Αριθ. C 330/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 12. 85 
5.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με το γεγονός ότι οι νέοι στόχοι 
συνεπάγονται ευθύνες και κρίνει ότι είναι απαραίτητο 
να υπενθυμίζεται διαρκώς στην κοινή γνώμη και στους 
πολιτικούς, ότι η σημερινή κατάσταση στον τομέα της 
ενέργειας εξακολουθεί να εγκυμονεί κινδύνους και ότι η 
εξάρτηση μας από εξωτερικούς παράγοντες σημαίνει ότι 
πρέπει να καταβάλλονται αδιάλειπτες προσπάθειες. 
Εξάλλου η ΟΚΕ διερωτάται μήπως θα ήταν σκοπιμότερο 
να καταρτισθούν διάφορα σχέδια δράσης σχετικά με τις 
προβλέψεις για την ενέργεια και την πολιτική που πρέπει 
να εφαρμοστεί. 
Βρυξέλλες, 30 Οκτωβρίου 1985. 
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Η γεωργία στην κοινωνία 
1.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι ο 
τομέας της γεωργίας έχει ιδιάζοντα χαρακτηριστικά, 
τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά. 
1.2. Έχει ασφαλώς ορισμένα παρόμοια χαρακτη­
ριστικά με άλλους τομείς. Ο πρωταρχικός του στό­
χος είναι να ικανοποιεί τις ανάγκες των καταναλω­
τών του. Οι εργαζόμενοι στον τομέα κάνουν ότι 
μπορούν για να εξασφαλίσουν τα προς το ζείν από 
αυτόν. Μαζί με τους οικονομικούς κλάδους που τον 
εφοδιάζουν και εκείνους που μεταποιούν τα προϊόντα 
του, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες συνιστώ­
σες της οικονομίας κάθε κράτους μέλους. 5.4. Η ΟΚΕ έχει συνειδητοποιήσει ότι η ενεργητική 
πολιτική της Κοινότητας είναι συμπληρωματική της πολι­
τικής των κρατών μελών έναντι των οποίων διαδραματίζει 
ρόλο συντονιστικό. Χωρίς να παραμελούνται τα ειδικά 
προβλήματα κάθε χώρας η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Κοινότητα 
μπορεί και πρέπει ωστόσο να διαδραματίσει ένα ρόλο 
περισσότερο προωθητικό και κατευθυντήριο από ό, τι στο 
παρελθόν για να επιτευχθεί η προσέγγιση των πολιτικών 
ενέργειας των κρατών μελών. Αυτό μπορεί να γίνει στο 
πλαίσιο των σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων 
χωρών που παράγουν ενέργεια. 
1.3. Ωστόσο από οικονομική άποψη διαφέρει από 
άλλους τομείς τόσον επειδή εξακολουθεί να εξαρτά­
ται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες, 
όσον και επειδή η ζήτηση πολλών γεωργικών προϊ­
όντων χαρακτηρίζεται από ανελαστικότητα των 
τιμών. Συνεπώς, οι ελεύθερες αγορές γεωργικών 
προϊόντων είναι εξ ορισμού ασταθείς ιδιαίτερα 
επειδή ο μεμονωμένος γεωργός δεν είναι σε θέση να 
επηρεάσει την αγορά διαφοροποιώντας την 
προσφορά του· μπορεί μόνο να αντιδράσει στα 
«σήματα» που «εκπέμπει» η αγορά. Για το λόγο αυτό 
η Συνθήκη της Ρώμης δίνει έμφαση σε μια πολιτική 
που σαν στόχο έχει τη σταθεροποίηση των αγορών 
και την εξασφάλιση του εφοδιασμού. 
1.4. Από κοινωνική άποψη, η γεωργία έχει διαμορφώσει 
σε μεγάλο βαθμό τη ζωή και το περιβάλλον στις αγροτικές 
περιοχές της Κοινότητας, όπως τις γνωρίζουμε και, συνή­
θως, τις εκτιμούμε. Αν δεν απασχολείται ένας λογικός 
αριθμός ατόμων στην γεωργία, η ζωή στις επαρχίες ενδέ­
χεται να χάσει πολλές πηγές απασχόλησης και παροχής Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις προοπτικές της Κοινής Γεωργι­
κής Πολιτικής (ΚΓΠ) 
(85/C 330/05) 
Στις 26 Ιουλίου 1985, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, να γνωμοδοτήσει για τις προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. 
Το τμήμα γεωργίας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε, 
στις 15 Οκτωβρίου 1985, την ακόλουθη γνωμοδότηση του με βάση την έκθεση του εισηγητή κ. 
Zinkin και των ουνεισηγητών κ.κ. Χαλιόρη και Rouzier. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 230ή σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 
30ής Οκτωβρίου 1985), υιοθέτησε με τη μεγάλη πλειοψηφία των ψήφων, 2 κατά και 3 αποχές, την 
ακόλουθη γνωμοδότηση: 
20. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 330/13 
υπηρεσιών, οι οποίες την καθιστούν τόσο βιώσιμη όσο 
και ελκυστική. Μια μεταβολή των γεωργικών μεθόδων 
μπορεί να οδηγήσει με ταχύ ρυθμό σε υποβάθμιση ή βελ­
τίωση του περιβάλλοντος. Επομένως, η Κοινότητα έχει 
συμφέρον, αφενός μεν να εξασφαλίσει στη γεωργία τις 
συνθήκες που θα της δώσουν την δυνατότητα να συνεχίσει 
να αποτελεί το επίκεντρο της αγροτικής ζωής, και αφετέ­
ρου να διασφαλίσει ότι η γεωργία διεξάγεται κατά τρόπο 
που βελτιώνει το περιβάλλον. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την 
άποψη της Επιτροπής ότι η οποιαδήποτε γεωργική πολι­
τική πρέπει να πληροί τις δύο αυτές προϋποθέσεις. 
1.5. Η δομή της αγροτικής ζωής, πρέπει να διατη­
ρηθεί. Στην ουσία, ολόκληρος ο γεωργικός τομέας 
της Κοινότητας κατευθύνεται από οικογένειες οι 
οποίες διαχειρίζονται μόνες τους τις γεωργικές εκμε­
ταλλεύσεις και παρέχουν τουλάχιστον το κεφάλαιο 
κίνησης· σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη, το 90% ή 
περισσότερο της εργασίας παρέχεται από την οικο­
γένεια. Είναι αμφίβολο κατά πόσο μια γεωργία που 
απαρτίζεται αποκλειστικά από γεωργοβιομηχανικές 
επιχειρήσεις μπορεί να είναι πιο αποδοτική, αλλά 
είναι σίγουρο ότι θα αλλοίωνε κατά τρόπο εντελώς 
απαράδεκτο το αγροτικό τοπίο και τον αγροτικό 
τρόπο ζωής. 
1.6. Στην προκειμένη περίπτωση υπάρχει ένα δίλημμα. 
1.7. Επίσης, όπως επισημαίνει και η Επιτροπή, η ενερ­
γός ζήτηση για τα περισσότερα προϊόντα τόσο στις εσωτε­
ρικές αγορές όσο και στις αγορές εξαγωγών, αυξάνεται 
μόνο με βραδύ ρυθμό ή παραμένει στάσιμη. Ο πληθυσμός 
της Κοινότητας αυξάνεται με «βήμα σημειωτόν» και διαθέ­
τει ήδη αρκετά —ορισμένοι ειδικοί λένε υπερβολικά— 
τρόφιμα. Οι χώρες εισαγωγής της ανατολικής Ευρώπης 
και οι αναπτυσσόμενες χώρες προσπαθούν να βελτιώσουν 
τη δική τους γεωργία· η Ινδία είναι σήμερα εξαγωγέας 
σίτου και η Κίνα εξαγωγέας αραβοσίτου. Άλλες επίσης 
χώρες εξαγωγής έχουν προβλήματα με την αύξηση των 
πλεονασμάτων. 
1.8. Καθώς η παραγωγικότητα της εργασίας συνε­
χίζει να βελτιώνεται, θα χρειάζονται λιγότερα άτομα 
για να παράγουν μια δεδομένη ποσότητα ζωικών και 
φυτικών προϊόντων. Είναι φυσιολογικό να μειώνεται 
ο αριθμός των απασχολούμενων καθώς η παραγωγι­
κότητα αυξάνεται. Σε ορισμένες όμως περιοχές ο 
αριθμός των απασχολούμενων στη γεωργία ενδέχε­
ται να μειωθεί σε επίπεδο χαμηλότερο εκείνου που 
χρειάζονται οι γεωργικοί πληθυσμοί για να ικανο­
ποιήσουν τις παραδοσιακές τους ανάγκες τόσο οι 
μόνιμοι αγροτικοί πληθυσμοί, όσο και εκείνοι που 
επισκέπτονται την ύπαιθρο για αναψυχή. Γεγονός 
που θα μπορούσε να αυξήσει την ανεργία. Κατά 
συνέπεια, η ΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της 
Επιτροπής για τα θέματα αυτά και αναγνωρίζει την 
ανάγκη να αναληφθούν δραστηριότητες ώστε να 
αποτραπούν αυτά τα ανεπιθύμητα αποτελέσματα. 
2. Η ΚΓΠ και οι στόχοι της 
2.1. Λόγω των ιδιαζόντων αυτών χαρακτηριστι­
κών της γεωργίας, όλες οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν μια γεωργική πολιτική και οι στόχοι είναι 
συνήθως πανομοιότυποι με εκείνους της ΚΓΠ. 
2.2. Η ΟΚΕ υποστήριζε πάντα τους στόχους της Κοινής 
Γεωργικής Πολιτικής, όπως αυτοί ορίζονται στην Συν­
θήκη της Ρώμης και τα ψηφίσματα που υιοθέτησαν οι 
Υπουργοί στη Stresa. Είναι ευχάριστο να σημειωθεί ότι η 
Επιτροπή προβάλλει ως σκοπό όλων των διαζευκτικών 
λύσεων που έχει προτείνει, την επιτυχία της ΚΓΠ στην 
επίτευξη αυτών των στόχων. Εντούτοις, η ΟΚΕ θεωρεί ότι 
έφθασε η ώρα να οριστούν σαφέστερα ορισμένοι από τους 
στόχους αυτούς και να καταστούν λειτουργικοί. 
3. Τα σημερινά προβλήματα 
3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η ΚΓΠ ήταν 
επιτυχής όσον αφορά την υλοποίηση πολλών στόχων της. 
Συμφωνεί επίσης σε γενικές γραμμές με την ανάλυση της 
Επιτροπής για τα προβλήματα που έχουν προκύψει. 
3.1.1. Πρώτο και κυριότερο, δεν υπάρχει πλέον για 
πολλά προϊόντα ισορροπία ανάμεσα στην προσφορά και 
τη ζήτηση σε τιμές «που να επιτρέπουν στη γεωργία να 
παραμείνει ή να γίνει ανταγωνιστική», πράγμα που 
ορίστηκε στη Stresa ως θεμελιώδης στόχος. 
3.2. Δεύτερο, δε σημειώθηκε η ανύψωση εκείνη του 
επιπέδου των λιγότερο ευνοημένων περιοχών και γεωργών 
για την οποία οι υπουργοί έτρεφαν ελπίδες. Αντίθετα, το 
χάσμα ανάμεσα στις ευημερούσες και τις πτωχές περιοχές 
έγινε μεγαλύτερο, το δε πρόβλημα των φτωχών περιοχών 
θα επιδεινωθεί με τη διεύρυνση. 
3.3. Τρίτον, ορισμένα προϊόντα υποστηρίζονται περισ­
σότερο από άλλα. Τα αγαθά που υπόκεινται σε αλλοίωση 
καθώς και τα αυγά, τα χοιρινά κρέατα και τα πουλερικά, 
ενισχύονται γενικά σε μικρότερη κλίμακα. Η ΟΚΕ ση­
μειώνει ότι στις περιπτώσεις που η ενίσχυση είναι χαμη­
λότερη υπάρχουν λιγότερα διαρθρωτικά πλεονάσματα. 
3.4. Τέταρτο, ορισμένες από τις παραχωρήσεις της 
εμπορικής πολιτικής που δίνονταν απεριόριστα από τα 
6 αρχικά κράτη μέλη, όταν η Κοινότητα είχε πολύ μεγαλύ­
τερο έλλειμμα όσον αφορά τα σχετικά προϊόντα, είναι 
τώρα πολύ πιο δαπανηρές. 
3.5. Τέλος, η σημασία που είχε δοθεί στην αύξηση του 
όγκου της παραγωγής, η οποία ήταν αναγκαία όταν είχε 
αρχίσει για πρώτη φορά να εφαρμόζεται η πολιτική, μαζί 
με την πίεση που άσκησε το κόστος και ο ανταγωνισμός, 
καθώς και η ζήτηση από μέρους των μεγάλων αλυσίδων 
καταστημάτων τροφίμων οδήγησαν στη μαζική παραγωγή 
και την εξειδίκευση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. 
Αυτό σε ορισμένες περιπτώσεις επέφερε ατυχή αποτε­
λέσματα. Παρατηρήθηκε μείωση του αριθμού των διαθέ­
σιμων ποικιλιών. Μερικές φορές είχε δοθεί έμφαση στην 
ποσότητα σε βάρος της ποιότητας. Ορισμένες από τις νέες 
μεθόδους είχαν επιζήμιες επιδράσεις στο περιβάλλον. 
Αριθ. C 330/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 12. 85 ν 
3.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί περαιτέρω με την Επιτροπή ότι, 
αν όλα αυτά τα προβλήματα δεν αντιμετωπιστούν τώρα, η 
κατάσταση τους θα οξυνθεί. Τόσο οι περιορισμοί του 
προϋπολογισμού όσο και η εντεινόμενη πολιτική κριτική 
καθιστούν αναγκαία την ανάληψη έγκαιρης και αποτε­
λεσματικής δράσης. 
3.7. Συνεπώς, η ΟΚΕ επικροτεί τη συζήτηση που ξεκί­
νησε με αφορμή το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής. Παρα­
τηρεί ότι το Πράσινο Βιβλίο δεν αποτελεί μια εξ ολοκλή­
ρου νέα πρόταση για τη γενική μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, 
αλλά τη συνέχεια και ολοκλήρωση μίας σειράς μεταρρυθ­
μίσεων των οποίων τα θεμέλια έχουν ήδη τεθεί. Πρόκειται 
κατά κύριο λόγο για τη συνέχιση της εφαρμογής της 
πολιτικής που χαράχτηκε στο έγγραφο της Επιτροπής, 
στα πλαίσια της εντολής της 31ης Μάιου (COM (83) 608 
τελικό), και η οποία αναπτύχθηκε στο έγγραφο (COM(83) 
500 τελικό). Άλλα μέρη της πολιτικής αυτής έχουν 
εξετασθεί ή πρόκειται να εξετασθούν ξεχωριστά, π.χ. ο 
οίνος, οι δομές, το γάλα, η ζάχαρη, τα έλαια και τα λίπη. 
Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να τονίσει ότι όλοι οι τομείς της 
γεωργίας αλληλοεξαρτώνται στενά και θα ήθελε, συνεπώς, 
να ζητήσει από την Επιτροπή να εκπονήσει σε εύθετο 
χρόνο μελέτη για τα συνολικά αποτελέσματα των μεταρ­
ρυθμίσεων που έχει προτείνει ιδιαίτερα στα γεωργικά 
εισοδήματα στις τιμές καταναλωτή, στο τοπίο, και στον 
πληθυσμό της Κοινότητας γενικά καθώς και στις περιοχές 
που βρίσκονται στη χειρότερη θέση. 
3.8. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή σε όλες τις εναλ­
λακτικές δυνατότητες που παρουσιάζει, εξετάζει τις 
αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί από το Συμβούλιο των 
Υπουργών όσον αφορά τα όρια εγγύησης και τη δεδομένη 
οικονομική πειθαρχία, μέσα στα περιοριστικά πλαίσια 
της οποίας πρέπει να διαμορφωθεί μια πολιτική. Αυτό 
σημαίνει ότι μια υπέρβαση των ορίων εγγύησης, όσον 
αφορά τα προϊόντα για τα οποία έχουν καθοριστεί τέτοια 
όρια, θα πρέπει αυτόματα να προκαλεί μείωση της τιμής, 
και ότι σε ευρεία κλίμακα, οποιαδήποτε έκτακτη δαπάνη 
στα πλαίσια του προϋπολογισμού για ένα συγκεκριμένο 
τομέα πρέπει να αντισταθμίζεται από μια μείωση σε 
κάποιο άλλο κεφάλαιο του προϋπολογισμού. Εντούτοις, η 
ΟΚΕ σημειώνει ότι οι πολιτικές πιέσεις δεν έδιναν πάντοτε 
τη δυνατότητα στο Συμβούλιο να εμμένει στις δικές του 
αποφάσεις, και σημειώνει επίσης την παρατήρηση της 
Επιτροπής ότι, επειδή οι μεταβολές στη γεωργία συντε­
λούνται με βραδύ ρυθμό μια μεταβολή που ενδέχεται να 
εξοικονομήσει χρήματα, μπορεί να είναι δαπανηρή βρα­
χυπρόθεσμα. 
3.9. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι τα γεωργικά εισοδήματα 
έχουν σημειώσει καθυστέρηση σε σχέση με τον μέσο όρο 
των εισοδημάτων για τις άλλες κοινωνικές ομάδες, και η 
σκλήρυνση των όρων παρέμβασης είχε αρνητικές 
επιπτώσεις στα εισοδήματα των γεωργών. Μια περαιτέρω 
μείωση των τιμών ή περαιτέρω σκλήρυνση της παρέμβα­
σης θα προκαλέσει κατά την άποψη της ΟΚΕ σημαντικές 
δυσκολίες για μια μερίδα γεωργών. 
3.9.1. Η ΟΚΕ κρίνει επίσης ότι είναι απαραίτητο να 
ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις οποιασδήποτε αλλαγής της 
πολιτικής για τους οικονομικούς που εξυπηρετούν τη 
γεωργία. 4. Η λειτουργία της τιμής 
4.1. Η ΚΓΠ αντιμετωπίζει τώρα την ουσία του προβλή­
ματος που συνίσταται στην αποτυχία της προσπάθειας να 
χρησιμοποιηθούν οι τιμές ταυτόχρονα στον οικονομικό 
τομέα, προκειμένου να εξισορροπηθεί η προσφορά με τη 
ζήτηση και στον κοινωνικό τομέα, προκειμένου να 
εξασφαλισθεί ταυτόχρονα ένα δίκαιο βιοτικό επίπεδο για 
ολόκληρη τη γεωργική κοινότητα. Η αποτυχία αυτή 
αποδεικνύεται από την ταυτόχρονη ύπαρξη διαρκώς αυξα­
νόμενων πλεονασμάτων, και γεωργικών εισοδημάτων των 
οποίων η πραγματική αξία δεν έχει αυξηθεί στα περισσό­
τερα κράτη μέλη κατά την τελευταία δεκαετία, ενώ έχει 
μάλιστα μειωθεί σε ορισμένα από αυτά και μάλιστα με 
αυξανόμενη ανισότητα για τα γεωργικά εισοδήματα. Τώρα 
πρέπει να γίνει μια επιλογή. Αν οι τιμές χρησιμοποιούνται 
για κοινωνικούς σκοπούς, πρέπει να ευρεθούν ορισμένα 
άλλα μέσα για να εξισορροπηθεί η προσφορά με τη 
ζήτηση. Αν οι τιμές χρησιμοποιούνται για οικονομικούς 
στόχους, πρέπει να ευρεθούν ορισμένα άλλα μέσα για να 
εξασφαλισθεί στους εργαζόμενους στο γεωργικό τομέα 
ένα κοινώς αποδεκτό ως δίκαιο εισόδημα, από τα οποία 
οι άμεσες εισοδηματικές πληρωμές στους πτωχότερους 
γεωργούς και μερική απασχόληση εκτός της γεωργίας 
ενδέχεται να είναι τα πιο αποτελεσματικά. 
Η. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΛΕΟ­
ΝΑΣΜΑΤΩΝ 
5. Νέοι αγοραστές, νέες χρήσεις, διαφοροποίηση 
και έρευνα 
5.1. Ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης 
του προβλήματος των πλεονασμάτων είναι να 
βρεθούν νέοι αγοραστές ή εναλλακτικοί τρόποι χρη­
σιμοποίησης των πόρων που αναλώνονται για την 
παραγωγή των πλεονασμάτων αυτών. Μόνο στο 
βαθμό που τα διορθωτικά αυτά μέτρα αποδειχθούν 
ανεπαρκή, χρειάζεται να καταφύγουμε σε δραστι­
κότερες μεθόδους. 
α) Νέοι αγοραστές 
5.1.1. Νέοι αγοραστές μπορούν να βρεθούν με δύο 
τρόπους: με την προσέλκυση νέων ατόμων στις υπάρχου­
σες χρήσεις και με την ανάπτυξη νέων χρήσεων. 
5.1.2. Η προσέλκυση νέων ατόμων στις υπάρχουσες 
χρήσεις είναι κατά κύριο λόγο πρόβλημα εμπορίας, η δε 
ΟΚΕ έχει την πεποίθηση ότι η Κοινή Γεωργική Πολιτική 
δεν έδωτε ποτέ αρκετή προσοχή στο θέμα της εμπορίας. 
Δεν μπορεί να αναμένεται από την Επιτροπή να διαθέτει 
ειδικούς σε θέματα εμπορίας, αλλά από κοινού με τη βιο­
μηχανία τροφίμων και το λιανικό εμπόριο, θα πρέπει να 
είναι δυνατό να αναπτυχθούν στρατηγικές οι οποίες θα 
αυξήσουν τις αγορές, ιδιαίτερα για τα γεωργικά προϊόντα 
της Μεσογείου για τα οποία η ζήτηση δεν έχει κορεσθεί. 
Για παράδειγμα, δεν έγινε ποτέ μια συντονισμένη εκ-
20. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 330/15 
στρατεία για την προώθηση του ελαιολάδου και των αιμα-
τόσαρκων πορτοκαλιών στις χώρες του Βορρά, ούτε είναι 
συνήθως δυνατό στις χώρες του Βορρά να αγοράσει κανείς 
χυμό πορτοκαλιού κοινοτικής προέλευσης. 
5.1.3. Η καλύτερη εμπορία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό 
από την ανώτερη ποιότητα και τις επιτυχείς καινοτομίες. 
Και στις δύο περιπτώσεις, αυτό που προέχει είναι να προ­
σαρμόζονται τα προϊόντα στις επιθυμίες των καταναλωτών 
και των βιομηχανιών τροφίμων. Η επιτυχία της πόσιμης 
γιαούρτης, των μη ομοιογενοποιημένων γαλάτων στη 
Δανία και των οργανικών τροφών, μολονότι είναι περιο­
ρισμένης κλίμακας για το καθένα από αυτά, δείχνει τι 
μπορεί να γίνει σε σαφώς κορεσμένες αγορές. 
5.1.4. Υπάρχουν περαιτέρω δυνατότητες όσον αφορά 
τις εξαγωγές μεταποιημένων προϊόντων. Η Κοινότητα δια­
θέτει την πιο σύγχρονη βιομηχανία τροφίμων και ποτών 
του κόσμου, η οποία, με ίσους όρους ανταγωνισμού, θα 
μπορούσε να είχε δύο πλεονεκτήματα: πρώτον, περισσό­
τερη προστιθέμενη αξία και απασχόληση στην Κοινότητα 
και, δεύτερον, περισσότερα έσοδα για την κοινοτική γεωρ­
γία. 
5.1.5. Ωστόσο, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, οι πιθανότητες 
αυτές, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό, απαι­
τούν ορισμένες μεταβολές της σχετικής πολιτικής. Δεν 
θα πρέπει να είναι δυνατό να δίνονται στην παρέμβαση 
ποικιλίες για τις οποίες δεν υπάρχει αγορά· η παρέμβαση 
θα πρέπει να είναι εφικτή για όλες τις ποικιλίες για τις 
οποίες υπάρχει αγορά, με κατάλληλες πριμοδοτήσεις και 
εκπτώσεις· η παρέμβαση δεν θα πρέπει να περιορίζεται σε 
ορισμένα προϊντα, π.χ. μόνο στο βούτυρο και στη σκόνη 
αποβουτυρωμένου γάλακτος, συγκεντρώνοντας έτσι την 
προσοχή των γεωργών και της βιομηχανίας τροφίμων σε 
αυτά και αυξάνοντας κατ' επέκταση τα πλεονάσματα τους. 
Η προχρηματοδότηση, ο καθορισμός των προκαταβολών 
και οι επιστροφές για τα μεταποιημένα προϊόντα θα πρέπει 
να προσδιορίζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να δίνουν στη 
βιομηχανία τροφίμων όσο το δυνατόν καλύτερες ευκαιρίες 
για τη διαμόρφωση μιας μακροπρόθεσμης αγοράς. 
β) Νέες χρήσεις 
5.2.1. Μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο νέων 
χρήσεων για όλα τα προϊόντα, και είναι σημαντικό, 
αφενός μεν, η έρευνα να προσανατολιστεί προς την 
ανάπτυξη τέτοιων χρήσεων και, αφετέρου, η ΚΓΠ να 
προσφέρει κίνητρα για την ανάπτυξη τους. Ωστόσο, η 
συζήτηση στο «Πράσινο Βιβλίο» περιστρέφεται κυρίως 
γύρω από τις νέες χρήσεις των σιτηρών, κατά την άποψη 
της ΟΚΕ όμως η προσοχή πρέπει να στραφεί σε δυνατές 
νέες χρήσεις για όλα τα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων 
των μεσογειακών προϊόντων. 
5.2.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί η δυνατό­
τητα στις βιομηχανίες χημικών και βιοτεχνολογικών 
αμυλούχων προϊόντων της Κοινότητας να αγοράζουν τις 
πρώτες ύλες τους από τα κράτη μέλη της Κοινότητας, είτε 
πρόκειται για σιτηρά ή για ζάχαρη, σε τιμές ανάλογες με 
εκείνες που πληρώνουν οι κυριότεροι ανταγωνιστές τους στις χώρες τους. Εντούτοις, αποδέχεται ότι η αύξηση της 
κατανάλωσης που θα προκύψει δεν είναι πιθανό, με βάση 
τις σημερινές τάσεις, να απορροφήσει περισσότερο από 
την αύξηση της παραγωγής σιτηρών σε ένα ή δύο χρόνια. 
Συνεπώς, θα μετριάσει το πρόβλημα των πλεονασμάτων 
σιτηρών. Δεν θα το επιλύσει όμως. 
γ) Επισιτιστική βοήθεια 
5.3.1. Η επισιτιστική βοήθεια μπορεί μερικές φορές να 
αποτελεί επέκταση σε νέους αγοραστές και μερικές φορές 
να αποτελεί νέα χρήση. Το καθήκον των πολιτών της 
Κοινότητας να προσφέρουν βοήθεια στα άτομα που μαστί­
ζονται από την πείνα είναι σαφές αλλά, με όσο ζήλο και 
αν επιδίδονται στο καθήκον αυτό, είναι απίθανο ότι με 
τον τρόπο αυτό θα μειωθούν σημαντικά τα πλεονάσματα. 
Η δυνατότητα των χωρών που μαστίζονται περισσότερο 
από την πείνα να απορροφήσουν τα γαλακτοκομικά προϊ­
όντα είναι πολύ περιορισμένη, ενώ οι ανάγκες τους σε 
δημητριακά έχουν ικανοποιηθεί, λίγο ως πολύ, από τις 
πρόσφατες αυξήσεις των χορηγήσεων. Επιπλέον, η επισι­
τιστική βοήθεια δεν πρέπει να χρησιμοποιείται με τρόπο 
που να εξοικειώνει τα άτομα σε ένα διαιτολόγιο που δεν 
μπορεί να ικανοποιηθεί με τα δικά τους γεωργικά προϊ­
όντα, ή να μειώνει τις τιμές με τρόπο που να παρακωλύει 
την ανάπτυξη της γεωργίας της χώρας που υποφέρει από 
πείνα. 
δ) Εναλλακτικές χρήσεις των πόρων 
5.4.1. Η ΟΚΕ πιστεύει, όπως και η Επιτροπή, ότι δεν 
υπάρχει μια μόνο εναλλακτική χρήση που θα απορροφή­
σει όλους τους πόρους οι οποίοι θα αποδεσμευτούν σε 
περίπτωση που η προσφορά εξισορροπηθεί με τη ζήτηση. 
Συνεπώς, έχει την πεποίθηση ότι είναι αναγκαίο, πρώτον: 
να εξεταστεί κάθε δυνατή χρήση, όσο περιορισμένης κλί­
μακας και αν είναι· δεύτερο: να εξεταστούν οι χρήσεις 
εκείνες που απαιτούν κίνητρα, στο μέτρο που αυτές είναι 
δυνατές στα πλαίσια των περιορισμών του προϋπολο­
γισμού και το κόστος τους δεν υπερβαίνει το κόστος διάθε­
σης των πλεονασμάτων και τρίτον: να γίνουν διαπραγμα­
τεύσεις για να επέλθουν αλλαγές στην εμπορική πολιτική, 
αν αυτό μπορεί να επιτευχθεί σύμφωνα με τις υποχρεώσεις 
της Κοινότητας στα πλαίσια της ΓΣΔΕ (GATT) και χωρίς 
δυσανάλογα δαπανηρές παραχωρήσεις σε άλλους τομείς. 
5.4.2. Η Επιτροπή επεσήμανε πολλές, περιορισμένης 
κλίμακας, εναλλακτικές χρήσεις, όπως τα φαρμακευτικά 
φυτά και η «Jojoba», παρόλο που ορισμένες από αυτές 
χρειάζονται περαιτέρω έρευνα για να είναι πρακτικές. Η 
ΟΚΕ θα ήθελε ειδικότερα να επισύρει την προσοχή στις 
δυνατότητες καλλιέργειας μπιζελιών και φασολιών, στις 
περιοχές όπου καλλιεργούνται ήδη μεγάλες εκτάσεις, και 
στην αύξηση της χρησιμοποίησης κραμβελαίου και χον-
δραλεύρου, η οποία θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί αν οι 
τεχνικοί περιορισμοί μπορούσαν να αρθούν με έρευνες 
και αν μπορούσαν να αναπτυχθούν χειμερινές ποικιλίες 
υψηλής αποδοτικότητας «00». Ο διαφορετικός τρόπος με 
τον οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί το μεγαλύτερο 
μέρος των καλλιεργήσιμων εκτάσεων και ο οποίος θα 
Αριθ. C 330/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 12. 85 
ήταν ιδιαίτερα πολύτιμος για τις οριακές εκτάσεις, είναι η 
αναδάσωση, όπως αναφέρει η Επιτροπή, αλλά αυτό θα 
απαιτούσε ένα είδος εισοδηματικής ενίσχυσης κατά την 
περίοδο ανάπτυξης των δέντρων, μέρος της οποίας ενδεχο­
μένως να επιστρέφεται όταν κοπούν τα δέντρα. Η ΟΚΕ θα 
επιθυμούσε να ζητήσει να εξεταστεί η δυνατότητα να 
μεταφερθεί στον τομέα της αναδάσωσης μεγάλο μέρος των 
κεφαλαίων που χρησιμοποιείται σήμερα, ιδιαίτερα από τα 
κράτη μέλη, για έγγειες βελτιώσεις και αποξήρανση· αυτό 
θα μπορούσε συχνά να έχει και πλεονεκτήματα για το 
περιβάλλον. Η ΟΚΕ συμφωνεί περαιτέρω με την Επιτροπή 
όσον αφορά τη σημασία της διεύρυνσης των δυνατοτήτων 
καλλιέργειας ταχέως αναπτυσσόμενων δέντρων, όπως η 
λεύκα και ο ευκάλυπτος, και τις δυνατότητες ενθάρρυνσης 
της φύτευσης των δέντρων αυτών. 
5.4.3. Ένας άλλος τρόπος αποδέσμευσης πόρων ενδέχε­
ται να είναι η λιγότερο εντατική καλλιέργεια — χρησιμο­
ποίηση λιπασμάτων σε μικρότερη έκταση, για παράδειγμα 
— ή να προσαρμοσθεί ο αριθμός των ζώων στην έκταση 
της διαθέσιμης γης έτσι ώστε να είναι δυνατό να εξαλείφε­
ται η κόπρος των ζώων χωρίς να μολύνεται το περιβάλλον. 
Αυτό όμως δεν θα πρέπει να μειώσει τα εισοδήματα των 
γεωργών σε επίπεδο χαμηλότερο εκείνου που θα μπορού­
σαν να επιτύχουν με τις εντατικές καλλιέργειες. Συνεπώς, 
θα ήταν αναγκαίο να προσανατολισθεί η έρευνα προς την 
ανάπτυξη συστημάτων εντατικής καλλιέργειας με ακόμη 
χαμηλότερο κόστος και στη συνέχεια, όταν τα συστήματα 
αυτά αναπτυχθούν, να καταβληθούν πιο εκτεταμένες 
προσπάθειες για να γίνουν γνωστά στο ευρύ κοινό. Ένα 
τέτοιο πρόγραμμα θα συμβιβάζεται με τις απόψεις της 
Επιτροπής για το περιβάλλον, όπου τα προβλήματα προ­
καλούνται τόσο από την εντατική χρησιμοποίηση αζωτού­
χων λιπασμάτων όσο και από την ιλύ που δημιουργείται 
από την εντατική κτηνοτροφία. 
5.4.4. Η «οργανική» καλλιέργεια επίσης προσφέρει 
δυνατότητες. Η ζήτηση για τροφή που έχει παραχθεί με 
οργανικό τρόπο αυξάνεται· αυτό που απαιτείται τώρα είναι 
ένα σύστημα επισήμανσης και ελέγχου που θα εξασφα­
λίζει στον αγοραστή την εμπιστοσύνη ότι η τροφή για 
την οποία πληρώνει ακριβότερα έχει παραχθεί πράγματι 
με «οργανικό τρόπο». 
ε) Εναλλακτικές χρήσεις του εργατικού δυναμικού 
5.5.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι είναι σημαντικό να αναπτυχ­
θούν εναλλακτικές δυνατότητες απασχόλησης για τα 
άτομα που απασχολούνται στη γεωργία, συμπεριλαμβανο­
μένης της ανάπτυξης υπηρεσιών όπως η διάθεση χώρων 
προστασίας άγριων ζώων, οι δραστηριότητες αναψυχής, 
η δημιουργία υποδομής για διακοπές και οι ευκαιρίες για 
μόρφωση. 
στ) Εξωτερικό εμπόριο 
5.6.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι προτάσεις της Επιτροπής 
είναι κάπως ασαφείς. Η κεντρική ιδέα φαίνεται να είναι 
ότι θα μπορούσε να μειωθεί η προστασία για ορισμένα 
προϊόντα και να αυξηθεί σε άλλα, καθιστώντας με τον 
τρόπο αυτό πιο οικονομική τη στροφή σε άλλες καλλιέρ­
γειες αντί των σιτηρών. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι αυτό είναι 
θεωρητικά δυνατό, αλλά είναι αμφίβολο κατά πόσο μπορεί 
να επιτευχθεί στην πράξη. Λόγω της σημασίας που έχει 
η κοινοτική αγορά για ένα ευρύ φάσμα προμηθευτών, 
οποιαδήποτε αποδέσμευση από τους δασμούς που έχουν καθοριστεί στην ΓΣΔΕ σε μηδενικό ή χαμηλό επίπεδο, 
ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα δαπανηρή αντισταθμιστικά 
και, κατά συνέπεια, να είναι περιορισμένη, όπως πράγματι 
φαίνεται να αναγνωρίζει και η ίδια η Επιτροπή. Η ΟΚΕ 
υποστήριξε πάντα τη σταθεροποίηση των εισαγωγών 
υποκατάστατων των σιτηρών, και το τμήμα έχει την πεποί­
θηση ότι η Επιτροπή θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα 
στο θέμα αυτό στις διαπραγματεύσεις της. 
5.6.2. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η μεγαλύτερη σημασία θα 
πρέπει να δοθεί στην προσπάθεια να επιτευχθεί συντο­
νισμός της πολιτικής πωλήσεων με άλλους εξαγωγείς 
σιτηρών και να συναφθούν ορισμένες συμφωνίες στο πλαί­
σιο της ΓΣΔΕ όσον αφορά τους κανόνες που διέπουν τον 
ανταγωνισμό στις εξαγωγικές αγορές, και ιδιαίτερα για 
όλες τις μορφές κρατικής ενίσχυσης. Στο μεταξύ, η ΟΚΕ 
θα υποστηρίξει κάθε μέτρο που θα παρέχει στην Κοινό­
τητα την δυνατότητα να αντιμετωπίσει επιτυχώς τους 
ανταγωνιστές της· παραδείγματα είναι η εφαρμογή για τις 
εξαγωγές γεωργικών προϊόντων των συνήθων διατάξεων 
που ισχύουν για την πίστη και την ασφάλιση των εξαγω­
γών, η χορήγηση δανείων με ευνοϊκούς όρους στις 
αναπτυσσόμενες χώρες οι οποίες δεν χρειάζονται επισι­
τιστική βοήθεια αλλά έχουν ανάγκη από παραχωρήσεις 
και μακροπρόθεσμες συμβάσεις στις, περιπτώσεις που 
αυτές είναι δυνατόν να συναφθούν με αμοιβαίους ευνοϊ­
κούς όρους. 
5.6.3. Οι εξαγωγές θα πρέπει κατά προτίμηση να 
αφορούν τα επεξεργασμένα προϊόντα μάλλον, παρά αγαθά 
χωρίς συσκευασία και οι ρυθμίσεις για τις επιστροφές 
κατά την εξαγωγή θα πρέπει να αντανακλούν την ιδέα 
αυτή. Οι προκαταβολικοί διακανομισμοί και οι ρυθμίσεις 
καθορισμού των προκαταβολών για τη βιομηχανία τρο­
φίμων πρέπει να βελτιωθούν. 
5.6.4. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η ομαλή εξέλιξη των εξαγω­
γών και η δυνατότητα πρόβλεψης των δαπανών του προϋ­
πολογισμού απαιτούν μεγαλύτερη νομισματική σταθερό­
τητα από εκείνη που επικράτησε κατά τα τελευταία χρό­
νια. 
5.6.5. Η ΟΚΕ τονίζει τη σημασία που έχει να διασφα­
λισθεί ότι κάθε μέτρο που λαμβάνει η Κοινότητα για να 
περιορίσει την παραγωγή της, δεν θα πρέπει να αναιρείται 
από επέκταση της παραγωγής των ανταγωνιστών της. 
ζ) Περιορισμός της γης που διατίθεται για παραγωγή 
5.7.1. Η Επιτροπή προβάλλει τη δυνατότητα περιο­
ρισμού του εδάφους που διατίθεται για παραγωγή σε δύο 
σημεία, το πρώτο βρίσκεται στο κεφάλαιο για το περιβάλ­
λον και το δεύτερο σαν μία από τις εναλλακτικές λύσεις 
της κοινωνικής πολιτικής. 
5.7.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι μπορεί να είναι πολύ συχνά 
επιθυμητό να στραφεί η χρησιμοποίηση της γης από γεωρ­
γικές καλλιέργειες σε εναλλακτικές χρήσεις, στις οποίες 
συμπεριλαμβάνεται η ψυχαγωγία και ο τουρισμός, η 
προστασία της χλωρίδας, η δημιουργία φυσικού περιβάλ­
λοντος για άγρια ζώα, η αποκατάσταση θάμνων και δασο-
καλλιεργητικών εκτάσεων με πλατύφυλλα προϊόντα, και 
για οικιστικούς σκοπούς. Σε κάθε περίπτωση όμως οι 
δαπάνες που προκύπτουν πρέπει να δικαιολογούνται από 
20. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 330/17 
την αξία της νέας χρήσης. Η προκύπτουσα μείωση των 
πλεονασμάτων ενδέχεται, ωστόσο, να συμβάλει στην εξοι­
κονόμηση κοινοτικών κεφαλαίων, πράγμα που καθιστά 
δυνατή τη διενέργεια μεγαλύτερων δαπανών και παρέχει 
το λόγο για μια κοινοτική συνεισφορά. 
5.7.3. Η ΟΚΕ δεν πιστεύει, όπως εξηγείται στο σημείο 
11.7 ότι ο περιορισμός της γης που διατίθεται για παρα­
γωγή μπορεί να δικαιολογηθεί ως μορφή εισοδηματικής 
ενίσχυσης, αλλά μπορεί να δικαιολογηθεί ως τρόπος μείω­
σης των πλεονασμάτων. 
III. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΙΤΗΡΑ 
6.1. Το «Πράσινο βιβλίο» αποδίδει μεγάλη σημασία 
στο θέμα των σιτηρών. 
6.2. Η ΟΚΕ όμως πληροφορήθηκε ότι η Επιτροπή θα 
υποβάλει προσεχώς μνημόνιο για την αναθεώρηση της 
κοινής οργάνωσης αγοράς του τομέα των σιτηρών. 
6.3. Με τις προϋποθέσεις αυτές, η ΟΚΕ θα εκφρασθεί 
οριστικά όταν θα πάρει στα χέρια της αυτό το μνημόνιο. 
Από τώρα όμως η ΟΚΕ διατυπώνει τις ακόλουθες παρατη­
ρήσεις σαν απάντηση στα ερωτήματα που θέτει το Πρά­
σινο βιβλίο για τον τομέα των σιτηρών. 
6.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι μια προσεκτική πολιτική τιμών 
για τα σιτηρά είναι αναγκαία ως τρόπος καταπολέμησης 
των διαρθρωτικών πλεονασμάτων, αλλά ότι μόνη της δεν 
μπορεί να επιτύχει καλύτερη ισορροπία στην αγορά χωρίς 
να προκαλέσει απαράδεκτες κοινωνικές και πολιτικές 
συνέπειες. 
6.5. Η ΟΚΕ γνωρίζει ότι η συνολική ζήτηση με άμεση 
καταβολή του τιμήματος δεν μπορεί να αυξηθεί έντονα. 
Ωστόσο, η υπόθεση για μια διαφορετική χρησιμοποίηση 
του παραγωγικού δυναμικού στο πλαίσιο μιας πολιτικής 
για τη διαφοροποίηση των καλλιεργειών, πρέπει να εξετα­
σθεί ως συμπλήρωμα μιας διαφοροποίησης των χρήσεων 
των φυτικών προϊόντων που προορίζονται για βιομηχανι­
κούς σκοπούς. 
6.6. Η διαφοροποίηση των καλλιεργειών προσφέρει 
πολλές δυνατότητες που καλύπτουν το φάσμα που εκτείνε­
ται από την καλλιέργεια φαρμακευτικών φυτών μέχρι την 
καλλιέργεια πρωτεϊνούχων ή ελαιοπρωτεϊνούχων φυτών 
ή ακόμη και μέχρι την αναδάσωση· πρέπει να εξετασθεί 
η σχέση κόστους-απόδοσης των καλλιεργειών αυτών σε 
μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα πλαίσια. 
6.7. Οι δράσεις αυτές για την ανάπτυξη των ελλειμματι­
κών παραγωγών στην Ευρώπη πρέπει να επωφεληθούν 
από την αναδιάταξη του προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού 
Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων 
- τμήμα εγγυήσεων. 
6.8. Η ανάληψη τέτοιων δράσεων θα μπορούσε να πραγ­ματοποιηθεί με διάφορα μέσα. Η συνυπευθυνότητα στον 
τομέα των σιτηρών είναι ένα από τα ενδεχόμενα μέσα. 
6.9. Το κόστος προσθήκης στη βενζίνη βιοαιθανόλης 
που λαμβάνεται από γεωργικές πρώτες ύλες, είναι προς 
το παρόν υψηλό. Η ΟΚΕ ζητεί τη χρηματοδότηση νέων 
ερευνών με στόχο να μειωθεί το κόστος αυτό και να μελε­
τηθούν επίσης οι συνέπειες στην απασχόληση, την περι­
φερειακή ανάπτυξη και τα διυλιστήρια της Κοινότητας. 
6.10. Η ΟΚΕ θα λάβει μια πιο συγκεκριμένη θέση για. 
τα θέματα αυτά στο πλαίσιο των προτάσεων που θα υποβά­
λει στο προσεχές μέλλον η Επιτροπή. 
6.11. Η εφαρμογή μιας ενεργητικής εμπορικής πολιτι­
κής μπορεί να μετριάσει τα προβλήματα στον τομέα των 
σιτηρών. Υποστηρίζει κάθε προσπάθεια που θα μπορούσε, 
χωρίς να αυξήσει τη συνολική οικονομική παρέμβαση, 
να συμβάλει στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της 
πολιτικής εξαγωγών, όπως π.χ. πιστώσεις και ασφαλίσεις 
κατά την εξαγωγή, επίτευξη καλύτερης ισορροπίας στις 
συναλλαγές, διαπραγμάτευση μεσοπρόθεσμων και 
μακροπρόθεσμων συμβάσεων, προτύπων βελτιωμένης 
ποιότητας και ελέγχων. 
6.12. Τέλος, η ΟΚΕ, όπως έχει ήδη επιβεβαιώσει σε 
ένα πρόσφατο σχέδιο γνωμοδότησης για τη «γεωργία στο 
πλαίσιο της ΓΣΔΕ», υποστηρίζει την άποψη της σύναψης 
συμφωνιών ανάμεσα στους κυριότερους εξαγωγείς για να 
προσαρμοσθεί η προσφορά των πλεονασματικών γεωργι­
κών προϊόντων στην παγκόσμια αγορά και να αποτραπεί 
με τον τρόπο αυτό ένας ανταγωνισμός με τη χορήγηση 
υπερβολικών επιδοτήσεων. 
IV. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ 
7.1. Είναι σημαντικό να καταβληθεί κάθε προσπάθεια 
έρευνας και επέκτασης για να βοηθηθούν οι γεωργοί να 
μειώσουν τα έξοδα τους και να μειώσουν το κόστος στην 
«αλυσίδα» τροφίμων ανάμεσα στο γεωργό και τον κατανα­
λωτή. 
7.2. Αυτό θα απαιτήσει σημαντικές ερευνητικές και 
συμβουλευτικές προσπάθειες για, π.χ., συστήματα χαμη­
λότερων και για την εκμάθηση στους γεωργούς των πιο 
οικονομικών πρακτικών. 
7.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αναλά­
βει ευρύτερες ερευνητικές δραστηριότητες από ό, τι τώρα 
για να εξετάσει τις αιτίες για τη σημαντική διαφορά 
ανάμεσα στα κράτη μέλη όσον αφορά το κόστος των 
εφοδίων που αγοράζουν οι γεωργοί, και για να διερευνήσει 
τις μεθόδους με τις οποίες είναι δυνατόν να μειωθούν τα 
έξοδα διανομής τους. 
Αριθ. C 330/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 12. 85 
7.4. Τέλος η ΟΚΕ πιστεύει ότι χρειάζεται να 
αναληφθούν ευρύτερες ερευνητικές δραστηριότητες 
για να βελτιωθεί η αποδοτικότητα καλλιεργειών οι 
οποίες είναι πιθανές εναλλακτικές καλλιέργειες των 
σιτηρών, είτε με τη σταθεροποίηση και την αύξηση 
της απόδοσης τους, ή εξασφαλίζοντας τους τη δυνα­
τότητα να επεκταθούν σε μεγαλύτερο βαθμό ή απαλ­
λάσσοντας τις από τα μειονεκτήματα τους, π.χ. γλυ­
κοζίτες στους κραμβόσπορους. Θα πρέπει να κατα­
βληθούν ειδικές προσπάθειες για τις δασικές περιο­
χές· μέχρι σήμερα έχουν γίνει ελάχιστες εργασίες 
όσον αφορά την γενετική των δένδρων. Όλες οι 
έρευνες αυτές θα πρέπει να προσφέρονται για μια 
σημαντική κοινοτική συμβολή. 
V. Η ΚΓΠ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
8.1. Όπως η Επιτροπή έτσι και η ΟΚΕ υπογραμμί­
ζει ότι η γεωργία και η δασοκομία παίζουν εξαιρε­
τικά σημαντικό ρόλο για την προστασία και τη δια­
τήρηση του περιβάλλοντος της υπαίθρου. Η γεωργία 
και η δασοκομία ως κύριες πηγές ειδών διατροφής, 
πρώτων υλών και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας 
συνέβαλαν ανέκαθεν κυρίως με δικά τους έξοδα στη 
διαμόρφωση και διατήρηση του περιβάλλοντος και 
της γεωργίας. Αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα στις 
λοφώδεις και ιδίως ορεινές περιοχές, οι οποίες χωρίς 
γεωργία και δασοκομία δεν θα ήταν πια δυνατόν να 
κατοικηθούν και δεν θα επέτρεπαν καμιά βιοπο­
ριστική απασχόληση. Με τη διατήρηση του φυσι­
κού περιβάλλοντος, η γεωργία και η δασοκομία 
προσφέρουν και τις προϋποθέσεις ανάπτυξης βιοπο­
ριστικής δραστηριότητας όπως στον τομέα του του­
ρισμού και της αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου, 
πράγματα τα οποία στη σημερινή κοινωνία αποκτούν 
συνεχώς αυξανόμενη σημασία. 
8.2. Στην πραγματικότητα, η γεωργία και η δασοκομία 
υπέστησαν πρώτες τις συνέπειες των διαφόρων ρυπάνσεων 
των φυσικών πόρων, από τους οποίους είναι εξαρτημένες 
(αδιάφορο αν πρόκειται για το νερό, για την ατμόσφαιρα 
ή για το έδαφος), ενώ πολύ συχνά λησμονείται ότι οι 
ρυπάνσεις αυτές προέρχονται κυρίως από βιομηχανικές 
και αστικές πηγές, οι οποίες μερικές φορές βρίσκονται σε 
μεγάλη απόσταση (διαμεθοριακές συγχωνεύσεις). 
8.3. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ παρακολουθεί με μεγάλο 
ενδιαφέρον τις εξελίξεις της κοινοτικής πολιτικής στον 
τομέα του περιβάλλοντος, που μπορεί να έχει πολύ ευνοϊ­
κές επιπτώσεις για τη γεωργία και τη δασοκομία. Ο περιο­
ρισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης —ιδιαίτερα από την 
όξινη βροχή— και της ρύπανσης των επιφανειακών και 
υπογείων υδάτων θα έχει στην πραγματικότητα πολύ θετι­
κές επιπτώσεις για τις συνθήκες της γεωργικής και δασο­
κομικής παραγωγής. 
8.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι 
γεωργικές μέθοδοι που προκαλούν ρύπανση πρέπει 
να εξαλειφθούν όσο το δυνατό περισσότερο. Ένας 
από τους κύριους στόχους των γεωργικών υπηρεσιών 
ενημέρωσης είναι, κατά την άποψη της, να δείξει 
στους γεωργούς με ποιο τρόπο μπορούν να περιο­ρίσουν στο ελάχιστο τη χρήση των φυτοφαρμάκων 
και των λιπασμάτων και να τους καταπείσει ότι τα 
προϊόντα αυτά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται, 
εφόσον δημιουργούν κινδύνους για την υγεία των 
ανθρώπων ή των ζώων. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι 
πρέπει να αναληφθεί δράση για την καταπολέμηση 
της μόλυνσης των υδάτων επιφανείας με τα γεωργικά 
απόβλητα και ότι δεν πρέπει να αναληφθεί δράση 
για την καταπολέμηση της μόλυνσης των υδάτων, 
αν αυτό προκαλεί το θάνατο των ψαριών και ότι θα 
πρέπει να απαιτείται από τις αγροτικές εγκα­
ταστάσεις και τις επιχειρήσεις άλλων τομέων να 
υποβάλλουν νέα σχέδια για έγκριση. Η ΟΚΕ συμφω­
νεί με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» αλλά έχει 
επίγνωση ότι στον τομέα της γεωργίας είναι συχνά 
δύσκολο να αποδειχθεί ποιος είναι πράγματι ο ρυπαί­
νων όπως π.χ. στην περίπτωση της ρύπανσης των 
υδάτων με νιτρώδεις ουσίες. Υπάρχει συχνά διά­
σταση -απόψεων ως προς τη χρήση των ουσιών 
αυτών. Η ΟΚΕ θα διατυπώσει τις απόψεις της όσον 
αφορά τους κανόνες για το θέμα αυτό, όταν θα κληθεί 
να γνωμοδοτήσει για τους σχετικούς Κανονισμούς 
και οδηγίες της Επιτροπής. 
8.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης ότι η γεωργία είναι 
σε θέση να συμβάλει ουσιαστικά στη λύση μιας σειράς 
προβλημάτων του περιβάλλοντος, για παράδειγμα, αντι­
κατάσταση του μολύβδου με αιθανόλη στη βενζίνη, βιο-
αποικοδομήσιμα προϊόντα από γεωργικές πρώτες ύλες 
(πλαστικές ύλες, εντομοκτόνα, σκόνη απορρυπαντικών 
κλπ.), θετικές επιπτώσεις σε μια διαφοροποίηση της γεωρ­
γικής παραγωγής για το περιβάλλον και τη γεωργία (βλέπε 
παραπάνω). 
8.6. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, πρέπει οπωσδήποτε να 
δοθεί προτεραιότητα στα θετικά και οικειοθελή μέτρα. 
Πρέπει να συμβάλουν στη βελτίωση του περιβάλλοντος, 
εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα βιωσιμότητα και τις δυνατό­
τητες προσαρμογής των επιχειρήσεων. Δεν πρέπει να 
έχουν ως κύριο σκοπό τον περιορισμό της παραγωγής. 
8.7. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης ότι πρέπει να αναλη­
φθούν διαρκείς προσπάθειες στον τομέα της γεωργικής 
έρευνας, της ενημέρωσης και της εκπαίδευσης των γεωρ­
γών και να ληφθούν ανάλογα βασικά μέτρα για την ενημέ­
ρωση αυτή, ώστε να δοθεί στους γεωργούς η δυνατότητα 
να βελτιώσουν την παραγωγικότητα τους, λαμβάνοντας 
υπόψη το περιβάλλον και να βελτιώσουν από την άποψη 
της ποιότητας τα γεωργικά προϊόντα διατροφής. Πρέπει 
να εκτιμηθεί ως θετικό το γεγονός ότι η Επιτροπή θέτει 
στο «Πράσινο Βιβλίο» της το κέντρο του βάρους στα 
στοιχεία αυτά. 
8.8. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι στον τομέα αυτό πρέπει 
να καθοριστούν κατά προτεραιότητα κοινοί κανόνες 
(εναρμόνιση των νομικών διατάξεων σχετικά με την χρη­
σιμοποίηση φυτικομικών μέσων, λιπασμάτων, ορμονών 
κλπ.) και ότι τα εισαγόμενα προϊόντα πρέπει να υπάγονται 
στους ίδιους κανόνες όπως και τα προϊόντα κοινοτικής 
προέλευσης. Είναι γεγονός ότι τα μέτρα που καθιε­
ρώνονται έχουν όλα άμεσες οικονομικές επιπτώσεις και 
20. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 330/19 
επηρεάζουν άμεσα τη σχετική ανταγωνιστικότητα των 
επιχειρήσεων. 
8.9. Πρέπει επίσης να καταβληθεί προσπάθεια ώστε η 
Κοινότητα, όταν καθορίζει όρια, είτε πρόκειται για περιο­
ρισμούς με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος είτε 
με στόχο την προστασία των καταναλωτών, να επιβάλλει 
την απαιτούμενη προσοχή, ώστε να είναι δυνατή η πραγ­
ματική τήρηση των σχετικών κανόνων (όσον αφορά την 
ανώτατη επιτρεπόμενη περιεκτικότητα σε νιτρικά άλατα 
του πόσιμου ύδατος). 
VI. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
9. Εργαζόμενοι με χρηματική αμοιβή 
9.1. Η ΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει πόσο σημαντική είναι 
στη διαμόρφωση κάθε πολιτικής να λαμβάνεται υπόψη η 
θέση των αγροτοεργατών, τόσο των έκτακτων όσο και των 
μόνιμων. Η σημερινή πολιτική δεν ασχολείται πολύ με τα 
προβλήματα τους· ορισμένες φορές, όπως για παράδειγμα 
με την καθιέρωση ποσοστώσεων, μάλλον έχει αρνητικές 
επιπτώσεις. Και όμως τα εισοδήματα τους συχνά είναι 
πολύ χαμηλά και η απασχόληση τους συχνά κινδυνεύει 
όταν οι καιροί είναι δύσκολοι ή όταν η παραγωγή πρέπει 
να μειωθεί. Ανάμεσα στο 1970 και το 1980, στην Κοινότητα 
των Εννέα απωλέσθηκαν περισσότερες από διακόσιες 
πενήντα χιλιάδες θέσεις απασχόλησης, για εργαζόμενους 
με χρηματική αμοιβή. 
9.2. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν σκόπιμο να γίνει πρό­
βλεψη για καταβολή μεγαλύτερων αποζημιώσεων στους 
εργαζόμενους οι οποίοι απολύονται καθώς και πρόωρη 
συνταξιοδότηση για τους εργαζόμενους με χρηματική 
αμοιβή οι οποίοι χάνουν την απασχόληση τους αποτέ­
λεσμα των μεταβολών της κοινής γεωργικής πολιτικής, 
με κοινοτική συμβολή στη δαπάνη. 
10. Θέσεις απασχόλησης 
10.1. Στον τομέα αυτό υπάρχουν δύο προβλήματα. 
10.1.1. Κατά πρώτο λόγο, ο αριθμός των ατόμων 
που απασχολούνται στη γεωργία, ο οποίος πα­
ρουσιάζει μείωση εδώ και πολλά χρόνια, είναι πιθα­
νόν, κατά την άποψη της ΟΚΕ, να εξακολουθήσει 
να μειώνεται. Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό τα 
άτομα τα οποία χάνουν την εργασία τους να είναι σε 
θέση να βρουν απαχόληση σε άλλους τομείς. Αυτό 
συνεπάγεται αφενός εκτεταμένα προγράμματα 
επανεκπαίδευσης και αφετέρου μια σοβαρή προσπά­
θεια να δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης σε όλες 
τις αγροτικές περιοχές οι οποίες έχουν πληγεί 
έντονα, και όχι μόνο στις περιοχές που θα ωφελη­
θούν από τα ολοκληρωμένα αναπτυξιακά προγράμ­
ματα τα οποία έχουν ήδη προβλεφθεί. 
10.1.2. Κατά δεύτερο λόγο, πολλά από τα άτομα 
τα οποία απασχολούνται στη γεωργία, στην ουσία 
υποαπασχολούνται. Το ένα πέμπτο των ατόμων 
αυτών υποαπασχολούνται ακόμη περισσότερο. Αν η γεωργική ζωή πρόκειται να διατηρηθεί είναι απαραί­
τητο πολλά από τα άτομα αυτά να παραμείνουν στην 
ύπαιθρο, ιδιαίτερα στις λιγότερο ευνοημένες περιο­
χές. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ επικροτεί την έμφαση 
που δίνει η Επιτροπή στη σημασία της απασχό­
λησης κατά μερική εργασία σε άλλους τομείς εκτός 
από τη γεωργία στις αγροτικές όμως περιοχές. Αυτή 
η απασχόληση κατά μερική εργασία είναι δυνατόν 
να λάβει πολλές μορφές, από την αλιεία, και την 
ενοικίαση δωματίων ως την άσκηση μίας τέχνης. Θα 
είναι συχνά επίσης επιθυμητό ένας από τους δύο 
συζύγους να αναλαμβάνει μία πλήρη απασχόληση 
μακριά από το αγρόκτημα ενώ ο άλλος σύζυγος θα 
φροντίζει το αγρόκτημα. Ήδη περισσότερο από το 
25 % των γεωργών έχουν μία άλλη απασχόληση και 
ενδέχεται το στοιχεία αυτό να μην ανταποκρίνονται 
πλήρως την κατάσταση: δεν περιλαμβάνει συζύγους 
οι οποίοι έχουν απασχόληση σε άλλους τομείς. Η 
ΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή 
προσπάθεια για να ενθαρρυνθεί η απασχόληση έξω 
από το αγρόκτημα. 
11. Εισοδηματικές ενισχύσεις 
11.1. Οι άμεσες εισοδηματικές μεταφορές εισοδη-
μάτων δεν αποτελούν εναλλακτική λύση όσον αφορά 
μια πολιτική τιμών και αγοράς, η οποία εξασφαλίζει 
ικανοποιητικά εισοδήματα για τους μεσαίους καλ­
λιεργητές. Ως συμπλήρωμα, όμως, αποτελούν για 
τις μειονεκτικές περιοχές ένα απαραίτητο μέτρο το 
οποίο εφαρμόζεται από καιρό. Οι άμεσες μεταφορές 
εισοδήματος μπορούν να αποτελούν μια αντιστάθ­
μιση για τα ανεπαρκή εισοδήματα των γεωργικών 
επιχειρήσεων και αποζημίωση για τη συμβολή της 
γεωργίας στη διατήρηση του τοπίου στις μειονεκτι­
κές περιοχές και σ'εκείνες τις περιοχές που εφαρμό­
ζονται. Αυτές οι άμεσες μεταφορές εισοδήματος 
αναπτύχθηκαν σε ένα ουσιαστικό στοιχείο της πραγ­
ματικής υποστήριξης του εισοδήματος. Θα πρέπει 
να χρησιμοποιηθούν ευρύτερα έτσι ώστε να ξανα-
καλλιεργηθεί για τις μάκρυνες περιοχές της Κοινό­
τητας και να ενισχυθεί η περιφερειακή αποκα­
τάσταση και οι οικονομικές δομές. 
11.2. Συνεπώς, η ΟΚΕ πιστεύει ότι οι άμεσες εισο­
δηματικές ενισχύσεις αποτελούν τον καλύτερο 
τρόπο για την αντιμετώπιση της φτώχειας και των 
μεταβατικών δυσκολιών που προκαλούν οι ριζικές 
μεταβολές της ΚΓΠ. 
11.3. Η ΟΚΕ όμως έχει σοβαρές αμφιβολίες όσον 
αφορά τα προϊόντα τα οποία προτείνει η Επιτροπή. 
Τα προγράμματα αυτά είναι πολύ δαπανηρά και, 
καθώς εξηγεί η Επιτροπή, θα έχουν ως συνέπεια να 
περιορίσουν τους πόρους οι οποίοι θα είναι διαθέ­
σιμοι για άλλες πτυχές της ΚΓΠ. Τα προγράμματα 
αυτά δεν έχουν ως στόχο τους φτωχούς ή τα άτομα 
τα οποία θα αντιμετωπίσουν τις σοβαρότερες μετα­
βατικές δυσχέρειες. Τα εν λόγω προγράμματα δε 
συνδέονται με τα όσα πραγματοποιούνται για τους 
άλλους τομείς της κοινωνίας. 
Αριθ. C 330/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 12. 85 
11.4. Η πρώτη πρόταση αφορά μεγαλύτερες πρόωρες 
συντάξεις. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση αυτή παρουσιάζει 
πολλά μειονεκτήματα. Δεν πρόκειται να περιορίσει την 
παραγωγή γιατί τα άτομα τα οποία θα συνεχίσουν την 
παραγωγή στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις θα είναι κατά 
πάσα πιθανότητα πιο αποτελεσματικά· δεν υπάρχουν όρια 
όσον αφορά το εισόδημα. Η σύνταξη η οποία προτείνεται 
είναι δυσανάλογη προς τις συντάξεις οι οποίες παρέχονται 
στην κανονική ηλικία συνταξιοδότησης σε ορισμένα 
κράτη μέλη. 
11.5. Η δεύτερη πρόταση στόχο έχει να ενισχύσει 
τα άτομα τα οποία υφίστανται ιδιαίτερες δυσχέρειες 
λόγω των μεταβολών που πραγματοποιούνται στην 
ΚΓΠ. Η Επιτροπή αναφέρεται στα άτομα τα οποία 
έχουν συνάψει μεγάλα δάνεια λόγω επενδύσεων τις 
οποίες πραγματοποίησαν βασιζόμενοι στην ΚΓΠ με 
την παλαιότερη μορφή της, και στα άτομα τα οποία 
πρέπει να ασχοληθούν με άλλες καλλιέργειες τα 
οποία όμως με την πάροδο του χρόνου θα επιβιώσουν 
οικονομικά. Το σημερινό όμως πρόγραμμα της 
Επιτροπής, το οποίο θα κοστίσει 4 000 ώς 5 000 
εκατομμύρια ECU, δεν προβλέπει την εφαρμογή των 
δύο παραπάνω κριτηρίων. Η ΟΚΕ θα αποδεχόταν 
ένα πρόγραμμα το οποίο θα είχε ως ιδιαίτερο στόχο 
να προωθήσει τη στροφή σε άλλες δραστηριότητες, 
εκτός από τα σιτηρά, και να βοηθήσει για μια μετα­
βατική περίοδο τα άτομα τα οποία έχουν μεγάλα 
χρέη επειδή είχαν πραγματοποιήσει επενδύσεις με 
βάση την ΚΓΠ στην παλαιότερη μορφή της, θεωρεί 
όμως ότι το πρόγραμμα της Επιτροπής είναι υπερβο­
λικά ασαφές και γενικό. 
11.6. Η τρίτη πρόταση σκοπό έχει να βοηθήσει τα 
άτομα τα οποία αποκομίζουν ένα εισόδημα που είναι χαμη­
λότερο από μία ορισμένη αναλογία του εισοδήματος της 
περιφέρειας. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα αυτή, θεωρεί 
όμως ότι το πρόγραμμα αυτό πρέπει να είναι συνεπές 
με όσα πραγματοποιούνται για άλλα άτομα με χαμηλά 
εισοδήματα στα κράτη μέλη. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι το 
πρόγραμμα αυτό δημιουργεί περίπλοκα θέματα τα οποία 
η Επιτροπή φαίνεται ότι δεν έχει ακόμη εξετάσει. 
11.7. Η τέταρτη πρόταση προβλέπει τον περιορισμό της 
γης που διατίθεται για την παραγωγή. Το πρόγραμμα αυτό, 
κατά την άποψη της ΟΚΕ, είναι δυνατόν να ληφθεί υπόψη 
αν αποτελεί ένα φθηνό τρόπο για να μειωθούν τα πλεονά­
σματα. Είναι απίθανο να ανακουφίσει τη φτώχεια. 
Επιπλέον, η ΟΚΕ δεν εγκρίνει την καταβολή αποζημίωσης 
για τον περιορισμό τον οποίο υπερβαίνει το κέρδος που 
προέρχεται από τη γη· αυτό θα αποτελούσε ένα επικίνδυνο 
προηγούμενο για τις άλλες οικονομικές δραστηριότητες. 
11.8. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι οποιοδήποτε πρόγραμμα για 
εισοδηματικές ενισχύσεις πρέπει να ανταποκρίνεται σε 
ορισμένα κριτήρια. 
11.9. Στο βαθμό στον οποίο σκοπός των εισοδηματικών 
ενισχύσεων είναι να επιτραπεί σε οικονομικά βιώσιμους 
γεωργούς να επιζήσουν κατά τη μεταβατική περίοδο ενώ 
προσαρμόζονται προς τις μεταρρυθμίσεις της ΚΓΠ, πρέπει 
κατά πρώτο λόγο, να προβλέπουν μία αποζημίωση η οποία να περιορίζεται απόλυτα σε μια αναλογία της απώλειας 
του εισοδήματος που οφείλεται στις μεταρρυθμίσεις και, 
κατά δεύτερο λόγο, δεν θα πρέπει να περιορίζουν τις 
επιπτώσεις των μεταρρυθμίσεων που έχουν τη μείωση της 
παραγωγής ενώ, κατά τρίτο λόγο, θα πρέπει να είναι χρο­
νικά περιορισμένες και να έχουν χαρακτήρα αντίστροφα 
προοδευτικό κατά τη διάρκεια της περιόδου κατά την 
οποία τίθενται σε λειτουργία. 
11.10 Στο βαθμό στον οποίο οι εισοδηματικές 
ενισχύσεις σκοπό έχουν την καταπολέμηση της φτώχειας 
θα πρέπει, κατά πρώτο λόγο, να μην εισάγουν διακρίσεις 
ανάμεσα σε γεωργούς και αγρεργατες και, κατά δεύτερο 
λόγο, να λαμβάνουν υπόψη το συνολικό εισόδημα των δύο 
συζύγων και όχι μόνο το γεωργικό εισόδημα και, κατά 
τρίτο λόγο, να μην μεταχειρίζονται τα άτομα στο γεωργικό 
τομέα ουσιωδώς διαφορετικά από άτομα τα οποία είναι 
εξίσου φτωχά σε άλλους τομείς της κοινωνίας στα κράτη 
μέλη. 
11.11. Η ΟΚΕ θα ήταν υπέρ μίας κοινοτικής συνεισφο­
ράς για άμεσες εισοδηματικές ενισχύσεις οι οποίες αντα­
ποκρίνονται στα κριτήρια του. Η συμβολή θα πρέπει να 
διαμορφωθεί σύμφωνα με τα σχετικά επίπεδα οικονομικής 
ανάπτυξης των κρατών μελών. Θα πρέπει να προέρχεται 
από ένα αρκετά διευρυμένο κοινωνικό ταμείο, ώστε οι 
πόροι οι οποίοι διατίθενται να μπορούν να εξετάζονται σε 
σύγκριση με άλλες κοινωνικές προτεραιότητες, και να 
αποφευχθεί η υπερβολική επιβάρυνση των κονδυλίων του 
προϋπολογισμού που προορίζονται για την ΚΓΠ. 
VII. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
12.1. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της επειδή στο 
Πράσινο Βιβλίο δεν γίνεται καμία αναφορά στις 
μελέτες που πραγματοποίησε η Επιτροπή για τις 
επιπώσεις της ΚΓΠ στις περιοχές, που παρουσιάζουν 
σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες 
μεταξύ τους. 
12.2. Κάτι έχει επιχειρηθεί ήδη στα πλαίσια της 
ΚΓΠ για τη μείωση αυτών των ανισοτήτων, κυρίως 
το μεσογειακό πακέτο μέτρων και τα ειδικά μέτρα 
για ορεινές και άγονες περιοχές. Ορισμένες προ­
τάσεις του Πράσινου Βιβλίου για τις επιδοτήσεις και 
την απασχόληση θα είναι χρήσιμες για εκείνες τις 
μειονεκτικές περιοχές που παρουσιάζουν υψηλό 
επίπεδο γεωργικής απασχόλησης. 
12.3. Ωστόσο, πολλές από τις ιδέες που προτείνο­
νται στο Πράσινο Βιβλίο, σε ο, τι αφορά τα χαμηλά 
γεωργικά εισοδήματα και τη γεωργική απασχόλση 
θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στις μειονεκτικές πε­
ριοχές. Χρειάζεται, συνεπώς, μία ειδική πολιτική 
γι' αυτές, που θα πρέπει να λάβει υπόψη της τα 
προβλήματα που παρουσιάζονται από τη διεύρυνση, 
και θα μπορούσε να βοηθήσει στην άμβλυνση των 
σημερινών ανισοτήτων μέσα στην Κοινότητα. 
20. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 330/21 
12.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι τα 
προβλήματα του γεωργικού τομέα στις μειονεκτικές 
περιοχές θα πρέπει να επιλυθούν στα πλαίσια μιας 
σφαιρικής πολιτικής γι' αυτές τις περιοχές. Συνεπώς, 
πάντοτε υποστήριξε τα αρχικά ενδεικτικά ολοκλη­
ρωμένα προγράμματα και τα Μεσογειακά Ολοκλη­
ρωμένα Προγράμματα. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η 
δήλωση που περιέχεται στο Πράσινο Βιβλίο ότι η 
νέα διαρθρωτική πολιτική και η μεταρρύθμιση του 
Περιφερειακού Ταμείου υιοθετούν την ίδια προσέγ­
γιση. 
12.5. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η πολιτική πρέπει να 
αντανακλά τον ευρύτερο ρόλο της γεωργίας σκοπός 
της οποίας είναι η προστασία στο περιβάλλον, η 
δημιουργία θέσεων απασχόλησης και η ανακούφιση 
εκείνων που πεινούν στον κόσμο καθώς, ταυτόχρονα, 
και η παραγωγή των παραδοσιακών προϊόντων της. 
12.6. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να προσεχ­
θούν ιδιαίτερα οι ορεινές περιοχές, τα νότια νησιά 
εκείνες οι μειονεκτικές περιοχές της Μεσογείου και 
της Βόρειας Ευρώπης στις οποίες η γεωργία αποτελεί 
βασική πηγή απασχόλησης. 
12.7. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να προσεχ­
θούν ιδιαίτερα εκείνες οι περιοκές των οποίων η 
οικονομία εξαρτάται ευρύτατα από τους γεωργικούς 
τομείς και δεν έχουν πολλές εναλλακτικές επιλογές. 
Αυτές οι περιοχές είναι ιδιαίτερα τρωτές στις πιέσεις 
της αλλαγής, και θα πρέπει να πραγματοποιηθούν 
αποφασιστικά βήματα για τη διατήρηση του δυναμι­
κού που αντιπροσωπεύουν αυτές οι δραστηριότητες 
για την Κοινότητα και τις περιοχές αυτές. 
12.8. Οι λύσεις για ορισμένα από αυτά τα προβλή­
ματα μπορεί να βρεθούν στα πλαίσια μιας ανασχη­
ματισμένης Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Η Κοινό­
τητα τονίζει όμως ότι θα απαιτηθεί επίσης μια περισ­
σότερο αποτελεσματική περιφερειακή πολιτική με 
πρόσβαση σε διευρυμένους πόρους χρηματοδότη­
σης. 
VIII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
13.1. Η προσέγγιση και οι προτάσεις που περιλαμβά­
νονται στο «Πράσινο Βιβλίο» εγγράφονται στα πλαίσια 
της εντολής που ανέθεσε στην Επιτροπή το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο της Στουτγάρδης. Οι προσανατολισμοί που 
χαράχθηκαν κατά τη συνάντηση αυτή επέδρασαν και στις 
διαπραγματεύσεις των τελευταίων ετών για τον καθορισμό 
των τιμών και οδήγησαν σε μια σειρά αποφάσεων και 
κυρίως: 
— στόχους παραγωγής και κατώφλια εγγυήσεων για 
ορισμένα προϊόντα, 
— ποσοστώσεις για την παραγωγή γάλακτος, 
— υποχρεωτική απόσταξη κρασιού, 
— πειθαρχημένη χρησιμοποίηση των πόρων του προϋπο­
λογισμού. 
13.2. Η ΟΚΕ γεωργίας λυπάται επειδή η Επιτροπή δεν 
αναφέρει στο «Πράσινο Βιβλίο» της στοιχεία σχετικά με τα θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα των μέτρων που 
εφαρμόστηκαν πρόσφατα καθώς και σχετικά με την 
κωδικοποιημένη αξιολόγηση των συνεπειών που είχαν οι 
προτάσεις αυτές προπαντός στους ακόλουθους τομείς: 
— επιπτώσεις στο επίπεδο των πραγματικών τιμών, 
— επιπτώσεις στα γεωργικά εισοδήματα και στην 
απασχόληση στη γεωργία, 
— προβλεπόμενο ύψος των δαπανών που προβλέπονται 
για την άμεση ενίσχυση των εισοδημάτων, 
— χρηματοδοτικές επιπτώσεις που συνεπάγονται τα διά­
φορα προβλεπόμενα μέτρα στις δαπάνες για τη γεωρ­
γία σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, 
— τις επιπτώσεις αυτών των προτάσεων στις διάφορες 
περιοχές της Κοινότητας. 
13.3. Η έλλειψη αυτή καθιστά δύσκολη την εκτίμηση 
των δυνατοτήτων και των συνεπειών των νέων αυτών προ­
σανατολισμών. 
13.4. Τα αποτελέσματα της κοινής γεωργικής πολιτικής 
ανταποκρίνονται γενικά στους στόχους που της είχαν 
ανατεθεί από τη συνθήκη της Ρώμης και τις συμφωνίες 
της Stresa. 
13.5. Όμως οι ανισότητες των εισοδημάτων και οι δια­
φορές ανάπτυξης αυξήθηκαν σταδιακά τόσο μεταξύ των 
εκμεταλλεύσεων όσο και μεταξύ των περιοχών της Κοινό­
τητας. Αυξήθηκε επίσης και η έλλειψη ισορροπίας μεταξύ 
προσφοράς και ζήτησης για ένα ορισμένο αριθμό προϊ­
όντων. 
13.6. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη να χαραχθεί μία 
νέα στρατηγική με την οποία να λαμβάνονται υπόψη: 
— οι απαιτήσεις για διασφάλιση στο μεγαλύτερο δυνατό 
βαθμό συνολικού χαρακτήρα της μεταρρύθμισης της 
γεωργικής πολιτικής ως μόνης δυνατότητας για να 
εξασφαλισθεί η μεγαλύτερη δυνατή ισότητα στην 
κατανομή των θυσιών που συνεπάγεται. Το σύστημα 
των ιδιαίτερων για κάθε προϊόν κανονισμών που 
ακολουθείται από την Επιτροπή σ' αυτή τη φάση της 
μεταρρύθμισης δεν είναι κατάλληλο για την επίτευξη 
των στόχων της μεγαλύτερης δυνατής οικονομικής και 
κοινωνικής ισορροπίας έχουν προβληθεί κι ακόμη 
λιγότερο για την επίτευξη της απαραίτητης γι'αυτούς 
συμφωνίας, 
— ο στόχος της επίτευξης της άρσης των περιφερειακών 
ανισοτήτων, 
— η αναγκαιότητα παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην 
προσφορά νέας απασχόλησης και στην υποστήριξη 
των εισοδημάτων των μισθωτών εργαζομένων που 
είναι πλεονασματικοί, με ιδιαίτερη προσοχή για τους 
εποχιακούς εργαζόμενους που η κατάσταση τους 
συχνά παραμελείται, 
— η ανάγκη οικονομικού ορθολογισμού, 
Αριθ. C 330/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 12. 85 
— οι περιορισμένοι πόροι του προϋπολογισμού, 
— η καλύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που 
προσφέρει η εσωτερική αγορά της Κοινότητας, η 
οποία αποτελεί ένα οικονομικό σύνολο με 320 εκατομ­
μύρια καταναλωτές, 
— η παραχώρηση μιας λογικής θέσης των γεωργικών 
εξαγωγών στα πλαίσια των συνολικών εξαγωγών της 
Κοινότητας, 
— η σημασία των εξαγωγών κοινοτικών προϊόντων, 
— η ζήτηση των καταναλωτών για προϊόντα ποιότητας, 
— η κοινωνική και ανθρώπινη ισορροπία στη γεωργία 
και στον αγροτικό τομέα, 
— η προστασία της γεωργικής εκμετάλευσης και της 
απασχόλησης στη γεωργία και η δημιουργία των 
κατάλληλων όρων για την εγκατάσταση των νέων γεω­
ργών, 
— η προστασία της φυσικής κληρονομιάς στην Ευρώπη, 
— η προστασία του περιβάλλοντος. 
13.7. Ωστόσο, η ΟΚΕ κρίνει ότι η απαραίτητη αυστηρή 
πολιτική στον οικονομικό τομέα καθώς και οι μεταβολές 
που συνεπάγεται θα δημιουργήσουν σοβαρές κοινωνικές 
συνέπειες. 
13.8. Η ενίσχυση της γεωργικής δραστηριότητας στην 
Ευρώπη, δεν είναι μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των 
ΗΠΑ και είναι πολύ χαμηλότερη από εκείνη της Ιαπωνίας 
και ορισμένων άλλων βιομηχανικών κρατών. 
13.9. Ωστόσο, οι δαπάνες του Ευρωπαϊκού Γεωργικού 
Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων — τμήμα εγγυ-
Βρυξέλλες, 30 Οκτωβρίου 1985. ήσεων, οι οποίες δημιουργούνται από τους μηχανισμούς 
στήριξης των τιμών και προστασίας της αγοράς, εξακο­
λουθούν να αυξάνονται για ορισμένα προϊόντα, προ­
καλώντας με αυτόν τον τρόπο σοβαρή έλλειψη ισορροπίας 
μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης με άμεση κατα­
βολή του τιμήματος των διάφορων τομέων της παραγωγής, 
των περιοχών και των εισοδημάτων των γεωργών. 
13.10. Η ΟΚΕ επιδιώκοντας να παραμείνει στα χρη­
ματοδοτικά πλαίσια του Συμβουλίου θεωρεί ότι το πρό­
βλημα που τίθεται είναι να γίνει δυνατή μία καλύτερη 
και παράλληλα διαφορετική χρήση των χρημάτων που 
διατίθενται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανα­
τολισμού και Εγγυήσεων. 
13.11. Η ΟΚΕ, ζητά: 
— διαφορετική διάθεση των πιστώσεων του προϋπολο­
γισμού προκειμένου να επιτευχθεί καλή ισορροπία 
της παραγωγής προϊόντων που ανταποκρίνονται στις 
ανάγκες της ζήτησης με άμεση καταβολή του τιμήμα­
τος στην εσωτερική και εξωτερική αγορά, 
— καλρτερη κατανομή των πόρων που συμβάλλουν στη 
διατήρηση μιας γεωργικής δραστηριότητας απαραίτη­
της σε πολλές ζώνες της Κοινότητας, 
— βελτιωμένο ποσοστό προμήθειας όσον αφορά τα προϊ­
όντα που παρουσιάζουν σοβαρό έλλειμμα και τα οποία 
η Κοινότητα εισάγει από βιομηχανοποιημένες χώρες, 
— αποτελεσματική δράση για τη συγκράτηση και στη 
συνέχεια τη μείωση του κόστους των συντελεστών της 
παραγωγής (για παράδειγμα το κόστος της πίστωσης) 
που θα μπορούσε να επιτρέψει την αποφυγή σημαντι­
κών οικονομικών και εμπορικών διαστρεβλώσεων, 
— ενίσχυση της περιφερειακής πολιτικής και προώθηση 
των πολυκλαδικών αναπτυξιακών προγραμμάτων που 
είναι σε θέση να ευνοήσουν μία θετική κοινωνικοδιαρ-
θρωτική εξέλιξη του γεωργικού τομέα. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
20. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Α. Τροπολογίες που απορρίφθηκαν 
Ον ακόλουθες τροπολογίες, που διατυπώθηκαν με βάση τη γνωμοδότηση του τμήματος και κατατέθηκαν 
σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό, απορρίφθηκαν κατά τις συζητήσεις: 
Σημείο 2.2. 
«Αυτό ισχύει, ειδικότερα, για το στόχο των «λογικών τιμών για τον κατανωλωτή» που δεν έχει προσεχθεί ως 
τώρα. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η έννοια των «λογικών τιμών για τον καταναλωτή» μπορεί θαυμάσια να προσδιοριστεί 
ως «το επίπεδο τιμών που δημιουργεί η ισορροπία μεταξύ της προσφοράς και ζήτησης μεσοπρόθεσμα σε μια 
ελεύθερη αγορά». Σε ό, τι αφορά την εξωτερική πτυχή του θέματος, θα πρέπει εδώ να προστεθεί επίσης ότι 
είναι ανάγκη να ληφθεί υπόψη σε ποιο βαθμό θα ισχύσει η κοινοτική προτίμηση.» 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 17, ψήφοι κατά: 67, αποχές: 10. 
Σημείο 3.3. 
Να αντικατασταθεί η τελευταία φράση με το ακόλουθο κείμενο: 
«Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι γενικά τα διαρθρωτικά πλεονάσματα συνδέονται με το ύψος της υποστήριξης 
για τα οικεία προϊόντα.» 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι κατά: η μεγάλη πλειοψηφία. 
Σημείο 5.1.5,12η γραμμή 
Να διαγραφεί η λέξη «επιστροφές». 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι κατά: η μεγάλη πλειοψηφία. 
Σημείο 5.4.2. 
Να αντικατασταθεί η 4η περίοδος η οποία αρχίζει ως εξής: 
«Το τμήμα θα επιθυμούσε να ζητήσει...», από το ακόλουθο κείμενο: 
«Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να ζητήσει τη διάθεση σημαντικών χρηματοδοτικών μέσων για τη δασοκομία. Όσον 
αφορά τις έγγειες βελτιώσεις και τις αποξηράνσεις, είναι απαραίτητο να συνεχισθούν. Εξάλλου, θα μπορούσαν 
να εκπονηθούν μελέτες με σκοπό να εκτιμηθεί η επίδραση των εργασιών αυτών στη γεωργική ανάπτυξη και 
το περιβάλλον.» 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι κατά: η μεγάλη πλειοψηφία. 
Σημείο 5.6.2., γραμμή 6 
Το εδάφιο που αρχίζει με τη φράση «Στο μεταξύ το τμήμα ... να αντιμετωπίσει επιτυχώς τους ανταγωνιστές 
της» να διαγραφεί. Το εδάφιο που ακολουθεί να αρχίσει με τις λέξεις: 
«Συνεπώς μεγαλύτερη προσοχή θα μπορούσε να δοθεί στην εφαρμογή ...» 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι κατά: η μεγάλη πλειοψηφία. 
Σημείο 5.6.3. 
Να διαγραφεί η παράγραφος αυτή. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι κατά: η μεγάλη πλειοψηφία. 
Σημείο 6.7. 
Να διαγραφεί η παράγραφος αυτή. Αριθ. C 330/23 
Αριθ. C 330/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 12. 85 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι κατά: η μεγάλη πλειοψηφία. 
Β. Τα ακολούθα κείμενα της γνωμοδότησης αντικαταστάθηκαν απο τροπολογίες που εγκρίθηκαν κατά τις 
συζητήσεις 
8.4. Το τμήμα υπογραμμίζει ότι, αν οι γεωργοί μερικές φορές ήταν αναγκασμένοι να εντατικοποιήσουν την 
παραγωγή τους, να αυξήσουν τη χρησιμοποίηση λιπασμάτων, ειδών δασοκομικής κλπ. με τις επακόλουθες 
αρνητικές συνέπειες οι οποίες προέκυψαν από αυτά, αυτό που τους ενδιέφερε κατά κύριο λόγο ήταν να 
εξασφαλίσουν την επιβίωση τους και την επιβίωση της οικογένειας τους και της επιχείρησης τους, καθώς 
και να διατηρήσουν την ανταγωνιστικόττα τους έναντι εισαγόμενων ταυτόσημων προϊόντων και υποκατάστα­
των. Για το λόγο αυτό, ο γεωργικός τομέας, εφόσον θεσπισθούν ανάλογες διατάξεις και μέτρα αντιστάθμισης 
και επιστροφών και προβλεφθούν ανάλογα οικονομικά μέσα επιπλέον εκείνων του Ευρωπαϊκού Γεωργικού 
Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων θα ήταν πρόθυμος: 
α) να εφαρμόσει σε μεγαλύτερη έκταση μέτρα τα οποία θα επιτρέψουν μια καλύτερη προστασία του περιβάλ­
λοντος, των υδάτων και του ατμοσφαιρικού αέρα (βελτιστοποίηση της χρησιμοποίησης λιπασμάτων, 
φυτοκομικών μέσων κλπ.)· 
β) να συμβάλει περαιτέρω στη διατήρηση του τοπίου, να λάβει μέτρα για την αναδάσωση, να προβλέψει 
ζώνες για τη διατήρηση των ειδών κλπ. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 64, ψήφοι κατά: 33, αποχές: 12. 
12.8. Το τμήμα πιστεύει ότι για να μπορέσει η περιφερειακή πολιτική να επιτελέσει ικανοποιητικά όλες 
αυτές τις λειτουργίες, θα πρέπει να διαθέτει περισσότερους πόρους. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: ομοφωνία. 
Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις κατευθύνσεις για την ισχυ­
ροποίηση των σχέσεων ανάμεσα στην Κοινότητα και τη Λατινική Αμερική 
(85/C 330/06) 
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με επιστολή της στις 12 Απριλίου 1984, ζήτησε 
από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για τις κατευθύνσεις για την 
ισχυροποίηση των σχέσεων ανάμεσα στην Κοινότητα και τη Λατινική Αμερική. 
Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών 
υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 10 Σεπτεμβρίου 1985 με βάση την έκθεση της εισηγήτριας, 
κας Μπρεδήμα. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη συνεδρίαση της 31ης Οκτωβρίου 1985 στα 
πλαίσια της 230ής συνοδού ολομέλειας, υιοθέτησε κατά πλειοψηφία και με 8 ψήφους κατά και 
7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει 
την ικανοποίηση της επειδή οι περισσότερες χώρες της 
Λατινικής Αμερικής έχουν σημειώσει μεγάλες προόδους 
προς την εγκαθίδρυση δημοκρατικού καθεστώτος και 
εύχεται να σημειωθούν γρήγορα οι ίδιες εξελίξεις και στις 
χώρες που εξακολουθούν να έχουν αυταρχικά καθεστώτα. 
Η πορεία των χωρών αυτών προς την πολιτική και οικονο­
μική δημοκρατία και η περιφερειακή αντιμετώπιση των 
οικονομικών τους προβλημάτων αποτελούν τους λόγους 
για τους οποίους η ΟΚΕ ανταποκρίνεται θετικά στην 
έκκληση της Επιτροπής για την ενίσχυση των δεσμών 
τους με την Κοινότητα. Η ένταξη της Πορτογαλίας και 
Ισπανίας τονίζει τη σημασία αυτής της ενίσχυσης των 
δεσμών. 2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την ανακοίνωση της Επιτροπής 
ως προς το ότι οι σχέσεις ΕΟΚ και Λατινικής Αμερικής 
θα πρέπει να ενταχθούν σε ένα γενικό πλαίσιο, διαρθρω­
μένο σε τρία επίπεδα: το περιφερειακό, το υποπεριφε-
ρειακό και το διμερές· εκφράζει επίσης την ικανοποίηση 
της για τις συμφωνίες που υπογράφηκαν ή βρίσκονται στο 
στάδιο των διαπραγματεύσεων προς την κατεύθυνση αυτή. 
Εντούτοις, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός 
ότι οι συμφωνίες, που υπογράφηκαν με το Μεξικό, τη 
Βραζιλία και τις Χώρες του Συμφώνου των Άνδεων επέφε­
ραν πενιχρά αποτελέσματα όσον αφορά την ανάπτυξη των 
χωρών αυτών και εύχεται να εφαρμοσθούν πραγματικά. 
Εύχεται επίσης να αρχίσουν διαπραγματεύσεις (ή να συνε­
χισθούν αν έχουν ήδη αρχίσει) και με άλλα κράτη στα 
οποία έχει προωθηθεί η δημοκρατία και ιδιαίτερα με την 
Αργεντινή.