Λ -Λ- . MM ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 18.07.1995 
COM(95)356 τρλικό 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ" 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ 
(1990-1994) 

IIEPIEXOMENA 
I. ΠΕΡΙΛΗΨΗ 2 
II. ΕΚΘΕΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΜΕΤΡΛ ΠΡΟΛΙΙΨΗΣ ΓΙΟΥ ΥΠΟΣΤΙΙΡΙΖΕΙ ΤΟ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 4 
Λ) Πρόληψη του καπνίσματος 4 
Β) Μελέτες και μέτρα πρόληψης σχετικά με τη διατροφή 
(συμπεριλαμβανομένου του οινοπνεύματος) 7 
Γ) Εκστρατεία κατά των καρκινογόνων παραγόντων 8 
Λ) Ενημέρωση του κοινού για τα μέτρα πρόληψης 10 
Ε) Αγωγή σε θέματα υγείας: μέτρα πρόληψης 13 
ΣΤ) Μέτρα κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού σε θέματα καρκίνου 15 
Ζ) Πληθυσμιακός έλεγχος για καρκίνο 19 
θ) Έρευνα για τον καρκίνο 25 
III. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΙΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ "H ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ 
ΚΑΡΚΙΝΟΥ" 26 
ΙΙΙ.Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 26 
ΙΙΙ.Β. ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΙΙΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ 27 
1. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 27 
2. ΕΥΡΩΠΑΪΚΙΙ ΕΠΙΤΡΟΠΙΙ 27 
3. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 28 
4. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 29 
IV. II ΑΟΜΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 31 
1. ΑΡΜΟΔΙΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 31 
2. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΙΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΓΤΡΟΠΙΙΣ 31 
3. ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΟΜΑΔΕΣ 32 
Α. Συμβουλευτική επιτροπή 32 
Β. Επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο 32 
Γ. Εθνικές επιτροπές συντονισμού 33 
V. ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΙΙΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ 34 
1. Εθνικές μη κυβερνητικές οργανώσεις 34 
2. Διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις 34 
Συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) 34 
Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Οργάνωση για την Ερευνα και τη θεραπεία 
του Καρκίνου (EORTC) 36 
Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας 37 
Συνεργασία με τη Διεθνή Αντικαρκινική Ένωση (UICC) 37 
VI. ΤΟΜΕΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΙΙΣ 38 
VII. ΠΑΡΑΡΤΙΙΜΑ 41 
ΕΠΙΣΤΙΙΜΟΝΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΙΙΚΑΝ ΑΠΟ ΤΙΙΝ ΕΠΙΤΡΟΠΙΙ 
ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 41 
Ι. ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
To πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" ξεκίνησε το 1985 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 
των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων· επιπλέον, συστάθηκε μια επιτροπή εμπειρογνωμόνων για 
τον καρκίνο με σκοπό να παρέχει συμβουλές για τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία. Το 
Φεβρουάριο του 1986, η επιτροπή, στην πρώτη της συνεδρίαση στο Παρίσι, εξέδωσε γνώμη στην 
οποία περιγράφει τις βασικές γραμμές ενός πλήρους προγράμματος. Η γνώμη αυτή οδήγησε στην 
επεξεργασία, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενός πρώτου σχεδίου δράσης 1987-1989. Το 
Δεκέμβριο του 1989, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων εκθείασαν τα επιτεύγματα του πρώτου 
σχεδίου δράσης και εξέφρασαν την ικανοποίηση τους για την έναρξη ενός δεύτερου αντίστοιχου 
σχεδίου για την περίοδο 1990-1994. 
Στόχος του δεύτερου σχεδίου δράσης για τον καρκίνο ήταν η ανάπτυξη της πληροφόρησης σχετικά 
με την πρόληψη του καρκίνου και τις δυνατές μεθόδους πρώιμης διάγνωσης και αντιμετώπισης. 
Το δεύτερο σχέδιο δράσης περιελάμβανε 38 πεδία δράσης που βασίζονταν ως επί το πλείστον σε 
εκείνους που προέβλεπε το πρώτο πρόγραμμα και αφορούσαν τρεις κύριους τομείς: α) πρόληψη 
του καρκίνου, τομέας στον οποίο δίνεται προτεραιότητα στην καταπολέμηση του καπνίσματος 
εφόσον ένας στους τρεις θανάτους από καρκίνο αποδίδεται στην κατανάλωση καπνού. Μεταξύ των 
χρησιμοποιηθέντων μέσων είναι η θέσπιση ευρωπαϊκής νομοθεσίας και η παροχή κοινοτικών 
επιχορηγήσεων για την προώθηση ευρωπαϊκών μελετών και έρευνας, ενεργειών πληροφόρησης του 
κοινού, της αγωγής σε θέματα υγείας στα σχολεία και κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού. 
Τα διαδοθέντα μηνύματα πρόληψης είναι αυτά του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου που 
εκπόνησε η επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο και ενέκριναν οι Υπουργοί Υγείας το 
1987. 
β) Πρώιμη διάγνωση και συστηματικοί πληθυσμιακοί έλεγχοι για καρκίνο. Και στον τομέα αυτό, 
η Κοινότητα παρέχει υποστήριξη για ενέργειες ενημέρωσης, αγωγής ή κατάρτισης, για μελέτες και 
έρευνα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και για τη σύσταση ευρωπαϊκών δικτύων δοκιμαστικών 
προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου, γ) Διασφάλιση της ποιότητας της αντικαρκινικής αγωγής. 
Οι κοινοτικές επιδοτήσεις χρηματοδοτούν ενέργειες κατάρτισης για το υγειονομικό προσωπικό, 
συγκριτικές μελέτες και ανταλλαγές εμπειριών, καθώς και ευρωπαϊκές ανταλλαγές των 
αποτελεσμάτων της έρευνας. 
II βασική αρχή που ακολούθησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι να παρεμβαίνει μόνον σε περιπτώσεις 
που η συγκεκριμένη παρέμβαση απέφερε προστιθέμενη αξία σε εθνικές ενέργειες. Η εν λόγω 
προστιθέμενη αξία λαμβάνει τις ακόλουθες μορφές: 
α) Προώθηση της διάδοσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα της καλύτερης εθνικής πρακτικής ή 
νομοθεσίας. Για παράδειγμα, οι κοινοτικές οδηγίες για τη δημιουργία της Ενιαίας Αγοράς 
του 1992 εκπονήθηκαν κατά τρόπον ώστε να εναρμονίζουν τους εθνικούς κανονισμούς που 
«φορούν την υγεία των Ευρωπαίων. Το πρόγραμμα προώθησε επίσης τη διάδοση του 
ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου σε όλα τα κράτη μέλη. Η δημιουργία ευρωπαϊκών 
δικτύων δοκιμαστικών προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο προώθησε τη 
διάδοση των ορθών επιστημονικών πρακτικών σε όλη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και 
συνέβαλε στην προοδευτική εξάλειψη των μη βέλτιστων. 
β) Προώθηση και υποκίνηση της συνεργασίας στον τομέα των μελετών και της έρευνας με 
σκοπό την εναρμόνιση των ιατρικών πρακτικών στην Ευρώπη συμβάλλοντας στη μείωση 
σημαντικών διαφορών στις οποίες οφείλονται τα κυμαινόμενα ποσοστά επιβίωσης των 
καρικινοπαθών. 
γ) Ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με την ορθή πρακτική στον τομέα καθιερωμένων μεθόδων 
πρόληψης, όπως τα προγράμματα πληθυσμιακού ελέγχου, η αγωγή υγείας στα σχολεία και 
οι μέθοδοι διακοπής του καπνίσματος. 
Το 1992. μία ανεξάρτητη επιτροπή αξιολόγησης υπέβαλε έκθεση στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο σχετικά με τα πρώτα πέντε έτη του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου". 
Το κυριότερο συμπέρασμα της επιτροπής αξιολόγησης είναι ότι το πρόγραμμα αυτό κατόρθωσε να 
συνενώσει διάφορες κατηγορίες επαγγελματιών του τομέα της υγείας και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη 
στο πλαίσιο μιας κοινής προσπάθειας για τον έλεγχο του προβλήματος του καρκίνου στην Ευρώπη 
και συνέστησε ιδιαίτερα τη συνέχιση του προγράμματος εξαιτίας της μακροπρόθεσμης φύσης το\< 
προβλήματος του καρκίνου. 
Το Συμβούλιο ενέκρινε τα συμπεράσματα της επιτροπής αξιολόγησης και χορήγησε στο πρόγραμμα 
πρόσθετη χρηματοδότηση (5 εκατ. ECU). Με το ψήφισμα του της 13ης Δεκεμβρίου 1993, το 
Συμβούλιο, συνεκτιμώντας το προηγούμενο ψήφισμα του της 27ης Μαΐου 1993. κάλεσε την 
Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για τρίτο σχέδιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας. Αυτό 
το προτεινόμενο τρίτο σχέδιο δράσης βασίζεται στην εμπειρία που αποκομίστηκε από τα 
προηγούμενα σχέδια δράσης ενώ ταυτόχρονα εντάσσεται με συνεκτικό τρόπο στο πλαίσιο δράσης 
στον τομέα της δημόσιας υγείας που ορίζει το άρθρο 129 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
Ένωση. 
Η εφαρμογή του δεύτερου σχεδίου δράσης για τον καρκίνο απέδειξε την ανάγκη για στενή 
συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αφενός, και των οργανώσεων και φορέων σε 
εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο που ασχολούνται με την καταπολέμηση του καρκίνου, αφετέρου. Η 
συνεργασία αυτή επιτεύχθηκε με τη βοήθεια του σημαντικού δικτύου συνεργασίας και διαβούλευσης 
το οποίο δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του πρώτου και του δεύτερου σχεδίου δράσης και 
αναθέτει σημαντικό ρόλο στις εθελοντικές ομάδες που είναι ασχολούνται δραστήρια με την 
καταπολέμηση του καρκίνου, ιδίως των ενώσεων και συλλόγων για τον καρκίνο και των 
αντικαπνιστικών ομάδων. 
Οι εν λόγω οργανώσεις και ομάδες αποτελούν τμήμα του δικτύου εθνικών επιτροπών συντονισμού, 
οι οποίες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης και στην εξασφάλιση 
της επιτυχίας του. 
Τέλος, μπορεί να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" πραγματοποίησε 
σημαντική πρόοδο ιδίως στους παρακάτω τομείς: ενέργειες για την πρόληψη του καπνίσματος και 
νομοθετική υποστήριξη αυτών των ενεργειών, δραστηριότητες πληροφόρησης ιδίως σχετικά με την 
προ(ΐ)θηση του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου, χάραξη στρατηγικών και ανάπτυξη υλικών 
αγωγής ir/El0tÇ Υια ττ1ν πρόληψη του καρκίνου στα σχολεία, ανάπτυξη δικτύων πληθυσμιακού 
ελέγχου για κακρίνο του μαστού και του τραχήλου της μήτρας, κατάρτιση επαγγελματιών του 
τομέα της υγείας και μελέτες σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο. 
Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις ενέργειες αυτές παρατίθενται στη συνημμένη έκθεση 
σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος. 
II. ΕΚΘΕΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 
Α) Πρόληψη του καπνίσματος 
Ενέργεια 1. Ενθάρρυνση προγραμμάτων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για την πρόληψη του 
καπνίσματος, και ειδικότερα μεταξύ συγκεκριμένων ομάδων, όπως οι νέοι, οι 
γυναίκες και το υγειονομικό προσωπικό. 
Τα μέτρα για την καταπολέμηση του καπνίσματος που έτυχαν χρηματοδοτικής στήριξης απο την 
Επιτροπή στη διάρκεια του δεύτερου σχεδίου δράσης αφορούσαν κυρίως την οργάνωση προτύπων 
σχεδίων και ανταλλαγών εμπειριών στα ευρωπαϊκά δίκτυα. 
Το 1990 δημιουργήθηκε ένα δίκτυο "άκαπνων" πόλεων (Empoli, Besancon, Toledo. 
Namur). Παρόμοια εμπειρία ξεκίνησε το 1992 στο Royan (Γαλλία). Έχουν ληφθεί μέτρα 
για την επέκταση του δικτύου προκειμένου να συμπεριληφθεί το Λουξεμβούργο και το 
Cascais (Πορτογαλία). 
Το 1991 ξεκίνησε το ευρωπαϊκό δίκτυο λεσχών "φανατικών αντικαπνιστών" για νέους 
(ΗΒ. Γαλλία, Βέλγιο, Ισπανία, Πορτογαλία). Πρόκειται για μια νέα στρατηγική για την 
προώθηση από τους νέους μιας αντικαπνιστικής προσέγγισης. Η μέθοδος συνίσταται στη 
δημιουργία μιας συμμετοχικής λέσχης για μαθητές ηλικίας 7-11 ετών (οι ηλικιακές ομάδες 
διαφέρουν από χώρα σε χώρα). Το 1993 πραγματοποιήθηκε στη Σεβίλη (Ισπανία) μια 
ευρωπαϊκή συνάντηση για την ανταλλαγή εμπειριών. 
Η εδραίωση δοκιμαστικών ενεργειών στον τομέα της αγωγής σε θέματα υγείας και της 
πρόληψης του καπνίσματος στα σχολεία, οι οποίες δρομολογήθηκαν το 1991 στη Γαλλία, 
Ισπανία, Βέλγιο και Πορτογαλία. Το 1992 δημιουργήθηκε ένα δίκτυο για την εφαρμογή 
ενός κοινού προγράμματος διδασκαλίας στις συγκεκριμένες χώρες, το συντονισμό του 
οποίου έχει αναλάβει το κέντρο πρόληψης "Epidaure" στο Μονπελιέ (Γαλλία). Νέα 
δοκιμαστικά σχέδια ξεκίνησαν το 1992 στη Γερμανία, Δανία, Ελλάδα και Ιρλανδία. Το 
1994 παρουσιάστηκε στο Frascati μια έκθεση προόδου σχετικά με την πρόληψη του 
καπνίσματος μεταξύ των νέων στα σχολεία για τα τέσσερα πρώτα μέλη. Παρόμοια, το 
1993 ξεκίνησε μια αξιολόγηση όλων των ληφθέντων μέτρων για την πρόληψη του 
καπνίσματος μεταξύ των νέων εκτός του σχολικού περιβάλλοντος- τα πρώτα αποτελέσματα 
θα γνωστοποιηθούν το 1995 (ASH Σκωτία, Εδιμβούργου) και θα παρουσιαστούν σε 
συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο του 1995. 
Το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" συνεχίζει να χρηματοδοτεί το "Ευρωπαϊκό 
Γραφείο δράσης για την πρόληψη του καπνίσματος" (ΒASP) που δημιουργήθηκε το 1988 
κατόπιν πρόσκλησης προς υποβολή προσφορών Το εν λόγω γραφείο λειτουργεί ως ένα 
ευρωπαϊκό κέντρο πληροφόρησης στον τομέα της πρόληψης του καπνίσματος και έχει 
συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών στο 
συγκεκριμένο τομέα. 
Εκτος από τις υπηρεσίες γενικής πληροφόρησης και τεχνικής υποστήριξης προς τις 
υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το BASP δημοσιεύει ένα τριμηνιαίο ενημερωτικό 
δελτίο και τακτικές εκθέσεις για ειδικά ζητήματα. Οι δημοσιεύσεις αυτές διανέμονται σε 
όλους τους φορείς του προγράμματος και σε πολλές άλλες οργανώσεις που λειτουργούν στο 
συγκεκοιΜ-έ\Ότομέα στην Ευρώπη και διεθνώς. 
Από το 1990, το Β ASP έχει δημοσιεύσει II ειδικές εκθέσεις που καλύπτουν τα ακόλουθα 
θέματα: η χρήση του υγρού καπνού μασίματος και η προώθηση του στους νέους· η 
καπνοβιομηχανία στην Ανατολική Ευρώπη· η διαφήμιση των προϊόντων καπνού και η 
επίπτωση της στο κάπνισμα στους νέους- απαγόρευση του καπνίσματος σε αεροπορικές 
πτήσεις- γυναίκες και κάπνισμα· διαφορικά ασφάλιστρα για μη καπνιστές· πολιτικές σχετικά 
με το κάπνισμα στο χώρο εργασίας- η φορολογία των προϊόντων καπνού στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση· παθητικό κάπνισμα· η επισήμανση των προϊόντων καπνού στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση· και τα χαρακτηριστικά μιας χώρας όσον αφορά την κατανάλωση καπνοί» στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Η ένατη διεθνής διάσκεψη για τον καπνό και την υγεία πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι (9-
14 Οκτωβρίου 1994) με επίσημο συμμετέχοντα φορέα το πρόγραμμα Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου. Υπήρξε μια χρήσιμη ανταλλαγή εμπειριών και πληροφοριών για θέματα σχετικά 
με τον καπνό και δόθηκε η ευκαιρία να αναφερθεί η πρόοδος που έχει σημειωθεί στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την καταπολέμηση της κατανάλωσης καπνού. 
Συμμετοχή σε συνεδριάσεις που διοργάνωσε η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) για 
την πρόληψη του καπνίσματος στην Ευρώπη. 
Ενέργεια 2. Ενθάρρυνση δοκιμαστικών σχεδίων για την προώθηση της διδασκαλίας μεθόδων 
διακοπής του καπνίσματος στο υγειονομικό και εκπαιδευτικό προσωπικό 
Στο Βέλγιο, την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Πορτογαλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο 
χρηματοδοτήθηκαν μέτρα για τη διαφήμιση και προώθηση κέντρων που παρέχουν βοήθεια για τη 
διακοπή του καπνίσματος. 
Οι εκπρόσωποι των κυριότερων ενώσεων γενικών ιατρών της ΕΕ εξέφρασαν τη δέσμευση τους στην 
καταπολέμηση του καπνίσματος με την ευκαιρία ενός ευρωπαϊκού συνεδρίου που 
πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι τον Ιούνιο του 1993 με θέμα "γενικοί ιατροί και η πρόληψη του 
καπνίσματος". 
Γα αποτελέσματα μιας συγκριτικής μελέτης σχετικά με την αποτελεσματικότητα των διαφόρων 
μεθόδων διακοπής του καπνίσματος, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1992 από ομάδα ευρωπαίων 
εμπειρογνωμόνων με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Σχολής Ογκολογίας (ΕΣΟ) δημοσιεύτηκαν το 
1993 (Μέθοδοι διακοπής του καπνίσματος, συστάσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας). 
Το πρόγραμμα χρηματοδότησε σχέδια κατάρτισης για γενικούς ιατρούς στην Ισπανία και την 
Πορτογαλία σχετικά με την πρόληψη και τη θεραπεία της εξάρτησης στη νικοτίνη. 
Επίσης, χρηματοδοτήθηκαν ορισμένα πολυετή σχέδια για την πρόληψη του καπνίσματος στα 
σχολεία, τα οποία περιλαμβάνουν ένα τμήμα για την κατάρτιση του εκπαιδευτικού προσωπικού 
στην πρόληψη και τη διακοπή του καπνίσματος (Γερμανία, Δανία, Ισπανία και Πορτογαλία). 
Ενέργεια 3. Ενθάρρυνση καινοτόμων ενημερωτικών εκστρατειών προκείμενου να προληφθεί το 
κάπνισμα τόσο στο ευρύ κοινό όσο και στους χώρους εργασίας 
Κατά την περίοδο 1990-1994 διεξήχθησαν ορισμένες έρευνες σχετικά με το κάπνισμα στα κράτη 
μέλη (Ευρωβαρόμετρο). 
Αναλύθηκαν οι απαντήσεις που δόθηκαν σε ερωτήσεις σχετικά με το παθητικό κάπνισμα, τους 
κανόνες για το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους και κατά την εργασία και τη διαφήμιση των 
προϊόντων καπνού. Τα συμπεράσματα των ερευνών δείχνουν μια διαχρονική συνέπεια. Τα 
αποτελέσματα της έρευνας διαδόθηκαν στα κράτη μέλη, και ειδικότερα την Παγκόσμα Ημέρα κατά 
του καπνίσματος της ΠΟΥ. 
Επιπλέον, ως συνέχεια των μέτρων για την πρόληψη του καρκίνου και την προώθηση της υγείας 
στο χώρο εργασίας που πραγματοποιήθηκε το 1992 ως μέρος της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας κατά του 
καρκίνου, το πρόγραμμα υποστήριξε ορισμένα μέτρα με στόχο την καλύτερη ενημέρωση των 
εργαζομένων σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με το κάπνισμα γενικά και με το παθητικό 
κάπνισμα ειδικότερα. 
Σε πειραματική βάση δημιουργήθηκε το 1993 στη Γαλλία ένα κέντρο (L' observatoire permanent 
de publicité et promotion des produits de tabac) για την παρακολούθηση της εφαρμογής των 
κανόνων για την απαγόρευση της διαφήμισης των προϊόντων καπνού στη Γαλλία. Η πρώτη έκθεση 
δημοσιεύτηκε το Μάρτιο του 1994. 
Η Επιτροπή χορήγησε το 1993 χρηματοδότηση για το υπάρχον δίκτυο τηλεματικής Globalink 
προκειμένου να αναπτυχθεί μια εφαρμογή για τη βελτίωση της ταχείας διαβίβασης πληροφοριών 
σχετικά με την πρόληψη του καπνίσματος μεταξύ των εταίρων του προγράμματος στα δώδεκα 
κράτη μέλη. Από το 1994 το δίκτυο παρέχει επίσης πληροφορίες σχετικά με τον καρκίνο. 
Η Επιτροπή ενθάρρυνε τους φορείς που συμμετέχουν στο πρόγραμμα να λάβουν ενεργό μέρος στην 
Παγκοσμία Ημέρα κατά του καπνίσματος της ΠΟΥ (στις 31 Μαΐου κάθε χρόνο). 
Ενέργεια 4. Χρηματοδότηση μελετών ως προς τις δυνατότητες μετατροπής της 
καπνοκαλλιέργειας 
Το 1993 ελήφθησαν μέτρα για την αναμόρφωση της κοινής γεωργικής πολιτικής στον τομέα του 
καπνοί). 
Το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2975/92 του Συμβουλίου για την κοινή οργάνωση αγοράς του 
ακατέργαστου καπνού προβλέπει τη σύσταση ενός κοινοτικού ταμείου έρευνας και ενημέρωσης 
στον τομέα του καπνού, το οποίο θα χηρματοδοτείται από κρατήσεις ίσες το πολύ με 1% 
κατ ανώτατο όριο της πριμοδότησης τη στιγμή της πληρωμής. Το ταμείο θα χρηματοδοτεί και θα 
συντονίζει προγράμματα έρευνας και ενημέρωσης με σκοπό την προώθηση της ευρύτερης γνώσης 
των βλαβερών συνεπειών του καπνού και των σχετικών με τις συνέπειες αυτές κατάλληλων 
προλτιπτικών και θεραπευτικών μέσων, καθώς και τον προσανατσλισμότης κοινοτικής παράγωγης 
ιΕΕ αριθ. L 215 της 30.7.1992, σελ. 70 
καπνού προς οσο το δυνατόν λιγότερο βλαβερές ποικιλίες και ποιότητες. 
ΓΙ Επιτροπή" δημοσίευσε πρόσκληση προς υποβολή προσφορών με λήξη της προθεσμίας παραλαβής 
των ολοκληρωμένων προτάσεων την 21η Οκτωβρίου 1994. Οι προτάσεις αυτές θα εξεταστούν από 
την Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή και την Ομάδα Ανεξάρτητων Εμπειρογνωμόνων, που θα 
δημιουργηθούν στο πλαίσιο του ταμείου και οι οποίες θα συμβουλεύουν τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής σχετικά με τις προτάσεις που πρέπει να αποδέχονται. 
Β) Μελέτες και μέτρα πρόληψης σχετικά με τη διατροφή (συμπεριλαμβανομένου του 
οινοπνεύματος). 
Ενέργεια 5. Ενθάρρυνση μελετών σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες και τον καρκίνο, σε 
πλήρη συντονισμό με το κοινοτικό πρόγραμμα ιατρικής έρευνας (μετα-αναλύσεις, 
μελέτες αντιπροσωπευτικών περιστατικών, μελέτες επέμβασης σε ανταγωνιστικούς 
παράγοντες) 
Το δίκτυο EPIC (Ευρωπαϊκή προοπτική έρευνα για τη διατροφή και τον καρκίνο), τα 
δοκιμαστικά στάδια του οποίου πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 1988-1991 και το οποίο 
καλύπτει επτά χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ελλάδα, 
Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο), λειτουργεί σύμφωνα με τους όρους του κοινοί) 
πρωτοκόλλου που συντάχθηκε στα τέλη του 1991. Το εν λόγω πρωτόκολλο πρόβλεπε 
βαθμιαία αύξηση του αριθμού των εθελοντών που συμμετέχουν στη μελέτη σε περίπου 
40.000-70.000 σε κάθε χώρα. Σήμερα, το ποσοστό συμμετοχής του μελετούμενου 
πληθυσμού είναι άκρως ικανοποιητικό σε όλες τις χώρες που έχουν υπογράψει το 
πρωτόκολλο. Έχουν ήδη συγκεντρωθεί δεδομένα μέσω ενός ερωτηματολογίου από 77.000 
άτομα (Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο), καθώς και 
βιολογικά δείγματα από 22.000 εξ αυτών. Η συγκέντρωση όλων των βασικών δεδομένων 
που απαιτούνται για την πραγματοποίηση της μελέτης θα διαρκέσει τρία χρόνια. Από το 
1995, το δίκτυο θα είναι σε θέση να καταγράφει τα πρώτα περιστατικά καρκίνου που 
παρουσιάζονται στις κατηγορίες με την υψηλότερη επίπτωση· τα δεδομένα θα αποτελέσουν 
αντικείμενο ανάλυσης και τα προκαταρκτικά αποτελέσματα προβλέπονται για το 1997-
1998. 
Συνεχίζεται επίσης η μελέτη παρέμβασης που ξεκίνησε το 1991 σχετικά με την πρόληψη των 
καλοηθών όγκων του παχέος εντέρου και στην οποία συμμετέχουν δέκα κράτη μέλη II 
μελέτη αυτή προβλέπεται προσωρινά να διαρκέσει τρία χρόνια και το συντονισμό της έχει 
αναλάβει ο ευρωπαϊκός οργανισμός για τη συνεργασία στις μελέτες πρόληψης του καρκίνου 
(ECP) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος της είναι η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της 
προληπτικής αγωγής με ασβέστιο και θρεπτικές ίνες στην εμφάνιση και ανάπτυξη αυτού του 
τύπου όγκου. Ο συνολικός αριθμός των συμμετεχόντων ασθενών ανέρχεται σε 658. Τα 
πρώτα αποτελέσματα θα καταστούν διαθέσιμα το 1995. Πραγματοποιούνται ορισμένες 
μελέτες μικρότερης κλίμακας σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να καταδειχτεί η σχέση μεταξύ 
διατροφής και ειδικών καρκίνων (πχ καρκίνος του μαστού). Η έκθεση για τα 
αποτελέσματα των επιστημονικών μελετών που συγχρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα 
ενημερώθηκε το 1994. 
2ΕΕ αριθ. C 179 της 1.7.1994, σελ. 8 
Ενέργεια 6. Εκπόνηση και διάδοση κατευθυντήριων γραμμών στον τομέα της διατροφής με 
σκοπό τη βελτίωση της πρόληψης των καρκίνων 
Τα αποτελέσματα της προοπτικής μελέτης σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο (EPIC) θα 
επιτρέψουν το λεπτομερέστερο καθορισμό των κατευθυντήριων γραμμών για τη διατροφή που 
περιλαμβάνονται στον ευρωπαϊκό κώδικα κατά του καρκίνου. Τα αποτελέσματα αυτά 
προγραμματίζονται για το τέλος του τρίτου σχεδίου δράσης. 
Γ) Εκστρατεία κατά των καρκινογόνων παραγόντων 
Ενέργειες 7 Συνέχιση της κοινοτικής δράσης για την προστασία από τις ιοντίζουσες 
και 8. ακτινοβολίες. Ενίσχυση των συγκριτικών μελετών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για 
τη βελτίωση της προστασίας από τις υπεριώδεις ακτίνες 
Σε νομοθετικό επίπεδο, η οδηγία 92/3/Ευρατόμ για την επιτήρηση και τον έλεγχο των αποστολών 
ραδιενεργών αποβλήτων μεταξύ κρατών μελών καθώς και προς και από την Κοινότητα εκδόθηκε 
στις 3.2.92 (ΕΕ L 35 της 12.2.92). 
Γα μη νομοθετικά κοινοτικά μέτρα ξεκίνησαν το 1991 και αποσκοπούν κυρίως στην ενημέρωση του 
κοινού σχετικά με την προστασία από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες και να βελτιώσουν την 
κατάρτιση του υγειονοΜ-ικου προσωπικού στο συγκεκριμένο τομέα. 
Στις 23 Δεκεμβρίου 1992, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 
118Α της συνθήκης ΕΟΚ σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις ασφάλειας και υγείας όσον αφορά 
την έκθεση των εργαζομένων στους κινδύνους που προέρχονται από φυσικούς παράγοντες. Το 
φάσμα της πρότασης καλύπτει ηλεκτρικά ή μαγνητικά πεδία ή συνδυασμούς τους με συχνότητα ίση 
ή μικρότερη των 3.10 (15) Hertz (μήκος κύματος 100 μανόμετρων ή περισσότερο). Αποσκοπεί 
επίσης στην παροχή αυξημένης προστασίας από τις υπεριώδεις ακτίνες. 
Δύο μελέτες για την προστασία από τις υπεριώδεις ακτίνες (UV) χρηματοδοτήθηκαν από το 
πρόγραμμα το 1992: μία πολυκεντρική μελέτη ασθενών-μαρτύρων σχετικά με την αιτιολογία των 
καρκίνων του δέρματος (Ιταλία) και μία μελέτη για το ρόλο του νιτρικού οξέος και των ελεύθερων 
οξυγονούχων ριζών σε βλάβες που σχετίζονται με τις υπεριώδεις ακτίνες. 
Τα μέτρα που ελήφθησαν από την έναρξη του δεύτερου σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση της 
ιοντί'ύουσας ακτινοβολίας, και ειδικότερα το πρόγραμμα ενημέρωσης για την ακτινοβολία και την 
προστασία από την ακτινοβολία για το ευρύ κοινό και ορισμένες συγκεκριμένες ομάδες 
εργαζομένων, είχαν τα ακόλουθα αποτελέσματα: εκπονήθηκε ένα εγχειρίδιο ενημέρωσης για το 
εκπαιδευτικό προσωπικό και οργανώθηκαν τέσσερις κύκλοι μαθημάτων για το υγειονομικό 
προσωπικό το 1993, που καλύπτουν κυρίως τον ποιοτικό έλεγχο και τη βελτιστοποίηση της 
προστασίας από την ακτινοβολία στην ιατρική. 
Το πρόγραμμα χρηματοδότησε το 1993 το πρώτο στάδιο μελέτης για τη σχέση μεταξύ 
ηλεκτρομαγνητικών πεδίων και άλλων παραγόντων κινδύνου στην αιτιολογία της λευχαιμίας στα 
παιδιά. 
Επιπλέον, ξεκίνησε η διαδικασία για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τους βασικούς 
κανόνες ασφάλειας για την προστασία των εργαζομένων και του κοινού από τους κινδύνους που 
προκύπτουν από την έκθεση σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες. 
Ενέργεια 9. Ενίσχυση των ευρωπαϊκών μελετών για τον πιθανό κίνδυνο καρκινογένεσης εξ 
ορισμένων χημικών ουσιών 
Εχουν χρηματοδοτηθεί ορισμένες μελέτες για τους καρκινογόνους παράγοντες, ειδικότερα για τους 
κινδύνους καρκινογένεσης που διατρέχουν οι εργαζόμενοι σε εργαστήρια βιολογικής έρευνας, τον 
κίνδυνο έκθεσης σε διοξίνη και μη επαγγελματικής έκθεσης σε αμίαντο 
To IARC στη Λυών ανέλαβε την παραγματοίηση αξιολόγησης των κινδύνων που ενέχοιτν ορισμένες 
εργασίες στους τομείς παραγωγής ξύλου, δέρματος και χάρτου. Οι τελικές εκθέσεις για το Ηύλο 
και το δέρμα έχουν σήμερα συνταχθεί και η μονογραφία του IARC για το ξύλο αποτελεί αντικείμενο 
επανεξέτασης υπό το πρίσμα της έκθεσης που θα καταρτιστεί κατά τη συνεδρίαση των 
εμπειρογνωμόνων του IARC τον Οκτώβριο του 1994. 
Η τριετής μελέτη που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται 
με τη χρήση φυτοφαρμάκων στα θερμοκήπια έχει περατωθεί. Η τελική έκθεση αναμένεται στις 
αρχές του 1995. 
Σήμερα βρίσκεται υπό εκπόνηση μελέτη για τους ειδικούς κινδύνους στις βιομηχανίες 
ηλεκτροπαραγωγής, στην οποία συμμετέχει η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία· στην εν λόγω μελέτη 
χρησιμοποιούνται ιστορικά συγκεντρωτικά στοιχεία θανάτων που συνδέονται με την έκθεση σε 
αμίαντο και τεχνητές ανόργανες ίνες. 
Χορηγήθηκε τεχνική στήριξη για τη γραμματεία της ευρωπαϊκής ομάδας για το μεσοθηλίωμα. Η 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων της Κοινότητας εξέδωσε σχετική έκθεση (ISBN 92-826-4821-4) 
Ως μέρος του πέμπτου προγράμματος ιατρικής έρευνας της ΕΚΑΧ, χρηματοδοτήθηκαν 15 σχέδια 
για τη διάγνωση και πρόληψη του καρκίνου επαγγελματικής αιτιολογίας στους κλάδους άνθρακα 
και χάλυβα. Τρεις τελικές εκθέσεις έχουν ήδη διαβιβαστεί στην Επιτροπή. 
Ενέργεια 10. Συνέχιση της ταξινόμησης και της σήμανσης των επικίνδυνων ουσιών 
Την 1η Σεπτεμβρίου 1993 η Επιτροπή εξέδωσε οδηγία για τη 19η προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο 
της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ σχετικά με την ταξινόμηση και τη σήμανση των επικίνδυνων ουσιών, 
προσθέτοντας η αναταξινομώντας 19 ουσίες ή ομάδες ουσιών που θεωρούνται καρκινογόνες, από 
τις οποίες 14 ταξινομούνται στην κατηγορία 1 ή 2. Το παράρτημα 1 της οδηγίας 67/548 
περιλαμβάνει σήμερα 168 επικίνδυνες ουσίες ή ομάδες ουσιών που ταξινομούνται ως καρκινογόνες 
και στη σήμανση πρέπει να αναφέρονται ως τέτοιες, από τις οποίες οι 105 υπάγονται στην 
κατηγορία 1 ή 2. 
Δ) Ενημέρωση του κοινού για τα μέτρα πρόληψης 
Ενέργεια 11. Ενδεχόμενη ενημέρωση του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου 
Η Επιτροπή κάλεσε την Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας (ΕΣΟ) να συγκεντρώσει μια ομάδα διεθνών 
εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου με σκοπό την εξέταση της πιθανής ενημέρωσης των 
επιστημονικών πτυχών των συστάσεων που περιλαμβάνονται στον παρόντα ευρωπαϊκό κώδικα 
κατά του καρκίνου. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν και το Νοέμβριο του 1994 η επιτροπή 
εμπειρογνωμόνων στον τομέα του καρκίνου ενέκρινε τη νέα έκδοση ενώ αναμένονται οι 
τροποποιήσεις του παραρτήματος. Ο αναθεωρημένος κώδικας θα αποτελέσει το κεντρικό θέμα της 
Ευρωπαϊκής Εβδομάδας 1995. 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 
Ορισμένοι καρκίνοι μπορούν να αποφευχθούν και η γενική κατάσταση της υγείας μπορεί να 
βελτιωθεί εάν υιοθετήσετε υγιεινότερο τρόπο ζωής. 
1 Μην καπνίζετε. Καπνιστές, σταματήστε το κάπνισμα όσο πιο σύντομα γίνεται και μην 
καπνίζετε παρουσία άλλων. Εάν δεν καπνίζετε, μην κάνετε πειράματα με τον καπνό 
2. Εάν πίνετε αλκοολούχα ποτά, μπύρα, κρασί ή άλλο είδος, μετριάστε την κατανάλωση. 
3. Αυξήστε την ημερήσια κατανάλωση λαχανικών και φρέσκων φρούτων. Να τρώτε συχνά 
δημητριακά με υψηλή περιεκτικότητα σε ίνες. 
4 Αποφύγετε το υπερβολικό βάρος, αυξήστε τη σωματική δραστηριότητα και περιορίστε την 
κατανάλωση λιπαρών φαγητών. 
5. Αποφύγετε την υπερβολική έκθεση στον ήλιο και τα ηλιακά εγκαύματα, ιδίως στην παιδική 
ηλικία. 
6 Εφαρμόστε αυστηρούς κανόνες που στοχεύουν στην πρόληψη κάθε έκθεσης σε γνωστές 
καρκινογόνες ουσίες. Να ακολουθείτε όλες τις οδηγίες υγείας και ασφάλειας για ουσίες που 
μπορεί να είναι καρκινογόνες. 
Οι περισσότεροι καρκίνοι μπορούν να θεραπευθούν εάν ανιχνευθούν εγκαίρως 
7 Επισκεφθείτε ένα γιατρό, μόλις παρατηρήσετε ένα εξόγκωμα, μία πληγή που δεν 
επουλώνεται (και στο στόμα ακόμη), μια κρεατοελιά που αλλάζει σχήμα, μέγεθος ή 
χρώμα, η τυχόν μη φυσιολογική αιμορραγία. 
8 Επισκεφθείτε ένα γιατρό εάν αντιμετωπίζετε έμμονα προβλήματα, όπως επίμονος βήχας, 
έμμονο βράγχος φωνής, αλλαγή στις εντερικές και ουρικές συνήθειες ή ανεξήγητη απώλεια 
βάρους. 
Για τις γυναίκες 
9. Να κάνετε τακτικά εξέταση του τραχηλικού επιχρίσματος. Να συμμετέχετε σε οργανωμένα 
10 
προγράμματα πληθυσμιακού' ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας 
10. Να ελέγχετε τακτικά το στήθος σας. Να συμμετέχετε σε οργανωμένα προγράμματα 
πληθυσμιακού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού εάν είστε άνω των 50 ετών. 
Ενέργεια 12. Επανάληψη των ευρωπαϊκών ενεργειών ενημέρωσης σε θέματα καρκίνου, κατά τη 
δεύτερη, εάν είναι δυνατόν, εβδομάδα του Οκτωβρίου· εν προκειμένω, προτροπή των 
κρατικών και των ιδιωτικών σταθμών να μεταδίδουν δωρεάν σύντομες 
διαφημιστικές προβολές με θέμα τον αντικαρκινικό aytava 
Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα κατά του καρκίνου, που πραγματοποιείται κανονικά τη δεύτερη εβδομάδα 
του Οκτωβρίου, είχε ως αντικείμενο κατά την τελευταία πενταετία τα ακόλουθα θέματα: 1990: 
Κάπνισμα και Οινόπνευμα (συμπεριλαμβανομένης της ταινίας Το κάπνισμα και εσύ), 1991 
Εγκαιρη διάγνωση και συστηματικός πληθυσμιακός έλεγχος, 1992: Πρόληψη του καρκίνου και 
προώθηση της υγείας στο χώρο εργασίας, 1993: Παθητικό κάπνισμα, 1994: Φρούτα και λαχανικά 
κάθε μέρα, ένα στοιχείο ζωτικής σημασίας για την υγεία. 
Ενέργεια 13. Παραγωγή ευρωπαϊκών προτύπων πληροφόρησης για την πρόληψη, τον 
πληθυσμιακό έλεγχο και τη θεραπεία των καρκίνων, τα οποία να μπορούν να 
προσαρμόζονται στις εθνικές ανάγκες 
Σε όλες τις συνεντεύξεις τύπου που διοργανώθηκαν για την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα στα κράτη μέλη. 
μια ευρωπαϊκή ομάδα εργασίας συνέταξε φάκελο τύπου που περιελάμβανε επιστημονικά έγγραφα 
που παρείχαν γενική πληροφόρηση σχετικά με το ζήτημα που εξετάστηκε στη διάρκεια της 
εβδομάδας. Τα εν λόγω έγγραφα διανεμήθηκαν ευρέως μεταξύ των δημοσιογράφων και των 
εταίρων του προγράμματος. Το υλικό περιελάμβανε επίσης τις συνεισφορές των εταίρων που ήσαν 
υπεύθυνοι για τη διοργάνωση της εκστρατείας ενημέρωσης για την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα σε κάθε 
κράτος μέλος. 
Το 1991, ένα τεύχος της Κοινωνικής Ευρώπης ήταν αφιερωμένο στο πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά 
του καρκίνου". Στην έκδοση αυτή παρουσιάζονται εκτενώς οι πρωτοβουλίες του προγράμματος 
και όλες οι οδηγίες. 
Το 1993 πραγματοποιήθηκε στο Aachen (ΓΕΡ) ένα διεθνές σεμινάριο για τις περιοδεύουσες 
εκθέσεις. Στο διεθνές αυτό σεμινάριο εμπειρογνώμονες από τις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, το 
Λουξεμβούργο, τη Γαλλία και τη Γερμανία συζήτησαν την εμπειρία που έχει αποκτηθεί απο τις 
περιοδεύουσες εκθέσεις με αντικείμενο την πρόληψη του καρκίνου. 
Ενέργειες 14 Διάδοση του ευρωπαϊκού κώδικα στο ευρύ κοινό από τους φορείς του 
και 15. σχεδίου δράσης. Ενίσχυση καινοτόμων εκστρατειών για την ενημέρωση 
συγκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού σε ό,τι αφορά την πρόληψη του καρκίνου 
Κατά τη διάρκεια του δεύτερου σχεδίου δράσης χρηματοδοτήθηκαν ορισμένα μέτρα για τη διάδοση 
του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου στο ευρύ κοινό και σε ορισμένες ειδικές ομάδες 
στόχους, π.χ. καθιέρωση τηλεφωνικών γραμμών παροχής βοήθειας, παραγωγή και διανομή 
11 
εικονογραφημένωνπεριοόικών, συμμετοχή σε εθνικές ή διεθνείς εμπορικές εκθέσεις όπως αυτή στο 
Ανόβερο, σε στενή συνεργασία με το πρόγραμμα "Helios" για τα άτομα με ειδικές ανάγκες και τις 
υπηρεσίες ασφάλειας και υγείας στο χώρο εργασίας. Σκοπός των περισσοτέρων από αυτά τα μέτρα 
ήταν η ευαισθητοποίηση, η κινητοποίηση και η κατάρτιση ενδιάμεσων ομάδων (υγειονομικό 
προσωπικό, εθελοντές σε ενώσεις κατά του καρκίνου κλπ) που μπορούν να μεταδώσουν τις τις 
πληροφορίες στο ευρύ κοινό και να προωθήσουν καινοτόμες προσεγγίσεις, όπως παιχνίδια ή 
θεατρικές παραγωγές με θέματα σχετικά με τον καρκίνο. 
Ορισμένα ιιέτρα εστιάστηκαν ειδικότερα στην πρόληψη των μελανωμάτων και τους κινδύνους που 
σχετίζονται με την υπερβολική έκθεση του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία τόσο κατά την 
εργασία όσο και κατά τον ελεύθερο χρόνο. 
Η ομάδα εκπροσώπων των ενώσεων γενικών ιατρών των κρατών μελών εκπόνησε το 1992 ένα 
φυλλάδιο σχετικά με τον ευρωπαϊκό κώδικα κατά του καρκίνου το οποίο εξηγεί την επιστημονική 
βάση του κώδικα των γενικών ιατρών της Κοινότητας. Το φυλλάδιο αυτό διανεμήθηκε ευρέως το 
1993 στην Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σκανδιναβία και σήμερα διατίθεται ήδη στη 
Γαλλία και την Ιταλία. 
Ενέργειες 16. Ενημέρωση των εργαζομένων, και ιδίως των διακινούμενων εργαζομένων, στο 
πλαίσιο των ήδη υπαρχουσών κοινοτικών οδηγιών, σχετικά με τον αγώνα κατά των 
καρκίνων επαγγελματικής αιτιολογίας 
Μετά το ευρωπαϊκό έτος για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας κατά την 
εργασία το 1992, οι κυριότερες ενώσεις κατά του καρκίνου δημιούργησαν μια ομάδα συνδέσμου 
προκειμένου να συνεχίσουν τις προσπάθειες για την πρόληψη του καρκίνου και να προωθήσουν 
την υγεία στις επιχειρήσεις. 
Η ομάδα προετοίμασε την ευρωπαϊκή συνάντηση "μια υγιής εταιρεία - βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας μέσω ενός υγιούς εργατικού δυναμικού" που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο 
το Σεπτέμβριο του 1994. Η εν λόγω συνάντηση εξέτασε παραμέτρους όσον αφορά την εκτίμηση 
της σχέσης κοστος-αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων προώθησης της υγείας και έδωσε 
παραδείγματα των καλύτερων πρακτικών που παρουσίασαν οι ίδιες οι εταιρείες. Αυτός ο τύπος 
παρουσίασης φάνηκε να έχει ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο στους συμμετέχοντες που ήσαν ως επί το 
πλείστον διευθυντές προσωπικού και υπεύθυνοι για την επαγγελματική υγεία και, επιπλέον, έδειξε 
ότι η πρόληψη είναι ένας τομέας αυξανόμενου ενδιαφέροντος στις εταιρείες που θα πρέπει να 
αναπτΐ7.θεί περαιτέρω. 
Χρηματοδοτήθηκαν ορισμένες πρωτοβουλίες (Γερμανία, Βέλγιο, Ισπανία, Ιρλανδία. Ιταλία. 
Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο) με σκοπό την παροχή πληροφόρησης σχετικά με τους 
κινδύνους που συνδέονται με ορισμένους τρόπους διαβίωσης (κάπνισμα, διατροφή) και με την 
έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες. Πραγματοποιήθηκε στη Φρανκφούρτη (ΓΕΡ) μια 
ευρωπαϊκή συνάντηση σχετικά με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες, η οποία είχε 
σημαντικό αντίκτυπο στο γερμανικό τύπο, που έκτοτε έχει καλύψει το θέμα επανειλημμένως. 
Ορισμένα από τα προγράμματα αυτά συνέχισαν χωρίς περαιτέρω χρηματοδότηση, αποδεικνύοντας 
ότι η αρχική χρηματοδότηση από την Επιτροπή αποτέλεσε κίνητρο για εκτενή δράση. 
12 
Ε) Αγωγή σε θέματα υγείας: μέτρα πρόληψης 
Οι ενέργειες του οεύτερου σχεδίου δράσης για την αγωγή σε θέματα υγείας και την πρόληψη του 
καρκίνου βασίζονται στις αρχές που ενέκρινε η πρώτη ευρωπαϊκή διάσκεψη για την αγωγή σε 
θέματα υγείας και την πρόληψη του καρκίνου στα σχολεία, που πραγματοποιήθηκε στο Δουβλίνο 
το 1990. 
Στόχος των αρχών αυτών είναι η βελτίωση της πρόληψης του καρκίνου με την προώθηση της υγείας 
στα παιδιά, τους εφήβους και τους ενηλίκους στα σχολεία, σύμφωνα με τις συστάσεις του 
ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου. 
Μια δεύτερη ευρωπαϊκή διάσκεψη για την αγωγή σε θέματα υγείας και την πρόληψη του καρκίνου 
στα σχολεία πραγματοποιήθηκε στο Δουβλίνο από τις 9 έως τις 12 Νοεμβρίου 1992. Σκοπός της 
διάσκεψης ήταν να αξιολογήσει την πρόοδο στην αγωγή σε θέματα καρκίνου από την πρώτη 
διάσκεψη σχετικά με την προώθηση της υγείας στα σχολεία. 
II διάσκεψη διατύπωσε συστάσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μελλοντική κατεύθυνση 
της αγωγής σε θέματα υγείας και της πρόληψης του καρκίνου στα σχολεία για τα έτη 1995-1999 
Ενέργεια 17. Ενίσχυση της πληροφόρησης και της ευαισθητοποίησης του προσωπικού των 
σχολείων για τον ευρωπαϊκό κώδικα κατά του καρκίνου 
Το 1992 και 1993 πραγματοποιήθηκαν σε δέκα χώρες εθνικές διασκέψεις για τη διάδοση των 
συστάσεων της Διάσκεψης του Δουβλίνου σχετικά με την αγωγή σε θέματα υγείας και την πρόληψη 
του καρκίνου στα σχολεία. Σκοπός αυτών των διασκέψεων ήταν να ενημερωθεί εκτενέστερα το 
προσωπικό των σχολείων για τα μέτρα πρόληψης του καρκίνου και τους αποτελεσματικούς 
τρόπους μετάδοσης των μηνυμάτων που βασίζονται στον ευρωπαϊκό κώδικα. 
Μετά τη Διάσκεψη του Δουβλίνου (1990) συγκροτήθηκαν τρεις ομάδες εργασίας προκειμένου να 
αξιολογήσουν όλα τα μέτρα για την αγωγή σε θέματα υγείας και την πρόληψη του καρκίνου που 
ελήφθησαν στα σχολεία με την υποστήριξη του προγράμματος. Οι εν λόγω ομάδες εργασίας 
περιλαμβάνουν ευρωπαίους εμπειρογνώμονες για την πρόληψη του καρκίνου στα σχολεία 
πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ευρωπαίους εμπειρογνώμονες για την πρόληψη του καρκίνου στα 
σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και ευρωπαίους εμπειρογνώμονες για την πρόληψη του 
καρκίνου όσον αφορά την κατάρτιση του εκπαιδευτικού προσωπικού. Τα συμπεράσματα τους για 
την αγωγή σε θέματα υγείας επικυρώθηκαν το 1992 από το Συμβούλιο Υπουργών Υγείας (92/C 
326/02) και το Συμβούλιο Υπουργών Παιδείας (92/C 336/07). 
Υστερα από ένα ευρωπαϊκό σεμινάριο που πραγματοποιήθηκε στο Ρότερνταμ το Νοέμβριο του 
1992 διανεμήθηκε ευρέως ένας ευρωπαϊκός χάρτης που καθορίζει ένα ελάχιστο πρόγραμμα 
κατάρτισης για την αγωγή σε θέματα υγείας για το εκπαιδευτικό προσωπικό προκείμενου να 
καταστεί δυνατή η ενίσχυση της ενημέρωσης παιδιών και εφήβων σχετικά με την πρόληψη του 
καρκίνου και τους παράγοντες κινδύνου. Το πρόγραμμα, λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις 
κατευθυντήριες γραμμές, χρηματοδότησε έξι τοπικά ή περιφερειακά σχέδια για την αρχική ή/και 
τη συνεχή κατάρτιση του εκπαιδευτικού προσωπικού σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου μέσω 
προώθησης της υγείας. 
13 
Ενέργεια 18. Διάδοση ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού υλικού για την αγωγή σε θέματα υγείας 
Με βάση τα συμπεράσματα της ομάδας εργασίας για την πρόληψη του καρκίνου στα σχολεία 
πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (πρβλ. ανωτέρω), καταρτίστηκε και διανεμήθηκε στη γαλλόφωνη 
κοινότητα του Βελγίου ένας μεθοδολογικός οδηγός για τις τάξεις των σχολείων πρωτοβάθμιας 
εκπαίδευσης. Επιπλέον το 1994, πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες ένα ευρωπαϊκό σεμινάριο, 
το οποίο διοργανώθηκε με τη συνδρομή του Ελεύθερου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών, με στόχο 
τη διάδοση των συμπερασμάτων της ομάδας εργασίας και την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με την 
πρόληψη του καρκίνου στα σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Ως μέρος της υλοποίησης των συμπερασμάτων της ομάδας εργασίας για τα σχολεία δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης, διανεμήθηκαν μεταξύ των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών ένα σχέδιο 
ενημερωτικού φυλλαδίου και αφίσες σχετικά με την προώθηση της υγείας στα σχολεία τα οποία 
εξέδωσε το Ολλανδικό Κέντρο για την προώθηση της υγείας και την αγωγή σε θέματα υγείας. Το 
πρόγραμμα χρηματοδότησε επίσης την εκπόνηση ενός οδηγού για τους συντονιστές της αγωγής σε 
θέματα υγείας στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, προκειμένου να συνδράμει το επιτόπιο 
εκπαιδευτικό προσωπικό που διαθέτι γνώσεις ή/και εμπειρία στον τομέα της αγωγής σε θέματα 
υγείας να οργανώσει ειδικά τμήματα για την πρόληψη του καρκίνου στα σχολεία όπου εργάζεται 
Ο οδηγός, ο οποίος θα εκδοθεί από τον Οργανισμό για την προώθηση της υγείας της Ουαλίας, θα 
ολοκληρωθεί και θα διανεμηθεί το 1995. 
Το πρόγραμμα χρηματοδότησε την εκπόνηση μιας πρωτότυπης "σπειροειδούς" ενότητας αγωγής σε 
θέματα διατροφής που συνεκτιμά τα αποτελέσματα των δύο ευρωπαϊκών σεμιναρίων για το 
συγκεκριμένο θέμα που διοργανώθηκαν το 1991 στο Flensburg (ΓΕΡ) και το 1992 στο Λαγονήσι 
(ΕΛ). Η ενότητα αυτή, η οποία σχεδιάστηκε για να χρησιμοποιηθεί για την προώθηση της υγείας 
στα σχολεία, έχει ολοκληρωθεί και διανέμεται. 
Το πρόγραμμα εξακολούθησε να υποστηρίζει την παραγωγή διδακτικού υλικού για τους μαθητές 
των σχολείων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος που 
συνδέεται με την ηλιακή ακτινοβολία. Τα πρώτα συμπεράσματα αυτού του σχεδίου, στο οποίο 
συμμετέχει εκπαιδευτικό προσωπικό από σχολεία της Γερμανίας, Δανίας, Ιρλανδίας, Κάτω 
Χωρών και Ηνωμένου Βασιλείου, δείχνει ενδιαφέρουσες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον 
αφορά την πληροφόρηση που λαμβάνουν τα παιδιά σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου του 
δέρματος. Τα αποτελέσματα αυτά θα χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη νέου διδακτικού υλικού. 
Ενέργεια 19. Προώθηση δοκιμαστικών σχεδίων προκειμένου να ευαισθητοποιηθούν οι νέοι όσον 
αφορά τον ευρωπαϊκό κώδικα 
Το πρόγραμμα υποστήριξε ορισμένα περιφερειακά και εθνικά δοκιμαστικά σχέδια που αποσκοπούν 
στην ευαισθητοποίηση των παιδιών και των νέων στις συστάσεις του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του 
καρκίνου. Τα βασικά θέματα των σχεδίων είναι η πρόληψη του καπνίσματος και η ενθάρρυνση 
ι»γιεινών διατροφικών συνηθειών στο πλαίσιο ευρύτερων εκπαιδευτικών προγραμμάτων που 
προωθούν έναν υγιεινό τρόπο ζωής. 
Ενέργεια 20. Ενθάρρυνση στα σχολεία της αλλαγής των διατροφικών συνηθειών και, ειδικότερα, 
ενθάρρυνση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών, κατά τα διαλείμματα και 
τα γεύματα 
Τον Οκτώβριο του 1992 πραγματοποιήθηκε στο Λαγονήσι (Ελλάδα) ένα ευρωπαϊκό σεμινάριο 
14 
σχετικά με την αγωγή σε θέματα διατροφής, στο οποίο επιμορφωτές για την κατάρτιση του 
εκπαιδευτικού προσωπικού από τα κράτη μέλη που συμμετέχουν σε δοκιμαστικά σχέδια στον τομέα 
της αγωγής σε θέματα διατροφής, αντάλλαξαν εμπειρίες. 
Το πρόγραμμα χρηματοδότησε τοπικά και περιφερειακά σχέδια που έχουν ως στόχο συμβάλουν στη 
βελτίωση των διατροφικών συνηθειών παιδιών και νέων στα σχολεία. Μία από τις προτεραιότητες 
των σχεδίων είναι να χρησιμοποιηθούν οι καντίνες των σχολείων, όπου υπάρχουν, για την 
ενθάρρυνση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών. 
ΣΤ) Μέτρα κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού σε θέματα καρκίνου 
Το τεχνικό περιεχόμενο των προγραμμάτων κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού στον τομέα 
του καρκίνου συμφωνήθηκε στα ακόλουθα συνέδρια: 
Ευρωπαϊκό Συνέδριο για τη διδασκόμενη ύλη ογκολογίας για τους σπουδαστές ιατρικής 
στην Ευρώπη, Μάιος 1988, Βόννη (EORTC) (Έγγρ. V-1822/88/9 ΕΚ) 
Ευρωπαϊκό Συνέδριο για τους οδοντιάτρους και την πρόληψη του καρκίνου, Ιούνιος 1990, 
Βσιλική Οδοντιατρική Σχολή Κοπεγχάγης. 
Ευρωπαϊκό Συνέδριο για τη διδασκόμενη ύλη ογκολογίας για τους σπουδαστές 
οδοντιατρικής στην Ευρώπη, Οκτώβριος 1991. Βασιλική Οδοντιατρική Σχολή Κοπεγχάγης 
(Έγγρ. V-241/91/9 ΕΚ) 
Ευρωπαϊκό Συνέδριο για το ενιαίο πρόγραμμα μεταβασικής εκπαίδευσης στην ογκολογική 
νοσηλευτική, Ιανουάριος 1991, Λονδίνο. Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ογκολογικής Νοσηλευτικής 
(EONS), (Έγγρ. V-604/91/9 ΕΚ) 
Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την κατάρτιση των γενικών ιατρών στον τομέα του καρκίνου, 
Ιούνιος 1991, Κοπεγχάγη, Ευρωπαϊκή Ένωση Γενικών Ιατρών (UEMO), (Έγγρ. V-
1310/91/9 ΕΚ). 
Οι συστάσεις αυτών των συνεδρίων μεταφράστηκαν και στις εννέα επίσημες γλώσσες της 
Κοινότητας και επικυρώθηκαν από τις συμβουλευτικές επιτροπές (ΓΔ XV) για την κατάρτιση 
νοσοκόμων (Απρίλιος 1991), οδοντιάτρων (Νοέμβριος 1991) και ιατρών (Νοέμβριος 
1991).Έκτοτε έχουν διανεμηθεί στις αρμόδιες αρχές και τις επαγγελματικές μη κυβερνητικές 
οργανώσεις των 12 κρατών μελών. 
Ενέργεια 21. Υποστήριξη της διοργάνωσης εθνικών και περιφερειακών συνεδρίων για την 
προώθηση των ευρωπαϊκών συστάσεων του 1991 όσον αφορά την προσθήκη της 
ογκολογίας στο περιεχόμενο των βασικών προγραμμάτων κατάρτισης του 
υγειονομικού προσωπικού 
Το 1993 πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση σχετικά με τον αντίκτυπο που είχαν στην πανεπιστημιακή 
ιατρική εκπαίδευση τα συμπεράσματα του ευρωπαϊκού συνεδρίου για την ογκολογική κατάρτιση 
που παρέχεται στις ιατρικές σχολές της Ευρώπης, το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Βόννη το 1988 
(Έγγρ. V-1822/88/9 ΕΚ). Τα αποτελέσματα προβλέπονται για τα τέλη του 1994. 
Τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού συνεδρίου για την αρχική κατάρτιση των νοσοκόμων σε θέματα 
15 
καρκίνου, που πραγματοποιήθηκε από τις 18 έως τις 20 Νοεμβρίου 1992 στη Κοπεγχάγη, 
διανεμήθηκαν ευρέως. Το 1993 πραγματοποιήθηκαν στη Δανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο δύο 
εθνικές διασκέψεις με σκοπό την προώθηση αυτών των συμπερασμάτων που βασίζονται στις 
ευρωπαϊκές συστάσεις του 1989. 
Το 1993 πραγματοποιήθηκε στην Ιταλία εθνική διάσκεψη για την ειδική κατάρτιση των γενικών 
ιατρών σε θέματα καρκίνου και παρόμοια διάσκεψη θα πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα με την 
υποστήριξη του προγράμματος. 
Ενέργεια 22. Παροχή βοήθειας για τη δημιουργία τριών ευρωπαϊκών δικτύων ιατρικών σχολών, 
σχολών νοσοκόμων και οδοντιατρικών σχολών στις οποίες θα εφαρμοστούν οι 
συστάσεις περί καρκινολογικού περιεχομένου στην κατάρτιση που διατυπώθηκαν 
το 1988 από τις τρεις ευρωπαϊκές συμβουλευτικές επιτροπές για την κατάρτιση του 
υγειονομικού προσωπικού 
Κατάρτιση νοσηλευτικού προσωπικού 
Καθώς οι γενικοί ιατροί και το νοσηλευτικό προσωπικό είναι τα άτομα που βρίσκονται 
πλησιέστερα στους ασθενείς, πρέπει να διαδραματίσουν ζωτικό ρόλο στην καταπολέμηση του 
καρκίνου. Το 1991, με την υποστήριξη του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου", 
δημιουργήθηκε, στο Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία και Πορτογαλία, ένα 
ευρωπαϊκό δίκτυο δοκιμαστικών σχεδίων, το οποίο βασίζεται στην ενιαία διδασκόμενη ύλη της 
μεταβασικης εκπαίδευσης στην ογκολογική νοσηλευτική. 
Τα μέλη του δικτύου οργανώνουν κύκλους μαθημάτων, που βασίζονται στις συστάσεις του 
ευρωπαϊκού συνεδρίου για τη συνεχή κατάρτιση του νοσηλευτικού προσωπικού στον τομέα του 
καρκίνου (Έγγρ. V-604/91/9 ΕΚ). 
Κατάρτιση ιατρών 
Το πρόγραμμα υποστήριξε την υλοποίηση ειδικοών κύκλων κατάρτισης γενικών ιατρών σε θέματα 
καρκίνου στο Βέλγιο, Δανία. Ισπανία. Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία και 
Ηνωμένο Βασίλειο. Οι εν λόγω κύκλοι βασίζονται στα συμπεράσματα του ευρωπαϊκού συνεδρίου 
για την κατάρτιση των γενικών ιατρών στον τομέα του καρκίνου που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο 
του 1992 στη Κοπεγχάγη (έγγρ. V-1310/91/9 ΕΚ) και αποτελούν μέρος του δικτύου ανταλλαγών 
εμπειριών, που δημιουργήθηκε στην Αμβέρσα το 1992 κατά το ευρωπαϊκό σεμινάριο που 
διοργανώθηκε από κοινού με την Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας (ΕΣΟ). Όταν δημιουργήθηκε το 
δίκτυο, τα συμπεράσματα του συνεδρίου είχαν ευρέως διανεμηθεί στα κράτη μέλη με 
χρηματοδότηση του προγράμματος. 
Κατάρτιση οδοντιάτρων 
Ορισμένα δοκιμαστικά σχέδια για την αρχική κατάρτιση των οδοντιάτρων στην ογκολογία 
χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα. Στα τέλη του 1993 δημιουργήθηκε ένα δίκτυο ανταλλαγών 
στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι οδοντιατρικών πανεπιστημιακών σχολών και ενώσεων από το 
Βέλγιο, Δανία, Ισπανία. Ελλάδα, Γαλλία. Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία και Ηνωμένο 
Βασίλειο προκείμενου να προωθηθούν τα συμπεράσματατου ευρωπαϊκού συνεδρίου για την αρχική 
16 
κατάρτιση των σπουδαστών οδοντιατρικής στην ογκολογία, με ιδιαίτερη αναφορά στην πρόληψη, 
το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη το 1991 (Έγγρ. V-241/91/9 ΕΚ). 
Ενέργεια 23. Προώθηση σχεδίων κατάρτισης στην ογκολογία 
Κατά την τελευταία πενταετία επιλέχθηκαν ορισμένα εθνικά και περιφερειακά σχέδια 
δύο κύκλοι συνεχούς κατάρτισης για το νοσηλευτικό προσωπικό στην Ελλάδα 
επτά κύκλοι συνεχούς κατάρτισης στον τομέα της γενικής ογκολογίας για γενικούς ιατρούς 
(δύο στην Πορτογαλία και δύο στην Ισπανία), ειδικευμένους ιατρούς (Ελλάδα) και 
διεπιστημονικές ομάδες (Γαλλία. Ελλάδα). 
Ενέργεια 24. Υποστήριξη των μετακινήσεων υγειονομικού προσωπικού μεταξύ κρατών μελών με 
σκοπό τη βελτίωση της ειδικής κατάρτισης του σε θέματα καρκίνου 
Έχει παρασχεθεί υποστήριξη μέσω υποτροφιών προκειμένου να διευκολυνθούν οι μετακινήσεις 
ιατρών και νοσοκόμων μεταξύ κρατών μελών. Στη διάρκεια του δεύτερου σχεδίου δράσης, ± 300 
υποτροφίες χορηγήθηκαν σε ιατρούς προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση τους σε 
εξειδικευμένους κύκλους μαθημάτων που διοργανώνει η Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας (ESO). 
Η πρόσβαση σε κέντρα τελειοποίησης διευκολύνθηκε για ± 150 ευρωπαίους νοσοκόμους με τη 
συνδρομή της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ογκολογικής Νοσηλευτικής (EONS). Υποστηρίχτηκε επίσης 
η συμμέτοχη σε κύκλους μαθημάτων για τη διαχείριση δεδομένων σχετικά με τον καρκίνο που 
διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Οργάνωση για την Έρευνα και τη θεραπεία του Καρκίνου (EORT). 
Το 1993 και 1994 χορηγήθηκαν υποτροφίες για ειδικούς και στατιστικούς στον τομέα του καρκίνου 
προκειμένου να παρακολουθήσουν το κέντρο δεδομένων της EORTC. Τα άτομα αυτά εργάστηκαν 
για 12 μήνες στο κέντρο δεδομένων της EORTC προκειμένου να μελετήσουντην εμπειρία της EORTC 
στη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών και στη διαχείριση των δεδομένων κλινικών δοκιμών. 
Ενέργεια 25. Συλλογή και ανταλλαγή εκπαιδευτικού υλικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για την 
κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού 
Οσον αφορά τους κυτταροπαθολόγους και τους κυτταροτεχνικούς που ασχολούνται με τον 
πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, επετεύχθη αρχική συναίνεση σχετικά 
με τον έλεγχο της επαγγελματικής ικανότητας και την ευρωπαϊκή ταξινόμηση της παθολογίας του 
τραχήλου της μήτρας. Οι συστάσεις αυτές δημοσιεύονται στις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές 
για τη διασφάλιση της ποιότητας των πληθυσμιακών ελέγχου για καρκίνο του τράχηλου της 
μήτρας. Συμπλήρωμα της "Ευρωπαϊκής Επιθεώρησης για τον Καρκίνο" (συμπλήρωμα 4 στον Τόμο 
Λ. 1993). 
Στον τομέα της καρκινολογικής κατάρτισης των νοσοκόμων, το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον 
ανέπτυξε ένα μάθημα κατάρτισης. Το εν λόγω μάθημα θα διδαχθεί δοκιμαστικά στο πλαίσιο τυ 
κύκλου συνεχούς καρκινολογικής κατάρτισης που θα πραγματοποιηθεί το 1994 σε ορισμένα 
ιδρύματα κατάρτισης κρατών μελών 
Οσον αφορά το θέμα της κατάρτισης των οδοντιάτρων, το πρόγραμμα υποστήριξε την παραγωγή 
από την Ευρωπαϊκή Σχολή Επιστημών Στοματικής Υγείας (EFOHS) ενός μαθήματος κατάρτισης 
17 
(κείμενα και διαφάνειες) με στόχο τη βελτίωση της κατάρτιση των σπουδαστών οδοντιατρικής στην 
ογκολογία. Το εν λόγω μάθημα θα διδαχθεί δοκιμαστικά το 1994 σε ορισμένα ιδρύματα κατάρτισης 
κρατών μελών. 
Ενέργεια 26. Ανταλλαγή εμπειριών και υποστήριξη της διοργάνωσης ευρωπαϊκών σεμιναρίωνγια 
τη συνεχή επιμόρφωση του υγειονομικού προσωπικού 
Στη διάρκεια του δεύτερου σταδίου δράσης, το πρόγραμμα χρηματοδότησε ορισμένα ευρωπαϊκά 
σεμινάρια. 
1990: 
Σεμινάριο κατάρτισης για ευρωπαϊκό υγειονομικό προσωπικό 
Ευρωπαϊκό συνέδριο σχετικά με τους οδοντιάτρους και την πρόληψη του καρκίνου, Ιούνιος 
1990, Βασιλική Οδοντιατρική Σχολή Κοπεγχάγης. 
1991: 
Ευρωπαϊκό συνέδριο για τη διδασκόμενη ύλη ογκολογίας για τους σπουδαστές 
οδοντιατρικής στην Ευρώπη, Οκτώβριος 1991. Βασιλική Οδοντιατρική Σχολή Κοπεγχάγης. 
Ευρωπαϊκό συνέδριο για το ενιαίο πρόγραμμα μεταβασικής εκπαίδευσης στην ογκολογική 
νοσηλευτική, Ιανουάριος 1991, Λονδίνο. Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ογκολογικής Νοσηλευτικής 
(EONS). 
Ευρωπαϊκό συνέδριο για την κατάρτιση των γενικών ιατρών στον τομέα του καρκίνου 
Ευρωπαϊκή Ένωση Γενικών Ιατρών (UEMO). 
1992: 
Το Ευρωπαϊκό Παιδιατρικό Ογκολογικό Κέντρο (Ιταλία) διοργάνωσε κύκλο μαθημάτων 
στον τομέα της παιδιατρικής ογκοαιματολογίας για νοσοκόμους ως μέρος της οργάνωσης 
ενός ευρωπαϊκού δικτύου. 
Πραγματοποιήθηκαν τρία συνέδρια στον τομέα της κατάρτισης ειδικευμένων ιατρών: 
παθολογία σχετική με το μαστό (Ελλάδα), καρκίνος του πνεύμονα (Ελλάδα), και μη 
ψηλαφήσιμες βλάβες του μαστού (Γαλλία). 
1993: 
Ένα ευρωπαϊκό σεμινάριο για την εσωτερική αξιολόγηση των κύκλων κατάρτισης για 
επιμορφωτές γενικών ιατρών που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα από το 1991. Το 
σεμινάριο κατέστησε εμφανή την ανάγκη να βελτιωθεί το καρκινολογικό περιεχόμενο της 
κατάρτισης των εν λόγω κύκλων, χρησιμοποιώντας τις ευρωπαϊκές επικρατούσες ιατρικές 
γνώμες σχετικά με την πρόληψη, τον πληθυσμιακό έλεγχο και τη θεραπεία προκειμένου να 
παρασχεθεί μια συμπαγής επιστημονική βάση, καθώς και την ανάγκη επίτευξης ανταλλαγών 
εμπειριών μεταξύ ιδρυμάτων κατάρτισης για γενικούς ιατρούς στα κράτη μέλη. 
Δύο σεμινάρια για ειδικευμένους ιατρούς: ένας κύκλος μαθημάτων για κυτταροπαθολύγους 
σχετικά με τις πρόσφατες προόδους στην ανοσολογία και τη μοριακή βιολογία και τις 
επιπτώσεις τους στην επαγγελματική πρακτική στον τομέα του καρκίνου· ένα σεμινάριο για 
την αναπλαστική χειρουργική στον τομέα της ογκολογίας. 
18 
1994: 
Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας (ΕΣΟ): Δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης στον 
τομέα της ογκολογίας. 
Κύκλος μαθημάτων διάρκειας πέντε ημερών για τον καρκίνο του στόματος και το 
προκαρκινικό στάδιο: τα εν λόγω μαθήματα αποσκοπούσαν να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή 
ολοκλήρωση στον τομέα της διδασκαλίας και διαχείρισης προβλημάτων που συνδέονται με 
τον καρκίνο του στόματος και το προκαρκινικό στάδιο. 
Ευρωπαϊκός κύκλος μαθημάτων σχετικά με κλινικές δοκιμές στον τομέα του καρκίνοι' 
(EORTC): τα εν λόγω μαθήματα αποσκοπούσαν στην επίτευξη ενός προηγμένου επιπέδου 
και οφελών για ιατρούς, ειδικευμένους στην ογκολογία, και έχει ιδιαίτερη αξία για τους 
υπεύθυνους διαχείρισης δεδομένων και τους νοσοκόμους των τμημάτων ογκολογίας που 
συμμετέχουν στη διαχείριση των κλινικών δοκιμών. 
Ζ) Πληθυσμιακός έλεγχος για καρκίνο 
Ενέργεια 27. Συνέχιση των συγκριτικών μελετών για τη βελτίωση της οργάνωσης των διάφορων 
προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο 
Κατά την περίοδο 1990-1994 πραγματοποιήθηκαν ορισμένες μελέτες για τη βελτίωση της 
οργάνωσης και του ποιοτικού ελέγχου των διάφορων προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για 
καρκίνο. Οι δραστηριότητες θα συζητηθούν στο πλαίσιο κάθε ειδικού θέματος. 
Καρκίνος του μαστού: 
Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη διασφάλιση της ποιότητας του πληθυσμιακού 
ελέγχου με μαστογραφία, οι οποίες καθορίζουν παραμέτρους για την επίτευξη ενός βέλτιστου 
επιπέδου οργάνωσης, καθώς και τα ελάχιστα και βέλτιστα ποιοτικά κριτήρια για τα μηχανήματα 
που χρησιμοποιούνται στον πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του μαστού, δημοσιεύτηκαν το 1992 
και διανεμήθηκαν από την Επιτροπή στα κράτη μέλη, ειδικότερα στις υγειονομικές αρχές και 
άλλους συναφείς εθνικούς οργανισμούς (ασφαλιστικές εταιρείες, επικεφαλής προγραμμάτων 
διαγνωστικών εξετάσεων). Το έγγραφο αυτό αποτελεί τη βάση για μελλοντικά προγράμματα 
διασφάλισης της ποιότητας των πληθυσμιακών ελέγχων για καρκίνο του μαστού στα κράτη μέλη 
Με βάση επίσης το εν λόγω έγγραφο, δημιουργήθηκε το 1993 ένα ευρωπαϊκό δίκτυο κέντρων 
αναφοράς για την προώθηση των ποιοτικών πληθυσμιακών ελέγχων με μαστογραφία (EUREF), το 
συντονισμό του οποίου έχει αναλάβει το Πανεπιστήμιο του Nijmegen (ΚΧ), προκειμένου να 
παγιωθούν οι ανταλλαγές μεταξύ των επικεφαλής δοκιμαστικών σχεδίων. Σκοπός του είναι να 
εξασφαλίσει την ποιότητα των δοκιμαστικών προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο 
του μαστού στα κράτη μέλη κατά τρόπον ώστε τα πρότυπα πληθυσμιακού ελέγχου να εφαρμόζονται 
ευκολότερα σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και, επιπλέον, να καθίσταται δυνατός ο 
σχεδιασμός κύκλων κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού στον τομέα του πληθυσμιακού 
ελέγχου για καρκίνο του μαστού. 
Μια ευρωπαϊκή ονοματολογιατων κριτηρίων για τον προσδιορισμότων ιστοκυτταροπαθολογικών 
βλαβών στον καρκίνο του μαστού συνοδευόμενη από ένα ευρετήριο ορολογίας βρίσκεται στο στάδιο 
της προετοιμασίας κατόπιν σχεδίου που συγχρηματοδότησε η Επιτροπή το 1992 και 1993 (Royal 
Marsden Hospital, Λονδίνο), σε συνεργασία με εκπροσώπους συναφών επαγγελματικών 
οργανώσεων των κρατών μελών. Η εν λόγω ονοματολογία θα προστεθεί στην αναθεωρημένη 
έκδοση των ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για τη διασφάλιση της ποιότητας του 
πληθυσμιακού ελέγχου με μαστογραφία που θα δημοσιευτεί το 1995. 
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα μιας μελέτης που εκπονήθηκε στη ση Γαλλία το 1992 και 1993 για 
19 
την αξιολόγηση της σχέσης κόστος-αποτελεσματικότητατου πληθυσμιακού ελέγχουγια καρκίνο του 
μαστού, πραγματοποιήθηκε το 1994 συνάντηση για τη σύγκριση των μεθόδων ιατρικής/οικονομικης 
αξιολόγησης του πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του μαστού με βάση τις εργασίες που 
πραγματοποιήθηκαν σε ορισμένα κράτη μέλη (Δ, ΓΑΛ, ΚΧ, ΗΒ). Το μοντέλο που ανέπτυξε το 
Πανεπιστήμιο του Ρότερνταμ για τον υπολογισμό της αποτελεσματικότητας του κόστους 
χρησιμοποιείται σε τέσσερις χώρες (ΚΧ, ΓΕΡ, ΓΓ, ΙΣΠ). 
Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας: 
Με βάση τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας του 
πληθυσμιακού ελέγχου με μαστογραφία, η Επιτροπή ζήτησε από ομάδα κορυφαίων ευρωπαίων 
εμπειρογνωμόνων να εκπονήσουν τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της 
ποιότητας του πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Οι συστάσεις αυτής 
της ομάδας εμπειρογνωμόνων δημοσιεύτηκαν στην "Ευρωπαϊκή Επιθεώρηση για τον Καρκίνο" ' 
(συμπλήρωμα 4 στον Τόμο 29Α, 1993)· 1.000 αντίτυπα εστάλησαν σε συνδρομητές και 
περισσότερα από 700 επιπλέον αντίτυπα διανεμήθηκαν από το πρόγραμμα. Με βάση αυτές τις 
κατευθυντήριες γραμμές, ξεκίνησε το 1994 ένα δίκτυο δοκιμαστικών σχεδίων πληθυσμιακού 
ελέγχου για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. 
Το 1993 άρχισε μία τυχαιοποιημένη πολυκεντρική μελέτη σχετικά με τη χρησιμότητα της εξέτασης 
του τραχήλου της μήτρας για την πρώιμη διάγνωση και την παρακολούθηση του καρκίνου του 
τραχήλου της μήτρας (Ινστιτούτο Jules Bordet. Βρυξέλλες) μετά τα θετικά αποτελέσματα της 
μελέτης σκοπιμότητας που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο το 1991. 
To IARC άρχισε το 1993 μια πολυκεντρική μελέτη για την αξιολόγηση του ρόλου των μολύνσεων 
από τον ιό του θηλώματος (HPV) και άλλων παραγόντων στην εμφάνιση καρκίνου του τραχήλου 
της μήτρας. Το θέμα αυτό συζητήθηκε επίσης κατά τη διεθνή διάσκεψη που διοργανώθηκε στο 
Παρίσι το 1994 με την υποστήριξη της Επιτροπής. 
Ενέργεια 28. Επέκταση και παρακολούθηση του ευρωπαϊκού δικτύου δοκιμαστικών 
προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του μαστού προκειμένου να 
βοηθηθούν τα κράτη μέλη στη χάραξη μιας γενικευμένης πολιτικής πληθυσμιακού 
ελέγχου. 
Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουνήδη σημαντικά προγράμματαπληθυσμιακού ελέγχουγια το μαστό 
και στη βάση αυτή δημιουργήθηκε ένα δοκιμαστικό δίκτυο πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του 
μαστού Σκοπός του δικτύου δεν ήταν να εξετάσει διεξοδικά τα οφέλη από υψηλής ποιότητας 
πληθυσμιακούς ελέγχους του μαστού, αλλά να ενημερώσει τις χώρες που δεν διέθεταν εμπειρία στο 
συγκεκριμένο τομέα, να διερείΓνήσει μεθόδους εφαρμογής και να δημιουργήσει επαφές για την 
ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών μεταξύ κρατών μελών Στο τέλος του δεύτερου σχεδίου 
δράσης όλα τα κράτη μέλη συμμετέχουν στο εν λόγω δίκτυο. 
Οπως αναμενόταν, τα αποτελέσματα από τα δοκιμαστικά σχέδια ήσαν παρουσίαζαν διακυμάνσεις, 
αλλά σε όλες τις περιπτώσεις αναλύθηκε η απόκλιση από τα μέσα αποτελέσματα, συνήχθησαν 
συμπεράσματα και εξήχθησαν διδάγματα. Όπου κατέστη δυνατό, ελήφθησαν διορθωτικά μέτρα. 
Κατά τη διάρκεια αυτού του σχεδίου δράσης, τα δοκιμαστικά προγράμματα πληθυσμιακού ελέγχου 
του μαστού προχώρησαν από το στάδιο της εφαρμογής σε ένα στάδιο ποιοτικής βελτίωσης. 
Διατυπώθηκαν αρκετά σχόλια όσον αφορά τη σημασία ζητημάτων σχετικών με την ποιότητα. 
Ωστόσο, τα αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά την πραγματοποίηση αυτών των δραστηριοτήτων 
παρουσιάζουν αντιφάσεις. Υπό αυτό το πρίσμα, αναπτύχθηκαν οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες 
20 
γραμμές και έχουν συνεπώς ζωτική σημασία για τη διασφάλιση της ποιότητας των πληθυσμιακών 
ελέγχων με μαστογραφία. Είναι προφανής η δυσκολία διεξαγωγής επαρκούς επαγγελματικού και 
τεχνικού ποιοτικού έλεγχου σε ορισμένα συστήματα παροχής υπηρεσιών υγείας στα κράτη μέλη. 
Πρέπει να εκτιμηθεί η απόκλιση μεμονωμένων κρατών μελών. Παρ όλα αυτά, η ασφάλεια και η 
αξία της εξέτασης για τον πληθυσμό παραμένει ύψιστη. 
Πραγματοποιήθηκαν ετήσιες συναντήσεις συντονισμού για όλους τους επικεφαλής των 
δοκιμαστικών προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου. Κατά τις συναντήσεις αυτές, συζητήθηκε η 
πρόοδος κάθε δοκιμαστικού σχεδίου και ανταλλάχθηκαν εμπειρίες. Κάθε συνάντηση συνδυάστηκε 
με εκπαιδευτικές εργασίες. Τα εξετασθέντα θέματα ήταν υλικός ποιοτικός έλεγχος του εξοπλισμού, 
ανάλυση της σχέσης κόστος-αποτελεσματικότητα, ποιοτικός έλεγχος στον τομέα της 
παθολογοανατομικης, ενδιάμεσος δοκιμαστικός έλεγχος των ακτινολογικών ικανοτήτων, 
καθορισμός επιδημιολογικών στοιχείων, κλπ. 
Ως μέρος της παρακολούθησης και αξιολόγησης του δικτύου, ένας από τους συμβούλους 
εμπειρογνώμονες του προγράμματος πραγματοποίησε επιτόπιες επιθεωρήσεις. Κάθε δοκιμαστικό 
σχέδιο εξετάστηκε δύο φορές στη διάρκεια αυτής της περιόδου και οι εκθέσεις υποβλήθηκαν στην 
επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο και διανεμήθηκαν εντός του δικτύου για 
εκπαιδευτικούς σκοπούς. 
Το 50% κατά μέσον όρο του προύπολογισμούγια τους πληθυσμιακούς ελέγχους αφορούσε το δίκτυο 
πληθυσμιακών ελέγχων για καρκίνο του μαστού. 
Ενέργεια 29. Αξιολόγηση των υφιστάμενων προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο 
του τραχήλου της μήτρας και σύσταση ευρωπαϊκού δικτύου δοκιμαστικών 
περιφερειακών ή τοπικών προγραμμάτων 
Έχει αναγνωριστεί ότι ο καλά οργανωμένος πληθυσμιακός έλεγχος του τραχήλου της μήτρας 
μπορεί να μειώσει τη θνησιμότητα που συνδέεται με το συγκεκριμένο καρκίνο. Τα προγράμματα 
πληθυσμιακού ελέγχου του τραχήλου της μήτρας έδειξαν αποκλίσεις ως προς τα πρωτοκολλά, την 
ποιότητα και την οργάνωση. 
Το 1993, με την υποστήριξη της Επιτροπής, δημιουργήθηκε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο το οποίο 
περιλαμβάνει δοκιμαστικά σχέδια πληθυσμιακού ελέγχουγια καρκίνο του τραχήλου της μήτρας από 
τα δώδεκα κράτη μέλη. Όλα τα μέλη του δικτύου συναντήθηκαν για πρώτη φορά το Μάιο του 
1994. 
Τα μέλη αποδέχτηκαν τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμέςγια τη διασφάλιση της ποιότητας του 
πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ως έγγραφο εργασίας και θα 
παρουσιάσουν τα στοιχεία τους σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές. 
Ενέργεια 30. Συνέχιση των μελετών αξιολόγησης των προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για 
καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού και ενδεχόμενη σύσταση ευρωπαϊκού 
δικτύου 
Οι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στην Ευρώπη σχετικά με τους πληθυσμιακούς ελέγχους για 
καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού με την εξέταση κοπράνων για λανθάνουσα αιμορραγία 
δεν απέδειξαν την αποτελεσματικότητα της μεθόδου όσον αφορά τη μείωση της θνησιμότητας από 
αυτόν τον καρκίνο. Το 1993 άρχισε μια μετα-ανάλυση των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων 
πληθυσμιακού ελέγχου που εφαρμόστηκαν στην Odense (Δ) και το Nottingham (ΗΒ). Μια ομάδα 
εμπειρογνωμόνων που συνήλθαν το 1993 στο πλαίσιο του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου" συνέστησε με βάση τα αποτελέσματα των υφιστάμενων μελετών να μην 
πραγματοποιούνται πληθυσμιακοί έλεγχοι για καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού. Η 
21 
δήλωση αυτή εξακολουθεί να θεωρείται έγκυρη. 
Ενέργεια 31. Προώθηση μελετών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για την αποτελεσματικότητα και 
τη δυνατότητα ασυμπτωματικού πληθυσμιακού ελέγχου άλλων καρκίνων 
Το 1993 άρχισε μια τυχαιοποιημένη μελέτη σχετικά με τον πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του 
προστάτη, στην οποία συμμετείχαν 200.000 άτομα σε πέντε χώρες (Β. Ι. ΚΧ, Π, ΗΒ) με βάση 
τα θετικά αποτελέσματα μιας μελέτης σκοπιμότητας που συγρηματοδότησε η Επιτροπή κατά την 
περίοδο 1989-1991. Τα αποτελέσματα, που αξιολογούνται σε σχέση με τη μείωση του αριθμού των 
θανάτων που προκλήθηκαν από καρκίνο του προστάτη, αναμένονται μετά το 1998. Το 1993 και 
το 1994 η Επιτροπή συγχρηματοδότησε το συντονισμό αυτής της τυχαιοποιημένης ευρωπαϊκής 
μελέτης σχετικά με τον πληθυσμιακό έλεγχο για αδενοκαρκίνωμα του προστάτη. 
Ενέργεια 32. Προώθηση και υποστήριξη των προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου σε 
περίπτωση θετικού αποτελέσματος των διερευνητικών μελετών, σε πλήρη 
συντονισμό με τα προγράμματα AIM και RACE 
Το 1993 άρχισε μια μελέτη, από κοινού με τους εταίρους του ευρωπαϊκού δικτύου δοκιμαστικών 
προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, προκειμένου να 
ολοκληρωθούν τα πρώτα αποτελέσματα που ελήφθησαν στο πλαίσιο του σχεδίου IMPACT 
(Integrating Microscopy for Pathology activities and Computel Technology, Χρήση της 
μικροσκοπίας για δραστηριότητες στον τομέα της παθολογίας και Τεχνολογία της πληροφορικής). 
Το εν λόγω σχέδιο, που χρηματοδοτείται από την Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος AIM 
(Advanced Informatics in Medicine - προηγμένη πληροφορική στην ιατρική) της ΓΔ XIII, 
αποσκοπεί να δημιουργήσει μια μηχανογραφημένη υποδομή για εξ αποστάσεως παροχή ιατρικών 
συμβουλών προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της ερμηνείας κυτταροπαθολογικών, 
ιστοπαθολογικων και κυτταρογενετικών εργαστηριακών εξετάσεων. Χρησιμοποιώντας αυτή την 
τεχνολογία στον πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας μπορεί να βελτιωθεί 
σημαντικά η ποιότητα των εργαστηριακών πληθυσμιακών ελέγχων. Τρία μέλη του ευρωπαϊκού 
δικτύου των προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας 
συμμετέχουν στις αναλύσεις και στη μελέτη σκοπιμότητας για την επέκταση της υποδομής. Η 
υποστήριξη της ΓΔ XIII συνδέεται με την ανάπτυξη της τεχνικής ενώ η υποστήριξη της ΓΔ V 
παρέχεται για την ενσωμάτωση αυτής της τεχνικής ως μέρος προγράμματος για τη διασφάλιση της 
ποιότητας του πληθυσμιακού ελέγχουγια τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. 
Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές συστάσεις για τη διασφάλιση της ποιότητας του πληθυσμιακού ελέγχου 
με μαστογραφία καθορίστηκαν σε πλήρη συντονισμό με τη ΓΔ XII. 
Ενέργεια 33. Ενίσχυση της ανταλλαγής εμπειριών όσον αφορά την κατάρτιση μητρώων καρκίνου 
στην Κοινότητα και υποστήριξη της συγκρότησης ευρωπαϊκού δικτύου σε 
συνεργασία με το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο και σε πλήρη 
συντονισμό με τα προγράμματα AIM και RACE 
Το ευρωπαϊκό δίκτυο μητρώων καρκίνου συστάθηκε το 1990. Τον Ιανουάριο του 1994 
δημιουργήθηκε μια οργανωτική επιτροπή στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι από τα 70 γενικά 
μητρώα καρκίνου της Ευρώπης. Σκοπός αυτού του μητρώου είναι να παρέχει τακτική 
πληροφόρηση σχετικά με τη διάσταση του καρκίνου στην Ευρώπη με στόχο τη βελτίωση της 
πρόληψης και θεραπείας του καρκίνου στην ΕΕ. 
22 
Τον Ιανουάριο του 1994 διοργανώθηκε στη Κοπεγχάγη ένας κύκλος μαθημάτων για την καταγραφή 
των περιστατικών καρκίνου προκείμενου να παρασχεθεί ελάχιστη κοινή κατάρτιση στο προσωπικό 
που ασχολείται με την καταγραφή των περιστατικών καρκίνου και να αναπτυχθεί κοινό διδακτικό 
υλικό που θα χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικούς εθνικούς ή περιφερειακούς κύκλους μαθημάτων στην 
Ευρώπη. 
Η ηλεκτρονική βάση δεδομένων σχετικά με την επίπτωση του καρκίνου και τους θανάτους απο 
καρκίνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και το πακέτο λογισμικού που χρησιμοποιείται για την 
ανάλυση και την ερμηνείατης - αμφότερα αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος EUROCHIM 
- επανεξετάστηκαν προκειμένου να βελτιωθεί η απόδοση τους. Επίσης, εκδόθηκε ενα εγχειρίδιο 
για τους χρήστες. 
Μια έκδοση με τίτλο "Γεγονότα και αριθμοί για τον καρκίνο στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα", που 
περιλαμβάνει τα βασικά διαθέσιμα δεδομένα (1990) σχετικά με την επίπτωση και τη θνησιμότητα 
στην Ευρώπη, πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον καρκίνο 
στη βάση πληροφοριών που συγκεντρώθηκαν από τα μητρώα. Προγραμματίζεται η περιοδική 
ενημέρωση αυτής της έκδοσης. 
Αρχισαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για μια, προγραμματισμένη για το 1995, έκδοση με 
τίτλο "Η θέση του καρκίνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση". 
Επίσης, χρηματοδοτήθηκαν ορισμένες μελέτες για την καταγραφή των περιστατικών καρκίνου και 
ai7*EM?lUf;va σχετικά με τη χρησιμοποίηση μητρώων καρκίνου για τον καθορισμό των τύπων 
αγωγής για τον καρκίνο στην Ευρώπη και για τον προσδιορισμότων τάσεων της θνησιμότητας από 
καρκίνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Ενέργεια 34 Ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών σε Βέματα αναλγητικής, 
παρηγορητικής και συνεχούς αγωγής, καθώς και για το ρόλο του υγειονομικού 
προσωπικού 
Μία ομάδα εργασίας ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων στον τομέα της παρηγορητικής αγωγής 
συνεδρίασε το 1991 στη Στοκχόλμη και εκπόνησε μια "Έκθεση για την παρηγορητική αγωγή για 
τον καρκίνο". Η εν λόγω έκθεση περιλαμβάνει κεφάλαια σχετικά με τη σημερινή κατάσταση όσον 
αφορά την παρηγορητική αγωγή στην ΕΚ, το επίπεδο της αγωγής και τον ποιοτικό της έλεγχο, 
καθώς και με την εκπαίδευση και την κατάρτιση σε θέματα παρηγορητικής αγωγής. Καταλήγει με 
συστάσεις όσον αφορά την εκπαίδευση και την κατάρτιση, την εφαρμογή και τη χρηματοδότηση της 
παρηγορητικής αγωγής. Οι συστάσεις της έκθεσης μαζί με τα συμπεράσματα μιας ευρωπαϊκής 
μελέτης πάνω στο συγκεκριμένο θέμα που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος 
διανεμήθηκαν το 1993 στα κράτη μέλη. 
Στον τομέα της παρηγορητικής αγωγής χρηματοδοτικής οι ακόλουθες ενέργειες: 
Πρώτο ευρωπαϊκό συνέδριο για την παρηγορητική αγωγή (Παρίσι, Οκτώβριος 1990) 
Δεύτερο συνέδριο της ευρωπαϊκής ένωσης παρηγορητικής αγωγής (Βρυξέλλες, Οκτώβριος 
1992) 
Πρόγραμμα κατάρτισης υγειονομικού προσωπικού, κατ οίκον παρηγορητική αγωγή για 
παιδιά (Πανεπιστήμιο Αθηνών) 
Ευρωπαϊκό εργαστήριο μελέτης της αποτελεσματικότητας ενός ευρωπαϊκού προγράμματος 
κατάρτισης στον τομέα της παρηγορητικής αγωγής (Μάρτιος 1993, Ευρωπαϊκή ένωση 
παρηγορητικής αγωγής). 
Εργαστήριο κατάρτισης στον τομέα της παρηγορητικής αγωγής για γενικούς ιατρούς στο 
Βέλγιο (Βρυξέλλες, Επιστημονική εταιρεία γενικών ιατρών και συνεχούς αγωγής των 
Βρυξελλών) 
Ευρωπαϊκό σεμινάριο για τη συνεχή κατάρτιση στον τομέα της παρηγορητικής αγωγής που 
διοργανώθηκε από τη δανική καρκινολογική εταιρεία 
23 
40 επιχορηγήσεις για την κατάρτιση υγειονομικού προσωπικού των κρατών μελών 
προκειμένου να παρακολουθούν τους κύκλους επιμόρφωσης που διοργανώνει η Διεθνής 
Σχολή αντικαρκινικής αγωγής. 
Κλινικός έλεγχος για τη βελτίωση της ποιότητας της παρηγορητικής αγωγής (Ιρλανδική 
καρκινολογική εταιρεία) 
Προγνωστική σημασία των μέτρων για την ποιότητα ζωής στην ογκολογική πρακτική 
(Γερμανία - Ογκολογικό κέντρο, Πανεπιστήμιο Ulm) 
Η) Μελέτες και σχέδια σχετικά με τον ποιοτικό έλεγχο της αγωγής για τον καρκίνο 
Ενέργειες 35 και 36. Αξιολόγηση της λειτουργίας των διάφορων τραπεζών μυελού των οστών. 
Μελέτη σκοπιμότητας για τη συνεργασία μεταξύ των τραπεζών αυτών και, 
εφόσον πρέπει, ενίσχυση της υφιστάμενης ευρωπαϊκής συνεργασίας 
Στο πλαίσιο του προγράμματος EMDIS και με την υποστήριξη του προγράμματος AIM της 
Επιτροπής (ΓΔ XIII) για την εφαρμοσμένη πληροφορική στην ιατρική δημιουργήθηκε μια 
ευρωπαϊκή τράπεζα δεδομένων σχετικά με τους δότες και λήπτες μυελού των οστών (Ευρωπαϊκό 
σύστημα πληροφορικής για τους δότες μυελού των οστών). Σκοπός του σχεδίου ήταν να 
δημιουργήσει μια ηλεκτρονική υποδομή, η οποία θα περιλαμβάνει ένα δίκτυο τραπεζών δεδομένων 
σχετικά με το μυελό των οστών σε έντεκα κράτη μέλη. Η Επιτροπή χορήγησε χρηματοδότηση στη 
γραμματεία της τράπεζας δεδομένων προκειμένου να καταστεί ευκολότερος ο συντονισμός των 
τραπεζών δεδομένων για τους δότες που υπάρχουν στα κράτη μέλη και έτσι να συμβάλει στη 
βελτίωση της αγωγής για τη λευχαιμία. 
Προς το παρόν είναι κατεγραμμένοι 700.000 δότες. Το 1993, το δίκτυο έλαβε 2.500 αιτήσεις για 
δότες. 
Ενέργειες 37 και 38. Ανταλλαγή εμπειριών επί του ποιοτικού ελέγχου της χορηγούμενης αγωγής. 
Κατάρτιση εκσυγχρονισμένου καταλόγου των έγκυρων αγωγών τις οποίες 
αναγνωρίζει η διεθνής επιστημονική κοινότητα 
Το 1993 ξεκίνησε μια μελέτη η οποία αποσκοπεί στην κατάρτιση ενός καταλόγου των υφιστάμενων 
πρωτοβουλιών όσον αφορά τον ποιοτικό έλεγχο της παρεχόμενης αγωγής στους τομείς της 
ακτινοθεραπείας, της κυτταροπαθολογίας, της κλινικής ογκολογίας και της χειρουργικής 
ογκολογίας. 
Οι πρώτες εργασίες που άρχισαν το 1993 αφορούν την ακτινοθεραπεία και την κυτταροπαθολογία 
Οι οικείες διεθνείς οργανώσεις και επαγγελματικοί οργανισμοί (όπως οι EORTC και ESTRO) έχουν 
ήδη παράσχει την απαιτούμενη πληροφόρηση για την κατάρτιση του καταλόγου. Με βάση την 
ανάλυση των δεδομένων που συγκεντρώθηκαν για την ακτινοθεραπεία, συγκροτήθηκε μια ομάδα 
εμπειρογνωμόνωνγιατην προετοιμασία μιας ευρωπαϊκής συνάντησης συναίνεσης το 1994 σχετικά 
με την αποδεκτή πρακτική στην ακτινοθεραπεία. 
Το πρόγραμμαχρηματοδότησεορισμένεςπρωτοβουλίες κατάρτισης όπως 40 υποτροφίες στη Διεθνή 
Σχολή αντικαρκινικής αγωγής (ΗΒ) και έναν ευρωπαϊκό κύκλο μαθημάτων για υγειονομικό 
προσωπικό (40 άτομα) στην Κοπεγχάγη. Επιπλέον, χορηγήθηκε χρηματοδότηση για ορισμένες 
μελέτες στο συγκεκριμένο τομέα όπως ένα καινοτόμο δοκιμαστικό σχέδιο για την κατ οίκον 
παρηγορητική αγωγή στη Γαλλία και μια μελέτη των αποτελεσμάτων της παρηγορητικής αγωγής 
στην ποιότητα ζωής των χρόνιων καρκινοπαθών. 
24 
θ) Έρευνα για τον καρκίνο 
Παρ όλο που η έρευνα για τον καρκίνο δεν αποτελεί πρωταρχικό στόχο του σχεδίου δράσης "Η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου", οι εμπειρογνώμονες στον τομέα του καρκίνου πραγματοποίησαν 
σαφείς δηλώσεις σχετικά με το θέμα αυτό. 
Οι εν λόγω εμπειρογνώμονες δίνουν προτεραιότητα σε τέσσερα πεδία ενδιαφέροντος: ιτποτροφίες, 
κλινική έρευνα, επιδημιολογική έρευνα και βασική εργαστηριακή έρευνα. 
Προκειμένου να μην υπάρξουν επικαλύψεις με το σημερινό ερευνητικό πρόγραμμα της Επιτροπής, 
καθιερώθηκε στενή συνεργασία με το πρόγραμμαΒΙΟΜΕϋ 1 της ΓΔΧΙΙ " Έρευνα στη βιοϊατρική και 
την υγεία". Εκπρόσωποι της ΓΔ XII και της επιτροπής εμπειρογνωμόνων στον τομέα του καρκίνου 
προσκλήθηκαν να παρευρεθούν στις συνεδριάσεις που πραγματοποιούνται δύο φορές το χρόνο 
προκειμένου να υποδείξουν συγκριτικές ενέργειες. 
Οσον αφορά τα παρακάτω θέματα, υιοθετήθηκε κοινή προσέγγιση: 
Σύγκριση των σημερινών μητρώων καρκίνου και των συστάσεων όσον αφορά το ελάχιστο 
περιεχόμενο και τις προϋποθέσεις πρόσβασης. 
Ευρωπαϊκός συντονισμός όσον αφορά τη διατροφή και τον καρκίνο 
Ευρωπαϊκή έρευνα σχετικά με τον καρκίνο επαγγελματικής αιτιολογίας, ιδίως στον τομέα 
της ανίχνευσης και την πρόληψης καρκίνων επαγγελματικής αιτιολογίας στη βιομηχανία 
άνθρακα και χάλυβα, ξύλου, δέρματος, χάρτου, ηλεκτροπαραγωγής και στα εργαστήρια 
βιολογικής έρευνας 
Έρευνα σχετικά με την πρόληψη των καρκίνων που προκαλούνται από ακτινοβολίες 
Ευρωπαϊκή καταγραφή των συγγενών ανωμαλιών - αξιολόγηση των επιπτώσεων του 
ατυχήματος στο Τσερνομπίλ. 
Ευρωπαϊκός συντονισμός της ιατρικής έρευνας σχετικά με το παθητικό κάπνισμα 
Ευρωπαϊκός συντονισμός σχετικά με την έρευνα στην κλινική αγωγή 
Έρευνα στον τομέα της γενετικής μηχανικής και των τεχνικών μηχανικής των πρωτεϊνών 
που είναι δυνητικά χρήσιμες για την ανάπτυξη αντικαρκινικών φαρμάκων 
Ερευνα για τη στοχοθέτηση των καρκινοκτόνων φαρμάκων 
Έρευνα του ανθρώπινου γονιδιώματος 
Έρευνα στον τομέα της πληροφορικής και της τηλεματικής για την αντικαρκινική αγωγή 
Έρευνα για τον καρκίνο στις τροπικές περιοχές. 
Το πρόγραμμα επιδοτήσεων και υποτροφιών κατάρτισης που εφαρμόζεται από το 1986 και 
αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της κινητικότητας των ερευνητών στον τομέα του καρκίνου θα 
συνεχιστεί. Η EORTC και η ESO ανέλαβαν το συντονισμό των υποτροφιών αυτών. 
Μεταξύ των άλλων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την έρευνα συγκαταλέγονται τα δύο 
σεμινάρια που πραγματοποιήθηκαν για ευρωπαίους δημοσιογράφους επιστημονικών θεμάτων 
σχετικά με την "Ακτινοθεραπεία ως αντικαρκινική αγωγή". Σκοπός ήταν να παρασχεθεί 
πληροφόρηση σε μία ομάδα δημοσιογράφων προκειμένου να είναι σε θέση να παρουσιάσουν στο 
ευρύ κοινό μια ουσιαστικότερη αντίληψη των βιολογικών αποτελεσμάτων της ιονίζουσας 
ακτινοβουλίας εν γένει και ειδικότερα της κλινικής εφαρμογής της ακτινοθεραπείας για την αγωγή 
για τον καρκίνο. Η πλήρης απουσία οιασδήποτε γενικής γνώσης για την ακτινοθεραπεία στους 
περισσότερους ασθενείς παρατηρείται ως συχνή αιτία ψυχολογικής κατάπτωσης καθώς και 
καθυστέρησης ή άρνησης της συγκεκριμένης αγωγής. Το Συμβούλιο, προκειμένου να δοθεί συνέχεια 
και να αξιοποιηθούν τα αποτελέσματα του προγράμματος ΒIOMED 1, εξέδωσε στις 15 Δεκεμβρίου 
1994 απόφαση για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, 
συμπεριλαμβανομένης της επίδειξης, στον τομέα της βιοϊατρικής και της υγείας (1994-1998)3, το 
οποίο περιλαμβάνει έναν σημαντικό ερευνητικό τομέα που αφορά την έρευνα για τον καρκίνο 
3ΕΕαριθ. L361 της 31.12.94 
25 
III. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ TOY ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ "Η ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ" 
ΙΙΙ.Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 
α) Το νομοθετικό μέρος του προγράμματος τελεί υπό την ευθύνη των διάφορων υπηρεσιών της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ V, VI, XI, XII, XIII, XV, XXI). Το πρόγραμμα "Η Ευρώπη 
κατά του καρκίνου" διαδραμάτισε όμως κεντρικό ρόλο για τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής 
νομοθεσίας κατά του καπνίσματος. 
β) Οι ενέργειες για την πρόληψη του καρκίνου που βασίζονται στην ενημέρωση του κοινού και 
στην αγωγή σε θέματα υγείας στα σχολεία υλοποιούνται μέσω μιας στρατηγικής εταιρικού 
χαρακτήρα που συμμετέχουν Υπουργεία Υγείας και Παιδείας, αντικαρκινικές οργανώσεις, 
αντικαπνιστικές οργανώσεις και, σε ορισμένες χώρες, άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις 
όπως οργανώσεις κατά της κατάχρησης οινοπνεύματος. Από το 1987 έχουν συσταθεί 
δώδεκα εθνικές συντονιστικές επιτροπές. Ως επί το πλείστον, προεδρεύονται από τον 
αντιπρόσωπο της συγκεκριμένης χώρας στην επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο. 
Οι επιτροπές αυτές συνεδριάζουν περίπου ανά δίμηνο. Παρέχουν τις συμβουλές τους στην 
Επιτροπή για όλες τις αιτήσεις χορήγησης επιχορηγήσεων που υποβάλλονται στο 
πρόγραμμα. Υποστηρίζουν επίσης την Επιτροπή εξασφαλίζοντας το συντονισμό αυτών 
των δράσεων. Για παράδειγμα, το 1991, 294 προγράμματα υποβλήθηκαν για γνωμάτευση 
στις 12 εν λόγω εθνικές συντονιστικές επιτροπές· η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε 170 
από αυτά. 
γ) Η χρηματοδότηση από την Επιτροπή μελετών ή ενεργειών επιστημονικού περιεχομένου 
(κατάρτιση και πληθυσμιακός έλεγχος) διευθετείται κατόπιν διαβούλευσης με την επιτροπή 
εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο και τις υποεπιτροπές της, καθώς και με τη 
συμβουλευτική επιτροπή του προγράμματος (που απαρτίζεται από ανώτερους εθνικούς 
υπαλλήλους). Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, το 1991, 246 επιστημονικά προγράμματα 
υποβλήθηκαν για γνωμάτευση στην επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο· η 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε 107 από αυτά. 
δ) Οι σχετικές με την έρευνα πτυχές του προγράμματος κατά του καρκίνου υλοποιούνται από 
τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για την ακτινοπροστασία και την ιατρική 
έρευνα. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι σήμερα βρίσκονται υπό εκτέλεση 56 προγράμματα που 
αφορούν την ιατρική έρευνα. 
26 
III.B. ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ 
1. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
Μάιος 1985 (Μιλάνο). Ώθηση για τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού προγράμματος για την 
καταπολέμηση του καρκίνου στο πλαίσιο της "Ευρώπης των πολιτών". 
Δεκέμβριος 1986 (Λονδίνο): Ανακήρυξη του 1989 ως "Ευρωπαϊκού έτους ενημέρωσης για τον 
καρκίνο". 
Δεκέμβριος 1987 (Κοπεγχάγη): Επίσημη παρουσίαση του κειμένου του "Ευρωπαϊκού κώδικα κατά 
του καρκίνου" που θα χρησιμεύσει ως βάση της ευρωπαϊκής εκστρατείας για την ενημέρωση του 
κοινού και την αγωγή σε θέματα υγείας στα σχολεία. 
Δεκέμβριος 1989 (Στρασβούργο): Ανανέωση της υποστήριξης του προγράμματος και το\ι δεύτερον 
σχεδίου δράσης 1990-94 
2. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Νοέμβριος 1985: Διαβίβαση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρότασης που 
διατυπώνει τις γενικές αρχές ενός ευρωπαϊκού προγράμματος για την καταπολέμηση του καρκίνου, 
ιδίως στον τομέα της πρόληψης. 
Ιανουάριος 1986 και στο εξής: διορισμός μιας επιτροπής εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρόεδρος της είναι ο Καθηγητής Maurice Tubiana (Γαλλία). Η επιτροπή 
παρέχει συμβουλές επιστημονικού χαρακτήρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 
Δημιουργία και προώθηση διάφορων ευρωπαϊκών δικτύων φορέων που συμμετέχουν στο 
πρόγραμμα, σύνδεσμοι και ενώσεις κατά του καρκίνου, αντικαπνιστικές οργανώσεις, τηλεοπτικοί 
παραγωγοί προγραμμάτων ιατρικού και επιστημονικού χαρακτήρα· εκπρόσωποι ενώσεων γενικών 
ιατρών· ανώτεροι υπάλληλοι αρμόδιοι για την καταπολέμηση του καπνίσματος· ανώτεροι υπάλληλοι 
αρμόδιοι για την αγωγή σε θέματα υγείας. 
Δεκέμβριος 1986: Δημοσίευση του πρώτου σχεδίου δράσης 1987-1989 του προγράμματος "Η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου"· περιλαμβάνει 75 σημεία που καλύπτουν τους ακόλουθους τέσσερις 
τομείς: πρόληψη και πρώιμη διάγνωση· ενημέρωση και αγωγή σε θέματα υγείας· κατάρτιση του 
υγειονομικού προσωπικού· ιατρική έρευνα (ΕΕ C 50 - 26.2.87). 
Ιανουάριος 1987-Δεκέμβριος 1989: Διαβίβαση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
ορισμένων προτάσεων οδηγιών στον τομέα της πρόληψης: καταπολέμηση του καπνίσματος· 
βελτίωση της επισήμανσης τροφίμων· πρόληψη των επαγγελματικών καρκίνων. Παράλληλα, 
συγχρηματοόότηση μελετών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, κυρίως όσον αφορά τη σχέση μεταξύ 
διατροφής και καρκίνου και την αξιολόγηση των πολιτικών πληθυσμιακού ελέγχου για τους 
καρκίνους του παχέος εντέρου και του ορθού· δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου δοκιμαστικών 
προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχουγια καρκίνο του μαστού με μαστογραφία. 
Ιανουάριος 1987 - Δεκέμβριος 1989: Προετοιμασία συστάσεων σχετικά με το περιεχόμενο της 
καρκινολογικής κατάρτισης ιατρών, νοσοκόμων και οδοντιάτρων με τη συνδρομή της επιτροπής 
εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο και των τριών συμβουλευτικών επιτροπών για την κατάρτιση 
του υγειονομικού προσωπικού. Παράλληλα, χορήγηση υποτροφιών και χρηματοδοτική υποστήριξη 
για διασυνοριακές ενέργειες κατάρτισης του υγειονομικού προσωπικού. 
Ιανουάριος 1987 - Μάιος 1988 - Ιανουάριος 1990: Προετοιμασία της πρώτης "Ευρωπαϊκής 
εβδομάδας κατά του καρκίνου" (19 Μαΐου 1988) από κοινού με συνδέσμους και ενώσεις κατά του 
καρκίνου και τους συμμετέχοντες τηλεοπτικούς σταθμούς. Οργανώθηκαν πολλές δραστηριότητες 
ενημέρωσης του κοινού, ειδικότερα η μετάδοση τριών τηλεοπτικών εκπομπών από τους 
περισσότερους σημαντικούς τηλεοπτικούς σταθμούς της Ευρωπαϊκής Κοινότητας: "Eurojim 
against Crab Cancer", "Τρόποι διαβίωσης και καρκίνος στην Ευρώπη", "Άνθρωπος και 
Καρκίνος". 
27 
.".Προετοιμασία του ευρωπαϊκού έτους ενημέρωσης για τον καρκίνο" (1989) απο κοινού με τους 
βασικούς φορείς που συμμετέχουν στο πρόγραμμα (ενώσεις και σύνδεσμοι κατά του καρκίνου, 
ενικοί ιατροί, τηλεοπτικοί σταθμοί, ανώτεροι υπάλληλοι αρμόδιοι για την αγωγή σε θέματα 
ινειας) Καθόλη τη διάρκεια του 1989 πραγματοποιήθηκαν διάφορες ενέργειες ενημέρωσης του 
κοινού και αγωγής σε θέματα υγείας στα σχολεία. Το "Ευρωπαϊκό έτος ενημέρωσης για τον 
καρκίνο" ολοκληρώθηκε στις 9 Ιανουαρίου 1990, με τη μετάδοση, από 10 τηλεοπτικούς σταθμούς 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του προγράμματος "Η Eurovision κατά του καρκίνου". 
Ιανουάριος 1987 - Δεκέμβριος 1991: Διαβίβαση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
προτάσεων σχετικά μ ένα τέταρτο πρόγραμμα ιατρικής έρευνας 1987-1991. Εφαρμογή του 
προγράμματος που ενέκρινε το Συμβούλιο το Νοέμβριο του 1987· χορήγηση υποτροφιών σε 
ερευνητές που εργάζονται σε χώρα της Κοινότητας εκτός από τη δική τους· υποστήριξη του 
συντονισμού της κλινικής έρευνας στην Ευρώπη· συγχρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων 
στον τομέα των φαρμάκων· προώθηση της ευρωπαϊκής έρευνας για τη βελτιωμένη ακτινοθεραπεία 
(προγοάμματαγια αγωγή με ελαφρά ιόντα EULIMA και με θεραπεία με σύλληψη νετρονίων βορίου 
BNCT). 
Ιούνιος 1989: Διαβίβαση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότασης σχετικά μ ενα 
δεύτερο σχέδιο δράσης 1990-94 του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου". Ο 
προϋπολογισμός που συστήνει η Επιτροπή ανέρχεται σε 55 εκατ. ECU, με μέσον όρο 11 εκατ. ECU 
ετησίως, για τη χρηματοδότηση ενεργειών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στους ακόλουθους τομείς: 
πρόληψη και πληθυσμιακός έλεγχος, κατάρτιση, ενημέρωση του κοινού, αγωγή σε θέματα υγείας. 
Νοέμβριος 1989: Σύσταση της Επιτροπής της 8ης Νοεμβρίου 1989 σχετικά με την κατάρτιση του 
ι»γεΐΌνομικού προσωπικού στον τομέα του καρκίνου. 
Νοέμβριος 1990: Διαβίβαση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τροποποιημένης 
πρότασης οδηγίας σχετικά με την επισήμανση των προϊόντων καπνού που επεκτείνει σε όλα τα 
προϊόντα καπνού τους κανόνες επισήμανσης που εφαρμόζονται ήδη για τα τσιγάρα. 
Μάιος 1991 : Διαβίβαση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότασης οδηγίας για τη 
διαφήμιση των προϊόντων καπνού. 
Μάιος 1992 : Τροποιημένη πρόταση της Επιτροπής για οδηγία του Συμβουλίου για την προσέγγιση 
των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με τη 
διαφήμιση των προϊόντων καπνού. Προτείνεται η πλήρης απαγόρευση της διαφήμισης. 
3. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
Ιανουάριος 1987 - Δεκέμβριος 1989: Έγκριση του προϋπολογισμούτου προγράμματος "Η Ευρώπη 
κατά του καρκίνου". Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χρησιμοποίησε το περιθώριο 
ευελιξίας του για να αυξήσει τον προτεινόμενο προϋπολογισμό (εξαιρουμένης της έρευνας) από 
4 εκατ. ECU σε 8 εκατ. ECU. 
(Υποσημ. Ο προϋπολογισμός του 1987, εξαιρουμένης της έρευνας, ανήλθε σε 1 εκατ. ECU, ο 
αντίστοιχος του 1989 σε 8,5 εκατ. ECU και του 1990 σε 9 εκατ. ECU. Ο προϋπολογισμός για την 
"ιατρική έρευνα για τον καρκίνο" ανήλθε σε 18 εκατ. ECU για την περίοδο 1987-1991). 
Έκδοση γνωμοδοτήσεων για τις προτάσεις οδηγιών που προετοιμάστηκαν στο πλαίσιο του 
προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου". Οι γνωμοδοτήσεις αυτές ήσαν, εν γένει, 
σύμφωνες με τις προτάσεις που υποβλήθηκαν στο Κοινοβούλιο με τρεις μόνον αξιοσημείωτες 
εξαιρέσεις: 
Οκτώβριος 1988: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε το κείμενο που είχε εγκριθεί με 
ειδική πλειοψηφία, σε πρώτη ανάγνωση (κοινή θέση), από το Συμβούλιο Υπουργών 
(Κοινωνικές Υποθέσεις), τον Ιούνιο του 1987. για την προστασία των εργαζομένων από 
το βενζόλιο, μια χημική ουσία που προκαλεί καρκίνο του μυελού των οστών. Το 
Κοινοβούλιο αιτιολόγησε την απόρριψη του διασαφηνίζοντας ότι το κείμενο του 
Συμβουλίου δεν εγγυόταν επαρκώς την ασφάλεια των εργαζομένων. Η απόρριψη απέκλεισε 
την προτεινόμενη οδηγία καθώς η απαιτούμενη ομοφωνία του Συμβουλίου στη δεύτερη 
ανάγνωση δεν κατέστη δυνατή εφόσον η Ιταλία, για τους ίδιους λόγους με το Κοινοβούλιο, 
αντιτάχθηκε στην έγκριση της. 
Μάιος 1989: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνωμοδότηση του για την πρόταση 
της Επιτροπής σχετικά με τη μέγιστη περιεκτικότητα των τσιγάρων σε πίσσα (15 mg το 
1992· 12 m g το 1995). Το Κοινοβούλιο ψήφισε μια τροπολογία ζητώντας ένα λιγότερο 
28 
αυστηρό χρονοδιάγραμμα από αυτό που πρόβλεπε η Επιτροπή, συστήνοντας την επίτευξη 
ενός ενιαίου ορίου 20 mg μέχρι το 1992. Η Επιτροπή δεν έκανε δεκτή αυτή την 
τροπολογία. Διαβίβασε στο Συμβούλιο τροποποιημένη πρόταση που διατηρούσε τις 
αρχικές ημερομηνίες. 
Φεβρουάριος 1992: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στη γνωμοδότηση του για την πρόταση 
του μερικού περιορισμού της διαφήμισης των προϊόντων καπνού, ζήτησε την πλήρη 
απαγόρευση. 
Δεκέμβριος 1993: Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 1993 το 
οποίο ζητά την εντατικοποίηση των δραστηριοτήτων για την καταπολέμηση του καρκίνου. 
4. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
Μάιος 1986: Έκδοση από το Συμβούλιο (Υπουργοί Υγείας) ψηφίσματος για το πρόγραμμα "Η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου", που βασίζεται κυρίως στην πρόληψη (ΕΕ C 184 της 23.97.86) 
Νοέμβριος 1987: Έγκριση από το Συμβούλιο (Αρμόδιοι για την έρευνα Υπουργοί) του τέταρτοι' 
προγράμματος 1987-1991 για το συντονισμό της ιατρικής έρευνας. Στο κεφάλαιο για την έρευνα 
για την καταπολέμηση του καρκίνου χορηγήθηκαν 18 εκατ. ECU για πενταετή περίοδο (ΕΕ L 334 
της 24.11.87). 
Μάιος 1988: Έκδοση από το Συμβούλιο (Υπουργοί Υγείας) απόφασης σχετικά με τα σχέδια που 
θα υλοποιηθούν στη διάρκεια του "Ευρωπαϊκού έτους ενημέρωσης για τον καρκίνο" στον τομέα 
της ενημέρωσης του κοινού και της αγωγής σε θέματα υγείας στα σχολεία (ΕΕ L 160 της 
28Ό6.88). 
Ιούνιος 1988: Έκδοση από το Συμβούλιο (Αρμόδιοι για τις κοινωνικές υποθέσεις Υπουργοί) της 
οδηγίας για την προστασία των εργαζομένων με την απαγόρευση τεσσάρων σειρών ουσιών που 
προκαλούν καρκίνο της ουροδόχου κύστης (2-ναφθυλαμίνη, 4-αμυνοδιφαινύλιο, βενξιδίνη, 4-
νιτροόιφαινύλιο (ΕΕ L 179 της 09.07.88). 
Νοέμβριος 1988: Ψήφισμα του Συμβουλίου και των Υπουργών Παιδείας συνελθόντων στο πλαίσιο 
του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 1988 σχετικά με την αγωγή σε θέματα υγείας στα σχολεία (ΕΕ 
C 3 της 5.1.1989,σ.1). 
Μάιος 1989: Έκδοση από το Συμβούλιο (Υπουργοί Υγείας) ψηφίσματος σχετικά με την 
απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους (ΕΕ C 189 της 26.07.89). 
Έγκριση από το Συμβούλιο (Υπουργοί Υγείας), σε πρώτη ανάγνωση, με ειδική πλειοψηφία, της 
πρότασης οδηγίας σχετικά με την επισήμανση των προϊόντων καπνού. Η οδηγία επέβαλε, το 
αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1991, την αναφορά: 
μιας γενικής προειδοποίησης "Βλάπτει σοβαρά την υγεία" σε όλα τα προϊόντα καπνού· 
ειδικών προειδοποιήσεων τυπωμένων, εναλλακτικά, στα πακέτα τσιγάρων: "Το κάπνισμα 
προκαλεί καρκίνο", "Το κάπνισμα προκαλεί καρδιοαγγειακές παθήσεις", κλπ. 
Σεπτέμβριος 1989: Τελική έκδοση από το Συμβούλιο (Αρμόδιοι για θέματα της εσωτερικής αγοράς 
Υπουργοί) της οδηγίας σχετικά με τις τηλεοπτικές εκπομπές. Η οδηγία επέβαλε, το αργότερο μέχρι 
τις 03.10.1991, την απαγόρευση οιασδήποτε μορφής τηλεοπτικής διαφήμισης, άμεσης ή έμμεσης, 
για την προώθηση των προϊόντων καπνού. Επιπλέον, περιόριζε σοβαρά τη διαφήμιση 
οινοπνευματωδών ποτών (ΕΕ L 298 της 17.10.89). 
29 
.Ύοέμβριος :.??.?: Τελική έκδοση από το Συμβούλιο (Υπουργοί Υγείας) της οδηγίας σχετικά με την 
, πισή|ΐανση ·:ι *ν προϊόντων καπνού (ΕΕ L 359 της 08.12.89). 
Ομόφωνη έγκριση σε πρώτη ανάγνωση της πρότασης οδηγίας σχετικά με τη μέγιστη περιεκτικότητα 
των τσιγάρων σε πίσσα (15 mg μέχρι 31.12.92· 12 mg μέχρι 31.12.97· η Ελλάδα έτυχε προσωρινής 
παρέκκλισης). 
Κατ αρχήν έγκριση, εν αναμονή της γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του δεύτερου 
σχεδίου δράσης 1990-94. Ο χορηγούμενος προϋπολογισμός εξαιρουμένης της έρευνας ανέρχεται 
σε 50 εκατ. ECU, με πιθανότητα αύξησης σε 55 εκατ. ECU. 
Νοέμβριος 1989: Ομόφωνη έγκριση, σε πρώτη ανάγνωση, από το Συμβούλιο (Αρμόδιοι για τις 
κοινωνικές υποθέσεις Υπουργοί) της πρότασης οδηγίας σχετικά με την απαγόρευση καρκινογόνων 
παραγόντων (57 ουσίες και 4 μέθοδοι παραγωγής) στο χώρο εργασίας. 
Δεκέμβριος 1990: Έγκριση από το Συμβούλιο (Αρμόδιοι για θέματα της εσωτερικής αγοράς 
Υπουργοί), σε πρώτη ανάγνωση, με ειδική πλειοψηφία, πρότασης οδηγίας σχετικά με την 
επισήμανση τροφίμων. 
Μάιος 1990 Τελική έκδοση από το Συμβούλιο (Υπουργοί Υγείας) της οδηγίας σχετικά με τη 
μέγιστη περιεκτικότητα των τσιγάρων σε πίσσα (ΕΕ L 137 της 30.5.90). 
Εγκριση του δεύτερου σχεδίου δράσης 1990-94 (ΕΕ L 137 της 30.5.90). Ο χορηγούμενος 
προϋπολογισμός- εξαιρουμένης της έρευνας - είναι 50 εκατ. ECU, με πιθανή αύξηση σε 55 εκατ. 
ECU. 
Δεκέμβριος 1990: Το Συμβούλιο (Υπουργοί Υγείας) δεν συμφωνεί με την πρόταση οδηγίας σχετικά 
με τον μερικό περιορισμό της διαφήμισης των προϊόντων καπνού μέσω του τύπου και αφισών. 
Η Επιτροπή απέσυρε την πρόταση της και ανακοίνωσε την υποβολή μιας τροποποιημένης πρότασης 
που αποσκοπεί στην πλήρη απαγόρευση οιασδήποτε διαφήμισης. 
Νοέμβριος 1991: Το Συμβούλιο (Υπουργοί Υγείας) ενέκρινε σε πρώτη ανάγνωση την 
τροποποιημένη πρόταση οδηγίας σχετικά με την επισήμανση των προϊόντων καπνού· στα πακέτα 
συσκευασίας όλων των προϊόντων καπνού θα πρέπει να αναγράφονται ειδικές προειδοποιήσεις. 
(Υποσημ. Η επισήμανση των προϊόντων καπνού καλύπτεται ήδη από την οδηγία 89/622/ΕΟΚ). 
Επιπλέον, η εμπορία του άκαπνου καπνού έχει απαγορευτεί στην Κοινότητα από τον Ιανουάριο 
του 1992. 
Νοέμβριος 1992: Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των Υπουργών Υγείας των κρατών μελών 
συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου της 13ης Νοεμβρίου 1992 σχετικά με την αγωγή σε 
θέματα υγείας και Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των Υπουργών Παιδείας των κρατών μελών 
συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 1992 σχετικά με την αγωγή σε 
θέματα υγείας στα σχολεία (ΕΕ C 326 της 11.12.92). 
Μάιος 1993: Ψήφισμα του Συμβουλίου και των Υπουργών Υγείας συνελθόντων στο πλαίσιο του 
Συμβουλίου της 27ης Μαΐου 1993 σχετικά με τις μελλοντικές ενέργειες στον τομέα της δημόσιας 
υγείας. 
Δεκέμβριος 1993: Ψήφισμα του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 1993 για τις μελλοντικές 
κατευθυντήριες γραμμές του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" κατόπιν της 
αξιολόγησης του για την περίοδο 1987-1992 (ÊE C 15 της 18.1.94, σ.1). 
30 
IV. Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
1. ΑΡΜΟΔΙΑ ΜΕΑΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Φεβρουάριος 1986: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε την καταπολέμηση του καρκίνου υπο την 
αποκλειστική αρμοδιότητα του κ. Manuel Mann, Αντιπροέδρου, αρμόδιου για την "Απασχόληση, 
εργασιακές σχέσεις και κοινωνικές υποθέσεις". Άλλα ενδιαφερόμενα μέλη της Επιτροπής: 
"Έρευνα", "Περιβάλλον και προστασία των καταναλωτών", "Εσωτερική αγορά και φορολογία", 
"Πληροφόρηση και Ευρώπη των πολιτών". 
Ιανουάριος 1989: η κα Βάσω Παπανδρέου διαδέχτηκε τον κ. Marin. 
Ιανουάριος 1993: ο κ. Elynn διαδέχτηκε την κα Βάσω Παπανδρέου. 
2. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Φεβρουάριος-Δεκέμβριος 1986: Σύσταση μιας διυπηρεσιακής task force με σκοπό την εκπόνηση 
ενός σχεδίου δράσης 1987-89. Υπό την προεδρία του κ. Michel Richonnier, Μέλους του 
Γραφείου του κ. Manuel Marin, η εν λόγω task force αποτελείτο από τους κκ Berlin (ΓΔ V-
Λουξ.) Quatraro (ΓΔ Γεωργία), Castille (Υπηρεσία καταναλωτών). Lefevre (ΓΔ Φορολογία) 
και Dewaleyne (ΣΥΕΚ) για την καταπολέμηση του καπνίσματος, τους κκ Μαθιουδάκη (ΓΔ 
Εσωτερική αγορά), Di Carpegna και Floyd (ΓΔ Γεωργία), Collin (Υπηρεσία καταναλωτών) για 
τη διατροφή, τους κκ Mosselmans (ΓΔ Εσωτερική αγορά), Hunter και την κα Van Der Venne (ΓΔ 
V - Αουξ.) και τον κ. Krisor (ΓΔ Περιβάλλον) για την καταπολέμηση των καρκινογόνων 
παραγόντων, τον κ. Eriskat (ΓΔ Περιβάλλον) για την προστασία από τη ραδιενέργεια, τον κ. 
Larvor και την κα Thévenm (ΓΔ Έρευνα) για την έρευνα για τον καρκίνο, τους κκ Simon και 
Malivoir (ΓΔ Πληροφόρηση) για την ενημέρωση του κοινού, τον κ. Guth (Υπηρεσία 
καταναλωτών) για την αγωγή σε θέματα υγείας, τον κ. Allman (ΓΔ Εσωτερική αγορά) για την 
κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού και τον κ. Van der Steen (ΓΔ Οικονομικά). Την έκθεση 
της ομάδας συνέταξε ο κ. Michel Richonnier υπό την εποπτεία του Καθηγητή Tubiana και της 
επιτροπής εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο. 
Ιανουάριος 1987: Δημιουργία μιας διοικητικής ομάδας "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου", υπό την 
ευθύνη του κ. Michel Richonnier και προσαρτημένη στον Αντιπρόεδρο Mann, μέχρι την 1η 
Δεκεμβρίου 1987. Αποστολή της ήταν η εφαρμογή του προγράμματος σε συνεργασία με όλες τις 
σχετικές υπηρεσίες της Επιτροπής. 
Δεκέμβριος 1987: Η ομάδα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" προσαρτήστηκε στον κ. Jean Degimbe, 
Γενικό Διευθυντή της ΓΔ V "Απασχόληση, εργασιακές σχέσεις και κοινωνικές υποθέσεις". 
Απρίλιος 1990: Δημιουργία μιας ομάδας "Καπνός και διατροφή" υπό την ε\>θύνη του κ. Στέλιοι' 
Χριστόπουλου, στο πλαίσιο της ομάδας "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου". 
Σεπτέμβριος 1990: Ο κ. Gégis Malbois ανέλαβε την ευθύνη ad interim του προγράμματος 
31 
Νοέμβριος 1990: Το πρόγραμμα εφαρμοζόταν νπ$ την εποπτεία του κ. Steffen Smidt 
Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή της ΓΔ V. 
Ιούλιος 1993: Η Επιτροπή αποφάσισε τη δημιουργία ενός τομέα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" 
στο πλαίσιο της Μονάδας Δημόσια Υγεία στο Λουξεμβούργο. 
Μάιος 1994: Διορισμός του προϊσταμένου του τομέα για το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου" και νέων προσληφθέντων υπαλλήλων, στο Λουξεμβούργο. 
Οκτώβριος 1994: Ένταξη του τομέα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" στη Μονάδα ΓΔ V ΣΤ.2 
"Αντιμετώπιση ασθενειών - Ειδικά προγράμματα και ενέργειες". 
3. ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΟΜΑΔΕΣ 
Α. Συμβουλευτική επιτροπή 
Στο πλαίσιο της απόφασης για το δεύτερο πρόγραμμαδράσης συστάθηκε μία συμβουλευτική 
επιτροπή, η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των Υπουργείων Υγείας και Παιδείας 
των κρατών μελών. Τα μέλη της γραμματείας και ο πρόεδρος είναι υπάλληλοι της 
Επιτροπής. Τα καθήκοντα της συμβουλευτικής επιτροπής είναι: 
η εξέταση προγραμμάτων και μέτρων που συγχρηματοδοτούνται από δημόσια 
κονδύλια· 
ο συντονισμός σε εθνικό επίπεδο προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται εν μέρει 
από μη κυβερνητικές οργανώσεις (Άρθρα 1, 2 και 3 της απόφασης του Συμβουλίου 
και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών συνελθόντων στο 
πλαίσιο του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1990 για την ανάληψη σχεδίου δράσης 
1990-1994 στο πλαίσιο του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" - ΕΕ 
L 137, 30.5.90, σελ. 31). 
Β. Επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο 
Συσταθείσα κατόπιν πρωτοβουλίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
(Συμπέρασμα του Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών της 16ης Δεκεμβρίου 1985 για τη 
δράση κατά του καρκίνου), η εν λόγω συμβουλευτική επιτροπή απαρτίζεται από 
εκπροσώπους των κρατών μελών. Η πρώτη της συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 
Βρυξέλλες, τον Ιανουάριο του 1986. Κατά τη συνεδρίαση αυτή, η επιτροπή εξέλεξε 
Πρόεδρο τον Καθηγη Tubiana. Επανεξελέγη ομόφωνα το Δεκέμβριο του 1988. Η 
γραμματειακή υποστήριξη παρέχεται από την Επιτροπή. 
Η επιτροπή παρέχει συμβουλές στην Επιτροπή για όλες τις επιστημονικές πτυχές του 
προγράμματος. Ειδικότερα, διατυπώνει γνώμες σχετικά με επιστημονικές προτάσεις που 
ζητούν χρηματοδότηση από το πρόγραμμα (κατάρτιση, πρόληψη, διαγνωστικές εξετάσεις) 
και χαράσσει κατευθυντήριες γραμμές για μελλοντικές ενέργειες και προτεραιότητες σχετικά 
με τις επιστημονικές πτυχές της πρόληψης του καρκίνου. Η επιτροπή συνεδριάζει 
κανονικά δύο φορές το χρόνο. Τόπος της συνεδρίασης είναι η πρωτεύουσα της χώρας που 
ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου. 
32 
Κατά τη συνεδρίαση στην Αθήνα στις 18-19 Απριλίου 19°4, ο καθηγητή:; Tubiana 
παραιτήθηκε από πρόεδρος της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο και νέος 
πρόεδρος εξελέγη ο καθηγητής Veronesi. Η σύνθεση της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για 
τον καρκίνο κατά τη λήξη του δεύτερο προγράμματος δράσης ήταν η εξής: 
Μέλη ττκ επιτοοπτκ: Καθ. U. Veronesi (Πρόεδρος), καθ. Ν. Blcfehen, καθ. Τ. Boon. καθ. J 
Conde, καθ. V. Diehl J. Einhom, καθ. I. Garas J., δρ. Gonzalez Ennquez, καθ. R. Kroes, δρ. J. 
Buttimer, καθ. J. Overgaard, καθ. Η. Pujol, καθ. M. Dicato, καθ. J. Estape, καθ. Ε. Van der 
Schueren. 
Κατά τη διάρκεια του δευτέρου προγράμματος δράσης, 19 επιστημονικές εκθέσεις και 22 
συστάσεις, ψηφίσματα ή δηλώσεις σχετικά με τον καρκίνο εγκρίθηκαν από την επιτροπή 
εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο και διαδόθηκαν από το πρόγραμμα, (βλ. παράρτημα) 
Γ. Εθνικές επιτροπές συντονισμού 
Δημιουργήθηκαν κατόπιν πρωτοβουλίας του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου". Αποστολή τους στο πλαίσιο του δεύτερου προγράμματος δράσης είναι η 
εξέταση και ο συντονισμός όλων των ενεργειών κατάρτισης και αγωγής σε θέματα υγείας 
που υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" στα 
κράτη μέλη. Αυτές οι εθνικές επιτροπές προεδρεύονται συνήθως από τον εμπειρογνώμονα 
για θέματα καρκίνου που εκπροσωπεί τη συγκεκριμένη χώρα στην επιτροπή 
εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο. Απαρτίζονται από αντιπροσώπους των Υπουργείων 
Υγείας και Παιδείας και των μη κυβερνητικών οργανώσεων που δρουν για την 
καταπολέμηση του καρκίνου (αντικαρκινικές και αντικαπνιστικές οργανώσεις). Οι 
επιτροπές αυτές γνωμοδοτούν για τις προτάσεις που υποβάλλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
η συγκεκριμένη χώρα στους τομείς της πληροφόρησης, της αγωγής σε θέματα υγείας και της 
καταπολέμησης του καπνίσματος. Καθορίζουν προτεραιότητες και συντονίζουν δράσεις 
που υποστηρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 
33 
V. ΣΧΊΖΖΉ Υ.Ζ .Τ'" ΤΤ^ΕΡΧ^ΤΙ ΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ 
1. Εθνικές μη κνβερνηι tΜ% οργανακιεις 
Οι εθνικές μη κυβερνητικές οργανώσεις συνεισέφεραν ιδιαίτερα στο πρόγραμμα "Η Ευρώπη 
κατά του καρκίνου" Οσον αφορά το σημείο αυτό, είναι σημαντικό να διακριθούν τρεις 
μείζονες ομάδες: η ομάδα ενώσεων και συνδέσμων κατά του καρκίνου, οι αντικαπνιστικές 
οργανώσεις και οι εκπρόσωποι των ενώσεων γενικών ιατρών. 
Ο ρόλος της ομάδας ενώσεων και συνδέσμων κατά του καρκίνου ήταν ιδιαίτερα εμφανής 
στη διάδοση και προώθηση του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου και στην εφαρμογή 
των στόχων του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" στη χώρα τους. Η 
αλληλεπίδραση μεταξύ των συνδέσμων καρκίνου και της Επιτροπής είχε ως αποτέλεσμα 
π.χ. τις επιτυχημένες ευρωπαϊκές εβδομάδες κατά του καρκίνου. 
Οι αντικαπνιστικές οργανώσεις ανέπτυξαν ιδιαίτερες δραστηριότητες όσον αφορά τη 
διάδοση του πρώτου σημείου του κώδικα σχετικά με τον καπνό, καθώς και γενικές 
αντικαπνιστικές στρατηγικές. 
2. Διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις 
Η συνεργασία με τις διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις είχε ιδιαίτερη σημασία. Όσον 
αφορά το σημείο αυτό, πρέπει να αναφερθούν τέσσερις μείζονες οργανώσεις: η Παγκόσμια 
Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ), η Ευρωπαϊκή Οργάνωση για την έρευνα και τη θεραπεία του 
καρκίνου (EORTC), η Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας (ESO) και η Διεθνής Ένωση κατά του 
καρκίνου (UICC). 
Συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) 
Η συνεργασία με το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" και την Παγκόσμια Οργάνωση 
Υγείας (ΠΟΥ) ήταν συνεχής από την έναρξη του προγράμματος με βάση την ανταλλαγή 
πληροφοριών και την παροχή εμπειρογνωμοσύνης. 
Κατά το πρώτο πρόγραμμα δράσης 1987-1989, η ΠΟΥ εκπροσωπούνταν πλήρως ως παρατηρητής 
στην επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνων. 
Η συνεργασία επιβεβαιώθηκε με το δεύτερο πρόγραμμα δράσης 1990-1994 στο άρθρο 1 παράγραφος 
4 (ΕΕ L 137 της 30.05.90). Οι κύριοι τομείς συνεργασίας είναι οι εξής: 
1. Επιτροπή εμπειρογνωμόνων στον τομέα του καρκίνου 
Η ΠΟΥ Ευρώπης (Δρ. L.Dôbrossy) και το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον καρκίνο (καθ. L. 
Tomatis) συμμετείχαν ως παρατηρητές στην επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο. 
Το πρόγραμμα συμμετέχει στις συνεδριάσεις διαβούλευσης σχετικά με την κοινή ευρωπαϊκή 
πολιτική για τον καρκίνο που οργανώνει η ΠΟΥ Ευρώπης. 
34 
2. Πρόληψη: 
2.1 Καπνός 
Από το 1988 αναπτύσσεται στενή συνεργασία στον τομέα της πρόληψης της κατανάλωσης καπνού. 
Τα σημαντικότερα παραδείγματα της συνεργασίας αυτής είναι μεταξύ άλλων τα εξής: 
Η πρώτη ευρωπαϊκή διάσκεψη σχετικά με τις αντικαπνιστικές πολιτικές (Μαδρίτη, 1988) 
διοργανώθηκε από κοινού από το πρόγραμμα και την ΠΟΥ το Νοέμβριο του 1988. Το πρόγραμμα 
και η ΠΟΥ συνεργάστηκαν στην προετοιμασία της 9ης παγκόσμιας διάσκεψης για τον καπνό και 
την \iyzia που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το 1994. 
Το πρόγραμμα συμμετείχε σε συνεδριάσεις που διοργάνωσε η ΠΟΥ στην Κοπεγχάγη (1990) και τη 
Βουδαπέστη (1992). Επίσης, η ΠΟΥ έχει προσκληθεί να παρευρίσκεται στις συνεδριάσεις της 
ομάδας των εκπροσώπων των αντικαπνιστικών ενώσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του 
προγράμματος. 
Επιπλέον, το πρόγραμμα υποστήριξε δραστηριότητες που αναπτύσσουν οι εταίροι του σε εθνικό 
επίπεδο στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας χωρίς καπνό της ΠΟΥ (31 Μαΐου). 
2.2 Διατροφή 
Το πρόγραμμα υποστηρίζει τις δραστηριότητες σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο που 
πραγματοποιούνται υπό την ευθύνη του Διεθνούς Οργανισμού για την Έρευνα του Καρκίνοι· 
(IARC): 
Συντονισμός της προοπτικής μελέτης σχετικά με τη διατροφή, την υγεία και τον καρκίνο (EPIC) 
από το 1988 (Ε. Riboli) 
Ενα διεθνές συνέδριο σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο που πραγματοποιήθηκε στη Αυών 
(F) το Μάρτιο του 1993. 
Το πρόγραμμα εκπροσωπήθηκε στις συνεδριάσεις που διοργάνωσε η ΠΟΥ στη Βουδαπέστη σχετικά 
με τη διατροφή (Οκτώβριος 1990) και συμμετείχε στη διεθνή διάσκεψη σχετικά με τη διατροφή που 
πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη τον Αύγουστο του 1992. 
2.3 Καρκινογόνοι παράγοντες: 
Με την υποστήριξη του προγράμματος, ο IARC πραγματοποιεί διάφορες επιδημιολογικές μελέτες, 
όπως η έρευνα SASCO σχετικά με την εκτίμηση των κινδύνων σε εργαστήρια. 
2.4 Μητρώα καρκίνου 
Ο IARC συντονίζει το ευρωπαϊκό δίκτυο μητρώων καρκίνου. 
3. Κατάρτιση 
Το πρόγραμμα συμμετείχε στη συνάντηση σχετικά με την ιατρική κατάρτιση πανεπιστημιακού 
επιπέδου στην ογκολογία στην Ευρώπη που διοργάνωσε η ΠΟΥ Ευρώπης στις 28-29 Απριλίου 
1992 στην Πράγα και βασιζόταν κυρίως στις ευρωπαϊκές συστάσεις για την κατάρτιση Οι 
συστάσεις αυτές είναι αποτελεσμάτων ευρωπαϊκών διασκέψεων που πραγματοποιήθηκαν το 1988 
(Βόννη) και το 1991 (Κοπεγχάγη) σχετικά με την ιατρική κατάρτιση στην ογκολογία με την 
υποστήριξη του προγράμματος. 
4. Αγωγή σε Βέματα υγείας 
Η ΠΟΥ Ευρώπης καλείται να συμμετέχει στις συνεδριάσεις της υποεπιτροπής για την αγωγή σε 
θέματα υγείας και των ομάδων εργασίας της επιτροπής αυτής σχετικά με την αγωγή υγείας στα 
σχολεία που διοργανώνει το πρόγραμμα. 
Το πρόγραμμα εκπροσωπείται στις συνεδριάσεις του ευρωπαϊκού δικτύου σχολείων που προάγουν 
35 
την υγεία (ΠΟΥ Ευρώπης/Ευρωπαϊκή Επιτροπή/Συμβούλιο της Ευρώπης). 
Το πρόγραμμα και η ΠΟΥ Ευρώπης συνεργάστηκαν στη διοργάνωση θερινών μαθημάτων σχετικά 
με την αγωγή σε θέματα διατροφής που πραγματοποιήθηκαν στο Flensburg (Αύγουστος 1991) 
καθώς και με τα σχολεία που προάγουν την υγεία που πραγματοποιήθηκαν στο Μονπελιέ 
(Σεπτέμβριος 1991). 
5. Παρηγορητική αγωγή 
Η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την παρηγορητική αγωγή μεταξύ της ΠΟΥ και του 
προγράμματος διευκολύνεται χάρη στη συμμετοχή του καθ. R. Twycross, μόνιμου διευθυντή του 
Κέντρου Συνεργασίας για την Παρηγορητική Αγωγή της ΠΟΥ, στη συνεδρίαση της ομάδας 
εργασίας ad hoc για την παρηγορητική αγωγή που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 
προγράμματος. 
Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Οργάνωση για την Ερευνα και τη θεραπεία του Καρκίνου 
(EORTC) 
Η EORTC είναι ένας κορυφαίος οργανισμός στην Ευρώπη που ασχολείται με την έρευνα και τη 
θεραπεία του καρκίνου. Μεταξύ των τομέων δραστηριότητας στους οποίους η EORTC καταβάλλει 
περισσότερες προσπάθειες συγκαταλέγονται η προώθηση της εκπαίδευσης στην αντικαρκινική 
αγωγή, η ανάπτυξη του EUROCODE - ενός ηλεκτρονικού δικτύου ασθενών που λαμβάνουν μέρος σε 
δοκιμές και το οποίο διαδίδει πληροφορίες σχετικά με την αντικαρκινική αγωγή, η διασφάλιση της 
ποιότητας της αγωγής, μία μελέτη σχετικά με τις οικονομικές πτυχές της αντικαρκινικής αγωγής 
και η εξέταση της ποιότητας ζωής των καρκινοπαθών. Σε όλους αυτούς τους τομείς, το πρόγραμμα 
"Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" υποστηρίζει σχέδια που χαρακτηρίζονται από υψηλό επίπεδο 
σχεδιασμού. 
Το Κέντρο Δεδομένων διαδραματίζει σημαντικό εκπαιδευτικό ρόλο, καθώς φιλοξενεί ένα διεθνές 
συμπόσιο για τη βιοστατιστική και συμμετέχει σε μαθήματα της Ευρωπαϊκής Σχολής Ογκολογίας 
((ESO) σχετικά με τη διαχείριση δεδομένων και τις μεθοδολογικές πτυχές των κλινικών δοκιμών 
στον τομέα του καρκίνου. Το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" υποστήριξε τα σχέδια 
αυτά. 
EUROCODE: οι διαρθρωτικές επαφές με εθνικούς οργανισμούς έρευνας για τον καρκίνο 
αναπτύσσονται με ταχύ ρυθμό μέσω της διοργάνωσης επίσημων συνεδριάσεων συντονισμού και 
μέσω της επικείμενης δημιουργίας κόμβων Eurocode στην Ιταλία, την Ελλάδα και την Ισπανία. 
Επί του παρόντος αναπτύσσεται λογισμικό πληροφορικής ώστε να καταστεί δυνατή η 
αποκεντρωμένη καταγραφή ασθενών και η τυχαιοποίηση σε κάθε χώρα, και έτσι να διευκολυνθεί 
η συμμέτοχη ασθενών σε κλινικές δοκιμές. 
Οι δραστηριότητες του προγράμματος για τη διασφάλιση της ποιότητας αποσκοπούν στη βελτίωση 
της δομής καθώς και σε αυτή καθαυτή την αξιολόγηση των διαδικασιών αγωγής. 
Ολοκληρώθηκε ένα μεγάλο πρόγραμμα για την αξιολόγηση της ακρίβειας της συλλογής και 
μεταφοράς δεδομένων, στο πλαίσιο του οποίου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε 30 ευρωπαϊκά 
κέντρα. 
Με το πρόγραμμα για τη διασφάλιση της ποιότητας των διαδικασιών αγωγής, το εφαρμοζόμενο 
πρόγραμμα ακτινοθεραπείας επεκτάθηκε σε μετρήσεις μεμονωμένων ασθενών. Στον τομέα της 
χημειοθεραπείας, αναπτύχθηκε και δοκιμάστηκε μία διαδικασία για την αξιολόγηση της δομής και 
του περιβάλλοντος που απαιτούνται για την κυτταροτοξική αγωγή. 
36 
Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας 
Η Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας ιδρύθηκε το 1983 από τον καθ. Veronesi με στόχο την παροχή 
στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας ευκαιριών για συνέχιση και ενημέρωση της ιατρικής τους 
κατάρτισης στον τομέα του καρκίνου. Η Σχολή συνεργάζεται στενά με την EORTC. Το πρόγραμμα 
"Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" διέθεσε πόρους (υποτροφίες) σε ιατρούς προκειμένου να 
παρακολουθήσουν τα μαθήματα αυτά. Στο πλαίσιο του δεύτερου προγράμματος δράσης, για τις 
υποστροφίες αυτές διατέθηκαν πάνω από 100.000 ECU. 
Συνεργασία με τη Διεθνή Αντικαρκινική Ένωση (UICC) 
Η Διεθνής Αντικαρκινική Ένωση ασχολείται αποκλειστικά με όλες τις πτυχές της καταπολέμησης 
του καρκίνου σε παγκόσμιο επίπεδο. Στόχοι της είναι η προώθηση επιστημονικών και τεχνικών 
γνώσεων στην έρευνα, τη διάγνωση και την πρόληψη του καρκίνου σε όλον τον κόσμο. Ιδαιτερη 
έμφαση δίνεται στην επαγγελματική και τη δημόσια εκπαίδευση. 
Το 1993, το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" υποστήριξε το Globalink για τη 
δημιουργία και τη σύνδεση μιας σειράς ευρωπαϊκών περιφερειακών δικτύων και τη σύνδεση των 
εταίρων του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" στο δίκτυο αυτό. To Globalink είναι 
ένα διεθνές ηλεκτρονικό δίκτυο της UICC και παρέχει στους χρήστες ισχυρά μέσα επικοινωνίας, 
ειδήσεις, φυλλάδια και πολλές βάσεις δεδομένων. 
37 
ν';".. .' ΟΎ~.Λ,Τ£ TLSTÎ"^ 
Τομέας οοάοης 1. 
Τομέας δράσης 2. 
Τομέας δράσης 3 
Τομέας δράσης 4. 
Τομέας δράσης 5. 
Τομέας δράσης 6. 
Τομέας ενεργειών 7 
και 8 Ί,Τ&Χ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ 5ΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ (αναφ. ΕΕ L 137 της 30.5.90): 
Ενθάρρυνση προγραμμάτων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για την πρόληψη 
του καπνίσματος, και ειδικότερα μεταξύ συγκεκριμένων ομάδων, όπως οι 
νέοι, οι γυναίκες και το υγειονομικό προσωπικό. 
Ενθάρρυνση δοκιμαστικών σχεδίων για την προώθηση της διδασκαλίας 
μεθόδων διακοπής του καπνίσματος στο υγειονομικό και εκπαιδευτικό 
προσωπικό. 
Ενθάρρυνση καινοτόμων ενημερωτικών εκστρατειών προκειμένου να 
προληφθεί το κάπνισμα τόσο στο ευρύ κοινό όσο και στους χώρους 
εργασίας. 
Χρηματοδότηση μελετών ως προς τις δυνατότητες μετατροπής της 
καπνοκαλλιέργειας. 
Ενθάρρυνση μελετών σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες και τον καρκίνο, 
σε πλήρη συντονισμό με το κοινοτικό πρόγραμμα ιατρικής έρευνας (μετα-
αναλύσεις, μελέτες αντιπροσωπευτικών περιστατικών, μελέτες επέμβασης σε 
ανταγωνιστικούς παράγοντες). 
Εκπόνηση και διάδοση κατευθυντήριων γραμμών στον τομέα της διατροφής 
με σκοπό τη βελτίωση της πρόληψης των καρκίνων. 
Συνέχιση όλων των κοινοτικών ενεργειών για την προστασία από τις 
ιονίζουσες ακτινοβουλίες. 
Ενίσχυση των συγκριτικών μελετών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για τη 
βελτίωση της προστασίας από τις υπεριώδεις ακτίνες. 
Τομέας δράσης 9. Ενίσχυση των ευρωπαϊκών μελετών για τον πιθανό κίνδυνο καρκινογένεσης 
εξ ορισμένων χημικών ουσιών. 
Συνέχιση της ταξινόμησης και επισήμανσης των επικικίνδυνων ουσιών. 
Ενδεχόμενη ενημέρωση του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου. 
Επανάληψη των ευρωπαϊκών ενεργειών ενημέρωσης σε θέματα καρκίνου, 
κατά τη δεύτερη, εάν είναι δυνατόν, εβδομάδα του Οκτωβρίου· εν 
προκειμένω, προτροπή των κρατικών και των ιδιωτικών σταθμών να 
μεταδίδουν δωρεάν σύντομες διαφημιστικές προβολές με θέμα τον 
αντικαρκινικό αγώνα. 
Παραγωγή ευρωπαϊκών προτύπων πληροφόρησης για την πρόληψη, τον 
πληθυσμιακό έλεγχο και τη θεραπεία των καρκίνων, τα οποία να μπορούν 
να προσαρμόζονται στις εθνικές ανάγκες. Τομέας δράσης 10. 
Τομέας δράσης 11. 
Τομέας δράσης 12. 
Τομέας δράσης 13. 
38 
Τομέας δράσης 14. 
Τομέας δράσης 15 
Τομέας δράσης 16. 
Τομέας δράσης 17. 
Τομέας δράσης 18. 
Τομέας δράσης 19. 
Τομέας δράσης 20. 
Τομέας δράσης 21. 
Τομέας δράσης 22. 
Τομέας δράσης 23. 
Τομέας δράσης 24. 
Τομέας δράσης 25. 
Τομέας δράσης 26. Διάδοση του ευρωπαϊκού κώδικα στο ευρύ κοινό απο τους φορείς του 
σχεδίου δράσης. 
Ενίσχυση καινοτόμων εκστρατειών για την ενημέρωση συγκεκριμένων 
ομάδων του πληθυσμού σε ο,τι αφορά την πρόληψη του καρκίνου 
Ενημέρωση των εργαζομένων, και ιδίως των διακινούμενων εργαζομένων, 
στο πλαίσιο των ήδη υπαρχουσών κοινοτικών οδηγιών, σχετικά με τον 
αγώνα κατά των καρκίνων επαγγελματικής αιτιολογίας 
Ενίσχυση της πληροφόρησης και της ευαισθητοποίησης του προσωπικούτων 
σχολείων για τον ευρωπαϊκό κώδικα κατά του καρκίνου. 
Διάδοση ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού υλικού για την αγωγή σε θέματα υγείας. 
Προώθηση δοκιμαστικών σχεδίων προκειμένου να ευαισθητοποιηθούν οι 
νέοι όσον αφορά τον ευρωπαϊκό κώδικα. 
Ενθάρρυνση στα σχολεία της αλλαγής των διατροφικών συνηθειών και. 
ειδικότερα, ενθάρρυνση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών, κατά τα 
διαλείμματα και τα γεύματα. 
Υποστήριξη της διοργάνωσης εθνικών και περιφερειακών συνεδρίων για την 
προώθηση των ευρωπαϊκών συστάσεων του 1989 όσον αφορά την προσθήκη 
της ογκολογίας στο περιεχόμενο των βασικών προγραμμάτων κατάρτισης 
του υγειονομικού προσωπικού. 
Παροχή βοήθειας για τη δημιουργία τριών ευρωπαϊκών δοκιμαστικών 
δικτύων ιατρικών σχολών, σχολών νοσοκόμων και οδοντιατρικών σχολών 
στις οποίες θα εφαρμοστούνοι συστάσεις περί καρκινολογικού περιεχομένου 
στην κατάρτιση που διατυπώθηκαν το 1988 από τις τρεις ευρωπαϊκές 
συμβουλευτικές επιτροπές για την κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού. 
Προώθηση σχεδίων ογκολογικής κατάρτισης. 
Υποστήριξη των μετακινήσεων υγειονομικού προσωπικού μεταξύ των 
κρατών μελών, με σκοπό τη βελτίωση της ειδικής κατάρτισης του σε θέματα 
καρκίνου. 
Συλλογή και ανταλλαγή εκπαιδευτικού υλικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος 
για την κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού. 
Ανταλλαγή εμπειριών και υποστήριξη της διοργάνωσης ευρωπαϊκών 
σεμιναρίων για τή συνεχή επιμόρφωση του υγειονομικού προσωπικού 
39 
,. ο,ν,έας όρασης 27. 
Τομέας δράσης 28. 
Τομέας δράσης 29. 
Τομέας δράσης 30 
Τομέας δράσης 31. 
Τομέας δράσης 32. 
Τομέας δράσης 33. 
Τομέας δράσης 34. 
Τομέας δράσης 35. 
Τομέας δράσης 36. 
Τομέας δράσης 37. 
Τομέας δράσης 38. Συνέχιση των συγκριτικών μελετών για τη βελτίωση της οργάνωσης των 
διάφορων προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο. 
Επέκταση και παρακολούθηση του ευρωπαϊκού δικτύου δοκιμαστικών 
προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου για καρκίνο του μαστού προκειμένου 
να βοηθηθούν τα κράτη μέλη στη χάραξη μιας γενικευμένης πολιτικής 
πληθυσμιακού ελέγχου. 
Αξιολόγηση των υφιστάμενων προγραμμάτων πληθυομιακού ελέγχου για 
καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και σύσταση ευρωπαϊκού δικτύου 
δοκιμαστικών περιφερειακών ή τοπικών προγραμμάτων. 
Συνέχιση των μελετών αξιολόγησης των προγραμμάτων πληθυσμιακού 
ελέγχου για καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού και ενδεχόμενη 
σύσταση ευρωπαϊκού δικτύου. 
Προώθηση μελετών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για την αποτελεσματικότητα 
και τη δυνατότητα ασυμπτωματικούπληθυσμιακού ελεγχουάλλων καρκίνων. 
Προώθηση και υποστήριξη των προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου σε 
περίπτωση θετικού αποτελέσματος των διερευνητικών μελετών, σε πλήρη 
συντονισμό με τα προγράμματα AIM και FORCE. 
Ενίσχυση της ανταλλαγής εμπειριών όσον αφορά την κατάρτιση μητρώων 
καρκίνου στην Κοινότητα και υποστήριξη της συγκρότησης ευρωπαϊκού 
δικτύου σε συνεργασία με το διεθνές κέντρο ερευνών για τον καρκίνο και σε 
πλήρη συντονισμό με τα προγράμματα AIM και RACE. 
Ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών σε θέματα αναλγητικής, 
παρηγορητικής και συνεχούς αγωγής, καθώς και για το ρόλο του 
υγειονομικού προσωπικού. 
Αξιολόγηση της λειτουργίας των διαφόρων τραπεζών μυελού των οστών 
Μελέτη σκοπιμότητας για τη συνεργασία μεταξύ των τραπεζών αυτών και, 
εφόσον πρέπει, ενίσχυση της υφιστάμενης ευρωπαϊκής συνεργασίας. 
Ανταλλαγή εμπειριών επί του ποιοτικού ελέγχου της χορηγούμενης αγωγής. 
Κατάρτιση εκσυγχρονισμένουκαταλόγου των έγκυρων μεθόδων αγωγής τις 
οποίες αναγνωρίζει η διεθνής επιστημονική κοινότητα. 
40 
VII. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 
1990: 
Ο καρκίνος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη: Ευρωπαϊκή Επιθεώρηση για 
τον καρκίνο. Τόμος 26 (1990), τεύχος 11/12 
Καρκίνος του μαστού: βιβλίο για τους γενικούς ιατρούς. Σειρά εκδόσεων της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής για γενικούς ιατρούς 
Καρκίνος του πνεύμονα: βιβλίο για τους γενικούς ιατρούς. Σειρά εκδόσεων της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής για γενικούς ιατρούς 
1991: 
[992: 
1993: Ευρωπαϊκή στρατηγική για την έρευνα στον τομέα του καρκίνου 
Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την επίτευξη βελτιωμένων αποτελεσμάτων 
στην αντικαρκινική αγωγή μέσω της βελτίωσης της ακτινοθεραπείας 
Παρηγορητική αντικαρκινική αγωγή (DOC8) 
Παιδιατρική ογκολογία (DOC9REV) 
Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας των πληθυσμιακών 
ελέγχων με μαστογραφία: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
EUR 14821 
Καρκίνος του παχέος εντέρου: Βιβλίο για γενικούς ιατρούς. Σειρά εκδόσεων της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής για γενικούς ιατρούς 
Αντικαρκινική αγωγή για ηλικιωμένους (DOCCOP14) 
Διαχείριση των μη ψηλαφήσιμων βλαβών του μαστού (συμβουλευτική έκθεση της ESO, 
Δημοσίευση στην Ευρωπαϊκή επιθεώρηση καρκίνου) 
Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας των πληθυσμιακών 
ελέγχων για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, Τόμος 29Α, Συμπλ. 4. Ευρωπαϊκή 
Επιθεώρηση Καρκίνου 
Γεγονότα και αριθμοί σχετικά με τον καρκίνο στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. LARC Αυών. 
Γαλλία. ISBN 92 832 1427 7 
Παρηγορητική αγωγή, έκθεση της υποεπιτροπής (DOCBRU20) 
1994: 
Εκθεση για την αξιολόγηση του σχεδίου EPIC (DocCan 5/94) 
Αναθεωρημένο κείμενο του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου (DocCan 6/94) 
Εκθεση σχετικά με τη σχέση κόστος-αποτελεσματικότητα της αντικαρκινικής αγωγής 
(DocCan 7/94) 
Έκθεση σχετικά με τον καρκίνο του στόματος στην Ευρώπη (DocCan 8/94) 
Έκθεση σχετικά με τη διασφάλιση ποιότητας στην ακτινοθεραπεία (DocCan 9/94) 
41 
TON ΚΑΓΙίΙΝΟ 
Δουβλίνο: 2-3 Απριλίου 1990: 
Ρώμη 29-30 Οκτωβρίου 1990: 
Κατευθυντήριες γραμμές για τα προγράμματα διασφάλισης ποιότητας στον πληθυσμιακό 
έλεγχο για καρκίνο του μαστού 
Διαδικασίες αξιολόγησης και χρηματοδότησης για την προοπτική μελέτη που συντονίζει η 
IARC σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο 
Δήλωση σχετικά με την καταπολέμηση του καπνίσματος 
Λουξεμβούργο: 8-9 Απριλίου 1991: 
Ψήφισμα σχετικά με τη διαφήμιση των προϊόντων καπνού 
Δήλωση σχετικά με την εμπιστευτικότητα των δεδομένων των ασθενών 
Bilthoven (NL): 4-5 Νοεμβρίου 1991: 
Λισαβόνα: 6-7 Απριλίου 1992: 
Ενημερωμένες συστάσεις σχετικά με τον πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του μαστού 
(Έγγρ. CCI5-04b) -
Συστάσεις σχετικά με τον πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας 
Συστάσεις σχετικά με τον πληθυσμιακό έλεγχο για καρκίνο του παχέος εντέρου και του 
ορθού 
Δήλωση σχετικά με τις ασθένειες που συνδέονται με το κάπνισμα 
Λονδίνο: 22-23 Οκτωβρίου 1992: 
Δήλωση σχετικά με τις μελλοντικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του προγράμματος "Η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου" (DOC4quaier) 
Υπόμνημα σχετικά με την ευρωπαϊκή δράση κατά του καρκίνου (DOC4TER) 
Γνώμη πάνω στο σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την έκθεση αξιολόγησης 
"Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" (DOClObis) 
Κοπεγχάγη: 1-2 Απριλίου 1993: 
Δήλωση σχετικά με την τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την προστασία 
των ατόμων (COM(92) 422 τελικό - SYN 287) (DOCCÔP15/1) 
Δήλωση σχετικά με το μέλλον του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" (DOCCOP 
15/2) 
Δήλωση σχετικά με την πρόληψη και τη μείωση της κατανάλωσης καπνού (DOCCOP 15/3) 
Δήλωση σχετικά με την αγωγή υγείας στα σχολεία (DOCCOP 15/5) 
Βρυξέλλες: 21-22 Οκτωβρίου 1993: 
Ψήφισμα σχετικά με την τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την 
προστασία των ατόμων (COM(92)422 τελικό - SYN 287) (DOCBRU 15/1) 
Γνώμη σχετικά με τη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής για την προστασία της υγείας 
(DOCBRU15/2) 
Δήλωση σχετικά με την έρευνα για τον καρκίνο (DOCBRU 15/3) 
Αθήνα: 18-19 Απριλίου 1994: 
Συμβουλευτική έκθεση σχετικά με τη συνεχή ιατρική εκπαίδευση στην Ευρώπη (DOCATH10) 
Ψήφισμα σχετικά με την προτεινόμενη απόφαση για τρίτο σχέδιο δράσης (DOCATH 14) 
Βόννη: 28-29 Νοεμβρίου 1994: 
Ψήφισμα σχετικά με τους προσανατολισμούς και τις προτεραιότητες για το μελλοντικό 
τρίτο σχέδιο δράσης κατά του καρκίνου 1995-1999. 
42 

ISSN 0254-1483 
COM(95) 356 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-382-GR-C 
ISBN 92-77-91842-Χ 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λούζεμβούργο 
Ό