ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
ΚΟΜ(95) 42 τελικό 
Βρυξέλλες, 01.03.1995 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΙΣΟΙ ΟΡΟΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΜΕΣΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ 
ΙΣΟΙ ΟΡΟΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΜΕΣΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ 
Εισαγωγή 
Κατά τη λήξη της υπουργικής συνόδου στο Μαρακές, αποφασίστηκε ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου 
(ΠΟΕ) θα μπορούσε να ασχοληθεί, μεταξύ άλλων, με θέματα έχοντα σχέση με τις επενδύσεις, το περιβάλλον, 
τον ανταγωνισμό, καθώς και με κοινωνικά θέματα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα κληθεί σε συντομότατο χρονικό 
διάστημα να καταστρώσει συνολική στρατηγική για τα θέματα αυτά. Το παρόν έγγραφο αναφέρεται σε έναν 
από τους παραπάνω τομείς, όχι μόνο γιατί ο τομέας αυτός είναι ένα από τα πιθανά αντικείμενα εργασίας 
του ΠΟΕ, αλλά και επειδή για τον συγκεκριμένο τομέα πρόκειται να ληφθούν αποφάσεις κατά τη συνάντηση 
των υπουργών του ΟΟΣΑ τον προσεχή Μάιο. 
1. Η σημασία του θέαατος 
Η ανάπτυξη του φαινομένου των άμεσων ξένων επενδύσεων (στο εξής: "ΑΞΕ")' από την αρχή της δεκαετίας 
του 1980 έχει μεταβάλει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής του εμπορίου όπως τον γνωρίζαμε παραδοσιακά. 
Παλαιότερα, δηλαδή, οι βιομηχανικές επιχειρήσεις παρήγαν το σύνολο της παραγωγής τους σε μία χώρα και 
την εξήγαν στο εξωτερικό. Βάσει των σύγχρονων στρατηγικών παραγωγής, οι επιχειρήσεις φροντίζουν για 
τη μεταφορά συστατικών μερών των προϊόντων τους από ολόκληρο τον κόσμο προς το ανά την υφήλιο 
δίκτυο μονάδων συναρμολόγησης που διαθέτουν. Στον τομέα των υπηρεσιών, η είσοδος σε μία ξένη αγορά 
προϋποθέτει στις περισσότερες περιπτώσεις εμπορική παρουσία στην εν λόγω αγορά, δια της σύστασης 
θυγατρικής επιχείρησης στο εξωτερικό. 
Υπό τα δεδομένα αυτά, στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής "για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την 
απασχόληση" επισημαίνεται ότι οι οικονομικές σχέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο δεν περιορίζονται πλέον στο 
διεθνές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών. Στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας, η Κοινότητα, καθώς και 
όλοι οι σημαντικότεροι εταίροι συνδέονται με σχέση αλληλεξάρτησης. Οι πολιτικές της Κοινότητας πρέπει 
να αντανακλούν και να στηρίζονται στην πραγματικότητα αυτή.2 
Οι άμεσες ξένες επενδύσεις έχουν εξελιχθεί σε σημαντικό στοιχείο των σημερινών, περίπλοκων στρατηγικών 
επενδύσεων και παραγωγής των επιχειρήσεων. Η ανάπτυξη τεχνολογίας που επιτρέπει τη σε παγκόσμιο 
επίπεδο και αυτοστιγμής επικοινωνία και μεταφορά δεδομένων έχει οδηγήσει στη δημιουργία μιας σχεδόν 
παγκόσμιας αγοράς. Οι σύγχρονοι επιχειρηματίες μετέχουν σε μια συνεχή διαδικασία εντοπισμού συγκριτικών 
πλεονεκτημάτων, τα οποία μεταβάλλονται διαρκώς και τα οποία στη σημερινή εποχή απορρέουν από 
ορισμένους παράγοντες, όπως είναι το επίπεδο γνώσεων, η ικανότητα καινοτομιών και η ποιότητα του 
ανθρώπινου κεφαλαίου. Το φαινόμενο αυτό έχει ενισχυθεί περαιτέρω χάρη στην παγκόσμια τάση κατάργησης 
των κανονιστικών περιορισμών και την τάση για ιδιωτικοποιήσεις. 
Η δημιουργία ενός πραγματικά παγκόσμιου συστήματος αγορών και παραγωγής αντικατοπτρίζεται στην κατά 
11% συνολική ανάπτυξη κατά τα τελευταία 30 χρόνια: η αξία των μετοχών παγκοσμίως έχει αυξηθεί από τα 
68 δισεκατομμύρια USD το I960 στα 1650 δισεκατομμύρια USD το 1993. Οι ετήσιες ροές ΑΞΕ έχουν αυξηθεί 
από τα 60 δισεκατομμύρια USD στα μέσα της δεκαετίας του 1980 στα 115 δισεκατομμύρια USD το 1993. Η 
θεαματική αύξηση των ΑΞΕ έχει λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το εμπόριο, όχι υποκαθιστώντας το, 
αλλά αντίθετα οδηγώντας σε αύξηση του εμπορίου. Σύμφωνα με συντηρητικούς υπολογισμούς του ΟΟΣΑ, 
Στον ορισμό του ΟΟΣΑ για τις ΑΞΕ υπάγονται οι επενδύσεις που έχουν ως σκοπό την 
καθιέρωση μακροχρόνιων οικονομικών σχέσεων με μία επιχείρηση, όπως είναι, επί παραδείγματι, 
οι επενδύσεις οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα άσκησης ουσιαστικής επιρροής σε ό,τι αφορά 
τη διοίκηση της εκάστοτε επιχείρησης. 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση: Οι προκλήσεις και η 
αντιμετώπιση τους για τη μετάβαση στον 21ο αιώνα - Λευκό Βιβλίο, Μέρη Α και Β· 
Βρυξέλλες/Λουξεμβούργο, 1994· σ. 121. (Βλέπε επίσης λεπτομερέστερη ανάλυση της θέσης της 
Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία). 
to ενδοεταιρικό εμπόριο αντιπροσωπεύει ποσοστό 40% τουλάχιστον του παγκόσμιου εμπορίου, με 
αποτέλεσμα να μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι εξαγωγές ακολουθούν ολοένα και περισσότερο τις επενδύσεις. 
Οι ΜΠΑ, η Κοινότητα και η Ιαπωνία παραμένουν (κατά σειρά) οι σπουδαιότερες πηγές ΑΞΕ, «νώ οι χώρες 
μη μέλη του ΟΟΣΑ διαδραματίζουν μικρότερο ρόλο, που όμως καθίσταται ολοένα πιο σημαντικός- τούτο 
ισχύει ιδιαίτερα για τις δυναμικότερες από αυτές (νέες βιομηχανικές χώρες και ορισμένες χώρες της 
Λατινικής Αμερικής). 
Ωστόσο, παρατηρούνται ριζικές αλλαγές όσον αφορά τις κύριες χώρες υποδοχής. Το μερίδιο των ΗΠΑ και 
της Κοινότητας στις ροές των εισερχόμενων επενδύσεων, το οποίο κατά τη δεκαετία του 1980 είχε παραμείνει 
σταθερό στο 60% περίπου, έχει μειωθεί αισθητά στο 30% περίπου κατά το 19933. Από την άλλη αλευρά, η 
έντονη αύξηση των επενδυτικών ροών προς τις χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ είναι το πλέον αξιοσημείωτο 
στοιχείο των πρόσφατων εξελίξεων στον χώρο των ΑΞΕ: το 1993 οι εν λόγω χώρες προσείλκυσαν από το 
εξωτερικό άμεσες επενδύσεις αξίας 80 δισεκατομμυρίων USD, ποσό που αντιστοιχεί στο 55% περίπου των 
συνολικών εισερχομένων ΑΞΕ. Η τάση αυτή αναμένεται να συνεχισθεί4 
Σήμερα, οι άμεσες ξένες επενδύσεις λαμβάνουν διάφορες μ&ρφές. Εκτός από τις παραδοσιακές επενδύσεις 
σε εντελώς νέους τομείς και τις εξαγορές, οι σύγχρονες επιχειρήσεις καταφεύγουν ολοένα και περισσότερο 
σε μορφές επιχειρηματικής συνεργασίας όπως είναι οι κοινές επιχειρήσεις, οι στρατηγικές συμμαχίες «aa, η 
συνένωση των ερευνητικών και αναπτυξιακών δυνατοτήτων τους. 
Οι προεκτεθέίσες εξελίξεις καθιστούν φανερό ότι έχει μεταβληθεί η γενική στάση απέναντι στις ΑΞΕ. Ενώ 
κατά τη δεκαετία του 1970 οι σχετικές συζητήσεις εστιάζονταν κατά κύριο λόγο στην ανησυχία ότι οι 
πολυεθνικές επιχειρήσεις οι οποίες αναπτύσσουν δραστηριότητα σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχει κίνδυνος να 
επηρεάσουν την ανεξάρτητη ανάπτυξη των κρατών, σήμερα γίνεται πλέον σχεδόν γενικώς παραδεκτό ότι οι 
ASË αποτελούν ευεργετικό φαινόμενο, όχι μόνο για τη χώρα υποδοχής, αλλά επίσης για τη χώρα προέλευσης 
της επένδυσης· επίσης, θα συμβάλουν, μεταξύ άλλων, στη διασφάλιση της κάλυψης των ενεργειακών ,μας 
αναγκών (η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τις εισαγωγές ενέργειας). 
Μεταξύ των θετικών συνεπειών για την οικονομία υποδοχής, ο ΟΟΣΑ απαριθμεί την εισροή πρόσθετων 
επενδυτικών κεφαλαίων στην οικονομία, τη συμβολή σε ένα υγιές ισοζύγιο Εξωτερικών πληρωμών, την αύξηση 
της παραγωγικότητας και της απασχόλησης, την τόνωση του ανταγωνισμού, τον εξορθολογισμό της 
παραγωγής, καθώς και τη σημαντική μεταφορά τεχνογνωσίας επί τεχνικών θεμάτων και θεμάτων διοίκησης 
επιχειρήσεων. Αποδεχόμενες την παραπάνω άποψη, οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν εγκαταλείψει κατά^να 
μεγάλο μέρος την παλαιότερη στάση τους υπέρ του περιορισμού της εισροής ΑΞΕ. Οι χώρες αυτές είναι 
πλέον πρόθυμες να επιτρέψουν την ελεύθερη πραγματοποίηση μεταφορών, χωρίς να θέτουν περιορισμούς 
επικαλούμενες λόγους συνδεόμενους με το ισοζύγιο πληρωμών τους. Επίσης έχουν αποδείξει ότι αποδέχονται 
τις διεθνείς ρυθμίσεις που καθιερώθηκαν στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης για το θέμα των 
επενδυτικών πρακτικών που προκαλούν στρέβλωση του εμπορίου και μάλιστα έχουν αρχίσει σε γενικές 
γραμμές να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσέλκυση επενδύσεων από το εξωτερικό. Από τότε που 
επήλθε η ριζική μεταβολή των σχέσεων Ανατολής - Δύσηςέχει καταστεί πιο προφανές ότι οι ξένες επενδύσεις 
ισοδυναμούν με έναν πολύτιμο πόρο, τον οποίον κανείς δεν έχει συμφέρον να αποθαρρύνει με κυρώσεις. 
Οι εξερχόμενες ΑΞΕ εξακολουθούν σε ορισμένες περιπτώσεις να αντιμετωπίζονται ως συνδεόμενες με την 
απώλεια θέσεων απασχόλησης ("μετεγκατάσταση επιχειρήσεων"). Παρόλα αυτά, μελέτες που εκπονήθηκαν 
βάσει εμπειρικών {ΐεθσδων δεν έχουν καταλήξει σε ομοιόμορφα συμπεράσματα όσον αφορά την επίδραση των 
εξερχόμενων ΑΞΕ επί της απασχόλησης. Η υπόθεση ότι ο συνολικός αντίκτυπος για την απασχόληση είναι 
θετικός στηρίζεται στο γεγονός ότι κάθε ε^νδυση, συμπεριλαμ^νομ^νωντων εξερχόμενων ΑΞΕ^ δημιουργεί 
δευτερογενείς ροές, όπως είναι οι εξαγωγές μηχανολογικού εξοπλισμού και άλλων κεφαλαιουχικών αγαθών, 
η ζήτηση για προϊόντα μεταποίησης που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ως συντελεστές παραγωγής ή η 
διάθεση τεχνογνωσίας, πράγματα που συνήθως παρέχονται από τη χώρα προελεύσεως. Με τον ^τρόπο αυτό 
3 Δεν συμπεριλαμβάνονται οι ενδοκοινοτικές ροές ΑΞΕ. 
4 Για περισσότερα στατιστικά δεδομένα βλέπε το παράρτημα Ι. 
δημιουργούνται θέσεις απασχόλησης σε δευτερογενείς κλάδους, για τις οποίες απαιτούνται συχνά υψηλότερα 
προσόντα και καταβάλλονται καλύτερες αμοιβές εν συγκρίσει με τις θέσεις που ενδεχομένως χάνονται. 
Επιπλέον, η πραγματοποίηση επενδύσεων στο εξωτερικό είναι φυσικό να οδηγεί στην εισροή κερδών και 
μερισμάτων, τα οποία με τη σειρά τους συμβάλλουν στην αύξηση των εισοδημάτων και κατ1 επέκταση της 
ζήτησης στη χώρα προέλευσης. Και στην περίπταχιη αυτή, το γεγονός αυτό ασκεί ευεργετική επίδραση στη 
συνολική ανάπτυξη της οικονομίας και στο επίπεδο απασχόλησης. Στα παραπάνω θα μπορούσε να προσθέσει 
κανείς την πιο μακροπρόθεσμη επίδραση των ΑΞΕ για την ανάπτυξη της οικονομίας υποδοχής, ανάπτυξη η 
οποία, εν καιρώ, οδηγεί σε επέκταση της τοπικής αγοράς και δημιουργεί ζήτηση για εισαγωγές, μέρος, 
τουλάχιστον, των οποίων πρόκειται να καλυφθεί από τους παραγωγούς της χώρας προέλευσης της επένδυσης. 
Κατά τις συζητήσεις για την επίδραση τα>ν εξερχόμενων ΑΞΕ επί της απασχόλησης θα πρέπει επίσης να 
ληφθούν υπόψη τα κίνητρα της πραγματοποίησης μιας επένδυσης στο εξωτερικό: από μελέτες προκύπτει ότι 
οι επενδύσεις πολυεθνικών επιχειρήσεων έχουν ως στόχο τους την αγορά της χώρας υποδοχής, είτε για την 
απόκτηση πρόσβασης στην αγορά αυτή μέσω κάποιας αγοράς, είτε για τη βελτίωση της εξυπηρέτησης της 
αγοράς αυτής. Γενικά, η πρόσβαση σε "φθηνό εργατικό δυναμικό" δεν διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο κατά 
την πραγματοποίηση επενδύσεων στο εξωτερικό. 
Η αυξανόμενη συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (MME) στις διεθνείς επενδυτικές 
δραστηριότητες έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κοινότητα. Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος των ξένων 
επενδύσεων εξακολουθεί να προέρχεται από μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις, ο ρόλος των MME 
διευρύνεται συνεχώς, και το Κέντρο Διακρατικών Επιχειρήσεων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UNCTC) 
έχει εντοπίσει περισσότερες από 3.700 MME διεθνώς, οι οποίες έχουν επενδύσει στο εξωτερικό και των 
οποίων οι επενδύσεις ισοδυναμούν με το ένα δέκατο των συνολικών διεθνών επενδύσεων. To UNCTC 
συμπεραίνει σε μία μελέτη του ότι όι επιχειρήσεις αυτές προσφέρουν μεγαλύτερες δυνατότητες κατάρτισης, 
συμβάλλουν στη μεταφορά περισσότερης τεχνολογίας και είναι πιο πιθανό να επανεπενδύσουν τα κέρδη τους 
και να κάνουν χρήση εγχωρίων συντελεστών παραγωγής εν συγκρίσει με τις επενδύσεις που πραγματοποιούν 
οι μεγάλες επιχειρήσεις. 
Η Ευρώπη επιβάλλεται να επωφεληθεί πλήρως από την παγκόσμια τάση απελευθέρωσης των ΑΞΕ. Οι 
ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των MME, έχουν συνήθως εκτεταμένη εξοικείωση με την 
πραγματοποίηση επενδύσεων στο εξωτερικό, χάρη στη σχετική πείρα τους στο εσωτερικό της Κοινότητας, 
όπου εξακολουθούν να υφίστανται λίγοι μόνο περιορισμοί επί των ΑΞΕ. Επομένως, οι ευρωπαϊκές 
επιχειρήσεις βρίσκονται σε ευνοϊκό σημείο εκκίνησης όταν πρόκειται για την εκμετάλλευση επενδυτικών 
ευκαιριών. Επιπλέον, η Κοινότητα διαθέτει σειρά μέσαχν για τη γνωστοποίηση των επενδυτικών ευκαιριών 
και τη στήριξη των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων της στο εξωτερικό (BC-Net, Ευρωπαϊκά Κέντρα 
Πληροφόρησης για τις Επιχειρήσεις, προγράμματα BRE, PHARE, TAGS, JOPP, MED-Invest, AL-Invest και 
EC - IP. 
Προκειμένου να αξιοποιήσουν το ευνοϊκό σημείο εκκίνησης τους, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα μπορούσαν 
να ωφεληθούν σε μεγάλο βαθμό από ένα κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο για τις ΑΞΕ σε παγκόσμιο επίπεδο, 
το οποίο να κατοχυρώνει σαφώς το δικαίωμα πραγματοποίησης επενδύσεων και την αρχή της δίκαιης 
μεταχείρισης των ΑΞΕ από τη στιγμή της εισόδου τους στη χώρα υποδοχής. Παρόλα αυτά, προς το παρόν 
η ισοτιμία όρων ανταγωνισμού για τις ΑΞΕ δεν προβλέπεται σε πολυμερές επίπεδο. 
2. Οι ισχύοντες πολυμερείς κανόνες για τις ΑΞΕ 
Εφόσον δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο και πλήρες πλέγμα κανόνων, οι πολυάριθμες διμερείς συμφωνίες, 
καθώς και μερικές περιφερειακές και πολυμερείς συμφωνίες συγκροτούν μια κατακερματισμένη και αδιαφανή 
εικόνα για τις ΑΞΕ. Η αυξανόμενη συνειδητοποίηση των αδυναμιών της σημερινής κατάστασης έχουν 
οδηγήσει σε απόπειρες διευθέτησης των σχετικών προβλημάτων. 
Στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης έγιναν τα πρώτα, μικρά βήματα για τη ρύθμιση ορισμένων 
επενδυτικών θεμάτων που άπτονται του εμπορίου, αλλά επιδίωξη ήταν η αποτροπή των στρεβλώσεων του 
εμπορίου, και όχι η απελευθέρωση των επενδυτικών ροών. Η Γενική Συμφωνία για τις Συναλλαγές στον 
Τομέα των Υπηρεσιών (γναχττή ως "GATS") καθιερώνει προδιαγραφές για την εμπορική παρουσία μιας 
επιχείρησης παροχής υπηρεσιών σε ένα άλλο κράτος μέλος της GATS και, κατ' επέκταση, καλύπτει ένα 
σημαντικό μέρος των ΑΞΕ. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, σε ορισμένους βασικούς κλάδους υπηρεσιών δεν είναι 
ακόμη ικανοποιητικό. Και στην περίπτωση αυτή, το όλο ζήτημα αντιμετωπίζεται από τη σκοπιά του εμπορίου, 
και απουσιάζουν ορισμένα σημαντικά στοιχεία έχοντα σχέση με την προώθηση και προστασία των 
επενδύσεων. 
Οι κώδικες απελευθέρωσης του ΟΟΣΑ και το μη δεσμευτικό κείμενο που ισχύει στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ για 
την εθνική μεταχείριση άπτονται άμεσα ορισμένων επενδυτικών θεμάτων, αλλά τα συναφή κείμενα τοι» ΟΟΣΑ 
ισχύουν μόνο έναντι του περιορισμένου αριθμού μελών του ΟΟΣΑ και δεν προβλέπουν αυστηρές διαδικασίες 
επίλυσης διαφορών. 
Η Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας προβλέπει την υποχρεωτική παροχή εθνικής μεταχείρισης κατά τα 
μετεπενδυτικά στάδια, με αυστηρές διαδικασίες επίλυσης διαφορών. Προς το παρόν, για το προεπενδυτικό 
στάδιο προβλέπονται μόνο διατάξεις χωρίς υποχρεωτική ισχύ. 
Κατά τα πρόσφατα έτη έχουν συναφθεί ορισμένες ρυθμίσεις ανά περιφέρεια ή ανά κλάδο, όπως είναι οι 
κανόνες για τις επενδύσεις που περιέχει η Βορειοαμερικανική Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών (NAFTA), 
καθώς και ο κώδικας για τις επενδύσεις της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC). Επίσης, στο 
πλαίσιο της σχεδιαζόμενης Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών της Αμερικής προβλέπεται η σταδιακή κατάργηση 
των φραγμών στις επενδύσεις. Αυτή, αχιτόσο, δεν είναι η ενδεδειγμένη λύση για το πρόβλημα που δημιουργεί 
η έλλειψη απελευθέρωσης και διαφάνειας. Οι ρυθμίσεις σε περιφερειακό επίπεδο μπορούν εύκολα να 
οδηγήσουν σε διακριτική μεταχείριση εις βάρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων (όπως προκύπτει και από το 
παράδειγμα της προτιμησιακής μεταχείρισης που παρέχεται για τη σύσταση τραπεζών των ΗΠΑ και του 
Καναδά στο Μεξικό βάσει της NAFTA) και είναι κατ' επέκταση πιθανό να αποδειχθούν επικίνδυνες για τα 
συμφέροντα της Κοινότητας. 
Επιπροσθέτως, υπάρχουν περισσότερες από 600 διμερείς συνθήκες για τις επενδύσεις, οι περισσότερες μεταξύ 
ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών. Επειδή οι συμφωνίες αυτές τείνουν να είναι προσαρμοσμένες 
στις ιδιαιτερότητες των εκάστοτε διμερών σχέσεων και των κατά περίπτωση εθνικών συμφερόντων, 
στερούνται οιασδήποτε ομοιομορφίας μεταξύ τους και αυξάνουν τους κινδύνους διακριτικής μεταχείρισης 
και έλλειψης διαφάνειας. 
Αυτό το μωσαϊκό κανόνων5 δεν ικανοποιεί και αξιολογείται ολοένα και περισσότερο ως ένας λίαν 
αναποτελεσματικός και αδιαφανήςτρόπος απελευθέρωσης των επενδυτικών καθεστώτων και προστασίας των 
επενδύσεων στο εξωτερικό. Η μεταχείριση που επιφυλάσσεται στις ευρωπαϊκές επενδύσεις στις διάφορες 
χώρες παρουσιάζει μεγάλες διαφορές. Μία τρίτη χώρα είναι επίσης δυνατό να εφαρμόζει διακρίσεις με 
κριτήριο την προέλευση των διαφόρων επενδύσεων ή ακόμη και μεταξύ επενδυτών από διαφορετικά κράτη 
μέλη. Επί παραδείγματι, μία εταιρεία η οποία έχει την έδρα της σε ένα κράτος μέλος και διαθέτει θυγατρική 
εταιρεία με έδρα σε κάποιο άλλο κράτος μέλος ενδέχεται να τυγχάνει διαφορετικής μεταχείρισης για τις 
επενδύσεις που πραγματοποιεί σε μία τρίτη χώρα, εκτός Κοινότητας, εν συγκρίσει με τη θυγατρική της, σε 
περίπτωση που μόνο το ένα από τα εν λόγω κράτη μέλη έχει συνάψει διμερή επενδυτική συνθήκη με την 
οικεία τρίτη χώρα ή σε περίπτακτη που και τα δύο κράτη μέλη έχουν συνάψει διμερή συνθήκη, αλλά ο 
προβλεπόμενος βαθμός προστασίας είναι διαφορετικός. Οι εταιρείες των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας ενδέχεται 
ομοίως να τυγχάνουν διαφορετικής και συχνά καλύτερης μεταχείρισης σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές. 
Επιπλέον, το υφιστάμενο σύστημα δεν είναι καν σε θέση να διαφυλάξει την ήδη επιτευχθείσα απελευθέρωση. 
Μερικές χώρες, και ιδίως ορισμένες χώρες του ΟΟΣΑ, έχουν την τάση να αποστούν ακόμη και από το ισχύον 
επίπεδο απελευθέρωσης, όπως αποδεικνύεται και από τις διάφορες εκκλήσεις για την "υπό προϋποθέσεις" 
παροχή εθνικής μεταχείρισης στο πλαίσιο της νομοθεσίας των ΗΠΑ. 
Στο παράρτημα Π γίνεται μια ανασκόπηση των διατάξεων που άπτονται των επενδύσεων και 
περιέχονται στα υφιστάμενα πολυμερή κείμενα (συμφωνίες του Παγκόσμιου Οργανισμού 
Εμπορίου, κείμενα στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ, της NAFTA και της APEC, Ευρωπαϊκή Συνθήκη για 
τον Χάρτη Ενέργειας, σύμβαση Λομέ). Στο παράρτημα III δίδονται ορισμένες λεπτομέρειες για 
τις σχετικές με τις επενδύσεις διατάξεις των λεγόμενων "ευρωπαϊκών συμφωνιών" και των 
"συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας". 
Η παρούσα κατάσταση είναι ιδιαιτέρως επιζήμια για τις MME, οι οποίες δεν έχουν τα μέσα για νά 
παρακολουθούν και να προσαρμόζονται στα συνεχώς μεταβαλλόμενα καθεστώτα που ισχύουν για τις ΑΞΕ 
στις χώρες υποδοχής. Ακόμη, δεν είναι σε θέση να αμυνθούν έναντι των κρατικών παρεμβάσεων ή άλλης 
μορφής επαχθών μέτρων. Επίσης οι MME είναι φυσικό σε πολλές περιπτώσεις να μη διακινδυνεύουν την 
προσφυγή σε διαιτησία. Μπορεί να υποστηρίξει κανείς ότι οι MME είναι αυτές που θα ωφεληθούν 
περισσότερο από τη θέσπιση σαφών και αυστηρών πολυμερών κανόνων για τις επενδύσεις. 
Η αντικατάσταση του παρόντος συστήματος διμερών συνθηκών για τις επενδύσεις, περιφερειακών ρυθμίσεων 
και συμφωνιών στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ από μία διαφανή, πολυμερή συμφωνία εκτιμάται ότι θα επιτρέψει 
να εξασφαλισθεί ότι οι κανόνες του παιχνιδιού θα είναι οι ίδιοι για όλους. Κατά συνέπεια, στο Λευκό Βιβλίο 
της για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση* η Επιτροπή διατυπώνει την άποψη ότι 
η άρση των άνισων όρων πραγματοποίησης των άμεσων επενδύσεων αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της 
στρατηγικής της για μια ανοικτή παγκόσμια οικονομία. 
Επομένως, κατά την άποψη της Επιτροπής η Κοινότητα κα τα κράτη μέλη της έχουν ζωτικό συμφέρον να 
επιδιώξουν ενεργά την καθιέρωση πολυμερών κανόνων για τις ΑΞΕ. Ως εκ τούτου, η Κοινότητα θα πρέπει 
να διαμορφώσει συνεκτική προσέγγιση, με σκοπό τη διατύπωση των κανόνων που έχουν ανάγκη οι κοινοτικές 
επιχειρήσεις, και εν συνεχεία να καταβάλει δραστήριες προσπάθειες για τη θέση σε εφαρμογή των κανόνων 
αυτών σε διεθνές επίπεδο. 
3. Οι πολυμερείς κανόνες για τις ΑΞΕ 
3.1 Οι βασικοί κανόνες του παιγνιδιού 
Οι επενδυτικές ροές, όπως και οι ροές του εμπορίου, θα αποφέρουν τα μέγιστα οφέλη για την παγκόσμια 
οικονομία εφόσον είναι δυνατό να αναπτυχθούν στο πλαίσιο ενός διαφανούς και προβλέψιμου συστήματος 
κοινώς αποδεκτών κανόνατν. Οι σχετικές προσπάθειες θα πρέπει να εστιασθούν σε τρεις επιμέρους ενότητες: 
γενική ελευθερία πρόσβασης για τους επενδυτές και τις επενδύσεις· 
εθνική μεταχείριση για τους επενδυτές και την επένδυση τους· 
συνοδευτικά μέτρα για την τήρηση και την επιβολή των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί έναντι των 
ξένων επενδυτών. 
α) Δικαίωμα πρόσβασης για τους επενδυτές και τις επενδύσεις (δικαίωμα εισόδου και εγκατάστασης): 
Σε παγκόσμιο επίπεδο, εξακολουθεί να υπάρχει ένα πλήθος φραγμών που εμποδίζουν τους ξένους επενδυτές 
να εισέλθουν ελεύθερα στις χώρες υποδοχής. Ορισμένα παραδείγματα: μία κυβέρνηση είναι δυνατό να 
επιτρέπει σε ξένον επενδυτή να συστήνει θυγατρική εταιρεία ή να εξαγοράζει μία εγχώρια επιχείρηση μόνο 
μετά τη λήψη σχετικής ρητής αδείας. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρέχεται σε ξένους επενδυτές το δικαίωμα 
μόνο να ξεκινούν δραστηριότητα υπό μορφή κοινών επιχειρήσεων που συγκροτούν με εγχώριες επιχειρήσεις. 
Σε μερικές περιπτώσεις δεν είναι δυνατό η κυριότητα ή ο έλεγχος επί κοινών επιχειρήσεων να ανήκει κατά 
πλειοψηφία σε ξένους.7 Είναι δυνατό να απαγορεύεται η συμμετοχή αλλοδαπών σε διαδικασίες 
ιδιωτικοποιήσεων και να τίθενται εμπόδια για την πρόσβαση τους σε άδειες, δικαιώματα κ.τ.λ. που 
παραχωρεί το Δημόσιο. Το δικαίωμα εγκατάστασης είναι δυνατό να εξαρτάται από την εκπλήρωση ορισμένων 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση: Οι προκλήσεις και η 
αντιμετώπιση τους για τη μετάβαση στον 21ο αιώνα - Λευκό Βιβλίο, Μέρη Α και Β· 
Βρυξέλλες/Λουξεμβούργο, 1994· σ. 13. 
Οι περιορισμοί επί των κοινών επιχειρήσεων και των υπολοίπων μορφών συνεργασίας μεταξύ 
επιχειρήσεων είναι ιδιαίτερα επιζήμιοι για τις MME, οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις 
έχουν ανάγκη από έναν εντόπιο εταίρο για τα θέματα τεχνολογίας, παραγωγής και διακίνησης 
στις ξένες αγορές. 
προϋποθέσεων όσον αφορά τις επιδόσεις μίας επιχείρησης, οι οποίες μπορούν να έχουν σχέση με τις 
εξαγωγές ή την υποχρεωτική αγορά εγχωρίων προϊόντων. Ολόκληροι κλάδοι της οικονομίας, όπως είναι οι 
μεταφορές, η ενέργεια και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, είναι δυνατό να είναι απροσπέλαστοι για τους 
ξένους επενδυτές. 
Είναι σαφές ότι οι εν λόγω φραγμοί κοστίζουν ακριβά, όχι μόνο στον επενδυτή, που εμποδίζεται να εισέλθει 
ελεύθερα στην ξένη αγορά, αλλά και στην ίδια την οικονομία της χώρας υποδοχής, υπό την έννοια ότι 
παρεμποδίζεται η δημιουργία θέσεων απασχόλησης, η τόνωση του ανταγωνισμού, η μεταφορά τεχνογνωσίας 
επί τεχνικών θεμάτων και θεμάτων διοίκησης επιχειρήσεων, καθώς και η καλύτερη ενσωμάτωση στην ταχέως 
μεταβαλλόμενη παγκόσμια οικονομία. Εντούτοις, η εντελώς απεριόριστη πρόσβαση των ΑΞΕ στις αγορές δεν 
μοιάζει εφικτή στην πραγματικότητα. Όπως ακριβώς στο πλαίσιο της GATT δεν υπάρχει εντελώς ελεύθερο 
διεθνές εμπόριο, δεν θα καταστούν δυνατές οι παντελώς ελεύθερες ροές των επενδύσεων. Ακόμη και οι πλέον 
φιλελεύθερες χώρες του ΟΟΣ Α διατηρούν σε ισχύ ορισμένους περιορισμούς για λόγους εθνικής ασφάλειας 
ή σε ορισμένους τομείς που είτε είναι παραδοσιακά κλειστοί, είτε διέπονται από μονοπωλιακό καθεστώς, 
όπως είναι οι μεταφορές, η ενέργεια, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι τηλεπικοινωνίες. Στον βαθμό 
που δεν πρόκειται για συγκεκαλυμμένες πολιτικές προστατευτισμού, οι περιορισμοί αυτοί είναι δυνατό να 
στηρίζονται σε βάσιμους λόγους. Επί παραδείγματι, μία χώρα θα πρέπει πράγματι να μπορεί να ελέγχει την 
ιδιοκτησία μιας ζωτικής στρατηγικής σημασίας αμυντικής βιομηχανίας. 
Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες βασικές αρχές, οι οποίες θα πρέπει να ισχύουν διεθνώς: 
Μία γενική δέσμευση παραχώρησης νόμιμου δικαιώματος στους ξένους να επενδύουν και να 
αναπτύσσουν δραστηριότητα υπό ανταγωνιστικές συνθήκες σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. 
Μόνο διαφανείς, αυστηρά καθορισμένες και επαρκώς αιτιολογημένες εξαιρέσεις στο γενικό δικαίωμα 
εισόδου των ΑΞΕ είναι επιτρεπτές. Οι περιορισμοί για λόγους εθνικής ασφάλειας και η επίκληση της 
δημόσιας τάξης δεν επιτρέπεται να εξελίσσονται σε πρόσχημα για την εφαρμογή μέτρων 
προστατευτισμού. 
Μεταχείριση του μάλλον ευνοουμένου κράτους (απαγόρευση διακρίσεων). Οι κυβερνήσεις των χωρών 
υποδοχής δεν θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να παρέχουν προτιμησιακή μεταχείριση στους 
επενδυτές από συγκεκριμένες χώρες, μεροληπτώντας με τον τρόπο αυτό εις βάρος των υπολοίπων. 
Η δέσμευση ότι δεν επιτρέπεται η θέσπιση νέων περιορισμών. Η θέσπιση νέων περιορισμών, πέραν 
του ότι οδηγεί σε μείωση του βαθμού απελευθέρωσης και δημιουργεί αβεβαιότητα μεταξύ των 
επενδυτών, συνεπάγεται διακρίσεις εις βάρος των πιθανών νέων επενδυτών (στους οποίους 
απαγορεύεται η πρόσβαση σε δεδομένη αγορά, που μέχρι τότε ήταν ανοικτή) σε σύγκριση με τους 
επενδυτές που έχουν ήδη παρουσία στην εκάστοτε αγορά. 
Η δέσμευση περί βαθμιαίας κατάργησης των μέτρων που αντιβαίνουν στη διαδικασία απελευθέρωσης 
και η δέσμευση ανοίγματος κλειστών κλάδων. 
β) Εθνική αετανείοιση νια TIC πoαγματoπo^^θείσεc επενδύσει: 
Αφ' ης στιγμής έχει κατοχυρωθεί το δικαίωμα εισόδου και εγκατάστασης, ένας ξένος επενδυτής ενδέχεται να 
διαπιστώσει ότι η λειτουργία της επιχείρησης του συναντά προσκόμματα εξαιτίας μέτρων που συνεπάγονται 
διακριτική μεταχείριση. Στους κλασικούς περιορισμούς αυτού του είδους περιλαμβάνονται η απαγόρευσητης 
κυριότητας ακίνητης περιουσίας, η περιορισμένη ή και καθόλου πρόσβαση σε κρατικές ενισχύσεις και 
επιδοτήσεις (με κυριότερο παράδειγμα τη συμμετοχή σε προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης), 
τα φορολογικά καθεστώτα που συνεπάγονται διακρίσεις και η μη παραχώρηση του δικαιώματος συμμετοχής 
σε διαδικασίες ανάθεσης κρατικών συμβάσεων. 
Ενώ οι περισσότεροι από τους ανωτέρω περιορισμούς συνεπάγονται διακριτική μεταχείριση εις βάρος των 
ξένων επενδυτών και θα πρέπει να απαγορευθούν, υπάρχουν και μερικοί που χρήζουν διαφορετικής 
αντιμετώπισης. Για παράδειγμα, στη σημαντική περίπτωση της πρόσβασης σε επιδοτήσεις για έρευνα και 
τεχνολογική ανάπτυξη, οι κυβερνήσεις έχουν συμφέρον να διασφαλίζουν ότι τα χρήματα που διατίθενται 
αξιοποιούνται με τον ενδεδειγμένο τρόπο. Επομένως, η καθιέρωση περιοριστικών προϋποθέσεων για την 
πρόσβαση στα σχετικά κεφάλαια είναι δυνατό να γίνει αποδεκτή, αλλά η υπηκοότητα του επενδυτή δεν θα 
πρέπει να αποτελεί το αποφασιστικό κριτήριο. Ακόμη, θα πρέπει να είναι δυνατές αυστηρά καθορισμένες 
εξαιρέσεις για λόγους δημόσιας τάξης και εθνικής ασφάλειας. 
Σε γενικές γραμμές, πάντως, η χώρα υποδοχής θα πρέπει να αντιμετωπίζει τον ξένο επενδυτή και την 
επένδυση που αυτός έχει πραγματοποιήσει στο έδαφος της με τον ίδιο τρόπο που ισχύει και για τους 
εγχώριους επενδυτές και επιχειρήσεις. Η αρχή της εθνικής μεταχείρισης θα πρέπει να συμπληρώνεται από 
τη ρήτρα του μάλλον ευνοουμένου κράτους σε περιπτώσεις κατά τις οποίες μία χώρα υποδοχής παραχωρεί 
στους ξένους επενδυτές συγκεκριμένους ευνοϊκούς όρους, που δεν ισχύουν για τους εγχώριους επενδυτές. 
Με τον τρόπο αυτό αποτρέπονται οι διακρίσεις μεταξύ αλλοδαπών επενδυτών από διαφορετικές χώρες. 
γ) Συνοδευτικά αέτοα: 
Το δικαίωμα εισόδου και το δικαίωμα σε εθνική μεταχείριση δεν είναι από μόνα τους αρκετά για τη 
δημιουργία των ευνοϊκών προϋποθέσεων που απαιτούνται για τις ΑΞΕ. Μία βασική προϋπόθεση είναι η 
ύπαρξη αποτελεσματικού μηχανισμού επίλυσης των διαφορών που ανακύπτουν μεταξύ της χώρας 
προελεύσεως της επένδυσης και της χώρας υποδοχής. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι η ελευθερία 
μεταφοράς κεφαλαίων. Εξίσου σημαντικό είναι ότι η απαλλοτρίωση μιας ξένης επένδυσης πρέπει να 
επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές και διεθνώς παραδεδεγμένες περιπτώσεις και να συνοδεύεται από άμεση, 
επαρκή και ουσιαστική αποζημίωση. 
Οι χώρες υποδοχής θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι η εσωτερική τους νομοθεσία είναι διαφανής και 
ότι οι διεθνείς τους υποχρεώσεις γίνονται σεβαστές σε επίπεδο κατώτερο του ομοσπονδιακού και σε επίπεδο 
τοπικής αυτοδιοίκησης. 
Κατά τη διαμόρφωση των κανόνων για τις διεθνείς επενδύσεις θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι άτυποι 
και οι διαρθρωτικοί φραγμοί οι οποίοι δεν συνδέονται άμεσα με τις ΑΞΕ, αλλά είναι δυνατό να ασκούν 
σημαντική επίδραση στη ροή των επενδύσεων. Η νομοθεσία για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων και την 
αντιμετώπιση των μονοπωλιακών καταστάσεων ενδέχεται στην ουσία να εμποδίζει την πραγματοποίηση μιας 
επένδυσης. Μερικές ιδιωτικές πρακτικές, όπως περιορισμοί του δικαιώματος κυριότητας βάσει του 
εσωτερικού κανονισμού των επιχειρήσεων, είναι δυνατό να συνεπάγονται διακρίσεις εις βάρος των 
αλλοδαπών. Τα υπερβολικά κίνητρα προς τους επενδυτές ενδέχεται να στρεβλώνουν τη ροή των επενδύσεων 
ή να οδηγούν σε έναν αθέλητο "αγώνα μειοδοσίας" μεταξύ χωρών ή περιφερειών. Μια πολυμερής συμφωνία 
για τις επενδύσεις μπορεί ακόμη να ρυθμίζει τα σχετικά με τη φορολογική και περιβαλλοντική πολιτική και 
την πολιτική απασχόλησης, δεδομένου ότι αυτές είναι δυνατό να επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό το όλο 
κλίμα και το καθεστώς που διέπει τις ΑΞΕ. 
3.2. Καθορισμός των στόγων 
Η προσέγγιση της Κοινότητας στον τομέα των ΑΞΕ πρόκειται να έχει ως ακρογωνιαίο λίθο την επιδίωξη της 
καθιέρωσης και εφαρμογής των προαναφερθέντων κανόνων σε παγκόσμιο επίπεδο, ούτως ώστε να 
κατοχυρωθεί ένα προηγμένο και ομοιόμορφο καθεστώς, με φιλελεύθερους κανόνες που θα διέπουν τις ΑΞΕ, 
σε συνδυασμό με την αποτελεσματική προστασία του. Αν κρίνει κανείς από το επίπεδο των περιορισμών που 
υφίστανται σήμερα, οι κανόνες αυτοί πρόκειται να ωφελήσουν κυρίως τις κοινοτικές επιχειρήσεις που έχουν 
ήδη επενδύσει ή υπάρχει περίπτωση να επενδύσουν στο εξωτερικό. Πράγματι, η ύπαρξη τέτοιων κανόνων για 
τις ΑΞΕ αποτελεί βασική προϋπόθεση της εφαρμογής διμερών συμφωνιών βιομηχανικής συνεργασίας, οι 
οποίες αποτελούν ολοένα και περισσότερο την κύρια βάση για τη διεθνή δραστηριότητα των κοινοτικών 
επιχειρήσεων, και δη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Παρόλα αυτά, επί του προκειμένου, δεν πρέπει να μας 
διαφεύγει ότι η Κοινότητα είναι παράλληλα ένας σημαντικός αποδέκτης ακαθάριστων επενδύσεων και 
συμμετέχει στον ανταγωνισμό για τα σχετικά περιορισμένα και πολύτιμα κεφάλαια που είναι διαθέσιμα 
διεθνώς. Αυτό σημαίνει ακόμη ότι, προκειμένου να προωθήσει τα συνολικά της συμφέροντα, η Κοινότητα 
θα πρέπει να προβεί σε ανάλυση της αναγκαιότητας διατήρησης των μέτρων που εφαρμόζονται, είτε από την 
ίδια, είτε από τα κράτη μέλη της, και τα οποία έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές που μνημονεύονται 
ανωτέρω. Στα εν λόγω προς εξέταση μέτρα είναι δυνατόν να συμπεριλαμβάνονται τα καθεστώτα χορήγησης 
έγκρισης και οι περιορισμοί επί της κίνησης κεφαλαίων που εξακολουθούν να ισχύουν σε ορισμένα κράτη 
μέλη. Στην ίδια κατηγορία είναι επίσης πιθανό να υπάγονται οι επενδυτικοί περιορισμοί που τίθενται όσον 
αφορά την πρόσβαση σε ορισμένες επιδοτήσεις ή σε κεφάλαια που διατίθενται για έρευνα και τεχνολογική 
ανάπτυξη, καθώς και περιορισμοί για λόγους εθνικής ασφάλειας ή ένεκα οικονομικών αναγκών. Παρόλο που 
μερικοί από τους υφιστάμενους περιορισμούς θα μπορούσαν να θεωρηθούν δικαιολογημένοι ως θεμιτές 
εξαιρέσεις, η Κοινότητα πρέπει να είναι έτοιμη να συζητήσει για το σύνολο των θεμάτων που άπτονται των 
περιορισμών επί των εισερχόμενων ΑΞΕ σε διεθνές επίπεδο, με σκοπό την επίτευξη αποτελεσμάτων 
ικανοποιητικών για όλες τις πλευρές. 
Σε κάθε περίπτωση, η Κοινότητα έχει συμφέρον να διατηρήσει, στο πλαίσιο οποιασδήποτε διεθνούς 
συμφωνίας για τις επενδύσεις, το δικαίωμα να προχωρήσει τη διαδικασία ολοκλήρωσης στο εσωτερικό της, 
χωρίς κατ* ανάγκην να είναι υποχρεωμένη να επεκτείνει βάσει νομοθετικής πρόβλεψης έναντι τρίτων χωρών 
τα σχετικά μέτρα αμοιβαίας απελευθέρωσης. Είναι απαραίτητο να αντιταχθούμε σε κάθε αποδυνάμωση του 
δικαιώματος αυτού, το οποίο μάλιστα κατοχυρώνεται σήμερα με τους κανόνες του ΟΟΣΑ, της GATS και της 
Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας. 
4. Ο τοόπος διααόοορωοΊΚ πολυιιεοών κανόνων νια TIC ΑΞΕ 
Το στρατηγικό συμφέρον της Κοινότητας να επιτύχει τη θέσπιση φιλελεύθερων και προβλέψιμων πολυμερών 
κανόνων για τις ΑΞΕ συνεπάγεται ότι η Κοινότητα θα πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία και να συμμετάσχει 
ενεργά σε κάθε δόκιμη προσπάθεια η οποία αναλαμβάνεται σε πολυμερές επίπεδο για τη διαμόρφωση και 
καθιέρωση τέτοιων κανόνων. 
Επί του παρόντος, χρήσιμες προσπάθειες για το θέμα των ΑΞΕ έχουν καταβληθεί ή καταβάλλονται στο 
πλαίσιο του ΠΟΕ και του ΟΟΣΑ. Καθένας από τους οργανισμούς αυτούς παρουσιάζει ιδιαίτερα 
πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα σε συνάρτηση με το συγκεκριμένο εγχείρημα. 
α) Ο οόλος του Πανκόσαιου Οονανισμού Εαποοίου (ΠΟΕ) 
Το συμφέρον της Κοινότητας και των κρατών μελών της είναι να επιτευχθεί πολυμερής συμφωνία με την 
ευρύτερη δυνατή συμμετοχή. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίον, στην παρούσα φάση, ο ΠΟΕ 
παρουσιάζεται ως ο πλέον εύλογος και ενδεδειγμένος οργανισμός για τη διεξαγωγή μελλοντικά των 
διαπραγματεύσεων με αντικείμενο μια συμφωνία αυτής της μορφής. 
Οι πιθανότητες να ευοδωθούν οι σχετικές συνομιλίες στον ΠΟΕ εντός ευλόγου χρονικού πλαισίου είναι 
μεγαλύτερες παρά ποτέ, δεδομένου ότι το ζήτημα των ξένων επενδύσεων έχει στην πραγματικότητα απολέσει 
μεγάλο μέρος της ιδεολογικής φόρτισης που το συνόδευε παλαιότερα. Σήμερα κρίνεται ρεαλιστικό να 
ευελπιστεί κανείς ότι οι σχετικές πολυμερείς διαπραγματεύσεις θα καταλήξουν σε επιτυχία. Πράγματι, το 
επιθυμητό τελικό αποτέλεσμα είναι πιθανότερο να επιτευχθεί μέσω του ΠΟΕ, παρά μέσω της εναλλακτικής 
οδού, η οποία συνίσταται στη σύναψη περιφερειακής συμφωνίας στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ, την οποία οι 
υπόλοιπες χώρες θα κληθούν να προσυπογράψουν σε μεταγενέστερο στάδιο. 
Θα πρέπει να αναγνωρίσει κανείς ότι, όσον αφορά τη γενική συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των 
υπηρεσιών (GATS) και τη συμφωνία για τα επενδυτικά μέτρα στον τομέα του εμπορίου (TRIM), στον ΠΟΕ 
ήδη υπάγονται ορισμένα θέματα τα οποία συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τις ΑΞΕ. Δεδομένων των 
ισχυρότατων και ευρύτατων συνδέσεων μεταξύ του εμπορίου και των επενδύσεων, το συγκεκριμένο θέμα θα 
μπορούσε επίσης να κριθεί συμβατό με την εντολή του εν λόγω οργανισμού. Η συμφωνία για τα TRIM 
προβλέπει την επανεξέταση της εφαρμογής της το αργότερο μέχρι την 1η Ιανουαρίου του 2000, με σκοπό την 
ευρύτερη συζήτηση των διατάξεων που αναφέρονται στην επενδυτική πολιτική. 
Το γεγονός ότι ο ΠΟΕ δεν πρόκειται να ασχοληθεί άμεσα με θέματα επενδύσεων δεν θα πρέπει να θεωρηθεί 
ως σοβαρό εμπόδιο για μια τέτοια προσέγγιση. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της πρέπει να καταβάλουν 
ενεργό προσπάθεια για την επιτάχυνση του χρονοδιαγράμματος που προβλέπει η συμφωνία για τα TRIM· 
επίσης θα πρέπει να πιέσουν προς την κατεύθυνση της σε πρώιμο στάδιο έναρξης στο πλαίσιο του ΠΟΕ των 
εργασιών με αντικείμενο ένα πολυμερές καθεστώς επενδύσεων, ούτως ώστε να συμφωνηθεί οπωσδήποτε κατά 
την πρώτη υπουργική συνδιάσκεψη του ΠΟΕ, τον Δεκέμβριο του 1996, ότι οι ΑΞΕ θα πρέπει να 
συμπεριληφθούν στο αντικείμενο εντατικών διαπραγματεύσεων. Η εντυπωσιακή αύξηση της ροής των ΑΞΕ 
προς τις αναπτυσσόμενες χώρες θα ενισχύσει τις εν λόγω προσπάθειες. 
β) Οι ποοσπάθειες στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ 
Ο ΟΟΣΑ μελετά ήδη τη σκοπιμότητα και το πιθανό περιεχόμενο ενός πολυμερούς καθεστώτος για τις 
επενδύσεις. Το συμβούλιο υπουργών των χωρών μελών του ΟΟΣΑ, που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 
1994, αποφάσισε ότι "ο ΟΟΣΑ θα (...) συμβάλει στην ενίσχυση του πολυμερούς συστήματος εγκαινιάζοντας 
μια νέα φάση εργασιών, με σκοπό την κατάρτιση πολυμερούς συμφωνίας για τις επενδύσεις, και 
υποβάλλοντας σχετική έκθεση στους υπουργούς εντός του 1995". Συνακολούθως, η γραμματεία του ΟΟΣΑ 
και οι επιτροπές του οργανισμού που ασχολούνται με θέματα επενδύσεων άρχισαν να καταβάλλουν 
εντονότερη προσπάθεια ενόψει του ενδεχόμενου να υπάρξει υπουργική εντολή για την έναρξη των καθαυτών 
διαπραγματεύσεων μεταξύ των μελών του ΟΟΣΑ το 1995. Οι αναλύσεις στις οποίες προέβησαν οι 
εμπειρογνώμονες του ΟΟΣΑ παρέχουν πολύτιμα στοιχεία για τα θέματα που κυριαρχούν στο πλαίσιο των 
συζητήσεων οι οποίες διεξάγονται διεθνώς σχετικά με τις ΑΞΕ. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη συμμετέχουν 
ενεργά στις υπό εξέλιξη εργασίες. 
Ένας σημαντικός αριθμός μελών του ΟΟΣΑ έχει εκφράσει την υποστήριξη του για τη διεξαγωγή 
διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ με αντικείμενο μια πολυμερή επενδυτική συμφωνία, στην οποία 
θα μπορούν να προσχωρήσουν τρίτες χώρες. Παρόλα αυτά, θα μπορούσε να διερωτηθεί κανείς κατά πόσον 
ο ΟΟΣΑ είναι σε τελική ανάλυση ο πλέον κατάλληλος οργανισμός για τη διαπραγμάτευση των κανόνων που 
θα διέπουν μελλοντικά τις ΑΞΕ σε παγκόσμια κλίμακα. 
Το επιχείρημα υπέρ της προσέγγισης του ζητήματος μέσω του ΟΟΣΑ είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος των ΑΞΕ 
διεξάγεται μεταξύ μελών της ομάδας χωρών του ΟΟΣΑ και ότι θα είναι ευχερέστερο να καταρτισθεί μια 
συμφωνία πολύ υψηλού επιπέδου και σε εύλογο χρονικό διάστημα μεταξύ χωρών που συμμερίζονται τις ίδιες 
απόψεις. Οι χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ θα πρέπει επομένως να αποκλεισθούν από τις διαπραγματεύσεις, αλλά 
θα μπορούν να προσχωρήσουν στη συμφωνία μετά τη θέση της σε ισχύ. Ωστόσο, οι περισσότερες από τις 
χώρες του ΟΟΣΑ ήδη διαθέτουν σχετικά φιλελεύθερους επενδυτικούς κανόνες, ενώ στις χώρες μη μέλη του 
ΟΟΣΑ, και ειδκότερα στις νέες βιομηχανικές χώρες, ισχύουν επενδυτικά καθεστώτα τα οποία είναι σαφώς 
λιγότερο φιλελεύθερα και διαφανή. Επιπλέον, η τελευταία αυτή ομάδα χωρών προσελκύει μια συνεχώς 
αυξανόμενη μερίδα των παγκόσμιων εξερχόμενων επενδύσεων (50% επί του παγκοσμίου συνόλου το 1992 
και 55% το 1993), ενώ οι πλέον δυναμικές από τις χώρες αυτές εξελίσσονται με τη σειρά τους σε ολοένα 
σπουδαιότερες πηγές ΑΞΕ. Πρόσφατα ένας αυξανόμενος αριθμός οικονομιών που δεν ανήκουν στον ΟΟΣΑ 
άρχισαν να απελευθερώνουν μονομερώς το επενδυτικό καθεστώς που ισχύει σε αυτές. Ωστόσο, οι ξένοι 
επενδυτές εξακολουθούν να συναντούν σοβαρά εμπόδια σε πολλές από αυτές τις χώρες. Όπως 
συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο Οι επιχειρηματίες της Κοινότητας, έχει κεφαλαιώδη σημασία για 
την Ευρωπαϊκή Ένωση να διασφαλίσει μόνιμη παρουσία μέσω των άμεσων επενδύσεων στις νέες, ταχέως 
αναπτυσσόμενες αγορές της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής, της Ανατολικής Ευρώπης και, στο απώτερο 
μέλλον, της Αφρικής. Η υπαγωγή των χωρών των τόσο γρήγορα αναπτυσσόμενων περιφερειών αυτών σε ένα 
σύστημα πολυμερών επενδυτικών κανόνων ομοιόμορφης εφαρμογής αποτελεί τον μόνο αποτελεσματικό τρόπο 
να διασφαλισθεί ότι όλες οι επιχειρηματικές μονάδες, ανεξαρτήτως προελεύσεως, είναι σε θέση να 
συμμετάσχουν στον ανταγωνισμό επί ίσοις όροις. 
Αν οι διαπραγματεύσεις για τη θέσπιση πολυμερών επενδυτικών κανόνων περιορισθούν στις χώρες μέλη του 
ΟΟΣΑ, αυτό σημαίνει ότι αποκλείονται χώρες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, όπως είναι η Κίνα, η 
Κορέα, η Βραζιλία και η Νότια Αφρική, καθώς επίσης οι χώρες της ASEAN και της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης. Προκειμένου περί της τελευταίας αυτής ομάδας χωρών, η Κοινότητα έχει ιδιαίτερο 
συμφέρον να τις συμπεριλάβει στην όλη διαδικασία, με βάση τη στρατηγική που εφαρμόζει ενόψει της 
μελλοντικής προσχώρησης τους και συμφώνως προς τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει και οι οποίες 
προβλέπονται στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας. 
Το να έρθουν οι προαναφερθείσες χώρες αντιμέτωπες με το αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων στις οποίες 
έλαβαν μέρος αποκλειστικά χώρες μέλη του ΟΟΣΑ εμπεριέχει ορισμένους κινδύνους. Όχι μόνο θα ήταν 
πολιτικά δύσκολο για πολλές χώρες να αποδεχθούν μια τέτοια διαδικασία, αλλά είναι πολύ πιθανό οι χώρες 
αυτές να έχουν βάσιμους λόγους οικονομικής τάξεως να μην το πράξουν, σε περίπτωση που η συμφωνία του 
10 
ΟΟΣΑ, η οποία θα έχει προκύψει από διαπραγματεύσεις χωρίς τη συμμετοχή τους, δεν αντικατοπτρίζει 
επαρκώς τα δικά τους συμφέροντα. Επομένως, οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, οι 
Δημοκρατίες της ΚΑΚ, οι λεγόμενες Νέες Βιομηχανικές Χώρες και οι αναπτυσσόμενες χώρες θα πρέπει να 
συμμετάσχουν εξαρχής σε οιανδήποτε πρωτοβουλία για την κατάρτιση των κανόνων που θα διέπουν τις ξένες 
επενδύσεις. Η συζήτηση ενός παγκόσμιου φαινομένου, όπως οι ΑΞΕ, θα πρέπει να διεξαχθεί με ευρεία 
πολυμερή συμμετοχή, προκειμένου να επιτευχθεί η ευρεία αποδοχή των κανόνων που θα προκύψουν. 
Αναγνωρίζοντας την εμπειρογνωμοσύνη του ΟΟΣΑ και το σημαντικό έργο που ο οργανισμός έχει, ήδη 
επιτελέσει για το θέμα των ΑΞΕ, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να εξακολουθήσουν να 
στηρίζουν ενεργά τις προσπάθειες ανάλυσης που καταβάλλονται σήμερα στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ, με σκοπό 
τη διαμόρφωση πολυμερών κανόνων για τις ΑΞΕ και, κατ' επέκταση, τη συμβολή στη θωράκιση του 
πολυμερούς συστήματος. Επομένως, η προσέγγιση του ΟΟΣΑ πρέπει να λαμβάνει υπόψη με τον κατάλληλο 
τρόπο ΐην πιθανή μεταγενέστερη συμμετοχή χωρών μη μελών του ΟΟΣΑ στη συμφωνία που θα προκύψει. 
Επιπλέον, πρέπει να διασφαλισθεί ότι οι κανόνες που θα προκύψουν δεν θα αποτελέσουν εμπόδιο για 
ανάλογες διαδικασίες που ενδέχεται να αναληφθούν στο μέλλον σε ευρύτερο γεωγραφικά επίπεδο, 
παραδείγματος χάρη στον ΠΟΕ. Το παράδειγμα της συμφωνίας GATS, ο ακρογωνιαίος λίθος της οποίας 
αποτελεί συμβολή του ΟΟΣΑ, εκφράζει παραστατικά τον θετικό ρόλο που ο ΟΟΣΑ μπορεί να διαδραματίσει 
ϊτρόζ την κατεύθυνση της θέσπισης διεθνών κανόνων με την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή. 
γ) Διμερείς συαφωνίες 
Οι μακροπρόθεσμοι πολυμερείς στόχοι της Κοινότητας στο πλαίσιο του ΠΟΕ και του ΟΟΣΑ είναι δυνατό 
να προωθηθούν δια της διευθέτησης των προβλημάτων που υφίστανται στον χώρο των επενδύσεων διμερώς, 
και συγκεκριμένα δια της σύναψης διμερών συνθηκών για τις επενδύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
και τρίτων χωρών, ούτως ώστε να εξασφαλισθεί η προώθηση και προστασία των επενδύσεων κοινοτικών 
επιχειρήσεων στο εξωτερικό και παράλληλα να αποφευχθεί κάθε διακριτική μεταχείριση εις βάρος των 
ευρωπαϊκών επιχειρήσεων (παράδειγμα τέτοιας διακριτικής μεταχείρισης αποτελεί η αυξανόμενη τάση 
ορισμένων τρίτων χωρών να εξαρτούν την παροχή εθνικής μεταχείρισης από απαράδεκτες προϋποθέσεις). 
δ) Απόδοση έμφασης στις αναπτυσσόκενες γώοες. στιτν Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και στις 
αvαδυό^Jιεvεc οικονοαίες 
Οι μελλοντικές συζητήσεις και οι ενέργειες στον τομέα των ΑΞΕ θα πρέπει να αποδίδουν ιδιαίτερη προσοχή 
στις αναπτυσσόμενες χώρες, τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, τις χώρες της ΚΑΚ και τις 
Νέες Βιομηχανικές Χώρες. Όπως επισημαίνεται και παραπάνω, το ποσοστό των παγκόσμιων ΑΞΕ που 
προορίζονται για τις χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ προσεγγίζει το όριο του 50%, σε αντίθεση με το 20% περίπου 
που αποτελούσε τον μέσο όρο κατά τη δεκαετία του 1980. Το ένα τρίτο και πλέον των συνολικών ροών 
κεφαλαίων από τις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ σε χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ συνίσταται πλέον σε ΑΞΕ, ενώ οι 
ΑΞΕ έχουν εν πολλοίς αντικάταστήσειτις επιχορηγήσεις και τα προερχόμενα από εμπορικές τράπεζες δάνεια 
ως τη σπουδαιότερη πηγή κεφαλαίων. Με τον τρόπο αυτό, οι ΑΞΕ έχουν καταστεί ο κύριος χρηματοδοτικός 
μηχανισμός για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των οικονομιών των αναδυομένων αγορών της Ασίας, 
της Λατινικής Αμερικής, της Καραϊβικής και της Ανατολικής Ευρώπης. 
Τα προεκτεθέντα καταδεικνύουν ότι οι ΑΞΕ περικλείουν τεράστιες δυνατότητες προς όφελος της διεθνούς 
οικονομικής ανάπτυξης. Η θεαματική αύξηση των ΑΞΕ προς τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις χώρες υπό 
οικονομική μετάβαση έχει υποβοηθηθεί από το σταδιακό άνοιγμα των χωρών αυτών, αλλά οι επενδυτικές 
δυνατότητες εξακολουθούν σε γενικές γραμμές να προσκρούουν στη γραφειοκρατία, σε μεμονωμένες κρατικές 
παρεμβάσεις, σε περιορισμούς έχοντες σχέση με το ισοζύγιο πληρωμών, στην επιβολή επενδυτικών μέτρων 
στον τομέα του εμπορίου, στη χαμηλή προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, καθώς και σε 
νεφελώδεις διαδικασίες χορήγησης έγκρισης και αξιολόγησης. Επί του προκειμένου, είναι σκόπιμο να 
αναφερθεί ο καταλυτικός ρόλος που μπορούν να παίξουν τα συστήματα ασφάλισης επενδύσεων (π.χ. ο 
Πολυμερής Οργανισμός Εγγύησης Επενδύσεων - MIGA - που είναι ο προσαρτημένος στη Διεθνή Τράπεζα 
οργανισμός ασφάλισης επενδύσεων, αλλά και τα εθνικά και ιδιωτικά ανάλογα συστήματα) προς την 
κατεύθυνση της διαχείρισης των επενδυτικών κινδύνων που συνδέονται με μεταφορές χρηματικών, ποσών.'or 
συνάλλαγμα, απαλλοτρίωση, πόλεμο και αθέτηση συμβάσεως. 
11 
Είναι προφανές ότι η εξάλειψη των παραπάνω εμποδίων και η θέσπιση αυστηρών και ομοιόμορφων διεθνών 
κανόνων για την ελεύθερη πραγματοποίηση επενδύσεων, καθώς και η αποτελεσματική διασφάλιση της 
παροχής εθνικής μεταχείρισης θα μπορούσαν να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τη ροή των ΑΞΕ προς τις 
αναπτυσσόμενες χώρες και τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η Κοινότητα πραγματοποίησε 
ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή με τη διατύπωση ορισμένων αρχών για τις επενδύσεις έναντι 
των κρατών ΑΚΕ στο πλαίσιο της Τέταρτης Σύμβασης της Λομέ (βλέπε παράρτημα II). 
Κεντρική και Ανατολική Ευοώπη 
Τα οφέλη που απορρέουν από τις ΑΞΕ έχουν ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης. Γίνεται γενικώς δεκτό ότι η αναδιάρθρωση των οικονομιών της εν λόγω 
περιφέρειας εξαρτάται κατά τρόπο καθοριστικό από την ελκυστικότητα που οι χώρες αυτές 
παρουσιάζουν για τις ξένες επενδύσεις. Η μεταφορά κεφαλαίων, καθώς και τεχνογνωσίας επί 
τεχνικών θεμάτων και θεμάτων διοίκησης επιχειρήσεων είναι ένα αποφασιστικό στοιχείο για τη 
δυνατότητα των αγορών να λειτουργήσουν. Η ύπαρξη πολυμερών κανόνων για τις επενδύσεις, τους 
οποίους θα έχουν αποδεχθεί οι εξ ανατολών εταίροι της Κοινότητας, θα τονώσει σημαντικά την 
εμπιστοσύνη των Δυτικών επενδυτών και θα συμβάλει στην υλοποίηση της στρατηγικής που η 
Κοινότητα έχει καταστρώσει ενόψει της προσχώρησης των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς 
και στην εφαρμογή των συμφωνιών εταιρικής σχέσης. 
Αναπτυσσόμενες χώρες 
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει ακόμη να αποδοθεί στους προβληματισμούς των αναπτυσσομένων 
χωρών. Οι χώρες αυτές έχουν ειδικό συμφέρον να διασφαλίσουν ότι οι ΑΞΕ θα συμβάλουν στην 
ανάπτυξη τατν ανθρωπινών τους πόρων και ότι οι πολυεθνικές επιχειρήσεις θα αποδεχθούν και 
ορισμένες κοινωνικές ευθύνες κατά την ανάπτυξη της δραστηριότητας τους στην εκάστοτε χώρα 
υποδοχής. Οι χώρες αυτές επιθυμούν ιδιαίτερα να εξασφαλίσουν ότι οι εισροές ΑΞΕ δεν θα έχουν 
ως κίνητρο την ύπαρξη χαμηλού επιπέδου περιβαλλοντικής και κοινωνικής προστασίας και ότι το 
υπάρχον επίπεδο της προστασίας αυτής δεν πρόκειται να υποβαθμισθεί ακόμη περισσότερο με σκοπό 
την προσέλκυση ΑΞΕ. Η Κοινότητα είναι συνεπώς απαραίτητο να δεχθεί να συζητήσει ορισμένες 
συμπληρωματικές ρυθμίσεις διασφάλισης, οι οποίες να δίνουν την απάντηση στις προεκτεθείσες 
ανησυχίες και να συνοδεύουν τις γενικές αρχές* με τις οποίες θα διασφαλίζεται η ελεύθερη ροή και 
η προστασία των επενδύσεων (στις ρυθμίσεις αυτές είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται π.χ. οι 
κώδικες δεοντολογίας για την ορθή τήρηση από τις πολυεθνικές επιχειρήσεις των υποχρεώσεων που 
απορρέουν από τη λειτουργία τους στο πλαίσιο συγκεκριμένης έννομης τάξης). 
Η απελευθέρωση της διεθνούς ροής άμεσων επενδύσεων είναι πιθανό να προϋποθέτει την 
απελευθέρωση άλλων μορφών κινήσεων κεφαλαίων. Πρέπει να επισημανθεί ότι οι λοιπές μορφές 
ροής κεφαλαίων προς τις συγκεκριμένες χώρες, ειδικότερα υπό τη μορφή επενδύσεων 
χαρτοφυλακίου, έχουν αυξηθεί ακόμη ταχύτερα κατά τα τελευταία έτη. Οι ΑΞΕ προς τις 
αναπτυσσόμενες χώρες έχουν τετραπλασιασθεί μεταξύ του 1986 και του 1992, ενώ οι επενδύσεις 
χαρτοφυλακίου αυξήθηκαν κατά 50 φορές μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα και έχουν ήδη φθάσει στο 
ίδιο σχεδόν επίπεδο με τις ΑΞΕ. Η Κοινότητα έχει απελευθερώσει μονομερώς το καθεστώς που 
εφαρμόζει για τις κινήσεις κεφαλαίων με τρίτες χώρες. Συνεπώς, μεσοπρόθεσμα, οι κανόνες για τις 
επενδύσεις και την προστασία τους σε παγκόσμιο επίπεδο θα πρέπει να επεκταθούν σε όλες τις 
μορφές κινήσεων κεφαλαίων. Μελλοντικά, και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα μπορούσε να 
δραστηριοποιηθεί στον συγκεκριμένο τομέα. 
Η Κοινότητα γνωρίζει ότι ορισμένοι από τους εταίρους της, κυρίως από τον αναπτυσσόμενο κόσμο και την 
Ανατολική Ευρώπη, ενδιαφέρονται να εξασφαλίσουν ότι σε πρώτη φάση μόνο οι κινήσεις κεφαλαίων υπό 
μορφή ΑΞΕ θα καλύπτονται από τη διεθνή κοινή απόφαση απελευθέρωσης, και τούτο για λόγους που 
συνδέονται με το ξέπλυμα χρήματος, την αποσταθεροποιητική συναλλαγματική κερδοσκοπία και τη διαφυγή 
κεφαλαίων. Αν και το καθεστώς που ισχύει στην Κοινότητα για την κίνηση κεφαλαίων είναι σχεδόν πλήρως 
απελευθερωμένο, θα ήταν σκόπιμο οι διεθνείς κανόνες για τις ΑΞΕ να καθορίζουν με σαφήνεια τη σχέση 
μεταξύ των ΑΞΕ και των κινήσεων κεφαλαίων που καλύπτονται από την απελευθέρωση. 
12 
5. Η αεθόδευση τηο ποοσένγιση£ trie Κοινότητας 
Η υλοποίηση της προσέγγισης που αναλύεται στις παραγράφους 3 και 4 προϋποθέτει την περαιτέρω μελέτη 
των συνεπειών των διεθνών άμεσων επενδύσεων xat των λοιπών μχ>ρφών κίνησης κεφαλαίων m μία 
μεταβαλλόμενη παγκόσμια οικονομία. Εν προκειμένω» η Επιτροπή δημοσίευσε προσφάτως ένα έγγραφο προς 
συζήτηση με θέμα το εμπόριο και τις επενδύσεις.8 
Στη^ν κοινοτική νομοθεσία έχουν επέλθει σημαντικές μεταβολές όσον αφορά τις κ*νήσεις κεφαλ^^ν, 
συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων, σε σύγκριση με το καθεστώς που ίσχυε μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1994 
και το οποίο κατ' ουσίαν προέβλεπε απλώς ότι υπάρχει η υποχρέωση για τον "μεγαλύτερο δυνατό" βαθμό 
απελευθέρωσης- το καθεστώς που ισχύει στα κράτη μέλη έναντι των τρίτων χωρών για τις κινήσεις κεφαλαίων 
και κατ' επέκταση το θέμα της πρόσβασης των επενδύσεων στην αγορά (προεπενδυτικές πράξεις) έχει πλέον 
υπαχθεί, μετά την έναρξη της δεύτερης φασηςτης οικονομικής και νομισματικής ένωσης, στο πεδίο εφαρμογής 
της Συνθήκης (άρθρο 73Β έως 73Η). Οι υφιστάμενοι περιορισμοί επί της κίνησης κεφαλαίων μεταξύ των 
κρατών μελών και τρίτων χωρών υπό ορισμένες μορφές, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι άμεσες 
επενδύσεις, είναι δυνατό να εξακολουθήσουν να ισχύουν βάσει της ρήτρας αρχαιότητας που προβλέπεται στο 
άρθρο 73Γ στοιχείο 1), με την επιφύλαξη της κατάργησης ή τροποποίησης τους ως αποτέλεσμα της άσκησης 
των εξουσιών που παραχωρούνται στην Κοινότητα βάσει του άρθρου 73Γ στοιχείο 2). 
Στο επιχειρησιακό πεδίο, η υλοποίηση της προσέγγισης αυτής προϋποθέτει την ενίσχυση των προσπαθειών 
για την επίτευξη συντονισμού μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών της. Εξαιτίας της κοινής 
αρμοδιότητας που υφίσταται για ένα ευρύτατο φάσμα θεμάτων που έχουν σχέση με τις ΑΞΕ, ούτε η 
Κοινότητα, ούτε τα κράτη μέλη δεν δύνανται να συμμετάσχουν αυτοδύναμα σε διαπραγματεύσεις εφ' όλης 
της ύλης για θέματα ΑΞΕ. Βασικός στόχος είναι να διασφαλισθεί η πλήρης και ουσιαστική συμμετοχή της 
Κοινότητας στις προσεχείς συζητήσεις. Θα απαιτηθεί στενός συντονισμός, προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι 
η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της θα εκφράζονται κατά τις συζητήσεις αυτές με μία φωνή. 
Η Κοινότητα θα πρέπει επίσης να εισέλθει σε διάλογο με την ευρωπαϊκή επιχειρηματική κοινότητα, καθώς 
και με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, ώστε να καταγράψει τις προτιμήσεις και τους προβληματισμούς τους. 
Η Επιτροπή εκπονεί ήδη πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση αυτή. 
6. Συιιπεοάσαατα 
Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο να λάβει υπόψη την παρούσα ανακοίνωση και εισηγείται στο Συμβούλιο να 
καταλήξει σε συμπεράσματα εντός του παρακάτω πλαισίου: 
να αναγνωρίζει τη ζωτική σημασία που έχει για την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της η ενεργός 
επιδίωξη της θέσπισης διαφανών, συνεκτικών και φιλελεύθερων πολυμερών κανόνων για τις άμεσες 
ξένες επενδύσεις ("ΑΞΕ"), με παράλληλη διατήρηση της δυνατότητας της Κοινότητας για περαιτέρω 
ολοκλήρωση στο εσωτερικό της. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλισθεί η παρουσία των κοινοτικών 
επιχειρήσεων σε σημαντικές και αναδυόμενες αγορές, ενώ οι κοινοτικοί επενδυτές θα λάβουν τα 
εχέγγυα που χρειάζονται για τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων, με τις οποίες θα εδραιώνεται η 
ανταγωνιστική θέση της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία. Η καθιέρωση πολυμερών κανόνων για 
τις επενδύσεις θα αποτρέψει κάθε διακριτική μεταχείριση που είναι δυνατό να απορρέει από τη 
συγκρότηση περιφερειακών επενδυτικών καθεστώτων, ενώ παράλληλα θα επαναφέρει στην τάξη 
χώρες που εξακολουθούν να εφαρμόζουν ορισμένα επενδυτικά μέτρα στον τομέα του εμπορίου. Οι 
κανόνες αυτοί θα καταστήσουν επιπλέον την Κοινότητα ελκυστικότερη για τις ΑΞΕ που 
πραγματοποιούν οι εταίροι της, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης, είτε άμεσα, 
είτε έμμεσα, και να δοθεί ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα· 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων, Έγγραφο προς 
συζήτηση για το εμπόριο και τις επενδύσεις, Βρυξέλλες/Λουξεμβούργο 1995. 
13 
να αναγνωρίζει τον σπουδαίο ρόλο των ΑΞΕ για την αναδιάρθρωση των οικονομιών των χωρών της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και για την οικονομική πρόοδο των αναπτυσσόμενων 
χωρών· 
να διακηρύττει ότι στόχος είναι οι διεθνείς αυτοί κανόνες για τις ΑΞΕ να κατοχυρώνουν τη γενική 
ελευθερία εισόδου και εγκατάστασης για τους ξένους επενδυτές, πλήρες δικαίωμα σε εθνική 
μεταχείριση για τις πραγματοποιηθείσες επενδύσεις και υψηλό βαθμό προστασίας των επενδύσεων· 
να ζητεί τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με αντικείμενο διεθνείς κανόνες για τις ΑΞΕ και με την 
ευρύτερη δυνατή συμμετοχή, η έκβαση των οποίων θα πρέπει να ενσωματωθεί στο σύστημα του ΠΟΕ· 
να καλεί τον ΟΟΣΑ, ως συμβολή στην ενίσχυση του πολυμερούς συστήματος, να συνεχίσει τις 
εργασίες που έχει αναλάβει με στόχο την κατάρτιση πολυμερούς συμφωνίας για τις επενδύσεις· 
να απευθύνει έκκληση για ταχεία έναρξη των συζητήσεων στον ΠΟΕ, με σκοπό την προετοιμασία των 
επίσημων διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα πρέπει να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό· 
να καλεί την Επιτροπή να προβεί σε περαιτέρω ανάλυση των υφιστάμενων προβλημάτων που έχουν 
σχέση με τις εισερχόμενες και τις εξερχόμενες επενδύσεις και να υποβάλει προτάσεις στις 
περιπτώσεις που αυτό κρίνεται απαραίτητο· 
να ενθαρρύνει την ευρωπαϊκή επιχειρηματική κοινότητα να συνεισφέρει στις συζητήσεις για τις ΑΞΕ· 
να δηλώνει ότι συμφωνεί με την εντατικοποίηση των εργασιών στο πλαίσιο της Κοινότητας για τον 
καθορισμό κοινών θέσεων στον τομέα των ΑΞΕ, με απώτερο στόχο την υλοποίηση των παρόντων 
συμπερασμάτων· 
να διασφαλίσει, από κοινού με την Επιτροπή, ότι θα υπάρξει στενός συντονισμός μεταξύ των 
θέσεων της Κοινότητας και των θέσεων των κρατών μελών της για το θέμα των ΑΞΕ, ούτως ώστε 
να επιτευχθεί η απαιτούμενη σύμπραξη κατά τις συζητήσεις στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ και του ΠΟΕ. 
14 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
Στατιστικά στοιχεία για τις άμεσες ξένες επενδύσεις 
Η δημιουργία ενός πραγματικά παγκόσμιου συστήματος αγορών και παραγωγής προκύπτει και από τα 
στατιστικά στοιχεία: τα ποσά που έχουν επενδυθεί υπό μορφή ΑΞΕ παγκοσμίως έχουν αυξηθεί από τα 68 
δισεκατομμύρια USD το I960 στα 1650 δισεκατομμύρια USD το 1993 (πράγμαπου ισοδυναμεί με μέση ετήσια 
αύξηση της τάξεως του 11%). Με βάση τα στοιχεία του ΟΗΕ και της Eùrostat, οι ΑΞΕ παγκοσμίως έχουν 
αυξηθεί τέσσερις φορές ταχύτερα από ό,τι το ΑΕγχΠ και τρεις φορές ταχύτερα από ό,τι το εμπόριο. Ο 
αριθμός των πολυεθνικών επιχειρήσεων έχει αυξηθεί από τις 7.000 περίπου στα τέλη της δεκαετίας του I960 
στις 37.000 στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω εξελίξεων, οι πωλήσεις των 
ξένων θυγατρικών έχουν ξεπεράσει τις εξαγωγές ως το σπουδαιότερο μέσο διάθεσης αγαθών και υπηρεσιών 
στο εξωτερικό. Οι πωλήσεις που οι διάφορες επιχειρήσεις πραγματοποίησαν μέσω των ξένων θυγατρικών 
τους ανήλθαν στο συνολικό ύψος των 4.800 δισεκατομμυρίων USD το 1991, ποσό που υπερβαίνει κατά 300 
δισεκατομμύρια USD την αξία του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών2. Σύμφωνα μάλιστα με 
ορισμένες εκτιμήσεις, η αξία των αγαθών και υπηρεσιών που πωλούν οι ξένες θυγατρικές είναι σχεδόν 
διπλάσια από την αξία των παγκόσμιων εξαγωγών. Αυτό το γεγονός και μόνο καθιστά τις ΑΞΕ έναν από 
τους σημαντικότερους μηχανισμούς διεθνούς οικονομικής ολοκλήρωσης. Η Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων 
Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD) υπολογίζει ότι μέχρι το ένα τρίτο της παγκόσμιας 
παραγωγής τελεί υπό τον κοινό έλεγχο πολυεθνικών επιχειρήσεων· ακόμη και αν η εκτίμηση αυτή είναι 
υπερβολική, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι πολυεθνικές επιχειρήσεις αποτελούν τον παραγωγικό πυρήνα της 
εξαπλωμένης σε ολόκληρη την υφήλιο διεθνούς οικονομίας. 
Η θεαματική αύξηση των ΑΞΕ έχει πιθανώς λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το εμπόριο, όχι 
υποκαθιστώντας το, αλλά αντίθετα οδηγώντας σε αύξηση του εμπορίου. Από συντηρητικές εκτιμήσεις του 
ΟΟΣΑ προκύπτει ότι το 40% τουλάχιστον του παγκόσμιου εμπορίου συνίσταται σε ενδοεπιχειρησιακό 
εμπόριο, πράγμα που καταδεικνύει τη σχέση που υφίσταται μεταξύ εμπορίου και επενδύσεων, με βάση την 
αρχή "των επενδύσεων έπονται εξαγωγές". Σε σύγκριση με το εμπόριο, οι ΑΞΕ εξακολουθούν να 
αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο ποσοστό των διεθνών εμπορικών ροών (5% περίπου). Η σύγκριση αυτή είναι, 
ωστόσο, παραπλανητική στο βαθμό που μία επένδυση στις περισσότερες των περιπτώσεων συνεπάγεται 
μεγαλύτερης κλίμακας και μακροπρόθεσμη εμπλοκή. Τα αποτελέσματα της για την οικονομία και τις 
διαδικασίες ολοκλήρωσης υπερβαίνουν τον συγκριτικά περιορισμένο αντίκτυπο της για τις εμπορικές 
συναλλαγές. 
Η Κοινότητα είναι με μεγάλη διαφορά ο πλέον ελκυστικός προορισμός για τις ξένες άμεσες επενδύσεις. Από 
το συνολικό ποσό των ΑΞΕ κατά το 1992, δηλαδή 1650 δισεκατομμύρια USD, το 30% περίπου (460 
δισεκατομμύρια USD) έχει διοχετευθεί στην Κοινότητα3. Στις ΉΠΑ έχουν διοχετευθεί 420 δισεκατομμύρια 
USD, ποσό που υπερβαίνει κατά τι το ποσό που αντιστοιχεί στο σύνολο των χωρών μη μελών του ΟΟΣΑ 
σωρευτικά (370 δισεκατομμύρια USD). Η Ιαπωνία υστερεί εντυπωσιακά, με πραγματοποιηθείσες ΑΞΕ ύψους 
κατώτερου των 40 δισεκατομμυρίων USD. Στις υπόλοιπες χώρες του ΟΟΣΑ έχει διοχετευθεί το εναπομένον 
ποσό (350 δισεκατομμύρια USD). 
Η Κοινότητα είναι παράλληλα μια από τις σημαντικότερες πηγές ΑΞΕ και αντιπροσωπεύει ποσοστό 30% 
περίπου των παγκόσμιων εξερχόμενων ΑΞΕ (470 δισεκατομμύρια USD). Οι ΗΠΑ αποτελούν τη 
σημαντικότερη χώρα προέλευσης, με εξερχόμενες ΑΞΕ ύψους 490 δισεκατομμυρίων USD, ενώ η Ιαπωνία 
διαδραματίζει αξιόλογο ρόλο, με 250 δισεκατομμύρια USD. Οι χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ διαδραματίζουν 
ελάσσονα αλλά συνεχώς αυξανόμενο σε σημασία ρόλο, με 65 δισεκατομμύρια USD. 
Πηγή: Έκθεση του ΟΗΕ για τις παγκόσμιες επενδύσεις, 1994· δεν περιλαμβάνονται οι 
ενδοκοινοτικές επενδύσεις (κατά προσέγγιση). 
Πηγή: Έκθεση της UNCTAD για τις παγκόσμιες επενδύσεις, 1994 
3 Κοινότητα με δώδεκα κράτη μέλη. 
Ά< 
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι η Κοινότητα, οι ΗΠΑ και οι υπόλοιπες χώρες του ΟΟΣΑ 
χαρακτηρίζονται από σχετικά ισορροπημένη κατάσταση όσον αφορά τις εισερχόμενες και τις εξερχόμενες 
ΑΞΕ, ενώ η Ιαπωνία είναι μια σημαντική χώρα προέλευσης και οι χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ εξακολουθούν 
σε μεγάλο βαθμό να είναι χώρες υποδοχής ΑΞΕ. 
Η ομάδα των βιομηχανικών χωρών (ΟΟΣΑ) εξακολουθεί να ευθύνεται για το μέγιστο μέρος (95%) της ροής 
εξερχόμενων ΑΞΕ, αλλά το μερίδιο της στις εισροές επενδύσεων έχει συρρικνωθεί αισθητά κατά τα τελευταία 
λίγα έτη, από 80% και πλέον κατά τη δεκαετία του 1980 σε 42% το 1993. Η έντονη αύξηση της ροής των 
επενδύσεων προς τις χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ είναι το πλέον αξιοσημείωτο στοιχείο των πρόσφατων 
εξελίξεων στον χώρο των ΑΞΕ. Το 1993 οι χώρες αυτές προσείλκυσαν άμεσες επενδύσεις αξίας 80 
δισεκατομμυρίων USD, ποσό που αντιστοιχεί στο 55% σχεδόν των συνολικών εισερχόμενων ΑΞΕ, ενώ το 
αντίστοιχο ετήσιο ποσοστό κατά την περίοδο 1980-90 ήταν 21% κατά μέσο όρο. Τα δύο τρίτα και πλέον του 
ανωτέρω ποσού επικεντρώθηκαν σε 10-15 χώρες υποδοχής, κυρίως στην Νοτιοανατολική Ασία και τη 
Λατινική Αμερκή. Η τάση αυτή αναμένεται να συνεχισθεί. 
Παράλληλα, οι πλέον δυναμικές οικονομίες της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Λατινικής Αμερικής έχουν 
αρχίσει να πραγματοποιούν οι ίδιες επενδύσεις στο εξωτερικό, κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, σε άλλες 
χώρες της περιφέρειας στην οποίαν ανήκουν· η συνολική εκροή ΑΞΕ από τις χώρες αυτές ανήλθε στα 9 
δισεκατομμύρια USD περίπου το 1992 και στα 14 δισεκατομμύρια USD το 1993. Οι τέσσερις από τους δέκα 
μεγαλύτερους επενδυτές στην Κίνα είναι χώρες της Ανατολικής ή Νοτιοανατολικής Ασίας, ενώ η Κίνα έχει 
εξελιχθεί στον σημαντικότερο αποδέκτη των ξένων επενδύσεων που πραγματοποιούν οι χώρες μη μέλη του 
ΟΟΣΑ· παράλληλα, η Κίνα αρχίζει να πραγματοποιεί η ίδια συνεχώς αυξανόμενο όγκο επενδύσεων στο 
εξωτερικό. Οι προερχόμενες από τις χώρες αυτές ΑΞΕ κατευθύνονται επίσης προς τις ώριμες οικονομίες 
βιομηχανικών χωρών της Ευρώπης και της Βορείου Αμερικής. Επί παραδείγματι, η PGI (Σιγκαπούρη) και 
τα βιομηχανικά συγκροτήματα DAEWOO και SAMSUNG της Κορέας ανακοίνωσαν την πρόσφατη 
πραγματοποίηση επενδύσεων και προτάσεις για επενδυτικά σχέδια τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση· η 
SAMSUNG ανήγγειλε μάλιστα μία επένδυση ύψους 700 εκατομμυρίων USD για τη λειτουργία νέας μονάδας 
ηλεκτρονικών προϊόντων στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
Α' 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Διατάξεις υφιστάμενων πολυμερών κειμένων 
με σημαντικές συνέχειες για τις ΑΞΕ 
1) Τα κείαενα που ισνύουν στο πλαίσιο του Πανκόσιιιου ΟονανισαούΕαποοίου(ΠΟΕ) 
Γενική ΣυαΦωνία νια τκ Συvαλλαvέc στον Τομέα των Υπηρεσιών (GATS) 
Στην GATS υπάγονται επενδύσεις με τη μορφή της "εμπορικής παρουσίας" και με σκοπό την παροχή μιας 
υπηρεσίας. Τα ευεργετήματα που απορρέουν από την GATS αναγνωρίζονται, μεταξύ άλλων, στους "φορείς 
παροχής υπηρεσιών" ενός άλλου μέλους. Η επένδυση καθ' αυτή προστατεύεται στο βαθμό που η κυριότητα 
του φορέα παροχής υπηρεσιών ή ο έλεγχος επ* αυτού ανήκει κατά ποσοστό άνω του 50% σε φυσικό ή νομικό 
πρόσωπο ενός άλλου μέλους. Η GATS είναι η μόνη συμφωνία η οποία προβλέπει σημαντικές υποχρεώσεις 
για τις ΑΞΕ με δυνητικά παγκόσμιο γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής (η συμφωνία έχει ήδη υπογραφεί από 100 
χώρες). Καλύπτει όλους τους κλάδους υπηρεσιών, ενώ οι υποχρεώσεις που προβλέπει εκτείνονται στην 
εγκατάσταση και τις συνεπακόλουθες πράξεις των φορέων παροχής υπηρεσιών των υπολοίπων μελών. 
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις για σπουδαίους κλάδους υπηρεσιών (χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, βασικές 
τηλεπικοινωνίες και θαλάσσιες μεταφορές) συνεχίζονται ακόμη. Η συμφωνία καλύπτει επίσης τα μονοπώλια, 
τις κρατικές συμβάσεις και τις επιδοτήσεις, αλλά επιμέρους ρυθμίσεις θα απαιτήσουν περαιτέρω 
διαπραγματεύσεις. 
Οι πρωταρχικές υποχρεώσεις που προβλέπει η GATS είναι η παροχή της μεταχείρισης του μάλλον 
ευνοουμένου κράτους όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά (με δυνατότητα εξαιρέσεων) και η παροχή 
εθνικής μεταχείρισης (με την επιφύλαξη των περιορισμών που προβλέπει ο πίνακας με τις αναλήψεις 
υποχρεώσεων κάθε μέλους). 
Οι υποχρεώσεις που προβλέπει η GATS εκτείνονται και στα μέτρα που λαμβάνονται σε επίπεδο κατώτερο 
του εθνικού, αν και στον πίνακα που υποβάλλει κάθε μέλος είναι δυνατό να συμπεριληφθούν εξαιρέσεις 
προκειμένου για μέτρα που θεσπίζονται σε επίπεδο πολιτείας ή επαρχίας. Βάσει της GATS τα μέλη 
υποχρεούνται να καταστήσουν διαφανή τα μέτρα που ισχύουν για τις συναλλαγές του τομέα των υπηρεσιών. 
Η συμφωνία προβλέπει την παροχή αντισταθμιστικού ανταλλάγματος σε περίπτωση ανάκλησης μιας 
ανάληψης υποχρέωσης που θα συνεπάγετο απελευθέρωση. 
Ένα από σπουδαιότερα στοιχεία της GATS είναι η πρόσβαση στις αυστηρές διαδικασίες επίλυσης των 
διαφορών μεταξύ κρατών, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής αντιποίνων, οι οποίες συμφωνήθηκαν στο 
πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης. 
ΣυΐΜΡωνία νια τα επενδυτικά ϋέτοα στον τοαέα του εαποοίου (TRIM) 
Η συμφωνία για τα TRIM ρυθμίζει μια σειρά επενδυτικών θεμάτων, όπως αυτά τίθενται από τη σκοπιά του 
εμπορίου- δηλαδή, τα TRIM υπόκεινται σε ρυθμίσεις διότι η εφαρμογή τους συνεπάγεται στρέβλωση της ροής 
του εμπορίου. 
Η συμφωνία για τα TRIM κηρύσσει παράνομα εκείνα τα TRIM που έρχονται σε αντίθεση με τα άρθρα III και 
XI της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου του 1994. Ο ενδεικτικός κατάλογος που έχει επισυναφθεί 
στη συμφωνία μνημονεύει μεταξύ άλλων υποχρεώσεις σχετικές με τη χρήση ή την αγορά εγχώριων 
συντελεστών παραγωγής, καθώς και προϋποθέσεις που τίθενται για λόγους εμπορικού ισοζυγίου. Τα 
παράνομα αυτά μέτρα είναι δυνατό, εφόσον γνωστοποιηθούν με τον προβλεπόμενο τρόπο, να καταργηθούν 
σταδιακά εντός διετίας, αν πρόκειται για ανεπτυγμένη χώρα, και εντός επταετίας κατά μέγιστο, αν πρόκειται 
για λιγότερο ανεπτυγμένη χώρα. 
01 
Συικρωνία νια τα δικαιώματα πνευματικής ιδιoκτnσίαc στον τοιιέα του εμπορίου (TRIP) 
Η συμφωνία για τα TRIP δεν ρυθμίζει θέματα που άπτονται άμεσα των ΑΞΕ, αλλά η βελτίωση της 
προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που επιτυγχάνεται με την εν λόγω συμφωνία 
πρόκειται να βελτιώσει το επενδυτικό κλίμα στις οικείες χώρες. 
2) Κείμενα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως (ΟΟΣΑ) 
Το 1961, τα μέλη του ΟΟΣΑ υιοθέτησαν έναν "Κώδικα απελευθέρωσης των κινήσεων κεφαλαίου", καθώς και 
έναν "Κώδικα απελευθέρωσης των τρεχουσών άδηλων συναλλαγών", οι οποίοι είναι γνωστοί ως "οι κώδικες 
απελευθέρωσης··. Το 1976 συνήψαν συμφωνία για την εθνική μεταχείριση. 
Οι "κώδικες απελευθέρωσης" καλύπτουν τις εισερχόμενες άμεσες επενδύσεις που πραγματοποιούν πρόσωπα 
από άλλα κράτη μέλη, μη έχοντα τη νόμιμη κατοικία τους στην οικεία χώρα· συμπεριλαμβάνεται η 
πραγματοποίηση επενδύσεων στον τομέα των υπηρεσιών. Η συμφωνία περί εθνικής μεταχείρισης αρχίζει να 
ισχύει αφ' ης στιγμής πραγματοποιηθεί η εκάστοτε άμεση ξένη επένδυση και καλεί τα μέλη, χωρίς να τα 
υποχρεώνει, να επιφυλάσσουν στους ξένους επενδυτές και στις επενδύσεις τους εθνική μεταχείριση. Τα μέλη 
του ΟΟΣΑ έχουν επιπλέον υιοθετήσει μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις πολυεθνικές 
επιχειρήσεις· με αυτές καθορίζεται το καθεστώς που πρέπει να διέπει την λειτουργία των πολυεθνικών 
επιχειρήσεων στο εξωτερικό. 
Από την άποψη των τομέων που υπάγονται στους κώδικες απελευθέρωσης, το πεδίο εφαρμογής τους είναι 
μεν ευρύ, αλλά όχι πλήρες. Μία χώρα δύναται να διατηρήσει σε ισχύ μεμονωμένους καταλόγους 
επιφυλάξεων, είτε για το σύνολο των τομέων, είτε για συγκεκριμένους τομείς. Μερικά σημαντικά θέματα, 
όπως οι κρατικές συμβάσεις, τα διευθυντικά στελέχη, οι επιδοτήσεις και τα μονοπώλια δεν καλύπτονται. Για 
ορισμένες αναλήψεις υποχρεώσεων ισχύει η υποχρέωση μη επιβολής νέων περιορισμών, ενώ υπάρχει γενική 
υποχρέωση μείωσης των περιορισμών. 
Ο ΟΟΣΑ εξετάζει ανά τακτά χρονικά διαστήματα την κατάσταση που υφίσταται σε διάφορες χώρες· η 
διαδικασία αυτή ισοδυναμεί με ενδελεχή εξέταση από τις επιτροπές του ΟΟΣΑ των περιορισμών επί των ΑΞΕ 
που εξακολουθεί να διατηρεί σε ισχύ η εκάστοτε χώρα. Σκοπός κάθε τέτοιας εξέτασης είναι να ασκηθεί ένα 
είδος πίεσης από τα άλλα κράτη μέλη προς την κατεύθυνση της μείωσης ή της ανάκλησης των περιορισμών 
που έχουν επίπτωση στις ΑΞΕ. Πέραν της πίεσης που ασκο^τ τα άλλα κράτη μέλη, κυρώσεις για υποτιθέμενη 
παραβίαση των υποχρεώσεων που προβλέπουν οι κώδικες απελευθέρωσης είναι δυνατό να εξασφαλισθούν 
μόνο με την παραπομπή του θέματος στους υπουργούς των κρατών μελών του ΟΟΣΑ· αυτοί μπορούν να 
εκδώσουν για το θέμα απόφαση υπό μορφή σύστασης. Δεν πρόκειται για πραγματικό μηχανισμό επίλυσης 
διαφορών και ως εκ τούτου υποστηρίζεται συχνά ότι τα κείμενα που θεσπίζει ο ΟΟΣΑ παρουσιάζουν 
αδυναμίες στον τομέα της επιβολής. 
3) Βορειοαμερικανική Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών (NAFTA) 
Η NAFTA περιέχει εκτεταμένα κεφάλαια σχετικά με τις επενδύσεις. Ο γενικός κανόνας είναι ότι οι επενδυτές 
και οι επενδύσεις από τα άλλα μέρη τυγχάνουν της μεταχείρισης του μάλλον ευνοούμενου κράτους ή της 
εθνικής μεταχείρισης, ανάλογα με το ποια από τις δύο είναι η καλύτερη, για την εγκατάσταση και την 
ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους. Τα συμβαλλόμενα μέρη της NAFTA δεν έχουν το δικαίωμα να 
επιβάλλουν υποχρεώσεις όσον αφορά τις επιδόσεις, ούτε να απαιτούν από τις επιχειρήσεις να διορίζουν 
υπηκόους τους στις θέσεις των διευθυντικών στελεχών. 
Έχει σημασία να λάβει κανείς υπόψη ότι οι πρωτοποριακές αυτές θεμελιώδεις αρχές υπόκεινται σε αναλήψεις 
υποχρεώσεαχν για απελευθέρωση του καθεστώτος, καθώς και σε μεγάλης βαρύτητας επιφυλάξεις, οι οποίες 
απαριθμούνται στους πίνακες που υποβάλλουν τα διάφορα μέρη. Κάθε χώρα οφείλει ακόμη να γνωστοποιήσει 
τα μέτρα που αντιβαίνουν στη συμφωνία και θεσπίζονται σε επίπεδο κατώτερο του εθνικού, εντός κάποιου 
H 
χρονικού διαστήματος από την έναρξη ισχύος. Στον γενικό κανόνα δεν υπάγονται οι κρατικές συμβάσεις και 
οι επιδοτήσεις. Τα μονοπώλια και οι κρατικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να επιτρέπονται. Οι 
χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες αποτελούν αντικείμενο χωριστού κεφαλαίου. Καθιερώνονται ορισμένες 
μείζονος σημασίας εξαιρέσεις για λόγους εθνικής ασφαλείας, καθώς και για την προστασία της πολιτιστικής 
παραγωγής του Καναδά. 
Το αναφερόμενο στις επενδύσεις κεφάλαιο της NAFTA περιλαμβάνει λεπτομερή μηχανισμό για την επίλυση 
των διαφορών οι οποίες ανακύπτουν όταν μία χώρα υποδοχής παραβιάζει τους κανόνες της NAFTA για τις 
επενδύσεις. Η προβλεπόμενη διαδικασία επίλυσης διαφορών διεξάγεται μεταξύ του εκάστοτε επενδυτή και 
των αρχών της οικείας χώρας. 
4) Οικονοαική Συνεονασία Ασίας-Ειοτινικού (APEC) 
Κατά την ετήσια σύνοδο της APEC, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 1994, συμφωνήθηκε μια 
σειρά μη δεσμευτικών αρχών για τις επενδύσεις. Αυτές οι αναλήψεις υποχρεώσεων, οι οποίες συνίστανται 
στην καταβολή "κάθε δυνατής προσπάθειας", προβλέπουν, μεταξύ άλλων: τη διαφάνεια των νόμων και των 
κανονισμών για θέματα επενδύσεων· τη μη άσκηση διακρίσεων προκειμένου για την πραγματοποίηση και 
λειτουργία των επενδύσεων που προέρχονται από οποιανδήποτε άλλη οικονομία· την παροχή εθνικής 
μεταχείρισης· την ελαχιστοποίηση των υποχρεώσεων που επιβάλλονται ως προς τις επιδόσεις, με συνέπεια 
στρεβλώσεις του εμπορίου και των επενδύσεων· την προστασία των επενδύσεων έναντι απαλλοτριώσεων και 
μεταφοράς· και την επίλυση διαφορών. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι βάσει των αρχών της APEC 
απαγορεύεται στις χώρες μέλη να αποδυναμώνουν τη νομοθεσία τους για θέματα υγείας, ασφάλειας και 
προστασίας του περιβάλλοντος ως κίνητρο για την προσέλκυση ΑΞΕ. 
Οι μάλλον γενικού περιεχομένου αρχές της APEC αποτελούν απλώς ένα πρώτο βήμα· στο πλαίσιο της APEC 
εξακολουθούν να καταβάλλονται προσπάθειες με σκοπό την καθιέρωση πιο δεσμευτικών κανόνων για τις 
επενδύσεις. 
5) Συνθήκτι νια τον Χάρτη Ενέργειας (ΣΧΕ) 
Η λίαν πρόσφατη αυτή πολυμερής συνθήκη, η οποία υπεγράφη στη Λισσαβόνα στις 17 Δεκεμβρίου 1994 από 
το σύνολο σχεδόν των ευρωπαϊκών χωρών, καθώς και από ορισμένες μη ευρωπαϊκές βιομηχανικές χώρες, 
περιέχει ρυθμίσεις και για το θέμα των επενδύσεων και αποβλέπει κυρίως στην Ανατολική Ευρώπη και στην 
ΚΑΚ. Η ΣΧΕ είναι μια τομεακή συμφωνία, η οποία καλύπτει αποκλειστικά δραστηριότητες του ενεργειακού 
τομέα. Βασικός της στόχος είναι η διευκόλυνση επενδύσεων που άπτονται του ενεργειακού τομέα στην 
Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη, καθώς επίσης να συμβάλει στην αναδιάρθρωση του εν λόγω τομέα στη 
συγκεκριμένη περιφέρεια. Περιλαμβάνει ευρείας εφαρμογής κανόνες για την προστασία των επενδύσεων· 
ειδικότερα περιέχει εντελώς σύγχρονης αντίληψης διατάξεις σχετικά με τα επενδυτικά μέτρα στον τομέα του 
εμπορίου, τα διευθυντικά στελέχη, τις μεταφορές κεφαλαίων και τη συμμόρφωση των φορέων που βρίσκονται 
σε επίπεδο κατώτερο του εθνικού· επίσης προβλέπει, για τις συμφωνίες περιφερειακής ολοκλήρωσης, ρήτρα 
εξαίρεσης από την υποχρέωση παροχής μεταχείρισης του μάλλον ευνοούμενου κράτους. Προβλέπει έναν 
εξελιγμένο μηχανισμό επίλυσης διαφορών. Στον τομέα των προεπενδυτικών πράξεων (πρόσβαση στην αγορά, 
δικαίωμα εγκατάστασης) τα μέρη συμφώνησαν απλώς ότι δεσμεύονται να καταβάλουν "κάθε δυνατή 
προσπάθεια" για την παροχή εθνικής μεταχείρισης ή μεταχείρισης του μάλλον ευνοούμενου κράτους, αλλά 
ήδη έχει ξεκινήσει η δεύτερη φάση διαπραγματεύσεων για τη ρύθμιση του θέματος. 
6) Σύαβασπ της Λοιιε ΑΚΕ-ΕΟΚ (Λοιιέ IV) 
Η Τέταρτη Σύμβαση της Λομέ περιέχει ξεχωριστό, εκτεταμένο κεφάλαιο για τις επενδύσεις, το οποίο 
χωρίζεται σε διάφορα μέρη με ρυθμίσεις σχετικές, μεταξύ άλλων, με την προώθηση, προστασία και 
χρηματοδότηση των επενδύσεων, τις ροές κεφαλαίων, τις πληρωμές, καθώς και με την εγκατάσταση. 
Ειδικότερα, η Τέταρτη Σύμβαση της Λομέ περιλαμβάνει διάταξη για την παροχή μεταχείρισης του μάλλον 
ευνοούμενου κράτους όσον αφορά την εγκατάσταση (με δυνατότητα μονομερών παρεκκλίσεων), καθώς και 
κανόνες με τους οποίους πρέπει γενικά να συμβαδίζουν οι διμερείς συνθήκες για την προστασία των 
επενδύσεων που συνάπτονται μεταξύ των επιμέρους κρατών μελών και χωρών ΑΚΕ. Επιπροσθέτως, η 
Κοινότητα κατήρτισε το 1992 την "θέση της Κοινότητας σχετικά με τις αρχές της προστασίας των επενδύσεων 
4s) 
στα κράτη ΑΚΕ". Το αναλυτικό αυτό έγγραφο καθορίζει τις βασικότερες αρχές που θα πρέπει να διέπουν 
την προστασία των άμεσων ξένων επενδύσεων στα κράτη ΑΚΕ. 
7) Συμφωνίες υπό την αιγίδα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών 
Παγκόσμιος Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΠΙ) 
'Οπως επισημαίνεται παραπάνω αναφορικά με τη συμφωνία για τα TRIP του ΠΟΕ, οι πολυάριθμες συμβάσεις 
στον τομέα της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, οι οποίες έχουν συναφθεί υπό την αιγίδα του 
ΠΟΠΙ, προάγουν πράγματι, κατά έμμεσο τρόπο, το επενδυτικό κλίμα στις χώρες που συμμετέχουν στις εν 
λόγω συμβάσεις. 
Διεθνής Οονάνωση Εονασίας (ΔΟΕ) 
Οι κανόνες που έχει θεσπίσει η ΔΟΕ για το εργασιακό καθεστώς και τις εργασιακές σχέσεις είναι ομοίως 
δυνατό να ασκούν κάποια επίδραση στη ροή των διεθνών άμεσων επενδύσεων. 
^ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Lvvaweic ιιε uc επενόύσειζ SiaraËeic των ευρωπαϊκών συιι&ωνιών. χαθάκ χαι των συηνωνιών εταιοιχήε. σγέστκ χαι συνεονασία€ 
\ψ Διατάξεις 
. 
1. Εγκατάσταση επιχειρήσεων και 
ελεύθερων επαγγελματιών 
2. Πράξεις επιχειρήσεων και 
ελεύθερων επαγγελματιών 
3. Μεταφορές κεφαλαίων στο 
πλαίσιο επενδύσεων 
4. Προστασία πνευματικής, 
βιομηχανικής και εμπορικής 
ιδιοκτησίας Ευρωπαϊκές συμφωνίες (ΕΣ) 
Αμοιβαία Ε.Μ., η οποία πρόκειται 
να καθιερωθεί με διαφορετικούς 
ρυθμούς 
Αμοιβαία Ε. Μ., η οποία πρόκειται 
να καθιερωθεί με διαφορετικούς 
ρυθμούς 
Πρόκειται να απελευθερωθούν. 
Συμπεριλαμβάνεται η μεταφορά 
μερισμάτων και ο πιθανός 
επαναπατρισμός του κεφαλαίου 
Οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης 
θα παρέχουν το ίδιο επίπεδο 
προστασίας και θα προσχωρήσουν 
στις σχετικές διεθνείς συμφωνίες Συμφωνίες εταιρικής σχέσης χαι συνεργασίας 
με τη Ρωσία 
Μ.Μ.Ε.Κ. μόνο για τις 
επιχειρήσεις. Ε.Μ. για τις 
χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, με 
ορισμένες εξαιρέσεις 
Για τις θυγατρικές επιχειρήσεις, η 
ΕΚ προσφέρει Ε.Μ. (η Ρωσία την 
καλύτερη μεταξύ 
Μ.Μ.Ε.Κ/Ε.Μ.) με ορισμένες 
εξαιρέσεις. Μ.Μ.Ε.Κ. για τα 
υποκαταστήματα 
Απελευθέρωση της εισροής 
επενδύσεων στη Ρωσία, 
συμπεριλαμβανομένης της 
μεταφοράς της επένδυσης και των 
κερδών στο εξωτερικό. Η Ρωσία 
δύναται να διατηρήσει σε ισχύ για 
μεταβατική περίοδο τους 
περιορισμούς επί των εξερχόμενων 
επενδύσεων 
Ρύθμιση παρόμοια με τις ρυθμίσεις 
των Ε.Σ. λοιπές 
Η ΕΚ προσφέρει Μ.Μ.Ε.Κ. Τα 
Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (Ν.Α.Κ.) 
προσφέρουν την καλύτερη μεταξύ 
Μ.Μ.Ε.Κ7Ε.Μ., με ορισμένες 
εξαιρέσεις (Λευκορωσία, 
Μολδαβία, Ουκρανία), μερικές 
από τις οποίες είναι μεταβατικές 
Η ΕΚ προσφέρει Ε.Μ. για τις 
επιχειρήσεις και Μ.Μ.Ε.Κ. για τα 
υποκαταστήματα, με ορισμένες 
εξαιρέσεις. Τα Ν.Α.Κ. 
προσφέρουν την καλύτερη μεταξύ 
Μ.Μ.Ε.Κ7Ε.Μ. 
Απελευθέρωση των κινήσεων 
κεφαλαίου για ΑΞΕ, 
συμπεριλαμβανομένου του 
επαναπατρισμού στοιχείων του 
ενεργητικού και κερδών 
Ρύθμιση παρόμοια με τις ρυθμίσεις 
των Ε.Σ. 
CÔ 
Διατάξεις 
5. ^ Κανόνες ανταγωνισμού, 
συμπεριλαμβανομένων των 
κρατικών ενισχύσεων 
6. Νομοθεσία σε όλους τους 
τομείς με συνέπειες για τις 
συμφωνίες 
7. Βιομηχανικά πρότυπα και 
πιστοποίηση 
8. Προώθηση επενδύσεων 
- βελτίωση νομικού πλαισίου 
- σύναψη συμφωνιών 
προστασίας των επενδύσεων 
9. Πρόσβαση στην αγορά Ευρωπαϊκές συμφωνίες (ΕΣ) 
Κανόνες ανάλογοι με τους κανόνες 
της Συνθήκης της Ρώμης 
Προσέγγιση 
Συνεργασία (π.χ. PHARE) 
Συνεργασία (π.χ. PHARE) 
Ελεύθερες συναλλαγές για τα 
βιομηχανικά προϊόντα Συμφωνίες εταιρικής σχέσης χαι συνεργασίας 
με τη Ρα>σία 
Ρυθμίσεις εμπνευσμένες απ' τους 
κανόνες της ΕΟΚ, αλλά λιγότερο 
αυστηρές απ' τους κανόνες των 
Ε.Σ. 
Σταδιακή προσέγγιση 
Συνεργασία 
Συνεργασία 
Μ.Μ.Ε.Κ. για τα προϊόντα και 
για μια σειρά από υπηρεσίες λοιπές 
Ουκρανία, Λευκορωσία, 
Μολδαβία: δικαίωμα σε 
διαβουλεύσεις και ενημέρωση· άρση 
διακρίσεων όσον αφορά τους 
κανόνες μάρκετινγκ και προμηθειών 
εντός 4 ετών. Καζακστάν, 
Κιργιζισταν: δικαίωμα σε 
διαβουλεύσεις όταν επηρεάζονται οι 
συναλλαγές 
Σταδιακή προσέγγιση 
Συνεργασία 
Συνεργασία 
Μ.Μ.Ε.Κ. για τις εμπορευματικές 
συναλλαγές (και, στην περίπτωση 
της Λευκορωσίας, για μια σειρά 
υπηρεσιών) 
Ευρωπαϊκές συμφωνίες : Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Ρουμανία, Βουλγαρία· έχουν αρχίσει διαπραγματεύσεις με τα κράτη της Βαλτικής, 
ενώ αναμένεται ν' αρχίσουν με τη Σλοβενία. Συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας έχουν υπογραφεί με τη Ρωσία, την Ουκρανία και τη Μολδαβία· αναμένεται 
σύντομα υπογραφή με Καζακστάν, Κιργιζισταν και Λευκορωσία. 
Μ.Μ.Ε.Κ. = Μεταχείριση του μάλλον ευνοουμένου κράτους 
Ε.Μ. = Εθνική μεταχείριση 
S 
BSN 0254-1483 
COM(95) 42 τελιπό 
m 09 ίο il 
Αρθ. xoaas&cfymj : €B<:O-#5-081«GR-C 
BSN92-77-S6284-X 
YiWNjtBu* imatjpiv Bsèè&mmr tmfè&®mm®tàN&wvwfam 
L-2985 Luxembourg GR