Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αγωγές παραλείψεως στον τομέα της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών» () (97/C 30/27)

Στις 28 Μαρτίου 1996, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 100Α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 16 Ιουλίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Ramaekers.

Κατά τη 338η σύνοδο ολομέλειας της 25ης και 26ης Σεπτεμβρίου 1996 (συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 93 ψήφους υπέρ, 4 ψήφους κατά, και 10 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Με την παρούσα πρόταση συγκεκριμενοποιούνται οι στόχοι του Πράσινου Βιβλίου της Επιτροπής για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και δίδεται απάντηση στις προσδοκίες που διατύπωσε η ΟΚΕ.

Στη γνωμοδότησή () της για το Πράσινο Βιβλίο () η ΟΚΕ εξέφρασε τη λύπη της διότι «η Επιτροπή δεν επωφελήθηκε της ευκαιρίας για να παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις δράσης στο πλαίσιο των συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων της, διερευνώντας ιδίως τις νέες δυνατότητες που προσφέρει το άρθρο

129Α της Συνθήκης».

1.2. Η παρούσα πρόταση η οποία κατά την Επιτροπή αποτελεί «δράση προτεραιότητας», εναρμονίζει τις εθνικές διατάξεις που αφορούν τις αγωγές παραλείψεως οι οποίες είναι δυνατόν να ασκηθούν κατά ορισμένων παράνομων εμπορικών πρακτικών και συνοδεύεται από την αμοιβαία αναγνώριση των φορέων που δύνανται να ασκούν αγωγές αυτού του είδους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόταση παρέχει τη δυνατότητα στις επαγγελματικές οργανώσεις να προσφεύγουν στη δικαιοσύνη επί παραλείψει.

1.3. Εάν σήμερα η δυνατότητα άσκησης αγωγής παραλείψεως υφίσταται στα περισσότερα κράτη μέλη, η αποτελεσματικότητα των εν λόγω αγωγών διακυβεύεται κάθε φορά που μία παράνομη πρακτική απορρέει από άλλη χώρα από εκείνην που υφίσταται τις συνέπειές της.

1.4. Το πεδίο εφαρμογής περιορίζεται στις πρακτικές που διέπονται από τα εναρμονισμένα εθνικά δίκαια σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες.

1.5. Η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης συνεπάγεται ότι ένας «νομιμοποιούμενος φορέας» (δηλαδή ένα άτομο που έχει συμφέρον να ασκήσει προσφυγή) της Α χώρας θα μπορεί είτε να προσφεύγει απευθείας στο δικαστήριο μιάς Β χώρας, είτε να ζητήσει τη μεσολάβηση νομιμοποιούμενου φορέα της Β χώρας προκειμένου να ασκήσει αγωγή παραλείψεως.

1.6. Η οδηγία είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Επιτρέπει τη διατήρηση ευνοϊκότερων διατάξεων.

1.7. Τη νομική βάση της πρότασης αποτελεί το άρθρο 100Α.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση αυτή η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο των προσδοκιών που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη:

«Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή πρέπει να παρουσιάσει σύντομα νομοθετικές προτάσεις στους εξής τομείς:

α. τον καθορισμό κοινών δικονομικών αρχών και κανόνων για μια ομοιόμορφη διαδικασία ρύθμισης των διασυνοριακών διαφορών κατανάλωσης και των αγωγών για παύση ενέργειας 7

β. τον καθορισμό θεμελιωδών κανόνων για την εναρμόνιση των συλλογικών και των κοινών αγωγών σχετικά με διαφορές κατανάλωσης σε κοινοτικό επίπεδο.»

2.2. Η πρόταση μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης του πολίτη στην εσωτερική αγορά μέσω της θέσπισης των κατάλληλων μηχανισμών που να επιτρέπουν την άσκηση προσφυγής κατά παράνομων εμπορικών διασυνοριακών πρακτικών.

2.3. Στο μέτρο που ένα δικαίωμα υφίσταται μόνον σε περίπτωση που μπορεί να ασκηθεί, το παρόν κείμενο εντάσσεται στην αναγνώριση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του πολίτη, στα οποία συγκαταλέγεται το δικαίωμα της προσφυγής στη δικαιοσύνη.

2.4. Όπως αναφέρεται στο σημείο 2.1, η ΟΚΕ ζήτησε από την Επιτροπή να λάβει ευρύτερα μέτρα αντί να υιοθετήσει απλώς την υπό συζήτηση πρόταση. Η πρόταση αυτή δεν μπορεί να εκληφθεί παρά μόνον ως ένα πρώτο βήμα για τη βελτίωση της πρόσβασης των καταναλωτών στη δικαιοσύνη.

Η πρόταση αποσκοπεί κυρίως στο να παρασχεθεί στο δικαστήριο η δυνατότητα να διατάζει την παύση των πράξεων που συνιστούν παραβιάσεις. Αξίζει να εξετασθεί κατά πόσον είναι σκόπιμη η άσκηση αγωγής αποζημίωσης, η οποία θα λειτουργούσε συμπληρωματικά προς την αγωγή παραλείψεως.

Ωστόσο, η ΟΚΕ σημειώνει τις προτάσεις που διατυπώθηκαν στην Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το «Πρόγραμμα δράσης για την πρόσβαση των καταναλωτών στη δικαιοσύνη καθώς και τη διευθέτηση των διαφορών επί καταναλωτικών θεμάτων στην εσωτερική αγορά» (CΟΜ(96) 13 τελικό), επί του οποίου επιθυμεί να ζητηθεί η γνώμη της.

2.5. Η ΟΚΕ επιθυμεί να διατυπώσει στη συνέχεια ορισμένες παρατηρήσεις και σχόλια σχετικά με την παρούσα πρόταση.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Νομική βάση

Τη νομική βάση αποτελεί το άρθρο 100Α, δηλαδή το άρθρο που αφορά την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς.

Στο μέτρο που πρόκειται για πρόταση η οποία αποβλέπει στην ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών, το άρθρο 129Α φαίνεται να αποτελεί εξίσου κατάλληλη βάση.

3.2. Άρθρο 1

Η αγωγή παραλείψεως θα μπορεί να ασκείται αποκλειστικά κατά των πράξεων που είναι αντίθετες προς τις διατάξεις των οδηγιών που αναφέρονται στο παράρτημα.

Το εν λόγω πεδίο εφαρμογής είναι ιδιαίτερα περιορισμένο διότι ορισμένες οδηγίες που δεν παρατίθενται στο παράρτημα είναι ενδιαφέρουσες, συνολικά ή εν μέρει, για την προστασία των καταναλωτών, όπως είναι η οδηγία για την ασφάλεια των προϊόντων ή οι οδηγίες για τις τράπεζες και τους ασφαλιστικούς οργανισμούς.

Θα ήταν επιθυμητό να εξαρτηθεί το δικαίωμα της άσκησης προσφυγής από την καταπάτηση οιασδήποτε διατάξεως του κοινοτικού δικαίου που έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο η οποία, άμεσα ή έμμεσα, έχει ως αντικείμενο την διασφάλιση της προστασίας των καταναλωτών και η παραβίαση της οποίας μπορεί να διευθετηθεί αποτελεσματικά διά της αγωγής παραλείψεως. Πρέπει να εναπόκειται στον εθνικό δικαστή - και, εάν συντρέχει λόγος, στον κοινοτικό δικαστή - να αποφασίσει κατά πόσον ο αμφισβητούμενος κανόνας προστατεύει ή όχι τους καταναλωτές.

3.3. Άρθρο 4

Η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης μπορεί να περιορισθεί από τα κράτη μέλη που έχουν την δυνατότητα να εξαναγκάζουν τον νομιμοποιούμενο φορέα μιάς Α χώρας να ζητεί την παρέμβαση φορέως της Β χώρας προκειμένου να προσφύγει στο δικαστήριο. Ο περιορισμός αυτός είναι κατακριτέος. Εάν η παρέμβαση διαμεσολαβητού καταστεί υποχρεωτική, η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης θα απωλέσει την αποτελεσματικότητά της. Εξάλλου, η υποχρέωση της προσφυγής μέσω διαμεσολαβητή θα παρατείνει σημαντικά τις προθεσμίες που προβλέπονται για την υποβολή της αγωγής, τη στιγμή κατά την οποία η Επιτροπή επιθυμεί να καταπολεμήσει αυτήν ακριβώς τη δυσκολία.

3.4. Άρθρο 5

Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν διαδικασία προκαταρκτικής ειδοποίησης η οποία βαρύνει τον φορέα που νομιμοποιείται να ασκήσει την αγωγή. Σε περίπτωση που η εν λόγω διαδικασία δεν συνιστά επιβραδυντικό μέτρο, αλλά παρέχει τη δυνατότητα ταχείας παύσεως της επιδίκου πράξεως, τότε η ΟΚΕ δύναται να στηρίξει τη διάταξη αυτή.

3.5. Άρθρο 6

Η ΟΚΕ επιθυμεί να υποβληθεί και σε αυτήν η έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας.

Βρυξέλλες, 25 Σεπτεμβρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 107 της 13. 4. 1996, σ. 3.

() ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994.

() Έγγρ. COM (93) 576 τελικό της 18. 5. 1994.