Ο κύκλος ζωής μιας πρωτοβουλίας πολιτών βασίζεται σε κανόνες και διαδικασίες που ορίζονται στον κανονισμό. Η πρωτοβουλία πρέπει να δρομολογηθεί από επιτροπή πολιτών και, στη συνέχεια, καταχωρίζεται από την Επιτροπή εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις παραδεκτού, ιδίως το γεγονός ότι η πρωτοβουλία δεν ευρίσκεται καταφανώς εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής. Σε αυτό το σημείο ξεκινά η συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης. Αν μετά την επαλήθευση των δηλώσεων υποστήριξης από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών επιβεβαιωθεί ότι έχει επιτευχθεί ο ελάχιστος αριθμός υπογραφών, οι διοργανωτές υποβάλλουν την πρωτοβουλία τους στην Επιτροπή, η οποία πρέπει να απαντήσει εντός τριών μηνών. Το στάδιο αυτό περιλαμβάνει επίσης συνάντηση με την Επιτροπή και δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Στο διάστημα που μεσολάβησε από την προηγούμενη έκθεση για την εφαρμογή της ΕΠΠ τον Μάρτιο του 2015, η Επιτροπή έλαβε 17 αιτήσεις για καταχώριση προτεινόμενων πρωτοβουλιών πολιτών, εκ των οποίων 15 έγιναν δεκτές και 2 απορρίφθηκαν. Επιπλέον, δύο πρωτοβουλίες, η καταχώριση των οποίων είχε αρχικά απορριφθεί κατά την προηγούμενη τριετή περίοδο, καταχωρίστηκαν από την Επιτροπή κατόπιν δικαστικών αποφάσεων (βλ. κατωτέρω).

Ο πίνακας που ακολουθεί περιλαμβάνει επισκόπηση του συνόλου των προτεινόμενων πρωτοβουλιών πολιτών που έχουν καταχωριστεί και των αιτήσεων για καταχώριση που απορρίφθηκαν μετά τη έναρξη εφαρμογής του κανονισμού τον Απρίλιο 2012.

4/2012-3/2015 4/2015-3/2018 Σύνολο από 4/2012 Σύνολο καταχωρισμένων πρωτοβουλιών 31 17 48 Σύνολο αιτήσεων καταχώρισης που απορρίφθηκαν 20 2 22

Επιτροπή πολιτών

Προϋπόθεση για τη δρομολόγηση πρωτοβουλίας πολιτών είναι η συγκρότηση επιτροπής πολιτών αποτελούμενης από τουλάχιστον επτά πολίτες της ΕΕ που προέρχονται από επτά διαφορετικά κράτη μέλη οι οποίοι πρέπει να έχουν ηλικία που να τους παρέχει δικαίωμα ψήφου στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Μολονότι δεν υπάρχει όριο στον αριθμό των πολιτών που απαρτίζουν την επιτροπή, μόνο τα επτά αυτά μέλη καταχωρίζονται επίσημα από την Επιτροπή.

Στατιστικά στοιχεία σχετικά με τα μέλη των επιτροπών πολιτών για πρωτοβουλίες που καταχωρίστηκαν μετά τον Απρίλιο του 2015:

-Κατοικία και ιθαγένεια των μελών της επιτροπής

-Ηλικία των μελών της επιτροπής (κατά την καταχώριση)

Καταχώριση των πρωτοβουλιών

Οι διοργανωτές, πριν από την έναρξη της συγκέντρωσης των δηλώσεων υποστήριξης, οφείλουν να καταχωρίσουν την πρωτοβουλία τους στην Επιτροπή, η οποία στο στάδιο αυτό ελέγχει κυρίως αν η επιτροπή πολιτών πληροί τις απαιτήσεις που περιγράφονται ανωτέρω. Ελέγχει επίσης αν η προτεινόμενη πρωτοβουλία δεν ευρίσκεται καταφανώς εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής να υποβάλλει πρόταση για την έκδοση νομικής πράξης της Ένωσης με σκοπό την εφαρμογή των Συνθηκών, δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική, επιπόλαια και κακόβουλη, καθώς και δεν αντίκειται προφανώς στις αξίες της Ένωσης.

Η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της δύο μήνες για να επαληθεύσει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 του κανονισμού ΕΠΠ.

Στην προηγούμενη έκθεση τονίστηκε ήδη η πρόκληση που αντιπροσωπεύει για τους διοργανωτές η διαδικασία καταχώρισης, ιδίως σε σχέση με το πεδίο αρμοδιοτήτων της Επιτροπής. Στη συνέχεια εισήχθησαν βελτιώσεις σε δύο επίπεδα. Από το 2015, το Σώμα των Επιτρόπων εκδίδει τις αποφάσεις σχετικά με την καταχώριση των προτεινόμενων πρωτοβουλιών πολιτών , καταδεικνύοντας τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στην ΕΠΠ και την προτεραιότητα που δίδεται στον λόγο και στις ανησυχίες των πολιτών. Επίσης, η δημοσίευση από την Επιτροπή δελτίων Τύπου έχει ενισχύσει την προβολή των καταχωρίσεων.

Εκτός αυτού, η Επιτροπή εισήγαγε την πρακτική μερικής καταχώρισης των πρωτοβουλιών κατά περίπτωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση για τον καθορισμό των όρων καταχώρισης, προσδιορίζοντας, μεταξύ άλλων, τα στοιχεία που καταχωρίζονται από την Επιτροπή και τη βάση επί της οποίας μπορούν να συγκεντρώνονται οι δηλώσεις υποστήριξης της πρωτοβουλίας.

Ως εκ τούτου, από το 2015 μόνο δύο προτεινόμενες πρωτοβουλίες δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις καταχώρισης και επομένως δεν ήταν δυνατόν να καταχωρισθούν από την Επιτροπή («Stop Brexit»· «British friends – stay with us in EU»).