ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 25.04.1997 
COM(97) 174 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
Η Επιστημονική και Τεχνολογική Έρευνα: στοιχείο 
στρατηγικής σημασίας για τη συνεργασία της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις Αναπτυσσόμενες Χώρες 

Π\νακςις ne ρ ι ex ο μένων 
1. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΣΤΟ 
ΝΟΤΟ 
1. 1. Τεράστιες προκλήσεις 
1.2. Κατάσταση της ΕΤΑ στις ΑΧ 
2. ΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ 
2. 1. Από πλευράς Ευρώπης 
2. 2. Από πλευράς ΑΧ 
2. 3. Συμπεράσματα 
3. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΜΙΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
3. 1. Οι. γενικές αρχές 
3. 2. Τα στριχετα της στρατηγικής 
3. 3. Καθορισμός του ρόλου των διαφόρων ενδιαφερομένων 
4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ: ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 
4. 1. Δύο συμπληρωματικά μέσα που πρέπει, να αποκτήσουν συνοχή 
4. 2. Οι τομείς δράσης 
5. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ 
5. 1. Συνοχή των κοινοτικών πολιτικών 
5. 2. Συμπληρωματικότητα με τα κράτη μέλη 
5.3. Καθιέρωση πολιτικού διαλόγου για την ΕΤΑ με τις περιοχές 
του Νότου 
Εισαγωγή 
Το Συμβούλιο "Ανάπτυξης" της 1ης Ιουνίου 1995 υπογράμμισε τη 
σημασία της έρευνας όσον αφορά την παροχή στις αναπτυσσόμενες 
χώρες της δυνατότητας να αντιμετωπίσουν τόσο τι_ς γενικές 
προκλήσεις που έχουν σχέση με την παγκοσμιοποίηση των συναλλαγών 
όσο και τις ειδικότερες προκλήσεις που αφορούν την ανάπτυξη 
τους. Γ m το λόγο αυτό, το Συμβούλιο και. τα κράτη μέλη ζήτησαν 
από την Επιτροπή να υποβάλει, προτάσεις για την ενίσχυση της 
κοινοτικής στήριξης που παρέχεται στις αναπτυσσόμενες χώρες (ΑΧ) 
στον τομέα της Έρευνας και της Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΤΑ). 
Το Συμβούλιο "Έρευνας" του Νοεμβρίου 1995, από την πλευρά του, 
ενέκρινε την ανακοίνωση της Επιτροπής που αφορούσε τις 
προοπτικές διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της ΕΤΑ1 και 
αναγνώρισε την ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ της 
πολιτικής συνεργασίας για την ανάπτυξη και της πολιτικής 
έρευνας. Γνωστοποιήθηκε δε, η υποβολή ανακοίνωσης σχετικά με 
τους συγκεκριμένους στόχους της επιστημονικής συνεργασίας με τις 
αναπτυσσόμενες χώρες. 
Η παρούσα ανακοίνωση καλύπτει και τα δύο αυτά θέματα. 
Για τη διαμόρφωση των προτάσεων της, η Επιτροπή ανέλαβε να 
πραγματοποιήσει, αξιολόγηση των δραστηριοτήτων της όσον αφορά τις 
κρατικές ενισχύσεις για την ανάπτυξη στον τομέα της ΕΤΑ και 
διενήργησε συνολική στρατηγική εξέταση του τομέα της έρευνας και 
της τεχνολογίας για την ανάπτυξη. 
Γι_α να παρουσιάσει τις απόψεις της και να τις συγκρίνει με αυτές 
των κρατών μελών, η Επιτροπή διοργάνωσε στις 3 και 4 Δεκεμβρίου 
1996 συνεδρίαση με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών στους 
τομείς της ανάπτυξης και της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας. 
Έλαβε επίσης υπόψη της τις προτάσεις και τις συστάσεις που 
διατυπώθηκαν στο πλαίσιο, αφενός, του Συμποσίου για τη διεθνή 
συνεργασία σε θέματα ΕΤΑ που διοργάνωσε από κοινού με το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 19 Νοεμβρίου 1996 και, αφετέρου, της 
Συνδιάσκεψης με θέμα "Επιστημονική συνεργασία για αει,φόρο 
ανάπτυξη" που διοργανώθηκε από κοινού από την Ολλανδική Προεδρία 
και την Επιτροπή στο Λάιντεν (Κάτω Χώρες) και πραγματοποιήθηκε 
από τι.ς 11 έως τις 13 Μαρτίου 1997. 
Προοπτικές διεθνούς συνεργαο'ιας σχον τομέα της έρευνας και. 
τεχνολογικής ανάπτυξης COM(95)489. ΣΗΜ. Η συνεργασία στον τομέα ΕΤΑ 
περιλαμβάνει δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και 
επίδειξης. 
1. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ 
Οι ΑΧ αποτελούν ανομοιογενή ομάδα χωρών με διαφορετικές 
οικονομικές καταστάσεις. Ακόμη και αυτές που γνωρίζουν ταχεία 
οικονομική ανάπτυξη σε ορισμένους τομείς, εξακολουθούν να 
αντιμετωπίζουν προβλήματα αειφόρου ανάπτυξης και μόνιμης 
φτώχειας. 
Αντιμετωπίζουν, ιδίως οι λιγότερο ανεπτυγμένες από αυτές (ΛΑΧ), 
τεράστιες δυσχέρειες που οφείλονται αφενός σε δικά τους 
προβλήματα και, αφετέρου, στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι 
χώρες σε παγκόσμιο επίπεδο. 
1. 1. Τεράστιες προκλήσεις 
Οι προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ΑΧ είναι τριών 
ειδών. 
Προκλήσεις, κατ'αρχάς, κοινωνικής μορφής, οι οποίες έχουν 
κυρίως σχέση με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη λήψη 
των αποφάσεων και στις επιλογές που την αφορούν. Η πρόσβαση των 
πολι_τών στις πληροφορίες και τις γνώσεις αποτελεί προϋπόθεση για 
τις προόδους της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, που 
απαιτούνται για τη δημιουργία σύγχρονου οικονομικού και 
κοινωνικού πλαισίου, που αποτελεί έναν από τους γενικούς στόχους 
της κοινοτικής πολιτικής συνεργασίας για την ανάπτυξη. 
Το δεύτερο είδος προκλήσεων αφορά την ικανότητα των εν λόγω 
χωρών να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης των πληθυσμών όσον 
αφορά τη διατροφή, την υγεία, την κατοικία και την παιδεία. 
Αυτές οι στοιχειώδεις ανάγκες είναι νόμιμες και η ικανοποίηση 
τους αποτελεί παγκόσμιο στόχο, δεδομένου ότι δεν θα υπάρξει 
πρόοδος στην περιβαλλοντική διαχείριση του πλανήτη ούτε πολιτική 
σταθερότητα, αν ο περισσότερος από το μισό πληθυσμό της γης 
βρίσκεται σε κατάσταση αβεβαιότητας που δεν του επιτρέπει τη 
μακροπρόθεσμη διαχείριση των πόρων που χρησιμοποιεί. 
Οι διεθνείς μεγάλες συνδιασκέψεις, από το Ρίο έως την Παγκόσμια 
Διάσκεψη Κορυφής για τη Διατροφή, παρουσίασαν τα προβλήματα αυτά 
ως παγκόσμιους προβληματισμούς και διέγραψαν τις πολιτικές 
κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση τους. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή 
Ένωση, οι στόχοι μείωσης της φτώχειας και στήριξης της αειφόρου 
ανάπτυξης ανταποκρίνονται σ'αυτές τις προκλήσεις. 
Το τρίτο είδος σημαντικών προκλήσεων αφορά την ικανότητα των 
ΑΧ να εκμεταλλευτούν τις νέες ευκαιρίες που προσφέρει η 
παγκοσμιοποίηση των συναλλαγών και η ανάπτυξη περισσότερο 
διαφανούς οικονομικού ανταγωνισμού όχι μόνο στον τομέα της 
γεωργίας και των γεωργικών βιομηχανιών, αλλά και στους άλλους 
σχετικούς εμπορικούς τομείς. 
Η παγκοσμιοποίηση αφορά, επίσης, τις γνώσεις και την τεχνολογική 
τεχνογνωσία ειδικότερα. Η ταχεία και ελεγχόμενη πρόσβαση στις 
διάφορες πηγές επιστημονικών και τεχνικών πληροφοριών θα 
απαιτήσει από τις χώρες αυτές κατάλληλες επενδυτικές προσπάθειες 
που θα επιτρέψουν την πραγματοποίηση σημαντικών τεχνολογικών 
αλμάτων. 
Γίνεται, πράγματι, σήμερα παραδεκτό ότι δεν θα υπάρξει, στο 
πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, θέση για τις χώρες που δεν θα 
είναι σεν θέση να χρησιμοποιούν τις γνώσεις αυτές και τις 
σχετικές τεχνολογίες που βρίσκονται σε διαρκή εξέλιξη2. 
1. 2. Κατάσταση της ΕΤΑ στις ΑΧ 
Η ΕΤΑ αποτελεί για όλες τις χώρες μέσο όλο και πιο καθοριστικό 
για την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική τους ανάπτυξη 
διότι ενισχύει το "επιστημονικό πνεύμα" και την καινοτομία, που 
χρειάζονται οπωσδήποτε οι κοινωνίες για να αντιληφθούν και να 
θέσουν υπό έλεγχο τις μεταβολές που υφίστανται. Οι οικονομολόγοι 
αναγνωρίζουν την ύπαρξη αυξανόμενου συγκριτικού πλεονεκτήματος 
υπέρ των "κοινωνιών της γνώσης" και προβλέπουν ταχεία 
περιθωριοποίηση των λοιπών μορφών κοινωνίας. 
Η πλειονότητα των ΑΧ, ειδικότερα οι φτωχότερες χώρες, έχουν 
σημειώσει τέτοια καθυστέρηση στον τομέα αυτό, ώστε η επίτευξη 
του στόχου της προοδευτικής ένταξης τους στον κόσμο του αύριο να 
είναι αδιανόητη, αν δεν καταβληθεί σημαντική επενδυτική 
προσπάθεια στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας. 
Υπάρχουν, ωστόσο, τομείς με άριστες επιστημονικές επιδόσεις οι 
οποίοι είναι δυνατό να χρησιμεύσουν ως βάση. Οι τοπικοί 
οικονομικοί παράγοντες, εξάλλου, έχουν πλήρη επίγνωση των 
απαιτήσεων της παγκοσμιοποίησης και της ανάγκης για ανάπτυξη 
τεχνολογικής συνεργασίας που θα επιτρέψουν τη διείσδυση τους 
σ'αυτή. 
1.2.1. Οι επενδύσεις στον τομέα ΕΤΑ δεν βρίσκονται στο 
ύψος των προκλήσεων 
Το μικρό ενδιαφέρον, η δυσπιστία μάλλον, που επιδεικνύουν έναντι 
της επιστήμης και των καινοτομιών οι κυβερνήσεις πολλών ΑΧ 
προστίθεται στις πιέσεις που ασκεί το χρέος και στις ανάγκες της 
διαρθρωτικής ποσαρμογής, παρέχοντας τον τελευταίο βαθμό 
προτεραιότητας στις επενδυτικές προσπάθειες στον τομέα της ΕΤΑ. 
Σε πολλές χώρες οι επενδύσεις αυτές παραμένουν ασήμαντες από 
διαρθρωτικής πλευράς, ενώ σημείωσαν και κάποια υποβάθμιση κατά 
την τελευταία δεκαετία. 
Τα στατιστικά στοιχεία παρέχουν τις αποδείξεις. Το μέρος του 
ΑΕγχΠ που διατίθεται για την ΕΤΑ κυμαίνεται από 2,8% (Ιαπωνία, 
ΗΠΑ) έως μηδέν περίπου σε ορισμένες χώρες του Νότου. Οι ΑΧ 
(εκτός από τις ανερχόμενες οικονομίες) διαθέτουν κατά μέσον όρο 
το 0,5% του ΑΕγχΠ τους σ'αυτή3. 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται, από την πλευρά της , στο 2% και 
αποσκοπεί, στο πλαίσιο του στόχου σύγκλισης, σε ταχεία αύξηση 
της προσπάθειες στις χώρες που σημειώνουν την μεγαλύτερη 
καθυστέρηση στον εν λόγω τομέα. 
2 ISAD, Midrands (Νότιος Αφρική), Μάιος 1996. 
3 πηγές: MERIT, EUR, 5897 EN Report KQLUNESCO, 1994 Year Book. 
όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους, τα στοιχεία είναι ακόμη πιο 
ξεκάθαρα. Τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει 40 ερευνητές 
και προσωπικό Ε&Τ ανά ενεργό πληθυσμό δέκα χιλιάδων, ο αριθμός 
αυτός μειώνεται στο 0,5 για τις ΑΧ, εκτός της Ασίας4. Ακόμη, οι 
ερευνητές που παρέμειναν στη χώρα τους ή που επέστρεψαν σ'αυτή 
δεν έχουν συχνά τα μέσα εργασίας που απαιτούνται για τη 
διενέργεια ποιοτικής έρευνας. 
Πλαίσιο 1: κατάσταση του ανθρωπίνου δυναμικού στον τομέα της 
ΕΤΑ στις διάφορες χώρες: 
Ο αριθμός των ερευνητών και του προσωπικού Ε&Τ ανά ενεργό 
πληθυσμό 10.000 ήταν, to 1991 78 οτην Ιαπωνία, €9 στις ΗΠΑ και 
40 στην Ευρωπαϊκή ξνωση. Εκτιμάται μεταξύ 2 και 6 στην Ινδία 
και tiyv Κίνα και είναι κατώτερος του 0r 5 στο σύνολο των ΑΧ 
(εκτός της Αοίας). 
Οι επενδύσεις σε ΕΤΑ στο Νότο πραγματοποιούνται επίσης με 
κρατική, κυρίως, (αποκλειστικά στις ΑΧ) χρηματοδότηση, γεγονός 
που συμβάλλει στον περιορισμό της αποτελεσματικότητας και της 
διαχρονικότητας τους, λαμβανομένης υπόψη της αδυναμίας και της 
αστάθειας των κρατικών πόρων στην πλειονότητα των εν λόγω χωρών. 
Σε πολλές ΑΧ, η έρευνα δεν μπόρεσε μέχρι σήμερα να συμμετάσχει 
πραγματικά στην κατανόηση και την επίλυση των οικονομικών, 
κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων, ούτε κυρίως να βοηθήσει 
στην πρόβλεψη των προβληθέντων εμποδίων. 
Σ'αυτό το πλαίσιο με τις έντονες αντιθέσεις, υπάρχουν 
δυνατότητες που μπορεί να αξιοποιηθούν σε οικονομικό επίπεδο, 
ενώ οι εταίροι των ΑΧ διαθέτουν συγκριτικά πλεονεκτήματα που 
πρέπει να αξιοποιηθούν. 
1.2.2. Δυναμικό ακατάλληλο για την ταχεία αντιμετώπιση 
της κατάστασης 
Ανεπαρκείς για την αντιμετώπιση του συνόλου των προβλημάτων, οι 
δυνατότητες της έρευνας στο Νότο περιορίζονται, συνεπώς, σε 
ορισμένους τομείς (συχνότερα στη γεωργία) και σε ορισμένους 
κλάδους (βιολογικές και φυσικές επιστήμες). Ακόμη και στους εν 
λόγω τομείς και κλάδους, οι δραστηριότητες είναι συχνά 
υπερβολικά αποσπασματικές και εξαιρετικά μεμονωμένες, ώστε να 
μην εγγυώνται ουσιαστικά αποτελέσματα. Ωστόσο, ορισμένες χώρες 
(Νότιος Αφρική , Κίνα, Ινδία, . . . ) ή περιφέρειες της Ασίας και 
της Λατινικής Αμερικής αποτελούν εξαίρεση. 
Είναι σκόπιμο να υπογραμμιστούν οι σημαντικότερες αδυναμίες, 
χωρίς να επιδιώκεται η εξαντλητική τους απαρίθμηση. 
Η πρώτη αφορά τον τομέα των οικονομικών, κοινωνικών και 
πολιτικών επιστημών. Πρόκειται για πραγματικό γενικευμένο κενό 
που επηρεάζει και τις χώρες που διαθέτουν κάποιο αξιόλογο 
δυναμικό οτον τομέα της ΕΤΑ. Αυτή περιορίζει την ικανότητα των 
αναπτυσσομένων χωρών να εντοπίζουν τα προβλήματα, να εκπονούν 
Η Ινδία και η Κ'ινα κατέβαλαν προσπάθεια κατάρτισης και παρουσιάζουν 
αντίστοιχα αναλογίες 4 και 6/10.000. 
αναλύσεις για t^ç προοπτικές και να οργανώνουν τον δημόσιο 
διάλογο που είναι απαραίτητος στο πλαίσιο της συμμετοχικής και 
δημοκρατικής διαδικασίας στην κοινωνία τους. 
Μια δεύτερη σημαντική αδυναμία είναι η απουσία σπουδών για τον 
κλάδο των μηχανικών που εκφράζεται με έλλειμμα σε μηχανικούς και 
τεχνικούς και, γενικότερα, με μια φτωχή τεχνολογική υποδομή που 
συνεπάγεται διαρκή εξάρτηση από την εξωτερική βοήθεια. Η 
προσφορά της κατάλληλης συνεργασίας μπορεί να συμβάλει στον 
περιορισμό αυτού του ελλείμματος, όπως συνάγεται από ορισμένες 
διμερείς συνεργασίες που αναπτύχθηκαν πρόσφατα. 
Αυτές οι δύο πρώτες αδυναμίες συνδέονται στενά με την' συχνά 
δραματική κατάσταση των πανεπιστημίων σε πολλές από τις χώρες 
του Νότου. 
Επειδή, εξάλλου, δεν λαμβάνεται υπόψη, δηλαδή απορρίπτεται η 
παραδοσιακή τεχνογνωσία κατά τις επιστημονικές προσεγγίσεις, οι 
ΑΧ έρχονται συχνά σε αντίθεση με τη σύγχρονη τεχνογνωσία και 
τεχνολογία, που αντικαθιστούν την πρώτη αντί να την 
συμπληρώνουν. Αυτό είναι το αποτέλεσμα, τουλάχιστον εν μέρει, 
μιας συνεργασίας που προώθησε το μοντέλο κυρίως "μεταφοράς της 
επιστήμης" αντί για το μοντέλο της "βοήθειας στην επιστήμη". 
Ακόμη και στις πλέον προηγμένες από τις αναπτυσσόμενες χώρες, το 
χάσμα που υπάρχει μεταξύ του τομέα της έρευνας και του 
παραγωγικού τομέα περιορίζει τις συνέπειες των επιστημονικών 
αποτελεσμάτων στην οικονομία. 
Τέλος, είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όπου οικονομικοί και 
κοινωνικοί τομείς αποτέλεσαν το αντικείμενο επένδυσης στον τομέα 
της ΕΤΑ και συνοδεύτηκαν από αυστηρό προγραμματισμό, ο οποίος 
προέβλεψε και την εξέλιξη τους. Η αστικοποίηση αποτελεί 
παράδειγμα αυτής της έλλειψης πρόβλεψης. 
2. ΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ 
2. 1. Από πλευράς Ευρώπης 
Οι κοινοτικές δράσεις στον τομέα της ΕΤΑ ασκήθηκαν στο πλαίσιο, 
αφενός, ^ης δράσης διεθνούς συνεργασίας του 
προγράμματος/πλαισίου ΕΤΑ και, αφετέρου, της κρατικής ενίσχυσης 
για την ανάπτυξη της Κοινότητας. Η επινόηση και η θέση τους σε 
εφαρμογή πραγματοποιήθηκαν συχνά με ξεχωριστές διαδικασίες. 
2.1.1. Σημαντική επιστημονική συνεργασία, αλλά 
περιορισμένη σε ορισμένους τομείς 
Από το 1982, η επιστημονική συνεργασία με τις ΑΧ εφαρμόστηκε 
ουσιαστικά επί θεματικής βάσης (STD5, μετά INCO-DC6) που 
απευθύνεται αδιακρίτως σε όλες τις χώρες του Νότου, αλλά 
5 STD: Επιστήμη και Τεχνική στην υπηρεσ'ια της Ανάπτυξης 
6 INCO-DC: Διεθνής Συνεργασ'ια με τις Αναπτυσσόμενες Χώρες 
* 7 
ασχολείται με θέματα ανάπτυξης κοινά για 
διαχείριση των φυσικών πόρων, γεωργία και υγεία. όλες: αειφόρος 
7;&7 
(*)1η πρόσκληση για πρόταση επ\ 3 προσκλήσεων 
(**)ενημέρωση πριν από την έγκριση 
Μέχρι το 1994, για τις περιοχές εκτός των ΑΚΕ και του 
προγράμματος πλαισίου, η δράση Διεθνούς Επιστημονικής 
Συνεργασίας (ΔΕΣ) συμπλήρωνε το πρόγραμμα αυτό επιτρέποντας πιο 
διαφοροποιημένη προσέγγιση ανά χώρα επί θεμάτων άλλων εκτός της 
ανάπτυξης. Για το χρονικό διάστημα 1991/1994, το ποσό που 
διατέθηκε σχετικά ως κοινοτική χρηματοδότηση ανήλθε σε, 103 
εκατομμύρια ECU. 
Οι αξιολογήσεις των εν λόγω διαφορετικών δράσεων οδήγησαν σε 
εξαιρετικά θετικές κρίσεις και υπογράμμισαν την ορθότητα των 
επιλεγέντων θεμάτων καθώς και την ευρύτητα της κινητοποίησης των 
επιστημονικών ομάδων τόσο στο πλαίσιο της Ένωσης όσο και στις 
χώρες του Νότου. 
όσον αφορά τις ΑΧ, αυτές επισημαίνουν το σημαντικό ρόλο που 
διαδραματίζουν τα εν λόγω προγράμματα, τα οποία προσφέρουν στις 
καλύτερες ερευνητικές ομάδες των ΑΧ στους εν λόγω τομείς, μεγάλο 
άνοιγμα στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Τα επιστημονικά 
κεκτημένα είναι σημαντικά και έχουν συχνά συμβάλει πραγματικά 
στην κατανόηση και την επίλυση προβλημάτων στον τομέα της 
ανάπτυξης των σχετικών χωρών και περιοχών. 
Όσον αφορά την Ένωση, η ευκαιρία που δίδεται στους ευρωπαίους 
επιστήμονες να εργαστούν επί θεμάτων που συνδέονται με βιολογικά 
και φυσικά συστήματα διαφορετικά από αυτά που συναντούν στην 
Ευρώπη, επέτρεψε τη διεύρυνση της επιστημονικής τους κατάρτισης. 
Αυτή, εξάλλου, συνέβαλε στην εμβάθυνση της γνώσης των 
προβλημάτων .ης ανάπτυξης, που απαιτείται για την εξέλιξη των 
διαρθρωτικών αναπτυξιακών πολιτικών. 
Η δραστηριότητα αυτή κρίνεται λοιπόν ικανοποιητική και η 
συνέχιση της ανταποκρίνεται σε ανάγκη τόσο της Ένωσης όσο και 
των ΑΧ, αν και διαπιστώθηκαν κάποια κενά. 
Το κύριο κενό αφορά την έλλειψη στρατηγικού πλαισίου στο οποίο 
να ενταχθούν οι αναλαμβανόμενες δράσεις. Αυτό συνεπάγεται, από 
την πλευρά της Ένωσης, τη μικρή διασύνδεση των δράσεων 
επιστημονικής συνεργασίας και συνεργασίας για την ανάπτυξη. Από 
την πλευρά των ΑΧ, η αποτελεσματικότητα και η ορατότητα του 
προγράμματος περιορίστηκε, λόγω έλλειψης πραγματικής 
προηγούμενης διαβούλευσης με τους πολιτικούς υπεύθυνους του 
Νότου επί των στόχων, των προτεραιοτήτων και των κριτηρίων 
επιλογής, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης. 
ι άλλες αδυναμίες που διαπιστώθηκαν αφορούν τη συχνή ανισορροπία 
της εταιρικής σχέσης εις βάρος των εταίρων του Νότουϋ τον 
περιορισμό της συνεργασίας σε τρεις τομείς, για δημοσιονομικούς 
ουσιαστικά λόγους (2% του κοινοτικού προϋπολογισμού έρευνας)D τη 
δυσκολία προσδιορισμού σαφών γεωγραφικών προτεραιοτήτωνϋ την 
ανεπαρκή συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα (ιδίως της βιομηχανίας) 
καιϋτην ανεπαρκή διάδοση και εφαρμογή των αποτελεσμάτων, λόγω εν 
μέρει ακατάλληλης προσφοράς και μεθοδολογίας στο πλαίσιο του 
προγράμματος πλαισίου. 
Η κατάργηση, εξάλλου, του "ευέλικτου" μοντέλου που αποτελούσε η 
Διεθνής Επιστημονική Συνεργασία (ΔΕΣ), η οποία περιελάμβανε 
επίσης ένα σύστημα υποτροφιών, ενισχύει αναμφιβόλως την έλλειψη 
ικανοποίησης που γίνεται ιδιαίτερα αισθητή από τις χώρες με 
ανερχόμενη οικονομία. Η προσφορά προς τις χώρες αυτές ορισμένων 
ειδικών προγραμμάτων (δράση 1 του 5ου προγράμματος πλαισίου) δεν 
αντιστάθμισε αυτή την εξαφάνιση, διότι διαπιστώθηκε ότι, ακόμη 
και οι πλέον προηγμένες στον τεχνολογικό τομέα από τις ΑΧ δεν 
μπόρεσαν να συμμετάσχουν πραγματικά σ'αυτά, λόγω της έλλειψης 
κατάλληλης προετοιμασίας για την εν λόγω συνεργασία. 
2.1.2. Οι κρατικές ενισχύσεις για την ανάπτυξη, στερούμενες 
μακροπρόθεσμων στόχων, αφορούσαν σε περιορισμένο μόνο 
βαθμό την ΕΤΑ. 
Οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν για την ΕΤΑ στο πλαίσιο των 
κοινοτικών κρατικών ενισχύσεων για την ανάπτυξη παρέμειναν 
εξαιρετικά περιορισμένες και οι δράσεις παρουσίασαν ποικιλία και 
καμία λογική συνόλου. 
Πλαίσιο 3: Ορισμένα αποτελέσματα που συνάγονται από την 
απογραφή των δραστηριοτήτων για την ΕΤΑ στο πλαίσιο του 
Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ) 
Me την απογραφή για το 6ο και το 7ο ΕΤΑ εντοπίστηκαν 166 σχέδια "έρευνας" ή ανάπτυξης με μια 
ορννΐ0ΐώσσ έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης", όπου στον τομέα της έρ&υνας διατέθηκαν 
κατ'εκτίμηαη 120 εκατομμύρια Ecu. 
57 σχέδια είναι περιφερειακά- (Π) {50% έρευνα) 'και 109 εθνικά It) (10% έρευνα κατ τα μεγαλύτερο 
•ποσοστό ανάπτυξη με συνιστώτα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης). 
Οι τομείς κατανέμονται «ς έξης! 
* Γεωργία 21 (Π) και $3 {£) «κτηνοτροφία 10 (Π) και 9 (Ε) *Δάση 5 (Π) και 11 <Ζ) 
* Περι^άλλον/ΦυσικοΊ πάροι 7 (Π) και 9 (Ζ) * Αλ ιε'ια 8 (Π) και 4 (£>. 
* Τους άλλους τομείς (ορυχεία, βιομηχανίες, υγεία και θεσμική στήριξη} αφορούν 19 σχέδια. 
Παρατηρείται ότι η τομεακή προσέγγιση για τις μεταφορές κατέστησε σαφή την ανάγκη για προσθήκη 
μιας συνιστώσας έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, που 0α ικανοποιηθεί στο μέλλον.. 
Οι κύριες διαπιστώσεις είναι οι παρακάτω: 
- 80% των. σχεδίων arto<3 κοπούν αε "άμεση λύση" (βελτιωμένη ποικιλία, . . „ ) χωρίς συνιστώσα για τις 
"τοπικές δυνατότητες έρευνας". 
-ota ft£f>lu<iax.&pQ. anà τα σχέδια χρησιμοποιείται ''επιστημονική Εμπειρογνωμοσύνη* από το 
εξωτερικό, ' 
~λιγάτ&ρα απά to, 5% των σχεδίων "γεωργικής" έρευνας περιλαμβάνουν πτυχή γ Ια την οικονομία. 
Η αξιολόγηση τους κατέδειξε έντονη τάση για προτίμηση 
ικανοποίησης των βραχυπρόθεσμων "τεχνικών" θεμάτων σχετικά με 
9 
συγκεκριμένα προβλήματα (λειτουργία γραφείου μελετών) χωρίς να 
αναλαμβάνονται δράσεις σε ένα θεσμικό ερευνητικό πλαίσιο. Η 
αξιολόγηση υπογραμμίζει επίσης τα προβάδισμα της επιστημονικής 
και τεχνικής βοήθειας από το εξωτερικό, που δεν επιτρέπει την 
ανάπτυξη ερευνητικής ικανότητας σε τοπικό επίπεδο. 
Παρά το γεγονός ότι κατέστη δυνατό να εγκριθούν εξαιρετικά 
ενδιαφέροντα περιφερειακά προγράμματα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού 
Ταμείου Ανάπτυξης ή να εμφανιστούν προγράμματα όπως το ALFA για 
τη συνεργασία των πανεπιστημίων στη Λατινική Αμερική ή το MED-
CAMPUS για τη Μεσόγειο, οι κρατικές ενισχύσεις δεν προσέφεραν 
στον τομέα της ΕΤΑ την προσοχή που του αξίζει ως στοιχείου 
στρατηγικού για την αειφόρο ανάπτυξη. Η μεταφορά τεχνολογίας 
προωθήθηκε εις βάρος της ενίσχυσης για τη δημιουργία 
τεχνολογικών καινοτομιών σε τοπικό επίπεδο. 
Παρά τις ατομικές, δηλαδή, συχνά ποιοτικές, προσπάθειες ιδίως 
στη γεωργική έρευνα, η αξιολόγηση των προγραμμάτων της ΕΤΑ 
αποκαλύπτει έλλειψη στρατηγικής ώθησης. Παρατηρείται, ωστόσο, 
προσφάτως θετική εξέλιξη όσον αφορά τη συμμετοχή της έρευνας στη 
νέα κοινοτική πολιτική για την επισιτιστική ασφάλεια. 
2. 2. Από πλευράς αναπτυσσομένων χωρών 
Κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, οι πρόσφατα 
βιομηχανοποιηθείσες χώρες της Ασίας αύξησαν με σταθερούς ρυθμούς 
τις προσπάθειες τους στον τομέα της ΕΤΑ, ενώ ταυτόχρονα 
διαφοροποίησαν τη χρηματοδότηση με αποτέλεσμα να φθάνουν σήμερα 
επίπεδα της τάξης του 1,8% του ΑΕγχΠ. Κατά την ίδια περίοδο, το 
σύνολο των ΑΧ αύξησε το ποσοστό αυτό κατά 0, 35 - 0, 50% μόνον 
κατά μέσο όρο, ενώ σημειώθηκε και κάποια υποχώρηση σε ορισμένες 
χώρες της Αφρικής νοτίως της Σαχάρας. 
Πλαίσιο 4: αντιθέσεις στην εξέλιξη της κατάστασης ανάλογα με 
τις ομάδες χωρών 
μέση ετήσια αύξηση των δαπανών για την ΕΤΑ 
σε τρεις σημαντικούς τομείς κατά την περίοδο 1983/1990 
(πηγή MERIT, EUR, 5897) 
Ιδιωνικός τομέας δημόσιος τομέας Πανεπιστημιακή 
έρευνας έρευνα 
Ευρωπαϊκή ΐΐνωση +4, 7% +3, 4% +6, 1% 
Δυναμικές Ασιατικές +23,6% +14,1% +13,8% 
Οικονομίες (DAE) 
ΑΧ -1, 5% +1, 1% +6, 5% 
Ο παραπάνω πίνακας απεικονίζει την προσπάθεια που καταβάλλουν 
επί μονίμου βάσεως οι "Δυναμικές Ασιατικές Οικονομίες" για -Γ 
δημιουργία δικτύων γνώσεων στα οποία στηρίζεται η τεχνολογική 
τους ανάπτυξη. Οι αποκλίσεις που παρατηρούνται εκφράζουν σαφώς 
10 
την ύπαρξη δύο στρατηγικών ανάπτυξης βασιζόμενων, η μια στην 
καινοτομία και η άλλη στην απλή εκμετάλλευση των υφιστάμενων 
μέσων . 
Τα ειδικευμένα ερευνητικά κέντρα αντιμετώπισαν μείωση των 
χρηματοδοτικών μέσων τους σε επίπεδα που δεν επιτρέπουν πλέον 
την ουσιαστική λειτουργία τους. Ορισμένα εθνικά κέντρα γεωργικής 
έρευνας, για παράδειγμα, δεν διαθέτουν προϋπολογισμό λειτουργίας 
εκτός από την εξωτερική βοήθεια που παρέχεται σε σχέδια και 
έχουν, συνεπώς, κύκλους εργασίας που διέπονται από'τους κύκλους 
των διαδοχικών σχεδίων, με ενδιάμεσες περιόδους παύσης, κατά 
κάποιο τρόπο, των εργασιών. 
Η πλέον σοβαρή περίπτωση είναι χωρίς αμφιβολία αυτή του 
Πανεπιστημίου του οποίου η ερευνητική λειτουργία είναι 
ανύπαρκτη, με αποτέλεσμα να αποδυναμώνεται η ποιότητα της 
παρεχόμενης κατάρτισης. Ταυτόχρονα, η κατάρτιση των ερευνητών 
των ΑΧ πραγματοποιείται σε πανεπιστήμια του Βορρά, έτσι ώστε να 
διευρύνεται το υφιστάμενο χάσμα. 
Σημειώνεται επίσης ότι η κοινωνία των πολιτών, που μόλις άρχισε 
να δημιουργείται στις ΑΧ, δεν έχει συνδεθεί γενικά με τον 
καθορισμό προτεραιοτήτων έρευνας την οποία θεωρεί υπερβολικά 
ακαδημαϊκή και της οποίας δεν αντιλαμβάνεται την πρακτική 
χρησιμότητα. Ακόμη, ο τρόπος με τον οποίο διαδίδονται τα 
αποτελέσματα συμβάλλει ελάχιστα στην ανάπτυξη εθνικού 
τεχνολογικού υπόβαθρου. 
Εφαρμόσθηκαν πρόσφατα προγράμματα με ενθαρρυντικά αποτελέσματα. 
Αυτά βασίζονται συχνά σε συνδυασμένες δράσεις περιφερειακής 
συνεργασίας Νότου - Νότου και Βορρά - Νότου. Αυτό συμβαίνει, 
ιδίως, σε διεθνές επίπεδο για το γεωργικό τομέα με τη δημιουργία 
ενός συνολικού συστήματος για την έρευνα ή στην περίπτωση 
περιφερειακών προγραμμάτων συνεργασίας που εφαρμόζουν η Ένωση 
και ορισμένα κράτη μέλη. 
2. 3. Συμπεράσματα 
Από την πείρα του παρελθόντος συνάγονται τα παρακάτω πρωταρχικά 
διδάγματα: 
• Για όλες τις δραστηριότητες, μικρή πολιτική ορατότητα που 
οφείλεται σε έλλειψη πολιτικού διαλόγου κατά τομείς, πριν από 
την ανάληψη της δράσης. Η κατάσταση αυτή συνεπάγεται εν μέρει 
έλλειψη της κατάλληλης μεθοδολογίας για την ουσιαστική σύνδεση 
ερευνητών και επιχειρηματιών με την ΕΤΑ στις ΑΧ. 
• Για τις δράσεις στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων για την 
ανάπτυξη: 
με πολύ λίγες εξαιρέσεις, ούτε οι χορηγοί ούτε οι ίδιες οι 
ενδιαφερόμενες χώρες δεν έχουν αντιληφθεί σαφώς το σημαντικό 
ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η ΕΤΑ, όσον αφορά τη 
στήριξη μιας σταθερής αναπτυξιακής πολιτικής και, συνεπώς, το 
επίπεδο των επενδύσεων που την αφορούσαν μέχρι σήμερα παρέμεινε 
εντελώς ανεπαρκές. < 
η έλλειψη συνεκτίμησης των θεσμικών πτυχών περιόρισε την 
αποτελεσματικότητα διάσπαρτων δράσεων. 
11 
* Για την επιστημονική συνεργασία: 
- παρά την ανάληψη δράσεων ποιότητας, η έλλειψη του 
κατάλληλου πολιτικού πλαισίου, η άνιση εταιρική σχέση εις βάρος 
του Νότου, η απουσία ειδικών μηχανισμών αξιολόγησης των 
συμπερασμάτων και ο περιορισμένος αριθμός των καλυπτόμενων 
τομέων περιόρισαν τις πραγματικές συνέπειες των δράσεων που 
αναλήφθηκαν για την ανάπτυξη. 
Η νέα στρατηγική είναι ανάγκη να λάβει υπόψη της τα διδάγματα 
αυτά και να καθορίσει ένα συνεκτικό συνολικό πλαίσιο για τη 
διάρθρωση των διαφόρων στοιχείων και το συντονισμό των δράσεων 
των ενδιαφερομένων. 
3. ΣΤΟΧΟΣ, ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΙΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
Ο πολύπλοκος, ευρύς και επείγων χαρακτήρας των προκλήσεων της 
ανάπτυξης απαιτεί νέες λύσεις που θα μπορέσουν να επινοηθούν 
μόνο με τη σημαντική συμβολή της έρευνας. 
Ο γενικός στόχος αποσκοπεί στη χρησιμοποίηση της ΕΤΑ για την 
ανάπτυξη ως στρατηγικού μέσου που θα βοηθήσει τις ΑΧ να μειώσουν 
εντός εύλογης προθεσμίας και έναντι λογικού κόστους το 
αυξανόμενο συνεχώς τεχνολογικό χάσμα που τις χωρίζει από τις 
ανεπτυγμένες χώρες και τις θέτει στο περιθώριο του παγκόσμιου 
ανταγωνισμού. 
Ο στόχος αυτός απαιτεί για την επίτευξη του τον καθορισμό 
ουσιαστικής στρατηγικής στήριξης της ΕΤΑ, που θα επιτρέψει τη 
συντονισμένη κινητοποίηση των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και των ίδιων των ΑΧ. 
3. 1. Οι γενικές αρχές 
Η στρατηγική πρέπει να βασίζεται στις παρακάτω αρχές: 
* Η αρχή της εταιρικής σχέσης χρειάζεται να επιβεβαιωθεί ως 
κατευθυντήρια αρχή της δράσης, τόσον για τον από κοινού 
καθορισμό των προτεραιοτήτων όσο και για την υλοποίηση των 
δράσεων που στηρίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Η απαίτηση αυτή είναι ιδιαιτέρως σημαντική όσον αφορά την ΕΤΑ, 
αν ληφθεί υπόψη η ανάγκη ανάληψης αμοιβαίων μακροπρόθεσμων 
δεσμεύσεων. 
* Η αρχή της διαφοροποίησης, που συμπληρώνει την προηγούμενη 
αρχή, αποσκοπεί στη συνεκτίμηση της ποικιλίας των αναγκών και 
των μέσων συνεργασίας που προσιδιάζουν σε κάθε χώρα ή περιοχή 
ανάλογα με την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική της 
κατάσταση. Περιλαμβάνεται ήδη στη νέα πολιτική διεθνούς 
επιστημονικής συνεργασίας7 και αποτελεί καινοτόμο στοιχείο 
προβληματισμού σχετικά με τη συνεργασία μετά τη Λομέ που 
αναλύεται στο πράσινο βιβλίο. 
[COM(95)489] - Προοπτικές για χη διεθνή συνεργασία στον τομέα της 
έρευνας και χης τεχνολογικής ανάπτυξης. 
12 
Η αρχή αυτή αναμένεται ότι θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα 
της συνεργασίας στον τομέα της ΕΤΑ και θα της εξασφαλίσει 
νομιμότητα και πολιτική ορατότητα. Απαιτείται επίσης να υπάρξει 
η διασφάλιση ότι, πέραν του γενικού στόχου που χαρακτηρίζει τη 
συνεργασία στον τομέα της ΕΤΑ, θα οριστούν με προσοχή επιμέρους 
στόχοι για καθένα από τα σχετικά μέσα. 
* Η αρχή ολοκληρωμένης προσέγγισης για την επίλυση 
συγκεκριμένων προβλημάτων που βασίζεται στη διευκρίνιση του 
ρόλου της παραγωγής επιστημονικών γνώσεων, αφενός, και της 
δημιουργίας ή μεταφοράς τεχνολογιών, αφετέρου. 
Η αρχή αυτή προϋποθέτει έντονη πειθαρχία και στενή συνεργασία 
μεταξύ των ενδιαφερομένων στην κοινωνία των πολιτών και στις 
διάφορες κοινωνικοοικονομικές ομάδες. 
3. 2. Τα στοιχεία της στρατηγικής 
Η ανάπτυξη πολιτικής ΕΤΑ βασίζεται στη συντονισμένη εφαρμογή 
δράσεων σε τρεις διαφορετικούς τομείς. 
Ο πρώτος είναι θεσμικού χαρακτήρα και αφορά τη διαμόρφωση 
πολιτικών ΕΤΑ καθώς και τις νομοθετικές και κανονιστικές 
αποφάσεις που απαιτούνται για τη δημιουργία περιβάλλοντος 
ευνοϊκού για την ανάπτυξη της ΕΤΑ και τις συνέπειες της, ώστε να 
διευκολυνθεί, ιδίως, η ανάληψη δράσης από τον ιδιωτικό τομέα. Η 
δράση στο συγκεκριμένο τομέα πρέπει να αποτελεί προηγούμενο για 
κάθε άλλο τύπο στήριξης, εφόσον αυτή αποτελεί προϋπόθεση για την 
αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητα άλλων δράσεων. 
Ο δεύτερος τομέας αφορά τις ικανότητες έρευνας που απαιτούνται 
για να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες της κοινωνίας και της 
οικονομίας της (υποδομές, ιδίως ανθρώπινοι πόροι). Πρέπει να 
γίνει αντικείμενο νέας προτεραιότητας διότι αποτελεί τη βάση της 
εταιρικής σχέσης που πρέπει να αντικαταστήσει την επιστημονική 
και τεχνική βοήθεια. 
Ο τρίτος τομέας αφορά την επιστημονική και τεχνολογική 
συνεργασία που εγγυάται το άνοιγμα προς το εξωτερικό, απαραίτητο 
για τη διασφάλιση πρόσβασης στις εξωτερικές βάσεις γνώσεων και 
για την ενίσχυση της επιστημονικής ποιότητας. Ο εξελισσόμενος 
προβληματισμός σχετικά με την τεχνολογική καινοτομία πρέπει να 
οδηγήσει στην επινόηση της κατάλληλης μεθοδολογίας για τη 
συνεργασία με στόχο την αγορά. 
Τα εν λόγω στοιχεία της στρατηγικής απαιτείται να συντονίζονται 
για να διασφαλίζεται η συνοχή τους, λαμβανομένης υπόψη της 
στενής αλληλεπίδρασης τους. 
3.3. Καθορισμός του ρόλου των διαφόρων εταίρων 
Η αρχή της εταιρικής σχέσης καθιστά αναγκαίο το σαφή 
προσδιορισμό του ρόλου των εταίρων στα διάφορα στάδια της δράσης 
και στα διάφορα επίπεδα παρέμβασης. 
3. 3. 1. Οι δημόσιες αρχές στις ΑΧ 
Ο κύριος ρόλος τους συνίσταται στον καθορισμό και την εφαρμογή 
εθνικής πολιτικής κατάλληλης για την προώθηση της ανάπτυξης των 
τεχνολογικών επενδύσεων (νομοθεσία σχετικά με τα δικαιώματα 
13 
πνευματικής ιδιοκτησίας για τις τηλεπικοινωνίες, κ. λπ. . . . ) και 
την εξασφάλιση του σχεδιασμού και της χρηματοδότησης κρατικών 
δράσεων, κατά προτίμηση σε συνδυασμό με τις ιδιωτικές 
χρηματοδοτήσεις όταν δικαιολογείται κάτι τέτοιο. Η εξέλιξη των 
νομοθεσιών αναμένεται ότι θα επιτρέψει ιδίως την ανάπτυξη 
περιφερειακής συνεργασίας. 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να προσαρμόσει τη θέση της επί των 
θεμάτων αυτών και να προσδιορίσει τους όρους από τους οποίους θα 
εξαρτάται η παρέμβαση της στο πλαίσιο της Σύμβασης της Λομέ ή 
των κανονισμών για τις χώρες ΑΛΑ ή MEDA. 
Τα κράτη* διαδραματίζουν επίσης ενεργό ρόλο στην ΕΤΑ. Ο ρόλος 
αυτός είναι πιο σημαντικός στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, 
επειδή το μερίδιο της έρευνας που διεξάγει ο δημόσιος τομέας 
είναι σ·αυτά αναλογικά σημαντικότερο από ό, τι στις πιο 
ανεπτυγμένες χώρες. 
Η δράση του κράτους θα ήταν σκόπιμο να επικεντρώνεται στη 
στρατηγική έρευνα, στην καχάρτιοη όοον αφορά ra tr.n ι.οιημονι κή 
επαγγέλματα και στην ενίσχυση της αλληλεπίδρασης μειαξύ δημόσιας 
/ ιδιωτικής έρευνας σε σχέση με τους χρήστες, στο πλαίσιο 
εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων. Οι επιλογές απαιτείται να 
συμβιβάζονται με μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική δέσμευση. 
3. 3. 2. Οι Ευρωπαίοι χορηγοί 
Με βάση τις συγκεκριμένες κοινές αρχές, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα 
πρέπει να αρχίσει διάλογο με τους εταίρους του Νότου για να 
επιτύχει συμφωνία επί των αρχών και να καθορίσει τις 
προτεραιότητες δράσης. 
Οι δράσεις που θα ήταν δυνατό να αναλάβει κατά προτεραιότητα η 
Επίΐβδπί] î\w\οι ε^Μ ίΡλ· κεφ· 4 ): 
• η δημιουργία ή η ενίσχυση των βάσεων του πολιτικού διαλόγου 
για την ΕΤΑ σε συνεργασία με Tq κράτη μέληΡ 
• η στήριξη των θεσμικών μεταρρυθμίσεων, τόσο σε εθνικό όσο 
και σε περιφερειακό επίπεδο (διευκόλυνση της συνεργασίας, 
καθορισμός προτεραιοτήτων . . . ) 
• η ενίσχυση της επιστημονικής συνεργασίας και της 
τεχνολογικής καινοτομίας σε εθνικό, περιφερειακό και 
διεθνές επίπεδο 
• ο συστηματικότερος συντονισμός των θέσεων της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης στο πλαίσιο διεθνών φορέων όσον αφορά το 
συγκεκριμένο θέμα (ΠΟΥ, CNUCED, Παγκόσμια Τράπεζα: GCRAI, 
Γενικό φόρουμ γεωργικής έρευνας, κ. λπ. . ). 
Με την προοπτική ενίσχυσης της συμπληρωματικότητας, τα κράτη 
μέλη θα ήταν δυνατό να προωθούν, όπως συμβαίνει συχνά, τις 
διμερείς δράσεις συνεργασίας που αφορούν την ανάπτυξη των 
επιστημονικών και τεχνολογικών δυνατοτήτων και ανταποκρίνονται 
στις επιστημονικές και τεχνολογικές ανάγκες εθνικού 
ενδιαφέροντος. 
3.3.3. Η κοινωνία των πολιτών και ο ιδιωτικός τομέας 
14 
Στις ΑΧ, όλοι οι συμμετέχοντες στην κοινωνία των πολιτών και 
στον ιδιωτικό τομέα, παραγωγοί ή χρήστες των γνώσεων και της 
τεχνολογίας, παίρνουν συχνά ενεργά μέρος στον καθορισμό των 
προτεραιοτήτων και στην εφαρμογή των ερευνητικών δράσεων. Αυτοί 
θα πρέπει στο εξής να αναλαμβάνουν και ένα μέρος, όλο και 
μεγαλύτερο, της χρηματοδότησης, άμεσης ή έμμεσης, της ΕΤΑ. Για 
το σκοπό αυτό, οφείλουν να οργανωθούν για να προσδιορίσουν τις 
υποχρεώσεις τους και να διατυπώσουν τις ανάγκες τους. 
Στην Ευρώπη, πρέπει να ενθαρρυνθεί η κινητοποίηση του δημόσιου 
και ιδιωτικού τομέα που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη πρωτότυπων 
επιστημονικών και τεχνολογικών συνεργασιών, βάσει προτεραιοτήτων 
που θα αποφασίσουν από κοινού η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες του 
Νότου. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει επίσης ότι οι ενδιαφερόμενοι θα 
οργανωθούν για να συντονίσουν την προσφορά συνεργασίας. 
Αναφέρονται, ως παράδειγμα τέτοιας συνεργασίας μεταξύ 
ενδιαφερομένων, οι πρωτοβουλίες SHARED στον τομέα της ιατρικής 
έρευνας ή ECART και NATURA8, για την ανώτερη κατάρτιση και 
έρευνα στο γεωργικό τομέα. 
4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ: ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 
Η προτεινόμενη στρατηγική αποτελεί ποιοτικό άλμα σε σχέση με τις 
πρακτικές του παρελθόντος. Επικαλείται την αρχή της επικρατούσας 
επιστημονικής και τεχνικής τάσης, η οποία αποσκοπεί στη 
συνεκτίμηση της επιστημονικής και τεχνολογικής συνιστώσας κατά 
την κατάρτιση των προγραμμάτων συνεργασίας και της οποίας η 
συστηματική εφαρμογή θα οδηγήσει σε βαθειά αλλαγή της νοοτροπίας 
όσον αφορά την ΕΤΑ τόσο από την πλευρά των χορηγών όσο και από 
την πλευρά των παραληπτών. 
4. 1. Δύο συμπληρωματικά μέσα που πρέπει να αποκτήσουν συνοχή 
Για την εφαρμογή της κοινοτικής συνεργασίας με τις 
αναπτυσσόμενες χώρες στον τομέα της ΕΤΑ υπάρχουν δύο είδη μέσων: 
* οι δράσεις οικονομικής και τεχνικής συνεργασίας που 
ανταποκρίνονται στους στόχους των εξωτερικών πολιτικών και 
υλοποιούνται μέσω των διαφόρων ειδικών χρηματοδοτικών μέσων 
(σύμβαση της Λομέ, κανονισμοί ΑΛΑ ή MEDA) που καθορίζονται 
ανά περιφέρειες. 
* οι δράσεις διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας που 
ανταποκρίνονται στους στόχους της κοινοτικής πολιτικής 
έρευνας και αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του προγράμματος 
πλαισίου για την ETAD 
Οι δράσεις αυτές οφείλουν να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένους 
στόχους για κάθε είδος μέσου παραμένοντας σε συνοχή με το γενικό 
στόχο της στρατηγικής και τηρώντας τις γενικές αρχές. 
4. 1. 1. Ενίσχυση της θέσης της ΕΤΑ στο πλαίσιο της 
οικονομικής και κοινωνικής συνεργασίας της Ένωσης 
SHARED: Scientist for Health and Research for Development. 
ECART: European Consortium for Agricultural research for the Tropics. 
NATURA: Network of european Agricultural Universities and scientific complexes Related with 
Agricultural development. 
15 
H ETA πρέπει να κατέχει στο εξής πολύ σημαντικότερη θέση στην 
πολιτική συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό θα ήταν σκόπιμο 
να εκφραστεί με δύο ειδών συμπληρωματικές δράσεις : 
* Σημαντική ενίσχυση των δράσεων θεσμικής στήριξης και 
ενίσχυσης των ικανοτήτων στον τομέα της έρευνας. Η 
αποκατάσταση του πανεπιστημίου εντάσσεται σ'αυτό το πλαίσιο. 
* Κατ' εφαρμογή της αρχής της επικρατούσας τάσης, προσθήκη 
συνιστώσας ΕΤΑ στους τομείς συγκέντρωσης του προγραμματισμούϋ 
αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει τη διάθεση πιστώσεων σε ποσοστό 
3 έως 5% σε δράσεις επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας. 
Η ανακοίνωση των στόχων αυτών εκπέμπει έντονο σήμα προς τις 
χώρες του Νότου και θα συμβάλει στην έναρξη διαλόγου για την 
ΕΤΑ. 
Οι δράσεις στήριξης των ικανοτήτων ΕΤΑ θα διαφοροποιηθούν 
ανάλογα με τις περιοχές ή τις χώρες. Στον τομέα αυτό, η 
Κοινότητα θα ενδιαφερθεί ιδιαιτέρως για όλες τις δράσεις 
περιφερειακού χαρακτήρα για τις οποίες αυτή διαθέτει κατάλληλα 
χρηματοδοτικά μέσα και αναγνωρισμένη πείρα. 
Είναι δυνατό να προβλεφθεί, επίσης, ότι από τις πολιτικές 
διαβουλεύσεις με καθεμιά από τις ενδιαφερόμενες περιφέρειες θα 
προκύψουν διαφορετικές προτεραιότητες, ανάλογα με το επίπεδο 
ανάπτυξης των σχετικών χωρών και τους στόχους της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης ακόμη και αν ορισμένοι τομείς είναι εμφανώς κοινοί σε 
όλες τις χώρες. 
4.1.2. Εδραίωση και διαφοροποίηση της συνεργασίας στους 
τομείς επιστήμης και τεχνολογίας (Ε & Τ) με τις 
αναπτυσσόμενες χώρες 
Η συνεργασία στους τομείς Ε & Τ με τις ΑΧ υπάγεται στην πολιτική 
διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας και οφείλει, για το λόγο 
αυτό, να ανταποκρίνεται στην αρχή του αμοιβαίου συμφέροντος. 
Στόχος της είναι επίσης η στήριξη της αναπτυξιακής και της 
οικονομικής συνεργασίας με τις εν λόγω χώρες. Για το σκοπό αυτό, 
θα πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα της νέας στρατηγικής. 
Το 5ο πρόγραμμα πλαίσιο , η κατάρτιση του οποίου βρίσκεται σε 
εξέλιξη, είναι σκόπιμο να ακολουθήσει συγκεκριμένη δράση 
θεματικού χαρακτήρα σε σχέση με τους προβληματισμούς για την 
ανάπτυξη, θα επιτρέψει στους επιστήμονες της ΕΕ και των ΑΧ να 
αναλάβουν μαζί ουσιαστικές δράσεις έρευνας με τη συμμετοχή νέων 
ερευνητών μέσω του συστήματος κατάλληλων υποτροφιών. Η 
διαμόρφωση του πρέπει να λάβει υπόψη τα διδάγματα του 
παρελθόντος και να βρίσκεται σε συνοχή με τους στόχους και τις 
αρχές της νέας συνολικής στρατηγικής, θα επιτύχει με τον τ^ρότιο 
αυτό πολιτική νομιμότητα και προβολή που μέχρι σήμερα έλειπαν. 
θα ευνοηθεί από την ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου και των 
ικανοτήτων έρευνας του Νότου, που θα επιτρέψουν την εξισορρόπηση 
της εταιρικής σχέσης και τη διάρκεια της. 
Οι διαβουλεύσεις με τις δημόσιες αρχές και την κοινωνία των 
πολιτών θα επιτρέψουν τον καλύτερο καθορισμό των περιφερειακών 
προτεραιοτήτων και θα ενισχύσουν τις συνέπειες των αποτελεσμάτων 
και την αξιοποίηση τους. 
16 
Προς συμπλήρωση της θεματικής προσέγγισης που αφορά όλες τις ΑΧ, 
απαιτείται μια νέα ευελιξία, ώστε να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες 
που είναι χαρακτηριστικές για ορισμένες χώρες ή περιοχές. Για να 
γίνει αυτό, απαιτείται ο καθορισμός ειδικών μέτρων, ιδίως για 
τις ανερχόμενες οικονομίες, για την προετοιμασία και την 
πλαισίωση της συμμετοχής τους στα κάθετα θεματικά προγράμματα 
του πέμπτου προγράμματος πλαισίου 9. 
Η ενίσχυση που παρέχεται στη συνεργασία Ε & Τ με τις ΑΧ πρέπει 
να είναι επαρκής για να λάβει υπόψη αυτή τη διπλή προσέγγιση και 
να εξασφαλίζει συνοχή με τα άλλα χρησιμοποιούμενα μέσα, ώστε να 
είναι σε θέση να ανταποκριθεί στους στόχους της εν λόγω 
συνολικής στρατηγικής. 
4. 2. Οι τομείς δράσης 
Συνέπεια της αρχής της εταιρικής σχέσης θα αποτελεί ο από κοινού 
καθορισμός των τομέων παρέμβασης της Ένωσης και των εταίρων της, 
με συνεκτίμηση των πολιτιστικών διαφορών. Αυτό προϋποθέτει τον 
σαφή προσδιορισμό εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 
προτεραιοτήτων της, πριν από την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου με 
τους εταίρους της. 
Η Ένωση θα ήταν σκόπιμο να καθορίσει τις προτεραιότητες της 
λαμβάνοντας υπόψη τα παρακάτω κριτήρια: 
• Την προώθηση πολιτικών και πολιτιστικών στόχων, όπως οι 
στόχοι της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα 
της συνεργασίας για την ανάπτυξη. 
• Το ενδεχόμενο ταχείας επίδρασης στην αειφόρο ανάπτυξη 
ή/και στην ένταξη στην παγκόσμια οικονομία. 
• Την ύπαρξη ευρωπαϊκού επιστημονικού δυναμικού που θα 
πρέπει να διατηρηθεί ή να δημιουργηθεί με την 
επιστημονική συνεργασία. 
• Τη διευκόλυνση ενδεχόμενων εμπορικών ικανοτήτων 
(τεχνολογίες επικοινωνιών, ορισμένοι τομείς βιομηχανικής 
συμπληρωματικότητας, . . . ) και την ενίσχυση της παρουσίας 
των οικονομικών παραγόντων σε αγορές υπό επέκταση και 
έντονα ανταγωνιστικές. 
• Την ανάγκη πρόσβασης σε φυσικές, βιολογικές ή κοινωνικές 
καταστάσεις απαραίτητες για την εξέλιξη των γνώσεων, 
χρήσιμες για την ίδια την Ευρώπη. 
Τα σημεία αυτά θα επιτρέψουν τον καθορισμό των προτεραιοτήτων 
για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. 
Είναι δυνατό να αναφερθούν ενδεικτικά ορισμένες προτεραιότητες 
που ικανοποιούν τα συγκεκριμένα κριτήρια στους κύριους τομείς 
που στηρίζονται από τη συνεργασία για την ανάπτυξη η εφαρμογή 
της οποίας θα απαιτήσει τη διάθεση ενός ή δύο κοινοτικών μέσων. 
[COM 96(344)] (Προαγωγή της συνεργασ'ιας στον τομέα της ΕΤΑ με τις 
ανερχόμενες οικονομ'ιες) - Ανακοίνωση για τη Μεσόγειο σε εξέλιξη. 
17 
Διαχείριση των φυσικών πόρων και γεωργία, αλιεία, 
γεωργικές βιομηχανίες. Αυτοί είναι δύο τομείς στους 
οποίους υπάρχουν ήδη εταιρικές σχέσεις οι οποίες είναι 
δυνατό να ενισχυθούν. Προβάλλονται σχετικά δύο σημαντικές 
προκλήσεις: η διάρκεια της ανάπτυξης και η επισιτιστική 
ασφάλεια. Η προσαρμογή στην τοπική/περιφερειακή (αστική) 
ζήτηση και στη διεθνή αγορά θα πρέπει να αποτελεί 
καθοριστικό στόχο των επιλεγόμενων δράσεων και θα ήταν 
δυνατό να αφορά κατά προτεραιότητα: 
— Στο θεσμικό πλαίσιο, στήριξη των 
(υπο)περιφερειακών μηχανισμών συνεργασίας που 
διαρθρώνονται στο πλαίσιο του συνολικού 
συστήματος γεωργικής έρευνας για την ανάπτυξη. 10 
— Στο λειτουργικό πλαίσιο, κατά προτεραιότητα 
στήριξη στα περιφερειακά προγράμματα. 
— Για τη συνεργασία Ε&Τ, αύξηση της συγκέντρωσης 
σε θέματα που είναι δυνατό να έχουν ουσιαστικές 
συνέπειες ικανές να κινητοποιήσουν τον ιδιωτικό 
τομέα. 
Η υγεία αποτελεί τομέα στον οποίο οι ενισχύσεις αυξάνονται 
συνεχώς. Οι έρευνες στον τομέα της βιοΐατρικής που 
παραμένουν επείγουσες (λιγότερο από το 2% των ερευνών 
αφορά τις τροπικές ασθένειες!) είναι ανάγκη να 
συμπληρωθούν με νέες προσπάθειες για τη δημόσια υγεία. 
Τα θέματα που έχουν σχέση με τη 'δημογραφία και την 
εποίκιση^ σε συνδυασμό με τα προβλήματα αστικοποίησης και 
χωροταξίας καθώς και με τα προβλήματα μεταφοράς και 
διακίνησης που αυτά συνεπάγονται, θα πρέπει να αποκτήσουν 
τη σημασία που δεν τους δόθηκε κατά το παρελθόν. 
Τα θέματα σχετικά με την ενέργεια έχουν ζωτική σημασία για 
τις ΑΧ. Ο τομέας αυτός απαιτείται να συμπεριληφθεί τόσο 
στην αναπτυξιακή βοήθεια όσο και στη δράση διεθνούς 
συνεργασίας. 
• // διάδοση των πληροφοριών και οι επικοινωνίες^ 
εμφανίζονται σήμερα ως απαραίτητο στήριγμα κάθε 
αναπτυξιακής πολιτικής11. Διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο για 
την ΕΤΑ επιτρέποντας τη σύνδεση των ερευνητών με δίκτυα 
και μειώνοντας τις επιπτώσεις από τη διασπορά των ομάδων. 
Οι δράσεις τεχνολογικής συνεργασίας θα βασιστούν σε 
προτάσεις που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου 
ανακοίνωσης για την "κοινωνία των πληροφοριών και την 
ανάπτυξη". 
10 Τα εθνικά συστήματα γεωργικής έρευνας(SNRA) εντάσσονται σε 
περιφερειακά φόρουμ (FARA για την Αφρική νοτίως της Σαχάρας, LAC για 
χη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, APAARI για Ασ'ια- Ειρηνικό και 
AARINENA για τη Βόρειο Αφρική και χη Μέση Αναχολή. Δΰο φόρουμ (LAC 
και FARA) βασίζονται σε υποπεριφερειακές οργανώσεις; CORAF, ASARECA 
και SACCAR στην Αφρική και PROCCI»s για χη Λαχινική Αμερική. 
11 βλ. COM: *ΚοινωνΊες χων πληροφοριών και ανάπχυξη" (συντάσσεται). 
18 
Οι συνεργασίες όσον αφορά τον ανταγωνισμό σε άλλους 
τεχνολογικούς και σχετικούς με τη βιομηχανία τομείς 
(συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών επικοινωνιών, πληροφοριών 
και ενέργειας) θα πρέπει να διαμορφωθούν με βάση το αμοιβαίο 
συμφέρον. Η προσφορά κοινοτικής συνεργασίας θα πρέπει να λάβει 
υπόψη τα συμφέροντα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και να ενθαρρύνει 
τη συμμετοχή της, ιδίως στις χώρες ή τις περιοχές που σημειώνουν 
έντονη ανάπτυξη. Η προσφορά αυτή θα πρέπει να βρει την αναγκαία 
ισορροπία μεταξύ της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας και 
οι λεπτομέρειες διαμόρφωσης της θα πρέπει να καθοριστούν 
ανάλογα. 
Μεταξύ των "κάθετων" πρωταρχικών δράσεων που πρέπει να 
αναληφθούν, η Κοινότητα απαιτείται να στηρίξει όλα τα ερευνητικά 
ιδρύματα και την κατάρτιση ερευνητών επιτόπου. Είναι επίσης 
ανάγκη αυτή να αναβαθμίσει το πανεπιστήμιο, όσον αφορά τη 
λειτουργία επεξεργασίας και διάδοσης γνώσεων, ιδίως, στις 
λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όπου η κατάσταση είναι δραματική. Η 
σύναψη μακροπρόθεσμων συμβατικών σχέσεων μεταξύ των 
πανεπιστημίων της Ευρώπης και του Νότου και των οικονομικών τους 
εταίρων, αφενός, και η ενίσχυση των δεσμών μεταξύ πανεπιστημίων 
του Νότου, αφετέρου, αποτελούν δράσεις σημαντικού πολιτικού 
περιεχομένου για την ΕΕ. Οι δράσεις αυτές θα επιτρέψουν την 
ανάπτυξη πολιτιστικών δεσμών με τις χώρες του Νότου με 
ταυτόχρονο έλεγχο στην περίπτωση αυτή του αριθμού και της 
διάρκειας παραμονής στην Ευρώπη υποψήφιων διδακτόρων και 
ερευνητών. Κάτι τέτοιο μπορεί επίσης να συμβάλει στην παραμονή ή 
την επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους υποψήφιων διδακτόρων και 
ερευνητών που βρίσκονται στο εξωτερικό. 
5. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ 
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ 
Η εφαρμογή της προτεινόμενης στρατηγικής απαιτείται να είναι 
σύμφωνη με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζει η συνθήκη για 
την Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τη συνοχή και τη 
συμπληρωματικότητα. 
5.1. Συνοχή των κοινοτικών πολιτικών 
Προτείνοντας ένα κοινό γενικό στόχο και δράσεις που 
αλληλοσυμπληρώνονται και βασίζονται σε προτεραιότητες που έχουν 
καθοριστεί από κοινού με τις χώρες, η στρατηγική παρέχει ένα 
πλαίσιο συνοχής μεταξύ των εξωτερικών πολιτικών και της 
πολιτικής έρευνας με τις ΑΧ. 
Η θέση της σε εφαρμογή θα απαιτήσει συνεχή συντονισμό μεταξύ των 
υπηρεσιών. Η Επιτροπή ανέλαβε ήδη τη δέσμευση να πραγματοποιήσει 
το συντονισμό αυτό στο πλαίσιο της εφαρμογής του 4ου 
προγράμματος πλαισίου για την έρευνα κα την τεχνολογική ανάπτυξη 
(PCRD) και στο πλαίσιο του 5ου προγράμματος πλαισίου, 
οργανώνοντας διαβουλεύσεις μεταξύ των υπηρεσιών που ασχολούνται 
με τη διεθνή δράση. Οι πρωτοβουλίες αυτές οφείλουν, ωστόσο, να 
διευρυνθούν και να συστηματικοποιηθούν. 
Για να είναι απολύτως αποτελεσματικός, ο εσωτερικός συντονισμός 
πρέπει να ενισχυθεί και οπωσδήποτε να εξελιχθεί προς μια 
περισσότερο θεσμική μορφή, βάσει σαφώς καθορισμένης εντολής, θα 
ήταν δυνατό να αναληφθεί από "μια ομάδα επιστημονικών 
προοπτικών" που ενδέχεται να συσταθεί. 
19 
Ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των κεντρικών υπηρεσιών της Επιτροπής 
στον τομέα της ΕΤΑ θα επιτρέψει αποτελεσματικότερο συντονισμό. 
5. 2. Συμπληρωματικότητα με τα κράτη μέλη 
Η στρατηγική βασίζεται στη συμπληρωματικότητα των δράσεων που 
έχουν αναλάβει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη, τόσο σε διεθνές 
επίπεδο όσο και σε επίπεδο αναπτυσσομένων χωρών. Κάτι τέτοιο 
προϋποθέτει ότι τα κράτη μέλη ενισχύουν επίσης την εσωτερική 
συνοχή των διαφόρων δράσεων στον τομέα της ΕΤΑ που έχουν 
αναληφθεί από κοινού με τις ΑΧ. 
θα ενισχυθούν ο ρόλος και η αποτελεσματικότητα της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. 
Η Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την Γεωργική Έρευνα (EIARD)12 
αποτελεί συντονιστικό μηχανισμό που επέτρεψε, μεταξύ άλλων, να 
καταστεί ορατή η συμβολή της Ένωσης στο GCRAI (40% του ετήσιου 
προϋπολογισμού, σύνολο Επιτροπής και κρατών μελών), που έδωσε 
στην Ευρώπη τη θέση που της αξίζει. Ο εν λόγω συντονιστικός 
μηχανισμός πρέπει να ενισχυθεί. 
Σε άλλους τομείς - όπως αυτός της υγείας - είναι ανάγκη να 
αναπτυχθεί, επίσης, ένας προβληματισμός για παρόμοιους 
μηχανισμούς που επιτρέπουν το συντονισμό των θέσεων της ΕΕ στο 
διεθνή χώρο. 
Η συμπληρωματικότητα σε επίπεδο χωρών του Νότου αρχίζει με 
περισσότερο διαφανή και διαρθρωμένη αμοιβαία ενημέρωση. Η μελέτη 
INCO-POL13 αποτελεί σχετικό παράδειγμα. Η Επιτροπή προτείνει την 
καθιέρωση τέτοιου είδους συντονισμού σε ορισμένες περιφέρειες, 
τις οποίες το Συμβούλιο θεωρεί στρατηγικής σημασίας. 
5.3 Οργάνωση πολιτικού διαλόγου για την ΕΤΑ με τις περιοχές 
του Νότου. 
Η επιλογή της ολοκληρωμένης και συνολικής αυτής προσέγγισης 
απαιτεί τη διενέργεια, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη, πολιτικού 
διαλόγου με τις ΑΧ, για τον καθορισμό ενός πλαισίου δράσης σε 
περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, που θα ενταχθεί στο γενικό 
πλαίσιο των εξωτερικών σχέσεων της Ένωσης. 
Η Επιτροπή προτείνει να συμβάλει στη διενέργεια αυτού του 
πολιτικού διαλόγου που πρέπει να καθορίσει ένα κοινό πλαίσιο 
συνοχής με τις κοινοτικές δραστηριότητες ΕΤΑ καθώς και ένα 
πλαίσιο δράσης για την ενίσχυση της συμπληρωματικότητας με τα 
κράτη μέλη. 
12 Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο σχετικά με 
την Ευρωπαϊκή πρωτοβουλ'ια για την Γεωργική Έρευνα για την ανάπτυξη, 
ετοιμάζεται 
13 INCO-POL: μελέτη χρημαχοδοχηθείσα από χην Επιχροπή σχο πλα'ισιο χου 
INCO που αποσκοπεϊ, σε συμφων'ια με χα κράχη μέλη, σχην απογραφή σε 
περιφερειακή βάση, χων πολιχικών ενίσχυσης χης έρευνας χων κραχών 
μελών. 
20 
Το ευρωμεσογειακό μοντέλο επιστημονικής συνεργασίας αποτελεί 
παράδειγμα για άλλες περιφέρειες του Νότου, όσον αφορά τόσο τα 
επιτεύγματα όσο και τα όρια του. 
21 
Συμπεράσματα 
Λόγω του πολύπλοκου, ευρύ και επείγοντα χαρακτήρα των 
προκλήσεων, η Επιτροπή υπενθυμίζει τον όλο και πιο στρατηγικό 
ρόλο που απαιτείται να διαδραματίσει η ΕΤΑ για να στηρίξει την 
αειφόρο ανάπτυξη στις αναπτυσσόμενες χώρες και να -επιτρέψει την 
επίτευξη των κοινοτικών στόχων συνεργασίας για την ανάπτυξη. 
Από τα διδάγματα του παρελθόντος συνάγεται ότι μόνο μια συνολική 
προσέγγιση βασισμένη σε ένα μοντέλο ενισχύσεων προς την επιστήμη 
μπορεί να εγγυηθεί τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα της 
εφαρμογής των πολιτικών ανάπτυξης και έρευνας. 
Θεωρεί ότι η προετοιμασία του 5ου προγράμματος πλαισίου και ο 
προβληματισμός που έχει αναπτυχθεί με το πράσινο βιβλίο για τη 
μελλοντική συνεργασία με τις ΑΧ, αποτελούν δύο σημαντικές 
ευκαιρίες για να μετατραπούν οι διαπιστώσεις σε πράξεις. 
Προτείνει να λαμβάνεται στο εξής η ΕΤΑ υπόψη συστηματικά στις 
επιμέρους προσεγγίσεις κατά τομείς. 
Υπογραμμίζει την ανάγκη εδραίωσης, στο πλαίσιο του προγράμματος 
διεθνούς συνεργασίας του 5ου προγράμματος πλαισίου, της 
συγκεκριμένης δραστηριότητας επιστημονικής και τεχνικής 
συνεργασίας για την ανάπτυξη ως αναπόσπαστου μέρους της εν λόγω 
στρατηγικής. Υπογραμμίζει, εξάλλου, το ενδιαφέρον για υλοποίηση 
των μέτρων που επιτρέπουν την ενίσχυση της πρόσβασης των χωρών 
με ανερχόμενη οικονομία στο πρόγραμμα-πλαίσιο και για την 
ανάπτυξη επιστημονικών και τεχνολογικών συνεργασιών που θα 
διευκολύνουν την πρόσβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στις εν 
λόγω αγορές που σημειώνουν έντονη ανάπτυξη. 
Τέλος, η Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση, σε συντονισμό με τα 
κράτη μέλη, του πολιτικού διαλόγου στον εν λόγω στρατηγικό 
τομέα, ενόψει της καθιέρωσης ουσιαστικής συνεργασίας με τις εν 
λόγω χώρες και περιοχές. 
************* 
********* 
22 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 174 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR π 15 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-163-GR-C 
ISBN 92-78-18769-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
*j