Αριθ. C 243/4 Επίσημη Εφημερίδα των ^υρωπαϊκών Κοινοτήτων 23. 9. 89 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές ενέργειες 
στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης (1990-1994) 
COM(89) 397 τελικό 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή στις 4 Αυγούστου 1989) 
(89/C 243/06) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Π παράγραφος 1, 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας, 
ότι με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη έχει προστεθεί στη 
συνθήκη ΕΟΚ ο τίτλος VI (άρθρα 130 ΣΤ έως 130 Π) και ότι 
οι διατάξεις του εν λόγω τίτλου συνιστούν τη νέα νομική 
βάση των κοινοτικών ενεργειών σε θέματα έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης" ότι, ειδικότερα, το άρθρο 130 ΣΤ 
θέτει για την Κοινότητα ως στόχο την ενίσχυση των επιστη­
μονικών και τεχνολογικών βάσεων της ευρωπαϊκής βιομη­
χανίας και την προώθηση της ανάπτυξης της ανταγωνιστι­
κότητας της στο διεθνή χώρο" ότι, για τον σκοπό αυτό η 
Κοινότητα ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις, περιλαμβανομένων 
και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τα κέντρα ερευνών και 
τα πανεπιστήμια, στην προσπάθεια που καταβάλλουν στον 
τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και 
παρέχει την υποστήριξη της προβαίνοντας στις κατάλληλες 
ενέργειες· 
ότι, βάσει του άρθρου 130 Θ, όλες οι κοινοτικές ενέργειες 
που αναλαμβάνονται σ' αυτόν τον τομέα εντάσσονται σε 
πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο • 
ότι μετά το πρώτο πρόγραμμα-πλαίσιο 1984-1987 ακολού­
θησε ένα δεύτερο πρόγραμμα-πλαίσιο 1987-1991 που εγκρί­
θηκε με την απόφαση 87/516/Ευρατόμ, ΕΟΚ του Συμβου­
λίου ('), και το οποίο βρίσκεται υπό εκτέλεση' 
(') ΕΕ αριθ. L 302 της 24. 10. 1987 σ. 1. ότι κατ' εφαρμογή του άρθρου 4 της εν λόγω απόφασης, η 
Επιτροπή προέβη σε εξέταση της προόδου της εκτέλεσης του 
δευτέρου προγράμματος-πλαισίου, και ότι εκπονήθηκε 
έκθεση αξιολόγησης από ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνω­
μόνων 
ότι λόγω του γρήγορου ρυθμού της τεχνολογικής ανάπτυξης 
των νέων οικονομικών προκλήσεων τις οποίες η Κοινότητα 
αφείλει να αντιμετωπίσει, του αυξημένου ανταγωνισμού σε 
παγκόσμιο επίπεδο καθώς και της ανάγκης να διασφαλι­
σθούν οι προοπτικές μετά το 1992, οι κοινοτικές ενέργειες 
σε θέματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης πρέπει να 
ενισχυθούν και να ολοκληρωθούν ότι, υπό το φως αυτών 
των στοιχείων, είναι σκόπιμο να θεσπισθεί, για την περίοδο 
1990-1994, νέο πρόγραμμα-πλαίσιο βασιζόμενο στο τρέχον 
πρόγραμμα-πλαίσιο 1987-1991" 
ότι οι ενέργειες της Κοινότητας πρέπει να εμπνέονται από 
την αρχή της επικουρικότητας και ότι, ως εκ τούτου, οι κοι­
νοτικές ενέργειες στον τομέα της έρευνας και της τεχνολο­
γικής ανάπτυξης πρέπει να αποτελούν πρόσθετη συνει­
σφορά σε σχέση με τις ενέργειες που πραγματοποιούνται σε 
εθνικό επίπεδο' 
ότι η ενίσχυση της πολιτικής της έρευνας και της τεχνολο­
γικής ανάπτυξης πρέπει να συνιστά στοιχείο της αρμονικής 
ανάπτυξης της Κοινότητας και της συνοχής της" 
ότι οι κοινοτικές ενέργειες στον τομέα έρευνας και της 
τεχνολογικής ανάπτυξης οφείλουν να περιορίζονται στο 
προανταγωνιστικό στάδιο και ότι, ταυτόχρονα, η τεχνολο­
γική πρόοδος απαιτεί τη διαδοχή αλληλοεμπλεκόμενων δρα­
στηριοτήτων, οι οποίες και εκτείνονται από τη βασική 
έρευνα ως την επίδειξη εφαρμογών των νέων τεχνολογιών 
ότι είναι σκόπιμο να ενσωματωθεί η προτυποποιητική διά­
σταση στις κοινοτικές ενέργειες στον τομέα της έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης προκειμένου να εξασφαλισθούν οι 
επιστημονικές και τεχνικές βάσεις που είναι αναγκαίες για 
την κατάρτιση των κατάλληλων προτύπων ότι η προσέγ­
γιση αυτή πρόκειται να διευκολύνει την πραγματοποίηση 
23. 9. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 243/5 
της ενιαίας αγοράς και ανταποκρίνεται στις αυξημένες 
ευθύνες της Κοινότητας στους τομείς του περιβάλλοντος, 
της υγείας και της ασφάλειας' 
ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών καλείται να συμβάλει στην 
εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου στους τομείς όπου 
επιβάλλεται να υπάρχει ουδέτερη και ανεξάρτητη γνωμοδό­
τηση, προς όφελος του συνόλου των κοινοτικών πολιτικών' 
ότι η διάδοση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των 
ενεργειών στον τομέα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
συνιστά απαραίτητο στοιχείο της διαδικασίας της ανανέ­
ωσης, κυρίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, και ότι, γι' 
αυτό τον λόγο, είναι σκόπιμο να αναληφθεί συνολική πρω­
τοβουλία που αφορά όλες τις ενέργειες στον τομέα έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης-
ότι πρέπει να αναληφθεί νέα πρωτοβουλία για την ενίσχυση 
της κινητικότητας των νέων ερευνητών μεταπτυχιακού επι­
πέδου, χρησιμοποιώντας σαν βάση τα δίκτυα κέντρων 
υψηλού επιπέδου σε ολόκληρη την Κοινότητα' 
ότι οι προσπάθειες πρέπει να συγκεντρωθούν σε περιορι­
σμένο αριθμό δραστηριοτήτων και ειδικών προγραμμάτων 
που ανταποκρίνονται στις στρατηγικές προτεραιότητες που 
καθορίζονται από το πρόγραμμα-πλαίσιο' 
ότι η εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου πραγματοποι­
είται με τη βοήθεια ειδικών προγραμμάτων και ότι, επι­
πλέον, υπάρχει η δυνατότητα να αποφασίζονται συμπληρω­
ματικά προγράμματα κατά την έννοια του άρ9ρου 130 Λ, 
συμμετοχές κατά την έννοια του άρθρου 130 Μ και συνερ­
γασίες με τρίτες χώρες ή με διεθνείς οργανισμούς κατά την 
έννοια του άρθρου 130 Ν ' 
ότι πρέπει να επιλεγούν τα κατάλληλα μέσα ώστε να ενι­
σχυθεί η συμμετοχή της Κοινότητας στα έργα του προγράμ­
ματος EUREKA που συνιστούν προέκταση της κοινοτικής 
στρατηγικής για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, 
και να βελτιωθεί η διασύνδεση ανάμεσα στο πρόγραμμα-
πλαίσιο και στις δραστηριότητες της ευρωπαϊκής συνεργα­
σίας στον τομέα της επιστημονικής και τεχνικής έρευνας 
(COST), σύμφωνα με τα άρθρα 130 Μ και 130 Ν' 
όιτ πρέπει να εκτιμηθεί, σύμφωνα με το άρθρο 130 Θ παρά­
γραφος 1, το ποσό των κοινοτικών μέσων που απαιτείται 
για την πραγματοποίηση των προτεινομένων ενεργειών 
έρευνας και ανάπτυξης' ότι αυτό το ποσό εντάσσεται στις 
δημοσιονομικές προοπτικές που περιλαμβάνονται στην 
διοργανική συμφωνία της 29ης Ιουνίου 1988 (') για τα έτη 
1990 έως 1992 ' ότι το θέμα «ΟΜΠ και έρευνα» που περι­
λαμβάνεται στις εν λόγω προοπτικές επιτρέπει την πρό­
βλεψη ποσού 2 400 εκατομμυρίων Ecu περίπου' ότι, ύστερα 
από τις ετήσιες τεχνικές αναπροσαρμογές που προβλέπονται 
στην συμφωνία, το ποσό αυτό υπολογίζεται, σύμφωνα με 
την υπόθεση εργασίας που υιοθετήθηκε, σε 2 700 εκατομ­
μύρια Ecu· 
(') ΕΕ αρι9. L 185 της 15. 7. 1988, σ. 33. ότι πρέπει να εκτιμηθεί το ποσό που είναι αναγκαίο για την 
εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου το 1993 και το 1994 
το οποίο, όσον αφορά την υλοποίηση, πρέπει να τηρεί τη 
δημοσιονομική πειθαρχία που ενδέχεται να συμφωνηθεί για 
τα έτη αυτά σε μελλοντική συμφωνία, λαμβάνοντας ως 
βάση το ποσό που προβλέπεται για το τελευταίο έτος εφαρ­
μογής της τρέχουσας συμφωνίας' 
ότι οι πράγματι διαθέσιμες πιστώσεις για την υλοποίηση 
του προγράμματος-πλαισίου πρόκειται να καθοριστούν σύμ­
φωνα με τη δημοσιονομική διαδικασία στο πλαίσιο των εν 
λόγω συμφωνιών 
ότι η χρησιμοποίηση των πόρων της αγοράς καθιστά 
δυνατή την ανάπτυξη νέων χρηματοδοτικών μέσων εκτός 
του προγράμματος-πλαισίου αλλά συναφών με αυτό ώστε 
να διευκολυνθεί η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων των 
προγραμμάτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης' 
ότι η Επιτροπή αναλαμβάνει τη δέσμευση, στο πλαίσιο των 
αρμοδιοτήτων της, να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα 
της διαχείρισης των προγραμμάτων, ιδίως με την εφαρμογή 
προηγμένου συστήματος παρακολούθησης και μεθόδων 
αποκεντρωμένων στο επίπεδο των έργων 
ότι έχει ζητηθεί η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και 
τεχνικής έρευνας (CREST), 
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ: 
Άρΰ'ρο 1 
1. Το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές ενέρ­
γειες στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανά­
πτυξης, καλούμενο στο εξής «τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο», 
καλύπτει την περίοδο 1990-1994. Οι διατάξεις του προβλέπο­
νται από τα ειδικά προγράμματα που έχουν εγκριθεί στο 
πλαίσιο της απόφασης 87/516/Ευρατόμ, ΕΟΚ όσον αφορά 
το πρόγραμμα-πλαίσιο 1987-1991 εξακολουθούν να ισχύουν. 
2. Το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο προβλέπει έξι ενέργειες 
ομαδοποιημένες ως εξής: 
Τεχνολογίες ευρείας όιάόοοης (Enabling technologies) 
1. Τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών 
2. Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών 
Διαχείριση των φυσικών πόρων 
3. Περιβάλλον 
4. Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογία 
5. Ενέργεια 
Διαχείριση των πνευματικών πόρων 
6. Ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα 
3. Με την επιφύλαξη του ποσού των 3 125 εκατομμυρίων 
Ecu το οποίο εκτιμάται ότι απαιτείται για το πρόγραμμα 
Αριθ. C 243/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 23. 9. 89 
πλαίσιο 1987-1991 και το οποίο είναι δυνατόν να εγγραφεί 
στον προϋπολογισμό από το 1990, το ποσό των κοινοτικών 
δαπανών που εκτιμάται ότι απαιτείται για την υλοποίηση 
των ενεργειών που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση 
ανέρχεται σε 7 700 εκατομμύρια Ecu. Από το ποσό αυτό, 
εκτιμάται ότι απαιτούνται 2 700 εκατομμύρια Ecu για την 
εκτέλεση των προτεινομένων ενεργειών κατά την διάρκεια 
των ετών 1990, 1991 και 1992 και 5 000 εκατομμύρια Ecu για 
την εκτέλεση των προτεινομένων ενεργειών κατά τη διάρ­
κεια των ετών 1993 και 1994. Η αρμόδια για τον προϋπολο­
γισμό αρχή καθορίζει τις διαθέσιμες πιστώσεις για κάθε 
οικονομικό έτος. 
4. Η κατανομή του ποσού, το οποίο εκτιμάται ότι απαι­
τείται για την περίοδο 1990-1994, μεταξύ των έξι ενεργειών 
που αναφέρονται στην παράγραφο 2, καθορίζεται στο 
παράρτημα Ι. 
5. Οι ενέργειες που αναφέρονται στην παράγραφο 2 
καθώς και οι επιστημονικοί και τεχνικοί τους στόχοι περι­
γράφονται στο παράρτημα II. 
Άρΰρο 2 
1. Η εφαρμογή του τρίτου προγράματος-πλαισίου πραγ­
ματοποιείται μέσω ειδικών προγραμμάτων σύμφωνα με τα 
άρθρα 130 Κ και 130 Ο της συνθήκης, και καλύπτει όλες τις 
ενέργειες που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2. 
2. Για την εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων, είναι 
δυνατόν να αποφασισθούν συμπληρωματικά προγράμματα 
κατά την έννοια του άρθρου 130 Λ της συνθήκης, συμμε­
τοχές κατά την έννοια του άρθρου 130 Μ ή συνεργασίες 
κατά την έννοια του άρθρου 130 Ν. 3. Τα ποσά τα οποία εκτιμάται ότι απαιτούνται για την 
υλοποίηση κάθε ειδικού προγράμματος αποτελούν αντικεί­
μενο δύο αποφάσεων του Συμβουλίου που καλύπτουν αντί­
στοιχα τις περιόδους 1990-1992 και 1993/94. 
Άρΰρο 3 
Οι λεπτομερείς κανόνες για τη χρηματοδοτική συμμετοχή 
των Κοινοτήτων στο σύνολο του τρίτου προγραμμάτος-
πλαισίου είναι προβλεπόμενοι στον τίτλο VII του δημοσιο­
νομικού κανονισμού της 21ης Δεκεμβρίου 1977 που εφαρμό­
ζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινο­
τήτων, με την επιφύλαξη της εγγραφής στον εν λόγω προϋ­
πολογισμό των ενδεχομένων σχμμετοχών των Κοινοτήτων 
σε συμπληρωματικά προγράμματα και σε εθνικές ή πολυε­
θνικές ενέργειες ή έργα. 
Άρΰρο 4 
Η χρηματοδότηση ενεργειών που σχετίζονται με τη διάδοση 
και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ειδικών προ­
γραμμάτων εξασφαλίζεται, στο πλαίσιο συνολικής διαχεί­
ρισης, με την ομαδοποίηση των πιστώσεων που διατίθενται 
για τις ενέργειες αυτές σύμφωνα με ποσοστά που πρόκειται 
να καθορισθούν για κάθε ειδικό πρόγραμμα. 
Άρϋ'ρο 5 
Κατά την διάρκεια του τρίτου έτους της εκτέλεσης του 
τρίτου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή εξετάζει την 
πρόοδο της υλοποίησης του. Εκτιμά, ιδίως, εάν οι στόχοι, οι 
προτεραιότητες, οι προτεινόμενες ενέργειες καθώς και τα 
χρηματοδοτικά μέσα εξακολουθούν να ανταποκρίνονται 
στην εξέλιξη της κατάστασης. Υπό το φως της εξέτασης 
αυτής, υποβάλλει, αν παραστεί ανάγκη, προτάσεις για την 
αναθεώρηση του προγράμματος-πλαισίου. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Πρόγραμμα-πλαίσιο των κοινοτικών ενεργειών στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης 
(1990-1994) 
Κατανομή του ποσού που εκτιμήθηκε ότι είναι αναγκαίο: 
Ι. Τεχνολογίες ευρείας διάόοοης 
1. Τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών 
2. Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών 
11. Διαχείριση φυσικών πόρων 
3. Περιβάλλον 
4. Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογία 
5. Ενέργεια 
III. Διαχείριση πνευματικών πόρων 
6. Ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα (σε εκατυμμνοια Ecu) 
3 000 
1 200 
700 
1000 
1 100 
700 
Σύνολο 7 700 
23. 9. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι9. C 243/7 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Ενέργειες 
Το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο 1990-1994 ορίζει τους νέους στόχους που αναμένεται ότι θα δώσουν ώθηση ανανέ­
ωσης στις κοινοτικές ενέργειες. Οι προσανατολισμοί που καθορίζονται στο πρόγραμμα-πλαίσιο 1987-1991 εξακο­
λουθούν να ισχύουν και κατά την εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων στις περιπτώσεις όπου επιβάλλεται να 
διατηρηθεί η συνέχεια. 
Η επιλογή των επιστημονικών και των τεχνικών στόχων βασίζεται στην αρχή της κοινοτικής «προστιθέμενης 
αξίας». Αυτή η αρχή καθώς και η διαδικασία επιλογής που απορρέει από αυτή συνιστούν ζωτική απαίτηση για την 
αποτελεσματική χρήση των περιορισμένων χρηματοδοτικών πόρων που διαθέτει η Κοινότητα. Η αλλαγή της νοο­
τροπίας των φορέων της βιομηχανίας ώστε να αναλαμβάνουν περισσότερες υπερεθνικές πρωτοβουλίες, η ανταπό­
κριση στις προκλήσεις του θέτει ο ανταγωνισμός της βιομηχανίας, η κατοχύρωση ενός ευρωπαϊκού πνεύματος 
στην εκπαίδευση των νέων ερευνητών συνιστούν τα κριτήρια που οδήγησαν στην επιλογή των στόχων που παρατί­
θενται στο παρόν παράρτημα. 
Όσον αφορά τους όρους εφαρμογής, οι ενέργειες κοινής δαπάνης παραμένουν η κύρια επιλογή. Στις περιπτώσεις 
όπου κύριο χαρακτηριστικό είναι ο συντονισμός σε εθνικό επίπεδο ενεργειών που ήδη διεξάγονται, ακολουθείται η 
διαδικασία της συντονισμένης δράσης. 
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών συμμετέχει στην εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου. Νέα έμφαση δίνεται στη συμ­
μετοχή αυτή με την ενίσχυση των ερευνών προτυποποιητικού χαρακτήρα οι οποίες αφορούν τις βιομηχανικές 
τεχνολογίες και τις τεχνολογίες των υλικών με τον επαναπροσανατολισμό της έρευνας που αφορά την πυρηνική 
ασφάλεια, με την ενίσχυση των ενεργειών που αφορούν το περιβάλλον και τους βιομηχανικούς κινδύνους και με 
την νέα ώθηση στις ενέργειες που αφορούν τη διερεύνηση των μελλοντικών τεχνολογιών. Η χρηματοδότηση των 
ενεργειών του Κοινού Κέντρου Ερευνών στον τομέα της έρευνας οι οποίες σχετίζονται με το πρόγραμμα-πλαίσιο 
εξασφαλίζεται με τη συνένωση των πιστώσεων που προέρχονται από τα ποσά που έχουν διατεθεί για τα ειδικά 
προγράμματα. 
Το Συμβούλιο ορίζει τους όρους με τους οποίους θα γίνεται η διάδοση των γνώσεων που προκύπτουν από τα 
ειδικά προγράμματα. Αυτό απαιτεί γενική αντιμετώπιση και ενιαία διαχείριση εκ μέρους των υπηρεσιών της Επι­
τροπής ώστε να διασφαλίζεται η συνοχή. Ειδικότερα, η διαχείριση αυτή οφείλει να εξασφαλίζει τη διάδοση των 
αποτελεσμάτων με τη βοήθεια δημοσιεύσεων και πληροφορικών συστημάτων όπου θα χρησιμοποιούνται κοινά 
πρότυπα και πρωτόκολλα, την προσαρμογή των κανόνο)ν πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, τη μεταφορά 
των καινοτομιών και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων στην Κοινότητα. Η χρηματοδότηση αυτής της ενέρ­
γειας εξασφαλίζεται με τη συνένωση των πιστώσεων που προέρχονται από τα ποσά που διατίθενται στα ειδικά 
προγράμματα. 
Στις επόμενες παραγράφους αναφέρονται τα στρατηγικά σημεία του προγράμματος-πλαισίου 1990-1994 τηρώντας 
αυστηρά τον καθοδηγητικό χαρακτήρα του προγράμματος-πλαισίου όπως αυτός ορίζεται από τη συνθήκη. 
1. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΥΡΕ1ΑΣ ΔΙΑΔΟΣΗΣ 
1. Τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών 
Η αλληλεπίδραση μεταξύ των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών, οι αυξημένες ανάγκες των 
χρηστών, η απαίτηση να δημιουργηθεί ένα πραγματικό «νευρικό σύστημα» στο πλαίσιο του ενιαίου ευρω­
παϊκού χώρου επιβάλλουν τον επαναπροσανατολισμό των προσπαθειών σε τρεις βασικές κατευθύνσεις διαφυλ-
λάσσοντας, ωστόσο, την αναγκαία συνεργεία στα μεγάλα θέματα κοινοτικού ενδιαφέροντος όπως είναι η τηλε­
όραση υψηλής ευκρίνειας. 
Α. Τεχνολογίες των πληροφοριών 
Εκτός από την έρευνα που αναπτύχθηκε στο πρόγραμμα ESPRIT, αλλά η οποία αναπροσανατολίστηκε προς την 
επόμενη γενιά τεχνολογιών και έδωσε περισσότερη σημασία στην ανάπτυξη πρωτοτύπων και τα κατανεμημένα 
συστήματα πολλαπλών χρήσεων, θα αναληφθούν κατά προτεραιότητα νέες ενέργειες στους ακόλουθους τομείς. 
— Μικροηλεκτρονική 
Στόχος είναι η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής τεχνικής υποδομής για την παραγωγή προηγμένων προϊόντων, 
ιδίως ολοκληρωμένων κυκλωμάτων σε συνεργασία με το έργο JESSI. Πρέπει να διατηρηθεί η τεχνογνωσία 
που είναι απαραίτητη για την επιβίωση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ηλεκτρονικών, να ενωθούν οι προσπά­
θειες των προμηθευτών και των χρηστών, να γίνουν δυνατές νέες εφαρμογές στους περισσότερο προηγμέ­
νους τομείς. 
Αριθ. C 243/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 23. 9. 89 
— Περιφερειακά 
Στόχος είναι η παραγωγή νέων αξιόπιστων γενεών οι οποίες θα κοστίζουν φθηνά και θα παράγονται 
μαζικά ώστε να χρησιμοποιηθούν στα σύνθετα συστήματα οι πλέον σύγχρονες τεχνολογίες και να αναπτυ­
χθούν νέες μέθοδοι παραγωγής. Η ενέργεια πρέπει να ευνοήσει την ανάπτυξη νέων διατάξεων 
εισόδου-εξόδου και μνήμης. 
— Λογισμικό 
Πρέπει να αναπτυχθούν συστήματα και εργαλεία που θα επιτρέπουν την αύξηση της παραγωγικότητας στην 
εκπόνηση προγραμμάτων λογισμικού. 
— Εφαρμογή της τεχνολογίας των πληροφοριών στον βιομηχανικό σχεδιασμό 
Η ενέργεια θα συμβάλει στην βελτιστοποίηση της χρήσης των προηγμένων συστημάτων σχεδιασμού και 
παραγωγής με την βοήθεια υπολογιστών σε ορισμένους στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς. 
Β. Τεχνολογίες των επικοινωνιών 
Παράλληλα με την προσπάθεια για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου δικτύου ευρείας ζώνης, στόχος είναι η 
ανάπτυξη αξιόπιστων και ασφαλών ευφυών δικτύων καθώς και νέων υπηρεσιών που θα παράγουν προστιθέμενη 
αξία και θα είναι αποδοτικές και προσαρμοσμένες στις εξελισσόμενες ανάγκες των χρηστών. 
Προτεραιότητα πρέπει επίσης να δοθεί στην αυξανόμενη ζήτηση υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας και στην ενσω­
μάτωση αυτών των υπηρεσιών στα δίκτυα. Οι ανάγκες που πρέπει να ληφθούν υπόψη αφορούν τόσο την ιδιω­
τική ζωή και τον ελεύθερο χρόνο όσο και την επαγγελματική ζωή. Για να καλυφθούν οι ανάγκες αυτές και να 
διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση από τη μια γενεά δικτύων στην επόμενη, προβλέπονται οι εξής ενέργειες: 
— ανάπτυξη ευφυών δικτύων, τα οποία θα χρησιμοποιούν νέες τεχνικές για τη μεταβίβαση των πληροφοριών, 
οπτικές ίνες και τεχνητή ευφυία, 
— κινητή τηλεφωνία: πρέπει να λυθούν ειδικά προβλήματα όπως είναι η ασφάλεια των επικοινωνιών, ο κορε­
σμός του φάσματος των διαθέσιμων συχνοτήτων, η αποτελεσματική χρήση των μέσων ασύρματης μετά­
δοσης, η ανάπτυξη συστημάτων εξοπλισμού μικροσκοπικών διαστάσεων και η ενσωμάτωση της κινητής 
τηλεφωνίας σε δίκτυα πολλαπλών χρήσεων, 
— επικοινωνία μέσω εικόνων: με αφετηρία τη μεταβίβαση ψηφιακών εικόνων (η οποία περιλαμβάνει και την 
τηλεόραση υψηλής ευκρίνειας), πρέπει να καταβληθούν ερευνητικές προσπάθειες για την ενσωμάτωση της 
εικόνας στις επικοινωνίες πολλαπλών μέσων και για την εξασφάλιση της ανάπτυξης των σχετικών πρωτο­
κόλλων και κωδικοποιητών-αποκωδικοποιητών, 
— τεχνικός σχεδιασμός των υπηρεσιών: εργασίες που αφορούν τις αρχιτεκτονικές και τα λογισμικά οι οποίες 
θα πραγματοποιηθούν στουν τομέα των βασικών τηλευπηρεσιών και στον τομέα των βελτιωμένων υπηρε­
σιών προστιθέμενης αξίας. 
Ο ενέργειες αυτές θα συνοδεύονται από ενέργειες στον τομέα του ελέγχου και των δοκιμών οι οποίες αποσκο­
πούν στην εξασφάλιση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας των επικοινωνιών. Τέλος, είναι αναγκαίο να προσδιο­
ριστούν τα χαρακτηριστικά και οι κοινές λειτουργίες ορισμένων τυποποιημένων υπηρεσιών με τη βοήθεια δοκι­
μαστικών εφαρμογών προηγμένων επικοινωνιών σε πραγματική κλίμακα. 
Γ. Ανάπτυξη τηλεματικών ονοτημάτων σε τομείς κοινής ωφελείας 
Η δημιουργία της μεγάλης εσωτερικής αγοράς καθορίζει τις νέες ανάγκες στον τομέα της ανταλλαγής πληροφο­
ριών. Στο επίπεδο της δημόσιας διοίκησης, η οποία αντιμετωπίζει τα προβλήματα που θέτει η εξάλειψη των 
εμποδίων και η δημιουργία της ενιαίας αγοράς, οι ανάγκες αυτές αφορούν κυρίως τομείς όπως τα εσωτερικά 
θέματα, η δικαιοσύνη, τα τελωνεία και η κοινωνική ασφάλιση. Στο ιδιωτικό επίπεδο κυριαρχούν τα προβλήματα 
μεταφορών, υγείας, τηλεκπαίδευσης, προστασίας του περιβάλλοντος και πρόσβασης στις αγροτικές περιοχές. 
Για την αντιμετώπιση των αναγκών αυτών, εκτός από τις προσπάθειες που καταβάλλονται σε περιφερειακό ή 
εθνικό επίπεδο, είναι αναγκαίο να καταβληθεί και από την Κοινότητα μια συμπληρωματική προσπάθεια. ' 
Πρέπει να αναπτυχθούν τα τηλεματικά συστήματα που θα συνδυάζουν τις τεχνολογίες των πληροφοριών, των 
επικοινωνιών και των οπτικοασκουστικών μέσων. Στην προσπάθεια αυτή πρέπει να συνεργαστούν οι βιομή­
χανοι, οι χρήστες και οι φορείς εκμετάλλευσης των δικτύων ολόκληρης της Κοινότητας σε προγράμματα που θα 
ανταποκρίνονται ταυτόχρονα στην οικονομική ανάπτυξη και στις κοινωνικές ανάγκες ώστε να δημιουργηθεί 
μεταξύ όλων αυτών των παραγόντων η έννοια του κοινού συμφέροντος και του κοινού πνεύματος. 
Τα έργα αυτά, των οποίων η πλήρης ανάπτυξη θα πραγματοποιηθεί εκτός του προγράμματος-πλαισίου, απαι­
τούν προπαρασκευαστικές εργασίες έρευνας και ανάπτυξης που θα περιλαμβάνουν και θεωρητική και τεχνική 
έρευνα στον τομέα της «γλωσσολογικής» τεχνολογίας, θα διεξάγονται σε πλαίσιο συνεργασίας και θα περιλαμ­
βάνουν πρωτότυπα πειράματα τα οποία θα χρησιμεύσουν ως καταλύτης και θα αποτελούν τη βάση των εργα­
σιών αυτών. 
2. Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών 
Στόχος είναι να προωθηθεί η αναγκαία αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής κατασκευαστικής βιομηχανίας με την 
ανάπτυξη της επιστημονικής της βάσης και των απαιτούμενων προηγμένων τεχνολογιών. Τα αποτελέσματα της 
τεχνολογικής ανάπτυξης θα ενοποιηθούν με μελέτες για τις νέες απαιτήσεις της αγοράς και για τους αυστηρότε­
ρους περιορισμούς που θέτει η προστασία του περιβάλλοντος. Θα δοθεί προτεραιότητα σε μεγάλα ολοκληρω­
μένα έργα. Μεταξύ αυτών και ένα πρόγραμμα που να αποσκοπεί στην ανάπτυξη του «καθαρού αυτοκινήτου». 
23. 9. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 243/9 
Η στρατηγική αυτή προσέγγιση συνεπάγεται αλλαγή προτεραιοτήτων στους παρακάτω τομείς, συνοδευόμενη 
από την προοδευτική εγκατάλειψη τομέων όπως η τεχνολογία των μεμβρανών και η κατάλυση. 
— Υλικά 
Έμφαση θα δοθεί στα υλικά που έχουν ειδικές ιδιότητες αξιοποιώντας τις πρόσφατες προόδους στην κατα­
νόηση της μικροσκοπικής δομής, στα υλικά που χρησιμοποιούνται σε ακραίες ή ασυνήθεις συνθήκες καθώς 
και στα θέματα που αφορούν το περιβάλλον και τον κύκλο ζωής των υλικών, όπου περιλαμβάνονται και η 
ανάκτηση και η ανακύκλωση. 
— Σχεδιασμός 
Η μείωση του χρόνου για τη μετάβαση «από τον σχεδιασμό στο προϊόν» απαιτεί προόδους στις επιστημο­
νικές και τεχνικές βάσεις του σχεδιασμού, όπου περιλαμβάνεται και η επιλογή των υλικών, στην ανάλυση 
συστημάτων, τους κανόνες σχεδιασμού για την παραγωγή, τη συναρμολόγηση, την αξιοπιστία και τη συντή­
ρηση. Έμφαση θα δοθεί στις τεχνολογίες γενικού τύπου που παρουσιάζουν ενδιαφέρον από άποψη σχεδια­
σμού, όπως η δυναμική των ρευστών, τα ηλεκτρικά συστήματα ισχύος και η ακουστική, ο έλεγχος των 
διαδικασιών, με στόχο την παραγωγή προϊόντων με «μηδέν ελάττωμα». 
— Κατασκευή 
Βελτίωση της διαχείρισης των διαδικασιών βιομηχανικής παραγωγής. Οι βιομηχανικές διαδικασίες πρέπει να 
αποσκοπούν σε μεγαλύτερη αποδοτικότητα, σε πιο σύντομους χρόνους εκτέλεσης, σε μείωση των τρεχουσών 
δαπανών και του κόστους κατά μονάδα, σε ανώτερα επίπεδα ποιότητας. Η έρευνα καλύπτει επίσης την 
κατάρτιση μαθηματικών μοντέλων, την προσαρμογή των τεχνικών σχεδιασμού και κατασκευής με υποστή­
ριξη υπολογιστού, κυρίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. 
— Μετρήσεις και δοκιμές 
Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς προσδίδει μια νέα σημασία στην κατάρτιση και στην εφαρμογή 
κοινών προτύπων και κωδίκων ορθής πρακτικής. Αυτό δημιουργεί νέες απαιτήσεις στον τομέα της επιστημο­
νικής και τεχνολογικής τεχνογνωσίας, σκοπός της οποίας είναι η δημιουργία μιας αντικειμενικής βάσης για 
τις εργασίες της τυποποίησης. 
II. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 
3. Περιβάλλον 
Στόχος είναι να αναπτυχθεί η γνώση και η τεχνογνωσία τις οποίες έχει ανάγκη η Κοινότητα για να παίξει 
πλήρως τον νέο της ρόλο στα θέματα του περιβάλλοντος ο οποίος της ανατίθεται από τον τίτλο VII της συν­
θήκης ΕΟΚ. Σ' αυτόν τον τομέα οι δραστηριότητες έρευνας έχουν μια κοινή «οριζόντια» διάσταση που αφορά 
την προτυποποιητική έρευνα που στρέφεται προς την επεξεργασία προτύπων ποιότητας για το περιβάλλον, προ­
τύπων ασφαλείας, τεχνικών προτύπων και μεθοδολογιών αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Οι 
νέες δραστηριότητες αφορούν τους εξής τέσσερις τομείς. 
— Συμμετοχή στο πρόγραμμα «Global Change» 
Στόχος του προγράμματος είναι να κατανοηθούν οι διεργασίες που διέπουν τη μεταβολή του περιβάλλοντος 
και να αξιολογηθεί η επίδραση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.Η συμμετοχή της Ευρώπης θα συντελέσει 
στην ανάπτυξη της έρευνας που αφορά την αλληλεπίδραση μεταξύ των βιογαιοχημικών κύκλων, τη χημεία 
της ατμόσφαιρας, τη φυσική και χημική ωκαιανογραφία καθώς και τα κλιματολογικά φαινόμενα. 
— Τεχνολογίες και μηχανική του περιβάλλοντος 
Εκτός από την έρευνα που αφορά την παρακολούθηση του περιβάλλοντος, όπου περιλαμβάνεται και η τηλε-
ανίχνευση, μια ειδική ενέργεια θα προσανατολισθεί προς την εισαγωγή και εφαρμογή τεχνολογιών και 
συστημάτων που θα αποσκοπούν στην προστασία και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος. 
— Μεγάλα ολοκληρωμένα έργα έρευνας 
Αυτά τα έργα αποβλέπουν στην αντιμετώπιση του συνόλου των προβλημάτων σε κύρια περιβαλλοντικά 
θέματα. Τα έργα αυτά ενδέχεται να αφορούν μεγάλες συντονισμένες εκστρατείες που εκτείνονται από την 
παρατήρηση και τον πειραματισμό, με επίκεντρο το χερσαίο ή το θαλάσσιο περιβάλλον, ως τις ολοκληρω­
μένες δραστηριότητες που αφορούν όλες τις πτυχές ενός περιφερειακού προβλήματος. 
— Έρευνα σε οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα 
Η έρευνα αυτή περιλαμβάνει την επιστημονική έρευνα στην οποία θα βασισθεί η μελέτη των νομικών και 
ηθικών ζητημάτων που αφορούν την πολιτική και τη διαχείριση του περιβάλλοντος. Περιλαμβάνει επίσης 
την αξιολόγηση, τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των κινδύνων, την οικονομική εκτίμηση των επιπτώ­
σεων στο περιβάλλον, τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της εφαρμογής των περιβαλλοντικών πολιτικών, 
την αποτελεσματικότητα και την εναρμόνιση των νομοθετικών και των κανονιστικών διατάξεων σε θέματα 
περιβάλλοντος. 
Αριθ. C 243/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 23. 9. 89 
4. Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογία 
Μακροπρόθεσμος στρατηγικός στόχος είναι η συμβολή, με τρόπο επιλεκτικό και ολοκληρωμένο, στην ανάπτυξη 
τον δυναμικού της Ευρώπης σε θέματα κατανόησης και χρησιμοποίησης των ιδιοτήτων και της δομής του βιο­
λογικού υλικού. 
— Βασική βιοτεχνολογία 
Η έμφαση δίδεται στην ενίσχυση της επιστημονικής βάσης, με τη διεξαγωγή έρευνας για την κατανόηση των 
βιολογικών συστημάτων πληροφοριών, μεταλλαγής και ελέγχου, λαμβάνοντας βεβαίως υπόψη τις ηθικές 
προεκτάσεις αυτών των εργασιών. Ιδιαίτερα, οι δραστηριότητες της έρευνας 8α καλύψουν την ανάλυση του 
γονιδιώματος σε σχέση με τα γονιδιώματα αντιπροσωπευτικών ειδών, τη νευροβιολογία και ανοσιολογία, τη 
δημιουργία μακρομοριακών μοντέλων, τη διατροφή καθώς και το «testing» προκειμένου να εξασφαλιστεί η 
επιστημονική προτυποποιητική βάση που απαιτείται για την κοινοτική νομοθεσία. 
— Γεωργική και γεωργοβιομηχανική έρευνα 
Η έρευνα που αφορά τους τομείς της γεωργίας και των δασών θα περιλαμβάνει έργα για τη φυτική και 
ζωική παραγωγή σύμφωνα με τους σημερινούς στόχους της κοινής αγροτικής πολιτικής και της ανάπτυξης 
των αγροτικών περιοχών θα συμβάλει σε μεγάλα διεπιστημονικά προγράμματα, όπως σε ένα πρόγραμμα 
που αποσκοπεί στην ανάπτυξη αποτελεσματικών μέτρων κατά την ερημοποίησης. Θα αναπτυχθεί η έρευνα 
στους τομείς της υδατοκαλλιέργειας και της αλιείας. Εκτός από τις ενέργειες που διεξάγονται σήμερα θα 
αναληφθούν και ενέργειες στον τομέα της έρευνας, της ανάπτυξης και της επίδειξης οι οποίες θα αξιοποιούν 
τα αποτελέσματα της έρευνας από τη μοριακή βιολογία και τη φυσιολογία των φυτών, την αλληλεπίδραση 
εδάφους-φυτού, ως και την εσοδεία και την κατεργασία. Έμφαση θα δοθεί στην αύξηση της αντίστασης των 
φυτών στους εχθρικούς παράγοντες με γενετικά μέσα. Στον τομέα της βιομηχανικής χρήσης των γεωργικών 
πρώτων υλών, η στρατηγική προτεραιότητα είναι η ανάπτυξη, με τη βοήθεια χημικών και βιολογικών διεργα­
σιών, νέων βιοδιασπάσιμων προϊόντων καθώς και πηγών καθαρής ενέργειας που θα βασίζονται στην εκμε­
τάλλευση της βιομάζας. 
— Βιοϊατρική έρευνα και υγεία 
Κεντρικό είναι το θέμα που αφορά την αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών με κριτήρια οικονομικά Kat κοι­
νωνικά. Η αντιμετώπιση αυτή θα βασίζεται σε μελέτες για την εναρμόνιση των μεθοδολογιών και των πρω­
τοκόλλων στους τομείς της επιδημιολογικής, της πειραματικής και της κλινικής έρευνας. Όσον αφορά τον 
καρκίνο, η προσοχή θα δοθεί στην έγκαιρη ανίχνευση των καρκινογόνων παραγόντων και στην ανάπτυξη 
νέων δοκιμών για τα φάρμακα κατά του καρκίνου. Όσον αφορά το AIDS, θα αναληφθεί μια νέα ενέργεια 
που θα αποσκοπεί στην ανάπτυξη συστημάτων ελέγχου στα οποία περιλαμβάνεται και η χημειοθεραπεία και 
τα εμβόλια. 
— Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογία στις αναπτυσσόμενες χώρες 
Έμφαση θα δοθεί στην τροπική γεωργία (ολοκληρωμένη διαχείριση των γεωργικών πόρων για τη μείωση 
των κρίσεων που οφείλονται στην έλλειψη τροφίμων σε περιοχές όπου οι κρίσεις αυτές είναι πιθανές, διαφυ­
λάσσοντας ταυτόχρονα το περιβάλλον) και στην έρευνα που αφορά την τροπική ιατρική (οι προσπάθειες 
επικεντρώνονται στις νέες μεθόδους για την καταπολέμηση ορισμένων σημαντικών τροπικών ασθενειών). 
5. Ενέργεια 
Η συμβατότητα με το περιβάλλον αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο για τα ενεργειακά συστήματα. Κατά συνέπεια, 
κεντρικό ζήτημα για την κοινοτική ενέργεια σ' αυτόν τον τομέα γίνεται η ανάπτυξη καθαρών και ασφαλών 
ενεργειακών τεχνολογιών. Αυτό είναι το κριτήριο που εφαρμόζεται στους τρεις ακόλουθους τομείς. 
— Ορυκτές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, χρησιμοποίηση της ενέργειας 
Είναι αναγκαία η διαφοροποίηση των τεχνολογικών επιλογών, λόγω των περιβαλλοντικών προβλημάτων 
που συνδέονται με την ενέργεια, όπως το φαινόμενο θερμοκηπίου και η όξινη βροχή. Η έρευνα θα αφορά τη 
χρησιμοποίηση του υδρογόνου και άλλων κατάλληλων υποκατάστατων των υγρών καυσίμων στον τομέα 
των μεταφορών. Θα πραγματοποιηθούν αναλύσεις σε βάθος με γνώμονα την αρχή της «μηδενικής 
εκπομπής» με κύριο στόχο την παραγωγή ηλεκτρισμού με ελάχιστες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ορισμένες 
κατευθύνσεις της έρευνας που δεν εναρμονίζονται με αυτή την προσέγγιση, όπως είναι η υγροποίηση του 
άνθρακα, θα διακοπούν. Ύστερα από την πρόοδο που επιτεύχθηκε πρόσφατα στην κατανόηση των διεργα­
σιών της καύσης και των νέων ηλεκτρολυτών και καταλυτών, θα αναπτυχθούν νέες τεχνολογίες παραγωγής 
και εξοικονόμησης της ενέργειας. 
— Ασφάλεια των πυρηνικών αντιδραστήρων σχάσεως 
Η κοινοτική ενέργεια θα δώσει περισσότερη έμφαση στην εναρμόνιση των προσεγγίσεων σε θέματα ασφα­
λείας και θα ενισχύσει έτσι την προτυποποιητική διάσταση της έρευνας. Νέα ώθηση θα δοθεί στην έρευνα 
που αφορά την ασφάλεια των αντιδραστήρων, τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, τα στοιχεία του 
καυσίμου, τα στοιχεία της σειράς του ακτινίου και τον έλεγχο των σχάσιμων υλικών. Η έρευνα σε θέματα 
προστασίας από τη ραδιενέργεια θα αφορά τις ακτινοβολίες που προέρχονται από φυσικές και από ιατρικές 
πηγές, τον καλύτερο προσδιορισμό των κινδύνων που οφείλονται σε χαμηλές δόσεις ραδιενέργειας καθώς 
και τις νέες τεχνολογίες για την ταχεία αξιολόγηση των ραδιολογικών συνεπειών των πυρηνικών ατυχη­
μάτων. 
23. 9. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 243/11 
— Ελεγχόμενη πυρηνική σύντηξη 
Η κοινή επιχείρηση JET παρατείνεται μέχρι το 1996, προκειμένου να επιτύχει τη συγκράτηση του πλάσματος 
σε συνθήκες παρόμοιες με αυτές του «Next Step» (Πειραματικός αντιδραστήρας σύντηξης). Οι επιμέρους 
εργασίες για το πρόγραμμα «Next Step» καθώς και για τα νέα συστήματα θα συνεχιστούν. Ορισμένες από 
τις σημερινές εγκαταστάσεις σύντηξης θα κλείσουν προοδευτικά μετά την περάτωση των πειραματικών τους 
προγραμμάτων. Η σημερινή δραστηριότητα σε θέματα αδρανειακής συγκράτησης αναπτύσσεται με τη βοή­
θεια της δασικής έρευνας που αφορά την αλληλεπίδραση του πλάσματος με τις ακτίνες λέιζερ και, ενδεχο­
μένως, με επιταχυνόμενα βαρέα σωματίδια. Θα διερευνηθούν επίσης η μυονική σύντηξη καθώς και άλλες 
μορφές ψυχρής σύντηξης. 
III. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 
6. Ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα 
Στόχος είναι η τροφοδότηση της ευρωπαϊκής έρευνας με το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό από το οποίο 
εξαρτάται έντονα και το οποίο υπάρχει κίνδυνος να γίνει όλο και πιο σπάνιο στα χρόνια που έρχονται. 
Γίνεται αισθητή η ανάγκη μιας νέας πρωτοβουλίας που θα χαρακτηρίζεται από αυξημένη αποτελεσματικότητα 
και «προστιθέμενη αξία» για την Κοινότητα. Αυτές οι δύο απαιτήσεις αποτελούν στόχους ενός μεγάλου έργου 
που αφορά την κινητικότητα των νέων ερευνητών μεταδιδακτορικού επιπέδου στον τομέα των θετικών και 
φυσικών επιστημών, της τεχνολογίας καθώς και των οικονομικών επιστημών. Σκοπός θα είναι η εκπαίδευση σε 
θέματα που συνδέουν τις βασικές επιστήμες με τις τεχνολογικές εφαρμογές. 
Η Κοινότητα θα χρηματοδοτήσει τη δαπάνη μιας, κατά κανόνα, διετούς εκπαίδευσης σε ένα ερευνητικό κέντρο 
υψηλού επιπέδου, εγκατεστημένου σε χώρα διαφορετική από αυτή από την οποία προέρχεται ο υποψήφιος. 
Πρόκειται για μια επένδυση της Κοινότητας σε ανθρώπινο κεφάλαιο που θα έχει πολλαπλασιαστικά αποτελέ­
σματα στο σύνολο του συστήματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης καθώς και στην κοινοτική συνοχή και 
την εξάλειψη των ανισορροπιών. Αυτή η επένδυση μπορεί, στις περιπτώσεις που κρίνεται αναγκαίο, να συμπλη­
ρώνεται με μέτρα για τα δίκτυα των κέντρων που παρέχουν εκπαίδευση μέσω της έρευνας. 
Σπουδαίο ρόλο στην εφαρμογή του προγράμματος θα παίξει η ίδια η επιστημονική κοινότητα, με τα όργανα που 
διαθέτει, συμμετέχοντας κυρίως στη δημιουργία του δικτύου των κέντρων υψηλού επιπέδου και στην επιλογή 
των υποψηφίων.