Για να επιταχυνθεί η πρόοδος προς την επίτευξη των ΑΣΧ, το 2010 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε ένα σχέδιο δράσης 12 σημείων . Το 2011, όταν πολλές χώρες απείχαν ακόμη πολύ από την επίτευξη των περισσότερων στόχων, η ΕΕ δημιούργησε μια νέα πρωτοβουλία ΑΣΧ για τη διάθεση χρηματοδότησης βάσει των αναγκών και των επιδόσεων, ύψους 1 δισ. EUR. Ποσό 700 εκατ. EUR διατίθεται σε ΑΣΧ που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη υστέρηση ως προς την επίτευξή τους (πείνα, μητρική υγεία, παιδική θνησιμότητα και νερό και αποχέτευση), ενώ 300 εκατ. EUR διατίθενται σε χώρες που καταγράφουν θετικά αποτελέσματα όσον αφορά την υλοποίηση της βοήθειας. Μέχρι σήμερα, η πρωτοβουλία ΑΣΧ έχει χρηματοδοτήσει 70 έργα σε 46 χώρες . Επιπλέον, το 2012, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της δρομολόγησαν ένα φιλόδοξο πρόγραμμα αλλαγής που σχεδιάστηκε με σκοπό την περαιτέρω αύξηση του αναπτυξιακού αντίκτυπου και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων στο πλαίσιο των ΑΣΧ, δίνοντας στρατηγική έμφαση στις χώρες που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη (συμπεριλαμβανομένων των ευάλωτων χωρών) και στους τομείς προτεραιότητας. Οι εν λόγω προτεραιότητες, οι οποίες ορίζονται στο πρόγραμμα δράσης για αλλαγή , υλοποιούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των μηχανισμών εξωτερικής δράσης για την περίοδο 2014-2020.

Αυτό αποτυπώνεται ιδιαίτερα στους νέους μηχανισμούς εξωτερικής δράσης για την περίοδο 2014-2020 (π.χ. ο νέος μηχανισμός αναπτυξιακής συνεργασίας και ο κανονισμός για την εφαρμογή του 11ου ΕΤΑ όρισαν ρητώς τους ΑΣΧ ως τους βασικούς δείκτες για τη μέτρηση της επίτευξης των στόχων αυτών των μηχανισμών). Ειδικότερα, στον κανονισμό σχετικά με την εφαρμογή του 11ου ΕΤΑ (κανονισμός (ΕΕ) 2015/322 του Συμβουλίου) , γίνεται ρητή μνεία στους ΑΣΧ ως σχετικούς δείκτες για τη μέτρηση της προόδου που σημειώνεται στην επίτευξη των στόχων του 11ου ΕΤΑ , οι οποίοι συνδέονται θεμελιωδώς με τους στόχους του 10ου ΕΤΑ και βασίζονται σε εκείνους της συμφωνίας εταιρικής σχέσης του Κοτονού, όπως αναφέρεται στο άρθρο 1 του εν λόγω κανονισμού. Πρωταρχικός στόχος είναι η μείωση και, μακροπρόθεσμα, η εξάλειψη της φτώχειας. Επίσης, παράλληλα, το 11ο ΕΤΑ θα συμβάλει: στην ενίσχυση της βιώσιμης και συμμετοχικής οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης, στην εδραίωση και τη στήριξη της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της χρηστής διακυβέρνησης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των σχετικών αρχών του διεθνούς δικαίου· και στην εφαρμογή βασισμένης στα δικαιώματα προσέγγισης που να καλύπτει όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όπως επισημαίνεται στον εκτελεστικό οργανισμό, μετά το πέρας της εποχής των ΑΣΧ το 2015, το 11ο ΕΤΑ θα μετρά την πρόοδο που σημειώνεται όσον αφορά την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων μέσω άλλων δεικτών που θα συμφωνούνται σε διεθνές επίπεδο από την Ένωση και τα κράτη μέλη της, κυρίως μέσω των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ).

ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ και οι εργασίες της Επιτροπής για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε δύο βασικές προτεραιότητες της Επιτροπής του Προέδρου Juncker: «Η ΕΕ ως ισχυρότερος παγκόσμιος παράγοντας» και «Προς μια νέα πολιτική μετανάστευσης». Επιπλέον, συμβάλλει σημαντικά στις προτεραιότητες «Νέα ώθηση στην απασχόληση, την ανάπτυξη και τις επενδύσεις» και «Ανθεκτική ενεργειακή ένωση με μακρόπνοη πολιτική για την κλιματική αλλαγή».

Η ΕΕ ως ισχυρότερος παγκόσμιος παράγοντας στην περιοχή ΑΚΕ

Η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει τον ρόλο που της αναλογεί στην αποτελεσματική αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων, στην προώθηση των αξιών της και στη συμβολή στην ειρήνη και την ευημερία στον κόσμο.

Πρωταρχική προτεραιότητα της ΕΕ είναι η οικοδόμηση ειρηνικών κοινωνιών και η εξάλειψη της φτώχειας σε ευάλωτες χώρες και σε χώρες που πλήττονται από συγκρούσεις. Η ΕΕ στηρίζει τις χώρες εταίρους ανά τον κόσμο στις προσπάθειές τους για διασφάλιση μόνιμης ειρήνης, προώθηση της πολιτικής τους σταθερότητας ή ανοικοδόμηση των κοινωνιών και των υποδομών έπειτα από καταστάσεις κρίσης. Οι προτεραιότητες της ΕΕ στον τομέα αυτό είναι η προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης, η εγκαθίδρυση του κράτους δικαίου, η καταπολέμηση της εγκληματικότητας και η ενίσχυση της επιβολής του νόμου.

Η έγκριση, το 2015, των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης —των διαδόχων των Aναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας— και η έγκριση του θεματολογίου των Ηνωμένων Εθνών «Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development» (Να αλλάξουμε τον κόσμο μας: το θεματολόγιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2030) διαμόρφωσαν ένα νέο πλαίσιο παγκόσμιας δράσης με στόχο την εξάλειψη της φτώχειας και την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης έως το 2030. Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει πλήρως το θεματολόγιο του 2030 σε όλο το φάσμα των εσωτερικών και εξωτερικών πολιτικών. Η εμβέλεια και ο φιλόδοξος και καθολικός χαρακτήρας του νέου αυτού θεματολογίου —στο πλαίσιο του οποίου η ΕΕ έχει διαδραματίσει ηγετικό και σημαίνοντα ρόλο εξαρχής— αποτελούν ένα πραγματικό επίτευγμα σε μια δύσκολη, εν γένει, εποχή για την πολυμερή συνεργασία. Το 2015 αποτέλεσε επίσης το έτος κατά το οποίο οι διεθνείς διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης οδήγησαν στην έγκριση του προγράμματος δράσης της Αντίς Αμπέμπα. Στην Αντίς Αμπέμπα, η ΕΕ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην έγκριση μιας πολυμερούς συμφωνίας στο πλαίσιο της οποίας όλα τα μέρη συμφώνησαν επί των μέσων υλοποίησης του θεματολογίου για την ανάπτυξη μετά το 2015. Η ΕΕ έχει συμβάλει σημαντικά σε διάφορους τομείς, μεταξύ άλλων στην επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ΕΑΒ) με την ανάληψη φιλόδοξης συλλογικής δέσμευσης για επίτευξη του στόχου του 0,7 % τον οποίο έχουν θέσει τα Ηνωμένα Έθνη στο πλαίσιο του νέου θεματολογίου του 2030.

Κατά τη διάρκεια του 2015 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από κοινού με την ευρωπαϊκή υπηρεσία εξωτερικής δράσης (ΕΥΕΔ), δρομολόγησε επίσης ευρεία διαβούλευση σχετικά με τη μελλοντική εταιρική σχέση της ΕΕ με τις χώρες ΑΚΕ προκειμένου να τροφοδοτηθεί με στοιχεία η πρόταση για τη μελλοντική πολιτική κατά τη διάρκεια του 2016. Για τον σκοπό αυτό συστάθηκε ειδική ομάδα δράσης. Αυτή η ομάδα δράσης, σε συνεργασία με την ευρωπαϊκή υπηρεσία εξωτερικής δράσης, διεξήγαγε σειρά συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης με ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων μερών και κατάρτισε κοινό έγγραφο διαβούλευσης (06/10/2015 JOIN(2015) 33 final) επί του ζητήματος. Η δημόσια διαβούλευση περατώθηκε στις αρχές του 2016 και, στη συνέχεια, δημοσιοποιήθηκε σχετική έκθεση αποτελεσμάτων. Η διαβούλευση αυτή θα παράσχει πολύτιμο υλικό το οποίο, σε συνδυασμό με εσωτερικούς προβληματισμούς και ενδελεχή ανάλυση του μεγάλου αριθμού των υφιστάμενων αξιολογήσεων, θα αποτελέσει οδηγό για τα επόμενα στάδια της διαδικασίας. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν τακτικές συναντήσεις στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προκειμένου να καθοριστεί η θέση της Ευρώπης επί των πολλών διαφορετικών πτυχών του ζητήματος. Το 2017 θα υποβληθεί, μέσω ανακοίνωσης, πρόταση για τη θέσπιση πλαισίου μετά το Κοτονού. Η πρόταση αυτή θα βασιστεί στα έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με αντικείμενο τη διενέργεια αξιολόγησης και εκτίμησης επιπτώσεων.

Τα καταπιστευματικά ταμεία αποτελούν αναπτυξιακά εργαλεία τα οποία συγκεντρώνουν πόρους από διάφορους χορηγούς προκειμένου να καθίσταται δυνατή η ταχεία, ευέλικτη και συλλογική απόκριση της ΕΕ στις διάφορες διαστάσεις μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Στον δημοσιονομικό κανονισμό για το 11ο ΕΤΑ (άρθρο 42) εισήχθησαν δύο είδη καταπιστευματικών ταμείων, βάσει του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον προϋπολογισμό της ΕΕ :

καταπιστευματικά ταμεία για ενέργειες έκτακτης ανάγκης και για ενέργειες μετά από κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση κάθε είδους κρίσης, χάρη στα οποία η Επιτροπή της ΕΕ μπορεί να αποφασίζει και να εφαρμόζει ταχείες διαδικασίες ανάθεσης και να αναθέτει την εκτέλεση καθηκόντων όταν αυτό κρίνεται περισσότερο αποδοτικό,

θεματικά καταπιστευματικά ταμεία για την αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων, χάρη στα οποία η Επιτροπή μπορεί να εκτελεί άμεσα τις απαιτούμενες δραστηριότητες βάσει των τυποποιημένων διαδικασιών της.

Η ΕΕ εξακολούθησε να συμμετέχει ενεργά στα συμβούλια και τις επιτροπές παγκόσμιων πρωτοβουλιών, και πιο συγκεκριμένα στο παγκόσμιο ταμείο για την καταπολέμηση του AIDS, της φυματίωσης και της ελονοσίας (GFATM), στην παγκόσμια σύμπραξη για τα εμβόλια (GAVI) και στην παγκόσμια εταιρική σχέση για την εκπαίδευση (GPE). Οι παγκόσμιες αυτές πρωτοβουλίες εστιάζουν στην αντιμετώπιση των μειζόνων προκλήσεων με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες πολλές χώρες εταίροι στις προσπάθειες που καταβάλλουν για την επίτευξη των ΑΣΧ και των ΣΒΑ στους τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης, όπως οι προκλήσεις που σχετίζονται με τις τρεις ασθένειες στην περίπτωση του GFATM και με τη διασφάλιση της ίσης πρόσβασης και τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων στην περίπτωση της GPE. Μέσω της ενεργούς συμμετοχής της στα συμβούλια των GFATM, GAVI και GPE, η ΕΕ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της διακυβέρνησης, της προγραμματικής εποπτείας και στην αποτελεσματικότερη κατανομή και τον προγραμματισμό των πόρων που διατίθενται στις φτωχές χώρες. Η συμμετοχή στα συμβούλια αυτών των πρωτοβουλιών έδωσε σημαντική φωνή στην ΕΕ στο πλαίσιο του διεθνούς διαλόγου για την πολιτική στον τομέα της υγείας και της εκπαίδευσης, ενώ παρείχε παράλληλα μια πλατφόρμα για τη στήριξη της προόδου όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της βοήθειας και της ανάπτυξης και την ανάληψη ιδίας ευθύνης από τις χώρες. Η ΕΕ ανέλαβε επίσης ιδιαίτερα ενεργό ρόλο στη στήριξη χωρών οι οποίες επλήγησαν από την επιδημία του ιού Έμπολα.