Ανακοινωση της Επιτροπης προς το Συμβουλιο και το Ευρωπαϊκο Κοινοβουλιο - Συνολικη αξιολογηση των δρασεων που χρηματοδοτηθηκαν απο την κοινοτητα βασει του κανονισμου για την αποκεντρωμενη συνεργασια

1. εισαγωγη : πλαισιο και στοχοι τησ αξιολογησησ

Η γραμμή Β7-6002 (πρώην Β7-6340) του προϋπολογισμού υπάρχει από το 1992 και αποτελεί το μέσο υλοποίησης της έννοιας της αποκεντρωμένης συνεργασίας στο πλαίσιο των σχέσεων της Κοινότητας με τις τρίτες χώρες. Συμβάλλει στην υλοποίηση της πολιτικής βούλησης της Κοινότητας να στηρίξει το ρόλο και την ενεργό συμμετοχή των τοπικών αρχών και των φορέων της κοινωνίας των πολιτών των χωρών εταίρων στην αναπτυξιακή διαδικασία.

Η νομική βάση αυτής της γραμμής του προϋπολογισμού είναι ο κανονισμός 1659/98. Μετά την εξωτερική αξιολόγηση, ο εν λόγω κανονισμός παρατάθηκε και τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 955/2002, ο οποίος λήγει στις 31.12.2003. Το άρθρο 12 του κανονισμού ορίζει ότι "οκτώ μήνες τουλάχιστον πριν από τη λήξη του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο συνολική αξιολόγηση των δράσεων που χρηματοδοτήθηκαν από την Κοινότητα βάσει του παρόντος κανονισμού, η οποία θα συνοδεύεται από εισήγηση για τη συνεχιζόμενη προώθηση της αποκεντρωμένης συνεργασίας και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών".

Η εντολή για την εν λόγω αξιολόγηση δόθηκε από την Επιτροπή στις αρχές του 2003 λαμβανομένης υπόψη της υποχρέωσης στο πλαίσιο του κανονισμού, αλλά και για να υπάρξουν πληροφορίες, υπό μορφή συστάσεων με βάση τις επιδόσεις του μέσου μετά την αξιολόγηση του 2001, προκειμένου να αποφασιστεί η παράταση ή όχι της νομικής βάσης της γραμμής του προϋπολογισμού. Ομάδα τεσσάρων ατόμων συμμετείχε επί 42 ημέρες στην εν λόγω αξιολόγηση της οποίας τα κυριότερα μέσα έρευνας ήσαν συνεντεύξεις με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, η ανάλυση των βασικών εγγράφων και της τεκμηρίωσης έργων, η αποστολή ερωτηματολογίων στους δικαιούχους, στους εν δυνάμει φορείς της αποκεντρωμένης συνεργασίας και στις Αντιπροσωπείες, καθώς και στατιστική ανάλυση των έργων. Ειδικότερα, η εντολή αφορούσε τα εξής :

- εκτίμηση της καταλληλότητας του μέσου, της προστιθέμενης αξίας του, της συνάφειάς του με άλλα μέσα και των αποτελεσμάτων που παρήχθησαν κατά την εφαρμογή του από πλευράς αποδοτικότητας, αντίκτυπου και βιωσιμότητας.

- υποβολή συγκεκριμένων προτάσεων προκειμένου το εν λόγω μέσο να καταστεί πιο λειτουργικό στο μέλλον.

2. πλαισιο

Ο κανονισμός 955/2002 άρχισε να ισχύει σε ένα πλαίσιο σημαντικών αλλαγών και μεταρρυθμίσεων των τρόπων δράσης της Επιτροπής στον τομέα της εξωτερικής συνεργασίας. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε πράγματι από τα ακόλουθα γεγονότα :

- τη δημιουργία της υπηρεσίας SCR, στη συνέχεια της AIDCO και την "ενοποίηση του κύκλου του έργου".

- την αναθεώρηση της διαδικασίας προγραμματισμού (έγγραφα στρατηγικής χώρας και περιφέρειας) .

- την αποκέντρωση της διαχείρισης των έργων από την έδρα προς τις Αντιπροσωπείες.

Ταυτόχρονα, η υπογραφή της συμφωνίας του Κοτονού, τον Ιούνιο του 2000, υπήρξε ευκαιρία, για πρώτη φορά, να συστηματοποιηθούν οι κεντρικές ιδέες περί αποκεντρωμένης συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά το ρόλο των μη κρατικών φορέων στην αναπτυξιακή διαδικασία και τη συμπληρωματικότητα μεταξύ κρατικών φορέων (αποκεντρωμένων διοικήσεων, δήμων, επαρχιών) και μη κρατικών φορέων στο πλαίσιο γενικής συμφωνίας συνεργασίας.

Επιπλέον, η στρατηγική σημασία της συμμετοχικής προσέγγισης επιβεβαιώθηκε κατ' αρχήν με την κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής για την αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (20/11/2000), που βασίζεται στην αναγνώριση του γεγονότος ότι η ανάληψη της ευθύνης των στρατηγικών από τις χώρες εταίρους είναι το κλειδί της επιτυχίας των αναπτυξιακών πολιτικών. Ενόψει αυτής της προοπτικής, πρέπει να ενθαρρυνθεί η μεγαλύτερη δυνατή σύνδεση μεταξύ όλων των συνιστωσών της κοινωνίας. Στη συνέχεια, η ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα τη συμμετοχή των μη κρατικών φορέων στην κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική (COM(2002)598 τελικό) τονίζει τη στρατηγική σημασία που έχει η προώθηση της ενίσχυσης των δυνατοτήτων των μη κρατικών φορέων στις αναπτυσσόμενες χώρες και το ρόλο των μη κρατικών φορέων της ΕΕ όσον αφορά τη μεταφορά τεχνογνωσίας και αρμοδιοτήτων προς άλλους αναπτυξιακούς φορείς στις χώρες εταίρους.

3. κυρια θεματα που εξεταζονται στην εκθεση

Η έκθεση αξιολόγησης είναι καλής ποιότητας και ανταποκρίνεται στους όρους εντολής. Μετά την ανάλυση της εννοίας της αποκεντρωμένης συνεργασίας και της θέσης της στα διάφορα μέσα συνεργασίας και μετά την αναφορά στη μεταρρύθμιση της διαχείρισης της κοινοτικής βοήθειας, η έκθεση αξιολόγησης εξετάζει σε βάθος τη συνάφεια και τη γενική καταλληλότητα της γραμμής του προϋπολογισμού (κεφάλαιο 3), τους μηχανισμούς διαχείρισης και παρακολούθησης της εφαρμογής (κεφάλαιο 4) και τα επιτευχθέντα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της περιόδου που εξετάζεται (2000-2002). Επίσης, διατυπώνονται συστάσεις στα διάφορα επίπεδα.

Τα κυριότερα θέματα που εξετάζονται στην έκθεση αξιολόγησης είναι τα εξής :

3.1. Συνάφεια με τις αρχές της αποκεντρωμένης συνεργασίας και με τα λοιπά κοινοτικά μέσα

Η αξιολόγηση της συνάφειας του κονδυλίου μεταβάλλεται αναλόγως των διαφορετικών επιπέδων του και παρουσιάζεται στην έκθεση ως ακολούθως.

3.1.1. Με τις αρχές της αποκεντρωμένης συνεργασίας

Η αξιολόγηση είναι πολύ θετική όσον αφορά τη συνάφεια των δράσεων που έχουν αναληφθεί βάσει των αρχών και των στόχων της αποκεντρωμένης συνεργασίας. Ειδικότερα υπογραμμίζει την έμφαση που δίδεται στη θεσμική ενίσχυση και τη συμμετοχή σε δράσεις πολιτικού προγραμματισμού που αντικατοπτρίζονται σε ολοκληρωμένες δράσεις οι οποίες εγγυώνται μακροπρόθεσμη διαδικασία που ανταποκρίνεται σε μια "προσέγγιση διαδικασίας", δηλαδή, μια δυναμική προσέγγιση που προωθεί το διάλογο, ενισχύει και κινητοποιεί τους ενδογενείς πόρους σε αντίθεση με μια προσέγγιση ανά έργο. Εξάλλου, κατά τα τελευταία έτη, παρατηρείται σημαντική πρόοδος όσον αφορά την καταγωγή των συμβαλλομένων που προέρχονται ως επί το πλείστον από χώρες του Νότου.

Συμπερασματικά, μπορεί να ειπωθεί ότι τα έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης συνεργασίας είναι γενικά συναφή με τους στόχους του κανονισμού (συμμετοχική ανάπτυξη, ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών και εκδημοκρατισμός στη βάση) καθώς και με τους τομείς παρέμβασης τους οποίους προσδιορίζει.

3.1.2. Με τα λοιπά κοινοτικά μέσα

Η αξιολόγηση επικρίνει την έλλειψη διαρθρωμένου συντονισμού, στις περιοχές που αφορούν τη γραμμή Β7-6002, μεταξύ των παρεμβάσεων στο πλαίσιο προγραμμάτων που ανταποκρίνονται στις ίδιες αρχές με εκείνες της αποκεντρωμένης συνεργασίας και των παρεμβάσεων που χρηματοδοτούνται από τη γραμμή του προϋπολογισμού για την αποκεντρωμένη συνεργασία. Προτείνεται να χρησιμοποιηθεί η πείρα που έχει αποκτηθεί στο πλαίσιο άλλων προγραμμάτων και να συσταθούν σταδιακά δίκτυα διάδοσης πληροφοριών και ενίσχυσης προς όφελος των διαφόρων φορέων και βελτίωση της ποιότητας των προτάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η αξιολόγηση θεωρεί τα προγράμματα της ΕΕ με προσέγγιση αποκεντρωμένης συνεργασίας στην Ασία και τη Λατινική Αμερική ως ορθή πρακτική (ενοποίηση των βάσεων δεδομένων και εναρμόνιση της παρουσίασης των πληροφοριών και των διαδικασιών).

Η δυνατότητα απευθείας επαφής με τους φορείς του Νότου και η γενική ευελιξία της γραμμής του προϋπολογισμού είναι δύο στοιχεία που εκτιμώνται ιδιαίτερα τόσο από τους εταίρους όσο και από τις Αντιπροσωπείες της Επιτροπής.

Όσον αφορά τις χώρες ΑΚΕ, η συμφωνία του Κοτονού προβλέπει να δοθεί σημαντικός ρόλος στην κοινωνία των πολιτών, τόσο όσον αφορά την υλοποίηση της συνεργασίας όσο και τον προγραμματισμό της. Η πρωτοβουλία της γραμμής για την αποκεντρωμένη συνεργασία λειτούργησε ενθαρρυντικά στον τομέα αυτό όσον αφορά την περιοχή ΑΚΕ γεγονός που δεν ήταν τόσο εμφανές σε άλλες περιοχές. Ωστόσο, προς την κατεύθυνση αυτή, μπορεί να προβλεφθεί μια θεσμική εξέλιξη. Παραδείγματος χάρη, το άρθρο 10 της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Χιλής, που υπεγράφη τον Νοέμβριο 2002, προβλέπει τη δημιουργία "μεικτής συμβουλευτικής επιτροπής" και το άρθρο 11 αυτής προβλέπει συχνή διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών. Ανάλογες ρήτρες προβλέπονται ήδη στη συμφωνία σύνδεσης με τη Mercosur που βρίσκεται σε προκαταρκτικό στάδιο, και η Επιτροπή προβλέπει να τις συμπεριλάβει στη διαπραγμάτευση νέων συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας με την Κοινότητα των Άνδεων αφενός και, αφετέρου, με την Κεντρική Αμερική.

3.2. Συνάφεια με τους φορείς της αποκεντρωμένης συνεργασίας

Θα ήταν σκόπιμο να γίνει καλύτερος διαχωρισμός μεταξύ των γραμμών του προϋπολογισμού για την αποκεντρωμένη συνεργασία και τη συγχρηματοδότηση των ΜΚΟ καθορίζοντας σαφέστερα την προστιθέμενη αξία της γραμμής για την αποκεντρωμένη συνεργασία και εξετάζοντας περισσότερο τους φορείς κάθε γραμμής. Για το σκοπό αυτό, ο ρόλος των ΜΚΟ του Βορρά θα έπρεπε, για τους σκοπούς της γραμμής του προϋπολογισμού για την αποκεντρωμένη συνεργασία, να περιοριστεί στη διευκόλυνση των ΜΚΟ του Νότου.

Είναι γνωστό σε όλους ότι η γραμμή υποστηρίζει ήδη τη συμμετοχή όλων των φορέων αποκεντρωμένης συνεργασίας, περιλαμβανομένων των φορέων του Νότου οι οποίοι εκτιμούν ιδιαίτερα το γεγονός ότι μπορούν να είναι απευθείας εταίροι της Επιτροπής. Ωστόσο, σύμφωνα με λεπτομερέστερη ανάλυση της τυπολογίας των ενδιαφερόμενων μέχρι σήμερα φορέων, υπάρχει σημαντική συγκέντρωση φορέων, ιδίως ΜΚΟ που απορροφούν άνω του 40% των χορηγούμενων κεφαλαίων. Η γραμμή για την αποκεντρωμένη συνεργασία δεν έχει ακόμη μπορέσει να διασφαλίσει τη συμμετοχή όλων των εν δυνάμει φορέων.

Σύμφωνα με τους φορείς της αποκεντρωμένης συνεργασίας, οι εθνικές αρχές πρέπει να διαδραματίσουν έμμεσο ρόλο με τη διάδοση πληροφοριών και την επιλογή τομέων αλλά δεν θα πρέπει να ενέχονται άμεσα ως φορείς στην αποκεντρωμένη συνεργασία.

3.3. Διαχείριση της γραμμής του προϋπολογισμού

3.3.1. Διαδικασία επιλογής

Σύμφωνα με την αξιολόγηση, η διαφάνεια της διαδικασίας επιλογής και η απαραίτητη ενημέρωση για τη διατύπωση προτάσεων κατά το απαιτούμενο μορφότυπο παραμένουν ανεπαρκείς, ιδίως για τους φορείς του Νότου. Παρατηρήθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις μεταξύ της υποβολής των προτάσεων και της υπογραφής των συμβάσεων, που θα μπορούσαν να είναι εις βάρος των φορέων με περιορισμένα μέσα ή εκείνων με μικρές πολιτικές ή διοικητικές προθεσμίες. Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2002 είχε ως αποτέλεσμα την υποβολή περίπου 490 προτάσεων έργων, για συνολικό προϋπολογισμό 3,2 εκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα δυσανάλογο φόρτο εργασίας κατά την επιλογή και αυξημένη απογοήτευση των φορέων.

Θέση της Επιτροπής

Η παρατήρηση αυτή ήταν ιδιαιτέρως ορθή κατά τα έτη 2000-2002, μεταβατική περίοδο κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η διοικητική μεταρρύθμιση της εξωτερικής συνεργασίας της Επιτροπής. Τα ακόλουθα μέτρα που ελήφθησαν κατά την περίοδο εκείνη και έκτοτε, επέφεραν αξιοσημείωτες βελτιώσεις στον τομέα :

- Συγκέντρωση όλων των μέσων διαχείρισης και της ευθύνης εφαρμογής τους στην υπηρεσία AIDCO .

- Δημιουργία ιστοθέσης στο Διαδίκτυο για την παροχή πλούσιας τυποποιημένης ενημέρωσης καθώς και τη δυνατότητα αποστολής απάντησης στην πρόσκληση υποβολής προτάσεων .

- Καθιέρωση προσκλήσεων υποβολής προτάσεων με στόχο τη βελτίωση της διαφάνειας κατά την επιλογή των έργων. Για να περιορίσει το φόρτο εργασίας της επιλογής και παράλληλα τη δυσαρέσκεια των φορέων, η Επιτροπή μελετά τη δυνατότητα να διαχωρίσει τη διαδικασία σε δύο μέρη: σε μια αρχική πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος και, μετά την αρχική επιλογή, σε πρόσκληση υποβολής προτάσεων.

3.3.2. Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Το έγγραφο αξιολόγησης υφίσταται έντονη κριτική όσον αφορά την έλλειψη παρακολούθησης και αξιολόγησης των έργων με τον ισχυρισμό ότι η διαχείριση του κύκλου του έργου χαρακτηρίζεται κυρίως από αξιολόγηση εις βάρος της παρακολούθησης των έργων, η οποία περιορίζεται σε συμβατικά και δημοσιονομικά θέματα παρά τον περιορισμένο αριθμό χρηματοδοτούμενων έργων. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμη δεν υπάρχει πραγματικό σύστημα αξιολόγησης.

Θέση της Επιτροπής.

- Τα έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης συνεργασίας είναι από τη φύση τους πιο δύσκολο να αξιολογηθούν από άλλα διότι επιδιώκουν στόχους οι οποίοι, δεδομένου ότι είναι λιγότερο απτοί, είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν.

- Η προτεραιότητα που είχε αρχικά δοθεί στην επιλογή υπαγορευόταν από την πιεστική ανάγκη να υπάρξει απάντηση στις πολυάριθμες προτάσεις που είχαν υποβληθεί στην Επιτροπή. Η επανεξέταση της διαδικασίας επιλογής αναμένεται να δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να αφιερώνει λιγότερο χρόνο στην επιλογή και περισσότερο στην παρακολούθηση των έργων.

3.4. Αποτελέσματα

3.4.1. Σε επίπεδο έργων

Υπάρχει ελάχιστη τεκμηρίωση όσον αφορά τον αντίκτυπο και τα αποτελέσματα των έργων. Ωστόσο, τα περισσότερα έργα υλοποίησαν τις προβλεπόμενες δραστηριότητες και επέτρεψαν συχνά τη συμμετοχή νέων φορέων της κοινωνίας των πολιτών.

Από το 2000, παρατηρείται αύξηση του ενδιαφέροντος για τις δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση του πολιτικού και του κοινωνικού διαλόγου καθώς και εκείνες που συμβάλλουν στη θεσμική ενίσχυση. Η σημαντική αυτή εξέλιξη συνδέεται αναμφίβολα με την καθιέρωση των εγγράφων στρατηγικής χώρας και με την προετοιμασία της συμφωνίας του Κοτονού που έχουν την ίδια προσέγγιση. Από το 2000, δίδεται μεγαλύτερη έμφαση στην ενίσχυση των θεσμών από ό,τι των ατομικών ικανοτήτων.

Σύμφωνα με τους φορείς, η διαχρονικότητα των έργων και, ειδικότερα, η οικονομική βιωσιμότητά τους δεν είναι ακόμη εξασφαλισμένη. Άλλα χρηματοδοτικά μέσα της Επιτροπής, όπως τα εθνικά ενδεικτικά προγράμματα, θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν αυτή τη συνέχιση. διαφορετικά, τα έργα θα παραμείνουν μεμονωμένες και επιμέρους περιπτώσεις, χωρίς σύνδεση μεταξύ τους.

3.4.2. Σε σχέση με τις κατευθυντήριες αρχές

Η πρόοδος που επιτεύχθηκε με την πάροδο των ετών είναι πραγματική αλλά παραμένει διστακτική και ενίοτε αντιφατική. Είναι συχνά δύσκολο να διαχωριστούν τα πραγματικά επιτεύγματα από τα παρεπόμενα αποτελέσματα αυτής της προόδου, ενώ η αύξηση του αριθμού των εταίρων του Νότου παραμένει η χαρακτηριστικότερη εξέλιξη των τελευταίων ετών.

Οι μορφές δραστηριότητας και οι εταίροι που είναι επιλέξιμοι για τη γραμμή του προϋπολογισμού που αφορά τη συγχρηματοδότηση των ΜΚΟ και την αποκεντρωμένη συνεργασία ουδέποτε διαχωρίστηκαν σαφώς. Η κατάσταση αυτή έδωσε στις ΜΚΟ σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι άλλων φορέων.

3.4.3. Σε θεσμικό επίπεδο

Στο θεσμικό επίπεδο, η ύπαρξη αυτής της γραμμής φαίνεται ότι ήταν το σημείο εκκίνησης συζήτησης περί της εννοίας της αποκεντρωμένης συνεργασίας και, ως εκ τούτου, ότι άνοιξε το δρόμο για τις αλλαγές που επέφερε η συμφωνία του Κοτονού όσον αφορά τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.

Το αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης είναι ότι, αν και σε επίπεδο έργων η βιωσιμότητα φαίνεται εύθραυστη, η νέα αυτή διάσταση της συνεργασίας ενίσχυσε τη βιωσιμότητα σε θεσμικό επίπεδο.

3.5. Συμπεράσματα και συστάσεις

3.5.1. Συμπεράσματα

Τα γενικά συμπεράσματα της αξιολόγησης αφορούν τη συνάφεια, την καταλληλότητα, την προστιθέμενη αξία, τα επιτευχθέντα αποτελέσματα και τη διαχείριση της γραμμής του προϋπολογισμού για την αποκεντρωμένη συνεργασία.

Μολονότι η αποκεντρωμένη συνεργασία κρίθηκε κατάλληλη, φαίνεται να έχει έλλειψη συνάφειας αφού δεν είναι επαρκώς συντονισμένη με άλλα χρηματοδοτικά μέσα που επιδιώκουν ανάλογους στόχους και διότι η έλλειψη πόρων παρεμποδίσει την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.

Όσον αφορά την προστιθέμενη αξία, η αξιολόγηση κρίνει ότι έγκειται κυρίως στην ευελιξία της και, ειδικότερα, στη δυνατότητα που έχουν οι φορείς του Νότου να συνάπτουν συμβάσεις απευθείας, καθώς και στον εσωτερικό διάλογο της Επιτροπής που επέτρεψε, μεταξύ άλλων, το συνυπολογισμό των φορέων της κοινωνίας των πολιτών στη συμφωνία του Κοτονού.

Η διαχείριση της γραμμής του προϋπολογισμού θεωρείται υπερβολικά συγκεντρωτική ενόψει της διαδικασίας αποσυγκέντρωσης/αποκέντρωσης και υπερβολικά επικεντρωμένη σε συμβατικές και δημοσιονομικές πτυχές, εις βάρος των σταδίων τεχνικής παρακολούθησης και αξιολόγησης η ανάπτυξη των οποίων είναι πολύ μικρή. Ακόμη, παρατηρείται αδυναμία καταγραφής της πείρας, καθορισμού ορθών πρακτικών και διάδοσης αποτελεσμάτων, αν και αποτελούν μέρος των υποχρεώσεων που περιλαμβάνονται στον επιχειρησιακό οδηγό.

Τα αποτελέσματα επιτυγχάνονται γενικά στο πλαίσιο δραστηριοτήτων αλλά έχουν περιορισμένη βιωσιμότητα αν και θεσμοθετούνται. Καταδεικνύουν μεγαλύτερη πρόοδο στη λειτουργία των θεσμών από ό,τι στη συμμετοχή στον πολιτικό διάλογο.

3.5.2. Συστάσεις

Οι συστάσεις της αξιολόγησης αφορούν τη βελτίωση της συνάφειας, της ποιότητας των προτάσεων και των αποτελεσμάτων, τον ειδικό χαρακτήρα της γραμμής και τη σχέση κόστους/απόδοσης.

Η αξιολόγηση προτείνει τη βελτίωση της συνάφειας και της καταλληλότητας του μέσου με ακριβέστερη επικέντρωση της γραμμής του προϋπολογισμού που να καθορίζεται από το νέο κανονισμό. Δύο είναι οι τρόποι επικέντρωσης που προτείνονται, με αναφορά των αντίστοιχων πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων τους:

- Γενική γεωγραφική επικέντρωση (με τρεις υποεπιλογές: ανά περιοχή, ανά περιφερειακή ομαδοποίηση ή ανά τύπο χώρας).

- Αυστηρότερη γεωγραφική επικέντρωση που να περιορίζει τη χρήση όλων των πόρων της γραμμής του προϋπολογισμού προς όφελος μόνο των χωρών ΑΚΕ, όπου, σύμφωνα με την έκθεση αξιολόγησης, δεν υπάρχουν επί του παρόντος άλλα προγράμματα αποκεντρωμένης συνεργασίας που να βασίζονται στην "προσέγγιση διαδικασίας" σε επίπεδο ΕΕΠ/ΠΕΠ, αλλά που προβλέπονται στη συμφωνία του Κοτονού, ούτε περιφερειακά προγράμματα ανάλογα των οριζόντιων προγραμμάτων που υφίστανται στο πλαίσιο των προγραμμάτων MEDA, Tacis, ALA.

Όσον αφορά την ποιότητα των προτάσεων και των αποτελεσμάτων, η αξιολόγηση προτείνει ορισμένες λύσεις:

- Η χρήση των δικτύων θα μπορούσε να αυξηθεί προκειμένου να αυξηθεί η μεταφορά τεχνογνωσίας από το Βορρά στο Νότο προωθώντας τις ισομερείς σχέσεις. Τα εν λόγω δίκτυα θα διευκόλυναν επίσης την επικοινωνία μεταξύ φορέων του Νότου, ενισχύοντας την ανταλλαγή εμπειριών και τεχνογνωσίας. Πηγή έμπνευσης θα μπορούσε να αποτελέσει το παράδειγμα μεγάλων οριζόντιων προγραμμάτων τα οποία υλοποιούνται στις χώρες ΑΛΑ και MEDA που χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη δικτύων διαφόρων κατηγοριών με τους αντίστοιχους φορείς της κοινωνίας των πολιτών του Βορρά (πανεπιστήμια, ΜΜΕ, δήμους,...).

- Καθιέρωση δικτύων τεχνικής βοήθειας για την εξυπηρέτηση των φορέων του Νότου.

- Η ενίσχυση των δράσεων παρακολούθησης και αξιολόγησης θα συνέβαλε στη γνώση των επιπτώσεων των ενεργειών και στη λήψη αποφάσεων ενδεχόμενης παράτασης σε υγιέστερη βάση. Οι δράσεις παρακολούθησης θα έπρεπε επίσης να χρησιμεύουν ως στήριξη για τους φορείς της αποκεντρωμένης συνεργασίας. Θα ήταν επιθυμητό να αξιολογούνται όλα τα πειραματικά έργα για τα οποία προβλέπεται δεύτερο στάδιο. Κατ' αυτή την έννοια, η ανακοίνωση σχετικά με την αξιολόγηση του Ιουλίου του 2000 [SEC(2000)1051] προέβλεπε ήδη ότι οι πιλοτικές και προκαταρκτικές δράσεις πρέπει να υποβάλλονται σε εκ των υστέρων αξιολόγηση, ιδιαίτερα εάν προτείνεται η υλοποίησή τους υπό μορφή προγραμμάτων.

- Το περιεχόμενο της ιστοθέσης θα πρέπει να βελτιωθεί με τη δημιουργία συνδέσμων με άλλους εταίρους της αποκεντρωμένης συνεργασίας (κράτη μέλη, διεθνείς οργανισμούς,...).

Για τη βελτίωση του ειδικού χαρακτήρα της γραμμής, προτείνονται τα εξής :

- Να διαχωριστεί η γραμμή για την αποκεντρωμένη συνεργασία από τη γραμμή για τη συγχρηματοδότηση των ΜΚΟ.

- Να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή όλων των εν δυνάμει φορέων και ειδικότερα των φορέων του Νότου.

- Να τροποποιηθούν οι λεπτομέρειες συμμετοχής των ΜΚΟ του Βορρά τονίζοντας το ρόλο τους ως συνδέσμων με τους ομολόγους τους στο Νότο, με την παροχή πείρας και τεχνογνωσίας.

Για τη βελτίωση της σχέσης κόστους/απόδοσης, προτείνεται η αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων της γραμμής γεγονός που θα οδηγήσει και σε αύξηση του αντίκτυπου των δράσεων. Επίσης, θα ήταν σκόπιμο να γίνει καλύτερη κατανομή των καθηκόντων μεταξύ της έδρας της Επιτροπής και των Αντιπροσωπειών. Τέλος, προτείνεται να μειωθεί σε ορισμένες περιπτώσεις το ελάχιστο μέγεθος των έργων από 200.000 ευρώ σήμερα, σε 15.000 - 30.000 ευρώ.

4. το μελλον τησ γραμμησ του προϋπολογισμου υπο το φωσ τησ εκθεσησ αξιολογησησ

Όλες οι συστάσεις της αξιολόγησης εξετάστηκαν από την Επιτροπή η οποία τις υποστηρίζει κατά μεγάλο μέρος. Αποτέλεσαν τη βάση της κατά την κατάρτιση της πρότασης παράτασης και τροποποίησης του κανονισμού 1659/98.

Μεταξύ των επιλογών σχετικά με τη γεωγραφική επικέντρωση, η επιλογή που αφορά ορισμένες χώρες με βάση κοινά χαρακτηριστικά μοιάζει η πλέον κατάλληλη, τόσο από πολιτική άποψη όσο και από την άποψη της πρακτικής εφαρμογής του μέσου αποκεντρωμένης συνεργασίας. Αντικατοπτρίζεται στην πρόταση που περιλαμβάνεται στο σχέδιο κανονισμού όσον αφορά την επικέντρωση της ενίσχυσης στις "δύσκολες εταιρικές σχέσεις", όπου η επίσημη συνεργασία δεν δύναται να συμβάλει σημαντικά στη συμμετοχική ανάπτυξη. Σύμφωνα με την έκθεση αξιολόγησης, τα πλεονεκτήματα αυτής της επιλογής επικέντρωσης ανά τύπο χώρας, είναι τα εξής: συνάφεια με τα ΕΕΠ και με την ιδιαιτερότητα της αποκεντρωμένης συνεργασίας στη χώρα, σημαντική επίδραση σε περίπτωση περιορισμένου αριθμού χωρών, δυνατότητα στοχοθέτησης χωρών με παρόμοια προβλήματα, δυνατότητα καθορισμού συμπληρωματικότητας με άλλα μέσα αποκεντρωμένης συνεργασίας στη χώρα. Μεταξύ των μειονεκτημάτων ή των δυσκολιών που ενδέχεται να παρουσιάσει η εν λόγω πρόταση, η έκθεση αξιολόγησης αναφέρει τη γεωγραφική διάσπαση, τη δυσκολία υλοποίησης οριζόντιων έργων ή περιφερειακών έργων και, τέλος, την ενδεχόμενη πολυπλοκότητα της διαδικασίας καθορισμού των προτεραιοτήτων. Πρέπει επίσης να τονιστεί ιδιαίτερα η ανάγκη του μέσου αποκεντρωμένης συνεργασίας να συμβάλει σημαντικά στη διαφοροποίηση του τύπου των φορέων που συμμετέχουν στο πλαίσιο της γραμμής προκειμένου να διασφαλιστεί η αντιπροσώπευση όλων των φορέων της κοινωνίας των πολιτών, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση των φορέων των χωρών εταίρων. Υπό το πνεύμα αυτό, θα πρέπει να εξεταστεί η πρόταση της έκθεσης όσον αφορά τη μείωση του ελάχιστου χρηματοδοτικού ορίου επιλεξιμότητας (ελάχιστο ποσό που πρέπει να καλύπτει μια πρόταση προκειμένου να έχει πρόσβαση στην κοινοτική χρηματοδότηση, που επί του παρόντος καθορίζεται σε 200.000 EUR) ώστε να μπορούν οι εταίροι του Νότου που εργάζονται σε χώρες με δυσμενείς πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες να υποβάλουν επιλέξιμες προτάσεις.

Τέλος, οι προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων θα πρέπει επίσης να υπογραμμίζουν τη σπουδαιότητα ενός αποδεκτού βαθμού συνάφειας μεταξύ των υποβαλλόμενων έργων και της στρατηγικής της ΕΚ στις ενδιαφερόμενες χώρες, καθώς και, στο μέτρο του δυνατού, με τις εθνικές και τοπικές αναπτυξιακές στρατηγικές. Η εν λόγω συνάφεια θα συνέβαλε στην αύξηση της διαχρονικότητας και της προβολής των δράσεων.