Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ)»

(1999/C 93/02)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

λαμβάνοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών 7

λαμβάνοντας υπόψη την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ)» [COM(98) 158 τελικό - 98/0102 CNS] () 7

λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 18ης Μαρτίου 1998 και την απόφαση του Συμβουλίου της 4ης Ιουνίου 1998 να ζητήσουν γνωμοδότηση της ΕΤΠ για αυτό το θέμα, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ παράγραφος 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 7

λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της ΕΤΠ της 13ης Μαΐου 1998 να αναθέσει την προετοιμασία της γνωμοδότησης στην επιτροπή 2 «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, αλιεία» 7

λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ (CDR 389/96 fin) () για «Μία πολιτική ανάπτυξης της υπαίθρου» 7

λαμβάνοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 308/98 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή 2 στις 10 Δεκεμβρίου 1998 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Savy και της κ. Hannify 7

εκτιμώντας ότι το άρθρο 2 της Συνθήκης αναθέτει στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως αποστολή «να προάγει την αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων στο σύνολο της Κοινότητας, ... ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, ... την οικονομική και κοινωνική συνοχή...» 7 ότι στους στόχους αυτούς το άρθρο 7Δ της Συνθήκης του Άμστερνταμ προσέθεσε την εδαφική συνοχή, η οποία για την Επιτροπή των Περιφερειών έχει ιδιαίτερη σημασία 7

εκτιμώντας ότι, με τους όρους της ίδιας της Συνθήκης, η κοινή αγορά, το ενιαίο νόμισμα και οι κοινοτικές πολιτικές δεν είναι παρά μέσα για την επίτευξη αυτών των στόχων 7

εκτιμώντας ότι, μεταξύ των στόχων της ΚΓΠ, το άρθρο 33 της Συνθήκης θέτει στο ίδιο επίπεδο με τη σταθερότητα των αγορών, την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη διασφάλιση λογικών τιμών για τους καταναλωτές την επιδίωξη «της αρίστης χρησιμοποιήσεως των συντελεστών παραγωγής, ιδίως του εργατικού δυναμικού» και την ανάγκη να εξασφαλισθεί «ένα δίκαιο βιοτικό επίπεδο στον γεωργικό πληθυσμό», λαμβάνοντας υπόψη τον «ιδιαίτερο χαρακτήρα της γεωργικής δραστηριότητας, που απορρέει από την κοινωνική δομή της γεωργίας και τις διαρθρωτικές και φυσικές ανισότητες μεταξύ των διαφόρων γεωργικών περιοχών» 7

εκτιμώντας μαζί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ότι «ο πρώτος και κυριότερος στόχος της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ στο πλαίσιο της Ατζέντα 2000 έγκειται στην εδραίωση του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου που, αφενός, συμβιβάζει την οικονομική διάσταση της γεωργικής δραστηριότητας με τον περιβαλλοντικό, κοινωνικό και χωροταξικό της ρόλο και, αφετέρου, προστατεύει τα βασικά περιφερειακά προϊόντα και προωθεί την παραγωγή προϊόντων με υψηλές προδιαγραφές διατροφικής ασφάλειας», ότι η νέα ΚΓΠ πρέπει «να επικεντρώσει τις προσπάθειές της στη σύνολη αποδοτικότητα και τη διαρκή ανάπτυξη» και ότι σ' αυτό το γενικό πλαίσιο «η έννοια της ανταγωνιστικότητας δεν πρέπει να θεωρείται μόνον ως απόρροια της μείωσης των τιμών των πρώτων υλών ... αλλά πρέπει ολοένα και περισσότερο να επικεντρώνεται στην παροχή αγαθών και υπηρεσιών που να ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις» της κοινωνίας μας () 7

εκτιμώντας μαζί με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου (Δεκέμβριος 1997), ότι είναι σημαντικό να επεκταθεί η πολυλειτουργική γεωργία σε όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειών με ειδικά προβλήματα 7

εκτιμώντας ότι σε σχέση με τις ανωτέρω ανησυχίες, που έχουν εκφρασθεί τόσο από την Ιδρυτική Συνθήκη της Ένωσης όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, πρέπει να επικροτηθεί η πρόταση κανονισμού για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το ΕΓΤΠΕ 7

υιοθέτησε κατά την 27η σύνοδο ολομέλειας της 13ης και 14ης Ιανουαρίου 1999 (συνεδρίαση της 14ης Ιανουαρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Η γενική έμπνευση της πρότασης κανονισμού για την αγροτική ανάπτυξη και οι ανησυχίες που εκφράζονται στην αιτιολογική έκθεση και τις αιτιολογικές σκέψεις της βαίνουν προς την κατεύθυνση μιας καλύτερης οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής στο σύνολο της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για αδιαφιλονίκητη πρόοδο προς μία πιο ολοκληρωμένη πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, η οποία αξίζει να εγκριθεί (1.2). Αντίθετα, η εξέταση των διατάξεων που περιέχει μας αναγκάζει να διερωτώμεθα εάν μπορούν όντως να ανταποκριθούν στους στόχους που εξαγγέλλονται στο πλαίσιο της νέας κοινής γεωργικής πολιτικής (1.3) και να ευχόμαστε να διευρυνθεί ο προβληματισμός σχετικά με το πώς πρέπει να έχει μία σφαιρική πολιτική προσαρμοσμένη στον ευρωπαϊκό χώρο (1.4).

1.2. Η έναρξη μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης

1.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποδέχεται με ικανοποίηση τους στόχους και τις αρχές που εκτίθενται στην αιτιολογική έκθεση και τις αιτιολογικές σκέψεις που προηγούνται της πρότασης κανονισμού και συγκεκριμένα:

- την επιλογή μιας σφαιρικής και συνεκτικής πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης, που έχει στόχο να συμπληρώσει τη διαχείριση των αγορών, και της διάθεσης μεγαλύτερου ποσοστού των αγροτικών δαπανών από ό,τι στο παρελθόν στην ανάπτυξη και τη διατήρηση του χώρου,

- την ένταξη μέτρων αγροτικής ανάπτυξης στα προγράμματα ολοκληρωμένης ανάπτυξης για τις περιφέρειες των στόχων 1 και 2 και το γεγονός ότι, στις υπόλοιπες περιφέρειες, συμπληρώνουν την πολιτική των αγορών,

- την έμφαση που δίδεται στην επικουρικότητα κατά την εφαρμογή αυτής της πολιτικής,

- την έμφαση που δίδεται στην ανταπόκριση στις γεωργοπεριβαλλοντικές ανάγκες και την ενθάρρυνση μεθόδων καλλιέργειας που διατηρούν το περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους και τα τοπία,

- την έμφαση που δίδεται στην ιδέα ότι η αγροτική ανάπτυξη πρέπει εν μέρει να στηρίζεται σε μη αγροτικές δραστηριότητες και υπηρεσίες, ως βοήθεια να αντιστραφεί η τάση μείωσης του πληθυσμού και οικονομικής και κοινωνικής παρακμής της υπαίθρου.

1.2.2. Η σύνδεση που γίνεται στην Ατζέντα 2000 μεταξύ της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ και της μεταρρύθμισης των Διαρθρωτικών Ταμείων πρέπει να εγκριθεί. Το μέλλον των εδαφών, και μέσω αυτού η εδαφική συνοχή της Ένωσης, εξαρτώνται τόσο από τις συνέπειες της ΚΓΠ όσο και από τα μέτρα που λαμβάνονται κατ' εφαρμογή της κοινοτικής περιφερειακής πολιτικής. Είναι, επομένως, απαραίτητο να υπάρχει καλός συντονισμός μεταξύ των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της ΚΓΠ και του ΕΓΤΠΕ και εκείνων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του στόχου 2 των Διαρθρωτικών Ταμείων.

1.2.3. Η πρόταση κανονισμού για την αγροτική ανάπτυξη καταδεικνύει αρκετά καλά τον σύνδεσμο που πρέπει να υπάρχει μεταξύ γεωργίας και αγροτικής ανάπτυξης, η σημασία του οποίου υπογραμμίσθηκε από τον Επίτροπο κ. Franz Fischler στην ομιλία του ενώπιον της Συνόδου του Κορκ (Νοέμβριος 1996): «Τα μέτρα μας πρέπει να υπερβαίνουν κατά πολύ το πεδίο των δραστηριοτήτων που συνδέονται με τη γεωργία. Η δημιουργία μη αγροτικών θέσεων απασχόλησης, η βελτίωση των υποδομών και των υπηρεσιών, ένας διπλασιασμός της προσπάθειας για βελτίωση του περιβάλλοντος, πρέπει λογικά να αποτελούν τμήμα κάθε πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης». Η καλή υγεία του εδάφους στηρίζεται σε μία ολοκληρωμένη προσέγγιση της ανάπτυξής του, που συνενώνει τη γεωργία, την οικονομική διαφοροποίηση, τη διαχείριση των φυσικών πόρων, τη διατήρηση των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος και την προστασία του πολιτισμού, του τουρισμού και της αναψυχής. Είναι ορθό το ότι, σ' αυτό το πνεύμα, τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης εντάσσονται στα προγράμματα ολοκληρωμένης ανάπτυξης για τις ζώνες που εμπίπτουν στους στόχους 1 και 2 της περιφερειακής πολιτικής (άρθρο 38).

1.2.4. Πρέπει επίσης να επικροτηθεί ο τρόπος με τον οποίο η πρόταση κανονισμού, ήδη από την 1η παράγραφο του άρθρου 1, προτίθεται να θεσπίσει ένα πλαίσιο κοινοτικής στήριξης «για την αειφόρο αγροτική ανάπτυξη». Πλείστες διατάξεις του κειμένου ορθώς επιμένουν στη βούληση για προαγωγή μιας βιώσιμης γεωργίας με υψηλή φυσική αξία και σεβασμό των περιβαλλοντικών απαιτήσεων.

1.2.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί απόλυτα με τους ως άνω δεδηλωμένους στόχους. Πρόκειται για την προώθηση σε όλη την επικράτεια της Ένωσης ενός ζωντανού αγροτικού χώρου, δηλαδή ενός χώρου πλήρως κατειλημμένου από αγροτικές ή δασικές δραστηριότητες, έναν πληθυσμό που διατηρείται χάρη σε αγροτικές και μη αγροτικές θέσεις απασχόλησης (βιομηχανία, βιοτεχνία, τουρισμός, υπηρεσίες), σε πολιτιστικές πρακτικές που σέβονται το περιβάλλον, σε ποιοτικές γεωργικές παραγωγές που εγγυώνται τη διατροφική ασφάλεια των καταναλωτών και δημιουργούν προστιθέμενη αξία στην αγορά τους. Αυτό είναι το πνεύμα της Δήλωσης του Kορκ για την αγροτική ανάπτυξη. Μένει τώρα να διερωτηθούμε αν τα μέτρα που τελικά προτείνονται είναι σύμμετρα αυτής της φιλοδοξίας και πρέπει να παραδεχτούμε ότι σ' αυτό το σημείο εμφανίζονται ερωτηματικά ή και ανησυχίες.

1.3. Ανεπαρκή μέτρα για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων

1.3.1. Η πρόταση κανονισμού για την αγροτική ανάπτυξη πρέπει στην πραγματικότητα να τοποθετηθεί εκ νέου εντός του ευρύτερου πλαισίου της Ατζέντας 2000 και της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ. Η κυριότερη ανησυχία απορρέει από το γεγονός ότι το σχέδιο μεταρρύθμισης της ΚΓΠ παρέχει μία και μόνη λύση - τη μείωση των τιμών - για τα προβλήματα πολύ διαφορετικών τομέων, παραγωγών και εδαφών. Είναι σαφές ότι ο στόχος της ΚΓΠ είναι πρώτα από όλα εμπορικός: πράττει σαν να μπορούσε όλη η επικράτεια της Ένωσης, μειώνοντας τις τιμές της, να καταστεί ανταγωνιστική σε παγκόσμια κλίμακα για όλες τις παραγωγές της. Αυτό είναι ίσως δυνατό για ορισμένες, αλλά για πολλές άλλες (και ιδίως για το γάλα και το βόειο κρέας) η απόκλιση από τις παγκόσμιες τιμές είναι πάρα πολύ σημαντική για να γίνουν ανταγωνιστικές με τις προβλεπόμενες μειώσεις. Από την άλλη πλευρά, η μονιμότητα των άμεσων ενισχύσεων που συνοδεύουν τη μείωση των τιμών δεν είναι εξασφαλισμένη. Το πρόγραμμα στήριξης της αγροτικής ανάπτυξης από το ΕΓΤΠΕ παραμένει πολύ μετριοπαθές και δεν θα μπορούσε να αποτελέσει - με τη σημερινή του μορφή - αξιόπιστο αντίβαρο του φιλελεύθερου προσανατολισμού της ΚΓΠ. Το σημείο ισορροπίας μεταξύ του ανοίγματος στην παγκόσμια αγορά και της διατήρησης μιας πολυλειτουργικής γεωργίας δεν έχει βρεθεί ακόμη. Δημιουργείται η αίσθηση ότι για τους εμπνευστές της μεταρρύθμισης υπάρχουν μόνο δύο γεωργίες: αυτή που είναι ανοιχτή στο παγκόσμιο εμπόριο και εκείνη που επιβιώνει χάρη στην αμοιβή με δημόσιους πόρους των υπηρεσιών που παρέχει από άποψη απασχόλησης ή συντήρησης του χώρου. Όμως, το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο, στο οποίο ευχαρίστως αναφερόμαστε, περιλαμβάνει επίσης - και ίσως πρωτευόντως - μία γεωργία «υψηλού επιπέδου» (βιολογικές καλλιέργειες, ετικέτες ποιότητας κ.λπ.) που αναπτύσσεται σε συγκεκριμένα εδάφη και που, χάρη στην ποιότητα των προϊόντων της, έχει πρόσβαση σε τμήματα της αγοράς που παράγουν προστιθέμενη αξία: υπάρχει δε φόβος ότι η νέα ΚΓΠ δεν θα της αφήσει ευκαιρία να αναπτύξει το δυναμικό της. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση κανονισμού για την αγροτική ανάπτυξη αποδεικνύεται, από πολλές απόψεις, ανεπαρκής.

1.3.2. Για να αντισταθμιστούν οι κίνδυνοι που συνεπάγεται η ΚΓΠ στις ήδη ευαίσθητες περιφέρειες, η πολιτική για την ανάπτυξη της υπαίθρου πρέπει να εφοδιαστεί με επαρκή χρηματοδοτικά μέσα Βέβαια, ένα μέρος των περιοχών αυτών, που στο παρελθόν καλύπτονταν από τον στόχο 5β, θα είναι συχνά επιλέξιμες στον νέο στόχο 2: αγνοούμε όμως ακόμη σήμερα ποιο μέρος των πόρων αυτού του στόχου θα διατεθεί για τις αγροτικές περιοχές έναντι των αστικών περιοχών σε κρίση, των περιοχών σε βιομηχανικό αναπροσανατολισμό και των αλιευτικών δραστηριοτήτων. Αυτά που γνωρίζουμε σήμερα σχετικά με τα μέσα που ενδέχεται να αφιερώσει το ΕΓΤΠΕ στην αγροτική ανάπτυξη δημιουργούν το φόβο ότι θα υπολείπονται, και μάλιστα κατά πολύ, των διακυβευόμενων. Υπό το πνεύμα αυτό, το Συμβούλιο των Υπουργών πρέπει να παράσχει τους απαραίτητους οικονομικούς όρους για να εξασφαλισθεί η ανάπτυξη της αγροτικής πολιτικής.

1.3.3. Δεν είναι βέβαιο, επιπλέον, ότι τα μέτρα που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού για την αγροτική ανάπτυξη έχουν ως πρωταρχικό στόχο τη διατήρηση μιας ενεργού αγροτικής ζωής στο σύνολο της ευρωπαϊκής επικράτειας. Το μέλημα της ανταγωνιστικότητας παραμένει παρόν μέσω της έννοιας της «οικονομικής βιωσιμότητας» των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, στην οποία η πρόταση κανονισμού αναφέρεται διαρκώς, χωρίς ωστόσο να την ορίζει. Η εγκατάσταση των νέων γεωργών θα ευνοείται (άρθρο 8), αν εγκαθίσταται σε εκμετάλλευση της οποίας «μπορεί να αποδειχθεί η οικονομική βιωσιμότητα». Η πρόωρη συνταξιοδότηση των γεωργών θα στηρίζεται, για να αντικατασταθούν οι γεωργοί αυτοί «από άλλους, οι οποίοι θα μπορέσουν να βελτιώσουν την οικονομική βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων που εναπομένουν» (άρθρο 10). Η ενίσχυση για επενδύσεις θα περιορίζεται στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις «των οποίων μπορεί να αποδειχθεί η οικονομική βιωσιμότητα» (άρθρο 5). Οι ενισχύσεις για μεταποίηση και εμπορία των προϊόντων θα χορηγούνται μόνο σε επιχειρήσεις «των οποίων μπορεί να αποδειχθεί η οικονομική βιωσιμότητα» (άρθρο 24). Η οικονομική βιωσιμότητα μπορεί να εννοηθεί με διάφορους τρόπους. Αν τη μετρήσουμε μόνο με τον πήχη των παγκόσμιων τιμών των μεγάλων παραγωγών της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης μένει άνευ περιεχομένου και παραιτούμαστε από την εδαφική συνοχή του ευρωπαϊκού χώρου. Αν, αντίθετα, στη μέτρηση της οικονομικής βιωσιμότητας ληφθεί υπόψη η προσφορά μιας εκμετάλλευσης ή μιας επιχείρησης στην κοινωνική ισορροπία μιας περιοχής και η θέση που μπορεί να κατέχει η δεδομένη παραγωγή σε ένα ιδιαίτερο τμήμα της αγοράς, τότε το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο έχει μία δυνατότητα επιβίωσης. Μένει να κάνουμε την επιλογή ανάμεσα σ' αυτές τις δύο αντιλήψεις, γνωρίζοντας ότι η πρώτη είναι η πιθανότερη, ενώ η δεύτερη η μόνη σύμφωνη με τους εξαγγελθέντες στόχους.

1.3.4. Από ό,τι φαίνεται, τέλος, οι διάφορες διατάξεις της πρότασης κανονισμού δεν εκφράζουν επαρκώς αυτήν την ολοκληρωμένη αντίληψη της αγροτικής ανάπτυξης, την οποία υποστήριζε ο Επίτροπος κ. Fischler στη Σύνοδο του Κορκ. Διαβεβαιώνοντας ότι η αγροτική ζωή δεν εξαντλείται στις αγροτικές δραστηριότητες, συνιστούσε να εξετασθεί ταυτόχρονα η ανάπτυξη της γεωργίας, της βιομηχανίας, του αγροτικού εμπορίου, των δημόσιων υπηρεσιών, του τουρισμού κοκ. Παρόλα αυτά, έχουμε μπροστά μας ένα κείμενο που περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη γεωργία και τη δασοκομία. Από τα εννέα κεφάλαια που αφιερώνει η πρόταση κανονισμού στον τίτλο της II στα «Μέτρα αγροτικής ανάπτυξης», τα οκτώ αφορούν μόνο γεωργικές δραστηριότητες: τις επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις (κεφάλαιο 1), την εγκατάσταση των νέων γεωργών (κεφάλαιο 2), την κατάρτιση των γεωργών (κεφάλαιο 3), την πρόωρη συνταξιοδότηση (κεφάλαιο 4), τη στήριξη των γεωργών σε μειονεκτικές περιοχές (κεφάλαιο 5), τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα (κεφάλαιο 6), τη βελτίωση της μεταποίησης και της εμπορίας των γεωργικών προϊόντων (κεφάλαιο 7) και τη δασοκομία (κεφάλαιο 8). Μόνο στο κεφάλαιο 9 για την προώθηση της προσαρμογής και της ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών (άρθρο 31), ορισμένες από τις δώδεκα κατηγορίες προβλεπόμενων μέτρων υπερβαίνουν το αυστηρά γεωργικό πλαίσιο: ανακαίνιση και ανάπτυξη των αγροτικών οικισμών, βελτίωση της αγροτικής υποδομής, ενθάρρυνση των τουριστικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων, χρηματοοικονομική τεχνική. Αν η θέση που κατέχει η γεωργική διάσταση της αγροτικής ανάπτυξης στην πρόταση κανονισμού αντικατοπτρίζει ορθά τη θέση που πρόκειται να της δοθεί στις εφαρμοστέες πολιτικές, τότε υπάρχει εδώ ένας σοβαρός λόγος ανησυχίας.

1.3.5. Η πρόταση κανονισμού παραμένει πολύ ελλειπτική όσον αφορά τη φύση της σύμπραξης με τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές στην κατάρτιση και την εκτέλεση των αναπτυξιακών σχεδίων. Στις περιφέρειες που εμπίπτουν στους στόχους 1 και 2 της περιφερειακής πολιτικής, θα εφαρμόζονται κατά πάσα πιθανότητα οι κανόνες για τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Στις άλλες περιπτώσεις, το άρθρο 39 περιορίζεται στην πρόβλεψη ότι «τα σχέδια αγροτικής ανάπτυξης καταρτίζονται στο γεωγραφικό επίπεδο που κρίνεται ως το καταλληλότερο». Θα αποβεί λυπηρή αυτή η έλλειψη ακρίβειας. Θα έπρεπε ίσως να δηλωθεί σαφώς ότι το περιφερειακό επίπεδο είναι το πιο ενδεδειγμένο για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων δεδομένης πολιτικής για τη συνοχή μιας περιοχής και ότι οι αρχές αυτού του επιπέδου είναι ο φυσικός εταίρος των εθνικών αρχών και της Επιτροπής για τη χάραξη και τη διεξαγωγή μιας πολιτικής χωροταξίας, αλλά σε στενή συνεργασία με τις τοπικές αρχές και τους λοιπούς εταίρους της περιφερειακής εταιρικής σχέσης.

1.3.6. Με τη σημερινή της μορφή, η παρούσα πρόταση κανονισμού δεν παρέχει απάντηση στα ερωτηματικά που γεννά η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ. Ενώπιον μιας διαδικασίας μείωσης των τιμών, της οποίας δύσκολα αξιολογούνται οι επιπτώσεις σε κάθε περιοχή, οι αβεβαιότητες που θα υπάρχουν όσον αφορά τους πραγματικούς της στόχους και τα νομικά και χρηματοδοτικά μέσα που θα έχει στη διάθεσή της δεν θα επιτρέπουν στην εν λόγω πολιτική αγροτικής ανάπτυξης να αποτελέσει επαρκές αντίβαρο των κινδύνων του ανοίγματος προς την παγκόσμια αγορά.

Οι επιπτώσεις της νέας ΚΓΠ θα είναι πολύ διαφορετικές ανάλογα με τις παραγωγές και τις περιοχές. Πριν αποφασισθούν οι νέοι της κανόνες, θα είναι σημαντικό να διενεργηθεί μελέτη του αντικτύπου τους στο επίπεδο κάθε περιφέρειας, σε συνεργασία με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές. Διότι ακριβώς στην κλίμακα της περιφέρειας παίζεται η εδαφική συνοχή της Ένωσης. Μία αναλυτικότερη πρότερη γνώση των κατά τόπους επιπτώσεων της προτεινόμενης ΚΓΠ θα επέτρεπε κατά πάσα πιθανότητα να περιορισθούν τα μειονεκτήματά της και να δοθεί στην πολιτική αγροτικής ανάπτυξης ένα περιεχόμενο καλύτερα προσαρμοσμένο στην πραγματικότητα των τιθέμενων προβλημάτων. Η υπεράσπιση των συμφερόντων κάθε περιφέρειας δεν είναι υπεράσπιση ενός ιδιαίτερου συμφέροντος εις βάρος του γενικού συμφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης: είναι απαραίτητη για την εδαφική συνοχή του ευρωπαϊκού χώρου και, για το λόγο αυτό, αξίζει να υπολογίζεται.

1.4. Για μία σφαιρική προσέγγιση της αγροτικής ανάπτυξης

1.4.1. Ένα από τα κυριότερα προβλήματα της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης αφορά το ερώτημα πώς μπορεί να καταστεί η πολιτική αυτή πιο ολοκληρωμένη. Με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ ορισμένες αγροτικές περιοχές διατρέχουν κίνδυνο να καταστούν πιο ευαίσθητες από ό,τι μετά τη μεταρρύθμιση του 1992. Καθώς οι δυνατότητες συμβατικής παραγωγής καθίστανται ίσως πιο περιορισμένες, φαίνεται πως ένα αυξανόμενο μέρος των ενισχύσεων που χορηγούνται στους φορείς των γεωργικών εκμεταλλεύσεων δεν θα συνδέεται πλέον με την παραγωγή και θα προσανατολίζεται περισσότερο προς την πολυλειτουργική αξιοποίηση των αγροτικών ζωνών. Αυτό αναμένεται ότι θα επιτρέψει να διατηρηθούν τα εισοδήματα στις εν λόγω ζώνες, αλλά ο ρόλος της γεωργίας ως αναπτυξιακής δραστηριότητας κινδυνεύει να θιγεί. Η ισορροπία μεταξύ της ενίσχυσης των εισοδημάτων και της ανάπτυξης, από άποψη αύξησης της βιωσιμότητας των αγροτικών περιοχών, είναι ένα σημαντικό πρόβλημα. Τα μέτρα που αποσκοπούν στην υποστήριξη της διεύρυνσης της παραγωγής ή σε βελτιώσεις της παραγωγικότητας θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως αναπτυξιακά κίνητρα, από την άποψη ότι παρέχουν αυτόνομη βελτίωση της οικονομικής ευημερίας.

Οι μη γεωργικές δράσεις συμβάλλουν όλο και περισσότερο στην εξασφάλιση του εισοδήματος ενός αυξανόμενου αριθμού γεωργών και, επομένως, στη σταθεροποίηση των αγροτικών περιοχών. Ωστόσο, τα μέτρα στήριξης των εισοδημάτων, είτε είναι πλήρως είτε εν μέρει αποζευγμένα από την παραγωγή, παρουσιάζουν επίσης τον κίνδυνο να ανακόψουν τη διαρθρωτική εξέλιξη και να έλθουν σε σύγκρουση με άλλες πολιτικές που αποσκοπούν στη βελτίωση ή τη διαφοροποίηση της γεωργίας. Αν ο στόχος είναι η αυτονόμηση της γεωργίας, θα χρειάζονταν ίσως μεγάλες εκμεταλλεύσεις και λιγότεροι γεωργοί 7 αν όμως ο στόχος είναι, ευρύτερα, η μεγαλύτερη ενσωμάτωσή της στην αγροτική οικονομία, τότε η γεωργία θα πρέπει να επιδίδεται και σε μη γεωργικές δραστηριότητες. Όσο πιο πολυλειτουργική είναι η γεωργία, τόσο περισσότερο είναι σε θέση να συμβάλει στην τοπική ανάπτυξη από την άποψη της δημιουργίας προστιθέμενης αξίας και νέων θέσεων απασχόλησης.

Κατά συνέπεια, η ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών και η σταθεροποίηση του πληθυσμού τους απαιτούν επέκταση των πολιτικών πέρα από τη γεωργία και προς περισσότερο διαφοροποιημένες μορφές αγροτικής ανάπτυξης. Αν και είναι αλήθεια ότι πρέπει να αξιοποιηθεί κάθε δυνατότητα που προσφέρεται για τη διαφοροποίηση των αγροτικών δραστηριοτήτων, διαπιστώνεται ότι οι δυνατότητες δημιουργίας προστιθέμενης αξίας και απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές είναι ίσως πιο σημαντικές στη μη αγροτική παρά στην αγροτική οικονομία. Το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ πρέπει να εξακολουθήσουν να συμβάλλουν στη χρηματοδότηση και μη γεωργικών δράσεων.

1.4.2. Όσο για το ευρύτερο ζήτημα της φύσης της αγροτικής ανάπτυξης και της στήριξης που πρέπει να της παρασχεθεί, πρέπει να διατυπωθούν οι εξής παρατηρήσεις. Φαίνεται αμείλικτη η τάση μείωσης του αριθμού των εκμεταλλεύσεων και παρακμής του πληθυσμού σε πολλές περιθωριοποιημένες ζώνες, τάση που αποτελεί συνάρτηση του επιπέδου και της ποιότητας των πόρων που διαθέτουν αυτές οι ζώνες και που ενισχύεται από τις διαδικασίες εξέλιξης των αγορών, παγκοσμιοποίησης και τεχνικών και κοινωνικών μεταβολών. Είναι δε πιθανό οι διαδικασίες αυτές να συνεχισθούν, στη φύση τους, αν όχι σε ένταση, καθόλη τη διάρκεια της επόμενης δημοσιονομικής προοπτικής. Η διαδικασία αυτή είναι βέβαια αδύνατο να διακοπεί μέσω των μεταρρυθμισμένων Διαρθρωτικών Ταμείων. Για το λόγο αυτό, είναι ακόμη πιο αναγκαία η υποστήριξη της γεωργίας κατά το δύσκολο αυτό μεταβατικό στάδιο, ώστε να αποφευχθούν οι αρνητικές συνέπειες της διαρθρωτικής μεταβολής από κοινωνική άποψη, εν αναμονή μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης που θα μειώσει τις ανισότητες μεταξύ των περιφερειών.

1.4.3. Αυτό που είναι σαφές, κατά συνέπεια, είναι ότι σε πολλές αγροτικές ζώνες, και ιδίως στις πιο περιθωριοποιημένες, η ενίσχυση μόνο των γεωργών στον ρόλο τους ως γεωργών ή/και αγροτικών επιχειρηματιών δεν πρόκειται να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα. Πρέπει, λοιπόν, να διερωτηθούμε προς τι και προς ποιον, στις αγροτικές περιοχές, πρέπει να στρέψουμε τις ανησυχίες και το ενδιαφέρον μας. Ως προς το θέμα αυτό, ο αγροτικός τομέας καλύπτει άραγε όλους τους κατοίκους αυτών των ζωνών και, αν ναι, ποια είναι η έκταση των γνώσεών μας για τα κοινωνικο-οικονομικά και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά του μη αγροτικού πληθυσμού; Γνωρίζουμε ποιος είναι ο βαθμός εξάρτησης και το εύρος των αλληλεπιδράσεων μεταξύ του ενεργού πληθυσμού που απασχολείται σε αγροτικό περιβάλλον και του αγροτοβιομηχανικού τομέα και ποιες είναι οι συνιστώσες αυτής της σχέσης στα αρχικά και τα τελικά στάδια της παραγωγής; Ποιοι είναι οι παράγοντες που συμβάλλουν στις αλλαγές που επέρχονται στον αγροτικό πληθυσμό και στον ενεργό πληθυσμό στο σύνολό του και πώς πρέπει να σταθμιστούν αυτοί οι παράγοντες; Γενικά, γνωρίζουμε ότι οι συμπεριφορές προσαρμογής που αναπτύσσονται στις αγροτικές ζώνες υφίστανται την επιρροή πολλών παραγόντων, οι οποίοι ενδείκνυται να καταταχθούν σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη συνδέεται με την αναδιάρθρωση της γεωργίας και της αγροτοβιομηχανίας, ενώ η δεύτερη καλύπτει τους παράγοντες που διέπουν την αναδιάρθρωση των μη αγροτικών τομέων. Στην πράξη, ένας αριθμός βασικών υποκείμενων διαδικασιών είναι κοινός και στις δύο κατηγορίες αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, γνωρίζουμε πολύ λίγα πράγματα για τη σχετική σημασία καθεμιάς από αυτές τις μεταβλητές σε σχέση με τις μεταβολές που υφίσταται το αγροτικό περιβάλλον, αλλά τα αποτελέσματα φαίνονται ήδη εύκολα από τον σημαντικό βαθμό αναδιάρθρωσης που γνωρίζουν οι αγροτικές και περιφερειακές οικονομίες. Ενώ η αγροτική ανάπτυξη αποτελεί πλέον πολιτικό πρόβλημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μαζί με την ανάγκη αντιμετώπισης της προσαρμογής που προκύπτει από τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, για να επιτευχθεί ο στόχος της συνοχής, η αγροτική ανάπτυξη πρέπει να αντιμετωπισθεί ως ευρύτερο πρόβλημα. Το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ πρέπει να εξακολουθήσουν να συμβάλλουν στην κοινοτική χρηματοδοτική ενίσχυση των μη γεωργικών μέτρων.

1.4.4. Αυτό που μας χρειάζεται, προς τούτο, είναι ένα σύνολο ειδικών πολιτικών που θα συμπληρώσουν τα κύρια προγράμματα υποδομών και θα μπορούν να προσανατολιστούν προς τον αγροτικό πληθυσμό, βοηθώντας τις επιχειρήσεις, τις υπηρεσίες, το περιβαλλοντικό υπόβαθρο και τις δημιουργικές δραστηριότητες που υπάρχουν στο αγροτικό περιβάλλον. Ο τρόπος με τον οποίο θα συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου της συνοχής τα Διαρθρωτικά Ταμεία θα εξαρτηθεί, επίσης, από την προτεραιότητα που θα δώσει κάθε κράτος μέλος ή κάθε περιφέρεια στη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη κατά την επεξεργασία των ΕΕΠ του για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού των Διαρθρωτικών Ταμείων.

1.4.5. Εν συμπεράσματι, θα μπορούσε κανείς να πει ότι οι προτάσεις της Ατζέντας 2000 σε θέματα αγροτικής ανάπτυξης ως ένα βαθμό αποστασιοποιούνται από τις ιδέες που κυκλοφορούσαν το 1995 και 1996 και οι οποίες προέρχονταν κατά μεγάλο μέρος από τις ίδιες τις Βρυξέλλες ή από συναφείς πηγές. Χονδρικά, οι ιδέες αυτές συνίσταντο στην εξέταση μιας σφαιρικής, πολυτομεακής και ολοκληρωμένης προσέγγισης της αγροτικής ανάπτυξης, η οποία να δίδει προτεραιότητα στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε γεωγραφικής ζώνης. Η σημερινή πρόταση για την αγροτική ανάπτυξη είναι, προφανώς, πιο περιορισμένης εμβέλειας. Αντιστοιχεί στο πιο περιορισμένο «αγροτο-γεωργικό» αναπτυξιακό πρότυπο που στηρίζεται στην ΚΓΠ και αντιστοιχεί στις τομεακές αρμοδιότητες της ΓΔ VI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η αγροτική ανάπτυξη που περιορίζεται σ' αυτό το πλαίσιο θα παράσχει μία μερική, αλλά όχι απόλυτα ενδεδειγμένη απάντηση στα προβλήματα προσαρμογής της γεωργίας μετά το 2000. Η αγροτική ανάπτυξη αυτή δεν θα ανταποκρίνεται στο σύνολο των αναπτυξιακών αναγκών των αγροτικών περιοχών και, προπαντός, στην ανάγκη για μη αγροτικές θέσεις απασχόλησης, καθώς αυτές θα πρέπει εκ των πραγμάτων να εξαρτηθούν και από τις κύριες πολιτικές για τα οικονομικά και τα κοινωνικά θέματα και για τον τομέα των υποδομών.

2. Προτάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Εκτός από τις γενικές της παρατηρήσεις, η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να τροποποιηθεί η πρόταση κανονισμού ως εξής:

2.1. Είναι απαραίτητο να τροποποιηθούν τα άρθρα 1 και 2 του κανονισμού, για να διασφαλισθεί η εφαρμογή της ευρύτερης δυνατής πολιτικής σε θέματα αγροτικής ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης πρέπει να ενσωματωθούν σε μέτρα προς όφελος των περιφερειών των στόχων 1 και 2, στόχους 1 και 2καθώς και των ορεινών και μειονεκτουσών περιοχών.

2.2. Τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης που περιγράφονται στο άρθρο 2 πρέπει να δώσουν περισσότερη έμφαση στις μη αγροτικές δραστηριότητες. Η ΕΤΠ προτείνει να συμπεριληφθούν συγκεκριμένα:

- η μεταποίηση και η εμπορία προϊόντων ποιότητας: το προτεινόμενο κείμενο, όπως έχει σήμερα, αφορά αποκλειστικά τα γεωργικά προϊόντα 7 πρόκειται για μία πολύ περιορισμένη πρόταση, δεδομένου ότι «αγροτική ανάπτυξη» σημαίνει κατά μεγάλο μέρος διαφοροποίηση προς τη βιοτεχνία, τον τουρισμό και την πολιτιστική κληρονομιά, η οποία απαιτεί στήριξη στους τομείς της μεταποίησης και της εμπορίας 7

- μία αναφορά στη δυνατότητα στήριξης συγκεκριμένων δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές σε σχέση με το αγροτικό περιβάλλον, σε αντιδιαστολή προς την καθαρά τεχνική έρευνα, καθώς και στήριξης για την ανάπτυξη της τεχνολογίας των πληροφοριών η οποία θα αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων κατάρτισης και απασχόλησης 7

- μία αναφορά στη δυνατότητα προώθησης των πρακτικών πολλαπλής δραστηριότητας εκ μέρους του ιδιοκτήτη μιας γεωργικής εκμετάλλευσης και των συνεργατών του.

2.3. Στο άρθρο 5, είναι σκόπιμο να παρασχεθεί ένας ορισμός της οικονομικής βιωσιμότητας, που να διευκρινίζει ότι η βιωσιμότητα δεν αποτιμάται μόνο σε σχέση με την ευθυγράμμιση με τις τιμές της διεθνούς αγοράς, αλλά λαμβάνει υπόψη και άλλα στοιχεία, όπως η πρόσβαση σε εξειδικευμένες αγορές ή ακόμη και η συμβολή μιας εκμετάλλευσης ή μιας επιχείρησης στην εδαφική συνοχή και το πλεονέκτημα στο περιβαλλοντικό σχέδιο. Η ίδια παρατήρηση ισχύει και για τα άρθρα 8, 10, 11 και 24.

2.4. Η ΕΤΠ επικροτεί τη διάταξη που αφορά τη στήριξη της επαγγελματικής κατάρτισης (άρθρο 9), αλλά θεωρεί απαραίτητο να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής της στην έννοια της αγροτικής επιχείρησης, ώστε να μην περιορίζεται μόνο στην απόκτηση των αναγκαίων δεξιοτήτων για τη διαχείριση μιας οικονομικά βιώσιμης αγροτικής εκμετάλλευσης. Με την ευκαιρία αυτή χρειάζεται επίσης, να ενισχυθεί η ανάπτυξη της συνεργασίας των δικτύων και των εταιρικών σχέσεων μεταξύ των ΜΜΕ στις αγροτικές περιοχές.

2.5. Δεδομένου ότι σήμερα προτείνεται, αφενός, η χορήγηση των εξισωτικών αποζημιώσεων σε συνάρτηση με τη γεωργική έκταση και όχι «κατά κεφαλήν» (άρθρο 14) και, αφετέρου, η αφαίρεση αυτού του καθεστώτος αποζημιώσεων από τις αρμοδιότητες του τμήματος «Προσανατολισμού», η ΕΤΠ θέτει το ερώτημα των δημοσιονομικών συνεπειών αυτών των διατάξεων και της απώλειας καθαρού εισοδήματος που θα προκύψει για ορισμένους κατοίκους αγροτικών περιοχών.

2.6. Στον προσδιορισμό των ορεινών ζωνών βάσει του άρθρου 17, εκτός απα τό κριτήριο της κλίσης του εδάφους πρέπει να προστεθεί και το κριτήριο της οικολογικής καταστροφής.

2.7. Το κεφάλαιο VIII που αφορά τη δασοκομία πρέπει να αναθεωρηθεί στο φως του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 30.01.1997 για τη στρατηγική της ΕΕ σχετικά με τα δάση ().

2.8. Πρέπει να επανεξεταστεί και να ενισχυθεί το άρθρο 31, διευκρινίζοντας ότι η υποστήριξη των διάφορων μέτρων που προβλέπει πρέπει να σέβεται τις απαιτήσεις της αειφόρου ανάπτυξης, χωρίς ωστόσο να επιβάλλει στους οικονομικούς φορείς υπερβολικά βαριές διοικητικές υποχρεώσεις.

2.9. Στο άρθρο 31 πρέπει να προστεθεί ο τομέας των ανανεώσιμων πρώτων υλών

2.10. Οι αναθεωρήσεις και οι προσθήκες στα επιλέξιμα μέτρα για την προαγωγή μιας ευρύτερης στήριξης της αγροτικής ανάπτυξης θα πρέπει να συμπεριλάβουν τα εξής στοιχεία:

- τη «μεταποίηση και εμπορία προϊόντων ποιότητας»,

- τη «βελτίωση των συνθηκών εργασίας»,

- τη διαχείριση και τις άλλες δραστηριότητες που σχετίζονται με τους υδάτινους πόρους,

- την «προαγωγή και διατήρηση του περιβάλλοντος και την υποστήριξη της διαχείρισης των αγροτικών περιοχών»,

- την «ανάπτυξη ανανεώσιμων πρώτων υλών για υλική ανακύκλωση ή ενεργειακή αξιοποίηση»,

- την «αποκατάσταση του γεωργικού παραγωγικού δυναμικού που έχει πληγεί από φυσικές καταστροφές και την εφαρμογή των κατάλληλων προληπτικών μέτρων»,

- μία στρατηγική τοπικής ανάπτυξης βασισμένη στο εκάστοτε έδαφος και σε μία φιλοσοφία «από τη βάση προς τα άνω» («bottom-up»),

- τη στήριξη της έρευνας και ανάπτυξης στις αγροτικές ζώνες (βλ. ανωτέρω),

- τη στήριξη της επαγγελματικής κατάρτισης και επιμόρφωσης,

- την εφαρμογή μέτρων με στόχο τον περιορισμό του κινδύνου της απερήμωσης,

- τη στήριξη της ανάπτυξης της γεωργίας στις ορεινές περιοχές, μεταξύ άλλων και ως φιλοπεριβαλλοντικού μέσου.

Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να έχουν την ευχέρεια να επιλέγουν, μεταξύ των διάφορων δυνατοτήτων στήριξης της προσαρμογής και της ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών, τους γενικούς προσανατολισμούς και τα μέτρα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαίτερες ανάγκες που έχουν στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης.

2.11. Προκειμένου να απλοποιηθούν τα μέσα προγραμματισμού που προβλέπονται στο άρθρο 38, προτείνεται η πρόβλεψη ενιαίου περιφερειακού μέσου προγραμματισμού που θα καθιστά δυνατή την εναρμόνιση των διαφόρων πρωτοβουλιών της ΕΓΤΠΕ στο εσωτερικό κάθε περιφέρειας.

2.12. Όσον αφορά το άρθρο 39 του Κανονισμού, η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά από την Επιτροπή να καταρτισθούν προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης περιφερειακής εμβέλειας και να ενσωματωθούν σε ενιαίο πρόγραμμα όλα τα μέτρα ενίσχυσης της αγροτικής ανάπτυξης που θα εφαρμοσθούν στην ίδια ζώνη, με αναφορά της σχέσης μεταξύ των διαφόρων προβλεπόμενων μέτρων, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η μεταξύ τους συμβατότητα και συνοχή.

2.13. Θα πρέπει να διευρυνθεί το άρθρο 43, που αφορά τα συμπληρωματικά μέτρα και τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, ώστε να συμπεριλάβει: α) την προαγωγή των υφιστάμενων και τη δημιουργία νέων δικτύων μεταξύ εταίρων σε προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, και β) την προαγωγή της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών μεταξύ αυτών των προγραμμάτων. Μία από τις αδυναμίες των υφιστάμενων προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των σημερινών στόχων 1 και 5β), είναι ότι υπάρχουν ελάχιστες ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ τους.

2.14. Οι επιτροπές παρακολούθησης που συνιστώνται για την εποπτεία της εφαρμογής των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης (άρθρο 46) πρέπει να συμπεριλαμβάνουν μία αντιπροσωπεία των τοπικών αρχών και να φροντίζουν ώστε τα υιοθετούμενα σχέδια να αντικατοπτρίζουν πλήρως τις ανάγκες κάθε περιοχής.

2.15. Είναι σκόπιμο να καθιερωθεί στενή σχέση μεταξύ των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ και της εθνικής αγροτικής πολιτικής, προκειμένου να διασφαλισθεί η συνοχή και η ολοκλήρωση και να αποφευχθεί η επικάλυψη ορισμένων προσπαθειών. Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης και η «αγροτο-πολιτική» πρέπει να παραμείνουν επικεντρωμένες στους στόχους των ικανοποιητικών συνθηκών ζωής και εργασίας, καθώς και στη δημιουργία δυνατοτήτων ζωής στις αγροτικές ζώνες.

2.16. Η ΕΤΠ επιθυμεί, τέλος, να ληφθούν υπόψη οι ενώσεις παραγωγών, καθώς και η προαγωγή και επίδειξη των προϊόντων.

Βρυξέλλες, 14 Ιανουαρίου 1999.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

() ΕΕ C 170 της 4.6.1998, σ. 67.

() EE C 116 της 14.4.1997, σ. 46.

() Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 18ης Ιουνίου 1998 σχετικά με τη μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (Ατζέντα 2000 - Πρώτο μέρος - Κεφάλαιο ΙΙΙ) [COM(97) 2000 - C4-0522/97], ΕΕ C 210 της 6.7.1998, σ. 180.

() ΕΕ C 55 της 24.2.1997, σ. 22.