EL

Βρυξέλλες, 22.7.2008

COM(2008) 481 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Όγδοη ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 της οδηγίας 89/552/EOK «Τηλεόραση χωρίς σύνορα», όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/36/EK, για τη χρονική περίοδο2005 2006

[SEC(2008) 2310]

1. Εισαγωγή

Η παρούσα ανακοίνωση καταρτίζεται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 3 της οδηγίας 89/552/EΟΚ του Συμβουλίου, της 3ης Οκτωβρίου 1989, για το συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων [1], όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/36/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1997 [2] («οδηγία για την τηλεόραση χωρίς σύνορα», εφεξής καλούμενη «η οδηγία»). Μέσω της παρούσας ανακοίνωσης η Επιτροπή υποβάλει έκθεση, για όγδοη φορά από τη θέσπιση της οδηγίας, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 κατά τη χρονική περίοδο 2005-2006. Η ανακοίνωση βασίζεται στις στατιστικές δηλώσεις των κρατών μελών σχετικά με την επίτευξη των ποσοστών που αναφέρονται στα εν λόγω άρθρα σε κάθε τηλεοπτικό πρόγραμμα στη δικαιοδοσία τους και παρουσιάζει τη γνώμη της Επιτροπής για την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων, συμπεριλαμβανομένων των κύριων συμπερασμάτων που πρέπει να συναχθούν από τις εκθέσεις των κρατών μελών.

Ο σκοπός των διετών αυτών εκθέσεων είναι διττός. Πρώτον, η Επιτροπή γνωστοποιεί τις στατιστικές δηλώσεις των κρατών μελών στα υπόλοιπα κράτη μέλη, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών. Δεύτερον, αποβλέπει στην επαλήθευση της ορθής εφαρμογής στα κράτη μέλη των μέτρων που έχουν θεσπιστεί για την προαγωγή ευρωπαϊκών και ανεξάρτητων παραγωγών.

Οι στατιστικές δηλώσεις των δέκα κρατών μελών που προσχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) την 1η Μαΐου 2004 παρουσιάζονται και αξιολογούνται για πρώτη φορά, για ολόκληρη την περίοδο αναφοράς της έκθεσης (2005-2006) [3]. Σημειώνεται περαιτέρω ότι τα άρθρα 4 και 5 (ιδίως το πρώτο) εφαρμόζονται με επιτυχία σε ένα μεταβαλλόμενο οπτικοακουστικό περιβάλλον: για πρώτη φορά καταγράφονται σε έκθεση κράτους μέλους κανάλια που εκπέμπουν χειρόφερτες ψηφιακές βιντεοεκπομπές (Digital Video Broadcasting-Handheld, DVB-H) [4].

Συμπληρωματικές λεπτομερείς πληροφορίες περιέχονται στα εννέα ενημερωτικά έγγραφα αναφοράς, του εγγράφου των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την ανακοίνωση. Το έγγραφο εργασίας περιλαμβάνει επίσης στατιστικά δεδομένα που έχουν παρασχεθεί για την περίοδο αναφοράς από τα δύο νέα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2007, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία [5]. Τα εν λόγω κράτη αποφάσισαν να υποβάλλουν εθελοντικά τα σχετικά στατιστικά δεδομένα τους, μολονότι δεν ήταν υποχρεωμένα να υποβάλλουν έκθεση για την περίοδο αναφοράς.

2. Γνώμη της Επιτροπής σχετικα με την εφαρμογη των αρθρων 4 και 5

2.1. Γενικές παρατηρήσεις

2.1.1. Τα άρθρα 4 και 5 στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού πεδίου

Το ευρωπαϊκό οπτικοακουστικό πεδίο επεκτείνεται συνεχώς. Κάθε χρόνο, ολοένα περισσότεροι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς και κανάλια εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά, με αποτέλεσμα αυξανόμενο κατακερματισμό των ακροατηρίων. Ο αριθμός των καναλιών που καλύπτονται [6] από τα άρθρα 4 και 5 στην ΕΕ, ο οποίος από 584 κανάλια το 2003 αυξήθηκε σε 765 το 2004, συνέχισε να αυξάνεται φτάνοντας τα 949 κανάλια του 2005 και τα 1096 το 2006 [7]. Τούτο συνιστά αύξηση κατά 512 κανάλια, ή ποσοστό 88%, στον αριθμό των καναλιών που καλύπτονται κατά τη διάρκεια της τετραετίας 2003-2006. Η τάση αυτή δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά από τη διεύρυνση της ΕΕ το 2004 (αποτέλεσμα της οποίας ήταν να προστεθούν 111 νέα κανάλια το 2004, που έφτασαν τα 155 το 2006): σημαντική αύξηση σημειώθηκε και στην ΕΕ των 15, με 357 νέα κανάλια από το 2003, δηλαδή αύξηση κατά 61% [8]. Τούτο αντικατοπτρίζει τη συνεχή αύξηση των ευρωπαϊκών τηλεοπτικών προγραμμάτων και κατά συνέπεια τη συνεχιζόμενη ζωτικότητα του ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού κλάδου [9].

Η ανάπτυξη αυτή επισημαίνει ταυτόχρονα τον αυξανόμενο κατακερματισμό του ευρωπαϊκού κοινού. Το μερίδιο τηλεθέασης των ‘πρωτευόντων‘ καναλιών παρουσίασε μείωση, ενώ περιορίστηκε ο αριθμός των καναλιών που είναι σε θέση να προσελκύσουν σημαντικό μερίδιο τηλεθέασης. Οι μεγάλες εθνικές αγορές, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και το ΗΒ, είναι οι πρώτες που επηρεάζονται από αυτόν τον συνεχώς διευρυνόμενο κατακερματισμό [10].

2.1.2. Μέθοδοι υλοποίησης και παρακολούθησης από τα κράτη μέλη

Η μεθοδολογία και έκταση της παρακολούθησης διαφέρει σημαντικά μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών [11]. Κυμαίνεται από απλές εκτιμήσεις και έρευνες έως τακτική παρακολούθηση των προγραμμάτων και μεθόδους δειγματοληψίας. Σε ορισμένα κράτη μέλη, ανεξάρτητες ρυθμιστικές αρχές ή κυβερνητικές υπηρεσίες είναι αρμόδιες για τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων, ενώ σε άλλες περιπτώσεις το καθήκον αυτό ανατίθεται σε ιδιωτικές εταιρείες έρευνας. Σε αρκετά κράτη μέλη, οι φορείς παρακολούθησης βασίζονται στα στατιστικά δεδομένα που υποβάλλουν οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς, περιοριζόμενοι στη διασταύρωση των στοιχείων αυτών με τα δεδομένα που έχουν στη διάθεσή τους.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, τα περισσότερα κράτη μέλη υπέβαλαν στην Επιτροπή περιεκτική πληροφόρηση. Έπειτα από διασαφηνίσεις των αρμόδιων φορέων, η Επιτροπή ήταν σε θέση να επεξεργαστεί τα απαιτούμενα δεδομένα. Παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση στην ποιότητα των εκθέσεων, η οποία αντικατοπτρίζεται στον αριθμό των καναλιών που δηλώθηκαν.

Μολοντούτο, σε ορισμένες εκθέσεις κρατών μελών περιλαμβάνονταν αρκετές περιπτώσεις με δέκα ή περισσότερα κανάλια για τα οποία δεν διαβιβάστηκαν δεδομένα, είτε για ευρωπαϊκά έργα ή για ανεξάρτητες παραγωγές, είτε για αμφότερα [12]. Η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι η υποχρέωση υποβολής έκθεσης βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 3 της οδηγίας ισχύει για «κάθε τηλεοπτικό πρόγραμμα που εμπίπτει στη δικαιοδοσία του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους», ανεξάρτητα από τον τρόπο μετάδοσής του ή το μερίδιο τηλεθέασης [13]. Η παροχή περιεκτικού καταλόγου και πλήρων δεδομένων για όλα τα κανάλια που καλύπτονται από τα άρθρα 4 και 5 της οδηγίας είναι ευθύνη κάθε κράτους μέλους, εκτός εάν προβληθούν συγκεκριμένοι και τεκμηριωμένοι λόγοι για απαλλαγή από την εν λόγω υποχρέωση.

Η εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 της οδηγίας συνεχίσει να διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Για παράδειγμα, το ελάχιστο ποσοστό ανεξάρτητων έργων που απαιτείται βάσει του άρθρου 5 της οδηγίας μπορεί να αναφέρεται είτε στο χρόνο μετάδοσης των τηλεοπτικών φορέων είτε στον προϋπολογισμό προγραμματισμού τους: η επιλογή αφήνεται στην διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών [14]. Παρατηρούνται ορισμένες αποκλίσεις όσον αφορά την έννοια του υπολογιζόμενου χρόνου μετάδοσης: ενώ η πλειονότητα των κρατών μελών έχουν εφαρμόσει στην εθνική νομοθεσία τον «αρνητικό» ορισμό που περιλαμβάνεται στα άρθρα 4 και 5, ορισμένα από αυτά έχουν αποκλείσει από τον εν λόγω ορισμό περαιτέρω κατηγορίες προγραμμάτων ή έχουν εισαγάγει έναν «θετικό» ορισμό των σχετικών προγραμμάτων, δυσχεραίνοντας περαιτέρω την επίτευξη των απαιτούμενων ποσοστών. Επιπλέον, πολλά κράτη μέλη έχουν καθιερώσει λεπτομερέστερους ή αυστηρότερους κανόνες στο υπό εξέταση πεδίο [15].

Αυτές και άλλες παραλλαγές στο επιτρεπόμενο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δυσχεραίνουν την αντικειμενική στάθμιση των στατιστικών δηλώσεων των κρατών μελών. Παρόλα αυτά, τα ευρήματα που παρουσιάζεται στη συνέχεια παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να συναγάγει αξιόπιστα συμπεράσματα από τις εθνικές εκθέσεις ως προς την πραγματική υλοποίηση των άρθρων 4 και 5.

2.1.3. Εργαλεία ανάλυσης και αξιολόγησης

Βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 3 της οδηγίας, η Επιτροπή εξασφαλίζει την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης. Ως βοήθεια στα κράτη μέλη για την εκπλήρωση της υποχρέωσής τους για υποβολή εκθέσεων έχουν καταρτιστεί κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζουν ορισμένους όρους και διευκρινίζουν καίριες έννοιες όσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 [16]. Εξάλλου, έχει καθοριστεί σειρά δεικτών [17] ως αντικειμενικό πλαίσιο ανάλυσης για την αξιολόγηση των εκθέσεων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη.

Η γνώμη της Επιτροπής, όπως παρουσιάζεται στην παρούσα ανακοίνωση, βασίζεται στον παραπάνω προβληματισμό. Στη συνέχεια εκτίθενται οι γενικές τάσεις στην εφαρμογή των μέτρων για την προαγωγή της παραγωγής και διανομής ευρωπαϊκών τηλεοπτικών προγραμμάτων σε κοινοτική κλίμακα [18].

2.1.4. Εφαρμογή του άρθρου 4

Στο τμήμα αυτό περιλαμβάνεται ανάλυση της συμμόρφωσης με την υποχρέωση, κάθε φορά που αυτό είναι εφικτό και με κατάλληλα μέσα, για μετάδοση ευρωπαϊκών έργων στο μεγαλύτερο ποσοστό του χρόνου εκπομπής των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 της οδηγίας.

Στην ΕΕ, ο μέσος όρος χρόνου μετάδοσης ευρωπαϊκών έργων σε όλα τα κανάλια που αναφέρθηκαν, στο σύνολο των κρατών μελών της ΕΕ των 25 ανήλθε σε 63,52% το 2005 και σε 65,05% το 2006, δηλαδή αύξηση 1,53 εκατοστιαίων μονάδων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Σε σύγκριση με την τελευταία περίοδο αναφοράς (65,18% το 2003 και 63,32% το 2004), ο μέσος όρος της αναλογίας χρόνου μετάδοσης ευρωπαϊκών έργων μειώθηκε ελαφρά κατά 0,13 εκατοστιαίες μονάδες κατά τη διάρκεια τεσσάρων συνεχών ετών (2003-2006). Εξετάζοντας εξαετή περίοδο (66,95% το 2001 και 66,10% το 2002), ο μέσος όρος του ποσοστού μειώθηκε κατά 1,90 εκατοστιαίες μονάδες.

Φαίνεται λοιπόν ότι η τάση στο μέσον της περιόδου είναι ελαφρά καθοδική. Είναι, ωστόσο, σημαντικό να σημειωθεί ότι η αξιοπιστία των συγκρίσεων αυτών επιδέχεται ορισμένες επιφυλάξεις. Εν πρώτοις, η έκθεση για τη χρονική περίοδο 2001-2003 κάλυψε μόνο τα κράτη της ΕΕ των 15. Η τελευταία έκθεση για την περίοδο 2003-2004 περιέλαβε τις στατιστικές δηλώσεις των κρατών μελών που προσχώρησαν στην ΕΕ το Μάιο του 2004 για περιορισμένη χρονική περίοδο λίγων μόλις μηνών. Η μέση αναλογία χρόνου μετάδοσης ευρωπαϊκών έργων από αυτές τις χώρες κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς (2005-2006) ήταν 64,15% το 2005 και στη συνέχεια 67,30% το 2006, ενώ κατά τη χρονική περίοδο μετά την προσχώρηση (Μάιος έως Δεκέμβριος 2004) είχαν σημαντικά χαμηλότερο μέσο όρο, με 61,77%. Λαμβανομένου υπόψη ότι τα νέα κράτη μέλη συνέχισαν να έχουν ανάγκη από περίοδο προσαρμογής στις απαιτήσεις της οδηγίας, η επίδοσή τους είναι αξιέπαινη: Βρίσκεται αρκετά ψηλότερα από τα ποσοστά που σημείωσε η ΕΕ των 15 (1,05 εκατοστιαίες μονάδες πάνω από την EΕ των 15 το 2005 και 3,75 μονάδες το 2006). Με άλλα λόγια, επιβεβαιώνεται πλέον η επιτυχημένη υλοποίηση του άρθρου 4 στα εν λόγω κράτη μέλη, που ήδη διαγραφόταν στην τελευταία έκθεση. Τα αισιόδοξα αυτά αποτελέσματα συνιστούν βάσιμη ελπίδα για υπέρβαση της πιθανής στασιμότητας στο πλαίσιο της ΕΕ των 15 από μια θετική τάση στην ΕΕ των 10.

Δεύτερον, δεν πρέπει να λησμονείται ότι, από την εποχή της τελευταίας έκθεσης, η μέση αναλογία ευρωπαϊκών έργων βασίστηκε σε όλα τα κανάλια και όχι μόνο σε όσα διαθέτουν μερίδιο τηλεθέασης τουλάχιστον 3% [19]. Ως συνέπεια του αυξανόμενου κατακερματισμού του κλάδου εμφανίστηκε σημαντικός αριθμός μικρών καναλιών ειδικού περιεχομένου, τα οποία αρχικά ενδεχομένως να αντιμετωπίζουν δυσκολίες προβολής ευρωπαϊκών έργων στο μεγαλύτερο ποσοστό του χρόνου εκπομπής τους. Πρέπει, τέλος, να υπογραμμιστεί ότι τα στοιχεία έχουν παραμείνει σχετικά σταθερά και, κατά μέσο όρο, αρκετά πάνω από το ελάχιστο των 50%, γεγονός που μαρτυρεί την εν γένει καλή εφαρμογή του άρθρου 4 σε ολόκληρη την ΕΕ.

Σε επίπεδο κράτους μέλους, το μέσο ποσοστό χρόνου μετάδοσης κυμάνθηκε μεταξύ 47,31% (Σλοβενία) και 81,14% (Δανία) το 2005 και μεταξύ 45,44% (Σουηδία) και 81,07% (Πολωνία) το 2006. Όσον αφορά το μέσο ποσοστό χρόνου μετάδοσης ευρωπαϊκών έργων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, η τάση ήταν θετική σε 15 κράτη μέλη και αρνητική σε άλλα 10. Μεσοπρόθεσμα, η εικόνα κατά την προηγούμενη περίοδο αναφοράς και η επακόλουθη εξέλιξη προκύπτει ανάμεικτη: δεκατρία κράτη μέλη δεν σημείωσαν καμία πρόοδο στην επίτευξη του ποσοστού στόχου του 50% σε ευρωπαϊκά έργα, ενώ άλλα δώδεκα αύξησαν το μέσο μεγαλύτερο ποσοστό τους, είτε στην τετραετία 2003-2006, είτε από την αρχή της υποβολής εκθέσεων, το 2004 (για την ΕΕ των 10). Το φαινομενικά λιγότερο ικανοποιητικό αυτό αποτέλεσμα μετριάζεται, ωστόσο, συνεκτιμώντας ότι εννέα κράτη μέλη παρουσίασαν μείωση επιδόσεων μόνο κατά πέντε εκατοστιαίες μονάδες ή και λιγότερο, κατά τη διάρκεια της τετραετούς περιόδου. Μόνο τρία κράτη μέλη αντιμετώπισαν δυσχέρειες στην επίτευξη του μεγαλύτερου ποσοστού που ορίζεται στο άρθρο 4, είτε το 2005 ή το 2006 [20].

Όσον αφορά τον συνολικό αριθμό καναλιών που συμμορφώνονται με την απαίτηση του άρθρου 4 σχετικά με το μεγαλύτερο ποσοστό, ο μέσος βαθμός συμμόρφωσης όλων των καναλιών για τα οποία υποβλήθηκαν στοιχεία σε όλα τα κράτη μέλη ανήλθε σε 68,60% το 2005 και 72,88% το 2006. Τούτο αντιστοιχεί σε αύξηση 4,28 εκατοστιαίων μονάδων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς και 4,60 μονάδων κατά τη χρονική περίοδο 2003-2006 (68,28% το 2003 και 72,80% το 2004). Λαμβανομένου υπόψη του κατακερματισμού του κλάδου, σε συνδυασμό με τον αυξανόμενο αριθμό καναλιών ειδικού ενδιαφέροντος και περιεχομένου, διαπιστώνεται διατήρηση της θετικής εξέλιξης που σημειώθηκε ήδη στην προηγούμενη έκθεση, καθώς τα σχετικά με τη συμμόρφωση στοιχεία έχουν σταθεροποιηθεί σε σχετικά υψηλό επίπεδο. Τα ποσοστά συμμόρφωσης για όλα τα κανάλια που καλύπτονται σε επίπεδο κράτους μέλους κυμάνθηκαν το 2005 από 30% (Σλοβενία) έως 100% (Λετονία, Μάλτα και Σλοβακική Δημοκρατία). Το 2006 κινήθηκαν μεταξύ 41% (Σλοβενία και Σουηδία) και 100% (Εσθονία, Μάλτα και Σλοβακική Δημοκρατία). Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς τα ποσοστά συμμόρφωσης αυξήθηκαν σε 12 κράτη μέλη, παρέμειναν σταθερά σε πέντε ή και μειώθηκαν σε άλλα οκτώ.

Από τα παραπάνω αποτελέσματα προκύπτει γενικά θετική εικόνα όσον αφορά τους στόχους του άρθρου 4. Συνολικά, το μεγαλύτερο ποσοστό που απαιτείται από το άρθρο 4 έχει σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί από τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των νέων κρατών μελών, το δε μέσο ποσοστό έχει σταθεροποιηθεί σε σχετικά υψηλό επίπεδο, πάνω από το 63%, αρκετά καλύτερα από την ελάχιστη τιμή του 50% που ορίζει η οδηγία, ενώ τα ποσοστά συμμόρφωσης παρουσιάζουν συνεχή αύξηση. Εξάλλου, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που εθελοντικά διέθεσαν η Ρουμανία και η Βουλγαρία [21], όσον αφορά την προαγωγή ευρωπαϊκών έργων δεν αναμένεται να προκύψουν στην επόμενη έκθεση προβλήματα από την ένταξη των νέων αυτών κρατών μελών στο καθεστώς της οδηγίας.

2.1.5. Εφαρμογή του άρθρου 5

Στο δεύτερο αυτό μέρος της ανακοίνωσης εξετάζεται η συμμόρφωση με την ελάχιστη απαίτηση του άρθρου 5 της οδηγίας.

Στην ΕΕ, το μέσο ποσοστό ευρωπαϊκών έργων ανεξάρτητων παραγωγών (ανεξάρτητες παραγωγές) σε όλα τα κανάλια για τα οποία υποβλήθηκαν στοιχεία και στο σύνολο των κρατών μελών ήταν 36,44% το 2005 και 37,59% το 2006, που αντιστοιχεί σε αύξηση 1,15 εκατοστιαίων μονάδων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Καταγράφεται βελτίωση σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (2003-2004), κατά την οποία σημειώθηκε ελαφρά αύξηση μόλις 0,11 εκατοστιαίων μονάδων (31,39% το 2003 και 31,50% το 2004). Σε ορίζοντα τετραετίας (2003-2006), το μέσο ποσοστό αυξήθηκε συνεπώς κατά 6,20 εκατοστιαίες μονάδες. Παρατηρείται σταθεροποιητική τάση κατά τη διάρκεια της εξαετίας 2001-2006, καθώς, έπειτα από σημαντική μείωση 6,25 εκατοστιαίων μονάδων κατά την περίοδο 2001-2004, το ποσοστό αυξήθηκε στη συνέχεια σε επίπεδο (37,59%) συγκρίσιμο με αυτό που σημειώθηκε το 2001 (37,75%). Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς στα κράτη μέλη πρέπει επομένως να ενθαρρυνθούν ώστε να διατηρήσουν τις βελτιωμένες αυτές επιδόσεις. Πρέπει, ταυτόχρονα, να υπενθυμιστεί ότι, από το Μάιο του 2004, η υποχρέωση υποβολής εκθέσεων ισχύει πλέον για μεγαλύτερη ομάδα, 25 κρατών μελών. Είναι φυσικό, οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς στα 10 νέα κράτη μέλη να αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσχέρειες για επενδύσεις σε ανεξάρτητες παραγωγές, καθώς δεν διαθέτουν ακόμα αρκετή εμπειρία από την εφαρμογή του άρθρου 5 της οδηγίας. Πράγματι, τα μέσα στοιχεία για τα 10 νέα κράτη μέλη (30,54% το 2005 και 31,64% το 2006) βρίσκονται κάτω από τα μέσα ποσοστά που σημειώθηκαν στην ΕΕ των 15 (40,38% το 2005 και 41,55% το 2006). Τα συνολικά ποσοστά της μεγάλης πλειονότητας των κρατών μελών υπερέβησαν κατά πολύ το ελάχιστο του 10% που ορίζει η οδηγία: 18 κράτη μέλη κατόρθωσαν να σταθεροποιήσουν τις επιδόσεις τους όσον αφορά ανεξάρτητα έργα αρκετά πάνω από το 25% — το ένα τέταρτο, με άλλα λόγια — του συνολικού υπολογιζόμενου χρόνου μετάδοσης. Μόνο ένα νέο κράτος μέλος πρέπει να βελτιώσει το ποσοστό του ώστε να φτάσει το ελάχιστο του 10% [22].

Το μέσο κοινοτικό ποσοστό συμμόρφωσης για κανάλια σε όλα τα κράτη μέλη ήταν 75,92% το 2005 και 79,20% το 2006, που αντιστοιχεί σε αύξηση 3,28 εκατοστιαίων μονάδων κατά την περίοδο αναφοράς. Σε σύγκριση με τις δύο προηγούμενες περιόδους αναφοράς (90,67% το 2001, 89,13% το 2002, 78,40% το 2003 και 81,92% το 2004), το ποσοστό συμμόρφωσης παρουσίασε αύξηση κατά 0,80 εκατοστιαίες μονάδες στη διάρκεια της τετραετίας 2003-2006, μειώθηκε όμως κατά 11,47 μονάδες στη διάρκεια έξι συνεχόμενων ετών (2001-2006). Πρόκειται για σημαντική αλλά κατανοητή μείωση, λαμβανομένου υπόψη ότι τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνουν πλέον και τα αντίστοιχα των 10 νέων κρατών μελών. Είναι, ωστόσο, αξιοσημείωτο ότι, κατά την περίοδο αναφοράς παρουσιάστηκε ανάκαμψη των ποσοστών συμμόρφωσης, παρά τις σχετικά χειρότερες επιδόσεις των νέων κρατών μελών και την αλλαγή της μεθοδολογίας σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση.

Το μέσο ποσοστό συμμόρφωσης για κανάλια σε κάθε κράτος μέλος κυμάνθηκε από 20% (Κύπρος και Τσεχική Δημοκρατία) έως 100% σε πέντε κράτη μέλη (Εσθονία, Ιρλανδία, Λετονία, Μάλτα και Σλοβακική Δημοκρατία) το 2005 και από 20% (Κύπρος) έως 100% σε έξι κράτη μέλη (Εσθονία, Ιρλανδία, Λετονία, Μάλτα, Σλοβακική Δημοκρατία και Φινλανδία) το 2006. Το μέσο ποσοστό συμμόρφωσης αυξήθηκε σε 10 κράτη μέλη, παρέμεινε σταθερό σε εννέα και μειώθηκε σε έξι άλλα. Σε σύγκριση με τα αποτελέσματα που καταγράφηκαν στην προηγούμενη έκθεση επιβεβαιώνεται θετική τάση συμμόρφωσης με το άρθρο 5 της οδηγίας.

Το μέσο κοινοτικό μερίδιο που αφιερώνεται σε πρόσφατα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών (πρόσφατα έργα [23]) ήταν 68,65% του συνόλου των ανεξάρτητων ευρωπαϊκών έργων (πρόσφατων ή όχι) το 2005 και 66,75% το 2006, παρουσιάζοντας ελαφρά μείωση 1,90 εκατοστιαίων μονάδων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Σε σύγκριση με προηγούμενες περιόδους αναφοράς (61,78% το 2001, 61,96% το 2002, 71,66% το 2003 και 69,09% το 2004), σημειώθηκε μείωση 4,91 μονάδων κατά τη διάρκεια της τετραετίας 2003-2006, αλλά αύξηση 4,97 μονάδων σε μία εξαετία. Τα στοιχεία αυτά μπορεί να είναι λιγότερο εντυπωσιακά από ό,τι η ανάπτυξη μεταξύ 1999 και 2004, οπότε σημειώθηκε αύξηση σχεδόν 30%, αποτελεί όμως ένδειξη ότι έπειτα από μια περίοδο σημαντικής προόδου όσον αφορά τα πρόσφατα έργα, το ποσοστό έχει σταθεροποιηθεί σε πολύ ικανοποιητικό επίπεδο.

Σε επίπεδο κράτους μέλους, τα μέσα ποσοστά κυμάνθηκαν μεταξύ 26,13% (Εσθονία) και 100% (Κύπρος και Σλοβακική Δημοκρατία) το 2005 και μεταξύ 24,80% (Ιρλανδία) και 100% (Σλοβακική Δημοκρατία) το 2006. Σημειώθηκε θετική τάση στο μέσο μερίδιο που καταλαμβάνουν τα πρόσφατα έργα σε 10 κράτη μέλη, σε ένα κράτος μέλος δεν υπήρξε αλλαγή, ενώ σε 15 άλλα παρατηρήθηκε αρνητική εξέλιξη. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα ποσοστά χρόνου μετάδοσης πρόσφατων έργων ανεξάρτητων παραγωγών παρέμειναν πάνω από το 25% (25,02% το 2005 και 25,09% το 2006) του συνολικού υπολογιζόμενου χρόνου μετάδοσης. Επιβεβαιώνεται έτσι η θετική τάση στον προγραμματισμό πρόσφατων έργων, η οποία αυξήθηκε κατά 2,59 εκατοστιαίες μονάδες στη διάρκεια της τετραετίας 2003-2006 [24].

Από τα παραπάνω αποτελέσματα προκύπτει άνετη επίτευξη, σε κοινοτικό επίπεδο, των στόχων του άρθρου 5 της οδηγίας όσον αφορά τον προγραμματισμό ανεξάρτητων παραγωγών, συμπεριλαμβανομένου επαρκούς ποσοστού πρόσφατων έργων. Από τα στοιχεία που υπέβαλαν εθελοντικά η Βουλγαρία και η Ρουμανία [25] δικαιολογείται αισιοδοξία ως προς τη δυνατότητα συμβολής των χωρών αυτών στην επίτευξη των στόχων του άρθρου 5 κατά την επόμενη περίοδο αναφοράς.

3. Συμπέρασμα

Σύμφωνα με τις στατιστικές δηλώσεις που υπέβαλαν τα κράτη μέλη, ο προγραμματισμός ευρωπαϊκών έργων σε κοινοτική κλίμακα αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της τρέχουσας περιόδου αναφοράς, έπειτα από μείωση που είχε σημειωθεί κατά τη διάρκεια της τελευταίας περιόδου αναφοράς. Η τάση κατά την τετραετία ήταν σχετικά σταθερή ενώ κατά την εξαετία 2001 - 2006 παρατηρήθηκε ελαφρά μείωση. Συνολικά πάντως, το ποσοστό των ευρωπαϊκών έργων που μεταδόθηκε στους τηλεοπτικούς δέκτες στην ΕΕ σταθεροποιήθηκε σε σχετικά υψηλό επίπεδο, πάνω από 63%. Υπάρχουν, ωστόσο, τέσσερις παράγοντες που παρεμποδίζουν μια πλήρως συνεκτική αξιολόγηση. Πρώτον, αρχής γενομένης από την τελευταία έκθεση, στα στοιχεία περιλαμβάνονται πλέον οι στατιστικές δηλώσεις των δέκα κρατών μελών που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004. Δεύτερον, τροποποιήθηκε η μέθοδος υπολογισμού, καθώς στους μέσους όρους προστέθηκαν μετά την τελευταία έκθεση και στοιχεία για κανάλια με μερίδιο τηλεθέασης κάτω του 3%. Τρίτον, ο αυξανόμενος κατακερματισμός του τομέα προκαλεί οικονομικές πιέσεις και την ανάγκη για φθηνό και εύκολα προσβάσιμο περιεχόμενο, επιδεινώνοντας έτσι το περιβάλλον για επενδύσεις και προγραμματισμό ευρωπαϊκών έργων. Τέλος, περιορίστηκε ο αριθμός των καναλιών για τα οποία δεν ανακοινώθηκαν στοιχεία.

Παρόλα αυτά, η σταθεροποιητική τάση όσον αφορά τον προγραμματισμό ευρωπαϊκών έργων αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός που επιβεβαιώνεται περαιτέρω από τη σχετική τάση στο μέσο ποσοστό συμμόρφωσης των καναλιών για τα οποία υπάρχουν στοιχεία. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε κατά την περίοδο αναφοράς περισσότερο από τέσσερις εκατοστιαίες μονάδες, ενώ είχε επίσης θετική εξέλιξη κατά την τετραετία 2003-2006. Συμπερασματικά, η συνολική κατάσταση είναι ικανοποιητική όσον αφορά τη μετάδοση ευρωπαϊκών έργων σε τηλεοπτικά κανάλια στην ΕΕ, μολονότι σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχει ακόμα περιθώριο για βελτίωση. Ο προγραμματισμός ευρωπαϊκών έργων σε ευρωπαϊκή κλίμακα έχει σταθεροποιηθεί σε ποσοστό άνω του 60%, ενώ για το μέλλον είναι σταθερά εφικτή μια αναλογία της τάξης του 65% ή και περισσότερο. Η θετική αυτή εκτίμηση ισχύει και για τα 10 νέα κράτη μέλη - που κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς είχαν πράγματι καλύτερες επιδόσεις από ό,τι τα «παλαιά»- και αποδεικνύει ότι οι αρχικές τους προσπάθειες για συμμόρφωση με το άρθρο 4 στέφθηκαν από επιτυχία.

Όσον αφορά την υλοποίηση του άρθρου 5 της οδηγίας μπορεί επίσης να παρατηρηθεί μια θετική τάση: έπειτα από σημαντική μείωση 6,25 εκατοστιαίων μονάδων κατά την περίοδο 2001-2004, το ποσοστό του 2006 σταθεροποιήθηκε σε επίπεδο συγκρίσιμο με εκείνο που είχε σημειωθεί το 2001 (37,59% σε σύγκριση με 37,75%). Τούτο σημαίνει ότι το μέσο ποσοστό πραγματοποίησε άλμα 6,20 μονάδων στη διάρκεια της τετραετίας, παρά την επίδραση των παραγόντων που περιγράφηκαν παραπάνω. Είναι αξιοσημείωτο ότι η μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών κατάφεραν να σταθεροποιήσουν τις επιδόσεις τους όσον αφορά τις ανεξάρτητες παραγωγές σε επίπεδο αρκετά υψηλότερο του 25% — με άλλα λόγια το ένα τέταρτο — του συνολικού σχετικού χρόνου μετάδοσης.

Εξίσου πολύ ικανοποιητική είναι και η κατάσταση όσον αφορά τα πρόσφατα έργα ανεξάρτητων παραγωγών: παρά μια ελαφρά μείωση κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς και μιας τετραετίας, τα στοιχεία βελτιώθηκαν σε διάστημα εξαετίας. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς περισσότερο από το 25% του συνολικού σχετικού χρόνου μετάδοσης αφιερώθηκε σε πρόσφατα έργα.

Τα αποτελέσματα αυτά, τα οποία βασίζονται σε λεπτομερή ανάλυση των εθνικών εκθέσεων των κρατών μελών [26], αποδεικνύουν την άνετη επίτευξη των στόχων των άρθρων 4 και 5 της οδηγίας κατά τη διάρκεια της τρέχουσας περιόδου αναφοράς, τόσο σε κοινοτική κλίμακα όσο και σε επίπεδο κράτους μέλους.

(...PICT...)

(...PICT...)

[1] ΕΕ L 298, της 17.10.1989.

[2] ΕΕ L 202, της 30.07.1997.

[3] Στην τελευταία (έβδομη) ανακοίνωση (COM(2006) 459 τελικό), η συμμόρφωση των εν λόγω 10 νέων κρατών μελών με τα άρθρα 4 και 5 αναφέρθηκε μόνο για το σχετικό τμήμα της περιόδου αναφοράς, συγκεκριμένα από την 1η Μαΐου έως την 31η Δεκεμβρίου 2004.

[4] Η Ιταλία ανέφερε στην έκθεση της τέσσερα τέτοια κανάλια. Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 4, έγγραφο υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα ανακοίνωση, SEC (τελικό) XYZ, (εφεξής «έγγραφο εργασίας»), σ. 88.

[5] Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 5, έγγραφο εργασίας.

[6] Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 1, έγγραφο εργασίας.

[7] Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 2, διάγραμμα 1, έγγραφο εργασίας.

[8] Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 2, πίνακας 1, έγγραφο εργασίας.

[9] Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 2, διάγραμμα 1, έγγραφο εργασίας.

[10] Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 4, έγγραφο εργασίας.

[11] ό.π..

[12] Στην έκθεση της Τσεχικής Δημοκρατίας αναφέρθηκαν 13 κανάλια για τα οποία δεν διαβιβάστηκαν δεδομένα όσον αφορά ευρωπαϊκά έργα και 20 κανάλια χωρίς δεδομένα σχετικά με ανεξάρτητες παραγωγές, για το 2005. Στην περίπτωση της Ιταλίας, αντίστοιχα, 10 κανάλια σε αμφότερες τις κατηγορίες, για το 2006. Για τη Γαλλία δεν αναφέρθηκαν δεδομένα σχετικά με 18 κανάλια όσον αφορά ανεξάρτητες παραγωγές, για το 2005 και το 2006· στη σλοβενική έκθεση αναφέρονται 11 τέτοια κανάλια .

[13] Όπως επιβεβαιώνεται στις προτεινόμενες κατευθυντήριες γραμμές για την παρακολούθηση της υλοποίησης των άρθρων 4 και 5 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα», της 11ης Ιουνίου 1999, «(…) εφόσον ραδιοτηλεοπτικός φορέας εκπέμπει σε περισσότερα από ένα κανάλια, τα ποσοστά (ευρωπαϊκών και ανεξάρτητων έργων) αναφέρονται καταρχήν για κάθε σχετικό κανάλι»· το κείμενο διατίθεται στη διεύθυνση

- http://ec.europa.eu/avpolicy/docs/reg/tvwf/eu_works/controle45_en.pdf.

[14] Μέχρι πρόσφατα, η Γαλλία ήταν το μόνο κράτος μέλος που ενημέρωσε την Επιτροπή ότι έκανε χρήση της δεύτερης επιλογής. Τα ποσοστά των ανεξάρτητων παραγωγών υπολογίζονται στη Γαλλία με βάση τον κύκλο εργασιών των ψηφιακών επίγειων καναλιών, βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 4, έγγραφο εργασίας, σ. 83. Ακολούθησε τώρα η Ιταλία, αντικαθιστώντας την υποχρέωση δέσμευσης τουλάχιστον 10% του χρόνου εκπομπών για ανεξάρτητες παραγωγές με την υποχρέωση επένδυσης τουλάχιστον 10% των εσόδων ενός καναλιού σε έργα αυτού του είδους βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 4, έγγραφο εργασίας, σ. 97.

[15] Όπως ρητά επιτρέπει το άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας. Σειρά κρατών μελών έκαναν χρήση αυτής της δυνατότητας, π.χ. υποχρεώνοντας ορισμένους ή όλους τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς να συμμορφωθούν με απαιτήσεις υψηλότερων ποσοστών από τα προβλεπόμενα στην οδηγία.

[16] Βλ. υποσημείωση 13 παραπάνω.

[17] Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 1, έγγραφο εργασίας.

[18] Λεπτομερή στοιχεία σχετικά με την εφαρμογή σε κάθε κράτος μέλος παρουσιάζονται στο ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 4 του εγγράφου εργασίας.

[19] Η προηγούμενη μεθοδολογία - να μην περιλαμβάνονται στην έκθεση κανάλια με μερίδιο τηλεθέασης μικρότερο από 3% έχει ενδεχομένως ως πλεονέκτημα περισσότερο «σταθμισμένα» αποτελέσματα. Την εποχή εκείνη, πάντως, επελέγη επειδή τα κανάλια με μερίδιο τηλεθέασης μικρότερο από 3% θεωρήθηκαν οριακής σημασίας. Με τη σημαντική όμως αύξηση του αριθμού των καναλιών, η επιλογή αυτή δεν είναι πλέον δικαιολογημένη. Ωστόσο, για να υπογραμμιστεί η σχετική σημασία των «πρωτευόντων» καναλιών, στο ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 7 του εγγράφου εργασίας παρουσιάζονται οι αναλογίες του χρόνου μετάδοσης που έχει δεσμευτεί για ευρωπαϊκά έργα σε κανάλια με μερίδιο τηλεθέασης μικρότερο από 3%.

[20] Η Λιθουανία εξέπεμψε κατά μέσο όρο 46,98% ευρωπαϊκά έργα το 2006, η Σλοβενία 47,31% το 2005 και η Σουηδία 45,44% το 2006.

[21] Ο μέσος χρόνος μετάδοσης που αφιερώθηκε σε ευρωπαϊκά έργα στη Βουλγαρία ήταν 67,65% το 2005 και 72,83% το 2006. Τα στοιχεία για τη Ρουμανία ήταν, αντίστοιχα, 51,08% και 57,95% για το 2005 και το 2006.

[22] Η Κύπρος αφιέρωσε ποσοστό 9,70% του χρόνου μετάδοσης σε ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών το 2005 και 6,48% το 2006.

[23] Δηλ. έργα που εκπέμπονται εντός πενταετίας από την παραγωγή τους.

[24] Βλ. διάγραμμα 2, ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 2, έγγραφο εργασίας.

[25] Στη Βουλγαρία, ποσοστό 17,42% και 14,94% αφιερώθηκε σε ανεξάρτητα έργα το 2005 και το 2006 αντίστοιχα· τα στοιχεία για τη Ρουμανία ήταν 36,22% και 38,62%.

[26] Βλ. ενημερωτικό έγγραφο αναφοράς 3, έγγραφο εργασίας.

--------------------------------------------------