ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πολωνία - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στις 7 Απριλίου 2004, η Επιτροπή δημοσίευσε τις εαρινές προβλέψεις του 2004 [1]. Σύμφώνα με τις προβλέψεις αυτές, στις οποίες λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από την Πολωνία το Μάρτιο του 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην Πολωνία αυξήθηκε από 3,6% του ΑΕΠ το 2002 [2] σε 4,1% του ΑΕΠ το 2003, ποσοστό που υπερβαίνει την τιμή της αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη.

[1] Οι εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004 είναι διαθέσιμες στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

[2] Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης, που υποβλήθηκε από τις πολωνικές αρχές στις 17 Μαΐου, το έλλειμμα για το 2002 αναθεωρήθηκε σε 4,0% του ΑΕΠ.

Με βάση τις πρώτες αυτές ενδείξεις, στις 12 Μαΐου 2004 η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Πολωνία με τη σύνταξη της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης [3]. Στις 17 Μαΐου 2004, η Επιτροπή έλαβε το πρόγραμμα σύγκλισης της Πολωνίας, στο οποίο επιβεβαιώνεται ότι το 2003 το έλλειμμα έφθασε σε 4,1% του ΑΕΠ.

[3] Το πλήρες κείμενο της έκθεσης αυτής διατίθεται στον ακόλουθο δικτυακό τύπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Η εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) διέπεται από το άρθρο 104 της Συνθήκης και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος», που αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης [4]. Οι χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 είναι κράτη μέλη με παρέκκλιση τα οποία οφείλουν να αποφεύγουν τα υπερβολικά ελλείμματα, χωρίς ωστόσο να προβλέπεται για αυτά η επιβολή κυρώσεων σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφοι 9 και 11.

[4] ΕΕ L 209, της 2.8.1997.

Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής που καταρτίστηκε βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης, το γεγονός ότι το έλλειμμα της Πολωνίας το 2003 υπερέβη την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη δεν ήταν αποτέλεσμα έκτακτων περιστάσεων μη ελεγχόμενων από τις ουγγρικές αρχές ούτε ήταν επακόλουθο κάποιας σοβαρής οικονομικής ύφεσης με την έννοια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δεδομένου ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ έφθασε σε 3,7% το 2003. Όσον αφορά τις εξελίξεις για το 2004, η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης είναι πιθανό να αυξηθεί και να διατηρηθεί σε επίπεδο υψηλότερο από 3% του ΑΕΠ. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 6,0% του ΑΕΠ το 2004, θα είναι δηλαδή υψηλότερο από το ποσοστό 5,7% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι πολωνικές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, η έκθεση της Επιτροπής καταλήγει επίσης στο συμπέρασμα ότι ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ, ο οποίος έφθασε σε 45,4% του ΑΕΠ το 2003, θα εξακολουθήσει και το 2004 να κινείται σε επίπεδα χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς του 60% της Συνθήκης. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να φθάσει σε 49.1% του ΑΕΠ το 2004, εκτίμηση που συμφωνεί με το ποσοστό του 49% που είχαν προβλέψει οι πολωνικές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης. Τα στοιχεία σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος πρέπει να αναθεωρηθούν προς τα πάνω αν τα ανοικτά συνταξιοδοτικά ταμεία δεν συμπεριληφθούν στον τομέα της γενικής κυβέρνησης, σύμφωνα με την απόφαση της EUROSTAT σχετικά με την ταξινόμηση των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών καθεστώτων.

Το άρθρο 104 παράγραφος 4 της Συνθήκης αναφέρει ότι «η επιτροπή του άρθρου 114 (δηλαδή η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή) διατυπώνει γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής». Η επιτροπή αυτή εξέδωσε την έκθεσή της στις 24 Μαΐου 2004, στην οποία συμφωνεί με την εκτίμηση που διατύπωσε η Επιτροπή στην έκθεσή της. Ειδικότερα, η επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η δημοσιονομική κατάσταση στην Πολωνία δείχνει την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος βάσει του πρώτου από τα δύο κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2 για τον εντοπισμό των ελλειμμάτων αυτών. Η εξέταση και άλλων σχετικών παραγόντων, και ιδίως της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής θέσης και του δείκτη δημοσίων επενδύσεων, δεν μετέβαλαν την εκτίμηση που στηριζόταν στα ίδια τα κριτήρια. Επίσης, σύμφωνα με την εκτίμηση της επιτροπής, το 2004 το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θεωρείται πιθανό ότι θα συνεχίσει να υπερβαίνει την τιμή αναφοράς της Συνθήκης, ενώ το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να παραμείνει χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ της Συνθήκης.

Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τους συναφείς παράγοντες που έλαβε υπόψη στην έκθεσή της και συνεκτιμώντας τη γνώμη της επιτροπής, διατυπώνει τη γνώμη ότι υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα στην Πολωνία. Η γνώμη αυτή, που εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 24 Ιουνίου 2004, διαβιβάζεται με το παρόν έγγραφο στο Συμβούλιο, βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης. Η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. Επιπλέον, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου με αποδέκτη την Πολωνία, προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης.

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πολωνία - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Σύμφωνα με το άρθρο 104 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα. Αυτό ισχύει και για τα κράτη μέλη στα οποία έχει δοθεί παρέκκλιση, δηλαδή όλες τις χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Οι αποφάσεις για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος διέπονται από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) που προσδιορίζεται στο άρθρο 104 της Συνθήκης και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, που αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης [5].

[5] ΕΕ L 209, της 2.8.1997.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 2 της Συνθήκης, η Επιτροπή παρακολουθεί την εξέλιξη της δημοσιονομικής κατάστασης και το ύψος του δημοσίου χρέους στα κράτη μέλη προκειμένου να εντοπίζει τις μεγάλες αποκλίσεις. Ειδικότερα, η Επιτροπή εξετάζει την τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας με βάση δύο κριτήρια, ένα για το λόγο του προβλεπομένου ή υφισταμένου δημοσιονομικού ελλείμματος προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) και ένα για το λόγο του δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ. Τα στατιστικά στοιχεία για τις μεταβλητές αυτές παρέχονται από την Επιτροπή με βάσει τις εκθέσεις που υποβάλλουν τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης, η Επιτροπή συντάσσει έκθεση στην περίπτωση που ένα κράτος μέλος δεν εκπληρώνει τους όρους ενός ή αμφοτέρων των κριτηρίων που αναφέρονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2 ή αν, παρά την εκπλήρωση των όρων αυτών των κριτηρίων, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει κίνδυνος υπερβολικού ελλείμματος σε ένα κράτος μέλος. Η έκθεση της Επιτροπής λαμβάνει επίσης υπόψη κατά πόσο το δημόσιο έλλειμμα υπερβαίνει τις δαπάνες δημοσίων επενδύσεων και όλους τους άλλους σχετικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της μεσοπρόθεσμης οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης του κράτους μέλους, όπως ορίζεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις του 2004, στις οποίες είχαν ληφθεί υπόψη τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από την Πολωνία το Μάρτιο του 2004, η Επιτροπή συνέταξε σχετική έκθεση για την Πολωνία στις 12 Μαΐου 2004.

Στη συνέχεια, και σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή διατύπωσε στις 24 Μαΐου 2004 γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής.

Το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης ορίζει ότι η Επιτροπή απευθύνει γνώμη στο Συμβούλιο σε περίπτωση που κρίνει ότι υπάρχει ή ότι μπορεί να εμφανιστεί υπερβολικό έλλειμμα σε ένα κράτος μέλος. Για να αποφασιστεί κατά πόσο υπάρχει ή μπορεί να εμφανιστεί υπερβολικό έλλειμμα, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη: (i) τα συμπεράσματα της έκθεσής της και (ii) η γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με την έκθεσή της. Με βάση τα στοιχεία αυτά, η Επιτροπή διατύπωσε ορισμένες παρατηρήσεις για την Πολωνία.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΩΝΙΑ

1. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην Πολωνία το 2003 ήταν 4,1% του ΑΕΠ, δηλαδή αισθητά υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Διατηρήθηκε σε περίπου την τιμή που είχε εμφανίσει το 2002 (που αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, έναντι του ποσοστού 3,6% του ΑΕΠ που είχε προβλεφθεί στη δημοσιονομική κοινοποίηση του Μαρτίου 2004, σε 4,0% του ΑΕΠ στο πρόγραμμα σύγκλισης του Μαρτίου 2004).

2. Το γεγονός ότι το 2003 το έλλειμμα υπερέβη την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ δεν ήταν αποτέλεσμα έκτακτων γεγονότων εκτός του ελέγχου των πολωνικών αρχών, ούτε οφειλόταν σε σοβαρή οικονομική ύφεση κατά την έννοια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις, το 2003 η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ έφθασε σε 3,8%.

3. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2003 ήταν υψηλότερο από ό,τι είχε προγραμματιστεί τον Αύγουστο του 2002, όταν εγκρίθηκε το προενταξιακό οικονομικό πρόγραμμα. Οι υψηλότερες δαπάνες σε σχέση με τις προγραμματισθείσες ήταν αποτέλεσμα των πρόσθετων πόρων που διατέθηκαν για διάφορες κοινωνικές παροχές (π.χ. επιδόματα τέκνων και οικογενειακά επιδόματα) και για την εξυπηρέτηση του εξωτερικού χρέους. Παρά τον υψηλότερο αναπτυξιακό ρυθμό και τα διάφορα μέτρα για τη βελτίωση της διαχείρισης των φόρων, τα έσοδα το 2003 ήταν χαμηλότερα σε σχέση με τα αρχικώς προβλεπόμενα. Τα έσοδα από τους φόρους εισοδήματος φυσικών προσώπων είχαν υπερεκτιμηθεί λόγω των αισιόδοξων προβλέψεων σχετικά με τους μισθούς και την απασχόληση. Τα έσοδα από έμμεσους φόρους ήταν χαμηλότερα από τα αναμενόμενα.

4. Οι ακαθάριστες δημόσιες επενδύσεις το 2003 ανήλθαν σε 3,5% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ήταν 4,1% του ΑΕΠ.

5. Θεωρείται πιθανό ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα εξακολουθήσει να είναι υψηλότερο από την τιμή αναφοράς της Συνθήκης και το 2004. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην Πολωνία θα φθάσει σε 6,0% του ΑΕΠ το 2004, θα είναι δηλαδή υψηλότερο από το ποσοστό 5,7% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι πολωνικές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

6. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ στην Πολωνία, που έφθασε σε 45,4% του ΑΕΠ το 2003, είναι πιθανό να διατηρηθεί και το 2004 σε επίπεδο χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Ειδικότερα, με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, το ακαθάριστο δημόσιο χρέος θα φθάσει το 2004 σε 49,1% του ΑΕΠ, εκτίμηση που προσεγγίζει το ποσοστό 49,0% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει και οι πολωνικές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η παρακολούθηση της δημοσιονομικής κατάστασης της Πολωνίας και, ιδίως, η εξέταση της συμμόρφωσης της χώρας αυτής με τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2, οδήγησαν την Επιτροπή στη σύνταξη έκθεσης σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τους συναφείς παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη στην έκθεση αυτή και αφού συνεκτίμησε τη γνώμη της Δημοσιονομικής και Οικονομικής Επιτροπής, διατυπώνει τη γνώμη ότι στην Πολωνία υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα.