ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - Αίτηση της ιταλικής κυβέρνησης για την έγκριση της θέσπισης μέτρου παρέκκλισης από την οδηγία 92/81/EΟΚ του Συμβουλίου, με βάση το άρθρο 8 παράγραφος 4 της εν λόγω οδηγίας σχετικά με μειωμένο συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης επί του πετρελαίου ντίζελ για οδικές μεταφορές που χρησιμοποιούν τα εμπορικά οχήματα

1. Εισαγωγή

(α) Σύμφωνα με την οδηγία 92/81/EΟΚ του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη οφείλουν να εφαρμόζουν το εναρμονισμένο σύστημα για τις διαρθρώσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης επί των πετρελαιοειδών. Βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 4 της εν λόγω οδηγίας, το Συμβούλιο μπορεί να εξουσιοδοτήσει οποιοδήποτε κράτος μέλος να χορηγήσει περαιτέρω απαλλαγές ή μειώσεις από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης για λόγους ειδικής πολιτικής.

(β) Σε σειρά επιστολών της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ιταλίας που κατέληξαν σε επιστολή που έλαβε η Γενική Γραμματεία της Επιτροπής, στις 29 Ιουνίου 1999, η Επιτροπή ενημερώθηκε σχετικά με τη θέσπιση μέτρου που αποσκοπεί στη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης επί του πετρελαίου ντίζελ για οδικές μεταφορές που χρησιμοποιούν ορισμένα εμπορικά οχήματα.

(γ) Με επιστολή της Γενικής Γραμματείας της Επιτροπής, της 28ης Ιουλίου 1999, τα λοιπά κράτη μέλη ενημερώθηκαν, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 4 της ανωτέρω οδηγίας, σχετικά με το μέτρο που προτάθηκε από την ιταλική κυβέρνηση. Δυνάμει του ιδίου άρθρου, η Επιτροπή ή οποιοδήποτε κράτος μέλος μπορούν να ζητήσουν από το Συμβούλιο την εξέταση αυτού του θέματος.

2. Περιγραφή του μέτρου

Η Ιταλία τροποποίησε το σύστημα δασμών που εφαρμόζει στα πετρελαιοειδή προκειμένου να ενσωματώσει τους φορολογικούς συντελεστές με βάση τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) των καυσίμων. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε ετήσια αύξηση των δασμών επί των πετρελαιοειδών έως το έτος 2005.

Κατά το ίδιο διάστημα, θα υπάρξει αντίστοιχη μείωση των πρόσθετων ποσοστών φορολογίας που ισχύουν προς το παρόν για τα ιδιωτικά οχήματα τύπου ντίζελ. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μείνει αμετάβλητο το κόστος λειτουργίας των εν λόγω οχημάτων. Ωστόσο, τα οχήματα εμπορικής χρήσης με κινητήρα ντίζελ δεν υπόκεινται στην ειδική πρόσθετη φορολόγηση με συνέπεια να σημειωθεί γι? αυτά αύξηση του κόστους από τις φορολογικές αυξήσεις.

Οι ιταλικές αρχές επιθυμούν συνεπώς να εισάγουν μηχανισμό με τον οποίο να μπορούν οι επιχειρήσεις οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων για λογαριασμό τρίτων να ζητήσουν την επιστροφή του πρόσθετου φόρου. Ο μηχανισμός αυτός βασίζεται στην ίδια αρχή με αυτούς που εφαρμόζονται ήδη στις Κάτω Χώρες και στη Γαλλία παρά το γεγονός ότι διαφέρει σε θέματα λεπτομερειών εφόσον ισχύει μόνο για τα οχήματα εμπορικής χρήσης με κινητήρα ντίζελ των επαγγελματιών μεταφορέων. Δεν ισχύει για τα ίδια οχήματα που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις για τη μεταφορά των εμπορευμάτων τους.

Στην περίπτωση των μεταφορέων που υπάγονται στο ιταλικό φορολογικό σύστημα, η επιστροφή θα πραγματοποιείται σύμφωνα με ένα αντισταθμιστικό σύστημα σε μηνιαία ή τριμηνιαία βάση, αρχικά σε προσωρινή βάση χρησιμοποιώντας τα αντίστοιχα δεδομένα κατανάλωσης του προηγούμενου έτους. Στη συνέχεια τα δεδομένα αυτά θα τροποποιούνται στο τέλος κάθε φορολογικού έτους βάσει των δεδομένων της πραγματικής κατανάλωσης. Οι αλλοδαποί μεταφορείς της ΕΕ θα μπορούν επίσης να επωφεληθούν από τις επιστροφές, αλλά θα τους ζητείται να εγγράφονται στο μητρώο του υπουργείου Μεταφορών και να υποβάλλουν αιτήσεις στο υπουργείο Οικονομικών μέσω φορολογικού εκπροσώπου.

3. Η γνώμη της Επιτροπής

Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 4 της οδηγίας 92/81/EΟΚ του Συμβουλίου επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγήσουν απαλλαγές ή μειώσεις από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης για λόγους ειδικής πολιτικής.

Η τροποποίηση του φορολογικού συστήματος που εισήγαγε η ιταλική κυβέρνηση βασίστηκε σε λόγους περιβαλλοντικής προστασίας. Οι ιταλικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι το νέο σύστημα καθιστά δυνατή την εναρμόνιση του συστήματος δασμών που επιβάλλονται στα καύσιμα σύμφωνα με τα πρότυπα που εγκρίθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Επιπροσθέτως, προβλέπει μηχανισμό φορολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) των διαφόρων καυσίμων σε συνάρτηση με την περιεκτικότητά τους σε άνθρακα, αποθαρρύνοντας κατ? αυτόν τον τρόπο τη χρήση περισσότερο ρυπογόνων καυσίμων.

Η παρέκκλιση από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης που ζητήθηκε από την ιταλική κυβέρνηση στοχεύει στην αποζημίωση των επιχειρήσεων οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων για λογαριασμό τρίτων για τις πρόσθετες δαπάνες που προκλήθηκαν από αυξήσεις του ειδικού φόρου κατανάλωσης επί του πετρελαίου ντίζελ για οδικές μεταφορές στο πλαίσιο του νέου συστήματος και, συνεπώς, να τους βοηθήσουν να προσαρμοσθούν στη νέα κατάσταση.

Η Επιτροπή έχει συμφωνήσει κατά το παρελθόν ότι τυχόν διαφορές των φορολογικών συντελεστών στον τομέα των μεταφορών είναι δυνατόν να γίνουν αποδέκτες βάσει των κανόνων των κρατικών ενισχύσεων σε περίπτωση που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της επίτευξης των συμφωνηθέντων στόχων στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής των μεταφορών και τηρούν, επίσης, τους ελάχιστους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης που έχουν καθορισθεί με την οδηγία 92/82/EΟΚ του Συμβουλίου. Οι διαφορές των φορολογικών συντελεστών που συμβάλλουν στην επίτευξη ορισμένων σαφώς καθορισμένων περιβαλλοντικών στόχων εμπίπτουν, κατ?αρχήν, σε αυτή την κατηγορία.

Eντούτοις, το αίτημα για παρέκκλιση που διατύπωσε η ιταλική κυβέρνηση, περιορίζει την εφαρμογή της παρέκκλισης στους οδικούς μεταφορείς που εκτελούν μεταφορές εμπορευμάτων για λογαριασμό τρίτων. Ο περιορισμός αυτός αποτελεί διακριτική μεταχείριση, που δεν γινόταν σε προηγούμενες παρεκκλίσεις. Σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν δικά τους εμπορικά ντιζελοκίνητα οχήματα για τη μεταφορά των δικών τους εμπορευμάτων έχουν ένα μειονέκτημα όσον αφορά τον ανταγωνισμό έναντι των "επαγγελματιών μεταφορέων".

Ως προς αυτό το σημείο, η Επιτροπή αναφέρεται, επίσης, στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην υπόθεση C-6/97 (Ιταλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής). Στην υπόθεση αυτή, απέτυχαν οι προσπάθειες της Ιταλικής Δημοκρατίας για την ακύρωση της απόφασης 97/270/EΚ της Επιτροπής, της 22ας Οκτωβρίου 1996 όσον αφορά το καθεστώς πίστωσης φόρου στο πλαίσιο της οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων που θέσπισε η Ιταλία για επαγγελματίες οδικούς μεταφορείς.

Σε γενικές γραμμές, το εν λόγω καθεστώς παρείχε πιστώσεις φόρου σε Ιταλούς μεταφορείς που εκτελούν οδικές μεταφορές εμπορευμάτων και καταβολή αντισταθμιστικών πληρωμών στους αλλοδαπούς μεταφορείς της Κοινότητας ως επιστροφή μέρους των δαπανών για τα καύσιμά τους. Το καθεστώς αυτό είχε ως αποτέλεσμα την παροχή βοήθειας στους Ιταλούς μεταφορείς που εκτελούν οδικές μεταφορές εμπορευμάτων για λογαριασμό τρίτων ευνοώντας αυτούς τους μεταφορείς σε σχέση με άλλους που εκτελούν μεταφορές για ίδιο λογαριασμό με την εφαρμογή προσωρινών παρεκκλίσεων από το γενικό φορολογικό καθεστώς.

Η Επιτροπή θεώρησε ότι το καθεστώς αυτό συνιστούσε εξαίρεση που δεν δικαιολογείτο από τη φύση ή την οικονομία του συστήματος και ότι δεν συνιστούσε, κατά συνέπεια, γενικό μέτρο. Η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση 97/270/EΚ, σύμφωνα με την οποία το καθεστώς ενισχύσεων υπέρ των επαγγελματιών μεταφορέων που εκτελούν οδικές μεταφορές εμπορευμάτων το οποίο θεσπίστηκε υπό τη μορφή πίστωσης φόρου ήταν ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης (εφεξής μετά την αναθεώρηση του άρθρου 87) καθόσον δεν πληρούσε κανέναν από τους όρους που απαιτούνται για την εφαρμογή των εξαιρέσεων του άρθρου 92 παράγραφοι 2 και 3.

Η Ιταλική Δημοκρατία επεδίωξε την ακύρωση αυτής της απόφασης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο το οποίο, εντούτοις, στην απόφαση που εξέδωσε την 19η Μαΐου 1999, έκρινε ότι «τα επιχειρήματα σύμφωνα με τα οποία το καθεστώς πιστώσεων φόρου δεν έχει τον χαρακτήρα ενίσχυσης πρέπει να απορριφθούν».

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το καθεστώς πιστώσεων φόρου δεν είναι ακριβώς το ίδιο με την παρέκκλιση από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης που ζητά η ιταλική κυβέρνηση. Ωστόσο, η αιτηθείσα παρέκκλιση θα είχε τις ίδιες επιπτώσεις με το καθεστώς πιστώσεων φόρου. Συγκεκριμένα θα είχε ως αποτέλεσμα τη διατάραξη των ισότιμων όρων ανταγωνισμού που επικρατούν μεταξύ των μεταφορέων που εκτελούν μεταφορές για ίδιο λογαριασμό και των μεταφορέων που μεταφέρουν εμπορεύματα για λογαριασμό τρίτων, παρέχοντας ενισχύσεις μόνο στη δεύτερη κατηγορία.

Εξάλλου, η Επιτροπή φρονεί ότι η προτεινόμενη διαδικασία για την απόδοση των αυξήσεων του ειδικού φόρου κατανάλωσης για το ντίζελ που επιβαρύνει τους μη ιταλούς μεταφορείς φαίνεται να συνιστά ένα νέο διοικητικό εμπόδιο γι?αυτούς, ότι θα μπορούσε να καθυστερεί την επιστροφή του αναλόγου ποσού του φόρου και να έχει, έτσι, γι?αυτούς ένα αρνητικό αποτέλεσμα οφειλόμενο σε διακριτική μεταχείριση.

4. Συμπέρασμα

Οι διαφορές των φορολογικών συντελεστών που εφαρμόζονται στον τομέα των μεταφορών είναι δυνατόν να γίνουν αποδεκτές βάσει των κανόνων των κρατικών ενισχύσεων σε περίπτωση που συμβάλλουν στην εξασφάλιση της επίτευξης των συμφωνηθέντων στόχων στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών στόχων, και τηρούν, επίσης, τους ελάχιστους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης που ορίζονται στην οδηγία 92/82/EΟΚ. Συνεπώς, η Επιτροπή είναι δυνατόν να δεχθεί την αρχή των διαφορών των φορολογικών συντελεστών που εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις και αποσκοπούν στην προσωρινή αποζημίωση των επιχειρήσεων και την ενίσχυσή τους για την προσαρμογή στο πρόσθετο κόστος που οφείλουν να καλύψουν ως αποτέλεσμα της μεταβολής του φορολογικού συστήματος για λόγους περιβαλλοντικής προστασίας.

Ωστόσο, η Επιτροπή έχει βάσιμες αντιρρήσεις όσον αφορά την εφαρμογή της αίτησης παρέκκλισης που υπέβαλε η Ιταλία. Αν και επιδιώκει να αντισταθμίσει τις φορολογικές αυξήσεις που προκύπτουν από την εισαγωγή ενός φιλικότερου προς το περιβάλλον φορολογικού συστήματος, εφαρμόζεται μόνο σε επιχειρήσεις που εκτελούν οδικές μεταφορές εμπορευμάτων για λογαριασμό τρίτων. Συνεπώς, οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν ίδια εμπορικά οχήματα με κινητήρα ντίζελ για τη μεταφορά των εμπορευμάτων τους βρίσκονται σε μειονεκτική θέση από την άποψη του ανταγωνισμού σε σχέση με τις επιχειρήσεις που εκτελούν μεταφορές για λογαριασμό τρίτων. Ο περιορισμός αυτός εισάγει στοιχείο διάκρισης που απουσιάζει από άλλες παρεμφερείς παρεκκλίσεις που χορηγήθηκαν από το Συμβούλιο σε άλλα κράτη μέλη.

Εξάλλου, η Επιτροπή φρονεί ότι η προτεινόμενη διαδικασία για την απόδοση των αυξήσεων του ειδικού φόρου κατανάλωσης για το ντίζελ που επιβαρύνει τους μη ιταλούς μεταφορείς φαίνεται να συνιστά ένα νέο διοικητικό εμπόδιο γι'αυτούς, ότι θα μπορούσε να καθυστερεί την επιστροφή του αναλόγου ποσού του φόρου και να έχει, έτσι, γι?αυτούς ένα αρνητικό αποτέλεσμα οφειλόμενο σε διακριτική μεταχείριση.

Λαμβανομένων υπόψη των βάσιμων αυτών αντιρρήσεων, η Επιτροπή ζητά από το Συμβούλιο να εξετάσει το θέμα σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο της Οδηγίας 92/81/EΟΚ.