Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που αφορούν την ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανση των επικίνδυνων παρασκευασμάτων»

(97/C 158/11)

Την 1η Οκτωβρίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Μαρτίου 1997 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Gardner.

Κατά τη 344η σύνοδο ολομέλειας, που πραγματοποιήθηκε στις 19 και 20 Μαρτίου 1997 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 94 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Τα επικίνδυνα παρασκευάσματα ρυθμίζονται αυτή τη στιγμή από την οδηγία 88/379/ΕΟΚ () όσον αφορά την ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανσή τους. Με την παρούσα πρόταση, η οδηγία εκσυγχρονίζεται, ενώ παράλληλα βελτιώνεται και η παρουσίασή της. Με την πρόταση εισάγονται, επίσης, τα ακόλουθα νέα στοιχεία:

1.1.1. Τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα (ΦΠΠ) εμπίπτουν πλέον στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας όσον αφορά την ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανσή τους, καθώς και τα σχετικά δελτία στοιχείων ασφαλείας. Η οδηγία 91/414/ΕΟΚ () σχετικά με τη διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων εξακολουθεί να ισχύει, αλλά χρειάζεται να τροποποιηθεί για να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η οδηγία 78/631/ΕΟΚ () σχετικά με την ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανση γεωργικών φαρμάκων έχει καταργηθεί.

1.1.2. Η απαίτηση κατάρτισης δελτίων στοιχείων ασφαλείας επεκτείνεται και σε ορισμένα παρασκευάσματα που δεν έχουν ταξινομηθεί ως «επικίνδυνα».

1.1.3. Εφαρμόζεται μια νέα ταξινόμηση των περιβαλλοντικών κινδύνων, η οποία είναι σύμφωνη με την καθιέρωση των αντίστοιχων κριτηρίων στην οδηγία 67/548/ΕΟΚ () σχετικά με την ταξινόμηση, συσκευασία, και επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών.

1.1.4. Η υποχρέωση της επισήμανσης ορισμένων ευαισθητοποιητών, έστω και κάτω από τα γενικά όρια ταξινόμησης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Οι περισσότερες από τις προτεινόμενες αλλαγές κρίνονται ως επίκαιρες και απαραίτητες. Αν και η παρουσίαση έχει βελτιωθεί, η πρόταση παραμένει δυσνόητη για τον απλό αναγνώστη, δεδομένου ότι πολλές λεπτομέρειες προέρχονται από άλλες οδηγίες και ιδιαιτέρως από την οδηγία 67/548/ΕΟΚ για τις επικίνδυνες ουσίες. Πάντως, η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση υπό την επιφύλαξη των παρακάτω σχολίων.

2.1.1. Η ΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι θα ήταν σκόπιμο να υπογραμμίζονται στους καταναλωτές οποιοιδήποτε κίνδυνοι που παρουσιάζουν τα οικιακά και τα κηπουρικά προϊόντα για την ασφάλεια και το περιβάλλον, προκειμένου οι καταναλωτές να μπορούν να λαμβάνουν προφυλάξεις ή, σε περιπτώσεις που έχουν τη δυνατότητα επιλογής, να αγοράζουν εναλλακτικά προϊόντα.

2.1.2. Τα προβλήματα που παρουσιάζονται αφορούν κυρίως τις ακόλουθες προσθήκες:

2.2. Ενσωμάτωση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων (ΦΠΠ)

2.2.1. Οι γενικοί κανόνες που ισχύουν για τα άλλα παρασκευάσματα πρέπει πλέον να τηρούνται και για τα ΦΠΠ. Πρόκειται για μια γενική εναρμόνιση, ιδίως όσον αφορά την ταξινόμηση. Η έλλειψη ειδικών κανόνων επισήμανσης στη σχετική πρόταση ενδέχεται να προξενήσει σύγχυση και παρερμηνείες τόσο στους χρήστες, όσο και στις αρμόδιες αρχές. Συνεπώς, πρέπει να θεσπισθούν ενιαίοι κανόνες ευθύς εξαρχής.

2.3. Ενσωμάτωση ορισμένων παρασκευασμάτων που δεν έχουν ταξινομηθεί ως επικίνδυνα

2.3.1. Εκτός από τις υφιστάμενες διατάξεις, η νέα υποχρέωση περιλαμβάνει και την κατάρτιση δελτίων στοιχείων ασφαλείας. Στην περίπτωση αυτή προκύπτουν ορισμένες δυσκολίες που σχολιάζονται λεπτομερώς στο σημείο 3.11.

2.4. Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι

2.4.1. Οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι αντιμετωπίζονται πλέον με την ίδια σοβαρότητα και υπόκεινται στις ίδιες λεπτομερείς διαδικασίες όπως οι τοξικολογικές ιδιότητες.

2.4.2. Στα παραρτήματα πρέπει να αναφέρονται μόνο οι τεχνικές πτυχές των αξιολογήσεων. Κατ' αυτόν τον τρόπο προβάλλονται οι αρχές (στα άρθρα) και επιτρέπεται η ταχύτερη προσαρμογή του τεχνικού μέρους σύμφωνα με την επιστημονική και τη γενική πρόοδο.

2.5. Εναλλακτικές ονομασίες

2.5.1. Οι τρέχοντες περιορισμοί όσον αφορά την κατηγορία ουσιών για τις οποίες είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικές ονομασίες διατηρούνται στην πρόταση, αλλά καθιερώνεται μια διαδικασία έγκρισης των τελευταίων. Το ζήτημα αυτό εξετάζεται λεπτομερέστερα στα σημεία 3.8 και 3.10.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Άρθρο 1, παράγραφος 4

3.1.1. Σύμφωνα με την παράγραφο αυτή, η ταξινόμηση, η επισήμανση, η συσκευασία των ΦΠΠ, καθώς και τα σχετικά δελτία στοιχείων ασφαλείας, υπάγονται στους κανόνες της παρούσας οδηγίας, ενώ συνεχίζουν να ισχύουν οι διατάξεις της ειδικής οδηγίας 91/414/ΕΟΚ. Ωστόσο, δύο διαφορετικές δέσμες κανόνων επισήμανσης ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση.

3.1.2. Για την αποτελεσματική επίλυση του προβλήματος, η ΟΚΕ προτείνει να τροποποιηθεί, η οδηγία 91/414/ΕΟΚ, στο μέτρο που αυτό κρίνεται αναγκαίο, και να τεθεί σε ισχύ ταυτόχρονα με την παρούσα πρόταση. Το ιδιαίτερο ζήτημα της επισήμανσης εξετάζεται στο σημείο 3.6 κατωτέρω.

3.2. Άρθρο 1, παράγραφος 5

3.2.1. Η υπό εξέταση οδηγία δεν ισχύει για τη μεταφορά και τη σχετική συσκευασία. Η Επιτροπή πρέπει να επιδιώξει, στους κόλπους των αρμόδιων διεθνών οργάνων, εναρμόνιση των διατάξεων περί μεταφοράς (όπως π.χ. θεσπίζεται στην οδηγία 94/55/ΕΚ της 21ης Νοεμβρίου 1994) όσον αφορά την ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανση, με την παρούσα οδηγία αυτή.

3.3. Άρθρο 5 - Αξιολόγηση των κινδύνων που απορρέουν από φυσικοχημικές ιδιότητες

3.3.1. Σε γενικές γραμμές, ο μηχανισμός αξιολόγησης δεν έχει αλλάξει. Έχει προστεθεί, όμως, μια νέα ρήτρα με την οποία αποφεύγονται οι άσκοπες επαναλήψεις των δοκιμών. Η ενέργεια αυτή κρίνεται ως ενδεδειγμένη.

3.4. Άρθρο 6 - Αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία

3.4.1. Τα επιτρεπόμενα όρια διακυμάνσεως αυξήθηκαν με βάση τις πρακτικές εμπειρίες. Ωστόσο, πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο κανόνας αυτός ισχύει μόνο για τις σπάνιες περιπτώσεις που οι ιδιότητες του παρασκευάσματος αξιολογούνται, σε πρώτη φάση, μέσω της πραγματοποίησης δοκιμών και όχι βάσει των συστατικών του.

3.4.2. Και σε αυτή την περίπτωση, η αναθεωρημένη ρήτρα επιτρέπει να αποφευχθεί η άσκοπη επανάληψη δοκιμών. Στην προκειμένη περίπτωση, θα μειωθεί ο αριθμός των απαιτούμενων πειραμάτων σε ζώα.

3.5. Άρθρο 7

3.5.1. Πρόκειται για ένα νέο άρθρο που καλύπτει, σε συνδυασμό με το παράρτημα ΙΙΙ, την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών κινδύνων. Κρίνεται πολύ ορθό το ότι η εφαρμοζόμενη μέθοδος είναι ανάλογη αυτής για την τοξικολογική αξιολόγηση.

3.5.2. Βλέπε, επίσης στο παραπάνω σημείο 2.4.

3.6. Άρθρο 8, παράγραφος 4

3.6.1. Πρόκειται για ένα νέο άρθρο που θα διευκολύνει τη θέση σε ισχύ και την εφαρμογή της οδηγίας.

3.7. Άρθρο 10, παράγραφος 1.2 - Επισήμανση των ΦΠΠ

3.7.1. Όπως αναφέρεται στο σημείο 3.1, η συγχώνευση των ΦΠΠ στη γενική οδηγία θέτει ένα ιδιαίτερο πρόβλημα όσον αφορά την επισήμανση. Η ΟΚΕ προτείνει να συμπεριληφθεί στην παρούσα οδηγία ένα παράρτημα, στο οποίο θα προβλέπονται σαφείς και ενιαίοι κανόνες για την επισήμανση των σχετικών προϊόντων. Σύμφωνα πάντα με το σημείο 3.1, το σχετικό παράρτημα, καθώς και οι απαραίτητες τροποποιήσεις της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ, θα πρέπει να έχουν ενσωματωθεί το αργότερο μέχρι τη θέση σε ισχύ της πρότασης οδηγίας.

3.8. Άρθρο 10, παράγραφος 2.3.5 - Χρησιμοποίηση εναλλακτικών ονομασιών

3.8.1. Το εν λόγω άρθρο επιτρέπει τη χρησιμοποίηση εναλλακτικών ονομασιών μόνο στην περίπτωση επιβλαβών ουσιών που είναι δυνατόν να αποβούν θανατηφόρες.

3.8.2. Η ετικέτα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την πληροφόρηση των καταναλωτών και των χρηστών. Ωστόσο, είναι εξίσου αναγκαίο να ληφθούν υπόψη οι τρέχουσες ρυθμίσεις σχετικά με την προστασία της βιομηχανικής τεχνογνωσίας, στον βαθμό που αυτή δεν εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία των χρηστών και των καταναλωτών. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη χρησιμοποίηση του λεξιλογίου/οδηγού του παραρτήματος VI, μέρος Β.

3.9. Άρθρο 10, παράγραφοι 2.5 και 2.6

3.9.1. Σύμφωνα με τις παραγράφους αυτές, έως και 6 φράσεις περί κινδύνων (R) και 6 οδηγίες προφυλάξεως (S) μπορούν πλέον να αναγράφονται σε μια επισήμανση. Ενώ οι 6 φράσεις R περί κινδύνων θα αναγράφονται μόνο στην περίπτωση πολύ επικίνδυνων προϊόντων, οι 6 φράσεις S περί προφυλάξεων μπορεί να αναγράφονται πολύ συχνά.

3.9.2. Η αναφορά όλων αυτών των φράσεων εκτός από τις χημικές ουσίες προϋποθέτει ότι οι σχετικές πληροφορίες θα είναι πράγματι απαραίτητες και κατανοητές. Ωστόσο, στο χώρο εργασίας ήδη αναγράφονται πληρέστερες και ακριβέστερες πληροφορίες στα δελτία δεδομένων ασφαλείας.

3.9.3. Με την επιφύλαξη των διατάξεων της πρότασης οδηγίας, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εκπονήσει μελέτη σχετικά με την ανάγκη για την υφιστάμενη επισήμανση και τον τρόπο με τον οποίο το ευρύτερο κοινό και οι χρήστες κατανοούν την τελευταία. Βάσει των πορισμάτων της εν λόγω μελέτης, θα χρειασθεί να επανεξετασθούν τα κριτήρια που ορίζονται στο παράρτημα VI της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ για την επισήμανση επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων, στο μέτρο που αυτό κρίνεται απαραίτητο, και να εξετασθούν τρόποι και μέσα για την εκπαίδευση του ευρέος κοινού.

3.9.4. Σχετικά, είναι δυνατό να γίνει χρήση μιας μελέτης, την οποία πρόκειται να αρχίσει αυτή τη στιγμή η ΓΔ XXIV για τον τομέα των τροφίμων (), όπου αντιμετωπίζονται παρόμοια προβλήματα.

3.10. Άρθρο 11 - Η διαδικασία σχετικά με τη χρήση εναλλακτικών ονομασιών

3.10.1. Αίτηση για τη χρησιμοποίηση εναλλακτικής ονομασίας μπορεί να υποβληθεί μόνο βάσει των διατάξεων του άρθρου 11.

3.11. Άρθρο 16, παράγραφος 2 - Επέκταση της χρήσης δελτίων δεδομένων ασφαλείας

3.11.1. Με το άρθρο αυτό καθίσταται πλέον υποχρεωτική η κατάρτιση δελτίων δεδομένων ασφαλείας για παρασκευάσματα που δεν έχουν ταξινομηθεί ως επικίνδυνα κατά την έννοια των άρθρων 5, 6, και 7, αλλά περιέχουν τουλάχιστον μια ουσία με επικίνδυνες επιπτώσεις για την υγεία σε αναλογία ≤1 % (0,2 % για τα αέρια), ή για την οποία προβλέπονται οριακές τιμές σε κοινοτική κλίμακα όσον αφορά την έκθεση στο χώρο εργασίας.

3.11.2. Υπάρχουν πάρα πολλά από αυτά τα παρασκευάσματα. Η κατάρτιση και η ενημέρωση πλήρων δελτίων δεδομένων είναι δαπανηρή και απαιτεί την εκπόνηση μεγάλου αριθμού εγγράφων, τόσο όσον αφορά τους παραγωγούς όσο και τις αρμόδιες αρχές. Μεταξύ των παραγωγών, οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες, δεδομένου ότι συχνά δεν διαθέτουν τους απαραίτητους τεχνικούς ή ανθρώπινους πόρους.

3.11.3. Η κατάρτιση πλήρων δελτίων στοιχείων ασφαλείας δικαιολογείται σε περιπτώσεις όπου προβλέπονται οριακές τιμές έκθεσης στο χώρο εργασίας (βλ. άρθρο 16, παράγραφο 2, δεύτερη περίπτωση).

3.11.4. Στις περιπτώσεις που μια συστατική ουσία παρουσιάζει κινδύνους για την υγεία (βλ. άρθρο 16, παράγραφο 2, πρώτη περίπτωση), η κατάρτιση πλήρων δελτίων δεδομένων ασφαλείας συνήθως δεν δικαιολογείται από τα οφέλη. Επομένως, για τα εν λόγω παρασκευάσματα πρέπει να προβλέπονται απλουστευμένα δελτία στοιχείων ασφαλείας με λεπτομέρειες τις οποίες οι χρήστες ή οι καταναλωτές πράγματι χρειάζονται, σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο της εισαγωγής που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 93/112/ΕΚ () για το σύστημα ειδικής πληροφόρησης σχετικά με τα επικίνδυνα παρασκευάσματα (ιδιότητες άνευ σημασίας).

3.11.5. Οι λεπτομέρειες σχετικά με παρόμοια δελτία πληροφόρησης θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στην παρούσα πρόταση, ώστε να εξασφαλισθεί ότι όλα τα κράτη μέλη θα εργάζονται σύμφωνα με μια ενιαία βάση.

3.12. Άρθρο 23

3.12.1. Η παρούσα πρόταση έχει υποβληθεί σύμφωνα με το άρθρο 100 Α, η διαδικασία του οποίου είναι μακρά και περίπλοκη. Για το λόγο αυτό, είναι εξωπραγματικό να καθοριστούν εκ των προτέρων ημερομηνίες για την εφαρμογή των διατάξεών της.

3.12.2. Κατά συνέπεια, η θέση της σε ισχύ πρέπει να αρχίσει από την ημερομηνία που θα δημοσιευθεί στην ΕΕ, με μια μεταβατική περίοδο πέντε ετών, σύμφωνα με το επεξηγηματικό μνημόνιο.

3.13. Παράρτημα V- Γ.1 - Πρόσθετη επισήμανση ορισμένων ευαισθητοποιητών

3.13.1. Βάσει της πρότασης οδηγίας, η ονομασία ορισμένων ευαισθητοποιητικών ουσιών, οι οποίες περιλαμβάνονται στην ταξινόμηση σχετικά με τα όρια συγκεντρώσεως, πρέπει να αναφέρεται στην ετικέτα με την ένδειξη: «Περιέχει ονομασία της ευαισθητοποιητικής ουσίας. Μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση σε ήδη ευαισθητοποιημένα άτομα».

3.13.2. Η ένδειξη της ονομασίας στην ετικέτα είναι μια ορθή απαίτηση για την προειδοποίηση ευαισθητοποιημένων ατόμων.

3.14. Παράρτημα VI - Μέρος Α (Α), πρώτη περίπτωση

3.14.1. Στο αγγλικό, ιταλικό, ολλανδικό, ελληνικό και φινλανδικό κείμενο, η φράση «R23» να αντικατασταθεί με τη φράση «R22». Η πρώτη (τοξική ουσία όταν εισπνέεται) σχετίζεται με την τοξικότητα ενώ η δεύτερη (επιβλαβής ουσία όταν απορροφάται) με τη βλάβη που προκαλείται.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 1997.

Ο Πρόεδροςτης Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ αριθ. L 187 της 16. 7. 1988.

() ΕΕ αριθ. L 230 της 19. 8. 1991.

() ΕΕ αριθ. L 206 της 29. 7. 1978.

() ΕΕ αριθ. L 196 της 16. 8. 1967.

() ΕΕ αριθ. C 265 της 12. 9. 1996.

() ΕΕ αριθ. L 314 της 16. 12. 1993.