ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Γνωμοδότηση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) με θέμα «Μια πράξη για τα μικροκυκλώματα για την Ευρώπη: οι προεκτάσεις της ευρωπαϊκής πράξης για τα μικροκυκλώματα στην άμυνα και στην αεροδιαστημική βιομηχανία» (συμπληρωματική γνωμοδότηση στη γνωμοδότηση ΙΝΤ/984) Εισηγητής: ο κ. Maurizio MENSI Συνεισηγητής: ο κ. Jan PIE Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 18.1.2022 Νομική βάση Άρθρο 37 παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού (συμπληρωματική γνωμοδότηση) Αρμόδιο τμήμα Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) Υιοθετήθηκε από το τμήμα 13.5.2022 1. Συμπεράσματα και συστάσεις 1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πιστεύει ότι οι ημιαγωγοί αποτελούν το επίκεντρο της σύγχρονης γεωπολιτικής, καθώς και της τεχνολογικής και βιομηχανικής υπεροχής. Ως εκ τούτου, η προώθηση ενός υπερσύγχρονου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος ημιαγωγών και ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού είναι ζωτικής σημασίας για τη στρατηγική αυτονομία, την τεχνολογική κυριαρχία, την ανθεκτικότητα και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, μεταξύ άλλων στους τομείς της στρατηγικής άμυνας και της αεροδιαστημικής. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επομένως πλήρως τους φιλόδοξους στόχους της ευρωπαϊκής πράξης για τα μικροκυκλώματα. 1.2. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτούνται περισσότεροι πόροι από αυτούς που προβλέπονται επί του παρόντος, προκειμένου η ΕΕ να επιτύχει τους φιλόδοξους στόχους της όσον αφορά τους ημιαγωγούς. Προκειμένου να αξιοποιήσει καλύτερα τους περιορισμένους πόρους που διαθέτει, η ΕΕ θα πρέπει επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο να δώσει προτεραιότητα σε συγκεκριμένες τεχνολογίες ή σε τμήματα της αξιακής αλυσίδας και να καταβάλει συμπληρωματικές προσπάθειες με εταίρους που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις. 1.3. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα θα πρέπει να διασφαλίζει ότι ιδίως η άμυνα και η αεροδιαστημική υποστηρίζονται σύμφωνα με τη στρατηγική τους σημασία και το καθεστώς τους ως κρίσιμοι τομείς, ανεξάρτητα από το μέγεθος της σχετικής αγοράς. Αυτό θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται σε όλους τους άξονες της πρωτοβουλίας, συμπεριλαμβανομένης της παροχής κινήτρων για νέα σχέδια μικροκυκλωμάτων που πληρούν τις ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά την άμυνα και την αεροδιαστημική. Ειδικά μέτρα θα συνεπάγονταν την πρόσβαση σε πιλοτικές γραμμές με βάση το ποσοστό προτεραιότητας και τη δυνατότητα ιεράρχησης των παραγγελιών από κρίσιμους τομείς στις ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής και στα ανοικτά χυτήρια της ΕΕ εκτός «κατάστασης κρίσης». 1.4. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι βιομηχανικοί φορείς από τον κρίσιμο τομέα των ημιαγωγών και από μεταγενέστερους κρίσιμους τομείς θα πρέπει να είναι τακτικά μέλη του ευρωπαϊκού συμβουλίου για τους ημιαγωγούς και των επικουρικών του οργάνων, ώστε να διασφαλίζεται ο μέγιστος συντονισμός μεταξύ των φορέων χάραξης πολιτικής και των παραγόντων της αγοράς προηγούμενου και επόμενου σταδίου. 1.5. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι επενδύσεις στην προηγμένη και ώριμη παραγωγή μικροκυκλωμάτων στην Ευρώπη είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού για την αμυντική και αεροδιαστημική βιομηχανία, καθώς και ότι πρέπει να υποστηριχθεί η καινοτομία όσον αφορά όλους τους τύπους ημιαγωγών που χρειάζεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία. 1.6. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η στρατηγική της ΕΕ πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για τη διαχείριση του εφοδιασμού με πρώτες ύλες. 1.7. Με στόχο την αποφυγή επιζήμιου ανταγωνισμού για επιδοτήσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η χρηματοδότηση θα πρέπει να συντονιστεί όσο το δυνατόν περισσότερο σε ενωσιακό επίπεδο, ενώ ο μηχανισμός ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, βάσει του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ, θα πρέπει να προσαρμοστεί ώστε να διασφαλίζεται η προβλεψιμότητα της αξιολόγησης και η συνοχή με άλλους στόχους της ΕΕ. 1.8. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να χορηγηθεί κρατική ενίσχυση σε ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής και σε ανοικτά χυτήρια της ΕΕ που ωφελούν άμεσα πολλά κράτη μέλη, καθώς και ότι η δημόσια στήριξη θα μπορούσε να επικεντρωθεί σε πρωτοβουλίες που συνδέονται στενά με «πράσινες» εφαρμογές. 1.9. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, έναν ενιαίος φορέας θα πρέπει να αναλάβει τη συλλογή δεδομένων για την παρακολούθηση των αλυσίδων εφοδιασμού και την πρόβλεψη μελλοντικών κρίσεων σε ενωσιακό επίπεδο. 1.10. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ένα κατάλληλο πλαίσιο διακυβέρνησης δεδομένων που θα καλύπτει τη διαφάνεια, τη διαλειτουργικότητα, την κοινή χρήση, την πρόσβαση και την ασφάλεια των δεδομένων. 1.11. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην άμυνα και την αεροδιαστημική, ως στρατηγικούς τομείς, με στόχο την ανάπτυξη διαδικασιών πιστοποίησης, ενώ η πρωτοβουλία «Μικροκυκλώματα για την Ευρώπη» θα μπορούσε να υποστηρίξει την ανάπτυξη κοινών στρατιωτικών και πολιτικών προτύπων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την τυποποίηση. 1.12. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα πρέπει να είναι συνεκτική και να συνδέεται σαφώς με όλα τα άλλα ενωσιακά και εθνικά μέσα πολιτικής με συναφείς στόχους, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής συμμαχίας για τους επεξεργαστές και τις τεχνολογίες ημιαγωγών, του παρατηρητηρίου κρίσιμων τεχνολογιών και της ευρωπαϊκής συμμαχίας για τις πρώτες ύλες. 1.13. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα, ενώ ζητά οι διαπραγματεύσεις για την πρωτοβουλία να ξεκινήσουν χωρίς καθυστέρηση και να εφαρμοστούν με ταχύ, φιλόδοξο και αποτελεσματικό τρόπο. 2. Ιστορικό 2.1. Σε έναν όλο και πιο ψηφιοποιημένο κόσμο, οι ημιαγωγοί αποτελούν ουσιώδες στοιχείο πολλών οικονομικών τομέων και τομέων της ζωής. Τροφοδοτούν όλα τα ψηφιακά προϊόντα, καθιστούν δυνατή την εφαρμογή βασικών τεχνολογιών του μέλλοντος, όπως η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), η τεχνολογία 5G, η νεφοϋπολογιστική και η υπολογιστική παρυφών, και ενισχύουν κρίσιμες υποδομές που υποστηρίζουν τις κοινωνίες μας. 2.2. Οι ημιαγωγοί είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τις κατασκευές στους τομείς της άμυνας και της αεροδιαστημικής. Τα εξελιγμένα συστήματα στα οποία βασίζονται όλο και περισσότερο οι ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις και άλλοι τελικοί χρήστες περιέχουν μικροκυκλώματα κάθε είδους, μεταξύ άλλων πολλά από αυτά που βρίσκονται σε εμπορικά προϊόντα. Ωστόσο, ενώ η εμπορική παραγωγή μικροκυκλωμάτων επικεντρώνεται στην οικονομική αποδοτικότητα σε μεγάλες ποσότητες, για την άμυνα και την αεροδιαστημική είναι απαραίτητοι μικροί όγκοι και δίνεται έμφαση στην ανθεκτικότητα, την αξιοπιστία και την ασφάλεια των πληροφοριών. Το 2020, οι τομείς της άμυνας και της αεροδιαστημικής αντιπροσώπευαν από κοινού περίπου το 1 % της παγκόσμιας αγοράς μικροκυκλωμάτων ( 1 ) 2.3. Η παγκόσμια επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού τροφοδοτεί μια αυξανόμενη ζήτηση για όλους τους τύπους ημιαγωγών σε όλους τους κλάδους της βιομηχανίας, η οποία αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2030. Το ξέσπασμα της πανδημίας του κορονοϊού ενίσχυσε τη ζήτηση και διατάραξε τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ σημαντικές προκλήσεις που αφορούν τον εφοδιασμό έχουν επηρεάσει έκτοτε κάθε βιομηχανικό τομέα επόμενου σταδίου παγκοσμίως. Αυτό οδήγησε σε μεγάλες καθυστερήσεις παράδοσης, ακυρώσεις παραγγελιών και κλείσιμο εργοστασίων με σοβαρές οικονομικές συνέπειες. Για παράδειγμα, η αναλογία των νέων παραγγελιών του δείκτη προσδοκιών των διευθυντών αγορών (Purchasing Managers Index — ΡΜΙ) και των χρόνων παράδοσης των προμηθευτών για κατασκευαστές στη ζώνη του ευρώ υπερτριπλασιάστηκε μεταξύ 2019 και 2021, ιδίως σε βιομηχανίες που χρησιμοποιούν ημιαγωγούς στην παραγωγή (π.χ. αυτοκίνητα, εξοπλισμός τεχνολογίας), ενώ η παραγωγή μηχανοκίνητων οχημάτων στη ζώνη του ευρώ μειώθηκε κατά 18,2 % μεταξύ Νοεμβρίου 2020 και Μαρτίου 2021 ( 2 ) 2.4. Αυτές οι εξελίξεις αποκάλυψαν την εξάρτηση της Ευρώπης από έναν μικρό αριθμό ξένων προμηθευτών μικροκυκλωμάτων και εξαρτημάτων και, ως εκ τούτου, την ευαλωτότητά της σε διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού. Ειδικότερα, αυτή η ευαλωτότητα έγινε έντονα αντιληπτή στην αμυντική και αεροδιαστημική βιομηχανία της Ένωσης. Καθώς δεν έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση και με γνώμονα τη λογική της αγοράς, οι κατασκευαστές μικροκυκλωμάτων δίνουν προτεραιότητα στις εγχώριες αγορές και τις βιομηχανίες μεγάλου όγκου, ενώ οι υπόλοιπες υποεξυπηρετούνται. 2.5. Δεδομένου ότι τα μικροκυκλώματα βρίσκονται στην καρδιά των οικονομιών μας, οι διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού αποτελούν μια οικονομική και δυνητικά κοινωνική πρόκληση. Ωστόσο, όταν πρόκειται για στρατηγικούς τομείς όπως η άμυνα και η αεροδιαστημική, η εξάρτηση αυτή αποτελεί επίσης πρόβλημα ασφάλειας, καθώς η παράδοση αμυντικών και αεροδιαστημικών προϊόντων στην ΕΕ τίθεται σε κίνδυνο. 2.6. Αυτό είναι εξαιρετικά προβληματικό σε ένα πλαίσιο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και εργαλειοποίησης των εμπορικών και τεχνολογικών ροών, γεγονός που έχει καταστήσει τους ημιαγωγούς κρίσιμους σε γεωπολιτικό επίπεδο. Ως αποτέλεσμα, οι ηγετικές οικονομίες καταβάλλουν εντατικές προσπάθειες προκειμένου να ενισχύσουν τις παραγωγικές τους ικανότητες και να μειώσουν τις εξαρτήσεις τους. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να επενδύσουν 52 δισεκατ. USD στο οικοσύστημα ημιαγωγών τους έως το 2026, η Κίνα σκοπεύει να κινητοποιήσει 150 δισεκατ. USD προκειμένου να πετύχει αυτάρκεια κατά 70 % έως το 2025 και η Νότια Κορέα σχεδιάζει να κινητοποιήσει έως και 450 δισεκατ. USD σε ιδιωτικές επενδύσεις έως το 2030. 2.7. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ πρέπει επειγόντως να μειώσει την εξάρτησή της, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της και να ενισχύσει την ασφάλεια του εφοδιασμού της για μικροκυκλώματα, ενισχύοντας τη θέση της στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού. Ο εν λόγω στόχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για έναν στρατηγικό τομέα όπως η άμυνα και η αεροδιαστημική. Ταυτόχρονα, η υψηλή πολυπλοκότητα, τα έξοδα και οι φραγμοί εισόδου καθιστούν την αυτάρκεια στην παραγωγή ημιαγωγών μη ρεαλιστική, αλλά και ανεπιθύμητη. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση των διεθνών εταιρικών σχέσεων θα είναι καθοριστική για την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού της Ευρώπης. 2.8. Στη βιομηχανική στρατηγική του 2020, η Επιτροπή αναγνώρισε τους ημιαγωγούς ως στρατηγικό βιομηχανικό τομέα, όπου θα πρέπει να αντιμετωπιστούν οι ευρωπαϊκές εξαρτήσεις. Η Ψηφιακή Πυξίδα του 2021 περιέγραψε τον στόχο του διπλασιασμού του μεριδίου της Ευρώπης στην παγκόσμια παραγωγή μικροκυκλωμάτων προηγμένης και βιώσιμης τεχνολογίας, ούτως ώστε να φτάσει το 20 % έως το 2030. Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2021, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen ανακοίνωσε την ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα, με στόχο τη δημιουργία ενός υπερσύγχρονου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος μικροκυκλωμάτων. Τέλος, τον Μάρτιο του 2022, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσε τη σημασία αυτής της πρωτοβουλίας, ζητώντας τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων της ΕΕ σε εξαιρετικά ευαίσθητους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των ημιαγωγών. 3. Γενικές παρατηρήσεις 3.1. Όραμα 3.1.1. Ενώ η Ευρώπη είναι ισχυρή σε ορισμένα τμήματα της αξιακής αλυσίδας των μικροκυκλωμάτων (π.χ. Ε & Α, εξοπλισμός κατασκευής), πρέπει να ενισχύσει τη θέση της κατά μήκος ολόκληρης της αλυσίδας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αξιοποιήσει τα υπάρχοντα πλεονεκτήματα με στόχο να γεφυρώσει το χάσμα «από το εργαστήριο έως την εγκατάσταση παραγωγής». 3.1.2. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η στρατηγική της Ευρώπης δεν εξετάζει επαρκώς το θέμα των πρώτων υλών, το οποίο αποτελεί βασική διάσταση της ασφάλειας του εφοδιασμού και για το γεγονός ότι η Ευρώπη είναι εξαρτημένη από τρίτες χώρες για ορισμένες εισροές (π.χ. φωτοευαίσθητα υλικά, μεταλλικό πυρίτιο). Η ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση αυτού του κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των συνδέσεων με την ευρωπαϊκή συμμαχία για τις πρώτες ύλες. 3.1.3. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τον στόχο της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής παραγωγής προηγμένων και βιώσιμων ημιαγωγών. Ωστόσο, κρίσιμοι τομείς, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής υλικών στους κλάδους της άμυνας και της αεροδιαστημικής χρειάζονται επίσης μικροκυκλώματα παλαιότερης γενιάς. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι επενδύσεις τόσο στην παραγωγή προηγμένων όσο και στην παραγωγή ώριμων μικροκυκλωμάτων είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού. 3.1.4. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ισχυρή συμμετοχή ολόκληρου του οικοσυστήματος, συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών και των επεκτεινομένων επιχειρήσεων, των ΜΜΕ, καθώς και των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, είναι απαραίτητη για τη στήριξη της ενίσχυσης ικανοτήτων σχετικά με την τεχνολογία και της καινοτομίας σε μεγάλη κλίμακα σε ολόκληρη την Ένωση. 3.2. Επενδύσεις 3.2.1. Προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της στρατηγικής της για τα μικροκυκλώματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει σε επενδύσεις με γνώμονα την πολιτική ύψους περίπου 43 δισεκατ. EUR έως το 2030, συμπεριλαμβανομένων 11 δισεκατ. EUR για δημόσιες επενδύσεις στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Μικροκυκλώματα για την Ευρώπη». Απαιτείται, ωστόσο, πολύ μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με τις πηγές και τα ποσά χρηματοδότησης, τη χρήση των υφιστάμενων πιστώσεων του προϋπολογισμού και τους στόχους που πρέπει να υποστηρίζονται από κάθε γραμμή του προϋπολογισμού. 3.2.2. Η ΕΟΚΕ εκφράζει το σκεπτικισμό της για το κατά πόσον τα ποσά των δημοσίων επενδύσεων που προβλέπονται στη στρατηγική της ΕΕ για τα μικροκυκλώματα, ορισμένα από τα οποία είχαν ήδη προβλεφθεί για δράσεις στον τομέα της μικροηλεκτρονικής, είναι ανάλογα με το επίπεδο φιλοδοξίας της. Οι βιομηχανικοί ανταγωνιστές της ΕΕ παρέχουν και συνεχίζουν να παρέχουν πολύ μεγαλύτερη υποστήριξη στα οικοσυστήματα ημιαγωγών τους, τα οποία βρίσκονται ήδη σε καλύτερη θέση στην παγκόσμια αξιακή αλυσίδα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητοι περισσότεροι πόροι από αυτούς που προβλέπονται επί του παρόντος για την επίτευξη των δηλωθέντων φιλόδοξων στόχων της πρωτοβουλίας, τόσο ως προς το μερίδιο αγοράς όσο και ως προς το χρονικό πλαίσιο. Η μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων για την πρόσβαση σε αυτούς τους πόρους θα πρέπει να θεωρείται προτεραιότητα. 3.2.3. Προκειμένου να χρησιμοποιήσει τους περιορισμένους πόρους της πιο αποτελεσματικά, η ΕΕ θα πρέπει επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο να δώσει προτεραιότητα σε συγκεκριμένες τεχνολογίες ή σε συγκεκριμένα τμήματα της αξιακής αλυσίδας. Από την άποψη αυτή, ο συντονισμός με εταίρους που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις θα μπορούσε να εξασφαλίσει τη συμπληρωματικότητα, αποφεύγοντας συγχρόνως την αλληλεπικάλυψη των προσπαθειών. 3.2.4. Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι οι ανακατανομές του προϋπολογισμού από τα προγράμματα «Ορίζων Ευρώπη» και «Ψηφιακή Ευρώπη» δεν πρέπει να αφήσουν σε άλλους τομείς προτεραιότητας, όπως το διάστημα, η ΤΝ και η κυβερνοασφάλεια, ανεπαρκείς πόρους για την επίτευξη των δικών τους ειδικών στόχων. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθούν ανακατανομές από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, καθώς αυτό θα μείωνε τους ήδη περιορισμένους πόρους που στηρίζουν τον στρατηγικό αμυντικό τομέα. 3.3. Κρίσιμοι τομείς 3.3.1. Η ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα αναγνωρίζει τη σημασία των «κρίσιμων τομέων», συμπεριλαμβανομένων της άμυνας και της αεροδιαστημικής, και προβλέπει την ιεράρχησή τους σε περίπτωση σημαντικών διαταραχών στον εφοδιασμό. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει αυτήν τη στρατηγική προσέγγιση, καθώς αντικατοπτρίζει τον ζωτικό ρόλο των εν λόγω τομέων στην ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των κοινωνιών μας. 3.3.2. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η έννοια των «κρίσιμων τομέων» πρέπει να διαφαίνεται σε όλους τους άξονες της πρωτοβουλίας. Ειδικότερα, η πρωτοβουλία «Μικροκυκλώματα για την Ευρώπη» θα πρέπει να περιλαμβάνει ειδικά μέτρα για τη στήριξη κρίσιμων τομέων, συμπεριλαμβανομένης της κατά προτεραιότητα πρόσβασης σε πιλοτικές γραμμές, ενώ οι ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής και τα ανοικτά χυτήρια της ΕΕ θα πρέπει να διατηρούν ένα ελάχιστο δυναμικό της συνολικής παραγωγικής τους ικανότητας για την κάλυψη της ζήτησης από αυτούς τους τομείς. 3.4. Στρατηγική σημασία της άμυνας και της αεροδιαστημικής 3.4.1. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα θα πρέπει να διασφαλίζει στήριξη για την άμυνα και την αεροδιαστημική, σύμφωνα με τη στρατηγική τους σημασία και το καθεστώς τους ως «κρίσιμους» τομείς. Η στήριξη θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εν λόγω τομέων, συμπεριλαμβανομένου του μικρού μεριδίου αγοράς και της περιορισμένης ικανότητάς τους να ασκούν επιρροή σε σχετικές επενδύσεις και στις επιλογές της αγοράς. 3.4.2. Δεδομένων αυτών των ιδιαιτεροτήτων, η διασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού για αυτούς τους τομείς απαιτεί κατάλληλη ισορροπία μεταξύ μιας προσέγγισης με γνώμονα την αγορά και τον όγκο και μιας στρατηγικής προσέγγισης που βασίζεται στην κρισιμότητα. Αυτή η ισορροπία θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται ιδιαίτερα στη σχετική ιεράρχηση των παραγγελιών στις εγκαταστάσεις παραγωγής και στην κατανομή των προϊόντων μετά από κοινές αγορές, καθώς, σε αυτό το πλαίσιο, η κατασκευή στους κλάδους της άμυνας και της αεροδιαστημικής θα ανταγωνίζονταν πολύ μεγαλύτερες βιομηχανίες. 3.5. Περιβάλλον 3.5.1. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα θα πρέπει να υποστηρίζει και να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον στρατηγικό στόχο της ΕΕ για μια πράσινη και βιώσιμη οικονομία της ΕΕ έως το 2030. Για τον σκοπό αυτό, η έρευνα σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των σχετικών με ημιαγωγούς πρωτοβουλιών θα πρέπει να ενισχυθεί, ούτως ώστε να γίνουν κατανοητές εις βάθος οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις ολόκληρης της αξιακής αλυσίδας, και όχι μόνον οι επιδόσεις του τελικού προϊόντος. 3.5.2. Κατά συνέπεια, η δημόσια στήριξη θα πρέπει να επικεντρωθεί σε σχετικές με ημιαγωγούς πρωτοβουλίες που συνδέονται στενά με «πράσινες» εφαρμογές, μεταξύ άλλων με τη χορήγηση καλύτερων όρων δημόσιας στήριξης σε επιχειρήσεις που αναπτύσσουν τέτοια προϊόντα. 3.6. Διακυβέρνηση 3.6.1. Τα ενδιαφερόμενα μέρη του κλάδου βρίσκονται συγκριτικά στην καλύτερη δυνατή θέση όσον αφορά την παρακολούθηση των τάσεων της αγοράς και την αξιολόγηση πιθανών λύσεων σχετικά με τις διαταραχές στον εφοδιασμό. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι τα εν λόγω ενδιαφερόμενα μέρη, ιδίως όσα προέρχονται από τον τομέα των ημιαγωγών και τους κρίσιμους τομείς, θα πρέπει να συμμετέχουν στενά στη διακυβέρνηση της στρατηγικής για τα μικροκυκλώματα, μεταξύ άλλων ως τακτικά μέλη του συμβουλίου για τους ημιαγωγούς και των υποομάδων του. Η συμμετοχή τομέων προηγούμενου και επόμενου σταδίου θα βελτιώσει επίσης τον συντονισμό τους, επιτρέποντας έτσι στη βιομηχανία να αντιμετωπίσει τις διαταραχές στον εφοδιασμό χωρίς εκτεταμένες παρεμβάσεις στην αγορά. 3.7. Συνοχή 3.7.1. Πολλά μέσα πολιτικής σε ενωσιακό επίπεδο επικεντρώνονται ήδη στα μικροκυκλώματα, όπως τα προγράμματα «Ορίζων Ευρώπη» και «Ψηφιακή Ευρώπη», η βιομηχανική συμμαχία για τους επεξεργαστές και τις τεχνολογίες ημιαγωγών και το παρατηρητήριο για τις κρίσιμες τεχνολογίες. Η ευρωπαϊκή συμμαχία για τις πρώτες ύλες ασχολείται επίσης με σχετικά θέματα. Για τη μεγιστοποίηση της συνολικής αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας, αυτοί οι μηχανισμοί και η ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα πρέπει να είναι πλήρως συνεκτικά και σαφώς συνδεδεμένα. Θα είναι απαραίτητος ο συντονισμός μεταξύ των πρωτοβουλιών σε ενωσιακό επίπεδο και των εθνικών έργων που αναπτύσσουν τα κράτη μέλη επί του παρόντος. 4. Ειδικές παρατηρήσεις 4.1. Ενίσχυση της υπεροχής στην έρευνα και την τεχνολογία 4.1.1. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να υποστηρίξει τεχνολογίες επόμενης γενιάς, όπως τρανζίστορ κάτω των 2 nm, ανατρεπτικές τεχνολογίες TN και κβαντικά μικροκυκλώματα. Αυτές οι τεχνολογίες έχουν μεγάλες δυνατότητες όσον αφορά την αντιμετώπιση των μελλοντικών αναγκών στρατηγικών βιομηχανιών, συμπεριλαμβανομένων της άμυνας και της αεροδιαστημικής, επομένως η ταχεία ανάπτυξη και η προστασία της ευρωπαϊκής πνευματικής ιδιοκτησίας σε αυτούς τους τομείς είναι ζωτικής σημασίας. 4.1.2. Ταυτόχρονα, εξειδικευμένα μικροκυκλώματα με χαρακτηριστικά μεγαλύτερων διαστάσεων θα συνεχίσουν να είναι απαραίτητα για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες επόμενου σταδίου, μεταξύ άλλων για τους τομείς της άμυνας και της αεροδιαστημικής. Επομένως, η ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα δεν θα πρέπει να εστιάζει αποκλειστικά στα μικρότερα μικροκυκλώματα, αλλά να προωθεί την καινοτομία για όλους τους απαραίτητους τύπους μικροκυκλωμάτων. 4.2. Υπεροχή στον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη συσκευασία 4.2.1. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η πρωτοβουλία «Μικροκυκλώματα για την Ευρώπη» δίνει έμφαση στη στενή συνεργασία μεταξύ των παραγόντων από την πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης, καθώς και στον προβλεπόμενο συμβουλευτικό ρόλο που θα αναλάβει η συμμαχία για τους επεξεργαστές και τις τεχνολογίες ημιαγωγών, οι οποίοι θα συμβάλουν στη διασφάλιση της συνοχής των προσπαθειών. 4.2.2. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ανθεκτικότητα και την αυτονομία της ευρωπαϊκής αμυντικής και αεροδιαστημικής βιομηχανίας να έχει η ΕΕ τις δικές της δυνατότητες όσον αφορά τον σχεδιασμό της ηλεκτρονικής του μέλλοντος, μεταξύ άλλων για χαρακτηριστικά όπως η προστασία στον κυβερνοχώρο, οι δυνατότητες ΤΝ, η δομοστοιχείωση και η επαναχρησιμοποίηση. 4.2.3. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τη δημιουργία καινοτόμων πιλοτικών γραμμών για πρωτότυπα. Προκειμένου να ενισχυθούν οι συνέργειες μεταξύ της εμπορικής παραγωγής και του στρατηγικά σημαντικού κατασκευαστικού κλάδου της άμυνας και της αεροδιαστημικής, τα σχέδια μικροκυκλωμάτων που αναπτύσσονται σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις μοναδικές απαιτήσεις των δύο αυτών τομέων. Τα σχέδια που στοχεύουν στην κάλυψη αμυντικών και αεροδιαστημικών αναγκών θα πρέπει επίσης να έχουν προτεραιότητα στην πρόσβαση σε πιλοτικές γραμμές. 4.2.4. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην άμυνα και την αεροδιαστημική, ως στρατηγικούς τομείς, με στόχο την ανάπτυξη διαδικασιών πιστοποίησης. Η ανάπτυξη προτύπων θα είναι καίριας σημασίας. Με στόχο τη μεγιστοποίηση του δυναμικού για συνέργειες, η πρωτοβουλία «Μικροκυκλώματα για την Ευρώπη» θα μπορούσε να υποστηρίξει την ανάπτυξη κοινών στρατιωτικών και πολιτικών προτύπων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την τυποποίηση. 4.3. Ενίσχυση του οικοσυστήματος της Ευρώπης και διασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού 4.3.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι θα απαιτηθεί σημαντική και ταχεία δημόσια στήριξη για την παροχή κινήτρων όσον αφορά τις μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις που απαιτούνται για την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας της Ευρώπης. Η διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου και η μείωση της γραφειοκρατίας στον μέγιστο δυνατό βαθμό θα είναι καθοριστικής σημασίας για την προσέλκυση των εν λόγω επενδύσεων. Είναι επομένως ζωτικής σημασίας να καθοριστούν με σαφήνεια τα κριτήρια για τον ορισμό των ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής και των ανοικτών χυτηρίων της ΕΕ, για την έγκριση κρατικών ενισχύσεων, καθώς και για τον εξορθολογισμό των διοικητικών διαδικασιών. Θα πρέπει επίσης να προσδιοριστούν κριτήρια για τον συντονισμό των διαφόρων διαθέσιμων μέτρων στήριξης, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και αμερόληπτη εφαρμογή των κανόνων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις. 4.3.2. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η αρχή «ο πρώτος στο είδος του» προβλέπει την υποστήριξη της καινοτομίας όσον αφορά τον τεχνολογικό κόμβο, αλλά και την τεχνολογία διεργασιών, τις επιδόσεις και τη βιωσιμότητα. Θα μπορούσε να εισαχθεί μια συμπληρωματική αρχή «σε ενωσιακό επίπεδο» με στόχο τον προσδιορισμό των εγκαταστάσεων που ωφελούν άμεσα πολλά κράτη (π.χ. δεσμεύοντας να προμηθεύουν εταιρείες από πολλά κράτη μέλη σε ισότιμη βάση). 4.3.3. Με στόχο την αποφυγή ενός δαπανηρού αγώνα δρόμου για επιδοτήσεις, η ΕΟΚΕ προτείνει τον συντονισμό της χρηματοδότησης όσο το δυνατόν περισσότερο σε ενωσιακό επίπεδο (π.χ. χρησιμοποιώντας το πλαίσιο των κοινών επιχειρήσεων και των σημαντικών έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος [ΣΕΚΕΕ] και συντονίζοντας τα ψηφιακά κεφάλαια των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, τα οποία προβλέπεται να δαπανήσουν ποσοστό 20 % ή 145 δισεκατ. EUR για τον ψηφιακό μετασχηματισμό). Η προσαρμογή στην εφαρμογή του μηχανισμού ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων βάσει του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ κρίνεται επίσης επιβεβλημένη προκειμένου να καταστεί δυνατή η ταχύτερη και πιο προβλέψιμη αξιολόγηση της δημόσιας στήριξης. Σημειώνουμε εν προκειμένω ότι, παραδείγματος χάρη, το προσωρινό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 αποδείχθηκε επιτυχημένο όσον αφορά τη διασφάλιση έγκαιρης και επαρκούς στήριξης, όπως και οι κατευθυντήριες γραμμές για τη στήριξη της ευρυζωνικότητας. Ενώ η δημόσια στήριξη για τις ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής και τα ανοικτά χυτήρια της ΕΕ μπορεί να υποστηριχθεί σε ποσοστό έως και 100 % του χρηματοδοτικού κενού, είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη η παροχή περαιτέρω καθοδήγησης σχετικά με την ανάλυση του τελευταίου. Για παράδειγμα, οι ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής και τα ανοικτά χυτήρια της ΕΕ που επίσης πληρούν το κριτήριο σε ενωσιακό επίπεδο θα μπορούσαν να είναι επιλέξιμα για ταχύτερη αδειοδότηση χορήγησης κρατικών ενισχύσεων. 4.3.4. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, κατά την αξιολόγηση των κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάζει πρόσθετους στόχους, για παράδειγμα την προώθηση στρατηγικών τομέων, όπως η άμυνα και η αεροδιαστημική, και τη διασφάλιση της συνοχής με τους στόχους βιωσιμότητας της ΕΕ. 4.4. Αντιμετώπιση της οξείας έλλειψης δεξιοτήτων 4.4.1. Οι ψηφιακές δεξιότητες είναι βασικές για την επίτευξη των φιλοδοξιών της Ευρώπης σχετικά με τους ημιαγωγούς, και η σχετική ζήτηση θα συνεχίσει να αυξάνεται. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εστίαση στην αντιμετώπιση των κενών όσον αφορά τις ψηφιακές δεξιότητες της Ευρώπης και ζητεί τη φιλόδοξη εφαρμογή των σχετικών προβλεπόμενων πρωτοβουλιών. 4.5. Κατανόηση των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού και πρόβλεψη μελλοντικών κρίσεων 4.5.1. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη στρατηγική εστίαση στη χαρτογράφηση και την παρακολούθηση των αλυσίδων εφοδιασμού και στον εντοπισμό των κινδύνων διαταραχής τους. Ορισμένοι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για τους τομείς της άμυνας και της αεροδιαστημικής, συμπεριλαμβανομένου του αντίκτυπου στους προμηθευτές που υπάγονται στις πολιτικές ΠΚΔ (περιβάλλον, κοινωνία, διακυβέρνηση), στους κανονισμούς της ΕΕ όπως ο κανονισμός REACH, στις εξωτερικές πολιτικές και τις πολιτικές εξαγωγών των χωρών καταγωγής των ξένων προμηθευτών (π.χ. οι κανονισμοί ITAR/EAR των ΗΠΑ). 4.5.2. Για το έργο αυτό είναι απαραίτητη μια προσέγγιση που να αντικατοπτρίζει την περίπλοκη, διασυνοριακή φύση των αλυσίδων εφοδιασμού και να διασφαλίζει τη συνοχή των πληροφοριών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά η συγκέντρωση δεδομένων να διεξάγεται κεντρικά από έναν ενιαίο καθορισμένο φορέα σε ενωσιακό επίπεδο, στον οποίο θα υποβάλλουν εκθέσεις οι εταιρείες σε ολόκληρη την Ένωση βάσει σαφών και εναρμονισμένων απαιτήσεων. Θα πρέπει να δημιουργηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί για τη διασφάλιση του απορρήτου των ευαίσθητων πληροφοριών που παρέχονται από τη βιομηχανία. 4.5.3. Τέλος, είναι σημαντικό να υπάρχει σαφήνεια σχετικά με τους κανόνες που ισχύουν σε «κατάσταση κρίσης». Για παράδειγμα, δεδομένου ότι οι περισσότεροι τύποι μικροκυκλωμάτων χρησιμοποιούνται σε διαφορετικούς κλάδους, κατά τη διάρκεια μιας παγκόσμιας έλλειψης είναι πιθανό εταιρείες από πολλούς κρίσιμους τομείς να χρειαστούν πρόσβαση στα ίδια προϊόντα και τις ίδιες παραγωγικές ικανότητες. Επομένως, είναι απαραίτητα σαφή κριτήρια όσον αφορά την ιεράρχηση των παραγγελιών και την κατανομή των προϊόντων μετά από κοινές αγορές. 4.6. Διεθνής συνεργασία 4.6.1. Το παγκόσμιο οικοσύστημα ημιαγωγών είναι πολύπλοκο, εξειδικευμένο και εξαιρετικά αλληλεξαρτώμενο. Επομένως, οι προσπάθειες για την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας και της ανθεκτικότητας σε επίπεδο ΕΕ πρέπει να συνδυαστούν με τη συνεργασία με διεθνείς εταίρους που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις. Η αξιοποίηση των δυνατών σημείων κάθε εταίρου και η ανάπτυξη συντονισμένων στρατηγικών θα προωθήσει τις συνέργειες, θα αποφύγει την αλληλεπικάλυψη των προσπαθειών και θα αυξήσει την αποτελεσματικότητα σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα. Κατά την επιδίωξη της συνεργασίας με τους εταίρους όσον αφορά τα μικροκυκλώματα, η ΕΕ θα πρέπει να κάνει βέλτιστη χρήση των υφιστάμενων φόρουμ, όπως το Συμβούλιο Εμπορίου και Τεχνολογίας ΕΕ-ΗΠΑ, με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών του κλάδου, δεδομένης της εμπειρογνωμοσύνης και του ρόλου τους στην υλοποίηση έργων επιτόπου. Βρυξέλλες, 13 Μαΐου 2022. Ο Πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής Βιομηχανικών Μεταλλαγών Pietro Francesco DE LOTTO

(1) TechNavio, Semiconductor Market in Military and Aerospace Industry by Product and Geography — Forecast and Analysis 2021-2025 (Αγορά ημιαγωγών στη στρατιωτική και αεροδιαστημική βιομηχανία ανά προϊόν και περιοχή — Πρόβλεψη και ανάλυση 2021-2025), Νοέμβριος 2021)· Gartner, «Worldwide Semiconductor Revenue Grew 10,4 % in 2020» (Τα παγκόσμια έσοδα ημιαγωγών αυξήθηκαν κατά 10,4 % το 2020), Gartner ανακοίνωση Τύπου, 12 Απριλίου 2021.

(2) Attinasi, Maria Grazia, et al. «The semiconductor shortage and its implication for euro area trade, production and prices» (Η έλλειψη ημιαγωγών και οι επιπτώσεις της στο εμπόριο, την παραγωγή και τις τιμές στη ζώνη του ευρώ), Οικονομικό Δελτίο της ΕΚΤ 4/2021, Απρίλιος 2021.