ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 268 τελικό 
Βρυξέλλες, 25 Ιουνίου 1993 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 
(European Community Action Scheme for the Mobility of 
University Students) 
19 9 2 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 
Π Ε Ρ Ι Λ Η Τ H 
-3^ 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
1. To 1992 χαρακτηρίσθηκε από εκτενείς συζητήσεις τις οποίες διοργάνωσαν όλα τα 
κράτη μέλη και οι χώρες ΕΖΕΣ^μετά το Υπόμνημα της Επιτροπής σχετικά με την 
τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η ανάγκη για μια ευρωπαϊκή 
διάσταση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και η σημασία της διαπανεπιστημιακής 
συνεργασίας και της κινητικότητας των σπουδαστών τονίστηκαν από όλα τα 
ιδρύματα και τις αρχές και το Πρόγραμμα ERASMUS αναφέρθηκε ως ιδανικό μέσο 
για το σκοπό αυτό. Η Επιτροπή εξετάζει τώρα τις προτάσεις για το μέλλον ενόψει 
της προετοιμασίας της προσεχούς Φάσης του Προγράμματος ERASMUS. 
2. Η επίδραση του Προγράμματος ERASMUS συνέχισε κατά το ακαδημαϊκό έτος 
1992/93, το έκτο έτος της λειτουργίας του. Πολλά από τα διαπανεπιστημιακά δίκτυα 
τα οποία δημιουργήθηκαν τα περασμένα χρόνια ωφελούνται τώρα από το νέο 
σύστημα πολυετούς χρηματοδότησης που άρχισε το 1991/92 και το οποίο 
εξασφάλισε τη σταθερότητα που χρειαζόταν ιδιαίτερα το σύστημα. Η ζήτηση για 
νέα προγράμματα παρέμεινε, επίσης, πολύ υψηλά και εκρίθη ουσιαστικής σημασίας, 
δεδομένου του καταλυτικού χαρακτήρα του ERASMUS, να επιτραπεί σε περισσότερα 
ιδρύματα και περισσότερες περιφέρειες να ωφεληθούν από το πρόγραμμα. Κατά 
συνέπεια, μολονότι ο συνολικός αριθμός δικτύων παρέμεινε στην ουσία σταθερός, 
σημειώθηκε μια αισθητή επέκταση προς νέους εταίρους και μια εντυπωσιακή 
ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων στα πλαίσια υφισταμένων δικτύων. 
Επιπλέον, το ακαδημαϊκό έτος 1992/93 ήταν το πρώτο έτος επέκτασης του 
Προγράμματος ERASMUS προς τις χώρες ΕΖΕΣ, και το επίπεδο συμμετοχής τους 
ήταν ιδιαίτερα σημαντικό αν ληφθεί υπόψη το πολύ σύντομο χρονικό διάστημα που 
διέθεταν για την προετοιμασία τους. Έτσι, το ERASMUS συνεχίζει να πληροί τη 
λειτουργία του ως βασικού παράγοντα διεθνοποίησης των ευρωπαϊκών ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το ακαδημαϊκό έτος 1992/93, με τον σημαντικά αυξημένο 
αριθμό ευρωπαϊκών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σπουδαστών και 
διδακτικού προσωπικού που πήραν μέρος, αποτελεί ένα περαιτέρω ουσιαστικό βήμα 
για την επίτευξη των στόχων πολιτικής του προγράμματος, τόσο από ποιοτικής όσο 
και από ποσοτικής άποψης. 
3. Από ποσοτικής άποψης, οι αιτήσεις για ενίσχυση Προγραμμάτων 
Διαπανεπιστημιακής Συνεργασίας (ΔΠΣ) το 1992/93 σημείωσαν μία μικρή μείωση σε 
σύγκριση προς το 1991/92 (2.436 έναντι 2.594). Εντούτοις, ο όγκος δραστηριοτήτων 
στα πλαίσια των ΔΠΣ αυξήθηκε πολύ σημαντικά (κατά 16,5% μεγαλύτερη συμμετοχή 
ιδρυμάτων έναντι του παρελθόντος έτους). Από τα 1.924 ΔΠΣ που εγκρίθηκαν για 
ενίσχυση, τα 1.780 (93%) συμπεριλάμβαναν ένα πρόγραμμα κινητικότητας 
σπουδαστών, 360 ένα πρόγραμμα κινητικότητας διδακτικού προσωπικού, 172 ένα 
πρόγραμμα για την από κοινού ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών και 139 ένα 
εντατικό πρόγραμμα (ένα πρόγραμμα μπορεί να συμπεριλαμβάνει πολλά είδη 
δραστηριοτήτων). Η κατανομή της συμμετοχής σε όλα τα κράτη μέλη συνέχισε να 
βελτιώνεται. Οι χώρες ΕΖΕΣ παρουσίασαν ένα ενθαρρυντικό επίπεδο συμμετοχής 
κατά το πρώτο έτος. Το 5,6% όλων των συμμετοχών σε αιτήσεις για ΔΠΣ στα 
πλαίσια του Προγράμματος ERASMUS και το 5,5% όλων των συμμετοχών σε 
προγράμματα που εγκρίθηκαν προέρχονται από ιδρύματα των χωρών ΕΖΕΣ. Η 
ένταξη διευκολύνθηκε από το γεγονός ότι το 49% των αιτήσεων για συμμετοχή από 
τις χώρες ΕΖΕΣ αφορούσαν τη συμμετοχή σε υφιστάμενα ΔΠΣ. Η κατανομή ανά 
κλάδο σπουδών βελτιώθηκε ελαφρά σε σύγκριση με παρελθόντα έτη, με μικρότερα 
ποσοστά στους τομείς των γλωσσών, της μηχανικής, της διοίκησης επιχειρήσεων και 
της νομικής, και με μεγαλύτερα ποσοστά στις παιδαγωγικές επιστήμες, την 
επικοινωνία και τις συμφωνίες-πλαίσια. Γενικά, μπορεί να λεχθεί ότι το 1992 
-ΤΓ-
πραγματοποιήθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά την εξασφάλιση μιας 
ισόρροπης ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Δικτύου σε όλη την 
Κοινότητα. 
4. Η κινητικότητα των σπουδαστών στα πλαίσια του Προγράμματος ERASMUS 
συνέχισε να αυξάνεται σημαντικά. Ο αριθμός των σπουδαστικών υποτροφιών που 
ζήτησαν κοινοτικά ιδρύματα σε αιτήσεις για προγράμματα του ακαδημαϊκού έτους 
1992/93 αυξήθηκε κατά 16.3% σε σύγκριση με το παρελθόν έτος. Ο αριθμός των 
επιλέξιμων σπουδαστών για υποτροφία ERASMUS το 1992/93 στα πλαίσια των 1.780 
επιλεγέντων ΔΠΣ που περιλάμβαναν κινητικότητα σπουδαστών (πάνω από 80 000) ήταν 
κατά 36% ανώτερος από τον αντίστοιχο του παρελθόντος έτους (59 157). 0 μέσος 
όρος διάρκειας περιόδων σπουδών στο εξωτερικό όπως προκύπτει από εγκριθείσες 
αιτήσεις ΔΠΣ παραμένει 7 μήνες. 
Με βάση τα προσωρινά στοιχεία τα οποία συλλέχθηκαν από τις ΕΑΑΥ (Εθνικές Αρχές 
Απονομής Υποτροφιών) κατά τις αρχές του 1993, μπορεί να θεωρηθεί ως δεδομένο 
ότι θα σημειωθεί μία διαφορά ίση προς 35% σε σύγκριση με τον εκτιμώμενο αριθμό 
των διακινούμενων σπουδαστών εγκεκριμένων αιτήσεων. Αυτή η διαφορά οφείλεται 
σε δύο βασικούς παράγοντες, δηλαδή τις υπερεκτιμήσεις των συντονιστών των ΔΠΣ 
κατά την υποβολή αιτήσεων και στο βαθμό στον οποίο πόροι συμπληρωματικοί του 
ERASMUS διατίθενται σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Σπουδαστές οι οποίοι 
προέρχονται από κράτη μέλη που έχουν σημαντικά προγράμματα υποστήριξης 
σπουδαστών παρουσιάζουν μεγαλύτερη συμμετοχή σε σύγκριση προς σπουδαστές 
οι οποίοι προέρχονται από κράτη μέλη που είτε δεν διαθέτουν σημαντικά 
προγράμματα υποστήριξης σπουδαστών ή δεν έχουν διόλου παρόμοια 
προγράμματα. Οι τελευταίες αυτές χώρες περιορίζουν τον αριθμό των σπουδαστών 
και. κατά συνέπεια, η κινητικότητα των σπουδαστών χρηματοδοτείται κατ'ουσία από 
κοινοτικούς πόρους. Δεδομένων των εν λόγω παραγόντων, στα πλαίσια του 
ERASMUS το 1992/93 θα ωφεληθούν της κινητικότητας 51.000σπουδαστές. 
5. Παρά την οριακή μείωση του επιπέδου αιτήσεων, που πιθανώς αντικατοπτρίζει τα 
μικρά ποσοστά επιλογής που εφαρμόσθηκαν τα παρελθόντα έτη, η Επιτροπή 
αποφάσισε να ανταποκριθεί στην επιθυμία του Συμβουλίου και αύξησε τον αριθμό 
των επιλεγέντων προγραμμάτων για κινητικότητα εκπαιδευτικού προσωπικού από 
309 το 1991/92 σε 360 το 1992/93. επεκτείνοντας με τον τρόπο αυτό τα οφέλη της 
ευρωπαϊκής συνεργασίας στους φοιτητές που δεν μπόρεσαν να λάβουν μέρος σε 
ανταλλαγές. Αναμένεται να συμμετάσχουν έως 5.173 εκπαιδευτικοί. 
6. Το 1992/93 ήταν το τέταρτο έτος λειτουργίας της εξαετούς πειραματικής φάσης του 
Ευρωπαϊκού Συστήματος Ακαδημαϊκών Μονάδων Μεταφερομένων σε όλη την 
Κοινότητα (ECTS), το οποίο τώρα περιλαμβάνει 145 ιδρύματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης σε πέντε κλάδους σπουδών (Διοίκηση Επιχειρήσεων, Ιστορία, Ιατρική, 
Χημεία και Μηχανολογία). Κεντρικός στόχος του προτύπου σχεδίου είναι να 
αναπτυχθεί η μεταφορά των μονάδων ως ένα αποτελεσματικό μέσο ακαδημαϊκής 
αναγνώρισης με την παροχή στα ιδρύματα τα οποία δέχονται σπουδαστές από 
άλλες επιλέξιμες χώρες ενός άμεσου και έγκυρου εργαλείου αξιολόγησης της 
προηγούμενης επίδοσης των φοιτητών, με σκοπό να ενσωματωθούν οι τελευταίοι σε 
μια σειρά μαθημάτων τα οποία καταλήγουν στην απονομή πτυχίου. 
Το ακαδημαϊκό έτος 1992/93 αναμένεται να συμμετάσχουν 1.700 σπουδαστές σε 
σύγκριση προς τους 950 τον περασμένο χρόνο. Οι διαδικασίες για την απονομή 
ακαδημαϊκών μονάδων σε διάφορες σειρές μαθημάτων που προσφέρουν τα 
συμμετέχοντα ιδρύματα βελτιώθηκαν σημαντικά με βάση την αποκτηθείσα εμπειρία. 
• TST 
Η προετοιμασία της ενδιάμεσης έκθεσης αξιολόγησης του ECTS και η πέμπτη 
ολομέλεια του ECTS που πραγματοποιήθηκε, τον Οκτώβριο 1992, στην Τουλούζη της 
Γαλλίας, αποτέλεσε βασικό στοιχείο της έναρξης της συζήτησης σχετικά με την 
ευρύτερη εφαρμογή του μηχανισμού του ECTS για τη μεταφορά ακαδημαϊκών 
μονάδων, ενόψει της λήξης του προτύπου σχεδίου. 
7. Η Ενέργεια 4 του Προγράμματος ERASMUS (συμπληρωματικά μέτρα) συνέχισε να 
παρέχει υποστήριξη σε ενώσεις ή συμπράξεις ιδρυμάτων τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης και για την προετοιμασία δημοσιεύσεων που αποβλέπουν στην 
προώθηση της ενημέρωσης σχετικά με τις ευκαιρίες σπουδών και διδασκαλίας στα 
διάφορα κράτη μέλη ή να επισύρουν την προσοχή σε σημαντικές εξελίξεις και 
καινοτόμα υποδείγματα συνεργασίας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε 
κοινοτικό επίπεδο. Από τις 116 αιτήσεις που υποβλήθηκαν, επιλέγηκαν για οικονομική 
υποστήριξη 44. Απόρροια του προγράμματος ήταν η δημιουργία πολλών ενώσεων 
που έλαβαν ενίσχυση. Οι εν λόγω όμιλοι αποτελούν ένα γόνιμο έδαφος για συζήτηση 
και πρωτοβουλίες στον τομέα της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας και προσφέρουν, 
με μικρή δαπάνη, μια σημαντική συμβολή για τη δημιουργία ενός κλίματος στο 
οποίο μπορεί να αναπτυχθούν τα ΔΠΣ και η κινητικότητα των σπουδαστών. 
8. Οι δραστηριότητες πληροφόρησης συνέχισαν το 1992. Ιδιαίτερα ενδεικτική της 
επίδρασης του Προγράμματος είναι η αυξανόμενη επιτυχία των εκδόσεων ERASMUS 
και των άλλων υλικών πληροφόρησης - όπως, π.χ. το Ενημερωτικό Δελτίο ERASMUS 
και ο Κατάλογος των Προγραμμάτων. Το Πρόγραμμα καλύπτεται συχνά και ευνοϊκά 
από τα ειδικά και γενικά μαζικά μέσα ενημέρωσης. 
9. Σημαντική έμφαση δόθηκε στην αξιολόγηση και την παρακολούθηση του 
Προγράμματος το 1992. 
Η εξωτερική έκθεση αξιολόγησης που ανέλαβε η εταιρεία συμβούλων Price 
Waterhouse ολοκληρώθηκε κατά τα τέλη του 1992. Η έκθεση αυτή εξετάζει τις 
διοικητικές διαρθρώσεις και διαδικασίες του Προγράμματος καθώς και τη σφαιρική 
επίδραση του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Κοινότητα και προβαίνει σε 
εισηγήσεις σχετικά με τη Φάση III του ERASMUS. 
Ύστερα από αίτηση του Συμβουλίου, πραγματοποιήθηκε ενδιάμεση έκθεση 
αξιολόγησης του ECTS, το 1992, από την εταιρεία συμβούλων Coopers and Lybrand. 
Η έκθεση εξετάζει τη λειτουργία του ECTS κατά τη διάρκεια της πειραματικής 
φάσης και τη συμβατότητα του με άλλα συστήματα μεταφοράς ακαδημαϊκών 
μονάδων στην Ευρώπη. Η έκθεση προβαίνει, επίσης, σε ορισμένες προτάσεις 
σχετικά με την ευρύτερη εφαρμογή του ECTS. 
Εκτός από τις τακτικές δράσεις παρακολούθησης που στόχο είχαν την εξασφάλιση 
μιας συνεχούς και πλήρους ανατροφοδότησης σχετικά με την εφαρμογή του 
ERASMUS, δόθηκε φέτος ιδιαίτερη έμφαση σε αναλυτικές μελέτες που 
πραγματοποιήθηκαν εσωτερικά καθώς και στην άμεση επαφή με τους 
συμμετέχοντες στο Πρόγραμμα, πράγμα το οποίο επέτρεψε στην Επιτροπή μια 
εκτεταμένη εξέταση του Προγράμματος πριν από την προετοιμασία των προτάσεων 
της για τη Φάση III του ERASMUS. Έτσι, για παράδειγμα, προετοιμάσθηκε μια 
εξέταση των ποσοστών συμμετοχής που επιτεύχθηκαν ανά περιφέρεια της 
Κοινότητας και των χωρών ΕΖΕΣ με στόχο να προσφερθεί ένα κίνητρο στις 
διάφορες εθνικές αρχές για περαιτέρω ανάλυση και ενδεχόμενη δράση στο επίπεδο 
αυτό. 
τί 
Η κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού γίνεται ολοένα και περισσότερο 
αντιληπτή ως ένα σημαντικό μέσο για την εισαγωγή μιας ευρωπαϊκής διάστασης 
στην εκπαίδευση του μεγάλου αριθμού σπουδαστών που δεν είναι σε θέση να 
ωφεληθούν από το ERASMUS ή από άλλα προγράμματα ανταλλαγών και, για το 
λόγο αυτό, διεξάχθηκε μια εκτεταμένη μελέτη του θέματος. Η μελέτη προέβαλε το 
φάσμα των εμποδίων που αντιμετωπίζει το διδακτικό προσωπικό όσον αφορά τη 
συμμετοχή του ανάλογα με το κράτος μέλος από το οποίο προέρχεται και τον κλάδο 
σπουδών. Επίσης, κατέδειξε σαφώς το βασικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει 
το διδακτικό προσωπικό όσον αφορά την περαιτέρω γνωστοποίηση άλλων 
συστημάτων και πρακτικών αμφισβητώντας καθιερωμένους τρόπους ενέργειας και 
προωθώντας μια ποιοτική βελτίωση της διδασκαλίας. 
Μετά την ολοκλήρωση μιας μελέτης σχετικά με τη συμμετοχή του μη 
πανεπιστημιακού τομέα στο Πρόγραμμα, η Επιτροπή προτίθεται να καταρτίσει 
σχέδιο δράσης προσαρμοσμένο στις συγκεκριμένες ανάγκες του τομέα για να 
εξασφαλίσει, στο μέτρο του δυνατού, ότι οι σπουδαστές οι οποίοι είναι 
εγγεγραμμένοι σε μη πανεπιστημιακά ιδρύματα και οι καθηγητές τους έχουν καλή 
πρόσβαση στο ERASMUS. Οι δραστηριότητες της Επιτροπής στο χώρο αυτό θα 
πραγματοποιηθούν σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη. 
10. Σε εθνικό επίπεδο, εξακολουθούν να λαμβάνονται μέτρα από όλα σχεδόν τα κράτη 
μέλη για τη συμπλήρωση των ενισχύσεων ERASMUS είτε με τη μορφή εθνικών ή 
περιφερειακών σχεδίων συναφών προς το ERASMUS είτε για την υποστήριξη 
σπουδών στο εξωτερικό γενικότερα. 
Το Πρόγραμμα ΕΡΑβΜυεενθάρρυνε τα κράτη μέλη να λάβουν τα κατάλληλα 
μέτρα για να δοθεί ώθηση στη διαπανεπιστημιακή συνεργασία ή να αρθούν τα 
νομικά ή κανονιστικά εμπόδια που εξακολουθούν να την κωλύουν. Κατά συνέπεια, 
διατέθηκαν σημαντικά χρηματικά ποσά στα προγράμματα που είχαν ως στόχο να 
διευκολύνουν τη διεθνοποίηση του τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ιδίως στη 
Δανία, Ιταλία και τις Κάτω Χώρες). 
11. Όπως καθίσταται εμφανές από τις ευρείες διαβουλεύσεις τις οποίες διεξάγει η 
Επιτροπή, η συνέργια η οποία δημιουργήθηκε γύρω από το Πρόγραμμα είχε ως 
αποτέλεσμα καλύτερη ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής συνεργασίας όσον αφορά το 
στρατηγικό προγραμματισμό των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε κεντρικό 
επίπεδο μολονότι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο βαθμός συμμετοχής 
εξακολουθεί να αποκλίνει σημαντικά μεταξύ ιδρυμάτων και μεταξύ χωρών. Η 
Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο τροποποίησης των συμβατικών ρυθμίσεων με 
τα ιδρύματα ώστε να είναι αυτά σε θέση να μεγιστοποιήσουν τη χρήση πόρων 
ERASMUS διαθέτοντας ένα σημαντικό τμήμα των εν λόγω πόρων σε δράσεις οι 
οποίες πραγματοποιούνται σε επίπεδο ιδρύματος μάλλον παρά σε επίπεδο σχολής 
όπως, για παράδειγμα, τη γλωσσική κατάρτιση. 
12. Η ποιοτική βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης που παρέχουν τα 
ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καθίσταται αισθητή. Οι συνδυασμένες δράσεις 
του Προγράμματος έχουν ως αποτέλεσμα τα άτομα τα οποία ασχολούνται με 
εκπαιδευτικά θέματα στην Κοινότητα να λαμβάνουν ολοένα και περισσότερο 
γνώση των εκπαιδευτικών συστημάτων σε άλλα κράτη μέλη με αποτέλεσμα να 
αντλούνται σημαντικά οφέλη με τη διασταύρωση μεθόδων διδασκαλίας και 
προγραμμάτων σπουδών. 
3Γ 
Τέλος, το Πρόγραμμα ERASMUS έχει συμβάλει σημαντικά στην έννοια της Ευρώπης 
των Πολιτών δίνοντας ένα συγκεκριμένο και επιτυχές παράδειγμα του περιεχομένου 
της έννοιας αυτής. Ένα από τα. πλέον αξιοσημείωτα επιτεύγματα του ERASMUS 
είναι η θετική του εικόνα όχι μόνο στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αλλά 
και μεταξύ του ευρύτερου κοινού. 
3Γ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 
1992 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 
:JÔL 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1 
II ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ERASMUS ΓΙΑ ΤΟ 1992 3 
11.1. Εφαρμογή των Ενεργειών του Προγράμματος ERASMUS 4 
Ενέργεια 1 : Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Δίκτυο: 
Ενισχύσεις για Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα 
Συνεργασίας (ΔΠΣ) 
Εκπαιδευτικές Επισκέψεις (ΕΕ) και Επισκέψεις 
Διδασκαλίας (ΕΔ) 4 
Ενέργεια 2: Υποτροφίες ERASMUS για την 
κινητικότητα των σπουδαστών 11 
Ενέργεια 3: Μέτρα για την προώθηση της 
κινητικότητας μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώρισης 
των διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών 14 
Ενέργεια 4: Συμπληρωματικά μέτρα για την 
προώθηση της κινητικότητας στην Κοινότητα 17 
ΙΙ.2. Δραστηριότητες πληροφόρησης 19 
ΙΙ.3. Οργανωτική και συμβουλευτική υποδομή 22 
ΙΙ.4. Παρακολούθηση και αξιολόγηση 24 
ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕ 
ΑΛΛΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Ή ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 27 
111.1. Χώρες ΕΖΕΣ 27 
ΙΙΙ.2. Προγραμματισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
για τη δεκαετία του '90 28 
ΙΙΙ.3. Αλληλεπίδραση με άλλα κοινοτικά προγράμματα 29 
IV ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 31 
Παραρτήματα: Πίνακες 
rjLuET 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1. Η παρούσα έκθεση αναφέρεται συγκεκριμένα στην εφαρμογή του Προγράμματος 
ERASMUS κατά το ακαδημαϊκό έτος 1992/93, που αποτελεί το έκτο έτος λειτουργίας 
του, καθώς και στην επανεξέταση της γενικότερης πορείας του Προγράμματος κατά 
τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους 1992. Η παρούσα έκθεση καταρτίσθηκε σύμφωνα 
με το άρθρο 6 της απόφασης του Συμβουλίου, της 15ης Ιουνίου 1987 (87/327/ΕΟΚ), με 
την οποία θεσπίζεται το Πρόγραμμα ERASMUS, όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 
του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 1989 (89/663/ΕΟΚ). Το ακαδημαϊκό έτος 1992/93 
είναι το τρίτο από τα πέντε έτη της Φάσης II του Προγράμματος. Εκτός από την 
επανεξέταση των κριτηρίων που διέπουν την κατανομή των πιστώσεων της Ενέργειας 
2 μεταξύ των κρατών μελών, η κύρια τροποποίηση σύμφωνα με τη Φάση II ήταν η 
εισαγωγή μιας προοπτικής πολυετούς χρηματοδότησης για Διαπανεπιστημιακά 
Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ). Τις θετικές επιπτώσεις της τροποποίησης αυτής 
μπορεί κανείς να παρατηρήσει τώρα από απόψεως διάρθρωσης της συμμετοχής. 
2. Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1992/93, το Πρόγραμμα ERASMUS χαρακτηρίσθηκε και πάλι 
από περαιτέρω αισθητή αύξηση της ζήτησης ενισχύσεων, τόσο από πλευράς ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όσο και από πλευράς σπουδαστών. Μολονότι ο αριθμός των 
αιτήσεων για ΔΠΣ μειώθηκε οριακά, παρατηρήθηκε ουσιαστική ανάπτυξη των 
δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται στα πλαίσια των ΔΠΣ, όπως αποδεικνύεται 
από την κατά 16,5% αύξηση του αριθμού των συμμετεχόντων ιδρυμάτων που 
περιέχονται στις αιτήσεις. Παράλληλα, η ζήτηση σπουδαστικών υποτροφιών από τα 
κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αυξήθηκε κατά 16,3% σε σύγκριση με το 
παρελθόν έτος. Ο προϋπολογισμός για το πρόγραμμα αυξήθηκε, επίσης, από 70 εκατ. 
ECU σε 96,5 εκατ. ECU (εκ των οποίων τα 83 εκατ. ECU προέρχονται από κοινοτικούς 
πόρους και τα 13,4 εκατ. ECU αποτελούν συμβολή των χωρών ΕΖΕΣ για το πρώτο έτος 
συμμετοχής τους στο πρόγραμμα). Το ποσό αυτό, μολονότι είναι σημαντικό, δεν 
επαρκεί για την κάλυψη των πραγματικών δαπανών της κινητικότητας των σπουδαστών 
και της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας όπως απορρέει από το γεγονός ότι το 
συνολικό ποσό το οποίο ζήτησαν τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε αιτήσεις 
για ΔΠΣ για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών μόνο ανέρχεται σε 103,8 εκατ. ECU. 
Αν ληφθεί υπόψη η κατάσταση αυτή, είναι προφανές ότι η ανάγκη για 
συμπληρωματικότητα αποτελούσε το κύριο θέμα σε έναν αριθμό συζητήσεων οι οποίες 
έγιναν σχετικά με την πολιτική του Προγράμματος κατά το 1992. Η συμπληρωματική 
χρηματοδότηση δεν θεωρήθηκε αποκλειστικά ως ένα μέσο για την αντιμετώπιση της 
άμεσης οικονομικής πίεσης, αλλά επίσης και ως μέσο για την προετοιμασία του 
μέλλοντος διαμέσου της εξασφάλισης μεγαλύτερης και σαφέστερης δέσμευσης υπέρ 
της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας εκ μέρους των κρατών μελών και των ιδρυμάτων. 
Λόγω της αναπόφευκτης καθυστέρησης μεταξύ της εφαρμογής των ενεργειών του 
Προγράμματος και της διαθεσιμότητας των τελικών στοιχείων, τα στατιστικά στοιχεία 
τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την προετοιμασία της παρούσας έκθεσης 
αντικατοπτρίζουν μόνο τον εκτιμώμενο αριθμό των ΔΠΣ και των επιλέξιμων 
σπουδαστών κατά τη στιγμή της επιλογής. Εντούτοις, με βάση στατιστικά στοιχεία τα 
οποία διατέθηκαν από τις Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών (ΕΑΑΥ) σχετικά με 
παρελθόντα έτη, είναι δυνατό να προβλέψει κανείς με ένα λογικό βαθμό ακρίβειας 
πόσοι σπουδαστές πράγματι ωφελούνται από την κινητικότητα. Τα πλέον πρόσφατα 
στατιστικά στοιχεία τα οποία είναι διαθέσιμα δείχνουν ένα ποσοστό απορρόφησης ίσο 
προς 65% του εκτιμώμενου αριθμού επιλέξιμων σπουδαστών και ένα μικρό αριθμό ΔΠΣ 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
τα οποία δεν λειτούργησαν. Αναμένοντας ανάλογα στοιχεία για το 1992/93, μπορεί να 
λεχθεί ότι σε γενικές γραμμές* το ακαδημαϊκό έτος 1992/93, με τους σημαντικά 
αυξανόμενους αριθμούς συμμετεχόντων σπουδαστών, πανεπιστημιακού προσωπικού και 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αποτελεί ένα περαιτέρω σημαντικό βήμα προς 
την κατεύθυνση της επίτευξης των στόχων πολιτικής του Προγράμματος και, 
ταυτόχρονα, προς την κατεύθυνση της επίτευξης των γενικών στόχων των κοινοτικών 
προγραμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης - δηλαδή να αυξηθεί στο 10% του 
σπουδαστικού πληθυσμού το ποσοστό των σπουδαστών που διανύουν μια περίοδο 
σπουδών σε άλλο κράτος μέλος. 
3. Το "άνοιγμα" του Προγράμματος ERASMUS προς τις χώρες ΕΖΕΣ, που αποφασίσθηκε 
από το Συμβούλιο στις 28 Οκτωβρίου 1991, άρχισε να εφαρμόζεται κατά το ακαδημαϊκό 
έτος 1992/93. Αυτό επέτρεψε σε ιδρύματα των χωρών ΕΖΕΣ να αναλάβουν 
δραστηριότητες συνεργασίας με ιδρύματα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Παρά το 
εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα που διετίθετο μεταξύ της επικύρωσης των 
συμφωνιών ΕΚ/ΕΖΕΣ και της προθεσμίας για την υποβολή των αιτήσεων, ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις χώρες ΕΖΕΣ αντέδρασαν έγκαιρα και ξεκίνησαν πολύ 
ενθαρρυντικά τη συμμετοχή τους. Η εντατική εκστρατεία ενημέρωσης, η οποία 
διοργανώθηκε από κοινού από την Επιτροπή και τις αρχές των χωρών ΕΖΕΣ, απέδωσε 
καρπούς. Η επιλογή πολλών ιδρυμάτων των χωρών ΕΖΕΣ, να συμμετάσχουν σε 
υφιστάμενα ΔΠΣ αντί να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν νέα ΔΠΣ, επιβεβαίωσε τη 
δύναμη και εκλυστικότητα του υπάρχοντος δικτύου ERASMUS. 
4. Το 1992 συντελέσθηκαν, επίσης, σημαντικές εξελίξεις στα πλαίσια του προτύπου 
σχεδίου του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ακαδημαϊκών Μονάδων Μεταφερομένων σε όλη 
την Κοινότητα (ECTS) που τώρα έχει επεκταθεί και καλύπτει 145 ιδρύματα των χωρών 
της ΕΚ και της ΕΖΕΣ. Η ενδιάμεση αξιολόγηση του σχεδίου, η οποία διενεργήθηκε το 
1992, θα προετοιμάσει το έδαφος για μια ευρύτερη διάδοση τώρα που πλησιάζει το 
τέλος της πειραματικής φάσης. 
5. Σε μια ευρύτερη προοπτική, η δημοσίευση το 1991 του Υπομνήματος της Επιτροπής 
σχετικά με την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα προκάλεσε 
μεγάλο ενδιαφέρον σε όλη την Κοινότητα και πέρα από αυτή. Η ευρεία συζήτηση η 
οποία διεξάχθηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος του 1992 σε επίπεδο κρατών μελών 
έφερε στην επιφάνεια πολλά θέματα και απόψεις σχετικά με τη μελλοντική ανάπτυξη 
του ERASMUS και άλλων προγραμμάτων της Επιτροπής στον τομέα της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης. 
6. Στην παρούσα έκθεση θα παρουσιασθεί διεξοδικά η πορεία του Προγράμματος κατά 
τη διάρκεια του υπό εξέταση έτους. Προς το σκοπό αυτό, θα εξετασθούν κατά κύριο 
λόγο οι ειδικές ενέργειες που αναλήφθηκαν για την εφαρμογή του προγράμματος, 
όπως προβλέπονται στην απόφαση του Συμβουλίου. Ωστόσο, θα γίνει ταυτόχρονα 
αναφορά στη συνεχιζόμενη παρακολούθηση και αξιολόγηση του ERASMUS, στις οποίες 
η Επιτροπή εξακολουθεί να δίνει πρωταρχική σημασία. 
7. Για να υπάρχει ένα σταθερό μέτρο σύγκρισης με άλλα έτη, όλα τα στατιστικά στοιχεία 
για τις ενισχύσεις σε Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ), κατά το 
ακαδημαϊκό έτος 1992/93, αναφέρονται σε αιτήσεις που εγκρίθηκαν τον Απρίλιο/Μάιο 
1992, μετά την περάτωση του κύκλου της ουσιαστικής αξιολόγησης. Εντούτοις, κατέστη, 
επίσης, δυνατή η χορήγηση ορισμένων συμπληρωματικών ενισχύσεων το Δεκέμβριο του 
1992, κυρίως επειδή υπήρχαν ποσά για ενισχύσεις που μεταφέρθηκαν από τα 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
προηγούμενα χρόνια. Σε συγκεκριμένα σημεία της παρούσας έκθεσης γίνεται αναφορά 
στις ενισχύσεις αυτές. 
II ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ERASMUS ΓΙΑ ΤΟ 1992 
8. Το 1992, η δράση επικεντρώθηκε στην εξακολούθηση της εφαρμογής των δράσεων του 
Προγράμματος ERASMUS για το ακαδημαϊκό έτος 1992/93, στα πλαίσια των τεσσάρων 
"Ενεργειών" του Προγράμματος ERASMUS όπως περιγράφονται στο παράρτημα της 
απόφασης του Συμβουλίου: 
Ενέργεια 1: Ανάπτυξη των Διαπανεπιστημιακών Προγραμμάτων Συνεργασίας 
(ΔΠΣ) που αποτελούν το Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Δίκτυο, των 
Εκπαιδευτικών Επισκέψεων (ΕΕ) και των Επισκέψεων Διδασκαλίας 
(ΕΔ), 
Ενέργεια 2: Διαχείριση του σχεδίου σπουδαστικών υποτροφιών ERASMUS, 
Ενέργεια 3: Μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας μέσω της ακαδημαϊκής 
αναγνώρισης των διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών, 
συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής του τετάρτου έτους της 
πειραματικής φάσης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ακαδημαϊκών 
Μονάδων Μεταφερομένων σε όλη την Κοινότητα (ECTS), 
Ενέργεια 4: Συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας στην 
Κοινότητα. 
Η Επιτροπή επεδίωξε, επίσης, να αυξήσει την αποτελεσματικότητα του Προγράμματος 
με: 
τη συνέχιση των προσπαθειών που έχουν αναληφθεί για την ενημέρωση των 
ακαδημαϊκών κύκλων, των εθνικών αρχών και του ευρύτερου κοινού, σχετικά με το 
Πρόγραμμα, 
τη σταθεροποίηση της οργανωτικής και συμβουλευτικής υποδομής του 
Προγράμματος, 
την παρακολούθηση και αξιολόγηση των δραστηριοτήτων, με σκοπό τη συνεχή 
βελτίωση του σχεδιασμού και της επίδρασης του Προγράμματος και την 
προετοιμασία των προτάσεων της Επιτροπής για τη Φάση III του ERASMUS, που 
πρόκειται να υποβληθεί στο Συμβούλιο το 1993. 
Οι δραστηριότητες σε κάθε έναν από τους προαναφερόμενους τομείς συνοψίζονται στις 
παραγράφους που ακολουθούν. 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
11.1 Εφαρμογή των Ενεργειών του Προγράμματος ERASMUS 
Ενέργεια 1 
Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Δίκτυο: Ενισχύσεις για Διαπανεπιστημιακά 
Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ), Εκπαιδευτικές Επισκέψεις (ΕΕ) και Επισκέψεις 
Διδασκαλίας (ΕΔ) 
9. Για να αυξηθεί η κινητικότητα των σπουδαστών, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
των διαφόρων κρατών μελών ενθαρρύνονται να καταρτίσουν Διαπανεπιστημιακά 
Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ) που περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα από τα 
κατωτέρω: 
προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών (SM), 
προγράμματα κινητικότητας διδακτικού προσωπικού (TS), 
από κοινού ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών (CD), 
εντατικά προγράμματα (IP). 
Τα μεγάλης διάρκειας προγράμματα κινητικότητας των σπουδαστών, τα οποία 
πληρούν τα κριτήρια της πλήρους αναγνώρισης μιας περιόδου φοίτησης στο εξωτερικό, 
ανεξάρτητα από τον τομέα και το επίπεδο σπουδών (συμπεριλαμβανομένου και του 
διδακτορικού ή ισότιμου διπλώματος), είναι επιλέξιμα για ενίσχυση με σκοπό την 
κάλυψη των εξόδων ανάπτυξης και λειτουργίας του προγράμματος, των δαπανών που 
έχουν σχέση με την προετοιμασία και τη μετάφραση εγγράφων και διδακτικού υλικού, 
την παροχή πληροφοριών στους σπουδαστές πριν από την αναχώρηση τους, τη 
γλωσσική προετοιμασία πριν από την αναχώρηση και μετά την άφιξη, των δαπανών για 
την ευρύτερη διάδοση των πληροφοριών σχετικά με το πρόγραμμα και άλλων δαπανών 
άμεσα συνυφασμένων με αυτό, όπως η αυτο-αξιολόγηση των ιδρυμάτων. 
Τα προγράμματα κινητικότητας του προσωπικού, που παρέχουν στα μέλη του 
διδακτικού προσωπικού ενός ιδρύματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τη δυνατότητα να 
διδάξουν σε συνεργαζόμενο ίδρυμα με σκοπό να συμβάλουν ουσιαστικά στο κανονικό 
πρόγραμμα διδασκαλίας του ιδρύματος αυτού, είναι επιλέξιμα για οικονομική ενίσχυση 
προκειμένου να καλυφθούν οι δαπάνες ανάπτυξης και λειτουργίας του προγράμματος, 
τα έξοδα διακίνησης του διδακτικού προσωπικού και (υπό ορισμένες προϋποθέσεις) τα 
έξοδα αντικατάστασης του διδακτικού προσωπικού που απουσιάζει για τρεις ή 
περισσότερους μήνες. 
Από κοινού ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών: τα ιδρύματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης που επιθυμούν να καταρτίσουν από κοινού ένα νέο πρόγραμμα ή τμήμα 
προγράμματος σπουδών με σκοπό την εφαρμογή του σε όλα τα συνεργαζόμενα 
ιδρύματα, είναι επιλέξιμα για οικονομική ενίσχυση. Επιδεικνύεται προτίμηση σε 
προγράμματα που συμβάλλουν σαφώς στην ακαδημαϊκή αναγνώριση, χρησιμοποιούν 
καινοτόμες τεχνικές πολλαπλών μέσων ενημέρωσης ή διδασκαλίας εξ αποστάσεως, 
καθώς επίσης και εκείνα τα οποία έχουν ως στόχο να προσδώσουν ευρωπαϊκή 
διάσταση στο περιεχόμενο των μαθημάτων. Η ενίσχυση χορηγείται για να καλυφθούν 
τα έξοδα ταξιδιού και διαμονής του διδακτικού ή διοικητικού προσωπικού που 
συμμετέχει σε συνεδριάσεις για την οργάνωση και το περιεχόμενο των μαθημάτων, 
καθώς και τα έξοδα παραγωγής, μετάφρασης και διανομής των απαραίτητων 
εγγράφων. 
Εντατικά προγράμματα: είναι επιλέξιμα για ενισχύσεις ιδρύματα τριτοβάθμιας 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
εκπαίδευσης που διοργανώνουν από κοινού σύντομης διάρκειας εντατικά εκπαιδευτικά 
προγράμματα στα οποία συμμετέχουν σπουδαστές και διδακτικό προσωπικό από 
διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Επιδεικνύεται προτίμηση στα αμιγώς 
•πολυεθνικά" προγράμματα, από πλευράς συμμετοχής, τα οποία έχουν ως επίκεντρο 
ένα ειδικό θέμα που δεν διδάσκεται κανονικά σε κανένα από τα μεμονωμένα 
συμμετέχοντα ιδρύματα και συμβάλλουν στη διάδοση των γνώσεων σε ταχέως 
εξελισσόμενους ή νέους τομείς. Η ενίσχυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να 
καλυφθούν τα έξοδα ταξιδιού και διαμονής για τον προγραμματισμό των συνεδριάσεων, 
οι δαπάνες παραγωγής, μετάφρασης και διάδοσης πληροφοριών και διδακτικού υλικού 
καθώς και τα έξοδα ταξιδιού και διαμονής του διδακτικού προσωπικού και των 
σπουδαστών που χρειάζεται να μετακινηθούν από ένα κράτος μέλος σε άλλο για την 
παρακολούθηση των μαθημάτων. 
Χορηγούνται επίσης ενισχύσεις για Εκπαιδευτικές Επισκέψεις, με σκοπό τη 
διευκόλυνση της δημιουργίας ή της επέκτασης ενός Διαπανεπιστημιακού Προγράμματος 
Συνεργασίας ή τον εμπλουτισμό των γνώσεων του εκπαιδευτικού προσωπικού 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με υφιστάμενα συστήματα σε άλλες 
χώρες τα οποία είναι επιλέξιμα για συμμετοχή στο Πρόγραμμα ERASMUS. 
Αιτήσεις ΔΠΣ για το 1992/93 
10. Η σημαντικότερη διαφορά μεταξύ της διάρθρωσης των αιτήσεων ΔΠΣ για το 1992/93 
και της αντίστοιχης προηγουμένων ετών ήταν η συμμετοχή, για πρώτη φορά, 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τις χώρες ΕΖΕΣ, οι οποίες συνολικά 
συντόνισαν το 4,8% όλων των αιτήσεων που υποβλήθηκαν και τα οποία αντιστοιχούν (ως 
συντονιστές ή ως συνεργαζόμενα ιδρύματα) στο 5,6% του συνόλου των συμμετοχών στο 
Πρόγραμμα ERASMUS. 
Μολονότι, καθώς είναι εμφανές από τον Πίνακα Ι (Παράρτημα), οι αριθμοί των 
αιτήσεων ΔΠΣ ERASMUS παρέμειναν προσφάτως σχετικά σταθεροί, οι αιτήσεις 
αποκαλύπτουν σημαντικές αυξήσεις όσον αφορά το μέγεθος και το εύρος των 
δραστηριοτήτων συνεργασίας. Ο αριθμός των αιτήσεων που υποβλήθηκαν από 
εκπαιδευτικά ιδρύματα αυξήθηκε κατά 1.814 (16,5%) μεταξύ του 1991/92 και 1992/93 
(βλ. Πίνακα II - Παράρτημα), ενώ ο αριθμός των ιδρυμάτων που πήραν μέρος σε μία 
ή περισσότερες αιτήσεις αυξήθηκε κατά 23% την ίδια περίοδο. Τα στοιχεία αυτά 
περιλαμβάνουν πολλά ιδρύματα τα οποία δεν είχαν πρόσβαση σε διαπανεπιστημιακή 
συνεργασία πριν από τη θέσπιση του Προγράμματος ERASMUS, ιδιαίτερα τα ιδρύματα 
που προέρχονται από το μη πανεπιστημιακό τομέα. Τα εν λόγω στοιχεία 
περιλαμβάνουν, επίσης, 715 συμμετοχές ΕΖΕΣ, στις οποίες εκπροσωπούνται 128 από 
τα 712 επιλέξιμα ιδρύματα ΕΖΕΣ. (Πολλές συμμετοχές ΕΖΕΣ σε αιτήσεις αφορούν 
υφιστάμενα ΔΠΣ - σύμφωνα με τη συμβουλή, που έδωσε η Επιτροπή στα πλαίσια 
ενημερωτικών συνεδριάσεων, για αξιοποίηση της εμπειρίας που έχουν ήδη αποκτήσει 
τα κοινοτικά ιδρύματα από τη λειτουργία του προγράμματος.) 
Δεν σημειώθηκαν σημαντικές μεταβολές όσον αφορά τη συμμετοχή κρατών μελών της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε αιτήσεις ΔΠΣ σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Όλα 
τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πήραν μέρος σε περισσότερες αιτήσεις. Ο 
μέσος όρος αύξησης για το σύνολο της Κοινότητας ανήλθε σε 10%. Οι σημαντικότερες 
αυξήσεις σημειώθηκαν από τη Δανία (17%) και την Ελλάδα (16%). 
Όσον αφορά τις δραστηριότητες κινητικότητας σπουδαστών, ο αριθμός τόσο των 
σπουδαστών όσο και των μηνών ανά σπουδαστή που προτάθηκαν στις αιτήσεις 
αυξήθηκε κατά 22% σε σύγκριση με τα στοιχεία του 1991/92 (κατά 11,6% εάν δεν 
-5-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
ληφθεί υπόψη η συμμετοχή ΕΖΕΣ). Στα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνονται αιτήσεις 
από μεμονωμένους, ("ελεύθερα: διακινούμενους") σπουδαστές ERASMUS εκτός του 
πλαισίου των ΔΠΣ. 
Ο συνολικός αριθμός αιτήσεων ΔΠΣ από κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας το 
1992/93 ανήλθε σε 2.319 σε σύγκριση προς 2.594 το 1991/92 (μείωση κατά 10,6%). Η 
ανάλυση ανά είδος δραστηριότητας εμφαίνεται στον Πίνακα III (Παράρτημα). 
Όσον αφορά τις αιτήσεις ΔΠΣ ανά ακαδημαϊκό κλάδο, σημειώθηκε δραστική μείωση 
στον τομέα των γλωσσών/λογοτεχνίας, η οποία οφείλεται εν μέρει στις αυξημένες 
δυνατότητες χρηματοδότησης βάσει του Προγράμματος LINGUA. Μειώθηκε, επίσης, ο 
αριθμός των αιτήσεων στους κλάδους της διοίκησης επιχειρήσεων, της νομικής και της 
μηχανικής, ενώ σημειώθηκε αύξηση του αριθμού στις παιδαγωγικές επιστήμες, την 
επικοινωνία και στην κατηγορία των "συμφωνιών-πλαίσια" (βλ. Πίνακα IV -
Παράρτημα). Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί προσεκτικά τα ποσοστά 
συμμετοχής όλων των κλάδων οι οποίοι υποεκπροσωπούνται σε σύγκριση με το 
ποσοστό τους στο συνολικό σπουδαστικό πληθυσμό και θα λάβει τα δέοντα μέτρα για 
να ενθαρρύνει την ευρύτερη συμμετοχή τους στο Πρόγραμμα (βλ. παρακάτω, 
παράγραφος 27, μέτρα στον τομέα της κατάρτισης καθηγητών). 
ΔΠΣ τα οποία επελέγησαν κατά το 1992/93 
11. Οι αιτήσεις που ελήφθησαν εστάλησαν στις τρεις Ακαδημαϊκές Συμβουλευτικές Ομάδες, 
οι οποίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις ρυθμίσεις για τον ποιοτικό έλεγχο της 
διαδικασίας επιλογής (βλ. παράγραφο 30). Οι απόψεις των ομάδων αυτών ελήφθησαν 
υπόψη από την Επιτροπή, η οποία αποφάσισε να κατανήμει τη διαθέσιμη οικονομική 
ενίσχυση μεταξύ 1.924 ΔΠΣ (βλ. Πίνακα V - Παράρτημα), από τα οποία 1.780 
περιλάμβαναν ένα πρόγραμμα κινητικότητας σπουδαστών (93%), 360 ένα πρόγραμμα 
κινητικότητας διδακτικού προσωπικού, 172 ένα πρόγραμμα από κοινού ανάπτυξης 
προγραμμάτων σπουδών και 139 ένα εντατικό πρόγραμμα. Το Δεκέμβριο του 1992, 
χορηγήθηκαν 40 επιπλέον ενισχύσεις σε ΔΠΣ για τη χρηματοδότηση νέων 
προγραμμάτων από τον κατάλογο επιλαχόντων. Σε γενικές γραμμές, η άποψη των 
Ακαδημαϊκών Συμβουλευτικών Ομάδων ήταν ότι η γενική ποιότητα των προτάσεων που 
ελήφθησαν συνέχισε να βελτιώνεται, ιδιαίτερα στην περίπτωση των προγραμμάτων 
κινητικότητας σπουδαστών. Τα επιλεγέντα ΔΠΣ, σε γενικές γραμμές, αντιπροσωπεύουν 
ένα ευρύ φάσμα προγραμμάτων συνεργασίας υψηλής ποιότητας σε όλα τα κράτη μέλη 
σε ένα ιδιαίτερα ευρύ πεδίο ακαδημαϊκών κλάδων. 
Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 1989, περί θεσπίσεως 
της δεύτερης φάσης του Προγράμματος ERASMUS, το ακαδημαϊκό έτος 1991/92 
χαρακτηρίσθηκε από την καθιέρωση μιας προοπτικής πολυετούς χρηματοδότησης των 
ΔΠΣ. Αυτό σημαίνει ότι, υπό την προϋπόθεση πειστικών εκθέσεων, η Επιτροπή 
αναλαμβάνει, καταρχήν, τη δέσμευση να χρηματοδοτήσει επί τριετία την πλειοψηφία 
των ΔΠΣ τα οποία έτυχαν ενίσχυσης το εν λόγω έτος. Τα προγράμματα αυτά 
ωφελήθηκαν από τις απλοποιημένες διαδικασίες ανανέωσης αναφορικά με το 
ακαδημαϊκό έτος 1992/93, και αντιπροσωπεύουν το 70% όλων των ΔΠΣ που επιλέγησαν 
για χρηματοδότηση, ενώ το υπόλοιπο 30% αποτελείται από νέα προγράμματα που όλα 
σχεδόν θα χρηματοδοτηθούν για μια τριετή περίοδο η οποία αρχίζει το 1992/93. Το νέο 
σύστημα πολυετούς χρηματοδότησης αντικατοπτρίζεται στο υψηλό γενικό ποσοστό 
έγκρισης (79%) των αιτήσεων που υποβλήθηκαν στο γύρο επιλογής 1992/93. (Το 
-6 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
ποσοστό έγκρισης για νέα προγράμματα ήταν 55%, ενώ ο αντίστοιχος για ανανεώσεις 
ανήλθε σε 99%.) 
Προγράμματα στα οποία συμμετέχουν ιδρύματα ΕΖΕΣ - τα οποία αφορούν κυρίως την 
κινητικότητα των σπουδαστών - πέτυχαν συνολικά ποσοστά έκρισης όμοια με τα 
αντίστοιχα προγραμμάτων στα οποία συμμετέχουν αποκλειστικά συνεργαζόμενα 
ιδρύματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ, η Σουηδία και η 
Φινλαδία - που ήδη έχουν σημαντική εμπειρία όσον αφορά τη διεθνή συνεργασία στον 
τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης - παρουσίασαν αξιοσημείωτη επιτυχία. 
Η Επιτροπή συνειδητοποίησε την ανάγκη ενθάρρυνσης νέων προγραμμάτων στα 
πλαίσια της διαδικασίας επιλογής για το 1992/93, δεδομένης της θέσπισης της 
προοπτικής πολυετούς χρηματοδότησης. Κατά συνέπεια, τα νέα προγράμματα έλαβαν 
σχετικά υψηλότερη ενίσχυση σε σύγκριση με τα προγράμματα τα οποία είχαν, ήδη, 
χρηματοδοτηθεί το 1991/92. 
Τα ποσοστά έγκρισης ανά είδος δραστηριότητας εμφαίνονται στον Πίνακα VI 
(Παράρτημα). 
Η Επιτροπή ενέκρινε το 59% των νέων προγραμμάτων κινητικότητας σπουδαστών και 
ανανέωσε το σύνολο σχεδόν των υφισταμένων προγραμμάτων. Παράλληλα, αυξήθηκε 
ο αριθμός των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν στους τρεις άλλους τομείς 
δραστηριότητας, μολονότι στην περίπτωση της κινητικότητας διδακτικού προσωπικού 
μειώθηκε ο μέσος όρος ενίσχυσης ανά πρόγραμμα, δεδομένου ότι συμπληρωματική 
χρηματοδότηση ήταν ευρέως διαθέσιμη. 
Σε όσους υπέβαλαν επιτυχώς αίτηση για ΔΠΣ, χορηγήθηκε το 27% των ποσών που 
ζητούσαν στις αιτήσεις τους (το ποσοστό αυτό παρέμεινε σταθερό σε σύγκριση με το 
1991/92). Υπήρξε μια ορισμένη διακύμανση ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας. 
Τα ποσοστά των χορηγηθέντων κεφαλαίων σε σύγκριση με τα ζητούμενα ήταν: 26% για 
τα προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών, 24% για τα προγράμματα κινητικότητας 
διδακτικού προσωπικού, 45% για την από κοινού ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών και 
35% για εντατικά προγράμματα. Ο μέσος όρος ενίσχυσης ανά ΔΠΣ αυξήθηκε κατά 5%, 
ήτοι σε 10.915 ECU το 1992/93. Εντούτοις, καθώς ο αριθμός εταίρων ανά αίτηση ΔΠΣ 
αυξήθηκε επίσης (από 5 σε 5,6), η μοναδιαία ενίσχυση ανά συμμετέχον ίδρυμα 
μειώθηκε σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος σε 1.911 ECU (-9%). 
Μολονότι είναι δύσκολο να υπολογισθεί με ακρίβεια η συμπληρωματική χρηματοδότηση 
που παρέχεται σε επίπεδο ιδρύματος για την εφαρμογή των προγραμματισμένων 
δραστηριοτήτων, δεν επιδέχεται αμφιβολία το γεγονός ότι η χρηματοδότηση αυτή είναι 
ουσιαστική, τόσο αναφορικά με το χρόνο που αναλίσκει το προσωπικό όσο και 
αναφορικά με τις άμεσες δαπάνες. 
Από τον πίνακα σχετικά με τις εταιρικές σχέσεις των ιδρυμάτων στα ΔΠΣ που 
εγκρίθηκαν κατά το 1992/93 (βλ. Πίνακα VII - Παράρτημα) προκύπτει ένα σαφές 
πρότυπο κατανομής μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών. Οι τρεις πιο δραστήριες 
"μεγάλες χώρες" (Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία) αντιπροσωπεύουν συνολικά 
ποσοστό ίσο προς 49% όλων των εταίρων στα εγκεκριμένα ΔΠΣ, ενώ το αντίστοιχο 
ποσοστό για τις "μικρές χώρες" (Δανία, Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία) κυμαίνεται 
από 2,5% έως 4% της συμμετοχής. Οι υπόλοιπες κοινοτικές χώρες (Ιταλία, Ισπανία, 
Κάτω Χώρες και Βέλγιο) έχουν ποσοστό συμμετοχής ιδρυμάτων που κυμαίνεται από 5% 
έως 11%, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά για τις χώρες ΕΖΕΣ δεν υπερβαίνουν το 2%. 
-7 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
Ο αριθμός των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που συμμετέχουν στο ERASMUS 
αποτελεί σημαντικό δείκτη των επιτευγμάτων του Προγράμματος συνολικά. Ο Πίνακας 
VIII (Παράρτημα) δείχνει την πρόοδο από έτος σε έτος σε κάθε κράτος μέλος. Τα 526 
ιδρύματα τα οποία έλαβαν μέρος το 1988/89 αντιπροσώπευαν το 15% όλων των 
ιδρυμάτων που ήσαν επιλέξιμα την εποχή εκείνη. Το 1992/93, το αντίστοιχο ποσοστό 
είναι 29%. Αν ληφθεί υπόψη ότι σε ορισμένες χώρες, ιδιαίτερα τη Γαλλία, μια ιδιαίτερα 
σημαντική αναλογία των ιδρυμάτων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ως επιλέξιμα 
στην πραγματικότητα πραγματοποιούν το μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων τους 
στον τομέα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (και. κατά συνέπεια, είναι μάλλον απίθανο 
να συμμετάσχουν ποτέ ενεργώς στο ERASMUS), τα στοιχεία υποστηρίζουν τον 
επανειλημμένο ισχυρισμό μελών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ότι χάρη στο 
Πρόγραμμα δόθηκε μια νέα διάσταση στο τοπίο της εκπαίδευσης. 
Η κατανομή των τομέων σπουδών μετά την επιλογή (βλ. Πίνακα IX - Παράρτημα) 
δείχνει τη μέριμνα της Επιτροπής να επιτύχει κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των τομέων 
αυτών. Συνεπώς, για παράδειγμα, το απαιτούμενο επίπεδο για να επιλεγεί ένα 
πρόγραμμα ήταν οριακά υψηλότερο για ΔΠΣ στους τομείς της διοίκησης επιχειρήσεων 
και της μηχανικής σε σύγκριση με το αντίστοιχο στη γεωργία και τις παιδαγωγικές και 
ιατρικές επιστήμες, τις οποίες η Επιτροπή επιθυμούσε ιδιαίτερα να ενθαρρύνει. 
12. Κινητικότητα Σπουδαστών (SM) : Δεν σημειώθηκαν σημαντικές μεταβολές όσον αφορά 
την κατανομή των ροών σπουδαστών ανά χώρα προορισμού. Πάνω από το 16% όλων 
των σπουδαστών σε εγκεκριμένα ΔΠΣ το 1992/93 σκοπεύουν να σπουδάσουν στο 
εξωτερικό και συγκεκριμένα στα πέντα μικρότερα κράτη μέλη εκτός του 
Λουξεμβούργου (Βέλγιο. Δανία. Ελλάδα. Ιρλανδία. Πορτογαλία), σε σύγκριση με το 15% 
κατά το 1991/92. Η Γερμανία (χώρα προορισμού του 14% του συνόλου των σπουδαστών 
ERASMUS), η Γαλλία (20%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (22%) συνεχίζουν με μεγάλη 
διαφορά να κατέχουν τα πρωτεία όσον αφορά τη ζήτηση ως χώρες προορισμού. Οι 
Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών (ΕΑΑΥ) κλήθηκαν να αναπτύξουν στρατηγικές 
υποτροφιών για να ενθαρρύνουν τις ροές σπουδαστών προς χώρες με χαμηλή 
εκπροσώπηση, να συμπληρώσουν τα μέτρα επιλογής και πληροφόρησης που έχουν ήδη 
λάβει και να εξασφαλίσουν μια πιο ισορροπημένη συμμετοχή όλων των κρατών μελών 
στα προγράμματα κινητικότητας των σπουδαστών καθώς και στα Διαπανεπιστημιακά 
Προγράμματα Συνεργασίας. Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συνέβαλαν επίσης 
στη βελτίωση της κατάστασης, ιδιαίτερα με τη θέσπιση διατάξεων για τη διδασκαλία 
των λιγότερο ομιλούμενων κοινοτικών γλωσσών, ανάλογα με τις ανάγκες των 
σπουδαστών του ERASMUS. Το Πρόγραμμα ενθάρρυνε επίσης τα ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στα προβλήματα 
προσανατολισμού, υποδοχής και στέγασης των σπουδαστών του ERASMUS, πράγμα 
που θα ωφελήσει όλους τους φοιτητές. Γενικότερα, τα ποσοστά κατανομής 
προσεγγίζουν τώρα το μέσο όρο μεταξύ του σπουδαστικού πληθυσμού και του 
πληθυσμού ηλικίας 18 έως 25, ενώ η ποιότητα των ρυθμίσεων για τις ανταλλαγές 
σπουδαστών έχει βελτιωθεί αισθητά. Ο συνολικός αριθμός εκτιμώμενων σπουδαστών 
σε όλες τις εγκεκριμένες αιτήσεις ΔΠΣ για το 1992/93 ανέρχεται σε πάν» από 80 000. 
(Πίνακας Χ - Παράρτημα - αριθμός φοιτητών σε ΔΠΣ που επιλέγησαν για το 1992/93 ανά 
χώρα προέλευσης και χώρα προορισμού). 
13. Κινητικότητα Διδακτικού Προσωπικού (TS): Κατά το 1992/93, το ποσοστό επιλογής 
των προγραμμάτων κινητικότητας του διδακτικού προσωπικού στα πλαίσια των ΔΠΣ 
ήταν 35% (αύξηση κατά 5% σε σύγκριση με το 1991/92). Το είδος αυτό ανταλλαγών 
μπορεί να συμβάλει ώστε να ωφεληθούν από την ευρωπαϊκή συνεργασία (π.χ. 
μαθήματα σε μία άλλη κοινοτική γλώσσα, εξοικείωση σε διάφορες μεθόδους 
διδασκαλίας, πρόσβαση σε ειδικές γνώσεις) όχι μόνο οι σπουδαστές οι οποίοι μπορούν 
-8-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
να συμμετάσχουν σε ανταλλαγές, αλλά και η πλειοψηφία του σπουδαστικού πληθυσμού. 
Η παρακολούθηση των υφισταμένων προγραμμάτων έδειξε, επίσης, ότι η κινητικότητα 
του διδακτικού προσωπικού θα μπορούσε να έχει ενδιαφέρουσες θετικές επιδράσεις. 
Βάσει της αμοιβαίας "διασταύρωσης" μεταξύ των διαφόρων μεθόδων διδασκαλίας και 
των διοικητικών διαρθρώσεων μπορεί να προετοιμασθεί το έδαφος για περαιτέρω 
διαπανεπιστημιακή συνεργασία ή κοινά σχέδια ερευνών. Προσφέρεται, επίσης, ως βάση 
για την από κοινού ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών. Η Επιτροπή αποφάσισε να 
αυξήσει τον αριθμό εγκεκριμένων προγραμμάτων κινητικότητας διδακτικού προσωπικού 
από 309 που ήταν το 1991/92 σε 360 το 1992/93 - ήτοι μία αύξηση κατά 16,5%. 
Συνολικά, 5.173 καθηγητές πρόκειται να λάβουν μέρος (αύξηση κατά 53,1% έναντι του 
1991/92). 
14. Από Κοινού Ανάπτυξη Προγραμμάτων Σπουδών (CD): Καταβλήθηκαν ιδιαίτερες 
προσπάθειες υπέρ των προγραμμάτων CD τα οποία μπορούν να συμβάλουν σημαντικά 
στη μεταφορά εμπειρογνωμοσύνης μεταξύ ιδρυμάτων και, κατά συνέπεια, στην 
ποιοτική βελτίωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όπως ζητείται στους στόχους που 
εκτίθενται στην απόφαση του Συμβουλίου. Τα προγράμματα CD παρέχουν, επίσης, 
καινοτόμες λύσεις στα προβλήματα ακαδημαϊκής αναγνώρισης, παροτρύνοντας τα 
ιδρύματα να δημιουργήσουν, εν μέρει ή εξ ολοκλήρου, νέα μαθήματα με εγγενείς 
διαδικασίες αναγνώρισης, που βασίζονται συχνά σε αυτοτελείς ενότητες. Στα πλαίσια 
των προγραμμάτων CD έχουν δημιουργηθεί πολλοί νέοι "ευρωπαϊκοί" τίτλοι (δηλαδή 
πλήρως αναγνωρισμένοι από τα διάφορα κράτη μέλη). Οι τίτλοι αυτοί προϋποθέτουν 
συχνά την υποχρεωτική κινητικότητα των σπουδαστών και θεωρούνται από τους 
συντονιστές τους ως πρότυπα προγράμματα, τα οποία προσφέρονται να εφαρμοστούν 
σε ευρεία κλίμακα από τη στιγμή κατά την οποία υποστούν επιτυχώς σχετικό έλεγχο. 
Κατά το 1992/93, ενισχύθηκαν 172 προγράμματα CD, σημειώθηκε δηλαδή αύξηση κατά 
41% σε σύγκριση με το 1991/92. 
15. Εντατικά Προγράμματα (IP): Για το 1992/93, η Επιτροπή αποφάσισε, για πρώτη φορά, 
να αυξήσει τον αριθμό εντατικών προγραμμάτων τα οποία χρηματοδοτούνται. Σε 
σύγκριση με το 1991/92, τα 139 επιλεγέντα IP αντιπροσωπεύουν ένα ποσοστό έγκρισης 
ίσο προς 26% και μία αύξηση κατά 36% του αριθμού των προγραμμάτων τα οποία 
εγκρίθηκαν. Οι Ακαδημαϊκές Συμβουλευτικές Ομάδες, οι οποίες συνεδρίασαν το Μάρτιο 
του 1992, τόνισαν τα οφέλη που απορρέουν από την επαφή σπουδαστών και καθηγητών 
από διάφορες χώρες για σύντομες περιόδους - ιδιαίτερα σε τομείς στους οποίους η 
μακροπρόθεσμη κινητικότητα βρισκόταν στα πρώτα στάδια προγραμματισμού (ούτως 
ώστε ένα εντατικό πρόγραμμα να μπορέσει να προετοιμάσει το έδαφος για περαιτέρω 
εξελίξεις) ή ήταν ουσιαστικά δύσκολη να διοργανωθεί. Μεταξύ των άλλων 
πλεονεκτημάτων που αναγνωρίσθηκαν σχετικά με τα IP ήταν και οι ευκαιρίες που 
προσφέρουν σε ώριμους σπουδαστές και σε άλλα άτομα που κανονικά δεν έχουν 
πρόσβαση στην κινητικότητα. Τα IP αποδείχθηκαν ιδιαίτερα χρήσιμα σε θέματα τα 
οποία περιλαμβάνουν επιτόπου εργασία και άλλες πρακτικές δραστηριότητες ή όπου 
οι πόροι ιδρυμάτων σε ένα αριθμό χωρών μπορούν να συγκεντρωθούν για να 
αντιμετωπισθούν νέες εξελίξεις σε ένα θέμα ή για να συγκριθούν διαφορετικές εθνικές 
προσεγγίσεις ακαδημαϊκών προβλημάτων. 
Εκπαιδευτικές Επισκέψεις 
(Λεπτομέρειες σχετικά με αιτήσεις για υποτροφίες εκπαιδευτικών επισκέψεων και 
σχετικά με υποτροφίες οι οποίες χορηγήθηκαν, ανά επιλέξιμη χώρα και ανά κλάδο 
σπουδών εμφαίνονται στο Παράρτημα: Πίνακας XI) 
-9 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
16. Κατά το ημερολογιακό έτος 1992 πραγματοποιήθηκαν τέσσερις γύροι επιλογής στα 
πλαίσια των οποίων οι ενδιαφερόμενοι μπόρεσαν να υποβάλουν αιτήσεις ανά πάσα 
στιγμή, αναμένοντας μια ταχύτατη απόφαση. Ο συνολικός αριθμός των αιτήσεων που 
ελήφθησαν ανήλθε σε 1.762, από τις οποίες έγιναν δεκτές 1.145 (που αφορούσαν πάνω 
από 2.000 άτομα). Η συνολική ζητούμενη χρηματοδότηση υπερέβη τα 5 εκατ. ECU. 
μολονότι οι εγκριθείσες υποτροφίες δεν υπερέβαιναν το ήμισυ του ποσού αυτού 
(2.197.000 ECU, συμπεριλαμβανομένων και 400.000 ECU για μια ειδική εκστρατεία για 
τα πέντε νέα γερμανικά κρατίδια). Ο αριθμός των αιτήσεων για το 1992αντιπροσωπεύει 
μια κατά 36% αύξηση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, πράγμα το οποίο 
οφείλεται εν μέρει στην εκστρατεία για τα πέντε νέα γερμανικά κρατίδια και την 
επέκταση του Προγράμματος ERASMUS στις χώρες ΕΖΕΣ. 
Η ζήτηση παρέμεινε σημαντική καθόλη τη διάρκεια του έτους και η ποιότητα των 
αιτήσεων ήταν υψηλή. Το ποσοστό έγκρισης παρέμεινε σταθερό γύρω από το 65% το 
1991 και 1992. 
Στόχος του μεγαλύτερου μέρους των επισκέψεων ήταν, όπως και κατά τα προηγούμενα 
έτη, η προετοιμασία ή η επέκταση των ΔΠΣ: υπολογίζεται ότι το 25% περίπου των 
εκπαιδευτικών επισκέψεων που χρηματοδοτήθηκαν για το σκοπό αυτό οδήγησαν σε 
έγκριση ΔΠΣ τα ακόλουθα έτη. Το ένα τρίτο σχεδόν των υποτροφιών για το 1992 
αφορούσε "ενημερωτικές επισκέψεις", μολονότι είναι σαφές ότι πολλές από αυτές 
μπορούν να έχουν αποτελέσματα τα οποία είναι διαφορετικά από εκείνα που είχαν 
προγραμματισθεί αρχικά. Γενικότερα, οι σχέσεις μεταξύ του προσωπικού που 
δημιουργήθηκαν από τις εκπαιδευτικές επισκέψεις συνέβαλαν σημαντικά στην πολύ 
καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων και των προτερημάτων των τομέων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των κρατών μελών. 
Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στις αιτήσεις από κράτη 
μέλη που εξακολουθούσαν να υποεκπροσωπούνται στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό 
Δίκτυο. Έτσι, οι τέσσερις νότιες χώρες της Κοινότητας (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και 
Πορτογαλία) έλαβαν σχεδόν το 40% του συνόλου των εγκεκριμένων υποτροφιών για 
επισκέψεις, ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ το σημερινό ποσοστό συμμετοχής τους 
στα ΔΠΣ. 
Όσον αφορά τους ακαδημαϊκούς κλάδους, ενθαρρύνθηκαν ιδιαίτερα οι επισκέψεις που 
αφορούσαν τομείς σπουδών των οποίων η εκπροσώπηση στα ΔΠΣ εθεωρείτο χαμηλή, 
μολονότι η σημασία της πτυχής αυτής καθίσταται όλο και πιο μικρή καθώς βελτιώνεται 
η συνολική εξισορρόπηση των τομέων σπουδών του ERASMUS. Στα πλαίσια του 
προγράμματος εκπαιδευτικών επισκέψεων, το ποσοστό αιτήσεων ανά τομέα σπουδών 
είναι σταθερό κατά την τελευταία τριετία και οι αιτήσεις που έχουν γίνει αποδεκτές 
κατανέμονται ισόρροπα σε όλους τους κλάδους σπουδών. 
Το 1992 συνεχίστηκε η ειδική εκστρατεία η οποία ως στόχο είχε να ενθαρρυνθούν οι 
επισκέψεις μεταξύ των πέντε νέων κρατιδίων και της υπόλοιπης Κοινότητας. Διατέθηκε 
ιδιαίτερος προϋπολογισμός και εγκρίθηκαν 242 επισκέψεις για ένα σύνολο 400.000ECU. 
Οι επισκέψεις αυτές κάλυπταν σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της ΕΚ. Οι αιτήσεις (341 
συνολικά) ήσαν ανάλογες με τις προβλέψεις και η ποιότητα συνέχισε να βελτιώνεται 
σταθερά καθόλη τη διάρκεια του έτους με αποτέλεσμα να είναι εφάμιλλη του 
κοινοτικού μέσου όρου. 
Το 1992 ήταν επίσης το πρώτο έτος κατά το οποίο εκπρόσωποι από ιδρύματα σε χώρες 
ΕΖΕΣ μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν εκπαιδευτικές επισκέψεις και οι 161 αιτήσεις 
που ελήφθησαν (από τις οποίες εγκρίθηκαν 99) αντιπροσωπεύουν το 9% του συνολικού 
-10-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
ποσού για το 1992. Οι πλέον δραστήριες χώρες ήσαν η Φινλανδία και η Σουηδία. Το 
μεγαλύτερο μέρος των αιτήσεων αφορούσε προπαρασκευαστικές επισκέψεις - είτε για 
την εκκίνηση ενός ΔΠΣ είτε για τη συμμετοχή σε ένα υφιστάμενο δίκτυο. 
Ενέργεια 2: 
Υποτροφίες ERASMUS για την Κινητικότητα των Σπουδαστών 
17. Από τα 1.924 ΔΠΣ τα οποία εγκρίθηκαν για το ακαδημαϊκό έτος 1992/93, τα 93% 
συμπεριλαμβάνουν κινητικότητα σπουδαστών, και οι υποτροφίες προς μεμονωμένους 
φοιτητές απορρόφησαν το 65% του συνολικού προϋπολογισμού για το Πρόγραμμα 
ERASMUS. Υποτροφίες, θεωρητικού ανώτατου ορίου 5.000 ECU ανά άτομο και κατ'έτος, 
μπορεί να χορηγηθούν σε σπουδαστές οι οποίοι διανύουν μια αναγνωρισμένη περίοδο 
των σπουδών τους σε μία άλλη επιλέξιμη χώρα. Η προσχώρηση των χωρών ΕΖΕΣ στο 
πρόγραμμα από το 1992/93 και μετά είχε ως αποτέλεσμα να επεκταθεί σημαντικά το 
φάσμα των ευκαιριών που διατίθενται στους σπουδαστές. Εντούτοις, οι υπήκοοι των 
χωρών ΕΖΕΣ μπορεί να χρηματοδοτηθούν στα πλαίσια του ERASMUS για περιόδους 
σπουδών σε κοινοτικά ιδρύματα και δεν μπορούν να λάβουν υποτροφία για σπουδές σε 
μία άλλη χώρα ΕΖΕΣ. 
Η συνολική ζήτηση για υποτροφίες κινητικότητας σπουδαστών ERASMUS, όπως 
προκύπτει από τα έντυπα αιτήσεων για το έτος 1992/93. αυξήθηκε κατά 22% σε 
σύγκριση με το 1991/92. μολονότι τα ποσά αυτά συμπεριλαμβάνουν για πρώτη φορά 
τη συμμετοχή χωρών ΕΖΕΣ: μόνον η συμμετοχή σπουδαστών από χώρες ΕΖΕΣ είχε ως 
αποτέλεσμα μια αύξηση κατά 5.3%. Μεταξύ των κρατών μελών η αύξηση της ζήτησης 
(16.3%) ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη στη Δανία και την Πορτογαλία. 
Με βάση τα 1.780 εγκεκριμένα ΔΠΣ τα οποία περιλαμβάνουν κινητικότητα σπουδαστών 
σημειώθηκε μία κατά 36% αύξηση του αριθμού των σπουδαστών που είναι επιλέξιμοι 
για υποτροφίες κινητικότητας σπουδαστών (ανήλθαν σε πάνω από 80 000), με ένα ποσοστό 
συμμετοχής από τις χώρες ΕΖΕΣ ίσο προς 5,7%. Η αύξηση αυτή είναι σημαντικά 
μεγαλύτερη από την αύξηση του αριθμού των συμμετοχών σε εγκεκριμένα ΔΠΣ με 
κινητικότητα σπουδαστών (17%) και αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος 
της ανάπτυξης του ERASMUS επικεντρώνεται τώρα στην επέκταση δραστηριοτήτων 
στα πλαίσια υφισταμένων δικτύων. Ο μέσος όρος διάρκειας της περιόδου σπουδών στο 
εξωτερικό (οι εκτιμήσεις για το 1992/93 βασίζονται σε ΔΠΣ τα οποία έχουν εγκριθεί) 
παραμένει σταθερός σε επτά μήνες. 
Ο μέσος όρος των φοιτητικών υποτροφιών ERASMUS οι οποίες χορηγήθηκαν από τις 
Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών το 1989/90 ανήρχετο σε 200 ECU. Το ποσό αυτό 
μειώθηκε ελαφρά, σε 192 ECU μηνιαίως, το 1990/91 (τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα 
στοιχεία). Η σταθερή άνοδος της ζήτησης και του αριθμού των επιλέξιμων σπουδαστών 
συνεχίζει να υπερβαίνει αισθητά την προσφορά, πράγμα που δείχνει ότι εξακολουθούν 
να υπάρχουν ουσιαστικές δυνατότητες ανάπτυξης, αν η χρηματοδότηση είναι επαρκής. 
18. Τα διαθέσιμα κεφάλαια για την Ενέργεια 2 για το 1992/93 κατανεμήθηκαν μεταξύ των 
επιλέξιμων χωρών σύμφωνα με τις τροποποιημένες διατάξεις της απόφασης του 
Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 1989 (βλ. Πίνακα XII - Παράρτημα). Το 5% των 
πόρων της Ενέργειας 2 μπορεί να διατεθεί κατά τη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής 
για να επιτευχθεί το επιθυμητό επίπεδο ισορροπίας των ροών σπουδαστών. Κάθε 
επιλέξιμο κράτος έλαβε ένα κατ'αποκοπή ποσό 200.000 ECU και το υπόλοιπο του 
προϋπολογισμού της Ενέργειας 2 κατανεμήθηκε με βάση τον αριθμό των νέων ηλικίας 
11 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
18 έως και 25 ετών σε κάθε επιλέξιμη χώρα και τον αριθμό των σπουδαστών που έχουν 
εγγραφεί στα ιδρύματα τοιτοβάθμιας εκπαίδευσης, προσαρμοσμένο ανάλογα με τα 
έξοδα ταξιδιού και τις διαφορές του αντιστοίχου κόστους ζωής μεταξύ των χωρών. 
Εφαρμόζονται ειδικές διατάξεις για την Ισλανδία και το Λιχτενστάιν. 
Το αποθεματικό κεφάλαιο του 5% χρησιμοποιήθηκε για να αυξηθεί η μηνιαία θεωρητική 
υποτροφία κινητικότητας σπουδαστών για την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την 
Πορτογαλία, σε 150 ECU. ενώ το υπόλοιπο κατανεμήθηκε στις χώρες με το χαμηλότερο 
επίπεδο υποτροφίας, δηλαδή το Βέλγιο, τη Δανία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο 
Βασίλειο ώστε να ανέλθει η θεωρητική μηνιαία υποτροφία στις τέσσερις αυτές χώρες 
σε 87 ECU. Καμία χώρα ΕΖΕΣ δεν ωφελήθηκε από το αποθεματικό κεφάλαιο του 5%. 
Ένας προϋπολογισμός 60.000 ECU (που προήλθε από το αποθεματικό κεφάλαιο και 
αποτελεί το 0.1% του συνολικού προϋπολογισμού για την Ενέργεια 2) χορηγήθηκε 
άμεσα από την Επιτροπή στο Ίδρυμα του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου στο Fiesole και 
στο Πανεπιστημιακό Ίδρυμα του Λουξεμβούργου στο Arlon για την κάλυψη των 
υποτροφιών κινητικότητας των σπουδαστών τους. 
Ένας προϋπολογισμός 2.S80.000ECU χορηγήθηκε για σπουδαστές οι οποίοι κινούνται 
εντός του εσωτερικού κύκλου του ECTS, με τη θεωρητική βάση των 20.000 ECU ανά 
συνεργαζόμενο ίδρυμα ή σύμπραξη και χορηγήθηκε στις Εθνικές Αρχές Απονομής 
Υποτροφιών ως καθαρή προσθήκη στους βασικούς προϋπολογισμούς τους. Αυτή η 
σημαντική αύξηση στο επίπεδο της κοινοτικής χρηματοδότησης για την κινητικότητα 
σπουδαστών ECTS δικαιολογείται από δύο κύριους παράγοντες, δηλαδή τη διεύρυνση 
του εσωτερικού κύκλου από 84 σε 145 ιδρύματα και την πολιτική της Επιτροπής να 
ενθαρρύνει τα συμμετέχοντα ιδρύματα να πειραματισθούν με την κινητικότητα των 
σπουδαστών μεταξύ όλων των δυνατών συνδυασμών επιλέξιμων χωρών κατά το 
υπόλοιπο διάστημα της πειραματικής φάσης ECTS. 
19· Η βασική μεταβολή στη διάρθρωση ροής σπουδαστών ERASMUS που σημειώθηκε το 1992/93 
προέρχεται από την επέκταση του Προγράμματος στις χώρες ΕΖΕΣ. 0 αριθμός των 
σπουδαστών από χώρες ΕΖΕΣ που προτάθηκαν σε αιτήσεις ΔΠΣ οι οποίες εγκρίθηκαν (πάνυ 
από 3 000) ανέρχεται σε 4,2% του συνολικού αριθμού των σπουδαστών ERASMUS σε όλες 
τις εγκεκριμένες ροές σπουδαστών (πάνυ από 80 000). Πρέπει να σημειωθεί, επίσης, η 
συνεχής σταθερά αύξηση όσον αφορά τα επίπεδα συμμετοχής των πιο "περιφερειακών" 
χωρών. 
20. Αξιοσημείωτες βελτιώσεις επιτεύχθηκαν τα πρόσφατα έτη όσον αφορά την ποιότητα 
και ποσότητα στατιστικών και λοιπών πληροφοριών που είναι διαθέσιμες σχετικά με την 
κινητικότητα των σπουδαστών. Με βάση τις εκθέσεις που προετοιμάζουν οι Εθνικές 
Αρχές Απονομής Υποτροφιών καταρτίζεται στατιστικό διάγραμμα του σπουδαστικού 
πληθυσμού του Προγράμματος ERASMUS. Με βάση τις πλέον πρόσφατες διαθέσιμες 
στατιστικές πληροφορίες, μπορεί να προβλεφθεί μία συνολική έλλειψη 35% έναντι της 
συνολικής εκτιμώμενης κινητικότητας σπουδαστών. Η έλλειψη αυτή οφείλεται σε 
πολλούς παράγοντες. Πρώτον, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι εκτιμήσεις των αιτήσεων 
ΔΠΣ τείνουν να βασίζονται σε σχετικά αισιόδοξες υποθέσεις χρηματοδότησης και 
λειτουργίας. Δεύτερον, ορισμένες ΕΑΑΥ, ιδιαίτερα στις χώρες στις οποίες η εθνική 
υποστήριξη των σπουδαστών είναι πολύ περιορισμένη, εσκεμμένα μειώνουν τις 
υποτροφίες κινητικότητας σπουδαστών ERASMUS που απονέμονται για να αυξηθεί η 
αξία της μοναδιαίας υποτροφίας στους σπουδαστές που πράγματι ταξιδεύουν. Τελικά, 
ορισμένοι σπουδαστές "εγκαταλείπουν" είτε για προσωπικούς είτε για ακαδημαϊκούς 
λόγους. 
Με βάση τη διαμόρφωση των ελλείψεων που ήδη διαπιστώθηκαν το 1989/90 και το 
- 12-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
1990/91 προβλέπεται ότι το 65% περίπου όλων των επιλέξιμων σπουδαστών πράγματι 
ταξιδεύουν με ενίσχυση ERASMUS. Κατά συνέπεια, ο αριθμός των σπουδαστών 
ERASMUS το 1991/92 και το 1992/93 θα πλησιάζει τους 37.000 και 51.000 αντίστοιχα, 
σημειώνοντας μια ετήσια αύξηση της πραγματικής κινητικότητας κατά την περίοδο 
1990-93 ίση προς 35 έως 40%. Σημαντική βελτίωση όσον αφορά την ποιότητα 
στατιστικών δεδομένων σχετικά με την κινητικότητα σπουδαστών θα καταστήσει 
δυνατές προβολές μεγαλύτερης ακρίβειας στο μέλλον. 
21. Η αρχή της συμπληρωματικότητας μεταξύ της κοινοτικής ενίσχυσης και της συνδρομής 
των κρατών μελών για την επίτευξη των στόχων του ERASMUS εθεωρείτο πάντα 
σημαντική για τη μελλοντική ανάπτυξη του Προγράμματος, πράγμα που τονίζεται στο 
προοίμιο της αναθεωρημένης πρότασης του Συμβουλίου, του Δεκεμβρίου 1989. Η 
αναγκαιότητα της συμπληρωματικότητας αυτής κατέστη ακόμη πιο έκδηλη λόγω της 
αυξανόμενης διαφοράς μεταξύ της ζήτησης για υποτροφίες κινητικότητας σπουδαστών 
ERASMUS και των διαθέσιμων πιστώσεων. Η συμπληρωματική φύση των υποτροφιών 
ERASMUS, σκοπός των οποίων είναι να συμβάλουν μόνο στην κάλυψη των επιπλέον 
εξόδων κινητικότητας, καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την ενίσχυση των φοιτητών σε 
επίπεδο υποτροφιών. Εθνικά προγράμματα συμπλήρωσης των σπουδαστικών 
υποτροφιών ERASMUS υπάρχουν τώρα στο Βέλγιο (ολλανδόφωνη κοινότητα), τη 
Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, ενώ αρχίζουν επίσης να 
κάνουν την εμφάνιση τους όλο και περισσότερα περιφερειακά συστήματα χορήγησης 
υποτροφιών. Σε ορισμένες κοινοτικές χώρες - συμπεριλαμβανομένης της Δανίας, των 
Κάτω Χωρών και του Ηνωμένου Βασιλείου, στα οποία δεν λειτουργούν ειδικά 
συστήματα συμπλήρωσης των σπουδαστικών υποτροφιών σχετικά με τα κοινοτικά 
προγράμματα - μπορεί να χορηγηθεί, στα πλαίσια του κανονικού εθνικού συστήματος 
ενίσχυσης σπουδαστών, χρηματοδότηση για σπουδές στο εξωτερικό. (Το Λουξεμβούργο 
αποτελεί κάπως ιδιαίτερη περίπτωση δεδομένου ότι το εθνικό σύστημα υποτροφιών 
είναι βασικά προσανατολισμένο για σπουδές στο εξωτερικό λόγω της έλλειψης ενός 
πλήρους συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο ίδιο το Μεγάλο Δουκάτο στην 
Ελλάδα και την Ιρλανδία προς το παρόν δεν υπάρχει συμπληρωματική χρηματοδότηση). 
22. Σε όλα τα επιλέξιμα κράτη υπάρχει μια "Εθνική Αρχή Απονομής Υποτροφιών" (ΕΑΑΥ) 
(βλ. επίσης παράγραφο 31), που έχει ορισθεί ως η κεντρική εθνική αρχή η οποία είναι 
υπεύθυνη, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις που επέλεξαν οι αρμόδιες αρχές κάθε επιλέξιμου 
κράτους, για την απονομή υποτροφιών ERASMUS σε σπουδαστές σε ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης του εν λόγω κράτους που επιθυμούν να φοιτήσουν για μια 
αναγνωρισμένη περίοδο σπουδών σε κάποιο άλλο επιλέξιμο κράτος, είτε στα πλαίσια 
ενός ΔΠΣ είτε ως ελεύθερα διακινούμενοι. Μολονότι οι ΕΑΑΥ έχουν τη δυνατότητα να 
χορηγούν απευθείας υποτροφίες στους δικαιούχους, η συνηθέστερη μέθοδος είναι η 
έμμεση χορήγηση υποτροφιών μέσω του αποστέλλοντος ιδρύματος. Κατά το 1991/92, 
οι υποτροφίες στους σπουδαστές του ECTS χορηγήθηκαν μέσω του συστήματος ΕΑΑΥ. 
Η ίδια διαδικασία υιοθετήθηκε για το 1992/93. Τα κράτη μέλη, με εξαίρεση τη Δανία, 
την Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία, δεν χορηγούν υποτροφίες σε ελεύθερα 
διακινούμενους, ή χορηγούν πολύ περιορισμένο αριθμό παρόμοιων υποτροφιών. 
Δεδομένου του συγκριτικά μικρού όγκου προτεινόμενων ροών σπουδαστών ΕΖΕΣ στα 
πλαίσια των ΔΠΣ κατά το πρώτο έτος συμμετοχής, αναμένεται οι ΕΑΑΥ που έχουν 
ορισθεί στις εν λόγω χώρες να απονείμουν ένα σημαντικό αριθμό υποτροφιών σε 
ελεύθερα διακινούμενους για να προωθήσουν την κινητικότητα των σπουδαστών. 
13-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
Ενέργεια 3: 
Μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώρισης 
των διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών 
Ευρωπαϊκό Σύστημα Ακαδημαϊκών Μονάδων Μεταφερόμενων σε όλη την 
Κοινότητα (ECTS) 
23. Η Ενέργεια 3.1 του ERASMUS προβλέπει τη σύσταση ενός πειραματικού και 
προαιρετικού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ακαδημαϊκών Μονάδων Μεταφερομένων σε όλη 
την Κοινότητα (ECTS) προκειμένου να αναγνωρίζονται οι μονάδες τις οποίες λαμβάνουν 
οι σπουδαστές κατά τη διάρκεια της φοίτησης τους καθώς και οι τίτλοι τους σε 
ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης άλλων επιλέξιμων χωρών. 
Κεντρικός στόχος του πειραματικού συστήματος είναι να αναπτυχθεί η μεταφορά 
μονάδων ως ένα αποτελεσματικό μέσο ακαδημαϊκής αναγνώρισης με την παροχή στα 
ιδρύματα που δέχονται σπουδαστές, οι οποίοι έχουν ήδη σπουδάσει σε άλλες 
επιλέξιμες χώρες, ενός άμεσου και έγκυρου εργαλείου αξιολόγησης των προηγουμένων 
αυτών επιδόσεων των σπουδαστών, με σκοπό να ενσωματωθούν οι τελευταίοι, βάσει 
των κατάλληλων μονάδων, στη σειρά μαθημάτων του ιδρύματος προορισμού, 
ανεξάρτητα από το αν υφίσταται κάποιο ολοκληρωμένο πρόγραμμα ανταλλαγής στους 
υπό εξέταση τομείς. 
Βάσει του συστήματος, οι σπουδαστές που έχουν φοιτήσει σε ένα συνεργαζόμενο στα 
πλαίσια του ECTS ίδρυμα του εξωτερικού, μπορούν να επιστρέψουν και να 
αποφοιτήσουν με πλήρη αναγνώριση των μονάδων στο ίδρυμα προέλευσης τους, ή να 
παραμείνουν και να αποφοιτήσουν στο ίδρυμα προορισμού (εφόσον συμφωνεί το εν 
λόγω ίδρυμα), ή να συνεχίσουν τη φοίτηση τους σε ένα άλλο ίδρυμα σε μια άλλη χώρα, 
στην ίδια ομάδα τομέων σπουδών. 
Το 1989/90 εγκαινιάσθηκε μια εξαετής πειραματική φάση του συστήματος ECTS. Οι 
πέντε τομείς σπουδών που προβλέπονται είναι η διοίκηση των επιχειρήσεων, η ιστορία, 
η ιατρική, η χημεία και η μηχανολογία, ενώ η Επιτροπή επικουρείται στο συντονισμό 
και την πλαισίωση κάθε ομάδας τομέων σπουδών από έναν ακαδημαϊκό που έχει 
ορισθεί ως Συντονιστής Τομέα Σπουδών. 
Στην αρχή, το πρότυπο σχέδιο του ECTS περιελάμβανε 81 μεμονωμένα ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τρεις συμπράξεις, δηλαδή συνολικά 84 ιδρύματα. Κατά 
τη διάρκεια του 1991, προστέθηκαν επίσης ιδρύματα από τα πέντε νέα κρατίδια της 
Γερμανίας. Το φθινόπωρο του 1991, το ECTS επεκτάθηκε περαιτέρω στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα με την επιλογή 36 επιπλέον ιδρυμάτων (εντός του πλαισίου των αρχικών 
τομέων σπουδών), για συμμετοχή από τον Ιανουάριο του 1992. Εξάλλου, το 1992 
συμπεριλήφθηκαν στο ECTS 23 ιδρύματα από τις χώρες ΕΖΕΣ. (Όπως και στην 
περίπτωση των ιδρυμάτων τα οποία συμμετέχουν στο ECTS, η επιλογή έγινε με την 
αρχή ότι πρέπει να διατηρηθεί ισορροπία μεταξύ χωρών και μεταξύ των ειδών 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ότι ένα ίδρυμα δεν μπορεί να συμμετάσχει 
σε παραπάνω από μία ομάδα σπουδών). Με τις προσθήκες αυτές, ο συνολικός αριθμός 
των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που απαρτίζουν τον εσωτερικό κύκλο του 
ECTS αυξήθηκε σε 145. 
Το 1992, κάθε ίδρυμα ECTS έλαβε ενίσχυση από την Επιτροπή για να χρηματοδοτήσει 
πρόσθετες δραστηριότητες οι οποίες είναι απαραίτητες για την εφαρμογή του ECTS, 
- 14-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
συμπεριλαμβανομένης και της προετοιμασίας ενός φακέλου πληροφοριών για τους 
σπουδαστές. Η ενίσχυση ανήρχετο σε 10.000 ECU για τα αρχικά ιδρύματα και τα δύο 
ιδρύματα των πέντε νέων κρατιδίων της Γερμανίας τα οποία εντάχθηκαν στο σύστημα 
το 1991/92, και σε 15.000 ECU για τα ιδρύματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των 
χωρών ΕΖΕΣ που εντάχθηκαν στο σύστημα προσφάτως. Επιπλέον, με στόχο την 
τόνωση νέων ροών και αλληλεπιδράσεων στα πλαίσια του ECTS, ο αριθμός των πλήρων 
σπουδαστικών υποτροφιών που κατανεμήθηκαν σε κάθε ίδρυμα αυξήθηκε από 5 σε 10 
για το ακαδημαϊκό έτος 1992/93. Το επίπεδο των υποτροφιών αυτών (που τώρα 
ισοδυναμούν προς 100 σπουδαστικούς μήνες ανά ίδρυμα) καθορίζεται από την Εθνική 
Αρχή Απονομής Υποτροφιών της επιλέξιμης χώρας στην οποία ευρίσκεται το ίδρυμα 
προέλευσης. 
Την άνοιξη του 1992, όλες οι ομάδες τομέων σπουδών πραγματοποίησαν συνεδριάσεις 
για τη λεπτομερή συζήτηση των εκθέσεων σχετικά με το δεύτερο έτος λειτουργίας του 
ECTS (1990/91), και την επιλογή σπουδαστών για το ακαδημαϊκό έτος 1992/93. 
Επελέγησαν 1.700 σπουδαστές για μια περίοδο σπουδών σε ένα ίδρυμα ECTS σε μία 
άλλη επιλέξιμη χώρα (έναντι 928 σπουδαστών το 1991/92 (βλ. Πίνακα XIII -
Παράρτημα), 810 σπουδαστών το 1990/91 και 553 σπουδαστών το 1989/90). Ο 
μεγαλύτερος αριθμός σπουδαστών είναι εγγεγραμμένος σε μαθήματα διοίκησης 
επιχειρήσεων, ενώ ακολουθούν, σε φθίνουσα τάξη, η ιατρική, η μηχανολογία, η χημεία 
και η ιστορία. Η γλώσσα εξακολουθεί να αποτελεί το κυριότερο κριτίριο επιλογής από 
την πλευρά των σπουδαστών: το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία παραμένουν οι 
ελκυστικότερες χώρες. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα αισθητές οι ευρείες προσπάθειες που 
καταβάλλονται στα πλαίσια του προτύπου σχεδίου ECTS για να επιτευχθεί καλύτερη 
ισορροπία μεταξύ των ροών. Αρμόζει να σημειωθεί ότι, κατά την πειραματική φάση του 
ECTS, η κινητικότητα των σπουδαστών δεν αποτελεί τον κύριο στόχο αλλά ένα μέσον 
για να τεθούν σε δοκιμασία οι αρχές και οι μηχανισμοί του συστήματος ECTS. 
Το τρίτο έτος λειτουργίας (1991/92) μπορεί να θεωρηθεί ως έτος παγίωσης του ECTS 
με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε από τα προηγούμενα έτη λειτουργίας του. Οι 
περισσότεροι φάκελοι πληροφοριών ECTS που προετοιμάσθηκαν από τα συμμετέχοντα 
ιδρύματα παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες σε μία όλο και περισσότερο τυποποιημένη 
μορφή, ενώ οι διαδικασίες για την παροχή ακαδημαϊκών μονάδων στα διάφορα είδη 
μαθημάτων που προσέφεραν τα συμμετέχοντα ιδρύματα αποδείχθηκαν 
αποτελεσματικές. Οι διαδικασίες για τη μεταφορά ακαδημαϊκών μονάδων, τόσο πριν 
από την αναχώρηση των σπουδαστών όσο και κατά την επιστροφή τους έχουν τώρα 
σταθεροποιηθεί: το έντυπο αίτησης των σπουδαστών, μετά την έγκριση του 
προγράμματος του σπουδαστή τόσο από το ίδρυμα προέλευσης όσο και από το ίδρυμα 
προορισμού, αποτελεί τώρα εκπαιδευτικό συμβόλαιο και, με τον τρόπο αυτό, εγγυάται 
τη μεταφορά μονάδων εάν και όταν ο σπουδαστής επιτύχει στη σειρά μαθημάτων που 
αναφέρεται στο έντυπο. Η κλίμακα βαθμολογίας του ECTS, η οποία αναπτύχθηκε 
αυθόρμητα στα πλαίσια του εσωτερικού κύκλου για τη διευκόλυνση της μετατροπής 
των βαθμών από ένα σύστημα βαθμολογίας σε ένα άλλο, τελειοποιήθηκε και θα 
χρησιμοποιηθεί σε ευρεία κλίμακα το 1992/93. Οι περισσότεροι σπουδαστές 
κατόρθωσαν να περατώσουν τη σειρά μαθημάτων που είχαν προγραμματίσει να 
πραγματοποιήσουν κατά τη διαμονή τους στο εξωτερικό και έλαβαν τον προβλεπόμενο 
αριθμό μονάδων. Οι συντονιστές του ECTS έδειξαν μεγάλη προσήλωση στο σχέδιο και 
κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για να βοηθήσουν τους σπουδαστές ECTS κατά 
την προετοιμασία και την πραγματοποίηση των σπουδών τους στο συνεργαζόμενο 
ίδρυμα του εξωτερικού. 
Η πέμπτη ολομέλεια ECTS πραγματοποιήθηκε στην Τουλούζη από τις 25 έως τις 27 
Οκτωβρίου 1992. Στην ολομέλεια έλαβαν μέρος σχεδόν όλοι οι συντονιστές ιδρυμάτων 
- 15-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
και τμημάτων από τα 145 ιδρύματα ECTS. Η πρώτη ημέρα του συνεδρίου αφιερώθηκε 
στο μέλλον του ECTS. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις γενικές αρχές οι οποίες θα 
πρέπει να κατευθύνουν μια ευρείας κλίμακας διαδικασία επέκτασης, τις εναλλακτικές 
οδούς ανάπτυξης και τους μηχανισμούς στήριξης που απαιτούνται για την προώθηση 
μιας ευρύτερης εφαρμογής του ECTS. Οι συμμετέχοντες έκριναν ότι το ECTS αποτελεί 
εύκολα εφαρμόσιμο σύστημα και αρκετά ώριμο ώστε να επεκταθεί πέρα από το 
σχετικά περιορισμένο πλαίσιο στο οποίο τίθεται σε δοκιμασία προς το παρόν. 
Η Επιτροπή σύναψε σύμβαση με την εταιρεία συμβούλων Coopers and Lybrand για την 
ενδιάμεση αξιολόγηση της πειραματικής φάσης του ECTS. Αντικείμενο της αξιολόγησης 
είναι να εκτιμηθεί ο βαθμός στον οποίο το ECTS έχει εκπληρώσει τους στόχους του 
μέχρι σήμερα, κατά την πειραματική φάση, καθώς και σε ποιο βαθμό μπορεί να 
αναμένεται ότι το σύστημα θα εξακολουθεί να τους εκπληρώνει στο πλαίσιο μιας 
ευρύτερης εφαρμογής του ECTS. Η έκθεση αξιολόγησης, η οποία εντοπίζει, επίσης, τις 
συνέπειες της επέκτασης της εφαρμογής του ECTS, οριστικοποιήθηκε κατά τα τέλη 
Φεβρουαρίου 1993. 
Θα πρέπει να δοθεί προσοχή και στον εξωτερικό κύκλο των ιδρυμάτων ECTS τα οποία, 
μολονότι ούτε αποτελούν επίσημα μέρος του προτύπου σχεδίου ούτε λαμβάνουν 
ενισχύσεις, τηρούνται πλήρως ενήμερα για τις αρχές και τις διαδικασίες που έχουν 
αναπτυχθεί από τον εσωτερικό κύκλο, με σκοπό την όσο το δυνατό ευρύτερη επέκταση 
των θετικών επιδράσεων από τη δοκιμαστική αυτή εφαρμογή. Ορισμένα ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τόσο εντός όσο και εκτός του εξωτερικού κύκλου, 
παρακινήθηκαν να αναπτύξουν συστήματα μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων, που είναι 
συχνά οργανωμένα κατά το πρότυπο του ECTS. Σε ορισμένες περιπτώσεις έγινε η ίδια 
επιλογή και σε εθνικό επίπεδο. 
Δίκτυο NARIC 
24. Η Ενέργεια 3.2 του ERASMUS, που αφορά το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εθνικών Κέντρων 
Πληροφοριών για την Ακαδημαϊκή Αναγνώριση (Δίκτυο NARIC), έχει ως στόχο να 
εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή συνεργασία μεταξύ των κέντρων NARIC, των 
μεμονωμένων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των εθνικών αρχών σε θέματα 
σχετικά με την ακαδημαϊκή αναγνώριση καθώς και την ενσωμάτωση του δικτύου NARIC 
στο Πρόγραμμα ERASMUS. 
Τα έξι κέντρα του δικτύου NARIC στην ΕΖΕΣ (από την Αυστρία, τη Φινλανδία, την 
Ισλανδία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία και την Ελβετία) εντάχθηκαν πλήρως στο δίκτυο 
NARIC το 1992, ύστερα από συμφωνίες που συνάφθηκαν μεταξύ της Κοινότητας haï ιων 
χωρών ΕΖΕΣ και οι οποίες προέβλεπαν πλήρη ένταξη σε όλες τις ενέργειες του 
Προγράμματος ERASMUS το 1992. 
Το δίκτυο NARIC συμβάλλει στην προώθηση της κινητικότητας των σπουδαστών 
παρέχοντας έγκυρες συμβουλές και πληροφορίες σχετικά με την ακαδημαϊκή 
αναγνώριση των διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών στο εξωτερικό. Βάσει της 
Ενέργειας 3.2 του ERASMUS, ενισχύσεις ύψους 110.445 ECU χορηγήθηκαν στα NARIC 
το 1992 ώστε αντιπρόσωποι των κέντρων να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν 
εκπαιδευτικές επισκέψεις σε άλλες επιλέξιμες χώρες ή να συντάξουν δημοσιεύματα 
σχετικά με θέματα ακαδημαϊκής αναγνώρισης. Το 1992, το δίκτυο NARIC 
πραγματοποίησε μια συγκριτική ανασκόπηση (η οποία πρόκειται να δημοσιευθεί το 
1993) των κυριότερων διπλωμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλα τα κράτη μέλη. 
16 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
Το δίκτυο λειτουργεί σε ένα κλίμα αυξανόμενης κινητικότητας στο οποίο τα ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καθίστανται ολοένα ικανότερα να λύσουν τα προβλήματα 
ακαδημαϊκής αναγνώρισης χωρίς να ανατρέχουν σε εξωτερικές συμβουλές και στο 
οποίο επίσης προκύπτουν νέα ερωτήματα αναφορικά με, ιδίως, την κινητικότητα εκτός 
της Κοινότητας και της ΕΖΕΣ, και την επαγγελματική αναγνώριση των διπλωμάτων και 
των περιόδων σπουδών. 
Λαμβάνοντας υπόψη αυτό το συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η Επιτροπή άρχισε 
την αναθεώρηση της εμβέλειας και της λειτουργίας του δικτύου NARIC. Διάφορες 
δράσεις έχουν αναληφθεί. 
Τα παράλληλα δίκτυα του Συμβουλίου της Ευρώπης (Εθνικά Κέντρα Πληροφοριών 
Ισοτιμίας, NEIC) και η ΟΥΝΕΣΚΟ/CEPES (Εθνικοί Φορείς Πληροφόρησης, NIB), τα οποία 
καλύπτουν μια σημαντικά ευρύτερη γεωγραφική ζώνη, προσκαλέστηκαν σε μια κοινή 
συνεδρίαση στη Λισσαβόνα στις 25 και 26 Matou 1992. Ένα πρόγραμμα κοινών 
δραστηριοτήτων συζητήθηκε, το οποίο αποσκοπεί στην αποφυγή της επικάλυψης και 
στη δημιουργία συνέργιας μεταξύ των τριών δικτύων. 
Η συνεδρίαση της Λισσαβόνας επίσης παρείχε την ευκαιρία για την πραγματοποίηση 
μιας πρώτης κοινής συνεδρίασης με το παράλληλο δίκτυο των "σημείων επαφής" για 
την Οδηγία του Συμβουλίου (της 21 ης Δεκεμβρίου 1988) σχετικά με ένα γενικό σύστημα 
για την αναγνώριση διπλωμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που απονέμονται κατά την 
περάτωση μιας τριετούς τουλάχιστον περιόδου επαγγελματικής εκπαίδευσης και 
κατάρτισης (89/48/ΕΟΚ). Η πλειοψηφία των κέντρων NARIC έχουν ορισθεί ως "σημεία 
επαφής" γι'αυτήν την "πρώτη γενική οδηγία". Ως εκ τούτου συμφωνήθηκε η στενή 
συνεργασία προς όφελος των διακινούμενων σπουδαστών και της μελλοντικής 
εργατικής δύναμης. 
Τα κέντρα NARIC επίσης μπορούν να διαδραματίσουν ένα σημαντικό ρόλο στην 
εκπόνηση της σχεδιαζόμενης ευρωπαϊκής βάσης δεδομένων για την τριτοβάθμια 
εκπαίδευση παρέχοντας έγκυρες πληροφορίες σχετικά με θέματα ακαδημαϊκής και 
επαγγελματικής αναγνώρισης. Κατά τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιζόταν η άμεση 
πρόσβαση ενός ουσιαστικού κοινού σπουδαστών, εκπαιδευτικών, ιδρυμάτων και 
εργοδοτών σε πληροφορίες συναφείς με την ακαδημαϊκή και την επαγγελματική 
αναγνώριση. 
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης των NARIC στις Βρυξέλλες, στις 18 Δεκεμβρίου 1992, 
ανακοινώθηκε ένας περαιτέρω στοχασμός γύρω από τις δράσεις της Κοινότητας στον 
τομέα της ακαδημαϊκής αναγνώρισης. Η Επιτροπή προετοιμάζει για τον Ιούνιο του 1993 
μια Ανακοίνωση σχετικά με τις δραστηριότητες ακαδημαϊκής αναγνώρισης, στην οποία 
θα παρουσιάζονται τα μέχρι τότε επιτεύγματα και θα παρατίθεται η σκιαγράφηση των 
επιπλέον αναγκαίων εργασιών. Η εν λόγω Ανακοίνωση θα βασίζεται στην εμπειρία που 
έχει αποκτηθεί από τα κέντρα NARIC καθώς και στα αποτελέσματα της συνεργασίας 
με το Συμβούλιο της Ευρώπης και την ΟΥΝΕΣΚΟ. 
Ενέργεια 4 
Συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας στην Κοινότητα 
25. Η χρησιμότητα της Ενέργειας 4 του Προγράμματος ERASMUS συνίσταται κυρίως στην 
υποστήριξη που παρέχει σε ενώσεις ή συμπράξεις ιδρυμάτων τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης, σε ακαδημαϊκό ή διοικητικό προσωπικό και σε σπουδαστές οι οποίοι 
- 17-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
εργάζονται σε ευρωπαϊκή βάση, προκειμένου να καταστούν ευρύτερα γνωστές σε όλη 
την Κοινότητα οι πρωτοβουλίες! σε συγκεκριμένους τομείς που έχουν σχέση με την 
κινητικότητα. Μπορεί να χορηγηθεί κατ'ανώτατο όριο συνδρομή ύψους 20.000 ECU με 
σκοπό να διευκολυνθεί η εισαγωγή ή η ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης των 
δραστηριοτήτων μιας ένωσης που λειτουργεί σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, να 
συντονισθούν οι δραστηριότητες διαφόρων εθνικών ενώσεων σε ευρωπαϊκή κλίμακα, 
ή να δημιουργηθούν νέες ενώσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παρέχεται επίσης ενίσχυση 
για ορισμένες δημοσιεύσεις (όπως για οδηγούς σπουδών, καταλόγους, περιγραφικό ή 
αναλυτικό ενημερωτικό υλικό για τα εθνικά συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης), που 
έχουν ως στόχο να καταστήσουν ευρύτερα γνωστές τις δυνατότητες σπουδών και 
διδασκαλίας στα διάφορα κράτη μέλη ή να επιστήσουν την προσοχή σε σημαντικές 
εξελίξεις και καινοτόμα πρότυπα διαπανεπιστημιακής συνεργασίας στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα. Οι ενισχύσεις της Ενέργειας 4 χρησιμοποιούνται, επίσης, για τη διάδοση 
πληροφοριών όσον αφορά την εξεύρεση λύσεων σε προβλήματα που προέκυψαν από 
την αύξηση της κινητικότητας των σπουδαστών, όπως η στέγαση, η ακαδημαϊκή 
αναγνώριση ή οι σπουδαστικές υπηρεσίες σε επίπεδο ιδρυμάτων. Το ύψος της 
ενίσχυσης για τα προγράμματα αυτά καθορίζεται από την Επιτροπή βάσει μιας 
κατανομής των δαπανών, σύμφωνα με πληροφορίες που παρέχονται από τον αιτούντα. 
Οι ενισχύσεις της Ενέργειας 4 δεν χορηγούνται κανονικά για τη συνέχιση της στήριξης 
προγραμμάτων ή για δαπάνες υποδομής μιας ένωσης, αλλά μάλλον για τη διευκόλυνση 
της εναρκτήριας φάσης μακροπρόθεσμων δραστηριοτήτων και την προώθηση 
συγκεκριμένων σχεδίων. 
Τέλος, η Επιτροπή μπορεί να αναλάβει ειδικές πρωτοβουλίες, αν χρειασθεί σε 
συνεργασία με διάφορα ιδρύματα, προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχή ορισμένων 
τομέων σπουδών ή περιφερειών στο Πρόγραμμα ERASMUS ή για να δοκιμασθούν νέες 
μορφές συνεργασίας. 
26. Το 1992 διεξήχθησαν τρεις γύροι επιλογής. Συνολικά, ελήφθησαν 116 αιτήσεις για 
οικονομική ενίσχυση. Από τα 111 επιλέξιμα προγράμματα για ενίσχυση, τα 74 
υποβλήθηκαν από ενώσεις σπουδαστών και μελών του προσωπικού και τα 37 
αφορούσαν δημοσιεύσεις σχετικά με την κινητικότητα. Στα πλαίσια της Ενέργειας 4 του 
ERASMUS χορηγήθηκαν, 44 υποτροφίες - 26 για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων 
ενώσεων και 18 για δημοσιεύσεις σχετικά με τη συνεργασία στον τομέα της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το συνολικό ποσό που χορηγήθηκε ανήλθε σε 319.845 ECU 
(234.520 ECU για δραστηριότητες ενώσεων και 85.325 ECU για προγράμματα 
δημοσιεύσεων). Συνολικά, υπάρχουν 517 ξεχωριστές συμμετοχές ιδρυμάτων και 
οργανώσεων με μια αξιοσημείωτα ομαλή κατανομή μεταξύ όλων των κρατών μελών και 
ενθαρρυντική και ισόρροπη συμμετοχή από τις χώρες ΕΖΕΣ. 
Η χρηματική ενίσχυση στα πλαίσια της Ενέργειας 4 επικεντρώνεται ιδιαίτερα σε τομείς 
θεμάτων που σήμερα υποεκπροσωπούνται σε ΔΠΣ όπως, για παράδειγμα, την τέχνη και 
το σχέδιο, τη μουσική, την κατάρτιση καθηγητών και τις ιατρικές και παραϊατρικές 
επιστήμες. Κατά συνέπεια, μια σημαντική μερίδα προγραμμάτων που εγκρίθηκαν 
καλύπτουν τους τομείς αυτούς, μολονότι όλοι οι ακαδημαϊκοί κλάδοι εκπροσωπεύθηκαν 
μία φορά στην Ενέργεια 4 και οι πιο πολλοί εκπροσωπούνται κάθε χρόνο. 
Βασικός στόχος της Ενέργειας 4 είναι η υποστήριξη της κινητικότητας των σπουδαστών 
και του εκπαιδευτικού προσωπικού διαμέσου της διευκόλυνσης της διάδοσης 
πληροφοριών σχετικά με τα συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Για το σκοπό αυτό, 
χορηγήθηκαν ενισχύσεις το 1992 για την ενίσχυση δημοσιεύσεων και τραπεζών 
δεδομένων που περιέχουν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες σπουδών 
και τη διάρθρωση σειρών μαθημάτων και περιεχομένων στους τομείς της φυσικής, της 
- 18-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
φωτογραφίας, της γεωργίας, του τουρισμού και της πολιτικής οικονομίας. 
Οι δραστηριότητες ενώσεων αποτελούν τον πυρήνα της Ενέργειας 4. Παρέχεται 
ενίσχυση είτε για την ενθάρρυνση της δημιουργίας νέων ενώσεων - όπως στην 
περίπτωση ενός σημαντικού δικτύου τμημάτων, σχολών και ιδρυμάτων φαρμακευτικής -
είτε για την προώθηση καλύτερης συνεργασίας διαμέσου συγκεκριμένων 
προγραμμάτων όπως, για παράδειγμα, μια τράπεζα δεδομένων σχετικά με τους πόρους 
που υπάρχουν για σπουδές αγγλικής γλώσσας στην Ευρώπη που συγκρότησε η 
Ευρωπαϊκή Εταιρεία για την Εκμάθηση της Αγγλικής Γλώσσας (European Society for the 
Study of English - ESSE). Εξάλλου, δόθηκε έμφαση ξανά σε προγράμματα που 
υπέβαλαν ενώσεις σπουδαστών που επιδιώκουν να προωθήσουν την εργασία τους υπέρ 
των διακινούμενων σπουδαστών και να εξασφαλίσουν κατάλληλη κατάρτιση για τα μέλη 
τους. Περαιτέρω ενίσχυση χορηγήθηκε επίσης σε δύο προγράμματα τα οποία ως 
επίκεντρο έχουν την κινητικότητα μειονεκτούντων σπουδαστών. 
Πρέπει να τονισθεί ιδιαίτερα η ενίσχυση που δόθηκε στα πλαίσια της Ενέργειας 4 στο 
Ευρωπαϊκό Συνέδριο σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης των σπουδαστών 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στα κράτη μέλη της Κοινότητας και στις χώρες ΕΖΕΣ που 
πραγματοποιήθηκε στη Βόννη από τις 8 έως τις 11 Σεπτεμβρίου 1992. Το Συνέδριο, το 
οποίο διοργανώθηκε από κοινού από το Deutsches Studentenwerk eV (DSW) και το 
Centre National des Oeuvres Universitaires et Scolaires (CNOUS) ως επίκεντρο είχε τις 
κοινωνικές συνθήκες των σπουδαστών στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στην 
οργάνωση της κοινωνικής υποδομής στις σχετικές χώρες, των εθνικών χρηματοδοτικών 
συστημάτων για την ενίσχυση των σπουδαστών και τα προβλήματα στέγασης. Τα 
πρακτικά του Συνεδρίου θα δημοσιευθούν εντός του πρώτου εξαμήνου του 1993. 
Ειδικές πρωτοβουλίες 
27. Οι αναθεωρημένες ρυθμίσεις για την Ενέργεια 4 οι οποίες εφαρμόσθηκαν για πρώτη 
φορά το 1991/92 σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου, του Δεκεμβρίου 1989, 
προβλέπουν ειδικές πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στη διαδικασία προώθησης των 
δραστηριοτήτων ERASMUS σε τομείς των οποίων η εκπροσώπηση ήταν προηγουμένως 
χαμηλή. Για να διευκολυνθεί η εισαγωγή μιας ευρωπαϊκής διάστασης στον τομέα της 
κατάρτισης καθηγητών, μια πρώτη ειδική πρωτοβουλία του είδους αυτού ήταν η 
χρηματοδότηση πέντε σχεδίων βάσει της Ενέργειας 4 το 1991. Τα προγράμματα 
τέθηκαν σε εφαρμογή το 1992 και συνδύαζαν εργασίες ανάπτυξης προγραμμάτων 
σπουδών και ανταλλαγές διδακτικού προσωπικού και σπουδαστών με στόχο τον 
πειραματισμό με υποδείγματα διαπανεπιστημιακής συνεργασίας εκτός εκείνων που 
προσφέρονται σήμερα από το Πρόγραμμα. Τα συμμετέχοντα ιδρύματα είναι μέλη του 
Δικτύου Ιδρυμάτων Κατάρτισης (Réseau d'Institutions de Formation - RIF), ενός 
ευρωπαϊκού δικτύου ιδρυμάτων κατάρτισης καθηγητών. Τα σχέδια αυτά, καθώς και μια 
διάσκεψη συντονιστών ΔΠΣ στον τομέα της κατάρτισης καθηγητών με στόχο την 
ανταλλαγή πληροφοριών και τη σύσταση ενός πλαισίου συνεργασίας για το μέλλον 
(NICOPED), και μια συγκριτική μελέτη για τα προγράμματα μαθημάτων κατάρτισης 
καθηγητών, θα αξιολογηθούν προσεκτικά με στόχο την εξεύρεση πρακτικών τρόπων 
ενθάρρυνσης της συμμετοχής των ιδρυμάτων κατάρτισης καθηγητών στο Πρόγραμμα 
ERASMUS. 
ΙΙ.2 Δραστηριότητες πληροφόρησης 
28. Καθόλη τη διάρκεια του 1992, συνέχισαν να αποτελούν θέμα προτεραιότητας οι 
δραστηριότητες πληροφόρησης που απευθύνονταν στους ακαδημαϊκούς κύκλους, στους 
- 19 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
σχετικούς εθνικούς οργανισμούς και αρχές, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στο ευρύ 
κοινό, όσον αφορά τις ευκαιρίες^αι την ανάπτυξη του Προγράμματος ERASMUS. Οι εν 
λόγω δραστηριότητες πληροφόρησης περιλαμβάνουν επίσης την παραγωγή και 
διανομή διαφόρων προϊόντων βασικής πληροφόρησης που θεωρήθηκαν απαραίτητα για 
την προβολή του ERASMUS σε ενδεχόμενους αιτούντες, την υποδοχή και την παροχή 
συμβουλών σε μεμονωμένους επισκέπτες, τη βελτίωση της παρουσίασης του 
προγράμματος σε εκθέσεις ή συνέδρια και τη διεκπεραίωση αιτήσεων πληροφόρησης 
από τον ακαδημαϊκό και πολιτικό κόσμο και από τον Τύπο. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις 
ότι τα μέτρα που αποσκοπούν στην αύξηση του γενικού επιπέδου ενημέρωσης σχετικά 
με το Πρόγραμμα, τόσο στους κύκλους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όσο και μεταξύ 
του ευρύτερου κοινού, έχουν φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα. 
Καθόλη τη διάρκεια του έτους έγινε, σε κεντρικό επίπεδο, επεξεργασία περισσότερων 
από 4.000 γραπτών αιτήσεων πληροφόρησης, χωρίς να υπολογίζονται οι αιτήσεις που 
υποβλήθηκαν απευθείας σε εθνικό επίπεδο προς τις Εθνικές Αρχές Απονομής 
Υποτροφιών ERASMUS. Η τάση στις αιτήσεις πληροφόρησης είναι προς την κατεύθυνση 
ειδικότερων και λεπτομερέστερων ερωτήσεων. Από αυτό μπορεί να συναχθεί ότι το 
διδακτικό προσωπικό ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και οι σπουδαστές 
λαμβάνουν βασικότερες πληροφορίες διαμέσου των διαφόρων οδών σε επίπεδο κρατών 
μελών όπως, για παράδειγμα, τις Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών, τα διεθνή 
γραφεία τα οποία έχουν δημιουργηθεί σε ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (σε μεγάλο βαθμό ως απόρροια των προγραμμάτων της 
Επιτροπής στον τομέα της εκπαίδευσης), τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τις 
διάφορες επαγγελματικές και σπουδαστικές ενώσεις προς τις οποίες κατευθύνθηκαν 
οι δράσεις ενημέρωσης του ERASMUS το 1992. Η αύξηση αυτή προσωπικών επαφών 
μεταξύ της Επιτροπής και των δικτύων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης - είτε 
διαμέσου επισκέψεων στις Βρυξέλλες (420 το 1992 έναντι 270 το 1991), ή διαμέσου 
εξωτερικών αποστολών - φαίνεται ότι επέτυχε να διατηρήσει το Πρόγραμμα ERASMUS 
ένα "ανθρώπινο πρόσωπο" παρά την ανάπτυξη του. 
Ειδικότερα, πρέπει να τονισθούν οι ακόλουθες αξιοσημείωτες εξελίξεις όσον αφορά τις 
δραστηριότητες πληροφόρησης σε σχέση προς το πρότυπο των αιτήσεων 
πληροφόρησης που ελήφθησαν και προς την εξέλιξη του ιδίου του Προγράμματος: 
- ταχυδρομική αποστολή πληροφορικού υλικού, σε σπουδαστές και άλλα άτομα, 
σε όλα τα επιλέξιμα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πολλές φορές το 
χρόνο ή κατόπιν συγκεκριμένης αιτήσεως 
Ο μηχανογραφημένος γενικός κατάλογος ταχυδρομικών διευθύνσεων που 
καταρτίσθηκε για τις ανάγκες παροχής πληροφοριών του προγράμματος 
ενημερώθηκε ριζικά και, τώρα, περιλαμβάνει πάνω από 11.000 αποδέκτες. (Από 
τους αποδέκτες αυτούς 1.500 προέρχονται από τον τομέα μέσων ενημέρωσης 
στον οποίο έχει επιτευχθεί αξιοσημείωτη πρόοδος). 
- ευρεία διάδοση, διαμέσου του καταλόγου ταχυδρομικών διευθύνσεων, του 
Ενημερωτικού Δελτίου ERASMUS (το οποίο εκδίδεται τρεις φορές το χρόνο στα 
γαλλικά και τα αγγλικά) 
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί κατά 620 (και έφθασε τους 2.600) ο 
αριθμός των επί πληρωμή συνδρομητών, επιπλέον των 2.700 αντιτύπων που 
διανεμήθηκαν δωρεάν στους συντονιστές ΔΠΣ, τις ΕΑΑΥ και υπαλλήλους των 
Ευρωπαϊκών Οργάνων. Μια έρευνα αναγνωστών, που διενεργήθηκε το 1992, 
δείχνει ότι η πλειοψηφία των αναγνωστών είναι ικανοποιημένη με την παρούσα 
-20-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
μορφή και τη συχνότητα έκδοσης του Ενημερωτικού Δελτίου. Πάντως, θα 
καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες ώστε να καταστεί πιο ευανάγνωστο με 
την παρουσίαση ορισμένων ειδών πληροφοριών σε οπτική μορφή. 
- επιτυχής διάθεση στην αγορά του Καταλόγου Προγραμμάτων ERASMUS 
1991/92 ο οποίος περιλαμβάνει περιγραφή όλων των ΔΠΣ που λαμβάνουν 
ενίσχυση 
Διανεμήθηκαν συνολικά 5.000 αντίτυπα (έναντι 4.000 το 1991). Η έκδοση 
εξαντλήθηκε ταχέως. Η έκδοση του 1992/93 θα περιλαμβάνει, για πρώτη φορά, 
στοιχεία σχετικά με τη συμμετοχή ιδρυμάτων των χωρών ΕΖΕΣ καθώς και 
πληροφορίες σχετικά με τις ειδικές εγκαταστάσεις για μειονεκτούντες 
σπουδαστές στα διάφορα εκπαιδευτικά ιδρύματα. 
- η ανάπτυξη των σχέσεων με τον Τύπο 
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα σημαντική αύξηση της κάλυψης του ERASMUS από 
τον Τύπο (το 1992 δημοσιεύθηκαν 602 άρθρα στον κοινοτικό Τύπο σχετικά με 
το ERASMUS και 454 άρθρα στον Τύπο των χωρών ΕΖΕΣ (βλ. Πίνακα XIV -
Παράρτημα - σχετικά με την κάλυψη του Τύπου ανά χώρα), και ένα 
σημαντικό αριθμό ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων με επίκεντρο το ERASMUS 
κατά τη διάρκεια του έτους (σε πολλά από τα οποία πήραν μέρος συντονιστές 
προγραμμάτων και εκπρόσωποι των ΕΑΑΥ). 
- η κατεπιλογή συμμετοχή σε 169από τα 316Συνέδρια στα οποία προσκλήθηκε 
η Επιτροπή να συμμετάσχει 
Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται, για παράδειγμα, συνεδριάσεις διδακτικού 
προσωπικού το οποίο εργάζεται σε ειδικούς τομείς σπουδών, σπουδαστικές 
ενώσεις και εκπρόσωποι των επαγγελματικών κλάδων από διάφορα κράτη μέλη. 
- η αύξηση στη συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις σπουδαστών 
Η Επιτροπή συμμετείχε σε 14 διεθνείς ή τοπικές εκθέσεις το 1992 είτε άμεσα 
(Βιέννη, Βρυξέλλες, Βαρκελώνη, Γενεύη, Γρανάδα, Βερολίνο, Μιλάνο, 
Λισσαβόνα) είτε έμμεσα κάνοντας χρήση τοπικών πόρων ή πόρων των ΕΑΑΥ 
(Μιλάνο, Δουβλίνο, Παρίσι, Μαδρίτη). Σε κάθε κατάλληλη περίπτωση 
διοργανώθηκε συνέντευξη Τύπου. Οι εκθέσεις στη Βιέννη και τη Γενεύη ήσαν 
οι πρώτες εκθέσεις σε χώρες ΕΖΕΣ στις οποίες συμμετείχε η Επιτροπή. 
Ιδιαίτερα σημαντικό ήταν το πρόγραμμα δημοσιεύσεων σχετικά με το ERASMUS. Οι 
δημοσιεύσεις αυτές περιλάμβαναν συγκεκριμένα: 
- τον Κατάλογο Προγραμμάτων ERASMUS 1992/93 (βλ. παραπάνω) 
- τον Κατάλογο των Ιδρυμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα: σχετικά με τον εν λόγω κατάλογο διεξήχθη συμπληρωματική εργασία 
για να συμπεριληφθούν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα των πέντε νέων κρατιδίων της 
Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και των χωρών ΕΖΕΣ (δεν έχει ακόμη 
εκδοθεί) 
- το Ενημερωτικό Δελτίο ERASMUS (βλ. παραπάνω) 
21 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
- τον Οδηγό για τους Αιτούντες 1993/94, ένα έγγραφο σε εννέα γλώσσες που 
αποστέλλεται σε όλα τα επιλέξιμα ιδρύματα και περιλαμβάνει έντυπα αιτήσεων και 
λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις διαδικασίες για την υποβολή τους καθώς 
και γενικές πληροφορίες 
- μια νέα έκδοση σε εννέα γλώσσες του Οδηγού Ορθής Πρακτικής του ERASMUS, 
το οποίο εξηγεί σε ενδεχόμενους ή υφιστάμενους εταίρους του ERASMUS τον 
τρόπο αποτελεσματικής συμμετοχής στο Πρόγραμμα (πρόκειται να εκδοθεί) 
- αλφαβητικούς καταλόγους των ΔΠΣ ανά χώρα και πόλη, καθώς και ανά τομέα 
σπουδών, οι οποίοι εκπονήθηκαν για να ικανοποιηθεί περισσότερο το είδος των 
αιτημάτων πληροφόρησης που λαμβάνονται 
- ένα χάρτη μεγάλων διαστάσεων που εμφανίζει τη συμμετοχή στο ERASMUS ανά 
περιφέρεια 
- ένα νέο φυλλάδιο γενικών πληροφοριών 
- ένα νέο φυλλάδιο πληροφοριών προς τους σπουδαστές 
- μία νέα έκδοση του φυλλαδίου αναφορικά με το Δίκτυο Εθνικών Κέντρων 
Πληροφοριών για την Ακαδημαϊκή Αναγνώριση (NARIC) στην Κοινότητα και στις 
χώρες ΕΖΕΣ 
Μία άλλη αξιοσημείωτη εξέλιξη στον τομέα της πληροφόρησης ήταν η ανάπτυξη του 
Κέντρου Τεκμηρίωσης ERASMUS το οποίο χρησιμοποιεί ένα μηχανοργανωμένο 
ευρετήριο εγγράφων. 
11.3 Οργανωτική και συμβουλευτική υποδομή 
Συμβουλευτική Επιτροπή ERASMUS 
29. Η Επιτροπή επικουρείται στην εφαρμογή του Προγράμματος από τη Συμβουλευτική 
Επιτροπή ERASMUS (ΣΕΕ) μέσω διαβουλεύσεων για την τελική προσέγγιση όσον 
αφορά τα μέτρα που προβλέπονται από το Πρόγραμμα και τη συνολική κατανομή των 
Ενεργειών και ανταλλαγών μεταξύ κρατών μελών. 
Η ΣΕΕ συνεδρίασε δύο φορές το 1992. Κύριος σκοπός της συνεδρίασης που 
πραγματοποιήθηκε στις 30 Μαρτίου στις Βρυξέλλες ήταν να ενημερωθεί η Επιτροπή 
για την επιλογή των ΔΠΣ και τη χορήγηση ενισχύσεων για το ακαδημαϊκό έτος 1992/93. 
Η ΣΕΕ συνεδρίασε, στις 21 και 22 Σεπτεμβρίου, στη Βαρκελώνη μετά από πρόσκληση 
του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης. Κύριο θέμα της συζήτησης ήταν η κατεύθυνση που 
πρέπει να δοθεί στο Πρόγραμμα για την τρίτη φάση εφαρμογής του. Και στις δύο 
περιπτώσεις, η ΣΕΕ παρακολούθησε προφορική έκθεση από τον οργανισμό ο οποίος 
ανέλαβε την εξωτερική αξιολόγηση του Προγράμματος, την εταιρεία Price Waterhouse. 
22 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
Ακαδημαϊκές Συμβουλευτικές Ομάδες 
30. Η Επιτροπή επικουρείται, κατά τη διαδικασία επιλογής των ΔΠΣ, από τρεις 
Ακαδημαϊκές Συμβουλευτικές Ομάδες, κάθε μία από τις οποίες καλύπτει ένα ευρύ 
φάσμα κλάδων σπουδών και απαρτίζεται από εκπροσώπους των ακαδημαϊκών κύκλων 
που ορίζονται από την Επιτροπή. Ο ρόλος των ομάδων αυτών είναι να παρέχουν στην 
τελευταία ανεπίσημες ειδικές γνώμες όσον αφορά τα ΔΠΣ που προτείνονται για 
επιλογή, και γενικότερα όσον αφορά τη συμμετοχή των διαφόρων ομάδων τομέων 
σπουδών στο ERASMUS. Οι τρεις Ομάδες συνεδρίασαν το Μάρτιο του 1992. Οι 
προπαρασκευαστικές διαδικασίες για τις συνεδριάσεις των Ομάδων συνέχισαν να 
εκσυγχρονίζονται και να βελτιώνονται σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Το 1992 
πραγματοποιήθηκε η ενσωμάτωση ενός σημαντικού αριθμού νέων μελών των Ομάδων 
στα πλαίσια μιας τακτικής και συστηματικής διαδικασίας ανανέωσης καθώς και η 
συμμετοχή, για πρώτη φορά, μελών από τις χώρες ΕΖΕΣ. 
Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών 
31. Οι Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών (ΕΑΑΥ) είναι αρμόδιες για τη χορήγηση των 
σπουδαστικών υποτροφιών ERASMUS στα κράτη μέλη και στις χώρες ΕΖΕΣ. 
Οι εκπρόσωποι των ΕΑΑΥ συνεδρίασαν σε ολομέλεια στις Βρυξέλλες, στις 8 και 9 
Απριλίου 1992. Κύριο θέμα της συνεδρίασης ήταν το αποτέλεσμα της επιλογής ΔΠΣ 
κατά την περίοδο 1992/93, τα σχόλια στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά 
με τις διαδικασίες χορήγησης ενισχύσεων, την ανάγκη εναρμόνισης των σπουδαστικών 
υποτροφιών του ERASMUS και του LINGUA (Δράση II), η νέα διαδικασία για τη 
χορήγηση των ενισχύσεων ECTS και το σχέδιο μηχανοργάνωσης των ΕΑΑΥ. Όλες οι 
ΕΑΑΥ προσκλήθηκαν να αποστείλουν παρατηρητές για να συμμετάσχουν στη 
συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής ERASMUS, στη Βαρκελώνη στις 21 και 22 
Σεπτεμβρίου 1992. Κατά τη διάρκεια του έτους πραγματοποιήθηκε επίσης αριθμός 
ανεπισήμων επισκέψεων μεταξύ των ΕΑΑΥ και του ERASMUS Bureau. 
Στις χώρες ΕΖΕΣ, οι ΕΑΑΥ έχουν αναλάβει τώρα πλήρως τις ευθύνες τους όσον αφορά 
την απονομή υποτροφιών κινητικότητας σπουδαστών των οποίων η συνολική αξία 
ανέρχεται σε 9,8% του συνολικού προϋπολογισμού του ERASMUS για το 1992/93. Οι 
ΕΑΑΥ έχουν ήδη καταβάλει τεράστιες προσπάθειες στα πλαίσια δραστηριοτήτων 
πληροφόρησης και συνδρομής των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στις χώρες τους. Οι 
περισσότερες ΕΑΑΥ στις χώρες ΕΖΕΣ αποτελούν τμήμα ευρύτερων τμημάτων που είναι 
αρμόδια για ευρωπαϊκά προγράμματα εντός των υπουργείων παιδείας ή συνδέονται με 
συνόδους πρυτάνεων και πανεπιστημιακές συγκλήτους. Οι ΕΑΑΥ της Ισλανδίας και της 
Αυστρίας υιοθέτησαν μια διαδικασία μεμονωμένων συμβάσεων σπουδαστικών 
υποτροφιών ενώ οι άλλες προτιμούν να λειτουργούν στα πλαίσια συμβάσεων με τα 
ιδρύματα. 
Για να βελτιώσει τη διαχείριση του προϋπολογισμού ενίσχυσης της κινητικότητας των 
σπουδαστών, η Επιτροπή ανέθεσε με σύμβαση στην εταιρεία συμβούλων Fretwell-
Downing για την υλοποίηση ενός σχεδίου μηχανοργάνωσης με το οποίο θα μελετηθούν 
οι τρόποι για να καταστεί το σημερινό σύστημα διοίκησης αποτελεσματικότερο και για 
να προταθούν τα τεχνικά μέτρα τα οποία πρέπει να αναλάβει το ERASMUS Bureau και 
οι Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών. Το σχέδιο θα σκιαγραφεί τις συνέπειες για 
όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη από άποψη συνολικού κόστους και χρονικής επένδυσης του 
προσωπικού. Το πρόγραμμα συνδυάζει επισκέψεις σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα έξι 
ΕΑΑΥ (Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο) με ένα 
-23-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
ερωτηματολόγιο στις υπόλοιπες ΕΑΑΥ και μία λεπτομερέστερη ανάλυση της θέσεως 
τριών ιδρυμάτων ανά επισκεπτόμενη χώρα. Η τελική έκθεση θα συζητηθεί με τις ΕΑΑΥ 
κατά τη συνεδρίαση που θα πραγματοποιηθεί την άνοιξη του 1993. 
Οι ΕΑΑΥ διαχειρίζονται ένα ευρύ φάσμα αιτήσεων για παροχή πληροφοριών σε τοπικό 
επίπεδο και πολλές πήραν μέρος, είτε ως διοργανωτές είτε ως συμμετέχοντες, σε 
ενημερωτικές συναντήσεις. Οι τελευταίες αυτές περιλαμβάνουν συναντήσεις σε εθνικό 
ή περιφερειακό επίπεδο με συντονιστές ΔΠΣ και συναντήσεις με ενδεχόμενους 
αιτούντες ΔΠΣ. 
ERASMUS Bureau 
32. Η Επιτροπή συνεχίζει να επικουρείται στη λειτουργική εφαρμογή του Προγράμματος 
από το ERASMUS Bureau, που είναι ένας μη κερδοσκοπικός αυτόνομος φορέας του 
Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Πολιτισμού με τον οποίο έχουν γίνει οι κατάλληλες συμβατικές 
ρυθμίσεις. 
II.4 Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
33. Δικαιολογημένα δόθηκε εξαρχής ιδιαίτερη έμφαση στην εξασφάλιση μιας 
εμπεριστατωμένης και συνεχούς παρακολούθησης και αξιολόγησης του Προγράμματος 
ERASMUS. Οι διάφορες δραστηριότητες αξιολόγησης αποτελούν τμήμα ενός συνολικού 
συνεκτικού σχεδιασμού αξιολόγησης που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια της Φάσης Ι 
του Προγράμματος με σκοπό τη συνεχή επανεξέταση του βαθμού στον οποίο το 
Πρόγραμμα ανταποκρίνεται στους στόχους του και των παραγόντων που επηρεάζουν 
τη δυνατότητα εκπλήρωσης των στόχων αυτών. Στο γενικό αυτό πλαίσιο, έγινε διάκριση 
μεταξύ της παρακολούθησης του Προγράμματος, η οποία γίνεται ή θα μπορούσε να 
γίνει από υπηρεσίες που συμμετέχουν στην εφαρμογή του, και των εργασιών 
αξιολόγησης υπό στενή έννοια οι οποίες διενεργούνται από εξωτερικούς φορείς. 
34. Κατά την παρακολούθηση του Προγράμματος, η Επιτροπή επικουρείται από το 
Wissenschaftliches Zentrum fur Berufs- und Hochschulforschung (Κέντρο Ερευνών για 
Θέματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και Εργασίας στο Πανεπιστήμιο του Kassel) στο 
οποίο ανατέθηκε το 1990 σύμβαση που καλύπτει την περίοδο από τις 15 Δεκεμβρίου 
1990 μέχρι και τις 30 Ιουνίου 1995. Στο γενικό πρόγραμμα εργασιών που εκπονήθηκε 
για τη συνεχή παρακολούθηση του Προγράμματος προβλέπεται η συλλογή στατιστικών 
δεδομένων σε ετήσια βάση και η ανάλυση των εκθέσεων δραστηριοτήτων που 
συντάσσουν οι δικαιούχοι των υποτροφιών. Έτσι, ολοκληρώθηκαν το 1992 οι εργασίες 
σχετικά με ένα συνολικό στατιστικό διάγραμμα των σπουδαστών που έλαβαν 
υποτροφίες το 1990/91 (Κινητικότητα σπουδαστών στο ERASMUS1990/91.στατιστικό 
διάγραμμα). Έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή πλησιάζουν την ολοκλήρωση δύο ετήσιες 
έρευνες σπουδαστών ECTS (Εμπειρίες σπουδαστών ECTS 1989/90 και Εμπειρίες 
σπουδαστών ECTS 90/91) και η ανάλυση των εκθέσεων των συντονιστών των ΔΠΣ για 
το 1989/90 (Τα προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών ERASMUS από την άποψη 
των συντονιστών τους). 
24 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
Εξάλλου, άλλες δραστηριότητες παρακολούθησης στοχεύουν στην εξασφάλιση άμεσης 
ανάδρασης από ορισμένες κατηγορίες συμμετεχόντων στο Πρόγραμμα. Έτσι, μπορεί 
να εκτιμηθεί σε βάθος η επίπτωση των δραστηριοτήτων ERASMUS. Τρία βασικά 
έγγραφα των οποίων η εκπόνηση πρόκειται να ολοκληρωθεί σύντομα είναι τα εξής: 
η διετής έρευνα σπουδαστών ΔΠΣ: οι πάνω από 3.200 σπουδαστές που πήραν 
μέρος σε ΔΠΣ ERASMUS το 1990/91 συμπλήρωσαν λεπτομερή ερωτηματολόγια που 
καλύπτουν όλες τις ακαδημαϊκές, πολιτιστικές και πρακτικές πτυχές της περιόδου 
σπουδών που πραγματοποίησαν στο εξωτερικό (Εμπειρίες των σπουδαστών 
ERASMUS 1990/91) 
μία έρευνα πάνω από 400 καθηγητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που συμμετείχαν 
σε προγράμματα κινητικότητας διδακτικού προσωπικού το 1990/91 (Κινητικότητα 
διδακτικού προσωπικού ERASMUS^ άποψη των καθηγητών 1990/91) 
η πρώτη "ανιχνευτική" έρευνα σχετικά με τις εμπειρίες των σπουδαστών ERASMUS 
1988/89 δύο έτη μετά την επιστροφή τους (Σπουδαστές ERASMUS 1988/89 δύο 
έτη μετά την επιστροφή τους) 
Οι παραπάνω μελέτες θα δημοσιευθούν συντόμως και θα αποσταλούν στους αποδέκτες 
τους. 
Το 1992 ξεκίνησαν, επίσης, οι εργασίες έρευνας σχετικά με τις εμπειρίες του 
προσωπικού ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που ήταν αρμόδιο για τη διαχείριση 
μεμονωμένων ΔΠΣ το 1991/92 (είτε ως συντονιστές είτε ως εταίροι), το στατιστικό 
διάγραμμα των διακινούμενων σπουδαστών το 1991/92 και η ετήσια έρευνα των 
σπουδαστών ECTS το 1991/92. 
Τέλος, ζητήθηκε από την ομάδα Kassel να προετοιμάσει μια γενική στατιστική δέσμη 
που να συνοψίζει σε μια εύχρηστη μορφή τα βασικά στοιχεία σχετικά με το 
Πρόγραμμα ERASMUS από την αρχή της σύλληψης του. 
35. Το 1991, η Επιτροπή απηύθυνε πρόσκληση υποβολής προσφορών για τη συνολική 
αξιολόγηση του Προγράμματος. Μετά τη δημοσίευση της πρόσκλησης για την υποβολή 
προσφορών στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, την 1 η Μαρτίου 
1991, ο ανάδοχος που επελέγη ήταν η Εταιρεία Συμβούλων "Price Waterhouse". 
Η πρώτη φάση της αξιολόγησης, με επίκεντρο τη διάρθρωση διαχείρισης του 
Προγράμματος σε όλα τα επίπεδα, ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια του 1992 και η 
έκθεση η οποία καταρτίστηκε υποβλήθηκε στη Συμβουλευτική Επιτροπή ERASMUS. Η 
δεύτερη φάση των συμπερασμάτων, που αφορά τη γενική επίδραση του Προγράμματος 
και τις συστάσεις για τη μελλοντική εφαρμογή του, υποβλήθηκε στην Επιτροπή από τον 
ανάδοχο κατά τα τέλη του έτους. 
Και οι δύο φάσεις περιλάμβαναν εκτενείς επιτόπιες διαβουλεύσεις τόσο με διδακτικό 
προσωπικό όσο και με άλλους παράγοντες οι οποίοι εμπλέκονται άμεσα στην 
εφαρμογή του Προγράμματος. Η τελική μορφή θα ολοκληρωθεί εγκαίρως κατά τα τέλη 
Ιανουαρίου 1993 ώστε να υποβληθεί στο Συμβούλιο πριν από τη συζήτηση της Φάσης 
III του Προγράμματος, μαζί με την έκθεση της εταιρείας Coopers and Lybrand σχετικά 
με την ενδιάμεση αξιολόγηση του ECTS (βλ. παράγραφο 23). 
-25-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
36. Εκτός από την προαναφερόμενη έρευνα του GesamthochschuleKassel που αναφέρεται 
παραπάνω, ανατέθηκε η εκπόνηση μελέτης για τη λεπτομερή εξέταση των 
συγκεκριμένων εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα ιδρύματα που ανήκουν στον μη 
πανεπιστημιακό τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά τη συμμετοχή τους στο 
Πρόγραμμα. Η έρευνα αυτή ανατέθηκε στη νεοδημιουργηθείσα Ευρωπαϊκή Ένωση 
Ιδρυμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (EURASHE). Με βάση τα αποτελέσματα, θα 
σχεδιασθεί από κοινού από την Επιτροπή και το EURASHE πρόγραμμα δράσης για την 
προώθηση της συμμετοχής του εν λόγω τομέα. 
37. 'Αλλες δράσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης που πραγματοποιήθηκαν κατά τη 
διάρκεια του έτους περιελάμβαναν τα ακόλουθα: 
ανάλυση των ετησίων εκθέσεων που απεστάλησαν από τους υποτρόφους ERASMUS 
και οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την υποβολή αναλυτικών ετησίων εκθέσεων από 
το ERASMUS Bureau προς την Επιτροπή 
προετοιμασία από το ERASMUS Bureau μιας στατιστικής επισκόπησης της 
συμμετοχής στο ERASMUS κάθε περιφέρειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των 
χωρών ΕΖΕΣ, που συνοδεύεται από μια προκαταρκτική ανάλυση της κατανομής της 
συμμετοχής και τους παράγοντες που την επηρεάζουν 
Η Συμβουλευτική Επιτροπή ERASMUS πραγματοποίησε μια πρώτη ανταλλαγή 
απόψεων σχετικά με το υλικό αυτό κατά τη συνεδρίαση στη Βαρκελώνη, το 
Σεπτέμβριο 1992. και στη συνέχεια η Επιτροπή υπέβαλε σειρά προτάσεων στα 
κράτη μέλη για περαιτέρω ανάλυση. 
μια επισκόπηση και σύντομη ανάλυση της συμμετοχής στο ERASMUS και στο 
LINGUA (Δράση II) για κάθε ένα από τους 18 τομείς σπουδών που χρησιμοποιούνται 
για την κατάταξη των ΔΠΣ 
δύο συνεδριάσεις που διοργανώθηκαν από κοινού με την Ευρωπαϊκή Ένωση για 
τη Διεθνή Εκπαίδευση (ΕΑΙΕ), με την ευκαιρία της ετήσιας Διάσκεψης της, 
προκειμένου να πραγματοποιηθούν διαβουλεύσεις με τα άτομα τα οποία είναι 
αρμόδια, σε επίπεδο ιδρύματος, για τη διαχείριση του ERASMUS και για την 
εξασφάλιση γλωσσικής κατάρτισης για τους σπουδαστές ERASMUS 
συνεντεύξεις με τους συντονιστές και τους εταίρους ενός μικρού αριθμού 
επιλεγμένων ΔΠΣ με την ευκαιρία των γενικών συναντήσεων τους 
συμμετοχή σε πολυάριθμα σεμινάρια και συνεδριάσεις με θέμα τα προβλήματα που 
συνδέονται με την εφαρμογή του Προγράμματος στα διάφορα κράτη μέλη και, 
γενικότερα, με την ανάπτυξη της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, π.χ., τακτικές επαφές με την Επιτροπή Συνδέσμου των 
Εθνικών Συνόδων Πρυτάνεων, γενικές συνεδριάσεις των συντονιστών ΔΠΣ στη 
Γαλλία, Γερμανία και Ισπανία, στην Κοινή Διάσκεψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για 
τη Διεθνή Εκπαίδευση (ΕΑΙΕ) και το Συμβούλιο για Διεθνείς Εκπαιδευτικές 
Ανταλλαγές (CIEE) κλπ. 
26 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
ειδικά μέτρα αξιολόγησης σχετικά με το ECTS, τα οποία περιγράφονται σε άλλο 
σημείο της παρούσας έκθεσης. 
Ill ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕ ΑΛΛΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Ή ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ 
ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 
111.1 Χώρες της ΕΖΕΣ 
38. Μετά την επιτυχή έκβαση των διαπραγματεύσεων για την επέκταση του Προγράμματος 
ERASMUS στις χώρες ΕΖΕΣ και ενόψει του ενθαρρυντικού αριθμού αιτήσεων που 
υπέβαλαν ιδρύματα απο τις χώρες ΕΖΕΣ κατά το πρώτο έτος συμμετοχής τους στο 
Πρόγραμμα (βλ. παράγραφο 10) συνεχίσθηκε η ενημερωτική εκστρατεία που είχε 
προγραμματισθεί για να διευκολυνθεί η ένταξη τους στο Πρόγραμμα. 
Στις 27 Ιανουαρίου διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες ενημερωτικό συνέδριο στο οποίο 
παρέστησαν 200 πρυτάνεις ιδρυμάτων των χωρών ΕΖΕΣ ή αντιπρόσωποι τους. 
Αργότερα το ίδιο έτος, πραγματοποιήθηκαν εθνικές ημερίδες πληροφόρησης σε όλες 
τις χώρες ΕΖΕΣ, εκτός της Σουηδίας. Εκπρόσωποι της Επιτροπής πήραν ενεργά μέρος 
σε κάθε περίπτωση. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη πέντε αυστριακών 
πανεπιστημίων το Σεπτέμβριο (κατά την οποία έγιναν επίσης επαφές με εκπροσώπους 
άλλων ιδρυμάτων) και το Πρόγραμμα ERASMUS παρουσιάσθηκε στη σπουδαστική 
έκθεση της Βιέννης (γεγονός το οποίο προσέλκυσε 90.000 επισκέπτες). 
Στις διμερείς συμφωνίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των χωρών ΕΖΕΣ 
προβλεπόταν η σύσταση μιας κοινής επιτροπής μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ και της 
Επιτροπής. Μετά από μία προπαρασκευαστική ενημερωτική συνεδρίαση, στις 28 
Ιανουαρίου 1992, κατά την οποία υιοθετήθηκε ένας εσωτερικός κανονισμός, 
πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσημη συνεδρίαση των επιτροπών στις 31 Μαρτίου 
(αμέσως μετά τη συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής ERASMUS) κατά την οποία 
συζητήθηκε η επιλογή των ΔΠΣ για το 1992/93. Οι κοινές επιτροπές συνήλθαν ξανά 
στις 13 Ιουλίου για να συζητήσουν σειρά εισηγήσεων που είχε προετοιμάσει η 
Επιτροπή σχετικά με την περιφερειακή συμμετοχή στο Πρόγραμμα. Κάθε 
αντιπροσωπεία εκλήθη να αποστείλει έναν παρατηρητή στη συνεδρίαση της 
Συμβουλευτικής Επιτροπής ERASMUS κατά την οποία συζητήθηκε η Φάση III του 
ERASMUS στη Βαρκελώνη, στις 21 και 22 Σεπτεμβρίου. 
Στις χώρες ΕΖΕΣ συστάθηκαν Εθνικά Κέντρα Πληροφοριών για την Ακαδημαϊκή 
Αναγνώριση (NARIC) και Εθνικές Αρχές Απονομής Υποτροφιών (ΕΑΑΥ) όπως είχε 
προγραμματισθεί κατά την εποχή των συμφωνιών σχετικά με τη γενική συμμετοχή των 
χωρών ΕΖΕΣ στο Πρόγραμμα ERASMUS (βλ. παραγράφους 24 και 31). 
Όπως προβλέπεται στις συμφωνίες, οι χώρες ΕΖΕΣ συνέβαλαν στον προϋπολογισμό 
ERASMUS για πρώτη φορά το 1992. Οι συντελεστές αναλογικότητας που προσδιορίζουν 
τις συνδρομές καθορίσθηκαν βάσει της αναλογίας μεταξύ του ακαθαρίστου εγχώριου 
-27 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
προϊόντος κάθε χώρας ΕΖΕΣ προς το άθροισμα του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος 
της Κοινότητας και της αντίστοιχης χώρας της ΕΖΕΣ. 
Ι.2 Σχεδιασμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για τη 
δεκαετία του '90 
39. Το μεγαλύτερο μέρος του έτους αφιερώθηκε σε εκτενείς συζητήσεις, πρώτες του 
είδους αυτού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σχετικά με το Υπόμνημα για την τριτοβάθμια 
εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (COM(91) 349 τελικό), που υιοθετήθηκε από 
την Επιτροπή το Νοέμβριο 1991. Το Υπόμνημα, του οποίου διανεμήθηκαν 25.000 
αντίτυπα, προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον σε όλη την Κοινότητα. Διοργανώθηκαν πάνω 
από 80 συναντήσεις στις οποίες πήραν μέρος 8.000 περίπου σύνεδροι - καθηγητές, 
διοικητικό προσωπικό και σπουδαστές, κυβερνητικοί αντιπρόσωποι, εκπρόσωποι της 
βιομηχανίας και οι κοινωνικοί εταίροι. Ένα από τα συνέδρια αυτά, το οποίο 
πραγματοποιήθηκε στην Πάρμα, τον Οκτώβριο, με θέμα την πρόσβαση στην 
τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη, οργανώθηκε από κοινού με το Συμβούλιο της 
Ευρώπης. 
Το Υπόμνημα έγινε ευρύτατα ευνοϊκά αποδεκτό, ως πολύτιμη και επικοδομητική 
συμβολή στη χάραξη της πολιτικής στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στα 
κράτη μέλη και ως καλό παράδειγμα του είδους κοινοτικής διαβούλευσης για την οποία 
απευθύνθηκε έκκληση στη δήλωση του Μπέρμινγχαμ, της 16ης Οκτωβρίου 1992. Εκτός 
από την ανταπόκριση σε εθνικό επίπεδο, ελήφθηκε μεγάλος αριθμός σχολίων και 
αντιδράσεων από οργανώσεις και ιδρύματα. Το Νοέμβριο συστάθηκε μικρή ομάδα 
εμπειρογνωμόνων για μια εις βάθος ανάλυση αυτού του ιδιαίτερα πλούσιου, 
ποικιλόμορφου, και συχνά κριτικού, υλικού και για την προετοιμασία μιας έκθεσης 
συνθέσεως και αναλύσεων των σχολίων τα οποία έγιναν σχετικά με ορισμένα από τα 
βασικά θέματα που θίγησαν στο Υπόμνημα. Αυτό θα επιτρέψει στην Επιτροπή να λάβει 
υπόψη τα αποτελέσματα της συζήτησης κατά την προπαρασκευή των επόμενων 
φάσεων ισχυόντων κοινοτικών προγραμμάτων - ιδίως ERASMUS, LINGUA και COMETT 
(προτάσεις για όλα τα προγράμματα αυτά θα υποβληθούν το 1993 ή 1994) - και κατά 
τον προγραμματισμό μελλοντικών δραστηριοτήτων. Ταυτόχρονα, οι εν λόγω εκθέσεις 
θα παράσχουν στα κράτη μέλη χρήσιμες πληροφορίες για την ανάπτυξη των 
συστημάτων τους στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Μολονότι η πλήρης ανάλυση των αντιδράσεων θα ολοκληρωθεί κατά τη διάρκεια του 
1993, ορισμένες βασικές ανησυχίες έχουν ήδη διατυπωθεί. Υπήρξε μια ευρεία 
επιβεβαίωση του βασικού ρόλου τον οποίο μπορεί να διαδραματίσει η τριτοβάθμια 
εκπαίδευση όσον αφορά την οικονομική, κοινωνική και πολιτική ανάπτυξη της 
Κοινότητας, μολονότι το ίδιο το Υπόμνημα αποτέλεσε αντικείμενο επικρίσεων από 
ορισμένους για το γεγονός ότι υιοθετεί μία υπερβολικά ωφελιμιστική προσέγγιση και 
διότι παραμελεί τις κοινωνικές και πολιτιστικές αξίες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
κατά την προετοιμασία των νέων για τη ζωή σε μια εξελισσόμενη Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα. Απευθύνθηκε, επίσης, έκκληση για μεγαλύτερο συντονισμό των κοινοτικών 
εκπαιδευτικών και ερευνητικών προγραμμάτων και για μεγαλύτερη διαφάνεια και 
διαβούλευση με τους ακαδημαϊκούς κύκλους κατά την υιοθέτηση των προτεραιοτήτων 
και στόχων. Απόψεις σχετικά με την προτεινόμενη αύξηση όσον αφορά τα ποσοστά 
πρόσβασης και συμμετοχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και ο πιθανός καθορισμός 
κοινοτικών στόχων, αντικατοπτρίζουν τις διαφορές όσον αφορά τις εθνικές πολιτικές 
πρόσβασης και τα διαφορετικά επίπεδα συμμετοχής που έχουν ήδη επιτευχθεί στα 
-28-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
κράτη μέλη. Θεωρείται ότι η Επιτροπή οφείλει να διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο 
όσον αφορά την παροχή πληροφοριών και την ανάλυση πολιτικής σχετικά με την 
τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Κοινότητα και την προώθηση της ανάπτυξης μιας 
ευρωπαϊκής διάστασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. 
Στα πλαίσια αυτά, το Συμβούλιο και οι Υπουργοί Παιδείας, οι οποίοι συνήλθαν στα 
πλαίσια του Συμβουλίου, στις 27 Νοεμβρίου 1992, υιοθέτησαν συμπεράσματα σχετικά 
με την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (ένα από 
τα κύρια θέματα του Υπομνήματος), με στόχο ιδίως μια σημαντική αύξηση της 
κινητικότητας του διδακτικού προσωπικού, των δεσμών μεταξύ ιδρυμάτων και την 
ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων σπουδών. 
40. Ανταποκρινόμενο στο Υπόμνημα της Επιτροπής σχετικά με την Ανοικτή και Εξ 
Αποστάσεως Μάθηση - (COM(91) 388 τελικό: 12 Νοεμβρίου 1991), το Συμβούλιο και οι 
Υπουργοί Παιδείας, συνελθόντες στα πλαίσια του Συμβουλίου στις 27 Νοεμβρίου 1992, 
υιοθέτησαν συμπεράσματα όσον αφορά τα κριτήρια για δραστηριότητες στον τομέα. 
Παρέχεται ένα χρήσιμο πλαίσιο για την εξέταση της αξιοποίησης των οφελών της 
ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (ODL) εντός του ERASMUS για τη 
συμπλήρωση της ανάλυσης σχετικά με τη σημερινή χρησιμοποίηση των τεχνικών 
ανοικτής και εξ αποστάσεως μάθησης στο Πρόγραμμα. Το 1992, ο μικρός αριθμός 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τα οποία χρησιμοποιούν ανοικτή και εξ 
αποστάσεως μάθηση στο Πρόγραμμα ERASMUS ερμήνευσαν το πεδίο του ευρέως σε 
όλες τις πτυχές της Ενέργειας 1. Αυτό επέτρεψε να εντοπισθεί ένα φάσμα δυνατοτήτων 
ως ενδεχόμενα υποδείγματα και η παρακολούθηση σχεδίων, σε συνδυασμό με 
περαιτέρω αξιολόγηση προσφάτων πληροφοριών, θα συμβάλει σε προτάσεις με στόχο 
την προώθηση της χρήσης ανοικτής και εξ αποστάσεως μάθησης στη Φάση III του 
ERASMUS. 
41. Στη συνέχεια της απόφασης των Υπουργών Παιδείας, οι οποίοι συνήλθαν στα πλαίσια 
του Συμβουλίου στις 25 Νοεμβρίου 1991, η Επιτροπή απηύθυνε πρόσκληση υποβολής 
προσφορών εκ μέρους οργανισμών και συμπράξεων για την ανάληψη της δημιουργίας 
μιας Ευρωπαϊκής Βάσης Δεδομένων για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Αυτή η βάση 
δεδομένων θα σχετίζεται άμεσα με το ERASMUS εφόσον θα παρέχει πληροφορίες ("on 
line" ή "off line") σε σπουδαστές, ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και οργανισμούς 
με κοινά ενδιαφέροντα, όσον αφορά τις σειρές μαθημάτων και τίτλων καθώς και όσους 
τα προσφέρουν. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι το ERASMUS θα αποτελέσει κύρια πηγή 
πληροφοριών για την εν λόγω τράπεζα δεδομένων. 
42. Εξάλλου, η Επιτροπή προσκάλεσε την υποβολή εκδηλώσεων ενδιαφέροντος εκ μέρους 
εκείνων που επιθυμούν να δημιουργήσουν ένα "Σύστημα Ηλεκτρονικού Πίνακα 
Ανακοινώσεων" για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Μολονότι οι προδιαγραφές για το 
σύστημα αυτό δεν έχουν οριστικοποιηθεί ακόμη, φαίνεται πιθανό ότι πολλά μέλη του 
Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Δικτύου θα θεωρήσουν σκόπιμο να προσφύγουν στις 
προσφερόμενες υπηρεσίες (οι οποίες αναμένεται να περιλαμβάνουν ηλεκτρονικό 
ταχυδρομείο, ένα δημόσιο πίνακα ανακοινώσεων, διασκέψεις, μεταφορά φακέλλων, φαξ 
και τράπεζες δεδομένων). 
III.3 Αλληλεπίδραση με άλλα κοινοτικά προγράμματα 
43. Η μελλοντική εξέλιξη του ERASMUS πρέπει να θεωρηθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των 
κοινοτικών πρωτοβουλιών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, στόχος των 
οποίων είναι να συμβάλουν στην αξιοποίηση του δυναμικού της εσωτερικής αγοράς. 
-29-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
Συνεπώς, καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για να διασφαλισθεί πλήρης συντονισμός του 
ERASMUS και άλλων κοινοτικών προγραμμάτων σε σχετικούς τομείς δραστηριότητας. 
44. Η Δράση II του Προγράμματος LINGUA, που προωθεί τη διδασκαλία και εκμάθηση 
ξένων γλωσσών, καλύπτει τη διαπανεπιστημιακή συνεργασία και ανταλλαγή 
σπουδαστών και διδακτικού προσωπικού στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η 
διαχείριση της Δράσης II του LINGUA πραγματοποιείται σύμφωνα με τις ίδιες 
διαδικασίες που χρησιμοποιούνται και για το Πρόγραμμα ERASMUS, και για το λόγο 
αυτό έχουν εφαρμοσθεί κοινές ρυθμίσεις για τη διαχείριση του ERASMUS και της 
Δράσης II του LINGUA. Το 1992 ήταν το τρίτο έτος λειτουργίας του Προγράμματος 
LINGUA στόχος του οποίου είναι η προώθηση της διδασκαλίας και εκμάθησης των 
κοινοτικών γλωσσών (οι γλώσσες οι οποίες καλύπτονται είναι οι εννέα γλώσσες 
εργασίας της Κοινότητας, καθώς και τα ιρλανδικά και λουξεμβουργικά). 
Παρά την πρόθεση, η οποία εκφράσθηκε στην απόφαση του Συμβουλίου περί 
θεσπίσεως του Προγράμματος LINGUA, οι σπουδαστικές υποτροφίες στα πλαίσια του 
LINGUA (Δράση II) να είναι σε γενικές γραμμές στο ίδιο επίπεδο με τις υποτροφίες του 
ERASMUS, η Επιτροπή αντιλήφθηκε ότι ορισμένες φορές μπορεί να υπάρχουν πολύ 
σημαντικές διαφορές όσον αφορά τα επίπεδα υποτροφιών μεταξύ του ERASMUS και 
του LINGUA (Δράση II) όσον αφορά σπουδαστές από το ίδιο κράτος μέλος. Αυτό 
οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι στα διάφορα κράτη μέλη, η αναλογία της 
ζήτησης σπουδαστών προς τους διαθέσιμους πόρους διαφέρει μεταξύ των δύο 
Προγραμμάτων, καθώς και στο ότι υπάρχουν διαφορές στα συστήματα παροχής 
σπουδαστικών υποτροφιών και οι οποίες απορρέουν από τις διατάξεις των αποφάσεων 
του Συμβουλίου σχετικά με το ERASMUS και το LINGUA. Επειδή οι έντονες αυτές 
διακυμάνσεις όσον αφορά τα επίπεδα υποτροφιών μεταξύ των Προγραμμάτων και 
εντός του Προγράμματος LINGUA (Δράση II) προκαλούν πραγματική ανησυχία, η 
Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και με την υποστήριξη της Επιτροπής 
LINGUA και της Συμβουλευτικής Επιτροπής ERASMUS εξετάζει τρόπους για την 
εναρμόνιση των επιπέδων σπουδαστικών υποτροφιών και στα δύο Προγράμματα που 
να τηρούν το πνεύμα των αποφάσεων του Συμβουλίου και να μην θίγουν τα 
συμφέροντα των κρατών μελών. 
'Αλλη πηγή ανησυχίας είναι το γεγονός ότι, προς το παρόν, οι χώρες ΕΖΕΣ δεν είναι 
σε θέση να συμμετάσχουν στο LINGUA - κατάσταση η οποία συχνά οδηγεί σε αιτήσεις 
των συντονιστών για μεταφορά προγραμμάτων ΔΠΣ από το LINGUA στο ERASMUS. 
Ένα στοιχείο της συνεργασίας το οποίο επιβάλλεται να τονωθεί είναι η ενίσχυση που 
παρέχεται για τη γλωσσική προετοιμασία και άλλων σπουδαστών εκτός εκείνων του 
κλάδου των ξένων γλωσσών. Το Πρόγραμμα LINGUA δεν έχει συμβάλει, μέχρι σήμερα, 
στην αντιμετώπιση των γλωσσικών προβλημάτων που κωλύουν την αυξημένη 
κινητικότητα των σπουδαστών. 
45. Η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την αλληλεπίδραση μεταξύ του 
TEMPUS και του ERASMUS, όχι αποκλειστικά για να αποφευχθεί η επικάλυψη των 
χρηματοδοτήσεων αλλά και επιδιώκοντας τον θετικότερο στόχο επίτευξης της 
μεγαλύτερης δυνατής συνέργιας μεταξύ των δύο πρωτοβουλιών. To TEMPUS αποτελεί 
τμήμα της συνολικής πρωτοβουλίας PHARE η οποία αφορά την προώθηση της 
αναδιάρθρωσης των οικονομιών και των κοινωνιών των ενδιαφερόμενων χωρών της 
κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Μολονότι δεν αποτελεί επίσημη επέκταση 
υφιστάμενων κοινοτικών προγραμμάτων όπως το ERASMUS, το LINGUA ή το COMETT, 
ο σχεδιασμός του TEMPUS επηρεάσθηκε ισχυρά από αυτές τις από μακρού 
υφιστάμενες κοινοτικές πρωτοβουλίες και πολλές αιτήσεις οι οποίες υποβάλλονται 
-30-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
σύμφωνα με τους όρους του TEMPUS βασίζονται στην εμπειρία δραστηριοτήτων 
συνεργασίας που αποκτήθηκε χάρη στη λειτουργία των ΔΠΣ στα πλαίσια του 
Προγράμματος ERASMUS. Ορισμένα πανεπιστήμια της ΕΚ, τα οποία συνδέονται στα 
πλαίσια δικτύων του ERASMUS συμμετείχαν επίσης στην περαιτέρω ανάπτυξη 
πανεπιστημιακών συστημάτων στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη. 
46. Ανάλογοι συλλογισμοί ισχύουν όσον αφορά το Πρόγραμμα COMETT για τη συνεργασία 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και βιομηχανίας στον τομέα της κατάρτισης η 
οποία συνδέεται με τις νέες τεχνολογίες. Οι δραστηριότητες κινητικότητας και των δύο 
Προγραμμάτων αφορούν σπουδαστές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Εντούτοις, ενώ 
για το ERASMUS η τοποθέτηση φοιτητών στη βιομηχανία είναι απλώς μια μορφή 
ανταλλαγής μεταξύ άλλων, αποτελεί έναν από τους θεμέλιους λίθους του 
Προγράμματος COMETT. Επιπλέον, το ERASMUS παρουσιάζει σημαντικά ευρύτερη 
εμβέλεια και δεν περιορίζεται σε τεχνολογίες και στις εφαρμογές τους. Εξετάζεται η 
περαιτέρω συνεργασία και ο συντονισμός των δραστηριοτήτων μεταξύ των δύο 
Προγραμμάτων. 
47. Το φιλόδοξο νέο πρόγραμμα της Επιτροπής Ανθρώπινο Δυναμικό και Κινητικότητα 
στοχεύει αμεσότατα στη δημιουργία μιας αληθινά ευρωπαϊκής επιστημονικής 
κοινότητας διαμέσου της ενδυνάμωσης, ποιοτικά και ποσοτικά, της βάσης ανθρωπίνων 
πόρων για έρευνα και ανάπτυξη. Οι δράσεις της, οι οποίες ενδιαφέρουν κυρίως νέους 
ερευνητές σε μεταδιδακτορικό επίπεδο, είναι συμπληρωματικές πολλών 
δραστηριοτήτων τις οποίες υποστηρίζει το ERASMUS μέχρι επιπέδου διδακτορικού 
διπλώματος, και αυτή η συμπληρωματικότητα ενισχύεται μέσω ιδιαίτερης διασύνδεσης 
μεταξύ των δύο προγραμμάτων. 
48. Η Δράση Jean Monnet, διαμέσου της υποστήριξης που παρέχει στη δημιουργία 
"εδρών", "μονίμων μαθημάτων" και "αυτόνομων ενοτήτων μαθημάτων" ήταν σε θέση να 
ενθαρρύνει την εισαγωγή μιας ευρωπαϊκής διάστασης στον τομέα της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης με έναν καινοτόμο τρόπο. 
IV ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
49. Στον εκπαιδευτικό τομέα, όπως και σε πολλούς άλλους, το 1992 υπήρξε έτος ανοικτής 
και ευρείας συζήτησης, η οποία, στην περίπτωση αυτή, επικεντρώθηκε στο Υπόμνημα 
της Επιτροπής για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Ως δοκιμασμένος καταλύτης για ένα ευρύ φάσμα εξελίξεων, το ERASMUS 
διαδραμάτισε βασικό ρόλο στη συζήτηση αυτή και πιθανόν να παραμείνει βασικό 
εργαλείο καινοτομίας τα επόμενα χρόνια. 
Από ποσοτικής απόψεως, το Πρόγραμμα ERASMUS αναπτύχθηκε εκ νέου σημαντικά 
κατά το υπό εξέταση έτος. Συνολικά, κατά την περίοδο από το 1987 έως το τέλος του 
1992/93, πάνω από 150.000 φοιτητές οι οποίοι προέρχονται από κοινωνικο-οικονομικά 
υπόβαθρα όλων των ειδών θα έχουν συμπληρώσει τμήμα των σπουδών τους σε ένα 
άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ή σε μία άλλη χώρα ΕΖΕΣ. Επίσης, 
10.000 περίπου καθηγητές θα έχουν λάβει ενίσχυση ERASMUS για επισκέψεις στο 
εξωτερικό στα πλαίσια των ΔΠΣ από το 1990 (το πρώτο έτος για το οποίο στατιστικά 
στοιχεία είναι διαθέσιμα). Επιπλέον, πολλοί περίοδοι διδασκαλίας πραγματοποιήθηκαν 
με χρηματοδότηση εκπαιδευτικών επισκέψεων. 
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992. 
Ο μεγάλος αυτός όγκος ποικιλόμορφων δραστηριοτήτων ανακινεί αναπόφευκτα 
πολύπλοκα και σημαντικά ερωτήματα τα οποία συνέβαλαν πολύ στην υποκίνηση της 
διεξαγόμενης συζήτησης σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης. 
50. Χάρη στο ERASMUS, η πρόσβαση σε σπουδές στο εξωτερικό, που στο παρελθόν 
αποτελούσε το προνόμιο μιας μικρής και συνήθως εύπορης ελίτ, διευρύνθηκε σήμερα 
σημαντικά. Η πρόσβαση αυτή ενισχύθηκε από την πολιτική της Επιτροπής η οποία 
απαιτεί από τις ΕΑΑΥ να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των οικονομικά και 
σωματικά μειονεκτούντων σπουδαστών και από τους συμπληρωματικούς 
χρηματοδοτικούς πόρους που διαθέτουν τώρα τα περισσότερα κράτη μέλη για τους 
σπουδαστές ERASMUS. Θα καταστεί αναγκαίος περαιτέρω συλλογισμός προκειμένου 
να εντοπισθούν τρόποι να εξασφαλισθεί η σταθερότερη καθιέρωση ευκαιριών για 
σπουδές στο εξωτερικό στα πλαίσια των εθνικών συστημάτων, για να προετοιμασθεί 
η στιγμή κατά την οποία το ERASMUS θα έχει πλέον ενταχθεί στο αυξανόμενο φάσμα 
πρωτοβουλιών που προκύπτει σήμερα σε σχέση με το Πρόγραμμα, τόσο σε εθνικό και 
περιφερειακό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ιδρυμάτων. 
51. Η σημαντικότερη έννοια η οποία προέκυψε απ'όλη την εμπειρία η οποία αποκτήθηκε 
με το ERASMUS και τα άλλα προγράμματα είναι η Ευρωπαϊκή Διάσταση. 
Επιβεβαιώνοντας την προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή τα τελευταία δύο χρόνια 
κατά την εφαρμογή του Προγράμματος, το Συμβούλιο και οι Υπουργοί Παιδείας 
συνελθόντες στα πλαίσια του Συμβουλίου στις 27 Νοεμβρίου 1992 επαναβεβαίωσαν ότι 
η ευρωπαϊκή διάσταση - η οποία αναγνωρίζεται ως βασικό στοιχείο της κατάρτισης των 
αυριανών Ευρωπαίων πολιτών - δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί αποκλειστικά διαμέσου 
της κινητικότητας των σπουδαστών αλλά και διαμέσου της προώθησης της 
κινητικότητας του διδακτικού προσωπικού, της από κοινού ανάπτυξης προγραμμάτων 
σπουδών και της εφαρμρογής του συστήματος μεταφερομένων μονάδων. 
Χωρίς αμφιβολία, το ERASMUS παραμένει το βασικό μέσο δοκιμασίας και ανάπτυξης 
των εν λόγω δραστηριοτήτων. Μια πρόκληση για το μέλλον έγγειται στην επιτυχή 
ολοκλήρωση της πειραματικής φάσης του προγράμματος ECTS, το οποίο θα πρέπει να 
προετοιμάσει το έδαφος για ένα σύστημα μεταφερομένων μονάδων ευρύτερης 
εφαρμογής το οποίο θα βασίζεται στις αποδεδειγμένες πλέον αρχές της εμπιστοσύνης 
μεταξύ συμμετεχόντων ιδρυμάτων. Η Επιτροπή πρέπει, επίσης, να εξετάσει 
λεπτομερέστερα τις ενέργειες κινητικότητας διδακτικού προσωπικού και από κοινού 
ανάπτυξης προγραμμάτων σπουδών που άρχισαν στα πλαίσια του ERASMUS, ώστε να 
ενδυναμωθούν και να καταστούν καταλληλότερες για την προώθηση της ευρωπαϊκής 
διάστασης προς όφελος όλων των σπουδαστών. Η ανοικτή και εξ αποστάσεως μάθηση, 
της οποίας οι τεράστιες δυνατότητες δεν έχουν γίνει ακόμα πλήρως αντιληπτές, 
αποτελεί έναν άλλο βασικό τομέα για μελλοντικές εξελίξεις στην κατεύθυνση αυτή. Το 
ERASMUS οφείλει να αλληλεπιδράσει στο χώρο αυτό με άλλες πρωτοβουλίες οι οποίες 
αναλαμβάνονται σε επίπεδο Επιτροπής ή κρατών μελών. 
Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς από το 1993 δημιουργεί, επίσης, βάσιμα 
αιτήματα τόσο από τους εργοδότες όσο και από τους εργαζόμενους για μεγαλύτερη 
διαφάνεια στα συστήματα απονομής ακαδημαϊκών τίτλων των κρατών μελών και για 
τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ τους. Πάνω από 200 προγράμματα ανταλλαγής 
σπουδαστών στο ERASMUS επιτρέπουν σήμερα την απόκτηση επαγγελματικών τίτλων 
που απονέμονται από κοινού σε δύο τουλάχιστον κράτη μέλη, περισσότεροι 
σπουδαστές από ποτέ μπορούν να ασκήσουν τα προσόντα τους σε έναν αυξανόμενο 
αριθμό επαγγελματικών τομέων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Μαζί με το ECTS, 
παρόμοιες αναπτύξεις προαναγγέλλουν μια "εσωτερική αγορά προσόντων" στην οποία, 
-32-
Πρόγραμμα ERASMUS - Ετήσια Έκθεση 1992 
μολονότι θα διατηρούν τις εθνικές ιδιαιτερότητες τους, όλα τα συστήματα θα είναι 
αμοιβαίως ανοικτά και θα προσφέρουν σε νέους αποφοίτους πραγματικά ευρωπαϊκές 
δυνατότητες σταδιοδρομίας, αναπτύσσοντας έτσι την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα 
τον επόμενο αιώνα. 
52. Βλέποντας πέρα από τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το ERASMUS αποτέλεσε 
σημαντικό υπόδειγμα για ανταλλαγές στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την 
Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, την περιοχή της 
Μεσογείου και τη Λατινική Αμερική. Εκτός από τις σημαντικές εξελίξεις στο Πρόγραμμα 
TEMPUS, το 1992 επιτελέσθηκαν περαιτέρω εργασίες όσον αφορά τα σχέδια για ένα 
πρόγραμμα ανταλλαγών ΕΚ/ΗΠΑ και τέθηκε σε κίνηση από την Επιτροπή το 
πρόγραμμα MEDCAMPUS για συνεργασία με τις χώρες της Βορείου Αφρικής καθώς και 
το πρόγραμμα το οποίο σκοπεύει να εγκαθιδρύσει παρομοίους δεσμούς με τη Λατινική 
Αμερική. Σε άλλες ζώνες του κόσμου, όπως τη Βόρειο Αμερική, στα πλαίσια της Ζώνης 
Ελευθέρων Συναλλαγών της Βορείου Αμερικής - και τη Ζώνη του Ειρηνικού (το UMAP 
(Πρόγραμμα Πανεπιστημιακής Κινητικότητας στην Ασία/Ειρηνικό)), καταρτίζονται νέα 
προγράμματα. Ένα ευρύ φάσμα πιθανών δράσεων προσφέρεται στα ευρωπαϊκά 
ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τα οποία επιθυμούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη 
των ευρύτερων πολιτιστικών δεσμών της Ευρώπης και είναι έτοιμα να διαθέσουν τη 
συλλογική εμπειρογνωμοσύνη τους σε ένα σφαιρικό πλαίσιο. 
53. Έτσι, το ERASMUS επιβεβαίωσε εκ νέου το ρόλο του ως σημαιοφόρου της Ευρώπης. 
Στενή παρακολούθηση της κάλυψης από τον Τύπο αποδεικνύει ότι η έντονη 
δημοσιότητα καθώς και η επίδραση και η υπόληψη της οποίας χαίρει το ERASMUS 
μεταξύ των πολλών χιλιάδων νέων προς τους οποίους απευθύνεται, συνέβαλε σημαντικά 
στην αύξηση του γενικού επιπέδου ενημέρωσης σχετικά με το Πρόγραμμα και 
ταυτόχρονα προέβαλε μια θετική εικόνα της Κοινότητας με ένα απειροελάχιστο κλάσμα 
του συνολικού κοινοτικού προϋπολογισμού. 
-33 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
.zW 
Πίνακας I 
Αιτήσεις ΔΠΣ ERASMUS ανά επιλέξιμη χώρα 
ιδρύματος συντονισμού 
tntXiXtan #»ρα 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
G 
I 
IRL 
LUX 
NL 
Ρ 
UK 
B^^^^^^^B 
A 
CH 
FL 
IS 
Ν 
S 
SF 
iiiiiïiïiiViïiiiiiïiiïi·^^ îsai/te 
Αριά. 
229 
338 
72 
247 
442 
83 
280 
54 
1 
221 
60 
567 
||||§||| 
-
-
-
-
-
-
-
iiiitifflnifflïiÎYiï::·;·!·; t 
8,8 
13,0 
2,8 
9,5 
17,0 
3,2 
10,8 
2,1 
0,0 
8,5 
2,3 
21,9 
1111U 
-. 
-
-
-
-
-
-
":'i'i'ri*i*i*i'i'i'»Vi*;',:*i'i'i'i'i'i*i'i'i*i*i' Ï992/93 
***, 
208 
309 
60 
215 
382 
71 
245 
41 
1 
203 
57 
527 
flNHi 
54 
13 
0 
0 
8 
30 
12 
HIHIIIS 
ϊιϊιΥιΊΊΪιϊί'ΐ'ΐϊιϊιΊΊΪιΥήϊ % 
8,5 
12,7 
2,5 
8,8 
15,7 
2,9 
10,1 
1,7 
0,0 
8,3 
2,3 
21,6 
llllllll 
2,2 
0,5 
0,0 
0,0 
0,3 
1,2 
0,5 
tiïiïiïiïiïiïiïiïilïiïiïiï % £K μόνα \ 
9,0 
13,3 
2,6 
9,3 
16,5 
3,1 
10,6 
1,8 
0,0 
8,8 
2,5 
22,7 
llllllll 
-
-
-
-
-
-
-
•i^iïilYiïilIfiiiiïiïniïiM·? 
Sï 
Πίνακας II 
Αιτήσεις ΔΠΣ ERASMUS ανά επιλέξιμη χώρα και 
αριθμό συμμετεχόντυν 
•! 
Επιλέξιμη χάαα 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
G 
I 
IRL 
LUX 
NL 
Ρ 
UK 
EUR 
Σύνολα ΕΚ 
A 
CH 
FL 
IS 
Ν 
S 
SF 
ϊύναλο £K + mt 
'•1111 1 1 ill. ί .Illiu 1991/92 
Μα. 
714 
1 632 
319 
1 267 
1 982 
368 
1 178 
328 
9 
740 
434 
2 052 
0 
η an 
-
-
-
-
-
-
-
+ % 
6,5 
14,8 
2,9 
11,5 
18,0 
3,3 
10,7 
3,0 
0,1 
6,7 
3,9 
18,6 
0,0 
1Ù& 
-
-
-
-
-
-
-
+ 
lllt.llllH-tllllllLlllllll 1992/93 
!to. 
757 
1 794 
372 
1 378 
2 125 
426 
1 310 
368 
6 
826 
482 
2 269 
9 
*lll 
172 
105 
2 
1 
85 
242 
108 
lllllimillllllllllllÎil. * 
5,9 
14,0 
2,9 
10,7 
16,6 
3,3 
10,2 
2,9 
0,0 
6,4 
3,8 
17,7 
0,1 
94,4 
1,3 
0,8 
0,0 
0,0 
0,7 
1,9 
0,8 
m % εκ μόνα 
6,2 
14,8 
3,1 
11,4 
17,5 
3,5 
10,8 
3,0 
0,0 
6,8 
4,0 
18,7 
0,1 
1QQ 
-
-
-
-
-
-
-
+ 
inimiii.n.ι 
3 6 
Πίνακας III 
Αιτήσεις ΔΠΣ που ελήφθησαν το 1991/92 και 1992/93 
! 1991/92 
εΐάας αραατυριότητας S Αριθ\ 
Κινητικότητα Σπουδαστών (SM) 2289 
Κινητικότητα Διδακτικού 1024 
Προσωπικού (TS) 
Ανάπτυξη Προγραμμάτων 435 
Σπουδών (CD) 
Εντατικά Προγράμματα (IP) 569 ** 
88 
39,5 
17 
22 %mm 
*P*fr* 
2174 
1027 
429 
533 ** 
89 
42 
18 
22 ttelwon 
Αριθ. 
-115 
+3 
-6 
-36 t \ 
-5 
0 
-1 
-6 
* % αιτήσεων ΔΠΣ που περιλαμβάνουν το είδος αυτό 
Σημείωση: Συχνά οι αιτήσεις περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα είδη δραστηριοτήτων 
3 
Πίνακας IV 
Αιτήσεις ΔΠΣ ERASMUS ανά τομέα σπουδών 
Τομέας Σπαιιαών 
Γεωργία 
Αρχιτεκτονική 
Καλές Τέχνες/Μουσική 
Εμπορικές Σπουδές 
Εκπαίδευση 
Μηχανολογία 
Γεωγραφία/Γεωλογία 
Ανθρωπιστικές Σπουδές 
Γλώσσες 
Δίκαιο 
Μαθηματικά 
Ιατρικές Επιστήμες/Ψυχολ. 
Φυσικές Επιστήμες 
Κοινωνικές Επιστήμες 
Επικοινωνία/Πληροφόρηση 
Διάφορα 
Συμφωνίες-πλαίσια 
#ϋναλα 
mm iiiiiiiiiiiii.iinm.hi il....iLLii.iJ..L.iii t99t/92 
Αριί, 
67 
95 
104 
299 
87 
377 
84 
144 
352 
153 
118 
152 
206 
271 
23 
31 
31 
t m % 
2,6 
3,7 
4,0 
11,5 
3,4 
14,5 
3,2 
5,6 
13,6 
5,9 
4,5 
5,9 
7,9 
10,4 
0,9 
1,2 
1,2 
:::iiiiii!!!!iiï;ïiiïii]u 1992/93 
Αριά. 
67 
88 
100 
261 
122 
347 
77 
143 
258 
137 
108 
157 
217 
259 
26 
31 
38 
HIHIIIIIIIIHIIIIIIIIII11.1I % 
2,8 
3,6 
4,1 
10,7 
5,0 
14,2 
3,2 
5,9 
10,6 
5,6 
4,4 
6,4 
8,9 
10,6 
1,1 
1,3 
1,6 
i ι il ι ! 11! ; i! nui un ri ι. i nm •>, 
3i 
Πίνακας V 
Εγκεκριμένες αιτήσεις ΔΠΣ ERASMUS ανά επιλέξιμη χώρα 
ιδρύματος συντονισμού 
eifiiiillPiila 
::;:ν:·:^:·:·?·:·:·:.:Λ*.ν:·ί::·ίχν; 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
G 
I 
IRL 
LUX 
NL 
Ρ 
UK 
I^HH 
A 
CH 
FL 
IS 
Ν 
S 
SF ••••• 1991/92 
Apte* 
158 
218 
42 
150 
269 
49 
173 
32 
1 
143 
40 
370 
mmmmm 
-
-
-
-
-
-
-
•illllill wmmÊmm t 
9,6 
13,3 
2,6 
9,1 
16,4 
3,0 
10,5 
1,9 
0,1 
8,7 
2,4 
22,5 
mmmmmm 
-
-
-
-
-
-
-
WÊÈÊÈMÊÊÊÊM 1992/93 
m*+ 
176 
241 
48 
166 
312 
49 
180 
36 
1 
153 
44 
439 •H 
32 
8 
0 
0 
6 
24 
9 
Wi$^%^j&&%#. t 
9,1 
12,5 
2,5 
8,6 
16,2 
2,5 
9,4 
1,9 
0,1 
8,0 
2,3 
22,8 
1,7 
0,4 
0,0 
0,0 
0,3 
1,2 
0,5 •H £ εΚ μόνα j 
9,5 
13,1 
2,6 
9,0 
16,9 
2,7 
9,8 
2,0 
0,1 
8,3 
2,4 
23,8 
mmmmmmmm 
-
- • 
-
-
-
3f 
Πίνακας VI 
Ποσοστά έγκρισης ΔΠΣ ανά είδος δραστηριότητας, 1991/92 και 1992/93 (σε %) 
'MitàïMwwïûiMm 
Κινητικότητα Σπουδαστών (SM) 
Κινητικότητα Προσωπικού (TS) 
Ανάπτυξη Προγραμμάτων Σπουδών (CD) 
Εντατικά Προγράμματα (IP) 
Σύνολο ΔΠΣ WÊÊÈ 
66 
30 
28 
18 
63 llllill 
82 
35 
40 
26 
79 
#> 
Πίνακας VII 
Εγκεκριμένα ΔΠΣ ERASMUS ανά επιλέξιμη χώρα και αριθμό συμμετοχών 
| £ι«.λέ&.ρι$ χώρα 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
G 
I 
IRL 
LUX 
NL 
Ρ 
UK 
EUR 
βϊΒΙΙΙΙΙΙ 
A 
CH 
FL 
IS 
Ν 
S 
SF 
ιϊιΥιϊιϊιϊιϊιϊιϊιϊι^ϊί^ϊιΊϊιϊι I. • Ι • 1. il 1991/92 
APLÔ. 
527 
1 245 
245 
928 
1 445 
275 
855 
250 
6 
552 
328 
1 479 
0 
Ô13S 
-
-
-
-
-
-
-
+ 
• ΙΙΙ...ΙΙΙ ΙΙΙΙΙΙ..1 t 
6,5 
15,3 
3,0 
11,4 
17,8 
3,4 
10,5 
3,1 
0,1 
6,8 
4,0 
18,2 
0,0 
ÏQÛ 
-
-
-
-
-
-
-
·+ 
,0Αΐ>ι»1''Ί'·υ·'..ι.ΙΙΙΜΐ' 1992/93 
*»*• 
642 
1 561 
321 
1 180 
1 841 
360 
1 081 
322 
6 
691 
423 
1 950 
6 
îtf 3S4 
137 
85 
2 
1 
71 
214 
95 
iiiniimiit"' »wni'<j t 
5,8 
14,2 
2,9 
10,7 
16,8 
3,3 
9,8 
2,9 
0,1 
6,3 
3,8 
17,7 
0,1 
94,5 ; 
1,2 
0,8 
0,0 
0,0 
0,6 
1,9 
0,9 
Ιϋΰ 
IX.H....J h.i ι : | 
% £K μάνα 
6,2 
15,0 
3,1 
11,4 
17,7 
3,5 
10,4 
3,1 
0,1 
6,7 
4,1 
18,8 
0,1 
H* 
——__-
-
-
-
„„_^ 
Hi 
Πίνακας VIII 
Ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης επιλέξιμα για το ERASMUS 
Β 417 26 49 69 76 100 
D 358 83 126 132 176 186 
DK 254 16 32 44 42 56 
Ε 74 37 42 42 47 55 
F 1 963 150 247 268 300 369 
G 63 12 23 22 24 26 
I 114 43 59 59 65 72 
IRL 65 12 19 20 22 31 
LUX 4 2 2 3 2 2 
NL 358 24 51 53 72 88 
Ρ 189 15 28 35 41 67 
UK 482 106 148 157 172 197 
EUR 2 2 
Σημείωση: H επιλεξιμότητα καθορίξεται από τα μεμονωμένα κράτη μέλη (τα στοιχεία για το 
1992/93 ισχύουν για τον Ιανουάριο 1993). 
£ίλ 
Πίνακας IX 
Εγκεκριμένα ΔΠΣ ERASMUS ανά τομέα σπουδών 
|I|||||||||iuÇàY 
Γεωργία 
Αρχιτεκτονική 
Καλές Τέχνες/Μουσική 
Εμπορικές Σπουδές 
Εκπαίδευση 
Μηχανολογία 
Γεωγραφία/Γεωλογία 
Ανθρωπιστικές Σπουδές 
Γλώσσες 
Δίκαιο 
Μαθηματικά 
Ιατρικές Επιστήμες/Ψυχολ. 
Φυσικές Επιστήμες 
Κοινωνικές Επιστήμες 
Επικοινωνία/Πληροφόρηση 
Διάφορα 
Συμφωνίες-πλαίσια 
iÎiÎintiïitiïm^ tmm 
ΑΡ**< 
47 
57 
63 
153 
49 
243 
53 
104 
231 
105 
69 
107 
140 
167 
15 
16 
26 
iiiiBiii 
ϊιΊΊΊΊΊΊΊΊΊΊΤί'ί±ά±άΐάΕάίάί * 
2,9 
3,5 
3,8 
9,3 
3,0 
14,8 
3,2 
6,3 
14,0 
6,4 
4,2 
6,5 
8,5 
10,2 
0,9 
1,0 
1,6 
aatfas^i'iïiïiïMïiïi 1992/93 
tot$« 
56 
65 
78 
197 
79 
283 
63 
115 
214 
113 
88 
124 
166 
202 
23 
24 
34 
ffliiffîiiÎiîiîuiSffiilîiÎi % 
2,9 
3,4 
4,1 
10,2 
4,1 
14,7 
3,3 
6,0 
11,1 
5,9 
4,6 
6,4 
8,6 
10,5 
1,2 
1,2 
1,8 
•KilWHIIIiÎitilÎKÎill'KÎKÎffl'i 
y-3 
ERASMUS 
Εγκεκριμένοι αριθμοί σπουδαστών το 1992/93: χώρα προέλευσης έναντι χύρας υποδοχής Πίνακας Χ 
Υποδοχής Β DK !RL LUX NL UK EUR ΐΣύνολο £K CH FL IS SF Σύνολο ΕΖΕΣJ ΣΥΝΟΛΟ 
*"£ Προέλευσης 
Β 
Ο 
DK 
Ε 
F 
Ο 
Ι 
IRL 
LUX 
NL 
Ρ 
UK 
EUR 0 
555 
113 
602 
646 
180 
494 
143 
0 
644 
217 
743 
2 652 
0 
340 
998 
2825 
300 
916 
425 
1 
921 
221 
2967 
2 85 
223 
0 
201 
273 
41 
135 
66 
0 
182 
77 
490 
0 565 
1169 
204 
0 
2153 
113 
1045 
170 
0 
553 
330 
1848 
0 785 
3078 
303 
2134 
0 
446 
1407 
478 
5 
772 
470 
5298 
8 139 
238 
24 
118 
337 
0 
167 
54 
1 
132 
44 
352 
0 432 
897 
122 
1110 
1179 
180 
0 
128 
0 
424 
219 
1184 
0 166 
470 
79 
245 
527 
56 
169 
0 
0 
148 
55 
312 
0 671 
838 
179 
569 
639 
158 
449 
133 
0 
0 
133 
1350 
1 171 
199 
49 
307 
362 
43 
185 
42 
0 
116 
0 
290 
0 847 
3576 
561 
2124 
5664 
499 
1452 
330 
Ο 
1524 
426 
0 
3 4520 
11245 
1974 
8408 
14613 
2017 
6421 
1969 
5418 
2193 
14837 
J!] 22 
126 
15 
100 
144 
19 
102 
19 
0 
43 
19 
141 
0 40 
99 
7 
29 
54 
7 
41 
2 
0 
41 
11 
45 
0 31 
75 
26 
20 
51 
3 
26 
14 
0 
52 
2 
75 
0 60 
206 
48 
92 
239 
21 
100 
25 
0 
166 
44 
266 
0 12 
69 
27 
12 
35 
3 
10 
11 
Ο 
35 
4 
74 
0 165 4685 
580 11825 
123 2097 
253 8661 
525 15138 
53 2070 Ι 
279 6700 
71 2040 
359 
80 5777 i 
2273 
601 I 15438 
16 
Σύνολο ΕΚ 
Â 
CH -
FL 
IS 
Ν 
S 
SF 
Σύνολο ΕΖΕΣ 
ΣΥΝΟΛΟ 4339 10568 1773 8150 15184 1606 5875 2227 4 5120 1764 17006 
27 
42 
0 
0 
32 
78 
34_ 
213 
4552 135 
66 
3 
6 
60 
230 
87_ 
607 
111175 20 
3 
0 
0 
34 
50 
26 
133 
1906 109 
26 
0 
0 
21 
104 
10_ 
270 
8420 159 
65 
2 
0 
64 
235 
29 
554 
115738 14 
1 
0 
0 
4 
23 
7_ 
49 
1655 90 
36 
0 
0 
26 
91 
23_ 
266 
6141 20 
2 
0 
0 
14 
42 
16 
94 
2321 55 
42 
0 
2 
56 
197 
42_ 
394 
5514 15 
10 
0 
0 
2 
37 
3_ 
67 
1831 178 
54 
0 
0 
67 
330 
97_ 
726 
17732 22 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
22 73638 
822 
347 
400 
1417 
374 
3373 
77011 750 376 375 1287 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
750 0 
0 
0 
0 
0 
0 
0_ 
0 
376 0 
0 
0 
0 
0 
0 
0_ 
0 
375 0 
0 
0 
0 
0 
0_ 
0^ 
1287 292 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0_ 
0 
292 3089 
3089 76727 
822 
347 
400 
1417 
374 
3373 
80100 
HOMEHOSXLS 
Πίνακας XI (α) 
Αιτήσεις νια εκπαιδευτικές επισκέ?εις ERASMUS το 1992 ανά επιλέξιμη χώρα 
!.l.-.i...-.-.-.-..,..-i..âgâ ι ! i ! 11M i.u ι.Μ 1111 ι.ι ι ι.ι ιαιχι 111 j IJ ΤΧ IJ!!!!!!!!»'!!!!!!!!'!'»!!!!!!!:'"11"1»'""^ '••'•' »**»ϋΐ· ΐψίζκρχφζζ q*xiia«ç 
Jlilllllilillililllllili+I· 
DK 
IRL 
LUX 
NL mm 
93 5,28 
217 12,32 
44 
181 2,50 
10,27 
165 9,36 
221 
125 12,54 
7,09 
31 1,76 
0,00 
130 7,38 ittft, 
70 
131 
31 
123 
112 
158 
85 
24 
82 2,71 
10,73 
9,77 
13,79 
7,42 
2,09 
0,00 
7,16 
UK 62 3,52 
332 18,84 
iiiiisiiiii •i 45 
186 
BU 3,93 
16,23 
m 
CH 
FL 
IS 22 1,25 11 0,96 
22 1,25 12 1,05 
0,00 0,00 
10 0,57 0,44 
SF 28 1,59 19 1,66 
36 2,04 25 2,18 
43 2,44 
w.iA·.';..'.'.'.' 27 
mmm. 2,36 
mm 
I i iïi lïj Ï! 1111 II II I lïQïft I"! il IjJjïlTl mïmTiïffmïÎMiïmm^^ 
</i' 
Πίνακας XI (β) 
Αιτήσεις για εκπαιδευτικές επισκέ?εις ERASMUS το 1992 ανά τομέα σπουδών 
ΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙμ^ας Σπουδών 
Γεωργία 
Αρχιτεκτονική 
Καλές Τέχνες/Μουσική 
Εμπορικές Σπουδές 
Εκπαίδευση 
Μηχανολογία 
Γεωγραφία/Γεωλογία 
Ανθρωπιστικές Σπουδές 
Γλώσσες 
Δίκαιο 
Μαθηματικά 
Ιατρικές Επιστήμες/Ψυχολ. 
Φυσικές Επιστήμες 
Κοινωνικές Επιστήμες 
Επικοινωνία/Πληροφόρηση 
Διάφορα 
Συμφωνίες-πλαίσια 
Εκπαιδευτικές Επισκέψεις από 
Διοικητικό Προσωπικό 
iïmifîili^^ £n%^||||p|^||||||i 
Αρ|||||| 
50 
68 
128 
154 
159 
194 
58 
87 
162 
60 
95 
149 
95 
149 
39 
26 
19 
70 
*î"î*i*ï*î:*:i*î*Î'Î:î*î*î*s'Î*i*i*i'i"i*iT**»*i*i'Î^*iTi ^Η 
3 
4 
7 
9 
9 
11 
3 
5 
9 
3 
5 
8 
5 
8 
2 
1 
1 
4 
iïmti"KffltitiÎmfflÎx llllll^ 
;|ï|||||iï||p 
36 
46 
81 
83 
110 
122 
48 
58 
111 
35 
60 
92 
73 
90 
28 
16 
13 
44 
tmtmltfititmliiïiiti'm WÊÊÊÊ 
3 
4 
7 
7 
10 
11 
4 
5 
10 
3 
5 
8 
6 
8 
2 
1 
1 
4 
ffliîffîiÎiiim^ffîÎiiÎiÎSÎi'r 
H( 
Πίνακας XII 
ERASMUS 1992/93 
Κατανομή του προϋπολογισμού σπουδαστικών υποτροφιών 
Πρσϋπαλαγ, Ενέργειας 2 ÇftASMti$ 
{εκτός Ètt$$ 
lll'i'l'l'l»1!' 
«; 
DK 
F* 
IRL 
LUX 
NL 
UK mnniiHiHimm i ι i : i i i i ι π ιjι Γι ι ί ι ! ι ii.t.·.mu ι j; MimiHi 111} : 11 n*jjjliJl 
2 281 600 
10 594 400 
1 171 800 
6 621 600 
8 308 400 
2 080 000 
8 520 900 
1 107 000 
225 800 
2 883 700 
2 297 200 
8 154 400 3,8 
17,7 
2,0 
11,0 
13,8 
3,5 
14,2 
1,8 
0,4 
4,8 
3,8 
13,6 S 
wm 
140 000 4,9 
300 000 10,4 
140 000 4,9 
300 000 10,4 
300 000 10,4 
140 000 4,9 
300 000 10,4 
140 000 
20 000 4,9 
0,7 
140 000 
140 000 4,9 
4,9 
>340 000 11,8 Σύνολα προϋπολογισμού 
ξνέργειας 2 ÇftA&ttU$ 
ftti 
2 421 600 
10 894 400 
1 311 800 
6 921 600 
8 608 400 
2 220 000 
8 820 900 
1 247 000 
245 800 
3 023 700 
2 437 200 
8 494 400 3,9 
17,3 
2,1 
11,0 
13,7 
3,5 
14,0 
2,0 
0,4 
4,8 
3,9 
13,5 
EUR 
Σύνολα £K ***60 000 
S4 3Û6 δΰΟ 
1 310 800 0,1 *20 000 0,7 80 000 
HI msÊÊm wm $6 726 &0& 
2,2 100 000 3,5 1 410 800 0,1 
mm 
2,2 
CH 
FL 
IS 927 000 
10 000 
200 000 
981 400 
1 319 400 1,5 60 000 2,1 987 000 
0,0 10 000 
20 000 0,7 220 000 
1,6 80 000 2,8 1 061 400 
2,2 100 000 3,5 1 419 400 1,6 
0,0 
0,3 
1,7 
2,3 
SF 
••9 944 600 
lllliiee 1,6 100 000 
ni 11 ! 111 I.I I I.I HI! 1111111 i 11 II .1.1.1.11.1.1 lllil I It ill ! ! I ! ! 11 i ! i I ill il. ! I ! 11H ! 11 i ! i !.i 1111 
mmmmm iiiiiiee III •Hi 3,5 1 044 600 
§111111 
iiiliiiiiil 1,7 
111 
1 ( ! Π 1 * 'I * *-l-l? 
WE 
iilllllllllllllllillllll imiiiiiiiiiiinii iiiiiniii:im»m»«*mm4+tmi 11 i I i 1 ill ί 111 I 11 ! ! 111 ! ! ! ! I ! j ! ! Hi UUSlli 
* η σύμπραξη EPBS στο πλαίσιο του ECTS, στη Γαλλία, θα λάβει άμεσα 20 000 ECU (Βλ. σειρά EUR) 
** η ΕΑΑΥ στο ΗΒ θα λάβει συμπληρωματικά 20 000 ECU για κάλυψη ενισχύσεων προς τη σύμπραξη CNAA στο 
πλαίσιο του ECTS 
*** το ποσό αυτό καλύπτει άμεσα ενισχύσεις της Ενέργειας 2 στο Arlon και το Fiesole 
γ. 7 
Πίνακας XIII 
Ροές σπουδαστών του ECTS ανά τομέα σπουδών 1991/92 
ΗΜβΙ MMii 
WAlW)XO.!AWA'OIO.'flM^ iimni imm AnRÇlA xïmtA àxmm mmpmm WÊfflÊ 
mm fflfâUÊ&ËÈ. mn, %v&pt. *mt. çusent. mpt. tmpt. mn. man. mn. mmii 
24 27 12 17 49 5,28 56 6,03 
25 17 103 21 15 21 18 14 29 24 190 20,5 97 10,5 
0K 11 30 3,23 15 1,62 
60 13 33 27 28 12 17 17 62 41 200 21,6 110 11,9 
19 22 75 30 14 16 20 54 50 128 13,8 181 19,5 
17 13 24 60 6,47 23 2,48 
IRL 14 11 22 33 3,56 55 5,93 
22 18 11 10 12 21 11 23 60 6,47 84 9,05 
0,22 
NL 16 11 10 17 55 5,93 25 2,69 
10 29 3,13 16 1,72 
UK 
if--""— 17 75 21 45 16 
If I I I I I I P I I i I I I 
i ttfi 55 12 
llllllllll II 17 26 74 92 9,91 266 28,7 
Il Ι Ι 11 Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι Ι 11 Ί ίΙ 111ί1.1 I 
l,?llillllllliliillllllMIIIÎIIIIIilllIIIMI.|l|IIIMI.IUillliWWfi 2Ώ 261 ί 136 136. Ιΰβ 1Q& 
"•"'• nfmnmnill""""""'""·'illinium» mint ΉιιιιΙΐΜΗΜΙΙΙιΙΙ 11 n.. i l • i l •. J ||s|iii||s|i:|| 
iïilyilSviviViiviiiiiiïiiiiii'iiïiii· Illlllll 
ΐ'Υίΐΐΐ'ϊιϊΗΪά±1 iafê: i:S2i:i|i:i|ûû::i 
Πίνακας XIV 
Κάλυψη του ERASMUS από τον τύπο το 1992 j 
ΕΚ - 602' ΕΖΕΣ * 454· ΣΥΝΟΑΟ - 1058 Ι 
(0 UJ U. —i «— —t mi 3Λ < U. tr> 
3 V» om «Λ Χ -4 
U U. 
tf 
ΠΙΝΑΚΑΣ XV 
ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΟΥ ΔΙΑΤΕΘΗΚΑΝ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 1992/93 (σε ECU) 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1 
Α. Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας 21 157 000 
α. Κινητικότητα τον σπουδαστών 15 702 500 
β. Κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού 2 622 000 
γ. Ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών 1 208 000 
δ. Εντατικά προγράμματα 1 624 500 
Β. Εκπαιδευτικές επισκέψεις 1 800 000 22 957 000 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2 
Α. Σπουδαστικές υποτροφίες 
Β. Σπουδαστικές υποτροφίες ECTS 60 000 100 
2 880 000 62 880 100 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 3 
Α. Οικονομικές ενισχύσεις ιδρυμάτων ECTS 
Β. Οικονομικές ενισχύσεις του δικτύου NARIC 1 930 000 
110 045 2 040 045 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 4 
Α. Ενώσεις και δημοσιεύσεις 
Β. Πληροφόρηση και αξιολόγηση 
Γ. Διαχείριση και παρακολούθηση του Προγράμματος 9 316 668 
319 845 
2 730 478 
6 266 345 
ΣΥΝΟΛΟ 97 193 813 
-b<ts 
ISSN 0254-1483 
COM(93)268 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-93-298-GR-C 
ISBN 92-77-56665-5 
Υπηρεσία Επισήιιων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
ί^2985 Luxembourg