[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 9.11.2010

COM(2010) 660 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟYΛΙΟ

Στρατηγική διεύρυνση ς και κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2010-2011

{SEC(2010) 1326}{SEC(2010) 1327}{SEC(2010) 1328}{SEC(2010) 1329}{SEC(2010) 1330}{SEC(2010) 1331}{SEC(2010) 1332}{SEC(2010) 1334}{SEC(2010) 1335}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟYΛΙΟ

Στρατηγική διεύρυνσης και κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2010-2011

Εισαγωγή

Mετά την έκδοση των τελευταίων εκθέσεων προόδου της Επιτροπής, η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ έχει αποκτήσει νέα δυναμική, παρά τις πολυάριθμες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση. Η έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας επιτρέπει στην ΕΕ να προωθήσει το πρόγραμμα διεύρυνσης, αλλά και να διατηρήσει συγχρόνως αμετάβλητο τον ρυθμό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Οι διαπραγματεύσεις με την Κροατία έχουν εισέλθει στην τελική φάση, γεγονός που αποδεικνύει σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης ότι η ένταξη μπορεί να γίνει πραγματικότητα, εφόσον εκπληρωθούν όλες οι απαραίτητες προϋποθέσεις. Η Σερβία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης. Σήμερα, η Επιτροπή δημοσιεύει τις γνώμες για τις αιτήσεις προσχώρησης του Μαυροβουνίου και της Αλβανίας. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ισλανδία άρχισαν τον Ιούλιο. Νέα κεφάλαια άνοιξαν στις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία, η οποία άρχισε να αναθεωρεί εις βάθος το σύνταγμά της με σκοπό να προσεγγίσει περισσότερο τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Επίσης, συνεχίστηκε η ελευθέρωση των θεωρήσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά την επίλυση των μακροχρόνιων διμερών διαφορών μεταξύ της Σλοβενίας και της Κροατίας και άρχισαν οι προετοιμασίες για διάλογο μεταξύ της Σερβίας και του Κοσσυφοπεδίου[1]. Η συμφιλίωση των λαών την επαύριο της σύγκρουσης έχει προχωρήσει και οι ίδιες οι ενδιαφερόμενες χώρες έχουν αρχίσει να αναλαμβάνουν μεγαλύτερες ευθύνες στο επίπεδο της περιφερειακής συνεργασίας.

Ωστόσο, πολλές είναι ακόμη οι προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Σε ορισμένες χώρες της διεύρυνσης, ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων επιβραδύνεται. Όλες πρέπει να εστιάσουν την προσοχή τους στη χρηστή διακυβέρνηση, ενισχύοντας το κράτος δικαίου, επιταχύνοντας τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και βελτιώνοντας την ικανότητα υιοθέτησης και εφαρμογής του κεκτημένου. Η προαγωγή της ελευθερίας της έκφρασης αποτελεί πηγή ανησυχίας στις περισσότερες χώρες. Ορισμένα σοβαρά προβλήματα παραμένουν ανεπίλυτα, όπως η διακυβέρνηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και το θέμα της ονομασίας της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Ορισμένα συγκεκριμένα διμερή ζητήματα εξακολουθούν να εκκρεμούν και οι αποκλίνουσες απόψεις όσον αφορά το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου έχουν ανακόψει την περιφερειακή συνεργασία. Οι διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση συνολικής λύσης του Κυπριακού συνεχίζονται, αλλά δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.

Η δέσμευση της ΕΕ έναντι της διαδικασίας διεύρυνσης εκφράζει την πεποίθηση των κρατών μελών ότι η διεύρυνση αυτή είναι προς το αμοιβαίο συμφέρον τόσο της Ένωσης όσο και των ενδιαφερομένων χωρών. Αυτό το απλό μήνυμα πρέπει να προβληθεί και να εξηγηθεί με σαφήνεια στους πολίτες, ούτως ώστε να κατανοήσουν καλύτερα τη διαδικασία διεύρυνσης και να την υποστηρίξουν. Η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ συμβάλλει τόσο στη σταθερότητα στην Ευρώπη όσο και στην ασφάλεια και στην ευημερία των πολιτών της, και αποτελεί μοναδικό κίνητρο για την πολιτική και οικονομική μεταρρύθμιση των χωρών της διεύρυνσης. Είναι προς το αμοιβαίο συμφέρον της ΕΕ και των χωρών της διεύρυνσης να αρχίσουν συζητήσεις σχετικά με τα προβληματικά κεφάλαια διαπραγμάτευσης ήδη από τις πρώτες φάσεις της διαδικασίας. Ο σκοπός της διαδικασίας αυτής είναι να επιτύχουν οι ενδιαφερόμενες χώρες τα ευρωπαϊκά πρότυπα σε όλους τους τομείς που καλύπτουν οι συνθήκες της ΕΕ και, με τον τρόπο αυτό, να βοηθήσουν την Ένωση να επιτύχει τους δικούς της στόχους. Οι στόχοι αυτοί αποβλέπουν σήμερα, μεταξύ άλλων, στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και της διακυβέρνησης, στην αποκατάσταση της ανάπτυξης για την απασχόληση με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα του 2020, στην ενίσχυση της ασφάλειας στην ΕΕ και στη μεγαλύτερη βαρύτητα της ΕΕ παγκοσμίως. Το πρόγραμμα εργασιών της Επιτροπής για το 2011 περιλαμβάνει σειρά πρωτοβουλιών που βασίζονται στους στόχους αυτούς.

Η διεύρυνση πρέπει να διατηρήσει την αξιοπιστία της για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Οι χώρες που επιθυμούν να προσχωρήσουν στην Ένωση και οι πολίτες τους χρειάζονται σαφή ενταξιακή προοπτική, μόλις εκπληρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, και θα πρέπει να έχουν απτά οφέλη καθ’ όλη τη διαδικασία. Οι πολίτες των κρατών μελών και της ΕΕ πρέπει να είναι βέβαιοι ότι οι νέες προσχωρήσεις θα είναι κατάλληλα προετοιμασμένες, με την εκπλήρωση αυστηρών προϋποθέσεων. Η επιτυχία της διεύρυνσης εξαρτάται από την αποφασιστική πολιτική δέσμευση όλων των ενδιαφερομένων. Η ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση που επετεύχθη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2006, εξακολουθεί να αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για την πραγματοποίηση των στόχων αυτών. Η πολιτική αυτή βασίζεται στις ακόλουθες αρχές: παγίωση των δεσμεύσεων, εφαρμογή δίκαιων και αυστηρών προϋποθέσεων και καλύτερη επικοινωνία με τους πολίτες, σε συνδυασμό με την ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη.

Η διαδικασία διεύρυνσης περιλαμβάνει μηχανισμούς και κίνητρα που έχουν τελικό σκοπό την προσχώρηση και που ενθαρρύνουν τις ενδιαφερόμενες χώρες να συνεργαστούν με την ΕΕ για την πραγματοποίηση των κοινών στόχων. Με την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης στην ΕΕ και την εντατικοποίηση του οικονομικού διαλόγου με τις χώρες της διεύρυνσης, θα μπορέσουμε να συγκεντρώσουμε τις προσπάθειές μας στην υπέρβαση της κρίσης και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Η στενότερη ολοκλήρωση με τις χώρες που διαθέτουν διαφορετικά συγκριτικά πλεονεκτήματα καθιστά την ΕΕ περισσότερο ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο. Τούτο είναι ένα από τα διαρκή οφέλη της πέμπτης διεύρυνσης που αύξησε τον αριθμό των κρατών μελών από 15 σε 27 κατά την περίοδο 2004-2007. Το εμπόριο μεταξύ των «παλαιών» και των «νέων» κρατών μελών τριπλασιάστηκε μεταξύ του 1998 και του 2008, περνώντας από 150 σε 450 δισεκατομμύρια ευρώ. Η διαδικασία διεύρυνσης εφοδίασε την ΕΕ με τα χρηματοοικονομικά μέσα που είναι απαραίτητα για να παρεμβαίνει, όταν είναι αναγκαίο, μαζί με τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ώστε να διατηρεί την οικονομική σταθερότητα σε περιόδους κρίσης. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που παράγουν τα δύο τρίτα των θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα της ΕΕ, δίδουν σημαντική ώθηση στην καινοτομία, ωφελούνται από τη διευρυμένη εσωτερική αγορά και, επομένως, αποτελούν έναν από τους κυριότερους δικαιούχους της προενταξιακής βοήθειας.

Η διαδικασία διεύρυνσης συμβάλλει στη μεγαλύτερη ολοκλήρωση βοηθώντας την ΕΕ να επιτύχει τους στόχους της σε πολυάριθμους τομείς, βασικούς για την οικονομική ανάκαμψη και τη βιώσιμη ανάπτυξη, όπως στον τομέα της ενέργειας, των μεταφορών, της προστασίας του περιβάλλοντος και των μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων περιβάλλονται εξ ολοκλήρου από κράτη μέλη. Η Τουρκία έχει εδαφικά και θαλάσσια σύνορα με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η δημιουργία διευρωπαϊκών διαδρόμων μεταφορών, η διαφοροποίηση των ενεργειακών πόρων, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η άμβλυνση των επιπτώσεών της, καθώς και η μείωση της διασυνοριακής ρύπανσης του αέρα και των υδάτινων πόρων αποτελούν μέρος των στόχων της ΕΕ που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς την πλήρη δέσμευση των χωρών της διεύρυνσης.

Η πρόοδος που σημειώνεται στους τομείς αυτούς είναι προς όφελος και των ίδιων αυτών χωρών, η δε ενταξιακή προοπτική τις ενθαρρύνει να δώσουν προτεραιότητα στους στόχους που συμμερίζονται με την ΕΕ. Οι χώρες αυτές λαμβάνουν συγκεκριμένα μέσα στήριξης με τις χορηγήσεις του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ) και τα δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των διαφόρων άλλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, τα οποία αποφέρουν πολλαπλασιαστικά οφέλη με τον ΜΠΒ. Η Ισλανδία, η τελευταία υποψήφια χώρα που άρχισε διαπραγματεύσεις, κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως όσον αφορά τις διάφορες μορφές ανανεώσιμης ενέργειας και μπορεί να συμβάλει σημαντικά στις προσπάθειες καινοτομίας της ΕΕ τόσο σ’ αυτόν όσο και σε άλλους προηγμένους τομείς.

Μία από τις κυριότερες προτεραιότητες του προγράμματος της ΕΕ που καθορίζεται στο πρόγραμμα της Στοκχόλμης είναι να καταστεί η Ευρώπη ασφαλέστερος χώρος. Οι χώρες της διεύρυνσης είναι υποχρεωμένες να υιοθετήσουν το κεκτημένο της Ένωσης και να αποδείξουν ότι μπορούν να το εφαρμόσουν πλήρως. Για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή έχει εντείνει τις προσπάθειές της για να τις βοηθήσει στην πρόληψη και την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, καθώς και στην ενίσχυση της ικανότητάς τους να επιβάλλουν το νόμο. Οι εισαγγελείς, οι δικαστές και οι λοιποί εμπειρογνώμονες της ΕΕ που είναι αρμόδιοι στον τομέα της επιβολής του νόμου, της διαχείρισης των συνόρων και των μεταναστεύσεων βοηθούν σήμερα τους ομολόγους τους στις χώρες της διεύρυνσης με την παροχή της δικής τους εμπειρογνωσίας και την αξιολόγηση της προόδου. Η εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης που χρησιμοποιούνται κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις για να καθοριστεί ο ρυθμός προόδου μιας υποψήφιας χώρας στην πορεία της προς την προσχώρηση στην ΕΕ απαιτεί πειστικό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά τη διαχείριση της δικαιοσύνης με ανεξάρτητο και αποτελεσματικό τρόπο.

Η πείρα που έχει αποκτηθεί με την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια καταδεικνύει τα σημαντικότατα αποτελέσματα που μπορούν να επιτευχθούν με τον συνδυασμό αυστηρών προϋποθέσεων και την παροχή συγκεκριμένων πλεονεκτημάτων σε σχέση με την πρόοδο προς την προσχώρηση στην ΕΕ. Υπογραμμίζει επίσης τη σημασία των συνεχών προσπαθειών που καταβάλλουν οι ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις για να διασφαλίσουν την τήρηση των ορίων και προϋποθέσεων από τις οποίες εξαρτάται η περαιτέρω ελευθέρωση της κυκλοφορίας των προσώπων.

Με την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας, η ΕΕ εφοδιάστηκε με τα απαραίτητα μέσα για να επιβληθεί στην παγκόσμια σκηνή. Ένα δείγμα του δυναμικού αυτού είναι ο ρόλος της ΕΕ στην έκδοση του ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για το Κοσσυφοπέδιο. Σε έναν κόσμο όπου οι αναδυόμενες δυνάμεις αποκτούν συνεχώς αυξανόμενη σημασία, η διεύρυνση δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην ΕΕ και δυναμώνει τη φωνή της στα διεθνή φόρουμ. Η πέμπτη διεύρυνση έδωσε νέο παλμό στις σχέσεις της ΕΕ με τις νοτιοανατολικές γειτονικές της χώρες και την ώθησε στην αναζήτηση δυνατοτήτων ανάπτυξης πρωτοβουλιών στην περιοχή της Βαλτικής και του Εύξεινου Πόντου. Η διαδικασία προσχώρησης όσον αφορά τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία τονίζει ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον και την επιρροή της Ένωσης στην περιοχή της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου, καθώς και στη λεκάνη του Δούναβη. Αν η Τουρκία αναπτύξει τον ρόλο της στη δική της περιοχή συμπληρωματικά με τη διαδικασία προσχώρησής της και σε συντονισμό με την ΕΕ, θα μπορέσει να αυξήσει τη βαρύτητα αμφοτέρων των μερών στο παγκόσμιο προσκήνιο, ιδίως στη Μέση Ανατολή και το Νότιο Καύκασο. Ενεργώντας από κοινού, η ΕΕ και η Τουρκία μπορούν να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια, να αντιμετωπίσουν τις περιφερειακές συγκρούσεις και να αποτρέψουν την εμφάνιση διαχωριστικών γραμμών για εθνοτικούς ή θρησκευτικούς λόγους. Η Ισλανδία και η ΕΕ, από την πλευρά τους, μπορούν να διαδραματίσουν από κοινού σημαντικό ρόλο για να αντιμετωπίσουν θέματα που έχουν σχέση με την ενέργεια, το περιβάλλον, τον θαλάσσιο τομέα και την ασφάλεια στην Αρκτική. Για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό των συνεργειών αυτών, είναι απαραίτητο να αναληφθεί αμοιβαία δέσμευση για μια αξιόπιστη στρατηγική διεύρυνσης.

Η βαρύτητα της ΕΕ στον κόσμο εξαρτάται επίσης σε σημαντικό βαθμό από την έλξη που μπορεί να ασκήσει το κανονιστικό της μοντέλο. Ο δυναμισμός της εσωτερικής αγοράς και η θέσπιση κανόνων και προτύπων της ΕΕ από ορισμένες χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο αποτελούν ισχυρό κίνητρο για το εμπόριο, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. Η πράξη για την ενιαία αγορά που υπέβαλε η Επιτροπή αποβλέπει στην άρση πολλών από τα προβληματικά σημεία που εναπομένουν και στην αποδέσμευση νέου αναπτυξιακού δυναμικού. Με τη διαδικασία διεύρυνσης, οι χώρες της διεύρυνσης θα υιοθετήσουν σταδιακά το κεκτημένο, διευρύνοντας το πεδίο στο οποίο εφαρμόζεται ενιαία σειρά προτύπων. Τούτο θα πρέπει να δημιουργήσει κίνητρα για νέες επενδύσεις και να ευνοήσει την καινοτομία και την κοινωνική συνοχή, καθώς και να καταστήσει ελκυστικότερο το κανονιστικό μοντέλο της ΕΕ στις γειτονικές χώρες και στο ευρύτερο διεθνές σύστημα.

Πολλά διακυβεύονται με τη διαδικασία διεύρυνσης τόσο για την ΕΕ όσο και για τις χώρες που θα επιθυμούσαν να προσχωρήσουν σ’ αυτήν. Συγχρόνως όμως, η σημασία του προγράμματος αυτού στα μάτια των πολιτών επηρεάζεται από τις καθημερινές ανησυχίες, που πολύ συχνά θεωρούνται περισσότερο επιτακτικές. Η σειρά εκθέσεων που υποβάλλονται εφέτος, καθώς και τα συνοδευτικά συμπεράσματα και συστάσεις, φανερώνουν ότι η διαδικασία της διεύρυνσης μπορεί να συμβάλει στη λύση πολλών προβλημάτων που απασχολούν τους πολίτες μας, είτε πρόκειται για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, είτε για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη της πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να βελτιώσουν την κατανόηση και τη στήριξη της διαδικασίας διεύρυνσης, καθώς και για να εξηγήσουν με ποιο τρόπο μπορεί η διαδικασία αυτή να μας βοηθήσει να επιτύχουμε τους κοινούς μας στόχους. Αν επιτύχουν οι μελλοντικές διευρύνσεις, η ΕΕ θα είναι σε θέση να διευθετήσει καλύτερα τις πολυάριθμες άλλες προκλήσεις με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη.

Κυριότερες προκλήσεισ

Υπέρβαση της οικονομικής κρίσης

Η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει όλες τις χώρες της διεύρυνσης. Οι επιπτώσεις της, ωστόσο, ποικίλλουν, ανάλογα με την οικονομική δομή κάθε χώρας. Η Αλβανία, το Κοσσυφοπέδιο και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας επηρεάστηκαν σε μικρότερο βαθμό, δεδομένου ότι εξαρτώνται λιγότερο από τις εξαγωγές και οι εγχώριες αγορές τους αντεπεξήλθαν στην κρίση. Η Κροατία, η Σερβία και η Τουρκία, που είναι περισσότερο ενσωματωμένες στην παγκόσμια αγορά, υπέστησαν σοβαρές επιπτώσεις. Το Μαυροβούνιο επλήγη σοβαρά, επειδή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εξωτερική χρηματοδότηση και από περιορισμένο αριθμό τομέων. Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, οι επιπτώσεις της κρίσης οξύνθηκαν από κυκλικές δημοσιονομικές πολιτικές που αφιερώνουν σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού σε επιδοτήσεις και κοινωνικές μεταφορές.

Το 2010, σημειώθηκαν κάποιες αναλαμπές ανάκαμψης στα Δυτικά Βαλκάνια. Η εγχώρια ζήτηση είναι ακόμη πενιχρή λόγω των περιοριστικών συνθηκών πίστωσης και της συνεχιζόμενης ανεργίας. Στην Τουρκία, χάρη στον σταθερό ρυθμό ανάπτυξης, στην εξυγίανση του προϋπολογισμού και στην αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα που πραγματοποιήθηκε στις αρχές της δεκαετίας, η ανάκαμψη βρίσκεται σε καλό δρόμο. Η Ισλανδία εξακολουθεί να υφίσταται τις επιπτώσεις της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αναταραχής και της κατάρρευσης του τραπεζικού της συστήματος.

Τα δημόσια οικονομικά παραμένουν υπό πίεση σε πολλές χώρες. Παρά το σχετικά χαμηλό μέσο επίπεδο του δημόσιου χρέους, η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική κατά την περίοδο της οικονομικής άνθισης αύξησε τα τρωτά σημεία και τον ευάλωτο χαρακτήρα των χωρών της διεύρυνσης έναντι της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, με εξαίρεση την Τουρκία. Οι περισσότερες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων δεν διέθεταν τα δημοσιονομικά περιθώρια ευελιξίας και τα αναγκαία μέσα για να προτάξουν τις δημόσιες δαπάνες χρηματοδότησης των δημοσιονομικών κινήτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης. Στα Δυτικά Βαλκάνια ελήφθησαν αυστηρότερα δημοσιονομικά μέτρα για την προσαρμογή του προϋπολογισμού. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν ήταν επαρκή για να αποτρέψουν τη διεύρυνση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Η Ισλανδία, η Σερβία, το Κοσσυφοπέδιο και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατέφυγαν στη στήριξη του ΔΝΤ.

Η ΕΕ, μαζί με τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, συνέβαλε στην άμβλυνση των επιπτώσεων της κρίσης. Η βοήθεια δυνάμει του ΜΠΒ αναπρογραμματίστηκε για να υποστηρίξει τις επενδύσεις υπέρ των υποδομών και της ανταγωνιστικότητας. Σε ορισμένες χώρες χορηγήθηκε δημοσιονομική στήριξη και μακροοικονομική συνδρομή. Το Επενδυτικό Πλαίσιο για τα Δυτικά Βαλκάνια διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην κινητοποίηση κεφαλαίων για μεγάλα έργα υποδομών ( βλ. τμήμα 3 παρακάτω ).

Για να επιτευχθούν διατηρήσιμοι ρυθμοί ανάπτυξης και πραγματική σύγκλιση, απαιτούνται νέες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και συνετές δημοσιονομικές πολιτικές. Οι εθνικοί πόροι ανάπτυξης πρέπει να αξιοποιηθούν αποτελεσματικότερα ούτως ώστε να βελτιωθεί η παραγωγική ικανότητα, η δημιουργία θέσεων εργασίας και η ανταγωνιστικότητα. Είναι αναγκαίο πλέον να αυξηθεί ο όγκος των εθνικών και ξένων επενδύσεων σε καινοτόμα έργα, ιδίως σε δραστηριότητες με εξαγωγικό προσανατολισμό. Τούτο θα συμβάλει στην αύξηση της παραγωγής και της παραγωγικότητας, γεγονός που θα οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε υψηλότερα επίπεδα απασχόλησης και σε περισσότερο βιώσιμα εμπορικά ισοζύγια. Με τον τρόπο αυτόν θα μπορέσουν επίσης να επιλυθούν τα πιεστικά κοινωνικά προβλήματα της περιοχής.

Για να αυξηθεί ο όγκος των εθνικών και ξένων επενδύσεων, οι κυβερνήσεις πρέπει να βελτιώσουν το επιχειρηματικό κλίμα. Επομένως, είναι σκόπιμο να αυξηθεί η αποδοτικότητα της δημόσιας διοίκησης, να ενισχυθεί η ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος, να εξαλειφθούν τα άτυπα εμπόδια στο εμπόριο, καθώς και να ενισχυθεί το κράτος δικαίου. Για να προσελκυστούν επενδύσεις, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί λειτουργική περιφερειακή αγορά στο πλαίσιο της Συμφωνίας Ελευθέρων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA) και να συνεχιστεί η εναρμόνιση με το κεκτημένο. Η προβλεπόμενη ελευθέρωση του εμπορίου γεωργικών προϊόντων και υπηρεσιών σε ολόκληρη την περιοχή και το άνοιγμα δημόσιων συμβάσεων θα αυξήσει ακόμη περισσότερο το δυναμικό ανάπτυξης της περιοχής.

Eίναι θεμελιώδους σημασίας για τις χώρες της διεύρυνσης να διασφαλίσουν υγιή και διατηρήσιμα δημόσια οικονομικά. Τούτο αποτελεί επίσης βασικό θέμα για την προετοιμασία της προσχώρησης στην ΕΕ. Η πρόσφατη πείρα καταδεικνύει την αλληλεξάρτηση των ευρωπαϊκών οικονομιών και την αποσταθεροποιητική δράση των μεγάλων ανισορροπιών, ακόμη και στις μικρές οικονομίες.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να χρησιμοποιεί πλήρως τους προενταξιακούς μηχανισμούς και τους μηχανισμούς οικονομικής εποπτείας για να παρακολουθεί τις οικονομικές και δημοσιονομικές επιδόσεις των χωρών της διεύρυνσης. Η ΕΕ διεξάγει τακτικό διάλογο με τις υποψήφιες χώρες, γεγονός που τους επιτρέπει να εξοικειωθούν με το σύστημα συντονισμού και εποπτείας των οικονομικών πολιτικών στο πλαίσιο της ΕΕ. Παρόμοια διαδικασία εφαρμόστηκε και με τις εν δυνάμει υποψήφιες χώρες. Οι οικονομικοί διάλογοι μεταξύ της Επιτροπής και των χωρών της διεύρυνσης στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης χρησιμοποιούνται επίσης για την εποπτεία των οικονομικών πολιτικών.

Επί του παρόντος, λαμβάνονται μέτρα για να ενισχυθεί η οικονομική διακυβέρνηση στο πλαίσιο της ΕΕ. Μόλις καθοριστεί και επισημοποιηθεί ο ενισχυμένος αυτός συντονισμός της μεταρρύθμισης των μακροοικονομικών, δημοσιονομικών και διαρθρωτικών πολιτικών, η Επιτροπή θα εξετάσει με ποιο τρόπο μπορούν να επεκταθούν ορισμένες από τις διατάξεις του στις χώρες της διεύρυνσης.

Πέραν του διαλόγου και της εποπτείας, η ΕΕ υποστηρίζει ενεργά τις προσπάθειες των χωρών της διεύρυνσης που αποβλέπουν στην οικονομική ανάκαμψη, στη μακροοικονομική σταθεροποίηση και στην εξυγίανση του προϋπολογισμού. Σημαντικό μέρος της βοήθειας που χορηγείται δυνάμει του ΜΠΒ σκοπό έχει να βελτιώσει τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, την ποιότητα των στατιστικών και την εποπτεία του τραπεζικού τομέα.

Η διαδικασία διεύρυνσης συμβάλλει στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» με την επέκταση της ζώνης στην οποία εφαρμόζεται το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ και με τη δημιουργία νέων εμπορικών ευκαιριών. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση πολλών χωρών της διεύρυνσης να ενσωματώσουν τη στρατηγική τους «Ευρώπη 2020» στις εθνικές μεταρρυθμιστικές προτεραιότητές τους. Η Επιτροπή θα συνδέσει τις χώρες της διεύρυνσης με πρωτοβουλίες που λαμβάνονται σε επίπεδο ΕΕ για την επίτευξη στόχων έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, που θα επιτρέψει να επιτευχθούν υψηλά επίπεδα απασχόλησης, παραγωγικότητας και κοινωνικής συνοχής. Στον τομέα της εκπαίδευσης, η Επιτροπή θα διερευνήσει τις δυνατότητες να συμπεριληφθούν όλες οι χώρες της διεύρυνσης στο πλαίσιο «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2020» και να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες μάθησης μεταξύ ομοτίμων[2].

Οι χώρες της διεύρυνσης έχουν αρχίσει να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες ανά περιφερειακές ομάδες, όπου μπορούν να αξιολογούν από κοινού την πρόοδο και να καθορίζουν συγκεκριμένους στόχους για κάθε περιοχή. Ο νόμος περί μικρών επιχειρήσεων για την Ευρώπη (The Small Business Act for Europe), ένα σύνολο μέτρων για τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος για τις ΜΜΕ, αποτελεί τέτοιου τύπου πρωτοβουλία. Η Επιτροπή θα προτείνει στο Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας (ΣΠΣ) να καθορίσει πλατφόρμες για διάλογο και εξέταση από ομοτίμους σε άλλες περιοχές σύμφωνα με τις προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Κατά τον προγραμματισμό της συνδρομής του ΜΠΒ, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τις προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Κοινωνική ένταξη

Η οικονομική κρίση είχε αρνητικές επιπτώσεις στα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας των χωρών της διεύρυνσης. Οι ευάλωτες ομάδες, ιδίως οι μειονότητες, οι μειονεκτικές κοινότητες και τα άτομα με αναπηρίες έχουν θιγεί ιδιαίτερα. Τα υψηλά επίπεδα ανεργίας, ιδίως μεταξύ των νέων, τα χαμηλά ποσοστά συμμετοχής του εργατικού δυναμικού και η φτώχεια είναι ευρέως διαδεδομένα σε ολόκληρη την περιοχή. Οι Ρομ αποτελούν ιδιαίτερα ευάλωτη μειονότητα. Ζουν υπό συνθήκες ακραίας φτώχειας, υφίστανται δυσμενείς διακρίσεις και διαχωρισμό για την πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην απασχόληση, στη στέγαση και στις κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς και στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Πολυάριθμοι Ρομ δεν έχουν ακόμη εγγραφεί στο ληξιαρχείο ή δεν διαθέτουν προσωπικά έγγραφα. Πολλοί από αυτούς ζουν ακόμη σε καταυλισμούς και θεωρούνται ως εκτοπισθέντες στο εσωτερικό της χώρας λόγω των πρόσφατων ένοπλων συγκρούσεων.

Η Επιτροπή έχει αναλάβει να βοηθήσει τις χώρες της διεύρυνσης να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης των ευάλωτων ομάδων, ευνοώντας ιδίως την κοινωνικοοικονομική ένταξη των Ρομ. Η Επιτροπή παρέχει ουσιαστική στήριξη μέσω του ΜΠΒ στις ευάλωτες ομάδες χάρη στην εκπαίδευση και την ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών απασχόλησης με σκοπό να ενσωματώσει τα μειονεκτούντα άτομα στην αγορά εργασίας. Χρηματοδοτεί επίσης τον εκσυγχρονισμό των υποδομών στους καταυλισμούς των Ρομ. Η στήριξη αυτή θα ενισχυθεί για να βελτιωθούν οι συνθήκες διαβίωσης στις πλέον ενδιαφερόμενες χώρες, με την παροχή βοήθειας για τον καθορισμό συνολικής προσέγγισης των προβλημάτων κοινωνικής ένταξης. Στην περίπτωση της Κροατίας, έχει ήδη συναφθεί κοινό μνημόνιο για την κοινωνική ένταξη. Το μνημόνιο αυτό παρέχει πλαίσιο πολιτικής στον τομέα αυτόν. Οι χώρες της διεύρυνσης έχουν λάβει ορισμένα μέτρα για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που αναφέρονται παραπάνω, αλλά πρέπει να καταβάλουν ακόμη περισσότερες προσπάθειες. Η Επιτροπή τις ενθαρρύνει να συμβάλουν στη μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, σύμφωνα με τις προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», και να αξιοποιήσουν καλύτερα τις ευκαιρίες που προσφέρει η δεκαετία ενσωμάτωσης των Ρομ. Οι χώρες της διεύρυνσης θα πρέπει να εξετάσουν τον καθορισμό ρητών και φιλόδοξων στόχων για την απασχόληση, την εκπαίδευση και τη μείωση των φτώχειας των μειονεκτικών κοινοτήτων, ιδίως των Ρομ.

Ενίσχυση του κράτους δικαίου και της δημόσιας διοίκησης

Η ενίσχυση του κράτους δικαίου, ιδίως του δικαστικού συστήματος, και η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, αποτελεί θεμελιώδη στόχο για τις περισσότερες χώρες της διεύρυνσης. Η μετάβαση στα επόμενα στάδια της διαδικασίας προσχώρησης στην ΕΕ εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων που βελτιώνουν διαρκώς το κράτος δικαίου.

Η ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση, που συμφωνήθηκε το 2006, απαιτεί να εξεταστούν τα σχετικά με το κράτος δικαίου θέματα στα πρώτα ήδη στάδια της διαδικασίας προσχώρησης. Η Επιτροπή έχει δώσει μεγάλη προτεραιότητα στην αντιμετώπιση των ζητημάτων αυτών και στη χρησιμοποίηση όλων των διαθέσιμων μηχανισμών. Η χρησιμοποίηση κριτηρίων αξιολόγησης στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις λειτουργεί ως σημαντικός καταλύτης για τις μεταρρυθμίσεις και παρέχει σαφές μήνυμα ότι είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστούν σοβαρά τα θέματα που έχουν σχέση με το κράτος δικαίου πριν από την προσχώρηση. Η διαδικασία ελευθέρωσης των θεωρήσεων κατέδειξε τη χρησιμότητα της προσέγγισης για τον καθορισμό συγκεκριμένων και ειδικών απαιτήσεων στον τομέα των μεταρρυθμίσεων, επειδή επέτρεψε στις χώρες να εστιάσουν περισσότερο τις προσπάθειές τους. Η αξιολόγηση από ομοτίμους και οι λοιπές αποστολές έχουν εντατικοποιηθεί, επιτρέποντας στους δικαστές, τους εισαγγελείς και λοιπούς εμπειρογνώμονες των κρατών μελών στους τομείς της επιβολής του νόμου, της διαχείρισης των συνόρων και της μετανάστευσης να έλθουν σε άμεση επικοινωνία με τους ομολόγους τους. Η εντατική δικαστική και αστυνομική συνεργασία στην περιοχή, τόσο με τα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και με την Ευρωπόλ, τη Eurojust και τη Frontex, παρέχουν τα μέσα που είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση του διακρατικού εγκλήματος κατά την προενταξιακή περίοδο.

Με βάση την εμπειρία αυτή, η Επιτροπή θα εντείνει περαιτέρω τη δράση της και τον διάλογο για το κράτος δικαίου με τις υποψήφιες χώρες και τις εν δυνάμει υποψήφιες χώρες. Οι χώρες αυτές θα πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για να επιτύχουν συγκεκριμένα και διαρκή αποτελέσματα και να παρουσιάσουν πειστικό και αξιόπιστο ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, καθώς και τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος. Είναι καθοριστικής σημασίας να δημιουργηθεί και να εφαρμοστεί σταθερό νομικό πλαίσιο. Η προσφυγή σε αποστολές ομοτίμων και στα κριτήρια αξιολόγησης θα επεκταθεί. Οι γνώμες της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης του Μαυροβουνίου και της Αλβανίας καθορίζουν τις προτεραιότητες στον τομέα του κράτους δικαίου.

Η Επιτροπή παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την πρόοδο, ιδίως με τα κοινά όργανα που έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο των Συμφωνιών Σταθεροποίησης και Σύνδεσης ή των ενδιάμεσων συμφωνιών, και των αποστολών αξιολόγησης. Τα αποτελέσματα του διαλόγου αυτού παρουσιάζονται στις εκθέσεις προόδου. Η συνδρομή που παρέχεται δυνάμει του ΜΠΒ συγκεντρώνεται κυρίως στο κράτος δικαίου. Η ΤΑΙΕΧ (τεχνική βοήθεια και ανταλλαγή πληροφοριών) διοργανώνει ετησίως άνω των 100 επιμορφωτικών εκδηλώσεων σχετικά με το κράτος δικαίου για τις χώρες της διεύρυνσης.

Τελευταία, σημειώθηκαν θετικές εξελίξεις στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε διάφορες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Έχουν συναφθεί νέες διμερείς συμφωνίες στον τομέα της αστυνομικής συνεργασίας, ιδίως μεταξύ της Σερβίας και της Αλβανίας, στον τομέα της αμοιβαίας νομικής συνδρομής και της αμοιβαίας επιβολής αποφάσεων σε ποινικές υποθέσεις. Η Κροατία και η Σερβία προχώρησαν περισσότερο, με την υπογραφή συμφωνίας αμοιβαίας απέλασης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών ή εκτέλεσης ποινών φυλάκισης σε υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος και διαφθοράς. Η Επιτροπή ενθαρρύνει τις λοιπές χώρες της περιοχής να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους. Η δικαστική συνεργασία θα βελτιωθεί περισσότερο, αν επεκταθεί η δυνατότητα απέλασης υπηκόων σε όλες τις περιπτώσεις σοβαρών εγκλημάτων, συμπεριλαμβανομένων των εγκλημάτων πολέμου. Το Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ της αστυνομίας, της εισαγγελίας και των δικαστών.

Για την τήρηση του κράτους δικαίου και τη βελτίωση της διακυβέρνησης είναι θεμελιώδους σημασίας να δημιουργηθεί επαγγελματική και μη πολιτικοποιημένη δημόσια υπηρεσία. Η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης αποτελεί προτεραιότητα στις χώρες της διεύρυνσης, εκ των οποίων οι περισσότερες βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια οικοδόμησης τους κράτους. Για να είναι διαρκείς, οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να ενταχθούν στις υφιστάμενες κρατικές δομές και να λαμβάνουν υπόψη το ειδικό κοινωνικό πλαίσιο και το πλαίσιο διακυβέρνησης. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει τις μεταρρυθμίσεις της δημόσιας διακυβέρνησης στις χώρες της διεύρυνσης, σε στενή συνεργασία με το πρόγραμμα SIGMA[3].

Ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης

Η ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος κάθε δημοκρατικού καθεστώτος, παραμένει πηγή ανησυχίας στις περισσότερες χώρες της διεύρυνσης. Στην Τουρκία, το νομικό πλαίσιο δεν εγγυάται ακόμη σε ικανοποιητικό βαθμό την ελευθερία της έκφρασης. Σε πολλές χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, οι απειλές και οι σωματικές επιθέσεις κατά δημοσιογράφων συνεχίζονται. Σε ορισμένες χώρες, η δυσφήμιση παραμένει ποινικό αδίκημα ή υπόκειται σε δυσανάλογα υψηλά πρόστιμα. Σε πολλές χώρες, η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, υπόκειται σε πολιτικές παρεμβάσεις. Η ανεξαρτησία του Τύπου υπονομεύεται από την άσκηση αθέμιτων πολιτικών και οικονομικών πιέσεων. Τα θέματα αυτά πρέπει να εξεταστούν επειγόντως από τις ενδιαφερόμενες χώρες.

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την πρόοδο στον τομέα αυτόν. Θα συγκεντρωθεί κυρίως σε θέματα όπως το νομικό πλαίσιο και η συμμόρφωσή του με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ιδίως όσον αφορά τη δυσφήμιση, το καθήκον των αρχών να επιβάλλουν κατάλληλες κυρώσεις σε όλες τις περιπτώσεις επιθέσεων κατά των δημοσιογράφων, τη δημιουργία αυτόνομων οργάνων και τη συμβολή τους στην ενίσχυση του επαγγελματισμού, τον ρόλο των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων στις πλουραλιστικές δημοκρατίες, και την ανάπτυξη διακρατικών δικτύων που επιτρέπουν να αυξηθεί η ροή των ειδήσεων σε ολόκληρη την περιοχή ούτως ώστε να βελτιωθεί η αμοιβαία κατανόηση. Την άνοιξη του 2011, η Επιτροπή θα διοργανώσει στις χώρες της διεύρυνσης διάσκεψη για την ελευθερία της έκφρασης και τα μέσα ενημέρωσης, κατά την οποία θα μπορέσει να αξιολογήσει την επιτευχθείσα πρόοδο στους τομείς αυτούς. Στις περιπτώσεις που είναι σκόπιμο, η στήριξη μέσω του ΜΠΒ θα παρασχεθεί ως συνέχεια αυτής της διάσκεψης.

Συμφιλίωση, περιφερειακή συνεργασία και διμερή ζητήματα στα Δυτικά Βαλκάνια

Κατά την τελευταία δεκαετία, τα Δυτικά Βαλκάνια σημείωσαν σημαντική πρόοδο στον τομέα της σταθερότητας και της περιφερειακής συνεργασίας. Ωστόσο, ορισμένα προβλήματα που προκύπτουν από συγκρούσεις στην περιοχή παραμένουν ανοιχτά και έχουν επιπτώσεις τόσο στην εσωτερική λειτουργία των κρατών όσο και στις μεταξύ τους σχέσεις. Η ΕΕ συνεργάζεται με τα μέρη της περιοχής για να τα βοηθήσει να απαλλαγούν από αυτή την κληρονομιά του παρελθόντος.

Η πρόοδος στον τομέα της συμφιλίωσης αποτελεί βασικό στοιχείο για τη σταθερότητα του Κοσσυφοπεδίου, το οποίο έχει εισέλθει σε νέα φάση μετά τη συμβουλευτική γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου. Μετά την έκδοση του ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, η ΕΕ είναι έτοιμη να διευκολύνει τη διαδικασία διαλόγου μεταξύ της Πρίστινα και του Βελιγραδίου με σκοπό την προώθηση της συνεργασίας, την επίτευξη προόδου στην πορεία προς την ΕΕ και τη βελτίωση της ζωής του πληθυσμού. Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τη συμφιλίωση στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ιδίως για την ομαλή λειτουργία του κράτους. Η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας της Οχρίδας στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ο σεβασμός και η προστασία των εθνοτικών μειονοτήτων σε ολόκληρη την περιοχή, η επιστροφή των προσφύγων και η συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία, καθώς και η ομαλή διεξαγωγή των εθνικών δικών για εγκλήματα πολέμου είναι σημαντικά σημεία για τη συμφιλίωση.

Μια διαρκής συμφιλίωση απαιτεί προσπάθειες σε όλα τα επίπεδα – κυβέρνησης, δικαστικού μηχανισμού και κοινωνίας των πολιτών. Επίσης, συνδέεται με την αντιμετώπιση προβλημάτων, όπως της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Τελευταία υπήρξαν ορισμένα θετικά σημεία. Το σερβικό κοινοβούλιο εξέδωσε δήλωση που καταδικάζει τη σφαγή της Σρεμπένιτσα και αναφέρεται στη σχετική απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου. Οι ΜΚΟ έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν πρωτοβουλία με σκοπό τη δημιουργία περιφερειακής επιτροπής για την αναζήτηση και τη διάδοση της αλήθειας. Η πρωτοβουλία αυτή, γνωστή ως RECOM, υποστηρίζεται από τους προέδρους της Κροατίας και της Σερβίας, από το κοινοβούλιο του Μαυροβουνίου και τις θρησκευτικές κοινότητες. Μια ευρύτερη περιφερειακή στήριξη θα μπορούσε να συμβάλει στη συμφιλίωση. Οι πρόεδροι της Σερβίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, της Κροατίας και του Μαυροβουνίου έλαβαν μέρος, τον Μάιο του 2010, στη διάσκεψη κορυφής της πρωτοβουλίας Igman στο Σαράγεβο. Η πρωτοβουλία αυτή, στην οποία έλαβαν μέρος πάνω από 140 ΜΚΟ, αποβλέπει στην προώθηση και στη διευκόλυνση της τοπικής και περιφερειακής συνεργασίας. Οι διαφορετικές αυτές προσπάθειες πρέπει να υποστηριχθούν με δικαστικές διώξεις των εγκλημάτων πολέμου στο πλαίσιο πλήρους συνεργασίας με το ICTY και με ταχεία και αποτελεσματική διεξαγωγή των δικών για θέματα εγκλημάτων πολέμου στα εθνικά δικαστήρια. Η πλήρης συνεργασία με το ICTY, ιδίως της Σερβίας και της Κροατίας, παραμένει καθοριστική.

Έχει σημειωθεί θετική πρόοδος όσον αφορά το θέμα της επιστροφής των προσφύγων χάρη στη διαδικασία του Σαράγεβο. Τον Μάρτιο, μια υπουργική διάσκεψη στο Βελιγράδι άνοιξε εκ νέου τον διάλογο μεταξύ των ενδιαφερόμενων κυβερνήσεων. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να εξετάσει συμπληρωματικές χρηματοδοτικές συνεισφορές της ΕΕ για την υποστήριξη της διαδικασίας αυτής και τη διοργάνωση διάσκεψης δωρητών, μόλις επιτευχθεί συμφωνία από τις χώρες για τις συγκεκριμένες δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για την επίλυση των προβλημάτων που εναπομένουν. Λόγω των ενόπλων συγκρούσεων στην περιοχή, 14 631 άτομα εξακολουθούν να αγνοούνται (στοιχεία του Αυγούστου 2010) και η διαδικασία διευθέτησης των υποθέσεων που εκκρεμούν προχωρεί με αργό ρυθμό. Οι ενδιαφερόμενες χώρες πρέπει να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειές τους για την επίλυση των υποθέσεων που εκκρεμούν εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος.

Η περιφερειακή συνεργασία συμβάλλει στη συμφιλίωση, στις σχέσεις καλής γειτονίας και σε ευνοϊκό κλίμα για τη διευθέτηση των εκκρεμών διμερών ζητημάτων. Η συνεργασία αυτή είναι επίσης καθοριστική για την οικονομική ανάπτυξη των Δυτικών Βαλκανίων και για τη διαχείριση κοινών προβλημάτων, όπως του οργανωμένου εγκλήματος, της διαχείρισης των συνόρων, της κλιματικής αλλαγής ή της μόλυνσης του περιβάλλοντος. Η περιφερειακή συνεργασία είναι απαραίτητη για την προώθηση του προγράμματος ενσωμάτωσης στην ΕΕ σε τομείς όπως η ασφάλεια των πολιτών, η ενέργεια και οι μεταφορές.

Η περιοχή έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση των δομών περιφερειακής συνεργασίας. Ο ρόλος του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας (ΣΠΣ) είναι καθοριστικός για τον προσανατολισμό και την παρακολούθηση της περιφερειακής συνεργασίας. Το ΣΠΣ υιοθέτησε φιλόδοξη στρατηγική και πρόγραμμα εργασιών για την περίοδο 2011-2013 που θα πρέπει τώρα να τεθούν σε εφαρμογή, με έμφαση στις δραστηριότητες που είναι προσανατολισμένες στα αποτελέσματα και για την οποίες το ΣΠΣ μπορεί να προσφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία. Η Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA) είναι βασικής σημασίας για την ολοκλήρωση της περιφερειακής ζώνης ελευθέρων συναλλαγών. Η Κοινότητα ενέργειας ενθαρρύνει τη δημιουργία περιφερειακής αγοράς ενέργειας και ετοιμάζεται για την ενσωμάτωση στην αγορά ενέργειας της ΕΕ. Η συμφωνία για τον κοινό ευρωπαϊκό αεροπορικό χώρο θα εκσυγχρονίσει τα πρότυπα ασφάλειας, προστασίας και διαχείρισης της αεροπορικής κυκλοφορίας και θα προσφέρει ανταγωνιστικότερες συνθήκες για τους επιβάτες των αεροπορικών εταιρειών.

Η Επιτροπή παρέχει σημαντική χρηματοδοτική στήριξη στην περιφερειακή συνεργασία. Το 2011, τα κεφάλαια του ΜΠΒ θα κινητοποιηθούν για να διευκολύνουν τη συμμετοχή της περιοχής στις κυριότερες διεθνείς συμφωνίες, όπως στη συνθήκη στον τομέα των μεταφορών. Η περιφερειακή σχολή δημόσιας διοίκησης έχει αρχίσει πλέον να λειτουργεί και διοργανώνει επί του παρόντος περίπου 2 500 ημερίδες κατάρτισης ετησίως. Η διεθνής συμφωνία που καθορίζει τη νομική προσωπικότητά της κυρώθηκε τον Ιούλιο του 2010. Τα επίσημα εγκαίνια της έδρας της στο Danilovgrad (Μαυροβούνιο) θα πρέπει να γίνουν στις 11 Νοεμβρίου 2010.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει την αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς στο πλαίσιο της διαδικασίας της Λιουμπλιάνας. Το ΣΠΣ θα δημιουργήσει ειδική ομάδα για τον πολιτισμό και την κοινωνία, η οποία θα επικουρείται από μόνιμη γραμματεία και θα λάβει προενταξιακή χρηματοδοτική βοήθεια από την ΕΕ. Το έργο της θα συνίσταται στη διαχείριση της Διαδικασίας της Λιουμπλιάνα σε συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Επιτροπή.

Η Επιτροπή οριστικοποιεί τη στιγμή αυτή τη στρατηγική για την περιοχή του Δούναβη, η οποία θα συγκεντρώσει τα κράτη μέλη, τις χώρες της διεύρυνσης και τις χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης. Η συμπερίληψη και η ενεργός συμμετοχή των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων που μοιράζονται τη λεκάνη του Δούναβη με τις γειτονικές τους χώρες της ΕΕ είναι σημαντική για την επιτυχία της στρατηγικής. Η στρατηγική αυτή επιτρέπει να πραγματοποιηθούν αμοιβαία επωφελείς επενδύσεις στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και του περιβάλλοντος, καθώς και της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης.

Η περιφερειακή συνεργασία ανακόπηκε λόγω των διαφορών για το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου. Η λειτουργία της CEFTA, η επέκταση του πανευρωμεσογειακού συστήματος διαγώνιας σώρευσης και η υπογραφή της συμφωνίας για την Κοινότητα των Μεταφορών υπέστησαν ιδίως τις συνέπειες. Ορισμένες φορές αποδείχθηκε αδύνατη η διεξαγωγή συνεδριάσεων με τη συμμετοχή όλων των περιφερειακών παραγόντων. Η Επιτροπή ενθαρρύνει θερμά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να αναζητήσουν πρακτικές και ρεαλιστικές λύσεις για να εξασφαλίσουν την ευρεία συμμετοχή στην περιφερειακή συνεργασία, με την επιφύλαξη των διιστάμενων απόψεων σχετικά με το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου.

Η Σλοβενία και η Κροατία υπέγραψαν και κύρωσαν συμφωνία διαιτησίας για τις συνοριακές διαφορές, με την οποία προετοιμάζεται το έδαφος για την οριστική λύση του προβλήματος. Η συμφωνία αυτή φανερώνει ότι τα διμερή προβλήματα μπορούν να επιλυθούν με πνεύμα καλής γειτονίας. Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και το Κοσσυφοπέδιο ολοκλήρωσαν την οριοθέτηση των συνόρων τους. Ωστόσο, πολλά άλλα διμερή ζητήματα, ιδίως όσον αφορά τα σύνορα, παραμένουν άλυτα, όπως και το ζήτημα της ονομασίας μεταξύ της Ελλάδας και της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας.

Τα διμερή ζητήματα που είναι ανοιχτά, ιδίως οι συνοριακές διαφορές, πρέπει να επιλυθούν από τα ενδιαφερόμενα μέρη με πνεύμα καλής γειτονίας και σε συνάρτηση με τα συνολικά συμφέροντα της ΕΕ. Τούτο απαιτεί ανανεωμένη πολιτική βούληση από τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η Επιτροπή αναμένει να καταβάλουν οι χώρες αυτές κάθε προσπάθεια για την επίλυση των συνοριακών διαφορών που εκκρεμούν και άλλων συναφών θεμάτων σύμφωνα με την αρχή της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών που απορρέει από τον χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καταφεύγοντας, ενδεχομένως, στο Διεθνές Δικαστήριο. Τα διμερή ζητήματα δεν θα πρέπει να παρεμποδίσουν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Η ΕΕ είναι διατεθειμένη να συμβάλει στην κινητοποίηση της πολιτικής ώθησης που είναι αναγκαία για την αναζήτηση λύσεων και να υποστηρίξει τις σχετικές πρωτοβουλίες.

Προενταξιακοί μηχανισμοί για την υποστήριξη της πολιτικήσ στον τομεα τησ διεύρυνσης

Χρηματοδοτική βοήθεια – στρατηγική προσέγγιση

Η χρηματοδοτική βοήθεια δυνάμει του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ) έχει μελετηθεί για να βοηθά τις υποψήφιες χώρες και τις εν δυνάμει υποψήφιες χώρες στις προσπάθειές τους να εκπληρώσουν τα κριτήρια προσχώρησης, να ευθυγραμμιστούν με τις πολιτικές και τα πρότυπα της ΕΕ και να ευνοήσουν την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη. Η προστιθέμενη αξία που παρέχεται με τη συνδρομή αυτή του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι σαφής. Η βοήθεια προς τις χώρες της διεύρυνσης αποτελεί επένδυση για το μέλλον της ΕΕ. Βοηθώντας τα μελλοντικά μέλη της να προετοιμαστούν με κατάλληλο τρόπο για την προσχώρηση, η ΕΕ θα είναι η ίδια σε θέση να επιτύχει τους στρατηγικούς της στόχους. Στο πλαίσιο του ΜΠΒ διατίθεται ποσό ύψους 11,6 δισεκατομμυρίων ευρώ, για το διάστημα 2007-2013, ως βοήθεια για την προενταξιακή προετοιμασία των χωρών της διεύρυνσης. Στο πλαίσιο του αναθεωρημένου πολυετούς ενδεικτικού δημοσιονομικού πλαισίου για το διάστημα 2011-2013 περιλαμβάνεται ενδεικτική κατανομή.

Ο ΜΠΒ έχει σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να επιτρέπει τον στρατηγικό σχεδιασμό της βοήθειας στο πλαίσιο τριετών ενδεικτικών προγραμμάτων πολυετούς σχεδιασμού (MIPD). Τα έγγραφα αυτά καθορίζουν τις κυριότερες προτεραιότητες στον τομέα της βοήθειας για τα επόμενα έτη και αποτελούν τη βάση του ετήσιου ή πολυετούς προγραμματισμού. Τα MIPD βασίζονται στις ανάγκες που επισημαίνονται στις εταιρικές σχέσεις και στις εκθέσεις προόδου.

Η Επιτροπή έχει λάβει ορισμένα μέτρα για να ενισχύσει τον στρατηγικό χαρακτήρα της διαδικασίας αυτής, καθώς και τον σύνδεσμο μεταξύ των προτεραιοτήτων που καθορίζονται στις εταιρικές σχέσεις προσχώρησης ή στις ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις, στις εκθέσεις παρακολούθησης και στον σχεδιασμό της βοήθειας. Έτσι, έχει δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε θεμελιώδεις τομείς, όπως στη χρηστή διακυβέρνηση και στο κράτος δικαίου. Για να περιγραφεί καλύτερα η έμφαση που δίδεται στους τομείς αυτούς και για να ενισχυθεί η συμμετοχή των δικαιούχων χωρών, η Επιτροπή, κατά τον σχεδιασμό της προενταξιακής βοήθειας, θα καταφεύγει σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό σε τομεακή προσέγγιση.

Επομένως, οι χώρες της διεύρυνσης ενθαρρύνονται να αναπτύξουν λεπτομερή στρατηγικά προγράμματα σε βασικούς τομείς που έχουν κριθεί ζωτικής σημασίας για την πρόοδο προς την ΕΕ. Οι προτεραιότητες προσχώρησης θα πρέπει να ενσωματωθούν πλήρως στα εθνικά αυτά προγράμματα. Τα επόμενα MIPD που καλύπτουν τα έτη 2011-2013 θα καθορίσουν τους στόχους της συνδρομής του ΜΠΒ στους τομείς αυτούς.

Διάφοροι άλλοι τομείς προτεραιότητας που θα εξακολουθήσουν να περιλαμβάνονται μεταξύ των προτεραιοτήτων στα MIPD είναι εκείνοι που θα συνδέονται με την περιφερειακή ανάπτυξη, την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και την αγροτική ανάπτυξη, ιδίως στην περίπτωση των υποψηφίων χωρών. Οι κυβερνήσεις των χωρών της διεύρυνσης, μαθαίνοντας πώς να διαχειρίζονται αποτελεσματικά την προενταξιακή βοήθεια και σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, μπορούν να προετοιμαστούν για τη διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ ως μελλοντικά κράτη μέλη.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα όσον αφορά την αποτελεσματική εφαρμογή των προγραμμάτων του ΜΠΒ σε ορισμένες χώρες. Οι δικαιούχες χώρες πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για να διασφαλίσουν επαρκή διοικητική ικανότητα και εμπειρογνωσία στον τομέα της ανάπτυξης και της εκτέλεσης βιώσιμων έργων, βασιζόμενων στα αποτελέσματα, για να βελτιστοποιήσουν την απορρόφηση των διαθέσιμων προενταξιακών κονδυλίων. Η Επιτροπή θα βοηθήσει τους δικαιούχους να βελτιώσουν την ικανότητά τους και θα παρακολουθεί τον χρηματοοικονομικό κύκλο του ΜΠΒ, επισημαίνοντας τις ελλείψεις από τα πρώτα ήδη στάδια.

Επίσης, η Επιτροπή θα προβαίνει σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό στον πολυετή προγραμματισμό, ο οποίος επιτρέπει να καθορίζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια οι προτεραιότητες και η διαδοχική σειρά των προβλεπόμενων μέτρων, καθώς και να βελτιώνει περαιτέρω την προβλεψιμότητα της χρηματοδοτικής βοήθειας για τις δικαιούχες χώρες.

Μια τομεακή προσέγγιση θα διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ των δωρητών και των δικαιούχων, με την εξάλειψη των αλληλεπικαλύψεων και τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας. Τούτο θα επιτρέψει με τη σειρά του σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συγκεντρωθούν περισσότερο στα αναμενόμενα αποτελέσματα και στον αντίκτυπο των συνδυασμένων προσπαθειών μας.

Η έκταση των απαιτούμενων επενδύσεων στις χώρες της διεύρυνσης για την προετοιμασία της προσχώρησης και την πραγματική σύγκλιση απαιτεί σημαντικές συνεισφορές από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, τη στήριξη διαφόρων άλλων δωρητών και των διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών (ΔΧΟ), καθώς και την κινητοποίηση των ιδιωτικών επενδυτών. Οι συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα είναι ιδιαίτερα χρήσιμες στο πλαίσιο αυτό, δεδομένου ότι συνδυάζουν τις χορηγήσεις των δημόσιων προϋπολογισμών με τα δάνεια που χορηγούν οι ιδιωτικές τράπεζες. Το Επενδυτικό Πλαίσιο για τα Δυτικά Βαλκάνια (ΕΠΔΒ), το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (EFSE) και το ταμείο για την πράσινη ανάπτυξη (GGF) αποτελούν πρόσφορα παραδείγματα μέσων για τη μόχλευση σημαντικής εισροής κεφαλαίων με περιορισμένους δημόσιους πόρους.

Το ΕΠΔΒ δημιουργήθηκε τον Δεκέμβριο του 2009 ως κοινή πρωτοβουλία της Επιτροπής και των εταίρων ΔΧΟ. Αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διοχέτευση επενδύσεων υποδομών στην περιοχή. Το ΕΠΔΒ επιτρέπει να ληφθούν σημαντικά δάνεια από τους ΔΧΟ χάρη στις επιχορηγήσεις του ΜΠΕ. Το συνολικό ποσό των χορηγήσεων που έχουν παρασχεθεί ανέρχεται σε 137 εκατομμύρια ευρώ και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοχλός για την κινητοποίηση επενδύσεων ύψους 6,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το ΕΠΔΒ θα εστιαστεί στην αύξηση του αριθμού των έργων σχετικά με τους υδάτινους πόρους και τα λύματα στην περιοχή, στην ενθάρρυνση της στήριξης για την ενεργειακή απόδοση, στην επίσπευση των επενδύσεων στο βασικό δίκτυο μεταφορών και στη στήριξη της ανάπτυξης των ΜΜΕ και των μηχανισμών που αποβλέπουν στην ενθάρρυνση της οικονομικής ανάπτυξης την επαύριο της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Τα έργα που καλύπτονται από το ΕΠΔΒ αφορούν διάφορες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και ενισχύουν την περιφερειακή συνεργασία. Το ΕΠΔΒ θα ευνοήσει τις μεγάλες επενδύσεις περιφερειακής σημασίας, όπως το βασικό περιφερειακό δίκτυο μεταφορών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ως πρόδρομος του μελλοντικού διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (TEN-T) στην περιοχή.

Η χρηματοδοτική βοήθεια δυνάμει του ΜΠΒ για την περιφερειακή συνεργασία αποβλέπει στη διασφάλιση της περιφερειακής σταθερότητας, στην αύξηση των διαπεριφερειακών εμπορικών ροών και στη στήριξη των πρωτοβουλιών και δομών περιφερειακής συνεργασίας στα Δυτικά Βαλκάνια, όπως του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας και της Περιφερειακής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης. Το Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, επειδή θα ελέγχει κατά πόσον οι χρηματοδοτήσεις του ΜΠΒ και των λοιπών χορηγών αντανακλούν τις προτεραιότητες της περιφερειακής συνεργασίας.

Συμμετοχή σε προγράμματα και οργανισμούς της ΕΕ

Η συμμετοχή των χωρών της διεύρυνσης σε προγράμματα και οργανισμούς της ΕΕ έχει ως σκοπό να ενισχύσει τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και να εξοικειώσει τις χώρες αυτές με τις πολιτικές και τις μεθόδους εργασίας της ΕΕ. Οι υποψήφιες χώρες και οι εν δυνάμει υποψήφιες χώρες μπορούν να λάβουν μέρος στα προγράμματα της ΕΕ με βάση συμφωνίες-πλαίσια και να συμμετάσχουν στους οργανισμούς της ΕΕ κατά περίπτωση. Η συμμετοχή μπορεί να χρηματοδοτηθεί εν μέρει με τη χρηματοδοτική βοήθεια του ΜΠΒ. Οι χώρες ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν κατά προτεραιότητα σε προγράμματα ή οργανισμούς που υποστηρίζουν βασικούς τομείς των μεταρρυθμίσεων και που μπορούν να τους παράσχουν τα μεγαλύτερα οφέλη.

Πληροφόρηση και επικοινωνία

Για να επιτύχει η πολιτική διεύρυνσης απαιτείται σταθερή στήριξη από την πλευρά των πολιτών. Τα κράτη μέλη και οι χώρες της διεύρυνσης καλούνται να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στις δράσεις πληροφόρησης και επικοινωνίας για να συμβάλουν στη διατήρηση της στήριξης αυτής. Η Επιτροπή έχει αναλάβει να βελτιώσει τη ροή αντικειμενικών πληροφοριών σχετικά με τη διαδικασία διεύρυνσης, οι οποίες παρουσιάζονται με απλό τρόπο, με τη βοήθεια των διαφόρων μέσων επικοινωνίας που είναι διαθέσιμα σήμερα. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να φτάσουν οι πληροφορίες αυτές στους νέους που, λόγω της μικρής εμπειρίας που έχουν από τη ζωή, μπορεί να μην αντιλαμβάνονται την απόλυτη ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας και της σταθερότητας στην Ευρώπη. Εναπόκειται στους πολιτικούς ηγέτες της ΕΕ, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, να χρησιμοποιήσουν τις πληροφορίες αυτές με όσο το δυνατό περισσότερο κατανοητό τρόπο για τους ίδιους τους ψηφοφόρους τους.

Η εμπειρία που έχει αποκτηθεί από την πέμπτη διεύρυνση έχει καταδείξει ότι η έλλειψη επικοινωνίας αφήνει ελεύθερο το πεδίο σε παραπλανητικές πληροφορίες. Επομένως, το κενό αυτό πρέπει να καλυφθεί από εύκολα προσβάσιμες και ακριβείς πληροφορίες, ούτως ώστε να συνειδητοποιήσουν ακριβώς οι πολίτες τί διακυβεύεται. Το 2010, η Ένωση βρέθηκε αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις που συνδέονται με την οικονομική κρίση, το περιβάλλον, την απασχόληση, της ασφάλεια των πολιτών, την κλιματική αλλαγή και τη μετανάστευση. Τα προβλήματα αυτά απασχολούν τους πολίτες τόσο των κρατών μελών όσο και των χωρών της διεύρυνσης. Το έργο των πολιτικών ηγετών είναι να εξηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο η επιδίωξη του προγράμματος διεύρυνσης μπορεί να βοηθήσει την ΕΕ να επιτύχει τους στόχους της στους κρίσιμους αυτούς τομείς, καθώς και να επισπεύσει το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα και να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης στις χώρες της διεύρυνσης. Η πραγματοποίηση απτών και συγκεκριμένων αποτελεσμάτων είναι η καλύτερη διαφήμιση για τη διεύρυνση. Η ελευθέρωση των θεωρήσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια αποτελεί ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών

Οι δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών είναι καθοριστικές για μια ώριμη δημοκρατία, για τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για το κράτος δικαίου. Οι δραστηριότητες αυτές ενισχύουν την πολιτική ευθύνη, ενθαρρύνουν και διευρύνουν τον διάλογο σχετικά με τις επιλογές της κοινωνίας και ισχυροποιούν τη συναίνεση για μια πλουραλιστική κοινωνία. Με τη συμβολή σε μια περισσότερο ανοιχτή, συμμετοχική και δυναμική δημοκρατία, μια δραστήρια και σφύζουσα κοινωνία των πολιτών ευνοεί επίσης την ανεκτικότητα και τη συμφιλίωση. Η συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην προενταξιακή διαδικασία βελτιώνει την ποιότητα των μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με την προσχώρηση και εξασφαλίζει μεγαλύτερη υποστήριξη από την πλευρά των πολιτών.

Είναι σκόπιμο να δημιουργεί νοοτροπία αποδοχής και αξιοποίησης του ρόλου που διαδραματίζει η κοινωνία των πολιτών, ούτως ώστε να επιτραπεί στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να αρχίσουν έναν αποτελεσματικό διάλογο πολιτικής. Οι δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με τις πολιτικές πρωτοβουλίες και τα νομοσχέδια θα πρέπει να γίνουν γενικός κανόνας. Η πρόσβαση της κοινωνίας των πολιτών στις κρατικές χορηγήσεις συχνά παρεμποδίζεται από την έλλειψη διαφάνειας και από τον ελλιπή καθορισμό των κριτηρίων κατανομής.

Ο μηχανισμός για την κοινωνία των πολιτών βοηθά τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να ενισχύσουν τις ικανότητες και τον επαγγελματισμό τους, επιτρέποντάς τους με τον τρόπο αυτό να αρχίσουν πραγματικό διάλογο με τους δημόσιους και ιδιωτικούς παράγοντες και να παρακολουθούν τις εξελίξεις σε τομείς όπως το κράτος δικαίου και ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ο μηχανισμός αυτός χρηματοδοτεί πρωτοβουλίες σε τοπικό επίπεδο, καθώς και περιφερειακά δίκτυα και επισκέψεις μικρής διάρκειας στην ΕΕ.

Η Επιτροπή επανεξέτασε τον μηχανισμό αυτόν, ούτως ώστε να καταστεί περισσότερο προσιτός στις τοπικές οργανώσεις, λαμβάνοντας υπόψη με τον τρόπο αυτό τις παρατηρήσεις των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η Επιτροπή θα στοχοθετήσει καλύτερα τις ανάγκες σε κάθε χώρα και θα παράσχει στις ΜΚΟ περισσότερο μακροπρόθεσμα κεφάλαια εκκίνησης. Οι ισχυρότερες και περισσότερο εδραιωμένες οργανώσεις θα μπορούσαν να διαδραματίζουν συμβουλευτικό και υποστηρικτικό ρόλο για τις μικρότερες οργανώσεις.

Πρόοδος που έχει σημειωθεί στις χώρεσ τησ διεύρυνσησ και πρόγραμμα για το 2010-2011

Καθοδήγηση των Δυτικών Βαλκανίων στην πορεία προς την προσχώρηση στην ΕΕ

Επ’ ευκαιρία της υπουργικής διάσκεψης μεταξύ της ΕΕ και των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων που πραγματοποιήθηκε στο Σαράγεβο στις 2 Ιουνίου του 2010, η ΕΕ επανέλαβε τη σαφή προσήλωσή της στην ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων. Το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων είναι συνδεδεμένο με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κατά το τελευταίο έτος, τα Δυτικά Βαλκάνια πλησίασαν περισσότερο την ΕΕ, χάρη στην πρόοδο που σημείωσαν, αν και με άνισο τρόπο, κατά την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και την εκπλήρωση των κριτηρίων και προϋποθέσεων που έχουν καθοριστεί. Η πρόοδος της Κροατίας επιβεβαιώνει ότι η Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης για τα Δυτικά Βαλκάνια αποτελεί πολιτική που αποβλέπει στην προσχώρηση. Η πρόοδος των λοιπών χωρών των Δυτικών Βαλκανίων προς την προσχώρηση στην ΕΕ εξαρτάται επίσης από τον ρυθμό των πολιτικών και οικονομικών τους μεταρρυθμίσεων.

Παρατηρείται σημαντικότατη πρόοδος όσον αφορά την ελευθέρωση των θεωρήσεων. Κατά το παρελθόν έτος, η ΕΕ κατήργησε την υποχρέωση θεώρησης για τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, μόλις αποδείχθηκαν ικανές να εκπληρώσουν τα κριτήρια αξιολόγησης που έχουν καθοριστεί σε ορισμένους τομείς, όπως στον τομέα της ασφάλειας των ταξιδιωτικών εγγράφων, της διαχείρισης των συνόρων, της μετανάστευσης, του ασύλου, της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας, καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η υποχρέωση θεώρησης θα αρθεί σύντομα για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Αλβανία, με βάση στοιχεία που αποδεικνύουν σαφώς ότι οι χώρες αυτές πληρούν επίσης τα εν λόγω κριτήρια αξιολόγησης. Οι ενδιαφερόμενες χώρες πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους όσον αφορά την πληροφόρηση των πολιτών τους για την εμβέλεια και τα όρια του καθεστώτος απαλλαγής από τις θεωρήσεις. Το Κοσσυφοπέδιο εξέδωσε νόμο επανεισδοχής και πολλαπλασίασε τις προσπάθειές του για την επανένταξη των επαναπατριζόμενων, προετοιμάζοντας με τον τρόπο αυτό το έδαφος για τον διάλογο σχετικά με την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων.

Κροατία

Από τον Οκτώβριο του 2005 που άρχισαν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις, η Κροατία σημείωσε σταθερή πρόοδο προς την εκπλήρωση των κριτηρίων προσχώρησης. Η Κροατία πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια, η Κροατία αποτελεί λειτουργούσα οικονομία της αγοράς. Θα πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, εφόσον εφαρμόσει με αποφασιστικότητα το συνολικό μεταρρυθμιστικό της πρόγραμμα για τη μείωση των διαρθρωτικών αδυναμιών της.

Όσον αφορά τα κριτήρια που συνδέονται με το κεκτημένο, η Κροατία πραγματοποίησε ικανοποιητική πρόοδο στο πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Άνοιξαν 33 κεφάλαια και 25 έκλεισαν προσωρινά. Η Κροατία σημείωσε ικανοποιητική πρόοδο προς την εκπλήρωση των προϋποθέσεων που επιτρέπουν το κλείσιμο των κεφαλαίων διαπραγμάτευσης με χρηματοοικονομικές επιπτώσεις (γεωργία και αγροτική ανάπτυξη, περιφερειακή πολιτική και συντονισμός των διαρθρωτικών μέσων, χρηματοοικονομικές και δημοσιονομικές διατάξεις) . Η Κροατία πρέπει να διατηρήσει τις προσπάθειές της για να δημιουργήσει όλες τις διοικητικές δομές που απαιτούνται για τη διαχείριση και τον έλεγχο των κεφαλαίων της ΕΕ.

Επίσης, η Κροατία πρέπει να εκπληρώσει τα κριτήρια αξιολόγησης που εκκρεμούν για το κλείσιμο του κεφαλαίου στον τομέα του δικαστικού συστήματος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων , ιδίως με την επίτευξη των απαραίτητων αποτελεσμάτων όσον αφορά την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος, την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της επιστροφής των προσφύγων, τις δίκες για τα εγκλήματα πολέμου και την πλήρη συνεργασία με το ICTY, καθώς και τη διευθέτηση του θέματος της πρόσβασης του ICTY στα έγγραφα. Όσον αφορά τον ανταγωνισμό , η Κροατία πρέπει να θεσπίσει σχέδια αναδιάρθρωσης για τα ναυπηγεία σύμφωνα με το κεκτημένο. Θα πρέπει να εξακολουθήσει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο όσον αφορά την περιφερειακή συνεργασία στα Δυτικά Βαλκάνια και να υποστηρίζει τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής στην πορεία τους προς την προσχώρηση στην ΕΕ.

Λαμβανομένου υπόψη του ιστορικού επιδόσεων της Κροατίας για την εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης και των δεσμεύσεων που ανέλαβε κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, η Κροατία βρίσκεται σε καλό δρόμο για την εκπλήρωση των κριτηρίων που συνδέονται με το κεκτημένο. Τούτο προκύπτει από τους πίνακες παρακολούθησης που καταρτίζει η Επιτροπή για τα κεφάλαια που έχουν κλείσει προσωρινά.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί την εφαρμογή των δεσμεύσεων μέχρι την προσχώρηση, καταφεύγοντας σε όλα τα διαθέσιμα μέσα, μεταξύ των οποίων και οι αξιολογήσεις από ομοτίμους και οι δομές που προβλέπονται στο πλαίσιο της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Η Επιτροπή θα υποβάλλει τακτικά εκθέσεις παρακολούθησης.

Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας εξακολουθεί να πληροί σε ικανοποιητικό βαθμό τα πολιτικά κριτήρια. Έπειτα από τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις του 2009, σημειώθηκε νέα πρόοδος, αν και με άνισο ρυθμό, όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του Κοινοβουλίου, της αστυνομίας, του δικαστικού συστήματος, της δημόσιας διοίκησης, καθώς και όσον αφορά το σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων. Η χώρα πρέπει να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά τον διάλογο μεταξύ των πολιτικών παραγόντων, τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ελευθερία της έκφρασης και τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος. Η εφαρμογή της νομοθεσίας είναι θεμελιώδους σημασίας.

Η χώρα εξακολουθεί να πληροί τις δεσμεύσεις στο πλαίσιο της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Η Επιτροπή πρότεινε τη μετάβαση στο δεύτερο στάδιο της σύνδεσης, όπως προβλέπει η ΣΣΣ.

Το Συμβούλιο δεν έχει ακόμη αποφανθεί σχετικά με τη σύσταση που διατύπωσε η Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2009 για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Η διαφορά με την Ελλάδα όσον αφορά το ζήτημα της ονομασίας παραμένει ανεπίλυτη. Οι δυο χώρες συμμετέχουν σε συνομιλίες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για την εξεύρεση λύσης και έχουν προβεί σε ορισμένες διμερείς επαφές, ιδίως στο επίπεδο πρωθυπουργών, αλλά η προσπάθεια αυτή δεν έχει ακόμη οδηγήσει σε συγκεκριμένα αποτελέσματα. Πρέπει να αποτραπούν ενέργειες και δηλώσεις που θα μπορούσαν να θίξουν τις σχέσεις καλής γειτονίας. Η διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας, καθώς και η εξεύρεση αμοιβαίως αποδεκτής λύσης μέσω διαπραγματεύσεων για το ζήτημα της ονομασίας, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, είναι θεμελιώδους σημασίας.

Μαυροβούνιο

Παράλληλα με το παρόν έγγραφο στρατηγικής, η Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη της σχετικά με την αίτηση προσχώρησης του Μαυροβουνίου στην ΕΕ. Τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της γνώμης περιλαμβάνονται στο παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης.

Αλβανία

Παράλληλα με το παρόν έγγραφο στρατηγικής, η Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη της σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Αλβανίας στην ΕΕ. Τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της γνώμης περιλαμβάνονται στο παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης.

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη σημείωσε πολύ περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά την πραγματοποίηση βασικών μεταρρυθμίσεων. Οι εκλογές του Οκτωβρίου του 2010 διεξήχθησαν γενικά σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Οι ασυμβατότητες μεταξύ του συντάγματος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δεν έχουν αρθεί, παρά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών και το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης άνευ διακρίσεων, όπως ορίζονται στην ΕΣΑΔ, αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο της ενδιάμεσης συμφωνίας.

Η ανάπτυξη κοινού οράματος από τους πολιτικούς αρχηγούς για τη γενική κατεύθυνση της χώρας και για τις βασικές μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με την ΕΕ παραμένουν θεμελιώδες στοιχείο για την περαιτέρω πρόοδο της Βοσνίας Ερζεγοβίνης προς την προσχώρηση στην ΕΕ. Η χώρα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για να δημιουργήσει ικανοποιητικό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων της ενδιάμεσης συμφωνίας.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη θα πρέπει να λάβει επειγόντως τα πρώτα μέτρα που απαιτούνται για να ευθυγραμμίσει το σύνταγμά της με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΑΔ) και για να βελτιώσει την απόδοση και τη λειτουργία των θεσμών της. Η χώρα πρέπει να είναι σε θέση να θεσπίζει, να εφαρμόζει και να επιβάλλει του νόμους και τους κανόνες της ΕΕ. Όσον αφορά τις διεθνείς υποχρεώσεις, είναι θεμελιώδους σημασίας να εκπληρωθούν οι στόχοι και οι προϋποθέσεις που καθορίστηκαν για το κλείσιμο του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου (OHR). Η ΕΕ θα ενισχύσει την επιτόπια παρουσία της για να βοηθήσει τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη να υλοποιήσει τους στόχους του προγράμματος της ΕΕ.

Σερβία

Η Σερβία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2009 και ανανέωσε τη δέσμευσή της να εκπληρώσει τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Τον Οκτώβριο του 2010, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει τη γνώμη της σχετικά με την αίτηση αυτή. Τον Φεβρουάριο του 2010 άρχισε να ισχύει η ενδιάμεση συμφωνία και, τον Ιούνιο του 2010, τα κράτη μέλη συμφώνησαν να υποβάλουν τη Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης στα κοινοβούλιά τους για κύρωση.

Η Σερβία εξακολούθησε να εφαρμόζει το πρόγραμμα πολιτικών μεταρρυθμίσεών της, επιτυγχάνοντας ορισμένα θετικά αποτελέσματα στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. Απαιτούνται επιπλέον προσπάθειες για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης, καθώς και για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς. Η Σερβία εξακολούθησε να δημιουργεί ιστορικό επιδόσεων κατά την εφαρμογή της ενδιάμεσης συμφωνίας και βρίσκεται σε καλή θέση για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της ΣΣΣ. Η Σερβία έλαβε σημαντικά μέτρα συμφιλίωσης στην περιοχή, ιδίως με την Κροατία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και εξακολούθησε να συνεργάζεται δραστήρια με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία. Ωστόσο, οι δύο τελευταίοι υπόδικοι στο ICTY εξακολουθούν να διαφεύγουν τη σύλληψη. Η πλήρης συνεργασία με το Δικαστήριο παραμένει θεμελιώδης προϋπόθεση για την προσχώρηση στην ΕΕ, όπως καθορίζεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2010.

Η Σερβία πρέπει να επιδείξει πιο εποικοδομητική στάση όσον αφορά τη συμμετοχή του Κοσσυφοπεδίου στο περιφερειακό εμπόριο και την περιφερειακή συνεργασία. Θα πρέπει να αναγνωρίσει τις τελωνειακές σφραγίδες του Κοσσυφοπεδίου, των οποίων η συμμόρφωση με την απόφαση ΣΑΗΕ 1244 έχει πιστοποιηθεί δύο φορές από την Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο (UNMIK). Πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία με την Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιβολή του κράτους δικαίου (EULEX) στο βόρειο τμήμα του Κοσσυφοπεδίου. Μετά την έκδοση του ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, η ΕΕ είναι πρόθυμη να διευκολύνει τη διαδικασία διαλόγου μεταξύ του Βελιγραδίου και της Πρίστινα με σκοπό την προώθηση της συνεργασίας, την επίτευξη προόδου προς την ΕΕ και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης του πληθυσμού.

Κοσσυφοπέδιο

Οι τοπικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στο τέλος του 2009, διεξήχθησαν κανονικά με τη συμμετοχή όλων των κοινοτήτων. Στο βόρειο τμήμα του Κοσσυφοπεδίου, η προσέλευση στις κάλπες ήταν πολύ περιορισμένη. Η διαδικασία αποκέντρωσης έχει προχωρήσει σημαντικά, η συνεργασία με τη EULEX έχει ενισχυθεί, και η κυβέρνηση είναι περισσότερο σε θέση να εφαρμόσει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για το Κοσσυφοπέδιο και τη μεταρρυθμιστική πολιτική. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και το κράτος δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του δικαστικού συστήματος. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ο διάλογος και η συμφιλίωση μεταξύ των κοινοτήτων, καθώς και η προστασία και η ενσωμάτωση των μειονοτήτων, ιδίως των Κοσοβάρων, αποτελούν πηγή ανησυχίας. Οι αρχές πρέπει να διασφαλίσουν εποικοδομητική προσέγγιση έναντι της συμμετοχής του Κοσσυφοπεδίου στα φόρουμ περιφερειακής συνεργασίας, ώστε να συμβαδίσουν με τις εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο.

Τον Δεκέμβριο του 2009, το Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Κοσσυφοπέδιο – Πραγματοποίηση της ευρωπαϊκής του προοπτικής»[4]. Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα για να υποστηρίξει την πρόοδο του Κοσσυφοπεδίου στην πορεία του προς την ΕΕ, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής και να προβεί σε απολογισμό της σχετικής προόδου. Το Συμβούλιο υπογράμμισε τη σημασία της λήψης μέτρων σχετικών με το εμπόριο και τις θεωρήσεις, με την επιφύλαξη των θέσεων των κρατών μελών για το καθεστώς.

Τον Φεβρουάριο, η Επιτροπή πρότεινε να παραταθούν τα αυτόνομα εμπορικά μέτρα για το Κοσσυφοπέδιο, ενώ τον Ιούλιο ανέθεσε σε αποστολή εμπειρογνωμόνων να αξιολογήσει κατά πόσο είναι σε θέση το Κοσσυφοπέδιο να εκπληρώσει τις απαιτήσεις που συνδέονται με ενδεχόμενη εμπορική συμφωνία με την ΕΕ. Θα απαιτηθούν προσπάθειες όσον αφορά τις τεχνικές ρυθμίσεις των προϊόντων, τον έλεγχο της καταγωγής, τη διανοητική ιδιοκτησία, τους κανόνες ανταγωνισμού και τις δημόσιες συμβάσεις. Η Επιτροπή θα εντείνει τις προσπάθειές της για να βοηθήσει το Κοσσυφοπέδιο να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις που έχουν επισημανθεί. Μόλις το Κοσσυφοπέδιο εκπληρώσει τις προβλεπόμενες απαιτήσεις, η Επιτροπή θα προτείνει διαπραγματευτικές οδηγίες για εμπορική συμφωνία.

Η Επιτροπή θα προωθήσει τη συμμετοχή του Κοσσυφοπεδίου σε σχετικά προγράμματα της Ένωσης. Τον Ιανουάριο, η Επιτροπή εγκαινίασε, μαζί με τις αρχές του Κοσσυφοπεδίου, τον διάλογο για τη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης με το Κοσσυφοπέδιο. Έχει ολοκληρωθεί πλήρης κύκλος συνεδριάσεων.

Η Επιτροπή υποστηρίζει τη συμμετοχή του Κοσσυφοπεδίου στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας του ΜΠΒ με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και την Αλβανία. Από το 2011, η στήριξη αυτή θα επεκταθεί και στα προγράμματα με το Μαυροβούνιο.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να προωθεί τις πρωτοβουλίες που αναφέρονται στην ανακοίνωσή της για το Κοσσυφοπέδιο, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου.

Περαιτέρω ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία

Η Τουρκία συνέχισε τη διαδικασία πολιτικής μεταρρύθμισής της και τροποποίησε το σύνταγμά της με τη θέσπιση βασικών μεταρρυθμίσεων στο πολιτικό και νομικό της σύστημα που βασίζονται σε σειρά προτεραιοτήτων στους τομείς του δικαστικού συστήματος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Οι μεταρρυθμίσεις περιορίζουν τη δικαιοδοσία των στρατιωτικών δικαστηρίων, αναδιαρθρώνουν το συνταγματικό δικαστήριο, διευρύνουν τη σύνθεση του ανώτατου συμβουλίου δικαστών και δημόσιων κατηγόρων, καθιστώντας το περισσότερο αντιπροσωπευτικό σε ολόκληρο το δικαστικό σύστημα, ενισχύουν τα συνδικαλιστικά δικαιώματα στον δημόσιο τομέα, θέτουν τις βάσεις για τη λήψη ειδικών μέτρων όσον αφορά την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών και των παιδιών, διασφαλίζουν την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και προβλέπουν το δικαίωμα προσφυγής σε συνήγορο του πολίτη, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη νομική βάση για τη δημιουργία του θεσμού του συνήγορου του πολίτη.

Οι συνταγματικές τροποποιήσεις αποτελούν σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, για να ενισχυθεί η στήριξη της συνταγματικής μεταρρύθμισης, απαιτείται ευρεία δημόσια διαβούλευση στην οποία θα συμμετέχουν όλα τα πολιτικά κόμματα και η κοινωνία των πολιτών, με την πλήρη δέσμευσή τους. Τώρα είναι θεμελιώδους σημασίας να διασφαλιστεί η σωστή εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων αυτών με την κατάλληλη νομοθεσία. Ένα νέο σύνταγμα λαϊκού χαρακτήρα θα παρείχε στέρεα βάση για περαιτέρω ενίσχυση της δημοκρατίας στην Τουρκία, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τα κριτήρια προσχώρησης στην ΕΕ.

Όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα, η ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης πρέπει να ενισχυθεί νόμω και έργω στην Τουρκία. Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες ελλείψεις κατά την άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας. Πρέπει επίσης να σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα των φύλων, καθώς και τη διασφάλιση όλων των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων. Το «δημοκρατικό άνοιγμα» που αποβλέπει κυρίως στην αντιμετώπιση του κουρδικού ζητήματος έχει αποφέρει περιορισμένα μόνο αποτελέσματα. Η ασφάλεια στη Νοτιοανατολική Ασία έχει επιδεινωθεί, με τις νέες απόπειρες της τρομοκρατικής οργάνωσης PKK/Kongra-Gel. Όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς παρατηρείται κάποια πρόοδος.

Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις προχώρησαν, αν και με αργό ρυθμό, και έχουν εισέλθει σε απαιτητικό στάδιο κατά το οποίο η Τουρκία πρέπει να επιτείνει της προσπάθειές της για την εκπλήρωση των προϋποθέσεων που έχουν καθοριστεί. Αν προχωρήσει στην εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης και των απαιτήσεων που καθορίζονται στο διαπραγματευτικό πλαίσιο, η Τουρκία θα κατορθώσει να επισπεύσει τον ρυθμό των διαπραγματεύσεων. Κατά τους επόμενους μήνες, η Τουρκία θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα κεφάλαια της πολιτικής ανταγωνισμού, των δημόσιων συμβάσεων και της κοινωνικής πολιτικής και απασχόλησης .

Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας δραστηριοποιείται περισσότερο στην ευρύτερη περιοχή των γειτονικών της χωρών. Το γεγονός αυτό είναι πλεονέκτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον αναπτυχθεί συμπληρωματικά με τη διαδικασία προσχώρησης της Τουρκίας και σε συντονισμό με την ΕΕ. Η Τουρκία έχει διατυπώσει ορισμένες προτάσεις για στενότερη συνεργασία ΕΕ Τουρκίας στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής. Έχει σημειωθεί τεράστια πρόοδος στις διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία επανεισδοχής με την Τουρκία.

Η Τουρκία εξακολούθησε να εκφράζει δημόσια την πολιτική της στήριξη για τις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται υπό την αιγίδα του ΟΗΕ μεταξύ των ηγετών της ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής κοινότητας για την εξεύρεση συνολικής λύσης του Κυπριακού. Ωστόσο, δεν υπήρξε πρόοδος όσον αφορά την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η Τουρκία δεν εφάρμοσε πλήρως το πρόσθετο πρωτόκολλο της συμφωνίας σύνδεσης και δεν εξάλειψε όλα τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένων των περιορισμών στις απευθείας μεταφορικές συνδέσεις με την Κύπρο. Είναι επιτακτικά αναγκαίο να εκπληρώσει η Τουρκία την υποχρέωσή της για την πλήρη και αμερόληπτη εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου και να προχωρήσει προς την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί και να αξιολογεί την πρόοδο για τα ζητήματα που καλύπτονται από τη δήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2006 και του Δεκεμβρίου 2009. Αν δεν υπάρξει πρόοδος, η Επιτροπή συνιστά να διατηρηθούν τα ισχύοντα από το 2006 μέτρα της ΕΕ, τα οποία θα επηρεάζουν συνεχώς τη συνολική πορεία των διαπραγματεύσεων.

Η Τουρκία πρέπει να επιτείνει τις προσπάθειές της για να επιλύσει τα διμερή ζητήματα που εκκρεμούν με τους γείτονές της, ιδίως τις συνοριακές διαφορές. Παρατηρείται νέα κινητοποίηση για τη βελτίωση των σχέσεων με την Ελλάδα. Η Ελλάδα προέβη σε πολλές επίσημες καταγγελίες για συνεχείς παραβιάσεις του εναερίου χώρου της από την Τουρκία, μεταξύ άλλων για τις πτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά. Η Ελλάδα προέβη επίσης σε καταγγελίες για παραβιάσεις των χωρικών υδάτων της. Τα πρωτόκολλα που υπεγράφησαν το 2009 για την εξομάλυνση των σχέσεων με την Αρμενία δεν έχουν κυρωθεί.

Έναρξη της ενταξιακής διαδικασίας της Ισλανδίας

Η ενταξιακή διαδικασία της Ισλανδίας έχει αρχίσει. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2010, μετά τη σύσταση της Επιτροπής στη γνώμη του Φεβρουαρίου 2010 και την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου. Η αναλυτική εξέταση του κεκτημένου της ΕΕ με την Ισλανδία είναι έτοιμη να αρχίσει. Η Ισλανδία δικαιούται πλέον βοήθειας δυνάμει του ΜΠΒ, η οποία παρέχεται με σκοπό να υποστηρίξει τις προσπάθειες της χώρας να προετοιμαστεί πλήρως για την προσχώρησή της στην ΕΕ.

Σημειώθηκε ικανοποιητική πρόοδος για την περαιτέρω βελτίωση του νομικού πλαισίου που διέπει τις συγκρούσεις συμφερόντων και τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων. Οι κανόνες που διέπουν τον διορισμό των δικαστών έχουν τροποποιηθεί με σκοπό να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος. Έχουν σημειωθεί σημαντικά βήματα προς την οικονομική σταθεροποίηση. Πραγματοποιήθηκε πρόοδος όσον αφορά την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και την αποκατάσταση του δημοσιονομικού συστήματος. Το πρόγραμμα του ΔΝΤ διεξάγεται απρόσκοπτα, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν οικονομικές αβεβαιότητες και προκλήσεις. Η Ισλανδία θα πρέπει να εκπληρώσει τις υφιστάμενες υποχρεώσεις, όπως τις υποχρεώσεις που έχει επισημάνει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ (ΕΑΕ) στο πλαίσιο της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες ούτως ώστε να ενημερωθούν δεόντως οι Ισλανδοί πολίτες για τις συνέπειες της προσχώρησης στην ΕΕ.

Συμπεράσματα και συστάσεις

Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, η Επιτροπή καταλήγει στα ακόλουθα συμπεράσματα και συστάσεις :

1. Η διεύρυνση εδραιώνει την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ευρώπη. Είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ να προωθήσει τη διαδικασία διεύρυνσης, σύμφωνα με τις αρχές και τις προϋποθέσεις που έχουν συμφωνηθεί και με βάση την ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2006 Η επιτυχία της διεύρυνσης εξαρτάται από την αποφασιστική πολιτική δέσμευση όλων των ενδιαφερομένων. Η διεύρυνση πρέπει να διατηρήσει την αξιοπιστία της για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Οι χώρες που επιθυμούν να προσχωρήσουν στην ΕΕ πρέπει να είναι δεόντως προετοιμασμένες, με την εκπλήρωση αυστηρών προϋποθέσεων, και να έχουν σαφή και συγκεκριμένη ευρωπαϊκή προοπτική, μόλις εκπληρώσουν τις προϋποθέσεις αυτές.

2. Η διαδικασία διεύρυνσης διευκολύνει την επίτευξη των στόχων πολιτικής της ΕΕ σε πολυάριθμους τομείς, βασικούς για την οικονομική ανάκαμψη και τη βιώσιμη ανάπτυξη, όπως στον τομέα της κανονιστικής σύγκλισης και της εσωτερικής αγοράς, στον τομέα της ενέργειας, των μεταφορών, της προστασίας του περιβάλλοντος και των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, καθώς και για την προώθηση της ασφάλειας στην ΕΕ.

3. Η Επιτροπή θα ενισχύσει περαιτέρω την παρακολούθηση των μακροοικονομικών πολιτικών των χωρών της διεύρυνσης, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις νέες εξελίξεις της οικονομικής διακυβέρνησης στην ΕΕ. Η Επιτροπή αναμένει από τις χώρες αυτές να προωθήσουν τις μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με την ΕΕ και να βελτιώσουν το επιχειρηματικό κλίμα, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτόν στην υπέρβαση της οικονομικής κρίσης και στην επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης. H Επιτροπή θα συνδέσει τις χώρες της διεύρυνσης με πρωτοβουλίες που λαμβάνονται στο επίπεδο της ΕΕ για να επιτύχει τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» . Καλεί τις χώρες αυτές να ενσωματώσουν τους στόχους της στρατηγικής 2020 στις εθνικές πολιτικές τους προτεραιότητες, να συμμετέχουν σε περιφερειακές ομάδες πολιτικής για να επανεξετάζουν κατά τακτά διαστήματα τα αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων αυτών και να καθορίζουν, ενδεχομένως, ειδικούς περιφερειακούς στόχους.

4. Η Επιτροπή ενθαρρύνει τις χώρες της διεύρυνσης να προσπαθήσουν να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης των ευάλωτων ομάδων, ιδίως με την κοινωνική και οικονομική ενσωμάτωση των Ρομ, και είναι αποφασισμένη να τις βοηθήσει στην προσπάθεια αυτή.

5. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να δίνει προτεραιότητα στη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης, καθώς και στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς και θα ενισχύσει περαιτέρω τον διάλογο σχετικά με το κράτος δικαίου με τις χώρες της διεύρυνσης. Οι περισσότερες χώρες της διεύρυνσης πρέπει να σημειώσουν σημαντική πρόοδο για την εδραίωση του κράτους δικαίου και, ειδικότερα, να δημιουργήσουν αξιόπιστο ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς.

6. Η ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης εξακολουθεί να αποτελεί πηγή ανησυχίας στις περισσότερες χώρες της διεύρυνσης και τα προβλήματα που έχουν επισημανθεί πρέπει να επιλυθούν κατά προτεραιότητα. Η πρόοδος στον τομέα αυτό είναι θεμελιώδους σημασίας και θα παρακολουθείται στενά από την Επιτροπή, η οποία θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και να αξιοποιεί πλήρως τον μηχανισμό της για την κοινωνία των πολιτών.

7. Η περιφερειακή συνεργασία αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Τα Δυτικά Βαλκάνια έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα αυτόν, η οποία δεν πρέπει να υπονομευθεί από τις αποκλίνουσες απόψεις για το Κοσσυφοπέδιο. Το Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας πρέπει να συγκεντρωθεί στην εφαρμογή της στρατηγικής του με βάση τα αποτελέσματα.

8. Σημαντικότατη πρόοδος σημειώθηκε όσον αφορά την ελευθέρωση των θεωρήσεων . Έχει καταργηθεί η υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, του Μαυροβουνίου και της Σερβίας. Η υποχρέωση αυτή θα καταργηθεί σύντομα και για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Αλβανία, με βάση στοιχεία που αποδεικνύουν σαφώς ότι οι χώρες αυτές έχουν επίσης εκπληρώσει τα κριτήρια αξιολόγησης. Οι ενδιαφερόμενες χώρες πρέπει να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθειες για να ενημερώσουν τους πολίτες τους σχετικά με την εμβέλεια και τους περιορισμούς του καθεστώτος απαλλαγής από τις θεωρήσεις, να ελέγχουν στενότερα την εφαρμογή του και, ενδεχομένως, να λαμβάνουν τα κατάλληλα διορθωτικά μέτρα.

9. Τα διμερή ζητήματα πρέπει να επιλυθούν από τα ενδιαφερόμενα μέρη, με πνεύμα καλής γειτονίας και σε συνάρτηση με τα συνολικά συμφέροντα της ΕΕ. Τα διμερή αυτά ζητήματα δεν θα πρέπει να παρεμποδίσουν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Η ΕΕ είναι έτοιμη να διευκολύνει την αναζήτηση λύσεων και να υποστηρίξει τις σχετικές πρωτοβουλίες. Έχει έρθει πλέον η στιγμή να εξαλειφθεί στην περιοχή αυτή η κληρονομιά των παλαιότερων συγκρούσεων, με την αξιοποίηση των πρόσφατων θετικών αποτελεσμάτων υπέρ της συμφιλίωσης. Οι σχέσεις καλής γειτονίας παραμένουν θεμελιώδους σημασίας.

10. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι τα κεφάλαια διαπραγμάτευσης για τα οποία έχουν ολοκληρωθεί οι τεχνικές προετοιμασίες θα πρέπει να ανοίξουν ή να κλείσουν προσωρινά με βάση το σχετικό κεκτημένο, σύμφωνα με τα διαπραγματευτικά πλαίσια και με την επιφύλαξη των μέτρων που θα εγκρίνει το Συμβούλιο. Είναι προς όφελος της ΕΕ να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τα προβληματικά κεφάλαια από τα πρώτα ήδη στάδια των διαπραγματεύσεων, ιδίως για το κεφάλαιο που αφορά το δικαστικό σύστημα και τα θεμελιώδη δικαιώματα, το οποίο απαιτεί τη δημιουργία πειστικού και αξιόπιστου ιστορικού επιδόσεων και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να συμπεριληφθεί μεταξύ των κεφαλαίων που θα κλείσουν τελευταία.

11. Η προενταξιακή βοήθεια αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής διεύρυνσης και έχει σχεδιαστεί για να διευκολύνει την εκπλήρωση των προτεραιοτήτων που επισημαίνονται στις εταιρικές σχέσεις και στις εκθέσεις προόδου. Οι δικαιούχες χώρες πρέπει να ενισχύσουν την ικανότητά τους να χρησιμοποιούν με αποτελεσματικότητα τα κεφάλαια της ΕΕ.

12. Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να συνεργαστούν με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ για να επιτρέψουν στους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα τη διαδικασία της διεύρυνσης και να την υποστηρίξουν, καθώς και να εξηγήσουν με ποιο τρόπο μπορεί η διαδικασία αυτή να μας βοηθήσει να επιτύχουμε τους κοινούς μας στόχους. Η Επιτροπή έχει αναλάβει να βελτιώσει τη ροή αντικειμενικών πληροφοριών σχετικά με τη διαδικασία διεύρυνσης, οι οποίες παρουσιάζονται με απλό τρόπο, με τη βοήθεια των διαφόρων μέσων επικοινωνίας που είναι διαθέσιμα σήμερα.

13. Η Κροατία έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά την εκπλήρωση των κριτηρίων προσχώρησης και οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις έχουν φθάσει στο τελικό στάδιο. Η πλήρης συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία εξακολουθεί να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόοδο της Κροατίας καθ’ όλη την ενταξιακή διαδικασία, σύμφωνα με το πλαίσιο διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να ολοκληρωθούν μόλις εκπληρώσει η Κροατία τα τελευταία κριτήρια αξιολόγησης που έχουν καθοριστεί για το κλείσιμο των κεφαλαίων, ιδίως στον τομέα του δικαστικού συστήματος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, καθώς και της καταπολέμησης της διαφθοράς, ούτως ώστε να μην χρειαστεί η ΕΕ να καταφύγει σε μηχανισμό συνεργασίας και επαλήθευσης μετά την προσχώρηση. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την πρόοδο της Κροατίας στον τομέα του δικαστικού συστήματος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και θα προβεί σε απολογισμό της κατάστασης κατά το πρώτο τρίμηνο του 2011.

14. Η Τουρκία συνέχισε τη διαδικασία πολιτικής μεταρρύθμισης, ιδίως με τη μεταρρύθμιση του συντάγματός της. Απαιτούνται περαιτέρω αποτελέσματα όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα, το «δημοκρατικό άνοιγμα» και τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων στη μεταρρυθμιστική διαδικασία. Η εγγύηση της ελευθερίας της έκφρασης στην πράξη είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις έχουν προχωρήσει, αν και με αργό ρυθμό. Αν η Τουρκία προχωρήσει στην εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης και των προϋποθέσεων που έχουν καθοριστεί στο διαπραγματευτικό πλαίσιο, θα κατορθώσει να επισπεύσει τον ρυθμό των διαπραγματεύσεων. Είναι επιτακτικά αναγκαίο να εκπληρώσει η Τουρκία την υποχρέωσή της για την πλήρη και αμερόληπτη εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου στη συμφωνία σύνδεσης και να προχωρήσει προς την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί και να αξιολογεί την πρόοδο ως προς τα ζητήματα που περιλαμβάνονται στη δήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, καθώς και τα συμπεράσματα του Δεκεμβρίου 2006 και του Δεκεμβρίου 2009. Αν δεν υπάρξει πρόοδος, η Επιτροπή συνιστά να διατηρηθούν τα ισχύοντα από το 2006 μέτρα της ΕΕ, τα οποία θα επηρεάζουν συνεχώς τη συνολική πρόοδο των διαπραγματεύσεων.

15. Όσον αφορά το κυπριακό ζήτημα , οι ηγέτες της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση συνολικής λύσης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. H Επιτροπή υποστηρίζει τις προσπάθειές τους και παρέχει τεχνικές συμβουλές για θέματα αρμοδιότητας της ΕΕ. Καλεί τους ηγέτες αμφοτέρων των κοινοτήτων να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για να ολοκληρώσουν το συντομότερο δυνατό και με επιτυχία τις συνομιλίες και καλεί εκ νέου την Τουρκία να συμβάλει με συγκεκριμένα μέτρα στη συνολική λύση του Κυπριακού.

16. Η ενταξιακή διαδικασία της Ισλανδίας έχει αρχίσει. Μετά τη σύσταση της Επιτροπής στη γνώμη του Φεβρουαρίου 2010 και την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου, οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις άρχισαν τον Ιούλιο του 2010 και η αναλυτική εξέταση του κεκτημένου της ΕΕ με την Ισλανδία είναι έτοιμη να ξεκινήσει. Η Ισλανδία θα πρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, όπως τις υποχρεώσεις που έχει επισημάνει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ (ΕΑΕ) στο πλαίσιο της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες ούτως ώστε να ενημερωθούν δεόντως οι Ισλανδοί πολίτες για τις συνέπειες της προσχώρησης στην ΕΕ.

17. Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας εξακολουθεί να πληροί σε ικανοποιητικό βαθμό τα πολιτικά κριτήρια. Έχει σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στους κυριότερους μεταρρυθμιστικούς τομείς, αν και με άνισο ρυθμό. Απαιτούνται ιδίως προσπάθειες όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις του δικαστικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης. Η Επιτροπή συνιστά εκ νέου στην ΕΕ να ανοίξει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Η διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας, καθώς και η εξεύρεση αμοιβαίως αποδεκτής λύσης μέσω διαπραγματεύσεων για το ζήτημα της ονομασίας, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, είναι θεμελιώδους σημασίας.

18. Στις γνώμες που υιοθέτησε σήμερα, η Επιτροπή συνιστά να ανοίξουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με το Μαυροβούνιο και την Αλβανία , μόλις επιτύχουν οι χώρες αυτές τον απαιτούμενο βαθμό συμμόρφωσης με τα κριτήρια προσχώρησης που καθορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993. Ειδικότερα, το Μαυροβούνιο και η Αλβανία πρέπει να εκπληρώσουν τις ειδικές βασικές προτεραιότητες που καθορίζονται στις αντίστοιχες γνώμες. Η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να χορηγήσει στο Μαυροβούνιο το καθεστώς της υποψήφιας χώρας. Προτρέπει την Αλβανία να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες για να παγιώσει την πρόοδο που έχει σημειώσει μέχρι σήμερα. Οι εκθέσεις παρακολούθησης της Επιτροπής σχετικά με τις δύο αυτές χώρες, που περιλαμβάνονται στη δέσμη διεύρυνσης που θα υποβληθεί το 2011, θα εξετάσουν ιδίως την εφαρμογή των βασικών προτεραιοτήτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν για να αρχίσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

19. Η Σερβία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2009 και, τον Οκτώβριο του 2010, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει τη γνώμη της. Η Σερβία εξακολούθησε να εφαρμόζει το πρόγραμμα πολιτικών μεταρρυθμίσεών της και να δημιουργεί ιστορικό επιδόσεων για την εφαρμογή της ενδιάμεσης συμφωνίας. Βρίσκεται σε καλή θέση για την εκπλήρωση των προϋποθέσεων της ΣΣΣ. Η Σερβία έχει λάβει σημαντικά μέτρα για τη συμφιλίωση στην περιοχή. Απαιτούνται επιπλέον προσπάθειες για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης, καθώς και για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς. Η Σερβία εξακολούθησε να συνεργάζεται με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία. Ωστόσο, οι δύο τελευταίοι υπόδικοι στο ICTY εξακολουθούν να διαφεύγουν τη σύλληψη. Η πλήρης συνεργασία με το Δικαστήριο παραμένει θεμελιώδης προϋπόθεση για την προσχώρηση στην ΕΕ, όπως καθορίζεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2010. Η Σερβία πρέπει να επιδείξει πιο εποικοδομητική στάση έναντι της συμμετοχής του Κοσσυφοπεδίου στο περιφερειακό εμπόριο και την περιφερειακή συνεργασία. Πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία με την Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιβολή του κράτους δικαίου (EULEX) στο βόρειο τμήμα του Κοσσυφοπεδίου.

20. Μετά την έκδοση του ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, η ΕΕ θα διευκολύνει τη διαδικασία διαλόγου μεταξύ του Βελιγραδίου και της Πρίστινα με σκοπό την προώθηση της συνεργασίας, την επίτευξη προόδου στην πορεία προς την ΕΕ και τη βελτίωση της ζωής του πληθυσμού.

21. Στο Κοσσυφοπέδιο , η διαδικασία αποκέντρωσης έχει προχωρήσει σημαντικά και η συνεργασία με την EULEX έχει αυξηθεί. Η κυβέρνηση βελτίωσε την ικανότητα εφαρμογής του ευρωπαϊκού προγράμματος για το Κοσσυφοπέδιο και για την πολιτική μεταρρύθμισής του. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές προκλήσεις όσον αφορά το κράτος δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού συστήματος, καθώς και όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς, του οργανωμένου εγκλήματος και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ο διάλογος και η συμφιλίωση μεταξύ των κοινοτήτων, καθώς και η προστασία και η ενσωμάτωση των μειονοτήτων, ιδίως των Κοσοβάρων, εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ανησυχίας. Οι αρχές της χώρας πρέπει να διασφαλίσουν εποικοδομητική προσέγγιση όσον αφορά τη συμμετοχή του Κοσσυφοπεδίου στα φόρουμ περιφερειακής συνεργασίας, ούτως ώστε να συμβαδίσουν με τις εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο.Η Επιτροπή υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες που περιγράφονται στην ανακοίνωση που εξέδωσε για το Κοσσυφοπέδιο τον Οκτώβριο του 2009, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2009. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόσφατη πρόοδο του Κοσσυφοπεδίου στον τομέα της νομοθεσίας για την επανεισδοχή, με την επεξεργασία σχεδίου δράσης για την επανένταξη των επαναπατριζόμενων, στο οποίο χορηγήθηκαν οι απαιτούμενοι πόροι. Εάν το σχέδιο εξακολουθήσει να εφαρμόζεται, η Επιτροπή αναλαμβάνει να αρχίσει σύντομα διάλογο για την ελευθέρωση των θεωρήσεων . Η Επιτροπή βοηθά το Κοσσυφοπέδιο να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την ενδεχόμενη σύναψη εμπορικής συμφωνίας με την ΕΕ. Μόλις το Κοσσυφοπέδιο εκπληρώσει τις σχετικές απαιτήσεις, η Επιτροπή θα προτείνει διαπραγματευτικές οδηγίες για εμπορική συμφωνία . Η Επιτροπή θα προτείνει να επιτραπεί στο Κοσσυφοπέδιο να συμμετάσχει στα σχετικά προγράμματα της Ένωσης , όπως το πρόγραμμα η «Ευρώπη για τους πολίτες» και το πρόγραμμα «Πολιτισμός». Η Επιτροπή θα προτείνει διαπραγματευτικές οδηγίες για τη σύναψη συμφωνίας-πλαισίου προς τον σκοπό αυτόν.

22. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει να σχηματίσει κυβέρνηση που θα προσηλωθεί στο ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας και θα επισπεύσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη θα πρέπει να λάβει επειγόντως τα πρώτα μέτρα για να ευθυγραμμίσει το σύνταγμά της με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΑΔ) και για να βελτιώσει τη λειτουργία των θεσμών της. Η χώρα πρέπει να είναι σε θέση να θεσπίζει, να εφαρμόζει και να επιβάλλει του νόμους και τους κανόνες της ΕΕ. Όσον αφορά τις διεθνείς υποχρεώσεις, είναι θεμελιώδους σημασίας να εκπληρωθούν οι στόχοι και οι προϋποθέσεις που καθορίστηκαν για το κλείσιμο του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου (OHR). Η ΕΕ θα ενισχύσει την παρουσία της για να βοηθήσει τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη να εφαρμόσει του στόχους του προγράμματος της ΕΕ.

23. Συνολικά, οι εκθέσεις προόδου του 2010 φανερώνουν ότι η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ προχωρεί με ρυθμό που υπαγορεύεται σε μεγάλο βαθμό από την αποδεδειγμένη ικανότητα των ενδιαφερομένων χωρών να αναλάβουν τις υποχρεώσεις προσχώρησης. Προς τον σκοπό αυτόν, απαιτούνται διαρκείς μεταρρυθμίσεις , καθώς και πειστικές και αξιόπιστες νομοθετικές και θεσμικές προσαρμογές. Όταν οι ενδιαφερόμενες χώρες εκπληρώσουν τα κριτήρια που έχουν καθοριστεί, και ιδίως τα κριτήρια που συνδέονται με τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες, η ΕΕ είναι αποφασισμένη να συνεργαστεί με αυτές για να προχωρήσει στα επόμενα στάδια της διαδικασίας.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Συμπεράσματα και συστάσεις των Γνωμών της Επιτροπής σχετικά με τις αιτήσεις προσχώρησης του Μαυροβουνίου και της Αλβανίας

Μαυροβούνιο

Το Μαυροβούνιο σημείωσε πρόοδο κατά την εκπλήρωση των κριτηρίων που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993 και τα οποία συνίστανται στη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, στο κράτος δικαίου, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στον σεβασμό και στην προστασία των μειονοτήτων, καθώς και των προϋποθέσεων της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Ωστόσο, απαιτούνται πολλές ακόμη προσπάθειες.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια, το Μαυροβούνιο έχει επιτύχει εν μέρει τη μακροοικονομική σταθερότητα. Ωστόσο, για να γίνει λειτουργούσα οικονομία της αγοράς, όπως καθορίστηκε το 1993 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης, το Μαυροβούνιο πρέπει να αντιμετωπίσει τα εσωτερικά και εξωτερικά ελλείμματα, καθώς και τις υφιστάμενες αδυναμίες, ιδίως στον δημοσιονομικό τομέα και όσον αφορά τη λειτουργία της αγοράς εργασίας, και να ενισχύσει το κράτος δικαίου. Για να μπορεί να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης, το Μαυροβούνιο πρέπει να ενισχύσει την υλική υποδομή και το ανθρώπινο δυναμικό του, καθώς και να συνεχίσει να εφαρμόζει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Οι επιδόσεις του Μαυροβουνίου κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του δυνάμει της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης είναι γενικά θετικές.

Μεσοπρόθεσμα, το Μαυροβούνιο θα είναι σε θέση να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους στους περισσότερους τομείς του κεκτημένου, εφόσον συνεχιστεί η διαδικασία εναρμόνισης και καταβληθούν σημαντικές και εντατικές περαιτέρω προσπάθειες για να διασφαλιστεί η εφαρμογή και η επιβολή της νομοθεσίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε τομείς όπως η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, η νομοθεσία περί διανοητικής ιδιοκτησίας, η γεωργική και αγροτική ανάπτυξη, η ασφάλεια των τροφίμων, η κτηνιατρική και φυτοϋγειονομική πολιτική, η αλιεία, οι στατιστικές, η κοινωνική πολιτική και η απασχόληση, η περιφερειακή πολιτική και ο συντονισμός των διαρθρωτικών μέσων, το δικαστικό σύστημα και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η δικαιοσύνη, η ελευθερία και η ασφάλεια και ο δημοσιονομικός έλεγχος. Πλήρης συμμόρφωση με το κεκτημένο στον τομέα του περιβάλλοντος μπορεί να επιτευχθεί μόνο μακροπρόθεσμα και θα απαιτήσει υψηλότερα επίπεδα επενδύσεων. Οι προσπάθειες στον τομέα αυτόν πρέπει να επισπευσθούν.

Η προσχώρηση του Μαυροβουνίου αναμένεται να έχει περιορισμένο συνολικό αντίκτυπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν θα επηρεάσει την ικανότητα της τελευταίας να διατηρήσει και να εμβαθύνει την ανάπτυξη της.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αρχίσουν με το Μαυροβούνιο μόλις επιτύχει η χώρα τον απαιτούμενο βαθμό συμμόρφωσης με τα κριτήρια προσχώρησης και, ιδίως, με τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης, τα οποία απαιτούν τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται κυρίως το κράτος δικαίου. Εν προκειμένω, το Μαυροβούνιο πρέπει ειδικότερα να εκπληρώσει τις ακόλουθες βασικές προτεραιότητες:

- να βελτιώσει το νομοθετικό πλαίσιο για τις εκλογές σύμφωνα με τις συστάσεις που έχουν υποδείξει το Γραφείο των Δημοκρατικών Θεσμών και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΑΣΕ και η Επιτροπή της Βενετίας· να ενισχύσει τον νομοθετικό και εποπτεύοντα ρόλο του Κοινοβουλίου·

- να ολοκληρώσει βασικά στάδια της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται τροποποιήσεις των γενικών διοικητικών διαδικασιών και του νόμου περί δημοσίων και κρατικών υπαλλήλων, η ενίσχυση της αρχής διαχείρισης ανθρώπινων πόρων και του κρατικού ελεγκτικού οργανισμού, με σκοπό τη βελτίωση του επαγγελματισμού και της αποπολιτικοποίησης της δημόσιας διοίκησης, και η ενίσχυση διαφανούς και αξιοκρατικής προσέγγισης όσον αφορά τις προσλήψεις και τις προαγωγές·

- να ενισχύσει το κράτος δικαίου, ιδίως με αποπολιτικοποιημένες και αξιοκρατικές προσλήψεις των μελών των δικαστικών και εισαγγελικών συμβουλίων και των δημόσιων κατηγόρων, καθώς και να ενισχύσει την ανεξαρτησία, την αυτονομία, την αποτελεσματικότητα και τη λογοδοσία των δικαστών και εισαγγελέων·

- να βελτιώσει το νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς και να εφαρμόσει τη στρατηγική της κυβέρνησης για την καταπολέμηση της διαφθοράς και το κυβερνητικό σχέδιο δράσης· να δημιουργήσει σταθερό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά τις πρωτόβουλες έρευνες, διώξεις και καταδικαστικές αποφάσεις σε περιπτώσεις διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα·

- να ενισχύσει τον αγώνα κατά του οργανωμένου εγκλήματος με βάση την αξιολόγηση των απειλών και προδραστικές έρευνες, αυξημένη συνεργασία με περιφερειακούς και ενωσιακούς εταίρους, αποτελεσματική επεξεργασία των πληροφοριών σε ποινικά θέματα και ενίσχυση του δυναμικού για την επιβολή του νόμου και τον συντονισμό· να αναπτύξει σταθερό ιστορικό επιδόσεων στον τομέα αυτόν·

- να ενισχύσει την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, ιδίως ευθυγραμμίζοντας τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τη δυσφήμιση και να ενισχύσει τη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών·

- να εφαρμόσει το νομικό και πολιτικό πλαίσιο κατά των διακρίσεων, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα· να εγγυηθεί το νομικό καθεστώς των μετατοπισθέντων, ιδίως των Ρομ, των Ασκαλί και των Αιγυπτίων, και να διασφαλίσει τον σεβασμό των δικαιωμάτων τους. Τούτο συμπεριλαμβάνει και την υιοθέτηση και εφαρμογή βιώσιμης στρατηγικής για το κλείσιμο του καταυλισμού Konik.

Το Μαυροβούνιο προτρέπεται να συνεχίσει την εποικοδομητική του συμμετοχή στην περιφερειακή συνεργασία και στη σύσφιγξη των διμερών σχέσεων με τις γειτονικές χώρες. Τα εκκρεμή διμερή ζητήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν. Η ΣΣΣ πρέπει να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται απρόσκοπτα· στη συνάρτηση αυτή, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αντιμετώπιση των κενών που έχουν εντοπιστεί σε τομείς όπως οι κρατικές ενισχύσεις και η διαμετακομιστική κυκλοφορία. Επιπλέον, η Επιτροπή παροτρύνει ιδιαίτερα τη χώρα να εξακολουθήσει να ενισχύει τη διοικητική της ικανότητα σε όλους τους τομείς. Ιδιαίτερες προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την αμεροληψία της κρατικής διοίκησης σε ευαίσθητους τομείς, όπως στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. Οι περιπτώσεις άσκησης βίας και εκφοβισμού κατά δημοσιογράφων και ακτιβιστών ΜΚΟ πρέπει να διώκονται ανελλιπώς. Πρέπει επίσης να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και της κακής μεταχείρισης και των συνθηκών φυλάκισης που δεν ανταποκρίνονται στα πρότυπα.

Με βάση την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα, η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να χορηγήσει στο Μαυροβούνιο το καθεστώς υποψήφιας χώρας.

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την πρόοδο των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων δυνάμει του θεσμικού πλαισίου της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης και θα συνεχίσει τις υποστηρικτικές της προσπάθειες με τον μηχανισμό χρηματοδότησης IPA. Η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο του Μαυροβουνίου στη δέσμη διεύρυνσης του 2011. Η έκθεση αυτή θα εστιάζεται ιδίως στην εφαρμογή των βασικών προτεραιοτήτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν με σκοπό την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Αλβανία

Η Αλβανία σημείωσε πρόοδο κατά την εκπλήρωση των κριτηρίων που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993 και τα οποία συνίστανται στη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, στο κράτος δικαίου, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στον σεβασμό και στην προστασία των μειονοτήτων, καθώς και των προϋποθέσεων της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Ωστόσο, απαιτούνται πολλές επιπλέον προσπάθειες.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια, η Αλβανία έχει επιτύχει εν μέρει τη μακροοικονομική σταθερότητα. Ωστόσο, για να γίνει λειτουργούσα οικονομία της αγοράς, όπως καθορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993, η Αλβανία πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τη διακυβέρνηση, να βελτιώσει τις επιδόσεις της αγοράς εργασίας, να εξασφαλίσει την αναγνώριση των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και να ενισχύσει το κράτος δικαίου. Για να μπορεί να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης, η Αλβανία πρέπει να ενισχύσει την υλική υποδομή και το ανθρώπινο δυναμικό της, καθώς και να συνεχίσει να εφαρμόζει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Οι επιδόσεις της Αλβανίας κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της δυνάμει της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης είναι γενικά θετικές.

Μεσοπρόθεσμα, η Αλβανία θα είναι σε θέση να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους στους περισσότερους τομείς του κεκτημένου, εφόσον συνεχιστεί η διαδικασία εναρμόνισης και καταβληθούν σημαντικές και εντατικές περαιτέρω προσπάθειες για να διασφαλιστεί η εφαρμογή και η επιβολή της νομοθεσίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε τομείς όπως η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, η νομοθεσία περί διανοητικής ιδιοκτησίας, η κοινωνία της πληροφορίας και τα μέσα ενημέρωσης, η γεωργική και αγροτική ανάπτυξη, η ασφάλεια των τροφίμων, η κτηνιατρική και φυτοϋγειονομική πολιτική, η αλιεία, η πολιτική των μεταφορών, η κοινωνική πολιτική και η απασχόληση, η περιφερειακή πολιτική και ο συντονισμός των διαρθρωτικών μέσων, το δικαστικό σύστημα και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η δικαιοσύνη, η ελευθερία και η ασφάλεια και ο δημοσιονομικός έλεγχος. Πλήρης συμμόρφωση με το κεκτημένο στον τομέα του περιβάλλοντος μπορεί να επιτευχθεί μόνο μακροπρόθεσμα και θα απαιτήσει πολύ υψηλότερα επίπεδα επενδύσεων. Οι προσπάθειες στον τομέα αυτόν θα πρέπει να επισπευσθούν.

Η προσχώρηση της Αλβανίας αναμένεται να έχει περιορισμένο συνολικό αντίκτυπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν θα επηρεάσει την ικανότητα της τελευταίας να διατηρήσει και να εμβαθύνει την ανάπτυξη της.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αρχίσουν με την Αλβανία μόλις επιτύχει η χώρα τον απαιτούμενο βαθμό συμμόρφωσης με τα κριτήρια προσχώρησης και, ιδίως, με τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης, τα οποία απαιτούν τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται κυρίως τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Εν προκειμένω, η Αλβανία πρέπει ειδικότερα να εκπληρώσει τις ακόλουθες βασικές προτεραιότητες:

- να εξασφαλίσει την ορθή λειτουργία του Κοινοβουλίου βάσει ενός εποικοδομητικού και συνεχούς πολιτικού διαλόγου μεταξύ όλων των πολιτικών κομμάτων·

- να ψηφίσει τους νόμους που εκκρεμούν και απαιτούν ενισχυμένη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο·

- να διορίσει τον συνήγορο του πολίτη και να διασφαλίσει εύτακτη ακρόαση και διαδικασία ψηφοφορίας στο Κοινοβούλιο για τους διορισμούς στο Συνταγματικό και το Ανώτατο Δικαστήριο·

- ν