Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς προγράμματος-πλαισίου για δράσεις στον τομέα της ενέργειας (1998-2000) και για συναφή μέτρα (98/C 46/08) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 550 τελικό - 97/0302(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 3 Δεκεμβρίου 1997)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 235,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,

Εκτιμώντας:

ότι, με τη Λευκή Βίβλο «Μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση» της 13ης Δεκεμβρίου 1995 (1), η Επιτροπή κοινοποιούσε στο Συμβούλιο τις απόψεις της σχετικά με το μέλλον της ενεργειακής πολιτικής στην Κοινότητα 7

ότι, με τη Λευκή Βίβλο της . . 1997, η Επιτροπή κοινοποιούσε στο Συμβούλιο τις απόψεις της σχετικά με τη χάραξη και παρακολούθηση μιας κοινοτικής στρατηγικής και ενός σχεδίου δράσης για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με χρονικό ορίζοντα το έτος 2010, με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών 7

ότι στις 16 Δεκεμβρίου 1996 (2), το Συμβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα SAVE II για την ενίσχυση των πρωτοβουλιών σχετικά με την ενεργειακή αποδοτικότητα στην Κοινότητα, ώστε να μειωθούν οι εκπομπές CO2.

την απόφαση του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 26ης Απριλίου 1994, σχετικά με το πρόγραμμαπλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για δράσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) (3) και την απόφαση της ίδιας ημερομηνίας σχετικά με ένα πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (4), καθώς και την από 30 Απριλίου 1997 πρόταση της Επιτροπής σχετικά με το πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο E& TA (5) 7

ότι στις 14 Μαΐου 1997, η Επιτροπή εξέδωσε και διαβίβασε στο Συμβούλιο ανακοίνωση με θέμα την ενεργειακή διάσταση της αλλαγής του κλίματος (6) 7

ότι η χρησιμοποίηση αντιρρυπαντικότερων τεχνολογιών συμβάλλει στους στόχους της κοινοτικής στρατηγικής καταπολέμησης της όξινης βροχής (7) 7

ότι η ενέργεια αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της Κοινότητας 7

ότι ο βαθμός ενεργειακής εξάρτησης της Κοινότητας από εξωτερικούς προμηθευτές θα αυξηθεί αισθητά κατά τα προσεχή έτη 7

ότι το ύψος των δαπανών για ενέργεια έχει ιδιαίτερη σημασία για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων 7

ότι προς όφελος της ποιότητας ζωής, πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε η ανάπτυξη της παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας να μη θίγει τους στόχους περί προστασίας του περιβάλλοντος 7

ότι είναι ανάγκη νε μειωθούν οι εκπομπές CO2 7

ότι η Κοινότητα, εξαιτίας κυρίως πολιτικής αστάθειας συνδεόμενης με τις εξωτερικές αγορές εφοδιασμού, οφείλει να δρομολογήσει μια ενεργειακή πολιτική συνεκτική και αποτελεσματική, ενταγμένη στο πλαίσιο των προοπτικών εξέλιξης της οικονομίας σε μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βάση 7

ότι σκόπιμο είναι προς τούτο να εστιάζονται οι δράσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής σε συγκεκριμένους στόχους προτεραιότητας 7

ότι, σε συσχετισμό με τις στρατηγικές προκλήσεις με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η Κοινότητα, οι εν λόγω στόχοι θα πρέπει κυρίως να αποσκοπούν σε εγγύηση της ασφάλειας του εφοδιασμού, σε ολοκλήρωση της ενοποίησης των ενεργειακών αγορών, σε ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και σε επιδίωξη μιας αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης που θα είναι συμβατή με τις απαιτήσεις για προστασία του περιβάλλοντος 7

ότι μια ισορροπημένη υλοποίηση των στόχων προϋποθέτει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια, τη συνεκτικότητα και το συντονισμό του συνόλου των δράσεων που αναλαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο στον τομέα της ενέργειας 7

ότι η ανάγκη αυτή τονιζόνταν στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 8ης Ιουλίου 1996 (8) σχετικά με τη Λευκή Βίβλο «Μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση» 7

ότι με την ευκαιρία της έκδοσης του κανονισμού για την έγκριση του πολυετούς προγράμματος διεθνούς συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα (9), το Συμβούλιο έκρινε ότι θα ήταν σκόπιμο να παρουσιάσει η Επιτροπή μια ανακοίνωση η οποία να καλύπτει όλα τα κοινοτικά προγράμματα που άπτονται του τομέα της ενέργειας, ακολουθούμενη ενδεχομένως από μια πρόταση σχετικά με την κατάρτιση ενός προγράμματος-πλαισίου στον τομέα της ενέργειας 7

ότι η Επιτροπή παρουσίασε μια ανακοίνωση με θέμα «Συνολική θεώρηση της ενεργειακής πολιτικής και των συναφών δράσεων» (10), από όπου προκύπτει ότι οι δράσεις που αναλαμβάνει η Επιτροπή είναι μεν πολυάριθμες, διασκορπισμένες όμως είτε μεταξύ διαφόρων προγραμμάτων στο πλαίσιο της καθαυτό ενεργειακής πολιτικής, είτε μεταξύ διαφόρων κοινοτικών πολιτικών 7

ότι είναι ανάγκη να εξασφαλιστεί ή να ενισχυθεί η διαχείριση, ο συμπληρωματικός χαρακτήρας και η βέλτιστη αξιοποίηση των δημοσιονομικών πόρων 7

ότι μόνο μια πραγματικά ολοκληρωμένη προσέγγιση θα δώσει τη δυνατότητα να ληφθούν επαρκώς υπόψη όλες οι παράμετροι του προς επίλυση προβλήματος 7

ότι μια τέτοια προσέγγιση συνάφειας και συντονισμού πρέπει να ακολουθείται τόσο στο πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής όσο και στο πλαίσιο άλλων κοινοτικών πολιτικών στο βαθμό που αυτές άπτονται του τομέα της ενέργειας 7

ότι σκόπιμο είναι προς τούτο να καταρτιστεί ένα πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο των δράσεων που αναλαμβάνονται στην Κοινότητα σε επίπεδο ενεργειακής πολιτικής 7

ότι η υλοποίηση αυτού του προγράμματος-πλαισίου θα πρέπει να γίνεται μέσω οριζόντιων δράσεων και θεματικών προγραμμάτων 7

ότι οι οριζόντιες δράσεις καλύπτουν την παρακολούθηση και τις προβλέψεις ως προς την εξέλιξη των αγορών, καθώς και τη διεθνή συνεργασία στον τομέα της ενέργειας 7

ότι τα θεματικά προγράμματα αφορούν την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη χάραξη μιας κοινοτικής στρατηγικής υπέρ αυτών, την προώθηση της ενεργειακής αποδοτικότητας, την τόνωση του τομέα των στερεών καυσίμων και την ασφαλή χρησιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας 7

ότι, δεδομένου του πλαισίου και των ειδικών δομών εντός των οποίων υλοποιούνται οι δράσεις του τομέα της ενέργειας σε ό,τι αφορά τα διευρωπαϊκά δίκτυα, οι δομές και τα χαρακτηριστικά υλοποίησης των εν λόγω δράσεων πρέπει να διατηρηθούν στο πλαίσιο που προσιδιάζει σ' αυτές 7

ότι, δεδομένου του πλαισίου και των ειδικών δομών εντός των οποίων υλοποιούνται οι δράσεις του τομέα της ενέργειας σε ό,τι αφορά την E& TA, οι δομές και τα χαρακτηριστικά υλοποίησης των εν λόγω δράσεων θα παραμείνουν πιστά προς τις ρυθμίσεις και διαδικασίες του προγράμματος πλαισίου E& TA, η συνεργασία και ο συντονισμός όμως με τις άλλες δομές πρέπει να ενισχυθούν 7

ότι οι δράσεις και τα προγράμματα για τα οποία γίνεται λόγος παραπάνω πρέπει στην ανάγκη να υλοποιηθούν με ισάριθμα ειδικά μέτρα, τα οποία θα αντικαταστήσουν ενδεχομένως τις αντίστοιχες πράξεις που ισχύουν σήμερα 7

ότι η αρχή αναζήτησης της μεγαλύτερης δυνατής συνάφειας προϋποθέτει τη συγκρότηση ενιαίας επιτροπής συμβουλευτικού χαρακτήρα για ολόκληρο το πρόγραμμα-πλαίσιο και τις περιεχόμενες σ' αυτό δράσεις 7

ότι λόγω της ποικιλομορφίας και του τεχνικώς πολύπλοκου χαρακτήρα των προς χειρισμό ζητημάτων, θα είναι αρμοδιότητα της ενιαίας επιτροπής, καθώς και της Επιτροπής, να αναζητούν, εφόσον είναι ανάγκη, τη βοήθεια εμπειρογνωμόνων 7

ότι η ενιαία επιτροπή θα βοηθήσει την Επιτροπή να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια και διακίνηση των πληροφοριών μεταξύ όλων των αρμόδιων αρχών, ώστε να μεριμνούν για μεγαλύτερη συνοχή των δράσεων του τομέα της ενέργειας που υλοποιούνται στο πλαίσιο των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών 7

ότι, με την επιφύλαξη μιας συστηματικής και τακτικής αξιολόγησης των δράσεων, το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ενέργεια και τα ειδικά προγράμματα αυτού θα πρέπει, στα μέσα της διάρκειάς του, να αξιολογηθούν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες 7

ότι η εστίαση των δράσεων στους τρεις μεγάλους στόχους προτεραιότητας - ασφάλεια του εφοδιασμού, ανταγωνιστικότητα και προστασία του περιβάλλοντος - θα εξυπηρετήσει προς την κατεύθυνση μεγαλύτερης διαφάνειας και αποτελεσματικότητας στην αξιοποίηση των πόρων 7

ότι, αναλόγως πολιτικών επιλογών και επιλογής προτεραιοτήτων, ενδέχεται να ληφθούν αποφάσεις για ενίσχυση των χρηματοδοτικών μέσων 7

ότι η χρηματοδότηση των δράσεων που αναλαμβάνονται κυρίως στα πεδία προτεραιότητας - προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (πρόγραμμα Altener) και ενεργειακή αποδοτικότητα (πρόγραμμα SAVE) - θα μπορούσε να επανεξεταστεί στο πλαίσιο κατάρτισης των προσεχών δημοσιονομικών προοπτικών 7

ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και την αρχή της αναλογικότητας όπως αυτές διατυπώνονται στο άρθρο 3 Β της συνθήκης, οι στόχοι προτεραιότητας της ενεργειακής πολιτικής σύμφωνα με τα παραπάνω, καθώς και η ενδυνάμωση και ο συντονισμός των δράσεων που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της καθαυτό ενεργειακής πολιτικής και στο πλαίσιο άλλων κοινοτικών πολιτικών θα πρέπει, ως εκ του χαρακτήρα τους, να υλοποιούνται σε κοινοτικό επίπεδο 7 και ότι η παρούσα απόφαση περιορίζεται στα ελάχιστα απαιτούμενα για την επίτευξη των σκοπών αυτών χωρίς υπέρβαση των προς τούτο αναγκαίων 7

ότι, αναφορικά με την παρούσα απόφαση, αντικείμενο της οποίας είναι ο συντονισμός της ενεργειακής πολιτικής σε όλες τις πτυχές αυτής, η συνθήκη δεν προβλέπει άλλες αρμοδιότητες δράσης πέραν εκείνων του άρθρου 235 7 ότι τα ειδικά προγράμματα μέσω των οποίων θα υλοποιηθεί το υπόψη πρόγραμμα-πλαίσιο θα εγκρίνονται χωριστά το καθένα πάνω στην κατάλληλη νομική βάση, ανάλογα με το αντικείμενό τους, και κυρίως όταν αποβλέπουν σε συνετή και ορθολογική χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων, όπως προβλέπεται στο άρθρο 130 P της συνθήκης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1. Θεσπίζεται για το χρονικό διάστημα 1998-2002 πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών δράσεων στον τομέα της ενέργειας, στο εξής καλούμενο «πρόγραμμα-πλαίσιο».

2. Το πρόγραμμα-πλαίσιο συμβάλλει κατά πρώτο λόγο στην επιδίωξη των κάτωθι στόχων προτεραιότητας:

- εγγύηση της ασφάλειας του εφοδιασμού σε ενέργεια,

- εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας,

- προώθηση της συμβατότητας μεταξύ της ανάπτυξης της αγοράς ενέργειας και των στόχων περί προστασίας του περιβάλλοντος.

3. Το πρόγραμμα-πλαίσιο συμβάλλει επίσης σε ενίσχυση της διαφάνειας, της συνάφειας και του συντονισμού όλων των κοινοτικών δράσεων που υπάγονται στην ενεργειακή πολιτική και ευνοεί μια αποτελεσματική σύνδεση με δράσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο άλλων πολιτικών της Κοινότητας.

Άρθρο 2

1. Με την επιφύλαξη δράσεων του τομέα της ενέργειας που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της πολιτικής της έρευνας ή των διευρωπαϊκών δικτύων, το πρόγραμμα-πλαίσιο υλοποιείται μέσω έξι ειδικών προγραμμάτων, οριζόντιου ή θεματικού χαρακτήρα, που αντιστοιχούν στις ακόλουθες δράσεις:

α) ανάπτυξη, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, ενός προγράμματος τακτικής παρακολούθησης της εξέλιξης των αγορών της ενέργειας και των τάσεων αυτών, έτσι ώστε οι πολιτικές αποφάσεις που αφορούν την ενέργεια να μπορούν να λαμβάνονται κατόπιν συναινετικών αναλύσεων 7

β) ενίσχυση, μέσα στα θεματικά όρια του προγράμματος-πλαισίου, της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας, με σκοπό κυρίως να δοθεί ώθηση για μεγαλύτερη αφενός διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και για μεγαλύτερη αφετέρου διαφάνεια και σταθερότητα των διεθνών αγορών, του φυσικού αερίου και του πετρελαίου ιδιαιτέρως 7

γ) προώθηση νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και χάραξη μιας κοινοτικής στρατηγικής και ενός σχεδίου δράσης για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με χρονικό ορίζοντα το έτος 2010 7

δ) ενθάρρυνση της ορθολογικής και αποτελεσματικής χρησιμοποίησης των ενεργειακών πόρων 7

ε) συμβολή στην αναζωογόνηση του τομέα του άνθρακα, με τη βοήθεια κυρίως τεχνολογιών οι οποίες να μην επιβαρύνουν το περιβάλλον 7

στ) ενίσχυση της ασφαλούς χρησιμοποίησης της πυρηνικής ενέργειας.

2. Κάθε ειδικό πρόγραμμα, η διάρκεια του οποίου αντιστοιχεί στην περίοδο εφαρμογής του εν λόγω προγράμματος-πλαισίου, καθορίζει τις ρυθμίσεις τις σχετικές με την υλοποίησή του.

3. Η υλοποίηση του προγράμματος-πλαισίου ενδέχεται να γίνει, εντός των θεματικών του ορίων, μέσω συμπληρωματικών προγραμμάτων και με τη συμμετοχή της Κοινότητας σε προγράμματα όπου θα συμμετέχουν περισσότερα του ενός κράτη μέλη. Για την υλοποίηση του προγράμματος-πλαισίου ενδέχεται επίσης να απαιτηθεί η συνεργασία τρίτων χωρών ή διεθνών οργανισμών.

Άρθρο 3

1. Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εντός των ορίων των δημοσιονομικών προοπτικών.

2. Οι ρυθμίσεις οι σχετικές με τη χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας στις δράσεις που αναλαμβάνονται δυνάμει του προγράμματος-πλαισίου καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού που έχει εφαρμογή στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 4

1. Η Επιτροπή επωμίζεται την εκτέλεση του προγράμματος-πλαισίου και την κατάρτιση σχεδίων κατευθυντηρίων γραμμών για τις δράσεις και τα μέτρα καθενός των ειδικών προγραμμάτων.

2. Στη διαχείριση του προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή επικουρείται από συμβουλευτικού χαρακτήρα επιτροπή αποτελούμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο εκπρόσωπος της Επιτροπής.

Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της επί του σχεδίου αυτού εντός προθεσμίας που καθορίζεται από τον πρόεδρο ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του εκάστοτε ζητήματος, ενδεχομένως δε και με ψηφοφορία.

Η γνώμη εγγράφεται στα πρακτικά 7 επιπλέον, κάθε κράτος μέλος έχει δικαίωμα να ζητήσει καταχώριση των θέσεών του στα πρακτικά.

Η Επιτροπή συνεκτιμά τη γνώμη της επιτροπής στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο συνεκτίμησε τη γνώμη αυτή.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή εξετάζει σε ετήσια βάση την πορεία υλοποίησης του προγράμματος-πλαισίου και των ειδικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή αξιολογεί την υλοποίηση και συνολική αποτελεσματικότητα του προγράμματος-πλαισίου καθώς και τη συμβολή του στην υλοποίηση των στόχων της κοινοτικής πολιτικής. Εκτιμά επίσης κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά μέσα ανταποκρίνονται ανά πάσα στιγμή στην εξέλιξη της κατάστασης, και υποβάλλει ενδεχομένως προτάσεις που αποβλέπουν σε προσαρμογή ή συμπλήρωση του προγράμματος-πλαισίου ή/και των ειδικών προγραμμάτων.

2. Κατά το τρίτο έτος της περιόδου εφαρμογής του εν λόγω προγράμματος-πλαισίου, και πάντως πριν υποβάλλει προτάσεις σχετικά με την κατάρτιση μεταγενέστερου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες μια συνολική αξιολόγηση της υλοποίησης των κοινοτικών δράσεων που έχουν αναληφθεί δυνάμει του προγράμματος-πλαισίου. Τα πορίσματα της αξιολόγησης αυτής, συνοδευόμενα από παρατηρήσεις της Επιτροπής, διαβιβάζονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών.

3. Η επιλογή των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για τους οποίους ο λόγος παραπάνω γίνεται από την Επιτροπή, σε ισόρροπη βάση.

Άρθρο 6

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) COM(95) 682 της 13.12.1995.

(2) Απόφαση 96/737/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 335 της 24.12.1996, σ. 50).

(3) Απόφαση αριθ. 1110/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 126 της 18.5.1994, σ. 1).

(4) Απόφαση 94/268/Ευρατόμ του Συμβουλίου (ΕΕ L 115 της 6.5.1994, σ. 31).

(5) COM(97) 142 τελικό.

(6) COM(97) 196 τελικό.

(7) COM(97) 88 τελικό της 12.3.1997.

(8) ΕΕ C 224 της 1.8.1996, σ. 1.

(9) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 701/97 του Συμβουλίου (ΕΕ L 104 της 22.4.1997, σ. 1).

(10) COM(97) 167 τελικό της 23.4.1997.