COM(2006) 275 της 7.6.2006.

[2] Π.χ. έκδοση μιας ανακοίνωσης για τη λιμενική πολιτική, στο πλαίσιο της θαλάσσιας πολιτικής, με κεφάλαιο που να αναφέρεται στις συνθήκες εργασίας και τον κοινωνικό διάλογο στους λιμένες.

[3] Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμά του, της 11.7.2007 (2007/2023(INI)), «ζητεί να έχουν πρόσβαση όλοι οι εργαζόμενοι στο ίδιο επίπεδο προστασίας και να μην αποκλείονται ορισμένες ομάδες αυτόματα από το ευρύτερο επίπεδο προστασίας, όπως συμβαίνει συχνά σήμερα με τους ναυτικούς, τους εργαζόμενους στα πλοία και σε πλωτές μονάδες, καθώς και τους εργαζόμενους στις οδικές μεταφορές». Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή «παρατηρεί ότι οι αλιείς και οι ναυτικοί εξαιρούνται από την ευρωπαϊκή κοινωνική νοµοθεσία για ορισµένα θέµατα (βλ. π.χ. την οδηγία για τις οµαδικές απολύσεις, την οδηγία για τις µεταβιβάσεις επιχειρήσεων, την οδηγία σχετικά µε την ενηµέρωση/διαβούλευση των εργαζοµένων και την οδηγία σχετικά µε την απόσπαση εργαζοµένων). Ανεξάρτητα από τους λόγους στους οποίους οφείλεται αυτή η εξαίρεση, είναι σηµαντικό να σταµατήσουν αυτές οι διακρίσεις όπου αυτό κρίνεται σκόπιµο. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει αυτές τις εξαιρέσεις σε στενή συνεργασία µε τους κοινωνικούς εταίρους.» (παράγραφος 1.7 του εγγράφου TEN/255 CESE 609/2007 της 3ης Απριλίου 2007).

[4] Bimco/ISF Manpower Studies 1995-2005.

[5] Η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας του 2006 αποσκοπεί να καταστεί ο «τέταρτος πυλώνας» του διεθνούς κανονιστικού καθεστώτος για την ποιοτική ναυτιλία, συμπληρώνοντας τις βασικές συμβάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ). Κατοχυρώνει και επικαιροποιεί την υφιστάμενη διεθνή νομοθεσία (68 νομικά μέσα) με εξαίρεση την πρόσφατη σύμβαση για τα έγγραφα ταυτότητας των ναυτικών (αριθ. 185) και τη σύμβαση για τις συντάξεις των ναυτικών (αριθ. 71).

[6] Η εν λόγω σύμβαση αναθεωρεί τέσσερις υφιστάμενες συμβάσεις και τις συμπληρώνει με άλλες διατάξεις, π.χ. για την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία και για τη συμμόρφωση και την επιβολή, συμπεριλαμβανομένου ενός έγκυρου εγγράφου συμμόρφωσης, επιθεώρησης και ελέγχου από το κράτος της σημαίας και το κράτος του λιμένα.

[7] COM 2005/588 της 23.11.2005.

[8] ΕΕ L 161, 22.6.2007.

[9] Οι συμβάσεις της ΔΟΕ, τόσο του 2006 όσο και του 2007, επηρεάζουν αποκλειστικές αρμοδιότητες της ΕΕ.

[10] Απόφαση του Συμβουλίου, της 14ης Απριλίου 2005, (ΕΕ L 136, 30.5.2005, σ. 1). Στο νέο κοινοτικό συνοριακό κώδικα της 15ης Μαρτίου 2006 γίνεται παραπομπή σε αυτή τη σύμβαση.

[11] Οδηγία 2003/88/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας.

[12] Οδηγία 94/33/ΕΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1994 για την προστασία των νέων κατά την εργασία· τα κράτη μέλη μπορούν, υπό συγκεκριμένους όρους, να επιτρέψουν τη νυχτερινή εργασία και να παρεκκλίνουν από τους κανόνες για την ημερήσια και την εβδομαδιαία ανάπαυση σε σχέση με εφήβους που εργάζονται, μεταξύ άλλων, σε πλοία (άρθρα 9 παράγραφος 2 και 10 παράγραφος 4).

[13] Οδηγία 2002/74/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Σεπτεμβρίου 2002, για την τροποποίηση της οδηγίας 80/987/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την προστασία των μισθωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη.

[14] EL, IT, HU, MT, SK, UK.

[15] Οδηγία 94/45/ΕΚ του Συμβουλίου της 22ας Σεπτεμβρίου 1994 για τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης ή μιας διαδικασίας σε επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας με σκοπό να ενημερώνονται οι εργαζόμενοι και να ζητείται η γνώμη τους (ΕΕ L 254 της 30.9.1994, σ. 64).

[16] Βλ. έγγραφο εργασίας 15 της ομάδας εργασίας που προετοίμασε τη μεταφορά της οδηγίας 94/45/ΕΚ. Ωστόσο, αναφερόταν επίσης ότι «κρίνεται σκόπιμο να μην εξαιρεθούν τα πληρώματα πορθμείων που καλύπτουν μόνον μικρές αποστάσεις». Η εξαίρεση δεν προβλεπόταν ούτε στην πρόταση της Επιτροπής COM(94) 134 ούτε στην τροποποιημένη πρόταση COM(94) 228.

[17] CY, EE, EL, HU, IT, LV.

[18] LT, MT.

[19] DK, NL, UK.

[20] Οδηγία 2002/14/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2002, περί θεσπίσεως γενικού πλαισίου ενημερώσεως και διαβουλεύσεως των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

[21] CY, DE, DK,EL, FR, MT, RO, UK.

[22] DE, DK, UK.

[23] Οδηγία 98/59/ΕΚ του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 1998 για προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τις ομαδικές απολύσεις (ΕΕ L 225 της 12.8.1998, σ. 16).

[24] COM(91) 292.

[25] Π.χ. οι ES, FR, LT, EE, CZ, SI, PL ήδη δεν κάνουν χρήση αυτής της εξαίρεσης.

[26] Οδηγία 2001/23/ΕΚ του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2001, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων ή επιχειρήσεων (ΕΕ L 82 της 22.3.2001, σ. 16).

[27] COM(94) 300.

[28] AT, CZ, DE, EE, ES, HU, IT, LT, PL, PT, SE, UK.

[29] Οδηγία 96/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών.

[30] Η εφαρμογή του δικαίου της σημαίας βασίζεται γενικά στην έννοια της εθνικότητας του πλοίου (κατ’ αναλογία με την υπηκοότητα των προσώπων) και όχι στην αφομοίωση στην επικράτεια.

[31] SEC(2006) 439.

[32] Έκθεση της ομάδας εργασίας για τη μεταφορά της οδηγίας για τους αποσπασμένους εργαζομένους.

[33] Άρθρο 2 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1989, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία ( ΕΕ L 183 της 29.6.1989, σ. 1).

[34] ΕΕ L 393 της 30.12.1989, σ. 1.

[35] ΕΕ L 156 της 21.6.1990, σ. 14.

[36] Οδηγία 1999/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 1999, σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων οι οποίοι είναι δυνατόν να εκτεθούν σε κίνδυνο από εκρηκτικές ατμόσφαιρες (ΕΕ L 23 της 28.1.2000, σ. 57).

[37] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας στην εργασία: κοινοτική στρατηγική 2007-2012 για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία (COM(2007) 62, σ.14).

[38] ΕΕ L 113 της 30.4.1992, σ. 19.

[39] ΕΕ L 307 της 13.12.1993, σ. 1.

[40] Βλ. π.χ. Υπόθεση 9/88 Lopes da Veiga , Συλλογή (1989) 2989, σκέψη 15.

[41] Βλ. άρθρο 13 παράγραφο 2 στοιχείο γ) και άρθρο 14 παράγραφο 4 στοιχείο β). Χωρίς αλλαγή στο νέο κανονισμό 883/2004 που θα αντικαταστήσει τον κανονισμό 1408/71.

[42] Στο πλαίσιο του κανονισμού 883/2004, τα ειδικά συστήματα για τους αυτοαπασχολούμενους χάνουν το ειδικό τους καθεστώς και θα καλύπτονται επίσης από τον κανονισμό εάν καθίστανται υποχρεωτικά από την εθνική νομοθεσία.