A4-0168/98

Ψήφισμα σχετικά με την κατάσταση των διαμεθοριακών εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικότερα τα άρθρα 2, 5, 117, 118, 118Α, 118Β, 130Α και 130Β, καθώς και το Κοινωνικό Πρωτόκολλο,

- έχοντας υπόψη την αναφορά αριθ. 789/95 της 4ης Ιουλίου 1995 σχετικά με τις συνέπειες της αύξησης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης στην Ολλανδία για τους Βέλγους διαμεθοριακούς εργαζομένους, αναφορά η οποία παραπέμφθηκε στην Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων βάσει του άρθρου 157, παράγραφος 1 του Κανονισμού,

- έχοντας υπόψη τις υπόλοιπες πολυάριθμες αναφορές που έχουν κατατεθεί για τα προβλήματα των διαμεθοριακών εργαζομένων και που συμπεριλαμβάνονται στη σχετική μελέτη του ((Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ΓΔ 4, «Οι διαμεθοριακοί εργαζόμενοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση», σειρά «κοινωνικά θέματα», W-16, Λουξεμβούργο 1997, σελ. 198.)),

- έχοντας υπόψη το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής «Ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική - Ένας δρόμος που πρέπει να ακολουθήσει η Ένωση» του 1994 (COM(94)0333) και το Πρόγραμμα Κοινωνικής Δράσης της Επιτροπής για το 1995-1996,

- έχοντας υπόψη την Έκθεση της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου της 18ης Μαρτίου 1997 σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και το πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής της 17ης Νοεμβρίου 1997 για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων (COM(97)0586),

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του της 16ης Δεκεμβρίου 1988 για τα προβλήματα των διαμεθοριακών εργαζομένων στην Κοινότητα ((ΕΕ C 12, της 16.1.1989, σελ. 378)) και της 9ης Φεβρουαρίου 1993 σχετικά με τους όρους διαβίωσης και εργασίας στις παραμεθόριες περιοχές ((ΕΕ C 72, της 15.3.1993, σελ. 43)),

- έχοντας υπόψη τις προτάσεις κανονισμών για την τροποποίηση του κανονισμού 1408/71 ((ΕΕ C 260, της 5.10.1995, σελ. 13; EE C 62, της 1.3.1996, σελ. 14; EE C 68 της 8.3.1996, σελ. 11; EE C 198 της 4.12.1996, σελ. 5; EE C 6 της 10.1.1998, σελ. 15.)) και τις σχετικές γνωμοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ειδικότερα εκείνη της 29ης Νοεμβρίου 1995 ((ΕΕ C 339 της 18.12.1995, σελ. 15.)),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων (A4-0168/98),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι περισσότεροι από 380.000 διαμεθοριακοί εργαζόμενοι απασχολούνται στις παραμεθόριες περιοχές τόσο μεταξύ κρατών μελών της Ένωσης όσο και μεταξύ κρατών μελών αφενός και Μονακό, Ελβετίας, Σαν Μαρίνο και Ανδόρρας αφετέρου,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εν λόγω διαμεθοριακοί εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα που οφείλονται στις μεγάλες διαφορές στις νομοθεσίες των κρατών μελών, τόσο στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης όσο και στον τομέα της φορολογίας, καθώς και στην αλληλεπίδραση μεταξύ των δυο αυτών τομέων,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα προβλήματα αυτά αποτελούν εμπόδιο τόσο για την υλοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, που είναι η μια από τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς, όσο και για τη δημιουργία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας, που αποτελεί έναν από τους σημαντικούς στόχους της Ένωσης,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένως ζητήσει μια λύση για πολλά από αυτά τα προβλήματα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ άλλων μέσω της τροποποίησης των Κανονισμών 1612/68 και 1408/71,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι ήδη κατά το παρελθόν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ζητήσει την έκδοση οδηγίας για την υποχρεωτική σύνταξη εκθέσεων σχετικά με τις επιπτώσεις των διαφόρων εθνικών νομοθεσιών στους παραμεθόριους πληθυσμούς, λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σκόπιμο να αναλύονται υπ' αυτό το πρίσμα τα ευρωπαϊκά νομοσχέδια,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ενδείκνυται να καταβάλλονται στην ίδια χώρα οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και η φορολογία επί προσώπων, ώστε να εξασφαλίζεται η ίση μεταχείριση των ενδιαφερομένων; λαμβάνοντας υπόψη ότι, εν αναμονή της έναρξης ισχύος ενός οριστικού κανονισμού, ενδείκνυται να δημιουργήσουν τα κράτη μέλη ένα ταμείο για την αντιστάθμιση των εισοδηματικών απωλειών των διαμεθοριακών εργαζομένων λόγω τροποποιήσεων των νομοθετικών διατάξεων,

Z. λαμβάνοντας υπόψη ότι τόσο ο συνδυασμός της αρχής της χώρας διαμονής και της χώρας εργασίας καθώς και η δυνατότητα επιλογής μιας εκ των δύο αυτών αρχών, είτε της χώρας διαμονής είτε της χώρας εργασίας, ενδέχεται να προκαλέσουν δυσκολίες και ειδικότερα άνισες απώλειες εισοδήματος στους θιγόμενους μεθοριακούς εργαζόμενους, και ότι κατ' αυτό τον τρόπο μπορεί να δημιουργηθούν διακρίσεις λόγω ιθαγένειας,

H. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εθνικές νομοθετικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να εξεταστούν, ιδιαίτερα όσον αφορά το φορολογικό σύστημα, τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, και το εργατικο δίκαιο προκειμένου να εντοπίζονται οι πιθανές δυσμενείς συνέπειες για τους διακινούμενους εργαζόμενους και ειδικότερα για τους μεθοριακούς εργαζόμενους,

1. ζητεί από το Συμβούλιο να εγκρίνει τις παρούσες προτάσεις της Επιτροπής για την τροποποίηση του Κανονισμού 1408/71 ((Σχετικά με τους κανονισμούς περί πρόωρης συνταξιοδότησης, επέκτασης του δικαιώματος ιατρικής περίθαλψης στη χώρα εργασίας και επιδομάτων ανεργίας.)), σύμφωνα με τις γνωμοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου; χαιρετίζει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71, ούτως ώστε να καλύπτονται και μη υπήκοοι της ΕΕ, καθώς και την πρόθεσή της για την αναμόρφωση και απλοποίηση του κανονισμού; καλεί την Επιτροπή να υποβάλει συμπληρωματικές προτάσεις για τη μεταφορά των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης στο πλαίσιο των κανόνων που διέπουν τη διακοπή της επαγγελματικής σταδιοδρομίας, για συμπληρωματικές συνταξιοδοτήσεις και μη προβλεπόμενα εκ του νόμου συστήματα κοινωνικής ασφάλισης;

2. ζητεί από την Επιτροπή να κάνει χωρίς καθυστέρηση χρήση του Μνημονίου περί εφαρμογής της Σύστασης της 21ης Δεκεμβρίου 1993 που αφορά τη φορολογία που επιβάλλεται από ορισμένα κράτη μέλη σε μη μονίμους κατοίκους που έχουν την κατοικία τους σε άλλο κράτος μέλος ((ΕΕ L 39 της 10.2.1994, σελ. 22.)); καλεί την Επιτροπή να υποβάλει, βάσει του εν λόγω Μνημονίου, σχέδιο οδηγίας για την ίση φορολογική μεταχείριση των μη μονίμων κατοίκων; ζητεί από τα κράτη μέλη εν αναμονή μιας τέτοιας οδηγίας, να προσαρμόσουν τις φορολογικές τους νομοθεσίες στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου; με αυτόν τον τρόπο αποσκοπεί στο να αποφευχθούν ή να καταργηθούν οι διακρίσεις εις βάρος πολιτών ενός άλλου κράτους μέλους, και ειδικότερα εις βάρος των μεθοριακών εργαζομένων;

3. ζητεί, σύμφωνα με τα πορίσματα της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, να αναλάβει η Επιτροπή μια πρωτοβουλία για την εξάλειψη των αντιφάσεων μεταξύ της φορολογικής νομοθεσίας και της νομοθεσίας που αφορά την κοινωνική ασφάλιση, ειδικότερα σε σχέση με τους διαμεθοριακούς εργαζόμενους, καθώς και για έναν ενιαίο ορισμό περί διαμεθοριακού εργαζομένου, που να ισχύει τόσο στον φορολογικό τομέα όσο και στον τομέα κοινωνικής ασφάλισης, ούτως ώστε να καταργηθεί το γεωγραφικό κριτήριο;

4. ζητεί, στο πλαίσιο αυτό, από την Επιτροπή να κάνει μια αξιολόγηση της λειτουργίας των διμερών φορολογικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών; ζητεί τη σύναψη ευρωπαϊκής συμφωνίας για την κατάργηση της διπλής φορολογίας επί εισοδημάτων και κεφαλαίων, στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης; ζητεί, στο πλαίσιο αυτό, από την Επιτροπή να επιδιώξει μια δίκαιη κοινή επίλυση των προβλημάτων που προκαλεί η αλληλεπίδραση μεταξύ φορολογικών συστημάτων και συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους διακινούμενους εργαζόμενους και ειδικότερα στους μεθοριακούς εργαζόμενους;

5. εφιστά την προσοχή των κρατών μελών και της Επιτροπής στην επισφαλή κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι μεθοριακοί εργαζόμενοι οι οποίοι εργάζονται σε μία τρίτη χώρα με την οποία δεν έχουν συναφθεί τόσο διμερείς συμφωνίες όσο και συμφωνίες σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης; για αυτό το λόγο, ζητεί να μεταβληθούν οι καταστάσεις αυτές το ταχύτερο δυνατόν;

6. καλεί την Επιτροπή να διερευνήσει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα (1) της αρχής της χώρας κατοικίας, (2) της αρχής της χώρας εργασίας, (3) του συνδυασμού μεταξύ των δύο και (4) της επιλογής μεταξύ των δύο, και με βάση την έρευνα αυτή να υποβάλει προτάσεις;

7. ζητεί από την Επιτροπή να εκπονήσει οδηγία, βάσει του άρθρου 49, για την καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής αξιολόγησης μέσω της οποίας τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάζουν εκ των προτέρων νέες νομοθετικές διατάξεις και τροποποιήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας επί θεμάτων κοινωνικής προστασίας, δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, φορολογίας και εργατικού δικαίου σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις τους στους διακινούμενους και ειδικοτερα διαμεθοριακούς εργαζόμενους; πιστεύει ότι οι κοινοτικές νομοθετικές διατάξεις, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών κοινωνικών συμφωνιών, πρέπει να ελέγχονται ως προς τις διαμεθοριακές τους επιπτώσεις;

8. εφιστά την προσοχή στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου σε κοινοτικό επίπεδο (COM(96)0448) και την προαναφερθείσα ανακοίνωση σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων; υποστηρίζει την πρόταση αμφοτέρων των ανακοινώσεων για τη συγχώνευση σε μία Συμβουλευτική Επιτροπή της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Κοινωνική Ασφάλιση των Διακινούμενων Εργαζομένων και της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Ελεύθερη Κυκλοφορία των Εργαζομένων; επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει τη διαμεθοριακή συνεργασία στις παραμεθόριες περιοχές και να την διευρύνει σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα θέματα - όπως την κοινωνική προστασία και τη φορολογία - που έχουν μεγάλη σπουδαιότητα για τους διαμεθοριακούς εργαζομένους; επισημαίνει πάντως ότι οι εθνικές διοικήσεις πρέπει να παρακινηθούν να συνεργάζονται στενότερα για την επίλυση - αλλά κυρίως για την πρόληψη - προβλημάτων που αφορούν ειδικά τους διαμεθοριακούς εργαζομένους και πιστεύει ότι θα πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο προτείνοντας λύσεις για τα προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν παρά την καθιέρωση της «ευρωπαϊκής αξιολόγησης»;

9. ζητεί από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν νομοθετικές αντισταθμιστικές ρυθμίσεις, βάσει της αρχής ότι το κράτος μέλος το οποίο, μετά την ευρωπαϊκή αξιολόγηση εφαρμόζει τροποποίηση της κοινωνικής ή φορολογικής του νομοθεσίας, η οποία ζημιώνει τους μεθοριακούς εργαζόμενους, οφείλει να αντισταθμίζει τις σχετικές εισοδηματικές απώλειες;

10. ζητεί από την Επιτροπή, κατόπιν διαβουλεύσεων και συμφωνίας με τα κράτη μέλη και τις αρμόδιες αρχές για την εφαρμογή των νομοθετικών ρυθμίσεων που αφορούν την κάλυψη των δαπανών ασθενείας σε ορισμένες μεθοριακές περιοχές να προχωρήσει πειραματικά στην ελεύθερη επιλογή ιατροφαρμακευτικών υπηρεσιών στη χώρα κατοικίας ή στη χώρα εργασίας για τους μεθοριακούς εργαζομένους και τα εξαρτημένα μέλη της οικογενείας τους,λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις πρόσφατες αποφάσεις που εκδόθηκαν στις υποθέσεις Decker και Kohll(C-120/95, C-158/96) σχετικά με τη χρηματοδότηση της παροχής διασυνοριακής ιατρικής υπηρεσίας χωρίς προηγούμενη έγκριση;

11. ζητεί να συσταθούν εθνικές πλατφόρμες συνομιλητών από τους κοινωνικούς εταίρους και τις φορολογικές και κοινωνικές υπηρεσίες σε κάθε κράτος μέλος που θα παρέχουν συμβουλές και άλλες υπηρεσίες στους διακινούμενους εργαζομένους και στους μεθοριακούς εργαζομένους ειδικότερα, θα ασχολείται με τα προβλήματά τους, θα προτείνει λύσεις στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών και θα είναι επιφορτισμένες με την πραγματοποίηση της «ευρωπαϊκής αξιολόγησης»;

12. υποστηρίζει το σχέδιο της Επιτροπής να ενισχύσει τη διασυνοριακή συνεργασία σε μεθοριακές περιοχές και να την επεκτείνει σε ειδικά θέματα, τα οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους διασυνοριακούς εργαζόμενους όπως π.χ. η κοινωνική προστασία και η φορολογία;

13. πιστεύει ότι οι δύο συμβουλευτικές επιτροπές οφείλουν, στις εργασίες τους για την ελεύθερη κυκλοφορία και για την κοινωνική προστασία, να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στα προβλήματα των παραμεθορίων περιοχών, συμπεριλαμβανομένων των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των διαμεθοριακών εργαζομένων και των δικαιωμάτων τους σε επιδόματα;

14. πιστεύει ότι οι διασυνοριακές εταιρικές σχέσεις EURES, που έχουν τεθεί σε εφαρμογή στις παραμεθόριες περιοχές μεταξύ δημοσίων υπηρεσιών απασχόλησης εργατικού δυναμικού, κοινωνικών εταίρων και λοιπών ενδιαφερομένων, πρέπει να ενισχυθούν; ζητεί, στο πλαίσιο αυτό, τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των συνδικαλιστικών συμβούλων των EURES και των συμβούλων των υπηρεσιών απασχόλησης;

15. καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για την κατάρτιση ενός προγράμματος το οποίο θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την παροχή υπηρεσιών στους διακινούμενους εργαζομένους και τους μεθοριακούς εργαζομενους, με τη σύσταση ευπρόσιτων κέντρων ενημέρωσης (call-centers) όσον αφορά τους τομείς της φορολογίας και των κοινωνικών ασφαλίσεων: υπηρεσίες EUREST (EURopean Employment & Social Security & Taxes-Services);

16. πιστεύει ότι οι σύμβουλοι του δικτύου EURES δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνον για την παροχή πληροφοριών και συμβουλών στους πολίτες των παραμεθόριων περιοχών, αλλά και σε ένα πλαίσιο έγκαιρης προειδοποίησης και ότι, προς τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να εντατικοποιηθούν οι διαδικασίες και οι δίαυλοι εντοπισμού των προβλημάτων στις παραμεθόριες περιοχές προς όφελος τόσο των περιφερειακών και εθνικών αρχών και διοικήσεων όσο και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων; ζητεί, συνεπώς, από την Επιτροπή να καταρτίσει πολυετές χρηματοδοτικό και ειδικό πρόγραμμα για το δίκτυο EURES, ιδίως όσον αφορά τις διασυνοριακές πρωτοβουλίες;

17. καλεί επίσης την Επιτροπή να επικεντρώσει την προσοχή της και σε άλλες διασυνοριακές μορφές συνεργασίας και φορείς διαλόγου, όπως το Interreg, καθώς και σε άλλα διασυνοριακά προγράμματα όπως τα ειδικά γραφεία αρωγής Euregio;

18. ζητεί από την Επιτροπή να δημοσιεύει ετησίως μελέτες για την κατάσταση των διαμεθοριακών εργαζομένων, οι οποίες θα περιλαμβάνουν ποσοτικές και ποιοτικές αναλύσεις για τη μεθοριακή εργασία καθώς και συνοπτική ανάλυση της νομικής κατάστασης, της νομολογίας και των προβλημάτων στα διάφορα κράτη μέλη;

19. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, το Συμβούλιο, τους ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους και τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.