[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 11.1.2011

COM(2010) 813 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

για την εφαρμογή της απόφασης (ΕΚ) αριθ. 1297/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, περί προγράμματος εκσυγχρονισμού των ευρωπαϊκών στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου (MEETS)

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

για την εφαρμογή της απόφασης (ΕΚ) αριθ. 1297/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, περί προγράμματος εκσυγχρονισμού των ευρωπαϊκών στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου (MEETS).

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Όπως ορίζεται στο άρθρο 6 της απόφασης 1297/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, περί προγράμματος εκσυγχρονισμού των ευρωπαϊκών στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου (MEETS), (εφεξής «απόφαση MEETS), «Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010 το αργότερο, και κατόπιν σε ετήσια βάση μέχρι το 2013, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την υλοποίηση του προγράμματος MEETS».

Στην παρούσα έκθεση καταγράφονται οι ενέργειες που ανέλαβαν τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο του προγράμματος MEETS, από κοινού με την Επιτροπή (Eurostat), όσον αφορά τις διατάξεις της απόφασης MEETS και τις συναφείς αποφάσεις της Επιτροπής για τα ετήσια προγράμματα εργασίας για το 2009 και το 2010, που είχαν εκδοθεί το 2009. Το σχέδιο MEETS ακολουθεί πολύ προσεκτικά τις κύριες κατευθύνσεις που περιέχονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, της 10ης Αυγούστου 2009, σχετικά με τη μέθοδο παραγωγής των στατιστικών της ΕΕ: ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία[1].

ΣΤΟΧΟΙ, ΕΤΗΣΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Το πρώτο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας (για το 2009) δρομολόγησε όλες τις ενέργειες για τη θεμελιώδη αναδιοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό των στατιστικών για τις επιχειρήσεις και το εμπόριο που προβλέπονται στην απόφαση MEETS. Οι ενέργειες συνεχίστηκαν στο δεύτερο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας (για το 2010) και βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Επομένως, η παρούσα έκθεση επικεντρώνεται στην πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι στιγμής όσον αφορά την υλοποίηση των δράσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στα δίκτυα συνεργασίας του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος (ΕΣΣ), τα λεγόμενα «δίκτυα ΕΣΣ», που δημιουργήθηκαν για μια σειρά δραστηριοτήτων. Τα δίκτυα ΕΣΣ αναπτύχτηκαν για την ανταλλαγή εμπειρογνωμοσύνης και τη διοχέτευση γνώσεων στο ΕΣΣ και περιλαμβάνουν σχέδια που εκτελούνται από ορισμένα κράτη μέλη, τα αποτελέσματα των οποίων διατίθενται στο σύνολο του ΕΣΣ.

Εκτός από τα δίκτυα ΕΣΣ, χρηματοδοτήθηκαν επιμέρους συμφωνίες επιχορήγησης που συνάπτονται με τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες (ΕΣΥ), ενώ συνάφθηκαν συμβάσεις για μια σειρά εξωτερικών μελετών. Η Eurostat και οι ΕΣΥ προετοίμασαν και άλλα σχέδια, τα οποία δεν έχουν, μέχρι στιγμής, δημοσιονομικές επιπτώσεις. Για να υποστηριχτεί η υλοποίηση του προγράμματος, χρησιμοποιήθηκε χρηματοδότηση για τεχνική και διοικητική υποστήριξη, π.χ. για τη διοργάνωση εργαστηρίων και τη σύσταση ειδικών ομάδων (task forces) με εθνικούς εμπειρογνώμονες. Συνολικά, η χρηματοδότηση της ΕΕ ανήλθε σε 5 και 10 εκατ. ευρώ για τα προγράμματα εργασίας του 2009 και του 2010 αντίστοιχα, καλύπτοντας περισσότερα από 25 σχέδια. Οι επιδοτήσεις, είτε μέσω των δικτύων ΕΣΣ είτε μεμονωμένες επιδοτήσεις, αποτέλεσαν το συνηθέστερο μηχανισμό για τη χρηματοδότηση των δράσεων (περίπου 90%).

Στόχος 1: Επισκόπηση των προτεραιοτήτων και ανάπτυξη συνόλων-στόχων δεικτών για νέους τομείς

Εντοπισμός τομέων ήσσονος σπουδαιότητας

Η ανάγκη μείωσης του φόρτου για τους απαντώντες αλλά και του κόστους παραγωγής στατιστικών οδήγησε σε επανεξέταση των προτεραιοτήτων. Στόχος αυτού του σχεδίου είναι να εντοπιστούν εκείνοι οι τομείς και τα χαρακτηριστικά των νομικών απαιτήσεων για τις στατιστικές επιχειρήσεων που έχουν καταστεί λιγότερο σημαντικά και, συνεπώς, μπορούν να απαλειφθούν από τις εν λόγω απαιτήσεις. Αυτό έγινε μέσω μιας μελέτης («Απογραφή των νομικών πράξεων και μεθοδολογιών για τις στατιστικές επιχειρήσεων και εμπορίου») και του λεγόμενου «φιλτραρίσματος», που έγιναν το 2009 από την Eurostat σε στενή συνεργασία με τις ΕΣΥ με σκοπό να εντοπιστούν οι νομικές πράξεις ή τα μέρη νομικών πράξεων στον τομέα των στατιστικών επιχειρήσεων που πρέπει να εξεταστούν πιο προσεκτικά. Οι προτεραιότητες αυτές (μια σειρά μεταβλητών) επικυρώθηκαν για τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Συμβουλευτική Επιτροπή (ΕΣΣΕ), στις αρχές του 2010, και αποτέλεσαν το αντικείμενο διαβούλευσης με τις εμπορικές ενώσεις (FEBI). Για τις βραχυπρόθεσμες στατιστικές, η διαβούλευση με τους χρήστες διενεργήθηκε στο πλαίσιο των τακτικών κυλιόμενων επισκοπήσεων στον τομέα αυτό, με έρευνα χρηστών, έρευνα μεταξύ των ΕΣΥ και επανεξέταση της διαδικασίας στην Eurostat.

Οι προτάσεις και για τις δύο συλλογές στοιχείων παραπέμφθηκαν στις αρμόδιες ομάδες εργασίας.

Ανάπτυξη νέων τομέων

Οι σημαντικότεροι προς εξέταση τομείς είναι η παγκοσμιοποίηση και η επιχειρηματικότητα. Το πρώτο σημαντικό σχέδιο που πρέπει να αναφερθεί στον τομέα της παγκοσμιοποίησης είναι η «ανάπτυξη στατιστικών για ομίλους επιχειρήσεων». Στόχοι αυτού του σχεδίου είναι: α) ο εντοπισμός χρήσιμων και επωφελών δεικτών που να βασίζονται σε ομίλους επιχειρήσεων, ως μονάδα παρατήρησης, αφού αυτοί αποτελούν τις βασικές κινητήριες δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης, και β) η διερεύνηση της σκοπιμότητας συλλογής αυτών των δεικτών. Ύστερα από δύο συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων το 2009, έγινε ένας προκαταρκτικός εντοπισμός των αναγκών των χρηστών και της κάλυψης, από την οπτική γωνία των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου και επιχειρήσεων. Στις στατιστικές εμπορίου, το ενδιαφέρον εστιάζεται στη συμβολή των ομίλων επιχειρήσεων στο διεθνές εμπόριο, καθώς και στο εμπόριο εντός της ομάδας και στο μερίδιό του στο παγκόσμιο εμπόριο. Στο πλαίσιο των διαρθρωτικών στατιστικών επιχειρήσεων διεξάγεται μια δημόσια συζήτηση για το κατά πόσον οι όμιλοι επιχειρήσεων πρέπει να καθιερωθούν ως μονάδες παρατήρησης των στατιστικών επιχειρήσεων και για το αν πρέπει να να διερευνηθεί η επίδραση των ομίλων επιχειρήσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και στις στατιστικές για τη δημογραφία των επιχειρήσεων.

Εκπονήθηκε μελέτη για να εξεταστούν οι ανάγκες των χρηστών για στατιστικές ομίλων επιχειρήσεων, ώστε να εντοπιστούν πιθανές συνέργειες και να υποβληθούν συστάσεις σε τομείς μεθοδολογικής ανάπτυξης. Η αξιολόγηση της μελέτης με εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη και τις υπηρεσίες Επιτροπής βρίσκεται σε εξέλιξη, με σκοπό την ανάπτυξη μιας στρατηγικής για την προσέγγιση αυτού του θέματος στο μέλλον. Μετά την πρώτη μελέτη και τη διαβούλευση με τους κύριους ενδιαφερομένους θα αναπτυχθεί περαιτέρω η μεθοδολογία σε βασικούς τομείς των στατιστικών για τους ομίλους επιχειρήσεων.

Ένα άλλο σημαντικό σχέδιο αποσκοπεί στην ανάπτυξη οικονομικών δεικτών για την παγκοσμιοποίηση, κυρίως βάσει του εγχειριδίου του ΟΟΣΑ για τους οικονομικούς δείκτες παγκοσμιοποίησης. Έχει καταρτιστεί ένα πρώτο σύνολο δεικτών για την παγκοσμιοποίηση, το οποίο είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά στον ιστότοπο της Eurostat. Η Eurostat προχώρησε στη σύσταση μιας εσωτερικής ομάδας για την περαιτέρω ανάπτυξη της μεθοδολογίας σε αυτό το πλαίσιο. Βρίσκεται σε εξέλιξη μελέτη για την πρακτική εφαρμογή των δεικτών που καθορίζονται στο εγχειρίδιο του ΟΟΣΑ για τους οικονομικούς δείκτες παγκοσμιοποίησης, με στόχο τον υπολογισμό και τη διάδοση δεικτών, όπου αυτό είναι δυνατόν, και τον εντοπισμό του δυναμικού για τη συλλογή δεικτών που δεν είναι ακόμη διαθέσιμοι.

Για την υποστήριξη των πολιτικών σχετικά με την επιχειρηματικότητα έχουν αναπτυχθεί δείκτες όπως η δημογραφία των επιχειρήσεων και η δημογραφία επιχειρήσεων εργοδοτών. Η περαιτέρω εξέταση δεικτών επιχειρηματικότητας βρίσκεται σε εξέλιξη, με στόχο την επίτευξη διεθνούς συμφωνίας για ένα σύνολο δεικτών, σε εναρμόνιση με το κοινό πρόγραμμα δεικτών επιχειρηματικότητας του ΟΟΣΑ και της Eurostat, ενώ βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας ένα κοινό εργαστήριο ΟΟΣΑ/Eurostat που θα επικεντρωθεί στους καθοριστικούς παράγοντες της επιχειρηματικότητας, δηλαδή το κανονιστικό πλαίσιο.

Στόχος 2: Επίτευξη εξορθολογισμένου πλαισίου στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις

Οι στατιστικές επιχειρήσεων και εμπορίου καταρτίζονται σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, η οποία έχει αναπτυχθεί στο διάστημα των τελευταίων ετών. Το σχέδιο « Βελτίωση της συνέπειας μεταξύ των κανονισμών σε διάφορους τομείς των στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου » αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας, ώστε να εξασφαλιστεί ένα μεθοδολογικό, βιώσιμο και οικονομικά αποτελεσματικό πλαίσιο για τους διάφορους τομείς των στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου.

Το σχέδιο ξεκίνησε με πολλές συνεδριάσεις των ειδικών ομάδων, όπου η Eurostat και τα συμμετέχοντα κράτη μέλη συζήτησαν το πρόγραμμα εργασίας και την υλοποίηση του δικτύου ΕΣΣ για το εν λόγω θέμα. Δημιουργήθηκε το δίκτυο ΕΣΣ, με την Eurostat να έχει συντονιστικό ρόλο αφού δεν μπορούσε να οριστεί συντονιστής στα κράτη μέλη. Το πρόγραμμα εργασίας του δικτύου ΕΣΣ θα επικεντρωθεί σε στατιστικές μονάδες που χρησιμοποιούνται σε πρώτη φάση. Άλλα θέματα που θα εξεταστούν είναι ο πληθυσμός-στόχος, τα πλαίσια, η περίοδος αναφοράς, οι ταξινομήσεις και η εφαρμογή τους (κατανομές, ειδικά συγκεντρωτικά μεγέθη), καθώς και τα χαρακτηριστικά και οι ορισμοί. Δόθηκαν μεμονωμένες επιδοτήσεις για να βελτιωθεί η «συνέπεια ανάμεσα στις στατιστικές ισοζύγιου πληρωμών και εμπορίου» και η «συνέπεια ανάμεσα στις στατιστικές ισοζυγίου πληρωμών και τουρισμού».

Ανάπτυξη στατιστικών σχετικά με τους ομίλους επιχειρήσεων

Η δράση αυτή συνδέεται πολύ στενά με το σχέδιο για την ανάπτυξη νέων δεικτών στον τομέα της παγκοσμιοποίησης στο πλαίσιο του στόχου 1, όμως επικεντρώνεται στα εργαλεία για την παραγωγή στατιστικών σε έναν κόσμο που παγκοσμιοποιείται όλο και περισσότερο. Το πρώτο εργαλείο που πρέπει να αναφερθεί είναι το μητρώο EuroGroups , που αποτελεί μια καταγραφή, για στατιστικούς σκοπούς, των πολυεθνικών ομίλων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η νομική βάση δημιουργήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 177/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2008, για τη θέσπιση κοινού πλαισίου όσον αφορά τα μητρώα επιχειρήσεων για στατιστικούς σκοπούς και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2186/93 του Συμβουλίου[2].

Σκοπός του μητρώου EuroGroups είναι να παράσχει τη βάση για την παραγωγή συγκρίσμων στατιστικών όσον αφορά την παγκοσμιοποίηση των οικονομιών, καθώς και ένα ενιαίο πλαίσιο έρευνας που να αποτελείται από ένα δίκτυο κεντρικών και εθνικών στατιστικών επιχειρηματικών μητρώων, το οποίο θα υποστηρίζει την παραγωγή στατιστικών για την παγκοσμιοποίηση που θα βασίζονται στα μικροοικονομικά στοιχεία.

Τα αρχικά βασικά ορόσημα επιτεύχθηκαν: στοιχεία για 5000 πολυεθνικούς ομίλους επιχειρήσεων ενσωματώθηκαν και συνδέθηκαν στα εθνικά στατιστικά μητρώα επιχειρήσεων· δημιουργήθηκε δίκτυο ΕΣΣ για την περαιτέρω ανάπτυξη της μεθοδολογίας των μητρώων EuroGroups· ολοκληρώθηκαν κεντρικές και εθνικές διαδικασίες καταχώρισης, αναπτύχθηκαν κοινά εργαλεία για την υποστήριξη αυτών των διαδικασιών, ενώ βελτιώθηκε η ποιότητά τους. Αυτό έγινε στο πλαίσιο εργαστηρίων με τις ΕΣΥ και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες, μέσω επιδοτήσεων για την ανάπτυξη και την εφαρμογή μεθόδων και εργαλέιων για το μητρώο EuroGroups σε εθνικό επίπεδο.

Δημιουργήθηκε δίκτυο ΕΣΣ για τη «μελέτη του προφίλ», με σκοπό την ανάπτυξη και την εφαρμογή μεθοδολογίας για τη «μελέτη του προφίλ» μεγάλων και σύνθετων πολυεθνικών ομίλων επιχειρήσεων. Το δίκτυο ΕΣΣ διεξήγαγε μελέτη σκοπιμότητας και συνέταξε συστάσεις για ένα μοντέλο στατιστικής μονάδας που λαμβάνει υπόψη την επιχειρησιακή δομή μεγάλων και σύνθετων πολυεθνικών ομίλων επιχειρήσεων.

Κοινοτικές έρευνες για την ελαχιστοποίηση του φόρτου για τις επιχειρήσεις

Η Eurostat δρομολόγησε ένα σχέδιο για τα «συστήματα δειγματοληψίας της ΕΕ», ώστε να εντοπιστούν τομείς των στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου στους οποίους δεν απαιτούνται όλες οι πληροφορίες σε όλα τα επίπεδα λεπτομέρειας από όλα τα κράτη μέλη.

Στόχος 3: Στήριξη της εφαρμογής αποτελεσματικότερου τρόπου παραγωγής στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου

Καλύτερη αξιοποίηση στοιχείων που ήδη υφίστανται στο στατιστικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας πραγματοποίησης εκτιμήσεων

Το πρώτο σχέδιο που πρέπει να αναφερθεί είναι η « αποθήκευση και σύνδεση στοιχείων στην παραγωγή στατιστικών επιχειρήσεων ». Στόχος είναι να υποστηριχτεί η εφαρμογή πιο ολοκληρωμένων βάσεων δεδομένων και συστημάτων παραγωγής στοιχείων για τις στατιστικές επιχειρήσεων στα κράτη μέλη. Υπάρχουν τρία κύρια ζητήματα που αφορούν τη σύνδεση των μικροδεδομένων και την αποθήκευση των στοιχείων που διαχειρίζεται το σχέδιο, δηλαδή:

- Ενσωμάτωση στοιχείων, όπου πρέπει να γίνει αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των στατιστικών των επιχειρήσεων που είναι διαθέσιμες στις ΕΣΥ, με τη σύνδεση μικροδεδομένων και ενδεχομένως μακροδεδομένων από διάφορες συλλογές στοιχείων, με σκοπό τη διενέργεια αναλύσεων στοιχείων σχετικά με τις επιχειρήσεις, που πριν δεν ήταν δυνατή, την απάντηση στις ανάγκες των χρηστών κατά τρόπο περισσότερο ευέλικτο και τη μείωση του φόρτου απάντησης για τις επιχειρήσεις.

- Ολοκλήρωση των διαδικασιών, για την οποία απαιτείται να γίνει αποτελεσματικότερη η παραγωγή στατιστικών των επιχειρήσεων, με την αντικατάσταση απομονωμένων συστημάτων παραγωγής στοιχείων που είναι συγκεκριμένα για τη συλλογή επιμέρους στοιχείων από γενικά συστήματα στον μέγιστο δυνατό βαθμό, τα οποία θα δίνουν στις ΕΣΥ τη δυνατότητα να παράγουν στοιχεία με οικονομικότερο τρόπο, να αυξήσουν και να τυποποιήσουν την ποιότητα των αποτελεσμάτων και να βελτιώσουν την ανάλυση και διάδοση των στατιστικών στοιχείων.

- Οργανωτική αλλαγή, ιδίως στη διαχείριση της εισαγωγής και εφαρμογής ενός ολοκληρωμένου συστήματος στατιστικής παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών και οργανωτικών αλλαγών.

Επειδή πολλά κράτη μέλη έχουν ήδη θεσπίσει προσεγγίσεις σύνδεσης και αποθήκευσης στοιχείων, το σχέδιο αυτό θα βασιστεί σε ένα δίκτυο ΕΣΣ που θα δημιουργηθεί από το 2010 και μετά. Δημιουργήθηκε ειδική ομάδα για να συζητήσει το πρόγραμμα εργασίας ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει η λειτουργία του δικτύου ΕΣΣ.

Ξεκίνησαν τρία ειδικά σχέδια με σκοπό τη σύνδεση των μικροδεδομένων για επιμέρους στατιστικές :

- Το πρώτο σχέδιο αφορά τη «σύνδεση των μικροδεδομένων με διεθνείς πηγές», με στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων και στατιστικές για το εξωτερικό εμπόριο αγαθών. Δόθηκαν επιδοτήσεις για την υποστήριξη των ενεργειών των κρατών μελών στον τομέα αυτό. Σκοπός του σχεδίου είναι η ανάλυση του αντικτύπου του διεθνούς εφοδιασμού στην οικονομική απόδοση, την απασχόληση και το διεθνές εμπόριο, καθώς και στη διάρθρωση των προϊόντων των επιχειρήσεων.

- Το δεύτερο σχέδιο, «νέοι στατιστικοί δείκτες για το εξωτερικό εμπόριο ανά επιχειρηματικά χαρακτηριστικά», αποσκοπεί στην περαιτέρω ανάπτυξη δεικτών που να συνδυάζουν μεταβλητές από τις στατιστικές εξωτερικού εμπορίου και επιχειρήσεων και στη διερεύνηση της σκοπιμότητας συλλογής νέων δεικτών. Οι δείκτες αυτοί προορίζονται να παρέχουν μια γενική άποψη της διάρθρωσης των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο διεθνές εμπόριο και, έτσι, να δίνουν στους χρήστες τη δυνατότητα ανάλυσης του αντικτύπου του εμπορίου στην παραγωγή, την απασχόληση και την απόδοση των επιχειρήσεων. Εκτός από τον εντοπισμό νέων δεικτών που θα παρέχουν πληροφορίες για διάφορες πτυχές των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που συμμετέχουν στο διεθνές εμπόριο, αναπτύσσεται ένα μεθοδολογικό πλαίσιο για τη συλλογή νέων δεικτών. Η δράση υποστηρίζεται με σύμβαση και επιχορηγήσεις.

- Στόχος του τρίτου σχεδίου «σύνδεση των μικροδεδομένων για τη χρήση των ΤΠΕ» είναι η ανάπτυξη μιας προσέγγισης για τη σύνδεση μικροδεδομένων με σκοπό την αποτελεσματικότερη χρήση των βασικών μικροδεδομένων που είναι διαθέσιμα στις ΕΣΥ και αφορούν τον οικονομικό αντίκτυπο της χρήσης των ΤΠΕ από επιχειρήσεις. Προετοιμάστηκε δίκτυο ΕΣΣ για την εκτέλεση αυτής της εργασίας.

Στόχος του σχεδίου « μεθοδολογία για σύγχρονες στατιστικές επιχειρήσεων (βέλτιστη δειγματοληψία, εκτιμήσεις βάσει μοντέλων, ενσωμάτωση στοιχείων) » είναι η καθιέρωση και τεκμηρίωση μεθόδων για σύγχρονες στατιστικές επιχειρήσεων που θα συμβάλουν στην αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων και στην επίτευξη ενός υψηλού βαθμού συγκρισιμότητας των αποτελεσμάτων μεταξύ χωρών και τομέων. Δημιουργήθηκε δίκτυο ΕΣΣ για την καθιέρωση βέλτιστων πρακτικών σε ορισμένους τομείς ανάπτυξης (π.χ. νέα εργαλεία συλλογής στοιχείων, δημιουργία μοντέλων, ευρωπαϊκές προσεγγίσεις) και για τη σύνταξη ενός εγχειριδίου μεθόδων για τις στατιστικές ευρωπαϊκών επιχειρήσεων (επικαιροποίηση του εγχειριδίου του 1997), λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα άλλων σχεδίων (MEETS), καθώς και για τη διατύπωση μεθοδολογικών συστάσεων σε ορισμένους ειδικούτς τομείς που βρίσκονται υπό ανάπτυξη.

Καλύτερη αξιοποίηση στοιχείων που υφίστανται ήδη στην οικονομία

Με σκοπό τη μείωση του φόρτου για τους απαντώντες, τα στοιχεία που είναι ήδη διαθέσιμα στην οικονομία πρέπει να αξιοποιούνται για τη συλλογή επιχειρηματικών στατιστικών, π.χ. τα στοιχεία που συλλέγονται από τις φορολογικές αρχές και τα στοιχεία που παράγονται σύμφωνα με τα λογιστικά πλαίσια. Ο κανονισμός για τις ευρωπαϊκές στατιστικές (άρθρο 24)[3] παρέχει στις ΕΣΥ το δικαίωμα πρόσβασης σε διοικητικές πηγές στοιχείων, στο βαθμό που τα στοιχεία αυτά είναι αναγκαία για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση ευρωπαϊκών στατιστικών. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές μεθοδολογικές και πρακτικές δυσκολίες που πρέπει να ξεπεραστούν.

Για την αντιμετώπιση αυτού του θέματος δημιουργήθηκε το 2009 δίκτυο ΕΣΣ για την καλύτερη αξιοποίηση διοικητικών και λογιστικών στοιχείων για τις στατιστικές επιχειρήσεων, το οποίο θα συνεχίσει τις εργασίες του έως το 2013. Κύριοι στόχοι αυτού του δικτύου ΕΣΣ είναι να διερευνήσει τις δυνατότητες ευρείας χρήσης διοικητικών στοιχείων για τις στατιστικές επιχειρήσεων, να προσφέρει στις ΕΣΥ βέλτιστες πρακτικές και να προετοιμάσει συστάσεις στον εν λόγω τομέα. Οι εργασίες επικεντρώνονται στην αξιολόγηση κοινών προβλημάτων που ανακύπτουν από τη χρήση διαφορετικών πηγών στοιχείων για την παραγωγή στατιστικών των επιχειρήσεων.

Ανάπτυξη εργαλείων για την αποτελεσματικότερη ανάκτηση, διαβίβαση και επεξεργασία των στοιχείων

Ένα σχέδιο που πρέπει να αναφερθεί είναι η «καλύτερη αξιοποίηση των τελωνειακών στοιχείων στις στατιστικές εξωτερικού εμπορίου (Extrastat)». Το Extrastat βασίζεται σε πληροφορίες που συλλέγονται από τις τελωνειακές διασαφήσεις και θα επηρεαστεί από τις αλλαγές που εισάγονται από τον εκσυγχρονισμένο τελωνειακό κώδικα[4]. Ο κανονισμός Extrastat[5] τροποποιήθηκε ώστε να προετοιμάσει αυτές τις αλλαγές και έχουν δοθεί επιδοτήσεις στα κράτη μέλη για δράσεις που στηρίζουν την εφαρμογή του νέου κανονισμού.

Για το σχέδιο «διευκόλυνση της χρήσης της συνδυασμένης ονοματολογίας» δόθηκαν επιμέρους επιδοτήσεις στις ΕΣΥ, με σκοπό την υποστήριξη της προετοιμασίας βοηθημάτων της συνδυασμένης ονοματολογίας για τους δηλούντες στο σύστημα Intrastat.

Ξεκίνησαν προπαρασκευαστικές εργασίες για το σχέδιο «διευκόλυνση της διαβίβασης στοιχείων από τις επιχειρήσεις στις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες», με σκοπό να διερευνηθούν οι δυνατότητες απλούστευσης της διαβίβασης στοιχείων από τις εταιρείες στις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες.

Στόχος 4: Εκσυγχρονισμός του συστήματος Intrastat

Εναρμόνιση των μεθόδων για τη βελτίωση της ποιότητας στο πλαίσιο ενός απλουστευμένου συστήματος Intrastat

Το 2009 τροποποιήθηκε ο κανονισμός Intrastat[6]. Με την αναθεώρηση αυτή απλουστεύθηκε το σύστημα Intrastat, παρέχοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να απαλλάσσουν περισσότερους εμπόρους από την υποχρέωση αναφοράς. Επειδή αυτό σημαίνει ότι τα στοιχεία δεν θα είναι πλήρη, απαιτούνται μέτρα για να τη διασφάλιση της ποιότητας των στοιχείων. Στο πλαίσιο της δράσης δρομολογήθηκαν δύο σχέδια για τη βελτίωση της ποιότητας. Ταυτόχρονα, τα σχέδια αυτά αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για ενδεχόμενα περαιτέρω μέτρα απλούστευσης.

Το πρώτο σχέδιο, «βελτίωση της ποιότητας των στοιχείων στο πλαίσιο ενός απλουστευμένου συστήματος Intrastat», επιδιώκει τη βελτίωση των στοιχείων μέσω της ανάπτυξης και της εφαρμογής εναρμονισμένων μεθόδων και πρακτικών. Αναπτύχθηκαν μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές, στο πλαίσιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών, και χορηγήθηκαν επιδοτήσεις για την υλοποίηση δράσεων για τη βελτίωση της ποιότητας.

Στόχος του δεύτερου σχεδίου, «μείωση των ασυμμετριών στο σύστημα Intrastat», είναι η σταδιακή και συνεχής μείωση των ασυμμετριών στο εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ, σε αναλυτικότερο και σε συγκεντρωτικό επίπεδο. Το 2009 έλαβε χώρα ένας αρχικός γύρος εναρμόνισης σε όλη την ΕΕ. Ο γύρος εναρμόνισης περιλάμβανε μια σειρά συντονισμένων διμερών μελετών που διεξήγαν τα κράτη μέλη στο αναλυτικότερο επίπεδο στοιχείων. Αποτέλεσμα αυτού του γύρου ήταν να επιλυθούν πολλές ασυμμετρίες και είτε να διορθωθούν είτε να αποφεύγονται στο μέλλον. Επίσης, εντοπίστηκαν ορισμένες ειδικές ροές εμπορίου για τις οποίες απαιτείται περαιτέρω μεθοδολογική εργασία. Χορηγήθηκαν επιχορηγήσεις στα κράτη μέλη.

Καλύτερη αξιοποίηση των διοικητικών στοιχείων

Στόχος αυτής της δράσης είναι να ενταθεί η χρήση διοικητικών στοιχείων από τα κράτη μέλη στην παραγωγή στατιστικών Intrastat. Οι στατιστικές Intrastat αντιστοιχούν στο μισό περίπου του στατιστικού φόρτου για τις επιχειρήσεις στην ΕΕ. Ο συνολικός στατιστικός φόρτος είναι σχετικά μικρός σε απόλυτους όρους (λιγότερο από 1% του συνολικού διοικητικού φόρτου), όμως η αίσθηση που υπάρχει είναι ότι ο φόρτος είναι υψηλός. Αν μπορούσαν οι εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για το σύστημα Intrastat να κάνουν μεγαλύτερη χρήση των υφιστάμενων διοικητικών στοιχείων, τόσο ο πραγματικός φόρτος όσο και η επικρατούσα αίσθηση θα μειώνονταν. Χορηγήθηκαν επιδοτήσεις για να υποστηριχθεί η σύνδεση των ακόλουθων βάσεων δεδομένων: Intrastat, ΦΠΑ και ανταλλαγή πληροφοριών ΦΠΑ (VIES).

Βελτίωση και διευκόλυνση της ανταλλαγής στοιχείων μέσα στο σύστημα Intrastat

Συνεχίστηκαν οι δράσεις για τον εκσυγχρονισμό της συλλογής στοιχείων, με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων και διαδικτυακών τεχνολογιών, και αναπτύχθηκαν περαιτέρω τα αντίστοιχα εργαλεία. Καταβλήθηκε σημαντική προσπάθεια στον τομέα της επικύρωσης και επεξεργασίας δεδομένων, μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών, καθώς για την εφαρμογή προηγμένων στατιστικών πλαισίων για τον εντοπισμό σφαλμάτων και την αυτόματη διόρθωσή τους.

Συμπεράσμα

Μετά την έκδοση της απόφασης αριθ. 1297/2008/ΕΚ και την έγκριση του πρώτου προγράμματος εργασίας τον Απρίλιο του 2009, δρομολογήθηκαν περισσότερα από 25 σχέδια για τους τέσσερεις στόχους MEETS. Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη σύσταση συνεργατικών δικτύων, τα οποία δραστηριοποιούνται στους ακόλουθους έξι βασικούς τομείς: συνέπεια των εννοιών και των μεθόδων, μελέτη του προφίλ μεγάλων και σύνθετων πολυεθνικών ομίλων επιχειρήσεων, σύνδεση μικροδεδομένων και αποθήκευση στοιχείων στη στατιστική παραγωγή, σύνδεση μικροδεδομένων για τη χρήση των ΤΠΕ, μεθοδολογία για σύγχρονες στατιστικές επιχειρήσεων και χρήση διοικητικών και λογιστικών στοιχείων. Επίσης, δρομολογήθηκαν πολλά σχέδια για να υποστηριχθεί η ανάπτυξη και η υλοποίηση του μητρώου EuroGroups στα κράτη μέλη. Ωστόσο, πρέπει να αναφερθεί ότι τα κράτη μέλη έχουν περιορισμένη ικανότητα απορρόφησης όσον αφορά τις πρόσθετες συντονιστικές δραστηριότητες που προβλέπονται στα δίκτυα.

Όλες οι μελέτες που εκπονήθηκαν και ολοκληρώθηκαν θα αξιολογηθούν, από κοινού με τους κύριους ενδιαφερομένους, από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και τα κράτη μέλη. Θα εφαρμοστούν εξελιγμένες μεθοδολογίες. Ο εντοπισμός τομέων ήσσονος σημασίας θα ενσωματωθεί περαιτέρω στη γενική στρατηγική της Eurostat για τον καθορισμό προτεραιοτήτων. Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο για τη μείωση του φόρτου απάντησης, την απλούστευση της διαδικασίας και τον καθορισμό προτεραιοτήτων στον τομέα των κοινοτικών στατιστικών[7].

Με τα δύο προγράμματα εργασίας που ενέκρινε η Επιτροπή για να βοηθήσει τα κράτη μέλη στην επίτευξη των στόχων όσον αφορά τη μείωση του φόρτου για τις επιχειρήσεις και για να βοηθήσει το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες για στατιστικές πληροφορίες, έχει εξασφαλιστεί κατάλληλη χρηματοδότηση από πλευράς ΕΕ. Χορηγήθηκαν τριάντα μία επιχορηγήσεις, συνολικού ύψους 13,5 εκατ. ευρώ, ενώ ανατέθηκαν συμβάσεις για 13 εξωτερικές μελέτες, συνολικού ύψους περίπου 1,5 εκατ. ευρώ. Επίσης, χρηματοδοτήθηκαν εργαστήρια και ειδικές ομάδες για την ανάπτυξη των δράσεων.

Λόγω της πολυπλοκότητάς τους, όλες οι δράσεις θα συνεχιστούν, και στις ετήσιες εκθέσεις, οι οποίες θα εξακολουθήσουν να υποβάλλονται έως το 2013, θα παρέχονται αναλυτικότερες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται.

[1] COM(2009) 404.

[2] ΕΕ L 61 της 5.3.2008, σ. 6.

[3] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 223/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2009, σχετικά με τις ευρωπαϊκές στατιστικές και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1101/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαβίβαση στη Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων πληροφοριών που καλύπτονται από το στατιστικό απόρρητο, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 322/97 του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές και της απόφασης 89/382/ΕΟΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου για τη σύσταση επιτροπής του στατιστικού προγράμματος των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 87 της 31.3.2009, σ. 164).

[4] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 450/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, για τη θέσπιση του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα ( ΕΕ L 145 της 4.6.2008, σ. 1).

[5] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 222/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2009, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 638/2004 σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τις συναλλαγές αγαθών μεταξύ κρατών μελών (EE L 87 της 31.3.2009, σ. 160).

[6] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 638/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004 (ΕΕ L 102 της 7.4.2004, σ. 1).

[7] COM(2006) 693 τελικό της 14ης Νοεμβρίου 2006 (ΕΕ C 78 της 11.4.2007, σ. 8).