Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Τελωνειακή συνεργασία στην ενιαία αγορά (ΤΕΑ)"

(2000/C 268/13)

Στις 27 Μαΐου 1999, και με βάση το άρθρο 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να εκδώσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για το ακόλουθο θέμα "Τελωνειακή συνεργασία στην ενιαία αγορά".

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 3 Μαΐου με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Giesecke.

Κατά τη 374η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 13ης Ιουλίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στα πλαίσια των αυξημένων προσπαθειών που καταβλήθηκαν τα τελευταία αυτά χρόνια από την ΕΕ για να προστατευτεί ο κοινοτικός χώρος από την αύξηση του οργανωμένου εγκλήματος, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενίσχυσε σημαντικά την καταπολέμηση της επιβλαβούς στα κοινοτικά οικονομικά απάτης και την προστασία των εξωτερικών συνόρων. Η ΟΚΕ παρακολούθησε με προσοχή, εξέτασε και γενικά ενέκρινε τα προτεινόμενα μέτρα στους διάφορους τομείς και προέβη σε συστάσεις για την εφαρμογή τους. Αυτό επίσης ισχύει και για τον τελωνειακό τομέα, τομέα με κυρίαρχους πρακτικούς προσανατολισμούς:

- γνωμοδότηση για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος δράσεως για τα τελωνεία στην Κοινότητα (Τελωνείο 2000)"(1) και για,

- "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί την απόφασης της 19ης Δεκεμβρίου 1996 για τη θέσπιση προγράμματος δράσεως για τα τελωνεία στην Κοινότητα (Τελωνείο 2000 )"(2),

- γνωμοδότηση για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου για τη θέσπιση Κοινοτικού Τελωνειακού Κώδικα (Διαμετακόμιση)"(3),

- γνωμοδότηση για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινού Κοινοτικού Τελωνειακού Κώδικα"(4),

- γνωμοδότηση για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3295/94 που θεσπίζει μέτρα ενόψει της απαγόρευσης της κυκλοφορίας, εξαγωγής, επανεξαγωγής και την υπαγωγή σε καθεστώς αναστολής των παραποιημένων εμπορευμάτων και των εμπορευμάτων πειρατείας"(5).

1.2. Η ετήσια έκθεση 1998 "Προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων και καταπολέμηση της απάτης"(6) που υποβλήθηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρέχει μια νέα ευκαιρία να συνταχθεί ένα είδος ενδιάμεσου απολογισμού της αποτελεσματικότητας των μέτρων που υιοθετήθηκαν έως σήμερα, να επισημανθούν οι ενδεχόμενες βελτιώσεις και κυρίως, να απαιτηθούν τα μέτρα που βρίσκονται ακόμη εν αναμονή ή δεν έχουν υιοθετηθεί.

1.3. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, το πολιτικό πλαίσιο και οι τεχνικές δυνατότητες εξελίχθηκαν πολύ περισσότερο στον τομέα των τελωνείων, απ' όσο σε οποιαδήποτε άλλη διοικητική υπηρεσία. Πέρα από τις κλασικές τελωνειακές λειτουργίες, η τελωνειακή διοίκηση έχει επιφορτιστεί με πολύ φιλόδοξα καθήκοντα στο πεδίο του ελέγχου των εξωτερικών συναλλαγών. Επιπλέον, το πέρασμα στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά και η ενσωμάτωση των συμφωνιών του Σέγκεν στη Συνθήκη του Άμστερνταμ, καθώς και το άνοιγμα των συνόρων προς την Ανατολή έχει καταστήσει αναγκαία την πλήρη αναθεώρηση των τελωνειακών στρατηγικών. Για το λόγο αυτό, το σύνολο των τελωνειακών διοικήσεων βρίσκεται σήμερα σε πλήρη ανασυγκρότηση.

1.4. Λόγω του ανοίγματος των συνόρων στα πλαίσια της ΕΕ και της ασυγκράτητης επέκτασης της κυκλοφορίας επιβατών και εμπορευμάτων μεταξύ της ΕΕ και των ανατολικών της γειτόνων, η ΕΕ αντιμετωπίζει όχι μόνο αυξανόμενες μεταναστευτικές πιέσεις, αλλά και σημαντικές προκλήσεις. Ειδικότερα, η αυξημένη φορολογία επί ορισμένων εισαγόμενων προϊόντων όπως είναι ο καπνός και τα οινοπνευματώδη, τα τελωνειακά πλεονεκτήματα που ορισμένες φορές είναι πολύ σημαντικά και τα οποία χορηγούνται στις λιγότερο ευνοημένες αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά και οι υψηλές επιδοτήσεις στις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων, είχαν ως αποτέλεσμα την ταχεία αύξηση της συνοριακής εγκληματικότητας, που έχει λάβει πλέον οργανωμένη μορφή.

1.5. Πολλές ενδείξεις επιτρέπουν να σκεφτούμε ότι τα διεθνή δίκτυα λαθρεμπορίου εφαρμόζουν τις ίδιες ή παρόμοιες στρατηγικές, είτε πρόκειται για το εμπόριο ναρκωτικών ή ανθρώπων, το εμπόριο όπλων ή τη νομιμοποίηση χρημάτων ή έστω αν πρόκειται για την παράκαμψη της ευρωπαϊκής προστασίας των καταναλωτών ή της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας. Επιπλέον, όλο και πιο συχνό είναι το φαινόμενο βίαιων πράξεων που ασκούνται εις βάρος τελωνειακών υπαλλήλων.

1.6. Αυτός ο νέος τύπος απειλής που βαραίνει στην εσωτερική ασφάλεια των κρατών μελών της ΕΕ, απαιτεί μια ενισχυμένη διεθνή συνεργασία με τις χώρες που ενδεχόμενα αποτελούν την προέλευση ή τον άξονα διέλευση αυτής της εισαγόμενης εγκληματικότητας. Οι συμφωνίες που έχουν στο μεταξύ συναφθεί μεταξύ της Ένωσης και 33 τρίτων χωρών, φαίνεται να αποτελούν από αυτή την άποψη μια καλή αφετηρία και έχουν ήδη επιφέρει έκδηλα αποτελέσματα. Υφίσταται, ωστόσο, περιθώριο για να ενισχυθούν οι σχέσεις αυτές.

1.7. Στην προοπτική της προβλεπόμενης διεύρυνσης της ΕΕ, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη το μεγάλο αριθμό των υποψήφιων για ένταξη κρατών, καθώς και τη μεγάλη ποικιλία των νομικών και διοικητικών τους παραδόσεων, οι στρατηγικές προένταξης θα πρέπει να επιδείξουν ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά τα ζητήματα αυτά(7).

1.8. Καταρτίζοντας όλες αυτές τις γνωμοδοτήσεις, η ΟΚΕ είχε επίγνωση του ακόλουθου διλήμματος, δηλαδή της αναγκαιότητας να αντιμετωπιστούν οι συνεχώς εξελισσόμενες στρατηγικές απάτης, με αμυντικές στρατηγικές που θα είναι το ίδιο ευέλικτες και αποτελεσματικές. Στρατηγικές που θα πρέπει, ωστόσο, να ικανοποιούν τα ακόλουθα κριτήρια: να εμποδίζουν το λιγότερο δυνατό τις διεθνείς συναλλαγές και τη διακίνηση των ατόμων, γιατί σε αυτή την περίοδο αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης, οι τελωνειακές διατυπώσεις αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό παράγοντα στην απόφαση χωροθέτησης των επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ επέμενε πάντοτε στην υλοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων λειτουργικών βελτιώσεων, σε συνεργασία με τους παράγοντες της οικονομίας. Η ΟΚΕ γνωρίζει ότι ορισμένα κράτη μέλη τηρούν επιφυλακτική στάση σχετικά. Εξάλλου, η πολιτική της μεταρρύθμισης θα πρέπει να λάβει υπόψη το χρόνο και τους πόρους που είναι αναγκαίοι για να ολοκληρωθούν ορθώς οι διευθετήσεις αυτές στο επίπεδο του προσωπικού και των εξοπλισμών των τελωνειακών διοικήσεων.

1.8.1. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση των κινδύνων που προέκυψαν στο πεδίο της συνοριακής εγκληματικότητας από την κατάργηση των τελωνειακών ελέγχων μεταξύ των κρατών μελών, όμως ο φόβος της εγκληματικότητας δεν θα πρέπει να αποτελέσει πρόσχημα για να αρνηθεί κανείς την ανάπτυξη των συναλλαγών και δεν θα πρέπει κυρίως να οδηγήσει, στην πράξη, στην κατάργηση των διευκολύνσεων που έχουν ήδη παραχωρηθεί με την εγκαθίδρυση ενός συστήματος ελέγχου για την καταπολέμηση της απάτης. Χρειάζεται να αποκατασταθεί μια ισορροπημένη σχέση μεταξύ των εμπορικών συμφερόντων αφενός και της καταπολέμησης της απάτης αφετέρου.

1.9. Σχετικά η ΟΚΕ έχει αποφασιστικώς δεσμευτεί υπέρ της ανάπτυξης και της χρήσης "ευφυών" ελέγχων που θα βασίζονται στην ευρύτερη χρήση της πληροφορικής και των επαγγελματικών αναλύσεων των κινδύνων. Οι επιτόπιοι έλεγχοι (επαλήθευση εμπορευμάτων) θα πρέπει βεβαίως να συνεχιστούν και θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν ρόλο στα πλαίσια του συστήματος αυτού.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι αναλύσεις της Επιτροπής και του Ελεγκτικού Συνεδρίου καθώς και η εκτεταμένη έκθεση έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, φωτίζουν επαρκώς τα κενά των ευρωπαϊκών τελωνείων. Έχει επίσης την εντύπωση ότι τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν σήμερα στο επίπεδο της Ένωσης, λαμβάνονται με αποφασιστικότητα και στρέφονται προς την ορθή κατεύθυνση. Ορισμένες αποφάσεις έπρεπε να έχουν ληφθεί συντομότερα.

2.1.1. Ορισμένα κράτη μέλη παραμένουν, σε διαφορετικούς βαθμούς, κάτω από τον επιβαλλόμενο ταχύτατο ρυθμό προσαρμογής. Η Επιτροπή θα πρέπει ωστόσο να ασκήσει πίεση ώστε να εφαρμοστούν σύντομα τα σχετικά μέτρα. Οι τελωνειακές συνεργασίες απαιτούν να αποκτήσουν τα κράτη μέλη περίπου ισοδύναμες υποδομές.

2.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι νέες στρατηγικές υποστήριξης και οι εργασίες της νέας OLAF δεν έχουν καμία πιθανότητα να καταλήξουν σε αποτελέσματα παρά μόνο εάν υπάρξει ταχύτερη πρόοδος προς την, έως τώρα αρκετά βραδεία, ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού ποινικού δικαίου, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Συνάντησης Κορυφής του Τάμπερε. Όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, είναι άκρως δύσκολο να υπάρξει αποτελεσματική ποινική δίωξη. Οι διαδικασίες αιτήσεων ενίσχυσης και ανακριτικής επιτροπής παραμένουν, παρά τις πολυάριθμες βελτιώσεις που έχουν γίνει, ένα ιδιαίτερα βραδυκίνητο μέσο. Η έκθεση της Επιτροπής(8) κάνει λόγο για ακραία βραδύτητα των απαντήσεων στις αιτήσεις πληροφοριών και για πολυσύνθετες εσωτερικές διαδικασίες.

2.3. Η προσοχή της ΟΚΕ εφιστάται συχνά στο γεγονός ότι η συνεργασία των τελωνειακών διοικήσεων της ΕΕ είναι πιο εύκολη από την αντίστοιχη άλλων διοικητικών υπηρεσιών. Αυτό οφείλεται στις δεκαετίες εμπειρίας που έχουν αποκτηθεί στα πλαίσια της τελωνειακής ένωσης, αλλά επίσης και στην ύπαρξη σχετικά σαφών νομικών βάσεων. Ωστόσο, είναι ακόμη δυνατό να βελτιωθεί αισθητά το σύστημα. Επιπλέον, υφίστανται ακόμα ιδιαίτερα σημαντικές διαφορές μεταξύ των προσεγγίσεων και των μεθόδων εκ μέρους των διοικήσεων.

2.3.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει σημαντικές διαφορές ακόμη μεταξύ των εθνικών τελωνειακών διοικήσεων σε ό,τι αφορά την εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων. Ο λόγος έγκειται στην ποικιλία των διαρθρώσεων και των διοικητικών παραδόσεων, στα διαφορετικά επίπεδα επιμόρφωσης και στους υπέρμετρα άνισους εξοπλισμούς. Μολονότι ορισμένες χώρες χρησιμοποιούν συστήματα ηλεκτρονικής ανίχνευσης, άλλα κράτη για παράδειγμα δεν διαθέτουν ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους για την ανίχνευση ναρκωτικών και όπλων.

2.3.2. Η ΟΚΕ κρίνει κατάλληλα και εξαιρετικά αξιόλογα τα μέτρα που έχουν ληφθεί στα θέματα των ανθρώπινων πόρων, όπως είναι τα σεμινάρια, οι ανταλλαγές υπαλλήλων, τα κοινά μέτρα επιμόρφωσης και τελειοποίησης. Πρέπει να δημιουργηθεί το συντομότερο δυνατό ευρωπαϊκή ακαδημία τελωνειακών, η οποία θα συμβάλλει κυρίως στην ανάπτυξη της αμοιβαίας ταύτισης, της ανάπτυξης της αίσθησης των ευρωπαίων τελωνειακών ότι αποτελούν "Σώμα".

2.3.3. Σε σχέση με τα σημαντικά θέματα προσωπικού και επαγγελματικής κατάρτισης, η ΟΚΕ προσδοκεί ότι θα εντατικοποιηθεί η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των συνδικαλιστικών οργανώσεων των τελωνειακών.

2.3.4. Οι διαφορές από την άποψη του υλικού εξοπλισμού αποτελούν, σύμφωνα με την ΟΚΕ, ένα ανησυχητικό πρόβλημα, διότι εμπίπτουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Οι αποκλίσεις στο πεδίο αυτό μπορούν να επιφέρουν σημαντικές μετακινήσεις των ροών των εμπορευμάτων. Εναπόκειται στην Επιτροπή να δώσει έμφαση στις ανεπάρκειες αυτές.

2.3.4.1. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής να αυξηθεί από το 2001 η οικονομική συμμετοχή των κρατών μελών στις δαπάνες των τελωνείων από 10 σε 25 %. Τονίζει ότι οι πόροι αυτοί θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν πράγματι για τη βελτίωση του εξοπλισμού των τελωνείων. Η Επιτροπή οφείλει να ελέγχει τη χρησιμοποίηση των πόρων αυτών.

2.3.5. Η ΟΚΕ προτείνει να επεξεργαστεί η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη, μια σύσταση εξοπλισμού των επιμέρους τελωνειακών υπηρεσιών (αεροδρόμια, λιμάνια, οδικό δίκτυο, σιδηρόδρομος, τελωνεία στο εσωτερικό της χώρας). Η σύσταση αυτή θα πρέπει να καταλήξει στην πρόταση εξοπλισμού.

2.4. Τα διαφορετικά εθνικά καθεστώτα στα θέματα της φορολογίας του κύκλου εργασιών επηρεάζουν επίσης τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Χρειάζεται να υπάρξει συντονισμός των συμφερόντων στα θέματα αυτά, λαμβάνοντας υπόψη τη ενιαία τελωνειακή νομοθεσία. Η οργάνωση των εθνικών διοικήσεων διαφέρει ανά κράτος μέλος, όπως επίσης και η αρμοδιότητα των αρχών στα θέματα του κύκλου εργασιών (στις εισαγωγές). Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να συνεργάζονται πιο στενά στα θέματα της φορολογίας και του ελέγχου. Με λύπη επίσης διαπιστώνονται διαφορές σε ό,τι αφορά τις αρμοδιότητες στα θέματα των φορολογικών διενέξεων. Προκύπτει από αυτό ένας μεγάλος αριθμός αναγκαίων ενεργειών, πράγμα που περιπλέκει την εργασία των διοικήσεων σε σχέση με την πιο εναρμονισμένη τελωνειακή διοίκηση.

2.5. Οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί, τόσο οι υπερεθνικοί όσο και οι εθνικοί (το περιεχόμενο των τελευταίων ποικίλλει) επηρεάζουν την κυκλοφορία των εμπορευμάτων στα εξωτερικά και εσωτερικά σύνορα. Η ΟΚΕ διατυπώνει έτσι την υπόθεση ότι θεμελιώδεις τομείς απέχουν από μια ταχεία εναρμόνιση. Για τους τομείς αυτούς ζητεί κυρίως διαφάνεια και ευρύτερο συντονισμό των σημερινών διατάξεων.

2.6. Οι περιοριστικές διατάξεις για την προστασία των δεδομένων και το φορολογικό απόρρητο που εφαρμόζονται σε ορισμένα κράτη μέλη συνεχίζουν να αποτελούν εμπόδιο, στα πλαίσια της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, σε μια σύγχρονη και σε επίπεδο πληροφορικής συνεργασία των τελωνειακών και οικονομικών διοικήσεων μεταξύ τους και με τα όργανα των Βρυξελλών. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι διατάξεις αυτές δεν θα πρέπει να παρεμποδίζουν αυτού του είδους την ανταλλαγή πληροφοριών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ έλαβε θέση σαφέστερα για τα μέτρα που υιοθετούνται από την ΕΕ μέσω των ακόλουθων γνωμοδοτήσεων:

3.2. Γνωμοδότηση για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την θέσπιση προγράμματος δράσης για τα τελωνεία στην Κοινότητα (Τελωνείο 2000)" και για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί την απόφαση της 19 Δεκεμβρίου 1996 για τη θέσπιση προγράμματος δράσης για τα τελωνεία στην Κοινότητα (Τελωνείο 2000)"

3.2.1. Οι ροές πληροφοριών μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών αφενός και μεταξύ των διοικήσεων των κρατών μελών, όπως επίσης και στα πλαίσια των εθνικών διοικήσεων αφετέρου, αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο. Ενώ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ιντερπόλ, οι ανταλλαγές πληροφοριών επιτρέπουν την καταπολέμηση του 80 % περίπου του συνόλου των περιπτώσεων απάτης, το επίπεδο της επικοινωνίας που έχει επιτευχθεί στον τελωνειακό τομέα παραμένει κάτω από τις τιμές αυτές! Κατά την άποψη της ΟΚΕ έως σήμερα, η επικοινωνία στο επίπεδο των οριζόντιων διεθνών δραστηριοτήτων, από τελωνειακό γραφείο σε τελωνειακό γραφείο, πολύ λίγο έχουν αναπτυχθεί. Στην πράξη, δεν υφίσταται επικοινωνία μεταξύ των εσωτερικών τελωνειακών γραφείων. Η επικοινωνία μέσω των διαφόρων κεντρικών γραφείων συνδέσμου (CLO) είναι δύσκολη και θα αντικατασταθεί ελπίζουμε προσεχώς από την πρόσθετη άμεση επικοινωνία στα πλαίσια των σχέσεων εργασίας. Το νέο σύστημα NCTS - Νέο Σύστημα Πληροφορικά Εκφρασμένης Διαμετακόμισης - αποτελεί βεβαίως ένα καλό παράδειγμα. Εν αναμονή αυτής της θέσπισης, η ΟΚΕ προτείνει να κληθούν οι υπάλληλοι των τελωνείων να ενημερωθούν κατευθείαν από τους συναδέλφους άλλων κρατών μελών σε περίπτωση ανωμαλιών που πρέπει να επισημανθούν. Το γεγονός ότι όλα τα τελωνειακά γραφεία δεν έχουν συνδεθεί με το Διαδίκτυο, αλλά μόνο με ένα εθνικό δίκτυο, αποτελεί ένα από τα κυριότερα εμπόδια σ' αυτή την επικοινωνία.

3.2.2. Η ΟΚΕ κρίνει ανεπαρκή την κάθετη επικοινωνία σε ό,τι αφορά τις ροές πληροφορίας που προέρχονται από τα κράτη μέλη και προορίζονται για τις υπηρεσίες της Επιτροπής και της OLAF. Ανεξάρτητα από τις νομικές διατάξεις, τα πλεονεκτήματα των ενημερωτικών ροών που βασίζονται στην αμοιβαιότητα δεν έχουν γίνει ακόμη αντιληπτά.

Η καταπολέμηση της εγκληματικότητας δεν πρέπει να γίνεται μόνο στα σύνορα. Η συνεργασία σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο μεταξύ υπηρεσιών εκτελωνισμού, γραφείων τελωνειακών ερευνών όπως επίσης η συνεργασία με τις χώρες των τρίτων χωρών αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο της καταπολέμησης της απάτης.

3.2.3. Η εντατικοποίηση της συνεργασίας της ΕΕ με πολυάριθμες τρίτες χώρες απαιτεί επίσης ανάπτυξη της εργασίας με τις αρμόδιες τελωνειακές και εμπορικές αρχές και αρχές των εταιρικών κρατών. Η ΟΚΕ δέχεται θετικά τα μέτρα επιμόρφωσης και τελειοποίησης που έχουν εφαρμοστεί ως τώρα, και τα οποία διευκολύνουν την επικοινωνία.

3.2.4. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι όλα τα συστήματα εκτελωνισμού μέσω πληροφορικής, που υπάρχουν στα κράτη μέλη, έχουν καταρτιστεί σε μια αυστηρά εθνική σκοπιά. Κρίνει απολύτως αναγκαίο να διασφαλιστεί, σ' αυτό ακριβώς το πεδίο, ο κοινοτικός συντονισμός των εθνικών συστημάτων. Η υιοθέτηση απομονωμένων εθνικών λύσεων βλάπτει τη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης. Ως φρουρός του Ευρωπαϊκού δικαίου, η Επιτροπή θα πρέπει σύμφωνα με την ΟΚΕ να φροντίσει για την ορθή λειτουργία της τελωνειακής ένωσης και σ' αυτό επίσης το πεδίο.

3.2.5. Οι επιτόπιοι έλεγχοι των εμπορευμάτων αποτελούν απαραίτητο στοιχείο ελέγχου για τις τελωνειακές διοικήσεις. Οι έλεγχοι αυτοί όμως παρεμποδίζουν αισθητά τη διακίνηση των εμπορευμάτων. Οι διαφορές που υφίστανται μεταξύ των ελέγχων που εφαρμόζονται επί των εμπορευμάτων αποτελούν συχνά την αφετηρία της απόκλισης της κυκλοφορίας. Αυτό το φαινόμενο παρατηρείται κυρίως στους λιμένες, που χρησιμοποιούν ήδη συστήματα ηλεκτρονικής επισκόπησης των εμπορευματοκιβωτίων. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την καθιέρωση πιο σύγχρονων συστημάτων ελέγχου, όπου ο όγκος των εμπορευμάτων το δικαιολογεί. Οι παρελθούσες εμπειρίες αποδεικνύουν ότι το σχετικά υψηλό κόστος αυτών των συστημάτων ελέγχου θα αποσβεστεί γρήγορα από τα συμπληρωματικά έσοδα που θα εισπραχθούν χάρις σ' αυτό.

3.2.5.1. Η ενημέρωση και η αντίστοιχη επικοινωνία μεταξύ της διοίκησης και των ενδιαφερόμενων οικονομικών κύκλων θα πρέπει να βελτιωθεί σε όλα τα επίπεδα. Λεπτομερής και έγκυρη ενημέρωση των οικονομικών παραγόντων όσον αφορά τις καινοτομίες που πρόκειται να εισαχθούν καθώς και τις τροποποιήσεις της ευρωπαϊκής τελωνειακής νομοθεσίας και των άλλων σχετικών νομοθεσιών, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει η οικονομία να προετοιμαστεί στις νέες συνθήκες και να υιοθετήσει εγκαίρως τις απαραίτητες διατάξεις. Η ΟΚΕ επισημαίνει σχετικά ότι οι τράπεζες δεδομένων που υφίστανται σήμερα εν μέρει μόνο είναι προσιτές στους οικονομικούς παράγοντες. Ενώ τις πρόσφατες Επίσημες Εφημερίδες είναι δυνατό να τις συμβουλευτεί κανείς τις τελευταίες 45 ημέρες στην τράπεζα δεδομένων EUR.LEX για παράδειγμα, η τράπεζα δεδομένων Celex είναι προσιτή μόνο μέσω πληρωμής, ακόμη και για τις εθνικές τελωνειακές αρχές.

3.2.5.2. Σύμφωνα με την άποψη της ΟΚΕ, στην περίπτωση τακτικών διακινήσεων εμπορευμάτων του ίδιου τύπου, μια πιο στενή συνεργασία θα μπορούσε να επιτευχθεί μεταξύ των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων και των τελωνειακών γραφείων βάσει των σχέσεων εμπιστοσύνης που έχουν αποκατασταθεί, όπως συμβαίνει με τη συνεργασία που βασίζεται στο Μνημόνιο Συμφωνίας (Memorandum of Understanding).

3.2.6. Η ΟΚΕ είναι υπέρ του προσδιορισμού τύπων κινδύνου μέσω κατάλληλων τεχνικών αναλύσεων που θα πραγματοποιηθούν σε όλα τα κράτη μέλη. Υπολογίζει ότι αυτό θα επιτρέψει τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων που συμμορφώνονται με την τελωνειακή νομοθεσία, εκφράζει όμως τη λύπη της για το γεγονός ότι σε ορισμένα κράτη μέλη αυτός ο προσδιορισμός γίνεται χωρίς τη συνεργασία των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, χωρίς μάλιστα εκείνες ούτε και να το γνωρίζουν. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι χάρη στο σύστημα ανάλυσης των κινδύνων, οι τελωνειακές διοικήσεις θα μπορούν να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στον έλεγχο των διακινήσεων εμπορευμάτων που παρουσιάζουν πραγματικούς κινδύνους.

3.2.7. Η παρέμβαση κινητών μονάδων ελέγχου στα δρομολόγια μεταφοράς έως τον τόπο προορισμού, αποτελεί σύμφωνα με την ΟΚΕ, χάρη στο στοιχείο του αιφνιδιασμού, αποτελεσματικό συμπλήρωμα των δειγματοληπτικών μεθοριακών ελέγχων.

3.2.8. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εγκαθίδρυση του Συστήματος Τελωνειακής Ενημέρωσης (SID). Υπό την προϋπόθεση ότι το κεντρικό αυτό σύστημα ενημέρωσης, που εγκαθιδρύθηκε στα πλαίσια της OLAF, θα "τροφοδοτείται" επαρκώς από τα κράτη μέλη, θα μπορέσει να αποτελέσει πολύ αξιόλογο μέσο προσανατολισμού για τις τελωνειακές υπηρεσίες των κρατών μελών.

3.3. Γνωμοδότηση για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 για τη θέσπιση Κοινοτικού Τελωνειακού Κώδικα (Διαμετακόμιση)"

3.3.1. Η ΟΚΕ έλαβε γνώση του γεγονότος ότι λόγω κυρίως της αύξησης του ποσού των εγγυήσεων που έχει καθοριστεί για τη μεταφορά παρόμοιων προϊόντων, ο συνολικός όγκος απατών έχει αυξηθεί σημαντικά. Εκφράζει την ικανοποί ησή της επίσης για την πρόοδο που έχει συντελεστεί σε άλλους μεταρρυθμισμένους τομείς του συστήματος διαμετακόμισης, στους οποίους, από τη στιγμή που ολοκληρώθηκαν οι νομοθετικές διευθετήσεις, ήλθε η στιγμή της πρακτικής εφαρμογής των διαδικασιών. Το NCTS η (Νέο Ηλεκτρονικό Σύστημα Διαμετακόμισης) φαίνεται σχετικά να είναι σε θέση να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι θα υπάρξει ενιαία εφαρμογή του συστήματος αυτού σε όλα τα κράτη που ανήκουν στο κοινοτικό και κοινό καθεστώς διαμετακόμισης, ανεξάρτητα από τα διαφορετικά ηλεκτρονικά συστήματα που χρησιμοποιούνται.

3.3.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η μείωση του ποσοστού απάτης είναι υπέρ της διατήρησης των διαφόρων προϋποθέσεων που έχουν επιβληθεί στη μεταφορά ευαίσθητων και μη ευαίσθητων προϊόντων. Όσον αφορά όμως τη μεταφορά ευαίσθητων προϊόντων θα πρέπει να υπάρξουν διευκολύνσεις στους μεταφορείς που έχουν αποδείξει την αξιοπιστία τους.

3.3.3. Η αποστολή του αντιτύπου προς επιστροφή από το γραφείο προορισμού στο γραφείο αναχώρησης συνεχίζει να αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα στα θέματα της διαμετακόμισης. Εν αναμονή της επιβεβαίωσης ηλεκτρονικώς του τέλους της επιχείρησης διαμετακόμισης στα πλαίσια του NCTS, η ΟΚΕ ζητεί από όλα τα ενδιαφερόμενα τελωνειακά γραφεία να φροντίσουν ώστε τα αντίτυπα προς επιστροφή να αποστέλλονται το συντομότερο δυνατό.

3.3.4. Δεδομένου ότι ένα μεγάλο μέρος του εξωτερικού εμπορίου διεκπεραιώνεται με βάση τη διαδικασία αυτή, η ΟΚΕ τονίζει ότι και στο μέλλον κύρια μέριμνα θα πρέπει να είναι η εφαρμοσιμότητα αυτών των διαδικασιών εκτελωνισμού.

3.4. Γνωμοδότηση για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου για τη θέσπιση Κοινοτικού Τελωνειακού Κώδικα"

3.4.1. Σύμφωνα με την ΟΚΕ, το σύστημα ηλεκτρονικού εκτελωνισμού δεν μπορεί να λειτουργήσει παρά μόνο εάν υπάρξει παραίτηση από την υποχρέωση υποβολής των δικαιολογητικών με τη μορφή εγγράφων στις διάφορες φάσεις της διαδικασίας. Τα γραπτά έγγραφα όπως είναι τα εμπορικά τιμολόγια ή τα πιστοποιητικά προτιμησιακού δικαιώματος θα πρέπει να διατηρούνται για το ενδεχόμενο περαιτέρω ελέγχου. Όμως αναπτύσσεται από τώρα η αποκλειστικώς ηλεκτρονική αποστολή εμπορικών εγγράφων που περιέχουν ψηφιακή υπογραφή. Τα ηλεκτρονικά αυτά έγγραφα θα πρέπει να αρχειοθετούνται ξεχωριστά για τις διάφορες τελωνειακές πράξεις. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την απόσταση που έλαβε το Συμβούλιο "εσωτερική αγορά" στις 16 Μαρτίου 2000 και την οποία εύχεται να εγκρίνει σύντομα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

3.4.2. Η ΟΚΕ έχει πληροφορηθεί ότι αποκαλύφθηκαν τεράστιες απάτες κατά τη διάρκεια της παρουσίασης πιστοποιητικών προτιμησιακού δικαιώματος. Εκφράζει τη λύπη της για την πολύ μικρή προσοχή που έχει επιδειχθεί έως τώρα από τη νομολογία για την προστασία της θεμιτής εμπιστοσύνης που θα πρέπει να προσφέρεται στον εισαγωγέα. Το άρθρο 220 του τελωνειακού κώδικα θα πρέπει να ερμηνευθεί από αυτή τη σκοπιά με την έννοια ότι θα πρέπει να αποδειχθεί, εκ μέρους των τελωνειακών αρχών, η κακή πίστη του ενδιαφερομένου, αντίθετα, δηλαδή, απ' ό,τι ορίζει η προαναφερθείσα απόφαση του Συμβουλίου, σύμφωνα με την οποία ο εισαγωγέας θα πρέπει να αποδείξει την καλή του πίστη, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες εταιρείες εισαγωγών.

Όσον αφορά τις προηγούμενες διενέξεις που δεν έχουν επιλυθεί ακόμη, η ΟΚΕ υποδεικνύει στην Επιτροπή να επιλέξει την απόφαση της φιλικής επίλυσης που είναι αποδεκτή επίσης και από τη σκοπιά της οικονομικής πολιτικής.

3.4.3. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι σε όλες τις χώρες που ανήκουν στη ζώνη ευρώ, οι τελωνειακές δηλώσεις θα πρέπει να εκφέρονται σε ευρώ, ακόμη και στη μεταβατική περίοδο.

3.5. Γνωμοδότηση για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3295/94 που θεσπίζει μέτρα για την απαγόρευση της ελεύθερης διάθεσης στην κυκλοφορία, της εξαγωγής, της επανεξαγωγής καθώς και την υπαγωγή σε καθεστώς αναστολής των εμπορευμάτων απομίμησης και των εμπορευμάτων πειρατείας"

3.5.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει μια καθαρή αύξηση του αριθμού παρεμβάσεων στο πεδίο αυτό. Υπογραμμίζει τη σημασία των δραστηριοτήτων για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Προϋποθέτουν κυρίως ένα υψηλό επίπεδο επιμόρφωσης, όπως επίσης και ενημερωμένες και κατανοητές πληροφορίες σχετικά με τα ευαίσθητα προϊόντα και τις χώρες προέλευσης.

3.5.2. Η προϋπόθεση αποτελεσματικής πρόληψης της ελεύθερης διάθεσης στην κυκλοφορία και της υπαγωγής σε καθεστώς αναστολής των προϊόντων απομίμησης και των προϊόντων πειρατείας, αποτελεί μια μορφή στενής και εμπιστευτικής συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων και των τελωνειακών διοικήσεων. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ενημερωθούν καλύτερα για τις υπάρχουσες δυνατότητες. Σχετικά με αυτό, δέχεται θετικά την πρωτοβουλία της Επιτροπής να καταρτίσει ενιαίες διατάξεις εφαρμογής, που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να υποβάλλουν μια ενιαία αίτηση προστασίας στο σύνολο της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

(1) ΕΕ C 301 της 13.11.1995, σ. 5.

(2) ΕΕ C 138 της 18.5.1999, σ. 1.

(3) ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 17.

(4) ΕΕ C 101 της 12.4.1999, σ. 6.

(5) ΕΕ C 284 της 14.9.1998, σ. 3.

(6) COM(1999) 590 τελικό.

(7) Το έγγραφο "Προστασία των οικονομικών συμφερόντων των κοινοτήτων" COM(1998) 278 απαριθμεί τα σχετικά καθήκοντα που θα πρέπει να επιτελεσθούν.

(8) COM(2000) 28 τελικό, της 28.1.2000.