Γνωμοδότηση σχετικά με το ολοκληρωμένο πρόγραμμα υπέρ των ΜΜΕ και της βιοτεχνίας (94/C 393/33)

Στις 20 Ιουλίου 1994 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το ολοκληρωμένο πρόγραμμα υπέρ των ΜΜΕ και της βιοτεχνίας.

Η ΟΚΕ ανέθεσε στο τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών την προετοιμασία των σχετικών εργασιών. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να ορίσει τον κ. Lustenhouwer, Γενικό Εισηγητή.

Στην 318η σύνοδο ολομέλειά της (συνεδρίαση της 15ης Σεπτεμβρίου 1994) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι ΜΜΕ και η βιοτεχνία καταλαμβάνουν περίοπτη θέση στην πολιτική ημερήσια διάταξη. Ενώ χρειάσθηκε να ανακηρυχθεί το 1993 ευρωπαϊκό έτος της βιοτεχνίας και των ΜΜΕ προκειμένου να επικεντρωθεί η προσοχή του πολιτικού κόσμου και του κοινού στον ρόλο που διαδραματίζουν οι μικρές επιχειρήσεις στην ευρωπαϊκή κοινωνία, σήμερα, η εκτίμηση και η αναγνώριση της λειτουργίας αυτής είναι αυτονόητο θέμα.

1.2. Η Ευρώπη και οι πολίτες της διέπονται ολοένα και περισσότερο από επιχειρηματικό πνεύμα. Από τη δεύτερη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης () προκύπτει ότι κάθε χρόνο 1,5 εκατομμύρια Ευρωπαίοι αποφασίζουν να ξεκινήσουν μία προσωπική επιχείρηση. Τα τελευταία πέντε χρόνια, η μέση ετήσια αύξηση του αριθμού επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε σε 9 %, ενώ η αύξηση του πληθυσμού για την αντίστοιχη περίοδο ανήλθε μόνο σε 2,5 %. Εξάλλου, πρέπει να αναφερθεί ότι το ποσοστό αποτυχίας των μικρών επιχειρήσεων παραμένει, δυστυχώς ανησυχητικά υψηλό, γεγονός που οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, όπως π.χ. στην ποιότητα διαχείρισης και στην ελλιπή χρηματοδότηση.

1.3. Στο πλαίσιο αυτό δεν προξενεί έκπληξη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ευθυγραμμιζόμενη με τα σκεπτικά που περιλαμβάνονται στο Λευκό Βιβλίο « ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση », επέλεξε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση των δραστηριοτήτων της που αφορούν τις ΜΜΕ, η οποία πρέπει να θεμελιωθεί στο άρθρο 130 της Συνθήκης.

2. Το ολοκληρωμένο πρόγραμμα

2.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή, σε τόσο σύντομο διάστημα μετά τη δημοσίευση του Λευκού Βιβλίου, καταβάλλει προσπάθεια για να προσεγγίσει κατά ολοκληρωμένο τρόπο την προβληματική την οποία αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές ΜΜΕ και να συντονίσει τις διάφορες δράσεις που είχε ήδη αναπτύξει η Ένωση προς όφελος των ΜΜΕ.

Τίθεται όμως το ερώτημα κατά πόσον η Επιτροπή πέτυχε όντως στο εγχείρημα αυτό και κατά πόσον είναι δυνατό να υλοποιηθεί πραγματικά η εν λόγω ενσωμάτωση.

2.2. Από μία πρώτη εξέταση του ολοκληρωμένου προγράμματος προκύπτουν τρία θέματα :

1. Το πρόγραμμα διαφέρει από άλλα λόγω του ότι δεν έχουν προβλεφθεί επιπλέον κονδύλια. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, για τις τρέχουσες δράσεις έχουν ήδη προβλεφθεί, καταρτισθεί και εγκριθεί ίδιοι προϋπολογισμοί, όπως προκύπτει από τον πίνακα στο τέλος του εισαγωγικού κεφαλαίου του εγγράφου της Επιτροπής.

2. Το πρόγραμμα αναφέρεται σε πολλά σχέδια και δράσεις που προβλέπονται στο τρέχον πολυετές πρόγραμμα δράσης για τις ΜΜΕ ().

3. Ο αριθμός των πραγματικά νέων δράσεων είναι περιορισμένος.

Διαπιστώνοντας τα προαναφερθέντα, η ΟΚΕ δυσκολεύεται να καθορίσει το στοιχείο αυτό που ενσωματώνει σε ένα σύνολο αυτή την καταγραφή δράσεων και σχεδίων. Το γεγονός αυτό δεν μειώνει την εκτίμηση της ΟΚΕ για συγκεκριμένα τμήματα του συνόλου, σημαίνει όμως ότι η επισήμανση δεν ανταποκρίνεται πλήρως στο περιεχόμενο.

2.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι, προκειμένου να δημιουργηθεί πραγματικά ένα λογικό πλαίσιο με την έννοια ενός νέου είδους πολιτικής προσανατολισμένης προς τις ΜΜΕ, απαιτείται η ύπαρξη της σχετικής πολιτικής θέλησης εντός της ίδιας της Επιτροπής. Αυτό προϋποθέτει για το σύνολο της κοινωνικοοικονομικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι πρέπει να υπάρχει τάση να μελετώνται οι επιπτώσεις των προβλεπομένων πρωτοβουλιών για τις ΜΜΕ και να αποδίδεται πολιτικό βάρος στις επιπτώσεις αυτές.

2.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ευτυχές το γεγονός ότι τον τελευταίο καιρό καθίστανται σαφείς οι πρώτες προσπάθειες στον τομέα αυτό. Οι δράσεις της Επιτροπής, π.χ. στον τομέα της χρηματοδότησης των ΜΜΕ και η πρόσφατη ανακοίνωση () και η σύσταση () σχετικά με το φορολογικό περιβάλλον των ΜΜΕ αποτελούν σαφέστερα παραδείγματα για τα οποία η ΟΚΕ επαινεί με χαρά της την Επιτροπή.

3. Οι νέες δράσεις

3.1.

Η απλούστευση του διοικητικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων

Η ΟΚΕ υποστηρίζει την προσπάθεια της Επιτροπής να συμβάλει, στο πλαίσιο μίας ευρωπαϊκής προοπτικής, στην ελάφρυνση των διοικητικών επιβαρύνσεων που έχουν επωμισθεί οι επιχειρήσεις τα τελευταία χρόνια. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η προταθείσα ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων στον τομέα αυτό θα πρέπει να συνεργασθεί στενά με τις οργανώσεις των ΜΜΕ ώστε να καταστεί δυνατή μία ρεαλιστική ανάλυση των περισσότερο σημαντικών προβλημάτων. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι, παράλληλα με το Συμβούλιο και την Επιτροπή, θα κληθεί και η ίδια να εκφέρει τη γνώμη της σχετικά με την έκθεση της εν λόγω ομάδας εμπειρογνωμόνων. Επιπλέον είναι απαραίτητο να υπάρξει ένας ορισμένος συντονισμός με την επιτροπή άρσης των ρυθμιστικών παρεμβάσεων, που συστάθηκε μετά από πρόταση του Γερμανού Υπουργού Οικονομικών, η οποία θα επικεντρώσει τις εργασίες της στις ευρωπαϊκές κανονιστικές διατάξεις προκειμένου να υποβάλει προτάσεις για την κατάργηση ή την απλοποίηση αυτών των (δευτερευουσών) κανονιστικών διατάξεων με στόχο την απαλαγή των επιχειρήσεων από την άσκοπη διοικητική επιβάρυνση.

3.2.

Συντονισμός των πρωτοβουλιών για την υποστήριξη και την τόνωση των επιχειρήσεων

Με σημείο αναφοράς τις περιορισμένες δυνατότητες που υπάρχουν για τη χάραξη μία κοινοτικής πολιτικής για τις ΜΜΕ, θεωρείται εύλογο και φυσικό ότι οι περισσότερες πρωτοβουλίες προέρχονται από ενέργειες των εθνικών και των τοπικών αρχών. Για το λόγο αυτό, μία ορισμένη ανταλλαγή των θετικών σχετικών εμπειριών (best practices) μπορεί να αποτελέσει ένα μέσο για να αποφευχθεί μία ενδεχόμενη αναποτελεσματικότητα στον τομέα της κατάρτισης της πολιτικής. Η ΟΚΕ προειδοποιεί για το ενδεχόμενο των υπερβολικών προσδοκιών όσον αφορά τα αποτελέσματα παρομοίων ανταλλαγών και προτείνει να υπάρξει μια σαφής και ολοκληρωμένη διατύπωση των προς επιλογή θεμάτων για να αποφευχθούν οι ατέρμονες συζητήσεις. Επιπλέον, η σημασία παρομοίων ανταλλαγών απόψεων θα μπορούσε να αυξηθεί σε περίπτωση που, εκτός από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη, θα συμμετείχαν σ` αυτές και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ΟΚΕ και η ΕΤΠ. Προκειμένου να υπάρξει μία πραγματικά περιεκτική συζήτηση, είναι απαραίτητο, πριν από τη διεξαγωγή των συζητήσεων για την εν λόγω ανταλλαγή εμπειριών, να υπάρξει μία κατάλληλη προετοιμασία με την έννοια της ανάλυσης και της αξιολόγησης των εθνικών εμπειριών.

Επιπλέον, κατά τις συζητήσεις αυτές θα πρέπει να ζητηθεί και η άποψη των οργανώσεων των ΜΜΕ δεδομένου ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να υπάρξει μεγάλη διαφορά μεταξύ των απόψεων των κυβερνητικών εκπροσώπων και των επιχειρηματιών όσον αφορά το θέμα των best practices!

4. Βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων

4.1. Τα θέματα τα οποία εξετάζονται σ` αυτό το κεφάλαιο του ολοκληρωμένου προγράμματος έχουν ένα ιδιαιτέρως ποικίλο χαρακτήρα, αυτό όμως που τα χαρακτηρίζει από κοινού είναι η πολιτική τους σημασία. Συγκεκριμένα, πρόκειται σχεδόν καθ`ολοκληρία για θέματα για τα οποία πρέπει να αναζητηθούν λύσεις μέσω συντονισμένων δράσεων τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Έτσι, η ΟΚΕ υποστηρίζει την εντατικοποίηση των αναλύσεων των αποτελεσμάτων των επιχειρήσεων και αναμένει με αδημονία μία ανάλυση της αποδοτικότητας της προβλεπόμενης νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

4.2. Όσον αφορά το θέμα της μεταβίβασης επιχειρήσεων, η ΟΚΕ πιστεύει ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή παρουσιάζει την ανακοίνωσή της () στο τέλος του Ιουλίου 1994 και θέτει ως προθεσμία για την παρουσίαση αντιδράσεων την 30η Σεπτεμβρίου 1994 ενδέχεται να μειώσει κατά πολύ την πιθανότητα διεξαγωγής ευρείας και εντατικής συζήτησης επί του θέματος, παρά την αντίθετη επιθυμία της Επιτροπής. Θα πρέπει να είναι σαφές ότι στο πλαίσιο μιας παρόμοιας προθεσμίας δεν είναι δυνατό να υπάρξουν λεπτομερείς αντιδράσεις επί ενός θέματος τόσο πολύπλοκου με τόσες πολλές και διαφορετικές συνέπειες για τα κράτη μέλη στον νομοθετικό, φορολογικό και χρηματοδοτικό τομέα. Η κατάσταση επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι η Επιτροπή περιλαμβάνει ως παράρτημα της ανακοίνωσης της τα συμπεράσματα ενός συνεδρίου σχετικά με το θέμα αυτό, το οποίο διεξήχθη ήδη τον Ιανουάριο του 1993. Προφανώς, η Επιτροπή - η οποία χρειάσθηκε ενάμιση χρόνο για να μελετήσει τα συμπεράσματα αυτά - πιστεύει ότι οι οργανώσεις οι οποίες καλούνται από αυτήν να γνωμοδοτήσουν δεν χρειάζονται παρά μόνο τρείς μήνες για να κάνουν την ίδια εργασία!

Στην περίπτωση ενός θέματος τόσο σημαντικού όπως το εξεταζόμενο θα πρέπει να υπάρχει περισσότερο σοβαρή αντιμετώπιση των ενδιαφερομένων.

4.3. Η ΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι τα προβλήματα σχετικά με την μεταβίβαση και τη διαδοχή των επιχειρήσεων αφορούν κυρίως αρμοδιότητες των εθνικών αρχών. Αυτές θα πρέπει να μεριμνήσουν ήδη και να λάβουν όλα τα απαιτούμενα μέτρα για την αποφυγή της καταστροφής κεφαλαίων ή του κλεισίματος επιχειρήσεων λόγω έλλειψης διαδόχου. Ένα μεγάλος μέρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων πρόκειται να αλλάξει ιδιοκτήτη κατά τα επόμενα χρόνια επειδή η γενιά των επιχειρηματιών της δεκαετίας του 60 πρόκειται να προχωρήσει σε μεταβίβαση ή σε τερματισμό των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων τους λόγω ηλικίας.

Η διαδικασία αυτή απαιτεί τη μέριμνα και την συνοδευτική παρουσία των αρχών καθώς και συμβουλευτικών διαμεσολαβητικών οργανισμών με στόχο τη δημιουργία ενός δυναμικού κλίματος, στο πλαίσιο του οποίου οι νεόφυτοι επιχειρηματίες μπορούν να ενεργήσουν για τη συνέχεια των οικονομικών δραστηριοτήτων.

5. Πληρωμές μεταξύ επιχειρήσεων

5.1. Στο πλαίσιο της γνωμοδότησης που κατήρτισε επί του θέματος αυτού (), η ΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον τις σχετικές συστάσεις που ανακοινώθηκαν από την Επιτροπή. Η αναφερόμενη δικαστική συνεργασία για την επιτάχυνση της λήξης εκτελεστών τίτλων για μη αμφισβητούμενες οφειλές, σε περίπτωση που θα μπορούσε να προσλάβει μία πρακτική μορφή, θα είχε ιδιαίτερα θετικές επιδράσεις στις διεθνείς συναλλαγές.

5.2. Ολοκληρώνοντας τις παρατηρήσεις της για το κεφάλαιο αυτό, η ΟΚΕ αισθάνεται λύπη που είναι αναγκασμένη να διαπιστώσει ότι οι δράσεις στο πλαίσιο των τοπικών υπηρεσιών, που αναφέρονται στην παράγραφο Β 1.5 του ολοκληρωμένου προγράμματος, μοιάζουν να στερούνται οποιουδήποτε περιεχομένου, με αποτέλεσμα να μη της προσφέρουν κανένα απολύτως στοιχείο για τη διατύπωση παρατηρήσεων, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη τα όσα σχετικά στοιχεία έχουν συμπεριληφθεί στα συμπεράσματα της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Κορυφής της Κέρκυρας (24 και 25 Ιουνίου 1994). Μετά τη δήλωση της Επιτροπής ότι θα παρουσιάσει σχετικό έγγραφο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που θα συνέλθει στο Εσσεν, αρχή Δεκεμβρίου 1994, η ΟΚΕ επιφυλάσσεται να επανέλθει στο θέμα αυτό ().

6. Μέτρα υποστήριξης των επιχειρήσεων

6.1. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, μία από τις δυνατότερες πλευρές του εν λόγω ολοκληρωμένου προγράμματος έγκειται στο γεγονός ότι παρουσιάζει αναλυτικά όλες τις κοινοτικές δράσεις και τα προγράμματα που λαμβάνουν χώρα στον τομέα των ΜΜΕ. Αυτό προκύπτει σαφώς από το μέρος του προγράμματος που αναφέρεται στα προγράμματα υποστήριξης. Όσον αφορά ορισμένους τομείς, πρόκειται για τρέχοντα προγράμματα σχετικά με τα οποία η ΟΚΕ έχει ήδη γνωμοδοτήσει στο παρελθόν. Στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης η ΟΚΕ παρεπέμπει επίσης στις γνωμοδοτήσεις αυτές, όπως σχετικά με τις κοινοτικές πρωτοβουλίες για τα διαρθρωτικά ταμεία, την εκπαίδευση και την κατάρτιση και την έρευνα και την ανάπτυξη.

6.2. Αυτό όμως που προκύπτει είναι η αναγκαιότητα μιας εν καιρώ σοβαρής αξιολόγησης των δραστηριοτήτων αυτών. Κατά την αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να τεθούν ερωτήματα όπως τα ακόλουθα : οδήγησαν πραγματικά οι χορηγηθείσες πριμοδοτήσεις των επιτοκίων στην δημιουργία επιπλέον θέσεων απασχόλησης; οδήγησε πραγματικά η κοινοτική πρωτοβουλία για τις ΜΜΕ, ιδιαιτέρως στις περιφέρειες που περιλαμβάνονται στο στόχο 1, σε ποιοτική βελτίωση του επιπέδου των επιχειρήσεων.

Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ θα πρέπει να υπάρξει στενή παρακολούθηση των αποτελεσμάτων αυτών, ώστε να είναι δυνατό να αντληθούν συμπεράσματα για το μέλλον. Μία παρόμοια αξιολόγηση θα πρέπει να αποτελεί μέρος, σε ποσοτική έννοια, των ετήσιων εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο του εν λόγω ολοκληρωμένου προγράμματος.

6.3. Τέλος, η ΟΚΕ επισημαίνει και επιδοκιμάζει την προσοχή που δίδεται στο πλαίσιο αυτό εκ μέρους της Επιτροπής στο θέμα της χρηματοδότησης των ΜΜΕ. Όπως προκύπτει από πρόσφατη γνωμοδότησή της επί του θέματος (), η ΟΚΕ υποστηρίζει ένθερμα τη βελτίωση της λειτουργίας των χρηματαγορών σε ευρωπαϊκό επίπεδο με στόχο την προαγωγή των συμμετοχών στις ΜΜΕ.

7. Επίλογος

7.1. Η ΟΚΕ έχει στο παρελθόν γνωμοδοτήσει επανειλημμένα επί διαφόρων τμημάτων του προγράμματος αυτού, γεγονός το οποίο επισημαίνεται στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης. Η επανάληψη των απόψεων που διατυπώθηκαν στις γνωμοδοτήσεις αυτές δεν κρίνεται απαραίτητη, δεδομένου ότι η Επιτροπή και η ΟΚΕ ευθυγραμμίσθηκαν ως προς τα κύρια σημεία της πολιτικής. Η ΟΚΕ δεν αντιμετωπίζει συνεπώς καμία δυσκολία για να υποστηρίξει το πρόγραμμα αυτό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι και ενθουσιασμένη. Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στο γεγονός ότι δεν δίδεται (ή δεν μπορεί να δοθεί;) καμία εγγύηση για τον αποτελεσματικό συντονισμό του συνόλου των πτυχών του προγράμματος που παρουσιάζεται. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι σχετικές δραστηριότητες είναι διεσπαρμένες σε διάφορες ΓΔ και ότι εμπίπτουν στην αρμοδιότητα διαφόρων επιτρόπων. Αυτό καθ`εαυτό δεν αποτελεί απαραιτήτως πρόβλημα, όμως, για την υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για τις ΜΜΕ και για τη διασαφήνιση ενός ενιαίου τρόπου εκτίμησης των συμφερόντων υπέρ της δημιουργίας ενός θετικού επιχειρηματικού κλίματος, η ολοκλήρωση των ΜΜΕ κατά τον τρόπο με τον οποίο περιγράφηκε ανωτέρω, αποτελεί πολιτικό καθήκον του συνόλου της Κοινότητας.

7.2. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαία η δημιουργία ενός πολιτικά σημαντικού χαρτοφυλακίου για τις ΜΜΕ στο πλαίσιο της Επιτροπής καθώς και η ανάληψη πολιτικών υποχρεώσεων εκ μέρους του Συμβουλίου. Το πρόγραμμα αυτό προσφέρει τη σχετική βάση και τη σχετική αιτιολογία.

Η ΟΚΕ εκφράζει την ελπίδα ότι η άποψή της θα συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα εργασίας και στην περιγραφή του σχετικού χαρτοφυλακίου κατά την ανάληψη των καθηκόντων της νέας Επιτροπής τους πρώτους μήνες του επόμενου έτους.

Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

() Το ευρωπαϊκό κέντρο παρακολούθησης για τις ΜΜΕ, δεύτερη ετήσια έκθεση, 1994, Ευρωπαϊκό δίκτυο μελετών για τις ΜΜΕ, ΕΙΜ, Zoetermeer-Ολλανδία.

() Έγγρ. COM(92) 470 τελικό.

() Έγγρ. COM(94) 206 τελικό, της 25. 5. 1994.

() Έγγρ. COM(94) 1305 τελικό, της 25. 5. 1994.

() Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μεταβίβαση επιχειρήσεων δράσης υπέρ των ΜΜΕ, ΕΕ αριθ. C 204 της 23. 7. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 249 της 13. 9. 1993.

() Βλ. γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με το Λευκό Βιβλίο « Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση », παράγραφος 7, ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994.

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τα εμπόδια για τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων COM(93) 528 τελικό που υιοθετήθηκε στις 6. 7. 1994.