30. 12. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 329/35 
Αιτιολογία 
Η τροπολογία αυτή συμφωνεί με την υποστήριξη της ΟΚΕ για ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και χάραξη 
μιας κοινής πολιτικής μεταφορών. 
Σελίδες 3 και 4 
Διαγράφονται τα σημεία 2.3. έως 2.4.4. 
Αιτιολογία 
Προκύπτει από την αιτιολογία του σημείου 2.2. 
Σελίδα 4 - Συμπεράσματα 
Να τροποποιηθούν ως εξής: 
«Το τμήμα εγκρίνει τις προτάσεις της Επιτροπής ως ουσιαστικό συντελεστή για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου 
συστήματος μεταφορών και ως παράγοντα προόδου προς την κατεύθυνση ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς. 
Το τμήμα σημειώνει ιδιαιτέρως ότι τα σημερινά συστήματα καθορισμού κομίστρων δεν λειτουργούν όπως προβλέ­
πονταν, και συμφωνεί με την άποψη αυτή.» 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 53, ψήφοι κατά: 70, αποχές: 7. 
Γνωμοδότηση για τις κοινωνικές επιπτώσεις διασυνοριακών συγχωνεύσεων/συγκεντρώσεων 
(89/C 329/14) 
Το συμβούλιο αποφάσισε στις 24 Νοεμβρίου 1989, σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 4, της 
συνθήκης ΕΟΚ, να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότηση για τις 
Κοινωνικές επιπτώσεις των διασυνοριακών συγχωνεύσεων/συγκεντρώσεων. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεμάτων στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 14 Σεπτεμβρίου 1989, 
βάσει της εισηγητικής έκθεσης του κ. Schmitz. 
Η ΟΚΕ εξέδωσε κατά τη 270ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 18ης Οκτωβρίου 1989) την ακόλουθη 
γνωμοδότηση, με 79 ψήφους υπέρ, 51 κατά και 12 αποχές (ονομαστική ψηφοφορία). 
1. Εισαγωγή 
1.1. Με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς αναμέ­
νεται να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των συγχωνεύσεων/ 
συγκεντρώσεων. Το θέμα αυτό δεν πρέπει να εξετασθεί μόνο 
υπό το πρίσμα της πολιτικής του ανταγωνισμού, αλλά και 
υπό το πρίσμα της οικονομίας, της κοινωνικής νομοθεσίας 
και της κοινωνικής πολιτικής. Ο κ. Sutherland, μέλος της 
επιτροπής, τόνισε κατά την ανάλυση της πρότασης κανονι­
σμού για τον έλεγχο της συγχώνευσης(') επιχειρήσεων, ότι 
στο σχέδιο αυτό δεν λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές πτυχές 
οι οποίες κατά τη γνώμη του θα πρέπει να εξετασθούν στα 
πλαίσια άλλων ρυθμίσεων(2). 
(') ΕΕαριθ. C της 22 της 28. 1. 1989, σ. 4 και επ. 
(2) βλ. αναλυτικά πρακτικά της συνόδου ολομέλειας της 2ας Ιουνίου 
1988, συζήτηση για τη γνωμοδότηση ΕΕ αριθ. C 208 της 8. 8. 
1988, σ. 11 και επ. 1.2. Η ΟΚΕ κατά βάση δεν εκτιμά αρνητικά τις διασυ­
νοριακές συγχωνεύσεις επιχειρήσεων. Είναι συχνά απαραίτη­
τες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊ­
κής οικονομίας και προς το συμφέρον των εργαζομένων ως 
μέτρο για τη διασφάλιση και δημιουργία θέσεων απασχό­
λησης. Μπορεί όμως να έχουν και αρνητικές επιδράσεις, 
ιδίως λόγω: 
— της μεταφοράς της παραγωγής εντός του συγκροτήματος 
επιχειρήσεων, 
— της μετατόπισης του βάρους των επενδύσεων σε άλλα 
τμήματα του συγκροτήματος, 
— των μέτρων ορθολογισμού, 
— της διακοπής της λειτουργίας μεμονωμένων τμημάτων του 
συγκροτήματος, 
Αριθ. C 329/36 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
— της μεταφοράς της κεντρικής οργάνωσης του κοντσέρν 
σε άλλη χώρα της Κοινότητας, 
— των μεταβολών όσον αφορά την οργάνωση εργασίας, 
— τη μετακίνηση προσωπικού πέρα από τα όρια της επικρά­
τειας. 
Κίνδυνος σοβαρός μπορεί να προκύψει, όταν κατά την πορεία 
της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς υποβαθμισμούν οι 
εθνικές επιχειρήσεις ενός ξένου συγκροτήματος (π.χ. Τρά­
πεζες, εταιρείες μεταφορών) σε απλά υποκαταστήματα. 
1.3. Παράλληλα με τα οικονομικά πλεονεκτήματα ενδέχε­
ται να προκύψουν και αρνητικές κοινωνικές συνέπειες για τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Επιπλέον μπορεί να δημιουργη­
θούν σημαντικά προβλήματα διαρθρωτικής πολιτικής σε 
μερικές περιφέρειες. Προς αντιμετώπιση παρόμοιας εξέλιξης 
απαιτούνται συστηματικά μέτρα. Η παρούσα γνωμοδότηση, 
ωστόσο, περιορίζεται στο θέμα των κοινωνικών συνεπειών 
για τους εργαζομένους στις επιχειρήσεις που θίγονται από 
τις συγχωνεύσεις. 
1.4. Η ΟΚΕ ζήτησε γι'αυτό στη γνωμοδότηση της για το 
σχέδιο της Επιτροπής(') να 
«διασφαλισθεί ότι θα λαμβάνονται υπόψη τα κατοχυρω­
μένα δικαιώματα των εργαζομένων στις ευρωπαϊκές συγ­
χωνεύσεις επιχειρήσεων». 
Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει συνεπώς τη διαπίστωση που κάνει η 
Επιτροπή στην αναθεωρημένη πρόταση της για τις συγχωνεύ­
σεις επιχειρήσεων(2), δηλαδή ότι: 
«Η έγκριση μιας συγχώνευσης επιχειρήσεων εκ μέρους 
της Επιτροπής δεν θίγει σε καμία περίπτωση τα ισχύοντα 
συλλογικά δικαιώματα των εργαζομένων στις οικείες 
επιχειρήσεις.» 
1.5. Επειδή δεν έχει θεσπισθεί ικανοποιητικό ευρωπαϊκό 
δίκαιο για τις εταιρείες, είναι αναγκαίο η Επιτροπή να καταρ­
τίσει το συντομότερο δυνατό προτάσεις στον τομέα του κοι­
νωνικού δικαίου, ώστε να αποφευχθούν για τους εργαζόμε­
νους οι αρνητικές επιπτώσεις των διασυνοριακών συγχωνεύ­
σεων. 
1.6. Σχετικά επιβάλλεται να συμπεριληφθούν τόσο οι δια­
συνοριακές συγχωνεύσεις με την έννοια μιας δέκατης 
οδηγίας(3), όσο και κάθε άλλη μορφή οικονομικής συγχώνευ­
σης επιχειρήσεων. Με την έννοια αυτή το τμήμα παραπέμπει 
στον ορισμό που περιλαμβάνει η τροποποιημένη οδηγία της 
19ης Δεκεμβρίου 1988, σχετικά με τον έλεγχο των συγχωνεύ­
σεων επιχειρήσεων(4). Σύμφωνα με τον ορισμό αυτό η 
ενοποίηση συνίσταται. 
α) στη συγχώνευση μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων, ή 
β) στη μεταφορά του ελέγχου, άμεσου ή -έμμεσου, μιας επιχεί­
ρησης σε άλλα πρόσωπα ή επιχειρήσεις, είτε μέσω της 
αγοράς μετοχών ή άλλων περιουσιακών στοιχείων, είτε 
με τη σύναψη σύμβασης είτε με άλλο τρόπο. 
(1) ΕΕ αριθ. 208 της 8. 8. 1988, σ. 11. 
(2) Έγγρ. COM(88) της 19ης Δεκεμβρίου 1988. 
(3) Έγγρ. COM(84) 
(4) Έγγρ. COM(88) της 19ης Δεκεμβρίου 1988. Για να αποφευχθούν παρερμηνείες εφεξής θα χρησιμοποιεί­
ται ο ευρύτερος όρος «συγχώνευση επιχειρήσεων». Θα 
εξετασθούν κατά κύριο λόγο τα προβλήματα που παρουσιά­
ζουν οι συγχωνεύσεις επιχειρήσεων στα κράτη μέλη της 
Κοινότητας. 
Οι κοινωνικές συνέπειες των συγχωνεύσεων εξετάζονται εδώ 
χωριστά. Σχετικά πρέπει να επισημανθεί ότι σύμφωνα με τα 
σημερινά νομικά δεδομένα δεν είναι δυνατές οι διασυνορικές 
συγχωνεύσεις επιχειρήσεων. Το θέμα αυτό αποτελεί αντικεί­
μενο της 10ης οδηγίας που προτείνει η Επιτροπή (5). 
2. Κοινωνικές πτυχές των διασυνοριακών συγχωνεύσεων 
επιχειρήσεων 
2.1. Η Επιτροπή λαμβάνει ως δεδομένο στην πρόταση της, 
ότι η κατάργηση των εσωτερικών συνόρων θα μπορούσε να 
επιφέρει σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές, όσον αφορά τις 
επιχειρήσεις, που προκαλούνται κυρίως μέσω συγχωνεύσεων. 
Οι εκτιμήσεις της, όσον αφορά τις σχετικές εξελίξεις, είναι 
ποικίλες. 
2.2. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συγκέντρωση επιχειρή­
σεων συμφέρει, επειδή ενισχύει τη δυναμικότητα του αντα­
γωνισμού, αυξάνει τις δυνατότητες βελτίωσης της αντα­
γωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και συμβάλλει 
στη βελτίωση της οικονομικής ανάπτυξης και του βιοτικού 
επιπέδου στην Κοινότητας. Από την άλλη πλευρά επισημαί­
νει τον κίνδυνο νόθευσης του ανταγωνισμού, διαμέσου 
συγκεντρώσεων που θα καταλάβουν δεσπόζουσα θέση στην 
αγορά. Στόχος του κοινοτικού δικαίου πρέπει να είναι επομέ­
νως, σύμφωνα με το άρθρο 3 ζ της συνθήκης ΕΟΚ, η εγκα­
θίδρυση καθεστώτος που να εξασφαλίζει ανόθευτο αντα­
γωνισμό εντός της Κοινότητας. 
2.3. Η σκιαγράφηση της εξέλιξης που ενδέχεται να ση­
μειωθεί όσον αφορά τη συγχώνευση επιχειρήσεων δεν έχει 
σημασία μόνο από άποψη της πολιτικής του ανταγωνισμού. 
Θίγει με τρόπο άμεσο τόσο τα συμφέροντα των εργαζομένων 
στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, όσο και στους στόχους 
που περιλαμβάνει η συνθήκη ΕΟΚ (άρθρα 117,118 και 130α) 
όσον αφορά την κοινωνική πολιτική. 
Έτσι υπάρχει φόβος 
— οι συγκεντρώσεις επιχειρήσεων να περικλείουν ειδικούς 
κινδύνους όσον αφορά την απασχόληση των εργαζομέ­
νων, κινδύνους που συνδέονται με τη συγκεκριμένη μορφή 
της συγχώνευσης, επειδή οι αποφάσεις σχετικά με τις 
επενδύσεις λαμβάνονται υπό το πρίσμα ενός συγκροτήμα­
τος επιχειρήσεων 
— να συνδέονται με μια στρατηγική κυριάρχησης της 
αγοράς και να οδηγήσουν στη διακοπή της λειτουργίας 
εκμεταλλεύσεων και στον περιορισμό της παραγωγής με 
αποτέλεσμα σημαντικές απώλειες θέσεων απασχόλησης· 
— να αυξήσουν τη στρατηγική υπεροχή της διοίκησης της 
επιχείρησης ή του συγκροτήματος, επειδή η διοίκηση 
μπορεί να εκμεταλλευθεί εύστοχα τον ανταγωνισμό του 
προσωπικού και των συνδικαλιστικών οργανώσεων στα 
διάφορα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
(5) ΕΕ αριθ. C 23 της 25. 1. 1985, σ. 11 και επ. 
30. 12. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 329/37 
2.4. Οι επιπτώσεις αυτές ενδέχεται ήδη σήμερα να 
υφίστανται με βάση το ισχύον δίκαιο. Ιδιαίτερο βάρος έχει 
δε το γεγονός ότι οι δυνατότητες επιρροής των εκπροσώπων 
των εργαζομένων τροχοπεδούνται από τη νομοθεσία του 
εκάστοτε κράτους μέλους. Έτσι η συνεργασία μεταξύ των 
εκπροσώπων των εργαζομένων μέσα στο ίδιο συγκρότημα 
ή στην ίδια επιχείρηση καθίσταται, πέρα από τα όρια της 
επικράτειας, σχεδόν αδύνατη. Ακόμα και οι συνδικαλιστικές 
οργανώσεις είναι υποχρεωμένες να περιορίσουν τη δράση 
τους ουσιαστικά στην επικράτεια της χώρας τους. 
2.5. Μερικά πρόσφατα παραδείγματα αποδεικνύνουν 
ανάγλυφα ότι οι συγκεντρώσεις επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο εκμεταλλεύονται τα στρατηγικά τους πλεονεκτήματα 
έναντι των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώ­
σεων. Σε μερικές περιπτώσεις διευρύνθηκαν οι φύλακες εργα­
σίας και επιβλήθηκε εργασία το Σαββατοκύριακο μέσω της 
εκμετάλλευσης του ανταγωνισμού των εργαζομένων σε πολλά 
κράτη μέλη της Κοινότητας, κατά τη λήψη αποφάσεων σχε­
τικά με επενδύσεις. 
2.6. Σχετικά τρεις δυσμενείς παράγοντες έχουν επιπτώσεις 
για τους εργαζόμενους: 
— οι εργαζόμενοι της επιχείρησης λαμβάνουν διαφορετικές, 
ορισμένες φορές μάλιστα αντιφατικές, πληροφορίες· 
— σε περίπτωση που η έδρα του holding στις επιχειρήσεις 
βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας, οι εργα­
ζόμενοι δεν έχουν αρμόδιο συνομιλητή για να διαπραγμα­
τευθούν 
— οι εκπρόσωποι των εργαζομένων δεν έχουν σε ικανοποιη­
τικό βαθμό τη δυνατότητα για διασυνοριακή συνεργασία 
και επικοινωνία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων 
της ίδιας επιχείρησης του ίδιου συγκροτήματος σε άλλα 
κράτη μέλη της Κοινότητας. 
2.7. Η πλειοψηφία των εργαζόμενων θα συνεχίσει να 
απασχολείται στην εταιρία στην οποία εργαζόταν μέχρι τώρα 
και έτσι θα προστατεύεται από τις νομοθετικές διατάξεις (στο 
βαθμό που αυτές εφαρμόζονται) του μεμονωμένου κράτους. 
Οι επιχειρηματίες θα ζητούν εντούτοις ακόμα περισσότερο 
ειδικευμένο εργατικό δυναμικό με υψηλά προσόντα, πέρα από 
τα όρια της επικράτειας. Σε περίπτωση που συναφθούν νέες 
συμβάσεις εργασίας, ενδέχεται να δημιουργηθούν προβλή­
ματα αν υπάρχει ασάφεια σχετικά με τη νομική βάση. 
3. Ειδικά προβλήματα των διασυνοριακών συγχωνεύσεων 
ανώνυμων εταιριών (10η οδηγία) 
Με την πρόταση 10ης οδηγίας (') για τη διασυνοριακή συγ­
χώνευση εταιριών κατά μετοχές εγείρεται μια σειρά προβλη­
μάτων της εργατικής νομοθεσίας, τα οποία δεν ρυθμίζονται 
πλήρως με την οδηγία 77/187/ΕΟΚ, διότι η οδηγία αυτή 
θεσπίσθηκε για τις ενδοκρατικές συγχωνεύσεις επιχειρή­
σεων. Η οδηγία αυτή εξασφαλίζει βεβαίως τη συνέχεια των 
σχέσεων εργασίας για τους εργαζόμενους της επιχείρησης 
που διαλύεται. Επειδή όμως η εταιρία που αγοράζει σε περί-
(') Έγγρ. COM(84)· το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν ολοκλήρωσε 
ακόμα τις σχετικές διαβουλεύσεις. πτώση διασυνοριακής συγχώνευσης έχει την έδρα της σε 
άλλο κράτος μέλος, προκύπτει μια σειρά προβλημάτων σχε­
τικά με τη νομοθεσία περί συγχωνεύσεων: 
3.1. Είναι δυνατό να εφαρμοσθεί η ισχύουσα εργατική νομο­
θεσία; 
Η συμφωνία που εφαρμόζεται για το ενοχικό δίκαιο (2) ορίζει 
ότι το δίκαιο που εφαρμόζεται στις σχέσεις εργασίας εξαρτά­
ται γενικά από τον κύριο τόπο εργασίας. Επομένως η 
«υπηκοότητα» του εργοδότη δεν έχει σημασία. Εξαιρέσεις 
είναι δυνατό να ισχύσουν στο μέλλον μόνο σε περίπτωση που 
αποδειχθεί, λαμβανομένων υπόψη όλων των δεδομένων, ότι 
η σύμβαση εργασίας ή η σχέση εργασίας συνδέονται στενά 
με άλλο κράτος μέλος π.χ. όταν ο εργοδότης και ο εργαζόμε­
νος έχουν την ίδια υπηκοότητα. Το γεγονός αυτό μπορεί να 
αποτελέσει αφορμή για την εφαρμογή διαφορετικής νομοθε­
σίας σε ορισμένους εργαζόμενους, πράγμα που θα μπορούσε 
να επηρεάσει κυρίως το υψηλά ειδικευμένο προσωπικό. 
Στα κράτη μέλη, τα οποία δεν έχουν υπογράψει την ανωτέρω 
συμφωνία(3), υπάρχει δυνατότητα να συμφωνηθεί με ειδικές 
συμβάσεις η εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας του 
κράτους μέλους, στο οποίο η αγοράστρια εταιρία έχει την 
έδρα της. Σε ορισμένες περιπτώσεις η έγκριση μιας διασυ­
νοριακής συγχώνευσης μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την 
αντικατάσταση της ισχύουσας νομοθεσίας με την νομοθεσία 
ενός άλλου κράτους μέλους. 
3.2. Ποια εργατική δικαιοδοσία είναι αρμόδια; 
Στη συμφωνία σχετικά με τη δικαιοδοσία και την εφαρμογή 
δικαστικών αποφάσεων αστικού ή εμπορικού χαρακτήρα της 
27ης Σεπτεμβρίου 1968(4), η οποία εφαρμόζεται και σε εργατι­
κές διαφορές(5), ορίζεται ως αρμόδια δικαιοδοσία η δικαστική 
αρχή του τόπου στον οποίο είναι εγκατεστημένο το υποκα­
τάστημα της εταιρίας. Με ειδική συμφωνία μπορεί ωστόσο 
να ορισθεί άλλο δικαστήριο ως αρμόδιο. Το άρθρο 17, παρ. 1 
της συμφωνίας προβλέπει απόλυτη συμβατική ελευθερία σε 
περίπτωση εργατικών διαφορών. Αντίθετα η οδηγία 77/187/ 
ΕΟΚ δεν καλύπτει αυτή την περίπτωση. Επομένως, ύστερα 
από μια συγχώνευση ο εργοδότης που έχει την έδρα του 
στο εξωτερικό μπορεί να προσπαθήσει μέσω μιας ειδικής 
συμφωνίας με τους εργαζόμενους να καθορίσει διαφορετική 
δικαστική αρχή ως αρμόδια. Ο εργοδότης θα μπορούσε να 
επιλέξει ακόμη και δικαστική αρχή που βρίσκεται στην έδρα 
της επιχείρησης. Έτσι υπάρχει ο κίνδυνος, ενώ θα εξακολου­
θεί να ισχύει η εθνική εργατική νομοθεσία, οι εργαζόμενοι 
(2) ΕΕ αριθ. L 266 της 9. 10. 1980, σ. 1 και επ. Συμφωνία της 19ης 
Ιουνίου 1980, υποβλήθηκε για υπογραφή στη Ρώμη. 
(3) Τη Συμφωνία αυτή υπέγραψαν το 1987 μόνο η Γαλλία, η Ιταλία, 
η Δανία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Δημοκρατία της 
Γερμανίας. 
(4) ΕΕ αριθ. L 299 της 31. 12. 1972, σ. 32 κ. επ. 
(5) Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 13ης Νοεμβρίου 1979, 
υπόθεση 25/79 και της 25ης Ιουνίου 1981, υπόθεση 150/80. 
Αριθ. C 329/38 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
να μην μπορούν να απαιτήσουν την εφαρμογή των εν λόγω 
ειδικών συμβάσεων σχετικά με την αρμόδια δικαιοδοσία. Και 
στην περίπτωση αυτή επηρεάζονται κυρίως οι ειδικευμένοι 
εργαζόμενοι. 
3.3. Εξακολουθεί η ισχύς των υφιστάμενων συλλογικών συμ­
βάσεων; 
Κατά βάση θα ίσχυε επίσης στην περίπτωση μιας διασυνορια­
κής συγχώνευσης εταιριών κατά μετοχές η οδηγία 77/187/ 
ΕΟΚ. Βέβαια η οδηγία συτή παρέχει, ως προς την ισχύ των 
συλλογικών συμβάσεων, μόνο μια προστασία περιορισμένης 
διάρκειας: οι όροι εργασίας που έχουν συμφωνηθεί με συλλο­
γική σύμβαση εξακολουθούν να ισχύουν, έως ότου καταγγελ­
θεί ή λήξει αυτή η συλλογική σύμβαση. Κατόπιν δεν υφίστα­
ται καμία προστασία βάσει συλλογικής σύμβασης. Οι όροι 
της συλλογικής σύμβασης ενδέχεται ήδη να αντικατασταθούν 
εκ των προτέρων από άλλη σύμβαση, ακόμα και αν αυτή 
προβλέπει χειρότερους όρους εργασίας. Επιπλέον, μπορεί να 
περιορισθεί ο χρόνος παροχής προστασίας για τους όρους 
εργασίας που καθορίστηκαν από συλλογικές συμβάσεις, σύμ­
φωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 2 της οδηγίας, σε ένα χρόνο. 
Έγινε ήδη χρήση αυτής της δυνατότητας. 
Το βασικότερο πρόβλημα συνίσταται στο ότι η οδηγία 77/ 
187/ΕΟΚ περιορίζεται στις περιπτώσεις εσωτερικής απόκτη­
σης επιχειρήσεων. Κατά τη συγχώνευση μεγάλων επιχειρή­
σεων θεωρείται γενικά ως δεδομένο, ότι οι υπάρχουσες συλλο­
γικές συμβάσεις, αν προκύψει ανάγκη θα αντικατασταθούν 
από άλλες συλλογικές συμβάσεις, οι οποίες ισχύουν ήδη για 
την επιχςίρηση που αγοράζει. Σε μια διασυνοριακή συγ­
χώνευση δεν είναι δυνατή αυτού του είδους η αντικατάσταση. 
Οι ισχύουσες για την αγοράστρια επιχείρηση συλλογικές 
συμβάσεις αφορούν μόνο το κράτος μέλος στο οποίο έχει η 
επιχείρηση αυτή την έδρα της. Δεν εφαρμόζονται επομένως 
στους εργαζόμενους της συγχωνευόμενης επιχείρησης. Αυτοί 
οι εργαζόμενοι μπορούν να αποκτήσουν προστασία μέσω 
συλλογικών συμβάσεων μετά τη λήξη των παλαιών συλλο­
γικών συμβάσεων, αν η επιχείρηση που αγοράζει στο εν λόγω 
κράτος μέλος δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη λήξη 
των συλλογικών συμβάσεων, προσχωρώντας για παράδειγμα 
στον αρμόδιο σύνδεσμο εργοδοτών ή διεξάγοντας με τις αρμό­
διες συνδικαλιστικές οργανώσεις διαπραγματεύσεις για τη 
σύναψη διασυνοριακών συλλογικών συμβάσεων. Καθώς το 
δίκαιο των συλλογικών συμβάσεων και το εργατικό δίκαιο 
στα κράτη μέλη δεν προβλέπουν αυτή την περίπτωση και 
καθώς δεν υπάρχουν κοινοτικές νομικές βάσεις, παρουσιάζε­
ται μία σημαντική νομική αβεβαιότητα. 
3.4. Οι συνέπειες για τις διαπραγματεύσεις προς σύναψη 
συλλογικών συμβάσεων και τους εργατικούς αγώνες 
Η «απώλεια» του εργοδότη λόγω μιας διασυνοριακής συγ­
χώνευσης δεν έχει σημασία μόνο για τους εργαζόμενους, 
αλλά και για τις συνδικαλιστικές ενώσεις των εργαζομένων. 
Διότι θα αναγκάζονται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό να 
συνάπτουν διασυνοριακές επιχειρησιακές συλλογικές συμ­
βάσεις. Οι συνέπειες για τα ισχύοντα συστήματα σύναψης 
συλλογικών συμβάσεων μπορεί να είναι σοβαρές σε ορισμένα 
κράτη μέλη. Σε περίπτωση υπερθενικών συλλογικών συμ­
βάσεων μπορεί ενδεχομένως να υπάρξει αβεβαιότητα, σχετικά 
με το ισχύον δίκαιο συλλογικών συμβάσεων. Εξάλλου δημιουργούνται μειονεκτήματα για τις συνδι­
καλιστικές ενώσεις επειδή μπορούν να κηρύξουν απεργία 
μόνο στην πατρίδα τους. Το θέμα της νομιμότητας των απερ­
γιών αλληλεγγύης απασχολεί τις συνδικαλιστικές οργανώ­
σεις ιδιαίτερα όταν πρόκειται να συνάψουν υπερεθνική συλ­
λογική σύμβαση. 
3.5. Οι επιπτώσεις για τους εκπροσώπους των εργαζομένων; 
Σε ορισμένα κράτη μέλη μια διασυνοριακή συγχώνευση ενδέ­
χεται να επιδεινώσει τη νομική θέση των εκπροσώπων των 
εργαζομένων. Αυτό αφορά καταρχήν τη συμμετοχή στο 
όργανο εποπτείας ή διοίκησης της επιχείρησης όπου 
υφίστανται παρόμοιοι θεσμοί. Το θέμα αυτό αποτελεί το 
αντικείμενο των υφισταμένων σχεδίων που αφορούν μια 
πέμπτη (') και μια δέκατη οδηγία. Ανεξάρτητα από αυτό, σε 
ορισμένα κράτη μέλη μπορεί η συνδεόμενη με τη διασυ­
νοριακή συγχώνευση μεταφορά της έδρας της επιχείρησης 
να έχει σαν συνέπεια την κατάργηση των οργάνων εκπρο­
σώπησης των εργαζομένων, τα οποία έχουν τη νομική βάση 
και οφείλουν την ύπαρξη τους σε συλλογικές συμβάσεις (2). 
Εφόσον αφορά όργανα που έχουν σαν σκοπό την εκπρο­
σώπηση των κοινών συμφερόντων των εργαζομένων μιας 
επιχείρησης ή ενός συγκροτήματος με πολλά υποκαταστή­
ματα στο εν λόγω κράτος μέλος, αυτή η απώλεια νομικής 
κάλυψης θα ήταν για τους εργαζόμενους πολύ σημαντική. 
3.6. Τα προβλήματα αυτά θα πρέπει να επιλυθούν κατά τη 
θέσπιση μιας 10ης Οδηγίας. Τα προβλήματα σχετικά με τις 
συλλογικές συμβάσεις καθιστούν σαφές ότι είναι αναγκαίο 
να διασφαλισθούν αφενός τα ισχύοντα εθνικά συστήματα 
σύναψης συλλογικών συμβάσεων και αφετέρου να δημι­
ουργηθούν οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊ­
κού συστήματος σύναψης συλλογικών συμβάσεων που να 
στηρίζεται στα υφιστάμενα εθνικά συστήματα. 
4. Χρειάζεται να ληφθούν μέτρα για τη θέσπιση βασικών 
προδιαγραφών της εργατικής νομοθεσία με σκοπό την 
αποτροπή των αρνητικών κοινωνικών συνεπειών των δια­
συνοριακών συγχωνεύσεων επιχειρήσεων 
4.1. Στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής (3) θεωρείται 
αναγκαία η ύπαρξη ορισμένης συνοχής των διατάξεων της 
εργατικής νομοθεσίας σε ορισμένους τομείς. Αντίθετα υπάρ­
χει ευρύτατη ταύτιση απόψεων όσον αφορά την ανάγκη να 
ισχύουν βασικές προδιαγραφές για όλους τους εργαζόμενους 
στην Κοινότητα σχετικά με την υγιεινή και την ασφάλεια 
στους χώρους εργασίας, σύμφωνα με το άρθρο 118 α της 
συνθήκης ΕΟΚ. 
4.2. Ο περιορισμός στη δημιουργία βασικών προδιαγρα­
φών ασφάλειας και υγιεινής στον τόπο εργασίας δεν ενδείκνυ­
ται, κυρίως λόγω της αύξησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο του 
αριθμού των συγχωνεύσεων. Δεδομένης αυτής της εξέλιξης, 
οι ευρύτεροι στόχοι της προσέγγισης των συνθηκών ζωής και 
εργασίας διαμέσου της προόδου και της στενής συνεργασίας 
μεταξύ των κρατών μελών, σε κοινωνικά θέματα καθιστούν 
(') ΕΕαριθ. C 131 της 13.12.1972, και ΕΕ αριθ. C 23 της 25. 1.1985. 
(2) Αυτό ισχύει για παράδειγμα στα προβλεπόμενα από το νόμο συμ­
βούλια για το σύνολο της επιχείρησης, συμβούλια για τα συγκρο­
τήματα επιχειρήσεων και οικονομικές επιτροπές που βρίσκονται 
στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. 
(3) «Η κοινωνική διάσταση της εσωτερικής αγοράς» (1988). 
]0Ρ189 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρη1^9^9 
επομένως αναγκαία τη ^ή^η πρόσθετων μέτρων ^άρ^ραΙΜ, 
118,1]θατης συνθήκης ΕΟΚ^.ΗΚοινότηταο^εί^ει να μην 
παραιτηθεί από τοστόχοτουσταδιακοΰ καθορισμού βασικών 
κοινωνικών προδιαγραφών στα κρατημένη στον τομέα της 
κοινωνικής και εργατικής νομο^εσίας.Ρια την επίτευξη του 
σκοπού αυτοΰ μπορεί να ακολουθήσει τον προσανατολισμό 
που χαράσσεται στις οδηγίες του συμ^ου^ίου σχετικά με τις 
ομαδικές απο^ΰσεις^, τη διάσχιση των δικαιωμάτων των 
εργα^ομενωνκαισε περίπτωση α^Ααγής της ιδιοκτησίας 
επιχειρήσεων, εργοστασίωνήυποκαταστημάτων^ και την 
προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας 
το εργοδότης). 
4.1 Αν δεν ρυ^μισ^εί το γεμάτων ελάχιστων προδιαγρα^ 
(^ων σε κοινοτικό επίπεδο, υπάρχει κίνδυνοςοεντεινόμενος 
ανταγωνισμός να προκα^εσειτηνπροσαρμογήτων κοινών 
νικών προδιαγραφών εκ μέρους των κρατών με^,ων σε ό^.ο το 
δυνατό χαμηλότερο επίπεδο.Εια το ^όγοαυτόηΟΚΕ πρέπει 
να τροποποιήσειτο συντομότερο δυνατό τη γνωμοδότηση 
της σχετικάμε τα βασικά κοινωνικά δικαιώματα στην Κοινό 
τητα^. Επίσης ^α πρέπει να ^,η^ουν ιδιαίτερα υπό^η τα 
ειδικάκοινοτικάπρο^ήματαπουπροκΰπτουνσεσυνάρτηση 
με τη συγχώνευση επιχειρήσεων. 
4.4. ωστόσο, το μόνο που μπορεί να επιτευχθεί μέσω μιας 
κοινοτικής ρύθμισης είναι ορισμένη εναρμόνιση των ^ασι 
κων προδιαγραφών της εργατικής νομοθεσίας. Ακριβώς για 
το ^όγοαυτόοισυμ^αστικες ρυθμίσεις μεταξύ της διοίκησης 
των επιχειρήσεων των εκπροσωπών των εργαζομένων με 
σκοπό την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της συγ 
χώνευσης, ε^ακο^,ου^οΰν να έχουν εξαιρετική σημασία. 
4.5. Ρια να είναι οι κοινωνικοί εταίροι, την αυτονομία των 
οποίων τονί^ειηΟΚΕ, σε ^εση να εκπληρώσουν κατά^η^,α 
το ρό^ο τους, ^α πρέπει οι αρμοδιότητες και οι δυνατότητες 
που διαθέτουν ναπροσαρμοσ^οΰν στα ειδικάπρο^ήματα 
της εσωτερικής αγοράςΜΕτσι,ηανάπτυ^η των συ^ογικων 
δικαιωμάτων αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Αυτό α^ορά το 
δικαίωμα της οργάνωσης και το δικαίωμα διαπραγμάτευσης 
των συ^ογικων συμβάσεων όσο και το δικαίωμα των εργα^ο 
μένων για ενημέρωση και διαβούλευση με τα όργανα ^ή^ης 
αποβάσεων στις επιχειρήσεις, ^τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ 
σχετικά με τα κοινωνικά δικαιώματα ανα^ερ^ηκεοτομεας 
γιατονοποίοπρεπει να δημιουργη^οΰνεπειγόντως μέσα 
προκείμενου ναεπιτευχ^εί η εσωτερική αγορά, ο οποίος 
α^ορά^ 
^το δικαίωμα των εργαζομένων για πληροφόρηση σε 
περίπτωση αναδιάρ^ρωσηςήσυγχωνευσης της επιχείρη 
σης» 
Αυτό σημαίνει ότι, οι δομές των εκπροσωπών των συμ 
γερόντων των εργαζομένων θα προσαρμοσθούν στις δομές 
μιαςδιασυνοριακήςεπιχείρησηςμετετοιοτρόποωστεοι 
εκπρόσωσοι των εργαζομένων να είναι σε ^εση να διαμορ^ 
σουν μια ενιαία διασυνοριακή ^οΰ^,ηση καινά διαπραγμα 
τεΰονται με τα όργανα που είναι πραγματικά αρμόδια για τη 
^ή^η αποβάσεων. 
(') ΕΕ αριθ. 148 της 22. 2. 1975, σ. 29 κ. επ. 
(2) ΕΕ αριθ. Ε 61 της 5. 3. 1977, σ. 26 κ. επ. 
(3) ΕΕ αριθ. Ι 283 της 20. 10. 1980, σ. 23 κ. επ. 
(4) ΕΕ αριθ. € 126 της 23. 5. 1989, σ. 4 κ. επ. 5. Πρόταση για την κοινοτική νομική βάση της διάρθρωσης 
των οργάνων εκπροσώπησης των εργαζομένων στην Κοι­
νότητα 
5.1. Το 1975 η Επιτροπή πρότεινε, κατά τη συζήτηση για 
το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας το πρότυπο δημι­
ουργίας ευρωπαϊκών επιχειρησιακών επιτροπών. Η Επιτροπή 
θεώρησε τότε αναγκαίο να δημιουργηθεί στις ευρωπαϊκές 
ανώνυμες εταιρείες που έχουν παραρτήματα σε πολλά κράτη 
μέλη μια επιχειρησιακή επιτροπή ως όργανο εκπροσώπησης 
των εργαζομένων που απασχολούνται σε ευρωπαϊκές ανώνυ­
μες εταιρείες. Η επιχειρησιακή αυτή επιτροπή θα είχε ειδικά 
δικαιώματα πληροφόρησης, διαβούλευσης και συμμετοχής 
στη διαχείριση της επιχείρησης και θα ήταν αρμόδια για 
θέματα που αφορούσαν πολλές επιχειρήσεις ταυτόχρονα. Το 
1983 η Επιτροπή εγκατέλειψε την ιδέα αυτή. 
Στην τροποποιημένη πρόταση της 5ης οδηγίας της 19ης 
Αυγούστου 1983 (5) ρυθμίζονται μόνο τα δικαιώματα πλη­
ροφόρησης και διαβούλευσης των εργαζομένων με τα όργανα 
διοίκησης της εταιρίας. 
Στην πρόταση της Επιτροπής για το «Καταστατικό της Ευρω­
παϊκής Ανώνυμης Εταιρίας» της 25ης Αυγούστου 1989 δεν 
θίγονται καθόλου θέματα σχετικά με τη συμμετοχή εργαζομέ­
νων στις αποφάσεις των επιχειρήσεων. 
5.2. Η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση της 24ης Νοεμβρίου 1988 
για το Μνημόνιο της Επιτροπής σχετικά με το καταστατικό 
για την ευρωπαϊκή ανώνυμη εταιρία(6) καλεί την επιτροπή 
να θεσπίσει ρυθμίσεις οι οποίες 
«έχουν ως αντικείμενο, όπως και οι εθνικές διατάξεις και 
συλλογικές συμβάσεις, την πληροφόρηση και προηγού­
μενη διαβούλευση με τους εργαζόμενους σε περίπτωση 
αποφάσεων της επιχείρησης, για τη μεταφορά της έδρας 
της ή την συγχώνευση ή αγορά άλλης επιχείρησης, μετα­
βολές της παραγωγής ή σημαντικές αλλαγές της οργάνω­
σης της εργασίαςι· ταυτόχρονα οι ρυθμίσεις αυτές θα 
απαιτούν την τήρηση του απόρρητου». 
Επιπλέον η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή στη γνωμοδότηση αυτή 
«να μην εξετάσει βεβαίως το αίτημα της διαβούλευσης 
με τους εργαζόμενους σε όλα τα επίπεδα στα οποία λαμβά­
νονται αποφάσεις σχετικά με την κατανομή της παραγω­
γής και της εργασίας οι οποίες μπορούν να επιδράσουν 
στις συνθήκες εργασίας των εργαζομένων που 
απασχολούνται στις θυγατρικές εταιρείες, μόνο σε συνάρ­
τηση με το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρίας» 
5.3. Η τροποποιημένη πρόταση οδηγίας για την πληφορό-
φηση των εργαζομένων και τη διαβούλευση με αυτούς της 
8ης Ιουλίου 1983 (οδηγία νΓεά6ΐίη§)(7), η οποία ύστερα από 
πρόταση του συμβουλίου επρόκειτο να επανεξετασθεί αυτό 
το χρόνο περιλαμβάνει προτάσεις σχετικά με 
— το ενιαίο προσδιορισμένο δικαίωμα πληροφόρησης, 
(5) ΕΕ αριθ. € 131 της 13. 12. 1972, σ. 49. 
(6) ΕΕ αριθ. € 23 της 30. 1. 1989, σ. 36 κ. επ. 
(7) ΕΕ αριθ. €217 της 12. 8. 1983. 
Αριθ ^ 329/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ]ΘΡ1^ 
^ειδικά δικαιώματα διαβούλευσης με τους εργαζόμενους 
σε περίπτωση αποβάσεων που μπορεί να έ^ουν ολέθριες 
συνέπειες για τους εργαζόμενους^ καθώς και σχετικά με 
^ ένα όργανο εκπροσώπησης όλων των εργαζομένωντης 
μητρικής επιχείρησης και των θυγατρικών της επι^ειρή^ 
σεων στην Κοινότητα βάσει συμφωνίας μεταξύ της ενδια 
φερόμενης μητρικήςεπι^είρησηςκαιτων εκπροσωπών 
των εργαζομένων 
Τοπρόβλημα των υπερεθνικών επιχειρήσεων^ των οποίων το 
κέντρο λήι^ης αποβάσεων βρίσκεται εκτός της Κοινότητας^ 
επιλύεται στην οδηγία αυτή με το διορισμό εκπροσωπουο 
οποίος είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή της διάταξης της 
οδηγίας αυτής στην Κοινότητα 
^Ρ ^συζήτηση σχετικά με τη συμμετο^ την πληρο^ 
ρησητων εργαζομένων καιτη διαβούλευση μεαυτοΰςσε 
επιχειρήσεις που αναπτύσσουν την οικονομική τους 
δραστηριότητασεκοινοτικό επίπεδο διανύει μιακρίσιμη 
^άση.Οι προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τηνίθη και 
^η οδηγία δεν έ^ουν ωριμάσει ακόμη Επιπλέον δεν μαίνεται 
ότι είναι δυνατό να βρεθεί μέσω της οδοΰ αυτής μια συμβι 
βαστικήλΰσηηοποία θα μπορούσε να υιοθετηθεί σύντομα 
από το συμβούλιο. 
^ Αεδομένου ότι οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν σοβαρά 
προβλήματα σεπερίπτωση διασυνοριακών συγχωνεύσεων^ 
είναι αναγκαίος παρά τη μεγάλη αντίθεση γνωμών^ να επιτευ^ 
^θεί μια πρακτική ρύθμιση με την οποία να αντιμετωπίζονται 
τουλάχιστον εν μέρει οι αρνητικές επιπτώσεις 
11 ΟΚΕυπενθυμίζεισ^ετικατη γνωμοδότηση τηςγιατο 
μνημόνιο της Επιτροπής σχετικά με το καταστατικό για την 
ευρωπαϊκή εταιρία Τονίζει ότι μιααρ^ή σε προαιρετική 
βάση προσφέρει τη δυνατότητα να δοκιμαστεί ένα προοδευ 
τικό πρότυπο συμμετοχής των εργαζομένων 
^.1 Επειδή^ ανεξάρτητα από το θέμα αυτό^ηθεσπιση των 
δικαιωμάτων πληροφόρησης και διαβούλευσης των εργαζο 
μένων στην επιχείρηση εξακολουθεί να είναι αναγκαία 
ενόψει της διασυνοριακής συγχώνευσης^ χρειάζεται η 
δημιουργίακατάλληλουκοινοτικοΰ πλαισίου Τοπλαίσιο 
αυτό πρέπει αφενός να στηρίζεται στις εθνικές διατάξεις που 
ισχύουν για τους εκπροσώπους των εργαζομένων και α^ετέ 
ρου ναπροβλέπειτην τακτική πληροφόρηση και διαβοΰ 
λευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο 
^ ϋ ελπίδα ότι το θέμα αυτό θα μπορούσε να ρυθμιστεί 
ικανοποιητικά σε εθελούσια βάση μεταξύ των οργάνων 
λήι^ηςαπο^άσεωντηςεπι^είρησηςήτου συγκροτήματος και 
των εκπροσώπων των εργαζομένων, δεν είναι βάσιμης όπως δείχνουν οι αποκτηθείσες εμπειρίες^. Ρια να καταστεί 
δυνατήηεπίτευξη αισθητής προόδου σχετικά με το θέμα^ 
είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί μια κοινοτική βάση 
^ Ενόι^ειτηςαύξησηςτωνδιασυνοριακώνσυγ^ωνεύ 
σεων^στηνΚοινότηταηΟΚΕπροτείνειτη δημιουργία 
μιας Ευρωπαϊκής Συμβουλευτικής Επιτροπής Εργαζομένων 
στοεπίπεδοτων διοικήσεων Συνασπισμών^επι^ειρήσεων.Στα 
πλαίσια μιας οδηγίας θα πρέπει εξάλλου να ρυθμίζονται τα 
ακόλουθα θέματα 
^η σύνθεση τηςΕυρωπαικήςσυμβουλευτικήςεπιτροπής 
^εκλογή των μελών της από τους εργαζόμενους των επιζεί 
ρήσεωνήαπό τους υπάρχοντες εκπροσώπους τους σύμ 
δώναμε τις εθνικές παραδόσεις^ 
^οκαθορισμός του αριθμού των εδρών σε συνάρτηση με 
το καθεστώς των μελών και του αριθμού των εργαζομένων 
διάρθρωση των εργαζομένων^στα επιμέρους κράτη μέλη 
^οκαθορισμόςσα^ώς προσδιορισμένων δικαιωμάτων πλη 
ρο^όρησης και διαβούλευσης 
^ ένα σύστημα διαιτησίαςσεπερίπτωσηδια^ορών με τη 
δυνατότητα αναβολής της εφαρμογής μέτρων που θίγουν 
τα συμφέροντα των εργαζομένων σε περισσότερα κράτη 
μέλη 
^το δικαίωμα ορισμού εμπειρογνωμόνων 
^τακτικές συνεδριάσεις^ τουλάχιστον μια ^ορά το ^ρόνο 
^η υποχρέωση της επιχείρησης ή του συγκροτήματος 
επιχειρήσεων να αναλαμβάνουν το σχετικό κόστος. 
6 6 Επιπλέον η ΟΚΕ προτείνει να εγκρίνεται μια διασυ­
νοριακή συγχώνευση επιχειρήσεων στα πλαίσια της οδηγίας 
για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μόνο με την προϋπόθεση 
ότι η διοίκηση της επιχείρησης προβλέπει τουλάχιστον τη 
δυνατότητα δημιουργίας Ευρωπαϊκής συμβουλευτικής 
επιτροπής πληροφόρησης Με τον τρόπο αυτό η Επιτροπή 
μπορεί να επιτύχει την εφαρμογή της αξίωσης της σύμφωνα 
με την οποία τα ισχύοντα συλλογικά δικαιώματα των εργαζο­
μένων δεν θα πρέπει στην πραγματικότητα να προβληθούν 
6 7 Όταν πρόκειται για υπερεθνικές συγχωνεύσεις επιχει­
ρήσεων των οποίων το κέντρο λήψης αποφάσεων βρίσκεται 
εκτός της Κοινότητας, η επιχείρηση θα πρέπει να υποχρεού­
ται να δημιουργήσει συντονιστικό όργανο στο έδαφος της 
Κοινότητας στο οποίο θα υπάγεται μια Ευρωπαϊκή συμβου­
λευτική επιτροπή 
6 8 Η ΟΚΕ προτείνει επίσης στην Επιτροπή να καθορίσει 
ένα ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για τη συνάντηση και εξει-
(') Σε μια μελέτη του Ιδρύματος Ευρωπαϊκών Συνδικαλιστικών 
ενώσεων αναφέρεται οτι απο το 1985 έχουν συναφθεί μονό τρεις 
συμφωνίες οι οποίες οδήγησαν στη δημιουργία οργάνων πλη­
ροφόρησης και διαβούλευσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο Όλες οι 
άλλες προσπάθειες των εκπροσωπών των εργαζομένων και των 
συνδικαλιστικών οργανώσεων απέτυχαν 
(2) 1987/1988 1 025 μεγάλες συγχωνευσεις/συγκεντρωσεις (απο τις 
οποίες 30% διασυνοριακού κοινοτικού χαρακτήρα) 1984/1985 = 
48 μεγάλες συγχωνευσεις/συγκεντρωσεις (απο την έκδοση της 
Επιτροπής «Ευρωπαϊκή Οικονομία») 
30 12 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ θ 329/41 
λόγω του εργοδότη» (2) απεδείχθησαν εν μέρει, κατά την μετα­
τροπή τους σε εθνικό δίκαιο, ανεπαρκείς Αυτό αφορά ιδίως 
τη συνεκτίμηση όλων των επαγγελματικών και επιχειρησια­
κών κατηγοριών, (ναυτικοί) Προβλήματα υπάρχουν επίσης 
σε μερικά κράτη μέλη όσον αφορά την αύξηση των πόρων και 
τις μεθόδους εργασίας των εγγυητικών ιδρυμάτων Απαιτείται 
συνεπώς εκσυγχρονισμός και των δύο οδηγιών σε σχέση με 
συγχωνεύσεις και εξαγορές επιχειρήσεων Χρειάζεται επίσης 
να δημιουργηθεί ένας τρόπος πρόσβασης στα «εγγυητικά 
ταμεία» για τα προσδιορισμένα δικαιώματα των εργαζομένων, 
όταν ο εργοδότης βρίσκεται σε «άτυπη» κατάσταση αφερεγ­
γυότητας λόγω διακοπής της εμπορικής δραστηριότητας 
6 11 Η ΟΚΕ θα ζητούσε από την Επιτροπή να περιλάβει 
τις προτάσεις της παρούσας γνωμοδότησης στο πρόγραμμα 
δράσης για την υιοθέτηση βασικών κοινωνικών κανόνων (που 
πρέπει να εκδοθούν μέχρι το τέλος του 1989) Η διεργασία 
της οικονομικής και παραγωγικής ολοκλήρωσης για την 
ενίσχυση του δυναμικού των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων είναι 
δυνατό να διευκολυνθεί με τον τρόπο αυτό χωρίς να θίγονται 
τα οικεία δικαιώματα των εργαζομένων 
(2) ΕΕ αριθ Ι 283 της 28 11 1980 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ΑΙί,εΠο ΜΑδΡΚΟΝΕ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας για τη γνωμοδότηση στο σύνολο της 
Τα ακολούθα μέλη (παρόντα η εκπροσωπούμενα) ψήφισαν υπέρ 
ΑιτίΑίο, ΑΟιάε Ρεη-ειηι, Βαζι^ηαδ, Βεηΐο Οοης<ι1νεδ, Βετεΐυ, Βετ§εΓ, Βεηΐδ, ΒΙεδετ, Βοΐδδετεε, Βοτάεδ-
Ρ^§εδ, ΒΓεγι^ηηΐδ, Βπ§<ιηΐι, ν&\αο Γ&1, €&1νεΙ ΟΗ&ιηόοη, Γ&ΓΓοΙΙ, α^ναζζυΐι, ϋε^ΙΙο Μεττετο, ΓΜηδίιε, 
Αΐνεδ €οηάε, ΟοΠοικ, Ο^δδΐδ, Οεο^ιΐΐοη, ΟεΙΙα Γτοοε, Οοδ δαηίοδ, Οπίΐε^υά, ΕΙδΙηετ, ΕίΙγ, Ευΐεη, Ρΐυιτι, 
ΡτΑηάι, Ρτεειπαπ, Ο^εΙοΙ, ΟευεηιοΗ, Οοιτιεζ ΜύΓίιηεζ, Οτεάαΐ, Η&§εη, Ηιΐκεηδ, ΗοΓδΚεη, ΗουΐΗυγδ, 
Ιεηκιηδ, Κιΐδίοδ, Ε<ικ& ΙνΜπιη, Ε^ηά^όυτυ, Ε^ρρ^δ, Εατδεη, Εινεταπι, ΕυεΗεΙΙι, Μ<ια!α!οοκδ, ΜεΓΟίετ, 
ΜοΓδεΙΙι, ΜοιΐΓ§υεδ, ΜυΜ, Μυήιζ Ου^Γά^ιάο, ΜυτρΗν, Νιείδεη Β , Νιείδεη Ρ , ΝιετΗ&υδ, ΝιευννεηΗυιζε, 
Οτδΐ, Ρτοεης^, Κ.<ιποροιι1θδ, Κ^ιτι&εΙίεΓδ, Κοδειη§Γ<ινε, ΚοιιζιεΓ, δαηΐιΐΐ&η £ά\>εζά, δοΗηυΙζ, δοΗοερ§εδ, 
δι1ν<ι, διτιιΐΗ Α Κ , δηηιΐΐι Ε ] , δρΐ]Κεη», δΜεάεΙιη, ΤιχιεΓ, Υά11ε]ο α^Ιάετοη, Υύηάεη Βτουικε, Υ<ΐδδΐΙ^Γ&δ, 
Υείβδεο Μ^ηοεοο, νειτεΐΐιηο, ΖυΠ^υτ Ν3Γν«υζ& 
Τα ακολούθα μέλη (παρόντα η εκπροσωπούμενα) εψηφισαν κατά 
ΑτεΙδ, Βίΐ^ΐΐίΐηο, Βε1ΐΓ<ητιι, ΒτεάίΓη^-δ^νορουΙου, ΒτοιοΗεΓ, Γ^ηιρόεΐΐ, Οεχτ^ο, ΟοΙΜδ, ΓοτεΙΙ Α>ΌΓ&, €ογ!ε, 
ν<ιη 0<ιιη, Όοάά, Οοηεκ, ΡΓεδί, Οάτωά Μοηιίεδ, Οιαοοιηείΐι, Η&ηαοακ, Ηον§<ι&Γά Μκοοδεη, Καζαζίδ, 
Κεηη&, ΚίΓοΗΓεΙά, Κτο§ει\ Εονν, ΜΛΟΗΛΟΙΟ Υοη ΤδεΗυδί, ΜεγεΓ-ΗθΓη, ΜοτεΕιηά, Νοοτάνν&Ι, άε Νοπτιαηη, 
ΡίίΓαΌη, Ρε^Γδοη. ΡεΙετδεη, Ρείτορουΐοδ, ΡοεΙοη, ΡΓοιιιηεηδ, Κιοιετε, Κ,ιεπι Μ<ϊΓδ3, Κοοιηδοη, Κοίέο 
Οοης<ι1νεδ, Κοηιοΐι, δοΗ<ιάε-Ρου1δεη δοΗηιεάεΓδ, δοΐαπ, δρείΓδ, δΙοπε-Ριι§Η, δη^υβ, Τ<«τι1ιη, Τείΐεδ, 
Τεηηεδ ΟίΐιτεΐΌ, ΤυκκεΓ, νν^βηετ \νιικ, ΝνΗιίννοΠΗ 
Τα ακολούθα μέλη (παρόντα η εκπροσωπούμενα) απεσχον 
Αδριηαΐΐ, Οτ&βο, Ροτ§αδ, θ3τα!ηει\ Οτεεπ, ΕυδΙεπΗουννετ, ΜάηΙοναηι, Ματ^οΙ, Μαγαγο Βεΐΐο, Μοπιίεδ, 
Υιά&Ι, ν/ιΐΐιαιτίδ δίκευση των εκπροσώπων των εργαζομένων σε διασυνοριακές 
επιχειρήσεις 
6 9 Η ΟΚΕ δεν θεωρεί σε πολλές περιπτώσεις, για λόγους 
πολιτικής απασχόλησης, σημαντικές τις διασυνοριακές 
συγκεντρώσεις επιχειρήσεων Ταυτόχρονα αναμένει τη 
δημιουργία των αναγκαίων προϋποθέσεων στις εν λόγω 
επιχειρήσεις προκειμένου οι απαραίτητες αναδιαρθρώσεις 
που θα επακολουθήσουν να είναι κοινωνικά αποδέκτες (π χ , 
σχετικά με την αναπληρωματική απασχόληση, τα μέτρα εξει­
δίκευσης και τα κοινωνικά προγράμματα) 
6 10 Οι κοινοτικές οδηγίες για «την διασφάλιση των δι­
καιωμάτων των εργαζομένων στην περίπτωση της μεταβίβα­
σης επιχειρήσεων, εκμεταλλεύσεων»(') καθώς και για την 
«Προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας 
(') ΕΕ αριθ 161 της 5 3 1977 
Βρυξέλλες, 18 Οκτωβρίου 1989 
Αριθ. C 329/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Οι ακόλουθες τροπολογίες που έλαβαν τουλάχιστον το 1/4 των εκφρασθεισών ψήφων απερρίφθησαν 
συνολικώς κατά τη διάρκεια των συζητήσεων: 
Σημείο 1.5. 
Να διαγραφεί. 
Ψηφοφορία 
Υπέρ: 53, κατά: 82, αποχές: 9. 
Σημείο 1.6. 
Να διαγραφεί η τελευταία παράγραφος στη σελίδα 2. 
Ψηφοφορία 
Υπέρ: 53, κατά: 82, αποχές: 9. 
Σημεία 2.5, 2.6 και 2.7. 
Να διαγραφούν και να αντικατασταθούν ως εξής: 
«Η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει τα ακόλουθα προβλήματα:» 
(Ακολουθούν τα σημεία 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 και 3.5). 
Ψηφοφορία 
Υπέρ: 53, κατά: 82, αποχές: 9. 
Σημείο 4.5. 
Να διαγραφούν από το τέλος της τρίτης πρότασης («... όργανα λήψης αποφάσεων των επιχειρήσεων.»). 
Ψηφοφορία 
Υπέρ: 53, κατά: 82, αποχές: 9. 
Σημείο 5.3. 
Να διαγραφεί. 
Ψηφοφορία 
Υπέρ: 53, κατά: 82, αποχές: 9. 
Σημεία 6.3, 6.4, 6.5, 6.6 και 6.7. 
Να διαγραφούν και αντικατασταθούν ως εξής: 
«Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει σύντομα τα θιγέντα ζητήματα και να υποβάλει κατάλληλες 
προτάσεις για την επίλυση τους — λαμβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες εθνικές ρυθμίσεις και διαδι­
κασίες.» 
Ψηφοφορία 
Υπέρ: 53, Κατά: 82, Αποχές: 9. 
30 12 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ Ο 329/43 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Δήλωση μειοψηφίας 
Μετά την ψηφοφορία με ονομαστική κλήση για τη γνωμοδότηση στο σύνολο της τα ακολούθα μέλη της Ομάδας 
Εργοδοτών, που ψήφισαν κατά της γνωμοδότησης, εξέδωσαν την ακόλουθη δήλωση 
Η ομάδα εργοδοτών που εκπροσωπείται στην ΟΚΕ απορρίπτει ρητά τα συμπεράσματα της γνωμοδότησης πρωτοβου-
λιας 
Εξέφρασε επανειλημμένως την άποψη οτι επιδοκιμάζει την πληροφόρηση και συμμέτοχη των εργαζομένων στις 
αποφάσεις που τους αφορούν άμεσα Το δικαίωμα αυτό των εργαζομένων διασφαλίζεται σε ολα τα κράτη μέλη βάσει 
της ισχύουσας νομοθεσίας η πρακτικής και μάλιστα ανεξάρτητα απο το αν οι εργαζόμενοι απασχολούνται σε 
επιχείρηση η συγκρότημα με καθαρά εθνική η με καθαρά διασυνοριακή οργάνωση Διασφαλίζονται επίσης και στις 
δυο περιπτώσεις εξίσου τα δικαιώματα τους όσον άφορα την εργασία και την προστασία που απορρέει απο τις 
συλλογικές συμβάσεις 
Στη γνωμοδότηση απαιτείται η δημιουργία νέων σχημάτων που δεν υπάρχουν ακόμη με τη μορφή αυτή σε κανένα 
κράτος μέλος και τα οποία, κατά την άποψη των εργοδοτών, δεν είναι ούτε ευκταία ούτε σκόπιμα Οι συμβουλευτικές 
επιτροπές ευρωπαϊκού επίπεδου θα χαρακτηρίζονται απο έλλειψη ειελιξιας, δεν λαμβάνουν υπόψη τις διαδικασίες 
και διαρθρώσεις πληροφόρησης και διαβούλευσης που υφίστανται στα κράτη μέλη και, δεν θα είναι ικανές να 
επιλύσουν τα προβλήματα που θίγονται στη γνωμοδότηση 
Στα συμπεράσματα διατυπώνεται η απαίτηση για την δημιουργία προσθέτου οργάνου εκπροσώπησης των εργαζομέ­
νων σε όλες τις κεντρικές επιχειρήσεις συγκροτημάτων επειδή η διάκριση που γίνεται στην έκθεση μεταξύ διασυ­
νοριακών επιχειρήσεων και συγκροτημάτων επιχειρήσεων με καθαρά εθνική διάρθρωση δεν έχει καμία λογική βάση 
Είναι απαράδεκτο να λαμβάνεται ως αφορμή η συζήτηση σχετικά με τον τομέα που ρυθμίζει η 10η οδηγία με σκοπό 
την εισαγωγή σε κοινοτικό επίπεδο ενός νέου συστήματος συμμέτοχης των εργαζομένων 
Ατεΐδ, Βα§1ι<ιηο, Βεΐΐταιπι, Βτε(1ιιτΐ3-δ^νοροιι1οα, ΒΓΟΙΟΠΕΓ, (αιτφβεΐΐ, €6γΓ&α, ΓοΙΙ^, ΓοτεΙΙ ΑνοΜ, €ογ1ε, ναη Ο&ιη, 
Οοάά, Οοηοκ, ΡΓ6Μ, Οάκΐά ΜθΓ<ι1εί>, Οι^ιεοιηεΙΙι, ΗΛΠΟΟΟΚ, Κ<Ι/<ΙΖΙ$, Κεηηα, ΚιτοΗΓεΜ, ΚΐΌ§ει\ Ιονν, Μ&οΜάο Υοη 
ΤδοΗιΐδΐ, Μενετ-ΗοΓη, Νοοκ1\ν<ι1, άε Νοητιαηη, Ραπίοη, Ρεαποη, ΡεΙε^εη, ΡείΓοροιι1ο$, ΡοεΙοη, ΡΐΌΐιιτιεηχ, Κιοιεπε, 
Κιεη Μ<ΙΡΗ1, Κοί^ο Οοηε<ι1νε^ Κοηιοΐι, ΒεΜάε-ΡουΚεη, ΒεΜηιεάεΓκ, δο1<ιπ, ΤΗΓΠΙΙΠ, ΤεΙΙε*;, Τεπηε$ (3π·εΐΌ, ΤυκκεΓ, 
\ν^§ηεΓ, \νΗιΙ\νοΠΐι, \\'ιοκ 
Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) 
αριθ. 797/85 όσον αφορά τα ποσοστά επιστροφής για την προσωρινή παύση καλλιέργειας αρόσιμων 
γαιών 
(89/€ 329/15) 
Στις 31 Ιουλίου 1989, συμφωνά με τις διατάξεις του άρθρου 198 της συνθήκης για την ίδρυση της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την παραπάνω πρόταση 
Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε 
τη γνωμοδότηση του στις 5 Οκτωβρίου 1989 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ ΡυοηεΙΠ 
Κατά τη 270ή συνοδό ολομελείας της, συνεδρίαση της 19ης Οκτωβρίου 1989, η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση 
1 Η ΟΚΕ επιβεβαιώνει κυρίως τις επιφυλάξεις που διατυ­
πώνονται στην προηγούμενη γνωμοδότηση της ΟΚΕ, σχε­
τικά με την καθιέρωση του μηχανισμού παύσης της καλλι­
έργειας των γεωργικών εκτασεων(') 
(') ΕΕαριθ €95 της II 4 1988, σ 7 2 Διαπιστώνει τα διαστρεβλωμένα αποτελέσματα του 
μέτρου, που διαβλέπει άλλωστε και στην ανωτέρω γνωμοδό­
τηση και το οποίο, αντίθετα με εκείνο που αποτελούσε την 
πρόθεση της Επιτροπής και του Συμβουλίου, βρήκε εφαρμογή 
ιδίως σε ορισμένες περιοχές (π χ Μεζζο§ιθΓΠο της Ιταλίας, 
Κάτω Σαξωνια), επειδή επέτρεψε έναντι μιας ασήμαντης μείω-