Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με τις δράσεις στον τομέα της ενίσχυσης των εκτοπισμένων πληθυσμών (πρόσφυγες, εκτοπισμένα άτομα και επαναπατριζόμενοι) στις αναπτυσσόμενες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας

(95/C 237/08)

COM(95) 297 τελικό - 95/0162(SYN)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 28 Ιουνίου 1995)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Ω,

την πρόταση της Επιτροπής,

σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (1),

Εκτιμώντας:

τη σύμβαση σχετικά με την κατάσταση των προσφύγων που υιοθετήθηκε στις 28 Ιουλίου 1951 από τη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κατάσταση των προσφύγων και των απατρίδων, καθώς και το πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης που εγκρίθηκε στις 31 Ιανουαρίου 1967 7

το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ενίσχυση των προσφύγων στις αναπτυσσόμενες χώρες που υιοθετήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1983 (2) 7

ότι, τόσο το Συμβούλιο όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσαν την Κοινότητα να αναλάβει δέσμευση σ' αυτόν τον τομέα 7

ότι η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων στήριξης των εκτοπισμένων πληθυσμών (πρόσφυγες, επαναπατριζόμενοι και άτομα που μετακινήθηκαν παρά τη θέλησή τους) εξαρτάται από τον συντονισμό της βοήθειας που χορηγείται τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και με τους άλλους χρηματοδότες, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τις οργανώσεις των Ηνωμένων Εθνών 7

την ανάγκη να ευνοηθεί κάθε ειρηνευτική λύση των πολιτικών συγκρούσεων ή των πολέμων που προκαλούν αυτές τις μετακινήσεις πληθυσμών 7

τη σημαντική εμπειρία που έχουν αποκτήσει σε θέματα αρωγής στους εκτοπισμένους πληθυσμούς, οι ειδικευμένες οργανώσεις και υπηρεσίες ή οι μη κυβερνητικές οργανώσεις κατά την εκτέλεση αυτού του τύπου δράσεων 7

την επιθυμία της Κοινότητας να ενταχθεί η δράση υπέρ των εκτοπισμένων πληθυσμών σε μια προοπτική που στοχεύει στη μετατροπή της λεγόμενης φάσης επιβίωσης σε φάση «αυτάρκειας» ή μείωσης της εξάρτησης αυτών των πληθυσμών, οπότε και η βοήθεια για την εγκατάστασή τους ή την επανεγκατάστασή τους θα συνίσταται σε δράσεις που θα αποσκοπούν ιδίως στο να αναπτύξουν την αυτάρκειά τους με την γεωργική παραγωγή, την κτηνοτροφία, την ιχθυοκαλλιέργεια, τη δημιουργία πιστωτικών συστημάτων, τη βασική εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, και στο να εξασφαλίσουν ένα καλό επίπεδο υγείας και υγιεινής 7

ότι αυτός ο τύπος δράσης αποτελεί για τις εν λόγω χώρες ένα απαραίτητο προηγούμενο για την ανάπτυξη και επομένως μια σημαντική συμβολή για την υλοποίηση των στόχων της πολιτικής συνεργασίας της Ένωσης, που διατυπώνονται στο άρθρο 130 Υ της συνθήκης 7

ότι πρέπει να καθοριστούν οι λεπτομέρειες εφαρμογής και οι κανόνες διαχείρισης για τις δράσεις συνεργασίας στον τομέα της παροχής βοήθειας για την αυτάρκεια των εκτοπισμένων πληθυσμών (προσφύγων, ατόμων που έχουν μετακινηθεί παρά τη θέλησή τους και επαναπατριζομένων, απόστρατων),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Η Κοινότητα καθιερώνει ένα πρόγραμμα παροχής ενίσχυσης στους εκτοπισμένους πληθυσμούς (πρόσφυγες, άτομα που έχουν μετακινηθεί παρά την θέλησή τους και επαναπατριζόμενοι, απόστρατοι) στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, για να τους βοηθήσει στην ενδιάμεση φάση μεταξύ της ανθρωπιστικής παρέμβασης που ανταποκρίνεται στις ανάγκες κρίσεως και της ενδεχόμενης εφαρμογής μιας βοήθειας για την αποκατάσταση ή τη συνεργασία για την ανάπτυξη όταν το επιτρέπει η εξέλιξη της κατάστασης.

Άρθρο 2

Σ' αυτό το πλαίσιο, η Κοινότητα θα στηρίξει τις ακόλουθες ενέργειες:

1. βοήθεια για την επιβίωση, τη συντήρηση και την εγκατάσταση των προσφύγων στη χώρα παροχής ασύλου 7

2. ενίσχυση και στήριξη των πληθυσμών των περιοχών υποδοχής για να αποζημιωθούν για τις απώλειες που υφίστανται λόγω της παρουσίας των εκτοπισμένων πληθυσμών και για να μην αισθάνονται ότι γίνονται διακρίσεις εις βάρος τους 7

3. βοήθεια για τον επαναπατρισμό 7

4. βοήθεια για την επανεγκατάσταση των προσφύγων ή των πληθυσμών που έχουν μετακινηθεί παρά τη θέλησή τους στους τόπους καταγωγής τους ή σε κάποια άλλη περιοχή της επιλογής τους 7

5. ενίσχυση για την προσωρινή ή οριστική εγκατάσταση εκτοπισμένων ατόμων σε άλλες περιοχές στο εσωτερικό της χώρας τους 7

6. βοήθεια για την οικονομική ένταξη των προσφύγων στις χώρες υποδοχής, οι οποίοι δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους 7

7. ενδεχόμενη επανεγκατάσταση των προσφύγων σε τρίτη χώρα 7

8. στήριξη για την κοινωνικοοικονομική επαναδραστηριοποίηση και την κοινωνική επανένταξη στις ζώνες επιστροφής, συμπεριλαμβανομένων της επισιτιστικής ασφάλειας και της αγροτικής ανάπτυξης, της υγείας και της εκπαίδευσης, μέχρις ότου η βοήθεια αναληφθεί από τις δράσεις αποκατάστασης ή ανάπτυξης 7

9. στήριξη για την αποστράτευση και την επανένταξη στην κοινωνική ζωή των πρώην στρατιωτών 7

10. πράξεις ανίχνευσης και εξουδετέρωσης ναρκών όταν κρίνονται αναγκαίες για την ασφάλεια των πληθυσμών κατά την μετακίνησή τους, καθώς και για να εξασφαλιστεί η εγκατάσταση, η επανεγκατάσταση και η επανένταξή τους στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας ή της περιοχής υποδοχής ή επιστροφής.

Άρθρο 3

1. Οι τελικοί δικαιούχοι είναι τα εκτοπισμένα άτομα, που προέρχονται ή έχουν εγκατασταθεί προσωρινά σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής:

α) οι πρόσφυγες όπως ορίζονται στη σύμβαση σχετικά με την κατάσταση των προσφύγων που υιοθετήθηκε στις 28 Ιουλίου 1951 από τη συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κατάσταση των προσφύγων και των απατρίδων, βάσει της οποίας είναι πρόσφυγας «κάθε άτομο που έχει λόγους να πιστεύει ότι θα εκδιωχθεί λόγω της φυλής, της θρησκείας, της εθνικότητας, της κοινωνικής ομάδας στην οποία ανήκει ή λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων, και που βρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την εθνικότητα και δεν μπορεί, ή, λόγω αυτών, δεν θέλει να ζητήσει την προστασία αυτής της χώρας» 7

β) τα «άτομα που έχουν μετακινηθεί παρά τη θέλησή τους»: άτομα ή ομάδες που έχουν ανάγκη διεθνούς προστασίας, τα οποία ωστόσο δεν έχουν την ιδιότητα του πρόσφυγα όπως ορίζεται στη σύμβαση του 1951 7

γ) τα «επαναπατριζόμενα άτομα»: άτομα ή ομάδες που, αφού εγκατέλειψαν τον τόπο καταγωγής τους, αποφάσισαν εν συνεχεία με τη θέλησή τους ή λόγω της καταστάσεως, να επιστρέψουν στη χώρα ή περιοχή καταγωγής τους.

2. Η βοήθεια απευθύνεται επίσης:

α) στους τοπικούς πληθυσμούς των χωρών υποδοχής, οι κοινωνικοί και διοικητικοί πόροι των οποίων τίθενται στη διάθεση της υποδοχής και της παροχής ενίσχυσης στους πρόσφυγες και στα εκτοπισμένα άτομα, για την υλοποίηση μακροπρόθεσμων σχεδίων που αποσκοπούν στην αυτάρκεια, την ένταξη ή την επανένταξη αυτών των ατόμων 7

β) στους απόστρατους των τακτικών στρατευμάτων και των ενόπλων κινημάτων της αντιπολίτευσης, καθώς και στις οικογένειές τους και στις κοινωνικές τους βάσεις.

Άρθρο 4

Για την εφαρμογή της τεχνικής βοήθειας μπορούν να συνεργαστούν οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών, οι διεθνείς οργανισμοί, τα κράτη ή οι περιφέρειες, οι αποκεντρωμένες διοικήσεις, οι περιφερειακές οργανώσεις, οι δημόσιες υπηρεσίες, οι τοπικές ή παραδοσιακές κοινότητες και οι ιδιωτικοί φορείς ή οι σύμβουλοι.

Άρθρο 5

1. Τα μέσα που μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή στο πλαίσιο των δράσεων που αναφέρονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνουν ιδίως την εκπόνηση μελετών, την τεχνική βοήθεια, την κατάρτιση ή άλλες υπηρεσίες, τις προμήθειες και τα έργα, καθώς και τους λογιστικούς ελέγχους και τις αποστολές αξιολόγησης και ελέγχου.

2. Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει τόσο τις επενδυντικές δαπάνες, εκτός της αγοράς ακινήτων, όσο και τις δαπάνες λειτουργίας, σε συνάλλαγμα ή σε τοπικό νόμισμα, ανάλογα με τις ανάγκες εφαρμογής των δράσεων.

3. Καταβάλλονται συστηματικές προσπάθειες για να βρεθεί μια συμβολή ιδίως χρηματοδοτική των φορέων ή εταίρων στους οποίους προορίζεται το τελικό όφελος της δράσης (χώρα, τοπικές κοινότητες, επιχειρήσεις ή άλλοι), στο πλαίσιο των δυνατοτήτων τους και ανάλογα με το είδος κάθε δράσης.

4. Θα αναζητηθούν πιθανότητες συγχρηματοδότησης, ειδικότερα με τα κράτη μέλη ή με πολυμερείς, περιφερειακές ή άλλες οργανώσεις. Θα ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για να εκφραστεί ο κοινοτικός χαρακτήρας των ενισχύσεων που χορηγούνται βάσει του παρόντος κανονισμού.

5. Για να ενισχυθούν η συνάφεια και ο συμπληρωματικός χαρακτήρας μεταξύ των δράσεων που χρηματοδοτεί η Κοινότητα και εκείνων που χρηματοδοτούν τα κράτη μέλη, με στόχο να εξασφαλιστεί η μέγιστη αποτελεσματικότητα του συνόλου αυτών των δράσεων, η Επιτροπή λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα συντονισμού, ιδίως:

α) την καθιέρωση ενός συστήματος τακτικών ανταλλαγών πληροφοριών σχετικά με τις χρηματοδοτούμενες δράσεις η χρηματοδότηση των οποίων προβλέπεται από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της 7

β) το συντονισμό στον τόπο εκτέλεσης των δράσεων μέσω τακτικών συνεδριάσεων και ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ των αντιπροσώπων της Επιτροπής και των κρατών μελών στη δικαιούχο χώρα.

Άρθρο 6

Η χρημαδοτική στήριξη στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού λαμβάνει τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων.

Άρθρο 7

1. Η Επιτροπή είναι επιφορτισμένη με την εξέταση, τη λήψη αποφάσεως και τη διαχείριση των δράσεων που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό, σύμφωνα με τις δημοσιονομικές και άλλες διαδικασίες, και ιδίως με εκείνες που προβλέπονται στον δημοσιονομικό κανονισμό που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Κοινοτήτων.

2. Οι αποφάσεις για τις δράσεις η χρηματοδότηση των οποίων, στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, υπερβαίνει τα 5 εκατομμύρια Ecu ανά δράση καθώς και κάθε τροποποίηση αυτών των δράσεων που οδηγεί σε υπέρβαση πάνω από το 20 % του ποσού που είχε αρχικά συμφωνηθεί για την εν λόγω δράση, εγκρίνονται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 9.

3. Κάθε σύμβαση χρηματοδότησης που υπογράφεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, προβλέπει ιδίως το ότι η Επιτροπή και το Ελεγκτικό Συνέδριο μπορούν να προβούν σε επί τόπου ελέγχους σύμφωνα με τις συνήθεις λεπτομέρειες που έχει καθορίσει η Επιτροπή βάσει των εν ισχύι διατάξεων, ειδικότερα εκείνες που προβλέπονται στο δημοσιονομικό κανονισμό για τον γενικό προϋπολογισμό των Κοινοτήτων.

4. Στο βαθμό που οι δράσεις οδηγήσουν στην υπογραφή συμβάσεων χρηματοδότησης μεταξύ της Κοινότητας και της χώρας υποδοχής, αυτές οι συμβάσεις προβλέπουν ότι η πληρωμή των φόρων, δασμών και άλλων επιβαρύνσεων δεν χρηματοδοτείται από την Κοινότητα.

5. Η συμμετοχή στις προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών και αγορών είναι ανοικτή επί ίσοις όροις σε όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα των κρατών μελών και της χώρας υποδοχής. Μπορεί να επεκταθεί σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες.

6. Οι προμήθειες είναι καταγωγής των κρατών μελών ή της χώρας υποδοχής ή άλλων αναπτυσσομένων χωρών Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, δεόντως αιτιολογημένες, οι προμήθειες μπορούν να είναι καταγωγής άλλων χωρών.

Άρθρο 8

1. Η Επιτροπή ενισχύεται στο έργο της από μια συμβουλευτική επιτροπή που συνίσταται από τους εκπροσώπους των κρατών μελών με πρόεδρο τον αντιπρόσωπο της Επιτροπής, δηλαδή, η επιτροπή Ασίας, Λατινικής Αμερικής που ιδρύθηκε από το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 443/92 και του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992.

2. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή ένα σχέδιο μέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η επιτροπή εκφέρει τη γνώμη της γι' αυτό το σχέδιο εντός προθεσμίας που καθορίζει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του εν λόγω θέματος και, κατά περίπτωση, προβαίνοντας σε ψηφοφορία.

Η γνώμη εγγράφεται στα πρακτικά 7 επιπλέον, κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να ζητήσει την εγγραφή της θέσης του στα πρακτικά αυτά.

Η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη τη γνώμη που εκφέρει η επιτροπή. Ενημερώνει την επιτροπή σχετικά με τη συνέχεια που προτίθεται να δώσει στη γνώμη της.

3. Προβλέπεται η ετήσια ανταλλαγή απόψεων βάσει της παρουσίασης των γενικών κατευθυντηρίων γραμμών για τις μελλοντικές δράσεις, στην οποία προβαίνει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

Άρθρο 9

Μετά από κάθε δημοσιονομικό έτος, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο μια ετήσια έκθεση που περιλαμβάνει την περίληψη των δράσεων που χρηματοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους καθώς και μια αξιολόγηση για την εκτέλεση του παρόντος κανονισμού κατά τη διάρκεια του έτους.

Η περίληψη περιλαμβάνει ιδίως πληροφορίες σχετικά με τους φορείς με τους οποίους έχουν συναφθεί οι συμβάσεις αγορών ή εκτέλεσης.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης μια περίληψη των εξωτερικών αξιολογήσεων που πραγματοποιήθηκαν ενδεχομένως για συγκεκριμένες δράσεις.

Άρθρο 10

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

(1) Γνώμη της . . . (ΕΕ αριθ. . . . της . . .) και απόφαση της . . . (ΕΕ αριθ. . . . της . . .).

(2) ΕΕ αριθ. C 10 της 16. 1. 1984, σ. 278.