ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(94) 161 τελικό 
Βρυξέλλες, 05.05.1994 
XXIII Έκθεση της Επιτροπής 
επί της 
Πολιτικής Ανταγωνισμού 
-1993-
XXIII ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ και VADE MECUM 
ΠΡΏΤΟ ΜΕΡΟΣ ;ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
Κεφάλαιο Ι - Η διατήρηση ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος 
§1 - Η συμβολή της πολιτικής ανταγωνισμού στην ανάπτυξη, την 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση 
§2 - Κρατικές ενισχύσεις \ 
§3 - Ελευθέρωση και ιδιωτικοποίηση 
§4 - Ελεγχος των συγκεντρώσεων 
§5 - Περιοριστικές συμφωνίες και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 35 
§6 - Συνέπειες της συνθήκης του Μάαστριχτ 44 15 
19 
25 
Κεφάλαιο II - Η διεθνής διάσταση της πολιτικής ανταγωνισμού 47 
§1 - Γενικά 47 
§2 - Προώθηση της εφαρμογής της πολιτικής ανταγωνισμού σε όλη την Ευρώπη 49 
§3 - Κάτι ακόμη πιό δύσκολο : η ενθάρρυνση της εφαρμογής της πολιτικής 54 
ανταγωνισμού σε χώρες εκτός Ευρώπης 
§4 - Συνεργασία όσον αφορά την εφαρμογή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις 58 
§5-0 αντίκτυπος του Γύρου της Ουρουγουάης στην πολιτική ανταγωνισμού 60 
Κεφάλαιο III- Εξέλιξη της εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού σε ορισμένους 62 
τομείς ειδικού ενδιαφέροντος 
§1 - Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες - Ασφάλειες 62 
§2 - Τηλεπικοινωνίες και ταχυδρομικές υπηρεσίες 65 
§3 - Ενέργεια 72 
§4 - Μεταφορές 76 
§5 - Οπτικοακουστικός τομέας 81 
Κεφάλαιο IV - Η πολιτική ανταγωνισμού και οι άλλες κοινοτικές πολιτικές 84 
§1 - Ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 84 
§2 - Βιομηχανική πολιτική 87 
§3 - Περιβάλλον 91 
§4 - Πολιτισμός 96 
§5 - Εμπορική πολιτική 99 
Κεφάλαιο V - Οι κανόνες του ανταγωνισμού στην πράξη 101 
§1 - Διαφάνεια 101 
§2 - Επικουρικότητα και αποκέντρωση 105 
§3 - Βελτίωση των διαδικασιών 108 
§4 - Δραστηριότητες της Επιτροπής (ποσοτική περιγραφή) 122 
Or 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ; ΟΙ ΠΕΡΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ <|26 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 
Κεφάλαιο Ι - Κυριότερες αποφάσεις και μέτρα που έλαβε η Επιτροπή ^6 
Α. Γενικά 126 
§1- Οριζόντιες συμφωνίες 126 
§2- Κάθετες συμφωνίες 128 
§3- Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 130 
Β. Ανάλυση των αποφάσεων και. λήψη ατομικών μέτρων 131 
§1- Σύσταση κοινών επιχειρήσεων και άλλων μορφών συνεργασίας 131 
- Philips-Thomson-Sagem 
- Alenia-Honeywell 
- International Private Satellite Partners (IPSP) 
- Intrax 
§2- Τομέας υπηρεσιών : 138 
- CNSD 
§3- Οπτικοακουστικός τομέαςϊ 140 
- EBU 
- Auditel 
§4- Ενεργειακός τομέας: 143 
- Electricidade de Portugal/σχέδιο Pego 
-Συμφωνία συνεργασίας υλικοτεχνικής υποδομής REPSOL/BPMED στις 
Κανάρι ες νήσους 
- Disma 
- Texaco Ltd 
- Συμφωνίες για πρατήρια πωλήσεως καυσίμων στην Ισπανία 
- Συμφωνίες για πρατήρια πωλήσεως καυσίμων στις Καναρίες Νήσους 
§5- Τομέας αυτοκινήτων οχημάτων : 153 
-Συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της Peugeot και της FIAT στο πλαίσιο 
της κοινής θυγατρικής τους SEVEL 
-Ομιλος Rover 
-Η Επιτροπή εξυγιαίνει την διανομή ανταλλακτικών αυτοκινήτων 
οχημάτων του ομίλου Fiat στην Ιταλία 
§6- Τομέας μεταφορών -cy 
α) θαλάσσιες μεταφορές 
- Διάσκεψη της Ανατολικής Αφρικής 
- Συμφων ία Trans Atlantic 
- Irish Club Rules 
β) Υπηρεσίες λιμένος : 
- Sea Containers κατά Sealink 
γ) Σιδηροδρομικές μεταφορές : 
- Απόφαση για την διάρθρωση των τιμολογίων στη συνδυασμένη μεταφορά 
εμπορευμάτων 
δ) Εναέριες μεταφορές : 
- ΙΑΤΑ -Κανονισμοί για τα εισιτήρια 
- ΙΑΤΑ - Προσαύξηση ναύλων εμπορευματικών μεταφορών 
- SABRE/Air France και Iberia 
§7- Προστασία του περιβάλλοντος : 
- Spa Monopole/GDB 
§8- Περιπτώσεις που αφορούν τα προϊόντα της διανοίας : 17-
- Becton-Dickinson-Cyclopore 
§9- Αλλοι τομείς : 
- Zera Montedison/Hinkens Stâhler 
- Σύστημα επιλεκτικής διανομής Grundig 
- Papeteries de Golbey 169 
173 
Γ. Ελεγχος των συγκεντρώσεων 179 
§1- Πεδίο εφαρμογής 179 
α. Κοινοτική διάσταση (άρθρο 1) 
β. Υπολογισμός των κατωφλίων του κύκλου εργασιών (άρθρο 5) 
γ. Ορισμός της συγκέντρωσης (άρθρο 3) 
§2- Εκτίμηση των πράξεων συγκέντρωσης 191 
α. Ορισμός της αγοράς των σχετικών προϊόντων 
β. Ορισμός της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς 
γ. Εκτίμηση του συμβιβάσιμου των πράξεων 
§3- Εφαρμογή των άρθρων 9, 21 και 22 208 
α. Εφαρμογή του άρθρου 9 
β. Εφαρμογή του άρθρου 21, παράγραφος 3 
γ. Εφαρμογή του άρθρου 22, παράγραφος 3 
§4- Εφαρμογή του άρθρου 223 της συνθήκης 211 
Δ. Κύριες αποφάσεις στον τομέα του χάλυβα και της σιδηρουργίας 212 
§1- Βασικές εξελίξεις 212 
§2- Συγκεντρώσεις 212 
§3- Χρηματοδοτικός μηχανισμός 214 
Ε. Κανόνες επί της ουσίας και της διαδικασίας 216 
Εφαρμογή των κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορίες 216 
α. Διανομή αυτοκινήτων οχημάτων 
β.Εφαρμογή των άλλων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορίες 
Κεφάλαιο II - Κυριότερες αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών 221 
Κοινοτήτων και του Πρωτοδικείου 
§1- Ερμηνεία των άρθρων 3 στ, 5, δεύτερο εδάφιο και 85, παράγραφος 1 της 221 
συνθήκης ΕΚ 
§2- Εννοια της επιχείρησης 224 
§3- Εφαρμογή του άρθρου 85 σε μιά οριζόντια συμφωνία επί των τιμών 225 
§4- Ερμηνεία του κανονισμού της Επιτροπής αριθμ. 1984/83 227 
§5- Ερμηνεία του κανονισμού της Επιτροπής αριθμ. 123/85 229 
§6- Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 231 
§7- Προδικαστικά ερωτήματα 233 
§8- Δικονομικά προβλήματα 235 
§9- Νομολογία σχετικά με τον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων 242 
À 
ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ ; ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΑ ΜΟΝΟΠΩΛΙΑ 
Κεφάλαιο Ι - Κυριότερες εξελίξεις 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ : ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ 
Κεφάλαιο II - Κυριότερες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου 245 
245 
§1- Τηλεπικοινωνίες και ταχυδρομικές υπηρεσίες 245 
§2- Ενέργεια 248 
§3- Μεταφορές 249 
Κεφάλαιο II - Κυριότερες αποφάσεις του Δικαστηρίου 253 
§1- Αποφάσεις του Δικαστηρίου όσον αφορά το άρθρο 90 της συνθήκης ΕΚ 253 
§2- Ερμηνεία της οδηγίας σχετικά με τα τηλεπικοινωνιακά τερματικά 256 
§3- Δημόσιες επιχειρήσεις και κρατικές ενισχύσεις 258 
259 
290 
307 Κεφάλαιο Ι - Βασικές αποφάσεις και εξέλιξη της πολιτικής της Επιτροπής 259 
§1 - θέματα γενικής πολιτικής (συμπεριλαμβανομένων πλαισιώσεων, 259 
διαδικασιών, διεθνών θεμάτων) 
§ 2- Δημόσιες επιχειρήσεις και ιδιωτικοποίηση 2^8 
§3 - Οριζόντιες ενισχύσεις : 
Επενδυτικές ενισχύσεις 
Ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της 
ενέργειας 
Εξαγωγικές ενισχύσεις 
Ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
Ενισχύσεις στην απασχόληση 
Ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων 
§4 - Ενισχύσεις για την έρευνα και την ανάπτυξη 
§5 - Περιφερειακές ενισχύσεις 312 
§6 - Ενισχύσεις σε τομείς της βιομηχανίας που υπόκεινται σε ειδικούς 319 
κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις 
α. Ενισχύσεις στη σιδηρουργία 
- η σιδηρουργία στο πλαίσιο της συνθήκης ΕΚΑΧ 
- η σιδηρουργία που δεν εμπίπτει στο πλαίσιο της συνθήκης ΕΚΑΧ 
β. Ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία 
γ. Ενισχύσεις στην αυτοκινητοβιομηχανία 
δ. Ενισχύσεις στη βιομηχανία συνθετικών ινών 
ε. Βιομηχανίες κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ειδών ένδυσης 
στ.Ενισχύσεις στη βιομηχανία άνθρακα 
§7 - Ενισχύσεις σε άλλες βιομηχανίες (συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας) 346 
§8 - Ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών 348 
§9 - Ενισχύσεις σε άλλους τομείς υπηρεσιών 355 
§10- Ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας 358 
§11- Ενισχύσεις στον τομέα της αλιείας 364 
366 
ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΡΟΣ : ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 369 
§1- Χώρες ΕΖΕΣ 369 
§2- Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη 372 
§3- Βόρεια Αμερική 374 
§4- Ιαπωνία και Κορέα 375 
§5- Πολυμερείς Οργανισμοί 376 
ΕΚΤΟ ΜΕΡΟΣ ; ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥΣ 
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 377 
§1- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 377 
§2- Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 378 
§3- Συμβουλευτική επιτροπή συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων 379 
§4- Συμβουλευτική επιτροπή για τις συγκεντρώσεις 380 
§5- Διάσκεψη των κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών 381 
§6- Επαφές με τις αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών 382 
α.Σύμπραξεις, δεσπόζουσες θέσεις, συγκεντρώσεις 
β. Ενισχύσεις 
§7- Το δίκαιο του ανταγωνισμού στα κράτη μέλη 383 
§8- Αλλες επαφές 387 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III Αποφάσεις, ανακοινώσεις και δικαστικές αποφάσεις σχετικά με 389 
μεμονωμένες υποθέσεις 
Α. Η πολιτική ανταγωνισμού έναντι των επιχειρήσεων 389 
1. Συνοπτική περιγραφή υποθέσεων 389 
Β. Κρατικές επιχειρήσεις και εθνικά μονοπώλια 426 
Παράρτημα IV : Η εξέλιξη των συγκεντρώσεων και του ανταγωνισμού 428 
Εισαγωγή 428 
Α. Εξαγορές (συμπεριλαμβανομένων των συγχωνεύσεων και των αποκτήσεων 430 
πλειοψηφικών συμμετοχών), αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών και 
κοινές επιχειρήσεις κατά το 1992/1993. 
Β. Το πρόγραμμα μελετών του 1993 463 
C. Στατιστικό σημείωμα σχετικά με τις πράξεις συγκέντρωσης που 471 
κοινοποιήθηκαν βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 
Εισαγωγή σ.1 
001 
Εισαγωγή 
1. Η ετήσια έκθεση ανταγωνισμού παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να 
εξηγήσει τις κυριότερες εξελίξεις και υποθέσεις της πολιτικής ανταγωνισμού 
στα διάφορα κοινοτικά όργανα - Το Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή, τα κράτη μέλη, - καθώς και στη βιομηχανία γενικότερα, την οποία 
αφορά άμεσα η εφαρμογή της, και στο ευρύ κοινό το οποίο έμμεσα είναι ο κύριος 
καρπωτής των οφελών που προκύπτουν από αυτήν. Η παρουσίαση της παρούσας 
έκθεσης σε μία γλώσσα όσο το δυνατόν λιγότερο τεχνική, ενισχύει τη διαφάνεια 
που αποτελεί βασικό παράγοντα σε όλες τις δημοκρατικές κοινωνίες για την 
επιτυχή εφαρμογή κάθε πολιτικής. 
2. Οι δραστηριότητες του τρέχοντος έτους επηρεάστηκαν από διάφορα σημαντικά 
για την εξέλιξη της Κοινότητας γεγονότα - η θέση σε εφαρμογή της συνθήκης για 
την Ευρωπαϊκή Ενωση, η ολοκλήρωση της διαδικασίας επικύρωσης της συμφωνίας 
για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και το Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Χάρη σε αυτό στάθηκε δυνατό στην 
παρούσα έκθεση, εκτός από την περιγραφή των εξελίξεων και των δραστηριοτήτων 
του παρελθόντος έτους, να διερευνηθούν αφενός το πώς τα τρία αυτά γεγονότα 
θα επηρεάσουν την πολιτική ανταγωνισμού και αφετέρου το πως μπορεί η πολιτική 
ανταγωνισμού να συμβάλει στην επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων. Ο 
σύνδεσμος αυτός μεταξύ των κοινοτικών στόχων και της κοινοτικής πολιτικής 
ανταγωνισμού αποτελεί μία αμφίδρομη διαδικασία. Είναι αδιανόητη η εφαρμογή 
μιας πολιτικής ανταγωνισμού χωρίς αναφορά στις προτεραιότητες που έθεσε η 
Κοινότητα· αλλά έχει εξίσου μεγάλη σημασία να συνειδητοποιηθεί πώς μία 
αποτελεσματική πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να διευκολύνει την επίτευξη των 
στόχων αυτών. 
3. Παρά το γεγονός ότι η αρχή αυτή δεν αμφισβητείται, η εφαρμογή της στην 
πράξη απαιτεί μεγάλη προσοχή. Πράγματι, δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί όλες οι 
συνέπειες των προαναφερθέντων κύριων γεγονότων και αναμένεται ότι η παρούσα 
έκθεση θα συμβάλει σε έναν ευρύτερο διάλογο σχετικά με τους τρόπους με τους 
οποίους θα μπορέσουν να συντονιστούν οι απαιτήσεις της πολιτικής ανταγωνισμού 
με τις νέες προτεραιότητες. Η Εκθεση του έτους αυτού προσβλέπει 
περισσότεροστο μέλλον απ'ό,τι συνήθως, στο μέτρο που στα πλαίσια μιας 
περιληπτικής και κατ ουδένα τρόπο εξαντλητικής παρουσίασης, προτείνει 
ορισμένους τρόπους με τους οποίους η πολιτική ανταγωνισμού θα μπορούσε να 
προσαρμοστεί έτσι ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις νέες προτεραιότητες 
της Κοινότητας. Η πλήρης δ.ερεύνηση των συνεπειών αυτών και η προσαρμογή της 
Εισαγωγή σ . 2 
002 
πολιτικής σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο αποτελεί μία διαρκή και συνεχή 
διαδικασία. Βεβαίως ορισμένες βασικές αρχές που ορίζονται ρητά στη Συνθήκη 
εξακολουθούν να ισχύουν, αλλά δεν μπορούν να εφαρμόζονται μηχανικά χωρίς 
αναφορά είτε στο πλαίσιο εντός του οποίου παράγουν αποτελέσματα είτε στους 
κύριους στόχους και τις προτεραιότητες της Κοινότητας. 
4. Η αναφορά στο πλαίσιο εντός του οποίου εφαρμόζεται η πολιτική 
ανταγωνισμού δεν είναι νέο φαινόμενο, αλλά οφείλεται στο γεγονός ότι ο 
ανταγωνισμός αποτελεί ένα μέσο της κοινοτικής πολιτικής. Από τις αρχές της 
Κοινότητας, η πολιτική ανταγωνισμού συνέβαλε στην επιδίωξη των ουσιαστικών 
κοινοτικών στόχων. Παραδείγματος χάρη βοήθησε στη δημιουργία της κοινής 
αγοράς, στην αρμονική ανάπτυξη των οικονομικών συνθηκών και στην επιτάχυνση 
του ρυθμού ανόδου του βιωτικού επιπέδου. Ο ρόλος αυτός προωθήθηκε περαιτέρω 
με την ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη με την οποία θεσπίστηκε το πρόγραμμα για μία 
πραγματικά εσωτερική αγορά, στα πλαίσια της οποίας.η αύξηση του ανταγωνισμού 
αντιμετωπίζεται ως ο μηχανισμός με τον οποίο θα μπορέσουν να υλοποιηθούν 
πολλά από τα πλεονεκτήματα του εν λόγω προγράμματος μόλις καταργηθούν τα 
φορολογικά, διοικητικά και λοιπά εμπόδια. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής, το 
1990, όσον αφορά τη βιομηχανική πολιτική σε ανοικτές και ανταγωνιστικές 
αγορές, υπογραμμίσθηκε ο σημαντικός ρόλος της πολιτικής ανταγωνισμού για τη 
βελτίωση της παραγωγικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σε έναν ταχέως 
μεταβαλλόμενο κόσμο, όπου αυξάνεται διαρκώς η διεθνοποίηση των αγορών. 
5. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ προσέθεσε νέους στόχους. Μεταξύ άλλων καθιέρωσε 
και εμβάθυνε τους βιομηχανικούς, πολιτιστικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. 
Διευκρίνησε επίσης την αρχή της επικουρικότητας. Πράγματι, οι τρεις αυτοί 
στόχοι και η αρχή της επικουρικότητας εξετάζονται ξεχωριστά και σε βάθος στην 
παρούσα έκθεση. Το Λευκό Βιβλίο όρισε σαφώς τις πολιτικές για την επίτευξη 
της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, που αποτελεί τον 
κυριότερο στόχο. Εξετάζονται επίσης -η ανάγκη για μια πολιτική ανταγωνισμού 
για την επίτευξη των στόχων αυτών καθώς και ο τρόπος με τον οποίο οι 
στόχοιαυτοί επηρεάζουν την εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού. Οι εξελίξεις 
αυτές δεν μειώνουν την αξία της πολιτικής ανταγωνισμού, αλλά μάλλον την 
αυξάνουν και της προσδίδουν νέα ισχύ και σημασία. Μία πολιτική ανταγωνισμού, 
η οποία δεν θα επηρέαζε τις πολιτικές αυτές ή δεν θα επηρεαζόταν από αυτές θα 
ετίθετο στο περιθώριο και θα μειωνόταν η σημασία της. 
6. Κάθε χρόνο είναι δύσκολη και ορισμένες φορές επικίνδυνη η επιλογή 
οποιωνδήποτε μεμονωμένων σημείων ή πολιτικών που θα πρέπει να υπογραμμισθούν 
Εισαγωγή σ.3 
003 
εκτός από τα γενικά και σημαντικά ζητήματα που περιγράφησαν ανωτέρω. Ως εκ 
τούτου, οι παρατηρήσεις που ακολουθούν δεν σημαίνουν κατ'ουδένα τρόπο ότι όσα 
σημεία δεν αναφέρονται, δεν είναι σημαντικά. Αντίθετα, θα πρέπει μάλλον να 
αντιμετωπιστούν ως μία προσπάθεια προσανατολισμού της προσοχής σε τομείς που 
θεωρούνται ότι έχουν αυξανόμενη σχετική σημασία. 
Το πρώτο σημείο αφορά την καθιέρωση ανταγωνισμού σε τομείς που 
επικρατούσαν μονοπώλια, όπου σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στον τομέα 
των τηλεπικοινωνιών· ωστόσο παρατηρήθηκε σταθερή βελτίωση ως προς την 
ελευθέρωση και άλλων μονοπωλιακών τομέων. Το σημείο αυτό αναφέρεται λόγω 
των ωφελών που μπορούν να προκύψουν από την καθιέρωση για πρώτη φορά 
ελεύθερου ανταγωνισμού στους τομείς αυτούς καθώς και λόγω των θετικών 
επιπτώσεων των διευρωπαϊκών δικτύων επί της ανταγωνιστικότητας και της 
απασχόλησης, όπως με τόση σαφήνεια αποδεικνύεται στο Λευκό Βιβλίο . 
Κατά δεύτερο λόγο γίνεται αναφορά στην καθιέρωση του ανταγωνισμού σε 
τομείς οι οποίοι κατά το παρελθόν προστατεύονταν σε μεγάλο βαθμό, και 
. συγκεκριμένα στον τομέα των υπηρεσιών. Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει 
ένα μεμονωμένο γεγονός που θα μπορούσε να συγκριθεί με την ελευθέρωση 
των τηλεπικοινωιών, η πρόοδος στον τομέα αυτό διατηρήθηκε. Εξάλλου, στο 
Λευκό Βιβλίο τονίστηκαν ιδιαίτερα οι δυνατότητες που προσφέρει ο τομέας 
υπηρεσιών από την άποψη της απασχόλησης. 
Τέλος, ο τρίτος τομέας με αυξανόμενη σχετική σημασία είναι η διεθνής 
διάσταση της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού. Το σημείο αυτό έχει 
ιδιαίτερη σημασία κατά το έτος αυτό λόγω της ολοκλήρωσης της στις 15 
Δεκεμβρίου του Γύρου της Ουρουγουάης στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων 
της GATT και της ολοκλήρωσης της διαδικασίας επικύρωσης της Συμφωνίας 
για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και της θέσης σε ισχύ της συμφωνίας 
αυτής τον Ιανουάριο του 1994. Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με 
τιςσυνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις με τις χώρες της Ανατολικής και 
Κεντρικής Ευρώπης αποτελούν κύρια βήματα προς την ελευθέρωση του 
διεθνούς εμπορίου και συνεπώς προς την αλλαγή του ανταγωνιστικού 
περιβάλλοντος στο οποίο εφαρμόζεται η πολιτική ανταγωνισμού της 
Κοινότητας. 
Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει επίσης να τονιστεί ότι σημειώθηκε 
σημαντική πρόοδος κατά το παρελθόν όσον αφορά την κατάργηση των 
Ε ισαγωγή σ.4 
004 
δασμολογικών και μη δασμολογικών εμποδίων στις συναλλαγές και ότι για το 
λόγο αυτό δεν αναμένεται ότι θα συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός στο μέλλον. 
Η περαιτέρω ελευθέρωση του εμπορίου σε περιφερειακό ή διεθνές επίπεδο θα 
πρέπει συνεπώς να προκύψει ιδίως από την κατάργηση των εμποδίων 
ιδιωτικού χαρακτήρα και των λοιπών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. 
vade mecum σ.5 
005 
Vade mecum 
7. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει έξι τμήματα καθώς και ένα μεγάλο αριθμό 
παραρτημάτων. Με τον τρόπο αυτό επιδιώχθηκε να δοθεί στον αναγνώστη η 
δυνατότητα να εντοπίζει αμέσως τα σημεία που τον ενδιαφέρουν. 
8. Το πρώτο μέρος αφορά τις κυριότερες εξελίξεις της πολιτικής ανταγωνισμού 
και για το λόγο αυτό έχει γενικότερο χαρακτήρα από ό,τι τα υπόλοιπα. Στόχος 
είναι να τονισθούν οι μεταβολές που επήλθαν στο δίκαιο ανταγωνισμού κατά τη 
διάρκεια του 1993, ενώ ταυτόχρονα επιχειρείται η πραγματοποίηση προβλέψεων 
σχετικά με τη μελλοντική εξέλιξη τους. Αναφορά καλύπτει όλες τις πλευρές της 
πολιτικής ανταγωνισμού, ενώ γίνεται προσπάθεια να αποδειχθεί η συνοχή μεταξύ 
των διαφόρων πτυχών της πολιτικής αυτής και των υπολοίπων πολιτικών της 
Ko ινότητας. 
9. Το δεύτερο μέρος αφιερώνεται στην εξέταση της εφαρμογής των κανόνων 
ανταγωνισμού στον τομέα των επιχειρήσεων. Πρόκειται για το άρθρο 85 και 86 
της Συνθήκης ΕΚ, 65 και 66 της Συνθήκης ΕΚΑΧ καθώς και για τον κανονισμό 
σχετικά με τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Το τμήμα αυτό είναι περισσότερο 
περιγραφικό. Ωστόσο δεν περιλαμβάνει μία περιγραφή όλων των υποθέσεων με τις 
οποίες ασχολήθηκε η Επιτροπή, αλλά μόνον εκείνων που κρίθηκε ενδιαφέρον να 
τονιστούν για κάποιο λόγο. Οι υπόλοιπες υποθέσεις συνοψίζονται εξάλλου στα 
παραρτήματα. Το τμήμα αυτό δεν περιορίζεται μόνο στην ανάλυση των αποφάσεων 
της Επιτροπής, αλλά λαμβάνει επίσης υπόψη του τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού 
Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου. 
10. Το τρίτο μέρος αποτελεί μία καινοτομία που καθιερώθηκε στην παρούσα 
Έκθεση. Κατά το παρελθόν, οι εξελίξεις όσον αφορά τις δημόσιες επιχειρήσεις 
και τα κρατικά μονοπώλια περιέχονταν στο κεφάλαιο που αφιερώνεται στις 
ενισχύσεις. Κρίθηκε καταλληλότερο να διαχωριστούν τα δύο θέματα. Πράγματι, 
αφενός η αυξανόμενη σημασία της πολιτικής ανταγωνισμού έναντι των 
επιχειρήσεων αυτών δικαιολογεί αναμφίβολα μια ειδική μεταχείριση. Αφετέρου, 
τα ζητήματα που εξετάζοντο:ι στο τμήμα αυτό έχουν μικτό χαρακτήρα δεδομένου 
ότι αφορούν ταυτόχρονα τους τρόπους συμπεριφοράς των κρατών και των 
επ ι χε ιρήσεων. 
vade mecum σ.6 
006 
11. To τέταρτο τμήμα αφιερώνεται στον έλεγχο των ενισχύσεων και περιλαμβάνει 
επίσης τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου. Η σημασία του παραδοσιακού 
αυτού τμήματος της Εκθεσης ανταγωνισμού δεν χρειάζεται πλέον να τονιστεί. 
12. Το πέμπτο τμήμα είναι επίσης νέο, και, αφιερώνεται στις εξελίξεις πόυ 
επήλθαν στις διεθνείς πτυχές της πολιτικής ανταγωνισμού. Δεδομένου ότι η 
σημασία των πτυχών αυτών διαρκώς αυξάνεται, είναι απαραίτητο να τους δοθεί 
εξέ χουσα θέση. 
13. Τέλος, το έκτο τμήμα αφιερώνεται στις σχέσεις μεταξύ της Επιτροπής και 
των υπολοίπων κοινοτικών οργάνων καθώς και με τους υπόλοιπους διεθνείς 
οργανισμούς. Πρόκειται για ένα καθιερωμένο πλέον κεφάλαιο της Εκθεσης 
ανταγωνισμού, όπου υπογραμμίζεται ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 
διατύπωση της κοινωνικής πολιτικής ανταγωνισμού. 
14. Το κύριο τμήμα της Εκθεσης συμπληρώνεται με πολλά παραρτήματα. Η 
Επιτροπή επιχειρεί πράγματι να παράσχει όσο το δυνατόν ευρύτερη εικόνα των 
εξελίξεων που υπέστη το δίκαιο ανταγωνισμού κατά το παρελθόν έτος. Για το 
λόγο αυτό, όλα τα κείμενα που έχουν νομοθετικές επιπτώσεις ή πολύ μεγάλη 
σημασία, όπως τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Οικονομικής 
και Κοινωνικής Επιτροπής σε σχέση με την προηγούμενη Εκθεση, περιλαμβάνονται 
αναλυτικά στα παραρτήματα Ι και II. Εξάλλου, όπως ήδη αναφέρθηκε ανωτέρω, το 
παράρτημα III περιλαμβάνει περίληψη των σημαντικότερων αποφάσεων που έχουν 
ληφθεί βάσει του άρθρου 85 και 86 της Συνθήκης ΕΚ. Εξάλλου, πρέπει να 
τονισθεί ότι στο κεφάλαιο 2 του παραρτήματος III περιέχεται κατάλογος των 
ανακοινωθέντων τύπου που αφορούν την πολιτική ανταγωνισμού. Όσον αφορά τις 
ενισχύσεις, ο κατάλογος των ανακοινωθέντων τύπου παρέχεται μαζί με τον 
κατάλογο των αποφάσεων. Εξάλλου, για να αποφευχθεί η υπερφόρτωση του κυρίου 
τμήματος της Εκθεσης, το κεντρικό κείμενο δεν περιλαμβάνει καμία παραπομπή. 
Ο αναγνώστης που επιθυμεί να βρε ί ένα κείμενο ή έγγραφο, θα βρίσκει συνεπώς 
όλα τα αναγκαία στοιχεία στα παραρτήματα. 
15. Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί το παράρτημα V το οποίο περιλαμβάνει μία 
ανάλυση των κυριοτέρων εξελίξεων του δικαίου ανταγωνισμού των κρατών μελών. 
16. Τέλος, θα πρέπει να τονιστεί ότι η γενική διεύθυνση IV αποφάσισε να 
ορίσει έναν υπάλληλο αρμόδιο για παροχή πληροφοριών ο οποίος θα 
ανταποκρίνεται στα αιτήματα του κοινού σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού. 
1.1.§1.σ.1 
007 
<Τ5> Πρώτο Μέρος 
<Τ1> Οι κυριότερες εξελίξεις της πολιτικής ανταγωνισμού 
<Τ4> Κεφάλαιο Ι 
<Τ2> Η διατήρηστ ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος 
<Τ3> §1. Η συμβολή της πολιτικής ανταγωνισμού 
στην ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση 
17. Κύριο χαρακτηριστικό του σύγχρονου περιβάλλοντος είναι η επιβράδυνση του 
ρυθμού ανάπτυξης, η απώλεια της ανταγωνιστικότητας ορισμένων τομέων της 
ευρωπαϊκής οικονομίας και κυρίως ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό ανεργίας· για 
την επιτυχή αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών αυτών προκλήσεων 
απαιτείται η συνέργια όλων των κοινοτικών πολιτικών. Η πολιτική ανταγωνισμού 
καλείται να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στο πλαίσιο της κοινοτικής 
στρατηγικής με σκοπό την μόνιμη ανάκαμψη και τη βελτίωση της απασχόλησης. 
Συνεπώς, οι προτεραιότητες που έθεσε η Επιτροπή στον τομέα του ανταγωνισμού 
προσδιορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τη δυνητική συμβολή της πολιτικής αυτής 
στον κοινοτικό στόχο της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της 
απασχόλησης ότϋως αυτός ορίστηκε στο Λευκό Βιβλίο που εξέδωσε η Επιτροπή και 
παρουσιάστηκε στο πρώτο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης τον Δεκέμβριο του 
1993<1> . 
18. Το Λευκό Βιβλίο καθορίζει ως πολιτική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή 
Ενωση τη δημιουργία 15 εκατ. νέων θέσεων απασχόλησης. Αναγνωρίζει ότι δεν 
υπάρχει θαυματουργή συνταγή. Καθορίζει τους διάφορους τομείς όπου είναι 
απαραίτητη η ανάληψη δράσης για την επίλυση του προβλήματος. Ενα από τα κύρια 
θέματα που επαναλαμβάνεται σε ολόκληρο το Λευκό Βιβλίο είναι η ανάγκη ριζικής 
αναδιάρθρωσης της ευρωπαϊκής οικονομίας ως προϋπόθεση για την επίτευξη των 
στόχων που έχουν τεθεί. Ως προς το σημείο αυτό, το Λευκό Βιβλίο τονίζει την 
ανάγκη για μια αποφασιστική εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, 
συιαπερ ι λαμβανομένων εκείνων που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις και 
(1) Το Λευκό Βιβλίο για ττν "Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση. Οι 
προκλήσεις και η αντιμετώπιση τους για τη μετάβαση στον 21ο αιώνα". 
COM(93) 700 τελικό της 5ης Δεκεμβρίου 1993. 
1.1.§1.σ.2 Λ Λ 008 
υπογραμμίζει το ρόλο που η πολιτική αυτή διαδραματίζει για την εξάλειψη των 
παραγόντων ακαμψίας και τη βελτίωση της ευελιξίας της αγοράς σε ένα όλο και 
δυναμικότερο οικονομικό περιβάλλον. Η αυστηρή αυτή εφαρμογή της πολιτικής 
ανταγωνισμού τονίστηκε εξάλλου και κατά τη διάσκεψη κορυφής των αρχηγών 
κρατών και κυβερνήσεων τον Δεκέμβριο. 
19. Πράγματι, η προώθηση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της 
απασχόλησης υπήρξε ανέκαθεν ένας από τους λόγους ύπαρξης της πολιτικής 
ανταγωνισμού. Ο ανταγωνισμός ενθαρρύνει την αποτελεσματική κατανομή των πόρων 
και τονώνει την έρευνα και την ανάπτυξη, την καινοτομία και τις επενδύσεις. 
Είναι ο μηχανισμός με τον οποίο επανακατευθύνοντα ι οι πόροι και οι θέσεις 
απασχόλησης προς αναπτυσσόμενους τομείς εγκαταλείποντας εκείνους με 
μικρότερες δυνατότητες ανάπτυξης στο μέλλον. Η σημασία του παραδοσιακού αυτού 
ρόλου της πολιτικής ανταγωνισμού έχει ενισχυθεί κατά τα πρόσφατα χρόνια με 
δύο τρόπους. Καταρχάς, αναγνωρίσθηκε ευρέως(2) η συμβολή της στην υλοποίηση 
της εσωτερικής αγοράς, η οποία θα δημιουργήσει θέσεις απασχόλησης και θα 
προωθήσει την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα. Κατά δεύτερο λόγο, αποτελεί 
πλέον κεντρικό στοιχείο της κοινοτικής βιομηχανικής πολ ι τ ικής ( •* ) . Η 
ολοκλήρωση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς και η εφαρμογή μιας 
αποτελεσματικής βιομηχανικής πολιτικής αποτελούν πρωταρχικό στόχο στο Λευκό 
Βιβλίο. Το γεγονός αυτό συναπάγεται αυτό καθαυτό την ανάγκη να δοθεί νέα 
ώθηση στην πολιτική ανταγωνισμού σε τομείς όπου αυτή συμπληρώνει και προωθεί 
τους στόχους αυτούς. 
Παρά το γεγονός ότι η σταθερή αυτή πολιτική ανταγωνισμού θα πρέπει να 
διατηρηθεί, το Λευκό Βιβλίο θέτει μία νέα πρόκληση. Εχει ουσιαστική σημασία 
να εξεταστεί με ποιο τρόπο η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να εφαρμοστεί 
αποτελεσματικότερα συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης καθώς και με ποιο τρόπο μπορεί να προωθήσει ή να συμπληρώσει τις 
υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές που ορίζονται στο ίδιο Λευκό Βιβλίο. Το 
κεφάλαιο αυτό εξετάζει το πώς συνδέεται η πολιτική ανταγωνισμού με τις 
κυριότερες διαρθρωτικές αλλαγές που είναι αναγκαίες για την ευρωπαϊκή 
οικονομία προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του Λευκού Βιβλίου. Η παρούσα 
έκθεση δεν καταλήγει σε μία οριστική δήλωση, δεδομένου ότι αυτή προϋποθέτει 
μία πλήρη και σε βάθος ανάλυση, αλλά παρέχει μια πρώτη εικόνα σχετικά με τη 
μελλοντική κατεύθυνση των διερευνήσεων. 
(2) Βλ. σημεία 149 έως 154 της παρούσας Εκθεσης. 
(3) Βλ. σημαία 155 έως 161 της παρούσας Εκθεσης. 
1.1.§1.σ.3 
009 
20. Μία από τις προτεραιότητες της Επιτροπής είναι να διευκολύνει, χάρη σε 
μία σαφή πολιτική και αε ταχείς αποφάσεις, τις τάσεις συγκέντρωσης και 
συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων όταν αυτές δεν θέτουν σε κίνδυνο τον 
πραγματικό ανταγωνισμό και το δυναμισμό της αγοράς. Οι πρώτες μπορούν να 
συμβάλλουν στην αναδιάρΕ'ρωση της οικονομίας ενώ οι δεύτερες καθιστούν 
δυνατές, παραδείγματος χάρη, σημαντικές οικονομίες κλίμακας. Αυτές με τη 
σειρά τους διευκολύνουν τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων, την 
τεχνολογική έρευνα και την θέση σε εφαρμογή των αποτελεσμάτων της καθώς και 
την είσοδο των επιχειρήσεων σε νέες αγορές. Το Λευκό Βιβλίο τονίζει τις 
ευεργετικές επιπτώσεις όσον αφορά την αποτελεσματικότητα καθώς και την 
ενθάρρυνση της έρευνας, της καινοτομίας και της ανάπτυξης νέων προϊόντων που 
προκύπτουν από τη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων και προστίθενται στις 
ανταγωνιστικές πιέσεις που ασκούνται στην αγορά. Υπογραμμίζει ιδίως ότι η 
διάρθρωση του ανταγωνισμού πρέπει σε πολλούς τομείς να αντιμετωπίζεται στο 
πλαίσιο μιας αυξανόμενης διεθνοποίησης. Η ισορροπία αυτή μεταξύ της 
αποτελεσματικότητας της συνεργασίας και του πραγματικού ανταγωνιστικού 
πλαισίου εντός του οποίου λαμβάνει χώρα η συνεργασία αυτή αποτελούν 
ουσιαστικά στοιχεία τα οποία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση της 
συνεργασίας αυτής δυνάμει των κανόνων ανταγωνισμού^). 
21. Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων 
προϋποθέτει επίσης μείωση του κόστους και πρόσβαση σε αποτελεσματικότερες 
υπηρεσίες σε καίριους τομείς όπως οι χρηματοπιστωτικές και οι δημόσιες 
υπηρεσίες, και συγκεκριμένα οι τηλεπικοινωνίες, οι μεταφορές και η ενέργεια. 
Μόνον μέσω της ελευθέρωσης θα μπορέσουν να επιτευχθούν πλήρως τα θετικά 
αποτελέσματα ως προς την παραγωγικότητα, τα οποία αναμένεται πως θα προκύψουν 
τόσο από την ενθάρρυνση της συμμετοχής ιδιωτικών κεφαλαίων στην κατασκευή 
υποδομών όσο και από τη μείωση των τιμών των αγαθών και υπηρεσιών που 
παρέχονται μέσω των υποδομών αυτών. Οι εν λόγω υποδομές, η ολοκλήρωση των 
οποίων είναι αναγκαία για τη δημιουργία των διευρωπαϊκών δικτύων, θα 
συμβάλουν πλήρως στην αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής οικονομίας και στη ριζική 
μεταβολή των επενδύσεων και των υπηρεσιών μόνον στο πλαίσιο ενός ελεύθερου 
ανταγωνισμού περιβάλλοντος. Πράγματι, το Λευκό Βιβλίο προσδίδει κεντρικό 
ρόλο στα διευρωπαϊκά δίκτυα και η σταδιακή καθιέρωση ανταγωνισμού στους 
(4) Βλ. σημεία 74 έως 89 της παρούσας Εκθεσης 
1.I..I.-.4 0 
τομείς αυτούς παραμένει πρωταρχικός στόχος-για την Επιτροπή(5). Ωστόσο, θα 
πρέπει να τονιστεί ότι όταν καθιερώνεται για πρώτη φορά ελεύθερος 
ανταγωνισμός σε τομείς όπου κατά το παρελθόν επικρατούσαν μονοπώλια, οι τιμές 
ορισμένων αγαθών καί υπηρεσιών ενδέχεται να αυξηθούν εφόσον καταργούνται οι ή 
οι διασταυρούμενες επιδοτήσεις. 
Η πολιτική που θα πρέπει να ακολουθεί στον τομέα αυτό και οι λόγοι για τους 
οποίους του αποδίδεται τόσο μεγάλη σημασία ερμηνεύονται καλύτερα στη σχετική 
μελέτη που ολοκληρώθηκε το χρόνο αυτό όπου προβάλλεται το αναπτυξιακό 
δυναμικό του τομέατων τηλεπικοινωνιών, η σημασία του για την 
ανταγωνιστικότητα της υπόλοιπης βιομηχανίας για την απασχόληση και τη 
δυνητική δημιουργία θέσεων απασχόλησης, οι τεράστιες απαιτήσεις του για 
επενδύσεις και προωθημένη τεχνολογία (υλικός εξοπλισμός και λογισμικό) και 
τέλος ο κοινωνικός ρόλος που ασκεί μέσω της παροχής υπηρεσίας κοινής 
ωφελείας. 
Η αποκατάσταση της ισορροπίας σε τομείς όπου παρατηρούντο συμφορήσεις, χάρη 
στις επενδύσεις στα διάφορα διευρωπαϊκά δίκτυα, εάν επιτύχει, θα έχει ευρείς 
και θετικές επιπτώσεις επί της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της 
απασχόλησης. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί, μόνον εάν η πολιτική 
ανταγωνισμού συντονιστεί με τις υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές που πρέπει να 
εφαρμοστούν. 
22. Ενας άλλος παράγοντας που προβάλλει το Λευκό Βιβλίο ως κεντρικής 
σημασίας για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης είναι η ενθάρρυνση της 
ευελιξίας στο επίπεδο των MME. Οι MME υπήρξαν για μεγάλο χρονικό διάστημα το 
αντικείμενο ευνοϊκής μεταχείρισης κατά την εφαρμογή της πολιτικής 
ανταγωνισμού<°). Η προώθηση της προσέγγισης αυτής ενδέχεται να είναι 
αναγκαία για την αποτελεσματικότητερη αξιοποίηση τόσο του δυναμικού τους για 
τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης όσο και της ικανότητας τους να 
προσαρμόζονται γρήγορα σε νέες και καινοτόμες τεχνολογίες και να δράττουν 
αμέσως τις νέες ευκαιρίες που παρέχει η αγορά, «δη, και σύμφωνα με το Λευκό 
Βιβλίο, η πολιτική στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων προς τις MME, όπως 
αυτή εμφανίζεται στο σχετικό πλαίσιο, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις ενισχύσεις 
"με ευνοϊκούς όρους" που αποσκοπούν στη βελτίωση τόσο της ελαστικότητας στο 
επίπεδο της απασχόλησης (π.χ. ενισχύσεις για κατάρτιση) όσο και του τεχνικού 
(5) βλ. σημεία 36 έως 42 της παρούσας Εκθεσης 
(6) Βλ. Εικοστή Δεύτερη Εκθεση σημεία 78-79. 
1.1.§1.σ.5 
011 
και εμπορικού δυναμικού τους (ενισχύσεις με "ευνοϊκούς όρους" για εισροές 
στον τομέα της τεχνικής και των γνώσεων^7). Οι MME αποτελούν εξάλλου 
αντικείμενο προτιμησιακής μεταχείρισης πατά την παροχή επενδυτικών κινήτρων 
και ενισχύσεων για έρευνα και ανάπτυξη και το περιβάλλον. 
23. Πράγματι, γενικότερα η πολιτική κρατικών ενισχύσεων διαδραματίζει 
σημαντικό ρόλο κατά την ενθάρρυνση και διευκόλυνση των σημαντικότερων 
διαρθρωτικών αλλαγών που περιγράφονται στο Λευκό Βιβλίο(^). Καταρχάς, θα 
πρέπει να συνεχιστεί η αποφασιστική εφαρμογή της πολιτικής αυτής, προκειμένου 
να αποφευχθεί η χρησιμοποίηση των ενισχύσεων εκ μέρους των κρατών μελών κατά 
αμυντικό και αρνητικό τρόπο με σκοπό να αντισταθούν στις αναγκαίες 
διαρθρωτικές αλλαγές και μεταθέτοντας το κόστος της προσαρμογής, από την 
άποψη της παραγωγής και της απασχόλησης στα άλλα κράτη μέλη. Από την άλλη 
πλευρά, οι ενισχύσεις μπορούν να διαδραματίσουν θετικό ρόλο στην αναδιάρθρωση 
αυτή. Μπορούν να επιταχύνουν την αλλαγή, να ενθαρρύνουν την έρευνα, την 
ανάπτυξη και την καινοτομία και να ελαφρύνουν τις κοινωνικές συνέπειες των 
μεγάλων και αιφνίδιων αλλαγών. Η Ευρώπη συχνά κατηγορήθηκε ότι έχει καλή 
βασική έρευνα αλλά χαμηλές επιδόσεις από την άποψη της καινοτομίας, 
ανελαστική αγορά εργασίας και φτωχό δυναμικό για τη δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης παρά την μακροχρόνια συνολική οικονομική ανάπτυξη. Η πολιτική 
κρατικών ενισχύσεων θα πρέπει να εξεταστεί υπό το φώς του Λευκού Βιβλίου και 
να διερευνηθεί κατά πόσο λειτουργεί αποτελεσματικά και συγκεκριμένα εάν δεν 
θα πρέπει να διορθρωθεί το κέντρο βάρους υπέρ των κεφαλαιακών επενδύσεων και 
κατά των επενδύσεων σε ανθρώπινους, οργανωσιακούς και γνωστικούς πόρους. 
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι 
ενισχύσεις, υπό οποιαδήποτε μορφή και προς οποιοδήποτε παράγοντα της 
παραγωγής, δεν στηρίζουν τεχνητά θέσεις απασχόλησης που δεν έχουν 
μακροπρόθεσμα μέλλον, αλλά αντίθετα συμβάλλουν στην αναδιάρθρωση της 
οικονομίας υπέρ των επενδύσεων που δημιουργούν βιώσιμες θέσεις απασχόλησης. 
Οι ενισχύσεις δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν την αγορά 
στις επιλογές της δεδομένου ότι η κρατική παρέμβαση στον τομέα αυτό δεν 
υπήρξε πάντοτε επιτυχής. Η πολιτική θα πρέπει μάλλον να συγκεντρωθεί σε 
οριζόντια μέτρα ή σε τομείς όπου η αγορά δεν είναι σε θέση είτε να επενδύσει 
(7) Βλ. σημεία 430 έως 432 της παρούσας Εκθεσης 
(8) Βλ. σημεία 2 7 έως 3 5 της παρούσας Εκθεσης. 
ι·Ι·,ι·°·' 012 
αρκετά είτε να επενδύσει με επαρκή ταχύτητα (π.χ Ε&Α και περιβάλλον, 
καινοτομία και κατάρτιση). Πράγματι, κεντρικός, στο Λευκό Βιβλίο είναι ο 
ρόλος της έρευνας, της ανάπτυξης και της τεχνολογίαςνίαι OL επένδυσε ι ςτε 
ανθρώπινο και άυλο κεφάλαιο με σκοπό την τροποποίηση των κοινοτικών προτύπων 
ανάπτυξης, ανταγωνισμού και απασχόλησης. Η πολιτική ανταγωνισμού σε όλες τις 
εκφάνσεις της θα πρέπει να εξακολουθήσει να διαδραματίζει το ρόλο της. 
24. Η πολιτική ενισχύσεων, από κοινού με την πολιτική έναντι των 
επιχειρήσεων, θα πρέπει να αναπτυχθεί και να εφαρμόζεται με συνέπεια σε 
τομείς όπου οι κανόνες ανταγωνισμού δεν έχουν τεθεί προς το παρόν σε πλήρη 
εφαρμογή. Αυτό ισχύει όχι μόνον για τους τομείς που υπόκεινται σε ρυθμιστικές 
παρεμβάσεις και που αναφέρονται ανωτέρω αλλά, και μάλιστα πολύ περισσότερο, 
και για πολλούς τομείς υπηρεσιών - π.χ. χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και 
οπτικοακουστικός τομέας(*). 
Το γεγονός ότι οι εν λόγω τομείς προστατεύθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα 
από τον ανταγωνισμό σημαίνει ότι τα οφέλη από την καθιέρωση αποτελεσματικού 
ανταγωνισμού θα είναι πολύ μεγαλύτερα όχι μόνο από την άποψη της μείωσης των 
τιμών για τους καταναλωτές αλλά και από την άποψη της στήριξης της 
ανταγωνιστικότητας του υπόλοιπου τμήματος της βιομηχανίας το οποίο χρειάζεται 
ως εισροές καινοτόμες υπηρεσίες με λογικές τιμές από τους εν λόγω τομείς. 
Εξάλλου δεν θα πρέπει να αγνοηθεί το δυναμικό των εν λόγω τομέων υπηρεσιών 
όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η 
ποσοστιαία συμμετοχή τους στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν και στην αύξηση της 
απασχόλησης υπήρξε υψηλότερη από,τ ι η αντίστοιχη της βιομηχανίας. Ενας 
τομέας υπηρεσιών με αυξανόμενο δυναμικό, υποστηριζόμενος από μία 
αποτελεσματική εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού, θα εξακολουθήσει 
αναμφίβολα να είναι μία από τις κυριότερες πηγές δημιουργίας θέσεων 
απασχόλησης. Αυτό αποδεικνύει καλύτερα με βάση ένα παράδειγμα από το Λευκό 
Βιβλίο. Ο οπτικοακουστικός τομέας θεωρείται ότι απασχολεί τουλάχιστον 1,8 
εκατ. άτομα. Πρόσφατες εκτιμήσεις υποδεικνύουν ότι υπάρχει τάση διπλασιασμού 
μεσοπρόθεσμα, του ποσοστού των δαπανών των νοικοκυριών που θα αναλώνεται σε 
οπτικοακουστικά προϊόντα λογισμικού. Εάν η ανάπτυξη αυτή μεταφραστεί σε 
θέσεις απασχόλησης στην Ευρώπη, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν 2 εκατ. νέες 
θέσεις απασχόλησης μέχρι το 2.000. Ωστόσο, κατά την εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού στον τομέα αυτό θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι υπόλοιποι 
στόχοι της κοινοτικής πολιτικής και ιδίως ως προς τον πλουραλισμό των μέσων 
μαζικής επικοινωνίας και την προώθηση του πολι τισμούί^) . 
(9) Βλέπε σημεία 117 έως 122 και 143 έως 146 της παρούσας Εκθεσης. 
(10) Βλέπε σημεία 90, 143 έως 146 και 172 έως 177 της παρούσας Εκθεσης. 
l.I.Jl.o.7 013 
25. Τέλος το Λευκό Βιβλίο υπογραμμίζει τη διεθνή διάσταση του προβλήματος 
της βελτίωσης της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης στην 
Ευρώπη. Η Ευρώπη αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα μιας οικονομίας με διαρκώς 
μεγαλύτερες τάσεις διεθνοποίησης. Καταργούνται οι κρατικοί περιορισμοί και 
εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές, μία τάση στην οποία δόθηκε νέα ώθηση χάρη 
στην επιτυχή ολοκλήρωση του Γύρου της Ουρουγουάης στα πλαίσια της GATT, ο 
ρόλος της πολιτικής ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο αποκτά όλο και ζωτικότερη 
σημασία^1). Η ίδια η εξέλιξη της Κοινότητας αποδεικνύει ότι η πολιτική 
ανταγωνισμού μπορεί να διευκολύνει την οικονομική ολοκλήρωση. 
Ενώ στις περισσότερες χώρες η πολιτική ανταγωνισμού κατά παράδοση 
αντιμετωπίζεται ως θέμα καθαρά εθνικής αρμοδιότητας, η Κοινότητα ήταν η πρώτη 
η οποία εφάρμοσε μία πολιτική που αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση των 
επιπτώσεων που έχουν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού επί του εμπορίου. 
Αρχικά, η προσέγγιση αυτή εφαρμόστηκε μόνον στο εσωτερικό της Κοινότητας, 
αλλά εκ των υστέρων επεκτάθηκε στις εμπορικές συναλλαγές με τους κύριους 
εμπορικούς εταίρους της Κοινότητας στην Ευρώπη. Με τον τρόπο αυτό, η πολιτική 
ανταγωνισμού διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην προώθηση του διεθνούς εμπορίου 
και ιδίως στην βελτίωση των εξαγωγικών δυνατοτήτων των εταιρειών σε άλλες 
αγορές, οι οποίες μέχρι τότε ήταν κλειστές εξαιτίας αντιανταγωνιστικών 
πρακτικών, κρατικών ενισχύσεων ή κρατικών μονοπωλίων. 
Ωστόσο, οι κύριοι εμπορικοί εταίροι της Κοινότητας δεν ακολούθησαν όλοι 
παρόμοια προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού, 
δηλαδή μία προσέγγιση η οποία συνίσταται στο άνοιγμα των αγορών τους στις 
εισαγωγές. Ιδίως, σε ορισμένες χώρες της Ανατολικής και της Νοτιανατολικής 
Ασίας δεν εφαρμόζονται τέτοιου είδους πολιτικές και οι αγορές τους είναι 
κλειστές όχι τόσο εξαιτίας δασμολογικών και μη δασμολογικών εμποδίων αλλά 
κυρίως εξαιτίας αντιανταγωνιστικών πρακτικών. To "Keiretsu" στην Ιαπωνία και 
τα κλειστά συστήματα διανομής σε διάφορες χώρες αποτελούν δύο μόνον αλλά 
σημαντικά παραδείγματα του φαινομένου αυτού. 
Μία από τις προτεραιότητες της Κοινότητας είναι η θέσπιση κανόνων για τη 
ρύθμιση των προβλημάτων ανταγωνισμού. Η ιδανική λύση θα ήταν οι συγκεκριμένοι 
κανόνες να είναι το αποτέλεσμα μιας πολυμερής συμφωνίας πολυμερή βάση, 
προκειμένου να έχουν το ευρύτερο δυνατό πεδίο εφαρμογής. Ο παρών Γύρος της 
(11) Βλέπε σημεία 96, 97 και 114 έως 116. 
1.1.§1.σ.8 
014 
GATT που μόλις ολοκληρώθηκε δεν ασχολείται με το θέμα, παρά το γεγονός ότι 
ορισμένοι κώδικες (ιδίως ο TRIPS - δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον 
τομέα του εμπορίου - και οι κώδικες υπηρεσιών) περιλαμβάνουν διατάξεις 
σχετικά με τις περιοριστικές εμπορικές πρακτικές. Η Διεθνής Οργάνωση 
Εμπορίου, η οποία δημιουργήθηκε στα πλαίσια του Γύρου της Ουρουγουάης, θα 
πρέπει αμέσως να εγγράψει θέματα της πολιτικής ανταγωνισμού στην ημερήσια 
διάταξη της, με επίκεντρο ιδίως τις περιοριστικές πρακτικές των επιχειρήσεων 
και τις συμπράξεις. Στόχος θα πρέπει βεβαίως να είναι η επίτευξη συμφωνίας 
όσον αφορά τους ελάχιστους ουσιαστικούς κανόνες, αλλά είναι ακόμη 
σημαντικότερος ο καθορισμός διαδικασιών οι οποίες θα διασφαλίζουν την 
εφαρμογή των εν λόγω κανόνων από όλα τα συμβαλλόμενα μέρη. Πράγματι, μόνο με 
την εφαρμογή των κανόνων αυτών στις μεμονωμένες περιπτώσεις μπορούν να 
επιτευχθούν τα θετικά αποτελέσματα από το άνοιγμα των αγορών. Το δικαίωμα 
προσφυγής στις ειδικές επιτροπές του GATT θα πρέπει να ενισχυθεί, καθώς 
επίσης και η αποτελεσματικότητα των αποφάσεων τους. Η καθιέρωση 
αποτελεσματικών κανόνων προς το σκοπό αυτό είναι δυσχερής και χρονοβόρα, αλλά 
είναι πλέον καιρός να ξεκινήσει η διαδικασία. 
26. Στο άμεσο μέλον, το πρώτο στάδιο είναι να συμφωνηθεί ένα σύστημα 
διαβουλεύσεων και συνεργασίας με τις αρμόδιες αρχές ανταγωνισμού στις τρίτες 
χώρες προκειμένου να προληφθεί οποιαδήποτε δυνητική σύγκρουση. Η Επιτροπή 
συνήψε συμφωνία με τις αρμόδιες για θέματα ανταγωνισμού αμερικανικές αρχές με 
σκοπό να περιοριστούν οι εν λόγω συγκρούσεις χάρη σε μία διαδικασία 
διαβουλεύσεων, συνεργασίας και συντονισμού. 
Εάν γίνει αποδεκτή η συμφωνία που εξετάζει τη στιγμή αυτή το Ευρωπαϊκό 
Δικαστήριο, θα μπορέσει να χρησιμοποιηθεί ως πρότυπο για τις υπόλοιπες 
διαπραγματεύσεις. Εχουν ήδη αρχίσει οι συζητήσεις προς στην κατεύθυνση αυτή 
με τις καναδικές αρχές και θα ακολουθήσουν ενδεχομένως και άλλοι υποψήφιοι. 
Δεδομένου ότι ένας εκ των κυριότερων στόχων είναι ο περιορισμός των 
συγκρούσεων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να δημιουργηθούν από την εφαρμογή 
τους, οι συμφωνίες αυτές δεν μπορούν να συναφθούν παρά μόνο με τις αρχές που 
θέτουν πραγματικά σε εφαρμογή τους κανόνες ανταγωνισμού. 
1.1.§2.σ.9 
015 
<Τ3> §2. Κρατικές ενισχύσεις 
27. ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων αποτελεί μέρος του ουσιαστικού 
ρυθμιστικού πλαισίου το οποίο θα στηρίξει και θα διευκολύνει την επίτευξη των 
στόχων του Λευκού Βιβλίου για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την 
απασχόληση. Το γεγονός ότι στο Λευκό Βιβλίο ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων 
θεωρείται δεδομένος αποδεικνύει την αναγνώριση που αποδίδεται στον έλεγχο 
αυτός σε κοινοτικό επίπεδο. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων κατά το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών στις 10 και 11 Δεκεμβρίου τόνισαν τη 
σημασία της πολιτικής των κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής του 
Λευκού Βιβλίου και οι εξελίξεις του έτους στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων 
το επιβεβαιώνουν. 
28. ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων σε κοινοτικό επίπεδο έχει ζωτική 
σημασία καταρχάς για την επιτυχία του προγράμματος της ενιαίας αγοράς, που 
αποτελεί έναν από τους παοάγοντες που θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα της 
Κοινότητας. Το άνοιγμα των αγορών, και αυτό σε μόνιμη βάση, υπήρξε ανέκαθεν 
μία από τις κυριότερες λειτουργίες του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, καθώς 
και, γενικότερα της πολιτικής ανταγωνισμούί12). Σε μία περισσότερο 
ολοκληρωμένη αγορά, οι στρεβλώσεις που επιφέρουν ορισμένοι τύποι ενισχύσεων 
μεγενθύνονται, με αποτέλεσμα ο έλεγχος των ενισχύσεων να καθίσταται ακόμα 
σημαντικότερος. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στην περίπτωση των βιομηχανικών 
τομέων με χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα, στους αποκαλούμενους «ευαίσθητους 
τομείς», που υπάγονται σε αυστηρά πλαίσια ενισχύσεων. Η αυστηρή εφαρμογή των 
κανόνων ενισχύσεων στις βιομηχανίες χάλυβα, ναυπηγείων συνθετικών ινών και 
αυτοκινήτων οχημάτων υπήρξε απόλυτη προτεραιότητα κατά το 1993, έτος ύφεσης 
(13). Αυξημένη προσοχή πρέπει να δοθεί επίσης και στις ενισχύσεις προς 
άλλους τομείς που ενδέχεται να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό. Το Ευρωπαϊκό 
Δικαστήριο υπενθύμισε στην Επιτροπή ότι σε περίπτωση αμφιβολιών θα πρέπει να 
ελέγχει την κατάσταση της αγοράς προσεκτικά προτού απορρίψει καταγγελίες από 
ανταγωνιστές(1^). Η επιδίωξη διατήρησης των αγορών ανοικτών και μάλιστα 
προώθησης της ολοκλήρωσήςτους είναι εξάλλου εμφανής και σε πολλούς άλλους 
τομείς όπου ελέγχονται οι κρατικές ενισχύσεις. Οι περιφερειακές ενισχύσεις 
που θεσπίζουν τα κράτη μέλη ελέγχονται κατά τρόπον που αντισταθμίζει την 
έλξη που ασκούν οι πλέον ευημερούσες περιφέρειες και που ενθαρρύνει τις 
(12) Βλέπε σημείο 157 της παρούσας Εκθεσης. 
(13) Βλέπε σημία 480 έως 533 της παρούσας Εκθεσης 
(14) Βλέπε σημείο 533 της παρούσας Εκθεσης. 
1.1.§2.σ.10 
016 
εξωτερικές επενδύσεις σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές ή σε βιομηχανικές 
περιοχές υπό παρακμή, με σκοπό να διευκολυνθεί η συμμετοχή των εν λόγω 
περιοχών στη γενική οικονομική δραστηριότητα. Είναι σαφές ότι οι κρατικές 
ενισχύσεις θα πρέπει επίσης να υπαχθούν σε στενό έλεγχο σε αγορές που μόλις 
τώρα ανοίγουν στον ανταγωνισμό, όπως η ενέργεια και οι τηλεπικοινωνίες. 
29. Το Λευκό Βιβλίο θεωρεί την αντίσταση στη διαρθρωτική προσαρμογή τόσο εκ 
μέρους των τομέων υπό παρακμή όσο και εκ μέρους των αναπτυσσόμενων τομέων ως 
ένα από τα αίτια για τις πρόσφατες μέτριες επιδόσεις της Ευρώπης ως προς την 
ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.Η βραδύτητα με την οποία οι 
ευρωπαϊκές οικονομίες προσαρμόζουν την προσφορά στη ζήτηση οφείλεται σε 
πολλούς λόγους: κλειστές αγορές, υπερτροφικός δημόσιος τομέας, η ακαμψία της 
αγοράς εργασίας, οι επιδοτήσεις και άλλοι. Ευτυχώς, σε πολλά από τα ανωτέρω 
σημεία, η κατάσταση έχει βελτιωθεί σημαντικά κατά την τελευταία δεκαετία και 
εξακολουθεί να βελτιώνεται. Τα εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές έχουν 
εξαλειφθεί στην Κοινότητα και τη στιγμή αυτή καταργούνται μεταξύ της 
Κοινότητας και της υπόλοιπης Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου. Οι κυβερνήσεις 
έχουν ήδη μειώσει ή μειώνουν τη στιγμή αυτή τις κρατικές παρεμβάσεις στη 
βιομηχανία. Οσον αφορά τις επιδοτήσεις, η Επιτροπή διακήρυσσε πάντοτε την 
αντίθεση της προς τις κρατικές ενισχύσεις που απλώς παρέχουν στις 
επιχειρήσεις τη δυνατότητα να αναβάλουν την αναδιάρθρωση τους. Η προσέγγιση 
αυτή έχει αποδειχθεί σωστή. Οι ενισχύσεις δικαιολογούνται όταν διευκολύνουν 
την αναδιάρθρωση και ιδίως όταν ελαφρύνουν τις κοινωνικές συνέπειες της. Η 
χορήγηση ενισχύσεων για το σκοπό αυτό μπορεί να διευκολύνει την αναδιάρθρωση. 
Αλλά οι ενισχύσεις δεν θα πρέπει να καθυστερούν την αναδιάρθρωση επ άπειρον. 
Τα γεγονότα του περασμένου έτους - η αναδιάρθρωση της βιομηχανίας χάλυβα και 
οι διαφωνίες σχετικά με την αυτόματη αρχή εγγυήσεων για το χρέος των 
επιχειρήσεων του δημοσίου τομέα(15) - υπογράμμισαν την εν λόγω αρχή, αλλά 
επιβεβαίωσαν επίσης πόσο δύσκολη είναι ορισμένες φορές η εφαρμογή της στην 
πράξη(16). 
30. Η παύση της κατασπατάλησης του δημοσίου χρήματος σε επιχειρήσεις που 
χρειάζονται αναδιάρθρωση έχει ευεργετικά μακρόικονομικά αποτελέσματα, εφόσον 
συμβάλλει στη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Οπως τονίζει το Λευκό 
Βιβλίο, η επίτευξη των μακροοικονομικών κριτηρίων που έχουν καθορισθεί για 
την ΕΝΕ, και ιδίως ο περιορισμός των ελλειμμάτων αποτελεί σημαντική 
(15) Βλέπε σημείο 374 της παρούσας Εκθεσης 
(16) Βλέπε σημείο 23 της παρούσας Εκθεσης. 
1.1.§2.σ.11 
017 
Προϋπόθεση της στρατηγικής για την ανάπτυξη. Η πολιτική αυτή, καθώς και ο 
επαναπροσανατολισμός των εισοδημάτων από την ιδιωτική κατανάλωση στις 
επενδύσεις, θα αποδεσμεύσουν τους τεράστιους πόρους που χρειάζονται για τα 
διευρωπαϊκά δίκτυα και τις επενδύσεις στους τομείς που παρέχουν δυνατότητες 
ανάπτυξης. 
31. Η Επιτροπή τηρούσε ανέκαθεν θετική στάση της όσον αφορά ορισμένα είδη 
ενισχύσεων στο βαθμό που δεν υπερβαίνουν ορισμένα όρια και εφόσον συμβάλλουν 
στην υλοποίηση των κοινοτικών στόχων. Τα κίνητρα προς τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις ανήκουν σαυτή την κατηγορία. Το Λευκό Βιβλίο εναποθέτει μεγάλες 
ελπίδες για την ανάπτυξη της Ευρώπης στις MME. Στα πλαίσια της πολιτικής 
κρατικών ενισχύσεων που εφαρμόζει η Επιτροπή έχει εδώ και πολύ καιρό 
αναγνωρίσει τη συμβολή τους. Στις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις 
ενισχύσεις προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που εξέδωσε το Μάϊο του 
1992 αναφέρεται ρητά π.χ. στη μειονεκτική θέση των MME από την άποψη των 
δυνατοτήτων άντλησης κεφαλαίων - σημείο που τονίστηκε κατά τις διασκέψεις 
κορυφής στο Εδιμβούργο το 1992 και στην Κοπεγχάγη, το 1993 όπου προτάθηκε να 
τεθούν σε εφαρμογή διευκολύνσεις όπως εγγυήσεις δανείων και δάνεια με 
ευνοϊκούς όρους - και αναγνωρίζεται η αξία των ενισχύσεων "με ευνοϊκούς 
όρους" για την κατάρτιση και την παροχή συμβουλών. Η Επιτροπή συζήτησε το 
θέμα των ενισχύσεων προς MME για την κατάρτιση και τη διάδοση πληροφοριών στα 
πλαίσια μιας πολυμερούς συνεδρίασης με τα κράτη μέλη που πραγματοποιήθηκε τον 
Δεκέμβριοί17). Στις νέες κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις ενισχύσεις 
για την προστασία του περιβάλλοντος, η Επιτροπή υιοθέτησε επίσης μια 
ευνοϊκότερη στάση για τη στήριξη των MME. 
32. Εξάλλου, αποτελεί πάγια πολιτική της Επιτροπής να ευνοεί τις ενισχύσεις 
για έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α) και προστασία του περιβάλλοντος, δύο ακόμη 
τομείς στους οποίους το Λευκό Βιβλίο προσδίδει προτεραιότητα. Η Επιτροπή 
επιτρέπει την παροχή κρατικής στήριξης για την κάλυψη ενός σχετικά υψηλού 
ποσοστού των δαπανών των σχεδίων, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η 
Ε&Α σε σχέση με την αγορά, στοιχείο που εν μέρει καθορίζει τον κίνδυνο που 
αναλαμβάνεται και τη μορφή υπό την οποία παρέχεται στήριξηί*8). 
33. Η πολιτική ως τις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος 
αναθεωρήθηκε το 1993. Στις νέες κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις 
(17) Βλέπε σημεία 383 και 430 έως 432 της παρούσας Εκθεσης 
(18) Βλέπε σημεία 160 και 414 έως 464 της παρούσας Εκθεσης 
1.1.§2.σ.12 
018 
εν ισχύσε ις ( •'•^ ) , υπάρχει τάση για μία ευρύτερη εφαρμογή της αρχής "ο ρυπαίνων 
πληρώνει" και η Επιτροπή βασίζεται στα αποτελέσματα της εμπειρίας, τα οποία 
αποδεικνύουν τη σημασία που έχουν τα κίνητρα για την πραγματοποίηση μη 
υποχρεωτικών επενδύσεων. Για τις επενδύσεις αυτές ενδέχεται στο μέλλον να 
παρέχονται ενισχύσεις με υψηλότερη ένταση σε σύγκριση με τις επενδύσεις που 
απλώς βοηθούν τις επιχειρήσεις να προσαρμόσουν τις εγκαταστάσεις τους στα νέα 
πρότυπα. Καλύπτονται επί πλέον μεταξύ άλλων οι επιδοτήσεις για την αγορά 
φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων, οι απαλλαγές από την καταβολή των νέων 
περιβαλλοντικών φόρων και οι ενισχύσεις για τη συλλογή και ανακύκλωση 
αποβλήτων. Οι κατευθυντήριες γραμμές αναμένεται ότι θα συμβάλουν στην 
υλοποίηση των προσδοκιών του Λευκού Βιβλίου για την επίτευξη προόδου στον 
τομέα του περιβάλλοντος αυξάνοντας τη διαφάνεια και παρέχοντας ένα ευρύ 
πλαίσιο δράσης σχετικά με τις επιδοτήσεις για περιβαλλοντικούς σκοπούς. 
34. Η Επιτροπή τηρεί συνήθως θετική στάση έναντι των κρατικών ενισχύσεων 
στον οπτικοακουστικό τομέα, ο οποίος αναγνωρίζεται στο Λευκό Βιβλίο ως ένας 
ακόμη τομέας με προοπτικές ανάπτυξης. Ουδέποτε εξέφρασε αντιρρήσεις για 
προγράμματο στήριξης της κινηματογραφικής βιομηχανίας παρά μόνο σε 
περιπτώσεις διακριτικής μεταχείρισης. Η διακριτική μεταχείριση κατά των 
υπηκόων της ΕΚ δεν μπορεί να επιτραπεί ακόμη και για πολιτισμικούς λόγους. Το 
νέο άρθρο 92, παρ. 3, εδάφιο δ της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση προβλέπει 
ρητή εξαίρεση για τις ενισχύσεις υπέρ πολιτιστικών δραστηριοτήτων και των 
τεχνών. 
35. Συνεπώς, είναι εμφανές ότι ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων εκ μέρους 
της Επιτροπής προωθεί ήδη τους στόχους του Λευκού Βιβλίου και της συνθήκης 
για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η Επιτροπή, διατηρώντας σταθερή στάση κατά των 
ενισχύσεων που έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία στρεβλώσεων ή είναι περιττές 
και ελέγχοντας τις άλλες επιδοτήσεις μόνον στο βαθμό που είναι αναγκαίος για 
την αποφυγή καταχρήσεων, συμβάλλει στη δημιουργία των αναγκαίων προϋποθέσεων 
για την επιτυχία της στρατηγικής αυτής. 
(19) Βλέπε σημείο 384 της παρούσας Εκθεσης. 
1.1.§3.σ.13 
019 
<Τ3> §3. Ελευθέρωση και ιδιωτικοποίηση 
36. Οι κοινοτικοί κανόνες ανταγωνισμού εξυπηρετούν ένα διπλό στόχο. Αφενός 
αποσκοπούν στη διατήρηση ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος το οποίο δεν θα 
νοθεύουν οι επιχειρήσεις ή οι κρατικές παρεμβάσεις. Αυτός είναι ο ρόλος των 
άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 για τον 
έλεγχο των συγκεντρώσεων, των άρθρων 65 και 66 της συνθήκης ΕΚΑΧ, των άρθρων 
92 και 93 της συνθήκης ΕΚ και σε ορισμένο βαθμό, του άρθρου 90 της ίδιας 
συνθήκης. Αφετέρου, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την καθιέρωση 
μεγαλύτερου ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς όπου κατά το παρελθόν τα κράτη 
μέλη δημιούργησαν καταστάσεις μονοπωλίων υπέρ ορισμένων επιχειρήσεων. 
Πράγματι, το άρθρο 90 της συνθήκης ΕΚ παρέχει επίσης τη δυνατότητα στην 
Επιτροπή να δρα κατά των κρατών αυτών, όταν παρέχουν αποκλειστικά ή ειδικά 
δικαιώματα υπέρ ορισμένων εταιρειών κατά παράβαση των κανόνων που περιέχονται 
στην Συνθήκη ΕΚ. το άρθρο 90, παρ. 3, παρέχει δύο δυνατότητες δράσης στην 
Επιτροπή: μπορεί είτε να εκδίδει οδηγίες, δηλαδή πράξεις γενικής εφαρμογής, 
είτε μεμονωμένε ις αποφάσεις κατά ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους. Οι 
διατάξεις της συνθήκης που ενδέχεται να καταστρατηγηθούν είναι π.χ. εκείνες 
που αποσκοπούν στην καθιέρωση της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, στην ελευθερία 
εγκατάστασης ή ακόμη των άρθρων 85 και 86. 
Αντίθετα, η συνθήκη ΕΚ δεν ασχολείται με το δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα των 
επιχειρήσεων που χαίρουν αυτών των προνομίων. Πράγματι, το άρθρο 222 της 
συνθήκης ΕΚ ορίζει ρητά ότι δεν προδικάζει με κανένα τρόπο το καθεστώς της 
ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη. 
Παράλληλα με την ενέργεια αυτή έναντι των κρατών μελών, το άρθρο 90, στην 
παράγραφο 2, επιβεβαιώνει ότι οι δημόσιες επιχειρήσεις, καθώς και εκείνες που 
κατέχουν ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα χορηγούμενα από ένα κράτος, δεν 
τυγχάνουν προνομιακής μεταχείρισης όσον αφορά την' εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού. Η μόνη εξαίρεση αφορά τους περιορισμούς του ανταγωνισμού που 
είναι δυνατόν να εγκριθούν εφόσον είναι αναγκαίοι για την εκπλήρωση της 
ιδιαίτερης αποστολής που τους έχει ανατεθεί. Ορισμένες επιχειρήσεις οφείλουν 
πράγματι να διασφαλίσουν ένα ειδικό καθήκον προς όφελος του συνόλου των 
χρηστών. Το καθήκον αυτό συνιστά αποστολή γενικού οικονομικού συμφέροντος η 
οποία μπορεί να δικαιολογήσει τη χορήγηση των συγκεκριμένων αποκλειστικών ή 
ειδικών δικαιωμάτων. Το περιεχόμενο της αποστολής αυτής διαφέρει ανάλογα με 
1.X..3-» 020 
τον τύπο της συγκεκριμένης δραστηριότητας και στην πράξη θέτει ευαίσθητα 
προβλήματα οριακού προσδιορισμού(^°). Η εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 
90, παρ. 2 της συνθήκης ΕΚ καταδεικνύει ότι οι συντάκτες της δεν εξέφρασαν 
την πρόθεση να θέσουν υπό αμφισβήτηση την υλοποίηση αυτής της αποστολής. 
37. Η εξέταση της κατάστασης στην Κοινότητα στους τομείς όπου υφίστανται 
τέτοιου είδους αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα αποδεικνεύει ότι οι τιμές που 
εφαρμόζονται είναι συχνά ανώτερες από εκείνες που ισχύουν στις χώρες όπου οι 
ίδιοι αυτοί τομείς είναι ανοικτοί στο ελεύθερο ανταγωνισμό. Αυτό ισχύει ιδίως 
για τις μεταφορές, τις τηλεπικοινωνίες και την ενέργεια. Εξάλλου, η έλλειψη 
ανταγωνιστικών πιέσεων δεν ωθεί πάντοτε τις επιχειρήσεις προς τεχνολογικές 
καινοτομίες και ιδίως στερεί από τους καταναλωτές την επιλογή μεταξύ των 
διαφόρων τεχνολογιών. Η κατάσταση αυτή είναι επιβλαβής για την 
ανταγωνιστικότητα ολόκληρης της κοινοτικής βιομηχανίας, δεδομένου ότι 
στερείται στους συγκεκριμένους τομείς των πλεονεκτημάτων που προκύπτουν από 
μία πραγματικά εσωτερική αγορά. Όπως τόνισε η Επιτροπή στο Λευκό Βιβλίο για 
την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, ενδέχεται η αλλαγή 
αυτή να προκαλέσει απώλειες θέσεων απασχόλησης στην κοινοτική βιομηχανία. Το 
αποτέλεσμα είναι εξάλλου διττό: πέρα από τις απώλειες που θα προκληθούν σε 
ολόκληρη τη βιομηχανία, θα ήταν χρήσιμο το να μπορέσουν να δραστηριοποιηθούν 
περισσότερεςν επιχειρήσεις σε εκείνους τους τομείς που δημιουργούν θέσεις 
απασχόλησης. Η καθιέρωση ανταγωνισμού θα έχει ευεργετικά αποτελέσματα 
μεσοπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα, η καθιέρωση 
ανταγωνισμού που συχνά συνοδεύεται από ιδιωτικοποιήσεις, και οι προσπάθειες 
διασφάλισης μιας ορθολογικής οργάνωσης ενδέχεται να προκαλέσουν μείωση των 
θέσεων απασχόλησης λόγω των αναδιαρθρώσεων εν όψει των αυξανόμενων 
ανταγωνιστικών πιέσεων. 
Εξάλλου, είναι βέβαιο ότι όλοι οι καταναλωτές πληρώνουν το τίμημα για την 
έλλειψη πραγματικού ανταγωνισμού στους τομείς αυτούς. Αφενός, το κόστος των 
υπηρεσιών αυτών είναι υψηλό γ ι αυτούς και αφετέρου, υπόκεινται τις συνέπειες 
της μείωσης της παραγωγικότητας ολόκληρης της κοινοτικής βιομηχανίας. Αυτός 
είναι ο λόγος για τον οποίον η Επιτροπή κρίνει ότι η καθιέρωση μεγαλύτερου 
ανταγωνισμού είναι απολύτως αναγκαία για τη βελτίωση της παραγωγικότητας της 
κοινοτικής βιομηχανίας στο σύνολο της. Μία πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση των 
εξελίξεων που παρατηρήθηκαν στους εν λόγω τομείς περιλαμβάνεται στο πρώτο 
μέρος, κεφάλαιο III της παρούσας Εκθεσης. 
(20) Βλέπε σημεία 123 έως 135 της παρούσας Εκθεσης 
1.1.§3.σ.15 
021 
38. Ωστόσο, πέρα από τις; ιδιαιτερότητες του κάθε τομέα, θα πρέπει να 
τονισθούν τα διάφορα κοινά σημεία. Καταρχάς, η Επιτροπή παρά το γεγονός ότι 
διαθέτει σημαντικές εξουσίες, όπως αναφέρεται ανωτέρω, δυνάμει του άρθρου 
90, παρ. 3, της συνθήκης ΕΚ, προτιμά να εφαρμόζει μία προσέγγιση που 
βασίζεται στη συναίνεση για την υλοποίηση μιας σταδιακής ελευθέρωσης, 
λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τις αναγκαίες προθεσμίες για την αναδιάρθρωση των 
τιμών και για την εξασφάλιση της παροχής της υπηρεσίας κοινής ωφελείας 
(δηλαδή αυτής που είναι απαραίτητη για όλους τους χρήστες). Ο ρυθμός της 
ελευθέρωσης θα εξαρτηθεί εξάλλου έντονα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του 
κάθε τομέα. Το καλύτερο παράδειγμα της διαφοροποιημένης αυτής προσέγγισης 
είναι αναμφίβολα ο τομέας των τηλεπικοινωνιών. Πράγματι, στον τομέα αυτό, η 
τεχνολογική εξέλιξη καταργεί τα εκ του νόμου μονοπώλια που υπάρχουν τη 
στιγμή αυτή στα περισσότερα κράτη μέλη. Συνεπώς, η ελευθέρωση θα 
πραγματοποιηθεί γρηγορότερα στον τομέα αυτό. 
39. Επιπλέον, η σταδιακή καθιέρωση ενός μεγαλύτερου ανταγωνισμού δεν 
σημαίνει μακροπρόθεσμα την κατάργηση κάθε κανόνα. Πράγματι, έχει σημασία να 
ληφθούν επίσης υπόψη οι σημαντικοί στόχοι που πρέπει να επιδιωχθούν στους 
τομείς αυτούς, για την επίτευξη των οποίων είναι αναγκαία η θέσπιση 
ρυθμιστικών μέτρων. Παραδείγματος χάριν, στον τομέα των μεταφορών, ο 
ανταγωνισμός δεν θα πρέπει να αποβεί σε βάρος της ασφάλειας των επιβατών και 
συνεπώς είναι απολύτως αναγκαία η θέσπιση σχετικών κανόνων. Παρομοίως, στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών ή των ταχυδρομείων, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή προκειμένου να διατηρηθεί η παροχή της υπηρεσίας κοινής ωφελείας 
καθώς και για να μη παραμεληθούν οι κοινωνικές πλευρές των τηλεπικοινωνιών, 
όπως, η βοήθεια που παρέχεται σε ηλικιωμένους ή σε μειονεκτούντα άτομα. 
Τέλος, στον τομέα της ενέργειας, η ασφάλεια των προμηθειών πρέπει να 
διατηρηθεί καθώς και η υπηρεσία κοινής ωφελείας που συνίσταται στην παροχή 
ηλεκτρικής ενέργειας. Σε όλες τις περιπτώσεις, δεν πρόκειται για την 
αντικατάσταση μιας γραφειοκρατίας από μία άλλη, η οποία αυτή τη φορά θα 
καθιερωθεί σε κοινοτικό επίπεδο. Πράγματι, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας 
της κοινοτικής βιομηχανίας συνεπάγεται μεταξύ άλλων ότι αυτή δεν θα πρέπει να 
κινείται σε ένα περιβάλλον το οποίο θα χαρακτηρίζεται από μία υπερβολικά 
μεγάλη ακαμψία, θα πρέπει ωστόσο τα βασικά πρότυπα, τα οποία έχουν ως στόχο 
να διασφαλίσουν την προστασία των στόχων αυτών, να εκπονηθούν σε κοινοτικό 
επίπεδο. 
Τέλος, σε όλους αυτούς τους τομείς, η κύρια δυσκολία συνίσταται στον 
καθορισμό των ορίων μεταξύ των δραστηριοτήτων που μπορούν να εξακολουθήσουν 
1.1.§3.σ.16 
022 
να ασκούνται αποκλειστικά από μία επιχείρηση και εκείνων που θα πρέπει να 
είναι προσιτές σε τρίτους, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο ο στόχος της 
ολοκλήρωσης της αγοράς. Η Επιτροπή αναγνωρίζει πράγματι ότι οι στόχοι που 
δικαίως επιδιώκουν τα κράτη συνεπάγονται την προστασία ορισμένων 
δραστηριοτήτων από κάθε είδους ανταγωνισμό, τουλάχιστον σε προσωρινή βάση. 
Ειδάλλως, υπάρχει κίνδυνος στην πραγματικότητα οι εταιρείες οι οποίες δρουν 
βάσει αυστηρά εμπορικών κριτηρίων να ασκούν μόνον τις πλέον επικερδείς 
δραστηριότητες σε βάρος της αποστολής του δημοσίου συμφέροντος που τα κράτη 
μέλη επιθυμούν να διασφαλίσουν. Ο καθορισμός των ορίων, καθώς και της 
διάρκειας της παρεχόμενης προστασίας, θα πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση 
ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του κάθε εξεταζόμενου τομέα. Η Επιτροπή πιστεύει 
ωστόσο ότι οι τομείς που θα διαφυλαχθούν με τον τρόπο αυτό θα πρέπει να 
περιορίζονται στα απολύτως αναγκαία για την εκπλήρωση της αποστολής της 
δημόσιας υπηρεσίας. 
40. Οι κανόνες ανταγωνισμού της συνθήκης ΕΚ θα κληθούν επιπλέον να 
διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο όταν θα ελευθερωθούν οι συγκεκριμένοι τομείς. 
Πράγματι, θα πρέπει να αποφευχθεί το να στερούν οι επιχειρήσεις που είναι 
παρούσες στις αγορές αυτές μέσω περιοριστικών πρακτικών, καταχρήσεων 
δεσπόζουσας θέσης ή μέσω συγκεντρώσεων, από τους καταναλωτές τα ευεργετήματα 
που προκύπτουν από την κατάργηση των μονοπωλίων. Προς το σκοπό αυτό, η 
Επιτροπή θα είναι ιδιαίτερα προσεκτική έναντι των κινδύνων παραβίασης του 
άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ, το οποίο προβλέπει κυρώσεις για τις καταχρήσεις 
δεσπόζουσας θέσης. Πράγματι, ακόμη και αν ελευθερωθεί σε νομοθετικό επίπεδο η 
πρόσβαση στις υποδομές, είναι βέβαιο ότι οι επιχειρήσεις οι οποίες 
προηγουμένως είχαν αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα θα εξακολουθήσουν να 
κατέχουν de facto θέση ισχύος στις αγορές αυτές τουλάχιστον για μία ορισμένη 
περίοδο. Συνεπώς, θα πρέπει να αποφευχθεί η πιθανότητα να εκμεταλλευθούν οι 
επιχειρήσεις αυτές την θέση τους για να περιορίσουν τον ανταγωνισμό είτε 
σαυτή την αγορά είτε σε άλλες. 
Ως προς την πρώτη αυτή μέριμνα, είναι βέβαιο ότι στις περιπτώσεις όπου έχει 
ελευθερωθεί η πρόσβαση στις υποδομές, η Επιτροπή θα πρέπει να προσέξει 
ιδιαίτερα ώστε η πρόσβαση των τρίτων στις υφιστάμενες υποδομές να μην 
υπόκειται σε κανέναν αδικαιολόγητο περιορισμό. Η καθιέρωση του ανταγωνισμού 
προϋποθέτει ότι οι τρίτοι θα είναι σε θέση να επωφελούνται από τις υποδομές 
αυτές υπό όρους που δεν εισάγουν διακρίσεις. Η Επιτροπή έχει συνείδηση του 
1.1.§3.σ.17 
023 
γεγονότος ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να είναι δυσχερής ο 
καθορισμός δίκαιων τιμών για την πρόσβαση στις υποδομές. Πράγματι, μπορεί να 
θεωρηθεί δικαιολογημένο οι τρίτοι που έχουν πρόσβαση στις υφιστάμενες 
υποδομές να υποχρεούνται να καταβάλουν κάποιο τίμημα στον ιδιοκτήτη της 
συγκεκριμένης υποδομής, δεδομένου ότι αυτός ο τελευταίος χρειάστηκε να 
πραγματοποιήσει και εξακολουθεί να πραγματοποιεί ορισμένες δαπάνες για τη 
διατήρηση του. Εξάλλου, οφείλει να εξακολουθήσει να πληροί την αποστολή του 
που συνίσταται στην παροχή υπηρεσίας κοινής ωφελείας, γεγονός το οποίο 
προκαλεί συμπληρωματικά έξοδα που δεν επιβαρύνουν τους τρίτους. Ωστόσο, το 
τίμημα που ζητείται για το λόγο αυτό δεν θα πρέπει να είναι τέτοιο ώστε να 
παρεμποδίζεται κάθε δυνατότητα πραγματικής πρόσβασης των τρίτων, θα πρέπει 
εξάλλου να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι τρίτοι αυτοί επιδιώκουν τη 
διείσδυση σε μία αγορά η οποία μέχρι πρότινος ήταν κλειστή. Η Επιτροπή μελετά 
προς το παρόν τα προβλήματα αυτά στο πλαίσιο των τηλεπικοινωνιών. 
Εξάλλου, είναι βέβαιο ότι υπάρχει κίνδυνος οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις να 
εκμεταλλεύονται τη θέση ισχύος στον τομέα όπου είχαν μονοπώλιο ή όπου 
εξακολουθούν να έχουν μονοπώλιο για να επιδοτούν τις δραστηριότητες τους σε 
άλλες αγορές όπου αντιμετωπίζουν εντατικότερο ανταγωνισμό, ο κίνδυνος των 
αμοιβαίων επιδοτήσεων είναι αναμφισβήτητα μεγαλύτερος στους τομείς όπου 
ζητείται να καταργηθούν οι κανονιστικές ρυθμίσεις, δεδομένου ότι σπανίως 
υπήρχε διαφάνεια κατά το παρελθόν στη λογιστική των εν λόγω επιχειρήσεων. Η 
αντίθετη κατάσταση, κατά την οποία τα κέρδη που πραγματοποιούνται στους 
τομείς που δεν υπόκεινται σε κανονιστικές ρυθμίσεις χρησιμοποιούνται εν μέρει 
για την τήρηση της υποχρέωσης παροχής υπηρεσίας κοινής ωφελείας δεν είναι 
καταρχήν επικριτέα. 
Τέλος, οι κανόνες που περιέχονται στον κανονισμό για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων πρέπει να εγγυώνται ότι οι επιχειρήσεις που έχουν αποκλειστικά 
δικαιώματα δεν δημιουργούν μέσω εξαγορών καταστάσεις παιά τις οποίες ο 
ανταγωνισμός των τρίτων δεν είναι στην πράξη δυνατός. Η Επιτροπή ωστόσο δεν 
προτίθεται να αντιταχθεί σε τέτοιου είδους συγκεντρώσεις, όταν στην 
πραγματικότητα έχουν ως στόχο να παράσχουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα 
αποτελεσματικής αντιμετώπισης του νέου ανταγωνιστικού περιβάλλοντος το οποίο 
ενδέχεται ορισμένες φορές να έχει διεθνείς διαστάσεις. 
1.1.§3.σ.18 
024 
41. Οπως αναφέρεται ανωτέρω, η συνθήκη ΕΚ δεν προδικάζει με κανένα τρόπο το 
καθεστώς της ιδιοκτησίας των εν λόγω επιχειρήσεων. Ωστόσο παραμένει το 
γεγονός ότι η είσοδος στην αγορά νέων ανταγωνιστών σε συνδυασμό με το 
περιορισμένο περιθώριο αύξησης των δημοσίων δαπανών στα κράτη μέλη θα 
οδηγήσουν κατά πάσα πιθανότητα στην ιδιωτικοποίηση ως ένα ορισμένο βαθμό των 
εν λόγω τομέων, ιδίως εάν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις μπορούν εύλογα να 
ελπίζουν ότι θα επωφεληθούν από ένα ανοικτό περιβάλλον. Εξάλλου αυτός είναι 
ένας από τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή προτίθεται να ευνοήσει τη 
δημιουργία πραγματικών διευρωπαϊκών δικτύων σε ορισμένους τομείς. Το ύψος των 
αναγκαίων επενδύσεων για την αποτελεσματική πρόσβαση στους εν λόγω τομείς, θα 
έχει κατά πάσα πιθανότητα ως συνέπεια τη δημιουργία ορισμένων μορφών 
συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα ή μεταξύ του δημοσίου 
και του ιδιωτικού τομέα. Οι μορφές αυτές συνεργασίας αναμφίβολα θα πρέπει να 
εξεταστούν δυνάμει των κανόνων του κοινοτικού ανταγωνισμού, είτε βάσει του 
άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ, είτε βάσει του κανονισμού για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων, προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία νέων μονοπωλίων 
εξαιτίας τους. Υπό την επιφύλαξη αυτή, η Επιτροπή θα ευνοήσει κατά πάσα 
πιθανότητα αυτού του είδους τις συμφωνίες, εφόσον επιτρέπουν την πλήρωση του 
ουσιαστικού στόχου της που συνίσταται στην καθιέρωση μεγαλύτερου ανταγωνισμού 
στους εν λόγω τομείς και στην ανάπτυξη τους. 
42. Κατά τις ιδ'ιωτ ικοπο ιήσε ις έχει μεγάλη σημασία να διασφαλισθεί ο αυστηρός 
έλεγχος οποιασδήποτε ενίσχυσης. Οι ενισχύσεις μπορούν να παράσχουν στην 
επιχείρηση που έχει ιδιωτικοποιηθεί αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα το 
οποίο παρεμποδίζει την ανάπτυξη πραγματικού ανταγωνισμού και ανατρέπει το 
στόχο της ελευθέρωσης. Η ιδιωτικοποιήσεις που χρηματοδοτούνται μέσω της 
άντλησης κεφαλαίων από το χρηματιστήριο ή κατόπιν προκήρυξης ανοικτού 
διαγωνισμού όπου η επιχείρηση πωλείται στον πλειοδότη δεν δημιουργούν 
ανησυχίες από την άποψη των κρατικών ενισχύσεων. Σε όλες τις άλλες 
περιπτώσεις, η Επιτροπή ζητεί την κοινοποίηση της προτεινόμενης πώλησης 
προκειμένου να είναι σε θέση να ελέγξει εάν έχει χορηγηθεί ενίσχυση. Ο 
αγοραστής δεν θα πρέπει να λαμβάνει τα στοιχεία ενεργητικού σε τιμή 
χαμηλότερη από την πραγματική αξία τους. Ούτε θα πρέπει να διατηρείται 
τεχνητά σε λειτουργία μία επιχείρηση με ενισχύσεις όταν χρειάζεται να 
αναδιαρθρωθεί ή ενδεχομένως και να κλείσει. Οι αρχές που εφαρμόζει η Επιτροπή 
όταν εξετάζει τις ιδιωτικοποιήσεις δυνάμει των κανόνων που αφορούν τις 
κρατικές ενισχύσεις περιγράφονται στο κεφάλαιο σχετικά με τις κρατικές 
ενισχύσεις(21). 
(21) Βλέπε σημεία 402 και 403 της παρούσας Εκθεσης 
1.1.§4.σ.19 
025 
<Τ3> §4. Ελεγχος των συγκεντρώσεων 
<Τ5> α) Το ιστορικό της αναθεώρησης 
43. Μετά από ζωηρές διαπραγματεύσεις, ο κοινοτικός κανονισμός για τις 
συγκεντρώσεις ψηφίστηκε ομόφωνα από το Συμβούλιο στις 21 Δεκεμβρίου 1989 και 
τέθηκε σε ισχύ 9 μήνες αργότερα. Ο κανονισμός αυτός έπρεπε να αναθεωρηθεί 
εντός τετραετίας, δηλαδή το 1993. Η αναθεώρηση αυτή ωστόσο δεν έλαβε χώρα για 
τους κατωτέρω λόγους. Μέσα στο πλαίσιο της δημιουργίας της ενιαίας αγοράς, 
ήταν βασικό να υπάρχει το κατάλληλο νομικό μέσο τόσο για τη διατήρηση του 
αποτελεσματικού ανταγωνισμού, ο οποίος μπορεί να καταργηθεί από μία εξαγορά 
με διασυνοριακές προεκτάσεις για τη διευκόλυνση της διαδικασίας οικονομικής 
ολοκλήρωσης. Αυτός ο στόχος εξακολουθεί βεβαίως να είναι επίκαιρος δεδομένου 
ότι η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, και εντεύθεν η ανάγκη για τις 
επιχειρήσεις να είναι παρούσες σε πιό εκτεταμένες αγορές, είναι φαινόμενο που 
θα εξακολουθήσει να παρατηρείται στο μέλλον λόγω των διαφόρων μέτρων που έχει 
λάβει η Κοινότητα για την επέκταση της εσωτερικής αγοράς σε όλους τους τομείς 
δραστηριοτήτων. Αλλωστε ορισμένοι από τους τομείς αυτούς αναφέρονται στην 
παρούσα έκθεση. 
44. Με την επιφύλαξη ορισμένων εξαιρέσεων που αντικατοπτρίζουν την εφαρμογή 
της αρχής της επικουρικότητας και τη δικαιολογημένη ανάγκη των κρατών μελών 
να είναι σε θέση να προστατεύσουν τα έννομα συμφέροντα τους που συμβιβάζονται 
με το κοινοτικό δίκαιο, το κύριο χαρακτηριστικό του κανονισμού είναι ότι 
καθιερώνει αποκλειστική δικαιοδοσία της Κοινότητας για την εκτίμηση από άποψη 
ανταγωνισμού όλων των συγκεντρώσεων εταιρειών με ορισμένο επίπεδο κύκλου 
εργασιών. Εξάλλου, τα όρια του κύκλου εργασιών δεν πρέπει να τοποθετούνται 
τόσο υψηλά ώστε να αποκλείονται συγκεντρώσεις με γνήσια κοινοτική διάσταση, 
ενώ δεν πρέπει να είναι ούτε τόσο χαμηλά ώστε πράξεις πρωταρχικά εθνικού 
ενδιαφέροντος να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Πράγματι, η 
αρχή της επικουρικότητας δεν συνεπάγεται ότι όλες οι πράξεις πρέπει να 
αντιμετωπίζονται σε εθνικό επίπεδο αλλά μάλλον ότι κάθε συγκέντρωση πρέπει να 
εξετάζεται από την καταλληλότερη αρχή, και αυτή σε ορισμένες περιπτώσεις 
μπορεί να είναι μία εθνική αρχή ενώ σε άλλες η Επιτροπή. Σύμφωνα με αυτή την 
εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, υπάρχει μια παρεπόμενη απαίτηση να 
προσδιοριστούν τα ορθότερα όρια με τα οποία θα επιτευχθεί η καλύτερη στάθμιση 
κατά τον προσδιορισμό της δικαιοδοσίας του οργάνου. Παράλληλα, λαμβανομένου 
υπόψη ότι είναι επιθυμητό να είναι σχετικά απλός ο κανόνας προσδιορισμού της 
δικαιοδοσίας για να εξασφαλίζεται διαφάνεια και ασφάλεια του δικαίου, πρέπει 
1.1.§4.σ.20 
026 
να γίνει δεκτό ότι ακόμη και αν επιτευχθεί η ιδανική ισορροπία, θα είναι 
αναπόφευκτο να υπάρξουν οριακές περιπτώσεις που δεν θα εμπίπτουν στην 
κοινοτική δικαιοδοσία οι οποίες όμως θα αντιμετωπίζονταν καλύτερα από το 
πεδίο εφαρμογής του κανονισμού και αντίστροφα. 
45. Η τεχνική δυσκολία στον καθορισμό του ορίου συνδυάστηκε με την έλλειψη 
πείρας από την πρακτική εφαρμογή του κανονισμού. Αυτό είχε σαν συνέπεια το 
Συμβούλιο να αναγνωρίσει αυτή την αβεβαιότητα θεσπίζοντας ότι ο καθορισμός 
των ορίων γίνεται σε δύο στάδια και συμφώνησε να αναθεωρήσει τα αρχικά 
καθορισθέντα όρια εντός τεσσάρων ετών από της εκδόσεως του κανονισμού, δηλαδή 
πριν από το τέλος του 1993(22), Εξάλλου, τα όρια έπρεπε να επανεξεταστούν 
βάσει προτάσεως της Επιτροπής, η απόφαση της οποίας λαμβάνεται με ειδική 
πλειοψηφία. 
46. Κατά τον χρόνο έκδοσης του κανονισμού, η ίδια η Επιτροπή δήλωσε ότι, 
κατά το πέρας της αρχικής περιόδου εφαρμογής, το όριο του κύριου (δηλαδή του 
παγκόσμιου) κύκλου εργασιών πρέπει να μειωθεί από 5.000 σε 2.000 εκατ. ECU 
και ότι το όριο του κοινοτικού κύκλου εργασιών των 250 εκατ. ECU πρέπει 
επίσης να αναθεωρηθεί υπό το φώς της εμπειρίας και της τάσης που εμφανίζει το 
κύριο όριο. Αν η μείωση του κοινοτικού ορίου πρέπει να είναι ανάλογη με του 
κύριου ορίου, αυτό θα συνεπάγεται αναθεωρημένο KOινοτικό όριο 100 εκατ. ECU 
αντί του υφισταμένου ορίου των 250 εκατ. ECU. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα 
υπάρξουν σημαντικές πράξεις κάτω από τα όρια αυτά. Η επικρατούσα αντίληψη 
είναι μάλλον ότι κάτω από αυτό το επίπεδο οι συγκεντρώσεις θα έχουν 
επιπτώσεις καταρχήν σε εθνικό επίπεδο και ότι, σύμφωνα με την αρχή της 
επικουρικότητας, είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται στο επίπεδο αυτό. 
47. Δεδομένου ότι οποιαδήποτε μεταβολή του ορίου θα έχει επιπτώσεις στην 
κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής, ήταν 
ενδεδειγμένο να επανεξεταστεί συγχρόνως το άρθρο 9 του κανονισμού που διέπει 
τις προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες ένα κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει να 
παραπεμφθούν από την Επιτροπή στην αρμόδια εθνική αρχή ανταγωνισμού 
περιπτώσεις που εμπίπτουν στον κανονισμού για τις συγκέντρωσεις(23). 
Παραπομπές βάσει του άρθρου 9 αντικατοπτρίζουν την πρακτική εφαρμογή της 
αρχής της επικουρικότητας παρά το ότ ι η αρχή αυτή εκφράζεται κυρίως στο 
επίπεδο των ορίων κύκλου εργασιών, και ιδιαίτερα από τον κανόνα που αποκλείει 
επιχειρήσεις που πραγματοποιούν άνω των δύο τρίτων του κύκλου εργασιών σε 
(22) Αρθρο 1, παράγραφος 3. 
(23) Αρθρο 9, παράγραφος 10 
1.1.§4.σ.21 
εθνικό επίπεδο.(24) 027 
48. Εκτός από τα όρια του κύκλου εργασιών και τις διαδικασίες παραπομπής, 
τόσο το Συμβούλιο όσο και η Επιτροπή δήλωσαν ότι χρειάζονται επανεξέταση και 
άλλα στοιχεία του κανονισμού, συμπεριλαμβανομένου του κύκλου εργασιών των 
κοινών επιχειρήσεων, της συγκεκριμενοποίησης του τραπεζικού εισοδήματος και 
των. ρυθμίσεων για τη δημοσίευση των γνωμοδοτήσεων της συμβουλευτικής 
επιτροπής. 
<Τ5> β) Πρόοδος της εφαρμογής μέχρι σήμερα 
<Τ6> Περίληψη των αποφάσεων και της οικονομικής επιφάνειας των υποθέσεων 
49. Στα τρία χρόνια και τρεις μήνες που βρίσκεται σε ισχύ ο κανονισμός 
παρελήφθησαν [190] κοινοποιήσεις. Δεδομένου ότι οι ατομικές αποφάσεις που 
προέκυψαν από αυτές τις κοινοποιήσεις σχολιάστηκαν είτε στις προηγούμενες 
εκθέσεις ανταγωνισμού ή στην ετήσια έκθεση, συνοψίζονται κατωτέρω μόνον τα 
βασικά τους χαρακτηριστικά. 
1990 1991 1992 1993 Σύνολο 
Αριθμός κοινοποιήσεων 12 63 60 58 193 
Αποφάσεις άρθ.6§1στ.α) 
Αποφάσεις άρθ.6§1στ.β) 
Αποφάσεις άρθ.6§1στ.γ) 5 
50 
6 9 
47 
4 4 
49 
4 20 
151 
14 
Αποφάσεις άρθρου 8§2 
χωρίς όρους 
υπό όρους 
Αποφάσεις άρθρου 8§3 
Παραπομπή άρθρου 9 
50. Παρελήφθησαν 6 αιτήσεις βάσει του άρθρου 9, παρ. 2, και σε μία υπόθεση 
ένα κράτος μέλος ζήτησε την εφαρμογή του άρθρου 22, παρ. 3, το οποίο 
(24) Ο κανονισμός προβλέπει ότι μία πράξη συγκέντρωσης δεν χρειάζεται να 
κοινοποιηθεί βάσει του κανονισμού όταν κάθε μία από τις ενδιαφερόμενες 
επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του κύκλου εργασιών της σε 
ένα και το αυτό κράτος μέλος. 
1.1.§4.σ.22 
028 
επιτρέπει την εκτίμηση μιας συγκέντρωσης χωρίς κοινοτική διάσταση βάσει του 
κανονισμού περί συγκεντρώσεων. 
51. Οι περισσότερες από τις κοινοποιηθείσες υποθέσεις προέρχονταν από τον 
τομέα της μεταποίησης, π.χ. τρόφιμα και ποτά, τον κλάδο των χημικών προϊόντων 
και των τροχοφόρων οχημάτων, αν και υπήρξε σημαντικός αριθμός πράξεων στον 
κλάδο παροχής υπηρεσιών όπως λιανικές και χονδρικές πωλήσεις, πληροφορική, 
τραπεζικές υπηρεσίες και ασφάλειες. Ο μεγαλύτερος αριθμός κοινοποιήσεων είναι 
προφανές ότι προερχόταν από επιχειρήσεις στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο 
και ιδιαίτερα τη Γαλλία. 
52. Αντικατοπτρίζοντας τους στόχους του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις 
περίπου τα τρία τέταρτα των κοινοποιήσεων αφορούσαν επιχειρήσεις από 
διαφορετικά κράτη μέλη ή μη κράτη μέλη. Ανάλογος αριθμός περιπτώσεων αφορούσε 
γεωγραφική αγορά αναφοράς που είχε είτε κοινοτική διάσταση είτε επεκτεινόταν 
σε περισσότερα από 1 κράτη μέλη. 
<Τ6> Αποτελεσματικότητα και δραστικότητα της εφαρμογής 
53. Μέσα στην τελευταία τριετία η Επιτροπή εφήρμοσε τον κανονισμό σύμφωνα με 
τους θεμελιώδεις στόχους του: να επιτρέπει συγκεντρώσεις που συνεπάγονται την 
αναγκαία αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων μέσα στην Κοινότητα σαν αποτέλεσμα του 
ανοίγματος των εθνικών αγορών στις κοινοτικές αγορές και την παγκόσμια αγορά, 
απαγορεύοντας ή τροποποιώντας συγκεντρώσεις που είναι πιθανόν να καταλήξουν 
σε διαρκή παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην κοινή αγορά ή 
σημαντικό τμήμα της. 
54. Παρά το ότι η Επιτροπή εξέδωσε πρόσφατα μία μόνο απαγορευτική 
απόφαση(25) Ηα t σε μfa άλλη περίπτωση(2°) η κοινοποίηση αποσύρθηκε μετά 
την έναρξη της διαδικασίας της φάσης II, το πεδίο επέμβασης της Επιτροπή 
είναι πολύ ευρύτερο απ ότ ι δείχνουν αυτές οι στείρες στατιστικές. 
55. Αυτή καθαυτή η ύπαρξη της νομοθεσίας της ΕΚ για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων όπως συμπληρώνεται από τον σημαντικό αριθμό ανεπίσημων οδηγιών 
που έχουν δοθεί στις επιχειρήσεις από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, είχε 
σημαντικό προληπτικό αποτέλεσμα στις δραστηριότητες που αντιβαίνουν στον 
(25) IV/M.052 -Aérospatiale/Alenia/De Havilland, 
(26) IV/M.238-Siemens/Philips. 
1.1.§4.σ.23 
029 
ανταγωνισμό εντός της Κοινότητας. Εξάλλου, από τις 12 υποθέσεις που έφθασαν 
στο δεύτερο στάδιο και ολοκληρώθηκαν με απόφαση δυνάμει του άρθρου 8, 
παράγραφος 8, περατώθηκαν μόνον αφού η Επιτροπή επέβαλε όρους και υποχρεώσεις 
που τροποποιούσαν το αρχικό σχέδιο συγκέντρωσης. Σε 7 άλλες υποθέσεις της 
πρώτης φάσης, η Επιτροπή ενέκρινε τη συγκέντρωση μόνον αφού τα μέρη ανέλαβαν 
δεσμεύσεις που θεράπευαν διαπιστωθέντα προβλήματα σχετικά με τον ανταγωνισμό. 
56. Στις περιπτώσεις αυτές, ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός διατηρήθηκε και 
αναπτύχθηκε με τρία είδη μέσων, συγκεκριμένα, την εξάλειψη φραγμών στην 
είσοδο, τη λύση δεσμών σχετικά με το κεφάλαιο ή το προσωπικό και διαρθρωτικών 
δεσμών και την εκποίηση στοιχείων του ενεργητικού ή μετοχών. 
57. Αν τα μέρη δεν είναι πρόθυμα να τροποποιήσουν το αρχικό σχέδιο 
συγκέντρωσης, τότε αναπόφευκτα θα είναι μεγαλύτερος ο αριθμός περιπτώσεων 
στις οποίες θα κινηθεί η διαδικασία ή όπου θα εκδοθεί απόφαση περί 
απαγόρευσης. 
58. Η μέχρι τώρα εφαρμογή του κανονισμού θεωρείται σε μεγάλο βαθμό επιτυχής. 
Η ταχύτητα, η ασφάλεια του δικαίου και η διευθέτηση του ελέγχου από μία μόνο 
υπηρεσία που εξασφαλίζονται με τις αποφάσεις της Επιτροπής εκτιμήθηκαν 
ιδιαίτερα από τον επιχειρηματικό και τον νομικό κόσμο. Συγχρόνως, ο 
κανονισμόίς δημιουργεί ένα πεδίο δράσης για μεγάλες εξαγορές στην Κοινότητα, 
εφόσον αυτές οι πράξεις διέπονται από τους ίδιους κανόνες σε όλη την 
Κοινότητα. Πρόκειται για ένα νέο παράδειγμα που αποδεικνύει ότι η εγκαθίδρυση 
μιας γνήσιας εσωτερικής αγοράς απαιτεί ειδικότερα ομοιόμορφους και 
αποτελεσματικούς κανόνες ανταγωνισμού. 
<Τ6> Σχέση μεταξύ κοινοτικής και εθνικής πολιτικής ελέγχου των συγκεντρώσεων 
59. Με την πρόοδο της ολοκλήρωσης των αγορών της ΕΚ μειώνονται σταθερά οι 
αγορές με καθαρά εθνίκή διάσταση. Αυτή η τάση προς την ολοκλήρωση των εθνικών 
αγορών αποβαίνει εκ φύσεως υπέρ του ανταγωνισμού και αντικατοπτρίζεται εν 
μέρει στον μεγάλο αριθμό ευνοϊκών αποφάσεων. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη έχουν 
στ\μζρα. οργανωμένο έλεγχο για συγκεντρώσεις κάτω από το όριο του σχετικού 
κανονισμού. Αυτή η εξέλιξη είναι ευπρόσδεκτη από την Επιτροπή διότι εγγυάται 
ολοκληρωμένο σύστημα διασφάλισης του αποτελεσματικού ανταγωνισμού τόσο σε 
εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. 
1.1.§4.σ.24 
030 
60. Οσο μεγαλύτερος όμως είναι ο βαθμός της ολοκλήρωσης, τόσο πιο ευκταίο 
είναι οι επιχειρήσεις να είναι ικανές να ακολουθούν στρατηγική εξαγοράς σε 
κοινοτικό επίπεδο διεπόμενη από ενιαίους κανόνες. Για το λόγο αυτό είναι 
σημαντικό, οι στόχοι, η μεθοδολογία και οι διαδικασίες της εθνικής και 
κοινοτικής πολιτικής για τις συγκεντρώσεις να συγκλίνουν όσο γίνεται 
περισσότερο. Ακόμη και αν μειωθούν τα όρια του κύκλου εργασιών στον κανονισμό 
για τις συγκεντρώσεις, εξακολουθεί να υφίσταται ανάγκη για μεγαλύτερη 
εναρμόνιση στην ενιαία αγορά. Πράγματι, δεν είναι σκόπιμο να υποβληθούν όλες 
οι συγκεντρώσεις σε ενιαίο έλεγχο. Κατά συνέπεια, οι εθνικές νομοθεσίες θα 
εξακολουθήσουν εν πάση περιπτώσει να παίζουν κάποιο ρόλο. 
<Τ5> γ) Αντικείμενο της αναθεώρησης του κανονισμού 
<Τ6> Όρια και παραπομπές του άρθρου 9 
61. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κανονισμού, η Επιτροπή εξήτασε την 
περίπτωση αναθεώρησης των ορίων κύκλου εργασιών και των διαδικασιών 
παραπομπής. Η Επιτροπή θεωρεί ότι σοβαρά επιχειρήματα συνηγορούν υπέρ της 
μείωσης του ορίου. 
62. Μία από τις συνέπειες της ύπαρξης επιπροσθέτως εθνικών συστημάτων 
ελέγχου συγκεντρώσεων είναι ότι ο αριθμός των υπηρεσιών που ρυθμίζουν το θέμα 
αυξήθηκε για τις συγκεντρώσεις με γνήσια κοινοτική διάσταση που βρίσκονται 
όμως κάτω του ισχύοντος ορίου. Συγχρόνως, αφενός το πρόγραμμα της ενιαίας 
αγοράς υποκίνησε ένα κύμα διασυνοριακών συγκεντρώσεων χωρίς προηγούμενο στην 
Κοινότητα, αφετέρου, η κρίση την οποία αντιμετωπίζει η κοινοτική βιομηχανία 
οδήγησε επίσης σε πράξεις αναδιάρθρωσης μεταξύ επιχειρήσεων που μπορούσαν να 
συγχωνευτούν. Ενώ από το 1985 το επίπεδο των δραστηριοτήτων σχετικά με τις 
συγκεντρώσεις αυξανόταν και έπεφτε ανάλογα με το συνολικό επίπεδο οικονομικών 
1 
δραστηριοτήτων, μία ανάλυση των γενικών στοιχείων που συγκέντρωσε η ΓΔ IV 
δείχνει ότι διπλασιάστηκε ο αριθμός των διασυνοριακών συγκεντρώσεων στην 
Κοινότητα. Πράγματι, σε συναντήσεις προ της κοινοποιήσεως, η Επιτροπή 
αντιμετώπισε πολλές περιπτώσεις με σοβαρό αντίκτυπο τις συνθήκες ανταγωνισμού 
στην Κοινότητα, οι οποίες όμως ήσαν κάτω των ισχυόντων ορίων. Κατά συνέπεια, 
τα πλεονεκτήματα από την ύπαρξη ενός γραφείου παροχής ολοκληρωμένων υπηρεσιών 
και η ανάγκη για ομοιόμορφο πλαίσιο δράσης, την οποία προκάλεσε η αυξανόμενη 
ολοκλήρωση, είναι σήμερα ακόμη μεγαλύτερες απ ότ ι το 1989. 
1.1.§4.σ.25 r\-7 Λ 031 
63. Η Επιτροπή, με σκοπό να εξετάσει την πρακτική επίπτωση της μείωσης του 
ορίου, διεξήγαγε ειδική έρευνα μεταξύ 300 περίπου από τις μεγαλύτερες 
κοινοτικές επιχειρήσεις καθώς και μεταξύ ενώσεων που αντιπροσωπεύουν τις 
απόψεις του επιχειρηματικού κόσμου. Παρά το ότι οι δραστηριότητες σχετικά με 
τις συγκεντρώσεις υπόκεινται σε σημαντικές διακυμάνσεις, τα αποτελέσματα της 
έρευνας δείχνουν ότι αν τα παγκόσμια και κοινοτικά όρια μειωθούν στις 2.000 
εκατ. και 150 εκατ. ECU αντίστοιχα, η Επιτροπή θα παραλαμβάνει περίπου 110 
υποθέσεις ετησίως σε σύγκριση με τις 60 που παραλαμβάνει ετησίως μέχρι 
σήμερα. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι στην πλειοψηφία τους οι επιπλέον 
περιπτώσεις θα έχει επίσης γνήσιες διασυνοριακές συνέπειες. 
64. Τη μείωση των κατωφλίων υποστηρίζουν επίσης το Ko ινοβούλιο(27) και η 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή(28). Παρά το ότι η βιομηχανία τάσσεται σε 
μεγάλο βαθμό υπέρ των χαμηλότερων ορίων, υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις στις 
απόψεις σε επίπεδο κρατών μελών όπου οι εθνικές βιομηχανικές ενώσεις στη 
Βόρειο Ευρώπη είναι γενικά υπέρ, ενώ στη Νότιο Ευρώπη τηρούν επιφυλακτικότερη 
στάση. 
65. Προς το παρόν, ιδιαίτερα μεταξύ των εθνικών αρχών ανταγωνισμού υπάρχουν 
σοβαρές επιφυλάξεις όχι μόνον απέναντι στη μείωση των ορίων αλλά και σχετικά 
με οποιαδήποτε νομοθετική αλλαγή του κανονισμού. θεωρείται ότι είναι 
ανεπαρκής η πείρα που αποκτήθηκε από την εφαρμογή ενός κανονισμού που μπορεί 
γενικά να θεωρηθεί πρόσφατος και ότι οι τρέχουσες υποθέσεις που εμπίπτουν 
κάτω από τα ισχύοντα όρια μπορούν να αντιμετωπιστούν κατάλληλο από τις 
εθνικές αρχές. Τονίζουν, εξάλλου, αφενός το γεγονός ότι στο διάστημα από την 
έκδοση του κανονισμού ο πληθωρισμός μείωσε ήδη το πραγματικό επίπεδο των 
ορίων και αφετέρου τις επιπτώσεις από τη μελλοντική διεύρυνση της Κοινότητας. 
66. Ενόψει αυτών των ποικίλων απόψεων, η Επιτροπή θεωρεί ότι προς το παρόν 
είναι πρόωρο να προτείνει μείωση των ορίων. Η Επιτροπή έχει ειδικότερα 
συνείδηση του ότι χωρίς την ευρύτερη υποστήριξη των εθνικών αρχών και 
(27) Σημείο 26 του ψηφίσματος σχετικά με την Δέκατη Ενατη Εκθεση επί της 
πολιτικής ανταγωνισμού, 24.1.1991. Βλέπε παράρτημα Ι της Εικοστής 
Εκθεσης ανταγωνισμού. 
(28) Σημείο 1.3.2. της γνώμης σχετικά με την Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της 
πολιτικής ανταγωνισμού, 2 5.11.1991. Βλέπε παράρτημα Ι της Εικοστής 
Πρώτης Εκθεσης ανταγωνισμού. 
1.1.§4.σ.26 
032 
επιχειρήσεων, μία πρόταση που θα απαιτούσε ουσιαστικές αλλαγές στην κατανομή 
των αρμοδιοτήτων μεταξύ κρατών μελών και Κοινότητας υπάρχει κίνδυνος να 
διακυβεύσει την υπάρχουσα συναίνεση και τις δεσμεύσεις που επιτεύχθηκαν γύρω 
από τον κανονισμό. 
67. Οσον αφορά τη διαδικασία παραπομπής, εφόσον σήμερα η γενικότερη θέση της 
Επιτροπής είναι είτε να παραπέμπει την υπόθεση στις εθνικές αρχές είτε να 
κινεί τη φάση II της διαδικασίας όταν έχει υποβληθεί βάσιμη αίτηση, θεωρείται 
γενικά ότι οι προϋποθέσεις που τίθενται από το άρθρο 9 παρέχουν ένα κατάλληλο 
μέσο για την περίπτωση πού διατηρηθούν τα ισχύοντα όρια κύκλου εργασιών, έστω 
και αν αυτές οι προϋποθέσεις πρέπει να επανεξετασθούν εάν μειωθούν τα όρια. 
68. Δεδομένου ότι στο παρόν στάδιο δεν προτείνεται καμία αλλαγή σχετικά με 
τα βασικά σημεία της αναθεώρησης (δηλαδή τα όρια και τις διαδικασίες 
παραπομπής), η Επιτροπή θεωρεί ότι η εξέταση τυχόν άλλων βελτιώσεων που 
απαιτούν τροποποίηση του κανονισμού, συμπεριλαμβανομένης της έννοιας του 
τραπεζικού εισοδήματος για τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών, πρέπει να 
αναβληθεί και να επανεξετασθεί το πλαίσιο οποιασδήποτε πρότασης τροποποίησης 
στην οποία θα προβεί, ιδιαίτερα σχετικά με τα όρια από τώρα μέχρι το τέλος 
του 1996. 
<Τ5> δ) Συμπέρασμα 
69. Παρά το ότι η Επιτροπή έχει την άποψη ότι υπάρχουν ικανά διοικητικά, 
οικονομικά και νομικά επιχειρήματα υπέρ της μείωσης του ορίου, θεωρεί ότι επί 
του παρόντος η πρόταση μείωσης των ορίων είναι απρόσφορη και υπάρχει κίνδυνος 
να προκαλέσει αντίθετα αποτελέσματα. Εξάλλου, κάποια μεγαλύτερη εμπειρία από 
την εφαρμογή του κανονισμού θα ήταν χρήσιμη και βοηθητική. 
70. Η Επιτροπή πάντως έχει τη γνώμη ότι το ζήτημα της μείωσης των ορίων θα 
καταστεί σοβαρότερο. Τα πλεονεκτήματα από την ύπαρξη ενός γραφείου παροχής 
ολοκληρωμένων υπηρεσιών θα καταστούν προφανέστερα στις μελλοντικές 
διασυνοριακές συγκεντρώσεις και με μεγαλύτερη ενσωμάτωση στην ενιαία αγορά, η 
ανάγκη και η λογική για μείωση των ορίων απλώς θα επιταθεί και θα καταστεί 
πλέον ορατή. 
71. Για το λόγο αυτό, παρά το ότι δεν υποβλήθηκε καμία πρόταση, η Επιτροπή 
κάλεσε το Συμβούλιο να προβεί στην τυπική αναθεώρηση που προβλέπεται από το 
1.1.§4.σ.27 
033 
άρθρο 1, παρ. 3, και το άρθρο 9, παρ. 10 του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις 
το αργότερο μέχρι το τέλος του 1996. 
72. Η έκθεση επί της εφαρμογής του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις που 
καταρτίστηκε από την Επιτροπή υποβλήθηκε στο Συμβούλιο καθώς και το 
Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. 
<Τ5> ε) Βελτιώσεις στη διαφάνεια και τις διαδικασίες 
στο πλαίσιο του ισχύοντος κανονισμού 
73. Μέσα στο πλαίσιο της έκθεσης για την αναθεώρηση και βοηθούμενη από την 
ήδη αποκτηθείσα πείρα γύρω από τις υποθέσεις που χειρίστηκε η Επιτροπή είναι 
σε θέση να εντοπίσει ορισμένες βελτιώσεις που θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη 
διαφάνεια και αποτελεσματικότητα της διαδικασίας. Αυτές οι βελτιώσεις, τις 
οποίες θα εκτελέσει η Επιτροπή χωρίς οποιαδήποτε τροποποίηση του κανονισμού 
για τις συγκεντρώσεις, αφορούν τους ακόλουθους τομείς: 
δεσμεύσεις στην πρώτη φάση: στο παρελθόν η Επιτροπή δέχθηκε 
δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα κοινοποιούντα μέρη για την 
αντιμετώπιση σαφών προβλημάτων ανταγωνισμού διαρκούσης της 
αρχικής ενεάμηνης (πρώτη Φάση) εξέτασης της. Δεδομένου ότι αυτό 
παραμένει ικανοποιητική διοικητική μέθοδος, έχει τάση να 
καταλήγει σε κάποια απώλεια της διαφάνειας. Ιδιαίτερα, άλλοι 
ανταγωνιστές και επιχειρήσεις δεν έχουν την ευκαιρία να κάνουν 
παρατηρήσεις επί της καταλληλότητας των αναληφθεισών δεσμεύσεων. 
Η διαφάνεια μπορεί να βελτιωθεί με προηγούμενη δημοσίευση των 
προτεινομένων δεσμεύσεων παρά το ότι θα απαιτηθεί οι δεσμεύσεις 
να προτείνονται στα· πρώτα στάδια της διαδικασίας αν πρέπει να 
τηρηθούν οι αρχικές προθεσμίες· 
δεσμεύσεις στη δεύτερη φάση: αντίστοιχα, με την επιφύλαξη της 
προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου, οι δεσμεύσεις που 
προτείνουν τα μέρη στη φάση II θα πρέπει επίσης, γενικά, να 
υπόκεινται σε προηγούμενη δημοσίευση· 
κατευθυντήριες της Επιτροπής: η Επιτροπή προτίθεται, για να 
βελτιώσει τη διαφάνεια, να εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές που θα 
καλύπτουν τα τεχνικά και νομικά θέματα όπως η δικαιοδοσία 
(συμπεριλαμβανομένου ενός σημειώματος για τις κοινές 
1.ΐ.§4.σ.2ί 
034 
επιχειρήσεις με χαρακτήρα συνεργασίας και συγκέντρωσης), ο 
υπολογισμός του κύκλου εργασιών και η έννοια της συγκέντρωσης· 
μ ε ιωμ έ ν ε ς προϋποθέσεις κοινοποίησης για κοινές επιχειρήσεις 
ήσσονος σημασίας: ορισμένες κοινές επιχειρήσεις ήσσονος σημασίας 
εμπίπτουν στον κανονισμό μόνον λόγω του μεγέθους των μητρικών 
επιχειρήσεων ενώ άλλες δεν έχουν άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις 
στις αγορές της Κοινότητας. Η Επιτροπή προτίθεται να δεχθεί 
αισθητά λιγότερες κοινοποιήσεις για τέτοιες πράξεις, υπό τον όρο 
ότι αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχουν επιπτώσεις στις συνθήκες 
ανταγωνισμού στην Κοινότητα. Πάντως, οι απαιτήσεις σχετικά με 
τις πληροφορίες πρέπει πρώτα να τύχουν της εγκρίσεως της 
Επιτροπής, μέσω της συνήθους πλέον πρακτικής των ενημερωτικών 
συσκέψεων που επέχουν θέση προκαταρκτικής κοινοποίησης· 
Συμβουλευτική επιτροπή: η συμβουλευτική επιτροπή που συντίθεται 
από τουλάχιστον έναν εκπρόσωπο από κάθε αρμόδια εθνική αρχή 
είναι υποχρεωμένη να διατυπώνει γνώμη επί όλων των σχεδίων 
αποφάσεων της Επιτροπής για υποθέσεις στις οποίες κινήθηκε η 
διαδικασία της φάσης II. Διαφορετικά από τους κανονισμούς 
εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ ο κανονισμός για 
τον έλεγχο των συγκεντρώσεων προβλέπει τη δυνατότητα δημοσίευσης 
αυτής της γνώμης κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής. Παρά το ότ ι η 
Επιτροπή δεν έχει νομική υποχρέωση να δημοσιεύει αυτή τη γνώμη, 
αυτή τη γνώμη, η τρέχουσα πρακτική είναι να γίνεται σεβαστό το 
αίτημα της επιτροπής και να δημοσιεύεται συγχρόνως με την 
επίσημη απόφαση στην Επίσημη Εφημερίδα. Για λόγους που 
οφείλονται στην μετάφραση αυτή η δημοσίευση συνήθως 
πραγματοποιείται μερικούς μήνες μετά την ημερομηνία της 
δεσμευτικής απόφασης της Επιτροπής, χρονικό σημείο κατά το οποίο 
η υπόθεση ενδέχεται να έχει χάσει κάποιο από το αρχικό της 
ενδιαφέρον. Η διαφάνεια μπορεί να προαχθεί με το να 
δημοσιοποιείται η γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής συγχρόνως 
με την απόφαση της Επιτροπής πράγμα που θα έδινε μεγαλύτερη 
έμφαση στη σημασία των απόψεων των κρατών μελών. 
1.1.§5.σ.29 
035 
<Τ3> §5. Περιοριστικές συμφωνίες και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 
74. Πολυάριθμες περιπτώσεις, όπως περιγράφονται στο δεύτερο μέρος αυτής της 
έκθεσης, εξετάσθηκαν βάσει των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ. Αυτό 
εξηγείται από το θεμελιώδη ρόλο που καλούνται να παίξουν οι κανόνες 
ανταγωνισμού ως μέσο προς όφελος άλλων κατηγοριών πολιτικής της Κοινότητας. 
Ετσι, η υλοποίηση μιας γνήσιας εσωτερικής αγοράς δεν σημαίνει ότι τα 
ιδιωτικού χαρακτήρα εμπόδια στις συναλλαγές υποκαθίστανται στα προγενέστερα 
εμπόδια δημόσιου χαρακτήρα. Εξάλλου, πρέπει να αποφευχθεί όπως οι πρακτικές 
που αντιβαίνουν στον ανταγωνισμό να μειώσουν την παραγωγικότητα της 
κοινοτικής βιομηχανίας και τιμωρώντας έτσι τους ευρωπαίους καταναλωτές χωρίς 
να επιτρέπουν παράλληλα στην απασχόληση να προοδεύει φυσιολογικά. Ο ρόλος 
τον οποίο καλείται να παίξει με αυτό τον τρόπο η πολιτική ανταγωνισμού 
αναλύεται στο πρώτο μέρος, κεφάλαιο IV, της παρούσας Εκθεσης. 
75. Πολλές είναι οι τάσεις που μπορούν να επισημανθούν, ορισμένες άλλωστε 
αποτελούν τη συνέχιση μιας ήδη διαπιστωθείσας εξέλιξης. 
76. Η πρώτη τάση είναι ασφαλώς η όλο και πλέον γενικευμένη εφαρμογή των 
κανόνων ανταγωνισμού σε όλους τους τομείς της οικονομικής ζωής. ο τομέας των 
μεταφορών είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικός στο σημείο αυτό εφόσον η Επιτροπή 
εφήρμοσε για πρώτη φορά τους κανόνες ανταγωνισμού στην περίπτωση των 
μεταφορών δια σιδηροδρόμου, επεμβαίνοντας εκ νέου επανειλημμένα κατά των 
περιοριστικών πρακτικών των ναυτιλιακών μεταφορέων. Αν, πράγματι, η εφαρμογή 
των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα αυτό μπορεί να λάβει υπόψη ορισμένες από 
τις ιδιαιτερότητες του, κατά τίποτα δεν αλλάζει ότι πρέπει να επέλθουν τα 
πλεονεκτήματα από ένα γνήσιο ανταγωνιστικό καθεστώς, πολλώ δε μάλλον που κάτι 
τέτοιο είναι σημαντικό για το σύνολο της κοινοτικής βιομηχανίας. Το ίδιο 
ισχύει για τον τομέα της ενέργειας όπου περισσότερες υποθέσεις επέτρεψαν στην 
Επιτροπή να προσεγγίσει σε βάθος τον τομέα αυτό. Η συμπεριφορά σε ορισμένα 
ελευθέρια επαγγέλματα συγκέντρωσε επίσης την προσοχή της Επιτροπής. Τέλος, οι 
κανόνες ανταγωνισμού έπαιξαν σημαντικό ρόλο στον οπτικοακουστικό τομέα. Είναι 
πιθανό ο ρόλος αυτός να μεγαλώσει αφενός λόγω της σημασίας που έχει ο κλάδος 
για την Κοινότητα και αφετέρου λόγω της ταχείας και σταθερής εξέλιξης του. 
77. Εξάλλου, κατά τη διάρκεια του έτους, κρίθηκαν οι πρώτες περιπτώσεις 
κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συνεργασίας με βάση τη νέα διαδικασία που 
θεσπίστηκε στο τέλος του περασμένου έτους. Η Επιτροπή εξεδήλωσε πράγματι την 
πρόθεση της να προσπαθήσει να χειριστεί αυτές τις περιπτώσεις μέσα σε 
1.1.§5.σ.30 
036 
προθεσμία δύο μηνών από την κοινοποίηση τους και προσπάθησε να συμμορφωθεί 
προς αυτή τη δέσμευση (29 ) . Αυτή η αλλαγή πρέπει να τοποθετηθεί σε ένα 
γενικότερο πλαίσιο. Ναι μεν είναι βέβαιο ότι τα καρτέλ πρέπει να απαγορευθούν 
αυστηρά, πολλές όμως μορφές συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων πρέπει να 
ενθαρρυνθούν διότι αυξάνουν την αποτελεσματικότητα της κοινοτικής βιομηχανίας 
ευνοώντας τη διάδοση νέων τεχνολογιών. Πάντως για την Επιτροπή είναι πιο 
σημαντικό το αποτέλεσμα που μπορούν να έχουν στην αγορά αυτές οι συνεργασίες 
από το νομικό μέσο που χρησιμοποιούν τα μέρη. Με αυτό το πνεύμα, όσο διάστημα 
ορισμένες πράξεις μπορούσαν να τύχουν της ταχείας αντιμετώπισης που θέσπιζε ο 
κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων ενώ άλλες αντιμετωπίζονταν με τη 
βραδύτερη διαδικασία του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ, υφίστατο κίνδυνος οι 
επιχειρήσεις να οργανώσουν τη συνεργασία τους όχι μόνο με βάση τα συμφέροντα 
τους αλλά και ανάλογο με το πώς θα επωφελούντο από ορισμένα διαδικαστικά 
πλεονεκτήματα. Αυτή η συνέπεια έπρεπε ασφαλώς να αποφευχθεί γιατί μπορούσε 
να οδηγήσει στη δημιουργία τεχνητών καταστάσεων. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή 
θεωρεί ότι πέρα από τη νομική μορφή που επιλέγουν τα μέρη και η οποία δεν 
πρέπει να αγνοείται, έχει κυρίως σημασία οι πράξεις αυτές να τεθούν στο σωστό 
τους πλαίσιο και να αντιμετωπιστούν τα αποτελέσματα τους επί του ανταγωνισμού 
στις σχετικές αγορές. Αν έχουν στόχο ή αποτέλεσμα τη μείωση του ανταγωνισμού, 
πρέπει να απαγορευθούν. Αντίστροφα, η Επιτροπή προτίθεται να ενθαρρύνει όλες 
τις πράξεις που επιτρέπουν σε όλους ευεργετική συνεργασία. 
78. Το τρίτο φαινόμενο είναι ο αριθμός των υποθέσεων όπου οι ενδιαφερόμενες 
επιχειρήσεις προτίμησαν να παραιτηθούν από πρακτικές που κρίθηκαν από την 
Επιτροπή αντίθετες στον ανταγωνισμό χωρίς να αναμείνουν τυπική απόφαση της 
Επιτροπής. Αυτή η κατάσταση εξηγεί τον σχετικά περιορισμένο αριθμό των 
αποφάσεων αυτό το χρόνο. Ο σκοπός μιας αποτελεσματικής πολιτικής ανταγωνισμού 
πάντως είναι να επιδρά άμεσα στη συμπεριφορά των επιχειρήσεων παρά να οδηγεί 
στον πολλαπλασιασμό μακρόπνοων διαδικασιών. Αυτό δεν συνεπάγεται ότι δεν 
εξασφαλίζεται πλήρως ο σεβασμός των δικαιωμάτων της υπεράσπισης εφόσον οι 
οικείες επιχειρήσεις έχουν πάντοτε τη δυνατότητα να αρνηθούν να μεταβάλλουν 
τη συμπεριφορά τους έλλειψη αποφάσεως. 
79. Το τέταρτο χαρακτηριστικό είναι αναμφισβήτητα ότι λαμβάνεται υπόψη ο 
διευρυμένος χαρακτήρας των αγορών και η ύπαρξη παγκόσμιου ανταγωνισμού σε 
πολλούς τομείς. Η υπόθεση Philips/Thomson/Sagem είναι ιδιαίτερα διαφωτιστική 
στο σημείο αυτό . Πράγματι, παρά το ότι οι μητρικές επιχειρήσεις αυτής της 
(29) Βλέπε σημεία 193 και 194 της παρούσας Εκθεσης. 
1.1.§5.σ.31 
037 
κοινής επιχείρησης ήσαν οι βασικοί κοινοτικοί παραγωγοί του σχετικού 
προϊόντος, η συμφωνία τους επετράπη διότι η αγορά αυτού του προϊόντος είχε 
προφανώς παγκόσμιο χαρακτήρα: και υπήρχαν σημαντικοί ανταγωνιστές στις τρίτες 
χώρες. Είναι αλήθεια ότι πρέπει κάθε συμπεριφορά να τοποθετηθεί στο σωστό της 
πλαίσιο και για να γίνει κάτι τέτοιο πρέπει να ληφθούν υπόψη τα οικονομικά 
και πραγματικά στοιχεία. Η τεχνολογική όμως ανάπτυξη καθώς και το προοδευτικό 
άνοιγμα των αγορών των τρίτων χωρών κυρίως λόγω της ελευθέρωσης που απορρέει 
από τις διμερείς ή περιφερειακές συμφωνίες που συνάπτονται από την Κοινότητα 
ή ακόμα και τις διαπραγματεύσεις της GATT καταλήγουν σε πραγματική διεύρυνση 
πολυάριθμων αγορών. Η Επιτροπή έχει συνείδηση αυτού του γεγονότος και είναι 
αποφασισμένη να τις λάβει υπόψη της στην ανάλυση των περιοριστικών συμφωνιών 
ή πρακτικών με τις οποίες ασχολείται. Η Επιτροπή, εξετάζοντας την συμπεριφορά 
των κοινοτικών επιχειρήσεων σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο, είναι σε θέση να 
κρίνει αν οι συμφωνίες μπορούν να γίνουν δεκτές επειδή επιτρέπουν στην 
κοινοτική βιομηχανία να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της. 
80. Τέλος, ορισμένες υποθέσεις που κρίθηκαν αυτό το χρόνο έχουν κοινό σημείο 
ότι αφορούν καταστάσεις όπου τίθεται υπό αμφισβήτηση η πρόσβαση σε κάποια 
υποδομή. Υπάρχουν πράγματι πολυάριθμες περιπτώσεις όπου μία επιχείρηση, ή 
όμιλος επιχειρήσεων, έχει προνομιούχο πρόσβαση σε κάποια υποδομή που είναι 
απαραίτητη και στους ανταγωνιστές της. Οπως εξηγήθηκε προηγουμένως, αυτό το 
ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στους τομείς όπου ίσχυαν στο παρελθόν 
αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα που είχαν χορηγηθεί σε ορισμένες 
επιχειρήσεις, τίθεται όμως και κάτω από άλλες περιστάσεις. Για να μπορεί στην 
περίπτωση αυτή να υφίσταται γνήσιος ανταγωνισμός, απαιτείται όλες οι 
ανταγωνιστικές επιχειρήσεις να μπορούν να επωφεληθούν από αντικειμενική 
πρόσβαση χωρίς διακρίσεις σε αυτή την υποδομή. Αυτό το θέμα είναι προφανώς 
σημαντικό στην περίπτωση όπου μια επιχείρηση που διαθέτει αυτή την υποδομή 
έχει δεσπόζουσα θέση, αλλά και στην περίπτωση της εφαρμογής του άρθρου 85 της 
συνθήκης ΕΚ. Η υπόθεση Disma συνιστά παράδειγμα αυτής της δεύτερης 
κατηγορίας. Πράγματι η Επιτροπή επενέβη σαυτή την υπόθεση για να εξασφαλίσει 
ότι όλες οι εταιρείες πετρελαίου θα έχουν πρόσβαση χωρίς διακρίσεις στις 
εγκαταστάσεις μεταφοράς καυσίμων απευθείας από τις αποθήκες στα αεροπλάνα, 
μέσω υπογείων αγωγών, που έχουν εγκατασταθεί από το αεροδρόμιο του 
Μιλάνου/Malpensa σε συνεργασία με ορισμένες εταιρείες πετρελαίων, στο πλαίσιο 
αυτή της κοινής επιχείρησης Di.sma. 
1.1.§5.σ.32 
038 
81. Ανεξάρτητα από τις τάσεις που διαπιστώθηκαν στο κοινοτικό δίκαιο του 
ανταγωνισμού, πρέπει επίσης να επιστήσουμε την προσοχή στην εξέλιξη των 
εθνικών δικαίων ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο της πολιτικής της επικουρικότητας, 
η Επιτροπή ενθαρρύνει πράγματι αποκεντρωμένη εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού. Δεν υφίσταται πάντως υποχρέωση των κρατών μελών να θεσπίζουν 
εθνικές νομοθεσίες για τον ανταγωνισμό σύμφωνες με τους κανόνες που ισχύουν 
στη συνθήκη ΕΚ. Διαπιστώνεται, ωστόσο, ότι οι πλέον πρόσφατες νομοθεσίες 
εμπνέονται σε μεγάλο βαθμό από τις αρχές που περιέχονται στα άρθρα 85 και 86 
της συνθήκης ΕΚ. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το βελγικό νόμο, που άρχισε να 
ισχύει αυτή τη χρονιά. Η Επιτροπή δεν μπορεί παρά να είναι ευνοϊκά 
διατεθειμένη απέναντι σε αυτή την αυθόρμητη εναρμόνιση των νομοθεσιών για τον 
ανταγωνισμό. Πράγματι, ακόμη και αν παρόμοια κείμενα μπορούν να ερμηνευτούν 
κατά τρόπο διαφορετικό από τις κοινοτικές αρχές και από τις αρχές των κρατών 
μελών, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μία προσέγγιση των νομοθεσιών οδηγεί σε 
βελτίωση της συνοχής τους προς όφελος των επιχειρήσεων και επομένως στον 
καλύτερο καθορισμό του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο καλούνται να δράσουν. 
Αυτό το φαινόμενο εξάλλου ξεπερνάει τα σύνορα της Κοινότητας και αντίστοιχες 
εξελίξεις διαπιστώνονται σε χώρες που -έχουν συνάψει με την Κοινότητα 
συμφωνίες όπου οι κανόνες ανταγωνισμού είναι σημαντικοί, όπως η συμφωνία για 
τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου ή οι ευρωπαϊκές συμφωνίες που 
έχουν συναφθεί με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (PECO). 
Επομένως δεν είναι εξωπραγματικό να θεωρήσει κανείς ότι, σε ένα αρκετά εγγύς 
μέλλον, θα υπάρξει μια ευρεία ζώνη όπου η συμπεριφορά των επιχειρήσεων θα 
αξιολογείται βάσει κοινών αρχών. Για να μπορέσει να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη 
της κοινοτικής βιομηχανίας, πρέπει πάντως αυτό το στάδιο να ξεπεραστεί. 
Πράγματι, όπως διαπιστώνεται στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την 
παραγωγικότητα και την απασχόληση, η βελτίωση της παραγωγικότητας της 
κοινοτικής βιομηχανίας συνεπάγεται ότι η βιομηχανία αυτή θα μπορεί να είναι 
παρούσα στις τρίτες αγορές χωρίς να γίνεται θύμα διακρίσεων. Από την πλευρά 
της, η Κοινότητα είναι ανοικτή στις επιχειρήσεις των τρίτων χωρών δεδομένου 
ότι αφενός συμμορφώνεται προς τους κανόνες που θεσπίζονται στο πλαίσιο της 
GATT και αφετέρου εφαρμόζει κατά τρόπο αποτελεσματικό τους δικούς της κανόνες 
ανταγωνισμού έναντι της συμπεριφοράς που αποβλέπει σε στεγανοποίηση των 
αγορών. Οι συντάκτες της συνθήκης ΕΚ είχαν πλήρη συνείδηση του ότι η 
δημιουργία μιας γνήσιας εσωτερικής αγοράς προϋπέθετε κατάργηση συγχρόνως των 
κρατικών και ιδιωτικών εμποδίων στις συναλλαγές. Σε διεθνές επίπεδο και αν 
εξαιρεθούν οι ήδη αναφερθείσες συμφωνίες που συνάφθηκαν από την Κοινότητα, 
1.1.§5.σ.33 « 
039 
ακολουθήθηκε μόνο μια προσέγγιση που είχε στόχο την κατάργηση των 
κυβερνητικών εμποδίων. Το παράδειγμα της Κοινότητας αποδεικνύει ότι αυτό δεν 
αρκεί και ότι είναι επίσης αναγκαίο να υπάρχουν κανόνες για τη συμπεριφορά 
των επιχειρήσεων με αντικείμενο ή αποτέλεσμα, άμεσο ή έμμεσο, την εξασφάλιση 
της προστασίας της εθνικής β.ομηχανίας. Επιπλέον, όπως εξηγείται στο επόμενο 
κεφάλαιο, πρέπει οι κανόνες αυτοί να εφαρμόζονται πραγματικά. Με άλλα λόγια, 
έχει σημασία να δημιουργηθεί ένα γνήσιο "ομοιόμορφο πλαίσιο δράσης" σε 
διεθνές επίπεδο κατά τρόπο ώστε η κοινοτική βιομηχανία να έχει πράγματι 
πρόσβαση στις αγορές των τρίτων χωρών χωρίς να προσκρούει σε ιδιωτικά εμπόδια 
στα οποία δεν προσκρούουν οι επιχειρήσεις αυτών των χωρών όταν επιθυμούν να 
διεισδύσουν στην κοινοτική αγορά. 
<Τ4> - Καρτέλ κρίσης 
82. Μία από τις συνέπειες της τρέχουσας κρίσης ήταν το ανανεούμενο 
ενδιαφέρον για τα καρτέλ κρίσης (τα οποία για τελευταία φορά αντιμετωπίστηκαν 
στις αρχές της δεκαετίας Ίου 80 μετά το δεύτερο πετρελαϊκό σοκ) σαν μέσο 
αντιμετώπισης διαρθρωτικής πλεονάζουσας ικανότητας. Σε ορισμένες βιομηχανίες 
τα προβλήματα διαρθρωτικής πλεονάζουσας ικανότητας με δραστικές μειώσεις στη 
ζήτηση οξύνθηκαν τόσο από την τρέχουσα ύφεση και τον επιτεινόμενο γενικό 
ανταγωνισμό ο οποίος όχι μόνο αυξάνει τον εφοδιασμό της κοινοτικής αγοράς 
αλλά συχνά αφανίζει παραδοσιακές αγορές εκτός Κοινότητας. Σε πολλές 
περιπτώσεις οι εμπλεκόμενες; ατομικές επιχειρήσεις όταν αντιμετωπίζουν 
ουσιώδεις διαρθρωτικές, παρά κυκλικές, μειώσεις στη ζήτηση μειώνουν μονομερώς 
την παραγωγική ικανότητα. Σε ελεύθερη οικονομία αγοράς αυτός είναι πράγματι ο 
συνηθέστερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί τέτοια σημαντική μείωση στα ποσοστά 
χρησιμοποίησης της ικανότητας και μείωσης της παραγωγής που συνοδεύεται από 
σημαντική διαχειριστική ζημία. Σε ορισμένες βιομηχανίες πάντως τέτοιος 
μηχανισμός δεν εγγυάται απαραιτήτως εξάλειψη της λιγότερο αποδοτικής 
παραγωγικής ικανότητας. Όχι μόνο νοθεύτηκε συχνά ο ανταγωνισμός από κρατικές 
ενισχύσεις (π.χ. περιφερειακές ενισχύσεις) που χρησιμοποιήθηκαν για τη 
δημιουργία παραγωγικής ικανότητας, αλλά βιομηχανίες που έχουν υψηλό πάγιο 
κόστος και σχετικά χαμηλό λειτουργικό κόστος, παλαιές και ανεπαρκείς αλλά 
τελείως ξεπερασμένες εγκαταστάσεις, μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν για 
όσο διάστημα καλύπτεται το λειτουργικό τους κόστος. Αυτό μπορεί να προκαλέσει 
μεγάλες μειώσεις στις τιμές, που μπορεί να είναι παλές για τους καταναλωτές 
βραχυπρόθεσμα, αλλά υπονομεύει μακροπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα την ικανότητα 
της βιομηχανίας να πραγματοποιήσει επενδύσεις και να προχωρήσει σε Ε&Α. Για 
το λόγο αυτό οι καταναλωτές θα υποφέρουν μακροπρόθεσμα. 
1.1.§5.σ.34 
040 
83. Ως εκ τούτου ορισμένοι τομείς επιθυμούν να προβούν είτε σε διμερείς είτε 
σε πολυμερείς συμφωνίες αναδιάρθρωσης για να μειώσουν την παραγωγική τους 
ικανότητα και να θέσουν τη βιομηχανία μακροπρόθεσμα σε υγιείς βάσεις. Τέτοιες 
συμψωνίες εμπίπτουν συνήθως στο άρθρο 85. Η πολιτική της Επιτροπής στα 
ζητήματα αυτά εκτίθεται με σαφήνεια σε προγενέστερες εκθέσεις 
ανταγων ισμούί·30 ) αλλά οι αρχές εξακολουθούν να ισχύουν και αξίζει να 
επαναληφθούν εκτενώς. 
84. Η Επιτροπή ίσως να μπορεί να παραβλέψει συμφωνίες που περιορίζουν τον 
ανταγωνισμό και αφορούν έναν ολόκληρο τομέα, υπό τον όρο ότι αποβλέπουν 
απλώς και μόνο στο να πετύχουν συντονισμένη μείωση της πλεονάζουσας 
παραγωγικής ικανότητας και δεν περιορίζουν κατ άλλο τρόπο την ελεύθερη λήψη 
αποφάσεων από TLÇ εμπλεκόμενες επιχειρήσεις. Η απαραίτητη διαρθρωτική 
αναδιοργάνωση δεν πρέπει να επιτυγχάνεται με απρόσφορα μέσα όπως ο 
καθορισμός τιμών ή οι συμφωνίες για ποσοστώσεις, ούτε να παρακωλύεται από 
κρατικές ενισχύσεις που οδηγούν σε τεχνητή διατήρηση πλεονάζουσας ικανότητας. 
85. Η Επιτροπή πάντως μπορεί να επιτρέπει τομεακές συμφωνίες όταν 
εξασφαλίζεται ότι πληρούνται οι άλλες προϋποθέσεις του άρθρου 85, παρ. 3, 
της συνθήκης ΕΟΚ, ειδικότερα στις ακόλουθες περιπτώσεις: 
(i) μπορεί να θεωρηθεί ότι βελτιώνεται η παραγωγή αν οι μειώσεις της 
ικανότητας είναι πιθανό μακροπρόθεσμα να αυξήσουν την αποδοτικότητα και 
να αποκαταστήσουν την ανταγωνιστικότητα και αν ο συντονισμός του 
κλεισίματος βοηθάει στο να μετριαστεί, να απαναλειφθεί και να αμβλυνθεί 
η επίπτωση από το κλείσιμο στην απασχόληση. Για το σκοπό αυτό, η 
συμφωνία πρέπει να περιέχει λεπτομερές και δεσμευτικό πρόγραμμα 
κλεισίματος εγκαταστάσεων για κάθε κέντρο παραγωγής που εξασφαλίζει 
αφενός ότι η πλεονάζουσα ικανότητα εξαρθρώνεται οριστικά και αφετέρου 
ότι, ενόσω η εγκατάσταση λειτουργεί, δεν θα δημιουργηθεί νέα παραγωγική 
ικανότητα, εκτός από την παραγωγική ικανότητα που προβλέπεται από το 
πρόγραμμα αναδιοργάνωσης ότι θα αντικαταστήσει την υφιστάμενη-
(ii) Οι καταναλωτές πρέπει να θεωρηθεί ότι απολαμβάνουν δίκαιο μερίδιο του 
οφέλους που απορρέει από τη συμφωνία αν, κατά τη λήξη της μπορούν να 
βασισθούν σε ανταγωνιστική και οικονομικά υγιή δομή της προσφοράς στην 
(30) Δέκατη Τρίτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 56-81 Δέκατη 
Τέταρτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού σημεία 80-85. 
1.1.§5.σ.35 
041 
Κοινότητα, χωρίς να χρειάζεται να στερηθούν κατά την εκτέλεση της, παρά 
τα αποτελέσματα της μείωσης της ικανότητας, την ελευθερία επιλογής τους 
ή τό όφελος από τον συνεχιζόμενο ανταγωνισμό μεταξύ συμμετεχουσών 
επιχειρήσεων· 
(iii) οι περιορισμοί στον ανταγωνισμό τους οποίους συνεπάγεται η συμφωνία 
μπορούν να θεωρηθούν ως απαραίτητοι για τη στοχευόμενη αναδιάρθρωση, αν 
αντικείμενο της συμφωνίας είναι μόνον η μείωση της πλεονάζουσας 
ικανότητας και περιορίζεται από την αρχή στην περίοδο που είναι 
αναγκαία για την τεχνική εφαρμογή του προγράμματος μείωσης. Η 
δημιουργία ενός συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών για να ελέγχεται ότι, 
πραγματοποιήθηκαν οι υποσχεθείσες μειώσεις της ικανότητας είναι 
αποδεκτή υπό τον όρο ότι σε καμία περίπτωση δεν βοηθάει τον συντονισμό 
της πολιτικής χρησιμοποίησης της εναπομένουσας ικανότητας ή την 
ευθυγράμμιση των όρων πωλήσεως· 
(iv) τα μέρη που συμμετέχουν στη συμφωνία δεν θα έχουν ενδεχομένως τη 
δυνατότητα να καταργήσουν τον ανταγωνισμό για τους ακόλουθους λόγους: 
πρώτον, εφόσον η τακτική μείωσης της πλεονάζουσας ικανότητας αποτελεί 
ένα μόνο στοιχείο, έστω και σημαντικό, της στρατηγικής ανταγωνισμού των 
συμμετεχουσών επιχειρήσεων, δεν θα έχουν παραιτηθεί κάθε ελευθερίας 
δράσης στην αγορά, ώστε θα διατηρείται κάποιος βαθμός εσωτερικού 
ανταγωνισμού. Δεύτερον, οι παρουσίες στην αγορά επιχειρήσεων που δεν 
συμμετέχουν στη συμφωνία και το γεγονός ότι η Κοινότητα είναι ανοικτή σε 
εισαγωγές από τρίτες χώρες συνιστά κατά κανόνα πηγή εξωτερικού 
ανταγωνισμού. Τέλος, καθώς η συμφωνία έχει εξαρχής προβλεφθεί ότι θα 
διαρκέσει περιορισμένο μόνο διάστημα, η βεβαιότητα επανόδου στο άμεσο 
μέλλον σε πλήρως αχαλίνωτο ανταγωνισμό θα παροτρύνει τις ενδιαφερόμενες 
επιχειρήσεις να λάβουν, στις αποφάσεις που θα ληφθούν ακόμη και κατά τη 
διάρκεια ισχύος της συμφωνίας, υπόψη τους το γεγονός ότι σε εύθετο χρόνο 
θα καταστούν πλήρεις ανταγωνιστές. 
86. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να αντιμετωπίσει, ως εναλλακτική λύση στις 
τομεακές συμφωνίες, συμφωνίες μεταξύ μικρού αριθμού επιχειρήσεων προβλέπουσες 
αμοιβαία ειδίκευση που θα τις καταστήσει ικανές να καταργήσουν την 
πλεονάζουσα ικανότητα. 
1.1.§5.σ.36 
042 
87. Οποια λύση και αν επιλεγεί, η Επιτροπή θα πρέπει να είναι πάντοτε 
ικανοποιημένη αν μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος αναδιοργάνωσης 
εξακολουθεί να υπάρχει ικανός αριθμός κατασκευαστών στην Κοινότητα που θα 
ασκούν > αποτελεσματικό ανταγωνισμό σε αυτήν. Αυτή η προϋπόθεση είναι 
απαραίτητη για να εξασφαλίσει ότι η οικονομία σαν σύνολο, και ειδικότερα οι 
χρήστες και καταναλωτές, θα επωφελούνται από τα θετικά αποτελέσματα των 
διακανονισμών. 
88. Οι πράξεις αναδιοργάνωσης θα είναι τέτοιες που θα μπορούν να 
σταθεροποιήσουν και να εξασφαλίσουν την απασχόληση στον σχετικό τομέα. 
89. Η παρούσα Επιτροπή ακολούθησε πράγματι αυτή την πολιτική σε δύο υπό 
κρίση περιπτώσεις. Πρώτον στον χάλυβα(^Ι) και δεύτερον δημοσίευσε μία 
ανακοίνωση δυνάμει του άρθρου 19, παρ. 3, του κανονισμού 17 για την πρόθεση 
της να εκδώσει ευνοϊκή απόφαση για ένα καρτέλ κρίσης μεταξύ παραγωγών πλίνθων 
στις Κάτω Χώρες. 
Στις Κάτω Χώρες υπήρξε διαρθρωτική μείωση της ζήτησης για πλίνθους και 
ιδιαίτερα κοινούς πλίνθους, που αντικαταστάθηκαν από ευρύ φάσμα εναλλακτικών 
δομικών και διακοσμητικών υλικών ειδικότερα από σκυρόδεμα, αλουμίνιο, χάλυβα, 
πλαστικό και ξύλο. Παρά το ότ ι η κυκλική κατάσταση στη βιομηχανία δομικών 
υλικών επέτεινε τη μείωση της ζήτησης, παρατηρήθηκε βάσει διαφόρων δεικτών, 
χωρίς αμφιβολία, μακροπρόθεσμη και υποβόσκουσα διαρθρωτική πλεονάζουσα 
ικανότητα. Η πτώση των τιμών και η εντεύθεν απορρέουσες ζημίες οξύνθηκαν από 
τη διάρθρωση του κόστους παραγωγής με σχετικά υψηλές πάγιες δαπάνες. Η αρχική 
συμφωνία που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή περιείχε εκτός από τα μέτρα που 
προτείνονταν για την αντιμετώπιση της διαρθρωτικής πελονάζουσας ικανότητας, 
ορισμένους περιορισμούς στον ανταγωνισμό που έβαιναν πέραν του αναγκαίου 
(31) Βλέπε σημείο 481 και 482 της παρούσας Εκθεσης 
1.1.§5.σ.37 043 
μέτρου και πέραν των ανωτέρω εκτεθεισών προϋποθέσεων. Προβλέπονταν ειδικότερα 
διευθετήσεις για τον καθορισμό ποσοστώσεων παραγωγής, που συνοδεύονταν από 
ένα σύστημα προστίμων και κατέληξε σε ποσοτική κατανομή ενδεχομένως ολόκληρης 
της παραγωγής πλίνθων στις Κάτω Χώρες. 
Τα μέρη, μετά από γνωστοποίηση των αντιρρήσεων της Επιτροπής, συμφώνησαν να 
παραιτηθούν από αυτούς τους περαιτέρω περιορισμούς. Για το λόγο αυτό η 
Επιτροπή μπόρεσε να εκδώσει ευνοϊκή προκαταρκτική γνώμη επειδή τα μέρη 
περιόρισαν τη συμφωνία τους στο αυστηρώς αναγκαίο για τη μείωση της 
ικανότητας χωρίς να συμφωνήσουν επί των τιμών ή της παραγωγής. Η νέα συμφωνία 
ήταν ευθυγραμμισμένη με τις ανωτέρω αρχές. 
1.1.§6.σ.31 
044 
<Τ3> §6. Συνέπειες της συνθήκης του Μάαστριχτ 
90. Η συνθήκη του Μάαστριχτ τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 1993. Οι 
διατάξεις της προβλέπουν μόνο δύο αλλαγές στους κανόνες ανταγωνισμού της 
συνθήκης ΕΚ, οι οποίες αφορούν και οι δύο τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων. 
Αφενός, οι "ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της 
πολτιστικής κληρονομιάς, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους συναλλαγών και 
ανταγωνισμού στην Κοινότητα σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον" μπορούν 
στο εξής να θεωρούνται καταρχήν από την Επιτροπή ως συμβιβάσιμες με τη 
συνθήκη ΕΚ. Αφετέρου, η Επιτροπή θα πρέπει να ζητεί τη γνώμη του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου εάν προτίθεται να προτείνει στο Συμβούλιο κανονισμούς για την 
εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΚ. Οι τροποποιήσεις αυτές δεν 
μεταβάλλουν ουσιαστικά τη διάρθρωση της συνθήκης ΕΚ, γεγονός που υποδεικνύει 
ότι οι συντάκτες της συνθήκης του Μάαστριχτ δεν αμφισβήτησαν το ρόλο της 
Επιτροπής ως οργάνου επιφορτισμένου με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού. 
Το γεγονός αυτό άλλωστε δεν εκπλήσσει στο βαθμό που η καθιέρωση μιας 
πραγματικής ευρωπαϊκής ένωσης συνεπάγεται την ύπαρξη ενός ουδέτερου διαιτητή, 
ο οποίος έχει ως καθήκον να ελέγχει τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων. Αυτό δεν 
σημαίνει ωστόσο ότι η συνθήκη του Μάαστριχτ δεν έχει κανένα άλλο μήνυμα να 
μεταδώσει στο επίπεδο της πολιτικής ανταγωνισμού. 
91. Καταρχάς, η συνθήκη αυτή είναι σαφέστερη όσον αφορά ορισμένους στόχους 
απ ότ ι η συνθήκη ΕΚ. Ενα πρώτο παράδειγμα αποτελεί η πολιτική περιβάλλοντος. 
Παρά το γεγονός ότι για πρώτη φορά αναφέρθηκε στο άρθρο 130 ρ της Ενιαίας 
Πράξης, η συνθήκη του Μάαστριχτ μεγενθύνει αναμφισβήτητα το πεδίο εφαρμογής 
της. Το ερώτημα που τίθεται συνεπώς αφορά το βαθμό στον οποίο θα επηρεαστεί η 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού. 
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις για περιβαλλοντικούς 
σκοπούς που εξέδωσε η Επιτροπή το 1993 αντικατοπτρίζουν ήδη την αυξημένη 
έμφαση που αποδίδεται στο περιβάλλον. Στις κατευθυντήριες γραμμές η Επιτροπή 
αναγνωρίζει τη θέση που κατέχουν οι επιδοτήσεις στα πλαίσια της 
περιβαλλοντικής πολιτικής, χάρη στην πρόσφατη εμπειρία της με τα καθεστώτα 
ενισχύσεων στα κράτη μέλη, πράγμα το οποίο δεν συνέβαινε με το προηγούμενο 
πλαίσιο που χρονολογείται από το 1974. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές 
τοποθετούν με τον τρόπο αυτό τον έλεγχο των ενισχύσεων στην υπηρεσία της 
πολιτικής περιβάλλοντος διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι οι ενισχύσεις αυτές δεν 
στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον. 
1.1.§6.σ.39 
Εξάλλου θα πρέπει να τονισθεί ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να απαλλάξει μία 
συμφωνία που περιορίζει τον ανταγωνισμό αλλά έχει ευνοϊκή επίπτωση επί της 
πολιτικής περιβάλλοντος, παρά μόνο εάν πληροί τις τέσσερις προϋποθέσεις του 
άρθρου 85, παρ. 3 της συνθήκης ΕΚ. Πράγματι, το άρθρο αυτό δεν τροποποιήθηκε 
κατά τρόπον ώστε να περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις για το περιβάλλον. Ωστόσο, 
οι όροι του συγκεκριμένου άρθρου είναι αρκούντως ευρείς ώστε να μπορούν να 
περιληφθούν οι στόχοι των υπολοίπων πολιτικών, και συγκεκριμένα εκείνοι που 
αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος. Το ζήτημα αυτό αναλύεται σε 
μεγαλύτερο βάθος κατωτέρω(^2). 
Η πολιτική στον τομέα του πολιτισμού ανήκει στους νεωτερισμούς που εισήγαγε η 
συνθήκη του Μάαστριχτ και συνεπάγεται μάλιστα μια άμεση αλλαγή στους κανόνες 
ανταγωνισμού, δεδομένου ότι προβλέπεται ρητά, όπως αναφέρεται κατωτέρω, μία 
νέα εξαίρεση από την απαγόρευση χορήγησης ενισχύσεων. 
92. Η συνθήκη του Μάαστριχτ αναφέρεται για πρώτη φορά ρητά στη βιομηχανική 
πολιτική. Οπως εξηγείται κατωτέρωί •*-*) / η έννοια της βιομηχανικής πολιτικής 
ήταν ωστόσο ήδη παρούσα στην πράξη στην προσέγγιση που ακολουθεί η Κοινότητα 
γενικότερα και η Επιτροπή ειδικότερα. 
93. Οι συνέπειες της συνθήκης του Μάαστριχτ υπερβαίνουν ωστόσο τις 
προαναφερθείσες αλλαγές στις πολιτικές της Κοινότητας. Πράγματι, η συνθήκη 
του Μάαστριχτ αποτελεί ορόσημο μεταξύ άλλων όσον αφορά την της εξέλιξη προς 
μία μεγαλύτερη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη διαδικασία λήψης 
αποφάσεων, χάρη στη διαδικασία της συναπόφασης, και συνεπώς προς ένα 
μεγαλύτερο δημοκρατικό έλεγχο. Η πολιτική ανταγωνισμού δεν μπορεί να αγνοήσει 
την τάση αυτή. 
Η Επιτροπή γνωρίζει ότι είναι αναγκαίο να πετύχει τη συναίνεση των κρατών 
μελών, των επιχειρήσεων και των υπολοίπων ενδιαφερομένων φορέων όσον αφορά 
την ανάγκη για μια αποτελεσματική πολιτική ανταγωνισμού. Προκειμένου να 
επιτύχει το αποτέλεσμα αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί σε ορισμένες 
ενέργειες. Καταρχάς θα πρέπει να ορίσει τις προτεραιότητες που προτίθεται να 
επιδιώξει και να τις εφαρμόσει κατά τρόπο συνεπή και αποτελεσματικό. Είναι 
βέβαιο ότι οι προσανατολισμοί της συνθήκης του Μάαστριχτ θα επηρεάσουν σε 
μεγάλο βαθμό την επιλογή των εν λόγω προτεραιοτήτων. Εν συνεχεία, θα πρέπει 
να τις κοινοποιήσει στο κοινό. Ως προς το σημείο αυτό, η Επιτροπή 
(32) Βλέπε σημεία 162 έως 171 της παρούσας Εκθεσης. 
(33) Βλέπε σημεία 155 έως 161 της παρούσας Εκθεσης. 
1.1.§6.σ.40 
046 
εξακολούθησε να διοργανώνει ετήσιες συνεδριάσεις με τις αρμόδιες για θέματα 
ανταγωνισμού εθνικές αρχές, όπου εξηγούνται και συζητούνται οι εν λόγω 
στόχοι. Εξάλλου, ένας από τους στόχους της παρούσας Εκθεσης είναι να 
ενημερώσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
και εν συνεχεία το κοινό γενικότερα σχετικά με τις προτεραιότητες της 
Επιτροπής. 
Επειτα, θα πρέπει η πολιτική της Επιτροπής να καταστεί όσο το δυνατόν 
διαφανέστερη, προκειμένου οι φορείς της οικονομικής ζωής να γνωρίζουν τέλεια 
το πλαίσιο στο οποίο καλούνται να κινηθούν. Ως προς αυτό, η παρούσα Εκθεση 
περιλαμβάνει μια λεπτομερέστερη ανάλυση των μέτρων που η Επιτροπή έλαβε ή 
προτίθεται να λάβει προς υλοποίηση του στόχου αυτού(34) # 
Τέλος θα πρέπει να λειτουργεί άριστα η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των 
εθνικών αρχών και των δικαστηρίων των κρατών μελών. 
94. Η έννοια της επικουρικότητας συχνά αναφέρεται μεταξύ των τροποποιήσεων 
που επέφερε η συνθήκη του Μάαστριχτ. Ήταν ήδη γνωστή στα πλαίσια του 
κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού όπως αυτό εξηγείται κατωτέρω(^5 ) . θα πρέπει 
να εξακολουθήσει να κατευθύνει τη δράση της Επιτροπής, δεδομένου ότι αυτή θα 
πρέπει να συγκεντρωθεί στις περιπτώσεις που παρουσιάζουν πραγματικά κοινοτικό 
ενδιαφέρον, αφήνοντας τις εθνικές αρχές ή τα δικαστήρια να αποφασίζουν για 
τις υπόλοιπες υποθέσεις. 
95. Τέλος, είναι βέβαιο ότι η Συνθήκη του Μάαστριχτ θα έχει σημαντική 
επίπτωση επί της πολιτικής ανταγωνισμού. Η διαδικασία αυτή ωστόσο δεν είναι 
μονομερής· πράγματι, η πολιτική ανταγωνισμού καλείται επίσης να διαδραματίσει 
σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση των υπολοίπων πολιτικών της Ko ινότητας ( ·**> ) . 
(34) Βλέπε σημεία 182 έως 188 της παρούσας Εκθεσης. 
(35) Βλέπε σημεία 189 έως 191 της παρούσας Εκθεσης. 
(36) Βλέπε σημεία 149 έως 181 της παρούσας Εκθεσης. 
X.XX..L0.1 
<Τ4> Κεφάλαιο II 
<Τ2> Η διεθνής διάσταση της πολιτικής ανταγωνισμού 
<Τ3> §·1 Γενικά 
96. Κατά το έτος αναφοράς η διεθνής διάσταση της κοινοτικής πολιτικής 
ανταγωνισμού σημαδεύτηκε από τρία κυρίως γεγονότα, τα οποία συνέβησαν όλα το 
Δεκέμβριο. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη ολοκλήρωσαν τη διαδικασία κύρωσης 
της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Χάρη στο γεγονός ότι τα 
πέντε κράττ] ΕΖΕΣ που συμμετέχουν την είχαν ήδη επικυρώσει, η συμφωνία 
μπόρεσε να τεθεί σε ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 1994. Στις 15 Δεκεμβρίου, μετά 
από επτά χρόνια συχνά δύσκολων διαπραγματεύσεων τα συμβαλλόμενα μέρη της ΓΣΔΕ 
ολοκλήρωσαν τον γνωστό ως Γύρο Πολυμερών Εμπορικών Διαπραγματεύσεων της 
Ουρουγουάης. Τέλος η Επιτροπή δημοσίευσε το Λευκό Βιβλίο σχετικά με την 
ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Οπως αναφέρεται παραπάνω, 
το Λευκό Βιβλίο περιλαμβάνει μία σημαντική δήλωση όσον αφορά τη διεθνή 
διάσταση της πολιτικής ανταγωνισμού. 
97. Τα τρία αυτά γεγονότα σημαδεύουν το τέλος μίας εποχής κατά την οποία η 
πολιτική της Κοινότητας σε θέματα διεθνούς ανταγωνισμού εστιαζόταν κυρίως 
στην εισαγωγή κανόνων κατά πρακτικών, διαρθρώσεων και κρατικών ενισχύσεων 
αντιανταγωνιστικού χαρακτήρα σε διεθνείς εμπορικές συμφωνίες. Σημαδεύουν 
επίσης το ξεκίνημα μίας πολιτικής βασιζόμενης περισσότερο στη διασφάλιση της 
εφαρμογής αυτών των κανόνων και μάλιστα κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο ως 
τώρα η Επιτροπή χρησιμοποίησε την πολιτική ανταγωνισμού ως μέσο προώθησης του 
ενδοκο ινοτ ι-κού ε μπορ ίου. 
1.ΙΙ.§1.σ.2 
048 
Υπάρχει συνεπώς μία στροφή από μία προσέγγιση βασιζόμενη κυρίως σε κανόνες σε 
μία προσέγγιση βασιζόμενη στην άσκηση πολιτικής. Αυτό έχει αντίκτυπο στις 
σχέσεις της Κοινότητας με όλους τους εμπορικούς της εταίρους, ανεξάρτητα από 
τους κανόνες που τις διέπουν σήμερα. Ετσι η Επιτροπή χρησιμοποίησε τους 
κανόνες των συμφωνιών ελευθέρου εμπορίου που συνήψε με άλλες χώρες της 
Ευρώπης για να διασφαλίσει την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στο εμπόριο 
της Κοινότητας με αυτές. Συνέβαλε επίσης στη δημιουργία πρακτικών εφαρμογής 
των κανόνων αυτών από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ που ομοιάζουν με εκείνες 
της Επιτροπής. Ακόμη όμως και με χώρες όπως η Ιαπωνία, με τις οποίες δεν 
έχουν συναφθεί μέχρι στιγμής συγκεκριμένες συμφωνίες πολιτικής ανταγωνισμού, 
η Επιτροπή έχει καταβάλει προσπάθειες για την αποτελεσματική εφαρμογή της 
πολιτικής ανταγωνισμού προκειμένου να δημιουργηθούν νέες εμπορικές 
δυνατότητες. 
1.ΙΙ.§2.σ.3 
049 
<Τ3>§2. Προώθηση της εφαρμογής της πολιτικής ανταγωνισμού σε όλη την Ευρώπη 
<Τ4> ΕΖΕΣ 
98. Η Επιτροπή καταβάλλει μεγαλύτερες προσπάθειες να επιφέρει μεταβολές στις 
κρατικές ενισχύσεις που χορηγούν οι χώρες ΕΖΕΣ κατά παράβαση των κανόνων 
ανταγωνισμού που περιλαμβάνονται στις Συμφωνίες Ελευθέρων Συναλλαγών που 
συνάφθηκαν το 1972. Μετά την επιτυχή επίλυση της υποθέσεως περί κρατικών 
ενισχύσεων προς την κοινή επιχείρηση Eurostar μεταξύ της Chrysler Motor 
Company και της Steyr Nutzfahrzeuge(*), η Επιτροπή έστρεψε την προσοχή της 
σε τέσσερεις άλλες περιπτώσεις κρατικών ενισχύσεων στην Αυστρία και μία στην 
Φ ινλανδ ία. 
99. Στις 22 Ιουλίου 1993, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ενίσχυση που είχαν την 
πρόθεση να χορηγήσουν οι ομοσπονδιακές και περιφερειακές αρχές της Αυστρίας 
προς την Chrysler Motors Austria και προς την Steyr Nutzfahrzeuge AG, παθώς 
και η επιδότηση που είχε χορηγήσει το Δημοτικό Συμβούλιο της Βιέννης τον Μάϊ'ο 
του 1991 και τον Ιούνιο του 1992 προς την Grundig Austria GmbH, ήταν 
ασύμβατες με το άρθρο 23 της συμφωνίας. Στην παράγραφο 1 (iii) του εν λόγω 
άρθρου ορίζεται ότι όλες οι δημόσιες ενισχύσεις που αφορούν το εμπόριο μεταξύ 
Αυστρίας και Κοινότητας, οι οποίες στρεβλώνουν ή ενδέχεται να στρεβλώσουν τον 
ανταγωνισμό ενισχύοντας ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένα προϊόντα είναι 
ασύμβατες με την καλή λειτουργία της συμφωνίας. Με βάση δήλωση της Κοινότητας 
κατά την σύναψη της συμφωνίας, η αξιολόγηση των πρακτικών αυτών θα βασίζεται 
στα κριτήρια που απορρέουν από την εφαρμογή του άρθρου 92 της συνθήκης ΕΚ. 
Οι αυστριακές αρχές είχαν την πρόθεση να χορηγήσουν στην General Motors 
Austria κρατική ενίσχυση 15 % για επενδύσεις που αποσκοπούν στην επέκταση της 
παραγωγής κιβωτίων ταχυτήτων, εκκεντροφόρων αξόνων και κεφαλών εμβόλων στο 
εργοστάσιο Asperne/Wien. Μόνον η παραγωγή κιβωτίων ταχυτήτων εξάγεται προς 
την Κοινότητα για την συναρμολόγηση οχημάτων της General Motors, ενώ τα 
εξαρτήματα κινητήρων εξάγονται προς την Ουγγαρία. Στην Steyr Nutzfahrzeuge 
AG (θυγατρική της MAN) στο Steyr, χορηγείται κρατική ενίσχυση 15,1 % για την 
εξυγείανση και την επέκταση της παραγωγής βαρέων βαρών στο Steyr, της οποίας 
(1) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 344. 
1.IX..2.0.4 050 
το μεγαλύτερο μέρος προορίζεται για την κοινοτική αγορά. Οσον αφορά 
την Grundig Austria GmbH, η κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε για την 
εξυγείανση και την επέκταση της παραγωγής τηλεοράσεων ανέρχεται σε 10 % για 
ανώτατο όριο 100 εκατ. ÔS υπέρ ενός προγράμματος επενδύσεων ύψους ενός 
δισεκατομμυρίου ÔS στο εργοστάσιο της στη Βιέννη. 
Σε κάθε μία από τις περιπτώσεις αυτές, οι δικαιούχοι εταιρίες ανταγωνίζονται 
επιχειρήσεις στο εσωτερικό της Κοινότητας. Κατά την Επιτροπή, οι ενισχύσεις 
δεν είναι αποδεκτές βάσει των κριτηρίων εφαρμογής του άρθρου 92, παράγραφος 
3, σημεία α) και γ) της συνθήκης ΕΚ, και ιδίως η περιοχή της Βιέννης στην 
οποία είναι εγκατεστημένες η Grundig και η General Motors δεν μπορεί να 
θεωρηθεί επιλέξιμη για περιφερειακές ενισχύσεις. 
Αφού δεν κατέστη δυνατό να βρεθεί μία ικανοποιητική δι αμφότερους λύση 
μεταξύ των κοινοτικών και αυστριακών αρχών στο πλαίσιο της μικτής επιτροπής 
και κατά τις συναντήσεις μεταξύ εμπειρογνωμόνων που έλαβαν χώρα εντός 
δεδομένης προθεσμίας, η Επιτροπή διεβίβασε στο Συμβούλιο, στις 22 Σεπτεμβρίου 
1993, τρεις προτάσεις ανάκλησης των φορολογικών παραχωρήσεων για τα σχετικά 
προϊόντα της General Motors, της Steyr Nutzfahrzeuge και της Grundig, βάσει 
του άρθρου 27, παράγραφος 3 της συμφωνίας. Οσον αφορά την General Motors και 
την Grundig η Επιτροπή πρότεινε να επανέλθουν οι δασμοί σε επίπεδο ίσο με 
εκείνο που θα ίσχυε στην περίπτωση που η συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών δεν 
είχε συναφθεί. Αυτοί οι δασμοί θα παρέμεναν ισχυροί μέχρι να αποφασίσει το 
Συμβούλιο ότι οι εν λόγω ενισχύσεις δεν έχουν πλέον αρνητικές επιδράσεις στον 
ανταγωνισμό και τις συναλλαγές, ή το πολύ για περίοδο ισοδύναμη με τον μέσο 
όρο της περιόδου που απαιτείται για την φορολογική απόσβεση. Υπάρχει και 
τέταρτη περίπτωση που βρίσκεται υπό εξέταση και αφορά την BMW, εταιρία 
κατασκευής αυτοκινήτων η οποία διαθέτει εργοστάσιο στην περιοχή του Steyr. 
Στο πλαίσιο των στενών επαφών με τις αυστριακές αρχές, επιτεύχθηκε συμφωνία 
για την περίπτωση της Steyr Nutzfahrzeuge σε συνάρτηση με το αυστριακό 
καθεστώς ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα το οποίο βρίσκεται υπό εξέταση 
ενόψει της διερύνσεως. 
Στην περίπτωση της Grundig , το Συμβούλιο ενέκρινε με ειδική πλειοψηφία, στις 
21 Δεκεμβρίου, τον κανονισμό που πρότεινε η Επιτροπή. Την επομένη οι 
αυστριακές αρχές δέχθηκαν να επιστρέψουν τα 67 εκατ. OS που είχε ζητήσει η 
Επιτροπή, με αποτέλεσμα να μην εφαρμόσει η Κοινότητα τους προαναφερθέντες 
δασμούς. 
1.ΙΙ.§2.σ.5 
051 
Στην περίπτωση της General Motors, το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης με ειδική 
πλειοψηφία τον κανονισμό που πρότεινε η Επιτροπή. Βάσει αυτού θα επιβάλλεται 
δασμός 4,9 % για τις εισαγωγές κιβωτίων ταχυτήτων της General Motors από την 
Αυστρία. 
100. Οι υποθέσεις που εξετάσθηκαν στο πλαίσιο των διατάξεων περί ανταγωνισμού 
των συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών του 1972 κατέστησαν εμφανείς τις 
αδυναμίες που περιέχουν eu διαδικαστικοί κανόνες των εν λόγω συμφωνιών. Στην 
περίπτωση πέντε χωρών από την ΕΖΕΣ, οι εν λόγω αδυναμίες θα επιλυθούν όσον 
αφορά τις μελλοντικές υποθέσεις ανταγωνισμού με την έναρξη ισχύος του 
Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου από 1ης Ιανουαρίου 1994. Ωστόσο, σχετικά με τις 
άλλες χώρες η Επιτροπή αποφάσισε ότι η εφαρμογή μίας αποτελεσματικής 
πολιτικής ανταγωνισμού απαιτεί καλύτερες διαδικασίες. 
<Τ4> -Χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης 
101. Στην περίπτωση των Ευρωπαϊκών και Προσωρινών Συμφωνιών που συνάφθηκαν με 
διάφορες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης (2), η νέα αυτή 
προσέγγιση δεν οδήγησε απλά και μόνον στην έκδοση πληρέστερων ουσιαστικών 
κανόνων ανταγωνισμού. Ο μεγαλύτερος νεωτερισμός των διατάξεων περί 
ανταγωνισμού των εν λόγω συμφωνιών είναι ότι προβλέπουν επίσης την θέσπιση 
κανόνων εφαρμογής εντός 3 ετών από την έναρξη ισχύος τους. Οι εν λόγω κανόνες 
εφαρμογής θα πρέπει να συνεπάγονται αποτελεσματικές και αρκετά αποδοτικές 
διαδικασίες επιβολής. 
Κατ αυτόν τον τρόπο η Επιτροπή και οι αρμόδιες αρχές των ενδιαφερομένων 
χωρών ξεκίνησαν την προπαρασκευή των ρυθμιστικών διατάξεων στο πλαίσιο μικτών 
επιτροπών, οι οποίες συστάθηκαν βάσει των προσωρινών, συμφωνιών. Είναι 
σημαντικό να τονισθεί στο σημείο αυτό ότι η έκδοση κανόνων ανταγωνισμού οι 
οποίοι υπερισχύουν της νομοθεσίας των ενδιαφερομένων μερών δεν θεωρείται 
απαραίτητη, όπως ήδη αναφέρθηκε στην προηγούμενη έκθεσηί-3). 
102. Στον τομέα των κανόνων ανταγωνισμού που αφορούν τις επιχειρήσεις, οι 
σχετικές υποθέσεις πρέπει να εξετάζονται από τις αρμόδιες για την εφαρμογή 
τους αρχές κυρίως βάσει των υφιστάμενων ρυθμιστικών διατάξεων στην Κοινότητα 
και στην συνδεδεμένη χώρα. Στο εξής ενδέχεται να παρουσιασθεί περίπτωση όπου 
(2) Βλ. σημεία 563 και 564 της παρούσας Εκθεσης. 
(3) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 103 
1.ΙΙ.§2.σ.6 
052 
κάθε μία από τις δύο αρχές έχει την δικαιοδοσία επί της ιδίας υποθέσεως. 
Εκτός αυτού, στις περιπτώσεις όπου αρμόδια είναι μόνον μία αρχή, τα μέτρα που 
αυτή λαμβάνει ενδέχεται να θίγουν σημαντικά συμφέροντα του μέρους του οποίου 
η εθνική αρχή δεν έχει την σχετική αρμοδιότητα. Μπορεί, επίσης, να εμφανισθεί 
περίπτωση κατά την οποία η σχετική υπόθεση δεν υπάγεται στην αρμοδιότητα 
καμίας εκ των αρχών των δύο ενδιαφερομένων μερών. Η έκδοση κανόνων εφαρμογής 
είναι απαραίτητη κύριως για υποθέσεις του τύπου αυτού. 
Η Επιτροπή σε συνεργασία με τις πολωνικές αρχές και συγκεκριμένα με την 
Υπηρεσία κατά των Μονοπωλίων της Πολωνίας, κατέστρωσε ένα σχέδιο βάσει των 
παραπάνω προσανατολισμών, το οποίο διαβιβάσθηκε στους προέδρους της μικτής 
επιτροπής Κοινότητας-Πολωνίας προκειμένου να το εξετάσουν και να το 
συζητήσουν. Η Επιτροπή προτίθεται να πράξει το ίδιο και με τις άλλες χώρες με 
σκοπό να θεσπισθούν παρόμοιοι διαδικαστικοί κανόνες. 
103. Οσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, οι εργασίες δεν έχουν ακόμη 
προχωρήσει στον ίδιο βαθμό. Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι διαδικαστικοί κανόνες 
μπορούν να βασίζονται σε μία ταξινόμηση των ενισχύσεων σε τρείς κατηγορίες: 
ενισχύσεις που απαιτούν οικονομική διαφάνεια, ενισχύσεις που πρέπει να 
κοινοποιούνται στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος και ενισχύσεις που δεν 
κοινοποιούνται υποχρεωτικά αλλά μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης 
εφόσον το ζητήσει το άλλο μέρος. Κατά την περίοδο αναφοράς άρχισαν οι 
εργασίες για την απογραφή των ενισχύσεων που χορηγούνται σε ορισμένες από τις 
εν λόγω χώρες. Η απογραφή αυτή θα εξυπηρετήσει τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την 
κατάρτιση των κανόνων εφαρμογής. 
104. Λόγω του ότι οι ευρωπαϊκές συμφωνίες περιέχουν μία διάταξη περί 
συγκλίσεως των νομοθεσιών, οι έξι ενδιαφερόμενες χώρες άρχισαν να 
προσεγγίζουν τη νομοθεσία τους στον τομέα του ανταγωνισμού προς την κοινοτική 
νομοθεσία. Δεν έχει τεθεί προθεσμία για την επίτευξη του στόχου αυτού, είναι 
όμως σαφές ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε αυτόν προκειμένου να 
διευκολυνθεί ο καθορισμός των κανόνων εφαρμογής των συμφωνιών, διότι η 
εφαρμογή τους βασίζεται κυρίως σε εθνικές διατάξεις. Προς το σκοπό αυτόν 
επιβάλλεται η παροχή τεχνικής βοήθειας προς τις χώρες αυτές. 
Μελετάται επίσης η παροχή τεχνικής βοήθειας όσον αφορά την κατάρτιση έκθεσης 
1.ΙΙ.§2,σ.7 
053 
για την κατάσταση που επικρατεί σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, τα εθνικά 
μονοπώλια, τις δημόσιες επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις που έχουν ειδικά ή 
αποκλειστικά δικαιώματα. Η εν λόγω έκθεση θα διευκολύνει την εφαρμογή των 
συμφωνιών, των διατάξεων περί προοδευτικής προσαρμογής των κρατικών 
μονοπωλίων εμπορικού χαρακτήρα και των αρχών που διέπουν τα άρθρα 90 και 92 
της συνθήκης ΕΚ. 
Σχετικά με την τεχνική αυτή βοήθεια, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί πολλές επαφές 
μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών των ενδιαφερομένων χωρών. Ορισμένες χώρες 
υπέβαλαν αιτήσεις για την παροχή βοήθειας στο πλαίσιο του προγράμματος Phare 
και την χρηματοδότηση της από τον προϋπολογισμό του. Σε κάθε περίπτωση, η 
Επιτροπή λόγω του αυξανόμενου αριθμού αιτήσεων τεχνικής βοήθειας τις οποίες 
λαμβάνει και τις οποίες δεν δύναται να ικανοποιήσει λόγω της ελλείψεως των 
απαραιτήτων πόρων αναγκάσθηκε να αναθέσει το έργο αυτό σε εξωτερικούς 
συμβούλους. Εχει καταστεί σαφές ότι η τεχνική βοήθεια αποτελεί τον μόνο τρόπο 
βοήθειας των ενδιαφερομένων χωρών όσον αφορά την εφαρμογή μίας ενεργητικής 
πολιτικής στον τομέα του ανταγωνισμού. 
1.ΙΙ.§3.σ.8 
054 
<Τ3>§3. Κάτι ακόμη πιο δύσκολο: η ενθάρρυνση της εφαρμογής της πολιτικής 
ανταγωνισμού σε χώρες εκτός Ευρώπης 
105. Η επιθυμία της Κοινότητας να προωθήσει την εφαρμογή της πολιτικής 
ανταγωνισμού στην Ευρώπη ευνοήθηκε πολύ από το γεγονός ότι οι νέες συμφωνίες 
αποτελούν ή αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεων σχεδόν με όλες τις 
ευρωπαϊκές χώρες που δεν αποτελούν μέλη αυτής. Οι περισσότερες, αν όχι όλες 
οι συμφωνίες περιλαμβάνουν διατάξεις για εμπορικά θέματα και επιτρέπουν στην 
Κοινότητα να συνεχίσει με την διπλή της προσέγγιση όσον αφορά την 
φιλελευθεροποίηση του εμπορίου. Η προσέγγιση αυτή συνίσταται στην κατάργηση 
όχι μόνον των κρατικών φραγμών στις συναλλαγές αλλά και εκείνων που 
οφείλονται στην τακτική που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις. 
106. Η κατάσταση είναι διαφορετική όσον αφορά τους περισσότερους εμπορικούς 
εταίρους της Κοινότητας εκτός Ευρώπης. Οι εμπορικές σχέσεις με τις χώρες 
αυτές είναι βέβαιο ότι θα επηρεασθούν από τη νέα συμφωνία της ΓΣΔΕ. Ωστόσο, η 
συμφωνία αυτή δεν πρόκειται να δώσει την ευκαιρία στην ΓΣΔΕ να εφαρμόσει μία 
διπλή προσέγγιση όσον αφορά την φιλελευθεροποίηση του εμπορίου. Κατά τη 
διάρκεια του έτους αναφοράς έγιναν επανειλημένες εκκλήσεις να συμπεριληφθούν 
οι κανόνες ανταγωνισμού στην ΓΣΔΕ ως μέρος της ημερήσιας διάταξης του Γύρου 
διαπραγματεύσεων της Ουρουγουάης. Οι εκκλήσεις αυτές προήλθαν από ιδιωτικούς 
φορείς όπως η "International Antitrust Code Working Group", όπου συμμετέχουν 
εμπειρογνώμονες στον τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού από την Ευρώπη, τις ΗΠΑ 
και την Ιαπωνία, η οποία δημοσίευσε ένα έγγραφο με τίτλο "Draft International 
Code as a GATT-Multilateral Trade Organisation Plurilateral Trade Agreement" 
τον Ιούλιο στο Μόναχο, καθώς και από κυβερνήσεις. Στο πλαίσιο αυτό οι 
Επιτροπές Δικαίου και Πολιτικής Ανταγνωνισμού και Εμπορίου του ΟΟΣΑ οργάνωσαν 
μία σειρά κοινών συναντήσεων για να συζητήσουν τη σύγκλιση των πολιτικών 
εμπορίου και ανταγωνισμού. 
107. Παρότι φαίνεται ότι η δημιουργία ενός πολυμερούς οργάνου πολιτικής 
ανταγωνισμού στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ αποτελεί τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης 
αντιανταγωνιστικών μεθόδων που περιορίζουν το διεθνές εμπόριο, είναι σαφές 
ότι η λύση αυτή απαιτεί τη διεξαγωγή περίπλοκων και ως εκ τούτου χρονοβόρων 
διαβουλεύσεων. Στο Λευκό της Βιβλίο η Επιτροπή συνιστά να δοθεί προτεραιότητα 
στη θέσπιση των πολυμερών αυτών κανόνων σε κοινοτικό επίπεδο, χωρίς όμως να 
προτίθεται να μείνει άπρακτη περιμένοντας την έκβαση των διαφόρων 
διαβουλεύσεων. Για το λόγο αυτό εστιάζει τις προσπάθειες της, εν τω μεταξύ, 
σε ορισμένους από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Κοινότητας 
l.II.§3.σ.9 
r 
προκειμένου να βρεί τρόπους αντιμετώπισης των αντιανταγωνιστικών μεθοδεύσεων 
και διαρθρώσεων που προκαλούν εμπόδια στο εμπόριο με τις χώρες αυτές. 
108. Η συμφωνία που συνάφθηκε το 1991 μεταξύ της Επιτροπής και της 
Κυβερνήσεως των ΗΠΑ περιέλαβε διάταξη που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των 
προβλημάτων του είδους αυτού. Το άρθρο V της εν λόγω συμφωνίας θεσπίζει τον 
λεγόμενο κανόνα της έμπρακτης αβρότητας. Βάσει αυτού καθένα από τα μέρη, του 
οποίου σημαντικά συμφέροντα θίγονται από αντιανταγωνιστικές μεθοδεύσεις που 
λαμβάνουν χώρα στην επικράτεια του άλλου μέρους, μπορεί να ζητήσει από το 
τελευταίο να προβ-ε ί σε εξέταση τους. Το μέρος στην επικράτεια του οποίου 
λαμβάνουν χώρα οι καταγγελόμενες μεθοδεύσεις, δύναται να διεξάγει έρευνες 
σχετικά και να λάβει τα μέτρα που κρίνει απαραίτητα. 
Είναι σαφές ότι η διαδικασία αυτή μπορεί να εφαρμοσθεί ιδίως όταν υπάρχουν 
αντιανταγωνιστικές πρακτικές σε μία χώρα οι οποίες εμποδίζουν τις εισαγωγές 
από άλλες χώρες. Μεθοδεύσεις του είδους αυτού μπορεί να μην είναι δυνατό να 
αντιμετωπισθούν με άλλο τρόπο όταν η χώρα στην οποία υπάρχουν τα 
καταγγελόμενα προβλήματα δεν γνωρίζει την ύπαρξη τους ή, όταν έχει γνώση, δεν 
τους έχει δώσει την απαιτούμενη προτεραιότητα. 
109. Επομένως, η διαδικασία αυτή όχι μόνον αποσκοπεί στην γενικότερη προώθηση 
της εφαρμογής της πολιτικής ανταγωνισμού αλλά επιχειρεί να εστιάσει την 
εφαρμογή; αυτή σε περιπτώσεις για τις οποίες άλλες χώρες εκδηλώνουν ιδιαίτερο 
ενδιαφέρον. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν μία χώρα διαθέτει ένα σύνολο 
διεξοδικών κανόνων ανταγωνισμού, με εγχώριο αντίκτυπο κυρίως, το οποίο αφήνει 
ανεπίλυτα προβλήματα των οποίων οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές κατά κύριο 
λόγο σε άλλες χώρες. Συχνά αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μία χώρα θεωρεί ότι 
στόχος της πολιτικής ανταγωνισμού που ασκεί είναι η ευμάρεια σε εθνικό 
περισσότερο επίπεδο παρά σε παγκόσμιο. 
Παρότι, η Επιτροπή δεν έχει συνάψει μέχρι στιγμής με άλλες χώρες συμφωνίες 
παρόμοιες με εκείνην που συνήψε με τις ΗΠΑ, μπορεί να εφαρμόσει τον κανόνα 
της έμπρακτης αβρότητας στις σχέσεις με τους άλλους σημαντικούς εμπορικούς 
εταίρους της. Εξάλλου, στην αναθεωρημένη σύσταση του Συμβουλίου του ΟΟΣΑ της 
21ης Μαΐου 1986 υπάρχει σχετική πρόβλεψη, όσον αφορά το διεθνές εμπόριο. Για 
το λόγο αυτό η Επιτροπή κάλεσε όσους πλήττονται από αντιανταγωνιστικές 
μεθοδεύσεις σε άλλες χώρες του ΟΟΣΑ να την ενημερώνουν σχετικά έτσι ώστε να 
κάνει τα κατάλληλα διαβήματα στο πλαίσιο των διατάξεων περί εμπράκτου 
αβρότητος ·. 
1.ΙΙ.§3.σ.10 
056 
110. Σε άλλες περιπτώσεις, η Επιτροπή χρησιμοποίησε ακόμη πιο άτυπους τρόπους 
για να προωθήσει την εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού στους εμπορικούς της 
εταίρους. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή οργάνωσε στις 4 Νοεμβρίου ένα 
σεμινάριο σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού στο Τόκιο, σε συνεργασία με 
την Japanese Trade Fair Commission, η οποία είναι αρμόδια για εφαρμογή της 
πολιτικής ανταγωνισμού στην Ιαπωνία. Σκοπός του σεμιναρίου ήταν να συγκριθούν 
η κοινοτική και η ιαπωνική προσέγγιση σε διάφορα θέματα ανταγωνισμού τα οποία 
έχουν ιδιαίτερη σημασία για το διεθνές εμπόριο. Οι συζητήσεις περιστράφηκαν 
γύρω από τη διανομή, τις συγχωνεύσεις και τις εξαγορές, την φιλελευθεροποίηση 
και το διεθνή χαρακτήρα της πολιτικής ανταγωνισμού. Οι ομιλητές της Επιτροπής 
υπογράμμισαν ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόσθηκε η πολιτική 
ανταγωνισμού στην Κοινότητα για την κατάργηση των φραγμών που προβάλλουν οι 
ιδιώτες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο και τη δημιουργία ενός ομοιόμορφου 
εμπορικού πλαίσιο στο εσωτερικό της. Τόνισαν επίσης ότι παρόμοια τακτική θα 
μπορούσε να τηρηθεί και σε επίπεδο διεθνούς εμπορίου. Αποφασίσθηκε ότι 
αντίστοιχο σεμινάριο θα πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη στα μέσα του 1994. 
111. Τέλος επισημαίνεται ότι σε διάφορες χώρες και ιδίως στις ΗΠΑ και στην 
Ιαπωνία, σημειώθηκαν πολιτικές εξελίξεις κατά την διάρκεια της περιόδου 
αναφοράς οι οποίες οδήγησαν στην εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού σε 
μεγαλύτερο βαθμό. Από τότε που ανέλαβε καθήκοντα η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ, 
στις αρχές του έτους, η πολιτική αντιτράστ των ΗΠΑ άρχισε να εφαρμόζεται 
αυστηρότερα, ακόμη και σε τομείς που εδώ και 12 έτη είχαν μείνει ανέγγιχτοι. 
Στο πλαίσιο αυτό ο Assistant Attorney-General των ΗΠΑ αποφάσισε την εκ νέου 
εφαρμογή των νόμων αντι τραστ κατά των κάθετων περιορισμών. 
Στην Ιαπωνία, η νέα κυβέρνηση που ανέλαβε καθήκοντα στα μέσα της περιόδου 
αναφοράς χαρακτήρισε την φιλελευθεροποίηση των αγορών ως θεμέλιο λίθο της 
οικονομικής της πολιτικής. Η φιλελευθεροποίηση θα συνοδεύεται από αυξημένη 
εφαρμογή του νόμου κατά των μονοπωλίων, μεταξύ άλλων, μειώνοντας τον αριθμό 
των εξαιρουμένων τομέων. 
LXX..3.0.U 057 
Παρόμοιες εξελίξεις λαμβάνουν χώρα σε διάφορες άλλες χώρες, 
συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, της Δημοκρατίας της Κορέας, της Ταϊβάν και 
χωρών της κεντρικής και νότιας Αμερικής. Η Επιτροπή ανταποκρίνεται θετικά 
στις εξελισεις αυτές και προσπαθεί να τις ενθαρρύνει όπως μπορεί, Πιστεύει δε 
ακράδαντα άτι με την ενεργητική άσκηση πολιτικής ανταγωνισμού είναι δυνατό να 
ανοίξουν αγορές σε όλον τον κόσμο και να δημιουργηθεί ένα ομοιόμορφο πεδίο 
άσεως τόσο για κοινοτικές όσρ και για άλλες επιχειρήσεις, 
1.ΙΙ.§4.σ.12 058 
<Τ3> §4. Συνεργασία όσον αφορά την εφαρμογή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις 
112. Ολες οι πρωτοβουλίες που προαναφέρθηκαν και οι οποίες αναλήφθηκαν κατά 
τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς θα βοηθήσουν να αυξηθεί η εφαρμογή των 
κανόνων ανταγωνισμού στους κύριους εμπορικούς εταίρους της Κοινότητας, ιδίως 
σε περιπτώσεις ιδιωτικών μεθοδεύσεων που επηρεάζουν το εμπόριο με την 
Κοινότητα. Ορισμένες φορές οι ιδιωτικές αυτές μεθοδεύσεις και διαρθρωτικές 
αλλαγές αντιμετωπίζονται από τους κανόνες ανταγωνισμούς της Κοινότητας. Για 
το λόγο αυτό είναι σημαντικό να υπάρχει συνεργασία με τις αρμόδιες για θέματα 
ανταγωνισμού αρχές των ενδιαφερομένων τρίτων χωρών προκειμένου να 
διασφαλισθεί μία συνεκτική προσέγγιση εκατέρωθεν. Η συνεργασία αυτή συμφέρει 
τις αρχές που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού 
καθώς με αυτήν θα αποφεύγεται το διπλό κόστος και οι διπλές προσπάθειες. 
Είναι επίσης προς το συμφέρον των επιχειρήσεων τις οποίες αφορούν τα μέτρα 
εφαρμογής καθώς με τη συνεργασία θα αποφεύγεται η διπλή λήψη μέτρων των 
οποίων το συνδυασμένο αποτέλεσμα θα υπερβαίνει τα όρια του απολύτως αναγκαίου 
για την επίλυση των εμφανιζόμενων προβλημάτων. 
Τόσο η συμφωνία ΕΚ-ΗΠΑ της 23ης Σεπτεμβρίου 1991 όσο και η Σύσταση του ΟΟΣΑ 
για τη συνεργασία σε θέματα περιοριστικών επιχειρηματικών πρακτικών του 1986 
προσφέρουν ένα πλαίσιο για την εν λόγω συνεργασία. Ωστόσο, απαιτήσεις 
απορρήτου όπως εκείνες του άρθρου 20 του κανονισμού 17 μειώνουν κατά πολύ τη 
δυνατότητα ανταλλαγής χρήσιμων πληροφοριών και κατ επέκταση τη δυνατότητα 
συνεργασίας μεταξύ των εδιαφερομένων αρχών. 
113. Για το λόγο αυτόν η Επιτροπή και το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ με 
πρωτοβουλία που ανέλαβαν τον Δεκέμβριο του έτους αναφοράς, ζήτησαν από μία 
επιχείρηση που υφίστατο ελέγχους από αρχές αμφοτέρων των μερών να άρει το 
απόρρητο προκειμένου να μπορέσουν η ΓΔ IV και η Υπηρεσία Αντιτράστ (Antitrust 
Division) του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ να ανταλλάξουν πληροφορίες και 
να συνεργασθούν στη συγκεκριμένη περίπτωση. 
Στο αίτημα της η Επιτροπή επεσήμανε ότι οι πληροφορίες τις οποίες θα ελάμβανε 
από το Υπουργείο Δικαιοσύνης δεν θα χρησιμοποιούνταν αυτούσιες στη διαδικασία 
του κανονισμού 17. Ωστόσο, η Επιτροπή επιφυλάχθηκε του δικαιώματος της να 
εξεύρει τις σχετικές πληροφορίες χρησιμοποιώντας δικά της μέσα. Η Επιτροπή 
επεσήμανε επίσης ότι θα ζητούσε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης να υποσχεθεί ότι 
1.ΙΙ.§4.σ.13 
οι πληροφορίες που θα του άπέστελλε δεν θα γνωστοποιούνταν σε τρίτους, εκτός 
εάν η γνωστοποίηση τους επιτρεπόταν σε περίπτωση που τις εύρισκε το ίδιο το 
Υπουργείο. 
Η Επιτροπή προτίθεται να χ^ήούμοτίσιήσε ι τη διαδικασία αυτή για να ζητά την 
έκτακτη άρση του απορρήτου και σε άλλες περιπτώσεις όπου το κρίνει αναγκαίο. 
Είναι πεπεισμένη ότι εφόσον δεν τροποποιηθούν οι υφιστάμενες απαιτήσεις περί 
απορρήτου, η μέθοδος αυτή αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο μέσο συνεργασίας με άλλες 
αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές, και είναι προς το συμφέρον τόσο των ίδιων 
των επιχειρήσεων όσο και των αρμοδίων αρχών. 
1.ΙΙ.§5.σ.14 
060 
<Τ3> §5. Ο αντίκτυπος του Γύρου της Ουρουγουάης 
στην πολιτική ανταγωνισμού 
114. Οπως προαναφέρθηκε, ο Γύρος της Ουρουγουάης δεν προσέφερε ουσιαστικά μια 
γενική λύση για όλα τα προβλήματα του διεθνούς εμπορίου τα οποία οφείλονται 
σε ιδιωτικές πρακτικές και διαρθρώσεις. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο Γύρος 
της Ουρουγουάης απέβει μάταιος όσον αφορά την επιβολή κανόνων ανταγωνισμού. Η 
Τελική Πράξη που συμφωνήθηκε επί της αρχής το Δεκέμβριο στη Γενεύη 
περιλαμβάνει μία σημαντική συμφωνία σχετικά με τις επιδοτήσεις και τα 
αντισταθμιστικά μέτρα, με την οποία οι κανόνες της ΓΣΔΕ στον τομέα αυτόν 
ευθυγραμμίζονται με τις κοινοτικές διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων παρότι 
εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές μεταξύ των δύο καθεστώτων. Εκτός αυτού, η 
Γενική Συμφωνία για τις Συναλλαγές στον τομέα των Υπηρεσιών περιλαμβάνει μία 
ρήτρα έμπρακτης αβρότητας, χάρη σε πρωτοβουλία της Κοινότητας. 
115. Ειδική μνεία πρέπει να γίνει για τις διαπραγματεύσεις που έλαβαν χώρα 
στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. 
Η τελική μορφή της συμφωνίας περιλαμβάνει στον τομέα αυτόν νέα στοιχεία 
κυρίως όσον αφορά τον "πράσινο κατάλογο" των επιδοτήσεων που κρίνονται ως μη 
ενακτέες. Στον τομέα των ενισχύσεων έρευνας και αντάπτυξης, η συμφωνία 
χαρακτηρίζει ως μη ενακτέες τις ενισχύσεις των οποίων η ένταση είναι σαφώς 
ανώτερη εκείνων που επιτρέπονται σε κοινοτικό πλαίσιο τόσο για βασική έρευνα 
όσο και για εφηρμοσμένη έρευνα και ανάπτυξη. 
Οσον αφορά τις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, αυτές δεν 
περιλαμβάνονται στον πράσινο κατάλογο παρά μόνον εφόσον αφορούν επενδύσεις 
προσαρμογής εγκαταστάσεων σε νέες προδιαγραφές και υπό ορισμένες προϋποθέσεις 
όσον αφορά την ένταση τους; (20 % του κόστους προσαρμογής). 
Επισημαίνεται εξάλλου ότι στον πράσινο κατάλογο περιλαμβάνονται και οι 
ενισχύσεις για την ανάπτυξη των λιγότερο ευνοούμενων περιοχών. 
116. Η Γενική Συμφωνία για τις Συναλλαγές στον τομέα των Υπηρεσιών αποτελεί 
το πρώτο πολυμερώς συμφωνημένο νομικό μέσο το οποίο περιλαμβάνει ρήτρα 
έμπρακτης αβρότητας. Το άρθρο IX της συμφωνίας κατ αρχήν αναγνωρίζει ότι 
ορισμένες επιχειρηματικές πρακτικές των προμηθευτών υπηρεσιών ενδέχεται να 
1.ΙΙ.§5.σ.15 
περιορίζουν τον ανταγωνισμό και κατ επέκταση το εμπόριο υπηρεσιών. Στη 
συνέχεια προβλέπει μία διαδικασία βάσει της οποίας κάθε μέλος, θα συμμετέχει 
σε διαβουλεύσεις, εφόσον το ζητήσει κάποιο άλλο μέλος, με σκοπό να 
καταργηθούν οι περιοριστικές επιχειρηματικές πρακτικές. Παρότι η μόνη 
περαιτέρω υποχρέωση κάθε μέλους είναι να "ανταποκρίνεται πλήρως και θετικά 
στα αιτήματα αυτά" και να "συνεργάζεται προσφέροντας πληροφορίες ο ι οποίες 
δεν έχουν εμπιστευτικό χαρακτήρα και είναι διαθέσιμες στο κοινό", η 
διαδικασία εξακολουθεί να προσφέρει ενδιαφέρουσες δυνατότητες για την 
μεγαλύτερη εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των υπηρεσιών, στις 
αγορές των εμπορικών εταίρων της Κοινότητας. 
1.ΙΙΙ.§1.σ.1 
062 
<Τ4> Κεφάλαιο III 
<Τ2> Εξέλιξη της εφαρμογής των κανόνων ανταγωισμού σε ορισμένους 
τομείς ειδικού ενδιαφέροντος 
<Τ3> §1. Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες - Ασφάλειες 
117. Στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, όπως εξάλλου και παντού αλλού στον κόσμο, οι 
αγορές υπηρεσιών - τομείς οι οποίοι θα αποκομίσουν ιδιαίτερα οφέλη από το 
άνοιγμα στον ανταγωνισμό - παρέμειναν επί μεγάλο χρονικό διάστημα 
προστατευμένες από τον ανταγωνισμό εξαιτίας της έλλειψης κινητικότητας, 
αφενός, των υπηρεσιών μεταξύ των αγορών και, αφετέρου, των προμηθευτών 
υπηρεσιών στο εσωτερικό των αγορών αυτών. 
Οι εμπορικές υπηρεσίες διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην οικονομία. 
Αντιπροσωπεύουν σήμερα πάνω από το 50 % της συνολικής παραγωγής της 
κοινοτικής οικονομίας. Οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες κατέχουν σημαντικό 
μερίδιο μεταξύ των υπηρεσιών αυτών και αποτελούν έναν από τους 
σημαντικότερους τομείς της οικονομίας από άποψη συνεισφοράς στον συνολικό 
πλούτο. 
Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, οι κανόνες ανταγωνισμού καλούνται να 
διαδραματίσουν έναν ρόλο του οποίου η σπουδαιότητα αυξάνεται συνεχώς. Τα 
διάφορα νομοθετικά μέτρα'ί1), συνέβαλαν στη μεταβολή της κατάστασης στον 
τομέα αυτόν: σταδιακά δημιουργείται μία πραγματική εσωτερική αγορά. 
118. Δύο είναι οι παράγοντες στους οποίους οφείλεται ο χαμηλός ανταγωνισμός 
στις υπηρεσίες: η εγγενής φύση των υπηρεσιών και οι εθνικές κανονιστικές 
ρυθμίσεις. 
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Επιτροπής(^)f πριν από την έναρξη του 
προγράμματος για το 1992, ο βαθμός ανταγωνισμού ήταν ιδιαίτερα χαμηλός στον 
τραπεζικό και ασφαλιστικό τομέα εξαιτίας των δύο προαναφερθέντων παραγόντων. 
Εκτός αυτού, οι μεγάλες ατέλειες που υπάρχουν όσον αφορά τη διαβίβαση 
πληροφοριών επί της ποιότητας των υπηρεσιών καθώς και το "όνομα" που 
(1) Βλ. σημεία 42 έως 48 της 22ης Εκθεσης επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 
1992. 
(2) "Οι εμπορικές υπηρεσίες στην κοινοτική οικονομία", Ευρωπαϊκή Οικονομία, 
Συμπλήρωμα Α, Μάιος 1993. 
1.ΙΙΙ.§1.σ.2 
063 
δημιουργείται ωφελούν κυρίως τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες επί 
τόπου. 
Η σφαιρική αυτή αξιολόγηση του τομέα προσαρμόζεται στα ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά των υπό εξέταση υπηρεσιών, διότι στο εσωτερικό του 
χρηματοπιστωτικού τομέα υπάρχουν αγορές που είναι περισσότερο ανταγωνιστικές 
από άλλες (π.χ. η αγορά ενυπόθηκων δανείων). 
Από τα μέσα της δεκαετίας του 19 80, οι αγορές υπηρεσιών της Κοινότητας 
γνώρισαν σημαντικές αλλαγές που προκλήθηκαν όχι μόνον από το πρόγραμμα της 
εσωτερικής αγοράς (ελεύθερη εγκατάσταση και ελεύθερη μετακίνηση των 
συντελεστών παραγωγής) αλλά και από την πρόοδο της τεχνολογίας. Τα δύο αυτά 
στοιχεία άσκησαν ιδιαίτερα σημαντική επίδραση στον τραπεζικό τομέα. 
119, Οσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον χρηματοπιστωτικό 
τομέα, υπογραμμίζεται ότι ρ τομέας αυτός παρουσιάζει τις εξής ιδιαιτερότητες: 
η οικονομική σπουδαιότητα του τομέα αυτού δεν περιορίζεται στο άμεσο 
οικονομικό του βάρος. Αφενός, με τις παραγόμενες αλληλεπιδράσεις, η 
λειτουργία του χρηματοπιστωτικού τομέα είναι καθοριστική για την 
ανταγωνιστικότητα των λοιπών παραγωγικών τομέων και την ευμάρεια των 
καταναλωτών. Αφετέρου, από μακροοικομική άποψη ο θεσμικός ρόλος του 
τραπεζικού τομέα είναι να προσφέρει το σύνδεσμο με την νομισματική 
πολιτική 
για ορισμένα προϊόντα, η λειτουργία της αγοράς έχει το χαρακτηριστικό 
ότι φέρει σε επαφή μεταξύ τους τους χρηματοπιστωτικούς φορείς χωρίς να 
το επιδιώκουν. Στην πράξη εκτελούν τις εντολές των πελατών τους με 
αποτέλεσμα να μην υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ ζητήσεως και προσφοράς, 
π.χ. όταν κάποιος εκδίδει επιταγή υπέρ ενός αντισυμβαλλομένου η τράπεζα 
του πιστωτή έρχεται αναγκαστικά σε επαφή με την τράπεζα του χρεώστη. 
οι χρηματοπιστωτικοί φορείς μπορούν να συμμετάσχουν στην αγορά ενός 
δεδομένου προϊόντος ταυτόχρονα και στον τομέα της ζήτησης και στον τομέα 
της προσφοράς. Για παράδειγμα, σε οποιοδήποτε μέσο πληρωμής, κάθε 
τράπεζα παρεμβαίνει τόσο ως πιστώτρια όσο και ως χρεώστις, Η 
ιδιαιτερότητα αυτή σημαίνει ότι κάθε φορέας συμμετέχει ταυτόχρονα και 
ανά πάσα στιγμή στη διαμόρφωση της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά. 
1.ΙΙΙ.§1.σ.3 
064 
120. Η ορθή αξιολόγηση των στοιχείων αυτών έχει μεγάλη σημασία για την 
ανάπτυξη μίας πολιτικής ανταγωνισμού που να βασίζεται αποτελεσματικά στα 
πραγματικά δεδομένα του τομέα. 
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν αρκετές υποθέσεις που βρίσκονται υπό εξέταση όσον 
αφορά την συμβατότητα ορισμένων πρακτικών που εφαρμόζουν οι τράπεζες με τους 
κανόνες ανταγωνισμού. Εκτός αυτού, το θέμα της χρησιμοποίησης των τραπεζικών 
καρτών πληρωμής αποτελεί αντικείμενο προσεκτικής εξέτασης από μέρους της 
Επιτροπής η οποία πρέπει να αποφανθεί σχετικά. 
121. Οι υποθέσεις περί κρατικών ενισχύσεων συχνά αφορούν κρατικές τράπεζες ως 
δανειστές, επενδυτές^·*) ή ως καταθετήρια ιδρύματα που ανταγωνίζονται τις 
ιδιωτικές τράπεζες για αποταμιεύσειςί4). 
122. Στον τομέα των ασφαλειών, η Επιτροπή εξέδωσε στα τέλη του περασμένου 
έτους τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3932/92(5) της επιτροπής της 21 Δεκεμβρίου 1992, 
με τον οποίο απαλλάσσονται από την απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1, 
ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών στον τομέα των ασφαλειών. Ο εν λόγω κανονισμός 
τέθηκε σε ισχύ από 1ης Απριλίου 1993. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προέβησαν 
στην αποστολή επιστολών στις ενώσεις και επιχειρήσεις που είχαν κοινοποιήσει 
συμφωνίες υπαγόμενες στις σχετικές κατηγορίες πριν τεθεί σε εφαρμογή ο 
κανονισμός (περί τις 200) και τις κάλεσαν να επαληθεύσουν τη συμβατότητα των 
συμφωνιών τους εντός ενός εξαμήνου. Η εν λόγω επιστολή πληροφορούσε τους 
ενδιαφερομένους ότι εάν δεν υποβληθεί μέσα στην εν λόγω περίοδο ειδική 
αίτηση, θα θεωρηθεί οι ενώσεις και επιχειρήσεις δεν επιθυμούν να δοθεί 
συνέχεια μεμονωμένα στις προηγούμενες κοινοποιήσεις τους. Πολλές ενώσεις 
πληροφόρησαν ήδη την Επιτροπή ότι εγκατέλειψαν τις συμφωνίες τους. Σε άλλες 
περιπτώσεις οι συμφωνίες βρίσκονται υπό τροποποίηση προκειμένου να πληρούν 
τις προϋποθέσεις απαλλαγής που ορίζει ο κανονισμός. Ενας μεγάλος αριθμός 
κοινοποιήσεων, για τις οποίες δεν υπήρξε καμία αντίδραση μετά την επιστολή, 
έχουν ήδη ή πρόκειται να τεθούν στο αρχείο. 
(3) Βλ. Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 221. 
(4) Βλ. σημεία 540 και 541 της παρούσας Εκθεσης. 
(5) ΕΕ αριθ. L 398 της 31.12.1992 και σημεία 274 έως 288 της παρούσας 
Εκθεσης. 
1.III.§2.σ.4 
<T3> §2, Τηλεπικοινωνίες και ταχυδρομικές υπηρεσίες 
<Τ4> ^Τη λεΐτ ι κο ι νων ί ε ς 
123. Τον Οκτώβριο 1992 η Επιτροπή δημοσίευσε την "Επισκόπηση της κατάσταόης 
στον τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών κατά το 1992"<^ ) βάσει της 
Οδηγίας της Επιτροπής 90/3S8/EOK*7), Η δημοσίευση του εγγράφου αυτού οδήγησε 
σε έντονες διαβουλεύσεις. Στόχος των διαβουλεύσεων αυτών ήταν να εξετασθεί 
κατά πόσο ευσταθεί η ύπαρξη των υπόλοιπων αποκλειστικών δικαιωμάτων παροχής 
δημόσιων υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας και να βρεθεί ο καλύτερος τρόπος για 
τη δημιουργία του απαιτούμενου ανταγωνιστικού κλίματος για της 
τ η λ επικοινωνιακέ ς υπηρεσ ί ες. 
Κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων η Επιτροπή άκουσε τις απόψεις πάνω από 130 
οργανώσεων και επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια 5 διαφορετικών ακροάσεων και 
έλαβε 80 γραπτούς σχολιασμούς σχετικά με την "Επισκόπηση 1992". Μεταξύ 
εκείνων που συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις περιλαμβάνονταν τηλεπικοινωνιακοί 
φορείς της Κοινότητας, χρήστες, προμηθευτές υπηρεσιών και υποψήφιοι 
προμηθευτές υπηρεσιών, κατασκευαστές εξοπλισμού, συνδικαλιστικές οργανώσεις 
και καταναλωτικές οργανώσεις, 
Η "Επισκόπηση 1992" πρότεινε τέσσερεις εναλλακτικές λύσεις^) και η Επιτροπή 
εξέφρασε μία προτίμηση για το άνοιγμα της φωνητικής τηλεφωνίας στον 
ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών (4η εναλλακτική λύση). Ωστόσο, αποτέλεσμα 
των διαβουλεύσεων ήταν να επιλεγεί η 3η λύση, η οποία αφορά το άνοιγμα όλων 
των υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας στον ανταγωνισμό. Η νέα αυτή προσέγγιση 
υπερβαίνει τις αρχικές προσδοκίες απαιτεί, όμως, περισσότερο χρόνο για την 
προετοιμασία της και ένα ευρύτερο πλαίσιο μέτρων στήριξης. 
Πρόκειται για σημαντική πρόοδο ενόψει της υλοποίησης μίας πραγματικής 
εσωτερικής αγοράς στον τομέα αυτόν του οποίου η σπουδαιότητα υπογραμμίζεται 
πολλάκις στην παρούσα έκθεση. Οι ευρωπαίοι καταναλωτές, οι οποίοι είναι και 
χρήστες των τηλεφωνικών υπηρεσιών, θα είναι οι πρώτοι που θα ωφεληθούν. Εκτός 
αυτού, η κοινοτική βιομηχανία θα αποκτήσει καλύτερα και φθηνότερα μέσα 
επικοινωνίας. Τέλος, ο τομέας καλείται να καταβάλει προσπάθειες για 
μεγαλύτερη ανάπτυξη όπερ, αφενός, τον καθιστά έναν από τους κύριους 
(6) SEÇ(92) 1048 τελικό. 
(7) Βλ. Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 33 έως 
36. 
(8) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού. 
1.ΙΙΙ.§2.σ.5 
066 
δημιουργούς νέων θέσεων απασχόλησης και, αφετέρου, αποτελεί κίνητρο για τις 
σημαντικές τεχνολογικές προόδους που απαιτούνται προς τον σκοπό αυτόν. 
124. Με βάση τα συμπεράσματα που απορρέουν από τις διαβουλεύσεις η Επιτροπή 
εξέδωσε μία "Ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
σχετικά με τις διαβουλεύσεις για την ανασκόπηση της κατάστασης στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών" (COM(93) 159 τελικό) στις 28 Απριλίου 1993. Την 
εβδομάδα που προηγήθηκε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζήτησε το θέμα και εξέδωσε 
ψήφισμα που υποστηρίζει την θέση της Επιτροπής όσον αφορά την περαιτέρω 
φιλελευθεροποίηση των σχετικών αγορών. 
Στην εν λόγω ανακοίνωση η Επιτροπή καθόρισε ένα χρονοδιάγραμμα για την πλήρη 
φιλελευθεροποίηση των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών μέχρι την 1η Ιανουαρίου 
1998 σε όλα τα κράτη μέλη. Στις χώρες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες 
θα χορηγηθεί, εφόσον κριθεί αναγκαίο, διετής μεταβατική περίοδος. Πέραν αυτού 
προγραμματίσθηκε η υποβολή μίας Πράσινης Βίβλου για τις Κ ινητές/Προσωπικές 
Επικοινωνίες στα τέλη του 1993 και μίας άλλης Πράσινης Βίβλους για την 
υποδομή των δημοσίων δικτυακών επικοινωνιών πριν ατο 199 5. 
Η ανακοίνωση άπτεται όλων των θεμάτων που εθίγησαν κατά τη διάρκεια των 
διαβουλεύσεων και ιδίως εκείνων που αφορούν την καθολική παροχή υπηρεσιών, 
τις απαιτούμενες προσαρμογές για μία ανταγωνιστική αγορά και την κατάσταση 
που επικρατεί στην περιφέρεια και στα μικρά ή ανεπαρκώς ανεπτυγμένα δίκτυα. 
Προτείνει ειδικά μέτρα στο πλαίσιο των κοινοτικών πλαισίων στήριξης, με 
συμπληρωματική χρηματοδότηση από ιδίους πόρους προκειμένου να επιταχυνθεί η 
ανάπτυξη δικτύων και η καθολική παροχή υπηρεσιών στην περιφέρεια. Η 
ανακοίνωση τονίζει την ανάγκη για την ταχεία έγκριση των εκκρεμών προτάσεων 
σχετικά με την εφαρμογή της παροχής ανοικτών δικτύων στην φωνητική τηλεφωνία, 
την αναγνώριση των αδειών, και των προτάσεων στον τομέα των δορυφορικών 
επικοινωνιών οι οποίες προηγουμένως αποκλείονταν από τον ανταγωνισμό. 
Η ανακοίνωση προτείνει τη χρησιμοποίηση εναλλακτικών υποδομών και υποδομών 
καλωδιακής τηλεοράσεως για τις ήδη ελεύθερες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες. 
Αυτό θα ενισχύσει την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας η οποία κρίθηκε 
κατά τις διαβουλεύσεις ως ένας από τους κύριους στόχους. 
125. Κατά τη συνεδρίαση της 12ης Ιουνίου 1993, το Συμβούλιο εξέδωσε ψήφισμα 
με το οποίο υποστηρίζει κατά μεγάλο μέρος τις προτάσεις που περιλαμβάνονται * 
1.ΙΙΙ.§2,σ.6 ^ 06? 
σγην ανακοίνωση της Επιτροπής της 28ης Απριλίου 1993, σχετικά με τους κύριους 
ι 
στόχους, τις αρχές κάι το χρονοδιάγραμμα για την απαιτούμενη νομοθεσία. Τφ 
σημαντικότερο σημείο του ψηφίσματος που εξέδωσαν τα δώδεκα κράτη μέλη 
αποτελεί η συμφωνία να φιλελευθεροποιηθεί η δημόσια φωνητική τηλεφωνία τ$ 
αργότερο μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1998, όπως πρότεινε η Επιτροπή. ί 
Ωστόσο, το Συμβόυλϊ© έκρινε όϊτ βε περ*τηω©η "ανάγκης πρέπει Va δοθεί σ^ 
τέόσερεις χώρες - Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα και Ιρλανδία - η δυνατότητα 
παράτασης της προθεσμίας μέχρι το 2003. Η Επιτροπή ανέλαβε να βοηθήσει τις βν 
λόγω χώρες να αναπτύξουν τα δίκτυα τους και να κάνουν τις απαραίτητες 
προσαρμογές» Me αίτημα του Λουξεμβούργου, το Συμβούλιο αποφάσισε ότι στα πολύ 
μικρά δίκτυα πρέπει επίσης να δοθεί παράταση μέχρι το 2000 εφόσον κρίνεται 
αναγκαίο. 
Η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη χρησιμοποίηση εναλλακτικών υποδομών για 
τις ήδη ελεύθερες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες δεν συμπεριλήφθηκε στην 
ανακοίνωση του Συμβουλίου παρότι έλαβε υποστήριξη από τέσσερα κράτη μέλη -> 
Γαλλία, Γερμανία, Κάτω Χώρες και Ην. Βασίλειο. Η Επιτροπή μελετά τον 
αντίκτυπο της νομοθεσίας που προτείνει για την φιλελευθεροποίηση των 
εναλλακτικών υποδομών συμπεριλαμβανομένων και των υποδομών καλωδιακής 
τηλεοράσεως. 
to ψήφισμα του Συμβουλίου αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα της οικονομικής 
σταθερότητας του τομέα αυτού, της διατήρησης των θέσεων απασχόλησης, της 
ανάπτυξης της κατάρτισης, της διοχέτευσης κοινοτικών πόρων στην περιφέρεια, 
της προώθησης της δημιουργίας διευρωπαϊκών δικτύων προς όφελος της 
μεγαλύτερης οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και της κατάστρωσης μίας 
συνεκτικής στρατηγικής για την υποδομή. Ασχολείται επίσης και με το θέμα της 
χρηματοδότησης της καθολικής υπηρεσίας μέσω της χρέωσης για την πρόσβαση σε 
αυτήν. ?ο ευμβούλισ προβλέπει επίσης ότι θα χρειαστεί να εξισορροπηθούν 
προοδευτικά οι τιμές χρέωσης, να υπάρξει ισορροπία μεταξύ φιλελευθεροποίησης 
και εναρμόνισης, να αναγνωρισθεί η σημασία της συνεργασίας μεταξύ 
τηλεπικοινωνιακών φορέων, να υπάρχει η δυνατότητα ισότιμης πρόσβασης στην 
αγορά για τρίτες χώρες και να συντονισθούν τα εθνικά και κοινοτικά μέτρα με 
βάση την αρχή της επικουρικότητας^9). 
Η σφαιριΗή προσέγγιση που ακολουθείται με την ενσωμάτωση των μέτρων 
(9) Ψήφισμα του Συμβουλίου της 22. 7, 1993 *- EÉ αριθ. C 213 της 6.8,1993 
1.ΙΙΙ.§2.σ.7 
068 
φιλελευθεροποίησης και εναρμόνισης, αποδεικνύει ότι το άνοιγμα ενός τομέα της 
οικονομίας δεν συνεπάγεται την κατάργηση κάθε κανόνα αλλά, αντίθετα, απαιτεί 
τη θέσπιση ενός ρυθμιστικού πλαισίου προκειμένου να αποφεύγονται οι 
στρεβλώσεις. 
126. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστήριξε κατά μεγάλο μέρος τις 
θέσεις της Επιτροπής και του Συμβουλίου, παρότι έθεσε το ερώτημα μήπως η 
προθεσμία για το 2003 ήταν πολύ αργά για πλήρη φιλελευθεροποίηση σε ορισμένα 
κράτη μέλη(10) . 
127. Με αίτημα της βελγικής προεδρίας, η Επιτροπή συνέταξε ανακοίνωση σχετικά 
με τη καθολική υπηρεσία όπου τονίζει τη θεμελιώδη της σημασία αναγνωρίζοντας 
παράλληλα τη θετική συμβολή του ανταγωνισμού στην εκπλήρωση της(ϋ). 
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε επίσης στην ανάγκη να εξομαλυνθούν οι τιμές χρέωσης. 
Η ανακοίνωση θίγει δύο ακόμη θέματα. Πρώτον, βασιζόμενη στη νομοθεσία περί 
παροχής ανοικτών δικτύων, προσδιορίζει το εύρος της καθολικής παροχής 
υπηρεσιών. Δεύτερον, όσον αφορά το ζήτημα της χρηματοδότησης της καθολικής 
υπηρεσίας στις περιπτώσεις που μία υπηρεσία δεν θα παρείχετο σε κάποιον 
πελάτη σε εμπορικό πλαίσιο με βάση τις δυνάμεις της αγοράς και μόνον. Οι 
τιμές χρέωσης και πρόσβασης που καταβάλουν οι νέοι φορείς λειτουργίας 
διαδραματίζουν, όλες, κάποιο ρόλο. Προβλέπεται επίσης χρηματοδότηση εντός του 
κοινοτικού πλαισίου στήριξης από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, με βάση τις εθνικές 
προτεραιότητες και για ειδικά προβλήματα της περιφέρειας σχετιζόμενα με την 
καθολική παροχή υπηρεσιών. 
Το Συμβούλιο, εμπνεόμενο στην ουσία από την ανακοίνωση της Επιτροπής, εξέδωσε 
στις 7 Δεκεμβρίου ψήφισμα επί των αρχών της καθολικής παροχής υπηρεσιών στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών, στο οποίο υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη της αποτελεί 
θεμελιώδες στοιχείο για την μελλοντική ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών στην 
Κοινότητα και καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν το κατάλληλο ρυθμιστικό 
πλαίσιο και να καθορίσουν τους αντίστοιχους στόχους προκειμένου να 
διασφαλισθεί η καθολική παροχή υπηρεσιών στην επικράτεια τους. Το εν λόγω 
ψήφισμα αναγνωρίζει ότι σε πολλές περιπτώσεις, οι δυνάμεις της αγοράς θα 
εγγυηθούν την υλοποίηση της καθολικής υπηρεσίας σε εμπορική βάση. Οταν η 
βασική φωνητική τηλεφωνία παρέχεται επί ζημία, σύμφωνα με το ψήφισμα, θα 
(10) Γνώμη της ΟΚΕ 1166/93 για τα έγγραφα COM(93) 159 και SEC(92)1048 της 
24.11.1993. 
(11) COM(93) 543. 
1.ΙΙΙ.§2.σ. 
069 
πρέπει να χρηματοδοτείται από σταυρωτές επιδοτήσεις, το αντίτιμο πρόσβασης ή 
άλλους μηχανισμούς, συμβατούς με τους κανόνες ανταγωνισμού της συνθήκης. 
128. Μέχρι το 1998, η Επιτροπή θα λάβει τα αναγκαία μέτρα για τον 
προγραμματισμό και τις διαρθρωτικές προσαρμογές που πρέπει να γίνουν στην 
περιφέρεια προκειμένου να επιτευχθεί πλήρης φιλελευθεροποίηση, θα αποφασίσει 
ως προς το κανονιστικό πλαίσιο για τη δημόσια υποδομή και θα εφαρμόσει τα 
απαραίτητα μέτρα για να διασφαλισθεί η πλήρης φιλελευθεροποίηση της δημόσιας 
φωνητικής τηλεφωνίας. 
129. Η φιλελευθεροποίηση του τομέα αυτού οδήγησε τις επιχειρήσεις που ήδη 
δραστηριοποιούνται σε αυτόν καθώς και εκείνες που επιθυμούν να εισέλθουν να 
συνάψουν ορισμένες συμφωνίες με σκοπό να προσαρμοσθούν στα νέα δεδομένα. Με 
τις συμφωνίες αυτές οργανώνονται διάφορες μορφές συνεργασίας που κυμαίνονται 
από την στρατηγική συμμαχία μέχρι την κοινή θυγατρική συνεταιριστικού 
χαρακτήρα και τη συγχώνευση. Οι κανόνες ανταγωνισμού, και ειδικότερα τα άρθρα 
85 και 86 της συνθήκης ΕΚ, καθώς και ο κανονισμός για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων αποτελούν απαραίτητο μέσο για το διαχωρισμό των ενεργειών που 
αυξάνουν τον ανταγωνισμό στον τομέα από εκείνες που, αντίθετα, αποσκοπούν στη 
διατήρηση των κεκτημένων θέσεων και την επιβράδυνση της φιλελευθεροποίησης. 
<Τ4> - Ταχυδρόμε ία 
130. Στον τομέα των ταχυδρομείων, η Επιτροπή προσπάθησε να διατηρήσει τον 
ρυθμό που επιτεύχθηκε το περασμένο έτος με την έκδοση της Πράσινης Βίβλου για 
την ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών. Η σημασία που έχει 
για την Κοινότητα η δημιουργία υπηρεσιών υψηλής ποιότητας, με τον συνδυασμό 
μέτρων εναρμόνισης και φιλελευθεροποίησης, αποτέλεσε την κινητήριο δύναμη 
στην περίπτωση αυτή. Και εδώ δεν είναι δυνατό να παραβλεφθεί η σπουδαιότητα 
του εν λόγω τομέα για την επίτευξη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της 
Κοινότητας. 
131. Αφού δημοσιεύθηκε η Πράσινη Βίβλος για τον τομέα των ταχυδρομείων το 
1992ί12), η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιοί 13) στΐς 2 Ιουνίου 1993, με τίτλο Κατευθυντήριες Γραμμές για την 
ανάπτυξη της ταχυδρομικής πολιτικής. 
(12) Βλ. Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, παράγραφος 
38. 
(13) COM(93) 247 τελικό. 
1.ΙΙΙ.§2.σ.9 
070 
Η ανακοίνωση αυτή λαμβάνει υπόψη της τις τάσεις που εμφανίσθηκαν κατά τη 
διάρκεια των διαβουλεύσεων που ακολούθησαν τη δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου 
και ορίζει ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περαιτέρω ανάπτυξη των 
ταχυδρομικών υπηρεσιών της Κοινότητας. 
Στο τέλος των διαβουλεύσεων με το κοινό οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν 
λάβει πάνω από διακόσιες γραπτές εισηγήσεις των οποίων περίληψη επισυνάπτεται 
στην ανακοίνωση. 
Γενικά, οι κατευθυντήριες γραμμές αφορούν τον ορισμό της καθολικής 
ταχυδρομικής υπηρεσίας σε κοινοτικό επίπεδο, τη διατήρηση μίας ζώνης 
προστατευόμενων υπηρεσιών, τον καθορισμό ποιοτικών κριτηρίων, τη λήψη μέτρων 
για την ενθάρρυνση της εναρμόνισης, τον διαχωρισμό των κανονιστικών εξουσιών 
από τα λειτουργικά καθήκοντα, τα καταληκτικά τέλη και τις διεθνείς πτυχές του 
τομέα των ταχυδρομείων. 
Ειδικότερα, οι κατευθυντήριες γραμμές αντικατοπτρίζουν τη συναίνεση που 
επιτεύχθηκε σχετικά με τη βασική ιδέα της καθολικής υπηρεσίας και προτείνουν 
έναν ορισμό ο οποίος αντικατοπτρίζει τις υποχρεώσεις των κρατών μελών στο 
πλαίσιο της Συμφωνίας της Πο:γκόσμιας Ενωσης Ταχυδρομείων. Συμφωνούν ότι 
υπάρχει ανάγκη να διατηρηθεί μία ζώνη προστατευόμενων υπηρεσιών υπέρ της 
καθολικής υπηρεσίας αλλά επισημαίνουν ότι υπάρχει απόκλιση απόψεων ως προς 
τον αντίκτυπο που θα έχουν ορισμένα μέτρα φιλελευθεροποίησης όπως εκείνα για 
τις διασυνοριακές και άμεσες ταχυδρομικές υπηρεσίες, στην οικονομική 
βιωσιμότητα της καθολικής υπηρεσίας. Πέραν αυτού επισημαίνουν και τα 
προβλήματα που υπάρχουν ως προς τον έλεγχο. 
132. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή, παρότι διατηρεί την προτίμηση της για 
φιλελευθεροποίηση, έχει αναλάβει να προβεί σε λεπτομερειακή ανάλυση των 
επιπτώσεων των μέτρων αυτών στην καθολική παροχή υπηρεσιών. 
Οι κατευθυντήριες γραμμές ενισχύουν τη θέση που λαμβάνεται στην Πράσινη Βίβλο 
όσον αφορά πρώτον την ανάγκη να διευρυνθεί και να βαθύνει ο διαχωρισμός 
λειτουργικών καθηκόντων από τις; κανονιστικές εξουσίες στον ταχυδρομικό τομέα 
και, δεύτερον, τη σημασία της εισαγωγής ενός συστήματος καταληκτικών τελών με 
βάση το κόστος για την ορθολογική ανάπτυξη της πολιτικής ταχυδρομείων στην 
Κοινότητα. 
1.III.§2.σ.10 
071 
Οι προτάσεις της Επιτροπής περί εναρμονίσεως έτυχαν υποστήριξης κατά τη 
διάρκεια των διαβουλεύσεων κα. οι κατευθυντήριες γραμμές δίνουν ιδιαίτερη 
προσοχή στην ανάγκη να ληφθούν μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας των 
υπηρεσιών μέσω του καθορισμού προτύπων σε κοινοτικό επίπεδο, της 
παρακολούθησης της κατάστασης όσον αφορά το σημείο αυτό και τη δημοσίευση 
των αποτελεσμάτων. Προτείνουν επίσης την εναρμόνιση των όρων πωλήσεως καθώς 
και την τεχνική τυποποίηση όσον αφορά το χειρισμό, τη μεταφορά και την 
παράδοση του ταχυδρομείου. 
1.III.§3.σ.11 
072 
<Τ3> §3. Ενέργε ια 
133. Η δημιουργία εσωτερικής αγοράς στον τομέα της ενέργειας, σύμφωνα με το 
άρθρο 7 Α της Συνθήκης για την Ευρ. Ενωση, συνεχίζει να αποτελεί 
προτεραιότητα για την Επιτροπή παρά τις δυσκολίες που συναντά η εισαγωγή 
ανταγωνιστικών στοιχείων στον τομέα αυτόν, ο οποίος επί πολύ καιρό απέφυγε 
τον ανταγωνισμό και την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης. 
Οι προτάσεις οδηγίας που υπέβαλε το 1992 η Επιτροπή βάσει των άρθρων 57, 
παράγραφος 2, 66 και 100 Α σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική 
αγορά ηλεκτρικού ρεύματος ( 1^ ) και φυσικού αερίου^-*), συνεχίζουν να 
αποτελούν αντικείμενο ενός μεγάλου διαλόγου. 
Το Συμβούλιο της 30ης Νοεμβρίου 1992 επεσήμανε στα πορίσματα του ότι είναι 
απαραίτητο, οι αγορές ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου να είναι 
"περισσότερο ανοικτές, διαφανέστερες, αποτελεσματικότερες και 
ανταγωνιστικότερες" . Τονίζοντο:ς ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια που 
πρέπει να καταργηθούν για να δημιουργηθεί η εσωτερική αυτή αγορά και ότι 
πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος ως προς το σημείο αυτό, το Συμβούλιο 
κάλεσε την Επιτροπή να "μελετήσει την τροποποίηση των προτάσεων της με βάση 
τις εργασίες του Συμβουλίου και τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου". 
Το Συμβούλιο της 25ης Ιουνίου 1993 επιβεβαίωσε τα πορίσματα αυτά. Το Ευρ. 
Κοινοβούλιο εξέδωσε γνώμη για το θέμα αυτό κατά την ολομέλεια της 17ης 
Νοεμβρίου 1993. Λαμβάνοντας υπόψη τις συζητήσεις του Συμβουλίου και τις 
πολυάριθμες τροποποιήσεις που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή 
υπέβαλε στο Συμβούλιο, στις 10 Δεκεμβρίου 1993, τροποποιημένες προτάσεις 
οδηγίας όσον αφορά το ηλεκτρικό ρεύμα και το φυσικό αέριο. Οι σημαντικότερες 
τροποποιήσεις αφορούν: 
αφενός, τη δυνατότητα των παραγωγών ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού 
αερίου να διαπραγματευθούν την πρόσβαση τους στο δίκτυο. Η δυνατότητα 
αυτή αντικαθιστά την ρυθμιζόμενη πρόσβαση που προέβλεπαν οι αρχικές 
προτάσεις και συνοδεύεται από μηχανισμούς διαιτησίας σε περίπτωση 
προβλημάτων εμφανιζομένων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ή κατά 
την εκτέλεση της σύμβασης, οι οποίοι, όμως, δεν υποκαθιστούν τις 
δυνατότητες προσφυγής που προσφέρει το κοινοτικό δίκαιο· 
(14) Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου (ΕΕ C 65 της 14.3.92, σ. 4) 
(15) Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου (ΕΕ C 65 της 14.3.92, σ. 5) 
1.III.§3.σ.12 
073 
αφετέρου, την εισαγωγή στο κύριο σώμα των προτάσεων ενός αναλυτικού 
προγράμματος εργασίας το οποίο θα επιτρέψει στην Επιτροπή να καταρτίσει 
τις διατάξεις εναρμόνισης που απαιτούνται για την καλή λειτουργία της 
αγοράς, χωρίς να εμποδίζεται η εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. 
Εκτός αυτού, οι τροποποιημένες προτάσεις οδηγίας στον τομέα του ηλεκτρικού 
ρεύματος εισάγουν διαδικασίες προκήρυξης διαγωνισμών για την αύξηση της 
χωρητικότητας μεταφοράς και παραγωγής των δικτύων, ως εναλλακτική λύση για το 
σύστημα αδειών που προβλεπόταν αρχικά. Προβλέπεται επίσης και ένα διαφανές 
και άνευ διακρίσεων σύστημα αδειών υπέρ των παραγωγών που παράγουν για ίδια 
κατανάλωση και των ανεξάρτητων παραγωγών. Τέλος, απλουστεύθηκαν και οι 
κανόνες λειτουργίας των δικτύων. Στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, η Επιτροπή ανέλαβε τη δέσμευση να δώσει 
κάποια ώθηση χρησιμοποιώντας ανάλογα με την περίπτωση κοινοτικά κονδύλια 
(ενισχύσεις και δάνεια), στην κατασκευή νέων διασυνδεόμενων δικτύων στον 
τομέα του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. 
Πέραν αυτού, η Επιτροπή θα φροντίσει να υπάρχουν συνθήκες πρόσβασης και 
χρήσης των νέων και παλαιών δικτύων βασιζόμενες στις αρχές που απορρέουν από 
τη συνθήκη ΕΚ και, ανάλογα με την περίπτωση, με τις προτάσεις οδηγίας που 
προαναφέρονται. 
133Α. Εκτός αυτού, η Επιτροπή συνεχίζει την πολιτική δημιουργίας μίας 
ανταγωνιστικότερης και περισσότερο ανοικτής ενδοκοινοτικής αγοράς ενέργειας 
με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού. Προς την κατεύθυνση αυτή, ενέκρινε 
και την κοινοποιηθείσα στις 26 Ιανουαρίου 1993 συμφωνία μεταξύ τςη 
Electicidade de Portugal, της National Power PLC (HB), της Empresa nacional 
de Electricidad S.A. (Ισπανία) και της Electricité de France, σχετικά με την 
αγορά και εκμετάλλευση ενός ατμοηλεκτρικού σταθμού με άνθρακα στο Pego 
(Πορτογαλία) αποτελούμενου από δύο μονάδες. Η εν λόγω συμφωνία, ιδίως μετά 
τις τροποποιήσεις που εισήγαγαν τα συμβαλλόμενα μέρη μετά από αίτημα της 
Επιτροπής, εντάσσεται στο πλαίσιο της φιλελευθεροποίησης της παραγωγής 
ηλεκτρικής ενέργειας όπως προβλέπεται στις προτάσεις οδηγίας που 
προαναφέρονται. 
134. Οσον αφορά τον τομέα του πετρελαίου και ιδιαίτερα της μεταφοράς, 
διανομής και πωλήσεως καυσίμων αυτοκινήτων και κινητήρων εσωτερικής καύσεως, 
η Επιτροπή συνεχίζει να εφαρμόζει πολιτική ουσιαστικής φιλελευθεροποίησης των 
αγορών. Προς το σκοπό αυτό, χρειάσθηκε να επαγρυπνήσει όσον αφορά τη 
συμμόρφωση προς τους ισχύοντες κανονισμούς στην περίπτωση των συμφωνιών 
1. III.§3.σ.13 
074 
πρατηρίων εξυπηρέτησης που συνάφθηκαν μεταξύ των ισπανικών διυλιστηρίων και 
των πρατηριούχων του παλαιού μονοπωλιακού δικτύου το οποίο καταργήθηκε 
πρόσφατα(^) και την καθιέρωση ενός συστήματος χορήγησης αδειών 
εκμετάλλευσης στη Μεγάλη Βρεταν ία( *• ' ) για τα πρατήρια εξυπηρέτησης που 
συνδυάζονται με εμπορικά καταστήματα στα οποία προσφέρονται καταναλωτικά 
προϊόντα. 
Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης μία συμφωνία για την από κοινού εκμετάλλευση 
εγκαταστάσεων αποθήκευσης και χειρισμού πετρελαϊκών προϊόντων στις Κανάριες 
Νήσους από την British Petroleum και την Repsol S.A.(18) καθώς και μίας 
ακόμη συμφωνίας σχετικά με την ίδρυση κοινής επιχειρήσεως επιφορτισμένης με 
την διανομή καυσίμων αεροσκαφών στο νέο αεροδρόμιο του Μιλάνου. Κατά την 
εξέταση των υποθέσεων αυτών, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της κατά πόσο προσφέρεται 
σε τρίτους ενδιαφερομένους δυνατότητα πρόσβασης στο δίκτυο υπό 
αντικειμενικούς και άνευ διακρίσεων όρους, στο βαθμό που αυτό αποτελεί 
αναγκαία προϋόπόθεση για τη συμμετοχή στην αγορά. 
135. Το Δεκέμβριο, μετά από μακρές διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο και το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την τροποποίηση της 
αρχικής πρότασης που είχε υποβάλει το Δεκέμβριο του 1992(19) η Επιτροπή 
εξέδωσε απόφαση που εγκρίθηκε ομόφωνα από Συμβούλιο με την οποία θεσπίζονται 
νέοι κανόνες για την έγκριση ενισχύσεων προς την βιομηχανία άνθρακα της 
Κοινότητας κατά το χρονικό διάστημα 1994-2002, οπότε θα λήξει και η ΕΚΑΧ. Ο 
νέος κώδικας ενισχύσεων(20) είναι πλησιέστερος στον κώδικα που αντικαθιστά 
από ότι η αρχική πρόταση διότι δεν ορίζει ένα ανώτατο όριο στο κόστος 
παραγωγής επί του οποίου καταβάλλονται ενισχύσεις για να καλυφθεί η απόσταση 
από τις τιμές της διεθνούς αγοράς. Αρχικά προτάθηκε να περιορισθεί η 
(16) Βλ. σημείο 226 της παρούσας Εκθεσης. 
(17) Βλ. σημείο 225 της παρούσας Εκθεσης. 
(18) Σημείο 22 6 της παρούσας Εκθεσης. 
(19) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 400. 
(20) Αντίγραφο του στο παράρτημα II της παρούσας Εκθεσης. 
1.III.§3.σ.14 
075 
παραγωγική ενίσχυση στη διαφορά μεταξύ του μέσου κοινοτικού κόστους παραγωγής 
και των τιμών της διεθνούς αγοράς. Ωστόσο, ο κώδικας καινοτομεί εισάγοντας 
την προϋπόθεση της κοινοποίησης και έγκρισης της ενισχύσεως πριν από την 
χορήγηση της. Εκτός από τον άνθρακα, όλες οι άλλες αποφάσεις της Επιτροπής 
στον τομέα της ενέργειας αφορούν, όλες, ενισχύσεις για ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας(^Ι). Το θέμα της ενέργειας από ανανεώσιμους πόρους έλαβε νέα ώθηση 
με την έγκριση του προγράμματος ALTENERÎ22). 
(21) Βλ. σημεία 532 και 533 της παρούσας Εκθεσης. 
(22) Απόφαση του Συμβουλίου 93/500/ΕΟΚ της 13.9.1993, ΕΕ αριθ. L 235 της 
18.9.1993. 
1. III.§4.σ.15 
076 
<Τ3> §4. Μεταφορές 
<Τ4> - Αεροπορικές μεταφορές 
136. Από 1ης Ιανουαρίου 1993, οι αεροπορικές μεταφορές στην Κοινότητα 
αποτελούν ενιαία αγορά από κανονιστική άποψη και διέπονται από καθεστώς 
χαρακτηριζόμενο από μεγάλη ελευθερία(23). Στο εξής οι αερομεταφορείς θα 
έχουν πρόσβαση σχεδόν σε ολόκληρο το δίκτυο των ενδοκοινοτικών διασυνδέσεων. 
Εκτός αυτού, οι αεροπορικοί ναύλοι έχουν απελευθερωθεί από κάθε είδους 
ελέγχους, όπερ επαυξάνει κατά πολύ τη δυνατότητα εφαρμογής δυναμικών 
εμπορικών πολιτικών και θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στον τομέα αυτόν. 
Παρότι η απελευθέρωση της εσωτερικής αγοράς ευνοεί την ανάπτυξη του 
ανταγωνισμού, ορισμένες μορφές συνεργασίας μεταξύ αεροπορικών μεταφορών 
διατηρούν τη θέση τους στο νέο περιβάλλον του τομέα. Εφόσον ωφελεί τους 
χρήστες και βελτιώνει την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων που συμμετέχουν 
σε αυτήν και ιδίως των μικρών αερομεταφορέων που δεν διαθέτουν εκτεταμένα 
δίκτυα ανταποκρίσεων, η συνεργασία θα συνεχίσει να χαίρει εκτιμήσεως. Επίσης 
η Επιτροπή εξέδωσε νέες απαλλαγές κατά κατηγορία(2^) σχετικά με τον από 
κοινού προγραμματισμό των δρομολογίων, την από κοινού εκμετάλλευση των 
αεροπορικών υπηρεσιών στις νέες ή τις χαμηλής εντάσεως αερογραμμές, την 
κατανομή διακένων χρόνου χρήσης στα αεροδρόμια και τις διαβουλεύσεις που 
αποσκοπούν στην αμοιβαία αναγνώριση των ναύλων(25). Η Επιτροπή, εν τω 
μεταξύ, ανακοίνωσε την πρόθεση της να παρακολουθήσει από κοντά την ανάπτυξη 
του συστήματος αμοιβαίας αναγνώρισης των ναύλων προκειμένου να κρίνει κατά 
πόσο πρέπει να διατηρηθεί η απαλλαγή των συνεννοήσεων για τους ναύλους. 
Τέλος, η απαλλαγή κατά κατηγορίες σχετικά με τα μηχανογραφικά συστήματα 
κράτησης θέσεων τροποποιήθηκε^2^) μετά την έκδοση από το Συμβούλιο νέων 
κανόνων σχετικά με τη λειτουργία των συστημάτων αυτών(2?). 
137. Εκτός αυτού, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η εντατικοποίηση του ανταγωνισμού 
στον τομέα των αερομεταφορών αφήνει να διαγραφούν οι μονοπωλιακές καταστάσεις 
στον τομέα των υπηρεσιών στάθμευσης που επικρατούν στα περισσότερα ευρωπαϊκά 
(23) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 58. 
(24) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1617/93 της Επιτροπής (ΕΕ αριθ. L 155 της 
26.6.1993 και ΕΕ αριθ. L 177 της 29.6.1993). 
(25) Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 73-74. 
(26) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1618/93 της Επιτροπής (ΕΕ L 155 της 26.6.1993) 
και αριθ. 3652/93 (EEL 333 της 31.12.1993). 
(27) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3089/93 του Συμβουλίου (ΕΕ L 278 της 11.11.1993). 
1.III.§4.σ.16 
077 
αεροδρόμια. Ο περιορισμός του ανταγωνισμού που απορρέει από αυτές 
εξουδετερώνει κατά ένα μέρος τις ωφέλειες από την απελευθέρωση των μεταφορών. 
Η Επιτροπή λόγω του ότι έχει λάβει πολυάριθμες καταγγελίες αποφάσισε να 
κινήσει, βασιζόμενη σε ένα έγγραφο εργασίας που ενέκρινε στις 15 Δεκεμβρίου 
1993, μία διαδικασία ευρέων διαβουλεύσεων με το Ευρ. Κοινοβούλιο, τις εθνικές 
αρχές, τους φορείς του τομέα καθώς και τους ενδιαφερομένους οργανισμούς και 
μέρη. Οι διαβουλεύσεις αυτές θα επιτρέψουν στην Επιτροπή να αποφασίσει ως 
προς το περιεχόμενο των μέτρων που πρέπει να ληφθούν καθώς και ως προς τον 
χαρακτήρα του νομικού μέσου που θα χρησιμοποιηθεί προς τον σκοπό αυτόν. Προς 
το παρόν η Επιτροπή αναλύει τις προτάσεις που συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο 
αυτών των διαβουλεύσεων, με βάση τους στόχους που αναφέρθηκαν στην 22η Ετήσια 
Εκθεση. 
Τα μέτρα θα μπορούσαν να συνίστανται αφενός, στην κατάργηση των μονοπωλίων σε 
όλα τα είδη υπηρεσιών (και στην πλήρη φιλελευθεροποίηση για ορισμένα) και 
αφετέρου, σε μέτρα που θα εγγυώνται έναν ουσιαστικό ανταγωνισμό, όπως π. χ. 
αμερόληπτες διαδικασίες έγκρισης και διαγωνισμούς ή διαφανείς όρους πρόσβασης 
άνευ διακρίσεων για τους νεοεισερχομένους στην αγορά. 
Κατ αυτόν τον τρόπο στον τομέα αυτόν συναντώνται όλες οι αρχές στις οποίες 
βασίζονται οι ενέργειες της Επιτροπής στους τομείς όπου υπάρχουν μονοπώλια. 
138. Η Νορβηγία και η Σουηδία έχουν, εκτός αυτού, συνάψει συμφωνία με την 
Κοινότητα με την οποία συμμετέχουν στην εσωτερική κοινοτική αγορά αεροπορίας 
στην οποία επίσης ισχύουν οι κανόνες ανταγωνισμού(2°). Η συμφωνία αυτή 
βρίσκεται υπό ενημέρωση προκειμένου να προσαρμοσθεί στις εξελίξεις του 
κοινοτικού ρυθμιστικού πλαισίου(29). 
139. Λόγω της ύφεσης που πλήττει τον κλάδο της αεροπορίας στην Ευρώπη και 
αλλαχού, η Επιτροπή ήλθε αντιμέτωπη με διάφορες σημαντικές περιπτώσεις 
κρατικής ενίσχυσης προς εθνικούς αερομεταφορείς. Οι υποθέσεις αυτές, και 
ιδιαίτερα οι υποθέσεις Air France και Air Lingus, αναφέρονται παρακάτω.(30) 
<Τ4> -Θαλάσσιες μεταφορές 
140. Η Επιτροπή παρακολούθησε την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης 
ΕΚ στον τομέα αυτόν, πράγμα που της επέτρεψε να προσδιορίσει το πεδίο 
(28) ΕΕ L200 της 18.7.1992. 
(29) ΕΕ L 212 της 23.8.1993. 
(30) Βλ. σημεία 536 έως 539 της παρούσας Εκθεσης. 
1.III.§4.σ.17 ΠΠΛ 
U/ ο 
εφαρμογής του κανονισμού απαλλαγής (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86. Ενδέχεται επίσης του 
χρόνου να συντάξει έγγραφο στο οποίο θα παραθέτει τις αρχές που θεωρεί 
βασικής σημασίας για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον εν λόγω 
τομέα. 
141. Εκτός αυτού, η Επιτροπή ενέκρινε σχέδιο κανονισμού απαλλαγής κατά 
κατηγορίες που προσδιορίζει αναλυτικά τις κατηγορίες συμπράξεων στις 
ναυτιλιακές γραμμές που ενδεχομένως επιτρέπονται βάσει του άρθρου 85, 
παράγραφος 3. Η πρόταση αυτή θα αποτελέσει αντικείμενο διαβουλεύσεων με τους 
ενδιαφερομένους κύκλους σύμφωνα με τα όσα προβλέπει ο κανονισμός 
έγκρισηςί31· ) . 
Οι κοινοπραξίες αποτελούν συμφωνίες μεταξύ μεταφορέων που εκμεταλλεύονται 
πλοία στόχος των οποίων είναι η από κοινού, και κατά ποικίλλους τρόπους, 
εκμετάλλευση μιας υπηρεσίας θαλασσίων μεταφορών γραμμής μέσω τεχνικών, 
λειτουργικών και εμπορικών διακανονισμών. 
Για τους λόγους που ήδη εξέφρασε στην ανακοίνωση της τον Ιούνιο του 
199θ(32), η Επιτροπή πρόσκειται θετικά σε αυτό το σύγχρονο τρόπο οργάνωσης 
των θαλάσσιων μεταφορών γραμμής που οφείλεται στην εμφάνιση των 
εμπορευματοκιβωτ ίων. 
Η ανάπτυξη υπηρεσιών για εμπορευματοκιβώτια και το ύψος των απαιτούμενων 
επενδύσεων για την εκμετάλλευση τους ιδίως σε πλοία αύξησε την ανάγκη 
συνεργασίας μεταξύ των πλοιοκτητών συνήθως υπό μορφή συμφωνιών σύμπραξης. 
Με βάση τη διαπίστωση ότι οι συμφωνίες αυτές παρουσιάζουν μεγάλη 
ποικιλομορφία και το γεγονός ότι ο βαθμός συνεργασίας και η έκταση της από 
κοινού δραστηριοποίησης διαφέρουν ανάλογα με τις ανάγκες των φορέων 
λειτουργίας και τις περιστάσεις, η Επιτροπή προσπάθησε να καταρτίσει ένα 
ισόρροπο και ευέλικτο νομικό πλαίσιο απαλλαγής κατά κατηγορίες, το οποίο 
λαμβάνει υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των θαλασσίων μεταφορών. θα 
επιτρέψει επίσης στους πλοιοκτήτες να λειτουργήσουν εντός ενός πλαισίου 
διαφόρων συμφωνιών το οποίο προσφέρει κάθε νομική ασφάλεια και εγγυάται την 
ανάλογη ικανοποίηση των φορτωτών από τα κέρδη που παράγουν. 
Σύμφωνα με το σχέδιο κανονισμού, η απαλλαγή κατά κατηγορίες που προβλέπεται 
(31) ΕΕ L 55 της 29.2.1992. 
(32) COM(90) 260 της 18.6.1990 
1.III.§4.σ.18 
079 
για μία αρχική περίοδο πέντε ετών αφορά τόσο τις κοινοπραξίες που συνάπτονται 
στο πλαίσιο μίας conference όσο και εκτός. 
Οι όροι που προβλέπει ο νέος κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες βασίζονται 
στους προσανατολισμούς που δημοσιεύθηκαν παλαιότερα(^3), και οι οποίοι 
υπέστησαν βελτιώσεις προκειμένου να είναι βέβαιο ότι οι κοινοπραξίες 
λειτουργούν σε ένα περιβάλλον όπου υπάρχει αποτελεσματικός ανταγωνισμός. 
Προς το σκοπό αυτόν, το σχέδιο κανονισμού θέτει ένα ανώτατο όριο διακίνησης 
πέραν του οποίου οι κοινοπραξίες τυγχάνουν αυτομάτως της απαλλαγής κατά 
κατηγορίες. 
Το εν λόγω σχέδιο κανονισμού που αποτέλεσε το Δεκέμβριο αντικείμενο μίας 
πρώτης εξέτασης από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της συμβουλευτικής επιτροπής, 
δημοσιεύθηκε στις αρχές του 1994 προκειμένου να συλλέγουν οι παρατηρήσεις των 
ενδιαφερομένων τρίτων. 
<Τ4> Μεταφορές δια ξηράς μέσω σιδηροδρόμων 
142. Ο τομέας αυτός ήταν πάντοτε αυστηρά ρυθμιζόμενος και όλες οι εθνικές 
σιδηροδρομικές επιχειρήσεις διέθεταν κατ ουσία το μονοπώλιο στην επικράτεια 
τους. Από 1ης Ιανουαρίου 1993 τέθηκε σε ισχύ η οδηγία του Συμβουλίου αριθ. 
91/440 της 29ης Ιουλίου 199ΐ(·3^) σχετικά με την ανάπτυξη των κοινοτικών 
σιδηροδρόμων. Η εν λόγω οδηγία: αποτελεί ένα σημαντικότατο βήμα προς την 
απελευθέρωση του σιδηροδρομικού τομέα καθώς επιτρέπει στις σιδηροδρομικές 
επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν, υπό ορισμένους όρους, τη σιδηροδρομική υποδομή 
άλλων κρατών μελών εκτός εκείνου στο οποίο εδρεύουν, προκειμένου να 
εκμεταλλεύονται τα διεθνή επιβατηγά και φορτηγά τραίνα. 
Η χρησιμοποίηση της σιδηροδρομικής υποδομής η οποία αποτελεί βασική 
διευκόλυνση όπως οι λιμένες και τα αεροδρόμια δεν μπορούν πλέον να 
περιέρχονται στην αποκλειστική εκμετάλλευση ενός και μόνον φορέα. 
Τα νέα χαρακτηριστικά λειτουργίας της αγοράς επιτρέπουν αναμφισβήτητα τον 
ελεύθερο ανταγωνισμό μεταξύ των υφιστάμενων σιδηροδρομικών επιχειρήσεων και 
θα διευκολύνουν την άφιξη νέων ανταγωνιστών στην εν λόγω αγορά. 
(33) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, παράρτημα ΙΙ.4 
(34) ΕΕ L 237 της 24.8.1991, σ. 25. 
1.III.§4.σ.19 
080 
Δεν αποκλείεται, εντούτοις, να αποδειχθούν αναγκαίες ορισμένες μορφές 
συνεργασίας μεταξύ σιδηροδρομικών επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό εγγράφεται 
και η απόφαση απαλλαγής που εξέδωσε η Επιτροπή στις 24 Φεβρουαρίου 1993 στον 
τομέα των συνδυασμένων μεταφορών εμπορευμάτων, η οποία έδωσε τη δυνατότητα 
στην Επιτροπή να προσδιορίσει ορισμένες αρχές που θα ενισχυθούν στο πλαίσιο 
της διεκπεραίωσης άλλων υπό εξέταση υποθέσεων. 
Γενικά, η Επιτροπή επιθυμεί κατά τα επόμενα χρόνια να ασκήσει μία δυναμική 
πολιτική προκειμένου να ενισχύσει αυτό το είδος μεταφορών και να αυξήσει την 
ανταγωνιστικότητα του έναντι των άλλων και ιδίως των οδικών μεταφορών. 
1.III.§5.σ.20 Λ 081 
<Τ3> §5. Οπτικοακουστικός τομέας 
143. Ο οπτικοακουστικός τομέας είναι αναμφίβολα ο τομέας-κλειδί για τη 
βελτίωση της παραγωγικότητας της κοινοτικής βιομηχανίας. Οπωσδήποτε, όμως, 
πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της κατάστασης που επικρατεί στον υποτομέα 
της τηλεόρασης και της κατάστασης που επικρατεί στην παραγωγή και διανομή 
κινηματογραφικών ταινιών. 
Στην πρώτη περίπτωση πρόκειται για έναν υποτομέα που βρίσκεται σε πλήρη 
ανάπτυξη με έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό τηλεοπτικών σταθμών οι οποίοι 
λαμβάνουν διαφορετικές μορφές από τους κανονικούς σταθμούς. Μπορεί να 
πρόκειται για σταθμούς θεματικούς ή επί συνδρομή ή έστω για σταθμούς τύπου 
"pay per view" στους οποίους οι θεατές καταβάλλουν αντίτιμο για κάθε εκπομπή 
που παρακολουθούν. Η εξέλιξη αυτή είναι δυνατή χάρη στη συνεχή τεχνολογική 
πρόοδο. Η άφιξη της ψηφιακής συμπίεσης δεδομένων πρέπει να αυξήσει κατά 
θεαματικό τρόπο τον αριθμό των τηλεοπτικών σταθμών ανά δορυφόρο ενώ θα έχουν 
επίσης ως συνέπεια την αναγωγή του ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο. 
Στη δεύτερη περίπτωση, διαπιστώνεται στις περισσότερες χώρες της Κοινότητας 
κάποια μείωση του αριθμού των θεατών στις αίθουσες κινηματογράφου καθώς και 
εντονότατος ανταγωνισμός μεταξύ εξωκοινοτικών παραγωγών και διανομέων. Η 
εξέλιξη του υποτομέα της τηλεόρασης εξάλλου έχει αντίκτυπο και στον 
κινηματογραφικό κλάδο. 
Η ύπαρξη του διεθνούς αυτού ανταγωνισμού τονίζει το δίχως άλλο την ανάγκη να 
διασφαλισθεί στο μέτρο του δυνατού ένα πραγματικά ομοιόμορφο πλαίσιο δράσης 
το οποίο εγγυάται ότι η κοινοτική βιομηχανία δεν υφίσταται διακρίσεις εις 
βάρος της σε τρίτες χώρες σε σχέση με τη μεταχείριση που επιφυλάσσει η 
Κοινότητα στη βιομηχανία των χωρών αυτών. 
144. Η ανάπτυξη της τηλεοράσεως έχει μεν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης αλλά συνεπάγεται και επιπτώσεις για το σύνολο της κοινοτικής 
βιομηχανίας. Οπως εξάλλου τονίζεται και στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, 
την παραγωγικότητα και την απασχόληση, η διάδοση των πληροφοριών αποτελεί 
απαραίτητο μέσο για την ταχεία προσαρμογή των επιχειρήσεων στο ανταγωνιστικό 
περιβάλλον. 
Ο τομέας της τηλεόρασης, πάντως, παρουσιάζει κάποια ιδιαιτερότητα επειδή αυτό 
το άνοιγμα στον ανταγωνισμό αποτελεί πρόσφατο γεγονός και λαμβάνει χώρα από 
1.III.§5.σ.21 
082 
τότε που σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει την ευρεία μετάδοση τηλεοπτικών 
προγραμμάτων. Η τεχνολογική εξέλιξη ενδεχομένως να οδηγήσει σε μία πραγματική 
διαφοροποίηση των τηλεοπτικών προγραμμάτων με βάση τις προσωπικές προτιμήσεις 
των τηλεθεατών, οπότε ο καθένας θα μπορεί να επιλέγει ανά πάσα στιγμή τις 
εκπομπές που θέλει. 
145. Τέλος, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη τα θέματα που σχετίζονται με, την 
πολυφωνία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Από την άποψη αυτή η Επιτροπή εξέδωσε 
μία Πράσινη Βίβλο(35) βάσει της οποίας ξεκίνησε το 1993 μία ευρύτατη 
διαδικασία διαβουλεύσεων με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Στόχος του εγγράφου 
αυτού είναι να εξετάσει εάν πρέπει να προταθεί η εναρμόνιση των σχετικών ως 
προς την ιδιοκτησία των μέσων μαζικής ενημέρωσης διατάξεων των κρατών μελών 
σε κοινοτικό επίπεδο λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους της εσωτερικής αγοράς, 
προκειμένου να διαφυλαχθεί η πολυφωνία. Η Επιτροπή θα λάβει θέση επί του 
θέματος αυτού μέχρι την άνοιξη του 1994. Επισημαίνεται ότι οι διατάξεις περί 
ελέγχου των συγκεντρώσεων αποτελεί σε κάθε περίπτωση ένα αποτελεσματικό μέσο 
για την παρακολούθηση της καταστάσεως στον τομέα αυτόν, παρά το ότι φέτος δεν 
υπήρξε καμμία κοινοποίηση βάσει του κανονισμού αυτού, η οποία να άπτεται του 
οπτικοακουστικού τομέα. Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι μία από τις εξαιρέσεις 
στην αρχή του "one stop shop" αφορά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Κατά βάση οι 
συγκεντρώσεις που πληρούν τα σχετικά κριτήρια εξετάζονται μόνον βάσει του 
κανονισμού περί ελέγχου των συγκεντρώσεων. Ομως, το άρθρο 21 (3) αυτού δίνει 
τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να παρέμβουν σε περιπτώσεις συγκεντρώσεων που 
απειλούν την πολυφωνία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης χωρίς να δημιουργούν 
δεσπόζουσα θέση η οποία ενδεχομένως να περιορίσει τον ανταγωνισμό υπό την 
έννοια του κανονισμού. 
146. Ο στόχος της τόνωσης του ανταγωνισμού στον εν λόγω τομέα σε συνδυασμό με 
την νέα κατάσταση που επικρατεί σε αυτόν εξηγεί τη στάση που τήρησε φέτος η 
Επιτροπή την οποία μάλιστα σκοπεύει να τηρήσει και στο μέλλον. Πολλές φορές η 
Επιτροπή αναγκάσθηκε να εκδώσει αποφάσεις για συμφωνίες μεταξύ τηλεοπτικών 
σταθμών οι οποίες κύριο στόχο είχαν να διασφαλίσουν αποκλειστικά δικαιώματα 
στους συμβαλλομένους και να εμποδίσουν την πρόσβαση τρίτων στην αναμετάδοση ή 
τη διανομή εικόνων. Στις περιπτώσεις αυτές στόχος της Επιτροπής ήταν να 
υποχρεώσει τα συμβαλλόμενα μέρη να τροποποιήσουν τις συμφωνίες τους ώστε να 
επιτρέπουν την άνευ διακρίσεων πρόσβαση τρίτων στις σχετικές αγορές. Η 
υπόθεση EBU-Eurovision System είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα από την άποψη 
(35) "Πολυφωνία και συγκέντρωση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης - Αξιολόγηση της 
ανάγκης για μία κοινοτική δράση" COM(92) 480 τελικό. 
1.III.§5.σ.22 
083 
αυτή. Αφορά την από κοινού απόκτηση δικαιωμάτων ραδιοφωνικής αναμετάδοσης 
ορισμένων εκδηλώσεων. Αρχικά, η συμφωνία χορηγούσε τα σχετικά δικαιώματα μόνο 
στα μέλη του οργανισμού Eurovision στον οποίο μπορούσαν να συμμετάσχουν μόνον 
κρατικοί σταθμοί ή ιδιωτικοί σταθμοί που παρέχουν δημόσια υπηρεσία. 0 
σχετικός μηχανισμός επομένως, εμπόδιζε την αναμετάδοση των εν λόγω εκδηλώσεων 
από ιδιωτικούς σταθμούς. Η Επιτροπή δεν χορήγησε απαλλαγή για την εν λόγω 
συμφωνία παρά μόνον αφού τα συμμβαλλόμενα μέρη δέχθηκαν να ανοίξουν σε κάποιο 
βαθμό τη συμφωνία τους προς τρίτους ενδιαφερομένους. 
Η προσέγγιση αυτή μοιάζει με εκείνην που ακολουθείται σε άλλους τομείς όπου 
τίθεται θέμα πρόσβασης σε απαραίτητες υποδομές. 
147. Η κατάσταση που επικρατεί στον κινηματογραφικό κλάδο είναι δυσκολότερη. 
Στο παρελθόν η Επιτροπή είχε εγκρίνει τη δημιουργία μίας κοινής επιχειρήσεως 
της United International Pictures (UIP) από τρείς αμερικανούς παραγωγούς για 
την από κοινού διανομή των ταινιών τους. Φέτος ζητήθηκε η ανανέωση της εν 
λόγω απαλλαγής. Σκοπός της Επιτροπής και στον τομέα αυτόν είναι να 
διασφαλισθεί η πρόσβαση τρίτων στην αγορά υπό ισότιμες συνθήκες μέσα σε ένα 
ομοιόμορφο πεδίο δράσεως. 
<Τ4> - Κρατικές ενισχύσεις 
148. Οπως αναφέρεται παραπάνω, η Επιτροπή τηρεί πάντοτε ευνοϊκή στάση 
απέναντι στη χορήγηση ενισχύσεων από τα κράτη μέλη για την οπτικοακουστική 
παραγωγή (ταινίες μεγάλου μήκους και τηλεοπτικές παραγωγές), λαμβάνοντας 
υπόψη τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει ο τομέας αυτός και την ιδιαίτερη 
πολιτιστική του σημασία. Δεν παρενέβει παρά για παραβάσεις των διατάξεων της 
συνθήκης όπως η επιβολή διακρίσεων έναντι υπηκόων άλλων κρατών μελώνί3^). 
Εκτός αυτού, ύστερα από καταγγελίες που υπέβαλαν διάφοροι ιδιωτικοί 
τηλεοπτικοί σταθμοί, η Επιτροπή προέβει σε εξέταση της χρηματοδότησης των 
κρατικών σταθμών σε διάφορα κράτη μέλη (Ισπανία, Γαλλία, Πορτογαλία). Για να 
αξιολογήσει τα διάφορα προνόμια και υποχρεώσεις για την χρηματοδότηση των 
κρατικών και ιδιωτικών ραδιοφωνικών σταθμών στα κράτη μέλη καθώς και τις 
τυχόν επιπτώσεις τους σε άλλα κράτη μέλη, η Επιτροπή ανέθεσε σε εξωτερικούς 
συμβούλους τη διεξαγωγή σχετικής μελέτης. 
(36) Βλ. Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 441-
444. 
1.ΐν.§1.σ.1 
084 
<Τ4> Κεφάλαιο IV 
<Τ2> Η πολιτική ανταγωνισμού και οι άλλες κοινοτικές πολιτικές 
149. Η πολιτική ανταγωνισμού συμπληρώνει τις υπόλοιπες πολιτικές της 
Κοινότητας. Συνεπώς, είναι απολύτως αναγκαίο να αφιερωθεί ένα κεφάλαιο της 
παρούσας έκθεσης για τον καθορισμό του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει η 
πολιτική ανταγωνισμού για την ολοκλήρωση των διαφόρων αυτών πολιτικών. 
Ωστόσο, οι σύνδεσμοι που αναφέρονται κατωτέρω δεν είναι οι μόνοι υπάρχοντες 
δεδομένου ότι η πολιτική ανταγωνισμού εξυπηρετεί μεταξύ άλλων την υλοποίηση 
πολιτικών που δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας έκθεσης, όπως της 
περιφερειακής πολιτικής ή της πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών. 
Συνεπώς, οι επιλογές της παρούσας έκθεσης αποτελούν συνάρτηση των κυριοτέρων 
εξελίξεων του τρέχοντος έτους αλλά δεν σημαίνουν ότι οι σύνδεσμοι μεταξύ της 
πολιτικής ανταγωνισμού και των υπολοίπων πολιτικών που δεν αναφέρονται 
κατωτέρω είναι λιγότερο σημαντικοί. 
<Τ3> §1. Ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
150. Το 1993 ξεκίνησε ένα νέο στάδιο στην ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. 
Σύμφωνα με το άρθρο 7α της συνθήκης ΕΚ (πρώην άρθρο 8α της συνθήκης ΕΚ, που 
εισήγαγε η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη), έχουν ληφθεί σχεδόν όλα τα μέτρα που 
αποσκοπούν στην εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς πριν από την 1η Ιανουαρίου 
1993. Χάρις στο νομοθετικό αυτό έργο καταργήθηκαν τα εσωτερικά σύνορα για την 
ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων. 
Ωστόσο, η Επιτροπή γνωρίζει ότι η έγκριση του εν λόγω νομοθετικού πλαισίου 
δεν αρκεί προκειμένου να γίνει πραγματικότητα ένας χώρος στον οποίο ο 
ανταγωνισμός εκφράζεται ελεύθερα δια μέσου των εσωτερικών συνόρων. Η διαρκής 
προσοχή που απαιτεί η λειτουργία των βασικών κανόνων οδήγησε την Επιτροπή 
στην έγκριση του Στρατηγικού Προγράμματος για την Εσωτερική Αγορά^. 
151. Το στρατηγικό πρόγραμμα διευκρινίζει τους προσανατολισμούς και τις 
ενέργειες που είναι αναγκαίες για τη διασφάλιση της λειτουργίας της 
εσωτερικής αγοράς και προκειμένου να καταστεί δυνατός ο ανταγωνισμός σε 
κοινοτική κλίμακα μεταξύ των οικονομικών φορέων2. Κεντρική θέση δίνεται 
στην ανάπτυξη της αλληλενέργειας μεταξύ της πολιτικής ανταγωνισμού και της 
1 COM(93)632 τελικό της 22.12.1993. 
2 Η ετήσια έκθεση για την εσωτερική αγορά περιγράφει τις κύριες κοινοτικές 
ενέργειες που επηρεάζουν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Η πρώτη 
έκδοση πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 1994. 
,IV„o.2 085 
καθιέρωσης της εσωτερικής αγοράς. Η αλληλενέργεια αυτή προκύπτει από το 
γεγονός ότι οι συγκεκριμένες κοινοτικές πολιτικές εξυπηρετούν τον ίδιο βασικό 
στόχο - την ενίσχυση της ικανότητας που έχει η ευρωπαϊκή οικονομία να 
δημιουργεί πλούτο χάρις στη βελτίωση της κατανομής των παραγωγικών πόρων και 
στην αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των ιδίων αυτών πόρων. Η αυστηρή 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού συνιστά απαραίτητο συμπληρωματικό στοιχείο 
στις προσπάθειες που αναλαμβάνονται για την κατάργηση των νομικών και 
διοικητικών εμποδίων στις συναλλαγές στο εσωτερικό της Ενωσης. Χάρις σε 
αυτήν δεν θα μπορέσουν οι ενδεχόμενες αντιανταγωνιστικές πρακτικές εκ μέρους 
των επιχειρήσεων και των εθνικών αρχών να περιορίσουν τη δυναμική του 
ανταγωνισμού που πρέπει να αποτελεί την πηγή των οικονομικών πλεονεκτημάτων 
που αναμένεται ότι θα επιφέρει η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς. Μία ισχυρή 
πολιτική ανταγωνισμού, θα παρεμποδίσει την υπονόμευση, λόγω τέτοιων πρακτικών 
της δράσης των επιχειρήσεων που υπολογίζουν στις δυνατότητες που διανοίγει η 
δημιουργία της εσωτερικής αγοράς. ' 
152. Σε μια πρώτη φάση, τα κράτη μέλη ενδέχεται να μπουν σε πειρασμό να 
χορηγήσουν ενισχύσεις σε επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν εντονότερο 
ανταγωνισμό εξαιτίας του Προγράμματος της Εσωτερικής Αγοράς. Μια τέτοια 
αντίδραση μπορεί να προκαλέσει παρόμοιες αντιδράσεις εκ μέρους των άλλων 
πλουσιοτέρων κρατών μελών, που επιθυμούν να προστατεύσουν τις επιχειρήσεις 
τους. Αυτού του είδους η αλυσιδωτή αντίδραση ενδέχεται να οδηγήσει απλώς και 
μόνο σε μια διαδικασία χορήγησης συνεχώς υψηλότερων ενισχύσεων, η οποία σε 
τελευταία ανάλυση ωφελεί τα πλουσιότερα κράτη και συνεπώς εκείνα τα οποία 
ήταν περισσότερο ανεπτυγμένα εξαρχής. Για το λόγο αυτό είναι απολύτως 
αναγκαίο η Επιτροπή να εξακολουθήσει να διαδραματίζει διαιτητικό ρόλο και να 
εφαρμόζει αυστηρά τις αρχές που περιέχονται στη συνθήκη για τη διατήρηση της 
πειθαρχίας στο πλαίσιο των καθεστώτων ενισχύσεων και για τη διασφάλιση της 
συνοχής. 
Εξάλλου, ενδέχεται να παρατηρηθούν ορισμένα φαινόμενα αντίστασης κατά της 
ελευθέρωσης του ανταγωνισμού κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις, σε εθνικό 
και κοινοτικό επίπεδο, στους τομείς η διαχείριση των οποίων κατά παράδοση 
γινόταν στο πλαίσιο αποκλειστικών ή ειδικών δικαιωμάτων. Αυτό ισχύει ιδίως 
για ορισμένες βασικές υποδομές όπως οι μεταφορές, η ενέργεια ή οι 
τηλεπικοινωνίες. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, η πολιτική αυτή παραβλάπτει το 
συμφέρον των εν λόγω κρατών και συνεπώς της Κοινότητας στο σύνολο της. 
1.IV.Q1.σ.3 086 
Πράγματι, ελλείψει οποιωνδήποτε ανταγωνιστικών πιέσεων, οι επιχειρήσεις δεν 
αναγκάζονται να βελτιώσουν την παραγωγικότητα τους. Το αποτέλεσμα είναι η 
εμφάνιση ανεπαρκειών που παραβλάπτουν τις επιχειρήσεις αυτές και συνεπώς το 
κοινωνικό σύνολο. Εξάλλου, οι υπόλοιπες επιχειρήσεις των εν λόγω κρατών, για 
τις οποίες συχνά είναι απολύτως αναγκαία η πρόσβαση στις υποδομές αυτές, 
υπόκεινται τις αρνητικές συνέπειες στην ανταγωνιστικότητα τους έναντι των 
επιχειρήσεων άλλων κρατών μελών ή τρίτων χωρών. Ακόμη μία φορά, προβλέποντας 
μία σταδιακή ελευθέρωση των εν λόγω τομέων, η Επιτροπή επιθυμεί να παράσχει 
ίσες ευκαιρίες σε όλους για να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα μιας 
πραγματικής εσωτερικής αγοράς. 
153. Κατά δεύτερο λόγο, οι επιχειρήσεις ενδέχεται να προσπαθήσουν να 
προστατευθούν κατά του ανταγωνισμού των επιχειρήσεων που βρίσκονται σε άλλες 
περιοχές. Τη φορά αυτή δεν πρόκειται για ενέργειες των κρατών αλλά για 
τρόπους συμπεριφοράς του ιδιωτικού τομέα. Την επίτευξη του στόχου αυτού οι 
επιχειρήσεις μπορούν να επιδιώξουν μέσω συμφωνιών ή, κατά περίπτωση, 
καταχρώμενες τη δεσπόζουσα θέση τους. Αυτές οι μορφές συμπεριφοράς πρέπει να 
απαγορευθούν, επειδή στερούν από τις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να 
επωφελούνται το ανώτερο δυνατό από τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα τους. 
Επιπλέον παρεμποδίζουν την ανάπτυξη ορισμένων περιοχών επιβραδύνοντας τη 
σωστή εκμετάλλευση των περιφερειακών συγκριτικών πλεονεκτημάτων. Ακόμη μια 
φορά, η πολιτική ανταγωνισμού επιβάλλοντας αυστηρές κυρώσεις επί των 
πρακτικών αυτών μπορεί να συμβάλει στην υλοποίηση της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής χωρίς την οποία η εσωτερική αγορά δεν μπορεί μακροπρόθεσμα 
να λειτουργήσει πραγματικά. Ο έλεγχος των συγκεντρώσεων ακολουθεί παρόμοιους 
στόχους εμποδίζοντας τις επιχειρήσεις να αποκτούν, μέσω εξαγορών, θέσεις χάρη 
στις οποίες δεν θα φοβούνται πλέον τον ανταγωνισμό των υπολοίπων 
επιχειρήσεων. 
154. Συνεπώς, η πολιτική ανταγωνισμού θα εξακολουθήσει να είναι ένα 
ουσιαστικό μέσο το οποίο θα εγγυάται ότι η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
θα επιφέρει σε ολόκληρη την κοινοτική βιομηχανία και τους καταναλωτές όλα τα 
οφέλη που προκύπτουν'από μία μεγάλη αγορά. Ως παράδειγμα μπορεί να αναφέρει 
κανείς τους διάφορους κανονισμούς απαλλαγής ανά κατηγορίες που έχουν εκδοθεί 
όσον αφορά τις συμφωνίες αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικών αγορών. Η 
ιδέα αυτή εξάλλου δεν είναι νέα, δεδομένου ότι ένας από τους ουσιαστικούς 
λόγους για την ύπαρξη κανόνων ανταγωνισμού στη συνθήκη ΕΚ είναι η θέληση να 
διασφαλιστεί ότι τα ιδιωτικού χαρακτήρα εμπόδια στις ανταλλαγές δεν θα 
αντικαταστήσουν τα κρατικά εμπόδια η κατάργηση των οποίων προβλέπεται από τη 
συνθήκη ΕΚ. 
1.ΐν.§2.σ.4 
087 
<Τ3> §2. Βιομηχανική πολιτική 
155. Η πολιτική ανταγωνισμού κατά το παρελθόν βρισκόταν συχνά αντίθετη με τη 
βιομηχανική πολιτική. Ωστόσο, για να διασαφηνιστεί το πραγματικό πεδίο της 
υποτιθέμενης αυτής σύγκρουσης, έχει σημασία να καθοριστεί εκ των προτέρων η 
έννοια της βιομηχανικής πολιτικής. Ολα τα κράτη μέλη εφαρμόζουν πράγματι μία 
βιομηχανική πολιτική, αλλά η έννοια αυτή καλύπτει ένα μεγάλο αριθμό 
καταστάσεων. Στο ένα άκρο του φάσματος βρίσκονται τα κράτη όπου η παρέμβαση 
των κρατικών αρχών είναι σταθερή, ενώ στο άλλο εμφανίζονται εκείνα όπου ο 
ρόλος του κράτους περιορίζεται σε ορισμένες βασικές λειτουργίες (εκπαίδευση, 
διατήρηση της ασφάλειας, κ.λπ.). Είναι βέβαιο ότι στα απολύτως παρεμβατικά 
κράτη δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μια πολιτική ανταγωνισμού. Αντίθετα, όλες 
οι υπόλοιπες μορφές οργάνωσης της οικονομίας αφήνουν στην πολιτική 
ανταγωνισμού μία λίγο έως πολύ σημαντική θέση, η οποία διασφαλίζει το 
σύνδεσμο με τη βιομηχανική πολιτική. 
156. Η Επιτροπή εξέφρασε για πρώτη φορά τη θέση της ως προς τη βιομηχανική 
πολιτική στην ανακοίνωση της "Βιομηχανική πολιτική στις ανοικτές και 
ανταγωνιστικές αγορές"(3). Παρόμοιες ιδέες ενέπνευσαν τους συντάκτες της 
συνθήκης του Μάαστριχτ. Πράγματι, η συνθήκη αυτή περιλαμβάνει ένα νέο 
κεφάλαιο XIII με τίτλο -Βιομηχανία- (άρθρο 130). Υπό την οπτική γωνία της 
Κοινότητας, όπως αυτή διατυπώνεται στη συνθήκη του Μάαστριχτ, η βιομηχανική 
πολιτική αποσκοπεί μάλλον στη δημιουργία των αναγκαίων προϋποθέσεων για μία 
ταχεία ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής κοινοτικής βιομηχανίας. Συνεπώς, ρόλος 
της Κοινότητας δεν είναι να αντικαταστήσει τις ίδιες τις επιχειρήσεις, αλλά 
μάλλον να λειτουργήσει ως καταλύτης για να ευνοήσει τις καινοτομίες και για 
να δημιουργήσει ένα κατάλληλο και σταθερό περιβάλλον. Από αυτή την άποψη, η 
κύρια επίτευξη είναι αναμφισβήτητα η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η οποία 
κανονικά θα παράσχει στην κοινοτική βιομηχανία τη δυνατότητα να επωφεληθεί 
από μία οικονομία κλίμακος, υποβάλλοντας την ταυτόχρονα σε μεγαλύτερες 
ανταγωνιστικές πιέσεις, γεγονός το οποίο θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της 
παραγωγικότητας της. 
Η γενική αυτή προσέγγιση λαμβάνει συγκεκριμένη μορφή σε ειδικότερες 
ενέργειες. Παραδείγματος χάρη, η Επιτροπή ενέκρινε έγγραφα με τομεακό 
χαρακτήρα όπου υπογραμμίζεται ο ρόλος του ανταγωνισμού . Εξάλλου, πολλές 
ενέργειες αναφέρονται στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την 
(3) COM(90)556. 
1.ΐν.§2.σ.6 
088 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Αναφέρονται μεταξύ άλλων τα μέτρα που 
αποσκοπούν στην ανάπτυξη των υποδομών, ιδίως μέσω της δημιουργίας 
διευρωπαϊκών δικτύων, της επιτάχυνσης της τεχνολογικής προόδου, και ιδίως 
στον τομέα της βιοτεχνολογίας, ή ακόμη χάρη στο άνοιγμα των αγορών έναντι των 
τρίτων χωρών. 
157. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή πιστεύει ότι η πολιτική ανταγωνισμού όχι 
μόνο δεν έρχεται σε αντίθεση με μία βιομηχανική πολιτική αλλά αποτελεί 
αναγκαίο μέσο αυτής και συνεπώς ότι οι δύο πολιτικές αλληλοσυμπληρώνονται. Η 
συνθήκη του Μάαστριχτ ακολουθεί εξάλλου ίδια προσέγγιση. Αφενός, η πολιτική 
ανταγωνισμού εξακολουθεί να είναι ένας ουσιαστικός στόχος όπως υπενθυμίζει το 
άρθρο 3, παράγραφος ζ. Αφετέρου, το νέο άρθρο 130 αναφέρει ότι η δράση της 
Επιτροπής που αποσκοπεί στην προώθηση της ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής 
βιομηχανίας πρέπει να πραγματοποιείται "σύμφωνα με ένα σύστημα ανοικτών και 
ανταγωνιστικών αγορών". Τέλος, το άρθρο 3α επιβεβαιώνει ότι η Κοινότητα 
εφαρμόζει την οικονομική πολιτική της τηρώντας την αρχή της οικονομίας της 
αγοράς στα πλαίσια της οποίας ο ανταγωνισμός είναι ελεύθερος. Η συνθήκη αυτή 
απαριθμεί ορισμένες ενέργειες που μπορεί να αναλάβει συγκεκριμένα η Επιτροπή. 
Σε καθεμία από αυτές, η πολιτική ανταγωνισμού διαδραματίζει συνεπώς σημαντικό 
ρόλο. 
158. Η συνθήκη προβλέπει καταρχάς την επιτάχυνση του ρυθμού προσαρμογής της 
βιομηχανίας στις διαρθρωτικές αλλαγές. Η προσαρμογή αυτή απαιτεί από τις 
επιχειρήσεις να επωφεληθούν από την ύπαρξη μιας μεγάλης εσωτερικής αγοράς 
μέσω της ένταξης τους σε αυτήν. Η ένταξη αυτή μπορεί να είναι το αποτέλεσμα 
συγκεντρώσεων. Από την άποψη αυτή, ο κανονισμός για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων αποτελεί πολύτιμο μέσο το οποίο παρέχει τη δυνατότητα στην 
Επιτροπή να ελέγχει τις συγχωνεύσεις των επιχειρήσεων κατά τρόπον ώστε να 
αποφεύγεται η δημιουργία επιβλαβών για την αγορά καταστάσεων καθώς επίσης, 
και κυρίως, να εγκρίνει όλες τις πράξεις που δεν ενέχουν τέτοιου είδους 
κίνδυνο. Οι συζητήσεις που έγιναν για τη μείωση των ορίων κατέδειξαν ότι οι 
επιχειρήσεις προτιμούν να έχουν να αντιμετωπίσουν μία μόνη αρχή υπεύθυνη για 
τον ανταγωνισμό, αντί να έχουν την υποχρέωση να συμβιβάζονται με τις 
απαιτήσεις διαφόρων εθνικών αρχών. 
Υπάρχουν και άλλες μορφές συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων που μπορούν να 
αποδειχθούν επωφελείς χωρίς αναγκαστικά να οδηγούν σε μία πλήρη συγχώνευση. 
Παραδείγματος χάρη, ορισμένες επιχειρήσεις μπορούν να αποφασίσουν να 
δημιουργήσουν μία κοινή επιχείρηση ή απλώς να συνάψουν μία συμφωνία 
1.ΐν.§2.σ.7 
089 
συνεργασίας. Αυτές οι μορφές συνεργασίας παρέχουν τη δυνατότητα στους 
εταίρους να επιτύχουν μεγαλύτερες επιδόσεις και να αντιμετωπίσουν 
αποτελεσματικά τον ανταγωνισμό, ο οποίος όλο και συχνότερα λαμβάνει διεθνείς 
διαστάσεις. Δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 3, αυτού του είδους οι 
συμφωνίες μπορούν να εγκριθούν, παρά το γεγονός ότι περιορίζουν τον 
ανταγωνισμό. Η δυνατότητα αυτή χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένα κατά το τρέχον 
έτος. Ωστόσο, έχει σημασία η Επιτροπή σε όλες τις περιπτώσεις να αντιδρά με 
ταχύτητα, δεδομένου ότι οι αποφάσεις που λαμβάνουν οι επιχειρήσεις πρέπει να 
μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή γρήγορα, διότι ειδάλλως θα υπήρχε κίνδυνος να 
καταστούν ανεφάρμοστες εξο:ιτίας της μεταβολής του περιβάλλοντος. Ακριβώς 
επειδή έχει επίγνωση της απαίτησης αυτής, η Επιτροπή ανέλαβε την υποχρέωση να 
λαμβάνει θέση, για τις διαρθρωτικές περιπτώσεις, σε σύντομες προθεσμίες. 
159. Επιπλέον, η συνθήκη του Μάαστριχτ προβλέπει την ενθάρρυνση των μικρών 
και μεσαίων επιχειρήσεων. Οπως αναφέρεται και αλλού στην παρούσα Εκθεση, η 
Επιτροπή επιφυλάσσει προτιμησιακή μεταχείριση στις μικρές και μεσαίες 
επιχειρήσεις κατά τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων. 
Στο πλαίσιο των κανόνων ανταγωνισμού που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις, θα 
πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η Επιτροπή παρέχει εδώ και πολύ καιρό ευνοϊκή 
μεταχείριση στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και αποφάσισε να μην 
ασχολείται, υπό κανονικές συνθήκες, με τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων 
μικρότερων διαστάσεων. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού είχε συχνά ως αποτέλεσμα την απαγόρευση συμφωνιών ή πρακτικών 
που ήταν επιβλαβείς για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. 
160. Τέλος, η βιομηχανική πολιτική της Κοινότητας περιλαμβάνει μεταξύ άλλων 
όλες τις μορφές ενθάρρυνσης της έρευνας και της ανάπτυξης. Μία σαφής πολιτική 
υπέρ των ενισχύσεων για έρευνα και ανάπτυξη καθορίστηκε από την Επιτροπή στις 
κατευθυντήριες γραμμές του 1986^. Βάσει του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ, η 
Επιτροπή είναι διατεθειμένη να εγκρίνει τις συμφωνίες που συνεπάγονται 
περιορισμό της ελευθερίας δράσης των συμβαλλομένων μερών, εφόσον πρόκειται 
για ένα αναγκαίο μέσο για την επίτευξη τεχνολογικών καινοτομιών προς όφελος 
όλων. Η απόφαση που έχει ληφθεί σχετικά με την υπόθεση Becton-Cyclopore κατά 
το παρόν έτος, είναι χαρακτηριστική της προσέγγισης αυτής. Εξάλλου, θα 
πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η Επιτροπή, ήδη από το 1984, εξέδωσε έναν 
κανονισμό εξαίρεσης κατά κατηγορίες, για να εγκρίνει ορισμένες συμφωνίες 
4 ΕΕ C 83 της 11.4.1986. Βλέπε επίσης σημεία 454 έως 464 της παρούσας 
Εκθεσης. 
1.ΐν.§2.σ.8 
090 
κοινής έρευνας και ανάπτυξης. Ο κανονισμός αυτός συμπληρώθηκε με έναν άλλον ο 
οποίος τέθηκε σε εφαρμογή κατά το τρέχον έτος και με τον οποίο εξαιρούνται 
υπό ορισμένες συνθήκες οι συμφωνίες αυτές, ακόμη και όταν τα συμβαλλόμενα 
μέρη αποφασίζουν να εκμεταλλευθούν από κοινού τα αποτελέσματα των ερευνών 
τους δημιουργώντας μία κοινή θυγατρική επιχείρηση επιφορτισμένη με την 
εμπορία των προϊόντων. 
161. Σημαντικό τμήμα του επιχειρηματικού περιβάλλοντος αποτελούν οι 
υπηρεσίες, όπως οι μεταφορές και οι τηλεπικοινωνίες που αναλύονται σε διάφορα 
σημεία στην παρούσα Εκθεση, και η ύπαρξη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. 
Για το λόγο αυτό, οι καλά ανεπτυγμένες υποδομές και τα αποτελεσματικά και 
διαρκώς ενημερωμένα συστήματα κατάρτισης αποτελούν κύρια όργανα της 
βιομηχανικής πολιτικής. Η κρατική χρηματοδότηση υποδομών στις οποίες 
πρόκειται να έχουν πρόσβαση όλοι οι παρέχοντες υπηρεσίες δεν θεωρείται γενικά 
κρατική ενίσχυση. 
1.ΐν.§3.σ.9 
nq ι 
<Τ3> §3. Περιβάλλον 
162. Το τρέχον έτος ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για τη σχέση που επικράτησε 
μεταξύ του περιβάλλοντος και των πολιτικών ανταγωνισμού. Με τη θέση σε 
εφαρμογή της συνθήκης του Μάαστριχτ δόθηκε μεγαλύτερη σημασία στο περιβάλλον. 
Πράγματι, στο άρθρο 130ρ παράγραφος 2 προβλέπεται ότι "οι ανά-γκες στον τομέα 
της προστασίας του περιβάλλοντος πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στον καθορισμό 
των άλλων πολιτικών της Κοινότητας". Η αρχή αυτή η οποία συνίσταται στο να 
λαμβάνονται υπόψη οι περιβαλλοντικοί προβληματισμοί στις υπόλοιπες κοινοτικές 
πολιτικές αποτελούσε επίσης βασικό στοιχείο του πέμπτου προγράμματος δράσης 
της Κοινότητας σχετικά με το περιβάλλον "Προς μια αειφόρο ανάπτυξη"^, ενώ 
πήρε συγκεκριμένη μορφή στην ανακοίνωση του Ιουνίου όσον αφορά "την ένταξη 
περιβαλλοντικών στόχων στις άλλες πολιτικές"6. Η πολιτική ανταγωνισμού θα 
πρέπει για το λόγο αυτό, όπως και κάθε άλλη κοινοτική πολιτική, να λαμβάνει 
υπόψη της προβληματισμούς που αφορούν το περιβάλλον. 
163. Ωστόσο, δεν είναι μόνο οι περιβαλλοντικοί προβληματισμοί εκείνοι που 
επηρεάζουν την πολιτική ανταγωνισμού. Η ίδια η πολιτική ανταγωνισμού, όταν 
τεθεί στο κατάλληλο πλαίσιο της, έχει ένα πολύ σημαντικό ρόλο να 
διαδραματίσει στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων7. 
164. Καταρχάς, ένα από τα βασικά στοιχεία της κοινοτικής περιβαλλοντικής 
πολιτικής είναι η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει". Οταν εφαρμόζεται στην πράξη, 
παρέχει στο μηχανισμό των τιμών, ο οποίος κανονικά οφείλει να μεταφράζει σε 
κόστος τις αρνητικές επιπτώσεις μιας συγκεκριμένης διαδικασίας ή ενός αγαθού 
επί του περιβάλλοντος, τη δυνατότητα να λειτουργεί ως ένδειξη, λειτουργία που 
αποτελεί τη βάση της οικονομίας της αγοράς. Το γεγονός αυτό ωθεί τις 
επιχειρήσεις να μετατρέπουν τις περιβαλλοντικές δαπάνες σε οικονομικούς 
όρους. Οι ανταγωνιστικές πιέσεις θα αποτελέσουν συνεπώς έναν από τους 
μηχανισμούς που θα ωθήσουν τις επιχειρήσεις να μειώσουν τις εκπομπές ρύπων 
ιδίως χάρη στη χρησιμοποίηση λιγότερο ρυπογόνων τεχνικών παραγωγής και 
διάθεσης των αποβλήτων. Μακροπρόθεσμα, τα εν λόγω κίνητρα τιμών ωθούν την 
έρευνα προς την ανάπτυξη φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων ή τεχνολογιών 
παραγωγής, κατευθύνοντας με τον τρόπο αυτό την οικονομία προς μια λιγότερο 
ρυπαίνουσα διάρθρωση. 
5 COM(92)23. 
6 SEC(93) 785/5 της 28.5.1993. 
7 Βλέπε την Εικοστή Δεύτερη Εκθεση περί της πολιτικής Ανταγωνισμού, σημεία 
75-77. 
1.ΐν.§3.σ.10 
092 
16 5. Η προσέγγιση αυτή η οποία βασίζεται στον ελεύθερο ανταγωνισμό και 
στους μηχανισμούς της αγοράς αποτελεί στοιχείο κάθε περιβαλλοντικής 
πολιτικής. Στην ανακοίνωση της όσον αφορά "την ανταγωνιστικότητα της 
βιομηχανίας και την προστασία του περιβάλλοντος"°, η Επιτροπή ζητεί σαφώς 
την εφαρμογή μιας προσεκτικής πολιτικής ανταγωνισμού και δηλώνει "ότι στο 
μέτρο του δυνατού [ο συνδυασμός του ανταγωνισμού και του περιβάλλοντος σε ένα 
σύνολο απαιτεί μία στρατηγική η οποία] θα πρέπει να στηρίζεται'σε λύσεις που 
βασίζονται στην ανταγωνιστική λειτουργία των αγορών. Αυτό συνεπάγεται ότι θα 
πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα μέσα της πολιτικής περιβάλλοντος που 
σχετίζονται με την αγορά". Σε μία παρόμοια φιλοσοφία στηρίζονται και οι 
πρόσφατες πολιτικές στον τομέα του περιβάλλοντος. Το Πράσινο Βιβλίο σχετικά 
με την αστική ευθύνη για τις περιβαλλοντικές ζημίες^ καταλογίζει την ευθύνη 
για την αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών στους ρυπαίνοντες και τους 
καταναλωτές. Το σχέδιο οδηγίας για τη συνολική πρόληψη και έλεγχο της 
ρύπανσης1^ αναθέτει στον ανταγωνισμό το συγκεκριμένο ρόλο του καθορισμού 
των καλύτερων διαθέσιμων τεχνολογιών (Β.Α.Τ.) για την τήρηση των καθορισμένων 
προτύπων. 
166. Η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει" προωθείται περαιτέρω στις νέες 
κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις περιβαλλοντικές ενισχύσεις, όπου 
καθορίζονται οι αρχές βάσει των οποίων η Επιτροπή θα κρίνει τις κρατικές 
ενισχύσεις που χορηγούνται για την προστασία του περιβάλλοντος11. Είναι 
σαφές ότι οι επιδοτήσεις για την κάλυψη του κόστους που συνεπάγεται η 
αντιμετώπιση της ρύπανσης δεν αποτελούν την ορθότερη δυνατή εφαρμογή της 
αρχής, η οποία κανονικά απαιτεί ότι όλες αυτές οι δαπάνες θα πρέπει να 
επιβαρύνουν το ρυπαίνοντα. Αλλά αποτελούν ενδεχομένως την αμέσως επόμενη καλή 
λύση. Η δυσκολία που παρουσιάζει η πλήρης και άμεση εφαρμογή της αρχής "ο 
ρυπαίνων πληρώνει" αναγνωρίστηκε ήδη από τη θέσπιση του πρώτου πλαισίου το 
1994, αλλά εν τω μεταξύ έχουν μειωθεί σταδιακά τα επίπεδα των επιχορηγήσεων. 
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές περικόπτουν περαιτέρω τις ενισχύσεις για την 
προσαρμογή των υφιστάμενων βιομηχανικών μονάδων, αλλά, αναγνωρίζοντας ακόμη 
μία φορά ότι οι επιχορηγήσεις ενδέχεται να αποτελούν την αμέσως επόμενη καλή 
λύση, επιτρέπουν έναν υψηλότερο ποσοστό ενίσχυσης (μέχρι και 30%) για 
επενδύσεις που υπερβαίνουν σημαντικά τις τρέχουσες περιβαλλοντικές 
απαιτήσεις. Καθιερώνοντας σαφέστερους κανόνες σε διάφορους τομείς, οι νέες 
κατευθυντήριες γραμμές θα συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή της 
8 SEC(92)1986 τελικό. 
9 COM(93) 47 της 14.5.1993. 
10 COM(93) 423 της 14.9.1993. 
11 Βλέπε σημεία 419 έως 426 της παρούσας Εκθεσης. 
1.ΐν.§3.σ.11 
093 
περιβαλλοντικής πολιτικής στα κράτη μέλη. 
167. Εξίσου σημαντική με την πολιτική των κρατικών ενισχύσεων είναι η 
συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων που μπορεί να έχει επιπτώσεις που θα 
πρέπει να αναλυθούν από την άποψη των κανόνων του ανταγωνισμού. Παραδείγματος 
χάρη, όλο και περισσότερα κράτη μέλη εκδίδουν νόμους σχετικά με τα απόβλητα 
συσκευασιών προκειμένου να μην συμπεριλαμβάνονται πλέον στο δημόσιο σύστημα 
διάθεσης των οικιακών αποβλήτων. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι τα 
απόβλητα ή άλλα προϊόντα κατά το τέλος της ωφέλιμης διάρκειας ζωής τους θα 
πρέπει είτε να ανακυκλώνονται είτε να επαναχρησιμοποιούνται12. 
168. Η συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων συχνά αποτελεί το μόνο τρόπο για 
αυτές για την τήρηση των προδιαγραφών αυτών και για την λειτουργία συστημάτων 
συλλογής και ανάκτησης σε ιδιωτική βάση. Τη στιγμή αυτή εξετάζονται διάφορες 
σημαντικές περιπτώσεις. To DSD (Duales system Deutschland) επιτρέπει στις 
συμμετέχουσες επιχειρήσεις που καταβάλλουν ένα τέλος να τοποθετούν ένα "Grime 
Punkt" στα προϊόντα τους, το οποίο σημαίνει ότι η συσκευασία κανονικά θα 
υποστεί διαλογή και ότι μπορεί να ανακυκλωθεί. Η περίπτωση αυτή αποτέλεσε το 
αντικείμενο μιας σειράς καταγγελιών που εγείρουν διάφορα σημαντικά 
προβλήματα. Συγκεκριμένα τίθεται το ερώτημα κατά πόσον είναι αναγκαία η 
ύπαρξη ενός και μόνου συστήματος, γεγονός το οποίο προκαλεί κίνδυνο 
μονοπωλιακής εξουσίας και κατά πόσον η συμμετοχή στο σύστημα αποτελεί μία de 
facto υποχρέωση για τους παραγωγούς, και ιδίως εκτός Γερμανίας, για την 
είσοδο στη γερμανική αγορά. Με άλλα λόγια, θα μπορούσε το σύστημα να 
χρησιμοποιηθεί ως εμπόδιο για την είσοδο νέων ανταγωνιστών. 
Παρόμοια ζητήματα τέθηκαν και σε μία άλλη περίπτωση η οποία τη στιγμή αυτή 
εξετάζεται και η οποία αφορά τα επαναχρησιμοποιήσιμα πλαστικά κιβώτια για τη 
μεταφορά νωπών φρούτων και λαχανικών. Εναντι της καταβολής ενός τέλους, η 
..IfCP (International fruit Container organisation - η οποία συστήθηκε από τους 
εμπόρους τροφίμων) αναλαμβάνει να παράγει, να προμηθεύει, να παίρνει πίσω και 
να καθαρίζει τα κιβώτια αυτά κατά τρόπο που να καθιστά δυνατή την 
επαναχρησιμοποίηση τους. Οι έμποροι τροφίμων ενημέρωσαν τους προμηθευτές τους 
σε φρούτα και λαχανικά ότι "στο μέτρο του δυνατού θα αγοράζουν μόνον προϊόντα 
που παραδίδονται σε κιβώτια IFCO". Επίσης κοινοποίησαν το σύστημα στην 
12 Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι μπορεί να δικαιολογηθεί η ύπαρξη 
εμποδίων για την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών κατά την έννοια του άρθρου 
30 για περιβαλλοντικούς λόγους, ιδίως εάν δεν έχουν ακόμη εγκριθεί 
κοινοτικά μέτρα (υπόθεση 240/83, Συλλογή Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου 531 και 
υπόθεση 302/86, Συλλογή Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου 4607) 
Ί.ΐν.§3.σ.12 
094 
Επιτροπή. Διάφορες εθνικές και ευρωπαϊκές ενώσεις αφενός παραγωγών 
χαρτοκιβωτίων και, αφετέρου, φρούτων και λαχανικών παραπονέθηκαν κατά του 
συστήματος IFCO. Η Επιτροπή εξακολουθεί να εξετάζει την περίπτωση, αλλά στις 
αρχές του Ιουνίου 1993 εξέδωσε ανακοινωθέν τύπου προκειμένου να διασαφηνίσει 
ένα συγκεκριμένο σημείο. Η επιστολή με την οποία οι έμποροι ενημέρωσαν τους 
προμηθευτές τους για την ύπαρξη του συστήματος IFCO διέφερε από την 
κοινοποίηση του συστήματος αυτού στο βαθμό που δημιουργούσε την εντύπωση ότι 
οι έμποροι θα δέχονταν μόνον κιβώτια IFCO. Σύμφωνα με την κοινοποίηση, οι 
έμποροι απλώς ανέλαβαν την υποχρέωση να προωθήσουν τα κιβώτια IFCO 
χρησιμοποιώντας τον ελάχιστον αριθμό τέτοιου είδους κιβωτίων που έκριναν 
αναγκαίο για την ασφαλή εκκίνηση του συστήματος IFCO. Στο ανακοινωθέν τύπου η 
Επιτροπή ενημέρωσε ευρέως το κοινό ότι μετά από αίτημα της, οι έμποροι 
απηύθυναν μία δεύτερη επιστολή στους προμηθευτές αποσαφηνίζοντας το σημείο 
αυτό1^. 
169. Μία άλλη περίπτωση που αποφασίστηκε κατά το τρέχον έτος είναι ιδιαίτερα 
ενδιαφέρουσα δεδομένου ότι δείχνει τον τρόπο σκέψης της Επιτροπής στον 
περίπλοκο αυτό τομέα. Αφορά τις συμφωνίες μεταξύ των εμφιαλωτών ύδατος για 
την τυποποίηση των φιαλών, κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατή η τήρηση των 
νομοθετικών κανόνων βάσει των οποίων απαιτείται η δυνατότητα 
επαναχρησιμοποίησης των φιαλών αυτών, εάν δεν υπάρχει ένα σύστημα για την 
ανακύκλωση τους1'*. Μία τυποποιημένη φιάλη παρουσιάζει πλεονεκτήματα από την 
άποψη της αποτελεσματικότητας, ιδίως στο επίπεδο του λιανικού εμπορίου όσον 
αφορά τη διαλογή. Με τη θέση σε εφαρμογή της νέας γερμανικής νομοθεσίας, η 
συμμετοχή στο εν λόγω σύστημα τυποποιημένων φιαλών, παρά το γεγονός ότι δεν 
είναι μία de jure υποχρέωση για την πρόσβαση στη γερμανική αγορά, κατέστη 
αναγκαία de facto. Μετά από τις αντιρρήσεις που εξέφρασε η Επιτροπή στα 
πλαίσια των οποίων υπογράμμισε τους εισάγοντες διακρίσεις όρους πρόσβασης 
στο σύστημα για τους μη γερμανούς παραγωγούς μεταλλικού νερού, που εμπόδιζαν 
σοβαρά την είσοδο τους στη γερμανική αγορά, το σύστημα τροποποιήθηκε. Αυτό 
έρχεται σε αντίθεση με την κατάσταση που δημιουργήθηκε πριν μερικά χρόνια 
όταν η Επιτροπή απέρριψε μία παρόμοια καταγγελία λόγω του ότι τη συγκεκριμένη 
χρονική στιγμή υπήρχαν και άλλες δυνατότητες για τη διανομή μεταλλικού 
ύδατος και η συμμετοχή στο σύστημα δεν ήταν αναγκαία για την πρόσβαση στην 
αγορά. 
13 Ανακοινωθέν τύπου ΙΡ(93)430 της 3.6.1993. 
14 Βλέπε σημείο 240 της παρούσας Εκθεσης. 
1.ΐν.§3.σ.13 
095 
170. Η περίπτωση αυτή αποδεικνύει σαφώς ότι η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να 
εξετάζει προσεκτικά όλες τις συμφωνίες μεταξύ των επιχειρήσεων προκειμένου να 
διαπιστώνει κατά πόσον είναι απολύτως αναγκαίες για την επίτευξη των 
περιβαλλοντικών στόχων, θα προσέχει ιδιαίτερα προκειμένου να διασφαλίσει ότι 
οι συμφωνίες αυτές δεν αποκλείουν την πρόσβαση στην αγορά ξένων ανταγωνιστών 
και ότι εάν η συμμετοχή στο σύστημα είναι αναγκαία για την πρόσβαση στην 
αγορά εφόσον δεν υπάρχουν άλλες βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, τότε ότι η 
συμμετοχή αυτή θα παρέχεται με όρους που δεν εισάγουν διακρίσεις. Εν τω 
προκειμένω, η συμμετοχή θα αντιμετωπίζεται με παρόμοιο τρόπο που 
αντιμετωπίζεται η πρόσβαση σε ουσιαστικές διευκολύνσεις στους τομείς που 
υπόκεινται σε ρυθμιστικές παρεμβάσεις ή στις μεταφορές (π.χ. λιμένες)1^. 
Πράγματι, η Επιτροπή κατά την ανάλυση των μεμονωμένων περιπτώσεων θα πρέπει 
/ να σταθμίζει τους περιορισμούς του ανταγωνισμού που θέτει η εξεταζόμενη 
συμφωνία έναντι των περιβαλλοντικών στόχων που διευκολύνονται χάρη σε αυτήν, 
προκειμένου να καθορίσει κατά πόσον μπορεί να εγκρίνει μία συγκεκριμένη 
συμφωνία βάσει μίας τέτοιου είδους αναλογικής ανάλυσης. 
171. Τέλος, όσον αφορά το περιβάλλον, το Λευκό Βιβλίο προσδίδει εξέχουσα θέση 
στο νέο αναπτυξιακό πρότυπο για την Κοινότητα. Η υποχρησιμοποίηση των πόρων 
που βασίζονται στο εργατικό δυναμικό έρχεται σε αντίθεση με την 
υπερχρησιμοποίηση των περιβαλλοντικών πόρων και των μεθόδων παραγωγής 
έντασης κεφαλαίου. Το μοντέλο ανάπτυξης που καθορίζεται βασίζεται σε στοιχεία 
τα οποία έχουν ήδη καθιερωθεί στην περιβαλλοντική πολιτική, αλλά με νέα 
αυστηρότητα και προσοχή. Ο αναγκαίος ρόλος του ανταγωνισμού κατά την εφαρμογή 
της πολιτικής της βιώσιμης; ανάπτυξης και οι επιπτώσεις αυτής επί της 
εφαρμογής της πολιτικής ανταγωνισμού θα ενισχύσουν συνεπώς την αμοιβαία 
αλληλεπίδραση που περιγράφεται στο κεφάλαιο αυτό μεταξύ του περιβάλλοντος και 
του ανταγωνισμού. 
15 Βλέπε σημείο 234 της παρούσας Εκθεσης. 
1.ΐν.§4.σ.14 
096 
<Τ3> §4. Πολιτισμός 
172. Η συνθήκη του Μάαστριχτ περιλαμβάνει έναν ειδικό τίτλο αφιερωμένο στον 
πολιτισμό, γεγονός που αποτελεί καινοτομία σε σχέση με τις υφιστάμενες 
συνθήκες. Η νέα αυτή πολιτική της Κοινότητας έχει άμεσες συνέπειες επί των 
κανόνων ανταγωνισμού. Πράγματι, το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ 
προβλέπει πλέον ότι οι ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της 
διατήρησης της πολιτικής κληρονομιάς, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους 
συναλλαγών και ανταγωνισμού στην Κοινότητα σε βαθμό αντίθετο με το κοινό 
συμφέρον, μπορούν να θεωρηθούν ως συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά και συνεπώς 
να εγκριθούν. Η σημαντική νέα αυτή διάταξη θα παράσχει στην Επιτροπή τη 
δυνατότητα να επιτύχει την αναγκαία ισορροπία μεταξύ των απαιτήσεων που θέτει 
αφενός η προώθηση του πολιτισμού και η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς 
και αφετέρου το άνοιγμα των εμπορικών συναλλαγών και ο ελεύθερος ανταγωνισμός 
στην ενιαία αγορά. 
173. Η πρόβλεψη μιας ρητής νομικής βάσης στη συνθήκη σχετικά με την πολιτική 
των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα του πολιτισμού χαιρετίστηκε ευνοϊκά· 
ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η Επιτροπή ακολουθούσε διαφορετική πολιτική 
κατά το παρελθόν. Πράγματι, πάγια πρακτική της Επιτροπής ήταν να εγκρίνει τις 
κρατικές ενισχύσεις που αποσκοπούσαν στην προώθηση του πολιτισμού και τη 
διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, στο βαθμό που δεν προκαλούσαν 
αθέμιτες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και εφόσον τηρούνταν πλήρως οι 
υπόλοιποι κανόνες της ενιαίας αγοράς. Η θέση της Επιτροπής όσον αφορά τους 
τομείς του κινηματογράφου και της τηλεόρασης εκτίθενται στην Εκθεση του 
περασμένου έτους1 . 
Πολλές τοπικές, περιφερειακές και κρατικές επιχορηγήσεις στον πολιτιστικό 
τομέα, δεν στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και δεν επηρεάζουν τις εμπορικές 
συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών σε σημαντικό βαθμό. Στις περιπτώσεις 
αυτές, δεν εφαρμόζεται το άρθρο 92 της συνθήκης ΕΚ και η Επιτροπή δεν έχει 
λόγο να παρέμβει. Εάν μία επιδότηση έχει στρεβλωτικές επιπτώσεις, οι 
επιπτώσεις αυτές αναλύονται υπό το φως των επιδιωκόμενων εθνικών και 
κοινοτικών πολιτικών και των συνεπειών επί των ανταγωνιστών των δικαιούχων. 
Κατά την ανάλυση αυτή ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην αρχή της αναλογικότητας. 
Η Επιτροπή πρέπει να διερευνήσει κατά πόσο η επιδότηση δεν υπερβαίνει τα όσα 
16 Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1992), σημεία 64-
66. 
1.ΐν.§4.σ.15 
097 
απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων που επιδιώκει η πολιτική που 
ακολουθείται και κατά πόσον οι βλαβερές συνέπειες επί των ανταγωνιστών 
υπερσκελίζουν τα οφέλη που προκύπτουν από την επίτευξη των σχετικών στόχων. 
174. Ο πολιτισμός, όπως συχνά αναφέρεται, δεν είναι ένα κοινό προϊόν όπως τα 
υπόλοιπα. Αυτό ενδεχομένως ισχύει, ωστόσο οι καλλιτέχνες, οι παραγωγοί, οι 
διανομείς και σε τελευταία ανάλυση όλοι όσοι συμμετέχουν στη διαδικασία της 
πολιτιστικής δημιουργίας και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς 
συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι και σε ανταγωνιστική θέση μεταξύ τους για την 
κατάκτηση του κοινού, των διαφημιστών και των αγορών. Κατά συνέπεια, έχει 
μεγάλη σημασία στον τομέα αυτό, όπως και στους υπόλοιπους, η Επιτροπή να 
διασφαλίσει ότι δεν στρεβλώνεται αθέμιτα ο ανταγωνισμός και ότι αποφεύγονται 
οι υπέρμετρες επιχορηγήσεις. 
Κατά τα πρόσφατα έτη, η Επιτροπή έλαβε μία σειρά αποφάσεων που αποσαφήνισαν 
τη θέση της όσον αφορά τις ενισχύσεις στον πολιτιστικό τομέα. Η διατήρηση της 
πολιτιστικής πολυμορφίας έγινε αποδεκτή ως λόγος που δικαιολογεί την παροχή 
ενίσχυσης στην κινηματογραφική βιομηχανία, την επιχορήγηση παραγωγών 
τηλεοπτικών προγραμμάτων σε περιφερειακές γλώσσες, την προώθηση των 
εικαστικών τεχνών και για τη στήριξη των εξαγωγών βιβλίων σε χώρες όπου η 
γλώσσα του βιβλίου δεν ομιλείται ευρέως. Εχουν εξευρεθεί τρόποι συμβιβασμού 
της αρχής της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς με την αρχή και της μη 
εισαγωγής διακρίσεων. Μετά την τροποποίηση της συνθήκης ΕΚ, όπως περιγράφηκε 
ανωτέρω, αναμένεται μία περαιτέρω αποσαφήνιση του θέματος χωρίς ωστόσο 
οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή στην ακολουθητέα πολιτική. 
175. Η προστασία του πολιτισμού αποτελεί επίσης ένα σημείο στο οποίο δινόταν 
ιδιαίτερη προσοχή κατά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού επί των 
επιχειρήσεων. Πράγματι, παρά το γεγονός ότι στο θέμα αυτό δεν αναφέρεται ρητά 
στο κείμενο των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη 
της τη διάσταση αυτή στις υποθέσεις που εξετάζει βάσει των άρθρων αυτών. 
Ωστόσο, κατά την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων δεν επιδιώκεται η θέσπιση 
μιας πολιτικής πολιτισμού ούτε η καθιέρωση αξιολογικών κρίσεων, αλλά η 
εκτίμηση τρόπων συμπεριφοράς των επιχειρήσεων λαμβάνοντας υπόψη τις 
ενδεχόμενες επιπτώσεις σε σχέση με την πολιτική πολιτισμού της Κοινότητας. 
Jl 
1.ΐν.§4.σ.16 093 
176. Ενα πρώτο παράδειγμα της επιδίωξης αυτής αναφέρθηκε ήδη όταν η παρούσα 
έκθεση ανέλυσε τον οπτικοακουστικό τομέα. Η δράση της Επιτροπής στον τομέα 
αυτό και στους υπόλοιπους, αποσκοπεί, όπως είναι ευνόητο, καταρχάς να 
εξασφαλίσει ότι δεν στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων και 
ότι ορ.ισμένες επιχειρήσεις δεν επιδιώκουν να αποκλείσουν τις υπόλοιπες με 
αντιανταγωνιστικές πρακτικές. Με τον τρόπο αυτό, η δράση της Επιτροπής έχει 
μεταξύ άλλων ως αποτέλεσμα να διασφαλίζει μία ορισμένη πολυμορφία στα μέσα 
μαζικής επικοινωνίας. Η πολυμορφία αυτή είναι βεβαίως αποτελεσματικό μέσο για 
την προώθηση του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Συγκεκριμένα εμποδίζοντας ορισμένους 
οικονομικούς φορείς του εν λόγω τομέα να περιορίζουν την πρόσβαση των 
υπολοίπων σε ορισμένες εικόνες, η Επιτροπή επιθυμεί να εξασφαλίσει την 
ευρύτερη δυνατή μετάδοση των πληροφοριών αυτών και συνεπώς έμμεσα συμβάλλει 
στη διάδοση τους σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
177. Το δεύτερο παράδειγμα είναι ενδεχομένως χαρακτηριστικότερο. Πολλές 
υποθέσεις που τη στιγμή αυτή βρίσκονται ενώπιον της Επιτροπής αφορούν τα 
συστήματα των επιβαλλόμενων τιμών πώλησης των βιβλίων. Πρόκειται για 
μηχανισμούς που έθεσαν σε εφαρμογή οι εκδότες σε πολλά κράτη μέλη και οι 
οποίοι αποσκοπούν στην αποφυγή ενός έντονου ανταγωνισμού τιμών μεταξύ των 
εκδοτών και μεταξύ των βιβλιοπωλών. Χωρίς να θέλει να προεξοφλήσει κατά 
οιονδήποτε τρόπο το τελικό αποτέλεσμα των εν λόγω υποθέσεων, η Επιτροπή 
υπογράμμισε ωστόσο ήδη επανειλημμένα ότι μπορεί να επιτρέψει, στα πλαίσια 
των κανόνων του ανταγωνισμού, την ύπαρξη τέτοιων συστημάτων επιβαλλόμενων 
τιμών στον τομέα αυτό στο βαθμό που τα συστήματα αυτά αφορούν μεμονωμένες 
περιπτώσεις και είναι αποκλειστικά και μόνο κάθετα. Με άλλα λόγια, η 
Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι οι τιμές, οι μέθοδοι καθορισμού των τιμών ή 
οι όροι πώλησης θα καθορίζονται συλλογικά από όλους τους εκδότες, μπορεί 
ωστόσο να επιτρέψει ένα σύστημα με το οποίο ένας μεμονωμένος εκδότης 
καθορίζει τους όρους πώλησης και την τιμή μεταπώλησης των βιβλίων του στα 
βιβλιοπωλεία. Στην ανάλυση αυτή, είναι βέβαιο ότι η Επιτροπή γνωρίζει ότι θα 
πρέπει να διασφαλιστεί μία μορφή προστασίας των εκδοτών, τα βιβλία των οποίων 
εκδίδονται σε πιο περιορισμένο αριθμό και ότι η σκέψη αυτή επηρεάζει την 
ανάλυση της από την άποψη του ανταγωνισμού. Πράγματι, ένα μεμονωμένο σύστημα 
επιβαλλόμενων τιμών καθιστά δυνατή την προστασία των βιβλιοπωλείων με 
ειδικότερες σειρές βιβλίων και συνεπώς βιβλίων με περιορισμένο αριθμό 
αντιτύπων. Για άλλη μια φορά πρόκειται για ένα σημαντικό παράδειγμα όπου η 
Επιτροπή εφαρμόζει τους κανόνες ανταγωνισμού δείχνοντας σημαντικό ενδιαφέρον 
για την πολιτική πολιτισμού. 
ι·—5-» 099 
<Τ3> §5. Εμπορική πολιτική 
178. Η σχέση μεταξύ της πολιτικής ανταγωνισμού και τής εμπορικής πολιτικής, 
και όλως ιδιαιτέρως τα μέτρα αντιντάμπιγκ, αποτελεί το αντικείμενο αναλύσεων 
εδώ και πολύ καιρό. Ορισμένες φορές προτάθηκε η αντικατάσταση των κανόνων 
αντιντάμπιγκ από τους κανόνες ανταγωνισμού. Υπό την προοπτική αυτή, οι εν 
λόγω κανόνες εξετάζονται μόνον σε σχέση με την εφαρμογή τους έναντι των 
τρόπων συμπεριφοράς που εμφανίζονται στο εσωτερικό της Κοινότητας. 
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται αυτή την άποψη. Πράγματι, στο Λευκό Βιβλίο για 
την "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση", υπογραμμίζει ότι είναι 
αναγκαία η προστασία της κοινοτικής βιομηχανίας κατά των αθέμιτων πρακτικών 
στην Κοινότητα των επιχειρήσεων που είναι εγκαταστημένες σε τρίτες χώρες, 
μέσω της ενίσχυσης της εφαρμογής των κανόνων αντιντάμπιγκ. Συνεπώς, προς το 
παρόν δεν συζητείται η υποκατάσταση των κανόνων ανταγωνισμού με αυτά τα μέτρα 
εμπορικής πολιτικής. 
179. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι κανόνες ανταγωνισμού δεν θα κληθούν στο 
μέλλον να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στον τομέα αυτό. Πράγματι, η εφαρμογή 
των μέτρων αντιντάμπιγκ δεν επιτρέπει στην κοινοτική βιομηχανία να διεισδύσει 
σε αγορές που βρίσκονται σε τρίτες χώρες, όπου η εθνική παραγωγή συχνά είναι 
οργανωμένη κατά τρόπον ώστε να αποκλείεται στην κυριολεξία η πρόσβαση μιας 
ξένης επιχείρησης. Εξάλλου, τα μέτρα αντιντάμπιγκ συνίστανται σε αναλήψεις 
υποχρεώσεων εκ μέρους των παραγωγών ή στον καθορισμό ποσοστώσεων ενδέχεται να 
έχουν παραδόξως ως αποτέλεσμα την αύξηση των κερδών των επιχειρήσεων των 
τρίτων χωρών που θα μπορούν να διαθέσουν τα προϊόντα τους στην Κοινότητα σε 
υψηλότερη τιμή. Συνεπώς, για την εξεύρεση μιας μόνιμης λύσης στις δυσκολίες 
που αντιμετωπίζει η κοινοτική βιομηχανία θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν άλλα 
μέσα. 
180. Για την Επιτροπή, οι κανόνες ανταγωνισμού ενδέχεται να αποτελούν το μέσο 
αυτό. Συγκεκριμένα, το παράδειγμα της Κοινότητας καταδεικνύει ότι οι κανόνες 
ανταγωνισμού αποτελούν απολύτως αναγκαίο συμπλήρωμα της κατάργησης των 
κρατικών εμποδίων στις συναλλαγές. Αυτό εξηγεί για ποιο λόγο η Κοινότητα 
ανέκαθεν επέβαλλε με ιδιαίτερη έμφαση κυρώσεις επί των τρόπων συμπεριφοράς 
των οικονομικών φορέων που αποσκοπούσαν στην ανάσχεση της ολοκλήρωσης των 
αγορών. Προς το παρόν, τα μέτρα ελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου αφορούν 
μόνον τα εμπόδια που θέτουν Τα κράτη και δεν λαμβάνουν υπόψη τους τα εμπόδια 
1.ΐν.§5.σ.18 . Λ Λ 100 
που θέτουν οι επιχειρήσεις στις συναλλαγές. Για την Επιτροπή, η ανάπτυξη των 
κανόνων ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο και ιδίως η ουσιαστική εφαρμογή τους 
αποτελεί στο εξής επιτακτικό στόχο, προκειμένου να τεθεί η κοινοτική 
βιομηχανία σε παρόμοιες συνθήκες με εκείνες των ανταγωνιστών της. 
181. Υπάρχουν πολλές μέθοδοι που θα μπορούσαν να ακολουθηθούν αλλά η Επιτροπή 
κρίνει ότι η μία δεν αποκλείει την άλλη. Η πιο φιλόδοξη λύση είναι βεβαίως η 
θέσπιση ενός διεθνούς κώδικα ανταγωνισμού, σε συνδυασμό με αποτελεσματικά 
μέσα τα οποία θα διασφαλίζουν την τήρηση του. Εξάλλου, η Επιτροπή επιμένει 
για την ένταξη των κανόνων ανταγωνισμού στις συμφωνίες που συνάπτει με τρίτες 
χώρες. Τέλος, έχει ήδη συνάψει ή προτίθεται να συνάψει ορισμένες ειδικές 
συμφωνίες σε θέματα ανταγωνισμού με τις αρχές ανταγωνισμού τρίτων χωρών. 
Πρόκειται για προκαταρκτικούς και απολύτως αναγκαίους όρους που επιτρέπουν 
στην κοινοτική βιομηχανία να εισέρχεται ελεύθερα στις αγορές τρίτων χωρών. Η 
νέα αυτή κατάσταση αναμένεται πως θα στερήσει από τις επιχειρήσεις των εν 
λόγω τρίτων χωρών σημαντικά οφέλη που έχουν προς το παρόν εξαιτίας του 
αποκλεισμού της αγοράς τους. Υπό τους όρους αυτούς, μακροπρόθεσμα, οι 
οικονομικές συνθήκες δεν θα τους επιτρέπουν, όπως προς το παρόν, να 
προβαίνουν σε αθέμιτο ανταγωνισμό στην Κοινότητα. Πράγματι, εάν 
εξακολουθήσουν να πωλούν σε τιμές πολύ χαμηλές, είτε τα προϊόντα τους θα 
μπορούν να επαναεξάγονται στην αρχική αγορά είτε οι κοινοτικές επιχειρήσεις 
θα μπορούν να πωλούν σε τιμές ακόμη χαμηλότερες από ό,τι οι εν λόγω 
επιχειρήσεις στις χώρες καταγωγής τους. Συνεπώς, οι οικονομικές συνθήκες που 
επιτρέπουν τις πρακτικές ντάμπινγκ θα καταργηθούν. 
1.ν.§1.σ.1 
101 
<τ4> κεφάλαιο ν 
<Τ2> Οι κανόνες του ανταγωνισμού στην πράξη 
<Τ3> §.1 Αίαφάνεια 
182. Η Επιτροπή επί σειρά ετών καταβάλλει ιδιαίτερες προσπάθειες ώστε τόσο οι 
επιχειρήσεις όσο και το κοινό να αποκτήσουν εύκολη και ουσιαστική πρόσβαση 
στις πληροφορίες που χρειάζονται για να κατανοήσουν την πολιτική της 
Κοινότητας στον τομέα του ανταγωνισμού και, στην περίπτωση των επιχειρήσεων, 
να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις της σε καθημερινή βάση. Ιδιαίτερα, όσον 
αφορά τις κρατικές ενισχύσεις είναι πρωταρχικής σημασίας οι κυβερνήσεις των 
κρατών μελών και οι τοπικές αρχές τους να έχουν πρόσβαση στις απαραίτητες 
πληροφορίες ώστε τα σχέδια τα ρποία επεξεργάζονται για τη χορήγηση ενισχύσεων 
να συμβιβάζονται με τους σχετικούς κοινοτικούς κανόνες τόσο επί της 
διαδικασίας όσο και επί της ουσίας. Η ανάγκη για σαφή πληροφόρηση αποτελεί 
προτεραιότητα της Επιτροπής στον τομέα της πολιτικής του ανταγωνισμού. Η 
κοινρτική πολιτική ανταγωνισμού θα κερδίσει την αμέριστη υποστήριξη των 
επιχειρήσεων, των πολιτικών φορέων λήψης αποφάσεων και του ευρέος κοινού μόνο 
εάν είναι κατανοητή. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, πρέπει οπωσδήποτε η 
κοινοτική προσέγγιση στον τομέα αυτό να είναι τελείως διαφανής. 
Το 1993 η Επιτροπή συνέχισε να λαμβάνει σειρά μέτρων προκειμένου η πολιτική 
της να παραμε ίνει αποτελεσματική. 
183. Πρώτο, η Επιτροπή όρισε έναν υπεύθυνο πληροφοριών στο πλαίσιο της 
Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, από τον οποίο οι εταιρείες και οι πολίτες 
της Κοινότητας μπορούν να ζητούν πληροφορίες. Η υπηρεσία αυτή δημιουργήθηκε 
με την προοπτική να αποτελέσει ένα προσιτό κέντρο πληροφοριών, τόσο για 
γενικές έρευνες σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού όσο και για ειδικές 
ερωτήσεις σχετικά με συγκεκριμένα νομικά θέματα. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να 
επικοινωνήσουν με την εν λόγω μονάδα καλώντας Βρυξέλλες τον αριθμό 
32 2 295 00 94 ή αποστέλλοντας τέλεφαξ, Βρυξέλλες 32 2 295 54 37. 
184. Δεύτερο, η Επιτροπή συνέχισε τις προσπάθειες της για να διευρύνει το 
φάσμα δημοσιεύσεων και άλλων πηγών πληροφοριών, που μπορούν να διατεθούν στο 
κοινό. 
1.ν.§1.σ.2 102 
Εκτός από τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα του πλήρους κειμένου των 
επισήμων αποφάσεων που λαμβάνει η Επιτροπή σύμφωνα με τα άρθρα 8 5 και 86, 
όλες οι μείζονες εξελίξεις σε επιμέρους περιπτώσεις και θέματα γενικής 
πολιτικής γνωστοποιούνται με ανακοίνωση τύπου. Οι εν λόγω ανακοινώσεις τύπου 
είναι στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου, ο οποίος μπορεί να τις συμβουλευτεί 
μέσω μίας βάσης δεδομένων άμεσης επικοινωνίας, ονόματι RAPID, που διατίθεται 
μέσω συνδρομής από την Επιτροπή. Επιπλέον, σύνοψη των εν λόγω ανακοινώσεων 
τύπου εμφανίζεται στο Δελτίο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, καθώς και στην ετήσια 
Εκθεση Ανταγωνισμού. Τέλος, για πρώτη φορά το 1993 η Επιτροπή δημοσίευσε 
εκτεταμένη ανακοίνωση τύπου ως απολογισμό της δραστηριότητας της όσον αφορά 
την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. 
Δεύτερη ανακοίνωση όσον αφορά τους υπόλοιπους έξι μήνες του έτους 
δημοσιεύτηκε στις αρχές του 1994. 
Επιπλέον, σειρά άλλων σχεδίων ευρίσκονται στο στάδιο ολοκλήρωσης τους. Η 
Επιτροπή προετοιμάζει διάφορα φυλλάδια για την κοινοτική πολιτική 
ανταγωνισμού, τα οποία θα είναι διαθέσιμα κατά τη διάρκεια του 1994. Επίσης, 
προγραμματίζει την έκδοση εύχρηστου τριμηνιαίου ειδησεογραφικού δελτίου, το 
οποίο θα ενημερώνει την επιχειρηματική και νομική Κοινότητα για τις πρόσφατες 
εξέλιξεις. 
185. Τρίτο, η Επιτροπή λαμβάνει σειρά μέτρων με στόχο να αυξήσει τη συμμετοχή 
των βιομηχανικών κύκλων και των καταναλωτών σε υποθέσεις που εξετάζονται από 
την Επιτροπή. Κατ'αυτό τον τρόπο, για τις υποθέσεις που αφορούν συγχωνεύσεις 
και διαρθρωτικές κοινές επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του 
άρθρου 85 παράγραφος 1, η Επιτροπή δημοσιεύει ανακοίνωση στη σειρά Γ της 
Επίσημης Εφημερίδας μόλις λαμβάνει την κοινοποίηση, παρουσιάζοντας συνοπτικά 
την εξεταζόμενη πράξη και καλώντας τους τυχόν ενδιαφερόμενους να υποβάλουν 
τις παρατηρήσεις τους. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι σε περιπτώσεις που η 
Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να λάβει απόφαση αρνητικής πιστοποίησης ή 
απαλλαγής, δημοσιεύει αρκετά λεπτομερή ανακοίνωση βάσει του άρθρου 19 
παράγραφος 3 του κανονισμού 17/62 περιγράφοντας συνοπτικά την προτεινόμενη 
συναλλαγή και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της στη συγκεκριμένη αγορά, καλώντας 
παράλληλα τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τα σχόλια τους πριν λάβει τελική 
απόφαση. 
1.V..1.C.3 103 
186. τέταρτο, η Επιτροπή προωθεί την πολιτική της, να καλεί τις εταιρείες και 
τους εκπροσώπους τους να επικοινωνήσουν με τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού 
για διαβουλεύσεις όσον aq>opa επιμέρους υποθέσεις πριν την υποβολή 
κοινοποίησης ή καταγγελίας. Οι επαφές αυτού του είδους αποτελούν πλέον τυπική 
διαδικασία για υποθέσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για 
τις συγχωνεύσεις, και η τακτική αυτή έγινε γενικά ευνοϊκά δεκτή από τους 
ενδιαφερόμενους. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή άρχισε να ενημερώνει τις εταιρείες 
για την ύπαρξη της εν λόγω δυνατότητας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που αφορούν 
διαρθρωτικές κοινές επιχειρήσεις, για τις οποίες οι νέες εσωτερικές 
προθεσμίες που θέτει η Επιτροπή καθιστούν απαραίτητη τη στενή συνεργασία 
μεταξύ της Επιτροπής και των εμπλεκομένων εταιρειών. 
187. Τέλος, θα πρέπει να γίνει ειδική μνεία όσον αφορά τη διαφάνεια στον 
τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Το 1993 εκδόθηκε μία νέα σειρά κατευθυντήριων 
γραμμών, στις οποίες εκτίθενται οι αρχές που θα τηρεί η Επιτροπή όταν 
εξετάζει τη συμβατότητα των κρατικών ενισχύσεων με την προστασία τ°υ 
περιβάλλοντος(1). Επίσης, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση, η οποία τυποποιεί 
τα έντυπα κοινοποίησης και τις απαιτήσεις για την αναφορά εγκεκριμένων 
καθεστώτων ενίσχυσης(2). Οι υ,πηρεσίες της Επιτροπής συναντήθηκαν δύο φορές 
με εμπειρογνώμονες από το: δώδεκα Ηράτη μέλη στο πλαίσιο πολυμερών 
συνεδριάσεων. 
188· Εξάλλου, η Επιτροπή έλο:βε συγκεκριμένα μέτρα με τη μορφή οδηγίας προς 
τις υπηρεσίες της, προκειμένου να εξασφαλίσει μεγαλύτερο βαθμό διαφάνειας 
όσον αφορά τη νομοθεσία. Η διεξαγωγή ενεργού διαλόγου με τους ενδιαφερόμενους 
οικονομικούς και επαγγελματικούς κύκλους και, γενικότερα, με τους ευρωπαίους 
πολίτες προϋποθέτει ότι αυτοί θα είναι καλύτερα ενημερωμένοι όσον αφορά τις 
προπαρασκευαστικές εργασίες που προηγούνται της έγκρισης των νομοθετικών 
πράξεων. 
(1) 9λέπε σημείο 384 της παρούσας Εκθεσης. 
(2) Βλέπε σημείο 385 της παρούσας Εκθεσης. 
1.ν.§1.σ.4 
104 
Η Επιτροπή δεν έχει τη νομική υποχρέωση να δημοσιεύει τα σχέδια των 
νομοθετικών κειμένων που συντάσσει, παρά μόνο όσον αφορά τους κανονισμούς 
απαλλαγής κατά κατηγορίες^·*). Η Επιτροπή αναλαμβάνει τη δέσμευση να 
δημοσιεύει στο μέλλον όλες τις προτάσεις οδηγίας ή κανονισμού του Συμβουλίου 
καθώς και όλα τα σχέδια οδηγίας, κανονισμού ή ανακοίνωσης πολιτικού ή 
ερμηνευτικού χαρακτήρα που προτίθεται να υιοθετήσει στον τομέα των κανόνων 
του ανταγωνισμού που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις. 
Η δημοσίευση θα καταχωρείται κανονικά στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων. Για σχέδια άλλα από αυτά που αφορούν τους κανονισμούς απαλλαγής 
κατά κατηγορίες, η δημοσίευση θα πραγματοποιείται ταυτόχρονα με τη διαβίβαση 
των κειμένων από την Επιτροπή στα κράτη μέλη. Η εν λόγω διαδικασία θα 
επιτρέψει στην Επιτροπή να λάβει υπόψη της τις αντιδράσεις τωων 
ενδιαφερόμενων κύκλων στο πλαίσιο της συνεδρίασης διαβούλευσης με τις εθνικές 
αρχές. 
(3) Βλέπε σχετικά τους κανονισμούς του Συμβουλίου: κανονισμός 
αριθ. 19/65/ΕΟΚ, άρθρα 5, 6 (ΕΕ 36 της 6ης Μαρτίου 1965, σ. 533)· 
κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2821/71, άρθρα 5, 6 (ΕΕ L 285 της 29ης Δεκεμβρίου 
1971, σ. 46. 
1.ν.§2.σ.5 
10 
<Τ3> §2. Επικουρικότητα και αποκέντρωση 
189. Η αρχή της επικουρικότητας, που επικυρώνεται με το νέο άρθρο 3 
στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, αποτέλεσε εξαρχής τη βάση των κανόνων που 
αποσκοπούν να εξασφαλίσουν τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε επίπεδο 
Κοινότητας, τη διατήρηση και την ανάπτυξη νόμιμου, αποτελεσματικού και 
γνήσιου ανταγωνισμού στον τομέα των συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων. Τα 
άρθρα 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ συνυπάρχουν ανέκαθεν με τις ανάλογες 
διατάξεις του εθνικού δικαίου. Οι σχετικές συμφωνίες και πρακτικές δεν 
υπόκεινται στους κοινοτικούς κανόνες παρά μόνο στο βαθμό που ενδέχεται να 
επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.Ο κοινοτικός νομοθέτης κατέληξε 
σε παρόμοια λύση για να διαχωρίσει τις κοινοτικές δικαιοδοσίες από αυτές των 
κρατών μελών στο θέμα των συγκεντρώσεων. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 
ορίζει ότι μόνο οι πράξεις κοινοτικής κλίμακας υπόκεινται στον έλεγχο της 
Επιτροπήςί4), 
Μολονότι η αρχή της επικουρικότητας έχει καθιερωθεί στην πολιτική του 
ανταγωνισμού, η εφαρμογή της; δεν είναι πάντα ικανοποιητική, δεδομένου ότι η 
διάκριση μεταξύ των πράξεων που θα έπρεπε να υπόκεινται στην αρμοδιότητα της 
Επιτροπής και αυτών που θα έπρεπε να αφορούν τα κράτη μέλη δεν είναι πάντα 
εντελώς σαφής. Αυτό ισχύει κυρίως για τη διαχωριστική γραμμή που προβλέπει ο 
κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89, προκειμένου να οριοθετήσει τα αντίστοιχα 
πεδία εφαρμογής του κοινοτικρύ δικαίου και του εσωτερικού δικαίου των κρατών 
μελών. Η αποκτηθείσα πείρα όσον αφορά την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού 
αποδεικνύει ότι οι πολυάριθμες πράξεις που τοποθετούνται εκτός των ορίων που 
ισχύουν προς το παρόν, έχουν γνήσια ευρωπαϊκό χαρακτήρα και θα έπρεπε, κατά 
συνέπεια, να υπόκεινται στον έλεγχο της Κοινότηταςί5). 
Προκειμένου να υλοποιηθεί ο στόχος αυτός, η Επιτροπή θα συνεχίσει τις 
προσπάθειες της προκειμένου να πετύχει το 1996 αναθεώρηση των ορίων του 
κύκλου εργασιών που προβλέπονται στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
4064/89 και τα οποία προσδιορίζουν την κοινοτική διάσταση μιας συγκέντρωσης. 
190. Οσον αφορά τα άρθρα 85 και 86, το ίδιο το κείμενο των εν λόγω άρθρων 
εμποδίζει την Επιτροπή να επιληφθεί των υποθέσεων σύμπραξης ή κατάχρησης 
δεσπόζουσας θέσης, των οποίων οι προβλέψιμες επιπτώσεις περιορίζονται στην 
(4) Βλέπε Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 
120. 
(5) Βλέπε σχετικά το κεφάλαιο των συγκεντρώσεων. 
1.ν.§2.σ.6 
106 
επικράτεια ενός κράτους μέλους. Πρόκειται για έναν τομέα που ανήκει στη 
δικαιοδοσία των εθνικών αρχών για την εφαρμογή του εσωτερικού τους δικαίου. 
Αντίθετα, δεν υφίσταται ούτε αποκλειστική δικαιοδοσία της Κοινότητας ούτε 
αποκλειστική αρμοδιότητα της Επιτροπής για τις συμπράξεις και τις καταχρήσεις 
δεσπόζουσας θέσης που έχουν επιπτώσεις σε περισσότερα κράτη μέλη και κατά 
συνέπεια επηρεάζουν τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Οι εθνικές αρχές μπορούν 
στις περιπτώσεις αυτές να εφαρμόζουν το εσωτερικό τους δίκαιο. Στο βαθμό που 
η Επιτροπή δεν κινεί καμία διαδικασία, οι εθνικές αρχές μπορούν να προσφύγουν 
στις απαγορεύσεις που προβλέπονται στο άρθρο 85 παράγραφος 1 και στο άρθρο 
86. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή έχει αποκλειστική αρμοδιότητα να χορηγεί 
επιμέρους απαλλαγές σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3 (κανονισμός αριθ. 17, 
άρθρο 9). 
Λόγω της ιδιαιτερότητας της κατάστασης απαιτείται μία συνεχής και στενή 
συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών των κρατών μελών προκειμένου να 
αποφευχθούν οι παράλληλες διαδικασίες που ενδέχεται να οδηγήσουν σε 
ασυνεπείς, διάβαζε αντιφατικές, αποφάσεις. Για τον ίδιο λόγο, θα ήταν σκόπιμο 
να αναζητηθεί ένας καλύτερος τρόπος κατανομής του εργασιακού φόρτου μεταξύ 
της Κοινότητας και των κρατών μελών όσον αφορά την προστασία του 
ανταγωνισμού. Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι περιπτώσεις σύμπραξης και 
κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, οι οποίες, ενώ επηρεάζουν αισθητά τις 
ενδοκοινοτικές συναλλαγές, έχουν κυρίως επιπτώσεις σε μία μόνο εθνική αγορά, 
θα έπρεπε να αντιμετωπιστούν από την αρχή του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους 
στο πλαίσιο των επικουρικών αρμοδιοτήτων της σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 
3 του κανονισμού αριθ. 17. Κατ'εφαρμογή της εν λόγω διάταξης, οι εθνικές 
αρχές μπορούν να εφαρμόσουν τις απαγορεύσεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 και 
του άρθρου 86 είτε ανεξάρτητα είτε παράλληλα με τις ανάλογες διατάξεις του 
εσωτερικού τους δικαίου. Αντίστροφα, οι υποθέσεις που έχουν σημαντικό 
αντίκτυπο επί του ανταγωνισμού είτε στο σύνολο της Κοινότητας είτε σε τμήμα 
της που υπερβαίνει σημαντικά την επικράτεια ενός μόνο κράτος μέλους, 
εξετάζονται αποκλειστικά από την Επιτροπή. 
Ενα τέτοιο σύστημα κατανομής καθηκόντων δεν θα έθιγε εξάλλου την αποκλειστική 
αρμοδιότητα της Επιτροπής, που προβλέπεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 του 
κανονισμού αριθ. 17, να χορηγεί επιμέρους απαλλαγές βάσει του άρθρου 85 
παράγραφος 3. Η εφαρμογή της εν λόγω διάταξης δεν είναι στη διακριτική 
ευχέρεια των δικαστηρίων και των αρχών των κρατών μελών παρά μόνο για τα είδη 
συμφωνιών τα οποία δεν δημιουργούν σημαντικά προβλήματα στον ανταγωνισμό και 
μέσω των κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορίες. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, 
1.ν.§2.σ.7 107 
που υποβάλλονται σε επιμέρους έλεγχο, η χορήγηση παρέκκλισης από την 
απαγόρευση των συμπράξεων προϋποθέτει μία εκτίμηση σύνθετων οικονομικών 
καταστάσεων και την άσκηση ευρείας διακριτικής εξουσίας, ιδίως όταν πρόκειται 
να ληφθούν υπόψη διαφορετικοί στόχοι της συνθήκης ÊK. Το καθήκον αυτό δεν 
μπορεί παρά να ανατεθεί στην Επιτροπή. 
191. Η λύση που προτάθηκε ανωτέρω εντάσσεται τέλεια στην πολιτική που η 
Επιτροπή ασκεί επί σειρά ετών με στόχο την περαιτέρω αποκέντρωση της 
εφαρμογής των άρθρων 85 και 86. Ενα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή έγινε 
με την έκδοση ανακοίνωσης σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και 
των δικαστηρίων των κρατών μελών(°). Στο εξής, η Επιτροπή θα προσπαθήσει να 
εντατικοποιήσει τη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών 
προκειμένου να θέσει τις βάσεις για την τακτική εφαρμογή του κοινοτικού 
δικαίου από τις εν λόγω αρχές. Η ετήσια διάσκεψη των γενικών διευθυντών 
ανταγωνισμού, η οποία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 15 Οκτωβρίου 1993, 
αφιέρωσε το σύνολο των εργασιών της στο εν λόγω θέμα. Οι συζητήσεις 
συνεχίζονται στο πλαίσιο ομάδας εργασίας ad hoc που αποτελείται από 
εκπροσώπους των εθνικών αρχών και της Επιτροπής. Η εν λόγω ομάδα έχει ως 
αποστολή να εξετάσει ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν ώστε 
να εφαρμοστεί σε όλη την Κοινότητα μία αποτελεσματικότερη πολιτική 
ανταγωνισμού όσον αφορά τις επιχειρήσεις· 
να εμπλακούν περισσότερο οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών στην 
εφαρμογή της εν λόγω πολιτικής-
να βελτιωθούν οι κοινοτικές διαδικασίες και 
να επιτευχθεί μία καλύτερη κατανομή υποθέσεων μεταξύ της Επιτροπής και 
των κρατών μελών. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ot εν λόγω στόχοι μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς 
τρόποίηση του κανονισμού 17. Οι συγκεκριμένες ενέργειες που απαιτούνται στο 
πλαίσιο αυτό θα αποτελέσουν το αντικείμενο ανακοίνωσης που πρόκειται να 
δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα. 
(6) ΕΕ C 39 της 13ης Φεβρουαρίου 1993, σ. 6, Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της 
πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 299. 
1.ν.§3.σ.8 
103 
<Τ3> §3. Βελτίωση των διαδικασιών 
192. Η Επιτροπή συνεχίζει να εξετάζει τις δυνατότητες απλοποίησης και 
επιτάχυνσης των διαδικασιών της. Για την υλοποίηση των εν λόγω στόχων 
απαιτείται, αφενός, η τυποποίηση των αιτήσεων, κοινοποίησων και εκθέσεων που 
υποβάλλουν οι ενδιαφερόμενοι καθώς και των επιστολών που εκδίδει η Γενική 
Διεύθυνση Ανταγωνισμού, και αφετέρου, η βελτίωση των εισερχόμενων πληροφοριών 
που αποτελούν τη βάση για τις αποφάσεις της Επιτροπής. Κατά τη διάρκεια του 
προηγούμενου έτους, επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος τόσο όσον αφορά τον έλεγχο 
των κρατικών εν ισχύσεωνί ' ) όσο και στον τομέα εφαρμογής των άρθρων 85 και 
86. 
<Τ4> - Κοινές επιχειρήσεις συνεργασίας, 
οι λεγόμενες "διαρθρωτικές" 
<Τ5> α) Επιδιωκόμενοι στόχοι 
193. Με απόφαση της 23ης Δεκεμβρίου 1992 η Επιτροπή απέκτησε νέους 
εσωτερικούς κανόνες με σκοπό να επιταχύνει την εξέταση των περιπτώσεων κοινών 
επιχειρήσεων (ΚΕ) συνεργασίας, τις λεγόμενες "διαρθρωτικές"(8). Η εν λόγω 
κατηγορία περιλαμβάνει ΚΕ με χαρακτήρες συνεργασίας, των οποίων η δημιουργία 
προϋποθέτει σημαντικές αλλαγές στη διάρθρωση των ιδρυτών τους. Συνεπώς, μία 
ΚΕ δεν πρέπει να αποτελεί απλή νομική κατασκευή που επιλέγεται για να 
συντονίσει τις εμπορικές πολιτικές των ενδιαφερομένων. Πρέπει να διαθέτει ένα 
ειδικό βάρος που να προκύπτει από την ανακατάταξη, στο πλαίσιο της, 
σημαντικού αριθμού στοιχείων ενεργητικού, τα οποία της παραχωρούνται από τις 
μητρικές εταιρείες. Πρόκειται κυρίως για ΚΕ παραγωγής και για ΚΕ που αφορούν 
την κατασκευή και την εμπορία ορισμένων προϊόντων. 
Η επιτάχυνση των διαδικασιών που ακολουθεί η Επιτροπή στις προαναφερθείσες 
περιπτώσεις αποδείχθηκε απαραίτητη διότι εξασφαλίζει στις επιχειρήσεις επαρκή 
βαθμό ασφάλειας του δικαίου, την οποία χρειάζονται στις περιπτώσεις 
σημαντικών επενδύσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο μίας μεσοπρόθεσμης ή 
μακροπρόθεσμης βιομηχανικής και εμπορικής στρατηγικής. Για το λόγο αυτό, οι 
νέοι εσωτερικοί κανόνες της Επιτροπής προβλέπουν ότι οι υπηρεσίες της ΓΔ IV, 
σε διάστημα δύο μηνών από την πλήρη κοινοποίηση της συμφωνίας, πληροφορούν 
(7) Βλέπε σημείο 385 στην παρούσα Εκθεση. 
(8) Βλέπε Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 1992, 
σημεία 122 έως 124. 
1.V..3.,., 
τους ενδιαφερόμενους για τα αποτελέσματα μίας πρώτης ανάλυσης της περίπτωσης 
«αι, ανάλογα με την περίπτωση, για την πιθανή διάρκεια της διοικητικής 
διαδικασίας που προτίθενται να ακολουθήσουν. 
194* Γιά να τηρηθεί η εν λόγω εξαιρετικά σύντομη προθεσμία, τα μέτρα που 
έλαβε η Επιτροπή σε εσωτερικό επίπεδο πρέπει να συνδυαστούν με άλλα, τα οποία 
θα ρυθμίζουν τις εξωτερικές σχέσεις μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών της 
Επιτροπής και των επιχειρήσεων. Πρόκειται ουσιαστικά για την εξασφάλιση 
αποτελεσματικής διοικητικής διαδικασίας για τις ΚΈ συνεργασίας, τις λεγόμενες 
δίαρθρωτικές> που κοινοποιούνται στην Επιτροπή* Η ε ν λόγω ανησυχία 
δικαιολογείται ακόμη περισσότερο, λαμβάνοντας υπόψη τ©ν αυξανόμενο αριθμό των 
κοινοποιήσεων αυτού του είδους* Η ολοκλήρωση μιας σοβαρής εκτίμησης από 
οικονομική και νομική άποψη είναι δυνατή μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η 
Επιτροπή διαθέτει, από την αρχή της έρευνας της, πλήρη στοιχεία όχετικά με 
συγκεκριμένο αριθμό παραγόντων πόυ πρέπει να λάβει υπόψη της και, 
συγκεκριμένα, για τις δραστηριότητες των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και τους 
ομίλους στους οποίους ανήκουν, για το μέγεθος τους και τα τμήματα αγοράς που 
κατέχουν, τ© χαρακτήρα, το ρόλο και τη σημασία της ΚΕ καθώς και για τις 
υπάρχουσες ©ιάρθρώσειç ανταγωνισμού στις θιγόμενες αγορές. 
<έΤ5> β) Προβλεπόμενα μέτρα 
195* Η τρέχουσα διοικητική πρακτική* πού αναπτύχθηκε βάσει των υφιστάμενων 
κανόνων διαδικασίας «άί εφαρμόστηκε μέχρι το τέλος του 1992 και για τις 
διαρθρωτικές ft£ συνεργασίας * δεν επιτρέπει την επίτευξη του εν λόγω ότόχσυ. 
Το έντυΐϊ© Â/B, ότην παρούσα μορφή του, έχει συνταχθεί με ασαφείς όρους που 
δεν κατευθύνουν τους κοινοποιούντές προς τα ουσιαστικά θέματα από τα όπόία 
εξαρτάται η εξέταση μίας KË άπό την άποψη του άρθρου 85 παράγραφοι 1 και 3* 
Πολύ ©y^vé η Είοικητική διαδικασία παρατείνεται αδικαιολόγητα, διότι οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής πρέπει νά αποστείλουν συμπληρωματικά ερωτηματολόγια 
©τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις και νά περιμένουν τις απαντήσεις τους. 
Για την ορθή ανάλυση της διάρθρωσης των θιγομένων αγορών και των όρων ΐσϋ 
ανταγωνισμού Itou ισχύουν σ'αυτές, οι εν λόγω υπηρεσίες πρέπει συχνά να ζητούν 
πληροφορίες κάι άπό τρίτες επιχειρήσεις, γεγονός που καθυστερεί επιπλέον την 
εξέλιξη της διαδικασίας* Η δημοσίευση τόυ ουσιώδους περιεχομένου τής 
κοινοποίησης που προβλέπει το άρθρο 19 παράγραφος 3 τόυ κανονισμού αριθ* ίΐ 
δεν αποτελεί λύση στό εν λόγω πρόβλημα. Η δημοσίευση αυτή μιίορέί νά 
1.ν.§3.σ.10 
110 
πραγματοποιηθεί μόνο στο τέλος της έρευνας, διότι προϋποθέτει ότι η Επιτροπή 
έχει λάβει ήδη μια απόφαση, (αν και προσωρινή) σχετικά με τον προσανατολισμό 
της υπόθεσης. Η εν λόγω δημοσίευση, με την οποία καλούνται οι ανταγωνιστές 
και οι εμπορικοί εταίροι των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων καθώς και οι 
καταναλωτές και οι οργανώσεις τους να υποβάλουν τα σχόλια τους, εμφανίζεται 
υπερβολικά αργά για να βοηθήσει το συντάκτη στην προκαταρκτική εξέταση του 
φακέλου. 
196. Η λύση του προβλήματος βρίσκεται στην αλλαγή τόσο της διοικητικής 
πρακτικής όσο και ορισμένων κανόνων που αποτελούν τη βάση της εν λόγω 
πρακτικής. Η διαδικαστική εξέταση των διαρθρωτικών ΚΕ συνεργασίας πρέπει να 
ακολουθεί το πρότυπο αυτής των πράξεων συγκέντρωσης, οι οποίες απαιτούν 
επίσης μία γρήγορη εξέταση από οικονομική και νομική άποψη. Στο πλαίσιο αυτό, 
πολλά εξαρτώνται από την ευρύτητα πνεύματος και τη διάθεση συνεργασίας των 
ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων. 
Για την επιτάχυνση των διαδικασιών της, η Επιτροπή προτίθεται να καθιερώσει 
επαφές μεταξύ των υπηρεσιών της και των επιχειρήσεων ήδη πριν την 
κοινοποίηση. Ανάλογα με την περίπτωση, η πραγματοποίηση προκαταρκτικών 
συνεδριάσεων ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμη στο μέτρο που οι εν λόγω 
συνεδριάσεις επιτρέπουν στη ΓΔ IV να προγραμματίσει καλύτερα την έρευνα τους. 
Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή έχει επεκτείνει στις "διαρθρωτικές" ΚΕ συνεργασίας 
την πρακτική της να δημοσιεύει περίληψη της κοινοποίησης σε σύντομο χρονικό 
διάστημα μετά την παραλαβή της, στην Επίσημη Εφημερίδα. Η εν λόγω δημοσίευση, 
η οποία ακολουθεί το πρότυπο αυτής που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 
του κανονισμού (ΕΟΚ() αριθ. 4064/89, έχει στόχο να ωθήσει τους 
ενδιαφερόμενους να λάβουν θέση. Είναι σημαντικό για τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις εν λόγω πληροφορίες από την αρχή 
της έρευνας. Η δημοσίευση είναι ευνόητο ότι πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα 
νόμιμα συμφέροντα των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων. Η Επιτροπή, κατά συνέπεια, 
θα περιορίζεται στη σύντομη περιγραφή των πραγματικών περιστατικών της 
συμφωνίας χωρίς να αναφέρεται στα οφέλη της. Εξάλλλου, η Επιτροπή δεν θα 
προβαίνει στην εν λόγω δημοσίευση χωρίς τη συναίνεση των συμβαλλόμενων. 
Τα προαναφερθέντα μέτρα θα πρέπει να συμπληρώνονται με άλλα μέτρα που θα 
έχουν ως στόχο αφενός να εξασφαλίσουν την πλήρη πρακτική αποτελεσματικότητα 
της κοινοποίησης και αφετέρου να απλοποιήσουν τη διοικητική διαδικασία. Για 
την υλοποίηση του εν λόγω διπλού στόχου, πρέπει να τροποποιηθούν οι κανόνες 
που ισχύουν επί του παρόντος. Η Επιτροπή προτίθεται αφενός να υιοθετήσει νέο 
1.ν.§3.σ.11 
111 
κανονισμό ο οποίος θα αντικαταστήσει τον κανονισμό αριθ. 27 και θα 
περιλαμβάνει διατάξεις ανάλογες σε μεγάλο βαθμό με αυτές του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 2367/90 όσον αφορά την κοινοποίηση των πράξεων συγκέντρωσης, και 
αφετέρου να συντάξει νέο έντυπο Α/Β το οποίο θα μιμείται το πρότυπο του 
εντύπου CO. 
197. Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία των εν λόγω μέτρων τόσο για τις 
επιχειρήσεις όσο και για τις υπηρεσίες που είναι επιφορτισμένες με την 
εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού, η Επιτροπή πραγματοποιεί ευρεία 
διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους κύκλους. Επίσης έχει 
ζητήσει τη γνώμη της Αρχής Επιτήρησης ΕΖΕΣ (ESA). Μία πρώτη ανταλλαγή απόψεων 
με τα κράτη μέλη πραγματοποιήθηκε ήδη στις αρχές του Δεκεμβρίου στο πλαίσιο 
διάσκεψης των κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι 
της ESA ως παρατηρητές. Παράλληλα θα συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις με τους 
οικονομικούς και επαγγελματικούς κύκλους. Η Επιτροπή ελπίζει να επιτύχει την 
έγκριση του νέου κανονισμού με το νέο έντυπο Α/Β κατά τη διάρκεια του πρώτου 
εξαμήνου του 1994, μετά τη δεύτερη ανάγνωση των κειμένων από τη διάσκεψη των 
κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων. 
Η Επιτροπή προτίθεται να επιταχύνει τις διαδικασίες της και σε άλλους τομείς 
εκτός από τον τομέα των κοινών επιχειρήσεων συνεργασίας. Οι εμπειρίες των 
υπηρεσιών της από την εφαρμογή των προβλεπόμενων κανόνων θα είναι 
αποφασιστικές για να κριθεί σε ποιο βαθμό το νέο σύστημα εξέτασης των 
υποθέσεων των λεγόμενων "διαρθρωτικών" μπορεί να επεκταθεί σε άλλες 
μεμονωμένες περιπτώσεις. 
<Τ4> - Το δικαίωμα ακρόασης 
198. Στο πλαίσιο της αναθεώρησης των διαδικασιών της για την εφαρμογή των 
κανόνων του ανταγωνισμού η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή το 1993 στις 
διαδικασίες που εγγυώνται το δικαίωμα ακρόασης. Η Επιτροπή εξέτασε με ποιόν 
τρόπο είναι δυνατή η βελτίωση των υφιστάμενων διαδικασιών και έλαβε υπόψη της 
τρεις κύριους στόχους. Πρώτο, να εξασφαλίσει στις επιχειρήσεις, οι οποίες 
αποτελούν το αντικείμενο διαδικασίας βάσει των κανόνων του ανταγωνισμού, τη 
δυνατότητα να εκφράσουν τ >ς απόψεις τους σχετικά με τις ενδεχόμενες 
αντιρρήσεις της Επιτροπής· δεύτερο, να εξασφαλίσει ότι η Επιτροπή είναι 
δίκαια και αντικειμενική κατά τη διεξαγωγή των εν λόγω διαδικασιών και ότι 
θεωρείται δίκαια και αντικειμενική από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, και 
τρ ίτο να μειώσει στο ελάχιστο δυνατό το διοικητικό φόρτο εργασίας που 
1.V.53.C.12 
επωμίζονται οι ενδιαφερόμενες εταιρείες και η Επιτροπή. 
Μολονότι οι υπάρχουσες διαδικασίες λειτούργησαν αποτελεσματικά στο παρελθόν 
και δεν προέκυψαν προβλήματα παρά μόνο σε πολύ λίγες περιπτώσεις, έχουν 
προσδιοριστεί οι τομείς που επιδέχονται βελτίωσης. Οι εν λόγω τομείς αφορούν 
την πληροφόρηση των συμβαλλομένων σχετικά με τα αποδεικτικά στοιχεία που 
διαθέτει η Επιτροπή (πρόσβαση στις πληροφορίες) και το ρόλο του Συμβούλου 
Ακροάσεων., 
<Τ4> - Πρόσβαση στις πληροφορίες 
199. Η ανακοίνωση στα μέρη οποιασδήποτε σχετικής πληροφορίας αποτελεί 
ουσιαστικό μέρος της διαδικασίας που εγγυάται το δικαίωμα ακρόασης^9). Σε 
σειρά υποθέσεων κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ετών τα ευρωπαϊκά 
δικαστήρια τόνισαν τη σημασία που έχει, κατά την παροχή πρόσβασης σε ανάλογες 
πληροφορίες, 
να εξασφαλίζεται ότι όλα τα έγγραφα στα οποία βασίζεται η Επιτροπή στην 
έκθεση αιτιάσεων ανακοινώνονται στους ενδιαφερόμενους(1°), 
να εξασφαλίζεται ότι, ως μέρος της ουσιαστικής άσκησης του δικαιώματος 
ακρόασης, η Επιτροπή δεν αποκαλύπτει μόνο τα έγγραφα τα οποία 
χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικά στοιχεία κατά της επιχείρησης, αλλά και 
αυτά που είναι υπέρ τηςί11) 
η ανάγκη ιδιαίτερα προσεκτικού χειρισμού των εμπιστευτικών 
πληροφοριών^12). Το άρθρο 2 0 του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. 17 
ορίζει ότι "υπό την επιφύλαξη των άρθρων 19 και 21, η Επιτροπή και οι 
αρμόδιες αρχές των κρατών μελών καθώς και οι υπάλληλοι τους και τα άλλα 
όργανα υποχρεούνται να μην κάνουν χρήση των πληροφοριών τις οποίες 
συνέλεξαν κατ'εφαρμογή του παρόντος κανονισμού και οι οποίες, 
(9) Υπόθεση 85/76, Hoffmann-La Roche, (1979) Συλλογή 461 σκέψεις 9-11. 
(10) Βλέπε, για παράδειγμα, VBVB και VBBB κατά Επιτροπής, υποθέσεις 43 και 
63/82, (1984) Συλλογή 19, και ΑΚΖΟ, υπόθεση 62/86, (1991) Συλλογή-Ι 
3359. 
(11) Υπόθεση Τ-7/89 Hercules κατά Επιτροπής, (1991) Συλλογή-ΙΙ/1711 σκέψη 54, 
και υπόθεση Τ-10/89 Hoechst κατά Επιτροπής, (1992) Συλλογή-ΙΙ/629 σκέψη 
54. 
(12) Βλέπε ΑΚΖΟ/επαγγελματικό απόρρητο, υπόθεση 53/85, (1986) Συλλογή 1985 
σκέψεις 26 έως 30· Δέκατη Εκτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 
σημείο 126 και ΒΑΤ/ Επιτροπή, συνεκδικαζόμενες υποθέσεις 142 και 156/84, 
(1987) Συλλογή 4487 σκέψη 21. 
1.ν.§3.σ.13 
113 
λόγω της φύσης τους, καλύπτονται από το επαγγελματικό απόρρητο". 
Η Επιτροπή^ *•*) υπογράμμισε τη δυσκολία που παρουσιάζει σε ορισμένες 
περιπτώσεις ο συμβιβασμός της εν λόγω απαίτησης με την υποχρέωση παροχής 
πρόσβασης σε όλες τις σχετικές πληροφορίες. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι 
εμπιστευτικές πληροφορίες δεν περιλαμβάνουν μόνον έγγραφα που περιέχουν 
επαγγελματικά μυστικά αλλά και έγγραφα που ανήκουν σε μία επιχείρηση, τα 
οποία η επιχείρηση αυτή δεν θέλει να ανακοινώσει σε τρίτους ή στα μέρη 
ΐϊου συμμετέχουν στη διαδικασία. Τονίστηκε ότι οι εμπιστευτικές 
πληροφορίες πρέπει να προστατεύονται σχολαστικά, αλλά, κατ'εξαίρεση, ο 
εμπιστευτικός χαρακτήρας των εγγράφων δεν αποκλείει την ανακοίνωση τους, 
όταν η Επιτροπή βασίζεται στις εν λόγω πληροφορίες, ως απαραίτητα 
αποδεικτικά στοιχεία μιας εικαζόμενης παράβασης των κανόνων ανταγωνισμού 
της ΕΟΚ*14). Για το λόγο αυτό, και λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να 
εξασφαλιστεί το απόρρητο των πληροφοριών που λαμβάνει, η Επιτροπή θεωρεί 
καταρχή ότι τα έγγραφα που συγκεντρώνει ασκώντας τις εξουσίες της βάσει 
του κανονισμού αριθ. 17 θα πρέπει να ανακοινώνονται μόνο εφόσον τα εν 
λόγω έγγραφα είναι απαραίτητα για τα επιτρέψουν στις εμπλεκόμενες 
επιχειρήσεις να ασκήσουν πραγματικά το δικαίωμα ακρόασης τους. Τα 
έγγραφα αυτά συμπεριλαμβάνουν και όσα περιέχουν πληροφορίες ευνοϊκές για 
τον ενδιαφερόμενο. 
200. Στην Ενδέκατη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1981)<15), η 
Επιτροπή δήλωσε την πρόθεση της να επιτρέπει στις επιχειρήσεις να έχουν 
πρόσβαση στο φάκελλο που αφορά την υπόθεση τους, ενώ στη Δωδέκατη Εκθεση**6) 
κατέστησε γνωστούς τους κανόνες που ισχύουν για το συγκεκριμένο θέμα: 
"Οι επιχειρήσεις ενημερώνονται για το περιεχόμενο του φακέλλου της Επιτροπής 
με την προσθήκη στην ανακοίνωση των αιτιάσεων ή στην επιστολή απόρριψης της 
καταγγελίας, πίνακα με όλα τα έγγραφα που συνθέτουν το φάκελλο, με την 
ένδειξη των εγγράφων ή των μερών των εγγράφων στα οποία είναι δυνατόν να 
έχουν πρόσβαση. Οι επιχειρήσεις καλούνται να εξετάσουν επί τόπου τα έγγραφα^ 
στα οποία έχουν πρόσβαση. Εάν επιχείρηση διατυπώσει την επιθυμία να εξετάσει 
ορισμένα μόνο από αυτά, η Επιτροπή δύναται να φροντίσει να της περιέλθουν τα 
(13) Δέκατη Ογδοη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1988), σκέψη 43. 
(14) Hoffmann-La Roche, υπόθεση 85/76, (1979) Συλλογή 461 σκέψεις 13-14. 
(15) Σημεία 22-25. 
(16) Σημεία 34-35. 
1.ν.§3.σ.14 
114 
σχετικά έγγραφα. Η Επιτροπή θεωρεί σαν εμπιστευτικά και στα οποία, επομένως, 
συγκεκριμένη επιχείρηση δεν είναι δυνατόν να έχει πρόσβαση, τα ακόλουθα 
έγγραφα: 
(i) τα έγγραφα ή τα μέρη των εγγράφων που περιέχουν επαγγελματικά απόρρητα 
άλλων επιχειρήσεων 
(ii) τα εσωτερικά έγγραφα της Επιτροπής όπως σημειώματα, σχέδια ή άλλα 
έ γγραφα ε ργασ ί ας· 
(iii) όλες τις λοιπές εμπιστευτικές πληροφορίες, όπως αυτές που επιτρέπουν 
την αναγνώριση των καταγγελόντων που δεν επιθυμούν να αποκαλυφθεί η 
ταυτότητα τους καθώς και τις πληροφορίες που ανακοινώνονται στην 
Επιτροπή με την επιφύλαξη της τήρησης του εμπιστευτικού τους 
χαρακτήρα. 
Οταν επιχε,ίρηση ζητά, αιτιολογημένα, να συμβουλευθεί έγγραφο στο οποίο δεν 
μπορεί να έχει πρόσβαση, η Επιτροπή μπορεί να θέσει στη διάθεση της περίληψη 
μη εμπιστευτικού χαρακτήρα του εγγράφου αυτού." 
Στη Δέκατη Ογδοη Εκθεση η Επιτροπή επεξεργάστηκε περαιτέρω τους εν λόγω 
κανόνες όσον αφορά τις υποθέσεις καρτέλ, προσδιορίζοντας ότι είναι δυνατή η 
ανακοίνωση εγγράφων στα ενδιαφερόμενα μέρη μιας διαδικασίας είτε μέσω 
πρόσβασης στο φάκελλο είτε με την αποστολή αντιγράφων, ανάλογα με την 
περίπτωση. 
Το Πρωτοδικείο, στην υπόθεση CBR και άλλοι κατά Επιτροπής(17) δήλωσε ότι η 
διαδικασία πρόσβασης στο φάκελλο σε περιπτώσεις ανταγωνισμού έχει ως στόχο να 
επιτρέψει στους αποδέκτες μίας έκθεσης αιτιάσεων να εξετάσουν τα αποδεικτικά 
στοιχεία που περιλαμβάνονται στους φακέλλους της Επιτροπής, ώστε να είναι σε 
θέση να εκφράσουν πραγματικά τις απόψεις τους σχετικά με τα συμπεράσματα στα 
οποία κατέληξε η Επιτροπή στην έκθεση αιτιάσεων βάσει των εν λόγω 
αποδεικτικών στοιχείων. 
201. Λαμβάνοντας υπόψη τις εμπειρίες της σε μεμονωμένες περιπτώσεις μετά τη 
Δέκατη Ογδοη Εκθεση, και τις πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου για το θέμα 
αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να κωδικοποιήσει και να αποσαφηνίσει την πρακτική 
της στον εν λόγω τομέα. 
Πρώτο, διαπιστώθηκε ότι η αποστολή αντιγράφων από όλα τα έγγραφα ή τις 
πληροφορίες, στις οποίες θα έχουν πρόσβαση οι επιχειρήσεις που αποτελούν το 
(17) Απόφαση στις υποθέσεις Τ-10, 11, 12 και 15/92, (1992) Συλλογή - II 2667 
σκέψη 38. 
1.ν.§3.σ.15 
115 
αντικείμενο διαδικασίας της Επιτροπής με την έκθεση αιτιάσεων, παρουσιάζει 
πλεονεκτήματα σε σχέση με την εξέταση του φακέλλου στο πλαίσιο της Επιτροπής. 
Σχεδόν σε κάθε περίπτωση οι επιχειρήσεις λαμβάνουν αντίγραφα όλων των 
εγγράφων στα οποία έχουν πρόσβαση, και κατ'αυτό τον τρόπο, ως αποτέλεσμα της 
διαδικασίας αποστολής των εγγράφων που πρόκειται να τεθούν στη διάθεση των 
ενδιαφερομένων, εξοικονομείται χρόνος και χρήμα. Συνεπώς, η πρακτική αυτή θα 
αποτελέσει το γενικό κανόνα σε μελλοντικές υποθέσεις. 
Δεύτερο, η πρακτική αποστολής πίνακα με όλα τα έγγραφα που συνθέτουν το 
φάκελλο της Επιτροπής, σημειώνοντας τα έγγραφα ή τα μέρη εγγράφων στα οποία 
είναι δυνατόν να έχουν πρόσβαση οι επιχειρήσεις, μολονότι δεν είναι 
απαραίτητη για να εξασφαλιστεί ότι οι εταιρείες θα λάβουν όλα τα έγγραφα που 
είναι απαραίτητα για να γνωστοποιήσουν τις απόψεις τους σχετικά με τις 
αιτιάσεις της Επιτροπής, είναι χρήσιμη. Συνεπώς, σε όλες τις μελλοντικές 
υποθέσεις η έκθεση αιτιάσεων θα συνοδεύεται από τα έγγραφα στα οποία έχει 
πρόσβαση η ενδιαφερόμενη επιχείρηση, καθώς και πίνακα με όλα τα έγγραφα που 
απαρτίζουν το φάκελλο της Επιτροπής. 0 εν λόγω πίνακας θα αναφέρει τον αριθμό 
τρυ εγγράφου στο φάκελλο, θα δηλώνει τη φύση του και θα αναφέρει εάν υπάρχει 
πρόσβαση στο εκάστοτε έγγραφο. 
Τρίτο, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η περιγραφή των εγγράφων τα ρποία μπορούν να 
ανακοινωθούν στις επιχειρήσεις, που περιλαμβάνεται στη Δωδέκατη Εκθεση επί 
της πολιτικής ανταγωνισμού είναι ασαφής και έχει προκαλέσει κάποια σύγχυση, 
ιδίως σε περίπτωσεις που αφορούν σειρά διαφορετικών επιχειρήσεων. Η εν λόγω 
σύγχυση προέκυψε εν μέρει από την ανακρίβεια του όρου "φάκελλος". Οταν το 
1982 καθιερώθηκε η πρόσβαση στο φάκελλο, "ο φάκελλος" αποτελείτο από τα 
έγγραφα που η Διεύθυνση Επιθεώρησης στο πλαίσιο της ΓΔ ιν είχε διαβιβάσει στη 
Λειτουργική Διεύθυνση, υπεύθυνη για την περαιτέρω εξέταση της υπόθεσης. 
Συνεπώς, ρ φάκελλος περιείχε μόνο τις πληροφορίες που είχαν θεωρηθεί 
απαραίτητες και σχετικές για την περαιτέρω εξέταση της συγκεκριμένης 
υπόθεσης. Κατά συνέπεια, η πρόσβαση στο φάκελλο αφορούσε περιορισμένο αριθμό 
εγγράφων τα έγγραφα που δεν ήταν συναφή ή απαραίτητα για την υπόθεση της 
Επιτροπής η Διεύθυνση Επιθεώρησης φρόντιζε ήδη να τα ξεχωρίζει από το 
"φάκελλο". Το 1984 το σύστημα αυτό άλλαξε και οι Λειτουργικές Διευθύνσεις στο 
πλαίσιο της ΓΔ IV επιφορτίστηκαν με την όλη προετοιμασία των υποθέσεων. Ρ 
όρος "φάκελλος" αφορούσε στο εξής όλα τα έγγραφα που κατείχε η Επιτροπή και 
τα οποία συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας. 
1.ν.§3.σ.16 
116 
202. Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις παράβασης η Επιτροπή συγκεντρώνει μεγάλο 
αριθμό εγγράφων κατά τη διάρκεια της έρευνας της. Από τα έγγραφα αυτά 
χρησιμοποιείται συνήθως ένα μικρό μόνο μέρος ως αποδεικτικά στοιχεία μιας 
παράβασης, και πολλά από τα εν λόγω έγγραφα ενδέχεται να μη σχετίζονται με τη 
συγκεκριμένη υπόθεση. Επιπλέον, πολλές από τις πληροφορίες που περιέχονται 
στο φάκελλο, δεδομένου ότ ι συγκεντρώθηκαν από την Επιτροπή κατά την άσκηση 
των εξουσιών της βάσει του κανονισμού αριθ. 17, είναι εμπιστευτικής φύσης. 
Πολλά από τα έγγραφα θα είναι εμπιστευτικά για ορισμένες από τις εμπλεκόμενες 
επιχειρήσεις, αλλά όχι όσον αφορά άλλες. Η εμπειρία των τελευταίων ετών 
απέδειξε ότι αφ'ης στιγμής η φύση του "φακέλλου" έχει αλλάξει ριζικά, 
δεδομένου ότι τώρα περιέχει πολλά άσχετα έγγραφα, δεν είναι πλέον εφικτό να 
κατατάσσονται τα έγγραφα που μπορούν να ανακοινωθούν σε επιχειρήσεις με 
πρόσβαση στο φάκελλο, με τον τρόπο που περιγράφεται στη Δωδέκατη Εκθεση επί 
της πολιτικής ανταγωνισμού. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσον αφορά περιπτώσεις στις 
οποίες συμμετέχει σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων(18). 
Για το λόγο αυτό, σε ανάλογες περιπτώσεις η Επιτροπή ακολούθησε τις 
κατευθυντήριες γραμμές που έχουν θεσπίσει τα ευρωπαϊκά δικαστήρια όσον αφορά 
την πρόσβαση στο φάκελλο στις προαναφερθείσες περιπτώσεις. Παράλληλα με την 
έκθεση αιτιάσεων η Επιτροπή αποστέλλει αντίγραφο όλων των εγγράφων στα οποία 
βασίζεται για να θεμελιώσει μία παράβαση. Επίσης, η Επιτροπή αποστέλλει 
οποιαδήποτε έγγραφα, τα οποία μετά από προσεκτική εξέταση του φακέλλου, 
ενδέχεται να αντικρούουν ή να αντιφάσκουν με τα επιχειρήματα της Επιτροπής 
(γνωστά ως "δικαιολογητικά"). Εάν στη συνέχεια μία επιχείρηση ζητήσει με 
αιτιολογημένη αίτηση από την Επιτροπή να επανεξετάσει το φάκελλο της 
προκειμένου να διαπιστώσει εάν διαθέτει περαιτέρω έγγραφα τα οποία αφορούν 
συγκεκριμένο θέμα που η επιχείρηση θεωρεί χρήσιμο για την υπεράσπιση της, η 
Επιτροπή θα το πράξει και θα αποστείλει όλα τα σχετικά έγγραφα. Σε κάθε 
περίπτωση, η Επιτροπή πριν επιτρέψει την πρόσβαση σε φάκελλο θα λάβει 
ιδιαίτερα υπόψη της το νόμιμο συμφέρον των επιχειρήσεων για την προστασία των 
επαγγελματικών μυστικών τους. Οσον αφορά τις άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες, 
η Επιτροπή μεριμνά ώστε η ταυτότητα ενός πληροφοριοδότη που επιθυμεί να 
παραμείνει ανώνυμος σε σχέση με τα μέρη, να κρατείται μυστική και οι 
ευαίσθητες πληροφορίες εμπορικού χαρακτήρα να μην ανακοινώνονται, εάν η εν 
λόγω ανακοίνωση θα έχει σημαντικά αρνητικές επιπτώσεις στην παροχή των εν 
λόγω πληροφοριών. 
(18) Το δικαίωμα της Επιτροπής να αποκλείει άσχετα έγγραφα αναγνωρίσθηκε 
κατηγορηματικά από το Γενικό Εισαγγελέα Warner στην υπόθεση 30/78, 
Distillers Company, (1980) Συλλογή 2267, 2295. 
1.ν.§3.σ.17 
117 
Λαμβάνοντας υπόψη τις εν λόγω εμπειρίες και την ανάγκη εφαρμογής μίας ενιαίας 
διαδικασίας, η Επιτροπή θα υιοθετήσει την προαναφερθείσα πρακτική σε όλες τις 
περιπτώσεις. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η εν λόγω διαδικασία όχι μόνο 
είναι αποτελεσματική και χρήσιμη αλλά θα προσφέρει και στις επιχειρήσεις όλες 
τις απαραίτητες ευκαιρίες για να ασκήσουν πλήρως το δικαίωμα ακρόασης που 
έχουν. 
<Τ4> - 0 ρόλος του Συμβούλου Ακροάσεων 
203. Η θέση του Συμβούλου Ακροάσεων δημιουργήθηκε το 1982<19). Το γεγονός 
αυτό έγινε ευνοϊκά δεκτό και γενικά θεωρείται ως σημαντικό στοιχείο των 
μηχανισμών που εξασφαλίζουν το δίκαιο και αντικειμενικό χειρισμό των 
υποθέσεων από την Επιτροπή και πείθουν για αυτό τις επιχειρήσεις. Το σημείο 
αυτό τονίστηκε επανειλημμένα από τους συμμετέχοντες στη διάσκεψη για τις 
διαδικασίες που οργάνωσε η Επιτροπή το Σεπτέμβριο του 1993. 
Λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις που εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια της διάσκεψης 
και την τροποποίηση της διαδικασίας για την ύπαρξη πρόσβασης στο φάκελλο που 
εξηγείται ανωτέρω, η Επιτροπή επανεξέτασε το ρόλο του Συμβούλου Ακροάσεων. 
204. Μολονότι το σύστημα κανόνων που εξασφάλιζε στους άμεσα ενδιαφερόμενους 
και σε τυχόν τρίτους το δικαίωμα ακρόασης, λειτούργησε στο σύνολο του 
ικανοποιητικά, πρέπει να αναγνωριστεί ότι επιδέχεται ακόμη βελτιώσεων. Είναι 
γεγονός ότι μεταφέροντας την αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων όσον αφορά το 
δικαίωμα άμυνας στο πλέον ενδεδειγμένο επίπεδο, δηλαδή στον Επίτροπο υπεύθυνο 
για τα θέματα του ανταγωνισμού με μεταβίβαση στο Σύμβουλο Ακροάσεων, η 
Επιτροπή θα μπορούσε να αυξήσει αισθητά τόσο την αποτελεσματικότητα των 
διαδικασιών της στον τομέα του ανταγωνισμού όσο και την ασφάλεια δικαίου των 
οικονομικών φορέων. 
205. Συνεπώς, ο ρόλος του Συμβούλου Ακροάσεων θα μπορούσε να αυξηθεί 
σημαντικά, καλύπτοντας τους ακόλουθους τομείς: 
ΠραθΕΟμίΰ απάνΐηοης ιπην ÊnOeut) Μ ι t tùfimov. Mk< * in χρ Ιμηπη ?^6Υχι=ΐαΐ να 
θεωρήσει ότι η ταχθείσα προθεσμία για να απαντήσει στην έκθεση 
(19) Δωδέκατη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 36-37. Η εντολή 
του Συμβούλου Ακροάσεων αναθεωρήθηκε το 1990 για να ληφθεί υπόψη η 
έγκριση του κανονισμού συγχωνεύσεων (Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, Παράρτημα)· 
1.ν.§3.σ.18 
118 
αιτιάσεων είναι εξαιρετικά σύντομη. Στην περίπτωση αυτή, ο Σύμβουλος 
Ακροάσεων θα αποφασίζει εάν θα δοθεί ή όχι παράταση στην εν λόγω 
προθεσμ ία. 
Πρόσβαση στη σχετική πληροφόρηση. Είναι σημαντικό οι επιχειρήσεις να 
έχουν τη βεβαιότητα ότι η Επιτροπή διεκπεραιώνει τα καθήκοντα της όσον 
αφορά την πρόσβαση στην πληροφόρηση προσεκτικά, δίκαια και 
αντικειμενικά, και, τηρώντας τις υποχρεώσεις της όσον αφορά τον 
εμπιστευτικό χαρακτήρα, ανακοινώνει όλα τα έγγραφα τα οποία ενδέχεται να 
χρησιμοποιηθούν από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις για την προετοιμασία 
της υπεράσπισης τους. Ο Σύμβουλος Ακροάσεων μπορεί να διαδραματίσει 
χρήσιμο ρόλο από την άποψη αυτή. Μολονότι δεν είναι ούτε δυνατό ούτε 
σκόπιμο ο Σύμβουλος Ακροάσεων να διεξάγει την αρχική εξέταση του 
φακέλλου για να αποφασίσει ποια έγγραφα μπορούν ή πρέπει να αποσταλούν 
στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις(^Ο)# ο ή η Σύμβουλος Ακροάσεων θα 
πρέπει να αναλάβει τα καθήκοντα διαιτητή, αφ'ης στιγμής τα εν λόγω 
έγγραφα έχουν αποσταλεί, και κατά συνέπεια υπάρχει πρόσβαση στο φάκελλο. 
Εάν, βάσει του πίνακα εγγράφων στο φάκελλο της Επιτροπής που 
αποστέλλονται μαζί με την έκθεση αιτιάσεων, και έχοντας γνώση της 
κατάστασης, η επιχείρηση θεωρεί δικαιολογημένα ότι θα πρέπει να λάβει 
συμπληρωματικά έγγραφα, ο Σύμβουλος Ακροάσεων εξετάζει κάθε σχετική 
αίτηση και αποφασίζει για τα υπέρ και τα κατά της. Ωστόσο, οποιαδήποτε 
ανάλογη αίτηση θα πρέπει να είναι δικαιολογημένη και επαρκώς σαφής, ώστε 
ο Σύμβουλος Ακροάσεων να μπορέσει να διεκπεραιώσει αυτό το καθήκον του. 
Δικαίωμα ακρόασης τρίτων, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να ανατεθεί επίσης 
στο Σύμβουλο Ακροάσεων το δικαίωμα να αποφασίζει εάν υπάρχει λόγος να 
επιτρέψει σε τρίτους να συμμετάσχουν στις διαδικασίες όσον αφορά άλλα 
πρόσωπα, επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τους ισχύοντες 
κανόνες, τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα με δικαιολογημένα συμφέροντα έχουν 
και το δικαίωμα ακρόασης. Ο Σύμβουλος Ακροάσεων είναι το πλέον 
ενδεδειγμένο πρόσωπο για να κρίνει τα αιτήματα τους. 
Ακροάσει ς. Το δικαίωμα ακρόασης αποτελεί θεμελιώδη αρχή του κοινοτικού 
δικαίου. Ωστόσο, τα διάφορα κανονιστικά κείμενα με αυτό το 
(20) Βλέπε σημεία 199 έως 202 της παρούσας Εκθεσης 
1.ν.§3.σ.19 
119 
αντικείμενο^^·) ορίζουν ότι οι άμεσοι ενδιαφερόμενοι και τα τρίτα 
πρόσωπα υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους εγγράφως εντός της προθεσμίας 
που τους τάσσει η Επιτροπή, και προβλέπουν μόνο συμπληρωματικά τη 
δυνατότητα ακρόασης. Εκτός από την περίπτωση που η Επιτροπή προτείνει 
την επιβολή προστίμων ή κυρώσεων, τα πρόσωπα, οι επιχειρήσεις ή ενώσεις 
επιχειρήσεων που αφορά η διαδικασία πρέπει να αποδείξουν ένα ειδικό 
συμφέρον που να δικαιολογεί το αίτημα τους να αναπτύξουν προφορικά την 
άποψη τους. Αντίθετα, αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να παρουσιαστούν 
περιπτώσεις που δεν 6'α θεωρηθεί πλέον χρήσιμο να δοθεί στα μέρη η 
δυνατότητα προφορικών εξηγήσεων. Αυτό συμβαίνει ιδίως όταν οι 
ενδιαφερόμενοι είχαν ήδη κάθε ευκαιρία να εξηγήσουν την άποψη τους 
εγγράφως και έκτοτε δεν παρουσιάστηκε αξιοσημείωτη αλλαγή της κατάστασης 
σε σχέση με τα πραγματικά ή νομικά περιστατικά. Οσον αφορά το δικαίωμα 
ακρόασης τρίτων, αρκεί, κατά κανόνα, να τους δοθεί η δυνατότητα να 
υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εγγράφως^22). Ωστόσο, ενδέχεται 
κατ'εξαίρεση να έχουν νόμιμο συμφέρον να αναπτύξουν προφορικά την άποψη 
τους. Επιπλέον, τίποτα δεν εμποδίζει την Επιτροπή να δώσει, 
αυτεπαγγέλτως, στους άμεσα ενδιαφερόμενους ή σε τρίτα πρόσωπα την 
ευκαιρία να εκφραστούν προφορικά κατά τη διάρκεια ακρόασης. Ο Σύμβουλος 
Ακροάσεων, όντας υπεύθυνος για την οργάνωση των ακροάσεων, είναι λογικό 
να αποφασίζει επίσης ποια πρόσωπα θα γίνουν δεκτά σε προφορική ακρόαση. 
Επαγγελματικά μυστικά και άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες. Τέλος, κατά 
την άσκηση των προαναφερθέντων καθηκόντων, ο Σύμβουλος Ακροάσεων πρέπει 
επίσης να μπορεί να αποφασίζει ποιες πληροφορίες, που προέρχονται από 
μία επιχείρηση και περιλαμβάνονται στο φάκελλο της Επιτροπής, μπορούν να 
ανακοινωθούν σε άλλες επιχειρήσεις ή να δημοσιευθούν. Είναι γεγονός ότι 
η πρόσβαση των άμεσα ενδιαφερομένων ή τρίτων προσώπων στις πληροφορίες 
που περιλαμβάνονται στους φακέλλους της Επιτροπής είναι περιορισμένη, 
λόγω της υποχρέωσης της Επιτροπής να σέβεται το νόμιμο συμφέρον των 
επιχειρήσεων και να μην αποκαλύπτει τα επαγγελματικά μυστικά τους. Στην 
προκειμένη περίπτωση πρόκειται για 
(21) Βλέπε άρθρο 7 του κανονισμού αριθ. 99/63/ΕΟΚ· 
άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1630/69· 
άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4260/88· 
άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4261/88· 
άρθρο 13 παράγραφος 1 και άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
2367/90. 
(22) Βλέπε CJCE, FEDETAB, κοινές υποθέσεις 209-215 και 218/78, Συλλογή 1980, 
σελ. 3125, 3232. 
1.ν.§3.σ.20 
120 
μία γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου, η οποία προβλέπεται ρητά σε 
όλους τους κανονισμούς για τον ανταγωνισμό. Οσον αφορά τις άλλες 
πληροφορίες εμπιστευτικού χαρακτήρα που υποβάλλουν οι επιχειρήσεις, η 
Επιτροπή δεν παρέχει πρόσβαση σε αυτές παρά μόνο στο βαθμό που η γνώση 
τους είναι απαραίτητη σε άλλα πρόσωπα ή επιχειρήσεις για την πλήρη 
άσκηση του δικαιώματος ακρόασης. Η Επιτροπή προστατεύει κυρίως τις 
ευαίσθητες εμπορικές πληροφορίες, των οποίων η ανακοίνωση θα είχε 
σημαντικά δυσμενείς επιπτώσεις για αυτόν που τις διαβίβασε. 
Ο Σύμβουλος Ακροάσεων είναι το πλέον ενδεδειγμένο πρόσωπο για να αποφασίζει 
ποιες πληροφορίες μπορούν να ανακοινωθούν σε τρίτα πρόσωπα, τηρώντας τη 
διαδικασία που ορίζει το Δικαστήριο στην απόφαση AKZOÎ23). 
2 06. Αναμένεται ότι η εντολή του Συμβούλου Ακροάσεων θα τροποποιηθεί στις 
αρχές του 1994 σύμφωνα με τις εν λόγω αλλαγές^24). 
<Τ4> - Τυποποίηση των προθεσμιών απάντησης -
207. Προκειμένου να επιτύχει μία λογική ισορροπία μεταξύ αφενός του σεβασμού 
του δικαιώματος άμυνας και της υποχρέωσης της Επιτροπής να θέτει σύντομα 
τέλος στις παραβάσεις και αφετέρου των προβλημάτων προσωπικού της Επιτροπής 
καθώς και της διαθεσιμότητας των διευθυντών των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων, 
καθώς και των δικηγόρων τους, η ΓΔ IV αποφάσισε να "τυποποιήσει" τις 
προθεσμίες απάντησης στην κοινοποίηση αιτιάσεων. 
Το πρώτο θέμα που πρέπει να ρυθμιστεί είναι η κυρίως διαδικασία. Για τις 
υποθέσεις μέτριας σημασίας θα τίθεται γενική προθεσμία δύο μηνών και για τις 
περίπλοκες υποθέσεις προθεσμία τριών. Οι εν λόγω γενικές προθεσμίες 
παρατείνονται αυτόματα κατά δύο εβδομάδες, σε περίπτωση που περιλαμβάνουν την 
περίοδο των Χριστουγέννων ή του Πάσχα. Επίσης, προβλέπεται παράταση ενός 
μηνός για τις προθεσμίες που περιλαμβάνουν το μήνα Αύγουστο ή μέρος του εν 
λόγω μήνα. Συνεπώς, για τις περίπλοκες περιπτώσεις τίθεται προθεσμία το 
ανώτερο τεσσάρων μηνών κατά τη διάρκεια της περιόδου διακοπών. Ωστόσο, και 
αυτό είναι ένα καινούργιο στοιχείο, οι εν λόγω, σχετικά μεγάλες προθεσμίες, 
καταρχήν, δεν θα παρατείνονται. 
(23) Υπόθεση 53/85, (1986) Συλλογή 1985. 
(24) Στις ... 1994 η Επιτροπή αποφάσισε να τροποποιήσει την εντολή του 
Συμβούλου Ακροάσεων βάσει των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών. Η νέα 
εντολή δημοσιεύθηκε στην ΕΕ C ... της ... 1994, σ. ... 
-..a·.·" 121 
To δεύτερο θέμα αφορά τις περιληπτικές διαδικασίες όπως, για παράδειγμα, σε 
περίπτωση προσωρινών μέτρων. Στις περιπτώσεις αυτές, η διαδικασία πρέπει 
οπωσδήποτε να ολοκληρωθεί σύντομα προς το συμφέρον των ενδιαφερόμενων μερών. 
Γι'αυτό το λόγο, θα τίθεται μόνο η ελάχιστη προθεσμία των δύο εβδομάδων που 
προβλέπεται στο άρθρο 11 του κανονισμού αριθ. 99/63 χωρίς δυνατότητα 
παράτασης. 
1.ν.§4.σ.22 
122 
<Τ3> §4. Δραστηριότητες της Επιτροπής (ποσοτική περιγραφή) 
208. Στις 31 Δεκεμβρίου 1993 το προσωπικό της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού 
ανερχόταν σε 411 άτομα εκ των οποίων το 51% είχε βαθμό Α (συμπεριλαμβανομένων 
24 εθνικών εμπειρογνωμόνων αποσπασμένων στην Επιτροπή). Το 44% του διαθέσιμου 
προσωπικού είχε αντικείμενο εργασίας τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ, το 
12% τις περιπτώσεις ελέγχου των συγκεντρώσεων, το 3% ασχολείτο με το άρθρο 90 
της συνθήκης ΕΚ, το 21% με τις περιπτώσεις κρατικών ενισχύσεων, το 9% με τις 
διεθνείς σχέσεις και συντονισμό και το 11% με την επεξεργασία δεδομένων, 
τεκμηρίωση και άλλα καθήκοντα οριζόντιου χαρακτήρα. Το συνολικό προσωπικό 
αυξήθηκε κατά 1% σε σύγκριση με τις 31 Δεκεμβρίου 1992, ως αποτέλεσμα της 
δημιουργίας νέων θέσεων και μίας νέας διαδικασίας για τη μετατροπή κονδυλίων 
σε θέσεις. 
<5> α) Αρθρα 85-86 της συνθήκης ΕΚ 
Την 1η Ιανουαρίου 1994 εκκρεμούσαν στη ΓΔ IV 1231 υποθέσεις εφαρμογής των 
άρθρων 85-86 ΕΚ. Σε σύγκριση με την 1η Ιανουαρίου 1993 παρατηρείται μείωση 
κατά περισσότερο από 300 υποθέσεις. Η εν λόγω μείωση εξηγείται από το γεγονός 
ότι η ΓΔ IV συνέχισε την προσπάθεια της να κλείσει τις υποθέσεις που ανήκουν 
στο λεγόμενο "backlog". Το ήμισυ των εν λόγω υποθέσεων, που όλες εκκρεμούν 
εδώ και πολλά έτη, είχε καταστεί πλέον άνευ αντικειμένου (για παράδειγμα, 
επειδή η κοινοποιηθείσα συμφωνία δεν ίσχυε πλέον). Το άλλο ήμισυ αφορούσε 
κοινοποιήσεις συμφωνιών στον τομέα των ασφαλίσεων που αποδείχθηκαν σύμφωνες 
με τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες που ενέκρινε η Επιτροπή το 
Δεκέμβριο του 1992. Δεδομένου ότι η άσκηση "backlog" έχει ολοκληρωθεί σε 
μεγάλο βαθμό, δεν πρέπει να αναμένεται ότι ο αριθμός των περιπτώσεων υπό 
εξέταση θα μειωθεί περαιτέρω κατά τα επόμενα έτη. Εξάλλου, δεν μπορεί να 
αποκλεισθεί το ενδεχόμενο αύξησης του. Η επιτάχυνση της εξέτασης των 
Κοινοποιήσεων, κυρίως όσον αφορά τις κοινές επιχειρήσεις συνεργασίας με 
διαρθρωτικό χαρακτήρα, θα μπορούσε, για παράδειγμα, να αποτελέσει κίνητρο για 
τις επιχειρήσεις να κοινοποιούν συχνότερα τις συμφωνίες τους. 
Η μείωση του αριθμού των περιπτώσεων που εκκρεμούν επηρέασε σημαντικά τις 
κοινοποιηθείσες περιπτώσεις. Το ποσοστό των καταγγελιών και των αυτεπάγγελτων 
διαδικασιών αυξήθηκε ελαφρά. Την 1η Ιανουαρίου 1994, ο αριθμός των 
κοινοποιήσεων αντιπροσώπευε ποσοστό ελαφρά μεγαλύτερο του 60% (749), των 
καταγγελιών (335) ελαφρά μεγαλύτερο του 25%, οι υπόλοιπες περιπτώσεις 
αποτελούσαν το αντικείμενο αυτεπάγγελτης διαδικασίας (147). Οσον αφορά τις 
1.ν.§4.σ.23 
123 
καταγγελίες, πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμός τους ανταποκρίνεται σε γενικές 
γραμμές σε αυτόν του 1992 και κατά συνέπεια, δεν επηρεάστηκε από την απόφαση 
Automec II (υπόθεση 24/90 της 18ης Σεπτεμβρίου 1992), στην οποία το 
Πρωτοδικείο δήλωσε ότι η Επιτροπή έχει σε μεγάλο βαθμό την ευχέρεια να 
απορρίπτει τις καταγγελίες. Εξάλλου, η Επιτροπή δεν κάνει κατάχρηση της εν 
λόγω διακριτικής ευχέρειας. Βέβαια, η Επιτροπή παροτρύνει τους καταγγέλλοντες 
συχνότερα απ'ότι στο παρελθόν να απευθύνονται στις εθνικές αρχές ή τα εθνικά 
δικαστήρια, κυρίως όταν θεωρεί ότι οι εν λόγω νομικές οδοί επιτρέπουν την 
επίλυση του προβλήματος τους. Ωστόσο, η Επιτροπή συνεχίζει να εξετάζει με τη 
δέουσα προσοχή τις καταγγελίες που θεωρεί ότι παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον 
για την Κοινότητα. Επιπλέον, η εξέταση των καταγγελιών, που αφορούν 
αναγκαστικά αντικρουόμενα συμφέροντα, απαιτεί κανονικά περισσότερο χρόνο 
απ'ότι οι κοινοποιήσεις. Από την άποψη αυτή, είναι ενδεικτικό ότι κατά τη 
διάρκεια του 1993 ο συνολικός αριθμός των ολοκληρωθεισών περιπτώσεων (832) 
ήταν διπλάσιος από αυτόν των διαβιβασθεισών υποθέσεων (404). Το αντίστροφο 
ισχύει για τις καταγγελίες: 37 ολοκληρωθείσες περιπτώσεις (εκ των οποίων 5 με 
τυπική απόφαση) για 107 διαβιβασθείσες περιπτώσεις. 
Το 1993 ολοκληρώθηκαν συνολικά 12 περιπτώσεις με τυπική απόφαση. Εάν 
εξαιρεθούν οι οριστικές απορρίψεις καταγγελιών που προαναφέρθηκαν (συνολικά 
5), σημειώθηκαν 3 απαγορεύσεις (Zera/Montedison-Hinkens/Stàhler, AICAI/CNSD 
και Auditel), 3 απαλλαγές (Eurovision, τιμαριθμικές διαρθρώσεις στον τομέα 
των συνδυασμένων μεταφορών και Grundig) και μία αρνητική πιστοποίηση 
(Institute of London Underwriters). Αντίθετα, στην υπόθεση Sealink 
απορρίφθηκε αίτηση για τη λήψη προσωρινών μέτρων. 
Μετά την αρχή του 1993 περίπου 25 κοινοποιήσεις κοινών επιχειρήσεων 
συνεργασίας με διαρθρωτικό χαρακτήρα εξετάστηκαν στο πλαίσιο περιληπτικής 
διαδικασίας. Ας υπενθυμιστεί ότι στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, η ΓΔ IV 
ενημερώνει τα ενδιαφερόμενο, μέρη για την εκτίμηση της (προσωρινή ή οριστική) 
εντός δύο μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησης. Πρέπει επίσης να 
υπογραμμιστεί ότι η προθεσμία των δύο μηνών αρχίζει να ισχύει αφ'ης στιγμής η 
κοινοποίηση είναι πλήρης. Το νέο έντυπο κοινοποίησης Α/Β, σχέδιο του οποίου 
αποτελεί το αντικείμενο διαβούλευσης με τις εθνικές αρχές και τους 
ενδιαφερόμενους κύκλους, έχει ως στόχο να επιτρέψει στις επιχειρήσεις να 
διαβιβάζουν στη ΓΔ IV όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες μετά την κοινοποίηση. 
Στο εξής οι κοινοποιήσεις κοινών επιχειρήσεων συνεργασίας με διαρθρωτικό 
χαρακτήρα θα αποτελούν συστηματικά το αντικείμενο δημοσίευσης, της λεγόμενης 
"Allied/Carlsberg" (δηλαδή ανακοίνωσης στην ΕΕ με την οποία θα καλούνται οι 
1.ν.§4.σ.24 
124 
τρίτοι ενδιαφερόμενοι να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (καιά το πρότυπο της 
πάγιας πρακτικής που εφαρμόζεται στο πλαίσιο του κανονισμού σχετικά με τις 
συγκέντρωσε ις) . 
Από τις 25 περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν από την αρχή του 1993, ορισμένες 
συνεχίζουν να εκκρεμούν, διότι η ΓΔ IV ζήτησε από τους κοινοποιούντες να 
συμπληρώσουν τις πληροφορίες που ήδη είχαν διαβιβάσει. Η πλειονότητα των 
άλλων υποθέσεων κατέστη δυνατό να ρυθμιστεί εντός των δύο μηνών. Σε έξι 
περιπτώσεις, η ΓΔ IV χρειάστηκε να στείλει προειδοποιητική επιστολή στους 
συμβαλλόμενους (Potacan, Pasteur-Mérieux και coca Cola/Nestlé). Σε δύο άλλες 
περιπτώσεις η Επιτροπή δημοσίευσε στην Επίσημη Εφημερίδα μία ανακοίνωση βάσει 
του άρθρου 19 παράγραφος 3 του κανονισμού 17 ανακοινώνοντας τη λήψη ευνοϊκής 
θέσης (Eurosport Mark III και International Private Satellite Partners). Στην 
τελευταία αυτή περίπτωση, η Επιτροπή πληροφόρησε τους ενδιαφερόμενους για την 
πρόθεση της να δημοσιεύσει ανακοίνωση αυτού του είδους (Fujitsu + AMD). 
<Τ5> β) Συγχωνεύσεις 
Βάσει του κανονισμού αριθ. 4064/89 όσον αφορά * τις συγκεντρώσεις, 
ολοκληρώθηκαν συνολικά 58 περιπτώσεις κατά τη διάρκεια του 1993 (60 το 1992). 
Η μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων (50) εγκρίθηκε στο τέλος της πρώτης 
φάσης (το 1992: 46). Τρεις περιπτώσεις εγκρίθηκαν στο τέλος της δεύτερης 
φάσης (το 1992:5)· ενώ στην περίπτωση Pilkington/SIV η έγκριση χορηγήθηκε 
άνευ όρων ή επιβαρύνσεων, η Επιτροπή επέβαλε όρους για την έγκριση των 
πράξεων KNP/Btirhrmann/URG και Kali+Salz/MDK/Treuhand. Οι τέσσερις υπόλοιπες 
περιπτώσεις θεωρήθηκαν ότι δεν αποτελούν συγκέντρωση (το 1992:9)· εξάλλου, 
τρεις από τις εν λόγω περιπτώσεις εξετάστηκαν στη συνέχεια βάσει του άρθρου 
85 στο πλαίσιο της περιληπτικής διαδικασίας (Philips-Thomson-Sagem, Pasteur-
Mérieux/Merck και BT/MCI). Μία περίπτωση διαβιβάστηκε εκ νέου στις εθνικές 
αρχές (Mccormick). 
Ας σημειωθεί ότι από τις 50 περιπτώσεις που ολοκληρώθηκαν στην πρώτη φάση, οι 
24 αναλύθηκαν ως κοινές επιχειρήσεις συγκέντρωσης. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 
συνέπεια ανάλογος με αυτόν των κοινών επιχειρήσεων διαρθρωτικού χαρακτήρα που 
εξετάστηκαν βάσει του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ. 
Ας σημειωθεί τέλος ότι κατ'εφαρμογή του άρθρου 66 της συνθήκης ΕΚΑΧ η 
Επιτροπή ενέκρινε 9 περιπτώσεις συγκέντρωσης. 
1.ν.§4.σ.25 
125 
<Τ5> γ) Ενισχύσεις 
Κατά τη διάρκεια του 1993 περίπου 435 περιπτώσεις ολοκληρώθηκαν με απόφαση 
(το 1992:502). Πρόκειται καταρχήν για 399 αποφάσεις που έλαβε η Επιτροπή να 
μη φέρει αντιρρήσεις (το 1992:455). Στη συνέχεια, όσον αφορά τις περιπτώσεις 
για τις οποίες κινήθηκε η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 
2, εκδόθηκαν 19 τελικές θετικές αποφάσεις (το 1992:31) και 7 τελικές 
αρνητικές αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένων δύο αποφάσεων εν μέρει αρνητικών ή 
υπό όρους (το 1992: 6). Τέλος, υπάρχουν δέκα άλλα μέτρα (όπως το 1992) μεταξύ 
των οποίων οι αποφάσεις να τεθεί το ζήτημα ενώπιον του Συμβουλίου σύμφωνα με 
το άρθρο 95 της συνθήκης ΕΚΑΧ, μία απόφαση αναγκαστικής εκτέλεσης βάσει του 
άρθρου 88 της συνθήκης ΕΚΑΧ (ILVA) και ένα πρόσφορο μέτρο βάσει του άρθρου 
9 3, παράγραφος 1. 
Σε 30 περιπτώσεις (όπως το 1992), η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 
93 παράγραφος 2. 
Το προηγούμενος έτος καταχωρήθηκαν 561 νέες περιπτώσεις (το 1992:558), εκ των 
οποίων 475 κοινοποιηθείσες ενισχύσεις (το 1992:452), 85 μη κοινοποιηθείσες 
ενισχύσεις (το 1992: 102) και μία χορηγούμενη ενίσχυση (το 1992:8). Η μείωση 
του αριθμού των μη κο ινοποιηθεισών ενισχύσεων είναι ενθαρρυντική, στο βαθμό 
που δηλώνει ότι τα κράτη μέλη σέβονται περισσότερο την υποχρέωση που τους 
επιβάλλεται από το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ να κοινοποιούν στην 
Επιτροπή κάθε σχέδιο ενίσχυσης. 
Εννοείται ότι τα προαναφερθέντα στοιχεία αφορούν αποκλειστικά τις ενισχύσεις 
που εξέτασε η ΓΔ ΐν(2^). 
(25) Ο πίνακας που περιλαμβάνει τα συνολικά στατιστικά στοιχεία όσον αφορά τη 
δραστηριότητα της ΓΔ IV καθώς και των άλλων ΓΔ που ασχολούνται με τις 
περιπτώσεις ενισχύσεων (ΓΔ VI, ΓΔ VII και ΓΔ XIV) δημοσιεύεται στο 
παράρτημα III.Γ της παρούσας Εκθεσης. 
2.I.A.51.0.1 
12b 
<T5> Δεύτερο Μέρος 
<Τ1> Η πολιτική ανταγωνισμού έναντι των επιχειρήσεων 
<Τ4> Κεφάλαιο Ι 
<Τ2> Κυριότερες αποφάσεις και μέτρα που έλαβε η Επιτροπή 
<Τ9> Α. Γενικά 
<Τ3> §1. Οριζόντιες συμφωνίες 
209. Οι οριζόντιες συμφωνίες, ήτοι οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ 
επιχειρήσεων που βρίσκονται στο ίδιο στάδιο παραγωγής και εμπορίας ενός 
προϊόντος, λαμβάνουν ποικίλες μορφές. Πράγματι, η γενική αυτή -κατηγορία 
καλύπτει τόσο τις συμφωνίες μεταξύ παραγωγών για τον καθορισμό της τιμής 
πωλήσεως των προϊόντων τους ή την κατανομή των αγορών όσο και συμφωνίες που 
στοχεύουν π. χ. στο να ενισχύσουν την από κοινού έρευνα και ανάπτυξη νέων 
προϊόντων. Η Επιτροπή αποφάσισε να αντιδράσει σθεναρά έναντι πραγματικών 
καρτέλ, αποτέλεσμα των οποίων είναι να στερούν τους καταναλωτές των 
πλεονεκτημάτων που απορρέουν από έναν θεμιτό ανταγωνισμό. Η στάση αυτή 
ερμηνεύεται κατά το τρέχον έτος με τη διεξαγωγή ερευνών σε πολλούς 
οικονομικούς τομείς έναντι επιχειρήσεων που ουσιαστικά προβαίνουν σε κατανομή 
της αγοράς. Πρέπει πάντως να διαπιστωθεί ότι η ανακάλυψη και η καταδίκη των 
πρακτικών αυτών απαιτούν σημαντική προσπάθεια εκ μέρους της Επιτροπής, ιδίως 
σε ανθρώπινο δυναμικό. Αυτό εξηγεί τη διάρκεια, ορισμένες φορές εξαιρετικά 
μακροχρόνια, των εν λόγω διαδικασιών. Εφόσον τα καρτέλ πρέπει να εξαλειφθούν 
ολοκληρωτικά, η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει όλα τα 
απαραίτητα μέσα για την αποτελεσματική τους καταπολέμηση. 
210. Αντίθετα, η στάση της Επιτροπής είναι διαφορετική έναντι συμφωνιών που 
στοχεύουν να θεσπίσουν μία μορφή συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, που 
επιτρέπουν τη βελτίωση της παραγωγικότητας των συνεργαζομένων επιχειρήσεων, 
2.Ι.Α.§1.σ.2 
127 
ενώ συγχρόνως οφελούν το σύνολο. Τα χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της εν λόγω 
συνεργασίας είναι αναμφίβολα εκείνο της σύστασης μιας κοινής επιχείρησης. 
Χωρίς να αρνείται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό το είδος της συνεργασίας 
μπορεί να αποκρύπτει ένα καρτέλ, η Επιτροπή τάσσεται υπέρ αυτών των συμφωνιών 
λόγω των πλεονεκτημάτων τους. Εξάλλου, θέσπισε μία ταχεία διαδικασία για την 
αντιμετώπιση των περιπτώσεων αυτών(^). Οπως αναφέρθηκε παραπάνω, επιδιώκετο 
επίσης να αποτραπεί για τα μέρη η δυνατότητα να επιλέγουν μια συγκεκριμένη 
νομική μορφή σε συνάρτηση με τα διαδικαστικά πλεονεκτήματα που θα μπορούσαν 
να έχουν ενώπιον της Επιτροπής παρά σε συνάρτηση αποκλειστικά με τη μεταξύ 
τους συμφωνία. Το αποφασιστικό στοιχείο για να αξιολογηθεί το συμβιβάσιμο των 
εν λόγω μορφών συνεργασίας προς τους κοινοτικούς κανόνες του ανταγωνισμού 
πρέπει να είναι κυρίως οι επιπτώσεις τους στην εν λόγω αγορά παρά το είδος 
της σύμβασης. 
(1) Βλέπε σημείο 77 της παρούσας Εκθεσης. 
2.1.Α.§2.σ.3 
128 
<Τ3> §2. Κάθετες συμφωνίες 
211. Το άρθρο 85, παράγραφος 1,, της συνθήκης ΕΚ δεν θεσπίζει καμία διαφορά 
μεταξύ των οριζόντιων και των κάθετων συμφωνιών, οι οποίες ορίζονται ως 
συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια της 
παραγωγικής διαδικασίας και της εμπορίας ενός προϊόντος. Από της ενάρξεως της 
ισχύος του κανονισμού αριθ. 17, το Δικαστήριο δήλωσε σαφώς ότι οι κάθετες 
συμφωνίες θα μπορούσαν να παραβιάσουν τις διατάξεις του άρθρου 85 της 
συνθήκης ΕΚ. Μετά την απόφαση, λήφθηκαν πολλές αποφάσεις εκ μέρους της 
Επιτροπής έναντι τέτοιου είδους συμφωνιών. Πάντως, εγκρίθηκαν επίσης πολλοί 
κανονισμοί χορηγήσεως απαλλαγής κατά κατηγορίες σχετικά με συμφωνίες αυτού 
του είδους. Είναι πράγματι αναμφισβήτητο ότι οι κάθετες συμφωνίες αποτελούν 
το κατάλληλο μέσο για να επιτραπεί σε ορισμένες επιχειρήσεις να εγκαταστηθούν 
σε νέες αγορές. Συμφωνίες διανομής μπορούν να χρησιμεύσουν στο να αυξήσουν 
τον ανταγωνισμό μεταξύ προϊόντων ποικίλων σημάτων, ενώ συγχρόνως δεν απαιτούν 
μεγάλες επενδύσεις εκ μέρους του νεοεισερχομένου στην αγορά. Το θετικό αυτό 
αποτέλεσμα των κάθετων συμφωνιών εξηγεί τη θετική αντιμετώπιση της Επιτροπής 
που αντικατοπτρίζεται στους κανονισμούς χορήγησης απαλλαγής κατά κατηγορίας. 
Πάντως, αυτό το είδος της σύμβασης μπορεί συγχρόνως να χρησιμοποιηθεί για να 
παρεμποδίσει την πρόσβαση τρίτων σε μία αγορά. Ετσι, η Επιτροπή ανέκαθεν 
επέδειξε σύνεση έναντι αυτού του είδους των συμφωνιών. Η υπόθεση Grunding, 
που εξετάσθηκε κατά το τρέχον έτος τονίζει την προσέγγιση αυτή. Πράγματι, 
στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή δέχθηκε την ανανέωση μιας ατομικής απαλλαγής 
για το δίκτυο επιλεκτικής διανομής που θέσπισε η Grunding σχετικά με την 
πώληση ορισμένων ηλεκτρονικών μηχανημάτων. Στην ανάλυση της, η Επιτροπή έλαβε 
υπόψη την επίπτωση που θα μπορούσε να είχε η εν λόγω συμφωνία στους 
καταναλωτές αλλά επίσης και την ύπαρξη έντονου ανταγωνισμού στην εν λόγω 
αγορά μεταξύ των προϊόντων ποικίλων σημάτων. 
212. Για να κατανοηθεί η στάση αυτή, που εξάλλου υποστηρίζεται από το 
Δικαστήριο, πρέπει να επανατοποθετηθούν οι κανόνες του ανταγωνισμού της 
συνθήκης ΕΚ στο σφαιρικό τους πλαίσιο. Δεν αποσκοπούν μόνο στην προστασία 
ενός οικονομικού συστήματος αλλά αποτελούν επίσης ένα μέσο για την ενίσχυση 
της εγκαθίδρυσης μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς. Πράγματι, πρόκειται για 
μια προσπάθειεα αποτροπής ιδιωτικών προσκομμάτων στις συναλλαγές τα οποία 
τείνουν να υποκαταστήσουν τους φραγμούς δημόσιας φύσης οι οποίοι προοδευτικά 
2.Ι.Α.§2.σ.4 129 
καταργήθηκαν. Στον τομέα των κάθετων συμφωνιών, η προσέγγιση της Επιτροπής 
ανέκαθεν βασίσθηκε σε μία ανάλυση σε δύο στάδια, δυνάμει των διατάξεων του 
άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ. Σε μία πρώτη φάση, ο αποκλειστικός χαρακτήρας 
μιας συμβατικής σχέσης μεταξύ ενός παραγωγού και ενός διανομέα ερμηνεύεται ως 
περιορισμός του ανταγωνισμού διότι περιορίζει την ελευθερία δράσης των μερών 
στην καλυπτόμενη εδαφική έκταση. Σε μια δεύτερη φάση, η εν λόγω συμφωνία 
μπορεί κανονικά να τύχει απαλλαγής βάσει του άρθρου 85, παρ. 3, της συνθήκης 
ΕΚ, εφόσον δεν περιέχει καμία διάταξη που να καταλήγει στη σύσταση απόλυτης 
εδαφικής προστασίας του διανομέα ή τουλάχιστον εφόσον αντικειμενικά δεν 
καταλήγει στο αποτέλεσμα αυτό. Ετσι συναντούμε τη βασική φροντίδα των 
συντακτών της συνθήκης να εξασφαλίσουν μια αληθινή κυκλοφορία των προϊόντων 
στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. Συνεπώς, η ανάλυση της Επιτροπής 
υπερβαίνει τη συζήτηση σχετικά με τα πλεονεκτήματα των κάθετων συμφωνιών σε 
επίπεδο ανταγωνισμού. Μία υπόθεση που εξετάσθηκε κατά το τρέχον έτος είναι 
ιδιαίτερα αποκαλυπτική ως προς αυτό. Πράγματι, στην περίπτωση Zera-Montedison 
ο συνδυασμός μιας συμφωνίας αποκλειστικότητας με τις εθνικές διαδικασίες 
επικύρωσης κατέληγε στο να παρεμποδίζει οποιαδήποτε παράλληλη εισαγωγή στη 
Γερμανία. Η Επιτροπή παρενέβη διότι το αποτέλεσμα αυτό αντέκειτο στην 
υλοποίηση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς, στο βαθμό που, με τη συμφωνία 
τους, τα μέρη επιθυμούσαν να χρησιμοποιήσουν τις διαφορές μεταξύ των εθνικών 
νομοθεσιών για να παρεμποδίσουν οποιαδήποτε δυνατότητα για τους καταναλωτές 
να επωφεληθούν πλεονεκτικότερων τιμών στα άλλα κράτη μέλη. 
2.Ι.Α.§3.σ.5 
130 
<Τ3> §3. Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 
213. Η ανάλυση των αποφάσεων της Επιτροπής, καθώς και των αποφάσεων του 
Πρωτοδικείου, επιβεβαιώνει μία πρόσφατη τάση. Πράγματι, διαπιστώνουμε όλο και 
περισσότερο ότι οι συμπεριφορές που καταρχήν γίνονται δεκτές όταν 
προέρχονται από επιχειρήσεις που έχουν περιορισμένα μερίδια αγοράς μπορούν να 
καταστούν επικριτέες εάν διαπράττονται από επιχειρήσεις που κατέχουν 
δεσπόζουσα θέση. Κατά συνέπεια, οι εν λόγω επιχειρήσεις θα πρέπει να 
αποδείξουν ιδιαίτερη σθεναρότητα εφόσον δεν επιθυμούν να προσκρούσουν στους 
κανόνες του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ. 
Μπορούμε επίσης να προχωρήσουμε ένα ακόμη βήμα και να διαπιστώσουμε ότι σε 
ορισμένες καταστάσεις μία επιχείρηση που κατέχει δεσπόζουσα θέση έχει επίσης 
την υποχρέωση να συνεργάζεται με τους ανταγωνιστές της. Οπως ήδη 
εξηγήθηκε(2) , ο κάτοχος μιας απαραίτητης υποδομής οφείλει, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, να επιτρέπει σε άλλες επιχειρήσεις να επωφελούνται κατά τρόπο 
που να μην προκαλεί διακρίσεις μιας πρόσβασης στην εν λόγω εγκατάσταση ώστε 
να μπορέσει να υπάρξει αποτελεσματικός ανταγωνισμός, οποιαδήποτε άλλη λύση 
θα κατέληγε πράγματι στο να διατηρήσει την προνομιούχο κατάσταση της 
επιχείρησης με δεσπόζουσα θέση και θα καθιστούσε σχεδόν αδύνατες τις 
απόπειρες πρόσβασης στην αγορά τρίτων επιχειρήσεων. Συνεπώς, εάν είναι ορθό 
το να διαπιστώνουμε ότι το άρθρο 86 της συνθήκης ΕΚ δεν αμφισβητεί την 
ύπαρξη δεσποζουσών θέσεων, είναι εξίσου αληθές ότι η έννοια της κατάχρησης 
ορίζεται κατά ευρύ τρόπο και συνεπώς περιορίζει αισθητά τα προνόμια μιας 
επιχείρησης που κατέχει δεσπόζουσα θέση. 
Η διαφοροποιημένη αυτή προσέγγιση αναλόγως με το αν η επιχείρηση κατέχει 
δεσπόζουσα θέση ή όχι δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι προκαλεί διακρίσεις. 
Πράγματι, εάν τοποθετηθεί κανείς από την άποψη των επιπτώσεων που μπορούν να 
προκαλέσουν αυτές οι συμπεριφορές στον ανταγωνισμό, είναι αναμφισβήτητο ότι 
οι συμπεριφορές μιας επιχείρησης που κατέχει δεσπόζουσα θέση, κυρίως λόγω 
της ισχύος της στην αγορά, παράγουν συνέπειες σαφώς αισθητότερες από ό,τι 
μιας μικρότερης επιχείρησης. Συνεπώς δικαιολογείται η απαίτηση εκ μέρους της 
πρώτης επιχειρήσεως να συμπεριφέρεται κατά συνετότερο τρόπο. 
(2) Σημείο 4 0 της παρούσας Εκθεσης 
2.Ι.Β.§1.σ.1 131 
<Τ9> Β. Ανάλυση των αποφάσεων και λήψη ατομικών μέτρων 
<Τ3> §1. Σύσταση κοινών επιχειρήσεων και άλλων μορφών συνεργασίας 
214. Κατά το τρέχον έτος εξετάσθηκαν οι πρώτες περιπτώσεις εφαρμογής της νέας 
διαδικασίας για την ταχεία αντιμετώπιση των κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα 
συνεργασίας, θα υπενθυμίσουμε ότι πέραν των τροποποιήσεων που έγιναν σε 
ορισμένους κανονισμούς χορήγησης απαλλαγής κατά κατηγορίες κατά τη διάρκεια 
του προηγουμένου έτους, η Επιτροπή ανέφερε πράγματι ότι θα κατέβαλε 
προσπάθειες για να προσδώσει στις επιχειρήσεις μία γενική κατεύθυνση σχετικά 
με το συμβιβάσιμο της συμφωνίας τους προς τις διατάξεις του άρθρου 85 της 
συνθήκης ΕΚ εντός δύο μηνών από της κοινοποιήσεως. Ορισμένες από τις 
υποθέσεις που αναφέρονται παρακάτω επωφελήθηκαν ήδη της ταχείας αυτής 
διαδικασίας. Οπως αναφέρθηκε παραπάνω, 25 υποθέσεις επωφελήθηκαν της εν λόγω 
διαδικασίας^·. Μόνον ορισμένες από αυτές παρατίθενται περιληπτικά στο παρόν 
κεφάλαιο αλλά άλλες εμπεριέχονται στο παράρτημα III.Α.1 της παρούσας έκθεσης. 
<Τ6> Philips-Thomson-Sagem 
215. Η Επιτροπή προέβη σε πιστοποίηση της σύστασης μιας κοινής επιχείρησης με 
την επωνυμία Fiat Panel Display BV(FPD) βάσει των διατάξεων του άρθρου 85 της 
συνθήκης της Ρώμης. Μητρικές επιχειρήσεις της κοινής αυτής επιχείρησης είναι 
η Philips Electronics N.V., η Thomson Consumer Electronics S.Α και η Sagem. 
Η FPD ασκεί δραστηριότητες στην ανάπτυξη, τον σχεδιασμό, την παραγωγή και την 
πώληση οθονών ενεργούς μήτρας υγρών κρυστάλων (AM-LCD). Τα στοιχεία AM-LCD 
χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, ως τηλεοπτικά στοιχεία άμεσης μετάδοσης, ως 
οθόνες προβολής για ιδιωτική και επαγγελματική χρήση, καθώς και στοιχεία 
γραφικών δεδομένων. 
Τα AM-LCD ανήκουν σε μία οικογένεια τεχνολογίας που η τρέχουσα ονομασία της 
είναι "οθόνες υγρών κρυστάλων" (LCD), τα οποία εξάλλου αποτελούν μία από τις 
εναλλακτικές τεχνολογίες, σε ποικίλους βαθμούς ανάπτυξης, που είναι ευρύτερα 
γνωστές ως "τεχνολογίες επίπεδης οθόνης". 
Η FPD θα είναι η πρώτη ευρωπαϊκή εταιρία που θα έχει τη δυνατότητα να παράγει 
ευρύτατο φάσμα οθονών. Αναμενόταν πως η FPD θα άρχιζε μαζική παραγωγή κατά τη 
Σημείο 208 της παρούσας Εκθεσης 
2.Ι.Β.§1.σ.2 132 
διάρκεια του 1993. Η εταιρεία θα έχει τα δικά της μέσα για τα διάφορα στάδια 
της παραγωγής, καθώς και τις εγκαταστάσεις και το προσωπικό. Η παραγωγή της 
θα είναι διαθέσιμη προς τρίτους σε παγκόσμιο επίπεδο. 
Το μετοχικό κεφάλαιο της FPD κατέχεται από τη Philips (80%), την Thomson 
(10%) και τη Sagem (10%). Πάντως, παρά την πλειοψηφία της, η Philips από μόνη 
της δεν είναι σε θέση να λάβει ορισμένες στρατηγικές αποφάσεις χωρίς την 
υποστήριξη τουλάχιστον ενός από τους άλλους μετόχους. Επίσης, τα μέρη 
προγραμματίζουν και τη συμμετοχή άλλων εταιριών ως μετόχων στην FPD. 
Η συμφωνία για τη σύσταση της FPD αρχικά κοινοποιήθηκε σύμφωνα με τις 
διατάξεις του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων της 8ης Δεκεμβρίου 
1992. Πάντως, με επίσημη απόφαση της 18ης Ιανουαρίου 1993 η Επιτροπή 
αποφάσισε ότι η FPD δεν αποτελούσε συγκέντρωση βάσει των διατάξεων του άρθρου 
3 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Κατά συνέπεια και κατόπιν 
αιτήσεως των μερών, η κοινοποίηση μετατράπηκε σε κοινοποίηση δυνάμει των 
διατάξεων του άρθρου 4 του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. 17. 
Πάντως, η Επιτροπή αξιολόγησε την προταθείσα κοινή επιχείρηση από απόψεως 
εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ και κατέληξε στο 
συμπέρασμα ότι η κοινοποιηθείσα κοινή επιχείρηση με χαρακτήρα συνεργασίας 
εμπίπτει στις διατάξεις του άρθρου 85, παράγραφος 1. 
Το συμπέρασμα αυτό υποστηρίχθηκε κυρίως από το γεγονός ότι οι μητρικές 
εταιρίες, δεδομένων των λοιπών δραστηριοτήτων τους στον τομέα AM-LCD, γενικώς 
στον τομέα LCD και σε συνάρτηση με άλλα είδη επίπεδων οθονών, καθώς και σε 
συνάρτηση με καθοδικούς σωλήνες (τομέας που η Thomson και η Philips αποτελούν 
σημαντικότατους παράγοντες σε παγκόσμιο επίπεδο), θεωρήθηκαν ως δυνητικοί 
καθώς και τρέχοντες ανταγωνιστές είτε μεταξύ τους είτε σε σχέση με την κοινή 
επιχε ίρηση. 
Πάντως, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι όροι για τη χορήγηση ατομικής απαλλαγής 
προς την FPD πληρούνται στην παρούσα υπόθεση. 
Ειδικότερα, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η κοινή επιχείρηση προορίζεται να 
χρησιμοποιηθεί εκ μέρους των μητρικών εταιριών για την ανάπτυξη και 
υποστήριξη μαζικής παραγωγής στην Ευρώπη προϊόντων νέας υψηλής τεχνολογίας 
όπου υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός εκ μέρους αλλοδαπών προμηθευτών (ιδίως εκ 
μέρους της Ιαπωνίας), όπου η παραγωγή και η εμπορία σε στενά χρονικά 
2.Ι.Β.§1.σ.3 
133 
περιθώρια και σε βιώσιμη από οικονομική άποψη κλίμακα είναι βασικής 
σημασίας και όπου το τεχνικό και βιομηχανικό πλαίσιο είναι αβέβαιο. 
Επίσης, οι οθόνες κατασκευής της FPD θα πωλούνται σε υψηλής εξειδίκευσης 
αγοραστές ( ΤΓ .χ. κατασκευαστές ηλεκτρονικών συστημάτων, κατασκευαστές 
αυτοκινήτων και κατασκευαστές εξοπλισμού τηλεπικοινωνιών) για να ενσωματωθούν 
είτε σε υπάρχοντα συστήματα ή προϊόντα είτε σε εντελώς καινούργια ώστε να 
διευρυνθεί το φάσμα των προϊόντων που προσφέρονται στους καταναλωτές. 
Το στοιχείο αυτό είναι επίσης σημαντικό διότι οι εν λόγω αγοραστές μπορούν να 
αποτελέσουν ένα σημαντικό ο:ντίβαρο έναντι της κοινής επιχείρησης. 
Τέλος, η Επιτροπή θεώρησε ότι η κοινή επιχείρηση δεν αποτελεί για τις 
μητρικές εταιρίες μέσο περιορισμού του ανταγωνισμού είτε σε συνάρτηση με 
οθόνες εν γένει είτε με AM-LCD ειδικότερα. Οσον αφορά την τελευταία αυτή 
κατηγορία, μπορεί να λεχθεί ότι θα εισαχθεί στην ΕΚ μια νέα τεχνολογία και 
κατά μείζονα λόγο, τονίζουιαε ότι πρόκειται για ένα τομέα στον οποίο η αγορά 
έχει παγκόσμια διάσταση. Κατά συνέπεια, η σημαντική θέση της κοινής 
επιχείρησης στην Κοινότητα θα πρέπει να τοποθετηθεί στο σφαιρικό αυτό 
πλαίσιο. Στην περίπτωση αυτή, αναφαίνεται ότι η νέα μονάδα δεν θα διαθέτει 
δεσπόζουσα θέση στην αγορά. 
Για τους λόγους που αναφέρονται παραπάνω και δεδομένου του επείγοντος της 
υποθέσεως, που αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου προγράμματος το οποίο εντάσσεται 
στο πρόγραμμα της Επιτροπής ESPRIT III, η υπόθεση περατώθηκε με διοικητική 
επιστολή που απευθύνθηκε στα μέρη. 
Η σημαντική αυτή υπόθεση ήταν μια από τις πρώτες στις οποίες εφαρμόστηκαν οι 
νέοι εσωτερικοί κανόνες για την αντιμετώπιση κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα 
συνεργασίας και διαρθρωτικού χαρακτήρα. 
2.Ι.Β.§1.σ.4 
134 
<Τ6> Alenia-Honeywell 
216. Βάσει της νέας εσωτερικής διαδικασίας για την ταχεία αντιμετώπιση κοινών 
επιχειρήσεων μ χαρακτήρα συνεργασίας και διαρθρωτικού χαρακτήρα, η Επιτροπή 
εξέδωσε επίσης πιστοποίηση για μια κοινή επιχείρηση με χαρακτήρα συνεργασίας 
που συστάθηκε στην Ιταλία μεταξύ της Alenia Spa, μια ιταλικής εταιρίας με 
εξειδίκευση στην αεροναυτική και της Honeywell Inc., μιας αμερικανικής 
επιχείρησης κατασκευής υπολογιστών, βάσει των διατάξεων του άρθρου 85 της 
συνθήκης της Ρώμης. Η νέα εταιρία Space Controls Alenia-Honeywell (SCAH) θα 
σχεδιάζει, αναπτύσσει, κατασκευάζει, πωλεί και υποστηρίζει τέσσερα προϊόντα 
διαστημικού ελέγχου που θα βασίζονται στην τεχνολογία της Honeywell. Τα 
προϊόντα αυτά θα πωλούνται σε υπεργολάβους οι οποίοι θα τα ενσωματώνουν στο 
πλαίσιο μιας διαδικασίας συναρμολόγησης. Στη συνέχεια, οι βασικοί εργολήπτες 
θα τα χρησιμοποιούν στην κατασκευή πλήρων δορυφόρων. 
Το μετοχικό κεφάλαιο της SCAH κατέχεται σε ποσοστό 60% από την Alenia και 40% 
από τη Honeywell. Το διοικητικό συμβούλιο της SCAH αποτελείται από πέντε 
μέλη, εκ των οποίων 3 εκπροσωπούν την Alenia και 2 την Honeywell. Αν και οι 
τρέχουσες αποφάσεις εγκρίνονται με απλή πλειοψηφία, απαιτείται ομοφωνία όσον 
αφορά τα επιχειρηματικά και λειτουργικά σχέδια που έχουν προϋπολογισμούς Ε&Α. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, αν και η κοινή επιχείρηση έχει χαρακτηριστικά συνήθους 
εταιρίας, αποτελεί κυρίως ένα μέσο των μητρικών εταιριών που εξυπηρετεί 
ορισμένες στρατηγικές. Η Alenia, ως βασικός εργολήπτης, θα καθετοποιήσε ι την 
παραγωγή της στον τομέα των δορυφόρων περισσότερο και η Honeywell θα 
εισέλθει στην ευρωπαϊκή διαστημική αγορά. 
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εξέτασε την κοινή επιχείρηση βάσει των διατάξεων 
του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σύσταση της 
SCAH αιτιολογούσε την έκδοση αρνητικής πιστοποίησης, εφόσον οι μητρικές 
εταιρίες δεν είναι πραγματικοί ή ενδεχόμενοι ανταγωνιστές ούτε στον τομέα των 
δορυφόρων εν γένει ούτε ειδικότερα στην αγορά συστατικών στοιχείων. Πράγματι, 
λειτουργούν σε ποικίλα επίπεδα της εν λόγω αγοράς. 
Πάντως, η Επιτροπή ήγειρε αντιρρήσεις κατά ορισμένων εξαιρετικά αυστηρών 
υποχρεώσεων αποχής από την άσκηση ανταγωνισμού μετά την εκπνοή συμφωνηθείσας 
προθεσμίας και ζήτησε από τα μέρη να τροποποιήσουν και/ή να τις καταργήσουν. 
Πράγματι, οι εν λόγω υποχρεώσεις δεν είχαν επικουρικό χαρακτήρα στη συμφωνία 
τους εφόσον δεν ήταν απαραίτητες για την εκτέλεση της πράξης. Μετά τη 
συμμόρφωση τους, έλαβαν διοικητική επιστολή. 
2.Ι.Β.§1.σ.5 
135 
<Τ6> International Private Satellite Partners (IPSP) 
217. Η Επιτροπή απηύθυνε επιστολή στις μητρικές εταιρίες της IPSP, μιας 
κοινής επιχείρησης που συστάθηκε με τη μορφή εταιρίας περιορισμένης ευθύνης 
βάσει του δικαίου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Οι μητρικές 
επιχειρήσεις της IPSP είναι, από τη μια πλευρά, θυγατρικές εταιριών 
εξειδικευμένων στην κατασκευή και/ή την εκτόξευση δορυφόρων και από την άλλη 
πλευρά, θυγατρικές εταιριών τηλεπικοινωνιών. Η IPSP έχει διττό σκοπό. Πρώτον, 
παρέχει διεθνείς υπηρεσίες επιχειρηματικών τηλεπικοινωνιών σε επιχειρηματίες 
στην Ευρώπη και τη Βόρειο Αμερική που χρησιμοποιούν "απευθείας" το δορυφορικό 
της σύστημα. Δεύτερον, προσφέρει μαζική ικανότητα μετάδοσης προς τρίτους, στο 
βαθμό που η ικανότητα των δορυφόρων δεν χρησιμοποιείται πλήρως εκ μέρους της 
IPSP ή των εταίρων της. 
Η πρώτη από τις αγορές αυτές αναπτύχθηκε σε συνάρτηση με τις ανάγκες των 
πολυεθνικών επιχειρήσεων να διαθέτουν γρήγορα τηλεπικοινωνιακά μέσα μεταξύ 
των διαφόρων θυγατρικών τους. Η IPSP δεν θα παρουσιαστεί στη δεύτερη αγορά 
παρά μόνον εάν η ζήτηση υπηρεσιών στην πρώτη είναι χαμηλότερη από την 
προβλεπόμενη. 
Στην επιστολή της, στο πλαίσιο της νέας ταχείας διαδικασίας για την εξέταση 
κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συνεργασίας και διαρθρωτικού χαρακτήρα, η 
Επιτροπή πληροφόρησε τα μέρη για το προκαταρκτικό της συμπέρασμα ότι οι 
κοινοποιηθείσες συμφωνίες θα μπορούσαν να αιτιολογήσουν μια αρνητική 
πιστοποίηση βάσει των διατάξεων του άρθρου 85 της συνθήκης της Ρώμης. Στη 
συνέχεια, δημοσίευσε μια ανακοίνωση βάσει του άρθρου 19, παράγραφος 3, του 
κανονισμού αρι θ. 17. 
2.Ι.Β.§1.σ.6 Α 136 
<Τ6> INTRAX 
218. Η Επιτροπή εξέδωσε αρνητική πιστοποίηση στις συμφωνίες συνεργασίας 
μεταξύ της -ρττ Telecom B.V.", που είναι ο κρατικός οργανισμός 
τηλεπικοινωνιών στις Κάτω Χώρες (OT) και της Nederlands omroepproduktie 
Bedrijf N.V. (NOB), που αποτελεί το βασικό φορέα παροχής υπηρεσιών 
τηλεοπτικών εγκαταστάσεων στις Κάτω Χώρες, οι οποίες συνέστησαν μια κοινή 
επιχείρηση με την επωνυμία Intrax B.V. για την παροχή υπηρεσιών δορυφορικής 
συγκέντρωσης ειδήσεων ("Satellite News Gathering") εντός και εκτός των κάτω 
Χωρών : η παροχή υπηρεσιών δορυφορικής συγκέντρωσης ειδήσεων περιλαμβάνει τη 
χρήση φορητού εξοπλισμού που επιτρέπει την ταχεία επιτόπια συλλογή και 
μετάδοση οπτικοακουστικών ειδήσεων και δεδομένων από απομακρυσμένες 
τοποθεσίες μέσω δορυφόρου που δεν εξυπηρετούνται από το χερσαίο δίκτυο. Η 
υπόθεση αυτή κοινοποιήθηκε πριν αρχίσει να ισχύει η νέα ταχεία διαδικασία για 
τη λήψη αποφάσεων εκ μέρους της Επιτροπής. 
Η υπόθεση αυτή τονίζει το όλο και πιο συνηθισμένο φαινόμενο όπου οργανισμοί 
τηλεπικοινωνιών (ΟΤ) συνεργάζονται με εταιρίες που δεν ασκούν δραστηριότητες 
στον τομέα των τηλεπικοινωνιών ώστε να επιχειρήσουν νέες επιχειρηματικές 
δραστηριότητες μη αυστηρά τηλεπικοινωνιακού χαρακτήρα. Σε κάθε περίπτωση 
αυτού του είδους, με επιστέγασμα την παραδοσιακή ανάλυση κοινών επιχειρήσεων 
με χαρακτήρα συνεργασίας βάσει των κανόνων του ανταγωνισμού, η Επιτροπή 
πρέπει να εξετάζει είτε τα υπάρχοντα ειδικά και/ή αποκλειστικά δικαιώματα του 
εν λόγω "ΟΤ" βάσει των οποίων η συμμετοχή του στην κοινή επιχείρηση καθιστά 
αυτή την τελευταία σε αδικαιολόγητα ευνοϊκή θέση έναντι των ανταγωνιστών της. 
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι παρέχοντες υπηρεσίες 
δορυφορικής συγκέντρωσης ειδήσεων οι οποίοι επιθυμούν να ανταγωνιστούν την 
Intrax στην ολλανδική αγορά δεν αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια. 
Η ανωφερής δορυφορική σύνδεση που παραδοσιακά αποτελεί αποκλειστική 
δραστηριότητα των ΟΤ, φιλελευθεροποιήθηκε στις Κάτω Χώρες το 1991 όσον 
αφορά τις υπηρεσίες δορυφορικής συγκέντρωσης ειδήσεων. 
Επίσης, όσον αφορά την ικανότητα των εν λόγω δορυφόρων, η ΡΤΤ Telecom 
διαβεβαίωσε την Επιτροπή ότι ως υπογράφουσα διεθνείς κοινοπραξίες στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιακών δορυφόρων, όπως η Eutelsat, θα συνεργάζεται 
με την Intrax, επί ίσο ι ς όροις με τους ανταγωνιστές της. 
Ακόμη και όταν η ανωφερής δορυφορική σύνδεση γίνεται στις Κάτω Χώρες, οι 
εν λόγω εταιρίες έχουν την ευχέρεια να αποκτήσουν πρόσβαση στους 
δορυφόρους της Eutelsat μέσω των υπογραφουσών εταιριών, τουλάχιστον στη 
2.Ι.Β.§1.σ.7 
137 
Γαλλία, Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ως τρίτη δυνατότητα, υπάρχει 
δυνατότητα πρόσβασης σε ανεξάρτητους δορυφόρους που δεν ανήκουν σε 
διεθνείς κοινοπραξίες ΟΤ. 
Σε όλες τις χώρες πλην των Κάτω Χωρών, η Intrax θα υπόκειται στους 
ίδιους λειτουργικούς περιορισμούς όσον αφορά την ανωφερή σύνδεση και 
ικανότητα δορυφορικής μετάδοσης με τους ανταγωνιστές της. 
Βάσει των στοιχείων αυτών, η Επιτροπή δημοσίευσε την ευνοϊκή της στάση έναντι 
της εν λόγω συνεργασίας στην Επίσημη Εφημερίδα, και η οποία δεν προκάλεσε 
καθόλου σχόλια. Η Επιτροπή στην παρούσα φάση περάτωσε τη διαδικασία με 
διοικητική επιστολή (αρνητική πιστοποίηση), κατόπιν διαβουλεύσεως με τις 
εθνικές αρχές ανταγωνισμού. 
2.Ι.Β.§2.σ.8 
138 
<Τ3> §2. Τομέας των υπηρεσιών 
<Τ6> CNSD 
219. Στις 30 Ιουνίου 1993 η Επιτροπή, για πρώτη φορά, έλαβε απόφαση βάση της 
οποίας η έκδοση εκ μέρους μιας επαγγελματικής ένωσης τιμολογίου το οποίο 
πρέπει να εφαρμόζεται υποχρεωτικά από τα μέλη του κατά την παροχή υπηρεσιών, 
έστω και αν η δραστηριότητα τους χαρακτηρίζεται ως ελευθέρου επαγγελματία, 
αποτελεί παράβαση των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού. 
Πολλές κοινοτικές επιχειρήσεις υπέβαλαν καταγγελίες στην Επιτροπή, σχετικά 
με τις δυσχέρειες που συνάντησαν στην Ιταλία για την εκτέλεση εργασιών 
εκτελωνισμού. 
Μία από τις καταγγελίες αυτές αφορούσε, μεταξύ άλλων, την απόφαση του 
"Consiglio Nazionale degli Spedizioneri Doganali" (Εθνικό Συμβούλιο 
Εκτελωνιστών) της 21ης Μαρτίου 1988, που καθόριζε τις τιμές που έπρεπε να 
εφαρμόζουν οι εκτελωνιστές κατά την παροχή υπηρεσιών εκτελωνισμού. 
Η επαγγελματική δραστηριότητα των εκτελωνιστών διέπεται, στην Ιταλία, από το 
νόμο αριθ. 1612 της 22ας Δεκεμβρίου 1960, καθώς και από ποικίλα εκτελεστικά 
μέτρα. 
Για την άσκηση της επαγγελματικής δραστηριότητας του εκτελωνιστή, ως 
ελεύθερου επαγγελματία, πρέπει να κατέχει κανείς άδεια ασκήσεως επαγγέλματος 
και υποχρεωτικώς να έχει εγγραφεί στο εθνικό μητρώο. Η διαχείριση του εν λόγω 
μητρώου εξασφαλίζεται από το εθνικό Συμβούλιο (CNSD) το οποίο έχει 
αρμοδιότητα να συντάσσει κατάλογο των τιμών που αντιστοιχούν στην αμοιβή των 
εκτελωνιστών. Κατά τον τρόπο αυτό θεσπίστηκε, βάσει υποδείξεων των 
περιφερειακών συμβουλίων, ο κατάλογος τιμών της 21ης Μαρτίου 1988 που 
αντικατέστησε τον κατάλογο τιμών που εγκρίθηκε στις 16 Απριλίου 1970, καθώς 
και όλες τις αυξήσεις που επήλθαν στον εν λόγω κατάλογο τιμών με την ένδειξη 
ενός συντελεστή αυξήσεως, κατά το διάστημα μεταξύ 1970 και 1988. 
Οι περιορισμοί του ανταγωνισμού που απορρέουν από την απόφαση του CNSD της 
21ης Μαρτίου 1988 και που πραγματοποιήθηκαν στην αγορά υπηρεσιών που είναι 
συναφείς με την άσκηση της δραστηριότητας του εκτελωνιστή σε επιχειρήσεις που 
εισάγουν ή εξάγουν στην Ιταλία είναι οι εξής: 
2.1.Β.§2.σ.9 139 
ο καθορισμός ελάχιστων και μέγιστων τιμών, για τις οποίες δεν μπορούν να 
υπάρξουν παρεκκλίσεις, για κάθε δραστηριότητα που ασκείται εκ μέρους των 
εκτελωνιστών· 
η επιβολή υποχρεωτικών διαδικασιών για την τιμολόγηση των εν λόγω 
αμοιβών, καθώς και την τιμολόγηση μεμονωμένων αμοιβών. 
Εστω και αν οι τιμές που καθορίσθηκαν εκ μέρους του CNSD στη συνέχεια 
εγκρίθηκαν με υπουργικό διάταγμα, η εν λόγω έγκριση δεν τροποποιεί σε τίποτα 
τον χαρακτήρα των αποφάσεων επιχειρήσεων που έχουν οι πράξεις του CNSD. 
Πράγματι, π.χ. οι αποφάσεις παρέκκλισης των τιμών δεν απαιτούν έγκριση του 
υπουργού, πράγμα που αποδεικνύει τον αυτόνομο χαρακτήρα του εν λόγω 
καθορισμού τιμών. 
Η απόφαση αυτή αποτελεί αντικείμενο προσφυγής ενώπιον του Πρωτοδικείου. 
Η Επιτροπή αυτή τη στιγμή εξετάζει το συμβιβάσιμο του ιταλικού νόμου αριθ. 
1612 της 2ας Δεκεμβρίου 1960 προς το κοινοτικό δίκαιο και ειδικότερα προς τις 
διατάξεις των άρθρων 3, εδάφιο στ, και 5, σε συνάρτηση με το άρθρο 85 της 
συνθήκης ΕΚ και αποφάσισε να στείλει επιστολή προς την ιταλική κυβέρνηση με 
την οποία της τάσσει προθεσμία σχετικά με το ζήτημα αυτό. Πρόκειται για τον 
έλεγχο του κατά πόσον ο νόμος αυτός δεν παραβιάζει τις διατάξεις της συνθήκης 
ΕΚ υποχρεώνοντας το CNSD να συνάπτει συμφωνίες που αντιβαίνουν τις διατάξεις 
για την προστασία του ανταγωνισμού. 
2.1. Β.§3.σ.10 
140 
<Τ3> §3. Οπτικοακουστικός τομέας: 
<Τ6> ΕΕΡΕ 
22 0. Η Επιτροπή χορήγησε απαλλαγή δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85, 
παρ. 3, της συνθήκης ΕΚ στο σύστημα Eurovision το οποίο εκμεταλλεύεται η 
Ευρωπαϊκή Ενωση Ραδιοτηλεοπτικών Εκπομπών (ΕΕΡΕ). 
Η EBU είναι ένωση ευρωπαϊκών ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών επιφορτισμένων με 
αποστολή δημοσίου συμφέροντος. Τα περισσότερα από τα μέλη της είναι κρατικοί 
τηλεοπτικοί ή ραδιοφωνικοί σταθμοί. Εστω και αν μετέχουν ορισμένοι ιδιωτικοί 
σταθμοί, πάντως υπόκεινται σε ορισμένες υποχρεώσεις που αντικατοπτρίζουν την 
αποστολή τους του δημοσίου συμφέροντος. Καθαρά εμπορικοί σταθμοί δεν γίνονται 
δεκτοί ως μέλη. 
Το σύστημα Eurovision το οποίο εκμεταλλεύεται η EBU και τα μέλη της 
συνίσταται στην ανταλλαγή τηλεοπτικών προγραμμάτων - ιδίως αθλητικών 
προγραμμάτων - και την από κοινού αγορά των συναφών δικαιωμάτων 
ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης. Η από κοινού αγορά ραδιοτηλεοπτικών δικαιωμάτων 
για την μετάδοση διεθνών αθλητικών γεγονότων περιορίζει το παιχνίδι του 
ανταγωνισμού, λαμβανομένης υπόψη της σωρευμένης αγοραστικής δύναμης της 
οποίας επωφελούνται τα μέλη της EBU κατά τις κοινές τους διαπραγματεύσεις. 
Πάντως, το σύστημα συμβάλλει σε κάποιες βελτιώσεις - ιδίως σε μία ορθολογική 
οργάνωση και μείωση των δαπανών - που επιτρέπουν, ειδικότερα στα μέλη μικρών 
χωρών, να μεταδίδουν περισσότερα αθλητικά προγράμματα και ανώτερης ποιότητας. 
Εξάλλου, η συνεργασία των μελών διευκολύνει τη διασυνοριακή ραδιοτηλεοπτική 
μετάδοση, πράγμα που συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας αυθεντικής ευρωπαϊκής 
αγοράς ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης. 
Τα μέλη της EBU δέχθηκαν επίσης να χορηγούν στα μη μέλη συμβατική πρόσβαση 
στα εν λόγω αθλητικά προγράμματα σύμφωνα με ένα νέο σύστημα κανόνων που 
υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 26 Φεβρουαρίου 1993. Οι νέοι κανόνες επιτρέπουν 
πρόσβαση στα μη μέλη όχι μόνον για ετεροχρονισμένες μεταδόσεις και την 
αναμετάδοση αποσπασμάτων, αλλά επίσης για την ζωντανή μετάδοση τμημάτων 
αθλητικών γεγονότων τα οποία τα μέλη της EBU δεν αναμεταδίδουν τα ίδια 
ζωντανά. Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, οι κανόνες βελτιώθηκαν σημαντικά σε 
συνάρτηση με τους προγενέστερους, που αποτέλεσαν αντικείμενο επικρίσεων εκ 
μέρους των μη μελών. Ετσι, απορρέει μια ευκολότερη πρόσβαση τρίτων. 
2.1.Β.§3.σ.11 
141 
<Τ6> AUDITEL 
221. Στις 24 Νοεμβρίου 1993 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία 
διαπίστωνε ότι η συμφωνία μεταξύ των μελών της εταιρείας Auditel βάσει της 
οποίας υποχρεώνονται τα εν λόγω μέλη να χρησιμοποιούν αποκλειστικά τα 
στοιχεία της Auditel που αφορούν την παρακολούθηση των τηλεοπτικών μεταδόσεων 
στην Ιταλία αποτελούσε παραβίαση των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού. 
Η απόφαση αυτή αφορά μια κοινοποίηση που έγινε εκ μέρους της εταιρείας 
περιορισμένης ευθύνης Auditel σχετικά με το σύστημα που θέσπισε στην Ιταλία 
για την καταγραφή και τη διάδοση των στοιχείων που αφορούν την 
ακροαματικότητα των τηλεοπτικών μεταδόσεων. 
Οι μέτοχοι της εταιρείας περιορισμένης ευθύνης Auditel υπάγονται σε τρεις 
ομάδες: 
το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο, 
τα ιδιωτικά τηλεοπτικά δίκτυα, 
τις ενώσεις των ακολούθων επαγγελματικών φορέων: των διαφημιζομένων, των 
διαφημιστικών εταιρειών, των οργανώσεων που έχουν αντικείμενο την 
τεχνική της διαφήμισης και των γραφείων που εξειδικεύονται σε 
διαφημιστικά μέσα. 
Τη δαπάνη του εν λόγω εγχειρήματος φέρουν οι δύο πρώτες ομάδες. 
Το άρθρο 11 της συστατικής πράξης της Auditel προβλέπει ότι οι εταίροι 
αναλαμβάνουν την υποχρέωση στα πλαίσια των δραστηριοτήτων τους, σε ό,τι αφορά 
μόνον την καταγραφή των δεικτών ακροαματικότητας (που ανάγονται σε 
συγκεκριμένη χρονική περίοδο), να χρησιμοποιούν αποκλειστικά τα στοιχεία που 
συγκεντρώνονται από την Auditel ώστε να αποφεύγονται οι αμφισβητήσεις στο 
θέμα του αριθμού των θεατών που παρακολούθησαν τα προγράμματα των διαφόρων 
τηλεοπτικών δικτύων και το: προβλήματα στην ενημέρωση του κοινού που 
πραγματοποιείται μέσω του τύπου, του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης. Στην 
πράξη, ο στόχος του άρθρου 11 ήταν να αποτραπεί ένας πόλεμος για με τους 
δείκτες ακροαματικότητας μεταξύ των βασικών ιταλικών τηλεοπτικών δικτύων. 
Μία τέτοια υποχρέωση αποτελεί περιορισμό του ανταγωνισμού διότι καταργεί κάθε 
ελευθερία των μελών να χρησιμοποιούν στοιχεία που προέρχονται από άλλη πηγή. 
Συνεπώς, είναι βάσει αυτών των στοιχείων που οι χρήστες της διαφήμισης και οι 
φορείς αποφασίζουν για το ύφος του διαφημιστικού τους προϋπολογισμού, την 
2.Ι.Β.§3.σ.12 
142 
κατανομή του μεταξύ των διαφόρων μέσων ενημέρωσης καθώς και την επιλογή 
μεταξύ μέσων ενημέρωσης του ιδίου τύπου. Η αιτηθείσα χορήγηση απαλλαγής δεν 
έγινε δεκτή διότι ο περιορισμός του άρθρου 11 δεν ήταν απαραίτητος και 
καταργούσε πλήρως τον ανταγωνισμό στο επίπεδο αυτό. Λίγο πριν από την έγκριση 
της εν λόγω απόφασης η εταιρεία περιορισμένης ευθύνης Auditel κατήργησε το 
άρθρο 11 της συμφωνίας. 
2.Ι.Β.§4.σ.13 
143 
<Τ3> §4. Ενεργειακός τομέας 
<Τ6> Electricidade de Portugal/ σχέδιο Pego 
222. Στις 26 Ιανουαρίου 1993, η Electricidade de Portugal S.A. (EDP) 
κοινοποίησε στην Επιτροπή ορισμένες συμφωνίες που συνάφθηκαν το 1992 μεταξύ 
της EDP, της National Pawer PLC, της Electricité de France και της Empresa 
Nacional de Electricidad, S.A. και των αντίστοιχων θυγατρικών τους, σχετικά 
με την εξαγορά και τη λειτουργία ενός σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 
από άνθρακα στο Pego. 
Αντικείμενο της κοινοποίησης ήταν ένα σχέδιο για την εξαγορά και τη 
λειτουργία - που αφορούσε την κατασκευή, θέση σε λειτουργία και μεταφορά 
ενέργειας - ενός σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα (που 
αποτελείται από δύο μονάδες) στο Pego, Πορτογαλία, όπου ο φορέας λειτουργίας 
του σταθμού, ο οποίος ανήκει από κοινού στην National Pawer PLC (Η.Β.), την 
Electricité de France, την Empresa Nacional de Electrisidad s .A (Ισπανία), 
και την Electricidade de Portugal S.A., συμφωνεί για την εξαγορά του 
σχεδίου από την EDP και την παροχή ενέργειας από τις μονάδες 1 και 2 στην 
EDP. 
Ο σταθμός παραγωγής ενέργειας προβλέπεται να έχει δυναμικό 614 Μεγαβάτ και 
κάθε μία από τις μονάδες 1 και 2 307 Μεγαβάτ. Η επιλογή του φορέα λειτουργίας 
του σταθμού αποτέλεσε αντικείμενο πρόσκλησης για την υποβολή προσφορών σε 
διεθνές επίπεδο. 
Αφού εξέτασε τις κοινοποιηθείσες συμφωνίες, η Επιτροπή πληροφόρησε τα μέρη 
τον Μάρτιο του 1993 ότι ήταν αδύνατο να δεχθεί την ρήτρα αποκλειστικής 
προμήθειας για διάστημα 28 ετών με το σκεπτικό ότι για την πλήρη διάρκεια των 
συμβάσεων ο φορέας λειτουργίας του σταθμού δεν θα μπορούσε να παρέχει 
ηλεκτρική ενέργεια σε άλλους καταναλωτές πλην της EDP είτε στην Πορτογαλία 
είτε σε άλλα κράτη μέλη. Από την ανταλλαγή απόψεων που ακολούθησε της 
επιστολής αυτής απορρέει ότι η EDP προτείνει σημαντικές τροποποιήσεις που 
έχουν ως συνέπεια να επιτραπεί η εκτέλεση των συμβάσεων. 
Οι βασικές αλλαγές συνίστανται: 
το δυναμικό και η παραγωγή του σταθμού ηλεκτρικής ενέργειας θα 
απευθύνονται αποκλειστικά στην EDP για τα πρώτα 15 χρόνια· 
2.1.Β.§4.σ.14 
144 
θα υπάρξει ένα σύστημα "πρώτης επιλογής" για τα υπόλοιπα 13 χρόνια της 
σύμβασης, που θα επιτρέπει στον φορέα λειτουργίας του σταθμού να πωλεί 
προς τρίτους εκτός του συστήματος "franchise" εφόσον υπάρχει 
πλεονασματική παραγωγική ικανότητα πέραν της απαιτουμένης από το δίκτυο. 
Βάσει αυτού του συστήματος της "πρώτης επιλογής" ο φορέας λειτουργίας 
του σταθμού θα ανταγωνίζεται το δίκτυο, επιδιώκοντας να επεκταθεί σε μία 
εξωτερική αγορά (είτε στην πορτογαλική ελεύθερη αγορά είτε σε άλλο 
κράτος μέλος για την μεταφορά της ενέργειας της). 
Στις 30 Σεπτεμβρίου 1993 η Επιτροπή δημοσίευσε μία ανακοίνωση βάση των 
διατάξεων του άρθρου 19 παρ. 3 του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. 17 με την 
οποία αναγγέλλει ότι ως αποτέλεσμα αυτών των τροποποιήσεων και έχοντας υπόψη 
την αναμενόμενη εξέλιξη των συνθηκών προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην 
Πορτογαλία, όπως απορρέει από τα νομοθετικά διατάγματα 99/91 και 7/91, η 
Επιτροπή προτίθεται να λάβει ευνοϊκή θέση όσον αφορά τις συμφωνίες αυτές. Δεν 
υποβλήθηκε καμία παρατήρηση εκ μέρους τρίτων. 
Το αποτέλεσμα της εξέτασης εκ μέρους της γενικής διεύθυνσης του ανταγωνισμού 
της Επιτροπής ήταν ότι τα μέρη παρείχαν επαρκή αιτιολόγηση για τη χορήγηση 
απαλλαγής εκ μέρους της Επιτροπής σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 85, 
παρ. 3, της συνθήκης ΕΚ λαμβάνοντας υπόψη τις σημαντικές τροποποιήσεις που 
εισάχθηκαν στις αρχικά κοινοποιηθείσες συμφωνίες και τις νομικές δυνατότητες 
για την εισαγωγή ανταγωνισμού στον τομέα της ενέργειας που προσφέρθηκαν από 
τον νέο ισχύοντα στην Πορτογαλία κανονισμό για τον τομέα της ηλεκτρικής 
ενέργειας (νομοθετικά διατάγματα 99/91 και 7/91). 
Οι συμφωνίες αντικατοπτρίζουν την πολιτική της Πορτογαλίας για την εισαγωγή 
του ανταγωνισμού στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω μιας 
ανταγωνιστικής διαδικασίας που συνίσταται στην πρόσκληση για την υποβολή 
προσφορών. 
Το νέο νομικό πλαίσιο διακρίνει μεταξύ δύο ειδών συστημάτων ηλεκτρικής 
ενέργειας, εκ των οποίων το ένα λειτουργεί σε μία αγορά "franchise" και το 
άλλο στην ελεύθερη αγορά. 
Οι καταναλωτές "franchise" (που μπορούν να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από 
μία μόνο πηγή) διαφοροποιούνται από τους καταναλωτές της ελεύθερης αγοράς 
(που μπορούν να αγοράζουν από οποιαδήποτε διαθέσιμη πηγή) μέσω ενός κατωφλίου 
κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. 
2.1.Β.§4.σ.15 
145 
Επί του παρόντος το σύστημα "franchise" EDP (που έχει υποχρέωση παροχής 
ηλεκτρικού ρεύματος στο κοινό) εκτελεί τις λειτουργίες της παραγωγής, 
μεταβίβασης, διαδρομής και παροχής. Η γενήτρια που προβλέπεται στις 
συμφωνίες του Pego θα ενταχθεί πλήρως στο σύστημα "franchise". 
Το σύστημα της ελεύθερης αγοράς προβλέπει ελεύθερη πρόσβαση στα συστήματα 
μεταβίβασης και διανομής. Αυτή τη στιγμή εξελίσσεται ένα σύστημα ελεύθερης 
αγοράς. Από της εκδόσεως του νομοθετικού διατάγματος 99/91 που θεσπίζει τις 
βασικές κατευθύνσεις της μελλοντικής οργάνωσης του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας 
στην Πορτογαλία, ορισμένοι μικροί παραγωγοί καθώς και οι παραγωγοί ηλεκτρικού 
ρεύματος για ίδια κατανάλωση κατόρθωσαν να κερδίσουν ένα συνολικό μερίδιο της 
αγοράς σε ποσοστό περίπου 5%. Σε μακροπρόθεσμη βάση, το σύστημα ελεύθερης 
αγοράς αναμένεται να καλύψει το 20 έως 25% της αγοράς. Η δυνατότητα 
δημιουργίας ενός συστήματος ελεύθερης αγοράς θα απορρέει ουσιαστικά από το 
γεγονός ότι άλλοι παραγωγοί θα είναι σε θέση να παρέχουν ενέργεια με 
καλύτερους όρους από ό,τι το σύστημα EDP. 
θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι καταναλωτές θα έχουν την ευχέρεια να 
εγκαταλείπουν το ένα σύστημα και να εντάσσονται στο άλλο. Σε μία αρχική φάση 
μόνον οι σημαντικότεροι καταναλωτές θα έχουν την ευχέρεια να μετακινούνται 
από το υπάρχον σύστημα στο σύστημα της ελεύθερης αγοράς. Οι εταιρείες 
διανομής θα δικαιούνται να ο:γοράζουν ένα ποσοστό των αναγκών τους (αρχικά 10-
15%) από το ελεύθερο σύστημα, θα υπάρχει επίσης δυνατότητα για τους 
παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας να κατασκευάζουν τις δικές τους γραμμές 
μεταβίβασης. Το σύστημα αυτό προσφέρει συνθήκες ανταγωνισμού συγχρόνως στην 
παραγωγή και την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι καταναλωτές της ελεύθερης 
αγοράς έχουν την ευχέρεια να συνάπτουν ελεύθερα συμβάσεις για την παροχή 
ηλεκτρικού ρεύματος με διάφορους παραγωγούς ή άλλους προμηθευτές που μπορούν 
να ανταγωνίζονται για την απόκτηση της πελατείας τους. Επιπλέον, οι 
καταναλωτές της ελεύθερης αγοράς θα έχουν τη δυνατότητα μιας ανοικτής και 
διαφανούς πρόσβασης στο υπάρχον δίκτυο μεταβίβασης και διανομής. 
Βάσει του συστήματος της "πρώτης επιλογής" που εισάχθηκε στη συμφωνία, ρ 
φορέας λειτουργίας του σταθμού θα είχε την ευχέρεια να παρέχει ηλεκτρική 
ενέργεια σε άλλους καταναλωτές πλην της EDP είτε στην Πορτογαλία είτε σε άλλα 
κράτη μέλη μετά τα πρώτα 15 έτη και κατά τη διάρκεια των υπολοίπων 13 ετών 
της σύμβασης. 
2.Ι.Β.§4.σ.16 
146 
θεωρήθηκε ότι σε απάντηση της υπό εξέταση κοινοποίησης μπορεί να σταλεί 
διοικητική επιστολή βάσει των όρων που προβλέπονται στις διατάξεις του άρθρου 
85, παρ. 3 της συνθήκης ΕΚ. 
<Τ6> Συμφωνία συνεργασίας υλικοτεχνικής υποδομής 
REPSOL/BPMED στ ι ς Κανάριες νήσους 
Στις 14 Απριλίου 1993, η Επιτροπή ενέκρινε με διοικητική επιστολή τη χορήγηση 
απαλλαγής σε μία κοινοποιηθείσα συμφωνία εκ μέρους της REPSOL S.A. και της 
BPMED S.A., την 2α Μαρτίου 1993, σχετικά με την κοινή εκμετάλλευση εκ μέρους 
των δύο αυτών εταιρειών εγκαταστάσεων υλικοτεχνικής υποδομής για την 
αποθήκευση και διαχείριση πετρελαϊκών προϊόντων. Μέσω μιας νέας εταιρείας, 
της Terminal Canarios S.Α, που κατέχεται από την REPSOL S.A. και την BPMED 
S.A. σε ποσοστό 50% είναι διαθέσιμα στις Κανάριες νήσους νέα μέσα αποθήκευσης 
και μεταφοράς πετρελαϊκών προϊόντων, όχι μόνον για τις δύο προαναφερθείσες 
εταιρείες αλλά επίσης για άλλες ενδεχομένως ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. 
Δεδομένων των ειδικών χαρακτηριστικών της εν λόγω αγοράς, η οποία έχει 
σχεδόν αποκλειστική πηγή προμήθειας το μοναδικό υπάρχον στις Κανάριες νήσους 
διυλιστήριο, η Επιτροπή θεώρησε ότι η εν λόγω συμφωνία ευνοεί την παρουσία 
νέων φορέων, βελτιώνοντας την υπάρχουσα υλικοτεχνική υποδομή και ιδίως, την 
εισαγωγή πετρελαϊκών προϊόντων προέλευσης από την Ιβηρική Χερσόνησο και/ή 
άλλα κράτη μέλη. 
<Τ6> Disma 
223. Δυνάμει μιας συμφωνίας μεταξύ εταιρειών πετρελαίου και της 
διαχειρίστριας εταιρείας του αεροδρομίου του Μιλάνου Malpensa, συστάθηκε μία 
κοινή επιχείρηση, η Disma, επιφορτισμένη με την εγκατάσταση και θέση σε 
λειτουργία εξοπλισμού για την αποθήκευση και προώθηση των καυσίμων 
αεριοπροωθουμένων προς τα σημεία παράδοσης στις εγκαταστάσεις του νέου 
αεροδρομίου. Για να υπάρξει εγγύηση για μια πρόσβαση που δεν προκαλεί 
διακρίσεις σε άλλες πετρελαϊκές επιχειρήσεις στην εν λόγω αγορά, η Επιτροπή 
απαίτησε να επέλθουν ορισμένες τροποποιήσεις. 
2.Ι.Β.§4.σ.17 . ,„ 147 
Η εν λόγω συμφωνία προβλέπει, την κατασκευή, στο χώρο του αεροδρομίου, μιας 
νέας μόνιμης εγκατάστασης για τον ανεφοδιασμό των αεροσκαφών. Συνίσταται 
κυρίως από μια αποθήκη καυσίμων και λιπαντικών, άμεσα συνδεδεμένων με 
υπόγειους αγωγούς με τα σημεία παράδοσης. Το σύστημα αυτό επιτρέπει τη 
μεταφορά καυσίμων απ'ευθείας από τους αποθηκευτικούς χώρους στα αεροσκάφη, 
μέσω ειδικά εγκατεστημένων συνδέσεων για το σκοπό αυτό και συστημάτων 
άντλησης, χωρίς να είναι απαραίτητη η χρησιμοποίηση των παραδοσιακών 
βυτιοφόρων. Αφού κατασκευαστεί, ο εν λόγω εξοπλισμός θα αποτελεί το μοναδικό 
μέσο ανεφοδιασμού για αεροσκάφη στο χώρο του νέου αεροδρομίου του Μιλάνου 
Malpensa. 
224. Εξ αρχής, η Επιτροπή ανεγνώρισε ότι τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά των 
εγκαταστάσεων της DISMA θα επέτρεπαν την αποθήκευση και τη μεταφορά καυσίμων, 
παρουσιάζοντας συγχρόνως πλεονεκτήματα όσον αφορά την κοινοτική νομοθεσία για 
την προστασία του περιβάλλοντος και ειδικότερα όσον αφορά την εναέρια 
κυκλοφορία και ατμοσφαιρική ρύπανση. Εξάλλου, από τα πλεονεκτήματα αυτά δεν 
επωφελούνται μόνον οι πετρελαϊκές επιχειρήσεις, αλλά επίσης οι αεροπορικές 
εταιρείες που είναι πελάτες των εν λόγω επιχειρήσεων καθώς και οι χρήστες 
τους. 
Πά:ντως, οι κοινοποιηθείσες στην Επιτροπή συμφωνίες, στην αρχική τους μορφή, 
περιείχαν ρήτρες που παρεμπόδιζαν τις πετρελαϊκές εταιρείες μη μέλη της Disma 
να έχουν πρόσβαση με όρους που δεν προκαλούν διακρίσεις στις υπηρεσίες της 
κοινής επιχείρησης. Από τη μία πλευρά, τα σχεδόν ανυπέρβλητα εμπόδια που στην 
πράξη καθιστούν αδύνατη την μεταβίαση συμμετοχών της DISMA στους εν λόγμι 
τρίτους, θα τους εμπόδιζαν να έχουν πρόσβαση στην αγορά και, από την άλλη 
πλευρά τα ιδρυτικά μέλη είχαν συμφωνήσει για την έγκριση αισθητά υψηλότερων 
τιμών έναντι των μη μελών. Ετσι, οι χρήστες των εγκαταστάσεων και υπηρεσιών 
της DISMA που δεν ήταν μέλη υφίσταντο άνισους όρους για αντίστοιχες παροχές 
και λόγω του γεγονότος αυτού είχαν ένα μειονέκτημα στις συνθήκες του 
ανταγωνισμού. 
Η Επιτροπή, βάσει των σκέψεων που προηγήθηκαν και επίσης λαμβανομένης υπόψη 
της αυξανόμενης σπουδαιότητας του αεροδρομίου του Μιλάνου Malpensa για τις 
εναέριες μεταφορές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, που αποτελούν αντικείμενο μιας 
πολιτικής σταδιακής φιλελευθεροποίησης, κίνησε διαδικασία με στόχο την 
εξάλειψη αυτών των μη δικαιολογημένων φραγμών πρόσβασης και την εγγύηση της 
ουδετερότητας και της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των χρηστών των εγκαταστάσεων 
2.Ι.Β.§4.σ.18 
148 
της DISMA, δεδομένου ότι όλες οι πετρελαϊκές επιχειρήσεις, μέλη και μη μέλη 
της κοινής επιχείρησης, πρέπει να χρησιμοποιούν τις εν λόγω εγκαταστάσεις για 
να προμηθεύουν τους πελάτες τους. Κατά συνέπεια, τα μέλη της DISMA πρότειναν 
έναν ενιαίο κατάλογο τιμών διατηρώντας συγχρόνως κάποια μειωτική τάση των 
τιμών σε συνάρτηση με τις ποσότητες των καυσίμων αεριοπροωθουμένων: η αρχή 
μιας μειωτικής τάσης των τιμών μπορεί πράγματι να αιτιολογηθεί από την ύπαρξη 
πάγιων δαπανών που συνδέονται με τις παρεχόμενες υπηρεσίες σε κάθε πελάτη. 
Τέλος, οι συμβαλλόμενοι δέχθηκαν να διευκολύνουν τη συμμετοχή τρίτων 
επιχειρήσεων στο κεφάλαιο της DISMA, αφού καταστεί λειτουργικό το σύστημα 
στατικού ανεφοδιασμού του αεροδρομίου Malpensa του Μιλάνου. 
Η Επιτροπή, εκτιμώντας ότι οι συμφωνίες σχετικά με την κοινή επιχείρηση DISMA 
είναι τώρα συμβιβάσιμες προς την κοινή αγορά, εξέδωσε ευνοϊκή θέση 
περατώνοντας τη διαδικασία, με την αποστολή διοικητικής επιστολής για τη 
χορήγηση απαλλαγής. 
<Τ6> Texaco Ltd 
225. Η TEXACO LIMITED κοινοποίησε τον Νοέμβριο του 1992 μία συμφωνία για τη 
θέσπιση ενός συστήματος "franchise" σχετικά με την εκμετάλλευση πρατηρίων 
πωλήσεως καυσίμων. Η εν λόγω εταιρεία ζήτησε πιστοποίηση συμβατότητας προς 
τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4087/88/ΕΟΚ, με τη χορήγηση απαλλαγής κατά 
κατηγορίες των συμφωνιών "franchise" για τις συμβάσεις που συνάφθηκαν με τους 
διαχειριστές για τη διαχείριση των πρατηρίων πωλήσεως καυσίμων και των 
συναφών καταστημάτων. 
Πράγματι, η TEXACO επιθυμούσε, όχι μόνον να πωλεί καύσιμα και πετρελαϊκά 
προϊόντα που τίθενται σε εμπορία με το σήμα της, περίπτωση στην οποία θα 
μπορούσε να εφαρμοστεί ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83/ΕΟΚ σχετικά με την 
εφαρμογή του άρθρου 85, παρ. 3, της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών 
αποκλειστικής αγοράς, αλλά να οργανώσει ένα δίκτυο πρατηρίων πωλήσεως 
καυσίμων και καταστημάτων που διανέμουν τρόφιμα, καπνό, εφημερίδες και συναφή 
με το αυτοκίνητο αντικείμενα, χρησιμοποιώντας ένα κοινό όνομα και 
παρουσιάζοντας κατά ενιαίο τρόπο τους χώρους, κατέχοντας μια τεχνογνωσία και 
λαμβάνοντας μια εμπορική και τεχνική αρωγή. 
2.Ι.Β.§4.σ.19 149 
Η Επιτροπή θεώρησε ότι οι εν λόγω συμβάσεις ανταποκρίνονται σε όλους τους 
όρους που θεσπίζονται στις διατάξεις του άρθρου 1 του κανονισμού αριθ. 
4087/88/ΕΟΚ. Η σύμβαση προβλέπει ιδίως την υποχρέωση να χρησιμοποιείται ένα 
κοινό όνομα ή σήμα, μια ενιαία παρουσίαση των χώρων και την παροχή από τον 
δικαιοπάροχο προς τον δικαιοδόχο μιας βασικής τεχνογνωσίας, περιλαμβανομένης 
της εκπαίδευσης και μιας σημαντικής πληροφόρησης που αναφέρονται κυρίως στη 
διαχείριση προσωπικού, τη διοικητική και οικονομική διαχείριση και την 
προώθηση, την αποθήκευση και την παρουσίαση των προϊόντων στους καταναλωτές. 
Εξάλλου, η υποχρέωση να πωλούν αποκλειστικά καύσιμα που φέρουν το σήμα TEXACO 
που προβλέπεται στις συμβάσεις, ανταποκρίνεται στα κριτήρια χορήγησης 
απαλλαγής του κανονισμού. 
Οσον αφορά το μέρος "κατάστημα" η Επιτροπή θεώρησε ως θεμιτή την υποχρέωση 
για τους δικαιοδόχους να διαθέτουν σε μόνιμη βάση ορισμένα προϊόντα 
συγκεκριμένου σήματος των οποίων τον κατάλογο θεσπίζει η TEXACO. Για κάθε 
κατηγορία πωλούμενων προϊόντων, ο δικαιοδόχος υποχρεούται να προτείνει το 
προϊόν που φέρει το σήμα της TEXACO, έχοντας την ευχέρεια να διαθέτει 
ανταγωνιστικά προϊόντα της επιλογής του, με την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω 
προϊόντα ανταποκρίνονται σε ορισμένα βασικά στοιχεία ποιότητας. 0 
δικαιοπάροχος μπορεί να απαιτήσει να διατεθεί ένα τμήμα των προθηκών του 
καταστήματος για την έκθεση των εν λόγω προϊόντων. 
Εξάλλου, η TEXACO θέσπισε ένα σύστημα κεντρικών αγορών για τα προϊόντα αυτά. 
Σύμφωνα με το σύστημα αυτό, η TEXACO διαπραγματεύεται τους όρους αγοράς με 
τους κατασκευαστές και τους χονδρεμπόρους και επιλέγει εκείνους που 
υποβάλλουν τις πλέον συμφέρουσες από οικονομική άποψη προσφορές. Πράγματι, η 
πετρελαϊκή εταιρεία μπορεί να επιτύχει πολύ συμφερότερους όρους αγοράς από 
εκείνους που θα είχαν προσφερθεί μεμονωμένα στους δικαιοδόχους. Εάν αυτοί οι 
τελευταίοι αποφασίσουν να μετάσχουν στο εν λόγω σύστημα, τότε θα έχουν την 
υποχρέωση να αγοράζουν όλα τα προϊόντα που επιλέγονται από τους προμηθευτές 
τους οποίους ορίζει η TEXACO. Αντίθετα, διατηρούν την ευχέρεια να αγοράζουν 
άλλα προϊόντα από προμηθευτές της επιλογής τους. 
Κατόπιν συζητήσεων με την Επιτροπή, η TEXACO διευκρίνισε ότι αυτό το σύστημα 
αγορών ήταν προαιρετικό και ότι δεν συνδεόταν αυτομάτως με τη σύμβαση 
"franchise". Παρουσιάζει πλεονεκτήματα σε σχέση με επιστροφές και εκπτώσεις, 
αλλά ο δικαιοδόχος παραμένει ελεύθερος να συμμετέχει και μπορεί να αποσυρθεί 
ανά πάσα στιγμή. 
2.Ι.Β.§4.σ.20 50 
Με τις διευκρινίσεις αυτές, η Επιτροπή θεώρησε ότι η κοινοποιηθείσα συμφωνία 
από την TEXACO, περιλαμβανομένης της πλευράς διανομής καυσίμων για αυτοκίνητα 
οχήματα, ήταν σύμφωνη προς τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
4087/88/ΕΟΚ. 
<Τ6> Συμφωνίες για πρατήρια πωλήσεως καυσίμων στην Ισπανία 
226. Οσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού αριθ. 1984/83 (σχετικά με 
συμβάσεις αποκλειστικής αγοράς) στα πρατήρια πωλήσεως καυσίμων, η Επιτροπή 
είχε επανειλημμένα την ευκαιρία να τονίσει ορισμένες πλευρές σχετικά με την 
έκταση της εν λόγω απαλλαγής και ιδίως τους περιορισμούς του ανταγωνισμού που 
παρεμποδίζουν την εφαρμογή της. 
Στο ειδικό πλαίσιο της πρόσφατης κατάργησης του ισπανικού πετρελαιϊκού 
μονοπωλίου^, η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να εξετάσει τις υπό διαπραγμάτευση 
συμβατικές σχέσεις εκ μέρους των ισπανικών διυλιστηρίων με τους πρατηριούχους 
καυσίμων του πρώην μονοπωλιακού δικτύου, όταν το εν λόγω δίκτυο εξακολουθούσε 
να προορίζεται "ex lege" αποκλειστικά για τα προϊόντα των ισπανικών 
διυλιστηρίων. Επρόκειτο για συμβάσεις αποκλειστικής προμήθειας διάρκειας 10 
ετών από της ημερομηνίας της κατάργησης του μονοπωλίου. 
Η Επιτροπή θεωρούσε ότι οι εν λόγω συμβάσεις δεν ήταν συμβιβάσιμες προς τον 
κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 διότι, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης 
νομικής και οικονομικής εξάρτησης των εν λόγω πρατηριούχων, ο καθορισμός για 
την έναρξη της ισχύος τους μιας διαφορετικής χρονικής στιγμής από εκείνη της 
υπογραφής θα συνεπαγόταν "de facto" διάρκεια αορίστου χρόνου ή μια διάρκεια 
που θα υπερέβαινε το όριο των δέκα ετών που προβλέπεται στον κανονισμό. Η 
Επιτροπή αμφισβητούσε επίσης το γεγονός ότι η αποκλειστική προμήθεια αφορούσε 
όχι μόνον τα καύσιμα αυτοκινήτων οχημάτων αλλά επίσης τα λιπαντικά που 
πωλούνται στα εν λόγω πρατήρια πωλήσεως καυσίμων. 
Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι τα ισπανικά διυλιστήρια έδειξαν την 
πρόθεση τους να τροποποιήσουν τις συμβάσεις τους κατά τρόπο ώστε να τις 
καταστήσουν συμβιβάσιμες προς τον προαναφερθέντα κανονισμό και για να 
πραγματοποιηθεί αυτό, τα δέκα έτη της αποκλειστικότητας θα αρχίσουν να 
ισχύουν από της υπογραφής της συμφωνίας και δεν θα αφορούν παρά μόνον τα 
Βλ. σημείο 362 της παρούσας Εκθεσης. 
2.1.Β.§4.σ.21 
15.1 
καύσιμα των αυτοκινήτων οχημάτων, πλην της περιπτώσεως που ο προμηθευτής θα 
έχει θέσει στη διάθεση του πρατηριούχου μία εγκατάσταση λίπανσης, η Επιτροπή 
αποφάσισε να θέσει στο αρχείο την εν λόγω υπόθεση, με διοικητική επιστολή για 
τη χορήγηση απαλλαγής. 
<Τ6> Συμφωνίες για τα πρατήρια πωλήσεως καυσίμων των Κανάριων νήσων 
226α. Κατόπιν μιας καταγγελίας της ενώσεως διανομένων προϊόντων που 
παράγονται από το πετρέλαιο των Καναρίων νήσων κατά της Texaco Petrolifera 
S.h-, itç*o αμφισβητούσε το συμβιβάσιμο των συμβάσεων αποκλειστικότητας, που 
υπογράφηκαν από την εν λόγω εταιρεία στις Κανάριους νήσους, προς την 
εφαρμοστέα κοινοτική νομοθεσία-*, η Επιτροπή απηύθυνε, στις 23 Δεκεμβρίου 
1991, μια ανακοίνωση αιτιάσεων προς την Texaco Petrolifera S.A. Για την 
Επιτροπή, οι συμφωνίες αποκλειστικότητας που αποτέλεσαν αντικείμενο 
διαπραγμάτευσης εκ μέρους αυτής της εταιρείας με ιδιοκτήτες πρατηρίων 
πωλήσεως καυσίμων των Καναρίων νήσων παραβίαζαν τις διατάξεις του άρθρου 85, 
παρ. 1 της Συνθήκης ΕΚ, διότι ορισμένες ρήτρες (ιδίως αυτές πουα φορούν τη 
διάρκεια και την έκταση της αποκλειστικότητας πωλήσεως καυσίμων για 
αυτοκίνητα οχήματα και τους μηχανισμούς καθορισμού των τιμών των προϊόντων 
στα πρατήρια) υπερέβαιναν τα όρια που καθορίσθηκαν από τον προαναφερθέντα 
κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83. 
Στις 28 Ιανουαρίου 1992, η Texaco Petrolifera S.A. απάντησε στην ανακοίνωση 
των αιτιάσεων της Επιτρσπής. 
Ταυτόχρονα, η Επιτροπή ζητούσε πληροφορίες βάσει των διατάξεων του άρθρου 11, 
του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 19624, από το 
σύνολο των πετρελαϊκών επιχειρήσεων που είχαν διαπραγματευθεί συμβάσεις 
αποκλειστικότητας με τους πρατηριούχους καυσίμων των Καναρίων νήσων μι 
αντίστοιχους όρους προς εκείνους της Texaco Petrolifera S.A. Στην περίπτωση 
αυτή υπάγονταν οι εταιρείες Shell Espafia S.A., Distribuidora Industrial S.A. 
και (DISA) Mobil Oil Espafia. 
Μετά την παρέμβαση της Επιτροπής στην εν λόγω υπόθεση, τόσο η Texaco 
Κανονισμός (ΕΟΚ) Αριθ. 1984/83 της Επιτροπής της 22.06.1983 σχετικά με 
την εφαρμογή του άρθρου 85, παρ. 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών 
αποκλειστικής προμήθειας. 
Πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης, όπως 
τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε από τον κανονισμό αριθ. 59, από τον 
κανονισμό αριθ. 118/63 ΕΟΚ και από τον κανονισμό αριθ. 2822/71 ΕΟΚ. 
2.Ι.Β.§4.σ.22 
152 
Petrolifera S.Α όσο και οι άλλες υπογράφουσες τις συμβάσεις αποκλειστικότητας 
εταιρείες έδειξαν την πρόθεση τους να προσαρμόσουν τις εν λόγω συμβάσεις στην 
εφαρμοστέα κοινοτική κανονιστική ρύθμιση. Για το σκοπό αυτό, οι εν λόγω 
εταιρείες πρότειναν (και οι πρατηριούχοι καυσίμων δέχθηκαν) την υπογραφή 
προσθηκών που επαναπροσαρμόζουν τις ρήτρες των συμβάσεων τις οποίες 
αμφισβήτησε η Επιτροπή. 
Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι περισσότεροι από τους ενδιαφερομένους 
πρατηριούχους καυσίμων υπέγραψαν τέτοιου είδους προσθήκες και ότι κατά 
συνέπεια εκδήλωσαν εκ νέου τη βούληση τους να συνεχίσουν τις εμπορικές τους 
σχέσεις με την εταιρεία της επιλογής τους για περίοδο που δεν υπερβαίνει τα 
10 έτη και σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται στον κανονισμό 1984/83 
αποφασίστηκε, στις 8 Φεβρουαρίου 1993, να τεθεί στο αρχείο η εν λόγω υπόθεση. 
Εφόσον μειώθηκε το ενδιαφέρον για τη συνέχιση της εξέτασης της εν λόγω 
υπόθεσης σε κοινοτικό επίπεδο, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης που 
περιγράφηκε παραπάνω, στη συνέχεια επιλήφθηκε της καταγγελίας η αρμόδια 
εθνική αρχή. 
Συνεπώς, η υπόθεση θα εξετασθεί σε επίπεδο αρμοδίας ισπανικής αρχής στον 
τομέα του ανταγωνισμού, η οποία αφορά ορισμένους πρατηριούχους καυσίμων που 
αρνήθηκαν την ανανέωση συμβάσεων οι οποίες προτάθηκαν εκ μέρους των 
προαναφερθεισών εταιρειών. Εξάλλου, λαμβανομένου υπόψη του αμέσου 
αποτελέσματος των διατάξεων του άρθρου 85, παρ. 1 τίποτα δεν εμποδίζει τον 
καταγγέλοντα να θέσει ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων τα προβλήματα του 
συμβάσιμου προς το κοινοτικό δίκαιο των συμβάσεων αποκλειστικότητας για τις 
οποίες δεν έχει χορηγηθεί απαλλαγή δυνάμει του πραναφερθέντος κανονισμού 
(ΕΟΚ) αριθ. 1984/83. Η εν λόγω υπόθεση τονίζει λοιπόν καλά την πολιτική 
επικουρικότητας και αποκέντρωσης την οποία ακολουθεί η Επιτροπή. 
2.1.Β.§5.σ.23 
<Τ3> §5. Τομέας αυτοκινήτων οχημάτων 
<Τ6> Συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της Peugeot και της FIAT 
στο πλαίσιο της κοινής θυγατρικής τους SEVEL 
227. Η Επ11 τροπή- προέβη σε εξέταση των συμφωνιών που συνάφθηκαν μεταξύ τής 
FIAT? και της Peugeot, με στόχο την από κοινού παραγωγή οχημάτων που 
προορίζονται για ειδικά τμήματα της αγοράς αυτοκινήτων οχημάτων. Πρόκειται 
για την κατασκευή εκ μέρους δύό κοινών θυγατρικών, τριών ειδών αυτοκινήτων 
οχημάτων. Η SEVEL Val di Sangro κατασκευάζει μεσαία εμπορικά οχήματα, ενώ η 
SÉVËL NORD παράγει ελαφρά εμπορικά οχήματα καθώς και "οχήματα ενός χώρου". 
Τα μέσα εμπορικά οχήματα αποτελούν καρπό μιας πρώτης συνεργασίας που απορρέει 
από μία συμφωνία η οποία συνάφθηκε στις 29 Ιουνίου 1978 σχετικά με την 
παράγωγη οχημάτων που ονομάστηκαν J5 Peugeot, C25 Citroën, και Ducato Fiat. 
Πάντως, η διανομή των εν λόγω οχημάτων πραγματοποιήθηκε ανεξάρτητα από Κάθε 
ένα μέρος. Η Επιτροπή είχε εγκρίνει την εν λόγω συμφωνία με διοικητική 
επιστολή, διότι αποσκοπούσε στην προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης ενός νέου 
προϊόντος. Στη συνέχεια, συνάφθηκε μια δεύτερη συμφωνία ώστε να επιτραπεί 
στ! ι ς; επιχειρήσεις να αντικαταστήσουν τα προαναφερθέντα οχήματα με νέα 
προϊόντα καλύτερα προσαρμοσμένα στην εξέλιξη της αγοράς. Η Επιτροπή 
προτίθεται να εγκρίνει τη συνεργασία που εκτείνεται στο νέο προϊόν με επίσημη 
απόφαση, και σε συνδυασμό μέ όρους για τήν εγγύηση πραγματικών συνθηκών 
ανταγωνισμού μεταξύ της Fiat και της Peugeot σχετικά με τη διανομή των εν 
λόγω οχημάτων στο σύνολο της κοινής αγοράς. Η Επιτροπή δημοσίευσε ήδη μία 
ανακοίνωση στην Επίόημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για να 
πληροφορηθεί τη γνώμη των ενδιαφερομένων κύκλων. 
Εξάλλου, η από κοινού παραγωγή "οχήματα ενός χώρου" καθώς και ελαφρών 
εμπορικών' οχημάτων είναι μία νέα συνεργασία που αποτελεί αντικείμενο μιας 
πλέον πρόσφατης συμφωνίας. Αφορά εξίσου τα σασί που σχεδιάστηκαν για να 
προσαρμοστούν σε όλα τα μοντέλα, καθώς και τους κινητήρες των εν λόγω 
οχημάτων καθώς επίσης και τα αμαξώματα τους. Μετά από έρευνα σε βάθος της 
ανακοίνωσης, που έγινε εκ μέρους των δύο μητρικών εταιρειών προς πάσα 
κατεύθυνση, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η συμφωνία αυτή μπορεί να εμπέσέι στις 
ευεργετικές διατάξεις του κανονισμού 418/85, που απαλλάσσει δυνάμει των 
διατάξεων του άρθρου 85, ftap. 3 της συνθήκης ΕΚ ορισμένες συμφωνίες σχετικά 
με την άπό κοινού έρευνα και ανάπτυξη: κατά συνέπεια, οι δύο επιχειρήσεις θα 
2.1.Β.§5.σ.24 154 
μπορούν να συνεχίσουν την από κοινού έρευνα και στη συνέχεια να αναθέσουν 
στην Sevel Nord την παραγωγή των εν λόγω οχημάτων. 
<Τ6> Ομιλος Rover 
228. Κατά την περίοδο 1986-1990 ο όμιλος Rover έθεσε σε λειτουργία στο 
Ηνωμένο Βασίλειο ένα σύστημα, βάσει του οποίου έθεσε ένα ανώτατο όριο 
εκπτώσεως το οποίο θα μπορούσε να λάβει ο καταναλωτής για ορισμένα από τα 
μοντέλα του. Οι εξουσιοδοτημένοι πωλητές του ομίλου Rover εδικάιούντο το 
σύνηθες περιθώριο του πωλητή ύψους 15%, αλλά ένα περαιτέρω περιθώριο ύψους 2% 
(το οποίο αντιστοιχεί στα συνήθη εμπορικά πρότυπα), δεν καταβαλλόταν εφόσον ο 
πωλητής είχε υπερβεί τα καθορισθέντα όρια εκπτώσεως. Η πρακτική αυτή 
αποτελούσε σαφή παραβίαση των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΚ, διότι περιόριζε 
τον ανταγωνισμό των τιμών μεταξύ πωλητών. 
Τα ανώτερα διοικητικά στελέχη της Rover σταμάτησαν την πρακτική αυτή, και 
κοινοποίησαν οικειοθελώς τις αλλαγές που εισήγαγαν στην αρμόδια υπηρεσία 
ανταγωνισμού του Ηνωμένου Βασιλείου (Office of Fair Trading). Για τη θεραπεία 
της εν λόγω καταστάσεως η Rover πληροφόρησε τους πωλητές της ότι καταργούσε 
την προγενέστερη πολιτική της για τις εκπτώσεις. Επιπλέον, ο όμιλος Rover 
ανέλαβε να αποζημιώσει τους πωλητές για τα ποσοστά που τους είχε 
κατακρατήσει. Τελικά, κατόπιν συζητήσεων με την Επιτροπή , η Rover συμφώνησε 
να καταβάλει ποσό ύψους 1 εκατ. λιρών για τη χρηματοδότηση δύο σχεδίων υπέρ 
των καταναλωτών αυτοκινήτων οχημάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πάντως, αυτό δεν 
μειώνει τα δικαιώματα των μεμονωμένων καταναλωτών να ζητούν αποζημιώσεις από 
την Rover ή από οποιονδήποτε πωλητή της Rover ή να ενημερώνουν τις εθνικές 
αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου για να πράξουν τα νόμιμα. 
Κάτω από τις συνθήκες αυτές η Επιτροπή δεν προτίθεται να κινήσει την επίσημη 
προβλεπόμενη διαδικασία στην υπόθεση αυτή. 
<Τ6> Η Επιτροπή εξυγιαίνει τη διανομή ανταλλακτικών αυτοκινήτων 
οχημάτων του ομίλου Fiat στην Ιταλία 
229. Η Επιτροπή παρενέβη στην FIAT Auto, κατόπιν καταγγελίας της CICRA 
(Ιταλική Ενωση Κατασκευαστών Ανταλλακτικών και Εξαρτημάτων), ζητώντας από την 
εν λόγω επιχείρηση να τροποποιήσει το σύστημα της σχετικά με τη διανομή 
ανταλλακτικών των αυτοκινήτων της στην Ιταλία. 
2.1.Β.§5.σ.25 AI--
15b 
Δυνάμει της ιταλικής νομοθεσίας, ένας κατασκευαστής αυτοκινήτων οχημάτων 
μπορεί να έχει νόμιμο μονοπώλιο των ανταλλακτικών αμαξώματος, των οποίων ζητά 
την καταχώρηση ως βιομηχανικών σχεδίων. Η FIAT Auto χρησιμοποίησε τη 
δυνατότητα αυτή και κατά συνέπεια ήταν η μόνη επιχείρηση που μπορούσε να 
προμηθεύει νομίμως ορισμένα από αυτά τα ανταλλακτικά. Εξάλλου, οι εκπτώσεις 
πού χορηγήθηκαν στους διανομείς ανταλλακτικών για το σύνολο των προϊόντων 
FIÀT συνδέονταν στενά με τις εκπτώσεις που χορηγούνταν έπί των ανταλλακτικών 
στο πλαίσιο του νομίμου μονοπωλίου. Επιπλέον, οι εκπτώσεις αυτές συνδέονταν 
επίσης με ένα όριο αγοράς αποδεκτό από κάθε διανομέα. 
Εξάλλου, ή FIAT, παράλληλα μέ το δίκτυο της για τη διανομή αυτοκινήτων 
οχημάτων, πού οργανώθηκε συμφώνα με τις διατάξεις του κανονισμού αριθ. 123/05 
της Επιτροπής, είχε συστήσει ένα σύστημα αποκλειστικής διανομής μέσω ενός 
δικτύου πόυ το αποτελούσαν 3ΐ5 αντιπρόσωποι εξειδικευμένοι στη διανομή 
ανταλλακτικών, λόγω του γεγονότος αυτού είχε υπερβεί το πλαίσιο ενός 
ομοιογενούς συστήματος αποκλειστικής και επιλεκτικής διανομής και είχε χάσει 
το ευεργέτημα χορήγησης απαλλαγής βάσει του ιδίου κανονισμού, τουλάχιστον 
όσον αφορά τον τομέα των ανταλλακτικών. Πράγματι, ο εν λόγω κανονισμός 
χορήγησης απαλλαγής κατά κατηγορίες δεν καλύπτει τη διανομή των ανταλλακτικών 
αυτών παρά μόνον εφόσον συνδέεται με τη διανομή αυτοκινήτων οχημάτων. 
Μετά την παρέμβαση της Επιτροπής, η FIAT αποφάσισε να τροποποίησε ι, από της 
ίής Ιανουαρίου 1994, το σύστημα εκπτώσεων της και να το καταστήσει συμβατό 
προς τους κανόνες του ανταγωνισμού. Ειδικότερα, η εταιρεία εγκαταλείπει την 
έκπτωση που υπολογιζόταν γίά να αποθαρρύνει τον αντιπρόσωπο ο οποίος 
επιθυμούσε να προβεί σε πωλήσεις σε πελάτες οι οποίοι 6εν ανήκαν στην περιοχή 
τού, να καταργήσει τον φραγμό των 99 εκατ. ιταλικών λιρετών που ήταν ποσό 
υποχρεωτικό για να μπορεί να επωφελείται εκπτώσεων, καθώς επίσης κάί να 
καταργήσει όλους τους δεσμούς μεταξύ των χορηγηθεισών εκπτώσεων για τα 
ανταλλακτικά που καλύπτονταν από ένα δικαίωμα επί βιομηχανικού σχεδίου και 
των εκπτώσεων που προβλέπονταν για τα λοιπά ανταλλακτικά. Αποτέλεσμα των 
εκπτώσεων αυτών ήταν νά περιορίζονται οι δυνατότητες πρόσβασης στην αγορά 
ανταλλακτικών των αυτοκινήτων οχημάτων FIAT σε τρίτους. 
2.1.Β.§5.σ.26 
156 
Επιπλέον, η FIAT αποφάσισε να εγκαταλείψει το δίκτυο εξειδικευμένων διανομέων 
στην πώληση ανταλλακτικών. Οι εξειδικευμένοι αυτοί διανομείς είναι περίπου 
750 στην Ιταλία, μεταξύ των οποίων οι 315 είχαν επιτύχει τον τίτλο του 
"εξουσιοδοτημένου διανομέα της FIAT", αποδεχόμενοι να συνδεθούν με την εν 
λόγω κατασκευαστική εταιρεία με σύμβαση παραχώρησης αποκλειστικής 
εκμετάλλευσης, τη λεγόμενη "CSR". Λόγω του αριθμού τους, η Επιτροπή χορήγησε 
στη FIAT προθεσμία πέντε ετών για την καταγγελία των συμβάσεων 
αποκλειστικότητας που λήγουν προοδευτικά. Η νέα αυτή πολιτική της FIAT πρέπει 
να θεωρηθεί ως άνοιγμα προς ένα μεγαλύτερο ανταγωνισμό στην αγορά 
ανταλλακτικών, εφόσον οι ανεξάρτητοι κατασκευαστές ανταλλακτικών θα μπορούν 
να έχουν πρόσβαση σε μία πελατεία διανομέων που μέχρι στιγμής ήταν απρόσιτη. 
2.1.Β.§6.σ.27 157 
<Τ3> !j6. Τομέας μεταφορών 
<Τ5> α) θαλάσσιες μεταφορές 
<Τ6> Διάσκεψη της Ανατολικής Αφρικής 
230. Η Επιτροπή, τον Σεπτέμβριο του 1993, περάτωσε τη διαδικασία που είχε 
κινήσει το 1991 έναντι της ναυτιλιακής διάσκεψης τακτικών γραμμών για 
δρομολόγια μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Αφρικής (EAC) και των ναυτιλιακών 
επιχειρήσεων που είναι μέλη της, σχετικά μέ την προβλεπόμενη διάρκεια της 
προθεσμίας προειδοποίησης γιο: την αποχώρηση από τη διάσκεψη. 
Η παρέμβαση της Επιτροπής στην εν λόγω υπόθεση αποτελεί συνέχεια αρχικώς μιας 
Καταγγελίας που κατατέθηκε στα τέλη Ιουνίου 1989 από τη βελγική ναυτιλιακή 
επιχείρηση CMB κατά της EAC σχετικά με τα εμπόδια που έθεσε η εν λόγω 
διάσκεψη στην πραγματοποίηση εκ μέρους της CMB ενός δρομολογίου εκτός 
διάσκεψης. Η αρχή της διαφοράς μεταξύ των μερών ανάγεται στην ημέρα που η CMB 
αποφάσισε να μην εξυπηρετήσει πλέον το εν λόγω δρομολόγιο ως μέλος της 
διάσκεψης αλλά ως επιχείρηση εκτός διάσκεψης και πρόσφερε μια νέα υπηρεσία 
τακτικής γραμμής, σε άμεσο ανταγωνισμό με την αντίστοιχη προσφερόμενη από την 
EAC. 
Τότε, η EAC προέβη σε ποικίλες δικαστικές ενέργειες καθώς και μία διαδικασία 
διαιτησίας για να παρεμποδίσει την εκτέλεση αυτής της υπηρεσίας πριν από την 
31η Δεκεμβρίου 1990, χρονική στιγμή που εκτιμούσε ότι η προθεσμία 
προειδοποίησης που δόθηκε εκ μέρους της CMB μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα να 
αποδεσμεύσει την CMB από ποικίλες υποχρεώσεις και γεωγραφικούς περιορισμούς 
μεταφορών που περιέχονται στη συμφωνία της διάσκεψης. 
Η CMB υποστήριξε ότι η ρήτρα της συμφωνίας της διάσκεψης σχετικά με τη 
διάρκεια της προθεσμίας προειδοποίησης για την αποχώρηση από αυτή δεν 
καλυπτόταν από την απαλλαγή κατά κατηγορίες που χορηγείται στις ναυτιλιακές 
διασκέψεις*. Η εν λόγω διάταξη προέβλεπε ελάχιστη διάρκεια δώδεκα μηνών που 
μπορούσε να εκπνεύσει αποκλειστικά στο τέλος του ημερολογιακού έτους. 
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι υπάρχουσες λεπτομέρειες που αφορούν στην 
προθεσμία προειδοποίησης θα μπορούσαν ενδεχομένως να έχουν ως αποτέλεσμα να 
Αρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 4056/86 του Συμβουλίου , ΕΕ L 378 της 
31.12.1986 
2.1.Β.§6.σ.28 
158 
περιορίσουν την ελευθερία δράσης μιας ναυτιλιακής εταιρείας - μέλους που θα 
επιθυμούσε να αποχωρήσει της διασκέψεως, για να προσφέρει υπηρεσίες τακτικών 
γραμμών εκτός διασκέψεως για περίοδο που μπορεί να φθάσει τα δύο έτη πλην 
μίας ημέρας. 
Η Επιτροπή δέχθηκε ότι η ύπαρξη προειδοποιητικής προθεσμίας για την αποχώρηση 
από μία διάσκεψη αποτελεί συνήθη συμβατική διάταξη, διότι οι διασκέψεις 
οργανώνουν κάποια συνεργασία ωραρίων και μεταφορικής ικανότητας, και η 
απόσυρση ενός από τα μέλη τους μπορεί να προκαλέσει ανωμαλίες. Πάντως, η 
Επιτροπή αποφάνθηκε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση, η προβλεπόμενη στη 
συμφωνία της διάσκεψης ρήτρα προειδοποιητικής προθεσμίας είχε δυσανάλογη 
διάρκεια και αποτελούσε περιορισμό του ανταγωνισμού μην πληρώντας τους όρους 
για να εμπέσει στην ευεργετική διάταξη της χορήγησης απαλλαγής κατά 
κατηγορίες προς τις ναυτιλιακές διασκέψεις ή της χορήγησης ατομικής απαλλαγής 
και κατά συνέπεια ήταν αυτοδικαίως άκυρη δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85, 
παρ. 2, της συνθήκης ΕΚ. 
231. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι ρήτρες προειδοποιητικής προθεσμίας στο 
πλαίσιο συμφωνιών διασκέψεων συνδέονται στενά με την ύπαρξη αποτελεσματικού 
ανταγωνισμού εκτός της διάσκεψης, ("outsiders"), που αποτελεί τα βασικό 
αντίβαρο για τη χορήγηση απαλλαγής κατά κατηγορίες προς τις ναυτιλιακές 
διασκέψεις. Ως προς αυτό θεωρεί ότι οφείλει να ελέγχει όχι μόνον το να μην 
παρεμποδίζονται οι δραστηριότητες των υπαρχόντων "outsiders" από 
περιοριστικές πρακτικές των διασκέψεων που αποτελούνται της απαλλαγής, αλλά 
επίσης μπορεί να γίνει εντός εύλογου χρονικού διαστήματος "outsider" μια 
εταιρεία μέλος της διάσκεψης προσφέροντας υπηρεσίες σε άμεσο ανταγωνισμό με 
τις προσφερόμενες από τη διάσκεψη. 
Η Επιτροπή θεωρεί γενικώς ότι η προθεσμία προειδοποίησης μετά την οποία ένα 
μέλος μπορεί να αποχωρήσει από μία διάσκεψη χωρίς να υποστεί καμία ποινή δεν 
θα μπορεί να υπερβαίνει τους 6 μήνες, και να πραγματοποιηθεί ανά πάσα στιγμή, 
σε ορισμένες δε περιπτώσεις θα μπορεί να είναι και μικρότερης διάρκειας. 
Επειδή η EAC τροποποίησε τη συμφωνία της διάσκεψης προς την κατεύθυνση που 
ζητήθηκε από την Επιτροπή, αποφασίσθηκε να κλείσει η διαδικασία χωρίς να 
ληφθεί επίσημη απόφαση. 
2.1.Β.§6.σ.29 
159 
<Τ6> - Συμφών ία Trans Atlantic 
232. Σχεδόν όλες οι τακτικές γραμμές στον τομέα των θαλασσίων μεταφορών 
μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών μετέχουν στην εν λόγω συμφωνία, που 
αποσκοπεί στο πάγωμα τής μεταφορικής ικανότητας στις εν λόγω γραμμές. 
Συμφώνα με τις γραμμές αυτές, υπήρξε πλεονασματική μεταφορική ικανότητα κάτα 
τα δύο τελευταία έτη, με συνέπεια πολλά μέλη νά σημειώσουν σοβαρές ζημιές. 
Η συμφωνία άρχισε νά ισχύει τήν 31ή Αυγούστου 1992. Επιτρέπει στα μέλη της 
ΤΑΑ να καθορίζουν τις τιμές από κοινού όχι μόνο σε συνάρτηση μέ το τμήμα 
θάλάσόιων μεταφορών αλλά επίσης με το τμήμα χερσαίων μεταφορών. Επιπλέον, η 
ΤΑΑ θέσπισε ένα πρόγραμμα διαχείρισης για την προσφερόμενη μεταφορική 
ικανότητα εκ μέρους των μελών τής βάσει του οποίου μπορούν να μειώσουν 
περίπου κατά 25% τήν προσφερόμενη προγενέστερα μεταφορική ικανότητα σε 
φορτωτές, με τη μη χρησιμοποίηση ορισμένου από τον διαθέσιμο χώρο στα πλόίά 
τους. Το πρόγραμμα εκτείνεται μόνον στις δυτικές μεταφορές και κατά συνέπεια 
κυρίως καλύπτει τις εξαγωγές τής Κοινότητας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες τής 
Αμερικής. 
Η Επιτροπή έλαβε πολλές καταγγελίες εκ μέρους φορτωτών (χρήστες μεταφορών) 
όσον αφορά τήν εν λόγω συμφωνία. Μετά την ανακοίνωση εκ μέρους τών μελών τής 
ΤΑΑ σημαντικών αυξήσεων τών ποσοστών για το 1993 (30 έως 100%) τα Συμβούλια 
Βρετανών και Γάλλων φορτωτών κατέθεσαν καταγγελίες για τή λήψη προσωρινών 
μέτρων ζητώντας από την Επιτροπή να αναστείλει την εκτέλεση τής Συμφωνίας. 
Στις Ϊ4 Απριλίου 1993, η Επ.τροπή έστειλε στα μέλη της ΤΑΑ μία ανακοίνωση 
αιτιάσεων γιά τη λήψη προσωρινών μέτρων, όπως ή αναστολή τής συμφωνίας. 
Κατόπιν τής γραπτής απαντήσεως και της διοικητικής ακροαματικής διαδικασίας, 
προέκυψε Οτι τά στοιχεία σοβαρών και ανεπανόρθωτων ζημιών που υπέστησαν οι 
κάτάγγελλόντες ήταν ανεπαρκή γιά να αιτιολογήσουν μια τέτοια απόφαση. 
Στις 10 ^επεμβρίού 1993, ή Επιτροπή έστειλε στα μέλη της TAÀ μια ανακοίνωση 
αιτιάσεων επί τής ουσίας τής υποθέσεως, που προβλέπει απαγόρευση της 
συμφωνίας. Η εν λόγω ανακοίνωση βασίζεται στις εικαζόμενες παραβιάσεις τών 
άρθρων 85 Και 86 της όυνθήκής ΕΚ. 
2.Ι.Β.§6.σ.30 
160 
<Τ6> Irish Club Rules 
233. Η Επιτροπή παρέλαβε μια αίτηση ατομικής απαλλαγής δυνάμει του άρθρου 12 
του κανονισμού αριθ. 4056/86 για μια συμφωνία με αντικείμενο τη διεξαγωγή 
συζητήσεων, που αποκαλείται "the Irish Club Rules" και συνάφθηκε από έξι 
ευρωπαϊκές ναυτιλιακές εταιρίες μικρομεσαίου μεγέθους οι οποίες μεταφέρουν 
εμπορεύματα εξυπηρετώντας τη γραμμή μεταξύ ηπειρωτικής Ευρώπης αφενός και 
Ιρλανδίας και Βόρειας Ιρλανδίας αφετέρου. Αυτή η συμφωνία δεν αποτελεί, 
σύμφωνα με τα ίδια τα μέρη, ούτε συμφωνία για διασκέψεις ούτε σύσταση 
κοινοπραξίας. 
Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας αντιρρήσεων, η Επιτροπή δημοσίευσε τον 
Ιούνιο 1991 δυνάμει του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 4056/86 και 
του κανονισμού 1017/68 μια ανακοίνωση συνοψίζουσα το ουσιαστικό περιεχόμενο 
αυτής της συμφωνίας και της εν λόγω αίτησης απαλλαγής. 
Μετά από αυτή τη δημοσίευση και πολυάριθμες παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων 
τρίτων που αντιτάσσονταν στη χορήγηση από την Επιτροπή ατομικής εξαίρεσης 
στην υπό κρίση συμφωνία με την ισχύουσα μορφή της, η Επιτροπή απηύθυνε τον 
Σεπτέμβριο του 1991, κατ εφαρμογή του άρθρου 12, παράγραφος 3, μια επιστολή 
διατυπώνοντας βάσιμες αμφιβολίες ως προς το αν ήταν δυνατόν να εφαρμοστεί το 
άρθρο 85, παράγραφος 3, στο Irish Club Rules, ιδίως επειδή το πεδίο εφαρμογής 
του καλύπτει και τη χερσαία ζώνη της μεταφοράς. 
Η Επιτροπή, κατά τις μεταγενέστερες συζητήσεις που είχε με τα μέρη, 
γνωστοποίησε επίσης ότι οι Irish Club Rules δεν μπορούσαν να εξαιρεθούν με 
βάση την αύξηση της σταθεροποίησης, που αναγνωρίστηκε από τον κανονισμό αριθ. 
4056/86 ότι αρκεί μόνο για τις ναυτιλιακές διασκέψεις, δεδομένου ότι αυτή η 
συμφωνία δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει σταθεροποιητικό ρόλο στο εμπόριο όπως 
προβλέπεται από την όγδοη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού αριθ. 4056/86, 
ρόλο ο οποίος απορρέει κυρίως από τη συνεργασία μεταξύ ναυτιλιακών εταιρειών 
στον τομέα των ναύλων, και ο οποίος αποκτά συγκεκριμένη μορφή με την 
υιοθέτηση κοινού τιμολογίου πράγμα που δεν συμβαίνει εν προκειμένω. 
Προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι βάσιμες αμφιβολίες και τα άλλα σημεία που 
επεσήμανε η Επιτροπή, τα μέρη κοινοποίησαν το Μάιο 1993 τροποποιημένη έκδοση 
της συμφωνίας τους. Μετά από αυτές τις τροποποιήσεις, η Επιτροπή προέβη, 
σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού αριθ. 4056/86, σε 
2.1.Β.§6.σ.31 . . 
δημοσίευση μιας ανακοίνωσης" όπρυ ανακοινώνει την πρόθεση της να εκδώσει 
ευνοϊκή απόφαση έναντι των frifh Club Rules. Αυτή η ανακοίνωση περιέχει 
περίληψη των βάσιμων αμφιβολιών, των τροποποιήσεων που επήλθαν στη συμφωνία 
καθώς και τρυ βασικού σκεπτικού που ελήφθη υπόψη βάσει του οποίου η Επιτροπή 
έκρινε ότι μπορεί να χορηγήσει την ατομική εξαίρεση στη συμφωνία. 
όψει του ότι, μετά τη δεύτερη αυτή δημοσίευση, δεν περιήλθε σε γνώση της 
Επιτροπής κανένα νέο στο ι χειρ ικανό να μεταβάλλει την εκτίμηση της, η 
Επιτροπή έκλεισε το φάκελο. 
Κατόπιν αυτού απεστάλη στα μέρη του Irish club RuJ.es διοικητική επιστολή περί 
του ότι η υπόθεση μπήκε στο αρχείο, δυνάμει του apQpqv 85, παράγραφος 3. 
ΕΕ C ?63 της 29.9.1993, α. 6 
2.1.Β.§6.σ.32 Λ , Λ 162 
<Τ5> β) Υπηρεσίες λιμένος 
<Τ6> - Sea Containers κατά Sealink 
234. Η Επιτροπή απέρριψε αίτηση που υπέβαλε η Sea Containers (η εταιρία η 
οποία, μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων, διακινεί ταχύπλοα πορθμεία μεταξύ Μεγάλης 
Βρετανίας και Γαλλίας και Ιρλανδίας) για τη λήψη προσωρινών μέτρων κατά της 
Stena Sealink (βρετανικής επιχείρησης πορθμείων που αποτελεί και τη λιμενική 
αρχή του Holyhead της Ουαλίας), αφού οι δύο εταιρείες συνήψαν μεταξύ τους 
συμφωνία διακανονισμού, κατόπιν επεμβάσεως της Επιτροπής. 
Η Sea Containers διαμαρτυρήθηκε στην Επιτροπή τον Απρίλιο του 1993 ότι η 
Stena Sealink αρνείτο να της χορηγήσει πρόσβαση στο λιμάνι του Holyhead 
προκειμένου να ξεκινήσει δρομολόγια ταχύπλοων πορθμείων, προστατεύοντας με 
τον τρόπο αυτό τις δικές της υπηρεσίες πορθμείων από τον ανταγωνισμό. Η Sea 
Containers ζήτησε από την Επιτροπή να εκδώσει προσωρινά μέτρα κατά της Stena 
Sealink υποχρεώνοντας την να της επιτρέψει την πρόσβαση στο λιμάνι. Τον 
Ιούλιο του 1993, η Επιτροπή κοινοποίησε τις αντιρρήσεις της στη Stena Sealink 
υποστηρίζοντας ότι η συμπεριφορά της Sealink συνιστούσε, λόγω της ιδιότητα 
της του ιδιοκτήτη και διαχειριστή του λιμανιού, κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 
κατά παράβαση των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, ιδιαίτερα του άρθρου 86 
της συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή δήλωσε ότι προτίθετο να διατάξει προσωρινά μέτρα 
κατά της Stena Sealink που θα την υποχρέωναν να επιτρέψει την πρόσβαση της 
Sea containers στο Holyhead. 
Τον Οκτώβριο του 1993 η Stena Sealink επέτρεψε στην Sea Containers την 
πρόσβαση στο λιμάνι υπό όρους τους οποίους η Επιτροπή έκρινε ως εύλογους και 
μη εισάγοντες διακρίσεις. Αργότερα η Sea Containers δέχτηκε αυτή την πρόταση, 
αφού η Επιτροπή δήλωσε ότι, κατά την άποψη της, δεν πληρούντο πλέον οι 
απαραίτητες προϋποθέσεις για να διατάξει προσωρινά μέτρα (δηλαδή το 
κατεπείγον που απορρέει από την πιθανότητα να προκληθεί σοβαρή και μη 
θεραπεύσιμη βλάβη του αιτούντος). 
Η Επιτροπή αποφάσισε να εκδώσει επίσημη απόφαση επί της περιπτώσεως 
προκειμένου να διευκρινίσει τη νομική κατάσταση προς όφελος των εταιρειών και 
των άλλων ενδιαφερομένων μερών. Στην απόφαση της η Επιτροπή ανέφερε ότι η Sea 
Containers, βάσει προσωρινών μέτρων, δεν θα είχε περισσότερα δικαιώματα από 
εκείνα που της προσέφερε η Sealink. Η Επιτροπή ωστόσο κατέστησε σαφές ότι 
2.Ι.Β.§6.σ.33 1/7 I DO 
θεωρούσε πώς η sealink, καταχράστηκε εκ πρώτης όψεως, τη δεσπόζουσα θέση της 
στο λιμάνι του Holyhead. Η Επιτροπή θεωρεί πράγματι ότ ι μια εταιρεία που και 
είναι κύριος κμι χρησιμοποιεί μια βασική διευκόλυνση, όπως ένα λιμάνι, και η 
οποία αρνείται στους ανταγωνιστές της την πρόσβαση στη διευκόλυνση αυτή ή 
επιτρέπει την πρόσβαση μόνο υπό προϋποθέσεις λιγότερο ευνοϊκές από εκείνες 
που παρέχει στις δικές της υπηρεσίες, παραβιάζει το άρθρο 86 της συνθήκης ΕΚ 
αν αύτ0 ,ε/κηρεάζει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. 
Η Επιτροπή φρονεί ότι, μια εταιρεία προ βρίσκεται σε θέση ανάλογη με αυτή της 
Sealink εν προκειμένω* δεν μπορεί να εκπληρώσει ικανοποιητικά το καβήκον της 
Vg παρέχει πρόσβαση χωρίς διακρίσεις και να επιλύει τη σύγκρουση συμφερόντων 
της αν δεν προσπαθήσει νο: διαχωρίσει την εκμετάλλευση της ουσιώδους 
διευκόλυνσης από τη χρησιμοποίηση της. Η συνέπεια μπορεί να είναι, για 
παράδειγμα, το να υπάρχουν διαφορετικοί υπάλληλοι υπεύθυνοι για τη διαχείριση 
του λιμανιού από εκείνους που, διαχειρίζονται τις υπηρεσίες πορθμείων, το \>α 
καθιερωθεί κώδικας πρακτικής που δεν εισάγει διακρίσεις, διαδικασία 
διαβουλεύσεων με τους χρήστες; άλλων λιμανιών και διευθετήσεις για ανεξάρτητη 
διαιτησία σε περίπτωση §ιενέξεωΛ>. 
2.Ι.Β.§6.σ.34 
164 
<Τ5> γ) Σιδηροδρομικές μεταφορές 
<Τ6> Απόφαση για την διάρθρωση των τιμολογίων 
στη συνδυασμένη μεταφορά εμπορευμάτων 
235. Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία επέτρεψε συμφωνία που συνήφθη 
μεταξύ των κύριων σιδηροδρομικών επιχειρήσεων της Κοινότητας για την κοινή 
διάρθρωση των τιμολογίων. Στον τομέα των συνδυασμένων μεταφορών εμπορευμάτων 
(όπου εμπλέκονται περισσότερα μέσα μεταφοράς όπως, για παράδειγμα, οι 
σιδηρόδρομοι και οι θαλάσσιες μεταφορές), οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις μόνο 
κατ εξαίρεση διαπραγματεύονται τις υπηρεσίες τους απευθείας με τους φορτωτές. 
Οι υπηρεσίες της συνδυασμένης μεταφοράς γίνονται αντικείμενο εμπορίας εκ 
μέρους των επιχειρήσεων συνδυασμένων μεταφορών, ανεξάρτητα από τις 
σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ή τις θυγατρικές τους. 
Η συμφωνία που συνήψαν οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις προβλέπει κοινή 
διάρθρωση των τιμολογίων πώλησης των υπηρεσιών σιδηροδρομικής μεταφοράς στους 
επιχειρηματίες. Αυτή η συμφωνία καθορίζει μία κλίμακα συντελεστών που πρέπει 
να ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό των τιμών, αλλά δεν αφορά τις τιμές 
καθαυτές. 
236. Η Επιτροπή έκρινε ότι αυτή η συμφωνία έχει περιοριστικές επιπτώσεις στον 
ανταγωνισμό διότι αν δεν υπήρχε, οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν 
να υιοθετήσουν δικό τους τιμολόγιο η καθεμία για να προσελκύσουν μεταφορές 
εμπορευμάτων που πραγματοποιούνται σε ανταγωνιστικούς άξονες συνδυασμένων 
μεταφορών. Η Επιτροπή, εξάλλου, θεώρησε ότι η υπό κρίση συμφωνία δεν 
συνιστούσε τεχνική συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού του 
Συμβουλίου αριθ. 1017/68 που επιτρέπει τις συμφωνίες που έχουν ως μόνο 
αντικείμενο και αποτέλεσμα την τεχνική βελτίωση ή συνεργασία. 
Η Επιτροπή πάντως κατέληξε ότι τα αρνητικά αποτελέσματα της συμφωνίας 
αντισταθμίζονται κυρίως από το γεγονός ότι θα διευκολυνθεί η καθιέρωση 
διεθνών τιμών και από το ότι οι επιχειρηματίες που αγοράζουν τις υπηρεσίες 
των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων θα μπορούν ευκολότερα να κάνουν συγκρίσεις 
μεταξύ των διαφόρων δρομολογίων επιτρέποντας έτσι στον ανταγωνισμό να 
εκτυλιχθεί φυσιολογικά μεταξύ των διαφόρων διεθνών διαδρομών. Εξάλλου, η 
κοινή διάρθρωση που ισχύει περισσότερα έτη επιτρέπει στους επιχειρηματίες 
μια σταθερότητα χρήσιμη για τις επενδύσεις τους. 
2.1.Β.§6.σ.35 165 
Γι αυτούς τους λόγους η Επιτροπή αποφάσισε να επιτρέψει τη συμφωνία για μια 
πενταετία συνοδεύοντας την με προϋποθέσεις που εγγυώνται στις επιχειρήσεις 
συνδυασμένων μεταφορών ότι δεν θα πέσουν θύματα καταχρηστικής συμπεριφοράς εκ 
μέρους των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων. 
2.1.Β.§6.σ.36 
166 
<Τ5> δ) Εναέριες μεταφορές 
<Τ6> ΙΑΤΑ - Κανονισμοί για τα εισιτήρια 
237. Οι κανόνες που διέπουν τους όρους και προϋποθέσεις για την έκδοση 
αεροπορικών εισιτηρίων περιέχονται σε μια σειρά αποφάσεων που εξέδωσε η ΙΑΤΑ 
Tariff Coordination Conferences. Μια από αυτές τις αποφάσεις περιόριζε την 
ελευθερία των επιβατών να αγοράζουν τα εισιτήρια τους εκτός της χώρας 
εκκίνησης του ταξιδιού. 
Η Επιτροπή ενημέρωσε την ΙΑΤΑ ότι θεωρεί ότι αυτός ο κανόνας κατέληγε σε 
μια μορφή κατακερματισμού της αγοράς και εμφανιζόταν ως εμποδίζούσα τον 
καταναλωτή από το να πετύχει τους καλύτερους δυνατούς όρους για το 
διακανονισμό της μεταφοράς του. Για το λόγο αυτό η έκδοση της απόφασης των 
αεροπορικών εταιρειών που συμμετέχουν στην ΙΑΤΑ εμφανίστηκε ως περιορίζουσα 
τον ανταγωνισμό στην Κοινότητα, εμπίπτουσα έτσι στο πεδίο εφαρμογής του 
άρθρου 85, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. 
Κατόπιν των συνομιλιών με την ΙΑΤΑ, η απόφαση τροποποιήθηκε από μια διάσκεψη 
της ΙΑΤΑ έτσι ώστε οι διατάξεις έπαψαν να εφαρμόζονται στα ταξίδια εντός ΕΚ, 
Νορβηγίας και Σουηδίας. 
<Τ6> ΙΑΤΑ - Προσαύξηση ναύλων εμπορευματικών μεταφορών 
238. 0 ετήσιος κύκλος συζητήσεων μεταξύ αεροπορικών εταιρειών στο πλαίσιο της 
ΙΑΤΑ Tariff Coordinating Conferences σχετικά με τις τιμές εμπορευματικών 
μεταφορών επιτρέπεται σύμφωνα με τον κανονισμό της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 
1617/93 υπό τον όρο ότι η συζήτηση, όχι όμως η συμφωνία, επί των ναύλων 
μπορεί να συμβάλλει στη γενική αποδοχή της διασύνδεσης μεταξύ αεροπορικών 
εταιριών προς όφελος των μεταφορέων καθώς και των χρηστών εναέριων μεταφορών. 
Σε δύο χωριστές περιπτώσεις κατά τη διάρκεια του έτους η ΙΑΤΑ εξέδωσε 
αποφάσεις που προέβλεπαν την επιβολή σε παγκόσμιο επίπεδο προσαύξησης 15 
cents ανά κιλό για όλες τις εναέριες μεταφορές εμπορευμάτων. Η αύξηση των 
πόρων των ενδοκοινοτικών μεταφορέων που εφαρμόζουν την προσαύξηση 
υπολογίστηκε σε 100 εκατ. ECU. Η ΙΑΤΑ θεώρησε ότι ο καθορισμός της 
προσαύξησης ενέπιπτε στο πεδίο της απαλλαγής κατά κατηγορία επειδή αποτελούσε 
μέρος των ναύλων διασύνδεσης. 
2.1.Β.§6.σ.37 167 
Η Επιτροπή δεν δέχτηκε ότι μια γενική προσαύξηση, κύριος σκοπός της οποίας 
ήταν η αύξηση των πόρων και όχι η διευκόλυνση της διασύνδεσης και η οποία δεν 
ελάμβανε υπόψη τις διάφορες επιπτώσεις επί του κόστους των μεμονωμένων 
μεταφορέων, δικαιούτο το ευεργέτημα από την απαλλαγή κατά κατηγορίες. Ακόμη 
κι αν αυτό μπορούσε να συμβεί, φαινόταν να έχει επιπτώσεις που αντέβαιναν στο 
άρθρο 85 παράγραφος 3, της συνθήκης. 
Η ΙΑΤΑ παραιτήθηκε από την πρώτη προσπάθεια της να επιβάλλει προσαύξηση αφού 
η Επιτροπή εξέφρασε τις ανησυχίες της ως προς το ότ ι η απόφαση της ΙΑΤΑ δεν 
πληρούσε τις προϋποθέσεις για το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορίες ή 
για ατομική εξαίρεση. 
Σε μια μεταγενέστερη διάσκεψη, η ΙΑΤΑ εξέδωσε και πάλι απόφαση για προσαύξηση 
αλλά κάτω από ελαφρώς διαφορετικές περιστάσεις. Η νέα απόφαση ενίσχυε τη 
διακριτική ευχέρεια των μεμονωμένων μεταφορέων ως προς την εφαρμογή της 
απόφασης σχετικά με την προσαύξηση. Ωστόσο, η πρακτική στην αγορά απέδειξε 
ότι οι περισσότεροι μεταφορείς θεωρούσαν την επιβολή της προσαύξησης ως 
δεσμευτική, και κύριος σκοπός ήταν η αύξηση των πόρων παρά η διασύνδεση. Κάτω 
από αυτές τις περιστάσεις, η άποψη της Επιτροπής παρέμεινε αμετάβλητη, και η 
ΙΑΤΑ ενημερώθηκε σχετικά. Μετά από την αντίδραση της Επιτροπής, η ΙΑΤΑ 
ανακάλεσε την προσαύξηση. 
<Τ6> SABRE/Air France και Iberia 
239. Η Επιτροπή παρέλαβε μια καταγγελία από τη SABRE ηλεκτρονικό σύστημα 
κράτησης (ΗΣΚ) σχετικά με την άρνηση των θυγατρικών εταιρειών δύο μεγάλων 
αεροπορικών εταιρειών στην Κοινότητα (των Air France και Iberia) να 
συμμετάσχουν στην ενδεικνυόμενη επέκταση των μέσων διανομής της. θεωρούσε 
ότι το ΗΣΚ δεν μπορούσε να εξασφαλίσει αποτελεσματικό ανταγωνισμό στις 
εγχώριες αγορές στις οποίες λειτουργούσε, αν δεν ήταν ικανό να αντιμετωπίσει 
τη διανομή των υπηρεσιών των εσωτερικών αερογραμμών. Το ΗΣΚ παρέχει 
πληροφορίες για τα δρομολόγια, τις διαθέσιμες θέσεις και τα κόμιστρα των 
αερομεταφορών. Οι δύο εθνικοί μεταφορείς είναι μέτοχοι ενός ανταγωνιστικού 
ΗΣΚ. 
Οι αεροπορικές εταιρείες έκριναν ότι το δικό τους ΗΣΚ, που κατέχει άνω του 
80% της εγχώριας αγοράς της καθεμιάς, παρείχε όλα τα μέσα διανομής που 
2.1.Β.§6.σ.38 . „ 168 
απαιτούντο. Εκριναν άλλωστε ότι η SABRE που είναι "φιλοξενούμενο" σύστημα (το 
σύστημα εσωτερικών κρατήσεων του ιδιοκτήτη της, της American Airlines, έχει 
ενσωματωθεί στο ίδιο το ΗΣΚ), ακολουθούσε διακριτική μεταχείριση σε βάρος 
τους ως προς το ότι παρείχε καλύτερης ποιότητας εξυπηρέτηση στην American 
Airlines από,τ ι στους λοιπούς μεταφορείς. 
Τελικά, επετεύχθη διακανονισμός μεταξύ των διαφόρων μερών με αποτέλεσμα οι 
εσωτερικές θυγατρικές εταιρείες της Air France και της Iberia να συμμετάσχουν 
στο SABRE. 
Αποτέλεσμα των ανωτέρω καταγγελιών ήταν, τόσο στην τροποποίηση του κώδικα 
συμπεριφοράς για τα ΗΣΚ', όσο και στην αναθεώρηση της απαλλαγής κατά 
κατηγορίες για το ΗΣΚ°, να καταστούν οι απαιτήσεις ως προς τη συμμετοχή των 
μητρικών μεταφορέων σε ανταγωνιστικά ΗΣΚ και τη λειτουργία φιλοξενούμενων ΗΣΚ 
κατά τρόπο που να μην ακολουθούν διακριτική μεταχείριση αυστηρότερες. 
7 Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 3089/93, ΕΕ L 278 της 11.11.1993, σ. 1. 
8 Κανονισμός της Επιτροπής αριθ. 3652/93, ΕΕ L 333 της 31.12.1993, σ. 37. 
2.Ι.Β.§7.σ.39 169 
<Τ3> §7. Προστασία του περιβάλλοντος 
<Τ6> - Spa Monopole/GDB 
240. Μετά την ομόφωνη απόφαση της γενικής συνέλευσης του Genossenschaft 
Deutscher Brunnen (GDB) στις 29 Απριλίου 1993 να επιτρέψει την πρόσβαση σε 
παραγωγούς μεταλλικού νερού από άλλα κράτη μέλη στην κοινοπραξία του για 
γυάλινες επαναχρησιμοποιούμενες φιάλες, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη 
διαδικασία που κίνησε δυνάμει των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ το 1989 
κατά του GDB μετά από καταγγελία ενός βέλγου παραγωγού νερού που ήθελε να 
χρησιμοποιήσει τις φιάλες του GDB για την πώληση των προϊόντων του στη 
Γερμανία. Τώρα πλέον αυτή η καταγγελία έχει αποσυρθεί. 
Ο βέλγος παραγωγός μεταλλικού νερού SPA υπέβαλε επίσημη καταγγελία το 1989 
κατά της άρνησης του GDB να του επιτρέψει την πρόσβαση σε κοινοπραξία 
τυποποιημένων επαναχρησιμοποιούμενων φιαλών από γυαλί και κιβωτίων το οποίο 
λειτουργεί στη Γερμανία. Πρέπει να υπομνηστεί ότι ανάλογη καταγγελία των 
βέλγων και γάλλων παραγωγών μεταλλικού νερού είχε απορριφθεί από την Επιτροπή 
το Δεκέμβριο του 1987. Σύμφωνα με την Επιτροπή κατά την εποχή εκείνη η 
συμφωνία του GDB και ο επακόλουθείσας αποκλεισμός αλλοδαπών παραγωγών νερού 
δεν είχε αξιόλογη αρνητική επίπτωση στη θέση των τρίτων ή το διακοινοτικό 
εμπόριο ιδιαίτερα επειδή οι εναλλακτικές συσκευασίες, όπως το PVC ή το μη 
επιστρεφόμενο γυαλί, επιτρέπονταν στη γερμανική αγορά. Πράγματι, μετά το 1988 
οι εξαγωγές μεταλλικού νερού στη Γερμανία, ιδιαίτερα από τη Γαλλία και το 
Βέλγιο, αυξήθηκαν ταχύτατα. 
Η Επιτροπή, ωστόσο, εξέφρασε εκείνη την εποχή την πρόθεση της να επανεξετάσει 
την κατάσταση αν θεσπιζόταν υποχρεωτική νομοθεσία όσον αφορά τη χρήση φιαλών 
για μεταλλικό νερό μιας μόνο χρήσης. Οι φιάλες από πλαστικό PVC/PET 
αποτελούσαν πράγματι το πλέον δημοφιλές είδος συσκευασίας που χρησιμοποιείτο 
για εξαγωγές μεταλλικού νερού προς τη Γερμανία μέχρι το τέλος του 1989. 
Η Επιτροπή, κοινοποιώντας τις αιτιάσεις της το Δεκέμβριο του 1992, ζήτησε από 
τον GDB να ανοίξει το κύκλωμα του στους παραγωγούς μεταλλικού νερού από την 
υπόλοιπη Κοινότητα. Το βασικό επιχείρημα ήταν ότι οι συνθήκες σχετικά με το 
μεταλλικό νερό στη γερμανική αγορά μεταβλήθηκαν σε τέτοιο βαθμό ώστε ο μόνος 
τρόπος για τους μη γερμανούς παραγωγούς να παραμείνουν ανταγωνιστικοί στην 
αγορά αυτή ήταν να μπορούν να εμφιαλώνουν τα προϊόντα τους στις φιάλες GDB. Η 
πρόσβαση λοιπόν σαυτή την κοινοπραξία είχε γ ι αυτούς μεγάλη σημασία. Αυτό 
που συνέβη ήταν η θέσπιση της γερμανικής νομοθεσίας όσον αφορά τη διαχείριση 
2.1.Β.§7.σ.40 Λ ^ Λ 170 
του ανακυκλούμενου υλικού, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 1989, καταλήγοντας στην 
κατάργηση από την αγορά των πλαστικών φιαλών μιας χρήσης. Οι εναλλακτικές 
συσκευασίες όπως το ανακυκλούμενο πλαστικό ή οι φιάλες από γυαλί μιας χρήσης 
δεν αποδείχθησαν επαρκές υποκατάστατο για τις πλαστικές φιάλες μιας χρήσης. 
Εξάλλου, αφότου άρχισε να ισχύει η νέα ρύθμιση "για τη συσκευασία" (εφεξής 
VerpackVO) στις αρχές του 1993, ούτε οι γυάλινες φιάλες μιας χρήσης ούτε 
άλλες συσκευασίες μιας χρήσης επιτρέπονταν πλέον αν δεν υφίστατο ένα σύστημα 
ανακύκλωσης τους. Η χρήση οποιουδήποτε μη επαναχρησιμοποιούμενου δοχείου 
δημιουργεί στον παραγωγό/διανομέα την υποχρέωση να εισπράττει κάποια εγγύηση. 
Αφετέρου, οι φιάλες από γυαλί που ξαναχρησιμοποιούνται ανταγωνίζονται άμεσα 
τα προϊόντα του GDB. Ωστόσο, το να ιδρυθεί μία νέα κοινοπραξία για τέτοιες 
φιάλες δεν αποτελεί πραγματιστική λύση για όσους βρίσκονται εκτός GDB, εφόσον 
οι περισσότεροι χονδρέμποροι νερού και οι υπεραγορές δεν επιθυμούν να 
δημιουργήσουν δεύτερη κοινοπραξία παράλληλη με της GDB. Αυτό θα κατέληγε σε 
σημαντικό πρόσθετο κόστος διακίνησης του εμπορίου και αποθήκευσης. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι στην περίπτωση αυτή η Επιτροπή δεν εξέτασε τη 
γερμανική νομοθεσία κατά της ρύπανσης. Διαπίστωσε ωστόσο ότι, ενόψει της 
εξέλιξης της γερμανικής αγοράς μεταλλικού νερού από το 1990 - ιδιαίτερα της 
θέσπισης υποχρεωτικής νομοθεσίας όσον αφορά τη χρήση φιαλών μιας χρήσης για 
μεταλλικό νερό και την αντίδραση των λιανέμπορων στη νομοθεσία αυτή όπως και 
τις επιπτώσεις της στις κοινοτικές εξαγωγές προς τη Γερμανία - η συμφωνία του 
GDB και η λειτουργία του ήταν στην πραγματικότητα δυνατόν να αποτελέσουν 
φραγμό στην είσοδο. Ετσι, εμπόδισε την πρόσβαση αλλοδαπών παραγωγών νερού στη 
γερμανική αγορά, περιορίζοντας τον ανταγωνισμό και επηρεάζοντας σημαντικά το 
διακοινοτικό εμπόριο κατά την έννοια των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ. 
Εξάλλου, από άποψη δεσπόζουσας θέσης του GDB στην αγορά δοχείων μεταλλικού 
νερού, η άρνηση του να επιτρέψει στους αλλοδαπούς παραγωγούς νερού ΕΚ την 
πρόσβαση στην κοινοπραξία του, παρά το γεγονός ότι μια τέτοια πρόσβαση ήταν 
ουσιώδης για τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην αγορά μεταλλικού νερού, 
συνιστούσε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης κατά την έννοια του άρθρου 86 της 
συνθήκης ΕΚ. 
Με το τροποποιημένο σύστημα, οι παραγωγοί νερού από άλλα κράτη μέλη που 
επιθυμούν να εισέλθουν στο κύκλωμα GDB πρέπει να υπογράψουν μια σύμβαση 
("Beitrittsvertrag", σύμβαση προσχώρησης) με τον GDB. Η σύμβαση ορίζει μεταξύ 
νέων ρυθμίσεων ότι τα νέα μέλη δέχονται το υφιστάμενο καταστατικό και τους 
κανονισμούς της GDB και θα χρησιμοποιούν τις φιάλες μόνο για εξαγωγές προς τη 
2.1.Β.§7.σ.41 
171 
Γερμανία. Οι αλλοδαποί παραγωγοί νερού πρέπει να χρησιμοποιούν επιγραφές που 
καθιστούν σαφή στους γερμανούς καταναλωτές την προέλευση του μεταλλικού νερού 
και την τοποθεσία εμφιάλωσης του. Η Επιτροπή πιστεύει ότι αυτό αρκεί για να 
αποφευχθεί οποιαδήποτε σύγχυση που θα μπορούσε διαφορετικά να προκύψει από τη 
χρήση φιαλών GDB εκ μέρους των παραγωγών σε άλλα κράτη μέλη. 
2.Ι.Β.§8.σ.42 
172 
<Τ3> §8. Περιπτώσεις που αφορούν τα προϊόντα της διανοίας 
<Τ6> Becton-Dickinson - Cyclopore 
241. Η Επιτροπή γνωστοποίησε με επιστολή ότι έθεσε στο αρχείο αίτηση περί 
απαλλαγής σχετικά με μια συμφωνία άδειας εκμετάλλευσης με υποχρεώσεις 
αποκλειστικής αγοράς και πώλησης μεταξύ CYCLOPORE, μιας ανεξάρτητης 
επιχείρησης εγκατεστημένης στο Βέλγιο που συνδέεται στενά με κάποιο 
πανεπιστήμιο (το UCL) και της αμερικανικής ιατρικής εταιρείας BECTON 
DICKINSON AND COMPANY INC. 
H Cyclopore παράγει μεμβράνες, με βάση άδεια εκμεταλλεύσεως διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας που της χορήγησε το UCL. Η μεμβράνη αποτελεί μια λεπτή διάφανη 
ταινία περιλαμβάνουσα τουλάχιστον 100.000 πόρους ανά τετραγωνικό πόντο. Η 
Becton Dickinson ανέπτυξε μια τεχνική για την χρησιμοποίηση αυτής της 
μεμβράνης σε προϊόντα ιστοκαλλιέργειας. Τα προϊόντα αυτά χρησιμοποιούνται 
ειδικότερα για την καλλιέργεια in vitro κυττάρων θηλαστικών και εντόμων. 
Δυνάμει της συμφωνίας η Cyclopore χορηγεί στην Becton Dickinson το 
αποκλειστικό δικαίωμα παγκοσμίως να κατασκευάζει και πωλεί τις μεμβράνες της 
για χρήση σε προϊόντα ιστοκαλλιέργειας για όσο διάστημα η Becton Dickinson 
αγοράζει μια ελαχίστη ποσότητα, η δε Becton Dickinson υποχρεούται να αγοράζει 
αποκλειστικά από την Cyclopore όλες τις μεμβράνες της τύπου track-tech με 
μικρούς πόρους για ιστοκαλλιέργεια. Εξάλλου, η συμφωνία επιβάλλει υποχρέωση 
της Cyclopore για πωλήσεις κατ αποκλειστικότητα. Αυτή η υποχρέωση 
περιορίστηκε, μετά την παρέμβαση της Επιτροπής, προκειμένου να επιτρέψει στην 
Cyclopore να πωλεί τις μεμβράνες της για ιστοκαλλιέργεια και σε τρίτους μετά 
από μια πενταετία. 
Η συμφωνία έχει ενδιαφέρουσα δεδομένου ότι εξασφαλίζει τη διάθεση στο εμπόριο 
πανεπιστημιακής τεχνολογίας καινοτομιών, καθιστώντας παράλληλα δυνατή, μετά 
από μια μεταβατική περίοδο, την πρόσβαση ανταγωνιστών σαυτό το καινοτόμο 
προϊόν. 
2.Ι.Β.§9.σ.43 
173 
<Τ3> §9. Αλλοι τομείς 
<Τ6> Zera Montedison/Hinkens stâhler 
242. Με απόφαση δυνάμει του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ η Επιτροπή απέδειξε ότι 
υπάρχει παραβίαση της περί ανταγωνισμού νομοθεσίας όταν ένας κατασκευαστής 
παρέχει στον διανομέα του απόλυτη εδαφική προστασία ζητώντας, βάσει της 
συμφωνίας που τους συνδέει, την έκδοση άδειας σε διάφορα κράτη μέλη για 
προϊόντα που συχνά εμφανίζουν ελαφρές διαφορές. Αυτή η διαφοροποίηση των 
προϊόντων μπορεί πράγματι να καταστήσει αδύνατες τις παράλληλες εισαγωγές 
όταν δεν πληρούν τις προϋποθέσεις έγκρισης του κράτους εισαγωγής. 
Εν προκειμένω, οι εταιρείες Farmoplant και Montedison Deutschland χορήγησαν, 
με τον προπεριγραφόμενο τρόπο, απόλυτη εδαφική προστασία στον αποκλειστικό 
τους διανομέα στη Γερμανία μεταξύ 1983 και 1988, για το φυτοφάρμακο Digermin. 
Ετσι οι εταιρείες αυτές εμπόδισαν τις παράλληλες εισαγωγές στη γερμανική 
αγορά του Digermin, που ποΑείται σε αισθητά χαμηλότερη τιμή σε άλλα κράτη 
μέλη (το οποίο όμως με την (δια σύνθεση δεν αναγνωρίζεται από τις γερμανικές 
αρχές). 
Σύμφωνα με τη γερμανική νομοθεσία στο θέμα αυτό, ένα προϊόν πράγματι δεν 
μπορεί να εισάγεται αν ο εισαγωγέας δεν αποδείξει στις αρμόδιες αρχές ότι 
είναι ταυτόσημο με το εγκεκριμένο στη Γερμανία προϊόν. Εστω και πολύ μικρές 
αλλαγές στη σύνθεση έχουν σε τέτοια περίπτωση σα συνέπεια να εμποδίσουν την 
εισαγωγή του προϊόντος που έχει νομίμως παραχθεί σε ένα άλλο κράτος μέλος. 
Για την Επιτροπή, τα μέρη παρέβησαν τις διατάξεις του άρθρου 85 της συνθήκης 
ΕΚ με το να συμφωνήσουν να χορηγήσουν αποκλειστική εδαφική προστασία στη 
Γερμανία για το φυτοϋγειονομικό προϊόν Digermin, διαφοροποιώντας το προϊόν 
αυτό, προκειμένου να προστατευθούν από τις παράλληλες εισαγωγές που 
προέρχονται από άλλα κράτη μέλη. 
Η υπόθεση είναι χαρακτηριστική καθόσον η διαφοροποίηση προϊόντων εφαρμόζεται 
και σε άλλους τομείς που υπόκεινται σε τυπικές προϋποθέσεις έγκρισης 
προϊόντων. Καθόσον δεν υπάρχει αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών εγκρίσεων ή 
2.Ι.Β.§9.σ.44 
174 
ομοιόμορφο σύστημα έγκρισης σε ευρωπαϊκή κλίμακα, οι ισχύουσες τεχνικές 
διατάξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τις επιχειρήσεις για να παρακωλύσουν 
την μεταξύ κρατών μελών διακίνηση στο εμπόριο ενός προϊόντος με μηδαμινή 
μεταβολή της σύνθεσης του ή του σήματος του, οπότε οι καταναλωτές δεν μπορούν 
να επωφεληθούν από τις διαφορές τιμών μεταξύ κρατών μελών. 
2.1.Β.§9.σ.45 175 
<Τ6> Σύστημα επιλεκτικής διανομής Grundig 
243. Στις 21 Δεκεμβρίου 1993, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την 
οποία παρατείνει, δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΚ, 
απαλλαγή του συστήματρς επιλεκτικής διανομής Grundig. 
Η γερμανική επιχείρηση Grundig είναι ένας από τους μεγαλύτερους ευρωπαίους 
κατασκευαστές στον τομέα των ηλεκτρονικών ειδών αναψυχής. Από το 19 84, η 
βιομηχανία διευθύνεται από την ολλανδική επιχείρηση Philips Electronics η 
οποία, πρόσφατα, απέκτησε τον έλεγχο ολόκληρης της Grundig αγοράζοντας 
μετοχές από άλλους μετόχους. 
Η Grundig εκμεταλλεύεται ένα σύστημα επιλεκτικής διανομής. Διανέμει τα 
προϊόντα της μέσω ειδικευμένων χονδρεμπόρων και λιανικών εμπόρων τους οποίους 
επιλέγει με βάση ορισμένα κριτήρια (που έχουν σχέση κυρίως με τα προσόντα του 
προσωπικού πώλησης και την ικανότητα του να συμβουλεύει τον καταναλωτή, την 
παρουσίαση και επίδειξη των προϊόντων και την παροχή εξυπηρέτησης μετά την 
πώληση). Εν προκειμένω, η σύμβαση περιείχε δύο ρήτρες που είχαν ήδη κριθεί ως 
περιοριστικές για τον ανταγωνισμό στην πρώτη απόφαση απαλλαγής. Επρόκειτο για 
την υποχρέωση που επιβάλλεται αφενός στους χονδρεμπόρους και τους λιανικούς 
εμπόρους να διαθέτουν απόθεμα του συνόλου των προϊόντων Grundig και αφετέρου, 
στους λιανικούς εμπόρους, να παρουσιάζουν αντιπροσωπευτική επιλογή αθτών των 
προϊόντων. 
Μετά την παγιωθείσα νομολογία της Επιτροπής και του Δικαστηρίου, τέτοια 
συστήματα μπορούν να συμβιβαστούν με το κοινοτικό δίκαιο ανταγωνισμού καθόσον 
μπορούν να δικαιολογηθούν από τον ειδικό χαρακτήρα των υπό κρίση προϊόντων. 
Λαμβανομένης υπόψη αυτής της νομολογίας, το σύστημα Grundig αποτέλεσε ήδη 
αντικείμενο μιας απόφασης απαλλαγής της Επιτροπής της 10ης Ιουλίου 1985 που 
εξέπνευσε στις 28 Μαρτίου 1989. Μετά από αίτηση της Grundig, αυτή η απαλλαγή 
παρατάθηκε μέχρι το 1999. 
Η Επιτροπή πάντως, μεριμνώντας για τη βελτίωση των δικαιωμάτων των 
καταναλωτών, ζήτησε από τη Grundig να τροποποιήσει τους όρους εγγύησης και να 
εξασφαλίσει ότι οι καταναλωτές μπορούν να καλυφθούν με την εγγύηση στο κράτος 
μέλος της κατοικίας τους, ακόμη και στην περίπτωση που έχουν αγοράσει το 
2.Ι.Β.§9.σ.46 Λ „ 176 
προϊόν τους σε άλλο κράτος μέλος. Προς το σκοπό αυτό η Grundig πρότεινε να 
καθιερώσει υπέρ των καταναλωτών σφαιρική και ομοιόμορφη συμβατική εγγύηση σε 
ευρωπαϊκή κλίμακα και ανέλαβε να δημιουργήσει σχετικά ένα τεχνικό δίκτυο. 
Μέχρις ότου αυτό το δίκτυο ολοκληρωθεί, η Grundig ανέλαβε την υποχρέωση να 
ανταποκρίνεται στις διασυνοριακές ενέργειες που συνδέονται με την εγγύηση 
της. 
2.1.Β.§9.σ.47 
177 
<Τ6> - Papeteries de Golbey 
244. H Επιτροπή εξέτασε έναν αριθμό συμφωνιών που κοινοποιήθηκαν από τις 
Norske Skogindustrier AS, Ε„ Holtzmann & Co AG, SA Papeteries Matussiere et 
Forest και Papeteries de Golbey SA, για την ίδρυση κοινής επιχείρησης 
(Golbey) για την κατασκευή και εκμετάλλευση ενός εργοστασίου χαρτοποιίας 
εκτός βιομηχανικής ζώνης στο Golbey (Γαλλία) καθώς και τη διανομή του χαρτιού 
(δηλαδή δημοσιογραφικού χαρτιού) το οποίο θα παράγει η κοινή επιχείρηση και 
την αγορά πρώτης ύλης (δηλαδή απορρίμματα χαρτιού και ξύλο) από την κοινή 
επιχείρηση. 
Οι συμφωνίες που κοινοποιήθηκαν αρχικά προέβλεπαν ότι η κοινή επιχείρηση θα 
λειτουργούσε πλήρως ως επιχείρηση, θα είχε στη διάθεση της όλους τους 
υφιστάμενους πόρους των μητρικών επιχειρήσεων για την εμπορία και τη διανομή 
της παραγωγής της, κατένειμαν δε μακροπρόθεσμα για τα προϊόντα της Golbey 
εδαφικά τις αγορές μεταξύ Norske και Holtzmann (με ρήτρες αποκλειστικότητας). 
Η Επιτροπή έκρινε ότι οι συμφωνίες μπορούσαν να επιτρέψουν στα ενδιαφερόμενα 
μέρη να συντονίσουν την ο;νταγωνιστ ική τους συμπεριφορά και μπορούσαν να 
οδηγήσουν σε κατανομή των αγορών ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και να 
επηρεάσει το μεταξύ χωρών ΕΚ εμπόριο. Η Επιτροπή γνωστοποίησε τις αμφιβολίες 
της στα μέρη και τους ζήτησε να μεταβάλλουν τις συμφωνίες για την εμπορία και 
διανομή της Golbey. Τα μέρη αντιμετωπίζοντας την αντίδραση της Επιτροπής, 
άλλαξαν τελικά το πρότυπο διανομής και οι Papeteries de Colbey θα 
λειτουργήσουν στο μέλλον απλά και μόνο ως κοινή επιχείρηση παραγωγής. 
Η κοινή επιχείρηση είναι πιθανόν να προσφέρει πιο αποτελεσματικό ανταγωνισμό 
στους υφιστάμενους ευρωπαϊκούς ομίλους· η πρόσθετη παραγωγική ικανότητα θα 
αυξήσει τον εφοδιασμό σε σχέση με τη "ζήτηση και θα συμβάλλει επίσης στο να 
διατηρηθούν οι τιμές χαμηλά. 
Από άποψη παραγωγής, και τα δύο μέρη και ο καταναλωτής θα επωφεληθούν από 
αυτή την πράξη. Με την ανταλλαγή τεχνογνωσίας επί τεχνικών θεμάτων μεταξύ των 
μερών, η νέα χαρτοποιία στο Golbey χρησιμοποιεί ιδιαίτερα τελειοποιημένη 
τεχνολογία απομελάνωσης απορριμμάτων χαρτιού και οι παραγωγικές διαδικασίες 
αναπτύχθηκαν κατά τρόπο που σέβονται το περιβάλλον. 
2.1.Β.§9.σ.48 178 
Η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη της τις κοινοποιηθείσες τροποποιήσεις στις 
αρχικές συμφωνίες, οι οποίες περιορίζουν τον κίνδυνο κατανομής της αγοράς και 
ελαχιστοποιούν τις περιοριστικές συνέπειες για τον ανταγωνισμό, ενημέρωσε τα 
μέρη με διοικητική επιστολή ότι η προγραμματιζόμενη πράξη πληροί τις 
προϋποθέσεις για εξαίρεση βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. 
2.Ι.Γ.§1.α.σ.1 
179 
<τ9> Γ· Ελεγχος των συγκεντρώσεων 
245. Η ανάλυση που γίνεται στο παρόν κεφάλαιο αποβλέπει καταρχάς στον 
προσδιορισμό των πράξεων που κρίθηκε ότι εμπίπτουν στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 
4064/89 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Περαιτέρω θα εξετασθεί πώς 
εφαρμόστηκαν τα κριτήρια βάσει των οποίων εκτιμήθηκε κατά πόσον οι πράξεις 
αυτές συμβιβάζονται με τον κανονισμόί*). 
<Τ3> §1. Πεδίο εφαρμογής 
246. Για να εμπίπτει μία εξαγορά στον κανονισμό σχετικά με τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων, πρέπει καταρχάς τα μέρη να πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις ως 
προς τον κύκλο εργασιών τους και ιδιαίτερα τον κοινοτικό κύκλο εργασιών(^). 
Ακολούθως η πράξη των μερών πρέπει να μπορεί να χαρακτηριστεί ως συγκέντρωση. 
<Τ5> α. Κοινοτική διάσταση (άρθρο 1) 
247. Ενας από τους θεμελιώδεις σκοπούς των ορίων του κύκλου εργασιών που 
τίθενται από το άρθρο 1 του κανονισμού είναι να λειτουργήσει ως προπέτασμα 
για τον εντοπισμό των συναλλαγών που έχουν κοινοτικό ενδιαφέρον. Για 
παράδειγμα, στην περίπτωση Fletcher Challenge/Methanex όπου μια εταιρεία από 
τη Νέα Ζηλανδία και μία από την ΕΚ κινήθηκαν για να αποκτήσουν από κοινού 
έλεγχο σε μία καναδική επιχείρηση, ο κύκλος εργασιών που πραγματοποιούσαν τα 
μέρη στην ΕΚ αρκούσε για να προκαλέσει τα όρια του άρθρου 1. Η υπόθεση αυτή 
αντικατοπτρίζει την ανάγκη να εξετάζονται τέτοιες πράξεις από την Επιτροπή 
εξαιτίας του ότι η κοινή επιχείρηση έχει πράγματι σημαντικές επιπτώσεις στην 
ΕΚ. 
248. Οι κανόνες που θεσπίζονται με το άρθρο 1 αποβλέπουν επίσης στο να 
υπάρξει σαφής διαχωρισμός μεταξύ περιπτώσεων τις οποίες πρέπει να χειριστεί η 
Επιτροπή αφενός και τα κράτη μέλη αφετέρου, ώστε να διαφυλαχτεί η αρχή της 
υπάρξεως ενός γραφείου παροχής ολοκληρωμένων υπηρεσιών. Αποσαφήνιση αυτής της 
αρχής περιέχεται στο άρθρο 22, παρ. 3, του Κανονισμού που προβλέπει ότι τα 
κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή να εξετάσει τις συνέπειες 
(1) Πλήρης κατάλογος των αποφάσεων που ελήφθησαν βάσει του κανονισμού για 
τον έλεγχο των συγκεντρώσεων περιέχεται σε παράρτημα. 
(2) Κατά τα σήμερα ισχύοντα ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών σε παγκόσμια 
κλίμακα όλων των συμμετεχουσών επιχειρήσεων πρέπει να υπερβαίνει τα 54 
δις ECU, ενώ ο κύκλος εργασιών εντός της Κοινότητας δύο τουλάχιστον από 
τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πρέπει να υπερβαίνει τα 250 εκατ. ECU. 
2.Ι.Γ.§1.α.σ.2 
180 
στην επικράτεια τους μιας συγκέντρωσης χωρίς κοινοτική διάσταση, καθόσον η 
συγκέντρωση επηρεάζει και το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Ετσι η Επιτροπή 
μπορεί, κατόπιν αιτήσεως, να ενεργήσει για λογαριασμό της αρμόδιας αρχής ενός 
κράτους μέλους και να εφαρμόσει τον κανονισμό για τις συγκεντρώσεις 
σταθμίζοντας τις επιπτώσεις μιας μη κοινοποιήσιμης πράξης στο έδαφος του 
συγκεκριμένου κράτους μέλους. 
249. Για πρώτη φορά από την έναρξη ισχύος του κανονισμού σύμφωνα με το άρθρο 
22, παρ. 3, παρελήφθη αίτηση στην υπόθεση British Airways/Dan Air. Δεδομένου 
ότι η British Airways εξαγόρασε μόνον τις δραστηριότητες της Dan Air εκτός 
πτήσεων τσάρτερ, ο κύκλος εργασιών που αποδιδόταν στην τελευταία δεν έφτανε 
το όριο της ΕΚ και για το λόγο αυτό έπρεπε να χειριστούν την υπόθεση οι 
οικείες εθνικές αρχές. Μετά όμως από την αίτηση της βελγικής κυβέρνησης, η 
Επιτροπή εξέτασε τις επιπτώσεις της πράξης στην επικράτεια του Βελγίου. 
2.Ι.Γ.§1.β.σ.3 
181 
<Τ5> β. Υπολογισμός των κατωφλίων του κύκλου εργασιών (Αρθρο 5) 
250. Το άρθρο 5, παρ. 4, αναλύει τη μέθοδο με την οποία προσδιορίζεται σε 
ποιον οικονομικό όμιλο ανήκει μια συμμετέχουσα επιχείρηση προκειμένου να 
υπολογιστεί ο κύκλος εργασιών. Οσον αφορά τις επιχειρήσεις του Δημοσίου, οι 
διατάξεις του άρθρου 5, εφαρμόζονται σε συνδυασμό με την αιτιολογική σκέψη 12 
του κανονισμού. Εκεί ορίζεται ότι προκειμένου να αποφευχθούν οι διακρίσεις 
μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, πρέπει να ληφθούν υπόψη "οι 
επιχειρήσεις που συνιστούν οικονομικό σύνολο με αυτόνομη εξουσία λήψης 
αποφάσεων ..." για τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων του 
Δημοσίου. Στην υπόθεση Alcan/Inespal/Palco, η Inespal αποτελεί θυγατρική 
εταιρεία αποκλειστικής κυριότητας της ΙΝΙ, εταιρείας χαρτοφυλακίου του 
Δημοσίου, και προγραμμάτιζε να πωλήσει στην Alcan 50% της συμμετοχής της στη 
θυγατρική της Palco. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 12, ο κύκλος εργασιών 
που έπρεπε να ληφθεί υπόψη ως προς την Inespal έπρεπε να περιλαμβάνει μόνον 
τον κύκλο εργασιών της ΙΝΙ(3) και όχι τον κύκλο εργασιών όλων των 
επιχειρήσεων του Δημοσίου, Ο ίδιος κανόνας εφαρμόστηκε στη συγκέντρωση 
Kali+Salz/MdK/Treuhand όπου η Kali & Salz, θυγατρική της BASF και η Treuhand 
απέκτησαν κοινό έλεγχο επί της εταιρείας ανθρακικού καλίου MdK. Η Treuhand 
είναι οργανισμός δημοσίου δικαίου με σκοπό την αναδιοργάνωση των εταιρειών 
που ανήκαν κατά κυριότητα στο κράτος της πρώην ΛΔΓ. Η Επιτροπή θεώρησε στην 
υπό κρίση περίπτωση, ότι η Treuhand αποτελούσε η ίδια επιχείρηση με άμεσο 
συμφέρον για την πράξη ο:λλά συγχρόνως δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να 
θεωρηθούν οι διάφορες διαχειριστικές μονάδες εντός της Treuhand (μέχρι το 
επίπεδο της διεύθυνσης) ως οικονομικές μονάδες με αυτόνομη εξουσία λήψης 
αποφάσεων κατά την έννοια της 12ης αιτιολογικής σκέψης. Ακόμη και αν αυτό 
ληφθεί σαν δεδομένο, ο κύκλος εργασιών που μπορεί να αποδοθεί στη διεύθυνση 
που είναι υπεύθυνη για τις βιομηχανίες εξόρυξης υπερέβαινε το όριο του 
κοινοτικού κύκλου εργασιών. 
251. Εξάλλου, για να προσδιοριστεί κατά πόσον καλύπτονται τα όρια που 
προβλέπει ο κανονισμός, είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη ο κύκλος εργασιών 
που θα καθοριστεί γεωγραφικά τόσο μεταξύ της ΕΚ και του υπολοίπου κόσμου όσο 
και μεταξύ των επιμέρους κρατών μερών. Στην περίπτωση της αγοράς από την 
Alcatel Cable S.A. των υποβρυχίων συστημάτων τηλεπικοινωνιών (δηλαδή των 
δραστηριοτήτων εγκατάστασης υποβρυχίων καλωδίων) της STC Limited, δεν υπήρχε 
(3) Αυτή η ίδια σκέψη ως προς την οικονομική αυτονομία αποτελεί τη βάση της 
αντιμετώπισης της Επιτροπής έναντι των συγκεντρώσεων μεταξύ του δημοσίου 
φορέων. 
2.Ι.Γ.§1.β.σ.4 
προφανής λόγος για τέτοια αντιμετώπιση. 
252. Η Επιτροπή απέρριψε την άποψη των μερών σύμφωνα με την οποία έπρεπε να 
ληφθεί υπόψη ως κοινοτικός ο κύκλος εργασιών που προέκυπτε από όλες τις 
συμβάσεις στις οποίες το εγκατασταθέν καλώδιο είχε τουλάχιστον μία προσέγγιση 
στην ξηρά της ΕΚ οπότε τουλάχιστον ένας χειριστής τηλεπικοινωνιών (XT) θα 
απεκόμιζε εισόδημα από συναλλαγή που θα έκανε χρήση του συστήματος. Αυτή η 
άποψη δεν επικράτησε δεδομένου ότι οι δραστηριότητες των μερών συνίσταντο 
στην εγκατάσταση υποβρυχίων καλωδίων και όχι στις υπηρεσίες που παρέχονται 
ακολούθως μέσω αυτών από τους οργανισμούς τηλεπικοινωνιών. 
253. Τα καλώδια εγκαθίστανται κυρίως σε διεθνή ύδατα και πωλούνται σε 
διεθνείς κοινοπραξίες αγορών που συνήθως απαρτίζονται από οργανισμούς 
διαχείρισης τηλεπικοινωνιακών δικτύων. Τα κυκλώματα που περιέχονται σε αυτά 
τα καλώδια είναι ανάλογα με τους οργανισμούς σύμφωνα με την συμμετοχή τους 
στην κοινοπραξία αγοράς. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κατά τη 
γεωγραφική κατανομή του κύκλου εργασιών έχει σημασία να αποδειχθεί κατά πόσον 
υπήρξε ανταγωνισμός σχετικά με τις συμβάσεις και ο τόπος εγκατάστασης των 
αγοραστών του καλωδίου ελήφθη ως επαρκές υποκατάστατο στην ειδική αυτή 
περίπτωση. Εξάλλου, επειδή οι αγοραστές ήσαν περισσότεροι από ένα ανά 
καλώδιο, ο κύκλος εργασιών που προκλήθηκε από μία σύμβαση αποδόθηκε στους 
οργανισμούς ανάλογα με τη συμμετοχή τους στην κοινοπραξία. 
2.ΐ.Γ.§1.γ.σ.5 
183 
<Τ5> γ. Ορισμός της συγκέντρωσης (Αρθρο 3) 
254. Για να υπάρχει συγκέντρωση κατά την έννοια του κανονισμού, πρέπει να 
αποκτάται αποκλειστικός έλεγχος ή έλεγχος από κοινού δύο ή περισσοτέρων 
εταιρειών μιας άλλης επιχείρησης. Η διαφορά μεταξύ αποκλειστικού ή κοινού 
ελέγχου έχει αντίκτυπο στον τρόπο υπολογισμού του κύκλου εργασιών. Πράγματι, 
σε περίπτωση κοινού ελέγχου, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο κύκλος εργασιών 
όλων των εμπλεκομένων εταιρειών ενώ σε περίπτωση αποκλειστικού ελέγχου 
λαμβάνεται υπόψη μόνο η εταιρεία που τον ασκεί. 
<Τ6> Αποκλειστικός έλεγχος 
255. Ο αποκλειστικός έλεγχος απορρέει συχνά από την απόκτηση από μία 
επιχείρηση πλέον του 50% του κεφαλαίου μιας άλλης επιχείρησης. Οταν δεν 
υπάρχουν άλλα πραγματικά ή νομικά στοιχεία, έχει μικρή σημασία, για να κριθεί 
ο έλεγχος, αν η αποκτηθείσα συμμετοχή είναι της τάξεως του 50% + μία μετοχή 
όπως στην υπόθεση CREDIT LYONNAIS/BFG BANK ή του 100% όπως στην υπόθεση SARA 
LEE/BP FOOD DIVISION. Ο αποκλειστικός έλεγχος μπορεί επίσης να αποκτηθεί με 
την αγορά στοιχείων του ενεργητικού και αυτό ιδίως, όπως στην υπόθεση 
ZURICH/MMI, όταν αφορά ένα μέρος επιχείρησης χωρίς νομική προσωπικότητα. 
256. Σύμφωνα με καθιερωμένη πρακτική(^), η Επιτροπή θεώρησε στις υποθέσεις 
VW AG/VAG UK και WEST LB/THOMAS COOK ότι όταν αποκτάται από κάποιο από τα 
μέρη ο αποκλειστικός έλεγχος μιας επιχείρησης την οποία τα μέρη κατείχαν από 
κοινού πρόκειται για συγκέντρωση κατά την έννοια του κανονισμού. 
257. Στην υπόθεση SOCIETE GENERALE DE BELGIQUE/GENERALE DE BANQUE, η Επιτροπή 
έκρινε ότι η αύξηση από 20,94% σε 25,96% της συμμετοχής της SOCIETE GENERALE 
DE BELGIQUE στη GENERALE DE BANQUE εξασφάλιζε στην πρώτη τον αποκλειστικό 
έλεγχο επί της δευτέρας. Η Επιτροπή, για να το πράξει προέβη σε προβολή των 
παρουσιών στη μέλλουσα γενική συνέλευση της GENERALE DE BANQUE βασιζόμενη σε 
συμμετοχή όλων των μετόχων που κατέχουν πλέον του 0,06% του κεφαλαίου. Από 
αυτό συνεπέρανε ότι η συμμετοχή της SOCIETE GENERALE DE BELGIQUE στη 
GENERALE DE BANQUE θα της εξασφαλίσει κατά πάσα πιθανότητα στη γενική 
συνέλευση την πλειοψηφία μεταξύ των παρόντων και των εκπροσωπουμένων και ότι, 
λαμβανομένης υπόψη της διασποράς του κεφαλαίου, αυτή η πραγματική πλειοψηφία 
θα διαρκέσει. Η Επιτροπή εξήτασε επίσης αν οι διατάξεις του βελγικού δικαίου 
(4) Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 149, Εικοστή 
Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 228. 
2.ΐ.Γ.§1.γ.σ.6 
184 
που αποβλέπουν στο να εξασφαλίσουν τις προϋποθέσεις αυτονομίας της 
λειτουργίας των τραπεζών και περιέχονται σε ένα πρωτόκολλο, διακυβεύουν τον 
πραγματικό έλεγχο που απορρέει κανονικά από την πλειοψηφία των μετόχων στη 
γενική συνέλευση. Κατέληξε ότι αυτό δεν συνέβαινε εξετάζοντας ιο θέμα κάιω 
από το πρίσμα του ανταγωνισμού, λαμβανομένων υπόψη των εξουσιών που έχουν 
απονεμηθεί στο διοικητικό συμβούλιο. Αυτό μπορεί πράγματι να απαρτίζεται στην 
πλειοψηφία του από εκπροσώπους των μετόχων που έχουν υπογράψει πράξη χωριστή 
από το πρωτόκολλο σχετικά με τις λειτουργίες των τραπεζών. Η SOCIETE GENERALE 
DE BELGIQUE είναι ένα από τα υπογράφοντα μέρη. 
<Τ6> Κοινός έλεγχος 
258. 0 κοινός έλεγχος μπορεί να απορρέει από ίδια συμμετοχή καθενός από τα 
μέρη στην κοινή επιχείρηση. Στην περίπτωση αυτή δεν είναι απαραίτητο να 
υπάρχουν ειδικές διατάξεις του καταστατικού ή ειδική συμφωνία των μετόχων. Αν 
πάντως συμβαίνει κάτι τέτοιο, αυτά τα κείμενα πρέπει να επιβεβαιώνουν, όπως 
στις υποθέσεις MATRA/CAP GEMINI SOGETI, ALCAN/INESPAL/PALCO ή RHONE-
POULENC/SNIA(II), ότι κανένας εταίρος δεν μπορεί να ενεργήσει ανεξάρτητα από 
τον άλλο ή τους άλλους εταίρους στο πλαίσιο της κοινής επιχείρησης επειδή, 
για παράδειγμα, όλοι διαθέτουν τον ίδιο αριθμό εκπροσώπων στα 
αντιπροσωπευτικά όργανα ή και τη διεύθυνση και ότι κανένας από τους 
αντιπροσώπους δεν έχει βαρύνουσα φωνή. 
259. Το κλειδί για να προσδιοριστεί ό κοινός χαρακτήρας του ελέγχου είναι να 
ερευνηθεί αν οι διάφοροι εταίροι πρέπει απαραιτήτως να συμφωνούν επί των 
στρατηγικών αποφάσεων της κοινής επιχείρησης. Δεν χρειάζεται επομένως καθένας 
από τους εταίρους να συμμετέχει εξίσου στο κεφάλαιο ή να έχει τις ίδιες 
εξουσίες: στην υπόθεση ERICSSON/HEWLETT PACKARD, η ERICSSON κατείχε 60% του 
κεφαλαίου και το δικαίωμα να διορίζει 4 διευθυντές ενώ η HEWLETT PACKARD 
κατείχε 40% του κεφαλαίου και το δικαίωμα να διορίζει 3 διευθυντές· όλες οι 
σημαντικές αποφάσεις όμως απαιτούσαν ομοφωνία. Το ίδιο συνέβαινε στην υπόθεση 
AEGON/SCOTTISH EQUITABLE, όπου η AEG0N είχε, στην πρώτη φάση 100% του 
κεφαλαίου και 40% των δικαιωμάτων ψήφου ενώ ο άλλος εταίρος η TRUSTCO 
κατείχε 60% των δικαιωμάτων ψήφου: πάντως οι στρατηγικές και εμπορικές 
αποφάσεις όπως και ο διορισμός των διευθυντών γίνονταν με κοινή συμφωνία(^). 
260. Τα δικαιώματα κάθε εταίρου πρέπει πάντως να είναι αρκετά και να βαίνουν 
(5) Βλέπε επίσης τις υποθέσεις JCSAT/SAJAC και COSTA 
CROCIERE/CHARGEURS/ACCOR. 
2.Ι.Γ.§1.γ.σ.7 
185 
πέραν εκείνων που συνήθως απονέμονται στους μειοψηφούντες μετόχους μιας 
επιχείρησης. Στην υπόθεση SITA-RP/SCORI η Επιτροπή έκρινε ότι τα δικαιώματα 
που είχαν απονεμηθεί σε ορισμένους εταίρους ήσαν ανεπαρκή για να τους 
εξασφαλισθεί ο κοινός έλεγχος εφόσον δεν είχαν κανένα δικαίωμα αρνησικυρίας 
σε θέματα εμπορικής πολιτικής, στρατηγικής, προϋπολογισμού και 
επιχειρησιακού προγράμματος. Αντίστοιχα στην υπόθεση DASA/FOKKER κρίθηκε ότι 
η συμμετοχή του ολλανδικού κράτους δεν του παρείχε τον κοινό έλεγχο διότι 
μόνο του δεν μπορούσε να αναχαιτίσει μία απόφαση και είχε αυτοπεριορίσει το 
δικαίωμα ένστασης και αυτό παρά το ότι οι περιπτώσεις στις οποίες η DASA ήταν 
σε θέση να ενεργήσει μόνη της - δηλαδή χωρίς την υποστήριξη ενός ανεξάρτητου 
μέλους ή του ολλανδικού κράτους - ήταν περιορισμένες. 
261. Ο κοινός έλεγχος δεν επιβάλλει απαραιτήτως στα ελέγχοντα μέρη να 
κατέχουν το σύνολο του κεφαλαίου της κοινής επιχείρησης: σαυτό υποκαθίσταται 
μία συμφωνία των μετόχων όπως στις υποθέσεις COSTA CROCIERE/CHARGEURS/ACCOR ή 
BHF/CCF/CHARTERHOUSE. 
262. Σύμφωνα με καθιερωμένη πρακτική^6) η οποία είναι ευθυγραμμισμένη με την 
παράγραφο 41 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τις πράξεις 
συγκέντρωσης και συνεργασίας δυνάμει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του 
Συμβουλίου^) η ταυτόχρονη δημιουργία στο πλαίσιο μιας ίδιας πράξης 
περισσότερων κοινών επιχειρήσεων μεταξύ των ίδιων μερών, θεωρείται ως μία και 
μόνη συγκέντρωση. Αυτή η αρχή εφαρμόστηκε στην υπόθεση HARRISSONS & 
CROSFIELD/AKZO. 
263. Στην υπόθεση FORTIS/CGER-ASLK, μία ανάλυση των πραγματικών και νομικών 
περιστατικών οδήγησε την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι η πράξη κατέληγε στον 
αποκλειστικό έλεγχο του τμήματος "ασφάλειες" και στον κοινό έλεγχο του 
τμήματος "τράπεζα". Με την πράξη αυτή η Fortis, την οποία ήλεγχε ο βελγικός 
όμιλος AG και ο ολανδικός Amev, απέκτησε το 49,9% της ASLK-CGER Banque και 
της ASLK-CGER Assurance. Αυτή η συμμετοχή της εκχωρήθηκε από την ASLK Holding 
NV/CGER Holding S.A. (εφεξής Holding), την "Holding bancaire d'intérêt 
public" του βελγικού κράτους. Αυτή η τελευταία διατήρησε επίσης το 49,9%. Το 
υπόλοιπο κατέχεται υπό μορφή αυτοελέγχου ή μέσω διασταυρούμενης συμμετοχής 
της ASLK/CGER Assurance στην ASLK/CGER Banque. 
(6) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 229. 
(7) ΕΕ C 203 της 14.8.1990 και Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, σημείο 25. 
2.Ι.Γ.§1.γ.σ.8 186 
26 4. Αρχικά ελήφθη υπόψη η ίση συμμετοχή και εκπροσώπηση των δύο μερών στο 
πλαίσιο των νέων επιχειρήσεων, καθώς και το εταιρικό πνεύμα που τους εμπνέει, 
ιδίως με την σύσταση μιας "επιτροπής συνεργασίας". Στον ασφαλιστικό τομέα 
όμως (που αποτελεί παραδοσιακά τον προέχοντα τομέα της FORTIS), ο κανόνας της 
απλής πλειοψηφίας στον μηχανισμό ψηφοφορίας στο πλαίσιο του συμβουλίου σε 
συνδυασμό με "την αποφασιστική ψήφο" της FORTIS σε περίπτωση επίμονης 
διαφωνίας στο πλαίσιο της "επιτροπής συνεργασίας" οδήγησε στην παραδοχή ότι 
εδώ ασκείται αποκλειστικός έλεγχος από την FORTIS (η εξουσία "να έχει την 
τελευταία λέξη"). Αντίθετα, στον τραπεζικό τομέα (εκ παραδόσεως προέχοντα 
τομέα της ASLK/CGER) πέρα από τους 9 ψήφους της FORTIS (1 διπλή ψήφο) και 
τους 8 ψήφους της HOLDING, έπρεπε να ληφθεί υπόψη ότι η FORTIS χρειαζόταν 
σύμφωνη γνώμη επί των προτάσεων της για τις στρατηγικές αποφάσεις των 6 μελών 
του διοικητικού συμβουλίου (η σύνθεση του οποίου υπόκειται στην έγκριση της 
επιτροπής τραπεζών) προκειμένου να επιτευχθεί η ειδική πλειοψηφία των 15 
ψήφων επί 23 που απαιτείται. Δεδομένου ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το 
ενδεχόμενο κάποιο από τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου να ψηφίσει μαζί με 
την Holding κατά προτάσεως της FORTIS, πράγμα που η FORTIS πρέπει να λάβει 
υπόψη της κατά την εκπόνηση των προτάσεων προς το διοικητικό συμβούλιο, 
εξήχθη το συμπέρασμα ότι οι FORTIS και HOLDING ασκούν έλεγχο από κοινού. 
265. Στην υπόθεση PHILIPS/GRUNDIG, η Επιτροπή έκρινε ότι πριν από την πράξη, 
η Grunding ελεγχόταν από κοινού από την Philips και 3 τράπεζες. Η Επιτροπή, 
ελλείψει σχετικής συμφωνίας των μετόχων, για να καταλήξει στην ύπαρξη κοινού 
ελέγχου των τριών τραπεζών βασίσθηκε κυρίως στο γεγονός ότι και οι τρεις 
τράπεζες πρέπει να εγκρίνουν τον διορισμό του ενός από τους δύο διαχειριστές 
της εταιρείας που έχει την διαχείριση της Grundig - ενώ ο άλλος διορίζεται 
από την Philips -, στο γεγονός ότι συμμορφώνονται κανονικά με τις προτάσεις 
του λαμβανομένης υπόψη της έλλειψης εμπειρογνωμοσύνης στον κλάδο και στο ότι 
η φύση τους ως χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και οι σκοποί τους θα τις 
οδηγήσουν σε συμπεριφορά ανάλογη με του άλλου μετόχου. 
<Τ6> Πράξεις συγκέντρωσης μεταξύ δημοσίων επιχειρήσεων 
που εξαρτώνται από το ίδιο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου 
266. Σύμφωνα με την πρακτική της ιδίως σε θέματα ΕΚΑΧ, και σύμφωνα με την 
αιτιολογική σκέψη 12 του κανονισμού, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι οι πράξεις 
συγκέντρωσης μεταξύ δημοσίων επιχειρήσεων που εξαρτώνται από το ίδιο νομικό 
πρόσωπο δημοσίου δικαίου, (κράτος, οργανισμοί περιφερειακής ή τοπικής 
αυτοδιοίκησης), πρέπει να εξετάζονται υπό το φως του κανονισμού, εφόσον οι εν 
2.ΐ.Γ.§1.γ.σ.9 
187 
λόγω επιχειρήσεις αποτελούν η κάθε μία οικονομική ενότητα με αυτοδύναμη 
εξουσία λήψης αποφάσεων. Αυτή η αρχή εφαρμόστηκε στην υπόθεση CEA-
INDUSTRIE/FRANCE TELECOME/FINMECANICA/SGS-THOMSON. Στην υπόθεση FORTIS/ASLK-
CGER αποκλειομένου.του κινδύνου συντονισμού της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς, 
η Επιτροπή θεώρησε ότι το Office Centrale de Crédit Hypothécaire παρά το ότι 
ανήκε στο κράτος, τελούσε υπό προσωρινή διαχείριση μέχρι την εκποίηση του από 
το Crédit Communal, ένα τραπεζικό ίδρυμα που εξαρτιόταν από τις Communes και 
τις Provinces. 
<Τ6> Κοινή επιχείρηση με χαρακτήρα συγκέντρωσης 
267. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 ορίζει τις 
δύο απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε η δημιουργία μίας κοινής επιχείρησης 
(εφεξής ΚΕ) να μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά πράξη συγκέντρωσης. Σύμφωνα με 
την πρώτη από αυτές τις προϋποθέσεις που χαρακτηρίζεται σαν θετική προϋπόθεση 
από την προαναφερθείσα ανακοίνωση της Επιτροπής, η ΚΕ πρέπει να εκπληροί 
μόνιμα όλες τις λειτουργίες μιας αυτόνομης οικονομικής ενότητας. Σύμφωνα με 
τη δεύτερη προϋπόθεση, που χαρακτηρίζεται ως αρνητική προϋπόθεση από την 
ανωτέρω ανακοίνωση, η ΚΕ δεν πρέπει να συνεπάγεται τον συντονισμό της 
ανταγωνιστικής συμπεριφοράς, ούτε μεταξύ των ιδρυτικών επιχειρήσεων, ούτε 
μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών και της ΚΕ. Αν μία από τις προϋποθέσεις αυτές 
δεν πληρούται, η συμφωνία των μερών μπορεί να εξεταστεί υπό το φως του άρθρου 
85 της συνθήκης ΕΚ. Στην περίπτωση αυτή θα ακολουθηθεί η συνοπτική διαδικασία 
που εφαρμόζεται στις πράξεις αυτής της μορφής(°). 
<Τ8> Πρώτη προϋπόθεση: αυτόνομη οικονομική 
ενότητα με μόνιμο χαρακτήρα 
268. Στην υπόθεση Philips/Thomson/Sagem, τα μέρη συνέστησαν κοινή επιχείρηση 
για την κατασκευή οθονών υγρών κρυστάλλων κυρίως για να ανταποκριθούν στις 
δικές τους ανάγκες εφοδιασμού. Παρά το ότι η Επιτροπή δεν αποφάνθηκε ρητά ως 
προς την αυτονομία, προκύπτει από την απόφαση ότι ναι μεν αρκεί τα μέρη να 
αποκτήσουν μόνον το 30% περίπου της παραγωγής της ΚΕ, δεν μπορεί όμως να 
αποκλειστεί ότι το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί στο μέλλον. Κάτω από αυτές τις 
προϋποθέσεις, η αυτονομία της ΚΕ μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Αυτή η 
προσέγγιση, σύμφωνη με το γράμμα της παραγράφου 16 της προαναφερθείσας 
ανακοίνωσης, καθώς και με την υφιστάμενη νομολογία της Επιτροπής στον τομέα 
(8) Σημεία 193 και 194 της παρούσας Εκθεσης. 
2.Ι.Γ.§1.γ.σ.10 
188 
(βλέπε ιδίως την υπόθεση Flachglas/Vegla) ακολουθήθηκε και στην υπόθεση 
British Telecom/MCI. 
269. Στην υπόθεση Pasteur-Mérieux/Merck, οι δύο μητρικές επιχειρήσεις που 
κατείχαν αντίστοιχα την τρίτη και δεύτερη θέση σε παγκόσμιο επίπεδο σε θέματα 
ανθρωπίνου ορού, συγκέντρωσαν τις δραστηριότητες τους στον τομέα αυτό στη 
Δυτική Ευρώπη. Η Pasteur-Mérieux (εφεξής ΡΜ) εισέφερε στην ΚΕ το σύνολο της 
υποδομής διανομής στην οικεία ζώνη, καθιστώντας έτσι την ΚΕ ικανή να διανέμει 
το σύνολο των προϊόντων τα οποία προηγουμένως διανέμονταν χωριστά από τα 
μέρη. Αντίθετα, δεδομένου ότι το πεδίο γεωγραφικής δραστηριότητας της ΚΕ 
περιοριζόταν μόνον στη Δυτική Ευρώπη, τα μέρη δεν της μεταβίβασαν ούτε τις 
δραστηριότητες της έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α) ούτε τις παραγωγικές 
δραστηριότητες ούτε το σύνολο των δικαιωμάτων επί των προϊόντων της διανοίας. 
Ολα αυτά τα στοιχεία οδήγησαν την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει 
αυτονομία της ΚΕ, και γαι τον λόγο αυτό εξετάστηκε βάσει του άρθρου 85, της 
συνθήκης ΕΚ. 
Οσον αφορά τις δραστηριότητες Ε&Α, οι μητρικές επιχειρήσεις διατηρούσαν 
πλήρως στους κόλπους τους όλες τις δραστηριότητες Ε&Α, ενώ η ΚΕ δεν μπορούσε 
να έχει πρόσβαση σαυτές παρά μόνο μέσω της επιτροπής ανάπτυξης. Με τον τρόπο 
αυτό μπορούσε να εκδίδει μόνον "συστάσεις" σχετικά με τις έρευνες που έπρεπε 
να διεξαχθούν για τη βελτίωση των προϊόντων που ήσαν ήδη αντικείμενο 
εμπορίας. Οσον αφορούσε τα νέα προϊόντα, η ΚΕ διέθετε αυτόνομη εξουσία λήψης 
αποφάσεων μόνο για τη φάση όπου έπρεπε να ληφθεί μία απόφαση εμπορικής φύσεως 
σχετικά με το έδαφος της και όχι στις φάσεις που προηγούνταν της έρευνας. 
Αναγνωρίζοντας ότι οι ιδιαιτερότητες του κλάδου μπορούσαν να καταστήσουν 
δυσχερή μία μεταβίβαση των δραστηριοτήτων Ε&Α, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, για 
τους προεκτεθέντες λόγους, η ΚΕ δεν ασκούσε καθοριστική επιρροή σε κάθε 
στάδιο της διαδικασίας Ε&Α. Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας Ε&Α στον τομέα 
των ορρών, η Επιτροπή συνεπέρανε ότι αυτή η έλλειψη αποφασιστικής επιρροής 
δεν επέτρεπε στην ΚΕ να ενεργήσει αυτόνομα στην αγορά. 
Η Επιτροπή κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα όσον αφορά τη μη μεταβίβαση στην ΚΕ 
της παραγωγικής δραστηριότητας, ενώ η δυνατότητα της να χρησιμοποιήσει 
ανεξάρτητους προμηθευτές φαινόταν εξαιρετικά περιορισμένη, τόσο από νομική 
όσο και από οικονομική άποψη. 
Τέλος, ούτε η ΡΜ ούτε η Merck δεν μεταβίβασαν τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας 
σχετικά με τα υφιστάμενα προϊόντα, ενώ τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας σχετικά με 
2.1.Γ.§1.γ.σ.11 189 
τα μελλοντικά προϊόντα μεταβιβάζονται μόνο καθόσον η κατασκευή και πώληση 
εκτός του εδάφους της ΚΕ είναι δυνατή για τις μητρικές επιχειρήσεις. Η 
Επιτροπή κατέληξε ότι αυτές οι διατάξεις θα επιτρέψουν στις μητρικές 
επιχειρήσεις να επανεισέλθουν ταχέως στην αγορά σε περίπτωση λύσης της ΚΕ. 
<Τ8> Δεύτερη προϋπόθεση: η έλλειψη συντονισμού 
της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς 
270. Από το 1991 (στην υπόθεση Thomson/Pilkington), ακολούθως το 1992 (στην 
υπόθεση Del Monte/Royal Food/Anglo American), η Επιτροπή κατέληξε ότι η 
εναπομένουσα πολύ περιορισμένη παρουσία των μητρικών επιχειρήσεων στην ίδια 
αγορά με την ΚΕ δεν αρκεί γενικά για να προκαλέσει συντονισμό της 
συμπεριοφράς σε θέματα αντοιγωνισμού και επομένως δεν αποτελεί εμπόδιο στην 
εφαρμογή του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις. Η Επιτροπή επανέλαβε αυτή την 
άποψη επανειλημμένα το 1993. Στις υποθέσεις Aegon/Scottish Equitable και 
Toyota Motor Corp./Walter Frey/Toyota France, Allied Signal/Knorr-Bremse και 
FORTIS/ASLK-CGER η μ ία από τις ιδρυτικές επιχειρήσεις ασκούσε περιθωριακά 
δράση στην ίδια αγορά με την ΚΕ χωρίς αυτό να αποτελεί εμπόδιο στον χαρακτήρα 
της πράξης ως συγκέντρωσης. 
Συντονισμός της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς μπορεί επίσης να απορρέει από τη 
δραστηριότητα των μητρικών επιχειρήσεων στις αγορές συγγενικών προϊόντων, που 
συνδέονται με την αγορά στην οποία ασκεί δραστηριότητες η ΚΕ. Η Επιτροπή 
αποφαίνεται για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση βάσει εκτίμησης in concreto. Ετσι 
στην υπόθεση Philips/Thomson/Sagem η Επιτροπή έκρινε ότι ο βαθμός αυτονομίας 
που υφίσταται μεταξύ των αγορών των διαφόρων κατηγοριών οθόνης (πλάσματος, 
υγρών κρυστάλλων, καθοδικών λυχνιών κ.λπ.) είναι τέτοιος ώστε ο συντονισμός 
της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς ήταν εξαιρετικά πιθανός τόσο μεταξύ των 
ιδρυτικών επιχειρήσεων όσο και μεταξύ αυτών και της ΚΕ. Αντίθετα, στις 
αποφάσεις Harrisons & Crossfield/Akzo, η Επιτροπή έκρινε ότι παρά το ότ ι η ΚΕ 
και οι ιδρυτικές επιχειρήσεις παράγουν εν μέρει τα ίδια προϊόντα, δεν μπορεί 
να προβλεφθεί κανένας κίνδυνος συντονισμού από τη στιγμή που τα αντίστοιχα 
προϊόντα της ΚΕ και των μητρικών επιχειρήσεων προορίζονταν για εφαρμογές πολύ 
διαφορετικές μεταξύ τους. 
271. Στην υπόθεση sita/RPC/Scori, οι ιδρυτικές επιχειρήσεις απέκτησαν κοινό 
έλεγχο μιας υπάρχουσας επιχείρησης ( της Scori) που ασκούσε δραστηριότητες 
2.1.Γ.§1.γ.σ.12 
190 
στην επεξεργασία ειδικών βιομηχανικών λυμμάτων (ΕΒΙ), ενώ ασκούσαν ήδη 
δραστηριότητες στην ίδια αγορά προϊόντων και γεωγραφική αγορά μέσω μιας άλλης 
κοινής θυγατρικής (που ανομαζόταν Teris). Η Επιτροπή παρατήρησε με αυτή την 
ευκαιρία ότι από τη στιγμή που αποδείχθηκε ότι η Scori και η Teris 
διευθύνονταν κατά τρόπο μόνιμο από μία ενιαία οικονομική διεύθυνση, 
ανεξάρτητα από τη νομική μορφή του ομίλου, δεν υπήρχε δυνατός συντονισμός 
μεταξύ αυτών των δύο κοινών επιχειρήσεων. Στην ίδια απόφαση η Επιτροπή 
ανέφερε ότι το γεγονός ότι η Scori ενεργεί, για τμήμα των δραστηριοτήτων της, 
γ ια 'λογαριασμό μιας από τις μητρικές επιχειρήσεις στο πλαίσιο μιας σύμβασης 
παραγγελίας δεν μπορούσε να θεμελιώσει συντονισμό ανταγωνιστικής συμπεριφοράς 
εφόσον η Scori δεν διέθετε, στην πραγματικότητα, καμία αυτονομία στο πλαίσιο 
αυτό. 
2.1.Γ.§2.α.σ.13 
191 
<Τ3> §2. Εκτίμηση των πράξεων συγκέντρωσης 
272. Η ουσιαστική ανάλυση των συγκεντρώσεων πραγματοποιείται γενικά σε τρία 
στάδια: το πρώτο είναι ο καθορισμός της αγοράς του σχετικού προϊόντος, το 
δεύτερο ο καθορισμός της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς και το τρίτο η 
αξιολόγηση του αν η συγκέντρωση συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. Το σχετικό 
προϊόν και οι γεωγραφικές αγορές καθορίζουν το πεδίο μέσα στο οποίο πρέπει να 
σταθμιστεί η δύναμη της νέας επιχείρησης στην αγορά. Η Επιτροπή μπορεί, με 
τις αποφάσεις της δυνάμει του άρθρου 6, να αφήσει ανοικτό το ερώτημα του 
συγκεκριμένου σχετικού προϊόντος ή της γεωγραφικής αγοράς αν μπορεί να 
διαπιστώσει ότι ακόμη και βάσει του στενότερου δυνατού ορισμού της αγοράς, 
δεν δημιουργείται ούτε ενισχύεται δεσπόζουσα θέση. 
<Τ5> α. Ορισμός της αγοράς των σχετικών προϊόντων 
273. Από τις αποφάσεις προκύπτει ότι η μεθοδολογία της Επιτροπής 
προσανατολίζεται προς τη δυνατότητα υποκατάστασης από πλευράς ζήτησης, όπου η 
αγορά του προϊόντος περιλαμβάνει "το σύνολο των προϊόντων εκείνων που 
θεωρούνται εναλλάξιμα ή αντικαταστατά από τον καταναλωτή, λόγω των 
χαρακτηριστικών τους, των τιμών τους και της σκοπούμενης χρήσης τους". Αυτό 
συνεπάγεται οικονομική, βασιζόμενη σε πραγματικά στοιχεία, αξιολόγηση. 
Ορισμένες φορές η Επιτροπή θεωρεί κατάλληλο να διακρίνει χωριστές αγορές 
προϊόντων, για την ίδια κατηγορία προϊόντων, πράγμα που αντιστοιχεί στις 
διαφορετικές κατηγορίες πελατών με διαφορετικά χαρακτηριστικά από πλευράς 
ζήτησης. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να ερευνήσει κατά πόσον η δυνατότητα 
υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς (η ευκολία που έχουν οι 
κατασκευαστές να στρέψουν την παραγωγή προς τα προϊόντα των συμμετεχόντων στη 
συγκέντρωση μερών) ενδείκνυται να συμπεριληφθεί στον ορισμό της αγοράς του 
προϊόντος. Τέλος, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει τα στοιχεία γύρω από τις 
τιμές (επίπεδα, ελαστικότητα και συσχετισμούς) για να καθορίσει σε ποιο βαθμό 
αυτά τα στοιχεία μπορούν νο: συμπληρώσουν διαπιστώσεις που βασίζονται σε άλλα 
κριτήρια. 
274. Η δυνατότητα υποκατάστασης από πλευράς ζήτησης χρησιμοποιήθηκε για να 
προσδιοριστούν αγορές προϊόντων σε πολλές αποφάσεις. Στην υπόθεση 
Procordia/Erbamont, κρίθηκε ότι διαφορετικά φάρμακα ανήκουν σε διαφορετικές 
αγορές προϊόντων όχι μόνο λόγω των χαρακτηριστικών τους ιδιοτήτων, αλλά και 
2.1.Γ.§2.α.σ.14 1 Q ' η 
επειδή εξυπηρετούν τη θεραπεία διαφορετικών ασθενειών.(9) 
275. Η ύπαρξη χωριστών κατηγοριών πελατών ή τμημάτων της αγοράς αναφέρεται σε 
ορισμένες αποφάσεις. Στην απόφαση Costa Crociere/Chargeurs/Accor, η Επιτροπή 
επικέντρωσε την ανάλυση της στην αγορά γύρω από τις κρουαζιέρες ως χωριστό 
τομέα της αγοράς για πακέτα διακοπών επειδή έκρινε ότι σημαντικό μέρος των 
πελατών (περίπου οι μισοί) ήσαν "ευάλωτοι" στις κρουαζιέρες και αδιάφοροι στη 
σημαντική αύξηση τιμής (παρά το ότι η Επιτροπή δεν προχώρησε τόσο μακριά ώστε 
να ερευνήσει την πιθανότητα οι πράκτορες που ασχολούνται με κρουαζιέρες να 
εφαρμόζουν διακρίσεις ως προς τις τιμές έναντι αυτών των ευάλωτων πελατών). 
Στην υπόθεση Nestlé/Italgel, κρίθηκε ότι η αγορά παγωτού χωριζόταν σε τρεις 
χωριστές αγορές συγκεκριμένα στις κατηγορίες πελατών για παγωτό "στιγμιαίας 
επιθυμίας" παγωτό σε οικογενειακή συσκευασία και παγωτό για μεγάλους 
καταναλωτές. Στην υπόθεση Ericsson/Hewlett Packard κρίθηκε ότι η εξέλιξη των 
συστημάτων διαχείρισης τηλεπικοινωνιακών δικτύων, κατόπιν και της λήξεως των 
ρυθμίσεων σχετικά με τις τηλεπικοινωνίες, είναι τέτοια ώστε να καλύπτουν 
όλο και ευρύτερο φάσμα πελατών, εκτός από τους εκ παραδόσεως πελάτες του 
δημόσιου τομέα. 
276. Η δυνατότητα υποκατάστασης από πλευράς εφοδιασμού κρίνεται συνήθως από 
την Επιτροπή κάτω από το πρίσμα του δυνητικού ανταγωνισμού (δηλαδή αν υπάρχει 
το ενδεχόμενο κυριαρχίας). Ορισμένες φορές, ωστόσο, αναφέρεται στο πλαίσιο 
του ορισμού της αγοράς του προϊόντος, χωρίς όμως να αρκεί γενικά σαν 
προϋπόθεση για την επέκταση του ορισμού της σχετικής αγοράς. Ετσι στην 
υπόθεση KNP/BT/VRG διαπιστώθηκε ότι η αγορά γραφικών συστημάτων αποτελούσε 
χωριστή αγορά λόγω των χαρακτηριστικών των τελικών χρηστών και των υψηλότερων 
τιμών, παρά την ύπαρξη εξοπλισμού πολλαπλών χρήσεων που επέτρεπε στους 
κατασκευαστές να παράγουν τόσο γραφική ύλη όσο και υλικό συσκευασίας. 
(9) Βλέπε επίσης Costa Crociere/Chargeurs/Accor, Thomson/Short, Rhône-
Poulenc/SNIA II, Fletcher Challenge/Methanex, KNP/BT/VRG KaiZurich/MMI• 
2.1.Γ.§2.α.σ.15 
193 
277. Σε ορισμένες αποφάσεις ελήφθησαν υπόψη και συντελεστές σχετικά με τις 
τιμές. Στην υπόθεση Costa Crociere/Chargeurs/Accor έγινε προσπάθεια να 
ερευνηθεί η ελαστικότητα των τιμών, η δε εκτεταμένη έρευνα μεταξύ πελατών, 
ταξιδιωτικών πρακτόρων και πρακτορείων ταξιδιών αποκάλυψε ότι αύξηση της 
τιμής των κρουαζιέρων κατά 10% θα συμπίεζε τη ζήτηση στο ήμισυ περίπου των 
καταναλωτών αλλά δεν θα επηρέαζε το άλλο ήμισυ. Στην υπόθεση Thomson/Shorts 
κρίθηκε ότι τα βλήματα πολύ μικρού βεληνεκούς, μικρού βεληνεκούς και μεσαίου 
βεληνεκούς ανήκαν το καθένα σε χωριστή αγορά προϊόντος επειδή, μεταξύ άλλων, 
για κάθε κατηγορία βλημάτων οι τιμές ήσαν σημαντικά υψηλότερες από αυτές της 
χαμηλότερης, κατηγορίας. 
2.1.Γ.§2.β.σ.16 
194 
<Τ5> β. Ορισμός της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς 
278. Η Επιτροπή εντόπισε τοπικές, εθνικές, περιφερειακές, κοινοτικές και 
παγκόσμιες αγορές στις διάφορες υπό κρίση αγορές των σχετικών προϊόντων, ο 
ορισμός της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς μέσα στην οποία ανταγωνίζονται οι 
παραγωγοί συνιστά οικονομική και πραγματική εκτίμηση (βλ. άρθρο 2, παρ. 1, 
στοίχε ίο α). 
27 9. Ο κανονισμός ορίζει τη γεωγραφική αγορά αναφοράς ως "μια περιοχή στην 
οποία οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις προβαίνουν στην προσφορά και τη ζήτηση 
αγαθών και υπηρεσιών, στην οποία οι συνθήκες ανταγωνισμού είναι επαρκώς 
ομοιογενείς και η οποία μπορεί να διακριθεί από τις γειτονικές 
περιοχές"(10) . 
Στις αποφάσεις, το βάρος δίνεται στα χαρακτηριστικά της προσφοράς και της 
ζήτησης. Τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη στην ανάλυση των συνθηκών 
ανταγωνισμού στις γεωγραφικές αγορές περικλείουν και τα δύο αυτά γενικά 
στοιχεία, καθώς και συντελεστές που ασκούν ενδεχόμενη καθοριστική επιρροή 
στην οριοθέτηση της αγοράς. Οι γενικοί δείκτες περικλείουν τη γεωγραφική 
διανομή των μεριδίων αγοράς και τις σχετικές τιμές, και τη θέση των 
κυριότερων παραγωγών. Από την πλευρά της ζήτησης, η οποία δεν είναι πιθανό να 
επηρεάζεται ευθέως από τη νομοθεσία για την ενιαία αγορά, η Επιτροπή εξετάζει 
παράγοντες που επηρεάζουν τις προτιμήσεις των καταναλωτών, όπως είναι οι 
γλωσσικές και πολιτιστικές διαφορές, καθώς και η προσήλωση σε συγκεκριμένο 
σήμα, και τα τελικά πρότυπα αγοράς των καταναλωτών. Από την πλευρά της 
ζήτησης, όπου η νομοθεσία για την ενιαία αγορά μπορεί να έχει υπολογίσιμη 
σημασία, η Επιτροπή εξετάζει τους φραγμούς στην είσοδο (ποσοστώσεις, τιμές, 
τεχνικά πρότυπα και προτιμήσεις στην περίπτωση των δημοσίων- συμβάσεων), το 
κόστος μεταφοράς, τα συστήματα διανομής και τις γενικές επιπτώσεις στις 
εμπορικές ροές. 
2 80. Η χρήση γενικών δεικτών καθίσταται εμφανής από διάφορες αποφάσεις. Στην 
υπόθεση Rhône-Poulenc/SNIA II, το γεγονός ότι δεν υπήρχαν διαφορές στις τιμές 
κάποιου ενδιάμεσου προϊόντος (υφαντουργικές ίνες νάυλον) θεωρήθηκε ότι 
χαρακτηρίζει την ύπαρξη αγοράς που εκτείνεται σε όλη τη δυτική Ευρώπη. 
Αντίθετα, στην υπόθεση Nestlé/Italgel οι διαφορές στην τιμή μεταξύ χωρών 
κρίθηκε ότι υποδηλώνουν την ύπαρξη κυρίαρχης εθνικής αγοράς για ένα 
(10) Βλέπε άρθρο 9, παρ. 7. 
2.Ι.Γ.§2.β.σ.17 
195 
καταναλωτικό προϊόν (παγωτό). Στην υπόθεση Harrisons & Grosfield/AKZO η 
γεωγραφική αγορά τριών κατηγοριών βιομηχανικών προϊόντων θεωρήθηκε ότι έχει 
κοινοτική διάσταση από άποψη, μεταξύ άλλων, παρουσίας των κυριότερων 
παραγωγών σε ορισμένα κράτη μέλη με σημαντικά μερίδια αγοράς. Στην υπόθεση 
Thomson/Shorts η παρουσία εγχώριων παραγωγών αμυντικού εξοπλισμού κρίθηκε 
επαρκής για να θεμελιώσει την ύπαρξη εγχώριας αγοράς, δεδομένου ότι η απουσία 
εγχώριων παραγωγών υποδηλώνει την ύπαρξη διεθνούς ή ακόμα και παγκόσμιου 
ανταγων ι σμού ( *• ·*• ) . 
281. Οσον αφορά ειδικούς συντελεστές ζήτησης, σημειώθηκε σε περιπτώσεις 
σχετικά με τελικά καταναλωτικά προϊόντα η σημασία που έχουν οι εγγενείς 
προτιμήσεις των καταναλωτών και η επίδραση της διαφήμισης. Στην υπόθεση 
Nestlé/Italgel κρίθηκε ότι οι αγορές παγωτού είχαν προεχόντως εθνικό 
χαρακτήρα ενόψει των εθνικών χαρακτηριστικών που παρουσίαζαν οι καταναλωτές 
και των συνηθειών κατανάλωσης, καθώς και της εμπιστοσύνης σε συγκεκριμένο 
εγχώριο σήμα. Στην υπόθεση Costa Crociere/Chargeurs/Accor κρίθηκε ότι οι 
αγορές για κρουαζιέρες και πακέτα διακοπών είχαν εγχώριο χαρακτήρα επειδή, 
μεταξύ άλλων, οι εθνικές διαφορές στα καταναλωτικά πρότυπα (οι κρουαζιέρες 
είναι πολύ πιο δημοφιλείς στη Γαλλία και την Γερμανία απ ότ ι στην Ισπανία, 
για παράδειγμα), τα φυλλάδια που δημοσιεύονται σε περισσότερες γλώσσες, και 
οι διαφημιστικές εκστρατείες έχουν στόχο εγχώριο κοινό. Και πάλι, τα 
αγοραστικά πρότυπα των τελικών καταναλωτών θεωρήθηκαν σημαντικός παράγοντας 
για την οριοθέτηση των γεωγραφικών αγορών. Για ενδιάμεσα αγαθά, όπως φαίνεται 
από την υπόθεση KNP/BT/VRG, η αγορά για τη διανομή και εξυπηρέτηση 
εκτυπωτικών μηχανών θεωρήθηκε εγχώρια, κυρίως επειδή οι πελάτες (εκτυπωτές) 
επιμένουν οι διανομείς να έχουν ικανοποιητικά ανεπτυγμένο τοπικό δίκτυο 
εξυπηρέτησης για τη συντήρηση και τις επισκευές· και πάλι, στην υπόθεση 
Pilkington-Techint/SIV, ο σύντομος χρόνος ανταπόκρισης και η ποιότητα της 
τοπικής εξυπηρέτησης για τον εφοδιασμό ορισμένης ποιότητας υάλου που 
χρησιμοποιείται στο εμπόριο δομικών υλικών φαίνεται να οδηγεί προς την ύπαρξη 
εγχώριων αν όχι περιφερειακών αγορών. Αντίθετα, μια πολιτική αγορών με 
ευρωπαϊκή διάσταση θεωρήθηκε ότι υποδηλώνει την ύπαρξη αγορών με κοινοτική 
διάσταση για ανταλλακτικά αυτοκινήτων στην υπόθεση Continental/Kalicko/DG-
Bank/Benecke. Ως προς τα καταναλωτικά αγαθά, οι τοπικές λεκάνες απορροής 
ρείθρων συνιστούσαν τις γεωγραφικές αγορές αναφοράς σε δύο περιπτώσεις 
λιανικής πώλησης, την Kingfisher/Party και την Ahold/Jeronimo 
Martins/lnovaçâo. 
(11) Βλέπε επίσης υποθέσεις Fletcher Challenge/Methanex, KNP/BT/VRG και Costa 
Crocière/Chargeurs/Accor 
2.Ι.Γ.§2.β.σ.18 
196 
282. Οσον αφορά τους ειδικούς συντελεστές παραγωγής θεωρήθηκε ότι η παρουσία 
σημαντικών εμπορικών ροών υποδηλώνει την ύπαρξη αγορών κοινοτικής τουλάχιστον 
διάστασης για βιομηχανικά προϊόντα στις υποθέσεις Harrisons & 
Grosfield/AKZO, Fletcher Challenge/Methanex και Rhône Poulenc/SNIA II. 
Αντίθετα, στην υπόθεση Kali und Salz/MdK/Treuhand, ένα ασήμαντο επίπεδο 
εισαγωγών ανθρακικού καλίου στη Γερμανία κρίθηκε ότι συνιστά χωριστή αγορά. 
Χαμηλό επίπεδο διεθνικού εμπορίου (κάτω του 10% της συνολικής κατανάλωσης) 
θεωρήθηκε ότι υποδηλώνει την ύπαρξη εγχώριων αγορών για συγκεκριμένο 
καταναλωτικό προϊόν (παγωτό) στην υπόθεση Nestlé/Italgel. 
283. Οσον αφορά τους φραγμούς στην είσοδο (έναν άλλο συντελεστή από πλευράς 
προσφοράς), η ύπαρξη τιμών εκτός ΕΚ θεωρήθηκε σαν δείγμα υπάρξεως αγορών με 
κοινοτική διάσταση για βιομηχανικά προϊόντα στις υποθέσεις Harrisons & 
Grosfield/AKZO και Fletcher Challenge/Methanex, ενώ η απουσία φραγμών 
εκλήφθηκε ως υποδηλώνουσα αγορές αεροσκαφών με παγκόσμια διάσταση στις 
υποθέσεις DASA/Fokker. Αλλου είδους φραγμούς στην είσοδο συνιστούν τα 
τεχνικά πρότυπα και οι κρατικές ρυθμίσεις, η παρουσία των οποίων θεωρήθηκε 
ότι υποδηλώνει την ύπαρξη εγχώριων αγορών στον φαρμακευτικό κλάδο στις 
υποθέσεις Gehe AG/OCP SA και στον κλάδο ασφαλίσεων στην υπόθεση Zurich/MMI 
και Fortis/CGER. Αφετέρου, η εναρμόνιση των τεχνικών προτύπων θεωρήθηκε 
στοιχείο που υποδηλώνει αγορές με κοινοτική διάσταση για ηλεκτρονικά προϊόντα 
στην υπόθεση Philips/Grundig. Στην υπόθεση American Cyanamid/Shell 
αναφέρθηκε το πρόβλημα της υπάρξεως χρονοδιαγράμματος σχετικά με την 
κατάργηση από την νομοθεσία για την εσωτερική αγορά των ρυθμιστικών φραγμών· 
οι εθνικές ρυθμίσεις που ενθαρρύνουν την εμπορία στην εγχώρια αγορά των 
προϊόντων που προστατεύουν τη συγκομιδή, αντικαταστάθηκαν τον Ιούλιο του 1993 
από οδηγίες της ΕΚ που εγκαθιδρύουν αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών 
εγκρίσεων, αλλά θεωρήθηκε ότι η διευκόλυνση του κοινοτικού εμπορίου τέτοιων 
προϊόντων δεν ήταν πιθανό να επιτευχθεί σε σύντομο διάστημα.ί12) 
(12) Βλέπε επίσης Hoechst/Schering 
2.Ι.Γ.§2.β.σ.19 
197 
284. Σημαντικό κόστος μεταφοράς θεωρήθηκε πιθανό να περιορίσει τα όρια των 
γεωγραφικών αγορών για υγρά πετροχημικά προϊόντα στην υπόθεση Fletcher 
Challenge/Methanex, για χαρτόνι συσκευασίας στην υπόθεση KNP/BT/VRG, και για 
βιομηχανικά προϊόντα από καουτσούκ στην υπόθεση Synthomer/Yule Catto. 
Αντίθετα, στην υπόθεση Pilkington-Techint/SIV οι αγορές για ορισμένα είδη 
επίπεδης υάλου θεωρήθηκε ότι έχουν κοινοτική διάσταση εφόσον το κόστος 
μεταφοράς διαπιστώθηκε ότι ήταν σχετικά χαμηλό σε σχέση με τα μεταφερόμενα 
προϊόντα προστιθέμενης αξίας. Οι εθνικές διαφορές στα δίκτυα διανομής 
ανταλλακτικών για εξατμίσεις αυτοκινήτων κρίθηκε ότι αποτελούσαν εθνικές 
αγορές στις υποθέσεις Arvin/Sogefi και Knorr-Bremse/Allied signal. 
2.1.Γ.§2.γ.σ.20 
198 
<Τ5> γ. Εκτίμηση του συμβιβάσιμου των πράξεων 
285. Το 1993 η Επιτροπή ενέκρινε 49 κοινοποιηθείσες συγκεντρώσεις στην πρώτη 
φάση της διαδικασίας, επειδή δεν είχε σοβαρές αμφιβολίες για το αν 
συμβιβάζονται με την κοινή αγορά (αποφάσεις του άρθρου 6, παρ. 1, στοιχείο 
β). Σε μία υπόθεση της Φάσης Ι, την British Airways/Dan Air, η Επιτροπή 
εξήτασε για πρώτη φορά τις επιπτώσεις που έχει στον ανταγωνισμό εντός της 
επικράτειας ενός κράτους μέλους μια συγκέντρωση μη κοινοτικής διάστασης, 
σύμφωνα με την αίτηση του Βελγίου βάσει του άρθρου 22, παρ. 3, του 
κανονισμού για τις συγκεντρώσεις. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η Επιτροπή 
προχώρησε στη δεύτερη φάση της διαδικασίας προκειμένου να διεξάγει έρευνα σε 
βάθος των συγκεντρώσεων που προκαλούσαν σοβαρές αμφιβολίες (αποφάσεις του 
άρθρου 6, παρ. 1, στοιχείο γ). Από τις τέσσερις αυτές περιπτώσεις, η Επιτροπή 
ενέκρινε μία συγκέντρωση (Pilkinson-Techint/SlV) χωρίς να θέσει προϋποθέσεις 
και δεσμεύσεις με την απόφαση της, επειδή κατέληξε ότι δεν δημιουργούσε ούτε 
ενίσχυε δεσπόζουσα θέση στην αγορά (απόφαση του άρθρου 8, παρ. 2, περίπτωση 
1). Σε δύο άλλες περιπτώσεις, (Kali+Salz/MdK/Treuhand και KNP/BT/VRG), η 
Επιτροπή έκρινε ότι η συγκέντρωση θα οδηγούσε σε κυριαρχία στην αγορά. Μετά 
όμως από δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα μέρη, εκδόθηκε τελικά απόφαση ότι 
συμβιβάζεται με την κοινή αγορά υπό όρους και προϋποθέσεις (απόφαση του 
άρθρου 8, παρ. 2, περίπτωση 2). Σε μία από τις δύο αυτές περιπτώσεις 
(Kali+Salz/Mdk/Treuhand), η Επιτροπή έθεσε τα κριτήρια επί τη βάσει των 
οποίων μία συγκέντρωση κατ εξαίρεση δεν πρέπει να θεωρηθεί ως αιτία της 
κυριαρχίας αν η δεσπόζουσα θέση επρόκειτο να δημιουργηθεί ή να ενισχυθεί 
ακόμη και χωρίς τη συγκέντρωση. Η τελευταία από τις τέσσερις περιπτώσεις της 
Φάσης II (Mannesmann/Vallourec/Ilva) εκκρεμούσε ακόμη στο τέλος του 1993. 
286. Στην απόφαση Nestlé/Perrier που εκδόθηκε το 1992, η Επιτροπή ερμήνευσε 
το άρθρο 2, τταρ. 3 του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις υπό την έννοια ότι 
καλύπτει συλλογική ή ολιγοπωλιακή κυριαρχία. Κατά το 1993, η ενδεχόμενη 
δημιουργία ή ενίσχυση της συλλογικής κυριαρχίας εξετάσθηκε σε έναν αριθμό 
υποθέσεων τέσσερις από τις οποίες συνοψίζονται κατωτέρω (Rhône-Poulenc/SNIA, 
Allied Signal/knorr Bremse, Kali+Salz/MdK/Treuhand και Pilkington-
Techint/SIV). Η Επιτροπή στην εκτίμηση της ανέλυσε τη δομή και τις συνθήκες 
της αγοράς προκειμένου να αποδείξει: (i) το ενδεχόμενο παράλληλης 
συμπεριφοράς αντιβαίνουσας στον ανταγωνισμό των μελών του ολιγοπωλιακού 
ομίλου η οποία ενδέχεται να απαιτεί την αξιολόγηση ποικίλων συντελεστών 
περιλαμβανομένων ιδιαιτέρως της διαφάνειας της αγοράς, των αντίστοιχων θέσεων 
2.1.Γ.§2.γ.σ.21 
199 
στην αγορά ή των ενδεχόμενων διαρθρωτικών δεσμών και (ϋ) τις ενδεχόμενες 
πιέσεις που μπορεί να ασκούνται σε μια τέτοια συμπεριφορά από στοιχεία 
ανταγωνισμού εκτός του ολιγοπωλιακού ομίλου. 
<Τ6> RHÔNE-POULKNC/SNIA (υπόθεση της Φάσης Ι) 
287. Η Rhône-Poulenc και η SNIA δημιούργησαν κοινή επιχείρηση, στον τομέα 
των νημάτων από νάυλον για κλωστοϋφαντουργικές εφαρμογές. Οι δύο εταιρείες 
είχαν ήδη συγκεντρώσει τις δραστηριότητες τους σε συναφείς τομείς (ίνες για 
τάπητες, κλωστοϋφαντουργικές και βιομηχανικές χρήσεις) σε μια κοινή 
επιχείρηση την οποία είχε εγκρίνει η Επιτροπή στις 10 Αυγούστου 1992(13) . 
288. Παρά το ότ ι η Europa θα έχει σημαντικό μερίδιο της αγοράς νημάτων από 
νάυλον για κλωστοϋφαντουργικές εφαρμογές στην ΕΟΚ (περίπου 42%), η Επιτροπή 
έκρινε ότι η πράξη δεν θα οδηγούσε στη δημιουργία αποκλειστικής κυριαρχίας, 
λόγω της παρουσίας ισχυρών ανταγωνιστών, ιδιαίτερα της Du Pont του ηγέτη του 
κλάδου σε παγκόσμιο επίπεδο, με μερίδιο αγοράς 23% στην ΕΚ, καθώς και λόγω 
της ύπαρξης πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας και της μη ύπαρξης 
μακροπρόθεσμων δεσμών μεταξύ παραγωγών και πελατών. 
289. Ενόψει της σημαντικής; αύξησης του βαθμού της συγκέντρωσης που 
παρατηρείται στην αγορά κλωστοϋφαντουργικών ινών νάυλον στη ΕΚ που είναι 
συνέπεια της πράξης η οποία οδηγεί σε συνδυασμένο μερίδιο αγοράς της τάξεως 
περίπου του 66% των Du Pont και Europa, η Επιτροπή εξήτασε και κατά πόσον η 
συγκέντρωση θα δημιουργούσε ή θα ενίσχυε θέση ολιογοπωλιακής κυριαρχίας. 
Κατέληξε ότι τα ακόλουθα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της αγοράς καθιστούσαν 
απίθανη την παράλληλη συμπεριφορά που απορρέει από κατάσταση ολιγοπωλιακής 
αλληλεξάρτησης : 
το προϊόν δεν είναι ομοιογενές· 
το ανταγωνιστικό περιβάλλον δεν είναι σταθερό λόγω του υψηλού 
βαθμού και της ταχύτητας καινοτομιών που οδηγούν στην ανάπτυξη 
νέων προϊόντων τα οποία γενικά δεν κατοχυρώνονται με δίπλωμα 
ευρεσιτεχν ίας· 
γενικά υπάρχει έλλειψη διαφάνειας στις τιμές λόγω της ύπαρξης 
(13) Βλέπε Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1992), 
σημείο 258. 
2.Ι.Γ.§2.γ.σ.22 
200 
επιμέρους διαπραγματεύσεων μεταξύ παραγωγών και πελατών 
η ύπαρξη διαρθρωτικής πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στην 
αγορά και οι ανταγωνιστικές πιέσεις εκτός ΕΚ περιορίζουν την 
ευχέρεια των μερών να αυξήσουν τις τιμές· και 
δεν υπάρχουν διαρκείς δεσμοί μεταξύ παραγωγών και πελατών 
290. Η παρελθούσα συμπεριφορά των μερών στην αγορά κλωστοϋφαντουργικών 
νημάτων από νάυλον ήταν εξαιρετικά ανταγωνιστική οδηγούσα σε μειώσεις των 
τιμών κατά τα τελευταία έτη. Αυτή η ιστορία της αγοράς οδήγησε την Επιτροπή 
στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε ολογοπωλιακή κυριαρχία πριν από την πράξη. 
Ενόψει των ανωτέρω διαρθρωτικών συντελεστών δεν αναμενόταν να αλλάξει η 
κατάσταση ως προς τον ανταγωνισμό συνεπεία της συγκέντρωσης. 
<Τ6> ALLIED SIGNAL/KNORR BREMSE (υπόθεση της Φάσης Ι) 
291. Η Knorr Bremse, γερμανική εταιρεία, και η Allied signal, αμερικανικός 
όμιλος επιχειρήσεων, δημιούργησαν κοινή επιχείρηση παγκοσμίου επιπέδου στην 
οποία εισέφεραν τις δραστηριότητες τους σε συστήματα αερόφρενων για μεσαία 
και βαρέα οχήματα, λεωφορεία και ρυμουλκούμενα. Τα συστήματα αερόφρενων 
διακρίνονται σε συστήματα ενεργοποίησης που δημιουργούν και ρυθμίζουν τη 
δύναμη πέδησης και το βασικό φρένο ,για την άσκηση της δύναμης πέδησης στον 
τροχό. Το φάσμα προϊόντων της νέας επιχείρησης περιελάμβανε και τις δύο 
κατηγορίες συστημάτων αερόφρενων καθώς και συγγενή προϊόντα. 
292. Η Επιτροπή εξήτασε τις συνέπειες της συγκέντρωσης στις αγορές των 
ακόλουθων προϊόντων: εξαρτήματα για συστήματα ενεργοποίησης αερόφρενων, 
συμπεριλαμβανομένων των ABS, για εμπορικά οχήματα άνω των -6 τόνων συστήματα 
αερόφρενων για εμπορικά οχήματα άνω των 6 τόνων εξαρτήματα ελέγχου 
εξισορρόπησης· κυλίνδρους πέδησης· σερβομηχανισμούς συμπλέκτη· ανεξάρτητη 
αγορά για τα εξαρτήματα συστημάτων αερόφρενων. 
293. Οσον αφορά τα εξαρτήματα συστημάτων ενεργοποίησης, σε όλες τις αγορές, 
εκτός από την αγορά των ABS, η κοινή επιχείρηση θα ενίσχυε τη θέση των μερών 
στην αγορά έναντι της Wabco που σήμερα ηγείται της αγοράς και ανήκει στον 
όμιλο Westinghouse, και όσον αφορά τους αεροσυμπιεστές και τους ξηραντήρες 
αέρος, η κοινή επιχείρηση θα γινόταν κυρίαρχος της αγοράς με μερίδιο περίπου 
50%. Ενόψει της παρουσίας της Wabco και άλλων σημαντικών ανταγωνιστών με 
2.1.Γ.§2.γ.σ.23 
201 
πείρα και μεγάλη φήμη στις καινοτομίες σε όλους τους τομείς των εξαρτημάτων 
για συστήματα ενεργοποίησης αερόφρενων, της αγοραστικής δύναμης των 
κατασκευαστών φορτηγών και του δυνητικού ανταγωνισμού από επιχειρήσεις στις 
γειτονικές αγορές όπου η τεχνολογία και οι διαδικασίες παραγωγής είναι 
ανάλογες, η Επιτροπή κατέληξε ότι η συγκέντρωση δεν επρόκειτο να δημιουργήσει 
ή να ενισχύσει δεσπόζουσα θέση της κοινής επιχείρησης και μόνον. 
294. Ωστόσο, η πράξη θα επιτείνει συγχρόνως τη συγκέντρωση στην αγορά 
εξαρτημάτων δημιουργώντας συνδυασμένο μερίδιο αγοράς της κοινής επιχείρησης 
και της Wabco άνω των δύο τρίτων οπότε οι δύο επιχειρήσεις θα είναι 
περισσότερο ισοδύναμες από το παρελθόν. Για τον λόγο αυτό η Επιτροπή εξέτασε 
κατά πόσον η πράξη θα δημιουργούσε ή θα ενίσχυε θέση ολιγοπωλιακής κυριαρχίας 
στις αγορές αυτές. Παρά το μεγάλο βαθμό συγκέντρωσης, η Επιτροπή κατέληξε ότι 
αυτό δεν μπορεί να συμβεί για τους ακόλουθους λόγους: 
καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής ο συντονισμός της συμπεριφοράς 
εξαιτίας της έλλειψης διαφάνειας στις τιμές επειδή οι έμποροι 
διαπραγματεύονται μεμονωμένα με τους κατασκευαστές οχημάτων, 
εξαιτίας της σημασίας που έχουν τα μη συναρτώμενα με τις τιμές 
κριτήρια και εξαιτίας της αστάθειας των συνθηκών ανταγωνισμού 
λόγω της ταχείας τεχνολογικής προόδου· και 
η αγοραστική δύναμη των κατασκευαστών φορτηγών και ο δυνητικός 
ανταγωνισμός από τις επιχειρήσεις των γειτονικών αγορών θα 
περιορίσουν αποτελεσματικά τη δύναμη της κοινής επιχείρησης και 
της Wabco στην αγορά. 
295. Οσον αφορά την ύπαρξη ανεξάρτητης αγοράς ανταλλακτικών για συστήματα 
αερόφρενων, παρά το ότι ο βαθμός της συγκέντρωσης θα αυξηθεί σημαντικά, η 
Επιτροπή κατέληξε ότι ούτε θα δημιουργηθεί ούτε θα ενισχυθεί αποκλειστική ή 
ολιγοπωλιακή κυριαρχία, επειδή η δυνατότητα των κατασκευαστών εξαρτημάτων να 
αυξήσουν τις τιμές στην ανεξάρτητη αγορά ανταλλακτικών περιορίζεται από τις 
τιμές στις οποίες τα πωλούν οι εμπορικοί αντιπρόσωποι των ίδιων των 
κατασκευαστών φορτηγών. Στις άλλες αγορές που επηρεάζονται από την πράξη, η 
συγκέντρωση δεν θεμελιώνει βάσιμες αμφιβολίες ως προς το αν συμβιβάζεται με 
την κοινή αγορά, ενόψει του χαμηλού συνδυασμένου μεριδίου αγοράς των μερών 
και της παρουσίας σημαντικών ανταγωνιστών. 
296. Η Επιτροπή με την επιφύλαξη της απόφασης με την οποία θα εγκριθεί η 
2.Ι.Γ.§2.γ.σ.24 
202 
συγκέντρωση ενόψει των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της υποθέσεως, θα 
παρακολουθήσει εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις στον ανταγωνισμό στις αγορές 
εξαρτημάτων για οχήματα λαμβανομένης υπόψη της αύξησης των συγκεντρώσεων στον 
τομέα αυτό. 
<Τ6> KALI+SALZ/Treuhand (υπόθεσχη της Φάσης II) 
297. Η υπόθεση αφορούσε τη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων σχετικά με ορυκτό 
αλάτι και κάλιο της Kali+Salz (K+S) θυγατρική επιχείρηση της BASF, και της 
MdK, μιας εταιρείας που ανήκε κατά κυριότητα στην πρώην ΛΔΓ. Η συγκέντρωση 
έλαβε τη μορφή κοινής επιχείρησης μεταξύ K+S και Treuhandanstalt, δημόσιου 
οργανισμού επιφορτισμένου με την ιδιωτικοποίηση της MdK της οποίας και είναι 
ο μοναδικός σημερινός μέτοχος. 
29 8. Το κέντρο βάρους της συγκέντρωσης βρίσκεται στον τομέα των προϊόντων 
ανθρακικού καλίου που χρησιμοποιούν στη γεωργία. Η Επιτροπή εξήτασε τα 
αποτελέσματα της πράξης σε δύο χωριστές γεωγραφικές αγορές ανθρακικού καλίου 
για γεωργικές χρήσεις, συγκεκριμένα στη γερμανική αγορά και στην αγορά της ΕΚ 
εκτός Γερμανίας. 
299. Οσον αφορά την γερμανική αγορά ανθρακικού καλίου για γεωργικές χρήσεις η 
Επιτροπή έκρινε ότι η συγκέντρωση θα ενισχύσει τη δεσπόζουσα θέση της K+S. Ο 
ανταγωνισμός εκτός του ομίλου K+S/MdK θα είναι ασήμαντος και δεν είναι πιθανή 
νέα είσοδος λόγω των υφισταμένων μεγάλων εμποδίων. 
300. Παρόλ αυτά η Επιτροπή κατέληξε ότι η δεσπόζουσα θέση της K+S στη 
γερμανική αγορά θα επιτευχθεί ακόμα και χωρίς τη συγκέντρωση. Επομένως δεν 
μπορεί να θεωρηθεί ότι η συγκέντρωση θα είναι η αιτία της επιδείνωσης της 
δομής της αγοράς. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, σε εξαιρετικές περιπτώσεις μία 
συγκέντρωση, η οποία κανονικά μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργία ή ενίσχυση 
δεσπόζουσας θέσης, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι προκαλεί αυτό το αποτέλεσμα αν: 
η εξαγοραζόμενη επιχείρηση πρόκειται να εξαφανιστεί στο άμεσον μέλλον 
από την αγορά αν εξαγοραστεί από άλλη επιχείρηση· 
το μερίδιο αγοράς της θα μετέβαινε σε αυτή που την αποκτά· 
αποκλείεται να εξαγοραστεί από άλλη επιχείρηση οπότε οι συνέπειες ως 
προς τον ανταγωνισμό θα ήταν επουσιώδεις. 
Στην περίπτωση αυτή, είναι προφανές ότι πληρούνται αυτές οι τρεις 
2.Ι.Γ.§2.γ.σ.25 
203 
προϋποθέσεις. Αυτό το ιδιαίτερο αποτέλεσμα συμφωνεί και με τον βασικό στόχο 
ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας που 
αναφέρεται από την αιτιολογική σκέψη 13 του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις. 
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή έκρινε ότι η πράξη πρέπει, από την άποψη αυτή να 
κριθεί ως συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά. 
301. Οσον αφορά την αγορά της ΕΚ εκτός Γερμανίας, μετά τη συγκέντρωση οι 
K+S/MdK και SCPA, ο γάλλος παραγωγός ανθρακικού καλίου, θα ελέγχουν περίπου 
60% των πωλήσεων καλίου. Η Επιτροπή κατέληξε ότι η προσφορά εκτός από αυτό 
τον ηγετικό όμιλο είναι κατακερματισμένη και ότι οι εναπομένοντες παραγωγοί 
δεν φαίνεται να μπορούν να περιορίσουν τη δύναμη της στην αγορά. 
302. Εξάλλου, τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της αγοράς, συγκεκριμένα 
ομοιογένεια του προϊόντος, διαφάνεια των συνθηκών αγοράς και έλλειψη 
τεχνολογικών καινοτομιών, σε συνδυασμό με την παρελθούσα συμπεριφορά των K+S 
και SCPA υποδηλώνουν επίσης ότι η συγκέντρωση θα οδηγήσει σε κατάσταση 
συλλογικής κυριαρχίας από τις K+S/MdK και SCPA. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά 
ωστόσο της περιπτώσεως και ο κύριος λόγος για να γίνει δεκτό ότι δεν υπάρχει 
πραγματικός ανταγωνισμός μεταξύ των μελών του ηγετικού ομίλου ήταν η ύπαρξη 
εξαιρετικά στενών δεσμών μεταξύ K+S και SCPA. Συγκεκριμένα, οι δύο 
επιχειρήσεις έχουν κοινή επιχείρηση στον Καναδά, την Potacan, με παραγωγή που 
ισοδυναμεί με μεγάλο τμήμα της συνολικής παραγωγής της SCPA. Αυτή η κοινή 
επιχείρηση θα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την SCPA στο μέλλον, επειδή τα 
αποθέματα της καλίου θα εξαντληθούν σύντομα. Η συνεργασία μεταξύ K+S και SCPA 
στο πλαίσιο του εξαγωγικού καρτέλ Kali Export GmbH στη Βιέννη φαίνεται επίσης 
ότι περιορίζει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό μεταξύ αυτών στην Κοινότητα. 
Τέλος, η K+S έχει από πολύ καιρό εδραιωμένες σχέσεις εφοδιασμού με την SCPA 
συνεπεία των οποίων η K+S δεν δρα στη γαλλική αγορά ως ανεξάρτητος 
ανταγωνιστής σε υπολογίσιμο βαθμό. 
303. Τα μέρη, προκειμένου να διασπάσουν τους δεσμούς μεταξύ K+S και EMC/SCPA, 
θεραπεύοντας έτσι τα αρνητικά αποτελέσματα από τη συγκέντρωση στη κοινοτική 
αγορά εκτός Γερμανίας, πρότειναν τις ακόλουθες δεσμεύσεις : 
Η K+S και η κοινή επιχείρηση μεταξύ K+S και Treuhandstalt θα αποσυρθεί 
από την Kali Export GmbH· 
η K+S θα ιδρύσει δικό της δίκτυο διανομής για τα προϊόντα καλίου στην ΕΚ 
και ειδικότερα στη Γαλλία· και 
όσον αφορά την Potacan, η K+S ανέλαβε την υποχρέωση να αναδιαρθρώσει την 
2.1.Γ.§2.γ.σ.26 
20 
Potacan κατά τρόπο ώστε καθένας από τους εταίρους να είναι ικανός να 
εμπορεύεται στην Κοινότητα ανεξάρτητα από τον άλλο εταίρο το κάλιο που 
αγοράζει από την Potacan. 
304. Η Επιτροπή θεώρησε ότι η πρώτη από τις δύο δεσμεύσεις διαλύει τις 
ανησυχίες που της προκαλούν οι δεσμοί μεταξύ Κ+s και SCPA στο πλαίσιο του 
εξαγωγικού καρτέλ και όσον αφορά τον εφοδιασμό της γαλλικής αγοράς. Για το 
λόγο αυτό επέβαλε με την απόφαση της υποχρεώσεις με τις οποίες εξασφαλίζεται 
ότι αυτές οι δεσμεύσεις θα τηρηθούν. Οσον αφορά την τρίτη δέσμευση η Επιτροπή 
αποφάσισε να μην την επιβάλλει ως τυπική υποχρέωση, επειδή οποιαδήποτε 
κατάλληλη διευθέτηση σχετικά με την Potacan μπορεί να γίνει μόνο σε συμφωνία 
με την EMC. Η κοινή επιχείρηση Potacan αποτελεί ήδη αντικείμενο των 
διαδικασιών του άρθρου 85 στην οποία άλλωστε, αντίθετα από ότι ισχύει για τη 
διαδικασία των συγκεντρώσεων, συμμετέχει και η EMC. Σε περίπτωση που η K+S 
δεν είναι ικανή να πετύχει συμφωνία με την EMC παρά τις καταβαλλόμενες 
προσπάθειες της Κ+S, πρέπει να εξευρεθεί πρόσφορη.λύση κατά τη διαδικασία του 
άρθρου 85. 
<Τ6> KNP/BT/VRG (Υπόθεση της φάσης II) 
305. Η υπόθεση αυτή αφορούσε τη συγκέντρωση μεταξύ ΚΝΡ και ΒΤ, δύο ολλανδικών 
ομίλων κατασκευής χαρτιού, χαρτονιού και ειδών συσκευασίας, και VRG, ολλανδού 
διανομέα χαρτιού και συστημάτων γραφικών εφαρμογών. Η συγκέντρωση δημιούργησε 
πρόβλημα κυριαρχίας στις αγορές διανομής και εξυπηρέτησης τυπογραφικών 
πιεστηρίων στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες. 
306. Οσον αφορά την κατασκευή χαρτονιού βάσει υπολειμμάτων χαρτιού και την 
διανομή χαρτιού γραφικών εφαρμογών, η Επιτροπή κατέληξε ότι η συγκέντρωση δεν 
θα οδηγούσε σε κυριαρχία. Παρά το ότι τα μέρη θα αποκτούσαν μερίδιο αγοράς 
άνω του 25% σε ορισμένους κλάδους αυτών των αγορών, δεν θα δημιουργέίτο ούτε 
θα ενισχυόταν δεσπόζουσα θέση λόγω της υπάρξεως, μεταξύ άλλων, ισχυρών 
ανταγωνιστών, της υπάρξεως πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας και της 
απόψεων των πελατών, με τους οποίους ήρθε σε επαφή η Επιτροπή, ότι υπάρχουν 
άμεσα διαθέσιμες εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού. 
307. Οσον αφορά τα τυπογραφικά πιεστήρια, πριν από τη συγκέντρωση οι ΒΤ και 
VRG διένειμαν και εξυπηρετούσαν σε αποκλειστική βάση τυπογραφικά πιεστήρια 
κατασκευασμένα από τους δύο κύριους ευρωπαίους κατασκευαστές, την Heidelberg 
και την MAN-Roland και βρίσκονταν σε ανταγωνισμό μεταξύ τους στο Βέλγιο και 
2.1.Γ.§2.γ.σ.-27 
205 
τις Κάτω Χώρες. Η νέα επιχείρηση, συνεπεία της συγκέντρωσης, θα αποκτούσε 
μερίδιο αγοράς άνω των δύο τρίτων σε καθεμία από τις χώρες αυτές. 
308. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τα ακόλουθα στοιχεία προκειμένου να 
αποφασίσει κατά πόσον η συγκέντρωση μπορούσε να οδηγήσει σε κυριαρχία σχετικά 
με τα τυπογραφικά πιεστήρια : 
οι διανομείς ή σε άλλων τυπογραφικών πιεστηρίων, όπως η ιαπωνική εταιρία 
Komori η οποία ανταγωνίζεται σήμερα τα συμμετέχοντα στη συγκέντρωση μέρη 
στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες, έχουν πολύ μικρό μερίδιο αγοράς. Τους 
λείπει εκτεταμένο δίκτυο εξυπηρέτησης και τα τυπογραφικά πιεστήρια που 
διανέμουν στο εμπόριο δεν έχουν την από μακρού καθιερωμένη φήμη των 
Heidelberg και MAN-Roland στην Ευρώπη· 
όσον αφορά τη συντήρηση και την εξυπηρέτηση μετά την πώληση, οι λίγες 
ανεξάρτητες επιχειρήσεις που τις παρέχουν στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες 
δεν μπορούν να περιορίσουν αισθητά τη δύναμη στην αγορά της προκύπτουσας 
από τη συγκέντρωση επιχείρησης λόγω του μικρού τους μεγέθους και της 
έλλειψης τεχνολογικής πείρας· 
επιτυχής νέα είσοδος στις βελγικές και ολλανδικές αγορές για τη διανομή 
τυπογραφικών πιεστηρίων θα εξαρτιόταν από την ποιότητα και τη φήμη των 
πιεστηρίων που θα διατίθεντο στο εμπόριο. Ενόψει του πολύ μικρού αριθμού 
καθιερωμένων κατασκευαστών, οι δυνατότητες εισόδου στην αγορά διανομής 
στο εμπόριο είναι για ίο λόγο αυτό εξαιρετικά περιορισμένες· 
οι πελάτες είναι μικροί και διασπαρμένοι και δεν μπορεί να αναμένεται να 
είναι σε θέση να περιορίσουν τη δύναμη των μερών στην αγορά, θα έχουν 
εξάλλου δυσχέρειες να στραφούν σε κάποιον άλλο κατασκευαστή τυπογραφικών 
πιεστηρίων, αν δεν είναι ικανοποιημένοι με την εξυπηρέτηση που παρέχουν 
τα μέρη. 
309. Λαμβανομένων υπόψη αυτών των στοιχείων η Επιτροπή κατέληξε ότι η 
συγκέντρωση θα οδηγούσε σε κυριαρχία στις αγορές διανομής και εξυπηρέτησης 
τυπογραφικών πιεστηρίων στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες. Ενόψει της δομής των 
σχετικών αγορών δεν είναι πιθανόν αυτή η δεσπόζουσα θέση να διαβρωθεί 
σύντομα. Επομένως δεν είναι απλώς παροδική και θα εμποδίσει σημαντικά τον 
αποτελεσματικό ανταγωνισμό. 
2.Ι.Γ.§2.γ.σ.28 
20 
310. Τα μέρη, ωστόσο, ανέλαβαν έναντι της Επιτροπής τη δέσμευση να δώσουν 
τέλος στη συνεργασία ως προς τη διανομή είτε με τη Heidelberg είτε με τη 
MAN - Roland για το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες. Εξάλλου, ανέλαβαν την 
υποχρέωση να εκποιήσουν όλα τα στοιχεία του ενεργητικού που συνδέονται με τη 
διανομή και εξυπηρέτηση τυπογραφικών πιεστηρίων σχετικά με τα οποία θα δοθεί 
τέλος στη συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της μεταβίβασης του προσωπικού και 
των υφισταμένων συμβάσεων συντήρησης, ώστε να εξασφαλιστεί ότι κάποιος τρίτος 
είναι ικανός να καθιερωθεί ως ανεξάρτητος διανομέας στις αγορές του Βελγίου 
και των Κάτω Χωρών. 
311. Βάσει αυτών των υποχρεώσεων δεν θα λάβει χώρα ο συνδυασμός των 
δραστηριοτήτων διανομής και εξυπηρέτησης που θα προέκυπτε από τη συγκέντρωση. 
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή κήρυξε την πράξη συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά 
υπό τον όρο ότι θα εκπληρωθούν οι υποχρεώσεις που ανέλαβαν τα μέρη. 
<Τ6> PILKINGTON-TECHINT/SIV (Υπόθεση της φάσης II) 
312. Η υπόθεση αυτή αφορά την απόκτηση κοινού ελέγχου από τις Pilkington και 
Techint επί της SIV, έναν παραγωγό επίπεδης υάλου και υαλοπινάκων ασφαλείας 
αυτοκινήτων την οποία προηγουμένως κατείχε το ιταλικό δημόσιο. 
313. Η Επιτροπή εξέτασε τις επιπτώσεις της συγκέντρωσης στην αγορά 
υαλοπινάκων επίπλευσης float σε δύο επίπεδα : (i) επίπεδο 1, που αντιστοιχεί 
στην παραγωγή και πώληση ακατέργαστου υαλοπίνακα float· (ii) επίπεδο 2, όταν 
η ακατέργαστη επίπεδη ύαλος υπόκειται σε περαιτέρω κατεργασία πριν πωληθεί 
στον τελικό καταναλωτή (εμπόριο αυτοκινήτων ή γενικό εμπόριο). 
314. Μετά τη συγκέντρωση, άνω του 90% της αγοράς υαλοπινάκων επίπλευσης float 
στην Κοινότητα θα εφοδιάζεται από πέντε παραγωγούς : τη St-Gobain, κυρίαρχη 
στην αγορά, ακολουθούμενη από τους Pilkington/SIV, τις εταιρείες αμερικανικής 
κυριότητας PPG και Guardian και την ιαπωνική εταιρεία Glaverbel. Ενόψει των 
μεριδίων αγοράς και της ισχύος των άλλων παραγωγών, ιδιαίτερα της St-Gobain, 
η Επιτροπή κατέληξε ότι η συγκέντρωση δεν θα οδηγήσει σε δημιουργία ή 
ενίσχυση αποκλειστικής κυριαρχίας της Pilkington/SIV. Ωστόσο, η εξαγορά της 
SIV από την Pilkington/Techint θα αυξήσει περαιτέρω το βαθμό συγκέντρωσης σε 
έναν κλάδο με ήδη ηυξημένο βαθμό συγκέντρωσης και στον οποίο παρατηρούνται 
υψηλοί φραγμοί στην είσοδο. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον η 
κοινοποιηθείσα πράξη θα δημιουργήσει και θα ενισχύσει θέση συλλογικής 
κυριαρχ ίας από ένα ολιγοπώλιο αποτελούμενο από πέντε παραγωγούς. 
2.Χ.Γ..2.Τ.*.» • 
315. Ενόψει της πιθανής δημιουργίας ή ενίσχυσης συλλογικής κυριαρχίας, η 
Επιτροπή θεώρησε ότι ο ανταγωνισμός εκτός της ομάδας των πέντε κοινοτικών 
παραγωγών δεν θα είναι σημαντικός και όΤ ι δεν είναι πιθανή η είσοδος 
μεσοπρόθεσμα. Πάντως, κατέληξε ότι τα ακόλουθα χαρακτηριστικά της αγοράς 
καταρίπτουν το ενδεχόμενο παράλληλης συμπεριφοράς αντιβαίνουσας στον 
ανταγωνισμό εκ μέρους των μελών του ολιγοπωλίου : 
η αυξανόμενη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε συνδυασμό με τη χαμηλή 
ελαστικότητα των τιμών 
οι καινοτομίες και η διαφοροποίηση των προϊόντων 
η ασυμμετρία στη θέση ρτην αγορά και ο βαθμός κάθετης ολοκλήρωσης των 
πέντε παραγωγών 
ανεπαρκής διαφάνεια ως προς τις τιμές και τον όγκο των πωλήσεων 
σοβαρά κίνητρα για παράλληλη συμπεριφορά οφειλόμενα στα οικονομικά της 
παραγωγής υαλοπινάκων επίπλευσης float, δηλαδή το σχετικά χαμηλό 
μεταβλητό κόστος που καταλήγει σε μεγάλα περιθωριακά κέρδη από πρόσθετες 
πωλήσεις· 
αξιόλογη αγοραστική δύναμη των κατασκευαστών οχημάτων. 
316. Κατά τη στάθμιση του ενδεχόμενου δημιουργίας ή ενίσχυσης συλλογικής 
κυριαρχίας, η Επιτροπή εξέτασε επίσης την λειτουργία επιχείρησης μεταξύ των 
πέντε κοινοτικών παραγωγών υαλοπινάκων επίπλευσης float, ο σημαντικότερος από 
αυτούς θεωρήθηκε ότι ήταν η κοινή επιχείρηση Flovetro, η οποία μετά τη 
συγκέντρωση θα ασκούσε δραστηριότητες από κοινού με την Pilkington/SIV και 
την St-Gobain. Η Επιτροπή κατέληξε ότι η συνέχιση λειτουργίας της Flovetro 
δεν θα εμπόδιζε σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό επειδή ήταν γνήσια 
παραγωγική κοινή επιχείρηση η παραγωγή της οποίας αντιπροσώπευε πολύ μικρό 
ποσοστό των κοινοτικών πωλήσεων. Εξάλλου, η Flovetro δεν ενέπλεκε τους άλλους 
τρεις παραγωγούς υαλοπινάκων επίπλευσης float και δεν υπήρχαν άλλοι 
παραγωγικοί δεσμοί στον κλάδο. 
317. Ενόψει των ανωτέρω, η εξαγορά της SIV από την Pilkington/Techint 
κηρύχθηκε συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά. 
2.1.Γ.§3.α.σ.30 
208 
<Τ3> §3. Εφαρμογή των άρθρων 9, 21 και 22 
<Τ5> α. Εφαρμογή του άρθρου 9 
318. Οι γερμανικές αρχές απέστειλαν αίτηση παραπομπής για την υπόθεση 
McCormick/CPC/Rabobank/Ostmann. Γενικά, όταν πληρούνται οι ουσιαστικές 
προϋποθέσεις βάσει του άρθρου 9, η Επιτροπή μπορεί είτε να ασχοληθεί η ίδια 
με την περίπτωση είτε να την παραπέμψει στις αρμόδιες αρχές του 
ενδιαφερόμενου κράτους μέλους, λαμβάνοντας υπόψη το δημόσιο συμφέρον που 
είναι να εξασφαλισθεί ότι δεν στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός στην κοινή αγορά. 
Η Επιτροπή είχε πρόθεση να ασχοληθεί η ίδια με την περίπτωση αυτή, 
λαμβάνοντας υπόψη τόσο την απειλή που διαγραφόταν για τη χωριστή αγορά στη 
Γερμανία όσο και οποιεσδήποτε ενδεχόμενες συνέπειες της συγκέντρωσης σε άλλες 
αγορές εντός της Κοινότητας. Ωστόσο, αυτή η δυνατότητα επιλογής αποκλείστηκε 
συνεπεία εσφαλμένου υπολογισμού των νομίμων προθεσμιών που προβλέπονται από 
το άρθρο 10, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο. Πάντως, η δυνατότητα παραπομπής 
δυνάμει του άρθρου 9 παρέμενε ανοικτή σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 6, σε 
συνδυασμό με το άρθρο 9, παράγραφος 4, στοιχείο α). Για το λόγο αυτό η 
Επιτροπή κατέληξε ότι ενδεικνυόταν να παραπέμψει την υπόθεση στις αρμόδιες 
αρχές της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας προκειμένου να υπάρξει ορθή 
αξιολόγηση από άποψη ανταγωνισμού. 
319. Από άποψη ουσίας, ορισμένοι παράγοντες υποδήλωναν ότι η αγορά αρωματικών 
χόρτων και μπαχαρικών παραμένει εγχώρια, ιδιαίτερα στη Γερμανία. Η 
σταθερότητα της ζήτησης και ο κορεσμός της αγοράς στη Γερμανία, μαζί με την 
ιδιαιτερότητα της διανομής και της διάθεσης στο εμπόριο και το σχετικά υψηλό 
κόστος εισόδου στην αγορά δημιουργούσαν σημαντικό φραγμό στην είσοδο στη 
γερμανική αγορά. 
320. Κατά την πρακτική της Επιτροπής, η παραπομπή μιας υπόθεσης που επηρεάζει 
ολόκληρη την εγχώρια αγορά πραγματοποιείται μόνο κάτω από εξαιρετικές 
περιστάσεις, όταν η αγορά αυτή συνιστά σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς. Στη 
συγκεκριμένη αυτή περίπτωση, το γεγονός ότι τα αρωματικά χόρτα και μπαχαρικά 
απαιτούν ειδική και πολύ εκτεταμένη διανομή και σύστημα εξυπηρέτησης, που 
εξυπηρετεί πλέον των 85.000 σημείων πώλησης στη Γερμανία δείχνει ότι οι 
τοπικές συνθήκες είναι καθοριστικές. Από την άποψη αυτή, οι γερμανικές αρχές 
είναι προφανώς σε θέση να διεξάγουν ενδελεχή έρευνα. 
2.1.Γ.§3.β.σ.31 
209 
<Τ5> β. Εφαρμογή του άρθρου 21, παράγραφος 3 
321. Η πρώτη εφαρμογή του άρθρου 21 παράγραφος 3, που επιτρέπει στα κράτη 
μέλη να λαμβάνουν, έναντι συγκεντρώσεων που διέπονται από τον κανονισμό, τα 
κατάλληλα μέτρα για την προστασία των εννόμων συμφερόντων έλαβε χώρα στο 
πλαίσιο της υπόθεσης IBM FRANCE/CGI που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 19 
Μαίου 1993. Η υπό κρίση πράξη συνίστατο σε δημόσια προσφορά ανταλλαγής 
συνεπεία της οποίας η IBM FRANCE απέκτησε τον έλεγχο της γαλλικής ανώνυμης 
εταιρείας COMPAGNIE GENERALE DE L'INFORMATIQUE (CGI). Οι γαλλικές αρχές 
ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι είχαν λάβει ορισμένα κατάλληλα μέτρα που 
αφορούσαν δύο θυγατρικές της CGI που συμμετείχαν στη συγκέντρωση, οι οποίες 
εργάζονταν ιδιαίτερα με την εθνική άμυνα. Τα εν λόγω μέτρα ελήφθησαν για να 
εξασφαλισθεί η προστασία των γαλλικών εννόμων συμφερόντων που συνδέονται με 
τη δημόσια ασφάλεια σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 21, παράγραφος 3, 
δεύτερο εδάφιο. 
2.1.Γ.§3.γ.σ.32 
210 
<Τ5> γ. Εφαρμογή του άρθρου 22, παράγραφος 3 
322. Η πρώτη αίτηση βάσει του άρθρου 22, παράγραφος 3, του κανονισμού που 
επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος να ζητήσει από την Επιτροπή να εξετάσει μια 
συγκέντρωση χωρίς κοινοτική διάσταση, υπεβλήθη στην υπόθεση British 
Airways/Dan Air και έθεσε μια σειρά νέων προβλημάτων. Αυτά απέρρεαν κυρίως 
από το γεγονός ότι αν και οι διαδικαστικοί κανόνες είναι ουσιαστικά οι ίδιοι 
όπως και στην περίπτωση κοινοποιηθείσας πράξης, δεν υπήρξε κοινοποίηση. Στην 
περίπτωση αυτή, η Επιτροπή θεώρησε ότι η βελγική αίτηση δεν παρείχε επαρκείς 
πληροφορίες ώστε να της επιτρέψει να προχωρήσει σε έρευνα και έτσι η 
προθεσμία άρχισε να τρέχει μόνον όταν παρελήφθησαν οι συμπληρωματικές 
πληροφορίες από τη βελγική κυβέρνηση. 
323. Από άποψη ουσίας έχει σημασία να τονιστεί ότι, δυνάμει του άρθρου 22, 
παράγραφος 3, η Επιτροπή έχει δικαίωμα να επέμβει μόνον εφόσον "η συγκέντρωση 
επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών" και ότι η ελευθερία της ως προς τα 
μέτρα που μπορεί να λάβει περιορίζεται στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους. 
Από την άποψη αυτή, η εξαγορά των υπηρεσιών της Dan Air που δεν έχουν σχέση 
με charter επηρέασε σαφώς τις εναέριες μεταφορές μεταξύ Βελγίου και Ηνωμένου 
Βασιλείου. Ωστόσο, το μόνο δρομολόγιο που επηρεαζόταν ήταν δρόμος 
Βρυξελλών/Λονδίνου, όπου η Επιτροπή κατέληξε ότι η πράξη δεν θα οδηγήσει στη 
δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης. 
2.1.Γ.§4.σ.33 
211 
<Τ3> §4. Εφαρμογή του άρθρου 223 της συνθήκης 
324. Στις 17 Μαρτίου οι γαλλικές αρχές γνωστοποίησαν στην Επιτροπή ότι 
ζήτησαν, βάσει του άρθρου 223 της συνθήκης, από τα μέρη μιας συγκέντρωσης να 
μην κοινοποιήσουν μια τι:ράξη με κοινοτική διάσταση. Επρόκειτο για 
δραστηριότητες σχετικά με μηχανές για δορυφόρους. 
325. Η Επιτροπή δήλωσε ότι κατά την κρίση της ένα κράτος μέλος μπορεί να 
επικαλεστεί το άρθρο 223 υπό αυτή την έννοια για συγκεντρώσεις που 
περιορίζονται σε στρατιωτικές δραστηριότητες χωρίς αστική εφαρμογή. Παρόλα 
αυτά σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να έχει και αυτή την ευκαιρία όπως και 
το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος να εξακριβώσει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις 
εφαρμογής του άρθρου 223, παράγραφος 1, στοιχείο β), και ότι η πράξη δεν 
συνεπάγεται αρνητικές επιπτώσεις για τους προμηθευτές των ενδιαφερομένων 
επιχειρήσεων, τους πιθανούς ενδιάμεσους καταναλωτές και τους τελικούς 
καταναλωτές - υπουργεία άμυνας - των άλλων κρατών μελών. Επιφυλάχθηκε εξάλλου 
να εφαρμόσει το άρθρο 225, παράγραφος 1, της συνθήκης. 
326. Οι γαλλικές αρχές προσκόμισαν τα απαραίτητα στοιχεία στις 20 Οκτωβρίου : 
τους λόγους για τους οποίους δεν πρέπει να γίνει κοινοποίηση χάριν της 
προστασίας ουσιωδών συμφερόντων της ασφαλείας της χώρας, τη συγκεκριμένη φύση 
της δραστηριότητας του επιτρέπει να εξακριβωθεί ότι εμπίπτει στο άρθρο 223, 
παράγραφος 2, τη μη ύπαρξη επιπτώσεων σε μη στρατιωτικά προϊόντα, τις 
συνέπειες της πράξης για τους προμηθευτές, τους ενδιάμεσους καταναλωτές και 
τα υπουργεία άμυνας των άλλων κρατών μελών. Κατόπιν αυτού η Επιτροπή 
ενημέρωσε τις γαλλικές αρχές στις 29 Οκτωβρίου ότι δεν είχε παρατηρήσεις. 
2.1.D.o.l 
212 
<T9> Δ. Κύριες αποφάσεις qiov τομέα του χάλυβα και της σιδηρουργίας 
<Τ3> §1. Βασικές εξελίξεις 
327. Η κρίση που πλήττει τον κλάδο της σιδηρουργίας στην Κοινότητα 
συνεχίστηκε το 1993. Μέσα στο 1993 εξετάστηκαν πενήντα πέντε υποθέσεις στον 
τομέα της σιδηρουργίας και του άνθρακα. Ο αριθμός των συμφωνιών εξειδίκευσης 
και δημιουργίας κοινών επιχειρήσεων αυξήθηκε ενώ ο αριθμός, συγκεντρώσεων 
μειώθηκε αισθητά. Αυτό έδωσε αφορμή για αποφάσεις δυνάμει του άρθρου 66 της 
συνθήκης ΕΚΑΧ, ενώ 9 περιπτώσεις μπόρεσαν να ρυθμιστούν με μια επιστολή περί 
εξαίρεσης δυνάμει της Απόφασης 25/67. Αντίθετα, 14 περιπτώσεις αποτέλεσαν 
αντικείμενο μιας διοικητικής επιστολής του άρθρου 65 της συνθήκης ΕΚΑΧ. 
<Τ3> §2. Συγκέντρωσε ι ς 
<Τ5> α) Mannesmann - Hoesch 
328. Η Επιτροπή επέτρεψε τη δημιουργία από τις Mannesmannrohren Werke AG και 
Hoesch AG μιας κοινής επιχείρησης, της Mannesmann Hoesch Pràzisrohr GmbH 
καθώς και την εξαγορά από την Mannesmannrohren Werke του 50% της θυγατρικής 
εταιρίας της Hoesch, Gebr. Fuchs GmbH. 
H απόφαση αυτή αφορά μόνο προϊόντα ΕΚΑΧ. Μια παράλληλη απόφαση ωστόσο 
εκδόθηκε βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 για τις πτυχές της 
συγκέντρωσης που αφορούσαν προϊόντα ΕΟΚ. 
<Τ5> β) Sollac - Bamesa 
329. Η Επιτροπή επέτρεψε στην Usinor Sacilor, μέσω της θυγατρικής της 
Sollac, να εξαγοράσει συμμετοχή 30% στο κεφάλαιο του διανομέα προϊόντων ΕΚΑΧ 
Barcelona de Metales (Bamesa). 
2.I.D.0.2 
213 
<Τ5> γ) Profilarbed - Unimetal 
330. Η Επιτροπή επέτρεψε συγκέντρωση των δραστηριοτήτων παραγωγής βαρέων 
μορφοχαλύβων και χονδρόσυρμα και διανομής των Arbed και Usinor Sacilor, στον 
τομέα μακρέων προϊόντων. Με αυτή την πράξη ολοκληρώνεται η διαδικασία 
εξορθολογισμού και ολοκλήρωσης της παραγωγής που άρχισε με την έγκριση της 
Europrofil. 
<Τ5> δ) Ensidesa - Velasco 
331. Η Επιτροπή επέτρεψε τη συμμετοχή της Ensidesa στο κεφάλαιο της εταιρίας 
χαρτοφυλακίου Cosimet που ελέγχει από κοινού με την οικογένεια Riberas τον 
ισπανικό όμιλο διανομής των προϊόντων ΕΚΑΧ, Velasco. 
<Τ5> ε) Thyssen Kohletechnik RAG - Fechner 
332. Η Επιτροπή επέτρεψε τη δημιουργία από τις Thyssen Schachtbau 
Kohletechnik GmbH (όμιλος Thyssen Schachtbau GmbH,. Miilheim/Ruhr ) και Bruno 
Fechner GmbH & Co. KG (όμιλος Ruhrkohle AG), κοινής επιχείρησης 
επονομαζόμενης Micro Carbon Brennstofftechnik GmbH και την εξαγορά από αυτή 
την τελευταία της εταιρείας Techno Carbon GmbH. Η νέα επιχείρηση θα παράγει 
και θα πωλεί θρυμματισμένο άνθρακα για τις υψικαμίνους τσιμέντου και ασβέστη. 
<Τ5> στ) Laubag - Espag 
333. Η Επιτροπή επέτρεψε στην Lausitzer Braunkohle AG (LAUBAG) να εξαγοράσει 
το σύνολο κεφαλαίου της Energiewerke Schwarze Pumpe AG (ESPAG), σημαντικού 
διανομέα μπρικετών από λιγνίτη. Η Treuhand, κάτοχος του κεφαλαίου των δύο 
επιχειρήσεων, μετά από αυτή την πράξη, θα διασπάσει τη LAUBAG σε δύο 
εταιρείες, η μία από τις οποίες θα περιλάβει τα τμήματα που αποδίδουν με την 
επωνυμία "Braunkohlenwerke Brandenbourg-Sachsen AG" με την προοπτική 
μελλοντικής ιδιωτικοποίησης. 
2.I.D.C.3 
214 
<Τ3> §3. Χρηματοδοτικός μηχανισμός 
334. Η Επιτροπή, για να καταπολεμήσει την κρίση στη σιδηρουργία, πρότεινε 
μέτρα δυνάμει του άρθρου 53 της συνθήκης ΕΚΑΧ. 
Τρεις όμιλοι επιχειρήσεων, αποτελούμενοι από πολυάριθμες εταιρείες, που 
ασκούν δαστηριότητες στους επιμέρους τομείς των πλατεών ταινιών θερμής έλασης 
και των φύλλων θερμής έλασης, των λαμαρινών quarto και των βαρέων 
μορφοχαλύβων κοινοποίησαν συμφωνίες για την εγκαθίδρυση, δυνάμει του άρθρου 
53, στοιχείο α), της συνθήκης ΕΚΑΧ, κοινού χρηματοδοτικού μηχανισμού(*) που 
έχουν ιδίως τα ακόλουθα χαρακτηριστικά : 
τα μέρη που συμμετέχουν στο χρηματοδοτικό μηχανισμό και τα οποία δεν 
κλείνουν τις παραγωγικές τους εγκαταστάσεις ή δεν μειώνουν την 
παραγωγική τους ικανότητα συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της μείωσης της 
παραγωγικής ικανότητας των μερών που έχουν επιλέξει το κλείσιμο 
εγκαταστάσεων προβλέπεται μείωση της παραγωγικής ικανότητας κατά 2,5 
εκατ. τόνους βαρέων μορφοχαλύβων, 6 εκατ. τόνους φύλλων και πλατεών 
ταινιών θερμής ελάσεως και 2 εκατ. τόνους λαμαρινών quarto, 
το κλείσιμο εγκαταστάσεων θεωρείται ως"οριστικό εφόσον πραγματοποιείται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 της αποφάσεως αριθ. 3010/91/ΕΚΑΧ 
της Επιτροπής(^). Η επανεγκατάσταση σε άλλη τοποθεσία από την οποία 
είναι απίθανη η πραγματοποίηση εξαγωγών προς την κοινοτική αγορά μπορεί 
να εξομοιωθεί με οριστική παύση λειτουργίας, 
τα μέρη που επιλέγουν το κλείσιμο εγκαταστάσεων αναλαμβάνουν την 
υποχρέωση να μην αυξήσουν την εναπομένουσα παραγωγική τους ικανότητα επί 
μία πενταετία για τα προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο χρηματοδοτικού 
μηχανισμού επί ποινή προστίμου 100 ECU ανά τόνο αύξησης της παραγωγικής 
ικανότητας καταβλητέου σε άλλα μέρη. Η αύξηση της παραγωγικής ικανότητας 
η οφειλόμενη σε εργασίες συντήρησης ή σε τρέχουσες παραγωγικές 
επενδύσεις περιορίζεται σε 2% ετησίως επί μια πενταετία. Οι επενδύσεις 
σε νέες τεχνολογίες δεν αποκλείονται εφόσον υποκαθιστούν υφιστάμενη 
παραγωγική ικανότητα χωρίς αντίστοιχη αύξηση, 
το πρόγραμμα για το μεμονωμένο κλείσιμο εγκαταστάσεων παραγωγής πρέπει 
να κοινοποιείται στην Επιτροπή με αναλυτικά στοιχεία των εγκαταστάσεων 
που πρόκειται να κλείσουν καταρχήν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1994. 
(1) Απόφαση της Επιτροπής της 21.12.1993 (ΕΕ L 6 της 8.1.1994). 
(2) ΕΕ L 286 της 16.10.1991. 
2.I.D.0.4 
215 
Η Επιτροπή χορήγησε την έγκριση της με μια προϋπόθεση που αποβλέπει στο να 
εξασφαλίσει τη διατήρηση του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά. Πράγματι, η 
έγκριση προϋποθέτει ότι οι επιχειρήσεις δεν θα συνάψουν, σε συνάρτηση με το 
χρηματοδοτικό μηχανισμό, συμφωνίες ή θα ασκούν εναρμονισμένες πρακτικές ή θα 
προβαίνουν σε μονομερείς δηλώσεις όσον αφορά τις τιμές, τα ποσοστά 
χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας ή το επίπεδο παραγωγής το οποίο 
παραμένει υπό τον έλεγχο καθενός από τα μέρη μετά το κλείσιμο των 
εγκαταστάσεων και ότι κατά τη διάρκεια του μηχανισμού αυτού τα μέρη δεν 
συμμετέχουν σε οποιαδήποτε εναρμονισμένη πρακτική ή συμφωνία ανταλλαγής 
πληροφοριών που περιορίζουν ενδεχομένως τον ανταγωνισμό χωρίς να ενημερώσουν 
προηγουμένως την Επιτροπή. Εξάλλου, κάθε επιχείρηση υποχρεούται να υποβάλει 
το πρόγραμμα για το κλείσιμο των εγκαταστάσεων της εντός τριών μηνών από την 
ημερομηνία κοινοποίησης της; απόφασης της 27ης Οκτωβρίου 1993 και όλες οι 
επιχειρήσεις έχουν την υποχρέωση να υποβληθούν στους ελέγχους που κρίνει 
αναγκαίους η Επιτροπή. 
2.Ι.Ε.§1.α.σ.1 
21i ο 
<Τ9> Ε. Κανόνες επί της ουσίας και της διαδικασίας 
<Τ3> §1. Εφαρμογή των κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορίες 
<Τ5> α) Διανομή αυτοκινήτων οχημάτων 
<Τ6> Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 123/85 
335. Κατά το υπό κρίση έτος υποβλήθηκαν για πρώτη φορά στην Επιτροπή ανά 
εξάμηνο τα δεδομένα σχετικά με τις τιμές 23 ηγετικών ευρωπαίων και ιαπώνων 
κατασκευαστών αυτοκινήτων. Με αυτό τον τρόπο ανταποκρίθηκαν στις ενέργειες 
που ανέλαβε το 1992 η Επιτροπή για να βελτιώσει τη διαφάνεια ως προς τις 
τιμές των αυτοκινήτων στην ΕΚ^·*·). 
Οι κατασκευαστές αυτοκινήτων παρέσχον πληροφορίες σχετικά με τις τιμές (την 
1η Μα'ίου 1993 και την 1η Νοεμβρίου 1993) 55 ευρωπαϊκών και 17 ιαπωνικών 
μοντέλων αυτοκινήτων που σημειώνουν τις μεγαλύτερες πωλήσεις, με βάση τις 
τιμές τιμολοκαταλόγων λιανικής πώλησης, αναπροσαρμοσμένες για τις διαφορές ως 
προς τον εξοπλισμό και σε εγχώριο νόμισμα πριν και μετά τη φορολογία. 
Το βασικό συμπέρασμα που συνάγεται είναι ότι το 1993 υπήρξαν αξιοσημείωτες 
διακυμάνσεις ισοτιμιών οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπόψη. Αυτό αφορά 
ιδιαίτερα την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία όπου έγινε υποτίμηση και 
που ήσαν οι αγορές με τις χαμηλότερες τιμές κατά την περίοδο αυτή σε σύγκριση 
με τη Γερμανία, που έχει ισχυρό νόμισμα, η οποία έχει τις υψηλότερες τιμές. 
Μπορούν πάντως να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις : 
Το Νοέμβριο 1993, γενικά οι διαφορές των τιμών ήσαν ελαφρώς μεγαλύτερες 
από,τ ι το Μάϊο. Περίπου 80% των τιμών για αυτοκίνητα ευρωπαίων 
κατασκευαστών και 90% των ιαπωνικών μοντέλων εμφάνισαν διαφορές τιμών 
κάτω του 20%. 
Ωστόσο, αποκλείοντας νομισματικές διακυμάνσεις (χρησιμοποιώντας την 
ισοτιμία του ECU κατά το Μάιο για την ανάλυση του Νοεμβρίου) κατέστη 
σαφές ότι οι κατασκευαστές έτειναν να μειώσουν τις διαφορές των τιμών 
για τα περισσότερα από τα μοντέλα τους. 
Ανά τομέα αγοράς δεν υπήρξαν, μεταξύ Μαίου και Νοεμβρίου 1993, 
ουσιαστικά αλλαγές στην κατάταξη των αυτοκινήτων που κατέχουν το 
(1) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 290 
2.Ι.Ε.§1.α.σ.2 
217 
υψηλότερο μερίδιο σε ολόκληρη την αγορά αυτοκινήτων (δηλαδή τον τομέα Β, 
Γ, Δ). Τα αυτοκίνητα μεσαίου και μεγάλου μεγέθους (τομείς Γ και Δ) 
εμφάνισαν μικρές διαφορές στις τιμές (85% των μοντέλων παρουσίαζαν 
διαφορές κάτω του 20%), ενώ μικρά και πολύ μικρά αυτοκίνητα (τομείς Β 
και Α) εμφάνισαν τις μεγαλύτερες διαφορές (μόνο 67% και 58% αντίστοιχα 
όλων των μοντέλων με διαφορές τιμών κάτω του 20%). 
Η Επιτροπή σημειώνει ότι μεταξύ Μαΐου και Νοεμβρίου 1993 υπήρξε γενική 
πτωτική τάση των τιμών αυτοκινήτων στην ΕΚ (λαμβανομένων υπόψη των 
συνιστώμενων τιμών λιανικής πώλησης με την κατάλληλη ισοτιμία του ECU). 
Κατά τον τρόπο αυτό θα διεξάγονται έλεγχοι των τιμών αυτοκινήτων στην 
Κοινότητα ανά εξάμηνο και θα επιτρέπουν στην Επιτροπή να ξεπερνά το στόχο 
βελτίωσης της διαφάνειας των τιμών, θα της δίνουν τη δυνατότητα να σταθμίζει 
την υπάρχουσα τάση στις διαφορές τιμών, οι οποίες ελπίζει ότι θα μειωθούν 
μετά την πρωτοβουλία που ξεκίνησε το Μάιο 1992, και να λάβει αυτές τις τάσεις 
υπόψη στην αντιμετώπιση της ως προς το μέλλον του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
123/85, η ισχύς του οποίου πρόκειται να λήξει τον Ιούνιο του 1995. 
Το 1992, η Επιτροπή, σαν συνέχεια της ενέργειας της να αντιμετωπίσει τις 
διαφορές στις τιμές αυτοκινήτων μεταξύ κρατών μελών, ζήτησε από τους 
κατασκευαστές αυτοκινήτων να καταστήσουν σαφές στους εμπόρους τους ότι οι 
κατασκευαστές θα εκτελέσουν παραγγελίες που οι έμποροι λαμβάνουν από πελάτες 
και εγκεκριμένους αντιπροσώπους σε άλλα κράτη μέλη. Οι κατασκευαστές 
αυτοκινήτων συνεργάστηκαν με την αποστολή εγκυκλίων στους αντιπροσώπους τους, 
και κρίνοντας από τον αισθητά μειωμένο αριθμό καταγγελιών που ελήφθησαν από 
ιδιώτες καταναλωτές το 1993, αυτή η πρωτοβουλία υπήρξε επιτυχής. 
Η Επιτροπή ωστόσο έλαβε και πάλι το 19 93 καταγγελίες από καταναλωτές που 
αφορούσαν την παράλειψη αντιπροσώπων να εκτελέσουν εργασίες για τις οποίες 
ίσχυε εγγύηση σε αυτοκίνητα που είχαν αγοραστεί σε άλλα κράτη μέλη. Αυτές οι 
δυσκολίες επιλύθηκαν με την επέμβαση της Επιτροπής και τις επιγενόμενες 
ενέργειες εκ μέρους των κατασκευαστών προς υπόμνηση των αντιπροσώπων τους ότι 
η εκτέλεση αυτών των εγγυημένων εργασιών απαιτείται από τις διατάξεις του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 123/85. 
Κατά το υπό εξέταση έτος η Επιτροπή διαβεβαίωσε τους κατασκευαστές ότι ο 
κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 123/85 αναφέρεται μόνο σε οχήματα με τρεις και πλέον 
τροχούς και για το λόγο αυτό δεν εφαρμόζεται στη διανομή μοτοποδηλάτων εντός 
2.Ι.Ε.§1.α.σ.3 
21 δ 
της Κοινότητας^). Οι κατασκευαστές .μπορούν να προσαρμόσουν τις συμφωνίες 
διανομής τους στις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 που αφορά την 
αποκλειστική διανομή προκειμένου να επωφεληθούν από την απαλλαγή κατά 
κατηγορίες ή μπορούν να ζητήσουν ατομική απαλλαγή αν κρίνουν ότι ο κανονισμός 
δεν καλύπτει τις ανάγκες της διανομής μοτοποδηλάτων. 
336. Εξάλλου, κατά το υπό κρίση έτος, η Επιτροπή εξακολούθησε να μεριμνά ώστε 
οι μεσάζοντες που δρουν στην κοινή αγορά να μην αποκλείονται από τον 
εφοδιασμό οχημάτων, εφόσον αποδεικνύουν ότι ενεργούν προς εξυπηρέτηση τρίτων. 
Η Επιτροπή εξάλλου έλαβε θέση ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής του σημερινού 
κανονισμού αριθ. 123/85 σε συμβατικές ρήτρες που περιορίζουν την ελευθερία 
των εμπορικών αντιπροσώπων για τον εφοδιασμό των εταιρειών leasing. Το 
πρόβλημα τέθηκε σε δύο προδικαστικές υποθέσεις δυνάμει του άρθρου 177 της 
συνθήκης ΕΟΚ που εκκρεμούν σήμερα ενώπιον του Δικαστηρίου. Η Επιτροπή, 
λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 13, σημείο 12 - που εξομοιώνει τις 
δραστηριότητες χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) με τη διανομή - αφορά μόνο 
τις σχέσεις μεταξύ παραγωγών και εμπορικών αντιπροσώπων, κατέληξε ότι ο 
κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 123/85 όπως έχει διατυπωθεί σήμερα, δεν εφαρμόζεται 
όταν πρόκειται για σχέσεις μεταξύ εμπορικών αντιπροσώπων και εταιρειών 
leasing. 
(2) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 123. 
2.Ι.Ε.§1.β.σ.4 
219 
<Τ5> β) Εφαρμογή των άλλων κανονισμών 
απαλλαγής κατά κατηγορίες 
<Τ6> Αποκλειστική αγορά 
337. Οσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) 19 84/83 στα πρατήρια, η 
Επιτροπή είχε την ευκαιρία επανειλημμένα να διευκρινίσει ορισμένες πλευρές 
σχετικά με την ισχύ της απαλλαγής και ιδίως, τους περιορισμούς στον 
ανταγωνισμό που παρακωλύουν την εφαρμογή της. 
Η Επιτροπή εξέτασε ειδικότερα τις συμβατικές σχέσεις επί των οποίων 
διεξήγαγαν διαπραγματεύσεις από τα ισπανικά διυλιστήρια με τους πρατηριούχους 
του παλαιού δικτύου που αποτελούσε αντικείμενο μονοπωλίου όταν το δίκτυο αυτό 
εκ του νόμου προοριζόταν μόνο στα προϊόντα των ισπανικών διϋλιστηρίων(^). 
<Τ6> Συμφωνίες εξειδίκευσης, έρευνας και ανάπτυξης 
338. Κατά το έτος 1993, η Επιτροπή έλαβε μόνον μια κοινοποίηση δυνάμει της 
διαδικασίας αντιρρήσεων που προβλέπεται από το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 417/85 σχετικά με τις συμφωνίες εξειδίκευσης(4) προθεσμία των έξι 
μηνών δεν έληξε ακόμα και η υπόθεση εξακολουθεί να εξετάζεται. 
Οσον αφορά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 418/85 που αφορά τις συμφωνίες έρευνας 
και ανάπτυξης, εξακολουθεί μέχρι σήμερα να γίνεται περιορισμένη χρήση της 
διαδικασίας αντιρρήσεων που προβλέπεται από το άρθρο 7. Μέσα στο 1993 δεν 
παρελήφθη καμία κοινοποίηση δυνάμει αυτού του άρθρου. 
<Τ6> Αδειες εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και τεχνογνωσίας 
339. Διαρκούντος του έτους η Επιτροπή έλαβε μόνο μια κοινοποίηση στην οποία 
γίνεται επίκληση του ευεργετήματος από τη διαδικασία αντιρρήσεων που 
προβλέπεται από το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 556/89<^) σχετικά με 
τις συμφωνίες εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας. Το εξάμηνο δεν έχει ακόμα εκπνεύσει 
και η εξέταση της υπόθεσης συνεχίζεται. Μέσα στο 1993 η Επιτροπή δεν έλαβε 
καμία κοινοποίηση δυνάμει του άρθρου 4 του κανονισμού αριθ. 2 349/84 (*>) 
(3) Βλέπε σημείο 226 της παρούσας Εκθεσης 
(4) ΕΕ C 53 της 22ας Φεβρουαρίου 1985. 
(5) ΕΕ L 61 της 4ης Μαρτίου 1989. 
(6) ΕΕ L 219 της 16ης Αυγούστου 1984. 
2.Ι.Ε.§1.β.σ.5 
220 
σχετικά με τις συμφωνίες εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. 
Κατά το ίδιο έτος η Επιτροπή μπόρεσε να κλείσει τη διαδικασία με την αποστολή 
διοικητικής επιστολής σε δύο περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν αντίστοιχα το 
1990 και το 1991 δυνάμει των δύο κανονισμών, αφού τα μέρη τροποποίησαν τις 
συμφωνίες τους κατά τρόπο ώστε να συμβιβάζονται με το άρθρο 85. 
<Τ6> Συμφωνίες franchise 
340. Κατά την περίοδο που καλύπτει η έκθεση, η Επιτροπή έλαβε τρεις 
κοινοποιήσεις στις οποίες τα μέρη επικαλέστηκαν το ευεργέτημα από τη 
διαδικασία αντιρρήσεων που προβλέπεται από το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 4087/88<7). 
Σε καμία από αυτές τις τρεις περιπτώσεις, η Επιτροπή δεν διαπίστωσε ότι η υπό 
κρίση συμφωνία επηρέαζε αισθητά τον ανταγωνισμό στην κοινή αγορά ή το εμπόριο 
μεταξύ κρατών μελών. Επομένως η διαδικασία αντιρρήσεων δεν μπορούσε να 
εφαρμοσθεί, δεδομένου ότι η συμφωνία δεν ενέπιπτε στο άρθρο 85, παράγραφος 1 
της συνθήκης ΕΚ. Η έρευνα συνεχίζεται για τις δύο άλλες κοινοποιήσεις. 
Η Επιτροπή μπόρεσε, εξάλλου, να περατώσει την εξέταση δύο κοινοποιήσεωνί8), 
που παρελήφθησαν το 1992 δυνάμει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
4087/88. Σε μια περίπτωση, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η υπό κρίση συμφωνία δεν 
επηρέαζε αισθητά τον ανταγωνισμό στην κοινή αγορά. Στην άλλη περίπτωση η 
Επιτροπή διαπίστωσε ότι η συμφωνία πληρούσε εφεξής τις απαιτούμενες 
προϋποθέσεις για να δικαιούται απαλλαγής κατά κατηγορία, δεδομένου ότι τα 
μέρη κατήργησαν ειδικότερα τον περιορισμό της ελευθερίας του δικαιούχου του 
franchise ως προς τον καθορισμό της τιμής πώλησης των προϊόντων που 
αποτελούσαν το αντικείμενο της συμφωνίας και προέβλεψε ρητά την ελευθερία του 
δικαιούχου να αγοράζει τα προϊόντα από άλλους δικαιούχους συμφωνίας 
franchise. Πρέπει επίσης να αναφερθεί η περίπτωση Texaco που αναλύθηκε 
ανωτέρω(9). 
(7) ΕΕ L 359 της 28ης Δεκεμβρίου 1988. 
(8) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1992), σημείο 
273. 
(9) Βλέπε σημείο 225 της παρούσας Εκθεσης. 
2.ΙΙ.§1.σ.1 
221 
<Τ4> Κεφάλαιο II 
<Τ2> Κυριότερες αποφάσεις του Δικαστηρίου των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του Πρωτοδικείου 
341. Η παρούσα Εκθεση καλύπτει συνολικά 12 αποφάσεις και 5 διατάξεις. 
<Τ3> §1. Ερμηνεία των άρθρων 3στ), 5, δεύτερο εδάφιο 
και 85, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ 
342. Στις σημαντικές του αποφάσεις της 17ης Νοεμβρίου, Meng, Ohra και Reiff, 
το Δικαστήριο, αποφαινόμενο με προδικαστικές αποφάσεις, καθόρισε· τα όρια της 
νομολογίας του επί της ερμηνείας των άρθρων 3, εδάφιο στ) (εδάφιο ζ, από της 
ενάρξεως ισχύος της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση), 5 και 85 της συνθήκης 
ΕΚ. 
Οι υποθέσεις Meng και Ohra αφορούσαν τη γερμανική (Meng) και ολλανδική (Ohra) 
κανονιστική ρύθμιση βάσει της οποίας απαγορευόταν η παροχή οικονομικών 
πλεονεκτημάτων εκ μέρους των ασφαλιστικών εταιριών (Ohra) και/ή των 
μεσαζόντων στον τομέα των ασφαλίσεων (Ohra και Meng), που παίρνουν ιδίως τη 
μορφή της εκχώρησης προς τους πελάτες τους εκ μέρους των μεσαζόντων του 
συνόλου ή μέρους της προμήθειας τους. 
Η υπόθεση Reiff αφορούσε τη γερμανική κανονιστική ρύθμιση για τον καθορισμό 
τιμολογίων οδικών μεταφορών εμπορευμάτων σε μεγάλες αποστάσεις. 
343. Και στις τρεις αυτές περιπτώσεις, το Δικαστήριο εφάρμοσε στα εν λόγω 
πραγματικά περιστατικά μ ίο; σειρά αρχών με βάση την προηγούμενη νομολογίας 
του, όπως ήδη περιλήφθηκε στην απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1988, Van Eycke 
(υπόθεση 267/68, αιτιολογία 16, Συλλογή σ. 4791). Κατά τον τρόπο αυτό, 
απέρριψε την ερμηνεία που συνίσταται στο να θεωρηθούν ως αντίθετες προς τις 
προαναφερθείσες διατάξεις οι κρατικές κανονιστικές ρυθμίσεις που έχουν το 
ίδιο αποτέλεσμα κατά του ανταγωνισμού με μια απαγορευμένη σύμπραξη δυνάμει 
των διατάξεων του άρθρου 85, ελλείψει οποιασδήποτε συμφωνίας μεταξύ 
επιχειρήσεων. 
Σε αυτές τις αρχές που χρησιμοποίησε το Δικαστήριο, το πρώτο στοιχείο 
συνίσταται στην υπενθύμιση ότι το άρθρο 85 της συνθήκης αφορά αποκλειστικά 
στη συμπεριφορά των επιχειρήσεων και δεν στοχεύει σε νομοθετικά ή κανονιστικά 
2.ΙΙ.§1.σ.2 
222 
μέτρα που προβλέπονται από τα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό, το Δικαστήριο, 
στην υπόθεση Meng, αποφάνθηκε προλογίζοντας ότι τα επίδικα μέτρα παρουσίαζαν 
κρατικό χαρακτήρα, λόγω του διοικητικού καθεστώτος και των εξουσιών ελέγχου 
και κανονιστικής ρύθμισης του συντάκτη τους, που ήταν η γερμανική υπηρεσία 
ελέγχου των ασφαλίσεων. 
Μετά την υπενθύμιση αυτή, το δεύτερο τμήμα του σκεπτικού έχει εξισορροπητικό 
χαρακτήρα. Διότι το άρθρο 85, σε συνδυασμό με το άρθρο 5 της συνθήκης ΕΚ, 
επιβάλλει στα κράτη μέλη να μη λαμβάνουν ή διατηρούν σε ισχύ μέτρα, ακόμη και 
νομοθετικά ή κανονιστικά, που δύνανται να εξαλείψουν την πρακτική 
αποτελεσματικότητα των κανόνων του ανταγωνισμού που εφαρμόζονται στις 
επιχειρήσεις. Αυτή η περίπτωση ισχύει σε δύο σειρές υποθέσεων: είτε το κράτος 
επιβάλλει ή ευνοεί τη σύναψη συμπράξεων που αντίκεινται στο άρθρο 85 ή 
ενισχύει τα αποτελέσματα τέτοιου είδους συμπράξεων· είτε αποσύρει τον κρατικό 
χαρακτήρα από την κανονιστική του ρύθμιση, αφήνοντας στους ιδιωτικούς φορείς 
την ευθύνη να λαμβάνουν αποφάσεις παρέμβασης στον οικονομικό τομέα. 
344. Για να δοθεί σε αυτή τη βάση μια αποτελεσματική απάντηση προς το 
δικαστήριο της παραπομπής, το Δικαστήριο εξέτασε, κατά πρώτο λόγο, στην 
υπόθεση Reiff, εάν η εν λόγω γερμανική κανονιστική ρύθμιση επέτρεπε να 
εξαχθεί το συμπέρασμα της ύπαρξης μιας σύμπραξης δυνάμει του άρθρου 85 της 
συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με την εν λόγω κανονιστική ρύθμιση, τα τιμολόγια 
καθορίστηκαν από επιτροπές που συνίστανται από πρόσωπα τα οποία προτείνονται 
από τους ενδιαφερόμενους κλάδους του τομέα των οδικών μεταφορών. Πράγματι, το 
Δικαστήριο είχε προγενέστερα κρίνει ότι ο διορισμός εκ μέρους της δημόσιας 
αρχής προσώπων που προτείνονται εκ μέρους επαγγελματικών οργανώσεων δεν 
απέκλειε την ύπαρξη μιας σύμπραξης, εφόσον τα εν λόγω πρόσωπα 
διαπραγματεύθηκαν και συνήψαν μια συμφωνία επί των τιμών ως εκπρόσωποι των 
οργανώσεων που τα πρότε ιναν ( *• ) . Αλλά, στη συγκεκριμένη περίπτωση το 
Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι τα μέλη των επιτροπών για τον καθορισμό των 
τιμολογίων ενεργούσαν ως εμπειρογνώμονες, ανεξάρτητοι των επιχειρήσεων ή 
ενώσεων που πρότειναν το διορισμό τους στον υπουργό μεταφορών και ότι έχουν 
την υποχρέωση να λαμβάνουν υπόψη, για τον καθορισμό των τιμολογίων, τα 
συμφέροντα άλλων τομέων. Συνεπώς, το Δικαστήριο έδωσε αρνητική απάντηση στο 
εν λόγω ερώτημα. 
Σχετικά με την ενίσχυση των αποτελεσμάτων μιας σύμπραξης, το Δικαστήριο, στην 
(1) 30.1.1985, BNIC/clair, υπόθεση 123/83, Συλλογή σ. 391 
2.ΙΙ.§1.σ.3 
1Τ 
υπόθεση Meng, απέρριψε το επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο η επίδικη 
κανονιστική ρύθμιση είχε ενισχύει την έκταση μιας συμφωνίας που στόχευε στο 
να απαγορεύσει τις εκχωρήσεις προμηθειών στον τομέα της ασφάλειας ζωής, 
εφαρμόζοντας την σε άλλους ασφαλιστικούς κλάδους. Το Δικαστήριο θεώρησε ότι 
μια κανονιστική ρύθμιση που εφαρμόζεται σε ένα συγκεκριμένο τομέα δεν 
ενισχύει τα αποτελέσματα μια προϋπάρχουσας σύμπραξης παρά εφόσον περιορίζεται 
στο να περιλαμβάνει τα στοιχεία μιας σύμπραξης μεταξύ των φορέων του τομέα 
αυτού. 
Τέλος, η απόφαση Reiff αποτελεί εφαρμογή του ελέγχου εκ μέρους του 
Δικαστηρίου κατά πόσον οι κρατικές αρχές δεν παραχωρούν τις αρμοδιότητες τους 
σε ιδιωτικούς οικονομικούς φορείς. Επίσης, σχετικά με το σημείο αυτό, το 
Δικαστήριο απάντησε αρνητικά. Αποφάνθηκε ότι η γερμανική κανονιστική ρύθμιση 
καθορισμού τιμών για τις οδικές μεταφορές αναθέτει στην ομοσπονδιακή 
κυβέρνηση την αποστολή να προσεγγίσει τους όρους του ανταγωνισμού μεταξύ των 
ποικίλων τρόπων μεταφοράς, για να αποφύγει αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ των 
οδικών, σιδηροδρομικών και ποτάμιων μεταφορών. Για το σκοπό αυτό, ο 
ομοσπονδιακός υπουργός μεταφορών μπορεί να συμμετέχει ο ίδιος η να 
εκπροσωπείται στις συνεδριάσεις των επιτροπών για τον καθορισμό τιμών, καθώς 
επίσης μπορεί να καθορίζει ο ίδιος τις τιμές, εφόσον θεωρεί ότι εκείνες που 
αποφασίστηκαν από μια επιτροπή για τον καθορισμό τιμών δεν ανταποκρίνονται 
στο γενικό συμφέρον. 
2.II.§2.σ.4 
<Τ3> §2. Εννοια της επιχείρησης 
345. Στο πλαίσιο δύο διαφορών (κοινές υποθέσεις C-159 και 160/91) αφενός 
μεταξύ του Christian Poucet και του ταμείου "Caisse Mutuelle régionale du 
Languedoc-Roussillon" (Calmurac) και της AGF, και αφετέρου του Daniel και 
του ταμείου "Pistre Caisse autonome nationale de compensation de l'assurance 
vieillesse des artisans" (Cancava), το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να 
αποφανθεί, με την απόφαση της 17ης Φεβρουαρίου, επί του ζητήματος εάν ένας 
οργανισμός επιφορτισμένος με τη διαχείριση ενός ειδικού καθεστώτος κοινωνικής 
ασφάλισης πρέπει να θεωρείται ως επιχείρηση δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 
85 και 86 της συνθήκης ΕΚ. 
Για να απαντήσει στο εν λόγω ερώτημα, το Δικαστήριο αναφέρθηκε στην απόφαση 
του της 23ης Απριλίου 1991(2) στην οποία είχε την ευκαιρία να διευκρινίσει 
τον προγενέστερο ορισμό της έννοιας της επιχείρησης : "Στο πλαίσιο του 
δικαίου του ανταγωνισμού, η έννοια της επιχείρησης περιλαμβάνει κάθε μονάδα 
που ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ανεξαρτήτως της νομικής μορφής της και 
του τρόπου χρηματοδότησης της". 
Το Δικαστήριο παρατήρησε επίσης ότι τα υπό εξέταση καθεστώτα κοινωνικής 
ασφάλισης ακολουθούν ένα κοινωνικό στόχο και υπάγονται στην αρχή της 
αλληλεγγύης καθώς και ότι το σύστημα υποχρεωτικής εγγραφής παρουσιάζει για 
τέτοιου είδους καθεστώτα απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή της αρχής της 
αλληλεγγύης καθώς και για την οικονομική τους ισορροπία. 
Βάσει του εν λόγω σκεπτικού, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα 
ταμεία ασθενείας ή οι οργανισμοί που συνδράμουν στη διαχείριση της κρατικής 
υπηρεσίας κοινωνικής ασφάλισης εκπληρούν μια λειτουργία αποκλειστικά 
κοινωνικού χαρακτήρα. Η εν λόγω δραστηριότητα βασίζεται πράγματι στην αρχή 
της εθνικής αλληλεγγύης και στερείται οποιουδήποτε κερδοσκοπικού σκοπού. Οι 
παρεχόμενες υπηρεσίες είναι νόμιμες και ανεξάρτητες των συνδρομών. Απορρέει 
ότι η εν λόγω δραστηριότητα δεν είναι οικονομική δραστηριότητα και ότι κατά 
συνέπεια οι οργανισμοί που την ασκούν δεν αποτελούν επιχειρήσεις δυνάμει των 
διατάξεων των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ. 
(2) Hôfner και Elser, C-41/90, Συλλογή ι, σ. 1979 
2.II.§3.σ.5 
ùrn L·. \J 
<T3> §3. Εφαρμογή του άρθρου 85 σε μια οριζόντια συμφωνία επί των τιμών 
346. Στις 31 Μαρτίου, το Δικαστήριο εξέδωσε την απόφαση του κατόπιν προσφυγής 
κατά μιας αποφάσεως της Επιτροπής^3) που είχε διαπιστώσει ότι 40 παραγωγοί 
ξυλοπολτού, καθώς και τρεις από τις επαγγελματικές τους ενώσεις είχαν 
παραβιάσει τις διατάξεις του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΚ, 
εναρμονίζοντας τις τιμές τους (πραγματικές αναγγελθείσες τιμές και/ή τιμές 
συναλλαγής) (κοινές υποθέσεις "χαρτοπολτός", Ahlstrom Osakeyhtio και λοιποί). 
Στην υπόθεση αυτή, το Δικαστήριο είχε ήδη εκδώσει προγενέστερη απόφαση 
σχετικά με την αρμοδιότητα της Κοινότητας να εφαρμόσει τους κανόνες του 
ανταγωνισμού της σε επιχειρήσεις που βρίσκονται εκτός του εδάφους της(4). 
Το Δικαστήριο ακύρωσε πολλές διατάξεις της επίδικης απόφασης για δύο βασικούς 
λόγους : την παραβίαση των δικαιωμάτων υπεράσπισης και επίσης το γεγονός ότι 
η Επιτροπή δεν μπόρεσε να θεσπίσει αξιόπιστα μια γενική εναρμόνιση επί των 
αναγγελθεισών τιμών. 
Σύμφωνα με το Δικαστήριο, το σύστημα των τριμηνιαίων ανακοινώσεων των 
ισχουσών τιμών στην αγορά χαρτοπολτού δεν συνιστά, εξεταζόμενο αυτό καθαυτό, 
παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΚ. 
Εξάλλου, επειδή η Επιτροπή δεν μπόρεσε να αποδείξει αξιόπιστα ότι υπήρξε 
προηγούμενη εναρμόνιση, το Δικαστήριο έλεγξε εάν το σύστημα των τριμηνιαίων 
ανακοινώσεων των τιμών, το ταυτόχρονο ή σχεδόν ταυτόχρονο των ανακοινώσεων 
των τιμών, ο παραλληλισμός των αναγγελθεισών τιμών κατά τη διάρκεια της 
περιόδου 1975/1983, αποτελούσαν σοβαρές, ακριβείς και συγκλίνουσες ενδείξεις 
για μια προηγούμενη εναρμόνιση. Κατά συνέπεια, από τις δύο πραγματογνωμοσύνες 
που διέταξε το Δικαστήριο απορρέει ότι : 
τα στοιχεία αυτά θα μπορούσαν να ερμηνευθούν διαφορετικά από ό,τι με την 
εναρμόνιση 
η ερμηνεία του ενιαίου των τιμών από τη συνήθη λειτουργία της αγοράς 
είναι πιθανότερη από εκείνη της εναρμόνισης. 
Εφόσον η εναρμόνιση σχετικά με τις αναγγελθείσες τιμές δεν αποδείχθηκε εκ 
μέρους της Επιτροπής, το Ζιικαστήριο κήρυξε άκυρο το άρθρο 1, παράγραφος 1, 
(3) 85/202/ΕΟΚ της 19.12.1984. 
(4) Απόφαση της 27.9.1988 - Συλλογή σ. 5193. 
2.II.§3.σ.6 
226 
της απόφασης. 
Κατά συνέπεια, ακύρωσε επίσης τις διατάξεις της αναλήψεως δεσμεύσεως, που 
περιλαμβάνονται σε παράρτημα της αποφάσεως, στο βαθμό που επιβάλλουν άλλες 
υποχρεώσεις πέραν εκείνων που απορρέουν από τις εκ μέρους της Επιτροπής 
διαπιστώσεις παραβάσεων τις οποίες δεν ακύρωσε το Δικαστήριο. 
Αντίθετα, το Δικαστήριο κήρυξε έγκυρες όλες τις λοιπές διατάξεις της 
απόφασης, ήτοι εκείνες που διαπιστώνουν : 
μια εναρμόνιση για τον καθορισμό των "υποδεικνυόμενων τιμών ΚΕΑ" από τα 
μέλη της εν λόγω ενώσεως (δεν επιβλήθηκε κανένα πρόστιμο)· 
τη συμμετοχή της φινλανδικής ενώσεως Finqell στην εναρμόνιση (το 
πρόστιμο διατηρήθηκε)· 
την ύπαρξη στις συμβάσεις ρητρών που απαγορεύουν την εξαγωγή και 
επαναπώληση (το πρόστιμο μειώθηκε σε 20.000 ECU λόγω του γεγονότος ιδίως 
της παύσης της παράβασης). 
2.II.§4.σ.7 
227 
<Τ3> §4. Ερμηνεία του κανονισμού της Επιτροπής αριθ. 1984/83, 
σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3, 
σε συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας 
347. Στην απόφαση του Petrogal (υπόθεση C-39/92), επί προδικαστικής 
παραπομπής του "Tribunal Civel da Comarca" της Λισαβώνας της 10ης Νοεμβρίου, 
το Δικαστήριο αποφάνθηκε επί της ερμηνείας ενός ειδικού σημείου του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 της Επιτροπής, της 22ας Ιουνίου 1983, για την 
εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης σε συμφωνίες αποκλειστικής 
προμήθειας. 
Στην κυρία υπόθεση οι διάδικοι ήταν η πορτογαλική εταιρία Petrogal και ο 
ιδιοκτήτης ενός πρατηρίου πωλήσεως καυσίμων που είχε καταγγείλει μονομερώς το 
1990 μια σύμβαση, που συνάφθηκε το 1982 για χρονική διάρκεια 15 ετών, με την 
οποία δεσμευόταν να αγοράζει καύσιμα από την Petrogal. Για το Δικαστήριο 
παραπομπής, η νομική εκτίμηση της εν λόγω συμπεριφοράς εξαρτώταν από την 
ερμηνεία των διατάξεων του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 στις λεγόμενες 
συμφωνίες πρατηρίων πωλήσεως καυσίμων. 
Το άρθρο 10 του εν λόγω κανονισμού κηρύσσει το άρθρο 85, παράγραφος 1, της 
συνθήκης ΕΚ ανεφάρμοστο στις συμφωνίες των πρατηρίων πωλήσεως καυσίμων τα 
οποία ορίζει. Για να επωφεληθούν της χορήγησης απαλλαγής κατά κατηγορίες, οι 
εν λόγω συμφωνίες πρέπει να. τηρούν τους όρους που προβλέπονται στις διατάξεις 
των άρθρων 11 έως 13 του κανονισμού. Δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 12, 
παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο του εν λόγω κανονισμού, μια συμφωνία δεν μπορεί να 
επωφεληθεί της χορήγησης απαλλαγής όταν έχει συναφθεί για αόριστο χρόνο ή για 
χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από δέκα έτη. Κατά συνέπεια, κανονικά η επίδικη 
σύμβαση, που συνάφθηκε για χρονικό διάστημα 15 ετών, θα ενέπιπτε στην εν λόγω 
διάταξη. 
2.II.§4.σ.8 
228 
Πάντως, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 περιέχει μια ειδική διάταξη για την 
Ισπανία και την Πορτογαλία, σύμφωνα με την οποία, αντίθετα από τους λοιπούς 
όρους που προβλέπονται στα άρθρα 10 έως 13, ο όρος σχετικά με τη μέγιστη 
διάρκεια των συμφωνιών που προβλέπονται στο άρθρο 10 δεν εφαρμόζεται στις 
συμφωνίες που ίσχυαν στα εν λόγω κράτη κατά την ημερομηνία της ένταξης της 
Ισπανίας και της Πορτογαλίας στην Κοινότητα. 
Από τα παραπάνω απορρέει ότι οι συμφωνίες αυτές μπορούν να επωφεληθούν της 
χορήγησης απαλλαγής που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83, 
εφόσον οι όροι τους συμφωνούν προς τις απαιτήσεις των άρθρων 10 έως 13 του 
κανονισμού, με εξαίρεση την διάταξη που αφορά στη διάρκεια τους. 
2.II.§5.σ.9 Λ 
229 
<Τ3> §5. Ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) της Επιτροπής αριθ. 123/85, 
της 12ης Δεκεμβρίου 1984 (αυτοκίνητα οχήματα) 
και της ανακοίνωσης της Επιτροπής, 
της ιδίας ημερομηνίας, σχετικά με τον εν λόγω κανονισμό 
Εννοια του εξουσιοδοτημένου ενδιαμέσου 
348. Στην απόφαση του της 22ας Απριλίου, στην υπόθεση Τ-9/92, Peugeot, το 
Πρωτοδικείο είχε την ευκαιρία να διευκρινίσει την έννοια του εξουσιοδοτημένου 
ενδιαμέσου. 
Η υπόθεση αυτή ξεκινά από την καταγγελία που κατατέθηκε το 1989, από την 
εταιρία ECOSYSTEM κατά της; PEUGEOT και τριών από τους εξουσιοδοτημένους 
μεταπωλητές της στο Βέλγιο, που παρεμπόδιζαν τις παράλληλες εισαγωγές 
αυτοκινήτων οχημάτων που πραγματοποιούσε η ECOSYSTEM ως πληρεξούσια εταιρία 
για λογαριασμό των γάλλων τελικών χρηστών. Η Επιτροπή, σε μια πρώτη φάση, 
ενέκρινε τα προσωρινά μέτρα κατόπιν αιτήσεως της ECOSYSTEM, και κατόπιν 
εξέδωσε την απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 1991, η οποία αμφισβητείται στην 
προσφυγή ( -> ) . 
Η εν λόγω απόφαση διαπιστώνει ότι η αποστολή μιας εγκυκλίου της 9ης Μαίου 
1989 εκ μέρους της PEUGEOT στους αντιπροσώπους της στη Γαλλία, το Βέλγιο και 
το Λουξεμβούργο και η εφαρμογή της εκ μέρους αυτών των τελευταίων, που είχε 
ως αποτέλεσμα να παύσουν οι παραδόσεις αυτοκινήτων οχημάτων PEUGEOT στην 
ECOSYSTEM αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 85, παράγραφος 1 και 
υπερβαίνει το πλαίσιο της απαλλαγής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 123/85, 
σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3 σε ορισμένες κατηγορίες 
συμφωνιών διανομής και εξυπηρέτησης των πελατών πριν και μετά την πώληση 
αυτοκινήτων 'οχημάτων. 
Υποστηρίζοντας την προσφυγή της, η PEUGEOT επικαλέστηκε ουσιαστικά το άρθρο 
3, σημείο 11, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 123/85, που επιτρέπει τη χορήγηση 
απαλλαγής έστω και αν ο διανομέας, δεσμεύεται να μην πωλεί αυτοκίνητα οχήματα 
σε τελικούς καταναλωτές οι οποίοι χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες ενός 
ενδιάμεσου, παρά μόνον αν έχει ήδη ανατεθεί γραπτώς στον τελευταίο να 
αγοράσει και να αποδεχθεί την παραλαβή ορισμένου αυτοκινήτου οχήματος. 
(5) Απόφαση της 4.12.1991. ΕΕ L 66 της 11.3.1992, σ. 3 
2.II.§5.σ.10 
230 
Επιπλέον, η PEUGEOT αναφέρθηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 12ης 
Δεκεμβρίου 1984, σχετικά με τον κανονισμό της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 123/85, 
που διευκρινίζει ότι οι επιχειρήσεις του δικτύου διανομής είναι δυνατόν να 
έχουν την υποχρέωση να μην πωλούν κανένα καινουργές όχημα της σειράς 
προϊόντων που αναφέρεται στη συμφωνία, σε τρίτο ή με τη μεσολάβηση τρίτου, 
εφόσον ο τελευταίος αυτός εμφανίζεται ως εξουσιοδοτημένος μεταπωλητής 
καινουργών οχημάτων της σειράς προϊόντων που αναφέρεται στη συμφωνία ή ασκεί 
δραστηριότητα που ισοδυναμεί με μεταπώληση (σημείο 3). 
Απορρίπτοντας την προσφυγή, το Πρωτοδικείο διευκρίνισε την έννοια του 
"ενδιαμέσου που εξουσιοδοτείται εγγράφως", αποφαινόμενο ότι ο μόνος όρος που 
επιβάλλεται από τον κανονισμό στον ενδιάμεσο είναι προηγούμενη γραπτή εντολή 
εκ μέρους του τελικού χρήστη. Απορρέει ότι, εάν ο ενδιάμεσος είναι κανονικά 
εξουσιοδοτημένος, ο κανονισμός δεν μπορεί να του αρνηθεί την εν λόγω ιδιότητα 
με την αποκλειστική αιτιολογία ότι ασκεί τη δραστηριότητα του ως 
επαγγελματίας. Το Πρωτοδικείο υπενθύμισε με την ευκαιρία αυτή ότι ένας 
τέτοιος αποκλεισμός θα είχε ως αποτέλεσμα να παρεμποδίζει τις παράλληλες 
εισαγωγές και θα ήταν αντίθετος προς το στόχο της υλοποίησης μιας ενιαίας 
αγοράς. 
Επιπλέον, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις δεν θα 
μπορούσαν να επικληθούν την προαναφερθείσα ανακοίνωση, διότι δεν είναι παρά 
ερμηνευτική πράξη και λόγω του γεγονότος αυτού δεν μπορεί να τροποποιήσει τον 
κανονισμό όσον αφορά την έννοια του ενδιαμέσου. 
2.II.§6.σ.11 
231 
<Τ3> §6. Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 
349. Η λεγόμενη υπόθεση γυψοσανίδων (υπόθεση Τ-65/89, ΒΡΒ και British Gypsum) 
έδωσε την ευκαιρία στο Προίτοδικείο να κρίνει, με απόφαση της 1ης Απριλίου, 
πολλές πρακτικές, όπως κατουρήσεις δεσπόζουσας θέσης. 
Η εν λόγω υπόθεση αφορούσε δύο επιχειρήσεις σε δεσπόζουσα θέση : την ΒΡΒ, 
βρετανική εταιρία χαρτοφυλακίου ενός ομίλου που ελέγχει περίπου το ήμισυ της 
παραγωγικής ικανότητας γυψοσανίδων στην Κοινότητα και τη θυγατρική της 
British Gypsum. 
Στις 5 Δεκεμβρίου 1988, η Επιτροπή θεώρησε ότι η British Gypsum είχε 
καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση της για την προμήθεια γυψοσανίδων στη Μεγάλη 
Βρετανία και ότι η ΒΡΒ, μέσω της θυγατρικής της British Gypsum είχε επίσης 
καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση της στον τομέα της προμήθειας γυψοσανίδων στην 
Ιρλανδία και τη Βόρεια Ιρλανδία. 
Η ΒΡΒ και η British Gypsum άσκησαν λοιπόν προσφυγή για την ακύρωση της εν 
λόγω απόφασης, και επικουρικώς, τη μείωση των επιβληθέντων προστίμων. 
Το Πρωτοδικείο απέρριψε τα μέσα των προσφευγουσών, που - πέρα από την 
παραβίαση των δικαιωμάτων υπεράσπισης (βλέπε ανωτέρω, παράγραφος 8, τρίτο 
εδάφιο) - αφορούσαν διάφορες καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης. 
Καταρχάς, το Πρωτοδικείο δέχτηκε ότι οι πρακτικές αναλογικών καταβολών - έστω 
και αν συνδέονται εν μέρει με δέσμευση αποκλειστικής προμήθειας του αποδέκτη 
των εν λόγω καταβολών έναντι του προμηθευτή του - στα συστήματα κάθετης 
διανομής αποτελούν τρέχουσες πρακτικές και ότι, σε μια αγορά που 
χαρακτηρίζεται από αποτελεσματικό ανταγωνισμό, τέτοιου είδους συμβάσεις 
μπορούν να αποβούν προς το συμφέρον των δύο μερών και καταρχήν δεν μπορούν να 
απαγορευθούν. Αντίθετα, υπογραμμίστηκε ότι οι εν λόγω σκέψεις δεν θα 
μπορούσαν να γίνουν δεκτές χωρίς την επιφύλαξη της περιπτώσεως μιας αγοράς 
όπου, ακριβώς λόγω του γεγονότος της δεσπόζουσας θέσης που κατέχεται από έναν 
από τους εν λόγω φορείς, ο ανταγωνισμός έχει ήδη περιοριστεί. 
Πράγματι, μια επιχείρηση σε δεσπόζουσα θέση έχει ειδική ευθύνη, του να μην 
2.II.§6.σ.12 
232 
θίγει τις συνθήκες ενός αποτελεσματικού και θεμιτού ανταγωνισμού στην κοινή 
αγορά. Για τους λόγους αυτούς, σύμφωνα με το Πρωτοδικείο, η British Gypsum 
καταχράστηκε την εν λόγω θέση, συνδέοντας - έστω και με αίτηση τους - τους 
αγοραστές με μια υποχρέωση ή υπόσχεση προμήθειας, από την ίδια, για το 
σύνολο ή για σημαντικό μέρος των αναγκών τους, πράγμα που αποτελεί 
ανεπίτρεπτο εμπόδιο στην είσοδο στην εν λόγω αγορά. Αναφερόμενο στην απόφαση 
του Δικαστηρίου της 13ης Φεβρουαρίου 1979(6), το Πρωτοδικείο έκρινε ότι 
μπορεί να υπάρχει καταχρηστική εκμετάλλευση πέραν οποιασδήποτε υπαιτιότητας, 
λόγω του γεγονότος του αντικειμενικού χαρακτήρα της εν λόγω έννοιας, το δε 
επιχείρημα των προσφευγουσών, σύμφωνα με το οποίο η British Gypsum δεν είχε 
ποτέ την πρόθεση να εξασθενίσει τον ανταγωνισμό, δεν ήταν ισχυρό. 
Επιπλέον, η δυνατότητα καταγγελίας, ανά πάσα στιγμή, των συμβατικών σχέσεων 
με μια επιχείρηση σε δεσπόζουσα θέση δεν θα μπορούσε επίσης να αλλάξει τον 
χαρακτηρισμό της συμπεριφοράς της ως καταχρηστικής, εφόσον μια επιχείρηση σε 
δεσπόζουσα θέση διαθέτει εξουσία που μπορεί να της επιτρέψει να επιβάλλει 
στους πελάτες της όχι μόνο τη σύναψη αλλά και τη διατήρηση των 
προαναφερθεισών συμβάσεων. 
Στη συνέχεια, το Δικαστήριο δέχτηκε μια άλλη κατάχρηση σχετικά με τα κριτήρια 
προτεραιότητας για την εκτέλεση παραγγελιών σε περίοδο ελλείψεως. Πάντως δεν 
επιβλήθηκε κανένα πρόστιμο για την εν λόγω συμπεριφορά. 
Τέλος, το Πρωτοδικείο υπενθυμίζει την αρχή σύμφωνα με την οποία οι 
επιχειρήσεις που κατέχουν δεσπόζουσα θέση δεν στερούνται του δικαιώματος να 
τελούν πράξεις που υπερασπίζουν τα συμφέροντα τους εφόσον οι εν λόγω πράξεις 
δεν αποσκοπούν στο να ενισχύσουν τη δεσπόζουσα θέση τους και να την ασκήσουν 
καταχρηστικά. 
Πάντως, θεωρεί ότι οι πρακτικές της British Gypsum στην Ιρλανδία και τη 
Βόρεια Ιρλανδία, ως προμηθευτή που βρίσκεται σε δεσπόζουσα θέση έναντι του 
οποίου ο πελάτης βρίσκεται σε θέση εξάρτησης λιγότερο ή περισσότερο έντονης, 
αποσκοπούσαν σαφώς στο να αποθαρρύνουν τους εμπόρους που είχαν την πρόθεση να 
εισάγουν γυψοσανίδες και να τους αποτρέψουν να το κάνουν, ενισχύοντας κατά 
τον τρόπο αυτό ακόμη περισσότερο τη θέση της. 
(6) Hoffmann-La Roche, υπόθεση 85/76, Συλλογή 1979, σ. 461 
2.II.§7.σ.13 
233 
<Τ3> §7. Προδικαστικά ερωτήματα - Ειδική απαίτηση 
ακρίβειας στον τομέα του ανταγωνισμού 
350. Σε δύο υποθέσεις το Δικαστήριο δήλωσε ότι δεν συνέτρεχε λόγος να 
αποφανθεί επί των υποβληθέντων ερωτημάτων που είχαν υποβληθεί ως προδικαστικά 
ερωτήματα σχετικά με την ερμηνεία των διατάξεων της συνθήκης στον τομέα του 
ανταγωνισμού. 
α) Διατύπωσε την πρώτη δήλωση σε συνάρτηση με την απόφαση της 26ης 
Ιανουαρίου 1993 Telemarsicabruzzo ea. επί προδικαστικού ερωτήματος του 
vice Pretore de Frascati (Ιταλία). 
Τα ερωτήματα που τέθηκαν εκ μέρους του δικαστηρίου αυτού αφορούσαν την 
ερμηνεία των διατάξεων της συνθήκης στον τομέα του ανταγωνισμού, και 
ειδικότερα των άρθρων 85, παράγραφος 3 και 86, ώστε να αξιολογηθεί το 
συμβιβάσιμο προς το κοινοτικό δίκαιο της ιταλικής κανονιστικής ρύθμισης 
για τη χρησιμοποίηση εκ μέρους της κυβερνήσεως ορισμένων τηλεοπτικών 
διαύλων, παρεμποδίζοντας κατά τον τρόπο αυτό την παρέμβαση του ιδιωτικού 
τομέα. 
Τα ερωτήματα τέθηκαν στο πλαίσιο μιας διαφοράς μεταξύ εταιριών 
ιδιοκτητριών τηλεοπτικών διαύλων προς τα ιταλικά Υπουργεία 
Τηλεπικοινωνιών και Αμύνης. Για να ερμηνεύσει τα ερωτήματα, ο δικαστής 
της παραπομπής περιορίστηκε στο να αναφέρει ότι το άρθρο 86 της συνθήκης 
απαγορεύει οποιαδήποτε μορφή μονοπωλίου, χωρίς να διευκρινίσει τα 
πραγματικά και νομικά στοιχεία που θα επέτρεπαν να προσδιοριστεί το 
αντικείμενο των τεθέντων ερωτημάτων. 
Κάτω από τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο υπενθύμισε την αναγκαιότητα 
για τον εθνικό δικαστή να προσδιορίσει το πραγματικό και το κανονιστικό 
πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται τα προδικαστικά ερωτήματα ή τουλάχιστον να 
διευκρινίσει τα πραγματικά περιστατικά στα οποία στηρίζονται τα 
ερωτήματα. Διευκρίνισε ότι οι απαιτήσεις αυτές ισχύουν ειδικότερα για 
τον τομέα του ανταγωνισμού, που χαρακτηρίζεται από σύνθετες πραγματικές 
και νομικές καταστάσεις. 
Επιπλέον, αν και διαβιβάστηκε ο φάκελος εκ μέρους του εθνικού 
δικαστηρίου καθώς και ορισμένες παρατηρήσεις από τη διαδικασία ενώπιον 
του Δικαστηρίου, τα εν λόγω στοιχεία ήταν υπερβολικά αποσπασματικά ώστε 
2.II.§7.σ.14 
234 
να επιτρέψουν στο Δικαστήριο να ερμηνεύσει αποτελεσματικά τους περί 
ανταγωνισμού κοινοτικούς κανόνες σε σχέση με την πραγματική κατάσταση 
που αποτελεί το αντικείμενο της διαφοράς αυτής. 
β) Η δεύτερη υπόθεση(^) διευθετήθηκε στις 26 Απριλίου 1993 με απλή 
διάταξη, χωρίς προφορική διαδικασία, και την κήρυξη των προδικαστικών 
ερωτημάτων ως προφανώς απαραδέκτων. 
Η εν λόγω διάταξη αφορά στα ερωτήματα που τέθηκαν από τον δικαστή που 
είχε επιληφθεί της υποθέσεως της εκκαθαρίσεως της εταιρίας Monin 
Automobiles. Η εν λόγω εταιρία εισήγαγε ιαπωνικά αυτοκίνητα οχήματα στη 
Γαλλία και οι δραστηριότητες της περιορίζονταν από την εθνική πολιτική 
του γαλλικού κράτους που στοχεύει στη μείωση των εισαγωγών αυτοκινήτων 
οχημάτων ασιατικής προέλευσης και οδηγεί σε ένα καρτέλ κατανομής των 
ποσοστώσεων μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων ιαπώνων κατασκευαστών. Η Monin 
κατέθεσε καταγγελίες ενώπιον της Επιτροπής, για παραβίαση των άρθρων 30 
και 85 της συνθήκης ΕΚ, τις οποίες η Επιτροπή απέρριψε. 
Εν τω μεταξύ, η Monin κήρυξε πτώχευση. Ο αρμόδιος για την εξέταση της 
εκκαθάρισης της εν λόγω εταιρίας δικαστής έθεσε πολλά προδικαστικά 
ερωτήματα στο Δικαστήριο, σχετικά με το κατά πόσον η προαναφερθείσα 
γαλλική πολιτική και η θέση την οποία έλαβε η Επιτροπή ως προς την 
υπόθεση αυτή ήταν συμβιβάσιμες προς το κοινοτικό δίκαιο. 
Αλλά δεν είχε προσδιορίσει το πραγματικό και το κανονιστικό πλαίσιο στο 
οποίο εντάσσονταν τα εν λόγω ερωτήματα. Το Δικαστήριο επανέλαβε ότι ο εν 
λόγω προσδιορισμός αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση που έχει ιδιαίτερη 
σημασία στον τομέα του ανταγωνισμού, που χαρακτηρίζεται από σύνθετες 
πραγματικές και νομικές καταστάσεις, θεωρώντας ότι λόγω του γεγονότος 
αυτού δεν ήταν δυνατόν να υπάρξει συνάφεια μεταξύ των προδικαστικών 
ερωτημάτων και του αντικειμένου της κυρίας δίκης, το Δικαστήριο κήρυξε 
απαράδεκτα τα ερωτήματα που του υποβλήθηκαν. 
(7) Υπόθεση C-386/92, Monin Automobiles 
2.II.§8.σ.15 \ 
235 
<Τ3> §8. Διαδικαστικά ζητήματα 
<Τ5> α) Περιορισμός της διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής 
της νομολογίας Orkem 
351. Η απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Νοεμβρίου, που εκδόθηκε επί 
προδικαστικής παραπομπής του "Arrondissementsrechtbank Amsterdam", αναφέρεται 
στο ζήτημα της επέκτασης της εφαρμογής της νομολογίας Orkem(**) ενώπιον των 
εθνικών πολιτικών δικαστηρίων. Στην απόφαση της Orkem, το Δικαστήριο 
αποφάνθηκε ότι η τήρηση των δικαιωμάτων της υπεράσπισης, βασική αρχή της 
κοινοτικής έννομης τάξης, απέκλειε τη δυνατότητα, για την Επιτροπή, να 
επιβάλλει σε μια επιχείρηση, με απόφαση για την παροχή πληροφοριών δυνάμει 
του άρθρου 11, παράγραφος 5, του κανονισμού αριθ. 17, την υποβολή απαντήσεων 
με τις οποίες η εν λόγω επιχείρηση θα ήταν υποχρεωμένη να δεχτεί τη διάπραξη 
παράβασης, για την ύπαρξη της οποίας το βάρος της αποδείξεως φέρει η 
Επιτροπή. 
Στην υπόθεση Postbank, το Δικαστήριο καταρχάς παρατήρησε ότι η εφαρμογή των 
άρθρων 85 και 86 εκ μέρους; των εθνικών αρχών καταρχήν διέπεται από τους 
κανόνες του εθνικού δικαίου, έστω και αν - με την επιφύλαξη της τήρησης των 
βασικών αρχών του κοινοτικού δικαίου - οι εγγυήσεις της υπεράσπισης μπορούν 
να διαφέρουν από εκείνες που εφαρμόζονται στις κοινοτικές διαδικασίες. 
Στη συνέχεια, βασιζόμενο στις υπάρχουσες διαφορές μεταξύ μιας διοικητικής 
διαδικασίας, όπως στην απόφαση Orkem και μιας διαδικασίας που αφορά 
αποκλειστικά σε ιδιωτικές σχέσεις μεταξύ ιδιωτών, διαδικασία που δεν μπορεί 
να καταλήξει, αμέσως ή εμμέσως, στην επιβολή κυρώσεως εκ μέρους μιας δημόσιας 
αρχής, έκρινε ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν επιβάλλει το να αναγνωρίζεται στους 
διαδίκους στο πλαίσιο μιας τέτοιας διαδικασίας, η ευχέρεια να μην παρέχουν 
απαντήσεις οι οποίες θα οδηγούσαν σε αναγνώριση μιας παραβίασης των κανόνων 
του ανταγωνισμού. 
Εξάλλου, βάσει του επιχειρήματος σύμφωνα με το οποίο η απάντηση αυτή θα 
επέτρεπε στην Επιτροπή να επιτύχει, μέσω μιας εθνικής διαδικασίας, τις 
πληροφορίες που δεν μπορεί νο: έχει απευθείας, το Δικαστήριο παρατήρησε ότι η 
Επιτροπή - όπως εξάλλου μια εθνική αρχή - δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει 
τις εν λόγω πληροφορίες (που μπορεί να λάβει νομίμως από οποιονδήποτε 
ενδιαφερόμενο) ούτε ως αποδεικτικό μέσο μιας παράβασης των κανόνων του 
(8) Δικαστήριο, 18 Οκτωβρίου 1989, Orkem, υπόθεση 374/87, Συλλογή σ. 3283 
2. II.§8.σ.16 236 
ανταγωνισμού στο πλαίσιο μιας / διαδικασίας που δύναται να καταλήξει στην 
επιβολή κυρώσεων, ούτε ως επαρκής ένδειξη που να αιτιολογεί την έναρξη μιας 
έρευνας που προηγείται της εν λόγω διαδικασίας. 
Από αυτή την άποψη, η εν λόγω απόφαση περιέχει δύο σημαντικές ενδείξεις. Από 
τη μια πλευρά, αντικατοπτρίζει τη νόμιμη ανησυχία του Δικαστηρίου για τη 
δυνατότητα της Επιτροπής να συλλέγει με έμμεσο τρόπο τις πληροφορίες που δεν 
μπορεί να επιτύχει απευθείας. Από την άλλη πλευρά, επιβεβαιώνει τη βούληση 
του Δικαστηρίου να διατηρήσει σαφώς χωρισμένες τις εθνικές και τις κοινοτικές 
διαδικασίες, βούληση που ήδη εκδηλώθηκε στην απόφαση του της 16ης Ιουλίου 
1992 στη λεγόμενη υπόθεση "των ισπανικών τραπεζών"(9) C-67/91. Η απόφαση 
Postbank είναι ακόμη πιο περιοριστική για την Επιτροπή από ό,τι η απόφαση των 
ισπανικών τραπεζών για τις εθνικές αρχές, διότι αυτή η τελευταία δεχόταν, υπό 
ορισμένους όρους, ότι οι πληροφορίες τις οποίες κάτεχε η Επιτροπή και 
απηύθυνε στις εθνικές αρχές εθεωρούντο από αυτές τις τελευταίες ως ενδείξεις 
που μπορούσαν να ληφθούν υπόψη για να αιτιολογήσουν την έναρξη μιας εθνικής 
διαδικασ ίας. 
<Τ5> β) Μη επαρκώς σαφής κοινοποίηση αιτιάσεων -
παράβαση που αποδεικνύεται σε μεταγενέστερα έγγραφα 
352. Στην προαναφερθείσα απόφαση του (ανωτέρω παράγραφος 3) της 31ης Μαρτίου 
στις κοινές υποθέσεις "ξυλοπολτός" (Α. Ahlstrom Osakeyhtio και λοιποί), το 
Δικαστήριο διαπίστωσε πολλές παραβιάσεις των δικαιωμάτων υπεράσπισης. 
Καταρχάς διαπίστωσε ότι η ανακοίνωση των αιτιάσεων εκ μέρους της Επιτροπής 
δεν είχε διατυπωθεί με επαρκώς σαφείς όρους ώστε να επιτραπεί στους 
ενδιαφερομένους να ενημερωθούν αποτελεσματικά για τις συμπεριφορές που τους 
προσάπτονταν (σχετικά με τις τιμές της συναλλαγής) εφόσον δεν μπόρεσαν να 
αξιοποιήσουν αποτελεσματικά το δικαίωμα υπεράσπισης τους κατά το στάδιο της 
διοικητικής διαδικασίας. 
Το Δικαστήριο ακύρωσε επίσης το άρθρο 1, παράγραφος 3 της προσβαλλόμενης 
απόφασης, όσον αφορά την παράβαση που αναφέρεται στις τιμές συναλλαγής που 
διαπράχθηκε εκ μέρους των μελών μιας από τις επίδικες ενώσεις. Η Επιτροπή 
όφειλε πράγματι να βασιστεί ουσιαστικά, σε έγγραφα που συλλέχθηκαν μετά την 
ανακοίνωση των αιτιάσεων, κατά τρόπο ώστε τα μέλη της εν λόγω ενώσεως δεν 
μπόρεσαν να 
(9) Συλλογή 1992, σ. 1-4785. 
2.II.§8.σ.17 
237 
υποστηρίξουν την άποψη τους σχετικά με τα έγγραφα αυτά. 
Τέλος, το Δικαστήριο ακύρωσε το άρθρο 1, παράγραφος 4 της απόφασης όσον αφορά 
την εταιρία παραγωγής "St Anne" διότι στο στάδιο της ανακοίνωσης των 
αιτιάσεων, η εν λόγω επιχείρηση δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει την αιτίαση που 
αφορούσε τη συμμετοχή της στις συνεδριάσεις κατά τη διάρκεια των οποίων 
οργανώθηκε η σύμπραξη. 
<Τ5> γ) Δικαίωμα ακροάσεως 
353. Στην προαναφερθείσα (ανωτέρω παράγραφο 6) απόφαση του στην υπόθεση 
γυψοσανίδων (1η Απριλίου, υπόθεση Τ-6 5/89, ΒΡΒ και British Gypsum), το 
Πρωτοδικείο διευκρίνισε ποια έγγραφα μπορεί να αρνηθεί να κοινοποιήσει η 
Επιτροπή στα μέρη στο πλαίσιο της "πρόσβασης στο φάκελο". 
Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με τους κανόνες που αφορούν την 
"πρόσβαση στο φάκελο", οι επιχειρήσεις λαμβάνουν κανονικά προσαρτημένο στην 
ανακοίνωση των αιτιάσεων, κατάλογο με όλα τα έγγραφα που βρίσκονται στην 
κατοχή της Επιτροπής, με ένδειξη των εγγράφων ή των τμημάτων των εγγράφων που 
τους είναι προσβάσιμα. Η δυνατότητα αυτή τους δίνεται ώστε να μπορούν να 
αποφανθούν αποτελεσματικά επί των συμπερισμάτων στα οποία κατέληξε η 
Επιτροπή. Ως εμπιστευτικά κα. κατά συνέπεια μη προσβάσιμα θεωρούνται, μεταξύ 
άλλων, τα εσωτερικά έγγραφα της Επιτροπής, όπως διακοινώσεις, σχέδια και 
λοιπά έγγραφα εργασίας. Μεταξύ των λοιπών εμπιστευτικών πληροφοριών 
αναφαίνονται εκείνες που επιτρέπουν να προσδιοριστούν οι καταγγέλλοντες οι 
οποίοι δεν επιθυμούν να αποκαλυφθεί η ταυτότητα τους, καθώς και οι 
πληροφορίες που κοινοποιούνται στην Επιτροπή με την επιφύλαξη να τηρηθεί ο 
εμπιστευτικός τους χαρακτήρας. 
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Πρωτοδικείο κρίνει ότι οι προσφεύγουσες δεν 
είχαν αποδείξει ότι η "πρόσβαση στο φάκελο" δεν πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με 
τους κανόνες αυτούς. Ειδικότερα, δεν πρέπει να ανακοινώνονται στις 
προσφεύγουσες επιχειρήσεις οι αλληλογραφίες με τρίτες επιχειρήσεις. Πράγματι, 
μια αποδέκτρια μιας ανακοίνωσης αιτιάσεων επιχείρηση, που βρίσκεται σε 
δεσπόζουσα θέση στην αγορά, θα μπορούσε να υιοθετήσει μέτρα κατά των 
ανταγωνιστικών επιχειρήσεων, προμηθευτών ή πελατών, που συνεργάστηκαν στην 
έρευνα της Επιτροπής. 
2.II.§8.σ.18 
238 
<Τ5> δ) Απόρριψη της καταγγελίας - Απαράδεκτο των προσφυγών 
κατά των ανακοινώσεων προκαταρκτικών παρατηρήσεων 
354. Η υπόθεση που επέτρεψε στο Πρωτοδικείο να αποφανθεί επί του θέματος 
αυτού, με διάταξη της 29ης Μαρτίου, είναι η υπόθεση Τ-2/92, Rendo II, στη 
βάση της οποίας βρίσκεται η καταγγελία που κατατέθηκε εκ μέρους των 
προσφευγουσών κατά ορισμένων ατασθαλιών που διαπράχθηκε εκ μέρους της SEP, η 
οποία είναι μια ολλανδική εταιρία επιφορτισμένη με τη διάρθρωση της 
συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων παραγωγής ηλεκτρισμού των Κάτω Χωρών και 
των εταιριών παραγωγών ηλεκτρισμού στην εν λόγω χώρα. Η Επιτροπή έλαβε 
απόφαση στις 16 Ιανουαρίου 1991 σχετικά με ορισμένα από τα θέματα που 
περιλαμβάνονταν στην καταγγελία, κατά της οποίας οι προσφεύγουσες άσκησαν 
ανεπιτυχώς προσφυγή ενώπιον του Πρωτοδικείου(10). Στη νέα τους προσφυγή, 
αμφισβητούσαν μια επιστολή της 20ης Νοεμβρίου 1991, εκ μέρους ενός διευθυντή 
της Γενικής Διεύθυνσης του Ανταγωνισμού που τους γνωστοποιούσε ότι "προς το 
παρόν δεν μπορεί να δοθεί συνέχεια" στην καταγγελία τους, εξηγώντας τους 
συγχρόνως την ήδη ληφθείσα απόφαση και αναφέροντας τις τρέχουσες διαδικασίες. 
Κατά της εν λόγω προσφυγής η Επιτροπή ζήτησε εξαίρεση λόγω απαραδέκτου, 
εφόσον η εν λόγω επιστολή δεν αποτελούσε πράξη δυνάμενη να προσβληθεί σύμφωνα 
με τις διατάξεις του άρθρου 173 της συνθήκης ΕΚ. 
Το Πρωτοδικείο εξέτασε κάθε παράγραφο της εν λόγω επιστολής και εξήγαγε το 
συμπέρασμα ότι δεν μπορεί να εξομοιωθεί με ανακοίνωση δυνάμει των διατάξεων 
του άρθρου 6 του κανονισμού αριθ. 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής, διότι δεν αναφέρει 
στις προσφεύγουσες τους λόγους μιας ενδεχόμενης απόρριψης της καταγγελίας 
τους και δεν τους εκχωρεί καμία προθεσμία για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις 
τους. 
Η επιστολή αυτή δεν αποτελεί επίσης νέα απόφαση της Επιτροπής που παράγει 
έννομα αποτελέσματα και κατά συνέπεια δύναται να αποτελέσει αντικείμενο 
προσφυγής ακυρώσεως. Το περιεχόμενο της περιορίζεται στο να επαναλαμβάνει 
ορισμένες πληροφορίες και να διατυπώνει εκτιμήσεις που σε καμία περίπτωση δεν 
επιτρέπουν να διαφανεί μια νέα απόφαση της Επιτροπής. Επιπλέον, δεν 
αναφέρεται καθόλου ότι η συνεδρίαση των μελών της Επιτροπής διεξάχθηκε μια 
(10) Απόφαση της 18.11.1992 στην υπόθεση Τ-16/91, Rendo NV e.a., Συλλογή σ. 
11-2417. 
2.II.§8.σ.19 
239 
δεύτερη φορά επί της καταγγελίας και εγκρίθηκε σχετική απόφαση. 
Συνεπώς το Πρωτοδικείο φαίνεται να θεσπίζει ένα νέο επίσημο κριτήριο 
παραδεκτού: η πράξη δεν μπορεί να δύναται να προσβληθεί εφόσον δεν 
παρουσιάζεται ως απόφαση της Επιτροπής. 
Εξάλλου, το Πρωτοδικείο απέρριψε σύντομα το δεύτερο επιχείρημα της Επιτροπής, 
ήτοι ότι οι προσφεύγουσες εταιρίες όφειλαν, στα πλαίσια της προδικασίας, να 
ζητήσουν από την Επιτροπή κοινοποίηση σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού 
αριθ. 99/63/ΕΟΚ και στη συνέχεια απόφαση για την οριστική απόρριψη της 
καταγγελίας. Ως προς αυτό έκρινε ότι το παραδεκτό της προσφυγής δεν εξαρτώταν 
από άλλες προσφυγές τις οποίες ενδεχομένως θα μπορούσαν να έχουν ασκήσει οι 
προσφεύγοντες. 
<Τ5> ε) Απόρριψη της καταγγελίας - Νομιμότητα των λόγων απόρριψης -
Προφανές σφάλμα εκτίμησης 
355. Για να αξιολογηθεί η έκταση της απόφασης του Πρωτοδικείου της 26ης 
Ιουνίου στην υπόθεση T-7/S2, Asia Motors, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι το 
1988, πολλοί εισαγωγείς ιαπωνικών αυτοκινήτων οχημάτων στη Γαλλία κατέθεσαν 
καταγγελία ενώπιον της Επιτροπής, ισχυριζόμενοι ότι οι επίσημοι εισαγωγείς 
των πέντε μεγαλύτερων ιαπωνικών σημάτων είχαν δεσμευθεί έναντι της γαλλικής 
διοίκησης να περιορίσουν τις πωλήσεις τους σε 3% της γαλλικής αγοράς και ότι 
είχαν συμφωνήσει να μοιραστούν το ποσοστό αυτό. 
Τότε, η Γενική Διεύθυνση του Ανταγωνισμού έστειλε επιστολές δυνάμει των 
διατάξεων του άρθρου 11, του κανονισμού αριθ. 17, στους εν λόγω εισαγωγείς. 
Εκείνοι δεν απήντησαν, διότι το γαλλικό Υπουργείο Βιομηχανίας τους είχε 
συμβουλεύσει να μην απαντήσουν. Τότε, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν 
πληροφορίες από τις γαλλικές αρχές, οι οποίες τους απήντησαν ότι οι ερωτήσεις 
τους αφορούσαν σε λεπτομέρειες της κανονιστικής ρύθμισης την οποία επεδίωκαν 
οι δημόσιες αρχές και ότι οι εισαγωγείς δεν διέθεταν καμία αυτονομία στη 
διαχείριση της ποσόστωσης. 
2. II.§8.σ.20 
°40 
Αντιμετωπίζοντας την κατάσταση αυτή, η Επιτροπή απέρριψε την καταγγελία των 
παράλληλων εισαγωγέων με απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου 1991, με το σκεπτικό ότι 
οι συμπεριφορές που συμπεριλαμβάνονταν στην καταγγελία απέρρεαν αμέσως από 
την πολιτική των γαλλικών δημοσίων αρχών, κατά τρόπο ώστε οι επίσημοι 
εισαγωγείς δεν διέθεταν κανένα περιθώριο ελιγμών. Επιπλέον, η ενδεχόμενη 
εφαρμογή του άρθρου 85 δεν ήταν σε θέση να θεραπεύσει την κατάσταση των 
καταγγελλόντων, δεδομένου ότι η γαλλική κανονιστική ρύθμιση δεν επέτρεπε να 
περιληφθούν στη διαδικασία κατανομής άλλοι εισαγωγείς από εκείνους που 
αναφέρονται στην καταγγελία. 
Το Πρωτοδικείο θεώρησε ότι ορισμένα στοιχεία που οι καταγγέλλοντες υπέβαλαν 
στην εκτίμηση της Επιτροπής αποτελούσαν, εκ πρώτης όψεως, σοβαρή ένδειξη για 
την ύπαρξη μιας πραγματικά αυτόνομης συμπεριφοράς την οποία διέθεταν οι εν 
λόγω πέντε εισαγωγείς, στην κατανομή της αγοράς. Εξετάζοντας τα εν λόγω 
αποδεικτικά στοιχεία, που αφορούσαν κυρίως τους μαρτιν ικανούς αντιπροσώπους, 
το Πρωτοδικείο εξήγαγε το συμπέρασμα ότι η απόφαση συνδεόταν με ένα προφανές 
σφάλμα εκτίμησης των πραγματικών περιστατικών. 
Το Δικαστήριο θεώρησε επίσης ότι ο δεύτερος λόγος απόρριψης ήταν αβάσιμος, 
γιατί οι παράλληλοι εισαγωγείς είχαν τη δυνατότητα να εισάγουν τα αυτοκίνητα 
οχήματα τους στη Γαλλία και κατά συνέπεια να συμμετέχουν στην ποσόστωση του 
3%. Επειδή η απαγόρευση της σύμπραξης αποσκοπούσε στην κατανομή της εν λόγω 
ποσόστωσης θα τους είχε λοιπόν δοθεί πρόσβαση στη γαλλική αγορά. 
Μετά την απόφαση αυτή, που ήταν η πρώτη βάσει της οποίας ακυρωνόταν μια 
απόφαση απόρριψης καταγγελίας, η Επιτροπή ζήτησε εκ νέου πληροφορίες δυνάμει 
των διατάξεων του άρθρου 11 αριθ. 17 από τη γαλλική διοίκηση και από τους 
εισαγωγείς των ιαπωνικών αυτοκινητοβιομηχανιών που τα προϊόντα που φέρουν το 
σήμα τους είναι δεκτά στη Γαλλία. 
<Τ5> στ) Καταλογισμός της παράβασης στη μητρική εταιρία 
για πρακτικές της θυγατρικής της 
356. Με την απόφαση του της 1ης Απριλίου, στην υπόθεση Τ-65/89, ΒΡΒ και 
British Gypsum (γυψοσανίδες), που αναφέρεται συνοπτικά παραπάνω (παράγραφος 6 
και παράγραφος 8, τρίτο εδάφιο) το Πρωτοδικείο υπενθύμισε τη νομολογία του 
σύμφωνα με την οποία η συμπεριφορά μιας θυγατρικής μπορεί να καταλογιστεί στη 
μητρική εταιρία όταν η θυγατρική δεν καθορίζει κατά αυτόνομο τρόπο τη γραμμή 
δράσης της αγορά αλλά ουσιαστικά εφαρμόζει τις οδηγίες που της δίνονται εκ 
2.II.§8.σ.21 
241 
μέρους της μητρικής εταιρίας. 
Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά τη Βόρεια Ιρλανδία ούτε η δεσπόζουσα θέση ούτε η 
κατάχρηση της στην εν λόγω αγορά δεν θα μπορούσαν να καταλογιστούν ειδικά σε 
κάποια από τις θυγατρικές της ΒΡΒ. Πράγματι, στην εν λόγω αγορά, η British 
Gypsum εμπορεύεται τις γυψοσανίδες που παράγονται από την ιρλανδική θυγατρική 
της της ΒΡΒ ενώ η εν λόγω θυγατρική αύξανε τις εν λόγω παραδόσεις προς τη 
British Gypsum στο βαθμό που εξαρτώταν αμέσως από την αποτελεσματικότητα των 
καταχρήσεων που διέπρατε η British Gypsum στη Βόρεια Ιρλανδία. Συνεπώς, το 
σύνολο του ομίλου ΒΡΒ επωφελείτο από τις πρακτικές της British Gypsum στη 
Βόρεια Ιρλανδία. Για τους λόγους αυτούς ήταν αιτιολογημένο να προσαφθούν στη 
ΒΡΒ οι πρακτικές της British Gypsum στη Βόρεια Ιρλανδία και να της επιβληθεί 
το επίδικο πρόστιμο. 
2.II.§9.σ.22 
242 
<Τ3> §9. Νομολογία σχετικά με τον κανονισμό 
για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων 
<Τ4> Προσφυγές που ασκήθηκαν εκ μέρους των οργάνων 
που εκπροσωπούν το προσωπικό των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων 
Στις 22 Ιουλίου 1992, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η κτήση της εταιρίας Perrier 
από τον όμιλο Nestlé ήταν συμβιβάσιμη προς την κοινή αγορά, υπό τον όρο ότι η 
Nestlé θα πωλούσε ορισμένα από τα ύδατα πηγής τα οποία εκμεταλλευόταν 
προηγουμένως η Perrier σε έναν ανταγωνιστή με την έγκριση της Επιτροπής. Το 
προσωπικό που εργαζόταν στις εν λόγω πηγές εξέφρασε ανησυχίες για την 
κοινωνική του κατάσταση. Για το λόγο αυτό, οι επιτροπές των εκπροσώπων τους 
άσκησαν προσφυγή ακυρώσεως, στις 3 Φεβρουαρίου 1993, κατά της αποφάσεως της 
Επιτροπής. Με χωριστή πράξη, ζήτησαν επίσης, σύμφωνα με τις διατάξεις των 
άρθρων 185 και 186 της συνθήκης ΕΚ, την αναστολή της αποφάσεως όσον αφορά τη 
μεταβίβαση των εν λόγω πηγών (υπόθεση Τ-12/93 R, Κεντρική επιτροπή της 
επιχείρησης Vittel). 
Στη διάταξη του της 2ας Απριλίου 1993, που αποτελεί τη δεύτερη απόφαση 
κοινοτικού δικαστή στον τομέα των συγκεντρώσεων η οποία διέπεται από τον 
κανονισμό αριθ. 4064/89, ο πρόεδρος του Πρωτοδικείου εκτίμησε ότι η προσφυγή 
που άσκησαν οι επιτροπές δεν ήταν προφανώς απαράδεκτη. Ως προς αυτό, 
αναφέρθηκε ιδίως στο άρθρο 18, παράγραφος 4, του κανονισμού αριθ. 4064/89, ο 
οποίος παραχωρεί στο προσωπικό των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων το δικαίωμα 
της ακροάσεως. Πάντως, ο πρόεδρος θεώρησε ότι ήταν πρόωρο να αποφανθεί επί 
της αιτήσεως αναστολής, διότι η μεταβίβαση των πηγών δεν ήταν ακόμη οριστική. 
Πράγματι, η μεταβίβαση έπρεπε να εγκριθεί από πολλές γαλλικές αρχές. Κάτω από 
τις συνθήκες αυτές, διέταξε ως συντηρητικό μέτρο, την αναστολή της απόφασης 
μέχρις ότου η Επιτροπή του υποβάλει στοιχεία για τις εγκρίσεις αυτές. 
Τον Ιούνιο του 1993, η Επιτροπή πληροφόρησε το Πρωτοδικείο ότι ξεπεράστηκαν 
οι δυσχέρειες για την μεταφορά των πηγών και ότι οι όροι για την μεταβίβαση 
τους είχα πληρωθεί. Κατά συνέπεια, ο πρόεδρος μπόρεσε να αποφανθεί επί της 
αιτήσεως για τη λήψη προσωρινών μέτρων των επιτροπών προσωπικού. 
Στη διάταξη του της 6ης Ιουλίου 1993, το Πρωτοδικείο εκτίμησε ότι η 
προβαλλόμενη εκ μέρους του προσωπικού κοινωνική ζημία δεν ήταν σοβαρή και 
ανεπανόρθωτη. Το προσωπικό δεν είχε αποδείξει γιατί η μεταβίβαση της εταιρίας 
του έθιγε την κατάσταση της απασχόλησης. Σύμφωνα με την οδηγία 77/187 για τη 
2.II.§9.σ.23 
243 
διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων στην περίπτωση μεταβίβασης 
επιχειρήσεων, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν για τον εκχωρητή 
από μια υπάρχουσα κατά την ημερομηνία της μεταβίβασης σχέση εργασίας 
μεταφέρονται στον εκδοχέα. Εξάλλου, το γαλλικό εταιρικό δίκαιο επέτρεπε την 
καταγγελία της εφαρμοστέας κοινωνικής σύμβασης, έστω και εκτός του πλαισίου 
της μεταβίβασης. Η προβαλλόμενη ζημία, ήτοι η απώλεια των πλεονεκτημάτων που 
προβλέπονται στην εν λόγω σύμβαση, δεν θα μπορούσε λοιπόν να απορρεύσε ι από 
την προσβαλλόμενη απόφαση. 
Κατά συνέπεια, ο πρόεδρος απέρριψε την αίτηση για τη λήψη ασφαλιστικών 
μέτρων. 
<Τ4> Απαράδεκτο της προσφυγής των μετόχων της μειοψηφίας 
του μετοχικού κεφαλαίου με στόχο την εκ νέου κίνηση της διαδικασία 
Στις 28 Οκτωβρίου, το Πρωτοδικείο εξέδωσε την πρώτη του απόφαση στον τομέα 
των συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 4064/89. Το εξεταζόμενο 
ζήτημα είναι διαδικαστικό. Το Πρωτοδικείο έκρινε απαράδεκτη την προσφυγή που 
ασκήθηκε εκ μέρους των μετόχων της μειοψηφίας του εταιρικού κεφαλαίου της 
ιταλικής ασφαλιστικής εταιρίας Generali κατά της άρνησης να κινηθεί εκ νέου η 
διαδικασία που οδήγησε σε απόφαση της Επιτροπής δυνάμει των διατάξεων του 
άρθρου 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο του κανονισμού. Σύμφωνα με την εν λόγω 
απόφαση, η αύξηση της συμμετοχής της Mediobanca στο κεφάλαιο της Generali από 
5,8% σε 12,84% δεν εμπίπτει στον κανονισμό, διότι η Mediobanca δεν ήταν σε 
θέση, μετά την εν λόγω πράξη, να ασκήσει αποφασιστική επιρροή επί της 
Generali. 
Οι μέτοχοι της μειοψηφίας του εταιρικού κεφαλαίου ζήτησαν την εκ νέου κίνηση 
της διαδικασίας την 26ης Ιουνίου 1992, μετά τη δημοσίευση, στις 19 Μαρτίου 
1992, στον ιταλικό ημερήσιο τύπο, του κειμένου μιας συμφωνίας του 1985, που 
παρέμεινε μέχρι τότε μυστική, η οποία συνάφθηκε μεταξύ της Generali, της 
Mediobanca και της Lazard - της οποίας η θυγατρική Eurolux ήταν ο δεύτερος 
μέτοχος της Generali. 
Με επιστολή της 31ης Ιουλίου 1992, ο γενικός διευθυντής του Ανταγωνισμού 
απέρριψε την εν λόγω αίτηση με το αιτιολογικό, ιδίως, ότι η Επιτροπή γνώριζε 
τη συμφωνία το 1985 και την είχε λάβει υπόψη για την έκδοση τής απόφασης της. 
Το Πρωτοδικείο διαπίστωσε καταρχάς ότι ο κανονισμός αριθ. 4064/89 δεν 
2. II.§9.σ.24 
244 
περιέχει καμία διάταξη που προβλέπει ρητά το να ζητηθεί από την Επιτροπή η εκ 
νέου κίνηση μιας διαδικασίας. Πάντως, στο άρθρο 8, παράγραφος 5, πρώτο εδάφιο 
επιτρέπει στην Επιτροπή να ανακαλέσει μια απόφαση που κηρύσσει μια 
συγκέντρωση συμβατή προς την κοινή αγορά, ιδίως εάν βασίστηκε σε ανακριβή 
στοιχεία ή αν η έκδοση της απόφασης προκλήθηκε δολίως. 
Στη συνέχεια, το Πρωτοδικείο έκρινε την προσφυγή ως απαράδεκτη, ουσιαστικά 
διότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις είναι τρίτοι σε σχέση με την απόφαση της 
οποίας ζητούν την ακύρωση, ενώ η αίτηση τους για την εκ νέου κίνηση της 
διαδικασίας προϋποθέτει την απόσυρση της απόφασης της οποίας η εν λόγω 
διαδικασία αποτελεί κατάληξη και διότι οι ασκηθείσες προσφυγές εκ μέρους 
τρίτων δεν είναι παραδεκτές παρά μόνον εφόσον οι εν λόγω τρίτοι θίγονται 
ατομικά και άμεσα από την απόφαση. 
Το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι μόνον ειδικές περιστάσεις μπορούν να επιτρέψουν να 
θεωρηθεί ένας μέτοχος ως άμεσα και ατομικά θιγόμενος από μια πράξη που 
δύναται να ασκήσει επιρροή επί των σχέσεων μεταξύ των μετόχων μιας εταιρίας. 
Αυτό δεν ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση. Κατά πρώτο λόγο, η διαπίστωση εκ 
μέρους της Επιτροπής ότι η αύξηση της συμμετοχής της Mediobanca στο εταιρικό 
κεφάλαιο της Generali δεν ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού δεν 
τροποποίησε την έκταση ή το περιεχόμενο των δικαιωμάτων των μετόχων. Κατά 
δεύτερο λόγο, η εν λόγω διαπίστωση θίγει τις προσφεύγουσες εταιρίες εξίσου με 
οποιονδήποτε μέτοχο της εν λόγω εταιρίας, που ο αριθμός τους ανέρχεται 
περίπου σε 140.000. Τέλος, δεν είναι ακριβές ότι, εάν είχαν ζητήσει να 
παρέμβουν στη διαδικασία που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης - όπως θα είχαν 
κάνει εάν είχαν λάβει γνώση των στοιχείων που αποκαλύφθηκαν εκ των υστέρων, 
θα είχαν τη δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη, που θα αποδείκνυε ότι η 
απόφαση τις αφορά άμεσα. Το Πρωτοδικείο εκτιμά ότι η ασφάλεια δικαίου των 
οικονομικών φορέων και οι σύντομες προθεσμίες που προβλέπονται από τον 
κανονισμό αριθ. 4064/89 απαιτούν να υποβληθεί εντός εύλογης προθεσμίας αίτηση 
για την εκ νέου κίνηση της διαδικασίας, που θα αιτιολογείται από την 
αποκάλυψη ενός υποτιθέμενου νέου πραγματικού περιστατικού. Στην παρούσα 
περίπτωση, η αίτηση της 26ης Ιουνίου 1992 κρίνεται καθυστερημένη, διότι οι 
προσφεύγουσες εταιρίες δήλωσαν οι ίδιες ότι έλαβαν γνώση του εικαζόμενου νέου 
πραγματικού περιστατικού στα τέλη Μαρτίου - αρχές Απριλίου του 1992. 
3.1.§1.σ.1 
245 
<Τ5> Τρίτο Μέρος 
<Τ1> Δημόσιες επιχειρήσεις και εθνικά μονοπώλια 
<Τ4> Κεφάλαιο 1 
<Τ2> Κυριότερες εξελίξεις 
357. Οι αρχές που ακολούθησε η Επιτροπή στην προσέγγιση του θέματος της 
φιλελευθεροποίησης ορισμένων τομέων εξετάστηκαν στο πρώτο μέρος της παρούσας 
έκθεσης^*). Το κεφάλαιο αυτό αποσκοπεί ως εκ τούτου να περιγράψει λεπτομερώς 
τα ληφθέντα μέτρα σε διάφορους τομείς. 
<Τ3> §1. Τηλεπικοινωνίες και ταχυδρομικές υπηρεσίες 
<Τ4> ·- Κοινοτική νομοθεσία 
358. Το κύριο επίτευγμα του έτους αυτού είναι αναμφισβήτητα το ψήφισμα της 
22ας Ιουλίου 1993 του Συμβουλίου Υπουργών, με το οποίο εγκρίθηκε η 
φιλελευθεροποίηση των δημόσιων τηλεφωνικών υπηρεσιών για την πρώτη Ιανουαρίου 
1999 το αργότερο^). χ0 Συμβούλιο έκρινε επίσης ότι η αποτελεσματική 
εφαρμογή της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα των υπηρεσιών 
τηλεπικοινωνιών αποτελεί έναν από τους κύριους στόχους της κοινοτικής 
πολιτικής στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. 
359. Λαμβάνοντας υπόψη τον εν λόγω στόχο, η Επιτροπή διεξήγαγε καθόλη τη 
διάρκεια του έτους διμερείς συζητήσεις με ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά την 
εφαρμογή της οδηγίας 90/388/ΕΟΚ της 28ης Ιουνίου 1990 σχετικά με τον 
ανταγωνισμό στην αγορά των υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών. Ο κύριος στόχος των εν 
λόγω συζητήσεων είναι η ακριβής έκταση των προστατευόμενων τηλεφωνικών 
υπηρεσιών, που η οδηγία ορίζει πολύ συγκεκριμένα, γεγονός που σημαίνει ότι οι 
υπηρεσίες τηλεφωνίας που προσφέρονται σε κλειστές ομάδες χρηστών δεν 
επιτρέπεται να υπόκεινται σε μονοπωλιακό καθεστώς. 
360. Ως αποτέλεσμα των εν λόγω διμερών επαφών, η Γερμανία φιλελευθεροποίησε 
στις 15 Ιανουαρίου 1993 τις υπηρεσίες τηλεφωνίας που προσφέρονται στα 
"Corporate Networks", ενώ η Ιρλανδία με επιστολή της 22ας Ιουλίου 1993 
ανέλαβε τη δέσμευση να τηρήσει 
(1) Βλέπε σημεία 36 έως 42 της παρούσας Εκθεσης. 
(2) Βλέπε σημεία 123 έως 129 της παρούσας Εκθεσης. 
3.1.§1.σ.2 
246 
αυστηρά τους όρους του ορισμού της Επιτροπής. Η βελγική κυβέρνηση, με 
επιστολή της 15ης Ιουνίου 1993, επιβεβαίωσε ότι στο Βέλγιο η τηλεφωνική 
κίνηση μεταξύ τρίτων επιτρέπεται μέσω σταθερών ζεύξεων, εφόσον δεν πρόκειται 
για τη μεταγωγή φωνής μεταξύ δύο τερματικών σημείων του δημοσίου μεταγωμένου 
δικτύου, ή εφόσον δεν προσφέρεται στο ευρύ κοινό. Ωστόσο, οι χρήστες πρέπει 
να έχουν μεταξύ τους άλλη σχέση από την απλή ανάγκη τηλεφωνικής επικοινωνίας, 
για παράδειγμα μία μητρική εταιρεία και η θυγατρική της. Η Δανία, με επιστολή 
της 16ης Σεπτεμβρίου 1993, ανέλαβε τη δέσμευση να φιλελευθεροποιήσει πλήρως 
την τηλεφωνική κίνηση μέσω των σταθερών ζεύξεων το 1994, αντί να ορίσει τις 
προστατευόμενες και ελεύθερες υπηρεσίες τηλεφωνίας. Η Επιτροπή θα παραμείνει 
σε επιφυλακή όσον αφορά την εφαρμογή της εν λόγω πτυχής της οδηγίας και θα 
συνεχίσει να παρεμβαίνει σε περίπτωση καταγγελιών. 
Η Επιτροπή κλήθηκε επίσης να προσδιορίσει την εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού στον τομέα των κινητών τηλεπικοινωνιών, που δεν περιλαμβάνονται 
στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Η εν λόγω εξαίρεση δεν σημαίνει ότι τα κράτη 
μέλη θα μπορούσαν να επεκτείνουν το μονοπώλιο του δημόσιου φορέα στην κινητή 
ραδιοτηλεφωνία. Μετά την έναρξη διαδικασίας κατά της Ιταλίας, η χώρα αυτή 
ανέλαβε τη δέσμευση την 1η Οκτωβρίου 1993 να χορηγήσει μία δεύτερη άδεια για 
την εκμετάλλευση της ραδιοτηλεφωνίας GSM στην επικράτεια της. Ανάλογη 
διαδικασία κινήθηκε κατά του Βελγίου, ενώ συνεχίζονται οι συζητήσεις με την 
Ιρλανδία. 
Επιπλέον, η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη, τα οποία προβλέπουν να 
κινήσουν διαδικασία για τη χορήγηση επιπρόσθετων αδειών κινητών φορέων, να 
της υποβάλουν τους σχετικούς προβλεπόμενους όρους, προκειμένου να αποφευχθούν 
μελλοντικές καταγγελίες, σε περίπτωση που οι εν λόγω διαδικασίες δεν θα ήταν 
αντικειμενικές και αμερόληπτες. Με επιστολή της 31ης Μαρτίου 1993 η Επιτροπή 
διαβίβασε σειρά παρατηρήσεων όσον αφορά το προσχέδιο που υπέβαλε η ολλανδική 
κυβέρνηση. 
"•«-• 247 
361. Τέλος, την 1η Δεκεμβρίου η Επιτροπή ενέκρινε, σε πρώτη ανάγνωση, σχέδιο 
οδηγίας^3) που τροποποιεί τις οδηγίες 88/301/ΕΟΚ και 90/388/ΕΟΚ. Το εν λόγω 
σχέδιο έχει ως στόχο να επεκτείνει στον τομέα των δορυφορικών επικοινωνιών τη 
φιλελευθεροποίηση που έχει ήδη υλοποιηθεί στον τομέα των τερματικών και των 
υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών. Η Επιτροπή αποφάσισε να αναμείνει καταρχήν τις 
ενδεχόμενες παρατηρήσεις του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου και της Οικονομικής 
και Κοινωνικής Επιτροπής, πριν εγκρίνει επισήμως το σχέδιο. 
(3) SEC(93)1891 τελικό 
3.1.§2.σ.4 
248 
<Τ3> §2. Ενέργεια 
<Τ4> - Ισπανικό μονοπώλιο πετρελαίου 
362. Δεδομένου ότι στις 14 Ιανουαρίου 1993 τέθηκε σε ισχύ ο νόμος αριθ. 34 
της 22ας Δεκεμβρίου 1992 για την οργάνωση του τομέα του πετρελαίου, το 
σχετικό ισπανικό μονοπώλιο, που δημιουργήθηκε το 1927, έπαυσε νομικά να 
υφίσταται. Κατ'αυτό τον τρόπο, ο τελευταίος υφιστάμενος νομικός φραγμός, και 
συγκεκριμένα τα αποκλειστικά δικαιώματα λιανικής εμπορίας που διέθεταν η 
πρώην εταιρεία διαχείρισης του μονοπωλίου (CAMPSA) και, κατ'επέκταση, τα 
ισπανικά διυλιστήρια στο μονοπωλιακό δίκτυο των πρατηρίων καυσίμων, 
καταργήθηκε. Λαμβάνοντας υπόψη την εμβέλεια του νέου νόμου, η Επιτροπή 
αποφάσισε να θέσει στο αρχείο την εκκρεμούσα διαδικασία παράβασης. 
Ωστόσο, η Επιτροπή θα μεριμνά ώστε να μην καταστεί κενό γράμμα η εγκριθείσα 
ρύθμιση και οι νομικοί περιορισμοί στον ανταγωνισμό που ίσχυαν μέχρι σήμερα 
να μην αντικατασταθούν από άλλους που θα έχουν συμβατικό χαρακτήρα^4) ή θα 
παρεμποδίσουν το πραγματικό άνοιγμα της εν λόγω αγοράς. 
<Τ4> Αποκλειστικά δικαιώματα εισαγωγής και εξαγωγής ηλεκτρικού 
ρεύματος και φυσικού αερίου 
363. Η Επιτροπή έλαβε τις απαντήσεις των εθνικών αρχών σε έξι δικαιολογημένες 
γνώμες που απέστειλε το Νοέμβριο του 1992. Η Επιτροπή συνέχισε τις 
διαδικασίες για παράβαση του άρθρου 169 της συνθήκης ΕΚ όσον αφορά τις 
διατάξεις της γαλλικής, ιταλικής, ισπανικής, ολλανδικής, δανικής και 
ιρλανδικής νομοθεσίας που περιέχουν αποκλειστικά δικαιώματα εισαγωγής και 
εξαγωγής ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου. 
Ορισμένα από τα εν λόγω κράτη μέλη δήλωσαν την πρόθεση τους να διέλθουν μια 
περίοδο προβληματισμού και συζητήσεων, που θα πρέπει να καταλήξει στην 
έγκριση νομοθετικών τροποποιήσεων με σκοπό το εν μέρει άνοιγμα του τομέα· 
ωστόσο, κανένα από τα εν λόγω κράτη μέλη δεν πρότεινε συγκεκριμένο σχέδιο που 
θα οδηγούσε στην κατάργηση των αμφισβητούμενων μονοπωλίων. 
Βάσει των εν λόγω απαντήσεων, και λαμβάνοντας υπόψη τις ενδεχόμενες εξελίξεις 
στο πλαίσιο των κρατών μελών, η Επιτροπή αποφάσισε τελικά στις αρχές του 1991 
να φέρει το θέμα ενώπιον του Δικαστηρίου. 
(4) Βλέπε σημείο 226 της παρούσας Εκθεσης. 
3.1.§3.σ.5 
249 
<Τ3> §3. Μεταφορές^5) 
<Τ4> -- Θαλάσσιες μεταφορές 
Ισπαν ία 
364. Οσον αφορά τις νέες διακρίσεις λόγω ιθαγένειας που επισημαίνονται στην 
προηγούμενη έκθεση^), τις οποίες εφαρμόζει η δημόσια επιχείρηση θαλασσίων 
μεταφορών Transmediterranea, και μετά από την αποστολή προειδοποιητικής 
επιστολής στις 24 Νοεμβρίου 1992 βάσει του άρθρου 90 της συνθήκης ΕΚ σε 
συνδυασμό με το άρθρο 7, η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε τελικά στην Επιτροπή 
ότι από τον Ιούνιο 1992 η καταγγελθείσα διάκριση έπαυσε να υφίσταται. Στο 
εξής, σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της εν λόγω κυβέρνησης, η έκπτωση που στο 
παρελθόν προοριζόταν μόνο για ορισμένες κατηγορίες δικαιούχων ισπανικής 
ιθαγένειας εφαρμόζεται αδιακρίτως και στους υπηκόους των άλλων κρατών μελών. 
<Τ4> - Εναέριες μεταφορές; βοηθητικές υπηρεσίες κατά την ενδιάμεση στάση 
365. Το άνοιγμα του τομέα των εναέριων μεταφορών στον ανταγωνισμό ως 
αποτέλεσμα του "τρίτου πακέτου" φιλελευθεροποίησης υποχρεώνει τις μεταφορικές 
εταιρείες να βελτιώνουν την ποιότητα των υπηρεσιών τους και να ελέγχουν 
προσεκτικότερα παρά ποτέ το επίπεδο των τιμών τους. Οι βοηθητικές υπηρεσίες 
κατά την ενδιάμεση στάση που προσφέρουν οι εν λόγω εταιρείες στα αεροδρόμια, 
όπως η διαχείριση αποσκευών, η υποδοχή των επιβατών, η μεταφορά τους από το 
κτίριο του αεροδρομίου στο αεροσκάφος, οι υπηρεσίες σίτησης που προσφέρονται 
στους επιβάτες κατά τη διάρκεια της πτήσης, ο ανεφοδιασμός των αεροσκαφών με 
καύσιμα, η συντήρηση τους κ.λπ., αποτελούν σημαντικό μέρος των δαπανών των 
αεροπορικών εταιρειών, καθώς και καίριο στοιχείο της εμπορικής τους εικόνας. 
Ωστόσο, ο τομέας των βοηθητικών υπηρεσιών κατά την ενδιάμεση πτήση, σε 
αντίθεση με τις εναέριες μεταφορές, συνεχίζει στην πλειονότητα των κρατών 
μελών να ελέγχεται από επιχειρήσεις που δεν υπόκεινται στον ανταγωνισμό και 
για το λόγο αυτό είναι σε θέση να απαιτούν υπερβολικές τιμές σε σχέση με την 
ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών. Αυτό συμβαίνει ιδίως όταν οι νομοθεσίες 
επιτρέπουν στα αεροδρόμια νο: διατηρούν το αποκλειστικό δικαίωμα παροχής των 
(5) Βλέπε σημεία 136 έως 142 της παρούσας Εκθεσης. 
(6) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 523 
3.1.§3.σ.6 
250 
εν λόγω υπηρεσιών ή όταν παρέχουν το εν λόγω αποκλειστικό δικαίωμα σε μία 
επιχείρηση, συνήθως τον κύριο μεταφορέα στην εθνική αγορά. Οι περιορισμοί 
όσον αφορά την αυτοβοήθεια που υφίστανται σε πολλά αεροδρόμια, αποτελούν μία 
ιδιαίτερα σοβαρή ένδειξη του μη ανταγωνιστικού χαρακτήρα του ισχύοντος 
συστήματοςί'). 
366. Ενα παράδειγμα των εν λόγω περιορισμών ήταν η καταγγελθε ίσα άρνηση των 
γερμανικών αρχών να επιτρέψουν στην εταιρεία SAS να παράσχει βοηθητικές 
υπηρεσίες στην αεροπορική εταιρεία British Midlands, κατά την ενδιάμεση 
στάση, στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης^°). 
Η εν λόγω απαγόρευση οφειλόταν σε εθνικές διατάξεις που προβλέπουν ότι οι 
ξένες εταιρείες δεν μπορούν να παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες παρά μόνο υπό τον 
όρο της αμοιβαιότητας υπέρ των γερμανών μεταφορέων στις χώρες καταγωγής τους. 
Οι γερμανικές αρχές επικαλέσθηκαν, εν προκειμένω, το γεγονός ότι η Lufthansa 
υφίσταται ανάλογους περιορισμούς στη Δανία και σε άλλες σκανδιναβικές χώρες. 
Δεδομένου ότι μία τέτοια απαίτηση αμοιβαιότητας από μία κοινοτική εταιρεία 
μεταφορών είναι σαφώς παράνομη, οι γερμανικές αρχές δέχθηκαν, μετά από 
παρέμβαση της Επιτροπής, να επιτρέψουν στην καταγγέλλουσα να χρησιμοποιεί τις 
βοηθητικές υπηρεσίες της SAS κατά την ενδιάμεση στάση. 
367. Κατά το 1993 η Επιτροπή έλαβε πολυάριθμες καταγγελίες όσον αφορά τις 
δραστηριότητες πολλών γερμανικών, ιταλικών, πορτογαλικών και ισπανικών 
αεροδρομίων στον τομέα των βοηθητικών υπηρεσιών κατά την ενδιάμεση στάση. Οι 
εν λόγω καταγγελίες αποδεικνύουν αφενός τη σημασία του προβλήματος και 
αφετέρου ότι υπάρχει κίνδυνος οι αναμενόμενες θετικές επιπτώσεις από τη 
φιλελευθεροποίηση των εναέριων μεταφορών να μειωθούν από τους περιορισμούς 
ανταγωνισμού σε επίπεδο βοήθειας κατά την ενδιάμεση στάση. 
368. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Ισπανία δεν κατάργησε τις επιδοτήσεις των 
τιμών των βοηθητικών υπηρεσιών εδάφους που αποτελούν διάκριση υπέρ των 
ισπανικών αεροπορικών εταίρε ιών(^). 
(7) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 518. 
(8) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 520 
(9) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 521. 
3.1.§3.σ.7 
25 
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή απηύθυνε στις 14 Ιουνίου προειδοποιητική επιστολή 
στην ισπανική κυβέρνηση καταγγέλλοντας τις εν λόγω επιδοτήσεις που η 
αεροπορική εταιρεία Iberia, η οποία έχει το αποκλειστικό δικαίωμα παροχής των 
εν λόγω υπηρεσιών στο σύνολο της εθνικής επικράτειας, υποχρεούται να 
εφαρμόζει. Τα μέτρα των ισπανικών αρχών, τα οποία επιβάλλουν στην Iberia την 
υποχρέωση να εφαρμόζει τις εν λόγω επιδοτήσεις, είναι αντίθετα στις διατάξεις 
του άρθρου 90 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ σε συνδυασμό με τα άρθρα 7 (που 
απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω ιθαγένειας), 59 (που απαγορεύει τους 
περιορισμούς της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών) και 86 (που απαγορεύει την 
κατάχρηση εκ μέρους των επιχειρήσεων, ιδίως αυτή που συνίσταται στην εφαρμογή 
άνισων όρων επί ισοδύναμων παροχών έναντι των εμπορικώς συναλλασσομένων). 
369. Ανεξάρτητα από τη συνήθη πορεία που θα ακολουθήσουν οι επιμέρους 
περιπτώσεις, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η έκταση του προβλήματος καθιστά 
απαραίτητη την έγκριση γενικών μέτρων^10). 
<Τ4> Λ ιμάνια 
370. Η δανική κυβέρνηση δεν απάντησε στην αίτηση εταιρείας να της επιτραπεί η 
πρόσβαση στο λιμάνι του Rodby, προκειμένου να καθιερώσει ναυτιλιακή σύνδεση 
με το γερμανικό λιμάνι Puttgarden^1) . Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξέδωσε 
απόφαση βάσει του άρθρου 90 παράγραφος 3 της συνθήκης EKÎ·1·^). 
371. Μολονότι το μονοπώλιο εκτέλεσης λιμενικών εργασιών που είχαν οι 
λιμενικές εταιρείες και όμιλοι στην Ιταλία καταργήθηκε επισήμως με 
νομοσχέδιο^*^), η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το εν λόγω νομοσχέδιο δεν είχε 
μετατραπεί σε νόμο εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, και κατά συνέπεια η 
ιταλική κυβέρνηση υποχρεώθηκε να παρατείνει μέχρι στιγμής την ισχύ του, 
εγκρίνοντας διαδοχικά νομοθετικά διατάγματα. 
Προκύπτει κατά συνέπεια, ότι μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της 
10ης Δεκεμβρίου 1991 (υπόθεση C-179/90, Porto di Genova), που διαπίστωσε την 
ασυμβατότητα του εν λόγω μονοπωλίου με τις διατάξεις του άρθρου 9 0 
(10) Βλέπε σημείο 137 της παρούσας Εκθεσης. 
(11) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 522 
(12) Βλέπε παράρτημα III.Β της παρούσας Εκθεσης. 
(13) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 524 
3.1.§3.σ.8 
252 
παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ σε συνδυασμό με τα άρθρα 30, 48 και 86, και την 
παρέλευση πολλών μηνών από την έναρξη της διαδικασίας παράβασης(^)/ 5εν 
κατέστη δυνατή η εξεύρεση ικανοποιητικής λύσης. 
Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η επανειλημμένη προσφυγή σε μέτρα επείγουσας 
ανάγκης προσωρινής ισχύος δεν δημιούργησε τις συνθήκες ασφάλειας δικαίου, που 
μόνο αυτές, μπορούν να επιτρέψουν στους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς, 
ιταλικούς ή προερχόμενους από άλλα κράτη μέλη, να εισέλθουν στην αγορά 
πραγματοποιώντας τις κατάλληλες επενδύσεις. 
Αυτή η κατάσταση αβεβαιότητας δεν έχει επιτρέψει μέχρι στιγμής την καθιέρωση 
αποτελεσματικού ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων που αναπτύσσουν 
λιμενικές δραστηριότητες. 
(14) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 524 
3.ΙΙ.§1.σ.9 
253 
<Τ4> Κεφάλαιο II 
<Τ2> Κυριότερες αποφάσει ς του Δικαστηρίου 
<Τ3> §1. Αποφάσεις του Δικαστηρίου όσον αφορά το άρθρο 90 της συνθήκης ΕΚ 
372. Με την απόφαση της 19ης Μαίου 1993 στην υπόθεση C-320/91, Corbeau, το 
Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να διευκρινίσει τους όρους εφαρμογής του άρθρου 
90 παράγραφοι 1 και 2 της συνθήκης ΕΚ. Το άρθρο 90 παράγραφος 1, υποχρεώνει 
τα κράτη μέλη να μην θεσπίζρυν ούτε να διατηρούν μέτρα αντίθετα προς τους 
κανόνες της παρούσας συνθήκης ως προς τις δημόσιες επιχειρήσεις και τις 
επιχειρήσεις στις οποίες χορηγούν ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα. Η 
παράγραφος 2 του εν λόγω άρθρου προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις που είναι 
επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος ή 
που έχουν χαρακτήρα δημοσιονομικού μονοπωλίου υπόκεινται στους κανόνες της 
παρούσας συνθήκης, ιδίως στους κανόνες ανταγωνισμού, κατά το μέτρο που η 
εφαρμογή των κανόνων αυτών δεν εμποδίζει νομικά ή πραγματικά την εκπλήρωση 
της ιδιαίτερης αποστολής που τους έχει ανατεθεί. 
Τα πραγματικά περιστατικά, που αποτελούν το υπόβαθρο της εν λόγω απόφασης, 
αφορούν τις δραστηριότητες ατόμου, το οποίο, στη Λιέγη και τα περίχωρα της, 
παρέχει μία υπηρεσία που συνίσταται στην παραλαβή κατ'οίκον του ταχυδρομείου 
του αποστολέα και τη διανομή του εν λόγω ταχυδρομείου πριν από το μεσημέρι 
της επόμενης ημέρας, εφόσον οι αποδέκτες είναι εγκατεστημένοι εντός της 
πόλης. Εάν οι αποδέκτες κατοικούν εκτός της πόλης, ο κ. Corbeau παραλαμβάνει 
την αλληλογραφία του αποστολέα κατ'οίκον και την αποστέλλει με το 
ταχυδρόμε ίο. 
Λόγω των δραστηριοτήτων αυτών, ο κ. Corbeau δικάστηκε από το πλημμελειοδικείο 
της Λιέγης λόγω παράβασης της βελγικής νομοθεσίας σχετικά με το ταχυδρομικό 
μονοπώλιο, το οποίο προβλέπει ότι ο Οργανισμός Ταχυδρομείων, νομικό πρόσωπο 
δημοσίου δικαίου, διατηρεί το αποκλειστικό δικαίωμα, σε όλη τη βελγική 
επικράτεια, της συγκέντρωσης, μεταφοράς και διανομής κάθε είδους 
αλληλογραφίας, προβλεπομένων ποινικών κυρώσεων. Το Δικαστήριο εξέτασε εάν το 
εν λόγω μονοπώλιο συμβιβαζόταν με το άρθρο 90 της συνθήκης ΕΚ. 
3.ΙΙ.§1.σ.10 
254 
Στην απάντηση του, το Δικαστήριο διαπιστώνει καταρχήν ότι ο βελγικός 
Οργανισμός Ταχυδρομείων αποτελεί επιχείρηση που απολαύει αποκλειστικού 
δικαιώματος κατά την έννοια του άρθρου 90 παράγραφος 1. Ωστόσο, η διατήρηση 
ενός νομικού μονοπωλίου σε σημαντικό μέρος της κοινής αγοράς ενδέχεται να 
δημιουργήσει δεσπόζουσα θέση κατά την έννοια του άρθρου 86. Το Δικαστήριο 
υπενθυμίζει ότι εάν το εν λόγω άρθρο απαγορεύει μόνο τις καταχρηστικές 
πρακτικές εκ μέρους των επιχειρήσεων και όχι τα κρατικά μέτρα, τα κράτη μέλη 
οφείλουν ωστόσο να μην λαμβάνουν μέτρα που ενδέχεται να εξουδετερώσουν την 
πρακτική αποτελεσματικότητα της εν λόγω διάταξης. 
Κατά την άποψη του Δικαστηρίου, το άρθρο 90 παράγραφος 1 πρέπει να 
ερμηνεύεται σε συνδυασμό με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, της οποίας 
υπενθυμίζει το περιεχόμενο. Στην προκειμένη περίπτωση, το Δικαστήριο θεωρεί 
ότι ο Οργανισμός Ταχυδρομείων είναι αναμφισβήτητα επιφορτισμένος με τη 
διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του 
άρθρου 90 παράγραφος 2, που συνίσταται στην υποχρέωση συγκέντρωσης, μεταφοράς 
και διανομής του ταχυδρομείου, προς όφελος όλων των χρηστών, στο σύνολο της 
επικράτειας του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους, με ενιαίες τιμές και σε 
ανάλογο ποιοτικό επίπεδο, ανεξαρτήτως των ειδικών συνθηκών και του βαθμού 
οικονομικής αποδοτικότητας κάθε επιμέρους πράξης. 
Στη συνέχεια, το Δικαστήριο εξετάζει σε ποιο βαθμό ο περιορισμός του 
ανταγωνισμού, ή και η ολική κατάργηση του, είναι απαραίτητος ώστε ο 
δικαιούχος του αποκλειστικού δικαιώματος να είναι σε θέση να εκπληρώσει την 
αποστολή του γενικού συμφέροντος, και ιδίως να επωφελείται από όρους 
οικονομικά αποδεκτούς. 
Το Δικαστήριο θεωρεί ότι, για την εκπλήρωση της αποστολής της κατά τρόπο 
αποδοτικό, η επιχείρηση που είναι επιφορτισμένη με την παροχή υπηρεσίας 
γενικού οικονομικού συμφέροντος πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αντισταθμίζει 
τις ζημίες της σε έναν τομέα δραστηριοτήτων με τα κέρδη που προέρχονται από 
άλλον τομέα. Η δυνατότητα αυτή δικαιολογεί τον περιορισμό του ανταγωνισμού, 
εκ μέρους των ιδιωτών επιχειρηματιών, στο επίπεδο των οικονομικά αποδοτικών 
τομέων. Εάν συνέβαινε διαφορετικά, οι εν λόγω επιχειρηματίες ενδέχεται να 
συγκέντρωναν τις δραστηριότητες τους στους κερδοφόρους τομείς και να 
προσέφεραν ευνοϊκότερους όρους από ότι η επιχείρηση που είναι επιφορτισμένη 
με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, δεδομένου ότι δεν 
είναι υποχρεωμένοι να αντισταθμίζουν τις ζημίες των μη αποδοτικών τομέων. 
3.ιΐ.§1.σ.11 OCr 
£. ν J 
Ωστόσο, για το Δικαστήριο, η κατάργηση του ανταγωνισμού δεν δικαιολογείται, 
όταν πρόκειται για ειδικές υπηρεσίες, ανεξάρτητες της υπηρεσίας γενικού 
συμφέροντος που ανταποκρίνονται σε ειδικές ανάγκες των οικονομικών φορέων και 
απαιτούν συγκεκριμένες επιπρόσθετες παροχές που η ταχυδρομική υπηρεσία δεν 
προσφέρει, όπως η παρ>αλαβή κατ'οίκον, μεγαλύτερη ταχύτητα ή 
αποτελεσματικότητα στη διανομή ή ακόμη η δυνατότητα τροποποίησης του 
προορισμού καθ'οδόν, και στο βαθμό που οι εν λόγω υπηρεσίες δεν θέτουν σε 
κίνδυνο την οικονομική ισορροπία της υπηρεσίας γενικού συμφέροντος που 
προσφέρει ο δικαιούχος του αποκλειστικού δικαιώματος. 
Από την απόφαση αυτή προκύπτει ότι κάθε επέκταση ενός αποκλειστικού 
δικαιώματος, που δεν δικαιολογείται από το άρθρο 90 παράγραφος 2 οδηγεί τον 
δικαιούχο του σε μία κατάσταση καταχρηστικής εκμετάλλευσης (μονοπώλιο) 
αντίθετη προς το άρθρο 86. 
ι 
Εξάλλου, η εν λόγω απόφαση επιβεβαιώνει ότι το άρθρο 90 παράγραφος 2 
εφαρμόζεται άμεσα, και το παραπέμπον δικαστήριο καλείται να το εφαρμόσει. 
3.II.§2.σ.12 Λ 
256 
<Τ3> §2. Ερμηνεία της οδηγίας σχετικά με τα τηλεπικοινωνιακά τερματικά 
Στις 27 Οκτωβρίου το Δικαστήριο εξέδωσε τρεις αποφάσεις ερμηνεύοντας κυρίως 
το άρθρο 6 της οδηγίας της Επιτροπής 88/301/ΕΟΚ της 16ης Μαΐου 1988 σχετικά 
με τον ανταγωνισμό στις αγορές τηλεπικοινωνιακών τερματικών, που προβλέπει 
ότι τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι, από την 1η Ιουλίου 1989, η 
συστηματοποίηση των τεχνικών προδιαγραφών και ο έλεγχος εφαρμογής τους καθώς 
και οι σχετικές εγκρίσεις, πραγματοποιούνται από φορέα ανεξάρτητο από τις 
δημόσιες ή ιδιωτικές επιχειρήσεις οι οποίες προσφέρουν αγαθά ή υπηρεσίες στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών. Δύο από τις εν λόγω αποφάσεις απεφάνθησαν επί 
προδικαστικών ερωτημάτων που υπέβαλαν τα γαλλικά δικαστήρια (υπόθεση C-69/91 
Decoster και υπόθεση C-92/91 Taillandier). Στην τρίτη απόφαση, το 
προδικαστικό ερώτημα υπέβαλε βελγικό δικαστήριο (συνεκδικαζόμενες υποθέσεις 
C-46/90 και C-93/91, Lagauche, Evrard και άλλοι). Ολες οι εν λόγω υποθέσεις 
αφορούσαν διώξεις κατά εμπόρων οι οποίοι είχαν πωλήσει μη εγκεκριμένα 
τηλεπικοινωνιακά τερματικά (τηλέτυπα και ασύρματα τηλέφωνα). Οι εν λόγω 
έμποροι προσέβαλαν ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου το συμβιβάσιμο των εθνικών 
νόμων που επιβάλλουν την έγκριση αυτή με τη συνθήκη ΕΚ και την οδηγία, 
ελλείψει ανεξάρτητου αρμόδιου οργανισμού για τη χορήγηση των εν λόγω 
εγκρίσεων. 
Στην Γαλλία, οι εγκρίσεις είχαν χορηγηθεί από τη διεύθυνση γενικής ρύθμισης 
του Υπουργείου Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών, ενώ η εμπορική εκμετάλλευση 
αφορά τη France Telecom, η οποία εξαρτάται από το ίδιο υπουργείο. Στις πρώτες 
δύο αποφάσεις, το Δικαστήριο κλήθηκε να κρίνει εάν ένας οργανικός διαχωρισμός 
στο πλαίσιο του ίδιου υπουργείου επαρκεί για την εκπλήρωση της υποχρέωσης που 
ορίζει το άρθρο 6 της οδηγίας. Το Δικαστήριο απάντησε ότι οι διαφορετικές 
διευθύνσεις της ίδιας διοίκησης δεν είναι δυνατόν να θεωρηθούν ως 
ανεξάρτητες. Στην αντίθετη περίπτωση, θα κινδύνευε η ενιαία εφαρμογή της 
οδηγίας σε όλα τα κράτη μέλη. θα αρκούσε η ύπαρξη δύο διαφορετικών διοικήσεων 
(ή υπουργείων) για να ικανοποιείται η απαίτηση περί ανεξαρτησίας; Αυτό δεν 
είναι ακόμα σίγουρο. Σε κάθε περίπτωση, οι αποφάσεις Decoster και Taillandier 
καθιστούν απαραίτητη μία νέα εκτίμηση των μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη 
για να συμμορφωθούν με την εν λόγω διάταξη. 
Στην τρίτη απόφαση, στις κοινές υποθέσεις Lagauche-Evrard, το Δικαστήριο δεν 
χρειάστηκε να εξετάσει το θέμα της εν λόγω ανεξαρτησίας, διότι η βελγική 
κυβέρνηση παραδέχτηκε ότι αυτός ο διαχωρισμός δραστηριοτήτων δεν εφαρμόστηκε 
στο Βέλγιο. 
3.II.§2.σ.13 _ ^ ^ 
257 
Το ενδιαφέρον της εν λόγω απόφασης έγκειται στις νομικές συνέπειες που το 
Δικαστήριο συναρτά στην ημερομηνία της 1η Ιουλίου 19 89 που αναφέρεται στο 
άρθρο 6 της οδηγίας της Επιτροπής. Το Δικαστήριο έκρινε ότι, αφενός, το άρθρο 
90 της συνθήκης ΕΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 86 δεν αντιτίθεται στην ανάμιξη 
των ρυθμιστικών και λειτουργικών καθηκόντων στο πλαίσιο της ίδιας 
επιχείρησης, εφόσον ο ρόλος της εν λόγω επιχείρησης περιορίζεται στη 
συγκέντρωση στοιχείων όσον αφορά τις αιτήσεις έγκρισης που υποβάλλονται στο 
υπουργείο, δεδομένου ότι ο εν λόγω ρόλος είναι συμπληρωματικός της άσκησης 
της υπουργικής εξουσίας, και αφετέρου, όσον αφορά τις συσκευές που εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 88/301/EOK και στο βαθμό που πρόκειται για 
την περίοδο μετά την 1η Ιουλίου 19 89, το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας 
αντιτίθεται στην υποχρέωση έγκρισης των τερματικών από μία δημόσια επιχείρηση 
που προσφέρει αγαθά ή υπηρεσίες στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. 
Κατά συνέπεια, η σώρευση καθηκόντων ήταν, σύμφωνα με το Δικαστήριο, σε 
ορισμένες περιπτώσεις (επικουρικός ρόλος του φορέα, δυνατότητα προσφυγής) 
συμβατή με το κοινοτικό δίκαιο πριν την 1η Ιουλίου 1989 και παύε ι να είναι 
μετά την εν λόγω ημερομηνία. Αυτό σημαίνει ότι μία οδηγία που βασίζεται στο 
άρθρο 90 παράγραφος 3 δεν πρέπει να περιορίζεται στον απλό καθορισμό των 
υποχρεώσεων που απορρέουν στο εξής από τις διατάξεις της συνθήκης ΕΚ. 
Κάνοντας διάκριση μεταξύ της νομικής κατάστασης πριν και μετά τη θέση σε ισχύ 
του άρθρου 6 της οδηγίας 88/301/ΕΟΚ, η απόφαση Lagauche καταργεί κατά 
συνέπεια την περιοριστική ερμηνεία του άρθρου 90 παράγραφος 3. Ακόμη και σε 
περίπτωση που η ανάθεση κανονιστικών καθηκόντων σε έναν φορέα δεν αντίκειται 
στο άρθρο 90 σε συνδυασμό με το άρθρο 86, η Επιτροπή είναι εντούτοις αρμόδια 
να απαγορεύει μία τέτοια συγκέντρωση δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της αποστολής 
που της αναθέτει το άρθρο 90 παράγραφος 3, εφόσον θεωρεί, υπό τον έλεγχο του 
Δικαστηρίου, ότι η εν λόγω συγκέντρωση ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να 
θίξει τους κανόνες της συνθήκης ΕΚ. 
Η απόφαση Lagauche υπογραμμίζει επίσης τις εξουσίες της Επιτροπής να λαμβάνει 
προληπτικά μέτρα προκειμένου να εξασφαλίζει την ισότητα των ευκαιριών στις 
αγορές στις οποίες αναπτύσσουν δραστηριότητες οι δημόσιες ή προνομιακές 
εταιρείες. Η εν λόγω απόφαση υπογραμμίζει την ιδιαίτερη ευθύνη της Επιτροπής 
να πληρώνει στις εν λόγω αγορές την αποστολή που της αναθέτει το άρθρο 90 
παράγραφος 3. 
3.II.§3.σ.14 
258 
<Τ3> §3. Δημόσιες επιχειρήσεις και κρατικές ενισχύσεις 
<Τ4> - Ανακοίνωση σχετικά με τις δημόσιες επιχειρήσεις 
373. Στην απόφαση του(^) σχετικά με προσφυγή της Γαλλίας το Δικαστήριο 
ακύρωσε την ανακοίνωση που εξέδωσε η Επιτροπή το 1991 σχετικά με τις δημόσιες 
επιχειρήσεις, στην οποία τα κράτη μέλη είχαν κληθεί να υποβάλουν στην 
Επιτροπή ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τις χρηματοοικονομικές σχέσεις τους με 
τις μεγάλες δημόσιες επιχειρήσεις στο βιομηχανικό τομέαί2). 
Η Επιτροπή βάσισε την εν λόγω απαίτηση στο άρθρο 5 της οδηγίας της (αριθ. 
80/723/ΕΟΚ) σχετικά με τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων μεταξύ των 
κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων. Η παράγραφος 2 του εν λόγω άρθρου 
ορίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από τα κράτη μέλη να παράσχουν 
ορισμένα χρηματοοικονομικά στοιχεία για συγκεκριμένες δημόσιες επιχειρήσεις 
όταν το κρίνει απαραίτητο. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι το άρθρο 5 παράγραφος 2 
ήταν επαρκής νομική βάση για την εν λόγω απαίτηση που περιλαμβάνεται στην 
ανακοίνωση του 1991· η ανακοίνωση ανέφερε απλώς την υποχρέωση παροχής των 
στοιχείων εφόσον αυτό ζητηθεί. 
Απορρίπτοντας το εν λόγω επιχείρημα, το Δικαστήριο θεώρησε ότι η γενική 
υποχρέωση συστηματικής υποβολής εκθέσεων σχετικά με όλες τις δημόσιες 
επιχειρήσεις του βιομηχανικού τομέα, των οποίων το μέγεθος υπερβαίνει 
συγκεκριμένο όριο, όπως ζητούσε η Επιτροπή από τα κράτη μέλη στην ανακοίνωση, 
δεν καλύπτεται από το άρθρο 5 παράγραφος 2. Συνεπώς, η ανακοίνωση επέβαλε 
στην πραγματικότητα μία νέα νομική υποχρέωση στα κράτη μέλη, χωρίς την 
κατάλληλη νομική βάση, και ήταν άκυρη και ανίσχυρη. Το Δικαστήριο ανέφερε ότι 
μία ανάλογη νέα υποχρέωση που τροποποιεί τις απαιτήσεις του άρθρου 5 
παράγραφος 2 μπορεί να επιβληθεί μόνον βάσει του άρθρου 90 παράγραφος 3 της 
συνθήκης, όπως η αρχική οδηγία. 
Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου η Επιτροπή ενσωμάτωσε τις απαιτήσεις 
αναφοράς σε νέα οδηγία που τροποποιεί αυτή του 1980 και εξέδωσε νέα 
ανακοίνωση χωρίς την απαίτηση αναφοράς ως δήλωση της πολιτικής της σχετικά με 
τις χρηματοοικονομικές ροές στις δημόσιες επιχειρήσε ις . (3) 
(1) Απόφαση της 16ης Ιουνίου 199 3, υπόθεση C-325/91 Γαλλία κατά Επιτροπής, 
δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί. 
(2) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 167 έως 172. 
(3) Βλέπε σημεία 399 και 400 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.1 259 
<Τ5> Τέταρτο μέρος 
<Τ1> Κρατικές ενισχύσεις 
<Τ4> Κεφάλαιο 1 
<Τ2> Κυριώτερες αποφάσεις και εξέλιξη της πολιτικής της 
Επιτροπής 
<Τ3> §1· θέματα γενικής πολιτικής 
<Τ4> - Κυριώτερες εξελίξεις 
374. Κατά το 1993 η κρίση στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα απετέλεσε τον 
καθοριστικό παράγοντα στην άσκηση της πολιτικής των κρατικών ενισχύσεων. Μία 
από τις σοβαρότερες κρίσεις από τη δεκαετία του 30, που συνίσταται στην πίεση 
που ασκούν οι εισαγωγές και στην επιδείνωση των όρων εξαγωγής, σε συνδυασμό 
με τη συνεχιζόμενη από πολύ καιρό μείωση της χρησιμοποίησης χάλυβα 
δημιούργησε την επιτακτική ανάγκη για περαιτέρω μείωση της παραγωγής^*) . Η 
Επιτροπή ήταν έτοιμη να διαδραματίσει συντονιστικό ρόλο στην υλοποίηση αυτών 
των μειώσεων της παραγωγικής; ικανότητας και το Μάρτιο το Συμβούλιο εγγυήθηκε 
τη χορήγηση κοινοτικών κεφαλαίων για να στηρίξει το κόστος που συνεπάγεται το 
κλείσιμο βιομηχανιών. Πρώτα, όμως, ήταν αναγκαίο να επιλυθούν ορισμένα 
ζητήματα ενισχύσεων που τα κράτη μέλη επιθυμούσαν να παράσχουν σε κρατικές 
βιομηχανίες σιδήρου και χάλυβα. Η Επιτροπή είχε καθήκον να εξασφαλίσει ότι 
οι παραγωγοί, σε αντιστάθμιση της ενίσχυσης που τους παρέχεται, θα 
συνεισφέρουν το μερίδιο που τους αναλογεί για την αναδιάρθρωση του τομέα. Το 
Δεκέμβριο επετεύχθη τελικά συμφωνία, όταν το Συμβούλιο ενέκρινε ενίσχυση σε 
έξι παραγωγούς, συνολικού ύψους 6,8 δισεκατομμυρίων ECU ως αντιστάθμισμα για 
τη μείωση της παραγωγής κατά 5,5 εκατομμύρια τόνους. Το πόσο δύσκολο ήταν να 
πραγματοποιηθεί αυτό το πρώτο βήμα στη διαδικασία αναδιάρθρωσης φαίνεται από 
το γεγονός ότι χρειάσθηκαν αρκετές συνεδριάσεις του Συμβουλίου Υπουργών 
Βιομηχανίας για να καταλήξουν σε αυτή τη συμφωνία και ότι τον Ιούλιο η 
Επιτροπή, για πρώτη φορά, εξάντλησε όλα τα όρια, εκδίδοντας διαταγή δυνάμει 
του άρθρου 88 της συνθήκης ΕΚΑΧ για να αποτρέψει την Ιταλία να διαγράψει 
χρέος ύψους 4 δισεκατομμυρίων ECU της Ilva, ενός από τους έξι εν ισχυόμενους 
παραγωγούς, το οποίο η ιταλική κυβέρνηση υποστήριζε ότι δεν περιείχε κανένα 
(1) Βλ. σημεία 29 και 481 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.2 
260 
απολύτως στοιχείο ενίσχυσης. 
375. Χρειάστηκε επίσης να συνεχισθούν οι αυστηροί έλεγχοι των ενισχύσεων στην 
αυτοκινητοβιομηχανία^). Πολλές από τις περιπτώσεις αφορούσαν ενισχύσεις 
διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Λόγω της συνεχούς αύξησης της παραγωγικής 
ικανότητας, πραγματοποιήθηκε αυστηρός έλεγχος των ενισχύσεων για επενδύσεις 
στην αυτοκινητοβιομηχανία στην Αυστρία και επιβλήθηκαν αντισταθμιστικοί 
δασμόί(^). Η κατάσταση του τομέα της ναυπηγικής βιομηχανίας δεν επέτρεψε 
τον τερματισμό της ειδικής ρύθμισης για τις ενισχύσεις με αποτέλεσμα να 
παραταθεί για ένα ακόμα έτος η ισχύς της έβδομης οδηγίας^4). Εξάλλου οι 
ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης σε συνδυασμό με δέσμες ενισχύσεων 
αφορούσαν και πολλές άλλες βιομηχανίες, από το μηχανολογικό εξοπλισμό μέχρι 
τις αεροπορικές εταίρείες(5). -Όπως πάντα, οι περιπτώσεις που αφορούσαν τις 
ανώνυμες εταιρείες ή τις ιδιωτικοποιήσεις δημιούργησαν τα σοβαρότερα 
προβλήματα από την άποψη του ελέγχου των ενισχύσεων. Εντούτοις, οι εξελίξεις 
όσον αφορά τις κρατικές εγγυήσεις^") και τη νέα νομική βάση για την 
υποχρέωση υποβολής εκθέσεων που επιβάλλεται σε δημόσιες επιχειρήσε ις(^ ) θα 
καταστήσουν τον έλεγχο αυτό ευκολότερο στο μέλλον. Το Δικαστήριο επίσης 
επαναβεβαίωσε το καθήκον της Επιτροπής να προβαίνει σε πλήρη ανάλυση της 
επίπτωσης της προτεινόμενης ενίσχυσης στους ανταγων ιστές(8 ) . 
376. Μία πιό συνηθισμένη αλλά εξίσου σημαντική συνιστώσα του ελέγχου των 
κρατικών ενισχύσεων είναι η διαδικασία κοινοποιήσεων των ενισχύσεων εκείνων, 
που δημιουργούν λιγότερα προβλήματα για τον ανταγωνισμό και μπορούν, συνεπώς, 
να εγκριθούν ευκολότερα, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται ορισμένα όρια και 
προϋποθέσεις, που συχνά καθορίζονται στα πλαίσια και τις κατευθυντήριες 
γραμμές. Και γι'αυτές επίσης τις ενισχύσεις η Επιτροπή είναι η μοναδική αρχή 
ελέγχου των ενισχύσεων και τα κράτη μέλη χρειάζονται την έγκριση της για να 
μπορέσουν να χορηγήσουν την ενίσχυση. Η Επιτροπή έχει καθήκον να παρέχει 
παρόμοιες εγκρίσεις βάσει των ρυθμίσεων σε εύλογη προθεσμία<^). Σε 
περιόδους ύφεσης, έχει μεγάλη σημασία η ταχεία εξυπηρέτηση. 
(2) Βλ. σημεία 505 και επ. της παρούσας Εκθεσης. 
(3) Βλ. σημείο 506 της παρούσας Εκθεσης. 
(4) Βλ. σημείο 497 της παρούσας Εκθεσης. 
(5) Βλ. σημεία 531 και επ. και 536 και επ. της παρούσας Εκθεσης. 
(6) Βλ. σημεία 386 και 401 της παρούσας Εκθεσης. 
(7) Βλ. σημείο 399 της παρούσας Εκθεσης. 
(8) Βλ. σημείο 395 της παρούσας Εκθεσης. 
(9) Απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 1973 στην υπόθεση 120/72 Lorenz κατά 
Γερμανίας. [1973] Συλλογή 1471, 1481 (παράγραφος 4). 
4-ΐ.§1.σ.3 0 . 
lb 
377. Για τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις, η Επιτροπή ακολούθησε την 
καθιερωμένη πολιτική περιορισμού της κάλυψης των ενισχυόμενων περιοχών με 
στόχο να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης και να διατηρηθούν 
διαφορετικοί συντελεστές ανάμεσα στις περισσότερο και λιγότερο αναπτυγμένες 
περιοχές^ΙΌ) . Η Επιτροπή συνέχισε επίσης τις εργασίες για τις ενισχύσεις που 
παρέχονται στα σχέδια επενδύσεων εντάσεως κεφαλαίου. 
378. Τα κίνητρα για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, την επαγγελματική 
κατάρτιση και την ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων έτυχαν της δέουσας ευνοϊκής 
μεταχε ίρ ίσης ( H) . Η Επιτροπή ολοκλήρωσε την επανεξέταση των υφιστάμενων 
συστημάτων ενισχύσεων για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μετά την έκδοση των 
κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις στις MME το 1992 (12). £ε έναν 
άλλο τομέα που αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, το περιβάλλον, η Επιτροπή 
εξέδωσε νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις, οι οποίες είναι π ιό 
λεπτομερείς και περιεκτικές σε σχέση με τις προηγούμενες(1^). Συνέχισε τις 
εργασίες της για να εξασφαλίσει ισότιμους, όρους ανταγωνισμού ανάμεσα σε 
δημόσιους ή υποστηριζόμενους από το κράτος και σε ιδιωτικούς οργανισμούς 
ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων που καλύπτουν βραχυπρόθεσμους εμπορικούς 
κινδύνους κατά τις συναλλαγές εντός της Κοινότητας και εντός του ΟΟΣΑ. 
Αναμένεται ότι σύντομα θα εγκριθεί το σχετικό πλαίσιο(14 Κ Συνεχίστηκαν 
επίσης οι εργασίες όσον αφορά τις πιθανές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μέσω 
των ενισχύσεων σε άλλους τομείς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και την 
τηλεόραση. Για τον τομέα της τηλεόρασης, η Επιτροπή ανέθεσε τη σύνταξη 
μελέτης σε κοινοτική κλίμακα η οποία θα της επιτρέψει να εκτιμήσει τις 
αυξανόμενες καταγγελίες από ιδιώτες ιδιοκτήτες τηλεοπτικών σταθμών-(15). 
379. Σε διεθνές επίπεδο, τα θέματα των κρατικών ενισχύσεων συζητήθηκαν 
διεξοδικά κατά τις διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση των σκανδιναβικών 
χωρών, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας καθώς και της 
Αυστρίας( !6 ) . Εν τω μεταξύ, από 1ης Ιανουαρίου 1994 που ετέθει σε ισχύ η 
συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ έθεσε σε 
εφαρμογή στις χώρες αυτές, και στην Ισλανδία, τους κοινοτικούς κανόνες για 
τις κρατικές ενισχύσεις. Δεδομένης της ανάγκης στενής συνεργασίας με την εν 
(10 
(11 
(12 
(13. 
(14 
(15 
(16 Βλ. σημεία 46 5 και 466 της παρούσας Εκθεσης. 
Βλ. σημεία 430 και 439 της παρούσας Εκθεσης. 
Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 342 
Βλ. σημείο 384 της παρούσας Εκθεσης. 
Βλ. σημείο 427 της παρούσας Εκθεσης. 
Βλ. σημείο 546 της παρούσας Εκθεσης. 
Βλ. σημείο 561 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.4 
262 
λόγω αρχή, η Επιτροπή επεξεργάστηκε ρυθμίσεις δυνάμει του πρωτοκόλλου 27 της 
συμφωνίας, προκειμένου να έρχεται σε επαφή μαζί της για τις εκκρεμμοΰσες 
περιπτώσεις και για να την ενημερώνει πριν από τη δημοσίευση των τελικών 
αποφάσεων(1'). Οι ευρωπαϊκές συμφωνίες που έχουν υπογραφεί με διάφορες 
χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης περιέχουν επίσης διατάξεις για τις 
κρατικές ενισχύσεις(1°) . Η Επιτροπή έλαβε μέρος στις συνομιλίες του ΟΟΣΑ 
που κατέληξαν σε διεθνή συμφωνία για τη ναυπηγική βιομηχανία και συμμετέχει 
στις συνεχιζόμενες συζητήσεις για τη σύναψη μιας πολυμερούς συμφωνίας στον 
τομέα του σιδήρου και χάλυβα. 'Ελαβε ενεργό μέρος στις διαπραγματεύσεις του 
νέου κώδικα ενισχύσεων της GATT(l^). 
380. Η Ενιαία Αγορά, που υφίσταται ήδη, και η προοπτική της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης» καθιστούν τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων περισσότερο 
επίκαιρο από ποτέ και καθιστούν επιτακτικότερη την ανάγκη να χρησιμοποιεί η 
Επιτροπή αποτελεσματικά τους περιορισμένους πόρους. Οι διαδικαστικές 
βελτιώσεις που περιγράφονται στην έκθεση του προηγούμενου έτους(^Ο) 
συνεχίστηκαν με την έγκριση τυποποιημένων εντύπων κοινοποίησης των ενισχύσεων 
και υποβολής εκθέσεων(21). Η τάση για την κωδικοποίηση της πρακτικής 
συνδυάστηκε με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στον τομέα 
του περιβάλλοντος. Τα πλαίσια αυτά αυξάνουν τη διαφάνεια και τη δυνατότητα 
πρόβλεψης της πολιτικής και ενισχύουν την εμπιστοσύνη στη συνεπή εφαρμογή των 
κανόνων. Διευκολύνουν επίσης την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου πολλών 
μεμονωμένων ενισχύσεων οι οποίες έχουν σχετικά άμεσο και απλό χαρακτήρα. Η 
Επιτροπή συζητά με τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια τακτικών πολυμερών 
συνεδριάσεων τις νέες προτάσεις πολιτικής και άλλα γενικά θέματα. Το 1993 
πραγματοποιήθηκαν δύο τέτοιες συνεδριάσει ς(^2)# Συστάθηκε μία ομάδα "σοφών" 
που αποτελείται από επιφανείς οικονομολόγους και εμπειρογνώμονες στο δίκαιο 
του ανταγωνισμού για να συζητήσουν και να διατυπώσουν συμβουλές για την 
πολιτική επί των κρατικών ενισχύσεων. Η δημοσίευση της νέας έκδοσης της 
συλλογής ενημερωτικού υλικού σχετικά με τους κανόνες των κρατικών ενισχύσεων, 
που ανακοινώθηκε πέρυσι, μετατέθηκε για το 1994, με στόχο να περιληφθούν σε 
αυτήν τα τελευταία έγγραφα (κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στον 
τομέα του περιβάλλοντος, οδηγός διαδικασιών κ.λπ.). 
(17) Βλ. σημείο 557 της παρούσας Εκθεσης. 
(18) Βλ. σημεία 101 και 563 της παρούσας Εκθεσης. 
(19) Βλ. σημείο 114 της παρούσας Εκθεσης. 
(20) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 337 
(21) Σημείο 385 της παρούσας Εκθεσης. 
(22) Σημείο 382 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.5 
263 
38.1. Την 1η Αυγούστου ανατέθηκε στο Πρωτοδικείο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας η 
αρμοδιότητα να εκδικάζει προσφυγές που ασκούν επιχειρήσεις κατά αποφάσεων 
κρατικών ενισχύσεων. Από την ημερομηνία εκείνη και μετά, 11 υποθέσεις που 
εκκρεμούσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και για τις οποίες δεν είχε ακόμα 
συνταχθεί η έκθεση του εισηγητή δικαστή, παραπέμφθηκαν από το Δικαστήριο στο 
Πρωτοδικείο. Η αναίρεση κατά αποφάσεων του Πρωτοδικείου στο Δικαστήριο θα 
βασίζεται αποκλειστικά σε νομικούς ισχυρισμούς. Το Δικαστήριο θα 
εξακολουθήσει να είναι αρμόδιο για την εκδίκαση προσφυγών που ασκούν τα κράτη 
μέλη καθώς και των αιτήσεων για έκδοση προδικαστικής αποφάσεως που 
υποβάλλονται δυνάμει του άρθρου 177 της συνθήκης ΕΟΚ. 
<Τ4> •- Πολυμερείς συνεδριάσεις 
382. Τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκε πολυμερής συνεδρίαση μεταξύ εμπειρογνωμόνων 
όλων των κυβερνήσεων των κρατών μελών και υπαλλήλων της Επι τροπής(23) 
προκειμένου να συζητηθούν οι αναθεωρηθείσες προτάσεις κατευθυντήριων γραμμών 
για τις ενισχύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και για τη βραχυπρόθεσμη 
ασφάλ .ιση.(24 ) των εξαγωγικών πιστώσεων καθώς και τα νέα έγγραφα για τις 
ενισχύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος, τις ενισχύσεις για την Ε&Α και τα 
επιτόκια αναφοράς που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της έντασης των 
ενισχύσεων. Υπήρξε σχετικά ευνοϊκή αποδοχή του εξ ολοκλήρου νέου σχεδίου 
κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος, τις 
οποίες η Επιτροπή ενέκρινε στη συνέχεια(2-> ). *οσον αφορά την ασφάλιση των 
εξαγωγικών πιστώσεων, η συζήτηση εστιάστηκε στα σημαντικά στοιχεία που 
παρέμεναν σε εκκρεμότητα. Πραγματοποιήθηκαν επίσης χρήσιμες διερευνητικές 
συζητήσεις κατά τη συνεδρίαση για τις ενισχύσεις στον τομέα του τουρισμού και 
την πρακτική της Επιτροπής για τις ενισχύσεις για την έρευνα και τεχνολογική 
ανάπτυξη, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ενίσχυση παρέχεται με τη' μορφή 
δανείου το οποίο είναι επιστρεπτέο εάν πετύχει το σχέδιο, αλλά δεν 
επιστρέφεται εάν το σχέδιο αποτύχει. Τέλος, τα κράτη μέλη δέχθηκαν με 
ικανοποίηση την πρόταση για τη μεταβολή των επιτοκίων αναφοράς που 
χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των εντάσεων των ενισχύσεων τις 
περισσότερες φορές για να ανταποκρίνονται στις διακυμάνσεις των επιτοκίων της 
αγοράς. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή αναθεώρησε τα επιτόκια αναφοράς με ισχύ 
από 1ης Ιουλίου 1993, αντί για τη συνήθη ετήσια αναθεώρηση(26). 
(23) Βλ. σημείο 583 της παρούσας Εκθεσης. 
(24) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 339 και 
340. 
(25) Βλ. σημείο 384 της παρούσας Εκθεσης. 
(26) Σημείο 39 8 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.6 
26 
383. Σε μία δεύτερη πολυμερή συνεδρίαση τον Δεκέμβριο συζητήθηκαν οι 
εξελίξεις του συστήματος των επιτοκίων αναφοράς. ο ι αντιπροσωπείες 
συμφώνησαν με την πρόταση να βασίζονται στο μέλλον τα επιτόκια αναφοράς για 
το επόμενο έτος στο μέσο όρο των τριών μηνών Σεπτεμβρίου, Οκτωβρίου και 
Νοεμβρίου, αντί για το μέσο όρο όλου του έτους και ότι κατά τη διάρκεια κάθε 
έτους τα επιτόκια αναφοράς θα μπορούν να αναθεωρούνται εάν τα ποσοστά στα 
οποία βασίζονται παρουσιάζουν μεταβολή μεγαλύτερη του 15%, αντί για 2 
ποσοστιαίες μονάδες όπως ίσχυε στο παρελθόν. Η Επιτροπή ενέκρινε στη 
συνέχεια αυτές τις αλλαγές(2'). 
Κατά τη συνεδρίαση συζητήθηκε επίσης η συνεργασία με την Εποπτεύουσα Αρχή της 
ΕΖΕΣ στο πλαίσιο της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. 
Διαμορφώθηκε συναίνεση με βάση την άποψη ότ ι . η εν λόγω αρχή πρέπει να 
καλείται να παρίσταται ως παρατηρητής στις μελλοντικές πολυμερείς 
συνεδριάσεις και ότι η Επιτροπή πρέπει να της αποστέλλει κάθε μήνα καταλόγους 
με τις εκκρεμούσες υποθέσεις ενισχύσεων. Εξετάστηκε παρομοίως το ζήτημα του 
χειρισμού των καταγγελιών που υποβάλλουν επιχειρήσεις και κράτη μέλη της 
Κοινότητας και της ΕΖΕΣ κατά των κρατικών ενισχύσεων στην επικράτεια άλλων 
κρατών(28) . 
Κατά τη συνεδρίαση συζητήθηκε επίσης το ζήτημα του ορισμού της ενίσχυσης με 
ευνοϊκούς όρους, δηλαδή των ενισχύσεων για επαγγελματική κατάρτιση, παροχή 
συμβουλών και των συναφών ενισχύσεων, των οποίων τα επίπεδα είναι ήδη υψηλά, 
επειδή έχουν ευνοϊκά αποτελέσματα στη γενική ανταγωνιστικότητα των μικρών και 
μεσαίων επιχειρήσεων. Οι περισσότερες αντιπροσωπείες δέχθηκαν με ικανοποίηση 
το έγγραφο για τις ενισχύσεις με ευνοϊκούς όρους και μετά από λεπτομερέστερη 
επεξεργασία των ορισμών το θέμα θα συζητηθεί και πάλι στην επόμενη πολυμερή 
συνεδρίαση. Τέλος, η συνεδρίαση εξέτασε τα αποτελέσματα που πέτυχε μέχρι 
σήμερα η Επιτροπή για να εξασφαλίσει την ανάκτηση των ενισχύσεων που 
χορηγήθηκαν παράνομα και διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν δυνατό να υπαχθούν στις 
περιπτώσεις για τις οποίες προβλέπεται εξαίρεση. Από μία σειρά υποθέσεων για 
τις οποίες δόθηκε εντολή ανάκτησης προέκυψε ότι η σύγκρουση με τους εθνικούς 
δικονομικούς κανόνες ήταν μία από τις βασικές αιτίες των καθυστερήσεων για 
την ανάκτηση της ενίσχυσης(29). Για να αποτραπούν παρόμοιες συγκρούσεις 
(27) Σημείο 398 της παρούσας Εκθεσης. 
(28) Βλ. και σημείο 98 της παρούσας Εκθεσης. 
(29) Ο πίνακας επισυνάπτεται ως παράρτημα ... της παρούσας Εκθεσης. Βλέπε 
επίσης σημείο 396 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.7 
C Ό D 
έπρεπε τα; κράτη μέλη να κινήσουν άμεσα διαδικασίες για ανάκτηση της 
ενίσχυσης, ακόμα και αν είχε ασκηθεί προσφυγή κατά της απόφασης για ανάκτηση 
της ενίσχυσης, σύμφωνα με την αρχή ότι η προσφυγή κατά αποφάσεων της 
Επιτροπής δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα. 
<Τ4> - Κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος 
384. 0-ΐ; νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στον τομέα του 
περιβάλλοντος, τις οποίες ενέκρινε η Επιτροπή τον Δεκέμβριο, ορίζουν τη 
μελλοντική πολιτική σε αυτόν τον τομέα(30). Οι κατευθυντήριες γραμμές τις 
οποίες αντικαθιστούν παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες από τότε που 
θεσπίστηκαν το 1974(31). πολλές ενισχύσεις δεν καλύπτονταν από αυτές τις 
κατευθυντήριες· γραμμές και έπρεπε να εξετάζονται ad hoc. Οι νέες 
κατευθυντήριες γραμμές κωδ.κοποιούν τις εξελίξεις στην πρακτική της Επιτροπής 
κατ, παρέχουν, ένα πληρέστερο και πιο εύχρηστο πλαίσιο αναφοράς σε σχέση με 
τις προηγούμενες, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζουν την πλήρη τήρηση της αρχής ότι 
"αυτός που ρυπαίνει πληρώνει" και αντανακλούν το σημαντικότερο βάρος που 
δίνει το Πέμπτο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Δράσης για την "προστασία του 
περιβάλλοντος", για να αποτραπεί η εκδήλωση περιβαλλοντικών προβλημάτων. 
Οι κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν τους κανόνες ή τις αρχές που ττρέπει να 
τηρούνται σε κάθε τύπο χρηματοδοτικού μέσου που χρησιμοποιείται στην πολιτική 
περιβάλλοντος. Οι ακριβέστερες διατάξεις αφορούν τις επενδυτικές ενισχύσεις. 
Οι κανόνες είναι οι έξης: 
- για επενδύσεις που πραγματοποιούνται προκειμένου να προσαρμοστεί η 
υπάρχουσα μονάδα στις νέες περιβαλλοντικές προδιαγραφές ή σε άλλες 
υποχρεωτικές απαιτήσεις που επιβάλλονται για την προστασία του 
περιβάλλοντος, οι επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν μικτή ενίσχυση ύψους 
15%(32) του κόστους της επένδυσης που απαιτείται αυστηρά γι'αυτό το 
σκοπό. Με τον όρο υπάρχουσα μονάδα εννοούμε μία μονάδα η οποία 
(30) ΕΕ ... και σημείο 16 6 της παρούσας Εκθεσης. 
(31) Τέταρτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 175-179· Δέκατη 
Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 222-226· Δέκατη Εκτη 
Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 259. Εν αναμονή της 
έγκρισης των νέων κατευθυντήριων γραμμών, το Δεκέμβριο του 1992 και τον 
Ιούνιο του 1993 παρατάθηκε το υφιστάμενο πλαίσιο του οποίου η ισχύς 
επρόκειτο να λήξει στα τέλη του 19 92, με στόχο να καλυφθούν το πρώτο και 
το δεύτερο εξάμηνο του 1993 (Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, σημείο 448). 
(32) Δηλαδή πριν από την καταβολή του φόρου. Σύμφωνα με το πλαίσιο που ίσχυε 
στο παρελθόν, ήταν δυνατό να χορηγηθεί για το σκοπό αυτό ενίσχυση του 
15% καθαρού (δηλ. μετά το φόρο). 
4.1.§1.σ.8 
266 
λειτουργεί για τουλάχιστον δύο έτη όταν τίθενται σε ισχύ νέες 
προδιαγραφές ή απαιτήσεις. Δεν είναι δυνατό να χορηγηθεί ενίσχυση σε 
νεώτερες μονάδες. Η ενίσχυση είναι δυνατό να χορηγηθεί για περιορισμένη 
χρονική περίοδο από τη στιγμή πού τίθενται σε ισχύ οι νέες προδιαγραφές 
ή απαίτησεις· 
για επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε νέες ή υπάρχουσες μονάδες και οι 
οποίες επιτρέπουν υψηλότερο βαθμό ελέγχου της ρύπανσης ή συμβάλλουν στην 
επίτευξη άλλων περιβαλλοντικών παραμέτρων οι οποίες απαιτούνται από τις 
προδιαγραφές ή από άλλες νομικές υποχρεώσεις, οι επιχειρήσεις είναι 
δυνατό να λάβουν μικτή ενίσχυση μέχρι το 30% του επενδυτικού κόστους που 
απαιτείται αυστηρά γι'αυτό το σκοπό. Εάν ισχύουν διάφορες προδιαγραφές, 
για παράδειγμα μία κοινοτική προδιαγραφή και ειδικές εθνικές ή τοπικές 
διατάξεις, πρέπει να εφαρμόζονται οι αυστηρότερες προδιαγραφές. Το 
πραγματικό επίπεδο της ενίσχυσης πρέπει να αντιστοιχεί στα πραγματικά 
αποτελέσματα της βελτίωσης του περιβάλλοντος και στο ύψος της ενίσχυσης 
που απαιτείται για την επίτευξη αυτής της βελτίωσης· το επίπεδο αυτό 
είναι κατ'ανώτατο όριο το 30%. Είναι δυνατό να επιτραπεί επίσης η 
χορήγηση μικτής ενίσχυσης μέχρί ποσοστό 30% για μία πλήρως εθελοντική 
επένδυση η οποία συμβάλλεϊ στην προστασία του περιβάλλοντος στις 
περιπτώσεις εκείνες που δεν υπάρχουν προδιαγραφές ή υποχρεωτικές 
απαιτήσεις που να διέπουν την πρακτική των επιχειρήσεων· 
- οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να λαμβάνουν συμπληρωματική 
ενίσχυση μέχρι 10 ποσοστιαίες μονάδες επί των δύο προαναφερόμενων ορίων· 
- σε ενισχυόμενες περιοχές το ανώτατο επίπεδο της ενίσχυσης είναι είτε το 
ανώτατο επιτρεπόμενο ποσοστό της ενίσχυσης για επενδύσεις για 
περιβαλλοντικούς σκοπούς είτε το ισχύον ποσοστό περιφερειακής ενίσχυσης 
που εγκρίνει η Επιτροπή για την εν λόγω περιοχή· εφαρμόζεται το 
υψηλότερο ποσοστό· 
- σε περίπτωση που ένα επενδυτικό πρόγραμμα αφορά εν μέρει προσαρμογές 
στις προδιαγραφές και εν μέρει υπερβαίνει τις προδιαγραφές ή τις 
απαιτήσεις, τα όρια εφαρμόζονται κατ'αναλογία· 
Εκτός από τις επενδύσεις, οι κατευθυντήριες γραμμές καλύπτουν και τις 
ακόλουθες διαφορετικές δραστηριότητες: 
4.1.11.σ.9 
267 
πληροφόρηση· 
είναι δυνατό να χορηγηθεί ενίσχυση για επαγγελματική κατάρτιση και 
παροχή συμβουλών προς όφελος μεμονωμένων επιχειρήσεων σε ποσοστά μέχρι 
50% για τις MME, όπως προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές για τις 
ενισχύσεις στις MME^J)^ ή μέχρι το ύψος του ισχύοντος ποσοστού 
περιφερειακής ενίσχυσης, εφόσον αυτό είναι υψηλότερο, στις ενισχυόμενες 
περιοχές· 
κίνητρα για την αγορά φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων· 
όυλλόγή, επεξεργασία και ανακύκλωση απορριμμάτων και απαλλαγή από νέους 
περιβαλλοντικούς φόρους για να αποτραπεί το ενδεχόμενο δυσβάσταχτης 
απώλειας της ανταγωνιστικότητας. 
Οι κατευθυντήριες γραμμές καλύπτουν όλους τους τομείς, ακόμα και εκείνους που 
υπόκεινται σε ειδικούς κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, 
έψόσον οι κανόνες αυτοί δεν περιέχουν διαφορετικές διατάξεις, όπως στην 
περίπτωση ορισμένων επενδύσεων στη γεωργία, θα εφαρμόζονται επίσης στις 
ενισχύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας, με τη διαφορά ότι στην περίπτωση 
άύτή θα λαμβάνονται υπόψη οι μειώσεις του κόστους που επιτυγχάνει η 
επιχείρηση. 
Οι κατευθυντήριες γραμμές εφαρμόζονται από 1ης Ιανουαρίου 1994 μέχρι το τέλος 
του 1999, με τη λήξη του πέμπτου περιβαλλοντικού προγράμματος, αλλά η 
εφαρμογή τους θα ανανεωθεί το 1996. Η Επιτροπή, για να ευθυγραμμίσει τα 
υφιστάμενα όυστήματα προστασίας του περιβάλλοντος με τους νέους κανόνες, θα 
αναθεωρήσει πριν από τις 30 Ιουνίου 1995, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 
1, όλα τά υφιστάμενα συστήματα τα οποία δεν έχουν κοινοποιηθεί εκ νέου 
αυτοβούλως. Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης να ελέγξει την εφαρμογή των 
κατευθυντήριων γραμμών το 1994 για να διαπιστώσει εάν έπρεπε ή όχι να 
νίοίτάστεί υποχρεωτική για ta κράτη μέλη η κοινοποίηση όλων των μεγάλων 
μεμονωμένων ενισχύσεων βάσει εγκεκριμένων καθεστώτων. 
<Τ4> - Τυποποιημένη μορφή κοινοποιήσεων και υποβολής εκθέσεων 
385. Η Επιτροπή ενέκρινε ένα σύστημα τυποποιημένων κοινοποιήσεων και εκθέσεων 
πόϋ θα διευκολύνει τα κράτη μέλη να πραγματοποιούν τις κοινοποιήσεις και θα 
βελτιώσει τη ροή των διαθέσιμων πληροφοριών για την Επιτροπή στον τομέα των 
(33) ΕΕ C 213, 19.8.1993 
4.1.§1.σ.11 
268 
κρατικών ενισχύσεων. Τα σχέδια ενισχύσεων πρέπει στο εξής να κοινοποιούνται 
σύμφωνα με ένα τυποποιημένο ερωτηματολόγιο που διευκρινίζει ποιες πληροφορίες 
θεωρεί η Επιτροπή απαραίτητες για την εξέταση τους. Αυτό το νέο σύστημα θα 
συμβάλει στο να μειωθούν σημαντικά οι αιτήσεις για την παροχή συμπληρωματικών 
πληροφοριών και στο να συντομευθούν οι προθεσμίες λήψης αποφάσεων. Σε αυτό 
το πλαίσιο της απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών, η Επιτροπή αποφάσισε 
επίσης ότι τα κράτη μέλη δεν θα είναι πλέον υποχρεωμένα να κοινοποιούν τις 
αναχρηματοδοτήσεις καθεστώτων που εγκρίνονται για μη καθορισμένη περίοδο ή 
για καθορισμένη περίοδο που δεν έχει λήξει ακόμα, εφόσον ο νέος ετήσιος 
προϋπολογισμός δεν υπερβαίνει κατά περισσότερο από 20% τον προϋπολογισμό που 
είχε αρχικά κοινοποιηθεί. Εξάλλου, η θέσπιση ενός συστήματος υποβολής 
τυποποιημένων εκθέσεων συγκεκριμένης μορφής θα δώσει στην Επιτροπή τη 
δυνατότητα να ελέγχει πιο αποτελεσματικά, στο πλαίσιο του άρθρου 93 
παράγραφος 1, εάν η εφαρμογή ενός καθεστώτος που έχει εκ των προτέρων 
εγκριθεί υπό ορισμένες κοινωνικοοικονομικές προϋποθέσεις εξακολουθεί να 
πληροί τους απαραίτητους όρους για να επωφεληθεί από μία από τις παρεκκλίσεις 
που προβλέπονται στο άρθρο 92. Για να περιορισθεί η διοικητική εργασία των 
κρατών μελών, λεπτομερείς τυποποιημένες εκθέσεις θα απαιτούνται μόνο για πολύ 
περιορισμένο αριθμό ειδικών καθεστώτων ενίσχυσης. Για τα άλλα καθεστώτα, οι 
εκθέσεις θα πρέπει να περιέχουν μόνο περιορισμένο αριθμό πληροφοριών. 
<Τ4> - Ζητήματα που αποσαφηνίστηκαν με αποφάσεις της 
Επι τροπής 
και αποφάσεις του Δικαστηρίου 
<Τ5> α) Ζητήματα ουσίας 
<Τ6> Κρατικές εγγυήσεις 
386. Είναι κοινή πρακτική να στηρίζουν οι κυβερνήσεις τις επιχειρήσεις μέσω 
παροχής εγγύησης για τα δάνεια τους. Οι κυβερνητικές εγγυήσεις δανείων 
εμπεριέχουν συνήθως στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, επειδή η επιχείρηση χωρίς 
την ενίσχυση δεν θα ήταν σε θέση να εξασφαλίσει την απαιτούμενη χρηματοδότηση 
και θα ήταν αναγκασμένη να εγκαταλείψει το εν λόγω σχέδιο ή να οδηγηθεί σε 
εκκαθάριση. Η Επιτροπή εγκρίνει πολλά συστήματα εγγύησης δανείων καθώς και 
μεμονωμένες εγγυήσεις σε επιχειρήσεις που της κοινοποιούνται, όπως απαιτείται 
σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 3, της όυνθήκης ΕΟΚ και σύμφωνα με τις 
επιστολές που εστάλησαν στα κράτη μέλη το 1989. Απαιτεί πάντοτε να τίθεται 
ως προϋπόθεση για την παροχή της εγγύησης ότι η εγγύηση είναι δυνατό να 
4.ΐ.§Λ.σ.12 
269 
καταπίπτει μόνο όταν ρ πιστωτής στον οποίο αυτή παρέχεται έχει ανακτήσει ή 
μπορεί να ανακτήσει το χρέος με ρευστοποίηση των στοιχείων ενεργητικού του. 
οφειλέτη, και εν ανάγκη με την εκκαθάριση της επιχείρησης. 
387. Οι εγγυήσεις δανείων από το κράτος μπορούν, εντούτοις, να προκαλέσουν 
σημαντικές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, όταν παρέχονται χωρίς να τηρείται ο 
εν λόγω όρος και χωρίς να κοινοποιηθούν. Στην περίπτωση EFIM(^4 ) y στην 
οποία Π εγγύηση βασίζεται στο άρθρο 2362 του ιταλικού αστικού κώδικα, οι 
τράπεζες συνέχιζαν να παρέχουν δάνεια σε κρατικές επιχειρήσεις οι οποίες 
αντιμετώπιζαν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, με την προσδοκία ότι η κυβέρνηση 
θα εξοφλούσε τα συσσωρεύαμενα χρέη τους. Η τακτική αυτή εξασφαλίζει συνεχή 
χρηματοδότηση μίας επιχείρησης, η οποία θα έπρεπε να έχει αναδιαρθρωθεί ή 
οργανωθεί ορθολογικά, εις βάρος των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων οι οποίες δεν 
λαμβάνουν ενίσχυση. Επιπλέον, στην υπόθεση EFIM, δεν θεωρήθηκε επαρκές ότι 
οι εν λόγω εταιρείες τελούσαν υπό εκκαθάριση για να μπορούν οι πιστωτές να 
προβάλουν αξιώσεις εκ της κρατικής εγγυήσεως. Τελικά, με τη συμφωνία που 
επετεύχθη μεταξύ της Επιτροπής και των ιταλικών αρχών, επετράπη η πληρωμή 
βάσει της εγγύησης δυνάμει του άρθρου 2362 του ιταλικού αστικού κώδικα. Αυτό 
κατέστη δυνατό διότι οι ιταλικές αρχές συμφώνησαν να μειώσουν μέχρι το 1996 
το χρέος ορισμένων εταιρειών πλήρους κυριότητας τους σε επίπεδα αποδεκτά για 
έναν επενδυτή ο οποίος λειτουργεί σε πλαίσιο οικονομίας αγοράς και διότι 
ανέλαβαν να εκποιήσουν μετοχές των ιδίων επιχειρήσεων, ματαιώνοντας με τον 
τρόπο αυτό τις επιπτώσεις του άρθρου στο μέλλον. 
<Τ6> Παράγοντες που καθορίζουν τον χαρακτηρισμό των μέτρων ως κρατικές 
ενισχύσεις δυνάμει του άρθρου 92, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΟΚ 
<Τ4> - ο ι,κρνομ ι κό όφε λος 
388. Διάφορες περιπτώσεις στις οποίες η Επιτροπή έλαβε απόφαση το 1993 
αντικατοπτρίζουν την αρχή ότι για να εμπεριέχει ένα μέτρο στοιχεία κρατικής 
ενίσχυσης, κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1, πρέπει να επιφέρει 
οικονομικό φφελος σε σχέση με τις φυσιολογικές συνθήκες της αγοράς. 
(34) Σημείο401 της παρούσας Έκθεσης (§2). Τα παραρτήματα III. Γ. περιέχουν 
πλήρη κατάλογο όλων των αποφάσεων της Επιτροπής κατά τη διάρκεια του 
έτους για τις περιπτώσεις κρατικών ενισχύσεων. ο κατάλογρς περιέχει 
διαχωρισμό ανάλογα με τρν τύ,πο της απόφασης. Υπάρχουν αναφορές στα 
δελτία τύπου, εφόσον εκδόθηκαν για την περίπτωση, και στα θέματα για τα 
οπρία δημοσιεύθηκαν οι σχετικές αποφάσεις ή ανακοινώσεις στην Επίσημη 
Εφημερίδα που είναι γνωστά κατά τη στιγμή της σύνταξης. 
4.1.§1.σ.13 
270 
Στην περίπτωση του ολλανδικού φυσικού αερίου(35) η ολλανδική κυβέρνηση 
κοινοποίησε στην Επιτροπή, όπως απαιτεί η απόφαση της Επιτροπής του 
1992(36), την πρόθεση της να παράσχει εκπτώσεις στους ολλανδούς παραγωγούς 
αμμωνίας για ορισμένες περιόδους του 1992 και του 1993 κατά τις οποίες οι 
τιμές της αμμωνίας ήταν τόσο χαμηλές με αποτέλεσμα οι παραγωγοί σε όλη την 
Ευρώπη να υφίστανται ζημία και να αναγκάζονται να διακόπτουν τη λειτουργία 
μονάδων παραγωγής. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η μείωση της τιμής αποτελούσε 
συνήθη εμπορική πρακτική εκ μέρους της Gasunie, η οποία είναι κατά 50% 
κρατική και ασκεί τη μονοπωλιακή διανομή αερίου, διότι, εάν δεν λαμβάνονταν 
υπόψη οι μειώσεις των τιμών του προϊόντος και οι επακόλουθες 
χρηματοοικονομικές δυσκολίες των πελατών της, θα ετίθεντο σε κίνδυνο οι 
μελλοντικές αγορές της Gasunie. Επίσης, υπήρχε ο κίνδυνος να μεταστραφούν οι 
πελάτες προς ακατέργαστες ύλες υποκατάστασης. Οι τιμές στις οποίες η Gasunie 
πωλούσε αέριο σε προμηθευτές σε άλλα κράτη μέλη τους παρείχαν τη δυνατότητα 
να μειώσουν και αυτοί με τη σειρά τους τις τιμές προς τους παραγωγούς 
αμμωνίας. 
Οι συμβάσεις που υπογράφει η Γερμανική επιχείρηση σιδηροδρόμων, η Deutsche 
Bundesbahn, με επιχειρήσεις για την κατασκευή ή τη διατήρηση πλαισίωσης των 
σιδηροδρομικών γραμμών και οι οποίες παρέχουν σε αυτές πιστωτικές και άλλες 
διευκολύνσεις για το σκοπό αυτό επίσης θεωρήθηκαν ως συνήθης εμπορική 
πρακτική(3'). Η Επιτροπή διαπίστωσε με ικανοποίηση ότι η DB ανακτούσε τα 
έξοδα της για την παροχή κινήτρων σε κάθε ατομική περίπτωση μέσω των ναύλων 
που χρέωνε στη συνέχεια στην επιχείρηση και ότι το σχέδιο ενισχύσεων δεν 
περιείχε διασταυρούμενες επιδοτήσεις από άλλες δραστηριότητες. 
389. Σε ορισμένες περιπτώσεις που εμπεριέχουν στοιχεία περιβαλλοντικών 
επιδοτήσεων, η Επιτροπή εξέτασε αν οι επιδοτήσεις αυτές παρέχουν ένα 
οικονομικό πλεονέκτημα στους αποδέκτες. Αυτό δεν θεωρήθηκε ότι ισχύει στην 
περίπτωση των πληρωμών που καταβάλλονται σε συλλέκτες αποβλήτων ελαίων στη 
Δανία, οι οποίες θεωρήθηκε ότι αποτελούσαν άμεση αμοιβή για την παροχή 
υπηρεσιών(3°). Από την άλλη πλευρά, στην περίπτωση ενός δανέζικου 
συστήματος το οποίο παρέχει αντισταθμιστικά οφέλη στους χρήστες ανακυκλωμένων 
υλικών για τον υψηλότερο φόρτο απορριμμάτων που αυτό συνεπάγεται, με τη 
μείωση του φορολογικού συντελεστή για τα απορρίμματα που προσκομίζονται σε 
εγκαταστάσεις διάθεσης, η Επιτροπή έκρινε ότι η φορολογική μεταχείριση 
(35) Σημείο 533 της παρούσας Εκθεσης. 
(36) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 434-437 
(37) Σημείο 534 της παρούσας Εκθεσης. 
(38) Σημείο 421 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.13 271 
περιείχε εν δυνάμει χρηματοοικονομικό πλεονέκτημα για τους δικαιούχους σε 
σχέση με το γενικό φορολογικό σύστημα και για το λόγο αυτό έκρινε ότι 
εμπίπτει στο άρθρο 92, παράγραφος ΐ(39). 
<Τ4> - Επιλεκτικότητα 
390. Σε σχέση με ορισμένα προγράμματα δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στη 
Δανία, η Επιτροπή έπρεπε να αποφασίσει αν τα καθεστώτα αυτά ήταν καθεστώτα 
ενισχύσεων που εμπίπτουν στο άρθρο 92, παράγραφος 1 ή στα "γενικά μέτρα". 
Ένα καθε,στώς που επιδοτεί επιχειρήσεις για συγκεκριμένες δραστηριότητες, για 
να εμπίπτει στο άρθρο 92, παράγραφος 1, πρέπει να "ευνοεί", δηλαδή να ωφελεί 
με ειδικό τρόπο ορισμένες επιχειρήσεις ή βιομηχανίες. Εν ολίγοις, πρέπει να 
υπάρχει ένα στοιχείο επιλογής ή διάκρισης μεταξύ των δικαιούχων. Αυτή η 
ευνοούμενη ομάδα δεν πρέπει αναγκαστικά να διευκρινίζεται στους κανόνες ή το 
καθεστώς ή να εντοπίζεται εύκολα. Αρκεί το καθεστώς αυτό να ωφελεί ιδιαίτερα 
ορισμένες επιχειρήσεις, αν και αυτές δεν είναι δυνατό να εντοπισθούν εκ των 
προτέρων, και αυτό ισχύει κυρίως εάν οι αρχές που εφαρμόζουν το καθεστώς 
έχουν ένα βαθμό διακριτικής επιλογής των δικαιούχων ή καθορισμού του επιπέδου 
της επιδότησης. Η Επιτροπή έλαβε δύο αποφάσεις για παραλλαγές ενός 
καθεστώτος που παρέχει επιδοτήσεις μισθών σε επιχειρήσεις οι οποίες 
προσλαμβάνουν άτομα που έχουν μείνει άνεργα για μεγάλο χρονικό διάστημα^0). 
Διαπιστώθηκε κατά την πρώτη περίπτωση ότι το κράτος μέλος είχε ελάχιστη ή 
καμία δυνατότητα επιλογής. Το καθεστώς εφαρμοζόταν αυτομάτως για κάθε 
επιχείρηση ή άνεργο που πληρούσε τους όρους, οι οποίοι ήταν ακριβείς και 
σαφώς καθορισμένοι όσον αφορά τα σημαντικότερα σημεία, όπως οι όροι της 
σύμβασης απασχόλησης. Για το λόγο αυτό κρίθηκε ότι αποτελεί γενικό μέτρο και 
όχι καθεστώς ενίσχυσης. Στην περίπτωση του τροποποιημένου καθεστώτως, 
εντούτοις, διαπιστώθηκε ότι υπήρχε μεγαλύτερη δυνατότητα επιλογής και για τον 
λόγο αυτό το καθεστώς θεα>ρήθηκε ότι είναι εν δυνάμει επιλεκτικό, με 
αποτέλεσμα να εμπίπτει στο άρθρο 92, παράγραφος 1. Οι αρχές είχαν στην 
περίπτωση αυτή τη δυνατότητα να χορηγούν επιδοτήσεις για επαναλαμβανόμενα 
μικρά χρονικά διαστήματα εργασίας χωρίς σαφείς όρους καθώς και περιόδους 
τακτικής απασχόλησης. 
(39) Σημείο 420 της παρούσας Εκθεσης. 
(40) Σημείο 441 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.14 
272 
<Τ4> - Εισφορές 
391. Οι εισφορές είναι ειδικοί φόροι επί της παραγωγής ή της πώλησης 
ορισμένων αγαθών ή υπηρεσιών. Τα έσοδα από τον ειδικό φόρο - τα οποία πρέπει 
να θεωρούνται ως "κρατικοί πόροι" κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 
- μπορούν να χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση διάφορων κρατικών 
ενισχύσεων στη βιομηχανία από την οποία εισπράττεται ο φόρος. Τα καθεστώτα 
αυτά θέτουν ορισμένα ζητήματα που υπογραμμίστηκαν στις αποφάσεις που 
ελήφθησαν το 1993. Κατ'αρχήν, σε απόλυτη συμφωνία με τις αποφάσεις του 
Δικαστηρίου και της Επιτροπής, οι εισφορές αυτές δεν είναι δυνατό να 
επιβάλλονται σε εισαγωγές ή να εξαιρούνται από τις εξαγωγές. Και στις δύο 
περιπτώσεις το σύστημα εισφορών θα ήταν ασυμβίβαστο με το κοινοτικό δίκαιο. 
392. Ένα δεύτερο μάθημα που προκύπτει από τις διάφορες αποφάσεις για τις 
εισφορές είναι ότι, παρόλο που η βιομηχανία πληρώνει η ίδια για το καθεστώς 
αυτό, το καθεστώς δεν αποβάλλει το χαρακτήρα της κρατικής εν ίσχυσης(41) . Η 
αρνητική στάση που συνήθως υιοθετεί η Επιτροπή έναντι τομεακών καθεστώτων 
ενισχύσεων μετριάζεται, εντούτοις, όταν το μέτρο δεν ευνοεί άμεσα καμία 
μεμονωμένη επιχείρηση στον εν λόγω τομέα αλλά χρησιμοποιείται για την 
προώθηση δραστηριοτήτων που ωφελούν τον τομέα στο σύνολο του, όπως η έρευνα, 
η επαγγελματική κατάρτιση, οι εμπορικές εκθέσεις του τομέα, η διατήρηση ή η 
βελτίωση των ποιοτικών προδιαγραφών κ.λπ. Έτσι, η Επιτροπή ήταν σε θέση το 
1993 να εξαιρέσει από το άρθρο 92, παράγραφος 1, τις εισφορές για τη στήριξη 
της γουνοποιίας στη Δανία, του εμπορίου μαλλιού στο Ηνωμένο Βασίλειο(4^) και 
του μηνανολογικού εξοπλισμού στη Γαλλία (COREM). Ως συνήθως, πολλά συστήματα 
εισφοράς έχουν επίσης εγκριθεί στη γεωργία(43). Από την άλλη πλευρά, υπήρξε 
μία σημαντικά επιφυλακτικότερη στάση σε τομεακά καθεστώτα ενισχύσεων τα οποία 
παρέχουν άμεσες επιδοτήσεις που καταβάλλει το υπουργείο οικονομικών(44). 
<Τ4> - Πωλήσεις γης για βιομηχανική ή εμπορική χρήση από 
τις δημόσιες αρχές 
393. Είναι δυνατό να χορηγηθεί ενίσχυση σε επιχειρήσεις μέσω της πώλησης 
χώρων για βιομηχανική ή εμπορική ανάπτυξη από δημόσιες αρχές σε τιμές 
χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς(45). Η Επιτροπή εξετάζει πολλές 
καταγγελίες που περιέχουν ισχυρισμούς για επιδοτούμενες πωλήσεις γης. Αν και 
(41) Βλέπε υπόθεση 78/76, Steinike und Weinlig κατά Γερμανίας, σκέψη 22. 
(42) Σημείο 528 της παρούσας Εκθεσης. 
(43) Σημείο 551 της παρούσας Εκθεσης. 
(44) Σημείο 453 της παρούσας Εκθεσης. 
(45) Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 239· Εικοστή 
Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 345. 
4.1.§1.σ.16 
273 
το οικόπεδο αντιπροσωπεύει ένα μικρό μόνο μέρος του επενδυτικού κόστους(46), 
οι επιδοτούμενες τιμές θα μπορούσαν να διαταράξουν τις λεπτές ισορροπίες των 
διαφορετικών συντελεστών στο επίπεδο των περιφερειακών κινήτρων και να 
προκαλέσουν με τον τρόπο αυτό διαταραχές στην περιφερειακή πολιτική. Η 
Επιτροπή σκέφτεται να συστήσει στα κράτη μέλη να ακολουθήσουν ένα κώδικα 
πρακτικής σε αυτόν τον τομέα. Για τις περιπτώσεις για τις οποίες ελήφθησαν 
επίσημες αποφάσεις το 199 3 προέκυψε με βάση λεπτομερείς εκτιμήσεις των 
οικοπέδων ότι οι τελικές τιμές πώλησης κυμαίνονταν εντός των πλαισίων που θα 
μπορούσαν να θεωρηθούν ως αξία της αγοράς. Στην περίπτωση της αγοράς από τη 
Sony ενός μεγάλου οικοπέδου κοντά στο Potsdamer Platz του Βερολίνου(47), 
διαπιστώθηκε ότι η τιμή ήταν χαμηλότερη από την επίσημη εκτίμηση που 
πραγματοποιήθηκε αργότερα· ήταν όμως εντός του περιθωρίου σφάλματος για την 
εκτίμηση της αξίας της γης μετά τις προσαρμογές που πραγματοποιήθηκαν λόγω 
της αύξησης των τιμών των ακινήτων, τις υποχρεώσεις που επεβλήθησαν για τη 
διατήρηση ενός συγκεκριμένου κτιρίου και την δέσμευση ενός μέρους του χώρου 
για πολιτιστικούς σκοπούς, και ενδεχόμενους περαιτέρω πολεοδομικούς 
περιορισμούς που ήταν άγνωστοι κατά τη στιγμή της πώλησης. Ελήφθη επίσης 
απόφαση γ*α την πώληση γης στο Friedberg, Hesse, στη φαρμακευτική εταιρεία 
Fresenius(4^) . Μετά από επίσημη εκτίμηση, η εταιρεία συμφώνησε να πληρώσει 
για το οικόπεδο ποσό 280.000 ECU πλέον αυτού που είχε αρχικά συμφωνηθεί. Αν 
και η τιμή πώλησης εξακολούθησε να είναι κατά 10% περίπου χαμηλότερη από την 
εκτίμηση, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι το οικόπεδο είχε διατεθεί 
στην αγορά για κάποιο διάστημα πριν να βρεθεί ο αγοραστής. Με τον τρόπο αυτό 
η συμφωνηθείσα τιμή προσέγγιζε την τιμή της αγοράς, που ήταν παρόμοια με την 
τιμή που θα επιτυγχάνονταν με διαδικασία ανοιχτού διαγωνισμού. 
<Τ4> τ Η παράβαση άλλων διατάξεων της κοινοτικής νομοθεσίας αποτελεί 
παράγοντα που στερεί άμεσα τα 
καθεστώτα ενισχύσεων από τη δυνατότητα εξαίρεσης 
394. Ένα καθεστώς επενδυτικών ενισχύσεων στη χώρα των Βάσκων της Ισπανίας 
έδειξε εκ νέου ότι τα καθεστώτα ενισχύσεων κρίνονται ακατάλληλα για απαλλαγή 
σε περίπτωση που παραβιάζουν άλλες διατάξεις της κοινοτικής νομοθεσίας, ιδίως 
αυτές που αφορούν την ελευθερία της εγκατάστασης(4^). Κανένα κράτος μέλος 
(46) Υπολογίζεται στο 5% περίπου στις Αρχές Συντονισμού της περιφερειακής 
ενίσχυσης του 1971, ΕΕ C 111, 4.11.1971. 
(47) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 264. 
(48) ΕΕ Ç 21 της 25.1.1994. 
(49) Σημείο 473 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.17 
274 
δεν μπορεί να εφαρμόζει διακρίσεις όσον αφορά ένα καθεστώς ενίσχυσης σε βάρος 
υπηκόων άλλων κρατών μελών οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι στην επικράτεια 
του. Η αρχή αυτή έχει εφαρμοσθεί πολλές φορές σε καθεστώτα ενίσχυσης της 
βιομηχανίας κινηματογράφου(50). Ούτε, εξάλλου στις ιδιωτικοποιήσεις 
επιτρέπονται οι διακρίσεις, γεγονός για το οποίο δεν δόθηκε αρχικά η έγκριση 
για το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων στην Πορτογαλία(51). 
<Τ5> β) Διαδικαστικά θέματα 
<Τ6> Διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, και ισορροπία ανάμεσα στα 
δικαιώματα των ανταγωνιστών και των εν δυνάμει αποδεκτών της ενίσχυσης 
395. Στις αποφάσεις Cook(52) κα t Matra(53) το Δικαστήριο επιβεβαίωσε τις 
περιστάσεις κάτω από τις οποίες η Επιτροπή υποχρεούται να κινήσει τη 
διαδικασία δυνάμει του άρθρου 93, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΟΚ για να 
επιτρέψει στα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη, κατά κανόνα ανταγωνιστές, να 
υποβάλλουν παρατηρήσεις για τα σχέδια ενισχύσεωνί54). Στην υπόθεση Cook το 
Δικαστήριο έκρινε ότι ανεξάρτητα από to αν η κατάσταση της αγοράς στον 
εξεταζόμενο τομέα ήταν σχετική με την απόφαση, η Επιτροπή πρέπει να 
πραγματοποιήσει έρευνα αγοράς πριν αποφασίσει να εγκρίνει μία ενίσχυση χωρίς 
τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2. Στις περιστάσεις της υπόθεσης, 
που αντιμετώπισε μία σαφή καταγγελία από ανταγωνιστή ότι η ενίσχυση θα 
οδηγούσε σε περαιτέρω αύξηση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας και θα 
έβλαπτε τη θέση του, η Επιτροπή έπρεπε να πραγματοποιήσει την ανάλυση αυτή 
μέσω της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2, διότι δεν διέθετε τα 
απαραίτητα δεδομένα για να καταλήξει από μόνη της σε σαφές συμπέρασμα (για 
την ύπαρξη πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας). Στην υπόθεση Matra, από την 
άλλη πλευρά, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η Επιτροπή είχε δίκαιο να μη 
•κινήσει διαδικασία κατά της προτεινόμενης ενίσχυσης για μία νέα μονάδα της 
Ford/Volkswagen στην Πορτογαλία για την παραγωγή μικρών κλειστών φορτηγών, 
επειδή ήταν σε θέση να πραγματοποιήσει πλήρη ανάλυση αγοράς χωρίς τη 
διαδικασία αυτή. 
(50) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 442. 
(51) Σημείο 416 της παρούσας Εκθεσης. 
(52) Σημείο 553 της παρούσας Εκθεσης. 
(53) Σημείο 553 της παρούσας Εκθεσης. 
(54) Βλέπε επίσης την υπόθεση 84/82 Ομοσπονδιακή Δημοκρατία Γερμανία κατά 
Επιτροπής ("σχέδιο Claes), απόφαση της 2 0ής Μαρτίου 19 84. 
4.1.§1.σ.18 
275 
<Τ6> Επιβολή τόκων στην ενίσχυση που πρέπει να επιστραφεί 
396. Στις αποφάσεις της με τις οποίες δίνει εντολή για την ανάκτηση 
ενισχύσεων που κατεβλήθησαν παράνομα και διαπιστώθηκε ότι δεν είναι δυνατό να 
υπαχθούν στις περιπτώσεις για τις οποίες προβλέπεται εξαίρεση, η Επιτροπή 
απαιτεί πλέον κανονικά την επιβολή τόκων επί της ενίσχυσης με ισχύ από την 
ημερομηνία της χορήγησης της. Η πρακτική αυτή, που ανακοινώθηκε επίσημα στην 
επιστολή που εστάλη στα κράτη μέλη το Μάρτιο του 1991 σχετικά με τις κυρώσεις 
για την μη κοινοποίηση των ενισχύσεων(55)t επιβεβαιώθηκε στη νέα απόφαση για 
την ανάκτηση Της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην British Aerospace σε συνδυασμό 
με την εξαγορά του Rover Groupe"). Εντούτοις, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η 
πολιτική για την επιβολή τόκων με ισχύ από την ημερομηνία χορήγησης της 
ενίσχυσης δεν έπρεπε να εφαρμοσθεί αναδρομικά στις περιπτώσεις που 
αποφασίσθηκαν πριν αποσταλεί η επιστολή της Επιτροπής του Μαρτίου 1991. Στις 
περιπτώσεις αυτές οι τόκοι έπρεπε να επιβληθούν από την ημερομηνία κατά την 
οποία το βασικό ποσό έπρεπε να επιστραφεί βάσει της απόφασης. Στην υπόθεση 
ΒAe/Rover, οι τόκοι επιβλήθηκαν από τον Αύγουστο του 1990, όταν τέθηκε σε 
ισχύ η αρχική απόφαση, την οποία είχε ακυρώσει το Δικαστήριο για 
δ ιαδικαστικούς λόγους. 
<Τ6> Η ένταξη της ρήτρας επιφύλαξης στη νομοθεσία σχετικά με τις 
ενισχύσεις για να αποτραπεί η παραβίαση της υποχρέωσης κοινοποίησης 
397. Η υποχρέωση να κοινοποιούνται οι προτάσεις ενισχύσεων εκ των προτέρων 
στην Επιτροπή που προβλέπει, το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ 
επιβάλλει αναστολή της "θέσης σε εφαρμογή" των σχεδίων ενίσχυσης προτού η 
Επιτροπή δώσει την έγκριση της. "Η θέση σε εφαρμογή" θεωρείται ότι δεν 
σημαίνει μόνο την πραγματική χορήγηση της ενίσχυσης στον αποδέκτη, αλλά και 
την ανάθεση εξουσιών που καθιστούν τη χορήγηση της ενίσχυσης δυνατή χωρίς 
περαιτέρω διατυπώσεις. Το 1989 η Επιτροπή έστειλε στα κράτη μέλη επιστολή με 
την οποία αποσαφηνίζει αυτό το σημείο. Εντούτοις, τα κράτη μέλη εξακολουθούν 
ορισμένες φορές να παραβιάζουν την υποχρέωση για κοινοποίηση με το να 
κοινοποιούν νομοθεσία που διέπει τις ενισχύσεις με την οποία παρέχεται 
απεριόριστη εξουσία για χορήγηση της ενίσχυσης, έστω και αν αυτή δεν έχει 
ακόμα ασκηθεί, με αποτέλεσμα η ενίσχυση να κατατάσσεται στις μη 
κοινοποιηθείσες περιπτώσεις. Για να αποτραπούν παρόμοιες τεχνικής φύσεως, 
(55) Βλ. Εικοστή πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 159 και 
παράρτημα ΙΙ.7. 
(56) Βλ. σημείο 515 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.19 
276 
και συχνά ακούσιες, παραβάσεις, η Επιτροπή συνιστά στις αρχές των κρατών 
μελών να περιλαμβάνουν στη νομοθεσία τους μία ρήτρα περί επιφύλαξης με βάση 
την οποία ο οργανισμός που χορηγεί την ενίσχυση να μπορεί να πραγματοποιεί 
τις πληρωμές μόνο εφόσον η Επιτροπή έχει εγκρίνει την ενίσχυση. 
Και οι κεντρικές και οι περιφερειακές κυβερνητικές αρχές ακολουθούν όλο και 
περισσότερο αυτή την πρακτική. Για παράδειγμα, το 1993 η περιφέρεια της 
Emilia Romagna στην Ιταλία έθεσε σε εφαρμογή μία γενική νομοθεσία που όχι 
μόνο θέσπισε την αρχή ότι η χορήγηση της ενίσχυσης εξαρτάται από την έγκριση 
της Επιτροπής, αλλά επίσης ότι απαιτείται οι ρυθμίσεις όλων των καθεστώτων 
ενίσχυσης να περιέχουν τη ρήτρα δηλώνοντας ότι τα μέτρα της ενίσχυσης είναι 
δυνατό να εφαρμόζονται μόνο μετά τη δημοσίευση ανακοίνωσης στην Επίσημη 
Εφημερίδα της περιφέρειας με την οποία ανακοινώνεται η έγκριση της Επιτροπής. 
<Τ6> Επιτόκια αναφοράς που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό 
των τιμών των ενισχύσεων 
398. Ο καθορισμός των στοιχείων ενίσχυσης που περιλαμβάνει η χρηματοδότηση με 
ευνοϊκούς όρους γίνεται με σύγκριση με ένα επιτόκιο αναφοράς και προεξόφληση 
των χρηματοοικονομικών πλεονεκτημάτων που θα προκύψουν στο μέλλον βάσει αυτού 
του επιτοκίου. Οι μελλοντικές καταβολές φόρων πρέπει επίσης να 
προεξοφλούνται κατά τον καθορισμό του καθαρού ύψους της ενίσχυσης (δηλαδή 
μετά την καταβολή του φόρου) περιλαμβανομένων των επιχορηγήσεων. Για την 
πραγματοποίηση αυτών των υπολογισμών, η Επιτροπή χρησιμοποιεί ένα πρότυπο 
επιτόκιο αναφοράς για κάθε κράτος μέλος το οποίο καθορίζεται μία φορά το 
έτος. Η μέθοδος για τον καθορισμό αυτών των επιτοκίων αναφοράς καθορίστηκε 
στο παράρτημα των αρχών συντονισμού γιά περιφερειακές ενισχύσεις του 
1979(57), αν και χρησιμοποιούνται πλέον για τον υπολογισμό του ύψους της 
ενίσχυσης στους περισσότερους τομείς ελέγχου των ενισχύσεων, 
περιλαμβανομένων των ενισχύσεων στις ΜΜΕ(58)^ γΐα τΓ)ν προστασία του 
περιβάλλοντος(59) και τη διευκόλυνση de minimis(60). Σύμφωνα με τη μέθοδο 
του 1979, τα επιτόκια αναφοράς βασίζονταν στο μέσο επίπεδο ενός ειδικού 
βασικού επιτοκίου κατά το προηγούμενο έτος και ήταν δυνατό να τροποποιηθούν 
μόνο κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, εφόσον το τρέχον επίπεδο του 
βασικού επιτοκίου διέφερε από το επιτόκιο αναφοράς κατά περισσότερο από δύο 
ποσοστιαίες μονάδες. Επειδή σημειώθηκε ταχεία πτώση 
(57) ΕΕ C 31, 31.2.1979. 
(58) ΕΕ C 217, 19.8.1992, σ. 2· Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, σημεία 7 8 και 342. 
(59) Σημείο 384 της παρούσας Εκθεσης. 
(60) Σημείο 431 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§1.σ.20 277 
των επιτοκίων στα τέλη του 1992 και το 1993, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι τα 
επιτόκια αναφοράς για το 1993 σε ορισμένα κράτη μέλη ήταν σημαντικά υψηλότερα 
από τα επιτόκια Της αγοράς, με αποτέλεσμα να γίνεται υπερεκτίμηση του 
στοιχείου Επιδότησης που περιέχει η χρηματοδότηση. Για το λόγο αυτό 
αποφάσισε να αναθεωρήσει τα επιτόκια αναφοράς όλων των χωρών για το δεύτερο 
εξάμηνο του έτους με αποτέλεσμα να τα προσαρμόσει στο μέσο επίπεδο του 
βασικού επιτοκίου κατά την ΐριμηνία από Μάρτιο έως Μάιο του 1993. Δεύτερον, 
αποφάσισε ότι για να προσεγγίζουν περισσότερο στο μέλλον τα επιτόκια αναφοράς 
τις μεταβολές των επιτοκίων, τα επιτόκια αναφοράς για το 1994 και τα επόμενα 
έτη θα πρέπει να βασίζονται στο μέσο όρο του βασικού επιτοκίου κατά την 
τριμηνία άπό Σεπτέμβριο έως Νοέμβριο του προηγούμενου έτους και ότι πρέπει να 
αναθεωρούνται κατά τη διάρκεια του έτους, όταν το τρέχον επίπεδο του βασικού 
επιτοκίου κατά την τρίμηνη περίοδο διαφέρει από το επιτόκιο αναφοράς κατά 
περισσότερο από 15% του επιτοκίου αναφοράς. 
*,,,„,. 278 
<T3> §2. Δημόσιες επιχειρήσεις και ιδιωτικοποίηση 
<Τ4> Δημόσιες επιχειρήσεις 
<Τ7> - Ανακοίνωση σχετικά με τις δημόσιες επιχειρήσεις 
399. Οπως αναμενόταν(°1), το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε την απόφαση 
του(*>2) σχετικά με την προσφυγή της Γαλλίας, στην οποία η τελευταία 
αμφισβητούσε τη νομική βάση της υποχρέωσης υποβολής εκθέσεων που επέβαλε στα 
κράτη μέλη η Επιτροπή, με την ανακοίνωση της του 1991 για τις δημόσιες 
επιχειρήσεις(^^). Η Επιτροπή βάσισε την υποχρέωση υποβολής ετήσιων εκθέσεων 
οι οποίες εμφάνιζαν τις χρηματοοικονομικές μεταφορές στις κυριότερες 
δημόσιες επιχειρήσεις του μεταποιητικού τομέα, στο άρθρο 5 της οδηγίας 
80/723/ΕΟΚ όσον αφορά τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων μεταξύ των 
κρατών μελών και των δημοσίων τους επιχειρήσεων. 
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έλαβε απόφαση υπέρ του αιτούντος και ακύρωσε την 
ανακοίνωση, με το σκεπτικό ότι η υποχρέωση γενικής και συστηματικής υποβολής 
εκθέσεων που επιθυμούσε να επιβάλει ή Επιτροπή υπερέβαινε την υποχρέωση του 
άρθρου 5 της οδηγίας του 1980 για την παροχή ορισμένων χρηματοοικονομικών 
στοιχείων για συγκεκριμένες επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα όταν και εφόσον 
εκρίνετο απαραίτητο. Η νέα υποχρέωση υποβολής εκθέσεων θα αποτελούσε 
τροποποίηση της οδηγίας του 1980 και κατά συνέπεια δεν μπορούσε να επιβληθεί 
με βάση κάποια ανακοίνωση. 
Ως αποτέλεσμα της απόφασης αυτής, η Επιτροπή αποφάσισε να ενσωματώσει τις 
υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων που περιλαμβάνονταν προηγουμένως στην 
ανακοίνωση του 1991 σε μία τροποποιητική οδηγία(64). Η νέα οδηγία θέτει στα 
κράτη μέλη την υποχρέωση να παρέχουν στην Επιτροπή χρηματοοικονομικά 
στοιχεία σχετικά με τις δημόσιες επιχειρήσεις τους που λειτουργούν στο 
μεταποιητικό τομέα και έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 
250 εκατ. ECU. 
(61) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 529. 
(62) Υπόθεση C-325/92 Γαλλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής. Βλέπε σημείο 373 της 
παρούσας Εκθεσης. 
(63) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 170. 
(64) ΕΕ L 254, 12.10.1993. 
4.1.§2.σ.22 
279 
Καθώς το υπόλοιπο τμήμα της ανακοίνωσης του 1991 περιέγραφε απλώς την 
υπάρχουσα νομοθεσία και πρακτική σχετικά με τα κριτήρια αξιολόγησης των 
χρηματοοικονομικών ροών μετο:ξύ δημοσίων αρχών και δημοσίων επιχειρήσεων, η 
Επιτροπή απέστειλε τροποποίηση της ανακοίνωσης του 1991(65) προς τα κράτη 
μέλη συγχρόνως με την οδηγία. 
<Τ7> Γαλλία 
<Τ8> Bull 
400. Η Επιτροπή αποφάσισε(" ) τον Οκτώβριο να κινήσει τη διαδικασία 
έρευνας που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 σχετικά με την Bull, 
γαλλική εταιρεία κατασκευής υπολογιστών. Η απόφαση αυτή, σύμφωνα με την οποία 
η Επιτροπή θα εξετάσει την πληρωμή εκ μέρους του γαλλικού κράτους 
προκαταβολής ενόψει μελλοντικής εισφοράς κεφαλαίου, ύψους 380 εκατ. ECU και 
χωρίς κοινοποίηση προς την Επιτροπή, έπεται της αποφάσεως*67) που λήφθηκε 
τον Ιούλιο 1992, βάσει της οποίας η προηγούμενη εισφορά κεφαλαίου 
620 εκατ. ECU προς την Bull αποτελούσε ενίσχυσηί68). 
Η νέα υπόθεση ήταν αξιοσημείωτη εξαιτίας του γεγονότος ότι κανένας από τους 
μειοψηφικούς μετόχους της Bull που προέρχονταν από τον ιδιωτικό τομέα (NEC 
και IBM) δεν έλαβε μέρος στην προκαταβολή, ενώ είχαν συμμετάσχει στην εισφορά 
κεφαλαίου κατά το 1992. Αυτό οδήγησε τις γαλλικές αρχές να υποστηρίξουν ότι η 
αναδιάρθρωση κεφαλαίων του 1992 ικανοποιούσε τον όρο που έθετε η ανακοίνωση 
του 1984 σχετικά με τη συμμετοχή των δημόσιων αρχών στο μετοχικό κεφάλαιο της 
επιχείρησης, δεδομένου ότι η συμμετοχή ιδιωτών μετόχων στην αύξηση του 
κεφαλαίου σήμαινε ότι δεν επρόκειτο για περίπτωση κρατικής ενίσχυσης. Ωστόσο, 
το επιχείρημα αυτό δεν έγινε αποδεκτό από την Επιτροπή καθώς η απόφαση 
επένδυσης εκ μέρους του γαλλικού κράτους είχε ληφθεί πριν από την απόκτηση 
μεριδίων της Bull από τις NEC και IBM και οι επενδύσεις αυτές δεν ήταν 
σημαντικές από οικονομική άποψη. 
Πριν από το τέλος του έτους, η Επιτροπή έστειλε επιστολή προς τις γαλλικές 
αρχές σχετικά με μία περαιτέρω εισφορά κεφαλαίου ύψους 1 300 εκατ. ECU από το 
γαλλικό κράτος στην Bull και προς την France Télécom που είχε 
πραγματοποιηθεί το Δεκέμβριο. 
(65) ΕΕ C 307, 13,11.1993. 
(66) ΕΕ C 346 της 24.12.1993. 
(67) ΕΕ C 244 της 23.09.1992-
(68) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 425 
4.I.§2.σ.23 
280 
<T7> Ιταλία 
<T8> EFIM 
401. Η Επιτροπή εξέδωσε δύο τελικές αποφάσεις(^9) σε σχέση με την EFIM, 
την ιταλική κρατική εταιρεία επενδύσεων χαρτοφυλακίου (holding) η οποία τελεί 
υπό εκκαθάριση('"). Οι αποφάσεις αυτές, που ελήφθησαν τον Αύγουστο και 
Σεπτέμβριο, αφορούσαν τις επιπτώσεις από πλευράς ενίσχυσης της συνολικής 
εγγύησης για τα χρέη της EFIM βάσει του άρθρου 2362 του ιταλικού αστικού 
κώδικα. 
Η Επιτροπή θεώρησε ότι η πληρωμή εκ μέρους του ιταλικού κράτους των χρεών των 
επιχειρήσεων του υπό εκκαθάριση ομίλου EFIM συνιστούσε κρατική ενίσχυση 
διότι, βάσει της απόφασης IOR/Finalp(7*), κάποιος επενδυτής υπό συνθήκες 
οικονομίας αγοράς δεν θα δεχόταν τον αυξημένο κίνδυνο που συνδέεται με την 
απεριόριστη ευθύνη, βάσει του άρθρου 2362 του ιταλικού αστικού κώδικα στην 
περίπτωση της πλήρους ιδιοκτησίας, χωρίς μία αντίστοιχη αύξηση του 
αναμενόμενου οφέλους. Επιπλέον, ένας τέτοιος επενδυτής θα ελάμβανε μέτρα 
ούτως ώστε να περιορίσει τα χρηματοδοτικά του ανοίγματα, με την πώληση 
επενδύσεων, την αναδιάρθρωση κ.λπ. από τη στιγμή που συνειδητοποιούσε ότι τα 
χρέη αυξάνονταν με πολύ μικρή πιθανότητα αναστροφής της διαδικασίας αυτής. 
Δεδομένου ότι η EFIM δεν παρείχε στον μέτοχο της (το ιταλικό κράτος) ούτε 
επαρκή ούτε αυξημένα οφέλη και η διοίκηση της (σε τελευταία ανάλυση το 
ιταλικό κράτος) δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα για τη συγκράτηση των συνεχώς 
αυξανόμενων χρεών, η πληρωμή των οφειλών του ομίλου από το κράτος δεν ήταν 
δυνατόν να θεωρηθεί ως συμπεριφορά ενός επενδυτού ο οποίος λειτουργεί σε μία 
οικονομία αγοράς και, κατά συνέπεια, αποτελούσε ενίσχυση. 
Μολονότι τα χρήματα επρόκειτο να δοθούν σε επιχειρήσεις υπό εκκαθάριση, μία 
τέτοια ενέργεια δεν παύει να αποτελεί στρέβλωση του ανταγωνισμού. Αυτό 
οφείλεται στο ότι οι υπό εκκαθάριση επιχειρήσεις είχαν λάβει δάνειο από 
τράπεζες και στη συνέχεια δάνεισαν τα κεφάλαια αυτά στις εν λειτουργία 
επιχειρήσεις του ομίλου. Η εξόφληση των εξωτερικών αυτών χρεών από το κράτος 
θα οδηγήσει στη διαγραφή των χρεών των λειτουργουσών επιχειρήσεων εντός του 
(69) ΕΕ C 267, 2.10.1993 και ΕΕ C 349, 29.12.1993. 
(70) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημεία 475-
478. 
(71) ΕΕ L 183, 3.7.1992. 
4.1.§2.σ.24 
281 
ομίλου και, κατά συνέπεια/ παρέχεται κάποιο πλεονέκτημα στις εν λόγω 
επιχειρήσεις με αποτέλεσμα τη συνεχιζόμενη στρέβλωση του ανταγωνισμού. 
Η Επιτροπή ωστόσο αποφάσισε ότι η εξόφληση χρέους με βάση το άρθρο 2362 του 
ιταλικού αστικού κώδικα συμβιβαζόταν με την κοινή αγορά δυνάμει του άρθρου 92 
παράγραφος 3 στοιχείο γ) κατόπιν συμφωνίας με την ιταλική κυβέρνηση, η οποία 
ανέλαβε : 
να "παγώσει" τα χρέη, στις 31 Δεκεμβρίου 1993, ορισμένων εταιρειών 
επενδύσεων χαρτοφυλακίου (holding) καθώς και των ελεγχόμενων υπ'αυτών 
θυγατρικών τοψ; που ανήκουν εξ ολοκλήρου στο ιταλικό Υπουργείο 
Οικονομικών· 
να μειώσει τα χρέη των επιχειρήσεων αυτών σε επίπεδα παρόμοια με 
εκείνα συγκρίσιμων επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα, το αργότερο μέχρι 
το 1996-
να μειώσει την κρατική συμμετοχή στις επιχειρήσεις αυτές, στο τέλος 
της διαδικασίας μείωσης του χρέους, σε επίπεδο που να παύσει πλέον να 
ισχύει η απεριόριστη εγγύηση όπως προβλέπεται στο άρθρο 2362 του 
ιταλικού αστι κού κώδικα· 
να υποβάλει το εν λόγω πρόγραμμα μείωσης του χρέους, μαζί με τις 
χρηματοοικονομικές καταστάσεις των επιχειρήσεων και τα σχέδια 
βιομηχανικής αναδιάρθρωσης, σε μία διαδικασία ελέγχου που θα αναληφθεί 
σε συνεργασία με την Επιτροπή. 
Η Επιτροπή θεώρησε ότι τα σχέδια χρηματοοικονομικής και βιομηχανικής 
αναδιάρθρωσης θα βοηθήσουν τις ιταλικές δημόσιες αυτές επιχειρήσεις να 
καταστούν ανταγωνιστικές και η ενδεχόμενη διάθεση μέρους των μετοχών του 
Υπουργείου Οικονομικών στις επιχειρήσεις, με την κατάργηση της απεριόριστης 
εγγύησης, θα εμποδίσει τις αφανείς επιδοτήσεις στο μέλλον προς τις 
επιχειρήσεις μέσω τραπεζικών δανείων που δεν είναι εγγυημένα με βάση τις 
επιδόσεις τους. Η απόφαση να επιτραπεί η εξόφληση των πιστωτών δεν καλύπτει 
τη συνεχιζόμενη ενίσχυση προς την Alumix, για την οποία η υπόθεση συνεχίζει 
να εγκρεμέ ί. 
4.I.§2.σ.25 
282 
<T4> - Ιδιωτικοποιητήσε ις 
402. Η Επιτροπή συνέχισε την εφαρμογή των αρχών που ανέπτυξε κατά τα 
τελευταία χρόνιαί7*) στην ιδιωτικοποίηση κρατικών επιχειρήσεων. Ενώ σε 
ορισμένες χώρες η διαδικασία ιδιωτικοποίησης είχε σχεδόν ολοκληρωθεί, σε 
άλλες απλώς άρχιζε ή επαναλαμβανόταν μετά από κάποια διακοπή. Η Επιτροπή 
απέστειλε επιστολές στις χώρες της τελευταίας κατηγορίας αναφέροντας τη θέση 
της στο συγκεκριμένο θέμα. Στα πλαίσια, αυτά είχε επαφές με το Βέλγιο, την 
Ιταλία και τη Γαλλία σχετικά με τα γενικά τους προγράμματα ιδιωτικοποίησης 
και ζήτησε στοιχεία από τις ολλανδικές κάι ισπανικές αρχές για την πώληση 
μεμονωμένων επιχειρήσεων. Οριστική απόφαση ελήφθη και για το πορτογαλικό 
πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης. 
403. Οσον αφορά τη διαφάνεια, αξίζουν να αναφερθούν εκ νέου οι γενικές 
αρχές τις οποίες εφαρμόζει η Επιτροπή στις ιδιωτικοποιήσεις, και οι οποίες 
προέκυψαν κατά τη διάρκεια των ετών με την εξέταση και τον έλεγχο μεμονωμένων 
υποθέσεων. 
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 222 της συνθήκης ΕΚ, η κοινοτική 
νομοθεσία είναι ουδέτερη απέναντι στις ιδιωτικές και δημόσιες επιχειρήσεις. 
Οι ενισχύσεις που διευκολύνουν τις ιδιωτικοποιήσεις δεν θα πρέπει άρα αυτές 
καθεαυτές να τύχουν παρέκκλισης από τη βασική αρχή του μη συμβιβάσιμου των 
κρατικών ενισχύσεων με την έννοια της κοινής αγοράς που αναφέρεται στο άρθρο 
93 παράγραφος 1. 
Οταν η ιδιωτικοποίηση πραγματοποιείται με την πώληση μετοχών στο 
χρηματιστήριο, θεωρείται γενικά ότι ισχύουν οι συνθήκες της αγοράς και δεν 
περιλαμβάνεται κάποιου είδους ενίσχυση. Πριν από τη διάθεση των μετοχών, το 
χρέος μπορεί να διαγραφεί ή να μειωθεί χωρίς κάτι τέτοιο να σημαίνει ότι 
υπάρχει ενίσχυση στο βαθμό που τα έσοδα από τη διάθεση των μετοχών 
υπερβαίνουν τη μείωση του χρέους. 
Εάν η επιχείρηση ιδιωτικοποιηθεί όχι με τη διάθεση μετοχών από το 
χρηματιστήριο αλλά με τη συνολική ή μερική της πώληση σε άλλες επιχειρήσεις, 
(72) Βλέπε Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 
248 και επ. · Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 
σημείο 464 και επ. 
4.1.§2.σ.26 
283 
πρέπει να τηρηθούν οι ακόλουθες προϋποθέσεις για να μην θεωρηθεί, χωρίς 
περαιτέρω εξέταση, ότι υπάρχει περίπτωση ενίσχυσης: 
θα πρέπει να υπάρξει δημόσια πρόσκληση υποβολής προσφορών ανοικτή σε 
όλους τους ενδιαφερόμενους, διαφανής και ανεξάρτητη από τα 
αποτελέσματα άλλων πράξεων, όπως είναι απόκτηση άλλων περιουσιακών 
στοιχείων εκτός από αυτά για τα οποία υποβάλλεται προσφορά ή η 
συνέχιση της άσκησης ορισμένων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων· 
η επιχείρηση πρέπει να πωληθεί στον πλειοδότη· και 
-, οι υποβάλλοντες προσφορά πρέπει να έχουν επαρκή χρόνο και στοιχεία για 
τη σωστή αξιολόγηση των περιουσιακών στοιχείων, βάσει της οποίας θα 
υποβληθεί η προσφορά. 
Οι ιδιωτικοποιήσεις με διά€»εση μετοχών ή με υποβολή προσφορών σύμφωνα με τους 
ανωτέρω όρους δεν πρέπει να κοινοποιηθούν προηγουμένως στην Επιτροπή προς 
εξέταση πιθανών στοιχείων ενίσχυσης, αλλά τα κράτη μέλη μπορούν να 
ανακοινώσουν εφόσον το επιθυμούν την πρόσθετη νομική εξασφάλιση της επίσημης 
εκκαθάρισης. Σε άλλες περιπτώσεις, οι πωλήσεις επιχειρήσεων πρέπει να 
εξεταστούν για να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν πιθανά στοιχεία ενίσχυσης και 
χρειάζεται κατά συνέπεια η κοινοποίηση τους. Αυτό ισχύει ειδικότερα στις εξής 
περιπτώσεις: 
πωλήσεις μετά από διαπραγμάτευση με ένα και μοναδικό μελλοντικό 
αγοραστή ή αριθμό επιλεγμένων προσφερόντων· 
εκείνες στις οποίες προηγήθηκε η διαγραφή του χρέους από το κράτος, 
άλλες δημόσιες επιχειρήσεις ή οποιαδήποτε δημόσια αρχή· 
εκείνες στις οποίες προηγήθηκε η μετατροπή του χρέους σε μετοχικό 
κεφάλαιο ή αύξηση του κεφαλαίου· και 
πωλήσεις με όρους που δεν είναι συνήθεις σε συγκρίσιμες συναλλαγές 
μεταξύ ιδιωτικών φορέων. 
Σε όλες τις περιπτώσεις δεν θα πρέπει να υπάρχει διάκριση που να βασίζεται 
στην ιθαγένεια των μελλοντικών αγοραστών των μετοχών ή των σχετικών 
περιουσιακών στοιχείων. 
4.1.§2.σ.27 
284 
Για οποιεσδήποτε πωλήσεις με όρους που δεν μπορεί να θεωρηθούν ότι αποτελούν 
τη συνήθη εμπορική πρακτική πρέπει να προηγείται αξιολόγηση από ανεξάρτητους 
εμπειρογνώμονες. Ολες οι ιδιωτικοποιήσεις(7^) σε ευαίσθητους τομείς 
(συνθετικές ίνες, κλωστοϋφαντουργικά, αυτοκινητοβιομηχανία, κ.λπ.) πρέπει να 
κοινοποιούνται εκ των προτέρων στην Επιτροπή. 
404. Κατά το 1993, ελήφθησαν αποφάσεις για προγράμματα ιδιωτικοποίησης ή 
μεμονωμένες υποθέσεις στα ακόλουθα κράτη μέλη. 
<Τ7> Γερμανία 
405. Η Επιτροπή συνέχισε την εξέταση των πράξεων της Treuhandanstalt στην 
πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας. Σύμφωνα με την απόφαση της του 
Νοεμβρίου 1992(74), αρκετές πράξεις της Treuhandanstalt εξετάστηκαν από την 
Επιτροπή με βάση την επιταχυνόμενη διαδικασία που συμφωνήθηκε με τη γερμανική 
κυβέρνηση. Η Επιτροπή διερεύνησε επίσης τα νέα μοντέλα χρηματοδότησης και 
ιδιωτικοποίησης που αναπτύχθηκαν από την Treuhand. Ενα χαρακτηριστικό των 
ιδιωτικοποιήσεων στην Ανατολική Γερμανία είναι η κλίμακα της αναδιάρθρωσης 
και οι μεγάλες εισφορές κεφαλαίων που είναι απαραίτητα για το σκοπό αυτό. Η 
Επιτροπή προσπάθησε να αποφευχθούν οι πράξεις με τις οποίες δίνονται στις 
σχετικές επιχειρήσεις τεχνητά πλεονεκτήματα έναντι των ανταγωνιστών τους, 
ιδιαίτερα στην περίπτωση που ο συγκεκριμένος κλάδος αντιμετωπίζει προβλήματα 
υπερβάλλοντος παραγωγικού δυναμικού. Στο πλαίσιο αυτό, τροποποιήθηκαν 
ορισμένες χρηματοδοτικές συμφωνίες για να ικανοποιηθούν οι αρχικές 
αντιρρήσεις που είχε εκφράσει η Επιτροπή. Επίσης, σε αρκετές περιπτώσεις η 
Επιτροπή εξέτασε ορισμένους ισχυρισμούς ότι κεφάλαια που χορηγήθηκαν στο 
πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης χρησιμοποιήθηκαν για την πώληση σε τιμές 
χαμηλότερες από αυτές των ανταγωνιστών. ο ι κυριότερες περιπτώσεις που 
εξετάστηκαν κατά το 1993 περιγράφονται κατωτέρω. 
406. Η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση για την ιδιωτικοποίηση του παραγωγού 
λιπασμάτων Stickstoff-Werke AG, Piesteritz (Sachsen-Anhalt). Η απόκτηση της 
πλειοψηφίας των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης από την SKW-
Stickstoffwerke Piesteritz GmbH, θυγατρικής της εξαγοράζουσας επιχείρησης 
(73) Βλέπε σημεία 480 και επ. της παρούσας Εκθεσης. 
(74) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 19, 349 
και 466. Βλέπε επίσης Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, σημείο 249. 
4.1.§2.ο.28 ΛΛΓ-28 b 
(SKW-Trostberg AG), προετοίμασε την τελική ιδιωτικοποίηση της επιχείρησης. 
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αναδιάρθρωσης, η Treuhandanstalt θα καλύψει 
95% των ζημιών εντός των καθορισμένων ορίων. Συνολικά, πρόκειται να διατεθούν 
εγγυήσεις και πιστώσεις ύψους 2 80 εκατ. ECU. Δεδομένου ότι η αναδιάρθρωση 
οδηγεί σε μείωση της παραγωγικής ικανότητας της επιχείρησης και συνεπάγεται 
αποχώρηση της από τομείς με γενικότερο πρόβλημα υπερβάλλοντος παραγωγικού 
δυναμικού, ενώ παράλληλα αποκαθίσταται η αποδοτικότητα της, η Επιτροπή 
αποφάσισε ότι η ενίσχυση ήταν συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά. 
407. Η Επιτροπή ενέκρινε δύο ενισχύσεις προς την Buna AG (Sachsen-Anhalt) 
που είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παρασκευστής χημικών προϊόντων στα νέα 
Lander με εργοστάσια στο Haile-Merseburg της Ανατολικής Γερμανίας. Η πρώτη 
ενίσχυση αφορούσε εγγύηση για επενδύσεις 22 8 εκατ. ECU και δάνεια για την 
ενίσχυση της ρευστότητας, ύψους 54 εκατ. ECU. Αργότερα, η Επιτροπή ενέκρινε 
συμπληρωματικά δάνεια ύψους 115 εκατ. ECU. Ενόψει της συνεχιζόμενης 
αναδιάρθρωσης της Buna, με την οποία μειώνεται η παραγωγική ικανότητα της 
επιχείρησης για την αποκατάσταση της αποδοτικότητας της και τη βελτίωση των 
δυνατοτήτων ιδιωτικοποίησης, η Επιτροπή θεώρησε την ενίσχυση συμβιβάσιμη με 
την κοινή αγορά. 
408. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης ενίσχυση από την Treuhandanstalt και το 
κρατίδιο Sachsen-Anhalt υπέρ του διυλιστηρίου της Leuna. Βάσει της σύμβασης 
ιδιωτικοποίησης που συνάφθηκε μεταξύ της Treuhandanstalt και της κοινοπραξίας 
TED, της οποίας ηγείτο η Elf, προβλέπεται η συνδυασμένη απόκτηση των 
περιουσιακών στοιχείων του υπάρχοντος διυλιστηρίου της Leuna Werke AG και των 
μετοχών της επιχείρησης διανομής Minol AGÎ7^), η κατασκευή ενός νέου 
διυλιστηρίου και η λειτουργία του παλαιού διυλιστηρίου από θυγατρική της Elf. 
Η Επιτροπή δεν έφερε αντιρρήσεις να καλυφθούν από την Treuhand οι ζημίες 
μέχρις ύψους 380 εκατ. ECU του παλαιού διυλιστηρίου μέχρις ότου αρχίσει η 
λειτουργία του νέου. Με τη βοήθεια ενός συστήματος ελέγχου θα εξασφαλιστεί 
ότι ούτε η Elf ούτε οι συνδεδεμένες με αυτήν επιχειρήσεις πρόκειται να 
επωφεληθούν από την ενίσχυση αυτή. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης επενδυτική 
ενίσχυση ύψους 500 εκατ. ECU από το κρατίδιο του Sachsen-Anhalt για την 
κατασκευή του νέου διυλιστηρίου. 
(75) Βλέπε επίσης Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 
σημείο 264. 
4.1. §2.σ.29 
286 
409. Εγκρίθηκε επίσης η ενίσχυση που χορηγήθηκε από την Treuhandanstalt 
στην Sàchsische Olefinwerke, Bohlen (Σαξωνία), για τη στήριξη της 
αναδιάρθρωσης της. Η επιχείρηση παράγει κυρίως αιθυλένιο, προπυλένιο και άλλα 
μονομερή και επρόκειτο να λάβει ενίσχυση 115 εκατ. ECU σε εγγυήσεις και 
127 εκατ. ECU σε δάνεια. Ενόψει της μείωσης της παραγωγικής ικανότητας και 
λόγω του ότι η αναδιάρθρωση θα ενισχύσει τις προσπάθειες ιδιωτικοποίησης, η 
Επιτροπή αποφάσισε ότι η ενίσχυση αυτή ήταν συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά. 
410. Η Επιτροπή κίνησε τις διαδικασίες βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2 σε 
σχέση με τη φερόμενη καταχρηστική χρησιμοποίηση της ενίσχυσης από την 
Treuhandanstahlt στην Leuna AG για την παραγωγή και εμπορία caprolactam, που 
αποτελεί την πρώτη ύλη για το νάυλον και άλλες συνθετικές ίνες(76). 
Μετά από καταγγελίες που υπέβαλαν άλλοι παραγωγοί, η Επιτροπή ερεύνησε τις 
τιμές με τις οποίες πωλούσε η Leuna το caprolactam στην Κοινότητα όπως επίσης 
και τη χρηματοδότηση της επιχείρησης αυτής από την Treuhandanstalt. Η 
Επιτροπή κατέληξε με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες ότι η Leuna πωλούσε το 
caprolactam σε τιμές χαμηλότερες από το κόστος παραγωγής και συνέχιζε την 
παραγωγή ενός προϊόντος το οποίο δεν είχε προοπτικές βιωσιμότητας, δεδομένης 
της γενικότερης κατάστασης υπερβάλλοντος παραγωγικού δυναμικού στην 
Κοινότητα. 
411. Η Επιτροπή έκλεισε, ωστόσο, τη διαδικασία βάσει του άρθρου 93 
παράγραφος 2 που έχει ανοίξει κατά το 1992(77) σχετικά με τη φερόμενη 
καταχρηστική χρησιμοποίηση της ενίσχυσης που χορηγήθηκε από την 
Treuhandanstalt στην Buna για την παραγωγή και εμπορία οξικού βουτυλίου 
(butac), προϊόντος που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία χρωμάτων. Η Επιτροπή 
κατέληξε ότι η ενίσχυση της Treuhandanstalt δεν έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για 
τη συνέχιση της παραγωγής ενός προϊόντος το οποίο δεν είχε λογικές προοπτικές 
να καταστεί προσοδοφόρο. Δεδομένου ότι ακόμα και οι περισσότερο 
αποτελεσματικοί παραγωγοί οξικού βουτυλίου παρουσίαζαν ζημίες σε μία αγορά 
στην οποία υπήρχε υπερπροσφορά, η συνεχιζόμενη χρηματοδότηση των ζημιών της 
Buna για το συγκεκριμένο προϊόν θα αποτελούσε πράγματι καταχρηστική 
χρησιμοποίηση της ενίσχυσης που επετράπη στην Treuhandanstalt να χορηγήσει 
στη συγκεκριμένη επιχείρηση. Επειδή η Buna αποφάσισε τον Ιούλιο να σταματήσει 
την παραγωγή οξικού βουτυλίου, η Επιτροπή έκλεισε την εν λόγω 
δ ιαδικασ ία(7°). 
(76) ΕΕ C 220, 14.8.1993. 
(77) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 416 
(78) ΕΕ C 16 της 19.1.1994. 
4.1.§2.σ.30 
287 
412. Η Επιτροπή επέτρεψε η εγγύηση 114 εκατ. ECU και το δάνειο 46 εκατ. ECU 
που χορήγησε η Treuhandanstalt στη βιομηχανική επιχείρηση κατασκευής 
μηχανολογικού εξοπλισμού SKET να παραταθούν μέχρι το τέλος του Ιουνίου 1993, 
που θα ολοκληρωνόταν το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης βάσει του οποίου απαιτείτο η 
μείωση των εργαζομένων και του παραγωγικού δυναμικού. 
Αργότερα, η Επιτροπή επέτρεψε να παραταθεί μέχρι το τέλος Μαίου 1994 η 
εγγύηση και το δάνειο, όπως επίσης και τη χορήγηση συμπληρωματικών δανείων 
ύψους 72 εκατ. ECU. 
Η ενίσχυση είχε ως στόχο να διευκολύνει την αναδιάρθρωση της SKET με την 
παύση των ζημιογόνων δραστηριοτήτων της και τη μεταφορά των εναπομενουσών 
δραστηριοτήτων σε έξι ανεξάρτητες θυγατρικές. Η αναδιάρθρωση αποτελεί 
απαραίτητη προϋπόθεση για την ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων αυτών. 
413. Η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 που είχε 
κινήσει το 1991 (7^) σχετικά με την ενίσχυση που χορήγησε η Treuhandanstalt 
και το κρατίδιο του Thiiringen για την ιδιωτικοποίηση και την αναδιάρθρωση 
της Carl Zeiss Jena, Jenoptik και Jenaer Glaswerk. Η γερμανική κυβέρνηση 
τροποποίησε την ενίσχυση για να εξαλειφθεί η δυνατότητα απεριόριστης 
ενίσχυσης. Η Επιτροπή κατέληξε ότι η εναπομένουσα ενίσχυση ύψους 
960 εκατ. ECU ήταν δικαιολογημένη(80). 
414. Επετράπη ενίσχυση μέχρι ποσού 794 εκατ. ECU από την Treuhand στο 
πλαίσιο της μερικής ιδιωτικοποίησης της πρώην ανατολικογερμανικής επιχείρησης 
εξόρυξης ποτάσας Mitterldeutsche Kali AG. Μετά από ανοικτή υποβολή προσφορών, 
η Mitterldeutsche Kali εξαγοράστηκε από την Kali und Salz AG της Δυτικής 
Γερμανίας, που είναι θυγατρική της BASF. Η Kali und Salz θα έχει το 51% των 
μετοχών της συγχωνευθείσας επιχείρησης Mitterldeutsche Kali GmbH, και η 
Treuhand το υπόλοιπο 49%. Η συγχώνευση με την Kali und Salz εξετάστηκε με 
βάση τον κανονισμό ελέγχου των συγκεντρώσεων και επετράπη η πραγματοποίηση 
της(81). Η ενίσχυση, που αφορά εισφορά κεφαλαίου 539 εκατ. ECU, μη εξόφληση 
τραπεζικών δανείων ύψους 160 εκατ. ECU, κάλυψη μελλοντικών ζημιών έως 
70 εκατ. ECU και 24 εκατ. ECU για δαπάνες λόγω απολύσεως του πλεονάζοντος 
προσωπικού, χορηγείται για την αναδιάρθρωση βάσει της οποίας θα μειωθεί η 
(79) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 250 
(80) ΕΕ C 97, 6.4.1993. 
(81) Σημείο 297 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§2.σ.31 
. 288 
παραγωγική ικανότητα κατά δύο τρίτα και το εργατικό δυναμικό μόνο στο ένα 
δέκατο (3 000) του μεγέθους που είχε κατά το 1989. Η Kali und Salz AG θα 
μειώσει σε μεγάλο βαθμό την παραγωγική της ικανότητα έτσι ώστε κατά το 1994 η 
συνδυασμένη παραγωγική ικανότητα της συγχωνευθείσας επιχείρησης να είναι 
μόνον το 56% των δύο αρχικών επιχειρήσεων (3,1 εκατ. τόνοι το 1994 έναντι 
5,5 εκατ. τόνων το 1989). 
415. Η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση ύψους 130 εκατ. ECU για την 
ιδιωτικοποίηση της Neptun Industry Rostock GmbH. Η πρώην ναυπηγική επιχείρηση 
είχε ήδη σταματήσει τη ναυπήγηση νέων σκαφών και βάσει των όρων πώλησης 
επρόκειτο επίσης να σταματήσει τις επισκευαστικές της δραστηριότητες και να 
συνεχίσει μόνο διάφορες μηχανολογικές εργασίες. Η ενίσχυση χορηγήθηκε για την 
αναδιάρθρωση και την πραγματοποίηση επενδύσεων και περιελάμβανε 48 εκατ. ECU 
περιφερειακής ενίσχυσης. 
<Τ7> Πορτογαλία 
416. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδιασία του άρθρου 93 
παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ(°*) που είχε κινήσει σε σχέση με τη διάκριση 
που επέφερε μία ρήτρα βασιζόμενη στην ιθαγένεια των δυνητικών αγοραστών 
μετοχών επιχειρήσεων προς ιδιωτικοποίηση στο πλαίσιο του νόμου 11/90 της 5ης 
Απριλίου 1990 (δυνατότητα περιορισμού του αριθμού των μετοχών της 
ιδιωτικοποιήσιμης επιχείρησης που μπορούν να αναληφθούν από το σύνολο των 
αλλοδαπών επιχειρήσεων)(°^) αφού διαπίστωσε ότι η ρήτρα αυτή δεν συνδεόταν 
με τη χορήγηση ενισχύσεων. 
Η Επιτροπή αποφάσισε κατά συνέπεια να εγκρίνει το συγκεκριμένο πρόγραμμα 
ιδιωτικοποιήσεων, στο πλαίσιο του άρθρου 92 της συνθήκης, με την επιφύλαξη 
των ακόλουθων όρων: 
την προηγούμενη κοινοποίηση, σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 3, της 
συνθήκης ΕΚ, των περιπτώσεων ιδιωτικοποίησης για τις οποίες οι 
πορτογαλικές αρχές σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν την κλειστή διαδικασία 
ή την απ'ευθείας πώληση· 
(82) ΕΕ C 253 της 17.9.1993. 
(83) ΕΕ C 26 της 29.1.1993 και Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, σημείο 465. 
4.Ι.§2.σ·32 
την υποβολή στην Επιτροπή, πριν από τις 30 Ιουνίου του επόμενου έτους, 
ετήσιας έκθεσης σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος 
ιδιωτικοποίησης. 
Η Επιτροπή συνέχισε άρα ξεχωριστά τη διαδικασία του άρθρου 169 που είχε 
κινήσει «ατά της εν λόγω ρήτρας περί ιθαγένειας. 
4.I.§3.σ.33 
290 
<Τ3> §3. Οριζόντιες ενισχύσεις 
<Τ4> - Ενισχύσει ς επενδύσεων 
<Τ5> - Επανεξέταση υφισταμένων προγραμμάτων βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 1 
της συνθήκης ΕΟΚ 
417. Κατά το 1993, η Επιτροπή έφερε σχεδόν σε πέρας τη διαδικασία που είχε 
αρχίσει το 1990(°4) γΐα την κατάργηση των γενικών καθεστώτων ενισχύσεων 
επενδύσεων, δηλαδή καθεστώτων με τα οποία παρέχονται ενισχύσεις γιά 
επενδύσεις σε επιχειρήσεις κάθε μεγέθους, περιλαμβανομένων και των 
ευρισκομένων εκτός των ενισχυομένων περιοχών. Οπως επισημαίνεται στις 
κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις προς τις μικρές και μεσαίες 
επιχειρήσεις(°^), τα εν λόγω προγράμματα έρχονται σε αντίθεση τόσο με την 
οικονομική και κοινωνική συνοχή όσο και με την πολιτική στον τομέα των MME. 
418. Ετσι, στο Βέλγιο, μετά την απόφαση της Επιτροπής για την κατάργηση του 
νόμου περί οικονομικής ανάπτυξης του 1959, στην περιοχή της Φλάνδρας 
θεσπίστηκαν οι αναγκαίες κανονιστικές διατάξεις για την εκτέλεση της απόφασης 
αυτής. 
(84) Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 171 και 247 
Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 240-241 
Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 454. 
(85) ΕΕ C 213, 19.8.1992, σ. 2 
4.1.§3.σ.34 
291 
<Τ4> - Ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος 
και την εξοικονόμηση ενέργειας 
419. Η ισχύς του προηγούμενου πλαισίου ενισχύσεων για την προστασία του 
περιβάλλοντος παρατάθηκε για ένα ακόμη εξάμηνο μέχρι το τέλος του 1993, οπότε 
η Επιτροπή ενέκρινε τις νέες κατευθυντήριες γραμμές(^). Στ0 μεταξύ χρονικό 
διάστημα, εγκρίθηκε ένας σημαντικός αριθμός προγραμμάτων ή μεμονωμένων 
παροχών ενισχύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος, πολλές από τις οποίες 
αφορούσαν στόχους που δεν κάλυπτε το προηγούμενο πλαίσιο, όπως η προώθηση 
εθελοντικών ενεργειών για τη μείωση της ρύπανσης επιπλέον των επιβαλλομένων 
από τη νομοθεσία. 
420. Το Φεβρουάριο η Επιτροπή ενέκρινε, σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3 
στοιχείο γ), ορισμένες φορολογικές ελαφρύνσεις στη Δανία για εταιρείες οι 
οποίες χρησιμοποιούν ως πρώτες ύλες για την παραγωγή τους τουλάχιστον κατά 
50% ανακυκλωμένο υλικό. 0 φόρος επί των αποβλήτων που αποθέτουν οι 
επιχειρήσεις σε εγκαταστάσεις τελικής διάθεσης είχε αυξηθεί. Οι φορολογικές 
ελαφρύνσεις δικαιολογούνται από το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις που 
χρησιμοποιούν ανακυκλωμένο υλικό έχουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες αποβλήτων 
από τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν πρωτογενείς πρώτες ύλες. Ετσι, χάρις 
στις φορολογικές ελαφρύνσεις, σε γενικές γραμμές, οι επωφελούμενες 
επιχειρήσεις τίθενται σε ισότιμη βάση με τις άλλες επιχειρήσεις όσον αφορά το 
φόρο επί των αποβλήτων και προωθείται έτσι η χρήση ανακυκλωμένου υλικού. Οι 
περισσότερες από τις επωφελούμενες επιχειρήσεις θα είναι MME. 
421. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης ένα τροποποιημένο πρόγραμμα στη Δανία για 
την αμοιβή των επιχειρήσεων που συλλέγουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Ωστόσο, 
στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή έκρινε ότι, οι σχετικές πληρωμές αποτελούσαν 
απευθείας αμοιβή για παροχή υπηρεσιών και όχι ενισχύσεις. Το πρόγραμμα 
αποτελούσε μέρος των μέτρων που λήφθηκαν για την εφαρμογή της οδηγίας του 
Συμβουλίου σχετικά με την τελική διάθεση των χρησιμοποιημένων ορυκτέλαιων 
(87). 
(86) Σημεία 166 και 384 της παρούσας Εκθεσης. 
(87) ΕΕ L . . . 
4.1.§3.σ.35 
292 
422. To Σεπτέμβριο(88)/ η Επιτροπή ενέκρινε ένα πρόγραμμα ενισχύσεων που 
κατάρτισαν στο Βέλγιο οι φλαμανδικές περιφερειακές αρχές για επενδύσεις οι 
οποίες συνεπάγονται περιορισμό της ρύπανσης, εξοικονόμηση ενέργειας ή πρώτων 
υλών ή βελτίωση της ασφάλειας των προϊόντων ή της συμβατότητας τους με το 
περιβάλλον. Προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενίσχυσης είναι να υπερκαλύπτει η 
επιχείρηση που πραγματοποιεί την επένδυση τις νομοθετικές απαιτήσεις για τον 
έλεγχο της ρύπανσης ή να επιτυγχάνει εξαιρετικά αποτελέσματα στην 
εξοικονόμηση ενέργειας ή πρώτων υλών, την ασφάλεια των προϊόντων, κ.λπ. Η 
ενίσχυση θα μπορούσε να φθάνει το 20% του ακαθάριστου ποσού των επενδυτικών 
δαπανών από έναν προϋπολογισμό 18 εκατ. ECU περίπου το χρόνο. 
423. Το Φεβρουάριο, η Επιτροπή ενέκρινε ένα σχέδιο ενίσχυσης για το 
επενδυτικό πρόγραμμα δύο βελγικών εταιρειών, της Solvic § Cie CNC και της 
Solvay Interox S.A. στόχος του οποίου είναι ο περιορισμός των επιβλαβών για 
το περιβάλλον επιπτώσεων της δραστηριότητας των επιχειρήσεων όσον αφορά τους 
τρόπους παραγωγής και τα προϊόντα που διαθέτουν στην αγορά 
(πολυβινυλοχλωρίδιο, υπεροξείδιο του υδρογόνου και υπερβορικό νάτριο). Οι 
νέες μέθοδοι που ανέπτυξαν οι δύο αυτές εταιρείες έχουν καινοτόμο χαρακτήρα 
και υπερκαλύπτουν τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας. Δεν θα έχουν καμία 
επίπτωση στο παραγωγικό δυναμικό των εργοστασίων. 
Οι εν λόγω ενισχύσεις περιλαμβάνουν πριμοδότηση ύψους 5 εκατ. ECU υπέρ της 
Solvic § Cie CNC και πριμοδότηση ύψους 3,6 εκατ. ECU καθώς και απαλλαγή από 
το φόρο ακινήτου περιουσίας επί πέντε έτη υπέρ της Solvay Interox S.A.. To 
καθαρό ισοδύναμο επιχορήγησης των ενισχύσεων ήταν κατώτερο του 10% και στις 
δύο περιπτώσεις. 
424. Το Σεπτέμβριο, η Επιτροπή ενέκρινε ορισμένες ενισχύσεις υπέρ της 
χημικής βιομηχανίας Phenolchimie που βρίσκεται στο Doel της Ανατολικής 
Φλάνδρας. 
Η επιχείρηση προέβλεπε την εγκατάσταση ενός αεριοστροβίλου με γεννήτρια και 
λέβητα ανάκτησης ατμών, για την από κοινού παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και 
ατμού. Το σχέδιο αυτό θα επέτρεπε μία σημαντική μείωση των εκπομπών 
διοξειδίου του άνθρακα. 
(88) Σημείο 432 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§3.σ.36 
293 
Από το συνολικό κόστος της επένδυσης το οποίο ανερχόταν σε 31 εκατ. ECU, οι 
περιφερειακές αρχές της Φλάνδρας έλαβαν υπόψη μόνο το μέρος που συνδέεται 
άμεσα με την εξοικονόμηση ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος, ήτοι 
21 εκατ. ECU, κατά την παροχή στην επιχείρηση μίας επιχορήγησης που δεν 
υπερέβαινε τα 3 εκατ. ECU. 
Η επένδυση υπερκάλυπτε τις απαιτήσεις της νομοθεσίας όσον αφορά την εξάλειψη 
της ρύπανσης ή των οχλήσεων και δεν είχε σαν συνέπεια καμία αύξηση του 
παραγωγικού δυναμικού της αποδέκτριας επιχείρησης. 
425. Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 
2 της συνθήκης ΕΚ έναντι δύο αποφάσεων της περιφερειακής κυβέρνησης της 
Βαλονίας σχετικών με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και το περιβάλλον. Οι 
αποφάσεις αυτές παρουσίαζαν μία σειρά προβλήματα όσον αφορά τόσο τη νομική 
τους βάση όσο και το γεγονός ότι και οι δύο προέβλεπαν τη δυνατότητα 
χορήγησης ενισχύσεων στους κατασκευαστές εξοπλισμών και όχι μόνο στις 
επιχειρήσεις που εγκαθιστούν νέους εξοπλισμούς για την εξοικονόμηση ενέργειας 
ή για τη μείωση της ρύπανσης που προέρχεται από αυτές τις επιχειρήσεις. 
426. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 έναντι της 
πρότασης που υποβλήθηκε από τις τοπικές αρχές του Τρέντο της Ιταλίας για 
χορήγηση ενίσχυσης στην Cartiere del Garda, μία βιομηχανία παραγωγής 
επιχρισμένου τυπογραφικού χαρτιού που βρίσκεται στη Riva del Gardai89), Η 
ενίσχυση, ύψους 100 εκατ. ECU, θα αποτελέσει αντιστάθμισμα για τις πρόσθετες 
επενδυτικές δαπάνες που θα αντιμετωπίσει η επιχείρηση εφόσον αποφασίσει, για 
λόγους προστασίας του περιβάλλοντος, να επεκτείνει τις εγκαταστάσεις της όχι 
στη Riva αλλά στη Mori, 2 0 χλμ. μακρύτερα. 
Η Επιτροπή έλαβε τελική απόφαση με την οποία απαγορεύει στις αρχές τη 
χορήγηση της ενίσχυσης(9()). Εκρινε ότι κατά τη χορήγηση της εν λόγω 
ενίσχυσης δεν τηρείται η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει" που διατυπώνεται στο 
άρθρο 130Ρ της της συνθήκης ΕΚ, ότι έρχεται σε αντίθεση με το στόχο της 
συνοχής και ότι θα επηρέαζε δυσμενώς τους όρους των συναλλαγών σε βαθμό 
αντίθετο προς το κοινό συμφέρον, λόγω του πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού 
που υπάρχει στον κλάδο αυτό. 
(89) ΕΕ C 75, 17.3.1993. 
(90) ΕΕ L 273, 5.11.1993. 
4.I.§3.σ.37 
294 
<Τ4> - Εν ισχύσεις εξαγωγών 
427. Καθ'όλη της διάρκεια του έτους συνεχίστηκαν οι εντατικές εργασίες 
σχετικά με ένα σχέδιο ανακοίνωσης για την εφαρμογή των άρθρων 92-93 της 
συνθήκης ΕΚ στη βραχυπρόθεσμη ασφάλιση των εξαγωγικών πιστώσεων(91). Κατά 
τις νέες συζητήσεις με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών σε μία πολυμερή 
συνεδρίαση τον Ιούνιο και σε πολλές συναντήσεις της Ομάδας Εξαγωγικών 
Πιστώσεων του Συμβουλίου, διευκρινίστηκαν τα εναπομένοντα ζητήματα, και ιδίως 
η δυνατότητα των κυβερνήσεων να παράσχουν αντασφαλιστική κάλυψη στους 
ασφαλιστές των εξαγωγικών πιστώσεων τους. Στην ανακοίνωση θα ζητείται από τα 
κράτη μέλη να καταργήσουν ολοσχερώς όλες τις εναπομένουσες επιδοτήσεις σε ένα 
περιορισμένο φάσμα δραστηριοτήτων (βραχυπρόθεσμοι εμπορικοί, ή 
"εμπορεύσιμοι", κίνδυνοι) οι οποίες τώρα ασκούνται, κατά κύριο λόγο, από 
ιδιωτικούς ασφαλιστές ή από δημόσιους οργανισμούς ασφάλισης εξαγωγικών 
πιστώσεων που ενεργούν για δικό τους λογαριασμό. Η Επιτροπή ελπίζει να 
εκδοθεί η ανακοίνωση εντός του 1994. 
428. Η Επιτροπή συνέχισε την εξέταση προγραμμάτων με τα οποία παρέχονται 
εγγυήσεις ή άλλα κίνητρα για τον περιορισμό των κινδύνων κατά τις επενδύσεις 
σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το Μάρτιο, ενέκρινε ένα 
πρόγραμμα στις Κάτω Χώρες με το οποίο το κράτος θα καλύπτει τα μη 
εξασφαλισμένα δάνεια που χορηγεί η Nationale Investeringsbank σε επιχειρήσεις 
της Ανατολικής Ευρώπης στις οποίες έχουν συμμετοχή τουλάχιστον 40% 
επιχειρήσεις των Κάτω Χωρών. Η συνολική χρηματοδοτική συνεισφορά της 
ολλανδικής κυβέρνησης βάσει του προγράμματος ανέρχεται σε 6 8 εκατ. ECU 
περ ίπου. 
Τον Ιούνιο, η Επιτροπή ενέκρινε τον ιταλικό νόμο αριθ. 100 του 1990, ο οποίος 
προβλέπει μέτρα για την προώθηση της συμμετοχής επιχειρήσεων σε κοινές 
επιχειρήσεις στην Ανατολική Ευρώπη. Στις επιχειρήσεις που αποκτούν τέτοιου 
είδους συμμετοχή μπορούν να χορηγούνται δάνεια με επιδοτούμενα επιτόκια μέσω 
της δημόσιας επιχείρησης SIMEST. Το καθεστώς αυτό έχει προϋπολογισμό περίπου 
135 εκατ. ECU. 
(91) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 166 
Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 339 
βλέπε σημείο 382 της παρούσας Εκθεσης. 
4.I.§3.σ.37 
295 
429. Ενισχύσεις για τη βελτίωση των εξαγωγικών επιδόσεων των πολύ μικρών 
και μεσαίων επιχειρήσεων μπορούν να εγκριθούν υπό τον όρο ότι περιορίζονται 
στην εκπαίδευση, την παροχή συμβουλών, τη συμμετοχή σε εμπορικές εκθέσεις και 
ανάλογες δραστηριότητες και ότι .δεν επιδοτείται η πραγματική εξαγωγική 
δραστηριότητα. Στις περιπτώσεις αυτές η υποστήριξη δεν χρειάζεται να 
περιορίζεται στις εκτός ΕΚ αγορές. Κατά το 1993 εγκρίθηκαν πολλά προγράμματα 
ενισχύσεων με τα οποία παρέχεται τέτοιου είδους υποστήριξη, μεταξύ των οποίων 
το πρόγραμμα εισφορών υπέρ της βιομηχανίας μαλλιού στο ΗΒ(92) και ένα 
πρόγραμμα στη Βόρεια Ιρλανδία. 
<Τ4> - Ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
430. Οπως αναμενόταν, (9·Μ η έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών για τις 
ενισχύσεις προς τις MME και οι σχετικές διαδικαστικές βελτιώσεις διευκόλυναν 
σημαντικά τις εργασίες της έγκρισης προγραμμάτων ενισχύσεων προς τις μικρές 
επιχειρήσεις(94). Τα κράτη μέλη, σε γενικές γραμμές, προσάρμοσαν τα νέα ή τα 
εκ νέου κοινοποιούμενα προγράμματα τους σύμφωνα με τους ορισμούς και τα 
επίπεδα έντασης των ενισχύσεων που προβλέπουν οι κατευθυντήριες οδηγίες, με 
δική τους πρωτοβουλία ή μετά από υπόμνηση της Επιτροπής. Πολύ περισσότερα 
προγράμματα απ'ό,τι προηγουμένως πληρούσαν τις προϋποθέσεις για τη διαδικασία 
ταχείας έγκρισης, η οποία εφαρμόσθηκε ευρύτερα κατά τον τελευταίο 
χρόνο(9^). Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις, η Επιτροπή απάντησε στα κράτη 
μέλη που είχαν κοινοποιήσει προγράμματα ενισχύσεων που δεν υπερέβαιναν το 
όριο του κανόνα de minimis ότι δεν χρειαζόταν τυπική έγκριση. Πολλά από τα 
μικρότερα προγράμματα αυτού του είδους απευθύνονται σε βιοτεχνικές 
επιχειρήσεις ή συνεταιρισμούς στην Ισπανία και την Ιταλία. Η κατάρτιση και η 
παροχή συμβουλών (ενισχύσεις "soft") ήσαν από τις κυριότερες δραστηριότητες 
οι οποίες ενισχύθηκαν με τα προγράμματα αυτά, πολλά από τα οποία 
συνχρηματοδοτήθηκαν από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Κοινότητας. Ορισμένα από 
τα σημαντικότερα προγράμματα ενισχύσεων προς τις MME που εγκρίθηκαν κατά το 
1993 αναλύονται κατωτέρω. 
431. Το Μάρτιο, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού έστειλε στα κράτη μέλη ένα 
κατευθυντήριο υπόμνημα για τη χρήση της δυνατότητας εφαρμογής του κανόνα de 
minimis(9°), στο οποίο αναφέρονται οι κατηγορίες ενισχύσεων οι οποίες 
(92) Βλέπε επίσης σημείο 528 της παρούσας Εκθεσης. 
(93) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 467. 
(94) Βλέπε επίσης σημείο 159 της παρούσας Εκθεσης. 
(95) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 348. 
(96) Βλέπε παράρτημα II.Β της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§3.σ.38 
29ο 
μπορούν να χορηγούνται μέχρι του ορίου de minimis χωρίς κοινοποίηση, 
διευκρινίζονται οι κανόνες σχετικά με τη σώρευση των ενισχύσεων de minimis με 
άλλες ενισχύσεις στα πλαίσια εγκεκριμένων προγραμμάτων εντός της ίδιας 
τριετίας, επεξηγείται πώς μπορούν να μετατραπούν σε καθαρό ισοδύναμο 
επιχορήγησης οι ενισχύσεις που παρέχονται υπό άλλες άλλες μορφές εκτός των 
επιχορηγήσεων, και προτείνονται τρόποι με τους οποίους τα κράτη μέλη μπορούν 
να ελέγχουν τη σωστή χρήση της δυνατότητας αυτής. 
432. Η Επιτροπή ενέκρινε ένα πρόγραμμα ενισχύσεων για MME στο Βέλγιο που 
βασίζεται σε ένα περιφερειακό διάταγμα της Φλάνδρας στο οποίο προβλέπονται 
επίσης ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και την εξοικονόμηση 
ενέργειας(97). Παρέχονται ενισχύσεις για επενδύσεις καθώς και για την παροχή 
συμβουλών και κατάρτισης. Το εν λόγω πρόγραμμα ήταν σύμφωνο προς τις 
κατευθυντήριες γραμμές τόσο όσον αφορά τον ορισμό όσο και την ένταση των 
ενισχύσεων. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να αναληφθεί εγγύηση από την 
περιφερειακή κυβέρνηση, υπό τους όρους που θέτει η Επιτροπή σχετικά, και 
συγκεκριμένα ότι θα καταβάλλεται σχετική αμοιβή και ότι η εγγύηση θα 
καταπίπτει μόνο εφόσον έχουν εξαντληθεί όλα τα άλλα μέσα ικανοποίησης από το 
δικαιούχο και τους άλλους εγγυητές. 
433. Στη Δανία εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα για την ανάπτυξη της διαχείρισης της 
ποιότητας (quality management) των MME στους κλάδους της μεταποίησης και των 
υπηρεσιών μέσω της παροχής συμβουλών και κατάρτισης. Τα επιλέξιμα σχέδια στα 
πλαίσια του προγράμματος στοχεύουν κυρίως στη βελτίωση της διαχείρισης και 
στην ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων σύμφωνα με την έννοια της "συνολικής 
ποιότητας" και όχι στην ανάπτυξη ειδικών προϊόντων ή μεθόδων παραγωγής. Το 
πρόγραμμα, με ένταση ενίσχυσης 50% κατ'ανώτατο όριο, έχει προϋπολογισμό, για 
την περίοδο 1993-1995, 32 εκατ. ECU. 
434. Η Επιτροπή ενέκρινε την παράταση της ισχύος του προγράμματος παροχών 
ταχείας απόσβεσης για τις MME στη Γερμανία. Με βάση τις υφιστάμενες παροχές 
ταχείας απόσβεσης, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις μπορούν να αφαιρούν από τα 
φορολογητέα κέρδη του πρώτου έτους, επενδυτικές δαπάνες που υπερβαίνουν κατά 
20% τον προβλεπόμενο συντελεστή απόσβεσης. Βάσει του προγράμματος, οι ίδιες 
επιχειρήσεις μπορούν να δημιουργούν κατά τη διετία που προηγείται της 
επένδυσης ένα μη φορολογητέο αποθεματικό που αντιστοιχεί σε ποσοστό μέχρι 45% 
των προβλεπόμενων επενδυτικών δαπανών. Η αξία αυτού του διετούς μη 
φορολογητέου δανείου προς την επιχείρηση θα κυμαίνεται από 2 έως 3% του 
καθαρού ποσού της επένδυσης και, συνυπολογιζόμενο με τη συνήθη ταχεία 
(97) Σημείο 422 της παρούσας Εκθεσης. 
4.I.§3.σ.40 297 
απόσβεση, δεν θα υπερβαίνει τα όρια για τις ενισχύσεις προς τις MME βάσει των 
κατευθυντήριων οδηγιών. Το πρόγραμμα θα τεθεί σε εφαρμογή κατά το 1995. θα 
αποδεσμευθούν 450 εκατ. ECU επιπλέον για επενδύσεις μικρών επιχειρήσεων. 
435. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης μία παράταση της ισχύος του δανειοδοτικού 
προγράμματος το οποίο προβλέπει την παροχή μακροπρόθεσμων μη εξασφαλισμένων 
δανείων σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στα νέα lander της πρώην Λαϊκής 
Δημοκρατίας της Γερμανίας. Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο τέθηκε σε ισχύ μετά 
την ενοποίηση, επρόκειτο αρχικά να λήξει στα τέλη του 1993, αλλά τώρα θα 
συνεχισθεί μέχρι το τέλος του 1995. Βάσει του προγράμματος παρέχονται τώρα 
δάνεια στις περιπτώσεις που ένας νέος εταίρος εισφέρει κεφάλαιο σε 
υφιστάμενες επιχειρήσεις και όχι μόνο για την εκκίνηση και ανάπτυξη νέων. 
Προτού εγκρίνει το πρόγραμμα αυτό, η Επιτροπή πείσθηκε ότι η ενίσχυση 
αφορούσε κυρίως επενδύσεις και όχι το κεφάλαιο κινήσεως ή τη διάσωση και ότι 
τηρούνται τα ανώτατα όρια ενισχύσεων για τις MME στην περιοχή. Οι δαπάνες του 
προγράμματος ανέρχονται σε 550 εκατ. ECU περίπου το χρόνο. 
436. Η Επιτροπή ενέκρινε μία σειρά μικρότερων προγραμμάτων για τις MME στα 
νέα γερμανικά lander, για παράδειγμα ένα πρόγραμμα επενδυτικών ενισχύσεων στη 
θουριγκία για εκκίνηση επιχειρήσεων ή για MME που αντιμετωπίζουν προβλήματα 
προσαρμογής στις νέες συνθήκες της αγοράς. Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό, 
επιλέξιμες είναι μόνο οι επιχειρήσεις οι οποίες παρουσιάζουν ευνοϊκές 
προοπτικές βιωσιμότητας που αποδεικνύονται με ένα υγιές επιχειρηματικό 
σχέδιο. Η μέγιστη ένταση ενίσχυσης που παρέχεται είναι η υψηλότερη 
περιφερειακή ενίσχυση που επιτρέπει η Επιτροπή για τη θουριγκία, επί του 
παρόντος 35%, συν το επί πλέον 15% που παρέχεται βάσει των κατευθυντήριων 
γραμμών για τις ενισχύσεις στις MME σε ενισχυόμενες περιοχές που πληρούν τις 
προϋποθέσεις του άρθρου 93 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης ΕΟΚ. Ο 
ετήσιος προϋπολογισμός του προγράμματος θα είναι 7 εκατ. ECU. Επίσης 
εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα βοήθειας σε μικρότερες μεταποιητικές επιχειρήσεις στη 
θουριγκία που αντιμετωπίζουν οξείες χρηματοδοτικές δυσχέρειες που οφείλονται 
κυρίως στο βάρος του χρέους με το οποίο ιδιωτικοποιήθηκαν και στην 
καθυστερημένη ανάκτηση των αγορών τους. Η ενίσχυση περιορίζεται σε 
επιχειρήσεις με υγιείς προοπτικές που βρίσκονται στις περιοχές του ομόσπονδου 
κράτους με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας και περιλαμβάνει κυρίως την 
αναδιάταξη των παλαιών χρεών μέσω χορήγησης δανείων με ευνοϊκά επιτόκια. Για 
το πρόγραμμα αυτό έχουν διατεθεί 17 εκατ. ECU για το 1993 και 52 εκατ. για το 
διάστημα 1994-96. 
4.1.§3.σ.41 
298 
437. To γαλλικό πρόγραμμα φορολογικών πιστώσεων για αυξήσεις κεφαλαίου, που 
εγκρίθηκε κατά το προηγούμενο έτος μόνο για το 1992(98), εγκρίθηκε και πάλι 
για το 1993. Παρ'όλο που οι φορολογικές πιστώσεις παρέχονται σε εταιρείες 
μεγαλύτερες από τις MME σύμφωνα με τους ορισμούς της Επιτροπής, από τα 
αριθμητικά στοιχεία του 1992 προκύπτει ότι στην πράξη το πρόγραμμα είχε 
κυρίως εφαρμοστεί από πολύ μικρές επιχειρήσεις. Αυτό, σε συνδυασμό με το 
χαμηλό ποσό των ενισχύσεων ανά επιχείρηση καθώς και το ότι η ισχύς του 
προγράμματος λήγει κατά το τέλος του 1993, έπεισαν την Επιτροπή να αγνοήσει 
το γεγονός ότι το πρόγραμμα δεν προσαρμόστηκε νωρίτερα προς τις 
κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στις MME. 
438. Ανάλογη ήταν η περίπτωση του ιταλικού νόμου 317 της 5ης Οκτωβρίου 
1991. Το Μά'ίο, η Επιτροπή ενέκρινε τη δέσμη των μέτρων ενισχύσεων προς τις 
MME που προβλέπει ο νόμος αυτός, αφού προηγουμένως οι ιταλικές αρχές 
περιόρισαν το ύψος των ενισχύσεων επενδύσεων εκτός των ενισχυόμενων περιοχών 
στα ανώτατα όρια που προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις 
στις ΜΜΕ(99). Τον Ιούλιο εκδόθηκε ένα τροποποιητικό διάταγμα που προβλέπει 
νέα ποσοστά ενισχύσεων των επενδύσεων και άλλες τροποποιήσεις και με το 
οποίο προσαρμόζονται επίσης οι ορισμοί των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων 
στους ορισμούς των κατευθυντήριων οδηγιών. Η Επιτροπή δεν ζήτησε την 
ανάκτηση καμιάς από τις ενισχύσεις που είχαν καταβληθεί παράνομα μετά τη λήξη 
της αρχικής ετήσιας άδειας κατά το τέλος του Απριλίου του 1992, επειδή από 
τις λεπτομερείς εκθέσεις που υπέβαλαν οι ιταλικές αρχές προέκυψε ότι, στην 
πράξη, οι καταβολές ενισχύσεων δεν υπερέβαιναν τα όρια των κατευθυντήριων 
γραμμών και αφορούσαν πολύ μικρά ποσά, δεδομένου ότι χορηγήθηκαν σε ένα ευρύ 
φάσμα βιομηχανικών κλάδων. 
(98) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 469 
(99) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 471 
4.I.§3.σ.42 
299 
<Τ4> - Ενισχύσεις στην απασχόληση 
439. Κατά το έτος αυτό, αντιμέτωπη με την οικονομική κρίση, η οποία 
δημιουργεί ένα διαρκώς αυξανόμενο αριθμό ανέργων, η Επιτροπή εξέτασε με 
ιδιαίτερη προσοχή τα οικονομικά κίνητρα που καθιέρωσαν τα κράτη μέλη για την 
προώθηση της απασχόλησης ανέργων, ιδίως εκείνων που αντιμετωπίζουν 
περισσότερες δυσκολίες να ενταχθούν στην αγορά της απασχόλησης, όπως για 
παράδειγμα οι νέοι και οι άνεργοι μακράς διάρκειας. Εφόσον τα κίνητρα αυτά 
εφαρμόζονται κατά τρόπο γενικό και αυτόματο, ενδέχεται να μην εμπίπτουν στο 
πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 1. 
Αν και επιφυλάσσει κατά κανόνα ευνοϊκή αντιμετώπιση στα μέτρα αυτά, η 
Επιτροπή μεριμνά, ωστόσο, για την εφαρμογή τους κατά τρόπο ώστε να αποτελούν 
πραγματικά μέσα δημιουργίας απασχόλησης και όχι απλή στήριξη του κόστους του 
εργατικού δυναμικού της επιχείρησης. Στην τελευταία αυτήν περίπτωση, θα 
επρόκειτο για ενισχύσεις λειτουργίας οι οποίες ενδέχεται να καταλήξουν σε 
διατήρηση επιχειρήσεων με πλεονάζον δυναμικό, πράγμα που θα είχε σαν συνέπεια 
τη μετατόπιση και αύξηση του ίδιου του προβλήματος της ανεργίας στα άλλα 
κράτη μέλη. 
440. Η Επιτροπή επέτρεψε την εφαρμογή στην περιοχή της Βαλονίας του 
Βελγίου, ενός σχεδίου διατάγματος που προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεων στις 
MME οι οποίες θα προσλάβουν από έναν έως πέντε ανέργους και θα τους εντάξουν 
σε "αναπτυξιακά σχέδια", δηλαδή μελέτες και έρευνες σε ορισμένους τομείς, 
όπως η δημιουργία νέων προϊόντων, η προστασία του περιβάλλοντος, η ορθολογική 
χρήση της ενέργειας και η προώθηση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας, καθώς 
και η τήρηση αυστηρότερων ποιοτικών προτύπων από εκείνα που επιβάλλονται από 
τον νόμο. Οι ενισχύσεις θα χορηγούνται υπό μορφή επιχορηγήσεων μισθών που θα 
μειώνονται προοδευτικά και δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 50% του κόστους 
του σχεδίου, εκτός εάν πρόκειται για πρόσληψη από μικρές επιχειρήσεις, 
σύμφωνα με τον ορισμό που δίνεται στο κοινοτικό πλαίσιο για τις ενισχύσεις 
στις MME, ορισμένων κατηγοριών ανέργων που είναι ιδιαίτερα δύσκολο να 
ενταχθούν ή να επανενταχθούν στην αγορά εργασίας. 
Πράγματι, οι ενισχύσεις αυτές οι οποίες αφορούν μόνο μελετητικά ή ερευνητικά 
προγράμματα και όχι παραγωγικές δραστηριότητες, βρίσκονται εντός των ορίων 
4.1.§3.σ.43 
300 
του πλαισίου για τις ενισχύσεις στις MME. Οσον αφορά την εξαίρεση που 
προβλέπεται για την πρόσληψη από μικρές επιχειρήσεις ανέργων που 
αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες απασχόλησης, δικαιολογείται λόγω των 
σοβαρών ανησυχιών που προκαλεί η επαγγελματική αποκατάσταση της κατηγορίας 
αυτής και, αφετέρου, λόγω του μεγέθους των ενισχυόμενων επιχειρήσεων. 
441. Η Επιτροπή ενέκρινε τρία μείζονα προγράμματα δημιουργίας θέσεων 
εργασίας στη Δανία, στόχος των οποίων ήταν να διαγραφούν από το μητρώο 
ανέργων μέχρι 100.000 άτομα το χρόνο κατά το διάστημα 1994-96. Δύο από τα 
προγράμματα είχαν εγκριθεί κατά το Φεβρουάριο και Απρίλιο υπό μορφή λίγο 
διαφορετική και κοινοποιήθηκαν εκ νέου για έγκριση το Δεκέμβριο. Οι δαπάνες 
των προγραμμάτων θα ανέρχονται σε δύο δισεκατ. ECU περίπου το χρόνο. Τα δύο 
από αυτά προβλέπουν την επιδότηση μισθών σε επιχειρήσεις και οργανισμούς που 
προσλαμβάνουν άνεργους, ενώ τα άλλα προβλέπουν την παροχή επιδοτήσεων σε 
ανέργους για να δημιουργήσουν δικές τους επιχειρήσεις. 
442. Στα πλαίσια του ευρύτερου προγράμματος, κάθε επιχείρηση που 
προσλαμβάνει έναν άνεργο (στην πράξη όσους έχουν μείνει άνεργοι πάνω από ένα 
χρόνο) μπορεί να ζητήσει επιχορήγηση 5,5 ECU ανά ώρα ή 42% περίπου των μέσων 
αποδοχών στη Δανία. Το μέγιστο χρονικό διάστημα κατά το οποίο παρέχεται η 
επιδότηση είναι δώδεκα μήνες, ενώ η μέγιστη επιχορήγηση είναι περίπου 9.300 
ECU ανά άτομο. Η επιχείρηση πρέπει να παρουσιάσει καθαρή αύξηση στην 
απασχόληση και εάν οι μισθοί επιδοτούνται πάνω από έξι μήνες, ο εργαζόμενος 
πρέπει να παραμείνει για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα μετά το τέλος της 
επιδότησης ή να ακολουθήσει μία κατάρτιση. Το δεύτερο πρόγραμμα είναι 
παρόμοιο, αλλά απευθύνεται σε ομάδες ανέργων που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες 
δυσκολίες στην εξεύρεση μόνιμης εργασίας, όπως οι μετανάστες και οι 
εργαζόμενοι που αναζητούν απασχόληση σε οργανισμούς που παρέχουν δημόσιες 
υπηρεσίες. Στα πλαίσια του προγράμματος αυτού, η επιδότηση μπορεί να φθάσει 
σε ποσοστό 70% περίπου των μέσων αποδοχών και να διαρκέσει πάνω από δώδεκα 
μήνες. Ισχύουν οι ίδιοι όροι ως προς την εξακολούθηση της απασχόλησης μετά 
το τέλος της επιδότησης ή την παροχή κατάρτισης. Τέλος, το τρίτο πρόγραμμα 
προβλέπει επιχορηγήσεις που αντιστοιχούν στο 50% του υψηλότερου επιδόματος 
ανεργίας για διάστημα δυόμισυ ετών κατ'ανώτατο όριο σε άνεργους οι οποίοι 
δημιουργούν δικές τους επιχειρήσεις. Με βάση το τρέχον υψηλότερο ποσοστό 
ανεργίας, το ανώτατο ποσό της επιχορήγησης μπορεί να φθάσει σε 19.000 ECU 
περίπου ανά άτομο. 
4.I.§3.σ.44 
301 
Η Επιτροπή έκρινε ότι όλα αυτά τα προγράμματα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής 
του άρθρου 91 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ, επειδή οι αρχές έχουν κάποια 
διακριτική ευχέρεια, ιδίως όσον αφορά το χρονικό διάστημα και το επίπεδο 
χορήγησης των επιδοτήσεων καθώς και τους όρους με τους οποίους απασχολούνται 
τα άτομα που προσλαμβάνονται βάσει των δύο πρώτων προγραμμάτων. Το 
Φεβρουάριο, η Επιτροπή είχε θεωρήσει το πρώτο πρόγραμμα, υπό τη μορφή που 
είχε κοινοποιηθεί τότε, ως "γενικό μέτρο" το οποίο δεν εμπίπτει στο πεδίο 
εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 1, δεδομένου ότι οι όροι εφαρμογής του 
ιδίως όσον αφορά την απασχόληση άφηναν ελάχιστη ή καθόλου διακριτική ευχέρεια 
και ως εκ τούτου αποκλειόταν η δυνατότητα επιλεκτικής εφαρμογής των 
προγραμμάτων. Στις μετέπειτα αποφάσεις, διαπιστώθηκε ότι τα προγράμματα με 
τη διακριτική ευχέρεια που παρέχουν κατά την χορήγηση της ενίσχυσης, 
οπωσδήποτε ευθυγραμμίζονται με τη κοινοτική πολιτική δημιουργίας θέσεων 
εργασίας και ως εκ τούτου εξαιρούνται της γενικής απαγόρευσης. 
443. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή αποφάσισε να περατώσει τη διαδικασία που είχε 
κινήσει έναντι ενός ιταλικού σχεδίου που προέβλεπε τη χορήγηση ενισχύσεων 
πολύ υψηλής έντασης σε όλες τις επιχειρήσεις στις οποίες η διεύθυνση ή ο 
έλεγχος ασκείται κατά πλειοψηφία από γυναίκες και να επιτρέψει την εφαρμογή 
του(100). Οι ιταλικές αρχές περιόρισαν, πράγματι, το πεδίο εφαρμογής του 
καθεστώτος κατά τρόπο ώστε οι ενισχύσεις να παρέχονται στο εξής μόνο στις 
μικρές επιχειρήσεις, κατά την έννοια του πλαισίου των ενισχύσεων για τις MME, 
και να περιορίζονται είτε στα ανώτατα όρια έντασης που ορίζει το εν λόγω 
πλαίσιο είτε σε ποσά που επιτρέπουν να θεωρηθούν ως ενισχύσεις de minimis 
(επί τρία έτη, ανά επιχείρηση, 50.000 ECU για τις επενδυτικές ενισχύσεις και 
50.000 ECU για τους άλλους στόχους, ήτοι συνολικά 100.000 ECU κατ'ανώτατο 
όριο). 
Το καθεστώς αυτό ευθυγραμμίζεται έτσι με τους δύο στόχους στους οποίους η 
Επιτροπή επιφυλάσσει κατά κανόνα ευνοϊκή αντιμετώπιση, και συγκεκριμένα την 
προώθηση της απασχόλησης των γυναικών και την παροχή ίσων ευκαιριών σ'αυτές 
αφενός, και την ανάπτυξη των MME αφετέρου. 
<Τ4> - Ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων 
444. Από την ύφεση προέκυψαν πολλές νέες υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων για 
την αναδιάρθρωση επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες. Για 
(100) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 474 
4.I.§3.σ.44 _ Λ 
302 
τη διεκπεραίωση τους καθώς και για τη λήψη απόφασης σε υποθέσεις που είχαν 
προκύψει κατά τα προηγούμενα χρόνια, η Επιτροπή εφάρμοσε τις καθιερωμένες 
αρχές που διέπουν τις εν λόγω ενισχύσεις και στόχος των οποίων είναι να 
αποτραπεί η αδικαιολόγητη ζημία των ανταγωνιστών από τη σχετική 
ενεργειακοί). Η Επιτροπή κάνει διάκριση μεταξύ διάσωσης, η οποία αποτελεί 
μία πράξη στήριξης ενώ κρίνεται το μέλλον της προβληματικής επιχείρησης -
κλείσιμο ή αναδιάρθρωση -, και αναδιάρθρωσης. Τα μέσα που χρησιμοποιούν οι 
κυβερνήσεις για τη διάσωση επιχειρήσεων είναι τα βραχυπρόθεσμα ενδιάμεσα 
δάνεια με επιτόκια αγοράς ή τα δάνεια με εγγύηση. Η ενδιάμεση αυτή 
χρηματοδότηση κατά κανόνα δεν πρέπει να παρέχεται για πάνω από έξι μήνες, αν 
και η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το διάστημα αυτό μπορεί να παραταθεί, εφόσον 
το ζητήσει το κράτος μέλος, μέχρις ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία ελέγχου 
βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2(1°2). Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης πρέπει να 
αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα της επιχείρησης με ένα υγιές πρόγραμμα 
αναδιάρθωσης του οποίου η εφαρμογή ελέγχεται εκ του σύνεγγυς, αλλά, πέρα από 
αυτή την απαραίτητη προϋπόθεση, η αναδιάρθρωση πρέπει να συμβάλει 
επιπροσθέτως στον περιορισμό του πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού στον 
κλάδο, εφόσον, όπως κατά κανόνα συμβαίνει, ο κλάδος βρίσκεται στην κατάσταση 
αυτή. Διαφορετικά, οι ανταγωνιστές οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να 
χρηματοδοτούν την αναδιάρθρωση με δικούς τους πόρους θα υποστούν ζημία. 
Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν υπάρχει πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό 
στον κλάδο, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης θα έχει και πάλι ως προϋπόθεση κάποια 
συμβολή στο κοινό συμφέρον, χωρίς κατ'ανάγκη να λαμβάνει μορφή περικοπών 
πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού ή μείωσης του μεριδίου αγοράς. 
Πολλές από τις περιπτώσεις που εξετάστηκαν κατά το 1993 αφορούσαν τη 
βιομηχανία χάλυβα, την αυτοκινητοβιομηχανία και άλλους ευαίσθητους κλάδους 
καθώς επίσης και τις ιδιωτικοποιήσεις, ιδίως στην Ανατολική Γερμανία. Οι 
υποθέσεις αυτές αναλύονται στα αντίστοιχα τμήματα της έκθεσης, ενώ ορισμένες 
από τις άλλες είναι οι ακόλουθες. 
445. Στην Ανατολική Γερμανία, η Επιτροπή ενέκρινε ενισχύσεις στη 
βιομηχανία εργαλειομηχανών Berstorff Machinenbau GmbH υπό μορφή εγγύησης 
πιστώσεων που παρέχουν οι αρχές της κάτω Σαξονίας στα πλαίσια ενός 
εγκεκριμένου προγράμματος. Η Berstorff, με έδρα του Ανόβερο, κατασκευάζει 
εργαλειομηχανές που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ελαστικών και συνθετικών 
(101) Ογδοη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 227-228 
(102) Βλέπε σημείο 527 της παρούσας Εκθεσης 
4.1.§3.σ.45 303 
προϊόντων. Η εγγύηση καλύπτει το 80% ενός δανείου ύψους 8 εκατ. ECU που 
χορηγήθηκε στην επιχείρηση με τους όρους που επικρατούν στην αγορά. 
Η επιχείρηση εφάρμοζε ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης που είχε καταρτίσει ένας 
ανεξάρτητος εμπειρογνώμονος και το οποίο θα της παρείχε τη δυνατότητα να 
ανακτήσει τη βιωσιμότητα της κατά το προσεχές μέλλον, ο ι δυσχέρειες που 
αντιμετώπιζε οφείλονται στις απώλειες αγορών στην Ανατολική και Κεντρική 
Ευρώπη. 
446. Η Επιτροπή επέτρεψε στην κυβέρνηση της Βαυαρίας να εγγυηθεί μέχρι το 
τέλος του 1993 ένα δάνειο ύψους 9 εκατ. ECU στη βιομηχανία χαρτοπολτού 
Bayerische Zellstoff GmbH μκε έδρα το Kelheim. Η εταιρεία είχε χρεοκοπήσει 
λόγω απώλειας της παραγωγής της που οφειλόταν στις δυσχέρειες των πρώτων 
σταδίων εφαρμογής μιας νέας; μεθόδου που αποφεύγει την χρήση θείου και χλωρίου 
και η οποία είναι κατά συνέπεια λιγότερο επιβλαβής για το περιβάλλον. 
447. Οι αρχές της Βαυαρίας έλαβαν επίσης άδεια για την επιδότηση του 
επιτοκίου ενός δανείου ύψους 15,5 εκατ. ECU που χορηγήθηκε από ιδιωτικές 
τράπεζες σε δύο βιομηχανίες κατασκευής εργαλειομηχανών, την Maho AG και την 
Deckel AG, οι οποίες προέβησαν σε αναδιάρθρωση και συγχώνευση των 
δραστηριοτήτων τους. Η επιδότηση επιτοκίου ύψους 1,3 εκατ. ECU αποτελούσε τη 
μόνη δημόσια χρηματοδότηση της διάσωσης και αναδιάρθρωσης, στην οποία 
συμμετείχαν το εργατικό δυναμικό των δύο επιχειρήσεων, προμηθευτές και 
ιδιωτικά πιστωτικά ιδρύματα, θ ι ιδιωτικές τράπεζες προέβησαν στη διαγραφή 
χρεών ύψους 52 εκατ. ECU, ενώ 15,5 εκατ. ECU προήλθαν από πωλήσεις γηπέδων 
και ένα ανάλογο ποσό από εισφορές νέων κεφαλαίων εκ μέρους των μετόχων. 
448. Η Επιτροπή περάτωσε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 έναντι 
των ενισχύσεων που χορήγησε η κυβέρνηση της χώρας των Βάσκων για την 
αναδιάρθρωση της Esmaltaciones San Ignacio S.A., μίας επιχείρησης παραγωγής 
μαγειρικών σκευών, φιαλών αερίου και βιομηχανικών λεβήτων, που βρίσκεται στη 
Βιτόρια (Alava). Η Επιτροπή είχε κινήσει τη διαδικασία τον Ιούλιο του 
1992(103). 
Η ενίσχυση περιλάμβανε μία επταετή εγγύηση για δάνειο ύψους 7 εκατ. ECU με 
επιτόκια αγοράς, το οποίο επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί από την επιχείρηση για 
την χρηματοδότηση μέρους ενός προγράμματος αναδιάρθρωσης που προβλέπει 
σημαντική μείωση του εργατικού της δυναμικού. 
(103) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 423 
4.1.§3.σ.47 
304 
Στην τελική της απόφαση, η Επιτροπή επεσήμανε το γεγονός ότι το αναθεωρημένο 
σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλαν οι ισπανικές αρχές φαινόταν ικανό να 
αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης. Η αναδιάρθρωση 
περιελάμβανε τη διακοπή λειτουργίας των ζημιογόνων κλάδων δραστηριοτήτων και 
τη μείωση του εναπομένοντος δυναμικού κατά 13% περίπου. Η Επιτροπή έλαβε 
επίσης υπόψη της την πολύ χαμηλή ένταση της ενίσχυσης που συνεπάγεται η 
εγγύηση ενός δανείου με επιτόκια αγοράς, εφόσον το δάνειο εξασφαλίζεται 
πλήρως με τα στοιχεία του ενεργητικού και ο λήπτης έχει ένα υγιές πρόγραμμα 
αναδιάρθρωσης. 
449. Η Επιτροπή περάτωσε επίσης τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 
που είχε κινήσει τον Ιούλιο του 1990(104), έναντι των ενισχύσεων που 
χορήγησαν οι ισπανικές αρχές όσον αφορά την πώληση ορισμένων στοιχείων του 
ενεργητικού του ομίλου παραγωγής μηχανολογικού εξοπλισμού Cenemesa στην Asea 
Brown Boveri (ABB). 
To ισπανικό κράτος, παρόλο που δεν είναι ιδιοκτήτης του ομίλου, είχε 
αναμειχθεί ενεργά στην αναζήτηση αγοραστή. Τον Αύγουστο του 1989, δέχθηκε 
μία προσφορά από την ABB για εξαγορά του ομίλου. Σύμφωνα με τους όρους της 
συμφωνίας, το κράτος δεσμεύτηκε ότι η δημόσιοι πιστωτές του ομίλου θα 
παραιτηθούν από τις απαιτήσεις τους σε χρέη ύψους 230 εκατ. ECU περίπου και 
θα προβούν σε μονομερή απόσβεση των υποθηκών επί των στοιχείων του 
ενεργητικού, ενώ παράλληλα συμφώνησε να καλύψει τις δαπάνες ενός προγράμματος 
πρόωρης συνταξιοδότησης 1.700 περίπου εργαζομένων. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι, παραιτούμενο από τις απαιτήσεις του και 
χρηματοδοτώντας την απομάκρυνση του πλεονάζοντος προσωπικού, το ισπανικό 
κράτος δεν είχε ενεργήσει ως ιδιώτης πιστωτής αλλά ως χορηγός ενισχύσεων. Η 
συμφωνία μεταξύ της ABB και του ισπανικού κράτους θεωρήθηκε ότι δεν αποτελεί 
μέρος μίας συνήθους διαδικασίας εκκαθάρισης και ότι η ABB είχε επωφεληθεί της 
δυνατότητας να εξαγοράσει το ενεργητικό του ομίλου Cenemesa ως λειτουργούσας 
επιχείρησης χωρίς να είναι υποχρεωμένη να αναλάβει τα χρέη τα οποία συνήθως 
συνδέονται με τέτοιες εξαγορές. 
Ωστόσο, η ABB είχε υποβάλει στοιχεία προσυπογράφαμενα από τις ισπανικές αρχές 
από τα οποία προέκυπτε ότι θα προέβαινε σε αναδιάρθρωση των προηγούμενων 
(104) Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 275 
4.1.§3.σ.48 
,305 
βιομηχανικών δραστηριοτήτων του ομίλου που ανέλαβε η ABB, σύμφωνα με ένα 
πρόγραμμα το οποίο από κοινοτική άποψη θα μπορούσε να θεωρηθεί ικανοποιητικό. 
Σύμφωνα με το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, μειώθηκε το παραγωγικό δυναμικό σε 
όλους τους κλάδους δραστηριοτήτων με μέσο ποσοστό μείωσης πάνω από 50%. 
Ετσι, η ισπανική αγορά απαλλάχθηκε από το πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό και 
υπήρχαν πολλές πιθανότητες να αποβεί η ενέργεια αυτή της ABB επικερδής και 
βιώσιμη. Η ABB προέβη σε εισφορά σημαντικών κεφαλαίων και τεχνογνωσίας για 
να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα της επιχείρησης. 
Η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα 
εξασφαλίσει θέσεις εργασίας σε περιοχές με ειδικά προβλήματα υπανάπτυξης και 
παρακμάζουσα βιομηχανία. 
450. Η Επιτροπή περάτωσε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2(]'0^) που 
είχε κινήσει τον Ιούλιο του 1992(*06) σχετικά με μία πρόταση που υπέβαλαν οι 
αρχές της χώρας των Βάσκων για χορήγηση ενίσχυσης υπό μορφή κρατικής εγγύησης 
σε δάνεια ύψους 33 εκατ. ECU για την αναδιάρθρωση της La Papelera Espanola, 
ενός ομίλου εταιρειών που παράγουν και επεξεργάζονται χαρτοπολτό και χαρτί. 
Η ισπανική κυβέρνηση είχε υποβάλει ένα αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθωσης που 
κατάρτισαν οι βασκικές αρχές και ο εν λόγω όμιλος. Το σχέδιο θα οδηγούσε σε 
αποκατάσταση της κερδοφορίας του ομίλου μέχρι το 1995 με αύξηση της 
παραγωγικότητας και βελτίωση της ποιότητας μειώνοντας παράλληλα το παραγωγικό 
δυναμικό. Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη την πολύ χαμηλή ένταση της 
ενίσχυσης. 
451. Η Επιτροπή επεξέτεινε την έρευνα που άρχισε το Μάρτιο του 1992 και την 
οποία είχε επεκτείνει για πρώτη φορά το Σεπτέμβριο του 1992 (107) ώστε να 
καλυφθεί η ενδεχόμενη πρόσθετη ενίσχυση προς την επιχείρηση παραγωγής 
μηχανολογικού εξοπλισμού CMF Sud SpA και της διαδόχου της CMF SpA. Η παλαιά 
και η νέα ενίσχυση εξετάζονται από την Επιτροπή με βάση το σχέδιο 
αναδιάρθρωσης για τις δραστηριότητες του ομίλου το οποίο συζητείται με τις 
ιταλικές αρχές. 
Μετά την επέκταση της διαδικασίας το Σεπτέμβριο του 1992, οι ιταλικές αρχές 
ενημέρωσαν την Επιτροπή για την αναδιοργάνωση της CMF Sud SpA, σύμφωνα με την 
(105) ΕΕ αριθ. C 123, 5.5.1993 
(106) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 422 
(107) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 426 
4.1.§3.σ.49 
7nt» 306 
οποία η εταιρεία χαρτοφυλακίου IRITECNA θα δημιουργούσε μία νέα εταιρεία, τη 
CMF SpA, στην οποία η CMF Sud SpA μεταβίβαζε το κύριο μέρος των 
δραστηριοτήτων της αντί συμβολικού ποσού το οποίο αρχικά είχε οριστεί σε 
100.000 ECU. 
Εν συνεχεία, η CMF Sud SpA θα προέβαινε σε εκούσια εκκαθάριση και η IRITECNA 
θα κάλυπτε όλες τις οφειλές της που θα προέκυπταν κατά τη διάρκεια της 
εκκαθάρισης. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι η εισφορά κεφαλαίου στη νέα εταιρεία, η μεταβίβαση 
σ'αυτήν των κύριων δραστηριοτήτων της παλαιάς εταιρείας αντί συμβολικού ποσού 
και η εγγύηση όλων των χρεών της παλαιάς εταιρείας κατά την εκκαθάριση 
εμπεριείχαν στοιχεία ενίσχυσης. 
452. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 έναντι της 
χρηματοδότησης που χορηγήθηκε στην Avenir Graphique, έναν εκδοτικό οίκο στο 
Τορσύ (Marne la Vallée), από τρεις κρατικές τράπεζες το 1991. Οι τράπεζες 
αργότερα παραιτήθηκαν από τις περισσότερες από τις απαιτήσεις τους, ενώ η 
Avenir Graphique εξαγοράστηκε από έναν άλλο εκδοτικό όμιλο. 
453. Η Επιτροπή έλαβε τελική απόφαση(108) γΐα ένα πρόγραμμα που είχαν 
υποβάλει οι αρχές της περιοχής του Lazio της Ιταλίας σχετικά με την ενίσχυση 
του κλάδου της κεραμικής. Η διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 είχε 
κινηθεί το Δεκέμβριο του 1992(109) έναντι ενισχύσεων λειτουργίας και 
επενδυτικών ενισχύσεων ύψους 3,5 εκατ. ECU σε βιομηχανίες ειδών υγιεινής και 
ειδών κεραμικής. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι η ενίσχυση καθ'υπέρβαση των ορίων που είχε θέσει στις 
κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις προς τις μικρές και 
μεσαίες επιχειρήσεις(110) δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά και συνεπώς 
δεν μπορεί να χορηγηθεί παρά μόνο εντός των ορίων αυτών. 
(108) ΕΕ αριθ. L 238, 23.9.1993. 
(109) Εκοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 429 
(110) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 342 
4.1.§4.σ.50 307 
<T3> §4. Ενισχύσεις για την έρευνα και την ανάπτυξη 
<Τ4> Γενικές εξελίξεις 
454. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το αρχικό κείμενο του κοινοτικού πλαισίου κρατικών 
ενισχύσεων για την Ε & A(1H) αποτελεί πάντοτε, το κατάλληλο βοήθημα για τον 
έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων στην Ε&Α. 
455. Κατά την πολυμερή σύσκίίψη που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο, οι υπηρεσίες 
της Επιτροπής συζήτησαν με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών το ζήτημα 
των όρων χορήγησης ενισχύσεων υπό μορφή επιστρεπτέας προκαταβολής σε 
περίπτωση επιτυχίας της έρευνας. Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν τέτοιου 
είδους καθεστώτα ενισχύσεων. 
Στη διοικητική πρακτική της, η Επιτροπή δέχεται να καλύπτει αρχικά η 
προκαταβολή το 40% των δαπανών των σχεδίων εφαρμοσμένης έρευνας ή ανάπτυξης. 
Σε περίπτωση επιτυχίας, η ενίσχυση επιστρέφεται, ούτως ώστε η πραγματική 
ένταση της δεν υπερβαίνει το 25% σε μικτό ισοδύναμο επιχορήγησης. 
Από τις συζητήσεις προέκυψε ότι δεν υπάρχουν προς το παρόν αρκετά 
επιχειρήματα ώστε να αλλάξει η πολιτική της Επιτροπής έναντι των ενισχύσεων 
αυτής της κατηγορίας. 
456. Ολες οι ενισχύσεις που εγκρίθηκαν κατά το 1993 έχουν υπαχθεί στην 
παρέκκλιση του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) εκτός από δύο σχέδια EUREKA 
(HDTV EU 95 - JESSI EU 127) τα οποία έχουν υπαχθεί στο άρθρο 92 παράγραφος 3 
στοιχείο β) της Συνθήκης ΕΟΚ. Ορισμένες από τις σημαντικότερες αποφάσεις 
αναλύονται παρακάτω. 
<Τ7> Βέλγιο 
457. Το Μάρτιο, η Επιτροπή ενέκρινε, στα πλαίσια της ομοσπονδιακής οργάνωσης 
του βελγικού κράτους, το καθεστώς ενισχύσεων έρευνας και ανάπτυξης για την 
περιοχή της Βαλονίας, το οποίο αντικαθιστά τα δύο εθνικού επιπέδου καθεστώτα 
111) ΕΕ αριθ. C 83 της 11.4.1986 
4.I.54.0.51 308 
(IRSIA industrie και Prototypes) που έχει ήδη εγκρίνει η Επιτροπή. Ο 
προϋπολογισμός του για το 1993 ανέρχεται σε 73 εκατ. ECU και καλύπτει όλα τα 
στάδια της έρευνας που πραγματοποιούν δημόσια ινστιτούτα και επιχειρήσεις. 
Οι ενισχύσεις για βασική έρευνα παίρνουν τη μορφή επιχορήγησης σε ποσοστό 50% 
(60% για τις MME). Οι ενισχύσεις για εφαρμοσμένη έρευνα και ανάπτυξη 
παίρνουν τη μορφή προκαταβολής 40% (50% για τις MME) η οποία επιστρέφεται σε 
περίπτωση επιτυχίας της έρευνας, ούτως ώστε η πραγματική ένταση της ενίσχυσης 
φτάνει το 25% (35% για τις MME). Σε περίπτωση αποτυχίας της έρευνας δεν 
προβλέπεται καμία επιστροφή. 
<Τ7> Γερμανία 
458. Η Επιτροπή ενέκρινε μία κρατική ενίσχυση για έρευνα στα πλαίσια του 
σχεδίου "VERBMOBIL". Η ενίσχυση αυτή χορηγείται υπό μορφή επιχορήγησης σε 
πανεπιστήμια, ερευνητικά ινστιτούτα και επιχειρήσεις που ασχολούνται με ένα 
σχέδιο το οποίο παρέχει τη δυνατότητα άμεσου διαλόγου με τον υπολογιστή και 
αυτόματης μετάφρασης. 
Ο επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος είναι το γερμανικό κέντρο για την 
τεχνητή νοημοσύνη. Το ύψος της ενίσχυσης ανέρχεται σε 30 εκατ. ECU για 
διάστημα τεσσάρων ετών και η ένταση της είναι 47% (μικτό). Δεδομένου ότι 
πρόκειται για βασική έρευνα, ότι ανταποκρίνεται στα κριτήρια της 
συμπληρωματικότητας και του κοινού συμφέροντος, η Επιτροπή εφάρμοσε την 
παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης 
ΕΚ. 
459. Η Επιτροπή έδωσε επίσης την συγκατάθεση της για την εφαρμογή του 
ερευνητικού προγράμματος "Arbeit und Technik". Με προϋπολογισμό περίπου 163 
εκατ. ECU για το διάστημα 1993-1996, το καθεστώς αυτό καλύπτει τη βασική και 
τη θεμελιώδη βιομηχανική έρευνα για την προστασία της υγείας των εργαζομένων 
με μείωση των επικίνδυνων επιβαρύνσεων και με μηχανισμούς προστασίας καθώς 
και για την προσαρμογή της εργασίας και της τεχνολογίας στις ανάγκες των 
ατόμων. Τα δύο τρίτα του προϋπολογισμού προορίζονται για επιστημονικά 
ιδρύματα και το ένα τρίτο για τις επιχειρήσεις οι οποίες μπορούν να 
χρηματοδοτηθούν σε ποσοστό μέχρι 50% των δαπανών (6 0% στην πρώην Ανατολική 
Γερμαν ία). 
4.1.§4.σ.52 _ -_ 309 
460. Η Επιτροπή δεν διατύπωσε αντιρρήσεις για ένα πρόγραμμα έρευνας με 
συνεργασία που απευθύνεται μόνο στις MME. Το καθεστώς αυτό, το οποίο θα 
καλύπτει το διάστημα από το 1993 μέχρι το 2000, χρηματοδοτείται με συνολικό 
προϋπολογισμό 150 εκατ. ECU. Σκοπός του προγράμματος είναι αφενός η πρόσβαση 
των MME στην έρευνα που πραγματοποιείται τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές 
επίπεδο και αφετέρου η μετάβαση ερευνητών της βιομηχανίας στα δημόσια 
ερευνητικά κέντρα και αντιστρόφως. Η ένταση που γίνεται δεκτή είναι 35% (40% 
στην πρώην Ανατολική Γερμανία) του κόστους του προγράμματος, με ανώτατο όριο 
τις 155.000 (210.000) ECU ανά επιχείρηση για τη συνεργασία σε εθνικό επίπεδο 
και 260.000 (310.000) ECU για τη συνεργασία σε διεθνές επίπεδο. Για τη 
μετάταξη ερευνητών η ανώτατη ένταση είναι 40% (50%) των μικτών αποδοχών. 
461. Η Επιτροπή ενέκρινε το μείζον ερευνητικό πρόγραμμα στον τομέα των 
μεταφορών "Verkehrsforschung" για το 1993, το οποίο είχε αρχικά εγκριθεί το 
1989 καΐΛ 1990 (H2). Το κύριο μέρος του προϋπολογισμού ύψους 82 εκατ. ECU 
προοριζόταν για τις περαιτέρω εργασίες του συστήματος σιδηροδρόμων μαγνητικής 
ανύψωσης "Transrapid", ενώ μικρότερα ποσά διατίθενται για βασική έρευνα σε 
άλλες πτυχές των σιδηροδρόμων μεγάλης ταχύτητας, στις αστικές μαζικές 
μεταφορές, στις μεταφορές εμπορευμάτων καθώς και στις "αλυσίδες μεταφορών". 
462. Επίσης εγκρίθηκαν δύο μείζονα ερευνητικά προγράμματα που αφορούν την 
τεχνολογία λέηζερ και τα "μικροσυστήματα", συστήματα τα οποία μπορούν να 
ανιχνεύσουν, να επεξεργαστούν και να αντιδράσουν σε εξωτερικά ερεθίσματα και 
έχουν πιθανές εφαρμογές στην υγειονομική περίθαλψη, την προστασία του 
περιβάλλοντος και τις μεταφορές. Το πρόγραμμα της τεχνολογίας λέηζερ έχει 
προϋπολογισμό ύψους 84 εκατ. ECU μέχρι το 1997 και το πρόγραμμα της 
τεχνολογίας των μικροσυστημάτων 130 εκατ. ECU για· το διάστημα 1994-1999. 
Σύμφωνα με το πλαίσιο ενισχύσεων για την Ε & Α και την καθιερωμένη πρακτική, 
τα συνήθη ποσοστά των ενισχύσεων μπορεί να αυξηθούν κατά 10 ποσοστιαίες 
μονάδες για τις μικρές κο:ι μεσαίες επιχειρήσεις καθώς και για επιχειρήσεις 
στα νέα ανατολικά ομόσπονδα κράτη της Γερμανίας (15 ποσοστιαίες μονάδες για 
MME στα νέα lander της Ανατολικής Γερμανίας). 
112) Η Δέκατη Ενατη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 145 
Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής του ανταγωνισμού, σημείο 197 
4.1.§4.σ.53 
310 
<Τ7> Γαλλία 
463. Η Επιτροπή ενέκρινε τον Ιανουάριο, Φεβρουάριο και Απρίλιο την ετήσια 
αναχρηματοδότηση τεσσάρων γαλλικών καθεστώτων που αφορούν την έρευνα, την 
ανάπτυξη και την καινοτομία. 
Πρόκειται κυρίως για το πρόγραμμα ATOUT-PUMA, που απευθύνεται κυρίως στις MME 
και βάσει του οποίου παρέχονται επιχορηγήσεις και επιστρεπτέες προκαταβολές 
σε σχέδια Ε&Α στόχος των οποίων είναι η ένταξη προηγμένων υλικών στις 
βιομηχανικές τεχνολογίες. Εν συνεχεία, υπάρχει το καθεστώς Fonds de la 
Recherche et de la Technologie (FRT), βάσει του οποίου παρέχονται στις 
επιχειρήσεις επιχορηγήσεις που μπορεί να φθάσουν το 50% του κόστους του 
προγράμματος για σχέδια βασικής ή θεμελιώδους βιομηχανικής έρευνας. 
Το τρίτο καθεστώς, με την ονομασία "GRANDS PROJETS INNOVANTS", προορίζεται 
για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις που ασχολούνται με πολύ ειδικούς 
τεχνολογικούς τομείς, όπως οι ευφυείς και ευέλικτες μηχανές, τα καθαρά και 
οικονομικά οχήματα, το TGV του μέλλοντος, οι σημαντικές καινοτόμοι 
βιομηχανικές μέθοδοι. 
Το τελευταίο πρόγραμμα αφορά τον ANVAR, τον εθνικό οργανισμό για την 
αξιοποίηση της έρευνας, και καλύπτει όλα τα στάδια Ε&Α, με προτεραιότητα 
στην εφαρμοσμένη έρευνα. Οι ενισχύσεις στις επιχειρήσεις παρέχονται υπό 
μορφή επιστρεπτέων προκαταβολών σε περίπτωση επιτυχίας (85% του 
προϋπολογισμού) και άμεσων επιχορηγήσεων (μελέτες σκοπιμότητας). Συνολικά, η 
δημόσια συνδρομή για τα τέσσερα καθεστώτα που εγκρίθηκαν ανέρχεται σε 536 
εκατ. ECU για το έτος 1993. 
<Τ7> Ηνωμένο Βασίλειο 
464. Το Μάιο, η Επιτροπή ενέκρινε μία κρατική ενίσχυση για έρευνα στην 
επιχείρηση Shorts PLC του Μπέλφαστ (Βόρεια Ιρλανδία) για το σχεδιασμό και την 
ανάπτυξη ενός νέου αεροπλάνου επιχειρηματιών που ονομάστηκε Learjet 45. Η 
ενίσχυση χορηγείται υπό μορφή επιστρεπτέας προκαταβολής σε περίπτωση 
επιτυχίας, για την οποία απαιτείται η εμπορική εκμετάλλευση 101 αεροπλάνων. 
4.I.§4.σ.54 7 11 
Η προκαταβολή καλύπτει το 25% των δαπανών που βάρυναν την επιχείρηση. 
Αν και το σχέδιο δεν καλύπτεται από τη Συνθήκη του Ιουλίου του 1992 μεταξύ 
της ΕΚ και των ΗΠΑ στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας για αεροσκάφη μεγάλης 
μεταφορικής ικανότητας(H^), οι όροι χορήγησης της ενίσχυσης είναι σύμφωνοι 
με τις διατάξεις της εν λόγω συμφωνίας. 
(113) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 356 
312 4.1.§5.σ.54 
<T3> § 5. Περιφερειακές ενισχύσεις 
<Τ4> Γενικές εξελίξεις 
465. Κατά τον έλεγχο των εθνικών περιφερειακών ενισχύσεων, η Επιτροπή 
συνέχισε να επιδιώκει το στόχο της αύξησης της οικονομικής και κοινωνικής 
συνοχής μεταξύ των περισσότερο και λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών της Ενωσης, 
ώστε να ενισχυθούν τα αποτελέσματα των Διαρθρωτικών Ταμείων(ΙΙ^). Η συνοχή 
απαιτεί την έγκριση υψηλότερων επιπέδων εθνικών ενισχύσεων στις πιο 
μειονεκτούσες περιφέρειες. Με άλλα λόγια, οι λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές 
πρέπει να έχουν το δικαίωμα να χορηγούν υψηλότερα επίπεδα ενισχύσεων απ'ό,τι 
οι ανεπτυγμένες περιφέρειες για την προσέλκυση επενδύσεων. Περαιτέρω, στις 
πιο ευημερούσες περιοχές, των οποίων τα προβλήματα ανάπτυξης είναι σχετικά 
λιγότερο σοβαρά, οι περιφερειακές ενισχύσεις πρέπει να επικεντρωθούν στις 
περιοχές που τις χρειάζονται πραγματικά, ώστε να μειωθεί βαθμιαία το εύρος 
των ενισχυόμενων ζωνών. Είναι επίσης σαφές ότι πρέπει να ελέγχονται αυστηρά 
οι ανταγωνιστικές μορφές ενίσχυσης στις μη ενισχυόμενες περιοχές των 
ανεπτυγμένων χωρών, τα δε επενδυτικά κίνητρα πρέπει να περιορίζονται στις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις ή σε ειδικούς σκοπούς, όπως η προστασία του 
περιβάλλοντος(115). 
466. Με την υποβολή των προτάσεων της για την αναθεώρηση των κανόνων που 
διέπουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία(ϋ6), η Επιτροπή ανέλαβε τη δέσμευση να 
βελτιώσει τη συνοχή μεταξύ των διαρθρωτικών πολιτικών και των κρατικών 
ενισχύσεων. Εξάλλου, η θέσπιση κοινού χρονοδιαγράμματος για τον καθορισμό της 
επιλεξιμότητας στο πλαίσιο των δύο εν λόγω πολιτικών, καθώς και η λήψη μέτρων 
ώστε οι ζώνες που είναι επιλέξιμες για ενίσχυση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία να 
είναι επίσης επιλέξιμες και για εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις, όταν το 
επιθυμεί το κράτος μέλος, εξασφαλίζουν βαθμιαία μιά καλύτερη συνοχή. Είναι 
προφανές πως σύμφωνα με το άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/93 του 
Συμβουλίου της 20ης Ιουλίου 1993, οι δράσεις που αποτελούν αντικείμενο 
χρηματοδότησης από τα Διαρθρωτικά Ταμεία θα πρέπει να συμβιβάζονται με τις 
διατάξεις που ισχύουν γιά τις κοινοτικές πολιτικές συμπεριλαμβανομένης και 
της πολιτικής που αφορά τους κανόνες ανταγωνισμού. 
(114) Βλέπε στην Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 
54-56. 
(115) Βλέπε στα σημεία 419 και επ. και 430 και επ. της παρούσας Εκθεσης. 
(116) Βλέπε έγγρ. COM(93) 67 τελικό, σ. 15. 
4.I.§5.σ.55 - • τ 
467. Η Επιτροπή εξακολούθησε να ασχολείται με μία πολιτική για την 
αντιμετώπιση των σοβαρών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που μπορούν να 
προκαλέσουν οι ενισχύσεις σε επενδύσεις έντασης κεφάλαίου(H'). Βάσει 
στοιχείων που έδωσαν τα κράτη μέλη, η Επιτροπή διερεύνησε τη δυνατότητα 
υπολογισμού της ενίσχυσης σε συνάρτηση με την προστιθέμενη αξία, ως 
εναλλακτική λύση στο κριτήριο του κόστους επένδυσης/θέσεων απασχόλησης. 
Ωστόσο, ο υπολογισμός αυτός δεν φαίνεται εφικτός βραχυπρόθεσμα. Οι κυριότερες 
αποφάσεις για τα καθεστώτα εθνικών περιφερειακών ενισχύσεων αναφέρονται 
παρακάτω. 
<Τ7> Βέλγιο 
468. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης ΕΟΚ, κατά ενός καθεστώτος ενισχύσεων υπέρ των επιχειρήσεων που 
συμμετέχουν στην εφαρμογή ευρωπαϊκών βιομηχανικών προγραμμάτων τα οποία 
αποτελούν το αντικείμενο συγκεκριμένων διεθνών συμφωνιών. Εκτός από τις 
διαδικαστικές παρατυπίες, το καθεστώς αυτό προέβλεπε τη δυνατότητα χορήγησης 
λειτουργικών ενισχύσεων σε περιοχές επιλέξιμες για περιφερειακές ενισχύσεις 
βάσει του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ) της Συνθήκης ΕΟΚ, ενώ οι 
ενισχύσεις αυτές δεν επιτρέπονται, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, παρά μόνο στις 
περιοχές που είναι επιλέξιμες βάσει του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο α). 
Δανία 
469. Η Επιτροπή ενέκρινε την οριοθέτηση έξι ζωνών επιχειρήσεων εντός των 
ενισχυόμενων περιοχών του Bornholm, της Βόρειας Γιουτλάνδης και του 
Storestreme. Το ύψος των ενισχύσεων που θα χορηγούνται στις ζώνες 
επιχειρήσεων, κυρίως με τη μορφή καθεστώτων ταχείας απόσβεσης, εμπίπτουν 
πάντα στα όρια που η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει για τις περιοχές αυτές. Σε 
μία προσπάθεια να διοχετευθούν περισσότερα επενδυτικά κεφάλαια στο Bornholm, 
οι αρχές της Δανίας αποφάσισαν να μην υπόκεινται οι φορολογικές ελαφρύνσεις, 
που παρέχονται στους εργοδότες και τις μικρές επιχειρήσεις για τη διενέργεια 
επενδύσεων στο Bornholm, στο συνήθη περιοριστικό όρο της ενεργούς συμμετοχής 
στην επιχείρηση όπου διενεργείται η επένδυση. Η Επιτροπή ενέκρινε και αυτό το 
καθεστώς. 
(117) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 164. 
4.I.§5.σ.56 
<T7> Γερμανία " 
470. Η Επιτροπή ενέκρινε για το 1993 το Γενικό Σχέδιο του βασικού 
προγράμματος περιφερειακών ενισχύσεων, το Κοινό Ομοσπονδιακό/Κρατικό 
Πρόγραμμα ("Gemeinschaftsaufgabe") που ήταν απλώς ελαφρά τροποποιημένο σε 
σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Το 89% περίπου του ποσού των 5,2 
δισεκατομμυρίων ECU ενισχύσεων που θα έπρεπε να καταβληθεί βάσει του 
προγράμματος το 1993, προοριζόταν για τα νέα ανατολικά κρατίδια, σύμφωνα με 
το πρότυπο που εφαρμόζεται μετά την ενοποίηση και το οποίο φαίνεται ότι θα 
συνεχισθεί στο μέλλον. 
471. Η Επιτροπή συμφώνησε για ορισμένες βελτιώσεις του φάσματος των 
περιφερειακών κινήτρων στα νέα ανατολικά Lander. Το σύστημα της ελεύθερης 
απόσβεσης των υφιστάμενων επενδύσεων θα επεκταθεί μέχρι τα τέλη του 
1996(υ8), διοχετεύοντας στην οικονομία των ανατολικών κρατιδίων ένα ακόμη 
ποσό που υπολογίζεται σε 5,4 δισεκατομμύρια ECU. Το καθεστώς εγγυήσεων που 
θεσπίστηκε το 1991 για τις επενδύσεις στην πρώην Ανατολική Γερμανία(H9), 
επεκτάθηκε για την αναδιάρθρωση των περιοχών που πλήττονται από πολύ μεγάλη 
ανεργία. Τέλος, η Επιτροπή ενέκρινε την πώληση στα νέα Lander κρατικών 
βιομηχανικών χώρων στο ήμισυ της αγοραίας αξίας τους, και επέτρεψε στις 
αρχές του Βερολίνου να χορηγήσουν επιδότηση επιτοκίου για την αγορά 
βιομηχανικών και εμπορικών κτιρίων στις ενισχυόμενες ζώνες της πόλεως αυτής 
(στις μη ενισχυόμενες ζώνες, χαμηλότερα επιτόκια θα χορηγούνται μόνο στις 
MME) . 
472. Η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία του άρθρου 93(2) κατά της χορήγησης 
ενίσχυσης στο πρώην Δυτικό Βερολίνο(Ι20), βάσει του ειδικού καθεστώτος 
ενισχύσεων για επενδύσεις στα νέα ανατολικά κρατίδια, το "ERP-
Aufbauprogramm". Οι γερμανικές αρχές συμφώνησαν να διακόψουν τη χορήγηση 
ενίσχυσης βάσει του καθεστώτος αυτού σε εταιρείες του Δυτικού Βερολίνου, οι 
δε ήδη χορηγηθείσες ενισχύσεις κυμαίνονταν εντός των ορίων που ανέφεραν οι 
κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στις MME. Οσον αφορά μία διάταξη 
του καθεστώτος φορολογικών ελαφρύνσεων υπέρ των επενδύσεων στα ανατολικά 
κρατίδια(Ι^Ι), βασεt της οποίας οι κάτοικοι των κρατιδίων αυτών μπορούσαν 
να απαιτήσουν, πριν από τη λήξη του παλαιού καθεστώτος, υψηλότερα ποσοστά 
ενισχύσεων από εκείνα των επιχειρήσεων που είχαν ιδρυθεί αργότερα, η 
Επιτροπή ζήτησε από την κυβέρνηση της Γερμανίας να καταργήσει τη διακριτική 
αυτή διάταξη μέχρι τις 30 Ιουνίου 1994. 
(118) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 484. 
(119) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 285. 
(120) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 485. 
(121) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 483 και 
486. 
4.1.§5.σ.57 
315 
<Τ7> Ισπανία 
473. Το Μάιο, η Επιτροπή έλαβε τελική αρνητική απόφαση για ένα σύστημα 
επενδυτικών φορολογικών ενισχύσεων στη χώρα των Βάσκων(122)# Στην απόφαση 
της, η Επιτροπή επιβεβαίωσε τη θέση που είχε υιοθετήσει κατά την κίνηση της 
διαδικασίας(12^), ιδίως όσον αφορά τη διάκριση που αναφέρει το άρθρο 52 της 
Συνθήκης ΕΟΚ σχετικά με την ελευθερία εγκατάστασης. Η διάκριση αυτή αποτελεί 
επίσης έναν από τους βασικούς παράγοντες για τους οποίους η Επιτροπή θεωρεί 
ότι το εν λόγω σύστημα εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92, παράγραφος 
1 της Συνθήκης ΕΟΚ, και δεν αποτελεί μέτρο γενικού χαρακτήρα. 
Ως εκ τούτου, οι ενδιαφερόμενες αρχές κλήθηκαν να παύσουν τις στρεβλώσεις στα 
πλαίσια του άρθρου 52, το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1993. Η Επιτροπή 
απεφάσισε επίσης ότι οι ισπανικές αρχές έπρεπε να λάβουν μέτρα εντός 
προθεσμίας δύο μηνών από την ημερομηνία λήψης της απόφασης και κατά τη 
διάρκεια της μεταβατικής περιόδου μέχρι την εξάλειψη της διάκρισης, ώστε οι 
ενισχύσεις να χορηγούνται εντός των ορίων των ζωνών και εντός των ανωτάτων 
ορίων που έχουν εγκριθεί για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα. 
<Τ7> Γαλλία 
474. Η Επιτροπή απεφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις κατά της πιστωτικής 
πολιτικής που εφαρμόζει το Institut d'Emission des Départements dOutre-Mer 
(IEDOM). Πρόκειται συγκεκριμένα για συμφωνίες αναπροεξόφλησης με τις οποίες 
το IEDOM αποδέχεται να επαναχρηματοδοτήσει με μειωμένο επιτόκιο ορισμένες 
παροχές που χορηγούν τα πιστωτικά ιδρύματα των Υπερπόντιων Διαμερισμάτων στις 
τοπικές επιχειρήσεις. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι τα μέτρα αυτά συνιστούσαν ενισχύσεις, που ωφελούσαν 
τόσο τα πιστωτικά ιδρύματα καθώς μειώνουν το κόστος δανεισμού κεφαλαίων τους, 
όσο και τις επιχειρήσεις που ελάμβαναν πιστώσεις μειωμένου κόστους. 
Αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις κατ'αυτών, εφόσον οι ενισχύσεις αυτές 
προορίζονται για μειονεκτούσες περιοχές, επιλέξιμες βάσει της παρέκκλισης του 
άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο α) της Συνθήκης ΕΟΚ, για τις οποίες το 
Συμβούλιο αναγνώρισε την ανάγκη λήψης ειδικών μέτρων στην απόφαση του της 
22ας Δεκεμβρίου 1989 περί θεσπίσεως του προγράμματος POSEIDOMÎi24). 
(122) ΕΕ αριθ. L 134 της 3.6.1993, σ. 25. 
(123) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 292. 
(124) ΕΕ αριθ. L 399, της 30.12.1989, σ. 39. 
4.I.§5.σ.58 
316 
<Τ7> Ιταλία 
475. Η Επιτροπή ενέκρινε ορισμένα μέτρα που έλαβαν οι αρχές της Σικελίας και 
τα οποία προλαμβάνουν ή υποκαθιστούν τα εθνικά καθεστώτα ενισχύσεων υπέρ του 
Mezzogiorno, των οποίων η χορήγηση καθυστέρησε σημαντικά. 
Η καθυστέρηση αυτή έχει σημαντικό κόστος για τους επενδυτές οι οποίοι, εν 
αναμονή της καταβολής των ενισχύσεων, είναι υποχρεωμένοι να συνάψουν 
τραπεζικά δάνεια στο επιτόκιο της αγοράς, για να πραγματοποιήσουν τις 
προβλεπόμενες επενδύσεις. 
Το εν λόγω καθεστώς προβλέπει δάνεια με επιδότηση επιτοκίου υπέρ των MME και 
την εσπευσμένη καταβολή των ενισχύσεων που οφείλονται στις επιχειρήσεις βάσει 
του νόμου 64/86, εντός των ορίων που ενέκρινε η Επιτροπή για την έκτακτη 
παρέμβαση στο Mezzogiorno. 
476. Για παρόμοιους λόγους, δηλαδή για να καλυφθεί συγκεκριμένα η 
καθυστερημένη καταβολή των ενισχύσεων βάσει του εθνικού νόμου 488/92 στα 
πλαίσια των έκτακτων παρεμβάσεων στο Mezzogiorno, η Επιτροπή επέτρεψε στην 
περιφέρεια της Σαρδηνίας να χορηγήσει στις MME δάνεια με επιδότηση επιτοκίου. 
Τα ανώτατα όρια που ενέκρινε η Επιτροπή στην περιφέρεια αυτή θα πρέπει να 
τηρούνται σε περίπτωση σώρευσης με ενισχύσεις από άλλα περιφερειακά, εθνικά ή 
κοινοτικά καθεστώτα. 
477. Η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2 της 
Συνθήκης ΕΟΚ την οποία είχε κινήσει το Σεπτέμβριο του 1992(1^5)f γΐα 
ορισμένες ενισχύσεις που προέβλεπε ο ιταλικός νόμος αριθ. 102, της 2ας Μαίου 
1990, σχετικά με την ανασυγκρότηση και την ανάπτυξη της Valtellina. 
Οι ενισχύσεις αυτές συνίσταντο σε επιδοτήσεις, επιστροφές τόκων, δάνεια με 
επιδότηση επιτοκίου, εγγυήσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις υπέρ των 
επιχειρήσεων της Valtellina και των γειτονικών ζωνών που είχαν πληγεί από τις 
πλημμύρες του 1987. 
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, οι ιταλικές αρχές ανέλαβαν τη δέσμευση να 
τροποποιήσουν το εν λόγω καθεστώς με τρόπο ώστε να ωφελούνται μόνο οι 
(125) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 497 
4.1.§5.σ.59 317 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, να τηρήσουν τα ανώτατα όρια ενισχύσεων που 
προέβλεπε η Επιτροπή, νο: μετατρέψουν τις λειτουργικές ενισχύσεις σε 
επενδυτικές ενισχύσεις και να μην ξεπεράσουν, στις άλλες περιπτώσεις, το 
επίπεδο των "de minimis" ενισχύσεων(126)m Λαμβάνοντας υπόψη τις 
προτεινόμενες διευθετήσεις, η Επιτροπή δήλωσε ότι οι εν λόγω ενισχύσεις 
συμβιβάζονται με την Κοινή Αγορά. 
<Τ7> Πορτογαλία 
478. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή ενέκρινε τις ενισχύσεις στα πλαίσια του 
προγράμματος RETEX που είχαν κοινοποιήσει οι πορτογαλικές αρχές. Το πρόγραμμα 
αυτό περιλαμβάνει διάφορα είδη μέτρων και στις περισσότερες περιπτώσεις 
προβλέπει ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 της Συνθήκης ΕΟΚ. Εχει ως 
στόχο να προωθήσει την οικονομική διαφοροποίηση των περιοχών που έχουν πληγεί 
από την αναδιάρθρωση του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και των ειδών ένδυσης. 
Οι ενισχύσεις αυτές έχουν τρεις συγκεκριμένες μορφές: επιδότηση ζημιών, άτοκα 
δάνεια και κρατική συμμετοχή σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Στις 
περισσότερες περιπτώσεις, αφορούν υπηρεσίες και δαπάνες που δεν έχουν άμεση 
σχέση με την παραγωγή. 
Τα μεμονωμένα μέτρα του προγράμματος προβλέπουν διαφορετική ένταση 
ενισχύσεων. Τα μέτρα αυτά μπορούν να σωρευθούν μεταξύ τους, όσον αφορά τις 
ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, μέχρι σωρευόμενης του ανώτατου ποσοστού του 75% της 
σωρευόμενης ενίσχυσης (ακαθάριστο ποσοστό). Μπορούν επίσης να σωρευθούν εκτός 
του προγράμματος, με φορολογικές ενισχύσεις. Ωστόσο, η σώρευση μεταξύ των 
ενισχύσεων του προγράμματος; και των φορολογικών ενισχύσεων περιορίζεται και 
αυτή στο 75% (ακαθάριστο ποσοστό). 
Ο εθνικός προϋπολογισμός του προγράμματος για τη χρηματοδότηση των εν λόγω 
ενισχύσεων, που καλύπτουν την περίοδο 1993-1997, είναι της τάξης των 48 
εκατομμυρίων ECU (τιμές 1993). Οι ενισχύσεις αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο 
του κοινοτικού προγράμματος RETEX, δικαιούμενες για τον λόγο αυτό 
συγχρηματοδότηση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. 
<Τ7> Ηνωμένο Βασίλειο 
479. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις κατά του 
νέου χάρτη των ενισχυόμενων περιφερειών της Μεγάλης Βρετανίας. Ο χάρτης 
(126) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 337. 
Βλέπε επίσης σημείο 431 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1. §5.σ.60 318 
αυτός, που αντικαθιστά εκείνον του Δεκεμβρίου του 1984, απαρτίζεται από ζώνες 
μετακίνησης για εργασία (Travel-to-Work Areas - TTWAs) και μέρη αυτών. 
Οι ενισχυόμενες περιοχές υποδιαιρέθηκαν, όπως και στο παρελθόν, σε δύο 
κατηγορίες: στις ενισχυόμενες ζώνες ("Development Areas") όπου η ενίσχυση 
μπορεί να ανέλθει σε 30% σε Καθαρό Ισοδύναμο Επιδότησης και στις ενδιάμεσες 
ζώνες ("Intermediate Areas") όπου η ενίσχυση περιορίζεται σε 20% του Καθαρού 
Ισοδύναμου Επιδότησης. 
Το κυριότερο καθεστώς που ισχύει στις ενισχυόμενες ζώνες της Μ. Βρετανίας 
είναι το "Regional Selective Assistance"· το καθεστώς αυτό εγκρίθηκε 
ταυτόχρονα με τον προηγούμενο χάρτη των ενισχυόμενων ζωνών. Η ενίσχυση που 
χορηγείται υπό μορφή επιδοτήσεων κεφαλαίου και η ένταση της περιορίζεται στα 
προαναφερόμενα ανώτατα όρια. 
Ορισμένες TTWA υποδιαιρέθηκαν σε δύο κατηγορίες: μία με καθεστώς ενισχυόμενης 
ζώνης ("Development Area") και μία άλλη με καθεστώς ενδιάμεσης ζώνης 
("Intermediate Area"): Birmingham, Blaenau, Gwent και Abergavenny, Portypridd 
και Rhondda, Wirral και Chester. 
Ο νέος χάρτης αφορά ένα μόνο μέρος των TTWA και συγκεκριμένα: το Newport, το 
Shotton, το Flint και το Rhyl, το Wrexham, το Dorcester και το Weymounth, το 
Cardiff (περιοχές του στόχου 2), και το Λονδίνο (μικρό τμήμα που αντιστοιχεί 
στο 0,5% του συνολικού πληθυσμού του Η. Βασιλείου). Το τμήμα αυτό του 
Λονδίνου περιελήφθη στο χάρτη των ενισχυόμενων περιφερειών επειδή υπάρχει 
έντονη συγκέντρωση ανέργων λόγω της συνεχούς επιδείνωσης του βιομηχανικού 
ιστού στο τμήμα αυτό της πόλεως. 
Μία αξιοσημείωτη μεταβολή σε σχέση με την προηγούμενη κατάσταση είναι η 
ένταξη στο χάρτη των ενισχυόμενων ζωνών ενός σημαντικού τμήματος της επαρχίας 
του Κεντ (οι TTWA των Thanet, Dover και Deal, Folkestone, Sittingbourne και 
Sheerness), μετά την προβλεπόμενη απώλεια θέσεων απασχόλησης στο λιμένα, και 
συγκεκριμένα στα οχηματαγωγά που εκτελούν δρομολόγια προς την ηπειρωτική 
Ευρώπη και στις τελωνειακές υπηρεσίες, απώλεια που οφείλεται στη λειτουργία 
της υπόγειας σήραγγας της Μάγχης. 
Το ποσοστό του καλυπτόμενου πληθυσμού (35,15% του συνολικού πληθυσμού) έχει 
μειωθεί ελαφρά (κατά 0,15%) σε σύγκριση με το παρελθόν. 
4.1.§6.σ.61 7 Ί Γι 
Ο I 7 
<Τ3> §6. Ενισχύσεις σε τομείς της βιομηχανίας που υπόκεινται 
σε ειδικούς κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις 
<Τ4> Γενικά 
480. Το 1993, η ανάγκη αυστηρού κρατικού ελέγχου των βιομηχανιών με σοβαρά 
διαρθρωτικά προβλήματα κατέστη ιδιαίτερα έκδηλη^127). Η σημασία των ειδικών 
πλαισίων και καθεστώτων ενισχύσεων στους τομείς αυτούς αποδεικνύεται σε 
περιόδους ύφεσης. Οπως στα μέσα της δεκαετίας του '80, η Επιτροπή έκρινε 
σκόπιμο να αρχίσει η συστηματική αναδιάρθρωση της βιομηχανίας χάλυβα και να 
αποτραπεί ο "αγώνας δρόμου" για τη χορήγηση ενισχύσεων(Ι28). Η διαφορά 
μεταξύ της δεκαετίας του 80 και του 1993 είναι ότι ο Κώδικας Ενισχύσεων στη 
Βιομηχανία Χάλυβα δεν επιτρέπει πλέον τη χορήγηση ενισχύσεων για 
αναδιαρθρώσεις, με εξαίρεση το κλείσιμο εργοστασίων και, ως εκ τούτου, 
χρειάσθηκε σε πολλές περιπτώσεις να εξασφαλισθεί η έγκριση του Συμβουλίου 
βάσει του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Επίσης, στους τομείς της ναυπηγικής 
βιομηχανίας, των συνθετικών ινών και της αυτοκινητοβιομηχανίας, η 
αποφασιστική εφαρμογή των κανόνων περί ενισχύσεων από την Επιτροπή διατήρησε 
την εμπιστοσύνη στην αμεροληψία της, ενώ οι επιχειρήσεις ανέλαβαν τη 
διενέργεια των απαιτούμενων αναδιαρθρώσεων. 
<Τ5> α) Ενισχύσεις στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα 
<Τ6> - Η βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα στα πλαίσια της Συνθήκης ΕΚΑΧ 
481. Κατά τα τέλη του έτους, η Επιτροπή πέτυχε να άρει ένα από τα εμπόδια 
στις πολύ αναγκαίες μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας της κοινοτικής 
βιομηχανίας χάλυβα, όταν εξασφάλισε τη συγκατάθεση του Συμβουλίου για την 
έγκριση ιδιαιτέρων παρεκκλίσεων βάσει του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚΑΧ ώστε να 
μπορέσουν ορισμένα κράτη μέλη να θεσπίσουν δέσμες ενισχύσεων για την 
υποστήριξη της αναδιάρθρωσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, της 
ιδιωτικοποίησης των κρατικών χαλυβουργιών που λειτουργούν με ζημίες. Οι 
περιπτώσεις αυτές αφορούσαν έξι εταιρείες σε τέσσερα κράτη μέλη: την Ilva 
στην Ιταλία και τις CSI και Sidenor στην Ισπανία(Ι29)· την ΕΚΟ Stahl και την 
(127) Βλέπε σημεία 29 και 3 74 της παρούσας Εκθεσης. Βλέπε επίσης στην Εικοστή 
Δεύτερη Εκθεση επίτης πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 375. 
(128) Βλέπε Δέκατη Πέμπτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 177 
και επόμενα. 
(129) Βλέπε Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολτικής ανταγωνισμού, σημεία 392-
398. 
4.1.§6.σ.62 
320 
SEW Freital στην πρώην Ανατολική Γερμανία, και τη Siderurgia Nacional στην 
Πορτογαλία. 
Με την εξεύρεση λύσεως στις περιπτώσεις αυτές ξεπεράστηκε ένα από τα εμπόδια 
που αντιμετώπιζαν οι ιδιωτικές εταιρείες χάλυβα για να πραγματοποιήσουν 
ευρύτερες εκούσιες μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας, τις οποίες το 
Συμβούλιο είχε υποσχεθεί, το Φεβρουάριο, να υποστηρίξει με συμπληρωματικά 
κοινοτικά κεφάλαια, ώστε να μειωθεί το κόστος του πλεονάζοντος εργατικού 
δυναμικού και να χορηγηθούν, ενδεχομένως, δάνεια της ΕΚΑΧ σε χαλυβουργεία που 
προβαίνουν σε μειώσεις της παραγωγικής τους ικανότητας βάσει εθελοντικών 
ρυθμίσεων. 
Στην προσέγγιση της όσον αφορά τις έξι περιπτώσεις που εμπίπτουν στα πλαίσια 
του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, η Επιτροπή προσπάθησε να διασφαλίσει (όπου 
ενδεικνυόταν, με τη βοήθεια εξωτερικών συμβούλων) τα εξής: ότι τα σχέδια 
αναδιάρθρωσης θα ήταν βιώσιμα, ότι οι ενισχύσεις θα περιορίζονταν στο απόλυτα 
αναγκαίο ποσό, και ότι οι ενισχύσεις δεν θα επηρέαζαν δυσμενώς τις συνθήκες 
του ενδοκοινοτικού εμπορίου σε βαθμό που να αντίκειται στο κοινό συμφέρον, 
απαιτώντας αντισταθμιστικά μέτρα, ανάλογα με τις χορηγούμενες ενισχύσεις, με 
τη μορφή μειώσεων της παραγωγικής ικανότητας για να διευκολυνθεί η 
απαιτούμενη διαρθρωτική προσαρμογή του τομέα. Για να εξασφαλισθεί η ίση 
μεταχείριση όσον αφορά το τελευταίο θέμα, η Επιτροπή έθεσε ως στόχο μία 
αναλογία μείωσης της παραγωγικής ικανότητας ανά ενίσχυση της τάξης των 
750.000 περίπου τόννων ετησίως ανά 1 δισεκατομμύριο ενίσχυσης σε ECU. Η 
αναλογία αυτή θεωρήθηκε ενδεδειγμένη λόγω της κατάστασης που επικρατούσε στην 
αγορά. 
Μετά από μακρές και, μερικές φορές, δύσκολες διαπραγματεύσεις με τα 
ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, και μετά από επανειλημμένες ανεπιτυχείς συζητήσεις 
στο Συμβούλιο των Υπουργών Βιομηχανίας καθόλη τη διάρκεια του έτους, στις 17 
Δεκεμβρίου το Συμβούλιο ενέκρινε μία τροποποιημένη δέσμη προτάσεων. Με τον 
τρόπο αυτό διευκολύνθηκε η Επιτροπή να λάβει αποφάσεις για την έγκριση της εν 
λόγω δέσμης ενισχύσεων στις αρχές του 1994. 
482. Το Συμβούλιο και η Επιτροπή τόνισαν το σκοπό και τον ιδιάζοντα χαρακτήρα 
των παρεκκλίσεων αυτών, και ανέλαβαν τη δέσμευση να μη χορηγήσουν στους 
παραγωγούς αυτούς καμία περαιτέρω ενίσχυση που δεν επιτρέπεται βάσει του 
Κώδικα Ενισχύσεων στη Βιομηχανία Χάλυβα. Επιπλέον, η έγκριση των ενισχύσεων 
αυτών, αποτελεί συνάρτηση ορισμένων σημαντικών προϋποθέσεων. Στις 
4.I.§6.σ.63 321 
προϋποθέσεις αυτές συγκαταλέγονται οι μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας που 
απαιτούνται ως αντάλλαγμα για ενισχύσεις συνολικού ύψους 5,5 περίπου 
εκατομμυρίων τόννων/ετησίως προϊόντων θερμής έλασης, ώστε οι μειώσεις αυτές 
να είναι οριστικές και αμετάκλητες, τα δε σχετικά μηχανήματα να διαλυθούν ή 
να πωληθούν για χρήση εκτός της Ευρώπης. Εκτός τούτου, δεν πρέπει να υπάρξει 
καμία αύξηση της εναπομένουσας παραγωγικής ικανότητας, εκτός από βελτιώσεις 
της παραγωγικότητας, για τουλάχιστο πέντε χρόνια από την ημερομηνία της 
τελευταίας εξάλειψης της παραγωγικής ικανότητας ή την ημερομηνία καταβολής 
τυχόν ενίσχυσης γιά επενδύσεις στα πλαίσια του προγράμματος. Μεταξύ άλλων 
προβλέπονταν και οι εξής απαιτήσεις: οι δικαιούχες εταιρείες να έχουν 
ελάχιστο επίπεδο οικονομικών βαρών 3,5% επί του κύκλου εργασιών, να μην 
τυγχάνουν φορολογικών απαλλαγών για παλαιότερες ζημίες και να εφαρμόσουν 
έγκαιρα όλα τα μέτρα ανασυγκρότησης που προβλέπονται στα σχέδια 
αναδιάρθρωσης. 
Για να διασφαλισθεί η πλήρωση όλων των προϋποθέσεων, τα σχέδια αναδιάρθρωσης 
θα παρακολουθούνται εκ του σύνεγγυς κατά την επόμενη πενταετία, ενώ θα 
ζητηθεί από τα κράτη μέλη να υποβάλουν εξαμηνιαίες και, εάν χρειασθεί, 
τριμηνιαίες εκθέσεις στην Επιτροπή που να περιέχουν πλήρεις πληροφορίες για 
τη δικαιούχο εταιρεία και την αναδιάρθρωση της, και να παρέχουν επαρκή 
στοιχεία ώστε να μπορεί η Επιτροπή να εκτιμήσει κατά πόσο έχουν εκπληρωθεί οι 
όροι και οι απαιτήσεις της. θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα εξής: στις 
μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας και της απασχόλησης, στις επενδύσεις, στη 
συμμόρφωση προς το χρονοδιάγραμμα για το κλείσιμο των εργοστασίων, στην 
παραγωγή και τις επιδράσεις, στα αποτελέσματα που θα προκύψουν στις 
χρηματοπιστωτικές αγορές, στην ιδιωτικοποίηση και την ίδρυση νέων εταιρειών, 
όπου αυτό ενδείκνυται, στην πηγή, τους όρους και τις προϋποθέσεις 
οποιασδήποτε περαιτέρω χρηματοδότησης και στην πρόοδο όσον αφορά τη 
βιωσιμότητα. 
Η Επιτροπή, για να εξακριβώσει την ακρίβεια των παρεχόμενων πληροφοριών, 
μπορεί να διενεργήσει ελέγχους σύμφωνα με το άρθρο 47 της Συνθήκης ΕΚΑΧ και, 
σε περίπτωση καταγγελίας για υποτιμολόγηση από μία ενισχυόμενη εταιρεία, 
μπορεί να αναλάβει ελέγχους βάσει του άρθρου 60 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. 
Η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο εξαμηνιαίες εκθέσεις για να το τηρεί 
ενήμερο σχετικά με τις εξελίξεις. Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει, με τη 
σύμφωνη γνώμη των ενδιαφερόμενων κυβερνήσεων, να ζητήσει από ανεξάρτητους 
συμβούλους να τη συνδράμουν στα ελεγκτικά της καθήκοντα. Η Επιτροπή έχει το 
4.I.§6.σ.64 322 
δικαίωμα να διατάξει τη διακοπή ή την επιστροφή της ενίσχυσης αν δεν 
πληρούνται απόλυτα οι προϋποθέσεις. Εάν χρειασθεί, θα κάνει χρήση του άρθρου 
88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ σε περίπτωση που τα κράτη μέλη παραλείψουν να 
συμμορφωθούν με οποιεσδήποτε από τις αποφάσεις αυτές. Η Επιτροπή μπορεί 
επίσης να ζητήσει τη λήψη συμπληρωματικών μέτρων για την ενίσχυση της 
αναδιάρθρωσης, εάν δεν συντελείται πρόοδος όσον αφορά τη βιωσιμότητα. 
Οι μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας που έχουν ζητηθεί από τις χώρες στις 
οποίες έχει επιτραπεί η χορήγηση ενισχύσεων, θα συμβάλουν σημαντικά στις 
γενικότερες προσπάθειες αναδιάρθρωσης. Οι συνολικές μειώσεις που απαιτούνται 
για την εκ νέου δημιουργία βιώσιμων συνθηκών στην κοινοτική αγορά χάλυβα 
υπολογίζονται από την Επιτροπή σε τουλάχιστο 19 εκατομμύρια τ/ε προϊόντων 
θερμής έλασης ή σε 30 εκατομμύρια τόννους/ετησίως προϊόντων ρευστού χάλυβα. 
Ανατέθηκε σε ειδικό εκπρόσωπο της Επιτροπής, τον κ. Fernand Braun, να 
εξακριβώσει τις πιθανές μειώσεις της τάξης αυτής σε συνεργασία με τη 
βιομηχανία. Το Νοέμβριο, η Επιτροπή συμφώνησε να χορηγήσει δανειακά κεφάλαια 
της ΕΚΑΧ σε εταιρείες που συνεισφέρουν πόρους σε ένα ταμείο αναδιάρθρωσης, 
μέρος των οποίων θα χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη των εξόδων από το κλείσιμο 
εργοστασ ίων. 
Ακολουθούν λεπτομέρειες για τις υποθέσεις που εξετάσθηκαν κατά τη διάρκεια 
του έτους βάσει του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, καθώς και για άλλες 
σημαντικές υποθέσεις. 
<Τ7> Βέλγιο 
483. Η Επιτροπή διενήργησε έλεγχο σε βραχυπρόθεσμο δάνειο ύψους 12,5 
εκατομμυρίων ECU που χορηγήθηκε στη Forges de Clabecq από την Société 
Wallonne pour la Sidérurgie, μία ανώνυμη εταιρεία που ανήκει εξ ολοκλήρου 
στην Περιφερειακή Εκτελεστική Εξουσία της Βαλονίας(Ι30). Η υπόθεση έκλεισε 
μετά από πρόταση των αρχών της Βαλονίας να αυξήσουν το επιτόκιο του δανείου 
αυτού κατά 0,5%, ήτοι σε 9,3%, επίπεδο το οποίο θα περιλαμβάνει κατάλληλη 
πριμοδότηση κινδύνου και, ως εκ τούτου, θα αντιπροσωπεύει ένα ρεαλιστικό 
εμπορικό επιτόκιο για μία χαλυβουργία υπό τις παρούσες συνθήκες(131). 
(130) ΕΕ C 248 της 11.9.1993 
(131) ΕΕ C 71 της 9.3.1994. 
4.1.§6.σ.65 
323 
<Τ7> Γερμανία 
484. Μία από τις δύο γερμανικές υποθέσεις που ενέκρινε το Συμβούλιο το 
Δεκέμβριο βάσει του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚΑΧ αφορούσαν την ενίσχυση για 
την αναδιάρθρωση της Sâchsische Edelstahlwerke, Freital (Σαξωνία). Η ενίσχυση 
ανερχόταν σε 177 περίπου εκατομμύρια ECU, 37 από τα οποία θα μπορούσαν να 
χορηγηθούν από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 5 του Κώδικα Ενισχύσεων στη 
Βιομηχανία Χάλυβα και του άρθρου 92 της Συνθήκης Ε0Κ(132). Η Επιτροπή είχε 
προτείνει ήδη από το Μάιο να ληφθεί θετική απόφαση για τα εναπομένοντα 140 
εκατομμύρια ECU, ενόψει της ουσιαστικής μείωσης της παραγωγικής ικανότητας 
(53%) των τελικών προϊόντων θερμής έλασης κατά 160.000 τόννους/ετησίως. 
485. Η δεύτερη απόφαση που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το Δεκέμβριο, αφορούσε 
την EKO Stahl, στο Eisenhùttenstadt, Brandenburg. Συμφωνήθηκε ότι η Treuhand 
θα μπορούσε να χορηγήσει στην εταιρεία αυτή ενίσχυση ύψους 42 8 εκατομμυρίων 
ECU για την κάλυψη των εξόδων αναδιάρθρωσης, και να αναλάβει μέρος του 
κόστους της επένδυσης σε ένα νέο χαλυβουργείο παραγωγής ταινιών θερμής 
έλασης, το οποίο για μία πενταετή περίοδο μετά την τελευταία καταβολή 
ενίσχυσης βάσει του σχεδίου ή, εάν αυτό συνέβαινε αργότερα, κατά την 
τελευταία σχετική μείωση της παραγωγικής ικανότητας, θα περιοριζόταν σε 
παραγωγική ικανότητα 900.000 τόννων/ετησίως. Αποφασίσθηκε να πωληθεί το 60% 
των μετοχών της EKO Stahl στο ιδιωτικό ιταλικό χαλυβουργείο Riva. Ενώ η ίδια 
η EKO Stahl ηύξανε με το νέο χαλυβουργείο την παραγωγική της ικανότητα στον 
τομέα των προϊόντων θερμής έλασης, επιτεύχθηκε αισθητή μείωση της παραγωγικής 
ικανότητας της βιομηχανίας χάλυβα στην Ανατολική Γερμανία η οποία, βάσει των 
στοιχείων του 1990 (όταν εντάχθηκε στην Κοινότητα), κατά 462.000 
τόννους/ετησίως. Στο ποσό αυτό συμπεριλαμβανόταν και το κλείσιμο που 
συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο, ενός ελασματουργείου μορφοσιδήρου μεσαίου μεγέθους 
στο Hennigsdorf, που ανήκε ήδη στη Riva με παραγωγική ικανότητας 320.000 
τόννων/ετησίως. θα εχορηγείτο επίσης ενίσχυση ύψους 158 εκατομμυρίων για 
επενδύσεις στην EKO Stahl από περιφερειακά καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων, 
όπως προβλέπει το άρθρο 5 του Κώδικα Ενισχύσεων στη Βιομηχανία Χάλυβα. 
Τον Απρίλιο, η Επιτροπή τάχθηκε κατά ενός προηγούμενου σχεδίου αναδιάρθρωσης 
της EKO Stahl που συνεπαγόταν ενισχύσεις ύψους 1 δισεκατομμυρίου περίπου ECU, 
βασιζόμενη στην αρχή της αυτονομίας και δεν προέβλεπε εισφορά ιδιωτικών 
κεφάλα ίων. 
(132) ΕΕ C 302 της 9.11.1993 
4.1.§6.σ.66 
32 
To Νοέμβριο του 1993 και μετά από νέα πρόταση της γερμανικής κυβέρνησης, η 
Επιτροπή έκρινε ότι η αναλογία μεταξύ της προτεινόμενης κρατικής ενίσχυσης 
(464,7 εκατομμυρίων ECU) και της σχετικής μείωσης της παραγωγικής ικανότητας 
στον τομέα των προϊόντων θερμής έλασης (142.000 τόννοι/ετησίως) εξακολουθούσε 
να μην αρκεί για να αιτιολογήσει την υποβολή πρότασης στο Συμβούλιο για 
έγκριση ενίσχυσης βάσει του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Κατά τη γνώμη της 
Επιτροπής, για το ύψος αυτό ενίσχυσης, η απαιτούμενη μείωση της παραγωγικής 
ικανότητας έπρεπε να ανέρχεται σε 350.000 τόννους/ετησίως. 
486. Οπως είχε πράξει το 1992 για τα κυριότερα καθεστώτα περιφερειακών 
ενισχύσεων(Ι·*3), η Επιτροπή ενέκρινε, βάσει του άρθρου 5 του Κώδικα 
Ενισχύσεων στη Βιομηχανία Χάλυβα και στα πλαίσια των κυριότερων καθεστώτων 
των προγραμμάτων ενισχύσεων ERP(134), τη δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων στη 
βιομηχανία χάλυβα των νέων ανατολικών ομοσπονδιακών κρατιδίων μέχρι τα τέλη 
του 1994(135). κατά τη διάρκεια του έτους εγκρίθηκε επίσης η χορήγηση, βάσει 
του άρθρου 5 του Κώδικα Ενισχύσεων στη Βιομηχανία Χάλυβα, διάφορων 
περιφερειακών επενδυτικών ενισχύσεων στις εταιρείες χάλυβα της πρώην 
Ανατολικής Γερμανίας, συμπεριλαμβανόμενων και 18 εκατομμυρίων ECU και 12 
εκατομμυρίων ECU στη Hennigsdorfer Elektrostahlwerke και Brandenburger 
Elektrostahlwerke αντίστοιχα, τις οποίες εξαγόρασε πέρυσι η Riva(i3^), και 
σε ορισμένες εταιρείες κατεργασίας παλαιών σιδήρων στα νέα ανατολικά 
κρατ ίδια. 
487. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία διενέργειας ελέγχων βάσει του άρθρου 
6(4) του Κώδικα Ενισχύσεων στη Βιομηχανία Χάλυβα όσον αφορά ενίσχυση 17 
εκατομμυρίων ECU που η τοπική κυβέρνηση της Σαξωνίας σχεδίαζε να χορηγήσει 
στη Georgsmarienhûtte, πρώην Klôckner Edelstahl, Κάτω Σαξωνία, για δαπάνες 
σχετικά με την κατασκευή μίας νέας ηλεκτρικής καμίνου βολταϊκού τόξου(137). 
Η ενίσχυση κοινοποιήθηκε για έγκριση στον τομέα της Ε&Α, αλλά η Επιτροπή 
έχει αμφιβολίες ως προς το κατά πόσο δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως επενδυτική 
εν ίσχυση. 
(133) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 386 και 
391. 
(134) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 468. 
(135) ΕΕ 
(136) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 388 και 
ΕΕ . . . 
(137) ΕΕ C 71 της 9.3.1994. 
4.I.§6.σ.67 
32 s 
<T7> Ισπανία ^ *- u 
488. Στα πλαίσια της δέσμης μέτρων ενίσχυσης και αναδιάρθρωσης που ενέκρινε 
το Συμβούλιο το Δεκέμβριο, προβλεπόταν η χορήγηση ενίσχυσης ύψους 515 
εκατομμυρίων ECU για ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης της εταιρείας ειδικών χαλύβων, 
Sidenor. Κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης θα εξαλειφόταν παραγωγική 
ικανότητα προϊόντων θερμής έλασης 379.000 περίπου τόννων ετησίως. Μετά το 
Νοέμβριο του 1992 προέκυψαν εμπόδια στην έγκριση του σχεδίου, πράγμα που 
κατέστησε αναγκαίες ορισμένες τροποποίησεις(13°). 
489. Ταυτόχρονα, εγκρίθηκε ενίσχυση ύψους 2.817 εκατομμυρίων ECU για την 
αναδιάρθρωση της κρατικής εταιρείας χάλυβα, Corporacion de la Sidérugia 
Integral (CSI). Το Νοέμβριο του 1992, η Επιτροπή τάχθηκε κατά ενός 
προηγούμενου σΧε°ίου αναδιάρθρωσης, στα πλαίσια του οποίου προτεινόταν 
ενίσχυση ύψους 3.592 περίπου εκατομμυρίων ECU, σε αντάλλαγμα μίας καθαρής 
μείωσης της παραγωγικής ικανότητας προϊόντων θερμής έλασης (λαμβάνοντας υπόψη 
τις προτεινόμενες επενδύσεις σε μία μονάδα παραγωγής συμπαγών ταινιών στο 
Sestao) κατά 1,3 μόνο εκατομμύρια τόννους/ετησίως, που δεν θα επιτυγχανόταν 
πριν από το 1997(139). Σύμς>ωνα με το αναθεωρημένο σχέδιο που ενέκρινε το 
Συμβούλιο, το ποσό της ενίσχυσης μειωνόταν βάσει του άρθρου 95 της Συνθήκης 
ΕΚΑΧ, το κλείσιμο του χαλυβουργείου ταινιών θερμής έλασης του Ansio 
επισπευδόταν το αργότερο στα τέλη του 1995, και η επένδυση στο Sestao 
διαχωρίζονταν από το σχέδιο αναδιάρθρωσης με ενισχύσεις, θέτοντας ως όρο τη 
γνήσια και κατά πλειοψηφία μακροπρόθεσμη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, χωρίς 
κρατική ενίσχυση. Με τον τρόπο αυτό, η μείωση της παραγωγικής ικανότητας 
προϊόντων θερμής έλασης, βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης με ενισχύσεις, 
ανήλθε σε 2,3 εκατομμύρια τόννους/ετησίως. 
<Τ7> Ιταλία 
490. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία, βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 
4 της Απόφασης 3855/91/ΕΚΑΧ, κατά του σχεδίου που η ιταλική κυβέρνηση υπέβαλε 
τον Απρίλιο στην Επιτροπή για διαγραφή χρέους 4 περίπου δισεκατομμυρίων ECU 
του κρατικού ομίλου προϊόντων σιδηρουργίας Ilva, πριν από την ανασύσταση του 
σε νέα κρατική επιχείρηση με την ονομασία Nuova Siderurgica(i4°) . Η Επιτροπή 
διαπίστωσε ότι ο όμιλος βρίσκεται σε ιδιαίτερα λεπτή οικονομική και 
χρηματοπιστωτική θέση και ότι τόσο το 1991 όσο και το 1992, είχε σημαντικές 
(138) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 393. 
(139) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 394. 
(140) ΕΕ C 213 της 6.8.1993. 
4.1.§6.σ.68 326 
ζημίες, το δε χρέος του διογκώθηκε αισθητά. Το 1993, η κατάσταση εξακολούθησε 
να επιδεινώνεται. 
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης αυτής, ο όμιλος Ilva κατόρθωσε να συνεχίσει 
τις δραστηριότητες του χάρις στις χρηματοπιστωτικές παρεμβάσεις του Δημοσίου 
και, ειδικότερα, - χάρις στην παθητική στάση του μοναδικού μετόχου του, του 
Κράτους, που του επέτρεπε να αυξήσει το χρέος του με σαφείς εγγυήσεις που 
δόθηκαν βάσει του άρθρου 2362 του Αστικού Κώδικα της Ιταλίας και οι οποίες 
ισοδυναμούσαν με πιστωτικές διευκολύνσεις. 
491. Με την ίδια ευκαιρία, η Επιτροπή έλαβε, για πρώτη φορά, προσωρινά μέτρα, 
βάσει του άρθρου 88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, υποχρεώνοντας την κυβέρνηση της 
Ιταλίας να εγκαταλείψει την εφαρμογή του σχεδίου για διαγραφή του μεγαλύτερου 
μέρους του χρέους της κρατικής βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα. Με την απόφαση 
αυτή η ιταλική κυβέρνηση προειδοποιήθηκε να υποβάλει τις παρατηρήσεις της 
εντός προθεσμίας 15 ημερών, πριν η Επιτροπή λάβει αιτιολογημένη απόφαση για 
εξακρίβωση της παράλειψης. Πριν από το τέλος Ιουλίου, οι ιταλικές αρχές 
γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την απόφαση τους να συμμορφωθούν προς τη ρητή 
εντολή της. 
492. Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της Ilva, που εγκρίθηκε το Δεκέμβριο, 
προέβλεπε τη διαγραφή χρέους 1.579 εκατομμυρίων ECU πριν από το διαμελισμό 
των στοιχείων ενεργητικού της εταιρείας σε μία επιχείρηση πλατεών προϊόντων 
και μία επιχείρηση προϊόντων ανοξείδωτου χάλυβα - Ilva Laminati Piani και 
Acciai Speciali Terni αντίστοιχα - και την ιδιωτικοποίηση της. Το υπόλοιπο 
χρέος της Ilva, που υπολογιζόταν σε 5,4 δισεκατομμύρια ECU στο τέλος του 
1993, είτε θα μεταφερόταν στους αγοραστές είτε θα καλυπτόταν από την τιμή 
πώλησης. Επιπλέον, η ενίσχυση στον κρατικό όμιλο χάλυβα Ilva περιελάμβανε 
επίσης μία μεταβίβαση κεφαλαίων ύψους 351 εκατομμυρίων ECU και δαπάνες 
αναδιάρθρωσης και ανασυγκρότησης ύψους 643 εκατομμυρίων ECU. Το συνολικό 
άθροισμα των ποσών της ενίσχυσης ανέρχεται σε 2.573 εκατομμύρια ECU. Σε 
αντάλλαγμα της ενίσχυσης, συμφωνήθηκε να μειωθεί η παραγωγική ικανότητα 
προϊόντων θερμής έλασης στον Τάραντα κατά 1,2 εκατομμύρια τόννους/ετησίως με 
το κλείσιμο δύο καμίνων ανοπτήσεως, να κλείσει τελείως το χαλυβουργείο 
πλατεών ταινιών στο Bagnoli και να μειωθεί περαιτέρω η παραγωγική ικανότητα 
κατά 500.000 τόννους/ετησίως από την εταιρεία που θα εξαγοράσει το 
χαλυβουργείο του Τάραντα εντός έξι μηνών από την ιδιωτικοποίησηί141). 
(141) ΕΕ . 
4.1.§6.σ.69 
327 
<Τ7> Πορτογαλία 
493. Επίσης, στα πλαίσια της δέσμης μέτρων που συμφωνήθηκε το Δεκέμβριο, το 
Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα ποσό ύψους 306,3 εκατομμυρίων ECU ως ενίσχυση για 
την αναδιάρθρωση της κρατικής εταιρείας Siderurgia Nacional. Σε αντάλλαγμα, η 
εταιρεία θα μείωνε την ικανότητα παραγωγής προϊόντων θερμής έλασης κατά 
140.000 τόννους/ετησίως στα χαλυβουργεία της Maia Seixal. Το σχέδιο 
αναδιάρθρωσης προβλέπει επίσης τη χορήγηση ενισχύσεων για το κόστος του 
πλεονάζοντος εργατικού δυναμικού και για επενδύσεις στον τομέα της προστασίας 
του περιβάλλοντος, που θα εξετασθούν από την Επιτροπή χωριστά, στα πλαίσια 
του Κώδικα Ενισχύσεων στη Βιομηχανία Χάλυβα. Στην απόφαση ελήφθη υπόψη η θέση 
της Πορτογαλίας ως ενός μικρού κράτους μέλους με μία μόνο μεγάλη εταιρεία 
χάλυβα(Ι42). 
<Τ6> - Η βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα που δεν εμπίπτει στα πλαίσια της 
Συνθήκης ΕΚΑΧ 
<Τ7> Γερμανία 
494. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 93, παράγραφος 2, 
της συνθήκης ΕΟΚ κατά προτάσεως για τη χορήγηση ποσού 186.000 ECU ως 
περιφερειακής επενδυτικής ενίσχυσης στη Berg-Spezial-Rohr GmbH, που 
κατασκευάζει σωλήνες μεγάλης διαμέτρου χωρίς ραφή στο Siegen. Η επένδυση αυτή 
θα ηύξανε την παραγωγική ικα;νότητα σε έναν τομέα της Κοινότητας με σημαντική 
πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα(1^3). 
495. Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή ενέκρινε επενδυτική ενίσχυση ύψους 9 
εκατομμυρίων ECU υπό μορφή επιδοτήσεων και φορολογικών ελαφρύνσεων, καθώς και 
εγγύηση δανείου ύψους 15,5· εκατομμυρίων ECU για την εταιρεία παραγωγής 
σωλήνων Klôckner Rohrwerk Muldenstein GmbH της Σαξωνίας-ΑηΙ^Ι^i44) . Η 
εταιρεία αυτή θα μείωνε την όλη παραγωγική της ικανότητα κατά 25%, και την 
ικανότητα παραγωγής σωλήνων μικρής διαμέτρου κατά 80%. 
(142) ΕΕ . . . 
(143) ΕΕ C 122 της 4.5.1993. 
(144) ΕΕ . . . 
4.1.§6.σ.70 
323 
<Τ7> Ισπανία 
496. Μετά την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Cook(l45), που έκρινε ότι 
η Επιτροπή κακώς απέρριψε καταγγελία για ενίσχυση στην PYRSA, μία ισπανική 
εταιρεία κατασκευής εκμαγείων χάλυβα, χωρίς περαιτέρω έλεγχο της κατάστασης 
της αγοράς, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία κατά της ενίσχυσης που συνίστατο σε 
παροχές ύψους 1,4 εκατομμυρίων ECU και εγγύηση και επιδότηση επιτοκίου για 
δάνειο ύψους 3,8 εκατομμυρίων ECu(l46). 
<Τ5> β) Ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία 
<Τ6> Γενικά 
497. Στις 16 Δεκεμβρίου 1993, το Συμβούλιο ενέκρινε την Οδηγία 93/115/ΕΟΚ που 
παρατείνει την περίοδο ισχύος της έβδομης οδηγίας του Συμβουλίου για τις 
ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία (90/684/ΕΟΚ) για 12 ακόμη μήνες και μέχρι 
τις 31 Δεκεμβρίου 1994. Βασιζόμενη σε μία έκθεση συμβούλων, η Επιτροπή 
διατήρησε για το 1994 το ανώτατο όριο ενισχύσεων παραγωγής στο 9% για τα 
μεγάλα πλοία και στο 4,5% για τα πλοία με συμβατική αξία κάτω των 10 
εκατομμυρίων ECU, καθώς και για τις μετατροπές πλοίων. 
498. Υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ, συνεχίσθηκαν διαπραγματεύσεις για ένα νέο μέσο 
αναχαίτισης των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στον τομέα της ναυπηγικής 
βιομηχανίας(Ι47). Οι συνομιλίες κάλυπταν τόσο τις άμεσες όσο και τις έμμεσες 
ενισχύσεις, όπως τις επιδοτήσεις παραγωγής και τα Εγχώρια Πιστωτικά 
Συστήματα, τους περιορισμούς των δικαιωμάτων λειτουργίας των πλοίων που έχουν 
κατασκευαστεί από ξένες εταιρείες και τη χρηματοδότηση των εξαγωγών(148)# 
499. Σε απόφαση του σχετικά με δύο προσφυγές του Βελγίου κατά αποφάσεων 
λειτουργίας με τις οποίες ζητείτο από τη χώρα αυτή να μειώσει τις επιδοτήσεις 
των δανείων σε βέλγους εφοπλιστές που είχαν κατασκευάσει πλοία σε ναυπηγεία 
του Βελγίου, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι οι ενισχύσεις σε ναυτιλιακές 
εταιρείες που παραγγέλλουν πλοία πρέπει να υπάγονται στα ανώτατα όρια 
ενισχύσεων στη ναυπηγική βιομηχανία(i49). / 
(145) Βλέπε σημεία 395 και 553 της παρούσας Εκθεσης. 
(146) ΕΕ C 281 της 19.10.1993. 
(147) Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 9. 
(148) Βλέπε επίσης σημείο 575 της παρούσας Εκθεσης. 
(149) Βλέπε σημείο 555 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§6.σ.73 
329 
<Τ6> Αποφάσεις για μεμονωμένες υποθέσεις 
<Τ7> Βέλγιο 
500. Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή ενέκρινε μία δέσμη μέτρων αναδιάρθρωσης για το 
Boelwerf, το σημαντικότερο ναυπηγείο της Φλάνδρας. Το ναυπηγείο αυτό θα 
υποστεί μία κατά 40% μείωση του εργατικού δυναμικού και μία πάνω από 50% 
μείωση της παραγωγικής του ικανότητας, πράγμα που θα επιτευχθεί εν μέρει με 
το αμετάκλητο κλείσιμο του ναυπηγείου στο Hoboken. Η δέσμη ενισχύσεων 
προβλέπει 53 εκατομμύρια ECU λειτουργική ενίσχυση σύμφωνα με τα ανώτατα όρια 
ενίσχυσης που ισχύουν βάσει της Εβδομης οδηγίας, και 2 6 εκατομμύρια ECU 
ενίσχυση κλεισίματος για την κάλυψη δαπανών που σχετίζονται με απολύσεις του 
πλεονάζοντος προσωπικού. 
<Τ7> Γερμανία 
501. Η Επιτροπή ενέκρινε λειτουργική ενίσχυση συνολικού ύψους 790 
εκατομμυρίων ECU για τέσσερα ναυπηγεία της Ανατολικής Γερμανίας - Warnow 
Werft, Peene Werft, Elbe Werft Bolzenburg και Volkswerft - που βρίσκονται όλα 
στην περιοχή Mecklenburg-Vorpommern. Η Οδηγία 92/68/ΕΟΚ προβλέπει παρέκκλιση 
από την Εβδομη Οδηγία για τα ναυπηγεία της Ανατολικής Γερμανίας, στα πλαίσια 
της οποίας τα τελευταία μπορούν να λάβουν ενίσχυση παραγωγής μέχρι το 36% 
ενός ετήσιου κύκλου εργασιών αναφοράς για τριετή περίοδο που λήγει το 
1993(150). Η λήψη απόφασης για ένα πέμπτο ναυπηγείο, το MTW, αναβλήθηκε έως 
ότου διαπιστωθεί κατά πόσο μία αλλαγή της γεωγραφικής θέσεως του ναυπηγείου 
το απέκλειε από την παρέκκλιση του 1992. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης δόσεις 
επενδυτικών ενισχύσεων και ενισχύσεων κλεισίματος για τα τέσσερα πρώτα 
ναυπηγεία, επειδή τα επενδυτικά τους προγράμματα κρίθηκε ότι συμβιβάζονται 
με την απαιτούμενη μείωση της παραγωγικής ικανότητας κατά 40% σε σύγκριση με 
τα επίπεδα του 1990. 
502. Τον Απρίλιο, η Επιτροπή έλαβε αρνητική απόφαση για την ενίσχυση στο 
Bremer Vulkan στα πλαίσια της εξαγοράς από την Krupp μίας εταιρείας 
ειδικευμένης σε ηλεκτρονικά συστήματα πολεμικών πλοίων(151). Η Επιτροπή 
έκρινε ότι επρόκειτο για αθέμιτη κρατική ενίσχυση ύψους 65 εκατομμυρίων ECU 
όταν το Bremer Vulkan απέκτησε την πλειοψηφία των μετοχών της Krupp Atlas 
Elektronik μέσω της HIBEG, του επενδυτικού οργανισμού που ανήκε στο κρατίδιο 
(150) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 376 
(151) ΕΕ L 185 της 28.7.1993. 
4.1.§6.σ.74 330 
της Βρέμης. Με την απόφαση ζητείται από το Bremen Vulkan να επιστρέψει την 
ενίσχυση στη HIBEG, η οποία μεταβίβασε στην Krupp για τις μετοχές της 65 
εκατομμύρια ECU περισσότερα από τη χρηματιστηριακή αξία των μετοχών του 
Bremen Vulkan που απέκτησε. Η HIBEG μπόρεσε να προβεί στην ενέργεια αυτή 
χάρις σε εγγύηση που της χορήγησε το κρατίδιο της Βρέμης. 
<Τ7> Ισπανία 
503. Βάσει του άρθρου 9 της Εβδομης Οδηγίας, η Ισπανία είχε απαλλαγεί, μέχρι 
την 1η Ιανουαρίου 1992, από την εφαρμογή των κανόνων περί ενισχύσεων που 
θεσπίζονται στο Κεφάλαιο II της Εβδομης Οδηγίας (με εξαίρεση το άρθρο 45, 
παράγραφος 5), υπό τον όρο ότι, μεταξύ άλλων, θα εφήρμοζε πρόγραμμα 
αναδιάρθρωσης το 1991/92 που θα επέτρεπε στη ναυπηγική της βιομηχανία να 
λειτουργήσει με το ίδιο επίπεδο ενισχύσεων που λαμβάνουν και τα άλλα κράτη 
μέλη. Οπως προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 2, της Οδηγίας, το σχέδιο 
αναδιάρθρωσης αποτέλεσε το αντικείμενο τακτικών εκθέσεων ελέγχου από έναν 
ανεξάρτητο σύμβουλο, που είχαν διορίσει από κοινού η ισπανική κυβέρνηση και η 
Επιτροπή. Στην τελική έκθεση του συμβούλου αυτού για το 1992 συναγόταν το 
συμπέρασμα ότι το όλο σχέδιο αναδιάρθρωσης είχε επιτύχει τους στόχους του. 
Ωστόσο, οι επιδόσεις των διάφορων ναυπηγείων ήταν διαφορετικές, πράγμα που σε 
συνδυασμό με τις αβέβαιες προοπτικές για νέες παραγγελίες, προκαλούσε 
ορισμένες αμφιβολίες όσον αφορά τα μελλοντικά επίπεδα ανταγωνιστικότητας. Το 
άρθρο 9 πρόβλεπε ι σε ορισμένες περιστάσεις τη λήψη συμπληρωματικών μέτρων για 
την ενίσχυση της αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή συζητά τα πορίσματα του συμβούλου 
με τις ισπανικές αρχές. 
<Τ7> Ηνωμένο Βασίλειο 
-504. Η Επιτροπή εξουσιοδότησε την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να 
χορηγήσει στο ναυπηγείο Swan Hunter ενίσχυση παραγωγής μέχρι 9 εκατομμύρια 
ECU (7 εκατομμύρια στερλίνες) για να του δώσει τη δυνατότητα να ανταγωνιστεί 
για δύο ή τρεις παραγγελίες εμπορικών πλοίων το 1994 και το 1995 (εάν 
επιτραπεί η χορήγηση ενίσχυσης το έτος αυτό), ώστε να διευκολυνθεί η πώληση 
του ναυπηγείου και να αποφευχθεί το κλείσιμο του. Το ναυπηγείο Swan Hunter 
δεν έκλεισε ποτέ ουσιαστικά για την κατασκευή εμπορικών πλοίων. Απλώς από το 
1986 δεν επιτρεπόταν η πρόσβαση στο Ταμείο Παρέμβασης των Ναυπηγείων του 
Ηνωμένου Βασιλείου. Η κυβέρνηση του Η.Β. υποσχέθηκε ότι πρόκειται για μία 
μεμονωμένη ενέργεια, ότι η ενίσχυση θα χορηγηθεί σύμφωνα με τους κανόνες των 
άρθρων 4 και 12 της παραταθείσας Εβδομης Οδηγίας, και ότι δεν θα αποτελέσει 
4.1.§6.σ.75 
331 
προηγούμενο για οποιοδήποτε άλλο ναυπηγείο πολεμικών πλοίων. Η Επιτροπή 
έκρινε ότι βάσει των ανωτέρω δεσμεύσεων της κυβέρνησης του Η.Β. ήταν σκόπιμο 
να εγκριθεί το μικρό αυτό ποσό ενίσχυσης στο ναυπηγείο του Swan Hunter. 
<Τ5> γ) Ενίσχυση στην αυτοκινητοβιομηχανία 
505. Η πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά τον έλεγχο των επενδυτικών 
ενισχύσεων στην αυτοκινητοβιομηχανία αποδείχθηκε ορθή όταν το Δικαστήριο 
επικύρωσε την απόφαση να χορηγηθεί ενίσχυση στη Ford και τη Volkswagen για 
την κατασκευή ενός νέου εργοστασίου μικρών φορτηγών αυτοκινήτων στην 
Πορτογαλία(1") . 
506. Το Δεκέμβριο, το Συμβούλιο επέβαλε αντισταθμιστική εισφορά 4,9% στα 
κιβώτια ταχυτήτων που εισάγονταν στην ΕΟΚ από το νέο εργοστάσιο της General 
Motors στη Βιέννη, για το οποίο η εταιρεία αυτή είχε λάβει επενδυτική 
επιδότηση. Κατά τις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της Συμφωνίας Ελεύθερου 
Εμπορίου μεταξύ ΕΚ και Αυστρίας δεν κατέστη δυνατό να εξευρεθεί αμοιβαία 
ικανοποιητική λύση στο πρόβλημα. Μία άλλη περίπτωση στον τομέα της 
αυτοκινητοβιομηχανίας που αφορά την Steyr Nutzfahrzeuge AG διευθετήθηκε μετά 
τη μείωση της ενίσχυσης σε επίπεδο που η Επιτροπή θεωρούσε λογικό για έναν 
ανάλογο τομέα στην Κοινότητα. 
507. Η Επιτροπή έλαβε τις ακόλουθες αποφάσεις σύμφωνα με το Πλαίσιο Κρατικών 
Ενισχύσεων στην Αυτοκινητοβιομηχανία. Το Δεκέμβριο του 1992, η Επιτροπή 
επανεξέτασε το Πλαίσιο, αλλά αποφάσισε να το αφήσει αμετάβλητο(Ι53). 
<Τ7> Βέλγιο και Κάτω Χώρες 
508. Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία βάσει του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ όσον αφορά την κρατική ενίσχυση που είχε 
μάλλον χορηγηθεί από το Ολλανδικό Δημόσιο και την Περιφέρεια της Φλάνδρας στο 
εργοστάσιο παραγωγής φορτηγών οχημάτων, DAF. Η οικονομική κατάσταση της DAF 
επιδεινωνόταν βαθμιαία κατά τα τελευταία χρόνια, οπότε η εταιρεία ζήτησε από 
τις κρατικές αρχές αναστολή της πληρωμής των οφειλόμενων δανείων, 
αναδιάρθρωσης τους και χορήγηση νέων πιστώσεων. Οι ολλανδικές και φλαμανδικές 
αρχές δεν κοινοποίησαν τις συναλλαγές. Οι συναλλαγές αυτές θα εξετασθούν 
(152) Βλέπε σημείο 553 της παρούσας Εκθεσης. 
(153) Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 250 και 251, και 
ΕΕ C 36, σ. 2, 1993. 
4.1.§6.σ.76 
332 
περαιτέρω στα πλαίσια της διαδικασίας, εκτός και εάν ακυρωθούν και οι 
ενισχύσεις επιστραφούν στις αντίστοιχες κυβερνήσεις. 
Μετά την πτώχευση της DAF! το Μάρτιο του 1993, ιδρύθηκε η νέα εταιρεία DAF 
Trucks N.V. που αγόρασε τα βασικά στοιχεία ενεργητικού της πρώην εταιρείας 
DAF. Καίτοι η ολλανδική και η φλαμανδική κυβέρνηση είχαν συμφωνήσει με τους 
ιδιώτες μετόχους ότι η συμμετοχή του Δημοσίου στο κεφάλαιο θα μειωνόταν σε 
λιγότερο από 50%, η συμμετοχή αυτή εξακολουθεί να είναι 61%. Το Ολλανδικό 
Δημόσιο και η Περιφέρεια της Φλάνδρας συνεισέφεραν μετοχικό κεφάλαιο ύψους 72 
και 24 εκατομμυρίων ECU και δανειακό κεφάλαιο υψηλού κινδύνου ύψους 21 και 9 
εκατομμυρίων αντίστοιχα. Για να προσδιορισθεί ο βαθμός στον οποίο τα μέτρα 
αυτά συνιστούν κρατική ενίσχυση, το επιχειρηματικό σχέδιο της νέας εταιρείας 
θα εξετασθεί βάσει των διατάξεων του Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων στην 
αυτοκινητοβιομηχανία όσον αφορά τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Η 
Επιτροπή θα εξετάσει επίσης κατά πόσο η πώληση των περιουσιακών στοιχείων της 
πρώην DAF στη νέα εταιρεία, χωρίς να γίνει προσφορά σε άλλους πιθανούς 
αγοραστές, οδήγησε στη διαμόρφωση τιμής χαμηλότερης από την τιμή της αγοράς. 
Εάν με την αξιολόγηση της υπόθεσης από την Επιτροπή επιβεβαιωθεί ότι 
χορηγήθηκε αθέμιτη κρατική ενίσχυση, ασυμβίβαστη με την Κοινή Αγορά, η 
Επιτροπή θα αποφασίσει κατά πόσο θα πρέπει να επιστραφούν από τη νέα εταιρεία 
τυχόν ενισχύσεις, συμπεριλαμβανόμενης και εκείνης που χορηγήθηκε αλλά δεν 
επεστράφη από την πρώην DAF. 
<Τ7> Γερμανία 
509. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή ενέκρινε τις εγγυήσεις που παρέσχε η 
Treuhandanstalt σε εμπορικά δάνεια της Sachsische Automobilbau GmbH (SAB) 
μέχρι του ποσού των 77 εκατομμυρίων ECU. Η SAB αποτελεί μέρος του εκτεταμένου 
σχεδίου της Volkswagen να δημιουργήσει σύγχρονες εγκαταστάσεις παραγωγής 
αυτοκινήτων στα νέα ανατολικά κρατίδια της Γερμανίας. 
Στο σχέδιο αυτό χορηγήθηκε από τις γερμανικές αρχές άμεση και έμμεση ενίσχυση 
ύψους 670 περίπου εκατομμυρίων ECU, συμπεριλαμβανόμενων και ορισμένων 
λειτουργικών ζημιών της SAB που η Treuhandanstalt συμφώνησε να καλύψει. Η 
•Επιτροπή έκρινε ότι οι προτεινόμενες εγγυήσεις της Treuhandanstalt περιείχαν 
στοιχεία κρατικής ενίσχυσης στη SAB. Οι εγγυήσεις αυτές συνιστούσαν ενίσχυση 
διάσωσης, αλλά πληρούσαν τις προϋποθέσεις που έχει θέσει η Επιτροπή για τις 
ενισχύσεις αυτές, γενικότερα, και στην αυτοκινητοβιομηχανία ειδικότερα, όπως 
4.Ι.„.σ.77 
ορίζεται στο τομεακό πλαίσιο. Η παροχή εγγυήσεων ήταν επίσης σύμφωνη με τη 
γενική θέση της Επιτροπής όσον αφορά τις εγγυήσεις στις εταιρείες που ανήκουν 
στην Treuhandanstalt, δεδομένου ότι η συνεχιζόμενη χρηματοδότηση των 
εταιρειών αυτών από την Treuhandanstalt τελεί υπό εξονυχιστικό έλεγχο μετά 
την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2(1^4). Η ανάγκη της 
SAB να αυξήσει τη ρευστότητα της προσφεύγοντας στις χρηματοπιστωτικές αγορές 
προέκυψε εκ των πραγμάτων ως συνέπεια της διαδικασίας του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, που κινήθηκε το Δεκέμβριο του 199ΐ(15^), και βάσει της οποίας 
όλες οι πληρωμές ενισχύσεων για το πρόγραμμα της Volkswagen ανεστάλησαν έως 
ότου ληφθεί τελική απόφαση. Αναμένεται να ληφθεί σύντομα απόφαση για το όλο 
σχέδιο της Volkswagen στην Ανατολική Γερμανία. 
510. Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή ενέκρινε περιφερειακή ενίσχυση στη Saginaw, μία 
θυγατρική εταιρεία που ανήκει εξ ολοκλήρου στην Adam Opel AG, για τη στήριξη 
των επενδυτικών της σχεδίων στο Kaiserlautern. Το πρόγραμμα προέβλεπε τη 
δημιουργία εγκαταστάσεων παραγωγής μίας νέας και δοκιμαστικής σειράς 
κινητήρων ντίζελ από τη Saginaw στις υπάρχουσες εγκαταστάσεις του εργοστασίου 
της Opel στο Kaiserlautern, κινητήρες που θα αντικαθιστούσαν την κυκλοφορούσα 
σειρά κινητήρων. Το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί κατά την περίοδο 1993-1996 και θα 
έχει συνολικό κόστος 260 εκατομμύρια ECU, από τα οποία 220 εκατομμύρια 
μπορούν να χορηγηθούν ως περιφερειακή ενίσχυση. Η ενίσχυση στο πρόγραμμα 
δόθηκε με τη μορφή επιδότησης ύψους 33 εκατομμυρίων ECU, που θα καταβληθεί 
από το 1994 έως το 1996. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε Ισοδύναμο Ακαθάριστης 
Επιδότησης 14%. Κατά την έγκριση της κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή 
αξιολόγησε τα οφέλη για την περιφερειακή ανάπτυξη σε σύγκριση με τις πιθανές 
δυσμενείς επιπτώσεις στον τομέα γενικότερα, π.χ. τη δημιουργία σημαντικής 
πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας. Η Επιτροπή διενήργησε ανάλυση για να 
διαπιστώσει τα σαφή περιφερειακά μειονεκτήματα που θα αντιμετώπιζαν η 
Saginaw/Opel διενεργώντας επενδύσεις στην ενισχυόμενη ζώνη του Kaiserlautern. 
Τα μειονεκτήματα αυτά θεωρήθηκαν ανάλογα προς την προτεινόμενη περιφερειακή 
ενίσχυση. Το πρόγραμμα δεν αναμένεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον τομέα 
εντός της Κοινότητας, επειδή θα υποκαταστήσει εν μέρει τις εισαγωγές 
κινητήρων της εταιρείας από τρίτες χώρες. Για τους λόγους αυτούς, η ενίσχυση 
κρίθηκε συμβατή με τα κριτήρια της περιφερειακής ενίσχυσης που ορίζονται στο 
Πλαίσιο. 
511. Το Δεκέμβριο επίσης, η Επιτροπή ενέκρινε περιφερειακή ενίσχυση στη MAN 
(154) Βλέπε σημείο 405 της παρούσας Εκθεσης. 
(155) Εικοστή Πρώτη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 235 
4.1.§6.σ.78 7 7 j 
οό4 
Nutzfahrzeuge για τη στήριξη των επενδυτικών της σχεδίων στο Salzgitter. Το 
πρόγραμμα προβλέπει την επέκταση των κτιρίων και την εγκατάσταση νέων 
μηχανημάτων για την αύξηση της παραγωγής λεωφορείων και εξαρτημάτων 
λεωφορείων. Το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί κατά την περίοδο 1991-1994 και θα έχει 
συνολικό κόστος 48 εκατομμύρια ECU, 46 από τα οποία μπορούν να χορηγηθούν ως 
περιφερειακή ενίσχυση. 
Η προτεινόμενη ενίσχυση στο πρόγραμμα υπό τη μορφή επιδότησης 
1,6 εκατομμυρίων ECU αναλογεί σε Ισοδύναμο Ακαθάριστης Επιδότησης 2,8%. 
Κατά την έγκριση της κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή συνήγαγε το συμπέρασμα 
ότι το πρόγραμμα συμβιβάζεται με τα κριτήρια χορήγησης περιφερειακής 
ενίσχυσης που ορίζονται στο Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων στην 
αυτοκινητοβιομηχανία. Η Επιτροπή είναι ικανοποιημένη επειδή το πρόγραμμα θα 
συμβάλει σημαντικά στην επίλυση των προβλημάτων της μεγάλης ανεργίας στην 
περιοχή, ενώ δεν θα οδηγήσει στη δημιουργία σημαντικής υπερβάλλουσας 
παραγωγικής ικανότητας, ιδίως λόγω της αυξανόμενης ζήτησης στην Ανατολική 
Γερμανία, όπου έχουν κλείσει πολλά πρώην εργοστάσια παραγωγής λεωφορείων. 
<Τ7> Ισπανία 
512. Τον Απρίλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει κρατική ενίσχυση στην 
Cadiz Electronica S.A., μία θυγατρική εταιρεία που ανήκει εξ ολοκλήρου στην 
Ford Motor Company. Το σχέδιο προέβλεπε την εγκατάσταση νέων, πιο ευέλικτων 
μηχανημάτων, προκειμένου να εξορθολογιστέί η παραγωγή του σημερινού τύπου 
ηλεκτρονικών υποσυστημάτων και να δημιουργηθούν εγκαταστάσεις για την 
παραγωγή ηλεκτρονικών υποσυστημάτων γιά προηγμένα συστήματα πέδησης. Η 
επένδυση θα κοστίσει 46 εκατομμύρια ECU και θα δημιουργήσει 150 θέσεις 
απασχόλησης. Η ενίσχυση στο πρόγραμμα συνίστατο σε μία περιφερειακή επιδότηση 
12 εκατομμυρίων ECU από την κεντρική κυβέρνηση. Κατά την αξιολόγηση της 
ενίσχυσης αυτής, η Επιτροπή δεν εφήρμοσε τα ίδια αυστηρά κριτήρια όπως με τα 
προγράμματα τελικής συναρμολόγησης οχημάτων ή παραγωγής κινητήρων, επειδή 
αυτό θα οδηγούσε σε άνιση μεταχείριση σε σύγκριση με τις ενισχύσεις σε 
προγράμματα που αναλαμβάνουν να εφαρμόσουν ανεξάρτητοι παραγωγοί εξαρτημάτων 
που δεν αναφέρονται στο Πλαίσιο. Δεν αναμενόταν να προκύψουν σημαντικές 
στρεβλώσεις, εφόσον η αύξηση της παραγωγικής ικανότητας περιοριζόταν στη νέα 
παραγωγή ηλεκτρονικών υποσυστημάτων ABS που χρησιμοποιούνται μόνο για 
συστήματα ABS σε αυτοκίνητα Ford, και η κοινοποιηθείσα ενίσχυση ήταν πολύ 
4.1.§6.σ.79 
335 
χαμηλότερη από τα όρια που ισχύουν για την ενισχυόμενη ζώνη. 
513. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή ενέκρινε περιφερειακή ενίσχυση στη SEAT για τη 
στήριξη των επενδυτικών της σχεδίων στο Arazuri (Pamplona). Τα σχέδια αυτά 
απέρρεαν από την απόφαση του ομίλου Volkswagen να συγκεντρώσει όλη την 
παραγωγή του μοντέλου Polo σε ένα εργοστάσιο, και να χρησιμοποιήσει την 
παραγωγική ικανότητα που θα αποδεσμευόταν με τη μεταφορά αυτή στο Wolfsburg 
για την αύξηση της παραγωγής των μοντέλων Golf και Vento στο μέρος αυτό. Το 
σχέδιο είχε συνολικό κόστος; 375 εκατομμύρια ECU, 367 από τα οποία μπορούσαν 
να χορηγηθούν ως περιφερειακή ενίσχυση. Η επένδυση αναμενόταν να αυξήσει τις 
θέσεις απασχόλησης από 1,425 σε 4.369. Η εταιρεία επρόκειτο να λάβει 
επενδυτικές επιδοτήσεις και ενισχύσεις απασχόλησης 36 εκατομμυρίων ECU, ποσό 
με ένταση ενίσχυσης που αναλογούσε σε Ισοδύναμο Ακαθάριστης Επιδότησης 8%. 
Κατά την έγκριση της κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή συνήγαγε το συμπέρασμα 
ότι το σχέδιο συμφωνούσε με τα κριτήρια περιφερειακής ενίσχυσης που ορίζονται 
στο Πλαίσιο, επειδή η ενίσχυση αντιστάθμιζε μόνο τα έκδηλα περιφερειακά 
μειονεκτήματα που αντιμετώπιζε η SEAT διενεργώντας επένδυση στην ενισχυόμενη 
περιφέρεια της Navarra. Εχοντας υπόψη όλες τις άλλες μεταβολές της 
παραγωγικής ικανότητας του ίδιου εργοστασίου σε επίπεδο ομίλου και εντός του 
σχετικού μεριδίου της αγοράς, η επένδυση της SEAT στο Arazuri μπορούσε να 
έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας. Συνεπώς, για να μην 
στρεβλωθεί ο ανταγωνισμός, η Επιτροπή ζήτησε από τις ισπανικές αρχές να 
λάβουν μέτρα ώστε η πραγματική ονομαστική ένταση της ενίσχυσης να μην υπερβεί 
το 9,7% των επιλέξιμων δαπανών, που αντιστοιχούσαν στο εκτιμώμενο επίπεδο του 
έκδηλου περιφερειακού μειονεκτήματος. 
<Τ7> Γαλλία 
514. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή ενέκρινε κρατική ενίσχυση στη Renault και την PSA 
για κοινό πρόγραμμα Ε&Α σχετικά με τα αυτοκίνητα οχήματα και την οδική 
ασφάλεια με τίτλο "Véhicule et Sécurité Routière". Το πρόγραμμα, που αφορούσε 
την παθητική και ενεργητική ασφάλεια των αυτοκινήτων οχημάτων και την αποφυγή 
των ατυχημάτων, και υποδιαιρείτο σε τέσσερα υποπρογράμματα, ήταν 
συμπληρωματικό των ερευνητικών προγραμμάτων της Κοινότητας Eureka, Prometheus 
και Drive. Το πρόγραμμα έρευνας, που θα εφαρμοστεί σε περίοδο πέντε ετών, 
υπολογίζεται ότι θα κοστίσει 9 9 εκατομμύρια ECU και θα συντονισθεί από την 
κοινή επιχείρηση GIE PSA Renault, ενώ θα συμμετάσχουν σε αυτό πολλοί 
παραγωγοί εξαρτημάτων. Η ενίσχυση, την οποία διαχειρίζονται στα πλαίσια δύο 
καθεστώτων το Υπουργείο Ερευνας και Τεχνολογίας και το Υπουργείο Βιομηχανίας 
4.1.§6.σ.80 _ 336 
και Εξωτερικού Εμπορίου, λαμβάνει τη μορφή επιδοτήσεων ύψους 32 εκατομμυρίων 
ECU. θα καλύψει το 50% των επιλέξιμων δαπανών της βασικής έρευνας και το 25% 
των δαπανών της εφαρμοσμένης έρευνας, με μέση ένταση ενίσχυσης 32%. Κατά την 
έγκριση της κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή συνήγαγε το συμπέρασμα ότι το 
πρόγραμμα πληρούσε τα κριτήρια των Κοινοτικών Πλαισίων για την 
αυτοκινητοβιομηχανία και την Ε&Α. Συγκεκριμένα, τηρήθηκαν τα όρια 
ενισχύσεων που ορίζονται στο τελευταίο Πλαίσιο. 
<Τ7> Ηνωμένο Βασίλειο 
515. Το Μάρτιο του 1992, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2 κατά της μη κοινοποιηθείσας ενίσχυσης που χορήγησαν οι αρχές του 
Ηνωμένου Βασιλείου στη British Aerospace για την εξαγορά του ομίλου Rover, 
επιπλέον του ποσού που ενέκρινε η Επιτροπή το 1988(156). Η Επιτροπή είχε ήδη 
λάβει απόφαση για τη μη εγκεκριμένη ενίσχυση τον Ιούλιο του 1990, αλλά η 
απόφαση αυτή ακυρώθηκε από το Δικαστήριο για διαδικαστικούς λόγους το 
Φεβρουάριο του 1992, επειδή η Επιτροπή δεν είχε δώσει στις αρχές του Ηνωμένου 
Βασιλείου τη δυνατότητα να απαντήσουν βάσει της διαδικασίας του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, πριν από τη λήψη της απόφασης. Το Μάρτιο του 1993, η Επιτροπή 
έλαβε νέα απόφαση βάσει της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2. Κατέληξε 
στο συμπέρασμα ότι οι επιπρόσθετες οικονομικές παραχωρήσεις που έγιναν το 
1988 από τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου στη British Aerospace συνιστούσαν 
κρατική ενίσχυση ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά(157). Η Επιτροπή αποφάσισε 
επίσης ότι έπρεπε να επιστραφεί όχι μόνο η ίδια ενίσχυση, αλλά και οι τόκοι 
τους οποίους είχαν εισπράξει οι δικαιούχοι. Οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου 
διαβεβαίωσαν αργότερα ότι η British Aerospace είχε καταβάλει την ενίσχυση και 
τους τόκους, ύψους 73 περίπου εκατομμυρίων ECU, στο Υπουργείο Εμπορίου και 
Βιομηχανίας. Τόκοι χρεώθηκαν για την περίοδο από τις 18 Αυγούστου 1990 
(ημερομηνία κατά την οποία το βασικό ποσό κατέστη απαιτητό βάσει της απόφασης 
του 1993) μέχρι τις 23 Μαίου 1993. Επιλέγοντας την ημερομηνία αυτή έναρξης 
της καταλογισμού των τόκων αντί της ημερομηνίας κατά την οποία χορηγήθηκε η 
ενίσχυση, η Επιτροπή αποδέχθηκε το επιχείρημα των αρχών του ΗΒ και των 
αποδεκτών της ενίσχυσης ότι η νέα πολιτική για το θέμα αυτό που άρχισε να 
εφαρμόζεται το Μάρτιο του 1991 - βάσει της οποίας οι τόκοι επί του ποσού της 
επιστρεπτέας ενίσχυσης "τρέχουν" από την ημερομηνία πραγματικής πληρωμής της 
ενίσχυσης - δεν θα έπρεπε να ισχύει αναδρομικά. Η Επιτροπή δέχθηκε με 
(156) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 413. 
(157) ΕΕ L 143/93, 15.6.1993. 
4.1.§6.σ.81 1 "7 Π 
ικανοποίηση τη συμμόρφωση της εταιρείας αυτής και των αρχών του ΗΒ στη νέα 
της απόφαση(158). 
516. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή ενέκρινε περιφερειακή ενίσχυση στη Leyland Daf 
Vans (LDV) για τη στήριξη ενός προγράμματος επενδύσεων που εντάσσεται στα 
πλαίσια της διάσωσης του κλάδου κατασκευής κλειστών φορτηγών αυτοκινήτων της 
Daf. Το πρόγραμμα, που θα εφαρμοστεί σε μία πενταετή περίοδο, έχει συνολικό 
κόστος επενδύσεων ύψους 34 εκατομμυρίων ECU, 27 από τα οποία υπολογίζεται ότι 
μπορούν να χορηγηθούν ως περιφερειακή ενίσχυση, θα χορηγηθούν επιδοτήσεις 
ύψους 6,4 εκατομμυρίων ECU, πράγμα που δημιουργεί ένταση ενίσχυσης κάτω του 
15% του ισοδύναμου καθαρής επιδότησης, ποσοστό που είναι χαμηλότερο του 
ανώτατου καθαρού ορίου περιφερειακής ενίσχυσης του 20%. Οσον- αφορά τα 
κριτήρια περιφερειακής ενίσχυσης, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η 
LDV, επενδύοντας στις παλαιές υπερμεγέθεις εγκαταστάσεις της Daf, προσέκρουε 
σε σοβαρά λειτουργικά προβλήματα. Συνεπώς, η περιφερειακή ενίσχυση δεν θα 
προκαλούσε σοβαρές εμπορικές στρεβλώσεις σε ένα μερίδιο της αγοράς χωρίς 
υπερβάλλουσα διαρθρωτική παραγωγική ικανότητα σε κοινοτικό επίπεδο. Η 
περιφερειακή ενίσχυση θα συνέβαλε επίσης στην περαιτέρω αναχαίτιση της 
απώλειας θέσεων απασχόλησης στο Birmingham όπου επικρατεί μεγάλη ανεργία. Για 
τα κριτήρια αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση 
για τη διάσωση των δραστηριοτήτων κατασκευής κλειστών φορτηγών της πρώην 
Leyland DAF, δεν θα επέτρεπε στην LDV να αυξήσει το μικρό της μερίδιο στην 
αγορά εις βάρος των μη ενισχυόμενων ανταγωνιστών της. Η LDV δεν 
διαφοροποιούσε μόνο τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες, αλλά συγκέντρωνε 
επίσης τις πωλήσεις κλειστών φορτηγών της σε ένα μικρό μέρος της αγοράς του 
Ηνωμένου Βασιλείου, που εξυπηρετεί κυρίως πελάτες οι οποίοι αγοράζουν μεγάλο 
αριθμό οχημάτων. Συνεπώς, το αποτέλεσμα της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης της LDV 
στους άλλους κοινοτικούς παραγωγούς κλειστών φορτηγών θα είναι ήσσονος 
σημασίας. 
<Τ5> δ) Ενισχύσεις στη βιομηχανία συνθετικών ινών 
517. Ο νέος Κώδικας για τις ενισχύσεις στη βιομηχανία συνθετικών ινών τέθηκε 
σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1993. Ο Κώδικας, που θα ισχύσει μέχρι τις 31 
Δεκεμβρίου 1994, απαιτεί την κοινοποίηση κάθε σχεδίου για τη χορήγηση 
ενίσχυσης - οποιασδήποτε μορφής - σε παραγωγούς συνθετικών ινών, όπως 
ορίζεται στον Κώδικα. Η Γερμανία αποδέχθηκε αρχικά τον Κώδικα μόνο για ένα 
(158) Βλέπε σημείο 396 της παρούσας Εκθεσης. 
4.I.§6.σ.82 
338 
έτος, το 1993, αλλά από το Δεκέμβριο του 1993 δήλωσε ότι δέχεται να ισχύσει ο 
Κώδικας και το 1994. Ολα τα άλλα κράτη μέλη έχουν ήδη αποδεχθεί τον Κώδικα 
για δύο χρόνια. 
Σύμφωνα με τον Κώδικα, η σημαντική μείωση της παραγωγικής ικανότητας της 
ενισχυόμενης εταιρείας, αποτελεί προϋπόθεση για την εξασφάλιση έγκρισης. Κατά 
την εκτίμηση της σημασίας κάθε συγκεκριμένης μείωσης, η Επιτροπή λαμβάνει 
υπόψη, μεταξύ άλλων, την ένταση της ενίσχυσης και το γεωγραφικό σημείο για το 
οποίο προορίζεται, το ύψος της επένδυσης, καθώς και τη συμβολή που αυτή έχει, 
εάν αυτό συμβαίνει, στη συνοχή της Κοινότητας και στην τάση του μέσου 
ποσοστού αξιοποίησης της παραγωγικής ικανότητας του αποδέκτη της ενίσχυσης, 
οποιουδήποτε βιομηχανικού ομίλου όπου αυτός ανήκει, και της βιομηχανίας 
γεν ικότερα. 
<Τ7> Γερμανία 
518. Η Επιτροπή κίνησε διαδικασία βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2 της 
Συνθήκης ΕΟΚ σε τέσσερις περιπτώσεις ενίσχυσης σε επιχειρήσεις των νέων 
Lander, και συγκεκριμένα: 
(i) Κατά της Markische Faser AG, Brandenburg, όσον αφορά θέματα που 
προκύπτουν από την ιδιωτικοποίηση της εταίρείας(1" ), την αγορά ακίνητης 
περιουσίας και ορισμένες εισροές κεφαλαίων· 
(ii) Κατά της Rhône-Poulenc Rhotex GmbH, Brandenburg (3,75 εκατομμύρια ECU) 
για ενίσχυση για το νέο εργοστάσιο ύφανσης πολυαμιδικών συνεχών νημάτων· 
(iii) Κατά της SST Garngesellschaft GmbH, Thuringen (ενίσχυση ύψους 2,5 
εκατομμυρίων ECU για το νέο εργοστάσιο παραγωγής μη συνεχών ινών από 
πολυεστέρα)-και 
(iv) Κατά της Textilwerke Deggendorf GmbH, Thliringen (ενίσχυση ύψους 22 
εκατομμυρίων ECU για το νέο εργοστάσιο κατεργασίας υφαντικών συνεχών νημάτων 
από πολυεστέρα και πολυαμίδια. 
519. Δύο από τις υποθέσεις έκλεισαν αργότερα με την έγκριση της ενίσχυσης. Η 
ενίσχυση στη Rhône-Poulenc Rhotex εγκρίθηκε επειδή η Rhône-Poulenc μείωνε 
(159) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 402 
4.1.§6.σ.83 339 
σημαντικά την παραγωγική της ικανότητα για τη διαδικασία αυτή τόσο στην πρώην 
Ανατολική Γερμανία όσο και σε επίπεδο ομίλου. Επίσης, η Επιτροπή έκρινε ότι η 
ενίσχυση στη SST Garngesellschaft επιτρεπόταν επειδή αποτελούσε συγκεκριμένο 
στοιχείο της στρατηγικής με την οποία η βιομηχανία συνθετικών ινών της πρώην 
Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας προέβη σε αναδιάρθρωση της προκειμένου να 
μειώσει την παραγωγική της ικανότητα σε 143.075 τόννους/ετησίως. 
<Τ7> Γαλλία 
520. Μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, της 24ης Μαρτίου 1993, που 
είχε ακυρώσει την αρχική απόφαση της Επιτροπής περί εγκρίσεως της 
ενίσχυσηςί1^°), η τελευταία κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 
2 για την ενίσχυση ύψους 30 περίπου εκατομμυρίων ECU που είχε χορηγηθεί στην 
Allied Signal Fibers Europe SA, Meurthe-et-Moselle, για την κατασκευή ενός 
νέου εργοστασίου παραγωγής βιομηχανικών συνεχών νημάτων από πολυεστέρα. 
<Τ7> Ιρλανδία 
521. Η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση ύψους 180.000 ECU στο Wellman 
International Ltd, cavan, ένα εργοστάσιο παραγωγής ινών από πολυεστέρα και 
πολυαμίδια, για τη μετατροπή του υφιστάμενου εξοπλισμού και το σχεδιασμό 
νέων αποτελεσματικών διαδικασιών στον τομέα της ενέργειας. Η Επιτροπή 
αποφάσισε να εγκρίνει την ενίσχυση επειδή η επένδυση θα συνοδευόταν από 
μείωση της παραγωγικής ικανότητας, που θεωρείτο σημαντική στα πλαίσια του 
Κώδικα, ιδίως λόγω της έντασης της ενίσχυσης και της γεωγραφικής θέσης της 
επένδυσης. 
<Τ7> Πορτογαλία 
522. Η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση ύψους 2 περίπου εκατομμυρίων ECU στην 
Textil Antonio Falcâo Lda, Braga, για την κατασκευή ενός νέου εργοστασίου 
παραγωγής νημάτων από πολυαμίδια και πολυεστέρα. Η προτεινόμενη ενίσχυση 
κοινοποιήθηκε πριν ο νέος Κώδικας τεθεί σε ισχύ και, κατά συνέπεια, 
εκτιμήθηκε βάσει του προηγούμενου Κώδικα που είχε λήξει στο τέλος του 1992. 
Η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει την ενίσχυση λόγω της γεωγραφικής θέσης της 
επένδυσης και της ελάχιστης επίδρασης της στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. 
(160) Βλέπε σημείο 554 της παρούσας Εκθεσης 
4.1.§6.σ.84 
340 
<Τ7> Ηνωμένο Βασίλειο 
523. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, κατά της 
πρότασης για τη χορήγηση ενίσχυσης ενός περίπου εκατομμυρίου ECU στην 
Abingdon Carpets pic για εγκαταστάσεις παραγωγής νημάτων πολυπροπυλενίου που 
κατασκευάσθηκαν στο εργοστάσιο παραγωγής ταπήτων του Gwent το 1989. Αν και η 
εταιρεία υπέβαλε αίτηση χορήγησης ενίσχυσης για το σχέδιο αυτό το 1988, οι 
αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου κοινοποίησαν την πρόταση χορήγησης ενίσχυσης 
μόλις το Σεπτέμβριο του 1993. 
524. Σύμφωνα με τον Κώδικα, που απαιτεί την κοινοποίηση κάθε πρότασης 
χορήγησης ενίσχυσης σε έναν παραγωγό συνθετικών ινών, κοινοποιήθηκε στην 
Επιτροπή μία πρόταση χορήγησης ενίσχυσης ύψους 1,2 εκατομμυρίων ECU στην 
Bonar Textiles Ltd, Tayside, για την απόκτηση νέου εξοπλισμού με στόχο την 
αύξηση της ικανότητας παραγωγής ταπήτων πολυπροπυλενίου. Στις 21 Απριλίου 
1993, η Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις, επειδή οι τάπητες 
πολυπροπυλενίου δεν αποτελούν ίνες κατά την έννοια του Κώδικα. 
<Τ5> ε. Βιομηχανίες κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ειδών ένδυσης 
525. Αν και οι σημερινοί κανόνες που διέπουν την ενίσχυση στη βιομηχανία 
κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ειδών ένδυσης, και ισχύουν από το 1977, δεν 
περιέχουν συγκεκριμένη απαίτηση περί κοινοποιήσεως, όπως στην περίπτωση των 
συνθετικών ινών, των μεμονωμένων ενισχύσεων που χορηγούνται βάσει 
εγκεκριμένων καθεστώτων, π.χ. περιφερειακών ή για MME, οι ενισχύσεις στον 
τομέα αυτό, που έχει διαφορετικά προβλήματα προσαρμογής, πρέπει να ελέγχονται 
και κάθε ενίσχυση που προκαλεί αύξηση της παραγωγικής ικανότητας πρέπει να 
κοινοποιείται μεμονωμένα. Η Επιτροπή ασχολήθηκε το 1993 με τις ακόλουθες 
υποθέσεις που της είχαν κοινοποιηθεί βάσει άλλων γενικών καθεστώτων ή οι 
οποίες αποτελούσαν οι ίδιες ειδικά τομεακά καθεστώτα. 
526. Η Επιτροπή ενέκρινε σχέδιο ενίσχυσης 4 εκατομμυρίων ECU και έντασης 8% 
υπέρ της Société Sofisilk, Mouscron (Hainaut) Βέλγιο. H ενίσχυση αποτελεί 
επιχορήγηση και επιδότηση επιτοκίου. 
Η προβλεπόμενη ενίσχυση - δεν οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής 
κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που διοχετεύονται στην αγορά, αφού η sofisilk 
δεν έχει καμία ικανότητα νηματοποίησης και λείανσης, αλλά παρεμβαίνει μετά το 
στάδιο της παραγωγής. Συνεπώς, τηρεί τις απαιτήσεις που έχει θέσει η Επιτροπή 
4.1.§6.σ.85 
341 
στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας, καθώς και τις προϋποθέσεις ενός καθεστώτος 
τοπικής ενίσχυσης για την επαρχία του Hainaut, που η Επιτροπή ενέκρινε το 
1975. 
527. Η Επιτροπή διενήργησε ελέγχους, βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης ΕΟΚ, όσον αφορά την ενίσχυση που χορηγήθηκε από τις αρχές της Κάτω 
Σαξωνίας στη Nino Textil AG, Nordhorn. Οι κρατικές αρχές πρότειναν να 
παράσχουν τραπεζική εγγύηση ύψους 13 εκατομμυρίων ECU, την οποία η Επιτροπή 
ενέκρινε το 1990, και να παραιτηθούν από την απαίτηση επιστροφής των χρεών 
της Nino. 
Η Επιτροπή θεώρησε την παροχή εγγύησης χωρίς προσπάθεια επιστροφής του 
δανείου με τη ρευστοποίηση των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας, ως 
ενίσχυση που θα έπρεπε να κοινοποιηθεί βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 3 της 
Συνθήκης. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η Επιτροπή επέτρεψε- τη 
χορήγηση στην εταιρεία αυτή νέας προσωρινής τραπεζικής εγγύησης για δάνειο 
που περιοριζόταν στο ελάχιστο επίπεδο που ήταν αναγκαίο για να διατηρηθεί η 
λειτουργία της Nino για έξι μήνες μέχρι τη λήψη τελικής απόφασης από την 
Επιτροπή βάσει της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2. Χωρίς την εν λόγω 
ενίσχυση διάσωσης, η εταιρεία δεν θα είχε επιβιώσει την περίοδο αυτή(1*>1). 
Σε περίπτωση που η διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 δεν περατωνόταν 
εντός του εξαμήνου αυτού, η Επιτροπή θα εξέταζε αίτημα παράτασης της εγγύησης 
για το υπόλοιπο της περιόδου της διαδικασίας. 
528. Η Επιτροπή ασχολήθηκε με ισχύον καθεστώς για τη διευκόλυνση των 
εξαγωγικών δραστηριοτήτων της βιομηχανίας μάλλινων κλωστοϋφαντουργικών 
προϊόντων του ΗΒ. Το καθεστώς διαχειρίζεται η British National Wool Textile 
Export Cooperation και οι δικαιούχοι είναι κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
Το καθεστώς χρηματοδοτείται με την καταβολή εισφορών από τις εταιρείες που 
ασκούν συγκεκριμένες δραστηριότητες στους τομείς της κατεργασίας μαλλιού, και 
χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου με ίδιους πόρους, ενώ διαθέτει πολύ μικρό 
προϋπολογισμό. Στις εισαγωγές δεν επιβάλλονται ειδικοί φόροι και οι εξαγωγές 
απαλλάσσονται από παρόμοιους φόρους. Συνεπώς, το σύστημα θα μπορούσε να τύχει 
εξαίρεσης. 
529. Η Επιτροπή διενήργησε ελέγχους βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης ΕΟΚ όσον αφορά την προτεινόμενη ενίσχυση συνολικού ύψους 76 
(161) Βλέπε σημείο 444 της παρούσας Εκθεσης. 
4.1.§6.σ.86 
342 
εκατομμυρίων ECU για επενδύσεις στο Belfast από την Hualon Corporation. 
Το επενδυτικό πρόγραμμα (σε τέσσερις φάσεις που καλύπτουν την περίοδο 1993-
2000) προβλέπει την κατασκευή κτιρίων και των απαραίτητων εγκαταστάσεων 
ύφανσης, βαφής και τελικής επεξεργασίας 23 000 υφασμάτων από πολυεστέρα, 
πολυαμίδια και πολυβάμβακα. 
Η ενίσχυση δεν καλύπτεται από τον κώδικα για τις ενισχύσεις στη βιομηχανία 
συνθετικών ινών, εφόσον ο κώδικας αυτός αφορά την κατασκευή συνθετικών ινών 
και οι δραστηριότητες της Hualon ακολουθούν μετά το στάδιο αυτό της 
παραγωγής. Ωστόσο, η ενίσχυση αυτή καλύπτεται από τις κατευθυντήριες γραμμές 
για τα προϊόντα κλωστοϋφαντουργίας που θέσπισε η Επιτροπή" το 1971 και το 
1977, και στα πλαίσια των οποίων αναφέρεται ότι οι ενισχύσεις δεν πρέπει να 
οδηγούν σε αυξήσεις της παραγωγικής ικανότητας, ενώ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη 
την κατάσταση της βιομηχανίας στην Κοινότητα γενικότερα. Αν και το επίπεδο 
της ενίσχυσης (38%) ήταν κάτω του ορίου που προβλεπόταν για την περιοχή, 
δεδομένου ότι η επένδυση θα ολοκληρωνόταν μόλις το 2001, η Επιτροπή έκρινε 
ότι δεν ήταν σε θέση στο στάδιο αυτό, να εκτιμήσει την ισορροπία μεταξύ των 
περιφερειακών οφελών από τις ενισχύσεις (δημιουργία 1 800 θέσεων απασχόλησης 
στη Βόρειο Ιρλανδία) και των δυσμενών επιδράσεων τους στους σχετικούς τομείς 
της κλωστοϋφαντουργίας. 
<Τ5> στ· Ενισχύσεις στη βιομηχανία άνθρακα 
530. Κατ'εφαρμογή των διατάξεων της απόφασης αριθ. 2064/86/EKAx(i62) σχετικά 
με το κοινοτικό καθεστώς παρεμβάσεων των κρατών μελών υπέρ της βιομηχανίας 
άνθρακα, η Επιτροπή έλαβε, κατά τη διάρκεια του 1993, μέτρα για την αυστηρή 
τήρηση της εφαρμογής του εν λόγω καθεστώτος όσον αφορά τα προβλεπόμενα 
χρηματοπιστωτικά μέτρα υπέρ της εν λόγω βιομηχανίας. 
Τα χρηματοπιστωτικά μέτρα θα εγκρίνονταν εφόσον ικανοποιούσαν τους στόχους 
και τα κριτήρια εφαρμογής του εν λόγω καθεστώτος, καθώς και τους ειδικούς 
στόχους που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Στο πλαίσιο 
αυτό, η Επιτροπή έλαβε αποφάσεις με τις οποίες ενέκρινε τα σχέδια ενισχύσεων 
για το 1993 ως εξής: της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, στις 
(162) ΕΕ L 177 της 01.07.1986, σ. 1. 
4.1.§6.σ.85 343 
24 Δεκεμβρίου 1992<163> <164)r του Βελγίου, στις 24 Φεβρουαρίου 1993<165), 
της Γαλλίας στις 18 Μαΐου 1993(*66) και της Πορτογαλίας στις 7 Δεκεμβρίου 
1993 <167 >. 
Με τις αποφάσεις της τής 23ης Δεκεμβρίου 1992<168)(169), που απευθύνονταν 
στην ισπανική κυβέρνηση, η Επιτροπή ενέκρινε χρηματοδοτικά μέτρα υπέρ της 
ισπανικής βιομηχανίας άνθρακα για το 1993. Με τις εν λόγω αποφάσεις, η 
Επιτροπή έλαβε επίσης θέση όσον αφορά ορισμένες άλλες χρηματοδοτικές 
παρεμβάσεις τις οποίες η ισπανική κυβέρνηση επροτίθετο να πραγματοποιήσει το 
1991 και το 1992 στα πλαίσια των μέτρων αναδιάρθρωσης, εξορθολογισμού και 
εκσυγχρονισμού της βιομηχανίας άνθρακα, καθώς επίσης και όσον αφορά τη 
χρηματοδοτική παρέμβαση που συνιστά η καταβολή αντισταθμιστικών ποσών στους 
παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας στο πλαίσιο του καθεστώτος ενίσχυσης OFICO 
του 1992. 
Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν κοινοποίησε ενισχύσεις στην τρέχουσα παραγωγή υπέρ 
της εγχώριας βιομηχανίας άνθρακα κατά το οικονομικό έτος 1993/94. Η μη 
κοινοποίηση εντάσσεται στην πολιτική της βρετανικής κυβέρνησης να περιορίζει 
τη χορήγηση ενισχύσεων στα έξοδα απόλυσης του εργατικού δυναμικού και σε άλλα 
κοινωνικά έξοδα που έχουν σχέση με την αναδιάρθρωση, τον εξορθολογισμό και 
τον εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας άνθρακα. 
Σύμφωνα με το άρθρο 16 της απόφασης αριθ. 2064/86/ΕΚΑΧ, η Επιτροπή υπέβαλε 
στο Συμβούλιο ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του εν λόγω καθεστώτος το 
1992(170>. 
Δεδομένου ότι το ισχύον κοινοτικό καθεστώς χρηματοδοτικών παρεμβάσεων των 
κρατών μελών υπέρ της βιομηχανίας άνθρακα (απόφαση αριθ. 2064/86/ΕΚΑΧ) θα 
λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 1993, η Επιτροπή ενέκρινε, στις 28 Οκτωβρίου 
1993(1^1), την απόφαση αριθ. 3632/93 που θεσπίζει ένα νέο καθεστώς 
(163) ΕΕ L 58 της 11.03.1993, σ. 60. 
(164) ΕΕ L 59 της 12.03.1993, σ. 33. 
(165) ΕΕ L 85 της 06.04.1993, σ. 26. 
(166) ΕΕ L 198 της 07.08.1993, σ. 33. 
(167) ΕΕ L 23 της 28.1.1994, σ. 30. 
(168) ΕΕ L 57 της 10.03.1993, σ. 24. 
(169) ΕΕ L 57 της 10.03.1993, σ. 26. 
(170) Εγγρ. COM(93) 589 τελικό της 26.11.1993. 
(171) ΕΕ L 329 της 30.12.1993. 
4.I.§6.σ.86 344 
ενίσχυσης υπέρ της βιομηχανίας άνθρακα της Κοινότητας, το οποίο θα πρέπει να 
αρχίσει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1994. 
Τέλος, στις 25 Μαρτίου 1993, η Επιτροπή ενέκρινε την έκθεση για την κοινοτική 
αγορά στερεών καυσίμων το 1992 και τις προοπτικές της για το 1993(172). Η 
αναθεώρηση της εν λόγω έκθεσης^7-*) εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 23 
Σεπτεμβρίου 1993. 
(172) SEC(93) 441 τελικό της 25.03.1993. 
(173) SEC(93) 1399 τελικό της 23.09.1993. 
4.I.ft.a.87 
Evto*ùo«tc Οτη Βιομηχανία άνθρακα 
EvioiOqct< οτην τρ<κθόσα >αρατ"Τή ίο 1992 χαι το 1993 
ce ewoT. ECU 
Ενιαχύοεις στο κλαίσιο 
τής αΐοφβοης 
2064/86/ΕΚΑΧ 
Χ. Αμεσες «αρεμβάσεις 
- άρβρο 3 
- άρθρο 4 
- άρθρο 5 
- άρθρο < 
- λοικά Βέλγιο Ο.Λ. Γερμανίας Ισ*αν(α Γαλλία Πορτογαλία Ηνωμένο Βασίλειο Κοινότητα 
1993 1992 1993 1992 1993 1992 1993 1992 1993 1992 1993 1992 1993 1992 
33,5 139,* 177,7 355,4 379,7 191,3 186,9 6,1 5,0 
1513,3 1787,7 ------
- - - 24,9 - - - -
61,6 65,6 ------
- . - - 66,3 - - 6,6 Ο,β 692,2 782,8 
1513,3 1787,7 
24,9 
61,6 65,6 
0,6 67,1 
ΕτΧΟΛΟ 
ECU/6iuaioù]0 τοννό 33,5 1714,3 2031,0 380,3 446,0 191,3 186,9 6,7 5,8 
153,67 26,66 28,15 20,56 " 23,94 21,33 19,72 27,73 26,36 2292,6 2703,2 
14,33 14,64 
2. Εμμεσες «αρεμΒασεις 7,4 2566,7 2466,7 15,5 17,3 2582,2 2491,4 
ΕΥΝΟΛΟ 
ECU/δικαιούχο τόννο 40,9 4281,0 4497,7 395,8 463,3 191,3 186,9 6,7 5,8 
187,61 66,58 62,34 21,39 24,87 21,33 19,72 27,73 26,36 4874,8 5194,6 
30,47 28,14 
CM 
en 
4.1.§7.σ.88 
346 
<Τ3> §7. Ενισχύσεις σε άλλες βιομηχανίες 
531. Οι περισσότερες υποθέσεις που εξετάστηκαν το 1993 όσον αφορά τη χορήγηση 
ενίσχυσης σε βιομηχανίες διαφορετικές από εκείνες που εμπίπτουν στα πλαίσια 
των κωδίκων ή πλαισίων ενισχύσεων, αφορούσαν τη διάσωση και την αναδιάρθρωση 
εταιρειών που αντιμετώπιζαν δυσκολίες, και για τις οποίες γίνεται λόγος 
παραπάνω(17^). Εξετάσθηκε επίσης μικρός αριθμός καθεστώτων ενίσχυσης 
συγκεκριμένων βιομηχανιών μέσω ειδικών φόρων. Τα προβλήματα που προέκυψαν από 
τα καθεστώτα ειδικών φόρων περιγράφονται στο εισαγωγικό μέρος του κεφαλαίου 
αυτού(^·7^). Οι υπόλοιπες περιπτώσεις, που αφορούν τον ενεργειακό τομέα, 
αναφέρονται παρακάτω. 
<Τ4> - Ενέργε ια 
532. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή επέτρεψε στην κυβέρνηση του ΗΒ να συνεχίσει να 
επιβάλει ειδικό φόρο στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος για την ενίσχυση 
της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Αγγλία και την Ουαλία. Ο 
γνωστός ως "Ειδικός φόρος ορυκτών καυσίμων" καθιερώθηκε το 1990 στα πλαίσια 
της ιδιωτικοποίησης των περισσότερων βιομηχανιών παροχής ηλεκτρικού ρεύματος 
στη Μ. Βρετανία* το μεγαλύτερο μέρος του ειδικού αυτού φόρου 
χρησιμοποιείται για τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης των δαπανών διακοπής 
της λειτουργίας και διαχείρισης των αποβλήτων των σταθμών παραγωγής πυρηνικής 
ενέργειας. Αν και ο ειδικός φόρος χρησιμοποιείται επίσης και για την ενίσχυση 
ορισμένων ανανεώσιμων πηγών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η Επιτροπή, κατά 
την έγκριση του φόρου αυτού το 1990(17ί>), τον είχε περιορίσει στην περίοδο 
μέχρι το 1988 εξαιτίας του πυρηνικού στοιχείου που περιείχε. 
Για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που απαιτούν μακροπρόθεσμη ενίσχυση, τα 
χρονικά όρια αποτελούσαν τροχοπέδη στην ανάπτυξη. Συνεπώς, η Επιτροπή 
κατάργησε το όριο όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, επιτρέποντας 
στο ΗΒ να συνεχίσει να επιβάλει την εισφορά και κατά τον επόμενο αιώνα για τη 
χρηματοδότηση επιπρόσθετων 900 MW ικανότητας παραγωγής ανανεώσιμων μορφών 
ενέργειας στην Αγγλία και την Ουαλία. Ο ειδικός φόρος θα αποφέρει κατ'ανώτατο 
όριο 240 περίπου εκατομμύρια ECU ετησίως για την ενίσχυση των ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης 
(174) Βλέπε σημείο 444 της παρούσας Εκθεσης. 
(175) Βλέπε στο σημείο 391 της παρούσας Εκθεσης. 
(176) Εικοστή Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 293. 
4.I.§7.σ.89 347 
καθεστώτα για την επιδότηση της παραγωγής ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας στη Βόρειο Ιρλανδία και τη Σκωτία. Τα δύο αυτά καθεστώτα 
αντιπροσωπεύουν συνολικά 300 MW. 
Οι ρυθμίσεις χορήγησης ενισχύσεων για την παραγωγή ηλεκτρισμού από 
ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν υπάγονται στο όριο του 20% της ζήτησης 
ηλεκτρισμού το οποίο η Επιτροπή εφαρμόζει για τις επιδοτήσεις ή άλλες 
προστατευτικές ρυθμίσεις για τα εγχώρια καύσιμα(Ι77). 
533· Το 1992, η Επιτροπή αποφάσισε ότι ένα νέο τιμολόγιο για τις παραδόσεις 
φυσικού αερίου από τη Gasunie στους παραγωγούς νιτρικών λιπασμάτων των Κάτω 
Χωρών, δεν περιείχε στοιχεία ενίσχυσης, αλλά ζήτησε από την ολλανδική 
κυβέρνηση να της κοινοποιήσει στοιχεία σχετικά με τις εφαρμογές μίας ρήτρας 
αναθεώρησης βάσει της οποίας ο παραγωγός μπορούσε να χορηγεί εκπτώσεις στις 
τιμές τιμολογίου(17^). Ωστόσο, οι εκπτώσεις αυτές δεν θα έπρεπε να μειώνουν 
τις τιμές κάτω των επιπέδων τιμών του αερίου που εξάγεται από τις Κάτω Χώρες 
για να χρησιμοποιηθεί ως πρώτη ύλη. Το 1993, οι αρχές της Ολλανδίας 
γνωστοποίησαν στην Επιτροπή ότι η Gasunie επιθυμούσε να χορηγήσει στους 
παραγωγούς αμμωνίας της Ολλανδίας έκπτωση 0,88 ψγτ/m·* για την περίοδο από 
το Μάρτιο μέχρι τον Οκτώβριο του 1992 και 0,58 ψγτ/m3 για την περίοδο από 
το Μάιο μέχρι τον Ιούλιο 1993. Κατά τις δύο εν λόγω περιόδους παρατηρήθηκε 
δραστική μείωση (μέχρι 20%) των τιμών της αμμωνίας, της κυριότερης πρώτης 
ύλης για την παραγωγή νιτρικών λιπασμάτων. Οι εκπτώσεις έφτασαν περίπου το 6% 
και 3,8% αντίστοιχα της τιμής τιμολογίου, οι δε τιμές παρέμειναν σε επίπεδα 
πολύ υψηλότερα από εκείνα στα οποία η Gasunie εφοδίαζε τους διανομείς στο 
Βέλγιο, τη Γερμανία και τη Γαλλία. Η Επιτροπή έκρινε ότι οι εκπτώσεις 
αποτελούσαν κανονική εμπορική συμπεριφορά της Gasunie. Λόγω της πτώσης των 
τιμών, που οφειλόταν εν μέρει στις χαμηλές τιμές των εισαγωγών από τις χώρες 
της Ανατολικής Ευρώπης, οι πελάτες της Gasunie αναγκάστηκαν να κλείσουν τις 
εγκαταστάσεις παραγωγής αμμωνίας για να αποφύγουν σοβαρές ζημίες. Οι 
εκπτώσεις δεν έδωσαν στους Ολλανδούς παραγωγούς ανταγωνιστικό πλεονέκτημα 
έναντι των ξένων παραγωγών αμμωνίας, δεδομένου ότι οι τιμές εξαγωγής του 
ολλανδικού αερίου εξακολουθούσαν να είναι χαμηλότερες από εκείνες που 
χρεώνονταν στους Ολλανδούς παραγωγούς. 
(177) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημεία 146 και 
433. 
(178) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, 434-437. 
4.I.§8.σ.90 
34R 
<T3> §8. Ενισχύσεις στον τομέα των μεταφορών ' w 
<Τ5> α) Χερσαίες μεταφορές 
534. Οι κρατικές ενισχύσεις για τη διατήρηση βασικών κρατικών υπηρεσιών 
αποτελούν ζωτικό στοιχείο της Κοινής Πολιτικής Μεταφορών. Το άρθρο 77 της 
Συνθήκης επιτρέπει τη χορήγηση ενισχύσεων για την αποκατάσταση ορισμένων 
βαρών συνυφασμένων με τις υποχρεώσεις της δημόσιας υπηρεσίας. Οσον αφορά τις 
σιδηροδρομικές μεταφορές, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1893/91(179) επιτρέπει 
στις αρμόδιες αρχές, από την 1η Ιουλίου 1992, να συνάπτουν συμβάσεις για την 
εξασφάλιση της παροχής υπηρεσιών. Η Επιτροπή έχει την πρόθεση να εξέτασε ι τον 
τρόπο χρησιμοποίησης της νέας αυτής δυνατότητας, ώστε να εξασφαλισθεί η 
πλήρης αποτελεσματικότητα της. 
Βάσει των διατάξεων της οδηγίας 91/440(Ι80) όσον αφορά τη διάκριση μεταξύ 
των δαπανών γιά υποδομές και λειτουργία, το όλο θέμα της καταβολής των 
δαπανών για τις υποδομές, ιδίως των ναύλων, κατέστη πιο επίκαιρο. Το Ηνωμένο 
Βασίλειο γνωστοποίησε στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 3, 
της Συνθήκης, την πρόθεση του να καθιερώσει επιδότηση για την παροχή 
υπηρεσιών στον τομέα των μεταφορών και ένα καθεστώς επιβαρύνσεων για τη 
χρησιμοποίηση των σιδηροδρόμων. Αφού εξέτασε το θέμα, η Επιτροπή αποφάσισε να 
μην προβάλει αντιρρήσεις για τα καθεστώτα που προωθούν το στόχο της για 
καλύτερη χρήση του σιδηροδρομικού συστήματος εμπορευματικών μεταφορών. 
Η Επιτροπή αποφάσισε ότι ορισμένες οικονομικές διευκολύνσεις που παρείχαν οι 
γερμανικοί σιδηρόδρομοι DB σε εταιρείες για να τις ενθαρρύνουν να 
κατασκευάσουν παρακαμπτήριες γραμμές ή να διατηρήσουν τις υφιστάμενες 
γραμμές, δεν περιείχαν στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Εκρινε ότι οι ρυθμίσεις, 
τα δάνεια, η παροχή υλικού και η διάθεση προσωπικού, είχαν χρηματοδοτηθεί εξ 
ολοκλήρου από τα έξοδα μεταφοράς που καταβλήθηκαν αργότερα στην DB από τις 
εταιρείες αυτές και, κατά συνέπεια, συμφωνούσαν με την αρχή περί εμπορικών 
επενδυτών. 
Στον τομέα της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, ο κανονισμός της Επιτροπής αριθ. 
3690/92(181) εισήγαγε αλλαγές στις χρηματοπιστωτικές ρυθμίσεις όσον αφορά τη 
διάλυση πλοίων, ώστε να καταστεί δυνατή η απόσυρση από την κυκλοφορία και 
(179) ΕΕ L 169 της 29.6.1991, σ. 1. 
(180) ΕΕ L 237 της 24.8.1991, σ. 25. 
(181) ΕΕ L 374/22 της 22.12.1992, σ. 22. 
4.1.§8.σ.91 
349 
άλλων πλοίων για τη μείωση της υπερβάλλουσας χωρητικότητας στον τομέα αυτό. 
Τα εν λόγω μέτρα τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1993. 
Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2, και έλαβε 
αρνητική απόφαση όσον αφορά ένα ιταλικό διάταγμα, της 28ης Ιανουαρίου 1992, 
που καθιέρωνε φορολογική πίστωση για τους οδικούς μεταφορείς της Ιταλίας. Η 
Επιτροπή αποφάσισε ότι η ενίσχυση αυτή ήταν ασυμβίβαστη με τη Συνθήκη, επειδή 
δεν πληρούσε καμία από τις προϋποθέσεις παρέκκλισης που ορίζονται στα άρθρα 
92, παράγραφοι 2 και 3, της Συνθήκης ή στον κανονισμό του Συμβουλίου αριθ. 
1107/70. 
Το 1991, η Επιτροπή κίνησε επίσης τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, 
όσον αφορά ένα νομοσχέδιο της ιταλικής κυβέρνησης που προέβλεπε τη χορήγηση 
κρατικής ενίσχυσης για την αναδιάρθρωση του τομέα των οδικών μεταφορών της 
χώρας αυτής. Το Μάρτιο 1993, η Επιτροπή αποφάσισε να επεκτείνει τη διαδικασία 
αυτή και σε έναν άλλο ιταλικό νόμο, που είχε εγκριθεί το Φεβρουάριο του 1992 
και ο οποίος προέβλεπε ταυτόσημες κρατικές ενισχύσεις με εκείνους για τους 
οποίους είχε κινηθεί η διαδικασία το 1991. 
Τέλος, το Μάιο του 1993, η Επιτροπή ενέκρινε ισπανικό πρόγραμμα ενίσχυσης 81 
εκατομμυρίων ECU για τη βελτίωση του τομέα των οδικών μεταφορών κατά την 
περίοδο 1993-1995. Η έγκριση βασιζόταν, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι το 
πρόγραμμα θα μείωνε κατά 8% τουλάχιστον την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα 
του τομέα. 
<Τ5> β) Θαλάσσιες μεταφορές 
535. Η Επιτροπή εξετάζει προς το παρόν ορισμένες περιπτώσεις που περιέχουν 
στοιχεία κρατικής ενίσχυσης και συνεχίζει τις εργασίες της όσον αφορά την 
αναθεώρηση των "Κατευθυντήριων γραμμών για την εξέταση των κρατικών 
ενισχύσεων στις ναυτιλιακές εταιρείες της Κοινότητας", που εγκρίθηκαν το 
1989, υπό το πρίσμα των εξελίξεων που συντελέσθησαν έκτοτε. 
Η Επιτροπή ανέλαβε επίσης την εκπόνηση μελέτης για το θέμα της διαφάνειας των 
χρηματοπιστωτικών σχέσεων μεταξύ των κρατικών αρχών και των λιμένων, μελέτη 
που θα περατωθεί κατά τα τέλη του έτους. 
Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή έλαβε αποφάσεις για ορισμένες 
περιπτώσεις κρατικών ενισχύσεων όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές και τους 
4.1.§8.σ.92 35ΰ 
λιμένες. Τον Ιούλιο η Επιτροπή ενέκρινε μία νέα προσωρινή κρατική ενίσχυση 
για την τόνωση της ναυτιλίας στις Κάτω Χώρες. 0 προβλεπόμενος προϋπολογισμός 
για το ημερολογιακό έτος 1993 είναι της τάξης των 27 εκατομμυρίων ECU, το δε 
μέτρο θα εφαρμοσθεί για ένα μόνο έτος. 
Η Επιτροπή ενέκρινε δύο καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων για τις θαλάσσιες 
μεταφορές στη Γερμανία. Το ένα επιτρέπει τη χρηματοδότηση των πλοιοκτητών που 
χρησιμοποιούν σύγχρονα πλοία τα οποία φέρουν τη γερμανική σημαία. Το καθεστώς 
εγκρίθηκε το Δεκέμβριο με στόχο να εφαρμοστεί μόνο τα έτη 1993 και 1994, ο δε 
συνολικός προϋπολογισμός για τα δύο αυτά έτη ανέρχεται σε 110 περίπου 
εκατομμύρια ECU. 
Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή ενέκρινε τη χορήγηση ενίσχυσης για την υποστήριξη 
της ιδιωτικοποίησης της Deutsche Seereederei Rostock. Η ενίσχυση αυτή 
ανέρχεται σε 170 εκατομμύρια ECU και θα συμβάλλει στη διατήρηση των επιπέδων 
απασχόλησης στο Mecklenberg-Vorpommern. 
Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, κατά της 
ενίσχυσης που πρότειναν οι αρχές της Χώρας των Βάσκων για μία νέα θαλάσσια 
σύνδεση μεταξύ του Bilbao και του Portsmouth. Η διαδικασία θα πρέπει να 
επιτρέψει στην Επιτροπή να αποφανθεί κατά πόσο η ενίσχυση, ύψους 8,5 
εκατομμυρίων ECU, είναι συμβατή με την Κοινή Αγορά. 
Οσον αφορά τους λιμένες, τον Ιούλιο η Επιτροπή ενέκρινε την καταβολή μίας 
ενίσχυσης για την υποστήριξη της αναδιάρθρωσης του λιμενικού τομέα της 
Ιταλίας (70 εκατομμύρια ECU), αλλά κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2 όσον αφορά ενίσχυση ύψους 34 εκατομμυρίων ECU για τη μείωση των 
εμπορικών ελλειμμάτων των λιμενικών εταιρειών. 
Η χρηματοδοτική συνδρομή, ύψους 3 εκατομμυρίων ECU, που χορήγησαν οι 
ισπανικές αρχές στους λιμένες σκαφών αναψυχής της Καταλωνίας, κηρύχθηκε από 
την Επιτροπή ως ασυμβίβαστη με την Κοινή Αγορά, βάσει του άρθρου 92. 
<Τ5> γ) Αεροπορικές μεταφορές 
536. Μετά τη έναρξη ισχύος, την 1η Ιανουαρίου 1993, των κανονισμών 2407/92, 
2408/92 και 2409/92(i82), που αντιπροσωπεύουν το τρίτο και τελευταίο στάδιο 
(182) ΕΕ L 240 της 24.8.1992. 
4.I.§8.σ.93 351 
των μέτρων ελευθέρωσης των αεροπορικών μεταφορών της Κοινότητας, κατέστη 
αναγκαία μία αυστηρότερη προσέγγιση για την εκτίμηση των ενισχύσεων υπέρ των 
αερομεταφορέων της Κοινότητας,, • 
Η Επιτροπή αποφάσισε να κηρύξει ως συμβατή με την Κοινή Αγορά, βάσει του 
άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο α), μία ενίσχυση που κοινοποιήθηκε από την 
κυβέρνηση της Πορτογαλίας με στόχο την αποζημίωση του αυξημένου ελλείμματος 
της TAP κατά την περίοδο 1978-1991 από την παροχή κρατικών υπηρεσιών σε 
δρομολόγια προς τις αυτόνομες; περιοχές των Αζορών και της Μαδέρας(Ι83). Το 
ύψος της ενίσχυσης ανερχόταν σε 178 περίπου εκατομμύρια ECU (163 εκατομμύρια 
διαγραφέντος χρέους και 5 εκατομμύρια μεταβίβασης κεφαλαίων). Από την άλλη 
πλευρά, στην ίδια απόφαση η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, όσον αφορά τη νέα μέθοδο που υιοθέτησαν οι αρχές της 
Πορτογαλίας για την αντιστάθμιση των ζημιών που υπέστη η TAP κατά την παροχή 
κρατικών υπηρεσιών στα ίδια δρομολόγια. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η 
αποζημίωση υπολογίζεται βάσει της διαφοράς μεταξύ των ναύλων που επεβλήθηκαν 
στην TAP και εκείνων που η τελευταία θα είχε εφαρμόσει εάν ελάμβανε υπόψη το 
εμπορικό της συμφέρον. Η διαδικασία κινήθηκε επειδή η μέθοδος αυτή 
περικλείει τον κίνδυνο υπερβολικής αποζημίωσης του ελλείμματος, και δεν είναι 
διαφανής. 
Η διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, κινήθηκε επίσης όσον αφορά τις μη 
κοινοποιηθείσες ενισχύσεις Ματά την ιδιωτικοποίηση και την πώληση της 
Ολλανδικής Σχολής Πιλότων RLS στην KLM(184). Στην περίπτωση αυτή, η 
κυβέρνηση της Ολλανδίας πώλησε τη σχολή πιλότων RLS στην KLS (που ανήκει εξ 
ολοκλήρου στην KLM) αντί του συμβολικού ποσού του ενός φιορινιού, και ανέλαβε 
την υποχρέωση να καλύψει το λειτουργικό έλλειμμα της σχολής κατά την 
πενταετία μετά την ιδιωτικοποίηση. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία επειδή 
αμφιβάλλει κατά πόσο η τιμή του ενός φιορινιού αντανακλά την πραγματική 
αγοραία τιμή της σχολής, και έχει σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσο η κάλυψη του 
λειτουργικού ελλείμματος συμβιβάζεται με την Κοινή Αγορά. 
537. Το Νοέμβριο, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 93, 
παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ όσον αφορά την προεγγραφή, μέσω μίας 
θυγατρικής εταιρείας της Caisse de Dépôts et Consignations - Participations, 
για την αγορά των ομολόγων που εξέδωσε τον περασμένο Μάρτιο η Air France. Η 
έκδοση των δύο ειδών ομολόγων, ύψους 224 εκατομμυρίων ECU, αφορούσε ομόλογα 
(183) ΕΕ C 178 της 30.6.1993. 
(184) ΕΕ C 293 της 29.10.1993. 
4.1.§8.σ.94 _ 
352 
εξοφλητέα σε μετοχές (112 εκατομμύρια ECU), το δε υπόλοιπο ποσό ήσαν μη 
διασφαλισμένοι τίτλοι με προοδευτικά αυξανόμενο επιτόκιο και δικαιώματα 
εγγραφής μετοχών. 
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία αντικατοπτρίζει τις 
αμφιβολίες της όσον αφορά τον εμπορικό χαρακτήρα της συναλλαγής η οποία, 
έχοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση της Air France, φαίνεται να αποτελεί 
κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της Συνθήκης. 
Συνεπώς, η Επιτροπή θα διερευνήσει κατά πόσο η οικονομική συναλλαγή συνδέεται 
με το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλε κατά τα τέλη του 1992 ο αερομεταφορέας 
της Γαλλίας για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του. θα εξακριβώσει την 
επίδραση της ενίσχυσης στον ανταγωνισμό εντός της κοινής αγοράς, λαμβάνοντας 
υπόψη την ανταγωνιστική θέση της Air France στον τομέα των αεροπορικών 
μεταφορών, και ιδιαίτερα στην εγχώρια αγορά. 
538. Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή αποφάσισε να επιτρέψει στην κυβέρνηση της 
Ιρλανδίας να συνεισφέρει μετοχικό κεφάλαιο ύψους 216 εκατομμυρίων ECU στην 
Aer Lingus. Η εν λόγω αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, που θα πραγματοποιηθεί 
σε τρεις δόσεις, θα δώσει στην Aer Lingus τη δυνατότητα να εφαρμόσει ένα 
εκτεταμένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, το οποίο η Επιτροπή θεωρεί ότι θα 
αποκαταστήσει σε δύο χρόνια την εμπορική βιωσιμότητα της αεροπορικής αυτής 
εταιρείας. 
Η προσέγγιση της Επιτροπής στο πλαίσιο του αυξημένου ανταγωνισμού στον τομέα 
των αεροπορικών μεταφορών, μετά τη θέση σε ισχύ των κανονισμών 2407/92, 
2408/92 και 2409/92 (της "τρίτης δέσμης") την 1η Ιανουαρίου 1993, είναι ότ* 
πρέπει να υπάρχει αυστηρή πολιτική ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων για την 
αποφυγή τυχόν επιδράσεων που αντίκεινται στο κοινό συμφέρον. 
Γενικότερα, οι αεροπορικές εταιρείες που λαμβάνουν κρατική ενίσχυση πρέπει να 
ανταγωνίζονται κατά τρόπο θεμιτό και ελεύθερο στην ενιαία αγορά, λαμβάνοντας 
υπόψη την υπάρχουσα ζήτηση και τη μελλοντική ανάπτυξη της αγοράς. Εντούτοις, 
θα ήταν αθέμιτο να επιτραπεί στις εταιρείες αυτές να αποκτήσουν αυξημένη 
δυνατότητα για να ανταγωνιστούν με τους άλλους αερομεταφορείς της ΕΚ. 
Συνεπώς, η Επιτροπή ζήτησε να αναληφθούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις ότι η 
κρατική ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιηθεί για να μπορέσει η Aer Lingus να προβεί 
σε αθέμιτο ανταγωνισμό εντός της Κοινής Αγοράς. 
4.1.§8.σ.95 
353 
Οι δεσμεύσεις που ανέλαβε η ιρλανδική κυβέρνηση για την περίοδο εφαρμογής του 
προγράμματος αναδιάρθρωσης, αφορούν κυρίως στην προκειμένη περίπτωση τα εξής: 
το πρόγραμμα μείωσης των δαπανών θα εφαρμοσθεί κατά τα προβλεπόμενα· 
η κυβέρνηση της Ιρλανδίας θα υποβάλλει περιοδικές εκθέσεις στην Επιτροπή 
για τις χρηματοπιστωτικές και οικονομικές εξελίξεις της Aer Lingus, 
καθώς και για την ανάπτυξη του προγράμματος· 
η Aer Lingus δεν θα αυξήσει τον αριθμό των αεροσκαφών που εκτελούν 
δρομολόγια· 
η κυβέρνηση της Ιρλανδίας δεν θα χορηγήσει καμία περαιτέρω ενίσχυση στην 
Aer Lingus· 
η χαμηλού κόστους θυγατρική εταιρεία Aer Lingus Express, εάν συσταθεί 
πριν το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, θα λειτουργήσει με τα 
αεροσκάφη που εκτελούν δρομολόγια για την Aer Lingus-
η European operations, η Transatlanic operations και, εάν και όταν 
συσταθεί, η Aer Lingus Express, θα γίνουν και θα λειτουργούν ως χωριστές 
νομικές οντότητες με χωριστούς λογαριασμούς για να καταστεί δυνατή η 
δ ιαφάν ε ια των δραστ ηριοτ ή των· 
η Aer Lingus δεν θα αυξήσει τις θέσεις που προσφέρονται για πώληση στις 
τακτικές πτήσεις στο κοινό στην αγορά της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου 
Βασιλείου, καθώς επίσης και στο δρομολόγιο Δουβλίνου-Λονδίνου 
(Heathrow), πέραν σαφώς καθορισμένων ανώτατων ορίων, βάσει των επιπέδων 
κυκλοφορίας που επιτεύχθηκε κατά το δωδεκάμηνο πριν από την κοινοποίηση· 
η Aer Lingus θα χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια μόνο για σκοπούς 
αναδιάρθρωσης και δεν θα αποκτήσει μετοχές σε κανέναν ευρωπαϊκό 
αερομεταφορέα. 
539. Βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 1, της Συνθήκης, η Επιτροπή απηύθυνε δύο 
συστάσεις στις κυβερνήσεις της Γερμανίας και της Πορτογαλίας(185) γΐα την 
κατάργηση των φορολογικών απαλλαγών υπέρ της TAP και του συστήματος ελεύθερης 
απόσβεσης υπέρ των αερομεταφορέων που εδρεύουν στη Γερμανία. Μετά από την 
άρνηση της γερμανικής κυβέρνησης να καταργήσει το σύστημα ελεύθερης 
απόσβεσης, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, για 
το εν λόγω φορολογικό προνόμιο(Ι86). 
(185) ΕΕ C 163 της 15.6.1993. 
(186) ΕΕ C 16 της 19.1.1993. 
4.I.§8.σ.96 
354 
Τη στιγμή αυτή η Επιτροπή προσαρμόζει στα σημερινά δεδομένα τις 
κατευθυντήριες γραμμές της για την αξιολόγηση των καθεστώτων ενίσχυσης υπέρ 
των αερομεταφορέων της Κοινότητας. Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τα συμπεράσματα 
της "Επιτροπής Σοφών". Προς το σκοπό αυτό, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές θα 
δημοσιευθούν όταν η επιτροπή αυτή περατώσει τις εργασίες της για το μέλλον 
της πολιτικής αεροπορίας της Κοινότητας. 
4.I.§9.σ.97 
355 
<Τ3> §9. Ενισχύσεις σε άλλους τομείς των υπηρεσιών 
<Τ4> - Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες 
540. Η ελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών και ταχυδρομικών υπηρεσιών 
εξακολούθησε να έχει ως αποτέλεσμα την υποβολή καταγγελιών από ιδιώτες 
ανταγωνιστές των κρατικών τραπεζών και των ταχυδρομείων. Οι καταγγελίες 
αφορούσαν ειδικά προνόμια που απελάμβαναν οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα, 
τις μεταβιβάσεις κρατικών κεq>αλαίωv κατά την ιδιωτικοποίηση και την επέκταση 
των δραστηριοτήτων σε αγορές που προηγουμένως εξυπηρετούντο μόνο από τον 
ιδιωτικό τομέα. 
541. Στο πλαίσιο της εφαρμογής των προσανατολισμών που ορίζει το Πράσινο 
Βιβλίο για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες(Ι87), η Επιτροπή συνέχισε να εξετάζει 
τα μέτρα που έλαβαν οι βελγικές αρχές όσον αφορά το Office des Chèques 
Postaux (OCP), την κατάσταση του office Central de Crédit Hypothécaire 
(OCCH), και τις διατάξεις που θέσπισε η Γαλλία το 1990 όσον αφορά τη 
φορολογία των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών των ταχυδρομείων. 
<Τ4> Στοιχήματα σε ιπποδρομίες 
542. Το Δεκέμβριο του 1990, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπει το 
άρθρο 93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ για χρηματοδότηση που χορηγήθηκε στην 
Pari Mutuel Urbain (PMU). 
Επειδή τρεις από τις εν λόγω χρηματοδοτήσεις δεν διακόπησαν στα πλαίσια της 
διαδικασίας αυτής, τον Ιούνιο του 1991, η Επιτροπή έλαβε προσωρινή απόφαση με 
την οποία καλούσε τις γαλλικές αρχές να τις αναστείλουν εντός προθεσμίας 15 
ημερών. 
Ο τομέας των στοιχημάτων στις ιπποδρομίες παρουσιάζει την ιδιαιτερότητα ότι ο 
ανταγωνισμός και οι συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών άρχισαν να αναπτύσσονται 
μόλις τα τελευταία χρόνια. Οι ανταγωνιζόμενες εταιρείες είναι ελάχιστες και 
οι συναλλαγές γίνονται κυρίως; στο επίπεδο των στοιχημάτων που συλλέγονται σε 
ένα κράτος μέλος για τους ιπποδρομικούς αγώνες σε άλλα κράτη μέλη, και με την 
ανταλλαγή τηλεοπτικών εικόνων από τους αγώνες αυτούς. Για τους λόγους αυτούς, 
η Επιτροπή αντιμετώπισε ορισμένες δυσκολίες για να διατυπώσει βάσιμη εκτίμηση 
(187) COM(91) 476 τελικό της 11.6.1992. 
4.1.§9.σ.98 
356 
όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις που μπορούν να προκύπτουν από μέτρα της 
γαλλικής κυβέρνησης υπέρ της PMu(l88). 
Τον Σεπτέμβριο, η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία του άρθρου 93 § 2 ΕΟΚ 
λαμβάνοντας απόφαση της οποίας τα κύρια σημεία είναι τα εξής: 
Από τα τρία μέτρα για τα οποία η Επιτροπή είχε λάβει προσωρινή απόφαση, τα 
δύο πρέπει να θεωρηθούν ως ενισχύσεις ασυμβίβαστες προς την Κοινή Αγορά· 
ειδικότερα, τα ποσά που κέρδισε η PMU χάρις στην απαλλαγή από την εργοδοτική 
εισφορά για την κατασκευή κοινωνικών κατοικιών πρέπει να επιστραφούν από την 
εταιρεία αυτή. Το άλλο μέτρο, που προέβλεπε την απαλλαγή από την υποχρέωση 
ετεροχρονισμού κατά ένα μήνα της έκπτωσης του ΦΠΑ, αν και συνιστά ενίσχυση 
ασυμβίβαστη προς την Κοινή Αγορά, αντισταθμίστηκε από μία μόνιμη παρακαταθήκη 
κεφαλαίων στο Δημόσιο Ταμείο και, ως εκ τούτου, η επίδραση της, στον 
ανταγωνισμό και τις συναλλαγές εξουδετερώθηκε. Τα άλλα μέτρα πρέπει να 
θεωρηθούν ότι εντάσσονται στα πλαίσια των κανονικών εισπράξεων της PMU και, 
κατά συνέπεια, δεν προκαλούν αντιρρήσεις βάσει του άρθρου 92 § 1 ΕΟΚ. 
<Τ4> - Διαφήμιση 
543. Το Μάιο, η Επιτροπή ενέκρινε τέσσερα καθεστώτα ενίσχυσης που εφαρμόζει η 
Coopérative d'exportation du livre français (CELF) για την υποστήριξη των 
πωλήσεων γαλλικών βιβλίων σε μη γαλλόφωνες χώρες. Τα καθεστώτα αυτά, αν και 
επιδοτούσαν τις εξαγωγές βιβλίων, έστω και σε μικρές ποσότητες, 
δικαιολογούνταν για πολιτιστικούς λόγους, δεδομένου ότι θα μπορούσαν να 
ωφεληθούν όλοι οι κοινοτικοί εκδότες βιβλίων στη γαλλική γλώσσα. Αργότερα, η 
Société internationale de diffusion et d'édition (SIDE) άσκησε προσφυγή στο 
Πρωτοδικείο κατά της απόφασης αυτής(Ι8*). 
<Τ4> - Κινηματογράφος και ραδιοτηλεόραση 
544. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή απεφάνθη για μία πρόταση της γαλλικής κυβέρνησης 
να επεκταθεί στις πωλήσεις "γραμμένων" βιντεοκασσετών(19°) το σύστημα των 
ειδικών φόρων επί των τιμών των εισιτηρίων του κινηματογράφου και της 
εισφοράς επί των εσόδων των τηλεοπτικών σταθμών, το προϊόν των οποίων 
χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση της παραγωγής ταινιών και τηλεοπτικών 
(188) Βλέπε το παράρτημα III.Α.1 γ) της παρούσας Εκθεσης. 
(189) Υπόθεση Τ-49/93, ΕΕ C 272 της 8.10.1993. 
(190) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 444 
4.1.§9.σ.99 357 
εκπομπών υψηλής ποιότητας και του εισοδήματος των τηλεοπτικών σταθμών. 
Δεδομένου ότι οι πωλήσεις βιντεοκασσετών αντιπροσωπεύουν μία διαρκώς 
αυξανόμενη αναλογία των εσόδων από ταινίες, με τον τρόπο αυτό διανομής η 
γαλλική κυβέρνηση είχε την πρόθεση να ενισχύσει το σύστημα στήριξης του 
εγχώριου τομέα παραγωγής ταινιών. Το 1992, η Επιτροπή ενέκρινε το γερμανικό 
καθεστώς ενίσχυσης για την παραγωγή ταινιών, που προβλέπει ειδικό φόρο στις 
προηχογραφημένες βιντεοκασσέτες(l9i). 
545. Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση ύψους 6 εκατομμυρίων ECU της 
τοπικής κυβέρνησης του Brandenburg στην Studio Babelsberg. Μία διεθνής 
κοινοπραξία, αγόρασε από την Treuhand, τα πρώην στούντιο "Ufa/Defa", όπου 
είχαν "γυριστεί" πολλές από τις πιο γνωστές προπολεμικές γερμανικές ταινίες, 
με σκοπό να τα μετατρέψει σε σύγχρονο ευρωπαϊκό κέντρο παραγωγής ταινιών. Η 
ενίσχυση από την τοπική κυβέρνηση προοριζόταν για επενδύσεις σε στούντιο 
ηχογραφήσεων. 
546. Τέσσερις ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί στην Ισπανία, τη Γαλλία και την 
Πορτογαλία υπέβαλαν καταγγελία στην Επιτροπή για πιθανό αθέμιτο ανταγωνισμό 
με τη χορήγηση επιδοτήσεων και την εφαρμογή από τους κρατικούς 
ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς πρακτικών που αντιβαίνουν στους κανόνες του 
ανταγωνισμού. Οι καταγγελίες; περί επιδοτήσεων συνίστανται στο ότι η κρατική 
χρηματοδότηση των κρατικών ραδιοτηλεοπτικών σταθμών, μέσω τελών για 
τηλεοπτικές άδειες, εισροής κεφαλαίων και άλλων πληρωμών, αποζημιώνει πέραν 
του κανονικού τους κρατικούς αυτούς σταθμούς για τις υποχρεώσεις παροχής 
υπηρεσιών στο κοινό και τους περιορισμούς περί διαφημίσεων που ενδέχεται να 
έχουν και, κατά συνέπεια, αποτελεί κρατική ενίσχυση που στρεβλώνει τον 
ανταγωνισμό. Για την ορθότερ*η αξιολόγηση των καταγγελιών, η Επιτροπή ανέθεσε 
μελέτη σε εξωτερικούς συμβούλους όσον αφορά την ισορροπία μεταξύ των 
αντίστοιχων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων και των οικονομικών πόρων των 
κρατικών και ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Τα 
πορίσματα της μελέτης αυτής θα είναι διαθέσιμα κατά τα μέσα του 1994. 
(191) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 442. 
4.I.§10.σ.100 
^58 
<T3> §10. Κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας 
547. Στον τομέα της γεωργίας, οι δραστηριότητες της Επιτροπής εξαρτώνται σε 
μεγάλο βαθμό από τις διατάξεις της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, οι αρχές της 
οποίας ορίζονται σε πολυάριθμους κανονισμούς του Συμβουλίου. Αυτό ισχύει 
κυρίως για τις κοινές οργανώσεις της αγοράς που συνιστούν κατά κανόνα 
λεπτομερείς ρυθμίσεις για τα σχετικά προϊόντα και αποκλείουν τη λήψη 
συμπληρωματικών μέτρων για τη στήριξη της αγοράς μέσω κρατικών ενισχύσεων. 
Επίσης, στον τομέα των γεωργικών διαρθρώσεων και των περιβαλλοντικών μέτρων, 
η πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά την εκτίμηση των κρατικών ενισχύσεων 
βάσει των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΟΚ, αποτελεί σε μεγάλο βαθμό 
συνάρτηση κανονισμών του Συμβουλίου. Στο πλαίσιο αυτό, η θέσπιση του 
κανονισμού του Συμβουλίου ΕΟΚ αριθ. 2078/92 σχετικά με μεθόδους γεωργικής 
παραγωγής που συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος 
καθώς και με τη διατήρηση του φυσικού χώρου(19^), έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο 
κανονισμός αυτός αποτελεί ένα από τα συνοδευτικά μέτρα της μεταρρύθμισης της 
ΚΓΠ το 1992. Ο κανονισμός 2078/92 προβλέπει ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να 
θεσπίσει μέτρα για τη χορήγηση συμπληρωματικής κρατικής ενίσχυσης υπό 
συνθήκες διαφορετικές και ποσά ενίσχυσης μεγαλύτερα από εκείνα που ορίζει η 
νομοθεσία αυτή. Για την εκτίμηση των εν λόγω καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων, 
η Επιτροπή χρειάσθηκε να λάβει υπόψη τα βασικά κριτήρια του κανονισμού αυτού. 
Σε σύγκριση με τα κριτήρια που εφαρμόζονταν παλαιότερα βάσει του κανονισμού 
του Συμβουλίου 2328/91, που όριζε τις προηγούμενες παραμέτρους για τα 
περιβαλλοντικά μέτρα, οι ακόλουθες αλλαγές είναι σημαντικές: 
μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση και για τη διατήρηση ορισμένων πρακτικών 
καλλιέργειας, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν αντιμετωπίζουν 
καμία άμεση απειλή, 
τα προγράμματα ενισχύσεων μπορούν να καλύπτουν ολόκληρες περιφέρειες και 
δεν περιορίζονται μόνο σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, 
το ποσοστό της ενίσχυσης (π.χ. πριμοδότηση ανά εκτάριο) μπορεί να 
αποτελέσει κίνητρο και, ως εκ τούτου, μπορεί να είναι υψηλότερη από 
οποιαδήποτε απώλεια εισοδήματος ή πιθανές επιπρόσθετες δαπάνες που έχουν 
σχέση με τις απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. 
(192) ΕΕ L 215 της 30.7.1992, σ. 85. Βλέπε επίσης σημείο 384 της παρούσας 
Εκθεσης. 
4.1.§10.σ.101 359 
Δεν έχει ακόμη ορισθεί η πλήρης εμβέλεια των νέων παραμέτρων που ορίζονται 
από τη νομοθεσία αυτή. Εντούτοις, είναι ήδη σαφές ότι μπορεί τώρα να θεωρηθεί 
ότι ένα πολύ ευρύ φάσμα συνθηκών αποδίδει περιβαλλοντικά οφέλη. 
Συνεπώς, οι κρατικές ενισχύσεις σχετικά με το περιβάλλον μπορούν τώρα να 
αποτελέσουν πηγή συμπληρωματικών εσόδων στο γεωργικό τομέα για τα κράτη μέλη 
τα οποία είναι σε θέση και επιθυμούν οι γεωργοί τους να αξιοποιήσουν τις νέες 
δυνατότητες που προσφέρει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92, και πέρα από τις 
δυνατότητες που απορρέουν από τις συγχρηματοδοτούμενες ενέργειες της 
Κοινότητας. 
548. Οπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή προβάλλει κατά κανόνα αντιρρήσεις για τις 
ενισχύσεις που αφορούν μέτρα στήριξης των εθνικών αγορών προϊόντων που 
υπάγονται στις διάφορες κοινές οργανώσεις της αγοράς. Αυτό γίνεται, επειδή, 
συνήθως οι εν λόγω εθνικές ενισχύσεις ανά μονάδα προϊόντος ή παραγωγικού 
συντελεστή υπάρχει το ενδεχόμενο να διαταράξουν τη λειτουργία των μηχανισμών 
της κοινοτικής αγοράς και, ως λειτουργικές ενισχύσεις, δεν έχουν διαρκείς 
επιδράσεις στην ανάπτυξη του σχετικού τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή 
έλαβε τελικές αρνητικές αποφάσεις κατά δύο καθεστώτων ενίσχυσης στην Ιταλία, 
το ένα από τα οποία αφορούσε ενίσχυση στους παραγωγούς ελαιόλαδου που 
υπερέβαινε το συνολικό ποσό της επιτρεπόμενης ενίσχυσης από την οργάνωση της 
αγοράς ελαίων και λιπών, ενώ το άλλο αφορούσε ενίσχυση για την ιδιωτική 
αποθήκευση καρυδιών. 
Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 93, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης για τη σαφή κατάχρηση του καθεστώτος που εγκρίθηκε το 1992(Ι93) 
σχετικά με την εξαγωγή μανιταριών από την Ιρλανδία, θεώρησε την ενίσχυση αυτή 
ως παράβαση της οργάνωσης της αγοράς οπωροκηπευτικών και ως λειτουργική 
ενίσχυση χωρίς διαρκή επίδραση στην ανάπτυξη του τομέα. Σύμφωνα με τις 
πληροφορίες που διέθετε η Επιτροπή, η ενίσχυση βασιζόταν στην εξαγόμενη 
ποσότητα μανιταριών που μείωνε τα έξοδα των εξαγωγέων. Συνεπώς, η ενίσχυση 
αυτή θεωρείται ότι δεν συμβιβάζεται με ένα εγκεκριμένο καθεστώς ενισχύσεων, 
είχε δε ως στόχο την αποτροπή μαζικών απολύσεων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
των οποίων τα κέρδη μειώθηκαν δραστικά λόγω της υποτίμησης της στερλίνας. Η 
Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις για το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων το 1992, 
υπό τον όρο ότι προϊόντα όπως τα μανιτάρια, για τα οποία υπάρχει κοινή 
οργάνωση της αγοράς, δεν θα τύχουν άμεσης ενίσχυσης για να αποφευχθεί 
(193) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 470. 
4.I.§10.σ.102 
360 
παράβαση των οργανώσεων της αγοράς. 
Ενας άλλος λόγος για τον οποίο κινήθηκε η διαδικασία στην περίπτωση αυτή ήταν 
ότι μία προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενίσχυσης συνιστούσε μέτρο με 
αποτέλεσμα ισοδύναμο προς ποσοτικό περιορισμό του εμπορίου, κατά παράβαση των 
άρθρων 30 και επόμενα της Συνθήκης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διέθετε η 
Επιτροπή, η ενίσχυση είχε χορηγηθεί μόνο στους παραγωγούς που αγόραζαν 
κοπρόχωμα από μία ή περισσότερες από τις πέντε ιρλανδικές εταιρείες παραγωγής 
του προϊόντος αυτού. Η προκειμένη περίπτωση δείχνει ότι η Επιτροπή, κατά την 
εκτίμηση της κρατικής ενίσχυσης, πρέπει να λαμβάνει υπόψη και άλλες διατάξεις 
της Συνθήκης, θεωρεί οποιαδήποτε ενίσχυση ασυμβίβαστη με το άρθρο 92 εάν οι 
όροι χορήγησης της αντιβαίνουν σε μία άλλη διάταξη της κοινοτικής νομοθεσίας. 
Μία άλλη περίπτωση στο πλαίσιο μιας κοινής οργάνωσης της αγοράς, κατά την 
οποία η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 
93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ, αφορούσε την ενίσχυση με τη μορφή 
μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων σε ένα νέο συνεταιρισμό με την ονομασία 
Milk Marque από τη Milk Marketing Board της Αγγλίας και της Ουαλίας, η οποία 
έχει στην ουσία σήμερα το μονοπώλιο της συγκέντρωσης και εμπορίας γάλακτος. 
Στα πλαίσια της μεταβίβασης αυτής, η Milk Marque θα εκδίδει πιστοποιητικά 
δικαιωμάτων στους παραγωγούς γάλακτος. Τα πιστοποιητικά αυτά δεν θα είναι 
μεταβιβάσιμα και δεν μπορούν να εξαργυρωθούν από παραγωγούς που δεν 
συμμετέχουν στο νέο συνεταιρισμό μετά την παρέλευση πενταετίας από την ίδρυση 
του συνεταιρισμού. Η Milk Marque θα κατέβαλε ετήσιο τόκο 7% για τα 
πιστοποιητικά αυτά, με δικαιοστάσιο ενός έτους. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι οι ρυθμίσεις αυτές, οι οποίες ενδέχεται επίσης να 
συνεπάγονται υποτίμηση της αξίας των στοιχείων ενεργητικού που θα 
μεταβιβαζόταν στη Milk Marque, δεν αντιπροσωπεύουν συνήθεις συνθήκες της 
αγοράς, αλλά παραβιάζουν την αρχή της ελεύθερης αγοράς, όπως όρισε το 
Δικαστήριο στην απόφαση του στην υπόθεση 177/78 (Pigs and Bacon Commission -
Mc Carren and Company Ltd). Ο ι γαλακτοπαραγωγοί που δεν επιθυμούν να γίνουν 
μέλη της Milk Marque, θα αναγκαστούν να επενδύσουν κεφάλαια στο νέο 
συνεταιρισμό, ο οποίος δεν θα ιδρυθεί, κατά συνέπεια, σε πραγματική 
εθελοντική βάση. Επομένως, η Επιτροπή χρειάστηκε να θεωρήσει και το μέτρο 
αυτό ως παράβαση της οργάνωσης της αγοράς γάλακτος και γαλακτοκομικών 
προϊόντων. 
4.1.§10.σ.103 361 
549. Στον τομέα του οίνου, το Σεπτέμβριο του 1992, η Επιτροπή κίνησε τη 
διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, όσον αφορά μία ενίσχυση της Γερμανίας 
για συμπληρωματική απόσταξη οίνου στο Rheinland Pfalz πέραν των ποσοτήτων που 
προέβλεπαν οι διατάξεις της κοινής οργάνωσης της αγοράς. 
Αργότερα, και συγκεκριμένα το Φεβρουάριο του 1993, το Συμβούλιο αποφάσισε να 
εγκρίνει την ενίσχυση αυτή στα πλαίσια των διατάξεων του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, με την αιτιολογία ότι 
συνέτρεχαν εξαιρετικές περιστάσεις - κριτήριο το οποίο η Επιτροπή δεν έχει 
δικαίωμα να επικαλεσθεί κατά την αξιολόγηση μίας κρατικής ενίσχυσης. 
Εντούτοις, πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι η μόνη περίπτωση τον τελευταίο 
καιρό κατά την οποία το Συμβούλιο έκανε χρήση της διατάξεως αυτής της 
Συνθήκης για να εγκρίνει ενίσχυση στον τομέα του οίνου, πράγμα για το οποίο η 
Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει διαδικασία(194). κατά το 1992 και το 1993, το 
Συμβούλιο λαβε συνολικά τέσσερις αποφάσεις, επικαλούμενο "εξαιρετικές 
περιστάσεις" για τη χορήγηση ενισχύσεων στον τομέα του οίνου. 
550. Οσον αφορά τις επενδυτικές ενισχύσεις για τη βελτίωση των συνθηκών 
κατεργασίας και εμπορίας των γεωργικών προϊόντων, η πολιτική της Κοινότητας 
χαράσσεται στον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 866/90 και 
προσδιορίζεται περαιτέρω στην απόφαση της Επιτροπής, της 7ης Ιουνίου 1990, 
σχετικά με τα κριτήρια επιλογής που πρέπει να υιοθετηθούν για τις επενδύσεις 
αυτές, γνωστά και ως "τομεακά όρια". Αν και ο κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) 
αριθ. 866/90 επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγούν ενισχύσεις υπό διαφορετικές 
συνθήκες, βάσει των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΟΚ, η διακριτική αυτή 
ευχέρεια περιορίζεται από τα κριτήρια επιλογής που προβλέπει ο κανονισμός 
866/90 και τα οποία ισχύουν κατ'αναλογία για την εκτίμηση των κρατικών 
ενισχύσεων. 
Αυτή είναι η πρακτική της Επιτροπής, επειδή τα εν λόγω "τομεακά όρια" 
καθορίστηκαν για να ληφθεί υπόψη η κατάσταση της κοινοτικής αγοράς των 
σχετικών προϊόντων και όχι ως έκφραση σχετικής προτεραιότητας στη χρήση 
κοινοτικών πόρων. Συνεπώς, για λόγους συνέπειας της κοινοτικής πολιτικής, δεν 
θα ήταν ενδεδειγμένο να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις σε τομείς όπου 
απαγορεύεται η χορήγηση ενίσχυσης στα πλαίσια της κοινοτικής αγοράς και της 
διαρθρωτικής πολιτικής, επιτρέποντας τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στους 
(194) Βλέπε, π.χ., στην Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, σημείο 503. 
4.I.§10.σ.104 
362 
συγκεκριμένους αυτούς τομείς. 
Η Επιτροπή χρειάστηκε να ασχοληθεί με διάφορες υποθέσεις που αφορούσαν 
ενισχύσεις για τον εκσυγχρονισμό επιχειρήσεων σε εξαιρούμενους τομείς 
(αλευρόμυλοι, κατεργασία ελαιοσπόρων) στα νέα Lander της Γερμανίας. Η 
Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 93, 
παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ, επειδή έκρινε ότι δεν υπήρχε λόγος να 
επιτραπούν παρεκκλίσεις από τα προαναφερόμενα όρια, εάν ο μόνος λόγος ήταν το 
γενικό επιχείρημα της ιδιαίτερης κατάστασης στα νέα Lander. Ωστόσο, 
παρεκκλίσεις από τα "τομεακά όρια" μπορούσαν γενικότερα να επιτραπούν σε μία 
δεδομένη περίπτωση, υπό τον όρο ότι υπάρχει αδιάσειστος λόγος που βασίζεται 
σε οικονομική ανάλυση, λαμβάνοντας υπόψη το συμφέρον της Κοινότητας. 
Μιά τέτοια παρέκκλιση επετράπη όταν η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις σε 
ενίσχυση επενδύσεων γιά ένα εργοστάσιο παραγωγής ζωωτροφών, που κανονικά 
θεωρείται ως εξαιρούμενος τομέας (εκτός γιά μικρές μονάδες)· η παρέκκλιση 
αυτή επετράπη γιατί οι αρχές της Δανίας παρέσχαν διαβεβαιώσεις πως το μέτρο 
αφορούσε μιά εγκατάσταση στη νήσο Bornholm που δεν θα επηρεάσει το εμπόριο 
μεταξύ Κρατών μελών. 
Οι διαβεβαιώσεις αυτές στηρίχθηκαν στις ιδιαίτερες συνθήκες της υπόθεσης, 
ιδίως την γεωγραφική θέση της επένδυσης, και την απομόνωση της από τις 
σχετικές αγορές σε άλλα σημεία της Κοινότητας. 
551. Στην περίπτωση ενίσχυσης που χρηματοδοτείται από οιονεί φόρους 
(υποχρεωτικές εισφορές), η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τη χρηματοδότηση της 
ενίσχυσης καθώς και την ίδια την ενίσχυση. Η περίπτωση ενός γερμανικού 
καθεστώτος ενίσχυσης για διαφημίσεις που χρηματοδοτούνταν με φόρους υπέρ 
τρίτων (Absatzfondsgesetz), προέβαλε νέες πτυχές της εξέτασης των ειδών αυτών 
ενίσχυσης. Η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις κατά του εν λόγω καθεστώτος 
ενίσχυσης, αν και για ορισμένα προϊόντα (π.χ. τους ελα ιόσπορους) 
φορολογούνταν μόνο το μέρος εκείνο της παραγωγής (εν προκειμένω της παραγωγής 
ελαίου) που ετύγχανε ενίσχυσης. Στην περίπτωση αυτή, η ενίσχυση 
χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά για τη διαφήμιση ελαίων στην εγχώρια αγορά. 
Συνεπώς, η μη επιβολή φόρου παραγωγής, είτε για τις εξαγωγές, είτε για 
χρήσεις διαφορετικές από εκείνη της παραγωγής ελαίου, δεν θεωρήθηκε ως έμμεση 
λειτουργική ενίσχυση για τα εν λόγω εξαιρούμενα προϊόντα. 
4.1.§10.σ.105 363 
Οσον αφορά τις ενισχύσεις που χρηματοδοτούνται με φόρους υπέρ τρίτων, που 
επιβάλλονται στα προϊόντα τα οποία εισάγονται από άλλα κράτη μέλη, η πολιτική 
της Επιτροπής, που βασίζεται στη νομολογία του Δικαστηρίου, είναι να θεωρεί 
κανονικά τις ενισχύσεις αυτές ως ασυμβίβαστες με την Κοινή Αγορά λόγω του 
τρόπου χρηματοδότησης τους. Μόνο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες υπάρχει 
σημαντική μετατροπή των προϊόντων αυτών μετά την εισαγωγή, που έχει ως 
αποτέλεσμα την αλλαγή της προέλευσης των μεταποιημένων προϊόντων και την 
επιβολή φόρου μόνο στα εν λόγω μεταποιημένα προϊόντα, η πτυχή της 
χρηματοδότησης της ενίσχυσης μπορεί να θεωρηθεί ως συμβιβάσιμη με την Κοινή 
Αγορά. 
Συνεπώς, η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2 της 
Συνθήκης όσον αφορά μία ενίσχυση έρευνας που χρηματοδοτούνταν με την επιβολή 
ενός φόρου υπέρ τρίτων στα μεταποιημένα οπωροκηπευτικά· ή διαδικασία είχε 
κινηθεί λόγω της φορολόγησης των νωπών προϊόντων που εισάγονταν από τα άλλα 
κράτη μέλη. Μετά την τροποποίηση, από τις ολλανδικές αρχές, του κανονισμού 
που διέπει την είσπραξη του φόρου υπέρ τρίτων, μπόρεσε να διαπιστωθεί ότι ο 
φόρος αυτός επιβαλλόταν μόνο στα μεταποιημένα οπωροκηπευτικά που είχαν 
υποστεί ουσιαστική μετατροπή σε σύγκριση με τα προϊόντα ολλανδικής 
προέλευσης. 
Αντίθετα, η Επιτροπή, για μία υφιστάμενη ενίσχυση, συνέστησε στην κυβέρνηση 
της Γαλλίας, σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 1 της Συνθήκης, να διακόψει 
τη χορήγηση ενισχύσεων στην Association nationale interprofessionnelle des 
vins de table et des vins de pays de France. Οι ενισχύσεις αυτές είχαν 
καταστεί ασυμβίβαστες προς την Κοινή Αγορά λόγω της χρηματοδότησης τους με 
μία εισφορά που εισπράττονταν κατά τη διοχέτευση των προϊόντων στην εγχώρια 
αγορά για κατανάλωση, καθώς και κατά την εξαγωγή, ενώ στα προϊόντα που 
εισάγονταν από άλλα κράτη μέλη επιβάλλονταν επίσης φόροι στα δύο αυτά στάδια. 
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή δεν θεώρησε το μίγμα επιτραπέζιων γαλλικών οίνων 
και οίνων εισαγόμενων από άλλα κράτη μέλη ως ουσιαστική μετατροπή που μπορεί 
να αλλάξει την προέλευση των οίνων από άλλα κράτη μέλη. 
Επιπλέον, η Επιτροπή χρειάστηκε να διαπιστώσει ότι οι επιτραπέζιοι οίνοι που 
προορίζονται για μεταποίηση στη Γαλλία δεν φορολογούνται, ενώ οι επιτραπέζιοι 
οίνοι υπόκεινται πάντα σε εισφορά κατά την εξαγωγή, είτε προορίζονται για 
μεταποίηση είτε όχι. Συνεπώς, η εισφορά αυτή θεωρήθηκε ως φόρος με αποτέλεσμα 
ισοδύναμο με δασμό κατά την εξαγωγή. 
4.1.§11.σ.107 
364 
<Τ3> §11. Ενισχύσεις στον τομέα της αλιείας 
552. Το 1993, η Επιτροπή κατέγραψε 23 νέα καθεστώτα ενισχύσεων και δύο 
καθεστώτα ενισχύσεων που κοινοποιήθηκαν μετά την έγκριση τους από το κράτος 
μέλος. 
Η Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλλει αντιρρήσεις στην εφαρμογή των 21 από τα 
εν λόγω καθεστώτα ενισχύσεων. 
Κατά τη διάρκεια του 1993, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που 
προβλέπει το άρθρο 93, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΟΚ όσον αφορά ένα μέτρο 
ενίσχυσης στη Δανία και ένα μέτρο ενίσχυσης στην Ιταλία. Κατά τη διάρκεια της 
ίδιας περιόδου, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία που προβλέπει 
το άρθρο 93, παράγραφος 2, και η οποία είχε κινηθεί για τρία μέτρα ενίσχυσης 
που είχαν εφαρμοστεί στη Γαλλία και την Ιταλία. 
Ο συνημμένος πίνακας δίνει μία εικόνα της εξέλιξης του αριθμού των 
καθεστώτων ενίσχυσης που εγκρίθηκαν και εξετάσθηκαν από την Επιτροπή στον 
τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, καθώς και τον αριθμό των 
αποφάσεων που αυτή έλαβε όσον αφορά τη συμβατότητα τους με τους κανόνες 
ανταγωνισμού και το κοινοτικό δίκαιο στον τομέα της αλιείας. Τα στοιχεία 
αντιστοιχούν στα δεδομένα που ήταν γνωστά κατά την ημερομηνία λήψης της 
απόφασης και δεν συμφωνούν αναγκαστικά με τον αριθμό των περιπτώσεων που 
καταγράφησαν ή εξετάσθηκαν. 
4.I.§11.σ.108 
365 
-Απόφαση της Επιτροπής-
Ετος Σύνολο Χωρίς Εναρξη της Λήξη της Αρνητική 
Αντιρρήσεις διαδικασίας που διαδικασίας απόφαση 
προβλέπει το 
άρθρο 93, 
παράγραφος 2 
1990 23 12 2 2 
1991 451 18 7 4 
1992 332 28 10 9 
1993 253 21 2 3 
Επτά καταγραφέντα μέτρα ενίσχυσης διαγράφηκαν αργότερα από το μητρώο 
ενισχύσεων πριν από την έναρξη της διαδικασίας εξέτασης. 
Ενα καταγραφέν μέτρο ενίσχυσης διαγράφηκε στην ουσία από το μητρώο των 
ενισχύσεων πριν από την έναρξη διαδικασίας εξέτασης. 
Πέντε καταγραφέντα μέτρα ενίσχυσης διαγράφηκαν από το μητρώο των 
ενισχύσεων πριν από την έναρξη της διαδικασίας εξέτασης. 
366 4.II.σ.109 
<Τ4> Κεφάλαιο II 
<Τ2> Κυριότερες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου 
<Τ3> §1. Στάθμιση των δικαιωμάτων τρίτων και πιθανών αποδεκτών 
ενισχύσεων όταν αποφασίζεται κατά πόσο πρέπει να κινηθεί η διαδικασία 
του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ 
553. Τρίτα μέρη μπορούν να ζημιωθούν από την παράλειψη να κινηθεί η 
διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, επειδή παραβιάζεται το δικαίωμα τους 
να εκφράσουν τη γνώμη τους. Οσον αφορά τους πιθανούς αποδέκτες ενισχύσεων, η 
κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2, έχει σημαντική νομική 
επίδραση, λόγω του ανασταλτικού αποτελέσματος της διαδικασίας αυτής(195). Σε 
δύο αποφάσεις του(196), το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την έκταση των υποχρεώσεων 
της Επιτροπής έναντι τρίτων μερών και πιθανών δικαιούχων ενίσχυσης, όταν 
αποφασίζει κατά πόσο πρέπει να κινήσει τη διαδικασία ελέγχου που προβλέπει το 
άρθρο 93, παράγραφος 2. 
Στην απόφαση για την υπόθεση Cook, το Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση της 
Επιτροπής να μην προβάλλει αντιρρήσεις σε διάφορες δέσμες ενισχύσεων που 
χορηγήθηκαν στην PYRSA, ένα ισπανικό εργοστάσιο παραγωγής προϊόντων χυτηρίου, 
επειδή θα ηύξαναν την παραγωγική ικανότητα της εταιρείας. 
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή είχε βασίσει την απόφαση της να μην 
προβάλλει αντιρρήσεις στην μη ύπαρξη πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στον 
εν λόγω επιμέρους τομέα. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή δεν είχε στη διάθεση της όλα 
τα απαιτούμενα στοιχεία ή στατιστικές που να δείχνουν με κάποια βεβαιότητα 
ότι η εκτίμηση της όσον αφορά την κατάσταση της παραγωγικής ικανότητας ήταν 
ορθή. 
Συνεπώς, η Επιτροπή αντιμετώπισε σοβαρές δυσκολίες για να αποφανθεί κατά πόσο 
η ενίσχυση μπορούσε να θεωρηθεί συμβατή με την Κοινή Αγορά και, ως εκ τούτου, 
θα έπρεπε να είχε κινήσει τη διαδικασία βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 2, 
της Συνθήκης προκειμένου να επαληθεύσει την εκτίμηση της. 
(195) Βλέπε Συλλογή 1992, 1-4117· Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού, σημείο 532 και Υπόθεση C-47/91, Ιταλική Δημοκρατία κατά 
της Επιτροπής ("Italgrani"), απόφαση της 30ής Ιουνίου 1992. 
(196) Cook κατά Επιτροπής, υπόθεση C-198/91, απόφαση της 19ης Μαίου 1993· 
Matra κατά Επιτροπής, υπόθεση C-225/91, απόφαση της 15ης Ιουνίου 1993. 
4.II.σ.110 367 
Ωστόσο, στην υπόθεση Matra, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την απόφαση της 
Επιτροπής να εγκρίνει την περιφερειακή ενίσχυση που είχε χορηγήσει η 
κυβέρνηση της Πορτογαλίας στην Volkswagen και Ford για την κατασκευή ενός 
πολύπλευρου εργοστασίου κλειστών φορτηγών οχημάτων στο Setubal. Η Επιτροπή 
δεν κίνησε τη σχετική διαδικασία· αρκέστηκε στο γεγονός ότι στην έκθεση του 
συμβούλου δεν γινόταν λόγος για πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Υπό τις 
συνθήκες αυτές, επειδή δεν είχε σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά τη συμβατότητα 
της ενίσχυσης με την Κοινή Αγορά, δεν υποχρεώθηκε να κινήσει τη σχετική 
διαδικασία. Εάν η Επιτροπή ήταν βέβαιη, χωρίς να κινήσει τη διαδικασία, ότι η 
ενίσχυση επιτρεπόταν βάσει των εξαιρέσεων του άρθρου 93, παράγραφος 2, δεν 
έπρεπε να ενεργήσει κατ'αυτό τον τρόπο. 
<Τ3> §2. Νομικό καθεστώς των πλαισίων ενίσχυσης και ερμηνεία τους 
554. Στην απόφαση(l^7) CIRFS κατά Επιτροπής, της 24ης Μαρτίου 1993, το 
Δικαστήριο επιβεβαίωσε την υποχρεωτική φύση των κανόνων που ορίζουν την 
πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τον έλεγχο των ενισχύσεων όταν οι κανόνες 
έχουν υποδειχθεί στα κράτη μέλη και έχουν γίνει δεκτοί από αυτά βάσει του 
άρθρου 93, παράγραφος 1, της Συνθήκης. 
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή ερμήνευσε λανθασμένα την έκταση εφαρμογής 
του πλαισίου ενισχύσεων στον τομέα των συνθετικών ινών όταν υποστήριξε ότι η 
ενίσχυση για ένα επενδυτικό πρόγραμμα της Allied Signal δεν χρειαζόταν να 
κοινοποιηθεί επειδή αφορούσε συνθετικές ή τεχνητές ίνες για βιομηχανικές 
χρήσεις. Η Επιτροπή βάσισε την ερμηνεία της σε εκείνη που είχε δώσει σε 
προηγούμενη απόφαση, με την οποία είχε εγκρίνει ενίσχυση σε Γερμανό παραγωγό 
συνθετικών ινών. Ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε ότι μία πράξη γενικού χαρακτήρα 
δεν μπορούσε να τροποποιηθεί σαφώς από μία μεμονωμένη απόφαση. Συνεπώς, 
ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής να μην κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, 
παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ για την ενίσχυση που χορήγησε η Γαλλική 
Δημοκρατία στην εταιρεία Allied signal. 
Εκτοτε, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, κατά της 
εν λόγω ενίσχυσης(Ι98). 
(197) IRFS κατά Επιτροπής ("Allied Signal"), υπόθεση c 373/89, απόφαση της 
24ης Μαρτίου 1993. 
(198) Σημείο 520 της παρούσας Εκθεσης. 
368 4.II.σ.Ill 
<Τ3> §3. Ενίσχυση στις ναυτιλιακές εταιρείες που παραγγέλλουν πλοία 
εντός των ανωτάτων ορίων ενίσχυσης στη ναυπηγική βιομηχανία 
555. Το Δικαστήριο απέρριψε δύο προσφυγές της βελγικής κυβέρνησης για την 
ακύρωση των αποφάσεων της Επιτροπής όσον αφορά τις ενισχύσεις υπό μορφή 
επιδοτούμενων πιστώσεων που χορηγήθηκαν στους πλοιοκτήτες για την ναυπήγηση 
πλοίων σε βελγικά ναυπηγέ ία(19^). Το ισοδύναμο επιδότησης των πιστώσεων 
υπερέβαινε το ανώτατο όριο ενίσχυσης που είχε ορίσει η Επιτροπή σύμφωνα με το 
άρθρο 4, παράγραφος 1, της έκτης οδηγίας του Συμβουλίου για τη ναυπηγική 
βιομηχανία(2°0). Στις αποφάσεις αυτές, η Επιτροπή καλούσε την κυβέρνηση του 
Βελγίου να επανεξετάσει τους όρους των επίμαχων πιστώσεων με τρόπο ώστε να 
ενταχθεί η αντίστοιχη επιδότηση στα όρια που είχαν καθοριστεί για το 1989. 
Στην προσφυγή της, η κυβέρνηση του Βελγίου, υποστήριζε ότι ένα μέρος των 
ενισχύσεων που χορηγήθηκαν με τον τρόπο αυτό, δεν αποτελούσαν βοήθεια προς τα 
ναυπηγεία, αλλά απλώς ενίσχυση για την εκτέλεση θαλάσσιων μεταφορών υπό 
βελγική σημαία, και ότι, κατά συνέπεια, δεν συνέτρεχε λόγος να εξετασθεί το 
συμβατό των ενισχύσεων αυτών με τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στις 
παραγράφους 3α), β) και γ) του άρθρου 92 της Συνθήκης. 
556. Με την απόφαση του, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε, από τη μία πλευρά, ότι οι 
ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στους πλοιοκτήτες για την αγορά πλοίων συνιστούσαν 
ενισχύσεις υπέρ των ναυπηγείων, και θα έπρεπε να υπάγονται εξ ολοκλήρου στους 
κανόνες του κοινού ανωτάτου ορίου, και από την άλλη πλευρά, ότι οι οδηγίες 
του Συμβουλίου που βασίζονται στο άρθρο 92, παράγραφος 3, στοιχείο δ) έχουν 
ήδη λάβει υπόψη τα στοιχεία που περιέχονται στα στοιχεία α), β) και γ). 
(199) Βέλγιο κατά Επιτροπής, Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-356/90 και c-
180/91, απόφαση της 18ης Μαΐου 1993. 
(200) Οδηγία 87/167/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 26ης Ιανουαρίου 1987. 
5.§1.σ.1 ΣΥΜΒΟΛΗ 7/ Π 
JD 7 
<Τ5> Πέμπτο Μέρος 
<Τ1> Διεθνής διάσταση 
<Τ3> §1. Χώρες ΕΖΕΣ 
557. Στο δημοψήφισμα της 6ης Δεκεμβρίου 1992 οι Ελβετοί αποφάσισαν ότι η 
Ελβετία δεν θα αποτελέσει μέρος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Κατά 
συνέπεια, η συμφωνία έπρεπε να αναπροσαρμοστεί και προστέθηκε νέο πρωτόκολλο. 
Το εν λόγω πρωτόκολλο δεν αλλάζει καμία από τις διατάξεις του ανταγωνισμού. 
Το Λιχνεστάιν αποφάσισε επίσης να μην συμμετάσχει στον ΕΟΧ προς το παρόν, 
αλλά ενδέχεται να αλλάξει γνώμη αργότερα. 
Ολες οι υπόλοιπες χώρες ολοκλήρωσαν τις διαδικασίες επικύρωσης κατά τη 
διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, ούτως ώστε ο ΕΟΧ μπόρεσε να τεθεί σε ισχύ 
την 1η Ιανουαρίου 1994. 
Η Αρχή Επιτήρησης ΕΖΕΣ θο: είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή των κανόνων του 
ανταγωνισμού στις χώρες ΕΖΕΣ. Κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου η 
Επιτροπή συνεργάστηκε στενά με την Προπαρασκευαστική Επιτροπή της ΕΖΕΣ για 
την Αρχή Επιτήρησης, προκειμένου να συμβάλει στην καλύτερη δυνατή 
προετοιμασία των μελών της για τα καθήκοντα που θα αναλάβουν, αφ*ης στιγμής 
τεθεί σε ισχύ ο ΕΟΧ. 
Επιπλέον, η Επιτροπή στις 15 Δεκεμβρίου 1993 ενέκρινε νέα έντυπα 
κοινοποίησης, με τα οποία οι εταιρείες κοινοποιούν τις συμφωνίες τους ή μία 
προτεινόμενη συγχώνευση στην Επιτροπή, προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η 
διάσταση ΕΟΧ(Ι). 
<Τ4> - Οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου του 19 72 
558. Η Επιτροπή συνέχισε να εφαρμόζει τους κανόνες ανταγωνισμού των συμφωνιών 
ελεύθερου εμπορίου του 1972, ιδίως στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων(2). 
(1) ΕΕ L 336, 31.12.1993. 
(2) Βλέπε σημείο 98 και 101 έως 104 της παρούσας Εκθεσης. 
5 . § 1. σ. 2 ΣΥΜΒΟΛΗ 7 »7 Λ 
Ο / υ 
Δεδομένου ότι η συμφωνία ΕΟΧ καλύπτει μόνο τις χορηγηθείσες κρατικές 
ενισχύσεις και τις πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού μετά την 1η Ιανουαρίου 
1994, η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει την παρακολούθηση των κρατικών 
ενισχύσεων καθώς και των πρακτικών αθέμιτου ανταγωνισμού στις χώρες ΕΖΕΣ, που 
χρονολογούνται πριν την εφαρμογή του ΕΟΧ και να προτείνει στο Συμβούλιο να 
λάβει μέτρα επανόρθωσης, όπου αυτό είναι απαραίτητο. 
<Τ4> - Τομεακές συμφωνίες στον τομέα της αεροπορίας 
559. Η συμφωνία που συνήψε η Κοινότητα με τα Βασίλεια της Νορβηγίας και της 
Σουηδίας και ετέθη σε ισχύ στις 6.7.1992, τροποποιήθηκε στις 10.9.1993, 
προκειμένου να επεκταθεί η εφαρμογή του λεγόμενου "τρίτου πακέτου" στον τομέα 
της πολιτικής αεροπορίας στις εν λόγω δύο χώρες. Μολονότι, αρχικά είχε 
προβλεφθεί ότι η συμφωνία θα έληγε την ημερομηνία που θα άρχιζε να ισχύει ο 
ΕΟΧ, οι τρεις συμβαλλόμενοι συνειδητοποίησαν ότι αυτό θα δημιουργούσε ένα 
ιδιαίτερο πρόβλημα. Ο ΕΟΧ δεν εντάσσει ακόμη το τρίτο πακέτο στο κοινοτικό 
κεκτημένο, όπως ορίζεται στο παράρτημα 13. Η εν λόγω ενσωμάτωση θα 
πραγματοποιηθεί αργότερα. Για το λόγο αυτό, αποφασίστηκε να διατηρηθεί 
κατ'αρχήν η συμφωνία με τη Νορβηγία και τη Σουηδία σε σχέση με το τρίτο 
πακέτο, μέχρι την ενσωμάτωση του. 
560. Μετά την απόφαση της Ελβετίας να μην συμμετάσχει στη συμφωνία ΕΟΧ, η 
ελβετική κυβέρνηση εκδήλωσε ενδιαφέρον για τη σύναψη συμφωνίας ανάλογης με 
αυτή της Κοινότητας με τη Νορβηγία και τη Σουηδία σχετικά με την πολιτική 
αεροπορία. Επιπλέον, η Ελβετία ζήτησε μία συμφωνία που να καλύπτει τις οδικές 
μεταφορές. Το Σεπτέμβριο η Επιτροπή συνέστησε στο Συμβούλιο να της αναθέσει 
τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων όσον αφορά τις εν λόγω συμφωνίες. Οι 
διαπραγματεύσεις αυτές θα πρέπει να έχουν δύο σκέλη, δηλαδή να καλύπτουν τόσο 
την πολιτική μεταφορών όσο και τις πτυχές του ανταγωνισμού. Το κύριο πρόβλημα 
θα είναι η εκτέλεση των εν λόγω κανόνων. Σε αντίθεση με τη συμφωνία με τη 
Νορβηγία και τη Σουηδία, που εξ αρχής προβλεπόταν ότι θα εφαρμοσθεί για 
περιορισμένο μόνο χρονικό διάστημα, μία συμφωνία με την Ελβετία θα ισχύει 
επ'αόριστο. Για το λόγο αυτό το θέμα της εκτέλεσης είναι μείζοντος σημασίας. 
5.§1.σ.3 ΣΥΜΒΟΛΗ 371 
<Τ4> - Συνομιλίες προσχώρησης 
561. Οι συνομιλίες στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων διεύρυνσης με την 
Αυστρία, τη Φινλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία διευκολύνθηκαν σημαντικά 
από τις εργασίες που ήδη πραγματοποιήθηκαν στον τομέα του ανταγωνισμού στο 
πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. 
Συνεπώς, η ενσωμάτωση του κοινοτικού κεκτημένου δεν συναντά ιδιαίτερες 
δυσκολίες, μολονότι από τις διαπραγματεύσεις προέκυψαν δύο θέματα στα οποία 
οι υποψήφιες χώρες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες. Το ένα αφορά την προσαρμογή 
των κρατικών μονοπωλίων με εμπορικό χαρακτήρα και το άλλο τα καθεστώτα 
ενίσχυσης για περιφερειακούς σκοπούς. Οι υποψήφιες χώρες επισήμαναν κυρίως 
τις επιταγές της δημόσιας υγείας, που πρέπει να ληφθούν υπόψη στην περίπτωση 
των μονοπωλίων του αλκοόλ και των αλκοολούχων ποτών, καθώς και τις 
ιδιαιτερότητες των ζωνών μικρής πληθυσμιακής πυκνότητας στις σκανδιναβικές 
περιφέρειες. 
Στο πλαίσιο ανταλλαγής επιστολών μεταξύ της Επιτροπής και των σουηδικών και 
φινλανδικών αρχών αποφασίστηκε ότι τα αποκλειστικά δικαιώματα εισαγωγής, 
παραγωγής και χονδρικής εμπορίας των μονοπωλίων αλκοόλ στις εν λόγω χώρες θα 
καταργηθούν. Οσον αφορά τα αποκλειστικά δικαιώματα στον τομέα του λιανικού 
εμπορίου, το ισχύον κοινοτικό κεκτημένο δεν οδηγεί στην αμφισβήτηση των 
υφισταμένων κρατικών μονοπωλίων αλλά στην εξάλειψη κάθε στοιχείου άνισης 
μεταχείρισης στη λειτουργία τους. Η Επιτροπή υπενθύμισε με την ευκαιρία αυτή 
ότι θεωρεί ότι τα προαναφερθέντα θα πρέπει να εφαρμοστούν μόλις τεθεί σε ισχύ 
η συμφωνία ΕΟΧ. 
562. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της διάσκεψης κορυφής της Κοπεγχάγης, η 
Επιτροπή ανέλυσε στη γνώμη της σχετικά με τις αιτήσεις προσχώρησης της Κύπρου 
και της Μάλτας, την κατάσταση του ανταγωνισμού στις εν λόγω δύο χώρες. 
5.§2.σ.4 ΣΥΜΒΟΛΗ 372 
<Τ3> §2. Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη 
563. Κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου η Επιτροπή και τα κράτη μέλη 
της συνήψαν μία ευρωπαϊκή συμφωνία με τη Ρουμανία, ενώ επίσης υπογράφηκε 
προσωρινή συμφωνία μεταξύ της εν λόγω χώρας και της Κοινότητας. Επιπλέον, η 
Επιτροπή συνέχισε τα προγράμματα τεχνικής βοήθειας με τις εν λόγω χώρες, με 
σκοπό να τις βοηθήσει να ανταποκριθούν στην υποχρέωση τους, βάσει των 
προσωρινών και των ευρωπαϊκών συμφωνιών, να εναρμονίσουν τους κανόνες 
ανταγωνισμού με αυτούς της Κοινότητας και να τις βοηθήσει να αποκτήσουν την 
απαραίτητη πείρα όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού. 
564. Η Επιτροπή συνέχισε τις διαπραγματεύσεις όσον αφορά τις συμφωνίες 
συνεργασίας με τη Ρωσία και διάφορες άλλες δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής 
Ενωσης. Η Επιτροπή πρότεινε να συμπεριληφθεί άρθρο για τον ανταγωνισμό σε 
σχέδιο συμφωνίας με τη Ρωσία, η οποία είναι σε πιο προχωρημένο στάδιο από ότι 
οι άλλες συμφωνίες. Δεδομένου ότι το σχέδιο συμφωνίας δεν αποσκοπεί στη 
δημιουργία χώρου ελεύθερου εμπορίου με τη Ρωσική Ομοσπονδία, δεν θεωρήθηκε 
σκόπιμο να προταθεί ένα άρθρο ανταγωνισμού, το οποίο θα ήταν τόσο φιλόδοξο 
όσο και αυτά που περιέχονται στις ευρωπαϊκές συμφωνίες. 
<Τ4> Αλλες χώρες 
565. Η Επιτροπή διεξήγαγε επίσης συζητήσεις για ενδεχόμενες εμπορικές 
συμφωνίες με τις Βαλτικές χώρες και τη Σλοβενία. Προβλέπεται οι συμφωνίες με 
τις εν λόγω χώρες, για τις οποίες θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις, να 
περιλαμβάνουν διατάξεις για τον ανταγωνισμό ανάλογες με αυτές που 
παρατίθενται στις συμφωνίες σύνδεσης με τις χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης. Οι οικονομικοί φορείς ενδέχεται να θεωρήσουν πλεονέκτημα 
ότι ο μεγαλύτερος δυνατός αριθμός χωρών εταίρων της Κοινότητας, στην 
ευρωπαϊκή ήπειρο, αποτελεί συγκροτημένο σύνολο από την άποψη των κανόνων του 
ανταγωνισμού και της εφαρμογής τους. 
566. Οσον αφορά τις σχέσεις με το Ισραήλ, η προσαρμογή της συμφωνίας του 1975 
θα πρέπει να ενισχύσει τους κανόνες του ανταγωνισμού που περιλαμβάνει, κατά 
τρόπο ώστε να προβλέπονται, ιδίως, οι δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών και να 
ορίζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια οι όροι εφαρμογής των συμφωνηθεισών αρχών. 
5.§2.σ.5 ΣΥΜΒΟΛΗ 
373 
567. Τέλος, όσον αφορά τις ευρωπαϊκές συμφωνίες με το Μαρόκο και την Τυνησία, 
η προσέγγιση των κανόνων του ανταγωνισμού θα μπορούσε να είναι η ίδια όπως 
και στην περίπτωση των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Ενα από τα 
κύρια επιχειρήματα υπέρ μίας τέτοιας προσέγγισης έγκειται στο αμοιβαίο 
συμφέρον που έχουν τα συμβαλλόμενα μέρη να υποκαταστήσουν την ενδεχόμενη 
έγκριση αμυντικών εμπορικών μέτρων με μία εναρμονισμένη εφαρμογή των κανόνων 
του αν τ αγων ισμού. 
568. Εξάλλου, η συμφωνία μεταξύ της Κοινότητας και της Τουρκίας, που συνήφθη 
το 1964 και συμπληρώθηκε με ένα πρωτόκολλο το 1973, προέβλεπε ότι μετά την 
παρέλευση μεταβατικής περιόδου 22 ετών από την εν λόγω δεύτερη ημερομηνία, θα 
υπάρξει τελωνειακή ένωση. Για το λόγο αυτό, άρχισαν συζητήσεις με σκοπό την 
προετοιμασία της εν λόγω αλλαγής, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά 
τη διάρκεια του 1995. Στο πλαίσιο αυτό, είναι βέβαιο ότι οι κανόνες του 
ανταγωνισμού αποτελούν σημαντικό στοιχείο των διαπραγματεύσεων, διότι οι εν 
λόγω κανόνες εγγυώνται ότι οι στρεβλώσεις στις συναλλαγές δεν θα προκύψουν 
από τις πρακτικές των επιχειρήσεων, πράγμα που είναι απαραίτητο στο πλαίσιο 
μίας συνθήκης που προβλέπει τήν κατάργηση όλων των τελωνειακών περιορισμών. 
5.§3.σ.6 ΣΥΜΒΟΛΗ 
374 
<Τ3> §3. Βόρεια Αμερική 
569. Η συμφωνία που η Επιτροπή συνήψε με την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών 
στις 23 Σεπτεμβρίου 199ΐ(3), συνέχισε να εφαρμόζεται τόσο από την Επιτροπή 
όσο και από τις αμερικανικές αρχές ανταγωνισμού. 
Τριάντα έξι κοινοποιήσεις ελήφθησαν και 33 απεστάλησαν. Οι εν λόγω 
κοινοποιήσεις αφορούσαν κυρίως συγχωνεύσεις και αποκτήσεις, ενώ ορισμένες 
άλλες σχετίζονταν με τον καθορισμό τιμών ή τις άδειες εκμετάλλευσης. Μολονότι 
η λειτουργία της συμφωνίας θα έπρεπε να είχε αναθεωρηθεί το αργότερο 24 μήνες 
μετά την έναρξη της ισχύος της, δηλαδή πριν τις 23 Σεπτεμβρίου 1993, 
αποφασίστηκε να ανασταλεί η αναθεώρηση αυτή μέχρι το Δικαστήριο να λάβει 
απόφαση στην υπόθεση 327/91 (Γαλλία κατά Επιτροπής)(4). Από την άποψη αυτή, 
πρέπει να σημειωθεί ότι ο γενικός εισαγγελέας, υπεύθυνος για την εν λόγω 
υπόθεση, εξέδωσε τη γνώμη του στο τέλος του 1993 και πρότεινε την ακύρωση της 
συμφωνίας. Η ημερομηνία απόφασης του Δικαστηρίου δεν έχει ακόμη καθοριστεί. 
Διμερείς συναντήσεις μεταξύ της ΓΔ IV και των αρχών των ΗΠΑ πραγματοποιήθηκαν 
στις Βρυξέλλες στις 20 Σεπτεμβρίου και στο Παρίσι στις 9 Δεκεμβρίου. Στις εν 
λόγω συναντήσεις τα μέρη συζήτησαν τις προτεραιότητες εκτέλεσης, δίνοντας 
ιδιαίτερη έμφαση σε αυτές της νέας διοίκησης των ΗΠΑ, αντάλλαξαν απόψεις για 
ορισμένες διεθνείς πτυχές της πολιτικής ανταγωνισμού και διερεύνησαν τρόπους 
στενότερης συνεργασίας σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις. 
Επίσης, πραγματοποιήθηκε σειρά επαφών, μεταξύ άλλων στο περιθώριο των διεθνών 
συνεδριάσεων στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ και σε σχέση με συγκεκριμένες περιπτώσεις 
εκτέλεσης. 
570. Κατά τη διάρκεια του εξεταζόμενου έτους δεν πραγματοποιήθηκαν επίσημες 
διμερείς συνεδριάσεις μεταξύ της ΓΔ IV και της καναδικής υπηρεσίας 
ανταγωνισμού, κυρίως λόγω των αλλαγών προσωπικού στον Καναδά. Ωστόσο, 
πραγματοποιήθηκε σειρά ανεπίσημων επαφών όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων 
του ανταγωνισμού σε καθημερινή βάση. 
(3) Βλέπε Εικοστή Πρώτη Εκθεση, σημεία 64 και 362 
(4) Βλέπε Εικοστή Πρώτη Εκθεση, σημείο 64. 
5.§4.σ.7 ΣΥΜΒΟΛΗ 
375 
<Τ4> §4.Ιαπωνία και Κορέα 
571. Οι σχέσεις με την Ιαπωνική Επιτροπή Εμπορίου (ΙΕΕ) εισήλθαν σε νέα φάση, 
όταν η Επιτροπή και η ΙΕΕ οργάνωσαν στις 4 Νοεμβρίου στο Τόκυο κοινό 
σεμινάριο σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού στην ΕΚ και την Ιαπωνία. Λόγω 
της επιτυχίας του σεμιναρίου αποφασίστηκε καταρχή να οργανωθεί δεύτερο 
σεμινάριο στις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια του 1994(5). Στις 9 Δεκεμβρίου 
κατά τη διάρκεια ανεπίσημης συνεδρίασης στο Παρίσι αποφασίστηκε ότι το εν 
λόγω σεμινάριο θα επικεντριυθεί σε θέματα εκτέλεσης στην ΕΚ και την Ιαπωνία. 
Πριν από το σεμινάριο είχε πραγματοποιηθεί στις 2 Νοεμβρίου, επίσης στο 
Τόκυο, η νΐΐη διμερής συνεδρίαση μεταξύ της Επιτροπής και της ΙΕΕ. Στο 
πλαίσιο της εν λόγω συνεδρίασης συζητήθηκε σειρά θεμάτων αμοιβαίου 
ενδιαφέροντος και αντηλλάγησαν απόψεις σχετικά με τομεακές μελέτες που 
πραγματοποίησε η ΙΕΕ σε τέσσερις τομείς (αυτοκίνητα οχήματα, συστατικά μέρη 
αυτοκινήτου, χαρτί και επίπεδη ύαλος). Σκοπός των εν λόγω τομεακών μελετών 
είναι, μεταξύ άλλων, να διαπιστωθεί εάν οι πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού 
στις εν λόγω χώρες ενδέχεται να προκαλέσουν προβλήματα πρόσβασης στην αγορά 
στην Ιαπωνία. Η Επιτροπή εξετάζει τις εν λόγω μελέτες και ενδέχεται να 
ζητήσει από την ΙΕΕ να ασχοληθεί πιο συγκεκριμένα με ορισμένα προβλήματα που 
προσδιορίζονται στις μελέτες. 
572. Στις 13 Δεκεμβρίου αντιπροσωπεία από την Επιτροπή Εμπορίου της Κορέας 
επισκέφθηκε τις Βρυξέλλες για την πρώτη διμερή συνεδρίαση της με τη ΓΔ IV. Η 
συνεδρίαση αφιερώθηκε κυρίως σε μία ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις 
πρόσφατες δραστηριότητες εκτέλεσης στην ΕΚ, προκειμένου να εντοπισθούν οι 
τομείς, στους οποίους η κοινοτική πείρα θα μπορούσε να αποτελέσει χρήσιμο 
παράδειγμα για τις αρχές της Κορέας όσον αφορά τις πολιτικές εκτέλεσης στην 
αγορά τους. 
(5) Βλέπε σημείο 100 της παρούσας Εκθεσης. 
5.§5.σ.8 ΣΥΜΒΟΛΗ 
376 
<Τ3> §5. Πολυμερείς οργανισμοί 
<Τ4> ΟΟΣΑ 
573. Κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, η Επιτροπή για το Δίκαιο και 
την Πολιτική Ανταγωνισμού του ΟΟΣΑ (ΔΠΑ) πραγματοποίησε σειρά συνεδριάσεων. 
Επίσης, έλαβαν χώρα κοινές συνεδριάσεις μεταξύ των ομάδων εργασίας της ΔΠΑ 
και της Επιτροπής Εμπορίου για τις σχέση μεταξύ των πολιτικών εμπορίου και 
ανταγωνισμού. Η Επιτροπή διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στις εν λόγω συζητήσεις, 
δεδομένου ότι ενδέχεται να αποτελέσουν ένα προκαταρκτικό στάδιο για τις 
ενδεχόμενες συζητήσεις στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ σχετικά με τους διεθνείς κανόνες 
ανταγωνισμού. Αλλα θέματα που συζητήθηκαν στο πλαίσιο της ΔΠΑ ήταν οι κάθετοι 
και οριζόντιοι περιορισμοί. 
574. Η Επιτροπή συμμετείχε στις εργασίες της Επιτροπής Βιομηχανίας σχετικά με 
τις επιχορηγήσεις και τις διαρθρωτικές προσαρμογές. Οι εν λόγω εργασίες θα 
συνεχιστούν κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους με την επεξεργασία και τη 
διατύπωση κοινών εννοιών και μεθόδων για την εκτίμηση των δημοσίων ενισχύσεων 
προς τη βιομηχανία, με την προοπτική να καταρτιστεί ερωτηματολόγιο που θα 
προορίζεται για τα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ. 
Το εν λόγω ερωτηματολόγιο αποτελεί σημαντικό τμήμα του σχεδίου που πρέπει να 
οδηγήσει στην ποσοτικοποίηση του καθαρού κόστους των επιχορηγήσεων προς τη 
βιομηχανία και τις δημόσιες αρχές των χωρών του ΟΟΣΑ. 
575. Η Επιτροπή συνέχισε να συμμετέχει στις συνομιλίες που διεξάγονται στο 
πλαίσιο του ΟΟΣΑ σχετικά με τους ισότιμους όρους εμπορίου στο ναυπηγικό 
τομέα(^). 
<Τ4> Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD) 
576. Η διακυβερνητική ομάδα εμπειρογνωμόνων για τις περιοριστικές εμπορικές 
πρακτικές της UNCTAD πραγματοποίησε τη 12η συνεδρίαση της στη Γενεύη από τις 
18 έως τις 22 Οκτωβρίου 1993. 
(6) Βλέπε σημείο 49 8 της παρούσας Εκθεσης. 
6.§1.σ.1 377 
<Τ5> 
Εκτο μέρος 
<Τ1> Σχέσεις με τα κοινοτικά όργανα και τους εξωτερικούς οργανισμούς 
<Τ3> §1. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
577. Κατά τη διάρκεια του 1993 το Κοινοβούλιο συνέχισε να επιδεικνύει ζωηρό 
ενδιαφέρον για τα θέματα ανταγωνισμού. Η Επιτροπή εκτιμά ιδιαίτερα τα 
εποικοδομητικά του σχόλια και προσπαθεί ενεργά να διατηρεί συστηματικό 
διάλογο με το Κοινοβούλιο σχετικά με θέματα πολιτικής ανταγωνισμού. 
Στις 8 Φεβρουαρίου 1994 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την 
Εικοστή δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού. Το εν λόγω ψήφισμα 
καθώς και η απάντηση της Επιτροπής επισυνάπτονται στην παρούσα Εκθεση.(1) 
Εγκρίθηκαν δύο άλλα ψηφίσματα, τα οποία σχετίζονται με τον ανταγωνισμό και 
αφορούν 
τις ναυπηγικές εργασίες (εγκρίθηκε στις 16 Νοεμβρίου 1993) και 
την κατάσταση της DAF/LEYLAND (εγκρίθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 1993). 
578. Κατά τη διάρκεια του έτους τα μέλη του Κοινοβουλίου υπέβαλαν 159 γραπτές 
ερωτήσεις σχετικά με τον ανταγωνισμό (141 το 1992)· επίσης υποβλήθηκαν 29 
περαιτέρω ερωτήσεις στις οποίες δόθηκε προφορική απάντηση (66 το 1992). 
(1) Παράρτημα Ι.Α. 
6.§2.σ.2 
378 
<Τ3> §2. Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
579. Στις 24 Νοεμβρίου η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη 
της για την 22η Εκθεση ανταγωνισμού. Η γνώμη και η απάντηση της Επιτροπής 
παρατίθενται στο παράρτημα Ι.Β. 
Στις 30 Ιουνίου 1993 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έλαβε επίσης θέση 
για κρατικές ενισχύσεις στις ναυπηγικές εργασίες. 
580. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της για τις εποικοδομητικές 
παρατηρήσεις της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και επιθυμεί να 
συνεχιστούν οι καλές σχέσεις συνεργασίας με την ΟΚΕ. 
6.§3.σ.3 379 
<Τ3> §3. Συμβουλευτική Επιτροπή Συμπράξεων 
και Δεσποζουσών θέσεων 
581. Το 1993, η Συμβουλευτική Επιτροπή πραγματοποίησε έξι συνεδριάσεις για να 
εξετάσει προσχέδια αποφάσεων της Επιτροπής κατ·εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 
της Συνθήκης ΕΚ, από τα οποία δύο αφορούσαν προσωρινά μέτρα. 
Συνολικά, η Επιτροπή αυτή εξέδωσε επτά γνωμοδοτήσεις. Ζητήθηκε επίσης η 
γνώμη της σε 13 υποθέσεις στις οποίες η Επιτροπή είχε την πρόθεση να 
αποστείλει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις διοικητική επιστολή συμφωνίας με 
την κοινή αγορά, μετά από δημοσίευση ανακοίνωσης βάσει του άρθρου 19 
παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17. Επίσης ενημερώθηκε για τις έρευνες που 
διεξάγονται σχετικά με διάφορες σημαντικές υποθέσεις. 
Στο νομοθετικό επίπεδο, η Συμβουλευτική Επιτροπή, υπό τις διάφορες συνθέσεις 
της, πραγματοποίησε τέσσερις συνεδριάσεις. Τρεις από τις συνεδριάσεις αυτές 
αφορούσαν την εξέταση προσχεδίων κανονισμού για την τροποποίηση κανονισμών 
απαλλαγής κατά κατηγορίες που ισχύουν στον τομέα των εναέριων μεταφορών. Μία 
συνεδρίαση αφιερώθηκε στη συζήτηση του κειμένου νέου κανονισμού απαλλαγής 
κατά κατηγορίες που αφορά τις κοινοπραξίες στον τομέα των θαλάσσιων 
μεταφορών. 
6.§4.σ.4 
380 
<Τ3> §4. Συμβουλευτική Επιτροπή για τις Συγκεντρώσεις 
582. Η Συμβουλευτική Επιτροπή για τις Συγκεντρώσεις συνεδρίασε πέντε φορές 
και γνωμοδότησε σχετικά με τα σχέδια απόφασης στις υποθέσεις KNP/Buhrmann 
Tetterode/VRG, Pilkington-Techint/SIV, Kali+Salz/MDK/Treuhand et 
Mannesmann/Vallourec/ILVA. 
Η αναθεώρηση του κανονισμού ΕΟΚ αριθ. 4064/89 αποτέλεσε το αντικείμενο δύο 
συνεδριάσεων με τους κυβερνητικούς εμπειρογνώμονες των κρατών μελών. Η 
Επιτροπή έλαβε σοβαρά υπόψη της τα αποτελέσματα της εν λόγω ανταλλαγής 
απόψεων κατά τη σύνταξη της έκθεσης της προς το Συμβούλιο(2). 
Η διάσκεψη των γενικών διευθυντών ανταγωνισμού πραγματοποιήθηκε στις 15 
Οκτωβρίου 1993 και ασχολήθηκε αποκλειστικά με τα προβλήματα συνεργασίας 
μεταξύ της Επιτροπής και των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών. Οι συζητήσεις 
για το θέμα αυτό θα συνεχιστούν στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας 
εμπειρογνωμόνων. 
2) Βλέπε σημεία 43 και εξής της παρούσας Εκθεσης 
6.§5.σ.5 
381 
<Τ3> §5. Διάσκεψη των κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών 
583. Κατά τη διάρκεια της 44ης διάσκεψης τους, που πραγματοποιήθηκε στις 
Βρυξέλλες στις 7 Δεκεμβρίου 1993, οι κυβερνητικοί εμπειρογνώμονες στον τομέα 
των περιορισμών του ανταγωνισμού εξέτασαν τα προσχέδια νέου κανονισμού της 
Επιτροπής όσον αφορά την μορφή, το περιεχόμενο και τα άλλα χαρακτηριστικά 
αφενός των αιτήσεων και κοινοποιήσεων που υποβάλλονται κατ'εφαρμογή του 
κανονισμού αριθ. 17, και αφ'ετέρου ενός νέου έντυπου Α/Β. Αποφασίστηκε να 
πραγματοποιηθεί δεύτερη ανάγνωση των εν λόγω κειμένων, αφού η Επιτροπή θα 
έχει ολοκληρώσει τις διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους οικονομικούς και 
επαγγελματικούς κύκλους. 
6.§6.α.σ.6 
382 
<Τ3> §6. Επαφές με τις αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών 
<Τ5> α) Συμπράξεις, δεσπόζουσες θέσεις, συγκεντρώσεις 
584. Σύμφωνα με μία γενική αρχή δικαίου, που έχει ενσωματωθεί σε όλους τους 
κανονισμούς εφαρμογής των άρθρων 85 και 86, η Επιτροπή διεξάγει τις 
διαδικασίες της σε στενή και μόνιμη συνεννόηση με τις αρμόδιες αρχές των 
κρατών μελών. Οι επαφές αυτές, οι οποίες ήταν πολυάριθμες και κατά τη 
διάρκεια του 1993 - προσφέρουν όχι μόνο μία ευκαιρία ανταλλαγής απόψεων 
σχετικά με τις επιμέρους περιπτώσεις που εξετάζει η Επιτροπή, αλλά επιτρέπουν 
επίσης να εκτιμηθούν οι δυνατότητες για μία συνεργασία στο στάδιο της έρευνας 
και, ανάλογα με την περίπτωση, για μία κατανομή των καθηκόντων, σύφωνα με τις 
αρχές της επικουρικότητας και της αποκέντρωσης(3). 
585. Με αυτό το πνεύμα η Επιτροπή αποφάσισε να μοιραστεί με τα κράτη μέλη 
ορισμένο αριθμό επαληθεύσεων, που πρέπει να πραγματοποιηθούν στις 
επιχειρήσεις του τομέα οπτικών ειδών. Οι εν λόγω επαληθεύσεις 
πραγματοποιήθηκαν εν μέρει από τις εθνικές αρχές βάσει του άρθρου 13, και εν 
μέρει από τις υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει του άρθρου 14 του κανονισμού 
αριθ. 17. Σε μία υπόθεση όσον αφορά τη διανομή ειδών γραφείου, η Επιτροπή 
ζήτησε από τις αρχές τριών κρατών μελών να διεξαγάγουν αντ'αυτής την έρευνα, 
στις αντίστοιχες επικράτειες τους, όσον αφορά τις εικαζόμενες περιοριστικές 
πρακτικές. Σε δύο υποθέσεις που αποτελούσαν το αντικείμενο διαδικασίας 
παράβασης των άρθρων 85 και 86 και αφορούσαν αντίστοιχα τους τομείς των 
προϊόντων διατροφής και των δομικών υλικών, η Επιτροπή ξεχώρισε από το σύνολο 
των στοιχείων που προέκυψαν από την έρευνα της αυτά τα οποία έχουν 
περισσότερο εθνικό χαρακτήρα, για να τα θέσει υπόψη των αρμόδιων αρχών των 
ενδιαφερόμενων κρατών μελών. 
<Τ5> β) Ενισχύσε ι ς 
586. Η Επιτροπή πραγματοποίησε δύο διμερείς συνεδριάσεις με υπαλλήλους των 
εθνικών υπουργείων υπεύθυνων για θέματα ενισχύσεων, για να συζητήσει θέματα 
πολιτικής κρατικών ενισχύσεων. Οι συνεδριάσεις αυτές αναφέρονται σε άλλο 
σημείο της παρούσας Εκθεσης(4). 
(3) Βλέπε σχετικά πρώτο μέρος, κεφάλαιο 5, παράγραφος 2 της παρούσας Εκθεσης 
(4) Βλέπε σημεία 382 και 383 της παρούσας Εκθεσης 
6.§7.σ.8 
383 
<Τ3> §7. Το δίκαιο του ανταγωνισμού στα κράτη μέλη 
587. Η εξέλιξη του δικαίου του ανταγωνισμού στα κράτη μέλη χαρακτηρίζεται από 
μία τάση προσαρμογής των εθνικών κανόνων στους κανόνες ανταγωνισμού των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Με το στόχο αυτό, πολλά κράτη μέλη έχουν θεσπίσει 
νέες ρυθμίσεις, οι οποίες αντικαθιστούν, τροποποιούν ή συμπληρώνουν τη μέχρι 
στιγμής ισχύουσα νομοθεσία. Σε άλλα κράτη μέλη προετοιμάζονται ανάλογα 
νομοσχέδια. 
588. Την 1η Απριλίου 1993 το Βέλγιο έθεσε σε ισχύ, παράλληλα με τις διατάξεις 
εφαρμογής, το νόμο της 5ης Αυγούστου 1991 σχετικά με την προστασία του 
οικονομικού ανταγωνισμού. Ο εν λόγω νόμος, που στηρίζεται όσον αφορά τη 
διατύπωση του στα άρθρα 85 και 86 της Συνθήκης ΕΚ, απαγορεύει τη δημιουργία 
καρτέλ, με δυνατότητες απαλλαγής, και την κατάχρηση δεσποζουσών θέσεων, ενώ 
επίσης προβλέπει κανόνες για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων. Η εφαρμογή του 
νόμου ανατίθεται σε διάφορα όργανα. Η δραστηριότητα έρευνας αποτελεί 
αρμοδιότητα της υπηρεσίας ανταγωνισμού που υπάγεται στο Υπουργείο 
Οικονομικών. Οι αποφάσεις λαμβάνονται από δωδεκαμελές συμβούλιο 
ανταγωνισμού, το οποίο απαρτίζεται από έξι δικαστές και έξι εμπειρογνώμονες 
ανταγωνισμού. Οι προσφυγές εκδικάζονται από το Εφετείο Βρυξελλών. Το 
δικαστήριο αυτό είναι επίσης αρμόδιο, μετά από αίτηση άλλων δικαστηρίων στο 
πλαίσιο προδικαστικής διαδικασίας, να αποφαίνεται για την ερμηνεία του νόμου. 
Ο υπουργός οικονομικών μπορεί να θεσπίζει κανονισμούς απαλλαγής κατά 
κατηγορίες. Μία επιτροπή ανταγωνισμού ίσης εκπροσώπησης ανέλαβε 
συμβουλευτικά καθήκοντα. 
589. Στην Πορτογαλία τα νομοθετικά διατάγματα σχετικά με την προστασία του 
ανταγωνισμού και τον έλεγχο· των συγχωνεύσεων ενοποιήθηκαν σε ένα νόμο. 
Παράλληλα, οι μέχρι στιγμής ισχύοντες κανόνες υπέστησαν σημαντικές 
τροποποιήσεις. Ο νέος νόμος δεν προβλέπει, όπως και οι κανόνες ανταγωνισμού 
της Συνθήκης ΕΚ, διατάξεις σχετικά με τις πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού των 
συνήθων μεμονωμένων επιχειρήσεων. Οι μέχρι στιγμής ισχύουσες ρυθμίσεις για 
τις αθέμιτες και μεροληπτικές πρακτικές καθώς και για την άρνηση πώλησης 
έχουν διαγραφεί. Η απαγόρευση της κατάχρησης οριζόντιων δεσποζουσών θέσεων 
αντικαταστάθηκε από απαγόρευση της καταχρηστικής εκμετάλλευσης οικονομικής 
σχέσης εξάρτησης. Οι κανόνες σχετικά με τον έλεγχο των συγχωνεύσεων 
αναδιατυπώθηκαν, ώστε να προσαρμοστούν στις βασικές αρχές και έννοιες του 
6.§7.σ.9 
384 
κανονισμού του Συμβουλίου ΕΟΚ αριθ. 4064/89. Τέλος, ο νέος νόμος απαγορεύει 
τις κρατικές ενισχύσεις, στο βαθμό που αυτές περιορίζουν ουσιαστικά ή 
παρεμποδίζουν με άλλο τρόπο τον ανταγωνισμό. Κατόπιν αίτησης των 
ενδιαφερομένων επιχειρήσεων οι ενισχύσεις θα εξετάζονται από τον υπουργό 
εμπορίου. Ανάλογα με την περίπτωση, ο εν λόγω υπουργός προτείνει στον 
αρμόδιο υπουργό τα ενδεδειγμένα μέτρα για την αποκατάσταση του ανταγωνισμού. 
590. Οι Κάτω Χώρες προετοιμάζουν μία εκ βάθρων μεταρρύθμιση του νόμου σχετικά 
με το οικονομικό ανταγωνισμό του 1956. Η ισχύουσα ρύθμιση, η οποία 
βασιζόταν στην αρχή της εποπτείας των καταχρήσεων, θα αντικατασταθεί από μία 
σύγχρονη νομοθεσία με κανόνες που απαγορεύουν τη δημιουργία καρτέλ και την 
κατάχρηση δεσποζουσών θέσεων, που αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό στα άρθρα 85 
και 86 της Συνθήκης ΕΚ. Επίσης εξετάστηκε, εάν θα ήταν σκόπιμο να εισαχθούν 
νομικές διατάξεις σχετικά με τον έλεγχο των συγχωνεύσεων. Εν τω μεταξύ, το 
νομοσχέδιο έχει υποβληθεί στους συμβουλευτικούς φορείς για γνωμοδότηση. Με 
την προοπτική της επικείμενης μεταρρύθμισης, η κυβέρνηση ενέτεινε την προσοχή 
της όσον αφορά ορισμένες οριζόντιες συμψωνίες. Βάσει βασιλικών κανονισμών 
απαγορεύτηκαν κατ'αρχήν τα καρτέλ τιμών, κατανομής αγορών και υποβολής 
προσφορών. Εξαιρέσεις από την απαγόρευση μπορούν να χορηγηθούν μόνο σε 
μεμονωμένες περιπτώσεις. Για το σκοπό αυτό πρέπει να αποδειχθεί ότι η 
συγκεκριμένη συμφωνία εξυπηρετεί το γενικό συμφέρον. 
591. Στην Ιρλανδία προετοιμάζεται τροποποίηση του νόμου για τον ανταγωνισμό 
του 1991, με την οποία θα αυξηθεί ιδίως η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής 
του δικαίου. Ο Υπουργός Επιχειρήσεων και Απασχόλησης διπλασιάζει βάσει 
κανονισμού τα όρια για την κοινοποίηση των συγχωνεύσεων. Η αρχή ανταγωνισμού 
θεσπίζει γενικές ρυθμίσεις εξαίρεσης για συμφωνίες αποκλειστικής διανομής και 
αγοράς με πρατήρια καυσίμων. Οι εν λόγω κανόνες είναι σε μεγάλο βαθμό 
αντίστοιχοι με αυτούς των κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορίες ΕΟΚ αριθ. 
1983/83 και αριθ. 1984/83. 
592. Στη Δανία μία επιτροπή ανέλαβε να επεξεργαστεί νομοσχέδιο για τον 
ανταγωνισμό που να βασίζεται στην αρχή απαγόρευσης και να λάβει θέση όσον 
αφορά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα μίας μεταρρύθμισης του ισχύοντος 
δικαίου. Επίσης, η εν λόγω επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα 
καθιέρωσης ελέγχου των συγχωνεύσεων. 
593. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου συνεχίζει την εφαρμογή των σχεδίων 
6.§7.σ.10 
385 
της σχετικά, με τη μεταρρύθμιση των κανόνων για την κατάχρηση οικονομικής 
ισχύος. Εχει συνταχθεί επίσημο έγγραφο με διάφορες εναλλακτικές λύσεις για 
το νομοθέτη, το οποίο αποτελεί αντικείμενο ευρείας διαβούλευσης με όλους 
τους ενδιαφερόμενους κύκλους. Η νέα ρύθμιση θα θεσπιστεί ταυτόχρονα με τους 
κανόνες απαγόρευσης καρτέλ, μόλις το επιτρέψει το χρονοδιάγραμμα των 
κοινοβουλ ευτικών επιτροπών. 
594. Η Επιτροπή εκφράζει την ικοΛ*9ΐρίησή της για την εν λόγω εξέλιξη, η οποία 
συμβαδίζει εν μέρει με την φιλελευθεροποίηση της αγοράς και την μείωση των 
τομεςχκών εξαιρέσεων, διότι αφενός συμβάλει αποφασιστικά στην εναρμόνιση των 
πολιτικών ανταγωνισμών της Κοινότητας και των κρατών μελών και αφετέρου 
αυξάνει τις προϋποθέσεις για μία στενότερη συνεργασία των αρχών ανταγωνισμού 
και την αποκεντρωμένη εφαρμογή του δικαίου. Ο στόχος αυτός, τον οποίο 
επιδιώκει συστηματικά η Επιτροπή, συναντά όλο και μεγαλύτερη ανταπόκριση. Σε 
άλλα δύο κράτη μέλη (Γαλλία και Πορτογαλία) δημιουργήθηκαν οι νομικές 
προϋποθέσεις για την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης ΕΚ από τις 
εθνικές αρχές ανταγωνισμού. Μία τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει ακόμη στη 
Δανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, Ttç Κάτω χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η 
Επιτροπή θα συνεχίσει να καταβάλλει προσπάθειες ώστε ανάλογοι κανόνες να 
θεσπιστούν και στα προαναφερθέντα αυτά κράτη μέλη. 
595. Οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού, οι οποίες διαθέτουν την απαραίτητη νομική 
εξουσιοδότηση, χρησιμοποιούν όλ>ρ και περισσότερο τις απαγορεύσεις των άρθρων 
85 και 86. Το 1993 ανακοινώθηκαν στην Επιτροπή συνολικά οκτώ νέες 
περιπτώσεις του είδους αυτού (Γερμανία: 2· Ισπανία: 6· Γαλλία: 8· 
Πορτογαλία: 2). Στη συντριπτική πλειονότητα των εν λόγω περιπτώσεων οι 
κοινοτικές απαγορεύσεις συνδυάστηκαν με τους αντίστοιχους απαγορευτικούς 
κανόνες του εθνικού δικαίου ανταγωνισμού. Στις δύο γερμανικές περιπτώσεις 
εφαρμόστηκε τελικά η απαγόρευση του άρθρου 85 παράγραφος 1, διότι το 
εσωτερικό δίκαιο αφήνει Τϊολύ μικρά περιθώρια παρέμβασης στις αρχές 
ανταγωνισμού στο θιγόμενο οικονομικό κλάδο (ενεργειακός τομέας) σε περίπτωση 
κατάχρησης. 
596. Εντρνα αυξητική τάση παρουσιάζει επίσης ο αριθμός των δικαστικών 
αποφάσεων, στις οποίες εφαρμόστηκαν οι κανόνες ανταγωνισμού της Κοινότητας. 
Οι εκθέσεις των κρατών μελών που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή για το 1996 
αναφέρουν περίπου 60 αποφάσεις αυτού του είδους, εκ των οποίων 37 
προβάλλονται ιδιαίτερα λόγω της σπουδαιότητα τους. Δεδομένου ότι οι 
περισσότερες από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού δεν διαθέτουν πλήρη 
6.§7.σ.11 
386 
στατιστικά στοιχεία, ενδέχεται ο συνολικός αριθμός των σχετικών αποφάσεων να 
είναι ακόμη μεγαλύτερος. Η Επιροπή θεωρεί ότι η εξέλιξη αυτή αποτελεί 
περαιτέρω δικαίωση της πολιτικής αποκέντρωσης που εφαρμόζει στον τομέα της 
εφαρμογής του δικαίου. 
597. Οι λεπτομέρειες της εξέλιξης του δικαίου ανταγωνισμού στα κράτη μέλη 
παρατίθενται στις εκθέσεις των κρατών μελών που δημοσιεύονται στο παράρτημα. 
6.§8.σ.12 
387 
<Τ3> §8. Αλλες επαφές 
598. Εκτός από τις επαφές που αναφέρονται στην παρούσα Εκθεση, η Επιτροπή, 
στο πλαίσιο της προετοιμασίας των νομοθετικών εργασιών της και των εγγράφων 
γενικής πολιτικής, συνεχίζει να λαμβάνει τις παρατηρήσεις και να έχει επαφές 
με οργάνωσεις που εκπροσωπούν τους καταναλωτές, τους εργοδότες και άλλους 
ενδιαφερόμενους κύκλους. Η Επιτροπή έχει τακτικές επαφές ιδίως με το 
Ευρωπαϊκό Γραφείο των Ενώσεων Καταναλωτών (EBUC), την Ευρωπαϊκή Στρογγυλή 
Τράπεζα και την Ενωση των Συνομοσπονδιών της Βιομηχανίας και των Εργοδοτών 
της Ευρώπης (UNICE). Επίσης διατηρεί επαφές με τα επιμελητήρια, όχι μόνο των 
κρατών μελών αλλά και των κύριων εμπορικών εταίρων μας, κυρίως τις ΗΠΑ. 
Οι υπάλληλοι της Επιτροπής μίλησαν επίσης ως ιδιώτες σε διάφορες διασκέψεις 
σχετικά με θέματα ανταγωνισμού, γεγονός που αποτελεί πολύτιμη ευκαιρία αφενός 
για να αυξηθεί η διαφάνεια της κοινοτικής πολιτικής και αφετέρου για να 
καταστούν γνωστές οι αντιδράσεις των επιχειρηματικών και άλλων κύκλων όσον 
αφορά τις επιπτώσεις της πολιτικής ανταγωνισμού στην αγορά. Η Επιτροπή 
επιθυμεί τις εν λόγω επαφές με καταναλωτές, εργοδότες και άλλες σχετικές 
ομάδες προκειμένου να πληροφορείται τις επιπτώσεις της πολιτικής 
ανταγωνισμού. 
599. Η Επιτροπή απάντησε περαιτέρω σε ερωτηματολόγιο που της απηύθυνε ο 
κύριος Charié, πρόεδρος της ομάδας εργασίας της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης, 
σχετικά με τις δυσλειτουργίες του ανταγωνισμού, και παρουσίασε την κατάσταση 
στην οποία βρίσκονται οι εργασίες σχετικά με τα θέματα που θίγονται στο 
ερωτηματολόγιο, κυρίως σχετικά με την κατάχρηση της οικονομικής εξάρτησης, τη 
δεσπόζουσα θέση, τη διαφάνεια των τιμών και την άρνηση πώλησης. Η έκθεση 
Charié λαμβάνει σε μεγάλο βαθμό υπόψη τις παρατηρήσεις της Επιτροπής. 
<Τ4> Εθνικοί οργανισμοί εκπροσώπησης 
6 00. Κατά τη διάρκεια του έτους αυτού οι υπηρεσίες της Επιτροπής συναντήθηκαν 
επίσης με εθνικές οργανώσεις εργοδοτών στη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, 
την Ιρλανδία και το ΗΒ. Η Επιτροπή καλεί τις οργανώσεις εργοδοτών ή άλλες 
ενδιαφερόμενες ομάδες να έρθουν σε επαφή με τις σχετικές υπηρεσίες, εφόσον 
6.§8.σ.13 388 
θα επιθυμούσαν να τους δοθεί ανάλογη ευκαιρία για να εξηγήσουν τις απόψεις 
τους σχετικά με γενικά θέματα πολιτικής. 
601. Τέλος, ζητήθηκε η άποψη της Βουλής των Λόρδων του ΗΒ για την έρευνα στον 
τομέα της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού όσον αφορά συγκεκριμένες διαδικασίες 
σε μεμονωμένες περιπτώσεις βάσει των άρθρων 85-85. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.Ι.σ.1 ΣΥΜΒΟΛΗ 
389 
<Τ4> ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
<Τ2> Αποφάσεις, ανακοινώσεις και δικαστικές αποφάσεις σχετικά 
με μεμονωμένες υποθέσεις 
<Τ9> Α. Η πολιτική ανταγωνισμού έναντι των επιχειρήσεων 
<Τ3> 1. Συνοπτική περιγραφή υποθέσεων 
<Τ4> α) Περιοριστικές συμφωνίες 
<Τ5> * Οριζόντιες συμφωνίες 
<Τ6> International Securities Market Association (ISMA) (πρώην AIBD) 
1. Η υπόθεση αφορά την κοινοποίηση των κανόνων λειτουργίας της ISMA. Η ISMA 
αποτελεί ένωση χρηματιστών ή "bond dealers" που ειδικεύονται σε διεθνή 
χρεόγραφα και κατά κύριο λόγο σε Ευρωομόλογα. Συμπεριλαμβάνει περί τις 900 
τράπεζες. Οι περισσότεροι από τους κοινοποιηθέντες κανόνες αφορούν 
διακανονισμούς που θέσπισε η ISMA για την ομαλή λειτουργία της αγοράς (όπως η 
εναρμόνιση των διαδικασιών διακανονισμού και αντιστόίχίσης, των διαδικασιών 
αποζημίωσης σε περίπτωση δυσχερειών κ.λπ.) Οι περισσότεροι από τους 
κοινοποιηθέντες κανόνες δεν αποτελούν πρόβλημα από ανταγωνιστική άποψη παρότι 
ζητήθηκαν ορισμένες τροποποιήσεις στους κανόνες και τις διαδικασίες που 
διέπουν τη συμμετοχή. 
Στο πλαίσιο του ISMA υπάρχει μια υποομάδα γνωστή ως Council of Reporting 
Dealers (CRD) με περίπου 100 μέλη. Οι δημιουργοί αγοράς (market makers) είναι 
έμποροι που αναλαμβάνουν "να δημιουργήσουν μία αγορά" σε μία συγκεκριμένη 
κατηγορία χρεογράφων δηλαδή να ορίσουν τιμές αγοράς και πωλήσεως για τα 
συγκεκριμένα χρεόγραφα και τη διάρκεια ενός συγκεκριμένου χρονικού 
διαστήματος και για μία ελάχιστη ποσότητα έναντι άλλων δημιουργών αγοράς. Ο 
όρος reporting dealer χρησιμοποιείται συνήθως για να χαρακτηρίσει έναν 
δημιουργό αγοράς ο οποίος συμμετέχει στο CRD στο οποίο μπορούν επίσης να 
συμμετάσχουν και εμπορομεσίτες. Ο ρόλος του εμπορομεσίτη είναι να συστήσει 
έναν αγοραστή σε έναν πωλητή και να κλείσει μία συναλλαγή μεταξύ των δύο. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.2 ΣΥΜΒΟΛΗ 
390 
Υπάρχουν βασικά δύο είδη εμπορομεσίτη: πρώτον ο απλός μεσίτης ο οποίος 
αναλαμβάνει τις συστάσεις μεταξύ των συμβαλλομένων μερών και ενεργεί για 
λογαριασμό τους και δεύτερον ο μεσίτης που ενεργεί ως εντολέας/ εντολοδόχος ο 
οποίος συμμετέχει σε συναλλαγές back-to-back μεταξύ αγοραστή και πωλητή, δεν 
κοινοποιεί τα ονόματα των συμβαλλλομένων μερών ούτε διατηρεί χρεόγραφα στα 
βιβλία του. Οι κοινοποιηθέντες κανόνες αφορούσαν αποκλειστικά αυτό το δεύτερο 
ε ίδος μεσίτη. 
Στις 14 Δεκεμβρίου 1991 δημοσιεύτηκε ανακοίνωση δυνάμει του άρθρου 19 (3) 
όπου η Επιτροπή δήλωνε ότι πρόσκειται ευνοϊκά στους κανόνες της ISMA. Στη 
συνέχεια η Επιτροπή έλαβε δύο καταγγελίες σχετικά με το ότι οι κανόνες 931 
και 932 παρέβαιναν το άρθρο 85 της συνθήκης ΕΚ. Ο κανόνας 931 όριζε ότι οι 
μεσίτες "θα εκτελούν τις εργασίες τους μεταξύ "reporting dealers" και θα 
υπόσχονται να μην προβούν σε συναλλαγές με τρίτους ή μεταξύ άλλων μερών". Ο 
κανόνας 932 ορίζει ότι οι reporting dealers είναι υποχρεωμένοι να 
συναλλάσσονται μόνον με μεσίτες που συμμορφώνονται με τον κανόνα 931. 
Αποτέλεσμα των καταγγελιών αυτών ήταν να έρθουν στο φως νέα στοιχεία με βάση 
τα οποία η Επιτροπή αναθεώρησε την αξιολόγηση των κανόνων 931/932 και 
κατέληξε στο συμπέρασμα ότι: 
α) Ο κανόνας 931 αποτελεί σημαντικό περιορισμό του ανταγωνισμού υπό την 
έννοια του άρθρου 85, παρ. 1 και ότι απαγορεύει στους μεσίτες να 
συναλλάσσονται με εμπόρους που δεν είναι δημιουργοί αγοράς CRD και τους 
εμποδίζει να συναλλάσσονται με τους υφιστάμενους πελάτες τους (πολλοί από 
τους οποίους δεν είναι δημιουργοί αγοράς CRD). Αντικείμενο και αποτέλεσμα της 
απαγόρευσης αυτής είναι να διευκολύνεται η διατήρηση τεχνητά υψηλών τιμών και 
η αύξηση των τιμών έναντι των εμπόρων που δεν είναι δημιουργοί αγοράς CRD 
καθώς και έναντι των τελικών επενδυτών (end investors). Η χορήγηση απαλλαγής 
δεν δικαιολογείτο επειδή ο περιορισμός δεν προσφέρει πλεονεκτήματα παρά μόνον 
σε δημιουργούς αγοράς CRD ενώ ταυτόχρονα έχει αρνητικά αποτελέσματα για τους 
άλλους παράγοντες της αγοράς. 
β) ο κανόνας 932 αποτελεί επίσης σημαντικό περιορισμό του ανταγωνισμού 
επειδή εντείνει το περιοριστικό αποτέλεσμα του κανόνα 931 απαγορεύοντας στους 
δημιουργούς αγοράς CRD να συναλλάσσονται με μεσίτες που δεν είναι πρόθυμοι να 
περιορίσουν τις συναλλαγές τους σε δημιουργούς αγοράς CRD. Η χορήγηση 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.3 ΣΥΜΒΟΛΗ 
391 
απαλλαγής αποκλείεται λόγω του ότι ο εν λόγω περιορισμός ωφελεί αποκλειστικά 
τους δημιουργούς αγοράς CRD. 
Μετά από ανεπίσημη επιστολή που της εστάλη με τις αιτιάσεις για τους κανόνες 
931/2, η ISMA συμφώνησε να τους καταργήσει. Η Επιτροπή στη συνέχεια εξέδωσε 
επιστολή θέσεως στο αρχείο με την οποία επιβεβαιώνει ότι οι κανόνες 
λειτουργίας συμμορφώνονται με το άρθρο 85 (1) χωρίς να άπτεται του θέματος 
των υποεπιτροπών CRD, των κανόνων και της διάρθρωσης τους συμπεριλαμβάνοντας 
όμως τη συνήθη ρήτρα περί αλλαγής των περιστάσεων. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.4 ΣΥΜΒΟΛΗ 2 
<Τ6> MrisJ 
2. Στις 29 Μαΐου 1993 η Επιτροπή δημοσίευσε κοινοποίηση δυνάμει του άρθρου 
1$(3) του κανονισμού αριθ; 17 σχετικά με κοινοποίηση της ACRlss (The 
Association of Car Rental Industry Systems Standards). Η κοινοποίηση αφορούσε 
την ίδρυση της ACRISS κάι του κώδικα δεοντολογίας της, ένα σύστημα 
ταξινόμησης αυτοκινήτων, έναν κώδικα ειδικού εξοπλισμού και ένα ενιαίο 
σύστημα μισθωτηρίων δελτίων fiée τη μίσθωση αυτοκινήτων σε όλη Την κοινότητα 
βάσει μηχανογραφικών συστημάτων κράτησης (computerized Reservation Systems -
CRS ) . 
Στην ÀCklSS συμμετέχουν προς το παρόν πέντε μεγάλες εταιρείες εκμίσθωσης 
αυτοκινήτων που λειτουργούν στην κοινότητα η Avis, Budget, Hertz, Europcar 
Ihterrëht; ÉurôDoliar. Ωστόσο η ένωση είναι ανοικτή προς όλες τις Εταιρείες 
εκμίσθωσης αυτοκινήτων. 
Τά συστήματα CRS πού χρησιμοποιούνται εδώ και αρκετό καιρό στον Τομέα των 
αερομεταφορών(1), χρησιμοποιούνται πλέον και σΤον κλάδο εκμίσθωσης 
αυτοκίνητων της Κοινότητας, tî ÀCRISS έχει καταρτίσει έναν κώδικα δεοντολογίας 
για τις εταιρείες που προσφέρουν υπηρεσίες μίσθωσης αυτοκινήτων μέσω τών 
συστημάτων CRS. ο κώδικας αυτός βασίζεται κατά μεγάλο μέρος στον κώδικα 
δεοντολογίας που συνέταξε ή Επιτροπή για Τη διανομή και πώληση αεροπορικών 
ναύλων μέσω συστημάτων CRS. Μτόχός ίου κώδικα είναι να διασφαλισθεί η δίκαιη 
διαφανής και ά^ευ δίάκρίσέών χρησιμοποίηόη των μηχανογραφικών συστημάτων 
κράτησης^ 
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι διακανονισμοί υπάγονται στο άρθρο 
85, πάρ. 1 της συνθήκης ΕΚ λόγω του όΤ ι οι πληροφορίες περί της αγοράς που 
καθίστανται διαθέσιμες μέσω Των συστημάτων CRS επιτρέπουν στις εταιρείες 
εκμίσθωσης αυτοκινήτων να πληροφορούνται σε συνεχή βάση σχετικά με τις τιμές 
και όρους που εφαρμόζουν οι ανταγωνιστές τους. 
ΩσΤόσο> η Επιτροπή θεωρεί ότι στο σύνολο τους οι διακανονισμοί συμβάλλουν 
(1) Απαλλασσόμενα από το άρθρο 85 (1), βάσει του Κανονισμού Απαλλαγής κατά 
Κατηγορίες της Επιτροπής 83/91 (1991 ΕΕ L 10/9). 
Παράρτημα ΐΙΙ.Α.Ι.σ.5 ΣΥΜΒΟΛΗ 
393 
στην αύξηση του ανταγωνισμού στον τομέα αυτόν και αποφάσισε να αποστείλει στα 
ενδιαφερόμενα μέρη επιστολή θέσης στο αρχείο. 
Κατά την αξιολόγηση η επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι όλες οι εταιρείες 
εκμίσθωσης αυτοκινήτων έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στην ACRISS έναντι 
λογικής τιμής και ότι οι κοινοτικοί καταναλωτές μπορούν εύκολα να βρουν 
πλήρεις και ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τις υπηρεσίες εκμίσθωσης 
αυτοκινήτων που προσφέρονται σε ανταγωνιστικές τιμές. 
Λόγω του ότι αυτό αποτελεί μια νέα αφετηρία για την κοινοτική αγορά μίσθωσης 
αυτοκινήτων, η Επιτροπή ενδιαφέρεται ιδιαίτερα οι σημερινοί διακανονισμοί να 
μην απαγορεύουν στα ενδιαφερόμενα μέρη να προσφεύγουν σε ανεξάρτητη 
διαιτησία/ένσταση. Πέραν αυτού, η Επιτροπή θα παρεμβαίνει αμέσως εφόσον 
υπάρχουν αποδείξεις για συντονισμό των τιμών μεταξύ συμμετεχουσών στην ACRISS 
εταιρειών ή όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι καταβάλλονται συντονισμένες 
προσπάθειες για τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Επίσης δεν πρέπει να 
υπάρχουν περιορισμοί ως προς την ποικιλλομορφία των πληροφοριών που θα 
μπορούν να προσφέρονται και να συμπεριλαμβάνονται στο σύστημα CRS, στο βαθμό 
που το επιτρέπουν οι τεχνικές δυνατότητες. Τέλος, εάν οι συμμετέχουσες 
εταιρείες επιθυμούν να προβούν σε πρόσθετες προσφορές προς τους πελάτες τους 
π.χ. εκπτώσεις, ειδικές προσφορές κ.λπ., χωρίς να τις συμπεριλάβουν στο CRS, 
θα πρέπει να είναι ελεύθερες να το πράξουν. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α,1,σ.6 ΣΥΜΒΟΛΗ 
394 
<Τ6> UTÇ (Pratt & Whitney)/ΜΤυ<2) 
3. Η Επιτροπή ενέκρινε με επιστολή θέσεως στρ αρχείο (comfort-letter), προς 
τους ομίλους United Technologies (division Pratt & Whitney) των ΗΠΑ (P&W) και 
MTU Motoren^und Turbinen-uiiior* της Γερμανίας, τη συμφωνία συνεργασίας που 
συνήψαν οι δύο εταιρείες στον τομέα των κινητήρων εμπορικών αεροσκαφών· 
Με την εν λόγω συμφωνία συνεργασίας οι δύο όμιλοι αυξάνρμν το μερίδιο της MTU 
σε υφιστάμενα προγράμματα και κατανέμουν μεταξύ τους τις εργασίες στα 
μελλοντικά προγράμματα ανάπτυξης κινητήρων. Στο πλαίσιο αυτό η Μτυ θα 
ενισχύσει το ρόλο της στον τομέα των παραδόσεων στοιχείων κινητήρων και στην 
επιθεώρηση και επισκευή κινητήρων μοιράζεται με την p&w τους κινδύνους και τα 
έσοδα που συνεπάγεται η διεξαγωγή των εν λόγω προγραμμάτων. 
Το αρχικό σχέδιο που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή αφορούσε συνεργασία 
στρατηγικού τύπου γενικού χαρακτήρα που υπερέβαινε το πλαίσιο των 
καθορισμένων βιομηχανικών σχεδίων, οπωσδήποτε, μετά τη δημοσίευση της ουσίας 
της κοινοποιηθείσας συμφωνία και αφού υποβλήθηκαν παρατηρήσεις από τρίτους 
ενδιαφερομένους, τα συμβαλλόμενα μέρη, με αίτημα της Επιτροπής, περιόρισαν το 
πεδίο εφαρμογής της συνεργασίας τους στον τομέα των μεγάλων κινητήρων, σε 
συγκεκριμένα σχέδια. Τα σχέδια αυτά θα αφορούν στο έξης συγκεκριμένες 
κατηγορίες κινητήρων εμπορικών αεροσκαφών. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι υπό τις συνθήκες αυτές η συνεργασία αυτή θα αποφέρει 
οφέλη για τον ανταγωνισμό διότι προβλέπει σημαντικές ανταλλαγές προηγμένης 
τεχνολογίας. Σε κάθε περίπτωση ενώπιον τέτοιων συμφωνιών - πλαισίων, η 
Επιτροπή επιβεβαιώνει την πρόθεση της να μην απαλλάσσει παρά συγκεκριμένα 
σχέδια συνεργασίας, ιδίως όταν οι αγορές αναφοράς χαρακτηρίζονται <ρπτό 
ολιγοπωλιακή διάρθρωση. 
(2) Βλ. Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, Παράρτημα 
III.Α.1. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.7 ΣΥΜΒΟΛΗ 
395 
Με την εν λόγω επιστολή θέσεως στο αρχείο, η Επιτροπή για πρώτη φορά 
προβαίνει σε αξιολόγηση συμφωνιών συνεργασίας στον τομέα αυτό. Στο εξής 
προβλέπεται η ανασκόπηση της κατάστασης σε σχέση με τη συμφωνία και την αγορά 
αναφοράς μετά από μία αρχική περίοδο 10 ετών. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.Ι.σ.8 ΣΥΜΒΟΛΗ 
396 
<Τ6> Datacentralen -Maersk Data 
4. Η Datacentralen A/S {"Patacentralen") εταιρεία η οποία ανήκει στο δανικό 
κράτος, και η Maersk Data A/S ("Maersk"), εταιρεία που ανήκει στο δανικό όμιλο 
Α.P. Keller Group ο οποίος δραστηριοποιείται παγκοσμίως στον τομέα της 
ναυπηγικής, της μεταποίησης, της αεροπορίας, της παραγωγής πετρελαίου και του 
εμπορίου κοινοποίησαν μια σειρά συμφωνιών σχετικά με τη σύσταση δύο κοινών 
επιχειρήσεων στις οποίες θα συμμετέχουν σε βάση 50-50, την Dan Computer 
Management AS ("DCM") και την Dan Software International A/S ("pgl"), 
Χρειάσθηκαν συμπληρωματικές; πληροφορίες για διάφορα σημεία βάσει των οποίων η 
Επιτροπή μπόρεσε να κλείσει τον φάκελλο με επιστολή αρνητικής πιστοποίησης 
μέσα στη δίμηνη προθεσμία που προβλέπεται στη διαδικασία ταχείας 
δ ιεκπερα ίωσης. 
Η Datacentralen και η Maersk ασχολούνται αμφότερες με τις υπηρεσίες 
ηλεκτρονικών υπολογιστών δηλαδή με την ανάπτυξη συστημάτων (systems 
development -ανάλυση, σχεδιασμός, προγραμματισμός, δοκιμασία) και την 
"Operative performance" (παραγωγή) ή τη διαχείριση εγκαταστάσεων (facilities 
management - FM) στον τομέα των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η Datacentralen 
προσφέρει κυρίως FM σε επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα. Οι δραστηριότητες της 
στο εξωτερικό συνίστανται κυρίως στην ανάπτυξη συστημάτων εκτός Κοινότητας. Η 
Maersk προσφέρει κατά κύριο λόγο υπηρεσίες ηλεκτρονικών υπολογιστών στον όμιλο 
Α.P. Mailer Group. Οπως και η Datacentralen δεν έχει δραστηριότητες FM στην 
Κοινότητα εκτός Δανίας. 
Κύριος στόχος των συμφωνιών είναι η εφαρμογή μιας απόφασης της δανικής 
κυβέρνησης για την ιδιωτικοποίηση της Datacentralen. Στο πλαίσιο αυτό, η DCM 
αναλαμβάνει τις δραστηριότητες FM της Datacentralen και της Maersk 
διατηρώντας όμως την παροχή υπηρεσιών προς τον όμιλο Α.P. Moller Group. Η PSI 
προσδιορίζεται ως κοινή επιχείρηση συστημάτων - εξαγωγών. 
Τα συμβαλλόμενα μέρη διαθέτουν αμελητέα μερίδια στην κοινοτική αγορά και η 
Επιτροπή θεωρεί ότι ο συνδυασμός της καλής θελήσεως και της τεχνογνωσίας των 
Maersk και Datacentralen όσον αφορά την FM δεν πρόκειται να έχει σοβαρό 
αντίκτυπο στις δυνατότητες που έχουν οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες 
εκτός Δανίας να αναλαμβάνουν συμβάσεις στη χώρα αυτή. 
Παράρτημα III.Α.1.α).σ.9 ΣΥΜΒΟΛΗ 
397 
<Τ6> * Συμφωνίες BP/Montedipe 
5. Μεταξύ της Montedipe (MP) και της ΒΡ συνάφθηκε συμφωνία με την οποία η 
πρώτη συμφωνεί να πωλήσει στην δεύτερη τις δραστηριότητες πώλησης και 
διανομής ακετυλικών προϊόντων παραγωγής MD στο Porto Marghera και στο Priolo. 
Η MD θα συνεχίσει την παραγωγή της αποκλειστικά για την ΒΡ. 
Η συμφωνία προβλέπει την μεταφορά όλης της φήμης και πελατείας καθώς και των 
λοιπών στοιχείων του ενεργητικού μαζί με το σχετικό προσωπικό 
πωλήσεων/εμπορίου καθώς και όλων των υποχρεώσεων της MD στον κλάδο αυτό. Η MD 
συμφώνησε επίσης να μην ανταγωνίζεται άμεσα ή μέσω των θυγατρικών της την ΒΡ 
στον εν λόγω κλάδο για μία πενταετία. 
Η συμφωνία αγοραπωλησίας προβλέπει την εκτέλεση δύο επικουρικών συμφωνιών 
μεταξύ MD και ΒΡ που αφορούν μεταξύ άλλων την παραγωγή των προαναφερθέντων 
ακετυλικών προϊόντων από την MD προς πώληση από την ΒΡ. Ενα μέρος του 
μονομερούς βινυλεστέρα θα πωλείται στους εταίρους της MD. 
Μεταξύ άλλων οι επικουρικές συμφωνίες προέβλεπαν τα εξής: 
Η MD θα μετατρέπει τις πρώτες ύλες που θα προσφέρει η ΒΡ για αρχική 
περίοδο 10 ετών με δικαίωμα παράτασης για επιπλέον 5 μονοετείς 
περιόδους. Προβλέπεται ότι τα εργοστάσια θα έχουν μέχρι τότε εξανλτήσει 
την οικονομικού τους ζωή. Η MD υποχρεούται να διαθέτει ολόκληρο το 
παραγωγικό δυναμικό τους στην ΒΡ και να λειτουργεί τα εργοστάσια στο 
100% του δυναμικού λειτουργίας τους. 
Η ΒΡ έχει το δικαίωμα να ζητήσει από την MD κατ αρχήν να κλείσει 
προσωρινά τα εργοστάσια, σε μια δεύτερη φάση να τα κλείσει οριστικά και 
αν χρειασθεί να τα κατεδαφίσει. 
Προβλέπεται επίσης ότι την ευθύνη της λειτουργίας των εργοστασίων 
εξακολουθεί να έχει η MD η οποία θα αποζημιώνει την ΒΡ κατά παντός 
περιβαλλοντικού κινδύνου και ζημίας απο τη λειτουργία των εργοστασίων 
καθώς και τον χειρισμό, διανομή και αποθήκευση πρώτων υλών και 
τελειωμένων προϊόντων. 
Παράρτημα III.Α. 1.α) .σ. 10 ΣΥΜΒΟΛΗ 7ΩΊ 
5 7 8 
Το κόστος μετατροπής για την MD θα ισούται με το άθροισμα του παγίου και 
μεταβλητού κόστους μαζί με την επιστροφή των συμφωνημένων κεφαλαιουχικών 
δαπανών συν ένα στοιχείο κέρδους ή τέλος εξυπηρέτησης (toll-fee). 
Συμφωνήθηκε επίσης ότι η MP θα προμηθεύει τις ποσότητες αιθυλενίου που 
θα χρειάζονται για την μετατροπή σε ακετυλαλδείδη από το εργοστάσιο 
παραγωγής αιθυλενίου που διαθέτει στο Priolo. ο διακανονισμός αυτός που 
βασίζεται σε συμφωνία τηρουμένων των αποστάσεων, θα συνεχιστεί καθόλη τη 
διάρκεια της σχετικής συμφωνίας. 
Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι συμφωνίες που συνήψαν ορισμένες εταιρείες του ομίλου 
ΒΡ με εταιρείες του ομίλου ΕΝ Ι αποτελούν συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών οι 
οποίες περιορίζουν τον ανταγωνισμό μεταξύ τους λόγω του ότι οδηγούν σε 
συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των συμβαλλομένων όσον αφορά την 
προμήθεια και παραγωγή των εν λόγω προϊόντων. Ως εκ τούτου υπάγονται στις 
διατάξεις του άρθρου 85 (1) της συνθήκης ΕΚ. 
ο εν λόγω περιορισμός του ανταγωνισμού είναι σοβαρός ιδίως στην περίπτωση του 
αιθυλικού οξικού εστέρα, λόγω του ότι η ΒΡ διέθετε ήδη ένα μεγάλο σχετικά 
μερίδιο στην κοινοτική αγορά το 1991. 
Ωστόσο, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού είναι της άποψης ότι τα συμβαλλόμενα 
μέρη προσέφεραν αρκετά στοιχεία prima facie για την χορήγηση απαλλαγής από 
μέρους της Επιτροπής. Απ ότ ι φαίνεται οι συμφωνίες προσφέρουν κάποια 
πλεονεκτήματα ιδίως περιβαλλοντικά διότι η τεχνογνωσία της Montedipe όσον 
αφορά τις νομικές και τεχνικές απαιτήσεις της ιταλικής νομοθεσίας για την 
προστασία του περιβάλλοντος θα επιτρέψουν την αποτελεσματική αντιμετώπιση των 
περιβαλλοντικών προβλημάτων. Το θέμα δεν είναι αν η τεχνογνωσία της MD είναι 
προτιμότερη από εκείνη της ΒΡ. Λόγω του ότ ι η MD ήταν αυτή που λειτουργούσε 
τα εργοστάσια στο σημείο εκείνο, τα θέματα καταμερισμού των ευθυνών από άποψη 
περιβάλλοντος δεν τίθενται πλέον. Επίσης, λόγω του ότι η MD διατηρεί και 
άλλες μονάδες παραγωγής στον ίδιο χώρο αποφεύγεται ο καταμερισμός των 
ευθυνών σε θέματα περιβάλλοντος μεταξύ διαφορετικών εργοστασίων. 
Κρίθηκε ότι η υπόθεση μπορεί να κλείσει με την αποστολή επιστολής θέσεως στο 
αρχείο. 
Παράρτημα III.Α. 1.α).σ.11 ΣΥΜΒΟΛΗ 
399 
<Τ6> *Βιο-αιθανόλη 
6. Η Γενική Διεύθυνση ανταγωνισμού εξέτασε τους όρους εμπορίας των 
πρόσθετων ουσιών για καύσιμα. Προέβη σε επιθεωρήσεις πετρελαϊκών επιχειρήσεων 
προκειμένου να διευκρινίσει τους λόγους για τους οποίους οι εταιρείες αυτές 
αρνήθηκαν να αγοράσουν βιοαιθανόλη, ένα νέο προϊόν που κυκλοφορεί στην αγορά. 
Οι εν λόγω εταιρείες προέβαλαν τεχνικά και εμπορικά επιχειρήματα για να 
δικαιολογήσουν την άρνηση τους. Η έρευνα της Επιτροπής δεν απέφερε στοιχεία 
που να αποδεικνύουν την ύπαρξη παράνομης εμπορικής σύμπραξης. Η Επιτροπή 
αποφάσισε να μην δώσει συνέχεια στην υπόθεση αυτή. 
<Τ6> * Agence internationale d Énergie 
7. Με απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 1983, η Επιτροπή ενέκρινε απόφαση 
απαλλαγής δυνάμει του άρθρου 85, παρ. 3 της συνθήκης ΕΚ, για μία δεκαετία, 
των συντονισμένων πρακτικών μεταξύ πετρελαϊκών εταιρειών οι οποίες είναι 
απαραίτητες για την εφαρμογή του συστήματος έκτακτης κατανομής του πετρελαίου 
που προβλέπεται στο πλαίσιο της Agence Internationale d Énergie. 
Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις ζήτησαν ανανέωση της απαλλαγής η οποία λήγει 
στις 31 Δεκεμβρίου 1993, για μία ακόμη δεκαετία. Η Επιτροπή κίνησε τη 
διαδικασία αλλά προτού λάβει απόφαση δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 3 της 
συνθήκης εξέδωσε ανακοίνωση δυνάμει του άρθρου 19, παρ. 3 του κανονισμού 
αριθ. 17/62 στην Επίσημη Εφημερίδα. 
Παράρτημα III.Α.1.α).σ.12 ΣΥΜΒΟΛΗ 
400 
<Τ6> Κοινή επιχείρηση Solvay-Asahi 
8. Η Επιτροπή εξέδωσε διοικητική επιστολή θέσεως στο αρχείο στην περίπτωση 
κοινής επιχειρήσεως μεταξύ των εταιρειών Solvay και Asahi Glass για ένα 
ορυχείο τρόνας (αυτοφυούς σόδας) και ένα εργοστάσιο φυσικού ανθρακικού 
νατρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες που παλαιότερα ανήκε στην Tennelo. Η solvay 
που αποτελεί τον μεγαλύτερο ευρωπαίο παραγωγό συνθετικού ανθρακικού νατρίου, 
απόκτησε τσ μετοχικό κεφάλαιο μιας εταιρείας των ΗΠΑ τον Μάη του 1992 
αυξάνοντας έτσι το μερίδιο της στον κλάδο της τρόνας και του ανθρακικού 
νατρίου σε 80%. Το υπόλοιπο 20% διατηρεί η Asahi Glass. Η παραγωγή του 
ορυχείου κατανέμεται μεταξύ Της Solvay και της Asahi ανάλογα με τα συμφέροντα 
τους. 
Οι υπάρχουσες επικουρικές ουμφωνίες πωλήσεων ορίζουν ρητά ότι δεν αφορούσαν 
την Ευρώπη. Ωστόσο στην Asahi Glass ανήκει ένας από τους μεγαλύτερους πελάτες 
φυσικού ανθρακικού νατρίου της Solvay στην Benelux. Η συμμετοχή κατά 20% της 
προσφέρει άμεση πρόσβαση σε φυσικό ανθρακικό νάτριο προελεύσεως Ηνωμένων 
Πολιτειών. Αφού έλαβε διαβεβαιώσεις από την Solvay ότι δεν υπάρχει συμφωνία ή 
συνεννόηση ως προς την κατανομή των πελατών στην Κοινότητα, η Επιτροπή 
έκλεισε την υπόθεση. 
Παράρτημα III.Α.1.α).σ.13 ΣΥΜΒΟΛΗ 
40 
<Τ6> Enimont-Orkem 
9. Το 1989 η Enimont (σήμερα Enichem) και η Orkem (σήμερα Elf Atochem) 
συμφώνησαν ως προς ένα βασικό πλαίσιο αμοιβαίας μεταφοράς δραστηριοτήτων 
μεταξύ των δύο ομίλων. 
Με βάση την συμφωνία αυτή η Orkem εκχώρησε στην Enimont τις δραστηριότητες 
της στον τομέα του πολυαιθυλενίου χαμηλής πυκνότητας που παράγει σε δύο 
εργοστάσια στη Dunkerque και στην Carling Saint Avoid και του πολυγραμμικού 
πολυαιθυλενίου χαμηλής πυκνότητας που παράγει στη Dunkerque. Από την πλευρά 
της η Enimont εκχώρησε στην Orkem την εταιρεία Vedril που παράγει στο Rho της 
Ιταλίας μεθακρυλικό του μεθυλίου και πολυμεθακρυλικό του μεθυλίου καθώς και 
την εταιρεία Vedril Deutschland GmbH που εκμεταλλεύεται μονάδα 
πολυμεθακρυλικού του μεθυλίου στο Stokstadt της Γερμανίας. Η Enimont 
εκχώρησε επίσης στην Orkem εγκαταστάσεις παραγωγής πολυμεθακρυλικού του 
μεθυλίου στο Porto Marghera της Ιταλίας. 
Εκτός αυτού η Enimont και η Orkem προέβλεπαν την από κοινού εκμετάλλευση μιας 
μονάδας διασπάσεως στη Dunkerque και την κατανομή των περιουσιακών στοιχείων 
της εταιρείας Stocknord η οποία εκμεταλλεύεται στο χώρο αυτό τα αποθηκευτικά 
μέσα καθώς και τις σχετικές υπηρεσίες. 
Οι συμφωνίες αυτές και ιδίως η αμοιβαία ανταλλαγή δραστηριοτήτων, έχουν σκοπό 
να επιτρέψουν στους εν λόγω ομίλους να ειδικευθούν στα δυνατά τους σημεία: 
στο πολυαιθυλένιο για την Enimont και το μεθακρυλικό του μεθυλίου για την 
Orkem. Μετά την ανταλλαγή αυτή τα συμβαλλόμενα μέρη θα παύσουν να 
ανταγωνίζονται μεταξύ τους στις σχετικές αγορές λόγω του ότι το πολυαιθυλένιο 
και μεθακρυλικό του μεθυλίου αποτελούν προϊόντα εντελώς διαφορετικά μεταξύ 
τους. 
Μετά την αναδιοργάνωση του γαλλικού χημικού κρατικού κλάδου το 1990, οι 
δραστηριότητες της Orkem ανατέθηκαν στις αντίστοιχες χημικές θυγατρικές της 
την Atochem και την Total Chimie των ομίλων Elf-Acquitaine και Total-CFP 
αντιστοίχως με αποτέλεσμα οι χημικές δραστηριότητες της Orkem να συνενωθούν 
με εκείνες της Atochem. Επομένως ενώ η Orkem είχε αποφασίσει να απομακρυνθεί 
εντελώς από τον τομέα δραστηριότητας τον οποίο είχε εκχωρήσει στην Enimont 
(πολυαιθυλένιο), η Atochem αντίθετα δραστηριοποιείτο στον τομέα αυτόν την 
εποχή εκείνη. 
Παράρτημα III.Α.1.α).σ.14 ΣΥΜΒΟΛΗ 
402 
Μετά από παρέμβαση της Atochem στις διαπραγματεύσεις, οι συμφωνίες σχετικά με 
τη μονάδα διάσπασης στη Dunkerque (που προέβλεπε τη δυνατότητα της Enimont να 
αυξήσει το μερίδιο της στα περιουσιακά στοιχεία και την εκμετάλλευση από 50 
σε 100%) τροποποιήθηκαν προκειμένου να διατηρήσει η Atochem δικαιώματα επί 
της περιουσίας και της εκμεταλλεύσεως ύψους 30%. 
Το 1991 η Enichem διαδέχθηκε την Enimont και έκτοτε προγραμματίζει την 
εξυγείανση των δραστηριοτήτων της. 
Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό και με το γεγονός ότι συμφέρει την Elf Atochem 
να σταθεροποιήσει την παρουσία της στον τομέα του πολυαιθυλενίου αποφασίστηκε 
το 1993 να λυθούν οι συμς>ωνίες που είχαν παλαιότερα υπογραφεί μεταξύ Orkem 
και Enimont. Συγκεκριμένα οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις παραγωγής γραμμικού 
πολυαιθυλενίου χαμηλής πυκνότητας στο carling (που παλαιότερα είχαν 
μεταφερθεί από την Orkem στην Enimont) επιστρέφονται στην Elf Atochem. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σύνολο των εταιρειών αυτών αντιπροσωπεύει συνεργασία 
που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85, παρ. 1, της συνθήκης ΕΚ. 
Οι εν λόγω συμφωνίες επέτρεψαν σε κάθε περίπτωση την εξυγίανση της παραγωγής 
στους εν λόγω τομείς και στην οργάνωση μιας αποτελεσματικότερης διανομής δε 
γεωγραφικές αγορές μεγαλύτερες από εκείνες που εξυπηρετούσαν παλαιότερα τα 
συμβαλλόμενα μέρη μεμονωμένα. 
Οι συμβαλλόμενοι είναι πλέον σε θέση να προσφέρουν στους χρήστες μία 
μεγαλύτερη σειρά συμπληρωματικών προϊόντων και να συγκεντρώσουν τις 
προσπάθειες τους στις δραστηριότητες τις οποίες είναι καλύτεροι και ως εκ 
τούτου να βελτιώσουν τα προϊόντα που προσφέρουν. 
Η Επιτροπή αποφάσισε λοιπόν να κλείσει την υπόθεση με επιστολή θέσεως στο 
αρχείο. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.15 ΣΥΜΒΟΛΗ 
403 
<Τ6> Abim Card 
10. Στις 6 Αυγούστου 1992 κοινοποιήθηκε διακανονισμός μεταξύ τεσσάρων 
πετρελαϊκών εταιρειών την Aral AG, την ΒΡ Oil International Ltd, την Italiana 
Petroli S.p.Α. και την Mobil Petroleum company Inc (συμμετέχουσες εταιρείες) 
στο πλαίσιο του οποίου κάθε συμμετέχουσα εταιρεία θα εκδίδει μεμονωμένα 
διεθνείς εμπορικές κάρτες για την άνευ χρημάτων αγορά καυσίμων και σχετικών 
προϊόντων και υπηρεσιών ("Εμπορικές κάρτες") από μεταφορικές εταιρείες και 
εταιρείες που διαθέτουν στόλους αυτοκινήτων ("εμποροπελάτες") σε όλα τα 
κατάλληλα πρατήρια και σταθμούς εξυπηρέτησης σε όλη την Ευρώπη που ορίζει η 
κάθε συμμετέχουσα εταιρεία. Η κοινή επιχείρηση θα διευκολύνει την αμοιβαία 
αποδοχή των εμπορικών καρτών που θα εκδίδει κάθε συμμετέχουσα εταιρεία σε όλο 
το δίκτυο της κοινής επιχείρησης το οποίο θα καλείται δίκτυο "ROUTEX". 
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά της κοινής επιχείρησης αποτελούν αντικείμενο 
πρόσθετων συμφωνιών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται μία συμφωνία αγορών 
και πωλήσεων και μία συμφωνία διαχείρισης του εμπορικού σήματος. 
Η κοινή επιχείρηση είναι σχεδιασμένη να ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη των 
διασυνοριακών οδικών μεταφορών στην Ευρώπη στο πλαίσιο της επέκτασης των 
δραστηριοτήτων των μεταφορικών εταιρειών και των εταιρειών που διαθέτουν 
στόλους αυτοκινήτων σε πανευρωπαϊκή κλίμακα και να ανταποκρίνεται στην 
αυξανόμενη ζήτηση, από πλευράς εμποροπελατών, απλών και βολικών τρόπων 
απόκτησης καυσίμων χωρίς μετρητά οπουδήποτε στην Ευρώπη. Επειδή καμία από τις 
μετέχουσες εταιρείες δεν είναι σε θέση να προσφέρει την πυκνότητα και την 
εξάπλωση πρατηρίων σε όλη την Ευρώπη που ζητούν οι εμποροπελάτες, οι 
εταιρείες αποφάσισαν να δέχονται αμοιβαία τις εμπορικές κάρτες τους. Οι 
συμμετέχουσες εταιρείες θεωρούν ότι ο διεθνής αυτός διακανονισμός αποδοχής 
εμπορικών καρτών θα τους επιτρέψει να αναπτύξουν ένα βιώσιμο και αρκετά 
μεγάλο δίκτυο που θα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των πελατών τους οποίους 
θα εξυπηρετεί και θα καλύπτει σε πανευρωπαϊκή βάση. 
Η συνεργασία προβλέπει ότι κάθε συμμετέχουσα εταιρεία αποδέχεται ορισμένες 
υποχρεώσεις όπως (ί) να εφαρμόσει το κοινό πρόγραμμα σε όλες τις ευρωπαϊκές 
χώρες στις οποίες διαθέτει υποκαταστήματα, (ii) να καταβάλλει τα μέγιστα για 
την προώθηση των εμπορικών καρτών, (iii) να εκδώσει εμπορική κάρτα που θα 
φέρει ένα κοινό εμπορικό σήμα και (iv) να αναγνωρίζει τις εμπορικές κάρτες 
των άλλων συμμετεχουσών εταιρειών. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.Ι.σ.16 ΣΥΜΒΟΛΗ 
404 
Λαμβάνοντας μέρος στην κοινή επιχείρηση οι συμμετέχουσες εταιρείες συμφωνούν 
να δέχονται και την κάρτα q>opτηγώv αυτοκινήτων UTA (Union Tank Eckstein GmbH) 
στα πρατήρια καυσίμων τους και να προσφέρουν καύσιμα ντήζελ μέ όρους UTA. 
Εκτός από ορισμένους μεταβατικούς και περιορισμένους χρονικά διακανονισμούς 
με αίτημα της; Επιτροπής διαγράφηκαν διάφοροι περιορισμοί στον ανταγωνισμό. Οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής φρόντισαν ιδιαίτερα να μην περιλαμβάνονται στους 
διακανονισμούς αυτούς από κοινού συμφωνημένες εκπτώσεις μεταξύ των 
συμμετεχουσών εταιρειών και μεταξύ αυτών και της UTA ή μία από κοινού 
εγκεκριμένη σειρά προϊόντων. Πέραν αυτού οι υπηρεσίες της Επιτροπής φρόντισαν 
να μην απαγορεύεται στους εμπόρους να καθορίζουν ελεύθερα αν θα χρεώνουν το 
πρόσθετο κόστος των πληρωμών με κάρτα στους πελάτες τους ή όχι. 
Οι τελικές συμφωνίες, όπως τροποποιήθηκαν, υποβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 1993 
και η υπόθεση έκλεισε με την έκδοση επιστολής θέσεως στο αρχείο. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.17 ΣΥΜΒΟΛΗ 
40b 
<Τ6> Κανόνες συντονισμού προγραμμάτων MPEAA/NOS και NOS 
11. Η υπόθεση αυτή αφορά ορισμένους κανόνες συντονισμού της αγοράς και 
παραγωγής τηλεοπτικών προγραμμάτων από ολλανδικούς τηλεοπτικούς και 
ραδιοφωνικούς οργανισμούς που λειτουργούν στο πλαίσιο του κεντρικού 
ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού "NOS" ο οποίος και εφαρμόζει το προαναφερθέν 
σύστημα συντονισμού προγραμμάτων. 
Οι ολλανδικοί ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί προμηθεύονται τηλεοπτικά 
προγράμματα κυρίως από τους μεγάλους αμερικανούς παραγωγούς. Η Motion Picture 
Export Association of America (MPEAA), μία ένωση παραγωγών και διανομέων 
ταινιών, και οι εταιρείες που συμμετέχουν σε αυτήν υπέβαλαν καταγγελίες στην 
Επιτροπή κατά των προαναφερθέντων κανόντων στις 5 Απριλίου 19 89. Η NOS 
κοινοποίησε τους κανόνες συντονισμού προγραμμάτων στην Επιτροπή στις 20 
Σεπτεμβρίου 1990. 
Αφού εκδόθηκε ανακοίνωση δυνάμει του άρθρου 19, παρ. 3 του κανονισμού αριθ. 
17 σχετικά με τους εν λόγω κανόνες, το σύστημα απηλάγε ι με επιστολή θέσεως 
στο αρχείο την 1η Μαρτίου 1993. Η απαλλαγή βασίζεται στο γεγονός ότι το 
σύστημα αυτό προσφέρει πλεονεκτήματα από άποψη οργάνωσης και 
αποτελεσματικότητας κόστους για τη λειτουργία του ολλανδικού κρατικού 
ραδιοτηλεοπτικού συστήματος. Οι καταγγέλλοντες δεν έφεραν αντιρρήσεις σχετικά 
με την έκβαση της υποθέσεως αυτής χάρη σε διοικητική επιστολή θέσεως στο 
άρχε ίο. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.18 ΣΥΜΒΟΛΗ 
406 
<Τ6> BSB/Football Association 
12. Μετά τη δημοσίευση ανακοίνωσης σύμφωνα με το άρθρο 19, παρ. 3, του 
κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου, η Επιτροπή έκλεισε την υπόθεση των 
συμφωνιών μεταξύ English Football Association (FA), BBC και BSkyB (πρώην 
BSB). 
Δυνάμει των συμφωνιών που συνήψαν με την FA, το BBC και το BSkyB απέκτησαν 
την αποκλειστικότητα της τηλεοπτικής κάλυψης των ποδοσφαιρικών αγώνων για τις 
περιόδους 1988/89 έως 1992/93. Οι συμφωνίες αυτές αφορούσαν όλους τους 
εθνικούς και διεθνείς ποδοσφαικούς αγώνες για τους οποίους η FA αποκτούσε τα 
δικαιώματα τηλεοπτικής αναμετάδοσης δηλαδή τους αγώνες εθνικού κυπέλου που 
οργανώνει η ίδια η FA (FA Cup και Charity Shield) καθώς και τους διεθνείς 
αγώνες στους οποίους μετέχει η αγγλική εθνική ομάδα. To BBC και το BSB, που 
είχαν υποβάλει από κοινού προσφορά αγοράς των δικαιωμάτων αυτών, τα 
μοιράστηκαν εξασφαλίζοντας την εναλλάξ αναμετάδοση των αγώνων. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η χορήγηση αποκλειστικών δικαιωμάτων προς το BBC και το 
BSkyB υπάγεται στις διατάξεις του άρθρου 85, παρ. 1. Κατά κανόνα προκειμένου 
να έχουν όλοι οι σταθμοί ουσιαστικές δυνατότητες πρόσβασης σε ποδοσφαικούς 
αγώνες που προσελκύουν το ευρύ κοινό θα έπρεπε η διάρκεια των συμβάσεων αυτών 
να περιορίζεται σε μία μόνο περίοδο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως η 
απαλλαγή εδικάιολογείτο από το γεγονός ότι η BSB (σήμερα BSkyB) του οποίου οι 
δραστηριότητες ξεκίνησαν το 1990 είχε ανάγκη από μία σύμβαση μεγαλύτερης 
διάρκειας προκειμένου να διευκολυνθεί η είσοδος του στη νέα αγορά της 
απευθείας αναμετάδοσης μέσω δορυφόρου (η οποία βρίσκεται υπό εξάπλωση). Η 
αξιολόγηση αυτή δεν προκαταλαμβάνε ι την θέση την οποία ενδεχομένως να λάβει 
αργότερα η Επιτροπή έναντι περαιτέρω συμβάσεων που θα συναχθούν μεταξύ των 
συμβαλλομένων μερών. 
Αρχικά το BBC και το BSB (σήμερα BSkyB) είχαν επίσης αποκτήσει τα 
αποκλειστικά δικαιώματα αναμετάδοσης ποδοσφαιρικών αγώνων που 
πραγματοποιούνται στο εξωτερικό, αναμετάδοση για την οποία, χρειαζόταν η 
έγκριση της FA, σύμφωνα με το άρθρο 14 του καταστατικού της UEFA. Με αίτηση 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.19 ΣΥΜΒΟΛΗ 
407 
της Επιτροπής η ρήτρα αυτή, η οποία αποτελούσε και το πλέον επίμαχο σημείο 
της καταγγελίας που υπέβαλε η Indépendant Television Association, αποσύρθηκε 
από τις συμφωνίες του 1992. Εν αναμονή της αποφάσεως της Επιτροπής επί του 
άρθρου 14 του καταστατικού της UEFA, η FA ανέλαβε την υποχρέωση να μην 
κάνει διακρίσεις μεταξύ του BBC και του BSkyB αφενός, και των υπολοίπων 
υποψηφίων αναμετάδοσης ποδοσφαιρικών αγώνων που διεξάγονται στο εξωτερικό 
π.χ. τις εταιρείες που συμμετέχουν στην ITV αφετέρου. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.20 ΣΥΜΒΟΛΗ 
408 
<Τ6> BBC Enterprises 
13. Τον Δεκέμβριο του 1991 η εταιρεία BBC Enterprises Limited, θυγατρική της 
British Broadcasting Corporation "BBC", υπέβαλε αίτηση αρνητικής 
πιστοποίησης ή απαλλαγής προς την Επιτροπή βάσει των κανόνων ανταγωνισμού ΕΟΚ 
για μία πρότυπη συμφωνία χορήγησης του copyright για την διευκόλυνση της 
αναμετάδοσης τηλεοπτικών προγραμμάτων του Ηνωμένου Βασιλείου προς συνδρομητές 
υπηρεσιών διανομής (δηλαδή καλωδιακά δίκτυα και συστήματα πολύσημειακής 
διανομής με μικροκύματα - multipoint microwave distribution systems, 
"MMDS")στην Ιρλανδία. 
Στη συμφωνία με την BBC Enterpises Limited συμμετέχουν άλλες βρετανικές 
εταιρείες αναμετάδοσης εδάφους και οργανισμοί που εκπροσωπούν Τους κατόχους 
των πνευματικών και άλλων συναφών δικαιωμάτων για υπηρεσίες τηλεοπτικών 
προγραμμάτων που αναμεταδίδονται στο Ηνωμένο Βασίλειο μεταξύ των οποίων η 
Indepentent Television Association, το Channel 4 και η Association de 
Gestion Internationale Collective des Oeuvres Audiovisuelles "AGICOA" της 
Ελβετίας. Οι αποδέκτες με τους οποίους έχουν συναφθεί συμφωνίες μέχρι σήμερα 
είναι διάφορες επιχειρήσεις καλωδιακής τηλεόρασης και επιχειρήσεις που 
σκοπεύουν να προσφέρουν υπηρεσίες MMDS στην Ιρλανδία μεταξύ των οποίων η 
Cablelink Limited στο Δουβλίνο και η Cork communications Limited. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η συμφωνία ενέχει περιορισμούς που υπάγονται στις 
διατάξεις του άρθρου 85, παρ. 1. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης της αίτησης για 
απαλλαγή στο πλαίσιο του άρθρου 85, παρ. 3 δέχεται την άποψη των 
κοινοποιούντων μερών ότι η συλλογική χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης των 
δικαιωμάτων αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο με τον οποίο ένας φορέας 
καλωδιακών συστημάτων ή συστημάτων MMDS μπορεί να βεβαιωθεί ότι δεν 
παραβιάζει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή άλλα συναφή δικαιώματα κατά 
την αναμετάδοση τηλεοπτικών προγραμμάτων στους συνδρομητές του. 
Πέραν αυτού όμως, και με βάση το γεγονός ότι στο παρελθόν σε ορισμένα κράτη 
μέλη οι εταιρείες αναμετάδοσης τηλεοπτικών προγραμμάτων είχαν αποκλειστεί από 
τη σύναψη συμφωνιών του τύπου αυτού, η Επιτροπή έπρεπε να διασφαλίσει ότι ο 
κίνδυνος αυτός ελαχιστοποιείτο στην περίπτωση αυτή προκειμένου να υπάρχει 
σωστός ανταγωνισμός. Τα συμβαλλόμενα μέρη τροποποίησαν λοιπόν τη συμφωνία 
ύστερα από αίτημα της Επιτροπής προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.21 ΣΥΜΒΟΛΗ t Λ 
409 
εταιρείες αναμετάδοσης τηλεοπτικών προγραμμάτων που δεν συμμετείχαν στη 
συμφων ία αυτή. 
Μετά τη δημοσίευση ανακοίνωσης(^) δυνάμει του άρθρου 19, παρ. 3 του 
κανονισμού του Συμβουλίου 17/62(4) Μαι αφού δεν λήφθηκαν παρατηρήσεις από 
τρίτους ενδιαφερομένους, η Επιτροπή ενημέρωσε τα κοινοποιούντα μέρη στις 8 
Ιουλίου 1993, με επιστολή θέσεως στο αρχείο ότι επληρούντο τα κριτήρια για τη 
χορήγηση απαλλαγής. 
(3) ΕΕ C 105, 16.4.1993 
(4) ΕΕ 13, της 21.2.1962. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.22 ΣΥΜΒΟΛΗ 
410 
<Τ6> Philips/Matsushita - DCC 
14. Τον Νοέμβριο 1991 η Philips International BV "Philips" κοινοποίησε στην 
Επιτροπή μία σειρά συμφωνιών για τη χορήγηση αρνητικής πιστοποίησης οι οποίες 
σχετίζονταν με την άδεια εκμετάλλευσης δικαιωμάτων ευρεσιτεχνίας για την 
ανάπτυξη και την εκμετάλλευση της Digital Compact Cassette "DCC" και του 
μηχανήματος που επιτρέπει την χρησιμοποίηση τους DDC Player. Η DDC αποτελεί 
ένα νέο είδος συστήματος εγγραφής και αναπαραγωγής σε μαγνητικές ταινίες με 
τη χρησιμοποίηση ψηφιακού ήχου με αντίθεση με τα σημερινά συστήματα των 
παραδοσιακών κασετών που χρησιμοποιούν αναλογικό ήχο. Τα άλλα συμβαλλόμενα 
μέρη στις συμφωνίες είναι η Matsushita Electric Industrial Company Ltd και η 
Sony Corporation, αμφότερες ιαπωνικές εταιρείες, και η Thomson Consumer 
Electonics SA εταιρεία του γαλλικού ομίλου Thomson. Επιπλέον κοινοποιήθηκε 
υπόμνημα σχετικά με την πρόληψη της πειρατείας των δικαιωμάτων πνευματικής 
ιδιοκτησίας στο πλαίσιο αυτό μεταξύ της Philips και της International 
Federation of the Phonographic Industry "IFPI", που εκπροσωπεί τη διεθνή 
μουσική βιομηχανία. 
Παρά το γεγονός ότι οι συμφωνίες περιείχαν περιορισμούς στον ανταγωνισμό που 
υπάγονταν στις διατάξεις του άρθρου 85, παρ. 1, της συνθήκης, όπως η 
συγκέντρωση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και της τεχνογνωσίας μαζί με την 
πρώτη τυποποίηση των προδιαγραφών, η Επιτροπή έκρινε ότι υπήρχαν επαρκείς 
λόγοι για τη χορήγηση απαλλαγής βάσει των διατάξεων του άρθρου 85, παρ. 3. 
Μετά τη δημοσίευση ανακοίνωσης δυνάμει του άρθρου 19, παρ. 3 του κανονισμού 
του Συμβουλίου 17/62, μετά την οποία δεν λήφθηκαν παρατηρήσεις, η Επιτροπή 
ενημέρωσε την Philips στις 29 Απριλίου 1993 με επιστολή θέσεως στο αρχείο ότι 
επληρούντο τα κριτήρια για τη χορήγηση απαλλαγής. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.23 ΣΥΜΒΟΛΗ 
411 
<Τ4> β) Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης; 
<Τ6> Υπόσχεση της IBM 
15. Η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί την υπόσχεση (undertaking) της IBM 
της 1ης Αυγούστου 1984. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η κοινοποίηση ενδιάμεσων 
πληροφοριών για την προσαρμογή ανταγωνιστικών προϊόντων σε προϊόντα του 
συστήματος IBM System/370 και στην SNA (System Network Architecture). 
Από τότε που σχεδιάστηκε έχουν υποβληθεί συνολικά 189 αιτήσεις από 23 
ανταγωνιστές που περιλαμβάνουν 1487 μεμονωμένες ερωτήσεις. Επτά από τις 
εταιρείες αυτές υπέγραψαν και έχουν λάβει πληροφορίες στο πλαίσιο συμφωνιών 
παροχής τεχνικών πληροφοριών (Technical Information Disclosing Agreements). 
Παράρτημα ΐΐΐ.Α.1.σ.24 ΣΥΜΒΟΛΗ 
412 
<Τ4> γ) Αποφάσεις απόρριψης καταγγελιών; 
<Τ6> Exelvision -France Télécom 
16. Η Επιτροπή απέρριψε επίσημα με απόφαση της καταγγελία που υπέβαλε το 
1987 η γαλλική εταιρεία Exelvision κατά της France Télécom για κατάχρηση 
δεσπόζουσας θέσης που συνίστατο στη δωρεάν προσφορά από την τελευταία 
τερματικού εξοπλισμού Minitel για την παροχή υπηρεσιών videotex προστιθέμενης 
αξίας προς τελικούς χρήστες. 
Η καταγγέλουσα εταιρεία κατασκεύαζε τερματικά παρόμοια με εκείνα, που 
προσέφερε η France Télécom. 
Η αξιολόγηση της υποθέσεως περιπλέχθηκε λόγω της μεταβολής του ρυθμιστικού 
πλαισίου στη Γαλλία και σε ολόκληρη την ΕΟΚ όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών 
προστιθέμενης αξίας από τότε που έγινε η καταγγελία. Ετσι, ενώ το 1987 η 
παροχή υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας αποτελούσε μονοπώλιο στη Γαλλία, το 1988 
οι υπηρεσίες αυτές φιλελευθεροποιήθηκαν. 
Εξετάζοντας την υπόθεση η Επιτροπή έκρινε ότι για ένα περιορισμένο χρονικό 
διάστημα η δωρεάν προσφορά των βασικών τερματικών Minitel από τη France 
Télécom προς τους τελικούς χρήστες αποτελούσε μία ενέργεια προώθησης του 
είδους, όπως πολλές άλλες, προκειμένου να εξασφαλισθεί η ταχεία εξάπλωση των 
υπηρεσιών videotex ώστε να προσελκύσε Γ μελλοντικούς προμηθευτές υπηρεσιών και 
τελικούς χρήστες. Αυτό και έγινε στην πραγματικότητα με αποτέλεσμα σήμερα 
πάνω από το 90% των τερματικών videotex στην ΕΟΚ να είναι εγκατεστημένα στη 
Γαλλία. Εκτός αυτού, υπάρχουν πολλές χώρες που ακολουθούν λίγο ως πολύ τη 
στρατηγική της Γαλλίας. 
Οσον αφορά το χρονικό διάστημα μετά τη φιλελευθεροποίηση των υπηρεσιών 
videotex η Επιτροπή εξέτασε αν η συμπεριφορά της France Télécom αποτελούσε 
κατάχρηση δεσπόζουσας θέσεως αποπειρώμενη να αποκλείσει έναν από τους 
ανταγωνιστές της με αρπακτικό τρόπο. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έλαβε υπόψη 
της το γεγονός ότι η France Télécom δεν κατασκεύαζε η ίδια τα τερατικά αλλά 
τα αγόραζε σε μεγάλες ποσότητες μετά την προκήρυξη δημόσιων διαγωνισμών, 
στους οποίους η καταγγέλλουσα εταιρεία ποτέ δεν έλαβε μέρος και ότι από το 
1989 και μετά η France Télécom εισήγαγε ένα μηνιαίο μίσθωμα για τα νέα 
τερματικά Minitel και σταμάτησε την αγορά παλαιότερων μοντέλων. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.25 ΣΥΜΒΟΛΗ 
413 
Από την αξιολόγηση αυτή προέκυψε ότι δεν υπήρξε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης 
διότι δεν υπήρχε πρόθεση να αποκλειστεί η Exelvision από την αγορά και διότι 
δεν υπήρχαν ενδείξεις τιμολόγησης κάτω του μέσου μεταβλητού κόστους όσον 
αφορά είτε το σύνολο των υπηρεσιών videotex είτε τα νέα τερματικά Minitel. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.26 ΣΥΜΒΟΛΗ 
414 
<Τ6> Tiercé Ladbroke (Β)/PMU-DSV-Societés de courses françaises 
17. To 1990, Le Tiercé Ladbroke, που αποτελεί βελγική θυγατρική του 
μεγαλύτερου ομίλου γραφείων στοιχημάτων της Αγγλίας, υπέβαλε καταγγελία στην 
Επιτροπή για παράβαση των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ κατά: 
του ομίλου οικονομικού συμφέροντος Pari Mutuel Urbain (PMU), οργανισμού 
συνομολόγησης στοιχημάτων που δημιουργήθηκε βάσει της γαλλικής 
νομοθεσίας από 10 γαλλικές εταιρείες ιπποδρομιών που έχουν άδεια να 
συγκεντρώνουν αμοιβαία στοιχήματα εκτός ιπποδρομίου, 
των 10 αυτών εταιρειών ιπποδρομιών, 
της Pari Mutuel International S. A (PMI), θυγατρικής του PMU 
επιφορτισμένης με την εκμετάλλευση των συμφερόντων του στο εξωτερικό, 
της Deutscher Sportverlag Kurt Stoof GmbH (DSV), της Κολωνίας, εταιρείας 
που έχει αναλάβει τα δικαιώματα εκμετάλλευσης του PMU στη Γερμανία. 
Η καταγγελία υποβλήθηκε για τους εξής λόγους; 
1. Οι δέκα γαλλικές εταιρείες ιπποδρομιών που έχουν τα δικαιώματα 
πνευματικής ιδιοκτησίας για τις ιπποδρομίες που διοργανώνουν παραβίασαν 
το άρθρο 86 της συνθήκης ΕΚ αρνούμενες να μεταδώσουν στην Ladbroke στο 
Βέλγιο τις τηλεοπτικές εικόνες, τον ήχο και τα σχόλια των γαλλικών 
ιπποδρομιών. Οι γαλλικές ιπποδρομίες αποτελούν ένα μεγάλο μέρος των 
στοιχημάτων που προσφέρει η Ladbroke στους βέλγους πελάτες της. 
Αντίθετα, οι δέκα γαλλικές εταιρείες ιπποδρομιών προσφέρουν τις εικόνες, 
τον ήχο και τα σχόλια στα γαλλικά πρακτορεία του PMU καθώς και του DSV 
(μέσω της ΡΜΙ), ο οποίος τις αναμεταδίδει στα γερμανικά γραφεία 
στοιχημάτων. 
Η Επιτροπή καταρχήν εκτίμησε ότι η γεωγραφική αγορά αναφοράς δεν ήταν η 
βελγική αγορά στοιχημάτων ιπποδρομιών αλλά εκείνη της τηλεοπτικής 
αναμετάδοσης στο Βέλγιο εικόνων, ήχου και σχολίων των ιππικών αγώνων 
γενικότερα. Αφετέρου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι καμμία από τις 
εταιρείες στοιχημάτων μεμονωμένα δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά 
και αυτό ισχύει τόσο για την PMU, την ΡΜΙ και την DSV. Εκτός 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.27 ΣΥΜΒΟΛΗ 
415 
αυτού εκτίμησε ότι η Ladbroke δεν είχε αποδείξεις ότι στο σύνολο τους οι 
δέκτα εταιρείες ιπποδρομιών κατείχαν συλλογικά δεσπόζουσα θέση στην 
αγορά στοιχημάτων. 
Ακόμη και με την υπόθεση ότι υπάρχει δεσπόζουσα θέση, η Επιτροπή έκρινε 
ότι οι γαλλικές εταιρείες ιπποδρομιών είναι ελεύθερες, ανάλογα με την 
αγορά να επιλέξουν εάν θέλουν ή όχ ι να χορηγήσουν άδεια εκμετάλλευσης 
των δικαιωμάτων τους. Στο πλαίσιο αυτό οι εν λόγω εταιρείες επέλεξαν 
μέχρι στιγμής να μην μεταδίδουν οι ίδιες τις τηλεοπτικές εικόνες, τον 
ήχο και τα σχόλια στη βελγική αγορά για τους ιππικούς αγώνες που 
οργανώνουν. Η κατάσταση θα ήταν διαφορετική αν οι εν λόγω εταιρείες 
είχαν αποφασίσει άδειες εκμετάλλευσης σε ορισμένα γραφεία στοιχημάτων 
και αρνούνταν να χορηγήσουν άδειες εκμετάλλευσης σε άλλα γραφεία 
στοιχημάτων. Η συμπεριφορά αυτή θα μπορούσε ενδεχομένως να αποτελέσει 
διάκριση υπαγόμενη στις διατάξεις του άρθρου 86. 
2. Η Ladbroke βάσει του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ αμφισβήτησε την 
εγκυρότητα των διατάξεων των συμφωνιών που απαγορεύουν στον PMU και την 
DSV να αναμεταδίδουν προς άλλες χώρες τις τηλεοπτικές εικόνες, τον ήχο 
και τα σχόλια που λαμβάνουν από τις γαλλικές εταιρείες ιπποδρομιών. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι στο σημερινό πλαίσιο του κοινοτικού δικαίου, οι 
περιορισμοί αυτοί εγγράφονται στην κατηγορία των δικαιωμάτων που χορηγεί 
ο εκδότης της άδειας εκμετάλλευσης και ως εκ τούτου δεν υπάγονται στις 
διατάξεις του άρθρου 85, παρ. 1 της συνθήκης ΕΚ. 
Με βάση τα στοιχεία αυτά η Επιτροπή αποφάσισε να απορρίψει την εν λόγω 
καταγγελ ία. 
Παράρτημα ΐΐΐ.Α.1.σ.28 ΣΥΜΒΟΛΗ 
4 1 6 
<Τ6> Ladbroke Racing Ltd (UK)/PMU- Sociétés des courses françaises 
18. To 1989, η Ladbroke Racing Ltd, που αποτελεί τον μεγαλύτερο οργανισμό 
στοιχημάτων στην Βρετανία, υπέβαλε καταγγελία για παράβαση των άρθρων 85 και 
86 της συνθήκης ΕΚ κατά των 10 γαλλικών εταιρειών ιπποδρομιών - πέντε της 
περιοχής των Παρισίων, πέντε από την επαρχία - που έχουν την άδεια βάσει του 
γαλλικού διατάγματος της 11/07/1930 να συγκεντρώνουν αμοιβαία στοιχήματα 
εκτός ιπποδρόμου και το γεγονός ότι ανέθεσαν από κοινού την οργάνωση των 
συστημάτων σε ενιαίο οργανισμό, των G.I.Ε. Pari Mutuel Urbain (P.M.U.). 
Με τον νόμο της 16ης Απριλίου 1930 και το διάταγμα εφαρμογής της 11ης Ιουλίου 
1930 χορηγήθηκε άδεια σε πέντε εταιρείες ιπποδρομιών του Παρισιού και σε 
πέντε εταιρείες από την επαρχία να λαμβάνουν στο σύνολο τους και από κοινού 
αμοιβαία στοιχήματα εκτός του χώρου των ιπποδρομίων τους. Οι δέκα 
εγκεκριμένες εταιρείες ανέθεσαν από κοινού την οργάνωση των στοιχημάτων τους 
στην "Société du PMU, s.a.r.l.". Με τον νόμο της 23ης Δεκεμβρίου 1964 
ορίσθηκε ότι οι εταιρείες αυτές ήταν υπεύθυνες χωριστά για τη συγκέντρωση 
στοιχημάτων για ιπποδρομίες του εξωτερικού. Με το διάταγμα της 14ης Νοεμβρίου 
1974 οι εν λόγω εταιρείες στοιχημάτων υποχρεώθηκαν να αναθέσουν τη 
συγκέντρωση εξωιπποδρομιακών στοιχημάτων αποκλειστικά στον PMU. Με το 
διάταγμα της 13ης Σεπτεμβρίου 1985 ορίσθηκε ότι τα στοιχήματα για τις 
γαλλικές ιποδρομίες μπορούν να συλλέγονται μόνο από μία από τις εταιρείες 
ιπποδρομιών στον περίβολο του ιπποδρομίου της είτε από τον PMU. 
Η Επιτροπή απέρριψε την καταγγελία της Ladbroke κατά των γαλλικών εταιρειών 
ιπποδρομιών για το γεγονός ότι επέλεξαν έναν κοινό φορέα λειτουργίας μεταξύ 
1962 και 1974, τον PMU για την οργάνωση των στοιχημάτων της εκτός 
ιπποδρομίου. Αντίθετα, η ανάθεση σε έναν ενιαίο φορέα λειτουργίας, της 
συγκέντρωσης των ποσών, του υπολογισμού των εσόδων και της καταβολής των 
κερδών αποτελεί νομική υποχρέωση που απορρέει από το διάταγμα του 19 3 0 που 
εγκρίνει τα αμοιβαία στοιχήματα εκτός ιπποδρομίου. Εκτός αυτού, πριν από τη 
δημοσίευση του διατάγματος του 1974, το οποίο κατέστησε υποχρεωτική την 
παρέμβαση του PMU, η Ladbroke δεν ζήτησε από τις εν λόγω εταιρείες να 
αναλάβει τη θέση του οργανισμού αυτού. Τέλος, απαγορευόταν στις εν λόγω 
εταιρείες να αναθέσουν σε ιδιώτη φορέα τα στοιχήματα τους, όπως υποστηρίζει η 
Ladbroke. 
Η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης ότι η έκδοση του διατάγματος του 1930 δεν 
αποτελεί a posteriori νομοθετική ρύθμιση συννενοήσεως ή συντονισμένης 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.29 ΣΥΜΒΟΛΗ 
417 
πρακτικής υπό την έννοια του άρθρου 85 της συνθήκης περί ιδρύσεως της ΕΚ 
καθότι η τελευταία δεν υπήρχε την εποχή εκείνη. 
Τέλος, εκτιμά ότι οι συμφωνίες που συνάφθηκαν με τις εταιρείες ιπποδρομιών 
για την οργάνωση των αμοιβαίων στοιχημάτων (καθορισμός του χρονοδιαγράμματος 
των ιπποδρομιών κ.λπ.) αποτελούν επίσης λογική απόρροια του διατάγματος του 
1930. Οσον αφορά τις άλλες πτυχές της καταγγελίας της Ladbroke την παρέπεμψε 
στις αντίστοιχες διαδικασίες που είχαν ήδη κινηθεί. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.30 ΣΥΜΒΟΛΗ 
418 
<Τ6> Tiercé Ladbroke (Β)/PMU Γαλλίας και Βελγίου 
19. Το 1991, η εταιρεία Tiercé Ladbroke, βελγική θυγατρική του μεγαλύτερου 
ομίλου γραφείων στοιχημάτων της Βρετανίας, υπέβαλε καταγγελία στην Επιτροπή 
κατά του γαλλικού οργανισμού PMU (G.I.Ε. Pari Mutuel Urbain) και του PMU του 
Βελγίου, ο οποίος αποτελείται από τη βελγική εταιρεία asbl Pari Mutuel Unifié 
και τη βελγική Société coopérative auxiliaire PMU την οποία ίδρυσε η 
προηγούμενη εταιρεία για την συγκέντρωση αμοιβαίων στοιχημάτων στο Βέλγιο. Η 
καταγγέλουσα εταιρεία αναφέρει ότι οι δύο τελευταίες εταιρείες συνήψαν μεταξύ 
τους συμφωνίες στις 25 Μαΐου 1990 και στις 18 Μαρτίου 1991 με τις οποίες 
επιτρέπεται από τις 20 Μαρ>τίου 1991 στους στοιχηματίζοντες 17 νομών του Βορρά 
της Γαλλίας να κλείνουν τέσσερις φορές το μήνα, στα γραφεία του γαλλικού PMU, 
αμοιβαία στοιχήματα για ιπποδρομίες που οργανώνουν στο Βέλγιο οι βελγικές 
εταιρείες ιπποδρομιών. 
Το σύστημα έχει ως εξής: τα στοιχήματα συγκεντρώνονται στη Γαλλία από τον 
γαλλικό PMU στις εγκαταστάσεις του και συναθροίζονται. Στη συνέχεια 
διαβιβάζονται στο βελγικό σύστημα εκκαθάρισης, το οποίο αφαιρεί 35% βάσει 
του βελγικού νόμου. Από το 35 %, 26% διατηρεί ο βελγικός PMU και το 9% 
επιστρέφεται στον γαλλικό PMU, ο οποίος κρατά το 5% μαζί με τις εταιρείες 
ιπποδρομιών ενώ το υπόλοιπο 4% πηγαίνει στη γαλλική κυβέρνηση ενώ για τις 
γαλλικές ιπποδρομίες το ποσοστό που διατηρεί ο PMU και οι εταιρείες 
ιπποδρομιών ανέρχεται σε 10% και τα κρατικά τέλη σε 18%. 
Στη Γαλλία, όπως και στο Βέλγιο, οι PMU συναποτελούνται από εταιρείες 
ιπποδρομιών και δικαιούνται βάσει του νόμου να συγκεντρώνουν στοιχήματα επί 
των εθνικών ιπποδρομιών βάσει της αρχής των αμοιβαίων στοιχημάτων. Ενώ στη 
Γαλλία επιτρέπονται μόνον τα αμοιβαία στοιχήματα και κατά συνέπεια ο γαλλικός 
PMU ασκεί μονοπώλιο, στο Βέλγιο, τα γραφεία στοιχημάτων έχουν την άδεια να 
λαμβάνουν τόσο μεμονωμένα όσο και αμοιβαία στοιχήματα στον περίβολο των 
ιπποδρομίων τους, υπό τον έλεγχο των εταιρειών ιπποδρομιών, στις οποίες 
καταβάλλουν κάποιο τέλος. Εκτός αυτού έχουν την άδεια, και είναι τα μόνα που 
μπορούν να το πράξουν, να συγκεντρώνουν συμβατικά μεμονωμένα στοιχήματα. 
Οσον αφορά τη γεωγραφική έκταση της σχετικής αγοράς, σύμφωνα με την Επιτροπή 
καλύπτει αφενός τη Γαλλία και αφετέρου το Βέλγιο, εξαιτίας του γεγονότος ότι 
οι εθνικές νομοθεσίες γιο: την συγκέντρωση στοιχημάτων των δύο αυτών κρατών 
όχι μόνο δημιουργούν ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού στο εσωτερικό καθενός 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.31 ΣΥΜΒΟΛΗ 
419 
από τα κράτη αυτά αλλά επίσης τις διαφοροποιούν από εκείνες που επικρατούν 
στα υπόλοιπα κράτη μέλη. 
Λαμβάνοντας υπόψη τις νομοθετικές διατάξεις που ισχύουν σήμερα στη γαλλική 
αγορά, όπου τα στοιχήματα κλείνουν αποκλειστικά με τον γαλλικό PMU, δεν 
δύναται να υπάρξει κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης υπό την έννοια του άρθρου 86, 
της συνθήκης ΕΚ ούτε περιορισμός ανταγωνισμού βάσει του άρθρου 85, παρ. 1 
της συνθήκης ΕΚ για τον απλό λόγο ότι δεν μπορεί να ασκηθεί κανένας 
ανταγωνισμός. 
Τέλος, όσον αφορά τη βελγική αγορά, λόγω του ότι ο βελγικός PMU δεν κατέχει 
δεσπόζουσα θέση, δεν είναι δυνατόν να έχει παραβεί το άρθρο 86 της συνθήκης. 
Εκτός αυτού, το γεγονός ότι εμπορεύεται στο εξωτερικό την υποδομή στοιχημάτων 
την οποία αποτελούν οι ιπποδρομίες που οργανώνουν τα μέλη του, δηλαδή οι 
εταιρείες ιπποδρομιών, πρέπει να θεωρηθεί ως απλή πώληση υπηρεσιών από ένα 
κράτος μέλος σε άλλο. Βεβαίως υπάρχει περιθώριο να επηρεάσει το εμπόριο 
μεταξύ δύο κρατών μελών, δεν έχει όμως ως στόχο ούτε ως αποτέλεσμα την 
παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή την στρέβλωση του ανταγωνισμού στο εσωτερικό 
της κοινής αγοράς, με αποτέλεσμα να μην έχει διαπράξει παράβαση του άρθρου 
8 5, παρ. 1. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.32 ΣΥΜΒΟΛΗ 
420 
<Τ6> Tiercé Ladbroke (Β)/PMU Belge 
20. To 1992, η εταιρεία Tiercé Ladbroke, βελγική θυγατρική του μεγαλύτερου 
ομίλου γραφείου στοιχημάτων της Βρετανίας, υπέβαλε καταγγελία στην Επιτροπή 
κατά του PMU Βελγίου, ο οποίος αποτελείται από την asbl Pari Mutuel Unifié 
Belge καθώς και την Société coopérative auxiliaire PMU belge, στην οποία οι 
βελγικές εταιρείες ιπποδρομιών έχουν αναθέσει την συγκέντρωση αμοιβαίων 
στοιχημάτων εκτός ιπποδρομίου για τις ιπποδρομίες τις οποίες οργανώνουν. 
Η καταγγέλλουσα εταιρεία παραπονείται ότι ο PMU Βελγίου ο οποίος της είχε 
χορηγήσει την άδεια πράκτορος για τη συνομολόγηση αμοιβαίων στοιχημάτων για 
τις βελγικές ιπποδρομίες για την περίοδο 1982-1988, της αρνήθηκε να της 
ανανεώσει την άδεια για τη συνομολόγηση των στοιχημάτων. 
Εν τω μεταξύ, τον Δεκέμβριο του 1991, ο βελγικός PMU και τέσσερις διευθυντές 
εταιρειών ιπποδρομιών που συμμετέχουν σε αυτόν απέκτησαν τον έλεγχο ενός 
ανταγωνιστή του Tiercé Ladbroke, του Tiercé Franco-Belge στον οποίο ο 
βελγικός PMU συνέχισε να χορηγεί την άδεια πράκτορος για τη συγκέντρωση αυτού 
του είδους των στοιχημάτων. 
Με τον τρόπο αυτό, σύμφωνα με τα λεγόμενα της Tiercé Ladbroke ο βελγικός PMU 
την απέκλεισε από την αγορά συγκέντρωσης στοιχημάτων για τις βελγικές 
ιπποδρομίες, αφήνοντας της μόνον, δυνάμει του βελγικού δικαίου, τη δυνατότητα 
συγκέντρωσης στοιχημάτων για ιπποδρομίες του εξωτερικού. 
Σύμφωνα με την Tiercé Ladbroke ο βελγικός PMU διαθέτει μονοπώλιο για τη 
συγκέντρωση στοιχημάτων εκτός ιπποδρομίου για τις βελγικές ιπποδρομίες, και 
κατ'αυτό τον τρόπο έκανε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης υπό την έννοια του 
άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ. 
Η Επιτροπή θεώρησε ότι σε κάθε περίπτωση το μονοπώλιο αυτό δεν υπάρχει από 
τότε που το Εφετείο των Βρυξελλών, με απόφαση της 11ης Μαίου 1993, αναγνώρισε 
το δικαίωμα της Société de l'Hippodrome d'Ostende να αναθέτει συλλογή 
συστημάτων για τις ιπποδρομίες που οργανώνει σε άλλο φορέα εκτός του βελγικού 
PMU. Στη συνέχεια, η Société de l'Hippodrome d'Ostende κάνοντας αμέσως χρήση 
του δικαιώματος αυτού ανέθεσε τη συλλογή συστημάτων για τις ιπποδρομίες της 
και για την καλοκαιρινή περίοδο του 1993 στην Tiercé Ladbroke. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.33 ΣΥΜΒΟΛΗ 
421 
Εκτός αυτού, η Επιτροπή εκτιμά ότι ο βελγικός PMU και η θυγατρική του Tiercé 
Franco-Belge δεν κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην σχετική αγορά η οποία αφορά τη 
συνομολόγηση στοιχημάτων στο Βέλγιο για ιπποδρομίες ανεξάρτητα από το πού 
οργανώνονται και ποιες είναι οι λεπτομέρειες συνομολόγησης των στοιχημάτων 
αυτών. Αντίθετα η Tiercé Ladbroke είναι εκείνη που κατέχει τη σημαντικότερη 
θέση. 
Τέλος, η Επιτροπή έκρινε ότι ακόμη και αν ο βελγικός PMU και η Tiercé Franco-
Belge κατείχαν δεσπόζουσα θέση, η άρνηση τους να χορηγήσουν την άδεια 
πράκτορος στην Ladbroke δεν θα επηρέαζε το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, λόγω 
του ότι η συνομολόγηση στοιχημάτων στα γαλλο-βελγικά σύνορα είναι μικρής 
σημασίας και ότι τα στοιχήματα στα οποία αναφέρεται η καταγγελία λαμβάνονται 
από βελγικά γραφεία στοιχημάτων για βελγικές ιπποδρομίες χωρίς να 
συνεπάγονται καμία οικονομική μεταβίβαση μεταξύ Βελγίου και άλλου κράτους 
μέλους. 
Με βάση τα παραπάνω η Επιτροπή απέρριψε την καταγγελία της Tiercé Ladbroke. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.34 ΣΥΜΒΟΛΗ 
422 
<Τ6> MTVE/VPL-IFPI 
21. Τον Ιούνιο του 1992 η Επιτροπή έλαβε καταγγελία από μέρους της MTV 
Europe "MTVE", τον ευρωπαϊκό σταθμό δορυφορικής τηλεόρασης ο οποίος μεταδίδει 
βιντεοταινίες μουσικής pop κατά της Video Performande Limited "VPL", της 
International Federation of the Phonographic Industry "IFPI" και των πέντε 
μεγάλων δισκογραφικών εταιρειών παγκόσμιας εμβέλειας Sony, Polygram, Warner, 
BMG, και Thorn/EMI ("μεγάλες εταιρείες"). 
Η VPL χορηγεί άδειες και διαχειρίζεται τα δικαιώματα αναμετάδοσης και άλλων 
εκτελέσεων για μουσικές βιντεοταινίες βάσει του βρετανικού δικαίου για τα 
μέλη της, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι πέντε μεγάλες εταιρείες. Η 
IFPI αποτελεί διεθνή ένωση δισκογραφικών εταιρειών και παραγωγών 
βιντεοταινιών η οποία συντονίζει τις δραστηριότητες των μελών της, μεταξύ των 
οποίων συγκαταλέγονται οι πέντε μεγάλες εταιρείες, στις διάφορες εθνικές 
ενώσεις συλλογής υλικού στις οποίες ανήκουν. 
Η MTVE κατήγγειλε (α) ότι η ύπαρξη της VPL και οι δραστηριότητες της στον 
τομέα της χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης των πνευματικών δικαιωμάτων για τις 
μουσικές βιντεοταινίες των μελών της εντός της ΕΚ καθώς και οι κοινές 
δραστηριότητες της με την IFPI, οι οποίες επιτρέπουν σε δισκογραφικές 
εταιρείες να χορηγούν άδειες σε πανευρωπαϊκή βάση μέσω κοινών συμφωνιών 
πωλήσεως, (εκ των οποίων 80% διεξάγεται εξ ονόματος των 5 μεγάλων εταιρειών) 
αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 85, παρ. 1 και (β) ότι η VPL και η IFPI 
από κοινού κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην Κοινότητα υπό την έννοια του άρθρου 
86 λόγω του ότι είναι σΐΐ θέση να ασκούν απόλυτο έλεγχο επί της χορήγησης 
αδειών για τις μουσικές βιντεοταινίες των μελών του. Σύμφωνα με την MTVE, 
καταχρώνται τη δεσπόζουσα θέση που κατέχουν στη σχετική αγορά επιβάλλοντας 
αθέμιτες τιμές στην MTVE για την άδεια μετάδοσης μουσικών βιντεοταινιών σε 
παν ε υρωπα ϊ κ ή βάση. 
Η MTVE είχε παλαιότερα συνάψει συμφωνία με την VPL/IFPI το 19 87 για τα 
προαναφερθέντα δικαιώματα. Η συμφωνία ανανεώθηκε το 1990 αλλά έληγε στις 31 
Ιουλίου 1992 και η MTVE ανησυχούσε ότι η VPL και η IFPI δεν θα ήταν πρόθυμες 
να την ανανεώσουν. Για το λόγο αυτό, παράλληλ*α με την καταγγελία ζήτησε από 
την Επιτροπή να λάβει προσωρινά μέτρα απαιτώντας από την VPL και την IFPI να 
συνάψουν νέα συμφωνία με αυτήν. 
Ωστόσο, μετά από παρέμβαση της Επιτροπής, η VPL και η IFPI συμφώνησαν να 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.35 ΣΥΜΒΟΛΗ 
42" 
παρατείνουν τη συμφωνία με την MTVE μέχρι τις 31 Ιουλίου 1993. (Στη συνέχεια 
παρατάθηκε μέχρι τις 31 Ιουλίου 1994). 
Στις 11 Μα'ίου 1993 η Επιτροπή απέρριψε την αίτηση προσωρινών μέτρων της MTVE 
με το επιχείρημα ότι χάρη στην παράταση της συμφωνίας δεν υπήρχε κίνδυνος 
σοβαρής και ανεπανόρθωτης ζημίας προς την MTVE που να δικαιολογούσε τη λήψη 
προσωρινών μέτρων. 
Με βάση τα παραπάνω η Επιτροπή δεν χρειάσθηκε να προχωρήσει σε περαιτέρω 
έρευνα όσον αφορά την ύπαρξη ή μη στοιχείων prima facie περί παραβάσεως των 
κανόνων ανταγωνισμού της Κοινότητας. 
Η Επιτροπή συνεχίζει την εξέταση της καταγγελίας της MTVE. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Α.1.σ.36 ΣΥΜΒΟΛΗ 
424 
<Τ6> Pentos 
22. Η Επιτροπή αρνήθηκε να λάβει προσωρινά μέτα βάσει της καταγγελίας που 
υπέβαλε η Pentos Retailing Group, μια βρετανική εταιρεία λιανικού εμπορίου 
βιβλίων σχετικά με τις Net Book Agreements (NBA). 
Οι NBA προβλέπουν την επιβολή ενιαίων και τυποποιημένων όρων πωλήσεως από 
πλευράς των βρετανικών εκδοτικών οίκων προς τους λιανέμπορους για την πώληση 
των βιβλίων τύπου "net". Μετά την απόφαση της Επιτροπής της 12ης Δεκεμβρίου 
1988 να μην απαλλαγούν οι ΝΒΑ(->) και την απόφαση του Πρωτοδικείου της 9ης 
Ιουλίου 1992 που επικυρώνει την προαναφερθείσα απόφαση(°), η Pentos υπέβαλε 
καταγγελία στην Επιτροπή με βάση το επιχείρημα ότι η συνεχιζόμενη λειτουργία 
των NBA και ιδιαίτερα η εφαρμογή της ρήτρας για την επανε ισαγωγή από άλλα 
κράτη μέλη βιβλίων τυπωμένων στο ΗΒ (ρήτρα παράκαμψης) την εμποδίζουν να 
λάβει μέτρα προώθησης των πωλήσεων της, με αποτέλεσμα να υφίσταται τις 
σχετικές αρνητικές επιπτώσεις. 
* 
Η Επιτροπή είναι της άπουης ότι όσον αφορά την ρήτρα παράκαμψης, δεν μπορεί 
να αποκλειστεί η περίπτωση prima facie παράβασης του άρθρου 85. Ωστόσο, η 
Επιτροπή θεωρεί ότι δεν πληρούται ο όρος της σοβαρής και ανεπανόρθωτης ζημίας 
λόγω του ότι η Pentos δεν υπέβαλε αρκετά στοιχεία προς τον σκοπό αυτό. 
(5) Δέκατη Ογδοη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 52. 
(6) Εικοστή Δεύτερη Εκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 318. 
4or Παράρτημα ΙΙΙ.Α.Ι.σ.37 ΣΥΜΒΟΛΗ 
Ζ D 
<Τ6> Επιθεώρηση ΕΚΑΧ 
Η Επιθεώρηση ΕΚΑΧ, συνέχισε όπως και στο παρελθόν με μία σειρά ελέγχων της 
παραγωγής άνθρακα και χάλυβα που υπόκειται σε εισφορά (άρθρο 49/50 ΕΚΑΧ). 
Πραγματοποιήθηκαν 103 έλεγχοι της δηλωθείσας παραγωγής στις έδρες και τα 
εργοστάσια των επιχειρήσεων άνθρακα και χάλυβα. 
Παράρτημα ΙΙΙ.Β.σ.1 ΣΥΜΒΟΛΗ 
426 
<Τ9> Β. Κρατικές επιχειρήσεις και εθνικά μονοπώλια 
<Τ4> Αποφάσεις δυνάμει του άρθρου 90 της συνθήκης 
<Τ6> Λιμένας του Rodby(^) 
Στις 21 Δεκεμβρίου η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση δυνάμει του άρθρου 90, παρ. 3 
της συνθήκης ΕΚ με την οποία απαιτεί από το Βασίλειο της Δανίας να τερματίσει 
την παράβαση του άρθρου 90, παρ. 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 86 της συνθήκης 
ΕΚ, σε σχέση με την απαγόρευση της πρόσβασης στις λιμενικές εγκαταστάσεις του 
Redby (Δαν ία). 
Οι αρχές της Δανίας είχαν αρνηθεί να επιτρέψουν στην Euro-Port A/S, θυγατρική 
της STENA Rederi ΑΒ, την πρόσβαση σε υφιστάμενες λιμενικές εγκαταστάσεις στο 
Rodby και εναλλακτικά, την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων σε γήπεδα ευρισκόμενα 
δίπλα στον λιμένα. Η Euro-Port A/s επιθυμεί να συμμετάσχει στην αγορά 
πορθμειακών υπηρεσιών στο δρομολόγιο Rodby/Puttgarden (/Γερμανία). Ο λιμένας 
του Rodby ανήκει στην DSB η οποία και τον διαχειρίζεται. Η DSB αποτελεί 
κρατική σιδηροδρομική εταιρεία, η οποία έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα 
οργάνωσης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας στη Δανία. Επίσης προσφέρει 
πορθμέιακές υπηρεσίες από τον εν λόγω λιμένα σε συνδυασμό με την Deutsche 
Bundesbahn, μια γερμανική δημόσια επιχείρηση. 
Η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι μία επιχείρηση η οποία κατέχει και διαχειρίζεται 
μία βασική διευκόλυνση, δηλαδή μία διευκόλυνση ή υποδομή χωρίς την οποία οι 
ανταγωνιστές της δεν μπορούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους, και η οποία 
αρνείται να τους επιτρέψει την πρόσβαση στη διευκόλυνση αυτή καταχράται τη 
δεσπόζουσα θέση της. Συγκεκριμένα, μία επιχείρηση η οποία κατέχει και 
διαχειρίζεται βασικές λιμενικές εγκαταστάσεις από τις οποίες προσφέρει η ίδια 
υπηρεσίες θαλλασσίων μεταφορών δεν δύναται, χωρίς αντικειμενικό λόγο, να 
αρνηθεί σε εταιρεία που επιθυμεί να προσφέρει υπηρεσίες στο ίδιο θαλάσσιο 
δρομολόγιο, την πρόσβαση στις εν λόγω εγκαταστάσεις χωρίς να παραβεί το άρθρο 
86. Επιπλέον, το άρθρο 90(, παρ. 1 απαγορεύει στα κράτη μέλη να φέρουν μία 
επιχείρηση σε θέση στην οποία δεν θα μπορούσε να έχει φθάσει με ίδιες 
δυνάμεις χωρίς να υπάρξει παράβαση του άρθρου 86. Ως εκ τούτου, όταν ένα 
κράτος μέλος αρνείται να επιτρέψει την πρόσβαση σε βασικές λιμενικές 
(7) Απόφαση της Επιτροπής 94/119/ΕΚ, ΕΕ L 55, της 26.2.1994. 
Παράρτημα IIΙ.Β.σ.2 ΣΥΜΒΟΛΗ 
427 
εγκαταστάσεις και ενισχύει τα αποτελέσματα της άρνησης αυτής αρνούμενο επίσης 
να εγκρίνει την κατασκευή νέου λιμένα, παραβαίνει το άρθρο 90, παρ. 1, σε 
συνδυασμό με το άρθρο 86. 
Εχοντας εξετάσει τα επιχειρήματα των μερών η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα 
ότι δεν υπάρχει αντικειμενικός λόγος για την διπλή άρνηση των αρχών της 
Δανίας και ότι στην ουσία εμποδίζονται οι ανταγωνιστές της DSB να εισέλθουν 
στην αγορά πορθμέιακών υπηρεσιών μεταξύ Δανίας και Γερμανίας, με αποτέλεσμα 
να ενισχύεται η κοινή δεσπόζουσα θέση της DSB και της Deutsche Bundesbanh στο 
δρομολόγιο Rodby/Puttgarden, κατά παράβαση του άρθρου 90, παρ. 1, σε 
συνδυασμό με το άρθρο 86. 
Παράρτημα ΐν.Α.σ.1 
428 
Παράρτημα IV 
Η εξέλιξη των συγκεντρώσεων και του ανταγωνισμού 
Εισαγωγή 
23. Όπως είχε ήδη αναφερθεί στην XXII ετήσια έκθεση, η συγκέντρωση στοιχείων 
απευθείας από την Επιτροπή (POME), η οποία αποτελούσε την πηγή των 
στατιστικών πληροφοριών τις οποίες περιέχει το παράρτημα αυτό, διακόπηκε το 
1592. Από το έτος αυτό, τα στοιχεία που περιέχονται σ'αυτό το τμήμα της 
ετήσιας έκθεσης θα προέρχονται από εξωτερικές βάσεις δεδομένων. Τα 
περισσότερα από τα στοιχείο: αυτά προέρχονται από τη βάση δεδομένων AMDATA, 
προϊόν των Acquisitions Monthly και Computasoft Ltd., συνδρομητές της οποίας 
είναι οι υπηρεσίες της Επιτροπής. Τα αριθμητικά στοιχεία της AMDATA 
συμπληρώνονται με πληροφορίες που παρέχει η KPMGÎ1) για τις κοινές 
επιχειρήσεις. Η χρησιμοποίηση των πρόσθετων στοιχείων για τις κοινές 
επιχειρήσεις κρίθηκε απαραίτητη προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη κάλυψη των 
πράξεων του τύπου αυτού, για τις οποίες η AMDATA δεν παρέχει αναλυτικά 
στοιχεία. 
Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των βάσεων δεδομένων AMDATA και DOME αποτέλεσαν 
αντικείμενο συγκριτικής μελέτης που εκπόνησε η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών 
και Χρηματοδοτικών Υποθέσεα>ν, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ευρωπαϊκή 
Οικονομία. Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, η επισήμανση των ακόλουθων 
χαρακτηριστικών της AMDATA σε σύγκριση με τα χαρακτηριστικά της DOME έχει 
ιδιαίτερη σημασία. 
α) Η AMDATA προσφέρει ευρύτερη κάλυψη από την DOME. Αυτό φαίνεται από τον 
μαγαλύτερο αριθμό πράξεων που καταγράφει σε σύγκριση με την DOME (βλ. 
διάγραμμα 1). Επιπλέον, η AMDATA καταγράφει όχι μόνον την πράξη καθεαυτή 
αλλά ένα μεγαλύτερο αριθμό παραμέτρων και χαρακτηριστικών της πράξης, 
συμπεριλαμβανομένης της αξίας την οποία αντιπροσωπεύει (αν και όχι 
συστηματικά). 
(1) Επιθυμούμε να εκφράσουμε τις ευχαριστίες μας στην KPMG για την προθυμία 
της να παράσχει τις πληροφορίες αυτές. 
Παράρτημα ΐν.Α.σ.2 429 
β) Όπως φαίνεται από το διάγραμμα 1, παρόλο που υπάρχουν διαφορές μεταξύ 
των δύο βάσεων δεδομένων όσον αφορά την κάλυψη, η χρονολογική σειρά που 
παρέχει η DOME όσον αφορά τις συγχωνεύσεις και τις αποκτήσεις 
πλειοψηφικών συμμετοχών παρουσιάζει την ίδια διάρθρωση με τις σειρές που 
παρέχει η AMDATA όσον αφορά τον αριθμό και την αξία που αντιπροσωπεύουν 
οι πράξεις αυτές(2). 
γ) Η ΑΜΡΑΤΑ παρέχει αναλυτικά στοιχεία σχετικά με την εθνικότητα των 
επιχειρήσεων που εξαγοράζουν άλλες επιχειρήσεις και των επιχειρήσεων που 
αποτελούν τον στόχο της συγκέντρωσης. Οι πληροφορίες αυτές μας 
επιτρέπουν να βελτιώσουμε τις γνώσεις μας όσον αφορά τη διασυνοριακή ροή 
των δραστηριοτήτων εξαγοράς. 
δ) Η AMDATA παρέχει επίσης αναλυτικά στοιχεία σχετικά με την ταξινόμηση των 
πράξεων ανά βιομηχανικό τομέα, προσφέροντας έτσι τη δυνατότητα βελτίωσης 
της τομεακής ανάλυσης των συναλλαγών. 
Προκειμένου να εξασφαλιστεί κάποια συνέχεια στη δημοσίευση μας, προσπαθήσαμε 
να διατηρήσουμε, στο βαθμό που μας επιτρέπουν οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ 
των στατιστικών πηγών, την ίδια μορφή παρουσίασης με τις προηγούμενες 
εκθέσεις. Διατηρήσαμε επίσης αμετάβλητη την χρονική περίοδο που καλύπτει η 
ετήσια έκθεση. Έτσι, τα στοιχεία που παρατίθενται καλύπτουν δωδεκάμηνες 
περιόδους που αρχίζουν την 1η Ιουνίου και λήγουν την 31η Μαίου. Η ημερομηνία 
κάθε πράξης αντιστοιχεί στην ημερομηνία αναγγελίας της, την οποία αναφέρει η 
AMDATA. 
Τέλος, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι στόχος του παραρτήματος αυτού ήταν 
ανέκαθεν και θα είναι στο εγγύς μέλλον η περιγραφή των κυριοτέρων τάσεων που 
παρατηρούνται όσον αφορά τις συγχωνεύσεις και τις συγκεντρώσεις στην ΕΚ. Στο 
παράρτημα αυτό δεν εξετάζονται διεξοδικά οι λόγοι που οδήγησαν στην εξέλιξη 
αυτή. Ο στόχος μας είναι καθαρά περιγραφικός. 
(2) Είναι αδύνατον να γίνει σύγκριση των στοιχείων για τις αποκτήσεις 
μειοψηφικών συμμετοχών και τις κοινές επιχειρήσεις, δεδομένου ότι η 
κάλυψη των πράξεων του τύπου αυτού, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο 
παρελθόν, από την AMDATA και την KPMG είναι σχετικά πρόσφατη. 
430 Παράρτημα ΐν.Α.σ.3 
<Τ9> Α. Εξαγορές (συμπεριλαμβανομένων των συγχωνεύσεων 
και των αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών), 
αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών και κοινές 
επιχειρήσεις κατά το 1992/1993. 
<Τ4> Γενική επισκόπηση 
24. Ο πίνακας 1 παρουσιάζει την εξέλιξη των συγχωνεύσεων και των αποκτήσεων 
πλειοψηφικών συμμετοχών, των μειοψηφικών συμμετοχών και των κοινών 
επιχειρήσεων στο διάστημα μεταξύ του 1987/1988 και του 1992/1993. Το πρώτο 
μέρος του πίνακα περιέχει στοιχεία για τη γεωργία, την εξορυκτική βιομηχανία, 
τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, τον κατασκευαστικό κλάδο και τη μεταποιητική 
βιομηχανία και το δεύτερο παρέχει στοιχεία σχετικά με τις υπηρεσίες. Οι 
τομείς δραστηριότητας ορίζονται σε μονοψήφιο επίπεδο σύμφωνα με την 
ταξινόμηση των βιομηχανικών τομέων κατά τα βρετανικά πρότυπα, την οποία 
παρέχει η AMDATA. Σε διψήφιο επίπεδο, η ταξινόμηση αυτή ισοδυναμεί με τον 
κώδικα NACE. Στοιχεία που αναφέρονται με παύλα αντιστοιχούν σε πληροφορίες 
που δεν είναι διαθέσιμες στις δύο πηγές. 
Οι πράξεις έχουν ταξινομηθεί βάσει της γεωγραφικής τους διάστασης σε πέντε 
κατηγορίες. Οι εθνικές πράξεις είναι οι πράξεις μεταξύ επιχειρήσεων της ίδιας 
χώρας. Οι κοινοτικές πράξεις είναι οι πράξεις μεταξύ επιχειρήσεων από δύο 
τουλάχιστον κράτη μέλη. Όσον αφορά τις αποκτήσεις πλειοψηφικών και 
μειοψηφικών συμμετοχών, η ταξινόμηση των μη κοινοτικών πράξεων γίνεται με 
βάση την εθνικότητα της εξαγοράζουσας επιχείρησης και της επιχείρησης στόχου. 
Οι πράξεις που καταχωρίζονται με τίτλο "ΕΚ- τρίτη χώρα" είναι οι πράξεις με 
τις οποίες κοινοτικές επιχειρήσεις εξαγοράζουν μη κοινοτικές επιχειρήσεις. Οι 
πράξεις που καταχωρίζονται στην στήλη "τρίτη χώρα -ΕΚ" είναι οι πράξεις με 
τις οποίες μία μη κοινοτική επιχείρηση εξαγοράζει μία ή περισσότερες 
κοινοτικές επιχειρήσεις. Η τελευταία κατηγορία (μη κοινοτικές πράξεις) 
περιλαμβάνει τις πράξεις στις οποίες δεν συμμετέχει καμία κοινοτική 
επιχείρηση. 
Συγκέντρωσείc ' \ 
1 Κ * και αποκτήσεις πλειοψηφικών 
συμμετοχών όπως κατεγράφησαν από την 
DOME και την AMDATA 
DOME: Αριθμός πράξεων 
1000 
800 h 
600 
400 h 
200 Δ ιόγραμμα 
Αριθμός πράξεων (Χ1000) 'Αξία οε δισεκατ. ECU : AMDATA 
87/88 88/89 89/90 90/91 
AMDATA: Αριθμός πράξεων | DCME: Αριθμός πράξεων 91/92 
AMDATA: όγκος οε ECU 20 
Η 15 
Αιο 
ο 
92/93 Q 
"Ο Ρ· Τ> 
Η 
"C 
Ρ 
Οηνές: ..βάαεΛς..6Ε;δ.0Μέ;νων AMDATA και DOME 
Παράρτημα ΐν.Α.σ.5 
432 
25. Όπως φαίνεται από το διάγραμμα 1 και τον πίνακα 1, η φθίνουσα τάση που 
εμφανίστηκε το 1990/1991 όσον αφορά τις συγκεντρώσεις, συνεχίστηκε και στη 
διάρκεια του παρελθόντος έτους. Τόσο ο αριθμός των πράξεων όσο και η συνολική 
αξία την οποία αντιπροσώπευαν μειώθηκαν ακόμη πιο απότομα απ'ό,τι κατά το 
παρελθόν έτος. Η μείωση του αριθμού των πράξεων αφορά όλους σχεδόν τους 
τομείς. Στον τομέα της μεταποίησης, παρατηρείται μείωση του αριθμού των 
συγχωνεύσεων και των αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών κατά 12% περίπου. Οι 
υποτομείς με τη μεγαλύτερη συρρίκνωση του αριθμού των συγχωνεύσεων ήταν της 
μεταλλουργίας, των ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και της κατασκευής 
αυτοκινήτων, όπου παρατηρήθηκε μείωση 15% κατά το 1992/1993. Ωστόσο, κατά το 
1991/1992 ο τομέας αυτός είχε διατηρήσει τα επίπεδα του 1990/1991. Σε όλους 
τους υποτομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν 
κατά το 1992/1993 ήταν περίπου τα ίδια με τα επίπεδα του 1988/1989, δηλαδή 
μόλις πριν από την απότομη αύξηση του 1989/1990. Στον τομέα της γεωργίας, των 
μεταλλευμάτων και των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας το ποσοστό μείωσης των 
συγκεντρώσεων ήταν υψηλότερο απ'ό,τι στους βιομηχανικούς τομείς. 
26. Όσον αφορά τον τομέα των υπηρεσιών, η εξέλιξη δεν ήταν τόσο 
ομοιόμορφη. Για παράδειγμα, στον τομέα της διανομής και του τουρισμού ο 
αριθμός των συγκεντρώσεων ήταν μεγάλος κατά το 1991/1992, αν και μικρότερος 
απ'ό,τι το 1989/1990. Εντούτοις, κατά το 1992/1993, οι συγχωνεύσεις και οι 
αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών μειώθηκαν αισθητά, κατά 22% σε σχέση με το 
1991/1992. Μείωση σημειώθηκε επίσης όσον αφορά τον αριθμό των πράξεων στον 
τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα, αν και σε μικρότερο βαθμό (6%). Οι 
"λοιπές υπηρεσίες" αποτελούν τον μόνο υποτομέα που παρουσίασε αύξηση των 
πράξεων συγκέντρωσης, οι οποίες έφθασαν στο επίπεδο του 1990/1991 (και ακόμη 
υψηλότερο αν προσθέσουμε τις πράξεις απόκτησης μειοψηφικών συμμετοχών). Ο 
υποτομέας αυτός περιλαμβάνει τις ιατρικές και υγειονομικές υπηρεσίες, την 
εκπαίδευση, την έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και τις υπηρεσίες που συνδέονται 
με τις ψυχαγωγικές και πολιτιστικές δραστηριότητες και τις προσωπικές 
υπηρεσίες. 
Όσον αφορά τη μείωση του αριθμού των πράξεων συγκέντρωσης, παρατηρούνται 
μεγάλες διαφορές ανάλογα με τη γεωγραφική θέση των πράξεων. Στον μεταποιητικό 
τομέα, οι διασυνοριακές πράξεις στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις της 
Κοινότητας δηλαδή οι ενδοκοινοτικές πράξεις ή οι πράξεις μεταξύ ευρωπαϊκών 
και μη ευρωπαϊκών επιχειρήσεων) μειώθηκαν λιγότερο από τις εθνικές πράξεις 
(10% και 18% αντίστοιχα). Εντούτοις, η εξέλιξη των διασυνοριακών πράξεων δεν 
ήταν ομοιόμορφη. Οι ενδοκοινοτικές πράξεις παρουσίασαν μεγαλύτερη πτώση 
απ'ό,τι οι εθνικές πράξεις, και μάλιστα μειώθηκαν κατά 20% σε σχέση με τις 
αντίστοιχες πράξεις του προηγούμενου έτους. 
Πίνακας 1 
OPASEIE CyrXKHTPOSHC ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ ΓΕΟΓΡΑΦΙΧΗ AIAETACH 1*87/1*88 - 1**2/1**3 
tUTMCVtpAoc ι ς Μα ι α«οκτήσϋς 
«λιιοφη?ικόν ουμμιτοχον | 
Κώδικας SIC 
(1 tl»<°) Εβνιιιίς Ι Κοινοτ. Ι ΕΚ/τρ1τη| Τρίτη/ Ι Εκτός 
«pd(ci( Ι «ρα{ιις | χΛρα \ χώρα ΕΕ| ΕΕ 
Έτη Ακοκτήα(ΐς μ«ιο*η*ικών 
ουμμιτοχών 
|Ε·νικ<ς 
|«ρα{«ις Κοινές «ιιχιιρήοαις 
Κοινοτ. 
κράςΊις ΕΚ/τρΙτη| Τρίτη/ ΙΕκτός 
χώρα ΕΚ | ΕΚ Ε·νικ*ς 
•ραζιις Κοινοτ. 
*ρα(ιις ΕΧ/τρΙτηΙ 
Χ«»Ρβ Ι Τρίτη/ 
χώρα Ι Εκτός 
ΕΚ (Εβνικίς Κοινοτ. 
«page ι ς ΕΚ/τρ(τη| 
Χ«*Ρ« Ι Τρίτη ΙΕκτός 
χώρα ΕΚ |ΕΚ 
ΓινργΙα 
19·7/1»β· 
1*88/198» 
1»β»/1»»0 
1**0/19*1 
1*91/1992 
1*51/1*93 ( 11 
35 
33 
27 
13 « 11 
35 
33 
30 
1C 
Ενέργ*ια/'Τ6·ιρ 
19*7/19·· 2( 
1·Μ/1»·* 3« 
1989/1990 44 
19*0/1**1 4· 
19*1/1**2 (5 
19)2/1**3 42 21 
10 
18 
11 
5 20 
Κ 
Κ 
12 
17 
18 4 
5 
10 » 1C 2C 
3β 
44 
4» 
71 
51 ( 21 
10 
20 
Κ < 21 
20 
21 
24 
30 
38 
Ορυκτό •ροϊόντα/χημικά «ροϊόντα 
19*7/1988 84 37 72 22 
1**8/198» 1*5 105 »4 58 
1)·»/1»»0 247 151 117 7* 
1»»0/1»»1 271 134 77 107 
1**1/1*92 230 92 ·· 7» 
1*92/1993 194 »4 73 91 17 
32 
47 
(2 
(1 
(3 12 
22 
17 
34 40 
90 
«5 
75 2C 
•7 
•4 
<β •4 
1*5 
247 
280 
239 
20S 37 
105 
Κ 3 
157 
113 
132 94 
152 
236 
27· 
243 
245 17 
32 
73 
150 
154 
140 
Μ€ταλλουργία/Ηλ(κτρομηχανολογικές καταοκ(υ4ς/Αυτοκ(νητα 
1987/1*88 3»» 50 102 37 3C 
19Μ/1989 5«· 1C0 14· 102 80 
1»·»/19·0 715 17· 130 20· 107 
1*90/1991 (47 182 130 17· ·· 
1*91/1992 «87 1(9 122 17· (9 
1992/1993 5(4 123 11· 13( 102 
Ματαιοιητική Βιομηχανία 
1917/19·· 385 50 85 40 
1*88/1»·· (75 180 131 104 
1»·*/1»»0 777 24» 114 1(7 
1**0/1991 ·4( 209 104 147 
1991/1992 «51 1(4 9· 117 
1**2/1*93 701 122 118 120 21 
(3 
(2 
7» 
48 
(* 0 
12 
25 
2* 2 
0 
7 
15 
11 0 
0 
2 
10 
11 30 
4( 
28 
34 12» 
178 
13· 
77 
21 
(0 
54 
51 (5 
15 
1(( 
131 
21 
(0 
• 1 
(0 399 
5(8 
715 
«55 
(9C 
582 
385 
«7β 
777 
•58 
87S 
730 50 
1(0 
20· 
231 
204 
Μ3 
50 
182 
252 
235 
192 
147 139 
250 
4(7 
4*1 
453 
354 
125 
235 
302 
315 
2·0 
2*9 36 
•0 
172 
105 
249 
243 
21 
C3 
•4 
144 
13· 
138 
Καταοκτυίς 
19·7/1»β· 59 
1»··/1»β* ·0 
1»·»/1»*0 107 
1*90/1991 92 
1**1/1**2 127 
1**2/1**3 10· 4 
12 
35 
25 
Κ 
15 0 
S κ » 
12 
12 5» 
• 1 
107 
97 
133 
110 4 
12 
3( 
35 
27 
24 « 12 
30 
37 
32 
2S 
OJ 
Πίνακας 1 συνέχεια 
Συγκεντρωθείς MOI ακοκτήσεις 
κλειοΑη?ικών συμμετοχών 
Κώδικας SIC 
(1 ψηφ(ο) Εθνικές Ι Κοινοτ. Ι ΕΚ/τρίτη| Τρίτη / 
«ραζεις Ι κράζεις | χώρα | χώρα ΕΙ 
Έτη 
Λιανομή/Κενοδοχεία 
1987/1988 399 48 
1*88/19·» «02 121 
1989/1990 744 214 
1990/1**1 570 157 
1*91/19*2 7C8 121 
1992/1993 508 104 ΠΡΑ2ΕΙΙ CYFKEHTPeCHE ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ ΓEÛΓΡΑΦΙΚΗ &IACTACH 1987/1988 - 1992/1993 
Ακοκτήαεις μειοψηφικών 
συμμετοχών 
Μεταφορες/Ειιικοιν»ν(ες 
1987/1988 78 9 
1988/19*9 113 24 
1*89/1990 152 S3 
1990/1991 1C4 33 
1991/1992 159 23 
1992/1993 138 33 7» 
85 
110 
70 
53 
82 12 
57 
109 
108 
87 
103 
2 
2« 
38 
37 
33 
33 Εκτός 
Τραπεζικός τομεας/Χρηματοκιοτυτικός τομεας/ΑσφαλΙσεις 
1987/1988 540 41 121 4« 17 
1*88/1*8» 704 123 139 80 53 
1990/1*91 800 
1*91/1992 «83 
1992/1993 «06 ΙΕθνικές 
κράζεις 
168 
136 
122 106 
7« 
82 122 
73 
108 63 
51 33 
73 
80 Κοινές εκιχειρήσεις 
Κοινοτ. 
κράζεις 
10 
8 ΕΚ/τρίτη| 
Χ«»Ρα Ι Τρίτη ΙΕκτός 
χώρα ΕΚ J ΕΚ Εθνικές 
κράζεις Κοινοτ. 
κράζεις 
29 
16 
15 ΕΚ/τρΙτηΙ 
Χ*Ρ» Ι Τρίτη/ Ι 
Χώρα »! 
39 
75 Εκτός 
ΕΚ 
13 
73 
74 
4 
13 
10 12 
12 6 
10 
19 
13 
125 
47 1» 
48 
60 
54 
108 
77 
82 ΙΕθνικές 
κράζεις 
399 
602 
745 
584 
780 
523 
78 
114 
152 
169 
171 
144 
54 0 
70S 
863 
833 
756 
686 ΙΚοινοτ. 
κράζεις 
48 
121 
222 
190 
147 
127 ΕΚ/τρΙτη| 
Χώρα Ι 
24 
59 
43 
41 
125 
249 
312 
210 
157 Τρίτη 
χώρα ΕΚ 
91 
142 
258 
258 
177 
219 
8 
41 
67 
111 
125 
86 
167 
219 
302 
366 
248 
269 Ι Εκτός 
Ι ΕΚ 
16 
41 
51 
109 
123 
92 
3 
19 
31 
72 
80 
79 
183 
156 
135 β Τ) ΡΛ Τ) Η 
Τ= 
Ω 
< 
Q 
Λοιπές υπηρεσίες 
1987/1988 134 
1988/1989 
1989/1990 
1990/1991 
1991/1992 
1992/1993 203 
173 
1«7 
123 
132 
εύνολα 
1987/1988 2110 
1988/198» 3187 
1989/1990 3853 
1990/1991 3638 
1991/1992 3720 
1992/1993 3004 5 
12 
20 
15 
22 
15 
252 
761 
1122 
947 
760 
634 499 
«59 
«55 
550 
497 
S37 8 
22 
16 
30 
160 
447 
768 
729 
605 
656 114 
310 
35« 
376 
326 
381 163 
19S 4 
2 
44 
82 
58 47 
49 45 
42 110 
266 
151 
149 322 
612 
470 
363 18 
17 
22 
0 
0 
65 
247 
228 
199 134 
203 
173 
173 
131 
150 
1151 
1627 
1933 
1759 
1838 
1503 12 
29 
25 
30 
103 
282 
559 
570 
435 
368 0 
27 
58 
266 
429 
685 
775 
595 
651 0 
3 
9 
23 
36 
116 
187 
387 
392 
351 
Πηγή : AMDATA (ακοκτήοεις συμμετοχών) και KPMG (κοινές επιχειρήσεις) 
Εημ.: Τα στοιχεία για τις κοινές επιχειρήσεις, για το 1990/1991, αφορούν μόνο τις κράζεις κου πραγματοποιήθηκαν οτο διάστημα Ιανουαρίου-Μαΐου 1991. 
Παράρτημα ΐν.Α.σ.8 
435 
Αντίθετα, ο αριθμός των πράξεων στις οποίες συμμετείχαν ευρωπαϊκές και μη 
ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παρουσιάζει πολύ μικρή μείωση, της τάξης του 3% έως 
4%. 
Η τάση αυτή είναι εμφανέστερη στον τομέα των υπηρεσιών. Στον τομέα αυτόν, οι 
εθνικές πράξεις μειώθηκαν κατά 20% το παρελθόν έτος, ενώ οι διασυνοριακές 
πράξεις αυξήθηκαν κατά 9%. Αυτό οφείλεται, για μία ακόμη φορά, στη σημαντική 
αύξηση του αριθμού των πράξεων μεταξύ κοινοτικών και μη κοινοτικών 
επιχειρήσεων, ενώ οι ενδοκοινοτικές πράξεις μειώθηκαν κατά 9%. 
Από τα στοιχεία που αφορούν τις πράξεις μεταξύ επιχειρήσεων που δεν είναι 
εγκατεστημένες στην ΕΚ προκύπτει ότι ο αριθμός των πράξεων στον μεταποιητικό 
τομέα αυξήθηκε αισθητά στη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών. Η απότομη αυτή 
αύξηση των δραστηριοτήτων συγχώνευσης μεταξύ επιχειρήσεων που δεν είναι 
εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα αφορά κυρίως τους τομείς της 
μεταλλουργίας, των ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και των αυτοκινήτων. 
Εντούτοις, ο πίνακας 1 μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η συρρίκνωση των 
δραστηριοτήτων συγκέντρωσης ήταν σοβαρότερη στην Ευρώπη απ'ό,τι στον υπόλοιπο 
κόσμο κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. 
<Τ4> Συγκεντρώσεις και αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών κατά τομέα 
27. Ο πίνακας 2 παρουσιάζει την αναλυτική κατανομή, κατά τομέα 
δραστηριοτήτων, των συγκεντρώσεων και των αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών 
που πραγματοποιήθηκαν το 1992/1993 από κοινοτικές επιχειρήσεις. Οι πρώτες 
τρεις στήλες παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τη γεωγραφική διάσταση των 
πράξεων αυτών και η τέταρτη στήλη, καθώς και οι υπόλοιπες, παρέχουν τα 
συγκεντρωτικά στοιχεία για την περίοδο 1987/1988 έως 1992/1993. Ο πίνακας 
αυτός περιλαμβάνει μόνο τις συγχωνεύσεις και τις αποκτήσεις πλειοψηφικών 
συμμετοχών, οι οποίες αποτελούν το άθροισμα των ακόλουθων κατηγοριών που 
παρέχει η AMDATA : δημόσιες προσφορές, προσφορές μεταξύ ιδιωτών, εξαγορές 
επιχειρήσεων από στελέχη τους, εκποιήσεις και αντίστροφες εξαγορές(3). 
Το πρώτο μέρος του πίνακα παρουσιάζει τον αριθμό των πράξεων του είδους 
αυτού, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στον τομέα της γεωργίας, των 
μεταλλευμάτων, των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, των κατασκευών και της 
μεταποίησης. Η τελευταία αυτή κατηγορία υποδιαιρείται σε τρεις ομάδες : 
(3) Ορισμός των κατηγοριών αυτών παρατίθεται κατωτέρω στο τμήμα που αφορά 
την κατανομή των πράξεων ανάλογα με το μέγεθος και τον τύπο της 
προσφοράς. 
Πίνακας 2 
Γεωγρ. διάσταση και έτος 
Γτόχος SIC (2 *η·ία) EYrXQMEYEEXC ΚΑΙ ADOKTHEEIS ΠΛΕΙΟ*Η·ΙΚΟΝ tYMMETOXON ΚΑΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΤΟΜΕΑ 
1992/1**3 ΕΥΚΟΛΑ 
Εθνικές Κοινοτικές Κοιν/μη Κοιν. ΪΟνολο 1987/1988 1988/1989 1989/1990 1990/1991 1991/1992 
Γεωργία « κηκουρική 
Λασοκομ1α 
Αλιεία 
ΓΕΟΡΓΙΑ 
Εζόρυζη άνθρακα t στερεά καύσιμα 
Ορυκτέλαια & φυσικό αέριο 
Επε(εργασία ορυκτέλα(υν 
Οαραγυγή πυρηνικών καυσίμων 
Βλ. ενερ. /Αέριο 6 άλλες μορφές εν. 
Υδρευση 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ+ΥΑΟΡ 
Μεταλλεύματα 
Μεταποίηση μεταλλευμάτων 
Εζόρυζη ορυκτών 
Εζόρυζη ορυκτών άλλου είδους 
Μη μεταλλικά ορυκτά 
Βιομηχανία χημικών προϊόντων 
ΟΡΥΚΤΑ/ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 
Κατασκευή άλλων μεταλλικών ειδών 
Μηχανολογικές κατασκευές 
Εζοκλιο. γρ./ηλεκτρ. υκολ. γραφείου 
Ηλεκτρολογικές και ηλεκτρονικές κατ. 
Μηχαν. οχημ.και κατ. μέρη οχημ. 
Αλλος εξοπλισμός μεταφορών 
Κατασκευή οργάνων 
ΚΕΤΑΛΛΟΥΡΓ. /ΗΑΕΚΤΡΟΜΗΧΑΗ. ΚΑΤ. /ΑΥΤΟΚ -
Βιομηχανία ειδών διατροφής 
Παραγ. ζάχαρης και υποπροϊόντων ζάχ. 
Κλωστοϋφαντουργία 
Δέρμα d δερμάτινα είδη 
Βιομηχανία ενδυμάτων και υποδημάτων 
ξυλεία και κατασκευή ξύλινων επίπλων 
Χαρτοβιομηχανία 
Εκεζεργασία καουτσούκ και πλαστικού 
Άλλες μεταποιητικές Βιομηχανίες 
ΜΕΤΑΠΟΙΗΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 11 
1 
1 
13 
37 
15 
76 
64 
1 
194 
87 
225 
18 
127 
38 
38 
31 
564 
114 
104 
52 
239 
52 
23 
701 1 
0 
ι 
ι 
5 
1 
9 
3 
35 
Καταοκευές/έργα πολιτικού μηχανικού 106 
Κατασκευές 106 29 
15 
16 
0 
9 
6 
2» 
15 
3 
122 
15 
15 5 
13 
1 
3 
11 
ι 
34 
6 
17 
12 
30 
97 
2 
164 
23 
95 
15 
77 
12 
11 
21 
254 
35 
54 17 
1 
4 
22 
5 
36 
4 
81 
141 
206 
125 
367 
35 
238 
64 
S2 
60 
941 
178 
173 
92 
72 
324 
104 
39 
1061 
138 
138 6 
23 
9 
69 
107 
2 
215 
85 
184 
35 
187 
26 
30 
41 
40 
54 
170 
71 
30 21 
0 
1 
22 
7 
65 
30 
141 
204 
5 
452 
131 
302 
58 
308 
67 
49 
60 
975 
140 
146 
78 
9 
97 
117 
304 
157 
42 
1090 
104 
104 39 
1 
5 
45 
9 
30 
14 
9 
96 
35 
166 
283 
5 
594 
146 
445 
50 
353 
87 
65 
83 
195 
184 
94 
13 
101 
110 
386 
174 
50 
1307 
164 
164 38 
2 
S 
45 
7 
20 
15 
2 
30 
10 
108 
23 
192 
252 
154 
392 
36 
320 
80 
64 
91 
235 
215 
74 
15 
98 
91 
381 
148 
49 
134 
134 36 
0 
1 
37 
16 
3 
39 
17 
58 
36 
145 
226 
156 
415 
34 
321 
80 
73 
75 
1154 
217 
203 
111 
7 
76 
101 
337 
136 
42 
1230 
161 
161 Q "Ό 
Η 
•c 
β 
Q 
CM 
Πίνακας 2 συνέχεια 
Γεωγρ. διάσταση και έτος 
Στόχος SIC (2 ψηφία) ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ Σ ΠΛΕΙΟτΉΦΙΚΟΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΟΙ! ΚΑΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΤΟΜΕΑ 
1992/1993 
Εθνικές Κοινοτικές Κοιν/μη Κοιν Σύνολο 
Χονδρικό εμκόριο 262 
Εμπόριο καλαιοσιδήρου/ακόβλητα υλικά 10 
Διανομή εμκόριο (νοικοκυριά) 95 
Διανομή εμκόριο (λοιπά) 78 
Εενοδοχεία και τροφοδοσία 56 
Επισκευή διαφόρων ειδών και οχημάτων 7 
ΔΙΛΝΟΜΗ/ΕΕΝΟΔΟΧΕΙΑ 508 
Γενικές μεταφορές/επικοινωνίες 
Σιδηρόδρομοι 
Άλλες χερσαίες μεταφορές 
θαλάσσιες μεταφορές 
Αεροπορικές μεταφορές 
Βοηθητικές υπηρεσίες μεταφορών 9 
3 
36 
11 
12 
17 
Άλλες υκηρεσίες μεταφορών/αποθήκευσης 49 
Ταχυδρομικές υπηρ./τηλεπικοινωνίες 1 
ΜΕΤΑ*ΟΡΕΣ/ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝ0ΝΙΕΣ 138 
Τράπεζες και χρηματοοικονομικές υκηρ. 123 
Ασφαλίσεις (κχ. κοινωνική ασφάλιση) 48 
Υπηρεσίες σε επιχείρηση 333 
Εκμίσθ. μηχαν. και εξοπλισμού 29 
Αγοραπωλησίες ακινήτων 73 
ΤΡΑΠΕΖΕΣ/ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΟΤΙΚΕΣ/ΑΣ·. ΥΠΒΡ. 606 
Υγειονομικές υπηρεσίες 
Εκπαίδευση 
Έρευνα 4 Ανάπτυξη 
Ιατρική περίθαλψη 
Άλλες δημόσιες υκηρεσίες 
Τυχαγωγικές/κολιτιστικές υπηρεσίες 
Προσωπικές υπηρεσίες 
ΑΛΛΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 33 
13 
0 
63 
5 
132 73 
0 
10 
6 
14 
1 
104 
28 
15 
66 2 
5 
4 
2 
110 460 
11 
115 
101 
101 
9 
797 
194 
84 
509 
44 
87 
918 ΣΥΝΟΛΑ 
1987/1988 1988/1989 1989/1990 1990/1991 1991/1992 
288 
8 
89 
77 
70 
15 
547 
78 
44 
498 
62 
66 
748 480 
6 
114 
135 
116 
12 
863 
21 
17 
11 
67 
0 
178 
195 
81 
608 
92 
70 
1046 614 
11 
141 
227 
155 
25 
1173 
15 
2 
47 
33 
25 
18 
110 
3 
253 
242 
94 
773 
104 
96 
1309 
25 
96 
66 
159 66 
242 455 
3 
140 
185 
103 
13 
899 
62 
21 
23 
15 
108 
13 
2S7 
98 
685 
53 
78 
1194 
16 
16 
15 
8 
87 
10 
209 fl Τ) 
β» 
•ο Η 
-c β 
Μ 
Q 
18 
256 
136 
75 
14 
4 
2 
68 
29 
12 
238 
243 
73 
535 
39 
78 
968 
Πηγή : AMDATA 4^ 
CM 
\3 
Παράρτημα IV.Α.σ.11 
433 
ορυκτά και χημικά προϊόντα, μεταλλουργία, ηλεκτρομηχανολογικές κατασκευές, 
κατασκευή αυτοκινήτων και μεταποιητική βιομηχανία γενικότερα. Το δεύτερο 
μέρος του πίνακα περιλαμβάνει όλους τους τομείς των υπηρεσιών, χωρισμένους σε 
τέσσερις επιμέρους κατηγορίες : διανομή και ξενοδοχεία, μεταφορές και 
επικοινωνίες, τράπεζες, χρηματοπιστωτικός τομέας, ασφαλίσεις και λοιπές 
υπηρεσίες. 
'Οπως φάνηκε ήδη στον πίνακα 1 η γενική μεταποιητική βιομηχανία και η ομάδα 
που περιλαμβάνει τη μεταλλουργία, τις ηλεκτρομηχανολογικές κατασκευές και την 
αυτοκινητοβιομηχανία είναι οι δύο υποτομείς με τον μεγαλύτερο αριθμό 
συγκεντρώσεων και αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών το 1992/1993. Η τάση 
αυτή είναι σταθερή από το 1987/1988. Ωστόσο, η γεωγραφική διάσταση των 
πράξεων αυτών παρουσιάζει σημαντικές διαφορές. Ενώ ο αριθμός των 
διασυνοριακών πράξεων είναι περίπου ο ίδιος στους δύο αυτούς τομείς, ο 
αριθμός των εθνικών πράξεων στον τομέα της γενικής μεταποιητικής βιομηχανίας 
είναι πολύ υψηλότερος απ'ό,τι στον τομέα της 
μεταλλουργίας/ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών/ αυτοκινητοβιομηχανίας. 
Η γενική μεταποιητική βιομηχανία, η χαρτοβιομηχανία, η βιομηχανία ειδών 
διατροφής και ζάχαρης παρουσίασαν τον μεγαλύτερο αριθμό πράξεων κατά το 
παρελθόν έτος. Παρά την πτωτική τάση του αριθμού των πράξεων, το επίπεδο των 
δραστηριοτήτων συγκέντρωσης στον τομέα της χαρτοβιομηχανίας διατηρήθηκε στο 
υψηλό επίπεδο του 1992/1993. Κατά συνέπεια, το μερίδιο που κατέχει στον τομέα 
της μεταποιητικής βιομηχανίας αυξήθηκε, δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει 
περισσότερο από 30% των πράξ'εων στον τομέα αυτόν. Οι υποτομείς των ειδών 
διατροφής και ζάχαρης παρουσίασαν αισθητή μείωση όσον αφορά τον αριθμό των 
πράξεων αλλά το ποσοστό τους παραμένει το ίδιο, υψηλότερο από το ποσοστό του 
1987/1988. 
Στον τομέα της μεταλλουργίας, των μηχανολογικών κατασκευών και της 
αυτοκινητοβιομηχανίας, πρέπει να σημειωθεί ότι οι δύο κυριότεροι υποτομείς -
οι μηχανολογικές κατασκευές και οι ηλεκτρολογικές και ηλεκτρονικές κατασκευές 
- παρουσίασαν αποκλίνουσες τάσεις. Kat οι δύο αυτοί κλάδοι παρουσίασαν 
περίπου τον ίδιο αριθμό πράξεων το 1987/1988. Έκτοτε, οι δραστηριότητες όσον 
αφορά τις συγκεντρώσεις στον τομέα των μηχανολογικών κατασκευών αυξήθηκαν με 
πολύ ταχύτερο ρυθμό απ'ό,τι στον τομέα των ηλεκτρολογικών και ηλεκτρονικών 
κατασκευών. Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι οι εθνικές πράξεις είναι συχνότερες 
στον τομέα των μηχανολογικών κατασκευών απ'ό,τι στον τομέα των ηλεκτρολογικών 
κατασκευών. 
παρφτημαΐν·Α·σ·12 439 
Η πρόοδος που σημειώθηκε όσον αφορά την αύξηση του αριθμού των πράξεων στον 
κλάδο "ηλεκτρική ενέργεια, αέριο και άλλες μορφές ενέργειας" είναι σημαντική 
παρόλο που ο αριθμός τους εξακολουθεί να είναι μικρός. 
Στον τομέα των υπηρεσιών, το μεγαλύτερο μέρος των πράξεων συγκεντρώνεται σε 
δύο υποτομείς, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν περίπου 50% του συνολικού αριθμού 
συγχωνεύσεων και αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών. Πρόκειται για τη διανομή 
σε επίπεδο χονδρικών πωλήσεων και την παροχή υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις 
του χρηματοπιστωτικού τομέα. 
Όλοι σχεδόν οι υποτομείς ακολούθησαν τη γενική εξέλιξη των δραστηριοτήτων 
συγκέντρωσης, φθάνοντας σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο το 1989/1990 και το 
1990/1991. Αμέσως μετά άρχισε η φθίνουσα πορεία που συνεχίζεται ακόμη και 
σήμερα. 
Η κατανομή των πράξεων κατά τομέα είναι σταθερή. Αξίζει ωστόσο να αναφερθούν 
τα εξής : 
α) πρώτον, η σχετική μείωση των υπηρεσιών που παρέχονται σε επιχειρήσεις σε 
σχέση με το χονδρικό εμπόριο αν και εξακολουθούν να κατέχουν την πρώτη 
θέση όσον αφορά τον αριθμό των πράξεων που έχουν καταχωρισθεί. 
β) ότ ι η σχετική σημασία του τραπεζικού τομέα αυξανόταν συνεχώς, αλλά ότι 
κατά το 1992/1993 ο αριθμός των πράξεων στον τομέα αυτόν μειώθηκε 
αισθητά· 
γ) όλες οι υπόλοιπες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (π.χ. ασφαλίσεις, 
εκμίσθωση μηχανημάτων και εξοπλισμού και ακινήτων) παρουσίασαν αύξηση 
του αριθμού των πράξεων το 1992/1993 σε σχέση με το 1991/1992, παρόλο 
που η αύξηση αυτή ήταν σχετικά μικρή· 
δ) το επίπεδο των δραστηριοτήτων συγκέντρωσης στον τομέα του λιανικού 
εμπορίου που δεν αφορά τα νοικοκυριά ήταν ασυνήθιστα χαμηλό το 1991/1992 
και η σημαντική αύξηση του παρελθόντος έτους πρέπει να θεωρηθεί ως 
αποκατάσταση του κανονικού επιπέδου δραστηριοτήτων συγκέντρωσης στον 
τομέα αυτόν· 
ε) ο αριθμός των πράξεων στον τομέα του λιανικού εμπορίου που αφορά τα 
νοικοκυριά ήταν ασυνήθιστα υψηλός το 1991/1992, αλλά το 1992/1993 οι 
δραστηριότητες συγκέντρωσης στον κλάδο αυτό μειώθηκαν στο επίπεδο των 
προηγούμενων ετών. 
>τημα IV.Α.σ. 13 
4Φ0 
Για να ολοκληρώσουμε το θέμα αυτό, ο πίνακας 3 παρουσιάζει την κατανομή ανά 
χώρα όλων των ενδοκοινοτικών πράξεων - εθνικών και κοινοτικών — που 
χαταχωρίσθηκαν το 1992/1993. 
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει τον μεγαλύτερο αριθμό πράξεων συγκέντρωσης σε έξι 
από τους δέκα οικονομικούς τομείς που περιλαμβάνει ο πίνακας (γεωργία, 
μεταλλουργία και μηχανολογικές κατασκευές, άλλες μεταποιητικές βιομηχανίες, 
διανομή και ξενοδοχεία, τράπεζες, ασφαλίσεις και άλλες υπηρεσίες). Η Γερμανία 
παρουσιάζει τον μεγαλύτερο αριθμό πράξεων σε τέσσερις τομείς (ενέργεια και 
υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, ορυκτές ύλες και χημικά προϊόντα, κατασκευές και 
μεταφορές και επικοινωνίες). Το υψηλό αυτό επίπεδο δραστηριοτήτων 
συγκέντρωσης στη Γερμανία φαίνεται ότι αντικατοπτρίζει την επίδραση της 
γερμανικής ενοποίησης, λαμβανομένης υπόψη της φύσης των τομέων στους οποίους 
η Γερμανία κατέχει την πρώτη θέση. Τρίτη χώρα όσον αφορά τον συνολικό αριθμό 
ενδοκοινοτικών πράξεων είναι η Γαλλία. 
Πίνακας 3 
ΕΝΔΟΚΟΙΜΟΤΙΚΕΣ ΣΥΓΧΟΝΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙΣ ΠΛΕΙΟΤΗΦΙΚΩΜ ΣΥΗΜΕΤΟΧΟ.Ν ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ 
ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΧΑΓΟΡΑΖΟΜΕΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ -1992/1993 
Εθνικές/Κοινοτικές 92/93 
Εθνικότητα της εξαγορά- Β 
(όμενης επιχείρησης 
Στόχος SIC β 
ΤΙ Η .3 τ: β 
Η 
Q Γεωργία 2 
Ενέργεια και Ύδωρ 2 
Ορ. ύλες/Χημ. προϊόν. 13 
Μεταλ./Ηλεκτρ. κατ./ 
Αυτοκίνητα 13 
Μετακοιητ. Βιομ. 27 
Κατασκευές 6 
Διανομή/Εενοδοχ. 20 
Μεταφορές/Εκικ. 9 
Τρακ./Χρηματ. υκηρ./ 
Ασφάλειες 43 
Άλλες υκηρεσίες 5 2 131 
3 158 
1 11 
4 82 
1 28 1 0 
22 0 
87 1 
185 1 
184 3 
47 0 
199 1 
45 1 
125 114 
20 39 13 
17 
70 
10 45 
60 
6 
40 
25 
74 
6 1 
24 
6 11 
68 
191 
208 
43 
206 
27 
203 
59 47 
288 
687 
823 
121 
612 
171 
728 
147 
33 591 923 
Πηγή : AMDATA 
4^ 
4^ 
Παράρτημα IV.Α.σ.15 
<Τ4> Γεωγραφική κατανομή των πράξεων συγκέντρωσης 442 
28. Η βάση δεδομένων AMDATA μας παρέχει τη δυνατότητα να παρουσιάσουμε μία 
αναλυτική κατανομή των συγκεντρώσεων ανάλογα με τη γεωγραφική τους θέση. Στο 
τμήμα αυτό, οι ενδοκοινοτικές πράξεις παρουσιάζονται ξεχωριστά από τις 
πράξεις στις οποίες συμμετέχουν κοινοτικές και μη κοινοτικές επιχειρήσεις. 
<Τ5> ΕνΟοκοινοτικές πράξε ι ς 
29. Ο πίνακας 4 παρουσιάζει την κατανομή των συγχωνεύσεων και των 
αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών στις οποίες μετέχουν μόνο εταιρείες που 
είναι εγκατεστημένες στα κράτη μέλη. Η διαγώνιος του πίνακα αυτού παρουσιάζει 
τις καθαρά εθνικές πράξεις, ενώ τα υπόλοιπα στοιχεία αφορούν τις κοινοτικές 
πράξεις, δηλαδή πράξεις μεταξύ εταιρειών δύο τουλάχιστον κρατών μελών, ο 
πίνακας αυτός περιλαμβάνει όλες τις πράξεις που πραγματοποιήθηκαν το 
1992/1993 σε όλους τους τομείς (γεωργία, εξόρυξη μεταλλευμάτων και υπηρεσίες 
κοινής ωφελείας, μεταποιητική βιομηχανία και υπηρεσίες). 
Από τον πίνακα 4 φαίνεται ότι οι τρεις χώρες των οποίων οι εταιρείες 
αποτέλεσαν συχνότερα αντικείμενο συγχωνεύσεων και αποκτήσεων πλειοψηφικών 
συμμετοχών εθνικής και κοινοτικής διάστασης (Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία και 
Γαλλία) είναι και οι χώρες από τις οποίες προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των 
προσφορών για την εξαγορά εταιρειών εντός της Κοινότητας. Και στις δύο 
περιπτώσεις, το Ηνωμένο Βασίλειο κατέχει την πρώτη θέση. Το 1992/1993, ο 
αριθμός των πράξεων του είδους αυτού που πραγματοποιήθηκαν στο Ηνωμένο 
Βασίλειο ήταν μεγαλύτερος από οπουδήποτε αλλού στην Κοινότητα. Ο αριθμός των 
εθνικών πράξεων στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι μεγαλύτερος από τον συνολικό 
αριθμό των πράξεων σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας, δεδομένου 
ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποιήθηκαν 929 καθαρά εθνικές πράξεις, ενώ το 
σύνολο των εθνικών και κοινοτικών πράξεων που αφορούσαν εταιρείες της 
Γερμανίας (η οποία κατέχει τη δεύτερη θέση) ήταν 923. Η Γαλλία κατέχει την 
τρίτη θέση όσον αφορά το επίπεδο των δραστηριοτήτων συγκέντρωσης το 
1992/1993, είτε πρόκειται γι.α την εθνικότητα των εξαγοραζουσών επιχειρήσεων 
είτε για την εθνικότητα των εξαγοραζομένων επιχειρήσεων. 
Εντούτοις, όπως φαίνεται από τον πίνακα, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ 
των τριών αυτών χωρών. Ο αριθμός των περιπτώσεων στις οποίες το Ηνωμένο 
Βασίλειο παρουσιάζεται ως εθνικότητα της εξαγοράζουσας επιχείρησης είναι 
ελαφρώς μεγαλύτερος από τον αρι.θμό των περιπτώσεων στις οποίες η χώρα αυτή 
παρουσιάζεται ως εθνικότητα της εξαγοραζόμενης επιχείρησης (1.101 και 1.019 
αντίστοιχα). Συνεπώς, μπορεί να λεχθεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί 
Πίνακας 4 
ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙΣ ΠΛΕΙ0ΤΗ4ΊΚ0Ν ΣΥΜΜΕΤΟΧΟΝ ΜΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ (ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ) ΚΑΤΑ Χ ΟΡΑ 
(ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ) - 1992/1993 
Εθνικότητα της 
«(αγοραζόμενης επιχείρησης 
Εθνικότητα της Β 
ε(αγοράζουοας 
επιχείρησης α β 
χ» β* Τ) Η 
.3 -c β 
Βέλγιο 
Δανία 
Ιρλανδία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χάρες 
Πορτογαλία 
Ισκαν1α 
Ηνωμένο Βασίλειο 78 
1 
1 
19 
5 1 
134 
0 
3 
13 477 
26 
1 
18 
1 3 
3 
2 
34 
801 
0 
6 
0 
29 
0 
2 
43 0 
1 
ο 
25 
8 
0 
249 
0 
215 103 
163 
52 
625 
893 
5 
289 
6 
298 
Πηγή: AMDATA 591 923 9 
4^ 
Παράρτημα IV.A.o.17 
444 
"εξαγοράζουσα χώρα" στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, δεδομένου ότι το 
καθαρό υπόλοιπο των πράξεων είναι αρνητικό, δηλαδή ο αριθμός των αλλοδαπών 
επιχειρήσεων που εξαγοράζονται από εταιρείες του Ηνωμένου Βασιλείου είναι 
μεγαλύτερος από τον αριθμό των βρετανικών επιχειρήσεων που εξαγοράζονται από 
αλλοδαπές επιχειρήσεις(^). Εντούτοις, το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μία χώρα 
στην οποία η αναλογία των εθνικών πράξεων σε σχέση με τις κοινοτικές πράξεις 
είναι σχετικά υψηλή : σε κάθε εξαγορά, από βρετανική επιχείρηση, επιχείρησης 
άλλου κράτους μέλους, αντιστοιχούν 5,4 πράξεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 
βρετανικών μόνο επιχειρήσεων,. 
Η κατάσταση στη Γαλλία παρουσιάζεται διαφορετική, τουλάχιστον όσον αφορά το 
1992/1993. Όπως και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι γαλλικές επιχειρήσεις 
παρουσιάζονται συχνότερα ως εξαγοράζουσες επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών 
παρά ως εξαγοραζόμενες στο πλαίσιο ενδοκοινοτικών πράξεων(^). Ωστόσο, οι 
εθνικές πράξεις έχουν, σε σύγκριση με τις κοινοτικές πράξεις, σχετικά 
μικρότερη σημασία στη Γαλλία απ'ό,τι στη Μεγάλη Βρετανία. Σε κάθε 
διασυνοριακή πράξη αντιστοιχούν 3,2 εθνικές πράξεις απόκτησης πλειοψηφικών 
συμμετοχών, από γαλλικές επιχειρήσεις, σε επιχειρήσεις της ίδιας εθνικότητας. 
Διαφορετική παρουσιάζεται και η κατάσταση στη Γερμανία. Οι περιπτώσεις στις 
οποίες οι γερμανικές επιχειρήσεις αποτελούν αντικείμενο εξαγορών είναι πολύ 
συχνότερες από τις περιπτώσεις στις οποίες γερμανικές επιχειρήσεις 
εξαγοράζουν εταιρείες σε άλλα κράτη μέλη. Από την άποψη αυτή, η κατάσταση στη 
Γερμανία διαφέρει αρκετά από την κατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη 
Γαλλία. Εντούτοις, όπως και στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, οι εθνικές 
πράξεις (801) ήταν συγκριτικά πολύ περισσότερες από τις εξαγορές αλλοδαπών 
επιχειρήσεων από γερμανικές επιχειρήσεις (q2) ή από τις εξαγορές γερμανικών 
επιχειρήσεων από αλλοδαπές επιχειρήσεις (122). 
Η κατάσταση στα υπόλοιπα κράτη μέλη είναι, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, 
ανάλογη με την κατάσταση που περιγράφηκε για τα τρία αυτά κράτη μέλη. Το 
Βέλγιο, η Ελλάδα και οι χώρες της Ιβηρικής Χερσονήσου αποτελούν χώρες των 
(4) Φυσικά, το πραγματικό καθαρό υπόλοιπο θα έπρεπε να εκφράζεται με την 
αξία των πράξεων, αλλά δεδομένου του μεγάλου αριθμού περιπτώσεων για τις 
οποίες δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με το ύψος της προσφοράς κρίθηκε 
ότι ο αριθμός των πράξεων αποτελεί καταλληλότερο δείκτη. Στην περίπτωση 
του Ηνωμένου Βασιλείου και των κοινοτικών πράξεων, το υπόλοιπο των 
πράξεων, εκφρασμένο με την αξία τους, είναι επίσης αρνητικό : οι 
εξαγορές επιχειρήσεων από βρετανικές εταιρείες αντιπροσωπεύουν ποσό 
ύψους 7,7 δισ. ECU, ενώ οι εξαγορές βρετανικών επιχειρήσεων από ξένες 
εταιρείες αντιπροσωπεύουν μόνο 2,6 δισ. ECU. 
(5) Εντούτοις, στην περίπτωση της Γαλλίας, το υπόλοιπο, εκφρασμένο με τη 
συνολική αξία των πράξεων, κατανέμεται με περισσότερο ισόρροπο τρόπο. 
Παράρτημα IV.Α.σ.18 445 
οποίων οι επιχειρήσεις παρουσιάζονται συχνότερα ως εξαγοραζόμενες παρά ως 
εξαγοράζουσες επιχειρήσεις σε άλλα κράτη μέλη. Από την άποψη αυτή, η 
κατάσταση τους μοιάζει πολύ με την κατάσταση της Γερμανίας. Το Βέλγιο 
χαρακτηρίζεται από μεγάλο "άνοιγμα" προς τις πράξεις συγκέντρωσης εντός της 
Κοινότητας. Όπως και στην περίπτωση της Γαλλίας, η αναλογία των εθνικών 
πράξεων σε σχέση με τις κοινοτικές είναι μικρότερη σε σύγκριση με άλλες 
χώρες. Το αντίθετο φαίνεται ότι ισχύει για την Ιταλία, όπου 82% των 
ενδοκοινοτικών πράξεων ήταν καθαρά εθνικές. 
<Τ5> Πράξεις μεταξύ κοινοτικών και μη κοινοτικών επιχειρήσεων 
30. Οι πίνακες 5 και 6 συμπληρώνουν την περιγραφή των διασυνοριακών 
δραστηριοτήτων όσον αφορά τις συγκεντρώσεις. Ο πίνακας 5 παρουσιάζει την 
κατανομή των αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών από ευρωπαϊκές επιχειρήσεις 
σε επιχειρήσεις τρίτων χώρων ανάλογα με την εθνικότητα των επιχειρήσεων που 
αποτέλεσαν τον στόχο των συγκεντρώσεων, ο πίνακας 6 παρουσιάζει την 
εθνικότητα των μη κοινοτικών επιχειρήσεων που συγχωνεύθηκαν με κοινοτικές 
επιχειρήσεις ή απέκτησαν σ'αυτές πλειοψηφική συμμετοχή. 
Όπως φαίνεται στον πίνακα 5, οι επιχειρήσεις της Βόρειας Αμερικής αποτέλεσαν 
τον συχνότερο στόχο συγκέντρωσης ή απόκτησης πλειοψηφικών συμμετοχών για τις 
επιχειρήσεις της Κοινότητας. Από την πλευρά των αγοραστών, το Ηνωμένο 
Βασίλειο ήταν και πάλι το κράτος μέλος με τον μεγαλύτερο αριθμό 
δραστηριοτήτων, ακολουθούμενο από τη Γερμανία και τη Γαλλία. Αλλά και στην 
περίπτωση αυτή, παρατηρούνται αποκλίνουσες τάσεις μεταξύ των δραστηριοτήτων 
των τριών προαναφερθεισών χωρών. Περίπου 50% των επιχειρήσεων του Ηνωμένου 
Βασιλείου οι οποίες απέκτησαν πλειοψηφικές συμμετοχές σε εταιρείες εκτός της 
Κοινότητας επέλεξαν τις ΗΠΑ ή τον Καναδά. Από την άλλη πλευρά, η Γερμανία και 
η Γαλλία επιλέγουν συχνότερα επιχειρήσεις της Βόρειας Αμερικής, της Δυτικής 
Ευρώπης (εκτός της Κοινότητας) και της Ανατολικής Ευρώπης, θα πρέπει να 
επισημάνουμε ότι πέμπτη κατά σειρά κοινοτική χώρα όσον αφορά την απόκτηση 
πλειοψηφικών συμμετοχών, σύμφωνα με τον πίνακα 5, ήταν η Δανία και ότι 
περισσότερο από 50% των πράξεων πραγματοποιήθηκαν στην Σκανδιναβία<6). 
Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι οι ιταλικές επιχειρήσεις ανέπτυξαν σχετικά 
υψηλό επίπεδο δραστηριοτήτων στη Λατινική Αμερική. 
Ο πίνακας 6 καταδεικνύει ότι η Γερμανία συγκέντρωσε κατά το 1992/1993 τον 
μεγαλύτερο αριθμό ξένων κεφαλαίων από τρίτες χώρες για την απόκτηση 
πλειοψηφικών συμμετοχών σε κοινοτικές επιχειρήσεις. Σε 88 περιπτώσεις, 
(6) Η Δανία αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο των αποκτήσεων πλειοψηφικών 
συμμετοχών από κοινοτικές επιχειρήσεις στη Σκανδιναβία. 
Π1νάκας 5 
Εθνικότητα τής 
εξαγοραζόμενης επιχείρησης 
Εθνικότητα της 
ε(αγοράζουσας ΗΠΑ/Καναδ. 
επιχείρησης ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΚΑΤΑ ΓΕβΓΡΑΘΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΝ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΠΟΚΤΗΣΕΩΝ ΠΛΕΙΟΥΗΘΙΚΟΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΟΙ) ΣΕ ΜΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 
ΑΠΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ (ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ) 1992/1993 
Σκανδιναβία Υπόλοιπη 
Δ. Ευρώπη 'Aku Ανατολή Λάτ. Αμερική Μέση Ανατολή Ανατ. Ευρωκη Αυστραλία Αφρική Διεθνείς a 
β τ> β» 
•ο 
S3 
β 
ό 
Βέλγιο 
Δανία 
Ιρλανδία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ιταλία 
Λουξ εμ βουργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ιόκάνία 
Ηνωμένο Βασίλειο 7 
6 
24 
25 
1 
10 
ο 
14 
0 
2 
102 19 
27 
0 
2 
1 
5 5 
0 
0 
10 
1 
1 
ο 
2 
5 0 
14 85 
9 8 
2 
33 
2 
53 
Πηγή : AMDATA 
Φ\ 
Πίνακας C 
ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΝ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΟΟΚΤΗΣΕΩΝ ΠΛΕΙΟΤΗΘΙΚΟΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 
ΑΠΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΟΝ ΧΟΡΩΝ (ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ) - 1992/1993 
Εβνικότητα της 
εξαγοραζόμενης επιχείρησης 
Εθνικότητα της Β 
ε(αγοράζούσας 
επιχείρησης DE Irl F a 
β "Ο 
β» 
"Ο 
-3 
Ή 
β 
< 
> 
Q 
to 
ο 
ΗΠΑ « Καναδάς 
Σκανδιναβία 
Δυτική Ευρωκη 
Καραϊβική 
Άπω Ανατολή 
Λατινική Αμερική 
Μέση ανατολή 
Ανατολική Ευρώπη 
Αυστραλασία 
Ασία 
Αφρική 
Διεθνής 88 
26 
62 
0 
15 
2 
4 19 
7 
13 
1 
4 
0 
0 20 
12 75 
12 273 
91 
145 
4 
62 
5 
15 
5 
Πηγή : AMDATA 
4^ 
Παράρτημα IV.Α.σ.21 . . 
448 
επιχειρήσεις της Βόρειας Αμερικής απέκτησαν πλειοψηφικές συμμετοχές σε 
γερμανικές επιχειρήσεις. Η Δυτική Ευρώπη κατέχει τη δεύτερη θέση με τον 
διόλου ευκαταφρόνητο αριθμό των 62 πράξεων. Οι περισσότερες πράξεις αφορούν, 
όπως ήταν αναμενόμενο, τις δύο αυτές περιοχές και τη Σκανδιναβία. Η Άπω 
Ανατολή αποτέλεσε τον τέταρτο κατά σειρά επενδυτή αλλά, δεδομένου του 
μεγέθους των οικονομιών των χωρών αυτών, όπως και της Ιαπωνίας, ο αριθμός των 
πράξεων συγκέντρωσης με κοινοτικές επιχειρήσεις ήταν σχετικά μικρός. Αυτό 
γίνεται καλύτερα αντιληπτό με τη σύγκριση των στοιχείων που αφορούν τη 
Σκανδιναβία (91 πράξεις) με τα στοιχεία που αφορούν την Άπω Ανατολή (62 
πράξεις). 
Από την τομεακή κατανομή των συγχωνεύσεων και των αποκτήσεων πλειοψηφικών 
συμμετοχών από κοινοτικές επιχειρήσεις σε επιχειρήσεις που είναι 
εγκατεστημένες εκτός Κοινότητας φαίνεται ότι οι πράξεις αυτές αφορούν κυρίως 
τους τομείς της μεταλλουργίας, των μηχανολογικών κατασκευών, της κατασκευής 
αυτοκινήτων και της μεταποιητικής βιομηχανίας (με 118 πράξεις ο καθένας). 
Στη δεύτερη θέση ευρίσκεται ο τομέας της διανομής και των ξενοδοχείων και ο 
τομέας των τραπεζών, των ασφαλίσεων και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών (με 
82 πράξεις ο καθένας). Τα γενικά χαρακτηριστικά της κατανομής αυτής κατά 
τομείς είναι ίδια με τα χαρακτηριστικά της κατανομής των πράξεων που 
παρουσιάζει ο πίνακας 2. Ωστόσο, η κατανομή των πράξεων κατά γεωγραφική 
περιοχή παρουσιάζει ορισμένες διαφορές. Όσον αφορά τις συγκεντρώσεις μεταξύ 
επιχειρήσεων της Βόρειας Αμερικής και κοινοτικών επιχειρήσεων, υπάρχει 
σημαντική απόκλιση μεταξύ του αριθμού των περιπτώσεων που έχουν καταγραφεί 
στον τομέα της μεταλλουργίας, των ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και της 
αυτοκινητοβιομηχανίας (50 περιπτώσεις) και του αριθμού των περιπτώσεων στον 
τομέα της μεταποιητικής βιομηχανίας (33 περιπτώσεις, αριθμός που είναι 
ανάλογος με τον αριθμό των περιπτώσεων στον τομέα των χημικών προϊόντων που 
ήταν 31, στον τομέα της διανομής και των ξενοδοχείων 30 και στον τραπεζικό 
τομέα 30 ). Όσον αφορά τις κοινοτικές επιχειρήσεις που εξαγοράζουν ή 
συγχωνεύονται με επιχειρήσεις της Ανατολικής Ευρώπης, ο τομέας της 
μεταποιητικής βιομηχανίας συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό πράξεων (31 
συναλλαγές) και ακολουθεί ο τομέας της μεταλλουργίας, των 
ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και ο τομέας της διανομής και των ξενοδοχείων 
(με 18 και 10 πράξεις αντιστοίχως). Ο αριθμός των πράξεων που 
πραγματοποιήθηκαν στην Ανατολική Ευρώπη στον τομέα των τραπεζών, των 
χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και των ασφαλίσεων περιορίζεται μόνο σε 5. 
Αντίθετα, ο χρηματοπιστωτικός τομέας παρουσιάζει τον μεγαλύτερο αριθμό 
πράξεων συγκέντρωσης με στόχο επιχειρήσεις της Αυστραλίας και της Ασίας. 
Όσον αφορά τη Δυτική Ευρώπη, οι τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας, της 
μεταλλουργίας, των ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και των χημικών προϊόντων 
Παράρτημα IV.Α.σ.22 449 
με (18,17 και 13 πράξεις αντιστοίχως) αποτέλεσαν συχνότερα τον στόχο πράξεων 
συγκέντρωσης απ'ό,τι οι τομείς των υπηρεσιών (12 πράξεις στον τομέα της 
διανομής και 10 στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών). Τέλος, 19 
σκανδιναβικές επιχειρήσεις αποτέλεσαν τον στόχο πράξεων συγκέντρωσης στον 
τομέα της μεταλλουργίας και των ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και 15 στον 
τομέα της διανομής και των ξενοδοχείων. 
Η τομεακή κατανομή των πράξεων συγκέντρωσης στις οποίες μία κοινοτική 
επιχείρηση αποτέλεσε τον στόχο μη κοινοτικής επιχείρησης, παρουσιάζει 
ορισμένες διαφορές σε σχέση με την τομεακή κατανομή των ενδοκοινοτικών 
πράξεων που παρουσιάζει ο πίνακας 3 ανωτέρω. Πριν από οτιδήποτε άλλο πρέπει 
να αναφερθεί ότι ο αριθμός των πράξεων στον τομέα της μεταλλουργίας και των 
ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών το 1992/1993 ήταν μεγαλύτερος απ'ό,τι στον 
τομέα της μεταποίησης (136 και 120 πράξεις αντιστοίχως). Πρόκειται για 
ακριβώς το αντίθετο απ'ό,τι συμβαίνει όσον αφορά τις ενδοκοινοτικές πράξεις, 
όπου ο τομέας της μεταποίησης κατέχει την πρώτη θέση. ο αριθμός των πράξεων 
συγκέντρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα ήταν επίσης μεγαλύτερος στις 
περιπτώσεις που η εξαγοράζουσα επιχείρηση δεν ήταν κοινοτική απ'ό,τι στις 
περιπτώσεις που όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις ήταν ευρωπαϊκές (17% σε 
σύγκριση με 20%). Το ίδιο ισχύει για τους τομείς των χημικών προϊόντων, της 
εξορυκτικής βιομηχανίας και των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και της γεωργίας. 
Το υψηλό επίπεδο δραστηριοτήτων συγκέντρωσης τις οποίες ανέπτυξαν ξένες 
επιχειρήσεις που εξαγόρασαν κοινοτικές επιχειρήσεις στον τομέα της 
μεταλλουργίας και των ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών οφείλεται ως ένα βαθμό 
στον μεγάλο αριθμό συναλλαγών του είδους αυτού, οι οποίες είχαν ως στόχο 
γερμανικές επιχειρήσεις (56 περιπτώσεις που αντιπροσωπεύουν 41,2% των πράξεων 
στον εν λόγω τομέα). Το μεγάλο μερίδιο που κατέχει η Γερμανία στη γεωγραφική 
κατανομή των πράξεων καθορίζει, σε μεγάλο βαθμό, την τομεακή κατανομή (η 
Γερμανία προσέλκυσε 32,6% των πράξεων του είδους αυτού). Ιδιαίτερα σημαντικές 
ήταν επίσης οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στον τομέα της διανομής στη 
Γερμανία, όπου γερμανικές επιχειρήσεις αποτέλεσαν 48 φορές τον στόχο πράξεων 
συγκέντρωσης από μη κοινοτικές επιχειρήσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο ειδικεύεται 
για μία ακόμη φορά στον χρηματοπιστωτικό τομέα, με 42 περιπτώσεις στις οποίες 
βρετανικές επιχειρήσεις αποτέλεσαν τον στόχο μη κοινοτικών επιχειρήσεων κατά 
το 1992/1993. Στη Γαλλία, οι πράξεις κατανέμονται ομοιόμορφα στους πέντε 
κυριότερους τομείς. Η περίπτωση του Βελγίου ξεχωρίζει από τις άλλες, 
δεδομένου ότι ο αριθμός των πράξεων που είχαν ως στόχο βελγικές επιχειρήσεις 
αλλά πραγματοποιήθηκαν από μη κοινοτικές επιχειρήσεις ήταν αισθητά μικρότερος 
από τον αριθμό των πράξεων που πραγματοποιήθηκαν από κοινοτικές επιχειρήσεις. 
Παράρτημα IV.Α.σ.23 
<Τ4> Διασυνοριακή ροή των δραστηριοτήτων συγκέντρωσης -Τ50 
31. Ο προσδιορισμός της εθνικότητας της εξαγοράζουσας εταιρείας και της 
εταιρείας που αποτέλεσε τον στόχο της συγκέντρωσης σε κάθε πράξη καθιστά 
δυνατή την αναλυτική περιγραφή της διασυνοριακής ροής των δραστηριοτήτων 
συγκέντρωσης. Η πληροφορία αυτή, σε συνδυασμό με τη γεωγραφική διάσταση των 
πράξεων συμβάλλει στον προσδιορισμό των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων κάθε 
κράτους μέλους όσον αφορά τη θέση του στη διεθνή ροή πράξεων συγκέντρωσης. 
Στο τμήμα αυτό, καθορίζονται τρεις δείκτες βάσει των οποίων μπορούν να 
προσδιοριστούν τα βασικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας. 
Ο πρώτος δείκτης αφορά τον ρόλο που διαδραματίζει κάθε κράτος μέλος ως 
εξαγοράζουσα χώρα ή ως χώρα στόχος στις πράξεις ενοδοκοινοτικού και 
εξωκοινοτικού μεγέθους. Η ταξινόμηση αυτή γίνεται βάσει της τάσης κάθε 
χώρας να εξαγοράζει επιχειρήσεις (ή να αποτελεί τον στόχο) επιχειρήσεων 
εντός ή εκτός της ΕΚ. 
Ο δεύτερος δείκτης, ο δείκτης καθαρού υπόλοιπου είναι κατά κάποιο τρόπο 
το υπόλοιπο διασυνοριακών πράξεων κάθε χώρας, το οποίο αντιστοιχεί στη 
διαφορά μεταξύ του αριθμού των διασυνοριακών πράξεων στις οποίες η χώρα 
αυτή παρουσιάζεται ως εξαγοράζουσα και του αριθμού των διασυνοριακών 
πράξεων στις οποίες παρουσιάζεται ως χώρα στόχος. 
Τέλος, ο "δείκτης ανοίγματος προς το εξωτερικό" μας επιτρέπει να 
σχηματίσουμε μία εικόνα όσον αφορά την αναλογία μεταξύ εθνικών και 
διασυνοριακών πράξεων στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις κάποιου 
κράτους μέλους. Τα διαγράμματα 2 και 3 συνοψίζουν τα χαρακτηριστικά των 
κρατών μελών τα οποία έχουν προσδιοριστεί με βάση τους δείκτες αυτούς. 
32. Για να διαπιστώσουμε αν κάποιο κράτος μέλος αποτελεί τον στόχο πράξεων 
συγκέντρωσης στις οποίες συμμετέχουν κοινοτικές ή μη κοινοτικές επιχειρήσεις, 
αρκεί να διαιρέσουμε τα αριθμητικά δεδομένα της τελευταίας στήλης των πινάκων 
3 και 6. Με τη διαίρεση αυτή φαίνεται καθαρά ότι ο αριθμός των πράξεων στις 
οποίες οι εξαγοράζουσες επιχειρήσεις είναι κοινοτικές είναι πολύ μεγαλύτερος 
από τον αριθμό των πράξεων στις οποίες οι εξαγοράζουσες επιχειρήσεις δεν 
είναι κοινοτικές. 
Βλέπουμε λοιπόν ότι πραγματοποιήθηκαν 3.638 ενδοκοινοτικές πράξεις, ενώ οι 
περιπτώσεις στις οποίες επιχειρήσεις τρίτων χωρών εξαγόρασαν κοινοτικές 
επιχειρήσεις είναι μόνο 656. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε εξαγορά κοινοτικής 
επιχείρησης από επιχείρηση τρίτης χώρας αντιστοιχούν 5,55 πράξεις απόκτησης 
Παράρτημα IV.Α.σ.24 45 
πλειοψηφικών συμμετοχών από κοινοτικές επιχειρήσεις σε άλλες κοινοτικές 
επιχειρήσεις. Η ανάλυση αυτή μας επιτρέπει να χαρακτηρίσουμε τα κράτη μέλη 
ανάλογα με την τάση που παρουσιάζουν οι επιχειρήσεις τους να αποτελούν τον 
στόχο άλλων κοινοτικών επιχειρήσεων ή επιχειρήσεων από τρίτες χώρες. Οι χώρες 
των οποίων ο δείκτης είναι μικρότερος του 5,55 συγκαταλέγονται λοιπόν στις 
χώρες που παρουσιάζουν μεγαλύτερη τάση να αποτελούν τον στόχο επιχειρήσεων 
τρίτων χωρών απ'ό,τι ο κοινοτικός μέσος όρος. Αντίθετα, αν ο δείκτης είναι 
μεγαλύτερος από 5,55, οι επιχειρήσεις της χώρας αυτής αποτελούν συχνότερα τον 
στόχο κοινοτικών επιχειρήσεων απ'ό,τι ο κοινοτικός μέσος όρος. Με τη μέθοδο 
αυτή, διαπιστώνουμε ότι η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Γερμανία και οι 
Κάτω Χώρες είναι τα κράτη μέλη που αποτελούν συχνότερα τον στόχο επιχειρήσεων 
τρίτων χωρών απ'ό,τι τον στόχο κοινοτικών επιχειρήσεων. Το αντίθετο συμβαίνει 
στα υπόλοιπα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων την πρώτη θέση κατέχει το Βέλγιο 
με 11,7 ενδοκοινοτικές πράξεις για κάθε πράξη στην οποία η εξαγοράζουσα 
επιχείρηση δεν είναι κοινοτική. 
Η ίδια μέθοδος είναι δυνατόν να εφαρμοστεί και στους πίνακες 4 και 5 
προκειμένου να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο οι επιχειρήσεις κάθε κράτους 
μέλους έχουν την τάση να εξαγοράζουν άλλες κοινοτικές επιχειρήσεις ή 
επιχειρήσεις τρίτων χωρών. Για τον σκοπό αυτό διαιρούμε, για κάθε χώρα, το 
σύνολο της τελευταίας στήλης του πίνακα 4 δια του συνόλου της τελευταίας 
στήλης του πίνακα 5. Κατά μέσο όρο, σε κάθε εξαγορά κοινοτικής επιχείρησης 
από επιχείρηση εκτός Κοινότητας, αντιστοιχούν 6,81 πράξεις εξαγοράς 
επιχειρήσεων τρίτων χωρών από κοινοτικές επιχειρήσεις. Συντελεστής 
χαμηλότερος του 6,81 οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι επιχειρήσεις της χώρας 
έχουν την τάση να εξαγοράζουν επιχειρήσεις τρίτων χωρών συχνότερα από τον 
κοινοτικό μέσο όρο. Συντελεστής υψηλότερος του 6,81 οδηγεί στο συμπέρασμα ότι 
η τάση της χώρας να εξαγοράζει επιχειρήσεις στην Κοινότητα παρά εκτός αυτής 
είναι μεγαλύτερη από τον κοινοτικό μέσο όρο. Σύμφωνα με την ταξινόμηση αυτή, 
η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία και το Βέλγιο 
παρουσιάζουν μεγαλύτερη τάση για εξαγορά επιχειρήσεων στο εσωτερικό της 
Κοινότητας, ενώ η Ελλάδα, οι Κάτω Χώρες, η Δανία, το Λουξεμβούργο, η Ιρλανδία 
και το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσιάζουν μεγαλύτερη τάση για εξαγορά επιχειρήσεων 
στο εξωτερικό, παρά στο εσωτερικό της Κοινότητας. 
Οι δείκτες αυτοί καθιστούν δυνατή τη σχηματική αναπαράσταση της κατάστασης 
κάθε κράτους μέλους, όπως στο διάγραμμα 2, με βάση τις δραστηριότητες 
συγκέντρωσης που αναπτύσσει στο εσωτερικό και το εξωτερικό της Κοινότητας. 
Φυσικά, όσο χαμηλότερο είναι το επίπεδο δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε 
μία χώρα, τόσο ασταθέστερη είναι η θέση της στο διάγραμμα. Έτσι, η κατάσταση 
χωρών όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία ή το Λουξεμβούργο πρέπει να θεωρείται ως 
Τά κρ&Τϊ»!-μελή τρβ: Κό,ι νότηγας^ως^εξ^γφ^^ ;ως χώρες στόχοι 
στο ΈΦϋηΒβχκό-καί\ .το^ξ^ΕρΊ κφ;τθζ; Κ(^^Λ/φτίΐ(Τϊϊς ; 
E2^opa£euoa x^pa 
oro eaiffep!K6 trig 
l&ttVOTnTOQ 
c > P 1 
E^ayaoa^ouaa xwpa 
EK^fx; KmvoTryrag 'I: 
1] . 
ncprosoAia < \'!\ 
Iotravia 
Γερμανία 
Κοινοτικός μέσος όρος ,. 
Κάτω Χώ&Ες :"! 
Η 
. Ι 
Χώρα ιτοϋ αιτετ-ελεί τον στόχο εττιχε! απσεων 
τ~> -ων χωρών AiaypajJW^ 
Βέλγιο 
Ι·) 
Ιταλία 
Μ 
Γαλλία 
Η 
Ιρλανβία 
Μ Ηνωμένο Βασ ί λειο 
Δανία 
Λουξεμβούργο •• i 
! - ! Ι 
'•> ' >' > Χώρα ικχι αποτελεί τον στόχο κο» νοτικών επ ι χει ρήσεων 
Πηγή...: ..Πίνακες3,..V 5 και 6 0« Ό 0·ί Τ) 
.3 . 
» τ: β 
Μ 
4^ 
Παράρτημα IV.Α.σ.26 453 
ιδιαίτερα ασταθής, δεδομένου ότι, λόγω του μικρού αριθμού πράξεων που 
πραγματοποιούνται στις χώρες αυτές, η κατάσταση τους διαφέρει σημαντικά από 
το ένα έτος στο άλλο. 
Το διάγραμμα 3 παρέχει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά 
κρατών μελών όσον αφορά τις διεθνείς δρασστηριότητες συγκέντρωσης. Για κάθε 
κράτος μέλος υπολογίστηκε το καθαρό υπόλοιπο, δηλαδή το πηλίκο της διαφοράς 
μεταξύ του αριθμού των διασυνοριακών πράξεων^7) στις οποίες οι επιχειρήσεις 
της χώρας αυτής αποτέλεσαν τον στόχο ξένων επιχειρήσεων και του αριθμού των 
πράξεων με τις οποίες οι επιχειρήσεις της ίδιας πάλι χώρας εξαγόρασαν μη 
κοινοτικές επιχειρήσεις, δια του συνολικού αριθμού των διεθνών πράξεων της 
χώρας. Το υπόλοιπο αυτό είναι αρνητικό για πέντε μόνο χώρες, πράγμα που 
σημαίνει ότι οι περιπτώσεις στις οποίες επιχειρήσεις των χωρών αυτών 
εξαγοράζουν επιχειρήσεις σε άλλα κράτη μέλη της Κοινότητας ή εκτός αυτής 
είναι περισσότερες από τις περιπτώσεις στις οποίες αποτελούν τον στόχο ξένων 
επιχειρήσεων. Η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν τους χαμηλότερους 
δείκτες και ακολουθούν η Δανία, η Γαλλία και η Ολλανδία. Αντίθετα, η 
Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, ,το Βέλγιο και η Γερμανία, ακολουθούμενες από 
την Ιταλία, παρουσιάζουν θετικό καθαρό υπόλοιπο όσον αφορά τον αριθμό των 
πράξεων στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις άλλων χωρών. 
Το διάγραμμα 3 περιλαμβάνει επίσης τον δείκτη ανοίγματος προς το εξωτερικό. Ο 
δείκτης αυτός αφορά τον αριθμό των διασυνοριακών πράξεων συγκέντρωσης μιας 
χώρας σε σχέση με τον αριθμό των εθνικών πράξεων. Ο δείκτης αυτός 
υπολογίζεται από τη διαφορά μεταξύ του συνόλου των διεθνών και των εθνικών 
πράξεων, η οποία διαιρείται με τον αριθμό και των δύο. Οι μικρές χώρες όπως 
το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ιρλανδία είναι, όπως αναμένει 
κανείς, ιδιαίτερα "ανοικτές" προς το εξωτερικό ενώ οι μεγάλες χώρες, όπως η 
Γερμανία είναι λιγότερο "ανοικτές". 
Εντούτοις, πρέπει να αναφερθούν ορισμένες εξαιρέσεις. Η Δανία, για 
παράδειγμα, χαρακτηρίζεται από αρνητικό δείκτη, πράγμα που σημαίνει ότι το 
επίπεδο των δραστηριοτήτων συγκέντρωσης στο εσωτερικό της χώρας είναι 
ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με τις διεθνείς πράξεις. Αξίζει επίσης να αναφερθεί 
ότι ο δείκτης της Γαλλίας είναι αρνητικός αλλά πολύ μικρός σε απόλυτους όρους 
(για παράδειγμα, σε σχέση με την Ιταλία), πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει 
κάποια ισορροπία μεταξύ του αριθμού των διασυνοριακών πράξεων και των διεθνών 
πράξεων στις οποίες συμμετέχουν γαλλικές επιχειρήσεις. Μεταξύ των χωρών με 
θετικό καθαρό υπόλοιπο και θετικό δείκτη ανοίγματος προς το εξωτερικό 
(7) Οι οποίες περιλαμβάνουν τόσο τις κοινοτικές όσο και τις μη κοινοτικές 
πράξεις, δεν περιλαμβάνουν όμως τις εθνικές πράξεις. 
Καίίαρό «πόλοι το και όί ί κ τ ι, "ανο\γ]*ιι\χ** των χωρών της Κοινότητας όσον αφορά τις 
συγκεντρωθείς Κ«Ί τις αποκτηθείς :λί. ι οψηφικών συμμετοχών 
&£Xyio 
fla v i a 
ipX«v6ia 
fuXXia 
repfjavia 
£XXa6a 
JTOX ia 
A o oi, e pfio yp vo . 
Karu Xwpec; 
HopToyoX. [p. 
I o n a v i a 
Hvu)|j£vo Baoi-Xs i o A-1 aY£a|&a 3 
•"Ί, 
•βββΜβΒΒΙβΙ^ 
' '; Γ^^' 
ι ι! 
.. .:. ί""*"""1 
ΐ' •.-.-.. :•:.:..Ϊ.:ΛΙ, 
•Ί' ;, 
ι ί\ 
ί ι! 
-•(•),(.; ο. 1 υ.·: ο η/: ο. ι Μ. ι-; ο,ιι ι ι ,·_' 
<ίίίΙρχ(Κ) (ΐΐίόλοπιο ; ; ΛΕΪκιτις .(ΐν(>ί.γ^ίί(χ; 
Μηγη.: \ΜΙ)\ΓΛ 4^ 
4^. 
Παράρτημα IV.Α.σ.27 455 
παρατηρούνται σημαντικές διαφορές. Για παράδειγμα, το καθαρό υπόλοιπο είναι 
περίπου το ίδιο στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Εντούτοις, ο δείκτης 
ανοίγματος της Ισπανίας είναι μικρότερος από το ήμισυ του δείκτη της 
Πορτογαλίας. Αυτό σημαίνει ότι το επίπεδο των εγχώριων δραστηριοτήτων 
συγκέντρωσης είναι υψηλότερο στην Ισπανία απ'ό,τι στην Πορτογαλία. 
<Τ4> Κατανομή των πράξεων συγκέντρωσης ανάλογα 
με το ποσό της συναλλαγής και το είδος της πράξης 
33. Η βάση δεδομένων AMDATA, αντίθετα από την DOME, δεν παρέχει πληροφορίες 
σχετικά με τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στις 
συγκεντρώσεις. Συνεπώς, είναι αδύνατον να δώσουμε πληροφορίες σχετικά με το 
μέγεθος των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στις πράξεις συγκέντρωσης. Αντίθετα, η 
AMDATA παρέχει ορισμένες πληροφορίες που μας επιτρέπουν να ταξινομήσουμε τις 
πράξεις όχι ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων αλλά ανάλογα με το μέγεθος 
τους, δεδομένου ότι παρέχει στοιχεία σχετικά με το ποσό της συναλλαγής σε κάθε 
πράξη. Εντούτοις, όπως φαίνεται στον πίνακα 7, για ένα μεγάλο ποσοστό πράξεων 
δεν υπάρχουν στοιχεία όσον αφορά την αξία που αντιπροσωπεύουν. Το ποσό της 
συναλλαγής είναι γνωστό μόνο για το ένα τρίτο των πράξεων στις οποίες 
συμμετέχουν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις (δηλαδή τις εθνικές και κοινοτικές πράξεις, 
και τις πράξεις στις οποίες συμμετέχουν μία ευρωπαϊκή επιχείρηση και μία 
επιχείρηση τρίτης χώρας). Το ποσοστό των πράξεων για τις οποίες δεν υπάρχουν 
στοιχεία όσον αφορά το ποσό της συναλλαγής δεν είναι το ίδιο σε όλους τους 
τομείς. Το πρόβλημα είναι οξύτερο όσον αφορά τις ενδοκοινοτικές πράξεις στον 
κατασκευαστικό τομέα, στον οποίο το ποσό της συναλλαγής είναι γνωστό μόνο σε μία 
από τις έξι πράξεις περίπου. Αντίθετα, το πρόβλημα είναι άνευ σημασίας όσον 
αφορά τις πράξεις μεταξύ κοινοτικών και μη κοινοτικών επιχειρήσεων στον τομέα 
της ενέργειας και του ύδατος, όπου το ποσό της συναλλαγής απουσιάζει μόνο σε 13 
από τις 34 συνολικά πράξεις. 
Οι ενδοκοινοτικές πράξεις είναι συνήθως μικρότερου μεγέθους από τις πράξεις στις 
οποίες συμμετέχουν κοινοτικές επιχειρήσεις και επιχειρήσεις τρίτων χωρών. Στην 
μεταποιητική βιομηχανία, για παράδειγμα, 65% των ενδοκοινοτικών πράξεων 
αντιπροσώπευαν ποσό μικρότερο των 10 εκατομμυρίων ECU, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό 
για τις πράξεις μεταξύ κοινοτικών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων τρίτων χωρών 
ήταν 43%. Εντούτοις, 56% των πράξεων στις οποίες συμμετείχαν κοινοτικές και μη 
κοινοτικές επιχειρήσεις, στον ίδιο τομέα, αντιπροσώπευαν ποσό 10 έως 500 
εκατομμυρίων ECU, και 34% των ενδοκοινοτικών πράξεων περιλαμβάνονταν στο ίδιο 
διάστημα τιμών. Ωστόσο, υπήρξαν και δύο περιπτώσεις ενδοκοινοτικών πράξεων οι 
οποίες υπερέβησαν τα 200 εκατομμύρια ECU. 
Από την κατανομή των πράξεων ανάλογα με τον τομέα δραστηριότητας και το ποσό της 
συναλλαγής, προκύπτουν ορισμένα ενδιαφέροντα στοιχεία. Στον τομέα της ενέργειας 
και του ύδατος, το μέσο μέγεθος των πράξεων είναι υψηλό. Όσον αφορά τις 
ενδοκοινοτικές πράξεις, 31% των πράξεων για τις' οποίες υπάρχουν διαθέσιμα 
στοιχεία όσον αφορά την αξία που αντιπροσωπεύουν υπερβαίνουν τα 200 εκατομμύρια 
ECU. Όσον αφορά τις πράξεις μεταξύ κοινοτικών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων 
τρίτων χωρών, το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 38%, με τρεις πράξεις που 
πίνακας 7 
Ι*ΤΜΚ3ΗΗ-«Μ «ΓΚΙΜΤΙβεΕΟΙί ΑΚΑΑΟΓΑ ίΟ: ΤΟ ΠΟΙΟ ΤΗΕ εηΚΑΑΑΓΗΕ ΧΜ ΤΟΗΕΑ. ΛΡΛΕΤΗΡΙΟΤΒΤΟΝ - 1992/19*3 β 
Τ) 
β> 
Τ) 
Η 
.3 
-ν. 
β 
Η 
< 
> 
Ο 
Μ 
00 
0Γ\ Κλίμακες τιμών ο« εκατ. Εσυ Κο νβίαβ < 10 εχατ. < 50*Μ. < 100εκ < 200ϊκατ. < 500βκ.< 900εχ Άνω Σύνολο 
ΕτΛχος 5ΙΟ 
rcugat'" 
Evfiowoiv. 7 
EvtpTeta * Y6up 
EvAouoiv. 31 
EK/tplTTi X;. 13 
OpuMT^c uXct/Xnjiimi Hpo'tivta 
EV&OHOIV. 187 
EK/rpltri x- 1°S 
MtTaXXoup-fta/JUiMTponr|X. MOT./AOTOMfvr|ta 
Evfioxoiv. 4SS 
KR/tpltri x> l'-l 
MeTanoirjoTi 
Ev&oxo<v. 600 
BK/TplTf) x- 15* 29 
KataaMEucc 
EV6OKOIV. 98 
E*/tpltn X- 1° 
A i avoyiiy/ScvoGoxe la 
EVSOKOIV. 398 
EK/rplTii x- lJO 
Mcicnpoptc/E* t«ot vuv(es 
Evfioxaiv. 1J9 
ES/Tpl-tH x- 3S 
Tpdnte{:C{/Xpr|ttaTontOT. onriprcot-ts/ftaiiKiAci c? 
Ev5o«oiv. 469 
EK/tplTr) Xi 12« 
Ev6owouv. 97 
EK/Tpliri x> 28 
tYHOAA 3259 
tlTJT«Y : **©ATA 6 
1 
8 
5" 
55 
15 
151 
36 
144 
24 
16 
4 
1Ϊ8 
27 
24 
9 
143 
28 
32 
8 
879 a 
l 
3 
5 
30 
25 
52 
31 
59 
5 
1 
54 
18 
13 
5 
59 
21 
15 
7 
429 11 a 
0 
0 
3 
9 
10 
12 
10 
9 
8 
2 
2 
9 
8 
3 
3 
24 
8 
2 
3 
128 0 
0 
4 
4 
5 
5 
3 
4 
5 
9 
0 
0 
6 
2 
1 
0 
25 
4 
1 
1 
78 0 
0 
1 
1 
2 
6 
2 
1 
4 
0 
0 
0 
4 
0 
1 
0 
6 
4 
0 
0 
41 0 
0 
0 
0 
0 
0 
1 
1 
0 
1 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
6 0 
0 
0 
3 
0 
1 
0 
0 
2 
238 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
8 
* 14 
8 
47 
34 
288 
164 
687 
254 
823 
121 
17 
612 
18* 
171 
52 
72« 
191 
147 
47 
4828 
Παράρτημα IV.Α.σ.29 
457 
αντιπροσωπεύουν ποσό άνω των 900 εκατομμυρίων ECU. Οι πράξεις στους τομείς της 
χημικής βιομηχανίας, και της εξορυκτικής βιομηχανίας αντιπροσώπευσαν επίσης αξία 
μεγαλύτερη από τον μέσο όρο. Σαράντα επτά πράξεις κοινοτικής διάστασης 
αντιπροσώπευσαν ποσό άνω των 50 εκατομμυρίων ECU, και επτά απ' αυτές υπερέβησαν 
τα 500 εκατομμύρια ECU. Ακολουθούν στη συνέχεια, όσον αφορά το μέσο μέγεθος των 
πράξεων, ο χρηματοπιστωτικός τομέας, ο τομέας της μεταλλουργίας, των 
ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και της μεταποιητικής βιομηχανίας. 
Ο πίνακας 8 παρουσιάζει την κατανομή των πράξεων συγκέντρωσης (εκτός από τις 
κοινές επιχειρήσεις και τις αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών, όπως και στους 
προηγούμενους πίνακες) ανάλογα με το είδος της πράξης. Δημόσιες προσφορές είναι 
οι πράξεις στις οποίες η εξαγοραζόμενη επιχείρηση είναι εισηγμένη στο 
χρηματιστήριο, σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Η κατηγορία των προσφορών από 
ιδιώτες περιλαμβάνει όλες τις συναλλαγές στις οποίες η εξαγοραζόμενη επιχείρηση 
δεν είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο και οι οποίες δεν κατατάσσονται σε άλλη 
κατηγορία. Οι εξαγορές επιχειρήσεων από τα στελέχη τους είναι οι πράξεις στις 
οποίες τα μέλη της διοίκησης μια^ επιχείρησης εξαγοράζουν ολόκληρη ή μέρος της 
επιχείρησης. Εκποιήσεις, σύμφωνα με τον ορισμό της AMDATA, είναι οι πράξεις 
απόκτησης στοιχείων ενεργητικού μιας εταιρείας που εδρεύει στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
Τέλος, αντίστροφες εξαγορές ε ίνα Ι οι πράξεις με τις οποίες μία εταιρεία που 
είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο εξαγοράζει μία εταιρεία που δεν είναι 
εισηγμένη στο χρηματιστήριο και στις οποίες η έκδοση μετοχών ως αντάλλαγμα 
οδηγεί στην απόκτηση του ελέγχου της εταιρείας που είναι εισηγμένη στο 
χρηματιστήριο από την εταιρεία που δεν είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο^). 
Ο πίνοΜαζ 8 καταδεικνύει ότι οι εξαγορές από ιδιώτες αποτελούν τον συχνότερο 
τύπο πράξης, με 38.281 πράξεις επί συνόλου 4.828 ενδοκοινοτικών πράξεων και 
πράξεων μεταξύ κοινοτικών και μη κοινοτικών επιχειρήσεων. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα 
όσον αφορά τις πράξεις μεταξύ κοινοτικών και μη κοινοτικών επιχειρήσεων, 
δεδομένου ότι μόνο 184 εξωκοινοτικές πράξεις συγκέντρωσης ανήκουν σε άλλες 
κατηγορίες. Αντίθετα, ο^ αντίστροφες εξαγορές είναι εξαιρετικά σπάνιες, 
δεδομένου ότι το 1992/1993 κατεγράφησαν μόνο τρεις πράξεις του είδους αυτού. Οι 
εξαγορές επιχειρήσεων από στελέχη τους ήταν σχετικά συχνές στις ενδοκοινοτικές 
πράξεις και αντιπροσώπευσαν ποσοστό μεγαλύτερο από 12%. Οι περισσότερες από τις 
184 εξωκοινοτικές πράξεις αφορούσαν εκποιήσεις. Οι συμφωνίες του είδους αυτού 
είναι σχετικά συχνές στους τομείς της διανομής και των χρηματοοικονομικών 
υπηρεσιών, οι δημόσιες προσφορές κοινοτικής διάστασης ήταν ιδιαίτερα σημαντικές 
στον τομέα των τραπεζών, των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και των ασφαλίσεων, 
στον οποίο κατεγράφησαν 60 πράξεις. 
Εύκολα διαπιστώνει κανείς ότι η AMDATA προσφέρει τη δυνατότητα αναλυτικότερης 
ταξινόμησης των πράξεων ανάλογα με το είδος τους απ'ό,τι η DOME, η οποία παρείχε 
στοιχεία για τρεις κατηγορίες πράξεων: τις συγχωνεύσεις, τις αποκτήσεις 
πλειοψηφικών και μειοψηφικών συμετοχών και τις κοινές επιχειρήσεις. Πρέπει να 
(8) Η AMDATA περιλαμβάνει τους "στρατηγικούς συνασπισμούς" (αποκτήσεις 
μειοψηφικών συμμετοχών) και τις "αποσυγκεντρώσεις" ως ξεχωριστές 
κατηγορίες οι οποίες δεν μπορούν να ενταχθούν στις αποκτήσεις 
πλειοψηφικών συμμετοχών. Οι αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών 
εξετάζονται στο επόμενο τμήμα της έκθεσης. 
ΙΗ νάκας V 
4^ 
αϊ ttojos sic -- ---
EVOOKOIV. 
fcHpYta 1 
Evtpftia t 'Y&up S 
OpUK. Olcc/Xrm. ltpotov. 12 
Hctal/MXtMTpO)ir))Iov. wataowtut^/ 
AutOKlvr)Ta 17 
ttCTMotrftttrt) ftiomixav 29 
KaTa«KCu*c 1 
AtavO)i^/Xtvo&ox<(a 17 
Hcta90p4(/EiiiMOi>Htv(cc 2 
Tpa«c£ct/XpqtiaTO« IOT. 
oitrtpcol c(/Ao*aX{oc i ( 60 
'AXXcc u*T)pco(cc 3 
HWOAA 147 
OtVT^i •• AHDATA Soiv/ftq EVOOMOIV. 
VOIVOttM. 
β 9 
3 38 
12 209 
5 492 
3 «17 
1 94 
* 467 
3 140 
9 532 
4 107 
48 2705 jtoiv/«n 
KOIVOTIK. 
< 
24 
133 
230 
214 
15 
156 
45 
156 
37 
1016 EV&OKOIV. 
1 
0 
30 
117 
97 
19 
65 
20 
80 
16 
445 Koiv/Mr) 
MOtVOTlK. 
1 
0 
3 
3 
2 
1 
0 
1 
2 
0 
13 EVOOKOIV. 
3 
4 
37 
61 
•0 
7 
S3 
9 
55 
21 
340 Kotv/Mr) EVOOKOIV. 
KOtVOTIK. 
1 0 
7 0 
16 0 
16 0 
19 0 
0 0 
20 6 
3 0 
23 1 
6 0 
111 1 Koiv/Nf) 
KOIVOT lit. 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1 
0 
1 
0 
2 EVOOKOtV. 
14 
47 
2B8 
647 
823 
121 
612 
171 
728 
147 
3638 xotv/Mn 
MOIVOT 111 
« 
34 
1*4 
254 
238 
17 
185 
52 
191 
47 
119© Ε (6ος ηροο?ορ<}ς ΚΑΤΑΜΟΗΒ ΤΟΝ ΠΡΑ8ΕΟΝ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΕΙΔΟΙ ΤΗΕ ΠΡΟΕ#ΟΙ>ΑΕ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΑ ΑΡΑΕΤ8ΡΙΟΤΜΤΑΕ - 1992/1993 
*τϋμ*β. «ροογ. ΑΚονη^ι^ «υμμ. «* **»**. ΧξΑγ. £κιχ· ««6 
οτ€λ*χη της Εκκοιήοος Αντ(στρο<τ<ς εζαγορίς Εύκολο 
Παράρτημα IV.Α.σ.31 
459 
τονίσουμε ότι η AMDATA δεν περιλαμβάνει ξεχωριστή κατηγορία για τις 
συγχωνεύσεις, ακόμη και στις περιπτώσεις στις οποίες οι δύο εταιρείες 
συγχωνεύονται για να δημιουργήσουν μία νέα και παύουν να υπάρχουν ως αυτόνομες 
οντότητες. 
Στην περίπτωση αυτή, η AMDATA θεωρεί ότι τουλάχιστον μία από τις δύο εταιρείες 
ασκεί έλεγχο ή επιρροή στην άλλη ή τις άλλες, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της 
εξαγοράς ή της απόκτησης πλειοψηφικής συμμετοχής. Σύμφωνα με την εν λόγω βάση 
δεδομένων, υπάρχει πάντα (τουλάχιστον) μία εξαγοράζουσα επιχείρηση και μία 
επιχείρηση στόχος^9). Εκτός απ'αυτό, η λογιστική αυτή μέθοδος καθιστά δυνατή 
τη γεωγραφική ανάλυση της ροής των δραστηριοτήτων συγκέντρωσης βάσει της 
εθνικότητας της εξαγοράζουσας επιχείρησης και της επιχείρησης στόχου. 
<Τ4> Αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών και κοινές επιχειρήσεις 
34. Οι πίνακες 1 και 9 παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη των 
αποκτήσεων μειοψηφικών συμμετοχών(1") στη διάρκεια του παρελθόντος έτους σε 
σύγκριση με το διάστημα 1987/1988 - 1991/1992. Αντίθετα με ό,τι συνέβη στην 
περίπτωση των συγχωνεύσεων και των αποκτήσεων πλειοψηφικών συμμετοχών, οι 
αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών δεν μειώθηκαν κατακόρυφα σε σχέση με το 
1991/1992. Μάλιστα, ο αριθμός των εθνικών πράξεων και των πράξεων μεταξύ 
κοινοτικών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων τρίτων χωρών αυξήθηκε σε σχέση με το 
1991/1992. Παρόμοια ήταν η εξέλιξη και στον μεταποιητικό τομέα και τον τομέα των 
υπηρεσιών. Ο αριθμός των πράξεων του είδους αυτού αυξήθηκε στον τομέα της 
μεταλλουργίας, των ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και των αυτοκινήτων, καθώς 
και στον χρηματοπιστωτικό τομέα και τις άλλες υπηρεσίες. Ο μεγαλύτερος αριθμός 
πράξεων συγκέντρωσης παρατηρείται στον τομέα των τραπεζών, των ασφαλίσεων και 
των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, με 80 εθνικές πράξεις και 39 διασυνοριακές 
συναλλαγές στις οποίες συμμετέχουν κοινοτικές επιχειρήσεις. Το υψηλό αυτό 
επίπεδο δραστηριοτήτων είχε ήδη εμφανιστεί κατά τα προηγούμενα έτη, παρόλο που 
τα κενά που παρουσιάζει η AMDATA όσον αφορά τη χρονολογική κάλυψη των συμφωνιών 
του είδους αυτού πριν το 1990/1991 δεν επιτρέπουν τη σύγκριση σε μακροπρόθεσμη 
βάση. 
Ο πίνακας 9 συνοψίζει τις διεθνείς δραστηριότητες όσον αφορά την απόκτηση 
μειοψηφικών συμμετοχών, στις οποίες συμμετέχουν κοινοτικές επιχειρήσεις, οι 
ενδοκοινοτικές πράξεις ήταν πολύ περισσότερες από τις πράξεις στις οποίες 
συμμετείχαν επιχειρήσεις τρίτων χωρών. Η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό εθνικών 
πράξεων το 1992/1993 ήταν η Γαλλία και στη δεύτερη θέση ήταν η Ιταλία. Στο 
Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία, δύο χώρες με ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο 
δραστηριοτήτων συγκέντρωσης όσον αφορά τις αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών, ο 
αριθμός των αποκτήσεων μειοψηφικών συμμετοχών ήταν αρκετά μικρός. 
(9) Παρόλο που η ερμηνεία αυτή δημιουργεί μερικές φορές προβλήματα, και 
συνεπώς μπορεί να αμφισβητηθεί, είναι αλήθεια ότι οι "αμιγείς" συγχωνεύσεις 
είναι, αναλογικά, ελάχιστες. 
(10) Η AMDATA ορίζει τις αποκτήσεις μειοψηφικών συμμετοχών ως πράξεις στις 
οποίες η αποκτούσα εταιρεία δεν κατέχει περισσότερο από 50% της εταιρείας 
στόχου. Μία πράξη του είδους αυτού καταγράφεται μόνο αν υπερβαίνει τα 
ακόλουθα κατώτατα όρια: είτε η αποκτούμενη συμμετοχή είναι μεγαλύτερη του 
30%, είτε, στην αντίθετη περίπτωση, το ποσό της συναλλαγής υπερβαίνει τα 10 
εκατομμύρια λίρες Αγγλίας. 
Πίνακας * 
ΑηΟΚΤΗΕΕίε ΜΕΙΟΤΗΦΙΚΟΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΟΝ ΑΜ ΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΕ Ε3ΛΓ0ΡΑ20ΥΕΛΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΪΗΕ ΚΑΙ ΤΗ Ε ΕΠΙΧΕΙΡΗΕΗΕ ΣΤΟΧΟΥ - 1992/1993 β 
Τ) 
•ε 
β 
< 
α 
4* Εβνικ. της ϊ«ιχ- στόχοο Β Ε* 1x1 Τ Ο 6Γ Ι ΙΛΧ ΝΙ. ΡΤ Εδ ΟΚ Σύνολο | ΗΠΛ*Καν Εκανδ. Δ. Ευρώκ. Άκω Αν. Λ. Λμιρ. Αν. Ευρ. Άλλη ΕώνοΧο| ΣΥΝΟΛΟ 
Εθνικότητα της ίζαγορα-
ζοοβας πιιχτίρηαης 
BtXyio 
Aovla 
IpXav6(a 
raXXIa 
Tkpttavia 
iTaXla 
Aou{cttfOOPTO 
Ioxavla 
Hvupcvo BaotXeio 
KdTu Xiipc 5 
EOvoXo CV6OK. Kp<3r(euv 
BRA t Kavaeav 
EKavotvaSta 
AUT . Eup4itr| 
AJIU AvaToXry 
Mto<f AvaToXi^ 
AvatoXiKT^ Eupiint^ 
A^cSvrlc 
Eiiv. dXXov YCUfp. nep. 
E¥». E* • d*Xeq T««YP-«-
mtT^ : AMOATA 8 
ft 
I 
1 
0 
0 
1 
0 
or 
3 
I* 
1 
& 
1 
0 
0 
9 
0 
2 
1* 9 
14 
r 
i 
OP 
0 
a 
9 
0 
o: 
16 
0 
1 
1 
0 
0 
0 
» 
2 
%*• 0 
OF 
1 
0 
0 
9 
0 
a 
0 
0 
1 
β 
0 
0 
0 
0 
σ 
0 
0 
I t 
0 
0 
77 
ft 
2: 
0 
0 
5 
1 
88 
5 
0 
3 
1 
0 
1 
0 
19 
96= I-
0 
9 
3 
11 
0 
9 
1 
0 
0 
I* 
2 
0 
1 
0 
1. 
a 
0 
4 
20 0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
a 
0 
0 
0 
0 
0 
0 0 
<y 
a 
5 
2 
41 
0" 
0 
3 
1 
52 
2 
1 
1 
0 
0 
0: 
1 
5 
57 9 
a 
a 
r 
a 
9 
9 
9 
0 
0 
V 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
a 
1 l 
Or 
0 
0 
1 
0 
tt 
0 
3 
IS 
20 
I 
1 
1 
1 
0 
1 
0 
5 
25 0 
0 
a 
1 
e 
0 
0 
1 
0 
1 
3 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1 
4 0 
1 
0 
3 
2 
3 
0 
15 
3 
0 
27 
0 
1 
1 
2 
0 
0 
1 
5 
3? 9 
0 
0 
1 
3 
9 
9 
0 
14 
0 
18 
2 
1 
1, 
3 
0 
0 
1 
8l 
26 Mi 
15 
3 
9J 
19 
46 
1 
17 
2S 
21 
254 
1« 
S 
10 
T 
1 
2 
3 
42 
296 1* 
1 0 
1 1 
f * 
1 1 
t 0 
1 
1 1 
1 3 
1 0 
| 10 2: 
0 
0 
2 
a 
a 
1 
0 
5 0 
1 
3 
s 
1 
0 
<> 
0 
10 0 
0; 
2 
j 
0 
0 
3 
0 
8 0 
0; 
3 
0 
0 
0 
1 
1 
5 1 
0 
1" 
1 
1 
0 
0 
1 
5 tt 
0 
0 
1 
9 
X 
9 
* 
9 
6 3 
Z 
14 
12 
3 
1 
12 
2 
49 11 
18 
5 
107 
31 
49 
1 
18 
41 
23 
304 
Παράρτημα IV.Α.σ.33 
461 
Η Γαλλία αποτέλεσε επίσης μία από τις χώρες που ανέπτυξαν μεγάλο αριθμό 
διασυνοριακών δραστηριοτήτων του είδους αυτού, με 16 ενδοκοινοτικές πράξεις και 
14 συμφωνίες με εταιρείες από μη κοινοτικές χώρες. Οι γαλλικές επιχειρήσεις 
αποτέλεσαν επίσης συχνά, γι'αυτό το είδος πράξεων, τον στόχο άλλων εταιρειών, 
τόσο από κοινοτικές όσο και από μη κοινοτικές χώρες (19 περιπτώσεις). Πρέπει 
επίσης να αναφερθεί ότι η Ισπανία, με 17 διεθνείς πράξεις, αποτέλεσε επίσης 
αρκετά συχνά τον στόχο πράξεων απόκτησης μειοψηφικών συμμετοχών. Η Ιταλία 
κατέχει την τρίτη θέση, με 16 πράξεις του είδους αυτού. 
Τα στοιχεία όσον αφορά τις κοινές επιχειρήσεις περιορίζονται σ'άυτά που περιέχει 
ο πίνακας 1. Τα στοιχεία αυτά έχουν ευγενώς παρασχεθεί από την KPMG. Οι 
χρονολογικές αυτές σειρές αφορούν τρία είδη συμφωνιών: 
α) Συμφωνίες μεταξύ δύο ή περισσοτέρων εταιρειών, οι οποίες δεν αποτελούν 
θυγατρικές της ίδιας εταιρείας, για τη δημιουργία κάτι νέου. Μπορεί να 
πρόκειται για τη δημιουργία νέας εταιρείας, την εκμετάλλευση ενός 
κοιτάσματος πετρελαίου ή για ο,τιδήποτε άλλο, αρκεί να πρόκειται για νέα 
και ανεξάρτητη επιχείρηση. 
β) Συμφωνίες για τη δημιουργία κοινοπραξίας (consortium) με στόχο την απόκτηση 
ή τη δημιουργία προϊόντων ή υπηρεσιών σε διαρκή ή μακροπρόθεσμη βάση. 
γ) Συμφωνίες με τις οποίες δύο ξεχωριστές εταιρείες προβαίνουν σε συγχώνευση 
ορισμένων από τις θυγατρικές τους. 
Όπως φαίνεται, δεν υπάρχει σαφής διαχωρισμός των κατηγοριών του πίνακα 1. 
Επιπλέον, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι, όσον αφορά τη σύσταση κοινών 
επιχειρήσεων, καταχωρίζεται μία πράξη κάθε φορά που μία εταιρεία διασχίζει τα 
σύνορα. Αυτό σημαίνει ότι όταν μία κοινή επιχείρηση δημιουργείται από τρεις 
επιχειρήσεις, εκ των οποίων οι δύο διασχίζουν σύνορα, τότε η πράξη καταχωρίζεται 
δύο φορές. 
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η βάση δεδομένων KPMG δεν παρέχει πληροφορίες σχετικά 
με τις εθνικές κοινές επιχειρήσεις. Επιπλέον, οι πράξεις μεταξύ κοινοτικών 
επιχειρήσεων και επιχειρήσεων τρίτων χωρών καταχωρίζονται χωρίς να αναφέρεται η 
εθνικότητα των αποκτουσών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων που αποτελούν τον 
στόχο της πράξης, δεδομένου ότι αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο αν όχι αδύνατο 
στις πράξεις του είδους αυτού. 
Από τον πίνακα 1 φαίνεται ότι ο αριθμός των ενδοκοινοτικών κοινών επιχειρήσεων 
στον τομέα της μεταποιητικής βιομηχανίας αυξήθηκε σημαντικά στη διάρκεια του 
παρελθόντος έτους αλλά εξακολουθεί να παραμένει μικρότερος απ'ό,τι το 1991/1992. 
Αντίθετα, οι πράξεις μεταξύ κοινοτικών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων τρίτων 
χωρών στον τομέα αυτό συνέχισαν την φθίνουσα πορεία που άρχισε το 1991/1992. 
Πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι οι πράξεις μεταξύ κοινοτικών και μη κοινοτικών 
εταιρειών για τη δημιουργία κοινών επιχειρήσεων στον τομέα της μεταποιητικής 
βιομηχανίας είναι πολύ περισσότερες από τις ενδοκοινοτικές πράξεις. Ο υποτομέας 
της μεταλλουργίας, των ηλεκτρομηχανολογικών κατασκευών και των αυτοκινήτων 
συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό ενδοκοινοτικών και εξωκοινοτικών πράξεων για 
Παράρτημα IV.Α.σ.34 
462 
τη δημιουργία κοινών επιχειρήσεων στον τομέα της μεταποίησης και ακολουθούν ο 
Τομέας τ&*ν ορυκτών και των χημικών προϊόντων και της γενικής μεταποιητικής 
βιομηχανίας. 
Η εξέλιξη ήταν περισσότερο ομοιόμορφη στον τομέα των υπηρεσιών, στον οποίο 
σημειώθηκε μείωση του αριθμού όλων των ειδών πράξεων, ο αριθμός των κοινών 
επιχειρήσεων ενδοκοινοτικού μεγέθους στον τομέα των υπηρεσιών μειώθηκε στο ένα 
τρίτο TOP αριθμού των ιδίων πράξεων του 1991/1992. Ηβΐωση σημειώθηκε επίσης όσον 
αφορά τις πράξεις μεταξύ κοινοτικών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων τρίτων χωρών, 
αν και σε μικρότερο βαθμό. 
Οι περισσότερες <smô τις πράξεις του είδους αυτού συγκεντρώνονται στον τομέα των 
τραπεζών, των ασφαλίσεων και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, με τη δημιουργία 
85 κοινών επιχειρήσεων στις οποίες συμμετέχουν επιχιιρήσεις της κοινότητας κατά 
το 1992/1993* Πρέπει επίσης να αναφερθεί η έντονη δραστηριότητα που κατέγραψε η 
KPMG όσον αφορά τη δημιουργία κοινών επιχειρήσεων εκτός της Κοινότητας. 
Παράρτημα ΐν.Β.σ.1 
<Τ9> Β. Το πρόγραμμα μελετών του 1993 463 
35. Στη διάρκεια του 1993, η ΓΔ IV ανέθεσε τη διεξαγωγή οκτώ μελετών. Μία 
απ'αυτές, με τίτλο "Ανάλυση των τεχνικών και οικονομικών προβλημάτων που 
δημιουργεί η εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού στον τομέα του ηλεκτρισμού" 
προορίζεται για δημοσίευση. Δύο μελέτες δεν πρόκειται να δημοσιευθούν. Η πρώτη 
αφορά τη διαφορά τιμών των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης και η άλλη τις 
συνδυασμένες επιδοτήσεις (cross-subsidies). Στη διάρκεια του ιδίου έτους 
ανατέθηκε επίσης η διεξαγωγή πέντε εμπιστευτικών μελετών, οι οποίες 
χρησιμοποιήθηκαν για τις εσωτερικές εργασίες της ΓΔ IV. Ενόψει του εμπιστευτικού 
χαρακτήρα των μελετών αυτών, είναι αδύνατον να παρουσιαστούν συνοπτικά τα 
συμπεράσματα τους στο παρόν τμήμα της έκθεσης. 
<Τ4> Συνοπτική περιγραφή των μελετών που προορίζονται για δημοσίευση 
<Τ5> Ανάλυση των τεχνικών και οικονομικών προβλημάτων που δημιουργεί η 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα του ηλεκτρισμού 
36. Το πρόβλημα της εφαρμογής διακρίσεων σχετικά με τις τιμές που επιβάλλονται 
στον τομέα του ηλεκτρισμού αναπτύσσεται σε τέσσερα κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο 
αναλύεται το πρόβλημα βάσει μεθοδολογικής προσέγγισης που καθορίζει την οργάνωση 
της υπόλοιπης έκθεσης. Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφονται οι ποικίλες περιπτώσεις 
αγαθών και υπηρεσιών στις οποίες μπορούν να εφαρμοστούν διακρίσεις όσον αφορά τις 
τιμές και γίνεται μια εισαγωγή στις έννοιες του κόστους στις οποίες μπορεί να 
στηριχθεί η ανάλυση του θέματος αυτού. Το τρίτο μέρος είναι αφιερωμένο στον 
προσδιορισμό των διακρίσεων όσον αφορά τις τιμές μέσω της ανάλυσης του κόστους. 
Τέλος, το τέταρτο κεφάλαιο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ερμηνευθεί η 
εφαρμογή διαφορετικών τιμών με βάση την κανονική οικονομική συμπεριφορά ή να 
αιτιολογηθεί στο πλαίσιο συμπεριφοράς που απορρέει από ρυθμίσεις. 
Το πρώτο κεφάλαιο αναλύει το πρόβλημα της εφαρμογής διακρίσεων όσον αφορά τις 
τιμές στον τομέα του ηλεκτρισμού. Στο πλαίσιο του κεφαλαίου αυτού υπενθυμίζονται 
επίσης οι τρεις μορφές διακρίσεων που προβλέπει συνήθως η οικονομική θεωρία. 
Συνάγεται το συμπέρασμα ότι και οι τρεις είναι κατάλληλες για την ανάλυση του 
τομέα του ηλεκτρισμού. Το κεφάλαιο αυτό εισάγει επίσης τη διάκριση μεταξύ 
ρυθμιζόμενης και μη ρυθμιζόμενης αγοράς. Το επιχείρημα που αναπτύσσεται είναι ότι 
παρόλο που η ρυθμιζόμενη αγορά αποτελεί στην προκειμένη περίπτωση το φυσικό 
πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να εξεταστούν τα προβλήματα που δημιουργεί η 
εφαρμογή διακριτικής πολιτικής όσον αφορά τις τιμές στον τομέα του ηλεκτρισμού, 
πρέπει να μελετηθούν επίσης οι διακριτικές πρακτικές που απορρέουν από την 
κανονική οικονομική συμπεριφορά. Οι πρακτικές αυτές αποτελούν συνάρτηση της 
Παράρτημα ΐν.Β.σ.2 
μορφής του ανταγωνισμού που επικρατεί στην αγορά. Ο τομέας του ηλεκτρισμού 
αποτελεί, από την άποψη αυτή και κάτω από τις παρούσες συνθήκες, σχετικά εύκολο 
τομέα δεδομένου ότι μπορεί να αναφερθεί μόνο η απλή περίπτωση του μονοπωλίου. Οι 
διακριτικές πρακτικές όσον αφορά τις τιμές στις ρυθμιζόμενες αγορές μπορεί να 
οφείλονται σε πολλούς λόγους. Μεταξύ των πρακτικών αυτών πρέπει να αναφέρουμε τον 
διαχωρισμό, ευρέως αποδεκτό στην αμερικανική πρακτική που απορρέει από ρυθμίσεις, 
ο οποίος γίνεται μεταξύ αιτιολογημένης και μη αιτιολογημένης διάκρισης. Η 
αιτιολόγηση στηρίζεται στη βελτίωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας και οι 
περιπτώσεις στις οποίες δεν μπορεί να γίνει επίκληση του λόγου αυτού θεωρούνται 
ως μη αιτιολογημένες. Συνάγεται λοιπόν το συμπέρασμα ότι η μελέτη των διακρίσεων 
όσον αφορά τις τιμές μπορεί να περιλαμβάνει πέντε θέματα, κάθε ένα από τα οποία 
αφορά μία συγκεκριμένη πτυχή του προβλήματος. Το πρώτο θέμα αφορά τον νομικό 
χαρακτηρισμό της διάκρισης, ο οποίος μπορεί να διαφέρει απ'αυτόν που συνήθως 
προβλέπεται στην οικονομία. Το θέμα αυτό όμως είναι καθαρά νομικό και δεν 
αναπτύσσεται στην έκθεση, Το δεύτερο θέμα αφορά τον οικονομικό προσδιορισμό της 
διάκρισης στον τομέα του ηλεκτρισμού. Ο προσδιορισμός αυτός προϋποθέτει τον 
ορισμό των αγαθών και των παραλλαγών τους καθώς και των εννοιών του κόστους οι 
οποίες χρησιμοποιούνται. Το τρίτο και το τέταρτο θέμα αφορούν τον προσδιορισμό 
των διακριτικών πρακτικών που απορρέουν από την κανονική οικονομική συμπεριφορά 
και σπφ συμπεριφορά που επιβάλλεται από ρυθμίσεις. Στο πλαίσιο του τελευταίου 
αύΤΟύ θέματος αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία σε ό,τι αφορά τον βαθμό στον οποίο 
μπορεί να δικαιολογηθεί η εφαρμογή διαφορετικών τιμών από τη βελτίωση της 
οικονομικής αποτελεσματικότητας. Τέλος, το πέμπτο θέμα αφορά τον αριθμητικό 
προσδιορισμό των επιπτώσεων που έχει η διακριτική πρακτική από πλευράς 
οικονομικής αποτελεσματικότητας (που προσδιορίζεται ποσοτικά με βάση την 
ευημερία). Η ανάπτυξη του θέματος αυτού προϋποθέτει τη μελέτη κάθε περίπτωσης 
ξεχωριστά και δεν μπορεί να γίνει στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης. Συνάγεται 
εντούτοις το συμπέρασμα ότι οι μελέτες του είδους αυτού μπορούν να διεξαχθούν 
χωρίς πρόβλημα στον τομέα του ηλεκτρισμού, υπό την προϋπόθεση ότι παραμένουμε στο 
πλαίσιο της συνήθους συμπεριφοράς ενός μονοπωλίου και στο πλαίσιο της 
ρυθμιζόμενης αγοράς» 
Στο δεύτερο κεφάλαιο ορίζεται η αγορά στην οποία πρόκειται να μελετηθεί το 
πρόβλημα της εφαρμογής διαφορετικών τιμών καθώς και οι έννοιες του κόστους που 
χρησιμοποιούνται στην ανάλυση αυτή. Για να αποφευχθεί κάθε συζήτηση γύρω από 
κα#αρά τεχνικά θέματα και θέματα που αφορούν τα μαθηματικά, η ανάλυση γίνεται 
μόνο βάσει παραδειγμάτων. Πρέπει να τονίσουμε ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις 
(με εζαίρεςιη την πιθανότητα διακοπής από πλευράς ισχύος και ενέργειας), αυτό δεν 
περιορίζει τον γενικό χαρακτήρα των εννοιών. Οι έννοιες που αναπτύσσονται στην 
Παράρτημα ΐν.Β.σ.3 
465 
μελέτη αυτή με τη βοήθεια παραδειγμάτων μπορούν να επεκταθούν σε πραγματικές 
περιπτώσεις, εφόσον χρησιμοποιηθούν τα κατάλληλα μέσα υπολογισμού. Η υπό εξέταση 
αγορά ορίζεται ως η αγορά που περιλαμβάνει την παροχή και τη μεταφορά ηλεκτρικής 
ενέργειας. Η παροχή και η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας παρουσιάζονται με 
διάφορες μορφές στην αγορά. Διαφορές παρατηρούνται όσον αφορά τη γεωγραφική θέση, 
τον όγκο, την τακτικότη?α και την πιθανότητα διακοπής. Η παροχή και η μεταφορά 
ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να γίνονται από κοινού (παροχή που συνδυάζει την 
παραγωγή και τη μεταφορά) ή ξεχωριστά (υπηρεσίες μεταφοράς ανεξάρτητες από την 
παραγωγή). Διάφορες έννοιες όσον αφορά το κόστος είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν 
σε μια προσπάθεια αιτιολόγησης της εφαρμογής διαφορετικών τιμών, όπως οι έννοιες 
του επιμερισμένου κόστους, του πρόσθετου κόστους (coût incrémental) και του 
οριακού κόστους. 
Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζεται η εφαρμογή διακριτικής πολιτικής όσον αφορά τις 
τιμές από οικονομική άποψη. Παρόλο που η έννοια αυτή δεν παρουσιάζει μεγάλες 
δυσκολίες όταν πρόκειται για τα κλασικά οικονομικά μοντέλα, δημιουργούνται 
προβλήματα πρακτικής εφαρμογής από τη στιγμή που χρειάζεται να γίνει αναφορά στο 
πραγματικό κόστος. Η ανάλυση α$ορά τις διάφορες παραλλαγές παροχής και μεταφοράς 
ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες περίγράφηκαν με συντομία στο κεφάλαιο 2 και 
γίνεται με βάση τις έννοιες του κόστους που αναφέρθηκαν στο ίδιο κεφάλαιο. Όπως 
διαπιστώνει κανείς, τα συμπεράσματα σχετικά με την εφαρμογή διακρίσεων όσον αφορά 
τις τιμές είναι πολύ διαφορετικά, ανάλογα με το πλαίσιο εντός του οποίου 
διεξήχθησαν οι συναλλαγές και ανάλογα με τις έννοιες του κόστους που 
χρησιμοποιούνται. Το οριακό κόστος προσφέρεται ελάχιστα για την εφαρμογή 
διακρίσεων όσον αφορά τις τιμές. Εντούτοις, δημιουργούν προβλήματα πρακτικής 
εφαρμογής και μερικές φορές είναι δύσκολο να ερμηνευθούν και να επαληθευτούν. Με 
το πρόσθετο κόστος αποφεύγονται ορισμένα από τα προβλήματα του είδους αυτού, αλλά 
εξασφαλίζεται μία σχετική ελευθερία που είναι δυνατόν να επιτρέψει την εφαρμογή 
διακρίσεων. Συνεπώς, ο προσδιορισμός της εφαρμογής διακριτικής πρακτικής 
προϋποθέτει την εφαρμογή ομοιόμορφων μεθόδων αξιολόγησης του κόστους, θα πρέπει 
λοιπόν να ζητείται από κάθε επιχείρηση που δικαιολογεί την εφαρμογή διαφορετικών 
τιμών με βάση την ύπαρξη διαφορών όσον αφορά το πρόσθετο κόστος να αποδείξει ότι 
χρησιμοποίησε για το σκοπό αυτό μ ία αποδεκτή μέθοδο υπολογισμού του κόστους, την 
οποία εφήρμοσε, χωρίς διακρίσεις, σε όλες τις συναλλαγές της. Καλύτερη 
παρουσιάζεται η περίπτωση κατά την οποία ο υπολογισμός του πρόσθετου κόστους 
γίνεται σε ενιαία βάση σε εθνικό ή κοινοτικό επίπεδο. Οι παρατηρήσεις αυτές 
ισχύουν περισσότερο όσον αφορά τον επιμερισμό του κόστους, ο οποίος, εξ ορισμού, 
προσφέρεται περισσότερο για την εφαρμογή διακρίσεων. Η αιτιολόγηση της εφαρμογής 
διαφορετικών τιμών βάσει της ύπαρξης διαφορών στον επιμερισμό του κόστους είναι 
από οικονομική άποψη ανυπόστατη, εκτός αν μπορεί να επαληθευτεί με άλλες μεθόδους 
(οριακό κόστος ή πρόσθετο κόστος). 
Παράρτημα ΐν.Β.σ.4 
466 
Ωστόσο, ο επιμερισμός του κόστους παρουσιάζει και ένα μεγάλο πλεονέκτημα, υπό την 
έννοια ότι είναι ευκολότερο να γίνει επαλήθευση από τα λογιστικά βιβλία. Και στην 
περίπτωση αυτή, δηλαδή της αιτιολόγησης της εφαρμογής διαφορετικών τιμών με βάση 
την ύπαρξη διαφορών στον επιμερισμό του κόστους, ελάχιστη απαιτούμενη προϋπόθεση 
είναι να στηρίζεται η αιτιολόγηση αυτή σε μία αποδεκτή μέθοδο, η οποία 
εφαρμόζεται χωρίς διακρίσεις. Η ιδανική περίπτωση θα ήταν να τυποποιηθούν, στο 
μέτρο του δυνατού, οι μέθοδοι που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις των κρατών μελών για 
τον επιμερισμό του κόστους. 
Το τέταρτο κεφάλαιο ασχολείται με τον προσδιορισμό των διακρίσεων που απορρέουν 
από κανονική οικονομική συμπεριφορά και από συμπεριφορά που επιβάλλεται από 
ρυθμίσεις. Η κανονική οικονομική συμπεριφορά καλύπτει τεράστιο φάσμα δυνατοτήτων 
όσον αφορά την εφαρμογή διακριτικών πρακτικών. Στην πράξη, αν θέλουμε να 
αποφευχθεί η αιτιολόγηση οποιασδήποτε διάκρισης με βάση την κανονική οικονομική 
συμπεριφορά, πρέπει να προσδιοριστούν, τόσο από νομική άποψη όσο και μέσω της 
αριθμητικής αξιολόγησης της ευημερίας, οι διακρίσεις οι οποίες, αν και 
συμβιβάζονται με την κανονική οικονομική συμπεριφορά, συνιστούν στην 
πραγματικότητα κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης. Η έννοια της υπερβολικά υψηλής τιμής 
μπορεί να διευκολύνει σημαντικά τον προσδιορισμό αυτό. 
Κατά τον ίδιο τρόπο, η συμπεριφορά που διέπεται από κανονιστικές ρυθμίσεις μπορεί 
να καλύψει ευρύ φάσμα διακρίσεων. Και στο σημείο αυτό, φαίνεται ότι είναι 
απαραίτητος ο προσδιορισμός, είτε από νομική άποψη είτε μέσω αριθμητικής 
αξιολόγησης της ευημερίας, των προϋποθέσεων που καθιστούν αποδεκτές τις 
ρυθμιστικές παρεμβάσεις. Στο πλαίσιο των αποδεκτών αυτών ρυθμίσεων, η εφαρμογή 
διαφορετικών τιμών πρέπει να μπορεί να αιτιολογηθεί με βάση την οικονομική 
αποτελεσματικότητα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, ως ένα βαθμό με τη διεξαγωγή μη 
αριθμητικών αναλύσεων. 
<Τ4> Συνοπτική περιγραφή των μελετών που δεν προορίζονται για δημοσίευση 
<Τ5> Μελέτη σχετικά με τις τιμές των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης 
37. Η μελέτη αυτή εκπονήθηκε από το Διεθνές Κέντρο Οικονομικών Ερευνών του 
Πανεπιστημίου του Sussex (Ηνωμένο Βασίλειο). Η μελέτη συγκεντρώνει στοιχεία από 
διάφορες πηγές προκειμένου να συγκριθούν οι κοινοτικές τιμές αρκετών ηλεκτρονικών 
ειδών ευρείας κατανάλωσης, όπως των μονάδων αναπαραγωγής δίσκων CD, των συσκευών 
έγχρωμης τηλεόρασης, των μηχανών λήψεως βίντεο και των μαγνητοσκοπίων για την 
εγγραφή και την αναπαραγωγή προγράμματος. Το κυριότερο συμπέρασμα της μελέτης 
είναι ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον αφορά τις τιμές ορισμένων προϊόντων 
από τη μία αγορά στην άλλη και ότι σε ορισμένες αγορές της Κοινότητας οι τιμές 
Παράρτημα ΐν.Β.σ.5 
467 
είναι πολύ υψηλότερες απ' ό,τι σε άλλες. Από την άλλη πλευρά, φαίνεται ότι 
υπάρχει κατά μέσο όρο μεγάλη σύγκλιση μεταξύ των τιμών αν ληφθεί υπόψη μόνο η 
Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Παρόλο που η μελέτη δεν αποτελεί 
διεξοδική έρευνα, εντούτοις προσφέρει μία γενική εικόνα των διαφορών που 
παρατηρούνται όσον αφορά τις τιμές και τα προβλήματα που θέτει η αξιολόγηση τους. 
Η μελέτη ασχολείται διεξοδικά με το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Γερμανία 
και παρέχει επίσης πληροφορίες σχετικά με τις Κάτω Χώρες, τη Δανία, το Βέλγιο, 
την Ισπανία, την Ελλάδα και την Ιταλία, όσον αφορά την Ευρώπη, και την Ιαπωνία. 
Όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Γερμανία, δεν ήταν εύκολο να 
συγκεντρωθούν στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη σημαντικής απόκλισης των 
τιμών (με τον ΦΠΑ) των προϊόντων για τα οποία τα ίδια μοντέλα κυκλοφορούσαν σε 
αρκετές χώρες. Εντούτοις, οι τιμές ορισμένων μοντέλων παρουσιάζουν σημαντική 
απόκλιση μεταξύ των τριών αυτών χωρών. Από ορισμένα στοιχεία προκύπτει ότι όσον 
αφορά τα ραδιοκασετόφωνα, οι τιμές στη Γαλλία ήταν υψηλότερες από τις τιμές στις 
δύο άλλες χώρες. Με τις τιμές συναλλάγματος το φθινόπωρο του 1992, οι γαλλικές 
τιμές ήταν υψηλότερες από τις τιμές του Ηνωμένου Βασιλείου κατά 20%. 
Η σχετική ομοιότητα των τιμών στα τρία αυτά κράτη μέλη δεν επεκτείνεται σε 
ολόκληρη την Κοινότητα. 
Στην Ιταλία, την Ελλάδα, τη Δανία και την Ισπανία (αν και σε μικρότερο βαθμό) οι 
τιμές ήταν συχνά πολύ υψηλότερες απ' ό,τι στη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο. Έτσι, στη Δανία οι τιμές των μαγνητοσκοπίων για την εγγραφή και την 
αναπαραγωγή προγράμματος, των ραδιοκασετόφωνων και των συσκευών τηλεόρασης είναι 
κατά 50% υψηλότερες, παρόλο που οι συντελεστές ΦΠΑ της Δανίας δεν είναι πολύ 
υψηλότεροι. 
Στο πλαίσιο αυτό, όσον αφορά το επίπεδο των μέσων τιμών, παρατηρούνται ορισμένες 
διαφορές για μερικά μοντέλα. Οι διαφορές των τιμών γίνονται αισθητές σε επίπεδο 
μάρκας. Για παράδειγμα, ορισμένες μάρκες εμφανίζονται σχετικά ακριβότερες σε 
ορισμένες αγορές, ακόμη και όταν το γενικό επίπεδο των τιμών στις αγορές αυτές 
δεν είναι απαραιτήτως ιδιαίτερα υψηλό. 
Από ένα πολύ γενικό δειγματοληπτικό έλεγχο των τιμών στην ιαπωνική αγορά δεν 
προκύπτει, εκ πρώτης όψεως, ότι πολλά κοινοτικά είδη είναι ακριβότερα στην 
Ιαπωνία απ' ό,τι στην Κοινότητα. 
Η μελέτη καταδεικνύει επίσης την ύπαρξη ορισμένων τεχνικών προβλημάτων όσον αφορά 
τη σύγκριση των τιμών. Για παράδειγμα, σε όλα τα προϊόντα, εκτός από τα προϊόντα 
που αφορούν μόνο την ηχογράφηση, παρατηρούνται σημαντικές τεχνικές διαφορές. 
Δεδομένου ότι δεν είναι πάντα δυνατόν να βρεθούν ακριβώς όμοια μοντέλα, είναι 
δύσκολο να προσδιοριστεί η ακριβής ισοδυναμία των τιμών. Επιπλέον, οι διαφορές 
Παράρτημα ΐν.Β.σ.6 * Λ s ^ 
4 & 8 
που υπάρχουν όσον αφορά τους όρους της εγγύησης περιπλέκουν ακόμη περισσότερο τα 
πράγματα. Εξάλλου, τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις διαφορές που 
παρατηρούνται, κατά μέσο όρο, μεταξύ των αγορών θα επηρεάζονται πολύ εύκολα από 
τη μέθοδο που θα επιλέγεται για τη δειγματοληψία και τον υπολογισμό των μέσων 
iVv 
<Τ5> Επιμερισμός του κόστους και συνδυασμένες επιδοτήσεις (cross-subsidies) 
3:8. H μελέτη ασχολείται με το θέμα της χορήγησης επιδοτήσεων από ένα τμήμα μιας 
επιχείρησης σε άλλο τμήμα της ίδιας επιχείρησης, η οποία έχει επιπτώσεις στην 
τξολ ι τ ιχή ανταγων ισμού. 
Οι επιδοτήσεις αυτές μπορούν να εμφανιστούν σε μία επιχείρηση όταν οι δαπάνες 
είναι κοινές για δύο ή περισσότερες δραστηριότητες, ο επιμερισμός του κόστους 
στις δραστηριότητες αυτές μπορεί να επηρεάσει τις συνθήκες του ανταγωνισμού. 
Συνδυαομένες επιδοτήσεις μπορούν επίσης να προκύψουν στο πλαίσιο μονοπωλιακής 
θέσης.. Στην περίπτωση αυτή, ένα μονοπώλιο που ανάπτυσσε ι επίσης δραστηριότητες σε 
μία ανταγωνιστική αγορά μπορεί να είναι σε θέση να απορροφήσει ένα μέρος του 
κόστους της αγοράς αυτής στον τομέα του μονοπωλίου, νοθεύοντας με τον τρόπο αυτό 
τον ανταγωνισμό στον ανταγωνιστικό τομέα. Ένα μονοπώλιο μπορεί επίσης να βρεθεί 
σε κατάσταση στην οποία οι κοινές δαπάνες είναι σημαντικές. 
Τα θέματα αυτά ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τις αρχές που είναι αρμόδιες για τον 
ανταγωνισμό, ιδίως όταν πρόκειται για την αφαίρεση αποκλειστικών δικαιωμάτων από 
τα μονοπώλια, με αποτέλεσμα την είσοδο ανταγωνιστών σε αγορές που προηγουμένως 
ήταν κλειστές. 
'Όταν μία επιχείριση μεταφέρει πόρους από τις μονοπωλιακές στις ανταγωνιστικές 
δραστηριότητες, τότε δημιουργούνται σαφώς προβλήματα στον ανταγωνισμό. Εντούτοις, 
οι κοινές δαπάνες που απορρέουν από την ύπαρξη κοινών περιουσιακών στοιχείων, 
μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της παραγωγικότητας. Παρόλα αυτά, είναι δυνατόν να 
δημιουργηθούν προβλήματα στον ανταγωνισμό λόγω του μη κατάλληλου επιμερισμού του 
κόστους. 
39. Β μελέτη εξετάζει τρεις μεθόδους επιμερισμού του κόστους : επιμερισμός του 
συνολικού κόστους, επιμερισμός του πρόσθετου κόστους (incremental cost) και 
επιμερισμός του μεμονωμένου κόστους. Κάθε μία από τις μεθόδους αυτές μπορεί να 
χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό των συνδυασμένων επιδοτήσεων. Όλες αυτές οι 
μέθοδοι επηρεάζονται από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται. Κατά γενικό κανόνα, οι 
επιχειρήσεις επιλέγουν μία από τις τρεις αυτές μεθόδους, ανάλογα με την εικόνα 
που θέλουν να δημιουργήσουν, το εμπορικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η 
επιχείρηση και το ρυθμιστικό πλαίσιο. 
Παράρτημα ΐν.Β.σ.7 
469 
40. Πολύ συχνά, τα λογιστικά συστήματα των κρατικών δικτύων είναι ανεπαρκή. Η 
κατάσταση αυτή θα αλλάξει με την απελευθέρωση των αγορών. Όταν μία δημόσια 
επιχείρηση ιδιωτικοποιείται, η λογιστική καταχώριση των συνδυασμένων επιδοτήσεων 
αποκτά μεγαλύτερη σημασία, δεδομένου ότι η επιχείρηση επιδιώκει να αποφύγει την 
ανακατανομή των συνδυασμένων επιδοτήσεων ή τις χρησιμοποιεί ως φραγμό στην είσοδο 
στην αγορά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αρμόδιες εθνικές αρχές επιβάλλουν στις 
επιχειρήσεις του είδους αυτού ένα συγκεκριμένο λογιστικό σύστημα. 
41. Η μελέτη επισημαίνει τον δεσμό μεταξύ των αρχών που διέπουν τον καθορισμό 
των τιμών και των λογιστικών συστημάτων για τις κοινές δαπάνες και τις 
συνδυασμένες επιδοτήσεις στα δίκτυα, ιδίως όταν επιβάλλονται περιορισμοί όσον 
αφορά τον καθορισμό των τιμών ("καθολικότητα", "προσιτές τιμές" ή "γεωγραφική 
στάθμιση"). Η μελέτη αναγνωρίζει στην περίπτωση αυτή ότι είναι δυνατόν να 
δημιουργηθούν αντιφάσεις όταν τα δίκτυα αυτά έρχονται αντιμέτωπα με την είσοδο 
νέων ανταγωνιστών στην αγορά. 
42. Η μελέτη τονίζει τη σημασία που έχει για την ενιαία αγορά το θέμα των 
συνδυασμένων επιδοτήσεων και του επιμερισμού του κόστους, ο τρόπος με τον οποίο 
αντιμετωπίζονται τα θέματα αυτά σε τομείς όπως της ενέργειας και των 
τηλεπικοινωνιών μπορεί να επηρεάσει την οικονομική ενοποίηση. Συνεπώς, η 
αντιμετώπιση των θεμάτων αυτών έχει μεγάλη πολιτική σημασία. 
43. Στο πλαίσιο της μελέτης αυτής διατυπώνονται ορισμένες προτάσεις όσον αφορά 
την επίλυση των λογιστικών προβλημάτων και των προβλημάτων που δημιουργούν οι 
συνδυασμένες επιδοτήσεις. Ο διαχωρισμός των υπό εξέταση δραστηριοτήτων θα 
μπορούσε να αποτελέσει κάποια λύση. Κάτι τέτοιο, όμως, θα αποβεί εις βάρος των 
οικονομιών φάσματος. Μία άλλη λύση θα μπορούσε να αποτελέσει η επιβολή 
περιοριστικών ρυθμίσεων όσον αφορά τα λογιστικά συστήματα, και αυτό όμως θα ήταν 
εις βάρος της οικονομίας. 
44. Από τα συμπεράσματα της μελέτης φαίνεται ότι η καλύτερη τακτική θα ήταν να 
τεθούν ορισμένες γενικές αρχές και να υποχρεωθούν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις 
να τηρούν λογιστικά βιβλία που θα τους επιτρέπουν να αποδείξουν ότι δεν 
παραβιάζουν τις αρχές αυτές. Σύμφωνα με τη μελέτη, αφού διατυπωθούν οι γενικές 
αυτές αρχές, θα πρέπει να στηριχθούν με τη διεξαγωγή έρευνας σχετικά με τις 
εφαρμοζόμενες μεθόδους επιμερισμού του κόστους, με την περαιτέρω εφαρμογή της 
"αρχής του επενδυτή στην οικονομία της αγοράς" και με την εφαρμογή των κανόνων 
του ανταγωνισμού. 
Παράρτημα ΐν.Β.σ.8 
47 Π 
<Τ4> Εμπ ιστευτ ικές μελέτες Γ /• ν 
Μελέτη του προγράμματος αναδιάρθρωσης της ισπανικής ολοκληρωμένης 
χαλυβουργικής εταιρείας CSI. 
Μελέτη του προγράμματος αναδιάρθρωσης της ισπανικής χαλυβουργικής εταιρείας 
ε ιδικών χαλύβων sidenor... 
Μελέτη της ναυπηγικής αγοράς το 1993. 
Προβλεπόμενη μείωση της παραγωγικής ικανότητας των ναυπηγείων της πρώην ΛΔΓ. 
Μελέτη των πρακτικών συλλογικής διαχείρισης των δικαιωμάτων από την 
καλωδιακή τηλεόραση στο Βέλγιο. 
Παράρτημα ΐν.Γ.σ.1 
471 
<Τ9> C. Στατιστικό σημείωμα σχετικά με τις πράξεις συγκέντρωσης που 
κοινοποιήθηκαν βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 
§ 1. Εισαγωγή 
45. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου σχετικά με τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων τέθηκε σε ισχύ τον Σεπτέμβριο του 1990. Πιστή στην πρακτική που 
καθιερώθηκε με τις δύο προηγούμενες εκθέσεις ανταγωνισμού, η Επιτροπή προέβη σε 
λεπτομερή στατιστική ανάλυση των υποθέσεων που εξετάστηκαν στο πλαίσιο της 
εφαρμογής του κανονισμού μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1993. Για λόγους 
συνεκτικότητας, χρησιμοποιήθηκε η ίδια μεθοδολογία με το προηγούμενο έτος. 
46. Οι πίνακες που παρατίθενται στη συνέχεια αποτελούν στατιστική περιγραφή των 
υποθέσεων που έχουν ταξινομηθεί ανάλογα με το είδος της συγκέντρωσης, τη 
γεωγραφική τους διάσταση, τους οικονομικούς τομείς και την εθνικότητα των 
ενδιαφερόμενων εταιρειών. 
47. Δεν περιλαμβάνονται οι υποθέσεις που κοινοποιήθηκαν επίσημα στην Επιτροπή 
αλλά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Παρελήφθησαν επίσης 
κοινοποιήσεις που ακυρώθηκαν ή αποσύρθηκαν. 
48. Οι υποθέσεις έχουν χωριστεί σε τρεις χρονικές περιόδους (1990/91, 1991/92 
και 1992/93). Κάθε ομάδα υποθέσεων καλύπτει κοινοποιήσεις (ή αποφάσεις) που 
πραγματοποιήθηκαν (ή ελήφθησαν) από τις 21 Σεπτεμβρίου έως τις 20 Σεπτεμβρίου του 
επόμενου έτους. Η εν λόγω ταξινόμηση, η οποία προσδιορίζεται από την ημερομηνία 
εφαρμογής του κανονισμού, δεν συμπίπτει ακριβώς με τις περιόδους που 
χρησιμοποιούνται στο μέρος Α του παρόντος παραρτήματος. 
<Τ3> §2. Είδος πράξης και γεωγραφική διάσταση των συγκεντρώσεων 
(Πίνακας 1) 
49. Ο πίνακας 1 παρουσιάζει την κατανομή των πράξεων που πραγματοποιήθηκαν κατά 
τις περιόδους 1990/91, 1991/92 και 1992/93 ανάλογα με το είδος της πράξης και τη 
γεωγραφική της διάσταση. 
50. Υπάρχουν έξι διαφορετικά είδη συγκεντρώσεων. Οι "αποκτήσεις πλειοψηφικών 
συμμετοχών" περιλαμβάνουν τις περιπτώσεις κατά τις οποίες μία ή περισσότερες 
επιχειρήσεις αγοράζουν μετοχές ή πάγια στοιχεία με σύμβαση ή οποιοδήποτε άλλο 
μέσο, αποκτώντας κατ'αυτό τον τρόπο άμεσο ή έμμεσο έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων 
Παράρτημα ΐν.Γ.σ.2 472·' 
μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων. Ωστόσο, περιπτώσεις στις οποίες η απόκτηση 
πραγματοποιείται με τη μορφή δημόσιας προσφοράς για τις μετοχές της αποκτηθείσας 
εταιρείας δεν περιλαμβάνονται στην κατηγορία "αποκτήσεις πλειοψηφικών 
συμμετοχών". Οι υποθέσεις δημόσιας προσφοράς έχουν διαιρεθεί περαιτέρω σε αυτές 
στις οποίες η προσφορά έχει απορριφθεί από την αποκτηθείσα εταιρεία και σε 
υποθέσεις στις οποίες η προσφορά έγινε γενικά αποδεκτή. Η κατηγορία "διάφορα" 
περιλαμβάνει μία συμφωνία αμοιβαίας συμμετοχής κατά τις περιόδους 1990/91 και 
1992/93 και μία υπόθεση αποσυγκέντρωσης κατά την περίοδο 1991/92. 
51. Οσον αφορά τη γεωγραφική διάσταση, έχουν διατηρηθεί οι τέσσερις κατηγορίες 
που χρησιμοποιήθηκαν κατά το παρελθόν έτος : εθνικές συμφωνίες, στις οποίες 
συμμετέχουν δύο ή περισσότερες εταιρείες από την ίδια χώρα (όχι απαραίτητα κράτος 
μέλος), πράξεις κοινοτικής διάστασης, στις οποίες συμμετέχουν εταιρείες από δύο 
τουλάχιστον κράτη μέλη- η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει συμφωνίες μεταξύ 
τουλάχιστον μιας εταιρείας από κράτος μέλος και τουλάχιστον μιας εταιρείας από μη 
κοινοτική χώρα· τέλος, εξωκοινοτικές συμφωνίες, στις οποίες συμμετέχουν εταιρείες 
από δύο τουλάχιστον μη κοινοτικές χώρες, ενώ δεν συμμετέχει καμία εταιρεία 
κράτους μέλους. 
52. Κατά το 1992/93 ο συνολικός αριθμός των υποθέσεων που εμπίπτουν στο πεδίο 
εφαρμογής του κανονισμού ήταν ελαφρώς μικρότερος από τον συνολικό αριθμό των 
υποθέσεων του προηγούμενου έτους (52 σε σχέση με 57 υποθέσεις). Αυτό δεν πρέπει 
να μας εκπλήσσει λαμβανομένου υπόψη του λιγότερο θετικού οικονομικού κλίμακος που 
επικρατεί. 
53. Οι κοινές επιχειρήσεις και οι αποκτήσεις πλειοψηφικών συμμετοχών αποτέλεσαν 
και πάλι τα πιο διαδεδομένα είδη πράξεων συγκέντρωσης και αντιπροσώπευσαν, 
αντιστοίχως, 51% και 35% του συνολικού αριθμού υποθέσεων που κοινοποιήθηκαν κατά 
το 1992/93. Φαίνεται ότι η αισθητή αύξηση του ποσοστού των κοινών επιχειρήσεων 
κατά το 1991/92, σε σχέση με το 1990-1991 (49% σε σύγκριση με 32%), 
σταθεροποιήθηκε στο επίπεδο του 50% των συνολικών πράξεων, δεδομένου ότι σύμφωνα 
με τα στατιστικά στοιχεία του 1992/93, η αύξηση ήταν οριακή (51%). Όσον αφορά τα 
υπόλοιπα είδη συγκεντρώσεων και συγκεκριμένα τις αποδεκτές και τις 
αμφισβητηθείσες δημόσιες προσφορές, τις συγχωνεύσεις και τα υπόλοιπα είδη, ο 
αριθμός των υποθέσεων παραμένει μικρός, ανάλογος με τον αριθμό των υποθέσεων των 
προηγούμενων ετών. 
54. Οσον αφορά τη γεωγραφική διάσταση των πράξεων, το κυριότερο χαρακτηριστικό 
των στατιστικών στοιχείων του έτους αυτού είναι η αισθητή αύξηση των πράξεων 
καθαρά κοινοτικής διάστασης στις οποίες δεν συμμετείχαν μη κοινοτικές εταιρείες. 
Κατά το 1991/92 οι πράξεις αυτές αντιπροσώπευσαν 33% του συνόλου των πράξεων αλλά 
κατά το 1992/93 αυξήθηκαν κατά το ήμισυ και πλέον του συνολικού αριθμού (51%), 
πράγμα που σημαίνει ότι αυξάνεται το επίπεδο διασυνοριακής ολοκλήρωσης στην 
Κοινότητα. 
Παράρτημα ΐν.Γ.σ.3 
473 
Αντιστάθμισμα της αύξησης αυτής των πράξεων καθαρά κοινοτικής διάστασης ήταν η 
κατακόρυφη μείωση του αριθμού των πράξεων στις οποίες συμμετείχαν κοινοτικές και 
μη κοινοτικές εταιρείες. Ο συνολικός αριθμός των πράξεων αυτών μειώθηκε από 20 
που ήταν το 1991/92 σε 10 το 1992/93. 
<Τ> §3. Οικονομικοί τομείς των πράξεων (πίνακας 2) 
55. Οι κοινοποιηθείσες υποθέσεις ταξινομούνται βάσει του κώδικα NACE της κύριας 
οικονομικής δραστηριότητας της συγκέντρωσης που προκύπτει από την πράξη. Η εν 
λόγω τομεακή κατανομή αναλύεται περαιτέρω από τη γεωγραφική διάσταση της 
συγκέντρωσης. 
56. Κατά το 1992/93, ο αριθμός των πράξεων ήταν μεγαλύτερος στον τομέα των 
υπηρεσιών απ'ό,τι στους υπόλοιπους μεταποιητικούς τομείς. Τα στοιχεία αυτά 
ανατρέπουν την κατάσταση των δύο προηγούμενων ετών. Παρόλο που οι ευρείες 
κατηγορίες της μεταποιητικής βιομηχανίας και συγκεκριμένα οι κατηγορίες 1,2 και 3 
της ταξινόμησης NACE, αντιπροσώπευσαν 62% και 58% του συνόλου των πράξεων κατά το 
1991/92 και 1992/93 αντιστοίχως, το ποσοστό των πράξεων που αντιπροσώπευσαν κατά 
το 1992/93 μειώθηκε στο ήμισυ του συνόλου των κοινοποιηθεισών υποθέσεων (23 
πράξεις που αντιστοιχούν σε 44%). Η αύξηση που παρουσίασαν οι δραστηριότητες στον 
τομέα των υπηρεσιών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κατακόρυφη αύξηση των πράξεων 
στον τομέα των ακινήτων, των υπηρεσιών πληροφορικής και των υπηρεσιών που 
παρέχονται στις επιχειρήσεις, καθώς στη διατήρηση του μεγάλου αριθμού 
συγκεντρώσεων στον τομέα των μεταφορών, των επικοινωνιών και των 
χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Κατά το 1992/93 κοινοποιήθηκαν 9 υποθέσεις στον 
τομέα των ακινήτων, των υπηρεσιών πληροφορικής και των υπηρεσιών που παρέχονται 
σε επιχειρήσεις, σε σύγκριση με 3 κατά το παρελθόν έτος. Αντίθετα, ο τομέας των 
μεταφορών, των επικοινωνιών και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών σημείωσε το 
υψηλότερο επίπεδο δραστηριοτήτων κατά το 1992/93, με 13 συνολικά πράξεις. 
<Τ3> §4. Πράξεις κατά εθνικότητα της συμμετέχουσας εταιρείας 
57. Ο πίνακας 3 περιέχει πληροφορίες σχετικά με την εθνικότητα των εταιρειών που 
συμμετείχαν στις πράξεις. Δεδομένου ότι δύο ή περισσότερες εταιρείες της ίδιας ή 
διαφορετικής εθνικής καταγωγής μπορούν να συμμετάσχουν στην ίδια συμφωνία, τα εν 
λόγω στοιχεία μπορούν να παρουσιαστούν με διαφορετικούς τρόπους. Για να 
απλοποιηθεί η ανάλυση και να διευκολυνθεί η σύγκριση των στοιχείων των τριών 
τελευταίων ετών, ο πίνακας 3 παρουσιάζει την κατανομή των εταιρειών που 
συμμετείχαν στις πράξεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, 
ανάλογα με την εθνικότητα τους. 
Παράρτημα ΐν.Γ.σ.4 
474 
Οι χώρες ταξινομούνται ανάλογα με τον αριθμό των εταιρειών με την αντίστοιχη 
εθνικότητα και χωρίζονται σε δύο κατηγορίες : τα κράτη μέλη και τις τρίτες χώρες. 
58. Οπως αναμενόταν, υπάρχει μεγάλη σχέση μεταξύ της ταξινόμησης των εταιρειών 
ανάλογα με την εθνικότητα τους και το οικονομικό μέγεθος της αντίστοιχης χώρας. 
Τα πέντε μεγαλύτερα κράτη μέλη κατέχουν ηγετική θέση στον κατάλογο των κοινοτικών 
χωρών και οι Ηνωμένες Πολιτείες παρουσίαζουν τον μεγαλύτερο αριθμό πράξεων μεταξύ 
των τρίτων χωρών. 
59. Κατά το 1992/93, όπως και κατά το 1990/91 και το 1991/92, η Γαλλία, η 
Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσίασαν τον μεγαλύτερο αριθμό υποθέσεων. Οι 
γαλλικές εταιρείες συμμετείχαν και πάλι το 1992/93 σε μεγάλο αριθμό πράξεων 
συγχώνευσης και απόκτησης συμμετοχών. Στη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, η 
Γαλλία προυσιάζει τον μεγαλύτερο αριθμό πράξεων (80) σε σύγκριση με το Ηνωμένο 
Βασίλειο (64) και τη Γερμανία (59). Οι ιταλικές και οι ισπανικές εταιρείες 
εμφανίζονται με μικρότερη συχνότητα στον κατάλογο του 1992/93 σε σχέση με το 
1991/92 (8 και 5 πράξεις αντίστοιχα σε σύγκριση με 16 και 11 κατά το παρελθόν 
έτος). Οι ολλανδικές εταιρείες ανέπτυξαν μεγαλύτερη δραστηριότητα κατά το 
1992793, με 8 πράξεις, σε σύγκριση με 3 μόνο|βπράξε ις κατά το 1990/91 και το 
1991/92. 
<Τ3> §5. Ανάλυση των υποθέσεων που οδήγησαν στη λήψη απόφασης 
βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2 ή του άρθρου 8, 
παράγραφος 3 (πίνακας 4) 
60. Ο πίνακας 4 παρέχει αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις μεμονωμένες 
αποφάσεις που ελήφθησαν βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 2 και του άρθρου 8 
παράγραφος 3 του κανονισμού. Παρόλο που οι περισσότερες από τις κοινοποιηθείσες 
υποθέσεις οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού κηρύχθηκαν 
συμβιβάσιμες εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας ενός μηνός με απόφαση που ελήφθη 
βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο β, στις περιπτώσεις που υπάρχουν βάσιμες 
αμφιβολίες ως προς το αν η προβλεπόμενη πράξη συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, η 
Επιτροπή προχωρεί στο δεύτερο στάδιο της διαδικασίας, το οποίο προβλέπει τη 
διενέργεια διεξοδικότερης εξέτασης, με τη λήψη απόφασης βάσει του άρθρου 6 
παράγραφος 1, στοιχείο γ). Κατά γενικό κανόνα,(!) η διαδικασία αυτή 
ολοκληρώνεται με τη λήψη απόφασης βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 2 ή του άρθρου 8 
παράγραφος 3. 
61. Ο αριθμός των υποθέσεων που οδηγούν στη λήψη απόφασης βάσει του άρθρου 8 
είναι σχετικά μικρός και δεν επιτρέπει να συναχθεί μεγάλος αριθμός γενικών 
συμπερασμάτων. Ωστόσο, ο αριθμός των πράξεων που φθάνουν στο δεύτερο στάδιο της 
διαδικασίας φαίνεται ότι είναι σχετικά σταθερός : 4 περίπου υποθέσεις 
(1) Αυτό συνέβη σε όλες τις πράξεις, εκτός από μία. Η πράξη αυτή αφορούσε την 
υπόθεση αριθ. IV/M.238, Siemens κατά Philips, στην οποία τα ενδιαφερόμενα 
μέρη απέσυραν την κοινοποίηση τους όταν η Επιτροπή αποφάσισε να προχωρήσει 
στο δεύτερο στάδιο της διαδικασίας. 
Παράρτημα ΐν.Γ.σ.5 
475 
ετησίως (4 υποθέσεις κατά το 1991/92, 3 το 1991/92 και 4 το 1992/93). Οι 
υποθέσεις αυτές αντιπροσωπεύουν περίπου 10% των συνολικών υποθέσεων που εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Εντούτοις, πρέπει να σημειωθεί ότι τα 
στατιστικά αυτά στοιχεία λαμβάνουν υπόψη τους μόνο τις πράξεις που έχουν 
ολοκληρωθεί στη διάρκεια του εξεταζόμενου έτους και ότι στα τέλη του 1992/93 η 
Επιτροπή προχώρησε στο δεύτερο στάδιο της διαδικασίας σε τρεις ακόμη περιπτώσεις, 
οι οποίες θα περιληφθούν στα στατιστικά στοιχεία του 1993/94. 
62. Από την εξέταση των μεμονωμένων αποφάσεων του πίνακα 4 φαίνεται ότι πολύ 
λίγες πράξεις αφορούν τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων (μόνο 2 από τις 11) και ότι 
όλες οι πράξεις, εκτός από μία, αφορούν τον τομέα της βιομηχανίας. 
Παράρτημα ΐν.Γ.σ.6 
476 
Π(νάκας 1 Κατανομή των πράξεων ανάλογα με το είδος της συγκέντρωσης και τη γεωγραφική τους διάσταση 
1990/91 
Τύπος συγκέντρωσης Α Β Γ Δ Σύνολο 
Απόκτηση πλειοψηφικών 
συμμετοχών 5 11 8 2 26 
Αποδεκτή δημόσια προσφορά 0 0 112 
Αμφισβητηθεί σα δημόσια 0 0 112 
προσφορά 
Κοινή επιχείρηση/έλεγχος 2 7 5 1 15 
Συγχώνευση 0 0 0 11 
Άλλα είδη 0 0 10 1 
Σύνολο 7 18 16 6 47 1991/92 
ΑΒΓΑ Σύνολο 
6 6 9 1 22 
0 2 10 3 
0 0 10 1 
3 10 9 6 28 
10 0 12 
0 10 0 1 
10 19 20 8 57 
Τύπος συγκέντρωσης 
Απόκτηση πλειοψηφικών 
συμμετοχών 1992/93 
ΑΒΓΑ Σύνολο 
3 9 7 0 19 
Αποδεκτή δημόσια προσφορά 110 13 
Αμφισβητηθείσα δημόσια 0 0 0 0 0 
προσφορά 
Κοινή επιχείρηση/έλεγχος 5 15 4 2 26 
Συγχώνευση 110 0 2 
Αμοιβαία συμμετοχή 0 0 0 11 
Απόκτηση μειοψηφικών 
συμμετοχών 
Σύνολο 1 0 0 0 1 
11 26 11 4 52 
Α= εθνική πράξη, Β» Κοινότητα, Γ= Κοινότητα συν 
Πηγή : Βάση δεδομένων MTF μη κοινοτική χώρα, Α= εκτός Κοινότητας 
Παράρτημα ΐν.Γ.σ.7 
Πίνακας 2 Πράξεις κατά οικονομικό τομέα και γεωγραφική διάσταση 477 
Κώδικας NACE 1990/91 
ΑΒΓΑ Σύνολο 
1. Είδη διατρ., κλωστ. 2 12 0 5 
και βιομ. ένδυσης 
2. Βιομ. ξύλ., χάρτου, 3 6 1 1 11 
χημ. βιομ., μεταλ. & 
μηχανουργία 
3. Ηλεκτρολογικός εξοπ., 2 3 6 2 13 
εξοπ. μεταφ. & είδη 
επίπλωσης 
4. Δημ. υπ. κοινής ακρέ- 0 10 0 1 
λείας & κατασκευές 
5. Εμπορ. χονδ. πώλησης, 0 4 10 5 
ξενοδ. και εστιατόρια 
6. Μεταφορές, επικοιν. 0 3 0 2 5 
& χρηματοοικ. υπηρεσ. 
0 0 5 0 5 7. Ακ £ ν., υπηρ. υπολ, 
& υπηρεσίες σε 
επιχειρήσεις 
8. Εκπαίδευση και δημ. 0 0 0 0 0 
υγεία 
9. Κοινοτ., κοινων. & 0 0 112 
προσωπικές υπηρεσίες 
Σύνολο 7 18 16 6 47 1991/92 
ΑΒΓΑ Σύνολο 
0 2 114 
3 5 7 3 18 
2 2 5 2 11 
10 0 0 1 
2 5 10 8 
1 4 5 2 12 
1110 3 
0 0 0 0 0 
0 0 0 0 0 1992/93 
ΑΒΓΑ Σύνολο 
0 13 15 
4 3 5 0 12 
0 5 10 6 
0 10 0 1 
0 5 1 0 6 
3 8 0 2 13 
4 3 119 
0 0 0 0 0 
0 0 0 0 0 
Α= εθνική πράξη, Β= Κοινότητα, Γ= Κοινότητα συν 
Πηγή : Βάση δεδομένων MTF 10 19 20 8 57 11 26 11 4 52 
μη κοινοτική χώρα, Δ= εκτός Κοινότητας 
Παράρτημα ΐν.Γ.σ.8 
478 
Πίνακας 3 
Γαλλ ία 
Ηνωμένο Βασ ί λ ε ιο 
Γερμανία 
Ιταλ ία 
Ισπαν ία 
Κάτω Χώρες 
Βέλγιο 
Πορτογαλ ία 
Δανία 
Ιρλανδία 
Λουξεμβούργο 
Ελλάδα 
ΗΠΑ 
Σουηδία 
Ελβετ ία 
Ιαπωνία 
Καναδάς 
Νότια Αφρική 
Κουβέιτ 
Αυστραλία 
Αυστρία 
Φινλανδία 
Χονγκ-Κονγκ 
Νέα Ζηλανδία 
Παρθένες Νήσοι Πράξεις κατά εθνικότητα των συμμετεχουσών εταιρειών 
1990/91 
27 
16 
14 
6 
5 
3 
1 
14 
3 
5 
5 
1 1991/92 
23 
31 
25 
16 
11 
3 
5 
1 
2 
13 
12 
6 
2 
2 
2 
1 
1 1992/93 
30 
17 
20 
8 
5 
8 
4 
3 
2 
1 
1 ΣΥΝΟΛΟ 
80 
64 
59 
30 
21 
14 
10 
4 
4 
1 
1 
0 
34 
17 
17 
8 
5 
4 
2 
1 
1 
1 
1 
1 
1 
Σύνολο εταιρειών 101 
Σύνολο πράξεων 47 159 
57 119 
52 
Πίνακας 4 Κατανομή των τελικών αποφάσεων που προέκυψαν από διαδικασίες που κινήθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο γ) 
του κανονισμού 4064/89 
Αριθμός υποθέσεων 
Τύπος 
πράξης 
Γεωγραφική 
Διάσταση 
Κώδικας NACE 
Εθνικότητα των 
συμμετεχουσών 
εταιρειών 1990/91 
Αποφάσεις άρθρου 8 §2 
Υπό όρους 
3 
Απόφαση συμ. 
πλειοψ. (2) 
ΚΕ/έλεγχος (1) 
Εθν. (1) 
Κοιν. (2) 
31 (2) 
32 (1) 
Γαλλ./Ιταλ. 
(2) 
Γερμ./Γερμ. Άνευ όρων 
1 
Απόφαση συμ. 
πλειοψηφίας 
Εκτός-ΕΚ 
29 
Σουηδ./Ελβετ. Αποφάσεις άρθρου 8§2 
0 1991/92 
Αποφάσεις άρθρου 8§2 
Υπό όρους 
2 
Συμφ. προσφ. 
Αμφισβ. προσφ. 
Κοινότητα (1) 
Κοιν./μη κοιν. 
χώρα (1) 
159 
55 
Βέλγ./Γαλλ. 
Γαλλ./Ελβετ. Άνευ όρων 
0 Αποφάσεις άρθρου 8§3 
1 
Αποφ. συμ. 
πλειοψηφίας 
Κοιν./μη κοιν. χώρα 
(1) 
35 
Καναδ./Γαλλ. 
Ιταλ. β 
Τ) 
Τ> 
Η 
-c 
fi 
M 
< 
Q 
vo 
4>-
Αριθμός υποθέσεων 
Τύπος πράξης 
Γεωγραφική 
Διάσταση 
Κώδικας NACE 
Εθνικότητα 
των συμμετεχουσών 
εταιρειών 1992/93 
Αποφάσεις άρθρου 8(2) Αποφάσεις άρθρου 8(2) 
Υπό όρους Άνευ όρων 
2 1 0 
Απ. συμ. πλειοψ. Κοινή επιχ./έλεγχος 
πλειοψ. (1) 
Συγχων. (1) 
Εθνική Εθνική 
Κοιν./μη κοινοτ. 
211-247 272 
Ολλ./Ολλ./ Γερμ./Γερμ. 
Ολλ. 
Αγγλ./Αμερ. a 
fi 
"Ο 
fi» 
"Ό 
Η 
"C 
fi 
Η 
< 
Q 
Κώδικες NACE 
159 Μεταλλικό ύδωρ 
29 Κατασκευή μηχανημάτων και εξοπλισμού N.E.C. 
31 Κατασκευή ηλεκτρικών μηχανημάτων και συσκευών N.E.C. 
32 Κατασκευή ραδιοφωνικού και τηλεοπτικού εξοπλισμού και εξοπλισμού επικοινωνιών 
35 Κατασκευή άλλου εξοπλισμού μεταφορών 
55 Ξενοδοχεία και εστιατόρια 
211 Βιομηχανία χάρτου 
247 Κατασκευή ινών από νάυλον 
272 Κατασκευή χαλυβδοσωλήνων 
Πηγή : Βάση δεδομένων MTF. 
4^ 
GD 
CD 
Πίνακας 5: Κίνηση της διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο γ) 
Αριθμός υποθέσεων 
Τύπος πράξης 
Γεωγραφική 
Διάσταση 
Κώδικας NACE 
Εθνικότητα 
των συμμετεχουσών 
εταιρειών 1990/91 
Απ. πλ. συμ. 
(4) 
ΚΕ/έλεγχος (1) 
Εθνική (1) 
Κοινοτική (2) 
Κοιν./μη κοιν.(1) 
314 (2) 
32 
295 
353 
Γερμ./Γερμ. 
Γαλλ./Ιταλ. 
Γαλλ./Καναδ. 
Ιταλ. 
Ελβετ./Σουηδία (2) 1991/92 
Απ. πλ. συμ. 
(1) 
ΚΕ/έλεγχος (1) 
Αποδ. δημ. πρ. (1) 
Αμφ. δημ. πρ. (1) 
Εθνική (1) 
Κοινοτική (1) 
55 
159 
247 
272 
Γερμ./Γερμ. 
Γαλλ./Βελγ. 
Ελβετ./Γαλλ. 
Αμερ./Αγγλ. 1992/93 
Απ. πλ. συμ. (1) 
ΚΕ/έλεγχος (2) 
Συγχ. (1) 
Εθνική (2) 
Κοινοτική (2) 
211 
241 
261 
272 
Γερμ./Γερμ. 
Ολλ./Ολλ./Ολλ. 
Γερμ./Γαλλ./Ιταλ, 
Αγγλ./Ιταλ. a fi Τ> 
fi» 
Τ) Η .3 
-c 
fi 
Η < 
Q 
159 Μεταλλικό ύδωρ 
211 Βιομηχανία χάρτου 
241 Προϊόντα ποτάσας 
247 Κατασκευή ινών από νάυλον 
261 Επίπεδη ύαλος 
272 Χαλυβδοσωλήνες 
295 Μηχανήματα συσκευασίας για τη βιομηχανία γεωργικών ειδών διατροφής 
314 Κατασκευή ηλεκτρικών στοιχείων και συσσωρευτών 
353 Αεροναυπηγική και αεροδιαστημική βιομηχανία 
55 Ξενοδοχεία και εστιατόρια 
-4^ 
ΟΟ 
ISSN 0254-1483 
COM(94)161 τελικό 
• ••••••%m * m ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 08 
Αριά', καταλόγου : CB-CO-94-174-GR-C 
ISBN 92-77-67850-X 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων τον Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg