[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 5.12.2007

SEC(2007) 1594

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Έγγραφο που συνοδεύει την

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την απλούστευση των όρων και προϋποθέσεων για τις μεταφορές προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας εντός της Κοινότητας ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ {COM(2007) 765 τελικό}{SEC(2007) 1593}

1. Πολιτικό πλαίσιο

Η Επιτροπή επισήμανε επανειλημμένα κατά το παρελθόν τις προκλήσεις είχε να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και τόνισε την ανάγκη δημιουργίας μιας ευρωπαϊκής αγοράς αμυντικού εξοπλισμού[1]. Νέες πρωτοβουλίες που ανέλαβαν ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ/EDA) και η Επιτροπή από το 2004 και μετά κατέδειξαν την ανάγκη αυτή. Οι δυσανάλογες απαιτήσεις αδειοδότησης για τις ενδοκοινοτικές μεταφορές προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας έχουν επισημανθεί εδώ και πολύ καιρό ως τα σημαντικότερα εμπόδια για την υλοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς αμυντικού εξοπλισμού.

Από πολιτική σκοπιά, παρά τα πενήντα χρόνια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να μην κάνουν διάκριση κατά συστηματικό τρόπο μεταξύ των μεταφορών προς άλλο κράτος μέλος και των μεταφορών προς τρίτη χώρα, κατά τον έλεγχο των εξαγωγών προϊόντων που συνδέονται με τον τομέα της άμυνας.

Από οικονομική σκοπιά, ο κερματισμός των αγορών του τομέα της άμυνας σύμφωνα με τα εθνικά σύνορα καθίσταται ολοένα πιο δυσβάστακτος. Το συνδυασμένο αποτέλεσμα των δημοσιονομικών περιορισμών και του αυξανόμενου κόστους του στρατιωτικού εξοπλισμού θέτει τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες σε δεινή θέση. Η διάγνωση του προβλήματος είναι ευρέως παραδεκτή σήμερα, για παράδειγμα, από τους υπουργούς Άμυνας, μέσω του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας: οι βιώσιμες και ανταγωνιστικές αμυντικές βιομηχανίες προϋποθέτουν περισσότερη ολοκλήρωση, λιγότερη σπατάλη προσπαθειών για τον ίδιο σκοπό και μεγαλύτερη εξειδίκευση. Η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση των αμυντικών βιομηχανιών απαιτεί τη διευκόλυνση των μεταφορών.

2. Διαδικαστικα θεματα και Διαβουλευσεισ με τους παραγοντεσ του κλαδου

Η Επιτροπή, ακολουθώντας τη γραμμή πλεύσης της ανακοίνωσης του 2003, στηρίχθηκε σε μια πρώτη διερευνητική μελέτη με τίτλο « Intra-Community Transfers of Defence Products» (Ενδοκοινοτικές μεταφορές αμυντικών προϊόντων)[2]. Η μελέτη έκανε μια ανασκόπηση όλων των εθνικών φραγμών στις ενδοκοινοτικές μεταφορές προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας, αξιολόγησε το άμεσο και το έμμεσο κόστος τους και εντόπισε πρόσθετα μέτρα που είναι δυνατόν να ληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο.

Η διαδικασία της διαβούλευσης δρομολογήθηκε στο πλαίσιο μιας διάσκεψης που πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2005 με θέμα τις ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες και την αγορά του τομέα της άμυνας, διάσκεψη η οποία συνδιοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον ΕΟΑ και στη διάρκειά της παρουσιάστηκε για πρώτη φορά η διερευνητική μελέτη. Από το Μάρτιο του 2006 έως το Σεπτέμβριο του 2006 διεξήχθη η δημόσια διαβούλευση με βάση ένα έγγραφο διαβούλευσης της Επιτροπής. Επτά κράτη μέλη, δέκα βιομηχανικοί σύνδεσμοι και εταιρείες, πέντε ΜΚΟ και τρεις άλλοι οργανισμοί αξιοποίησαν την ευκαιρία αυτή για να παρουσιάσουν τις απόψεις τους. Στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής δημοσιεύεται σχετική περίληψη2.

Τέλος, σε όλη τη διάρκεια της διαβούλευσης, μεταξύ Ιουλίου 2005 και Ιουλίου 2007, διοργανώθηκαν από την Επιτροπή συνολικά 7 εργαστήρια (με συμμετοχή 4 κρατών μελών και 3 εκπροσώπων της βιομηχανίας) στις Βρυξέλλες. Όλα αυτά έδωσαν τη δυνατότητα στις υπηρεσίες της Επιτροπής να διευρύνουν και να επεξεργαστούν περισσότερο τη βάση των γνώσεών τους, να συγκεντρώσουν τις απόψεις εκείνων των παραγόντων του κλάδου και των κρατών μελών που δεν είχαν συμμετάσχει στη διαβούλευση και, τέλος, να εξετάσουν τις εναλλακτικές επιλογές από τεχνική και οικονομική προοπτική και από την προοπτική της πολιτικής σκοπιμότητας για τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσε ενδεχομένως να λάβει μια πρωτοβουλία.

3. Ορισμός του προβλήματος

Όλα τα κράτη μέλη έχουν τη δική τους νομοθεσία για τη ρύθμιση των εισαγωγών, των εξαγωγών και της διαμετακόμισης προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας μέσα στην εσωτερική αγορά. Ο έλεγχος της διάδοσης των εν λόγω προϊόντων αποτελεί βασικό ζήτημα ασφάλειας και θέμα πολιτικής και/ή νομικής ευθύνης το οποίο συμμερίζονται όλες οι δημοκρατικές κυβερνήσεις. Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνία των πολιτών αναλύει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δημοκρατικά διαπιστευτήρια της χώρας προορισμού ενισχύει περισσότερο την ανάγκη αυστηρής και ουσιαστικής πειθαρχίας στις εξαγωγές[3].

Συστήματα εκ των προτέρων αδειοδότησης βρίσκονται στον πυρήνα αυτών των καθεστώτων ελέγχου. Όλα τα κράτη μέλη εφαρμόζουν βασικά ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα τρία κύρια είδη αδειοδότησης:

- η έκδοση ατομικής άδειας αντιστοιχεί σε έγκριση που χορηγείται από εθνική αρχή ύστερα από αίτηση ενός μεμονωμένου προμηθευτή για μία μεταφορά προς έναν παραλήπτη·

- η έκδοση συνολικής άδειας αντιστοιχεί σε έγκριση που χορηγείται από εθνική αρχή ύστερα από αίτηση ενός μεμονωμένου προμηθευτή για μία ή περισσότερες μεταφορές προς έναν ή περισσότερους παραλήπτες·

- η έκδοση γενικής άδειας είναι μια έγκριση που χορηγείται με τη μορφή γενικής διοικητικής ή νομικής πράξης για τη μεταφορά, από οποιονδήποτε εξαγωγέα, εμπορευμάτων υπό έλεγχο σε ορισμένους προορισμούς· τόσο τα εμπορεύματα όσο και οι προορισμοί προσδιορίζονται στην άδεια καθεαυτή.

Τα εθνικά συστήματα αδειοδότησης διαφέρουν σημαντικά ως προς το πεδίο εφαρμογής, τις αρμόδιες αρχές, τις διαδικασίες και τις χρονικές προθεσμίες. Επιβάλλουν σημαντικό διοικητικό φόρτο στις επιχειρήσεις και απαιτούν πολύ χρόνο. Ο απαιτούμενος διοικητικός φόρτος και ο έμμεσος αντίκτυπος εκτιμήθηκε ότι αντιπροσωπεύουν 433 εκατομμύρια και 2,73 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως αντιστοίχως.

Αυτό το μωσαϊκό αυστηρών απαιτήσεων αδειοδότησης – και ο αντίστοιχος διοικητικός φόρτος – φαίνονται σαφώς δυσανάλογα σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες ελέγχου, δεδομένου ότι οι αιτήσεις αδειοδότησης για τις ενδοκοινοτικές μεταφορές σχεδόν ποτέ δεν απορρίπτονται (μολονότι εκδίδονται περίπου 11 500 άδειες ετησίως για τέτοιες μεταφορές, ούτε μία αίτηση δεν έχει απορριφθεί επισήμως από το 2003).

Επιπλέον, τόσο οι βιομήχανοι όσο και οι κυβερνητικοί παράγοντες αναγνωρίζουν ότι αυτές οι εκτεταμένες απαιτήσεις αδειοδότησης παρεμποδίζουν την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής βάσης αμυντικής τεχνολογίας και βιομηχανίας και υπονομεύουν την ασφάλεια εφοδιασμού μεταξύ κρατών μελών:

- σε βιομηχανικό επίπεδο η ανάγκη συμμόρφωσης με διαφορετικά εθνικά καθεστώτα αδειοδότησης παρεμποδίζει τη βελτιστοποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού. Για την αποφυγή χρονοβόρων, αβέβαιων και δαπανηρών διαδικασιών, οι εταιρείες πράγματι τείνουν να προτιμούν τους εθνικούς προμηθευτές. Αυτό το γεγονός παρεμποδίζει την εξειδίκευση των ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανιών και εξασθενίζει την προοπτική οικονομιών κλίμακας. Επιπλέον, οι πανευρωπαϊκές εταιρείες δεν μπορούν να απολαύσουν πλήρως τα οφέλη της διασυνοριακής ολοκλήρωσης, εφόσον οι μεταφορές μεταξύ μιας εταιρείας με έδρα σε ένα κράτος μέλος και της θυγατρικής της σε άλλο κράτος μέλος εξακολουθούν να υπόκεινται σε περίπλοκα και χρονοβόρα συστήματα προηγούμενης έγκρισης·

- μια κρατική δημοπρατούσα αρχή στην ΕΕ δεν μπορεί να προεξοφλήσει ότι θα εκδοθούν οι άδειες εξαγωγής εάν θελήσει να προμηθευτεί αμυντικό εξοπλισμό από προμηθευτή εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος. Παρ’ όλο που οι άδειες σχεδόν ποτέ δεν απορρίπτονται, η «θεωρητική» πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο είναι ένα κίνητρο για τα κράτη μέλη να προτιμήσουν να προμηθευτούν ευαίσθητο στρατιωτικό εξοπλισμό από κάποιον εθνικό παραγωγό παρά από (πιθανώς περισσότερο συμφέροντες) ευρωπαίους ανταγωνιστές.

Έχουν αναπτυχθεί διάφορες διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες και πρωτοβουλίες, σε διακυβερνητική βάση, που αποσκοπούν να απλουστεύσουν τις μεταφορές συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας προϊόντων. Ακόμη και οι πιο σημαντικές από αυτές, συγκεκριμένα η επιστολή προθέσεων και η επακόλουθη συμφωνία-πλαίσιο του Farnborough, που υπογράφηκε από τα έξι κράτη μέλη που είναι οι κυριότεροι παραγωγοί οπλικών συστημάτων (FR, DE, UK, ES, IT, SE), είχαν μάλλον περιορισμένα αποτελέσματα μέχρι σήμερα. Όσον αφορά τον ΕΟΑ, η εντολή του δεν καλύπτει τις μεταφορές.

4. Στοχοι

Ο ευρύτερος στόχος της Επιτροπής είναι να εγκαθιδρύσει μια ανοιχτή και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αγορά αμυντικού εξοπλισμού στην ΕΕ. Η ομαλή λειτουργία της αγοράς αυτής προϋποθέτει την ύπαρξη ενός συνεκτικού ρυθμιστικού πλαισίου στους διάφορους τομείς άσκησης πολιτικής, όπως είναι οι συμβάσεις προμηθειών και οι μεταφορές. Για την προστασία των εθνικών συμφερόντων ασφάλειας των κρατών μελών, το πλαίσιο αυτό πρέπει να συμπεριλάβει την ειδική φύση του αμυντικού εξοπλισμού (στρατηγική σημασία και απαιτήσεις ασφάλειας εφοδιασμού και ασφάλειας πληροφοριών).

Αυτός ο απώτερος στόχος εντάσσεται επίσης στο ευρύτερο τοπίο της ατζέντας της Λισαβόνας, επειδή συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής βάσης αμυντικής τεχνολογίας και βιομηχανίας, που μπορεί με τη σειρά της να δώσει ώθηση στην Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ).

Ο ειδικός στόχος που επιδιώκει η Επιτροπή είναι η διευκόλυνση των ενδοκοινοτικών μεταφορών προϊόντων που συνδέονται με τον τομέα της άμυνας για τη μείωση της περιπλοκότητας – και του συναφούς διοικητικού φόρτου – που οφείλεται στο σημερινό λαβύρινθο διαφορετικών εθνικών συστημάτων αδειοδότησης. Στο βαθμό αυτό, η επίτευξη αυτού του ειδικότερου στόχου θα συμπληρώσει την επικείμενη οδηγία για τις αμυντικές προμήθειες. Χάρη στη διευκόλυνση των μεταφορών προϊόντων που συνδέονται με τον τομέα της άμυνας και παραδίδονται σε ένοπλες δυνάμεις της ΕΕ, οι κυβερνήσεις που αναθέτουν συμβάσεις προμηθειών θα επωφεληθούν από τη μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και, συνεπώς, από τη μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού, η οποία θα κάμψει τη σημερινή απροθυμία τους για διασυνοριακές αγορές. Οι διασυνοριακοί προμηθευτές θα μπορούν ευκολότερα να «αποδείξουν» την ικανότητά τους να παραδίδουν εγκαίρως προϊόντα συνδεόμενα με τον τομέα της άμυνας.

5. Επιλογεσ πολιτικησ

Εξετάστηκαν πέντε βασικές επιλογές πολιτικής:

Επιλογή 1 | Καμία δράση (σενάριο συνέχισης της σημερινής κατάστασης) |

Επιλογή 2 | Μη νομοθετικά μέτρα, υπό μορφήν ερμηνευτικής ανακοίνωσης για το άρθρο 296, ή μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης |

Επιλογή 3 | Πλήρης απελευθέρωση όλων των μεταφορών προϊόντων που συνδέονται με τον τομέα της άμυνας |

Επιλογή 4 | Διαχείριση των ενδοκοινοτικών μεταφορών σε επίπεδο ΕΕ μέσω ενός οργανισμού |

Επιλογή 5 | Απλούστευση και προσέγγιση των εθνικών συστημάτων αδειοδότησης. Αυτά τα στοιχεία απλούστευσης αφορούν: το είδος της άδειας που εκδίδεται (3 υποεπιλογές: A1 = μόνο γενικές άδειες, A2 = μόνο συνολικές άδειες, A3 = συνδυασμός γενικών και συνολικών αδειών), τις εγγυήσεις που παρέχονται σχετικά με την αξιοπιστία των παραληπτών (3 υποεπιλογές: B1 = καμία κοινοτική πιστοποίηση για εταιρείες, B2= υποχρεωτική πιστοποίηση, B3 = πιστοποίηση για την παραλαβή μεταφερόμενων προϊόντων βάσει γενικής άδειας), τις εγγυήσεις που παρέχονται σχετικά με τη διαχείριση της επανεξαγωγής προς τρίτες χώρες (2 υποεπιλογές: C1 = απαιτήσεις παροχής πληροφοριών για τις κανονιστικές διατάξεις και κυρώσεις, C2 = σύστημα ιχνηλασιμότητας βασιζόμενο μια κεντρική βάση δεδομένων) . |

Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικής ανάλυσης, οι επιλογές 2, 3 και 4 εξετάστηκαν αλλά δεν προκρίθηκαν για περαιτέρω λεπτομερή ανάλυση αντικτύπου, λόγω είτε των ισχνών πιθανοτήτων τους να εκπληρώσουν τους στόχους που καθορίστηκαν είτε του μη ρεαλιστικού χαρακτήρα τους όσον αφορά την προοπτική της πολιτικής αποδοχής τους. Λεπτομερής ανάλυση αντικτύπου έγινε για το σενάριο της συνέχισης της σημερινής κατάστασης, καθώς και για κάθε υποεπιλογή του σεναρίου της νομοθετικής απλούστευσης.

Στη διάρκεια της διαβούλευσης με τους παράγοντες του κλάδου, ο Κοινός Στρατιωτικός Κατάλογος του Συμβουλίου (CML) αναδείχτηκε ως κοινό σημείο αναφοράς όλων των κρατών μελών στο πλαίσιο του κώδικα συμπεριφοράς της ΕΕ για τις εξαγωγές όπλων. Ο κατάλογος αυτός ο οποίος αποτελεί ήδη αντικείμενο συμφωνίας ήταν η φυσιολογική αφετηρία για τον καθορισμό του πεδίου εφαρμογής κάθε νομοθετικής δράσης.

6. Εκτιμηση των επιπτωσεων

Επιλογή 1: Καμία δράση της ΕΕ

Η απουσία δράσης σε κοινοτικό επίπεδο για την αντιμετώπιση των ενδοκοινοτικών μεταφορών προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας δεν συνεπάγεται οπωσδήποτε παγίωση του status quo. Ορισμένα κράτη μέλη είναι πιθανό να συνεχίσουν την επανεξέταση των εθνικών τους καθεστώτων αδειοδότησης με σκοπό την απλούστευσή τους, ενώ οι (εν εξελίξει ή μελλοντικές) πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται σε διακυβερνητικό επίπεδο θα μπορούσαν να διευκολύνουν τις μεταφορές μεταξύ συμμετεχουσών χωρών.

Δεδομένης της δυσκολίας που έχει παρατηρηθεί στην επέκταση αυτών των συμφωνιών στη συμμετοχή και άλλων μελών, η δυνητική εφαρμογή διακρίσεων μεταξύ συμμετεχόντων και μη συμμετεχόντων κρατών μελών στην καλύτερη περίπτωση θα διατηρηθεί ή και θα αυξηθεί ακόμη. Μια τέτοια κατάσταση θα παρεμπόδιζε την αξιοποίηση όλων των ικανοτήτων της Ευρώπης και της ειδικής εμπειρογνωμοσύνης (ιδίως των ικανοτήτων και της εμπειρογνωμοσύνης που μπορούν να ανευρεθούν στα νέα κράτη μέλη). Τα αποκλεισμένα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να μη βρίσκουν πρόσθετα κίνητρα για να αγοράζουν ευρωπαϊκά προϊόντα συνδεόμενα με τον τομέα της άμυνας, δεδομένου ότι (α) οι εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας τους (κυρίως ΜΜΕ) θα συμμετέχουν λιγότερο σε σημαντικά αμυντικά προγράμματα και (β) θα απουσιάζει το στοιχείο της μεγαλύτερης ασφάλειας εφοδιασμού σε σύγκριση με εναλλακτικούς προμηθευτές τρίτων χωρών.

Στο μεσοπρόθεσμο έως μακροπρόθεσμο διάστημα, εάν η ευρωπαϊκή βιομηχανία στερηθεί τα οφέλη της στενότερης συνεργασίας και ολοκλήρωσης, θα χάσει την ανταγωνιστικότητά της και ο ρόλος της θα συρρικνωθεί σε ένα ρόλο εξειδικευμένου παίκτη της αγοράς και εξειδικευμένου προμηθευτή μη ευρωπαίων κυρίως αντισυμβαλλομένων· έτσι, θα διακυβευθεί η ικανότητά της να αναπτύξει αυτόνομα τα μέσα και τις δυνατότητες που απαιτούνται για την ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας και άμυνας. Τυχόν αποκλεισμός της από τα τμήματα εκείνα της αγοράς με την υψηλότερη προστιθέμενη αξία θα έχει επίσης αρνητικό αντίκτυπο στην κερδοφορία των ευρωπαϊκών εταιρειών του τομέα της άμυνας, γεγονός που θα τις καταστήσει λιγότερο ελκυστικές για επενδύσεις. Η σταδιακή διάβρωση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της βιομηχανίας της ΕΕ είναι αναπόφευκτο να επηρεάσει αρνητικά τόσο το επίπεδο της απασχόλησης όσο και την ποιότητα της απασχόλησης στον τομέα.

Επιλογή 5: Απλούστευση και προσέγγιση των εθνικών συστημάτων αδειοδότησης

Κατά τη διαβούλευση αναδείχθηκε με σαφήνεια ότι το συνολικό επίπεδο προστασίας των συμφερόντων ασφάλειας που επικρατεί θα πρέπει να διατηρηθεί. Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε απλούστευση ή διευκόλυνση των ενδοκοινοτικών μεταφορών χρειάζεται να συμπληρωθεί με μέτρα για την καλλιέργεια κλίματος αμοιβαίας εμπιστοσύνης, κυρίως όσον αφορά πιθανές επανεξαγωγές σε τρίτες χώρες. Η αποτελεσματικότητα από την άποψη του κόστους των διάφορων προαναφερόμενων υποεπιλογών σχετικά με το μέσο της διευκόλυνσης (είδος άδειας) και με τις εγγυήσεις (πιστοποίηση και έλεγχος επανεξαγωγής) εξετάστηκαν διεξοδικά.

Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένα ευρωπαϊκό σύστημα βασιζόμενο τόσο σε συνολικές όσο και σε γενικές άδειες θα αποτελέσει τον επαρκέστερο συμβιβασμό μεταξύ των στόχων αποτελεσματικότητας του μέτρου (δηλαδή, πραγματικής διευκόλυνσης των ενδοκοινοτικών μεταφορών προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας) και της απαιτούμενης ευελιξίας για τα κράτη μέλη, ώστε να μπορούν να προσδιορίζουν τους ενδεχόμενους περιορισμούς επανεξαγωγής ή τελικής χρήσης για τα πιο ευαίσθητα προϊόντα.

Η πιστοποίηση ΕΕ των παραληπτριών εταιρειών φαίνεται ότι αποτελεί ισχυρό μέσο οικοδόμησης αμοιβαίας εμπιστοσύνης με ελάχιστο οριακό κόστος. Ωστόσο, δεδομένης της δυσανάλογης επίπτωσης που θα είχε δυνητικώς η υποχρεωτική πιστοποίηση (κυρίως για τις ΜΜΕ), η υποεπιλογή της διασύνδεσης της πιστοποίησης με το πλεονέκτημα της παραλαβής προϊόντων βάσει γενικής άδειας φάνηκε ότι αποτελούσε ένα αποτελεσματικό κίνητρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης για τα κράτη μέλη, ώστε να κάνουν την ευρύτερη δυνατή χρήση των λιγότερο διοικητικά επαχθών αδειών. Η αξιοπιστία της αγοράς προϊόντων από κυβερνήσεις της ΕΕ για τις ένοπλες δυνάμεις τους (δηλαδή προϊόντων των οποίων οι τελικοί χρήστες θα είναι κυβερνήσεις της ΕΕ) επιτρέπει επίσης το άνοιγμα των γενικών αδειών σε κυβερνήσεις της ΕΕ που αναθέτουν συμβάσεις προμηθειών.

Τέλος, όσον αφορά τον έλεγχο της επανεξαγωγής, ένα πληροφορικό σύστημα ιχνηλασιμότητας διπλού ελέγχου θα δημιουργούσε προφανώς επαχθείς νέες υποχρεώσεις τόσο για τις εταιρείες όσο και για τις διοικήσεις. Η πιο συμβατική ρυθμιστική τεχνική, που βασίζεται σε απαιτήσεις εκ των υστέρων πληροφόρησης και σε αποτελεσματικές πολιτικές εφαρμογής του νόμου κρίθηκε, συνεπώς, αποτελεσματικότερη από την άποψη του κόστους.

Οι συνδυασμένες εκτιμήσεις των αντίστοιχων επιμέρους σεναρίων οδηγεί σε καθαρό εκτιμώμενο κέρδος, όσον αφορά το διοικητικό φόρτο, μεταξύ 190 και 405 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως . Αλλά ακόμη σημαντικότερο είναι ότι το αναμενόμενο έμμεσο κέρδος από τις απλουστευμένες μεταφορές, ως συμβολή στην ομαλή λειτουργία μιας ευρωπαϊκής αγοράς αμυντικού εξοπλισμού και στην αποτελεσματικότητα μιας ευρωπαϊκής βάσης αμυντικής τεχνολογίας και βιομηχανίας, θεωρείται ότι ξεπερνά κατά πολύ τα άμεσα καθαρά κέρδη.

Οι άμεσες κοινωνικές επιπτώσεις αναμένεται ότι θα είναι ελάχιστες, ενώ αντιθέτως, οι έμμεσες επιπτώσεις είναι πιθανό να είναι πολύ πιο σημαντικές. Η ενίσχυση μιας πανευρωπαϊκής βάσης αμυντικής τεχνολογίας και βιομηχανίας θα μπορούσε βραχυπρόθεσμα να οδηγήσει σε εξορθολογισμό των δομών και, επομένως, σε περικοπές θέσεων απασχόλησης από πλεονασματικά προγράμματα και από μη ανταγωνιστικές εταιρείες. Μια τέτοια αναδιάρθρωση αποτελεί, ωστόσο, προκαταρκτικό όρο για να συμβαδίσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία με τις τεχνολογικές εξελίξεις, απαραίτητη προϋπόθεση τόσο για να είναι σε θέση η ευρωπαϊκή βιομηχανία να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό των νεοεισερχομένων όσο και για να αποφύγει κάθε περαιτέρω διεύρυνση του τεχνολογικού χάσματος που τη χωρίζει από τους πιο προηγμένους ανταγωνιστές της. Το σενάριο αυτό προσφέρει, επομένως, την καλύτερη εγγύηση για τη διατήρηση ή την ανάπτυξη της απασχόλησης, τόσο από ποιοτική όσο και από ποσοτική άποψη, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Τέλος, το πλαίσιο αυτό δεν αναμένεται να έχει αισθητό περιβαλλοντικό αντίκτυπο.

7. Παρακολουθηση και αξιολογηση

Όποια κοινοτική πράξη θεσπιστεί για τη διευκόλυνση των ενδοκοινοτικών μεταφορών προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας θα πρέπει να εφαρμοστεί και να τηρηθεί από τα κράτη μέλη. Τα τελευταία αυτά θα χρειαστεί να προσαρμόσουν το ρυθμιστικό τους πλαίσιο, παραδείγματος χάρη, για να θεσπίσουν κατάλληλες διατάξεις σχετικά με την πιστοποίηση και τις συνολικές ή γενικές άδειες. Τα εθνικά αυτά μέτρα εφαρμογής θα πρέπει να παρακολουθούνται δεόντως από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, πρώτον, για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τους κοινοτικούς κανόνες και, δεύτερον, για την οργάνωση διαφανών ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών στο πλαίσιο της οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Μεσοπρόθεσμα, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει τη λειτουργία του νέου απλουστευμένου καθεστώτος της ΕΕ, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στο διοικητικό κόστος.

Λόγω της μάλλον μακράς διάρκειας ζωής των αμυντικών εξοπλισμών, αλλαγές στις πρακτικές των κυβερνήσεων που αναθέτουν δημόσιες συμβάσεις και αναδιοργάνωση των αλυσίδων εφοδιασμού της βιομηχανίας δεν θα πρέπει να αναμένονται στο άμεσο μέλλον. Ο βαθμός επίτευξης μεγαλύτερης ασφάλειας εφοδιασμού παραμένει μια μάλλον υποκειμενική αίσθηση και, γι’ αυτό, ο χρόνος αποτελεί βασική παράμετρος για τη σφυρηλάτηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Τα έμμεσα οφέλη που επιδιώκονται από τη διευκόλυνση των ενδοκοινοτικών μεταφορών προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας είναι, επομένως, ένας καρπός που θα συγκομιστεί μακροπρόθεσμα. Η αξιολόγηση αυτών των γενικότερων μακροοικονομικών επιπτώσεων θα πρέπει, επομένως, να διενεργηθεί με τον ίδιο χρονικό ορίζοντα, πιθανώς όχι πριν από μία πενταετία έπειτα από τη θέση σε εφαρμογή της κοινοτικής πράξης.

[1] COM(97) 583 της 12ης Noεμβρίου 1997, COM(2003) 113 της 11ης Μαρτίου 2003.

[2] http://ec.europa.eu/enterprise/regulation/inst_sp/defense_en.htm

[3] Ο κώδικας συμπεριφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εξαγωγές όπλων, που θεσπίστηκε το 1998, στηρίζεται σε οκτώ κοινά κριτήρια για τις εξαγωγές όπλων και περιλαμβάνει επίσης μηχανισμό κοινοποίησης άρνησης και διαβούλευσης. Η έγκριση του Κώδικα σηματοδότησε ένα νέο ποιοτικά στάδιο στην ανάπτυξη μια κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης σχετικά με τις εξαγωγές όπλων ως σηματνικό στοιχείο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας.