ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 19.11.1997 
COM(97) 502 τελικό 
TEMPUS 
Ετήσια έκθεση 1996 
Tacis 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Σελίδα 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 9 
1.1. Η προέλευση του Tempus 9 
1.2. Tempus Ι και II 9 
2. ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ TOY TEMPUS 11 
2.1. Στρατηγική: προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω με προσανατολισμό εκ των 
άνω προς τα κάτω 11 
2.2. Προγράμματα 12 
Tempus Phare 12 
Tempus Tacis 13 
2.3. Διαχείριση του Προγράμματος 14 
2.4. Παρακολούθηση 14 
2.5. Προϋπολογισμός 15 
3. ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΟ 1996 17 
Γενικά 17 
3.1. Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το Tempus II Bis 17 
3.2. Αξιοποίηση των αποτελεσμάτων 17 
Tempus Phare 19 
3.3. Νέες χώρες στο Tempus Phare 19 
3.4. Διαχείριση των ΚΕΠ 19 
Tempus Tacis 19 
3.5. Νέες χώρες στο Tempus Tacis 19 
3.6. Διαχείριση προγραμμάτων 19 
3.7. Εθνικές προτεραιότητες 20 
3.8. Συνεπτυγμένα προγράμματα 20 
3.9. Επισκέψεις παρακολούθησης 20 
oi-5-
4. ΟΙ ΓΥΡΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ 1996 21 
4.1. Συνολικός προϋπολογισμός Tempus 21 
4.2. Προϋπολογισμός Tempus Phare 22 
4.3. Δράσεις Tempus Phare 23 
4.3.1. Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα 23 
4.3.2. Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα (ΚΕΔ) 25 
4.3.3. Συνεπτυγμένα Μέτρα (ΣΜΕ) 25 
4.3.4. Ατομικές Ενισχύσεις Κινητικότητας (ΑΕΚ) 25 
4.4. Προϋπολογισμός Tempus Tacis 26 
4.5. Διαδικασία επιλογής Tempus Tacis 28 
4.6. Δράσεις Tempus Tacis 28 
4.6.1. Προ-ΚΕΠ και ΚΕΠ 28 
4.6.2. Συνεπτυγμένα Προγράμματα (ΣΠ) 30 
5. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΩΝ 31 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ TEMPUS: ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ..... 33 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ: ΧΩΡΕΣ TEMPUS PHARE 37 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ: ΧΩΡΕΣ TEMPUS TACIS 51 
-6-
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ 
των συνηθέστερα χρησιμοποιούμενων εκφράσεων και συντομογραφιών, 
και παραπομπή στο σημείο όπου εμφανίζονται στο κείμενο 
ΣΜΕ 
Απόφαση του Συμβουλίου 
ΣΠ 
(το) Ίδρυμα 
ΑΕΚ 
ΚΕΔ 
ΚΕΠ 
Παρακολούθηση 
Εθνικές προτεραιότητες 
ΕΚΕ 
Νέα Ανεξάρτητα Κράτη 
ΕΓΤ 
(το) Πρόγραμμα Phare 
Προ-ΚΕΠ 
ΑΠΠΔ 
Επιλογή 
ΚΠΤ 
ΠΑΤ Συνοπτικό Μέτρο (Tempus Phare) 
σχετικά με το Tempus Ι, το Tempus II και το 
Tempus II Bis 
Συνεπτυγμένο Πρόγραμμα (Tempus Tacis) 
Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Κατάρτισης 
του Τουρίνου (Ιταλία) 
Ατομική Ενίσχυση Κινητικότητας (Tempus Phare) 
Κοινό Ευρωπαϊκό Δίκτυο (Tempus Phare) 
Κοινό Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα (Tempus Phare και 
Tacis) 
Εθνικά Κέντρα Επικοινωνίας (σε κράτη μέλη της 
ΕΕ) 
Εθνικό Γραφείο Tempus (σε χώρες εταίρους του 
Tempus Phare) 
Προπαρασκευαστικό Κοινό Ευρωπαϊκό 
Πρόγραμμα (Tempus Tacis) 
Αναθεωρημένος Προϋπολογισμός και Πρόγραμμα 
Δραστηριότητας 
Κέντρο Πληροφόρησης Tempus (σε χώρες 
εταίρους του Tempus Tacis) 
Προώθηση Αποτελεσμάτων του Tempus Βλ 
2.2,3.3,4.3.3 
1.2,3.1 
2.2,3.8,4.6.2 
2.3,2.4,3.2,3.9 
2.2,3.3,4.3.4 
4.3.2 
2.2, 3.2, 3.4, 3.6, 
3.9,4.3.1,4.6.1 
2.4,3.9 
2.1,3.7 
2.3 
1.2,2.2,3.2,3.7 
2.1,2.3,2.4 
1.1, 1.2 
2.2,2.4,4.6.1 
2.4 
2.1,4 
2.3, 2.4 
3.2 
-7-

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1.1. Η προέλευση του Tempus 
Τα πολιτικά γεγονότα του 1989 και του 1990 στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη είχαν 
συνταρακτικές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Τα κράτη μέλη, μεμονωμένα και 
συλλογικά, βρέθηκαν αντιμέτωπα με πρωτοφανείς προκλήσεις σε ό,τι αφορά τη φιλοσοφία και 
τις καθιερωμένες διαδικασίες στις εξωτερικές σχέσεις. Από την αρχή υπήρχε αναμφισβήτητα 
επείγουσα ανάγκη για κατάλληλη, ταχεία και αποτελεσματική ανταπόκριση σ' αυτές τις 
προκλήσεις. Έπρεπε να ληφθούν γρήγορα μέτρα για να ισχυροποιηθούν οι νέες δημοκρατίες 
και να αξιοποιηθεί η απρόσμενη αυτή ευκαιρία να χαραχθεί σε νέες βάσεις το μέλλον της 
Ευρώπης. 
Στοχεύοντας σε μία ολοκληρωμένη σφαιρική ανταπόκριση, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
προσπάθησε να προσφέρει ένα περιεκτικό πλαίσιο για την παροχή πρακτικής ενίσχυσης και 
πραγματογνωμοσύνης, ώστε να βοηθήσει αυτές τις χώρες να αναδιαρθρώσουν την οικονομία 
και τα πολιτικά τους συστήματα. Το Συμβούλιο Υπουργών ενέκρινε ένα σφαιρικό πρόγραμμα 
ενίσχυσης το Δεκέμβριο του 1989. Το πρόγραμμα αυτό, γνωστό ως Phare1, παρέσχε το πλαίσιο 
για την κοινοτική ενίσχυση της διαδικασίας οικονομικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης στην 
Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. 
Οι ίδιες οι χώρες εταίροι επέλεξαν την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την κατάρτιση ως μία από 
τις προτεραιότητες της διευρωπαϊκής συνεργασίας. Από το αρχικό στάδιο ορισμένα 
προγράμματα ενίσχυσης στον τομέα της εκπαίδευσης ενσωματώθηκαν στο Phare. Τον 
Ιανουάριο του 1990 η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τα 
σχέδια της για την εκπόνηση ενός νέου προγράμματος Phare ειδικά σχεδιασμένου ώστε να 
ανταποκριθεί στις ανάγκες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Κεντρική και Ανατολικής 
Ευρώπης. Αυτό ήταν το σήμα εκκίνησης για το Tempus. 
1.2. Tempus Ι και II 
To Tempus εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 7 Μαΐου 1990, για μία αρχική πειραματική φάση 
με έναρξη την 1η Ιουλίου 1990. Μεταγενέστερη απόφαση του Συμβουλίου παρέτεινε την 
πειραματική φάση κατά ένα έτος, μέχρι το τέλος Ιουνίου 1994. Αρχικά στο πρόγραμμα 
συμμετείχαν τρεις χώρες: η Πολωνία, η Τσεχοσλοβακία και η Ουγγαρία. Ο αριθμός αυτός 
αυξήθηκε με τα χρόνια, όπως φαίνεται στο Σχήμα 1. Το 1996 προσχώρησαν στο πρόγραμμα 
Tempus Phare ως νέες επυλέξιμες χώρες η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας, καθώς και η Βοσνία και Ερζεγοβίνη. 
* Την εποχή εκείνη η ονομασία Phare προερχόταν από τα αρχικά της φράσης"Ρο1ο§ηβ, Hongrie: Assistance à la 
Restructuration Economique". Σήμερα το πλήρες όνομα του προγράμματος είναι "Phare-Κοινοτικό Πρόγραμμα 
ενίσχυσης της οικονομικής αναδιάρθρωσης των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης". 
-9 
Η απόφαση του Συμβουλίου για την έγκριση της δεύτερης φάσης του Προγράμματος Tempus 
(Tempus II) ελήφθη στις 29 Απριλίου 1993 2. Με την απόφαση αυτή συνεχίστηκε η ενίσχυση 
στις υπάρχουσες χώρες εταίρους και οι δραστηριότητες του Προγράμματος επεκτάθηκαν στις 
νέες δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (Νέα Ανεξάρτητα Κράτη) και στη Μογγολία. 
Η χρηματοδότηση των προγραμμάτων στις χώρες αυτές - εξαιρουμένων των κρατών της 
Βαλτικής - προέρχεται από το συνολικό προϋπολογισμό του Tacis, της πρωτοβουλίας της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) που προωθεί την ανάπτυξη αρμονικών και επιτυχημένων 
οικονομικών και πολιτικών σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Νέων 
Ανεξάρτητων Κρατών και της Μογγολίας. Ήδη από το 1993 άρχισαν προπαρασκευαστικές 
δραστηριότητες στη Λευκορωσία, τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Ουκρανία. Στην παρούσα 
έκθεση γίνεται διάκριση μεταξύ του 'Tempus Phare' και του 'Tempus Tacis', όπου τούτο 
κρίνεται απαραίτητο. 
Tempus Ι 
1990 1991 1992 1993 Tempus II 
1994 1995 1996 
Phare 
Αλβανία 
Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
Βουλγαρία 
Τσεχική Δημοκρατία 
Πρώην ΛΔΓ 
Εσθονία 
Ουγγαρία 
Λετονία 
Λιθουανία 
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας 
Πολωνία 
Ρουμανία 
Σλοβακική Δημοκρατία 
Σλοβενία 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 
Tacis 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζιστάν 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσική Ομοσπονδία 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενιστάν 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 
Σχ. 1: Συμμετοχή χωρών Phare και Tacis στο Tempus από το 1990 μέχρι το 1996 
ΕΕ αριθ. L112/34, 6 Μαΐου 1993. 
- 10 
2. ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ TEMPUS 
2.1. Στρατηγική: προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω με 
προσανατολισμό εκ των άνω προς τα κάτω 
Από άποψη στρατηγικής το Tempus ακολουθεί κυρίως τη λεγόμενη προσέγγιση εκ των κάτω 
προς τα άνω. Η ενίσχυση εστιάζεται σε καινοτομίες στη βάση της πανεπιστημιακής πυραμίδας, 
δηλαδή στα τμήματα και τις σχολές και όχι σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης. Το σκεπτικό που 
υπαγορεύει την προσέγγιση αυτή είναι ότι οι μεταρρυθμίσεις γίνονται δυσκολότερα αποδεκτές 
όταν επιβάλλονται μέσω ιεραρχικών δομών. Η ανάληψη πρωτοβουλίας και η διαχείριση των 
προγραμμάτων σε επίπεδο τμήματος και σχολής αυξάνει επίσης το αίσθημα προσωπικής 
ανάμιξης στα προγράμματα. Τέλος, το Πρόγραμμα στο σύνολο του έχει περισσότερες 
πιθανότητες να ανταποκρίνεται στις ανάγκες μεταρρύθμισης, όπως προκύπτουν στην πράξη. 
Τα τελευταία χρόνια αρκετές ειδικές δράσεις προσέθεσαν μία εκ των άνω προς τα κάτω πτυχή 
στο Πρόγραμμα σε τομείς όπου κρίθηκε απαραίτητη η καθοδήγηση των δραστηριοτήτων. 
Παραδείγματα παρόμοιων σημερινών δράσεων είναι τα Συνεπτυγμένα Μέτρα του Tempus 
Phare και τα Συνεπτυγμένα Προγράμματα του Tempus Tacis. 
Άλλος ένας τρόπος μέσω του οποίου οι κατευθύνσεις του προγράμματος Tempus II ελέγχονται 
περισσότερο εκ των άνω προς τα κάτω είναι ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των 
προγραμμάτων σε συγκεκριμένους τομείς βάσει του καθορισμού "Εθνικών προτεραιοτήτων". 
Οι προτεραιότητες αυτές, που αναθεωρούνται ετησίως, αντικατοπτρίζουν τις ανάγκες του 
εκάστοτε σταδίου της συνολικής κοινωνικοοικονομικής κατάστασης κάθε χώρας εταίρου. 
Καθορίζονται από κοινού από τις εθνικές αρχές και την Επιτροπή και δημοσιεύονται στον 
Οδηγό Υποβολής Αιτήσεων. Χρησιμοποιώντας τις προτεραιότητες ως μία από τις παραμέτρους 
επιλογής, το Tempus μπόρεσε να αναπτύξει σταθερά το συντονισμό του με τις συγκεκριμένες 
διαδικασίες μεταρρύθμισης σε κάθε χώρα εταίρο, ενώ παράλληλα παρέχεται καθοδήγηση 
στους υποψηφίους στις προσπάθειες τους. Τα τελευταία χρόνια οι εθνικές προτεραιότητες 
εστιάζονται λιγότερο σε ακαδημαϊκούς κλάδους, ενώ καλύπτουν περισσότερο διαρθρωτικά 
θέματα. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι εθνικές προτεραιότητες οδήγησαν στη σταδιακή ενίσχυση 
του εκ των άνω προς τα κάτω στοιχείου του Προγράμματος Tempus. Η εξέλιξη αυτή 
καταδεικνύεται από: 
• την άμεση σχέση μεταξύ των εθνικών προτεραιοτήτων Tempus και την προενταξιακή 
στρατηγική των χωρών εταίρων Phare με τις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υπογράψει 
συμφωνίες σύνδεσης, 
• το γεγονός ότι οι εθνικές προτεραιότητες αντιστοιχούν άμεσα στις διαδικασίες 
νομοθετικής μεταρρύθμισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, 
• την έμφαση στη θεσμική ανάπτυξη και τις καινοτόμους πρακτικές διαχείρισης στα 
πανεπιστήμια που περιλαμβάνονται στις εθνικές προτεραιότητες όλων των χωρών 
εταίρων, 
• οι εθνικές προτεραιότητες εστιάζονται στη διαρθρωτική προσέγγιση θεμάτων ανάπτυξης 
προγραμμάτων σπουδών, αναγνώρισης μαθημάτων και μεταφοράς διδακτικών μονάδων. 
11 -
Ο εκ των άνω προς τα κάτω προσανατολισμός ενισχύθηκε περισσότερο το 1996 με τη 
διοργάνωση διήμερων εκπαιδευτικών σεμιναρίων που πραγματοποιήθηκαν σε αρκετές χώρες 
εταίρους του Phare και διοργανώθηκαν από αναγνωρισμένους εξειδικευμένους φορείς της ΕΕ 
σε συνεργασία με τα αντίστοιχα Εθνικά Γραφεία Tempus (ΕΓΤ). Η Ένωση Ακαδημαϊκής 
Συνεργασίας (ΕΑΣ) διοργάνωσε διήμερα εκπαιδευτικά σεμινάρια σχετικά με την 'Ακαδημαϊκή 
αναγνώριση και μεταφορά μονάδων' στη Βουλγαρία και τη Τσεχική Δημοκρατία. Το 
Ευρωπαϊκό Κέντρο Στρατηγικής Διαχείρισης Πανεπιστημίων (ΕΣΔΠ) πραγματοποίησε 
εκπαιδευτικά σεμινάρια σχετικά με την 'Διαχείριση και αυτονομία των πανεπιστημίων' στην 
Ουγγαρία και τη Ρουμανία και σχετικά με την 'Οικονομική διαχείριση πανεπιστημίων' στη 
Σλοβενία. 
2.2. Προγράμματα 
Το Tempus ενισχύει προγράμματα συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και των 
χωρών εταίρων από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και τη 
Μογγολία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Για το σκοπό αυτόν το Πρόγραμμα καλεί 
σε τακτά διαστήματα τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν προτάσεις για διάφορες κατηγορίες 
προγραμμάτων. 
Tempus Phare 
Στις χώρες Phare η πλειονότητα των δραστηριοτήτων Tempus πραγματοποιείται στο πλαίσιο 
Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων (ΚΕΠ). Τα ΚΕΠ είναι πολυμερή προγράμματα 
συνεργασίας μεταξύ αναγνωρισμένων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από δύο 
τουλάχιστον χώρες της ΕΕ και μία χώρα εταίρο. Πανεπιστήμια από άλλες χώρες της ομάδας 
των 24, τη Μάλτα και την Κύπρο, καθώς και επιχειρήσεις από όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες 
μπορούν επίσης να συμμετάσχουν ως συνδεδεμένοι εταίροι. Η μέγιστη διάρκεια των ΚΕΠ 
είναι τρία έτη. 
Μία δεύτερη κατηγορία προγραμμάτων, που αποτελεί και τομέα με αυξανόμενη σημασία, είναι 
τα Συνεπτυγμένα Μέτρα, ή ΣΜΕ. Τα Συνεπτυγμένα Μέτρα αντικατέστησαν τα 
Συμπληρωματικά Μέτρα το 1996. Αποσκοπούν στην ενίσχυση του αντίκτυπου του Tempus 
στις οργανωτικές και διοικητικές πτυχές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα ΣΜΕ είναι κατά 
κανόνα προγράμματα βραχείας διάρκειας (ενός ή δύο ετών). 
Το πρόγραμμα Συνεπτυγμένων Μέτρων έχει τρία σκέλη: 
• Το Ιο Σκέλος επικεντρώνεται στη θεσμική αναδιάρθρωση και στην ανάπτυξη της 
διαχείρισης των πανεπιστημίων. Η κατηγορία αυτή υποδιαιρείται στα εξής: 
0 1 α. Προπαρασκευαστικές μελέτες. 
0 1β. Υλοποίηση προηγούμενων συμπερασμάτων. 
• Το 2ο Σκέλος επικεντρώνεται στη διάδοση των αποτελεσμάτων του Tempus ή άλλων 
προγραμμάτων. 
• Το 3ο Σκέλος επικεντρώνεται στην ανάπτυξη πολιτικών σε επίπεδο εθνικών αρχών. 
- 12 -
Τέλος, το Tempus χορηγεί Ατομικές Ενισχύσεις Κινητικότητας (ΑΕΚ) στις χώρες Phare. 
Μέσω των ενισχύσεων αυτών χρηματοδοτούνται ατομικές (ad hoc) επισκέψεις μελών του 
προσωπικού ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ανώτερων στελεχών υπουργείων και 
υπεύθυνων εκπαιδευτικού σχεδιασμού από χώρες της Ανατολής σε χώρες της Δύσης και 
αντιστρόφως. 
Οι διάφορες μορφές δραστηριότητας εντάσσονται σε τρεις ομάδες, καθεμία από τις οποίες έχει 
ορισμένη διάρκεια: 
• Ανάπτυξη μαθημάτων και εκπαιδευτικού υλικού (1 εβδομάδα έως 3 μήνες) 
• Ανάπτυξη προσωπικού (1 εβδομάδα έως 3 μήνες) 
• Δραστηριότητες για τη στήριξη της ανάπτυξης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (1 εβδομάδα 
έως 1 μήνας). 
Tempus Tacis 
To Tempus Tacis στηρίζει Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα (ΚΕΠ) παρόμοια με εκείνα που 
εφαρμόζονται στο πλαίσιο του Tempus Phare, με τη διαφορά ότι οι εταίροι των προγραμμάτων 
περιορίζονται σε δύο έως τρία κατ'ανώτατο όριο συμμετέχοντα ιδρύματα από την ΕΕ και έναν 
μόνον εταίρο από τις χώρες Tacis σε κάθε ΚΕΠ. 
Τα ΚΕΠ του Tempus Tacis εφαρμόζονται αφού προηγηθούν προ-ΚΕΠ, τα οποία είναι 
προγράμματα που αποσκοπούν στην πραγματοποίηση προπαρασκευαστικών επαφών, στην 
κινητικότητα και σε άλλες δραστηριότητες και αποτελούν υποχρεωτικό πρώτο βήμα πριν από 
την υποβολή πρότασης για ολοκληρωμένο ΚΕΠ. Η καθορισμένη διάρκεια των προ-ΚΕΠ είναι 
ένα έτος. Το ΚΕΠ που ακολουθεί πρέπει να πραγματοποιηθεί από την ίδια ομάδα εταίρων που 
συμμετείχε στο προ-ΚΕΠ (που μπορεί να διευρυνθεί ενδεχομένως με τη συμμετοχή ενός τρίτου 
εταίρου από την ΕΕ). Δεν χορηγούνται επιδοτήσεις ΚΕΠ σε όλες τις προ-ΚΕΠ κοινοπραξίες. 
Τα Συνεπτυγμένα Προγράμματα (ΣΠ), η τρίτη κατηγορία προγραμμάτων του Tempus Tacis, 
καθιερώθηκαν κατά το έτος υποβολής της έκθεσης. Αντιμετωπίζουν σαφώς προσδιορισμένες, 
βραχυπρόθεσμες ανάγκες. Οι δραστηριότητες πρέπει να εστιάζονται στη διοίκηση 
πανεπιστημίων, στην ανάπτυξη του εθνικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή στη 
βελτίωση των εξωτερικών σχέσεων (με πανεπιστήμια ή άλλους φορείς της διεθνούς 
κοινότητας, του εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος ή τοπικών οικονομικών και κοινωνικών 
παραγόντων). 
Το Tempus Tacis δεν χορηγεί ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας. 
Η διάρθρωση του προγράμματος Tempus Tacis τελεί υπό αναθεώρηση ως προς την εφαρμογή 
του από το 1997 και εξής. 
-13-
2.3. Διαχείριση του Προγράμματος 
Για την υλοποίηση του προγράμματος, η Επιτροπή επικουρείται από διαχειριστική επιτροπή 
αποτελούμενη από δύο εκπροσώπους που ορίζονται από κάθε κράτος μέλος με πρόεδρο έναν 
εκπρόσωπο της Επιτροπής. Η διαχειριστική επιτροπή αποκαλείται Επιτροπή Tempus. 
Το Τμήμα Tempus του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Κατάρτισης του 
Τουρίνου παρέχει τεχνική συνδρομή για την υλοποίηση του προγράμματος σύμφωνα με τις 
κατευθυντήριες γραμμές της Γενικής Διεύθυνσης XXII της Επιτροπής στις Βρυξέλλες. 
Στις χώρες Phare το Ίδρυμα επικουρείται από τα Εθνικά Γραφεία Tempus (ΕΓΤ). Είναι ο 
κύριος σύνδεσμος του προγράμματος με τις εθνικές αρχές της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης και εκτελούν μέρος των τρεχουσών διοικητικών εργασιών του προγράμματος. 
Στις χώρες εταίρους του Tacis έχει συσταθεί δίκτυο Κέντρων Πληροφόρησης Tempus (ΚΠΤ) 
για να διασφαλισθεί κατάλληλη επιτόπια στήριξη. Συμβάλλουν στην υλοποίηση του 
Προγράμματος Tempus μέσω της διάδοσης πληροφοριών για το Πρόγραμμα, της παροχής 
πληροφοριών σχετικά με το καθεστώς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις χώρες εταίρους και 
της παροχής πρακτικής στήριξης σε συμμετέχοντες στο Πρόγραμμα. 
Στα κράτη μέλη της ΕΕ Εθνικά Κέντρα Επικοινωνίας (ΕΚΕ) συνεισφέρουν στο πρόγραμμα 
μέσω της διάδοσης πληροφοριών σχετικά με αυτό, της παροχής κατευθυντηρίων γραμμών και 
εντύπων υποβολής αιτήσεων και γενικής στήριξης διοργανώνοντας, μεταξύ άλλων, 
συναντήσεις συνεργασίας και συσκέψεις συντονιστών. 
2.4. Παρακολούθηση 
Μετά την αναθεώρηση όλων των διαδικασιών παρακολούθησης του Tempus, υιοθετήθηκε μία 
συνολική πολιτική παρακολούθησης το 1995, η οποία εφαρμόστηκε το 1996. Καθορίστηκαν 
τρεις κατηγορίες παρακολούθησης για τη διαχείριση του προγράμματος, καθώς και οδηγίες για 
τη χρησιμοποίηση τους. 
Η νέα πολιτική παρακολούθησης δίδει έμφαση στη βελτίωση της προληπτικής 
παρακολούθησης μέσω της αύξησης της διαφάνειας των διαδικασιών και της βελτίωσης της 
διάδοσης των πληροφοριών. Παράλληλα με τα παραδοσιακά μέσα προληπτικής 
παρακολούθησης (π.χ. επιστολές παρακολούθησης και συναντήσεις συνεργασίας), το 
Σεπτέμβριο του 1996 δημιουργήθηκε άμεση τηλεφωνική γραμμή επικοινωνίας για τους 
αναδόχους προγραμμάτων που συντάσσουν ετήσιες εκθέσεις και Αναθεωρημένους 
Προϋπολογισμούς και Προγράμματα Δραστηριοτήτων (ΑΠΠΔ), ενώ συγκροτήθηκαν και 
ηλεκτρονικά μέσα διάδοσης πληροφοριών. Επιπλέον, όλοι οι ανάδοχοι προγραμμάτων Tempus 
έλαβαν ένα "Εγχειρίδιο διαχείρισης" του Tempus και επεξηγηματικά φυλλάδια ('Tempuzzle') 
όπου με απλά λόγια διευκρινίζονται οι συμβατικοί και διοικητικοί όροι των προγραμμάτων 
Tempus και παρέχονται πρακτικές συμβουλές στους αναδόχους για την αποτελεσματική 
διαχείριση των προγραμμάτων. 
14 
Μέσω της εξ αποστάσεως παρακολούθησης αξιολογείται η απόδοση των προγραμμάτων από 
άποψη προόδου, οργάνωσης και οικονομικής διαχείρισης. Οι ΑΠΠΔ, οι ετήσιες και οι τελικές 
εκθέσεις καθώς και η τακτική αλληλογραφία είναι τα βασικά εργαλεία της εξ αποστάσεως 
παρακολούθησης. 
Η εποπτεία της προόδου των προγραμμάτων πραγματοποιείται επίσης μέσω της επιτόπιας 
παρακολούθησης που επιτυγχάνεται με επιτόπιες επισκέψεις. Στο πλαίσιο του Tempus Phare 
κάθε χρόνο συμφωνείται ένα πλήρες πρόγραμμα επισκέψεων παρακολούθησης με όλα τα ΕΓΤ. 
Οι επισκέψεις πραγματοποιούνται από υπαλλήλους των ΕΓΤ συνοδευόμενους - όταν είναι 
δυνατόν - από υπαλλήλους του Ιδρύματος. Μετά από κάθε επίσκεψη διατυπώνονται συστάσεις 
προς τους εταίρους των προγραμμάτων σχετικά με τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στα 
προγράμματα και τις ενέργειες ανάδρασης. Οι επισκέψεις παρακολούθησης των ΚΕΠ στο 
πλαίσιο του Tempus Tacis πραγματοποιούνται από την Ομάδα Παρακολούθησης και 
Αξιολόγησης Tacis, βάσει των πληροφοριών που παρέχει ο Διευθυντής Προγράμματος του 
Ιδρύματος. Όσον αφορά τα προ-ΚΕΠ και τα Συνεπτυγμένα Προγράμματα, τα ΚΠΤ 
πραγματοποιούν επισκέψεις παρακολούθησης, επίσης από κοινού με υπαλλήλους του 
Ιδρύματος, όποτε αυτό είναι δυνατόν. 
Οι επισκέψεις παρακολούθησης παρέχουν την πολύτιμη ευκαιρία να αξιολογηθούν οι 
επιπτώσεις των δράσεων Tempus σε θεσμικό επίπεδο και, εφόσον συντρέχει λόγος, να 
εξετασθεί η καταλληλότητα της πολιτικής Tempus στο πλαίσιο του εκάστοτε ιδρύματος. 
2.5. Προϋπολογισμός 
Δύο παράγοντες καθορίζουν το συνολικό προϋπολογισμό που διατίθεται σε δραστηριότητες 
Tempus: 
• οι εθνικοί προϋπολογισμοί Phare και Tacis, που καθορίζονται ετησίως από την Επιτροπή, 
• το ποσοστό των πόρων του Phare ή του Tacis που διαθέτουν οι εθνικές αρχές για 
δραστηριότητες Tempus. 
Κάθε χρόνο κάθε χώρα εταίρος αποφασίζει τι ποσοστό του συνολικού προϋπολογισμού του 
Phare ή του Tacis επιθυμεί να διαθέσει για δραστηριότητες Tempus. Από το ποσό αυτό τα 
νεοεπιλεγέντα προγράμματα χρηματοδοτούνται για όλη τη διάρκεια τους, ακόμη και εάν αυτή 
υπερβαίνει το τρέχον έτος. Ο μηχανισμός αυτός είναι γνωστός ως πολυετής χρηματοδότηση. 
Έτσι προϋπολογισμός του 1996 ύψους 600.000 ECU μπορεί να χρηματοδοτήσει, για 
παράδειγμα, δύο νέα προγράμματα προϋπολογισμού 300.000 ECU για τρία έτη, αντί έξι 
παρόμοια προγράμματα, αλλά μόνο για το πρώτο έτος τους. Κατ'αυτόν τον τρόπο 
διασφαλίζεται η αδιάλειπτη λειτουργία των τριετών προγραμμάτων. Επίσης, παρέχεται 
μεγαλύτερη ευελιξία στους αναδόχους ως προς τη διαχείριση των προγραμμάτων, καθότι έχουν 
την ευχέρεια να μεταφέρουν σε επόμενα έτη πόρους ενός συγκεκριμένου έτους, εφόσον 
συντρέχει λόγος. 
-15-
Εξέλιξη προϋπολογισμού Phare (σε εκατ. ECU) 
Εξέλιξη κονδυλίων προϋπολογισμού χορηγουμένων στο Tempus και ποσοστό επί του συνολικού 
προϋπολογισμού Phare 
Σύνολο | m ι. m. ι tm 1995 
ALB 
Tempus & 
ποσοστό 25 
1.2 5% 30 
2.5 8% 42 
2.4 6% 88 
3.5 4% 185 
9.6 5% 
BG 
Tempus & 75 87.5 90 85 83 420.5 
7% 9% 15 17% 12 14% 12 14% 52 12% 
cz 
Tempus & 22.6 
2.5 11% 66 
6 I 9% 66.6 60 60 110 385.2 
10 15% 13% 5.5 9% 7% 40 10% 
EH •;; 
Tempus & 10 12 22.5 24 68.5 
10% 1.5 13% 1.5 7% 1.5 6% 5.5 8% 
Η 
Tempus & 89*8 
6.2 ! 7% 119.5 
12 j 10% 98.5 100 85 92 584.8 
16 16% 16 16% 16 19% 16 17% 82.2 14% 
LV 
Tempus & 
ποσοστό 15 18 29.5 32.5 95 
1.5 10% 11% 7% 6% 7.5 8% 
LT 
Tempus & 
ποσοστό 20 25 39 42 126 
1.5 8% 2.5 10% 5% 3.5 8% 9.5 8% 
PL 
Tempus & 180.8 
12.4 \ 7% 197 200 225 209 174 1 185.8 
13.5 7% 26 13% 35 16% 35 17% 30 17% 151.9 13% 
RO 
Tempus & 104 
ίο ! w% 126 130 100 66 526 
13 10% 18 14% 12 12% 18 27% 71 13% 
SLO 
Tempus & 10 24 25 68 
2.3 26% 3.5 35% 2.5 10% 2.6 10% 10.9 16% 
SK 
Tempus & 11.3 
1.2 i 11% 33 
3 I 9% 33.3 
5 | 15% 40 
5 ! 13% 40 
5 | 13% 46 
5 ! 11% 203.6 
24.2 \ 12% 
Υποσύνολα. 
jfffÀ jf^ 740 736 782.5 3 848.4 
i$Mg MiataHÎMÉBiMiàaMà Î0Ï1 464.3112% 
Περιφερειακοί 
πόροι 
Πρώην ΛάΓ 
Γιουγκοσλαβία 
Μη 
απορροφήθηκες 
πόροι Χώρες 
Βαλτικής&ΑΛΒ 0.9 15 
6 12.5 10.25 37.75 
0.9 
6 
9.9 
23.2 7&5 WmiiPi^MW0WmÊÊKÊiiWSÊ^^ÊmiiÎ''^}^SEmmMEipSz'-Λ- '•.-.j-r^W'W^Î,:>.-1 
- 16*-
3. ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TO 1996 
Γενικά 
3.1. Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το Tempus II Bis 
Μετά τις θετικές συστάσεις που διατυπώθηκαν σε εξωτερική αξιολόγηση του 1995, αλλά και 
λόγω της ανάγκης να εδραιωθεί και να ολοκληρωθεί η αναδιάρθρωση των συστημάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των χωρών Phare, το Συμβούλιο Υπουργών αποφάσισε, στις 
21 Νοεμβρίου 1996, να τροποποιήσει την απόφαση 93/246/ΕΟΚ (με την οποία εγκρίθηκε το 
Tempus II) προκειμένου να παραταθεί η αρχική τετραετής περίοδος κατά δύο έτη ώστε να 
συνεχιστεί μέχρι την 30η Ιουνίου 2000 3. Δεν προβλέπονται σημαντικές τεχνικές αλλαγές για 
την περίοδο από την 1η Ιουλίου 1998 έως την 30η Ιουνίου 2000, αλλά θα δοθεί ιδιαίτερη 
έμφαση σε δραστηριότητες που συμπληρώνουν άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα κινητικότητας 
στις χώρες Phare με τις οποίες η ΕΕ έχει υπογράψει Συμφωνίες Σύνδεσης σχετικά με την 
πρόσβαση στα προγράμματα Socrates και Leonardo. 
Στο εγγύς μέλλον θα ξεκινήσει η συμμετοχή των συνδεδεμένων χωρών Phare (10) στο 
Πρόγραμμα Socrates. Υπό την προοπτική αυτή, οι δραστηριότητες Tempus σ' αυτές τις 
συνδεδεμένες χώρες Phare θα επαναπροσδιοριστούν εντός του υφιστάμενου τεχνικού και 
λειτουργικού πλαισίου. Οι ακαδημαϊκές προτιμήσεις του Tempus θα επικεντρωθούν 
αποκλειστικά σε τομείς με άμεση σχέση με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και το προ της 
προσχώρησης στην ΕΕ στάδιο. Οι εθνικές προτεραιότητες Tempus θα διαμορφωθούν στην 
κατεύθυνση των διαρθρωτικών προϋποθέσεων για την επιτυχή ακαδημαϊκή κινητικότητα στο 
πλαίσιο του Socrates. 
3.2. Αξιοποίηση των αποτελεσμάτων 
Το 1995 η Επιτροπή, από κοινού με το Τμήμα Tempus του Ιδρύματος, έθεσε σε εφαρμογή το 
πρόγραμμα Προώθησης των Αποτελεσμάτων του Tempus (ΠΑΤ) σε μία προσπάθεια να 
μεγιστοποιηθεί η (προστιθέμενη) αξία του Προγράμματος Tempus μέσω της ανάλυσης και 
διάδοσης των επιτευγμάτων του. Υπάρχουν διαφορετικοί στόχοι για καθεμία από τις δύο 
φάσεις του προγράμματος. 
Η πρώτη φάση - το μεγαλύτερο μέρος της οποίας πραγματοποιήθηκε το 1996 και αφορούσε 
κυρίως το Tempus Phare - επικεντρώθηκε κυρίως στην εξέταση των επιπτώσεων του Tempus 
στους τομείς που θα έχουν στρατηγική σημασία τα επόμενα χρόνια. Διάφορες ομάδες 
εμπειρογνωμόνων εκπόνησαν πέντε μελέτες στους ακόλουθους τομείς: 
• Διαχείριση Πανεπιστημίων 
• Συνεργασία Πανεπιστημίου-Επιχειρήσεων 
ΕΕ αριθ.0 L306/36, 28 Νοεμβρίου 1996. 
-17 
• Ευκαιρίες Φοιτητών 
• Μεταρρύθμιση Εθνικής Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης 
• Αμοιβαίο Όφελος (Άπό τη συνδρομή στη συνεργασία'). 
Στις μελέτες διατυπώνεται μία πολύ πλούσια δέσμη συστάσεων για τις μελλοντικές εξελίξεις 
που πρέπει να συζητηθούν στο πλαίσιο αυτό. Θα δημοσιευθούν στις αρχές του 1997. Βάσει της 
έρευνας που πραγματοποιήθηκε για την εκπόνηση των μελετών έγινε μία αρχή με τη σύνταξη 
σειράς εγχειριδίων για τους συμμετέχοντες σε προγράμματα και γενικότερα για την 
ακαδημαϊκή κοινότητα. 
Η δεύτερη φάση του ΠΑΤ ξεκίνησε στο τέλος του 1996 και θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη 
μηχανισμών για τη διάδοση των αποτελεσμάτων του Προγράμματος Tempus. Ήδη από το έτος 
υποβολής της έκθεσης δημιουργήθηκε βάση δεδομένων με τα αποτελέσματα όλων των 
ολοκληρωμένων ΚΕΠ Tempus. Επιπλέον, το πρώτο μέρος μίας σειράς ενημερωτικών 
φυλλαδίων, της σειράς "To Tempus σε λειτουργία", ήταν έτοιμη για εκτύπωση στο τέλος του 
1996. Η σειρά περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα εξής: 
• γενικά φυλλάδια σχετικά με τα προγράμματα Tempus, Tempus Phare, και Tempus Tacis, 
• αυτοτελή φυλλάδια σχετικά με το ρόλο όλων των χωρών (της ΕΕ και των χωρών εταίρων) 
που συμμετέχουν στο Tempus, 
• αυτοτελή φυλλάδια σχετικά με όλα τα υπό εξέλιξη ΚΕΠ του Tempus Tacis, 
• περιληπτικά φυλλάδια σχετικά με τα αποτελέσματα των προαναφερόμενων μελετών, 
• φυλλάδια σχετικά με τη δραστηριότητα του Tempus σε συγκεκριμένους κλάδους. 
Το 1997 θα εκδοθούν ορισμένα εγχειρίδια που θα αφορούν σημαντικά θέματα για το 
προενταξιακό στάδιο των συνδεδεμένων χωρών εταίρων Phare. Τα εγχειρίδια αυτά θα 
αξιοποιούν τις μελέτες και τις εμπειρίες της πρώτης φάσης των ΠΑΤ στο πλαίσιο του Tempus 
Phare (διαχείριση πανεπιστημίων και συνεργασία πανεπιστημίου επιχειρήσεων). Επιπλέον, 
προβλέπεται η έκδοση εγχειριδίου σχετικά με τη διάδοση και βιωσιμότητα των προγραμμάτων 
Tempus. Τα τρία αυτά εγχειρίδια θα εκπονηθούν από ομάδες εμπειρογνωμόνων σε στενή 
συνεργασία με την Επιτροπή και το Ίδρυμα. 
Το ΠΑΤ Tacis ξεκίνησε το 1996 και αναπτύχθηκε με βάση την εμπειρία των ΠΑΤ Phare και σε 
στενή συνεργασία με το Tempus Phare. Στο πλαίσιο του Tempus Tacis, το ΠΑΤ στοχεύει στην 
άμεση τροφοδότηση των τρεχουσών δραστηριοτήτων του Προγράμματος Tempus στα Νέα 
Ανεξάρτητα κράτη και τη Μογγολία. Οι δραστηριότητες ΠΑΤ Tacis περυλάμβαναν κατά τη 
φάση εκκίνησης: βάση δεδομένων με τα συγκεκριμένα αποτελέσματα όλων των ΚΕΠ Tacis 
που πρόκειται να συγκεντρωθούν σε μία "Σύνοψη των αποτελεσμάτων" και στα φυλλάδια "Το 
Tempus σε λειτουργία" που θα καλύπτουν τα ΚΕΠ και τις χώρες Tacis και θα διατίθενται ως 
εργαλείο προβολής. 
-18-
Tempus Phare 
3.3. Νέες χώρες στο Tempus Phare 
To 1996 τόσο η Βοσνία και Ερζεγοβίνη όσο και η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας κατέστησαν επιλέξιμες για ενίσχυση μέσω του Tempus. Η Επιτροπή έλαβε 
ορισμένα άμεσα μέτρα για το 1996 ώστε να ενταχθούν γρήγορα στο Πρόγραμμα Tempus. Το 
1996, κατόπιν πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για 'Συνεπτυγμένα μέτρα προ-Tempus' 
υποβλήθηκαν 10 προτάσεις για προγράμματα στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, 7 από τα οποία 
εγκρίθηκαν μετά από ειδικό γύρο επιλογής. 
Δύο εκατ. ECU διατέθηκαν για ειδικές δράσεις το 1996 στην πρώην Γιουγκοσλαβική 
Δημοκρατία της Μακεδονίας. Έγινε πρόσκληση υποβολής προτάσεων για ΑΕΚ Ανατολής-
Δύσης με στόχο τη δημιουργία επαφών. Τελικά χορηγήθηκαν τριάντα μία ατομικές ενισχύσεις 
κινητικότητας. Στα Σκόπια ιδρύθηκε με επιτυχία Εθνικό Γραφείο Tempus. Επι του παρόντος 
προετοιμάζεται η ίδρυση Γραφείου Tempus στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και ελπίζεται ότι η 
πρόσληψη προσωπικού θα γίνει στις αρχές του 1997. Η πλήρης συμμετοχή των δύο χωρών θα 
αρχίσει το 1997. 
3.4. Διαχείριση των ΚΕΠ 
Το 1996 η Βουλγαρία προστέθηκε στον κατάλογο των χωρών των οποίων τα ιδρύματα εταίροι 
μπορούν να γίνουν ανάδοχοι ΚΕΠ. Ως εκ τούτου, η δομή αυτή εφαρμόστηκε σε 6 από τις 22 
νέες προτάσεις ΚΕΠ που εγκρίθηκαν για χρηματοδότηση το 1996. Το 1996 η Αλβανία και οι 
χώρες της Βαλτικής ήταν οι μόνες χώρες Phare όπου δεν είχε ακόμη εγκριθεί η δομή αυτή. Τα 
κράτη της Βαλτικής θα μπορούν να υποβάλουν προτάσεις για την αναδοχή προγραμμάτων από 
το 1997. 
Tempus Tacis 
3.5. Νέες χώρες στο Tempus Tacis 
Οι χώρες της κεντρικής Ασίας Τατζικιστάν και Τουρκμενιστάν κατέστησαν επιλέξιμες για 
ενίσχυση μέσω του Προγράμματος Tempus Tacis το 1996. Και στις δύο χώρες έγινε 
πρόσκληση υποβολής αιτήσεων για προγράμματα Tempus. Στο Τατζικιστάν υποβλήθηκαν 
αιτήσεις για 10 προ-ΚΕΠ και 1 Συνεπτυγμένο Πρόγραμμα. Στο Τουρκμενιστάν υποβλήθηκαν 5 
προτάσεις προ-ΚΕΠ. Τα προγράμματα δεν ξεκίνησαν κατά το έτος υποβολής της έκθεσης διότι 
μέχρι το τέλος του 1996 δεν είχε αποφασισθεί ακόμη το ύψος των συνολικών προϋπολογισμών 
που θα διατεθούν για τα προγράμματα στις δύο χώρες. 
3.6. Διαχείριση προγραμμάτων 
Στο πλαίσιο τωνΚΕΠ του Tempus Tacis μόνο πανεπιστήμια εταίροι της ΕΕ μπορούν να 
αναλάβουν το ρόλο αναδόχων και συντονιστικών ιδρυμάτων. 
19 
3.7. Εθνικές προτεραιότητες 
Μέχρι σήμερα εφαρμόζονταν κοινή δέσμη προτεραιοτήτων για τα προγράμματα Tacis σε όλα 
τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και τη Μογγολία. Το 1996 η Επιτροπή συνέταξε για πρώτη φορά 
χωριστούς καταλόγους θεμάτων με προτεραιότητα για κάθε χώρα. Οι προτεραιότητες αυτές, 
λεπτομέρειες επί των οποίων παρατίθενται στα παραρτήματα της παρούσας έκθεσης, 
δημοσιεύθηκαν αφού ελέγχθηκαν από τις εθνικές αρχές. Στους γύρους επιλογής του 1996 μόνο 
τα προγράμματα που πληρούσαν τις προτεραιότητες αυτές λήφθηκαν υπόψη για 
χρηματοδότηση. 
3.8. Συνεπτυγμένα προγράμματα 
Το 1996 εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο του Tempus Tacis "Συνεπτυγμένα προγράμματα" ως μέσο 
στήριξης αυτοδύναμων και εξειδικευμένων δράσεων για την αντιμετώπιση σαφώς 
καθορισμένων, βραχυπρόθεσμων αναγκών. Οι δραστηριότητες πρέπει να επικεντρώνονται στη 
διοίκηση πανεπιστημίων, στην ανάπτυξη του εθνικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή 
στη βελτίωση των εξωτερικών σχέσεων (με πανεπιστήμια ή άλλους φορείς της διεθνούς 
κοινότητας, του εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος ή των τοπικών οικονομικών και 
κοινωνικών παραγόντων). 
Προτάσεις για ΣΠ μπορούν να υποβληθούν από κοινοπραξίες που αποτελούνται από ιδρύματα 
της ΕΕ με σχετική εμπειρία στα Νεα Ανεξάρτητα Κράτη και τη Μογγολία και επαρκή γνώση των 
τοπικών συνθηκών. Η ανώτατη διάρκεια των ΣΠ είναι 18 μήνες. Οι ενισχύσεις για ΣΠ μπορούν 
να ανέλθουν μέχρι τα 80.000 ECU, ενώ στη συνέχεια δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί Κοινό 
Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα. 
3ο9. Επισκέψεις παρακολούθησης 
Από το 1996 η Επιτροπή έχει υιοθετήσει μία νέα προσέγγιση στον τομέα της παρακολούθησης 
υπό εξέλιξη ΚΕΠ. Οι επισκέψεις παρακολούθησης Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων στο 
πλαίσιο του Tempus Tacis πραγματοποιούνται τώρα από την Ομάδα Παρακολούθησης και 
Αξιολόγησης Tacis. Οι απαραίτητες πληροφορίες παρέχονται από το Ίδρυμα. 
Στόχος της επιτόπιας παρακολούθησης είναι η αξιολόγηση της προόδου των δραστηριοτήτων 
του προγράμματος σε σχέση με την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου και η συνδρομή στην 
κοινοπραξία του προγράμματος για τη βελτίωση της απόδοσης του προγράμματος από άποψη 
υλοποίησης. Επιπλέον, αξιολογείται η δυνατότητα διατήρησης των αποτελεσμάτων, ιδιαίτερα 
των προγραμμάτων που διανύουν το τελευταίο έτος τους, και διατυπώνονται συστάσεις για τον 
καλύτερο συντονισμό με άλλα προγράμματα Tempus ή Tacis . 
Οι Ομάδες Παρακολούθησης και Αξιολόγησης επισκέπτονται τουλάχιστον μία φορά κάθε 
πρόγραμμα. Ενδέχεται να πραγματοποιηθεί και δεύτερη επίσκεψη σε περίπτωση που κατά την 
πρώτη επίσκεψη διαπιστώθηκαν σοβαρά προβλήματα που χρειάζονται περαιτέρω 
παρακολούθηση. 
Το 1996 πραγματοποιήθηκαν είκοσι δύο επισκέψεις σε ΚΕΠ που ξεκίνησαν το 1994. 
20 
4. ΟΙ ΓΥΡΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ 1996 
4.1. Συνολικός προϋπολογισμός Tempus 
Οι εθνικές κυβερνήσεις των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης διέθεσαν 
συνολικά 83,05 εκατ. ECU σε δραστηριότητες Tempus Phare το 1996. Το αντίστοιχο ποσό για 
τις χώρες που συμμετέχουν στο Tempus Tacis ήταν 20,5 εκατ. ECU4. Στον κατωτέρω πίνακα 
(Σχήμα 2) συγκρίνονται τα ποσά που διατέθηκαν το 1996 με τα ποσά των προηγούμενων ετών. 
1996 
1995 
1994 
1993 
1992 
1991 
1990 129,2 
0 20 40 60 80 100 120 140 • Tacis 
M Phare 
Σχήμα. 2: Κονδύλια Tempus από το 1990 έως το 1996 σε εκατ. ECU 
Το ποσό αυτό αφορά μόνο τις εξής χώρες Tacis: Ρωσική Ομοσπονδία, Ουκρανία, Λευκορωσία, Αρμενία, 
Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Μογγολία και Ουζμπεκιστάν. Βλ. 4.4. 
-21 -
4.2. Προϋπολογισμός Tempus Phare 
Το συνολικό ποσό που διατέθηκε το 1996 για δραστηριότητες Tempus στις χώρες Phare ήταν 
83,05 εκατ. ECU. Στο σχήμα 3 παρουσιάζεται ο επιμερισμός του ποσού αυτού στις διάφορες 
χώρες για τις δραστηριότητες Tempus το 1996. Για λόγους σύγκρισης παρουσιάζεται επίσης ο 
μέσος όρος ανά χώρα από τη στιγμή της συμετοχής τους στο πρόγραμμα. 
26,79 
• 1990-1996 
D1996 
25 30 
Σχ. 3: Κονδύλια Tempus σε εκατ. ECU ανά χώρα εταίρο Phare το 1996 σε σύγκριση 
με τον ετήσιο μέσο όρο από την ένταξη στο πρόγραμμα 
Σημ.: Οι μέσοι όροι για τη Σλοβενία, τη Σλοβακική Δημοκρατία και τη 
Τσεχική Δημοκρατία υπολογίζονται από τη στιγμή που οι χώρες 
αυτές έγιναν ανεξάρτητες. 
Οι προϋπολογισμοί για τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και την Πρώην 
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας καλύπτουν όχι μόνο 
το 1996 αλλά και το 1997. 
22 
4.3. Δράσεις Tempus Phare 
4.311. Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα 
Η επιλογή των ΚΕΠ προς ενίσχυση γίνεται μέσω διαδικασίας συναπόφασης που περιλαμβάνει 
διάφορα στάδια. Η διαδικασία επιλογής παρουσιάζεται στο Διάγραμμα Ροής 1 στην επόμενη 
σελίδα. 
Αποτελέσματα του γύρου επιλογής για τα ΚΕΠ του 1996 
Κατά το δεύτερο τρίμηνο του 1996 πραγματοποιήθηκε η επιλογή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων που θα ξεκινούσαν το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους. Τα αποτελέσματα του 
γύρου επιλογής παρατίθενται στον κατωτέρω πίνακα, ο οποίος περιλαμβάνει συγκριτικά και τα 
στοιχεία για το 1995. 
Αριθμός νέων υποβληθεισών προτάσεων ΚΕΠ 
Αριθμός νέων ΚΕΠ που προτάθηκαν για 
χρηματοδότηση 
Ποσοστό επιτυχίας 
Μέσος όρος επιδότησης ανά ΚΕΠ 
Αριθμός ΚΕΠ που ανανεώθηκαν για το 1995/96 
Συνολικός αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 1995/96 1995 
916 
229 
25% 
ECU 375 649 
247 
485 1996 
611 
183 
30% 
ECU 348 561 
455 
638 
Οι 474 από τις 611 αιτήσεις που υποβλήθηκαν ήταν σύμφωνες με τις εθνικές προτεραιότητες 
και μεταξύ αυτών προτάθηκαν 183 για χρηματοδότηση. 
Σε σύγκριση με πέρυσι διαπιστώνεται μείωση των υποβληθεισών αιτήσεων κατά 30%. Το 
ποσοστό των αιτήσεων που συμφωνούν με τις προτεραιότητες παρέμεινε σταθερό και ανέρχεται 
περίπου σε 77%. Η μείωση του αριθμού των αιτήσεων παρουσιάζει σημαντική διαφοροποίηση 
από χώρα σε χώρα, κυμαινόμενη από 8% στη Ρουμανία έως 50% στη Τσεχική Δημοκρατία. Η 
μείωση αυτή οφείλεται ενδεχομένως στο περιορισμένο φάσμα προτεραιοτήτων που 
προσδιορίστηκαν για κάθε χώρα και στις προσδοκίες που δημιούργησε η προοπτικής ένταξης σε 
άλλα προγράμματα της ΕΕ. 
Σε σύγκριση με το 1995 το ποσοστό επιτυχίας έχει αυξηθεί. Οι 183 αιτήσεις που προτάθηκαν φέτος 
για έγκριση αντιστοιχούν στο 30% του συνολικού αριθμού των υποβληθεισών αιτήσεων και στο 
39% των αιτήσεων που συμφωνούσαν με τις προτεραιότητες. Τα αντίστοιχα ποσοστά επί των 
229 αιτήσεων που εγκρίθηκαν πέρυσι είναι 25% και 30%. Λόγω της υποβολής λιγότερων 
αιτήσεων, οι περικοπές του προϋπολογισμού είχαν μικρές επιπτώσεις. 
Στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη συμμετοχή των χωρών, την κατανομή ανά κλάδο, καθώς και 
αναλυτικές λεπτομέρειες ανά χώρα παρατίθενται στα παραρτήματα της παρούσας έκθεσης. 
23-
Διαδικασία συναπόφασης και τεχνικφεφαρμογή 
οραμος 
προτεραιοτήτων 
Τεχνική 
εφαρμογή Οι εθνικές αρχές, σε συμφωνία με την Επιτροπή, ορίζουν 
προτεραιότητες δράσης και στόχους επιδιωκόμενους μέσω του Tempus, 
που δημοσιεύονται και αποστέλλονται σε όλους τους ενδιαφερομένους 
Πρώτο στάδιο: 
αξιολόγηση προτεραιοτήτων Προσδιορισμός των αιτήσεων που συμφωνούν με τις προτεραιότητεςαπό 
τα Εθνικά Γραφεία Tempus και το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Κατάρτισης! 
Δεύτερο στάδιο: 
ποιοτική αξιολόγηση Αξιολόγηση τεχνικής ποιότητας 
των αιτήσεων σε τομείς προτεραιότητας 
από τα Εθνικά Γραφεία Tempus 
και το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα 
Κατάρτισης Αξιολόγηση της ακαδημαϊκής 
συνάφειας και ποιότητας αιτήσεων σε 
τομείς προτεραιότητας από πανεπιστημι­
ακούς ειδικούς των χωρών εταίρων, 
που διοργανώνεται από τα 
Εθνικά Γραφεία Tempus 
Διμερείς συσκέψεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Κατάρτισης και των 
Εθνικών Γραφείων Tempus για να ενοποιηθούν οι δύο αξιολογήσεις. Επ'αυτής της βάσης, 
ένταξη των προγραμμάτων σε τρεις διαφορετικούς πίνακες 
1. προγράμματα που μπορούν να προταθούν για χρηματοδότηση 
2. προγράμματα που προτείνονται για τον πίνοκαεπιλαχόντων, ώστε να χρηματοδοτηθούν, εφόσον 
το επιτρέπει ο προϋπολογισμός 
3. προγράμματα για συνεδριάσεις ψπειρογνωμόνων, όπου αυτοί παρέχου/ συγκεκριμένες συμβουλές 
Σύσκεψη εμπειρογνωμόνων μεταξύ πανεπιστημιακών ειδικών της ΕΕ 
χωρών εταίρων στο Τουρίνο υπό την ηγεσία της ΕΕ ί και των Μ 
Τελική απόφαση 
Κοινοποίηση Τελική απόφαση της Επιτροπής επί των προτεινόμενων σχεδίων κατόπιν 
διαβούλευσης με τις αρχές των χωρών εταίρων 1 
Κοινοποίηση των αποτελεσμάτων στους υποψηφίους από το Ευρωπαϊκό 
Ίδρυμα Επαγγελματικής Κατάρτισης και αποστολή των συμβάσεων 
Διάγραμμα ροής αριθ. ° 1 
24 -
4.3.2. Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα (ΚΕΔ) 
Η δράση των Κοινών Ευρωπαϊκών Δικτύων -που επέτρεπε στα Κοινά Ευρωπαϊκά 
Προγράμματα που ολοκληρώθηκαν με τη μεγαλύτερη επιτυχία να διατηρήσουν τα δίκτυα τους 
για ανώτατη περίοδο δύο ετών με έμφαση στη διάδοση των αποτελεσμάτων- διακόπηκε το 
1996. Μέρος της αποστολής τους ανατέθηκε στα νέα συνεπτυγμένα μέτρα. Ωστόσο, 46 
προγράμματα που εγκρίθηκαν το 1995 εισήλθαν στο δεύτερο και τελευταίο έτος λειτουργίας 
τους το 1996. 
4.3.3. Συνεπτυγμένα Μέτρα (ΣΜΕ) 
Η διαδικασία επιλογής των ΣΜΕ περιλαμβάνει δύο στάδια. Το πρώτο στάδιο της διαδικασίας 
αξιολόγησης, που αφορά την ποιοτική αξιολόγηση των προγραμμάτων, διεκπεραιώνεται από 
τα ΕΓΤ. Το δεύτερο στάδιο, η τελική εξέταση όλων των αξιολογήσεων των ΕΓΤ, 
διεκπεραιώνεται από το Ίδρυμα βάσει κατευθυντηρίων γραμμών που διαμορφώνονται από 
κοινού με την Επιτροπή. 
Αποτελέσματα του γύρου επιλογής ΣΜΕ του 1996 
Πρώτος γύρος επιλογής (Ιούνιος 1996) 
Αριθμός αττήσεων 
Αριθμός εγκεκριμένων αιτήσεων 
Ποσοστό επιτυχίας 
Συνολικός προϋπολογισμός 
Μέσο ύψος επιδότησης 126 
68 
48% 
2 552 260 ECU 
37 533 ECU 
Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής 
4.3.4. Ατομικές Ενισχύσεις Κινητικότητας (ΑΕΚ) 
Το 1996 η επιλογή μεταξύ των υποψηφίων για ΑΕΚ από την Ανατολή προς τη Δύση 
πραγματοποιήθηκε από τα ΕΓΤ, τα οποία ήταν επίσης υπεύθυνα για την καταβολή των 
αντίστοιχων ενισχύσεων. Επιπλέον, στην Πολωνία οι ΑΕΚ για μετάβαση από τη Δύση στην 
Ανατολή χορηγήθηκαν κατόπιν επυλογής από το ΕΓΤ της Βαρσοβίας. Το υπόλοιπο μέρος της 
διαδικασίας επιλογής πραγματοποιήθηκε από το Ίδρυμα σύμφωνα με κατευθυντήριες γραμμές 
που διαμορφώθηκαν από κοινού με την Επιτροπή. Οι εθνικές προϋποθέσεις και προτιμήσεις 
που περιλαμβάνονται στον Οδηγό Υποβολής Αιτήσεων αποτέλεσαν μέρος των κριτηρίων 
επιλογής για τις ΑΕΚ. 
-25-
Αποτελέσματα του γύρου επιλογής για τις ΑΕΚ του 1996 
Έγιναν δύο γύροι επιλογής για τις ΑΕΚ, μία το Φεβρουάριο και μία τον Ιούνιο. Τα 
αποτελέσματα ήταν τα ακόλουθα: 
Πρώτος γύρος επιλογής (Φεβρουάριος 1996) 
Αριθμός αιτήσεων 
Αριθμός εγκεκριμένων αιτήσεων 
Ποσοστό επιτυχίας 
Συνολικός προϋπολογισμός 
Μέσο ύψος ενίσχυσης 851 
546 
64% 
1411 560 ECU 
2 585 ECU 
Δεύτερος γύρος επιλογής (Ιούνιος 1996) 
Αριθμός αιτήσεων 
Αριθμός εγκεκριμένων αιτήσεων 
Ποσοστό επιτυχίας 
Συνολικός προϋπολογισμός 
Μέσο ύψος ενίσχυσης 951 
574 
60% 
1 363 030 ECU 
2 375 ECU 
Αλλες 31 ΑΕΚ από την Ανατολή προς τη Δύση χορηγήθηκαν σε ακαδημαϊκούς από την Πρώην 
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας στο τέλος του 1996. Οι ενισχύσεις αυτές δεν 
περυλαμβάνονται στους ανωτέρω πίνακες. Στατιστικές λεπτομέρειες σχετικά με τις ΑΕΚ του 
1996 παρατίθενται στα παραρτήματα της παρούσα έκθεσης. 
4.4. Προϋπολογισμός Tempus Tacis 
To 1996 όλες οι χώρες Tacis πέραν της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Ουκρανίας άρχισαν να 
λαμβάνουν τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων Tempus στο πλαίσιο του Tacis ανά διετία. 
Καθότι τα κονδύλια διατίθενται σε διαφορετικά χρονικά σημεία της διετίας που καλύπτει ο 
προϋπολογισμός, πριν από το τέλος του έτους υποβολής έκθεσης είχαν εγκριθεί μόνο οι 
προϋπολογισμοί για τη Ρωσική Ομοσπονδία, την Ουκρανία, τη Λευκορωσία, την Αρμενία, το 
Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία, τη Μογγολία και το Ουζμπεκιστάν. Ως εκ τούτου, δεν μπορούσαν 
να ξεκινήσουν πριν από το 1997 νέα προγράμματα στη Μολδαβία, το Καζακστάν, το 
Κιργιζιστάν, το Τουρκμενιστάν και το Τατζικιστάν. 
Ένα άμεσο αποτέλεσμα της νέας χρηματοδοτικής διάρθρωσης ανά διετία είναι το γεγονός ότι 
πρέπει να διαχωρισθεί ένα χρηματικό ποσό για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος προκειμένου να 
χρηματοδοτηθούν ΚΕΠ που προέρχονται από προ-ΚΕΠ τα οποία χρηματοδοτήθηκαν το 1996. 
Στη Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν οι πόροι ήταν τόσο περιορισμένοι ώστε μόνο πλήρη ΚΕΠ 
κατέστη δυνατό να ενισχυθούν. 
Τα στοιχεία σχετικά με τον προϋπολογισμό που χρησιμοποιούνται στην παρούσα έκθεση 
αφορούν μόνο τα ποσά που πράγματι χορηγήθηκαν σε δραστηριότητες Tempus το 1996. Στα 
στοιχεία δεν περιλαμβάνεται ενδεχόμενη μεταφορά πόρων στο 1997 για τη χρηματοδότηση 
ΚΕΠ που προέρχονται από προ-ΚΕΠ τα οποία χρηματοδοτήθηκαν το 1996. 
26 -
Η συνολική χρηματοδότηση που διατέθηκε στο πλαίσιο του Tempus το 1996 ήταν 19,4 εκατ. 
ECU. Στο Σχήμα 4 παρουσιάζεται ο επιμερισμός του ποσού αυτού στις δραστηριότητες του 
Tempus στις διάφορες χώρες το 1996. Συγκριτικά παρατίθεται επίσης η χρηματοδότηση που 
χορηγήθηκε σε κάθε χώρα στο πλαίσιο τουΤεπιρ^ το 1995. 
Σχ.. 4: Κονδύλια Tempus σε εκατ. ECU ανά χώρα Tacis, στοιχεία 1995 και 1996. 
Σημ.: Λόγω της χορήγησης χρηματοδότησης ανά διετία, δεν έχουν 
διατεθεί ακόμη κονδύλια στο Καζακστάν, στο Κιργιζιστάν, 
στη Μολδαβία και στις νεοενταχθείσες χώρες εταίρους, το 
Τατζυαστάν και το Τουρκμενιστάν. Ως εκ τούτου, οι χώρες αυτές 
δεν περιλαμβάνονται στο ανωτέρω διάγραμμα. 
Η διάθεση κονδυλίων του Tacis παρουσιάζει διακυμάνσεις στις διάφορες χώρες σε σχέση με το 
1995. Ο προϋπολογισμός του Tempus στη Ρωσική Ομοσπονδία μειώθηκε από 11,57 εκατ. ECU 5 
σε 7,8 εκατ. ECU , ενώ τα κονδύλια στην Ουκρανία αυξήθηκαν από 3,83 εκατ. ECU6 το 1995 
σε 4,9 εκατ. ECU το 1996. 
^ Ο προϋπολογισμός του Tempus στη Ρωσική Ομοσπονδία το 1995 αποτελείτο από χορήγηση 9 εκατ. ECU απο 
τον εθνικό προϋπολογισμό και 2,57 εκατ. ECU από τον διακρατικό προϋπολογισμό. 
^ Ο προϋπολογισμός του Tempus στην Ουκρανία το 1995 αποτελείτο από χορήγηση 3 εκατ. ECU από τον εθνικό 
προϋπολογισμό και 0,83 εκατ. ECU από τον διακρατικό προϋπολογισμό. 
-27-
4.5. Διαδικασία επιλογής Tempus Tacis 
Η επιλογή των προγραμμάτων Tempus Tacis πραγματοπουζίται κατόπιν διαδικασίας που 
περυλαμβάνει δύο στάδια (βλ. διάγραμμα ροής 2 στην επόμενη σελίδα). Το πρώτο στάδιο, που 
διεκπεραιώνεται από το Ίδρυμα, επικεντρώνεται στις τυπικές και τεχνικές πτυχές των 
αιτήσεων: αριθμός και επιλεξιμότητα εταίρων, συμφωνία με τους τομείς προτεραιότητας, 
διαχείριση του προγράμματος, οικονομικά θέματα, δυνατότητα επίτευξης των στόχων του 
προγράμματος και στρατηγική. Κατά το δεύτερο στάδιο, αξιολογείται η ακαδημαϊκή σημασία 
των προεπιλεγέντων προγραμμάτων από ανώτατα ακαδημαϊκά στελέχη της ΕΕ και των χωρών 
εταίρων. Η τελική απόφαση λαμβάνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 
4.6. Δράσεις Tempus Tacis 
4.6.1. Προ-ΚΕΠ και ΚΕΠ 
Μετά την πρόσκληση υποβολής αιτήσεων για το 1996 παρελήφθησαν 241 αιτήσεις για προ-
ΚΕΠ, 59 από τις οποίες επιλέγησαν για χρηματοδότηση. Σαράντα πέντε αιτήσεις αφορούσαν 
τις 5 χώρες για τις οποίες δεν είχε ακόμη εγκριθεί ο προϋπολογισμός μέχρι το τέλος του 1996. 
Τριάντα μία αιτήσεις δεν συμφωνούσαν με τις εθνικές προτεραιότητες και, ως εκ τούτου, δεν 
λήφθηκαν υπόψη. Για τις υπόλοιπες 165 αιτήσεις το ποσοστό επιτυχίας ήταν 35,7%. Σε 
σύγκριση με το 1995 παρατηρείται μεγάλη μείωση (45%) του αριθμού των αιτήσεων για προ-
ΚΕΠ. 
Το γεγονός αυτό οφείλεται σε δύο βασικούς παράγοντες: 
1. Επιπτώσεις του καθορισμού προτεραιοτήτων. Το 1996 η Επιτροπή, σε συμφωνία με τις 
εθνικές αρχές των κρατών εταίρων, καθόρισε τομείς προτεραιότητας για κάθε χώρα 
εταίρο. Μέσω της πολιτικής αυτής το Πρόγραμα Tempus Tacis επικεντρώθηκε σε 
μικρότερο αριθμό τομέων προτεραιότητας. Η απόφαση αυτή είχε κα'αρχάς ως συνέπεια 
τον περιορισμό του αριθμού των αιτήσεων και, από την άλλη πλευρά, την καλύτερη 
ενσωμάτωση του Tempus στα εθνικά προγράμματα Tacis των χωρών εταίρων. 
2. Επιπτώσεις των συνεπτυγμένων προγραμμάτων. Το 1996 καθιερώθηκε μία νέα κατηγορία 
προγραμμάτων, τα συνεπτυγμένα προγράμματα. Ως εκ τούτου, ορισμένες αιτήσεις που θα 
μπορούσαν να υποβληθούν για προ-ΚΕΠ υποβλήθηκαν για συνεπτυγμένα προγράμματα. 
Αριθμός υποβληθεισών προτάσεων για προ-ΚΕΠ 
Αριθμός προ-ΚΕΠ που προτάθηκαν για χρηματοδότηση 
Ποσοστό επιτυχίας 
Μέσο ύψος επιδότησης ΚΕΠ 1995* 
435 
87 
20% 
43 600 ECU 1996* 
241 
59 
35.7% 
Σημειώσετε ότι τα στοιχεία αφορούν μόνο προγράμματα στα οποία συμμετέχουν η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, η 
Λευκορωσία, η Γεωργία, η Μογγολία, η Ρωσική Ομοσπονδία, η Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. 
- 28 -
Γενική επισκόπηση της επιλογής προγραμμάτων Tempus Tacis 
Καθορισμός 
προτεραιοτήτων Τα Υπουργεία των χωρών εταίρων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθορίζουν 
τομείς προτεραιότητας σε εθνικό επίπεδο, οι οποίοι δημοσιεύονται 
και αποστέλλονται σε όλους τους ενδιαφερομένους 
Παραλαβή αιτήσεων για προγράμματα μέχρι την καθορισμένη 
προθεσμία από το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Κατάρτισης ϊ 
Τεχνική 
εφαρμογή Έλεγχος της τυπικής επιλεξιμότητας 
Αξιολόγηση τεχνικής ποιότητας όλων των επιλέξιμων από τυπική άποψη 
αιτήσεων συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου της συμφωνίας τους με τις 
προτεραιότητες, που διενεργείται από το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα 
Επαγγελματικής Κατάρτισης 
Ακαδημαϊκή αξιολόγηση όλων των επιλέξιμων από τυπική άποψη αιτήσεων 
από πανεπιστημιακούς ειδικούς της ΕΕ και των χωρών εταίρων 
Σύσκεψη μεταξύ του Ιδρύματος των υπεύθυνων τεχνικής αξιολόγησης 
και πανεπιστημιακών ειδικών, υπό την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
Διαβούλευση με τις αρμόδιες αρχές των χωρών εταίρων 1 
Προσδιορισμός των προγραμμάτων που εντάσσονται σε δύο πίνακες: 
1. προγράμματα που μπορούν να προταθούν για χρηματοδότηση 
2. προγράμματα που μπορούν να προταθούν για τονπίνακα επιλαχόντων και να 
χρηματοδοτηθούν, εάν το επιτρέπει ο προϋπολογισμός 
Τελική απόφαση Τελική έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των προγραμμάτων που θα 
χρηματοδοτηθούν 
) 
Κοινοποίηση Κοινοποίηση των αποτελεσμάτων στους υποψηφίους από 
το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Κατάρτισης 
Διάγραμμα ροής αριθ. ° 2 
29 
Σε απάντηση της πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων του 1996 για ΚΕΠ, 83 από τις 87 
κοινοπραξίες που πραγματοποιούσαν προ-ΚΕΠ το 1995/96 υπέβαλαν πρόταση για την 
υλοποίηση πλήρους προγράμματος. Σε 26 από αυτές τις αιτήσεις χορηγήθηκε ενίσχυση ΚΕΠ. 
Εάν δεν ληφθούν υπόψη οι 11 αιτήσεις που εστιάζονται στη στήριξη της ομάδας των χωρών 
για τις οποίες δεν είχε εγκριθεί ακόμη ο προϋπολογισμός, το αντίστοιχο ποσοστό επιτυχίας 
είναι 36,1%. Στον κατωτέρω πίνακα δεν περιλαμβάονται στοιχεία για το Καζακστάν, το 
Κιργιζιστάν, τη Μολδαβία και -για το 1996- για το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν, ώστε να 
είναι δυνατή η σύγκριση. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία αφορούν μόνο την Αρμενία, το 
Αζερμπαϊτζάν, τη Λευκορωσία, τη Γεωργία, τη Μογγολία, τη Ρωσική Ομοσπονδία, την 
Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. 
Αριθμός υποβληθεισών αιτήσεων για ΚΕΠ 
Αριθμός νέων ΚΕΠ που προτάθηκαν για 
χρηματοδότηση 
Ποσοστό επιτυχίας 
Μέσο ύψος ενίσχυσης ΚΕΠ 
Αριθμός ΚΕΠ που ανανεώθηκαν από το '94 και το '95 
Συνολικός αριθμός υλοποιούμενων ΚΕΠ 1995* 
95 
31 
32.6% 
612 200 ECU 
26 
51 1996< 
72 
26 
36.1% 
572 384 ECU 
59 
85 
* Σημειώσετε ότι τα στοιχεία καλύπτουν μόνο προγράμματα που αφορούν μόνο την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη 
Λευκορωσία, τη Γεωργία, τη Μογγολία, τη Ρωσική Ομοσπονδία, την Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. 
Στα νέα προ-ΚΕΠ παρατηρείται τάση εξισορρόπησης όσον αφορά τις συμμετέχουσες χώρες. 
Σήμερα στις κοινοπραξίες προ-ΚΕΠ συμμετέχουν δεκαεπτά γαλλικά, 19 βρετανικά και 19 
γερμανικά πανεπιστήμια. Σημαντική άνοδο παρουσίασε η συμμετοχή πανεπιστημίων από τη 
Νότια Ευρώπη, όπως και από τη Φινλανδία, τη Σουηδία και την Αυστρία. 
Η διαχείριση πανεπιστημίων και οι ευρωπαϊκές γλώσσες είναι τα θέματα που κυριαρχούν στα 
σημερινά ΚΕΠ, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις προτεραιότητες προηγούμενων ετών. Ωστόσο, 
στα νέα ΚΕΠ το δίκαιο και οι περιβαλλοντικές επιστήμες κατέχουν σημαντικότερο μερίδιο σε 
σχέση με το παρελθόν. Τα οικονομικά είναι διαδεδομένα τόσο στα ΚΕΠ όσο και στα προ-
ΚΕΠ. 
Το 1996, 111 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις 8 χώρες εταίρους όπου 
χρηματοδοτήθηκαν προγράμματα συμμετείχαν σε πρόγραμμα Tempus Tacis, 73 από τα οποία 
συμμετείχαν σε Κοινό Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ή Συνεπτυγμένο πρόγραμμα. Συνολικά, μέχρι 
το 1996, 131 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις 8 ανωτέρω χώρες είχαν λάβει επιδότηση 
στο πλαίσιο του Tempus. 
4.6.2. Συνεπτυγμένα Προγράμματα (ΣΠ) 
Υποβλήθηκαν 65 αιτήσεις συνολικά για τα νέα συνεπτυγμένα προγράμματα, 14 από τις οποίες 
αφορούσαν τις πέντε χώρες για τις οποίες δεν είχε εγκριθεί προϋπολογισμός μέχρι το τέλος του 
1996. Στις υπόλοιπες χώρες χορηγήθηκε ενίσχυση Tempus σε 22 προτάσεις. Τούτο αντιστοιχεί 
σε ποσοστό επιτυχίας 43%. 
-30-
Για περισσότερα στατιστικά στοιχεία, παρακαλείσθε να ανατρέξετε στα παραρτήματα της 
παρούσας έκθεσης. 
Αριθμός υποβληθεισών προτάσεων για ΣΠ 
Αριθμός ΣΠ που προτάθηκαν για χρηματοδότηση 
Ποσοστό επιτυχίας 
Μέσο ύψος επιδότησης ΣΠ 1996* 
51 
22 
43% 
60 000 ECU 
* Σημειωτέον ότι τα στοιχεία καλύπτουν μόνο τα προγράμματα που αφορούν την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη 
Λευκορωσία, τη Γεωργία, τη Μογγολία, τη Ρωσική Ομοσπονδία, την Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. 
5. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΩΝ 
1. Εγχειρίδιο διαχείρισης Προγραμμάτων Tempus Tacis, στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα 
γερμανικά 
Αριθ. καταλόγου: 
C2-92-95-091-DE-C 
C2-92-95-091-EN-C 
C2-92-95-091-FR-C ISBN: 
92-827-5477-4 
92-827-5478-82 
92-827-5479-0 
Οδηγός Υποβολής Αιτήσεων Tempus Phare 
γλώσσες Ακαδημαϊκό έτος 1997/98, σε 11 
Αριθ. καταλόγου: 
C2-95-96-091-ES-C 
C2-95-96-091-DA-C 
C2-95-96-091-DE-C 
C2-95-96-091-GR-C 
C2-95-96-091-EN-C 
C2-95-96-091-FR-C 
C2-95-96-091-IT-C 
C2-95-96-091-NL-C 
C2-95-96-091-PT-C 
C2-95-96-091-FI-C 
C2-95-96-091-SV-C ISBN: 
92-827-
92-827-
92-827-
92-827-
92-827-
92-827-
92-827-
92-827-
92-827-
92-827-
92-827-6768-Χ 
6769-8 
6770-1 
6771-Χ 
6772-8 
6773-6 
6774-4 
6775-2 
6776-0 
6777-9 
6778-7 
Tempus Phare - Προώθηση των αποτελεσμάτων του Tempus, 5 μελέτες στα αγγλικά, 
τα γαλλικά και τα γερμανικά: 
1 ) Πρόγραμμα Διαχείρισης Πανεπιστημίων 
2) Συνεργασία Πανεπιστημίου-Επιχειρήσεων 
3) Ευκαιρίες Φοιτητών 
4) Μεταρρύθμιση της Εθνικής Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης 
5) Αμοιβαίο Όφελος ('Από τη σνδρομή στη συνεργασία') 
Αριθ. καταλόγου: δεν υπάρχει ISBN: δεν υπάρχει 
-31 -
4. Σύνοψη Tempus Phare - Ακαδημαϊκό έτος 1996/97, στα αγγλικά (εισαγωγή στα 
γερμανικά, αγγλικά και γαλλικά) 
Αριθ. καταλόγου: ISBN: 
C2-02-96-359-3A-C 92-827-92036-Χ 
5. Σύνοψη Tempus Tacis - Ακαδημαϊκό έτος 1996/97, στα αγγλικά (εισαγωγή στα 
γερμανικά, αγγλικά και γαλλικά) 
Αριθ. καταλόγου: ISBN: 
C2-02-96-424-3A-C 92-9157-045-1 
6. Ετήσια έκθεση Tempus 1994/95, σε 11 γλώσσες 
Αριθ. καταλόγου: ISBN: 
C2-95-96-487-ES-C 92-827-7035-4 
C2-95-96-487-DA-C 92-827-7036-2 
C2-95-96-487-DE-C 92-827-7037-0 
C2-95-96-487-GR-C 92-827-7038-9 
C2-95-96-487-EN-C 92-827-7039-7 
C2-95-96-487-FR-C 92-827-7040-0 
C2-95-96-487-IT-C 92-827-7041-9 
C2-95-96-487-NL-C 92-827-7042-7 
C2-95-96-487-PT-C 92-827-7043-5 
C2-95-96-487-FI-C 92-827-7044-3 
C2-95-96-487-SV-C 92-827-7045-1 
7. To Tempus σε λειτουργία, στα αγγλικά 
8. Ενημερωτικό φυλλάδιο Tempus, σε 11 γλώσσες. 
32-
Πρόγραμμα Tempus: Συνολική στατιστική 
Tempus Phare 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός του Tempus (σε εκατ. 
ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Άλλοι πόροι Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από χώρες της ΚΑΕ 
Προσωπικό προς χώρες της ΚΑΕ 
Φοιτητές από χώρες της ΚΑΕ 
Φοιτητές προς χώρες της ΚΑΕ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
από τα οποία νέα 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από χώρες της ΚΑΕ 
προς χώρες της ΚΑΕ 1990-1993 
320,38 
272,16 
37,75 
10,9 
750 
42.467 
15.762 
9.864 
14.645 
2.196 
138 
6.864 
5.257 
1.607 1994 
95,9 
95,9 
464 
239 
19.550 
7.551 
5.927 
5.061 
1.011 
38 
38 
25 
1.369 
1.207 
162 1995 
102,1 
102,1 
485 
229 
16.641 
6.718 
5.542 
3.653 
728 
112 
83 
100 
1.271 
1.271 1996 
83,5 
83,5 
638 
183 
21.991 
8.956 
6.523 
5.392 
1.120 
129 
46 
68 
1.120 
1.021 
99 Σύνολο 
601,88 
553,66 
37,75 
10,9 
1.402 
100.649 
38.987 
27.856 
28.751 
5.055 
167 
331 
10.624 
8.756 
1.868 
* Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Tempus Tacis 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus(o8 εκατ. 
ECU) 
Αριθμός συμμετεχουσών χωρών εταίρων 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Κινητικότητα προσωπικού στο πλαίσιο προ-
ΚΕΠ 
Κινητικότητα προσωπικού στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Κινητικότητα φοιτητών στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων Συνεπτυγμένων Μέτρων 
Αριθμός πανεπιστημίων χωρών εταίρων που 
συμμετέχουν σε ΚΕΠ 1990-1993 
3,45 
3 
74 
1.421 1994 
21,944 
76 
28 
1.174 
586 
156 1995 
23,994 
11 
87 
59 
31 
1.304 
916 
95 
51 1996 
20,543 
8 
59 
85 
26 
1.027 
1.198 
91 
22 
64 Σύνολο 
69,931 
296 
85 
4.926 
2.700 
342 
22 
Κατ'εξαίρεση για το 1995/96 χρηματοδοτήθηκαν μόνο αιτήσεις ενίσχυσης κινητικότητας αποκλειστικά για Ανατολή-Δύση. 
-33-
Παράρτημα 1 
Κατανομή των ΚΕΠ του Tempus Phare ανά χώρα για το 1996/97 
ULi)Uiu:T}':/ov)Gi.w /ώ|>Γ.ς 
Νέα ΚΕΠ το 1996/97 Σύνολο υλοποιούμενωνΚΕΠ το 
1996/97 
Κράτη μέλη ΕΕ 
Χώρες εταίροι Αυστρία 
Βέλγιο 
Δανία 
Φινλανδία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ισπανία 
Σουηδία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Αλβανία 
Βουλγαρία 
Τσεχική 
Δημοκρατία 
Εσθονία 
Ουγγαρία 
Λετονία 
Λιθουανία 
Πολωνία 
Ρουμανία 
Σλοβακική 
Δημοκρατία 
Σλοβενία 
Άλλες χώρες από την ομάδα των 24 
Καναδάς 
Ισλανδία 
Νορβηγία 
Ελβετία 
ΗΠΑ Αριθμός Ι ο/ο(*) Αριθμός Ι %(*) 
36 
45 
22 
34 
72 
77 
26 
15 
45 
51 
23 
37 
30 
107 
4 
22 
11 
6 
28 
5 
Π 
56 
30 
13 19,7 
24,6 
12 
18,6 
39,3 
42,1 
14,2 
8,2 
24,6 
27,9 
12,6 
20,2 
16,4 
58,5 
2,2 
12 
6 
3,3 
15,3 
2,7 
6 
30,6 
16,4 
7,1 
2,2 
0,5 
1,6 
1,6 
1,6 81 
183 
89 
65 
277 
311 
111 
93 
199 
2 
193 
100 
152 
83 
398 
15 
81 
45 
14 
106 
14 
24 
202 
89 
42 
16 
3 
2 
12 
10 
11 12,7 
28,7 
13,9 
10,2 
43,4 
48,7 
17,4 
14,6 
31,2 
0,3 
30,3 
15,7 
23,8 
13 
62,4 
2,4 
12,7 
7,1 
2,2 
16,6 
2,2 
3,8 
31,7 
13,9 
6,6 
2,5 
0,5 
0,3 
1,9 
1,6 
1,7 
Σύνολο 183 | ΙΟΟί 638 100% 
( ) Τα στοιχεία της στήλης αυτής εκφράζουν το ποσοστό των προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει κάθε χώρα. 
-34 
Κατανομή των προ-ΚΕΠ και ΚΕΠ του Tempus Tacis 
ανά χώρα για το 1996/97 
1ΐιμμί:τί':/ουίΤ}:ς /ώ|)ί:ς 
Νέα προ-ΚΕΠ και ΚΕΠ 
το 1996/97 
Αριθμός | ο/ο (*) Σύνολο υλοποιούμενων ΚΕΠ και 
προ-ΚΕΠτο 1996/97 
Αριθμός | %(*) 
Κράτη μέλη της ΕΕ 
Χώρες εταίροι Αυστρία 
Βέλγιο 
Δανία 
Φινλανδία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ισπανία 
Σουηδία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζιστάν 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσική Ομοσπονδία 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 7 
18 
6 
13 
30 
39 
13 
6 
18 
1 
23 
7 
14 
12 
41 
6 
2 
11 
3 
4 
48 
25 
8 6,5 
16,8 
5,6 
12,1 
28 
36,4 
12,1 
5,6 
16,8 
0,9 
21,4 
6,5 
13 
11,2 
38,3 
5,6 
1,8 
10,2 
2,8 
3,7 
44,8 
23,3 
7,4 7 
31 
10 
13 
55 
64 
15 
12 
28 
1 
33 
9 
26 
13 
66 
6 
2 
17 
3 
3 
1 
1 
4 
84 
34 
10 
Άλλες χώρες της Ομάδας των 24 
ΗΠΑ 4,2 
18,7 
6 
7,8 
33,3 
38,7 
9 
7,2 
16,9 
0,6 
20 
5,4 
15,7 
7,8 
40 
3,6 
1,2 
10,3 
1,8 
1,8 
0,6 
0,6 
2,4 
50,9 
20,6 
6 
0,6 
Σύνολο 107 100% 166 100% 
-35-
Παράρτημα 1 
Κατανομή των ΚΕΠ του Tempus Phare ανά ακαδημαϊκό 
κλάδο το 1996/97 
Ανθρωπιστικές επιστήμες 
Κοινωνικές επιστήμες 
Διοίκηση επιχειρήσεων και εμπορικές επιστήμες 
Φυσικές επιστήμες και μαθηματικά 
Εφαρμοσμένες επιστήμες και τεχνολογία 
Καλές τέχνες και σχέδιο 
Γλώσσες 
Άλλα 
Κλάδοι ΚΕΠ+ Αριθμός 
2 
23 
31 
8 
90 
1 
6 
22 % 
1,1 
12,5 
16,6 
4,3 
47,6 
0,5 
3,3 
14,1 Αριθμός 
17 
76 
114 
36 
301 
4 
25 
62 
3 ιΐί:νων ΚΚΙΙ 
% 
2,7 
11,9 
17,9 
5,6 
47,1 
0,6 
3,9 
9,8 
0,5 
Σύνολο 183 100% 638 100% 
Οι επί μέρους τομείς που περιλαμβάνει ο κλάδος εφαρμοσμένων επιστημών και τεχνολογίας είναι οι εξής: 
Γεωργικές επιστήμες 
Επιστήμες του τομέα της Υγείας 
Περιβαλλοντικές επιστήμες 
Τεχνολογία πληροφοριών 
Μηχανολογία και τεχνολογία 
Αρχιτεκτονική και πολεοδομία 
Άλλα 29 
38 
52 
39 
105 
16 
22 4,5 
5,9 
8,2 
6,1 
16,5 
2,5 
3,5 
Κατανομή προ-ΚΕΠ και ΚΕΠ του Tempus Tacis 
ανά τομέα προτεραιότητας το 1996/97 
MM* Αρ*μός 
Ανθρωπιστικές επιστήμες 8 
Κοινωνικές επιστήμες 32 
Διοίκηση επιχειρήσεων και εμπορικές σπουδές (χωρίς 6 
εστίαση στη Διαχείριση Πανεπιστημίων) 
Διαχείριση/Διοίκηση Πανεπιστημίων 28 
Εφαρμοσμένες επιστήμες και τεχνολογία 21 
Γλώσσες 5 
Άλλα 7 % 
7,3 
30 
5,5 
26 
19,5 
4,5 
6,5 \ λοττοιοΐπΐϋΛ'Μ ποοΥΐχ'ηιυατώΙ 
Αριθμός 
14 
57 
7 
42 
22 
16 
7 % 
8,4 
34,5 
4,2 
25,4 
13,3 
9,6 
4,2 
Σύνολο 107 100% 166 100% 
-36-
Αλβανία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. 
ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Άλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από την Αλβανία 
Προσωπικό προς την Αλβανία 
Φοιτητές από την Αλβανία 
Φοιτητές προς την Αλβανία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από την Αλβανία 
προς την Αλβανία 1990-1993 
6,19 
3,7 
0,09 
2,4 
13 
413 
171 
121 
115 
6 
226 
180 
46 1994 
2,4 
2,4 
17 
5 
452 
208 
161 
79 
4 
0 
2 
191 
182 
9 1995 
3,7 
3,7 
13 
6 
445 
227 
176 
42 
0 
8 
0 
10 
295 
295 1996 
2,5 
2,5 
15 
4 
415 
205 
153 
46 
11 
15 
2 
138 
137 
1 Σύνολο 
14,59 
12,3 
0,09 
2,4 
28 
1.725 
811 
611 
282 
21 
3 
18 
850 
794 
56 
• Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες του Tempus το 1996/97 για την 
Αλβανία 
Για να συμπληρώσει το Tempus την εθνική στρατηγική 
στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, κάθε χρόνο 
πραγματοποιείται σύσκεψη μεταξύ των εθνικών αρχών και 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκειμένου να 
προσδιορισθούν οι προτεραιότητες του Tempus για το 
επόμενο ακαδημαϊκό έτος. Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης 
του συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Αλβανία, 
οι εθνικές αρχές έχουν δώσει προτεραιότητα στις 
προτάσεις στους ακόλουθους τομείς για την περίοδο 
1996/97: 
• Περαιτέρω ανάπτυξη της υγειονομικής περίθαλψης 
μέσω της αναδιάρθρωσης και του εκσυγχρονισμού των 
τμημάτων κλινικής περίθαλψης και της αναδιάρθρωσης 
της Κτηνιατρικής Σχολής του Αγροτικού 
Πανεπιστημίου των Τιράνων. 
• Περαιτέρω ανάπτυξη των παιδαγωγικών επιστημών 
μέσω της αναδιάρθρωσης των τμημάτων σπουδών 
εκπαιδευτικών της στοιχειώδους και μέσης 
εκπαίδευσης. 
• Αναδιάρθρωση της διδακτέας ύλης στην πειραματική 
φυσική και τη χημεία. 
• Ανάπτυξη της διαχείρισης πανεπιστημίων. 
• Ανάπτυξη μηχανολογίας μεταφορών και έργων 
πολιτικού μηχανικού. 
• Αναδιάρθρωση των Τμημάτων Ορυκτολογίας και 
Ενέργειας του Πολυτεχνείου Τιράνων. 
• Ενίσχυση των Διευρωπαϊκών Δικτύων για την 
κινητικότητα των φοιτητών. Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής. 
• Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες (Δίκαιο και 
Ευρωπαϊκές Σπουδές, Κοινωνικές και Οικονομικές 
Επιστήμες). 
• Βιολογικές Επιστήμες (Φυσικές, Περιβαλλοντικές 
Επιστήμες, Υγειονομική Περίθαλψη και διεπιστημονικοί 
κλάδοι). 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των 
υλοποιούμενων ΚΕΠ το 1996/97 
13% 
47% 
20% 
13% 
Α: Ανθρωπιστικές Επιστήμες 
Β: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Εμπορικές 
Επιστήμες 
C: Φυσικές Επιστήμες και Μαθηματικά 
D: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
Ε: Σπουδές Εκπαιδευτικών 
37-
Παράρτημα 2 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Phare 
Βουλγαρία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Άλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από τη Βουλγαρία 
Προσωπικό προς τη Βουλγαρία 
Φοιτητές από τη Βουλγαρία 
Φοιτητές προς τη Βουλγαρία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από τη Βουλγαρία 
προς τη Βουλγαρία 1991-1993 
30,63 
28 
2,63 
80 
3.093 
1.486 
835 
686 
86 
35 
564 
474 
90 1994 
12 
12 
59 
32 
1.863 
857 
682 
277 
47 
1 
7. 
174 
155 
19 1995 
12 
12 
57 
28 
1.815 
877 
638 
259 
41 
83 
9 
18 
143 
143 1996 
8 
82 
22 
2.304 
1.139 
755 
372 
38 
98 
96 
82 
14 Σύνολο 
62,63 
60 
2,63 
162 
9.075 
4.359 
2.910 
1.594 
212 
18 
66 
977 
854 
123 
* Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus 1996/97 για τη 
Βουλγαρία 
Για να συμπληρώσει το Tempus την εθνική στρατηγική στον 
τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, κάθε χρόνο 
πραγματοποιείται σύσκεψη μεταξύ των εθνικών αρχών και της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκειμένου να προσδιορισθούν οι 
προτεραιότητες του Tempus για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος. Στο 
πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του συστήματος τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης στη Βουλγαρία, οι προτεραιότητες του Tempus κατά 
την περίοδο 1996/97 καλύπτουν τους ακόλουθους τομείς: 
1. Προτεραιότητες σχετικά με την αναδιάρθρωση του 
συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης: 
° Αναδιάρθρωση της διδακτέας ύλης και του προγράμματος 
σπουδών των κύκλων σπουδών που οδηγούν στην απόκτηση 
πτυχίου Bachelor (4 έτη σπουδών) ή/και μεταπτυχιακού τίτλου 
Master (τουλάχιστον 1 έτος σπουδών) σύμφωνα με τον νέο 
εθνικό νόμο περί τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
° Ανάπτυξη ενοποιημένης εκπαίδευσης μεταξύ των βουλγαρικών 
πανεπιστημίων βάσει κοινών διαπανεπιστημιακών σπουδών με 
κοινή διδακτέα ύλη και πρόγραμμα σπουδών. 
α Διευρωπαϊκές ανταλλαγές φοιτητών με έμφαση σε 
εξειδικευμένα θέματα όπως η διδασκαλία ξένων γλωσσών και 
ρύθμιση θεμάτων αναγνώρισης σπουδών που έχουν 
πραγματοποιηθεί στο εξωτερικό σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό 
Σύστημα Μεταφοράς Μονάδων. 
2. Προτεραιότητες σχετικά με στρατηγικής σημασίας τομείς, 
όπως προσδιορίζονται στο Πρόγραμμα Phare: 
α Περαιτέρω ανάπτυξη ειδικεύσεων σε μεταπτυχιακό επίπεδο σε 
σε τομείς στρατηγικής σημασίας που έχουν προσδιοριστεί στο 
πλαίσιο του Προγράμματος Phare: οικονομικά και διαχείριση 
του τραπεζικού και χρηματοοικονομικού τομέα, διαχείριση 
υγειονομικής περίθαλψης, τριτοβάθμια εκπαίδευση και 
δημόσιες υπηρεσίες, ιατρική και στρατηγικοί τομείς της 
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ιδιαίτερα ευρωπαϊκό και συγκριτικό 
δίκαιο και ευρωπαϊκή τυποποίηση. Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής. 
Η σχέση μεταξύ των προτεραιοτήτων Tempus και της εθνικής 
διαδικασίας μεταρρύθμισης είναι εμφανής. Η νέα νομοθεσία 
(ειδικότερα η καθιέρωση του πτυχίου Bachelor) αναμένεται να 
οδηγήσει σε πιο ευπροσάρμοστους αποφοίτους, που θα είναι καλύτερα 
προετοιμασμένοι για τις διακυμάνσεις της αγοράς εργασίας. 
Κλάδοι που καλύπτονται από όλα τα υλοποιούμενα 
ΚΕΠ την περίοδο 1996/97 
Α: Ανθρωπιστικές Επιστήμες 
Β: Κοινωνικές Επιστήμες 
C: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Εμπορικές Σπουδές 
D: Μαθηματικά 
Ε: Εφαρμοσμένες επιστήμες και Τεχνολογία 
F: Σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες 
G: Αλλα 
- 38 
Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Προ-Tempus (σε 
εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Άλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
Προσωπικό προς τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
Φοιτητές από τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
Φοιτητές προς τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
προς τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη 1996 
1,0 
1,0 
ο 
ο Σύνολο 
1,0 
1,0 
ο 
ο 
Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του 1996 αφορούν μόνο τον ειδικό γύρο επιλογής προ-Tempus για τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
Προτεραιότητες Προ-Tempus κατά την περίοδο 
1996/97 για τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη 
Το πρόγραμμα Tempus θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο 
στην επανένταξη των βοσνιακών ιδρυμάτων στην 
ευρωπαϊκή πανεπιστημιακή κοινότητα και κατ'αυτόν τον 
τρόπο θα συμβάλει στην αποκατάσταση φυσιολογικών 
σχέσεων με την υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά και εντός της 
ίδιας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Το πρόγραμμα Phare 
διέθεσε 1 εκατ. ECU το 1996 σε επείγοντα μέτρα 
προκειμένου να ενισχυθούν τα τοπικά πανεπιστήμια και να 
προετοιμαστούν για την κανονική συμμετοχή τους στο 
Tempus Phare το 1997. 
Στο πλαίσιο ενός προγράμματος Phare, μέρος των 
κονδυλίων χρησιμοποιείται για τον εκ νέου εξοπλισμό των 
κέντρων γλώσσας και των διεθνών γραφείων των τοπικών 
πανεπιστημίων. Το υπόλοιπο θα χρησιμοποιηθεί για τις 
αρχικές δραστηριότητες Tempus. Έχουν προσδιορισθεί οι 
ακόλουθοι τομείς προτεραιότητας για Ειδικά 
Συνεπτυγμένα Μέτρα. 
1. Κατάρτιση και ενίσχυση διοικητικού προσωπικού 
πανεπιστημίων και κοινή ανάπτυξη των εξής: 
D Σχεδιασμός βραχυπρόθεσμης ανάπτυξης και 
στρατηγικός σχεδιασμός 
α Συστήματα οικονομικής διαχείρισης για τον οικονομικό 
σχεδιασμό 
D Διαχείριση ανθρώπινων πόρων 
α Εξωτερικές σχέσεις και επίλυση προβλημάτων/ 
διενέξεων 2. Προγράμματα Κατάρτισης Προσωπικού Διεθνών Σχέσεων 
στους ακόλουθους τομείς: 
D Σχεδιασμός και διαχείριση προγραμμάτων (εν γένει, αλλά και 
ειδικά σε σχέση με το Tempus) 
0 Δημιουργία νέων διεθνών δικτύων 
α Διαχείριση κινητικότητας φοιτητών και προσωπικού 
3. Κατάρτιση διοικητικού προσωπικού πανεπιστημίων 
(Πρυτάνεις, Κοσμήτορες και Προσωπικό Γραφείων 
Διεθνών Σχέσεων) 
0 Ενίσχυση Τμημάτων Ξένων Γλωσσών προκειμένου να 
βελτιωθεί η ικανότητα προετοιμασίας του προσωπικού και 
των φοιτητών για μελλοντικές δραστηριότητες Tempus 
Προτιμήθηκαν τα προγράμματα που αφορούσαν όλα τα 
πανεπιστήμια της Βοσνίας Ερζεγοβίνης. Τα επιλέξιμα 
πανεπιστήμια είναι το Πανεπιστήμιο της Μπάνια Λούκα, τα 
Πανεπιστημιακά Κέντρα του Μοστάρ, το Πανεπιστήμιο του 
Σαράγεβο και το Πανεπιστήμιο της Τούζλας. 
39 
Παράρτημα 2 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Phare 
Τσεχοσλοβακία1 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. 
ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλοι πόροι Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από την Τσεχοσλοβακία 
Προσωπικό προς την Τσεχοσλοβακία 
Φοιτητές από την Τσεχοσλοβακία 
Φοιτητές προς την Τσεχοσλοβακία 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από την Τσεχοσλοβακία 
προς την Τσεχοσλοβακία 1990-1992 
34,96 
27,70 
7,26 
145 
5.052 
1.969 
1.184 
1.634 
265 
53 
1.008 
785 
223 
Συμπληρωματικά Μέτρα 
Καλύπτει μόνο την περίοδο 1990-1992, πριν από την ανεξαρτησία της Τσεχικής και της Σλοβακικής Δημοκρατίας. 
-40-
Τσεχική Δημοκρατία2 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από τη Τσεχική Δημοκρατία 
Προσωπικό προς τη Τσεχική Δημοκρατία 
Φοιτητές από τη Τσεχική Δημοκρατία 
Φοιτητές προς τη Τσεχική Δημοκρατία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από τη Τσεχική Δημοκρατία 
προς τη Τσεχική Δημοκρατία 1993 
10,94 
8 
2,94 
81 
1.861 
691 
428 
612 
130 
240 
151 
89 1994 
5,5 
5,5 
41 
15 
1.624 
553 
522 
404 
145 
10 
8 
83 
54 
29 1995 
8 
8 
33 
14 
1.184 
510 
381 
199 
94 
57 
13 
4 
59 
59 1996 
7,5 
7,5 
45 
11 
1.864 
772 
511 
417 
164 
65 
2 
7 
71 
62 
9 Σύνολο 
31,94 
29 
2,94 
121 
6.533 
2.526 
1.842 
1.632 
533 
25 
15 
453 
326 
127 
• Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus κατά την περίοδο 
1996/97 για την Τσεχική Δημοκρατία 
Εν όψει της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας και της μελλοντικής 
συμμετοχής σε προγράμματα διαπανεπιστημιακής 
συνεργασίας της ΕΕ, οι προτεραιότητες Tempus κατά το 
1996/97, όπως διαμορφώθηκαν κατόπιν διαπραγματεύσεων 
μεταξύ των εθνικών αρχών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 
εστιάζονται σε προγράμματα που μπορούν να αναπτύξουν 
μία ευρωπαϊκή διάσταση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. 
Κατ'αρχάς επισημάνθηκαν οι ακόλουθοι τομείς: 
• Ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών στη 
νομοθεσία της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο σε 
ορισμένα από τα ακόλουθα θέματα (νομοθετικές 
διαδικασίες, περιβαλλοντικό δίκαιο, νομοθεσία σχετικά 
με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα κατατεθέντα 
σήματα, δίκαιο των καταναλωτών), 
• Προτεραιότητες που έχουν προσδιορισθεί στο πλαίσιο 
του Προγράμματος Phare: τραπεζική, διεθνή 
χρηματοοικονομικά και ασφαλιστικά συστήματα, 
κοινωνική εργασία, δημόσια διοίκηση, πρόγραμμα 
σπουδών τύπου Bachelor για την κατάρτιση των 
εκπαιδευτικών. 
Δεύτερον, υπογραμμίστηκαν οι τομείς ανάπτυξης 
συστημάτων εσωτερικής ποιοτικής αξιολόγησης και 
Προγραμμάτων Κινητικότητας με στόχο την καθιέρωση 
του Ευρωπαϊκού Συστήματος Μεταφοράς Μονάδων. Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των 
υλοποιούμενων ΚΕΠ την περίοδο 1996/97 
Α: Ανθρωπιστικές Επιστήμες 
Β: Κοινωνικές Επιστήμες 
C: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Εμπορικές 
Επιστήμες 
D: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
Ε: Άλλα 
2 Για την περίοδο 1990-1992 βλ. Στατιστικό Πίνακα για την Τσεχοσλοβακία. 
-41 
Παράρτημα 2 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Phare 
Εσθονία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από την Εσθονία 
Προσωπικό προς την Εσθονία 
Φοιτητές από την Εσθονία 
Φοιτητές προς την Εσθονία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από την Εσθονία 
προς την Εσθονία 1992-1993 
4,63 
2,5 
0,03 
2,1 
17 
330 
124 
98 
99 
9 
156 
126 
30 1994 1995 1996 
1,5 
1,5 
19 
13 
444 
146 
183 
106 
9 
0 
1 
62 
57 
5 1,5 
1,5 
12 
4 
251 
114 
105 
31 
1 
12 
0 
2 
66 
66 1,8 
1,8 
14 
6 
168 
79 
73 
16 
17 
0 
1 
64 
58 
6 Σύνολο 
9,43 
7,3 
0,03 
2,1 
40 
1.193 
463 
459 
252 
19 
0 
8 
348 
307 
41 
* Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus κατά την 
περίοδο 1996/97 για την Εσθονία Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον 1 ο γύρο επιλογής 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των 
ΚΕΠ κατά το 1996/97 
Κάθε χρόνο οι εθνικές αρχές συσκέπτονται με την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να καθορίσουν τις 
προτεραιότητες του Tempus για το επόμενο ακαδημαϊκό 
έτος, ώστε το Tempus να συμφωνεί με την εθνική 
στρατηγική για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι αιτήσεις 
για το 1996/97 έπρεπε να εμπίπτουν στους ακόλουθους 
τομείς προτεραιότητας: 
• Θέσπιση μέτρων με στόχο να επιτευχθεί μεγαλύτερη 
συμβατότητα με τα πανεπιστήμια της ΕΕ, π.χ. μέσω 
συστημάτων διασφάλισης ποιότητας, ακαδημαϊκών 
συστημάτων μεταφοράς μονάδων ή/και διδασκαλίας 
μαθημάτων σε ξένες γλώσσες. 
• Αναδιάρθρωση των συστημάτων διαχείρισης των 
πανεπιστημίων. 
• Εισαγωγή της πληροφορικής στην τριτοβάθμια 
εκπαίδευση για την ενίσχυση νέων μεθόδων 
διδασκαλίας. Α: Φιλοσοφία 
Β: Κοινωνικές Επιστήμες 
C: Διαχείριση Πανεπιστημίων 
D: Φυσικές Επιστήμες και Μαθηματικά 
Ε: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
F: Μουσική 
G: Αλλα 
42 
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
Προσωπικό προς την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
Φοιτητές από την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
Φοιτητές προς την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
προς την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 1996 
2,0 
2,0 
0 
0 
31 
31 
0 Σύνολο 
2,0 
2,0 
0 
0 
31 
31 
0 
Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής 
Προτεραιότητες Tempus το 1996/97 για 
την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία 
της Μακεδονίας 
Προκειμένου να επανασυσταθούν προϋπάρχουσες επαφές 
και να δημιουργηθούν νέες, στο τέλος Οκτωβρίου '96 
ανακοινώθηκε ειδικός γύρος επιλογής για Ατομικές 
Ενισχύσεις Κινητικότητας για το ακαδημαϊκό προσωπικό 
πανεπιστημίων, καθώς και για διοικητικό προσωπικό και 
υπεύθυνους εκπαιδευτικής πολιτικής από την Πρώην 
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ώστε να 
πραγματοποιηθούν επισκέψεις σε πανεπιστήμια και άλλους 
φορείς της ΕΕ. 
Συνεπτυγμένα Μέτρα: Προσδιορίστηκαν οι ακόλουθες 
προτεραιότητες στρατηγικής και άμεσης σημασίας για την 
ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη σύσταση 
του πλαισίου για την περαιτέρω ανάπτυξη του Tempus 
στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας. 
1. Μελέτη για την αξιολόγηση της τρέχουσας εφαρμογής της 
πληροφορικής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και τη 
διατύπωση συστάσεων για την περαιτέρω ανάπτυξη 
της, ιδιαίτερα στους εξής τομείς: 
D εκπαιδευτικά συστήματα με τεχνολογία πολυμέσων 
D δίκτυα. 
Η μελέτη πρέπει να οδηγήσει σε συγκεκριμένες συστάσεις 
για την περαιτέρω ανάπτυξη της τεχνολογίας της 
πληροφορικής και των επικοινωνιών στην τριτοβάθμια 
εκπαίδευση. 2. Μελέτη για την προπαρασκευή της αναδιάρθρωσης των 
προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών στους τομείς 
της μηχανολογίας και της τεχνολογίας. Πρέπει να δοθεί 
προτεραιότητα σε προτάσεις που καλύπτουν τους εξής 
τομείς: 
0 μηχανική μηχανολογία 
0 ηλεκτρολογική και ηλεκτρονική μηχανολογία 
0 βιοτεχνολογία. 
Η μελέτη πρέπει να περιλαμβάνει ανάλυση των αναγκών 
της αγοράς εργασίας και να λαμβάνει υπόψη την τοπική 
βιομηχανία. 
3. Μελέτη για την ανάπτυξη εθνικής στρατηγικής 
χρηματοδότησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην 
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. 
Λόγω του θέματος, η συμμετοχή των αρμόδιων εθνικών 
αρχών είναι υποχρεωτική. 
4. Μελέτη για την ανάπτυξη μηχανισμού αξιολόγησης του 
ακαδημαϊκού προσωπικού προκειμένου να επιτευχθούν 
ποιοτικές προδιαγραφές στο διδακτικό και ερευνητικό έργο 
και τη διαχείριση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Λόγω του 
θέματος, η συμμετοχή των αρμόδιων εθνικών αρχών είναι 
υποχρεωτική. 
-43 
Παράρτημα 2 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Phare 
Ουγγαρία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. 
ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Άλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από την Ουγγαρία 
Προσωπικό προς την Ουγγαρία 
Φοιτητές από την Ουγγαρία 
Φοιτητές προς την Ουγγαρία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ « 
από την Ουγγαρία 
προς την Ουγγαρία 1990-1993 
59,9 
50,2 
9,7 
204 
9.479 
3.005 
1.966 
3.845 
663 
73 
944 
581 
363 1994 
16 
16 
66 
41 
2.707 
1.009 
691 
819 
188 
8 
7 
63 
41 
22 1995 
16 
16 
83 
38 
2.815 
1.073 
963 
602 
177 
115 
23 
8 
28 
28 1996 
10 
10 
106 
28 
4.361 
1.633 
1.343 
1.071 
314 
148 
3 
2 
43 
25 
18 Σύνολο 
101,9 
92,2 
9,7 
311 
19.362 
6.720 
4.963 
6.337 
1.342 
34 
90 
1.078 
675 
403 
* Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus το 1996/97 για 
την Ουγγαρία 
Οι ουγγρικές προτεραιότητες για τα ΚΕΠ που ξεκινούν το 
1996/97, όπως προσδιορίστηκαν από τις εθνικές αρχές και την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έθεταν ως προϋπόθεση τόσο την τήρηση 
ενός εγκεκριμένου πανεπιστημιακού προγράμματος όσο και τη 
δράση σε συγκεκριμένος κλάδους, ούτως ώστε να επιτευχθεί 
σφαιρική επίδραση στο σύνολο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Ως εκ τούτου, η πρόταση για ΚΕΠ έπρεπε να διασφαλίζει 
σημαντική επίδραση είτε στην ανάπτυξη ενός ιδρύματος ή, σε 
περίπτωση προγράμματος όπου συμμετείχαν περισσότερα του ενός 
εθνικά ιδρύματα, στην ποιότητα της εκπαίδευσης στον επιλεγέντα 
κλάδο, ή να συμφωνεί με την απόφαση του Κοινοβουλίου σχετικά 
με την ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Στην τελευταία περίπτωση, οι σημαντικοί τομείς δράσεις που 
προβλέπονται στην απόφαση συνοψίσθηκαν ως εξής: ακριβής 
προσδιορισμός των επιπέδων διδασκαλίας στην τριτοβάθμια 
εκπαίδευση, ανάπτυξη νέων μεθόδων διδασκαλίας (π.χ. 
συντομότεροι κύκλοι σπουδών, νέες μορφές μετα-δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης, εκπαίδευση εξ αποστάσεως), μεγαλύτερη έμφαση 
στους μηχανισμούς ανταλλαγής φοιτητών; προπαρασκευή της 
ολοκλήρωσης του ουγγρικών "Universitas", ανταπόκριση στις 
ανάγκες μίας κοινωνίας σε μετεξέλιξη (συνεργασία πανεπιστημίου-
επιχειρήσεων, προώθηση της δημόσιας εκπαίδευσης) και 
εκπαίδευση/επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. 
Επιπλέον, οι προτάσεις έπρεπε να εμπίπτουν σε ορισμένους τομείς 
στους οποίους δόθηκε προτεραιότητα: 
° Ένταξη των ευρωπαϊκών σπουδών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση 
(ιδιαίτερα σε συνδυασμό με το Δίκαιο και τα Οικονομικά), 
° Ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών τα οποία οδηγούν στη 
δημιουργία νέων ακαδημαϊκών και επαγγελματικών ειδικοτήτων που 
είναι απαραίτητες για την αναδιάρθρωση της οικονομίας και τις 
συνεχείς κοινωνικοοικονομικές μετεξελίξεις. Οι τομείς στους 
οποίους στοχεύουν τα νέα αυτά προγράμματα σπουδών είναι οι εξής: 
Οικονομικά, Ανθρωπιστικές Επιστήμες και Δίκαιο, πληροφορική Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον 1 ο γύρο επιλογής 
και πολιτική τεχνολογίας, χωροταξία και διαχείριση περιφερειών, 
γενετική, ποιοτική διαχείριση και εκπαίδευση/επιμόρφωση εκπαιδευτικών 
(με ιδιαίτερη έμφαση στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση) 
(15 προγράμματα), 
° Δημιουργία προγραμμάτων που οδηγούν σε απόκτηση διδακτορικού 
διπλώματος 
° Ανάπτυξη κύκλων μαθημάτων συνεχούς εκπαίδευσης σε συνεργασία με 
επιχειρήσεις 
0 Στήριξη Διευρωπαϊκών Δικτύων Κινητικότητας Φοιτητών (ιδιαίτερα του 
ΕΣΜΜ), 
D Συμπλήρωση του έργου που έχουν ήδη επιτελέσει άλλα προγράμματα 
Phare, 
0 Ανάπτυξη προηγμένου διδακτικού υλικού, ιδιαίτερα εργαλεία τεχνολογίας 
πολυμέσων και εκπαίδευσης εξ αποστάσεων. 
Κλάδοι που καλύπτονται από όλα τα 
υλοποιούμενα ΚΕΠ το 1996/97 
Α: Δίκαιο 
Β: Κοινωνικές Επιστήμες 
C: Διαχείριση Επιχειρήσεων και 
Εμπορικές σπουδές 
D: Φυσικές Επιστήμες και 
Μαθηματικά Ε: Εφαρμοσμένες Επιστήμες 
και Τεχνολογία 
F: Σχέδιο 
G: Γλώσσες 
Η: Αλλα 
-44 -
Λετονία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Άλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από τη Λετονία 
Προσωπικό προς τη Λετονία 
Φοιτητές από τη Λετονία 
Φοιτητές προς τη Λετονία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από τη Λετονία 
προς τη Λετονία 1992-1993 
6,2 
3,5 
2,7 
17 
589 
219 
140 
190 
40 
139 
94 
45 1994 
2 
2 
19 
6 
802 
260 
299 
202 
41 
0 
2 
75 
71 
4 1995 
2 
2 
13 
5 
389 
163 
152 
72 
2 
18 
0 
5 
75 
75 1996 
2 
2 
14 
5 
450 
215 
128 
91 
16 
23 
1 
3 
61 
56 
5 Σύνολο 
12,2 
9,5 
2,7 
33 
2.230 
857 
719 
555 
99 
1 
12 
350 
296 
54 
• Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus το 1996/97 για 
τη Λετονία 
Κάθε χρόνο οι εθνικές αρχές συσκέπτονται με την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να 
προσδιοριστούν οι προτεραιότητες Tempus για το 
επόμενο ακαδημαϊκό έτος, κατά τρόπον ώστε το 
Tempus να συμπληρώνει την εθνική στρατηγική 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι αιτήσεις για το 
1996/97 έπρεπε να εμπίπτουν στους ακόλουθους 
τομείς προτεραιότητας: 
• δημόσια υγεία 
• μηχανολογία και γεωργία 
• διεπιστημονικές σπουδές στην ευρωπαϊκή 
λογοτεχνία, τις καλές τέχνες , την ιστορία, τη 
φιλοσοφία και τις γλώσσες Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής 
Κλάδοι που καλύπτονται από όλα τα 
υλοποιούμενα ΚΕΠ το 1996/97 
δημιουργία 
φοιτητών. εγκαταστάσεων για ανταλλαγές Α: Κοινωνικές επιστήμες 
Β: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Εμπορικές 
σπουδές 
C: Φυσικές Επιστήμες και Μαθηματικά 
D: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
Ε: Μουσική 
F: Σπουδές Εκπαιδευτικών 
-45 
Παράρτημα 2 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Phare 
Λιθουανία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από τη Λιθουανία 
Προσωπικό προς τη Λιθουανία 
Φοιτητές από τη Λιθουανία 
Φοιτητές προς τη Λιθουανία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από τη Λιθουανία 
προς^ τη Λιθουανία 1992-1993 
6,7 
4 
2,7 
16 
541 
225 
132 
154 
30 
147 
90 
57 1994 
2 
2 
20 
5 
660 
279 
167 
197 
17 
0 
4 
46 
42 
4 1995 1996 
3,5 
3,5 3,5 
3,5 
18 
10 
602 
221 
214 
162 
5 
21 
0 
2 
39 
39 24 
11 
492 
193 
149 
136 
14 
22 
1 
1 
42 
40 
2 Σύνολο 
15,7 
13 
2,7 
42 
2.295 
918 
662 
649 
66 
1 
14 
274 
211 
63 
• Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus το 1996/97 για 
τη Λιθουανία 
Κάθε χρόνο οι εθνικές αρχές συσκέπτονται με την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να προσδιοριστούν οι 
προτεραιότητες Tempus για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος, 
κατά τρόπον ώστε το Tempus να συμπληρώνει την εθνική 
στρατηγική τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι αιτήσεις για το 
1996/97 έπρεπε να εμπίπτουν στους ακόλουθους τομείς 
προτεραιότητας: 
• κινητικότητα φοιτητών και αναγνώριση, 
• διδασκαλία ξένων γλωσσών, 
• συνεργασία μεταξύ σχολών στα διδασκόμενα 
μαθήματα, 
• συνεχής και μεταπτυχιακή εκπαίδευση 
• νέα μαθήματα ευρωπαϊκών σπουδών. 
Ο σύνδεσμος μεταξύ του Tempus και των προτεραιοτήτων 
της εθνικής πολιτικής είναι εμφανής. 
Η έμφαση στη διδασκαλία ξένων γλωσσών, την 
κινητικότητα των φοιτητών και τις ευρωπαϊκές σπουδές 
στοιχειοθετούν τη βούληση της Λιθουανίας να συνάψει 
σχέσεις στενότερης συνεργασίας με τις χώρες της ΕΕ και 
να προετοιμαστεί για τη μελλοντική της προσχώρηση. Η 
μέριμνα που λαμβάνεται για τη μεταφορά μονάδων και τη 
συμβατότητα με τα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα 
έχει βασική σημασία για μία σχετικά μικρή χώρα, όπου τα 
ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι φυσικά 
εξειδικευμένα, ενώ πρέπει να διασφαλισθεί η δυνατότητα 
επιλογής και η αποτελεσματικότητα Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των 
υλοποιούμενων ΚΕΠ το 1996/97 
F 
29% 
Α: Κοινωνικές Επιστήμες 
Β: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Εμπορικές 
Σπουδές 
C: Φυσική 
D: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
Ε: Γλώσσες 
F: Διεπιστημονικές και Πολυτομεακές Σπουδές 
-46-
Πολωνία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Άλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από την Πολωνία 
Προσωπικό προς την Πολωνία 
Φοιτητές από την Πολωνία 
Φοιτητές προς την Πολωνία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από την Πολωνία 
προς την Πολωνία 1990-1993 
97,53 
86,9 
10,63 
248 
12.578 
4.393 
2.942 
4.616 
627 
76 
2.190 
1.739 
451 1994 
35 
35 
175 
91 
7.263 
2.851 
2.122 
1.910 
380 
16 
14 
339 
307 
32 1995 
30 
30 
156 
65 
5.348 
2.120 
1.667 
1.338 
223 
224 
12 
26 
275 
275 1996 
25 
25 
202 
56 
7.257 
2.937 
1.986 
2.040 
294 
328 
10 
16 
318 
295 
23 Σύνολο 
187,53 
176,90 
10,63 
460 
32.446 
12.301 
8.717 
9.904 
1.524 
38 
132 
3.122 
2.616 
506 
* Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus το 1996/97 για 
την Πολωνία 
Κάθε χρόνο οι εθνικές αρχές συσκέπτονται με την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να προσδιοριστούν οι 
προτεραιότητες Tempus για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος, 
κατά τρόπον ώστε το Tempus να συμπληρώνει την εθνική 
στρατηγική τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι αιτήσεις για το 
1996/97 έπρεπε να εμπίπτουν στους ακόλουθους τομείς 
προτεραιότητας: 
1. Διαρθρωτικά Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα 
D Μετασχηματισμός του ενιαίου πενταετούς φοίτησης 
πτυχίου Master σε σύστημα δύο βαθμίδων 
αποτελούμενο από κύκλο σπουδών τριετούς/τετραετούς 
φοίτησης που οδηγεί σε πτυχίο Bachelor και από διετούς 
φοίτησης κύκλο μεταπτυχιακών σπουδών που οδηγεί σε 
πτυχίο Master ή σε σύστημα με κοινό κορμό σπουδών 
(π.χ. δύο έως τέσσερα εξάμηνα) για τους κύκλους 
σπουδών που οδηγούν σε πτυχίο Bachelor και Master, 
ακολουθούμενο από διαφορετικές δέσμες μαθημάτων 
για κάθε πτυχίο. 
° Ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης. 
D Ανάπτυξη και καθιέρωση νέων ειδικεύσεων και 
επαγγελματικών προσόντων στις προπτυχιακές ή/και 
μεταπτυχιακές σπουδές προσαρμοσμένων στις ανάγκες 
της αγοράς εργασίας 
0 Εκσυγχρονισμός της εκπαίδευσης δασκάλων με δύο 
ειδικεύσεις στις παιδαγωγικές σχολές τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης. Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής 
2. Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα Κινητικότητας 
Προγράμματα κινητικότητας που οδηγούν στη δημιουργία 
θεσμικών δομών που ενισχύουν την κινητικότητα των φοιτητών 
(π.χ. συμβουλευτικές/ ενημερωτικές υπηρεσίες για φοιτητές) 
και την καθιέρωση ενός συστήματος μεταφοράς μονάδων 
(βασισμένου στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Μεταφοράς Μονάδων -
ΕΣΜΜ). 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των 
υλοποιούμενων ΚΕΠ το 1996/97 
Α: Κοινωνικές Επιστήμες 
Β: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Εμπορικές 
Επιστήμες 
C: Φυσικές Επιστήμες και Μαθηματικά 
D: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
Ε: Γλώσσες 
F: Άλλα 
47-
Παράρτημα 2 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Phare 
Ρουμανία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από τη Ρουμανία 
Προσωπικό προς τη Ρουμανία 
Φοιτητές από τη Ρουμανία 
Φοιτητές προς Ρουμανία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από τη Ρουμανία 
προς τη Ρουμανία IcmiHis Ι 
1991-1993 
41,75 
41 
0,75 
94 
6.088 
2.444 
1.437 
1.975 
232 
32 
692 
580 
112 1994 
12 
12 
51 
24 
2.1 
834 
661 
528 
89 
0 
9 
192 
162 
30 1995 
18 
18 
59 
36 
2.4 
888 
824 
638 
120 
190 
13 
18 
160 
160 1996 
15 
15 
89 
30 
3.054 
1.095 
916 
844 
199 
341 
8 
18 
180 
166 
14 Σύνολο 
86,75 
86 
0,75 
184 
13.724 
5.261 
3.838 
3.985 
640 
21 
77 
1.224 
1.068 
156 
• Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus το 1996/97 για 
τη Ρουμανία 
Στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης του συστήματος τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης της Ρουμανίας, οι εθνικές αρχές και η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή προσδιόρισαν τις ακόλουθες προτεραιότητες για τις 
δράσεις του Tempus το 1996/97: 
• Ανάπτυξη μικρής διάρκειας κύκλου σπουδών τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης και ιδιαίτερα επέκταση τους στη συνεχή 
εκπαίδευση στους εξής τομείς: μηχανολογία και τεχνολογία, 
γεωργία και επεξεργασία τροφίμων, υγειονομική περίθαλψη, 
υπηρεσίες κοινωνικού λειτουργού, τουρισμός, διοίκηση 
επιχειρήσεων και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Τα 
προγράμματα πρέπει να βασίζονται στη συνεργασία μεταξύ 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων 
(συμπεριλαμβανομένων των φορέων της δημόσιας διοίησης) 
ούτως ώστε τα πτυχία να είναι καλύτερα προσαρμοσμένα στις 
ανάγκες της οικονομίας. 
Φ Εκσυγχρονισμός ή αναδιάρθρωση υπαρχόντων (μακράς 
διάρκειας) κύκλων σπουδών προκειμένου να ληφθεί μέριμνα 
για τις ανάγκες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μέσω: 
• της αναβάθμισης και αναδιάρθρωσης των προγραμμάτων 
σπουδών που σχετίζονται με την ένταξη της ρουμανικής 
οικονομίας στις ευρωπαϊκές δομές στους τομείς του δικαίου, της 
διασφάλισης ποιότητας και της διαχείρισης της βιομηχανίας και 
της δημόσιας διοίκησης, 
• της ανάπτυξης κύκλων μαθημάτων σε συγκεκριμένα θέματα 
που σχετίζονται με την ΕΕ τα οποία θα ενταχθούν σε 
υφιστάμενα προγράμματα σπουδών στους τομείς του 
ευρωπαϊκού δικαίου και των διεπιστημονικών σπουδών που 
αφορούν συγκεκριμένους τομείς της πολιτικής της ΕΕ. 
• Προετοιμασία της συμμετοχής σε προγράμματα 
ενδοπανεπιστημιακής συνεργασίας της Ε Ε μέσω 
προγραμμάτων κινητικότητας που θα χαρακτηρίζονται από 
την καθιέρωση συστήματος μεταφοράς διδακτικών μονάδων, 
ή συμφωνιών αμοιβαίας αναγνώρισης περιόδων σπουδών με 
στόχο την ένταξη στα πανεπιστημιακά δίκτυα της ΕΕ. Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον 1 ο γύρο επιλογής 
• Αναδιάρθρωση των σπουδών των εκπαιδευτικών της 
πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μέσω ανάπτυξης 
προγραμμάτων σπουδών και της καθιέρωσης σύγχρονων μεθόδων 
διδασκαλίας. 
Κλάδοι που καλύπτονται από όλα τα 
υλοποιούμενα ΚΕΠ το 1996/97 
Α: Ανθρωπιστικές Επιστήμες 
Β: Κοινωνικές Επιστήμες 
C: Διοίκηση Επιχειρήσεων 
και Εμπορικές σπουδές 
D: Φυσικές Επιστήμες και 
Μαθηματικά Ε: Εφαρμοσμένες Επιστήμες 
και 
Τεχνολογίες 
F: Γλώσσες 
G: Αλλα 
-48 
Σλοβακική Δημοκρατία3 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από τη Σλοβακική Δημοκρατία 
Προσωπικό προς τη Σλοβακική Δημοκρατία 
Φοιτητές από τη Σλοβακική Δημοκρατία 
Φοιτητές προς τη Σλοβακική Δημοκρατία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από τη Σλοβακική Δημοκρατία 
προς τη Σλοβακική Δημοκρατία 1993 
6,18 
5 
1,18 
46 
924 
365 
226 
292 
41 
136 
95 
41 1994 
5 
5 
33 
15 
1 
320 
236 
391 
54 
2 
4 
73 
64 
9 1995 
5 
5 
31 
14 
939 
401 
277 
212 
49 
45 
8 
4 
70 
70 1996 
4,5 
4,5 
42 
13 
1.121 
415 
318 
323 
65 
62 
3 
3 
64 
60 
4 Σύνολο 
20,68 
19,5 
1,18 
88 
3.985 
1.501 
1.057 
1.218 
209 
13 
13 
343 
289 
54 
• Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus 1996/97 για τη 
Σλοβακική Δημοκρατία 
Κάθε χρόνο οι εθνικές αρχές συσκέπτονται με την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή προκειμένου να καθορισθούν οι προτεραιότητες του 
Tempus για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος, κατά τρόπον ώστε το 
Tempus να συμπληρώνει την εθνική στρατηγική για την 
τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι προτεραιότητες του Tempus για το 
1996/97 αφορούν, αφ' ενός, την πολιτική της χώρας προ της 
προσχώρησης της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, αφ' ετέρου, 
θέματα σχετικά με τη συμμετοχή σε εκπαιδευτικά προγράμματα 
της ΕΕ: 
• Ευρωπαϊκό δίκαιο, 
• Ποιοτική διαχείριση, 
• Δημόσια υγεία και πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη, 
• Οικονομικά και χρηματοδότηση της υγείας και της 
εκπαίδευσης, 
• Εξειδικευμένα μαθήματα γλωσσών για ειδικούς σκοπούς για 
την εκπαίδευση μεταφραστών και διερμηνέων στις γλώσσες 
της ΕΕ, 
• Υπηρεσίες κοινωνικού λειτουργού και απασχόλησης 
• Ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων, διαχείριση και ποιοτική 
αξιολόγηση ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής 
Κλάδοι που καλύπτονται από όλα τα 
υλοποιούμενα ΚΕΠ το 1996/97 
Α: Δίκαιο 
Β: Κοινωνικές Επιστήμες 
C: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Εμπορικές Σπουδές 
D: Χημεία 
Ε: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
F: Γλώσσες 
G: Αλλα 
^ Για την περίοδο 1990-1992 βλ. Στατιστικό Πίνακα για την Τσεχοσλοβακία 
-49 -
Παράρτημα 2 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Phare 
Σλοβενία4 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλοι πόροι του Phare 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Ροές κινητικότητας στο πλαίσιο ΚΕΠ 
Προσωπικό από τη Σλοβενία 
Προσωπικό προς τη Σλοβενία 
Φοιτητές από τη Σλοβενία 
Φοιτητές προς τη Σλοβενία 
Αριθμός ιδρυμάτων που συμμετέχουν σε ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΔ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΜΕ* 
Αριθμός χορηγηθεισών ΑΕΚ 
από τη Σλοβενία 
προς τη Σλοβενία 1992-1993 
6,57 
4,8 
0,77 
1 
44 
1.108 
481 
268 
304 
55 
217 
187 
30 1994 1995 1996 
2,5 
2,5 5,6 
2,6 1,25 
1,25 
24 
5 
622 
232 
203 
149 
38 
1 
5 
781 
72 
9 12 
7 
335 
123 
146 
50 
16 
14 
5 
2 
61 
61 16 
4 
505 
273 
191 
36 
5 
19 
7 
4 
43 
40 
3 Σλοβενία 
12,92 
11,15 
0,77 
1 
60 
2.570 
1.109 
808 
539 
114 
13 
16 
402 
360 
42 
• Συμπληρωματικά Μέτρα ή Συνεπτυγμένα Μέτρα 
Προτεραιότητες Tempus το 1996/97 για 
τη Σλοβενία 
Κάθε χρόνο οι εθνικές αρχές συσκέπτονται με την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να προσδιορίσουν τις 
προτεραιότητες του Tempus για το επόμενο ακαδημαϊκό 
έτος, κατά τρόπον ώστε το Tempus να συμπληρώνει την 
εθνική στρατηγική για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι 
προτεραιότητες που καθορίσθηκαν για την πρόσκληση 
υποβολής αιτήσεων του 1996/97 είχαν διπλό στόχο: 
Από τη μία πλευρά, οι προτεραιότητες αποσκοπούσαν να 
συμβάλουν στην εφαρμογή της νέας νομοθεσίας για την 
τριτοβάθμια εκπαίδευση: 
Φ αναδιάρθρωση πανεπιστημιακών προγραμμάτων για 
τους εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας και 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, 
• ανάπτυξη μικρής διάρκειας κύκλων σπουδών στους 
τομείς της υγειονομικής περίθαλψης και της γεωργίας 
σε επαγγελματικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
(visoka strokovna sola). 
Από την άλλη πλευρά, τέθηκαν διάφορες προτεραιότητες 
προς ενίσχυση της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας: 
• ανάπτυξη των ευρωπαϊκών σπουδών, 
• αναδιάρθρωση της εκπαίδευσης στους τομείς 
πολεοδομίας και χωροταξίας, εν όψει της καθιέρωσης 
της διεπιστημονικής συνεργασίας, 
• αναδιάρθρωση της διδασκαλίας των γλωσσών της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα στοιχεία για τα ΣΜΕ του '96 αφορούν μόνο τον Ιο γύρο επιλογής 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των 
ΚΕΠ το 1996/97 
Α: Δίκαιο 
Β: Δημόσια Διοίκηση 
C: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Εμπορικές Σπουδές 
D: Φυσικές Επιστήμες και Μαθηματικά 
Ε: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
F: Γλώσσες 
G: Αλλα 
Δεν περιλαμβάνονται λεπτομέρειες σχετικά με τα προγράμματα ΑΕΚ που πραγματοποιήθηκαν όταν η Σλοβενία ήταν ακόμη μέλος της 
Γιουγκοσλαβίας, δηλαδή πριν από την ανεξαρτησία του 1992. Είκοσι δύο από τα αναφερόμενα ΚΕΠ ήταν αρχικά γιουγκοσλαβικά 
προγράμματα, αλλά ανανεώθηκαν ως σλοβένικα προγράμματα το ίδιο έτος.. 
-50-
Αρμενία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΠ 
Αριθμός Αρμενικών ιδρυμάτων που συμμετέχουν στο Tempus 1995 
0,247 1996 
0,95 
4 
1 
1 
4 Σύνολο 
1,197 
9 
1 
1 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των υλοποιούμενων προγραμμάτων κατά την περίοδο 
1996/97 
Κοινωνικές Επιστήμες 
Διαχείριση/Διοίκηση Πανεπιστημίων 
Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
Γλώσσες 
Αζερμπαϊτζάν 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνική χρηματοδότηση 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΠ 
Αριθμός ιδρυμάτων του Αζερμπαϊτζάν που συμμετέχουν στο Tempus 1995 
0,143 
0 
4 
0 1996 
0,973 
0 
2 
0 
2 Σύνολο 
1,116 
4 
2 
0 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των υλοποιούμενων προγραμμάτων κατά την περίοδο 
1996/97 
Α: Ευρωπαϊκές Σπουδές και Διεθνείς Σχέσεις 
Β: Τουρισμός και Ελεύθερος Χρόνος 
-51 -
Παράρτημα 3 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Tacis 
Λευκορωσία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. 
ECU) 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΠ 
Αριθμός ιδρυμάτων της Λευκορωσίας που 
συμμετέχουν στο Tempus 1993 
0,380 
13 
0 1994 
2,1 1995 
1,49 1996 
1,638 
13 3 
11 Σύνολο 
5,608 
24 
8 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των υλοποιούμενων προγραμμάτων κατά την περίοδο 
1996/97 
Α: Δίκαιο 
Β: Κοινωνικές Επιστήμες 
C: Διαχείριση/Διοίκηση Πανεπιστημίων 
D: Γεωργικές Επιστήμες και Επιστήμες 
Τροφίμων 
Ε: Γλώσσες 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΠ 
Αριθμός Γεωργιανών ιδρυμάτων που συμμετέχουν στο Tempus 1995 
0,242 
5 1996 
0,943 
0 
3 
0 
3 Σύνολο 
1,185 
5 
3 
0 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των υλοποιούμενων προγραμμάτων κατά την περίοδο 
1996/97 
Α: Διοίκηση/Διαχείριση Πανεπιστημίων 
Β: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
-52-
Καζακστάν 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνική χρηματοδότηση 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Αριθμός ιδρυμάτων του Καζακστάν που συμμετέχουν στο 
Tempus 1994 
0,370 1995 1996 
1,999 
2 Σύνολο 
2,369 
21 
3 
11 
Δεν υπήρχαν πληροφορίες κατά το χρόνο της εκτύπωσης 
Κιργιζιστάν 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνική χρηματοδότηση 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Αριθμός ιδρυμάτων του Κιργιζιστάν που συμμετέχουν στο 
Tempus 1994 
0,09 1995 
0,754 
0.5 1996 Σύνολο 
0,844 
4 
1 
Δεν υπήρχαν πληροφορίες κατά το χρόνο της εκτύπωσης 
Μολδαβία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
Εθνική χρηματοδότηση 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Αριθμός μολδαβικών ιδρυμάτων που συμμετέχουν στο Tempus 1994 
0,23 1995 
1,128 1996 Σύνολο 
1,358 
9 
2 
Δεν υπήρχαν πληροφορίες κατά το χρόνο της εκτύπωσης 
-53-
Παράρτημα 3 - Στατιστικοί πίνακες: χώρες Tacis 
Μογγολία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΠ 
Αριθμός ιδρυμάτων της Μογγολίας που συμμετέχουν στο Tempus 1995 
0,221 1996 
0,655 
2 
1 
1 
4 Σύνολο 
0,876 
7 
1 
1 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των υλοποιούμενων προγραμμάτων κατά την περίοδο 
1996/97 
D 
25% 
Ιστορία 
Διαχείριση/Διοίκηση Πανεπιστημίου 
Ιατρικές Επιστήμες 
Σπουδές Εκπαιδευτικών 
Β 
25% 
Ρωσική Ομοσπονδία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. 
ECU) 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΠ 
Αριθμός ρωσικών ιδρυμάτων που συμμετέχουν 
στο Tempus 1993 
2,54 1994 
15,37 
18 
18 1995 
11,57 
37 
34 
16 
81 1996 
7,652 
29 
43 
9 
10 
58 Σύνολο 
37,132 
66 
43 
10 
81 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των υλοποιούμενων προγραμμάτων κατά την περίοδο 
1996/97 
Α: Ανθρωπιστικές Επιστήμες 
Β: Κοινωνικές Επιστήμες 
C: Διαχείριση/Διοίκηση Πανεπιστημίων 
D: Οικονομικά 
Ε: Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
F: Γλώσσες 
G: Σπουδές Εκπαιδευτικών 
- 54 -
Ουκρανία 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός Λροϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. 
ECU) 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΠ 
Αριθμός ουκρανικών ιδρυμάτων που 
συμμετέχουν στο Tempus 1993 
0,5 1994 
3,32 1995 
3,83 
10 
9 
5 
21 1996 
4,826 
15 
15 
6 
4 
22 Σύνολο 
12,476 
25 
15 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των υλοποιούμενων προγραμμάτων κατά την περίοδο 
1996/97 
Α: Δίκαιο 
Β: Οικονομικά 
C: Διαχείριση/Διοίκηση Πανεπιστημίων 
D: Κοινωνικές Επιστήμες 
Ε: Γλώσσες 
Ουζμπεκιστάν 
1. Προϋπολογισμός: 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (σε εκατ. ECU) 
2. Προγράμματα: 
Αριθμός ενισχυθέντων προ-ΚΕΠ 
Αριθμός ενισχυθέντων ΚΕΠ 
από τα οποία νέα 
Αριθμός ενισχυθέντων ΣΠ 
Αριθμός ιδρυμάτων του Ουζμπεκιστάν που συμμετέχουν στο 
Tempus 1994 
0,25 1995 
1,185 1996 
1,453 Σύνολο 
2,885 
13 
4 
Κλάδοι που καλύπτονται από το σύνολο των υλοποιούμενων προγραμμάτων κατά την περίοδο 
1996/97 
Ιστορία 
Κοινωνικές Επιστήμες 
Διαχείριση/Διοίκηση Πανεπιστημίων 
Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία 
55 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 502 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 16 11 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-506-GR-C 
ISBN 92-78-25175-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
^