Γνωμοδότηση για την κοινοτική ενεργειακή πολιτική (94/C 393/20)

Στις 23 Μαρτίου 1993, και σύμφωνα με την τέταρτη παράγραφο του άρθρου 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για την κοινοτική ενεργειακή πολιτική.

Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Ιουλίου 1994 (εισηγητής : ο κ. Gafo Fernandez 7 συνεισηγητές : οι κ. Frandi και von der Decken).

Στην 318η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία, 11 ψήφους κατά και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Αιτιολόγηση και σκοπιμότητα της γνωμοδότησης

1.1. Η ενέργεια αποτελεί ένα από τα στοιχεία κλειδιά της ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής οικονομίας και της ποιότητας της ζωής των πολιτών της.

1.2. Αυτό οδήγησε στο γεγονός ότι με την ευκαιρία των δικυβερνητικών διασκέψεων που προετοίμασαν τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατήρτισε σχέδιο κεφαλαίου ενέργειας για να το ενσωματώσει στη Συνθήκη. Το κεφάλαιο αυτό τελικά αποσύρθηκε λόγω της έλλειψης πολιτικής ομοφωνίας για το θέμα αυτό και λόγω ανεπαρκούς συζήτησης για τη σκοπιμότητά του στο επίπεδο των κοινοτικών οργάνων καθώς και των οικονομικών και κοινωνικών οργανώσεων της Κοινότητας.

1.3. Ωστόσο, λίγο αργότερα, τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και η ίδια Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, με την ευκαιρία των γνωμοδοτήσεών της για την εσωτερική αγορά και τους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, εκφράστηκαν θετικά για την κατάρτιση κοινής πολιτικής στο θέμα αυτό, ως απαραίτητο βήμα για την επίτευξή της. Επιπλέον, η ΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η σημερινή ευνοϊκή κατάσταση όσον αφορά την προσφορά ενέργειας θα μπορούσε να επηρεαστεί μεσοπρόθεσμα από την πολιτική αστάθεια σε διάφορες περιοχές που παράγουν ενέργεια. Το γεγονός αυτό από κοινού με την αυξανόμενη εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το εξωτερικό στα θέματα της ενέργειας, καθιστούν απαραίτητη την αναζήτηση μιας κοινής στρατηγικής στο θέμα αυτό, η οποία στα πλαίσια της αρχής της επικουρικότητας, θα πρέπει να επιχειρήσει να συνδυάσει το σεβασμό του ξεχωριστού ενεργειακού πλαισίου κάθε κράτους μέλους με την υιοθέτηση κοινής πολιτικής έναντι του εξωτερικού που θα επιτρέψει να αντληθούν οφέλη από την πολιτική και οικονομική διάσταση της συντονισμένης δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της ενέργειας, χωρίς αυτό να σημαίνει αύξηση του βαθμού παρέμβασης και ρύθμισης στον τομέα αυτό.

1.4. Για όλους αυτούς τους λόγους η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεώρησε σκόπιμο να υποβάλει στα άλλα κοινοτικά όργανα, καθώς και στις κυβερνήσεις των κρατών μελών και στους διάφορους οικονομικούς και κοινωνικούς κύκλους, την παρούσα γνωμοδότηση στην οποία έχει ενσωματώσει ως παράδειγμα σχέδιο κεφαλαίου ενέργειας, με στόχο να αποτελέσει αφετηρία για μια συζήτηση σε βάθος του περιεχομένου και της σκοπιμότητας μιας κοινής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πεδίο της ενέργειας.

1.5. Με σκοπό να περισυλλεγούν στη γνωμοδότηση οι διάφορες αντιλήψεις που εκφράζονται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα θέματα της ενέργειας, η ΟΚΕ πραγματοποίησε δύο δημόσιες ακροάσεις για να περισυλλεγούν οι απόψεις όλων των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων καθώς και των κοινωνικοεπαγγελματικών οργανώσεων που δρουν στον ενεργειακό τομέα. Επίσης η ομάδα μελέτης πραγματοποίησε ειδική συνεδρίαση με τους εκπροσώπους των διαφόρων περιφερειακών και απομακρυσμένων περιοχών στις Κανάριες Νήσους (Ισπανία) με σκοπό να καταστεί γνωστή η κατάσταση και οι ειδικές προτεραιότητες αυτών των περιοχών στα θέματα της ενέργειας. Πολλές από τις απόψεις αυτές υπήρξαν ουσιαστικές για την κατάρτιση της παρούσας γνωμοδότησης.

2. Ιστορικά προηγούμενα

2.1. Μετά τις Συνθήκες ΕΚΑΧ και EURATOM 1957, στις οποίες εξετάζονταν ξεχωριστά ο άνθρακας και η πυρηνική ενέργεια ως πηγές ενέργειας, το πιο σημαντικό προηγούμενο συναντάται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το Δεκέμβριο του 1972 και στο ψήφισμα που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στις 17 Σεπτεμβρίου 1974 για « τη νέα στρατηγική ενεργειακής πολιτικής για την Κοινότητα » ().

2.2. Σ`αυτές καθορίζονται τόσο η φιλοσοφία αυτού που πρέπει να ονομασθεί « κοινοτικοί ενεργειακοί στόχοι » όπως και ο πρώτοι αριθμητικοί στόχοι για το σύνολο της Κοινότητας, στους οποίους δόθηκε το όνομα « ενεργειακοί στόχοι για το 1985 ».

2.3. Η φιλοσοφία της οικοδόμησης αυτών των στόχων, βασίσθηκε σε τρεις θεμελιώδεις αρχές.

2.3.1. Η πρώτη είναι ότι αυτοί οι κοινοί ενεργειακοί στόχοι θα πρέπει να αποτελέσουν ένα σύνολο αριθμητικών σεναρίων, που θα εξυπηρετήσουν όσον αφορά μακροπρόθεσμες εφαρμογές, τόσο στις κυβερνήσεις των κρατών μελών όσο και στις επιχειρήσεις και τους επιμέρους πολίτες των εν λόγω κρατών.

2.3.2. Η δεύτερη, ήταν ο προσανατολιστικός και όχι δεσμευτικός χαρακτήρας των εν λόγω στόχων. Η νομική μορφή επικύρωσης των στόχων αυτών ήταν η σύσταση του Συμβουλίου, η οποία δεν έχει τυπικά δεσμευτικό χαρακτήρα. Αυτό σήμαινε ότι αυτή η κοινοτική πολιτική θα έπρεπε να οικοδομηθεί ως άθροισμα των επιμέρους ενεργειακών πολιτικών των κρατών μελών, που θα πρέπει να συγκλίνουν, με εκούσιο τρόπο, προς τους ενεργειακούς στόχους που υιοθετήθηκαν σε κοινοτικό επίπεδο, χωρίς ωστόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαθέτει τα αναγκαία νομικά μέσα για να υποχρεώσει την εν λόγω σύγκλιση.

2.3.3. Η τρίτη, ήταν η συνεργασία σε διεθνές επίπεδο για την επίλυση των ενεργειακών προβλημάτων τόσο με τις χώρες που παράγουν ενέργεια, όσο, αργότερα, και με τις υπόλοιπες χώρες του πλανήτη που αποτελούν καταναλωτές ανέργειας, στα πλαίσια της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας.

2.4. Αυτοί οι αρχικοί ενεργειακοί στόχοι στη συνέχεια επανεξετάστηκαν και τελειοποιήθηκαν, και ως αποτέλεσμα δημοσιεύθηκαν οι στόχοι για το 1990 και οι στόχοι για το 1995. Όλοι αυτοί είχαν ένα κοινό στοιχείο, το οποίο ήταν η θεμελιώδης επιδίωξη να εξασφαλισθεί η ενεργειακή προμήθεια της Κοινότητας με αποδεκτό κόστος, πράγμα που έχει επιτευχθεί ήδη στην πράξη από τη δεκαετία του `70, ακόμα και στη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης στο Κόλπο.

2.5. Ωστόσο, έχει σημασία να διαπιστωθεί ότι ο βαθμός σύγκλισης των εθνικών ενεργειακών πολιτικών, με τους στόχους που υιοθετήθηκαν σε κοινοτικό επίπεδο υπήρξε περιορισμένος. Μία από τις ουσιαστικές αιτίες υπήρξε το ότι οι διαρθρώσεις των χρήσεων πρωτογενούς ενέργειας συνέχισαν να διαφέρουν αρκετά από χώρα σε χώρα.

2.6. Για το λόγο αυτό, δεν προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι το 1988 με τη δημοσίευση από την Επιτροπή του εγγράφου της σχετικά με την εσωτερική αγορά ενέργειας, διαπιστώνονται οι σημαντικοί φραγμοί που παραμένουν στην οικοδόμηση της αγοράς αυτής καθώς και οι σημαντικές αποκλίσεις στις τιμές, φορολογία και διάθεση των ενεργειακών πηγών που διαπιστώνονται ανάμεσα στα διάφορα κράτη μέλη.

2.7. Το έγγραφο του 1988, υπέθεσε μια υπερβατική αλλαγή. Από μια φιλοσοφία που βασίζεται αποκλειστικά στην εξωτερική πτυχή της ασφάλειας του εφοδιασμού, οδηγήθηκε σε μια διπλή φιλοσοφία η οποία, χωρίς να παραιτηθεί από το σκέλος αυτό, επιδιώκει να το συμβιβάσει με την επέκταση της εσωτερικής αγοράς στον ενεργειακό τομέα.

2.8. Η πρόοδος που συντελέσθηκε από το 1988 στην οικοδόμηση της εσωτερικής αγοράς της ενέργειας υπήρξε σημαντική, μολονότι όσον αφορά τους υποτομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου παρουσιάζει καθυστέρηση σε σχέση με την πρόοδο σε άλλους τομείς. Ακριβώς, μία από τις αιτίες που δικαιολογούν αυτήν την καθυστέρηση είναι η έλλειψη σύγκλισης των ενεργειακών πολιτικών των κρατών μελών.

3. Ενεργειακά σενάρια στην Κοινότητα και στον κόσμο έως το έτος 2010 και μετέπειτα

3.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η διατύπωση μιας ενεργειακής πολιτικής στα πλαίσια της Κοινότητας, θα πρέπει να λάβει υπόψη της ορισμένα μελλοντικά σενάρια, τόσο στο επίπεδο της ίδιας της Κοινότητας, όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, που θα προσδιορίζουν τις κυριότερες αριθμητικές αναφορές τόσο της ζήτησης, όσο και της προσφοράς σε συνολικό επίπεδο και ξεχωριστά για την κάθε πηγή ενέργειας, που εκτείνονται τουλάχιστον, σχετικά με τις αξιολογότερες τάσεις, μέχρι το έτος 2010, διότι ιδιαίτερα με τις ενεργειακές πηγές πετρελαίου επικρεμάται μια διεργασία συγκέντρωσης στις χώρες του ΟΠΕΚ (βλ. σημείο 5.3.4).

3.2. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ εξέτασε, στη διάρκεια των εργασιών της, τα διάφορα σενάρια που υφίστανται, όπως επίσης την εξέλιξή τους τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, δεν θεώρησε σκόπιμο να ενσωματώσει στην παρούσα γνωμοδότηση μία αναφορά σε οποιοδήποτε ειδικό σενάριο, δεδομένου ότι θεωρεί ότι η επιλογή ενός αποκλειστικού σεναρίου μπορεί να οδηγήσει τους υπεύθυνους σε εσφαλμένα συμπεράσματα, λόγω υπερβολικής εμπιστοσύνης σε μια αποκλειστική πρόβλεψη.

4. Γενικές θεωρήσεις για μια κοινοτική ενεργειακή πολιτική

4.1.

Η ενεργειακή πολιτική στα πλαίσια των μακροοικονομικών πολιτικών

4.1.1. Η ενεργειακή πολιτική είναι ένα από τα πιο σημαντικά μέσα στην υπηρεσία της οικονομικής πολιτικής μιας χώρας. Ως παρόμοιο μέσο έχει κεφαλαιώδη σημασία για την επίτευξη των μεγάλων γενικών στόχων ειδικά στα θέματα της ανάπτυξης, του πληθωρισμού, της απασχόλησης και της ανακατανομής του πλούτου.

4.1.2. Αυτό υποδεικνύει, κατά την άποψη της ΟΚΕ, τη δημιουργία ευνοϊκού πλαισίου για τις επενδύσεις στον τομέα αυτό, με ένα ευρύ ορίζοντα ωρίμανσης και ανάκτησης, μέσω διαφανούς, και, ειδικότερα, σταθερού μεσοπρόθεσμα κανονιστικού περίγυρου.

4.2.

Ασφάλεια του εφοδιασμού

4.2.1. Η ασφάλεια του εφοδιασμού σε συσχετισμό με τα εισαγόμενα καύσιμα αποτέλεσε από το 1973, μία από τις ουσιαστικές πτυχές της κοινοτικής συνεργασίας στα θέματα της ενέργειας. Μολονότι, τη σημερινή περίοδο, η σχετική υπεραφθονία της ενεργειακής προσφοράς έχει μειώσει αυτή τη συνεργασία, είναι εξίσου σίγουρο ότι ο βαθμός εξωτερικής ενεργειακής εξάρτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνέχισε να αυξάνεται τα τελευταία χρόνια περνώντας από το 44 % το 1985 στο 52 % οδηγεί σήμερα στο να διατηρηθεί και λόγω της σημασίας της να ενισχυθεί η αρχή αυτή ως ένας από τους γενικούς άξονες της ενεργειακής πολιτικής.

4.2.2. Αυτή η ασφάλεια του εφοδιασμού μπορεί να βελτιωθεί με διάφορα μέσα. Κατά πρώτο λόγο με τον κατάλληλο συνδυασμό των διαφορετικών πρωτογενών ενεργειακών πηγών που θα λαμβάνει υπόψη τους παράγοντες, όπως είναι η συγκέντρωση της προσφοράς, τα έτη ζωής των βεβαιωμένων κοιτασμάτων, ή το κόστος τους όσον αφορά την τελική ενέργεια. Κατά δεύτερο λόγο, μέσω του ορθού γεωγραφικού συνδυασμού της προέλευσης των προμηθειών, δίδοντας προσοχή σε γεωπολιτικούς παράγοντες όπως ο γειτονικός χαρακτήρας περιοχών εφοδιασμού. Κατά τρίτο λόγο με τη χρήση μέσων εσωτερικού χαρακτήρα όπως είναι στα στρατηγικά αποθέματα, τα προγράμματα συγκυρίας έναντι ενδεχομένων κινδύνων στους εφοδιασμούς (). Δεν πρέπει να παραγνωριστεί τέλος η σημασία που μπορεί να έχει για την ασφάλεια αυτή η αποτελεσματική χρήση της ενέργειας και η ανταγωνιστική εκμετάλλευση των αυτόχθονων πηγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό την προϋπόθεση πάντοτε ότι γίνεται με μορφή συμβατή με την προστασία του περιβάλλοντος όπως αναφέρει η γνωμοδότηση που υιοθέτησε η ΟΚΕ για το θέμα αυτό.

4.2.3. Οπωσδήποτε όμως η μεγαλύτερη εξασφάλιση του εξωτερικού εφοδιασμού στηρίζεται στην απρόσκοπτη συνεργασία στο κοινοτικό επίπεδο και στο πολιτικό βάρος που θα πρέπει να έχει αυτή η στρατηγική στους εξωτερικούς προμηθευτές ενέργειας.

4.2.4. Ωστόσο η ασφάλεια του εφοδιασμού δεν μπορεί να περιορισθεί σ`αυτή την εξωτερική εξάρτηση. Σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΟΚΕ (), η εξάρτηση αυτή καθορίζονταν όχι μόνο από την άποψη της διαθεσιμότητας επαρκών ενεργειακών πόρων, αλλά επίσης από την άποψη της τακτικότητας της υπηρεσίας, ειδικότερα όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο. Επιπλέον η εξασφάλιση του εφοδιασμού θα πρέπει να επεκταθεί, στα πλαίσια ικανοποιητικών οικονομικών συνθηκών, για όλες τις πλευρές, στο σύνολο της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ειδική αναφορά στις νησιωτικές και απόμακρες περιοχές της.

4.2.5. Αυτός ο τριπλός συνδυασμός : εξωτερική ασφάλεια, τακτικότητα του ενεργειακού εφοδιασμού και εξασφάλιση ικανοποιητικού εφοδιασμού σε περιφερειακό επίπεδο, αποτελούν, κατά την άποψη της ΟΚΕ, τα στοιχεία που ορίζουν την έννοια της ασφάλειας εφοδιασμού.

4.3.

Δημιουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας

4.3.1. Η ΟΚΕ είχε πρόσφατα την ευκαιρία να εκφρασθεί για το σκέλος αυτό (). Συγκεκριμένα η ΟΚΕ αποφάνθηκε ότι η εσωτερική αγορά ενέργειας αποτελεί σημαντικό τμήμα της Εσωτερικής Αγοράς, χωρίς την οποία η τελευταία δεν θα είναι πλήρης, και η οποία πρέπει να χρησιμεύσει για να ενισχυθεί η συνολική ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής οικονομίας.

4.3.2. Ειδικότερα, ως στόχος της εσωτερικής αγοράς ενέργειας ορίσθηκε « η επίτευξη τιμών και συνθηκών ενεργειακού εφοδιασμού που να είναι παρόμοιες σε όλες τις περιοχές της Κοινότητας ».

4.3.3. Αυτή η οικοδόμηση ωστόσο θα πρέπει να γίνει με σεβασμό παράλληλα των θεμελιωδών αρχών που αποτελούν αφενός, οι « υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας », χαρακτήρα που έχει ο εφοδιασμός ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου για ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας, και, αφετέρου, η ανάγκη να εξασφαλισθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή μεταξύ των διαφόρων περιφερειών της Κοινότητας.

4.3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η οικοδόμηση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, από κοινού με την ασφάλεια του εφοδιασμού, αποτελούν τα δύο βασικά στηρίγματα πάνω οποία πρέπει να στηριχθεί, με εναρμονισμένο τρόπο, η κατάστρωση και η ανάπτυξη μιας κοινής ενεργειακής πολιτικής στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.4.

Ενέργεια και οικονομικά και φορολογικά μέσα

4.4.1. Τα οικονομικά και φορολογικά μέσα με το διπλό χαρακτήρα φορολογικών επιβαρύνσεων και φορολογικών επιδοτήσεων έχουν ορισθεί ως στοιχεία των οποίων ο στόχος είναι να ενσωματωθούν οι εξωτερικές δαπάνες/υπερβάσεις που προκύπτουν από τη χρήση μιας σειράς φυσικών πόρων και από τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, στους οποίους η αγορά δεν μπορεί να αποδώσει την ορθή επίπτωσή τους στην τελική τιμή. Αυτό επιτρέπει να προσανατολισθεί εκ νέου η χρήση/κατανάλωση σε μια μορφή που θα είναι συμβατή με την αποδεκτή μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, ως προς την οποία τα μέσα αυτά αποτελούν εν δυνάμει στοιχείο πρώτου μεγέθους για την εφαρμογή μιας πολιτικής όπως είναι η ενεργειακή, μέσω της επιβάρυνσης ορισμένων καθορισμένων τύπων ενέργειας και της επιδότησης άλλων.

4.4.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο τομέας της ενέργειας, και πιο συγκεκριμένα το πετρέλαιο, υφίσταται προς το παρόν μία σημαντική φορολογική επιβάρυνση που πρέπει να ληφθεί υπόψη τη στιγμή της εφαρμογής οποιουδήποτε νέου τύπου παρόμοιων μέσων ή την πηγή της τροποποίησης όσων υπάρχουν σήμερα.

4.4.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση αυτών των μέτρων για να διευκολυνθεί η ορθολογική χρήση της ενέργειας και η προστασία του περιβάλλοντος, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό θα γίνει αποκλειστικά σύμφωνα με τις ακόλουθες προϋποθέσεις.

4.4.3.1. Πρέπει να αυξηθεί σημαντικά η εφαρμογή τους στα πλαίσια συγκεκριμένων στόχων με τη μείωση της χρησιμοποίησή τους με απλώς εισπρακτικούς στόχους, υπό τον όρο ότι δεν θα επηρεαστεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

4.4.3.2. Τα μέσα θα καθορισθούν με κριτήρια διαφάνειας ως προς τον προσδιορισμό και τη διαχείρισή τους, όπως επίσης σε αναλογία με τους στόχους που επιδιώκεται να επιτευχθούν, βελτιώνοντας έτσι τις επιπτώσεις τους στην απασχόληση.

4.4.3.3. Οι αρχές των κρατών μελών, ακόμη και οι περιφερειακές και οι τοπικές, έχουν τη δυνατότητα επιλογής ως προς τη θέσπιση των μέσων εκείνων που είναι τα πιο κατάλληλα στις συγκεκριμένες αναγκαιότητές τους.

4.4.3.4. Εναπόκειται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της, να προτείνει στο Συμβούλιο τα οικονομικά και φορολογικά μέσα που θα πρέπει να θεσπισθούν με εναρμονισμένο τρόπο για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να εκπληρωθούν οι στόχοι που προσδιορίζονται στα θέματα της ενεργειακής πολιτικής. Επίσης, η Επιτροπή οφείλει να αναλύσει το συμβατό των μέσων που θεσπίζονται σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο με την ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

4.5.

Ενέργεια και έρευνα

4.5.1. Η ΟΚΕ επανειλημμένα εξέφρασε την πλήρη υποστήριξή της στην κοινή πολιτική έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (). Επίσης, θεωρεί ότι, ειδικά στο ενεργειακό επίπεδο, τα αποτελέσματα έχουν συμβάλει στη βελτίωση του εφοδιασμού από αυτόχθονες ενεργειακές πηγές, στη μεγαλύτερη προώθηση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας (), και στη βελτίωση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας καθώς και στην επίτευξη επιπέδων παραγωγής και χρήσης ενέργειας που συνεχώς περισσότερο σέβονται το περιβάλλον ().

4.5.2. Για το λόγο αυτό, θεωρεί, ότι στο μέλλον θα πρέπει να αποκατασταθεί μια τέλεια σύζευξη της πολιτικής για την έρευνα και της ενεργειακής πολιτικής. Η πρώτη, με μία πολύ πιο μακροπρόθεσμη εμβέλεια ωρίμανσης των αποτελεσμάτων πρέπει να προσδιορίζει για τον ενεργειακό τομέα τις μεγάλες μελλοντικές κατευθύνσεις. Ωστόσο, θα πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα τα προβλήματα και τους προσανατολισμούς, που σε πιο βραχυπρόθεσμες προθεσμίες, και πολλές φορές βάσει αποφάσεων πολιτικού χαρακτήρα, απαιτεί η ενεργειακή πολιτική.

4.5.3. Επιπλέον, η πολιτική για την έρευνα, θα πρέπει να εντατικοποιήσει, με σκοπό να βελτιώσει την απόδοση των κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί, τη διάδοση των αποτελεσμάτων της. Αυτή η διάδοση θα πρέπει να έχει το διπλό επίπεδο των ίδιων των τομέων παραγωγής και κατανάλωσης της ενέργειας στην Κοινότητα, όπως επίσης και των αντίστοιχων τομέων σε άλλες χώρες, ειδικά σε εκείνες με τις οποίες η Κοινότητα έχει υπογράψει συμφωνίες τεχνικής και οικονομικής συνεργασίας. Προβλέπεται ότι τα προγράμματα Thermie θα ασχοληθούν κατά προτεραιότητα με αυτές τις πτυχές της διάδοσης των ενεργειακών τεχνολογιών.

4.6.

Ενέργεια και περιβάλλον

4.6.1. Παρόμοιοι προβληματισμοί πρέπει να γίνουν και σε σχέση με την πολιτική για το περιβάλλον. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι πολλές μορφές παραγωγής και χρήσης της ενέργειας έχουν σημαντικές επιπτώσεις που ενδεχομένως είναι αρνητικές στο περιβάλλον, ωστόσο, έχει επίσης επίγνωση του γεγονότος ότι η ενέργεια στηρίζει την πρόοδο, την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ποιότητα της ζωής και ότι για το λόγο αυτό θα πρέπει να επιτευχθεί μια ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ των δαπανών και των κερδών που προκύπτουν από τη χρήση της ενέργειας ().

4.6.2. Κατά την κρίση της ΟΚΕ είναι δυνατόν να επιλυθούν οι αντιθέσεις των στόχων της περιβαλλοντικής πολιτικής και των στόχων της ενεργειακής πολιτικής με ορθολογικό τρόπο και μέσω της προσφυγής στην τεχνολογική ανάπτυξη. Οι έννοιες της περιβαλλοντικής πολιτικής συχνά είναι συμβατές με την ανάγκη ενεργειακής αποτελεσματικότητας και την παραγωγή, το μετασχηματισμό και την κατανάλωση της ενέργειας. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα μιας κοινής βελτιστοποίησης, με προοδευτικά πιο αυστηρές συνθήκες του διωνύμου ενέργεια και περιβάλλον, υπό την προϋπόθεση πάντοτε ότι οι εν λόγω συνθήκες θεμελιώνονται σε στέρεες τεχνολογικές βάσεις, σε μια αποδεκτή σχέση κόστους/κέρδους και ειδικότερα χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο την εξασφάλιση κανονικού εφοδιασμού ενέργειας.

4.7.

Ενέργεια και οικονομική και κοινωνική συνοχή

4.7.1. Η ΟΚΕ, που κατήρτισε ειδική γνωμοδότηση για το θέμα αυτό, θεωρεί ότι η συνοχή στο ενεργειακό επίπεδο θα πρέπει να θεωρηθεί από τη διπλή οπτική της εξασφάλισης του εφοδιασμού και της τακτικότητας των υπηρεσιών και ότι πραγματοποιείται σε ικανοποιητικές και συγκρίσιμες οικονομικές συνθήκες σε όλες τις περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.7.2. Η ΟΚΕ κατανοεί ότι το κόστος του ενεργειακού εφοδιασμού δεν μπορεί να είναι το ίδιο σε όλες τις περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το λόγο αυτό θεωρεί ότι τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας, που έχουν καταρτισθεί για να αρθρώσουν την εσωτερική αγορά σε αυτό το πεδίο, θα πρέπει να έχουν τη λογική συμπλήρωσή τους σε διαπεριφερειακά δίκτυα ενέργειας, που θα χρηματοδοτούνται από κοινού για τις πιο μειονεκτικές περιοχές μέσω των ταμείων συνοχής, με τρόπο ώστε να μειωθεί στο μέγιστο το πάγιο κόστος που συνδέεται με την απόσταση, την περιορισμένη δημογραφική πυκνότητα αυτών των περιοχών για να καταστεί έτσι δυνατή η οικονομική ανάπτυξη των περιοχών αυτών.

4.7.3. Παρόμοιος προβληματισμός θα πρέπει να γίνει σε σχέση με την εξωτερική ασφάλεια του εφοδιασμού, για τις απομακρυσμένες περιοχές, ειδικά τις νησιωτικές, της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σ`αυτή την περίπτωση θα ήταν παράλογο να απαιτηθεί από απόμακρα και απομονωμένα ενεργειακά συστήματα μια στρατηγική διαφοροποίησης παρόμοια με αυτή που ισχύει για τον κεντρικό πυρήνα της. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να παραχωρηθούν κατάλληλα μέσα, που μπορούν να κυμαίνονται από την πρωταρχική παροχή σε περίπτωση κρίσης σε μια κοινοτική κοινή χρηματοδότηση των μεγαλύτερων επενδύσεων στις αναγκαίες υποδομές προκειμένου να επιτευχθεί ένα συγκρίσιμο επίπεδο της ασφάλισης του εφοδιασμού και της ποιότητας των υπηρεσιών.

4.8.

Η ενεργειακή πολιτική και η αρχή της επικουρικότητας

4.8.1. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι ο μη ανανεούμενος χαρακτήρας των στερεών ενεργειακών πόρων που χρησιμοποιούνται σήμερα, όπως επίσης οι τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών, μεταθέτουν το πεδίο δράσης στο ενεργειακό θέμα από το εθνικό επίπεδο στην πλανητική διάσταση. Επίσης, όλο και περισσότερο πολλές από τις αποφάσεις που σχετίζονται με την παραγωγή και τη χρήση ενέργειας υιοθετούνται σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ειδικά όσον αφορά τις ανανεώσιμες ενέργειες και την ορθολογική χρήση της ενέργειας.

4.8.2. Επίσης η ΟΚΕ έχει επίγνωση των σημαντικών σφαλμάτων που πραγματοποιήθηκαν όσον αφορά τον προγραμματισμό της προσφοράς και ζήτησης ενέργειας σε κάθε μια από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα σφάλματα αυτά οφείλονται εν μέρει σε λαθεμένες εκτιμήσεις όσον αφορά την αναμενόμενη οικονομική ανάπτυξη, εν μέρει στη σημαντική μείωση, ειδικά μεταξύ 1979 και 1985, της ενεργειακής έντασης, πράγμα που μεταφράζεται σε καταναλώσεις ενέργειας χαμηλότερες από τις προβλεπόμενες, καθώς και στην τεχνολογική πρόοδο και την ανακάλυψη και εκμετάλλευση νέων αυτόχθονων πηγών. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι μετά την περίοδο 1979-1985 εμφανίστηκε μία τάση εναρμόνισης του φαινομένου της έντασης ενέργειας. Η ΟΚΕ υποδεικνύει να μελετηθούν οι λόγοι αυτού του φαινομένου καθώς και κάθε πρακτικό μέσο αντιμετώπισης στα πλαίσια του ενεργειακού προγραμματισμού.

4.8.3. Λόγω των μεγάλων προθεσμιών σχεδιασμού και εκτέλεσης, που πολλές φορές είναι ανεπίτρεπτες, καθώς και των υψηλών χρηματικών ποσών αυτών των ενεργειακών αποφάσεων, το κόστος αυτών των ενεργειακών υπερβάσεων, ειδικότερα στον ηλεκτρικό τομέα, υπήρξε πολύ υψηλό για τις οικονομίες των δώδεκα κρατών μελών, και ολόκληρου του κόσμου.

4.8.4. Η ΟΚΕ είχε την ευκαιρία να εκφρασθεί θετικά σε σχέση με τη θέσπιση μιας πανευρωπαϊκής ασφάλειας στα θέματα της ενέργειας (), η οποία, θεωρεί, πρέπει να αρχίσει κατά προτεραιότητα στα πλαίσια της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.8.5. Για όλους αυτούς τους λόγους, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής θα πρέπει να γίνει με το κριτήριο να μεταφερθούν στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση αποκλειστικά οι αρμοδιότητες που δικαιολογούνται στα πλαίσια της πραγματικής αποτελεσματικότητας που επιδιώκεται με την αρχή της επικουρικότητας. Στα πλαίσια αυτά η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να μπορεί να παρεμβαίνει σε πεδία όπως είναι η ασφάλεια του εφοδιασμού, η εναρμόνιση, μεταξύ άλλων, συγκεκριμένων φορολογικών και περιβαλλοντικών πτυχών, καθώς και των πτυχών δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα της ενέργειας. Αυτό θα επιτρέψει τα ακόλουθα πλεονεκτήματα.

4.8.5.1. Ενίσχυση της κοινοτικής αλληλεγγύης στη χρήση των αυτόχθονων ενεργειακών πόρων του συνόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σεβασμό ωστόσο της εθνικής κυριαρχίας στους πόρους αυτούς.

4.8.5.2. Βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού, μέσω της υιοθέτησης μιας συλλογικής στρατηγικής στα πλαίσια της ΔΥΕ, που συντονίζεται στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και με την απαραίτητη ευελιξία για να συμπεριλάβει τις διαφορετικές διαστάσεις που τίθενται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

4.8.5.3. Μείωση των αποθεματικών ικανοτήτων του συστήματος, ειδικά στην περίπτωση του ηλεκτρικού τομέα, με μείωση του κόστους εφοδιασμού χωρίς να υπάρξει απώλεια στα επίπεδα ασφάλειας και ποιότητας της υπηρεσίας.

4.8.5.4. Συμβολή στην προοδευτική εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και των στόχων που αυτή επιδιώκει.

4.8.5.5. Ενίσχυση της αποδοχής των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας σε τοπικό επίπεδο.

4.8.5.6. Ενίσχυση της ενεργειακής ηγεμονίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον κόσμο τόσο σε πολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο.

4.9.

Διεθνής διάσταση της ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

4.9.1. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει το σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε, και πρέπει να συνεχίσει να διαδραματίζει, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας, ως οργανισμός που συνενώνει τα συμφέροντα των κυριότερων χωρών κατανάλωσης ενέργειας που είναι μέλη του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του συντονισμού της ενεργειακής πολιτικής των κρατών μελών, μπορεί να ενισχύσει το ατομικό βάρος του κάθε κράτους στα πλαίσια της ΔΥΕ. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ θεωρεί ότι αυτός ο συντονισμός πρέπει να βασιστεί στις ακόλουθες αρχές.

4.9.1.1. Ενεργειακή συνεργασία και αλληλεγγύη σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτή η αρχή που διατυπώθηκε το 1973, απέδειξε τον επιφυλακτικό χαρακτήρα και την επικαιρότητά της στη διάρκεια των τελευταίων αυτών 20 ετών και τελευταία εκδήλωσή της αποτελεί η Ευρωπαϊκή Χάρτα της Ενέργειας (). Η ΟΚΕ, υποστηρίζει πλήρως αυτή την αρχή, έχοντας επίγνωση της αναγκαιότητας λύσεων που θα προκύψουν με διαπραγματεύσεις στη βάση της αλληλεγγύης. Αυτή η συνεργασία θα πρέπει να επεκταθεί σε όλα τα σκέλη, ωστόσο, ειδικότερα, στα πεδία της μεταφοράς των αποτελεσμάτων της ενεργειακής έρευνας, στην ορθολογική χρήση της ενέργειας και στη μείωση των επιπτώσεών της στο περιβάλλον.

4.9.1.2. Η ενεργειακή ηγεμονία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε παγκόσμιο επίπεδο. Στα πλαίσια αυτής της φιλοσοφίας για τη συνεργασία, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαδραματίσει επίσης ρόλο ηγέτη στην αναζήτηση πλανητικών λύσεων στο θέμα της ενέργειας. Ο ρόλος αυτός θα πρέπει να προωθηθεί τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από τα κράτη μέλη στο επίπεδο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους, ωστόσο, είναι απαραίτητο να μιλούν και τα 12 κράτη μέλη με συντονισμένη φωνή στις διάφορες διεθνείς ενεργειακές οργανώσεις, στα πλαίσια πάντα της εκπλήρωσης των ατομικών υποχρεώσεων των κρατών μελών.

4.9.2. Η ΟΚΕ επιθυμεί να δηλώσει ότι αυτή η διεθνής διάσταση της ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που βασίζεται στις αρχές της συνεργασίας, της αλληλεγγύσης και της ηγεμονίας, όχι μόνο αποτελεί συμβολή στη σταθερότητα και την πρόοδο του κόσμου, αλλά επίσης και το μοναδικό μέσο που εξασφαλίζει σταθερή ροή ενέργειας μακροπρόθεσμα και σε ικανοποιητικές οικονομικές συνθήκες, πράγμα που αποτελεί τον τελικό στόχο αυτής της πολιτικής.

5. Τομεακές διαστάσεις

5.1.

Παγκόσμια κατάσταση

5.1.1. Η εξέλιξη του ενεργειακού ισιζυγίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 1973 και εξής υπήρξε πολύ ικανοποιητική (παράρτημα 1). Όχι μόνο μειώθηκε σημαντικά η κατανάλωση ενέργειας ανά μονάδα προϊόντος, αλλά και η εξωτερική εξάρτηση ελαττώθηκε από 62,5 % το 1973 σε 56 % σήμερα, μολονότι ο συντελεστής παρουσίασε ανησυχητική αύξηση τα τελευταία χρόνια. Επίσης η συμμετοχή των διαφόρων πηγών πτωτογενούς ενέργειας στο συνολικό ισοζύγιο κατέστη πολύ πιο ισορροπημένη, επιτρέποντας αυξημένης δυνατότητας διαφοροποιήσεις στους χρήστες, πράγμα που εκφράστηκε σε βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων του τομέα.

5.1.2. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικότατες διαφορές στα ξεχωριστά ισοζύγια πρωτογενούς ενέργειας, καθώς και στην κατά κεφαλή κατανάλωση και την εξωτερική εξάρτηση των κρατών μελών μεμονωμένα. Αυτό οφείλεται σε μια σειρά γεωγραφικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων, οι οποίοι πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά το σχεδιασμό μιας ενεργειακής πολιτικής σε κοινοτικό επίπεδο.

5.2.

Στερεά καύσιμα

5.2.1. Σημερινή κατάσταση : Το 1992 τα στερεά καύσιμα αντιπροσώπευαν το 21 % της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, με πρακτική σταθεροποίηση της συμβολής τους στο συνολικό ισοζύγιο από το 1973. Υπάρχουν τέσσερις κοινοτικές χώρες που παράγουν άνθρακες υψηλής θερμοδικής αξίας και έξι που παράγουν λιγνίτες και τύρφες. Η εισαγωγή αντιστοιχούσε, το 1992, στο 35 % της συνολικής κατανάλωσης, με αρκετά διαφοροποιημένη διάρθρωση προελεύσεων.

5.2.2. Με εξαίρεση τις εκμεταλλεύσεις επιφανείας, το κόστος του μεγαλύτερου τμήματος κοινοτικής παραγωγής άνθρακα είναι σημαντικά ανώτερο από το κόστος της παραγωγής του άνθρακα που εισάγεται και βρίσκεται στην επικράτεια της Ένωσης. Ο άνθρακας αυτός, σε ορισμένες περιπτώσεις, προέρχεται από χώρες στις οποίες το κόστος εξόρυξης είναι μειωμένο επειδή επικρατούν εργασιακές και περιβαλλοντικές συνθήκες πολύ διαφορετικές από τα κοινοτικά πρότυπα. Αυτή η διαφορά κόστους επέβαλε ιστορικά ένα σημαντικό πρόγραμμα εθνικών ενισχύσεων, τόσο στη φάση της παραγωγής όσο και της εμπορίας, οι οποίες πρέπει πρώτα να ελεγχθούν, να αναλυθούν και να εγκριθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το Συμβούλιο ενέκρινε ένα νέο καθεστώς ενισχύσεων για την περίοδο 1994-2002, που συμπίπτει με τη διάρκεια ισχύος της Συνθήκης ΕΚΑΧ, το οποίο προβλέπει την προοδευτική μείωσή τους και το κλείσιμο των λιγότερο ανταγωνιστικών εκμεταλλεύσεων. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να σταθμιστούν προσεκτικά οι επιπτώσεις που θα προκύψουν από την εγκατάλειψη των εκμεταλλεύσεων για τη μεσοπρόθεσμη και άκροπρόθεσμη ασφάλεια του εφοδιασμού, όπως επίσης η οικονομική δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των εγκαταστάσεων που έχουν αδρανήσει προσωρινά.

5.2.3. Μακροοικονομικές επιπτώσεις : Ο τομέας του άνθρακα έχει υψηλή παραγωγή θέσεων εργασίας και οι επενδύσεις του, που είναι σημαντικές (1142 εκατ. Ecu το 1990), έχουν μακρά περίοδο ωρίμανσης. Είναι ένας τομέας τεχνολογικής καινοτομίας όσον αφορά τις τεχνικές παραγωγής και εκμετάλλευσης.

5.2.4. Η κοινοτική παραγωγή άνθρακα είναι σημαντική από την άποψη της ασφάλειας του εφοδιασμού, όχι μόνο λόγω των ίδιων όγκων της παρεχόμενης ενέργειας, αλλά και λόγω της κατά προτεραιότητα χρήσης τους για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε σταθμούς εγκατεστημένους κοντά στις εκμεταλλεύσεις. Η προτιθέμενη μείωση της απόδοσής τους θα πρέπει να αξιολογηθεί ως προς τις συνέπειες που θα έχει στον εφοδιασμό αυτών των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, ιδίως σε σχέση με το κόστος των εναλλακτικών εγκαταστάσεων υποδοχής και μεταφοράς των στερεών καυσίμων. Ο εισαγόμενος άνθρακας από την πλευρά του θα συνεχίσει να έχει αυξανόμενο ρόλο στις διαφοροποιήσεις των μελλοντικών εφοδιασμών.

5.2.5. Το υψηλό κόστος χερσαίας μεταφοράς του άνθρακα οδηγεί σε τοπικό καταμερισμό της κατανάλωσής του, έτσι ώστε η μόνη επίπτωση του τομέα αυτού την εσωτερική αγορά ενέργειας προέρχεται έμμεσα από την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από αυτόν.

5.2.6. Η χρήση των οικονομικών και φορολογικών μέσων είναι ευρέως διαδεδομένη στον τομέα, με τη μορφή επιδοτήσεων στην παραγωγή και ενισχύσεων στις πρόσθετες κοινωνικές επιβαρύνσεις. Ωστόσο, ένας ενδεχόμενος οικολογικός φόρος, όπως και κάθε άλλος τύπος επιβάρυνσης είτε επί της παραγωγικής δραστηριότητας είτε επί της χρήσης, θα ήταν πολύ αρνητικός για τον τομέα. Αυτό οφείλεται στη μικρή αποδοτικότητα των εκμεταλλεύσεων και τον έντονο διεθνή ανταγωνισμό των εισαγόμενων ανθράκων.

5.2.7. Τα στερεά καύσιμα είχαν αισθητές αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον σε όλες τις φάσεις της επεξεργασίας τους (εξόρυξη, εμπλουτισμό, μεταφορά και χρήση) μολονότι οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις όπως επίσης η αυξανόμενη χρήση άνθρακα καλύτερης ποιότητας θα επιτρέψουν μια πιο φιλική στο περιβάλλον χρησιμοποίηση του άνθρακα. Για τούτο θα πρέπει να ευνοηθεί η εισαγωγή άνθρακα υψηλής ποιότητας εις βάρος άλλων περισσότερο ρυπογόνων ποικιλιών.

5.2.8. Οι ερευνητικές δραστηριότητες στις οποίες δίνεται προτεραιότητα σε αυτό τον τομέα επικεντρώνονται στις τεχνολογίες αποκάθαρσης των αερίων καθαρής καύσης στην εξαέρωση, στην οικονομική αξιοποίηση των υπερκείμενων επιχωμάτων και των σκάρτων υλικών ανόρυξης, καθώς και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και ασφάλειας στις εκμεταλλεύσεις.

5.2.9. Η υπόγεια παραγωγή στερεών καυσίμων έχει σημαντικότατες κοινωνικές επιπτώσεις, ιδίως σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Για το λόγο αυτό, για την εγκατάλειψη εκμεταλλεύσεων, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι δυνατότητες ανάπτυξης, στις περιοχές που πλήττονται, άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων ικανών να δημιουργήσουν εναλλακτικές προσφορές απασχόλησης.

5.3.

Πετρέλαιο

5.3.1. Σημερινή κατάσταση : Το 1992 το πετρέλαιο αντιπροσώπευε το 45 % της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, με σημαντική πτώση από το 62 % που ήταν το 1973. Ωστόσο, η συμμετοχή αυτή έχει πρακτικά παγιωθεί από το 1982 και εξής.

5.3.2. Από το ποσοστό αυτό, το 78 % αντιστοιχούσε σε εισαγωγή από μεγάλο αριθμό προελεύσεων, αν και οι χώρες του ΟΠΕΚ αποτελούσαν την κυριότερη πηγή εφοδιασμού. Από τις σημερινές χώρες της Κοινότητας μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο είναι σημαντικός παραγωγός. Η διϋλιστική βιομηχανία της Κοινότητας, αντίθετα, έχει μάλλον πλεονάζουσα παραγωγή, παρά τη σημαντική περικοπή της πρωτογενούς διϋλιστικής παραγωγής που υπέστη (κατά 30 % μεταξύ 1980 και 1990), και υψηλή ποιότητα προϊόντων, προσαρμοσμένη στις αυξανόμενες περιβαλλοντικές απαιτήσεις του καταναλωτή.

5.3.3. Ο τομέας του πετρελαίου έχει υψηλές μακροοικονομικές επιπτώσεις όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας, με ένα εκατομμύριο περίπου θέσεις εργασίας, άμεσων και έμμεσων, όπως επίσης από την άποψη της ΑΠΑ (Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία) και το επίπεδο των επενδύσεων, ειδικά να ληφθεί υπόψη από κοινού με τον πετροχημικό τομέα. Επιπλέον, οι επιπτώσεις του πετρελαίου στην οικονομία, ειδικότερα σε όλες τις δραστηριότητες που συνδέονται με τον τομέα των μεταφορών, είναι πολύ σημαντικές, όπως έγινε φανερό στη διάρκεια των διαδοχικών πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του `70.

5.3.4. Ο τομέας του πετρελαίου είναι ευαίσθητος όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού. Η μεγάλη διαφοροποίηση των χωρών εφοδιασμού αποτελεί αναμφίβολα παράγοντα εγγύησης. Δεν πρέπει να παραγνωρισθεί ότι είναι πηγή ενέργειας με τον υψηλότερο βαθμό εξωτερικής εξάρτησης και ότι υφίσταται μία τάση προς τη συγκέντρωση της μελλοντικής προσφοράς σε μειωμένο αριθμό χωρών πράγμα που επιβάλλει τη γεωγραφική διαφοροποίηση του εφοδιασμού. Αυτή μπορεί επίσης να συμπληρωθεί με τη δυνατότητα αύξησης των πιθανοτήτων ενίσχυσης νέων αποθεμάτων σε νέες παραγωγικές περιοχές ως αποτέλεσμα της αύξησης της τιμής του πετρελαίου.

5.3.5. Τα κυριότερα προβλήματα που εξακολουθούν να υφίστανται σε σχέση με την εσωτερική αγορά ενέργειας στον τομέα του πετρελαίου είναι αυτά που αφορούν την απόλυτα ανεπαρκή εναρμόνιση των ειδικών φόρων επί των πετρελαϊκών προϊόντων.

5.3.6. Η χρήση οικονομικών και φορολογικών μέσων είναι έντονη στον τομέα του πετρελαίου. Στους ειδικούς φόρους πρέπει να προστεθούν οι σημαντικές επιβαρύνσεις σε άλλες πτυχές, όπως τα υγρά ή τα ατμοσφαιρικά απόβλητα των διϋλιστηρίων ή οι φόροι επί των χρησιμοποιούμενων ελαίων ή για την αποκατάσταση του εδάφους στους σταθμούς εξυπηρέτησης. Όλα αυτά αποτελούν ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο των φορολογικών εσόδων των κρατών μελών. Ωστόσο έχουν χρησιμοποιηθεί για καθαρά εισπρακτικούς λόγους, και για το λόγο αυτό στο μέλλον πρέπει να τροποποιηθεί η σκοπιμότητά τους και να χρησιμοποιηθούν, εν μέρει τουλάχιστον, σε ενέργειες για την προώθηση ενεργειακών στόχων, όπως η βελτίωση της χρήσης ενέργειας, η ανάπτυξη ανανεώσιμων ενεργειών ή για επιδότηση της χρήσης καυσίμων που είναι πιο φιλικά προς το περιβάλλον. Ο οικολογικός φόρος θα έχει επίσης αρνητικές επιπτώσεις στο πετρέλαιο, αν και όχι τόσο έντονες όσο στην περίπτωση των στερεών καυσίμων.

5.3.7. Οι επιπτώσεις του πετρελαίου στο περιβάλλον, τόσο στη φάση της παραγωγής όσο και στη φάση της φιανομής και της κατανάλωσης, είναι επίσης σημαντικές. Έχουν, ωστόσο, ξεκινήσει και εφαρμόζονται σημαντικά προγράμματα για την ελαχιστοποίηση αυτών των επιπτώσεων, μολονότι θα απαιτήσουν υψηλές επενδύσεις.

5.3.8. Δεν υπήρξε τομέας προτεραιότητας στο πεδίο της έρευνας που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και η σημασία των δραστηριοτήτων στο πεδίο αυτό πρέπει να θεωρείται βασική. Οι ερευνητικές δραστηριότητες επικεντρώνονται σε νέες τεχνικές εντοπισμού και παραγωγής και, σε μικρότερο βαθμό, σε νέες διεργασίες καθαρής καύσης. Πρέπει να τονισθεί η μεγάλη σημασία που έχει η προσπάθεια να αυξηθεί, έστω και περιθωριακά, η αποτελεσματικότητα ανάκτησης των κοιτασμάτων πετρελαίου, από την άποψη της ασφάλειας του εφοδιασμού.

5.3.9. Η ευελιξία της μεταφοράς και η χρήση των προϊόντων πετρελαίου, καθιστούν αυτή την πρωτογενή ενέργεια σημαντικό στοιχείο για την προαγωγή της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, δεδομένου ότι αυτά τα καύσιμα μπορούν να διατεθούν σε όλες τις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχετικά παρόμοιες συνθήκες ποιότητας και τιμής.

5.4.

Φυσικό αέριο

5.4.1. Σημερινή κατάσταση : Το 1992 το φυσικό αέριο αντιπροσώπευε το 19 % της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ποσοστό αυτό είχε αυξηθεί αργά, αλλά σταθερά, από το 12 % που ήταν το 1973, και υπολογίζεται ότι στα επόμενα χρόνια η τάση αυτή θα συνεχισθεί.

5.4.2. Το ποσοστό των εισαγωγών, αν και διατηρείται ακόμη σε περιορισμένα επίπεδα, δεν έχει παύσει να αυξάνεται από το 1980 και σήμερα αντιπροσωπεύει το 38 % της συνολικής κατανάλωσης. Λόγω των ιδιαιτεροτήτων που χαρακτηρίζουν τον εφοδιασμό αυτού του προϊόντος - με σημαντικούς περιορισμούς όσον αφορά την ευέλικτη προσφορά και μεταφορά του - οι κυριότερες χώρες εξωτερικής προέλευσης είναι μόνο τέσσερις : η Νορβηγία, η ΚΑΚ (Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών), η Αλγερία και, σε μικρότερο βαθμό, η Λιβύη.

5.4.3. Οι άμεσες μακροοικονομικές επιπτώσεις του τομέα του φυσικού αερίου είναι σημαντικές, τόσον όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας όσο και τις επενδύσεις για εντοπισμό ή διανομή.

5.4.4. Η κατάσταση της ασφάλειας του εφοδιασμού σε σχέση με το φυσικό αέριο πρέπει να περιγραφεί ως άνετη βραχυπρόθεσμα, αλλά όχι απαλλαγμένη κινδύνων μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Αυτό οφείλεται στην έντονη συγκέντρωση της δυνητικής προσφοράς, στη μείωση της καθαρά κοινοτικής παραγωγής και στους ίδιους τους όρους των συμβάσεων. Δεν είναι δυνατόν, ωστόσο, να λησμονηθούν άλλοι θετικοί παράγοντες, όπως η στενότερη σύνδεση της Νορβηγίας και η ενδεχόμενη ενσωμάτωσή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή η πολιτική σταθεροποίηση της ΚΑΚ, όπου ενδέχεται να εμπλέκεται ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας και το ίδιο συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εξασφαλίσει, μέσω της τακτικής αγοράς φυσικού αερίου, την πολιτική σταθερότητα της ΚΑΚ και της Βόρειας Αφρικής.

5.4.5. Στον τομέα του φυσικού αερίου εκκρεμεί ο ορισμός ενός νέου κανονιστικού πλαισίου, που θα επιτρέψει την επίτευξη των στόχων της κοινής αγοράς σε αυτόν τον τομέα ().

5.4.6. Η χρήση οικονομικών και φορολογικών μέσων είναι για την ώρα περιορισμένη στον τομέα του φυσικού αερίου. Η εισαγωγή του οικολογικού φόρου θα έχει περιορισμένες επιπτώσεις.

5.4.7. Οι επιπτώσεις της παραγωγής, της διανομής και της κατανάλωσης φυσικού αερίου στο περιβάλλον είναι περιορισμένες, με ελάχιστες επιπτώσεις σε θέματα όπως είναι η εκπομπή SO2 ή σωματιδίων, και σχετικά χαμηλή εκπομπή CO2.

5.4.8. Τα πεδία προτεραιότητας για την έρευνα στον τομέα αυτό πρέπει να είναι η χρήση αυτού του καυσίμου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με σκοπό να βελτιωθούν οι αποδόσεις των εγκαταστάσεων.

5.4.9. Οι επιπτώσεις στην οικονομική και κοινωνική συνοχή είναι σημαντικές. Λόγω των ιδιαιτεροτήτων που χαρακτηρίζουν αυτή την πηγή ενέργειας, ένα σημαντικό μέρος της κοινοτικής επικράτειας - που συμπίπτει με τις περιφερειακές, τις απόκεντρες και τις αγροτικές περιοχές με μικρότερο επίπεδο εισοδήματος - στερείται παροχής φυσικού αερίου ή έχει περιορισμένη παροχή σε μερικούς πυρήνες, ενώ, επιπλέον είναι υψηλό το κόστος εφοδιασμού των περιοχών αυτών σε συνθήκες αγοράς.

5.5.

Πυρηνική ενέργεια

5.5.1. Η σημερινή κατάσταση : Η πυρηνική ενέργεια καλύπτει στην Ευρωπαϊκή Ένωση περίπου το 13 % του συνολικού εφοδιασμού σε πρωτογενή ενέργεια και καταλαμβάνει την τέταρτη θέση μετά το πετρέλαιο (44 %), τον άνθρακα και το φυσικό αέριο, όσον αφορά τις πρωτογενείς πηγές ενέργειας. Με αυτό το ποσοστό του 13 %, η Ευρωπαϊκή Ένωση προηγείται της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ, το ποσοστό των οποίων ανέρχεται σε λιγότερο από 10 %. Σε παγκόσμιο επίπεδο η πυρηνική ενέργεια καλύπτει το 6 %.

5.5.2. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παράγει το 33 % της ηλεκτρικής ενέργειας (η πυρηνική ενέργεια χρησιμοποιείται παντού στον κόσμο σχεδόν αποκλειστικά για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, βλ. κεφάλαιο 5.8) και κατέχει την πρώτη θέση σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ότι παράγεται μόνο από έξι κράτη μέλη και σε πολύ διαφορετικό βαθμό από κράτος σε κράτος. Το ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από πυρηνική ενέργεια στα επιμέρους κράτη μέλη, σε σχέση με τη συνολική παραγωγή, είναι κατά φθίνουσα σειρά : 1) για τη Γαλλία 75 % 7 2) για το Βέλγιο 60 % 7 3) για την Ισπανία 36 % 7 4) για τη Γερμανία 27 % 7 5) για το Ηνωμένο Βασίλειο 21 % 7 6) για τις Κάτω Χώρες 6 % 7 και 7) υπόλοιπες χώρες 0 %.

5.5.3. Η ετήσια αύξηση της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 4,5 % (1986-1991) είναι ακόμη σχετικά υψηλή. Στο μέλλον, όμως, αναμένεται να σημειωθεί στασιμότητα, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στις ΗΠΑ. Στο φαινόμενο αυτό αντικατοπτρίζεται, αφενός, η διαφορετική πολιτική εκτίμηση της αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας και φυσικά της πυρηνικής ασφάλειας (), καθώς και ο διαφορετικός βαθμός αποδοχής της πυρηνικής ενέργειας εκ μέρους της κοινής γνώμης στα επιμέρους κράτη μέλη της Κοινότητας. Η ΟΚΕ ζήτησε γι`αυτό στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που εξέδωσε με θέμα « τα τεχνολογικά προβλήματα της πυρηνικής ασφάλειας » να καταλήξει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια, έως ένα βαθμό, κοινή άποψη σχετικά με το μελλοντικό ρόλο της πυρηνικής ενέργειας.

5.5.4. Οι επιπτώσεις για την οικονομία γενικά : Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνική ενέργεια συνεπάγεται, λόγω των θετικών επιπτώσεων της ηλεκτρικής ενέργειας (βλ. κεφάλαιο 5.8), υψηλή ακαθάριστη πρόσθετη αξία. Η πυρηνική ενέργεια δεν περιέχει CO2, κι αυτό θα είναι ίσως σημαντικό κριτήριο στο μέλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η επίλυση των προβλημάτων που συνδέονται με την ασφάλεια, την παύση της λειτουργίας ή την τελική εναπόθεση αποβλήτων, απαιτεί ιδιαίτερες προσπάθειες και τη λήψη ιδιαίτερων προληπτικών μέτρων.

5.5.5. Ασφάλεια του εφοδιασμού : Χάρις στο σημαντικό διασκορπισμό των κοιτασμάτων του ουρανίου σε όλο τον κόσμο και της ευκολίας διάθεσης μεγάλων αποθεμάτων (στρατηγικώς) της πρώτης ύλης σε περιορισμένο χώρο και σε ακόμη πιο χαμηλή τιμή η πυρηνική ενέργεια συμβάλλει σημαντικά στην ασφάλεια του εφοδιασμού, με την προϋπόθεση ότι έχει επιτευχθεί υψηλό επίπεδο τεχνικής ασφάλειας. Με βάση το γεγονός αυτό, αλλά και λόγω αφενός του υψηλού ποσοστού, της τάξης του 33 % περίπου, ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από πυρηνική ενέργεια και αφετέρου του διαφορετικού βαθμού αποδοχής της πυρηνικής ενέργειας από την κοινή γνώμη στα επιμέρους κράτη μέλη, θεωρείται σκόπιμο να διατυπωθούν οι ακόλουθες τρεις παρατηρήσεις :

- η αισθητή αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος από πυρηνική ενέργεια θα βελτίωνε αισθητά την ασφάλεια του εφοδιασμού σε ενέργεια στην ΕΕ 7

- επί του παρόντος, οι δυνατότητες αύξησης της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στην ΕΕ είναι ελάχιστη, επειδή η κοινή γνώμη τηρεί γενικά πολύ επιφυλακτική και όχι εχθρική στάση έναντι της πυρηνικής ενέργειας 7

- εξάλλου, σε περίπτωση που - παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται - προκύψει σοβαρό πυρηνικό ατύχημα, θα μπορούσε να υπάρξει έντονα αρνητικός επηρεασμός της κοινής γνώμης έναντι της πυρηνικής ενέργειας 7

- εάν δεν σημειωθεί καμία μεταβολή, είναι πολύ πιθανό να δημιουργηθεί κατά τα επόμενα 10 έως 15 έτη σοβαρή ενεργειακή κρίση, όταν θα τεθούν τα υφιστάμενα πυρηνικά εργοστάσια εκτός λειτουργίας και θα πρέπει να αναπληρωθεί η παραγωγή τους.

5.5.5.1. Οι λόγοι που οδήγησαν στις παρατηρήσεις αυτές είναι οι ακόλουθες : δεν υπάρχουν δυνατότητες κάλυψης του ενεργειακού ελλείμματος με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αντιθέτως, υπάρχει δυνατότητα, τουλάχιστον μέχρις ένα ορισμένο βαθμό, να καλυφθεί το έλλειμμα αυτό μέσω της αύξησης της εγχώριας παραγωγής άνθρακα στην ΕΕ. Γι`αυτό όμως θα ήταν αναγκαίο να κατασκευαστούν νέα ανθρακωρυχεία (ή να τεθούν πάλι σε λειτουργία παλιά ανθρακωρυχεία), ενδεχομένως με πολύ υψηλό κόστος. Φυσικά υπάρχει και η δυνατότητα αύξησης της εισαγόμενης ενέργειας, κυρίως άνθρακα και φυσικού αερίου, με αποτέλεσμα να αυξηθεί δραστικά και η εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την εισαγόμενη ενέργεια.

5.5.5.2. Για τους λόγους αυτούς είναι σαφές ότι η συζήτηση για το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας, την αποδοχή και τη συμβολή της στη χρήση της ενέργειας έχει βασική σημασία για τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ασφάλεια του εφοδιασμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

5.5.6. Η εσωτερική αγορά : Εδώ και πολλά χρόνια, ανταλλάσσουν τα κράτη μέλη, και μάλιστα εισάγουν και εξάγουν, ηλεκτρική ενέργεια και κατ`επέκταση ηλεκτρική ενέργεια που προέρχεται από πυρηνική ενέργεια. Η θετική επίδραση του γεγονότος αυτού μπορεί να αυξηθεί ακόμη περισσότερο αφενός, μέσω της βελτίωσης της ενοποίησης των αγωγών μεγάλων αποστάσεων και αφετέρου, μέσω της αύξησης της αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας.

5.5.7. Τα μέσα της οικονομίας της αγοράς και τα φορολογικά μέσα : Σε πολλές χώρες του κόσμου, και κατά συνέπεια και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η πυρηνική ενέργεια προωθήθηκε, για λόγους που οφείλονται στην ιστορική εξέλιξη, στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης. Μετά από την εισαγωγή της πυρηνικής ενέργειας στην αγορά, η εξέλιξη αυτή άρχισε να υποχωρεί έντονα στα επιμέρους κράτη μέλη της Κοινότητας. Η εποπτεία της ασφάλειας, της παύσης λειτουργίας και της τελικής εναπόθεσης εξακολουθεί να υπάγεται στην αρμοδιότητα του κράτους.

5.5.8. Το περιβάλλον : Κάτω από συνθήκες ομαλής λειτουργίας, η πυρηνική ενέργεια εξαντλεί ελάχιστα τα επιτρεπόμενα όρια εκπομπής ραδιενέργειας και δεν δημιουργεί εκπομπές ορυκτών ουσιών όπως το θειϊκό οξύ, άζωτο ή διοξείδιο του άνθρακα. Με το σημερινό τεχνικό επίπεδο υπάρχει όμως ο κίνδυνος μεγάλων ατυχημάτων. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ ζήτησε να βελτιωθεί γενικά η ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας.

5.5.9. Έρευνα και ανάπτυξη : Στο επίκεντρο της μελλοντικής έρευνας και ανάπτυξης θα πρέπει να τεθούν θέματα όπως η βελτίωση της ασφάλειας, η απόδειξη της ασφαλούς εναπόθεσης και η δυνατότητα του συνδυασμού ισχύος/θερμότητας, π.χ. για σκοπούς εφοδιασμού σε θερμότητα εξ αποστάσεως.

5.5.10. Οικονομική και κοινωνική συνοχή : Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να συμβάλει με τις γνώσεις και την εμπειρία που διαθέτει, στην κατάρτιση διεθνών προτύπων και προδιαγραφών στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, και ιδιαίτερα οφείλει να βοηθήσει τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην επίλυση των προβλημάτων ασφαλείας που αντιμετωπίζουν. Στα πλαίσια των διεθνών συμφωνιών εποπτείας, αλλά και της ενίσχυσης των αναπτυσσόμενων χωρών, η πυρηνική ενέργεια προσφέρει ένα ευρύτατο πεδίο βιομηχανικής δραστηριότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και προσφέρει ταυτόχρονα τη δυνατότητα προαγωγής της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

5.6.

Υδροηλεκτρική ενέργεια

5.6.1. Η υδροηλεκτρική ενέργεια αντιπροσώπευε το 1992 το 1,2 % της κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μολονότι από την άποψη της ηλεκτρικής ενέργειας, συνέβαλε κατά 9 % στην παραγωγή της, άσει του 18 % της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος.

5.6.2. Οι μακροοικονομικές της συνέπειες υπήρξαν σημαντικές στο παρελθόν, δεδομένου ότι επέτρεψε την αποκατάσταση των περιφερειακών και εποχιακών υδραυλικών ανισοτήτων καθώς και την κάλυψη των αναγκών της γεωργίας και των αναγκών του πληθυσμού σε πόσιμο ύδωρ. Ωστόσο, αν ληφθεί υπόψη ότι οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις βρίσκονται ήδη υπό εκμετάλλευση, συμπεραίνει κανείς ότι η μελλοντική της συμβολή θα είναι πιο περιορισμένη και στην πράξη θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη σταθμού άντλησης, που θα συνδέεται με την υπέρβαση της βασικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

5.6.3. Παρά τις σοβαρές επιπτώσεις που έχουν οι αποκλίσεις βροχοπτώσεων στην παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, η συμβολή αυτής της ενέργειας στην εκμετάλλευση του συνολικού ηλεκτρικού τομέα είναι σημαντική, δεδομένου ότι ενισχύει τη διαμόρφωση της διαχείρισής του και τη μείωση του συνολικού κόστους παραγωγής καθώς αποτελεί ένα ιδανικό συμπλήρωμα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θερμικής προέλευσης.

5.6.4. Η συμβολή της στην ασφάλεια του εφοδιασμού είναι σημαντική σε ορισμένα κράτη μέλη, παραμένοντας ωστόσο περιορισμένη στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με εξαίρεση ό,τι αφορά την συμπληρωματικότητα των εθνικών συστημάτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

5.6.5. Η συμβολή της στην εσωτερική αγορά της ενέργειας επικεντρώνεται στη συμπληρωματικότητα που αναφέρθηκε προηγουμένως, καθώς αποτελεί, σήμερα, την προέλευση του μεγαλύτερου τμήματος εποχιακών συμβάσεων ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ κρατών μελών.

5.6.6. Τα οικονομικά και φορολογικά μέσα μπορούν να εφαρμοστούν σ`αυτό τον τομέα με τη γενίκευση της επιβάρυνσης για την κατανομή του ύδατος για το σκοπό αυτό, πράγμα που μπορεί να πλήξει την απόδοσή της. Για το λόγο αυτό πρέπει να εξεταστούν οι θετικές επιπτώσεις που έχουν στις γεωργικές δραστηριότητες η κατασκευή φραγμάτων, η διευθέτηση της κοίτης των ποταμών και η πρόληψη των πλημμυρίδων.

5.6.7. Οι υπάρχουσες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις έχουν περιορισμένες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ωστόσο, έχει αυξηθεί αισθητά η κοινωνική αντίδραση στην κατασκευή νέων φραγμάτων.

5.7.

Ανανεώσιμες ενέργειας

5.7.1. Σημερινή κατάσταση : Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας συνέβαλαν το 1992 στο 0,4 % της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας. Στα πλαίσιά τους πιο σημαντικές υπήρξαν η ενέργεια της αγροτικής βιομάζας, η εκμετάλλευση των αστικών καταλοίπων, η ηλιακή και αιολική ενέργεια, καθώς και η μικρουδραυλική.

5.7.2. Η σημασία των ενεργειών αυτών έχει τις ρίζες της για το λόγο αυτό περισσότερο απ`ότι στα σημερινά αριθμητικά δεδομένα της στις περιορισμένες συνέπειές τους πάνω στο περιβάλλον και στο γεγονός ότι μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό των ενεργειακών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι περιοχές της περιφέρειας. Για το λόγο αυτό είναι επιθυμητή η σημαντική μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ανάπτυξή τους.

5.7.3. Οι μακροοικονομικές επιπτώσεις του τομέα είναι περιορισμένες, μολονότι σε σύγκριση με άλλες πηγές, πολλές από τις ανανεώσιμες πηγές δημιουργούν περισσότερη προστιθέμενη καθώς και ευρύτερη αξία ανά μονάδα παραγωγής σε σχέση με την αντίστοιχη των συμβατικών πηγών. Σε αντίθεση με άλλους τύπους ενέργειας, η τεχνολογία που απαιτείται για τον εφοδιασμό από καθορισμένες ανανεώσιμες πηγές επιτρέπει την εγκατάστασή τους από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

5.7.4. Η συμβολή των ανανεώσιμων πηγώ ενέργειας στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού είναι αρκετά περιορισμένη για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μολονότι τοπικά, και ιδιαίτερα σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές, αποτελεί τη μοναδική βιώσιμη εναλλακτική λύση διαφοροποίησης από το πετρέλαιο.

5.7.5. Εκτός από τη συμβολή τους στο ηλεκτρικό ρεύμα που διοχετεύεται στα δίκτυα διανομής, η επίπτωση των αναεώσιμων ενεργειών στην εσωτερική αγορά είναι αρκετά μειωμένη.

5.7.6. Η χρησιμοποίηση οικονομικών και φορολογικών μέσων για τις ανανεώσιμες ενέργειες συγκεντρώθηκε βασικά στην παροχή χρηματοδοτικής υποστήριξης για τις αντίστοιχες εγκαταστάσεις. Είναι σκόπιμο να συνεχισθεί αυτή η υποστήριξη και στο μέλλον.

5.7.7. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι σε γενικές γραμμές αρκετά φιλικές προς το περιβάλλον.

5.7.8. Οι δραστηριότητες έρευνας στο πεδίο αυτό είναι συγκριτικά πολύ σημαντικές και επικεντρώνονται στην επίτευξη τεχνολογικών εξελίξεων που θα επιτρέψουν την πιο οικονομική και αποδοτική εκμετάλλευση των διαφόρων ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών.

5.7.9. Οι κοινωνικές επιπτώσεις της χρήσης ανανεώσιμων ενεργειών είναι συγκριτικά ανώτερη από την ενεργειακή τους συμβολή, δεδομένου ότι μπορούν, ωστόσο, να συμβάλουν αισθητά στην ανάπτυξη των απομονωμένων περιοχών, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πληθυσμού των περιοχών αυτών, στην αποκέντρωση της ενέργειας, και σε σημαντικό βαθμό, στη δημιουργία απασχόλησης.

5.8.

Ηλεκτρική ενέργεια

5.8.1. Σημερινή κατάσταση : Η ηλεκτρική ενέργεια της οποίας η παραγωγή απορροφά στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 36 % της κατανάλωσης σε πρωτογενή ενέργεια χρησιμοποιείται ως δευτερεύουσα ενέργεια και διανέμεται μέσω καλωδιακού δικτύου. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί περίπου σε αυτό όλων των βιομηχανικών χωρών του κόσμου.

5.8.2. Η μακροοικονομική επίδραση : Στις σύγχρονες βιομηχανικές κοινωνίες η ηλεκτρική ενέργεια είναι ο σημαντικότερος φορέας δευτερεύουσας ενέργειας. Αυτό αντικατοπτρίζεται και στο γεγονός ότι συνεχίστηκε η ετήσια αύξηση, ακόμη και σε περιόδους κατά τις οποίες η κατανάλωση σε πρωτογενή ενέργεια σημείωσε πτώση. Η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία είναι πολύ υψηλή, επειδή το ηλεκτρικό ρεύμα χρησιμοποιείται σε ενα ευρύ φάσμα βιομηχανικών διαδικασιών για θερμοτεχνικές εφαρμογές και λειτουργίες αλλά επιπλέον λόγω της χρησιμοποίησης ηλεκτρικού ρεύματος στις τεχνολογίες πληροφορικής.

5.8.3. Ασφάλεια του εφοδιασμού : Ο εφοδιασμός σε ηλεκτρική ενέργεια εξασφαλίζεται σε ικανοποιητικό βαθμό, αφενός, λόγω της αποτελεσματικής διαφοροποίησης της πρωτογενούς ενέργειας, αφετέρου, λόγω της διασύνδεσης του δικτύου μεταφοράς. Η διασύνδεση των δικτύων θα πρέπει, ωστόσο, να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο.

5.8.4. Η εσωτερική αγορά : Και στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχει θεσπισθεί ακόμη οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον καθορισμό κοινών διατάξεων για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Χρειάζεται να ρυθμισθούν θέματα όπως η εναρμόνιση, η φιλελευθεροποίηση, αλλά και η θέσπιση νέου νομικού πλαισίου.

5.8.5. Μέσα της οικονομίας της αγοράς και φορολογικά μέσα : Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν χρησιμοποιήσει επανειλημμένα, αν και σε διαφορετικό βαθμό, παρόμοια μέτρα κατά τη διάρκεια της ιστορικής εξέλιξης του ηλεκτρισμού. Ο εξηλεκτρισμός αποτελούσε πάντα, αφενός, διαρθρωτική πολιτική με στόχο την προσέγγιση των συνθηκών διαβίωσης στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο και, αφετέρου, ενεργειακή και κοινωνική πολιτική. Σε αυτό το πλαίσιο έχουν σημασία, αφενός, η επίτευξη ικανοποιητικής διαφάνειας των ενεργειακών τιμών και, αφετέρου, η εναρμόνιση ορισμένων φορολογικών μέτρων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5.8.6. Περιβάλλον : Ο ηλεκτρισμός, ως δευτερεύουσα πηγή ενέργειας, που διανέμεται μέσω καλωδίων, δηλαδή ανεξάρτητα από την παραγωγή της, αποτελεί την πιο ακίνδυνη για το περιβάλλον δευτερεύουσα πηγή ενέργειας. Το βάσιμο των ανησυχιών σχετικά με τις ανθυγιεινές επιδράσεις των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων θα πρέπει να εξακριβωθεί με περαιτέρω έρευνες.

5.8.7. Η οικονομική και κοινωνική συνοχή : Η ηλεκτρική ενέργεια, ως ενέργεια που διανέμεται μέσω καλωδίων, καθώς και λόγω της ιδιαίτερης σημασίας που έχει για τις σύγχρονες βιομηχανικές κοινωνίες, αποτελεί κατάλληλο μέσο παραγωγής της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

5.9.

Ορθολογική χρήση της ενέργειας

5.9.1. Σημερινή κατάσταση : Η φθίνουσα τάση την οποία παρουσιάζει η ένταση της ενεργειακής κατανάλωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτέλεσε θετικό δείκτη, όσον αφορά την πιο ορθολογική χρήση της ενέργειας, εννοώντας μ`αυτό την αποτελεσματική χρήση των ενεργειακών πόρων. Ο δείκτης αυτός ωστόσο επηρεάστηκε από άλλους μη αυστηρά ενεργειακούς παράγοντες, όπως είναι οι τροποποιήσεις στα διάρθρωση του ΑΕΠ του συνόλου της Ευρώπης, στην οποία χάνουν εμφανώς βάρος οι βασικές βιομηχανίες, που χαρακτηρίζονται από πολύ υψηλές ενεργειακές καταναλώσεις ανά μονάδα προϊόντος.

5.9.2. Η ορθολογική χρήση της ενέργειας αποτελεί μια από τις κυριότερες ίδιες ενεργειακές πηγές που υπάρχουν στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η χρήση παρουσιάζει τρία κύρια πεδία εφαρμογής : βελτίωση της απόδοσης κατά το μετασχηματισμό της ενέργειας, μείωση της ατομικής κατανάλωσης, τόσο της οικιακής όσο και της βιομηχανικής και εκμετάλλευση των θερμιδικών πλεονασμάτων για την κοινή παραγωγή. Ωστόσο, αυτή η πολυμέρεια της εφαρμογής, από κοινού με το χαμηλό επίπεδο ενεργειακών πηγών, αποθαρρύνει τις επενδύσεις που προορίζονται στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των διαδικασιών κατανάλωσης και αποθαρρύνει επίσης τις συμπεριφορές εξοικονόμησης ενέργειας.

5.9.3. Δεν υφίσταται, αυτοδύναμα, ένας τομέας ορθολογικής χρησιμοποίησης της ενέργειας, αλλά κάθε ενεργειακός τομέας αναπτύσσει τα δικά του κριτήρια βελτίωσης της απόδοσης και για το λόγο αυτό η μακροοικονομική συνέπειά του θα πρέπει να προσδιορισθεί αποκλειστικά από την άποψη της ενέργειας που δεν καταναλώθηκε και της αύξησης της ανταγωνιστικότητας που προκαλείται από αυτό, η ποσοστική εκτίμηση της οποίας είναι αδύνατον να επιτευχθεί.

5.9.4. Η ορθολογική χρήση της ενέργειας αποτελεί ένα τομέα κλειδί για να διασφαλισθεί η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, δεδομένου ότι οποιαδήποτε μείωση της κατανάλωσης συμβάλλει στη βελτίωση του βαθμού αυτάρκειας.

5.9.5. Η ορθολογική χρήση της ενέργειας δεν έχει άμεσες επιπτώσεις στην εσωτερική αγορά της ενέργειας.

5.9.6. Η χρήση οικονομικών και φορολογικών μέσων για την κατανάλωση της ενέργειας συνέβαλε στον περιορισμό της χρήσης της ενέργειας και διευκόλυνε την ορθολογική χρήση της. Ωστόσο, στο παρελθόν επικράτησαν περισσότερο τα κριτήρια φορολογικών εσόδων ενώ δεν δόθηκε η οφειλόμενη προσοχή στα μέτρα υποστήριξης της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας.

5.9.7. Η ορθολογική χρήση της ενέργειας () σέβεται απόλυτα το περιβάλλον και για το λόγο αυτό είναι θεμελιώδης για την προώθηση οποιασδήποτε επιτυχίας στα θέματα του περιβάλλοντος.

5.9.8. Η έρευνα στο πεδίο αυτό δεν είναι υπέρμετρα αναπτυγμένη, μολονότι τα τελευταία χρόνια βελτιώθηκε αισθητά η απόδοση ορισμένων διαδικασιών. Είναι γνωστές αναρίθμητες διαδικασίες που διευκολύνουν τη χαμηλότερη ενεργειακή κατανάλωση για τα ίδια επίπεδα ποιότητας της ζωής και οι οποίες είναι αποδοτικές από οικονομική άποψη. Αυτές οι διαδικασίες δεν εφαρμόζονται σε πολλές περιπτώσεις για να μην αυξήσουν τις αρχικές επενδύσεις λόγω των προβλημάτων διαχείρισης που μπορούν να δημιουργήσουν ή λόγω έλλειψης επίγνωσης των προβλημάτων ή κινήτρων εκ μέρους των χρηστών.

5.9.9. Η ορθολογική χρήση της ενέργειας έχει σημαντικές έμμεσες θετικές επιπτώσεις στην απασχόληση, τόσο λόγω των δυνατοτήτων άμεσης απασχόλησης στην παραγωγή και εγκατάσταση, όσο και λόγω των νέων ευκαιριών που μπορεί να δημιουργήσει στις περιοχές και τις ζώνες με μικρότερες δυνατότητες χρήσης άλλων συμβατικών ενεργειών.

5.10.

Τομεακά συμπεράσματα

5.10.1. Η εσωτερική παραγωγή στερεών καυσίμων έχει αισθητές θετικές συνέπειες στην ασφάλεια του εφοδιασμού, στη δημιουργία απασχόλησης και στην οικονομική συνοχή. Η σημασία του άνθρακα, από την πλευρά της, συμβάλλει στη διαφοροποίηση της προσφοράς. Ωστόσο, αυτό το καύσιμο έχει αρνητικές πτυχές σε τομείς όπως είναι οι συνέπειες για το περιβάλλον και η περιορισμένη ανταγωνιστικότητα της υπόγειας παραγωγής που ωθούν προς τη μείωση της συμμετοχής του. Η ΟΚΕ υποδεικνύει τη βαθμιαία υλοποίηση αυτής της διαδικασίας με τις λιγότερες αρνητικές κοινωνικές συνέπειες και αφού ληφθεί πάντοτε υπόψη ο σημαντικός ρόλος τους στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και στην ασφάλεια του εφοδιασμού.

5.10.2. Ο τομέας του πετρελαίου εξακολουθεί να παραμένει η σπονδυλική στήλη του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι ελαφρά συμβατός με το σύνολο των όρων της ενεργειακής πολιτικής, εκτός από το γεγονός ότι η αυξημένη εξωτερική εξάρτηση που επιβάλει σύνεση ως προς τη μακροπρόθεσμη συμμετοχή του στο ενεργειακό ισοζύγιο στα σημερινά επίπεδα.

5.10.3. Ο τομέας του φυσικού αερίου αποτελεί την ενεργειακή πηγή με τη μεγαλύτερη προβλεπόμενη ανάπτυξη. Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι αρνητικές πτυχές που συνδέονται με την ασφάλεια του εφοδιασμού που είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές μεσοπρόθεσμα και με τις σοβαρές αβεβαιότητες όσον αφορά την οικοδόμηση της εσωτερικής αγοράς, που δεν μπορούν να παραγνωρίζουν την αναγκαία ισορροπία του με την οικονομική και κοινωνική συνοχή των περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5.10.4. Ο τομέας της πυρηνικής ενέργειας συμβάλλει (με περίπου 33 %) σημαντικά στηνπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πυρηνική ενέργεια αξιοποιείται, ωστόσο, σε διαφορετικό βαθμό στα επιμέρους κράτη μέλη. Τα πορίσματα σχετικά με τον τομέα αυτό, ως προς την ασφάλεια του εφοδιασμού και την προστασία του περιβάλλοντος, είναι θετικά. Αποτελεί, ωστόσο, αμφισβητήσιμη πηγή ενέργειας λόγω των κινδύνων που εγκυμονεί σε περίπτωση μεγάλων ατυχημάτων. Η ΟΚΕ επισημαίνει, ότι για να επιλυθεί το πρόβλημα της ασφάλειας, της παύσης δραστηριότητας και της εναπόθεσης αποβλήτων χρειάζεται να καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες και να ληφθούν προληπτικά μέτρα. Ωστόσο, το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας και η συμβολή της στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελεί κεντρικό και σημαντικό θέμα συζητήσεων σε συνάρτηση με τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ασφάλεια του εφοδιασμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

5.10.5. Ο υδροηλεκτρικός τομέας, με αισθητή παρουσία σε διάφορα κράτη μέλη, έχει περιορισμένες δυνατότητες μελλοντικής ανάπτυξης. Ωστόσο, η μεγάλη ευελιξία του, το περιορισμένο μεταβλητό κόστος και η θετική του συμβολή στη βελτιστοποίηση των εθνικών συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας έχουν σαν αποτέλεσμα να έχει αυτή η ενέργεια πολύ ανώτερη αξία από την ποσοστιαία συμβολή της στον εφοδιασμό.

5.10.6. Ο τομέας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παρουσιάζει θετικό ισοζύγιο από την άποψη της ασφάλειας του εφοδιασμού (υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν ορισμένες εγκαταστάσεις παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας και ότι υφίστανται ορισμένα φυσικά φαινόμενα) και της προστασίας του περιβάλλοντος, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζει αναμφισβήτητα κοινωνικά πλεονεκτήματα, μολονότι η αριθμητική συμβολή του είναι πολύ περιορισμένη. Για το λόγο αυτό ο τύπος αυτός ενέργειας πρέπει να προωθηθεί κατά το μέγιστο δυνατό, στα πλαίσια του οικονομικού εξορθολογισμού, στις απομονωμένες ζώνες και ειδικά στις απομακρυσμένες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5.10.7. Ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας υπό την ιδιότητα της σημαντικότερης πηγής δευτερογενούς ενέργειας, έχει κεφαλαιώδη σημασία σε σχέση με την οικονομία, την ασφάλεια του εφοδιασμού, το περιβάλλον και παράλληλα την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

5.10.8. Η ορθολογική χρήση της ενέργειας αποτελεί έναν από τους ενεργειακούς παράγοντες με το περισσότερο μέλλον. Η συμβολή του είναι πλήρως θετική από την άποψη της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας, της ασφάλειας του εφοδιασμού και της προστασίας του περιβάλλοντος.

6. Στοιχεία που πρέπει να συμπεριληφθούν στην κοινοτική ενεργειακή πολιτική

6.1.

Αναγκαιότητα μιας κοινής πολιτικής στο πεδίο της ενέργειας

6.1.1. Η ΟΚΕ, στηριζόμενη στην ανάλυση που έγινε στα προηγούμενα κεφάλαια, θεωρεί αναγκαίο τον ορισμό μιας κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής.

6.1.2. Λόγω ακριβώς : (i) των συνθηκών και της πολύ διαφορετικής ιστορικής εξέλιξης των κρατών μελών, (ii) των αναγκαιοτήτων στα θέματα της ασφάλειας του ανεφοδιασμού, (iii) της οικοδόμησης της εσωτερικής αγοράς και (iv) της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, είναι απαραίτητος ο συντονισμός των εθνικών πολιτικών των κρατών μελών, που θα επιτρέψει επίσης τη δημιουργία ευνοϊκού πλαισίου για τις επενδύσεις στη παραγωγή και διανομή της ενέργειας.

6.1.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι στην επόμενη αναθεώρηση των Συνθηκών για την Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει να προβλεφθεί κεφάλαιο ενέργειας σύμφωνα με το οποίο, με αυστηρή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, θα θεσπίζονται οι μηχανισμοί συντονισμού των εθνικών ενεργειακών πολιτικών προκειμένου να επιτευχθεί μία κοινή ενεργειακή πολιτική.

6.2.

Η εμβέλεια αυτής της πολιτικής

6.2.1. Ο τελικός στόχος αυτής της πολιτικής είναι να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής οικονομίας και να διευκολυνθεί η ποιότητα ζωής των πολιτών της. Για το σκοπό αυτό πρέπει να επιτευχθεί ο εφοδιασμός ενέργειας στις καλύτερες δυνατές οικονομικές συνθήκες για όλες τις κατηγορίες καταναλωτών με ικανοποιητικές συνθήκες ασφάλειας του εφοδιασμού και προστασίας του περιβάλλοντος στα πλαίσια των αρχών της ελεύθερης αγοράς, χωρίς ωστόσο να παραγνωρισθεί η αναγκαία οικονομική και κοινωνική συνοχή.

6.2.2. Αυτή η ενεργειακή πολιτική θα συγκροτηθεί από ένα σύνολο ελάχιστων στοιχείων που διαμορφώνουν μια κοινοτική πολιτική στα θέματα της ενέργειας. Στοιχεία που θα προσδιορισθούν με την αυστηρή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, και με μια σειρά πτυχών που θα εναρμονισθούν στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6.2.3. Η πρόταση των στοιχείων που πρέπει να ενσωματωθούν στα πλαίσια της κοινής πολιτικής στα θέματα της ενέργειας θα υποβληθεί από την Επιτροπή, ωστόσο γι`αυτές θα απαιτηθεί η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και η ομόφωνη έγκριση του Συμβουλίου. Οι πτυχές εναρμόνισης θα θεσπισθούν σύμφωνα με όσα καθορίζονται στις Συνθήκες για την κάθε ειδική περίπτωση.

6.3.

Στοιχεία της κοινής πολιτικής

6.3.1. Η ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα βασιστεί στον προσδιορισμό κοινών στόχων και στη θέσπιση μιας σειράς στοιχείων σχετικά με την ασφάλεια του εφοδιασμού και τον καθορισμό της εμβέλειας των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα αυτό, την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση και τις σχέσεις του ενεργειακού τομέα με τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικά αυτές που αφορούν το περιβάλλον, τον ανταγωνισμό και την έρευνα.

6.3.2.

Κοινοί στόχοι στα θέματα της ενέργειας

6.3.2.1. Οι κοινοί στόχοι στα θέματα της ενέργειας θα έχουν ενδεικτικό χαρακτήρα τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες της Ένωσης. Οι στόχοι αυτοί πρέπει να εγκριθούν με ορίζοντα δέκα ετών και να αναθεωρούνται κάθε πέντε χρόνια. Θα διατυπωθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία για το σκοπό αυτό θα λάβει υπόψη της τις εθνικές ενεργειακές πολιτικές που θα υποβληθούν από τα κράτη μέλη. Οι στόχοι αυτοί εγγράφονται στα πλαίσια παρόμοιων δράσεων που η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί από το 1973.

6.3.3.

Ασφάλεια του εφοδιασμού

6.3.3.1. Σύμφωνα με ό,τι αναφέρθηκε στο σημείο 4.2 η πολιτική στα θέματα στης ασφάλειας του εφοδιασμού ενέργειας πρέπει να συμπεριλάβει σε κανονικές συνθήκες το συντονισμό των εξωτερικών πολιτικών σχέσεων στα θέματα της ενέργειας, με την ενίσχυση μιας πιο αποτελεσματικής χρήσης της ενέργειας και των ενδογενών ενεργειακών πηγών. Σε καταστάσεις κρίσης πρέπει να θεσπιστεί κοινή στρατηγική για τις έκτακτες καταστάσεις.

6.3.3.2. Η υιοθέτηση μιας κοινής στρατηγικής στα θέματα κρίσης του εφοδιασμού θα μπορούσε να οδηγήσει στην υιοθέτηση συντονισμένων ενεργειών στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο εσωτερικό της Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας στα θέματα της μείωσης της κατανάλωσης, της χρήσης στρατηγικών αποθεμάτων, των περιοριστικών μέτρων ελεύθερης διακίνησης των εμπορευμάτων, της θέσπισης ενός εθνικού συστήματος ανώτατων ελεγχόμενων τιμών και την υιοθέτηση μιας ενιαίας και συντονισμένης άποψης στις ενεργειακές εξωτερικές σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρόταση για την υιοθέτηση των μέτρων αναλαμβάνεται από την Επιτροπή και στη συνέχεια το Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα. Τα κράτη μέλη θα αναλάβουν να εφαρμόσουν τις αποφάσεις αυτές με τον τρόπο που θεωρούν ικανοποιητικό για την κάλυψη των στόχων που έχουν τεθεί.

6.3.3.3. Οι εξωτερικές πολιτικές σχέσεις στα θέματα ενέργειας αναπτύσσονται στα πλαίσια της κοινής εξωτερικής πολιτικής που έχει καθορισθεί από τις Συνθήκες.

6.3.3.4. Πρέπει να θεσπισθούν προγράμματα υποστήριξης της αποτελεσματικής χρήσης της ενέργειας και του εφοδιασμού από τις ενδογενείς πηγές ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με παράλληλη διατήρηση του σεβασμού των αρχών της ελεύθερης αγοράς και της προστασίας του περιβάλλοντος.

6.3.4.

Εσωτερική αγορά και υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας

6.3.4.1. Η εσωτερική αγορά πρέπει να συμπεριληφθεί επίσης στον τομέα της ενέργειας, μολονότι για την υλοποίησή της πρέπει να ληφθούν υπόψη, με αρμονική μορφή, τα ειδικά χαρακτηριστικά, όπως η ασφάλεια του εφοδιασμού και οι υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που συμβάλλουν σ`αυτή.

6.3.4.2. Ο κοινός προσδιορισμός των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου του ενεργειακού τομέα περιλαμβάνει τη γενικότερη υποχρέωση εφοδιασμού στο βαθμό που αυτός είναι δυνατός και κατάλληλος και ένα σύστημα εξίσωσης τιμών με την εδαφική διάσταση που προκύπτει για τις ομάδες καταναλωτών.

6.3.4.3. Τα κράτη μέλη μπορούν, σε εκούσια βάση, να δεχθούν ή να παραιτηθούν από τη θέσπιση αυτών των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας. Στην περίπτωση που τις δεχτούν, οι υποχρεώσεις αυτές πρέπει να διαθέτουν την κατάλληλη ισορροπία με άλλα κεφάλαια των Συνθηκών όπως το δικαίωμα του ανταγωνισμού ή την ελεύθερη διακίνηση εμπορευμάτων. Η ΟΚΕ δηλώνει ότι τάσσεται υπέρ της θέσπισης σε όλα τα κράτη μέλη αυτών των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας.

6.3.5.

Οικονομική και κοινωνική συνοχή

6.3.5.1. Η θέσπιση των κοινών στόχων στα θέματα της ενέργειας είναι από μόνη της ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική συνοχή. Ωστόσο, αυτή θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέσω των δικτύων ενέργειας καθώς και ειδικής θεώρησης των αναγκών των απομακρυσμένων και περιφερειακών περιοχών στα θέματα αυτά.

6.3.5.2. Τα διευρωπαϊκά δίκτυα δημιουργήθηκαν για να αποτελέσουν το σκελετό της εσωτερικής αγοράς. Ωστόσο η χρησιμότητά τους είναι προφανής τη στιγμή που καταβάλλονται προσπάθειες ενίσχυσης της ασφάλειας του εφοδιασμού φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να μειωθούν οι διαφορές κόστους μεταξύ των κρατών μελών και των ομάδων καταναλωτών καθώς και για να βελτιστοποιηθεί η χρήση ίδιων ενεργειακών πόρων.

6.3.5.3. Για το σκοπό αυτό, αυτή η έννοια θα πρέπει να επεκταθεί έως τον καθορισμό των διαπεριφερειακών δικτυών ενέργειας. Τα δίκτυα αυτά θα χρηματοδοτηθούν κατά προτεραιότητα μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων και παρεμβάσεων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και θα χρησιμεύσουν στη μείωση του πάγιου πρόσθετου κόστους των υποδομών εφοδιασμού ενέργειας στις περιφερειακές και λιγότερο κατοικημένες περιοχές της Ένωσης. Αυτο θα οδηγήσει επίσης στο να διευκολυνθεί η εκπλήρωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας - γενική υποχρεωτική υπηρεσία με εξισωμένες τιμές - που προσδιορίσθηκαν προηγούμενα βάσει των σημερινών προγραμμάτων της κοινοτικής πρωτοβουλίας Regen/Interreg II.

6.3.5.4. Η συνοχή συνεπάγεται επίσης ότι οι περιφερειακές και απομακρυσμένες περιοχές, φτωχές σε ίδιους ενεργειακούς πόρους, και με λιγότερη ικανότητα διαφοροποίησης του ενεργειακού ισοζυγίου καθώς και με υψηλότερη ένταση της κατανάλωσης ενέργειας για τις μεταφορές, θα πρέπει να έχουν προτιμησιακή πρόσβαση στον εφοδιασμό ενέργειας σε περίπτωση κρίσης, σύμφωνα με τις διαδικασίες που καθορίζονται από το κάθε κράτος μέλος.

6.3.5.5. Πρέπει να αναπτυχθούν ειδικά κοινοτικά προγράμματα που θα επιτρέψουν τον πλήρη εφοδιασμό του ενδογενούς δυναμικού ενέργειας που υφίσταται στις περιοχές αυτές. Θα πρέπει επίσης να διευκολυνθεί συνεργασία μεταξύ των περιοχών αυτών στα θέματα της αναζήτησης κοινών λύσεων.

6.3.6.

Σχέσεις με άλλες κοινοτικές πολιτικές

6.3.6.1. Ο κοινός καθορισμός των σχέσεων μεταξύ αυτής της πολιτικής και των άλλων πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα είναι ιδιαίτερα σημαντική στις περιπτώσεις της οικονομικής πολιτικής, της πολιτικής για το περιβάλλον, της πολιτικής για τον ανταγωνισμό, της πολιτικής για τις μεταφορές και για την έρευνα.

6.3.6.2. Για τον καθορισμό των οικονομικών και φορολογικών μέσων στα θέματα της ενέργειας πρέπει να κυριαρχήσουν, όπως είναι λογικό, οι θεωρήσεις μακροοικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα. Ωστόσο, πρέπει να αναλυθούν οι επιπτώσεις και το συμβατό τους με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής. Σημαντικές θα είναι ιδιαίτερα οι εθνικές ενισχύσεις που έχουν θεσπισθεί για την ενίσχυση της παραγωγής ενδογενών πηγών ενέργειας.

6.3.6.3. Η έγκριση των συμβατών αυτών εθνικών μέσων ανήκει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πρέπει να αξιολογεί τη συμβολή τους στους κοινούς στόχους και την εσωτερική αγορά. Στην περίπτωση κοινών μέτρων για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αναμένεται, η πρόταση θα πρέπει να γίνει από την Επιτροπή, να γίνει δεκτή ομόφωνα από το Συμβούλιο, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και ύστερα από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

6.3.6.4. Η πολιτική για το περιβάλλον και η πολιτική για την ενέργεια πρέπει να συμβαδίζουν με συντονισμένο τρόπο. Με την έννοια αυτή πρέπει να ενισχυθούν οι δράσεις στα θέματα της ενέργειας οι οποίες συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της περιβαλλοντικής πολιτικής και ειδικότερα η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας ή της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και θα πρέπει να αποφευχθούν εκείνες που προκαλούν δυσανάλογες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Κατά τον ίδιο τρόπο η περιβαλλοντική πολιτική πρέπει να καταστρώνεται έτσι ώστε να μελετώνται οι επιπτώσεις του κάθε μέτρου στους κοινούς στόχους στα θέματα της ενέργειας και ενδεχομένως να αναλύονται εναλλακτικοί τρόποι για την επίτευξη παρόμοιων στόχων.

6.3.6.5. Πρέπει να υπάρξει επαρκής συντονισμός μεταξύ της ενεργειακής πολιτικής και του ανταγωνισμού προκειμένου η αυστηρή εφαρμογή να μη θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού, την εκπλήρωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας ή την οικονομική και κοινωνική συνοχή. Αντιθέτως, η ενεργειακή πολιτική πρέπει να εφαρμόζεται με τρόπο που δεν θέτει χωρίς λόγο σε κίνδυνο τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς του ενεργειακού τομέα.

6.3.6.6. Κατά τη διατύπωση των στόχων της πολιτικής για τις μεταφορές θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ενεργειακές επιπτώσεις των στόχων αυτών, ειδικότερα όσον αφορά τους στόχους ορθολογικής χρήσης της ενέργειας.

6.3.6.7. Η πολιτική για την έρευνα στο πεδίο της ενέργειας θα πρέπει να συντονισθεί με τους κοινούς στόχους στα θέματα αυτά παρέχοντας μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες λύσεις, που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό χρηστών στα κράτη μέλη. Θα πρέπει να διευκολυνθεί η διάδοση των αποτελεσμάτων αυτής της έρευνας, ειδικότερα μεταξύ των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, όπως συμβαίνει με το πρόγραμμα Thermie.

6.4.

Στοιχεία εναρμόνισης στον τομέα της ενέργειας

6.4.1. Τα στοιχεία που πρέπει να εναρμονισθούν στον τομέα της ενέργειας είναι εκείνα που απαιτούνται για να επιτευχθεί η εσωτερική αγορά στον τομέα αυτό ή εκείνα που απαιτούνται για την κοινή πολιτική στα θέματα της ενέργειας.

6.4.2. Τα πιο σημαντικά είναι η φορολογία στα θέματα της ενέργειας, τα στοιχεία που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και τέλος όσα σχετίζονται με την εκπλήρωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας.

6.4.3. Η κοινοτική εναρμόνιση θα προσδιορισθεί βάσει ελάχιστου κατώτερου ορίου που τα κράτη μέλη θα μπορούν να ξεπεράσουν σε συνάρτηση με τις ανάγκες και τις προτεραιότητές τους κατά την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Η Επιτροπή θα φροντίσει ώστε το ελάχιστο αυτό κατώτατο όριο να συμβάλει στην επίτευξη των κοινών στόχων στα θέματα της ενέργειας έτσι ώστε οι αποφάσεις των κρατών μελών να είναι συμβατές με τους στόχους αυτούς καθώς και με την εσωτερική αγορά.

6.4.4. Η διαδικασία εναρμόνισης θα είναι η ελάχιστη απαίτηση για την επίτευξη των κοινών στόχων. Η μορφή εναρμόνισης θα είναι η οδηγία, με νομική βάση που θα συμφωνεί με το ειδικό περιεχόμενο. Οι οδηγίες θα επιδιώξουν να αφήσουν στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ελευθερία εφαρμογής στα πλαίσια του σεβασμού των στόχων που πρέπει να επιτευχθούν.

6.5.

Θέσπιση Χάρτη Ενέργειας

6.5.1. Αυτός ο Χάρτης πρέπει να καταρτισθεί στα πλαίσια της διακυβερνητικής διάσκεψης του 1996 που θα συγκληθεί με στόχο την αναθεώρηση των Συνθηκών της ΕΕ. Στη διατύπωση αυτού του κεφαλαίου θα πρέπει να ληφθούν υπόψη η ενεργειακή κατάσταση των χωρών που είναι υποψήφιες για προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικότερα οι επιπτώσεις του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας.

6.5.2. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει επίγνωση του συμβουλευτικού ρόλου της για τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο, κατ`εφαρμογή του δικαιώματος πρωτοβουλίας που διαθέτει, επιθυμεί να προσφέρει στα άλλα Όργανα της Ένωσης μία σειρά στοιχείων που θα χρειαστεί να ληφθούν υπόψη σε ένα ενδεχόμενο κεφάλαιο για την Ενέργεια που θα πρέπει να συμπεριληφθεί στις Συνθήκες. Βάσει αυτού προβαίνει στη σύνταξη μιας διατύπωσης του κεφαλαίου αυτού, που χρησιμεύει ταυτόχρονα ως σύνοψη των προηγούμενων θεωρήσεων και ως συμβολή στη συζήτηση και την ενδεχόμενη οριστική διατύπωσή του.

7. Πρόταση για το κεφάλαιο « Ενέργεια »

Ως παράδειγμα που θα χρησιμεύσει στις εργασίες άλλων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

ΤΙΤΛΟΣ XVIII

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Άρθρο 130 ΑΑ

Οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πεδίο της ενέργειας είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής οικονομίας και η ενίσχυση της ποιότητας ζωής των πολιτών της. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να επιτευχθεί ο εφοδιασμός της ενέργειας στις καλύτερες δυνατές συνθήκες και με ικανοποιητικές συνθήκες από την άποψη της ασφάλειας του εφοδιασμού και της προστασίας του περιβάλλοντος, στα πλαίσια των αρχών της ελεύθερης αγοράς χωρίς ωστόσο να παραγνωρισθεί η αναγκαία οικονομική και κοινωνική συνοχή και αφού γίνουν σεβαστοί οι στόχοι στα θέματα της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

Άρθρο 130 ΑΒ

1. Για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί θα προσδιορισθεί μια σειρά στοιχείων που συγκροτούν μια κοινή και συνεκτική πολιτική στα θέματα της ενέργειας και μια σειρά σκελών που θα εναρμονισθούν στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2. Η πρόταση των στοιχείων που θα πρέπει να ενσωματωθούν στην κοινή πολιτική στα θέματα της ενέργειας θα πραγματοποιηθεί από την Επιτροπή, θα απαιτήσει ωστόσο την ομόφωνη έγκριση εκ μέρους του Συμβουλίου με παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και αφού ζητηθεί η γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Οι πτυχές εναρμόνισης θα ρυθμισθούν σύμφωνα με ό,τι καθορίζεται από τις Συνθήκες για κάθε ειδική περίπτωση.

Άρθρο 130 AC

1. Τα στοιχεία της κοινής πολιτικής σχετίζονται με την ασφάλεια του εφοδιασμού, τον ορισμό των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα αυτό, τις σχέσεις του ενεργειακού τομέα με άλλες κοινοτικές πολιτικές και την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

2. Η ασφάλεια του εφοδιασμού θα επιτευχθεί μέσω κοινών ενδεικτικών στόχων στα θέματα της ενέργειας, το συντονισμό των εξωτερικών πολιτικών σχέσεων στα θέματα της ενέργειας και τη θέσπιση κοινής στρατηγικής για τις έκτακτες καταστάσεις.

3. Οι εξωτερικές πολιτικές σχέσεις στα θέματα της ενέργειας θα προωθηθούν στα πλαίσια της κοινής εξωτερικής πολιτικής που καθορίζεται στις Συνθήκες.

4. Υιοθέτηση κοινής στρατηγικής στα θέματα της κρίσης εφοδιασμού συνεπάγεται συντονισμένες ενέργειες στα θέματα της μείωσης της κατανάλωσης, της χρήσης στρατηγικών αποθεμάτων, έκτακτων περιοριστικών μέτρων της ελεύθερης διακίνησης εμπορευμάτων και υιοθέτηση μιας ενιαίας και συντονισμένης άποψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τις εξωτερικές ενεργειακές σχέσεις.

5. Η εμβέλεια των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στον ενεργειακό τομέα θα συμπεριλάβει τη γενική υποχρέωση εφοδιασμού καθώς και σύστημα εξίσωσης των τιμών στα κράτη μέλη που επιλέγουν εκουσίως να θεσπίσουν αυτές τις υποχρεώσεις για τις ομάδες καταναλωτών και τις πηγές ενέργειας που καθορίζονται από κοινού. Οι υποχρεώσεις αυτές δημόσιας υπηρεσίας θα πρέπει να διατηρούν την κατάλληλη ισορροπία με άλλα κεφάλαια της πολιτικής όπως είναι το δικαίωμα του ανταγωνισμού καθώς και ελεύθερης διακίνησης των εμπορευμάτων.

6. Για την εκπλήρωση των στόχων αυτών, η κοινή πολιτική της ενέργειας θα λάβει υπόψη της τις επιπτώσεις σε άλλες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικότερα τις πολιτικές για το περιβάλλον, το ανταγωνισμό, τις μεταφορές και την έρευνα. Στην περίπτωση που η συγκεκριμένη ανάπτυξη των πολιτικών αυτών επηρεάζεται αισθητά από τους στόχους της κοινής πολιτικής ενέργειας, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, το Συμβούλιο ομόφωνα θα πρέπει να αποφασίσει την κοινή και καταλληλότερη λύση προς το συμφέρον της Ένωσης.

7. Κατά τον καθορισμό αυτής της κοινής πολιτικής θα πρέπει επίσης να υπάρξει μέριμνα για την οικονομική και κοινωνική συνοχή. Αυτό θα πρέπει να επιτευχθεί μέσω της επέκτασης των πανευρωπαϊκών δικτύων στις περιφερειακές και απομακρυσμένες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ανάπτυξη του ενδογενούς ενεργειακού δυναμικού τους όπως επίσης με την εφαρμογή των αρχών της υποχρέωσης δημόσιας υπηρεσίας.

Άρθρο 130 AD

1. Η εναρμόνιση στον τομέα της ενέργειας θα είναι εκείνη που απαιτείται για να επιτευχθεί η εσωτερική αγορά στον τομέα ή αυτή που απαιτείται επίσης από την κοινή πολιτική στα θέματα της ενέργειας.

2. Ειδικά πρέπει να εναρμονισθούν η φορολογία στα θέματα της ενέργειας, τα σκέλη που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και ό,τι αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας.

Βρυξέλλες, 14 Σεπτεμβρίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

() ΕΕ αριθ. C 153 της 9. 7. 1975, σ. 1.

() ΕΕ αριθ. C 332 της 16. 12. 1992.

() ΕΕ αριθ. C 73 της 15. 3. 1993, σ. 31.

() ΕΕ αριθ. C 19 της 25. 1. 1993 και C 201 της 26. 7. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 19 της 25. 1. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 269 της 14. 10. 1991.

() ΕΕ αριθ. C 352 της 30. 12. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 269 της 14. 10. 1991.

() ΕΕ αριθ. C 73 της 15. 3. 1993, σ. 31.

() ΕΕ αριθ. C 73 της 15. 3. 1993, σ. 65.

() Για παράδειγμα η χρήση του « Integrated Resource Planning (IRP) ». (Ορισμός του « IRP » σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή : Μία έννοια για την εξισορρόπηση των επιλογών προσφοράς και των επιλογών ζήτησης προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το κόστος των υπηρεσιών κατανάλωσης ενέργειας με συνέπεια την εξασφάλιση ποτελεσματικής διάθεσης των πόρων.)