·Περαιτέρω συνεδριάσεις με την ομάδα των πέντε κρατών μελών («G5») που επηρεάζονται περισσότερο από την κυκλοφορία της Μάγχης (BE, NL, FR, DE και IE).

- Κοινά κριτήρια και πρότυπα κινδύνου για τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους Οι τελωνειακές αρχές ασκούν από το 2005 τη διαχείριση κινδύνων βάσει κοινού πλαισίου διαχείρισης κινδύνων της ΕΕ. Το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει διάφορες δράσεις για τη στήριξη των κρατών μελών στην αντιμετώπιση των χρηματοοικονομικών κινδύνων με συστηματικό τρόπο. Το 2018 η Επιτροπή εξέδωσε εκτελεστική απόφαση για τον καθορισμό κοινών κριτηρίων και προτύπων κινδύνου για τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους. Στο τέλος του 2019 τα κράτη μέλη ενέκριναν το έγγραφο καθοδήγησης για την εφαρμογή των κριτηρίων χρηματοοικονομικών κινδύνων με στόχο να παρασχεθεί κοινή ερμηνεία της απόφασης και των βασικών στοιχείων της ώστε να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή της και να αποφευχθούν τυχόν αποκλίνουσες ερμηνείες. Το έγγραφο καθοδήγησης έχει σχεδιαστεί ως μέσο που μπορεί να αναθεωρείται τακτικά ώστε να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής εξέλιξη των χρηματοοικονομικών κινδύνων ως προς την ανάγκη εντοπισμού και αντιμετώπισης νέων απειλών και τάσεων. Η Επιτροπή παρέχει συνεχή στήριξη στα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή της απόφασης για τα κριτήρια χρηματοοικονομικών κινδύνων.

- Ηλεκτρονικό εμπόριο Τα τελωνεία υποστηρίζουν επίσης τους νέους κανόνες για τον ΦΠΑ που εφαρμόζονται για την πρόληψη της απάτης και τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για το ηλεκτρονικό εμπόριο (αποστολές χαμηλής αξίας). Έχουν θεσπιστεί συναφείς τελωνειακοί κανόνες όσον αφορά την είσπραξη του ΦΠΑ και τη σχετική ανταλλαγή πληροφοριών, ενώ η εφαρμογή των διαδικασιών και των συστημάτων ΤΠ βρίσκεται σε εξέλιξη. Η Επιτροπή έχει επίσης συστήσει ομάδα έργου για την αντιμετώπιση της δήλωσης δασμολογητέας αξίας χαμηλότερης από την πραγματική, η οποία είναι ιδιαίτερα έντονη στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου — βλ. ενότητα για το ηλεκτρονικό εμπόριο κατωτέρω.

- Τελωνειακό καθεστώς 42/63 Επιπλέον, τα τελωνεία στηρίζουν τις προσπάθειες που καταβάλλονται από την πλευρά των φορολογικών αρχών για την καταπολέμηση της απάτης. Το τελωνειακό καθεστώς 42/63 επιτρέπει την εισαγωγή ή επανεισαγωγή εμπορευμάτων στην ΕΕ χωρίς καταβολή ΦΠΑ, έως ότου τα εμπορεύματα φθάσουν στο τελικό κράτος μέλος προορισμού τους. Το τελωνειακό καθεστώς 42 αποτελεί σημαντική απλούστευση για τις νόμιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες, αλλά υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες ότι το τελωνειακό καθεστώς 42 χρησιμοποιείται καταχρηστικά με σκοπό την αποφυγή του ΦΠΑ και την καταβολή χαμηλότερων δασμών. Το 2018 ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου τροποποιήθηκε προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα. Μεταξύ άλλων, προέβλεπε την πρόσβαση των τελωνείων στο σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τον ΦΠΑ για την επικύρωση του αριθμού ΦΠΑ των εισαγωγέων που πραγματοποιούν εισαγωγές που απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ, καθώς και την πρόσβαση των φορολογικών διοικήσεων στο τελωνειακό ηλεκτρονικό σύστημα «Επιτήρηση» για την επαλήθευση των απαλλασσόμενων από τον ΦΠΑ εισαγωγών. Ο κανονισμός τέθηκε σε εφαρμογή το 2020 και αναμένεται να έχει αντίκτυπο στην απάτη που συνδέεται με τις απαλλασσόμενες από τον ΦΠΑ εισαγωγές τόσο ως προς τον ΦΠΑ όσο και για το τελωνειακό σκέλος (δήλωση χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας από την πραγματική).

3) Ευρύτερη χρήση της παρακολούθησης της τελωνειακής νομοθεσίας της ΕΕ

Η παρακολούθηση είναι ουσιαστικά ένα από τα εργαλεία για τη στήριξη της αποτελεσματικής και ορθής εφαρμογής της τελωνειακής νομοθεσίας της ΕΕ και για τον εντοπισμό τομέων στους οποίους ενδέχεται να απαιτούνται πρόσθετα μέτρα και νομικές προσαρμογές. Οι δραστηριότητες παρακολούθησης μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην επίτευξη πληρέστερης αξιολόγησης της πορείας της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ συνολικά. Ορισμένα προβλήματα που εντοπίζονται μέσω των δραστηριοτήτων παρακολούθησης μπορούν να αντιμετωπιστούν καλύτερα με τη χρήση πιο συνεργατικών εργαλείων, όπως η ανάπτυξη ικανοτήτων, η ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών και η συγκριτική αξιολόγηση. Για άλλα, θα χρειαστεί αυστηρότερο πλαίσιο ή άμεση ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ.

Οι δραστηριότητες παρακολούθησης είναι ποικίλες και μπορούν να εκτείνονται από την αποστολή ερωτηματολογίων στα κράτη μέλη και τον προσδιορισμό βέλτιστων πρακτικών, έως τη διοργάνωση επισκέψεων με σκοπό την επικέντρωση στην ανάπτυξη ικανοτήτων. Προβλέπονται κοινές δραστηριότητες παρακολούθησης στο πλαίσιο του προγράμματος «Τελωνεία 2020», το οποίο επιτρέπει τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν συνεργασία μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών, των τελωνειακών αρχών τους και των υπαλλήλων τους.

Οι δραστηριότητες παρακολούθησης των τελευταίων ετών πραγματοποιήθηκαν κυρίως στους ακόλουθους τομείς και είναι πιθανό να επεκταθούν και σε άλλους τομείς στο μέλλον:

α) Παρακολούθηση της χρήσης των απλουστεύσεων

Τον Νοέμβριο του 2019 οι τελωνειακές υπηρεσίες της Επιτροπής ξεκίνησαν διαδικασία παρακολούθησης για την εφαρμογή των απλουστεύσεων και την επαναξιολόγηση των τελωνειακών αδειών. Σε αυτές τις επισκέψεις παρακολούθησης συμμετείχαν εμπειρογνώμονες σε θέματα απλουστεύσεων από κράτη μέλη εκτός των κρατών μελών στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις. Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν ή θα πραγματοποιηθούν επισκέψεις σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 10 κρατών μελών (AT, FR, LT, BE, DK, DE, IT, HR, SI, NL) έως τις αρχές του 2021, υπό την προϋπόθεση της εξομάλυνσης της κατάστασης μετά την κρίση της νόσου COVID-19.

Σκοπός αυτής της διαδικασίας παρακολούθησης είναι να διασφαλιστεί ότι όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ εφαρμόζουν με ορθό και εναρμονισμένο τρόπο τον ενωσιακό τελωνειακό κώδικα. Ειδικότερα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής επιθυμούν να αξιολογήσουν την εφαρμογή των απλουστεύσεων που προβλέπονται στον κώδικα από τα κράτη μέλη. Σε αυτόν τον πρώτο γύρο η παρακολούθηση επικεντρώθηκε στις απλουστευμένες διασαφήσεις και στην απλούστευση που είναι γνωστή ως «Εγγραφή στις λογιστικές καταχωρίσεις του διασαφιστή». Ο στόχος ήταν να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη είχαν διενεργήσει με ορθό τρόπο τις εκ νέου αξιολογήσεις των αδειών χρήσης απλουστεύσεων που προϋπήρχαν της έναρξης ισχύος του κώδικα. Αξιολογήθηκε επίσης η εφαρμογή των τελωνειακών ελέγχων από τα κράτη μέλη, καθώς και η αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων πόρων για τα καθήκοντα αυτά. Η διαδικασία παρακολούθησης θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη την αποδοτικότητα των τελωνειακών απλουστεύσεων και των μέτρων διευκόλυνσης του εμπορίου και μπορεί να οδηγήσει, σε εύθετο χρόνο, σε νομοθετικές βελτιώσεις ή διευκρινίσεις των εγγράφων καθοδήγησης σχετικά με την εφαρμογή των απλουστεύσεων.

Προβλέπεται ότι στο τέλος της διαδικασίας θα δημοσιευτεί συνολική έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας παρακολούθησης.

β) Ενίσχυση του προγράμματος εγκεκριμένων οικονομικών φορέων (AEO)

Το πρόγραμμα εγκεκριμένων οικονομικών φορέων (AEO) καθιερώθηκε στην τελωνειακή νομοθεσία της ΕΕ το 2005 στο πλαίσιο σειράς τροποποιήσεων του τελωνειακού κώδικα σε θέματα ασφάλειας. Στόχος ήταν η διασφάλιση και η διευκόλυνση των αλυσίδων εφοδιασμού του διεθνούς εμπορίου σύμφωνα με τις αρχές που προβλέπονται στο πλαίσιο προτύπων του Παγκόσμιου Οργανισμού Τελωνείων για την ασφάλεια και τη διευκόλυνση του παγκόσμιου εμπορίου (πλαίσιο «SAFE») με στόχο την αποτροπή της διεθνούς τρομοκρατίας και την εξασφάλιση της είσπραξης των εσόδων, παράλληλα με την προώθηση της διευκόλυνσης του εμπορίου σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι εταιρείες που πληρούν εθελοντικά τα κριτήρια που καθορίζονται στην τελωνειακή νομοθεσία της ΕΕ συνεργάζονται στενά με τις τελωνειακές αρχές για την ενίσχυση της ασφάλειας της αλυσίδας εφοδιασμού. Ως αντάλλαγμα, οι εν λόγω εταιρείες αποκομίζουν οφέλη που προβλέπονται στη νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της ευκολότερης χορήγησης άδειας χρήσης τελωνειακών απλουστεύσεων, της υποβολής σε λιγότερους φυσικούς ελέγχους και ελέγχους βάσει εγγράφων και της ευνοϊκότερης μεταχείρισης.

Τα τελευταία έτη έχουν διατυπωθεί επικρίσεις από σχολιαστές, ειδικότερα δε, μεταξύ άλλων, από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, για το πρόγραμμα AEO της ΕΕ, αναφέροντας ότι οι AEO δεν συμμορφώνονται με τις νομικές διατάξεις και ότι τα κράτη μέλη δεν ελέγχουν επαρκώς τους AEO. Το ΕΕΣ, στην ειδική έκθεσή του αριθ. 12/2019, ζήτησε αυξημένη προσοχή όσον αφορά τη συμμόρφωση των AEO με το σύστημα δασμολογικής απαλλαγής για αποστολές μικρής αξίας, με ιδιαίτερη έμφαση στους παρόχους υπηρεσιών ταχυμεταφορών και ταχυδρομικών υπηρεσιών.

Ως εκ τούτου, οι τελωνειακές υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν αναπτύξει, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, συνολική στρατηγική και μεθοδολογία για την προώθηση της ενιαίας και αυστηρότερης εφαρμογής του προγράμματος και για την περαιτέρω ενίσχυση της βιωσιμότητάς του. Συμφωνήθηκε και δρομολογήθηκε δέσμη λεπτομερών μέτρων που περιλαμβάνουν επιτόπιες επισκέψεις σε όλα τα κράτη μέλη, μηχανισμούς στενότερης συνεργασίας μεταξύ εμπειρογνωμόνων σε θέματα AEO και διαχείρισης κινδύνων στα κράτη μέλη και εργαστήριο παρακολούθησης με εμπειρογνώμονες σε θέματα AEO και ελέγχου.

Η υλοποίηση των δράσεων ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2019 και θα συνεχιστεί επί σειρά ετών. Μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί διερευνητικές επισκέψεις σε 12 κράτη μέλη, ενώ οι επισκέψεις και στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ αναμένεται, ιδανικά, να πραγματοποιηθούν έως το τέλος του 2020. Όλες οι επιτόπιες επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν βάσει κοινού προσυμφωνημένου προγράμματος (παρακολούθηση, εσωτερικοί έλεγχοι, σύνδεση μεταξύ των AEO και της διαχείρισης κινδύνων και επισκέψεις σε υπηρεσίες ταχυμεταφορών και ταχυδρομεία εφόσον είναι AEO), προκειμένου να καταστεί δυνατή η συγκρισιμότητα. Στις επισκέψεις συμμετείχαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής από κοινού με εμπειρογνώμονες σε θέματα AEO από τα κράτη μέλη. Ο στόχος των επισκέψεων περιλάμβανε τον εντοπισμό ορθών πρακτικών που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και από άλλα κράτη μέλη και να συμβάλουν με τον τρόπο αυτόν στην πιο ομοιόμορφη και αρμονική εφαρμογή των διατάξεων για τους AEO σε επίπεδο ΕΕ.

Από τις επισκέψεις που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής καταδεικνύεται ότι υπάρχουν πολλές ορθές πρακτικές, όπως η κατάρτιση και η ευαισθητοποίηση των εμπόρων, η παρακολούθηση των AEO και η ανάπτυξη βάσεων δεδομένων. Μεταξύ των θεμάτων που εμπνέουν ανησυχία περιλαμβάνονται η έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των εμπειρογνωμόνων σε θέματα AEO και διαχείρισης κινδύνων στους κόλπους των τελωνειακών διοικήσεων· η απουσία εναρμονισμένης προσέγγισης όσον αφορά τις δραστηριότητες παρακολούθησης· και, σχετικά με τους παρόχους υπηρεσιών ταχυμεταφορών, η ελλιπής κατανόηση των ευθυνών τους όσον αφορά τις παρατυπίες στα δεδομένα που παρέχουν οι πελάτες τους.

γ) Παρακολούθηση της εφαρμογής των διατάξεων σχετικά με την εγγύηση και τη διαγραφή/επιστροφή

Τον Ιούλιο του 2019 οι τελωνειακές υπηρεσίες της Επιτροπής ξεκίνησαν διαδικασία παρακολούθησης για την αξιολόγηση της εφαρμογής των διατάξεων του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα σχετικά με τις εγγυήσεις και τη διαγραφή/επιστροφή με την αποστολή ερωτηματολογίου σε όλα τα κράτη μέλη. Με βάση την ανάλυση των απαντήσεων στο ερωτηματολόγιο, προβλέπονται και άλλες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων επισκέψεων παρακολούθησης, εφόσον κριθεί σκόπιμο.