ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(94 ) 83 τελικό 
Βρυξέλλες, 29.03.1994 
94/0105 (COD) 
Πρόταση 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
για την έγκριση σχεδίου δράσης για την περίοδο 1995-1999 
για την καταπολέμηση του καρκίνου εντός του πλαισίου δράσης 
στον τομέα της δημόσιας υγείας 9ΦΟ105ΡΧ) 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
σχετικά με την καταπολέμηση του καρκίνου στο πλαίσιο για 
δράση στον τομέα της δημόσιας υγείας 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
1. Ο καρκίνος, που αποτελεί την αιτία του ενός τετάρτου όλων των θανάτων στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα, αποτέλεσε πάντοτε κύρια ανησυχία των εθνικών ιατρικών αρχών. Μαζί με τα ατυχήματα, 
κατατάσσεται ως κύρια αιτία πρόωρου θανάτου (πριν από την ηλικία των 75 ετών). Κατά τις 
πρόσφατες δεκαετίες υπήρξε σημαντική αύξηση της θνησιμότητας που οφείλεται στον καρκίνο 
καθώς η μέση ηλικία του πληθυσμού αυξήθηκε. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία (1990) δείχνουν έναν 
ετήσιο ρυθμό της τάξης των 1.300.000 νέων περιπτώσεων καρκίνου και 840.000 θανάτων εξ αιτίας 
του στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Ο ρυθμός εμφάνισης του καρκίνου αυξάνεται ταχύτατα μεταξύ των 
ατόμων ηλικίας άνω των 50 ετών· η μέση ηλικία στην οποία γίνεται διάγνωση καρκίνου ανέρχεται σε 
65 έτη περίπου στην Κοινότητα. Αναμένεται ότι η θνησιμότητα λόγω καρκίνου θα αυξηθεί κατά τα 
επόμενα 15 χρόνια, εάν δεν υπάρξουν στρατηγικές για την καταπολέμηση του καρκίνου που να 
περιλαμβάνουν αποτελεσματικά μέτρα για την πρόληψη και τη θεραπεία. 
2. Η συνδεόμενη με την ηλικία αύξηση της εμφάνισης καρκίνου είναι ο λόγος για τον οποίο αξιόπιστες 
ιστορικές ή γεωγραφικές συγκρίσεις μπορούν να γίνουν μόνο σε πληθυσμούς με βάση ομάδες 
ηλικίας. Στην περίπτωση των πληθυσμών αυτών, εμφανίζονται δύο γεγονότα: 
η συχνότητα του καρκίνου σε μια δεδομένη ηλικία δεν ποίκιλε σημαντικά στη διάρκεια των 
πρόσφατων δεκαετιών-
είναι υψηλότερη στα βόρεια κράτη μέλη και ο κοινοτικός μέσος όρος είναι περίπου 15% 
χαμηλότερος απ'ότι σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
3. Αν εξετάσουμε τέσσερις ομάδες ηλικίας, τα ευρήματα είναι τα εξής: 
ο καρκίνος είναι η δεύτερη αιτία θανάτων, με πρώτη τα ατυχήματα, μεταξύ των παιδιών ηλικίας 
κάτω των 15 ετών, αν και η θνησιμότητα μειώθηκε κατακόρυφα ως αποτέλεσμα της προόδου 
όσον αφορά τη θεραπεία-
είναι επίσης η δεύτερη αιτία θανάτων, με πρώτη τους βίαιους θανάτους (ατυχήματα ή 
αυτοκτονίες), στην ομάδα ηλικίας από 15 έως 30 ετών-
αποτελεί σημαντική αιτία θανάτου για άτομα ηλικίας μεταξύ 30 και 65 ετών-
για άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου, πολύ κάτω από τα 
καρδιαγγειακά νοσήματα, η εμφάνιση των οποίων αυξάνεται ταχύτερα με την ηλικία απ'ότι του 
καρκίνου στην ομάδα ηλικίας αυτή. 
4. Τα πρόσφατα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι σημαντικό ποσοστό των καρκίνων και των θανάτων από 
καρκίνο ενδέχεται να συνδέονται με αυτό που μπορεί να ονομασθεί "τρόπος ζωής". Διαπιστώθηκε 
ότι το 30% των καρκίνων μπορεί να αποδοθεί στον καπνό και ότι ένα μικρότερο, αν και όχι ασήμαντο, 
ποσοστό θανάτων από καρκίνο μπορεί να αποδοθεί στην υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Η σημασία 
των διαιτητικών παραγόντων πρέπει ακόμα να εξακριβωθεί κατάλληλα, αν και το γεγονός της 
επίδρασης τους έχει αποδειχθεί (ορισμένοι εμπειρογνώμονες θεωρούν ότι το 30% των θανάτων 
συνδέεται με τους παράγοντες αυτούς). Είναι γενικά αποδεκτό ότι μια ισορροπημένη διατροφή που 
περιλαμβάνει επαρκή ποσότητα φρούτων και λαχανικών αποτελεί μια σημαντική ποστασία κατά 
ορισμένων από τους πιο συχνούς καρκίνους. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι επιβλαβείς ουσίες που 
υπάρχουν στις τροφές και η ιονίζουσα ακτινοβολία ευθύνονται άμεσα για λιγότερο από το 2% των 
θανάτων που συνδέονται με τον καρκίνο. Είναι γενικά αποδεκτό ότι το 70% των θανάτων από καρκίνο 
προέρχεται από τις επιλογές των ατόμων που επηρεάζουν τον τρόπο ζωής μας και το περιβάλλον. 
5. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σημείωσε (το Μάϊο και το Δεκέμβριο 1985) την ανησυχία που εκδήλωσαν 
οι αρμόδιες εθνικές αρχές και οι πολίτες της κοινότητας εν όψει της ασθένειας αυτής και αποφάσισε 
να θεσπίσει το πρόγραμμα "η Ευρώπη κατά του καρκίνου". Στη συνέχεια, το πρόγραμμα πέρασε από 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο των Υπουργών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ένα αρχικό 
πρόγραμμα δράσης εφαρμόστηκε με επιτυχία κατά την περίοδο 1987-1989. Εν όψει των 
ενθαρρυντικών αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
ενέκριναν την εφαρμογή ενός δεύτερου προγράμματος δράσης για την περίοδο 1990-1994. Αυτά 
τα προγράμματα δράσης αποτέλεσαν το θέμα ετήσιων εκθέσεων της Επιτροπής, που υποβλήθηκαν 
κανονικά στο Συμβούλιο. Επιπλέον, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου της 17 Μαΐου 1990, 
στις 15 Μαρτίου 1993 εγκρίθηκε μια έκθεση αξιολόγησης για τα έξι πρώτα χρόνια λειτουργίας του 
προγράμματος από την Επιτροπή και υποβλήθηκε στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
για εξέταση. Στο ψήφισμα του της 13 Δεκεμβρίου 1993, το Συμβούλιο αναγνώρισε τη σπουδαιότητα 
της συνέχισης του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" και ζήτησε να καταρτισθεί ένα 
τρίτο πρόγραμμα δράσης σε εύθετο χρόνο. 
6. Στο ψήφισμα του της 27ης Μαΐου 1993, το Συμβούλιο ζήτησε το περιεχόμενο αυτού του τρίτου 
προγράμματος δράσης, αφενός, να εξασφαλίζει τη συνέχεια με τα προηγούμενα προγράμματα και, 
αφετέρου, να λαμβάνει υπόψη άλλες δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί από την Κοινότητα στον 
τομέα της δημόσιας υγείας, ιδίως εκείνες που πρόκειται να εφαρμοσθούν στο πλαίσιο του νέου 
άρθρου 129 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Στις 24 Νοεμβρίου 1993, η 
Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση σχετικά με το πλαίσιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας το 
οποίο, μεταξύ άλλων, λαμβάνει υπόψη τις επιθυμίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου σχετικά και συγκαταλέγει την καταπολέμηση του καρκίνου μεταξύ των προτεραιοτήτων 
που προσδιορίζονται από την Επιτροπή και περιγράφει τη σχέση του με αυτές. 
7. Ένας ακόμη στόχος του προγράμματος δράσης είναι να εξασφαλίσει τη συμπληρωμστικότητα με 
διάφορες κοινοτικές πρωτοβουλίες, περιλαμβανομένης της προστασίας των εργαζομένων και των 
καταναλωτών. Ο κύριος στόχος του είναι να αυξήσει τις γνώσεις των αιτιών του καρκίνου και τις 
πιθανές μεθόδους πρόληψης. Η εξασφάλιση ευρύτερης διάδοσης των γνώσεων σχετικά με τις αιτίες 
και τη πρόληψη του καρκίνου καθώς και η ενθάρρυνση για βελτιωμένη συγκρισιμότητα των 
πληροφοριών σχετικά με το θέμα θα συμβάλει στην επίτευξη των κοινοτικών στόχων και θα 
ενθαρρύνει μέτρα σε εθνικό επίπεδο στα κράτη μέλη. Για το σκοπό αυτό, υπάρχουν συστάσεις για 
την εφαρμογή 20 μέτρων στους πιο σημαντικούς τομείς: συλλογή στοιχείων, ενημέρωση, αγωγή σε 
θέματα υγείας, κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού σχετικά με τον καρκίνο, πρώιμη ανίχνευση 
και πληθυσμιακός έλεγχος, μελέτες και μέτρα σχετικά με την ποιότητα της θεραπείας και, τέλος, 
έρευνα. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως καθορίζεται στην ανακοίνωση της 
Επιτροπής COM(93) 559 της 24 Νοεμβρίου 1993, η κοινοτική δράση αποβλέπει να ενισχύσει τα κράτη 
μέλη στον τομέα της εκπλήρωσης των στόχων τους όσον αφορά την καταπολέμηση του καρκίνου 
και θα εφαρμοσθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μεγιστοποιήσει την κοινοτική προστιθέμενη αξία. 
8. Η παρούσα πρόταση απόφασης του Συμβουλίου λαμβάνει υπόψη τις γνώμες που εκφράσθηκαν από 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη, ιδίως ενώπιον της πρόσφατης έκθεσης αξιολόγησης. 
Αντανακλά την εμπειρία που συσσωρεύθηκε από την Επιτροπή κατά τη διάρκεια των πρώτων δύο 
προγραμμάτων δράσης, κατά την οποία η Επιτροπή επικουρήθηκε καταλλήλως στην εργασία της 
από την επιτροπή καρκινολόγων υψηλού επιπέδου που καταρτίστηκε από τα κράτη μέλη. Η πρόταση 
λαμβάνει υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, αναγνωρίζει ότι η κατάσταση διαφέρει στα κράτη 
μέλη και εισάγει τις κατάλληλες διαδικασίες διαβουλεύσεων και τα κατάλληλα μέτρα αξιολόγησης 
για τις δραστηριότητες που πρόκειται να αναληφθούν. 
Πρόταση 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
για την έγκριση σχεδίου δράσης για την περίοδο 1995-1999 
για την καταπολέμηση του καρκίνου εντός του πλαισίου δράσης 
στον τομέα της δημόσιας υγείας 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 129, 
την πρόταση της Επιτροπής,(1) 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής(2), 
τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών(3), 
Εκτιμώντας: 
ότι, κατά τις συνεδριάσεις του τον Ιούνιο του 1985 στο Μιλάνο και το Δεκέμβριο του 1985 στο 
Λουξεμβούργο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόνισε τα πλεονεκτήματα της έναρξης ενός ευρωπαϊκού 
προγράμματος καταπολέμησης του καρκίνου-
ότι το Συμβούλιο και οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνεδρίασαν στο πλαίσιο 
του Συμβουλίου ενέκριναν ψήφισμα στις 7 Ιουλίου 1986(4) σχετικά με ένα πρώτο πρόγραμμα δράσης των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για την καταπολέμηση του καρκίνου και στις 17 Μαίου 1990 την απόφαση 
90/238/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ(5) για τη θέσπιση ενός δεύτερου προγράμματος δράσης στα πλαίσια του 
προγράμματος "η Ευρώπη κατά του καρκίνου" για την περίοδο 1990-1994-
ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμα του της 15 Δεκεβρίου 1993 ζήτησε να εντατικοποιηθούν οι 
δραστηριότητες για την καταπολέμηση του καρκίνου (6)· 
ότι στο ψήφισμα της 13 Δεκεμβρίου 1993(7) το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει σε εύθετο 
χρόνο σχέδιο τρίτου προγράμματος δράσης που να λαμβάνει υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου της 
27 Μαΐου 1993 σχετικά με τη μελλοντική δράση στον τομέα της δημόσιας υγείας καθώς και τους 
στόχους και βελτιώσεις που καθορίζονται στο παράρτημα του ψηφίσματος-
ότι η πρόληψη του καρκίνου αποτελεί προτεραιότητα για κοινοτική δράση εντός του πλαισίου δράσης 
στοντομέα της δημόσιας υγείας που καθορίστηκε από την Επιτροπή ενώ παράλληλα παραμένει συμβατή 
με άλλα μέτρα που έχουν ήδη αναληφθεί από την Κοινότητα στον τομέα αυτό-
ότι σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, οι ενέργειες σχετικά με θέματα που δεν υπάγονται στην 
αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας, όπως αυτά που αφορούν την πρόληψη του καρκίνου, πρέπει 
να αναλαμβάνονται μόνο από την Επιτροπή όταν λόγω της κλίμακας των αποτελεσμάτων τους μπορεί 
να πραγματοποιηθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο-
0) 
U) 
(3) 
(4) EEC 184, 23.7.86, σ.19 
(5) ΕΕ L 137, 30.5.90, σ. 31 
(6) 
U) EEC 15, 18.1.94, σ .1 
ότι η συνεργασία με τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς και με τρίτες χώρες πρέπει να ενισχυθεί 
ότι ο καρκίνος είναι μια σοβαρή νόσος που έχει σχέση με τον τρόπο ζωής και οι εγγενείς παράγοντες 
κινδύνου πρέπει να υπερκερασθούν, ιδίως η κατανάλωση καπνού, η οποία έχει επίσης επίδραση σιην 
καταπολέμηση άλλων νόσων, ιδίως των καρδιαγγειακών 
ότι με την εξασφάλιση της ευρύτερης διάδοσης των γνώσεων σχετικά με τις αιτίες του καρκίνου και την 
πρόληψη, της βελτιωμένης συγκριτικοτητας και διάδοσης των πληροφοριών σχετικά με τα θέματα αυτά 
και την ανάπτυξη συμπληρωματικών ενεργειών, ιδίως στην αγωγή για την υγεία, το πρόγραμμα θα 
συμβάλει στην επίτευξη αυτών των στόχων που τίθενται στο άρθρο 129 της Συνθήκης-
ότι η συμβουλευτική επιτροπή και οι εθνικές επιτροπές συντονισμού διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο 
στην εφαρμογή του προγράμματος-
ότι η συνεργασία με τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς και με τις τρίτες χώρες πρέπει να ενισχυθεί -
ότι από λειτουργική άποψη, οι επενδύσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια των προηγούμενων 
προγραμμάτων δράσης όσον αφορά τόσο τα ευρωπαϊκά πειραματικά δίκτυα όσο και την κινητοποίηση 
όλων εκείνων που συμμετέχουν στην καταπολέμηση του καρκίνου πρέπει να εξασφαλισθούν και να 
αναπτυχθούν 
ότι, εν τούτοις, πρέπει να αποφευχθεί η πιθανή άσκοπη επανάληψη των προσπαθειών με την προώθηση 
ανταλλαγών εμπειριών και με την κοινή ανάπτυ^Ί των βασικών δομοοτοιχείων ενημέρωσης για το κοινό, 
για την αγωγή σε θέματα υγείας και για την κατάρτιση μελών του υγειονομικού προσωπικού-
ότι, για να αυ^θεί η αξία και ο αντίκτυπος του προγράμματος δράσης, πρέπει να πραγματοποιείται 
συνεχής αξιολόγηση των μέτρων που αναλαμβάνονται με ιδιαίτερη αναφορά στην αποτελεσματικότητα 
τους και την επίτευξη των στόχων τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο και, εφόσον χρειάζεται, 
να προβαίνουν στις αναγκαίες τροποποιήσεις-
ότι το πρόγραμμα δράσης θα πρέπει να είναι πενταετούς διαρκείας προκειμένου να δοθεί ο 
απαιτούμενος χρόνος για την υλοποίηση των ενεργειών και την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί. 
ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ: 
Άρθρο 1 
Εγκρίνεται κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την καταπολέμηση του καρκίνου διάρκειας από την 1η 
Ιανουαρίου 1995 έως την 31η Δεκεμβρίου 1999. 
Αρθρο 2 
Η Επιτροπή εξασφαλίζει την υλοποίηση των ενεργειών που καθορίζονται στο παράρτημα συμφωνία με 
το άρθρο 5 της παρούσας απόφαοης και σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και με ιδρύματα και 
οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της πρόληψης του καρκίνου. 
Άρθρο 3 
Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή καθορίζει τους χρηματοδοτικούς πόρους που είναι διαθέσιμοι 
για κάθε οικονομική χρήση. 
Άρθρο 4 
Η Επιτροπή εξασφαλίζει τη συνέπεια και τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των κοινοτικών ενεργειών που 
πρόκειται να εφαρμοσθούν βάσει του προγράμματος δράσης και των άλλων σχετικών κοινοτικών 
προγραμμάτων και πρωτοβουλιών περιλαμβανομένου του προγράμματος έρευνας στον τομέα της 
βιοίατρικής και της υγείας το οποίο εντάσσεται στα κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα πλαίσια, με βάση 
αυτό το πρόγραμμα δράσης και τα άλλα σχετικά κοινοτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες, 
περιλαμβανομένου του προγράμματος έρευνας στον τομέα της βιοϊατρικής και της υγείας στο πλαίσιο 
των κοινοτικών προγραμμάτων πλαισίων στον τομέα της έρευνας. 
Άρθρο 5 
Κατά την εφαρμογή του προγράμματος δράσης, η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή 
συμβουλευτικού χαρακτήρα την οποία αποτελούν ανππρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας 
προεδρεύει ο ανππρόσωπος της Επιτροπής. 
Ο ανππρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή,σχέδιο των μέτρων που πρόκειται 
να ληφθούν. Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό, μέσα σε 
προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος και, 
αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία. 
Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να 
καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά. 
Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής και την ενημερώνει για 
τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη τη γνώμη αυτή. 
Άρθρο 6 
1. Κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος δράσης ενθαρρύνεται η συνεργασία με τρίτες 
χώρες και με διεθνείς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της δημόσιας υγείας, 
περιλαμβανομένου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Διεθνούς Υπηρεσίας για την 
Αντικαρκινική Έρευνα. 
2. Οι χώρες ΕΖΕΣ και οι χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης μπορούν να συνεργαστούν 
σπς δραστηριότητες που περιγράφονται στο παράρτημα με βάση πς συνθήκες που καθορίζονται σης 
συμφωνίες που συνήφθησαν με την Κοινότητα. 
Άρθρο 7 
1. Η Επιτροπή θα δημοσιεύει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος δράσης και 
τη δυνατότητα κοινοτικής χρηματοδότησης των διαφόρων τομέων δράσης λαμβάνοντας υπόψη 
εκθέσει που θα συντάσσονται από κάθε κράτος μέλος. Οι ετήσιες αυτές εκθέσεις θα υποβάλλονται 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή 
των Περιφερειών. 
2. Με βάση ενδιάμεση έκθεση της Επιτροπής, που θα υποβληθεί πριν το 1997, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα αξιολογήσουν πς ενέργειες που πρόκειται να αναληφθούν. Μια 
γενική έκθεση θα υποβληθεί στο τέλος του προγράμματος δράσης. 
Βρυξέλλες, 
Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο 
Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΘΑ ΕΦΑΡΜΟΣΘΟΥΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1995 ΕΩΣ 1999 
Ι. ΜΗΤΡΩΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 
1. Υποστήριξη για ανταλλαγές πληροφοριών και εμπειρίας σχετικά με τη συλλογή και διάδοση 
αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων για τα μητρώα καρκίνου (ρυθμός εμφάνισης, θνησιμότητα 
και ποσοστό επιβίωσης). Ανάπτυξη και ενδυνάμωση ευρωπαϊκού δικτύου σε συνεργασία με τη Διεθνή 
Υπηρεσία για την Αντικαρκινική 'Ερευνα (IARC). 
2. Υποστήριίη για την πραγματοποίηση επιδημολογικων μελετών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και για τη 
διάδοση των συμπερασμάτων τους όσον αφορά τον προσδιορισμό των καρκινογενών ουσιών 
(φυσικών, χημικών και βιολογικών), των κινδύνων που ανακύπτουν από την έκθεση σε αυτές, τις 
μεθόδους πρόληψης καθώς και για την εκτίμηση των ποσοστών επιβίωσης και των πηγών διαφορών 
στα ποσοστά αυτά. Με βάση τα συμπεράσματα αυτά, υποστήρφι για την κατάρπση και διάδοση 
συστάσεων. Ομαδικές μελέτες σχετικά με τον καρκίνο, τη διατροφή και την υγεία (δίκτυο EPIC), 
υποστήριξη για επιδημιολογικές μελέτες που βασίζονται στην έρευνα σχετικά με τη διατροφή ως 
δυνητικού παράγοντα πρόληψης (προσδιορισμός προστατευτικών παραγόντων, τροποποίηση 
ορισμένων διαιτητικών παραγόντων) και, εφόσον χρειάζεται, τους προληπτικούς χημικούς 
παράγοντες. 
II. ΠΡΟΛΗΨΗ 
Α. Ενημέρωση του κοινού 
3. Θέσπιση ετήσιας εβδομάδας "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου". 
4. Βελτίωση της αποτελεσματικότητας των μηνυμάτων πρόληψης του καρκίνου, ιδίως των συστάσεων 
του ευρωπαϊκού κώδικα καταπολέμησης του καρκίνου, με την υποστήρφι στοχοθετημένων μέτρων 
(για δασκάλους, παθολόγους, κτλ) και δοκιμαστικών σχεδίων, μελετών και αναλύσεων των τεχνικών 
προαγωγής της υγείας και αξιολογήσεων της δράσης στον τομέα αυτό. 
5. Υποστήριξη δικτύων δοκιμαστικών ενεργειών για την παροχή πληροφοριών και ανταλλαγών όσον 
αφορά την πρόληψη του καρκίνου που να λαμβάνουν υπόψη πς συστάσεις του ευρωπαϊκού κώδικα 
καταπολέμησης του καρκίνου καθώς και πς συστάσεις των επιτροπών εμπειρογνωμόνων που 
συνεδριάζουν για το σκοπό αυτό με στόχο να συμβάλουν στην επισήμανση και τη διάδοση της ορθής 
πρακτικής. 
6. Προώθηση πληροφοριών και εκστρατείες ευαισθητοποίησης για συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού 
σχετικά με την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη του καρκίνου, ιδίως σε δημόσιους χώρους και 
στο χώρο εργασίας. 
7. Ενθάρρυνση σχεδίων με ευρωπαϊκή διάσταση σχετικά με την πρόληψη της κατανάλωσης καπνού, 
αξιολόγηση της εφαρμογής των συστάσεων σχετικά με τη χρήση καπνού σε δημόσιους χώρους, 
ιδίως σπς δημόσιες μεταφορές και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Προώθηση πολιτικής που στοχεύει 
στην προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων από τον κίνδυνο του παθητικού καπνίσματος, ιδίως των 
εγκύων γυναικών και των παιδιών. Αξιολόγηση της επίδρασης των μέτρων που λαμβάνονται στα 
κράτη μέλη για τη μείωση της κατανάλωσης καπνού, π.χ. με την απαγόρευση και τον έλεγχο της 
άμεσης ή έμμεσης διαφήμισης, τον αποκλεισμό του καπνού από το δείκτη πμών και τη διάδοση των 
γνώσεων που αποκτήθηκαν από τέτοιες αξιολογήσεις. Υποστήριξη και αξιολόγηση των δοκιμαστικών 
μέτρων για την πρόληψη της κατανάλωσης του καπνού στο πλαίσιο των δικτύων ανταλλαγών μεταξύ 
των κρατών μελών π.χ. δίκτυα πόλεων μη καπνιζόντων κατοίκων, νοσοκομείων όπου απαγορεύεται 
το κάπνισμα και νεανικών λεσχών σε συνεργασία με εργαζομένους στον τομέα της υγειονομικής 
περίθαλψης και δασκάλους. 
Επιλογή, διάδοση και αξιολόγηση του αντίκτυπου των βέλτιστων μεθόδων μείωσης πις 
κατανάλωσης καπνού στα κράτη μέλη στα πλαίσια δοκιμαστικών μέτρων για την εφαρμογή των 
μεθόδων αυτών σε σύνδεση με τους εργαζομένους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. 
Συνεχής ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων με στόχο τη βελτίωση της 
συσκευασίας και της σήμανσης. 
Β. Αγωγή σε θέματα υγείας 
9. Συμβολή στη διαμόρφωση και εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων αγωγής σε θέματα υγείας 
σε διάφορα πλαίσια, δίνοντας εξαιρετικά σημαντική προσοχή στην πρόληψη του καρκίνου. Ορισμός 
και εφαρμογή των συμπληρωματικών σχεδίων για την πρόληψη του καρκίνου για ορισμένες ομάδες 
σε διαφορετικά πλαίσια. Αξιολόγηση των πρωτοβουλιών αγωγής σε θέματα υγείας με 
προτεραιότητα στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των ατόμων όσον αφορά την ευθύνη τους για τη 
δική τους υγεία, στην πρόληψη της κατανάλωσης καπνού, στην προώθηση υγιεινής διατροφής και 
στην ευαισθητοποίηση των ατόμων σχετικά με τους κινδύνους που σχετίζονται με την υπερβολική 
έκθεση του δέρματος στην υπέρυθρη ακπνοβολία. 
10. Υποστήριξη ανταλλαγών εμπειριών με βάση τα ολοκληρωμένα προγράμματα αγωγής σε θέματα 
υγείας με στόχο τη βελτίωση της αρχικής και συνεχιζόμενης κατάρπσης για δασκάλους και επόπτες 
σχεδίων στον τομέα της πρόληψης του καρκίνου, λαμβάνοντας υπόψη στο πλαίσιο αυτό την 
εμπειρία που αποκτήθηκε στο πλαίσιο προγραμμάτων όπως το Erasmus και στο πλαίσιο των 
ενεργειών στήριξης της Επιτροπής στον τομέα της εκπαίδευσης. 
11. Υποστήριξη για την παραγωγή, διάδοση και αξιολόγηση του αντίκτυπου του κοινοτικού 
εκπαιδευτικού υλικού που σχετίζεται με την πρόληψη του καρκίνου, ιδίως εκείνου που δοκιμάσθηκε 
στα δοκιμαστικά δίκτυα. 
12. Εφαρμογή των μελετών και διάδοση των συμπερασμάτων τους, καθιστώντας με τον τρόπο αυτό 
δυνατή τη βελτίωση του επιπέδου των γνώσεων σχετικά με πς αντιλήψεις των νέων όσον αφορά τον 
καρκίνο, τον καπνό, τη διατροφή και τους κινδύνους που σχετίζονται με την υπερβολική έκθεση του 
δέρματος στην υπέρυθρη ακπνοβολία. Πραγματοποίηση αναλύσεων με στόχο τη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων πρόληψης στα παιδιά και τους νέους. 
Γ. Κατάρτιση εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης 
13. Επιδιώκοντας την εφαρμογή της σύστασης της Επιτροπής της 8ης Νοεμβρίου 1989 σχετικά με την 
κατάρποη του υγειονομικού προσωπικού στο ζήτημα του καρκίνου, βοήθεια με την εισαγωγή και 
την περιοδική αξιολόγηση του αντικππιου των ευρωπαϊκών δοκιμαστικών δικτύων στην αρχική και 
συνεχιζόμενη κατάρποη σε θέματα καρκίνου για τα ιατρικά, νοσηλευτικά και οδονπατρικά 
επαγγέλματα. 
14. Υποστήριξη της κινητικότητας των ιατρικών επαγγελμάτων (ιδιαίτερα των εκπαιδευτών) με σκοπό 
τη βελτίωση των θεωρητικών και πρακτικών γνώσεων σχετικά με τον καρκίνο (αρχική πρόληψη, 
μαζικός πληθυσμιακός έλεγχος, ιδίως για τον καρκίνο του μαστού και του τραχήλου της μήτρας, 
πρώιμη διάγνωση και ποιότητα της περίθαλψης) μεταξύ εκείνων των κορυφαίων κέντρων στα κράτη 
μέλη που προσφέρουν κατάρποη υψηλής ποιότητας, όπου η κινητικότητα αυτή δεν εξασφαλίζεται 
με βάση υφιστάμενα κοινοτικά προγράμματα όπως το COMETT II ή το FORCE. 
15. Υποστήριξη ανταλλαγών εμπειριών και κατάρπσης και διάδοσης συστάσεων συνεδρίων για επίτευ^ι 
συναίνεσης σχετικά με την ορθή ιατρική πρακτική και συστάσεων από ομάδες εμπειρογνωμόνων με 
σκοπό την επιτάχυνση της διάδοσης και της εφαρμογής των αποτελεσμάτων των ελεγχόμενων 
μελετών. Προπαρασκευή εκπαιδευτικού υλικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που στοχεύει στη 
βελτίωση της κατάρποης σε θέματα καρκίνου για εργαζομένους του τομέα υγειονομικής 
περίθαλψης, ιδίως μέσω της χρήσης διαλογικών προγραμμάτων υπολογιστών· αξιολόγηση του 
αντιιαύπου του υλικού αυτού στα δοκιμαστικά δύσυα. Ιδίως, υποοτήριίη για την ανάπτυ^ι, 
εφαρμογή και αξιολόγηση δομοστοιχείων πρόληψης που προβλέπονται για τα ιατρικά επαγγέλματα 
και μοντέλων για τη βοήθεια στη διάγνωση και στη λήψη αποφάσεων όσον αφορά τη θεραπεία. 
III. ΠΡΟΛΗΨΗ ΜΕΣΩ ΠΡΩΙΜΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ 
16. Υποστήρι^ της εισαγωγής και αξιολόγησης των ευρωπαϊκών δικτύων δοκιμαστικών σχεδίων στον 
τομέα του μαζικού πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του μαστού και της μήτρας, με βάση πς 
συστάσεις που θεσπίστηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά την εξασφάλιση της ποιότητας του 
πληθυσμιακού ελέγχου και υποστήριξη για τη διοργάνωση συνεδριάσεων με σκοπό την εξέταση του 
εφικτού της επέκτασης των δοκιμαστικών σχεδίων σε εθνικά και περιφερειακά επίπεδα. 
17. ΥποστήριΣη της προετοιμασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και της διάδοσης κοινής ορολογίας και 
κατάτα^ις με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των ανατομικών και κυτταροπαθολογικών 
ερμηνειών, ιδίως των ύποπτων όγκων στο στήθος και τη μήτρα, ιδίως για ανατόμους και 
κυτταροπαθολόγους στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
18. Υποστήριξη ευρωπαϊκών μελετών σκοπιμότητας για πρώιμο μαζικό πληθυσμιακό έλεγχο για άλλους 
καρκίνους (της ωοθήκης, του προστάτη, του δέρματος, του παχέος εντέρου/ορθού και της 
στοματικής κοιλότητας), λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τα ιατρικά, ψυχολογικά, κοινωνικά και 
οικονομικά στοιχεία. 
IV. ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΤΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ 
19. Υποστήριίη ευρωπαϊκών μελετών και διάδοση των συμπερασμάτων τους, ιδίως στο πλαίσιο 
συνεδριάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ανταλλαγών εμπειριών, με σκοπό την απόκτηση καλύτερης 
κατανόησης και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των μεθόδων του ποιοτικού ελέγχου τόσο 
στη διάγνωση (ακτινολογική και ανατομοκυτταροπαθολογική εξέταση) όσο και στη θεραπεία 
(ακπνοθεραπεία και χημειοθεραπεία), περιλαμβανομένης της παρηγορητικής αγωγής λαμβάνοντας 
ιδιαίτερα υπόψη την ποιότητα ζωής των ασθενών. Διάδοση και αξιολόγηση της ορθής πρακτικής 
στο ζήτημα της εξασφάλισης ποιότητας στα δίκτυα δοκιμαστικών σχεδίων. 
V. ΕΡΕΥΝΑ 
20. Συμβολή στήριξης στην επιλογή προτεραιοτήτων για την αντικαρκινική έρευνα που θα 
πραγματοποιηθεί με βάση τα κοινοτικά προγράμματα πλαίσια στον τομέα της έρευνας και ειδικά το 
πρόγραμμα έρευνας στον τομέα της βιοϊατρικής και της υγείας που περιλαμβάνει βασική και κλινική 
αντικαρκινική έρευνα. Υποστήρφι για τη δημιουργία ευρετηρίου ευρωπαϊκών μέτρων βασικής και 
κλινικής έρευνας για τον καρκίνο- βοήθεια στη μεταφορά σε κλινικές δοκιμές των αποτελεσμάτων 
της βασικής έρευνας· δίκτυα ανταλλαγής πληροφοριών για κλινικές δοκιμές σε πρόοδο και βοήθεια 
στην έναρξη εφαρμογής κλινικών δοκιμών πολλαπλών κέντρων και πολυεθνικών με σκοπό την 
επιτάχυνση της αξιολόγησης των νέων μεθόδων περίθαλψης. 
10 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ 
ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 
ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 
11 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 13 
II. ΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ 
ΕΝΩΣΗΣ 15 
III. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΗΔΗ 
ΑΝΑΛΗΦΘΕΙ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 20 
IV. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 23 
α. Στόχοι και μέσα 23 
β. Το πλαίσιο της δημόσιας υγείας και το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά 
του καρκίνου ^4 
γ. Συνεργασία μεταξύ κρατών μελών 27 
δ. Συνεργασία με διεθνείς οργανώσεις και τρίτες χώρες 27 
V. ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 29 
α. Ενέργειες προτεραιότητας 29 
αϊ. Μητρώα καρκίνου και επιδημιολογικές μελέτες . . 30 
α.2. Ειδικές ενέργειες πρόληψης 32 
α.2.1. Ενημέρωση του κοινού και ειδικών ομάδων ... 33 
α.2.2. Αγωγή υγείας 34 
α.2.3. Κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού 35 
α.3. Έγκαιρη διάγνωση και συστηματικός πληθυσμιακός 
έλεγχος 37 
α.4. Ποιοτικός έλεγχος της παρεχόμενης αγωγής 
(συμπεριλαμβανομένης της παρηγορητικής αγωγής) s 
α. 5. Συμβολή στη διαμόρφωση της έρευνας και στη 
διάδοση των αποτελεσμάτων της 40 
β. Μηχανισμοί διαβούλευσης και συμμετοχής 41 
β.1. Συμβουλευτική επιτροπή για τον καρκίνο 41 
β.2. Ομάδα εμπειρογνωμόνων 41 
β.3 Άλλες εμπλεκόμενες ομάδες 41 
γ. Αξιολόγηση και εκθέσεις 42 
γ.1. Ετήσια έκθεση σχετικά με την εκτέλεση του σχεδίου 
δράσης 42 
γ.2. Έκθεση αξιολόγησης ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων 
σχετικά με τις κύριες ενέργειες και μελέτες 
που υποστηρίχθηκαν 42 
γ.3. Γενική έκθεση σχετικά με την αποτελεσματικότητα 
του προγράμματος το 1997 43 
δ. Δραστηριότητες γενικής ενημέρωσης 43 
VI. ΠΟΡΟΙ 44 
12 
Ι. ΕΙΣΛΓΩΙΊΙ 
1. Στην ανακοίνωση της της 24ης Νοεμβρίου 1993 σχετικά με το πλαίσιο για δράση 
στον τομέα της δημόσιας υγείας (COM (93) 559 τελικό) η Επιτροπή όρισε 
πλαίσιο για μελλοντική δράση σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να επιτευχθούν 
οι στόχοι όσον αφορά την προστασία της υγείας, που αναφέρονται στα άρθρα 
3(α) και 129 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Ως 
ρόλος της Κοινότητας ορίζεται η υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών 
μελών στον τομέα της δημόσιας υγείας, με τη συμμετοχή στη διατύπωση και 
εφαρμογή των στόχων και στρατηγικών, και με τη συμβολή στην παροχή 
υγειονομικής προστασίας στο σύνολο της Κοινότητας. Επιδιωκόμενος στόχος 
θα είναι η γενίκευση των καλύτερων αποτελεσμάτων που έχουν ήδη επιτευχθεί 
σε κάποιο τομέα οπουδήποτε στην Κοινότητα. 
2. Αναλαμβάνοντας δράση στο πλαίσιο του άρθρου 129, η Κοινότητα πρέπει να 
στραφεί στην πρόληψη των ασθενειών και την προστασία της υγείας. Με βάση 
τα κριτήρια που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής ο καρκίνος ορίζεται 
ως θέμα προτεραιότητας για κοινοτική δράση. Ο καρκίνος είναι μια ασθένεια 
η οποία: 
προκαλεί, αν δεν υπάρξει επέμβαση, σημαντικά ποσοστά πρόωρων 
θανάτων ή/και υψηλά ποσοστά θανάτων γενικά· 
έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία και προκαλεί θνησιμότητα ή/και 
ανικανότητα σε μεγάλο βαθμό· 
έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής και σημαντικά κοινωνικο­
οικονομικά αποτελέσματα. 
Αντικειμενικά δεδομένα (στοιχεία σχετικά με τη θνησιμότητα και τη νοσηρότητα 
και δείκτες υγείας) και περισσότερο υποκειμενικές αντιλήψεις επιβεβαιώνουν ότι 
ο καρκίνος αποτελεί πράγματι μεγάλη μάστιγα της υγείας. Επιπλέον, ο καρκίνος 
είναι μια ασθένεια για την οποία υπάρχουν εφικτά μέτρα πρόληψης, διότι οι 
παράγοντες κινδύνου έχουν σχέση με τον τρόπο ζωής, γεγονός που υπογραμμίζει 
τη σημασία της συνέχισης των εκστρατειών πρόληψης. 
3. Τις τελευταίες δεκαετίες η κατάσταση υγείας στα κράτη μέλη έχει σημαδευτεί από 
την εμφάνιση δύο τύπων ασθενειών που συνδέονται με τον τρόπο ζωής και την 
ηλικία και συγκεκριμένα τον καρκίνο και τις καρδιαγγειακές παθήσεις. 
Αποτελούν τις κύριες, με μεγάλη διαφορά από τις άλλες, αιτίες θανάτου στα 
άτομα άνω των 40 ετών στην Κοινότητα και ως εκ τούτου οι εθνικές 
υγειονομικές αρχές τις αντιμετώπισαν ήδη πολύ σοβαρά πριν καταστούν το 
1985, στην περίπτωση του καρκίνου, το επίκεντρο προληπτικής δράσης της 
Κοινότητας. 
13 
Ο καρκίνος ευθύνεται για το ένα τέταρτο περίπου όλων των θανάτων στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, με σχετικά μικρές διακυμάνσεις από χώρα σε χώρα και 
σχετικά περισσότερους θανάτους από καρκίνο στα βόρεια κράτη μέλη απ'ό,ιι, 
στα νότια. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες οι θάνατοι από καρκίνο στη Κοινότητα 
αυξήθηκαν απότομα λόγω της προοδευτικής γήρανσης του πληθυσμού, δεδομένου 
ότι η συχνότητα εμφάνισης καρκίνου αυξάνει ταχύτατα με την ηλικία μετά τα 50 
και η μέση ηλικία αρχικής διάγνωσης του καρκίνου είναι περίπου τα 65 έτη. 
Φαίνεται από τα σύγχρονα στοιχεία καταγραφής των περιστατικών καρκίνου ότι 
η τάση αυξανόμενης συχνότητας και θνησιμότητας θα συνεχιστεί τα επόμενα 15 
έτη, με πιθανότητα ακόμη και να ενισχυθεί εάν δεν υπάρξουν επαρκείς 
στρατηγικές πρόληψης. 
14 
11. ΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΑ ΚΡΛΊΊΙ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ 
ΕΝΩΣΗΣ 
5. Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία (1990) εμφανίζουν 1.3 εκατομμύρια νέα 
περιστατικά καρκίνου και 840.000 θανάτους από καρκίνο κάθε χρόνο στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Χάρη στην ύπαρξη ενός καλού δικτύου μητρώων καρκίνου, 
που καλύπτει τώρα την πλειονότητα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, είναι δυνατή η σύγκριση της επιδημιολογικής κατάστασης στα 
περισσότερα κράτη μέλη. 
6. Τα ποσοστά θνησιμότητας ήταν πάντα υψηλότερα για τους άνδρες απ'ό,τι για 
τις γυναίκες σε όλα τα κράτη μέλη, με ιδιαίτερα αξιοσημείωτες διαφορές σε 
ορισμένες χώρες. Στην Ένωση συνολικά, οι γυναίκες έχουν 40% λιγότερες 
πιθανότητες να πεθάνουν από καρκίνο απ'ό,τι οι άνδρες. Τα υψηλότερα 
ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας στους άνδρες οφείλονται κυρίως στην 
μεγαλύτερη κατανάλωση καπνού και οινοπνεύματος από τους άνδρες, καθώς και 
στην επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες και στις βιολογικές διαφορές 
μεταξύ των δύο φύλων. Η κύρια αιτία θνησιμότητας από καρκίνο στους άνδρες 
είναι ο καρκίνος τους πνεύμονα (130.000 περιπτώσεις ανά έτος), 
ακολουθούμενος από τον καρκίνο του προστάτη, του παχέος εντέρου και του 
στομάχου. Στις γυναίκες η κύρια αιτία θνησιμότητας είναι ο καρκίνος του 
μαστού με περισσότερες από 150.000 περιπτώσεις το χρόνο, ακολουθούμενος 
από τον καρκίνο του πνεύμονα, τον καρκίνο του παχέος εντέρου, του στομάχου 
και των γεννητικών οργάνων. Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες (Δανία, Ηνωμένο 
Βασίλειο), όπου η κατανάλωση καπνού από τις γυναίκες ήταν υψηλή επί μακρό 
χρονικό διάστημα, ο καρκίνος του πνεύμονα μπορεί να είναι το ίδιο συχνός 
όπως και ο καρκίνος του μαστού. Κάθε χρόνο ανιχνεύονται 7.500 νέες 
περιπτώσεις καρκίνου στα παιδιά και σημειώνονται 2.500 θάνατοι. Οι 
κυριότερες μορφές καρκίνου της παιδικής ηλικίας είναι η λευχαιμία και ο 
καρκίνος του νευρικού συστήματος (εγκέφαλος) και το λέμφωμα. 
7. Λόγω του ότι τα περιστατικά καρκίνου αυξάνουν με την ηλικία, χρήσιμες 
συγκρίσεις σε ιστορικό ή γεωγραφικό επίπεδο μπορούν να γίνουν μόνο σε 
πληθυσμούς κατανεμημένους κατά ηλικία. Δύο γεγονότα μπορούν να 
παρατηρηθούν σε τέτοιους πληθυσμούς: 
σε συγκεκριμένη ηλικία, η συχνότητα καρκίνου δεν παρουσιάζει 
σημαντικές διακυμάνσεις τις τελευταίες δεκαετίες· 
η νοσηρότητα και θνησιμότητα των ανδρών από καρκίνο είναι περίπου 
10% υψηλότερη στην Κοινότητα απ'ό,τι στις σκανδιναβικές χώρες και 
περίπου 15% χαμηλότερη απ'ό,τι στις χώρες της κεντρικής και 
ανατολικής Ευρώπης. Η διαφορά είναι ακόμη μεγαλύτερη σε σχέση με τις 
χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, όπου τα περιστατικά καρκίνου έχουν αυξηθεί 
σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες. 
1 5 
8. Για μια ακριβέστερη ανάλυση είναι αναγκαίο να εξετάσουμε ποια είναι η κοινή 
πρακτική στην επιδημιολογία και να μελετήσουμε τέσσερις ομάδες ηλικίας. Στα 
παιδιά (δηλαδή κάτω των 15 ετών) ο καρκίνος είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία 
θανάτου, μετά τα ατυχήματα. Ωστόσο, σ'αυτή την ομάδα ηλικίας η θνησιμότητα 
από καρκίνο έχει μειωθεί σημαντικά εξαιτίας της προόδου στην θεραπεία του 
καρκίνου. Στην ομάδα ηλικίας 15-30 ετών ο καρκίνος είναι πάλι η δεύτερη 
συχνότερη αιτία θανάτου, μετά το βίαιο θάνατο (ατυχήματα ή αυτοκτονίες). 
Και εδώ, η θνησιμότητα έχει μειωθεί σημαντικά, αν και η νοσηρότητα παραμένει 
σταθερή. Στην ομάδα ηλικίας 30-65 ετών ο καρκίνος παραμένει σημαντική αιτία 
θνησιμότητας, ιδίως ο καρκίνος του πνεύμονα στους άνδρες, μολονότι 
επισκιάζεται κάπως από τους θανάτους από καρδιαγγειακές ασθένειες. Για τις 
γυναίκες ωστόσο, σε αυτή την ομάδα ηλικίας, ο καρκίνος του μαστού είναι η 
κύρια αιτία θανάτου. Για την ομάδα ηλικίας άνω των 65 ετών ο καρκίνος είναι 
η δεύτερη αιτία θανάτου μετά τις καρδιαγγειακές ασθένειες. 
9. Εάν υποδιαιρέσουμε τους καρκίνους σε δύο ομάδες - καρκίνοι που οφείλονται 
στον καπνό ή στον καπνό και το οινόπνευμα (καρκίνος των πνευμόνων, του 
οισοφάγου, των άνω αεραγωγών οδών του πνεύμονα / του πεπτικού σωλήνα και 
της ουροδόχου κύστεως) και άλλοι καρκίνοι - παρατηρούμε ότι τα ποσοστά 
νοσηρότητας για την πρώτη ομάδα έχουν αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, όπως 
και τα ποσοστά θνησιμότητας, δεδομένου ότι σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος στη 
θεραπεία των καρκίνων αυτών με μικρή δυνατότητα πρόγνωσης.Ο κυρίαρχος 
ρόλος που παίζει το κάπνισμα τονίζεται ακόμη περισσότερο εάν λάβει κανείς 
υπόψη τα χαμένα χρόνια ζωής λόγω των καρκίνων που συνδέονται με το 
κάπνισμα, δεδομένου ότι οι καρκίνοι αυτοί εμφανίζονται σε μικρότερες ηλικίες 
απ'ό,τι άλλοι καρκίνοι. Όσον αφορά τους άλλους καρκίνους, υπήρξε ελαφρά 
μείωση στα ποσοστά τόσο της νοσηρότητας όσο και της θνησιμότητας σ'αυτή την 
ομάδα ηλικίας και παρατηρήθηκε κάποια πρόοδος στη θεραπεία. 
10. Τα διαθέσιμα στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία το 30% των θανάτων από καρκίνο 
οφείλονται στο κάπνισμα, 3% έως 10% (ανάλογα με τη χώρα) οφείλονται στο 
οινόπνευμα και το 30% περίπου συνδέονται με τη διατροφή, φανερώνουν ότι 
πάνω από τα δύο τρίτα των θανάτων από καρκίνο συνδέονται με τον τρόπο ζωής 
και ως εκ τούτου, καταρχήν, μπορούν να αποφευχθούν με την αλλαγή 
συμπεριφοράς. Ο άμεσος ρόλος της ρύπανσης του αέρα και της μόλυνσης των 
τροφίμων φαίνεται να είναι εξαιρετικά χαμηλός (λιγότερο από 2%) όπως 
μαρτυρούν η σταθερή συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα στους μη 
καπνιστές και η σημαντική μείωση στη συχνότητα του καρκίνου του στομάχου. 
Εν πάση περιπτώσει, δεδομένου του μακρού χρονικού διαστήματος μεταξύ της 
έκθεσης σε παράγοντες κινδύνου και της εμφάνισης των περισσότερων 
καρκίνων, τα ποσοστά θνησιμότητας και νοσηρότητας αντικατοπτρίζουν τους 
κινδύνους που αντιμετωπίστηκαν σε προηγούμενα χρόνια. Με άλλα λόγια μία 
έκθεση σήμερα σε παράγοντες δημιουργίας καρκίνου ενδέχεται να προκαλέσει 
καρκίνο ο οποίος δεν θα εκδηλωθεί επί σειρά ετών. 
11. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τη συχνότητα 
εμφάνισης ορισμένων τύπων καρκίνου. Για παράδειγμα, ο καρκίνος της 
στοματικής κοιλότητας που έχει σχέση με το συνδυασμό καπνού και 
οινοπνεύματος στους άνδρες κυμαίνεται μεταξύ 1% στις Κάτω Χώρες και 9% 
στη Γαλλία. Στις γυναίκες, τα ποσοστά είναι περίπου πέντε φορές χαμηλότερα 
από εκείνα που παρατηρούνται στους άνδρες. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχει 
παρατηρηθεί ανοδική τάση στον καρκίνο του στόματος. 
12. Οι χώρες της Ένωσης με τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνων που συνδέονται με το 
κάπνισμα είναι οι βορειοδυτικές χώρες (Βέλγιο, Δανία, Κάτω Χώρες και 
Ηνωμένο Βασίλειο). Στις χώρες αυτές, η κατανάλωση καπνού έχει μειωθεί 
ελαφρά στους άνδρες και έχει αυξηθεί σημαντικά στις γυναίκες. Στο Ηνωμένο 
Βασίλειο, για παράδειγμα, ο καρκίνος του πνεύμονα έχει καταστεί η συχνότερη 
αιτία θανάτου από καρκίνο για τις γυναίκες σε ορισμένες περιοχές και ομάδες 
ηλικίας. Όσον αφορά το κοινωνικό περιβάλλον του καπνίσματος, σε όλα τα 
κράτη μέλη ισχύει το ίδιο πρότυπο: όσο χαμηλότερο είναι το επίπεδο παιδείας 
και κοινωνικοοικονομικής κατάστασης τόσο υψηλότερη είναι η κατανάλωση 
καπνού. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, οι ενημερωτικές εκστρατείες 
για τον καπνό είχαν αξιοσημείωτο αποτέλεσμα στις περισσότερο ευνοημένες 
κοινωνικά τάξεις. Το κάπνισμα και οι τύποι καρκίνου που συνδέονται με αυτό 
αποτελούν μειονέκτημα που χαρακτηρίζει τις λιγότερο ευνοημένες κοινωνικές 
τάξεις. Η Γαλλία έχει το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας λόγω των καρκίνων 
που συνδέονται με τον καπνό και το οινόπνευμα. Και εδώ η κοινωνικο­
οικονομική κατάσταση αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Για παράδειγμα, ο 
καρκίνος του οισοφάγου είναι έξι φορές συχνότερος στις πλέον μειονεκτούσες 
κοινωνικές ομάδες απ'ό,τι στους μορφωμένους. 
13. Τα περιστατικά καρκίνου και η θνησιμότητα, σε σχέση με ορισμένους ιστούς και 
όργανα, παρουσιάζουν τις ακόλουθες τάσεις: 
14. Πνεύμονα€: Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ο πιο κοινός καρκίνος στην Ένωση 
και αντιπροσωπεύει σχεδόν το 30% όλων των θανάτων από καρκίνο στους άνδρες 
και το 10% στις γυναίκες. Το κάπνισμα, που αποτελεί τη σημαντικότερη αιτία 
καρκίνου του πνεύμονα, εξηγεί τη δραματική αύξηση της συχνότητας εμφάνισης 
του κατά τη διάρκεια των προηγούμενων 50 ετών. Επί του παρόντος τα ποσοστά 
νοσηρότητας εμφανίζονται σταθεροποιημένα σε υψηλό επίπεδο σε αρκετά κράτη 
μέλη και μειώνονται ελαφρά στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αντιθέτως όσον αφορά τις 
γυναίκες, παρατηρείται ταχεία αύξηση των ποσοστών νοσηρότητας και 
θνησιμότητας στα κράτη μέλη της νότιας Ευρώπης. 
15. Παχύ έντερο και ορθόν: Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού είναι, 
μετά τον καρκίνο του πνεύμονα, ο καρκίνος με τη μεγαλύτερη συχνότητα 
εμφάνισης στην Ένωση. Τα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας είναι υψηλά 
στα βόρεια και δυτικά τμήματα της ΕΕ. Αυτές οι μορφές καρκίνου συνδέονται 
με τη σύγχρονη δυτική διατροφή η οποία έχει υψηλή περιεκτικότητα σε λίπη και 
πρωτεΐνες, παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο και χαμηλή σε 
λαχανικά, φρούτα, και ίνες που θεωρούνται ότι προστατεύουν. Ορισμένες 
επαγγελματικές εκθέσεις, κάποιες πτυχές του ιστορικού αναπαραγωγής, η 
μειωμένη σωματική άσκηση και ένα ιστορικό χολοκυστεκτομής, αν και ο 
ενδεχόμενος αντίκτυπος τους εκτιμάται ότι είναι αρκετά μικρός, έχουν θεωρηθεί 
δυνητικά αίτια ορισμένων από αυτές τις μορφές καρκίνου. Τα ποσοστά 
νοσηρότητας έχουν σταθεροποιηθεί ή αυξηθεί σε όλα τα κράτη μέλη ενώ, 
αντιθέτως, τα ποσοστά θνησιμότητας έχουν μειωθεί, πολύ περισσότερο στις 
γυναίκες. 
1? 
16. Μαστός: Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο κοινός καρκίνος που προσβάλλει 
τις γυναίκες στην Ένωση και αντιπροσωπεύει το 24% όλων των περιστατικών 
καρκίνου και το 19% των θανάτων από καρκίνο. II νοσηρότητα και η 
θνησιμότητα είναι υψηλότερες στα βόρειες χώρες (Δανία, Κάτω Χώρες, Η.Β.) 
απ'ό,τι στις μεσογειακές (Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία και Ιταλία) και η 
γεωγραφική διακύμανση είναι κάτι λιγότερο από διπλάσια. Τα ποσοστά 
νοσηρότητας έχουν αυξηθεί σε όλα τα κράτη μέλη ενώ η θνησιμότητα έχει αρχίσει 
να μειώνεται πρόσφατα στις νέες γυναίκες σε ορισμένα βόρεια κράτη μέλη. Οι 
ακόλουθοι παράγοντες κινδύνου συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του 
μαστού: ύπαρξη οικογενειακού ιστορικού της ασθένειας, αυξημένο σωματικό 
βάρος, ιστορικό καλοήθους ασθένειας του μαστού, παράγοντες αναπαραγωγής 
συμπεριλαμβανομένης της προχωρημένης ηλικίας κατά τον πρώτο τοκετό, 
ατοκία, πρόωρη εμφάνιση της λειτουργίας της εμμήνου ροής και προχωρημένη 
ηλικία κατά την εμμηνόπαυση, η χρήση αντισυλληπτικών από στόματος σε νεαρά 
ηλικία και οιστρογόνων για την καταπράυνση των συμπτωμάτων της 
εμμηνόπαυσης, καθώς και έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία. Η διατροφή, 
ειδικά εκείνη που είναι πλούσια σε λίπη και πρωτεΐνες ζωικής προέλευσης, 
θεωρείται ότι παίζει πρωταρχικό ρόλο. Η διατροφή κατά τη διάρκεια της 
παιδικής ηλικίας μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική. Με βάση ορισμένες 
μελέτες φαίνεται ότι υπάρχει θετική σχέση μεταξύ αυξημένης κατανάλωσης 
οινοπνεύματος και αυτού του καρκίνου. 
17. Στομάχι: Τα περιστατικά καρκίνου του στομάχου παρουσίασαν μείωση σε όλες 
σχεδόν τις χώρες του κόσμου κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, αλλά 
η θανατηφόρα αυτή ασθένεια εξακολουθεί να είναι μία από τις πιο κοινές 
κακοήθεις νόσους. Στην Ένωση, ο καρκίνος του στομάχου ευθύνεται για το 6% 
όλων των θανάτων από καρκίνο και είναι ιδιαίτερα συχνός στην Πορτογαλία, 
την Κεντρική Ιταλία και τη Νότια Γερμανία. Σε όλα τα κράτη μέλη, το ποσοστό 
είναι δύο φορές υψηλότερο για τους άνδρες απ'ό,τι για τις γυναίκες. Η μείωση 
αυτή ενδέχεται να οφείλεται στη φθίνουσα εξάρτηση από τα αμυλώδη καπνιστά, 
αλατισμένα και τηγανητά τρόφιμα και στην αυξανόμενη κατανάλωση λαχανικών 
και εσπεριδοειδών. Η ευρωπαϊκή επιδημιολογική μελέτη προοπτικών για τη 
σχέση μεταξύ διατροφής και καρκίνου η οποία ξεκίνησε στο πλαίσιο του 
προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" θα ρίξει αναμφίβολα 
περισσότερο φως στο θέμα αυτό. 
18. Στοματική κοιλότητα, φάρυγγας και οισοφάγος Το ποσοστό θανάτων που 
οφείλονται στον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας και του φάρυγγα ποικίλλει 
σημαντικά μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών και κυμαίνεται για τους άνδρες από 1% 
έως 9% ανάλογα με το κράτος μέλος. Το ποσοστό για τις γυναίκες είναι περίπου 
το 20% του ποσοστού για τους άνδρες, αν εξεταστούν όλα τα κράτη μέλη. Η 
υπερβολική κατανάλωση οινοπνεύματος, ιδιαίτερα αν συνδυάζεται με το 
κάπνισμα, και η κατανάλωση καπνού αποτελούν παράγοντες κινδύνου για τον 
καρκίνο της στοματικής κοιλότητας και του φάρυγγα. Ο ευρωπαϊκός τύπος του 
καρκίνου του οισοφάγου στους άνδρες μοιάζει με αυτόν του καρκίνου της 
στοματικής κοιλότητας και του φάρυγγα και πράγματι, οι επικρατέστεροι 
παράγοντες κινδύνου, το οινόπνευμα και ο καπνός, είναι ίδιοι για τις δύο αυτές 
ομάδες ασθενειών· στις γυναίκες ο τύπος μοιάζει με αυτόν του καρκίνου του 
πνεύμονα. 
19. ΙΙοοστάτης Ο καρκίνος του προστάτη ευθύνεται για το 12% περίπου όλων των 
νέων περιστατικών καρκίνου που εμφανίζονται στους άνδρες κάθε χρόνο στην 
Κοινότητα και το 10% όλων των θανάτων από καρκίνο. Είναι η δεύτερη 
συχνότερη μορφή καρκίνου στους άνδρες. Η νοσηρότητα και η θνησιμότητα είναι 
υψηλότερες στις βόρειες χώρες απ'ό,τι στο νότο αλλά εντός των ευρέων αυτών 
γεωγραφικών διαιρέσεων η διακύμανση είναι μικρή. Η αιτιολογία του καρκίνου 
του προστάτη παραμένει άγνωστη, μολονότι έχει υποστηριχθεί ότι οι 
σεξουαλικοί παράγοντες είναι σημαντικοί και οι παράγοντες της διατροφής 
μπορεί επίσης να συνδυαστούν με αυξημένο κίνδυνο, ιδιαίτερα η υψηλή 
κατανάλωση λίπους και πρωτεϊνών. Τα ποσοστά του καρκίνου αυτού 
αυξάνονται σε όλα τα κράτη μέλη, αν και αυτά τα ποσοστά μπορεί να 
αντικατοπτρίζουν την εισαγωγή διαγνωστικών μεθόδων που έχουν αυξήσει τη 
διαθεσιμότητα ιστολογικών δειγμάτων για εξέταση. 
20. Τράχηλος της μήτρας Ο παράγοντας που εμπλέκεται στον καρκίνο του τραχήλου 
είναι η μόλυνση του τραχήλου από ανθρώπινο ιό θηλώματος (HPV) και ιδιαίτερα 
τους τύπους 16 και 18. Η μόλυνση αυτή αποκτάται συνήθως με σεξουαλική 
επαφή και έτσι εξηγείται η σχέση που έχει παρατηρηθεί με τον αριθμό 
σεξουαλικών συντρόφων και την ηλικία κατά την πρώτη επαφή. Η νοσηρότητα 
και η θνησιμότητα έχουν γενικά μειωθεί εν μέρει χάρη στην επιτυχία του 
πληθυσμιακού ελέγχου. 
21. Αέρμα Ο καρκίνος του βασικού κυττάρου και του πλακώδους κυττάρου του 
δέρματος είναι σχετικά συχνός ιδιαίτερα σε άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα. 
Παράγοντες κινδύνου είναι η υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, για 
παράδειγμα το φως του ήλιου, ή επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνους 
παράγοντες. Ευτυχώς, οι καρκίνοι αυτοί είναι σχετικά εύκολο να ανιχνευθούν 
και παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά θεραπείας. Ως εκ τούτου τα ποσοστά 
θνησιμότητας είναι πολύ χαμηλότερα από τα ποσοστά νοσηρότητας. Η 
συχνότητα εμφάνισης μελανώματος κυμαίνεται στα κράτη μέλη για τους άνδρες 
από μία έως τέσσερις φορές και για τις γυναίκες από μία έως πέντε φορές, με 
τη χαμηλότερη νοσηρότητα στα νότια κράτη μέλη και την υψηλότερη νοσηρότητα 
στις πιο βόρειες χώρες. Αν και η θνησιμότητα τείνει να είναι πολύ χαμηλότερη 
από τη νοσηρότητα, παρατηρείται μια παρόμοια έντονη διαβάθμιση βορρά-νότου 
τόσο στη νοσηρότητα όσο και στη θνησιμότητα και στα δύο φύλα. Αντίθετα από 
τις άλλες μορφές καρκίνου, η νοσηρότητα των γυναικών είναι πολύ μεγαλύτερη 
σε όλες τις χώρες. Αν και υπάρχουν στοιχεία ότι η έκθεση στον ήλιο αυξάνει τον 
κίνδυνο κακοήθουςμελανώματος, η σχέση δεν είναι ευθέως ανάλογη. Η 
ανακολουθία θεωρείται ότι οφείλεται στον διαφορετικό τρόπο έκθεσης στον ήλιο 
και μια κλίση του κινδύνου για μελάνωμα που φθίνει από το βορρά προς τον 
νότο της Ευρώπης και συνδυάζεται με τον αυξανόμενο προστατευτικό φυσικό 
χρωματισμό του δέρματος. Τα ποσοστά νοσηρότητας του μελανώματος 
αυξάνονται απότομα κατά 7% περίπου ετησίως στα περισσότερα κράτη μέλη. 
19 
III. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΙΏΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΛ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΗΑΗ 
ΑΝΑΛΗΦΘΕΙ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΙΠΠΕΑΟ 
22. Το Μάιο του 1985, οι αρχηγοί Κρατών και Κυβερνήσεων, συνελθόντες στα 
πλαίσια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο Μιλάνο, ζήτησαν συντονισμένη 
ευρωπαϊκή δράση κατά του καρκίνου. Η Επιτροπή, ανταποκρινόμενη, εκπόνησε 
μια πρόταση για ένα πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου", το οποίο 
εγκρίθηκε το 1987. Από τότε, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει παίξει σημαντικό 
ρόλο με διάφορες ευκαιρίες στο πλαίσιο του προγράμματος 'Ή Ευρώπη κατά του 
καρκίνου": το Δεκέμβριο του 1986 στο Λονδίνο, αποφάσισε ότι το 1989 θα 
πρέπει να ανακηρυχθεί Ευρωπαϊκό έτος ενημέρωσης για τον καρκίνο· και το 
Δεκέμβριο του 1989 στο Στρασβούργο ανανέωσε την υποστήριξη του για το 
πρόγραμμα και για το δεύτερο σχέδιο δράσης 1990-1994. 
23. Το Συμβούλιο έχει δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα με διάφορες ευκαιρίες 
από το 1985 και έχει εκδώσει ψηφίσματα και αποφάσεις σχετικά με την εφαρμογή 
των δύο πρώτων σχεδίων δράσης καθώς και ορισμένων στοιχείων της 
στρατηγικής του, κυρίως στην καταπολέμηση του καπνίσματος. Στο ψήφισμα 
του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 1993 καλείται η Επιτροπή να υποβάλει 
εγκαίρως τρίτο σχέδιο δράσης, λαμβάνοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου 
της 27ης Μαΐου 1993 το οποίο αφορά μελλοντική δράση στον τομέα της 
δημόσιας υγείας καθώς και τους στόχους και βελτιώσεις που ορίζονται στο 
Παράρτημα του εν λόγω ψηφίσματος. 
24. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επίσης καλέσει επανειλημμένως την Επιτροπή 
να δράσει στον τομέα του καρκίνου, ιδιαίτερα όσον αφορά το κάπνισμα, τον 
έλεγχο ποιότητας στην παροχή αγωγής, την παρηγορητική αγωγή και τις 
εκστρατείες για την ενημέρωση του κοινού. Στο ψήφισμα του της 15ης 
Δεκεμβρίου 1993 το Κοινοβούλιο ζητά να εντατικοποιηθούν οι δραστηριότητες 
της Ένωσης στην εκστρατεία κατά του καρκίνου. 
25. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει υιοθετήσει τη στρατηγική αυτή και 
έχει εκδώσει ευνοϊκές γνώμες για τη διεξαγωγή του προγράμματος "Η Ευρώπη 
κατά του καρκίνου". 
26. Η Επιτροπή μετέφρασε τις ανησυχίες αυτές σε πράξη μέσω δύο σχεδίων δράσης 
κατά του καρκίνου. Ένα πρώτο σχέδιο δράσης 1987-1989 εφαρμόστηκε με 
επιτυχία. Στη συνέχεια εγκρίθηκε ένα δεύτερο σχέδιο δράσης 1990-1994 το Μάιο 
του 1990, με μεγαλύτερο προϋπολογισμό. Το σχέδιο αυτό δράσης πρόκειται να 
ολοκληρωθεί στα τέλη του 1994. Συνεχίζοντας την εκστρατεία πέραν αυτού θα 
πρέπει να διατηρηθούν τα σχέδια εκείνα τα οποία έχουν αποδειχθεί περισσότερο 
αξιόλογα. Με την εφαρμογή της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση η νομική 
βάση στην οποία στηρίζεται η κοινοτική αυτή δράση έχει αλλάξει: το πρόγραμμα 
εμπίπτει τώρα στο πλαίσιο του άρθρου 129 σχετικά με τη δημόσια υγεία. 
27. Τα δύο πρώτα σχέδια δράσης κάλυπταν τέσσερις κύριους τομείς: 
α) πρόληψη του καρκίνου, με προτεραιότητα στο κάπνισμα, δεδομένου ότι 
το ένα τρίτο όλων των θανάτων από καρκίνο συνδέονται με το κάπνισμα. 
Στα εγκριθέντα μέτρα έχουν συμπεριληφθεί η εφαρμογή κοινοτικής 
νομοθεσίας και η κοινοτική χρηματοδότηση ευρωπαϊκών μελετών και 
έρευνας, εκστρατειών ενημέρωσης του κοινού, εκστρατειών αγο)γής 
υγείας στα σχολεία και κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού Το 
μήνυμα της πρόληψης διακηρύσσεται από τον Ευρωπαϊκό Κώδικα κατά 
του καρκίνου, ο οποίος εκπονήθηκε από την επιτροπή ειδικών 
καρκινολόγων και εγκρίθηκε από τους υπουργούς υγείας το 1987. 
β) Συστηματικός πληθυσμιακός έλεγχος και έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου. 
Έχει χορηγηθεί κοινοτική χρηματοδότηση για εκστρατείες ενημέρωσης, 
εκπαίδευσης και κατάρτισης, για μελέτες και έρευνα ευρωπαϊκού 
ενδιαφέροντος και για την δημιουργία ευρωπαϊκών δικτύων δοκιμαστικών 
σχεδίων πληθυσμιακού ελέγχου για τον καρκίνο με τη θέσπιση 
κατευθυντήριων γραμμών για καλύτερη πρακτική που εγκρίθηκαν από 
εμπειρογνώμονες υψηλού επιπέδου σε ευρωπαϊκή κλίμακα. 
γ) Όσον αφορά την κατάρτιση, οι κοινοτικές επιχορηγήσεις υποστηρίζουν 
ενέργειες για το υγειονομικό προσωπικό και ανταλλαγή εμπειριών που 
οδηγούν σε συναίνεση σχετικά με την ορθή πρακτική που μπορεί να 
μεταφερθεί μεταξύ κρατών μελών. 
δ) Έρευνα για τον καρκίνο. Κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων σχεδίων 
δράσης καθορίστηκε μια σφαιρική στρατηγική από την επιτροπή ειδικών 
καρκινολόγων. Αυτή αφορά τη βασική έρευνα, την κλινική έρευνα και την 
ενίσχυση της κινητικότητας των ερευνητών μεταξύ κρατών μελών για τη 
βελτίωση της κατάρτισης τους. 'Οπου ελήφθησαν αιτήσεις αρκετά υψηλής 
ποιότητας στο πλαίσιο του Προγράμματος Έρευνας στον τομέα της 
Ιατρικής και της Υγείας (1987-1991) ή/και του Προγράμματος Έρευνας 
στον τομέα της Βιοϊατρικής και της Υγείας (1990-1994) που 
περιλαμβάνονται στα κοινοτικά προγράμματα πλαίσια για έρευνα, η 
παραπάνω στρατηγική αντικατοπτριζόταν στις επιλογές που έγιναν από 
τις ανοιχτές προσκλήσεις σ'αυτά τα δύο προγράμματα. 
28. Η Κοινοτική δράση έχει λάβει δύο μορφές: από τη μία πλευρά χρήση νομικών 
μέτρων όπως η εκπόνηση νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο που κατευθύνεται 
προς την πρωτογενή πρόληψη1 (εκστρατεία κατά του καπνίσματος, έκθεση σε 
καρκινογόνους παράγοντες στο χώρο εργασίας κ.τ.λ.) από την άλλη μεριά έχει 
χρησιμοποιηθεί κοινοτική χρηματοδότηση για την υποστήριξη πρωτοβουλιών που 
ανταποκρίνονται στις προτεραιότητες των δύο πρώτων σχεδίων δράσης. 
29. Τέλος, η προστιθέμενη αξία από την κοινοτική δράση έχει αποδειχθεί στα δύο 
πρώτα σχέδια δράσης του Προγράμματος με τον καθορισμό κοινών στόχων, την 
καθιέρωση αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών και τη διάδοση 
και υιοθέτηση των πλέον επιτυχημένων μεθόδων στο σύνολο της Κοινότητας. 
Παραδείγματα αυτής της προστιθέμενης αξίας είναι: 
συντονισμός και διάδοση του Ευρωπαϊκού Κώδικα κατά του καρκίνου, 
ιδίως κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Έτους Ενημέρωσης σχετικά με 
τον καρκίνο το 1989 και οι εβδομάδες αντικαρκινικού αγώνα που 
διοργανώνονται ετησίως και αύξησαν την ευαισθητοποίηση και τη γνώση 
του ευρέος κοινού σχετικά με τον καρκίνο ιδίως όσον αφορά τα μέτρα 
πρόληψης και προστασίας, και δημιούργησαν μεγαλύτερη προθυμία για 
αναζήτηση άμεσης θεραπείας· 
υποστήριξη σε προγράμματα επίδειξης στον τομέα του πληθυσμιακού 
ελέγχου και της έρευνας σχετικά με τη διατροφή και τις καρκινογόνες 
ουσίες από τους οποίους προέκυψαν αποτελέσματα προς όφελος όλων 
των κρατών μελών, γεγονός το οποίο συνεπάγεται την 
αποτελεσματικότητα των επενδύσεων σε έρευνες· 
διευκόλυνση των προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και 
επαγγελματικών ανταλλαγών, που οδηγούν σε βελτίωση των προτύπων 
στα κράτη μέλη και στη διάδοση των τεχνικών προδιαγραφών όσον αφορά 
την πρόληψη, τη διάγνωση του καρκίνου και την ποιότητα της αγωγής. 
1 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των Αντιπροσώπων των Κυβερνήσεων των κρατών μελών 
συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1986 σχετικά με ένα πρόγραμμα 
δράσης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά του καρκίνου (ΕΕ C 184 της 23.7.1986, σ.19). 
Ψήφισμα του Συμβουλίου και των υπουργών υγείας των κρατών μελών οι οποίοι 
συνέρχονται στα πλαίσια του Συμβουλίου της 18ης Ιουλίου 1989 σχετικά μζ την απαγόρευση 
του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους (ΕΕ C 189 της 26.7.1989, σ.1). 
Οδηγία του Συμβουλίου 89/622/ΕΟΚ της 13ης Νοεμβρίου 1989 για την προσέγγιση των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με τη 
σήμανση των προϊόντων καπνού (ΕΕ L 359 της 8.12.1989, σ.1), που τροποποιήθηκε από 
την οδηγία 92/41/ΕΟΚ η οποία, στο άρθρο 8 α, απαγορεύει τη διάθεση στην αγορά καπνίόν 
που λαμβάνονται από το στόμα. 
Απόφαση 90/238/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των 
κυβερνήσεων των κρατών μελών συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου της 17.5.1990, 
για την ανάληψη σχεδίου προγράμματος δράσης 1990-1994 στο πλαίσιο του προγράμματος 
"Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" 
Οδηγία του Συμβουλίου 90/239/ΕΟΚ της 17ης Μαΐου 1990 για την προσέγγιση των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με τη 
μέγιστη περιεκτικότητα των τσιγάρων σε πίσσα (ΕΕ L 137 της 30.5.1990, σ.36). 
IV. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
α) Στόχοι και μέσα 
30. Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το πλαίσιο για δράση στον τομέα της 
δημόσιας υγείας (COM(93) 559 τελικό) προτείνει, στην παράγραφο 50, τέσσερις 
στόχους που θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση της κοινοτικής δράσης: 
α) πρόληψη των πρόωρων θανάτων που πλήττουν ιδιαίτερα τους 
νέους και τον ενεργό πληθυσμό· 
β) αύξηση της προσδοκίας ζωής χωρίς αναπηρία ή ασθένεια· 
γ) προαγωγή της ποιότητας ζωής βελτιώνοντας τη γενική κατάσταση 
υγείας και αποφυγή χρόνιων καταστάσεων που προκαλούν 
αναπηρία· 
δ) προώθηση της γενικής ευεξίας του πληθυσμού, ιδίως 
ελαχιστοποιώντας τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της 
κακής υγείας. 
Το πρόγραμμα " Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" πρέπει να ασχοληθεί με όλους 
αυτούς του στόχους 
31. 'Οσον αφορά τη δημόσια υγεία, τα κριτήρια που απαριθμούνται στην παράγραφο 
54 της ανακοίνωσης της Επιτροπής μπορούν επίσης να θεωρηθεί ότι 
ικανοποιούνται δεδομένου ότι ο καρκίνος προκαλεί αναμφισβήτητα σημαντικό 
αριθμό πρόωρων θανάτων, υψηλή νοσηρότητα, έχει τεράστιο 
κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο, για παράδειγμα στις δαπάνες θεραπείας, και 
επιπλέον υπάρχουν εφαρμοστέα μέτρα πρόληψης. Τα συμπεράσματα του πρώτου 
και του δεύτερου σχεδίου δράσης, που προέκυψαν κατά τη διαδικασία 
αξιολόγησης, δείχνουν ότι υπάρχει σημαντικό πεδίο για προστιθέμενη αξία από 
κοινοτικές ενέργειες, τόσο από οικονομίες κλίμακας όσο και από τη διάδοση των 
αποτελεσμάτων των σχεδίων. 
32. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, η κοινοτική δράση θα 
επικεντρωθεί κυρίως στην ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών, 
στην υποστήριξη της δράσης τους, στην προώθηση σε συνεχή επαφή με τα κράτη 
μέλη του συντονισμού των πολιτικών και των προγραμμάτων τους. Αυτό 
συνεπάγεται στην πράξη την ανάπτυξη και εφαρμογή δικτύων, κοινών ενεργειών 
και συστημάτων ανταλλαγής πληροφοριών. Στον τομέα του καρκίνου, πολλά 
από τα παραπάνω μέσα υπάρχουν ήδη χάρη στο έργο που έχει ήδη επιτελεστεί 
στο πλαίσιο του πρώτου και δεύτερου προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου". 
33. Η μελλοντική κοινοτική δράση στον τομέα της δημόσιας υγείας πρέπει να λάβει 
υπόψη την αρχή της επικουρικότητας και τους προβληματισμούς που 
περιλαμβάνονται στην παράγραφο 27 της ανακοίνωσης της Επιτροπής. Η 
Κοινότητα θα αναλαμβάνει δράση μόνο εάν, και στο βαθμό που, οι στόχοι δεν 
μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα ίδια τα κράτη μέλη και μπορούν, 
επομένως, λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της προτεινόμενης 
ενέργειας, να επιτευχθούν καλύτερα από την Κοινότητα. Οι δραστηριότητες 
πρέπει να επιλέγονται με βάση κάποια εκ των προτέρων αξιολόγηση και θα 
πρέπει να προσδίδουν κοινοτική προστιθέμενη αξία, ενώ θα επιτυγχάνεται 
καλύτερη δυνατή σχέση κόστουςΑχποτελεσματικότητας. 
34. Τα ακόλουθα κριτήρια θα χρησιμοποιούνται κυρίως στο μέλλον προκειμένου να 
κρίνεται κατά πόσον υπάρχει ανάγκη για κοινοτική δράση στον τομέα του 
καρκίνου: 
δραστηριότητες τέτοιας κλίμακας που τα κράτη μέλη δεν θα μπορούσαν 
από μόνα τους, ή μόνο με δυσκολία θα μπορούσαν, να 
πραγματοποιήσουν· 
δραστηριότητες των οποίων η από κοινού ανάληψη παρουσιάζει προφανή 
πλεονεκτήματα ακόμη και αφού συνυπολογιστεί το επιπλέον κόστος · 
δραστηριότητα η οποία, λόγω των εργασιών συμπληρωματικής φύσεως 
που εκτελούνται σε εθνικό επίπεδο, επιτρέπει την επίτευξη αξιόλογων 
αποτελεσμάτων στο σύνολο της Κοινότητας· 
δραστηριότητα η οποία καταλήγει, όπου αναγνωρίζεται αυτή η ανάγκη, 
στην καθιέρωση κανόνων και προτύπων ορθής πρακτικής· 
δραστηριότητες οι οποίες συμβάλλουν στην ενίσχυση της αλληλεγγύης και 
της κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας και προάγουν τη συνολική 
αρμονική της ανάπτυξη· 
β. Το πλαίσιο της δημόσιας υγείας και το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου" 
35. Το τρίτο σχέδιο δράσης για τον καρκίνο είναι το πρώτο πρόγραμμα το οποίο 
πρέπει να προωθηθεί στο πλαίσιο της δημόσιας υγείας. Αποσκοπεί στην επίτευξη 
μιας πολύ αναγκαίας συνέχισης της δράσης στα πλαίσια του προγράμματος "Η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου" και βασίζεται στα επιτεύγματα των δύο 
προηγούμενων σχεδίων. Περιλαμβάνει συγκεκριμένες δραστηριότητες 
επικεντρωμένες στην καταπολέμηση του καρκίνου και επιζητεί την αύξηση της 
ικανότητας του υγειονομικού προσωπικού και των επαγγελματιών της υγείας 
καθώς και των αρχών ώστε να αντιμετωπιστεί η μάστιγα του καρκίνου. Οι 
δραστηριότητες αυτές πρέπει να είναι συνεκτικές και συμπληρωματικές με άλλες 
προτεινόμενες δραστηριότητες στο πλαίσιο της δημόσιας υγείας, οργανωμένες σε 
προγράμματα "οριζόντιου" τύπου. Οι τελευταίες δραστηριότητες, που 
ασχολούνται ε βασικές αιτίες κοινές σε πολλές ασθένειες, αποσκοπούν στην 
προώθηση υγιεινού τρόπου ζωής και υγιεινού περιβάλλοντος χρησιμοποιώντας 
το κατάλληλο πλαίσιο και ευκαιρίες μάθησης όπου η αναφορά σε ειδικές 
ασθένειες γίνεται με σωστά διαθρωμένο και κατάλληλο τρόπο. Οι 
προβληματισμοί αυτοί είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι όσον αφορά την ενημέρωση σε 
θέματα υγείας που προορίζεται για το κοινό ή για ειδικές ομάδες, καθώς και την 
αγωγή υγείας και την κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού και των 
επαγγελματιών της υγείας. 
36. Ο ρόλος του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" στην αγωγή υγείας 
στα σχολεία είναι περιορισμένος και ειδικός. Περιορισμένος, διότι η πρόληψη 
του καρκίνου είναι μόνο ένας από τους στόχους της αγωγής υγείας, η οποία 
πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πρόληψη της τοξικομανίας, του AIDS, των 
τάσεων αυτοκτονίας και πάνω από όλα την προαγωγή της υγείας. Παρ'όλα αυτά 
ειδικά ο ρόλος του καρκίνου είναι σημαντικός διότι δημιουργεί ουσιαστικά 
κίνητρα σε δασκάλους και γονείς και οι συνέπειες του είναι δυστυχώς ιδιαίτερα 
ορατές στον ευρωπαϊκό πληθυσμό, όπου ο ένας στους τέσσερις ενήλικες πεθαίνει 
από καρκίνο. 
37. Η Επιτροπή θα προσπαθήσει να εξασφαλίσει ότι τα σχέδια για τον καρκίνο έχουν 
την ύψιστη προτεραιότητα και επαρκή χρηματοδότηση. Τα σχέδια θα 
περιλαμβάνουν συγκεκριμένους στόχους για τη μείωση της θνησιμότητας από τον 
καρκίνο από τώρα ως το 2000, που ήταν ο αρχικός στόχος και ο λόγος ύπαρξης 
(raison d'être) του προγράμματος. Θα δοθεί προτεραιότητα σε μεγάλης κλίμακας, 
μεγάλου αντίκτυπου σχέδια τα οποία εξασφαλίζουν, στο μέτρο του δυνατού, τη 
συμμετοχή κυβερνητικών και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Η Επιτροπή θα 
συμβάλει επίσης, εάν ζητηθεί, στη διημιουργία δομών συνεργασίας μεταξύ κρατών 
μελών και θα εξασφαλίσει τη συνδρομή, όπου απαιτείται, αρμόδιων διεθνών 
οργανώσεων. 
38. Πολλές πτυχές1 της κοινοτικής πολιτικής αφορούν τον αντικαρκινικό αγώνα και 
η Επιτροπή, στην ανακοίνωση της για τη δημόσια υγεία, αναλαμβάνει να 
εξασφαλίσει ότι λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα ζητήματα υγείας, 
συμπεριλαμβανομένης επομένως της πρόληψης του καρκίνου, που προκύπτουν 
σε οποιαδήποτε από αυτές. Η Επιτροπή έχει θεσπίσει τις κατάλληλες εσωτερικές 
διαδικασίες ώστε να εξασφαλίσει ότι η δέσμευση αυτή γίνεται σεβαστή μέσω 
κατάλληλου συντονισμού και συνεννόησης όσον αφορά την ανάπτυξη συναφών 
πολιτικών. Επιπλέον, η Επιτροπή θα υποβάλλει, σε ετήσια βάση, έκθεση σχετικά 
με τις πτυχές των πολιτικών που αφορούν την προστασία της υγείας, οι οποίες 
θα περιλαμβάνονται στην Ετήσια Έκθεση της Επιτροπής. 
39. Ιδιαίτερη σημασία για τον αντικαρκινικό αγώνα έχει η έρευνα. Το άρθρο 130 
της Συνθήκης συγκεντρώνει όλη την έρευνα από το 1994 και εξής εντός του 
συστήματος του Προγράμματος Πλαισίου, αρχικά το τέταρτο πρόγραμμα 
πλαίσιο (1994-1998). Σ'αυτό θα υπάρχει ένα δεύτερο Πρόγραμμα Έρευνας στον 
τομέα της Βιοϊατρικής και της Υγείας (1994-1995), το οποίο προβλέπει την 
ανάληψη έρευνας για τον καρκίνο, μεταξύ άλλων θεμάτων. 
40. Η στρατηγική που αφορά την πρόληψη της κατανάλωσης καπνού, η οποία 
περιλαμβάνει επίσης την εφαρμογή και άλλων κοινοτικών πολιτικών, θα 
συνεχιστεί και θα αναπτυχθεί. Έτσι, η αναδιάρθρωση της οργάνωσης της κοινής 
αγοράς για τον καπνό τέθηκε σε ιχύ την περίοδο εμπορίας 1993-1994. Στο 
πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων της αγοράς, η παραγωγή καπνού στην Κοινότητα 
θα μειωθεί από 430.000 τόνους σε 350.000 τόνους, και οι δαπάνες για στήριξη της 
αγοράς θα μειωθούν από 1.300 εκατ. ECU σε 817 εκατ. ECU. Από τώρα και στο 
εξής η παραγωγή καπνού υπόκειται σε αυστηρές ποσοστώσεις και δεν θα 
παρέχεται καμία υποστήριξη πέρα από αυτές. Με την αναδιάρθρωση αυτή 
δημιουργήθηκε επίσης ένα ειδικό ταμείο για την υποστήριξη μελετών σχετικά με 
τη δυνατότητα της καλλιέργειας λιγότερο βλαβερών ποικιλιών καπνού. Το ταμείο 
αυτό, το οποίο θα χρηματοδοτείται από μια εισφορά επί των επιχορηγήσεων 
προς τους παραγωγούς, θα διαθέτει επίσης σημαντικά ποσά για την ενημέρωση 
και την αγωγή υγείας σε σχέση με τους κινδύνους από την κατανάλωση καπνού. 
Όσον αφορά τη φορολογία των προϊόντων καπνού, η Επιτροπή θα συντάξει 
έκθεση, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τα προβλήματα που ενδέχεται να προέκυψαν 
στον τομέα και θα καταρτίσει, αν χρειαστεί, σχετική πρόταση οδηγίας, 
προκειμένου να ενισχυθούν οι προϋποθέσεις εγκαθίδρυσης της Εσωτερικής 
Αγοράς, λαμβανομένων υπόψη και άλλων στόχων της Συνθήκης (δημόσια υγεία, 
γεωργία, περιβάλλον). 
41. Από την έκδοση της πρώτης φαρμακευτικής οδηγίας το 19652, η νομοθεσία της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με τα φάρμακα επιδιώκει διαρκώς δύο στόχους: 
την προστασία της δημόσιας υγείας και την ελεύθερη κυκλοφορία των 
προϊόντων. Η επιτροπή φαρμακευτικών ιδιοσκευασμάτων (CPMP), στην οποία 
εκπροσωπούνται οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, θεωρεί πρωτεύον το 
ζήτημα της ανάπτυξης φαρμάκων για τη θεραπεία του καρκίνου. Γι'αυτό το 
σκοπό, εγκρίθηκε ένας οδηγός σχετικά με τη διεξαγωγή των κλινικών δοκιμασιών 
για αντικαρκινικά φάρμακα, ο οποίος δημοσιεύθηκε στους "Κανόνες που διέπουν 
τα φάρμακα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, Τόμος III, προσθήκη Ιουλίου 1990" 
("Rules governing Medicinal Products in the European Community, Volume III, 
addendum July 1990"). 
42. Προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους ασθενείς στο σύνολο της Κοινότητας 
για ταχεία και ταυτόχρονη πρόσβαση στα σημαντικά νέα φάρμακα (φάρμακα 
υψηλής τεχνολογίας και φάρμακα που παρασκευάζονται με μεθόδους 
βιοτεχνολογίας), εισήχθη με την οδηγία 87/22/ΕΟΚ3 μια κοινοτικήδιαδικασία 
συντονισμού. Η εν λόγω διαδικασία χρησιμοποιήθηκε για ορισμένα φάρμακα για 
την in vivo διάγνωση του καρκίνου, για τη θεραπεία διαφόρων μορφών καρκίνου 
και για την ανακούφιση των παρενεργειών των διαφόρων αντικαρκινικών 
θεραπευτικών μεθόδων. 
43. Τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1993, το Συμβούλιο ενέκρινε τον κανονισμό και 
τις οδηγίες που εισάγουν το μελλοντικό σύστημα για την ελεύθερη κυκλοφορία 
των φαρμάκων, το οποίο περιλαμβάνει κεντρική διαδικασία έγκρισης από την ΕΚ 
με δεσμευτικές αποφάσεις της ΕΚ για ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων, καθώς 
και την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (European Medicines 
Agency). Στο πλαίσιο αυτού του συστήματος, τα νέα προϊόντα για τη θεραπεία 
του καρκίνου θα έχουν πρόσβαση στην "κεντρική διαδικασία" δυνάμει της 
κλινικής τους σημασίας. Η εν λόγω διαδικασία προβλέπει κοινοτική αξιολόγηση 
ενός προϊόντος, υπό την ηγεσία ενός εισηγητή. Οι αυστηρές προθεσμίες που 
προβλέπονται για τις κεντρικές διαδικασίες προωθούν σημαντικά την ταχεία 
επεξεργασία των αιτήσεων, και η συνεπακόλουθη χορήγηση άδειας εκ μέρους της 
ΕΚ, η οποία έχει δεσμευτική ισχύ, θα καθιστά τα σημαντικά αυτά προϊόντα με 
τον καινοτόμο χαρακτήρα ταυτοχρόνως διαθέσιμα στους ασθενείς στο σύνολο της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η διεθνής εναρμόνιση των τεχνικών αναγκών στο 
πλαίσιο της Διεθνούς Διάσκεψης για την Εναρμόνιση (ICH - International 
Conference on Harmonization) θα οδηγήσει στην εξάλειψη των διπλών δοκιμών και 
ελέγχων, που κοστίζουν και χρόνο και ανθρώπινο δυναμικό και 
Οδηγία 65/65/ΕΟΚ· ΕΕ 22 της 9.2.1965 
EEL 15 της 17.01.1987. 
χρηματοπιστωτικούς πόρους, συμβάλλοντας έτσι στην ταχεία πρόσβαση των 
ασθενών στα νέα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των αντικαρκινικών 
φαρμάκων. 
γ. Συνεργασία μεταξύ κρατών μελών 
44. Πολλές από τις δραστηριότητες προτεραιότητας του τρίτου σχεδίου δράσης για 
την καταπολέμηση του καρκίνου θα επωφελούντο ιδιαίτερα από μια υψηλής 
αποδοτικότητας δομή ενημέρωσης που θα μεγιστοποιούσε τον αντίκτυπο των 
ενεργειών. Όπου χρειάζεται, θα υπάρχει στενή συνεργασία με το πρόγραμμα 
"Τηλεματική για Τομείς Γενικού Ενδιαφέροντος" που υπάγεται στο Τέταρτο 
Πρόγραμμα Πλαίσιο, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η χρησιμοποίηση και 
ανάπτυξη μιας τέτοιας υποδομής, όπως προβλέπεται και στη Λευκή Βίβλο της 
Επιτροπής για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση 
(Έγγραφο COM(93) 700 τελικό, Βρυξέλλες 5 Δεκεμβρίου 1993). 
45. Η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να παράσχει βοήθεια στα κράτη μέλη σύμφωνα 
με την ανακοίνωση της Επιτροπής περί του πλαισίου για δράση στον τομέα της 
δημόσιας υγείας (COM (93) 559 τελικό). Το Συμβούλιο ζητά ειδικά από την 
Επιτροπή, στο ψήφισμα του της 13ης Δεκεμβρίου 1993, που αφορά τις 
μελλοντικές κατευθυντήριες γραμμές για το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου", να προαγάγει τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών στους τομείς του 
ποιοτικού ελέγχου όσον αφορά την αγωγή, την παρηγορητική αγωγή και την 
ευθύνη για τη συμπαράσταση προς τους ασθενείς. Παρακάτω αναπτύσσονται 
συγκεκριμένες προτάσεις στην παράγραφο σχετικά με την ποιότητα της αγωγής. 
δ. Συνεργασία με διεθνείς οργανώσεις και τρίτες χώρες 
46. Η διαδικασία συνεργασίας με διεθνείς οργανώσεις έχει αναπτυχθεί θετικά. Αυτό 
συνέβη με την ΠΟΥ και ιδιαίτερα με τη Διεθνή Υπηρεσία Αντικαρκινικής 
Έρευνας (IARC), με τη μορφή κοινών σχεδίων και εργασιών συντονισμού 
κατευθυνόμενων από τη I ARC στο πλαίσιο των δύο πρώτων σχεδίων δράσης. 
47. Στο γενικό πλαίσιο ενίσχυσης των δεσμών μεταξύ της Κοινότητας και της ΠΟΥ, 
θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε συγκεκριμένες προληπτικές ενέργειες. Ομοίως, 
η ήδη στενή συνεργασία με την IARC θα συνεχιστεί όσον αφορά τα μητρώα 
καρκίνου (ιδιαίτερα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου μητρώων καρκίνου), 
την επιδημιολογία (μέσω συντονισμού των ευρωπαϊκών μελετών), τους δείκτες 
και την αξιολόγηση της ικανότητας καρκινογένεσης των χημικών ουσιών. 
Επιπλέον, το θέμα της πρόληψης του καρκίνου θα εξεταστεί στο πλαίσιο των 
δραστηριοτήτων αγωγής υγείας τις οποίες αναλαμβάνει το "Ευρωπαϊκό Δίκτυο 
σχολείων προαγωγής της υγείας" το οποίο υποστηρίζουν από κοινού η ΠΟΥ, 
το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
48. Η συνεργασία θα συνεχιστεί με τον ΟΟΣΑ για την πρόληψη των κινδύνων από 
χημικούς παράγοντες, ιδιαίτερα από καρκινογόνους παράγοντες, που 
οφείλονται στο περιβάλλον. Το ίδιο ισχύει και για τη συνεργασία με τη ΔΟΕ 
όσον αφορά τους ίδιους αυτούς κινδύνους στο χώρο εργασίας. 
49. Πρέπει να συνεχιστεί και να αναπτυχθεί η συνεργασία με άλλες διεθνείς 
οργανώσεις που ασχολούνται με διάφορες πτυχές της πρόληψης του καρκίνου 
Οι προτεραιότητες σε μια τέτοια συνεργασία πρέπει να είναι η προώθηση της 
ανταλλαγής εμπειριών και γνώσεων, ο αποτελεσματικός συντονισμός των 
υφιστάμενων ή προγραμματιζόμενων δικτύων και η αποφυγή καταβολής διπλίήν 
προσπαθειών. 
50. Πρέπει επίσης να βελτιωθούν οι μορφές συνεργασίας με διεθνείς επιστημονικές 
μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως η FECS (Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών 
Ογκολογικών Εταιριών) και η EORTC (Ευρωπαϊκή Οργάνωση σχετικά με την 
έρευνα και τη θεραπεία του καρκίνου) για την κλινική έρευνα, η OCE1 
(Οργάνωση Ευρωπαϊκών Αντικαρκινικών Ιδρυμάτων) στην επαγγελματική 
κατάρτιση και την ανάπτυξη δεσμών με την κεντρική και ανατολική Ευρώπη, η 
UICC (Διεθνής Αντικαρκινική Ένωση) και η ECL (Ευρωπαϊκές αντικαρκινικές 
οργανώσεις) για την ενημέρωση του κοινού: όλες αυτές οι οργανώσεις διαθέτουν 
επιστημονική εμπειρία στους αντίστοιχους τομείς τους, την οποία θα πρέπει να 
εκμεταλλευτεί το πρόγραμμα για τον καρκίνο στο τρίτο σχέδιο δράσης του. 
Ιδιαίτερα, υπάρχουν δυνατότητες για βελτίωση της συνεργασίας με την UICC για 
κοινές ενέργειες στους τομείς της πρόληψης και του πληθυσμιακού ελέγχου. 
51. Στα δύο προηγούμενα σχέδια δράσης αναπτύχθηκε επωφελής συνεργασία με 
διάφορες ευρωπαϊκές τρίτες χώρες και ιδιαίτερα τη Σουηδία, τη Νορβηγία και 
την Ελβετία, που συμμετείχαν ως επίσημοι ή ανεπίσημοι παρατηρητές στο 
πρόγραμμα, είτε στο πλαίσιο επιστημονικών σχεδίων ή στο πλαίσιο 
πρωτοβουλιών από αντικαρκινικές ενώσεις και εταιρείες. Αυτός ο ανοιχτός 
χαρακτήρας θα διατηρηθεί και στο τρίτο σχέδιο δράσης. Στο τρίτο σχέδιο δράσης 
θα υπάρξει περαιτέρω συνεργασία με τρίτες χώρες και ιδιαίτερα τις χώρες της 
ΕΖΕΣ και εκείνες τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που έχουν 
υπογράψει συμφωνίες σύνδεσης με την Ένωση. Θα διερευνηθούν οι πιθανές 
μορφές συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένου του βαθμιαίου ανοίγματος του 
προγράμματος στις χώρες αυτές. Έτσι, η συνεργασία θα μπορούσε να καλύπτει 
τη συλλογή επιδημιολογικών στοιχείων, την εφαρμογή ειδικών προληπτικών 
ενεργειών και τη διεξαγωγή εκστρατειών ενημέρωσης και εκπαίδευσης, την 
κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού, τον πληθυσμιακό έλεγχο και την 
παρακολούθηση. 
V. ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΣΧΕΑΙΟ ΑΡΑΣΗΣ 
α. Ενέργειες προτεραιότητας 
52. Η καλύτερη παρακολούθηση και ο έλεγχος των τάσεων του καρκίνου εξαρτώνται 
από τη βελτίωση της συγκέντρωσης και ενημέρωσης των στοιχείων σχετικά με τη 
θνησιμότητα και τη νοσηρότητα εξαιτίας του καρκίνου. Επομένως πρέπει να 
συνεχιστεί να παρέχεται υποστήριξη στις δομές αποδεδειγμένης 
αποτελεσματικότητας, όπως είναι το Ευρωπαϊκό δίκτυο μητρώων καρκίνου, 
εφόσον οι τελευταίες διανοίγουν νέες προοπτικές στον τομέα της επιδημιολογίας 
του καρκίνου. 
53. Καθώς τα τρία τέταρτα των περιπτώσεων καρκίνου συνδέονται με τον τρόπο 
ζωής, η πρόληψη παραμένει βασική στρατηγική με τεράστιες δυνατότητες. Η 
εκστρατεία κατά του καπνίσματος θα πρέπει να αποτελεί κύρια προτεραιότητα 
σε αυτόν τον τομέα, εφόσον το κάπνισμα από μόνο του ευθύνεται για το ένα 
τρίτο των θανάτων λόγω καρκίνου. Επιπλέον, έχουν αποδειχθεί οι κίνδυνοι που 
σχετίζονται με το κάπνισμα, όχι μόνο για τους ίδιους του καπνιστές αλλά και 
για τα άτομα του περιβάλλοντος τους (παθητικό κάπνισμα). Ενδείκνυται 
επομένως η συνέχιση των ενεργειών που από το πρώτο σχέδιο δράσης 
αποσκοπούσαν στη μείωση του καπνίσματος ιδίως μεταξύ των νέων και των 
γυναικών. Μπορεί ακόμη να επιτευχθεί πρόοδος χάρη στη νομοθετική δράση σε 
κοινοτικό επίπεδο καθώς και με την υποστήριξη δοκιμαστικών σχεδίων και 
σχεδίων επίδειξης από ισχυρές ομάδες επιρροής, όπως οι επαγγελματίες στον 
τομέα της υγείας, οι διδάσκοντες και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Αλλοι 
παράγοντες κίνδυνου, όπως η μη ισορροπημένη διατροφή, η έκθεση σε 
καρκινογόνους παράγοντες όπως η υπεριώδης ακτινοβολία ή οι επικίνδυνες 
ουσίες που υπάρχουν π.χ. στο χώρο εργασίας, δικαιολογούν τη συνεχή 
κοινοτική δράση, τόσο σε επίπεδο νομοθεσίας όσο και με την ανάληψη 
δοκιμαστικών σχεδίων για ειδικές ομάδες - στόχους, λαμβανομένης δεόντως 
υπόψη της αρχής της επικουρικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο οι εκστρατείες 
ενημέρωσης του κοινού και αγωγής υγείας στα σχολεία έχουν ουσιαστική σημασία 
για να συνειδητοποιήσει περισσότερο ο κόσμος τους κινδύνους του καπνίσματος, 
της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, της μη ισορροπημένης διατροφής και της 
έκθεσης σε καρκινογόνες ουσίες. Πρέπει να εντοπιστούν άλλες πληθυσμιακές 
ομάδες - στόχοι, ιδίως τα παιδιά, οι νέοι και οι εργαζόμενοι. 
54. Ο υψηλής ποιότητας πληθυσμιακός έλεγχος και τα μέτρα έγκαιρης διάγνωσης, 
ιδίως ο πληθυσμιακός έλεγχος για τον καρκίνο του μαστού και του τραχήλου της 
μήτρας που θα διενεργείται με τους κατάλληλους μηχανισμούς διασφάλισης της 
ποιότητας, θα μπορούσαν να μειώσουν τον αριθμό των θανάτων από καρκίνο 
και αποτελούν σημαντική πλευρά της προληπτικής στρατηγικής. Θα ήταν 
χρήσιμο να επεκταθεί αυτή η προσέγγιση ώστε να καλύψει και άλλες μορφές 
καρκίνου, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, των ωοθηκών, του προστάτη 
και της στοματικής κοιλότητας. 
55. Ταυτόχρονα, το σχέδιο δράσης θα πρέπει να συνεχίσει να καλύπτει άλλους 
σημαντικούς τομείς δράσης. Πρέπει π.χ. να συνεχιστεί η έρευνα, και το 
Πρόγραμμα θα συμβάλει στον καθορισμό προτεραιοτήτων, και με την κατάρτιση 
καταλόγου ερευνητικών δραστηριοτήτων ιδίως κλινικής έρευνας. Η ταχεία 
διάδοση των αποτελεσμάτων της βασικής έρευνας και των κλινικών δοκιμασιών 
θα αποτελεί προτεραιότητα εφόσον αυτός είναι ένας τομέας όπου η στενή 
συνεργασία και η ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ευρωπαϊκών 
ιδρυμάτων και νοσοκομείων για την έρευνα σχετικά με τον καρκίνο βελτιώνουν 
σημαντικά την αποτελεσματικότητα κάθε εθνικού προγράμματος. 
56. Έχει μεγάλη σημασία να συνεχιστούν και να αναπτυχθούν οι πρωτοβουλίες που 
ελήφθησαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά την κατάρτιση του υγειονομικού 
προσωπικού, εφόσον είχαν θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα της κατάρτισης σε 
εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και θα βοηθήσουν στην κάλυψη του 
χάσματος που εξακολουθεί να υπάρχει μεταξύ κρατών μελών. Είναι επίσης 
χρήσιμο να ενθαρρυνθούν νέες πρωτοβουλίες που θα δώσουν τη δυνατότητα να 
συμπεριληφθούν στα προγράμματα κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού οι 
σημαντικότερες πρόσφατες εξελίξεις όσον αφορά την πρόληψη, τη διάγνωση και 
τη θεραπεία του καρκίνου. Το κλειδί γι' αυτή την ενέργεια θα είναι η συνεχής 
επαγγελματική κατάρτιση και η πρακτική εξάσκηση. 
57. Στον τομέα της διαχείρισης της αγωγής η προσέγγιση που υιοθετήθηκε στο 
δεύτερο σχέδιο δράσης θα πρέπει να αναπτυχθεί με την έννοια της προώθησης 
της συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών, ιδίως όσον αφορά τον ποιοτικό έλεγχο 
της αγωγής, και ειδικά της παρηγορητικής αγωγής, και ώστε να λαμβάνεται 
υπόψη η ψυχοκοινωνική διάσταση του καρκίνου, θα πρέπει να αυξηθούν οι 
ανταλλαγές εμπειριών και η διάδοση των καλύτερων πρακτικών που 
αναγνωρίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
58. Δεδομένου ότι προέκυψαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα κατά τα πρώτα χρόνια 
εφαρμογής του προγράμματος - καθόσον το πρόγραμμα λειτούργησε ως 
καταλύτης και μέσο τόνωσης των εθνικών ενεργειών των κρατών μελών για την 
καταπολέμηση του καρκίνου - πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι για το σχέδιο 
δράσης, προκειμένου να παγιωθούν τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί έως 
τώρα και να αναπτυχθούν οι σημαντικότεροι τομείς για μελλοντική δράση, 
λαμβανομένων υπόψη των στόχων του προγράμματος. Ο κύριος στόχος των 
συνιστώμενων νομοθετικών και χρηματοοικονομικών μέσων είναι να 
διευκολυνθούν ή να ενισχυθούν οι εφαρμοζόμενες στα κράτη μέλη πολιτικές. 
Επιπλέον πρέπει να συνεχιστεί να εφαρμόζεται και να αναπτυχθεί η μέθοδος της 
εταιρικής σχέσης, η οποία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα επωφελής όσον αφορά την 
παροχή κινήτρων στους διάφορους εμπλεκόμενους παράγοντες και τη 
δραστηριοποίηση τους. 
59. Καθόσον χρειάζεται να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος ως προς την ανάλυση και 
τον υπολογισμό των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί, πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη προσοχή στην εξεύρεση μιας μεθόδου αξιολόγησης του Προγράμματος, 
η οποία θα λαμβάνει υπόψη την αποκτηθείσα πείρα και τις συστάσεις που 
προτείνονται στην έκθεση αξιολόγησης και από τους εθνικούς εμπειρογνώμονες. 
α.1. Μητρώα καρκίνου και επιδημιολογικές μελέτες 
60. Τα μητρώα καρκίνου αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο κάθε ορθολογικού 
συστήματος για τον υπολογισμό του αντίκτυπου του καρκίνου στο ευρύ κοινό 
και απαραίτητο εργαλείο στις πολιτικές ελέγχου του καρκίνου. Ιδίως, τα μητρώα 
του καρκίνου παρέχουν τα απαραίτητα στοιχεία για τη σχεδίαση μελλοντικών 
μέτρων και τα εργαλεία για την ανάληψη αναλυτικών και περιγραφικών 
επιδημιολογικών μελετών. Τα στοιχεία που περιλαμβάνουν τα ισχύοντα μητρώα 
δεν επιτρέπουν την επίτευξη όλων αυτών των στόχων, διότι δεν παρέχουν 
επαρκείς εγγυήσεις όσον αφορά τη συγκρισιμότητα. 
61. Οι κύριοι στόχοι θα πρέπει να είναι: 
η βελτίωση της καταχώρησης των περιστατικών καρκίνου· 
η διευκόλυνση της συγκέντρωσης, ιδίως σε συνεργασία με την ΠΟΥ, 
αξιόπιστων και συγκρίσιμων στοιχείων σχετικά με τον αριθμό 
νεοπλασιών, ώστε να μπορέσει να ελεγχθεί η μάστιγα, να εντοπισθούν οι 
τάσεις και να σχεδιαστούν επιδημιολογικές μελέτες σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα. 
62. Πρέπει να συνεχιστούν οι επιδημιολογικές μελέτες, ιδίως οι ευρωπαϊκές μελέτες 
κλάσεων (επιδημιολογικές μελέτες μιας ομάδας πληθυσμού που εκτέθηκε σε έναν 
παράγοντα κινδύνου, σε σύγκριση με μία ομάδα αναφοράς) στο πλαίσιο της 
Ευρωπαϊκής 'Ερευνας Προοπτικών σχετικά με τον καρκίνο και τη διατροφή 
(EPIC). Πρέπει να υποστηριχθούν αυτές οι μελέτες ώστε να εξασφαλιστεί το ότι 
λαμβάνουν χώρα υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες: έχει σημασία, τόσο από 
επιστημονική άποψη όσο και σε σχέση με τη δημόσια υγεία, να αντλήσουμε 
γνώσεις από αυτά τα στοιχεία, που αφορούν τη διατροφή και τη βιολογία, τα 
οποία συγκεντρώθηκαν από τη παρακολούθηση περίπου 350.000 υποκειμένων 
ερευνών για ΙΟετή περίοδο. 
63. Είναι γενικά αποδεκτό ότι η συχνή κατανάλωση φρέσκων φρούτων και 
λαχανικών μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του πεπτικού και του αναπνευστικού 
συστήματος. Μολονότι δεν έχει γίνει ακόμη πλήρως κατανοητός ο μηχανισμός, 
φαίνεται ότι μερικές μικροθρεπτικές και αντικαρκινογόνες ουσίες που βρίσκονται 
σε αυτά τα είδη διατροφής, είναι υπεύθυνες για το αποτέλεσμα προστασίας από 
τον καρκίνο. Οι επιδημιολογικές μελέτες πρέπει να κατευθυνθούν προς αυτό το 
τομέα και θα πρέπει να εστιαστούν στη δυνατότητα πρόληψης μέσω του 
εντοπισμού παραγόντων προστασίας από τον καρκίνο και της τροποποίησης 
συγκεκριμένων παραγόντων διατροφής. 
64. Πρέπει να παρασχεθεί υποστήριξη στην επιδημιολογική έρευνα που θα εστιάζεται 
στην πρωτογενή πρόληψη και στην παρέμβαση όσον αφορά τη δημόσια υγεία, 
συμπεριλαμβανομένης της έρευνας που θα εστιάζεται σε παράγοντες κίνδυνου 
στο περιβάλλον. Η στρατηγική αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει τα παρακάτω 
βασικά στοιχεία: 
τη συνέχιση μελετών πληθυσμιακών κλάσεων όσον αφορά τη σχέση μεταξύ 
καρκίνου, υγείας και διατροφής· 
υποστήριξη επιδημιολογικών μελετών που θα εστιάζονται στην πρόληψη· 
βελτίωση του αγώνα κατά των καρκινογόνων ουσιών· 
ενθάρρυνση των ανταλλαγών πληροφοριών και εμπειριών. 
α.2. Ειδικές ενέργειες πρόληψης 
65. Η στρατηγική πρόληψης των κινδύνων, που εφαρμόστηκε στα δύο πρώτα σχέδια 
δράσης - μια στρατηγική βασισμένη στην προώθηση του Ευρωπαϊκού Κώδικα, 
νομοθετική δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την ανάπτυξη ανταλλαγών 
εμπειριών σχετικά με τις εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού και την αγωγή 
υγείας στα σχολεία - έχει αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική. Επομένως, πρέπει να 
δοθεί προτεραιότητα στις προληπτικές ενέργειες, στόχος των οποίων θα είναι η 
καλύτερη δυνατή ενημέρωση των Ευρωπαίων σχετικά με τους κινδύνους από τον 
καρκίνο, ώστε να ενθαρρυνθούν να υιοθετήσουν υγιή τρόπο ζωής. Το ίδιο ισχύει 
και για τις ενέργειες με τις οποίες η Κοινότητα μπορεί να συνεχίσει να δίνει 
ώθηση στα μέτρα που περιλαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, 
η μείωση του καπνίσματος και της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ 
εξακολουθεί να αποτελείτο σημαντικότερο μέσο μείωσης της θνησιμότητας λόγω 
καρκίνου. 
66. Σύμφωνα με την ΓΙΟΥ σημειώνονται κάθε χρόνο 450.000 θάνατοι στην Ένωση, 
που έχουν σχέση με το κάπνισμα. Επομένως η πρόληψη του καπνίσματος 
παραμένει στόχος προτεραιότητας και πρέπει να ενισχυθούν οι ενημερωτικές 
εκστρατείες σε αυτόν το τομέα. Για να ενισχυθεί αυτή η στρατηγική, κάθε κράτος 
μέλος πρέπει να αποφασίσει ποιους στόχους επιθυμεί να επιτύχει και να τους 
ανακοινώσει στην Επιτροπή. Οι παρακάτω ενέργειες συγκαταλέγονται μεταξύ 
των ενεργειών που πρέπει να συνεχιστούν και να αναπτυχθούν: 
ευαισθητοποίηση των ομάδων ιδιαίτερου κινδύνου, όπως τα παιδιά και οι 
έγκυοι, όσον αφορά τους κινδύνους από το κάπνισμα· θα μπορούσε να 
καταρτιστεί σχεδιάγραμμα γι'αυτές τις ομάδες· 
προστασία των μη καπνιστών, ιδίως σε δημόσιους χώρους και στο χώρο 
εργασίας· 
ανάπτυξη των υφιστάμενων δικτύων (πόλεις ή νοσοκομεία όπου 
απαγορεύεται το κάπνισμα, λέσχες για νέους μη καπνιστές)· 
υποστήριξη για την εφαρμογή των αποτελεσματικότερων μεθόδων 
πρόληψης του καπνίσματος και παροχής βοήθειας προς του καπνιστές 
προκειμένου να σταματήσουν το κάπνισμα. 
υποστήριξη εκστρατειών ενημέρωσης εκπαιδευτικού περιεχομένου που θα 
απευθύνονται σε διδάσκοντες και ενηλίκους υπευθύνους για την 
εκπαίδευση νέων έξω από το σχολικό πλαίσιο. 
ανάπτυξη στενότερης σχέσης με ενημερωτικές εκστρατείες που 
διοργανώνονται από την ΠΟΥ, ιδίως την Παγκόσμια Ημέρα χωρίς 
κάπνισμα (31 Μαΐου κάθε χρόνο). 
εναρμόνιση προς τα πάνω των τιμών του καπνού στην Κοινότητα. 
ενθάρρυνση για την κατάρτιση τιμαρίθμου, όπου δεν θα περιλαμβάνεται 
η τιμή των προϊόντων καπνού και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων αυτού 
του μέτρου στις χώρες όπου έχει εισαχθεί. 
αξιολόγηση των πολιτικών για την καταπολέμηση του καπνίσματος, ιδίως 
των περιορισμών της άμεσης και έμμεσης διαφήμισης των προϊόντων 
καπνού, που έχουν εφαρμοστεί σε κράτη μέλη. 
α.2.1. Ενημέρωση του κοινού και ειδικών ομάδων 
67. Η ενημέρωση του κοινού είναι ένας από τους αποτελεσματικότερους τρόπους 
πρόληψης του καρκίνου και προαγωγής της υγείας· θα πρέπει να συνεχιστεί η 
διοργάνωση ενημερωτικών εκστρατειών, ιδίως για ορισμένες βασικές ομάδες-
στόχους και σε κατάλληλες χρονικές περιόδους, όπως κατά την διάρκεια των 
Ευρωπαϊκών Εβδομάδων αντικαρκινικού αγώνα. Το κύριο μέσον θα πρέπει να 
εξακολουθήσει να είναι ο Ευρωπαϊκός Κώδικας κατά του Καρκίνου, που 
εγκρίθηκε από την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο το 1986 και 
έκτοτε κυκλοφόρησε ευρέως στα κράτη μέλη. Αυτός ο Κώδικας θα πρέπει να 
αναθεωρηθεί με βάση τα πρόσφατα ευρήματα της έρευνας και να προσαρμοστεί 
ειδικά στις ανάγκες νέων ομάδων-στόχων ή χώρων όπως οι δημόσιοι χώροι και 
ο χώρος εργασίας. 
68. Οι στόχοι θα πρέπει να είναι: 
να ενημερωθούν περισσότερο οι Ευρωπαίοι σχετικά με την πρόληψη του 
καρκίνου, κυρίως με τη διάδοση του Ευρωπαϊκού Κώδικα, και να 
ενθαρρυνθούν στην υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής· 
να βελτιωθεί η ποιότητα των ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ κρατών 
μελών όσον αφορά τις δραστηριότητες πρόληψης του καρκίνου· 
να κατευθύνονται αποτελεσματικότερα οι ενημερωτικές εκστρατείες σε 
συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες, π.χ. υγειονομικό προσωπικό, 
εργοδότες και σωματεία, φιλανθρωπικές οργανώσεις και διδάσκοντες. 
69. Η προσέγγιση που θα υιοθετηθεί πρέπει να περιλαμβάνει τα παρακάτω βασικά 
στοιχεία: 
περαιτέρω διοργάνωση Ευρωπαϊκών Ενημερωτικών Εβδομάδων για την 
πρόληψη του καρκίνου· 
κατάρτιση ενημερωτικών φακέλων που θα συνοδεύονται από ειδικά 
μηνύματα για συγκεκριμένες ομάδες-στόχους, π.χ. εκστρατείες που θα 
απευθύνονται σε γυναίκες, ιδίως εγκύους, προκειμένου να τις 
παροτρύνουν να σταματήσουν το κάπνισμα· 
χρησιμοποίηση των μέσων μαζικής ενημέρωσης για την μετάδοση ειδικών 
μηνυμάτων πρόληψης του καρκίνου και προσαρμογή αυτών των 
μηνυμάτων στα κοινωνικοπολιτιστικά χαρακτηριστικά των επιμέρους 
κρατών μελών· 
ενθάρρυνση για την εκπόνηση μελετών και ερευνών που θα αποσκοπούν 
στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των ενημερωτικών 
εκστρατειών· 
υποστήριξη της διοργάνωσης ευρωπαϊκών συνεδριάσεων για τη 
διευκόλυνση των ανταλλαγών των αποτελεσματικότερων μεθόδων 
ενημέρωσης του κοινού σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου· 
ενημέρωση ιατρών, οδοντιάτρων, νοσοκόμων και λοιπού υγειονομικού 
προσωπικού όπως φαρμακοποιοί, και ευαισθητοποίηση των ομάδων 
ιδιαίτερου κινδύνου ως προς τη σημασία του να μην αμελούν να 
επισκέπτονται ιατρό, όπως συστήνεται στον Ευρωπαϊκό Κώδικα κατά του 
Καρκίνου, για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου. 
α.2.2. Αγωγή υγείας 
70. Η αγωγή υγείας αποτελεί διαρκή, ισόβια διαδικασία που αρχίζει από πολύ μικρή 
ηλικία. Ωστόσο, υπάρχουν δύο βασικά περιβάλλοντα στα οποία η αγωγή υγείας 
θα πρέπει να αποτελεί θέμα ύψιστης προτεραιότητας: το σχολείο και η εργασία. 
Η έμφαση πρέπει να δοθεί στα θετικά μηνύματα όπως η έννοια ενός 
πεπερασμένου κεφαλαίου υγείας, το οποίο δεν θα πρέπει να καταστραφεί από 
ανθυγιεινές ενέργειες όπως η κατάχρηση νόμιμων ή παράνομων ουσιών. 
71. Η αγωγή υγείας στα σχολεία αποσκοπεί στο να δοθεί στα παιδιά μια αίσθηση 
ατομικής ευθύνης από μικρή ηλικία, π.χ. μπορεί να αρχίσει από το δημοτικό, 
οπότε είναι περισσότερο δεκτικά στην υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής και 
συμπεριφοράς. Αποτελεί επίσης μέσο μείωσης των κοινωνικών ανισοτήτων 
εφόσον εφοδιάζει κάθε παιδί με τα ίδια εργαλεία για την προετοιμασία του για 
ζωή υγιούς ενηλίκου. 
72. Επομένως οι περαιτέρω εργασίες πρέπει να επικεντρωθούν στην υποστήριξη 
ενεργειών στα κράτη μέλη για την κατάρτιση και τον έλεγχο ενός βασικού 
προγράμματος αγωγής υγείας στο σχολείο και ενός ελάχιστου προγράμματος 
κατάρτισης διδασκόντων. Γι' αυτόν το σκοπό πρέπει να ενθαρρυνθούν οι 
ανταλλαγές εμπειριών και εκπαιδευτικού υλικού, καθώς και η εφαρμογή και 
αξιολόγηση δοκιμαστικών εκπαιδευτικών σχεδίων για θέματα όπως το κάπνισμα, 
η διατροφή και η υπερβολική έκθεση στον ήλιο. Αυτές οι δραστηριότητες θα 
πρέπει να περιλαμβάνουν στενή συνεργασία όχι μόνο μεταξύ των εμπλεκόμενων 
υπουργών (υπουργών παιδείας και υγείας) αλλά και μεταξύ όλων των 
παραγόντων της σχολικής κοινότητας (γονέων, διδασκόντων και διευθυντών). Θα 
ήταν επίσης σκόπιμο να επιδιωχθεί η συμμετοχή μη κυβερνητικών οργανώσεων, 
οι οποίες είναι πιθανόν σε θέση να συμβάλουν σημαντικά προς την κατεύθυνση 
της προώθησης και υποστήριξης της αγωγής υγείας στα σχολεία, ιδίως σε εκείνες 
τις χώρες και περιοχές όπου η υποδομή και οι πρωτοβουλίες αγωγής υγείας δεν 
έχουν αναπτυχθεί αρκετά. Η πρωτοβουλία αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από 
αυστηρή αξιολόγηση τόσο της εφαρμογής των μεθόδων διδασκαλίας όσο και των 
επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα είναι δυνατή η 
μεταφορά των αποτελεσμάτων σε άλλες χώρες. Οι ενέργειες αυτές θα 
πραγματοποιηθούν αρχικά στο πλαίσιο του μελλοντικού οριζόντιου 
προγράμματος για την προαγωγή της υγείας, την ενημέρωση, την εκπαίδευση και 
την επαγγελματική κατάρτισΐ], και θα συνοδεύονται και θα ενισχύονται από 
ενέργειες που θα αφορούν ειδικά τον καρκίνο και από ενέργειες που θα 
απευθύνονται σε ομάδες όπως εργαζόμενοι, υγιειονομικό προσωπικό, 
διδάσκοντες κ.λπ. 
73. Προκειμένου να αναπτυχθεί η έννοια του "σχολείου προαγωγής της υγείας" - μία 
έννοια που εισήχθη στην πρώτη Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για την Αγωγή Υγείας και 
Πρόληψη του αρκίνου στα Σχολεία, η οποία έλαβε χώρα στο Δουβλίνο στο 
πλαίσιο του Προγράμματος " Η Ευρώπη κατά του Καρκίνου" - η αγωγή υγείας 
πρέπει - για να έχει αποτέλεσμα - να εφαρμοστεί σε ευρύτερο πλαίσιο, το οποίο 
θα λαμβάνει επίσης υπόψη το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον των παιδιών. Οι 
κύριοι στόχοι θα πρέπει να είναι οι εξής: 
να προαχθεί η υιοθέτηση υγεινού τρόπου ζωής από τον πληθυσμό, και 
ιδίως από τα παιδιά και τους νέους· 
να εκδηλώσουν ενδιαφέρον οι γονείς για τις δραστηριότητες αγωγής 
υγείας στο σχολείο και για την εφαρμογή των μηνυμάτων υγείας που 
απευθύνονται στα παιδιά στο σχολείο· 
να συντονιστούν οι ενέργειες που διοργανώνται στο πλαίσιο του 
Προγράμματος για τον Καρκίνο με ενέργειες που αναλαμβάνονται στο 
πλαίσιο άλλων προγραμμάτων, ιδίως των προγραμμάτων διεθνών 
οργανώσεων με αρμοδιότητες σε θέματα αγωγής υγείας· 
να ενθαρρυνθούν οι προσπάθειες για την εισαγωγή καινοτομιών στην 
αρχική και συνεχή επαγγελματική κατάρτιση των διδασκόντων και των 
λοιπών υπευθύνων για την αγωγή υγείας. 
74. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στα παρακάτω στοιχεία: 
στον καθορισμό και την εφαρμογή προγραμμάτων βασικής αγωγής υγείας, 
με προτεραιότητα στους παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τον 
καρκίνο, ιδίως το κάπνισμα και τη διατροφή· 
να δημιουργηθεί ενδιαφέρον και να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των παιδιών 
και των νέων στις ενέργειες αγωγής υγείας και στην επινόηση μηνυμάτων 
αγωγής υγείας· 
συμμετοχή των γονέων στην εφαρμογή στην πράξη των μηνυμάτων αγωγής 
υγείας, τόσο στο σχολείο (π.χ. με το να δίνονται στα παιδιά φρέσκα 
φρούτα κ.λπ.) και στο οικογενειακό τους περιβάλλον· 
παροχή κινήτρων στους διδάσκοντες με την διοργάνωση σεμιναρίων και 
συνεδρίων και με την παροχή οπτικοακουστικού εκπαιδευτικού υλικού. 
α.2.3. Κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού 
75. Οι πρωτοβουλίες που αναπτύχθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατά την διάρκεια 
των πρώτων δύο σχεδίων δράσης είχαν θετικό αποτέλεσμα στην ποιότητα της 
επαγγελματικής κατάρτισης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και 
βοήθησαν έτσι στη μείωση των σημαντικών χασμάτων που υπήρχαν μεταξύ 
κρατών μελών όσον αφορά την κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού. Οι 
πρωτοβουλίες βασίστηκαν στη σύσταση της Επιτροπής της 27ης Νοεμβρίου 1989 
περί της κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού σε θέματα καρκίνου, μιας 
σύστασης που διατηρεί τη σημασία της και θα χρησιμεύσει ως πλαίσιο για την 
προώθηση ενεργειών που θα απευθύνονται σε ιατρούς, νοσοκόμους και 
οδοντιάτρους. Οι δραστηριότητες που έχουν ήδη ξεκινήσει θα πρέπει να 
συνεχιστούν, ώστε να εξασφαλιστεί ότι το υγειονομικό προσωπικό, που 
εμπλέκεται άμεσα στην πρόληψη και την θεραπεία του καρκίνου, θα αποκτήσει 
τις απαραίτητες γνώσεις και ικανότητες που θα του επιτρέψουν να παρεμβαίνει 
έγκαιρα και αποφασιστικά. 
76. Η ταχεία εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης και η υπερπλήρωση των 
προγραμμάτων αρχικής κατάρτισης σημαίνουν ότι έχει ουσιώδη σημασία η 
ανάπτυξη των μεθόδων που βασίζονται στη συνεχή κατάρτιση, ιδίως για την 
ιατρική κατάρτιση. 
77. Οι κύριοι στόχοι μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: 
βελτίωση της γνώσης και των δεξιοτήτων του υγειονομικού προσωπικού 
(ιατρών, νοσοκόμων, οδοντιάτρων) σε θέματα καρκίνου, ιδίως σε σχέση 
με την πρόληψη του καρκίνου· 
προαγωγή ποιοτικής κατάρτισης, ιδίως μέσω της δημιουργίας και της 
υποστήριξης δικτύων κατάρτισης (βασική και συνεχής κατάρτιση) για το 
υγειονομικό προσωπικό που συμμετέχει στον αντικαρκινικό αγώνα· 
βελτίωση της ποιότητας κατάρτισης άλλων κατηγοριών υγειονομικού 
προσωπικού όπως οι φαρμακοποιοί και οι υπεύθυνοι διαχείρισης 
δεδομένων· 
εξασφάλιση του ότι η κατάρτιση καλύπτει και τις ψυχοκοινωνικές πλευρές 
του καρκίνου. 
78. Η στρατηγική κατάρτισης θα πρέπει να περιλαμβάνει τα παρακάτω βασικά 
στοιχεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο: 
σύσταση ομάδων εργασίας αποτελούμενων από ειδικούς σε θέματα 
καρκίνου και εκπροσώπους του υγειονομικού προσωπικού που θα 
συμμετέχουν στα υπάρχοντα δίκτυα κατάρτισης (ιατροί, νοσοκόμοι, 
οδοντίατροι)· 
παγίωση των δεσμών με τις εθνικές και περιφερειακές αρχές· 
ανάπτυξη σε κοινοτικό επίπεδο του κατάλληλου υλικού για την 
επαγγελματική κατάρτιση υγειονομικού προσα)πικού στην ογκολογία 
(περιλαμβανομένης της πρωτογενούς πρόληψης καρκίνου) με βάση 
συμφωνίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο· χρησιμοποίηση μεθόδων καινοτόμου 
χαρακτήρα συμπεριλαμβανομένων των απομεμακρυσμένων δικτύων και 
του EUROCODE για την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών· 
ενέργειες για τη διευκόλυνση της κινητικότητας του υγειονομικού 
προσωπικού μεταξύ κρατών μελών για σκοπούς κατάρτισης, ιδίως μεταξύ 
ερευνητικών κέντρων που παρέχουν κύκλους επαγγελματικής κατάρτισης 
υψηλής ποιότητας, όταν αυτή η δυνατότητα δεν καλύπτεται από τα 
υπάρχοντα κοινοτικά προγράμματα· 
υποστήριξη ευρωπαϊκών σεμιναρίων κατάρτισης για υπευθύνους 
κατάρτισης υγειονομικού προσωπικού που θα επιτρέπουν την πρόσβαση 
στις σημαντικότερες προόδους στον τομέα του καρκίνου: πρόληψη 
(συμπεριλαμβανομένης της επιδημιολογίας), πληθυσμιακός έλεγχος και 
διάγνωση. 
α.3. Έγκαιρη διάγνωση και συστηματικός πληθυσμιακός έλεγχος 
79. Ο πληθυσμιακός έλεγχος για τον καρκίνο εξακολουθεί να έχει ζωτική σημασία 
προκειμένου να επιτευχθεί ο συνολικός στόχος του προγράμματος. Στα δύο 
πρώτα σχέδια δράσης η έμφαση είχε δοθεί στον πληθυσμιακό έλεγχο για την 
διάγνωση καρκίνου του μαστού και τραχήλου της μήτρας. 
80. Είναι πολύ σημαντική η εισαγωγή του συστηματικού πληθυσμιακού ελέγχου για 
τον καρκίνο του μαστού για τις γυναίκες ηλικίας μεταξύ 50 και 69 ετών σε 
συνδυασμό με διαγνωστικές και θεραπευτικές διαδικασίες για τις γυναίκες που 
εμφανίζουν ύποπτη εικόνα. Έχει δημιουργηθεί δίκτυο δοκιμαστικών σχεδίων για 
τον πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του μαστού σε 11 κράτη μέλη. Τα εν λόγω 
σχέδια, τα οποία αποσκοπούσαν κατά το αρχικό στάδιο στη διερεύνηση μεθόδων 
πληθυσμιακού ελέγχου και ποιοτικού ελέγχου και στη διευκόλυνση ανταλλαγών 
εμπειριών, έχουν σταδιακά εισέλθει στο στάδιο της πραγματικής βελτίωσης και 
του ποιοτικού ελέγχου. Καθορίστηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο το 1992 από 
εμπειρογνώμονες υψηλού επιπέδου κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση 
ποιότητας του πληθυσμιακού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού. Η βελτίωση 
θα προκύψει από την κατάλληλη κατάρτιση όλων των κατηγοριών προσωπικού 
που συμμετέχει στον πληθυσμιακό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού, και τη 
δραστηριοποίηση των γενικών παθολόγων, ώστε να εξασφαλιστεί υψηλός βαθμός 
συμμετοχής, και την εφαρμογή των ευρωπαϊκών συστάσεων για την εξασφάλιση 
υψηλής ποιότητας μαστογραφιών. 
81. Μία υψηλού επιπέδου ομάδα καθόρισε ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για 
τον πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, το 1993. 
Δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο ευρωπαϊκό δίκτυο δοκιμαστικών σχεδίων, το 
οποίο έλαβε υπόψη αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές. Τα δοκιμαστικά σχέδια 
πρέπει να συνοδεύονται από την κατάρτιση στον τομέα της κυτταρολογίας και 
κατάρτιση για τη διασφάλιση ποιότητας της κατάρτισης του εμπλεκόμενου 
υγειονομικού προσωπικού. Επιπλέον, θα χρειαστεί να καταρτιστεί κοινή 
ορολογία και κοινό σύστημα ταξινόμησης. 
82. Το τρίτο σχέδιο δράσης πρέπει να συνεχίσει να παρακολουθεί και να αναπτύσσει 
όλες αυτές τις ενέργειες, οι οποίες επέτρεψαν τη διάδοση στο σύνολο της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης των γνώσεων και εμπειριών που απέκτησαν ορισμένα 
κράτη μέλη και οι οποίες οδήγησαν στη διατύπωση συστάσεων και την εφαρμογή 
δοκιμαστικών σχεδίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδίως στα πεδία όπου σημειώθηκαν 
ικανοποιητικά αποτελέσματα (καρκίνος του μαστού και του τραχήλου της 
μήτρας). Ωστόσο, το πεδίο θα μπορούσε σταδιακά να επεκταθεί, αν τα 
αποτελέσματα των μελετών για τη σχέση κόστους/οφέλους και των μελετών 
σκοπιμότητας για άλλες μορφές καρκίνου είναι ενθαρρυντικά (καρκίνος του 
πάχέος εντέρου, του προστάτη, των ωοθηκών και της στοματικής κοιλότητας ). 
83. Οι στόχοι θα πρέπει να είναι οι εξής: 
συμβολή στην ανάπτυξη και την καθιέρωση αποτελεσματικών συστημάτων 
πληθυσμιακού ελέγχου, τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες 
κάθε κράτους μέλους· 
διάδοση της χρησιμοποίησης κατάλληλων μεθόδων βασισμένων στις 
οδηγίες που καθορίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στα πρωτόκολλα 
διασφάλισης ποιότητας για τον πληθυσμιακό έλεγχο για τον καρκίνο και 
την έγκαιρη διάγνωση· 
βελτίωση της ποιότητας του πληθυσμιακού ελέγχου για τον καρκίνο μέσω 
της ανάπτυξης συνεχούς κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού. 
84. Η στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνει τα ακόλουθα βασικά στοιχεία: 
την εφαρμογή των ευρωπαϊκών συστάσεων διασφάλισης ποιότητας για 
τον πληθυσμιακό έλεγχο καρκίνου του μαστού και του τραχήλου της 
μήτρας· 
κατάρτιση και διάδοση κοινής ορολογίας στους ειδικευμένους τομείς, 
ιδίως για τους κυτταρολόγους - παθολόγους στην Ευρωπαϊκή Ένωση· 
προώθηση έρευνας ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος όσον αφορά την 
αποτελεσματικότητα και τη σκοπιμότητα πληθυσμιακού ελέγχου για 
ορισμένες μορφές καρκίνου όπως του παχέος εντέρου, του προστάτη, της 
στοματικής κοιλότητας και των ωοθηκών· 
υποστήριξη της κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού, ιδίως στο 
πλαίσιο ευρωπαϊκών δικτύων ερευνητικών κέντρων· 
ανάλυση κόστους/οφέλους του πληθυσμιακού ελέγχου για διάφορες 
μορφές καρκίνου. 
α.4. Ποιοτικός έλεγχος της παρεχόμενης αγωγής (συμπεριλαμβανομένης της 
παρηγορητικής αγωγής) 
85. Η διαχείριση της αγωγής στο δεύτερο σχέδιο δράσης επικεντρώθηκε στην 
ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών. Η σημασία που δόθηκε σε αυτό 
το θέμα δικαιολογείται από την αυξημένη εσωτερική κινητικότητα εντός της 
Κοινότητας και την ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι τα πρότυπα είναι συγκρίσιμα 
από το ένα κράτος στο άλλο. Η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης και η ποικιλία 
των διαδικασιών διαχείρισης της αγωγής στο σύνολο της Κοινότητας απαιτούν 
(όπως δήλωσε το Συμβούλιο στο ψήφισμα του της 13.12.1993), να υποστηρίξει 
η Κοινότητα πρωτοβουλίες που θα επιτρέψουν τον καθορισμό των καλύτερων 
μεθόδων στη διαχείριση της αγωγής και τον ποιοτικό έλεγχο. Αυτές οι 
πρωτοβουλίες θα πρέπει να συμπληρωθούν από βελτιώσεις στην ανταλλαγή 
δεδομένων μέσω νέων τεχνολογιών στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τις 
τηλεπικοινωνίες. Αυτό το σύνολο μέτρων θα συμπληρωθεί από την κλινική 
έρευνα. Όλες αυτές οι ενέργειες δεν πρέπει να παραβαίνουν την αρχή της 
επικουρικότητας ούτε να θίγουν τις αρμοδιότητες των κρατών μελών όσον αφορά 
την παροχή υγειονομικών υπηρεσιών. 
86. Οι κύριοι στόχοι αυτού του είδους ενέργειας θα πρέπει, λαμβανομένων δεόντως 
υπόψη της αρχής της επικουρικότητας και της σημασίας της λήψης 
αποτελεσματικών μέτρων σε εθνικό επίπεδο, να είναι: 
η ανάπτυξη δικτύων και μηχανισμών που θα επιτρέπουν τη σύγκριση και 
την αξιολόγηση των νέων μεθόδων αγωγής, ιδίως νέων θεραπευτικών 
ουσιών και τεχνολογιών. Έχει ιδιαίτερη σημασία να ενθαρρυνθούν μελέτες 
που θα αποσκοπούν στο να καθοριστεί ο λόγος για τον οποίο 
παρατηρούνται σημαντικές διαφορές στα ποσοστά επιβίωσης σε μία 
περιοχή σε σύγκριση με κάποια άλλη, και μερικές φορές από μία πόλη σε 
άλλη για διάφορες μορφές καρκίνου (καθυστέρηση εκ μέρους του 
ασθενούς να επισκεφθεί ειδικό, καθυστέρηση στη διάγνωση ή στην έναρξη 
της θεραπείας, σύσταση ανεπαρκούς αγωγής ή ανεπαρκής εκτέλεση της 
αγωγής). 
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στη βελτίωση της ποιότητας της 
αγωγής που παρέχεται στον καρκινοπαθή, συμπεριλαμβανομένης της 
παρηγορητικής αγωγής. Αυτό έχει σημαντική κοινοτική διάσταση όσον 
αφορά την ενημέρωση σχετικά με τις καλύτερες τεχνικές και μεθόδους. 
Στόχος της ενέργειας σ'αυτόν το τομέα είναι να υποστηριχτεί ο 
καθορισμός κοινής ορολογίας και η σύγκριση των εφαρμοζόμενων 
μεθόδων προκειμένου να διευκολυνθεί η μεταφορά αυτής της γνώσης 
μεταξύ του υγειονομικού προσωπικού. 
Όσον αφορά την αγωγή, θα είναι χρήσιμη η ανταλλαγή εμπειριών και η 
διάδοση των καλύτερων μεθόδων και γνώσεων σε κοινοτικό επίπεδο. 
87. Η προσέγγιση που θα υιοθετηθεί θα: 
δημιουργήσει δίκτυο μεθόδων αγωγής των καρκινοπαθών, ώστε να 
βοηθήσει τη βελτίωση τους. 
υποστηρίξει τη διοργάνωση συνεδριάσεων ευρωπαϊκού επιπέδου όπου θα 
επιλέγονται οι καλύτερες μέθοδοι στον τομέα της διαχείρισης της αγωγής, 
συμπεριλαμβανομένης της παρηγορητικής αγωγής, που ενδείκνυται για 
διάδοση στα κράτη μέλη. 
αξιολογεί τον αντίκτυπο των διαδικασιών ποιοτικού ελέγχου με τη 
χρησιμοποίηση δοκιμαστικών σχεδίων. 
88. Στον τομέα της παρηγορητικής αγωγής θα ήταν σκόπιμο να υποστηριχθεί η 
εφαρμογή των αποτελεσμάτων της έκθεσης που ολοκληρώθηκε το 1992 από 
ομάδα εμπειρογνα>μόνων υψηλού επιπέδου για το Πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά 
του καρκίνου". Αυτό σημαίνει: 
περιοδική αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης της πρακτικής όσον 
αφορά την παρηγορητική αγωγή στην Κοινότητα· 
καθορισμό ποιοτικών κριτηρίων στον τομέα της παρηγορητικής αγωγής 
μέσω ευρωπαϊκής συμφωνίας· 
βελτίωση της κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού στον τομέα της 
παρηγορητικής αγωγής. 
89. Με τον δέοντα σεβασμό για την αρχή της επικουρικότητας και σε στενή 
συνεργασία με τις αρμόδιες διεθνείς οργανώσεις όπως η ΠΟΥ, η προσέγγιση αυτή 
θα ευνοεί: 
τις εργασίες υποστήριξης σχετικά με την κατάσταση της παρηγορητικής 
αγωγής στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα· 
τη διοργάνωση ευρωπαϊκού συνεδρίου για την επίτευξη συμφωνίας όσον 
αφορά το ρόλο της επαγγελματικής κατάρτισης στην παρηγορητική αγωγή 
στις ιατρικές σπουδές, και τη διάδοση των αποτελεσμάτων της στα κράτη 
μέλη· 
την ανάπτυξη της έρευνας και των μελετών όσον αφορά την παροχή 
παρηγορητικής αγωγής στην πράξη και την εφαρμογή των αποτελεσμάτων 
στην πρακτική εξάσκηση του υγειονομικού προσωπικού. 
α. 5. Συμβολή στη διαμόρφωση της έρευνας και στη διάδοση των αποτελεσμάτων της 
90. Όπως ορίζεται στα Άρθρα 130 ΣΤ έως 130 Ο της Συνθήκης, η ευθύνη για τη 
διεξαγωγή ερευνών σχετικά με τον καρκίνο εμπίπτει στις συναφείς 
δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στα κοινοτικά προγράμματα πλαίσια για 
έρευνα και ιδίως το Πρόγραμμα Έρευνας στον τομέα της Βιοϊατρικής και της 
Υγείας, το οποίο συμπεριλαμβάνει βασική και κλινική έρευνα. ' Ετσι, τα μέτρα 
που θα αναληφθούν στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου δράσης 1995-1999 θα 
συμβάλουν στην υποστήριξη των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του επόμενου 
προτεινόμενου προγράμματος Βιοϊατρικής που καλύπτει την περίοδο 1994-1998 
και η συνοχή μεταξύ των δύο αυτών συνόλων δραστηριοτήτων θα εξασφαλιστεί 
από την Επιτροπή, θα πρέπει επίσης να υποστηριχθούν οι κλινικές μελέτες με τη 
διευκόλυνση διεξαγωγής διευρωπαϊκών κλινικών δοκιμασιών σε περιπτώσεις στις 
οποίες αυτή η προσέγγιση είναι επιθυμητή λόγω του αριθμού των διαθέσιμων 
περιπτώσεων. Τα υφιστάμενα επίσημα και ανεπίσημα δίκτυα θα χρησιμοποιηθούν 
όσο το δυνατόν περισσότερο ώστε να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή 
αποτελεσματικότητα της δράσης. 
91. Το πρόγραμμα θα συμβάλει στον καθορισμό των αναγκών στον τομέα της 
έρευνας για τον καρκίνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο και θα υποστηρίξει την 
κατάρτιση καταλόγου των τρεχουσών ερευνών. 
40 
92. Θα ενισχυθούν τα μέτρα για την εξασφάλιση της διάδοσης των αποτελεσμάτων 
της έρευνας με την υποστήριξη επιστημονικής αξιολόγησης, συνεδριάσεων για την 
επίτευξη συμφωνίας και ανταλλαγών επιστημονικού προσωπικού. Η τελευταία 
αυτή ενέργεια θα αποτελεί συμπλήρωμα των υφιστάμενων προγραμμάτων στον 
τομέα της κινητικότητας επιστημονικών και πανεπιστημιακών ερευνητών. 
β. Μηχανισμοί διαβούλευσης και συμμετοχής 
β. 1. Συμβουλευτική επιτροπή 
93. Η πείρα από το πρώτο και το δεύτερο σχέδιο δράσης για τον καρκίνο κατέδειξε 
σαφώς την ανάγκη ύπαρξης μιας επιτροπής που θα επικουρεί την Επιτροπή. 
Προκειμένου να επιτευχθεί η όσο το δυνατόν πληρέστερη ενσωμάτωση των 
διαφόρων εταίρων στις δρστηριότητες που προβλέπονται στο τρίτο σχέδιο 
δράσης, συμπεριλαμβανομένων των επιστημόνων-εμπειρογνωμόνων στο 
υψηλότερο επίπεδο και των εθνικών αρχών, η Επιτροπή θα προτείνει τη 
δημιουργία μιας συμβουλευτικής επιτροπής υπό την προεδρία της Επιτροπής, 
η οποία θα περιλαμβάνει αντιπροσώπους από κάθε κράτος μέλος. Η σύνθεση της 
συμβουλευτικής επιτροπής θα πρέπει να εξασφαλίζει επαρκή εκπροσώπηση των 
συμφερόντων και της εμπειρογνωμοσύνης των εθνικών αρχών, των 
επαγγελματιών του υγειονομικού τομέα και των μη κυβερνητικών οργανώσεων 
στον τομέα. 
β.2. Ομάδα εμπειρογνωμόνων αποτελούμενη από υψηλού επιπέδου καρκινολόγους 
94. Η Επιτροπή θα επικουρειται στο έργο της από μια ομάδα εμπειρογνωμόνων 
αποτελούμενη από εξέχοντες καρκινολόγους. Η εν λόγω ομάδα, τα μέλη της 
οποίας θα επιλέγονται από τα κράτη μέλη, θα συμβουλεύει την Επιτροπή σχετικά 
με τις επιστημονικές και τεχνικές πλευρές των προτεινόμενων δραστηριοτήτων. 
Κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων σχεδίων δράσης υπήρχε ανάλογη ομάδα που 
παρέσχε υποστήριξη στην Επιτροπή, η επιτροπή εξεχόντων καρκινολόγων. 
β.3. Άλλες εμπλεκόμενες ομάδες 
95. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις εθνικές επιτροπές συντονισμού για 
το Πρόγραμμα κατά του καρκίνου, όπου υπάρχουν, προκειμένου να αυξήσει τη 
δραστηριοποίηση και τη συμμετοχή των εθνικών φορέων. Οι εν λόγω εθνικές 
επιτροπές, των οποίων η σύνθεση και οι διαδικαστικοί κανόνες αποφασίζονται 
αποκλειστικά σε τοπικό επίπεδο, έχουν αποδείξει την αξία τους όσον αφορά την 
παροχή βοήθειας στις διάφορες οργανώσεις και τους διάφορους επαγγελματικούς 
κλάδους που έχουν σχέση με τον καρκίνο ώστε να μπορούν να συνεργάζονται 
στενότερα σε εθνικό επίπεδο. 
96. Κατά τη διάρκεια των 7 πρώτων ετών της κοινοτικής δράσης κατά του καρκίνου 
οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, ιδίως οι αντικαρκινικές οργανώσεις και 
ενώσεις, έχουν επιδείξει γενναιόδωρη συμβολή τόσο σε κεφάλαια όσο και σε 
εμπειρογνωμοσύνη. Δεδομένου ότι οι εν λόγω οργανώσεις είχαν ρόλο κλειδί σε 
θέματα πρόληψης, αγωγής και έρευνας, η Επιτροπή θα διατηρήσει και ενισχύσει 
τους δεσμούς της με αυτές, τόσο μέσω της συμβουλευτικής επιτροπής που 
περιγράφεται παραπάνω, όσο και συνάπτοντας άμεσες σχέσεις με ομάδες όπως 
οι ευρωπαϊκές αντικαρνικικές ενώσεις (European Cancer Leagues). Ιδίως, θα 
εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν τον ηγετικό τους ρόλο στην προετοιμασία 
και εκτέλεση των Ευρωπαϊκών Ιιβδομάδων Αντικαρκινικού Αγώνα. 
97. Το ευρύτατο πεδίο της αντικαρκινικής δράσης, και οι πολύπλευρες σχέσεις με 
άλλες πτυχές της δημόσιας υγείας, απαιτούν ευέλικτη ανταπόκριση εκ μέρους 
της Επιτροπής στις ανάγκες για συμμετοχή διαφορετικών εταίρων. Η Επιτροπή 
θα εξασφαλίσει το συντονισμό μεταξύ ενεργειών στο πλαίσιο αυτού του 
προγράμματος και των δραστηριοτήτων στα προγράμματα που προβλέπονται 
στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το πλαίσιο για τη δημόσια υγεία, και 
σε άλλες σχετικές κοινοτικές πολιτικές. 
γ. Αξιολόγηση και εκθέσεις 
98. Η δομή αξιολόγησης και σύνταξη εκθέσεων του σχεδίου δράσης θα περιλαμβάνει 
τρία βασικά στοιχεία: 
ετήσια έκθεση όσον αφορά την εκτέλεση του Προγράμματος προς το 
Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή και την Επιτροπή Περιφερειών 
έκθεση αξιολόγησης ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων όσον αφορά τις 
κύριες δραστηριότητες και μελέτες που χρηματοδοτήθηκαν 
γενική έκθεση σχετικά με την αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα των 
σχεδίων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης, η οποία θα 
υποβληθεί στα αρμόδια ιδρύματα από την Επιτροπή το δεύτερο εξάμηνο 
του 1997. 
γ.1. Ετήσια έκθεση σχετικά με την εκτέλεση του σχεδίου δράσης 
99. Στόχος αυτής της έκθεσης είναι να εξασφαλιστεί ότι τα ιδρύματα, και μέσω 
αυτών όλοι οι ενδιαφερόμενοι, τηρούνται πλήρως ενήμεροι σχετικά με την 
πρόοδο των αναλαμβανόμενων ενεργειών στο πλαίσιο του εν λόγω σχεδίου 
δράσης. Θα περιλαμβάνει ανάλυση των σχεδίων που υποστηρίζονται στο πλαίσιο 
των διαφόρων ενεργειών καθώς και πλήρεις λεπτομέρειες σχετικά με τις 
δραστηριότητες σε άλλους τομείς σχετικούς με τον καρκίνο. 
γ.2. Έκθεση αξιολόγησης ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων σχετικά με τις κύριες 
ενέργειες και μελέτες που υποστηρίχθηκαν 
100. Η αποκτηθείσα πείρα από τα πρώτα δύο σχέδια δράσης αποκάλυψε την ανάγκη 
για αποτελεσματικότερη αξιολόγηση των ενεργειών που υποστηρίχτηκαν από το 
Πρόγραμμα, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτού του είδους 
η αξιολόγηση θα μπορούσε να διευκολύνει τη μεταφορά των αποτελεσμάτων των 
δοκιμαστικών σχεδίων από τη μία χώρα στην άλλη και ως εκ τούτου να αυξήσει 
την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία του προγράμματος. Προκειμένου να 
επιτευχθεί αποτελεσματική αξιολόγηση αυτού του είδους, η Επιτροπή μπορεί να 
συμβουλευτεί εθνικές αρχές και άλλους εμπειρογνώμονες στον τομέα προκειμένου 
να καταρτίσει τα κατάλληλα κριτήρια και πρωτόκολλα. 
Δ? 
γ.3. Ενδιάμεσες και γενικές εκθέσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα του 
Σχεδίου Δράσης 
101. Η Επιτροπή θα υποβάλει ενδιάμεση έκθεση ως το τέλος του 1997, η οποία θα 
επιτρέψει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εκτιμήσουν αν 
απαιτείται προσαρμογή της προσέγγισης ή του προϋπολογισμού του 
προγράμματος για τα δύο τελευταία χρόνια εφαρμογής του τρέχοντος σχεδίου 
δράσης. Κατά την κατάρτιση αυτής της έκθεσης, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη 
όλες τις εκθέσεις που θα έχουν υποβληθεί, συμπεριλαμβανομένων των εκθέσεων 
από το πρώτο και δεύτερο σχέδιο δράσης. Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης 
τελική γενική έκθεση στο τέλος του σχεδίου δράσης. 
δ. Δραστηριότητες γενικής ενημέρωσης 
102. Εκτός από τις ενέργειες ενημέρωσης που αναφέρονται στο σημείο VI α.2.1, η 
Επιτροπή θα εξασφαλίζει ότι τα αποτελέσματα των σημαντικότερων ενεργειών, 
μελετών και αξιολογήσεων διατίθενται στους ενδιαφερομένους και στο ευρύ 
κοινό. 
43 
VI. ΠΟΡΟΙ 
103 Οι πόροι που χορηγήθηκαν για τα δύο πρώτα σχέδια δράσης ήταν της τάξεως των 9-10 
εκατομμυρίων ECU και 10-11 εκατομμυρίων ECU αντιστοίχως. Ο προτεινόμενος 
προϋπολογισμός για το τρίτο σχέδιο δράσης παρατίθεται συνοπτικά στον παρακάτω 
πίνακα. 
ΠΕΑΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 
1. Καταχώρηση σε μητρώα των περιπτώσεων 
καρκίνου 
2. Πρόληψη μέσω της δράσης κατά των 
παραγόντων κινδύνου 
Α. Ενημέρωση του κοινού 
Β. Αγωγή υγείας 
Γ. Κατάρτιση τόυ υγειονομικού 
προσωπικού 
3. Πρόληψη μέσω της έγκαιρης διάδοσης και 
του συστηματικού πληθυσμιακού ελέγχου 
4. Μελέτες και έρευνες στον τομέα της αγωγής 
του καρκινοπαθούς, μέθοδοι απογραφής και 
διάδοσης 
ΣΥΝΟΛΟ 1993 
ΠΡΟΫΠΟ­
ΛΟΓΙΣΜΟΣ 
2,1 
U 
2,4 
1,7 
1,4 
0,6 
10,8 1994 
ΠΡΟΫΠΟ­
ΛΟΓΙΣΜΟΣ 
2,3 
2,6 
2,4 
1,7 
1,5 
0,8 
11,3 ΕΠΚ1993 
cx.ECU/txoç 
χροσωρινη 
κατανομή 
2,0 
2,0 
2,0 
1,5 
2,0 
1,5 
11 1996 1997 1998 1999 
Προσωρινός σχεδιασμός 
12 13 14 14 ΣΥΝΟΛΟ 
1995 
Q1 
1999 
64 
44 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΑΚΑΤΙΟ 
1. Τίτλος της ενέργειας 
Τρίτο πρόγραμμα δράσης για την καταπολέμηση του καρκίνου (1995-1999). 
2. Σχετική γραμμή του προϋπολογισμού 
Θέση Β3-4304 (καταπολέμηση του καρκίνου) 
3. Νομικές βάσεις 
- Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 2 αυτής. 
- Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο 129 
- Ψήφισμα τουΣυμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, που 
συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1986 σχετικά με ένα πρόγραμμα 
δράσης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά του καρκίνου (ΕΕ αριθ. 184 της 23.7.1986, σελ. 
19). 
- Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της 5 και 6 Δεκεμβρίου 1988, σχετικά με την 
πραγματοποίηση συντονισμένης και μακροχρόνιας ενημερωτικής εκστρατείας σε όλα τα κράτη 
μέλη για την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου. 
- Απόφαση 90/238/Euratom, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ, του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των 
κυβερνήσεων των κρατών μελών, που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 
1990, με την οποία εγκρίνεται ένα πρόγραμμα δράσης 1990-1994 στο πλαίσιο του 
προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" (ΕΕ αριθ. L 137 της 30.5.1990, σελ.31). 
- Έκθεση της Επιτροπής για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των ενεργειών που 
πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" (1987-
1992) (COM (93) τελικό). 
- Συμπεράσματα της συνεδρίασης του Συμβουλίου και των υπουργών υγείας που συνήλθαν στα 
πλαίσια του Συμβουλίου της 27ης Μαΐου 1993. 
- Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το πλαίσιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας 
(COM (93) 559 τελικό). 
- Ψήφισμα του Συμβουλίου της 13.12.1993 σχετικά με τις μελλοντικές κατευθύνσεις του 
προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" ύστερα από την αξιολόγηση του για την 
περίοδο 1987-1992. 
4. Περιγραφή της ενέργειας 
4.1 Γενικός στόχος της ενέργειας: ένα πρόγραμμα δράσης για την καταπολέμηση του καρκίνου 
με στόχο τη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" όριζε, από την αρχή , δηλ. στις αρχές του 
1987 κατά την έναρξη του πρώτου προγράμματος δράσης, ένα συγκεκριμένο στόχο: τη μείωση 
κατά 15% του αριθμού των θανάτων από καρκίνο το έτος 2000. Πρόκειται λοιπόν για 150.000 
Ευρωπαίους στους οποίους δίνεται μια ελπίδα ζωής. Κατά τη διάρκεια αυτού του πρώτου 
προγράμματος δράσης, το οποίο ολοκληρώθηκε το 1989 με ένα ευρωπαϊκό έτος ενημέρωσης 
για τον καρκίνο, η έμφαση δόθηκε στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού ιδίως 
μέσω της γνώσης και της μετάδοσης των μηνυμάτων που περιέχονται στο δεκάλογο του 
Ευρωπαϊκού Κώδικα κατά του καρκίνου. 
Σε συνάρτηση με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα, δύσκολο να εκφραστούν αριθμητικά αλλά 
που φανερώνουν ουσιαστική επίδραση στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται ο πληθυσμός 
τους παράγοντες κινδύνου από καρκίνο, το 2ο πρόγραμμα δράσης που καλύπτει την περίοδο 
1990-1994, συνέχισε αυτές τις ενέργειες ευαισθητοποίησης του κοινού χάρη ιδίως στην 
επιπλέον ώθηση που δόθηκε από το σύνολο των εμπλεκόμενων [ιερών. Οι ευροϋΐαϊκές 
εβδομάδες ενημέρωσης για τον καρκίνο που οργανώνονται κάθε χρόνο επάνο.) or ένα 
συγκεκριμένο θέμα του Ευρωπαϊκού Κώδικα, έπαιξαν επίσης σημαντικό ρόλο. Ταυτόχρονα, 
ανελήφθησαν συγκεκριμένες δραστηριότητες στον τομέα της αγωγής σε θέματα υγείας ώστε να 
αναπτυχθεί μία στρατηγική σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Ιδιαίτερη προσπάθεια έγινε 
στην κατεύθυνση των σχολείων και του διδακτικού προσωπικού. Εξ άλλου, αναπτύχθηκε η 
κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού για την πρόληψη του καρκίνου ιδίως στην 
κατεύθυνση των ιατρών παθολόγων, των οδοντιάτρων και των νοσοκόμων. Τέλος, ο τομέας 
της διάγνωσης γνώρισε συνεχή βελτίωση λόγω της εφαρμογής ευρωπαϊκών δικτύων ιδιαίτερα 
για τον καρκίνο του μαστού και του τραχήλου της μήτρας. 
Το 3ο πρόγραμμα δράσης που θα ξεκινήσει το 1995, θα λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα που 
επιτεύχθηκαν, τα οποία εξάλλου αξιολογήθηκαν στην έκθεση της Επιτροπής προς το 
Συμβούλιο και αποτέλεσαν αντικείμενο -ψηφίσματος του Συμβουλίου με ημερομηνία 13 
Δεκεμβρίου 1993 που καλεί την επιτροπή να εκπονήσει ένα 3ο πρόγραμμα δράσης. Με βάοη 
την αποκτηθείσα εμπειρία και των ήδη επιτευχθέντων αποτελεσμάτων, θα γίνει μια 
Τροποποίηση των ενεργειών η οποία θα αντανακλάται επίσης στην ποσοστιαία κατανομή του 
προϋπολογισμού που θα συνοδεύει το σχέδιο απόφασης. Ωστόσο, η συνέχεια θα εξασφαλισθεί 
χάρη στη διατήρηση των ενεργειών πρόληψης ιδίως στην κατεύθυνση ορισμένων ομάδων 
στόχων όπως οι νέοι και οι γυναίκες. 
Ενδιάμεσοι στόχοι: θα καθορισθούν κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του προγράμματος και 
ανάλογα με τους διάφορους τομείς. Για παράδειγμα: 
- στον τομέα της έγκαιρης διάγνωσης και ανίχνευσης, ο προσδιορισμός και η διάδοση των 
καλύτερων μεθόδων με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές που έχουν εκπονηθεί σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο στα πρωτόκολλα διασφάλισης ποιότητας. 
- στον τομέα της αγωγής σε θέματα υγείας, η δοκιμαστική εφαρμογή ειδικών βασικών 
προγραμμάτων και ενός ελάχιστου προγράμματος κατάρτισης των διδασκόντων σε θέματα 
καρκίνου 
- στον τομέα της κατάρτισης, η δημιουργία δικτύων κατάρτισης του υγειονομικού 
προσωπικού που συμμετέχει στην καταπολέμηση του καρκίνου 
- στον τομέα της διατροφής, η διαμόρφωση ποσοτικών στόχων με βάση τα πρώτα 
αποτελέσματα της μελέτης EPIC1 
Τρόποι υλοποίησης αυτού του στόχου: 
ανάπτυξη της πρόληψης: 
- με ανάπτυξη δράσης για τους παράγοντες κινδύνου (ενημέρωση του κοινού και αγα>γή σε 
θέματα υγείας, κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού)· 
- με την έγκαιρη διάγνωση και τη συστηματική ανίχνευση· 
- με τη βελτίωση της συλλογής δεδομένων και την ενημέρωση των στοιχείων που αφορούν τη 
θνησιμότητα και τη νοσηρότητα από καρκίνο (μητρώο καρκίνων και επιδημιολογικές μελέτες) 
μελέτες και ενέργειες σε θέματα ποιότητας της παρεχόμενης περίθαλψης στους καρκινοπαθείς. 
4.2 Περίοδος που καλύπτει η ενέργεια: από την 1η Ιανουαρίου 1995 έως την 31η Δεκεμβρίου 
1999. Δεν έχουν ακόμα καθοριστεί προβλεπόμενες διαδικασίες για την ανανέωση και την 
παράταση της. 
5. Κατάταξη της δαπάνης 
Δαπάνη μη υποχρεωτική 
European Prospective Investigation on Cancer nutrition and health 
6. Τύπος της δαπάνης 
Επιχορήγηση για συγχρηματοδότηση με άλλες πηγές του δημόσιου/ ή ιδιωτικού τομέα (μη 
υπερβαίνουσα ένα ορισμένο ποσοστό του συνολικού ποσού των προτεινόμενων σχεδίων). 
7. - Δημοσιονομικές επιπτώσεις 
7.1 Τρόπος υπολογισμού του συνολικού κόστους της ενέργειας: το αναγκαίο ποσό για τις 
δραστηριότητες αυτές ανέρχεται συνολικά σε 64 εκατ. ECU κατά την περίοδο 1995-1999. 
Μεταξύ 1996 και 1998 προβλέπεται μια ορισμένη ένταση του προγράμματος δράσης για να 
επανέλθει σε έναν κανονικό ρυθμό το τελευταίο έτος. Εξάλλου, ύστερα από δέκα χρόνια 
λειτουργίας του Προγράμματος διαπιστώθηκε ότι έπρεπε να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη 
η σημασία της επικουρικότητας· ορισμένες ενέργειες θα μπορούν πράγματι να αναπτύσσονται 
προοδευτικά σε καλύτερες συνθήκες μέσα στα κράτη μέλη. 
7.2 Ανάλυση των στοιχείων κόστους της ενέργειας. Η πρόταση διάθεσης πόρων για το 3ο 
πρόγραμμα δράσης, που παρατίθεται στον παρακάτω πίνακα, ανέρχεται περίπου σε 13 εκατ. 
ECU ετησίως για την περίοδο 1995-1999. Η ανάλυση κατά τομέα δράσης για το 1994 και 1995 
έχει ενδεικτικό χαρακτήρα. Τα ενδεικτικά πόσα για τα επόμενα έτη θα πρέπει να 
επιβεβαιωθούν στο πλαίσιο των διαδοχικών προσχεδίων προϋπολογισμού. 
Για το 1995, το καθορισθέν ποσό των 11 εκατ. ECU (ελαφρά χαμηλότερο από εκείνο του 
1994) λαμβάνει υπόψη τους τρέχοντες δημοσιονομικούς περιορισμούς, χωρίς να έρχεται σε 
αντίθεση με τη διαχείριση του Προγράμματος. 
Δ7 
ΤΟΜΕΑΣ ΔΡΑΣΗΣ 
1 Μητρώα καρκίνων και επιδημιολογικές μελέτες 
2 Πρόληψη με ανάπτυξη δράσης για τους 
παράγοντες κινδύνου 
Α. Ενημέρωση του κοινού 
Β. Αγωγή οε θέματα υγείας 
Γ. Κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού 
3 Πρόληψη με την έγκαιρη διάγνωση και τη 
συστηματική ανίχνευση 
4 Μελέτες και ενέργειες σε θέματα ποιότητας της 
παρεχόμενης περίθαλψης οτους καρκινοπαθείς, 
καταγραφή και διάδοση των σχετικών μεθόδων 1993 
ΠΡΟΫ­
ΠΟΛΟ­
ΓΙΣΜΟΣ 
2.1 
2.6 
2.4 
1.7 
1.4 
0.6 
10.8 1994 
ΠΡΟΫ­
ΠΟΛΟ­
ΓΙΣΜΟΣ 
2.3 
2.6 
2.4 
1.7 
1.5 
0,8 
11.3 ΠΣΠ 
1995 
(εκ. ECU/ΕΤΟΣ) 
ενδεικτική 
ανάλυση 
2.0 
2.0 
2,0 
1.5 
2,0 
1.5 
11 1996 1997 1998 1999 
Ενδεικτικός προγραμματισμός 
12 13 14 14 ΣΥΝΟΛΟ 
1995 
ΕΩΣ 
1999 
64 
7.3 Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα των πιστώσεων 
Πιστώσεις υποχρεώσεων 
Πιστώσεις πληρωμών 
1995 
1996 
1997 
1998 
1999 
Επόμενα οικονομικά έτη 
ΣΥΝΟΛΟ 1995 
11 
5 
5 
1 
11 1996 
12 
6 
5 
1 
12 1997 
13 
6 
4.5 
2,5 
13 1998 
14 
8,5 
5 
0.5 
14 1999 
14 
7 
7 
14 ΣΥΝΟΛΟ 
64 
64 
8. Προβλεπόμενες διατάξεις καταπολέμησης της απάτης (και αποτελέσματα από την εφαρμογή 
τους) 
Δειγματοληπτικοί έλεγχοι στους συμβαλλομένους για επαλήθευση των χρησιμοποιούμενων 
πιστώσεων, καθώς και των συγκεκριμένων τρόπων αξιοποίησης. Κατά τη διάρκεια του 
οικονομικού έτους 1993 πραγματοποιήθηκαν ήδη έλεγχοι και απέδειξαν την αποτελεσματικότητα 
τους. 
9. Στοιχεία ανάλυσης κόστους - αποτελεσματικότητας 
9.1 Ειδικοί και μετρήσιμοι στόχοι, πληθυσμός αναφοράς: 
- Παρότρυνση των κρατών μελών για την ανάπτυξη των δικών τους μέσων καταπολέμησης του 
καρκίνου, ιδίως για τις δικές τους στρατηγικές πρόληψης, τη δική τους ενδοκοινοτική 
συνεργασία και την πρόσβαση στην πληροφόρηση, με τη δημιουργία διακρατικών δικτύων 
ΖΛ 
(π.χ.: δίκτυο Globalink που αναπτύχθηκε σε κοινοτικό επίπεδο και επιτρέπει ταχεία χρήση 
πολυάριθμων δεδομένων). 
- Αναζήτηση νέων στόχων ιδίως ανάμεσα στον πληθυσμό υψηλού κινδύνου: έγκυες γυναίκες, 
παιδιά και έφηβοι 
- Ανάπτυξη των ευρωπαϊκών δικτύων (κατάρτιση, διάγνωση, έλεγχοςποιότητας) κάνοντας έτσι 
δυνατή τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της πρόληψης τόσο σε επίπεδο εργαζομένων στο 
κλάδο της υγείας όσο και πληθυσμού. 
9.2 Αιτιολόγηση της ενέργειας: ορθολογική χρήση της χρηματοδότησης που στηρίζεται: 
α) στη συγκεκριμένη εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, όσον αφορά τον καθορισμό των 
ενεργειών προς πραγματοποίηση και συγχρηματοδότηση. Αυτές θα αποφασισθούν και θα 
τεθούν σε εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο με την εγγύηση και την υποστήριξη των εθνικών 
υπουργείων υγείας και των αρμόδιων ειδικών επιστημόνων. 
β) στον προσδιορισμό και την επιλογή σχεδίων για συγχρηματοδότηση στους τομείς της 
πρόληψης, της υγειονομικής αγωγής, της ενημέρωσης του κοινού, της κατάρτισης και της 
προώθησης της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών για την καταπολέμηση του καρκίνου. 
Τα σχέδια αυτά θα επιλεγούν και θα τεθούν σε εφαρμογή από τις εθνικές επιτροπές 
συντονισμού που δημιουργούνται σε κάθε χώρα και στις οποίες συμμετέχει το σύνολο των 
συντελεστών της καταπολέμησης του καρκίνου. 
γ) την έννοια της κοινωνικής προστιθέμενης αξίας που θα εξακολουθήσει να εκφράζεται με το 
συντονισμό των εθνικών ενεργειών, τη διάδοση των πληροφοριών και των εμπειριών, τον 
καθορισμό προτεραιοτήτων, τη διεύρυνση των υφιστάμενων ευρωπαϊκών δικτύων, την 
επιλογή ευρωπαϊκών σχεδίων και την παρακίνηση και δραστηριοποίηση του συνόλου των 
συντελεστών από την πλευρά της εταιρικής σχέσης . 
Κατά την εφαρμογή του προγράμματος της η Επιτροπή υποβοηθείται από μια ειδική επιτροπή. 
Η επιτροπή αυτή εξετάζει τακτικά ένα μεγάλο φάσμα προβλημάτων και συμβουλεύει την 
Επιτροπή ως προς τις προτεραιότητες που πρέπει να δοθούν στις προτεινόμενες ενέργειες. 
Η ενίσχυση σχεδίων που πραγματοποιούνται στα κράτη μέλη αποτελεί τη βασική μέθοδο 
εφαρμογής του προγράμματος. Η επιλογή των σχεδίων προτεραιότητας στηρίζεται κυρίως στους 
γενικούς και ενδιάμεσους στόχους και η υλοποίηση των ίδιων των ενεργειών εξαρτάται επίσης 
από την ποιότητα και την αξιοπιστία των σχεδίων που υποβάλλονται κατά την διάρκεια του 
έτους στην αρμόδια υπηρεσία. 
Τα κριτήρια επιλογής για τα υποβαλλόμενα σχέδια είναι τα εξής: 
- συμβατότητα με τους στόχους και συμφωνία με τουλάχιστον έναν από τους καθορισμένους 
στόχους· 
- εξέταση της κοινοτικής "προστιθέμενης αξίας" του σχεδίου (διακρατική συμμετοχή, ανάπτυξη 
μοντέλου εφαρμόσιμου σε άλλα κράτη μέλη, πληροφορίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν 
σε άλλα κράτη μέλη, κ.λπ...)· 
- Εκτιμούμενη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα· 
- Σαφήνεια και δικαιολόγηση των αναγκών· 
- Πληθυσμός στον οποίο στοχεύει ή απευθύνεται η ενέργεια-
- Καταλληλότητα της επιλεγόμενης μεθοδολογίας -
Ικανότητες και εμπειρία του φορέα· 
- Αντιστοιχία του προϋπολογισμού της ενέργειας με τους στόχους· 
- Υποστήριξη των σχεδίων από τους εθνικούς εταίρους -
- Αξιολόγηση κατά τρόπο αντικειμενικό. 
9.3 Παρακολούθηση και αξιολόγηση της ενέργειας 
Η παρακολούθηση της ενέργειας εξασφαλίζεται: σε ευρωπαϊκό επίπεδο από την επιτροπή 
εμπειρογνωμόνωνκαι τις υπηρεσίες της Επιτροπής - σε εθνικό επίπεδο από τις εθνικές επιτροπές 
συντονισμου,τα υπουργεία υγείας και παιδείας, τις ΜΚΟ, και τους υπεύθυνους για την 
"εφαρμογή και διεξαγωγή της ενέργειας. 
Η αξιολόγηση εξασφαλίζεται κυρίως από: 
- μια ετήσια έκθεση εκτέλεσης του προγράμματος προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών· 
- μια ανεξάρτητη αξιολόγηση των κύριων ενεργειών και των μελετών που χρηματοδοτούνται· 
- μια συνολική έκθεση για την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα των 
πραγματοποιηθέντων σχεδίων στο πρόγραμμα δράσης, που υποβάλλεται από την Επιτροπή 
στα αρμόδια όργανα κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 1997. 
Δείκτες απόδοσης που επιλέγονται γι' αυτή τη αξιολόγηση: 
- Αποτελέσματα και συμπεράσματα των συνεδριάσεων εμπειρογνωμόνων 
- Εκτίμηση του καλυπτομένου πληθυσμού στόχου, και προβολή από τα MME 
- Αξιολόγηση πολλών σχεδίων από τους υπαλλήλους ή/και τους συνεργάτες της Επιτροπής 
(χρηματοοικονομικά και τεχνικά ζητήματα) 
- Ανάλυση των ενδιάμεσων εκθέσεων για τις προβλεπόμενες και χρηματοδοτούμενες ενέργειες 
ώστε να γίνει δυνατή η ανάληψη, εφόσον απαιτείται, διορθωτικών ενεργειών 
- Μελέτες επιπτώσεων από εξωτερικούς οργανισμούς 
- Καταλληλότητα της χρησιμοποιούμενης μεθοδολογίας από τους οργανωτές 
- Αντιστοιχία του προϋπολογισμού της ενέργειας με τους στόχους 
- Σαφήνεια των αρχικών στόχων 
- Ικανότητες και εμπειρία των οργανισμών 
- Διάδοση των αποτελεσμάτων 
Προβλεπόμενες διαδικασίες και περιοδικότητα της αξιολόγησης 
- Σύνταξη ενδιάμεσων και τελικών εκθέσεων για τις διάφορες ενέργειες που αναλαμβάνονται 
στον τομέα. 
- Εκπόνηση ενός τυποποιημένου δελτίου αξιολόγησης ενέργειας, που υποβάλλουν οι δικαιούχοι 
μαζί με τις τελικές εκθέσεις τους και έλεγχος αυτών των δελτίων από τους υπαλλήλους (είτε 
στα πλαίσια της Επιτροπής, είτε επιτόπου). 
9.4 Συνοχή με τον οικονομικό προγραμματισμό 
- Προβλέπεται η ενέργεια στο χρηματοοικονομικό προγραμματισμό της ΓΔ για τα σχετικά έτη; 
Ναι 
10. Διοικητικές δαπάνες (Μέρος Α του προϋπολογισμού) 
Προσωπικό διατιθέμενο αποκλειστικά για την ίδια την ενέργεια. 
Το καθεστώς του προσωπικού θα διατηρηθεί. 
50 
ISSN 0254-1483 
COM(94)83 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 
Αρ ν&ί καταλόγου : CB-CQ$0m-G$& 
ISBKJ&77.6645&8 
ϊφπφεοία επίσημων εκδόσεων των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων 
^2985 Luxembourg 
51