Βρυξέλλες, 16.2.2005

SEC(2005) 232 τελικό

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Λιθουανίας, 2004-2007

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], ορίζει ότι οι τα μη συμμετέχοντα κράτη μέλη, δηλαδή εκείνα που δεν έχουν υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα, υποχρεούνται να υποβάλουν προγράμματα σύγκλισης στο Συμβούλιο και την Επιτροπή μέχρι την 1η Μαρτίου 1999. Σύμφωνα με το άρθρο 9 του εν λόγω κανονισμού, το Συμβούλιο οφείλει να εξετάσει κάθε πρόγραμμα σύγκλισης με γνώμονα τις αξιολογήσεις της Επιτροπής και της επιτροπής που συστάθηκε βάσει του άρθρου 114 της συνθήκης (Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή). Με βάση τη σύσταση της Επιτροπής και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, το Συμβούλιο πρέπει να διατυπώσει γνώμη, αφού εξετάσει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με τον κανονισμό, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν σε ετήσια βάση επικαιροποιήσεις των προγραμμάτων σύγκλισης, οι οποίες μπορούν επίσης να εξετάζονται από το Συμβούλιο σύμφωνα με τις ίδιες διαδικασίες.

Οι δέκα χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 δεν συμμετέχουν στο ενιαίο νόμισμα. Οι χώρες αυτές ανέλαβαν τη δέσμευση να υποβάλουν προγράμματα σύγκλισης μέχρι τις 15 Μαΐου 2004 και την πρώτη επικαιροποίηση των προγραμμάτων αυτών προς τα τέλη του 2004.

Το πρώτο πρόγραμμα σύγκλισης της Λιθουανίας, που καλύπτει την περίοδο 2004-2007, υποβλήθηκε στις 14 Μαΐου 2004 και αξιολογήθηκε από το Συμβούλιο στις 5 Ιουλίου 2004. Η Λιθουανία υπέβαλε επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης στις 14 Ιανουαρίου 2005. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αξιολόγησαν από τεχνική άποψη το πρόγραμμα αυτό λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των οικονομικών προβλέψεων του φθινοπώρου 2004 των υπηρεσιών της Επιτροπής και με βάση τον κώδικα δεοντολογίας[2], την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εκτίμηση της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων, τις συστάσεις των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών για την περίοδο 2003-2005 και τις αρχές που θεσπίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της 27ης Νοεμβρίου 2002 σχετικά με την ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών[3]. Η αξιολόγηση αυτή περιλαμβάνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

- Σύμφωνα με το μακροοικονομικό σενάριο, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να φθάσει σε 6,5% το 2004 και το 2005 και να επιβραδυνθεί σταδιακά σε 6,0% το 2007. Σε σύγκριση με το πρόγραμμα του Μαΐου 2004, ο αναπτυξιακός ρυθμός αναθεωρήθηκε προς τα κάτω για όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Η αύξηση της παραγωγής το 2004 εκτιμάται ότι ήταν χαμηλότερη από αυτή που αναμενόταν στις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004. Οι αναπτυξιακοί ρυθμοί που προβλέπονται για το 2005 και το 2006 είναι ελαφρά υψηλότεροι από εκείνους των προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004. Για το 2007, η εκτίμηση του προγράμματος για το ρυθμό αύξησης της δυνητικής παραγωγής είναι χαμηλότερη από εκείνη των υπηρεσιών της Επιτροπής. Με βάση τις μέχρι στιγμής διαθέσιμες πληροφορίες το σενάριο που παρουσιάζεται στο πρόγραμμα μπορεί να θεωρηθεί ρεαλιστικό.

- Ο πληθωρισμός όπως μετρείται βάσει του ΔΤΚ αναθεωρήθηκε προς τα πάνω για όλο τον χρονικό ορίζοντα του προγράμματος. Έφθασε σε 1,2% το 2004 και αναμένεται να διαμορφωθεί σε 2,9% το 2005, 2,5% το 2006 και 2,9% το 2007. Το λιθουανικό λίτας συμμετέχει από τον Ιούνιο 2004 στον ΜΣΙ ΙΙ, με μονομερή δέσμευση να διατηρηθεί το καθεστώς του νομισματικού συμβουλίου. Το λίτας δεν έχει σημειώσει απόκλιση από την κεντρική του ισοτιμία έναντι του ευρώ. Τα μεσοπρόθεσμα επιτόκια παρουσίασαν πτωτική τάση το 2004, κυμαινόμενα εντός εύρους 0,65 εκατοστιαίων μονάδων πάνω από το επίπεδο της ζώνης του ευρώ, συμπεριλαμβανομένων και περιόδων αισθητά χαμηλότερων αποκλίσεων. Η Λιθουανία προτίθεται να έχει ολοκληρώσει την προετοιμασία της για την εισαγωγή του ευρώ στις αρχές του 2007.

- Βασικός στόχος της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής που παρουσιάζεται στο πρόγραμμα είναι ο προϋπολογισμός της γενικής κυβέρνησης, λαμβανομένων υπόψη των κυκλικών προσαρμογών, να πλησιάσει όσο το δυνατόν περισσότερο την κατάσταση της ισορροπίας. Το πρόγραμμα προβλέπει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα διατηρηθεί σε 2,5% του ΑΕΠ το 2005, σημειώνοντας όμως σταδιακή μείωση στη συνέχεια για να φθάσει σε 1,5% το 2007. Η διαχρονική εξέλιξη του πρωτογενούς ελλείμματος είναι παρόμοια, με σταδιακή βελτίωση από 1,5% του ΑΕΠ το 2004 σε 0,5% το 2007. Η εξυγίανση προβλέπεται να επιτευχθεί κατά κύριο λόγο χάρη στην αύξηση των εσόδων σε σχέση με τη χαμηλή σημερινή τους βάση, ενώ από το 2005, θετική θα είναι και η συμβολή των δαπανών. Τα έσοδα αναμένεται να αυξηθούν από 33% του ΑΕΠ το 2004 σε 34,5% το 2007, κυρίως λόγω των υψηλότερων μεταβιβάσεων από την ΕΕ, της θέσπισης νέων φόρων και της βελτίωσης της εφαρμογής του φορολογικού συστήματος. Οι δημόσιες δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν κατά 0,5% του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, κυρίως λόγω της σημαντικής αύξησης των κεφαλαιουχικών δαπανών που συνδέονται με έργα της ΕΕ και άλλων δαπανών οι σημαντικότερες από τις οποίες αφορούν μεταβιβάσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ και του κόστους μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος[4]. Οι αυξήσεις αυτές αντισταθμίζονται εν μέρει από μείωση της κατανάλωσης, των μεταβιβαστικών πληρωμών και των πληρωμών τόκων. Επί του παρόντος εφαρμόζεται σημαντικό πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων το οποίο προκαλεί αύξηση των δημοσίων επενδύσεων από 3,4% του ΑΕΠ το 2004 σε 5% το 2007, με αποτέλεσμα ο μέσος δείκτης των δημοσίων επενδύσεων κατά τη διάρκεια της περιόδου να φθάσει σε περίπου 4,6% του ΑΕΠ. Σε σύγκριση με το πρόγραμμα του Μαΐου 2004, το έλλειμμα που εμφανίστηκε το 2004 εκτιμάται ότι ήταν χαμηλότερο από εκείνο που είχε προϋπολογιστεί, χάρη στα υψηλότερα έσοδα σε σχέση με τα αναμενόμενα. Παρά τη σημαντική αναθεώρηση προς τα κάτω του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ, οι στόχοι για το 2005-2007 διατηρούνται αμετάβλητοι.

- Οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος θεωρείται ότι εξισορροπούνται σε γενικές γραμμές. Η κυβέρνηση εμφάνισε ικανοποιητικά αποτελέσματα όσον αφορά την τήρηση των δημοσιονομικών στόχων που είχαν τεθεί κατά τα πρόσφατα έτη. Οι νέες αναπτυξιακές παραδοχές είναι συντηρητικότερες από εκείνες που είχαν παρουσιαστεί στο πρόγραμμα του Μαΐου και οι μακροοικονομικοί κίνδυνοι επιδείνωσης των αποτελεσμάτων φαίνονται πιο περιορισμένοι. Ο κυριότερος κίνδυνος σχετικά με τις δημοσιονομικές προβλέψεις οφείλεται στις αβεβαιότητες που επικρατούν σχετικά με την εφαρμογή των λεπτομερών μέτρων που προβλέπονται στο πρόγραμμα. Ειδικότερα, ο στόχος των φορολογικών εσόδων για το 2005 μπορεί να αποδειχθεί δυσχερής στην υλοποίησή του εάν δεν θεσπιστούν αντισταθμιστικά μέτρα για την κατάργηση του φόρου χρήσης του οδικού δικτύου. Η προβλεπόμενη διάθεση των ενδεχόμενων υψηλότερων εσόδων και των μη χρησιμοποιηθέντων πόρων συγχρηματοδότησης για τη μείωση του ελλείμματος θα έχει αποφασιστική σημασία για τον περιορισμό των πρόσθετων δαπανών στα τέλη του έτους, πράγμα που είχε αποτελέσει συχνή δημοσιονομική πρακτική στο παρελθόν και είχε εμποδίσει την ταχύτερη δημοσιονομική εξυγίανση. Άλλοι κίνδυνοι απορρέουν από το σχετικά αβέβαιο κόστος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, τις υψηλές εκκρεμείς ενδεχόμενες υποχρεώσεις, τις καθυστερούμενες οφειλές του προϋπολογισμού, τις υποχρεώσεις που συνδέονται με τις δεσμεύσεις επιστροφής των καταθέσεων και της ακίνητης περιουσίας και τις δαπάνες που συνδέονται με την παύση λειτουργίας του πυρηνικού εργοστασίου της Ignalina.

- Λαμβάνοντας υπόψη αυτή την αξιολόγηση των κινδύνων, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος δεν φαίνεται να παρέχει επαρκή περιθώρια ασφάλειας έτσι ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το όριο του 3% του ΑΕΠ με κανονικές συνθήκες μακροοικονομικών διακυμάνσεων καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος, και ιδίως το 2005, ούτε εξασφαλίζει την επίτευξη δημοσιονομικής θέσης που να προσεγγίζει την κατάσταση της ισορροπίας σε μεσοπρόθεσμη βάση. Λαμβάνοντας υπόψη τις υψηλές οικονομικές επιδόσεις και τη διόγκωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών, οι δημοσιονομικοί στόχοι δεν φαίνονται φιλόδοξοι, ιδίως ενόψει της αποφυγής ενδεχόμενων κινδύνων υπερθέρμανσης της οικονομίας.

- Σύμφωνα με τις προβλέψεις του προγράμματος, το 2004 ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ θα παρουσιάσει αρχικά αύξηση κατά 0,8 εκατοστιαίες μονάδες, κυρίως λόγω της αύξησης του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης κατά το ίδιο έτος. Ο δείκτης αναμένεται ότι θα παρουσιάσει μείωση κατά την υπόλοιπη περίοδο του προγράμματος φθάνοντας σε 20,1% το 2007. Η κυβέρνηση σχεδιάζει να μειώσει τον όγκο των δανείων με εγγύηση του δημοσίου από 2% του ΑΕΠ σε 1,2% σε μεσοπρόθεσμη βάση. Από το 2003 δεν εκδίδονται πλέον εγγυήσεις για νέα δάνεια.

- Το πρόγραμμα παρουσιάζει επισκόπηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησης που επικεντρώνονται στο σύστημα συνταξιοδότησης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, την αγορά εργασίας, τη γεωργία και τις αγορές προϊόντων. Οι μεταρρυθμίσεις του συστήματος συνταξιοδότησης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αναμένεται να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα του συστήματος και τη διατηρισιμότητα των δημοσίων οικονομικών σε μακροπρόθεσμη βάση, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες αβεβαιότητες όσον αφορά το μεσοπρόθεσμο κόστος τους. Προτείνονται μέτρα που αποσκοπούν στην επίτευξη μιας καλύτερης ισορροπίας μεταξύ των φόρων επί του κεφαλαίου και της εργασίας (με τη μείωση της φορολογικής πίεσης στην εργασία) και τη βελτίωση του ελέγχου και της αποτελεσματικότητας των δαπανών.

- Η Λιθουανία φαίνεται ότι βρίσκεται σε σχετικά ευνοϊκή θέση όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών της, σημαντικό στοιχείο της οποίας είναι οι προβλεπόμενες δημοσιονομικές δαπάνες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Ο σχετικά χαμηλός δείκτης χρέους, τα εφαρμοζόμενα μέτρα για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαιοποιητικών πυλώνων, συμβάλλουν στον περιορισμό των δημοσιονομικών επιπτώσεων της γήρανσης του πληθυσμού. Η στρατηγική που παρουσιάζεται στο πρόγραμμα στηρίζεται στη συγκράτηση του δημοσιονομικού ελλείμματος σε μεσοπρόθεσμη βάση και στα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος. Ωστόσο, παρακολούθηση απαιτούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με το κόστος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης και τις εκκρεμείς ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Επιπλέον, τα μέτρα μεταρρύθμισης στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ενδέχεται να συνεπάγονται υψηλότερες δαπάνες. Η Λιθουανία έχει σχετικά χαμηλό φορολογικό συντελεστή: το κενό χρηματοδότησης που προκύπτει σε μακροπρόθεσμη βάση θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με την αύξηση του συγκεκριμένου συντελεστή.

- Συνολικά, οι οικονομικές πολιτικές που παρουσιάζονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα είναι σε γενικές γραμμές σύμφωνες με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για τις επιμέρους χώρες στον τομέα των δημόσιων οικονομικών. Προβλέπονται μέτρα για τη χρησιμοποίηση τυχόν υψηλότερων εσόδων από τα αναμενόμενα και πόρων που εξοικονομούνται από προϋπολογιζόμενες συγχρηματοδοτήσεις με την ΕΕ για τη μείωση του ελλείμματος και τον περιορισμό υπερβάσεων όσον αφορά τις δαπάνες. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν δεν επεκτείνονται σε εξοικονομήσεις στο πλαίσιο κονδυλίων που δεν συνδέονται με συγχρηματοδοτήσεις με την ΕΕ.

Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση η Λιθουανία θα ήταν σκόπιμο:

(i) να πραγματοποιήσει περαιτέρω πρόοδο για την επίτευξη δημοσιονομικής θέσης που πλησιάζει περισσότερο την κατάσταση της ισορροπίας, ιδίως ενόψει του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών και των πιέσεων της εγχώριας ζήτησης, που τροφοδοτούνται από την ισχυρή πιστωτική επέκταση,

(ii) να εφαρμόσει αυστηρά τον προϋπολογισμό για το 2005 έτσι ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος υπέρβασης της τιμής αναφοράς του 3%,

(iii) να χρησιμοποιήσει τυχόν υψηλότερα από τα αναμενόμενα ή πρόσθετα έσοδα και μη χρησιμοποιηθέντα κονδύλια δαπανών για τη μείωση του ελλείμματος.

Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή εξέδωσε την επισυναπτόμενη σύσταση για γνώμη του Συμβουλίου σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Λιθουανίας και την υποβάλλει στο Συμβούλιο.

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Λιθουανίας, 2004-2007

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, σχετικά με την ενίσχυση της εποπτείας των δημοσιονομικών θέσεων και ιδίως την εποπτεία και το συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών[5], και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

1. Στις [8 Μαρτίου 2005] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Λιθουανίας, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2004-2007. Το πρόγραμμα ανταποκρίνεται σε γενικές γραμμές στις πληροφοριακές απαιτήσεις του «κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Ορισμένα από τα απαιτούμενα στοιχεία σχετικά με τις εξωτερικές παραδοχές δεν είναι διαθέσιμα και δεν έχουν υποβληθεί και ορισμένα άλλα προαιρετικά στοιχεία, παρόλο που αυτό δεν καθιστά δυσχερέστερη την αξιολόγηση του προγράμματος. Κατά συνέπεια, η Λιθουανία καλείται να συμμορφωθεί με τις πληροφοριακές απαιτήσεις του κώδικα δεοντολογίας.

2. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί από 6,5% το 2004 σε 6,2% κατά μέσο όρο κατά την υπόλοιπη διάρκεια του προγράμματος. Με βάση τις πληροφορίες που είναι διαθέσιμες επί του παρόντος, το σενάριο αυτό φαίνεται να στηρίζεται σε εύλογες αναπτυξιακές παραδοχές. Οι προβλέψεις του προγράμματος για τον πληθωρισμό φαίνονται επίσης ρεαλιστικές, παρόλο που η πρόβλεψη για το 2006 φαίνεται υπερβολικά χαμηλή.

3. Βασικός στόχος της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής που προσδιορίζεται στο πρόγραμμα είναι ο προϋπολογισμός της γενικής κυβέρνησης, λαμβανομένων υπόψη των κυκλικών προσαρμογών, να πλησιάσει όσο το δυνατόν περισσότερο την κατάσταση της ισορροπίας. Το πρόγραμμα προβλέπει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα διατηρηθεί σε 2,5% του ΑΕΠ το 2005, σημειώνοντας όμως σταδιακή μείωση στη συνέχεια για να φθάσει σε 1,5% το 2007. Το πρωτογενές έλλειμμα αναμένεται να βελτιωθεί οριακά από 1,5% του ΑΕΠ το 2004 σε 1,4% το 2005 και να μειωθεί στη συνέχεια σταδιακά για να φθάσει σε 0,5% το 2007. Η εξυγίανση προγραμματίζεται να επιτευχθεί κυρίως χάρη στην αύξηση του δείκτη εσόδων σε σχέση με τη χαμηλή σημερινή τους βάση, ενώ από το 2005, θετική θα είναι και η συμβολή των δαπανών. Τα έσοδα αναμένεται να αυξηθούν από 33% του ΑΕΠ το 2004 σε 34,5% το 2007, μετά την κορύφωσή τους το 2006. Οι δαπάνες αναμένεται αρχικά να αυξηθούν από 35,5% του ΑΕΠ το 2004 σε 36,9% το 2005, και να μειωθούν σταδιακά σε 36% το 2007. Επί του παρόντος εφαρμόζεται εκτεταμένο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων με το οποίο οι δημόσιες επενδύσεις αυξάνονται από 3,4% του ΑΕΠ το 2004 σε 5% το 2007, με αποτέλεσμα ο μέσος δείκτης των δημοσίων επενδύσεων κατά τη διάρκεια του προγράμματος να φθάσει σε περίπου 4,6% του ΑΕΠ, έναντι μέσου όρου 2,4% του ΑΕΠ το 2004 για το σύνολο της ΕΕ. Σε σύγκριση με το πρόγραμμα του Μαΐου 2004, το έλλειμμα για το 2004 αναμένεται ότι είναι χαμηλότερο από εκείνο που είχε προϋπολογιστεί. Παρά τη σημαντική αναθεώρηση προς τα κάτω του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ, οι στόχοι για το 2005-2007 διατηρούνται αμετάβλητοι.

4. Οι κίνδυνοι σχετικά με τις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος φαίνεται να εξισορροπούνται συνολικά. Από τη μια μεριά, η κυβέρνηση έχει επιδείξει ικανοποιητικά αποτελέσματα όσον αφορά την τήρηση των δημοσιονομικών στόχων κατά τα πρόσφατα έτη. Οι νέες αναπτυξιακές παραδοχές είναι συντηρητικές και οι μακροοικονομικοί κίνδυνοι ενδεχόμενης μη επίτευξής τους φαίνονται περιορισμένοι. Ο κυριότερος κίνδυνος όσον αφορά τις δημοσιονομικές προβλέψεις προέρχεται από την αβεβαιότητα σχετικά με την εφαρμογή των δημοσιονομικών μέτρων που ανακοινώθηκαν στο πρόγραμμα. Ειδικότερα, ο στόχος των φορολογικών εσόδων για το 2005 μπορεί να αποδειχθεί δυσχερής στην υλοποίησή του εάν δεν θεσπιστούν αντισταθμιστικά μέτρα για την κατάργηση του φόρου χρήσης του οδικού δικτύου. Η μη εφαρμογή των μέτρων που έχουν προβλεφθεί για τον περιορισμό των δαπανών θα έθετε σε κίνδυνο τους δημοσιονομικούς στόχους για όλη την περίοδο του προγράμματος. Άλλοι κίνδυνοι απορρέουν από το σχετικά αβέβαιο κόστος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, τις υψηλές εκκρεμείς ενδεχόμενες υποχρεώσεις, τις καθυστερούμενες οφειλές του προϋπολογισμού, τις υποχρεώσεις που συνδέονται με τις δεσμεύσεις επιστροφής των καταθέσεων και της ακίνητης περιουσίας και τις δαπάνες που συνδέονται με την παύση λειτουργίας του πυρηνικού εργοστασίου της Ignalina.

5. Λαμβάνοντας υπόψη αυτή την αξιολόγηση των κινδύνων, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος δεν φαίνεται να παρέχει επαρκή περιθώρια ασφάλειας έτσι ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το όριο του 3% του ΑΕΠ με κανονικές συνθήκες μακροοικονομικών διακυμάνσεων καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος, και ιδίως το 2005. Επίσης, δεν εξασφαλίζει την επίτευξη δημοσιονομικής θέσης που να προσεγγίζει την κατάσταση της ισορροπίας, σύμφωνα με το μεσοπρόθεσμο στόχο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης.

6. Υπολογίζεται ότι το 2004 ο δείκτης χρέους ανήλθε σε 20,1% του ΑΕΠ, δηλαδή αρκετά κάτω από το 60% που αποτελεί την τιμή αναφοράς της συνθήκης. Το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο δείκτης χρέους θα παραμείνει στο ίδιο επίπεδο το 2007, αφού κορυφωθεί σε 20,9% το 2005.

7. Η Λιθουανία φαίνεται ότι βρίσκεται σε σχετικά ευνοϊκή θέση όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών της, σημαντικό στοιχείο της οποίας είναι οι προβλεπόμενες δημοσιονομικές δαπάνες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Ο σχετικά χαμηλός δείκτης χρέους, τα εφαρμοζόμενα μέτρα για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαιοποιητικών πυλώνων, συμβάλλουν στον περιορισμό των δημοσιονομικών επιπτώσεων της γήρανσης του πληθυσμού. Η στρατηγική που παρουσιάζεται στο πρόγραμμα στηρίζεται στη συγκράτηση του δημοσιονομικού ελλείμματος σε μεσοπρόθεσμη βάση και στα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος. Ωστόσο, παρακολούθηση απαιτούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με το κόστος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης. Επιπλέον, τα μέτρα μεταρρύθμισης στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ενδέχεται να συνεπάγονται υψηλότερες δαπάνες. Ωστόσο, η Λιθουανία έχει σχετικά χαμηλό φορολογικό συντελεστή: το κενό χρηματοδότησης που προκύπτει σε μακροπρόθεσμη βάση θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με την αύξηση του συγκεκριμένου συντελεστή.

8. Συνολικά, οι οικονομικές πολιτικές που παρουσιάζονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα είναι σε γενικές γραμμές σύμφωνες με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για τις επιμέρους χώρες στον τομέα των δημόσιων οικονομικών. Προβλέπονται μέτρα για τη χρησιμοποίηση τυχόν υψηλότερων εσόδων από τα αναμενόμενα και πόρων που εξοικονομούνται από προϋπολογιζόμενες συγχρηματοδοτήσεις με την ΕΕ για τη μείωση του ελλείμματος και τον περιορισμό υπερβάσεων όσον αφορά τις δαπάνες. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν δεν επεκτείνονται σε εξοικονομήσεις στο πλαίσιο κονδυλίων που δεν συνδέονται με συγχρηματοδοτήσεις με την ΕΕ.

* * *

Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση, το Συμβούλιο έχει την άποψη ότι η Λιθουανία θα πρέπει:

(i) να πραγματοποιήσει περαιτέρω πρόοδο για την επίτευξη δημοσιονομικής θέσης που πλησιάζει περισσότερο την κατάσταση της ισορροπίας, ιδίως ενόψει του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών και των πιέσεων της εγχώριας ζήτησης, που τροφοδοτούνται από την ισχυρή πιστωτική επέκταση,

(ii) να εφαρμόσει αυστηρά τον προϋπολογισμό για το 2005 έτσι ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος υπέρβασης της τιμής αναφοράς του 3%,

(iii) να χρησιμοποιήσει τυχόν υψηλότερα από τα αναμενόμενα ή πρόσθετα έσοδα και μη χρησιμοποιηθέντα κονδύλια δαπανών για τη μείωση του ελλείμματος.

Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

Πραγματικό ΑΕΠ (μεταβολή %) | ΠΣ Ιανουαρίου 2005 | 6,5 | 6,5 | 6,2 | 6,0 |

COM Οκτωβρίου 2004 | 7,1 | 6,4 | 5,9 | μ.δ. |

ΠΣ Μαΐου 2004 | 7,0 | 7,3 | 6,6 | 6,3 |

Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ¹ (%) | ΠΣ Ιανουαρίου 2005 | 1,2 | 2,9 | 2,5 | 2,9 |

Μαΐου Οκτωβρίου 2004 | 1,2 | 2,9 | 2,8 | μ.δ. |

ΠΣ Μαΐου 2004 | 0,9 | 2,0 | 2,1 | 2,5 |

Αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Ιανουαρίου 2005 | -2,5 | -2,5 | -1,8 | -1,5 |

Μαΐου Οκτωβρίου 2004 | -2,6 | -2,5 | -1,9 | μ.δ. |

ΠΣ Μαΐου 2004 | -2,7 | -2,5 | -1,8 | -1,5 |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Ιανουαρίου 2005 | -1,5 | -1,4 | -0,8 | -0,5 |

Μαΐου Οκτωβρίου 2004 | -1,4 | -1,4 | -0,9 | -0,5 |

ΠΣ Μαΐου 2004 | -1,3 | -1,2 | -0,6 | -0,4 |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Ιανουαρίου 2005 | 20,1 | 20,9 | 20,3 | 20,1 |

Μαΐου Οκτωβρίου 2004 | 21,1 | 21,7 | 21,3 | μ.δ. |

ΠΣ Μαΐου 2004 | 22,4 | 22,2 | 21,4 | 21,0 |

Σημείωση: 1 Πληθωρισμός ΔΤΚ για τα στοιχεία του προγράμματος σύγκλισης. Πηγές : Πρόγραμμα σύγκλισης (ΠΣ)· οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής (COM). |

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Αναθεωρημένη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, που εγκρίθηκε στο Συμβούλιο Ecofin στις 10.7.2001.

[3] COM(2002) 668, 27.11.2002.

[4] To 2004 ξεκίνησε η εφαρμογή ενός συνταξιοδοτικού συστήματος δεύτερου πυλώνα. Οι εργαζόμενοι που συμμετέχουν στο δεύτερο πυλώνα δεν πραγματοποιούν άμεσες εισφορές στο δεύτερο πυλώνα. Το κράτος συγκεντρώνει όλες τις εισφορές των εργαζομένων στον πρώτο και το δεύτερο πυλώνα και μεταφέρει στη συνέχεια στο δεύτερο πυλώνα το αντίστοιχο μερίδιο (ως μεταφορά κεφαλαίου). Συνεπώς, το κόστος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης επηρεάζει το τμήμα δαπανών των στοιχείων του προγράμματος για τον τομέα του δημοσίου.

[5] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1 Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.