2008
ΜΕΣΟ ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΩΝ 
ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ISPA, 
20002006ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ 
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
Ειδική έκθεση  αριθ.  12
EL

ΜΕΣΟ ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΩΝ 
ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ISPA, 20002006Ειδική έκθεση  αριθ. 12   2008
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO(δυνάμει του άρθρου 248, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, της συνθήκης ΕΚ)
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–20062
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG
Τηλ. +352 4398-45410
Φαξ +352 4398-46430
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet: http://www.eca.europa.eu
Ειδική έκθεση  αριθ. 12   2008
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το Διαδίκτυο 
μέσω του εξυπηρετητή Europa (http://europa.eu).
Βιβλιογραφικό δελτίο υπάρχει στο τέλος του τεύχους.
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2009
ISBN 978-92-9207-160-8
doi: 10.2865/55141
© Ευρωπαϊκές Κοινότητες, 2009
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Belgium
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–20063
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Σημεία
 ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ
IVI ΣΥΝΟΨΗ
16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ
12  ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗΝ ΕΕ ΧΩΡΕΣ
36  ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΤΟΥ ISPA
712  ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
1342  ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
1324  ΥΠΗΡΞΕ ΣΥΝΕΠΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΠΡΟΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ISPA;
1315 ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
1619 ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ISPA
2021 ΤΡΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ISPA
2224 ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΣΟ ΣΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣΟΦΕΛΟΥΣ
2536  ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΚΑΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ;
2526 ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ2732 ΣΗΜΕΙΩΘΗΚΑΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ ΣΕ ΟΛΑ ΣΧΕΔΟΝ ΤΑ ΕΡΓΑ
3336 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΑΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ
3742   ΣΥΝΕΒΑΛΑΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΣΤΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΧΩΡΩΝ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ 
ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ;
3738 ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
3940 H ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΤΗΣ ΕΕ ΑΥΞΗΘΗΚΕ
4142 ΟΙ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΒΕΛΤΙΩΘΗΚΑΝ
43 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I   ΣΤΑΔΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ISPA 
ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–2006
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–20065
Γ ΛΩΣΣΑΡΙΟ
Αίτηση έργου : Σειρά εγγράφων που περιλαμβάνουν ένα τυποποιημένο έντυπο και δικαι-
ολογητικά (π.χ. μελέτη σκοπιμότητας, σχεδιασμό, ανάλυση κόστους–οφέλους και χρημα-τοοικονομική ανάλυση, εκτίμηση του περιβαλλοντικού αντικτύπου) τα οποία περιγράφουν και αιτιολογούν την πρόταση. Επίσης, περιλαμβάνει τους μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου της ποιότητας.
Ανάλυση κόστους–οφέλους : Τεχνική σύγκρισης του συνόλου του κόστους και του οφέ-
λους μιας παρέμβασης προκειμένου να καθοριστεί εάν τα οφέλη υπερβαίνουν τις δαπάνες και, εάν ναι, σε τι ποσοστό.
Εγχειρίδιο ISPA : Εγχειρίδιο που στοχεύει στη διασφάλιση του ότι τα έργα ISPA προγραμ-
ματίζονται και εκτελούνται σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές. Καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο του έργου και παρέχει πρακτική καθοδήγηση όσον αφορά τον κανονισμό ISPA και τον κανονισμό «συντονισμού».
Εθνικές τομεακές στρατηγικές : Πλαίσιο για τον εντοπισμό των έργων, συμπεριλαμβα-
νομένων των κριτηρίων για την επιλογή και αξιολόγηση των προτάσεων έργων στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών.
Κανονισμοί : Δύο είναι οι κύριοι κανονισμοί που διέπουν το ISPA:
ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1266/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, σχετικά με 
τον συντονισμό της βοήθειας προς τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής και με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3906/89 (ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 68) («κανονισμός συντονισμού») και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1267/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, για τη θέσπιση μέσου προενταξιακών διαρθρωτι-κών πολιτικών (ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 73)· αυτός τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2382/2001 (ΕΕ L 323 της 7.12.2001, σ. 1) («κανονισμός ISPA»).
Ταμείο Συνοχής : Μηχανισμός που σχεδιάστηκε για την προώθηση της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής μέσω της χρηματοδότησης μεγάλων έργων στους τομείς του περι-
βάλλοντος και των μεταφορών στα κράτη μέλη των οποίων το κατά κεφαλή ΑΕγχΠ ήταν 
χαμηλότερο του 90 % του κοινοτικού μέσου όρου. Το Ταμείο Συνοχής τέθηκε σε εφαρ-μογή αρχικά στην Ισπανία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Από την 1η Ιανουαρίου 2004, η Ιρλανδία δεν ήταν πλέον επιλέξιμη. Έπειτα από την προσχώρησή τους στην ΕΕ, τα υπό εξέλιξη έργα ISPA των νέων κρατών μελών μετετράπησαν σε έργα του Ταμείου Συνοχής.
Χρηματοδοτικό μνημόνιο : Συμφωνία που καθορίζει τις δημοσιονομικές αναλήψεις υπο-
χρεώσεων ενός έργου, καθώς και τους φυσικούς και χρηματοοικονομικούς δείκτες που 
πρέπει να χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της απόδοσης του έργου.
PHARE : Το πρόγραμμα κοινοτικής ενίσχυσης προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης (Phare) αποτέλεσε το κύριο χρηματοδοτικό μέσο της προενταξιακής στρατη-
γικής για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) που είχαν υποβάλει αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μολονότι το πρόγραμμα Phare προορι-
ζόταν αρχικά μόνον για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, πρόκειται να 
επεκταθεί στις υποψήφιες χώρες των δυτικών Βαλκανίων.
PRAG : Πρακτικός οδηγός (Practical Guide) που παρέχει κατευθυντήριες γραμμές για 
τις διαδικασίες διαγωνισμού και σύναψης συμβάσεων όσον αφορά τα έργα PHARE και ISPA.
Sapard : Ειδικό ενταξιακό πρόγραμμα για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (Special 
Accession Programme for Agriculture and Rural Development).
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–20066
ΣΥΝΟΨΗ
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–20067
I.
Το ISPA αποτελούσε ένα από τα μέσα συνδρο-
μής προς τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης στην προετοιμα-
σία τους για προσχώρηση κατά την περί-
οδο 2000–2006. Στόχοι του ήταν η παροχή 
βοήθειας στις υποψήφιες χώρες όσον αφορά την εφαρμογή των περιβαλλοντικών προ-
τύπων της ΕΕ, καθώς και η αναβάθμιση και 
επέκταση των δικτύων μεταφορών, συμπε-
ριλαμβανομένων των συνδέσεων με το διευ-ρωπαϊκό δίκτυο. Επίσης, κατέστησε δυνατή την απόκτηση πείρας στη διαχείριση των  
κεφαλαίων της ΕΕ για μεγάλα έργα υποδο-μών. Η χρηματοδοτική ενίσχυση ανήλθε σε 7 280 εκατομμύρια ευρώ συνολικά.
II.
Το Συνέδριο εξέτασε το εν λόγω μέσο διε-ρευνώντας εάν υπήρξε συνεπής στρατηγική 
και επαρκής προετοιμασία προς υποστήριξη 
των δράσεων ISPA, εάν τα έργα εκτελέστηκαν 
σύμφωνα με το σχεδιασμό, καθώς και εάν τα 
έργα συνέβαλαν τόσο στη συμμόρφωση των 
δικαιούχων χωρών με τις περιβαλλοντικές  
οδηγίες της ΕΕ όσο και στη βελτίωση του  διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) 
(Trans-European network for transport,  
TEN-T).
III.
Το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι 
η στρατηγική υπήρξε συνεπής αλλά τα έργα 
δεν ήταν πάντοτε επαρκώς καταρτισμένα.  
Τρία σημαντικά μεθοδολογικά έγγραφα καθο-
δήγησης παρασχέθηκαν με καθυστέρηση σε 
σχέση με το πρώτο κύμα αιτήσεων.ΣΥΝΟΨΗ
IV.
Τα έργα δεν εκτελέστηκαν σύμφωνα με το  
σχεδιασμό· υπήρξαν σημαντικές καθυστερή-
σεις και αξιοσημείωτες μεταβολές στα σχέδια 
χρηματοδότησης.
V.
Τα έργα που ελέγχθηκαν από το Συνέδριο  
αυξάνουν τη συμμόρφωση με τα πρότυπα της 
ΕΕ ή βελτιώνουν τις συνδέσεις με το διευρω-
παϊκό δίκτυο.
VI.
Το Συνέδριο συνιστά να παρακολουθεί  
η Επιτροπή την εφαρμογή του ISPA και να  εξετάσει με ποιους τρόπους θα μπορούσαν να αποφεύγονται ή να μειώνονται οι καθυ-
στερήσεις στο μέλλον κατά την εφαρμογή  
ενός παρόμοιου μέσου. Στο πλαίσιο αυτό,  η Επιτροπή πρέπει να θέτει τα καθοδηγητικά 
έγγραφα στη διάθεση των υποψηφίων προς 
ένταξη χωρών προτού αυτές αρχίσουν την  
κατάρτιση των έργων τους· επίσης, πρέπει  
να αφιερωθεί περισσότερη προσοχή στη μεί-
ωση του αναγκαίου για την ολοκλήρωση των 
διαδικασιών χρόνου.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–20068
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ 
ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗΝ ΕΕ ΧΩΡΕΣ
 1.  Το Μέσο Προενταξιακών Διαρθρωτικών Πολιτικών (Instrument for  
Structural Policies for Pre-accession, ISPA) είναι ένα από τα τρία χρη-
ματοδοτικά μέσα (μαζί με το Phare και το Sapard) για την παροχή  
συνδρομής προς τις υποψήφιες χώρες στην προετοιμασία τους για  
προσχώρηση. Το ISPA θεσπίστηκε το 1999 προκειμένου να συμβάλει 
στη διαδικασία προετοιμασίας για την προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφο-
ρών
1 των πρώην υποψηφίων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής  
Ευρώπης2, ακολουθώντας το πρότυπο του Ταμείου Συνοχής που είχε 
σχεδιαστεί για τα λιγότερο ευημερούντα κράτη μέλη της ΕΕ (βλέπε  γράφημα 1 ). Επίσης, βοήθησε τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν 
για τη διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ έπειτα από την προσχώρηση, 
μέσω της απόκτησης πείρας στη χρησιμοποίηση των εν λόγω κεφα-λαίων για μεγάλα έργα υποδομών.1 Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1267/1999.
2 Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, 
Εσθονία, Ουγγαρία, Λεττονία, 
Λιθουανία, Πολωνία, Ρουμανία, 
Σλοβακία και Σλοβενία.
ΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ISPAΓΡΑΦΗΜΑ 1
ΑΝΑΓΚΕΣ
•  Βελτίωση των περιβαλλοντικών προτύπων•  Βελτίωση της υποδομής στον τομέα των μεταφορών
ΣΤΟΧΟΙ
•  Συμμόρφωση των χωρών με τα περιβαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ•  Επέκταση των διευρωπαϊκών δικτύων
ΕΙΣΡΟΕΣ
•  Συντονισμός από την Επιτροπή•  ISPA και εθνικά κεφάλαια•  Στρατηγικές ISPA, χρηματοδοτικά μνημόνια, αποφάσεις της Επιτροπής•  Προσωπικό
ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ
•  Κατασκευή και βελτίωση υποδομών στους τομείς του περιβάλλοντος 
και των μεταφορών
ΥΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ
•  Νέα και/ή αποκατεστημένα συστήματα επεξεργασίας του νερού•  Χιλιόμετρα νέου οδικού ή σιδηροδρομικού δικτύου ή βελτίωση του δικτύου
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ
Ποσοστό εξυπηρετούμενων 
νοικοκυριών/επιχειρήσεων, εξοικονόμηση χρόνου, βελτίωση της προσβασιμότηταςΠεριβαλλοντικός αντίκτυπος· 
βελτίωση της ποιότητας του νερούΟμαλότερη ροή της κυκλοφορίας, βελτίωση του οδικού/σιδηροδρομικού δικτύου 
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–20069
 2.  Το ISPA λειτούργησε κατά την περίοδο προγραμματισμού 2000–2006. 
Από τον Ιανουάριο του 2007 και εξής, παρόμοιες δράσεις χρηματο-
δοτούνται από το μηχανισμό προενταξιακής βοήθειας (Instrument for Pre-accession Assistance, IPA)
3.
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ 
ΠΟΡΟΙ ΤΟΥ ISPA
 3.  Το γράφημα 2  παρουσιάζει το πλαίσιο εντός του οποίου αναπτύσσονται 
και εγκρίνονται τα έργα.
ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ISPAΓΡΑΦΗΜΑ 23 Ο IPA καλύπτει την Κροατία, 
την Πρώην Γιουγκοσλαβική 
Δημοκρατία της Μακεδονίας, την 
Τουρκία, την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο, 
τη Σερβία και το Κοσσυφοπέδιο, 
δυνάμει του ψηφίσματος του 
Συμβουλίου Ασφαλείας του 
ΟΗΕ 1244/99.
Προγραμματισμός για το Μέσο Προενταξιακών Διαρθρωτικών Πολιτικών
Εθνική στρατηγική ISPA
Καθορίζει τις τομεακές στρατηγικές και την κατάσταση των έργων προτεραιότητας
Καταρτίζεται από την υποψήφια χώρα
Αίτηση έργου
Περιλαμβάνει λεπτομερή περιγραφή του έργου
Αξιολόγηση
Ακολουθείται από δύο διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις
Απόφαση της Επιτροπής
Χρηματοδοτικό μνημόνιο
Συνυπογράφεται από την υποψήφια χώρα•  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1267/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, για τη θέσπιση μέσου 
προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών
•  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1266/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, σχετικά με τον συντονισμό 
της βοήθειας προς τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικήςΕταιρική σχέση προσχώρησης
Τομείς προτεραιότητας του κοινοτικού κεκτημένουΚαταρτίζεται από την ΕπιτροπήΕθνικό πρόγραμμα
Σχέδιο δράσης για την προετοιμασία προς ένταξηΚαταρτίζεται από την υποψήφια χώραΕθνικό αναπτυξιακό σχέδιο
Στρατηγική ανάπτυξηςΚαταρτίζεται από την υποψήφια χώραΚατευθυντήριες 
γραμμές
Εγχειρίδιο ISPA
Κατευθυντήριες 
γραμμές για 
την ανάλυση 
κόστους–οφέλουςΥποχρεωτική 
γνώμη
Εκδίδεται από την 
επιτροπή διαχείρισης 
του ISPAΕπιτροπή
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200610
 4.  Η συνολική χορήγηση για το ISPA ανήλθε σε 7 280 εκατομμύρια ευρώ για 
την περίοδο 2000–2006 (1 040 εκατομμύρια ευρώ σε τιμές 1999 ανά 
έτος4), τα οποία κατανεμήθηκαν μεταξύ των δικαιούχων χωρών βάσει 
επιλεγμένων κριτηρίων. Στόχος του ISPA ήταν η χρησιμοποίηση των εν λόγω κεφαλαίων με κατάλληλη εξισορρόπηση μεταξύ των μέτρων στον τομέα του περιβάλλοντος και των μέτρων που αφορούν τις υποδομές μεταφορών.
 5.  Εγκρίθηκαν συνολικά 366 έργα για το ISPA, εκ των οποίων 201 αφορούσαν 
τον τομέα του περιβάλλοντος, 78 τον τομέα των μεταφορών και 87 την τεχνική συνδρομή. Ο προϋπολογισμός του ISPA (σε τιμές 2006), προ τροποποιήσεων και εξαιρουμένης της τεχνικής συνδρομής, ανήλθε  σε 7 708 εκατομμύρια ευρώ
5. Η συνεισφορά στα έργα ISPA ανήλθε  
σε 3 804 εκατομμύρια ευρώ για τον τομέα του περιβάλλοντος και σε 3 904 εκατομμύρια ευρώ για τον τομέα των μεταφορών. Στον τομέα 
του περιβάλλοντος (βλέπε γράφημα 3 ), η πλειονότητα των 201 έργων 
(73 %) αφορούσαν την επεξεργασία των λυμάτων και την παροχή  
νερού. Στον τομέα των μεταφορών, τα 78 έργα ISPA αφορούσαν κυρίως 
(97 %) τους σιδηροδρόμους, καθώς και τους δρόμους και αυτοκινη-
τοδρόμους (βλέπε γράφημα 4 ).
ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ  ΕΡΓΩΝ ISPAΓΡΑΦΗΜΑ 34 Άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1267/1999 και διοργανική 
συμφωνία της 6ης Μαΐου 
1999 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου 
και της Επιτροπής για τη 
δημοσιονομική πειθαρχία και τη 
βελτίωση της διαδικασίας του 
προϋπολογισμού (ΕΕ C 172 της 
18.6.1999), σ. 2 και παράρτημα II.
5 Επιτροπή, ΓΔ REGIO, κατάσταση 
στις 31.12.2007.
Αριθμός έργων: 9
Ποσοστό 4 %Αριθμός έργων: 46
Ποσοστό 23 %Αριθμός έργων: 89
Ποσοστό 45 %
Αριθμός έργων: 52
Ποσοστό 26 %Αριθμός έργων: 5
Ποσοστό 2 %Συνδυασμός δικτύων αποχέτευσης και 
εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων
Παροχή πόσιμου νερού
Συνδυασμός επεξεργασίας υγρών 
αποβλήτων και παροχής πόσιμου νερού
Διαχείριση στερεών αποβλήτων
Λοιπά
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200611
 6.  Το ποσοστό συγχρηματοδότησης του ISPA δύναται να ανέρχεται έως και 
στο 75 % της δημόσιας ή ισοδύναμης δαπάνης6. Σε ορισμένες περι-
πτώσεις, η εθνική συνεισφορά πήρε τη μορφή δανείων από χρηματο-πιστωτικά ιδρύματα όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) 
και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ).
ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ  ISPAΓΡΑΦΗΜΑ 46 Για έργα που θεωρούνται 
ουσιώδους σημασίας για την 
επίτευξη των γενικών στόχων του 
ISPA το ποσοστό αυτό μπορεί να αυξηθεί έως 85 %, σύμφωνα με 
το άρθρο 6, παράγραφος 2, του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1267/1999.
Δρόμοι και αυτοκινητόδρομοι
Σιδηρόδρομος
ΛοιπάΑριθμός έργων: 2
Ποσοστό 3 %
Αριθμός έργων: 37
Ποσοστό 47 %
Αριθμός έργων: 39
Ποσοστό 50 %
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200612
ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ 
ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
 7.  Η εφαρμογή του ISPA στις υποψήφιες χώρες αποτέλεσε μια αρχική εμπει-
ρία επενδύσεων μεγάλης κλίμακας που συγχρηματοδοτήθηκαν από την 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Για το λόγο αυτό, ενόψει της σημασίας του ISPA για την προσχώρηση των υποψηφίων χωρών και των διαπιστώσεων προ-
γενέστερων ελέγχων
7, το Συνέδριο αποφάσισε να διενεργήσει έλεγχο 
του ISPA προκειμένου να απαντηθούν τα ακόλουθα ερωτήματα:
α) Υπήρξε συνεπής στρατηγική και επαρκής κατάρτιση προς υποστή-
ριξη των δράσεων ISPA;
β) Εκτελέστηκαν τα έργα σύμφωνα με το σχεδιασμό;γ) Συνέβαλαν τα έργα, αφενός, στη συμμόρφωση των δικαιούχων χωρών 
με τις περιβαλλοντικές οδηγίες της ΕΕ και, αφετέρου, στη βελτίωση τουΔΕΔ-Μ.
 8.  Το ISPA προγραμματίστηκε για την περίοδο 2000 έως 2006 και η πλειονό-
τητα των δικαιούχων χωρών προσχώρησε στην ΕΕ τον Μάιο του 2004. 
Στις 31 Δεκεμβρίου 2007, οι τελικές εκθέσεις ήταν διαθέσιμες μόνον 
για περιορισμένο αριθμό από τα 279 έργα υποδομών. Συνεπώς, το  
Συνέδριο κατόρθωσε να πραγματοποιήσει προκαταρκτική μόνον αξι-
ολόγηση όσον αφορά την απόδοση και τα επιτεύγματα των έργων.
 9.  Εξετάστηκε δείγμα 32 έργων που εγκρίθηκαν μεταξύ 2000 και 2003 
(16 στον τομέα του περιβάλλοντος και 16 στον τομέα των μεταφο-
ρών), τα οποία κάλυπταν έξι δικαιούχους χώρες. Πραγματοποιήθηκαν 
επιτόπιες επισκέψεις για 16 έργα (οκτώ στον τομέα του περιβάλλοντος και οκτώ στον τομέα των μεταφορών), στην Τσεχική Δημοκρατία, την 
Πολωνία, τη Λεττονία και τη Ρουμανία. Για τα λοιπά 16 έργα διενερ-
γήθηκε έλεγχος βάσει εγγράφων. Αυτά αφορούν τις προαναφερθείσες 
χώρες, συν την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία.
 10.  Πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι φακέλων και συνομιλίες, τόσο στα κεντρικά 
γραφεία της Επιτροπής όσο και σε αντιπροσωπείες της Επιτροπής.  
Στις υποψήφιες χώρες, πραγματοποιήθηκαν συσκέψεις στα Υπουρ-
γεία Περιβάλλοντος και Μεταφορών, με τις περιφερειακές και τοπικές 
αρχές, καθώς και με τους τελικούς δικαιούχους.
 11.  Επιπλέον, το Συνέδριο πραγματοποίησε έρευνα αποστέλλοντας ερωτη-
ματολόγια σε 155 υπευθύνους έργων και φορείς που ήταν υπεύθυνοι 
για την καθημερινή διαχείριση των έργων8 στις τέσσερις χώρες όπου 
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, προκειμένου να συγκεντρώσει τις από-ψεις τους σχετικά με τα προβλήματα που εμφανίζονταν συχνότερα  
κατά την εφαρμογή του ISPA. Το Συνέδριο έλαβε 145 απαντήσεις
9 
(ποσοστό απάντησης 93 %).
 12.  Επιπροσθέτως, το Συνέδριο συμβουλεύθηκε εμπειρογνώμονες για έργα 
στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών, οι οποίοι προ-έρχονταν από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.7 Ειδική έκθεση του Συνεδρίου 
αριθ. 5/2003 σχετικά με τη 
χρηματοδότηση περιβαλλοντικών 
έργων στις υποψήφιες χώρες από το PHARE και το ISPA 
(ΕΕ C 167 της 17.7.2003, σ. 1), 
ειδική έκθεση αριθ. 15/2000 
σχετικά με το Ταμείο Συνοχής 
(ΕΕ C 279 της 2.1.2000, σ. 1) και ειδική έκθεση αριθ. 6/2005 
σχετικά με το διευρωπαϊκό δίκτυο 
μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) 
(ΕΕ C 94 της 21.4.2006, σ. 1).
8 Στους εν λόγω υπευθύνους 
έργων αντιστοιχούσε το 42 % των έργων ISPA στους τομείς 
του περιβάλλοντος και των 
μεταφορών.
9 Για τεχνικούς λόγους, όπως 
λανθασμένη συμπλήρωση 
του ερωτηματολογίου ή ελλιπείς απαντήσεις, 
μπόρεσαν να χρησιμοποιηθούν 
127 απαντήσεις (82 %).
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200613
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
ΥΠΗΡΞΕ ΣΥΝΕΠΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΗΣ 
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΠΡΟΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ISPA;
ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
 13.  Οι εθνικές στρατηγικές ISPA για τους τομείς του περιβάλλοντος και των 
μεταφορών καταρτίστηκαν από κάθε δικαιούχο χώρα έπειτα από  
αίτημα της Επιτροπής. Σκοπός τους ήταν, αφενός, ο καθορισμός των στόχων προτεραιότητας μέσω του εντοπισμού των τομεακών και υπο-
τομεακών προτεραιοτήτων, καθώς και των γεωγραφικών προτεραιο-τήτων, όπως τα σημεία μποτιλιαρίσματος στον τομέα των μεταφορών ή τα σημεία υψηλού κινδύνου στον τομέα του περιβάλλοντος και,  
αφετέρου, ο εντοπισμός των αναγκαίων πόρων. Επίσης, οι εθνικές  
στρατηγικές ISPA έπρεπε να παράσχουν το πλαίσιο για τον εντοπισμό 
των έργων και να καθορίσουν τα κριτήρια επιλογής και αξιολόγησης των προταθέντων έργων (βλέπε παράρτημα I ).
 14.  Οι υποψήφιες χώρες υπέβαλαν αίτηση στην Επιτροπή, η οποία έπρεπε να 
περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα στοιχεία10:
α) το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης των εργασιών·
β) ανάλυση κόστους-οφέλους·γ) το σχέδιο χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων των πηγών  
χρηματοδότησης εκτός του ISPA.
 15.  Το Συνέδριο ανέλυσε την τεκμηρίωση σχετικά με τη στρατηγική, καθώς 
και την κατάρτιση των έργων ISPA, ελέγχοντας εάν:
α) οι εθνικές τομεακές στρατηγικές περιλάμβαναν εκτίμηση των τομε-
ακών αναγκών στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών, 
προκειμένου να καλυφθεί η καθυστέρηση σε σχέση με τα περι-
βαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ, καθώς και να αναβαθμιστούν και να 
επεκταθούν οι συνδέσεις με το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών·
β) η Επιτροπή ανέπτυξε εγκαίρως εγχειρίδια και κατευθυντήριες  
γραμμές που να παρέχουν τη δυνατότητα στις υποψήφιες χώρες 
να υποβάλλουν προτάσεις οι οποίες να περιέχουν όλες τις ενδε-
δειγμένες πληροφορίες.10 Άρθρο 7, παράγραφος 3, 
στοιχείο α) και παράρτημα I του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1267/1999.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200614
ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ISPA
 16.  Τα έγγραφα πλαισίου της Επιτροπής για τους τομείς του περιβάλλοντος 
και των μεταφορών αποδείχθηκαν αποτελεσματικά για τον καθορι-σμό των βασικών κριτηρίων κατάρτισης των εθνικών στρατηγικών  ISPA, που περιλάμβαναν γενικές προτεραιότητες και εντόπιζαν τα  έργα που επρόκειτο να εκτελεστούν με υποστήριξη του ISPA (βλέπε 
πλαίσιο 1 ).
 17.  Στις περιπτώσεις όπου εντοπίστηκαν ελλείψεις, η Επιτροπή παρέσχε υπο-
στήριξη προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι εν λόγω αδυναμίες (βλέπε πλαίσιο 2 ).
Στην περίπτωση της Λεττονίας, κύριος στόχος του ISPA στον τομέα του περιβάλλοντος ήταν να επικεντρωθεί 
η προσοχή σε έργα που να παρέχουν τη δυνατότητα στη χώρα να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, καθώς και με τους στόχους της εταιρικής σχέσης προσχώρησης. Η στρατηγική 
εντοπίζει και επιλέγει έργα που πρέπει να προταθούν για χρηματοδότηση δυνάμει του μέσου ISPA και τα οποία 
συνάδουν με τα προαναφερθέντα κριτήρια. Η επιλογή των έργων ISPA βασίστηκε στις κυβερνητικές κατευθυ-
ντήριες γραμμές, οι οποίες έλαβαν υπόψη τις αρχές της περιβαλλοντικής πολιτικής.ΠΛΑΙΣΙΟ 1
Στη Ρουμανία, η ενημερωμένη έκδοση 2003 της εθνικής στρατηγικής μεταφορών δεν έλαβε ανεπιφύλακτη έγκριση 
από την Επιτροπή λόγω αρκετών ανεπαρκειών. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι εν λόγω ανεπάρκειες, η Επι-
τροπή αποφάσισε να επιχορηγήσει ένα έργο τεχνικής συνδρομής με στόχο την εκπόνηση ενός γενικού καθοδη-
γητικού σχεδίου μεταφορών.ΠΛΑΙΣΙΟ 2
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200615
Η πολωνική κυβέρνηση, στις αρχές τις δεκαετίας του 1990, προέβη στην έναρξη δράσεων για την προστασία του 
περιβάλλοντος στην περιοχή της Βαλτικής, σε συνεργασία με άλλες χώρες. Η περιφέρεια της Κρακοβίας είχε ήδη 
επισημανθεί από τη σύμβαση του Ελσίνκι12 ως ένα από τα ευαίσθητα σημεία προστασίας της Βαλτικής Θάλασσας, 
καθώς η εν λόγω περιοχή, μολονότι είναι απομακρυσμένη από την ακτή, παρουσιάζει υψηλή συγκέντρωση βιομη-
χανιών που απορρίπτουν απόβλητα στον ποταμό Βιστούλα, ο οποίος χύνεται στη Βαλτική Θάλασσα. Εκπονήθηκε 
μία κοινή λύση για ολόκληρη την αστική περιοχή της Κρακοβίας και συμπεριελήφθη στο εθνικό πρόγραμμα 
καθαρισμού αστικών υγρών αποβλήτων. Στη συνέχεια, το έργο για μια εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων στην 
Κρακοβία συμπεριελήφθη στην εθνική στρατηγική ISPA για το περιβάλλον το 1999, προκειμένου να εκτελεστεί 
ως ένα από τα έργα προτεραιότητας.ΠΛΑΙΣΙΟ 3
Στη Λεττονία, κύριοι στόχοι του εθνικού σχεδίου περιβαλλοντικής πολιτικής, που εγκρίθηκε το 1995, ήταν η συμ-
μόρφωση της χώρας με τις απαιτήσεις του κοινοτικού νομικού πλαισίου στον τομέα του περιβάλλοντος και με τους 
στόχους της εταιρικής σχέσης προσχώρησης. Οι στόχοι του εν λόγω σχεδίου πολιτικής μεταφέρθηκαν στην εθνική στρατηγική ISPA για το περιβάλλον. Η διαδικασία επιλογής των έργων βασίστηκε στους στόχους αυτούς.ΠΛΑΙΣΙΟ 4 18.  Μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν ήταν δυνατόν να εξηγηθεί η κατά-
ταξη των επενδυτικών έργων11, μια εξέταση των στρατηγικών των  
τεσσάρων χωρών στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη παρέσχε τη δυνατότητα στο Συνέδριο να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, κατά 
γενικό κανόνα, οι εθνικές τομεακές ISPA επεσήμαιναν σαφώς τις ανά-
γκες σε κάθε χώρα, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τα υπάρχοντα εθνικά 
έγγραφα (βλέπε πλαίσιο 3 ). Οι εθνικές στρατηγικές ISPA αποτέλεσαν 
εργαλείο επιλογής των έργων ISPA, συνδέοντας τους στόχους και τις 
προτεραιότητες με συγκεκριμένες προτάσεις έργων.
 19.  Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εθνικές στρατηγικές ISPA αποτελούσαν 
εξέλιξη υπαρχουσών εθνικών στρατηγικών που είχαν ήδη λάβει υπόψη 
την ανάγκη υιοθέτησης του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα του 
περιβάλλοντος (βλέπε πλαίσιο 4 ).11 Το γεγονός αυτό επισημάνθηκε 
επίσης στην ειδική έκθεση 
του Συνεδρίου αριθ. 5/2003 
(ανεπάρκειες στις στρατηγικές, σημεία 18 έως 20).
12 Σύμβαση του Ελσίνκι: σύμβαση για την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας, που 
υπεγράφη το 1974 και αναθεωρήθηκε το 1992, και αφορά όλα τα κράτη που βρίσκονται στα παράλια της Βαλτικής Θάλασσας. 
Η σύμβαση καλύπτει το σύνολο της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών υδάτων, του 
ίδιου του θαλάσσιου ύδατος και του πυθμένα. Επίσης, λαμβάνονται μέτρα σε ολόκληρη τη λεκάνη απορροής της Βαλτικής 
Θάλασσας για τη μείωση της μόλυνσης χερσαίας προέλευσης.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200616
ΤΡΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ 
ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ISPA
 20.  Η Επιτροπή κατήρτισε και κατέστησε διαθέσιμες τρεις κύριες κατευθυ-
ντήριες γραμμές για την κατάρτιση των έργων:
α) ένα εγχειρίδιο ISPA παρασχέθηκε στις δικαιούχους χώρες του  
2000, κατά το προπαρασκευαστικό στάδιο των πρώτων αιτήσεων 
έργων·
β) μια δεύτερη έκδοση του εγχειριδίου ISPA εκπονήθηκε το 2002,  
η οποία διευκρίνιζε ιδιαίτερα τις διαδικασίες διαγωνισμού και  σύναψης συμβάσεων·
γ) ενημερωμένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ανάλυση 
κόστους–οφέλους κατέστησαν διαθέσιμες το 2002, προς αντιμε-τώπιση των αδυναμιών που είχαν εντοπιστεί στην προηγούμενη 
έκδοση. Ιδιαίτερα, οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές ανέφεραν 
μέσες τιμές απόδοσης και συνιστούσαν χρονικά πλαίσια για τους 
διαφόρους τομείς. Ωστόσο, δεν περιλάμβαναν λεπτομέρειες ούτε 
τεχνικές πρόβλεψης όσον αφορά τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο.
 21.  Οι εν λόγω μεθοδολογικοί οδηγοί εκπονήθηκαν αφού τα ελεγχθέντα από 
το Συνέδριο έργα υποβλήθηκαν στην Επιτροπή προς έγκριση. Η καθυ-
στέρηση αυτή στη διάθεση των οδηγών περιόρισε τη συμβολή τους 
στην εξοικείωση των υποψηφίων χωρών με τις πολιτικές, τις διαδικα-σίες και τις αρχές χρηματοδότησης της ΕΕ.
ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΣΟ ΣΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 
ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣΟΦΕΛΟΥΣ
 22.  Κάθε αίτηση για συνδρομή ISPA έπρεπε να περιλαμβάνει μία χρηματοοι-
κονομική ανάλυση και μία ανάλυση κόστους–οφέλους. Για ορισμένα 
έργα, αυτές δεν ήταν διαθέσιμες ή εμφάνιζαν αδυναμίες. Ωστόσο,  
δεδομένου ότι η πλειονότητα των έργων στόχευε στην κάλυψη βασικών 
αναγκών των υποψηφίων χωρών, η Επιτροπή δεν θεώρησε σκόπιμο να τα αναστείλει λόγω ανεπαρκειών στην ανάλυση κόστους–οφέλους.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200617
 23.  Με την εξέταση που πραγματοποίησε το Συνέδριο όσον αφορά τις χρη-
ματοοικονομικές αναλύσεις και τις αναλύσεις κόστους–οφέλους για 
τα ελεγχθέντα έργα, εντοπίστηκαν οι ακόλουθες αδυναμίες13:
α) έλλειψη ορισμένων πληροφοριών σχετικά με τα προεξοφλητικά  
επιτόκια που χρησιμοποιήθηκαν και σχετικά με υποθετικές εξελί-
ξεις σε περίπτωση υποβολής ανάλυσης κινδύνου·
β) ασυνέπειες στα αριθμητικά στοιχεία των αναλύσεων κόστους–
οφέλους και των χρηματοοικονομικών αναλύσεων μεταξύ διαφο-
ρετικών εγγράφων για το ίδιο έργο·
γ) μη αιτιολογημένα κοινωνικοοικονομικά οφέλη και ελλιπείς εκτι-
μήσεις των αποτελεσμάτων στον τομέα των μεταφορών.
 24.  Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει 
από την ανάλυση κόστους–οφέλους ότι στα έργα που υπέβαλαν οι  
υποψήφιες χώρες αντιστοιχούσε, σε σχετικούς όρους, η υψηλότερη 
δυνατή προστιθέμενη αξία.
ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΚΑΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ;
ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
 25.  Έπειτα από την αξιολόγηση της αίτησης έργου και την έγκριση από την 
Επιτροπή, υπογραφόταν ένα χρηματοδοτικό μνημόνιο που καθόριζε 
ιδιαίτερα τους χρηματοοικονομικούς πόρους και το σχεδιασμό για την 
εκτέλεση του έργου, συμπεριλαμβανόμενης της ημερομηνίας ολοκλή-ρωσης. Έπειτα από την ολοκλήρωση του έργου, οι υποψήφιες χώρες έπρεπε να υποβάλουν τελική έκθεση.
 26.  Το Συνέδριο αξιολόγησε κατά πόσον είχαν πληρωθεί οι κύριες προϋπο-
θέσεις που καθόριζε το χρηματοδοτικό μνημόνιο, ήτοι:
α) εάν τα έργα είχαν εκτελεστεί σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό 
και, εάν όχι, ποιες ήταν οι αιτίες καθυστέρησης·
β) εάν τα σχέδια χρηματοδότησης για τα έργα είχαν τηρηθεί και, εάν 
όχι, ποιες ήταν οι αιτίες.13 Βλέπε επίσης την ειδική έκθεση 
αριθ. 5/2003 (αδυναμίες στην 
αξιολόγηση των έργων, σημεία 
30 έως 34) και την ειδική έκθεση αριθ. 6/2005 (αδυναμίες στην 
αξιολόγηση και την επιλογή των 
έργων, σημεία 30 έως 43).
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200618
ΣΗΜΕΙΩΘΗΚΑΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ ΣΕ ΟΛΑ ΣΧΕΔΟΝ ΤΑ ΕΡΓΑ
 27.  Εάν τα έργα παραδίδονται αργότερα από το αναμενόμενο, τα οφέλη ανα-
βάλλονται και τα προβλήματα, στων οποίων την αντιμετώπιση στοχεύ-
ουν, εξακολουθούν να υπάρχουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα 
από το αναγκαίο. Επίσης, οι καθυστερήσεις δημιουργούν αβεβαιότη-τες, δεδομένου ότι το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον ενδέχεται να αλλάξει και να δυσχεράνει την εκτέλεση των έργων σύμφωνα με τα 
προβλεπόμενα.
 28.  Τα 32 έργα του δείγματος του Συνεδρίου εγκρίθηκαν μεταξύ 2000 και 
2003. Η πλειονότητα των ελεγχθέντων έργων θα έπρεπε να είχε ολο-
κληρωθεί μεταξύ 2004 και 2006 σύμφωνα με τα αρχικά χρηματοδοτικό 
μνημόνια. Εντούτοις, μόνον πέντε είχαν ολοκληρωθεί την αρχικά ανα-μενόμενη ημερομηνία
14 κατά τη χρονική στιγμή του ελέγχου (δύο στην 
Τσεχική Δημοκρατία και τρία στη Λεττονία)15. Για τα λοιπά 27 έργα, 
η ημερομηνία ολοκλήρωσης τροποποιήθηκε. Οι καθυστερήσεις κυμαί-
νονται από 2 έως 5 έτη (Πολωνία), 4 έως 4,5 έτη (Βουλγαρία), 2 έως 4,8 
έτη (Ρουμανία), 1,5 έτος (Ουγγαρία) και 1 έως 3 έτη (Λεττονία). Στην 
Τσεχική Δημοκρατία δεν σημειώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις.
 29.  Με την έρευνα που απευθυνόταν στους υπευθύνους έργων στις τέσσερις 
ελεγχθείσες χώρες, το Συνέδριο έλαβε πληροφορίες σχετικά με τις  
καθυστερήσεις εκτέλεσης και τις αιτίες τους.
 30.  Στον τομέα του περιβάλλοντος η μέση προγραμματισμένη διάρκεια των 
έργων ήταν 5 έτη, ενώ στον τομέα των μεταφορών 4,2 έτη. Σύμφωνα με την έρευνα, η μέση καθυστέρηση ήταν 2,5 έτη και στους δύο τομείς (βλέπε γράφημα 5 ).
 31.  Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι κύριες αιτίες καθυστερήσεων για τα ελεγ-
χθέντα έργα ήταν οι εξής16:
α) έλλειψη εξοικείωσης των υποψηφίων χωρών με τις διαδικασίες της 
ΕΕ και με την κατάρτιση και εκτέλεση των έργων, καθώς και δυσχέ-ρειες στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων (βλέπε π.χ. πλαίσιο 5 ) 
(84 % των έργων του δείγματος)·
β) μη εκτέλεση των εργασιών από τις εταιρείες που είχαν επιλεγεί  
στους διαγωνισμούς (βλέπε π.χ. πλαίσιο 6 ) (13 % των έργων του 
δείγματος)·
γ) σχεδιασμός που δεν βασιζόταν στην πραγματικότητα (βλέπε π.χ. 
πλαίσιο 7 ) (22 % των έργων του δείγματος)·
δ) η μετατροπή, έπειτα από την προσχώρηση, των έργων ISPA σε  
έργα του Ταμείου Συνοχής, τα οποία υπόκεινται σε διαφορετικούς 
κανόνες
17.14 Ένα έργο θεωρείται 
ολοκληρωμένο όταν 
χρησιμοποιούνται οι υποδομές. 
Οι υποψήφιες χώρες έπρεπε να 
υποβάλουν τελική έκθεση στην 
Επιτροπή το αργότερο έξι μήνες 
έπειτα από την ολοκλήρωση 
του έργου.
15 Από τα 32 ελεγχθέντα έργα, 
24 αντιμετώπισαν προβλήματα 
καθυστερήσεων (75 %).
16 Σε ορισμένα έργα εμφανίζονταν 
περισσότερα του ενός από τα 
προβλήματα που περιγράφονται.
17 Π.χ. επιλεξιμότητα των δαπανών 
για διαρκή εξοπλισμό (κατά 
περίπτωση), τροποποιήσεις των αποφάσεων χρηματοδότησης 
των έργων, διαδικασίες σύναψης 
δημοσίων συμβάσεων.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200619
ΜΕΣΟΣ ΟΡΟΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝΓΡΑΦΗΜΑ 5
Στη Λεττονία, σε ένα έργο για την ανάπτυξη υπηρεσιών στον τομέα των υδάτων, χρειάστηκαν τρία έτη για την 
έναρξη της διαδικασίας διαγωνισμού έπειτα από την υπογραφή του χρηματοδοτικού μνημονίου.
Στην Πολωνία, σε ένα έργο επεξεργασίας λυμάτων, η κατασκευή διεκόπη για ένα έτος σχεδόν κατά τη διάρκεια 
του σταδίου της πρόσκλησης υποβολής προσφορών. Το έργο είχε διαιρεθεί σε υποσυμβάσεις, μία από τις οποίες 
συγχρηματοδοτούνταν από την ΕΤΑΑ. Σύμφωνα με τη σύμβαση δανειοδότησης της ΕΤΑΑ, οι κανόνες της τρά-πεζας σχετικά με τη σύναψη συμβάσεων θα έπρεπε να είχαν εφαρμοστεί στο σύνολο της πρόσκλησης υποβολής 
προσφορών του έργου. Χρειάστηκε να σταματήσει η διαδικασία του διαγωνισμού έως ότου επήλθε συμφωνία 
μεταξύ των δωρητών σχετικά με τις κατάλληλες διαδικασίες.ΠΛΑΙΣΙΟ 5
Ένα έργο για την αποκατάσταση δικτύου αποχέτευσης και εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων αντιμετώ-
πισε προβλήματα καθυστέρησης στην εκτέλεσή του. Η διαδικασία διαγωνισμού χρειάστηκε να ακυρωθεί και να 
επαναληφθεί, λόγω προβλημάτων με τη σύνθεση της επιτροπής αξιολόγησης. Επιπλέον, η εταιρεία στην οποία 
ανατέθηκε η σύμβαση έπειτα από τη δεύτερη διαδικασία διαγωνισμού δεν προέβη στην εκτέλεση των εργασιών 
σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και δεν συμμορφώθηκε με αρκετές προειδοποιήσεις του επιβλέποντος μηχανικού. Συνεπώς, η σύμβαση έπρεπε να λυθεί. Χρειάστηκε να διοργανωθεί τρίτη διαδικασία διαγωνισμού, αλλά κατά τη 
χρονική στιγμή του ελέγχου το έργο είχε παγώσει.ΠΛΑΙΣΙΟ 6
Στη Λεττονία, ένα έργο για την ανάπτυξη υπηρεσιών στον τομέα των υδάτων καθυστέρησε διότι, μεταξύ 
άλλων, υποεκτιμήθηκαν το κόστος και ο χρόνος που χρειάζονταν για τις εργασίες μελέτης και σχεδιασμού των 
αγωγών.ΠΛΑΙΣΙΟ 7
Έτη
Μέσος όρος ανά χώρα/τομέα
Μέση αρχική διάρκεια ΚαθυστέρησηPL CZ RO LV ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ PL CZ RO LV ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΣΥΝΟΛΟ012348
7
6
59
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200620
 32.  Η έρευνα καταδεικνύει ότι οι προθεσμίες εκτέλεσης των έργων δεν τηρή-
θηκαν κυρίως λόγω χρονοβόρων διαδικασιών και προβλημάτων σχε-
διασμού (βλέπε γράφημα 6 )18.
ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΑΝ 
ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ
 33.  Σε 18 από τα 32 ελεγχθέντα έργα δεν τηρήθηκε το αρχικό σχέδιο χρημα-
τοδότησης. Σε έξι περιπτώσεις το συνολικό κόστος αυξήθηκε, ενώ σε 12 περιπτώσεις το κόστος μειώθηκε. Στις περιπτώσεις όπου το κόστος αυξήθηκε χωρίς να διατεθούν πρόσθετοι πόροι ISPA, οι υποψήφιες  χώρες χρειάστηκε να χρηματοδοτήσουν το πρόσθετο κόστος από ιδί-ους πόρους (βλέπε πλαίσιο 8 ).18 Το Συνέδριο επεσήμανε τα 
προβλήματα εκτέλεσης των έργων 
τόσο στην ειδική έκθεσή του αριθ. 5/2003 (ανεπαρκείς πόροι 
διαχείρισης, καθυστερήσεις, 
δυσχέρειες στις διαδικασίες 
διαγωνισμού, σημεία 35 έως 39) 
όσο και στην ειδική έκθεσή του 
αριθ. 6/2005 (καθυστερήσεις 
στην εκτέλεση των έργων, σημεία 11 έως 25).
ΑΙΤΙΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝΓΡΑΦΗΜΑ 6
Ποιες ήταν οι αιτίες των καθυστερήσεων;
Διαδικαστικά προβλήματα Προβλήματα σχεδιασμού
Ενστάσεις από 
προσφέροντες
8 %Επανάληψη 
της διαδικασίας
15 %Άλλα
11%Σχεδιασμός που 
δεν βασιζόταν στην 
πραγματικότητα
15 %
Χαμηλή ποιότητα των 
εγγράφων της διαδικασίας 
διαγωνισμού
6 %Συχνές αλλαγές του 
πρακτικού οδηγού (PRAG)
10 %Χρονοβόρες διαδικασίες 
της ΕΕ
26 %Πολύπλοκη τοπική 
νομοθεσία
9 %
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200621
Στη Λεττονία, σε ένα έργο του σιδηροδρομικού τομέα, η επιχορήγηση ISPA δεν επαρκούσε για την κάλυψη όλων 
των στοιχείων που είχαν προβλεφθεί αρχικά, λόγω αυξήσεων των τιμών. Οι εναπομείνασες εργασίες χρειάστηκε 
να χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους.ΠΛΑΙΣΙΟ 8
Στη Λεττονία, σε ένα έργο για την ανάπτυξη υπηρεσιών στον τομέα των υδάτων, ο ανάδοχος κατήγγειλε τη 
σύμβαση διότι δεν ήταν πλέον σε θέση να εργαστεί με τις συμφωνηθείσες τιμές, δεδομένου ότι σημειώθηκε ταχεία 
άνοδος του πληθωρισμού λίγο αργότερα από την έναρξη των εργασιών. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε αναθεώρηση της σύμβασης, με αυξημένο κόστος.ΠΛΑΙΣΙΟ 9ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΑΡΧΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΥ ΑΠΕΣΤΑΛΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΥΣ ΕΡΓΩΝ
ΑπαντήσειςΑλλαγές σε σχέση 
με το αρχικό σχέδιο 
χρηματοδότησηςΔιατήρηση του αρχικού 
σχεδίου χρηματοδότησης
123 66 % 34 %ΠΙΝΑΚΑΣ 1 34.  Όπως εμφαίνει ο πίνακας 1 , από την έρευνα που απεστάλη στους υπευθύνους 
έργων προκύπτει ότι για την πλειονότητα των έργων ISPA είχαν πραγμα-
τοποιηθεί αλλαγές σε σχέση με το αρχικό σχέδιο χρηματοδότησης.
 35.  Σε πέντε από τα 32 έργα του δείγματος, το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγη-
θεί λόγω υποεκτίμησης του πληθωρισμού (στο 16 % των περιπτώσεων) (βλέπε πλαίσιο 9 ).
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200622
 36.  Οι απαντήσεις στην έρευνα που απεστάλη στους υπευθύνους έργων υπο-
δεικνύουν ότι οι αιτίες υπέρβασης του κόστους μπορούν να εξηγηθούν 
κυρίως μέσω δύο κατηγοριών παραγόντων (βλέπε γράφημα 7 ):
α) προβλήματα στην κατάρτιση των έργων, όπως ανεπαρκείς εκτιμή-
σεις του κόστους·
β) προβλήματα εκτέλεσης, όπως αδυναμίες παρακολούθησης  
ή καθυστερήσεις.
ΥΠΕΡΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣΓΡΑΦΗΜΑ 7
Στις περιπτώσεις υπερβάσεων του κόστους, ποιες ήταν οι κύριες αιτίες;
Προβλήματα σχεδιασμού Προβλήματα εκτέλεσης
Άλλα
19 %Tεχνικοί 
λόγοι
9 %Ανεπαρκείς
εκτιμήσεις κόστους
20 % Ελλιπής
παρακολούθηση
14 %
Καθυστερήσεις
12 %Τροποποιήσεις του 
έργου
26 %
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200623
ΣΥΝΕΒΑΛΑΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΣΤΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ 
ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΧΩΡΩΝ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ 
ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ;
ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
 37.  Κύριος στόχος του ISPA ήταν να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να μειώ-
σουν το διαρθρωτικό τους κενό στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών. Προκειμένου να αξιολογήσει την αποτελεσματικό-
τητα των έργων όσον αφορά συγκεκριμένες συνεισφορές στη βελτί-
ωση των τομέων του περιβάλλοντος και των μεταφορών, το Συνέδριο 
εξέτασε:
α) εάν τα περιβαλλοντικά έργα ήταν σύμφωνα με τις οδηγίες της ΕΕ 
στους τομείς της παροχής ύδατος και υγρών αποβλήτων·
β) εάν τα έργα μεταφορών συνέβαλαν στην ολοκλήρωση του διευ-
ρωπαϊκού δικτύου μεταφορών.
 38.  Δεδομένου ότι κατά τη χρονική στιγμή του ελέγχου οι τελικές εκθέσεις 
ήταν διαθέσιμες μόνον για περιορισμένο αριθμό από τα 279 έργα  
υποδομών που συγχρηματοδοτήθηκαν από το ISPA, μπόρεσαν να εξα-
χθούν συμπεράσματα μόνον εν μέρει.
H ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ 
ΤΗΣ ΕΕ ΑΥΞΗΘΗΚΕ
 39.  Στον τομέα του περιβάλλοντος, μόνον τρία από τα 16 έργα του δείγματος 
είχαν ολοκληρωθεί κατά τη χρονική στιγμή του ελέγχου. Η αξιολό-
γηση των εν λόγω έργων καταδεικνύει ότι, μολονότι παρατηρούνται 
ορισμένες ελλείψεις, αυτά συμβάλλουν στη συμμόρφωση με τα περι-
βαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ (βλέπε πλαίσιο 10 ).
Στη Λεττονία, στόχος ενός έργου ήταν η βελτίωση των υπηρεσιών παροχής ύδατος και αποχέτευσης, διασφα-
λίζοντας ότι η ποιότητα του πόσιμου νερού και των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων είναι σύμφωνη με την 
εθνική νομοθεσία και με τις απαιτήσεις των οδηγιών της ΕΕ. Σύμφωνα με την τελική έκθεση, το έργο διασφάλισε επαρκή ποιότητα για το επεξεργασμένο νερό σύμφωνα με την οδηγία για την επεξεργασία των αστικών υγρών 
αποβλήτων της ΕΕ (91/271/ΕΟΚ) και για το πόσιμο νερό.
Στη Λεττονία, στόχος ενός έργου ήταν η βελτίωση της ποιότητας του πόσιμου νερού και των υπηρεσιών αποχέ-
τευσης. Τα πρότυπα της ΕΕ όσον αφορά την ποιότητα του πόσιμου νερού πληρώθηκαν, αλλά για την αποχέτευση 
δεν είχε ακόμα επιτευχθεί η πλήρης συμμόρφωση με τις νομικές απαιτήσεις. Η αποκατάσταση και αναβάθμιση 
μιας εγκατάστασης βιολογικής επεξεργασίας λυμάτων είχε ολοκληρωθεί αλλά η περιεκτικότητα των εκροών σε άζωτο και φώσφορο εξακολουθούσε να υπερβαίνει τόσο τους κανόνες της ΕΕ όσο και τους τοπικούς κανόνες 
κατά τη χρονική στιγμή του ελέγχου.ΠΛΑΙΣΙΟ 10
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200624
 40.  Μολονότι παρατηρούνται ορισμένες ελλείψεις, τα έργα που δεν είχαν 
ολοκληρωθεί κατά τη χρονική στιγμή του ελέγχου ενδέχεται να συμ-
βάλουν στη συμμόρφωση με τα περιβαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ εάν εκτελεστούν σύμφωνα με το σχεδιασμό (βλέπε πλαίσιο 11 ).
ΟΙ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ 
ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΒΕΛΤΙΩΘΗΚΑΝ
 41.  Στον τομέα των μεταφορών, μόνον 2 από τα 16 έργα του δείγματος είχαν 
ολοκληρωθεί κατά τη χρονική στιγμή του ελέγχου. Η αξιολόγηση των 
εν λόγω έργων καταδεικνύει ότι συμβάλλουν στην ολοκλήρωση/ανά-
πτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων (βλέπε γραφήματα 8  και 9, καθώς 
και πλαίσια 12  και 13).
 42.  Τα λοιπά έργα που δεν είχαν ολοκληρωθεί κατά τη χρονική στιγμή του 
ελέγχου είναι συναφή με το ΔΕΔ-Μ (βλέπε π.χ. πλαίσιο 11  και γρά-
φημα 11 ). Παραδείγματος χάρη, στη Ρουμανία, το έργο «Βουκουρέ-
στι–Cernavoda» αναμένεται να επιταχύνει την κυκλοφορία μεταξύ  Βουκουρεστίου και Κονστάντσας και να συμβάλει στην ανάπτυξη του 
ευρωπαϊκού διαδρόμου μεταφορών αριθ. 7, Ηγουμενίτσα–Πάτρα–
Αθήνα–Σόφια–Βουδαπέστη (βλέπε γράφημα 10 ).
Στην Πολωνία, στόχος ενός έργου επεξεργασίας λυμάτων ήταν να ανέλθει σε 97 % το ποσοστό του πληθυσμού της 
πόλης Wrocław που συνδέεται με το δίκτυο αποχέτευσης. Η πόλη αυτή, με πληθυσμό άνω των 600 000 κατοίκων, 
θεωρούνταν ο κύριος ρυπαντής του ποταμού Odra.
Στη Ρουμανία, ένα έργο στόχευε στην αποκατάσταση και αναβάθμιση μιας εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων, 
ενός δικτύου αποχέτευσης και ενός δικτύου πόσιμου ύδατος. Λόγω καθυστερήσεων όσον αφορά την εγκατάσταση 
επεξεργασίας λυμάτων, παραμένει ο κίνδυνος μόλυνσης του ποταμού.ΠΛΑΙΣΙΟ 11
Στην Τσεχική Δημοκρατία, το έργο «Εκσυγχρονισμός του τμήματος Zabori–Prelouc» αποτελεί τμήμα του πανευ-
ρωπαϊκού πολύτροπου διαδρόμου IV από τη Δρέσδη στη Μπρατισλάβα. Στο γράφημα 8  επισημαίνονται τα έργα 
που συγχρηματοδοτήθηκαν από το ISPA στην Τσεχική Δημοκρατία.ΠΛΑΙΣΙΟ 12
Στη Λεττονία, η αναβάθμιση του αυτοκινητοδρόμου Ρίγα–Adazi, ο οποίος αποτελεί τμήμα της Via Baltica που 
συνδέει τη Βαρσοβία με το Ταλλίν, βελτίωσε την ασφάλεια της κυκλοφορίας των οχημάτων και των πεζών, καθώς 
και τη ροή της κυκλοφορίας, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση του εν λόγω οδικού τμήματος με τα οδικά πρότυπα 
και τους οδικούς κανόνες της ΕΕ (βλέπε γράφημα 9 ).ΠΛΑΙΣΙΟ 13
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200625
ΕΡΓΑ ISPA ΣΤΗΝ ΤΣΕΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΓΡΑΦΗΜΑ 8
D8 motorway Prague –
Usti nad Labem – Czech/German border Section 807 Trmice-borderModernisation of the line section
Usti nad Orlici  – Ceska Trebova
Modernisation of the line section 
Zabori–PreloucOptimisation of
Zabreh na Morave –Krasikov railway section
Road R/48
Frydek Mistek – Dobra
Road I/48
Belotin by-pass
Expressway r48
Dobra–Tosanovice–Zukov, Stage I: Dobra–TosanoviceTrans-European transport networkISPA projects
Česká Republica
TEN railway
TEN road
© EuroGeographics 2001 for the administrative boundaries
Cartography: Energy and Transport DG, 15/5/2008
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200626
ΟΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΤΗ ΛΕΤΤΟΝΙΑΓΡΑΦΗΜΑ 9
© EuroGeographics 2001 for the administrative boundaries
Cartography: Energy and Transport DG, 29/9/2005LATVIJALEITSCHEMA DES TRANSEUROPÄISCHEN VERKEHRSNETZES (Horizont 2020) STRASSEN
TRANS-EUROPEAN TRANSPORT NETWORK OUTLINE PLAN (2020 horizon) ROADSSCHÉMA DU RÉSEAU TRANSEUROPÉEN DE TRANSPORT (horizon 2020) ROUTES
Bestehend
ExistingExistantGeplant
PlannedPlaniﬁ  é
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200627
ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝΓΡΑΦΗΜΑ 10
PROJECT No 7
Trans-European transport network 
priority projectsMOTORWAY AXIS
IGOUMENITSA/PATRA–ATHINA–SOFIA–BUDAPEST
© EuroGeographics 2001 for the administrative boundaries
Cartography: Energy and Transport DG, 9/3/2005Existing
PlannedPriority axis No 7
Priority sectionsOther priority axes
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200628
ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝΓΡΑΦΗΜΑ 11
© EuroGeographics 2001 for the administrative boundaries
Cartography: Energy and Transport DG, 4/6/2008ISPA projects
2004–2008 countries
ISPA project
TEN railwayTEN road
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200629
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ
ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
 43.  Τα κύρια συμπεράσματα του Συνεδρίου είναι τα εξής:
α) Θεσπίστηκε συνεπές στρατηγικό πλαίσιο και οι εθνικές στρατηγικές 
ISPA αποδείχθηκαν καλό εργαλείο προγραμματισμού, παρέχοντας τη δυνατότητα σαφούς εντοπισμού των αναγκών, των στόχων και των πόρων. Ωστόσο, τα έργα δεν καταρτίστηκαν πάντοτε επαρ-κώς από τους αιτούντες. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στο γεγονός ότι τρία σημαντικά καθοδηγητικά έγγραφα παρασχέθηκαν από την  Επιτροπή με καθυστέρηση σε σχέση με το πρώτο κύμα αιτήσεων (βλέπε σημεία 16 έως 24).
β) Συχνά τα έργα δεν εκτελούνταν σύμφωνα με το σχεδιασμό. Τα σχέ-
δια χρηματοδότησης χρειάστηκε να προσαρμοστούν στις αλλαγές 
των περιστάσεων και σχεδόν όλα τα έργα αντιμετώπισαν σημαντι-
κές καθυστερήσεις, που οφείλονταν κυρίως στις χρονοβόρες διαδι-κασίες (τόσο σε επίπεδο Επιτροπής όσο και δικαιούχων χωρών) και 
σε αδυναμίες της διαδικασίας σχεδιασμού (σε επίπεδο δικαιούχων 
χωρών) (βλέπε σημεία 25 έως 36).
γ) Ο έλεγχος του Συνεδρίου συμπεριέλαβε πέντε ολοκληρωμένα έργα 
και 27 υπό εξέλιξη έργα. Τρία από τα ολοκληρωμένα έργα αφο-
ρούσαν τον τομέα του περιβάλλοντος. Ο έλεγχος κατέδειξε ότι  αυξάνουν τη συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές οδηγίες της ΕΕ 
στα αντίστοιχα δικαιούχα κράτη. Τα δύο άλλα ολοκληρωμένα έργα 
αφορούσαν τον τομέα των μεταφορών. Ο έλεγχος κατέδειξε ότι  
συμβάλλουν στη βελτίωση του διευρωπαϊκού δικτύου στα αντί-
στοιχα δικαιούχα κράτη. Επιπλέον, τα αποτελέσματα του ελέγχου αφήνουν να εννοηθεί ότι τα 27 υπό εξέλιξη έργα ενδέχεται να επι-τύχουν τους στόχους εάν εκτελεστούν σύμφωνα με το σχεδιασμό (βλέπε σημεία 37 έως 42).
Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να παρακολουθεί στενά την εφαρ-
μογή του ISPA. Ιδιαίτερα, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει με ποιο τρόπο μπορούν να αποφεύγονται ή να μειώνονται στο μέλλον οι καθυστερή-
σεις στην εκτέλεση των έργων, κατά την εφαρμογή παρόμοιων μέσων. 
Κατά την άποψη του Συνεδρίου, για την επίτευξη του στόχου αυτού  
ενδέχεται να απαιτείται αυστηρότερος σχεδιασμός, που να βασίζεται 
περισσότερο στην πραγματικότητα, από τους αιτούντες/υπευθύνους έργων, καθώς και τρόποι επιτάχυνσης των διαδικασιών, τόσο σε επί-
πεδο Επιτροπής όσο και σε επίπεδο εθνικών διοικητικών αρχών των 
δικαιούχων χωρών.
  Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμ-
βούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 11ης Δεκεμβρίου 2008.
  Για τo Ελεγκτικό Συvέδριo
Vítor Manuel da Silva Caldeira
Πρόεδρος
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200630ΣΤΑΔΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ISPA ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ1ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I
1 Όπως αναφέρονται στους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 1267/1999, (ΕΚ) αριθ. 1266/1999 και (ΕΚ) αριθ. 2382/2001 του Συμβουλίου, καθώς κ αι σύμφωνα με τα κριτήρια ελέγχου του ΕΕΣ.Ολοκλήρωση
•  Εξέταση και 
έγκριση:
→  της τελικής 
έκθεσης
→  των 
δηλώσεων κλεισίματος
•  Τελική πληρωμή•  Εκ των υστέρων 
αξιολόγησηΠαρακολούθηση
•  Εποπτεία της 
εκτέλεσης των συμβάσεων
•  Παρακολούθηση 
της φυσικής και χρηματο-οικονομικής προόδου μέσω δεικτών
•  Ενδιάμεση 
αξιολόγησηΔιαδικασία 
διαγωνισμού
•  Εξέταση και 
έγκριση των φακέλων υποβολής προσφορών
•  Αξιολόγηση των 
προσφορών, συμπεριλαμ-βανομένης της κινητοποίησης της αναγκαίας εμπειρογνω-μοσύνης
•  Επιλογή των 
επιτυχόντων προσφερόντων
•  Σύναψη 
συμβάσεωνAξιολόγηση
Οι δραστηριότητες 
περιλαμβάνουν:
•  αποστολές 
αξιολόγησης στην υποψήφια χώρα
•  κινητοποίηση 
της εμπειρογνωμο-σύνης που απαιτείται για την αξιολόγηση του τεχνικού περιεχομένου των αιτήσεων
•  διυπηρεσιακή 
διαβούλευση
•  επίσημη 
ενημέρωση του αιτούντος όσον αφορά το περιεχόμενο της αίτησηςΚατάρτιση
Αίτηση χρηματο-
δότησης που να περιλαμβάνει:
•  μελέτη 
σκοπιμότητας
•  ανάλυση 
κόστους–οφέλους
•  εκτίμηση του 
περιβαλλοντι-κού αντικτύπου
•  σχέδιο χρημα-
τοδότησης
•  χρονοδι-
άγραμμα εκτέλεσης
•  γενικό σχέδιο 
συντήρησηςΣτρατηγική
Εκπόνηση μιας 
στρατηγικής ISPA που να περιλαμβάνει:
•  υποβολή 
σχεδίου ευθυ-γράμμισης των πολιτικών της ΕΕ με τις εθνικές πολιτικές
•  εκτίμηση 
των εθνικών αναγκών
•  εντοπισμό των 
έργων
Βασική 
δραστηριότητα:
•  επίσημη ενημέ-
ρωση της δικαι-ούχου χώρας όσον αφορά το σχέδιο στρατη-γικής ISPA
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200631
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200632
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200633
ΣΥΝΟΨΗ
III.
Η κακή προετοιμασία ορισμένων σχεδίων  
οφείλετο σε μεγάλο βαθμό στην έλλειψη  ικανότητας και στο βραχύ χρονικό διάστημα στο οποίο έπρεπε να γίνει η επεξεργασία των σχεδίων. Επίσης, παρασχέθηκαν κατευθύν-σεις μέσω των λεπτομερών εντύπων αίτησης και των διαθέσιμων εξηγήσεων των διαδικα-σιών δημοσίων συμβάσεων.
IV.
Οι καθυστερήσεις και οι αλλαγές στον προ-
γραμματισμό που προέκυψαν σε πολλά από 
τα πρώιμα σχέδια ήταν δύσκολο να αποφευ-χθούν δεδομένης της έλλειψης πείρας στη  
διαχείριση μεγάλων σχεδίων υποδομών και 
της ανάγκης για εκ των υστέρων έλεγχο των 
διαδικασιών υποβολής προσφορών.
VI.
Η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση του Ελε-
γκτικού Συνεδρίου. Θα συνεχίσει να παρακο-
λουθεί τα πρώην σχέδια ISPA και μερικά θα 
αποτελέσουν αντικείμενο αξιολόγησης εκ  
των υστέρων 2000–2006, με ιδιαίτερη προ-
σοχή στην υπέρβαση των δαπανών και στις καθυστερήσεις. Η εμπειρία με το ISPA οδή-γησε ήδη την Επιτροπή να λάβει μέτρα για να προσφέρει μεγαλύτερη συνδρομή στην προ-
ετοιμασία του σχεδίου, όπως η ειδική παροχή 
τεχνικής βοήθειας ΕΤΕπ/Επιτροπής, Jaspers. 
Η Επιτροπή θα συνεχίσει και θα εντείνει αυτή 
την τεχνική βοήθεια στα πλαίσια του νέου  προενταξιακού μέσου IPA. Η Επιτροπή έχει 
επίσης συζητήσει τα προβλήματα των καθυ-
στερήσεων με τα κράτη μέλη.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
6.
Στην ουσία, ο συντελεστής επιχορήγησης  
είναι συχνά χαμηλότερος του 75 %. Π.χ.,  
στη Ρουμανία ο μέσος συντελεστής ήταν  
73 %, στη Βουλγαρία 56 % και στη Σλοβακία 54 %.ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ 
ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
9. 
Το δείγμα που επέλεξε το Ελεγκτικό Συνέ-δριο αποτελείτο κατά το μεγαλύτερο μέρος από παλαιότερα σχέδια ISPA εγκεκριμένα  στο πρώτο ή στα πρώιμα χρόνια χρήσης του μέσου. Ορισμένα είχαν προετοιμαστεί ακόμη νωρίτερα. Το πολύ βραχύ χρονικό διάστημα στο οποίο το ISPA έπρεπε να υλοποιηθεί είχε επιπτώσεις στην ωριμότητα του σχεδίου και 
στην ετοιμότητα των εθνικών αρχών.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
13.
Η Επιτροπή διασφάλισε τις εθνικές στρα-
τηγικές για τον τομέα των μεταφορών και  
του περιβάλλοντος στις υποψήφιες χώρες  
βάσει εθνικών σχεδίων και προγραμμάτων  
επενδύσεων, παρόλο που αυτό δεν αποτελεί κανονιστική απαίτηση. Επίσης, οι στρατηγι-
κές παρουσιάστηκαν από την Επιτροπή στην 
επιτροπή διαχείρισης του ISPA (εκπρόσωποι 
κρατών μελών) πριν την παρουσίαση των  
ατομικών σχεδίων.
19.
Η Επιτροπή ενθάρρυνε ενεργά τις εθνικές  
αρχές να οικοδομήσουν επί εφιστάμενων  
εθνικών σχεδίων (π.χ., να υλοποιήσουν τις  
οδηγίες σχετικά με την επεξεργασία των  
αστικών λυμάτων) λόγω του περιορισμένου διαθέσιμου χρόνου.
20.
Επιπλέον, δόθηκαν κατευθυντήριες γραμμές 
μέσω των λεπτομερών εντύπων αιτήσεων τα 
οποία κατέστησαν διαθέσιμα το 1999 και  
οι διαδικασίες για τη σύναψη συμβάσεων  εξηγήθηκαν στις οδηγίες που εκπονήθηκαν 
στα πλαίσια προηγουμένων προενταξιακών 
μέσων.
γ)
Η προηγούμενη έκδοση του «Οδηγού ανάλυ-
σης κόστους–οφέλους των επενδυτικών σχε-
δίων», ο οποίος εξήγησε τις βασικές αρχές  
του CBA, ήταν διαθέσιμη ήδη από το 1997. Η έκδοση του 2002 του οδηγού απάντησε  
στις αλλαγές του κανονιστικού περιβάλλο-
ντος και ασχολήθηκε διεξοδικότερα με διά-
φορα ζητήματα.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200634
21.
Οι κανονισμοί ISPA εξεδόθησαν το 1999 και 
το πρώτο εγχειρίδιο ISPA παρασχέθηκε το  2000. Οι συμβουλές που παρέχονται στο  
εγχειρίδιο ISPA και μέσω διαφόρων άλλων  
διαύλων (βλέπε απάντηση στο 20) έπρεπε  να εκπονηθούν μαζί με την οικεία υποψήφια χώρα και να ληφθούν υπόψη η υπό εξέλιξη 
πραγματικότητα υλοποίησης. Επιπλέον των 
επισήμων κατευθυντηρίων γραμμών, έπρεπε να καταβληθεί μία μεγαλύτερη προσπάθεια 
για την προετοιμασία του εδάφους για το  
ISPA σε ένα πολύ περιορισμένο χρονικό διά-
στημα, για παράδειγμα μέσω συνεδριάσεων 
που έλαβαν χώρα με όλες τις υποψήφιες  χώρες από το 1998 και εντεύθεν με στήριξη 
από το PHARE για την προετοιμασία των υπό 
μελέτη σχεδίων.
22.
Οι ανεπάρκειες στις αναλύσεις CBA και χρη-
ματοοικονομικής οφείλονταν συχνά στην  έλλειψη σχετικής προσέγγισης μεταξύ των  
πολλών διεθνών συμβούλων που εκπόνησαν 
την πλειονότητα των σχεδίων, στα ελλιπή  
στοιχεία, ή στην έλλειψη πείρας των εθνι-
κών διοικήσεων. Παρόλα ταύτα, η Επιτροπή διαβεβαίωσε ότι σχέδια που δημιουργούν  
εισόδημα είχαν τύχει μιας πλήρους χρημα-τοοικονομικής ανάλυσης. Η Επιτροπή απο-δέχτηκε μη ποσοτικές κοινωνικοοικονομικές αναλύσεις ή εκθέσεις αντί για μία πλήρη ανά-λυση CBA για περιβαλλοντικά σχέδια, ενό-
ψει της απουσίας μιας γενικώς παραδεκτής μεθοδολογίας για τον ποσοτικό υπολογισμό 
των περιβαλλοντικών οφελών και το γεγονός 
ότι αυτά τα σχέδια ήταν κυρίως υλοποιημένα 
ώστε να πληρούν τις οδηγίες της ΕΕ.
23.
α)Τα σχέδια ISPA 2000–2001 υπήρξαν τα πρώτα στα οποία χρησιμοποιήθηκε η CBA.
β)
Εκεί όπου υπήρχαν ασυνέπειες, η Επιτροπή 
ζήτησε συστηματικά διευκρινίσεις ή διορ-θώσεις. Αυτές οι ανταλλαγές βελτίωσαν την 
αξιοπιστία των αναλύσεων.
γ)
Η Επιτροπή παραπέμπει στην απάντησή της 
στο σημείο 22.24.
Η Επιτροπή προσπάθησε να διασφαλίσει ότι 
οι αποδέκτες δικαιολογούσαν τα σχέδιά τους βάσει οικονομικών και χρηματοοικονομικών 
παραμέτρων, και με παραπομπή σε θεωρή-
σεις όπως βιωσιμότητα και δυνατότητα πρό-σβασης στον εξυπηρετούμενο πληθυσμό.  Ωστόσο, για περιβαλλοντικά σχέδια η ανά-
λυση κόστους–οφέλους ήταν περιορισμένης 
σημασίας εκεί όπου δεν υπήρχαν εναλλακτι-κές λύσεις και τα σχέδια έπρεπε οπωσδήποτε 
να πραγματοποιηθούν για να υλοποιηθεί το 
κοινοτικό κεκτημένο. Σε ορισμένες περιπτώ-
σεις μία καλύτερη ανάλυση κόστους–οφέλους 
θα είχε καθυστερήσει το σχέδιο χωρίς να προ-σθέσει μεγαλύτερη αξία.
27.
Η Επιτροπή κατέβαλε όλες τις προσπάθειες 
για να παρακολουθήσει τα σχέδια και να βοη-
θήσει τις εθνικές αρχές να μετριάσουν τις  
συνέπειες των καθυστερήσεων. Ειδικά σχέ-δια δράσης προετοιμάστηκαν σε ορισμένες 
χώρες για τα πιο προβληματικά σχέδια.
28.
Στο τέλος Σεπτεμβρίου 2008, άλλα τρία από τα σχέδια του δείγματος ολοκληρώθηκαν  
εντός της αρχικής ημερομηνίας.
30.
Ενώ ασφαλώς οι καθυστερήσεις δεν είναι  ασυνήθεις για μεγάλα σχέδια υποδομών, στη συγκεκριμένη περίπτωση δικαιούχων χωρών ISPA τα πρώτα σχέδια ISPA ήταν θύματα της αρχικής φάσης ενός νέου μέσου στις υπο-ψήφιες χώρες. Δεν υπήρχε καμία πείρα σχε-τικά με προγράμματα εξωτερικής βοήθειας για επενδύσεις αυτού του μεγέθους πριν  από το ISPA. Ωστόσο, η καμπύλη εκμάθη-σης (τόσο στις προς ένταξη χώρες όσο και  στην Επιτροπή) βελτιώθηκε σημαντικά από τα μέσα της προγραμματικής περιόδου και εντεύθεν.
Γενικά, οι καθυστερημένες διαδικασίες  
διαγωνισμών ήταν ο κύριος παράγοντας.  Άπαξ και άρχισαν οι εργασίες, πολλά σχέδια 
πραγματοποίησαν καλή πρόοδο. Ο εκ των  
προτέρων έλεγχος από τις αντιπροσωπείες  
ΕΚ των δημοσίων συμβάσεων ήταν υποχρε-
ωτικός. Οι καθυστερήσεις ήταν μία από τις 
δαπάνες διασφάλισης της σχέσης κόστους–αποτελεσματικότητας μέσω δικαίων και δια-
φανών διαδικασιών δημοσίων συμβάσεων.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200635
31.
α)
Το ISPA επρόκειτο να χορηγήσει στις υποψή-φιες χώρες εμπειρία σ’αυτό τον τομέα κατά 
τη διάρκεια της προενταξιακής περιόδου,  
έτσι ώστε αυτά να έχουν λιγότερα προβλή-ματα στη χρήση των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής μετά την ένταξη.  
Οι καθυστερήσεις που οφείλονται στις δια-
δικασίες ελέγχου εκ των υστέρων και στην  επανάληψη του διαγωνισμού ήταν μια από  
τις δαπάνες για τη διασφάλιση δικαίας και  
διαφανούς σύναψης σύμβασης. Άλλοι παρά-
γοντες που συνέβαλαν ήταν η ακαταλληλό-
τητα των διαδικασιών αγοράς γηπέδων και οι γραφειοκρατικές διαδικασίες για την άδεια 
οικοδομής.
Κείμενο σε πλαίσιο 5
Οι διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων στη  
Λεττονία βελτιώθηκαν πολύ από την έναρξη 
του ISPA. Για παράδειγμα οι διαγωνισμοί για σχέδια του Ταμείου Συνοχής που εγκρίθηκαν 
το 2005 άρχισαν αμέσως και η υλοποίηση  
των περισσότερων σχεδίων άρχισε το 2006.
Η σπουδαιότητα μιας δίκαιας και αποτελε-
σματικής διαδικασίας διαγωνισμού πρέπει  να έχει προτεραιότητα από τον κίνδυνο  καθυστερήσεων.
Κείμενο σε πλαίσιο 6
Σε αυτή την περίπτωση η επανάληψη του  
διαγωνισμού προστάτευσε το κοινοτικό συμ-φέρον. Έκτοτε επαναλήφθηκαν οι εργασίες 
γι’ αυτό το σχέδιο.
γ)
Η Επιτροπή παραπέμπει στην απάντησή της στο σημείο 30.
Κείμενο σε πλαίσιο 7
Για μεγάλα και πολύπλοκα σχέδια υποδομής τα οποία αναμένεται να υλοποιηθούν σε μία 
περίοδο αρκετών ετών είναι αρκετά κοινό  
να απαιτούνται ορισμένες προσαρμογές στα 
αρχικά σχέδια.δ)
Η Επιτροπή χορήγησε κατευθυντήριες γραμ-
μές τον Ιανουάριο 2005 για την αποφυγή  προβλημάτων στη μετάβαση από το ISPA  
στους κανόνες Ταμείου Συνοχής στα 10 νέα 
κράτη μέλη της ΕΕ μετά την ένταξη.
32.
Οι καθυστερήσεις οφείλονταν κυρίως στη  
διασφάλιση της τήρησης των κανόνων δημο-σίων συμβάσεων ώστε να προστατευθεί το  
οικονομικό συμφέρον των Κοινοτήτων. Αυτές 
οι καθυστερήσεις και οι επακόλουθες δυνά-
μει αυξήσεις δαπάνης λόγω της καθυστέρη-
σης του διαγωνισμού είναι το τίμημα για την οικονομική ευρωστία, ένα γεγονός που το  
Ελεγκτικό Συνέδριο επισήμανε σε προηγού-
μενους ελέγχους του ISPA, όπου αναγνώρισε 
το θετικό αποτέλεσμα του εκ των υστέρων  
ελέγχου από μέρους των αντιπροσωπειών  
ΕΚ (π.χ., σημείο 8.42 της ετήσιας έκθεσης  
2003 του Ελεγκτικού Συνεδρίου). Πάντως,  ταχύτερη έγκριση εσφαλμένων εγγράφων  
του διαγωνισμού θα έπρεπε να καταλήξει  
σε υψηλότερες προσφορές ή σε διαφορές  
που οδηγούν στο τέλος σε πολύ υψηλότε-
ρες δαπάνες.
Καθυστερήσεις οφειλόμενες στη διασα-
φήνιση των αιτήσεων και στις αναλύσεις  κόστους–οφέλους πρέπει επίσης να γίνουν  αποδεκτές.
33.
Η μη τήρηση των εκτιμήσεων αρχικού  
κόστους οφείλετο στην ακατάλληλη προετοι-
μασία του σχεδίου, παρά την προσφυγή σε 
διεθνείς συμβούλους, και επίσης σε ελλιπή έλεγχο κόστους κατά τη διάρκεια της υλο-ποίησης. Ορισμένες χώρες παρουσίασαν  υψηλό πληθωρισμό κόστους στον τομέα  της οικοδομής λόγω της υψηλής οικονομι-
κής ανάπτυξης. Κατά κανόνα οι συμφωνίες  χρηματοδότησης ISPA δεν τροποποιήθηκαν 
ώστε να προβλεφθούν οι αυξήσεις κόστους, 
ασκώντας έτσι πίεση στις εθνικές αρχές ώστε 
να λάβουν μέτρα για τον έλεγχό τους.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200636
35.
Η απότομη εκτίναξη του πληθωρισμού σε  
ορισμένα από τα νέα κράτη μέλη μετά την  ένταξη δεν ήταν αναμενόμενη και δεν είχε  
προβλεφθεί από τους οικονομικούς οργανι-
σμούς. Οφείλετο στις ταχείες αυξήσεις των τιμών συγκεκριμένων πρώτων υλών στις  παγκόσμιες αγορές και στην ταχεία οικονο-
μική ανάπτυξη στην πλειονότητα των νέων 
κρατών μελών η οποία οδήγησε σε μεγάλη  αύξηση στον τομέα οικοδομής που κατέληξε 
σε αύξηση των τιμών στον τομέα υψηλότερης 
του μέσου όρου.
36.
Άλλοι παράγοντες που συνέβαλαν στην  
αύξηση του κόστους περιλάμβαναν:
σχέδια που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή 
• 
πολύ νωρίς όταν δεν υπήρχαν λεπτομερή 
τεχνικά έγγραφα για τη βέλτιστη λύση·
οι διακυμάνσεις της ισοτιμίας ευρώ/εθνι-• 
κού νομίσματος, ιδίως υπέρ των εθνικών 
νομισμάτων.
α)
Η χαμηλή εκτίμηση των δαπανών μερικές  φορές οδήγησε σε μη υποβολή προσφορών 
στις καθορισμένες τιμές.
β)
Καθυστερήσεις συχνά παρουσιάστηκαν  μεταξύ της κατακύρωσης της επιχορήγησης και της έναρξης του σταδίου κατασκευής.
37.
Επίσης, το ISPA είχε άλλους στόχους, εκ των 
οποίων ο κύριος ήταν η προετοιμασία στα  Διαρθρωτικά Ταμεία και στο Ταμείο Συνο-χής. Οι σχετικά χαμηλές πιστώσεις του ISPA σε σχέση με τις ανάγκες σημαίνει ότι αυτό  μπορούσε να αρχίσει μόνο για να καλύψει το 
κενό υποδομών.
39.
Από το τέλος του Σεπτεμβρίου 2008 ολοκλη-
ρώθηκαν άλλα τρία σχέδια.Κείμενο σε πλαίσιο 10
2η παράγραφος.
Παρόλο που την περίοδο του ελέγχου δεν  είχε επιτευχθεί η πλήρης τήρηση των κανό-
νων ΕΕ, η Επιτροπή αναμένει αυτό να συμβεί 
μετά την περάτωση του σχεδίου.
Κείμενο σε πλαίσιο 11
2η παράγραφος.
Η Επιτροπή παρακολουθεί την υλοποίηση  αυτού του σχεδίου ώστε να επιταχυνθεί  
η περάτωσή του.
41.
Στο τέλος του Σεπτεμβρίου 2008 είχαν περα-τωθεί άλλα τέσσερα σχέδια.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
43.
α)
Η ακατάλληλη προετοιμασία οφείλετο κυρίως 
στην έλλειψη ικανότητας και σε ορισμένες  
περιπτώσεις στην κυμαινόμενη επίδοση των διεθνών συμβούλων, παρά στη διαθεσιμό-
τητα εγγράφων κατευθυντηρίων γραμμών.
Δόθηκαν επίσης κατευθυντήριες γραμμές  
μέσω των εντύπων λεπτομερούς αίτησης τα οποία ήταν διαθέσιμα το 1999 και οι διαδικα-σίες δημοσίων συμβάσεων επεξηγούντο στις κατευθυντήριες γραμμές που εκπονήθηκαν στα πλαίσια προγενέστερων προενταξιακών μέσων.
β)
Οι διαδικασίες (π.χ., σύναψη συμβάσεων)  είναι αναγκαίες για να προστατέψουν τους  φορολογούμενους. Αυτές μπορεί να είναι  αργές.
Παρά τις καθυστερήσεις, από το τέλος του  
Σεπτεμβρίου 2008, 80 από τα 279 σχέδια  
υποδομής είχαν περατωθεί φυσικώς.
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008 — Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–200637
γ)
Μέχρι το τέλος του Σεπτεμβρίου 2008 είχαν 
περατωθεί άλλα 7 από τα 32 ελεγχθέντα  σχέδια.
44.
Η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση του Ελε-γκτικού Συνεδρίου και θα συνεχίσει να παρα-κολουθεί εκ του σύνεγγυς την υλοποίηση  
των σχεδίων πρώην ISPA. Ορισμένα σχέδια θα αξιολογηθούν στο πλαίσιο της αξιολόγη-
σης εκ των υστέρων 2000–2006, δίδοντας  
ιδιαίτερη προσοχή στις υπερκοστολογήσεις 
και στις καθυστερήσεις στην υλοποίηση και 
περιλαμβάνοντας συστάσεις για τη βελτίωση της ανάλυσης κινδύνου (ένα σημαντικό αλλά 
συχνά παραμελημένο τμήμα της ανάλυσης  
κόστους–οφέλους).
Οι νέοι κανονισμοί για προενταξιακή βοήθεια 
εκδόθηκαν το 2006 και το 2007. Η νέα προ-
σέγγιση είναι περισσότερα ευρεία απ’ ό,τι στα πλαίσια του ISPA, του οποίου το πεδίο εφαρ-
μογής περιοριζόταν σε σχέδια υποδομών, και 
πράγματι πρόκειται για ένα περιορισμένο  
Διαρθρωτικό Ταμείο. Η περιφερειακή συνι-
στώσα ανάπτυξης του IPA λαμβάνει υπόψη  προγενέστερες συστάσεις του Ελεγκτικού  
Συνεδρίου που αφορούν την κατάλληλη  προετοιμασία των υποψηφίων χωρών για  τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Επίσης, η Επιτροπή συζήτησε τα προβλήματα καθυστερήσεων με τα κράτη μέλη στην επιτροπή συντονισμού 
των Ταμείων και πρότεινε λύσεις.
Πέραν από το μηχανισμό τεχνικής βοήθειας 
Jaspers ο οποίος είναι διαθέσιμος στα νέα  
κράτη μέλη, άλλα μέσα για τη βελτίωση  της προετοιμασίας και της υλοποίησης των σχεδίων τα οποία ενθαρρύνει η Επιτροπή  περιλαμβάνουν την πρώιμη έναρξη των δια-δικασιών έγκρισης με μία προκαταρκτική  
αξιολόγηση και την εκ των προτέρων προε-τοιμασία των διαγωνισμών.

Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριo
Ειδική έκθεση αριθ. 12/2008
Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), 2000–2006
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων2009 — 37 σ. — 21 × 29,7 cmISBN 978-92-9207-160-8doi: 10.2865/55141

Πώς να προμηθευτείτε τις εκδόσεις της ΕΕ
Eκδόσεις που πωλούνται:
• από το EU Bookshop (βιβλιοπωλείο της ΕΕ) (http://bookshop.europa.eu),•  από το βιβλιοπώλη σας με αναφορά του τίτλου, του εκδότη ή/και του 
αριθμού ISBN,
•  απευθυνόμενοι σε έναν από τους πράκτορες πώλησής μας. Για τα στοιχεία 
επικοινωνίας τους μπορείτε να ανατρέξετε στη διαδικτυακή διεύθυνση http://bookshop.europa.eu ή να στείλετε φαξ στον αριθμό +352 2929-42758.
Εκδόσεις που διατίθενται δωρεάν:• από το EU Bookshop (βιβλιοπωλείο της ΕΕ) (http://bookshop.europa.eu),•  από τα γραφεία εκπροσώπησης ή τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Για τα στοιχεία επικοινωνίας τους μπορείτε να ανατρέξετε στη διαδικτυακή διεύθυνση http://ec.europa.eu ή να στείλετε φαξ στον αριθμό +352 2929-42758.
ΤΟ ISPA ΑΠΟΤΕΛΕΣΕ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ 
ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. 
ΠΑΡΕΣΧΕ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΣΕ ΕΡΓ Α ΣΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 
ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ. ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΝΑΛΥΕΙ ΕΑΝ ΥΠΗΡΞΕ ΣΥΝΕΠΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ, ΕΑΝ ΤΑ ΕΡΓ Α ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΚΑΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΕΑΝ ΤΑ ΕΡΓ Α ΣΥΝΕΒΑΛΑΝ ΤΟΣΟ ΣΤΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙOQJ-AB-08-012-EL-C
ISBN 978-92-9207-160-8