Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο για την "Βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών στους θαλάσσιους λιμένες: βασικό στοιχείο των ευρωπαϊκών μεταφορών" και την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την Πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών,

- το "Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη 'Δημόσια χρηματοδότηση και τις πρακτικές τιμολόγησης στους θαλάσσιους λιμένες της Κοινότητας' (με βάση τις πληροφορίες που παρείχαν τα κράτη μέλη)", και

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις 'Διατυπώσεις υποβολής δηλώσεων για τα πλοία κατά τον κατάπλου και τον απόπλου από τους κοινοτικούς λιμένες'"

(2002/C 19/02)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο "Βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών στους θαλάσσιους λιμένες: βασικό στοιχείο των ευρωπαϊκών μεταφορών· και την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών" [COM(2001) 35 τελικό - 2001/0047(COD)]· το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημόσια χρηματοδότηση και τις πρακτικές τιμολόγησης στους θαλάσσιους λιμένες της Κοινότητας (με βάση τις πληροφορίες που παρείχαν τα κράτη μέλη) (SEC(2001) 234· και την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατυπώσεις υποβολής δηλώσεων για τα πλοία κατά τον κατάπλου και απόπλου από τους κοινοτικούς λιμένες" [COM(2001) 46 τελικό - 2001/0026(COD)](1)·

έχοντας υπόψη τις αποφάσεις του Συμβουλίου της 26ης Φεβρουαρίου και 13ης Μαρτίου 2001 με τις οποίες ζητεί τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 265, παράγραφος 1 και 80 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 13ης Ιουνίου 2000, με την οποία αναθέτει την επεξεργασία της γνωμοδότησης στην επιτροπή 3 "Διευρωπαϊκά δίκτυα, μεταφορές, κοινωνία των πληροφοριών"·

έχοντας υπόψη την απόφαση 1692/96/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών·

έχοντας υπόψη την οδηγία 2000/52/ΕΚ σχετικά με τη διαφάνεια των δημοσιονομικών σχέσεων μεταξύ κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων τους·

έχοντας υπόψη την οδηγία 98/41/ΕΚ σχετικά με την εγγραφή των επιβατών σε επιβατικά πλοία που πραγματοποιούν ταξίδια από και προς τους λιμένες των κρατών μελών της Κοινότητας·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθέτησε, η επιτροπή 3 στις 4 Ιουλίου 2001 (CdR 161/2001 rév.) με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Lamberti, (I/ΕΣΚ)·

εκτιμώντας τη σημασία που έχουν αποκτήσει ήδη οι θαλάσσιες μεταφορές στο εσωτερικό της Κοινότητας και την ανάγκη αυξήσεώς τους προκειμένου να δημιουργηθεί ένα αποτελεσματικό πολυτροπικό δίκτυο μεταφορών ως εναλλακτική λύση προς τις χερσαίες μεταφορές·

εκτιμώντας ότι οι λιμένες αποκτούν καίρια σημασία για την υλοποίηση όσων αναφέρθηκαν στο προηγούμενο σημείο, πράγμα που καθιστά απαραίτητη συνεπώς την παρέμβαση σε κοινοτικό επίπεδο για την καθιέρωση προτύπων ώστε με την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας, να δημιουργηθεί το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει την τήρηση των αρχών του ανταγωνισμού και των θεμελιωδών ελευθεριών που διατυπώνονται στη Συνθήκη της ΕΕ και προκειμένου να καταστούν αποτελεσματικότερες οι διαδικασίες που ισχύουν σήμερα όσον αφορά τους λιμένες·

εκτιμώντας τη σημασία που αποκτά η ανάπτυξη των λιμένων για τις παραθαλάσσιες περιοχές και για τις τοπικές αρχές δεδομένου ότι έχει σοβαρότατη επίδραση στην πλήρη οικονομική ανάπτυξη του κοινωνικού συνόλου·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 40ή σύνοδο ολομέλειάς της, της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2001 (συνεδρίαση της 20ής Σεπτεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατυπώσεις υποβολής δηλώσεων για τα πλοία κατά τον κατάπλου και απόπλου από τους κοινοτικούς λιμένες

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. συμφωνεί πλήρως με την οδηγία, σκοπός της οποίας είναι η προαγωγή των θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων με την απλοποίηση των διατυπώσεων υποβολής δηλώσεων για τα πλοία κατά τον κατάπλου και απόπλου από τους λιμένες.

1.2. συμφωνεί συνεπώς ότι τα κράτη μέλη είναι απαραίτητο να αναγνωρίσουν τα τυποποιημένα έγγραφα ΙMO (που προβλέπονται από τη σύμβαση ΙMO, FAL) σχετικά με:

- το έντυπο ΙMO, FAL αριθ. 1 "Γενική δήλωση" που παρέχει πληροφορίες σχετικά με το πλοίο·

- το έντυπο ΙMO, FAL αριθ. 3 "Δήλωση για εφόδια του πλοίου"·

- το έντυπο ΙMO, FAL αριθ. 4 "Δήλωση για τα προσωπικά είδη του πληρώματος"·

- το έντυπο ΙMO, FAL αριθ. 5 "Κατάσταση του πληρώματος" που περιέχει πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό και τη σύνθεση του πληρώματος·

- το έντυπο ΙMO, FAL αριθ. 6 "Κατάσταση επιβατών", για τα πλοία με άδεια μεταφοράς δώδεκα ή λιγότερων επιβατών.

1.3. συμφωνεί ότι δεν είναι σκόπιμη η χρήση εντύπων ΙMO, FAL όσον αφορά:

- το έντυπο ΙMO, FAL αριθ. 6 "Δηλωτική κατάσταση φορτίου", δεδομένου ότι θα επιβάρυνε το διοικητικό κόστος των θαλάσσιων μεταφορών, αντί να το απλοποιεί, επειδή τα στοιχεία που απαιτούνται από το έντυπο περιέχονται ήδη στα "δηλωτικά φορτίου" που χρησιμοποιούνται τόσο για εμπορικούς όσο και διοικητικούς σκοπούς των πλοίων·

- το έντυπο ΙMO, FAL αριθ. 2 για τα πλοία με άδεια μεταφοράς δώδεκα ή λιγότερων επιβατών δεδομένου ότι η νομοθεσία της οδηγίας 98/41/ΕΚ απαιτεί περισσότερες και πιο λεπτομερείς πληροφορίες (όπως π.χ. η ενδεχόμενη παροχή ειδικής φροντίδας ή βοήθειας) που δεν προβλέπονται στο εν λόγω έντυπο ΙMO με σκοπό την προστασία της ζωής κατά τον πλου.

1.4. εγκρίνει τις ειδικές τεχνικές που προβλέπονται για τα έντυπα καθώς και την ανάγκη εκ μέρους των αρμόδιων αρχών για τη διενέργεια ελέγχων να αναγνωρίζουν την εγκυρότητα των στοιχείων που μεταβιβάζονται με οιοδήποτε νόμιμο μέσο, όπως οι τεχνικές αυτόματης επεξεργασίας των δεδομένων.

1.5. συμφωνεί με τη διαδικασία που προβλέπεται για τις ενδεχόμενες τροποποιήσεις των παραρτημάτων της οδηγίας και των αναφορών στα μέσα του ΙΜΟ σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 5.

1.6. θεωρεί σκόπιμο ο όρος που προβλέπεται στο άρθρο 7 για την εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών από πλευράς κρατών μελών να τεθεί σε ισχύ εντός ενός έτους από την ημερομηνία εγκρίσεως της οδηγίας.

2. Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. συμφωνεί ότι η πολιτική λιμένων πρέπει να εξακολουθήσει να διαμορφώνεται με βάση θεωρήσεις της βιομηχανικής πολιτικής και της πολιτικής των μεταφορών και λαμβάνοντας υπόψη κυρίως τον εμπορικό τομέα και τον τομέα των επιχειρήσεων. Θα πρέπει να εξαλειφθούν τα εμπόδια κατά την είσοδο και τα μονοπώλια ιδιωτικής ή δημόσιας φύσεως τα σχετικά, π.χ., με την πλοήγηση, τη ρυμούλκηση, την αγκυροβόληση και τη συντήρηση.

2.2. θεωρεί σκόπιμο να διασαφηνισθεί ότι η εφαρμογή της οδηγίας καλύπτει επίσης και τις τυπικές λιμενικές υπηρεσίες οι οποίες και αν ακόμη παρέχονται κοντά σε στόμια ποταμών, αναγνωρίζεται εντούτοις ότι παρέχονται σε θαλάσσιους λιμένες.

2.3. θεωρεί σκόπιμο να διευκρινισθούν καλύτερα οι διατάξεις του άρθρου 6, εδάφιο 5, δεδομένου ότι η οδηγία απαιτεί ρητώς από τα κράτη μέλη να εγγυώνται την εφαρμογή της ίδιας κοινωνικής νομοθεσίας.

2.4. σε ό,τι αφορά τους περιορισμούς του αριθμού παρόχων λιμενικών υπηρεσιών (άρθρο 7), θεωρεί ότι η βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της διαφάνειας καθώς η ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών θα μπορούσε να διασφαλισθεί όχι τόσο με την εξάλειψη των περιορισμών, αλλά με την εξασφάλιση και την πρόσβαση στην αγορά των δυνητικών παρόχων υπηρεσιών δια μέσου της εφαρμογής των διαδικασιών υποβολής προσφορών σύμφωνα με τις σχετικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.

Επιπλέον θεωρεί ότι η διάταξη σύμφωνα με την οποία η αρμόδια αρχή χορηγεί άδεια σε τουλάχιστον δύο παρόχους υπηρεσιών για κάθε κατηγορία μεταφερόμενου φορτίου παρουσιάζει δυσχέρειες ως προς την εφαρμογή της και είναι ασύμβατη με ορισμένες τυπολογίες μεταφορών, διότι πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι κωλύματα της διατάξεως αυτής δεν είναι μόνο ο διαθέσιμος χώρος ή χωρητικότητα - που προβλέπονται ως όροι βάσει των οποίων εφαρμόζονται οι περιορισμοί των παρόχων υπηρεσιών - αλλά και κίνητρα οικονομικής αποτελεσματικότητας, διαστάσεις της αγοράς και οικονομική επιβίωση των επιχειρήσεων. Το πεδίο εφαρμογής των τεχνοναυτιλιακών υπηρεσιών θα πρέπει να επεκταθεί τόσο στην είσοδο σε θαλάσσιους λιμένες όσο και σε ποταμούς που οδηγούν σε λιμένες. Επιπλέον, η οδηγία θα πρέπει να προσφέρει τη δυνατότητα συνδυασμού των υπηρεσιών λιμενικής, θαλάσσιας και ποτάμιας πλοήγησης μέσω προκήρυξης διαγωνισμών. Χρειάζεται επίσης να αξιολογηθούν προσεκτικά τα προβλήματα που συνδέονται με την ασφάλεια όσον αφορά την ενσωμάτωση των προδιαγραφών που αναφέρονται στις τεχνοναυτιλιακές υπηρεσίες (με ιδιαίτερη αναφορά κυρίως στην πλοήγηση) που χαρακτηρίζονται ως γενικές υπηρεσίες με εντελώς ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, ακόμη και από την άποψη της επαγγελματικότητας. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφάλεια των λιμένων, η ΕΤΠ τονίζει είναι σκόπιμο να αποκλειστούν από το πεδίο εφαρμογής της αυτοεξυπηρέτησης.

2.5. θεωρεί ότι η οδηγία θα πρέπει να καταστήσει σαφές κατά πόσον οι δεσμεύσεις ως προς το διαθέσιμο χώρο ή τη χωρητικότητα που προβλέπονται στο άρθρο 7 απορρέουν από πραγματική κατάσταση ή από διατάξεις που θα πρέπει να εφαρμοστούν από την αρμόδια αρχή πρέπει να δοθούν παραδείγματα αναφορικά με τις "εξαιρετικές περιστάσεις" και να καθορισθεί η έννοια της "κατηγορίας φορτίου".

2.6. εγκρίνει το γεγονός ότι οι διαδικασίες επιλογής πρέπει να βασίζονται απαραιτήτως σε κριτήρια διαφάνειας και αντικειμενικότητας και ότι τα κριτήρια επιλογής πρέπει να είναι ανάλογα, άνευ διακρίσεων και σχετικά. Αναφορικά με το άρθρο 8, εδάφιο 6 θεωρεί επίσης ότι η αρχή της μη διακρίσεως που προβλέπεται στο άρθρο 12 εδάφιο 4 και η δυνατότητα προσφυγής του άρθρου 13 θα πρέπει να είναι επαρκείς για να μη προβλέπεται ο ορισμός εκ μέρους των κρατών μελών άλλης αρχής στην οποία θα ανατεθεί η εξέταση των διαδικασιών επιλογής περί των οποίων πρόκειται.

2.7. θεωρεί υπερβολικά περιορισμένη τη μέγιστη διάρκεια που προβλέπεται για τις άδειες του άρθρου 9. Και τούτο διότι τα προβλεπόμενα χρονικά διαστήματα δεν επαρκούν σε περίπτωση επενδύσεων που πραγματοποιούνται από τους φορείς στους οποίους έχει χορηγηθεί άδεια. Αυτό θα μπορούσε συνεπώς να έχει ως αποτέλεσμα την ελάττωση της τάσεως προς επενδύσεις και επακόλουθη μείωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος των λιμένων.

2.8. κρίνει σκόπιμο βάσει της αρχής της επικουρικότητας, να προσδιορίσει η οδηγία την ισχύ και τα όρια της αυτοεξυπηρέτησης (άρθρο 11) και να διευκρινίσει ότι τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να θέτουν σε εφαρμογή όσον αφορά την χορήγηση άδειας αυτοεξυπηρέτησης, λιγότερο περιοριστικούς κανόνες σε σύγκριση με εκείνους που εφαρμόζονται για τους παρόχους αυτής της υπηρεσίας.

2.9. θεωρεί ότι το μεταβατικό καθεστώς που προβλέπεται στο άρθρο 16 πρέπει να επανεξετασθεί με σκοπό τη χρονική επέκτασή του, λόγω των επιπτώσεων που έχει η καθιέρωση των νέων ρυθμιστικών κανόνων.

2.10. η ΕΤΠ έχει τη γνώμη ότι πρέπει να δημιουργηθούν ισότιμες συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών λιμένων και εντός των ευρωπαϊκών λιμένων. Αυτό συνεπάγεται συγκεκριμένα ότι πρέπει να υπάρξει δημοσιονομική διαφάνεια μεταξύ των κρατών μελών και των δημόσιων επιχειρήσεων και των παρόχων λιμενικών υπηρεσιών.

Η Επιτροπή των Περιφερειών εγκρίνει συνεπώς σε γενικές γραμμές το περιεχόμενο του εγγράφου της Επιτροπής με τις παρατηρήσεις που προαναφέρθηκαν.

3. Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής για τη δημόσια χρηματοδότηση και τις πρακτικές τιμολόγησης στους θαλάσσιους λιμένες της Κοινότητας

Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το εξεταζόμενο έγγραφο εργασίας, επισημαίνει όμως ότι χρειάζεται να εξετασθούν σε μεγαλύτερο βάθος ορισμένες πτυχές του θέματος, που δεν θεωρούνται επαρκώς σαφείς από την ίδια την Επιτροπή επί τη βάσει των αποτελεσμάτων της απογραφής, πριν από την κατάρτιση ρυθμιστικών προτάσεων.

Γενικές παρατηρήσεις

Η Επιτροπή των Περιφερειών

υποστηρίζει όλα τα μέτρα που αποβλέπουν στην ανάπτυξη των ευρωπαϊκών λιμένων και των θαλάσσιων μεταφορών.

θεωρεί συνολικώς θετικά τα μέτρα που προτείνονται από την Επιτροπή για τη βελτίωση των θαλάσσιων μεταφορών μέσω της απλοποίησης των διαδικασιών, με ιδιαίτερη αναφορά στις μεταφορές μικρών αποστάσεων, στο μέτρο που δημιουργούνται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι κατάλληλοι όροι για τη βιώσιμη ανάπτυξη των διατροπικών μεταφορών και συνεπώς για την ανάπτυξη των θαλάσσιων μεταφορών ως έγκυρης εναλλακτικής λύσης προς τις χερσαίες μεταφορές.

τα νέα αυτά μέτρα έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές οι οποίες ως εκφραστές των τοπικών συμφερόντων που εκπροσωπούν εργάζονται για την εφαρμογή μιας πλήρους βιώσιμης ανάπτυξης.

συνιστά την επεξεργασία περαιτέρω κατάλληλων μέτρων για την εναρμόνιση και απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών που απαιτούνται από τα πλοία προκειμένου να είναι ολοένα και πιο ανταγωνιστικός ο τομέας των θαλάσσιων μεταφορών μέσω της χρήσεως επίσης των νέων μέσων της τεχνολογίας για τη μεταβίβαση και επικύρωση των εγγράφων, και με την πρόβλεψη επίσης ενισχύσεων για τον εκσυγχρονισμό του ναυτικού τομέα.

συνιστά ως προς την οδηγία για την πρόσβαση στις λιμενικές υπηρεσίες ότι είναι απαραίτητη η εμβάθυνση που απαιτείται από τη γνωμοδότηση για τα μεμονωμένα άρθρα και την καθιέρωση των τροποποιήσεων που προτείνονται από την ΟΚΕ.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) EE C 180 E της 26.6.2001, σ. 85.