ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 12.02.1997 
COM(97) 47 τελικό 
Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής 
"ΠΡΟΣ ΤΟ 5ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ : 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ 
ΣΤΟΧΟΙ" 

Πίνακας πεοιεγοιιένων 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ : ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ 
1. Διάρθρωση και περιεχόμενο 
2. Επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι 
"Ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των 
οικοσυστημάτων" 
"Ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της 
πληροφορίας" 
"Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής 
ανάπτυξης" 
"Εδραίωση του ρόλου της ευρωπαϊκής έρευνας στο διεθνή 
χώρο" 
"Καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME" 
"Αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού" 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ : ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ 
1. Εφαρμογή 
• Δύο βασικοί στόχοι : συντονισμός και ευελιξία 
• Μέσα εφαρμογής 
2. Νομικές πτυχές 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ : ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
C\ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το δεύτερο αυτό έγγραφο εργασίας για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης συντάχθηκε για να βοηθήσει στη μετάβαση σ' ένα νέο 
στάδιο της προπαρασκευής του προγράμματος-πλαισίου. 
Στην ανακοίνωση με τίτλο "Πα να διαπλάσουμε το μέλλον" της 10ης Ιουλίου 1996 
χαράχθηκαν οι γενικές κατευθύνσεις που προτείνει η Επιτροπή σε σχέση με το 5ο 
πρόγραμμα-πλαίσιο. Στο έγγραφο αυτό η Επιτροπή τονίζει τη βούληση της να 
σημειώσει τομή με το νέο πρόγραμμα έναντι των προηγουμένων, η οποία θα 
εκφράζεται κυρίως με ακριβέστερη επικέντρωση των προσπαθειών, καλύτερη 
συνοχή της γενικής προσέγγισης και μεγαλύτερη προσοχή τόσο στην εκμετάλλευση 
των αποτελεσμάτων όσο και στη διαχείριση. 
Όσο για το πρώτο έγγραφο εργασίας της 20ης Νοεμβρίου, το περιεχόμενο του 
συνίστατο σε διασαφήνιση και λεπτομερέστερη περιγραφή της δομής και των μέσων 
εφαρμογής. Τα ανωτέρω δύο έγγραφα έχουν ήδη γίνει αντικείμενο ευρύτατης 
συζήτησης, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι προτεινόμενες κατευθύνσεις 
στηρίζονται σε σωστές βάσεις. 
Αντικείμενο του παρόντος δεύτερου εγγράφου εργασίας είναι η αναλυτική 
παρουσίαση του πιθανού πεοιενομένου του 5ου προγράμματος-πλαισίου καθώς 
και των επιστημονικών και τεγνολογικών στόγων των δραστηριοτήτων που 
προβλέπεται να καλύψουν τα επιμέρους προγράμματα. 
Ως βάση για τον καθορισμό αυτών των στόχων χρησιμοποιήθηκαν κυρίως μία 
ανάλυση της κοινωνικοοικονομικής και τεχνολογικής κατάστασης που επικρατεί 
στην Ευρώπη και τα πορίσματα της αξιολόγησης των δράσεων που υλοποιήθηκαν 
βάσει των προηγούμενων προγραμμάτων-πλαισίων. 
Για την τεκμηρίωση της παρούσας ανακοίνωσης, οι Υπηρεσίες της Επιτροπής 
εκπόνησαν, υπό μορφή χωριστών εγγράφων, μία παρουσίαση ορισμένων γενικών 
κοινωνικοοικονομικών και τεχνολογικών δεικτών και μία περίληψη των 
πορισμάτων των εκθέσεων αξιολόγησης των δραστηριοτήτων της Ένωσης της 
τελευταίας πενταετίας. 
Το ανά χείρας έγγραφο περιλαμβάνει επίσης διευκρινίσεις σχετικά με τα κριτήρια 
που χρησιμοποιήθηκαν για την επιλογή των στόχων καθώς και νέα στοιχεία για την 
εφαρμογή, τις νομικές πτυχές και τη διαχείριση. 
Τα σημεία αυτά καθώς και οι δημοσιονομικές πτυχές θα αναπτύσσονται πλήρως 
στην επίσημη πρόταση για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο, που η Επιτροπή υπολογίζει 
να υποβάλει στα τέλη Μαρτίου 1997. Η πρόταση αυτή θα περιλαμβάνει την 
οριστική διατύπωση των εισηγήσεων της Επιτροπής, στις οποίες θα ληφθούν 
υπόψη, μεταξύ άλλων, και οι αντιδράσεις στο παρόν έγγραφο. 
lb 
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ 
Βασική αποστολή της πολιτικής που ασκείται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης 
στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, στην οποία έγκειται και η 
πρωτοτυπία της, είναι να θέσει την πρόδο των γνοκτεων και τονν τεχνολογκόν στην 
υπηρεσία της Ένωσης και των πολιτικών της. Με το δεδομένο αυτό, η ανωτέρα) 
πολιτική έχει τους εξής δύο, άρρηκτα συνδεδεμένους στόχους: 
διατήρηση και ενίσχυση μέσα σ' ένα πραγματικό "ευρωπαϊκό επιστημονικό 
και τεχνολογικό χώρο" του ερευνητικού δυναμικού των ευρωπαϊκών 
εργαστηρίων, ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων καθώς 
και της ικανότητας τους να παράγουν γνώσεις ανωτάτου επιπέδου και να 
αναπτύσσουν τεχνολογίες υψηλής ποιότητας· 
δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών, ώστε η προσπάθεια που 
καταβάλλεται στην Ευρώπη στον τομέα της έρευνας να εξυπηρετεί τις 
οικονομικές και κοινωνικές επιδιώξεις της Ένωσης, με άλλα λόγια, να τεθεί 
η ευρωπαϊκή έρευνα στην υπηρεσία των πολιτών και της 
ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε παγκόσμιο πλαίσιο. 
Η πολιτική της Ένωσης στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, όπως 
έχει θεσμοθετηθεί με το άρθρο 130 ΣΤ της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, 
στηρίζεται επομένως κατ' ουσία στη διττή αρχή της επιστημονικής και τεχνολογικής 
αριστείας και της συνάφειας με τους στόχους των πολιτικών της Ένωσης. 
Λαμβανομένης υπόψη αυτής της ιδιομορφίας και δεδομένου ότι η μέριμνα για τη 
διάθεση των ευρωπαϊκών δημόσιων πόρων κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο 
επιβάλλει τη συνεκτίμηση της σχέσης κόστους-οφέλους, οι στόχοι και οι 
δραστηριότητες του προγράμματος-πλαισίου πρέπει να επιλέγονται με βάση μία 
σειρά σαφών κριτηρίων. 
Η απαίτηση αυτή γίνεται επιτακτικότερη στην περίπτωση του 5ου προγράμματος-
πλαισίου, του οποίου η κατάρτιση θεωρείται δεδομένο ότι πρέπει να 
χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη προσπάθεια επιλογής περιοοισιιένου αριθμού 
θειχατικών πεδίων και στόγων και επικέντρωσης σ' αυτά. Υπό την έννοια αυτή το 
5ο πρόγραμμα-πλαίσιο πρωτοτυπεί, καθώς το περιεχόμενο του προσδιορίστηκε με 
βάση τρεις κατηγορίες κριτηρίων1 : 
Για λόγους σαφήνειας, τα κριτήρια αυτά παρατίθενται χωριστά, μολονότι σε πολλές 
περιπτώσεις υπάρχει στενή συσχέτιση μεταξύ τους (παράδειγμα: ανάπτυξη, 
ανταγωνιστικότητα, απασχόληση). 
Πίνακας 1 : Κριτήρια επιλογής 
Κοιτύοια συνδεόμενα με κοινωνικά αιτήιιατα 
Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι που θα τεθούν πρέπει να υποβοηθούν 
την επίτευξη των βασικών κοινωνικών στόχων της Ένωσης, που ταυτίζονται με 
τις προσδοκίες και τον προβληματισμό των πολιτών της: 
- βελτίωση της κατάστασης όσον αφορά την απασχόληση· 
βελτίωση της ποιότητας ζωής και προστασία της υγείας 
διαφύλαξη τον περιβάλλοντος 
Κριτήρια συνδεόμενα με την οικονομική ανάπτυξη και ιιε ne 
επιστημονικές και τεχνολογικές προοπτικές 
Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι που θα τεθούν πρέπει να καλύπτουν 
τομείς: 
- που συνεπάγονται οικονομική ανάπτυξη και προυσιάζουν έντονη 
επέκταση-
στους οποίους είναι δυνατόν και πρέπει να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα 
των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων 
στους οποίους διανοίγονται προοπτικές σημαντικών τεχνολογικών 
εξελίξεων. 
Κριτήρια συνδεόμενα με την ευρωπαϊκή "προστιθέμενη αξία" 
και με την αργή τη<ζ επικουρικότητας 
Οι επιστημονικοί τα τεχνολογικοί στόχοι που θα τεθούν είναι αδύνατον να 
επιτευχθούν μόνον με την ιδιωτική έρευνα, οπότε επιδιώκονται 
αποτελεσματικότερα και μπορούν να υλοποιηθούν ευκολότερα με έργα 
ευρωπαϊκής κλίμακας, διότι: 
- για την επίτευξη τους απαιτείται "κρίσιμη μάζα" ανθρώπινου δυναμικού 
και οικονομικών μέσων και συνδιασμός των συμπληρωματικών 
ειδικοτήτων που συναντώνται στις διάφορες χώρες-
η επίτευξη τους μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην εφαρμογή μίας ή 
περισσοτέρων από τις πολιτικές της Ένωσης-
Οι στόχοι αυτοί συνδέονται με προβλήματα πανευρωπαϊκής έκτασης με 
την τυποποίηση και με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου. 
Με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων προσδιορίστηκαν : 
οι έξη γενικοί τομείς προτεραιότητας που καθορίζονται στην ανακοίνωση με 
τίτλο "Για να διαπλάσουμε το μέλλον"· 
επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι για τις δραστηριότητες που θα 
μπορούσαν να αναληφθούν στο πλαίσιο των προγραμμάτων που 
αντιστοιχούν στις ανωτέρω προτεραιότητες. 
Τα ίδια κριτήρια θα εφαρμοστούν και στα επόμενα στάδια της προπαρασκευής του 
προγράμματος-πλαισίου και θα εξακολουθήσουν να κατευθύνουν την προσπάθεια 
επικέντρωσης του ενδιαφέροντος και επιλεκτικότητας κατά τη διαμόρφωση του 
αναλυτικού περιεχομένου των ειδικών προγραμμάτων και των αντίστοιχων 
προγραμμάτων εργασιών, όπως και κατά την επιλογή των προτάσεων, οπότε θα 
διευκολύνουν την αντιπαραβολή των τελευταίων με τους στόχους, ενώ αναμένεται 
να διευκολύνουν και την αξιολόγηση των ίδιων των προγραμμάτων. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ : ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπονται τέσσερις τύποι δράσης για 
την άσκηση της πολιτικής στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης . Το 
τετράπτυχο αυτό αποτελεί τη βάση της δομής του 5ου προγράμματος-πλαισίου. Στο 
κεφάλαιο αυτό περιγράφονται η διάρθρωση των προβλεπόμενων προγραμμάτων σε 
συνάρτηση με τους ανωτέρω τέσσερις τύπους δράσης καθαος και οι επιστημονικοί 
και τεχνολογικοί στόχοι που έχουν καθοριστεί για τις διάφορες δραστηριότητες, 
τις οποίες θα καλύπτουν τα προγράμματα. 
L ΑΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
Στο πρώτο έγγραφο εργασίας της 20ης παρελθόντος Νοεμβρίου, η Επιτροπή 
πρότεινε τη συγκρότηση του 5ου προγράμματος-πλαισίου από έξη προγράμματα, 
τα οποία θα αντιστοιχούν στους έξη τομείς προτεραιότητας που προσδιορίζονται 
στην ανακοίνωση "Για να διαπλάσουμε το μέλλον". Τα τρία πρώτα από αυτά 
("θεματικά" προγράμματα) είναι προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης που εμπίπτουν στην πρώτη δράση υπό την έννοια της Συνθήκης. Τα 
τρία τελευταία ("οριζόντια" προγράμματα) εμπίπτουν στη δεύτερη, τρίτη και 
τέταρτη δράση υπό την έννοια της Συνθήκης. 
| 3 "θεματικά" προγράμματα: 
"Ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των 
οικοσυστημάτων" 
"Ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας των 
πληροφοριών" 
"Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής 
ανάπτυξης" 
3 "οριζόντια" προγράμματα: 
"Εδραίωση του ρόλου της ευρωπαϊκής έρευνας στο διεθνή χώρο" 
"Καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME" 
"Αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού" 
Πίνακας 2 : Τα 6 προγράμματα που προτείνεται να συγκροτήσουν το πρόγραμμα-
πλαίσιο 
Τα "θεματικά" και τα "οριζόντια" προγράμματα είναι συμπληρωματικά και 
ταυτόχρονα αλληλένδετα. Για να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα και με βάση 
τις συστάσεις της Επιτροπής αξιολόγησης του προγράμματος-πλαισίου, 
Δράση Ι : εφαρμογή προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης με 
προώθηση της συνεργασίας με τις επιχειρήσεις, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια 
καθώς και της συνεργασίας μεταξύ των φορέων αυτών Δράση II : προώθηση της 
συνεργασίας με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς στον τομέα της[... ] έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης- [...] Δράση III : διάδοση και αξιοποίηση των 
αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων στον τομέα της [... ] έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης- [...] Δράση IV : προώθηση της κατάρτισης και της κινητικότητας των 
ερευνητών[... ]. 
προτείνεται να ληφθούν υπόψη στο μέγιστο δυνατό βαθμό οι στόχοι των δράσεων 
II, III και IV στα "θεματικά" προγράμματα. Κατόπιν αυτού, μια από τις 
πρωταρχικές λειτουργίες των "οριζόντιων" προγραμμάτων θα είναι η διασφάλιση 
της συντονισμένης υλοποίησης, στο επίπεδο του προγράμματος-πλαισίου, όλων 
των δραστηριοτήτων που συνδέονται με τους συγκεκριμένους στόχους. Τα 
"οριζόντια" προγράμματα θα υποβοηθήσουν επομένως την εναρμονισμένη 
εφαρμογή των "θεματικών" προγραμμάτων, έχοντας παράλληλα και τους δικούς 
τους στόχους3. 
1.1 Περιεχόμενο των "θειιατικών" προγραμμάτων 
Τα προγράμματα αυτά θα είναι διαρθρωμένα κατά τρόπον ώστε να συμβιβάζουν τη 
βούληση να επικεντρωθούν οι προσπάθειες σε περιορισμένο αριθμό στόχων με την 
ανάγκη διατήρησης και ενίσχυσης των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων 
της Ένωσης. Για το σκοπό αυτό, τα εν λόγω 3 προγράμματα προτείνεται να 
περιλαμβάνουν, πρώτον μια σειρά "κεντρικών δράσεων", δεύτερον γενικές 
δραστηριότητες ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών και βασικής 
έρευνας και τρίτον, δραστηριότητες για τη στήριξη των υποδομών της έρευνας. 
(i) "Κεντοικέζ δράσεις" 
Οι δράσεις αυτές προορίζονται να παροτρύνουν την εφαρμογή ολοκληρωμένων 
προσεγγίσεων, βασιζόμενων στην αξιοποίηση ενός τεράστιου φάσματος 
επιστημονικών ειδικοτήτων, τεχνολογιών και τεχνογνωσίας, στη μελέτη θεμάτων 
που συνδέονται με σημαντικούς κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους της 
Ένωσης με επικέντρωση του ενδιαφέροντος στα πάσης φύσεως σημεία συμφόρησης 
(επιστημονικά, τεχνολογικά και κοινωνικοοικονομικά) που εμποδίζουν την 
επίλυση των προβλημάτων. Η πείρα που αποκτήθηκε κατά την πρώτη φάση της 
εφαρμογής του 4ου προγράμματος-πλαισίου δείχνει ότι η συγκρότηση του 5ου 
προγράμματος-πλαισίου από περιορισμένο αριθμό προγραμμάτων μεγαλύτερης 
κλίμακας μπορεί να διευκολύνει την υλοποίηση αυτού του είδους δράσεων, 
δημιουργώντας ταυτόχρονα κατάλληλες συνθήκες για μια συνεπέστερη και 
αποτελεσματικότερη διαχείριση. 
Στην υλοποίηση των "κεντρικών δράσεων" θα αξιοποιηθεί στο έπακρο η 
πειραματική λειτουργία των επιχειρησιακών μονάδων (task fores), που 
συνεστήθησαν για το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο. Πιό συγκεκριμένα, στον καθορισμό 
του αναλυτικού περιεχομένου τους και στην παρακολούθηση της υλοποίησης τους 
θα επιδιωχθεί να έχουν πιό ενεργό συμμετοχή οι συντελεστές και οι αποδέκτες της 
έρευνας. Κατά τη συμμετοχή αυτή, της οποίας οι διαδικασίες βρίσκονται υπό 
μελέτη, θα καταβληθεί προσπάθεια να διατηρηθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ 
προμηθευτών και χρηστών των γνώσεων και των τεχνολογιών. 
Ένα μέρος των δραστηριοτήτων των προγραμμάτων θα υλοποιηθούν από το Κοινό Κέντρο 
Ερευνών (ΚΚΕρ). Με την αμεροληψία και την ανεξαρτησία του, το επιστημονικό και 
τεχνικό αυτό όργανο της Επιτροπής συνεισφέρει την ειδίκευση και τη στήριξη που είναι 
απαραίτητες για την εφαρμογή των διαφόρων πολιτικών της Ένωσης. 
Ένας από τους επιδιωκόμενους στόχους είναι επίσης να προωθηθεί η διαμόρφωση 
ενός πραγματικά ολοκληρωμένου επιστημονικού και τεχνολογικού χώρου στους 
συγκεκριμένους τομείς, με την κινητοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών δημοσίων 
και ιδιωτικών πόρων προς την ίδια κατεύθυνση. Οι κεντρικές δράσεις αναμένεται 
να οδηγήσουν στην πορεία της υλοποίησης τους στον προσδιορισμό και τη 
δρομολόγηση στοχοθετημένων έργων μεγάλης κλίμακας. 
Προτείνονται 16 θέματα για κεντρικές δράσεις με βάση κυρίως την ανάλυση των 
αναγκών που μπορούν να καλυφθούν αποτελεσματικότερα αν αντιμετωπισθούν 
στο επίπεδο της Ένωσης4. 
(ii) Γενικές δραστηριότητες ανάπτυξιις τετνολονιών πσλλαπλων ειραριιονών και 
βασικής έρευνας 
Οι δραστηριότητες αυτές αποτελούν το κλασικό συστατικό των ερευνητικών 
προγραμμάτων της Ένωσης, τα οποία προβλέπεται να περιλάβουν ένα σημαντικό 
όγκο τέτοιων δραστηριοτήτων, με θέματα όμως που θα καθοριστούν πιό 
επιλεκτικά. Οι συγκεκριμένες δραστηριότητες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως 
συμπληρωματικές των κεντρικών δράσεων, θα καλύπτουν, πράγματι, εργασίες με 
θέματα που μπορεί να είναι σχετικά με τους στόχους του προγράμματος αλλά 
διαφορετικά από το αντικείμενο των κεντρικών δράσεων είτε ίδια με το 
αντικείμενο των κεντρικών δράσεων, οπότε όμως θα καλύπτουν άλλες πτυχές του 
εκτός εκείνων που έχουν συμπεριληφθεί στις εν λόγω δράσεις, ιδίως την πιο βασική 
έρευνα. 
Οι δραστηριότητες ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών και βασικής 
έρευνας, συμπληρώνοντας τις κεντρικές δράσεις, θα τους παρέχουν επομένως και 
μια στήριξη. Η υλοποίηση τους θα συμβάλει ταυτόχρονα στην επίτευξη των στόχων 
του προγράμματος και στην εφαρμογή της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα της 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, θεωρούμενης στο σύνολο της: μία από τις 
πρωταρχικές λειτουργίες του θα είναι πράγματι η συνεισφορά στη διατήρηση και 
στην επαύξηση στο επίπεδο της Ένωσης του ρεύματος ιδεών και γνώσεων και της 
τεχνολογικής δυναμικότητας. 
(iii) Στήρι£η των υποδομών τικ έρευνας 
Στους περισσότερους από τους τομείς που καλύπτουν τα τρία προγράμματα, η 
διεξαγωγή έρευνας απαιτεί τη χρήση υποδομών διαφόρων τύπων: εγκαταστάσεις 
μεγάλης κλίμακας, δίκτυα, κέντρα αριστείας. θα στηριχθεί, σε μεγαλύτερο βαθμό 
απ' ό,τι στο παρελθόν, η βελτιστοποίηση της εκμετάλλευσης αυτών των υποδομών 
σε ευρωπαϊκή κλίμακα, με το διπλό στόχο να μεγιστοποιηθεί η χρήση τους, 
λαμβανομένης υπόψη της σχέσης κόστους/οφέλους, και να ενισχυθεί η συνοχή του 
ευρωπαϊκού ερευνητικού ιστού. 
Περιγραφή τατν διαφόρων κεντρικών δράσεων, τεκμηρκομένη με αιτιολογικά στοιχεία που 
βασίζονται στα καθορισμένα κριτήρια, παρατίθεται στο επόμενο κεφάλαιο. Στο συνοπτικό 
πίνακα του παραρτήματος Ι εμφαίνεται ο βαθμός στον οποίο κάθε δράση πληροί τα 
διάφορα κριτήρια. 
1.2 Περιεχόμενο των "οριζόντιων" προγραμμάτων 
Τα "οριζόντια" προγράμματα τοποθετούνται στο σημείο τομής της πολιτικής της 
Ένωσης στον τομέα της έρευνας με την εξωτερική της πολιτική, την πολιτική της σε 
θέματα καινοτομίας και την πολιτική της στον τομέα της εκπαίδευσης και 
επαγγελματικής κατάρτισης και της προώθησης της κινητικότητας των προσώπων. 
Κάθε τέτοιο πρόγραμμα προβλέπεται να περιλαμβάνει: 
δραστηριότητες συνδεόμενες άμεσα με εκείνες που αντιστοιχούν στους 
στόχους του και προβλέπονται στα "θεματικά" προγράμματα· οι 
δραστηριότητες αυτές θα είναι κυρίως δραστηριότητες συντονισμού, 
υποστήριξης και πλαισίωσης· 
δραστηριότητες συνδεόμενες με τους γενικούς στόχους της πολιτικής της 
Ένωσης στους τομείς τών εξωτερικών σχέσεων, της καινοτομίας και του 
ανθρώπινου δυναμικού, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να υπαχθούν στα 
"θεματικά" προγράμματα. 
Θα υπάρχει στενός συντονισμός μεταξύ των ανωτέρω δύο κατηγοριών 
δραστηριοτήτων καθώς και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων δραστηριοτήτων 
των "θεματικών" προγραμμάτων. 
1.3 Το Ζήτημα του συντονισμού 
Με τον περιορισμό του αριθμού των προγραμμάτων, εξαλείφονται ορισμένα 
διοικητικά στεγανά, που δεν πρέπει να αναφανούν. Οι δραστηριότητες κάθε 
προγράμματος θα είναι συνεπώς στενά συντονισμένες με τις ανάλογες άλλων 
προγραμμάτων, πολύ περισσότερο απ' ό,τι στο παρελθόν. Σε ορισμένες 
περιπτώσεις θα ενταχθούν σε μια πραγματική διαπρογραμματική ολοκλήρωση. 
Η μέθοδος αυτή είναι απαραίτητη για την υλοποίηση πολυεπιστημονικών 
δραστηριοτήτων πολύ γενικού ενδιαφέροντος με βάση εργασίες που εκτελούνται 
στο πλαίσιο πολλών προγραμμάτων. Σ' αυτή την περίπτωση εμπίπτουν ειδικότερα 
οι δραστηριότητες με αντικείμενο τις δορυφορικές τεχνολογίες, η κεντρική δράση 
"Η πόλη του μέλλοντος" και βεβαίως η κεντρική δράση "Προϊόντα, διεργασίες, 
οργάνωση", που ενδιαφέρει εξίσου το πρόγραμμα "Ανάπτυξη μιας φιλικής προς 
τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας" και το πρόγραμμα "Προώθηση της 
ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης". 
Αφήνοντας μεγαλύτερα περιθώρια για έργα επίδειξης και προκανονιστική έρευνα, 
οι ερευνητικές δραστηριότητες των διαφόρων προγραμμάτων θα υλοποιηθούν με 
πληρέστερη συνεκτίμηση των σχετικών με την ασφάλεια και την ποιότητα 
απαιτήσεων των χρηστών και των καταναλωτών ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού 
τους. 
5ο Πρόγραμμα-πλαίσιο ETA 
Διάρθρωση και περιεχόμενο 
Κεντρικές δράσεις 
Τεχνολογίες πολλαπλών 
εφαρμογών και βασική έρευνα 
ΈΜΒΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ 
ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ" ΑΙΕΘΝΗΣ ΡΟΑΟΣ" 
Κεντρικές δράσεις 
Τεχνολογίες πολλαπλών 
εφαρμογών και βασική έρευνα 
"ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ" Συντονι­
σμός Ειδικές 
Οράσεις 
ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ MME 
Κεντρικές δράσεις Συντονι- Ειδικές 
δράσεις 
"ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ 
ΔΥΝΑΜΙΚΟ" 
Τεχνολογίες πολλαπλών 
εφαρμογών και βασική έρευνα 
"ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ 
ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 
ΑΝΑΠΤΥΞΗ" 
"θεματικά" 
Προγράμματα "Οριζόντια" 
Προγράμματα 
ΙΙίνακας 3 : Προτεινόμενη διάρθρωση του 5ου προγράμματος-πλαισίου 
("θεματικά" και "οριζόντια" προγράμματα, κεντρικές δράσεις και γενικές 
δραστηριότητες ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλοϊν εφαρμογών και βασικής 
έρευνας). 
2* ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
2.1 Ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των οικοσυστημάτων 
Η πρόοδος των γνώσεων και των τεχνολογιών στους τομείς των έμβιων 
συστημάτων και του περιβάλλοντος είναι απαραίτητη για την άσκηση των 
πολιτικών της Ένωσης κυρίως στους τομείς της υγείας της γεωργίας και του 
περιβάλλοντος καθώς και της βιομηχανικής πολιτικής της 
Στο χώρο αυτό, αναμένεται να αναδυθεί σύντομα ένα ευρύ φάσμα νέων 
αγορών με λαμπρές προοπτικές ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων 
εργασίας 
Για να εκμεταλλευθεί τις αγορές αυτές με τις καλύτερες συνέπειες για την 
ποιότητα ζωής των πολιτών της, η Ένωση μπορεί να στηριχθεί στη μακρά 
παράδοση που έχει στη μοριακή βιολογία και βιοχημεία, στην ιατρική και 
φαρμακευτική έρευνα, στην αγρονομία και στις επιστήμες του περιβάλλοντος 
καθώς και στο σημαντικό βιομηχανικό δυναμικό της στους αντίστοιχους 
κλάδους 
(i) Γενικοί στόγοι του ποονοάμιιατος 
Παραγωγή των γνώσεων και ανάπτυξη των τεχνολογιών που απαιτούνται για: 
τη διατήρηση και βελτίωση της ποιότητας ζωής των ευρωπαίων πολιτών και 
της ποιότητας του περιβάλλοντος στην Ευρώπη· 
την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, 
ιδιαίτερα των κλάδων της βιοτεχνολογίας, των υπηρεσιών υγείας, της 
γεωργικής βιομηχανίας και του περιβάλλοντος· 
την κατανόηση και τον έλεγχο των προβλημάτων και των εξελίξεων που 
θίγουν το περιβάλλον σε ευρωπαϊκή και πλανητική κλίμακα. 
(ii) Επιστημονικοί και τε/νολονικοί στόγοι 
• Κεντρικές δράσεις 
Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (Ι): 
^εία και διατροφή 
Η ποιότητα της διατροφής τους αποτελεί πρωταρχικό μέλημα των ευρωπαίων πολιτών, που 
αξιώνουν από την Ένωση να δημιουργήσει ένα πλαίσιο που θα τους τη διασφαλίσει. Με το δεδομένο 
10 
αυτό, στόχος της συγκεκριμένης δράσης θα είναι η ανάπτυξη των γνοχτεων, το)ν τεχνολογιών και των μεθόδο>ν, 
π.χ. βιοτεχνολογικοί, που επιτρέπουν την παραγο>γή στην Ευρώπη αβλαβονν, υγιεινών, ισορροπημένοι και 
διαφοροποιημένοι από θρεπτικής πλευράς τροφοιν. Αυτό απαιτεί σαν προτεραιότητα την ανάπτυξη δοκιμών 
για την ανίχνευση των παθογόνων και τοξικών παραγόντο>ν και μεθόδίον για την απομάκρυνση τους καθ(ός και 
εργασίες στα πεδία της επιδημιολογίας, των επιστημών και τεχνολογιών της διατροφής και της δημόσιας υγείας. 
Αιτιολογικά στοιχεία : Η υπόθεση της νόσου των "τρελών αγελάδΊον" και η διαμάχη γύρω από τα γενετικώς 
τροποποιημένα φυτά σόγιας και αραβοσίτου προβάλλουν έντονα τον αντίκτυπο στο κοινό και την ισχυρή 
κοινωνική διάσταση σε ευρωπαϊκή κλίμακα του προβλήματος της ποιότητας της διατροφής. Η Ευρωπαϊκή 
Ένωση κατέχει τα παγκόσμια πρωτεία στον κλάδο της παραγωγής τροφίμων και ποτών, ο οποίος 
αντιπροσωπεύει το 16,5% της βιομηχανικής παραγωγής της. Ο ταχύτερος και ασφαλέστερος τρόπος για να 
καταδειχθούν οι επιπτώσεις της διατροφής στην υγεία είναι η σύγκριση των κλινικών και επιδημιολογικών 
δεδομένων των διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών. 
Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (II): 
έλεγχος των ιογενών και λοιμωδών ασθενειών 
Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε στην ιατρική τον 20ο αιο'ννα, οι λοιμοόδεις ασθένειες - μικροβιακές, ιογενείς, 
παρασιτικές ή οφειλόμενες στα πρίον - δεν έχουν ακόμη τεθεί υπό έλεγχο, κάθε άλλο μάλιστα. Έχοντας αναλάβει 
το καθήκον να εξασφαλίσει ένα υψηλό επίπεδο δημόσιας υγείας στην Ευρο'ιπη, η Ένοιση οφείλει να βοηθήσει να 
καταπολεμηθούν. Ιδοΰ ο στόχος αυτής της δράσης, που θα καλύπτει ειδικότερα την καταπολέμηση του AIDS, 
τον έλεγχο τοτν "νέοτν μαστιγών" (αιμορραγικοί πυρετοί, ασθένειες που προκαλούνται από νέα ή μεταλλαγμένα 
στελέχη παθογόνοι οργανισμών) και την ανάπτυξη εμβολίων, ιδίο)ς κατά το>ν ιογενοιν ασθενειο>ν. Θα δοθεί 
ιδιαίτερη έμφαση στις στρατηγικές πρόληψης και στα θέματα που συνδέονται με τα συστήματα δημόσιας υγείας 
και υγειονομικής περίθαλψης. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Οι λοιμίόδεις ασθένειες ευθύνονται για το θάνατο 17 εκατ. ανθρώπων στον κόσμο κάθε 
χρόνο ενώ την τελευταία εικοσαετία σημειώθηκαν 30 νέες επιδημίες. Η παγκόσμια αγορά των εμβολίων (3 δις 
ECU) προβλέπεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια με ρυθμό 9,7% ετησίως, η δε παγκόσμια αγορά των 
θεραπευτικών και προληπτικών εμβολίων κατά του καρκίνου ενδέχεται να φθάσει τα 10 δις ECU το 2000. Με τη 
διεξαγωγή πολυκεντρικών κλινικών μελετών σε ευρωπαϊκή κλίμακα μπορεί να επιταχυνθεί σημαντικά η 
ανάπτυξη και η χορήγηση αδειών κυκλοφορίας στην αγορά νέων φαρμάκων και διευκολύνεται η πανευρωπαϊκή 
εκμετάλλευση τους. 
Εμβια συστήματα και οικοσυστήματα (III): 
το εργοστάσιο "κύτταρο" 
Η πρόοδος το)ν βιοεπιστημο'νν και της βιοτεχνολογίας διανοίγει λαμπρές προοπτικές για τη βιομηχανία. Για να 
δοθεί η δυνατότητα στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να τις αξιοποιήσουν στην εσοπερική αγορά στο πλαίσιο της 
εφαρμογής των πολιτικών της Ένωσης, π.χ. στους τομείς της υγείας και του περιβάλλοντος, στόχος της δράσης 
αυτής είναι η ανάπτυξη πολυεπιστημονικών τεχνολογιών, βασιζόμενοι στην εκμετάλλευση τονν ιδιοτήτονν της 
ζο'κτας ύλης (μικροοργανισμοί, φυτά και ζοχι) σε κυτταρικό και υποκυτταρικό επίπεδο, με απώτερο σκοπό, 
ειδικό, την ανάπτυξη νέοτν αντιβιοτικών και αντικαρκινικοί ουσιών, τεχνικο')ν βιολογικής επεξεργασίας 
αποβλήτων ή νέων βιολογικών τεχνικών για τη γεωργική βιομηχανία τροφίμου. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Το 1995, η βιοτεχνολογία απέδωσε 280 νέα μόρια με θεραπευτικές ιδιότητες. Η ευρωπαϊκή 
αγορά των προϊόντων που παράγονται με βιοτεχνολογικές μεθόδους αυξήθηκε το 1995 κατά 30% και 
Επεξηγηματική επιλογή αιτιολογικοί στοιχείων με βάση τις τρεις κατηγορίες κριτηρίοτν: κοινωνικά 
αιτήματα, οικονομικές και τεχνολογικές προοπτικές, ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. 
11 
υπολογίζεται ότι θα φθάσει τα 100 δις ECU το 2000. Η βιοτεχνολογία είναι ένας τομέας δραστηριότητας που 
τοποθετείται στο σημείο τομής πολλών επιστημονικών κλάδων αι τεχνολογιών και στον οποίο οι εξελίξεις είναι 
απόρροια του συνδυασμού διαφόρων ειδικοτήτων και γνώσεων, που είναι πιο εύκολο να συνενωθούν στο 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο τομέας αυτός διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στη βιομηχανική πολιτική της Ένωσης και 
πρέπει να αντιμετωπίζεται με σφαιρική προσέγγιση, η οποία θα καλύπτει ταυτόχρονα τις βιομηχανικές, 
ερευνητικές, περιβαλλοντικές και λοιπές πτυχές. 
Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα 
διαχείριση και ποιότητα των υδάτων 2_ 1 
Καθώς το νερό έγινε πλέον σπάνιος πόρος με απειλούμενη ποιότητα, η διαχείριση του πρέπει να είναι όσο το 
δυνατόν πιο ορθολογική. Η δράση αυτή, που τοποθετείται στο σημείο τομής, της αγροτικής, της 
περιβαλλοντικής και της περιφερειακής πολιτικής έχει ως στόχο την παραγωγή των απαραίτητων για το σκοπό 
αυτό γνώσεων και τεχνολογιών προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες των νοικοκυριών, της βιομηχανίας και 
της γεωργίας. Ως παραδείγματα θεματικών πεδίων για τη δράση αυτή αναφέρονται κατά πρώτο λόγο οι 
τεχνολογίες επεξεργασίας και εξυγίανσης, οι τεχνολογίες ελέγχου της ποιότητας των υδροφόρων οριζόντων και 
των επιφανειακών υδάτων, τα συστήματα παρακολούθησης, συναγερμού και επικοινωνιών, οι τεχνολογίες 
ρύθμισης των αποθεμάτων, οι τεχνολογίες για τις άγονες και ημιάγονες περιοχές. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Το 20% των επιφανειακών υδάτων της Ένωσης απειλούνται από τη ρύπανση ενώ σε 
ποσοστό άνω του 60% των αγροτικών γαιών, η περιεκτικότητα λιπασμάτων και γεωργικών φαρμάκων θεωρείται 
ανησυχητική για την ποιότητα των παρακείμενων υδάτων. Οι δαπάνες για εξοπλισμό και υπηρεσίες υδάτων στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπεται ότι θα υπερβαίνουν τα 30 δις ECU το 2000. Το νερό είναι ένας πόρος στον οποίο 
δεν υπάρχει αυτάρκεια στο επίπεδο της Ένωσης, δεδομένου ότι οι εφοδιασμός πολλών κρατών μελών εξαρτάται 
σε ποσοστό άνω του 50% από άλλες χώρες. Το πρόβλημα της ποιότητας του κατέχει καίρια θέση στην πολιτική 
της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος. 
Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (V): 
αλληλεπιδράσεις μεταξύ υγείας και περιβάλλοντος | 
Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος μπορεί να έχει σοβαρές δυσμενείς επιπτο'ισεις στην υγεία. Η δράση αυτή 
φιλοδοξεί να συμβάλει στον περιορισμό τους, με αφετηρία τη διαλεύκανση τοτν μηχανισμοί τους. Καλύπτοντας 
ειδικότερα επιδημιολογικές μελέτες και εργασίες ανάπτυξης νέο>ν μεθόδων διάγνοοσης και πρόληψης καθο>ς και 
τεχνικό'™ για τον περιορισμό τονν οχλήσεονν και στενά συνδεδεμένη με τους στόχους της περιβαλλοντικής 
πολιτικής της Ένοχιης, η δράση θα έχει ως αντικείμενο, π.χ., την επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τοιν 
βαρέων μετάλλων και τοξικών ουσιών και της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην υγεία, τις συνέπειες το>ν 
οχλήσεο>ν στους εργασιακούς χώρους καθο')ς και τις επιπτοκτεις των κλιματολογικοί αλλαγοιν στη δημόσια 
υγεία. 
Αιτιολογικά στοχεία: Το 13% των περιστατικών άσθματος και το 15% των παθήσεων που χαρακτηρίζονται από 
απόφραξη των αναπνευστικών οδών τα οποία εμφανίζονται στους αστικούς πληθυσμούς της Ευρώπης, ενδέχεται 
να συνδέονται με την έκθεση στη ρύπανση των πόλεων. Η πρόοδος που έχει σημειωθεί όσον αφορά τις γνώσεις 
μας για τις επιπτώσεις των βαρέων μετάλλων (για παράδειγμα του μολύβδου) στην υγεία είναι σε μεγάλο βαθμό 
απόρροια επιδημιολογικών συγκρίσεων σε ευρωπαϊκή κλίμακα Οι νομοθετικές ρυθμίσεις που θεσπίζονται στο 
επίπεδο της Ένωσης για την πυρηνική και τη βιομηχανική ασφάλεια και την ασφάλεια των προϊόντων οικιακής 
χρήσεως πρέπει να στηρίζονται σε αντικειμενικές επιστημονικές βάσεις. 
Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (VI): 
ένας νέος αγροτικός και θαλάσιος χώρος 
12 
Μείζονες τομείς οικονομικής δραστηριότητας στις αγροτικές και παράκτιες περιοχές, η γε<οργία και η αλιεία 
πρόκειται να υποστούν βαθιές αλλαγές. Με την προοπτική αυτή, το αντικείμενο είναι η κινητοποίηση τοτν 
απαραίτητο™ γνώσεοτν και τεχνολογιών για την εφαρμογή πρωτοποριακό'™ μοντέλων παραγο)γής και 
εκμετάλλευσης, προσαρμοσμένων στους νέους προσανατολισμούς της κοινής αγροτικής και της κοινής 
αλιευτικής πολιτικής, παρέχοντας ταυτόχρονα επιστημονικές βάσεις για τις κοινοτικές νομοθετικές ρυθμίσεις. 
Μεταξύ των πεδίων που θα καλύπτει αυτή η δράση συγκαταλέγονται κατά προτεραιότητα: τα νέα συστήματα 
παραγοτγής και εκμετάλλευσης το™ γεο^ργικο'™, δασικό'™ και αλιευτικοί πόρο™, στα οποία λαμβάνονται υπόψη η 
αποδοτικότητα, η αειφόρος διαχείριση των πόρο™, η ποιότητα τονν προϊόντων και η απασχόληση, οι χρήσεις τοιν 
προϊόντα™ της γεο>ργίας και της αλιείας για άλλους σκοπούς πλην της διατροφής, οι μέθοδοι ελέγχου, η 
εκπόνηση νέα™ μοντέλα™ αειφόρου ανάπτυξης τοτν αγροτικοί και παράκτιο™ περιοχών με γνο>μονα την 
αξιοποίηση των ιδιαίτερο™ δυνατότητα™ κάθε περιφέρειας, τη διαφοροποίηση τα™ δραστηριότητος και των 
χρήσεο™ της γης και τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενο™ πληθυσμών. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Οι αγροτικές περιοχές καταλαμβάνουν το 80% του εδάφους της Ένωσης ενώ στον κλάδο 
της γεωργίας λειτουργούν περί τα 7 εκατ. εκμεταλλεύσεις που απασχολούν 14 εκατ. άτομα Στον κλάδο της 
αλιείας ^τουργούν περίπου 70.000 επιχειρήσεις (κυρίως MME) με συνολικό κύκλο εργασιών περίπου 20 δις 
ECU. Η αγροτική και η αλιευτική πολιτική είναι πλήρως ενοποιημένες στο επίπεδο της Ένωσης και απορροφούν 
το μισό του κοινοτικού προϋπολογισμού. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή των περιφερειών 
επιβεβαίωσαν πρόσφατα τη βούληση να δοθούν στις αγροτικές περιοχές τα μέσα που τους χρειάζονται για να 
εκπληρώσουν το ρόλο τους στην επικράτεια και στην οικονομία της Ένωσης. 
• Γενικές δραστηριότητες ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών και βασικής έρευνας 
Οι εργασίες θα επικεντρο)θούν στα ακόλουθα πεδία προτεραιότητας: 
έρευνες για την υποστήριξη του αγώνα κατά των ασθενειο'™ και άλλο™ προβλημάτο™ υγείας που 
συνδέονται με την ηλικία (π.χ. νόσος του Alzheimer), κατά το™ εκφυλιστικό'™ νόσο™ (π.χ. 
καρκίνος και διαβήτης), κατά των ασθενειών που έχουν γενετική αιτιολογία και των σπανίων 
ασθενειών· έρευνες για τα γονιδιώματα, νευροεπιστήμες· 
έρευνες γαι την υποστήριξη της βελτίωσης των συστημάτο™ υγείας, της ενίσχυσης της ασφάλειας 
στους εργασιακούς χώρους και της καταπολέμησης το™ προβλημάτων δημοσίας υγείας που 
συνδέονται με τα ναρκωτικά· βιοδεοντολογία· 
έρευνες για την υποστήριξη της αντιμετώπισης των σοβαρό'™ φυσικών και τεχνολογικό'™ 
κίνδυνο™ (κυρίοχ; της "πλανητικής αλλαγής"): πρόγνοχτη, πρόληψη, εκτίμηση το™ επιπτώσεο™ και 
μετριασμός το™ συνεπειών· έρευνες με θέμα τις επιπτώσεις των περιβαλλοντικών αλλαγών στην 
οικονομία, στην κοινο™ία και στην απασχόληση υπό το πρίσμα της αειφόρου ανάπτυξης· 
εργασίες για την ανάπτυξη βασικών τεχνολογιών γεωσκόπησης με δορυφόρους με σκοπό την 
παρακολούθηση του περιβάλλοντος και τη διαχείριση των φυσικών πόρων· 
• Στήριξη των υποδομών έρευνας: 
υποστήριξη της καλύτερης δυνατής χρήσης σε ευρο>παϊκή κλίμακα το™ βάσεο™ δεδομένο™ και 
το™ σύλλογο'™ γενετικού υλικού, το™ κέντρο™ κλινικό'™ δόκιμο'™, το™ εγκαταστάσεο™ θαλάσσιο™ 
ερευνών και το™ κέντρο™ υπολογιστούν για τη μελέτη του κλίματος. 
(Hi) Συνεχτίαηση των συστάσεων που διατυπώθηκαν ιιετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης 
13 
Ορισμένες από τις συστάσεις τα™ επίτροπο'™ αξιολόγησης το™ προγράμματα™ που καλύπτουν ιοης 
συγκεκριμένους τομείς: 
στενότερη σύνδεση των κλάδων χρηστών με τη βιομηχανία (Βιοτεχνολογία)· 
πληρέστερη συνεκτίμηση της αρχής της αειφορίας και των προβληματισμών τα™ καταναλοπών 
(Γεοοργία και Αλιεία)· 
εντονότερος προσανατολισμός τα™ δράσεων προς την κάλυψη τα™ αναγκών των χρηστών και 
στενότερη συνάρτηση τους με βραχυπρόθεσμους και μεσοπρόθεσμους πολιτικούς στόχους 
(Περιβάλλον). 
14 
2.2 Ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας 
Η γέννηση της κοινωνίας της πληροφορίας μπορεί να συνεισφέρει αποφασιστικά στην 
ανάκαμψη της οικονομίας και στην ανάδειξη νέων μορφών απασχόλησης στην Ένωση: η 
ανάπτυξη των τεχνολογιών των πληροφοριών και επικοινωνιών και οι εφαρμογές τους θα 
οδηγήσουν στη δημιουργία πολλών χιλιάδων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη. 
Αντιμέτωπη με τον εντεινόμενο διεθνή ανταγωνισμό κα εφόσον ενδιαφέρεται να 
εκμεταλλευθεί την πολιτιστική ποικιλομορφία που είναι ο πλούτος της, η Ένωση οφείλει 
να αναπτύξει τις τεχνολογίες εκείνες που θα της επιτρέψουν να εφαρμόσει ένα πρωτότυπο 
και φιλικό προς τον πολίτη μοντέλο κοινωνίας της πληροφορίας. 
Η κοινωνία της πληροφορίας επιφέρει ριζικές αλλαγές στη βιομηχανία και στην κοινωνία: 
η εγκαθίδρυση της προσφέρει στους πολίτες και στις επιχειρήσεις πολλαπλές δυνατότητες 
άσκησης νέων δραστηριοτήτων στους τομείς του εμπορίου, της εργασίας, των μεταφορών 
της παιδείας, της υγείας καθώς και στον πολιτιστικό τομέα. Ταυτόχρονα, οι τεχνολογίες 
που συνδέονται με την κοινωνία της πληροφορίας διεισδύουν σε όλους τους τομείς της 
κοινωνίας. Οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις τους εκτείνονται πολύ πέραν των 
βιομηχανιών που παράγουν τον εξοπλισμό και τις υπηρεσίες πληροφοριών και 
επικοινωνιών. Οι τεχνολογίες που συνδέονται με την κοινωνία της πληροφορίας έχουν στο 
σύνολο τους ουσιαστική συνεισφορά στις κεντρικές δράσεις των δύο άλλων θεματικών 
προγραμμάτων. 
0) Γενικοί στόγοι του προγράμματος 
Το δυναμικό της κοινωνίας της πληροφορίας δεν είναι δυνατόν να αξιοποιηθεί πλήρως με τα 
σημερινά συστήματα και τεχνολογίες. Η συνεχής πρόοδος των βασικών τεχνολογιών, όπως η 
μικροηλεκτρονική, καθορίζει όλες τις εφαρμογές. Απαιτείται συνεχής προσπάθεια έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και εφαρμογής των αναπτυσσόμενων τεχνολογιών, η οποία 
επιβάλλει την κατάρτιση ενός ενιαίου και ολοκληρωμένου προγράμματος, συνδεδεμένου με 
τις πολιτικές της Ένωσης. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να αποσκοπεί στο να διευκολύνει 
την εκμετάλλευση των προϊόντων, το)ν υπηρεσιών και των τεχνικών μεθόδων που αποδίδουν 
ως αποτέλεσμα οι τεχνολογίες της κοινωνίας της πληροφορίας, κατά τρόπον ώστε να 
συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων των πολιτικών της Ένωσης: 
δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των 
επιχειρήσεων· 
προωθώντας την ανάπτυξη νέων αγορών και υπηρεσιών γενικού ενδιαφέροντος και 
ενισχύοντας το ρόλο των πολιτών στην κοινωνία· 
καθιστώντας την Ευρώπη πιο ελκυστική ως τόπο επενδύσεων, έρευνας και 
καινοτομίας και ενισχύοντας τις επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις της Ένωσης, 
με στόχο την αύξηση της συνολικής ανταγωνιστικότητας. 
15 
Απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό ενός τέτοιου 
προγράμματος είναι να συνεκτιμηθούν, με γνώμονα πάντοτε τη σχέση κόστους -
αποτελεσματικότητας, οι σχετικές με την πρόσβαση και τη διαλειτουργικοτητα ανάγκες σε 
όλα τα επίπεδα, από τις τεχνολογίες και τα τεχνικά μέσα μέχρι τα συστήματα και τις 
εφαρμογές. 
Στον καθορισμό της δομής του προγράμματος πρέπει να ληφθούν υπόψη: 
οι δεσμοί μεταξύ εφαρμογών και τεχνολογιών, ο>στε να αντικατοπτρίζεται η σύνθετη 
δυναμική της καινοτομίας, που είναι απόρροια της ζήτησης και κατευθύνεται από την 
τεχνολογία, καθώς και ο ρόλος των εφαρμογών για την καθοδήγηση και τον έλεγχο της 
καταλληλότητας της έρευνας και για την προώθηση της εισαγωγής των τεχνολογιών, 
με την ενθάρρυνση της σύζευξης του χρήστη με τον προηθευτή, που βρίσκεται στον 
πυρήνα της καινοτομίας· 
οι ανάγκες διεπιστημονικότητας. 
Στο πλαίσιο αυτό, η δομή θα βελτιστοποιηθεί με τη συνένωση των εφαρμογών και των 
τεχνολογιών που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη συνάφεια ή τη στενότερη αλληλεξάρτηση, και με 
το συνδυασμό της έρευνας με την εφαρμογή των τεχνολογιών, ώστε να μεγιστοποιηθεί η 
αποτελεσματικότητα και να ελαχιστοποιηθούν οι ανάγκες συντονισμού. Η θεώρηση αυτή 
οδηγεί σε ένα πρόγραμμα αποτελούμενο από τέσσερις, στενά συντονισμένες κεντρικές 
δράσεις, υποστηριζόμενες από ένα σύνολο δραστηριοτήτων βασικής έρευνας. 
(ii) Επιστημονικοί και τεννολονικοί στόγοι 
• Κεντρικές δράσεις 
Κοινωνία της πληροφορίας (Ι): 
υπηρεσίες για τους πολίτες 
Οι τεχνολογίες της κοιναΜας της πληροφορίας πρέπει να ανταποκριθούν στις προσδοκίες και τις απαιτήσεις 
τα™ χρηστά'™ και των καταναλωτα™ και στην ανάγκη να τους παρέχουν πρόσβαση, με το χαμηλότερο δυνατό 
κόστος, σε υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος με υψηλή ποιότητα. Η δράση αυτή θα δίνει το προβάδισμα στη 
διαλειτουργικοτητα τα™ εφαρμογών και θα καλύπτει κατά προτεραιότητα τους εξής τομείς: εκπαίδευση και 
επαγγελματική κατάρτιση, υγεία και τρίτη ηλικία, δημόσια διοίκηση, περιβάλλον και μεταφορές, θα δοθεί 
ιδιαίτερη έμφαση στην ολοκλήρωση των νέα™ εφαρμογών και στον έλεγχο της καταλληλότητας τους σε ψηφιακές 
τοποθεσίες, πόλεις ή περιφέρειες. Στον τομέα της εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, θα δοθεί έμφαση 
στη χρήση τα™ εφαρμογα'™ πολυμέσων, στις νέες μεθόδους διδασκαλίας με τη βοήθεια της προσομοίαισης και της 
εικονικής πραγματικότητας καθώς και στην ανάπτυξη συστήματα™ ιατρικής πληροφορικής, προστατευμένα™ 
δικτύα™ υγείας υψηλής ταχύτητας, διεπαφών προηγμένης τεχνολογίας και τηλεσυστημάτα™ για την επανένταξη 
των ηλικια>μένα™ και τα™ ατόμα™ με ειδικές ανάγκες στην κοινωνική ζωή. 
Οι δημόσιες υπηρεσίες θα μπορούσαν να διευκολυνθούν στα καθήκοντα τους με την καλύτερη πρόσβαση των 
πολιτών και τα™ επιχειρήσεα™ στις υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος με τη βοήθεια εφαρμογών για την 
"κυβέρνηση σε απευθείας σύνδεση". Στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος, θα δοθεί προτεραιότητα 
στην ανάπτυξη συστημάτων τηλεματικής για παρακολούθηση, ανάλυση και συναγερμό, προοριζόμενα τόσο για 
τους αρμόδιους όσο και για τους πολίτες. Τέλος, ο τομέας των μεταφορών αναμένεται να επαχρεληθεί 
16 
από την ανάπτυξη συστήματα™ τηλεματικής προηγμένης τεχνολογίας που είναι απαραίτητα για τη διαχείριση 
και τις τηλεύπηρεσίες. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Όλεςοιχώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν την πρόκληση της βελτίωσης της 
ποιότητας του γενικού ενδιαφέροντος υπηρεσιών τους με ταυτόχρονο έλεγχο των δαπανών. Επιπλέον, η είσοδος 
της κοινωνίας της πληροφορίας στους ανωτέρω κλάδους παρέχει τεράστιες προοπτικές για τη βιομηχανία και την 
απασχόληση. Ο αριθμός των συνδεδεμένων με ηλεκτρονικά δίκτυα πληροφοριών νοικοκυριών αναμένεται να 
τριπλασιαστεί μεταξύ του 1996 και του τέλους του αιώνα, φθάνοντας συνολικά τα 100 εκατομμύρια το 2000, από 
τα οποία 30 εκατομμύρια στην Ευρώπη. Η αγορά των εφαρμογών της κοινωνίας της πληροφορίας υπολογίζεται 
ότι θα φθάνει μετά από μία δεκαετία σε πολλές δεκάδες δις ECU ετησίως, π.χ. 15 δις για τις εφαρμογές στην υγεία, 
10 δις για τις εφαρμογές στην εκπαίδευση και κατάρτιση, 8 δις μόνον για τις εφαρμογές της τηλεματικής στην 
οδική κυκλοφορία, 5 δις για το περιβάλλον. Οι τομείς εφαρμογής της κοινωνίας της πληροφορίας είναι φύσει 
διακρατικοί και αποτελούν αντικείμενο πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανάληψη δραστηριοτήτων σε 
ευρίοπαϊκό επίπεδο παρέχει τη δυνατότητα συμβολής στον απαραίτητο εκσυγχρονισμό των συγκεκριμένων 
κλάδων, εξασφάλισης της διαλειτουργικότητας των υπηρεσιών και της συμβατότητας των εξοπλισμών και 
αξιοποίησης της γλωσσικής και πολιτιστικής ποικιλομορφίας της Ευρώπης. 
Κοινωνία της πληροφορίας II: ηλεκτρονικές εμπορικές συναλλαγές και νέες μέθοδοι 
εργασίας 
Η εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς και η οικονομική και νομισματική ένα)ση αποτελούν σημαντικότατα 
επιτεύγματα της Ευρα>παϊκής Ένακτης. Σκοπός της δράσης αυτής είναι να συντελέσει στην αποτελεσματική 
λειτουργία τους, και να βοηθήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ιδίως τις MME, να ενταχθούν καλύτερα στην 
παγκόσμια οικονομία. Η εν λόγα) δράση θα εστιαστεί ειδικότερα στην προώθηση της αύξησης της 
αποδοτικότητας του εμπορίου προϊόντων και υπηρεσιών. Μεταξύ των θεμάτα™ που θα καλύπτει η δράση αυτή 
συγκαταλέγονται: τα συστήματα διαχείρισης για τους προμηθευτές και τους καταναλωτές, η ασφάλεια τα™ 
πληροφορία™ και τα™ δικτύων, τα τεχνικά μέσα για την πιστοποίηση της γνησιότητας και την προστασία τα™ 
δικαια)μάτα™ πνευματικής ιδιοκτησίας και της ακεραιότητας του περιεχομένου καθώς και τα διαλειτουργικά 
συστήματα πλήρωμα'™, οι μέθοδοι ελαστικής, κινητής εργασίας και τηλεργασίας τόσο για τους εργαζομένους όσο 
και για τη συλλογική και ομαδική εργασία. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Υπολογίζεται ότι το 2005 το ένα τρίτο των παγκόσμιων τραπεζικών συναλλαγών θα 
πραγματοποιούνται με ηλεκτρονική μορφή. Ο αριθμός των "τηλεργαζομένων "στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
αναμένεται να φθάσει το 2000 τα 10 εκατομμύρια άτομα ενώ σχεδόν το 40% των επιχειρήσεων θα χρησιμοποιούν 
τις ηλεκτρονικές εμπορικές συναλλαγές. Η ευρωπαϊκή αγορά των εμπορικών υπηρεσιών τηλεματικής 
προβλέπεται ότι θα ανέρχεται το 2004 σε 11 δις ECU Οι αλλαγές που προκαλούν οι τεχνολογίες πληροφοριών 
και επικοινωνία'™ στον τρόπο εργασίας και στις συναλλαγές συνήθως υπερβαίνουν κατά πολύ τη βαθμίδα της 
επιχείρησης, του βιομηχανικού κλάδου ή του κλάδου υπηρεσιών ή ακόμη και το επίπεδο της εθνικής οικονομίας-
είναι πλανητικής κλίμακας και απαιτούν δράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να αξιοποιήσει η Ένωση τη 
θέση της ως πρώτης αγοράς στον κόσμο. 
Κοινωνία της πληροφορίας III: το περιεχόμενο των πολυμέσων | 
Η ανάπτυξη της δημιουργικότητας και η επέκταση της χρήσης του περιεχομένου πολυμέσων είναι δύο βασικοί 
παράγοντες για την πλήρη άνθηση της κοινωνίας της πληροφορίας και συμβάλλουν στην προώθηση της 
γλα>σσικής και πολιτιστικής ποικιλομορφίας. Η δράση αυτή αποσκοπεί στην ανάπτυξη νέων μορφών 
περιεχομένου και εργαλεία™ για τη διάταξη και την επεξεργασία του. Οι δραστηριότητες θα έχουν τρεις κύριους 
άξονες: τις διαλογικές ηλεκτρονικές εκδόσεις, με νέες μεθόδους δημιουργίας και διάρθραχτης τα™ εκδόσεα™ και 
εξατομικευμένης διάδοσης τα™ πληροφοριών, και την πρόσβαση στο περιεχόμενο πολιτιστικού χαρακτήρα, π.χ. 
17 
μέσω των ηλεκτρονικών βιβλιοθηκών και τα™ εικονικά™ μουσεία™· τις νέες γλαχκτικές τεχνολογίες, που 
συντελούν στο να γίνουν πιο εύχρηστα τα συστήματα πληροφοριών και επικοινωνία™· τις προηγμένες 
τεχνολογίες προσπέλασης, διαλογής και ανάλυσης των πληροφορία™, που συμβάλλουν στον έλεγχο της έκρηξης 
το™ πληροφοριών και διευκολύνουν τη χρήση του περιεχομένου πολυμέσων, ειδικότερα στα συστήματα 
γεωγραφικοί™ και στατιστικών πληροφοριών. 
18 
Αιτιολογικά στοιχεία: Ο ετήσιος κύκλος εργασιών των βιομηχανιών που έχουν σχέση με το περιεχόμενο των 
συστημάτων και δικτύον πληροφοριών και επικοινωνιών στην Ευρα)παϊκή Ένωση ανέρχεται σε 150 δις ECU. Ο 
κλάδος αυτός απασχολεί 2,1 εκατομμύρια εργαζομένους σε πλήρη απασχόληση, τη δε επόμενΐ) δεκαετία 
αναμένεται να δημιουργηθούν ένα εκατομμύριο πρόσθετες θέσεις εργασίας. Παρά το γεγονός ότι το σύνολο 
σχεδόν του περιεχομένου που κυκλοφορεί στο Internet είναι διατυπωμένο στην αγγλική γλώσσα, το 50% των 
σημερινών χρηστών αυτού του δικτύου δεν έχουν την αγγλική ως μητρική γλώσσα. Η αξιοποίηση της ευρωπαϊκής 
πολιτιστικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πολιτικής που εφαρμόζει η 
ΕυραΜαϊκή Έντυση στους τομείς της εκπαίδευσης, πον οπτικοακουστικώνμέσο>ν και του πολιτισμού. 
| Κοινωνία της πληροφορίας IV: απαραίτητες τεχνολογίες και υποδομές || 
Για να εγκαθιδρυθεί η κοινωνία της πληροφορίας σε ευρωπαϊκή κλίμακα, πρέπει να προωθηθεί η υπεροχή στις 
τεχνολογίες που αποτελούν τα καθοριστικά στοιχεία της, να επιταχυνθεί ο ρυθμός εισαγα)γής τους στην 
πρακτική και να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής τους. Μεταξύ των τεχνολογιών αυτών συγκαταλέγονται: οι 
τεχνολογίες υπολογιστών, επικοινωνιών και δικτύων, όπου συμπεριλαμβάνονται οι αρχιτεκτονικές, τα 
πρωτόκολλα και οι μεθοδολογίες, καθώς και η εφαρμογή και η καθιέρωση τους, οι τεχνολογίες και η μηχανική 
λογισμικού και συστήματα™, οι κινητές και προσα)πικες επικοινωνίες, ιδία>ς δε οι δορυφορικές υπηρεσίες, οι 
διεπαφές που βασίζονται στη χρήση των διαφόρων αισθήσεων, τα περιφερειακά, π.χ. επίπεδη οθόνη, τα 
μικροσυστήματα, η μικροηλεκτρονική (τεχνολογίες, ειδίκευση, εξοπλισμοί και υλικά που είναι απαραίτητα για 
το σχεδιασμό κυκλα>μάτα™ και την ανάπτυξη εφαρμογών). 
Αιτιολογικά στοιχεία: Μεταξύ των ετών 1994 και 1995, η παγκόσμια αγορά των τεχνολογιών της κοινωνίας της 
πληροφορίας αυξήθηκε κατά 11%, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο τομέα οικονομικής δραστικότητας. Η 
αγορά αυτή ανερχόταν το 1995 σε 304 δις ECU. Οι επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη και για υποδομές 
υπολογίζεται ότι θα υπερβαίνουν τα 20 δις ECU μέχρι το 1998. Το 40-50% περίπου του κόστους ενός σι)γχρονου 
αεροσκάφους συνδέεται με το υλικό και το λογισμικό ηλεκτρονικής αεροναυτικής. Περισσότερο από το 15% του 
κόστους ενός αυτοκινήτου συνδέεται με τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό του. 
• Γενικές δραστηριότητες ανάπτυξης τεχνολογίας πολλαπλών εφαρμογών και βασικής έρευνας 
Εργασίες ενταγμένες σε μια "οραματιστική" προοπτική συνδεδεμένες με όλες τις κεντρικές δράσεις και 
προοριζόμενες να διασφαλίσουν τη διατήρηση της ροής ιδεών από τα εργαστήρια προς τη βιομηχανία. 
Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στα ακολούθα πεδία προτεραιότητας: 
τεχνολογίες αναπαράστασης, δημιουργίας και επεξεργασίας τα™ γνώσεα™· 
τεχνολογίες προσομοίαχτης και απεικόνισης σε πραγματικό χρόνο και μεγάλη κλίμακα και τεχνολογίες 
εικονικής πραγματικότητας· 
κβαντική, φαπονική και βιοηλεκτρονική τεχνολογία και τεχνολογίες ολοκλήρα>σης σε πολύ μεγάλη 
κλίμακα, υπολογιστές εξαιρετικά υψηλών επιδόσεα™ και υπερνοήμονα δίκτυα. 
Στήριξη των υποδομών της έρευνας 
στήριξη προηγμένα™ ηλεκτρονικών δικτύων υψηλής ταχύτητας για την έρευνα. Τα δίκτυα αυτά θα 
εξυπηρετούσαν όλα τα προγράμματα. 
19 
(Hi) Συνεκτίμηση των συστάσεων που διατυπώθηκαν ιιετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών α£ιολόγηση€ 
Ορισμένες από τις συστάσεις τα™ επιτροπών αξιολόγησης των προγραμμάτων που καλύπτουν τους 
συγκεριμένους τομείς: 
συγχώνευση των τριών προγραμμάτων που καλύπτουν τις εφαρμογές της τηλεματικής, τις 
προηγμένες τεχνολογίες επικοινωνιών και τις τεχνολογίες πληροφοριών σε ένα ενιαίο πρόγραμμα 
(κοινό συμπέρασμα των επιτροπών αξιολόγησης των ανωτέρω τριών προγράμματα™)· 
επικέντρωση των εργασιών που έχουν ως θέμα την τηλεματική στους ανερχόμενους κλάδους και 
στους κλάδους που παρουσιάζουν ιδιαίτερο οικονομικό και κοινωνικό ενδιαφέρον, όπως εκείνοι που 
συνδέονται με την κοινα>νία της πληροφορίας (Εφαρμογές της Τηλεματικής)· 
ένταση της υποστήριξης της ανάπτυξης διαλογικών υπηρεσιών πολυμέσα™ (Προηγμένες τεχνολογίες 
επικοινατνια'™). 
20 
2.3 Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης 
Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και η εφαρμογή ενός μοντέλου 
αειφόρου ανάπτυξης αποτελούν δύο αλληλοσυμπληρούμενους και αδιαίρετους στόχους 
για την Ένωση: τα ανταγωνιστικά προϊόντα και διεργασίες στην αγορά του μέλλοντος θα 
είναι και "καθαρά" και νοήμονα. 
Η ανάπτυξη, η εξέλιξη, η διάδοση και η εφαρμογή των απαραίτητων για το σκοπό αυτό 
γνώσεων και τεχνολογιών έχουν καίρια σημασία για την άσκηση τόσο της βιομηχανικής 
πολιτικής της Ένωσης όσο και της πολιτικής της σε πολλούς άλλους τομείς κυρίως των 
μεταφορών και της ενέργειας 
Ο στόχος της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης πρέπει επίσης να 
επεκταθεί στον αστικό χώρο, που αποτελεί το πλαίσιο ζωής και δραστηριότητας της 
πλειονότητας των ευρωπαίων πολιτών. 
(i) Γενικοί στόγοι του προγράμματος 
Παραγωγή των γνώσεων και των τεχνολογιών που μπορούν να συμβάλουν στη μεγαλύτερη 
αύξηση και στη δημιουργία νέων Θέσεων εργασίας στην Ευρώπη, διευκολύνοντας την 
ανάπτυξη: 
"καθαρών" και "νοημόνων" βιομηχανικών προϊόντων και διεργασιών για να αυξηθεί η 
ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας τα οποία θα επιτρέψουν στις 
επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν τις αναγκαίες προσαρμογές των δραστηριοτήτων 
τους· 
οικονομικά αποδοτικών, ασφαλών και φιλικών προς το περιβάλλον συστημάτων 
μεταφορών· 
ενεργειακών συστημάτων και υπηρεσιών που θα εγγυώνται την ασφάλεια του 
εφοδιασμού και τη βιώσιμη εκμετάλλευση· 
(Η) Επιστημονικοί και τεγνολονικοί στόγοι 
* Κεντρικές δράσεις 
Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (Ι): 
προϊόντα, διεργασίες, οργάνωση 
Για να προα)θήσουν τις εμπορικές θέσεις τους, καθώς βρίσκονται αντιμέτα)πες με έναν ολοένα σκληρότερο 
διεθνή ανταγα™ισμό, η ευρωπαϊκή βιομηχανία και οι ευραχπαϊκές επιχειρήσεις πρέπει να είναι σε θέση να 
διαθέτουν στην αγορά καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες και να αναπτύξουν νέες μεθόδους παραγα)γής και 
κατασκευής. Η προσπάθεια θα έχει α)ς αντικείμενο τη μελέτη, την ανάπτυξη και την ολοκλήρα)ση νέα™ 
τεχνολογιών 
21 
σχεδιασμού, κατασκευής, ελέγχου και παραγαη/ής: μικρομηχανική και μικροσυστήματα, εφαρμογές τα™ 
τεχνολογία'™ της κοινίονίας της πληροφορίας για "νοήμονα" κατασκευή, που περιλαμβάνουν τα ευέλικτα 
συστήματα εργαστηρία™ και ευέλικτα συστήματα διαχείρισης της αλυσίδας ειροδιασμού, τα ενσα>ματα)μενα 
συστήματα και τις τηλεύπηρεσίες εκμετάλλευσης και συντήρησης καθώς και τις τεχνολογίες προσομοία)σης και 
συλλογικής εργασίας, τεχνολογίες για τον περιορισμό της σπατάλης πόρα™ και τα™ απόβλητα™, την 
ανακύκλαχτη τα™ απόβλητα™ και την παραγαιγή καθαρά'™ προϊόντα™ με βάση την έννοια της "ανάλυσης του 
κύκλου ζατής", νέες μέθοδοι οργάνακιης της παραγαηης και της εργασίας και εκμετάλλευσης τα™ ειδικά'™ 
ικανότητα™. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Η αγορά των βιομηχανικών προϊόντων και των συνδεόμενων με αυτά υπηρεσιών στην 
Ένωση εκτιμάται σε 4.500 δις ECU ετησίως. Στον κλάδο αυτό αναπτύσσουν δραστηριότητα 2 εκατομμύρια 
επιχειρήσεις (το 99% με λιγότερους από 500 υπαλλήλους) που απασχολούν 40 εκατομμύρια άτομα. Η αγορά των 
προϊόντων προστασίας του περιβάλλοντος προβλέπεται να αυξηθεί κατά 50 έως 100% μέχρι το 2000. Η χρήση 
των ευέλικτων συστημάτων παραγωγής και των καθαρών διεργασιών ενδέχεται να οδηγήσει τελικά σε μείωση 
κατά 50% τόσο της κατανάλωσης ενέργειας από τη βιομηχανία όσο και του χρόνου που απαιτείται για την 
κυκλοφορία των προϊόντων στην αγορά Πέραν του επιμερισμού του κόστους, η διεξαγωγή συλλογικής έρευνας 
διευκολύνει την εκπόνηση και την έγκριση των προτύπων που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία της εσωτερικής 
αγοράς. 
Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (II): 
αειφόρος κινητικότητα και συνδυασμός μεταφορικών μέσων 
Σε ένα ολοκληρα>μένο ευρα>παϊκύ χώρο είναι βέβαιο ότι θα αυξηθεί σημαντικά η διακίνηση επιβατών και 
εμπορεύματα™. Η κινητικότητα αυτή πρέπει να μπορεί να εξασφαλιστεί με αποτελεσματικά μέσα και χαιρίς 
ζημίες στο περιβάλλον, με περιορισμό του κόστους που έχουν κυρία)ς η κυκλοφοριακή συμφόρηση και τα 
ατυχήματα. Η δράση αυτή, που τοποθετείται στο σημείο τομής της πολιτικής στους τομείς τα™ μεταφορών και 
του περιβάλλοντος και της περιφερειακής πολιτικής, επιδιώκεται να συμβάλλει στον αναπέρα) σκοπό, 
υποβοηθατντας την εγκατάσταση σε ευρωπαϊκή κλίμακα ενός συστήματος νοημόνων και διαλειτουργικών 
μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων - χερσαίων, αεροπορικών και θαλάσσιων - με μεγάλο βαθμό 
συνδυασμού μεταφορικών μέσων. Αυτό προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη συστημάτων ορθολογικής 
διαχείρισης των μεταφορών, όπου συμπεριλαμβάνεται η δεύτερη γενεά συστήματα™ πλοήγησης και εντοπισμού 
της θέσης με δορυφόρο· έρευνα με αντικείμενο την υποδομή, τη δυνατότητα πρόσβασης και την ενοποίηση των 
πολιτικών στους τομείς της χα)ροταξίας και των μεταφορών την κατάστραχτη κοινα™ικοοικονομικών σεναρίων. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Η ζήτηση στις εσωτερικές εμπορευματικές μεταφορές στην Ένωση διπλασιάστηκε μεταξύ 
των ετών 1975 και 1995 και είναι πιθανόν να διπλασιαστεί και πάλι μέχρι το 2025. Το κόστος της συμφόρησης της 
οδικής κυκλοφορίας για την Ένωση ανέρχεται σε 120 δις ECU ετησίως ενώ το συνολικό ύι/>ος του εξωτερικού 
κόστους των μεταφορίόν υπολογίζεται σε 250 δις ECU. Η ανάπτυξη ενός συστήματος συνδυασμένων μεταφορών, 
καθώς συνδέεται στενά με την πολιτική για τα μεγάλα διευραιπαϊκά δίκτυα μεταφορών, που η Ένωση έθεσε σε 
εφαρμογή ως συνέχεια στο Πράσινο Βιβλίο με τίτλο "Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση", έχει 
επομένως εξ ορισμού νόημα μόνον μέσα σε μία ευρτνπαϊκή προοπτική. 
Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (III): 
νέες προοπτικές για την αεροδιαστημική 
———————————————.—————^——— ——— — 
22 
Η αεροδιαστημική είναι ένας από τους τομείς όπου η ευροοπαϊκη βιομηχανία προβάλλεται με τη μεγαλύτερη 
επιτυχία και αποτελεί μείζονα εξαγατγικό πόλο της Έναχτης. Σκοπός της δράσης αυτής είναι να βοηθήσει την 
Ένακτη να διατηρήσει και να ενισχύσει τη θέση της στο συγκεκριμένο τομέα, ελέγχοντας περισσότερο τις 
προηγμένες τεχνολογίες. Το αντικείμενο της δράσης θα μπορούσε να καλύπτει, ειδικότερα, νέες τεχνολογίες 
ολοκληρωμένου σχεδιασμού και κατασκευής καθώς και νέες τεχνολογίες περιορισμού της ενεργειακής 
κατανάλακτης, των εκπομπών και του θορύβου για διάφορους τύπους αεροσκαφών, συμπεριλαμβανομένων των 
σχετικών έργων επίδειξης, και μελέτες τεχνολογικής και οικονομικής σκοπιμότητας για τα αεροσκάφη νέας 
γενεάς. 
23 
Αιτιολογικά στοιχεία: Η εναέρια κυκλοφορία υπολογίζεται ότι θα διπλασιαστεί μέχρι το 2000 ενώ, την ίδια 
περίοδο, αναμένεται να κατασκευαστούν 15.000 νέα αεροσκάφη. Τα 2/3 της παραγωγής της ευρωπαϊκής 
αεροδιαστημικής βιομηχανίας εξάγονται και οι επιδόσεις της εξαρτώνται άμεσα από την ποιότητα και την 
ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις άρχισαν να κατακτούν νέες αγορές όταν 
συνεργάστηκαν για τηνπαραγίιϊγή του Airbus, πριν από 25 έτη. Η παρατηρούμενη σήμερα προσέγγιση μεταξύ των 
αμερικανικών επιχειρήσεων του κλάδου της αεροδιαστημικής, που στη χώρα αυτή δέχεται σημαντικές κρατικές 
ενισχύσεις, πρέπει να παρακινήσει τους ευρωπαίους να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τις επενδύσεις τους yta 
έρευνα στο συγκεκριμένο κλάδο. 
Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (IV): 
τεχνολογίες της θάλασσας 
Η θάλασσα, που περιβάλλει πανταχόθεν την ευρωπαϊκή ήπειρο και έχει διαδραματίσει ζαπικό ρόλο στην ιστορία 
της, αποτελεί για την Ένακτη εστία μεγάλων οικονομικών, κοινα™ικών και τεχνολογικών συμφέροντα™. Η δράση 
αυτή έχει ακ; στόχο την ανάπτυξη και την ολοκλήρακτη τα™ γναχίεα™ και τα™ ειδικά'™ τεχνολογία'™ που θα 
επιτρέψουν στην Έναχιη να εκμεταλλευθεί πλήρως τους πόρους της, στηρίζοντας μια πραγματική "ευραιπαϊκή 
πολιτική για τη θάλασσα". Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στις τεχνολογίες που απαιτούνται για την ενίσχυση 
της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε όλο το φάσμα των σχετικών κλάδων: τεχνολογίες για τη ναυπήγηση 
ασφαλών, αποδοτικών και φιλικών προς το περιβάλλον πλοία™ προηγμένης τεχνολογίας, για τη χρήση της 
θάλασσας α>ς οικονομικής οδού μεταφοράς εμπορεύματα™ και επιβατών (λιμενική υποδομή προηγμένης 
τεχνολογίας, περιφερειακά συστήματα θαλάσσια™ μεταφορών) και για την ορθολογική και αειφόρο 
εκμετάλλευση της αχ; πηγής ενέργειας και ορυκτών πόρα™ (τεχνολογίες εγκαταστάσεα™ ανοικτής θάλασσας και 
υποβρύχιες τεχνολογίες). 
Αιτιολογικά στοιχεία: Η Ευρίοπαϊκή Ένωση διαθέτει 90.000 χιλιόμετρα ακτών ενώ το 47% των κατοίκων της 
ζουν σε απόσταση μικρότερη από 50 χιλιόμετρα από τη θάλασσα. Το 90% του εξωτερικού εμπορίου της Ένωσης 
διεξάγεται δια θαλάσσης. Ένα ποσοστό 3 έως 5% του ΑΕΠ της Ένωσης προέρχεται άμεσα από τις βιομηχανίες 
και τις υπηρεσίες που συνδέονται με τη θάλασσα ενώ στον κλάδο της ναυτιλίας απασχολούνται περισσότερα από 
2,5 εκατομμύρια άτομα στην Ένωση. Η θάλασσα τοποθετείται στο σημείο τομής της βιομηχανικής, της 
περιβαλλοντικής, της αλιευτικής πολιτικής, της πολιτικής στον τομέα της έρευνας και της ενεργειακής πολιτικής 
της Ένωσης και αποτελεί αντικείμενο πολλών διεθνών συμφωνιών, των οποίων η Ένωση είναι συμβαλλόμενο 
μέρος. 
Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (V): 
ενεργειακά συστήματα και υπηρεσίες προηγμένης τεχνολογίας 
Η αναμενόμενη αύξηση τα™ αναγκών της σε ενέργεια και η επιβεβλημένη κάλυψη τους χωρίς κινδύνους για το 
περιβάλλον αποτελούν μεγάλη πρόκληση για την Ένωση. Η δράση αυτή, ιδιαίτερα προσανατολισμένη στις 
απαιτήσεις της αγοράς, αποσκοπεί στο να την βοηθήσει να αντιμετωπίσει την πρόκληση αυτή με την ανάπτυξη 
και την τελειοποίηση ενεργειακών συστημάτων και υπηρεσιών προηγμένης τεχνολογίας αποδοτικών τόσο από 
πλευράς παραγατγής όσο και κατανάλωσης, που επιτρέπουν να περιοριστούν σημαντικά οι εκπομπές C02 και 
άλλα™ θερμοκηπιακών αερία™. Οι εργασίες θα έχουν ως αντικείμενο τις νέες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 
και την εισαγα)γή τους σε αποκεντρωμένα συστήματα, τις τεχνολογίες αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας, τις 
καθαρές τεχνολογίες χρήσης των ορυκτών καύσιμα™ και τις τεχνολογίες ορθολογικής χρήσης της ενέργειας, τις 
τεχνολογίες εκμετάλλευσης της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης (ειδικότερα στο πλαίσιο του ερευνητικού 
έργου για το διεθνή πειραματικό αντιδραστήρα ITER), τη μελέτη τα™ αλληλεπιδράσεα™ μεταξύ οικονομίας, 
περιβάλλοντος και ενέργειας. 
24 
Αιτιολογικά στοιχεία: Η συνολική κατανάλωση ενέργειας στην Ευρώπη υπολογίζεται ότι θα αυξηθεί κατά 20% 
μέχρι το 2020 με αποτέλεσμα, αν δεν ληφθούν ιδιαίτερα μέτρα, οι συνακόλουθες εκπομπές C02. να αυξηθούν κατά 
14%. Η παγκόσμια αγορά των ενεργειακών τεχνολγιών αναμένεται να υπερβαίνει σε λίγα χρόνια τα 800 δις ECU 
ετησύος. Στο Πράσινο Βιβλίο της για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η Επιτροπή προτείνει να τεθεί ως στόχος ο 
διπλασιασμός του μεριδίου των σχετικών τεχνολογιών στο συνολικό εφοδιασμό της Ένωσης σε ενέργεια, ώστε να 
φθάσει το 12% το 2005. Η ενεργειακή πολιτική της Ένωσης στηρίζεται στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας 
και στη διατήρηση μιας πολυμερούς τεχνολογικής δυναμικότητας, που είναι ευκολότερο να αναπτυχθεί με 
συνεργασία σε ευρωπαϊκή κλίμακα 
25 
Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (VI): 
η πόλη του μέλλοντος 
Το αστικό περιβάλλον, πλαίσιο της δραστηριότητας των περισσότερα™ ευρωπαία™, συγκεντρώνει τον κύριο 
όγκο τα™ νέα™ εξελίξεα™ στην οικονομία και στην κοινα)νία αλλά και οξύνει τα προβλήματα που αυτές 
δημιουργούν. Για την αρμονική ανάπτυξη του πρέπει να υιοθετηθούν σφαιρικές και νεαπεριστικές προσεγγίσεις, 
βασισμένες σε προηγμένα μοντέλα οργάναχίης των πόλεων, που συνδυάζουν τα μνημεία του παρελθόντος (π.χ. 
πολιτιστική κληρονομιά), την αποκατάσταση των κοινα)νικών ισορροπιών (π.χ. ασφαλέστερες πόλεις) και τη 
μετάβαση προς μια οικονομία "προστιθέμενης αξίας". Η προσπάθεια θα καλύπτει κατά προτεραιότητα, τις 
τεχνολογίες ολοκληρωμένης διαχείρισης των μεταφορών (πρβλ. κεντρική δράση "αειφόρος κινητικότητα και 
συνδυασμός μεταφορικών μέσα™"), της ενέργειας (ειδικότερα στα κτίρια) (πρβλ. κεντρική δράση "ενεργειακά 
συστήματα και υπηρεσίες προηγμένης τεχνολογίας"), τις τεχνολογίες οικονομικών και αειφόρα™ κατασκευών 
καθώς και τις τεχνολογίες που απαιτούνται για την κατασκευή ενεργειακά αποδοτικών, καθαρών, ασφαλών και 
νοήμονα™ αυτοκίνητα™ (π.χ. αυτοκίνητα με μηδενικές εκπομπές) και την επίδειξη τους σε αστικές περιοχές. 
Αιτιολογικά στοιχεία: Σήμερα, το 80% των ευρωπαίων ζουν στις πόλεις, όπου συγκεντρώνεται και το 
μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας των κρατών μελών. Το κόστος από τη φθορά της ευρωπα ϊκής 
πολιτιστικής κληρονομιάς υπολογίζεται ότι υπερβαίνει τα 14 δις ECU ετησίως. Οι πόλεις διαδραμάτισαν 
πρωτεύοντα ρόλο στην ιστορία της Ευρώπης, σήμερα δε, συνεισφέρουν ουσιαστικά στην ευρωπαϊκή ενοποίηση με 
την εγκατάσταση δικτύων συνεργασίας και ανταλλαγών μεταξύ περιφερειακών μητροπόλεων (Ευρωμητροπύλεις, 
Ευρωπόλεις κ λπ.). 
• Γενικές δραστηριότητες ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών και βασικής έρευνας 
Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας: 
έρευνες για την υποστήριξη της ανάπτυξης νέα™ υλικών για τη βιομηχανία και τα™ διεργασιών 
παραγατγής τους: υλικά ανθεκτικά σε υψηλές θερμοκρασίες π.χ. (για την παραγατγή ενέργειας και 
τους κινητήρες), ελαφρά υλικά (για τις μεταφορές και τις κατασκευές) λειτουργικά υλικά 
(οπτικοηλεκτρονικά υλικά, βιοϋλικά, αισθητήρες) ειδικά μελετημένα για να διευκολύνεται η 
ανακύκλαχτή τους, νέα υλικά και τεχνολογίες παραγα)γτ|ς στους κλάδους του άνθρακα και του 
χάλυβα · 
προανταγατνιστική έρευνα για την υποστήριξη της τυποποίησης και της καταστολής της απάτης 
καθαχ; και της ποιότητας των προϊόντα™ και υπηρεσιών (όπου συμπεριλαμβάνεται η ανάπτυξη 
οργάνα™ μετρήσεα™ μεγάλης ακρίβειας)· 
έρευνες για την υποστήριξη της ασφάλειας στον πυρηνικό τομέα: εργασίες με αντικείμενο τον 
κύκλο του πυρηνικού καυσίμου και την αποθήκευση και επεξεργασία των πυρηνικών απόβλητα™, 
τον έλεγχο των σχάσιμων υλικών και τις επιδράσεις των ακτινοβολιών καθώς και για την 
υποστήριξη της ανάπτυξης νέων τύπων εγγενώς ασφαλών συστήματα™· 
• Στήριξη των υποδομών της έρευνας: 
Με την προοπτική της αυξανόμενης ένταξης στο πρόγραμμα-πλαίσιο τα™ δραστηριότητα™ που 
αναλαμβάνονται σήμερα βάσει της συνθήκης ΕΚΑΧ η οποία παύει να ισχύει το 2002. 
26 
υποστήριξη της καλύτερης δυνατής χρήσης σε ευραπιαϊκή κλίμακα τα™ κέντρα™ υπολογιστών για τη 
βιομηχανική έρευνα, τα™ αεροδυναμικών σήραγγα™, τα™ εξειδικευμένα™ βάσεα™ δεδομένα™, τα™ 
εργαστήρια™ δοκιμών και αναλύσεων κ.λπ. 
27 
(Hi) Συνεκτίμηση των συστάσεων που διατυπώθηκαν μετά την ολοκλήρωση των διαδιχασιο'ιν αξιολόγησης 
Ι Ορισμένες από τις συστάσεις των επιτροπών αξιολόγησης των προγραμμάτων που καλύπτουν τους 
συγκεκριμένους τομείς: 
εφαρμογή μιας προσέγγισης που συνδυάζει την "κατακόρυφη" επικέντραχτη σε περιορισμένο αριθμό 
θεμάτων εφαρμοσμένης έρευνας και την "οριζόντια" υποστήριξη των βασικών τεχνολογιών 
(Βιομηχανικές τεχνολογίες)· 
ακριβέστερος προσανατολισμός των δράσεων στις ανάγκες των χρηστών και τις εφαρμογές (Μη 
πυρηνικές μορφές ενέργειας)· 
διατήρηση σαχπής αναλογίας μεταξύ της τεχνολογικής έρευνας και της έρευνας με αντικείμενο την 
πολιτική στον τομέα τα™ μεταφορά'™ (Μεταφορές). 
28 
2.4 Εδραίωση του ρόλου της ευρωπαϊκής έρευνας στο διεθνή χώρο 
Σε ένα κόσμο που χαρακτηρίζεται από την ολοένα εντεινόμενη παγκοσμιοποίηση της 
οικονομίας των προβλημάτων και των διακυδευόμενων συμφερόντων, η διεθνής 
συνεργασία αποτελεί πλέον σημαντική συνιστώσα της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
στον τομέα της έρευνας 
Η συνεργασία αυτή μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην εφαρμογή της εξωτερικής 
πολιτικής της Ένωσης πρωτίστως έναντι των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης των οποίων 
προετοιμάζεται η προσχώρηση, και να προβάλει την εικόνα της στη διεθνή σκηνή 
Η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία αναμένεται επίσης να βοηθήσει την Ένωση 
να δημιουργήσει βιομηχανικές συνεργασίες και να κατακτήσει νέες αγορές 
(i) Γενικοί στόχοι του προγράμματος 
Το πρόγραμμα έχει τους ακόλουθους γενικούς στόχους, που θα επιδιωχθούν στο πλαίσιο της 
εφαρμογής της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης και με την προοπτική της διεύρυνσης της 
με την προσχώρηση νέων κρατών μελών: 
προό)θηση της επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ οργανισμών και 
ερευνητών τρίτων χωρών και της Ένωσης σε τομείς ποτ) μπορούν να αποδο'χτουν 
ουσιαστικά οφέλη, ισόρροπα κατανεμημένα μεταξύ των δύο πλευρών (συνεργασίες 
προς "αμοιβαίο όφελος")· 
διευκόλυνση της πρόσβασης των ευρωπαϊκών εργαστηρίων και επιχειρήσεων σε 
ειδικές επιστημονικές γνώσεις που προκύπτουν εκτός της Ένωσης και εξυπηρετούν τα 
συμφέροντα της· 
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και της παρουσίας της 
στις νέες αγορές και παροχή συνδρομής στους ευρωπαϊκούς ερευνητικούς κύκλους 
για να ενημερωθούν σχετικά με τη δυναμικότητα, τις δραστηριότητες και τςι 
προτεραιότητες της έρευνας που διεξάγεται εκτός Ένωσης. 
(ii) Ειδικοί στόγοι 
Η πολιτική της Ένωσης στον τομέα της διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής 
συνεργασίας ασκείται υπό το διπλό πρίσμα της σύμπραξης και του ανταγωνισμού. Η 
συνεργασία με τις διάφορες ομάδες χωρών στηρίζεται στη θεμελιώδη αρχή του αμοιβαίου 
οφέλους και υλοποιείται βάσει ορισμένων ειδικών στόχων: 
29 
Συvδεδεuέvεc χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης: προετοιμασία της 
προσχώρησης των χωρών αυτών στην Ένωση, με την παροχή συνδρομής προκειμένου 
να διατηρήσουν και να ενισχύσουν την ερευνητική δυναμικότητα τους και να τη 
χρησιμοποιήσουν για την κάλυψη των οικονομικών και κοινωνικών αναγκών τους· 
Τσίτες χώρες της Μεσογείου: συμβολή στην ανάπτυξη της επιστημονικής και 
τεχνολογικής συνεργασίας για την υποστήριξη της Ευρωμεσογειακής Εταιρικής 
Συνεργασίας· συμβολή στην ανάκαμψη της οικονομίας, στην κοινωνική πρόοδο και 
στην ανάπτυξη νέων αγορών στις χώρες αυτές· 
Μη συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης: παροχή συνδρομής 
στις χώρες αυτές για να σταθεροποιήσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους που 
απασχολείται στην έρευνα και να κινητοποιήσουν τις επιστημονικές και τεχνολογικές 
ικανότητες τους με σκοπό την οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη· 
Νέα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης: σταθεροποίηση του 
ανθρώπινου δυναμικού που διαθέτει η έρευνα στις χώρες αυτές και παροχή 
συνδρομής για να χρησιμοποιηθούν τα μέσα της έρευνας για τον εκσυγχρονισμό της 
οικονομίας τους και την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν στους τομείς 
του περιβάλλοντος, της υγείας και της πυρηνικής ασφάλειας· 
Βιομηχανικές χώρες: παροχή στους ευρωπαίους ερευνητές πρόσβασης στις γνώσεις 
και στην τεχνογνωσία αυτών των χωρών για να ανέλθει το επίπεδο των 
δραστηριοτήτων τους· 
Χώρες με "ανεργόιιενη οικονομία"': ανάπτυξη της επιστημονικής και τεχνολογικής 
συνεργασίας που θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να έχουν ευκολότερη 
πρόσβαση στις ταχέως αναπτυσσόμενες αυτές αγορές· 
Αναπτυσσόμενες χώρες: σύνδεση των ερευνητών των χωρών αυτών με την παραγωγή 
των ειδικών επιστημονικών γνώσεων και κατάλληλων τεχνολογιών που μπορούν να 
συμβάλουν στην επίλυση των αναπτυξιακών προβλημάτων τους. 
Οι δραστηριότητες διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας θα λάβουν δύο 
μορφές, ανάλογα με την ύπαρξη ή μη συμφωνιών συνεργασίας και το περιεχόμενο τους: 
συμμετοχή οργανισμών από τρίτες χώρες στα υπόλοιπα προγράμματα, αφενός, και 
δραστηριότητες του ίδιου του προγράμματος διεθνούς συνεργασίας, αφετέρου. Καθεμία από 
τις ανωτέρω δύο γενικές κατηγορίες θα περιλαμβάνει διάφορους τύπου συνεργασίας, που θα 
διακρίνονται από τις καλυπτόμενες χώρες, το είδος των δραστηριοτήτων και τις πηγές 
χρηματοδότησης. 
• Συμμετοχή οργανισμών τρίτων χωρών στα προγράμματα: 
Διακρίνονται τέσσερις ειδικές περιπτώσεις: 
Πλήρης σύνδεση ιιε το ποόνοαιιμα-πλαίσιο (όσες από τις χώρες που έχουν 
υποβάλει αίτηση προσχώρησης επιλέγουν αυτή τη δυνατότητα7, κυρίως ΧΚΑΕ, 
Εναλλακτική δυνατότητα είναι η συμμετοχή "κατά πρόγραμμα" 
30 
ο 
τρίτες χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, Ισραήλ ): συμμετοχή με 
τους ίδιους όρους όπως τα κράτη μέλη, ενώ οι κανόνες συμμετοχής των ΧΚΑΕ 
θα καθοριστούν μελλοντικά. Η συμμετοχή αυτή, ωστόσο, θα μπορούσε να 
στηριχθεί χρηματοδοτικά από το ταμείο τεχνικής συνδρομής για τις ΧΚΑΕ, 
PHARE, με βάση τον κανονισμό λειτουργείας του· 
Συμμετοχή τρίτων χωρών στα προγράμιιατα στα οποία έχουν δικαίωμα 
συμμετοχής βάσει διμερών ή πολυμερών συμφωνιών συνεργασίας (ορισμένες 
τρίτες βιομηχανικές χώρες και χώρες με "ανερχόμενη οικονομία"). Συμμετοχή με 
το σύστημα "κατ" έργο" (χωρίς χρηματοδότηση του εταίρου της τρίτης χώρας από 
το πρόγραμμα-πλαίσιο. Θα εφαρμοστούν μέτρα για τη βλετίωση της πρόσβασης 
των χωρών με "ανερχόμενη οικονομία" στο πρόγραμμα-πλαίσιο· 
Συμιχετοχή τρίτων χωρών στα ποονράμιιατα στα οποία έχουν δικαίωμα 
συμιιετοχής χωρίς να έχει συναφθεί ειδική συμφωνία συνεργασίας (κυρίως μη 
συνδεδεμένες με το πρόγραμμα-πλαίσιο ΧΚΑΕ, ευρωπαϊκά νέα ανεξάρτητα 
κράτη, τρίτες χώρες της Μεσογείου). Η συμμετοχή αυτή με το σύστημα "κατ' 
έργο", που δικαιολογείται στο πλαίσιο του εντατικού πολιτικού διαλόγου, 
χρηματοδοτείται κατ' αρχήν από την εκάστοτε τρίτη χώρα. Θα μπορούσαν 
πάντως και στην περίπτωση αυτή να διερευνηθούν οι δυνατότητες 
χρηματοδότησης από τα ταμεία τεχνικής συνδρομής PHARE, TACIS (για τα νέα 
ανεξάρτητα κράτη) και MEDA για τις τρίτες χώρες της Μεσογείου· 
Συμμετοχή σε έργα, στα οποία είναι προς το συμφέρον της Ένωσης να 
συμμετέχουν εταίροι από τρίτες χώρες (οποιεσδήποτε), χρηματοδοτούμενη από 
την τρίτη χώρα και, σε ορισμένες, απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις, από το 
εκάστοτε θεματικό πρόγραμμα. 
Δραστηριότητες του ίδιου του προγράμματος διεθνούς συνεργασίας: 
Θα αναλυθούν τρεις κατηγορίες δραστηριοτήτων: 
Ειδικές δραστηριότητες συνεργασίας με ορισμένες ομάδες χωρών (μη 
συνδεδεμένες με το πρόγραμμα-πλαίσιο ΧΚΑΕ, νέα ανεξάρτητα κράτη, τρίτες 
χώρες της Μεσογείου, αναπτυσσόμενες χώρες και χώρες με "ανερχόμενη 
οικονομία"). Λόγω του ότι οι δραστηριότητες αυτές συνδέονται με πολύ ειδικά 
προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συγκεκριμένες χώρες (π.χ. στους τομείς της 
υγείας και του περιβάλλοντος) και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν να υπαχθούν 
σε άλλα προγράμματα, θα χρηματοδοτηθούν από το πρόγραμμα διεθνούς 
συνεργασίας· 
Κατάρτιση των ερευνητών: θα καθιερωθεί ένα σύστημα υποτροφιών που θα 
παρέχει τη δυνατότητα σε νέους ερευνητές από τρίτες χώρες να φιλοξενηθούν σε 
ευρωπαϊκά εργαστήρια για να συμμετάσχουν σε έργα του προγράμματος-
πλαισίου. Το σύστημα αυτό θα χρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα διεθνούς 
συνεργασίας, όπως και το σύστημα υποτροφιών για τη μετεκπαίδευση νέων 
ευρωπαίων ερευνητών στην Ιαπωνία και στη Νότια Κορέα* 
Εφόσον, όπα>ς προβλέπεται, η συμφαννία σύνδεσης με το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο ανανεα)θεί και για το 
5ο. 
31 
Συντονισμός με τη δράση COST και την πρωτοβουλία EUREKA καθώς και, μι-
άλλους ευρωπαϊκούς οργανισμούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας 
(π.χ. CERN, ESA, EMBL, FES). 
32 
(iii) Συνεκτίμηση των συστάσεων που διατυπώθηκαν ιιετά την ολοκλιίοωστι των 
διαδικασιών αξιολόγησης 
Ορισμένες από τις συστάσεις της επιτροπής αξιολόγησης του προγράμματος που καλύπτει 
το συγκεκριμένο τομέα (Διεθνής συνεργασία): 
με βάση το συνδυασμό του προγράμματος διεθνούς συνεργασίας με τα ταμεία 
συνδρομής PHARE και TACIS, ενίσχυση των μέτρων που έχουν ληφθεί για να 
βοηθήσουν τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τα νέα 
ανεξάρτητα κράτη να αναδιαρθρώσουν το σύστημα της έρευνας και να το 
χρησιμοποιήσουν για την κάλυψη των οικονομικών και κοινωνικών αναγκών τους· 
μεγαλύτερη προτεραιότητα στην τεχνολογική συνεργασία με τις χώρες με 
'ανερχόμενη οικονομία". 
33 
2.5 Καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME 
Η καινοτομία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας 
Για να είναι σε θέση η ευρωπαϊκή έρευνα να ασκήσει την πλήρη επιρροή της στην 
οικονομική ανάπτυξη και στην απασχόληση και να αποδώσει πρακτικά αποτελέσματα 
καθώς και οικονομικώς προσοδοφόρα και κοινωνικώς αποδεκτά επιτεύγματα, πρέπει να 
συγκροτηθούν μηχανισμοί προώθησης της καινοτομίας εκμετάλλευσης των 
αποτελεσμάτων της επιστημονικής προσπάθειας και παροχής κινήτρων για την ίδρυση 
καινοτόμων επιχειρήσεων. 
Φορείς και, ταυτόχρονα, βασικοί συντελεστές της καινοτομίας οι MME, που 
εξασφαλίζουν το 66% των θέσεων εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει να μπορούν 
να έχουν ευχερή πρόσβαση στις προηγμένες τεχνολογίες που τους χρειάζονται καθώς και 
στις δυνατότητες που παρέχουν τα ερευνητικά προγράμματα της Ένωσης 
(i) Γενικοί στόγοι του προγράμματος 
Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος είναι οι εξής: 
βελτίωση το)ν οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων των ερευνητικών έργων που 
καλύπτονται από τα προγράμματα της Ένωσης με την ενίσχυση το>ν μέτρων που 
επιτρέπουν να εξασφαλιστεί η καλύτερη εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων τους 
καθώς και η μεταφορά και η διάδοση τοον αναπτυσσόμενων τεχνολογιών 
διευκόλυνση της πρόσβασης των οργανισμών που συμμετέχουν στα προγράμματα και, 
ειδικότερα, των MME στις πηγές χρηματοδότησης της καινοτομίας και της σύστασης 
καινοτόμων επιχειρήσεων (χρηματοοικονομική τεχνική, κεφάλαια υψηλού 
επιχειρηματικού κινδύνου)· 
τόνωση της συμμετοχής των MME στα ερευνητικά προγράμματα της Ένωσης, 
ανεξαρτήτως του εάν πρόκειται για MME που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον 
τομέα της έρευνας και των τεχνολογιών αιχμής ή διαθέτουν ελάχιστη ή καθόλου 
ερευνητική δυναμικότητα ενώ αντιμετωπίζουν σοβαρές τεχνολογικές ανάγκες, 
διευκόλυνση των MME, ιδιαίτερα στις μειονεκτικές περιφέρειες, να ενισχύσουν την 
τεχνολογική ικανότητα τους. 
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι το πραγματικό σημείο συμφόρησης στο ευρωπαϊκό σύστημα 
"έρευνα/ανάπτυξη/καινοτομία" εντοπίζεται στη μετάβαση των αποτελεσμάτων της έρευνας 
στο στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης τους. Κεφάλαια υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου 
υπάρχουν στην Ευρώπη· αντίθετα όμως με ό,τι συμβαίνει π.χ. στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι 
ανεπαρκή και, το κυριότερο, ελάχιστα κινητοποιημένα για τη χρηματοδότηση της 
34 
τεχνολογικής καινοτομίας. Το πρόβλημα υπερβαίνει κατά πολύ τις προοπτικές του 
προγράμματος-πλαισίου. Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της για την τόνωση της 
καινοτομίας, η Επιτροπή θα καταβάλει προσπάθεια για να προωθήσει τη σύσταση μέσων που 
επιτρέπουν να διορθωθεί αυτή η αδυναμία. 
(ii) Ειδικοί στόχοι 
Η δράση της Ένωσης με αντικείμενο την προώθηση της καινοτομίας και την υποστήριξη της 
συμμετοχής των MME στα προγράμματα θα υπάγεται ταυτόχρονα στα διάφορα θεματικά 
προγράμματα και στο ειδικό πρόγραμμα για την καινοτομία και τις MME. Οι στόχοι και οι 
διαδικασίες υλοποίησης των σχετικών δραστηριοτήτων έχουν ως εξής: 
• καινοτομία 
στα διάφορα προγράμματα: 
ενσα)μάτακτη στα έργα, κατά τη "'όιάρκεια ζα)ής" τους, μηχανισμών που διευκολύνουν την 
εκμετάλλευση, τη χρηματοδότηση από ιδιαπικές πηγές και τη μεταφορά τανν αποτελεσμάτανν και 
των τεχνολογιών που προκύπτουν, ταυτόχρονα δε, εγγυώνται την προστασία των κεκτημένατν 
γνακτεοον (αναλύσεις της αξίας, μελέτες αγοράς, κατάρτιση) και οργάναχτη "ομάδα)ν καινοτομία" 
στα προγράμματα για το σκοπό αυτο­
διαχείριση διαρθρωμένων διασυνδέσεαιν με τους οργανισμούς χρηματοδότησης της καινοτομίας 
και στήριξης της σύστασης véarv καινοτόμας επιχειρήσεα)ν, κυρία)ς μέσα) των ευρα)παϊκών 
χρηματοπισταπικών οργανισμών και ταμείων (Ευρα">παϊκό Ταμείο Επενδύσεατν, Ευραιπαϊκή 
Τράπεζα Επενδύσεων, Eurotech Capital)· 
διαχείριση ειδικών για κάθε ερευνητικό πρόγραμμα δικτύατν υποστήριξης της καινοτομίας και 
δημιουργία δικτύανν συνεργασίας και ανταλλαγών μεταξύ τατν καινοτόμαιν επιχειρήσεατν στα 
πεδία που καλύπτουν τα προγράμματα. 
στο πρόγραμμα "Καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME": 
ορθολογική οργάνωση και συντονισμός τα>ν δικτύων πληροφόρησης και συνδρομής σχετικά με τις 
δραστηριότητες της Ένωσης στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, όπου 
συμπεριλαμβάνονται ο προσδιορισμός και η διάδοση της καλύτερης πρακτικής για τη μεταφορά 
τεχνολογίας (κοινή δράση καινοτομία/Μ Μ Ε), συντονισμός της εκπόνησης των μελετών και τα>ν 
αναλύσεα)ν ειδικότερα όσον αφορά τις πολιτικές για την καινοτομία· 
συντονισμός της λειτουργίας των "ομάδα)ν καινοτομίας" των προγράμματα^ και της λειτουργίας 
τα)ν διαρθρωμένα>ν διασυνδέσεων με τους οργανισμούς χρηματοδότησης της καινοτομίας και 
στήριξης της σύστασης νέων καινοτόμων επιχειρήσεων, επινόηση και καθορισμός νέα)ν 
μεθοδολογιών για έργα με αντικείμενο τη μεταφορά τεχνολογίας, που συνδυάζουν τις 
τεχνολογικές, τις οικονομικές και κοιναηακές πτυχές της καινοτομίας· 
δημιουργία και ανάπτυξη υπηρεσίας παροχής συνδρομής σε θέματα δικαιώματα™ πνευματικής 
ιδιοκτησίας και πρόσβασης στις ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης, ειδικότερα στα κεφάλαια 
35 
υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου (κοινή δράση καινοτομία/ΜΜΕ). 
MME 
στα διάφορα προγράμματα: 
δραστηριότητες "συλλογικής έρευνας", οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα σε συνδεδεμένες MME 
που δεν διαθέτουν κατάλληλη ερευνητική δυναμικότητα να αναθέτουν σε τρίτους οργανισμούς 
την επίλυση κοινών τεχνολογικών προβλημάτανν-
δραστηριότητες υποστήριξης και ενθάρρυνσης της συμμετοχής τατν MME στα έργα συλλογικής 
έρευνας και σύμπραξης στην έρευνα (π.χ. επιχορηγήσεις διερεύνησης), εγκατάσταση δικτύατν 
πληροφόρησης και συνδρομής σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και συντονισμός των δικτύανν 
αυτάτν. 
στο πρόγραμμα "Καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME" 
διαχείριση μιας "ενιαίας θυρίδας" για όλα τα ερευνητικά προγράμματα, που θα λειτουργεί στις 
Υπηρεσίες της Επιτροπής (ειδικά για τις προτάσεις έργατν που πρόκειται να εκτελεσθούν από 
MME). 
(iii) Συνεκτίμηση των συστάσεων που διατυπώθηκαν μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης 
Ορισμένες από τις συστάσεις της επιτροπής αξιολόγησης του προγράμματος που καλύπτει το συγκεκριμένο 
τομέα (Διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτα)ν): 
ενίσχυση του ρόλου της πολιτικής για την καινοτομία στην υλοποίηση τατν ερευνητικών 
δραστηριότητας της Έναχιης-
μεγαλύτερη έμφαση στην καινοτομία στα ίδια τα "θεματικά" προγράμματα, ενώ το πρόγραμμα για 
την καινοτομία θα πρέπει να συμβάλλει στη βελτιστοποίηση τα>ν δραστηριότητας τα>ν επιμέρους 
προγραμμάτων· 
καλύτερος συντονισμός των αναλαμβανομένων δράσεων με τις υπόλοιπες πολιτικές και Υπηρεσίες 
της Επιτροπής που συνδέονται με την καινοτομία. 
36 
2.6 Αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού 
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Ευρώπης στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας 
όπως άλλωστε και σε πολλούς άλλους είναι το ανθρώπινο δυναμικό ^ç το ποιοτικό 
επίπεδο των ερευνητών, των μηχανικών και των τεχνικών της 
Εν όψει της σοβαρότητας των προβλέψιμων αναγκών, το δυναμικό αυτό πρέπει να 
διαφυλαχθεί, να αυξηθεί και να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Ταυτόχρονα, 
η Ενωση οφείλει να συμβάλει στην προβολή της ευρωπαϊκής επιστημονικής και 
τεχνολογικής αριστείας 
Για να προσδιοριστούν ακριβέστερα οι σημερινές και μελλοντικές τάσεις και ανάκγες-
οικονομικές και κοινωνικές - της ευρωπαϊκής κοινωνίας είναι επίσης απαραίτητο να 
ενεργοποιηθεί η μακρά παράδοση της Ευρώπης στην έρευνα στις κοινωνικές και 
| οικονομικές επιστήμες με επίκεντρο έναν περιορισμένο αριθμό σημαντικών θεμάτων. 
(ί) Γενικοί στόχοι του ποονοάιιιιατος 
Το πρόγραμμα θα έχει τους εξής γενικούς στόχους: 
συμβολή στη διατήρηση και επαύξηση ανθρώπινου δυναμικού υψηλής ποιότητας στην 
Ευρώπη, με την προώθηση της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών, (και 
προς τη βιομηχανία) καθώς και των καινοτομιών στην εκπαίδευση και κατάρτιση 
(μέθοδοι και τεχνολογίες) με προοπτική τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας· 
συμβολή στη μετατροπή της Ευρώπης σε έναν ελκυστικό τόπο εργασίας για τους 
ερευνητές και επενδύσεων στην έρευνα και προβολή της ευρωπαϊκής έρευνας στο 
διεθνή χώρο· 
ανάπτυξη των γνώσεων που χρειάζονται για την καλύτερη κατανόηση θεμελιωδών 
πτυχών της εξέλιξης της ευρωπαϊκής κοινωνίας και για την άσκηση της επιστημονικής 
και τεχνολογικής πολιτικής καθώς και των υπολοίπων πολιτικών της Ένωσης. 
(ii) Ειδικοί στόγοι 
Το πρόγραμμα θα είναι διαρθρωμένο γύρω από πέντε άξονες: 
37 
Ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού της ευρωπαϊκής έρευνας 
Επιδιώκεται η καθιέρωση: 
δικτύα)ν μετεκπαίδευσης στην έρευνα σε προηγμένους και σε ανερχόμενους τομείς με θέματα της 
απόλυτης επιλογής τονν ερευνητών με έμφαση στην κατάρτιση νέων ερευνητών προ - και 
μεταδιδακτορικού επιπέδου· 
ενός συστήιιατος ευραχπαϊκών υποτροφιών που θα περιλαμβάνει υπoτρoq)ίες "Marie Curie" για 
νέους ερευνητές, χορηγούμενες για τη μελέτη θεμάτα)ν της επιλογής των ερευνητών ως 
συμπλήρωμα των υποτροφιών που προβλέπονται στα ερευνητικά προγράμματα, βιομηχανικές 
υποτροφίες για νέους ή καταξιωμένους ερευνητές και αναπτυξιακές υποτροφίες προοριζόμενες 
να συμβάλουν στην ανάπτυξη ερευνητικής δυναμικότητας υψηλού επιπέδου στις μειονεκτικές 
περιφέρειες της Έναχτης. 
Βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών μεγάλης κλίμακας της έρευνας 
Επιδκοκεται η προώθηση της καλύτερης δυνατής εκμετάλλευσης των υποδομών της έρευνας 
(εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας, δίκτυα, κέντρα αριστείας) στους τομείς που δεν καλύπτονται από τα 
θεματικά προγράμματα (συμπεριλαμβανομένων της νομικής και των οικονομικών και κοινωνικών 
επιστημών) ή προκειμένου για εγκαταστάσεις που δεν έχουν ληφθεί υπόψη στη προγράμματα αυτά. Για 
το σκοπό αυτό προβλέπονται δράσεις διευκόλυνσης της πρόσβασης τα>ν ερευνητών και δικτύακτης 
καθώς και η χρηματοδότηση ερευνητικών έργατν. 
Προβολή της ευρωπαϊκής επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας 
Με αυτή την κατηγορία δραστηριότητας επιδκόκεται να τον<ηθεί η ευρα>παίκή επιστημονική και 
τεχνολογική αριστεία με ανταλλαγές και να αξιοποιηθούν τα επιτεύγματα της ευραυιαϊκής έρευνας. Για 
το σκοπό αυτό προβλέπονται η χρηματοδότηση επιστημονικίον συνεδρία >ν υψηλού επιπέδου, η δικτύα>ση 
ευρα)παίο)ν ερευνητών που εργάζονται εκτός Ευρώπης, τιμητικές διακρίσεις για εξαιρετικές ερευνητικές 
εργασίες καθα'κ; και δράσεις ευαισθητοποίησης του κοινού και ενημέρακτης σχετικά με την έρειινα που 
διεξάγεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω τα>ν ηλεκτρονικών δικτύίον. 
Κοινωνικοοικονομική έρευνα για την εξυπηρέτηση των αναγκών της ευρωπαϊκής κοινωνίας 
Οι δραστηριότητες αυτές θα συμπληρώνουν και θα υποστηρίζουν την κάλυψη των 
κοιναηακοοικονομικών ζητημάτων από τα "θεματικά" προγράμματα. Θα έχουν ως αντικείμενο 
περιορισμένο αριθμό θεμάτων συνδεόμενων με τους στόχους του προγράμματος-πλαισίου. Οι 
προσπάθειες θα επικεντρωθούν πρωτίστως στη μελέτη των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων που έχει 
στην Ευρώπη η ανάπτυξη τατν υπηρεσιών και της "άυλης" οικονομίας, στην ανάλυση των 
αλληλεπιδράσεων μεταξύ τεχνολογικής προόδου, επαγγελματικής κατάρτισης, εργασίας, νομοθετικών 
ρυθμίσεατν και οικονομικής ανταγαηαστικότητας, στην εκπόνηση και επικύρακτη νέατν μοντέλατν 
ανάπτυξης που θα προάγουν την αύξηση, την απασχόληση και την ποιότητα ζίοής. 
Στήριξη της εξέλιξης των επιστημονικών και τεχνολογικών πολιτικών στην Ευρώπη 
Θα εξασφαλιστεί με την συγκρότηση ενός Forum ανταλλαγών με τη μορφή του δικτύου ΕΤΑΝ (European 
Technology Assessment Network), το οποίο θα συνενώνει πολιτικά κέντρα αποφάσεανν και ερευνητές 
ειδικευμένους στην ανάλυση τα>ν πολιτικών επιστήμης και τεχνολογίας, με δραστηριότητες 
τεχνολογικής εποπτείας, προβλέψεα>ν και αξιολόγησης τατν επιστημονικίον και τεχνολογικών επιλογών 
καθώς και με την ανάπτυξη ενός συστήματος στατιστικής και επιστημονικών τεχνολογικών δεικτών και 
δεικτών καινοτομίας. 
38 
(iii) Συνεκτιμτισιι των συστάσεων που διατυπώθηκαν μετά την ολοκλήρωση των 
διαδικασιών αξιολόγησης 
Ι Ορισμένες από τις συστάσεις της επιτροπής αξιολόγησης του προγράμματος που καλύπτει τους 
συγκεκριμένους τομείς: 
σύσταση ειδικού μηχανισμού για την υποστήριξη της μετεκπαίδευσης των ερευνητών στη βιομηχανία 
(Κατάρτιση και κινητικότητα τανν ερευνητών)· 
ενθάρρυνση της εκτέλεσης διεπιστημονικών έργαιν και της συμμετοχής της βιομηχανίας στα δίκτυα 
(Κατάρτιση και κινητικότητα τα>ν ερευνητών)· 
προσανατολισμός τα>ν εργασιών κοιναηακοοικονομικής έρευνας στη μελέτη ενός συνεκτικού συνόλου 
προκλήσεα)ν που αντιμετίηπίζει η Ευρώπη με πολιτική θεώρηση (Στοχοθετημένη 
κοινατνικοοικονομική έρευνα). 
39 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ 
Τα θέματα που αφορούν την εφαρμογή και το νομικό σκέλος των προγραμμάτων θα 
αναλύονται στην επίσημη πρόταση για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο. Εν τούτοις, είναι ήδη 
δυνατόν να παρατεθούν ορισμένα ενδεικτικά στοιχεία, που συμπληρώνουν εκείνα που 
περιείχε το πρώτο έγγραφο εργασίας. 
L ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
1.1 Αύο βασικοί στόχοι: συντονισμός και ευελιξία 
Κύριο χαρακτηριστικό του 5ου προγράμματος-πλαισίου θα πρέπει να είναι η ουσιαστική 
βελτίωση του συντονισμού των προγραμμάτων και της κυκλοφορίας των πληροφοριών και 
των αποτελεσμάτων μεταξύ των διαφόρων δράσεων καθώς και η αύξηση της ευελιξίας και 
της ικανότητας ανταπόκρισης της δράσης της Ένωσης. 
(i) Συντονισμός 
Ο συντονισμός στα διάφορα επίπεδα θα εξασφαλιστεί με μηχανισμούς ενσωματωμένους στα 
προγράμματα: 
Συντονισμός μεταξύ των προγραμμάτων: Θα εξασφαλιστεί κυρίως στο πλαίσιο των κεντρικών δράσεα)ν 
και με τις συντονιστικές δραστηριότητες που προβλέπονται στα "οριζόντια" προγράμματα· 
Συντονισμός μεταξύ των ερευνητικών ποονοαμμάτατν και των υπολοίπων δράσεων της Ένα)σης: Όσον 
αφορά τη διεθνή συνεργασία, θα εξασφαλιστεί στο πλαίσιο της εφαρμογής της πολιτικής εξωτερικών 
σχέσεων μέσα) της σύσφιγξης των δεσμών με τα προγράμματα τεχνικής και οικονομικής συνδρομής 
PHARE, TAOS, MEDA, με το Ευρα)παϊκό Ταμείο Ανάπτυξης και με τη δράση "Αναπτυσσόμενες χώρες 
της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας". Όσον αφορά το συντονισμό με τα Διαρθραπιικά Ταμεία, θα 
συσταθούν κοινά περιφερειακά πλαίσια προβληματισμού και δράσης καθώς και μηχανισμοί στενότερης 
συνάρθρακτης των δύο κατηγοριών δράσεατν με βάση τα συμπεράσματα της ανακοίνα>σης με θέμα 
"Έρευνα και συνοχή", την οποία θα εκδώσει προσεχώς η Επιτροπή. Θα εξασφαλιστεί επίσης στενότερος 
συντονισμός με τα διάφορα προγράμματα και πραιτοβουλίες της Ένίοσης σε συγγενείς τομείς, όπως τα 
προγράμματα SOCRATES και LEONARDO στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης· 
Συντονισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών και τα)ν εθνικών δραστηριοτήτων: Θα εξασφαλιστεί με τις 
κεντρικές δράσεις, που προβλέπεται ότι θα επιτρέψουν τη σύσφιγξη των σχέσεανν με τις πρωτοβουλίες 
και τα προγράμματα που υλοποιούνται σε εθνική κλίμακα στον εκάστοτε τομέα, με τα έργα στήριξης 
των υποδομών της έρευνας, με τη συνεργασία με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά πλαίσια επιστημονικής και 
τεχνολογικής συνεργασίας (π.χ. EUREKA, COST) και οργανισμούς (π.χ. ESA, CERN, EMBL). 
40 
(ϋ) Ευελιξία 
Όπως αναφερόταν στο πρώτο έγγραφο εργασίας και επιβεβαιώνεται από την αξιολόγηση, θα 
πρέπει να αυξηθεί η ευελιξία και η ικανότητα ανταπόκρισης της δράσης της Ένωσης με: 
την τακτική αναπροσαρμογή των προγραμμάτων εργασιών, στην ιδανική περίπτοοση κατ' έτος· 
τη δημιουργία ενός "ελεύθερου χώρου" περιορισμένης έκτασης σε κάθε πρόγραμμα, με προορισμό vit 
διασφαλίσει την πρακτική αξιοποίηση τανν θειορητικών περιθίορύον ευελιξίας. Το ζητούμενο είναι να 
μπορούν να καλυφθούν με τη μικρότερη δυνατή καθυστέρηση οι τυχόν πρώτες ανάγκες που 
εμφανίζονται στον τομέα που καλύπτει ένα δεδομένο πρόγραμμα αλλά δεν είχαν προβλεφθεί ρητά 
(απροσδόκητα επιστημονικά και τεχνολογικά άλματα, προβλήματα που επιβάλλουν άμεση 
κινητοποίηση). Για το σκοπό αυτό, οι πόροι του προγράμματος θα διατεθούν κατά τρόπον ώστε, μέχρι 
τα 2/3 της περιόδου ισχύος του, να παρέχεται η δυνατότητα άμεσης συγκέντρωσης τα)ν πόρων σε ένα 
συγκεκριμένο θέμα. 
1.2 Μέσα εφαοιιονικ 
(i) Η έμμεση δράση 
Η έμμεση δράση της Ένωσης στον τομέα της έρευνας θα εξακολουθήσει να υλοποιείται με τις 
δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, τις συνδυασμένες δράσεις, την στήριξη δικτύων σύμπραξης 
και με συνοδευτικά μέτρα αυστηρά προσαρμοσμένα στους στόχους των προγραμμάτων. 
Οι δράσεις "επιμερισμένης δαπάνης", όπου η Επιτροπή καλύπτει ένα μέρος του κόστους 
ερευνητικών έργων που εκτελούνται από κοινοπραξίες επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και 
ερευνητικών κέντρων, αποτελούν πάντοτε ένα ουσιαστικό μέσο εφαρμογής των 
προγραμμάτων, θα εξεταστεί η δυνατότητα να μεταβάλλονται οι συνεισφορές της Επιτροπής 
ανάλογα με το είδος των δραστηριοτήτων και, συνεπώς, την εγγύτητα της εμπορικής 
εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων, τηρουμένων των διεθνών κανόνων και των διατάξεων 
κοινοτικής πλαισίωσης των κρατικών ενισχύσεων για έρευνα και ανάπτυξη. Η Επιτροπή θα 
λάβει υπόψη στη διαδικασία επιλογής των προτάσεων τις προσπάθειες των εταίρων όσον 
αφορά την έρευνα, τις επενδύσεις και την απασχόληση, τόσο εν γένει όσο και στον τομέα της 
πρότασης τους. 
(ii) Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) 
Ένα δεύτερο μέσο εφαρμογής του 5ου προγράμματος-πλαισίου θα είναι το Κοινό Κέντρο 
Ερευνών. Η υλοποίηση του 5ου προγράμματος.-πλαισίου προϋποθέτει σημαντική και ενεργό 
συνεισφορά εκ μέρους του. Οι σχετικές δραστηριότητες του ΚΚΕρ, που θα οιποτελέσουν 
αντικείμενο δύο ειδικοΥν αποφάσεων, μίας για το σκέλος ΕΚ και μίας για το σκέλος Ευρατόμ, 
θα υπαχθούν κυρίως στα τρία "θεματικά" προγράμματα. 
41 
Το γενικό θέμα αυτών τας δραστηριότητας θα είναι: "Η έρευνα στην υπηρεσία του ατόμου και του πολίτη" 
(υγεία, ασφάλεια, περιβάλλον, προστασία τας καταναλαπών, καταστολή της απάτης). Μεταξύ τας πεδία>ν που 
περικλείει το θέμα αυτό, θα δοθεί έμφαση πρωτίστως στην προκανονιστική έρευνα καθώς και στην πυρηνική 
ασφάλεια (κύκλος του πυρηνικού καυσίμου και έλεγχος τας σχάσιμος υλικών). 
Λαμβανομένων υπόψη όλων τας ανωτέρω προτεραιοτήτων, τα)ν αναγκών στις οποίες ανταποκρίνονται και τα)ν 
χαρακτηριστικά^ και τας ικανότητας του Κέντρου, ο θεσμικός και πρακτικός ρόλος του ΚΚΕρ στην υλοποίηση 
του 5ου προγράμματος-πλαισίου θα είναι τουλάχιστον ανάλογος με εκείνον που διαδραμάτισε στο 4ο 
πρόγραμμα-πλαίσιο. 
Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι των δραστηριότητας του ΚΚΕρ εντοπίζονται γενικά στους τομείς 
όπου απαιτείται ανεξάρτητη και αμερόληπτη ειδίκευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και στους τομείς που 
αντιστοιχούν στους στόχους τος βασικών πολιτικών της Ένωσης. 
Στην επιλογή και τον προσδιορισμό τος δράσεος που θα αναληφθούν θα συνδυαστούν τα στοιχεία της 
συνέχειας και της εξέλιξης: συνέχεια λόγω ορισμένος μόνιμος αναγκών, εξέλιξη για να ληφθούν υπόψη οι νέες 
κατευθύνσεις της πολιτικής της Ένακτης στον τομέα της έρευνας, που συγκεκριμενοποιούνται στο 5ο 
πρόγραμμα-πλαίσιο. 
Παράλληλα, το ΚΚΕρ θα συνεχίσει να ασκεί με ιδιαίτερο ζήλο τις δραστηριότητες που έχει αναλάβει στο 
πλαίσιο μιας προσέγγισης με γνώμονα τον ανταγαςισμό, πλησιάζοντας όσο το δυνατόν περισσότερο τους 
τελικούς χρήστες τος αποτελεσμάτων των ερευνών του, κατά πρώτο λόγο την ευρωπαϊκή βιομηχανία. 
(iii) Άλλα μέσα 
Πέραν των ανωτέρω δύο μεθόδων δράσης, στην εφαρμογή του 5ου προγράμματος-πλαισίου 
θα χρησιμοποιηθούν ή θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και άλλοι μηχανισμοί και μέσα: 
Οι δεσμοί με wv EUREKA και mv COST 
Τα πλαίσια ευρωπαϊκής συνεργασίας COST και EUREKA που καλύπτουν πεδία εκτός ανταγαςισμού 
και πλησιέστερα στην αγορά, αντίστοιχα, είναι αποδεδειγμένης αξίας, λόγο) της ευελιξίας τους και της 
αρχής της ανάληψης δράσης με πραποβουλία τος ενδαφερομένας, στην οποία στηρίζονται. Είναι 
δυνατόν και εξαιρετικά σκόπιμο να συσφιγχθούν οι δεσμοί μεταξύ τος δύο αυτός πλαισίος 
συνεργασίας και των ερευνητικών προγράμματος της Ένα)σης. 
Κατά συνέπεια, θα μελετηθούν και θα προταθούν απλοί και αποτελεσματικοί μηχανισμοί σύνδεσης 
έργων της Ένωσης με τα έργα EUREKA και τις δράσεις COST, με την ευκαιρία της σύμπτο)σης της 
προπαρασκευής του 5ου προγράμματος-πλαισίου με την έναρξη της φαρμογής του τρίτου 
μεσοπρόθεσμου προγράμματος της EUREKA και με την διάσκεψη υπουργών της COST του 1997. 
Με βάση το έγγραφο με τίτλο "Συνεργεία μεταξύ της EUREKA και των προγραμμάτων της Ευρα)παϊκής 
Ένακτης", το οποίο συνέταξε η Ομάδα Ανωτέρου Επιπέδου της EUREKA για τη διάσκεψη υπουργών του 
1997, προβλέπεται ειδικότερα να δημιουργηθεί με σκοπό την άμεση αντίδραση ένα μόνιμο σύστημα 
διαλόγου, που θα επιτρέπει, ήδη από το στάδιο της κατάρτισης τος σχεδίων έργων, τον προσδιορισμό 
των τμημάτων τους που θα μπορούσαν να επιμεριστούν μεταξύ του προγράμματος-πλαισίου της 
Ένωσης και της EUREKA και θα διασφαλίζει τη μεταφορά από το ένα πλαίσιο στο άλλο ανάλογα με την 
πρόοδο τας εργασιών, την παραγα)γή τας αποτελέσματος και την εγγύτητα της εμπορικής 
εκμετάλλευσης τους. 
42 
Η προσέγγιση αυτή προβλέπεται να εφαρμοστεί πρώτα στα έργα μεγάλης κλίμακας τας κεντρικός 
δράσεος. 
Ο γενικός συντονισμός της σύνδεσης με την EUREKA και την COST και ο καθορισμός κοινών 
στρατηγικών πλαισίος θα υπαχθούν στο πρόγραμμα για τη διεθνή συνεργασία. 
Τα άοθοα 130 Κ. 130 Λ και 130 Ν wc Συνθήκης 
Έχει αναφερθεί κατ' επανάληψη η δυνατότητα αξιοποίησης αυτών τος άρθρος ο>ς συμπλήρωμα 
διαφοράς δράσεος του προγράμματος-πλαισίου, κυρίας για την ανάληψη δραστηριότητας που 
παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον μόνο για ορισμένα κράτη μέλη. Η εκμετάλλευση αυτής της 
δυνατότητας προϋποθέτει την ισχυρή βούληση εκ μέρους των κρατών μελών να αναλάβουν τέτοιου 
είδους πρωτοβουλίες. 
Εάν υποτεθεί ότι εκδηλώνεται μία τέτοια βούληση, θα μπορούσε να προγραμματιστεί η ανάληψη μίας ή 
περισσοτέρων δράσεος αυτού του είδους με αφετηρία, π.χ., ορισμένες από τις δραστηριότητες που 
προσδιορίζονται στο παρόν έγγραφο (π.χ. κύρια δράση στον τομέα της αεροδιαστημιής ή 
δραστηριότητες με αντικείμενο το διάστημα). 
Οι λεπτομέρειες της εφαρμογής του 5ου προγράμματος-πλαισίου θα διασαφηνίζονται στην 
επίσημη πρόταση που θα υποβληθεί στα τέλη Μαρτίου καθώς και στην νέα πρόταση για τους 
όρους συμμετοχής στα προγράμματα και διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας 
(εφαρμογή του άρθρου 130 Ι). 
2. ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ 
Οι νομικές πτυχές επίσης θα αναλύονται στην επίσημη πρόταση για το 5ο πρόγραμμα-
πλαίσιο. Στην κατάρτιση του διατακτικού του 5ου προγράμματος-πλαισίου θα ληφθούν 
ειδικότερα υπόψη τα εξής: 
για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και ταχεία εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου και όπο>ς 
επισημαίνει η ομάδα αξιολόγησης του, ο αριθμός των αποφάσεων πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο· 
ως εκ τούτου, για κάθε επιμέρους πρόγραμμα θα εκδοθεί μόνον μία απόφαση, εκτός εξαιρέσεας (βλ. 
κατωτέρω)· 
το σημερινό καθεστώς, αχιτόσο, επιβάλλει την έκδοση χωριστών αποφάσεων για τις δραστηριότητες που 
εμπίπτουν στη συνθήκη ΕΚ και εκείνες που εμπίπτουν στη συνθήκη Ευρατόμ. Το πρόγραμμα 
"Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης" και το πρόγραμμα για τις 
δραστηριότητες του ΚΚΕρ θα περιλαμβάνουν δράσεις που εμπίπτουν και στις δύο συνθήκες και, 
επομένως θα πρέπει να εκδοθούν δύο χο>ριστές αποφάσεις για το καθένα· 
στην περιπτακιη που αποφασίζεται η ανάληψη δράσεων βάσει τος άρθρος 130 Κ, 130 Λ και 130 Ν 
(ιδιαίτερα βάσει του άρθρου 130 Κ, "συμπληραψατικά προγράμματα"), για κάθε μία θα πρέπει να 
εκδοθεί ειδική απόφαση. 
Συνολικά και χωρίς να ληφθούν υπόψη τα ενδεχόμενα συμπληρωματικά προγράμματα, για 
τη θέσπιση και την εφαρμογή του 5ου προγράμματος-πλαισίου προβλέπεται ότι θα 
απαιτηθούν 12 αποφάσεις (2 για τα προγράμματα-πλαίσια της ΕΚ και της Ευρατόμ, 7 για τα 
έξη προγράμματα, 2 για το ΚΚΕρ, 1 για την εφαρμογή του άρθρου Ι), ήτοι περίπου οι μισές 
43 
σύγκριση με το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο. Στο χρονοδιάγραμμα της έκδοσης αυτών των 
αποφάσεων θα ληφθεί υπόψη ότι το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο είναι απαραίτητο να τεθεί σε 
εφαρμογή στις αρχές του 1999, που σημαίνει ότι οι πρώτες προκηρύξεις υποβολής 
προτάσεων πρέπει να δημοσιευθούν το φθινόπωρο του 1998. 
44 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 
Μία από τις βασικές συστάσεις που διατυπώθηκαν μετά την αξιολόγηση των ιιδικών 
προγραμμάτων και του προγράμματος-πλαισίου για την τελευταία πενταετία είναι να 
απλουστευθούν οι διαχειριστικές διαδικασίες. Ως εκ τούτου, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα 
θέματα που συνδέονται με τη διαχείριση κατά την εφαρμογή του 5ου προγράμματος-
πλαισίου, του οποίου η διαχείριση θα εξακολουθήσει να βασίζεται στις θεμελιώδεις αρχές 
λειτουργίας των προγραμμάτων: ισότητα πρόσβασης, ισότιμη αντιμετώπιση, προτεραιτότητα 
στην επιστημονική αριστεία, ακριβοδίκαιη ισορροπία μεταξύ ταχύτητας και 
σχολαστικότητας, διαφάνεια στις διαδικασίες. 
Σε ορισμένα σημεία πρέπει να συμπληρωθούν οι βελτιώσεις που επήλθαν τα τελευταία 
χρόνια στη διαχείριση των προγραμμάτων και να ενισχυθούν τα μέτρα που αποβλέπουν στην 
[3ελτίωση της συνέπειας και της ποιότητας της διαχείρισης αυτής, ώστε κυρίως να 
διευκολυνθεί η πρόσβαση στο πρόγραμμα-πλαίσιο (π.χ. "ενιαία θυρίδα" για τις MME), να 
συντομευθούν οι προθεσμίες και να απλουστευθούν οι διαδικασίες. 
Μεταξύ τας μέτρας που μελετούνται σήμερα μπορούν να αναφερθούν, πέραν όσος περιλαμβάνονταν στο πραντο 
έγγοαφο εογασίας: 
η καθιέροκίη σε κατάλληλες περιπτώσεις ενός συστήματος διαρκώς ανοικτών προκηρύξεας υποβολής 
προτάσεος, που επιτρέπει μια πιο ευέλικτη και αποτελεσματική διεκπεραίωση τος αιτήσεος 
συμμετοχής· 
η εξέλιξη του ρόλου των επιτροπών τας προγραμμάτων σύμφαςα με τις κατευθύνσεις που χαράσσονται 
στις διοργανικές συμφοςίες, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η ταχύτερη διεκπεραίο)ση των προτάσεων. 
Η γενική διάρθρωση του 5ου προγράμματος-πλαισίου σε περιορισμένο αριθμό μεγάλων "θεματικών" και 
"οριζόντιων" προγραμμάτων, που αλληλοσυμπληρώνονται και συναρθρώνονται, και η ανάγκη να ληφθούν 
υπόψη οι σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης της έρευνας επιβάλλουν την υιοθέτηση μιας νέας προσέγγισης όσον 
αφορά τη διαχείριση. 
Για να εξασφαλίσει το συντονισμό στην πράξη, η Επιτροπή μελετά νέες λύσεις. Μία από αυτές είναι η συλλογική 
άσκηση ενός μέρους της διαχείρισης των "θεματικός" προγράμματος με την ανάθεση της εκτέλεσης και της 
παρακολούθησης τας σχετικών εργασιών σε ομάδα αρμοδίας από τις αντίστοιχες Υπηρεσίες έρευνας. Η ομάδα 
αυτή θα αναλάμβανε, σε στενή συνεργασία με τις αρμόδιες για τις αντίστοιχες πολιτικές της Ένίοσης Υπηρεσίες, 
την εποπτεία της γενικής εφαρμογής του προγράμματος, τον εσαπερικό συντονισμό των διαφοράς 
δραστηριοτήτων και τη σύνδεση τους με τα υπόλοιπα "θεματικά" και "οριζόντια" προγράμματα και με τις 
υπόλοιπες πολιτικές της Ένωσης, την οργάνωση του συντονισμού των επαφών με τα άλλα όργανα της Ένο>σης, 
με την επιστημονική κοινότητα, με τη βιομηχανία και με τους χρήστες εν γένει. Με το ίδιο πνεύμα, όσες φορές 
κρίνεται απαραίτητο, θα γίνεται χρήση των κοινών προκηρύξεων υποβολής προτάσεος έρευνας για πολλά 
προγράμματα. 
45 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι των διαφόρων κατηγοριών δραστηριότητα^ που 
προβλέπονται στο 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο και περιγράφονται στο παρόν έγγραφο 
καθορίστηκαν με την πρόθεση να αντιμετωπιστούν οι μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές 
προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ένωση και να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες και τα 
αιτήματα των πολιτών της. Για την αποτελεσματική επίτευξη αυτών των στόχων, προτείνεται 
η εμφανής προς μια ακριβέστερη στοχοθέτηση των δράσεων και μεγαλύτερη ευελιξία στην 
υλοποίηση τους. 
Στην κατάρτιση της επίσημης πρότασης της, που προβλέπεται να εγκριθεί περί τα τέλη 
Μαρτίου, η Επιτροπή πρέπει ακόμη να συνεκτιμήσει τα οριστικά πορίσματα και συστάσεις 
της γενικής έκθεσης αξιολόγησης των ερευνητικών δραστηριοτήτων της Ένωσης της 
τελευταίας πενταετίας. Η έκθεση αυτή, την οποία συνέταξε η επιτροπή αξιολόγησης υπό την 
προεδρία του υποκόμη Davignon, αναμένετται να δημοσιοποιηθεί το Φεβρουάριο. 
Η Επιτροπή προτίθεται επίσης να συμπεριλάβει στην πρόταση της τα συμπεράσματα από τις 
συζητήσεις που θα προκαλέσει το παρόν δεύτερο έγγραφο εργασίας. Όπως και με τις δύο 
ανακοινώσεις που προηγήθηκαν, οι ιδέες που εκτίθενται στα προηγούμενα σκοπό έχουν να 
τροφοδοτήσουν τη συζήτηση στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο καθώς και σε όλους τους 
ενδιαφερόμενους κύκλους. Καθώς είναι συγκεκριμένες και ταυτόχρονα διέπονται από 
ανοικτό πνεύμα, αναμένεται να επιτρέψουν ένα γόνιμο και εποικοδομητικό διάλογο. 
Η Επιτροπή ελπίζει ότι, με τη συζήτηση αυτή, θα συγκερασθεί η επιτακτική ανάγκη 
ανανέωσης των ιδεών και των μεθόδων εφαρμογής με την απαίτηση να μην ανακοπούν οι 
προσπάθειες που καταβάλλει η Ένωση στην έρευνα, συμπεριλαμβανομένης και της χρονικής 
συνέχειας, ώστε το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο να μπορέσει να συμβάλει στη "διάπλαση του 
μέλλοντος" με τις καλύτερες προϋποθέσεις και προς όφελος όλων. 
46 
Προσάρτημα I 
ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ 
ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 
Κοινωνικά αιτήματα 
Απασχόληση Ποιότητα 
ζωής και υγεία Περιβάλλον Οικονομική ανάπτυξη και επιστημονικές και 
τεχνολογικές προοπτικές 
Αύξηση Ανταγωνιστι­
κότητα Τεχνολογικές 
εξελίξεις Ευρωπαϊκή "προστιθέμενη αξία" 
"Κρίσιμη 
μάζα" Υποστήριξη 
των πολιτικών 
της Ένωσης Πανευρω­
παϊκή έκταση 
των 
προβλημά­
των 
Έμβια συστήματα και 
οικοσυστήματα (Ι): υγεία και 
διατροφή 
Έμβια συστήματα και 
οικοσυστήματα (Η): έλεγχος των 
ιογενών και λοιμωδών ασθενειών 
Έμβια συστήματα και 
οικοσυστήματα (III): το 
εργοστάσιο "κύτταρο" 
Έμβια συστήματα και 
οικοσυστήματα (IV): διαχείριση 
και ποιότητα των υδάτων 
Έμβια συστήματα και 
οικοσυστήματα (V): 
αλληλεπιδράσεις 
υγείας/περιβάλλοντος 
Έμβια συστήματα και 
οικοσυστήματα (VI): ένας νέος 
αγροτικός και θαλάσσιος χώρος 
Κοινωνία της πληροφορίας (Ι): 
υπηρεσίες για τους πολίτες 
Κοινωνία της πληροφορίας (Π): 
ηλεκτρονικές εμπορικές 
συναλλαγές και νέες μέθοδοι 
εργασίας 
Κοινωνία της πληροφορίας (III): 
το περιεχόμενο των πολυμέσων '•.•; 
V 
•V 
• y 
y 
y y 
'ν-y. 
y y 
y y y y ·/ 
y y 
y y y 
y y y 
y y y 
•V • 
y y Y y 
y 
y y 
y y y 
y y y 
y y y 
y y y 
y 
y y 
y 
y y y 
y 
y 
y • 
y y 
y y y 
y • • y y 
y y 
Y • Y 
Y Y 
Y 
Y Y Y 
Y Y 
Y Y y 
•//• • • 
Y Y Y 
Y Y Y 
Y Y 
y y y 
y 
y y y 
y y 
y y y y y 
y y 
y y 
y y 
y y 
y y 
y y 
y y 
y y y y y y 
y y y 
y y 
y y y 
y y y 
y y y 
y y y 
y y y 
y y y y y y 
y y y 
// 
y y y 
y y 
y y ' 
y y 
y y y 
y y y 
47 
Κοινωνία της πληροφορίας (IV): Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ γ y γ γ 
απαραίτητες τεχνολογίες και 
υποδομές 
Ανταγωνιστική και αειφόρος Υ γ γ γ Υ γ γ γ γ γ γ γ γ γ γ γ γ γ Υ γ γ 
οικονομική ανάπτυξη (Ι): 
προϊόντα, διεργασίες, οργάνωση 
Ανταγωνιστική και αειφόρος Υ Υ Υ Υ γ Υ Υ Υ Υ Υ Υ Υ γ γ y Υ Υ Υ Υ Υ γ 
οικονομική ανάπτυξη (Π): 
αειφόρος κινητικότητα και * 
συνδυασμός μεταφορικών μέσων 
Ανταγωνιστική και αειφόρος Υ Υ γ Υ Υ Υ ΥΥΥ ΥΥΥ /•/ .__ ΥΥΥ γ γ ΥΥΥ 
οικονομική ανάπτυξη (III): νέες 
προοπτικές για την 
αεροδιαστημική 
Ανταγωνιστική και αειφόρος Υ γ γ Υ γ γ γ γ ΥΥΥ Υ Υ γ Υ ΥΥΥ Y y γ 
οικονομική ανάπτυξη (IV): 
τεχνολογίες της θάλασσας 
Ανταγωνιστική και αειφόρος Υ γ ΥΥΥ ΥΥΥ γ γ γ γ ΥΥΥ γ ΥΥΥ Υ Υ 
οικονομική ανάπτυξη (V): 
ενεργειακά συστήματα και 
υπηρεσίες προηγμένης 
τεχνολογίας 
Ανταγωνιστική και αειφόρος Υ γ ΥΥΥ ΥΥΥ Υ Υ Υ γ Υ Υ γ γ γ ΥΥΥ 
οικονομική ανάπτυξη (VI): η πόλη 
του μέλλοντος 
Διαστημικές τερολογίες Υ Υ Υ ΥΥΥ Υ Υ ΥΥΥ ΥΥΥ Υ Υ ΥΥΥ ΥΥΥ 
Για τις δραστηριότητες αυτές που υπάγονται στα τρία θεματικά προγράμματα προβλέπεται ειδικός συντονισμός 
48 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 47 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-052-GR-C 
ISBN 92-78-16070-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
Hf\