ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΤΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
ΚΟΜ (88) 172 τελικό  
ΒρυΕέλλες, 2 Moptlcxj  1989
0809'0Δ
IÌH
SortduSecrétariat
Général
V·ev teoz
ΠΡΑΣΙΝΗ  ΒΙΒΛΟΣ
ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ  ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ  ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ  
(COPYRIGHT)
ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ  ΠΡΟΚΛΗΣΗ  - 
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ  ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ  ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ  ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ  ΠΟΥ 
ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ  ΑΜΕΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Ανακοίνωση  της Επιτροπής

•y
c 1988ΠΡΑΣΙΝΗ  ΒΙΒΛΟΣ
ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ  ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ  ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ  
(COPYRIGHT)
ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ  ΠΡΟΚΛΗΣΗ  - 
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ  ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ  ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ  ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ  
ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ  ΑΜΕΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Ανακοίνωση  της Επιτροπής
Επιτροπή  τωνΕυρωπαϊκών  Κοινοτήτ ω V.
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή,  εκτός αν έχει
σκοπούς,  υπότον όρο ότι αναγνωρ ί ζ ε τ α ι ηεμπορικούς
πηγή.

I
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Σελί  δες
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  1: ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ  ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ  ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ  
ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
1.1.  Σημαντικά  ζητήματα  για τα δικαιώματα  πνευματικήςιδιοκτησίας  που προκύπτουν  σε κοινοτικό  επίπεδο  ... 1
1.2.  Η αυξανόμενη  σημαοία  του δικαιώματος  πνευματικήςιδιοκτησίας  για τη βιομηχανία  και το εμπόριο  . . . . 2
1.3.  Τα γενικότερα  προβλήματα  που αντιμετωπίζει  ηΚοινότητα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  3
1.4.  Πολιτιστικά  προβήματα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  5
1.5.  Η Συνθήκη  ΕΟΚ και οι αρμοδιότητες  της Κοινότητας  όσον  αφορά τα αγαθά και τις υπηρεσίες  που καλύπτονται  απότα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  . . . . . . . . .  8
1.6.  Οι προτεραιότητες  της Κοινότητας:  οι στόχοι και τοπεδίο δράσης  του συμβουλευτικού  αυτού  εγγράφου  . . . . . .  15
1.7.  Περίληψη  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  16
1.8.  Συμπέρασμα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  16
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  2: ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ
2.1.  Η φύση της πειρατείας  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  19
2.2.  Η σημασία  της πειρατείας  κατά τομείς . . . . . . . . . . . . .  20
Βιβλία  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  21Ηχογραφήσεις  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  21Κινηματογραφικές  ταινίες  και μαγνητοσκοπήσεις  Βίντεο  .. 28 Προγράμματα  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  . . . . . . . . . . . . .  35
2.3.  Κύριοι λόγοι των διαφορών  μεταξύ  τομέων  . . . . . . . . . .  36
2.4.  Οι διαφορετικές  βάσεις  προστασίας  στο διεθνές  επίπεδο  . 38
Βιβλία,  ταινίες  και βιντεοταινίες  . . . . . . . . . . . . . . .  38Ηχογραφήσεις  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  39Τηλεοπτικές  εκπομπές  και καλωδιακές  αναμεταδόσεις  . . . 40
2.5.  Οι απαραίτητες  προϋποθέσεις  για την καταστολή  της 
πειρατείας 42

IIi
I
Σελί  δες
2.6 Η σημερινή  κατάσταση  στην Κοινότητα  . . . . . . . . . . . .  45
Διατάξεις  ουσιαστικού  δικαίου  . . . . . . . . . . . . . . . .  45Διαδικασίες  απλούστευσης  της λήψης νομικών  μέτρων
και της απόδειξης  της παράβασης:  . . . . . . . . . . . . . .  54
- διαδικασίες  έρευνας  και κατάσχεσης  . . . . . . . . . . . .  54
- τελωνειακό  κατάσχεση  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  61Μέσα παροχής  εννόμου  προστασίας  και κυρώσεις:  . . . . . 65- αποζημιώσεις  ή άλλες οικονομικές  επανορθώσεις  . . . . 65- διατάξεις  περί προσωρινών  μέτρων  . . . . . . . . . . . . .  67- εξουδετέρωση  των παρανόμων  προϊόντων  και των μηχανικώνεγκαταστάσεων  που χρησιμοποιήθηκαν  για την κατασκευή  τους . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  68
- αποτρεπτικές  ποινικές  κυρώσεις  . . . . . . . . . . . . . . . .  69
2.7 Το οργανωτικό  πλαίσιο  της εφαρμογής  του νόμου . . . . . . .  71
Οι δικαιούχοι  και οι οργανώσεις  τους . . . . . . . . . . . . .  72
Οι δημόσιες  αρχές . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  74
2.8.  Το διεθνές  πλαίσιο  για τις μελλοντικές  πρωτοβουλίες
και εξελίξεις  σε κοινοτικό  επίπεδο  . . . . . . . . . . . . . .  80
2.9.  Μελλοντικές  εξελίξεις  και πρωτοβουλίες  σε κοινοτικόεπίπεδο  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    83
2.10  Περίληψη  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  90
2.11  Συμπέρασμα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  91
2.12  Χρονοδιάγραμμα  για την υποβολή  παρατηρήσεων  . . . . . . .  93
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  3: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ  ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΏΝ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ  ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ
3.1 Εισαγωγή  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  99
3.2 . Τα πρώτα στάδια  ανάπτυξης  της αντιγραφής  στο σπίτι ....  101
3.3.  Το διεθνές  νομικό  πλαίσιο  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  102
3.4.  Η νομική  θέση στα κράτη μέλη . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  103
Κράτη μέλη που δείχνουν  να αντιμετωπίζουν  την αντιγραφή  στο σπίτι ως παραβίαση  των δικαιωμάτων  πνευματικήςιδιοκτησίας  ή σχετικών  παραπλησίων  δικαιωμάτων  . . . . . .  104Κράτη μέλη που φαίνεται  ότι αντιμετωπίζουν  την αντιγραφή  στο σπίτι ως επιτρεπόμενη  βάσει της εθνικήςνομοθεσίας  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  104Ραδιοφωνικές  και τηλεοπτικές  εκπομπές  και μεταδόσειςμέσω καλωδιακής  ζεύξης  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  107Νομοθετικές  τάσεις  στα κράτη μέλη  . . . . . . . . . . . . .  108

III
Σελίδες
3.5.  H αντιγραφή  στο σπίτ,γ όπως δ ι ενεργεί  τα ι στην πράξη . . . . 109
Η αγορά για συσκευές  εγγραφής,  κενές μαγνητοταινίες,  ηχογραφΓίμένες  εκτελέσεις  και οπτικοακουστικά  προγράμ ­
ματα .. . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . . . .. . . .. . . . .  -¡10
Οι συνέπειες  της αντιγραφής  στο σπίτι στην αγοράηχογραφήσεων  και οπτικοακουστικων  προγραμμάτων  . . . . ...1130 αντίκτυπος  της αντιγραφής  στην εκμετάλλευση  κατοχυρω ­
μένων έργων . . . . . . . . . . ο. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  116
3.6.  Νέες τεχνικές  δυνατότητες  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  118
3.7.  Οι απόψεις  των ενδιαφερομένων  μερών . . . . . . . . . . . . . .  120
Αιτήματα  για μεγαλύτερη  προστασία  . . . . . . . . . . . . . . . .  120Αντίθεση  στα αιτήματα  για μεγαλύτερη  προστασία  . . . . . .  122
Η αντιμετώπιση  του προβλήματος  αντιγραφής  στο σπίτι
με την "πληρωμή  στην πηγή" . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  125
3.8.  Τα κυριδτερα  προβλήματα  της Κοινότητας  . . . . . . . . . . . .  125
3.9.  Οι προσανατολισμοί  της Κοινότητας  σήμερα  . . . . . . . . . . .  126
3.10.  Ενδεχόμενες  νομοθετικές  απαντήσεις  . . . . . . . . . . . . . . .  127
Αρχές . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  127Λύσεις : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  128- υποχρεωτικές  τεχνικές  λύσεις  . . . . . . . . . . . . . . . . .  128
- εισφορές  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  132- η προσέγγιση  "Πληρωμή  στην πηγή" . . . . . . . . . . . . .  135
3.11.  Συνδεόμενες  πολιτικές  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  135
3.12.  Περίληψη  .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  136
3.13.  Συμπέρασμα  . . . . . . . . . . . . . . .    137
3.14.  Χρονοδιάγραμμα  για την υποβολή  παρατηρήσεων  . . . . . . . .  138
3.15.  Παράρτημα  : Τεχνική  προστασία  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  139

IV
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  4 ; ΔΙΚΑΙΟΜΑ  ΔΙΑΝΟΜΗΣ,  ΑΝΑΛΩΣΗ  ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΜΑ  ΕΚΜΙΣΘΩΣΗΣ
4.1.  Δικαίωμα  διανομής  : το δικαίωμα  ελέγχου  της εμπορικήςεκμετάλλευσης  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  146
4.2.  Ανάλωοη  των δικαιωμάτων  διανομής  : εθνικό  δίκαιο  . . . . .  147
4.3.  Ανάλωοη  δικαιωμάτων  : Κοινοτικό  δίκαιο  . . . . . . . . . . . . .  148
4.4.  Δικαιώματα  διανομής  και ανάλωοη  : σημαντικά  θέματα  . . . . .  152
4.5.  Η διανομή  των ηχογραφήσεων  και των μαγνητοσκοπήσεων  . . . 155
4.6.  Η ισχύουσα  κατάσταση  σχετικά  με την ενοικίαση  ηχογραφή ­
σεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  157
4.7.  Η ισχυσουσα  κατάσταση  σχετικά  με την ενοικίαση  μαγνητο ­
σκοπήσεων  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  159
4.8.  Πρόσφατες  νομοθετικές  προτάσεις  σχετικά  με την ενοικίαση
των ηχογραφήσεων  και των μαγνητοσκοπήσεων . . . . . . . . . . .  160
4.9.  Η κοινοτική  διάσταση  του θέματος  . . . . . . . . . . . . . . . . .  160
4.10.  Η μελλοντική  ανάπτυξη  των κοινοτικών  βιομηχανιών  ηχογρα ­φήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων  και η γενική  καθιέρωση  δικαιώματος  ενοικίασης  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  161
4.11.  Περίληψη  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  165
4.12.  Συμπέρασμα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  166
4.13.  Χρονοδιάγραμμα  για την υπδβολή  παρατηρήσεων  . . . . . . . .  166
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  5 ; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ  ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ  ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ
5.1.  θέμα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  170
5.2.  Το οικονομικό,  βιομηχανικό  και τεχνολογικό  πλαίσιο  . . . . 171
5.3.  Η νομική  εκτίμηοη  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  175
5.4.  Η θέση της Κοινότητας  σήμερα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  180
5.5.  Πνευματική  ιδιοκτησία  : ο στόχος  μιας κοινοτικής  πρωτο ­
βουλίας  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  181

V
Σελίδες
5.6.  Διεκρίνιση  και προπαρμογή  των καθεστώτων  που υπάρ- ιχουν σήμερα  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτη ­σίας . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Ί&6
Καθιέρωση  προστασίας  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  186Πρωτοτυπία  και ανεξάρτητη  πνευματική  προσπάθεια  ... 187Αποτύπωση  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  198Πεδίο προστασίας  : μη επιτρεπόμενες  ενέργειες . . . . 198
- μη επιτρεπόμενες  ενέργειες  : αντιγραφή,  μετάφρα ­
ση, προσαρμογή  και χρήση . . . . . . . . . . . . . . . . .  190- μη επιτρεπόμενες  ενέργειες  : προσαρμογή  για τηβελτίωση  της απόδοσης  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  192- αναπαραγωγή  για ιδιωτικουή  σκοπούς  . . . . . . . . .  192
- διάρκεια  της προστασίας  . . . . . . . . . . . . . . . . . .  193
- πατρότητα  έργου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  196
- προγράμματα  παραγόμενα  από υπολογιστή  . . . . . . .  196
- ηθικής  φύσεως  δικαιώματα  . . . . . . . . . . . . . . . . .  197
- δικαιούχοι  προσταοίας  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  197
- το βάρος της αποδείξεως  . . . . . . . . . . . . . . . . .  199
5.7.  Περίληψη  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  200
5.8.  Συμπέρασμα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  200
5.9.  Χρονοδιάγραμμα  για την υποβολή  παρατηρήσεων  ....  201
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  6 : ΒΑΣΕΙΣ  ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
6.1.  Θέμα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  205
6.2.  Η δημιουργία  της κοινής  αγοράς  πληροφοριών  . . . . . .  207
6.3.  Νομικά  προβλήματα  που προκύπτουν  από την εγγραφή
των πληροφοριών  σε βάσεις  δεδομένων  και την ανάκτηση  τους από τις βάσεις  αυτές . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
Εγγραφή  των πληροφοριών  σε μνήμη . . . . . . . . . . . .  209
Η ανάκτηση  των έργων που έχουν εγγραφεί  σε μηχανο ­γραφικές  βάσεις  δεδομένων  2106.4.  Η προστασία  των βάσεων  δεδομένων  αυτών καθαυτώνκατά της αντιγραφής  2116.5.  Δεδομένα  που εγγράφονται  σε δίσκους  και ταινίες  2156.6.  Περίληψη  215
6.7.  Συμπέρασμα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  2166.8.  Χρονοδιάγραμμα  για την υποβολή  παρατηρήσεων  . . . . 216

VI
Σελίδες
KEfAAAIO  7 : O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ  ΣΤΙΣ ΔΙΜΕΡΕΙΣ  ΚΑΙ ΣΤΙΣ  ΠΟΛΥΜΕΡΕΙΣ  ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ  ΣΧΕΣΕΙΣ
7.1.  Εξωτερικές  οχέσεις  : διμερείς  και πολυμερείς  . . . . . . . . . .  218
7.2.  Πολυμερείς  σχέσεις  τ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  219
Η παγκόσμια  σργάνωση  πνευματικής  ιδιοκτησίας  (ΠΟΠΙ) . . . . . 219Ο οργάνωση  των Ηνωμένων  Εθνών για την εκπαίδευση,  την επι­στήμη και τον πολιτισμδ  (UNESCO) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  221
Η γενική  συμφωνία  δασμών  και εμπορίου  (GATT) . . . . . . . . . .  221
0 οργανισμός  οικονομικής  συνεργασίας  και ανάπτυξης  (ΟΟΣΑ) 224
Το διεθνές  γραφείο  εργασίας  (ΔΓΕ) . . . . . . . . . . . . . . . . .  225Το Συμβούλιο  της Ευρώπης  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  225
7.3.  Οι διμερείς  σχέσεις  : γενικά  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  226
7.4.  Οι διμερείς  σχέσεις  στα πλαίσια  των συμφωνιών  που υπάρχουν  229
Προβλήματα  σχεδιασμού  στην υφαντουργία  και στη βιομηχανία  ενδυμάτων  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  230
7.5.  Οι συμβάσεις  του Λομέ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  231
7.6.  Το νέο μέσο εμπορικής  πολιτικής  . . . . . . . . . . . . . . . . . .  232
7.7.  Περίληψη  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  236
7.8.  Συμπέρασμα  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  236
7.9.  Χρονοδιάγραμμα  για την υποβολή  παρατηρήσεων  . . . . . . . . . .  236

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙ!'
Τα μέρη που ενδιαφέρονται  να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους  
για την πράαινη  βίβλο αυτή, ή για τμήματα  αυτής, παρακαλούνται  
να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους σε πέντε (5) αντίγραφα  και 
να τις αποστείλουν  στην :
Γενική  Γραμματεία  της Επιτρσπής  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  
200 ROE DE LA LOI,
B-1049  BRUXELLES,
Βέλγ IO.
Οι φάκελοι  πρέπει να φέρουν  την επιγραφή  "Λικαιώματα  πνευμα ­
τικής ιδιοκτησίας  - παρατηρήσεις".

1
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  1 : TO ΔΙΚΑΙΩΜΑ  ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ  ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ  ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
1.1.  EfiuavTiKá  Ζητήυατα  για τα ΔικαιΟοστα  nvevuctiKóc  ι,Διοκτησίαο  που πΡοκΟπτουν  oe
κοινοτικό  επίπεΔο
1,1.1.  Η ανάπτυξη  της νομοθεσίας  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στην Κοινότητα  
και αλλού παρουσιάζει  το φαινόμενο  της συνεχούς  επανεξέτασής  της για να επιτευχθεί  η 
κατάλληλη  ισορροπία,  με βάση τις υπάρχουσες  συνθήκες, μεταξύ των στόχων που 
βρίσκονται  σε σύγκρουση.  Η προστασία  των οικονομικών  δικαιωμάτων  των συγγραφέων  και 
των άλλων δημιουργών,  η προώθηση  της πρόσβασης  στην πληροφόρηση  και η επίτευξη  
πολιτιστικών  στόχων πρέπει να ενθαρρύνονται . Πρόσφατα,  ολοένα και συχνότερα,  ο 
στόχος  αυτός αποτελεί  κοινοτική  ενασχόληση  όσον αφορά τη νομοθεσία  και την πολιτική  
για το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  (1).
1.1.2.  Οι διατάξεις  της συνθήκης  για την Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  που έχουν άμεση εφαρμογή  στο 
θέμα της ελεύθερης  κυκλοφορίας  των αγαθών  και της ελευθερίας  παροχής  υπηρεσιών  έχουν  
δημιουργήσει  μία σειρά σημαντικών  υποθέσεων  στο κατά πόσον τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας,  που έχουν αναμφισβήτητα  μία εθνική  διάσταση,  μπορούν  να χρησιμεύσουν  αν 
το αποτέλεσμα  της εφαρμογής  τους είναι να παρεμποδίζεται  η προσφορά  αγαθών και 
υπηρεσιών  στο σύνολο  της επικράτειας  της Κοινότητας.  Όπως και σε άλλα θέματα  στον  
τομέα των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  το Ευρωπαϊκό  Δικαστήριο  θέσπισε  την 
αρχή ότι, όταν ορισμένα  αγαθά διατίθενται  νόμιμα  στην αγορά ενός κράτους  μέλους,  
τότε δεν μπορεί  να χρησιμοποιείται  σαν βάση το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  για 
να παρεμποδιστεί  η ελεύθερη  κυκλοφορία  των αγαθών αυτών στα υπόλοιπα  μέλη της 
Κοινότητας. Πιο πρόσφατα  ζητήθηκε  από το Ευρωπαϊκό  Δικαστήριο  να καθορίσει  
σαφέστερα  τα όρια εφαρμογής  αυτής της αρχής, για παράδειγμα  όσον αφορά τη δυνατότητα  
^ αυτών που έχουν δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  να προστατεύονται  ως προς τα
δικσιώυατά  τους αυτά σχετικά  με την προβολή  ταινιών  που έχουν εισαχθεί  και την 
ακρόαση  φωνογραφικών  ηχογραφήσεων,  καθώς και την ενοικίαση  ηχογραφήσεων  βίντεο  (2).
1.1.3.  Ζητήματα  σχετικά  με τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  έχουν προκύψει  και σε 
άλλους  τομείς. Αναφέρουμε  ως παράδειγμα  τις πρωτοβουλίες  που έχουν ληφθεί για την 
ανάπτυξη  κοινοτικής  δράσης  στον πολιτιστικό  τομέα (3)' για τις ενδεχόμενες  εφαρμογές  
του κοινοτικού  δικαίου  περί ανταγωνισμού  στην άσκηση του δικαιώματος  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  στα βιομηχανικά  σχέδια' για τα προβλήματα  που τίθενται  από την έλευση  
νέων τεχνολογιών,  στις οποίες  περιλαμβάνεται  η καλωδιακή  και η δορυφορική  τηλεόραση
(4), οι ημιαγωγοί  (5), οι τεχνολογίες  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  (6), και οι νέες  
τεχνικέο  οπτικοακουστικών  ηχογραφήσεων  και για τα σημαντικά  εμπορικά  προβλήματα  που 
αντίμετοιπίζουν  όσοι έχουν στην Κοινότητα  δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  λόγω της 
ανεπαρκούς  προστασίας  των δικαιωμάτων  τους σε πολλές χώρες που δεν είναι μέλη της 
Κοινότητας  (8),

2
1.1.4.  Τα ζητήματα  αυτά δεν προέκυψαν  βέβαια κατά τύχη τα τελευταία  χρόνια  στην Κοινότητα.
Γε μεγάλο  βαθμό αντικατοπτρίζουν  τις βασικές  αλλαγές  που συμβαίνουν  στην παγκόσμια  
οικονομία,  που συνεπάγονται  σημαντικές  θεσμικές  τροποποιήσεις  στις βιομηχανικές  
χώρες .
1.2. Η αυξανόμενη  onuaota  του óiKOiéucTOC  πνευυατικής  ιδιοκτηοίαο  για τη Βιομηχανία  και
το eunÓPio
1.2.1.  Οι δομικές  τροποποιήσεις  που ήδη έχουν αρχίσει  να σημειώνονται  χαρακτηρίζονται  από
τα ακόλουθα  φαινόμενα,  τα οποία υπογραμμίζουν  τη σημασία  της προστασίας  των
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  για τη βιομηχανία  και το εμπόριο.
1.2.2.  Πρώτον, έχει συνεχιστεί  η διαφοροποίηση  της οικονομικής  δραστηριότητας  των 
βιομηχανικών  χωρών, με βάση την οποία εγκαταλείπεται  η παραγωγή  αγαθών που έχουν  
κυρίως χαρακτήρα  ειδών πρώτης ανάγκης  και τονίζεται  η παροχή αγαθών, στα οποί^  
προστίθεται  σημαντική  αξία με την εφαρμογή  της τεχνολογίας,  της επιδεξιότητας  και 
της δημιουργικότητας.  0 ανώτερος  χαρακτήρας  και τα μη υλικά στοιχεία  των αγαθών  
αυτών, όπως το σχέδιό  τους και η εικόνα  τους, αποτελούν  τα κυριότερα  πλεονεκτήματά  
τους που τα καθιστούν  ανταγωνιστικά.  Αν ορισμένα  ή και όλα από τα στοιχεία  αυτά  
μπορούν  να ενσωματωθούν  σε αγαθά που παρασκευάζουν  άλλοι αντιγράφοντάς  τα για 
εμπορικούς  σκοπούς  και με κόστος πολύ μικρότερο  από το κόστος δημιουργίας  ενός  
ανταγωνιστικού  πρωτότυπου  προϊόντος,  τότε οι βάσεις  για επενδύσεις  στην παραγωγή  και 
για εμπορία  αγαθών  με τόση μεγάλη  προστιθέμενη  αξία τίθενται  σε κίνδυνο  (9).
1.2.3.  Δεύτερον,  οι μεταποιητικές  δραστηριότητες  των βιομηχανικών  χωρών έχουν αποδειχτεί  
λιγότερο  δυναμικές  από τις δραστηριότητες  του τομέα των υπηρεσιών,  στον οποίο  
παίζουν  σημαντικό  ρόλο οι βιομηχανίες  της πληροφόρησης  και της διασκέδασης.  Οι 
βιομηχανίες  αυτές είναι ιδιαίτερα  ευάλωτες  στην αντιγραφή  dø), διότι έτ^  
περιέχονται  στα χέρια φορέων που δεν έχουν δικαιώματα.  Έτσι οι δραστηριότητες  
ακριβώς  εκείνες  που δίνουν  τις μεγαλύτερες  ελπίδες  για οικονομική  ανάπτυξη,  και κατά  
συνέπεια  αποτελούν  αντικείμενο  σημαντικών  νέων επενδύσεων,  είναι οι δραστηριότητες  
που διατρέχουν  μεγάλους  κινδύνους  ζημίας λόγω αντιγραφής,  και οι οποίες ζητούν  
κατάλληλες  μορφές προστασίας,  στις οποίες περιλαμβάνεται  και η κατάλληλα  
προσαρμοσμένη  νομοθεσία  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας.

3
2.4.  Τρίτον  o τεχνολογικός  εκσυγχρονισμός,  κατά τρόπο παράδοξο  δεν δημιουργεί  μόνο τη
δυνατότητα  νέων μορφών  οικονομικής  δραστηριότητας,  αλλά ταυτοχρόνως,  και τα μέσα, με 
τα οποία τα αποτελέσματα  και οι προσπάθειες  των άλλων μπορούν  να περιέλθουν  στα 
χέρια αυτών που δεν έχουν δικαιώματα.  Στον τομέα των σχεδίων  των ημιαγωγών,  για 
παράδειγμα,  εκτιμάτσι  ότι η αρχική  εξέλιξη  του κυττάρου  προϋποθέτει  επένδυση  της 
τάξεως  των løø εκστ. δολαρίων,  ενώ η αναπαραγωγή  ενός υπάρχοντας  σχεδίου  κοστίζει  
50.000 έως 100.øøø δολάρια  (11). Εξάλλου, ένα περίπλοκο  πρόγραμμα  ηλεκτρονικού  
υπολογιστή,  για το οποίο έχουν διατεθεί  πολλές ώρες εργασίας  καθώς και άλλες
επενδύσεις,  μπορεί κανείς να το αντιγράψει  επακριβώς  και σε χρόνο σχεδόν μηδέν,  
πατώντας  μόνο ένα κουμπί. Μπορούν  να γίνουν πολαπλά  αντίγραφα  φωνογραφικών  
ηχογραφήσεων  ή ηχογραφήσεων  βίντεο  με μηχανήματα  που είναι ελάχιστα  πιο σύνθετα  από 
αυτά που χρησιμοποιούνται  στο μέσο σπίτι.
2.5.  Συνοπτικά,  η ολοένα αυξανόμενη  οικονομική  σημασία  των βιομηχανιών  που χρειάζονται  
προστασία  ως προς τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  (12) έναντι αυτών που 
μπορούν  να κάνουν  κατάχρηση  των προϊόντων  τους, ιδίως αντιγράφοντάς  τα, είναι λογικό  
να έχει δημιουργήσει  πιέσεις  για τον εκσυγχρονισμό  των συστημάτων  προστασίας  της 
πνευματικής  ιδιοκτησίας  που υπάρχουν  τόσο σε εθνικό  όσο και σε κοινοτικό  επίπεδο.
1.3.  Τα γενικότερα  προΒλήυατα  που αντιυετΜπίΖει  η Κοινότητα
3.1.  Κατά την Επιτροπή  τα βασικά ενδιαφέροντα  της Κοινότητας  στον τομέα αυτό έχουν«τέσσερις  όψεις.
3.2.  Πρώτον,  η Κοινότητα  πρέπει  να διασφαλίσει  την καλή λειτουργία  της κοινής  αγοράς. Οι 
δημιουργοί  και αυτοί που παρέχουν  αγαθά και υπηρεσίες  που καλύπτονται  από τα 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  πρέπει,  στο μέγιστο  δυνατό  βαθμό να είναι σε θέση  
νσ θεωρούν  ότι η Κοινότητα  αποτελεί  μία ενιαία  εσωτερική  αγορά. Αυτό απαιτεί  την 
κατάργηση  των εμποδίων  και των νομοθετικών  διαφορών,  που δημιουργούν  ουσιαστικά  
προβλήματα  στη λειτουργία  της αγοράς με το να θέτουν  εμπόδια  ή το να στρεβλώνουν  το 
διασυνοριακό  εμπόριο  και τον ανταγωνισμό  στα αγαθά και στις υπηρεσίες  αυτές.

y
/- 4 -
To ζήτημα  αυτό εξετάζεται  λεπτομερέστερα  στο επόμενο  τμήμα του παρόντος  κεφαλαίου,  
διότι αποτελεί  το θεμέλιο  λίθο της νομοθετικής  αρμοδιότητας  της Κοινότητας  στον  
τομέα αυτό. Αρκεί να σημειωθεί  εδώ ότι αν υπάρχουν  ουσιώδεις  διαφορές  στην  
προστασία  που παρέχεται  στις διάφορες  κατηγορίες  των έργων που καλύπτονται  από 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  τότε οι διαφορές  αυτές μπορεί  να οδηγήσουν  στον  
κατακερματισμό  της εσωτερικής  αγοράς  όσον αφορά τα έργα αυτά. Παρομοίως,  αν δεν 
ληφθούν αποτελεσματικά  μέτρα για την καταπολέμηση  της πειρατείας  των 
οπτικοακουστικών  μέσων που γίνεται  σε ορισμένα  κράτη μέλη, τότε τα οφέλη μιας  
εσωτερικής  αγοράς  που θα καλύπτει  όλη την Κοινότητα  δεν θα τα επωφεληθεί  η ευρωπαϊκή  
βιομηχανία  που παράγει  τα αγαθά και τις υπηρεσίες  αυτές διότι δεν θα μπορέσει  να 
λειτουργήσει  αποτελεσματικά  εκεί όπου υπάρχει  αθέμιτος  ανταγωνισμός  από τα προϊόντα  
πειρατείας.  Χρειάζεται  να ληφθούν  μέτρα σε κοινοτικό  επίπεδο  για να τεθεί τέρμα  
στις διαφορές  που υπάρχουν  στην εθνική νομοθεσία  και στις διαδικασίες  που 
ακολουθούνται  από τα κράτη μέλη, για να πάψουν να δημιουργούνται  προβλήματα  τι^ 
είδους  αυτού και για να μην υπάρξουν  στο μέλλον  νέες και επιζήμιες  αποκλίσεις.
1.3.3.  Δεύτερον,  στα μέτρα για τη διασφάλιση  της καλής λειτουργίας  της εσωτερικής  αγοράς
για τα αγαθά και τις υπηρεσίες  που καλύπτονται  από τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας,  η Κοινότητα  πρέπει να αναπτύξει  πολιτικές  που θα βελτιώσουν  την
ανταγωνιστικότητα  της οικονομίας  της σε σχέση με τους εμπορικούς  της εταίρους,  ιδίως  
στους τομείς που έχουν προοπτικές  ανάπτυξης,  όπως τα μέσα ενημέρωσης  και η 
πληροφόρηση.  Εκτός από τα μέτρα που στόχο έχουν κάποιο  πρόγραμμα,  όπως το ESPRIT,  
χρειάζονται  επίσης και μέτρο^ που να ρυθμίζουν  το πλαίσιο εντός του οποίου  
διεξάγονται  αυτές οι δραστηριότητες,  και ανάμεσά  τους νομοθετικές  πρωτοβουλίες  
σχετικά  με την πνευματική  ιδιοκτησία,  ώστε οι ευρωπαίοι  δημιουργοί  και οι ευρωπαϊκές  
εταιρίες  να μπορούν  να βασίζονται  στο ότι η νομική  προστασία  των προϊόντων  και των 
δραστηριοτήτων  τους θα είναι τουλάχιστον  εξίσου  ευνοϊκή  με τη νομική  προστασία  π^|^  
παρέχεται  στουο κυριότερους  ανταγωνιστές  τους από τις νομοθεσίες  των χωρών τους για 
τις εσωτερικές  τους αγορές.
1.3.4.  Το τρίτο θέμα που απασχολεί  την Κοινότητα  είναι το ότι η πνευματική  ιδιοκτησία,  που 
είναι αποτέλεσμα  δημιουργικής  προσπάθειας  και ουσιαστικών  επενδύσεων  στην Κοινότητα,  
δεν πρέπει  να περιέχεται  στα χέρια άλλων, που δεν δικαιούνται  να έχουν τα δικαιώματα  
αυτά, και που βρίσκονται  εκτός της επικράτειας  της Κοινότητας.  Η εκμετάλλευσή  της . 
στα κράτη που δεν είναι μέλη της Κοινότητας  πρέπει  να αποφέρει  λογικά  κέρδη. Αυτό  
πολύ συχνά δεν συμβαίνει  σήμερα  (13).

5
Αφετέρου, το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  είναι αποκλειστικό  δικαίωμα  που 
παρέχει  η νομοθεσία  στα άτομα. Μία από τις επιπτώσεις  του είναι ο περιορισμός  της 
ελευθερίας  του ανταγωνισμού  των τρίτων  που διαθέτουν  παρόμοια  προϊόντα  στην αγορά.  
Στους παραδοσιακότερους  τομείς των λογοτεχνικών,  μουσικών  και θεατρικών  έργων δεν 
έχουν παρουσιαστεί  προβλήματα,  διότι τα ανεξάρτητα  έργα του αυτού είδους  μπορούν  και 
ανταγωνίζονται  μεταξύ τους δίκαια. Στους τομείς, όμως, που έχουν αναπτυχθεί  
πρόσφατα  οι περιοριστικές  επιπτώσεις  της προστασίας  του δικαιώματος  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  για τον ανταγωνισμό  έχουν ενίοτε καταστεί  υπερβολικές,  όπως π.χ. στο 
λειτουργικό  βιομηχανικό  σχεδιασμό  και στα προγράμματα  ηλεκτρονικών  υπολογιστών.
Ος εκ τούτου  τα συναφή κοινοτικά  μέτρα που εξελίσσονται  πρέπει να φροντίζουν  όχι 
μόνο για τα συμφέροντα  του δικαιούχου,  αλλά και για αυτά των τρίτων  και του κοινού,  
διότι, ιδίως για τα προϊόντα  βιομηχανικού  χαρακτήρα,  τα έργα διατίθενται  στην αγορά  
κατόπιν  απόφασης  του διακιούχου.
Πολιτιστικά  ?ητήυατα
Τα οικονομικά  συμφέροντα  που επιχειρεί  να προστατεύσει  η νομοθεσία  για την 
πνευματική  ιδιοκτησία  είναι αλληλένδετα  με πολιτιστικές  ανάγκες και συμφέροντα.  
Νέες τεχνικές  αναπαραγωγής  και διάδοσης  έχουν αναπτυχθεί  με πολύ μεγάλη  ταχύτητα  και 
έχουν συμβάλει  στον πολύπλοκο  χαρακτήρα  του ζητήματος.  Οι νέες αυτές τεχνολογίες  
έχουν καταργήσει  de facto τα εθνικά σύνορα και έχουν αχρηστεύσει  ουσιαστικά  την 
εφαρμογή  της σχετικής  νομοθεσίας  σε αυστηρά  εθνικά πλαίσια, ενώ, ταυτόχρονα,  
επιτρέπουν  την ταχύτερη,  ευκολότερη  και φθηνότερη  αναπαραγωγή  ακρίβειας  σε κάθε  
χώρα. Αυτό προκαλεί  ταυτοχρόνως  και ικανοποίηση  και ανησυχία.

r 6 -
.(j1.4.2.  Έχει υπάρξει ικανοποίηση  για το γεγονός ότι οι δημιουργοί  έχουν ανεπανάληπτες  
δυνατότητες  να καταστήσουν  γνωστά τα έργα τους σε εάνικό, ευρωπαϊκό  και παγκόσμιο  
επίπεδο  με ολοένα  αυξανόμενη  ταχύτητα  Έτσι συχνά συμβαίνει  το κοινό κάποιου  έργου ή 
παράστασης  να αποτελείτσι  από εκατοντάδες  εκατομμύρια  ή και δισεκατομμύρια  θεατών.  
Ταυτόχρονα  προκαλούνται  ανησυχίες  διότι οι νέες τεχνολογίες  καθιστούν  δύσκολο  ή και 
αδύνατο  τον έλεγχο  της εκμετάλλευσης  ενός έργου και μειώνουν  την αξία της προστασίας  
του δικαιώματος  πνευματικής  ιδιοκτησίας  που προβλέπεται  στο ισχύον εθνικό και 
διεθνές  δίκαιο.
1.4.3.  Στην προοπτική  της ολοκλήρωσης  της κοινής αγοράς η Επιτροπή  επιθυμεί  την ταχεία  
διάδοση  της πνευματικής  δημιουργίας  εντός της Κοινότητας.  Εν πάση περιπτώσει  η τάση  
αυτή δεν μπορεί να ανασταλεί.  Η Κοινότητα  οφείλει  να αντιμετωπίσει  την πρόκληση.
1.4.4.  Οι κοινοτικές  ενέργειες  διέπονται  από τις εξής εκτιμήσεις. Η πνευματική  kgu|^ 
καλλιτεχνική  δημιουργικότητα  είναι πολύτιμη,  η πηγή της πολιτιστικής  ταυτότητας  τη^ 
Ευρώπης  και των κρατών. Αποτελεί  ζωτική πηγή οικονομικού  πλούτου  και ευρωπαϊκής  
επιρροής  στον κόσμο. Η δημιουργικότητα  χρήζει προστασίας  : απαιτείται  και να 
εκτιμάται  και να ενθαρρύνεται .I
1.4.5.  Γενικά,  η προστασία  της δημιουργικότητας  σημαίνει  ότι υπάρχει  σεβασμός της
ακεραιότητας  των έργων και οι δημιουργοί  έχουν το δικαίωμα  να εγκρίνουν  τη χρήση του 
έργου τους. Η αμοιβή  πρέπει να είναι επαρκής  και να σνταποκρίνεται  στη χρήση του 
έργου.  Η εκτίμηση  της δημιουργικότητας  σημαίνει  την επιδίωξη  της ταχύτερης  και
ευρύτερης  διάδοσης'  η ενθάρρυνσή  της, εξάλλου,  σημαίνει  ότι, πέρα από την προστασία
του έργου, προσφέρεται  περαιτέρω  αμοιβή  στο δημιουργό  υπό μορφή δικαιωμάτων,  καθώς  
και νέοι τρόποι διάδοσης  και εκμετάλλευσης  και νέες αγορές.

7
1.4.6.  Ε(ναι προφανές  ότι οι τρεις αυτο( στόχοι συγχρόνως  διαπλέκονται  και συγκρούονται.  
Δισπλέκονται  διότι στόχος  της προστασίας  είναι η μεγαλύτερη  εκτίμηση  και ενθάρρυνση.  
Συγκρούονται  διότι η υπερβολική  προστασία  μπορεί να εμποδίσει  τη διάδοση  και να 
αποτελέσει  βάση υπέρογκης  αμοιβής. Αφετέρου,  η ανεξέλεγκτη  διάδοση  καθιστά  την 
προστασία  ανενεργή  και παρεμποδίζει  τη δυνατότητα  για επαρκές  εισόδημα.
1.4.7.  Η Πράσινη  Βίβλος  για το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στόχο έχει να αποτελέσει  τη 
βάση ευρύτερων  διαβουλεύσεων  των ενδιαφερομένων  κύκλων. Γι' αυτό η βίβλος  περιέχει  
μία οικονομική  και νομική ανάλυση  των θεμάτων  με προτεραιότητα  που έχουν προκόψει  
από τις νέες τεχνολογίες.
1.4.8.  Κάθε κεφάλαιο  προτείνει  μία σειρά νομοθετικών  και τεχνικών  λύσεων,  ώστε οι μέλλουσες  
πολιτικές  αποφάσεις να αποκαθιστούν  την απαραίτητη  ισορροπία  μεταξύ των 
" συγκρουόμενων  στόχων  προωθώντας  την προστασία  σε κοινοτικό  επίπεδο, καθώς και την
εκτίμηση  και ενθάρρυνση  της λογοτεχνικής  και καλλιτεχνικής  δημιουργίας.
1.4.9.  Όμως, η κοινοτική  νομοθεσία  πρέπει να περιοριστεί  στις αναγκαίες  διατάξεις  για τους  
στόχους της Κοινότητας. Πολλά θέματα που αφορούν  το δίκαιο για τα δικαιώματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  δεν χρειάζεται  να αποτελέσουν  αντικείμενο  νομοθετικής  δράσης  
σε κοινοτικό  επίπεδο. Αφενός,  επειδή  όλα τα κράτη μέλη συμμετέχουν  στη Σύμβαση  της 
Βέρνης για την προστασία  των λογοτεχνικών  και των καλλιτεχνικών  έργων και στην  
παγκόσμια  σύμβαση  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  έχει ήδη επιτευχθεί  μία 
σχετική  σύγκλιση  της νομοθεσίας  τους. Αφετέρου, πολλές από τις διαφορές  που 
παραμένουν  δεν έχουν σημαντικές  επιπτώσεις  στη λειτουργία  της εσωτερικής  αγοράς ή 
στην οικονομική  ανταγωνιστικότητα  της Κοινότητας,  ούτε έχουν σχέση με την ανεπαρκή  
προστασία  που παρέχεται  σε ορισμένα  κράτη που δεν είναι μέλη σε όσους έχουν τέτοια  ^ δικαιώματα  στην Κοινότητα.  Οι διαφορές  που υπάρχουν  στις εθνικές  νομοθεσίες  για τα
"ηθικά"  δικαιώματα  του συγγραφέα,  για παράδειγμα,  δεν προκαλούν  καταστάσεις  που να 
χρειάζεται  να αντιμετωπισθούν  από την κοινοτική  νομοθεσία. Για το λόγο αυτό το 
ζήτημα  μπορεί στο μεγαλύτερο  μέρος του να ρυθμιστεί  από την εθνική νομοθεσία,  μέσα  
στα πλαίσια  του άρθρου  6 β) της Σύμβασης  της Βέρνης (14). Το ίδιο ισχύει και για 
πολλά άλλα ζητήματα,  στα οποία συμπεριλαμβάνεται,  για παράδειγμα,  η θέσπιση  ενός  
δημόσιου  τομέα που θα υποχρεούται  στην καταβολή  αμοιβής  και δικαιωμάτων  μεταπώλησης  
στους καλλιτέχνες.

8
1.4.10.  Επομένως. π προσέγγιση  της κοινότητας  πρέπει να χαρακτηρίζεται  από την ανάγκη  
αντιμετώπισης  των δικών της προβλημάτων.  Πρέπει να αντιστα-θεί  η Κοινότητα  στον  
πειρασμό  να τροποποιήσει  τη νομοθεσία  χωρίς να υπάρχει  συγκεκριμένος  λόγος.
1.5.  Η συνθήκη  ΕΟΚ κσι οι αΡϋοδιότητες  της Κοινότητας  όσον α·ορά τα αγαθά και τις
unnpgqtec  που κσΛΟπτονται  από τα δικαιώυατα  πνβυαατικής  ιδιοκτησίας
1.5.1 Από νομική  άποψη οι στόχοι της Κοινότητας  στον τομέα των δικαιωμάτων  της πνευματικής  
ιδιοκτησίας,  όπως και οι στόχοι της σε άλλους  τομείς,  καθορίζονται  από τη συνθήκη,  η 
οποία επίσης προσδιορίζει  τα μέσα με τα οποία μπορούν  να επιτευχθούν  αυτοί οι 
στόχοι .
1.5.2.  Τα δικαιώματα  των συγγραφέων,  των εκτελεστών  και των άλλων δεν αποτελούν  αφηρημένα  
δικαιώματα,  δυνάμει των εθνικών νομοθεσιών  για τα δικαιώματα  πνευματικι^|^
ιδιοκτησίας,  αλλά στην πράξη αφορούν  ορισμένα  αγαθά και υπηρεσίες.  Πολλές  από τις 
διατάξεις  της συνθήκης  ΕΟΚ διέπουν  την κυκλοφορία  των αγαθών και την παροχή των 
υπηρεσιών  και δεδομένου  ότι δεν υπάρχουν  ρητές εξαιρέσεις  που να αφορούν  τα αγαθά  
και τις υπηρεσίες  που προστατεύονται  από τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  αυτά  
τσ αγαθά και αυτές οι υπηρεσίες  καλύπτονται  όπως και τα υπόλοιπα  από τις εν λόγω  
διατάξεις. Η ανάλυση  των σημαντικότερων  από αυτές τις διατάξεις  δείχνει ότι ο 
γενικότερος  προβληματισμός  που σνσφέρθηκε  ανωτέρω  αντιστοιχεί  στην αρμοδιότητα  της 
Κοινότητας,  όπως αυτή ορίζεται  από τη συνθήκη  ΕΟΚ, έχει δηλαδή η Κοινότητα  την 
απαραίτητη  εξουσία  για να δώσει λύσεις.
1.5.3.  Η αποστολή  της Κοινότητας,  όπως προσδιορίζεται  στο άρθρο 2 της συνθήκης  ΕΟΚ, είναι  
να προάγει την αρμονική  ανάπτυξη  των οικονομικών  δραστηριοτήτων  στο σύνολο της 
Κοινότητας,  τη συνεχή  και ισόρροπη  επέκταση  της οικονομίας,  αυξημένη  σταθερότητ.  
επιταχυνόμενη  ανύψωση  του βιοτικού  επιπέδου  και σχέσεις  περισσότερο  στενές μετά  
των κρατών  που συνενώνει.  Οι στόχοι αυτοί της Κοινότητας  συνδέονται  μεταξύ  τους από 
τη δημιουργία  της κοινής αγοράς και την προοδευτική  προσέγγιση  των οικονομικών  
πολιτικών  των κρατών  μελών.t

9
1.5.4.  Για την εκπλήρωση  αυτής της αποστολής  η Κοινότητα  πρέπει  να δράσει  με κάποιο
συγκεκριμένο  τρόπο, όπως αναφέρει  το άρθρο 3 της συνθήκης. Η δράση της Κοινότητας  
καλύπτει  τους ακόλουθους  τομείς . πρώτον, την κατάργηση,  μεταξύ  των κρατών μελών,  
των δασμών  και των ποσοτικών  περιορισμών  κατά την εισαγωγή  και εξαγωγή  εμπορευμάτων,  
καθώς και όλων των άλλων μέτρων ισοδυνάμου  αποτελέσματος'  δεύτερον, τη θέσπιση  
κοινού  δασμολογίου  και κοινής εμπορικής  πολιτικής  έναντι των τρίτων  χωρών" τρίτον,  
την εξάλειψη  των εμποδίων  στην ελεύθερη  κυκλοφορία  των προσώπων,  των υπηρεσιών  και 
των κεφαλαίων  μεταξύ  των κρατών  μελών τέταρτον,  την εγκαθίδρυση  καθεστώτος  που να 
εξασφαλίζει  ανόθευτο  ανταγωνισμό  εντός της κοινής αγοράς' και πέμπτον, την 
προσέγγιση  των εθνικών  νομοθεσιών  κατά το αναγκαίο  μέτρο για τη λειτουργία  της 
κοινής αγοράς. Επιπλέον, τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση  να διευκολύνουν  την 
επίτευξη  των στόχων της Κοινότητας  και να απέχουν  από κάθε  μέτρο που δύναται  να
^ θέσει σε κίνδυνο  την πραγματοποίηση  των σκοπών  της συνθήκης. Επίσης,  εντός του^ πεδίου  εφαρμογής  της συνθήκης  ΕΟΚ, και με την επιφύλαξη  των ειδικών  διατάξεών  της,
απαγορεύεται  κάθε διάκριση  λόγω ιθαγένειας.
1.5.5.  Πολλοί από τους σκοπούς της Κοινότητας  αναπτύσσονται  περαιτέρω  στις επόμενες  
διατάξεις  της συνθήκης, η δε εφαρμογή  όλων αυτών των διατάξεων  στον τομέα των 
δικαιωμάτων  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  θα καταλάμβανε  πολλές σελίδες. Για τις 
ανάγκες  του παρόντος  κειμένου  αρκεί να τονιστεί  η κατάργηση  όλων των μέτρων που 
έχουν ισοδύναμα  αποτελέσματα  με τους ποσοτικούς  περιορισμούς'  η προσέγγιση  των 
νομοθεσιών  των κρατών μελών κατά το αναγκαίο  μέτρο για τη λειτουργία  της κοινής  
αγοράς'  η εξάλειψη  των εμποδίων  στην ελεύθερη  παροχή των υπηρεσιών  και, τέλος, η 
θέσπιση  μιας κοινής εμπορικής  πολιτικής  προς τις τρίτες χώρες, καθώς και άλλες  
βασικές  αρχές για κοινή δράση στον τομέα των εξωτερικών  σχέσεων  της Κοινότητας.

10
1.5.6.  Δυνά(.ι«ι.  της συνθήκης  απαγορεύονται  μεταξύ  των κρατών  μελών οι ποσοτικοί  περιορισμοί  
των εξαγωγών,  καθώς και όλα τα μέτρα ισοδυνάμου  αποτελέσματος  (άρθρα  3ø έως 34 ΕΟΚ).
Οι διατάξεις  αυτές έχουν ευρέως ερμηνευτεί  από το Δικαστήριο.  Αποτελούν  ένα από τα 
αποτελεσματικότερα  μέσα που παρέχει η συνθήκη για να διασφαλιστεί  η ελεύθερη  
κυκλοφορία  των αγαθών. Υπάρχουν,  όμως, ορισμένοι  περιορισμοί  ως προς την εφαρμογή  
των διατάξεων  αυτών. Δεν αποκλείουν,  για παράδειγμα,  το ενδεχόμενο  απαγορεύσεων  ή 
περιορισμών  στις εισαγωγές,  τις εξαγωγές,  ή τα αγαθά που τελούν  υπό διαμετακόμιση,  
που δικαιολογούνται  με βάση την προστασία  της βιομηχανικής  και της εμπορικήςWιδιοκτησίας,  παρόλο που οι απαγορεύσεις  ή οι περιορισμοί  αυτοί δεν δύνανται να 
αποτελούν  ούτε μέσο αυθαιρέτων  διακρίσεων  ούτε συγκεκαλυμμένο  περιορισμό  στο εμπόριο  
μεταξύ  των κρατών  μελών (άρθρο  36 ΕΟΚ).
1.5.7.  Όπως αναφέρθηκε  ήδη, το Δικαστήριο  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  έχει ήδη εκδικάσει  
υποθέσεις  που αφορούν  την ελεύθερη  κυκλοφορία  αγαθών  που διέπονται  από τις διατάξε^^  
για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή για άλλα συναφή  δικαιώματα.  παρόλο  που 
ο αριθμός  των υποθέσεων  δεν είναι ακόμα αρκετά μεγάλος, και το φάσμα που καλύπτουν  
δεν είναι ιδιαίτερα  ευρύ, όπως το φάσμα που καλύπτουν  υποθέσεις  που άπτονται  άλλων  
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  (διπλώματα  ευρεσιτεχνίας  και σήματα) είναι ήδη 
σαφές ότι οι ίδιες αρχές που απαγορεύουν  τον κατακερματισμό  της αγοράς πρέπει να 
εφαρμόζονται  σε όλες τις υποθέσεις  για δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  όπως  
ακριβώς  εφαρμόζονται  στις υποθέσεις  για τα δικαιώματα  της βιομηχανικής  ιδιοκτησίας,  
όπως τα διπλώματα  ευρεσιτεχνίας  ή τα σήματα. Όμως, οι αρχές αυτές δεν αποκλείουν  
την εφαρμογή  των διατάξεων  για τα δικαιώματα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  στα 
εισσγόμενα  προϊόντα,  στις περιπτώσεις  εκείνες  που η εκμετάλλευση  πραγματοποιείται  με 
την εκτέλεση  ενός έργου, εκτός βέβαια αν η επίκληση  του δικαιώματος  αποτελεί  ένα 
τρόπο αυθαίρετης  διάκρισης  ή συγκεκαλυμμένου  περιορισμού  στο εμπόριο  μεταξύ των 
κρατών  μελών (15).
1.5. fi. Επομένως  οι διατάξεις  της συνθήκης  για την ελεύθερη  κυκλοφορία  των αγαθών  πρέπει να 
θεωρηθεί  ότι εφαρμόζονται,  mutatis  mutandis,  και στα αγαθά που αποτελούν  αντικείμενο  
του δικαιώματος  της πνευματικής  ιδιοκτησίας"  και ειδικότερα,  η προσφυγή  στις
διατάξεις  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ως τρόπου τεχνητού
κατακερματισμού  της αγοράς απαγορεύεται,  επειδή αποτελεί ισοδύναμο  ποσοτικού  
περιορισμού,  όπως ακριβώς  συμβαίνει  και στις περιπτώσεις  της νομοθεσίας  για τα 
διπλώματα  ευρεσιτεχνίας  ή τα σήματα. Επιπλέον,  στις περιπτώσεις  εκείνες  που οι 
διατάξεις  των εθνικών  νομοθεσιών  για τα δικαιώματα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  θα 
ήταν αντίθετες  προς τα άρθρα 30 έως 34, αν δεν υπήρχε  η εξαίρεση  του άρθρου  36, και 
ειδικότερα  η εξαίρεση  ως προς τους περιορισμούς  που δικαιολογούνται  για λόγους  
προστασίας  της βιομηχανικής  και της εμπορικής  ιδιοκτησίας.  θα ήταν δυνατόν  να 
υπάρξουν  οι προΟποθέσεις  που θα καθιστούσαν  αναγκαίο  τον ενσρμονισμό  των νομοθετικών  
αυτών μέτρων.

1.5.9.  H συνθήκη  εξουσιοδοτεί  το Συμβούλιο,  προτάσει  της Επιτροπής,  να εκδίδει  ομοφώνως  
οδηγίες  για την προσέγγιση  των νομοθετικών,  κανονιστικών  και διοικητικών  διατάξεων  
των κρατών μελών, οι οποίες έχουν άμεση επίπτωση  επί της εγκαθιδρύσεως  ή της 
λειτουργίας  της κοινής αγοράς (άρθρο 100 ΕΟΚ). Μέχρι πρόσφατα  η αρμοδιότητα  αυτή  
του Συμβουλίου  αποτελούσε  την πιο πιθανή  βάση δράσης  σε κοινοτικό  επίπεδο  στον τομέα  
της νομοθεσίας  για τα δικαιώματα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Αποτελεί  βασικής  
σημασίας  μέσο για τον εναρμονισμό  των διαψόρων  νομοθεσιών  και για τη δημιουργία  ενός  
ενιαίου  συστήματος  στο σύνολο  της Κοινότητας,  ακόμα και όταν ορισμένα  κράτη μέλη δεν 
έχουν νομοθετικές  διατάξεις  που να διέπουν  τα εν λόγω ζητήματα. Η διάταξη  αυτή  
χρησιμοποιήθηκε  σαν η κύρια νομική βάση της οδηγίας  που πρόσφατα  υιοθετήθηκε  για τη 
νομική  προστασία  των τοπογραφιών  των προϊόντων  ημιαγωγών  (16).
1.5.10.  Όταν τεθεί σε ισχύ η ενιαία  ευρωπαϊκή  πράξη, το άρθρο 100 A ΕΟΚ θα χρησιμεύει,  για 
την περίοδο  μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου  1992, για την υιοθέτηση  μέτρων  που σκοπό έχουν  
τη δημιουργία  της εσωτερικής  αγοράς. Η διάταξη  αυτή θα επιτρέπει  την υιοθέτηση  των 
υέτρων  αυτών με ειδική  πελιοφηφία,  υπό την επιφύλαξη  της ενδεχόμενης  προσφυγής  ενός  
κρότους  μέλους στη διαδικασία  που παρέχει  η παράγραφος  4 του άρθρου 100 Α. Κατά  
συνέπεια,  όταν οι διαφορές  που υπάρχουν  στη νομοθεσία  για τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  των κρατών  μελών έχουν επιπτώσεις  στη λειτουργία  της εσωτερικής  αγοράς,  
σε βαθμό που να χρειάζεται  νομοθετική  δράση, η Κοινότητα  θα μπορεί να βασίζεται  στην  
καινούργια  αυτή δυνατότητα  για την εξάλειψη  των εμποδίων  και των στρεβλώσεων  αυτών.
1.5.11.  Οι δραστηριότητες  που υπάγονται  στις  διατάξεις  προστασίας  των δικαιωμάτων
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και των άλλων συναφών  δικαιωμάτων  εμπίπτουν  στην κατηγορία  
των υπηρεσιών,  με την έννοια που δίνει στον όρο η συνθήκη ’ αυτό συμβαίνει  αν 
κανονικά  παρέχονται  έναντι αμοιβής  και αν δεν διέπονται  από τις διατάξεις  για την 
ελευθερία  της κυκλοφορίας  των αγαθών,  των κεφαλαίων  και των προσώπων.  Κατά συνέπεια
^ καλύπτονται  από τις διατάξεις  της συνθήκης  που καταργούν  τους περιορισμούς  στην
ελευθερία  παροχής  υπηρεσιών  στο εσωτερικό  της Κοινότητας  (άρθροα  59 έως 66 ΕΟΚ).  
Ενώ η νομολογία  για τη γενικότερη  εφαρμογή  αυτών των διατάξεων  είναι εκτεταμένη,  
είναι πολύ περιορισμένη  όσον αφορά τον τομέα των υπηρεσιών  που καλύπτονται  από τις 
διατάξεις  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Από τη νομολογία  όμως που 
υπάρχει στον τομέα αυτό δεν μένει καμία αμφιβολία  ότι ορισμένες  υπηρεσίες  που 
σχετίζονται  με τα αγαθά που καλύπτονται  από τις διατάξεις  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
καλύπτονται  πλήρως  από τις εν λόγω διατάξεις.  Ειδικότερα,  η νομολογία  αναφέρει  ρητά  
ότι οι διατάξεις  αυτές διέπουν  τις υπηρεσίες  ραδιοτηλεόρασης  (17).

12
Επομένως,  το άρθρο 57 ΕΟΚ μπορεί να παίξει σημαντικό  ρόλο ως νομική βάση για την 
έκδοση  οδηγιών  που σκοπό θα έχουν να διευκολύνουν  την παροχή  υπηρεσιών  που διέπονται  
από τις διατάξεις  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  συντονίζοντας  τις 
διατάξεις  που ρυθμίζουν  την άσκηση  δραστηριοτήτων  του είδους  αυτού. Το κεφάλαιο  για 
τα δικαιώματα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  που περιέχεται  στην πρόταση  για την έκδοση  
οδηγίας  του Συμβουλίου  σχετικά  με τη ραδιοτηλεόραση  αποτελεί  την πρώτη περίπτωση  που 
χρησιμοποιείται  το άρθρο 57 ΕΟΚ για το σκοπό αυτό (18).
1.5.12.  Τα εμπόδια που προέρχονται  από τις διατάξεις  για τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  ως προς το εμπόριο  μεταξύ  των κρατών  μελών στον τομέα των αγαθών  και των 
υπηρεσιών  έχουν, σε πολλούς τομείς, αποτελέσει  αντικείμενο  της προσοχής  της 
Επιτροπής.  Αρκεί να αναψερθεί  κανείς  πάλι, χάρη παραδείγματος,  στα προβλήματα  που 
έχουν προκύψει  σχετικά  με τη ραδιοτηλεόραση  και την ενοικίαση  κασσετών  βίντεο.
1.5.13.  Όμως, εκτός από τα εμπόδια  αυτά, οι διαφορές  στη νομοθεσία  για τα δικαιώματα  τ^  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα  και άλλες άμεσες και αρνητικές  
επιπτώσεις  στη λειτουργία  της κοινής αγοράς, προκαλώντας  στρέβλωση  στις συνθήκες  
ανταγωνισμού,  με βάση τις οποίες λειτουργούν  οι επιχειρήσεις  στο διάφορα  μέρη της 
Κοινότητας.
1.5.14.  Στα νομοθετικά  εκείνα  συστόματα,  για παράδειγμα,  που οι διατάξεις  για τα δικαιώματα  
της πνευματικής  ιδιοκτησίας  είναι σχετικά  ασθενείς,  θα γίνεται  καταχρηστική  χρήση  
των έργων περισσότερο  συχνά απ'ό,τι  θα γίνεται  στα νομοθετικά  συστήματα,  όπου οι 
σχετικές  διατάξεις  είναι ισχυρές. Επιπλέον  θα παράγονται  πολλές  φορές και αντίγραφα  
έργων, με πολύ χαμηλότερο  κόστος απ'ό,τι  τα πρωτότυπα,  και τα αντίγραφα  αυτά θα 
ασκούν αθέμιτο  ανταγωνισμό  στα πρωτότυπα  στην αγορά. Οι επιπτώσεις  στη λειτουργία  
της κοινής  αγοράς  από μία τέτοιου  είδους  πρακτική  θα είναι άμεσες,  στα κράτη μέλη  
που παρέχουν  σχετικά  ασθενή  προστασία,  τα αντίγραφα  των έργων θα επιτυγχάνουν  
καλύπτουν  ένα μεγαλύτερο  ποσοστό  της αγοράς  απ'ό,τι  στα υπόλοιπα  κράτη.»
1.5.15.  Επιπλέον,  υπάρχει ένας πραγματικός  κίνδυνος  μήπως στην ουσία τα αντίγραφα  αυτά  
διατεθούν  στην εθνική αγορά, στην οποία προστατεύεται  το πρωτότυπο. Με αυτόν τον 
τρόπο θίγεται  ακόμη περισσότερο  η λειτουργία  της κοινής αγοράς, διότι, έργα που 
έχουν πσρσχθεί  νόμιμα  σε ένα κράτος μέλος, και τα οποία είναι νόμιμα  αντίγραφα  του 
πρωτότυπου,  μπορούν  να κυκλοφορούν,  μέχρις ότου ληφθούν  μέτρα για να τεθεί τέρμα  
στην κυκλοφορία  τους, στα κράτη μέλη, στα οποία προστατεύεται  το πρωτότυπο,  πράγμα  
που σημαίνει  ότι περιέχονται  στα χέρια αθώων ατόμων και φορέων  που συμμετέχουν  στην  
οικονομική  λειτουργία.  ταυτοχρόνως,  η ανάγκη  να ληφθούν  μέτρα κατά των αγαθών  που 
έχουν εισσχθεί, τα οποία παραβιάζουν  τις νομοθετικές  διατάξεις  για τα δικαιώματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίσο  στο κράτος όπου γίνεται η εισαγωγή  τους, τείνει να 
διαιωνίζει  τους ελέγχους  που γίνονται  στα εσωτερικά  σύνορα  της Κοινότητας,  οι οποίοι  
αναμφισβήτητα  έχουν αρνητικές  συνέπειες  στη διακίνηση  των νομίμων  προϊόντων.

13
1.5.16.  Τέλος όσον αφορά την κατάργηση  των εμποδίων  και των στρεβλώσεων,  πρέπει να σημειωθεί  
ότι η λειτουργία  της κοινής αγοράς αποτελεί  μία ευρύτερη  έννοια, στην οποία  
περιλαμβάνεται  η κυκλοφορία  όλων των παραγόντων  που συμβάλλουν  στην παραγωγή  των 
κρατών  μελών, και εδώ συμπεριλαμβάνονται  και οι άμεσες  επενδύσεις.  Τα διαφορετικά  
επίπεδα  προστασίας  που προσφέρουν  οι νομοθετικές  ρυθμίσεις  που αφορούν  τα δικαιώματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και τα άλλα θέματα  πνευματικής  και βιομηχανικής  ιδιοκτησίας  
δεν θα έχουν επιπτώσεις  μόνο στη διακίνηση  του εμπορίου  των σχετικών  αγαθών και 
υπηρεσιών,  αλλά θα έχουν και ακόμα ριζικότερες  επιπτώσεις  στην έκταση  και στη φύση  
της συνδεόμενης  παραγωγικής  ικανότητας  στα διάφορα  κράτη μέλη, καθώς και στις  
επενδύσεις  του τομέα αυτού.
1.5.17.  Πρέπει να αναφερθεί  επίσης  ότι, εκτός από την εξουσιοδότηση  έκδοσης  οδηγιών  για την 
εναρμόνιση  της εθνικής  νομοθεσίας,  υπάρχει  μία περαιτέρω  εξουσία  που παρέχεται  από 
τη συνθήκη και η οποία σχετίζεται  με ορισμένους  τομείς του δικαίου  πνευματικής  
ιδιοκτησίας. Αν θεωρείται  αναγκαία  κάποια ενέργεια  της Κοινότητας  για την 
πραγματοποίηση  ενός από τους στόχους  της στο πλαίσιο  της λειτουργίας  της κοινής  
αγοράς και δεν προβλέπονται  από τη συνθήκη  ΕΟΚ οι προς το σκοπό αυτό απαιτούμενες  
εξουσίεο, τότε το Συμβούλιο  δύναται και υποχρεούται  να θεσπίσει  τις κατάλληλες  
διατάξεις·  οι διατάξεις  αυτές μπορεί να συνίστανται  σε οδηγίες, κανονισμούς  ή άλλα  
μέσα (άρθρο 235 ΕΟΚ). Η εξουσία  αυτή του Συμβουλίου  αποτελεί  έναν συμπληρωματικό  
τρόπο δράσης  του. Εκ πρώτης  όψεως, αυτός ο τύπος δράσης  δεν είναι απαραίτητος  στον  
τομέα της εναρμόνισης  για την ολοκλήρωση  της κοινής  αγοράς,  διότι το άρθρο løø A ΕΟΚ 
παρέχει συγκεκριμένη  νομοθετική  βάση, μπορεί όμως να χρησιμεύσει  για να 
αντιμετωπισθούν  προβλήματα,  για τα οποία η εναρμόνιση  δεν παρέχει  από μόνη της μία 
επαρκή  λύση, όπως η πειρατεία.  0 κανονισμός  του Συμβουλίου  που θεσπίζει  μέτρα που 
απαγορεύουν  να τεθούν σε ελεύθερη  κυκλοφορία  τα εμπορεύματα  που έχουν αποτελέσει  
αντικείμενο  παραχάραξης  ή απομίμησης  (19) αποτελεί  ένα ενδιαφέρον  προηγούμενο  στον  
τομέα αυτό.

14
1.5.18.  Αναφερόμενοι  τώρα στις εξωτερικές  σχέσεις της Κοινότητας,  ας σημειωθεί  ότι η 
πειρατεία  στα αγαθά που καλύπτονται  από τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
αποτελεί  έναν από τους πολλούς  τρόπους,  με τους οποίους  τα προβλήματα  που αφορούν  τα 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  επεκτείνονται  και εκτός των συνόρων της
Κοινότητας·  αποτελεί  στόχο της κοινής εμπορικής  πολιτικής,  την οποία ακολουθεί  η 
Κοινότητα,  να διασφαλισθεί  το ενιαίο στην πολιτική  εξωτερικού  εμπορίου  που
εφαρμόζουν  τα κράτη μέλη ως προς τις τρίτες  χώρες. Η τελωνειακή  ένωση αποτελεί  την 
αφετηρία  της κοινής εμπορικής  πολιτικής,  διότι, δημιουργώντας  μία τελωνειακή  ένωση  
μεταξύ τους, τα κράτη μέλη αποσκοπούν  να συμβάλουν  στην αρμονική  ανάπτυξη  του 
παγκόσμιου  εμπορίου,  στην προοδευτική  εξάλειψη  των περιορισμών  που υπάρχουν  στο 
διεθνές  εμπόριο  και στη μείωση  των τελωνειακών  εμποδίων. Η κοινή εμπορική  πολιτική  
όμως, περιλαμβάνει  επίσης ζητήματα  όπως η σύναψη εμπορικών  συμφωνιών  και μέτρων  
προστασίας  και ανάπτυξης  του εξωτερικού  εμπορίου. Οι τελωνεισκές  και οι εμπορικές  
συμφωνίες  χρησιμοποιούνται  ολοένα και περισσότερο  ως μέσα για την παροχή περαιτέού^  
προστασίας  στα αγαθά και στις υπηρεσίες  που καλύπτονται  από τα δικαιώματα  τη^  
πνευματικής  ιδιοκτησίας.  0 νέος γύρος συνομιλιών  της GATT θα ασχοληθεί  και με το 
ενδεχόμενο  της λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση  των εμπορικής  φύσης πλευρών  του 
Ζητήματος  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  (20). Για τους τομείς αυτούς  η 
υιοθέτηση  μίας κοινής θέσης της Κοινότητας  μπορεί να βασίζεται  στις διατάξεις  του 
άρθρου  113 της συνθήκης.
:#1.5.19.  Επιπλέον, οι διατάξεις  της συνθήκης  που διέπουν την κοινή εμπορική  πολιτική,  
πεοιλσμβάνουν  επίσης  διάταξη  που αναφέρει  ότι τα κράτη μέλη ενεργούν  μόνο από κοινού  
στους διεθνείς  οργανισμούς  οικονομικού  χαρακτήρα  επί όλων των ζητημάτων  που έχουν  
ιδιαίτερο  ενδιαφέρον  για την κοινή αγορά ’ για το σκοπό αυτό η Επιτροπή  υποβάλλει  στο 
Συμβούλιο  προτάσεις  σχετικά με την έκταση και την εκτέλεση  της κοινής αυτής  
ενέργειας  (άρθρο 116 ΕΟΚ). Η διαδικασία  αυτή υιοθετήθηκε  όσον αφορά την παγκόσμ  
οργάνωση  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  για τις διαπραγματεύσεις  που έγιναν για τ 
αναθεώρηση  της Σύμβασης  των Παρισίων  για την προστασία  της βιομηχανικής  περιουσίας,  
μπορεί δε να υποθέσει  κανείς ότι, αν γίνουν  παρόμοιες  διαπραγματεύσεις  στο μέλλον  
για τη Σύμβαση  της Βέρνης  για την προστασία  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
(copyright)  ή σχετικά  με άλλες διεθνείς  συμβάσεις,  που διέπονται  από την ΠΟΠΙ και 
που ασχολούνται  με τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή με άλλα συναφή  
δικαιώματα,  τότε θα ακολουθηθούν  οι ίδιες διαδικασίες.  Βεβαίως  η ανάγκη  τήρησης  του 
άρθρου 116 θα περιορίσει  τη δραστηριότητα  της Κοινότητας  στον τομέα της θέσπισης  
νομοθετικών  μέτρων εναρμόνισης  των διατάξεων  που διέπουν  τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  στα διάφορα  κράτη μέλη. Στην περίπτωση  αυτή η νομική βάση για την 
κοινοτική  δράση θα είναι η απόφαση  AETR του Ευρωπαϊκού  Δικαστηρίου  (21).

15
1.5.20. H εξέταση  της νομοθετικής  αρμοδιότητας  της Κοινότητας,  δυνάμει  της συνθήκης  ΕΟΚ, δεν
θα είναι πλήρης αν δεν αναφερθοόμε  στο άρθρο 222.  Το άρθρο αυτό αναφέρει  ότι η
συνθήκη  ΕΟΚ δεν προδικάζει  με κανένα τρόπο το καθεστώς  της ιδιοκτησίας  στα κράτη
μέλη.  Η Επιτροπή  έχει ήδη εξηγήσει  λεπτομερώς  το πώς πρέπει να ερμηνευτεί  το άρθρο
αυτό για τον τομέα της πνευματικής  ιδιοκτησίας  (22).  Στην ουσία το αν η ιδιοκτησία
ανήκει σε ιδιωτικούς  φορείς ή στο δημόσιο  τομέα και, επομένως,  το ερώτημα  αν ένα
συγκεκριμένο  στοιχείο, η ιδιοκτησία  του οποίου ανήκει στον ιδιωτικό  τομέα, θα
σπαλλοτριωθεί,  ή το ερώτημα  αν ένα στοιχείο, η ιδιοκτησία  του οποίου ανήκει στο
«
•δημόσιο  τομέα, θα μετσφερθεί  στον ιδιωτικό  τομέα, ανήκει στην αρμοδιότητα  των κρατών
μελών. Όμως, το περιεχόμενο  των δικαιωμάτων  ιδιοκτησίας,  η έκταση  της προστασίας
που τους παρέχεται  και οι περιορισμοί  στη χρήση τους μπορούν  να θεσπίζονται  από την
Κοινότητα  στο Βαθμό που το απαιτούν  οι στόχοι  που έχει και ειδικότερο  στο βαθμό που
είναι αναγκαίο  για την καλή λειτουργία  της κοινής  αγοράς.  Από τα ανωτέρω  συνάγεται
ότι η Κοινότητα  έχει ένα σημαντικό  πεδίο δράσης  στον τομέα αυτό.
1.6. 0ι προτεραιότητες  της Κοιντηταο  : οι στόχοι και το πεδίο δράσης του συυΒουΛευτικού
αυτού βγγράοου.
1.6.1.
φΕίναι αρκετός  χρόνος  τώρα που τα αρμόδια  τμήματα  της Επιτροπής  εξετάζουν  το σύνολο
του τομέα των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  με σκοπό να δημοσιεύσουν  ένα
συμβουλευτικό  έγγραφο, το οποίο θα αντιμετωπίσει  συνολικά  τα ζητήματα  που έχουν
προκύψει  και το οποίο θα αποτελέσει  αντικείμενο  συζήτησης  και λήψης αποφάσεων  σε
κοινοτικό  επίπεδο. Το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  έχει επίσης,  σε πολλές  ευκαιρίες,  ιδίως
υπό τη μορφή ερωτήσεων  προς την Επιτροπή  (23), εκφράσει  το ενδιαφέρον  του για τη
θέση που λαμβάνει  η Επιτροπή  σε τμήματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Τα ζητήματα  που
αναφέρονται  εδώ δεν είναι τα μόνα, αλλά τα πλέον επείγοντα  προς αντιμετώπιση  σε
κοινοτικό  επίπεδο.
1.6.2. Εν συντομία  είναι τα εξής : η πειρατεία"  η αντιγραφή  στο σπίτι φωνογραφικού  και
οπτικοακουστικού  υλικού' η διανομή  και τα δικαιώματα  ενοικίασης  ορισμένων  έργων,
ιδίως των ποοαναφερθέντων'  η προστασία  για τα προγράμματα  ηλεκτρονικών  υπολογιστών
και βάσεων  δεδομένων'  και, τέλος, οι περιορισμοί  στην προστασία  των δικαιούχων  της
Κοινότητας  στις τρίτες χώρες.

16
.6.3. Αυτό δεν σημαίνει  ότι έχουν λησμονηθεί  προβλήματα  όπως η προστασία  των σχεδίων  και 
των μοντέλων. Τα ζητήματα  αυτά θα συνεχίσουν  να αντιμετωπίζονται,  τόσο βάσει των 
διατάξεων  της συνθήκης  που έχουν άμεση εφαρμογή,  όσο και περαιτέρω  νομοθετικών  
πρωτοβουλιών,  όταν η στιγμή  είναι κατάλληλη. Προς το παρόν, όμως, δεν θα ήταν  
ρεαλιστικό  να πιστέψει  κανείς ότι θα μπορούσαν  να γίνουν  νομοθετικές  προτάσεις  για 
τα θέματα που να έχουν πιθανότητες  επιτυχίας. Κάτι τέτοιο  θα χρειαζόταν  επίσης  
πρόσθετους  πόρους, οι οποίοι είναι μάλλον απίθανο  να διατεθούν. Ακόμη και οι 
πρωτοβουλίες  που έχουν σναληφθεί  και οι προτάσεις  που έχουν γίνει κατά προτεραιότητα  
θέτουν προβλήματα  και απαιτείται  ιδαίτερη  προσπάθεια  για να διασφαλισθεί  ότι τα ’ 
αποτελέσματα  θα επιτευχθούν  μέσα σε μία λογική  χρονική  περίοδο.
1.7.  Περίληψη
Οι στόχοι  του συμβουλευτικού  αυτού εγγράφου  έχουν περιορισθεί  στην πειρατεία,  στην  αντιγραφή  φωνογραφικόν  και οπτικοακουστικόν  έργων στο σπίτι, στη διανομή  και otÌ^ 
δικαιώματα  ενοικίασης  ταινιών και κασσετών  βίντεο, στη νομική προστασία  των 
προγραμμάτων  ηλεκτρονικών  υπολογιστών,  στα νομικά  προβλήματα  λειτουργίας  των βάσεων  
δεδομένων  και στα θέματα εξωτερικής  προστασίας  των δικαιωμάτων  πνευματικής  
ιδιοκτησίας
1.8.  Συυπέοασυα
Ος εκ τούτου  η Επιτροπή  θα ήθελε να εκφράσουν  τα ενδιαφερόμενα  μέλη τις απόψεις  τους  
για τις συγκεκριμένες  προτάσεις  που γίνονται στα ακόλουθα κεφάλαια του 
συμβουλευτικού  αυτού εγγράφου.  Για να οργανωθεί  και να διευκολυνθεί  η συμβουλευτική  
αυτή διαδικασία  τα κύρια ζητήματα  για τα οποία θα ήταν καλό να εκφράσουν  οι 
ενδιαφερόμενοι  τις απόψεις  τους αναφέρονται  περιληπτικά  στο τέλος κάθε κεφαλαίου.  Φυσικά παρατηρήσεις  μπορούν να γίνουν για όλα τα θέματα, καθώς και για τ^Ρ  
γενικότερες  προτάσεις  που περιέχονται  στο εισαγωγικό  κεφάλαιο.

17
(1) Όταν χρησιμοποιείται  χωρίς περαιτέρω  διευκρινίσεις,  ο όρος "δικαιώματαπνευματικής  ιδιοκτησίας"  (copyright)  στο κείμενο  αυτό υποδηλώνει  το ευρό φάσμα των δικαιωμάτων,  τα οποία θα ήταν σωστότερο  να χαρακτηρίζονται  ως "δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και συναφή  δικαιώματα",  δηλαδή, εκτός από τα συγγραφικά  δικαιώματα,  τα ανάλογα  δικαιώματα  που παρέχονται,  μεταξύ άλλων, και στους  εκτελεστές,  παραγωγούς  οπτικοακουστικών  έργων και στους ραδιοτηλεοπτικούς  οργανισμούς.  Διαφέρουν  οι απόψεις ως προς το αν ορισμένα  διακαιώματα  που θεωρείται  ότι είναι "δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας"  (copyright),  ακόμα και με την ευρεία έννοια του όρου, όπως για παράδειγμα  τα δικαιώματα  σε σχέδια καιμοντέλα  ή σε τοπογραφίες  ημιαγωγών  είναι όντως δικαιώματα  του είδους  αυτού. Στα πλαίσια  του παρόντος  εγγράφου  συμπεριλαμβάνοντσι  και τα δικαιώματα  αυτά, εκτός αν ορίζεται  διαφορετικά  στη συγκεκριμένη  περίπτωση.
(2) Βλέπε κεφάλαιο  4 κατωτέρω  για περισσότερες  λεπτομέρειες.
(3) Βλέπε την κοινοτική  δράση  στον πολιτιστικό  τομέα, δελτίο  των ΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων,  συμπλήρωμα  6/77 και την εντονότερη  κοινοτική  δράση στον πολιτιστικό  τομέα, δελτίο  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων,  συμπλήρωμα  6/82.
(4) Βλέπε την πρόταση για οδηγία του Συμβουλίου  για το συντονισμό  ορισμένων  νομοθετικών,  κανονιστικών  ή διοικητικών  διατάξεων  των κρατών  μελών σχετικά  με τη ραδιοτηλεόραση,  της 6ης Ιουνίου  1986, ΕΕ αριθ. C 179 της 17ης Ιουλίου  1986, σελίδα  
4, και "Τηλεόραση  χωρίς σύνορα", για τη δημιουργία  κοινής αγοράς για τη ραδιοτηλεόραση,  ιδίως για τη δορυφορική  και την καλωδιακή  τηλεόραση,  COM (84) 300 
τελικό  της 14ης Ιουνίου  1984.
(5) Βλέπε οδηγία του Συμβουλίου  87/54/ΕΟΚ  της 16ης Δεκεμβρίου  1986  για τη νομικήπροστασία  των τοπογραφιών  των προϊόντων  ημιαγωγών,  ΕΕ L 24/36 της 27ης  Ιανουάριου1987.
(6) Βλέπε κεφάλαιο  5 κατωτέρω.
(7) Βλέπε κεφάλαια  2 και 3 κατωτέρω.
(8) Βλέπε κεφάλαιο  7 κατωτέρω.
(9) Η βιομηχανία  κλωστοϋφαντουργίας  της Κοινότητας  αποτελεί  ένα καλό παράδειγμα.  Βλέπε κεφάλαιο  7, παράγραφοι  7.4.4. έως 7.4.8. κατωτέρω.
(10) Βλέπε κεφάλαια  2, 3 και 5 κατωτέρω.
(11) Βλέπε Robert  U. Kastenmeier  and Michael  J. Remington,  Minnesota  Law Review,  τόμος 7ø αριθ. 2, Δεκέμβριος  1985, σελίδα  437-438.
(12) Έχουν γίνει προσπάθειες  τα τελευταία  χρόνια για να εκτιμηθεί  ποσοτικά  η οικονομική  σημασία του δικαιώματος  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Φυσικά οιπροσπάθειες  αυτές αντιμετώπισαν  σοβαρά προβλήματα  τόσο στον ορισμό του θέματος  όσο και στη μέτρησή  του. Συνολικά,  όμως, οι μελέτες  αυτές δείχνουν  ότι στις  βιομηχανικές  κοινωνίες  οι δραστηριότητες  που έχουν σχέση με τα δικαιώματα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  παράγουν  τουλάχιστον  το 2% με 3% του ακαθάριστου  εγχώριου  προϊόντος,  ίσως δε και πολύ περισσότερο.  Οι υψηλότερες  εκτιμήσεις  τοποθετούν  το ποσοστό  αυτό 5% έως 6%. Τα στοιχεία  που υπάρχουν  δείχνουν  περαιτέρω  ότι τα ποσοστά  αυτά αυξάνονται.Βλέπε, ιδίως, J. Philipps,  The Economic  Importance  of Copyright,  The Common  Law Institute  of Intellectual  Property,  1985* J.S. Cramer, J.M Meigering,  T.J.M.  Ni.issen, The Economic  Importance  of Copyright  in the Netherlands  in 1982,  Stichting  voor Economisch  Onderzoek  der Universiteit  van Amsterdam,  1986' A.H. Olsson, Copyright  in the National  Economy, στο Copyright,  World Intellectual  Property  Organization,  Απρίλιος  1982' Copyright  Office  των Ηνωμένων  Πολιτειών,  Size of the Copyright  Industries  in the United  States, Έκθεση  στην υποεπιτροπή  για τα διπλώματα  ευρεσιτεχνίας,  τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και τα

18
σήματα τηςεπιτροπής  της αρμόδιας  για το δικαστικό  τομέα της Γερουσίας  των Ηνωμένων  Πολιτειών,  1984· Office  of Technology  Assessment  of the US Congress,  Intellectual  Property  Rights  in an Age of Electronics  and Information,  1986.
(13)  Βλέπε κεφάλαιο  2, παράγραφοι  2.2.2. έως 2.2.31.  κατωτέρω.
(14)  Η προσέγγιση  αυτή υιοθετήθηκε,  για παράδειγμα,  στην πρόταση  για οδηγία του Συμβουλίου  σχετικά  με τη ραδιοτηλεόραση,  ένθ'ανωτέρω,  άρθρο 20. Για μ(α ενδεχόμενη  αλλά περιορισμένη  εξαίρεση βλέπε κεφάλαιο 4 παράγραφος  4.4.4.  κατωτέρω.
(15)  Βλέπε κεφάλαιο  4, παράγραφοι  4.3.5.,  4.3.6. και 4.9.1. κατωτέρω.
(16)  Ένθ'ανωτέρω.
(17)  Coditel  V. Ciné-Vo«  Films (198ø) Συλλογή  881.
(18)  Ένθ' ανωτέρω.
(19)  Κανονισμός  του Συμβουλίου  3842/86/ΕΟΚ  της 1ης Δεκεμβρίου  1986, ΕΕ αριθ. L 357 της 18ης Δεκεμβρίου  1986.
(20)  Βλέπε κεφάλαιο  7 παράγραφοι  7.2.5. έως 7.2.8. κατωτέρω.
(21)  Επιτροπή  κατά Συμβουλίου  (1971),  Συλλογή  263. Βλέπε επίσης κεφάλαιο  7 παράγραφοι  7.2.2 και 7.2.3. κατωτέρω.
(22)  Πρόσφατα  στο "τηλεόραση  χωρίς σύνορα",  Ένθ' ανωτέρω,  σελίδες  323 έως 328.
(23)  Βλέπε, για παράδειγμα,  γραπτή  ερώτηση  αριθ. 1977/86  (ΕΕ αριθ. C 124 της 11ης  Μσίου 1987, σελ. 26), γραπτή  ερώτηση  αριθ. 1157/86  (ΕΕ αριθ. C 149 της 9ης Ιουνίου  1987, σελ. 8) και γραπτή  ερώτηση  αριθ. 656/87  (ΕΕ αριθ. C 315 της 26ης  Νοεμβρίου  1987, σελ. 3).

19
ΚΕϋΛΛΑΙΡ. 2: ΠΕΙΡΑΙΕΙΑ
2.1 .Η <ρώση tnc πεΐρστε(αο
2.1.1.  Στα πλαίσια  του κεφαλαίου  αυτού, ο όρος "πειρατεία"  περιλαμβάνει  τη χωρίς άδεια  
αναπαραγωγή  έργων τα οποία προστατεύονται  από δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
(copyright)  ή άλλα συγγενικά  δικαιώματα,  για εμπορικούς  σκοπούς  καθώς και την εν 
συνεχεία  εμπορική  εκμετάλλευση  των εν λόγω αντιγράφων.  Εκείνο  που χαρακτηρίζει  
και διακρίνει  τη μέθοδο  αυτή από άλλες μορφές αυθαίρετης  αναπαραγωγής  και χρήσης,  
όπως π.χ. η ιδιωτική  αντιγραφή,  είναι ο εμπορικός  σκοπός, και, συχνά, η κλίμακα  
στην οποία ασκείται  η δραστηριότητα.  Με την έννοια  αυτή, η πειρατεία  περιλαμβάνει  
και το "λαθρεμπόριο",  την χωρίς άδεια δηλαδή αντιγραφή  έργων και την εν συνεχεία  
εμπορική  εκμετάλλευση  των αντιγράφων.  Συχνά, η μέθοδος  αυτή συνδυάζεται  και με 
την "παρσποίηση",  την αυθαίρετη  δηλαδή χρήση της εμπορικής  εμφάνισης  του γνήσιου  
προϊόντος  και, ειδικότερα,  του κατατεθέντος  σήματός του ή κάποιας άλλης  
προστστευόμενης  ένδειξης  που φέρει το προϊόν .
2.1.2.  Σύμφωνα  με τον ορισμό αυτό, η πειρατεία  περιλαμβάνει  και την πειρατεία  των 
προγραμμάτων  ηλεκτρονικών  υπολογιστών.  Καθώς όμως οι περισσότερες  συζητήσεις  τα 
τελευταία  χρόνια έχουν στραφεί  γύρω από το θέμα του κατά πόσο τα προγράμματα  των 
ηλεκτρονικών  υπολογιστών  μπορούν ή πρέπει να εξομοιωθούν  με τα έργα που 
προστατεύονται  από τους ισχύοντες  νόμους περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  θεωρήθηκε  
σωστότερο  να παρουσιασθοΟν  τα πορίσματα  της συζήτησης  αυτής χωριστά, στο κεφάλαιο  
5. Οπωσδήποτε,  στο βαθμό που η τάση που επικρατεί  στα κράτη μέλη είναι υπέρ της 
προστασίας  των προγραμμάτων  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  με δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  ή άλλα συγγενικά  δικαιώματα,  οι παρατηρήσεις  που γίνονται  στο κεφάλαιο  
αυτό μπορούν, τηρουμένων  των αναλογιών,  να εφαρμοσθούν  και στα ηλεκτρονικά  
προγράμματα.
Ι

20
2.1.3.  Επ(σης, η ιδιοποίηση  των σχεδίων  για εμπορικούς  σκοπούς,  εμπίπτει  στην έννοια  της 
πειρατείας.  Γε ορισμένους  τομείς,  όπως της κλωστοϋφαντουργίας  και του ιματισμού,
η πειρατεία  και η παραποίηση  αποτελούν  σημαντικά  προβλήματα  για τις κοινοτικές  
επιχειρήσεις.  Εφόσον  όμως η παραγωγή,  αλλά όχι και η εμπορική  εκμετάλλευση,  των 
προϊόντων  που ενσωματώνουν  τα εν λόγω σχέδια  γίνεται  κυρίως έξω από την Κοινότητα,  
το πρόβλημα  αυτό εξετάζεται  στα πλαίσια  του κεφαλαίου  7 του βιβλίου, το οποίο  
αναφέρεται  στις εξωτερικές  σχέσεις  της Κοινότητας.  Πάντως,  πολλά απ'όσα  λέγονται  
στο κεφάλαιο  αυτό ισχύουν  και για την πειρατεία  των σχεδίων, ιδίως όσον αφορά τις 
παρατηρήσεις  σχετικά  με τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν  για την εισαγωγή  στηΝ?  
Κοινότητα  τέτοιων  προϊόντων.
2.1.4.  Τα τελευταία  χρόνια, η πειρατεία  δημιούργησε  σοβαρά προβλήματα  στους τομείς της 
παραγωγής  που προστατεύονται  από δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή στους  
καλλιτέχνες  εκείνους  των οποίων η επιβίωση  εξαρτάται  από το σεβασμό  
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Δεν αποτελεί  συνεπώς απλή σύμπτωση  
γεγονός ότι, τον Ιούνιο του 1984, στην πρώτη επίσημη συνεδρίασή  τους επί 
κοινοτικού  επιπέδου, οι Υπουργοί  Πολιτισμού  δαπάνησαν  σημαντικό  χρόνο επί του 
θέματος, για τη σύνταξη ψηφίσματος  σχετικού  με τα μέτρα αντιμετώπισης  της 
οπτικοακουστικής  πειρατείας,  ψήφισμα  το οποίο οι αντιπρόσωποι  των κυβερνήσεων  των 
κρατών  μελών ενέκριναν  στις 24 Ιουλίου  1984^
2.2.  Η onuaoío  mc πειρατείας  κατά tousLe
2.2.1. Στην πράξη, η σημασία  της πειρατείας  διαφέρει  από τον ένα τομέα στον άλλο και 
μεταβάλλεται  με την πάροδο  του χρόνου. Οι πρόσφατες  εξελίξεις  στους τομείς που 
θίγονται  κυρίως, μπορούν  να συνοψισθούν  ως εξής, παρόλο που, αναγκαστικά,  οι 
πληροφορίες  για τις αθέμιτες αυτές δραστηριότητες  παίρνουν τη μορφή  
εμπεριστατωμένων  εκτιμήσεων  μάλλον  παρά αυστηρά  τεκμηριωμένων  στοιχείων.

21
ΒιΒλ(α
2.2.2.  Δεν φαίνεται  να υπάρχουν  στατιστικές,  ούτε καν κατ'εκτίμηση,  για την κλίμακα  της
πειρατείας  των βιβλίων  μέσα στην Κοινότητα. Μεταξύ των εκδοτικών  οίκων όμως,  
επικρατεί  γενικά η γνώμη ότι το ποσοστό των βιβλίων που είναι αντικείμενο  
πειρατείας  στην εσωτερική  αγορά είναι αμελητέο,  σε σχέση με τις νόμιμες  εκδόσεις.  
Ορισμένες  πηγές πάντως, εξέφρασαν  τους φόβους τους για το μέλλον, αναφέροντας,  
μεταξύ άλλων,  την ανάπτυξη  σε ορισμένα  μέρη του κόσμου, γνωστών σαν άσυλα
πειρατών,  τελειοποιημένων  τεχνικών  αναπαραγωγής  για άλλα προϊόντα,  πράγμα  που άα 
μπορούσε  να οδηγήσει  στην αύξηση των εισαγωγών  παράνομα  εκδιδόμενων  βιβλίων  στην  
Κοινότητα.  Για την ώρα όμως, το πρόβλημα  δεν φαίνεται  να είναι σημαντικό.
2.2.3.  Αντίθετα, το πρόβλημα  θα πρέπει να θεωρηθεί  σοβαρό έξω από την Κοινότητα,  
ιδιαίτερα  για τα βιβλία στη γαλλική  ή αγγλική  γλώσσα. Τα τελευταία  μάλιστα  
αποτελούν  το μεγαλύτερο  μέρος του παράνομου  εμπορίου. Στην Ινδία, στο Πακιστάν,  
στη Νοτιοανατολική  Ασία, στη Μέση Ανατολή,  στη Λατινική  Αμερική  και στην Αφρική,  η 
πειρατεία  ασκείται  σε τέτοια  έκταση  που οι εκδότες  υπολογίζουν  ότι, μέσα στο 1983,
ο διαφυγών  κύκλος εργασιών  εξαιτίας  της πειρατείας,  αντιστοιχούσε  σε 1 δισεκατ.2αμερικανικών  δολαρίων  το χρόνο . Πιστεύεται  ότι ο αριθμός  αυτός εξακολουθεί  να 
ισχύει και σήμερα^.
Ηχογραφήσεις
2.2.4.  Επί πολλά χρόνια, η βιομηχανία  ηχογραφήσεων  έχει υποστεί  σοβαρές  ζημίες  εξαιτίας  
της πειρατείας  των δίσκων  και των μαγνητοταινιών.  Το πρόβλημα  αυτό αποτέλεσε  θέμα  
μόνιμης  ανησυχίας  της βιομηχανίας  αυτής, η οποία κατέβαλε  μεγάλες  προσπάθειες  και 
ανέλαβε πλήθος πρωτοβουλίες  για τη βελτίωση  της σχετικής  νομοθεσίας  και της 
εφαρμογής  της, ώστε να αντιμετωπισθεί  όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα  η 
πειρατεία.  Παράλληλα,  σε επίπεδο  διεθνών  οργανισμών,  η πειρατεία  των ηχογραφήσεων  
υπήρξε  αντικείμενο  πολυάριθμων  συνεδριάσεων  και συζητήσεων.

22
2.2.5.  H Επιτροπή, για να μπορέσει  να συγκεντρώσει  λεπτομερή  στοιχεία  όσον αφορά τη 
διείσδυση  των πειρατικών  προϊόντων  σε κάάε κράτος μέλος καθώς επίσης και για τα 
ειδικά  προβλήματα  που σχετίζονται  με την προστασία  των ηχογραφήσεων,  ανέθεσε  τη 
σύνταξη μελετών και συμβουλεύθηκε  ειδικούς  εμπειρογνώμονες  επί του θέματος.  
Ύστερα  από αίτηση της Επιτροπής,  ο κ. Gillian  Davies, Γενικός  Διευθυντής  της 
Διεθνούς  Ενώσεως Παραγωγών  Φωνογραφημάτων  και Βιντεογραφημάτων  (International  
Federation  of Producers  of Phonograms  and Videograms)  συνέταξε  μελέτη σχετικά  με
Λτην πειρατεία  των ηχογραφήσεων  . Η μελέτη  αυτή περιέχει  μεγάλο  πλούτο  πληροφοριών  
γύρω από το πρόβλημα,  πληροφορίες  που δεν χρειάζεται  να τις επαναλάβουμε  εδώ όλες.  
Οι παρατηρήσεις  που ακολουθούν  σχετικά με την πειρατεία  των ηχογραφήσεων,  
αποτελούν  μια πρώτη αντίδραση  προς τη μελέτη αυτή και, ειδικότερα,  προς τα 
συμπεράσματα  στα οποία καταλήγει,  ως προς τις επιπτώσεις  του προβλήματος  της 
πειρατείας  στις ηχογραφήσεις.
2.2.6.  Οι πίνακες της μελέτης αυτής, στην έκδοση του 1984, παρουσίαζαν  ανησυχητικά  
αριθμητικά  στοιχεία  όσον αφορά τις ζημίες  που προξένησε  η πειρατεία  στην Κοινότητα  
και παγκόσμια. Για τους σκοπούς  του βιβλίου, οι πίνακες  αυτοί ενημερώθηκαν  όσο 
ήταν δυνατό και επεκτάθηκαν,  ώστε να καλύψουν  και τα καινούργια  κράτη μέλη της 
Κοινότητας .

23
I Κστ'εκτ(μηση  υπολογισμός  του διαφύγοντος  κύκλου εργασιών  εξαιτίας  της πειρατείας  
φωνογραφημάτων  - 1984
(Σε εκστ. εθνικού  νομίσματος  και σε δολ. ΗΠΑ)
Χώρα  Δημιουργοί  Εκτελεστές  Διανομείς  Παραγωγοί
Εκδότες Μουσικοί  φωνογραφημάτων
Βέλγιο BF 3,8 BF 7.1 BF 8,2 BF 8.2
US$ 0,06 US$ 0,11 US$ 0,13 US$ 0,13
Γερμανία DH 2,9 DM 5,4 DM 6,3 DM 6,3
US$ 0.9 US$ 1 .8 US$ 2,0 US$ 2,0
Ελλάδα Δρχ. 224,0 Δρχ. 320,0 Δρχ. 480,0 Δρχ. 480,0
US$ 1 ,8 US$ 2,5 US$ 3.9 US$ 3,9
Γαλλία FF 7.8 FF 14,6 FF 16,8 FF 16,8
US$ 0,8 US$ 1 ,5 US$ 1 ,8 US$ 1 .8
Ισπανία PST 4420,0 PST 780,0 PST 900,0 PST 900,0
US$ 1 .9 US$ 4,5 US$ 5,2 US$ 5,2
Ιταλία L6.720,0 L12.480,0 L 14,.400,0 L 14,.400,0
US$ 3,5 US$ 6,5 US 7,5 US$ 7,5
Ολλανδία DFL 1,3 DFL 2.4 DFL 2.8 DFL 2.8
US$ 0,4 US$ 0.7 U5$ 0,8 US$ 0,8
Πορτογαλία ESC 308,7 ESC 573,3 ESC 661 ,5 ESC 661,5
US$ 1 .9 US$ 3,4 US$ 4,0 US$ 4,0
Ηνωμένο £ 0,8 £ 1.6 £ 1.9 £ 1.9
Βασίλειο US$ 1,0 US$ 1 ,9 US$ 2,3 US$ 2,3
(Το επίπεδο της πειρατείας  των φωνογραφημάτων  στη Δανία, Ιρλανδία  και 
Λουξεμβούργο  θεωρήθηκε  ασήμαντο).
Πηγή : IFPI

24
2.2.7.  Έστω κι αν ληφθεΐ  υπόψη το γεγονός  ότι κάθε πώληση  πειρατικού  προϊόντος  6εν 
υποκαύιστά  αναγκαστικά  την πώληση ενός γνήσιου, η οικονομική  σημασία  της 
ζημίας  παραμένει  αναμφισβήτητη.  Επιπλέον,  έστω και αν, από το 1978 και 
εξής, το ποσοστό  των πειρατικών  προϊόντων  μέσα στην Κοινότητα  παρουσιάζει  
κάμψη (βλ. πίνακες  II και III), αυτό δεν άα πρέπει  να ερμηνευτεί  σαν ένδειξη  
πως το πρόβλημα  έχει λυάεί.

25
Μονάδες πωληάέντων  πειρατικών  φωνογραφημάτων  σαν ποσοστό  της συνολικής  αγοράς  
(πειρατική  και νόμιμη  αγορά) το 1978 και το 1984
1978 S 1984 □
Ταινίες Δίσκοι  LP
Βέλγιο  και 15,0% ΒΙΙΙΙΙΗΙ Bk 3,ΟΧ
Λουξεμβούργο 3,0%□ Q 1,0%
Γερμανία 9,0% ΒίαΐΒ Β 2.0%
5,0%π Q 1,5%
Ελλάδα 78,0% OBQOIIIIIBIIillBIIBBlBHIIIBIBBBBBII  πολύ χαμηλό
64,6% [Γ'".·;  - - - - - - - - - I πολύ χαυηλό
Ισπανία - -
50,0% !1 -
Γαλλία 12,0% ΒΒΒΒΒΒ Β 1,0%
5,0%EZZJ α 0^5%
Ιρλανδία 20,0% ΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒ ΒΒ 3,0%
3,0%σ πολύ χαμηλό
Ιταλία 40,0%ΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒ ΒΒΒΒ 6,5%
25,0% L·-:·::  j 7,0%
Ολλανδία 10,0% ΒΒΒΒΒ ΒΒΒΒ 7,0%
5,0% ; 1 □ 3,0%
Πορτογαλία - -
80,0% - - -—i
Ηνωμένο 7.0% ΒΒΒΒ a 2,0%
Βασίλειο 5,0% π i.Ø’i
Πηγή : IFPI

26
III. Λιανική αξία τωνπειρατικών  φωνογραψημάτων  σαν ποσοστό  της συνολικής  αγοράς
(πειρατική  καινόμιμη  αγορά) το 1978 και 1984
1978 1 1984□
Βέλγιο  και 6% ΙΙΒ
Λουξεμβούργο 1%α
Γερμανία 4%II
2% i—i
Ελλάδα 38% BIDBDODDBBOBIIIIIIIII
28%Γ
Ισπανία
26%?------- --- Γï \
Γαλλία 4%II
1 .5%π
Ιρλανδία 6%ΙΙΒ
9.5% CZ3
Ιταλία 17% ΙΙΒΒΙΙΒΙΒΙΒΙ
14%- - - - Γ
Ολλανδία 6%BID
3%
Πορτογαλία -
23%L !
Ηνωμένο 6%BDI
Βασίλειο 2%D
Πηγή : IFPI

27
2.2.8.  Πρώτο, n μείωση οφείλεται  εν μέρει στις συνεχείς προσπάθειες  του
συγκεκριμένου  Βιομηχανικού  τομέα, ενίοτε υπό δυσχερείς  συνθήκες, να 
καταστείλει  την πειρατεία.  Δεύτερο, ενώ οι προσπάθειες  αυτές φαίνεται  πως
είχαν θετικά αποτελέσματα,  ένα σημαντικό  μέρος της κάμψης, τα τελευταία  
χρόνια,  οφείλεται  πιθανότατα  στο γεγονός  ότι οι πειρατές  έχουν συγκεντρώσει,  
εδώ και αρκετό  καιρό, την προσοχή  τους στα προϊόντα  βίντεο  τα οποία, όπως θα 
φανεί παρακάτω,  τουλάχιστον  για ένα χρονικό  διάστημα  πρόσφεραν  επικερδέστερο  
και, άρσ, ελκυστικότερο  στόχο. Τέλος, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε  τα ιδιαίτερα  
χαρακτηριστικά  της βιομηχανίας  ηχογραφήσεων.  Η συντριπτική  πλειοψηφία  των5ηχογραφήσεων  που προσφέρονται  στην κυκλοφορία  δεν αποφέρει  κέρδη . Τα κέρδη  
από το μικρό ποσοστό  των επικερδών  έργων που κυκλοφορούν  τα οποία μπορεί  
μερικές  φορές να είναι σημαντικά,  χρησιμοποιούνται  για να χρηματοδοτηθούν  
νέα έργα και να διατηρηθεί  ένα ευρύ φάσμα ρεπερτορίου,  πράγμα που,  
διαφορετικά,  θα ήταν αδύνατο. Αλλά και οι πειρατές,  φυσικά, στοχεύουν  
σ'εκείνες  ακριβώς  τις ηχογραφήσεις  που είναι γνωστό ότι έχουν ζήτηση στο 
κοινό, κι έτσι, μειώνεται  η συνολική  αποδοτικότητα  του βιομηχανικού  αυτού  
τομέα .
2.2.9.  0 πίνακας  IV περιέχει  ορισμένες  ενδείξεις  για την προέλευση  των πειρατικών  
ηχογραφήσεων  που πωλούνται  στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας.
IV Εγχώριες  αγορές  των κρατών  μελών ΕΟΚ (εκτός Πορτογαλίας  και Ισπανίας)  - 
προέλευση  πωλούμενων  πειρατικών  προϊόντων
1
1 χώρα
1
11
1 % εισαγόμενο
1 στη χώρα
1I
I
I
IIΠροέλευση  εισαγόμενουί  προϊόντος  I
IΙΒέλγιο  και 1 I I
1 Λουξεμβούργο 1 40% IΚυρίως  ΕΟΚ I
1 Δανία 1 100% IΕΟΚ και ΥΚ I
1 Γερμανία
1I 40%
II
IΚυρίως  ΕΟΚ (Βέλγιο, I Ιταλία,  Ολλανδία)  I
1
1 ΕλλάδαI
I 0·4I
I
1 Γαλλία I πάνω από 50% του IΕΟΚ και ΥΚ (ειδικότε-Ι
1 I αραβικού  ρεπερτορίου Iρα Ιταλία,  Ολλανδία,  I
1 I Χαμηλό  % του υπόλοιπου IΝ-Α Ασία)  I
1 I ρεπερτόριου I I
1 Ιρλανδία I 85% I50/50 ΕΟΚ/ΥΚ  I
1 Ιταλία I 5% μαγνητοταινίες IΕκτός ΕΟΚ (ΗΠΑ,  I
1 I 80% δίσκοι IΣιγκαπούρη)  I
1 Ολλανδία ! 99% I50/50 ΕΟΚ/ΥΚ  IΙΗνωμ.Βασίλειο
1I πολύ χαμηλό
II
IΕΟΚ και ΥΚ I
I
ΥΚ = Υπόλοιπος  κόσμοςnnYñiPiracY  of Phonosracns.  Gillian  Davies,  δεύτερη  έκδοση  1984

28
2.2.10.  H διασυνοριακή  φύση του παράνομου  αυτού εμπορίου  φαίνεται  καθαρά, τόσο όσον αφορά  
το εμπόριο  μεταξύ κρατών μελών, όσο και το εμπόριο  μεταξύ κρατών μελών και 
εξωκοινοτικών  χωρών.
2.2.11.  Έξω από την Κοινότητα,  στη Μέση Ανατολή, η πειρατεία  οργιάζει^  . Αν προστεθεί  
και η Αφρική, τότε το πρόβλημα  υπολογίζεται  ότι πλησιάζει  τα 355 εκατ. δολάρια  το 
χρόνο, από πωλήσεις  πειρατικών  προϊόντων.  Εξίσου  σημαντικό  είναι το πρόβλημα  στην  
Άπω Ανατολή, και ειδικότερα  στην Ινδία, τη Μαλαισία,  την Ταϊβάν,  την Ινδονησία  
και πρόσφατα  στη Σιγκαμπούρη  όπου η νέα νομοθεσία  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  και 
οι δραστικές  ενέργειες  κατά της πειρατείας  έχουν αισθητά  μειώσει το προηγούμενο  
επίπεδο  της πειρατείας.  Υπολογίζεται  ότι η αξία των πωλήσεων  πειρατικών  προϊόντων  
στην περιοχή  αυτή του κόσμου, φθάνει τα 350 εκατ. δολάρια  το χρόνο. Σε παγκόσμια  
βάση, υπολογίζεται  ότι οι πωλήσεις  πειρατικών  προϊόντων  αντιστοιχούν  σε 1.200  
εκατ. δολαρίων,  σε σύγκριση  με ένα συνολικό  κύκλο εργασιών  της τάξης των 10.^^  
εκατ. δολαρίων  περίπου. Σημαντικό  ποσοστό  του πειρατικού  αυτού'εμπορίου  αφορά  
ηχογραφήσεις  ευρωπαϊκής  προέλευσης.  Σε αντίθεση  με ό,τι συμβαίνει  στην Κοινότητα,  
το ποσοστό  της αγοράς που καλύπτουν  τα πειρατικά  προϊόντα,  δεν δείχνει τάσεις  
κάμψης  στις χώρες που προαναφέρθηκαν.
Κινημα τογραωικέο  ταινίεο  και υαγνητοσκοπήσειο
2.2.12.  Δεδομένου  ότι η μαγνητοσκόπηση  αποτελεί  σχετικά  πρόσφατο  φαινόμενο,  οι πληροφορίες
που υπάρχουν  σχετικά  με το βιομηχανικό  αυτό τομέα και την πειρατεία  των ταινιών  
και των άλλων προϊόντων  βίντεο, στα πρώτα χρόνια του μαγνητοσκόπιου  (video  
recorder  VCR), είναι λιγότερο  εκτενείς  και λεπτομερείς.  Ωστόσο,  οι διαστάσεις  που 
έχει πάρει το πρόβλημα της πειρατείας  είναι προφανείς.  Οι παράνομες
μαγνητοσκοπήσεις,  εντός και εκτός Κοινότητας,  έχουν πάρει τέτοια έκταση,  ^^υ  
μερικές  φορές ξεπερνούν  σε αριθμό τις νόμιμα παραγόμενες.  Στις χώρες όπου οι 
συσκευές  μαγνητοσκόπησης  είναι σχετικά  λίγες, το πρόβλημα  δεν είναι τόσο σοβαρό.  
Στις χώρες όμως, όπως το Ηνωμ. Βασίλειο  για παράδειγμα,  όπου η διάδοση  του 
μαγνητοσκοπίου  είναι σημαντική, υπολογίζεται,  σύμφωνα με εκτιμήσεις  της 
κυβέρνησης,  ότι το μερίδιο  αγοράς των πειρατικών  προϊόντων  το 1983 ήταν 66%.  
Ύστερα από την τροποποίηση  του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  και τη 
δραστικότερη  εφαρμογή  του, υπολογίζεται  ότι το μερίδιο  της αγοράς  που κατέχουν  τ$χ 
πειρατικά  προϊόντα  μειώθηκε  σημαντικά  σε 20% περίπου, ποσοστό  που είναι εντούτοις  
ακόμη πολύ υψηλό.
2.2.13.  0 πίνακας V δείχνει τον κατ'εκτίμηση  υπολογισμό  της διείσδυσης  του VCR στα 
νοικοκυριά  της Κοινότητας  το 1985 και το 1986.

29
V. Διείσδυση  του Βίντεο (VCR9 στα νοικοκυριά  (στο τέλος του χρόνου)
1 XQPA 1 1985 1 1986 1
1 1 ποσοστό Αριθμός 1 ποσοστό Αριθμός  1
1
11 νοικοκυριών
1('000) 1 νοικοκυριών ('000)1
1
1 Βέλγιο 1 14,9% 471 1 18,7% 5951
1 Δανία 1 23,0% 430 1 28,5% 5451
1 Γερμανία 1 22,0% 5.250 1 26,0% 6.2501
1 Ελλάδα 1 6,9% 200 1 8,3% 2501
1 Ισπανία 1 13,8% 1.500 1 18,4% 2.0001
1 Γαλλία 1 14,0% 2.800 1 17,0% 3.5001
1 Ιρλανδία 1 22,0% 220 1 27,0% 2501
1 Ιταλία 1 3,0% 500 1 5,0% 8001
1 Λουξεμβούργο 1 26,4% 24 1 34,0% 31 1
1 Ολλανδία 1 29,0% 1 .500 1 35,0% 1.8501
1 Πορτογαλία 1 10,0% 200 1 15,0% 3001
1 Ηνωμ. Βασίλειο
11 40,0%
18.500 1 46,0% 9.8001
1
Πηγή : IFPI
2.2.14.  0 πίνακας  VI δείχνει  βιντεοπειρατεία,  σαν ποσοστό  της αγοράς  σύμφωνα  με τους  υπολογισμούς  της βιομηχανίας.
VI. Έκταση  της βιντεοπειρατείας  στην Κοινότητα
1 Μερίδιο
1
1αγοράς  που κατέχουν  τα πειρατικά
1 προϊόντα  βίντεο  στην ΕΟΚ
11
1
1
1
11 1983
11
11984 1985 1986 1
1
1 Βέλγιο  και 1 1 1
1 Λουξεμβούργο 1 30-40% 130-40% 25% 25% 1
1 Δανία 1 5-10% 1 5-10% 5-10% 5-10% 1
1 Γερμανία 1 40-50% 140-50% 65% 45% 1
1 Ελλάδα 1 60-70% 160-70% 50% 50% 1
1 Ισπανία 1 60-70% 1 40% 35% 30% 1
1 Γαλλία 1 30-40% 120-25% 30% 25% 1
1 Ιρλανδία 1 80% 1 60% 40% 30% 1
1 Ιταλία 1 50% 1 50% 50% 40% 1
1 Ολλανδία 1 50-65% 150-60% 45% 40-45% 1
1 Πορτογαλία 1 90-95% 190-95% 75-85% 70-75% 1
1 Ηνωμ. Βασίλειο 1 60-70% 135-40% κάτω από - 1
1 1 1 20%1
Πηγή : Στατιστικές  που έδωσε στην Επιτροπή  η Εταιρεία  Εξαγωγής
Κινηυατογραφικί&ν  Ταινιών  της Αυερικήο.  τον Οκτι&βριο  του 1986.
(Motion  Picture  Export  Association  of America)

30
2.2.15.  Όσον πφορά τη φύση και προέλευση  των πειρατικών  προϊόντων  που κυκλοφορούν  στα 
κράτη μέλη, οι πληροφορίες  που δόθηκαν  από τη σχετική  βιομηχανία  για τα κύρια  
χαρακτηριστικά  των πρόσφατων  πειρατικών  δραστηριοτήτων,  παρουσιάζουν  την ακόλουθη  
eικόνσ .
2.2.16.  Στο Βέλγιο, η πειρατεία  σημείωσε μικρή κάμψη και πιστεύεται  ότι σήμερα  
αντιπροσωπεύει  το 25V. περίπου  της αγοράς. Είναι αδύνατο  να μάθουμε  ποιό είναι το 
ποσοστό  της πειρατείας  που συνίστσται  σε αντιγραφές  που κάνουν  οι έμποροι  λιανικής  
πώλησης, πιστεύεται  όμως ότι είναι σημαντικό.  Το μεγαλύτερο  μέρος της πειρατείας  
πάντως είναι βιομηχανικού  χαρακτήρα. Τα πειρατικά  αντίγραφα  που διατίθενται  στο 
Βέλγιο  κατασκευάζονται  στην ίδια τη χώρα, καθώς επίσης και στην Ολλανδία,  με την 
οποία το Βέλγιο έχει μια κοινή γλώσσα. Πειρατικά  προϊόντα  εξάγονται  επίσης  στην  
Ολλανδία. Ορισμένες  αυθεντικές  ταινίες  εισάγονται  από τη Μ. Βρετανία  ή τις ΗΠΑ,  
οπότε όμως για να κατσσκευασθούν  αντίγραφα  πρέπει πρώτα να μεταγλωττισθούν  
μπουν υπότιτλοι.
2.2.17.  Η Δανία παρουσιάζει  το χαμηλότερο  ποσοστό  πειρατείας  στην Κοινότητα.  Υπολογίζεται  
ότι, σήμερα, η πειρατεία  αποτελεί  το 5% περίπου  της αγοράς  σε σύγκριση  με το 50% 
και άνω που αποτελούσε  πριν μερικά χρόνια. Η εντυπωσιακή  αυτή μείωση οφείλεται7πιθανότατα  στη διοργάνωση  της νόμιμης  αγοράς μίσθωσης  . Έχει δημιουργηθεί  ένα 
δίκτυο καταστημάτων  που κυρίως νοικιάζουν  ταινίες βίντεο και που καλύπτουν  
αποτελεσματικά  τη χώρα. Παράλληλα,  οι διανομείς  οργανώθηκαν  στην Ένωση Δανών  
Διανομέων  Βίντεο (ADV) που καλύπτει  τη νόμιμη αγορά στο σύνολό της σχεδόν. Η 
ιδιότητα  του μέλους της Ένωσης και η τήρηση των κανόνων της αποτελούν  στην  
πραγματικότητα  απαραίτητη  προϋπόθεση  για κάθε πρόσβαση  στο νόμιμο υλικό. Η ADV 
κινήθηκε  επίσης δραστήρια  στη λήψη επιτυχημένων  αντιπειρατικών  μέτρων. Ωστόσο,  η 
πειρατεία  δεν έχει εκλείψει  εντελώς και σημαντικός  αριθμός κασετών  βίντεο  
κατασχεθεί  σε αιφνιδιαστικές  έρευνες  που διενεργήθηκαν  μετά από ενέργειες  της ADV.  
Πιστεύεται  ότι τα πειρατικά  αντίγραφα  εισάγονται  από τις ΗΠΑ και τη Μ. Βρετανία.

31
2.2.18.  Στη Γερμανία,  αντίθετα  με την τάση που διαγράφεται  σε άλλες χώρες της ΕΟΚ, ως το
1985, η βιντεοπειρατεία  δε σταμάτησε  να αυζάνεται,  και την εποχή εκείνη  
αντιπροσώπευε  ήδη το 65% της συνολικής  αγοράς. Δύο είναι οι παράγοντες  που κατά  
τις πληροφορίες  βοήθησαν  να μεταβληθεί  η εικόνα. 0 ένας είναι η δημιουργία,  το 
Δεκέμβριο του 1984 της GVU, ("Gesellschaft  zur Verfolgung  von 
Urheberrechtsverletzungen")  που είναι η γερμανική  ομοσπονδία  κατά της κλοπής των 
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  με έδρα το Αμβούργο. 0 άλλος παράγοντας  
είναι η τροποποίηση  του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1985, σύμφωνα  με 
τον οποίο η πειρατεία  τιμωρείται  με βαριές  ποινές  φυλάκισης  και θεωρείται  "δημόσιο  
αδίκημα",  ενισχύοντσς  τη συμμετοχή  της αστυνομίας  στη διερεύνηση  και την ανακάλυψή  
της. Στη διάρκεια  του 1985, η GVU δραστηριοποιήθηκε  και κίνησε πάνω από 450 
αιφνιδιαστικές  έρευνες  σε καταστήματα  με πειρατικά  αποθέματα. Πέτυχε έτσι πάνω  
από 500 καταδίκες. Έτσι, το μερίδιο  που κατέχουν  τα πειρατικά  προϊόντα  στη 
Γερμανία,  προϊόντα  που είτε παράγονται  επί τόπου είτε εισάγονται  από τις
γειτονικές  γερμανόφωνες  χώρες, όπως η Αυστρία και η Ελβετία, φαίνεται  ότι 
βρίσκεται  σε κάμψη και υπολογίζεται  για το 1986 σε 45% της αγοράς.
2.2.19.  Στην Ελλάδα, η βιομηχανία  του βίντεο βρίσκεται  ακόμη στα πρώτα στάδια  ανάπτυξης,
δεδομένου  ότι μόνο το 4% των νοικοκυριών  έχουν μαγνητοσκόπιο.  Η πειρατεία  όμως  
έχει ταλαιπωρήσει  την ελληνική  βιομηχανία  βίντεο από την αρχή. Ωστόσο,  οι
ποόσφατες  δικαστικές  καταδίκες  των πειρατών  σε βαριές ποινές φυλάκισης  ή σε 
σημαντικά  ποόστιμα, είχαν σαν αποτέλεσμα  να μειωθεί αισθητά  το ποσοστό  της 
πειρατείας  στο 5ø% περίπου  της αγοράς.
I
2.2.20.  Στην Ισπανία  το μερίδιο  αγοράς που κατέχουν  τώρα τα πειρατικά  προϊόντα  μειώθηκε  
στο 30% περίπου. Η μείωση  αυτή φαίνεται  ότι οφείλεται  στις ενέργειες  της ADICAN,  
μιας εθνικής  ένωσης διανομέων,  που αποτελείται  από τις σημαντικότερες  εταιρείες  
που ασχολούνται  με τη διανομή  προϊόντων  βίντεο. Η ένωση αυτή κατόρθωσε  να 
οδηγήσει  τις αρχές και ειδικότερα  το Ανώτατο  Δικαστήριο,  σε μια διαφορετική  
προσέγγιση  του προβλήματος  της πειρατείας.  Το 1985, ιδρύθηκε,  υπό την αιγίδα  της 
Motion Picture  Export Association  of America, η FAP, η Ομοσπονδία  κατά της 
Πειρατείας.  Η οργάνωση  αυτή προέβη σε πολλές επιτυχημένες  ενέργειες  κατά των 
πειρατών, κατορθώνοντας  να μειώσει έτσι σημαντικά  το μερίδιο  της αγοράς που 
κατείχαν  τα πειρατικά  προϊόντα.

32
2.2.21.  Στη Γαλλία υπολογίζεται  ότι η βιντεοπειρατεία  αντιπροσωπεύει  το 20 με 25% της 
αγοράς. Τα πειρατικά  προϊόντα  κατασκευάζονται  αποκλειστικά  σχεόόν στη Γαλλία.  
Αυτό οφείλεται  στο γεγονός  ότι η Γαλλία  χρησιμοποιεί  το σύστημα  SECAM, το οποίο  
διαφέρει  από το σύστημα  PAL που χρησιμοποιείται  σε όλο σχεδόν  τον υπόλοιπο  κόσμο  
(εκτός από τις ΗΠΑ που χρησιμοποιούν  το σύστημα  NTSC). Η τεχνική  αυτή διαφορά  
καθώς και η ανάγκη  να μεταγλωττισθούν  πολλές ταινίες  στα γαλλικά  είναι εκείνο  που,  
πιθανόν,  προστατεύει  τη Γαλλία  από μια μεγαλύτερη  συχνότητα  πειρατείας  στα βίντεο.
2.2.22.  Στην Ιρλανδία, η πειρατεία  μειώθηκε  τα δύο τελευταία  χρόνια και σήμερα  
καταλαμβάνει  το 30% της αγοράς. Τα πειρατικά  αντίγραφα  κατασκευάζονται  στην  
Ιρλανδία  αλλά εισάγονται  και από τη Μ. Βρετανία.  Τα πειρατικά  αντίγραφα  γίνονται  
συχνά από ιδιώτες,  κατ'οίκον,  και στη συνέχεια  πουλιούνται  από τις λέσχες  βίντεο  ή 
στους πάγκους  και τα καρότσια.
2.2.23.  Στην Ιταλία,  η βιντεοπειρατεία  πιστεύεται  ότι καταλαμβάνει  το Aø-50%  της συνολικ^Ρ
αγοράς, δείχνοντας  μια ελαφρή  τάση κάμψης. 0 συνολικός  κύκλος  εργασιών,  ωστόσο,  
είναι σχετικά  μικρός,  δεδομένου  ότι η αγορά βίντεο  στην Ιταλία  βρίσκεται  ακόμη στα 
πρώτα στάδια ανάπτυξης. Υπάρχουν  μόνο 800.000  μαγνητοσκόπια  στη χώρα, που 
σημαίνει  διείσδυση  μόνο στο 5% των νοικοκυριών.  Η αγορά του βίντεο παρουσίασε  
βραδύτερη  ανάπτυξη  στην Ιταλία, σε σχέση με τις περισσότερες  άλλες ευρωπαϊκές  
χώρες, πιθανόν  εξαιτίας,  εν μέρει, της πληθώρας  των τηλεοπτικών  καναλιών  και του 
μεγαλύτερου  φάσματος  επιλογής  που, με τον τρόπο αυτό, προσφέρετσι  στο κοινό. Η 
λιγότερο  σημαντική  μορφή πειρατείας  συνίσταται  στις αντιγραφές  εκ μέρους των 
εμπόρων  λιανικής  πώλησης. Όσον αφορά τη βιομηχανική  πειρατεία,  που είναι η 
σοβαρότερη,  τα αντίγραφα  γίνονται  από αυθεντικές  κινηματογραφικές  ταινίες  πρώτης  
προβολής  ή ακόμη, από καινούργιες  ταινίες  που δεν έχουν ακόμη προβληθεί  στο κοινό.  
Κατά γενικό  κανόνα, οι κινηματογραφικές  ταινίες  κυκλοφορούν  νόμιμα λλ
βιντεοταινίες  ένα χρόνο ύστερα από την προβολή τους στις κινηματογραφικές  
αίθουσες. Τα πειρατικά  προϊόντα  συνεπώς,  αποτελούνται  κυρίως  από ταινίες  που δεν 
έχουν ακόμη κυκλοφορήσει  στην αγορά σε βίντεο.  Τα πειρατικά  αντίγραφα
κατασκευάζονται  κυρίως στην Ιταλία, και πάλι για γλωσσικούς  λόγους. Μόνο τα 
πρότυπα  εισάγονται  ορισμένες  φορές από το εξωτερικό.
2.2.24.  Όσον αφορά το Λουξεμβούργο,  δεν υπάρχουν  ακόμη πληροφορίες  για σημαντικά
προβλήματα  από την πειρατεία.  Ωστόσο, το 1985 και 1986 πάρθηκε  ένας ορισμένος
αριθμός  σντιπειρστικών  μέτρων.

33
2.2.25.  Στην Ολλανδί,π.  για μεγάλο χρονικό  διάστημα,  τα πειρατικά  προϊόντα  κατείχαν
κυρίαρχη  θέση σε μια αγορά όπου η διείσδυση  του μαγνητοσκοπίου  όλο και μεγάλωνε,  
για να φάάσει το 1986 στο 35% περίπου  των νοικοκυριών.  Οι διαστάσεις  του 
πειρατικοί')  εμπορίου  μέσα στη γενικά τόσο καλά οργανωμένη  και νομοταγή  αυτή  
κοινωνία  κέντρισε  την περιέργεια  πολλών, αλλά οι ενδείξεις  ότι η βιντεοπειρατεία  
βρίσκεται  στα χέρια καλά οργανωμένων  κακοποιών  είναι τόσο πολλές, που δεν μπορούν  
να απορρίφύούν  χωρίς περαιτέρω  διερεύνηση  του όέματος. Μετά τον Ιανουάριο  του 
1984 όμως  υπήρξαν  όλο και μεγαλύτερες  επιτυχίες  στον αγώνα  κατά της
βιντεοπειρατείας.  Την εποχή εκείνη  η Ένωση  Ολλανδικού  Κινηματογράφου,  μαζί με 
την Motion  Picture  Expert Association  of America,  την N.O.S,  (Ολλανδική
Τηλεόραση),  τη STEMRA  (Εταιρεία  Είσπραξης  Δικαιωμάτων  Πνευματικής  Ιδιοκτησίας)  και 
τη Nederlandse  Vereniging  van Producenten  en Importeurs  van Beeld- en 
geluidsdragers  (NVPT) σχημάτισαν  όλες μαζί μια ομοσπονδία  κατά της κλοπής των 
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  την Stichting  Video Veiling. Με τη βοήθεια  
της STEMRA, η οργάνωση  αυτή διενήργησε  ένα σημαντικό  αριθμό αιφνιδιαστικών  
ερε';νών,  που οδήγησαν  σε πολλές καταδίκες  και σε πολλές κατασχέσεις  πειρατικού
υλικού.  Χάρη στις ενέργειες  των δικαιούχων,  η πειρατεία  μειώθηκε  σήμερα  στο 40%
με 45% της αγοράς.
2.2.26.  Στην Πορτογαλία,  σύμφωνα  με τους πιο πρόσφατους  υπολογισμούς,  η διείσδυση  του 
μαγνητοσκοπίου  έφθσσε, το 1986, στα 15% των νοικοκυριών.  Τα πειρατικά  προϊόντα  
κυριαρχούν  στην αγορά, κατέχοντας  μερίδιο  70% ως 75%. Είναι δύσκολο  να ερμηνευθεί  
με ακρίβεια  η οξύτητα  του προβλήματος  της πειρατείας  στην Πορτογαλία.  Φαίνεται  
ότι υπάρχουν  πολλοί διαφορετικοί  λόγοι, από τους οποίους δύο είναι οι 
σημαντικότεροι.  0 πρώτος  είναι ότι μόλις πρόσφατα  τέθηκε  σε εφαρμογή  μια σύγχρονη  
νομοθεσία  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  που παρέχει  ουσιαστικά  δικαιώματα  σε όλους  
τους δικαιούχους.  0 δεύτερος  είναι ότι η αγορά μίσθωσης  νόμιμων  προϊόντων  δεν 
είναι οργανωμένη  στον ίδιο βαθμό όπως στη Δανία, για παράδειγμα,  και συνεπώς  τα 
καταστήματα  μίσθωσης  δεν είναι σε θέση να προσφέρουν  στον καταναλωτή  ένα 
ικανοποιητικό  φάσμα επιλογής  νόμιμων  ταινιών  σε όλη τη χώρα.

34
2.2.27.  Και στο Ηνωμένο  Βασίλειο  σημειώθηκε  τα τελευταία  χρόνια μια θεαματική  πτώση της
βιντεοπειρατείας,  που σήμερα  πιστεύεται  ότι κυμαίνεται  στο 20% ή και λιγότερο  της 
αγοράς.  Η FACT (η Ομοσπονδία  κατά της κλοπής της πνευματικής  ιδιοκτησίας  -
Federation  Against  Copyright  Theft) η οποία είχε αναλάβει  δραστήρια  μέτρα κατά της 
πειρατείας,  πιστεύει  ότι έχει κατορθώσει  να σταματήσει  πια τις κλοπές (ή τους  
"δανεισμούς")  των ταινιών πρώτης προβολής  από τους κινηματογράφους  της Μ. 
Βρετανίας  με σκοπό την πειρατεία. Καίριο ρόλο στην καταστολή  της πειρατείας  
ταινιών  πρώτης  προβολής,  έπαιξε  ένα σύστημα  "σήμανσης"  των ταινιών  που προσφέρει  
στην αστυνομία  και στην FACT,  τη δυνατότητα  να διαπιστώσουν  από ποιόν
κινηματογράφο  έχει γίνει ο "δανεισμός"  της κόπιας. Παρόλο που οι δύο 
σημαντικότερες  σπείρες  βιντεοπειρατών  έχουν εξαρθρωθεί,  εξακολουθεί  να υπάρχει  ένα 
σταθερό  ρεύμα εισαγωγής  πειρατικών  κασετών  από το εξωτερικό,  κυρίως  μεταφορές  από 
το αμερικανικό  μοντέλο  NTSC, που εισάγονται  από τις ΗΠΑ. Υπάρχουν  επίσης
ενδείξεις  για εισαγωγές  ταινιών από την Άπω Ανατολή, με υπότιτλους  
μαλαισιακά,  στα κινέζικα  και στα ινδικά.
2.2.28.  Φαίνεται,  λοιπόν, ότι οι περισσότερες  πειρατικές  κασέτες  βίντεο που κυκλοφορούν
στην Κοινότητα,  είναι  κοινοτικής  καταγωγής.  Αυτό  οφείλεται  σε διάφορους
παράγοντες.  Η γλώσσα,  ο τεχνικός  εξοπλισμός  και η τεχνογνωσία  παίζουν  το ρόλο
τους, καθώς επίσης και τα διαφορετικά  πρότυπα  έγχρωμης  τηλεόρασης.  Το γεγονός
ότι, τα πρώτα χρόνια, το Λονδίνο  και το Άμστερνταμ  είχαν επιλεγεί  ως κέντρα  
παραγωγής  πειρατικών  προϊόντων,  οφείλονταν  εν μέρει στο γεγονός  ότι το σύστημα  PAL 
που χρησιμοποιείται  στο Ηνωμένο  Βασίλειο  και την Ολλανδία  είναι πολύ διαδεδομένο  
και σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου. Επιπλέον,  ένα μεγάλο  μέρος της παραγωγής  που 
παρουσιάζει  τη μεγαλύτερη  ζήτηση, κυκλοφορεί  σχετικά  γρήγορα  στην αγορά του Ηνωμ.  
Βασιλείου,  όπως συμβαίνει  για παράδειγμα  με τα βρετανικά  τηλεοπτικά  προγράμματα,  
ταινίες  και πολλές δημοφιλείς  αμερικανικές  παραγωγές. Ετις παραγωγές  σε ά^^ς  
γλώσσες  προστίθενται  αγγλικοί  υπότιτλοι,  όταν προβάλλονται  στο Ηνωμ. Βασίλειο,  raí 
μπορούν  ύστερα  να αντιγραφούν,  όχι κατ'ανάγκη  μέσα στο ίδιο το Ηνωμ. Βασίλειο  και 
να διοχετευθούν  στις σημαντικότερες  αγορές όλου του υπόλοιπου  κόσμου.

35
2.2.29.  H γενική τάση για μείωση του μεριδίου  αγοράς των πειρατικών  προϊόντων  στην αγορά  
Βίντεο από το 1983 ως το 1986 που φαίνεται  στον πίνακα VÍ συνεχίστηκε  και στη 
διάρκεια  του 1987. Σύμφωνα  με τα στοιχεία  που έδωσε η Ένωση  Εξαγωγής  Ταινιών  της 
Αμερικής  στην Επιτροπή  το Νοέμβριο  του 1987, τα κστ'εκτίμηση  επίπεδα  πειρατείας  
στην Ευρώπη  στα μέσα του 1987 φαίνεται  να είναι λίγο χαμηλότερα  από τα αντίστοιχα  
του προηγούμενου  χρόνου.
2.2.30.  Εκτός της Κοινότητας,  η βιντεοπειρατεία,  όπως είναι φυσικό, έχει μεγαλύτερη  
διάδοση  σε χώρες, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς  και η Ιαπωνία, που έχουν το μεγαλύτερο  
σριδμό  ιδιόκτητων  συσκευών  μαγνητοσκόπησης.  Η παραγωγή  των πειρατικών  προϊόντων,  
ωστόσο, δεν περιορίζεται  στις χώρες αυτές, αλλά συναντάται  και σε ορισμένες  
αναπτυσσόμενες  χώρες, όπως για παράδειγμα  στη Νοτιοανατολική  Ασία. Σημαντικό  
ποσοστό  των έργων που γίνονται  αντικείμενο  πειρατείας,  είναι ευρωπαϊκής  καταγωγής.
Προγράμματα  ηλεκτρονικών  υπολογιστών
2.2.31.  Πρόσφατα,  τα λογικά (software)  και ιδιαίτερα  τα προγράμματα  για ηλεκτρονικούς  
υπολογιστές  έχουν καταστεί ένας ιδιαίτερα  ευπαθής στόχος των πειρατικών  
δραστηριοτήτων.  Όσον καιρό η χρήση των υπολογιστών  περιοριζόταν  κυρίως στην  
επαγγελματική  χρήση, στις επιχειρήσεις  και στη διοίκηση,  η διείσδυση  των παράνομα  
αναπαραχθέντων  προγραμμάτων  δεν ήταν ανησυχητική.  Αφότου  όμως ο μικροϋπολογιστής  
διαδόθηκε  στο κοινό, η εικόνα  έχει αλλάξει. Τα προγράμματα  των υπολογιστών,  και 
ειδικότερα  τα παιγνίδια,  πωλούντσι  σαν κοινά καταναλωτικά  αγαθά, όπως οι δίσκοι  
και οι μαγνητοταινίες.  Τα προγράμματα  αναπαράγονται  με ευκολία  και με κόστος  που 
εκπροσωπεί  ένα μικρό κλάσμα του κόστους που συνεπάγεται  η αρχική επινόηση  του 
προγράμματος.  Αυτό έχει προξενήσει  σοβαρές  ζημίες στη βιομηχανία  τυποποιημένων  
συστημάτων  προγραμμάτων.  Για παράδειγμα,  η Ομοσπονδία  κατά της κλοπής των 
Λογικών, (Federation  Against  Software  Theft (FAST)), υπολόγισε  ότι, το 1986, στο 
Ηνωμένο  Βασίλειο, η απώλεια πωλήσεων  αυθεντικών  προγραμμάτων,  εξαιτίας  της 
πειρατείας,  έφθασε  τα 150 εκατομμύρια  λίρες.

36
2.3.  K6PIOI  Λ6γοί τ#ν 6ία·οι>4ν  υβταΕΟ  Touéwv
2.3.1.  Τα διαφορετικά  ποσοστά  της πειρατείας  στον καθένα  από τους κύριους  βιομηχανικούς
τομείς που θίγονται  εξηγούνται  από αρκετούς  παράγοντες. Μερικοί από τους
παράγοντες  αυτούς  είναι νομικής  φύσεως,  κι αυτούς  θα τους εξετάσουμε  παρακάτω.  Οι
βασικοί  παράγοντες  όμως φαίνεται  πως έχουν οικονομικό  χαρακτήρα. Αναμφίβολα,  η
σημερινή  επικράτηση  της βιντεοπειρατείας,  οφείλεται  σε μεγάλο  βαθμό στα σημαντικά
περιθώρια  κέρδους  που έχει ο παράνομος  παραγωγός  και που είναι πολύ μεγαλύτερα  από
εκείνα που υπάρχουν  είτε στα βιβλία είτε στις ηχογραφήσεις.  Η χωρίς άδεια
αναπαραγωγή  π.χ. των βιβλίων  επιτρέπει  εξοικονόμηση  των συγγραφικών  δικαιωμάτων,
που ισοδυναμούν  συνήθως  με το 10% ως 15% της τιμής λιανικής  πώλησης  του βιβλίου.
Το βιβλίο  όμως πρέπει ακόμη να τυπωθεί  και να διανεμηθεί  και οι σχετικές  δαπάνες
είναι οι ίδιες με τις αντίστοιχες  των νόμιμων  προϊόντων.  Επίσης, έστω και αν οι
ηχογραφήσεις  μπορούν  να γίνουν εύκολα και φθηνά σε μαγνητοταινίες,  η μέση
λιανικής  πώλησής  τους είναι πολύ χαμηλότερη  από την τιμή των μαγνητοσκοπήσεων,  ^ς
0οποίες μπορεί κανείς να εκμεταλλευθεί  επικερδώς  και με το σύστημα  της μίσθωσης  . 
Άρα, η μαγνητοσκόπηση  αποτελεί  πολύ δελεαστικότερο  στόχο.
2.3.2.  Για αρκετά  χρόνια, επίσης,  οι δικαιούχοι  πνευματικής  ιδιοκτησίας  κινηματογραφικών
ταινιών  συνέβαλσν  χωρίς αμφιβολία  στη δημιουργία  μιας αγοράς  πειρατικών  προϊόντων,  
καθώς αρνούνταν  να παραχωρήσουν  άδειες εκμετάλλευσης  των έργων τους με 
βιντεοκασέτες.  Αντί να δεχθούν  ευνοϊκά  το νέο αυτό μέσο και να το θεωρήσουν  σαν 
μια συμπληρωματική  πηγή εισοδήματος,  από παραγωγές  που ήδη είχαν προβληθεί  στους  
κινηυατογράφους,  από παραγωγές  που δεν είχαν εμπορική  επιτυχία  ή από τα παιδικά  
έργα,  για παράδειγμα,  πολλοί παραγωγοί  αντιτάχθηκαν  στο νέο αυτό μέσο και
προσπάθησαν  ανεπιτυχώς  να αντί  δράσουν, αρνούμενοι  να παραχωρήσουν  τις άδειες,  
θεώρησαν  ότι η τηλεόραση  και το βίντεο  αποτελούσε  απειλή  για την κινηματογραιω^ή  
παραγωγή, αντί να τις δουν σαν μια νέα σημαντική  αγορά για τη διάθεση  tov 
προϊόντων  τους.

37
2.3.3.  Ένας άλλος παράγοντας  που επιδεινώνει  την κατάσταση  και κάνει τη Βιντεοπειρατεία  
ακόμη ελκυστικότερη,  είναι η πολιτική  διανομής  ταινιών  που ακολουθούν  συνήθως  οι 
παραγωγοί. Αντίθετα  με ό,τι συμβαίνει  με τα μουσικά  προϊόντα, που συνήθως  
κυκλοφορούν  ταυτόχρονα  σε όλες τις αγορές, οι νέες κινηματογραφικές  ταινίες  
κυκλοφορούν  στις διάφορες  αγορές σε διαφορετικές  εποχές, ανάλογα  με το πότε  
θεωρείται  ότι θα αποφέρει  το μεγαλύτερο  κέρδος. Επιπλέον,  οι σύγχρονες  παραγωγές  
στοιχίζουν  συχνά τόσο ακριβά ώστε, για να εξασφαλιστεί  ο μεγαλύτερος  δυνατός  
αριθμός  εισπράξεων,  θα πρέπει να προηγηθεί  μια μεγάλη διαφημιστική  εκστρατεία.  
Σκοπός της διαφημιστικής  εκστρατείας  είναι να δημιουργήσει  ζήτηση  στο κοινό και,  
συνήθως,  το κατορθώνει.  Δυστυχώς  όμως, το κατορθώνει  ακόμη και στις περιοχές  όπου  
η ταινία  δεν πρόκειται  να προβληθεί  ή να κυκλοφορήσει  σε βιντεοκασέτες  σύντομα, Η 
μέθοδος  αυτή δημιουργεί  μια έτοιμη αγορά για τα πειρατικά  αντίγραφα  και έναν  
ακατανίκητο  σχεδόν  πειρασμό  για τους απατεώνες. Όπως και να κρίνει κανείς  τους  
εθνικούς  νόμους  ή συμφωνίες,  που σκοπό έχουν να διασφαλίσουν  την εκμετάλλευση  των 
έργων στις κινηματογραφικές  αίθουσες πριν κυκλοφορήσουν  σε βιντεοκασέτες,  
γενικεύοντας  και θεσμοποιώντας  τη χρονική απόσταση  ανάμεσα στις δύο μορφές  
εμπορίσο,  τελικά  συμβάλλουν  στη διαιώνιση  του φαινομένου,  και συνεπώς  ενισχύουν  
την ανάγκη  να ληφθούν  αποτελεσματικότερα  μέτρα για την καταπολέμηση  των πειρατικών  
δραστηριοτήτων,
2.3.4.  Η μείωση  που παρατηρήθηκε  τα τελευταία  χρόνια  στο μερίδιο  που κατέχουν  στην αγορά  
τα πειρατικά  προϊόντα  βίντεο μπορεί να αποδοθεί,  το ίδιο όπως και η κάμψη της 
πειρατείας  των ηχογραφήσεων,  σε διάφορους  παράγοντες.  Η βελτίωση  της νομοθεσίας  
καθώς και τα δραστήρια  μέτρα που πήραν οι δικαιούχοι  αποτελούν  χωρίς αμφιβολία  δύο 
σημαντικούς  λόγους. Πιθανότατα  όμως, οι σημαντικότεροι  απ'όλους  είναι οι 
οικονομικοί  παράγοντες.  Η τιμή του υψηλής ποιότητας  προ-εγγεγραμμένου  υλικού  
σηιιειώνει  θεαματική  πτώση. Στις ΗΠΑ, η τιμή αγοράς  μιας κινηματογραφικής  ταινίας9σε βιντεοκασέτα  δεν υπερβαίνει  τα 20 δολάρια  και η τιμή "μίσθωσης"  είναι κάτω από 
ένα δολάριο. Αν και οι τιμές στην Κοινότητα  είναι γενικά  υψηλότερες  από ό,τι στις  
ΗΠΑ, γεγονός  είναι ότι τα περιθώρια  κέρδους  των βιντεοπειρατών  έχουν ελαττωθεί  
σημαντικά  τα τελευταία  χρόνια, στερώντας  τους έτσι ένα σημαντικότατο  κίνητρο  για 
τις σχετικές  δραστηριότητες.

38
2.3.5.  H πειρατεία  των δΙοκων πυκνής εγγραφής  (compact)  είναι τόσο σπάνια που δεν 
αναφέρεται  καν, πιθανόν  διότι η κατασκευή  τους είναι τόσο δαπανηρή  και τεχνικά  
πολύπλοκη  για τους πειρατές. Η άφιξη όμως των συστημάτων  ψηφιακής  εγγραφής  του 
ήχου σε μαγνητοταινία  (digital  audio tape recording,  DAT), πιθανόν  να αποτελέσει  
και πάλι κίνητρο  πειρατείας.  Πάντως,  όσον αφορά το σύστημα  DAT, τα προβλήματα  που 
θα προκύψουν  αναφέρονται  κυρίως στην αυθαίρετη  ιδιωτική  αναπαραγωγή  και η 
λεπτομερής  συζήτηση  για τα συστήματα  DAT θα γίνει στο κεφάλαιο  3 που είναι ’ 
αφιερωμένο  στην ιδιωτική  αντιγραφή.  Η πειρατική  πλευρά  του θέματος,  ωστόσο  δεν θα  
πρέπει  να αγνοηθεί.
2.4. Οι óiotopeTiKéc  Báoeic  προστασίας  στο διεθνές  επίπεδο
2.4.1.  Σε διεθνές  επίπεδο,  τα βιβλία,  οι ηχογραφήσεις,  οι ταινίες  και οι μαγνητοσκοπήσεις  
δεν προστατεύονται  παντού με τον ίδιο τρόπο. Η έκταση και η ποιότητα  toc 
προστασίας  ποικίλλουν  από τον ένα τομέα στον άλλο, ιδιαίτερα  όσον αφορά τα ßiß^ro  
και τα προϊόντα  βίντεο  από τη μια και τις ηχογραφήσεις  απ'την  άλλη. Ιδιαίτερα  
χαρακτηριστικά  παρουσιάζουν  επίσης οι βάσεις της προστασίας  των ραδιοτηλεοπτικών  
εκπομπών  και των καλωδιακών  μεταδόσεων.
Βιβλία,  ταινίες  και μαγνητοσκοπήσεις
2.4.2.  Στο διεθνές  επίπεδο, τα βιβλία, σαν λογοτεχνικά  έργα, καλύπτονται  από τη Σύμβαση  
της Βέρνης και τις Παγκόσμιες  Συμβάσεις  Περί Πνευματικής  Ιδιοκτησίας  (Universal  
Copyright  Conventions).  Όλα τα κράτη της Κοινότητας  συμμετέχουν  στη Σύμβαση  της 
Βέρνης^®  με βάση την οποία όλες οι εθνικές  νομοθεσίες  των κρατών  μελών παραχωρούν  
στο συγγραφέα  το αποκλειστικό  δικαίωμα  να επιτρέψει  την αναπαραγωγή  του έργου του.  
Τα κινηματογραφικά  έργα επίσης προστατεύονται  σε όλα τα κράτη μέλη σύμφωνα  με τηÄfiΣύμβαση  της Βέρνης,  η κατοχή  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  όμως διέπ^ϊι  
από την εκάστοτε  εθνική  νομοθεσία,  μέσα στα πλαίσια  που ορίζει το άρθρο 14α της 
Σύμβασης. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει η Σύμβαση της Βέρνης για τα 
κινηματογραφικά  έργα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται  και τα έργα "τα εκφραζόμενα  δια μέσου αναλόγου  προς την κινηματογραφία"^\  οι μαγνητοσκοπήσεις  
φαίνεται  ότι εξομοιώνονται  με τις κινηματογραφικές  ταινίες. Ορισμένες  σύγχρονες  
νομοθεσίες,  πάντως, προστατεύουν  ρητά τις μαγνητοσκοπήσεις  που, μαζί με τις 
κινηματογραφικές  ταινίες,  αναφέρονται  ενίοτε  σαν "οπτικοακουστικά  έργα".

39
Ηχογραφήσεις
2.4.3.  H νομική προστασία  των ηχογραφήσεων  είναι πολύ λιγότερο  ομοιόμορφη. Ούτε η
Σύμβαση  της Βέρνης  ούτε οι Παγκόσμιες  Συμβάσεις  περί Πνευματικής  Ιδιοκτησίας,  δεν 
απαιτούν  την παροχή προστασίας  στις ηχογραφήσεις  καύαυτές,  σε διάκριση  με τα 
λογοτεχνικά  ή μουσικά  έργα που μπορεί να εγγραφούν.  Δεν διασφαλίζουν  συνεπώς  την 
προστασία  των εκτελεστών  ή των παραγωγών  της ηχογράφησης.  Οστόσο, η Διεάνής  
Σύμβαση Προστασίας  Εκτελεστών  και Παραγωγών  Φωνογραφημάτων  και Οργανισμών  
Ραδιοφωνίας  και Τηλεόρασης  International  Convention  for the Protection  of 
Performers,  and Producers  of Phonograms  and Broadcasting  Organisations),  που
υπογράφηκε  το 1961 στη Ρώμη και είναι γενικότερα  γνωστή  σαν Σύμβαση  της Ρώμης περί  
συγγενικών  δικαιωμάτων,  περιέχει  σχετικές  διατάξεις.  Η Σύμβαση  της Ρώμης παρέχει  
στους παραγωγούς  φωνογραφημάτων  το δικαίωμα  να επιτρέψουν  ή να απαγορεύσουν  την
I αναπαραγωγή  των φωνογραφημάτων  τους για ένα διάστημα  10 ετών τουλάχιστον  από την
ημερομηνία  της πρώτης  εγγραφής. Μεταξύ  άλλων, οι εκτελεστές  προστατεύονται  από 
την αυθαίρετη  εγγραφή των εκτελέσεών  τους. Η σύμβαση αυτή όμως δεν έχει  
επικυρωθεί  παρά μόνο από τα ακόλουθα  κράτη μέλη της ΕΟΚ; Δανία, Γερμανία,  
Ιρλανδία,  Ιταλία,  Λουξεμβούργο,  Ηνωμ. Βασίλειο  και Γαλλία. Από την 1η Σεπτεμβρίου  
1987, στη σύμβαση  συμμετέχουν  31 κράτη.
2.4.4.  Η περιορισμένη  επικύρωση  της σύμβασης  αυτής οφείλεται  σε δύο κυρίως  λόγους:  πρώτο,  
ότι την εποχή που θεσπίσθηκε,  το 1961, προπορευόταν  από πολλές  εθνικές  νομοθεσίες,  
έτσι ώστε οι περισσότερες  χώρες, πριν προσχωρήσουν,  έπρεπε να θεσπίσουν  νέους  
νόμους. Δεύτερο, η σύμβαση  περιέχει  μια μη υποχρεωτική  διάταξη, σύμφωνα  με την 
οποία οι εκτελεστές  και παραγωγοί  δικαιούνται  να απαιτήσουν  την καταβολή  δίκαιος  
αμοιβής  κάθε φορά που οι δίσκοι τους παίζονται  στο ραδιόφωνο  ή την τηλεόραση  ή
^ εκτελούνται  δημόσια  με οποιονδήποτε  άλλο τρόπο. Η διάταξη  αυτή συνάντησε  από την
αρχή τη σθεναρή  αντίδραση  των οργανισμών  ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης.  Εξάλλου,  η 
σύμβαση  υποστηρίχθηκε  δραστήρια  από τη βιομηχανία  ηχογραφήσεων  και τις οργανώσεις  
των εκτελεστών,  οι οποίες ασκούν συνεχώς πίεση για την πλήρη εφαρμογή  των 
διατάξεων  της συμφωνίας. Έτσι, συχνά υπήρξε δύσκολο  να επιτευχθεί  επαρκής  
συναίνεση  για τη θέσπιση  σχετικής  νομοθεσίας.

-( 40 -
)2.4.5.  Ωστόσο, το 1969, το πρόβλημα  τι^ς πειρατείας  είχε γίνει πια τόσο οξύ, ώστε,  
δεδομένου  ότι η εφαρμογή  της Σύμβασης  της Ρώμης υπήρξε τόσο περιορισμένη,  η 
βιομηχανία  ηχογραφήσεων  αναγκάστηκε  να αναζητήσει  προστασία  με μια άλλη διεθνή  
σύμβαση. Έτσι, το 1971, υπογράφηκε  στη Γενεύη  η Σύμβαση  για την προστασία  των 
παραγωγών  φωνογραφημάτων  κατά της αυθαίρετης  έκδοσης των φωνογραφημάτων  τους  
(Convention  for the Protection  of Producers  of Phonograms  against  Unauthorized  
Publication  of their Phonograms).  H σύμβαση  αυτή επιτρέπει,  ακόμη και στα κράτη  
εκείνα  που δεν είναι υπέρ της δίκαιης  αμοιβής  των εκτελεστών,  να εγκρίνουν  μέτρα  
τα οποία στρέφονται  κατά της πειρατείας.  Τη σύμβαση  αυτή επικύρωσαν  τα ακόλουθα  
κράτη μέλη της Κοινότητας:  Δανία, Γερμανία,  Γαλλία,  Ιταλία,  Λουξεμβούργο,  Ισπανία  
και το Ηνωμένο  Βασίλειο.  Σήμερα,  στη Σύμβαση  της Γενεύης  συμμετέχουν  39 κράτη.
2.4.6.  Σε αντίθεση  με τη Σύμβαση  της Ρώμης του 1961, η Σύμβαση  της Γενεύης  δεν απαιτεί  
από τα συμβαλλόμενα  κράτη να προσχωρήσουν  στην Ένωση  της Βέρνης  ή στην Παγκόσμΐ(|||  
Σύμβαση  περί Πνευματικής  Ιδιοκτησίας.  Η σύμβαση  αυτή αναφέρεται  ειδικότερα  στην  
αυθαίρετη  αναπαραγωγή  και την εισαγωγή  και διανομή  των ηχογραφήσεων  και προσφέρει  
τη δυνατότητα  επιλογής  μεταξύ τεσσάρων  μεθόδων νομικής προστασίας:  α) τα 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  β) τα ειδικά  ή συγγενικά  δικαιώματα,  γ) το 
νόμο περί αθέμιτου  ανταγωνισμού,  ή δ) τις ποινικές  κυρώσεις,  ή ένα συνδυασμό  των 
δυνατοτήτων  αυτών. Όπως θα φανεί με περισσότερες  λεπτομέρειες  στην ανάλυση  που 
ακολουθεί,  τα κράτη μέλη που συμμετέχουν  στη σύμβαση αυτή, έχουν επιλέξει  
διαφορετικές  μεθόδους  για την εφαρμογή  της.
Ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές  και καλωδιακές  αναμεταδόσειςI
2.4.7.  Σε αντίθεση  με την προστασία  που παρέχέται  στα λογοτεχνικά  ή άλλα έργα, σε 
περίπτωση  ραδιοτηλεοπτικής  εκπομπής  ή άλλης μετάδοσής  τους, η προστασία  π 
παρέχεται  στις ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές  και καλωδιακές  αναμεταδόσεις. αυτές
καθαυτές,  δεν εμπίπτει  ούτε αυτή στο πεδίο εφαρμογής  της Σύμβασης  της Βέρνης  ή της
Παγκόσμιας  Σύμβασης  περί Πνευματικής  Ιδιοκτησίας12

- Al -
2.4.8. H σύυβσση  της Ρώμης προβλέπει  εθνική μεταχείριση  των οργανισμών  ραδιοφωνίας  και
τηλεόρασης  στα άλλα συμβαλλόμενα  κράτη.  Στο άρθρο 13 προβλέπεται  επίσης ότι οι
οργανισμοί  ραδιοτηλεοπτικών  εμπομπών  έχουν το δικαίωμα  να επιτρέψουν  την εγγραφή
των εκπομπών  τους καθώς και την, εντός ορισμένων  ορίων, αναπαραγωγή  των εγγραφών
αυτών.  Η "εκπομπή"  ορίζεται  σαν η ασύρματη  μετάδοση  για λήψη από το κοινό ήχων ή
εικόνων  και ήχων.  Με τον τρόπο αυτό λοιπόν  δεν καλύπτονται  οι μεταδόσεις  που
γίνονται  αποκλειστικά  με καλώδιο, έστω και αν η εγγραφή  ενός εκπεμπόμενου  σήματος
που αναμεταδίδετσι  με καλώδιο  θα μπορούσε  παρ'όλα  αυτά να θεωρηθεί  ως παράβαση  των
δικαιωμάτων  του εκπέμποντος,  όταν η αναμετάδοση  είναι άμεση.
2.4.9. Η Ευρωπαϊκή  Συμφωνία  περί Προστασίας  των Τηλεοπτικών  Εκπομπών  του 1960 (European
Agreement  on the Protection  of Television  Broadcasts),  προβλέπει  το δικαίωμα  των
οργανισμών  ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης  να επιτρέπουν  οποιαδήποτε  εγγραφή ή
#αναπαραγωγή  των εκπομπών  τους.  Η προστασία  αυτή ισχύει για τα οπτικά και
ακουστικά  στοιχεία  μιας τηλεοπτικής  εκπομπής,  όχι όμως και για τα ηχητικά  στοιχεία
της, σε περίπτωση  που μεταδίδονται  χωριστά  (άρθρο  5). Δεν δίνεται  κανένας  ορισμός
του όρου "εκπομπή",  αλλά αν, όπως και στη Σύμβαση  της Ρώμης,  εκπομπή  σημαίνει
ασύρματη  μετάδοση,  τότε προφανώς  η συμφωνία  αυτή δεν καλύπτει  τις αποκλειστικά
καλωδιακές  μεταδόσεις  απέναντι  στην αυθαίρετη  εγγραφή  ή αναπαραγωγή  τους.  Το
Βέλγιο, η Δανία, η Γαλλία, η Γερμανία,  η Ισπανία  και το Ηνωμένο  Βασίλειο,  έχουν
προσχωρήσει  στη Σύμβαση.
2.4.10.
•Η νομική προστασία  που παρέχεται  στις ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές και στις
καλωδιακές  αναμεταδόσεις  αυτές καθαυτές, αποτελεί  θέμα όλο και μεγαλύτερης
σημασίας,  δεδομένου  ότι αποτελούν  μια ευπρόσιτη  πηγή πρόσβασης  σε ένα σταθερά
αυξανόμενο  φάσμα οπτικοακουστικών  έργων, μερικά  από τα οποία δεν θα μπορούσαν  ίσως
νσ προστατευθούν  με διαφορετικό  τρόπο.  Όπως συμβαίνει  και με τις ηχογραφήσεις,
οι διεθνείς  πράξεις  που υπάρχουν  σήμερα αφήνουν  σημαντικές  ελευθερίες  στα κράτη
μέλη, όπως θα φανεί από την ανάλυση  που ακολουθεί.
2.4.11  .Πριν όμως προχωρήσουμε  στην ανάλυση  του θέματος  αυτού, θα πρέπει να συνοψίσουμε,
έστω και υπό κάπως εξιδανικευμένους  όρους, τις απαραίτητες  προϋποθέσεις  για την
καταστολή  της πειρατείας.  Αυτό θα αποτελέσει  τη βάση για να μπορέσουμε  να
εκτιμήσουμε  τις δυνάμεις  και τις αδυναμίες  της κατάστασης  που επικρατεί  στα κράτη
μέλη της Κοινότητας.
Ί

42
2.5. Ol οπσραίτητεο  nPoOn<H»éoeic  για την καταστολή  ine neipcxeiac
2.5.1.  Οι απαραίτητες  προϋποθέσεις  για την καταστολή  της πειρατείας,  έχουν ουσιαστικά
τέσσερις  πτυχές: η σαφήνεια  των διατάξεων  του ουσιαστικού  δικαίου  περί προστασίας  
των συμφερόντων  τα οποία άα μπορούσε  να βλάψει η πειρατεία ’ οι αποτελεσματικές  
διαδικασίες  για την έννομη προστασία  κατά πειρατικής  δραστηριότητας  και την 
απόδειξή  της* οι κατάλληλες  κυρώσεις και ένδικα μέσα ’ η οργανωμένη  και
συντονισμένη  προσπάθεια  εφαρμογής  των διατάξεων  αυτών εκ μέρους  των ενδιαφερομένων  
και των αρμοδίων  δημοσίων  αρχών. Οι προϋποθέσεις  αυτές είναι, σε ένα ορισμένο  
βαθμό αλληλένδετες.  Οι διαδικασίες  και τα ένδικα  μέσα, π.χ. μπορούν  να εξαρτώνται  
από τις διατάξεις  ουσιαστικού  δικαίου  που ισχύουν  σε ένα συγκεκριμένο  κράτος  
μέλος. Οστόσο,  η εξέταση  της κάθε μιας χωριστά,  βοηθά να αποσαφηνίσουμε  τη μελέτη  
του προβλήματος.#
2.5.2.  Πρώτη προϋπόθεση  είναι η ύπαρξη σαφών κανόνων  ουσιαστικού  δικαίου, οι οποίοι
προστατεύουν  τα σημαντικά  οικονομικά  συμφέροντα  που θίγονται  από τις κύριες  
πειρατικές  δραστηριότητες.  0 νόμος θα πρέπει να προσδιορίζει  με σαφήνεια  ποιά  
είναι τα συμφέροντα  που πρέπει να προστατευθούν  και έναντι ποιών συγκεκριμένων  
μορφών δραστηριότητας.  Τα κύρια συμφέροντα  που θα πρέπει να ληφθούν  υπόψη  
φαίνεται  ότι είναι τα συμφέροντα  του δημιουργού  των σχετικών  λογοτεχνικών,
μουσικών  ή καλλιτεχνικών  έργων τα συμφέροντα  των εκτελεστών  που συμμετέχουν  στη
δημιουργία  του ακουστικού  ή οπτικοακουστικού  έργου ή της ταινίας ’ τα συμφέροντα  
των υπεύθυνων  παραγωγών  του έργου ’ και των υπεύθυνων  των ραδιοτηλεοπτικών  και
καλωδιακών  εκπομπών. θα πρέπει επίσης  να απαγορευθούν  ρητά οι κυριότερες  πράξεις  
πειρατείας.  Σ' αυτές  περιλαμβάνονται  όχι μόνο η αυθαίρετη  αναπαραγωγή  των
σχετικών  έργων, αλλά και η εισαγωγή,  η εξαγωγή  και η διανομή,  καθώς και η κατοχή  
για εμπορικούς  σκοπούς, παράνομων  αντιγράφων.  Όσον αφορά τους εκτελεστές^^η  
αυθαίρετη  εγγραφή  ζωντανών  εκτελέσεων,  θα πρέπει να απαγορευθεί  ρητά.

43
2.5.3.  Δεύτερο, αποτελεσυατικές  διαδικασίες  για την έννομη  προστασία  κατά των πειρατικών  
δραστηριοτήτων  και την απόδειξή  τους άα πρέπει  να επιτρέπουν  στους δικαιούχους  και 
στις αρμόδιες  δημόσιες  αρχές να κινήσουν  τις νόμιμες διαδικασίες  με κάποιες  
λογικές  πιθανότητες  επιτυχίας  κατά των προσώπων  εκείνων  που έχουν Βάσιμους  λόγους  
να πιστεύουν  ότι επιδίδονται  σε πειρατεία. Ιδιαίτερα  θα πρέπει να προβλεφθοΟν  
διαδικασίες  έρευνας  και κατάσχεσης  οι οποίες θα δίνουν  στο μηνητή και τις αρχές  
που ασκούν  τη δίωξη δυνατότητα  να επιτύχουν  τη λήψη ασφαλιστικών  μέτρων  μονομερώς  
κατά προτίμηση,  που θα τους επιτρέπουν  να εισέρχονται  στις εγκαταστάσεις  του 
κατηγορούμενου  για παράβαση,  να αναζητούν  τεκμήρια  της πειρατικής  δραστηριότητας  
και εν ανάγκη, να προβαίνουν  σε κατάσχεση  των τεκμηρίων  αυτών μέχρις ότου  
εκδικασθεί  η υπόθεση. Οι διαδικασίες  αυτές θα εμποδίζουν  τους πειρατές,  από τη 
στιγμή  που θα πληροφορηθούν  ότι θεωρούνται  ύποπτοι,  να κρύψουν,  να καταστρέψουν,  ή 
να διαθέσουν  με οποιονδήποτε  άλλο τρόπο το πειρατικό  υλικό τους. Τα τεκμήρια  που 
εξασφαλίζονται  με τον τρόπο αυτό δεν αποδεικνύουν  μόνο την ύπαρξη  της παράβασης,  
αλλά παρέχουν  και ενδείξεις  για την κλίμακα  στην οποία ασκείται  η πειρατεία,  
συμβάλλοντας  έτσι στην επιβολή  της κατάλληλης  ποινής. Επίσης  το πειρατικό  υλικό  
που κατάσχεται  δεν θα μπορεί πλέον να κυκλοφορεί  στην αγορά, θα πρέπει  ασφαλώς  να 
υπάρξουν ορισμένες  εγγυήσεις  κατά της καταχρηστικής  εφαρμογής  παρόμοιων  
διαδικασιών.  Αυτές όμως είναι εύκολο να ενσωματωθούν  για παράδειγμα,  με την 
παροχή  εγγυοδοσίας  ή με την ανάληψη  της υποχρέωσης  να αποζημιωθούν,  για τις τυχόν  
ζημίες που υπέστησαν  οι αδίκως κατηγορηθέντες.  Επιπλέον, σημαντικό  ρόλο θα 
μπορούσαν  να παίξουν  οι κατάλληλες  τελωνειακός  διαδικασίες,  που θα μπορούσαν  να 
εμποδίσουν,  κατά την είσοδο  στην Κοινότητα,  την εισαγωγή  των, προφανώς  πειρατικών  
εμπορευμάτων  από τρίτες χώρες, μέχρις όπου εκδοθεί δικαστική  απόφαση  για τη 
νομιμότητά  τους. Η δυνατότητα  να ελεγχθούν  αποτελεσματικά  τα ύποπτα εμπορεύματα  
οτο σημείο  αυτό, είναι πολύ μεγαλύτερη,  παρά όταν θα έχουν προωθηθεί  στο σύστημα  
διανομής .

44
2.5.4.  Τρίτο, τα ένδικα  μέσα και οι κυρώσεις  που θα επιβληθούν  μετά την έκδοση  οριστικής  
απόφασης,  θα πρέπει να εξασφαλίζουν  όχι μόνο αποζημίωση  των αντίθετων  θιγομένων  
συμφερόντων  στον πληρέστερο  δυνατό  βαθμό αλλά και τη διακοπή  της κυκλοφορίας  των 
πειρατικών  προϊόντων  και να εμποδίζουν  ή να αποθαρρύνουν  τους πειρατές  στη 
συνέχιση  των παράνομων  δραστηριοτήτων  τους. Οι αποζημιώσεις  προς αποκατάσταση  των 
ζημιών  που υπέστη  ο δικαιούχος  θα μπορούσαν  να παίζουν  σημαντικό  ρόλο, ίσως όμως  
στο σημείο  αυτό παρουσιασθούν  δυσκολίες,  δεδομένου  ότι ο μηνυτής  δεν θα είναι σε 
θέση να αποδείξει  την πραγματική  έκταση των ζημιών που υπέστη. Οπωσδήποτε,  
ορισμένες  υπερσύγχρονες  πειρατικές  επιχειρήσεις  μπορεί να είναι έτοιμες να 
όιατρέξουν  τον κίνδυνο  της αποκατάστασης  των ζημιών, αν και όταν αποδειχθούν,  
ξέροντας  ότι στην πράξη η απόδειξη  αυτή είναι συχνά αδύνατη  και ότι, εν πάση  
περιπτώσει  η καταβολή  της αποζημίωσης  είναι δυνατό  να αποφευχθεί,  αν φροντίσουν  
ώστε να μην υπάρχο»;ν  διαθέσιμα  τα απαραίτητα  εκποιήσιμα  περιουσιακά  στοιχεία  για 
την πληρωμή  της.
2.5.5.  Για το λόγο αυτό, οι αποζημιώσεις  των δικαιούχων  θα πρέπει  να συνοδεύονται  και από 
άλλα μέτρα. Ασφαλιστικά  μέτρα, αποζημιώσεις  ανεξάρτητα  αν η οικονομική  ζημία  
αποδείχθηκε  ή όχι και ποινικές  κυρώσεις,  ακόμη και φυλάκιση,  για τα ιδιαίτερα  
σοβαρά  ή κατ'εξακολούθηση  αδικήματα,  θα μπορούσαν  όλα να συμβάλουν  από την άποψη  
αυτή. Επίσης η καταστροφή  των κατασχεθέντων  εμπορευμάτων  εμποδίζει  την 
πραγματοποίηση  κερδών από το εμπόρευμα  αυτό σε βάρος του δικαιούχου.  Παρόμοια  
αποτελέσματα  θα μπορούσαν  να επιτευχθούν  επίσης, αν τα κατασχεθέντα  εμπορεύματα  
καταστούν  ακατάλληλα  για κυκλοφορία  στο εμπόριο  ή μεταβιβασθούν  στο δικαιούχο.  
Τέλος, η καταστροφή  των μέσων παραγωγής  των παράνομων  αντιγράφων,  παρέχει  την 
εγγύηση ότι δεν θα επαναληφθούν  αμέσως πάλι οι ίδιες ενέργειες,  με τη 
χρησιμοποίηση  του εξοπλισμού  που οδήγησε  στις αρχικές  παραβάσεις.
2.5.6.  Τέταρτο,  όποια και αν είναι τα δικαιώματα,  οι διαδικασίες,  τα ένδικα  μέσα και οί 
κυρώσεις  που προβλέπει  ο νόμος, όλα αυτά θα πρέπει να εφαρμόζονται  στην πράξη.  
Επιπλέον,  η πείρα διδάσκει  ότι, όταν η πειρατεία  αναπτυχθεί  σε μια ορισμένη  
κλίμακα, η καταστολή  της γίνεται  ύστερα  πολύ πιο δύσκολη. Εφόσον  εδραιωθούν  οι 
σχετικά  σύγχρονες  αυτές επιχειρήσεις,  τότε αρχίζουν  να διαθέτουν  μέσα και τεχνικές  
που τους επιτρέπουν  να αποφύγουν  την εύκολη  σύλληψη. Μπορεί επίσης  να αναπτυχθεί  
κάποιο είδος παραδοχής  των ενεργειών  αυτών από το κοινό, πράγμα που κάνει  
δυσκολότερο  για τους δικαιούχους  και τις δημόσιες  αρχές το έργο της εξάλειψης  του 
παράνομου  αυτού εμπορίου. Για το λόγο αυτό, οι δικαιούχοι  θα πρέπει να 
επαγρυπνούν  και να δραστηριοποιηθούν  για την υπεράσπιση  των δικαιωμάτων  τους και 
θα πρέπει να καθιερωθούν  διαδικασίες  που να διευκολύνουν  τη συνεργασία  μεταξύ  των 
δικαιούχων  και των αρμοδίων  δημόσιων  αρχών, που έχουν κι αυτές να διαδραματίσουν  
έναν εξίσου  σημαντικό  ρόλο.

45
2.6.H σηυβρινή  κατάσταση  στην Κοινότητα
2.6.1.  Στις παραγράφους  που ακολουθούν  επιδιώκεται  να αναλυθεί  η σημερινή  κατάσταση  στην  
Κοινότητα,  με βάση το υπόδειγμα  των προηγούμενων  παραγράφων.
2.6.2.  θα πρέπει από την αρχή να τονισθεί  ότι η κατάσταση  που επικρατεί  σήμερα  διαφέρει
ουσιαστικά  από πολλές απόψεις  από την κατάσταση  που επικρατούσε  τον Ιούλιο του 
1984, όταν για πρώτη φορά οι εκπρόσωποι  των κυβερνήσεων  των κρατών μελών  
ασχολήθηκαν  με το ζήτημα  της πειρατείας  και ενέκριναν  ψήφισμα  για την καταπολέμησή  
της^^. Το ψήφισμα  και η εφαρμογή  του συζητήθηκαν  στις 25 Ιουνίου  1985, κατά τη 
διάρκεια  μιας ειδικής  σύσκεψης  των εκπροσώπων  των εθνικών  αρχών που απασχολούνται  
με τον αγώνα κατά της πειρατείας,  στα πλαίσια  του Συμβουλίου  (Ομάδα εργασίας  των 
Μορφωτικών  Ακολούθων).  Οι συζητήσεις  και τα γεγονότα που επακολούθησαν
αποδεικνύουν  ότι ουσιαστικές  βελτιώσεις  και στο νόμο και στην πράξη μπορούν  να 
οδηγήσουν  σε θετικά  αποτελέσματα.
Διστάξειο  ουσιαστικού  δικαίου
2.6.3.  Στον τομέα των διατάξεων  του ουσιαστικού  δικαίου, η προστασία  που παρέχεται  στα 
βιβλία  φαίνεται  ότι έχει ικανοποιητικά  αποτελέσματα  στην πράξη. Όσον αφορά τις 
ταινίες  και τις οπτικοακουστικές  εγγραφές,  η κατάσταση  σε ορισμένες  νομοθεσίες  θα 
μπορούσε  να βελτιωθεί. Η κύρια αδυναμία  ωστόσο φαίνεται  να αφορά τις 
ηχογραφήσεις,  τις ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές  και τις καλωδιακές  αναμεταδόσεις.
2.6.4.  Για να αρχίσουμε  από τα βιβλία , οι συγγραφείς  λογοτεχνικών  έργων προστατεύονται  
ρητά σε όλα τα κράτη μέλη και οι συνήθεις  συμβατικές  σχέσεις  μεταξύ  συγγραφέων  και 
εκδοτών φαίνεται ότι προσφέρουν  στους τελευταίους  τη δυνατότητα  λήψης  
αποτελεσματικών  μέτρων  κατά των πειρατών,  εφόσον  παρουσιασθεί  αναγκη.
2.6.5. Όσον αφορά τις κινηματογραφικές  ταινίες  και τις μαγνητοσκοπήσεις , αυτές φαίνεται  
ότι προστατεύονται  παντού σαν κινηματογραφικά  έργα, ή με μερικούς  πρόσφατους  
νόμους, σαν οπτικοακουστικά  έργα ή σαν βιντεογραφικά  έργα. Οστόσο, το ποιός  
κατέχει  τα αποκλειστικά  δικαιώματα  ή ποιός υποτίθεται  ότι έχει αρμοδιότητα  να 
ασκήσει οικονομικές  αξιώσεις  εξ ονόματος  όλων όσων έχουν συμμετάσχει  στη 
δημιουργία  του έργου, είναι θέμα που ρυθμίζεται  διαφορετικά  από τη μια νομοθεσία  
στην άλλη.

46
2.6,6.  Για λόγους ιστορικούς,  ο παραγωγός  της κινηματογραφικής  ταινίας  δεν εκπροσωπεί
συνήύως  το συνθέτη  της μουσικής  της ταινίας. Την εποχή τουο 8ωβού κινηματογράφου
είχε καθιερωθεί  η συνήθεια ο συνθέτης της μουσικής που παιζόταν στους
κινηματογράφους  από ορχήστρα  ή πιανίστα  σαν υπόκρουση  του κινηματογραφικού  έργου,
να εκπροσωπείται  από μια εταιρεία  είσπραξης  δικαιωμάτων  που εισέπρατε  τα
δικαιώματα  για την εκάστοτε  μουσική  που συνόδευε  την προβολή. Η άφιξη του
"ομιλούντος  κινηματογράφου"  δεν μετέβαλε τη μέθοδο αυτή.  Οι συνθέτες
κινηματογραφικής  μουσικής εξακολουθούν  να εισπράττουν  τα δικαιώματα  τους,
ανεξάρτητα,  μέσω των εταιρειών  είσπραξης  και βάσει των ταμειακών  εισπράξεων.  Η
1 4 παράδοση  αυτή μπορεί να εκφράζεται  ρητά στη νομοθεσία,  όπως στη Γαλλία και στην  
1 5Ολλανδία για παράδειγμα,  αλλά ακόμη κι εκεί που δεν εκφράζεται  ρητά μπορούμε  να 
αναγνωρίσουμε  το ίδιο γενικό  σύστημα  σε όλα τα κράτη. 0 παραγωγός  της ταινίας  δεν 
εκπροσωπεί  το μουσικοσυνθέτη  της ταινίας. Κι όπως αποδείχθηκε,  η μουσική  των 
ταινιών  έχει αποτελέσει  έναν από τους σημαντικότερους  στόχους  των πειρατών,  ακόμι^  
κι ανεξάρτητα  από το ίδιο το κινηματογραφικό  έργο.  ^
2.6.7.  Οσον αφορά τα δικαιώματα  των κινηματογραφικών  έργων, αυτών καθαυτών,  μια ομάδα  
κρατών  μελών παραχωρεί  τα δικαιώματα  αυτά ρητά στον παραγωγό  της ταινίας,  ο οποίος  
ενεργεί είτε ως μοναδικός  δικαιούχος  είτε ως νόμιμος εκπρόσωπος  όλων των 
δημιουργών  που έχουν συμμετάσχει  στη συλλογική  εργασία που αποτελεί η 
κινηματογραφική  ταινία. Η ομάδα αυτή αποτελείται  από την Ιρλανδία, το 
Λουξεμβούργο,  την Ολλανδία,  την Πορτογαλία,  την Ισπανία  και το Ηνωμένο  Βασίλειο.
Η Ιταλία  καταλήγει  σε παρόμοιο  αποτέλεσμα  γιατί, αν και τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  ανήκουν  αρχικά στα άτομα που δημιουργούν  το κινηματογραφικό  έργο,  
εντός ορισμένων  ορίων, τα δικαιώματα  εκμετάλλευσης  μεταβιβάζονται  αμέσως εκ του 
νόμου στον παραγωγό  της ταινίας. Σε μια άλλη ομάδα κρατών  που αποτελείται  από τη 
Γερμανία  και τη Γαλλία, ο νόμος προβλέπει  ότι μέχρις  αποδείξεως  του εναντίου,  τ^ 
δικαιώματα  των δημιουργών  του έργου τεκμαίρεται  ότι μεταβιβάζονται  στον παραγωγοί  
Τέλος, στο Βέλγιο,  τη Δανία και την Ελλάδα,  τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
ανήκουν  στα άτομα που συνέβαλαν  καλλιτεχνικά  στη δημιουργία  του κινηματογραφικού  
έργου. Η μεταβίβαση  των δικαιωμάτων  αυτών στον παραγωγό  γίνεται  με σύμβαση.

47
2.6.8.  Στην πράξη, ακόμη και στα κράτη εκείνα όπου τα δικαιώματα  δεν παραχωροΟνται  
αυτόματα  στον παραγωγό,  είτε άμεσα είτε με μεταβίβαση  εκ του νόμου, συχνά έχει  
επιτευχθεί  κάποια συμβατική  ρύθμιση  που επιτρέπει  στον παραγωγό  να λάβει μέτρα  
κατά των πειρατών.  Τα μαχητά  τεκμήρια  που ισχύουν  σε ορισμένες  νομοθεσίες  παίζουν  
σημαντικό  ρόλο, αλλά, και όταν ακόμη απουσιάζουν,  συχνά, στην πράξη, τα αναγκαία  
δικαιώματα  μεταβιβάζονται  στον παραγωγό  με σύμβαση. θα ήταν ωστόσο  προτιμότερο  
αν, χωρίς να θίγονται  τα συμφέροντα  άλλων προσώπων,  οι παραγωγοί  οπτικοακουστικών  
έργων είχαν, σε όλα τα κράτη μέλη, αυτοτελή  δικαιώματα,  βάσει των οποίων  θα 
μπορούσαν  να ενεργήσουν  κατά των πειρατών. Το αποτέλεσμα  αυτό θα μπορούσε  να 
επιτευχθεί  είτε αν ο νόμος παρείχε  απευθείας  τα δικαιώματα  αυτά, είτε με την άμεση  
εκ του νόμου μεταβίβαση  των δικαιωμάτων  όλων όσων έχουν συμμετάσχει  στην παραγωγή  
του έργου, στον παραγωγό. Είναι αξιοσημείωτο  σχετικά, όσον αφορά τις ταινίες  
βίντεο, ότι ο πρόσφατος  γαλλικός  και πορτογαλικός  νόμος παραχωρούν  απευθείας  αυτό  
ακριβώς το δικαίωμα  στους παραγωγούς  της νέας και ξεχωριστής  αυτής κατηγορίας  
οπτικοακουστικών  έργων.
2.6.9.  Η ανάγκη  παροχής δικαιωμάτων  σε άλλα εκτός του παραγωγού  πρόσωπα, μέσα  στα
πλαίσια  της καταστολής  της οπτικοακουστικής  πειρατείας,  είναι λιγότερο  προφανής,  
αν και σαφώς υπάρχουν  και άλλοι  κοινωνικοί  και πολιτιστικοί  παράγοντες  που
συνηγορούν  υπέρ της παροχής των δικαιωμάτων  αυτών σε όσους συμβάλλουν  στη
δημιουργία  των εν λόγω έργων, ή συμμετέχουν  στην  εκτέλεσή  τους. Πάντως, η
πειρατεία,  από τη φύση της, αποτελεί  πρωταρχικά  οικονομικό  πρόβλημα,  και εκείνος  
που συνήθως  αναλαμβάνει  τους οικονομικούς  κινδύνους  που συνεπάγεται  μια παραγωγή,  
είναι ο παραγωγός.  Αυτός είναι εκείνος  που έχει το πιεστικό  οικονομικό  συμφέρον  
για καταστολή  της πειρατείας  και, πάνω απ'όλα τ'άλλα, χρειάζεται  ένα σταθερό  
νομικό  έρεισμα, βάσει του οποίου  θα μπορέσει  να ενεργήσει.  Για το λόγο αυτό, στα 
πλαίσια  αυτά, τα δικαιώματα  των άλλων συντελεστών  και εκτελεστών,  όσο σημαντικά  
και αν είναι, δεν εξετάζονται  περαιτέρω.  Παρεπιπτόντως,  θα μπορούσε  να σημειωθεί  
ότι, όσον αφορά τους εκτελεστές,  το οπτικοακουστικό  λαθρεμπόριο  των ζωντανών  
εκτελέσεων  δεν είναι, για προφανείς  τεχνικούς  λόγους,  πρόβλημα  της ίδιας πρακτικής  
σημασίας  όπως οι λαθραίες  ηχογραφήσεις.

48
2.6.10.  Όσον αφορά τώρα τις ηχογραοήσειο.  τα κράτη μέλη που συμμετέχουν  στη Σύμβαση  της 
Ρώμης, έχουν θεσπίσει  νόμους  που, ανεξάρτητα  από τα δικαιώματα  του δημιουργού  του 
ηχογραφημένου  έργου, παρέχουν  προστασία  και στους παραγωγούς  των ηχογραφήσεων.  
Παράλληλα,  προστατεύουν  τους εκτελεστές  κατά της αυθαίρετης  εγγραφής  των ζωντανών  
τους εκτελέσεων,  αν και, στην περίπτωση  του Ηνωμένου  Βασιλείου  και της Ιρλανδίας,  
το ίδιο αυτό αποτέλεσμα  επιτυγχάνεται  με την εφαρμογή  του ποινικού  δικαίου  και 
μόνο. Οστόσο, το Νοέμβριο  του 1987, η βρετανική  κυβέρνηση  στα πλαίσια  ενός νέου  
νομοσχεδίου  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  πρότεινε  να διαθέτουν  οι εκτελεστές  μέσα  
αστικής  προστασίας^^.
2.6.11.  Σε άλλα κράτη μέλη, η κατάσταση  είναι λιγότερο  σαφής, κι αυτό θα μπορούσε  να 
δημιουργήσει  προβλήματα.
2.6.12.  Στο Βέλγιο, όπου ο νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  χρονολογείται  από το 1886,δεν υπάρχουν  νομικές διατάξεις  που να παρέχουν  στους παραγωγούς  και στου^^
εκτελεστές  ειδικό δικαίωμα  παροχής  άδειας για την αναπαραγωγή  των ηχογραφήσεών
τους. Για το λόγο αυτό, οι παραγωγοί  και εκτελεστές  προσφεύγουν  στην προστασία
που τους παρέχει  ο νόμος της 14ης ιουλίου  1971, περί ασκήσεως  του εμπορίου. Το
άρθρο 54 του νόμου αυτού απαγορεύει  τις ενέργειες  που είναι αντίθετες  με τα χρηστά
εμπορικά  ήθη και με τις οποίες ένας έμπορος βλάπτει ή επιχειρεί  να βλάψει τα
επαγγελματικά  συμφέροντα  ενός ή περισσοτέρων  άλλων εμπόρων. Οι αγωγές  που άσκησαν
οι παραγωγοί  και εκτελεστές  σύμφωνα  με το νόμο αυτό υπήρξαν  αρκετά  επιτυχείς  και
σναφέρετσι  ότι οι παραγωγοί  θεωρούν αυτό το σύστημα προστασίας  αρκετά
αποτελεσματικό.  Παραμένουν  ωστόσο  ορισμένα  προβλήματα  τα οποία θα μπορούσαν  να
επιλυθούν  αν παραγωγοί  και εκτελεστές  προστατεύονταν  με ένα δικαίωμα  ανάλογο  με το
17δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  . Ιδιαίτερα,  θα μπορούσαν  να κάνουν  χρήση της 
διαδικασίας  έρευνας  και κατάσχεσης,  πράγμα που θα διευκόλυνε  την απόδειξη  της 
παράβασης  και της σπουδαιότητάς  της. Το θέμα αυτό θα συζητηθεί  παρακάτω  στ^τ  
παραγράφους  2.6.27.  - 2.6.40.

A9
2.6.13.  Στην Ελλάδα  δεν υπάρχει  ειδική έννομη προστασία  των παραγωγών  και των εκτελεστών
έναντι της αντιγραφής  των ηχογραψήσεών  τους. Στην πράξη όμως, τα ελληνικά
δικαστήρια  έχουν αποδεχθεί  την άποψη ότι η προστασία  που απολαμβάνουν  οι
δημιουργοί  σύμφωνα  με το νόμο περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  μεταβιβάζεται  στον
παραγωγό  φωνογραφημάτων  με τη σύμβαση  περί μηχανικής  αναπαραγωγής  του έργου. Αυτό
έδωσε στους παραγωγούς  τη δυνατότητα  να ζητήσουν  προστασία  βάσει του νόμου περί
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και τα προβλήματα  που έχουν προκύψει  καθ'όσον  τους αφορά,
έχουν να κάνουν  κυρίως  με την επάρκεια  και την καταλληλότητα  των κυρώσεων. Όσον
αφορά τους εκτελεστές,  το Σεπτέμβριο  του 1980 ψηφίστηκε  νόμος ο οποίος  προβλέπει
μεταξύ  άλλων ότι οι εκτελεστές  έχουν το δικαίωμα  να επιτρέπουν  ή να απαγορεύουν
18την εγγραφή ή τη χρησιμοποίηση  της εκτέλεσής  τους με οποιοδήποτε  τρόπο  
Δυστυχώς,  το απαραίτητο  προεδρικό  διάταγμα  με το οποίο ο νόμος θα τεθεί σε ισχύ,  
δεν έχει εκδοθεί  ακόμη.
2.6.14.  Η Ισπανία  έχει επικυρώσει  τη Σύμβαση  της Γενεύης  για την Προστασία  των Παραγωγών  
Φωνογραφημάτων  κατά της Αυθαίρετης  Αναπαραγωγής  των Φωνογραφημάτων  τους, όχι όμως  
και τη Σύμβαση  της Ρώμης. Οι διατάξεις  της Σύμβασης  της Γενεύης  έχουν τεθεί σε 
εφαρμογή  με το Διάταγμα  της 10ης Ιουλίου  1942 περί της Προστασίας  των Φωνογραφικών  
Έργων, με την οποία παρέχονται  στον παραγωγό  των ηχογραφήσεων  τα δικαιώματα  που 
περιγράγονται  στο άρθρο 19 επομ. του νόμου του 1879 περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  
Στα δικαιώματα  αυτά περιλαμβάνεται  και το δικαίωμα  παροχής  άδειας ή απαγόρευσης  
της αναπαραγωγής  της ηχογραφήσεως.  Οι διατάξεις  αυτές έχουν, πάντως,  
αντικατασταθεί  πρόσφατα  με τις διατάξεις  των άρθρων 108-111 του νόμου περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1987 που παρέχουν  στον παραγωγό  φωνογραφημάτων  το 
δικαίωμα  να επιτρέπει  την αναπαραγωγή  φωνογραφημάτων  για περίοδο  4ø ετών που 
υπολογίζεται  από την παραγωγή  ή την κυκλοφορία  του φωνογραφήματος.  Σχετικά  με 
τους εκτελεστές,  πάντως, φαίνεται  ότι είναι θέμα ερμηνείας  αν το δικαίωμα  του 
εκτελεστή  που προβλέπεται  στο άρθρο 102 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 
1987 να επιτρέπει  την αναπαραγωγή  των εκτελέσεών  του ισχύει και για τις 
ηχογραφήσεις.

50
2.6.15.  Στην Ολλανδία,  όπου κανένα  ειδικό  δικαίωμα  σχετικά  με την αναπαραγωγή  των έργων  
δεν έχει παρασχεθεί  μέχρι σήμερα  στους παραγωγούς  και εκτελεστές,  η προστασία  κατά  
της αυθαίρετης  αναπαραγωγής  πρέπει, στην πράξη, να αναζητηθεί  στη σύμπραξη  με την 
εταιρεία  δημιουργών,  στην STEMRA. Κι αυτό οφείλεται  στο γεγονός  ότι τα ένδικα  
μέσα που έχουν στη διάθεσή  τους οι παραγωγοί  και εκτελεστές,  συγκεκριμένα  δηλαδή  
οι αγωγές  βάσει του νόμου περί αθέμιτου  ανταγωνισμού,  υποχρεώνουν  τον ενάγοντα  να 
φέρει ένα μεγάλο  βάρος απόδειξης.  Πρέπει  πρώτα απ'όλα,  να προσκομίσει  αποδείξεις  
για την παράνομη  πράξη, δηλαδή  την κατασκευή  ή την εμπορία  των πειρατικών,  πλαστών  
ή λαθραίων  προϊόντων.  Επιπλέον,  πρέπει να αποδείξει  ότι ο πειρατής  ενήργησε  '
κακόπιστα,  ότι γνώριζε, ή τουλάχιστον  θα έπρεπε  να γνωρίζει,  ότι οι πράξεις  του 
ήταν παράνομες. Πρέπει επίσης να αποδειχθεί  και να προσδιορισθεί  το ύψος της 
πραγματικής  ζημίας που υπέστη ο ενάγων, καθώς και το γεγονός  ότι η ζημία που 
υπέστη  προκλήθηκε  από τις ενέργειες  του κατηγορούμενου.  Οι περιορισμοί  αυτοί και 
η φήμη ότι η Χάγη αποτελεί  κέντρο  πειρατικών  δραστηριοτήτων  δεν αποτελούν  λοιπόν  
ίσως απλή σύμπτωση.  Ευτυχώς, φαίνεται  ότι μελετάται  μια νομοθεσία  που θο^
καθιερώνει  ειδικά συγγενικά  δικαιώματα  για τους παραγωγούς  δίσκων και τους  
εκτελεστές^®.

2.6.16.  H Πορτογαλία  δεν συμμετέχει  ούτε στη Σύμβαση  της Ρώμης ούτε στη Σύμβαση  της
21Γενεύης. Το 1985 όμως θέσπισε  ένα νέο νόμο σύμφωνα  με τον οπο(ο, μπορεί να
επικυρώσει,  αν το επιθυμεί,  τη Σύμβαση  της Ρώμης. Δυνάμει  του άρθρου  178 του νόμου
παρέχεται  στους εκτελεστές  το δικαίωμα  να επιτρέψουν  την εγγραφή  των εκτελέσεών
τους ή την αναπαραγωγή  των εγγεγραμμένων  εκτελέσεων  τους. Με το άρθρο 184
παρέχεται  στους παραγωγούς  φωνογραφημάτων  το δικαίωμα να επιτρέψουν  την
αναπαραγωγή  και διανομή  των ηχογραφήσεών  τους. Οι προϋποθέσεις  για την προστασία
των εκτελεστών,  όπως ορίζονται  στο άρθρο 190, πληρούνται  όταν ο εκτελεστής  είναι
πορτογαλικής  υπηκοότητας  ή όταν η εκτέλεση  έχει γίνει σε πορτογαλικό  έδαφος, ή
όταν η πρώτη εκτέλεση  του έργου έχει εγγραφεί  ή μεταδοθεί  για πρώτη φορά σε
πορτογαλικό  έδαφος. Το ίδιο συμβαίνει  και με τα φωνογραφήματα  όπου, ο παραγωγός
προστατεύεται  με την προϋπόθεση  ότι είναι Πορτογάλος  υπήκοος  ή ότι έχει την έδρα
του σε πορτογαλικό  έδαφος η ότι η εγγραφή  έγινε στην Πορτογαλία  ή ότι η πρώτη
δημόσια  εκτέλεση  έγινε στην Πορτογαλία,  ή στην Πορτογαλία  ταυτόχρονα  με την πρώτη
δημόσια  εκτέλεση  κάπου αλλού στον κόσμο. Συνεπώς, οι διατάξεις  που επιτρέπουν
στους εκτελεστές  και στους παραγωγούς  να χορηγήσουν  άδεια αναπαραγωγής  των
ηχογραφήσεών  τους είναι περιορισμένης  αξίας για τους αλλοδαπούς  δικαιούχους,  εκτός
από τις περιπτώσεις  που η προστασία  σύμφωνα  με το άρθρο 193, προκύπτει  από
22διμερείς  ή πολυμερείς  συμφωνίες
2.2.17.  Σαφής θα ήταν η βελτίωση  αν σε όλα τα κράτη μέλη, υπήρχαν  διατάξεις  για τα
δικαιώματα  των παραγωγών  και των εκτελεστών  σχετικά με τις ηχογραφήσεις.  
Επιπλέον,  στον τομέα αυτό λειτουργούν  ειδικοί  παράγοντες,  που τον διαφοροποιούν  
από τους άλλους και ενισχύουν  την άποψη ότι τα δικαιώματα  αυτά θα πρέπει να 
παρασχεθούν.  Οι παραγωγοί  των ηχογραφήσεων  δεν βρίσκονται  αναγκαστικά  σε στενή  
συμβατική  σχέση με τους δημιουργούς  οι οποίοι κατέχουν  τα δικαιώματα  των 
ηχογραφούμενων  έργων. Σε ορισμένα  κράτη μέλη (Ομοσπονδιακή  Γερμανία,  Ολλανδία,  
Ιρλανδία,  Πορτογαλία  και Μ. Βρετανία)  υπάρχουν  ορισμένα  συστήματα  άδειας
εκμετάλλευσης,  νόμιμα ή υποχρεωτικά,  που επιτρέπουν  τη δεύτερη  ή περαιτέρω  
διασκευή  ηχογραφημένων  μουσικών  έργων χωρίς την άδεια των δημιουργών.  Στον τομέα  
της κλασικής  μουσικής, πολλές ηχογραφήσεις  οι οποίες συνεπάγονται  σημαντικές  
επενδύσεις,  αφορούν οπωσδήποτε  έργα των οποίων τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  έχουν εκπνεύσει.  Τέλος, όσον αφορά τους εκτελεστές,  μόνο οι εξέχοντες  
εκτελεστές  έχουν σημαντικό  συμφέρον  να ασκήσουν  δίωξη κατά των λαθρεμπόρων  και η 
συνεργασία  των δημιουργών  θα μπορούσε  να αποδειχθεί  προβληματική.

52
2.2.18.  Συνεπώς, ανεξάρτητα  από το κατά πόσο είναι επιθυμητό  να επικυρώσουν  όλα τα κράτη
23μέλη τις Συμβάσεις  της Γενεύης  και της Ρώμης στο σύνολό τους , η γενικότερη  
θέσπιση δικαιωμάτων  των παραγωγών  και των εκτελεστών  στις ηχογραφήσεις  θα 
αποτελούσε  μια ευπρόσδεκτη  εξέλιξη  που θα μπορούσε  να συμβάλει  στην αποτελεσματική  
καταστολή  της πειρατείας.  Και για το λόγο αυτό αξίζει  να μελετηθεί  σοβαρά.
2.2.19.  Στο θέμα τώρα των ραδιοτηλεοπτικών  εκπουπών  και των καλωδιακών  αναμεταδόσεων,  η
προστασία  κατά της αυθαίρετης  εγγραφής  και αναπαραγωγής  για εμπορικούς  σκοπούς,
24υπάρχει  εν μέρει μόνο . Μπορεί πολλές  φορές να υπάρχουν  δικαιώματα  προκειμένου  
για έργα τα οποία εκπέμπονται  ή αναμεταδίδονται,  αυτό όμως δεν συμβαίνει  πάντοτε.  
Σ'αυτές  τις περιπτώσεις  θα είχε ιδιαίτερη  σημασία  η ύπαρξη ενός δικαιώματος  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή ενός συγγενικού  δικαιώματος  για τις ραδιοτηλεοπτικές  
εκπομπές  ή τις αναμεταδόσεις  αυτές καθαυτές. Ακόμη και όταν η εκπομπή ή 
αναμετάδοση  αφορά προστατευόμενα  έργα, ένα τέτοιο  δικαίωμα  θα πρόσφερε  μια σε 
νομική βάση ώστε οι οργανισμοί  ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης  ή καλωδιακΤ  
αναμετάδοσης,  να κινούνται  για δικό τους λογαριασμό  κατά των πειρατών.70^
ï kW
2.6.20.  Η Ιρλανδία  και το Ηνωμένο  Βασίλειο  έχουν επεκτείνει  την προστασία  των δικαιωμάτων
πνευματικής  ιδιοκτησίας  τόσο στις εγχώριες  όσο και στις ξένες εκπομπές,  σύμφωνα  με
τις διεθνείς  υποχρεώσεις  που έχουν αναλάβει  μέσα στα πλαίσια  της Σύμβασης  της
Ρώμης, και, όσον αφορά την τηλεόραση  στο Ηνωμ. Βασίλειο,  μέσα στα πλαίσια  της
Ευρωπαϊκής  Συμφωνίας.  Το 1984, το Ηνωμ. Βασίλειο  τροποποίησε  τη νομοθεσία  του,
έτσι ώστε να παρέχεται  ρητή προστασία  στα καλωδιακά  προγράμματα,  ακόμη και όταν τα
25προγράμματα  αυτά δεν εκπέμπονται  με τον παραδοσιακό  τρόπο .
2.6.21.  Η Γερμανία,  η Δανία, η Γαλλία,  το Λουξεμβούργο  και η Πορτογαλία  παραχωρούν  στους  
υπεύθυνους  ραδιοτηλεοπτικών  εκπομπών  ένα συγγενικό  δικαίωμα  με ορισμένες  διατάξ^ς  
που είναι σχεδόν  απαράλλακτες  με το άρθρο 13 της Σύμβασης  της Ρώμης, το onWo  
προβλέπει  για τους οργανισμούς  ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης  εκπομπών  το δικαίωμα  
παροχής  άδειας εγγραφής  και αναπαραγωγής  των εκπομπών  τους. Η Ιταλία  καταλήγει  
στο ίδιο αποτέλεσμα  με τις διατάξεις  των άρθρων 79 και 203 του νόμου της περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας.

53
2.6.22.  Στο Βέλγιο,  το οποίο δεν έχει προσχωρήσει  ακόμη στη Σύμβαση  της Ρώμης, η προστασία
των τηλεοπτικών  εκπομπών  βασίζεται  στην Ευρωπαϊκή  Συμφωνία,  την οποία το Βέλγιο
επικύρωσε  δια νόμου στις 14 Ιανουαρίου  1986, εν αναμονή  της νέας νομοθεσίας  που θα
26επιτρέψει  στο Βέλγιο  να προσχωρήσει  στη Σύμβαση  της Ρώμης
2.6.23.  Η Ισπανία  επικύρωσε  την Ευρωπαϊκή  Συμφωνία  στις 23 Οκτωβρίου  1971. Επιπλέον,  ο
νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1987 αναγνώρισε  στους υπεύθυνους
ραδιοτηλεοπτικών  εκπομπών  το δικαίωμα  της παροχής  αδείας για την εγγραφή και
27αναπαραγωγή  των εκπομπών  τους, για ένα χρονικό  διάστημα  40 ετών
2.6.24.  Στην Ολλανδία  και στην Ελλάδα  δεν προβλέπεται  καμιά συγκεκριμένη  προστασία  για τις
ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές  ή μεταδόσεις  σε αντίθεση  με ό,τι συμβαίνει  προκειμένου
για τα έργα από τα οποία αποτελεί  τα ι το πρόγραμμα,  αν και αναφέρεται  ότι στην
28Ολλανδία  μελετάται  κάποια  μεταρρύθμιση  ^
2.6.25.  Ακόμη και στα κράτη μέλη εκείνα  όπου υπάρχουν  οι σχετικές  διατάξεις,  ο βαθμός  στον  
οποίο η προστασία  που παρέχεται  στις ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές  εφαρμόζεται  και 
στις καλωδιακές  αναμεταδόσεις  δεν είναι απολύτως  σαφής. Στις περιπτώσεις  που μια 
ραδιοτηλεοπτική  εκπομπή  αναμεταδίδεται  απευθείας  με καλώδιο,  θα μπορούσε  κανείς  να 
υποστηρίξει  σοβαρά ότι η αυθαίρετη  εγγραφή του καλωδιακού  σήματος αποτελεί  
αυθαίρετη  εγγραφή  της εκπομπής. Είναι όμως πολύ πιο δύσκολο  να φθάσει κανείς  στο 
ίδιο συμπέρασμα  στις περιπτώσεις  εκείνες, όπου το πρόγραμμα  που μεταδίδεται  μέσω  
καλωδίου  δεν εκπέμπεται  ταυτόχρονα  στον αέρα ή και δεν εκπέμπεται  καθόλου  στον  
αέρα .
2.6.26.  Συνεπώς, φαίνεται  ότι, όπως και με τις ηχογραφήσεις,  θα ήταν σκόπιμη  η αναγνώριση  
του δικαιώματος  στους οργανισμούς  ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης  να επιτρέπουν  ή να 
απαγορεύουν  την εγγραφή  των εκπομπών  τους για εμπορικούς  σκοπούς, εφόσον  δεν έχει  
γίνει ήδη κάτι τέτοιο. Επίσης, δεδομένου  ότι ο πολλαπλασιασμός  των καλωδιακών  
συστημάτων  που θα μεταφέρουν  και πρωτότυπο  και αναμεταδιδόμενο  υλικό είναι κάτι  
πολύ πιθανό, η ρητή απαγόρευση  της αυθαίρετης  εγγραφής  και αναπαραγωγής  των 
καλωδιακών  σημάτων  θα ήταν πάρα πολύ χρήσιμη.

54
AioóiKooCec  gnAoPoTeuonc  Tnc évvounc  προστασίας  και thc anóóeiEnc
Διαδικασίες  épevvac  και κατάσχεσηο
2.6.27.  Διαδικασίες  έρευνας  και κατάσχεσης  ισχύουν  στα περισσότερα  κράτη μέλη, αν και η 
αποτελεσματικότητά  τους όχι μόνο διαφέρει  απ'τη μια νομοθεσία  στην άλλη, αλλά  
εξαρτάται  και από τη φύση των δικαιωμάτων  τα οποία προστατεύονται.  Υπάρχουν  ακόμη  
λίγα κράτη μέλη που δεν έχουν αναπτύξει  διαδικασίες  του είδους  αυτού.
(muτ^2.6.28.  Στο Βέλγιο, το άρθρο 29 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1886 προβλέπει  
μια διαδικασία  κατάσχεσης,  ύστερα  από απλή αίτηση  του δικαιούχου,  προκειμένου  για 
έργα τα οποία προστατεύονται  από ΔΠΙ, με τη στενή έννοια  του όρου, και υπό τον όρο 
εγγυοδοσίας  σύμφωνα  με το άρθρο 31. Μέσα στα πλαίσια  όμως των διατάξεων  του νόμου  
περί αθέμιτου  ανταγωνισμού  στον οποίο, όπως ανσφέρθηκε  ήδη, οι παραγωγοί  εί^ 
υποχρεωμένοι  να προσφύγουν,  δεν μπορεί να γίνει χρήση της διαδικασίας  αυτί*  
Αντ'αυτής,  στα πλαίσια  των άρθρων  70 ως 72 του ίδιου νόμου, υπάρχει  μια διάταξη  
που επιτρέπει  τη διαδικασία  κατάσχεσης,  σε περιπτώσεις  παραβάσεων  που διαπράχθηκαν  
κακόπιστα,  κατά την έννοια του άρθρου  61. Η διαδικασία  αυτή εξαρτάται  από τη 
σύμπραξη  των αρχών που είναι αρμόδιες για την εκτέλεση του νόμου και,  
επιπροσθέτως,  η απαίτηση  να αποδειχθεί  η κακή πίστη, περιορίζει  το πεδίο εφαρμογής  
της διάταξης.
2.6.29.  Άλλοτε, στη Δανία, δεν υπήρχαν  διαδικασίες  έρευνας  και κατάσχεσης  στον τομέα της
29πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Το 1985 όμως ο νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  
τροποποιήθηκε  και προβλέπει  αποτελεσματικότερα  ένδικα μέσα και κυρώσεις  κατά της 
πειρατείας.  Έτσι τώρα, οι δικαιούχοι,  μεταξύ  των οποίων και οι παραγωγοί  των 
ηχογραφήσεων  και οι εκτελεστές,  έχουν το δικαίωμα  να ζητήσουν  από τις δημό^^ς  
εισσγγελικές  αρχές τη διώξη των πειρατών. Δυνάμει  του άρθρου 55 του νόμου περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  όπως τροποποιήθηκε  το 1985, μπορούν  να εφαρμοσθούν  σε
περιπτώσεις  πειρατείας,  οι διαδικασίες  έρευνας  και κατάσχεσης  που προβλέπονται  στα κεφάλαια  72 και 73 της Αστικής  και Ποινικής  Δικονομίας^^.

55
2.6.30.
2.6.31.
2.6.32.Στη Γερμανία,  οι διαδικασίες  έρευνας  και κατάσχεσης,  σε περιπτώσεις  προσβολής  της
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και των συγγενικών  δικαιωμάτων,  εντάσσονται  στα γενικά
πλαίσια  της ποινικής  δικονομίας^\  Και ενώ η προσβολή  της πνευματικής  ιδιοκτησίας
κανονικά  υπόκειται  σε ποινική  δίωξη, μόνο κατόπιν  εγκλήσεως  του αδικηθέντος,  η
32τροπολογία  του 1985 στο γερμανικό  νόμο περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  σχετικά  με 
την ενίσχυση  των ενδίκων μέσων, εισήγαγε  ένα σύστημα  αυτεπάγγελτπο  ποινικής  
δίωξης, εφόσον το δημόσιο  συμφέρον  απαιτεί  την ανάμιξη  των δημοσίων  αρχών. Η 
διατύπωση  του νέου άράρου 109 δείχνει  ότι αυτό θα συμβαίνει  κατά κανόνα, όταν  
πρόκειται  για πειρατεία  για εμπορικούς  σκοπούς  για την οποία οι ποινές ορίζονται  
στο άρθρο 108σ. Με τις νέες διατάξεις  περί κυρώσεων,  οι τακτικές  διαδικασίες  στις  
ποινικές  υποθέσεις,  μεταξύ  των οποίων  και η έρευνα  και η κατάσχεση,  εφαρμόζονται  
πλήρως  και στην πειρατεία.
Σύμφωνα  με την ελληνική  ποινική  δικονομία,  μπορεί να διαταχθεί  από τις αρμόδιες  
αρχές, κατάσχεση  σαν ασφαλιστικό  μέτρο.
Στην Ισπανία, η αστυνομία  μπορεί, σε περιπτώσεις  πειρατείας  να ζητήσει  από το 
δικαστήριο,  βάσει του Ποινικού  Κώδικα, να διατάξει  έρευνα  στις εγκαταστάσεις  του 
υπόπτου. Εάν γίνει εκ πρώτπε  όώεωο απόδειξη  του αδικήματος  τα πειρατικά  αντίγραφα  
κατάσχονται  και τίθενται  σε δικαστική  μεσεγγύηση.

56
2.6.33.  Στη Γαλλία, τα άρΛρα 66 ως 69 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  προβλέπουν  
την προσωρινή  κατάσχεση  των παρανόμων  αντιγράφων  των έργων που προστατεύονται  με 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  με τη στενή έννοια  του όρου, ύστερα  από απλή  
αίτηση  του δικαιούχου,  υπό τον όρο εγγυοδοσίας.  Οι διαδικασίες  αυτές άεωρήάηκαν  
αρκετά  χρήσιμες,  ώστε στο νόμο του 1985 να περιληφάούν  ορισμένες  διατάξεις  που 
προβλέπουν  παρόμοιες  αν και όχι απαράλλακτες  διαδικασίες,  μέσα στα πλαίσια  των.  
νέων συγγενικών  δικαιωμάτων  που παρέχονται  στους εκτελεστές  και παραγωγούς  
ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων  καάώς και στις επιχειρήσεις  οπτικοακουστικών  
επικοινωνιών.  Με το νέο νόμο, προβλέπεται  επίσης μια διαδικασία  σύμφωνα  με την 
οποία οι υπεύδυνοι  του Εδνικού  Κέντρου  Κινηματογραφίας  μπορούν  να έχουν πρόσβαση  
στα λογιστικά  βιβλία  και άλλες καταστάσεις,  ώστε να εξακριβώσουν  την προέλευση  και 
τον προορισμό  των μαγνητοσκοπήσεων  που αναπαράγονται  ή διανέμονται,  όπως και τις 
αποδείξεις  είσπραξης  των ατόμων που αναπαράγουν  ή διανέμουν  ταινίες  βίντεο για 
ιδιωτική  χρήση στο κοινό^^. Είναι σαφές ότι οι διαδικασίες  του είδους αυτού  
διευκολύνουν  το έργο της εξάρθρωσης  ολόκληρων  δικτύων διανομής πειρατικών  
προϊόντων  και ότι παρέχουν  τη δυνατότητα  λήψης μέτρων εναντίον  όλων όσων  
συμμετέχουν  στα δίκτυα  αυτά.

57
2.6.34.  To τμήμα 27 του ιρλανδικού  νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1963, περιέχει
διατάξεις  για την έρευνα και την κατάσχεση  των παράνομων  αντιγράφων
προστατευόμενων  έργων. Στην κατηγορία  αυτή περιλαμβάνονται  οι ηχογραφήσεις,  αλλά
τα κινηματογραφικά  έργα εξαιρούνται.  Αν το αρμόδιο  Δικαστήριο  πεισόεΐ,  ύστερα  από
ένορκη  δήλωση,  ότι υπάρχουν  βάσιμοι  λόγοι υποψίας  για την προσβολή  της πνευματικής
ιδιοκτησίας  σε ένα οποιονδήποτε  χώρο, μπορεί τότε να εκδόσει  ένταλμα  έρευνας  το
οποίο παρέχει το δικαίωμα  σε ένα μέλος των αστυνομικών  δυνάμεων  να μπει στο
κτίριο,  εν ανάγκη  δια της βίας, και να προβεί σε κατάσχεση  οποιουδήποτε  αντιγράφου
του έργου για το οποίο υπάρχουν  εύλογες υποψίες ότι αποτελεί  αντικείμενο  του
διαπραχθέντος  αδικήματος.  Μια άλλη διάταξη  στο ίδιο εδάφιο  προβλέπει  επίσης  ότι,
αν το αρμόδιο  Δικαστήριο  πεισθεί ότι τα παράνομα  αντίγραφα  του προστατευόμενου
έργου πωλούνται  πόρτα-πόρτα,  μεταφέρονται,  πωλούνται,  ή προσφέρονται  σε πώληση,
μπορεί να διατάξει  ένα μέλος της αστυνομικής  δύναμης, να προβεί στην άνευ
εντάλματος  κατάσχεση  των αντιγράφων  και να τα μεταφέρει  στο δικαστήριο,  το οποίο
μπορεί να διατάξει  την καταστροφή  τους ή τη μεταβίβασή  τους στο δικαιούχο  της
πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Η επέκταση  του πεδίου της παραγράφου  27, ώστε να
περιληφθούν  σ'αυτήν  και τα κινηματογραφικά  έργα, μελετάται  σοβαρά. Στις πολιτικές34αγωγές  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  τα ιρλανδικά  δικαστήρια  , έχουν πράγματι  στη35διάάεσή τους διατάξεις  του τύπου Anton Piller , οι οποίες άα μπορούσαν  να 
ισχύσουν  και στις περιπτώσεις  που αναφέρονται  σε κινηματογραφικά  έργα. Κανένα  
όμως από τα ένδικα αυτά μέσα φαίνεται  να προσφέρεται  στους εκτελεστές  για να 
καταπολεμήσουν  το λαθρεμπόριο.

58
2.6.35.  Στην Ιταλία, προκειμένου  για έργα που προστατεύονται  από δικαιώματα  πνευματικής
ιδιοκτησίας  με τη στενή έννοια του όρου,  υπάρχουν  διαδικασίες  έρευνας και
κατάσχεσης,  σύμφωνα  με το άράρο 161 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Η
κλήση και η ακρόαση  του κατηγορούμενου  για παράβαση,  αν και κανονικά  απαιτούνται,
μπορούν  στις επείγουσες  περιπτώσεις,  να παρσλειφάούν  (periculum  in mora) . Μπορεί
να απαιτηθεί  εγγυοδοσία  εκτός αν η διαδικασία  κινηθεί εκ μέρους της εθνικήςοργανώσεως  που εκπροσωπεί  τους δημιουργούς^^.  Όσον αφορά τα συγγενικά
δικαιώματα,  η δυνατότητα  επίκλησης  του άρθρου  161, αμφισβητείται.  Η νομολογία37αρνείται τη δυνατότητα  αυτή , ενώ ορισμένοι  σχολιαστές  υποστηρίζουν  το 38αντίθετο  . Οπωσδήποτε,  η επίκληση  του άρθρου 780 του κώδικα πολιτικής  
δικονομίας,  είναι δυνατή.  Το άρθρο αυτό επιτρέπει  στο δικαστήριο  να διατάξει  όποια  
μέτρα θεωρεί απαραίτητα,  υπέρ οποιουδήποτε  προσώπου  το οποίο έχει βάσιμους  λόγους  
να φοβάται  ότι, κατά το διάστημα  που χρειάζεται  για να αποδειχθούν  τα δικαιώματά  
του σύμφωνα  με την κανονική  διαδικασία,  θα υποστεί στην πράξη σνεπανόρθι^ρ;  
ζημίες.
2.6.36.  Στο Λουξεμβούργο,  προκειμένου  για υποθέσεις  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  δεν φαίνεται  
να υπάρχει, στα πλαίσια της ποινικής  δικονομίας,  η δυνατότητα  έρευνας και 
κατάσχεσης.  Στις πολιτικές  αγωγές  πάντως,  μπορεί να διαταχθεί  κατάσχεση,  σύμφωνα  
με το άρθρο 37 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Η δυνατότητα  αυτή δεν 
προσφέρετσι  στην περίπτωση  προσβολής  των δικαιωμάτων  των παραγωγών  ηχογραφήσεων  ή 
των εκτελεστών.

59
2.6.37.  Στην Ολλανδία, οι δικαιούχοι  πνευματικής  ιδιοκτησίας  μπορεί να προβούν σε
κατάσχεση  των παράνομων  αντιγράφων,  σύμφωνα  με το άρθρο 28 του νόμου περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Η διαδικασία  δεν υπόκειται  σε πολλές  διατυπώσεις,  γιατί  
το ένταλμα εκδίδεται  ύστερα από αίτηση του δικαιούχου  προς τον πρόεδρο  του 
δικαστηρίου.  Στις εν λόγω υποθέσεις,  η κατάσχεση  μπορεί επίσης  να γίνει σύμφωνα  
με τις διατάξεις  του ποινικού  δικαίου. Εφόσον  όμως, όπως είδαμε,  οι παραγωγοί  των 
ηχογραφήσεων  και οι εκτελεστές  δεν προστατεύονται  προς το παρόν από δικαιώματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή άλλα συγγενικά  δικαιώματα,  καμιά από τις διαδικασίες  
αυτές δεν φαίνεται  να μπορεί να ισχύσει, στην περίπτωσή  τους. Εννοείται  βέβαια  
ότι , ο νέος vóuoc που καταρτίζεται  με τον οποίο καθιερώνονται  συγγενικά  δικαιώματα  
για τους παραγωγούς  και τους εκτελεστές,  θα καθιερώσει  επίσης και διαδικασίες  
κατάσχεσης,  παρόμοιες  με εκείνες  που εφαρμόζονται  ήδη στις υποθέσεις  πνευματικής  
ιδιοκτησίας.  Επιπλέον,  θα παρασχεθεί  το δικαίωμα  στους κατόχους  της άδειας
εκμετάλλευσης  να ζητήσουν  κατάσχεση.
2.6.38.  Στην Πορτογαλία,  η προσβολή  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  υπόκειται  σε 
ποινική  δίωξη. 0 νόμος του 1985 προβλέπει  την κατάσχεση  όλων των αντιγράφων  που 
έχουν παραχθεί  παράνομα  καθώς και της συσκευασίας  τους, όπως και όλων των 
μηχανημάτων  και λοιπών  εργαλείων  και κειμένων  που έχουν σχέση με την παράβαση.  Σε 
περιπτώσεις  αυτόφωρου  εγκλήματος  (flagrante  delicto) . διάφοροι κλάδοι της 
αστυνομίας  και των άλλων εκτελεστικών  αρχών έχουν αρμοδιότητα  να διενεργήσουν  την κατάσχεση^^.

60
2.6.39.  Στο Ηνωμένο  Βασίλειο,  ύστερα από την απόφαση  του Εψετείου  στην υπόθεση  Anton40Piller KG κατά Manufacturing  Processes  Ltd_έχει επικρατήσει  η συνήθεια  να
επιτρέπεται  η λήψη ασφαλιστικών  μέτρων υπέρ του ενάγοντα, χωρίς προηγούμενη
προειδοποίηση  του εναγόμενου  πράγμα που επιτρέπει  στον ενάγοντα  να ελέγξει τις
εγκαταστάσεις  του, να βγάλει φωτογραφίες  και να προβεί σε κατάσχεση  του υλικού  που
αποτελεί  προσβολή  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  και που βρίσκεται  στην,
κατοχή  του εναγόμενου.  Φυσικά, τα μέτρα αυτά διατάσσονται  μόνο εφόσον  τηρούνται
ορισμένες  προϋποθέσεις  και παρέχεται  εγγυοδοσία. Πρέπει λοιπόν να υπάρχει εκ
πρώτης όψεως απόδειξη  ότι η παράβαση  πραγματικά  δισπράχθηκε,  ότι οι ζημίες που
προξενούντσι  στον ενάγοντα  είναι, ή θα μπορούσαν  να αποβούν, σημαντικές  και ότι
υπάρχει  σοβαρός  κίνδυνος,  αν προειδοποιηθεί  ο εναγόμενος  να καταστραφούν  τεκμήρια
ζωτικής  σημασίας.  Επιπλέον,  η έρευνα  θα πρέπει  να διεξαχθεί  σύμφωνα  με ορισμένες
διαδικασίες  και ο ενάγων θσ πρέπει να αναλάβει  την ευθύνη αποζημίωσεως  του
εναγομένου  για τις ζημίες που θσ μπορούσε  τυχόν να προκαλέσει  η έρευνα,
περίπτωση  που θα αποδεικνύονταν  αδικαιολόγητη.  Μπορούν  επίσης  να ληφθούν  και άλλα
σχετικά  ασφαλιστικά  μέτρα, τα οποία υποχρεώνουν  τον εναγόμενο  να αποκσλύψει  στον
ενάγοντα  χρήσιμες  πληροφορίες,  μεταξύ των οποίων τα ονόματα  των προσώπων  από τα
γ41οποία παραλήφθηκε  το παράνομο  υλικό, ή στα οποία έχει διανεμηθεί καθώς επίσης
και μέτρα που θα εμποδίσουν  τον εναγόμενο  να διαθέσει  τα περιουσιακά  του
42 43στοιχεία  . Με την τροποποίηση  του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1985  ,
παρέχεται  στις δικαστικές  αρχές η αρμοδιότητα  εκδόσεως  εντάλματος  έρευνας και
κατάσχεσης  προς την αστυνομία,  προκειμένου  για ταινίες  και ηχογραφήσεις,  εφόσον
υπάρχουν  υπόνοιες πειρατείας.
ιδιοκτησίας  (λογισμικό  υπολογιστών)  (Copyright  (Computer  Software)  Amendment  Act 
επεκτείνει  τις διατάξεις  αυτές και στα ηλεκτρονικά  προγράμματα.  Η κυβέρνησηΗ τροποποίηση  του νόμου περί πνευματικής
44
ανήγγειλε  επιπλέον  ότι προτίθετσι  να επεκτείνει  τις εξουσίες  αυτές σε όλες τις45κατηγορίες  υλικού  πνευματικής  ιδιοκτησίας  . Όσον αφορά τους εκτελεστές  όμως,^ρ
μέσα αυτά έννομης  προστασίας  δεν τους επιτρέπουν  να αντιμετωπίσουν  το λαθρεμπόριο,
εφόσον  υποστηρίχθηκε  ότι η νομοθεσία,  η οποία θεωρεί αδίκημα  την κατασκευή  και τη
διανομή  των αυθαίρετων  εγγραφών  μιας εκτέλεσης,  δεν αναγνωρίζει  δικαίωμα  αγωγής46σύμφωνα  με το αστικό  δίκαιο . Η κυβέρνηση  πάντως  πρότεινε  να συμπληρωθεί  το κενό  
αυτό αναγνωρίζοντας  και στους εκτελεστές  το δικαίωμα  να ζητούν την έκδοση  εντάλματος  έρευνας  και κστασχέσεως^*^.

61
2.6.A0.  Συνοψίζοντας,  οι διαδικασίες  έρευνας  και κατάσχεσης,  με την προϋπόθεση  της παροχής  
των κατάλληλων  εγγυήσεων,  θα μπορούσαν  να ισχύουν γενικότερα  στο Βέλγιο, το 
Λουξεμβούργο  και την Ολλανδία. Ειδικότερα,  στις εν λόγω χώρες, τις διαδικασίες  
αυτές θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή  τους και οι παραγωγοί  των ηχογραφήσεων  και οι 
εκτελεστές  τους. Οι διατάξεις  αυτές θα μπορούσαν  επίσης να ισχύσουν  για τους  
τελευταίους  στην Ιρλανδία  και στη Η. Βρετανία,  θα έπρεπε ίσως επίσης  να μελετηθεί  
η γενικότερη  θέσπιση  των διατάξεων  που ισχύουν  ήδη στη Γαλλία  και τη Μ. Βρετανία,  
σύμφωνα  με τις οποίες οι πειρατές  είναι υποχρεωμένοι  να αποκαλύψουν  από ποιόν  
παραλήφθηκαν  τα παράνομα  αντίτυπα  και σε ποιόν μεταβιβάσθηκαν.
Τελωνειακή  κατάσχεση
2.6.41.  Η κατάσχεση  εκ μέρους των τελωνειακών  αρχών είναι δυνατή  σε ορισμένα  κράτη μέλη,  
αλλά σε άλλα όμως όχι. Επιπλέον,  ακόμη κι εκεί όπου το σύστημα  αυτό ισχύει,  
ποικίλλει  η έκταση  στην οποία μπορεί να εφαρμοσθεί  στην πράξη.
2.6.42.  Το Βέλγιο  και το Λουξεμβούργο,  μεταξύ  των οποίων  η τελωνειακή  ένωση είναι πλήρης,
δεν αναγνωρίζουν  στις τελωνειακός  αρχές καμία νομική αρμοδιότητα  όσον αφορά τα
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και τα θέματα πνευματικής  ιδιοκτησίας
γενικότερα.  0 ρόλος των τελωνειακών  αρχών είναι συνεπώς  περιορισμένος  ή και
ανύπαρκτος,  προκειμένου  για την εξακρίβωση  ή την απόδειξη  της πειρατείας.  Ήδη
όμως εξετάζεται  η δυνατότητα  να δοθεί στις τελωνειακός  αρχές ένας πιο δραστήριος
ρόλος, όσον αφορά την παραποίηση  των εμπορικών  σημάτων,  ύστερα  από την έγκριση  από
το Συμβούλιο  του κανονισμού  αριθ. 3842/86  για τη θέσπιση  μέτρων  που σκοπό θα έχουν
να απαγορεύσουν  τη θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία  των εμπορευμάτων
48παρσποίησης/απομίμησης
2.6.43.  Στη Δανία δεν υπάρχουν  για την ώρα διατάξεις  του νόμου περί πνευματικής
ιδιοκτησίας  ή περί εμπορικών  σημάτων  που να επιτρέπουν  στις τελωνειακός  αρχές να 
παρέμβουν  για να εμποδίσουν  την εισαγωγή  πειρατικών  προϊόντων. Αλλά και πάλι,  
πρόκειται  τώρα να ληφθούν  τα κατάλληλα  μέτρα για την εφαρμογή  του κανονισμού  αριθ.  
3842/86  του Συμβουλίου.
L

62
2.6.4A.  Στη Γερμανία,  ο νόμος παρέχει  στις τελωνειακές  αρχές τη δυνατότητα  να προβούν  σε 
κατάσχεση  των εμπορευμάτων  που φέρουν  παραπλανητικές  ενδείξεις  της προέλευσης  ή 
της ταυτότητας  των προϊόντων  καθώς επίσης και των εμπορευμάτων  που φέρουν  εμπορικό  σήμα χωρίς τη συγκατάθεση  του δικαιούχου  του σήματος^^.
2.6.45.  Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν  συγκεκριμένες  νομικές  διατάξεις  που να επιτρέπουν  στις
τελωνειακές  αρχές να παρέμβουν  για να εμποδίσουν  την εισαγωγή  πειρατικών
εμπορευμάτων.  Η Σύμβαση της Βέρνης όμως θεωρείται  ότι αποτελεί  μέρος της
ελληνικής  νομοθεσίας  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  και σ'αυτήν  προβλέπεται  ότι τα'
παράνομα  αντίγραφα  των έργων που προστατεύονται  με τη Σύμβαση  υπόκεινται  σε
50κατάσχεση  κατά την εισαγωγή  τους . Συνεπώς, η Τελωνειακή  Υπηρεσία  Ελέγχου
παρεμβαίνει  πράγματι  σε περιπτώσεις  πειρατείας  και προβαίνει  στην κατάσχεση  των
51παράνομων  αντιγράφων"
I 2.6.46.  Στην Ισπανία, στην ισχύουσα  νομοθεσία  δεν υπάρχουν  συγκεκριμένες  διατάξεις  που
επιτρέπουν  στις τελωνειακές  αρχές να επέμβουν  για να εμποδίσουν  την εισαγωγή  
πειρατικών  εμπορευμάτων.  Στην πράξη όμως, αναφέρεται  ότι οι τελωνειακές  αρχές  
συνεργάζονται  με την Εταιρεία  Ισπανών Συγγραφέων  (SGAE) και τη βιομηχανία  
ηχογραφήσεων  στον έλεγχο  του διασυνοριακού  εμπορίου  έργων που προστατεύονται  με 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας.
522.6.47.  Στη Γαλλία, σύμφωνα  με τον Ποινικό  Κώδικα , η εισαγωγή  εμπορευμάτων  τα οποία
αποτελούν  παράβαση  του γαλλικού  νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  αποτελεί
ποινικό  αδίκημα.  Αυτό επιτρέπει  στις τελωνειακές  αρχές να ασκήσουν  ένα σχετικό
έλεγχο στις εισαγωγές  εμπορευμάτων  του είδους αυτού. Από το 1977, οπότε
θεσπίστηκε  μια σειρά οδηγιών  γύρω από το θέμα αυτό, λαμβάνονται  κανονικά  μέτρα με
53 βάση τις οδηγίες  αυτές, τουλάχιστον  όσον αφορά τα εισαγόμενα  ηχογραφημένα  έργα ^

2.6.48.  To τμήμα 28 του ιρλανδικού  νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1963, παρέχει
στο δικαιούχο  οποιοσδήποτε  δημοσιευμένου  λογοτεχνικού,  θεατρικού  ή μουσικού  έργου
ή ηχογράφησης,  τη δυνατότητα  να προειδοποιήσει  τις τελωνειακές  αρχές ότι είναι
δικαιούχος  πνευματικής  ιδιοκτησίας  του συγκεκριμένου  έργου ή ηχογράφησης  και να
απαιτήσει  να θεωρηθούν  για ορισμένο  χρονικό  διάστημα  τα αντίγραφα  του έργου αυτού
ή της ηχογράφησης,  ως απαγορευμένα  εμπορεύματα.  Η διαδικασία  αυτή επιτρέπει  στις
τελωνειακές  αρχές να εμποδίσουν  την εισαγωγή  οποιουδήποτε  παράνομου  αντίγραφου  του
έργου ή της ηχογράφησης,  εκτός αν προορίζεται  για ιδιωτική  ή οικιακή  χρήση. 0
τύπος της προειδοποίησης  και τα σχετικά τέλη, περιλαμβάνονται  στα θέματα που
προσδιορίζονται  στους κατά το νόμο κανονισμούς  των αρμοδίων  τελωνειακών  αρχών.
Μεταξύ δικαιούχων  και τελωνειακών  υπάρχουν  συμφωνίες  που ρυθμίζουν  υπό ποιές
54συνθήκες  τα υπό παρακαταθήκη  εμπορεύματα  θα πρέπει να ελεγχθούν  . Παρόμοιες  
διατάξεις  υπάρχουν  και στον ιρλανδικό  νόμο περί εμπορικών  σημάτων.
2.6.49.  Στην Ιταλία, οι τελωνειακές  αρχές έχουν αρμοδιότητα  να εμποδίσουν  την εισαγωγή
55 56εμπορευμάτων  τα οποία φέρουν  παραπλανητικές  ενδείξεις ή παραποιημένα  σήματα  
Δεν έχουν όμως ειδικές εξουσίες  στις περιπτώσεις  προσβολής  των δικαιωμάτων  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή των συγγενικών  δικαιωμάτων.
2.6.50.  Στην Ολλανδία  δεν υπάρχουν  συγκεκριμένες  διατάξεις  που να επιτρέπουν  στις
τελωνειακές  αρχές να επέμβουν  για να εμποδίσουν  την εισαγωγή  πειρατικών  προϊόντων.
Αν και έχουν το δικαίωμα  να ελέγξουν  όλα τα εμπορεύματα  κατά την εισαγωγή  τους, η
εξουσία επεμβάσεως  που διαθέτουν  περιορίζεται  στον έλεγχο των διατυπώσεων
εισαγωγής,  στην οποία περιλαμβάνεται  και ο έλεγχος  της ακρίβειας  της δηλωμένης
αξίας των εμπορευμάτων.  Οι τελωνειακές  αρχές δεσμεύονται  επίσης  από υποχρεώσεις
περί απορρήτου. Η τελωνειακή  παρέμβαση  δεν έχει συνεπώς  αναπτυχθεί  ως σημαντικό
όργανο για την καταστολή  της πειρατείας,  αν και σε ορισμένες  περιπτώσεις
57διαβιβάσθηκαν  πληροφορίες  στην αστυνομία  ή στις οργανώσεις  των δικαιούχων  . Η
Διυπουργική  Ομάδα Εργασίας  στην έκθεσή της περί πειρατείας  δεν εισηγείται  καμιά
5Θπρόταση σχετικά με τη συμμετοχή  των τελωνειακών  αρχών , αλλά τώρα πια θα 
χρειασθεί  η λήψη μέτρων  ώστε να μπορέσει  να εφαρμοσθεί  ο κανονισμός  αριθ. 3842/86  
του Συμβουλίου.

64
592.6.51.  Στην Πορτογαλία,  το άρθρο 229 του νόμου περί Βιομηχανικής  Ιδιοκτησίας  παρέχει  
στις τελωνεισκές  αρχές εξουσία να προβαίνουν  σε κατάσχεση  των παραποιημένων  
εμπορευμάτων  στα σύνορα. Δυστυχώς  όμως η διάταξη  αυτή δεν εφαρμόζεται  παρά μόνο  
αν έχει παραποιηθεί  το εμπορικό  σήμα ή η ονομασία  προελεύσεως.
2.6.52.  Στο Ηνωμ. Βασίλειο,  το τμήμα 22 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1956,
προβλέπει  ότι ο δικαιούχος  οποιουδήποτε  δημοσιευμένου  λογοτεχνικού,  θεατρικού  ή'
μουσικού  έργου, μπορεί με ειδοποίηση,  να ζητήσει  από τις τελωνειακός  αρχές να
θεωρήσουν  τα αντίγραφα  ενός δεδομένου  έργου σαν απαγορευμένα  εμπορεύματα  και να ·
εμποδίσουν  την εισαγωγή  τους. Η διάταξη αυτή ωστόσο δεν ισχύει για τις
ηχογραφήσεις  ή τα κινηματογραφικά  έργα. Σύμφωνα  με το τμήμα 64(α) του νόμου περί
εμπορικών  σημάτων  του 1938, παρόμοιες  διατάξεις  ισχύουν  και για τα εμπορεύματα  που
φέοουν παράνομα  εμπορικά  σήματα. Οι παραγωγοί  οι οποίοι είναι δικαιούχοι
εμπορικού  σήματος  που ιδιοποιούνται  παράνομα  οι πειρατές,  μπορούν  φυσικά  να κάνουνχρήση της διάταξης  αυτής. Η κυβέρνηση  έχει προσθέσει  στο νομοσχέδιο  πε|ίΙ^
πνευματικής  ιδιοκτησίας  του Οκτωβρίου  του 1987 μια διάταξη  που θα παρέχει τη
δυνατότητα  αυτή και για τις ταινίες  και τους δίσκους, αν και οι δικαιούχοι  θα
πρέπει  να προειδοποιούν  εγκαίρως  τις τελωνειακός  αρχές σχετικά  με το χρόνο και τον
τόπο όπου αναμένεται  ότι θα γίνει η εισαγωγή  των παράνομων  αντιτύπων  των ταινιών  
.60και των δίσκων
τη χρησιμότητα  των διαδικασιών  αυτών όσον αφορά τους δικαιούχουςΑυτός ο όρος της προειδοποίησης  όμως θα μπορούσε  να περιορίσει
61
2.6.53.  Φαίνεται  λοιπόν  ότι, σε πολλά κράτη μέλη, η τελωνειακή  κατάσχεση  στα εξωτερικά
σύνορα  της Κοινότητας  θα μπορούσε  να εξελιχθεί  σε αποτελεσματικότερο  μέσο για την
προστασία  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Στα εσωτερικά  σύνορα της
Κοινότητας,  δεν μπορεί να ασκείται  έλεγχος  μετά το 1992. Αυτό, πάντως, δεν
αποκλείει  την τελωνειακή  κατάσχεση  όταν τα παράνομα  εμπορεύματα  επίσημαίνονταιστις τελωνειακός  αρχές ή όταν διαπιστώνουν  την απάτη κατά την άσκηση •
εσωτερικών  ελέγχων. θα πρέπει όμως να δοθεί προσοχή  στο γεγονός  ότι οι πρακτικές  62δυσκολίες που υπεισέρχονται  είναι πολύ μεγάλες  και ότι οι τελωνειακός  υπηρεσίες  
δεν θα πρέπει να εκτραπούν  από τον κύριο προορισμό  τους, ενώ ταυτόχρονα  οι 
διαδικασίες  που επιβάλλονται  στους δικαιούχους  δεν θα πρέπει να είναι τόσο  
επαχθείς  ώστε να καταντούν  σχεδόν  άχρηστες  στην πράξη.

65
2.6.54.  To Δεκέμβριο  του 1986, το Συμβούλιο  εξέδωσε  ένα κανονισμό  που προβλέπει  μέτρα που
σκοπό έχουν να απαγορεύσουν  τη θέση σε ελεύθερη  κυκλοφορία  των εμπορευμάτων  
παραποίησης,  δηλαδή εμπορευμάτων  στα οποία έχει επιτεθεί  αντικανονικά  εμπορικό  
σήμα^^.  0 κανονισμός  αυτός δημιουργεί  κοινούς  κανόνες  για τη διαδικασία  που θα
πρέπει να τηρείται  ώστε να προληφθεί  η εισαγωγή  παραποιημένων  εμπορευμάτων  στην  
Κοινότητα.  0 κανονισμός  αυτός περιορίζεται  στα εμπορεύματα  που αποτελούν  προσβολή  
των εμπορικών  σημάτων  αλλά, όπως δηλώνεται  στο επεξηγηματικό  υπόμνημα  της αρχικής  
πρότασης  της Επιτροπής,  σε μεταγενέστερη  φάση, ίσως η ίδια αυτή διαδικασία  θα 
μπορούσε  να εφαρμοσθεί  και σε άλλα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  και στα 
δικαιώματα  του δημιουργού  ιδιαίτερα.  Η επέκταση  αυτή του κανονισμού  θα εξασφάλιζε  
ότι οι διαδικασίες  τελωνειακής  κατάσχεσης  θα μπορούσαν  να συμβάλουν  με ομοιόμορφο  
τρόπο στην καταστολή  της πειρατείας  στα εξωτερικά  σύνορα  της Κοινότητας.
Μέσα παροχής  εννόυου  προστασίας  και κυρώσεις
2.6.55.  θα χρειάζονταν  πάρα πολλές  λεπτομέρειες  για να περιγράφουμε  τη σημερινή  κατάσταση  
σε κάθε κράτος χωριστά με σχετική πληρότητα. Προτιμότερο  θα ήταν ίσως να 
συγκεντρώσουμε  την προσοχή  μας σε ένα περιορισμένο  αριθμό  σημαντικών  θεμάτων,  όπως  
π.χ. η δυνατότητα  καταβολής  αποζημίωσης  ή άλλων οικονομικών  επανορθώσεων  προς τα 
άτομα των οποίων τα δικαιώματα  παραβιάσθηκαν*  η ύπαρξη διατάξεων  περί λήψης  
ασφαλιστικών  μέτρων η δυνατότητα  διάθεσης των πειρατικών  προϊόντων  που 
ανακαλύφθηκαν  και του μηχανικού  εξοπλισμού  που χρησιμοποιήθηκε  για την κατασκευή  
τους, με τρόπο που να εξασφαλίζει  ότι δεν θα συνεχισθεί  η κυκλοφορία  τους στην  
αγορά, σε βάρος του δικαιούχου"  και τέλος, η δυνατότητα  επιβολής  αρκούντως  
αποτρεπτικών  ποινικών  κυρώσεων, μεταξύ των οποίων και της φυλάκισης,  για τα 
σοβαρότερα  αδικήματα.
Απο^ηυίωση  ή άλλεο οικονουικέο  επανορθώσειο
2.6.56.  Όσον αφορά την αποζημίωση,  στις περιπτώσεις  που τα αποκλειστικά  δικαιώματα  έχουν  
παραχωρηθεί  σύμφωνα  με τις διατάξεις  του αστικού  δικαίου, η καταβολή  αποζημίωσης  
είναι κατ' αρχήν δυνατή, όπως επίσης και η αγωγή για λογοδοσία  επί των κερδών.  
Παράλληλα,  όταν η πολιτική  αγωγή βασίζεται  στο νόμο περί αθέμιτου  ανταγωνισμού,  
μπορεί  να επιτευχθεί  αποζημίωση  για τις σχετικές  οικονομικές  ζημίες.
c

66
2.6.57.  Από την άλλη μεριά, όπως είδαμε, υπάρχουν  και ορισμένα  σημαντικά  συμφέροντα  τα
οποία πιάανόν  δεν προστατεύονται  από δικαιώματα  πολιτικής  αγωγής. Αυτό ισχύει όχι
μόνο στις περιπτώσεις  που το συγκεκριμένο  συμφέρον  δεν έχει καμιά νομική
αναγνώριση,  όπως συμβαίνει  με τους παραγωγούς  ηχογραφήσεων  στην Ολλανδία,  αλλά και
με ορισμένες  νομοθεσίες  που προστατεύουν  ορισμένα  συμφέροντα  με τις διατάξεις  του
ποινικού  δικαίου  αποκλειστικά,  χωρίς όμως να υπάρχουν  στα πλαίσια αυτά και
σχετικές  διατάξεις  περί αποζημίωσης.  Όπως είδαμε, αυτή είναι η κατάσταση  που
επικρατεί  σήμερα σχετικά  με την αυθαίρετη  εγγραφή  των ζωντανών  εκτελέσεων  στο
Ηνωμένο  Βασίλειο  και, πιθανόν, και στην Ιρλανδία. Η θέσπιση  αστικής  προστασίας'
που αναγγέλθηκε  ήδη από την κυβέρνηση  του Ηνωμένου  Βασιλείου,  θα συμπληρώσει  το64συγκεκριμένο  αυτό κενό
2.6.58.  Γενικότερα,  η αξίωση για αποζημίωση  εξαρτάται  συνήθως  από τις αποδείξεις  που 
μπορεί να προσκομίσει  ο μηνυτής  για τις ζημίες που υπέστη ή για τα διαφυγό>^  
κέρδη του. Σε ορισμένες  νομοθεσίες,  η αποζημίωση  μπορεί να περιλαμβάνει  και
ικανοποίηση  της ηθικής βλάβης, αν και αυτό είναι κάτι που περιορίζεται  συνήθωςστις αξιώσεις  των δημιουργών  και εκτελεστών  ενός έργου. Μόνο στο Ηνωμ. Βασίλειο^^
και στην Ιρλανδία^^  υπάρχουν  διατάξεις  που προσφέρουν  στο δικαστήριο  τη δυνατότητα
να επιδικάσει  αποζημίωση  λόγω παράνομης  ιδιοποίησης  αντίστοιχη  με το σύνολο της
αξίας των παρανόμων  αντιγράφων  που έχει στην κατοχή του, ή έχει ιδιοποιηθεί  ο
εναγόμενος  και, σε κατάφωρες  περιπτώσεις,  να επιβάλει  αποζημίωση  προσαυξημένη  με
χρηματική  ποινή. Αλλά, κι έτσι ακόμη, η επιδίκαση  των πρώτων  εξαρτάται  από την
απόδειξη  του αριθμού  των αντιγράφων  για τα οποία γίνεται  λόγος, ενώ οι δεύτερες
υπόκεινται  σε τόσους  περιοριστικούς  όρους που, στην πράξη, σπάνια  να επιβάλλονται.
Επίσης, η κυβέρνηση  του Ηνωμένου  Βασιλείου  ανακοίνωσε  πρόσφατα  την πρόθεσή  της να67καταργήσει  την αποζημίωση  λόγω παράνομης  ιδιοποίησης  που θεωρείται  απαράδεκτη  
ιδιαίτερα  στην πνευματική  ιδιοκτησία  σχεδίων. Αντίθετα  θα ενισχυθούν  οι εξουσί^ί;  
των δικαστηρίων  για επιβολή  πρόσθετης  αποζημίωσης  με την άρση των περιορισμών  kc 
την εφαρμογή  τους.

2.6.59.  H ανάγκη να σποδέιχθε(  το μέγε^^ος  της ζημίας ή του διαφυγόντος  κέρδους  μπορεί να 
δημιουργήσει  προβλήματα,  γιατί οι ποσότητες  πειρατικών  προϊόντων  που πράγματι  
πωλήθηκαν  δεν είναι δυνατό να εξακριβωθεί  με βεβαιότητα,  ακόμη και όταν οι 
διαδικασίες  έρευνας  και κατάσχεσης  έχουν εφαρμοσθεί  με επιτυχία. Ετην περίπτωση  
των λαθραίων  δίσκων, προκύπτει  και η πρόσθετη  δυσκολία  ότι ο υπολογισμός  της 
πτώσης των πωλήσεων  των γνήσιων  δίσκων που προξένησε  η εμφάνιση  των λαθραίων  
δίσκων  στην αγορά, είναι συχνά αναπόδεικτος.  Τα προβλήματα  αυτά της απόδειξης  του 
ύψους της ζημίας καθώς και η πρακτική  δυσκολία  εκτέλεσης  της καταδίκης  σε 
αποζημίωση  έναντι των πολλών πειρατικών  επιχειρήσεων,  που προσέχουν  να διατηρούν  
τα εκποιήσιμσ  περιουσιακά  τους στοιχεία  σε σχετικά  χαμηλό  επίπεδο, σημαίνουν  ότι,  
αν θέλουμε  να σταματήσουν  κάποτε  οι πειρατές  τις πειρατικές  τους δραστηριότητες  ή 
να αποθαρρυνθούν  αποτελεσματικά,  οι αποζημιώσεις  θα πρέπει να συμπληρωθούν  και με 
άλλα μέσα εννόμου  προστασίας.
Ασφαλιστικά  μέτρα
2.6.60.  Σημαντικό  μέσο  από την άποψη  αυτή είναι  η ύπαρξη  διατάξεων  περί λήφεως
ασφαλιστικών  μέτρων, δηλαδή, δικαστικής  απόφασης  που δίνει τη δυνατότητα  να 
επιβληθούν  ορισμένες  ποινικές  κυρώσεις  στις συνεχιζόμενες  ή μελλοντικές  πειρατικές  
ενέργειες. Τέτοια  μέτρα ισχύουν, με κάπως διαφορετική  μορφή, στο Βέλγιο, στη 
Δανία, στο Λουξεμβούργο  και την Ολλανδία  ("astreint"  ή "dwangsom"),  στη Γερμανία,  
στην Ιρλανδία,  και στο Ηνωμένο Βασίλειο με την επιφύλαξη  φυσικά των
προαναφερθέντων  περιορισμών  των δικαιωμάτων  ουσιαστικού  δικαίου  που παρέχει ο
νόμος και της ύπαρξης  δικαιωμάτων  πολιτικής  αγωγής. Τα μέτρα αυτά μπορούν  να 
ληφθούν προσωρινά  ή με ταχεία  διαδικασία  πράγμα που προσφέρει  το πρόσθετο
πλεονέκτημα  ότι δίνει τη δυνατότητα  να προληφθεί  από την αρχή ακόμη, η κυκλοφορία  
των πειρατικών  αντιγράφων  στην αγορά.
2.6.61.  Ετην Ελλάδα υπάρχει  η δυνατότητα  λήψης ασφαλιστικών  μέτρων και, υπό ορισμένους68όρους, με τη μορφή της προσωρινής  διαταγής
2.6.62.  Στην Ισπανία, υπάρχει δυνατότητα  λήψης ασφαλιστικών  μέτρων σύμφωνα με τις
διατάξεις  του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1987 και υπό ορισμένους  όρους69με τη μορφή προσωρινής  διαταγής

68
2.6.63.  Στη Γαλλία, όμως δεν φαίνεται  να υπάρχει  η δυνατότητα  λήψης ασφαλιστικών  μέτρων
και έχει γίνει η υπόδειξη  ότι η θέσπισή  τους θα μπορούσε  σε πολλές περιπτώσεις  να
είναι χρήσιμη, ιδιαίτερα  για την αντιμετώπιση  των πιο επιτήδειων  και επίμονων  70 71κακοποιών  , 0 νέος γαλλικός  νόμος δεν μεταβάλλει  την κατάσταση  αυτή, αν και
72προβλέπει  ορισμένα  άλλα μέτρα που έχουν σαν στόχο τον αμετανόητο  πειρατή .
2.6.64.  Στην Πορτογαλία,  δεν προβλέπονται  ασφαλιστικά  μέτρα από την ισχύουσα  νομοθεσία.
Δΐάθ?όΠ _ _liiy_ _ΠΡΡΟΙνΦΐ,ΐών _npaljfevmY _ _ küí _ _ IäY_ _μηχανικών _ _εγκαταστάσεων  που
χρησιμοποιήθηκαν  για την κατασκευή  τους
2.6.65.  Υπάρχουν  διάφορες  τεχνικές  για να μην εξακολουθήσουν  να κυκλοφορούν  στο εμπόριο  τα 
πειρατικά  προϊόντα  που ανακαλύφθηκαν  σε βάρος του νόμιμου  δικαιούχου.
2.6.66.  Σύμφωνα  λοιπόν  με τους κανόνες  της πολιτικής  ή ποινικής  δικονομίας  που ισχύουν  o^lf 
περισσότερα  κράτη μέλη, στις υποθέσεις  προσβολής  των δικαιωμάτων  στα βιβλία, τις 
ταινίες, τις ηχογραφήσεις  και τις μαγνητοσκοπήσεις,  το δικαστήριο  μπορεί να δώσει  
εντολή  να καταστραφούν  ή σε ορισμένες  περιπτώσεις,  να καταστούν  ακατάλληλα  προς  
χρήση τα παράνομα  αντίγραφα,  ή, σε ορισμένες  περιπτώσεις,  να μεταβιβασθούν  στο 
νόμιμο  δικαιούχο.
2.6.67.  Συχνά επίσης, προβλέπετσι  η καταστροφή  των μηχανικών  εγκαταστάσεων  που 
χρησιμοποιήθηκαν  για την κατασκευή  των παράνομων  αντιγράφων,  με σκοπό να 
εμποδισθεί  η συνέχιση  της πειρατικής  δραστηριότητας  στο μέλλον.

69
2.6.68.  Τα σπουδαιότερα  κενά στον τομέα αυτό δεν οφείλονται  στις αδυναμίες  μόνο των
δικονομικών  διατάξεων. Φαίνεται  μάλλον  ότι αποτελούν  συνέπεια  του γεγονότος  ότι
ορισμένα  συμφέροντα  δεν προστατεύονται  από τους κανόνες  του ουσιαστικού  αστικού  ή
του ποινικού  δικαίου. Ορισμένα  από τα κενά αυτά έχουν αρχίσει πρόσφατα  να
συμπληρώνονται.  Στη Γαλλία για παράδειγμα,  ο νέος νόμος άεσπίζει  την ποινή της
δήμευσης  των ηχογραφημένων  και μαγνητοσκοπημένων  έργων που αποτελούν  προσβολή  των
συγγενικών  δικαιωμάτων  τα οποία αναγνωρίζονται  σήμερα από το νόμο για τους
εκτελεστές  και τους παραγωγούς.  Η δυνατότητα  αυτή υπήρχε  από καιρό για τα Βιβλία  73και τις ταινίες . Άλλα κενά, ωστόσο, εξακολου-θούν  να παραμένουν,  ιδιαίτερα  
εκείνα που απορρέουν  από την απουσία  συγκεκριμένης  προστασίας  για τους παραγωγούς  
ηχογραφήσεων  και για τους εκτελεστές,  στην Ολλανδία  και στην Ελλάδα. Επιπλέον,  ο 
βελγικός  νόμος του 1971 περί Ασκήσεως  του Εμπορίου,  που, όπως είδαμε, παίζει  
σημαντικό  ρόλο στην προστασία  των ηχογραφήσεων,  δεν φαίνεται  να επιτρέπει  τη 
δήμευση ή κάποιο άλλο παρόμοιο  μέτρο, ούτε στην ποινική ούτε στην αστική  
δικονομία.
Αποτρεπτικέο  ποινικέο  κυοώσειο
2.6.69.  Η φύση πολλών πειρατικών  δραστηριοτήτων  απαιτεί την ύπαρξη σημαντικών  ποινικών  
κυρώσεων,  ώστε να αποτραπούν  όσοι προσπαθούν  να αποφύγουν  τις πλήρεις  επιπτώσεις  
των πολιτικών  αποφάσεων  και έχουν αποκτήσει  επιτηδειότητα  στο να τις αποφεύγουν.  
Επιπλέον,  η πρόβλεψη  αυστηρών  ποινών, μεταξύ  των οποίων  και της φυλάκισης  για τα 
σοβαρότερα  αδικήματα,  δείχνει  σαφώς στα όργανα  εφαρμογής  του νόμου την ανάγκη  να 
δράσουν  κατά της πειρατείας  και τους προσφέρει  πραγματικά  κίνητρα. Αν, από την 
άλλη, οι αρχές αυτές γνωρίζουν  ότι ακόμη και η επιτυχημένη  δίωξη δεν θα οδηγήσει  
παρά μόνο στην επιβολή  ενός μικρού  προστίμου,  το οποίο πιθανότατα  οι πειρατές  θα 
το θεωρήσουν  απλώς σαν μια ενοχλητική  φορολόγηση  στις συνεχιζόμενες  δραστηριότητες  
τους, είναι ευνόητο ότι οι αρχές αυτές θα προτιμήσουν  να συγκεντρώσουν  τα 
περιορισμένα  μέσα που διαθέτουν  σε άλλους  τομείς.

70
2.6.70.  Σε πολλά κράτη μέλη έχει ήδη αναγνωρισθεί  η σημασία  της ύπαρξης  ενός κατάλληλου
φάσματος  ποινικών  κυρώσεων,  ώστε να εξασφαλιστεί  η αποτελεσματική  συμμετοχή  της
αστυνομίας  στην εξακρίβωση  της πειρατείας  και στην επιβολή  του νόμου, καθώς επίσης
για να αποτελόσουν  ένα ουσιαστικό  αντικίνητρο  για τους πειρατές. Έτσι, παρά τη
γενικότερη  τάση που παρατηρείται  στην Κοινότητα  για μείωση των ποινικών  κυρώσεων,
και ειδικότερα  εκείνων  που συνεπάγονται  φυλάκιση,  οι κυρώσεις  που επιβάλλονται
στις περιπτώσεις  πειρατείας  έχουν ενισχυθεί  σημαντικά  σε πολλά κράτη μέλη, σύμφωνα
με τους στόχους  που εκτίθενται  στο ψήφισμα  των εκπροσώπων  των κυβερνήσεων  των
,74κρατών  μελών, της 24ης Ιουλίου  1984  
1983, είχαν αυξηθεί  οι ανώτατες  ποινές75Και ενώ στο Ηνωμ. Βασίλειο,  ήδη από το 
μέσα στα δύο τελευταία  χρόνια, και η
Δανία76η Γερμανία77 78 79η Γαλλία και η Πορτογαλία θέσπισαν  αύξηση των
προβλεπόμενων  ποινών. Στην Ιταλία, οι ποινές  που προβλέπονταν  για την πειρατεία
80 81των ηχογραφήσεων  το 1981  , επεκτάθηκαν  το 1985 και στην πειρατεία  των ταινιών
και των μαγνητοσκοπήσεων.  Επιπλέον,  στην Ιρλανδία  και την Ολλανδία,  μελετάτςχ  
σοβαρά  η αύξηση  των προβλεπομένων  ποινών. Με λίγα λόγια, αποτρεπτικές  κυρώσε^Ρ  
υπάρχουν  ήδη ή θα υπάρξουν  σύντομα,  στη Δανία, Γερμανία,  Ελλάδα,  Γαλλία,  Ιρλανδία,  
Ιταλία,  Λουξεμβούργο,  Ολλανδία,  Πορτογαλία  και Ηνωμένο  Βασίλειο.
2.6.71.  Οπωσδήποτε,  στις παρακάτω  περιπτώσεις  ειδικότερα,  
εφαρμόζονται  φαίνεται  ότι χρειάζεται  να ενισχυθούν.οι ποινικές  κυρώσεις  που
2.6.72.  Στο Βέλγιο, για παράδειγμα,  η φυλάκιση  για προσβολή  των δικαιωμάτων  πνευματικής
ιδιοκτησίας,  αυτών καθ'αυτών,  είναι αδύνατη, όποια και αν είναι η φύση του 
δικαιώματος  που καταπατήθηκε,  ή η κλίμακα  ή ο χαρακτήρας  του αδικήματος.  Όταν  
όμως η καταδίκη  απαγγελθεί  για παραποίηση,  ή σύμφωνα  με τα άρθρα 191,  498 ή 505
του Ποινικού  Κώδικα,  τότε μπορεί  να επιβληθεί  ποινή φυλάκισης.
2.6.73.  Όσον αφορά τα δικαιώματα  των παραγωγών  στις ηχογραφήσεις,  όπως είδαμε  ήδη, σ^^
Ολλανδία  δεν προστατεύονται  και, πολύ μάλλον, δεν ισχύουν  ποινικές  κυρώσεις,  αν82και μελετάται  η θέσπιση  τους
2.6.74.  Τέλος, στις ποινές  που εφαρμόζονται  για το λαθρεμπόριο  στην Ιρλανδία  και στο Ηνωμ.  
Βασίλειο,  δεν περιλαμβάνεται  η φυλάκιση.

71
2.6.75.  θα πρέπει πάντως να προστεθεί  ότι η αποτελεσμστικότητα  των ποινικών  κυρώσεων  δεν
εξαρτάται  μόνο από τα χαρακτηριστικά  των ποινών,  αλλά και από το βαθμό της
βεβαιότητας  ότι πρόκειται  να επιβληθούν  στην πράξη. Κι αυτό με τη σειρά του 
εξαρτάται  από το κατά πόσο τα όργανα  εκτέλεσης  του νόμου θα συμμετάσχουν  δραστήρια  
στη δίωξη των ενόχων. Οι σοβαρές  ποινές, για τα σοβαρά ή κατ'εξακολούθηση  
αδικήματα  τουλάχιστον,  όπως ήδη παρατηρήσαμε,  λειτουργούν  σαν κίνητρο  για να 
δράσουν  τα αρμόδια  όργανα όπου φαίνεται  όμως ότι, σε ορισμένες  περιπτώσεις,  οι 
προσβολές  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  αν και αποτελούν  ποινικό
αδίκημα, δεν μπορούν  να διωχθούν  παρά μόνο ύστερα από έγκληση  εκ μέρους ενός  
πσθόντος,  όπως συμβαίνει  στο Βέλγιο  και το Λουξεμβούργο,  ή ακόμη, εκ μέρους  του 
ίδιου του παθόντος,  όπως συμβαίνει  στην Ελλάδα,
2.6.76.  Η κατάσταση  αυτή φαίνεται  να εξηγείται,  εν μέρει τουλάχιστο,  από την ευνόητη
διστακτικότητα  να επιφορτισθούν  ευθύνες στα όργανα εκτέλεσης  του νόμου, σε 
ορισμένες  κλασικές  και λεπτές  περιπτώσεις,  όπου, ένας συγγραφέας  ισχυρίζεται  ότι 
ένας άλλος είναι υπεύθυνος  λογοκλοπής  του έργου του. Η σύγχρονη  αντιγραφή  όμως,  
για εμπορικούς  σκοπούς, διαφέρει  σαφώς από τις περιπτώσεις  αυτές: η αντιγραφή  
είναι πλήρης  ή σχεδόν  πλήρης και δεν γίνεται  καμία προσπάθεια  για να παρουσιασθεί  
το έργο σαν να ήταν διαφορετικό  από το πρωτότυπο.  Επιπλέον,  η κλίμακα  του
φαινομένου  έχει τέτοιες διαστάσεις,  που θα έπρεπε  να θεωρηθεί  σαν οικονομικό
έγκλημα  πρώτου  μεγέθους,  το οποίο βλάπτει,  όχι μόνο τους μεμονωμένους  δικαιούχους,  
αλλά και τη βιωσιμότητα  σημαντικών  τομέων της οικονομικής  και πολιτιστικής  
δραστηριότητας.  Για τους λόγους  αυτούς τα περισσότερα  κράτη μέλη εξουσιοδοτούν  τα 
αρμόδια  όργανα  να ασκούν  αυτεπάγγελτη  δίωξη, εφόσον πρόκειται  για αντιγραφές  και 
εμπόριο  πειρατικών  προϊόντων  σε μεγάλη  κλίμακα, ή τουλάχιστον  να ενθαρρύνουν  την 
ποινική δίωξη κατόπιν  εγκλήσεως  του παθόντος, Η πολιτική  αυτή θα έπρεπε να 
υιοθετηθεί  σε όλα τα κράτη μέλη.
2.7.  Το οργαντικό  πλαίσιο  της εφορμογήσ  του vóuov
2.7.1.  Το οργανωτικό  πλαίσιο  για την επιβολή  του νόμου είναι  σύνθετο  και πολύπλοκο,  και
ποικίλλει  από το ένα κράτος στο άλλο. Περιλαμβάνει  τους ατομικούς  δικαιούχους,
τους οργανισμούς  που εκπροσωπούν  τους δικαιούχους  και τις δημόσιες  αρχές.

72
Ol δικαιούχοι  και οι οογανώσειο  xouc
2.7.2.  Εε όλα τα κράτη μέλη, οι δημιουργοί  είναι οργανωμένοι  σε εταιρείες  που ασχολούνται
κυρίως με τη συλλογή  των συγγραφικών  δικαιωμάτων  για τα λογοτεχνικά  και μουσικά
έργα. Μερικές  φορές υπάρχουν  χωριστές  εταιρείες  για διαφορετικές  κατηγορίες
έργων. Για παράδειγμα,  οι εταιρείες  που ασχολούνται  με τα θεατρικά  και τα μουσικά
θεατρικά  έργα, είναι συχνά διαφορετικές  από εκείνες  που ασχολούνται  με άλλες
μορφές  μουσικής  και στίχων,  μεταξύ  των οποίων  και τα ελαφρά  τραγούδια.  Οι εθνικές83οργανώσεις  είναι μέλη μιας διεθνούς  οργανώσεως,  της CISAC . Υπάρχουν  επίσης
δικαιούχοι  που είναι οργανωμένοι  και σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο. Οι
παραγωγοί  ηχογραφήσεων  και βίντεο, π.χ., είναι οργανωμένοι  σε όλα τα κράτη μέλη,
και οι εθνικές  αυτές οργανώσεις  μαζί με άλλες,  αποτελούν  όλες μαζί τη Διεθνή
Ένωση  Παραγωγών  Φωνογραφημάτων  και Βιντεογραφημάτων  (International  Federation  of
Phonograms  and Videograms-IFPI ). Oi παραγωγοί  ταινιών και βίντεο®^, και ^ 
85διανομείς είναι επίσης οργανωμένοι  σε εθνικό και διεθνές  επίπεδο, όπως και οι86 87 88εκδότες , οι επιχειρηματίες  ραδιοτηλεοπτικών  εκπομπών και οι εκτελεστές
2.7.3.  Σε ένα όλο και αυξανόμενο  αριθμό  περιπτώσεων,  η σύγχρονη  διάδοση  της πειρατείας  
οδήγησε, και στο εθνικό και στο διεθνές  επίπεδο, στη σύσταση  αντιπειρατικών  
οργανώσεων  ad hoc, οι οποίες  συνενώνουν  διαφορετικές  ομάδες  συμφερόντων,  ώστε να 
συνδυάσουν  τα μέσα που διαθέτουν  και να λειτουργήσουν  με μεγαλύτερη  
αποτελεσματικότητα.  Έχουν  αναπτυχθεί  νέες τεχνικές,  που διευκολύνουν  την επιβολή  
του νόμου. Με τη σήμανση  των ταινιών, για παράδειγμα,  μπορεί να αναγνωριστεί  
ευκολότερα  η προέλευση  των αντιτύπων  που κατασχέθηκαν.

73
2.7.4.  Γτη M. Βρετανία,  π.χ. η Βρετανική  Φωνογραφική  Βιομηχανία  (British  Phonograph
Industry  - BPI), ασχολείται  με την πειρατεία  των ηχογραφήσεων,  ενώ η Ομοσπονδία  
κατά της Κλοπής  των ΔΠΙ (Federation  Against  Copyright  Theft - FACT), που ιδρύθηκε  
το 1982, έχει διαδραματίσει  έκτοτε σημαντικό  ρόλο στη μείωση του μεριδίου  της 
αγοράς που κατέχουν  οι πειρατικές  μαγνητοσκοπήσεις.  Το 1983 ιδρύθηκε  στην  
Ολλανδία  μια παρόμοια  ομάδα δράσης, γνωστή  με το όνομα Foundation  Video Safe, με 
σκοπό την καταπολέμηση  της βιντεοπειρατείας.  Στην Ιρλανδία,  η Ιρλανδική  Εθνική  
Ομοσπονδία  κατά της Κλοπής των ΔΠΙ (Irish National  Federation  Against  Copyright  
Theft - IN FACT), άρχισε να λειτουργεί  το 1984 και από τις αρχές του 1985, η 
Βελγική  Αντιπειρατική  Ομοσπονδία,  (Belgian  Anti-Piracy  Federation  - BAF) και η 
Εταιρεία  για τη Δίωξη των παραβιάσεων  των ΔΠΙ, (GW, Gesellschaft  zur Verfolgung  
von Urheberrechtsverletzungen)  στη Γερμανία,  έχουν αναλάβει  παρόμοιες  ενέργειες.  
Τα παραδείγματα  αυτά και ιδιαίτερα  οι επιτυχίες  που σημειώθηκαν  στη Μ. Βρετανία  
στον τομέα της βιντεοπειρατείας,  αποτέλεσαν  κίνητρο  για τη δημιουργία  παρόμοιων  
οργανώσεων  και σε άλλα κράτη μέλη:  στη Γαλλία, ιδρύθηκε  η Ένωση για την
καταπολέμηση  της Οπτικοακουστικής  Πειρατείας,  (Association  de Lutte contre la 
Piraterie  Audiovisuelle  - ACPA). Στην Ισπανία, η Αντιπειρατική  Ομοσπονδία  
(Federación  Antipirateria  - FAP) και στη Δανία η Ένωση Δανών Πρακτόρων  Βίντεο  
(Foreningen  af Danske  Videogratndistributerer) .
2.7.5.  Αλλά και στο διεθνές επίπεδο, οι παραγωγοί  ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων,
δημιούργησαν  έναν οργανισμό  σε συνεργασία  με το Διεθνές  Εμπορικό  Επιμελητήριο,
(International  Chamber  of Commerce)  και την Κοινοπολιτειακή  Υπηρεσία  (Commumwealth
Secretariat).  To Διεθνές  Ναυτικό  Γραφείο  του Διεθνούς  Εμπορικού  Επιμελητηρίου
(International  Maritime  Bureau  of the International  Champer  of Commerce)  συμβάλλει
στο πρόγραμμα,  με την ειδική  πείρα που κατέχει  στο θέμα του ελέγχου  της μεταφοράς
εμπορευμάτων.  Η IFPI συμβάλλει,  μεταξύ  άλλων, με τις πληροφορίες  που συλλέγουν  οι
εθνικές  και περιφερειακές  της ομάδες,  σ'ολόκληρο  τον κόσμο. 0 οργανισμός,  γνωστός
με το όνομα "Κοινή Ομάδα Αντιπειρατικών  Πληροφοριών,  (Joint Anti-Piracy
poIntelligence  Group - JAPIG), έχει ήδη επιτύχει σημαντικά  αποτελέσματα

74
2.7.6.  H συγκέντρωση  αυτή των αντιπειρατικών  συμφερόντων  επί εθνικού και διεθνούς  
επιπέδου  αποτελεί  ευπρόσδεκτη  εξέλιξη. Με τη συγκέντρωση  των σχετικών  πληροφοριών  
και δραστηριοτήτων  σε ένα περιορισμένο  αριθμό  κεντρικών  σημείων, δεν αυξάνει  μόνο  
η σποτελεσματικότητσ  και η αποδοτικότητα  των αντιπειρατικών  προσπαθειών,  αλλά θα 
πρέπει επίσης να διευκολύνεται  η ανάπτυξη γόνιμης συνεργασίας  μεταξύ των 
δικαιούχων  και των δημοσίων  αρχών,  παρέχοντας  ένα περιορισμένο  αριθμό σημείων
επαφής  που, χωρίς να Βλάψουν  τα συμφέροντα  και τις δυνατότητες  των άλλων, μπορούν  
να οδηγήσουν  σε ιδιαίτερα  παραγωγικές  σχέσεις  με τις αρμόδιες  εθνικές  διοικήσεις.
ónu<itg.l6&.gRKéQ
2.7.7.  Σε εθνικό επίπεδο, πολλές είναι οι υπηρεσίες  που θα μπορούσαν  να συμπράξουν,  
ανάλογα  με το κράτος: οι τελωνειακές  υπηρεσίες,  η αστυνομία  και οι αρχές ποινικής  
δίωξης, καθώς και οι αρμόδιες  υπηρεσίες  φορολογίας  καθώς και προστασίας  των 
καταναλωτών.  *
902.7.8.  Όπως ήδη παρατηρήσαμε  , ορισμένες  φορές υπάρχουν  περιορισμοί  στο ρόλο και στην  
εξουσία  που μπορούν  να ασκήσουν  ορισμένες  υπηρεσίες,  όπως π.χ. συμβαίνει  με την 
αστυνομία  και τις τελωνειακός  αρχές. Η κατάργηση  των περιορισμών  αυτών θα 
μπορούσε  να αυξήσει  τη συμβολή  των υπηρεσιών  αυτών στον αγώνα κατά της πειρατείας.  
Ειδικότερα,  η εξασφάλιση  ότι οι τελωνειακός  αρχές έχουν νόμο και ουσία τη 
δυνατότητα  να ενημερώνουν  δικαιούχους  με ενδεχόμενες  παραβιάσεις  των δικαιωμάτων  
τους, έτσι ώστε να μπορούν  οι τελευταίοι  να προστατεύονται,  φαίνεται  να είναι ένας  
επιθυμητός  στόχος.

75
2.7.9.  Ωστόσο,  αυτό συνεπάγεται  όχι μόνο την άρση των νομικών  περιορισμών  που αναφέράηκαν  
ήδη, αλλά και την εξασφάλιση  ότι υπάρχουν  αμέσως  δυνατότητες  επικοινωνίας  μεταξύ  
των αρχών αφενός και των οργανώσεων  των δικαιούχων  αφετέρου. Όπως αναφέρύηκε,  η 
σύσταση  ad hoc ομάδων αντίπειρατικής  δράσεως  έχει ήδη συμβάλει  σημαντικά  από την 
άποψη αυτή. Στο βαθμό που υπάρχουν  ίσως ορισμένες  αδυναμίες,  οι δικαιούχοι  είναι  
σε θέση να βελτιώσουν  βραχυπρόθεσμα  τη θέση τους, ακολουθώντας  τη δράση που 
χάραξαν  άλλοι. Μακροπρόθεσμα,  θα πρέπει ίσως να δοθεί ιδιαίτερη  προσοχή  στη 
δημιουργία  συστημάτων  που θα βασίζονται  στις σύγχρονες  τεχνολογίες  πληροφόρησης,  
πράγμα που θα εξασφαλίσει  ότι οι χρήσιμες  πληροφορίες  θα μπορούν  να προσφερθούν  
στους ενδισφερόμενους  στη χαμηλότερη  δυνατή  τιμή. Η δυνατότητα  αυτή θα εξετασθεί  
εκτενέστερα  στη συνέχεια.
2.7.10.  Αντίστροφα,  η αποτελεσματικότητα  των δημοσίων  αρχών εξαρτάται  από το βαθμό που οι
ενδιαφερόμενες  ομάδες,  οι οποίες θίγονται  από την πειρατεία,  θα δεχθούν  να
συνεργασθούν  μαζί  τους.  Οι δραστηριότητες  των δημοσίων  αρχών υπόκεινται
αναπόφευκτα  στις δεσμεύσεις  των περιορισμένων  πόρων τους. Οι ανασταλτικές  
επιπτώσεις  των περιορισμών  αυτών μπορούν  να μειωθούν  σημαντικά,  στο βαθμό που οι 
άμεσα ενδιαφερόμενοι  θα μπορούσαν  να παράσχουν  στις αρχές τις πληροφορίες  εκείνες  
που θα επιτρέψουν  στις αρχές να δράσουν  με μεγαλύτερη  αποτελεσματικότητα.  Στον  
τομέα των τελωνειακών  υπηρεσιών,  π.χ., ένα από τα προβλήματα  που εμποδίζουν  την 
αποτελεσματικότερη  επέμβαση,  είναι η δυσκολία  και το κόστος της εξακρίβωσης  κατά  
πόσο τα εμπορεύματα  είναι προϊόντα  πειρατείας  και της εξακρίβωσης  της ταυτότητας  
των ατόμων των οποίων τα δικαιώματα  θίγονται. Η δυνατότητα  να επεκταθεί  ο 
κανονισμός  του Συμβουλίου,  στον οποίο αναφέρθηκαμε  ήδη, σχετικά  με τη διάθεση  των 
εμπορευμάτων  στην  ελεύθερη  κυκλοφορία,  ώστε  να περιλάβει  κι άλλες μορφές
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  όπως τα ΔΠΙ, εξαρτάται  σε μεγάλο  βαθμό από την εξεύρεση  
μιας λύσης των πρακτικών  αυτών προβλημάτων.

76
2.7.11.  Αλλά και πάλι, η σύγχρονη  τεχνολογία  πληροφόρησης  θα μπορούσε  να βοηθήσει  στην
εξεύρεση  της λύσης αυτής. Κατά καιρούς, έχει προταθεΐ  η δημιουργία,  επί
κοινοτικού  επιπέδου, ενός αρχείου δικαιωμάτων  στα κινηματογραφικά  και
91οπτικοακουστικά  έργα . Το αρχείο  αυτό θεωρήθηκε  αρχικά  ως ένα εργαλείο  που θα 
μπορούσε  να διευκολύνει  τη χρηματοδότηση  των κινηματογραφικών  παραγωγών,  και μέχρι
στιγμής  δεν στάθηκε  δυνατό να επιτευχθεί  κάποια συμφωνία  για τη δημιουργία  ενός  
τέτοιου  συστήματος  . Οστόσο, ένα αρχείο  δικαιωμάτων  σχετικών  με τις εγγραφές  
ήχου, εικόνας  και κινηματογραφικών  έργων θα μπορούσε  επίσης να παίξει ρόλο στην  
καταστολή  της πειρατείας,  διευκολύνοντας  την εξεύρεση της ταυτότητας  του 
δικαιούχου  και την εξακρίβωση  των προσώπων  που έχουν δικαιώματα  εκμετάλλευσης  στο 
έργο, μέσα στα πλαίσια  μιας ορισμένης  εθνικής  νομοθεσίας.  Αυτό θα διευκόλυνε  την 
επέμβαση  των τελωνειακών  και άλλων αρχών, αφού οι αρχές αυτές θα ήταν σε θέση να 
διαπιστώσουν  με μεγαλύτερη  ευκολία  και ταχύτητα,  κατά πόσο τα εμπορεύματα  είναι  
παράνομα  ή όχι, και θα τους πρόσφερε  επίσης τη δυνατότητα  να ειδοποιήσουν  του^  
ενδιαφερομένους  για την τελωνειακή  παρακατάθεση  πειρατικών,  προφανώς,  προϊόντων*  
Στο πλαίσιο της WIPO-UNESCO,  μια επιτροπή  κυβερνητικών  εμπειρογνωμόνων  θα 
συζητήσει  το Μάρτιο  του 1988 τη δημιουργία  ενός διεθνούς  αρχείου  οπτικοακουστικών  
έργων. Ανάλογα  με τα αποτελέσματα  της συνάντησης  WIPO-UNESCO,  οι εργασίες  σε 
κοινοτικό  επίπεδο  θα μπορούσαν  να συντονισθούν  με μελλοντικές  εργασίες  σε διεθνές  
επίπεδο.
2.7.12.  Για να μπορέσει  το σύστημα  αυτό να λειτουργήσει  με πρακτικό  τρόπο, από την πλευρά  
των τελωνειακών  αρχών, οι δικαιούχοι  θα πρέπει κατά διαστήματα,  να ειδοποιούν  τις 
αρχές αυτές για την ύπαρξη έργων σχετικά  με τα οποία υπάρχει ιδιαίτερος  κίνδυνος  
πειρατείας .

77
2.7.13.  To 1985, H Επιτροπή  υπέβαλε  στο Συμβούλιο  ανακοίνωση  σχετικά  με τη συντονισμένη
ανάπτυξη  των μηχανοργανωμένων  διοικητικών  διαδικασιών,  το Πρόγραμμα  Συντονισμένης93Ανάπτυξης,  (Coordinated  Developxnent  - CD) . To Συμβουλ(ο  ενέκρινε  το πρόγραμμα9Λαυτό με την απόφασή  του της 4ης ΦεβρουαρΙου  1986  . Το σύστημα  που προβλέπεται  θα
μπορούσε  πιθανόν  να χρησιμεύσει  για να προσανατολίσει  τους τελωνειακούς  ελέγχους  
σε ό,τι αφορά την πειρατεία. Το κείμενο  αυτό δεν είναι το κατάλληλο  πλαίσιο  για 
να συζητηθούν  οι λεπτομέρειες  της δυνατότητας  αυτής. Το ζήτημα  αυτό θα πρέπει να 
αποτελέσει  μέρος της εργασίας  που θα οδηγήσει  στην ανάπτυξη  του συστήματος.  Όσον  
αφορά το ίδιο το αρχείο, μια από τις κυριότερες  αντιρρήσεις  στο παρελθόν  ήταν,  
πόσο θα κοστίσει  στο κοινό η δημιουργία  και η διαχείρισή  του. Σήμερα τίθεται  
σαφώς το ερώτημα, κατά πόσο το αρχείο  αυτό δεν θα μπορούσε  να οργανωθεί  και να 
χρηματοδοτηθεί  από εκείνους  που θα επωφεληθούν  από τα πλεονεκτήματα  του, δηλαδή,  
τους σχετικούς  δικαιούχους.  Αν η μέθοδος  αυτή αποδειχθεί  δυνατή,  τότε η συμμετοχή  
της Κοινότητας  θα μπορούσε  να περιορισθεί  στην εγγύηση  ότι το αρχείο  αυτό θα είναι  
προσιτό στις τελωνειακός  και άλλες αρμόδιες  αρχές, μέσα στα πλαίσια του 
προγράμματος  C.D, και, πιθανόν, στην παροχή  ενός απλού νόμου-πλαίσιο,  που θα 
προσδώσει  στο αρχείο  και στις πληροφορίες  που περιέχει,  νομική  αναγνώριση.
2.7.14.  Παράλληλα  με τη συνεργασία  μεταξύ  δημοσίων  αρχών και δικαιούχων,  σημαντική  θα ήταν  
η συνεργασία  μεταξύ  των αρμοδίων  δημοσίων  αρχών σε εθνικό, διεθνές  και κοινοτικό  
επίπεδο.

78
2.7.15.  Στο ε^^νικό επίπεδο, τα κράτη μέλη είναι σε θέση να πάρουν μόνα τους τα αναγκαία  
μέτρα, ανάλογα  με τις ιδιαίτερες  διοικητικές  δομές του καθενός. θα μπορούσε  όμως  
επίσης  να υποστηριχθεί  σοβαρά η άποψη της δημιουργίας  ή του ορισμού  κέντρων, που 
θα αναλάβουν  ιδιαίτερες  ευθύνες σε σχέση με την πειρατεία  και τα συναφή  
προβλήματα.  Όσον αφορά τον οπτικοακουστικό  τομέα, ο ρόλος του Εθνικού  Κέντρου  
Κινηματογραφίας  στη Γαλλία, αποτελεί  ενδιαφέρον  παράδειγμα.  Τα κέντρα αυτά όχι 
μόνο διευκολύνουν  το συντονισμό  των ενεργειών  όλων των σχετικών  δημοσίων  αρχών και 
τη συνεργασία  μεταξύ  τους, αλλά μπορούν  επίσης να αναλάβουν  το ρόλο του φυσικού  
συνομιλητή  απέναντι  στους δικαιούχους  και τις οργανώσεις  τους, που, όπως εξηγήσαμε  
πιο πάνω, συχνά προσπαθούν  κι εκείνοι  να δημιουργήσουν  παρόμοια  κέντρα.
2.7.16.  Στο κοινοτικό  και διεθνές  επίπεδο, υπάρχουν  ήδη οι διαδικασίες  για τη συνεργασία  
μεταξύ οργάνων, για την εφαρμογή της νομοθεσίας  που θα μπορούσαν  να
χρησιμοποιηθούν  στις κατάλληλες  περιπτώσεις.  Αναφέρουμε  για παράδειγμα,  τι^95 Vυπηρεσίες  της Ιντερπόλ  . Η γενική τάση που επικρατεί  στη νομοθεσία,  vor
καταδικασθεί  η πειρατεία  ως σοβαρό  αδίκημα, τιμωρούμενο  με φυλάκιση,  θα έπρεπε
κανονικά  να διευκολύνει  τη χρήση των διαδικασιών  αυτών, γιατί έτσι φαίνεται
λιγότερο  πιθανό  ότι η πειρατεία  θα κριθεί ως θέμα ελάσσονος  σημασίας.
2.7.17.  Η Γενική  Συνέλευση  της Ιντερπόλ,  κατά την 46η της σύνοδο,  το 1977, στη Στοκχόλμη,  
ενέκρινε  ψήφισμα σχετικά με την οπτικοακουστική  πειρατεία,  και έκτοτε έχει  
καταβάλει  προσπάθειες  ώστε να επεκτείνει  τις δραστηριότητές  της για την 
καταπολέμηση  της πειρατείας.  Δεν θα πρέπει ωστόσο  να ξεχνάμε  ότι, η συνεργασία  
μέσα στα πλαίσια  της Ιντερπόλ,  συνίστσται  από τις εθελοντικές  πράξεις  αμοιβαίας  
βοήθειας  και βασίζεται  στις δυνατότητες  που προσφέρουν  οι εθνικοί  νόμοι των κρατών  
μελών, ενώ παράλληλα,  η εθνική κυριαρχία  του κάθε κράτους παραμένει  απόλυτα  
σεβαστή. Το κάθε κράτος έχει το δικαίωμα  να αποφασίσει  κατά πόσο ή όχι 
συνεργασθεί.  Δεν είναι υποχρεωμένο  να αιτιολογήσει  τις αποφάσεις  του και δε 
μπορεί να ληφθεί κάνενα μέτρο σε περίπτωση  που θα αρνηθεί  να συμπράξει. Οι 
περιορισμοί  αυτοί στις δυνατότητες  συντονισμένης  δράσης της Ιντερπόλ,  
χαρακτηρίζουν  σε σημαντικό  βαθμό τις ικανότητάς  της να δράσει στην καταστολή  της 
πειρατείας.

79
2.7.18.  Για το μέλλον, η λογική  συνέπεια  της έγκρισης  ενός κοινοτικού  κανονισμού,  σχετικά96με τη διάθεση  στην ελεύθερη  κυκλοφορία  των παραποιημένων  εμπορευμάτων  , θα ήταν
ίσως να θεωρηθούν  οι παραποιήσεις  ως θέμα το οποίο θα πρέπει να εμπίπτει  στα
πλαίσια  του καθεστώτος  της αμοιβαίας  αρωγής, που δημιουργήθηκε  με τον κανονισμό
του Συμβουλίου  περί αμοιβαίας  αρωγής μεταξύ  διοικητικών  αρχών των κρατών  μελών και
της συνεργασίας  μεταξύ  των τελευταίων  και της Επιτροπής,  με σκοπό την εξασφάλιση97της ορθής εφαρμογής  του νόμου στα δασμολογικά  και γεωργικά  θέματα . 0 κανονισμός
αυτός προβλέπει  την παροχή  βοήθειας  τόσο ύστερα  από αίτηση, όσο και την αυθόρμητη
παροχή  βοήθειας. Αν παραστεί  ανάγκη, θα μπορούσε  να θεσπισθεί  μια σχετικά  απλή
τροπολογία,  για να διευκρινισθεί  η κατάσταση.  Έπεται  επίσης,  ότι, αν αποδειχθεΐ
δυνατό  να επεκταθεί  ο κανονισμός  για τη διάθεση  σε ελεύθερη  κυκλοφορία  και στις
άλλες μορφές  παράβασης  της πνευματικής  ιδιοκτησίας,  μεταξύ  των οποίων  και των ΔΠΙ,
το καθεστώς  αμοιβαίας  αρωγής  θα μπορούσε  να εφαρμοσθεί  εξίσου  και στις περιπτώσεις
αυτές. Τέλος, το πρόγραμμα  C.D. θα παράσχει  τα τεχνικά  μέτρα με τα οποία ο98χειρισμός  της αμοιβαίας  αρωγής  θα μπορούσε  να γίνει αποτελεσματικότερος
2.7.19.  Στο διεθνές  επίπεδο, το Συμβούλιο  Τελωνειακής  Συνεργασίας,  (Customs  Co-operation
Council  - eco, αποδείχθηκε  ότι αποτελεί  αποτελεσματικό  όργανο  για την αύξηση  της
συνεργασίας  μεταξύ  εθνικών  τελωνειακών  αρχών. Το 1953, ενέκρινε  μια σύσταση  περί
αμοιβαίας  αρωγής μεταξύ διοικητικών  υπηρεσιών,  η οποία αποσκοπεί  στην παροχή
πληροφοριών  σχετικά  με τις νέες μεθόδους  και μέσα δασμολογικής  απάτης, όπως
επίσης,  ύστερα  από αίτηση  ενός άλλου κράτους  μέλους,  ενέκρινε  τη διατήρηση  ειδικής
παρακολούθησης,  προκειμένου  για ορισμένες  τελωνειακές  παρακαταθήκες,  ή για πρόσωπα
που είναι γνωστό  ότι επιδίδονται  στο λαθρεμπόριο,  ή για ορισμένα  ύποπτα  οχήματα.
Επιπλέον,  το 1975, το Συμβούλιο  ενέκρινε  σύσταση  σχετικά  με ένα Κοινό Ταμείο
Πληροφοριών  όσον αφορά τις δασμολογικές  απάτες. Οι πληροφορίες  που συλλέγονται
και εν συνεχεία  κοινοποιούνται  στα κράτη, σναφέρονται  σε άτομα που έχουν
κσταδικασθεί  για λαθρεμπόριο  ή δασμολογικές  απάτες,  στις μεθόδους  λαθρεμπορίου  και
στα πλοία που έχουν ανάμιξη  με το λαθρεμπόριο.  Τα όργανα αυτά δεν συνδέονται
άμεσα με την προστασία  των εμπορευμάτων  ΔΠΙ, αλλά θα μπορούσαν  να παίξουν  το ρόλο
τους, όταν το εμπόριο  των πειρατικών  προϊόντων  ενέχει, όπως συχνά συμβαίνει,  και
δασμολογικές  απάτες. Οστόσο, το 1983, το Συμβούλιο  Τελωνειακής  Συνεργασίας,
άοχισε την εκπόνιση  μελέτης  με θέμα το ρόλο των τελωνείων,  στην εφαρμογή  του νόμου
περί ΔΠΙ και του δικαίου  βιομηχανικής  ιδιοκτησίας.  Σκοπός  της μελέτης  αυτής που,
εν μέρει, έχει καταρτισθεί  με βάση τα ερωτηματολόγια  που έχουν απευθυνθεί  προς τα
κράτη μέλη και τους διεθνείς  οργανισμούς,  ήταν να προσδιορίσει  το ρόλο των
τελωνειακών  αρχών στις γενικές  αντιπειρατικές  ενέργειες  και τον τρόπο με τον οποίο
η συμμετοχή  των αρχών αυτών θα μπορούσε  να γίνει πιο τακτική  και αποτελεσματική.99Η μελέτη  αυτή συμπληρώθηκε  το 1984

80
2.7.20.  H μεΛέτη αυτή συζητήθηκε  στις αρμόδιες  επιτροπές  του Συμβουλίου  Τελωνειακής  
Συνεργασίας  (CCO, δηλαδή  την Εκτελεστική  Επιτροπή  και τη Μόνιμη  Τεχνική  Επιτροπή.
Η Εκτελεστική  Επιτροπή  κατέληξε  στα ακόλουθα  συμπεράσματα;  Πρώτο, η επιβολή  του 
νόμου περί ΔΠΙ εκ μέρους των τελωνειακών  αρχών θα πρέπει να αποτελέσει  σταθερό  
στοιχείο  του προγράμματος  εργασίας  της Επιτροπής,  έτσι ώστε η Επιτροπή  να μπορέσει  
να συνεχίσει  τις ανταλλαγές  των απόψεων  σχετικά  με τις εξελίξεις  στον τομέα αυτό.  
Δεύτερο, η Γραμματεία  θα πρέπει να προτείνει  τώρα τα πρακτικά  μέσα βοήθειας  προς  
τις υπηρεσίες  που έχουν αρμοδιότητα  στον τομέα αυτό. Τρίτο, η Γραμματεία  του CGC 
θα πρέπει να διατηρήσει  τις επαφές με τις διεθνείς  οργανώσεις  που ασχολούνται  με' 
το θέμα και να συντονίσει  τις δραστηριότητες  της Εκτελεστικής  Επιτροπής  και της 
Μόνιμης  Τεχνικής  Επιτροπής,  που ήταν υπεύθυνη  για τις διοικητικές  πλευρές  του 
ζητήματος.  Τέταρτο, η Γραμματεία  θα πρέπει να προβεί στην περαιτέρω  ανάλυση  των 
μέσων εκτέλεσης  του CGC, με σκοπό τον προσδιορισμό  της έκτασης  στην οποία τα μέσα  
αυτά θα μπορούσαν  να χρησιμοποιηθούν  για την καταπολέμηση  της πειρατείας  και τι^ 
παραποίησης,  εν αναμονή  της επινόησης  ενός νέου μέσου. Η Μόνιμη  Τεχνική  Επιτρο^ι  
τελείωσε  τις εργασίες  της γύρω από την εκπόνηση  ενός προτύπου  νόμου, ο οποίος  θα 
παρέχει στις τελωνειακός  αρχές την αρμοδιότητα  να δράσουν σε περιπτώσεις  
παραποίησης  και πειρατείας.
2.7.21.  Το πρόγραμμα  της GGG σχετικά  με την πειρατεία  και τις παραποιήσεις,  
την πλήρη υποστήριξη  της Κοινότηταςαξίζει σαφώς
2.8. Το διεθνές  πλαίσιο  για tic υελλοντι κέσ nPHToBouAtec  και εξελίξεις  σε κοινοτικό
επίπεδο
2.8.1. Πριν προχωρήσουμε,  από την ανάλυση  που παρουσιάσθηκε  πιο πάνω, στην εξέταση  των 
πιθανών  μελλοντικών  πρωτοβουλιών  και εξελίξεων  στο κοινοτικό  επίπεδο,  θα πρέπει  
εξετασθεί  το ευρύτερο  διεθνές  πλαίσιο  μέσα στο οποίο θα μπορούσαν  να ληφθούν  
πρωτοβουλίες  αυτές και να συμβούν  οι εξελίξεις,  εφόσον  δεν έχουμε  ακόμη καλύψει  το 
χώρο αυτό.:«

81
2.8.2.  Οι διεθνείς  οργανισμοί  που διαχειρίζονται  τα σχετικά δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  και τα συναφή  δικαιώματα,  ασχολήθηκαν  συχνά με το θέμα της πειρατείας,  
για να αφυπνίσουν  το κοινό ως προς τις ζημίες που προκαλεί  η πειρατεία  στις  
πολιτιστικές  δραστηριότητες  και για να προωθήσουν,  ιδίως στα μέρη εκείνα του 
κόσμου, όπου η πειρατεία  αποτελεί  σοβαρό  πρόβλημα,  τα μέτρα για την καταπολέμηση  
των πειρατικών  δραστηριοτήτων.
2.8.3.  Στο επίπεδο  της Σύμβασης  της Ρώμης^®®,  η Διακυβερνητική  Επιτροπή,  τον Οκτώβριο  του
1979, ενέκρινε  σύσταση  των κρατών  μελών του OHE, με την οποία οι διαχειριστικές
οργανώσεις  συνιστούσαν  στα κράτη μέλη του OHE να προσχωρήσουν  στη Σύμβαση^®^.
Κατά τη διάρκεια  της όγδοης τακτικής  της συνόδου, το Νοέμβριο  του 1981, η
102Διακυβερνητική  Επιτροπή  ανανέωσε  τη σύσταση  αυτή
2.8.4.  Στο επίπεδο  τη WIPO, η Πρώτη Παγκόσμια  Δημόσια  Συζήτηση  για την Πειρατεία  των
Ηχογραφήσεων  και Οπτικοακουστικών  Εγγραφών,  (First  Worlwide  Forum on the Piracy  of
Sound and Audiovisual  Recordings)  έγινε στη Γενεύη,  το Μάρτιο  του 1981. Εγκρίθηκε
ψήφισμα  που συνιστά  τη λήψη μέτρων, και στις αναπτυγμένες  και στις αναπτυσσόμενες
χώρες, ώστε να τεθεί σε ισχύ η κατάλληλη  νομοθεσία  για την πρόληψη  της πειρατείας
και για την εξασφάλιση  της εφαρμογής  της νομοθεσίας  αυτής^®^.  Μια δεύτερη
παγκόσμια  συζήτηση  οργανώθηκε  στα πλαίσια  της WIPO το Μάρτιο του 1983, τη φορά
αυτή με θέμα "Η πειρατεία  των εκπομπών  και του εντύπου".  Το ψήφισμα  που εγκρίθηκε
104στη λήξη της συνάντησης  αυτής , εξέφραζε  ανησυχίες  για τη διάδοση της 
πειρατείας.  Έκρινε  ότι η αναζήτηση  πρακτικών  μέτρων  για την αποτελεσματικότερη  
καταπολέμηση  της πειρατείας  θα πρέπει να συνεχισθεί,  και συνέστησε  στη Συνέλευση  
της Ένωσης  της Βέρνης να προτείνει  σύσταση  επί του θέματος. Το θέμα τέθηκε  πάλι  
σε συνάντηση  κυβερνητικών  εμπειρογνωμόνων  στις 2-6 Ιουνίου  1986 που οργανώθηκε  από
την UNESCO/WIPO  και εκδόθηκε  ψήφισμα  με το οποίο ζητούνται  αυστηρότερες  ποινές
, ,105κατά της πειρατείας
2.8.5.  Τα ψηφίσματα  που εγκρίθηκσν  μέσα στα πλαίσια  της WIPO, δεν μπορούν  να έχουν άλλο  
ρεαλιστικό  σκοπό, παρά να επιστήσουν  την προσοχή  των εθνικών  κυβερνήσεων  στην  
ανάγκη  θέσπισης  κατάλληλων  μέτρων  κατά της πειρατείας,  σε εθνικό  επίπεδο. Έστω  
κι αν υιοθετήσει  κανείς μια γενική θέση απέναντι  στο πρόβλημα  της πειρατείας,  η 
διατύπωση  ενός ψηφίσματος  θα πρέπει να γίνεται  με μεγάλη  προσοχή, αν πράγματι  
επιθυμούμε  να το εγκρίνουν  χωρίς μεγάλη δυσκολία  πολλές από τις αναπτυσσόμενες  
χώρες. Για τις χώρες αυτές, η σημασία  του δέοντος  σεβασμού  προς τα δικαιώματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  θα πρέπει κανονικά  να αντισταθμίζεται  από την αναγνώριση  
της ανάγκης  για μια πιο εύκολη  πρόσβαση  στο υλικό που προστατεύεται  με ΔΠΙ.

82
2.8.6.  H Γρσμμστε(α  της UNESCO  ετοίμασε  ένα έγγραφο  με τίτλο "Ανάλυση  των απαντήσεων  στο 
ερωτηματολόγιο  της UNESCO σχετικά  με το φαινόμενο  της πειρατείας  με αντικείμενο  
έντυπο  υλικό, φωνογραφήματσ  οπτικοακουστικό  υλικό, ταινίες  και ραδιοτηλεοπτικά  
προγράμματα",  που συνοψίζει  και αναλύει  τις απαντήσεις  στο ερωτηματολόγιο  που 
δόι^ηκαν  από τα κράτη μέλη της.
2.8.7.  Στο επίπεδο  του Συμβουλίου  της Ευρώπης, οι Υπουργοί  Πολιτισμού  ενέκριναν  το Μάιο
1 0Äτου 1984, ψήφισμα , με το οποίο τα κράτη μέλη καλούνται  να οργανώσουν  σε εθνικό  
και ευρωπαϊκό  επίπεδο, τις δραστηριότητες  τους για την καταστολή  της 
οπτικοακουστικής  πειρατείας.  Στις 18 Ιανουάριου  1988, η επιτροπή  Υπουργών  
διετύπωσε  Σύσταση προς τα κράτη μέλη σχετικά  με μέτρα για την καταπολέμηση  της 
πειρατείας  στον τομέα των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και συγγενών  
δικαιωμάτων.
2.8.8.  Μέσα στα πλαίσια  της ΓΣΔΕ, η δυνατότητα  λήψεως  μέτρων  κατά των παραποιήσεων,  από 
πλευράς  συναλλαγών,  συζητείται  έντονα  από το 1982 ήδη. Το 1984 συστάθηκε  ομάδα  
εμπειρογνωμόνων  με σκοπό να παρακολουθήσει  το θέμα. Η πρωτοβουλία  αυτή της ΓΣΔΕ,  
είχε ως στόχο την παροχή  ενός πλαισίου  για τη συμμετοχή  των τελωνειακών  αρχών στην  
ανακάλυψη  και κατάσχεση  των παραποιημένων  εμπορευμάτων,  τα οποία, για την ώρα,  
ορίζονται  ως εμπορεύματα  στα οποία τεκμαίρεται  ότι το κατατεθέν  σήμα τοποθετήθηκε  
χωρίς τη συναίνεση  του κατόχου  του σήματος. Εφόσον όμως οι πειρατές  δεν 
αντιγράφουν  απλώς το έργο αλλά και τη συσκευασία  του, πράγμα  που συνήθως  συμβαίνει  
στην περίπτωση  των οπτικοακαυστικών  έργων, η πρωτοβουλία  αυτή είναι και προς το 
συμφέρον  του δικαιούχου  των ΔΠΙ. Οστόσο  οι εργασίες  στο πλαίσιο  της GATT δεν 
κατέληξαν  σε συμφωνία  σχετικά  με τα παραποιημένα  εμπορεύματα,  λόγω αντιρρήσεων  
διαφόρων  τρίτων  χωρών, ιδιαίτερα  αναπτυσσομένων  χωρών.

83
2.8.9 Ot εργασίες  αυτές κατέληξαν  στο ότι τουλάχιστον  ένα τμήμα των δικαιωμάτων  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  -θα μπορούσε  να διεκπερσιωάεί  στο πλαίσιο  της ΓΣΔΕ. Το 
Σεπτέμβριο  του 1986,  οι υπουργοί εμπορίου  των συμβαλλομένων  κρατών που
συνσντήάηκαν  στην Punta del Esta αποφάσισαν,  γενικότερα,  τα εμπορικά  ζητήματα  της 
πνευματικής  ιδιοκτησίας  να περιληφθούν  στην ημερήσια  διάταξη των πολυμερών  
διαπραγματεύσεων  οι οποίες μόλις άρχισαν. Κατά συνέπεια,  οι διαπραγματεύσεις  
αυτές 9α περιλάβουν  επίσης άλλα ζητήματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  τα οποία έχουν  
επιπτώσεις  στα ρεύματα  των συναλλαγών  και στις εμπορικές  σχέσεις. Από τις 
προκαταρκτικές  συζητήσεις  που έγιναν,  είναι σαφές ότι υπάρχει  βούληση  σε κοινοτικό  
επίπεδο  να εξετσσθούν  οι δυνατότητες  αποτελεσματικής  ενίσχυσης  της νομοθεσίας  για 
τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και συναφή  δικαιώματα  εκτός του πλαισίου  της 
ΓΣΔΕ, ιδιαίτερα  η καταπολέμηση  της πειρατείας  στα βιβλία, φωνογραφήματα  και 
βιντεογραφήματα  βάσει των εργασιών  που έχουν ήδη ολοκληρωθεί  για τα παραποιημένα  
εμπορεύματα .
2.8.10.  Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί  ότι η Κοινότητα  ασχολήθηκε  τελευταία  με
προβλήματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  με τρίτες χώρες, ειδικότερα,  όσον αφορά τα 
εμπόδια  που ορισμένα  συστήματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  δημιουργούν  στα εμπορικά  
ρεύματα  και στις επενδύσεις  από κοινοτικές  επιχειρήσεις.  Φαίνεται  σημαντικό  στο 
στάδιο αυτό να ερευνηθεί  η δυνατότητα  να χρησιμοποιηθούν  οι επαφές αυτές  
συστηματικότερα  για να καταπολεμηθεί  η πειρατεία. Το ερώτημα  θα εξεταστεί  
λεπτομερέστερα  στο κεφάλαιο  7.
2.9. Μελλοντικές  εξελίξε ιε και πρωτοΒουλίεε  σε κοινοτικό επίπεδο
2.9.1.  Η σημερινή  κατάσταση,  όσον αφορά την πειρατεία  στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής  
Κοινότητας  και στον υπόλοιπο  κόσμο, θα μπορούσε  να συνοψισθεί  ως εξής. Παρόλο  ότι 
στο πρόσφατο παρελθόν επιτελέσθηκε  ουσιαστική  πρόοδος, η πειρατεία  των 
ηχογραφήσεων  και των οπτικοακουστικών  έργων παραμένει  πρόβλημα  σημαντικό  και μέσα  
και έξω από την Κοινότητα.  Η πειρατεία  των βιβλίων  εξακολουθεί  επίσης  να αποτελεί  
θέμα σοβαρό  αν και στην περίπτωση  αυτή, το πρόβλημα  αφορά ουσιαστικά  ορισμένες  μη 
κοινοτικές  χώρες.

SA
2.9.2.  Εκτός της Κοινότητας,  όετικές τάσεις παρατηρούνται  μόνο στις Δυτικοευρωπαϊκές
χώρες, στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Ιαπωνία, την Αυστραλία  και το Χονγκ-Κονγκ  και 
πρόσφατα  στη Σιγκαπούρη. Πολλές άλλες χώρες δεν λαμβάνουν  αποτελεσματικά  
σντιπειρατικά  μέτρα και, σε ορισμένες  περιπτώσεις,  επιδεικνύουν  ένα βαάμό
ανεκτικότητας  που υπαινίσσεται  σχεδόν κάποια συνεργία, αν όχι συνενοχή. Οι 
εξωτερικές  διαστάσεις  του προβλήματος  της πειρατείας  είναι πολύ πιάανό ότι ·θα , 
παραμείνουν  σημαντικές  για πολύ καιρό ακόμη. Η Κοινότητα  έχει σαφές συμφέρον  να 
χρησιμοποιήσει  το συλλογικό  της βάρος για να εξασφαλίσει  την καλύτερη  προστασία  
των έργων των συγγραφέων  της, των εκτελεστών  της και των παραγωγών  της, στις μη 
κοινοτικές  χώρες. 0 χαρακτήρας  που -άα μπορούσαν  να πάρουν  τα κοινοτικά  μέτρα για 
το σκοπό αυτό καθώς και το πλαίσιο  μέσα στο οποίο θα μπορούσαν  να ληφθούν  τα μέτρα  
αυτά, θα συζητηθούν  διεξοδικά  στο κεφάλαιο  7.
2.9.3.  Μέσα στην Κοινότητα,  έχουμε  ισχυρούς  λόγους  να πιστεύουμε  ότι οι πρόσφατοι  πρόοδοι^^  
στην καταστολή  της πειρατείας,  μπορούν  να διατηρηθούν  ή και να αυξηθούν  ακόμη. Οι 
νόμοι περί ΔΠΙ έχουν ήδη τροποποιηθεί  ή βρίσκονται  υπό αναθεώρηση  σε πολλά κράτη  
μέλη. Το ψήφισμα  του Συμβουλίου  του 1984, επέστησε  την προσοχή  των μελών στο 
πρόβλημα  της πειρατείας.  Κατά συνέπεια  σε πολλές περιπτώσεις,  μπορούμε  τώρα να 
στηριχθούμε  στην ενισχυμένη  νομοθεσία,  τις αποτρεπτικές  κυρώσεις  και στην καλύτερη  
εφαρμογή  των διαδικασιών.  Επιπλέον,  οι δικαιούχοι  έχουν πρόσφατα  οργανωθεί  σε 
αντιπειρατικές  οργανώσεις  και παίρνουν  ενεργό μέρος στον αγώνα κατά της 
πειρατείας.
2.9.4.  Οστόσο, απομένουν  ακόμη να επέλθουν  πολλές βελτιώσεις  σε ορισμένες  νομοθεσίες.  
Επιπλέον,  θα ήταν επικίνδυνο  να χαλαρώσουμε  πρόωρα  τις προσπάθειές  μας, τι στιγμή  
ιδίως που οι νέες τεχνολογίες  αναπαραγωγής  θα δώσουν ίσως νέα ώθηση στις  
πειρατικές  δραστηριότητες.
2.9.5.  Όπως αναφέρθηκε  στην παράγραφο  2.3.5.,  οι πειρατικοί  δίσκοι πυκνής  εγγραφής  είναι  
στην ουσία ανύπαρκτοι,  δεδομένου  ότι η κατασκευή  τους απαιτεί  πολύπλοκα  τεχνικά  
μέσα και υψηλές  επενδύσεις.  Η εμφάνιση  στην αγορά των συσκευών  ψηφιακής  εγγραφής  
του ήχου (digital  audio tape-DAT),  που προσφέρουν  την ίδια ποιότητα  ήχου όπως και 
οι δίσκοι  πυκνής  εγγραφής,  πιθανόν  να μεταβάλει  το σκηνικό  από πλευράς  πειρατείας  
ηχογραφήσεων  υψηλής πιστότητας.  Οι ψηφιακές  πηγές CD ή DAT, μπορούν να 
αναπαραχθούν  τέλεια, είτε πρόκειται  για συμπτυγμένους  δίσκους  είτε για ψηφιακές  
μαγνητοταινίες,  και, αντίθετα  με τα αναλογικά  αντίγραφα,  τα ψηφιακά  αντίγραφα  δεν 
φθείρονται  με τις διαδοχικές  αντιγραφές.  Με βάση ένα "κλωνικό"  αντίγραφο  μπορούν  
να αναπαραχθούν  γενεές ολόκληρες  περαιτέρω  αντιγράφων,  όπου κάθε αντίγραφο  
χρησιμεύει  ως αρχέτυπο.

85
2.9.6.  Στην προσπάθεια  να καταπολεμήσουν  το πρόβλημα  της πειρατείας,  οι Ιάπωνες  παραγωγοί
συμφώνησαν  να εφαρμόσουν  πλήρως τα πρότυπα προστασίας  για τις ψηφιακές  
ηχογραφήσεις  οι οποίες  ορίσθηκαν  στη διάσκεψη  προδιαγραφών  των R-DAT του 1986. ΰι 
κατευθύνσεις  που έδωσε το MITI, οδήγησε όλους τους σπουδαιότερους  ιάπωνες  
κατασκευαστές  DAT να αποδεχθούν  τα πρότυπα της διάσκεψης, στα οποία  
περιλαμβάνονται  τα εξής μέτρα: συχνότητα  δειγματοληψίας  (sampling  rate) 48 KHZ,  
για τις ψηφιακές  ηχογραφήσεις,  που διαφέρει  από τη συχνότητα  δειγματοληψίας  44,1  
KHZ, που χρησιμοποιείται  για τους δίσκους  πυκνής  εγγραφής(ΟΟ) . Το αποτέλεσμα  της 
μεθόδου  αυτής θα είναι να αποκλεισθεί  η αναπαραγωγή  ενός δίσκου  πυκνής εγγραφής  
μέσω του βύσματος  εισαγωγής  ψηφιακών  δεδομένων  της συσκευής  DAT(CD) και συνεπώς  
αποκλείεται  η παραγωγή  "κλώνων"  με βάση τους CD, εκτός αν χρησιμοποιηθεί  
μετατροπέας  συχνότητας.  Επιπλέον,  οι κατευθυντήριες  γραμμές  του MITI προβλέπουν  
τη χρήση ενός κυκλώματος  φώρασης  για την εξακρίβωση  κωδίκων  που αναστέλλουν  την 
αντιγραφή  οι οποίοι είναι ένθετοι  στους υποκώδικες  του προεγγεγραμμένου  ψηφιακού  
λογισμικού,  που εξυπηρετούν  τους δίσκους  πυκνής  εγγραφής  και ενδεχομένως  συστήματα  
DAT. Τούτο καθιστά  αδύνατη  τη ψηφιακή  αντιγραφή  του περιεχομένου  των CD σε DAT,  
αλλά  δεν εμποδίζει  την αντιγραφή  μέσω της αναλογικής  εξόδου  συσκευών  CD. Με
οδηγίες  του MITI υποδεικνύουν  επίσης τη διατήρηση  και των δύο ανωτέρω  μέτρων  κατά  
της αντιγραφής  στις συμφωνίες  με μη ιαπωνικές  εταιρείες  που έχουν ως αντικείμενο  
τη χορήγηση  άδειας  παραγωγής  συστημάτων  DAT.
2.9.7.  Η χρήση συστημάτων  DAT θεωρείται  από τη βιομηχανία  εγγραφής  οπτικοακουστικών
προγραμμάτων,  κατά κύριο λόγο, ως πιθανό πρόβλημα  σε σχέση με την ιδιωτική  
αντιγραφή  και συνεπώς  εξετάζεται  στο κεφάλαιο  3 κατωτέρω,  όπου αναλύονται  ορισμένα  
δυνατά  μέτρα προστασίας.  Παρ'όλα  αυτά το πρόβλημα  της πειρατείας  παραμένει  επειδή  
τα περιγραφόμενα  μέτρα σχετικά  με την πρόληψη  της απευθείας  ψηφιακής  αντιγραφής  
δεν θα αποτρέψουν  τον αποφασισμένο  να εκτελέσει  πειρατικές  εγγραφές  από το να 
παράγει  παράνομα  αντίγραφα  για τα οποία πιθανόν  να υπάρχει  ζήτηση  στην αγορά.
2.9.8.  Η μαζική παραγωγή  προεγγεγραμμένων  ψηφιακών  ταινιών  ήχου, θα πραγματοποιηθεί
ενδεχομένως  με κρουστικούς  εκτυπωτές  που επιτρέπουν  την παραγωγή  αντιγράφων  με 
πολύ  μεγαλύτερη  ταχύτητα  απ'ότι σ'ένα μαγνητόφωνο.  0 κίνδυνος  ότι, τα μηχανήματα
αυτά  σε ανεύθυνα  χέρια,  θα χρησιμοποιηθούν  για την παραγωγή  μεγάλων  ποσοτήτων
πειρατικών  αντιγράφων,  είναι πραγματικός.

86
2.9.9.  Από την άλλη μεριά, οι κατασκευαστές  εγγεγραμμένης  μουσικής  είναι περιορισμένοι  σε 
αριθμό, και η ταυτότητα  των νόμιμων  κατασκευαστών  στην Κοινότητα  είναι γνωστή  
στους δικαιούχους  και τις οργανώσεις  τους. Εφόσον τα οικονομικά  συμφέροντα  που 
διακυβεύονται  ε(ναι σημαντικά,  σωστό θα ήταν (σως να εξετασθε(  η άποψη ότι η 
πώληση των εκτυπωτικών  συσκευών  για DAT θα πρέπει να περιορισθεΐ  στους  
επαγγελματίες,  όπως ε(ναι οι εταιρείες  ηχογραφήσεων,  και η άδεια για την αγορά και , 
κατοχή των συσκευών  αυτών στο κοινό, να χορηγείται  από κάποια δημόσια  αρχή των 
κρατών  μελών. Η δημόσια  αυτή αρχή θα πρέπει να μπορεί να παρακολουθεί  συνεχώς  όλα
ψτα μηχανήματα  που πουλήθηκαν  στο έδαφος της χώρας, ώστε να είναι βέβαια πως οι 
συσκευές  αυτές δεν μεταβιβάστηκαν  σε μη αδειούχους.  Οι άδειες  θα πρέπει να είναι  
ανακλητές,  εφόσον παρουσιασθούν  αποδείξεις  ότι ο κάτοχός  τους τις χρησιμοποίησε  
για να επιδοθεί  σε πειρατικές  δραστηριότητες.
2.9.10.  Εφόσον  οι κρουστικοί  εκτυπωτές  δεν κυκλοφορούν  ακόμη στην αγορά, ή τουλάχιστο\|^  
κυκλοφοοούν  σε πολύ μικρούς αριθμούς  και μόνο, το μέτρο αυτό θα μπορούσε  να 
σποδέιχθεΐ  αποτελεσματικό  και δεν θα συνεπάγονταν  αναγκαστικά  παράλογα  κουραστικές  
γραφειοκρατικές  διαδικασίες.  Το σύστημα  αυτό θα μπορούσε  να συγκριθεί  με τις 
άδειες οπλοφορίας  που υπάρχουν  στα κράτη μέλη και θα μπορούσαν  να εκδίδονται  με 
την επιφύλαξη  ότι η άδεια θα χορηγείται  σε κάθε άτομο που είναι καλή τη πίστει  
παραγωγός  προεγγεγραμμένων  DAT.
2.9.11.  Αν το σύστημα  των αδειών πετύχει  στην Κοινότητα,  τότε ίσως θα μπορέσουμε  να 
σκεφθούμε  πως να πείσουμε  και τις άλλες χώρες να κάνουν  το ίδιο.

2.9.12.  Γενικότερα,  8tvai σαφές ότι η πειρατεία  των προϊόντων  ΔΠΙ έχει μια σημαντική  
διασυνοριακή  διάσταση. Σημαντικό  ποσοστό των πειρατικών  εμπορευμάτων  που 
πουλιούνται  στα κράτη μέλη της Κοινότητας,  έχουν εισαχάεί  από ενδοκοινοτικές  και 
εξωκοινοτικές  χώρες. Επιπλέον,  ακόμη και όταν τα πειρατικά  προϊόντα  παράγονται  
στο ίδιο κράτος  μέλος όπου και πουλιούνται,  είναι πολύ πιθανό  ότι το προστευόμενο  
έργο προέρχεται  από ένα άλλο κράτος μέλος και το έχουν προμηάευθεί  ή αντιγράψει  
από μια ραδιοτηλεοπτική  εκπομπή  που προέρχεται  από εκεί. Το τελευταίο  αυτό  
φαινόμενο  ύα αποκτήσει  μεγαλύτερες  διαστάσεις,  όσο οι διασυνοριακές  τηλεοπτικές  
εκπομπές και οι καλωδιακές  αναμεταδόσεις  γίνονται  όλο και πιο συχνές και 
συνηθισμένες  στην Κοινότητα. Συνεπώς, οι στρατηγικές  για την αναστολή  και την 
πρόληψη  της πειρατείας  που έχουν επινοηθεί  και σχεδιασθεί  αποκλειστικά  για χρήση  
μέσα στα εθνικά  πλαίσια, θα αποδειχθούν  μάλλον  ανεπαρκείς.  Οι μέθοδοι αυτές δεν 
είναι σε θέση να χτυπήσουν  στη ρίζα του ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος  και,  
εφόσον οι διάφορες  χώρες θα είναι αναγκασμένες  να αντιμετωπίσουν  τις πειρατικές  
εισαγωγές  στα εθνικά σύνορα κυρίως, υπάρχει  ο κίνδυνος  αρνητικών  επιπτώσεων  στο 
νόμιμο εμπόριο  μεταξύ κρατών μελών. θα μπορούσαν  συνεπώς  να έχουν άμεσες και 
αρνητικές  επιπτώσεις  στη λειτουργία  της κοινής  αγοράς.
2.9.13.  Μπορούν  συνεπώς  να υπάρξουν  ισχυρά επιχειρήματα  για τη λήψη συντονισμένων  μέτρων  
σε κοινοτικό  επίπεδο, ώστε να μειωθούν  στο ελάχιστο  δυνατό,  η παραγωγή  πειρατικών  
έργων από ενδοκοινοτικές  πηγές, καθώς και οι συναλλαγές  πειρατικών  προϊόντων,  
όποια κι αν είναι η προέλευση  ή η καταγωγή  τους. Τα κύρια μέτρα που θα μπορούσαν  
να ληφθούν  απορρέουν  από την ανάλυση  που ήδη παρουσιάσθηκε.
2.9.14.  Πρώτο, ανεξάρτητα  από την κύρωση των σχετικών  διεθνών  συμβάσεων,  τα ουσιαστικά
δικαιώματα  θα πρέπει να θεσπισθούν  εκεί που ακόμη απουσιάζουν.  Αυτό αφορά
ιδιαίτερα  τους παραγωγούς  ταινιών, ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων,  τους
καλλιτεχνικούς  εκτελεστές  και τους επιχειρηματίες  ραδιοτηλεοπτικών  εκπομπών  και
καλωδιακών  αναμεταδόσεων.  θα πρέπει να τους παρασχεθεί  το δικαίωμα  να χορηγούν
την άδεια της εγγραφής  και της αναπαραγωγής  των έργων τους για εμπορικούς  σκοπούς
1 08και για την εμπορική  διανομή,  μέσω πωλήσεων (βλ. παραγράφους  2.6.3. έως 2.6.26.  
ανωτέρω) .

88
2.9.15.  Δεύτερο, οι Διαδικασίες  αποτελεσματικής  έρευνας  και κατάσχεσης,  με την προϋπόθεση  
ύπαρξης  πάντοτε  των κατάλληλων  εχεγγύων,  θα πρέπει να ισχύσουν  γενικότερα,  και 
στην αστική  και στην ποινική  δικονομία.  θα πρέπει επίσης  να μελετηθεί,  και πάλι  
με την προϋπόθεση  των απαραίτητων  εγγυήσεων,  η θέσπιση  εξουσιών  που θα επιβάλλουν  
την αποκάλυψη  των πηγών και του προορισμού  των πειρατικών  προϊόντων  (βλ.  
παραγράφους  2.6.27.  έως 2.6.40  ανωτέρω),
2.9.16.  Τρίτο, θα πρέπει  να εξετασθεί  η επέκταση  του κανονισμού  του Συμβουλίου  σχετικά  με 
την απαγόρευση  της διάθεσης  σε ελεύθερη  κυκλοφορία  των παραποιημένων  προϊόντων,  ' 
ώστε να περιλάβει  και τα προϊόντα  που παραβιάζουν  τα ΔΠΙ. Τώρα που ο κανονισμός  
έχει εγκριθεί,  σύντομα  θα αποκτήσουμε  την πείρα για τον τρόπο της λειτουργίας  του 
(βλ. παραγράφους  2.6.41.  έως 2.6.54.  ανωτέρω).
2.9.17.  Τέταρτο, όσον αφορά τα μέσα εννόμου  προστασίας  και τις κυρώσεις,  θα πρέπει vl· 
τεθούν  στη διάθεση  όσων τα συμφέροντα  θίγονται  αποζημιώσεις.  Οι διατάξεις  περΓ  
λήψεως  προσωρινών  μέτρων  θα πρέπει να ισχύσουν,  ώστε να διευθετηθεί  το ζήτημα  των 
κατ'επανάληψη  παραβατών. θα πρέπει να επιβληθεί  η κατάσχεση  των παράνομων  
εμπορευμάτων  και των μηχανικών  εγκαταστάσεων  που χρησιμοποιήθηκαν  για την 
κατασκευή  τους, πράγμα  που σήμερα  δεν είναι δυνατό. Και η πειρατεία  θα πρέπει  να 
θεωρηθεί  ως ποινικό  αδίκημα, υποκείμενο  σε ποινική  δίωξη και συνεπαγόμενο  τη 
δυνατότητα  φυλάκισης  για τα σοβαρά ή κατ'επανάληψη  αδικήματα  (βλ. παραγράφους  
2.6.55.  έως 2.6.76.  ανωτέρω).

89
2.9.18.  Πέμπτο, οι προσπάθειες  των δικαιούχων  και των οργανώσεών  τους για τη δημιουργία
διαρθρωτικών  πλαισίων,  που θα τους επιτρέψουν  να επέμβουν  αποτελεσματικά  κατά των 
πειρατών  θα πρέπει να ενισχυθούν  και να ενθαρρυνθούν,  και μάλιστα  και εκ μέρους  
των δημοσίων  αρχών, οι οποίες θα πρέπει να ανταποκριθούν  αμοιβαία. Κάτι τέτοιο  
συνεπάγεται  και την κατάργηση  ορισμένων  τυπικών  περιορισμών  στη συνεργασία  μεταξύ  
δημοσίων  αρχών και δικαιούχων,  αλλά, πρόσθετα,  συνεπάγεται  επίσης  και τα πρακτικά  
μέτρα για τη βελτίωση  της συνεργασίας  αυτής, ενώ ταυτόχρονα  θα γίνουν  σεβαστοί  οι 
αναπόφευκτοι  περιορισμοί  των πόρων της δημόσιας  διοίκησης.  Μέσα στο πλαίσιο  αυτό,  
θα μπορούσε  ίσως να μελετηθεί  η δημιουργία,  σε εθνικό επίπεδο, διοικητικών  
κέντρων, προς διευκόλυνση  της συνεργασίας,  και μεταξύ των σχετικών  δημοσίων
υπηρεσιών,  και μεταξύ του συνόλου  της διοίκησης  και των δικαιούχων  και των 
οργανώσεών  τους. θα μπορούσε  επίσης να μελετηθεί  η δημιουργία,  εκ μέρους των 
οργανώσεων  των δικαιούχων,  αρχείου  ή αρχείων,  δικαιωμάτων  στα προστατευόμενα  έργα,  
με μηχσνοργανωμένη  μορφή. Η δυνατότητα  εκμετάλλευσης  των πληροφοριών  αυτών, με 
σκοπό την ενίσχυση  των τελωνειακών  ελέγχων, θα μπορούσε  να διερευνηθεί  μέσα στα 
πλαίσια  του προγράμματος  C.D., για τη συνονισμένη  ανάπτυξη  των μηχανοργσνωμένων  
διοικητικών  διαδικασιών  (βλ. παραγράφους  2.7.10.  έως 2.7.13.  ανωτέρω).
2.9.19.  Έκτο, η συνεργασία  μεταξύ αρμοδίων  αρχών, θα πρέπει να προαχθεί  σε εθνικό,  
κοινοτικό  και διεθνές  επίπεδο. Μέσα στο πλαίσιο  αυτό, στο κοινοτικό  επίπεδο,  θα 
πρέπει να μελετηθεί  η επέκταση  του καθεστώτος  αμοιβαίας  αρωγής,  ώστε να ηεριλάβει,  
αρχικά την παραποίηση  και ύστερα και τις παραβιάσεις  των ΔΠΙ (βλ. παράγραφο  
2.7.18.  ανωτέρω).
2.9.20.  Τέλος, στο διεθνές  επίπεδο,  οι πρωτοβουλίες  του Συμβουλίου  Τελωνειακής  Συνεργασίας  
(CCC) και της ΓΣΔΕ στον τομέα αυτό, θα πρέπει  να υποστηριχθούν  από την Κοινότητα,  
ενώ παράλληλα  θα πρέπει να αποφευχθεί  η επανάληψη  ταυτόσημων  ενεργειών.  
Ταυτόχρονα  θα πρέπει να μελετηθεί  η συστηματικότερη  χρήση διαφόρων  προσβάσεων  που 
διαθέτει  η Κοινότητα  και της επιτρέπουν  να επηρεάσει  τις χώρες οι οποίες, ως 
γνωστό, αποτελούν  πηγή πειρατικών  προϊόντων  και να λάβει μέτρα κατά των 
κατασκευαστών  τους (βλ. παραγράφους  2.7.19. έως 2.8.10. ανωτέρω  και κεφάλαιο  7 
κατωτέρω) .

90
2.9.21.  Μερικά από τα μέτρα που απαριάμοόνται  ανωτέρω, απαιτούν  σαφώς την επίσημη  
νομοθετική  δραστηριότητα  των οργάνων της Κοινότητας,  όπως για παράδειγμα,  η 
επέκταση,  σε εύάετο χρόνο, του κανονισμού  για τη διάθεση  των παραποιημένων
προϊόντων  και το καθεστώς  της αμοιβαίας  αρωγής. Είναι εξίσου  σαφές ότι, ορισμένα  
άλλα μέτρα δεν έχουν νομοθετικό  χαρακτήρα,  όπως για παράδειγμα,  η δημιουργία  
διοικητικών  κέντρων  και οι πρωτοβουλίες  επί διεθνούς  επιπέδου. Ανάμεσα  στα δύο, , 
υπάρχουν  μέτρα για τα οποία η δεσμευτική  κοινοτική  νομοθεσία  θα ήταν ίσως δυνατή,  
αλλά για τα οποία υπάρχουν  πιθανόν,  λιγότερο  επίσημοι, και ίσως λιγότερο
πολύπλοκοι  τρόποι ανταπόκρισης.  Ετην κατηγορία  αυτή υπάγονται  τα μέτρα που
προορίζονται  να εξασφαλίσουν  τη γενικότερη  θέσπιση  αποτρεπτικών  κυρώσεων,  όσον  
αφορά την πειρατεία,  για παράδειγμα.  Στο στάδιο  αυτό πάντως, τα πλεονεκτήματα,  
υπό όρους νομικής  προστασίας,  που μπορεί να προσφέρει  μια οδηγία, φαίνονται  να 
υπερτερούν  έναντι των πλεονεκτημάτων  που προσφέρουν  άλλες τεχνικές,  στο βαθμό  
τουλάχιστον  που τα μέτρα αφορούν την ύπαρξη και την εφαρμογή  των σχετικί!)^  
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας.
2.10.Περίληψη
Ενώ τα μέτρα για την καταπολέμηση  της πειρατείας  εκτός της Κοινότητας  εξετάζονται  
στο κεφάλαιο  7 για τις εξωτερικές  σχέσεις  της Κοινότητας,  τα συμπεράσματα  από το 
παρόν κεφάλαιο  μπορούν  να συνοψισθούν  ως εξής:
Η καταστολή  της πειρατείας  των εγγραφών  ήχου και εικόνας  στην Κοινότητα  απαιτεί  
την ύπαρξη  σαφών ουσιαστικών  νομοθετικών  διατάξεων  υπέρ των συγγραφέων,  παραγωγών  
και εκτελεστών  καθώς και ραδιοτηλεοπτικών  οργανισμών  σχετικά  με το δικαίωμά  τους  
να επιτρέπουν  την αναπαραγωγή  για εμπορικούς  λόγους των εγγραφών  και εκπομπών  
τους. Οι νομοθετικές  αυτές διατάξεις  ουσιαστικού  δικαίου  πρέπει να συνοδεύοντ^^  
από τις κατάλληλες  διαδικασίες  για τη διευκόλυνση  της δίωξης και απόδειξης  των 
πράξεων  πειρατείας  ιδιαίτερα  διατάξεις  για την έρευνα  και κατάσχεση.

91
Αποτελεσματικά  μέσα έννομης  προστασίας  πρέπει να βρίσκονται  στη διάθεση  δικαιούχων  
σε περιπτώσεις  παραβάσεων  και να υπάρχουν αποτρεπτικές  ποινές για την 
αντιμετώπιση,  ιδιαίτερα  της οργανωμένης  επαγγελματικής  πειρατείας.  Τέλος, πρέπει  
να υπάρξει  ένα κατάλληλο  οργανωτικό  πλαίσιο  που να επιτρέπει  την αποτελεσματική  
συνεργασία  μεταξύ δικαιούχων  και δημοσίων  αρχών, ιδιαίτερα  των οργάνων  για την 
εφαρμογή  του νόμου. θα πρέπει  να ληφθούν  ειδικά  μέτρα, όπου χρειάζεται,  όπως ο 
έλεγχος  του εξοπλισμού  αναπαραγωγής  ταινιών  για εμπορική  χρήση.
2.11. Συνοπτικό  συμπέρασμα
Η Επιτροπή  ευχαρίστως  θα δέχονταν  να εξετάσει  τις απόψεις  των ενδιαφερομένων,  πάνω  
στα παρακάτω  ζητήματα:
* Η πρόθεση  της Επιτροπής  να υποβάλει  στο Συμβούλιο,  ως ζήτημα  με προτεραιότητα,  
πρόταση  για τη θέσπιση  δεσμευτικών  νομοθετικών  κανόνων  με τους οποίους:
α) απαιτείται  απ'όλα  τα κράτη μέλη να παράσχουν,  με οποιαδήποτε  νομική  μορφή,  
στους παραγωγούς  κινηματογραφικών  έργων, βιντεοταινιών  και ηχογραφήσεων  το 
δικαίωμα  να δίνουν  την άδεια της αναπαραγωγής  των έργων τους για εμπορικούς  
σκοπούς  καθώς και της εμπορικής  τους διανομής·
Β) απαιτείται  από όλα τα κράτη μέλη να παράσχουν  στους καλλιτεχνικούς  εκτελεστές  
το δικαίωμα  να παραχωρούν  την άδεια αναπαραγωγής  των εγγεγραμμένων  εκτελέσεών  
τους για εμπορικούς  σκοπούς,  καθώς και την άδεια της εμπορικής  τους διανομής·  
γ) απαιτείται  από όλα τα κράτη μέλη να παράσχουν  σε όλους τους οργανισμούς  που 
ασχολούνται  με ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές,  το δικαίωμα  να παραχωρούν  την 
άδεια εγγραφής  και αναπαραγωγής  των εκπομπών  τους για εμπορικούς  σκοπούς  
καθώς και την άδεια εμπορικής  διανομής  των εγγεγραμμένων  αυτών εκπομπών  και 
τη θέσπιση παρεμφερών  δικαιωμάτων  προκειμένου  για σήματα τα οποία  
μεταδίδονται  καλωδιακώς,  υπέρ των χειριστών  της καλωδιακής  τηλεόρασης·  
δ) απαιτείται  η θέσπιση  σε όλα τα κράτη μέλη καθεστώτων  βάσει των οποίων η 
κατοχή  εξοπλισμού  αναπαραγωγής  ψηφιακών  ταινιών  ήχου για εμπορικούς  λόγους  θα 
εξσρτάτσι  από άδεια που χορηγεί  δημόσια  αρχή και η τήρηση  αρχείου/-ων  για τον 
εξοπλισμό  με άδεια.

92
* H πρόθεση  της Επιτροπής  να υποβάλει  στο Συμβούλιο,  σε εύθετο  χρόνο, πρόταση  
κανονισμού;
e) για την επέκταση  του κανονισμού  (ΕΟΚ) αριθ. 3942/86  του Συμβουλίου,  με τον 
οποίο καθορίζονται  τα μέτρα για την απαγόρευση  της διάθεσης  σε ελεύθερη  
κυκλοφορία  των παραποιημένων  εμπορευμάτων,  ώστε να καλύψει επίσης τα 
προστατευόμενα  από ΔΠΙ εμπορεύματα'
στ) για την επέκταση  του καθεστώτος  αμοιβαίας  αρωγής, ώστε να περιλάβει  αρχικά  
τις παραβάσεις  πσραποίησης  και ύστερα  τις παραβάσεις  των ΔΠΙ'
* Την επιθυμία:  ^
η) να συστήσει  στα κράτη μέλη να παράσχουν  στους δημιουργούς,  παραγωγούς  
φωνογραφημάτων  και βιντεογραφημάτων  και στους εκτελεστές  το δικαίωμα  να 
ζητήσουν  την ποινική  δίωξη για πράξεις  πειρατείας'  
θ) να συστήσει  στα κράτη μέλη τη θέσπιση  ελάχιστων  προϋποθέσεων  σχετικά  με τις 
διαδικασίες  έρευνας και κατάσχεσης  σε περιπτώσεις  εικαζόμενης  πειρατείας  
προϊόντων  που προστατεύονται  με ΔΠΙ'
ι) να συστήσει  στα κράτη μέλη τη θέσπιση  ελάχιστων  προϋποθέσεων  για τις ποινικές  
κυρώσεις  και την αστική  ευθύνη'
κ) να δημιουργήσει  στο κατάλληλο  κοινοτικό  ή διεθνές  επίπεδο  αρχείο ή αρχεία  
χρηματοδοτούμενα  από τους δικαιούχους  δικαιωμάτων  επί των ηχογραφήσεων  ήχου  
και εικόνας, ταινιών  πρώτης προβολής  που να συνδέονται  ενδεχομένως  με το πρόγραμμα  C.D.'  ^
λ) να καταρτίσει  συμφωνία  σε διεθνές  επίπεδο  για την κατάσχεση  παραποιημένων  
προϊόντων,  που να εφαρμόζεται  όχι μόνο στην παραποίηση  σημάτων  αλλά και στα 
άλλα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  περιλαμβανομένων  και των δικαιωμάτων  
του δημιουργού  και συγγενικών  δικαιωμάτων.

93
μ) να ηεριλάβει  στη συμφωνία  αυτή μέτρα σχετικά  όχι μόνο με την εισαγωγή  
παραποιημένων  αγαάών  αλλά και με την εξαγωγή  τους καάώς και μέτρα που πρέπει  
να ληφάούν  εντός της χώρας όπου τα αγαθά παράγονται  ή τίθενται  στο εμπόριο.
2.12. χρονοδιάγραμμα  για νποΒοΛΛ  εγγράφων
2.12.1.Γενικά  σχόλια  για το κεφάλαιο  2 θα πρέπει να υποβάλλονται  στην Επιτροπή  μέχρι την 
1η Δεκεμβρίου  1988. Οστόσο,  λόγω του επείγοντος  χαρακτήρος  του ζητήματος,  σχόλια  
για τον έλεγχο  του εξοπλισμού  για ψηφιακή  αναπαραγωγή  για εμπορικούς  λόγους θα 
πρέπει  να υποβληθούν  μέχρι το τέλος Ιουλίου  1988.

94
1 EE C 204 της 3ης Αυγούστου  1984, σ. 1.
2 Δήλωση  του κ. Clive Bradley,  της Ενώσεως  Εκδοτών  του Ηνωμένου  Βασιλείου  (United  Kingdom  Publishers  Association),  προς το Παγκόσμιο  φόρουμ  για την Πειρατεία  των Εκπομπών  και των Εντύπων, της UIPO (WIPO Worldwide  Forum on the Piracy  of Broadcasts  and the Printed  Word), Γενεύη,  Μάρτιος  1983 (PF/11 /S/2).
3 Δήλωση  της Ενώσεως  Εκδοτών  του Ηνωμένου  Βασιλείου  προς την Επιτροπή,  7 ΙανουαρΙου  1987.
4 Piracy  of Phonograms  (Πειρατεία  των Φωνογραφημάτων)  του Gillian  Davies, second  edition  1984, Έγγραφα  Επιτροπής,  ΓΔ/Πολιτισμός/52/84.
5 Το ποσοστό  των έργων που κυκλοφορούν  χωρίς να αποφέρουν  κέρδη φάάνει το 90%, Βλέπε Music  and Video Piracy  in the EEC, IFPI 1984, (Πειρατεία  Μουσικής  και Βίντεο  στην ΕΟΚ).
6 Πηγή: Extent of piracy of sound recordings  worldwide  in 1984 (H παγκόσμια  έκταση της πειρατείας  των ηχογραφήσεων  το 1984) IFPI 1985.
7 Βλ. Κεφάλαιο  4, για τα δικαιώματα  μισθώσεως.  Φαίνεται  να υπάρχει  σαφής σχέση ανάμεσαστο χαμηλό επίπεδο της πειρατείας  και την ύπαρξη δικαιώματος  του δημιουργού  παραχωρήσει  την άδεια μισθώσεως  των βιντεοταινιών.
8 Βλ. κεφάλαιο  4.
9 Εφόσον  η μίσθωση  μπορεί να θεωρηθεί  παράνομη,  πολλές συμβάσεις  "μίσθωσης"  στις ΗΠΑ,  εμφανίζονται  σαν συμφωνίες  "προ-θέασης",  πριν από μια ενδεχόμενη  αγορά.
10 Στα πλαίσια  αυτά, η Σύμβαση  της Βέρνης για την Προστασία  των Λογοτεχνικών  και Καλλιτεχνικών  Έργων (Berne Convention  for the Protection  of Literaty  and Artistic  Works) είναι πολύ σημαντικότερη  από την παγκόσμια  Σύμβαση  Περί Πνευματικής  Ιδιοκτησίας  (Universal  Copyright  Convention  - UCC), στην οποία επίσης  συμμετέχουν  όλα τα κράτη μέλη  της ΕΟΚ, γιατί η Σύμβαση  της Βέρνης,  σε αντίθεση  με την Παγκόσμια  Σύμβαση,  περιέχει  ένα σημαντικό  κατάλογο  ελσχίστων  δικαιωμάτων.
11 'Αρθρο 2(1).
12 Το κεφάλαιο  αυτό ασχολείται  με την πειρατεία  όπως ορίζεται  στην παράγραφο  1, παραπάνω.  Δεν ασχολείται  με τις διατάξεις  που αφορούν  στην επανεκπομπή  ή την επαναμετάδοση  των σημάτων. Το θέμα αυτό συζητείται  στο πράσινο  βιβλίο "Television  without  frontiers"  (Τηλεόραση  χωρίς σύνορα),  Ιούνιος  1984, C0M(84)  300 τελικό.
13 Βλ. παράγραφο  2.1.4. παραπάνω.
14 Βλ. άρθρο 63-1 του νόμου αριθ. 85-660  της 3ης Ιουλίου  1985,
15 Βλ. άρθρο 45 του νόμου περί ΔΠΙ του 1912, όπως τροποποιήθηκε  με το νόμο της 30ης Μαίου  1985 (Staatsblad  αρ. 307 της 18ης Ιουνίου  1985).
16 Νομοσχέδιο  περί Πνευματικής  Ιδιοκτησίας,  Σχεδίων  και Διπλωμάτων  Ευρεσιτεχνίας  (H.L. 12) της 28ης Οκτωβρίου,  τμήμα 175-177.
17 Βλ. νομοσχέδιο  που υπέβαλαν  ο κ. Desmarets  και άλλοι, στις 29 Μαίου 1986. Γερουσία  1985-1986,  σελ. 282 και νομοσχέδιο  αριθ. 615 της 18ης Ιουλίου  1987 που υπέβαλε  ο κ. -Lallemand  και άλλοι.
18 Νόμος αριθ. 1075/1980  της 23ης Σεπτεμβρίου  1980.
19 Ley de propiedad  intelectual  no 22/87 της 11ης Νοεμβρίου  1987, Boletín  Oficial  del Estado  no 275 της 17ης Νοεμβρίου  1987.
20 Βλ. επίσης  "Piracy  of copyright  protected  works",  (Πειρατεία  των προστατευόμενων  με ΔΠΙ 
έργων) Προσωρινή  έκθεση  της Ομάδας  Εργασίας  για την Πειρατεία,  1984, σελ. 28 και 29.

95
21 Κώδικας  Δικαιωμάτων  Πνευματικής  Ιδιοκτησίας  και Συγγενικών  Δικαιωμάτων  (αριά. 45/85, 17 Σεπτεμβρίου  1985).
22 Στο σημείο αυτό δεν εξετάζεται  κατά πόσο ο νέος πορτογαλικός  νόμος συμβιβάζεται  με τις βασικές  αρχές της Συνθήκης  ΕΟΚ. Το θέμα συζητείται  ήδη με τις πορτογαλικές  αρχές.
23 Βλ. ψήφισμα  της 24ης Ιουλίου  1984 των εκπροσώπων  των κυβερνήσεων  των κρατών  μελών περί  μέτρων  για την αντιμετώπιση  της οπτικοακουστικής  πειρατείας,  ΕΕ C 204 της 3ης ΑυγοΟστου  
1984, σ, 1.
24 Γενικότερα  για τα θέματα  που σχετίζονται  με την ηχογράφηση  για ιδιωτικούς  σκοπούς  βλ, κεφάλαιο  3.
25 Νόμος του 1984 περί καλωδιακών  μεταδόσεων  και ραδιοτηλεοπτικών  εκπομπών,  τμήμα 22.
26 Βλ. νομοσχέδιο  της 29ης Μα ίου 1986, όπου ανωτέρω.
27 Όπου ανωτέρω.
28 Επιστολή  της 9ης Νοεμβρίου  1984 του Υπουργείου  Δικαιοσύνης  προς τον πρόεδρο του Δευτέρου  Τμήματος.  Η πειρατεία  των προστατευόμενων  με ΔΠΙ έργων, όπου ανωτ., σελ. 28.
29 Νόμος 274 της 6ης Ιουνίου  1985.
30 "Retsplejeloven".
31 Τμήμα 94 και εξής της Strafprozessordnung.
32 Νόμος της 24ης Ιουνίου  1985, Bundesgesetzblatt,  αριθ. 33 της 27ης Ιουνίου  1985.
33 Νόμος αριθ. 85-660  της 3ης Ιουλίου  1985, άρθρο 52.
34 Βλέπε House of Spring  Gardens  Ltd. κατά Point Blank Ltd. (1980) FSR 359.
35 Βλ. παρακάτω  σχετικά  με το Ηνωμένο  Βασίλειο,  παράγραφος.  2.6.39.
36 Società  italiana degli autori  ed editori.
37 Pretura  Roma, 9 Μαίου 1947, δημοσιεύθηκε  στο Foro Italiano  1947-1-871,  και την 1η Μαίου  1955 στο Diritto  Commerciale,  1956-11-69.
38 Mario Fabiani,  Il Diritto  di Autore  Nella Guirisprudenza,  Cedam Padova  1972, σελ. 220.
39 Νόμος αριθ. 45/85 της 17ης Σεπτεμβρίου  1985, άρθρο 201.
40 (1976) 1 WLR 162. Βλ. επίσης  Νόμο περί Ανωτάτου  Δικαστηρίου,  τμήμα 72.
41 Βλ. EMI Ltd κατά Sarwar  and Haidan  (1977) FSR 146 και το Νόμο περί Ανωτάτου  Δικαστηρίου  του 1981 , τμήμα 72.
42 Βλ. CBS United Kingdom  Ltd κατά Lambert  (1983) FSR 127 και το Νόμο περί Ανωτάτου  Δικαστηρίου  του 1981, τμήμα 37.
43 Νόμος (τροποποίηση)  περί δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  1983 (1983 κ.42) 13 Μαίου  
1983,
44 Νόμος (τροποποίηση)  περί δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  (λογισμικό  ηλεκτρονικών  υπολογιστών)  1985 (1985 κ. 41) 16 Ιουλίου  1985,
45 Νομοσχέδιο  (H.L. 12) όπου ανωτέρω  τμήματα  89 και 104
46 Βλ. RCA Corporation  κατά Pollard  (1983) FSR 9 και Shelley  κατά Cunane  (1983 FSR 39ø)

96
47 Νομοσχέδιο  (H.L.12)  όπου ανωτ. τμήματα  177 και 183.
48 Κανονισμός  του Συμβουλίου  (ΕΟΚ) αρ. 3842/86  της 1ης Δεκεμβρίου  1986 για τη θέσπιση  μέτρων που σκοπό θα έχουν να απαγορεύσουν  τη θέση σε ελεύθερη  κυκλοφορία  των εμπορευμάτων  παρσποίησης/απομίμησης,  ΕΕ αριθ. L 357/1 της 18ης Δεκεμβρίου  1986
49 Βλ. άρθρο 28 του Νόμου περί Εμπορικών  Σημάτων  της 5ης Μαίου 1936, όπως αναθεωρήθηκε  στις 2 Ιανουαρίου  1968 και το άρθρο 2 του νόμου με τον οποίο επικυρώνεται  η Συμφωνία  της Μαδρίτης  για την πρόληψη  των ψευδών  και παραπλανητικών  ενδείξεων,  ως βάση για την τελωνειακή  κατάσχεση  σε ορισμένες  περιπτώσεις  πειρατείας.
50 'Αρθρο 16.
51 Βλ. Davies,  όπου ανωτέρω,  σελ. 69.
52 Άρθρα  452, 427 και εξής.
53 Βλ. Davies,  όπου ανωτέρω,  σ. 63.
54 Βλ. Davies,  όπου ανωτέρω,  σ. 71.
55 Άρθρο 57 της τελωνειακής  νομοθεσίας.
56 Νόμος 1322 της 15ης Δεκεμβρίου  1954, Κεφάλαιο  II Β 1 και 2. Άρθρο  303 της τελωνειακής  νομοθεσίας,  αριθ. 43, της 23ης Ιανουαρίου  1973 και άρθρο 483 του Ποινικού  Κώδικα.
57 Βλ. Davies,  όπου ανωτέρω,  σ. 81.
58 Piracy of copyright  works (H Πειρατεία  των προστατευόμενων  με ΔΠΙ έργων) προσωρινή  έκθεση  της διυπουργικής  ομάδας  εργασίας,  Αύγουστος  1984.
59 Νομοθετικό  διάταγμα  30679 της 24ης Αυγούστου  1940.
60 Νομοσχέδιο  (H.L.12),  όπου ανωτέρω  τμήμα 102.
61 Βλ. Davies,  όπου ανωτέρω,  σ. 88.
62 Για την πιθανή  επίλυση  μιας από τις δυσκολίες  αυτές, βλ. παραγράφους  2.7.13  και 2.7.18.
63 Κανονισμός  του Συμβουλίου  (ΕΟΚ) αριθ. 3842/86  της 1ης Δεκεμβρίου  1986, για τη θέσπ^η  μέτρων  που σκοπό θα έχουν να απαγορεύσουν  τη θέση σε ελεύθερη  κυκλοφορία  εμπορευμένοι/  
πσραποίησης/απομίμησης,  ΕΕ L 357/1 της 18ης Δεκεμβρίου  1986.
64 Βλ. παράγραφο  2.6.39  ανωτέρω.
65 Νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  1963, τμήματα  22 και 24.
66 Νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  1956, τμήματα  17 και 18.
67 Νομοσχέδιο  (H.L.12)  όπου ανωτέρω,  τμήμα 87.
68 Βλ. άρθρα 682 και 691 του Κώδικα  Πολιτικής  Δικονομίας.
69 Όπου ανωτέρω  άρθρα 123 και 126.
70 Βλ. Chesnais,  International  Copyright  and Neighbouring  Rights  εκδ.  S.M.Stewart,  1983(Διεθνή  ΔΠΤ και γειτονικά  δικαιώματα)  στη σελ. 366.
71 Όπου ανωτέρω.
72 Βλ. παράγραφο  2.6.68  παρακάτω.

97
73
74
75
76
77
78
79
80 
81 
82
83
84
85
86
87
88
89Βλ. άρθρο 57 του νόμου 85-660 της 3ης Ιουλίου  1985 και το άρθρο 73 του νόμου του 1957  περί λογοτεχνικών  και καλλιτεχνικών  έργων.
ΕΕ C 204 της 3ης Αυγούστου  1984.
Νόμος (τροποποίηση)  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  1983.
Νόμος 274 της 6ης Ιουνίου  1985.
Νόμος της 24ης Ιουνίου  1985.
Νόμος 85-660  της 3ης Ιουλίου  1985.
Νόμος 45/85 της 17ης Σεπτεμβρίου  1985.
Νόμος 406 της 29ης Ιουλίου  1981.
•4
Νόμος 400 της 20ης Ιουλίου  1985.
Βλ. Πειρατεία  προστατευόμενων  με ΔΠΙ έργων, όπου ανωτέρω.
Confédération  Internationale  des Sociétés  d'Auteurs  et Compositeurs.(Διεθνής  Συνομοσπονδία  των Εταιρειών  Συγγραφέων  και Συνθετών).
Fédération  internationale  des associations  de producteurs  de Films (FIAPF) και Fédération  européenne  des réalisateurs  de l'audiovisuel  (FERA) (Διεθνής  Ομοσπονδία  των ενώσεων των κινηματογραφικών  παραγωγών και Ευρωπαϊκή  ομοσπονδία  σκηνοθετών  οπτικοακαυστικών  έργων)
Fédération  internationale  des associations  de distributeurs  des films (FIAD) (Διεθνής  ομοσπονδία  των ενώσεων  πρακτόρων  διανομής  ταινιών).
International  Publishers  Association  και Organisation  International  d' Editeurs  de Presse  (Διεθνής  Ένωση  Εκδοτών  και Διεθνής  Οργάνωση  Εκδοτών  Τύπου).
European  Broadcasting  Union (Ευρωπαϊκή  Ένωση  Ραδιοτηλεοπτικών  Εκπομπών).
International  Federation  of Actors  και International  Federation  of Musicians.  (Διεθνής  Ομοσπονδία  Ηθοποιών  και Διεθνής  Ομοσπονδία  Μουσικών).
Δήλωση του εκπροσώπου  της JAPIG προς την Ομάδα Εργασίας  του Συμβουλίου,  25 Ιουνίου  
1985.
90 Βλ. παραγράφους  2.6.41,  2.6.54  και 2.6.75-2.6.76  παραπάνω.
91 Πρόταση για μια πέμπτη οδηγία του Συμβουλίου  με σκοπό το συντονισμό  ορισμένων  νομοθετικών,  κανονιστικών  και διοικητικών  διατάξεων  σχετικά  με την κινηματογραφική  βιομηχανία,  ΕΕ αριθ. C 106/23  της 23ης Οκτωβρίου  1971.
92 Η πρόταση  της Επιτροπής  αποσύρθηκε  επίσημα  το 1981.
93 ΕΕ αριθ, C 15/1 της 16ης Ιανουαρίου  1985.
94 Απόφαση  86/23/ΕΟΚ,  ΕΕ αριθ. L 33/28 της 8ης Φεβρουαρίου  1986.
95 Βλ. δήλωση  του κ. Waldman  εξ ονόματος  της Ιντερπόλ,  προς το WIPO Worldwide  Forum on the Piracy  of Sound and Audiovisual  Recordings,  Γενεύη,  Μάρτιος  1981 (PF1/15).
96 Βλ. παράγραφο  2.6.54.  ανωτέρω.  ,
97 Κανονισμός  του Συμβουλίου  (ΕΟΚ) αριθ, 1468/81  της 19ης Μαίου 1981, ΕΕ L 144/1, της 2ας 
Ιουνίου  1981.

98
98 H παράγραφος  5.6.4.2  της ανακοίνωσης  της Επιτροπής,  λέγοντας  συστήματα  διασύνδεσης,  εννοεί "ανταλλαγές  σε πραγματικό  χρόνο στοιχείων  που απαιτούνται  για την αμοιβαία  αρωγή  και άλλους  ακοπούς".
99 Study on the Role of the Customs  in Implementing  Intellectual  Property  Law (Μελέτη  επί του ρόλου των τελωνείων  στην εφαρμογή  του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας),  30 Οκτωβρίου  1984, TE7-80108.
100 Διευ-θύνεται  από την UNESCO, την WIPO και, εξαιτίας  του στοιχείου  της προστασίας  των εκτελεστών  στη σύμβαση,  από την ILO.
101 Έγγραφο  ILO/UNESCO/WIPO/ICR  7/11 του 1979.
102 Έγγραφο  ILO/UNESCO/WIPO/ICR  8/7 του 1981.
103 WIPO PF/I/21  της 27 Μαρτίου  1981.
104 PF/II/9  της 18 Μαρτίου  1983.
105 Έγγραφο UNESC0/WIP0/CGE/AWP/4.
106 Συμβούλιο  της Ευρώπης,  Έγγραφο  CMC(84)6.  ^
107 Σύσταση  αριά. R(88)2,  18 Ιανουαρίου  1988.
108 Για τα άέματα  που αφορούν  τη μίσθωση,  βλ. κεφάλαιο  4.

99
ΚεΧίΛαιο  3 : Ιδιοτική  αντιγρα»ή  οπ·ηκοακονστικ*ν  nooYPQKuàÎWV
3.1. ΕισαΥΜΥή
3.1.1.
•0 όρος στο "οπτικο-ακουστικό"  χρησιμοποιείται  στο παρόν κεφάλαιο  για να
υποδηλώσει  τα έργα, τόσο του ηχητικού  όσο και οπτικού περιεχομένου.  Στις
περιπτώσεις  που η αναπαραγωγή  χ<ι)ρ(ς άδεια οπτικοακουστικών  έργων με κατοχυρωμένα
δικαιώματα  διενεργείται  για εμπορικούς  σκοπούς, αποτελεί  καθαρή παράβαση  της
νομοθεσίας  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Για τις περιπτώσεις  αυτές στο παρόν
έγγραφο  χρησιμοποιείται  ο όρος "πειρατεία".  Στο προηγούμενο  κεφάλαιο  συζητήθηκαν
το πρόβλημα  της πειρατείας  και οι δυνατοί  τρόποι κοινοτικής  αντίδρασης.  Το παρόν  
κεφάλαιο έχει ως αντικείμενο  την ιδιωτική αναπαραγωγή  οπτικοακουστικών
προγραμμάτων  άνευ αδείας, δηλαδή την αναπαραγωγή  έργων από το μεμονωμένο  
καταναλωτή  για να ικανοποιήσει  προσωπικές  του ανάγκες, χωρίς άδεια αναπαραγωγής
από το δικαιούχο.  Το παρόν κεφάλαιο  δεν ασχολείται  με την αναπαραγωγή
οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  στον "ημι-ιδιωτικό"  τομέα, π.χ. στα εκπαιδευτικά
ιδρύματα.  Η αντιγραφή  οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  σε τέτοιες  περιπτώσεις
δημιουργεί  ζητήματα  διαφορετικά  από την ιδιωτική  αντιγραφή  και σχετίζεται  με τα
ζητήματα  που προκύπτουν  στο κεφάλαιο  αυτό μόνο στο μέτρο που η αντιμετώπιση  της
ιδιωτικής  αντιγραφής  μπορεί  να έχει επιπτώσεις  στις άλλου είδους  αντιγραφές.
3.1
•Μέχρι πρόσφατα,  το υπό συζήτηση  οπτικοακουστικό  υλικό συνίστατο  σε ηχογραφημένες
εκτελέσεις  έργων και μαγνητοσκοπημένα  προγράμματα  βίντεο καθώς επίσης και σε
ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές  και μεταδόσεις  με καλωδιακή  ζεύξη. Φαίνεται  πολύ πιθανό
ότι με τις πρόσφατες  τεχνικές  εξελίξεις  θα διευρυνθεί  το φάσμα του εν λόγω υλικού
ώστε να περιληφθούν  διάφορα  είδη πληροφοριών,  πιθανόν  σε συνδυασμό  με εικόνες  και
ήχο που θα εγγράφονται  ψηφιακός  σε κάποιου  είδους υλικό υπόθεμα. Αυτές οι
εξελίξεις  χρειάζεται  να ληφθούν  υπόψη.
3.1.3. Το θέμα της ιδιωτικής  αντιγραφής  οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  είναι ώριμο προς
συζήτηση  σε κοινοτικό  επίπεδο  για πολλούς  λόγους.
■%

100
3.1.4.  Κατά πρώτον, ορισμένες  από τις πλέον ενδιαφερόμενες  βιομηχανίες  έχουν υποβάλει  
αιτήματα  στις αντίστοιχες  εάνικές  τους κυβερνήσεις,  καθώς και στην Επιτροπή  και 
άλλες διεθνείς  οργανώσεις.  Τα αιτήματα  αυτά αφορούν  την οικονομική  ζημία που όπως  
ισχυρίζονται  υφίστσνται  οι επιχειρήσεις  τους λόγω της συνήθειας  της ιδιωτικής  
αντιγραφής,  της αρνητικές  επιπτώσεις  στους κατόχους  δικαιωμάτων  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  γενικώς  και την ανάγκη πληρέστερης  προστασίας  έναντι της πράξης που 
θεωρούν  ότι αποτελεί  παραβίαση  των εν λόγω δικαιωμάτων.  Οι πρόσφατες  εξελίξεις  
στην τεχνολογία,  όπως π.χ. οι συσκευές  ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου, έδωσαν  νέα 
ώθηση στα αιτήματα  αυτά. Με τη σειρά τους, τα αιτήματα  προκάλεσαν  ανταπαιτήσεις  
από ενδιαφερόμενους  κύκλους  που θεωρούν  ότι η ιδιωτική  αντιγραφή  έχει θετικά  
τελικά  αποτελέσματα.
3.1.5.  Κατά δεύτερον, τα αιτήματα  για ευρύτερη  προστασία  είχαν ως αποτέλεσμα  την εισαγωγή  σε εθνικό  επίπεδο  ορισμένων  μέτρων  από μερικά,  αλλά όχι όλα, κράτη μέλη,4^  
και από ορισμένα  κράτη εκτός ΕΟΚ που συγκαταλέγονται  στους εμπορικούς  της 
εταίρους, προκειμένου  να αποζημιωθούν  οι κάτοχοι δικαιωμάτων  μέσω φόρων ή 
εισφορών.  Τούτο δημιούργησε  νέες αποκλίσεις  μεταξύ κρατών  μελών όσον αφορά τη 
νομοθεσία  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  οι οποίες  προστέθηκαν  στις αποκλίσεις  που 
υπάρχουν  ήδη για από μακρού  επικρατούντες  λόγους. Έχει εκφραστεί  η ανησυχία  ότι
οι αποκλίσεις  πιθανώς  να έχουν σημαντικό  αρνητικό  αντίκτυπο  στη λειτουργία  της 
εσωτερικής  αγοράς.
3.1.6.  Κατά τρίτο, οι νέες τεχνικές  εξελίξεις  καθιστούν  ευχερέστερη  και ελκυστικότερη  
την ιδιωτική  αντιγραφή  οπτικοακουστικών  προγραμμάτων:  η αντιγραφή  υπό υψηλή  
ταχύτητα,  οι βελτιώσεις  της ποιότητας  των παραγομένων  στο σπίτι αντιγράφων  και 
τώρα η εμφάνιση  (ΔΑΤ) με την ικανότητά  της για ταχεία και φθηνή παραγωγή  τέλειων  αντιγράφων  έχουν ανακινήσει  το ζήτημα  του κατά πόσον η νομοθεσία  περί πνευματικήΙ^  
ιδιοκτησίας  πρέπει  να επιλαμβάνεται  του θέματος. Επιπλέον,  κατά τη διάνοιξη  νέων  
δυνατοτήτων  δημιουργίας  πρωτότυπων  ειδών οπτικοακουστικών  έργων, οι τεχνικές  
εξελίξεις  έχουν ανακινήσει  το ζήτημα του τρόπου διασφάλισης  της εκτεταμένης  
επένδυσης  σε χρόνο, προσπάθεια  και χρήμα που χρειάζονται  για τη δημιουργία  
τέτοιων  έργων, εφόσον  ένα ολόκληρο  έργο της κλίμακας  μιας εγκυκλοπαίδειας  μπορεί  
να αντιγράφεται  τέλεια, γρήγορα  και φθηνά από μηχανές  προσιτές  σχεδόν στον  
οιονδήποτε .

101
3.2. Τα πρώτα οτά6ια  cvdnTvEnc  toc ιόιοτικήο  αντιγροήο
3.2,1.  Οι πρώτες συσκευές εκτέλεσης  φωνογραφημάτων  δεν είχαν τη δυνατότητα  να 
πραγματοποιούν  εγγραφές  ήχου. Μπορούσαν  μόνο να χρησιμοποιηθούν  για την εκτέλεση
των φωνογραφημάτων  που είχε  αγοράσει  ή δανεισθεί  ο καταναλωτής.  Η ιδιωτική
αντιγραφή  άρχισε να εξαπλώνεται  ευρέως όταν το κασετόφωνο  έδωσε τη δυνατότητα  
στον κοινό καταναλωτή  να αποκτήσει  σχετικός  φθηνό και εύχρηστο  εξοπλισμό  για τη 
μεταφορά  ηχογραφημένων  έργων  από ένα υπόθεμα  σε άλλο, διενεργώντας  ίσως και
συρραφή  (μοντάζ)  κατά τη σχετική  πορεία.
3.2.3.  Η κασέτα συνεπτυγμένων  διαστάσεων  έδωσε επίσης στον καταναλωτή  την ελευθερία  να 
περιφέρει  τις ηχογραφήσεις  και να συντάσσει  επιλογές  από αγαπημένους  του δίσκους  
για χρήση στο αυτοκίνητο  ή οπουδήποτε  έξω από το σπίτι. Συγκρινόμενη  με τον 
προκάτοχό  της, τον πλαστικό  δίσκο, ο οποίος  εφθείρετο  εύκολα  και απαιτούσε  άβολες  
συσκευές  για να παιχθεί, ή ακόμη και σε σύγκριση  με τις ταινίες  σε μπομπίνα  για 
χρήση σε μαγνητόφωνα  μπομπίνας,  η κασέτα συνεπτυγμένων  διαστάσεων  απετέλεσε  
επανάσταση  στον τομέα  των δημοφιλών  μουσικών  έργων, καθιστάμενη  συντόμως
περιζήτητη,  εις βάρος κατά κύριο λόγο του πλαστικού  δίσκου.
3.2.3.  Πέρασε όμως κάποιο χρονικό διάστημα  μέχρι να είναι διαθέσιμη  υπό μορφή  
προεγγεγραμμένης  κασέτας  μια πλήρης σειρά μουσικών  έργων. Επιπλέον,  η ποιότητα  
της κενής μαγνητοταινίας  που χρησιμοποιείτο  κατά τα πρώτα στάδια  δεν ήταν πάντοτε  
ανάλογη  με την ποιότητα  του ήχου του πλαστικού  δίσκου, και πολύ φυσικά ο 
καταναλωτής  σύντομα  έμαθε να πραγματοποιεί  δικές του μαγνητοφωνήσεις  σε κασέτα  
χρησιμοποιώντας  καλύτερης  ποιότητας  κενή μαγνητοταινία  για να αντιγράφει  τους  
δικούς  του δίσκους  ή να μαγνητοφωνεί  ραδιοφωνικά  προγράμματα.
3.2.¿, Το μαγνητοσκόπιο  (VCR) δίνει τη δυνατότητα  αναπαραγωγής  προγγεγραμμένων  
προγραμμάτων  και εγγραφής  τόσο ήχων όσο και εικόνων, κατά κύριο λόγο, αρχικός  
τουλάχιστον,  από ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές.
3.2.5. Το 1983, η κυκλοφορία  του δίσκου πυκνής εγγραφής  επανέφερε  τις συσκευές  απλής  
εκτέλεσης,  αλλά με πολύ υψηλότερη  ποιότητα  ήχου και διάρκεια  σε σύγκριση  με τον 
πλαστικό  δίσκο. Οι επαναχρησιμοποιήσιμοι  οπτικοί  δίσκοι που θα επέτρεπαν  τη 
μεταφορά  υλικού  από τον ένα οπτικό  δίσκο στον άλλο δεν έχουν κυκλοφορήσει  ακόμη  
στο εμπόριο  για οικιακή  χρήση, αν και οι εξελίξεις  στον τομέα αυτό φαίνονται  
ενθαρρυντικές .

102
3.3.  To 6ie^véc  vouiKÓ  πλαίσιο
3.3.1.  H σύμβαση  της Βέρνης (1), στο αναθεωρημένο  κείμενο  της σύμβασης  της Στοκχόλμης  
του 1967, περιλαμβάνει  στο άρθρο 9 παράγραφος  1 τη βασική  αρχή των δικαιωμάτων  
'πνευματικής  ιδιοκτησίας,  δηλαδή  ότι οι δημιουργοί  έχουν το αποκλειστικό  δικαίωμα  
να επιτρέψουν  την αναπαραγωγή  των έργων τους καθ' οιονδήποτε  τρόπο ή υψ' 
οιανδήποτε  μορφή. Ήταν όμως ήδη σαφές το 1967 ότι η αρχή αυτή δεν μπορούσε  να 
τηρηθεί  χωρίς εξαίρεση,  ιδίως όσον αφορά την ιδιωτική  χρήση, παρά την αυξανόμενη  
δημοτικότητα  των οπτικοακουστικών  μέσων και το συνεπαγόμενο  κίνδυνο  της αύξησης  
των εγγράφων  στο σπίτι στην πράξη. Ως εκ τούτου  ήταν αναγκαίο  να ευρεθεί  τρόπος  
ώστε να μπορούσε  να συνεχισθεί  η αντιγραφή  που γινόταν  ιδιωτικά.  Μια τέτοια  
αντιγραφή  θσ ήταν σε κάθε περίπτωση  ανεξέλεγκτη  αλλά πιστεύεται  ότι τα κράτη μέλη  
θα έπρεπε να είναι ελεύθερα  να επιτρέψουν  ορισμένα  είδη αναπαραγωγής  όπου τα 
συμφέροντα  του δημιουργού  δεν θα εθίγοντο  χωρίς εύλογη αιτία. Η διατύπωση  του 
άρθρου για την εξαίρεση  αυτή στο πλαίσιο  μιας διεθνούς  σύμβασης  θα έπρεπε  
απαραίτητα  να είναι αρκετά  γενική  ώστε να τύχει εγκρίσεως  από όλα τα υπογράφοντα  
κράτη. Συνεπώς  στο άρθρο 9 παράγραφος  2 προβλέπονται  τα ακόλουθα  (2):
"Οι νομοθεσίες  των χωρών της Ένωσης διατηρούν  την ευχέρεια  να επιτρέψουν  την αναπαραγωγή  των εν λόγω έργων σε ορισμένες  ειδικές  περιπτώσεις,  υπό τον όρο ότι η αναπαραγωγή  αυτή δεν βλάπτει την κανονική  εκμετάλλευση  του έργου, ούτε προκαλεί  αδικαιολόγητη  βλάβη στα νόμιμα  συμφέροντα  του δημιουργού".
Η διατι!)πωση  αυτή αφήνει στα κράτη που έχουν υπογράψει  τη Σύμβαση  της Βέρνης  
αρκετά ευρέα περιθώρια  ελιγμών  και συνεπώς  δεν είναι παράδοξο  ότι το νομικό  
καθεστύ'ίς  στα κράτη μέλη έχει εξελιχθεί  προς κάπως διαφορετικές  κατευθύνσεις.

103
3.3.2. H απουσία  σχετικών  διατάξεων  από τις παλαιότερες  νομοθεσίες  περί πνευματικής
ιδιοκτησίας  ορισμένων  κρατών μελών και η αποτυχία  της Σύμβασης  της Βέρνης να
αντιμετωπίσει  το πρόβλημα  της ιδιωτικής  αντιγραφής  θα πρέπει να τοποθετηθούν  στο
πλαίσιο  της εξέλιξης  της ιδιωτικής  αντιγραφής  που περιγράφεται  ανωτέρω.  Ακόμη και
μετά την αναθεώρηση  της Σύμβασης  της Βέρνης το 1967, θεσπίστηκε  πολύ αργότερα
fνομοθεσία  σε ορισμένα  κράτη μέλη, λόγω της αυξανόμενης  πίεσης που ασκούσε  ο
σχετικός  βιομηχανικός  κλάδος, που προέβλεπε  αμοιβή των δικαιούχων  για τις
ιδιωτικές  αντιγραφές.
3.3.3.
•Μέχρι σήμερα  δεν έχουν ασκηθεί  αγωγές  από τους δικαιούχους  κατά των ατόμων  που
πραγματοποιούν  εγγραφές  στο σπίτι εντός της Κοινότητας.  Ελλείψει  ειδικών
διατάξεων  στις νομοθεσίες  των κρατών μελών ή νομολογίας,  η νομιμότητα  των
εγγραφών  στο σπίτι παραμένει  αβέβαιη  σε ορισμένα  κράτη μέλη.
3.3.¿. Ωστόσο,  στα κράτη μέλη που έχουν θεσπίσει  συστήματα  φορολογίας  ή εισφορών  ώστε να
καταβάλλεται  αμοιβή  για αντιγραφή  στο σπίτι, συνεπάγεται  ότι αντί καταβολής  της
πληρωμής  αυτής επιτρέπεται  η αντιγραφή  στο σπίτι. Δεν φαίνεται  να υπάρχουν  τάσεις
στα κοάτη υέλη νια να επιτοαπεί  η αντινοαβή  στο σπίτι oer se (χωοίο αυοιβή)
σύμφωνα  με την ερμηνεία  του άρθρου  9 παράγρφος  2 της Σύμβασης  της Βέρνης.
3.4. Το νομικό  καθεστώς  πον ισχύει  στα κράτη μέλη
SM .i•Τα νομικά  καθεστώτα  που ισχύουν  στα κράτη μέλη μπορούν  να συνοψισθούν  ως εξής;
- σε μία ομάδα κρατών, το σχετικό  καθεστώς  δεν ορίζεται  από την εθνική  νομοθεσία
ή ορίζεται  κατά τρόπο τόσο ευρύ ώστε θα μπορούσε  να δοθεί η ερμηνεία  ότι η
ιδιωτική  αντιγραφή  δεν επιτρέπεται  από τις σχετικές  διατάξεις.  δεν υπάρχουν,
όπως αναφέρθηκε,  γνωστές  περιπτώσεις  που να αποδεικνύουν  την εγκυρότητα  της
ερμηνείας  αυτής και δεδομένου  ότι ένα εθνικό δικαστήριο  είναι πιθανό να
προτιμήσει  να μην παρέμβει  στο τι κάνει ένας ιδιώτης  στο σπίτι του, η κατάσταση
στα εν λόγω κράτη μέλη εμφανίζεται,  στην καλύτερη  περίπτωση,  σαν θεωρητική'

104
- σε μ(α δεύτερη  ομάδα κρατών, υπάρχουν  διατάξεις  που επιτρέπουν  ρητά την 
ιδιωτική  αντιγραφή,  ε(τε στελώς  με τη γενική  εξαίρεση  του άρθρου  9 παράγραφος  2 
της Σύμβασης  της Βέρνης  είτε έναντι  αποζημίωσης  στα πλαίσια  διαφόρων  συστημάτων  
ειαφοράς.
Κράτη μέλη που Φαίνεται  ότι αντιμετωπίζουν  τπν ιδιωτική  αντιγραοή  σαν παραβίαση
των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή σχετικών  συγγενικών  δικαιωμάτωνf
3.4.2.  Στην Ιρλανδία  και το Ηνωμένο  Βασίλειο  οι παραγωγοί  τόσο κινηματογραφικών  ταινιών,  
έννοια στην οποία περιλαμβάνονται  και οι ταινίες και οι δίσκοι προγραμμάτων  
βίντεο, όσο και ηχογραφήσεων  έχουν το αποκλειστικό  δικαίωμα  να επιτρέπουν  την 
αναπαραγωγή  των έργων αυτών. Επιπλέον,  κάθε λογοτεχνικό,  μουσικό  και θεατρικό  
έργο που έχει εγγραφεί  προστατεύεται  και έναντι της άνευ αδείας αναπαραγωγής,  
σύμφωνα  με τις διατάξεις  περί εντίμων  συναλλαγών  που είναι απίθανο  να μπορούν  να 
εφαρμοστούν  στην περίπτωση  των δραστηριοτήτων  του τυπικού  ατόμου που εκτελεί  
ιδιωτικές  αντιγραφές  έργων (2). Η νομοθεσία  του Βελγίου, της Ελλάδας, του 
Λουξεμβούργου  και της Ισπανίας  δεν περιλαμβάνει  διατάξεις  για τις έντιμες  
συναλλαγές  ή την ιδιωτική  χρήση και συνεπώς με την άνευ αδείας αναπαραγωγή  
φαίνεται  μάλλον παραβιάζονται  τα σχετικά δικαιώματα. Η ιταλική νομοθεσία  
προβλέπει,  με στενή ερμηνεία,  την ιδιωτική  αντιγραφή  κατοχυρωμένων  έργων για 
προσωπική  χρήση "αναγνωστών",  με την προϋπόθεση  ότι η αντιγραφή  γίνεται  με το 
χέρι ή με κάποιο μέσο που δεν είναι κατάλληλο  για διάδοση  στο ευρύ κοινό (3).
Είναι αμφίβολο  κατά πόσον το άτομο που αντιγράφει  ηχογραφήσεις  ή μαγνητοσκοπημένα  
προγράμματα  βίντεο  στο σπίτι θα μπορούσε  να βασιστεί  αποτελεσματικά  στη διάταξη  
αυτή .
Κράτη μέλη που φαίνεται όΐΛ αντιμετωπίζουν  ιην ιδιωτική αντιγραφή  σαν
επιτρεπόμενη  Βάσει τπε εθνικής  νομοθεσίας
3.4.3.  Στις Κάτω Χώρες,  αντίθετα,  επιτρέπεται  η ιδιωτική  αντιγραφή  οπτικοακουστικών
προγραμμάτων.  0 νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  προβλέπει  την παραγωγή  
περιορισμένου  αριθμού  αντιγράφων  κατοχυρωμένων  έργων (4) με μόνο σκοπό την 
προσωπική  πρακτική  εξάσκηση,  μελέτη  ή χρήση από το άτομο που παράγει  τα αντίγραφα  
ή που δίνει τη σχετική  παραγγελία  (5). Η άδεια σε τρίτο για παραγωγή  αντιγράφου  
γι'αυτούς  τους ιδιωτικούς  σκοπούς  δεν εκτείνεται  στα αντίτυπα  που παράγονται  με 
την εγγραφή ενός έργου, στο σύνολό του ή εν μέρει, σε αντικείμενα  που 
προορίζονται  για την ακρόαση  ή την οπτική  παρακολούθηση  του έργου. Παρ'όλα  αυτά,  
το αποτέλεσμα  είναι ότι η ιδιωτική αντιγραφή  ηχογραφημένων  έργων και
μαγνητοσκοπημένων  προγραμμάτων  βίντεο από άτομα για προσωπική  τους χρήση δεν 
συνιστά  παράβαση  της ολλανδικής  νομοθεσίας  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.

105
¿.4. Ανάλογα, στη Δσν(σ, τη Γερμανία,  τη Γαλλία και την Πορτογαλία  η αντιγραφή  
οπτικοσκουστικών  προγραμμάτων  για προσωπική  χρήση επιτρέπεται  ρητά από τη σχετική  
νομοθεσία  (6). Επιπλέον,  στη Γερμανία,  τη Γαλλία  και την Πορτογαλία  προβλέπεται  
και αποζημίωση  των δικαιούχων,  εκτός από τους οργανισμούς  ραδιοφωνίας  και 
τηλεόρασης,  για την ιδιωτική  αντιγραφή  των έργων τους.
4.5.  Το άρθρο 54 του γερμανικού  νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  όπως τροποποιήθηκε
από το νόμο σριθ. 33 της 27ης Ιουνίου  1987 (7) προβλέπει  ότι ορισμένοι  δικαιούχοι  
μπορούν να απαιτήσουν  αμοιβή μέσω ενός φορέα είσπραξης  για τη δυνατότητα  
παραγωγής  αντιγράφων  των έργων τους, σε οπτικοηχητικό  ή ηχητικό  φορέα, για 
προσωπική  χρήση. Οι εν λόγω δικαιούχοι  είναι οι δημιουργοί,  οι εκτελεστές  έργων  
και οι παραγωγοί  δίσκων. Οι οργανισμοί  όμως ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης  έχουν  
εξαιρεθεί  από το πεδίο εφαρμογής  της διάταξης  (8). Η αμοιβή  αυτή χρηματοδοτείται  
μέσω μιας εισφοράς  που έχει επιβληθεί  τόσο στις συσκευές  εγγραφής  όσο και στις  
άγραφες  μαγνητοταινίες.  Η εισφορά  έχει ορισθεί σε 2,5 DM (1,20 ECU) ανά 
μαγνητόφωνο  και 18 DM (8,66 ECU) ανά μαγνητοσκόπιο.  Η εισφορά  που επιβάλλεται  
στις μαγνητοταινίες  έχει ορισθεί  σε 0,12 DM (ø,06 ECU) ανά ώρα παιξίματος  για τις
ταινίες  μαγνητοφώνου  και σε 0,17  DM (ø,08 ECU) ανά ώρα παιξίματος  για τις ταινίες
βίντεο. Το προϊόν  της εισφοράς  κστανέμεται  μεταξύ  των αντίστοιχων  δικαιούχων.
4.6.  Στον τίτλο ITI του γαλλικού  νόμου της 3ης Ιουλίου  1985 για την τροποποίηση  του
νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  (9), προβλέπεται  ότι οι δικαιούχοι  έχουν  
δικαίωμα αμοιβής  για την ιδιωτική αναπαραγωγή  φωνογραφημάτων  και
βιντεογρσφημάτων.  Οι εν λόγω δικαιούχοι  είναι οι δημιουργοί,  οι εκτελεστές  των 
έργων και οι παραγωγοί  φωνογραφημάτων  και βιντεογραφημάτων.  Για να εξασφαλιστεί  
τιηγή χρηματοδότησης  αυτής  της αμοιβής έχει επιβληθεί  εισφορά στις  άγραφες
υσγνητοτσινίες,  το προϊόν  της οποίας  καταβάλλεται  σε φορέα είσπραξης  προς διανομή  
μεταξύ  των διαφόρων  δικαιούχων.

106
3.4.7.  Ενώ o νόμος ΐ^εσπ{ζeι  την αρχή ότι η εισφορά  πρέπει να υπολογίζεται  με βάση τη 
διάρκεια  παιξίματος,  το ύψος της εισφοράς  και ορισμένες  τεχνικές  λεπτομέρειες  
σχετικά  με την είσπραξή  της και τη διανομή της αποφασίζονται  από επιτροπή  
αποτελούμενη  από εκπροσώπους  των διαφόρων  ενδιαφερομένων,  Η επιτροπή  αυτή  
αποφάσισε  (10) να επιβληάεί  εισφορά  1,150 FF (0,17 ECU) ανά ώρα παιξίματος  για 
τις ταινίες μαγνητοφώνου  και 2,25 FF (ø,33 ECU) ανά ώρα παιξίματος  για τις 
ταινίες  βίντεο. Για την αναπαραγωγή  έργων ακουστικού  περιεχομένου  οι δημιουργοί  
εισπράττουν  το ήμισι, ενώ οι εκτελεστές  και οι παραγωγοί  εισπράττουν  ο καθένας  
ένα τέταρτο  των συνολικών  εισπράξεων.  Από την εισφορά  στις ταινίες  βίντεο, οι 
τρεις παραπάνω  ομάδες  εισπράττουν  η κάθε μία από ένα τρίτο των εισπράξεων.
3.4.8.  Στη Δανία, η επιτροπή  για τη νομοθεσία  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  σε έκθεση
που ολοκληρώθηκε  το 1982 (11), πρότεινε  την επιβολή εισφοράς  στις ταινίες  
μαγνητοφώνου  και Βίντεο ώστε να αποζημιώνονται  ορισμένοι  δικαιούχοι  για την 
ιδιωτική  αναπαραγωγή  των αντίστοιχων  έργων. Οι εν λόγω δικαιούχοι  είναι, σύμφωνα  
με την πρόταση,  οι δημιουργοί,  οι εκτελεστές  έργων και οι παραγωγοί
φωνογραφημάτων.  Με το νόμο όμως αριθ. 257 της 9ης Ιουνίου  1982 το Κοινοβούλιο  
επέβαλε  ένα νέο τέλος αποκλειστικά  φορολογικού  χαρακτήρα  τόσο στα μαγνητοσκόπια  
όσο και στις ταινίες  βίντεο, το οποίο εν συνεχεία  καταργήθηκε  όσον αφορά τις 
ταινίες  βίντεο με το νόμο αριθ. 184 της 9ης Απριλίου  1987.  Δεν έχει ακόμη
κατατεθεί  κανένα  νομοσχέδιο  για εισφορά  δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας.
3.4.9.  Στην Πορτογαλία,  ο νέος νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1985 (12)
προβλέπει  στο άρθρο 82 μια εισφορά  για την προαγωγή  πολιτιστικών  δραστηριοτήτων  
και για την αποζημίωση  των δημιουργών,  καλλιτεχνών  και παραγωγών  φωνογραφημάτων  
κσι βιντεογραφημάτων,  όχι όμως και των οργανισμών  ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης.  Η 
εισφορά  πρόκειται  να επιβληθεί  σε όλα τα είδη συσκευών  εγγραφής  και αναπαραγωγής  
καθώς και στα υποθέματα.  Το ύφος της εισφοράς  και ο ακριβής  τρόπος  εφαρμογής  της 
πρόκειται  να καθοριστούν  με νομοθετικό  διάταγμα  που δεν έχει ακόμη θεσπιστεί.  
Επί του παρόντος, συνεπώς, η διάταξη έχει μάλλον χαρακτήρα  προγράμματος  
μελλοντικής  δράσης  παρά άμεσα εφαρμοστέου  συστήματος.

3.4.10.  Στην Ισπανία  ο νέος εκτενής  νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  (13) προβλέπει  στο 
άρθρο 25 ότι η αναπαραγωγή  για ιδιωτική  χρήση επιτρέπεται  έναντι καταβολής  
αμοιβής  προς τους δικαιούχους,  η οποία χρηματοδοτείται  από το προϊόν μιας  
εισφοράς  στις άγραφες  μαγνητοταινίες  και στις συσκευές  εγγραφής. Λεπτομερείς  
κανόνες  για το ύψος της εισφοράς  και την κατανομή  των σχετικών  εισπράξεων  στις  
διάφορες  ομάδες  δικαιούχων  θα θεσπιστούν  με διοικητικές  πράξεις.
Ραδιοφωνικές  και τηλεοπτικές  εκπομπές  και μεταδόσεις  μέσω καλωδιακής  ξεύξηο
3.4.11.  Όσον αφορά την ιδιωτική  αντιγραφή  ραδιοφωνικών  και τηλεοπτικών  εκπομπών  καθώς
και προγραμμάτων  μεταδιδόμενων  μέσω καλωδιακής  ζεύξης, οι ισχύουσες  ρυθμίσεις  
είναι  σε γενικές  γραμμές όμοιες  με εκείνες  που αφορούν την εγγραφή
οπτικοακουστικών  προγραμμάτων,  παρ'όλο  που υπάρχουν  και μερικές  διαφορές. Μία 
αξιοσημείωτη  νομική διαφορά  υπάρχει  στην Ιρλανδία  (14) και στο Ηνωμένο  Βασίλειο  
(15),  όπου είναι γενικά αποδεκτή  η ιδιωτική  αντιγραφή  ραδιοφωνικών  και
τηλεοπτικών  εκπομπών  αυτών καθαυτών,  και, στο Ηνωμένο  Βασίλειο,  η αντιγραφή  
προγραμμάτων  μεταδιδόμενων  μέσω καλωδιακής  ζεύξης (16). Επειδή όμως τα 
προγράμματα  που εκπέμπονται  ή μεταδίδονται  συνεπάγονται  συχνά τη χρήση  
κατοχυρωμένων  έργων για τα οποία ισχύουν  μόνον οι πολύ περιορισμένες  εξαιρέσεις  
των ρυθμίσεων  περί εντίμων  συναλλαγών  (17), η πρακτική  σημασία  αυτής της νομικής  
διάκρισης  είναι  πολύ  μικρή. Πολύ  μεγαλύτερη  σημασία, τόσο νομική όσο και
πρακτική, έχει η εξαίρεση  των οργανισμών  ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης  από τη 
συμμετοχή  στις εισπράξεις  της εισφοράς,  στα πλαίσια  των συστημάτων  που ισχύουν  
στη Γερμανία,  τη Γαλλία  και την Πορτογαλία.
3.4.12.  Πάντως, όπως και να έχουν οι λεπτομέρειες  των διαφορών,  το ουσιαστικό  συμπέρασμα
είναι ότι σε μία ομάδα  κρατών  θεωρείται  νόμιμη  η ιδιωτική αντιγραφή
οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  τα οποία εκπέμπονται  ή μεταδίδονται  μέσω καλωδιακής  
ζεύξης, ενώ σε άλλα κράτη η ίδια δραστηριότητα  δεν είναι κατά κανόνα νόμιμη.  
Συγκεκριμένα,  στη Δανία (18), τη Γερμανία  (19), την Ισπανία  (20), τη Γαλλία  (21)  
και την Πορτογαλία  (22) υπάρχει ρητή διάταξη που επιτρέπει  την ιδιωτική  
αντιγραφή,  ενώ στις Κάτω Χώρες οι ραδιοφωνικές  και τηλεοπτικές  εκπομπές,  τα 
μεταδιδόμενα  μέσω καλωδιακής  ζεύξης προγράμματα  και οι ηχογραφημένες  εκτελέσεις  
έργων δεν προστατεύονται  καθόλου από δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή 
συγγενικά  δικαιώματα,  και η ιδιωτική  αντιγραφή  έργων από ραδιοφωνικές  και 
τηλεοπτικές  εκπομπές  επιτρέπεται  ρητά (23).

Εξάλλου,  στο Βέλγιο, την Ελλάδα,  την Ιρλανδία,  την Ιταλία,  το Λουξεμβούργο,  την 
Ισπανία  και το Ηνωμένο  Βασίλειο  δεν επιτρέπεται  ρητά η ιδιωτική  αντιγραφή,  εκτός  
από τις ραδιοφωνικές  και τηλεοπτικές  εκπομπές  αυτές καθαυτές  στην Ιρλανδία  και το 
Ηνωμένο  Βασίλειο  και τα μεταδιδόμενα  μέσω καλωδιακής  ζεύξης προγράμματα  στην  
τελευταία  χώρα. Όπως όμως έχει γίνει αντιληπτό,  οι εξαιρέσεις  αυτές έχουν  
περιορισμένη  σημασία, δεδομένου  ότι τα προγράμματα  συχνά συνεπάγονται  τη χρήση  
κατοχυρωμένων  έργων. Το καθεστώς  όμως των μεταδιδόμενων  μέσω καλωδιακής  ζεύξης  
προγραμμάτων  πιθανώς  να είναι αβέβαιο  σε μερικές  χώρες, ιδίως αν το πρόγραμμα  που 
μεταδίδεται  δεν εκπέμπεται  στον αέρα ταυτόχρονα  ή καθόλου. Αλλά στα πλαίσια  
αυτής της ανάλυσης  της ιδιωτικής  αντιγραφής,  το περίπλοκο  αυτό θέμα δεν θα 
εξετασθεί  περαιτέρω.
3.4.13.  Πριν να ολοκληρώσουμε  όμως αυτή τη συνοπτική  περιγραφή  του σημερινού  νομικού  
καθεστώτος,  θα πρέπει  να σημειώσουμε  ότι όλες οι σχετικές  διεθνείς  συμφωνίες,  και 
συγκεκριμένα,  εκτός από τη Σύμβαση  της Βέρνης  για την προστασία  των λογοτεχνικών  
και καλλιτεχνικών  έργων (24), η Σύμβαση της Ρώμης για την προστασία  των 
εκτελεστών,  των παραγωγών  φωνογραφημάτων  και των οργανισμών  ραδιοφωνίας  και 
τηλεόρασης  (25) και η Ευρωπαϊκή  Συμφωνία  για την προστασία  των τηλεοπτικών  
εκπομπών  (26), όλες περιλαμβάνουν  διατάξεις  που παρέχουν  την ευχέρεια  στα κράτη  
μέλη να επιτρέπουν  εξαιρέσεις  για την ιδιωτική  αντιγραφή.
Νουοθετικέο  τάσειο  στα κοάτη υέλη
3.4.14.  Έχει ήδη γίνει μνεία των νόμων που θεσπίστηκαν  πρόσφατα  στη Γερμανία,  τη Γαλλία  
και την Πορτογαλία  για την αντιμετώπιση  του προβλήματος  της ιδιωτικής  αντιγραφής.  
Εξετάστηκαν  επίσης οι σχετικές  νομοθετικές  μεταρρυθμίσεις  σε άλλα κράτη μέλη.  
Φαίνεται  ότι σ'εκείνα  τα κράτη μέλη που καθιέρωσαν  ή σχεδιάζουν  να καθιερώσουν  
εισφορά  στις άγραφες  μαγνητοταινίες,  το μέσο επίπεδο  της εισφοράς  ανέρχεται  σε 
8-101; περίπου  της τιμής πώλησης  της άγραφης  ταινίας  μαγνητοφώνου.
3.4.15.  Στο Βέλγιο, το Μάιο 1986, κατατέθηκε  στη Γερουσία  νομοσχέδιο  (27) το οποίο  
επιτρέπει  την αναπαραγωγή  οπτικοακουστικών  έργων για ιδιωτικούς  σκοπούς  έναντι  
καταβολής  αμοιβής προς τους δικαιούχους.  Η αμοιβή θα χρηματοδοτηθεί  μέσω  
εισφοράς  στις συσκευές  εγγραφής  και στις άγραφες  μαγνητοταινίες  σύμφωνα  με το 
οποίο το ύψος της εισφοράς  ορίστηκε  σε 8% της τιμής πώλησης,  ενώ οι εισπράξεις  θα 
διατίθενται  κατά 50% στους παραγωγούς,  δημιουργούς  και εκτελεστές  και κατά 50% 
για την παραγωγή  πολιτιστικών  και εκπαιδευτικών  δραστηριοτήτων.  Ένα δεύτερο  
νομοσχέδιο  κατατέθηκε  στη Γερουσία  (28).

109
3.A.16. Για τη Δανία, έχει ήδη σνσφερεθί  στην παράγραφο  3.4.12. η πρόταση  της Επιτροπής  
Πνευματικής  Ιδιοκτησίας  για επιβολή  εισφοράς  στις άγραφες  μαγνητοταινίες.  Δεν 
υπήρξε,  όμως, ουσιαστική  πρόοδος  στη νομοθετική  κάλυψη  της πρότασης  αυτής.
3.4.17.  Στην Ιταλία, επί αρκετό  χρόνο εξεταζόταν  τροπολογία  της υφιστάμενης  διάταξης  του 
νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  με την οποία θα επιτρεπόταν  η αναπαραγωγή  
"με το χέρι" (29). Εν αναμονή  τελικής  κυβερνητικής  τοποθέτησης,  τον Ιούλιο  1986  
κατατέθηκε  στο Κοινοβούλιο  νομοσχέδιο  (30) με το οποίο προτείνεται  η νομιμοποίηση  
της ιδιωτικής  αντιγραφής  ακουστικών  και οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  έναντι  
εισφοράς  στις συσκευές  εγγραφής  και στις άγραφες  μαγνητοταινίες.  Η πρόταση,  η 
οποία αναμένεται  να κατατεθεί  πάλι στο νέο Κοινοβούλιο,  είναι αρκετά πρόσφατη  
^ ώστε να λαμβάνει  υπόψη σχετικά  νέες συσκευές,  όπως τα μαγνητόφωνα  με δίδυμη
κεφαλή,  για τα οποία προτείνεται  η επιβολή  υψηλής  εισφοράς.
3.4.18.  Στις Κάτω Χώρες, εκδόθηκε  το φεβρουάριο  1987 κυβερνητικό  υπόμνημα  σχετικά  με την 
καθιέρωση  δικαιωμάτων  για την ιδιωτική  αντιγραφή  και στις 23 Οκτωβρίου  1987  
ενκρίθηκε  σχετικό  νομοσχέδιο  από το Υπουργικό  Συμβούλιο  το οποίο πρόκειται  τώρα  
να ψηφιστεί  από το Κοινοβούλιο.
3.4.19.  Στο Ηνωμένο  Βασίλειο,  η κυβέρνηση  αποφάσισε  να μην καθιερώσει  εισφορά  για τις
άγραφες  μαγνητοταινίες  στο σχετικό  νομοσχέδιο  που δημοσιεύτηκε  στις 28 Οκτωβρίου  
1987.  0 Υπουργός  Εμπορίου  και Βιομηχανίας  ανέφερε  ότι οι εν λόγω προτάσεις
κρίθηκαν  ότι υπερβαίνουν  το στόχο της κυβέρνησης  να παράσχει  νομική προστασία  
στην πνευματική  ιδιοκτησία  ενός δημιουργικού  καλλιτέχνη,  και ότι τα οικονομικά
^ πλεονεκτήματα  των δικαιούχων  και των εκτελεστών  θα εξουδετερωθούν  από τις
αρνητικές  συνέπειες  που θα έχει η εισφορά  για τους καταναλωτές,  και ειδικά  για τα 
μειονεκτούντσ  ως προς την όραση άτομα.
3.5.  ìL.ióiwTi Kfl avTÍYpg i^.ónwç §i,eyseYg..ttflj,  g-rnv πρϋιξη
3.5.1.  H όλο και μεγαλύτερη  ευχέρεια  με την οποία μπορούν  να εκτελεστούν  οι ιδιωτικές  
εγγραφές  και η σταθερώς  βελτιούμενη  ποιότητά  τους επί αρκετό χρόνο προκάλεσε  
δικαιολογημένη  ανησυχία  στους αντίστοιχους  δικαιούχους,  οι οποίοι ισχυρίζονται  
ότι η πρακτική  των ιδιωτικών  μαγνητοφωνήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων  δεν είναι μόνο  
επιζήμια  αλλά επίσης παράνομη  σύμφωνα  με την εθνική νομοθεσία  και τις διεθνείς  
συμβάσεις .

110
3.5.2.  E(t€ είναι όμως παράνομη  είτε όχι, η ιδιωτική  αντιγραφή  ηχογραφήσεων  και 
οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  αποτελεί  σαφώς κοινή πρακτική.
3.5.3.  Στην Επιτροπή  έχουν χορηγηθεί  από ενδιαφερόμενες  βιομηχανίες  και οργανισμούς  
πολλές στατιστικές  πληροφορίες  για το μέγεθος και την εξέλιξη  της αγοράς για 
ηχογραφήσεις,  οπτικοακουστικά  προγράμματα,  κενές μαγνητοταινίες  και συσκευές  
εγγραφής .
3.5.4.  Πολλές  μελέτες  έχουν επίσης υποβληθεί  από τις πολυάριθμες  ομάδες  που εκπροσωπούν  
συμφέροντα  σχετικά  με την αντιγρφή  στο σπίτι με τις οποίες υποστηρίζουν  τα 
αιτήματά  τους. Η λεπτομερής  αναφορά  σε όλες τις μελέτες  αυτές θα καθιστούσε  το 
παρόν έγγραφο  ανεπιθύμητα  εκτενές. Τα κύρια επιχειρήματα  που διατυπώνονται  στις  
μελέτες  αυτές συνοψίζονται  όμως στις παραγράφους  που ακολουθούν.
Η αγορά για συσκευέο  εγγραφής,  κενέε μαγνητοταινίες.  πχογραΦπμένες  εκτελέσεις  και
οπτικοακουστικά  προγράμματα
3.5.5.  Μελέτες  που υποβλήθηκαν  στην Επιτροπή  αναφέροντας  ότι μολονότι  από μακρού  χρόνου
διατίθενται  στην αγορά συσκευές  μαγνητοφώνησης,  μεγάλη  διείσδυση  πραγματοποιήθηκε  
μόνο μετά την κυκλοφορία  κασετοφώνων  στην αγορά τα οποία  είναι εύχρηστα  και
φθηνά. Στα μεγαλύτερα  κράτη μέλη όπως Γερμανία,  Γαλλία  και Ηνωμένο  Βασίλειο,  πάνω  
από 70Χ των ιδιωτικών  νοικοκυριών  έχουν στην κατοχή τους τουλάχιστον  ένα 
μαγνητόφωνο  (31). Τα αριθμητικά  στοιχεία  από μικρότερες  χώρες αλλά με τον ίδιο  
βαθμό εκβιομηχάνισης  δείχνουν  το ίδιο επίπεδο  διείσδυσης.  Πράγματι  σήμερα ο 
καθένας σχεδόν μπορεί να αγοράσει  ένα κασετόφωνο,  ακόμη  και όσοι διαθέτουν
πενιχρά  οικονομικά  μέσα.  Πολλοί κατασκευαστές  στη σειρά  των προϊόντων  τους
περιλαμβάνουν  συσκευές εγγραφής και αναπαραγωγής  του ήχου,  φορητές και
συτο'.'ΐνήτου.
3.5.6.  Αυτά τα μέσα χρησιμοποιούνται  οπωσδήποτε  για ηχογραφήσεις,  όπως δείχνουν  καθαρά  
τα διατιθέμενα  αριθμητικά  στοιχεία  για τις πωλήσεις  κενών μαγνητοταινιών.  Οι 
πωλήσεις  ταινιών  αυξήθηκαν  σταθερά  χρόνο με το χρόνο από το 1977 έως το 1985,  
φθάνοντας  σε ιδιαίτερα  υψηλά επίπεδα  στη Γερμανία  και το Ηνωμένο  Βασίλειο  και για 
την Κοινότητα  στο σύνολό  της (286 εκατομμύρια  τεμάχια  το 1985) (32).

Ill
3.5.7.  Όσον αφορά τη μαγνητοσκόπηση,  που αποτελεί  πιο πρόσφατο  φαινόμενο,  δεν έχει  
ακόμη αναπτυχθεί  στην ίδια κλίμακα  όπως η μαγνητοφώνηση.  Επιπλέον,  η ουσιωδώς  
υψηλότερη  τιμή των συσκευών  μαγνητοσκόπησης  αποτελεί  περιοριστικό  παράγοντα.  Παρ'  
όλα αυτά, από τα διαθέσιμα  τουλάχιστον  στοιχεία  διαφαίνεται  αυξανόμενη  διείσδυση  
των μαγνητοσκοπίων  στο νοικοκυριό  σε όλο τον κοινοτικό  χώρο, ιδίως στη Γαλλία,  τη 
Γερμανία  και το Ηνωμένο  Βασίλειο,  όπου περίπου  40% των νοικοκυριών  έχουν στην  
κατοχή τους τουλάχιστον  μια συσκευή  βίντεο (33). Παρόμοια  διαθέσιμα  στοιχεία  
δείχνουν  ότι οι πωλήσεις  κενών ταινιών  βίντεο αυξήθηκαν  σταθερά  τα τελευταία  
χρόνια, φθάνοντας  και σ' αυτή την περίπτωση  σε ιδιαίτερα  υψηλά επίπεδα  στη 
Γερμανία  και στο Ηνωμένο  Βασίλειο  (34). Οι εξελίξεις  στα μαγνητοσκόπια  προς  
συσκευές  μικρών  διαστάσεων  και φορητές  υποδεικνύουν  ότι μπορεί να καταλάβει  θέση  
ανάλογη  προς τη θέση της φορητής  συσκευής  εγγραφής/αναπαραγωγής  ήχου.
3.5.8.  Όσον αφορά τις πωλήσεις  ηχογραφήσεων  και προγραμμάτων  βίντεο, φαίνεται  ότι οι 
κυριότερες  τάσεις  είχαν ως εξής.
3.5.9.  Οι πωλήσεις  πλαστικών  δίσκων τριαντστριών  στροφών στην Κοινότητα  σημείωσαν  
σταθερή  πτώση από το μέγιστο  ύψος τους των 350 εκατομμυρίων  τεμαχίων  το 1978 σε 
περίπου  211 εκατομμύρια  τεμάχια  το 1985 (35). Παρόμοια  τάση διαφαίνεται  και στις  
ΗΠΑ. Επιπλέον,  παρά τη γενική αύξηση του κόστους  και των τιμών τα τελευταία  
χρόνια, το συνολικό  ύψος των πωλήσεων  κάθε είδους εγγραφής  παγκοσμίως  παρέμεινε  
σταθερό  από το 1981 μέχρι το 1985 σε περίπου  12 δισεκατομμύρια  δολάρια  ΗΠΑ ή 9,6 
δισεκατομμύρια  ECU. Εγγύτερη  όμως εξέταση  των διατιθέμενων  δεδομένων  αποκαλύπτει  
θετικότερα  στοιχεία.

112
3.5.10.  Κατ' σρχάς, η ύφεση στις πωλήσεις  πλαστικών  δίσκων  δεν αντισταθμίστηκε  πλήρως  από 
αυξήσεις  στις πωλήσεις  άλλων μορφών  εγγραφών,  όπως οι κασέτες  με μαγνητοφωνημένη  
μουσική. Στις αρχές όμως του 1983, και εμφανέστερα  από το 1985 και μετά, οι 
πωλήσεις  δίσκων  πυκνής  εγγραφής  (COMPACT)  φαίνεται  ότι αποκαάιστούν  τα πράγματα.  
Όπως ακριβώς  η κασέτα μαγνητοφώνου  είχε προσφέρει  μεγάλα πλεονεκτήματα  έναντι  
του προκατόχου  της - του πλαστικού  δίσκου  - όσον αφορά το φορητό του σχετικού  
εξοπλισμού  και την ευχέρεια  αντιγραφής,  έτσι και ο δίσκος πυκνής εγγραφής  (CD)  
προσέφερε  τα δικά του πλεονεκτήματα  της πολύ ανώτερης  ποιότητας  του ήχου και 
αντοχής  στη φθορά, χάρη στην τεχνολογία  του των ακτινών  λέιζερ και στη χρήση  
τεχνικών  ψηφιακής  εγγραφής.  Μερικοί  κατασκευαστές  δίσταζαν  να υιοθετήσουν  τη νέα 
τεχνολογία  και η διείσδυση  του CD στην αγορά ήταν αρχικώς  βραδεία. Οι δαπάνες  
επενδύσεων  σε εργοστάσια  τύπωσης  δίσκων CD ήταν υψηλές, αλλά οι Βιομηχανές  
άρχισαν  πλέον να αποσβένουν  ένα μέρος της επένδυσης  αυτής, καθώς οι πωλήσεις  
δίσκων  CD αυξήθηκαν  θεαματικά  κατά την τελευταία  διετία. Για το 1986, εκτιμάται  
ότι οι ανά τον κόσμο πωλήσεις  δίσκων  CD θα ανέλθουν  σε 140 εκατομμύρια  τεμάχια,  
πλέον του διαπλασίου  των πωλήσεων  του προηγουμένου  έτους και, σε μεγάλο  βαθμό  
συνεπεία  της αύξησης αυτής, οι συνολικές  παγκόσμιες  πωλήσεις  κάθε είδους  
ηχογραφήσεων  θα ανέλθουν  σε 12,75 δισεκατομμύρια  δολάρια  ή 10,2 δισεκατομμύρια  
ECU (36).
3.5.11.  Η κίνηση στο χώρο της προμαγνητοσκοπημένης  κασέτας  βίντεο δείχνει  διαφορετικές  
τάσεις. Αφενός,  η διείσδυση  του μαγνητοσκοπίου  εξακολουθεί  να είναι κατώτερη  από 
την ατντίστοιχη  του ηλεκτροφώνου  (πικ-απ)  ή του κασετοφώνου  και ο βαθμός  
διείσδυσης  διαφέρει  κατά πολύ από ένα κράτος  μέλος σε άλλο. Αφετέρου,  στα κράτη  
μέλη με υψηλό βαθμό διείσδυσης,  κυρίως στη Γερμανία  και στο Ηνωμένο  Βασίλειο,  ο 
τομέας  αυτός δείχνει  υγιή ανάπτυξη  υπό την έννοια ότι κατά τα τελευταία  χρόνια  η 
ετήσια  αύξηση του κύκλου εργασιών  που περιλαμβάνει  τόσο την πώληση όσο και την 
ενοικίαση  κασετών  βίντεο,  έχει εκτιμηθεί  ότι ήταν της τάξης του 20% (37).

3.5,12.  Οι εξελιχθείσες  νέες τεχνικές  εγγραφής  προκάλεσαν  μεταβολές  στην αγορά για 
μαγνητοφωνημένο  και μαγνητοσκοπημένο  υλικό. Δεν 6ιαφα(νεται  κανένα σημε(ο  
οριστικής  Διακοπής  ή ακόμη και επιβράδυνσης  αυτής της τάσης, καάώς υπάρχουν  υπό 
ανάπτυξη  νέα μέσα εγγραφής  που πιθανότατα  να μεταβάλουν  περαιτέρω  την κατάσταση.  
Σε αυτά περιλαμβάνονται:  η ψηφιακή  εγγραφή  του ήχου σε μαγνητοταινίες·  δίσκοι  
πυκνής εγγραφής  που χρησιμοποιούνται  για αποθήκευση  δεδομένων  (CD-ROM, δηλαδή  
δίσκος πυκής εγγραφής-μνήμη  μόνο ανάγνωσης)*  δίσκοι πυκνής εγγραφής  για βίντεο  
(CD-V) (38)· δίσκοι πυκνής εγγραφής  που επιτρέπουν  στο χρήστη να διαδραματίσει  
ενεργό ρόλο σε σχέση με το εγγραφόμενο  υλικό (CD-I, δηλαδή δίσκος πυκνής  
εγγραφής-δ  ισλογικός)  και ο επανσχρησιμοποιούμενος,  προγραμματιζόμενος  δίσκος  
οπτικής  ανάγνωσης.
3 5.13. Συνεπώς, όσο η σχέση μεταξύ  των διαφόρων  τμημάτων  της αγοράς ηχογραφήσεων  και 
οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  γίνεται  στενότερη  και αναπτύσσονται  διασυνδέσεις  με 
άλλα συστήματα  επικοινωνίας  και διαχείρισης  πληροφοριών,  τόσο καθίσταται  
επιτακτικότερη  η εξεύρεση  των κατάλληλων  μέσων για την προστασία  των σχετικών  
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  ενώ παράλληλα  θα δίνεται  η δυνατότητα  να 
εξελιχθούν  αυτές οι δυναμικές  τεχνολογίες  κατά τον επωφελέστερο  τρόπο τόσο για 
τον παραγωγό  όσο και για τον καταναλωτή.
Οι συνέπειες της_ _ιδΐΒτ.ι.κΰε _ _flyi.üíeCLgáfi _ _στην ανορά ηχογραφήσεων  και
οπτικοακουστικών  προγραμμάτων
t3.5,14.  Δεν είναι καθόλου  προφανές  σε τι βαθμό μπορεί  να αποδοθεί  στην ιδιωτική  αντιγραφή  
η παρατηρούμενη  ύφεση στις πωλήσεις  πλαστικών  δίσκων  και η απουσία  ανάπτυξης  στην  
παγκόσμια  αγορά ηχογραφήσεων  κατά την περίοδο  1981-1985.  Υπήρχαν  ολοφάνερα  πολλοί
^ παράγοντες  εκτός της ιδιωτικής  αντιγραφής,  οι οποίοι  θα μπορούσαν  να αποτελέσουν
την εξήγηση  των αποτελεσμάτων  αυτών. Ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι η ιδιωτική  
μσγνητοφώνηση  και η μαγνητοσκόπηση  καθίσταται  όλο και συνηθέστερη  πρακτική,  όπως  
επιβεβαιώνουν  τα αριθμητικά  στοιχεία  για τις πωλήσεις  συσκευών  εγγραφής  και κενών  
μαγνητοταινιών,  παραμένει  αδιευκρίνιστο  κατά πόσον οι εγγραφές  που εκτελούνται  
αποτελούν  κατοχυρωμένα  έργα και, αν πράγματι  είναι, κατά πόσον έχουν αρνητικό  
αντίκτυπο  στην ομαλή εκμετάλλευση  αυτών των έργων. Επειδή η ιδιωτική  αντιγραφή  
απο-'ελεί  από τη φύση της ιδιωτική  πράξη, είναι δύσκολο  να σχηματισθεί  καθαρή  
εικόνα .

114
3.5.15.  Όσον αφορά τις ηχογραφήσεις,  από τα διαθέσιμα  στοιχεία,  διαφαίνεται  ότι ενώ ένα
μέρος των ιδιωτικών  ηχογραφήσεων  δεν αφορά κατοχυρωμένα  έργα, πολλές  απ' αυτές τα 
αφορούν  πράγματι.  Πρόσφατες  δημοσκοπήσεις  που διεξάχθηκαν  στην Ευρώπη  δείχνουν  
για παράδειγμα  ότι στη Γαλλία το 95% όλων των εγγραφών  αφορούσε  καλλιτεχνικά  
έργα, και ότι το 70% πραγματοποιήθηκε  από έργα ηχογρσφημένα  σε δίσκο ή 
μαγνητοταινία,  ενώ ένα επιπλέον  ποσοστό  28% προερχόταν  από ραδιοφωνικές  και 
τηλεοπτικές  εκπομπές  (39). Ανάλογα, μια δημοσκόπηση  που πραγματοποιήθηκε  στο 
Ηνωμένο  Βασίλειο  έδειξε ότι το 84% των εγγραφών  αφορούσε  μουσικές  εκτελέσεις,  
κυρίως από δίσκους (70%),  ραδιοφωνικές  εκπομπές (21%) και ηχογραφημένες
μαγνητοταινίες  (6%) (40). Μια πιο πρόσφατη  ευρωπαϊκή  μελέτη  επιβεβαιώνει  ότι οι 
περισσότερες  ιδιωτικές  ηχογραφήσεις  αφορούν  μουσική  ενώ η συνηθέστερη  πηγή είναι  
δίσκοι και ραδιοφωνικές  εκπομπές  (41).
3.5.16.  Μια δημοσκόπηση  που πραγματοποιήθηκε  στις ΗΠΑ το 1982 έδειξε ουσιωδώς  κατώτερο  
ύφος ιδιωτικής  αντιγραφής  ηχογραφημένης  μουσικής,  πράγμα που τονίζει  το πόσο  
δύσκολο είναι να εξσγάγει κανείς γενικά συμπεράσματα  για τις επικρατούσες  
πρακτικές  όσον αφορά την ιδιωτική  αντιγραφή.  Οπωσδήποτε,  η ανωτέρω  έρευνα  έδειξε  
ότι αυτού του είδους  η αντιγραφή  αποτελούσε  το ήμισυ σχεδόν  (48%) του συνόλου  των 
χρήσεων  των ταινιών  μαγνητοφώνου  κατά την εν λόγω περίοδο  (42).
3.5.17.  Όσον αφορά τις μαγνητοσκοπήσεις,  τα διαθέσιμα  στοιχεία  δείχνουν  ότι τα πρώτα έτη 
όλες σχεδόν οι ιδιωτικές  εγγραφές  πραγματοποιούντο  από την τηλεόραση,  με τις 
ταινίες  και τα ψυχαγωγικά  προγράμματα  να αποτελούν  το μεγαλύτερο  τμήμα του υπό 
συζήτηση  θέματος. Μια πρόσφατη  γαλλική μελέτη έδειξε ότι ποσοστό 92% των 
ιδιωτικών  μαγνητοσκοπήσεων  πραγματοποιούντο  από την τηλεόραση  με ένα επιπλέον  
ποσοστό  4 έως 5% να εκτελείται  από εγγεγραμμένες  ταινίες  (43). Από το σύνολο  των 
πραγματοποιούμενων  εγγραφών,  ποσοστό  65% αφορούσε  κινηματογραφικές  ταινίες, με 
αμέσως επόμενα  τα προγράμματα  επιθεώρησης,  με ποσοστό  12%. Μια πιο πρόσφατη  
δημοσκόπηση  επιβεβαίωσε  ότι σχεδόν όλες οι μαγνητοσκοπήσεις  έχουν ως πηγή  
τηλεοπτικές  εκπομπές.  Η δημοσκόπηση  αυτή έδειξε επιπλέον  ότι στη Γαλλία το 83% 
των ατόμων  που απάντησαν  στο ερωτηματολόγιο  είχε μαγνητοσκοπήσει  μια ταινία κατά  
τη διάρκεια  της εβδομάδας  πριν από τη δημοσκόπηση,  στη Γερμανία  ποσοστό  67% των 
ατόμων και στο Ηνωμένο  Βασίλειο  το 56%. Τα ψυχαγωγικά  προγράμματα  ήταν επίσης  
δημοφιλή,  και οι μαγνητοσκοπήσεις  τέτοιων  προγραμμάτων  που πραγματοποιήθηκαν  την 
προηγούμενη  εβδομάδα  αντιστοιχούσαν  σε 22% όσων απάντησαν  στη Γαλλία, 34% στη 
Γερμανία  και 52% στο Ηνωμένο  Βασίλειο  (44).

115
3.5.18.  H πιο πρόσφατη  δημοσκόπηση,  η οπο(α όμως περιορίστηκε  στη Γερμανία,  δείχνει  
αυξανόμενες  τάσεις  χρήσης  μαγνητοσκοπίων  για αναπαραγωγή  προεγγεγραμμένου  υλικού,  
και ιδίως κινηματογραφικών  ταινιών  που ανταλλάσσονται  συχνά μεταξύ  φίλων (45). Οι 
βιομηχανίες  κινηματογραφικών  ταινιών τονίζουν ότι παρόλο που η εγγραφή  
τηλεοπτικών  εκπομπών για σκοπούς μετάθεσης  της ώρας παρακολούθησης  του 
προγράμματος  εξακολουθεί  να αποτελεί το επικρατέστερο  είδος εγγραφής,  η 
αναπαραγωγή  προεγγεγραμμένου  υλικού θα μπορούσε  σύντομα να αποτελέσει  πηγή  
ανησυχίας .
3.5.19.  Παρ' όλα αυτά, οι πρακτικές  ιδιωτικής  αντιγραφής  που προσφέρονται  επί του 
παρόντος  στο χρήστη δεν επιτρέπουν  την εύκολη παραγωγή  τέλειων  αντιγράφων  από 
προεγγεγρσμμένες  ταινίες  Βίντεο. Τα μηχανήματα  διπλής κεφαλής  δεν είναι ευρέως
^ διαδεδομένα,  με αποτέλεσμα  να χρειάζονται  δύο συσκευές.  Η ποιότητα  υποβαθμίζεται
σημαντικά  από αντίγραφο  σε αντίγραφο,  αποκλείοντας  στην πράξη την παραγωγή  πολλών  
γενεών  αντιγράφων,  ενώ τα μέσα αντιγραφής  υπό μεγάλη ταχύτητα,  όπως αυτά που 
διατίθενται  για τις μαγνητοφωνήσεις,  δεν έχουν ακόμη κυκλοφορήσει  στην αγορά.  
Έχει όμως ήδη αναγγελθεί  η επικείμενη  κυκλοφορία  συσκευών  αντιγραφής  που θα 
δίνουν  τη δυνατότητα  σε ένα τύπο βίντεο  να μετατραπεί  σε άλλο τύπο. Η ψηφιακή  
τηλεόραση  και το βίντεο βρίσκονται  υπό εξέλιξη. Όταν γίνουν  πραγματικότητα  τα 
πλήρως  ψηφιοποιημένα  συστήματα  εικόνων, το πρόβλημα  της σχεδόν  τέλειας  παραγωγής  
αντιγράφων  στο σπίτι, το οποίο αντιμετωπίζουν  σήμερα  οι βιομηχανίες  ηχογραφήσεων,  
θα τεθεί και στους παραγωγούς  προγραμμάτων  βίντεο. Επί του παρόντος  όμως, τα 
διαθέσιμα  στοιχεία δείχνουν ότι δεν έχει μεγάλη έκταση η αντιγραφή  
προεγγεγραμμένου  υλικού βίντεο στο σπίτι. Η αντιγραφή  προεγγεγραμμένου  υλικού  
βίντεο  χωρίς άδεια για κερδοσκοπικούς  σκοπούς  έχει εμπορικό  χαρακτήρα,  αλλά το
^ πρόβλημα  αυτό αντιμετωπίζεται  στο Κεφάλαιο  2 περί πειρατείας  (βλέπε παραγράφους
2.2.12.  - 2.2.30.).
τ

AvTÍKTunoc  Tnc αντιγραφής  στην eKueTáAAeuon  κοτοχυρωυένων  έργων
3.5.20.  Μολονότι  e(ναι προφανές  ότι μεγάλες ποσότητες  κατοχυρωμένου  οπτικοακουστικού  
υλικού αντιγράφονται  στο σπ(τι για ιδιωτική  χρήση, παραμένει  προς απάντηση  το 
ερώτημα  κατά πόσον η αντιγραφή  αυτή έχει αρνητικό  αντίκτυπο  στην εκμετάλλευση  των 
εν λόγω έργων. Όσον αφορά την εγγραφή, εκπεμπόμενου  προγράμματος  (off-air),  οι 
δημιουργοί  ωφελούνται  διπλά από τις ραδιοφωνικές  και τηλεοπτικές  μεταδόσεις.  
Πρώτον  διότι η αμοιβή  για τη μετάδοση  των έργων τους έχει καταβληθεί.  Δεύτερον  
διότι η δημοτικότητα  επιτυχημένων  δημιουργών  και παραγωγών  οπτικοακουστικών  έργων  
ενισχύετσι  σε μεγάλο βαθμό από τις ραδιοτηλεοπτικές  μεταδόσεις.  Ος εκ τούτου  
κάθε ισχυρισμός  για ενδεχόμενη  οικονομική  ζημία των δικαιούχων  από τις εγγραφές  
εκπεμπόμενων  προγραμμάτων  πρέπει να κρίνεται  με βάση τα ανωτέρω, δηλαδή την 
αύξηση των εσόδων από τη μετάδοση  των έργων τους. Όσον αφορά την εγγραφή  
αγορασμένου  προεγγεγραμμένου  πρωτοτύπου  οπτικοακουστικού  υλικού οι διαθέσιμες  
στατιστικές  πληροφορίες  βοηθούν ελάχιστα  για να καταλήξει  κανείς σε σαφή  
συμπεράσματα,  παρ'όλο  που φαίνεται  σκόπιμο  να γίνει διάκριση  μεταξύ  ηχογραφημένων  
έργων και μαγνητοσκοπημένων  προγραμμάτων  Βίντεο-
3.5.21.  Όσον αφορά τις ηχογραφημένες  εκτελέσεις  έργων, η γαλλική  μελέτη  του 1983 έδειξε
ότι η μεγάλη  πλειονότητα  των ηχογραφήσεων  στο σπίτι θα διετηρούντο  για σημαντικό  
χρονικό  διάστημα  με συχνότατες  ακροάσεις  (46). Από τις εκτελούμενες  σε κασέτα  
μαγνητοφωνήσεις,  ποσοστό 81% γινόταν σε νέες μαγνητοταινίες,  ενώ από τις
μαγνητοφωνήσεις  σε μπομπίνα  το 78%. Στο 82% των περιπτώσεων  εκδηλώθηκε  πρόθεση  
διατήρησης  των εγγραφών.  Όσον αφορά τη συχνότητα  χρήσης,  οι εγγραφές  σε ποσοστό  
49% είχαν ακουστεί  κατά μέσο όρο πέντε φορές,  σε ποσοστό  26% κατά μέσο όρο
δεκαπέντε  φορές και σε 25% πάνω από είκοσι φορές. Οι μαγνητοφωνήσεις  σε κασέτα  
διετηρούντο  κατά μέσο όρο επί δέκα έως ένδεκα μήνες, ενώ οι μαγνητοφωνήσεις  σε 
μπομπίνα  διετηρούντο  επί ουσιωδώς  μσκρύτερο  διάστημα,  για περίοδο  τουλάχιστον  δύο 
ετών.
3.5.22.  Μια Βρετανική  δημοσκόπηση  που δημοσιεύθηκε  το 1984 έδειξε ότι όσοι απάντησαν  
είχαν χρησιμοποιήσει  για ηχογραφήσεις  τις ίδιες κενές μαγνητοταινίες  κατά μέσο  
όρο κάτι λιγότερο  από δύο φορές (47). Η (δια δημοσκόπηση  έδωσε επίσης  πληροφορίες  
σχετικά  με την πιθανότητα  να υποκαθίσταται  με την αντιγραφή  η αγορά ηχογραφήσεων  
του εμπορίου.  Από όσους εκτελούσαν  ηχογραφήσεις  από ραδιοφωνικές  εκπομπές,  το 8% 
δήλωσε ότι κατά πάσα πιθανότητα  είχε αγοράσει  το δίσκο, ενώ το 20% ότι ήταν  
αρκετά πιθανόν ότι το είχε κάνει. Από όσους είχαν αντιγράψει  (σκους

117
33 στροφών  ή μαγνητοταινίες,  το ^6\ δήλωσε ότι οπωσδήποτε  είχε αγοράσει  την 
ηχογράφηση,  το 15Χ απάντησε  ότι κατά πάσα πιθανότητα  το είχε κάνει και το 20% ότι 
ήταν αρκετά πιθανόν  ότι το είχε κάνει. Ποσοστό  17% δήλωσε ότι η αγορά είχε  
προηγηθεί  και ότι έκαναν  αντίγραφο  της ηχογράφησής  τους. ■
3.5.23.  Μια πιο πρόσφατη  μελέτη (48) παρέχει λιγότερο  σαφή αποτελέσματα  επειδή δεν 
διατίθενται  στον ίδιο βαθμό λεπτομέρειας  πληροφορίες  σχετικά με τα χρονικά  
διαστήματα  κατά τα οποία διετηρούντο  οι ηχογραφήσεις,  πληροφορίες  για τη 
συχνότητα  με την οποία αυτές ακούγονταν  ή για την πιθανότητα  να αγόραζαν  οι 
ερωτηθέντες  τις ηχογραφήσεις,  αν δεν είχε καταστεί  δυνατή  η αντιγραφή.  Παρ' όλα 
αυτά, διεφάνη  πρόθεση  μόνιμης  διατήρησης  των αντιγράφων  σε ποσοστό  άνω του 15% 
των περιπτώσεων,  με την προσωρινή  διατήρηση,  χωρίς ποσοτικά  στοιχεία,  να αποτελεί  
επίσης  ουσιώδες  αλλά απροσδιόριστο  ποσοστό  του συνόλου. Το μοντάζ  ή η; αλλαγή  του^ υλικού υποθέματος  υποδείχν^ηκε  ως αιτία για την αντιγραφή  σε ένα ακόμη 30% των
περιπτώσεων.  ¡
3.5.24.  Οι διαθέσιμες  πληροφορίες  σχετικά  με τις ιδιωτικές  μαγνητοσκοπήσεις  προγραμμάτων  
βίντεο, στο σύνολό  τους, αν και περιορισμένες,  μαρτυρούν  μια σημαντική  διαφορά:  
το ποσοστό  των εγγραφών  που φαίνεται  ότι περιορίζεται  για μακρόχρονη  διατήρηση  
και επανειλημμένη  παρακολούθηση  σε μεγάλο  αριθμό  περιπτώσεων  αντιπροσωπεύει  πολύ  
μικρότερο  ποσοστό  απ' ό,τι οι άλλες περιπτώσεις  χρήσης.  Η γαλλική  μελέτη  του 1983  
(49) έδειξε ότι μόνο το 36% των ιδιωτικών  μαγνητοσκοπήσεων  προγραμμάτων  βίντεο  
που αντιστοιχούσαν  στα νοικοκυριά  που κάλυψε η έρευνα είχαν εκτελεστεί  σε νέες  
μαγνητοταινίες.  Σε περισσότερες  από το 45% των περιπτώσεων,  δηλώθηκε  πρόθεση  
μόνιμης  διατήρησης  των μαγνητοσκοπήσεων,  αλλά στην πραγματικότητα  φαίνεται  ότι 
ήταν πολύ μικρότερη  η έκταση της μόνιμης  διατήρησής  τους. Το μέσο χρονικό^ διάστημα  διατήρησης  των μαγνητοσκοπήσεων  ήταν περίπου  δυόμιση  μήνες, κατά μέσο
όρο δε παιζόντουσαν  τέσσερις  φορές.
3.5.25.  Η πλέον πρόσφατη  μελέτη επιβεβαιώνει  τα πορίσματα  της προηγούμενης,  υπό την 
έννοια ότι η μόνιμη διατήρηση  αποτελούσε  το στόχο σε σχετικώς  μικρό ποσοστό  
περιπτώσεων,  μεταξύ  5 και 10% (5ø).

118
3.6.  Néec TexviKéc  δυνοτότητεο
3.6.1.  Μερικές  από τις νέες τεχνικές  εξελίξεις,  όπως η ψηφιακή  εγγραφή  του ήχου σε 
μαγνητοταινία  για την οποία ήδη έχει γίνει λόγος, είναι σχεδόν βέβαιο ότι δα 
μεταβάλουν  περαιτέρω  τις συνήδειες  όσον αφορά την αντιγραφή  έργων στο σπίτι.  
Μολονότι η πρόβλεψη  του μέλλοντος  αποτελεί αναπόφευκτα  παρακεκινδυνευμένη  
ενέργεια  πρέπει να γίνει απόπειρα  κατανόησης  και αξιολόγησης  των σημαντικότερων  
επιπτώσεων  αυτών των εξελίξεων,  επειδή  είναι πιθανόν  να επηρεάσουν  όχι μόνο την 
κλίμακα  και φύση του προβλήματος,  αλλά επίσης και τα δυνατά  μέσα αντιμετώπισής  
του.
Τεχνικές  ψηφιακής  εγγραφής
3.6.2.  Οι τεχνικές  ψηφιακής  εγγραφής  χρησιμοποιούν  τις ίδιες βασικές  αρχές, ανεξαρτήτως  
πεδίου  εφαρμογής  τους - ήχου, εικόνας  ή δεδομένων. Στην περίπτωση  του ήχου,  
γίνεται  δειγματοληψία  των πληροφοριών  για τους προς εγγραφή  ήχους και έπειτα  
μετατροπή  τους σε δυαδικό  κώδικα κατά τον ίδιο τρόπο που διενεργείται  συνήθης  
επεξεργασία  πληροφοριών  σε υπολογιστή. Κατόπιν, ο κώδικας μπορεί να 
"επαναμεταφραστεί"  για την παραγωγή  του επακριβούς  ήχου του οποίου  έγινε αρχικώς  
εγγραφή. Όταν ο ήχος μαγνητοφωνείται  από παραδοσιακές  συσκευές  αναλογικής  
εγγραφής,  κάθε φορά που παράγεται  εντίγραφο  σημειώνεται  απώλεια  στην ποιότητα  του 
ήχου. Τούτο τάσσει στην πράξη ένα όριο στο πλήθος των γενεών αντιγράφων  που 
μπορούν  να παραχθούν. Η ψηφιακή  εγγραφή  δεν γνωρίζει  τέτοια όρια. Το κάθε  
αντίγραφο  θα είναι τέλειο, τουλάχιστον  στο μέτρο που ενδιαφέρει  τον κοινό  
ακροατή, και μπορεί να αποτελέσει  πρωτότυπο  από το οποίο θα παραχθούν  πολλές  
άλλες γενεές αντιγράφων.  Ένας πολύ μικρός αριθμός αγορασθέντων  αρχικών  
ηχογρσφημένων  έργων θα μπορούσε  να χρησιμεύσει  για την παραγωγή  πολλών  χιλιάδων  
τέλειων  "κλωνίκών"  αντιγράφων.  Το ψηφιακό  κασετόφωνο  αναμφισβήτητα  θα ανοίξει  
νέες αγορές  στα πεδία της αποθήκευσης  δεδομένων  και των ηχογραφήσεων.  Μολονότι  ο 
δίσκος πυκνής εγγραφής  και η μνήμη CD-ROM  πλεονεκτούν  σε ταχύτητα  πρόσβασης  και 
αντοχή  στο χρόνο, το υψηλό κόστος και η πολύπλοκη  τεχνική  υφή της διαδικασίας  
τυπώματος  του δίσκου  αποτελούν  περιοριστικό  παράγοντα  για το ρυθμό εισόδου  νέων

119
μικρών  εταιριών  στην αγορά, Ευάηνότερες  και απλοΟστερες  εγκαταστάσεις  εγγραφής  
και αντιγραφής  με τη χρήση ψηφιακής  μαγνητοταινίας  άα διευρύνουν  επομένως  τις 
διαθέσιμες  ευκαιρίες  ανάπτυξης  στην αγορά για ειδικά προϊόντα. Η Επιτροπή  
καλωσορίζει  για το λόγο αυτό τον ερχομό  της τεχνικής  DAT και έχει επίγνωση  του 
γεγονότος  ότι οι δυνατότητες  της DAT ως μέσου εγγραφής ενδεχομένως  να 
παρουσιάζουν  αξιόλογα  πλεονεκτήματα  στην αγορά λαϊκής μουσικής. Παράλληλα,  η 
ψηφιακή  μαγνητοταινία  θα αποτελεί  συμπλήρωμα  των ψηφιακών  δίσκων κατά τον ίδιο  
τρόπο που η ταινία  αναλογικής  εγγραφής  έχει συνυπάρξει  με τους πλαστικούς  δίσκους  
αναλογικής  εγγραφής, τουλάχιστον  για όσο χρονο οι δίσκοι που κυκλοφορούν  για 
ευρείσ  κατανάλωση  θα παραμένουν  "μόνο για να παίζονται"  (όχι για να εγγράφοντσι ).
3.6.3.  Η συσκευή  DAT που ανσφέρθηκε  στην ανωτέρω  παράγραφο  3.6.1. προορίζεται  για την
I εγγοαφή  του ήχου. Ανσπτύσονται  και άλλοι τύποι συσκευών  ψηφιακής  εγγραφής  για
συγκεκριμένες  χρήσεις, π.χ. για την αγορά αποθήκευσης  δεδομένων,  με κατάλληλες  
τροποποιήσεις  στις προδιαγραφές  των ηλεκτρονικών  εξαρτημάτων.
Τεχνικές  διατάξεις  προστασίας
3.6.4.  Καθ'ον  χρόνον εμφανίζονται  οι νέες αυτές μορφές εγγραφής,  η προσοχή  στρέφεται  
επίσης στην ανάπτυξη  τεχνικών  διατάξεων  που θα μπορούσαν  να χρησιμοποιηθούν  για 
την πρόληψη  ή τον έλεγχο  της αντιγραφής  ηχογραφημένου  ή μαγνητοσκοπημένου  υλικού.  
Τα τεχνικά  αυτά συστήματα  προστασίας  ανσπτύσονται  συνοπτικός  στο Συμπλήρωμα  II.
3.6.5.  Όλες οι τεχνικές  διατάξεις  προστασίας  δίνουν  λαβή για την προβολή  ζητημάτων  όσον  
αφορά την αξιοπιστία  τους στην πράξη, τις πιθανές  επιπτώσεις  τους στη χρήση των
^ συσκευών  για το παίξιμο  κατοχυρωμένων  έργων και τον τρόπο κατά τον οποίο η χρήση
τους θα μπορούσε  να επηρεάσει  την ισορροπία  συμφερόντων  μεταξύ  των δικαιούχων,  
των κατασκευαστών  συσκευών  εγγραφής  και των καταναλωτών.  Προτού  εξεταστούν  όμως  
τα ανωτέρω  ζητήματα,  φαίνεται  μάλλον  ότι είναι χρήσιμο  να τοποθετηθεί  η ανάλυση  
αυτή με παραπομπή  στις απόψεις  που έχουν ήδη εκφραστεί  από τους κυριότερους  
πρωταγωνιστές  σχετικά  με το θέμα της ιδιωτικής  αντιγραφής  στο σύνολό  του. Οι 
παρατηρήσεις  αυτές αντανακλούν  τα επιχειρήματα  που έχουν ήδη προβληθεί  στην  
Επιτροπή  και μπορεί να είναι εν μέρει τουλάχιστον  υποθετικά  λόγω της δυσκολίας  
απόκτησης  αξιόπιστων  τεκμηρίων  σχετικά  με τις δραστηριότητες  που υπεισέρχονται  
στη σωαίρα  της ιδιωτικής  ζωής.

120
3.7. Οι an6*eic  twv ev6ta«ePouéviiv  ueoév
Αιτήυατα  για υεναλύτερπ  προσταο(α
3.7.1.  0 Βιομηχανικός  κλάδος των ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων  που υποστηρίζεται  
συχνά από οργανώσεις  που εκπροσωπούν  άλλους  δικαιούχους,  τίθεται  υπέρ των μέτρων  
για την αμοιβή  για την ιδιωτική  αντιγραφή  και, πρόσφατα,  για τον περιορισμό  των 
δυνατοτήτων  για ιδιωτική  αντιγραφή  μέσω της υποχρεωτικής  εφαρμογής  τεχνικών  
διατάξεων  κατά της αντιγραφής  οι οποίες προσαρμόζονται  σε μαγνητόφωνα  ψηφιακής  
εγγραφής  (DAT),
3.7.2.  Οι ανωτέρω ισχυρίζονται  ότι η ιδιωτική αντιγραφή  μαγνητοφωνημένου  και
μαγνητοσκοπημένου  υλικού, είτε είναι νόμιμη  είτε όχι, συμβαίνει  σήμερα  σε τόσο  
μεγάλη έκταση ώστε συγκρούεται  με την κανονική  εκμετάλλευση  των έργων που 
υπόκεινται  σε αντιγραφή  και θίγει χωρίς εύλογη αιτία τα έννομα συμφέροντα  των 
δικαιούχων.  Το σχετικά  χαμηλό  επίπεδο  των πωλήσεων  δίσκων  από το 1979 έως το 1984  
και η μελέτη που προσναφέρθηκε  αποτελούν  ενδείξεις  των αρνητικών  συνεπειών  της 
ιδιωτικής  αντιγραφής.  Ιδιαίτερα  ο Βιομηχανικός  κλάδος  των ηχογραφήσεων
ισχυρίζεται  ότι οι απεριόριστες  δυνατότητες  ιδιωτικών  μαγνητοφωνήσεων  θέτουν  σε 
κίνδυνο  την ύπαρξη του εν λόγω κλάδου εις βάρος των καταναλωτών  οι οποίοι  
ενδέχεται  να καταλήξουν  με πτωχότερη  ποικιλία  εκτελέσεων  στη διάθεσή  τους. Οι 
νέες τεχνολογικές  εξελίξεις  ενδέχεται  να επιδεινώσουν  το πρόβλημα.  Το μαγνητόφωνο  
υψηλής  ταχύτητας,  διπλής  κεφαλής, διευκολύνει  σε μεγάλο  βαθμό την αντιγραφή.  Το 
μαγνπτόοωνο  ψηφιακής  εγγραφής  διατίθεται  ήδη στο εμπόριο  και το οποίο χωρίς μέτρα  
ΓΡοστασίσο,  μπορεί να επιτρέψει  την παραγωγή  αντιγράφων  υψηλής ποιότητας,  
ανάλογης  προς την ποιότητα  των πρωτοτύπων  που είχαν εγγραφεί  σε δίσκους  πυκνής  
εγγραφής.  Μπορεί να αναμένονται  περαιτέρω  εξελίξεις  οι οποίες θα αυξήσουν  ακόμη  
περισσότερο  τη δυνατότητα,  ταχύτητα και τεχνική ποιότητα της ιδιωτικής  
αντιγραφής.  Οι εξελίξεις  αυτές στον τομέα του "υλικού"  που είναι προσιτές  στο 
κοινό ενέχουν  τον κίνδυνο  περαιτέρω  σοβαρών  ζημιών  στον τομέα του "λογικού"  του 
βιομηχανικού  κλάδου  ηχογραφήσεων.

121
3.7.3.  Πσρ'όλο  που θεωρητικά  οι δικαιούχοι  υποστηρίζουν  ότι θα προτιμούσαν  αυξημένες  
πωλήσεις  και μειωμένες  ιδιωτικές  αντιγραφές  των έργων τους, όταν προτείνουν  
κατάλληλα  μέτρα για την αντιμετώπιση  του προβλήματος,  οι δικαιούχοι  υπογράμμιζαν  
μέχρι πρόσφατα  τη δυσκολία  του αποτελεσματικού  ελέγχου που διεξάγεται  στον  
ιδιωτικό  τομέα απουσία  κάθε αποτελεσματικού  μέσου παρεμπόδισης  της αντιγραφής.  
Για το λόγο αυτό, πρότειναν  ως τη μόνη κατάλληλη  λύση τη θέσπιση  νομοθετικών  
διατάξεων  με τις οποίες αναγνωρίζεται  η νομιμότητα  της πρακτικής  και συγχρόνως  
εξασφαλίζεται  μια εύλογη  αμοιβή  στους δικαιούχους.
3.7.λ. Σύμφωνα  με τους ανωτέρω  συλλογισμούς  η ιδιωτική  αναπαραγωγή  πρέπει  να επιτρέπεται  
έναντι αμοιβής  που προέρχεται  από εισφορές  επί των συσκευών  εγγραφής  ή κενών  
ταινιών  ή και τα δύο. Το ύψος της εισφοράς  θα πρέπει να είναι τέτοιο ώστε να
^ αμείβονται  οι δικαιούχοι  και οι παραγωγοί  ανάλογα  λίγο-πολύ  προς τη χρήση του
κατοχυρωμένου  υλικού και προς τις απώλειες  που προκλήθηκαν  από τη συνήθεια  της 
ιδιωτικής  εγγραφής.  Η εισφορά  θα μπορεί να εισπράττεται  από υπάρχουσες  εταιρίες  
και να κατανέμετσι  σε δημιουργούς  και παραγωγούς  με βάση το σύστημα που 
χρησιμοποιείται  σε ορισμένα  κράτη μέλη για την είσπραξη  και την κατανομή  της 
αμοιβής  που οφείλεται  σε δημιουργούς  και παραγωγούς  για την πώληση δίσκων και 
ραδιοφωνική  μετάδοση  της μουσικής  τους. Τέτοιοι  μηχανισμοί,  που στηρίζονται  σε 
ένα σύστημα  μονάδων  αναγόμενων  στις πωλήσεις  ή τη ραδιοφωνική  μετάδοση  και σε
Iεκθέσεις  από σχετικούς  οργανισμούς,  έχουν ήδη εφαρμοστεί  σε άλλους τομείς.  
Εξαιρέσεις  θα μπορούσαν  να προβλεφθούν  για ορισμένες  κατηγορίες  χρηστών  που έχουν  
μια ειδική  ανάγκη  για να πραγματοποιούν  μαγνητοφωνήσεις,  όπως, για παράδειγμα,  
στην περίπτωση  των τυφλών.
p|.7.5. Η εμφάνιση  της ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου σε μαγνητοταινίες  (DAT) και οι νέες  
δυνατότητες  τεχνικής  προστασίας  οδήγησαν  σε τροποποίηση  της προσέγγισης  αυτής,  
τουλάχιστον  όσον αφορά την DAT. Για να προστατεύσουν  τα έργα που είναι  
εγγεγραμμένα  σε δίσκους  πυκνής εγγραφής  ορισμένοι  κύκλοι του βιομηχανικού  κλάδου  
ηχογραφήσεων  τάσσονται  υπέρ της ενσωμάτωσης  του συστήματος  CBS Copycode  (βλέπε  
παράρτημα)  σε όλα τα μαγνητόφωνα  ψηφιακής  εγγραφής  που θα διατίθενται  στο εμπόριο  
για ιδιωτική  χρήση, μαζί με συμπληρωματικά  μέτρα για να καταστεί  παράνομη  η 
καταστρατήγηση  ή η διάθεση συσκευών  που βοηθούν την καταστρατήγηση  του 
συστήματος.  Όσοι υποστηρίζουν  την άποψη του ανωτέρω βιομηχανικού  κλάδου  
πρότειναν  στις ΗΠΑ και την Ευρώπη  νομοθεσία  για την επίτευξη  του εν λόγω στόχου.  
Το σύστημα  εισφορών  κρίθηκε  ακατάλληλο  να αντιμετωπίσει  την ενδεχόμενη  μεγαλύτερη  
οικονομική  ζημιά που μπορεί να προξενήσει  στους δικαιούχους  η ψηφιακή  εγγραφή  του 
ήχου (DAT) (51).  Ορισμένοι  κύκλοι του βιομηχανικού  κλάδου ηχογραφήσεων  και
κατασκευής  σχετικού  εξοπλισμού  υποστηρίζουν  τώρα άλλες τεχνικές  λύσεις που 
βασίζονται  στην ίδια την τεχνολογία  της ψηφιακής  εγγραφής.  Για παράδειγμα,  έχουν

122
προτσθεΐ  εναλλακτικές  λύσεις, οι οποίες βασίζονται  σε σχέδιο προδιαγραφών  που 
συντάχθηκσν  από τη Διεθνή  Ηλεκτροτεχνική  Επιτροπή  (IEC). Οι εναλλακτικές  αυτές  
λύσεις καλούνται,  χάριν ευκολίας, SOLOCOPY,  αντιμετωπίζουν  δε το ιδιαίτερο  
χαρακτηριστικό  της ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου, δηλαδή τη δυνατότητα  σύνθεσης  
"πυραμίδων"  αντιγράφων  από ένα ψηφιακός  εγγεγραμμένο  πρωτότυπο.  Η πρόταση  αυτή  
για το SOLOCOPY  περιγράφεται  στο προσάρτημα.
Αντιρρήσεις  στα αιτήματα  για μεγαλύτερη  προστασία
3.7.6.  Τις αντίθετες  απόψεις  υποστηρίζουν  εκπρόσωποι  του κλάδου κενών μαγνητοταινιών,  
ορισμένοι  τομείς της βιομηχανίας  "υλικού"  και υποστηρίζονται  από ορισμένες  
οργανώσεις  των καταναλωτών  στο παρελθόν  απέρριψαν  τα αιτήματα  του βιομηχανικού  
κλάδου ηχογραφήσεων  και των λοιπών  δικαιούχων  ως προς τη ζημία που προξενείται  
από την πρακτική  της ιδιωτικής  αντιγραφής.
3.7.7.  Κατ' αρχάς απορρίφθηκε  ο ισχυρισμός  περί προκλήσεως  ζημίας. Όσον αφορά το υλικό  
μαγνητοσκοπήσεων,  εφόσον  οι περισσότερες  αντιγραφές  γίνονται  για να μετατεθεί  ο 
χρόνος παρακολούθησης  τηλεοπτικών  εκπομπών, το αρνητικό  αποτέλεσμα  σε άλλες  
μορφές εκμετάλλευσης  θεωρείται  μη ουσιαστικό  και, αν υπάρχει, θα πρέπει να 
λσμβάνεται  υπόψη όταν οι δικαιούχοι  ρυθμίζουν  τους όρους βάσει των οποίων  γίνεται  
η μετάδοση.  Όσον αφορά τις ηχογραφήσεις,  υποστηρίζεται  ότι τα σχετικά  χαμηλά  
επίπεδα  πωλήσεων  δίσκων από το 1979 έως το 1984 θα πρέπει να αποδοθούν  στις  
αυξημένες  πωλήσεις  προεγγεγραμμένων  κασετών  και πρόσφατα,  στους δίσκους  πυκνής  
εγγραφής.  Σήμερα, η αγορά ηχογραφήσεων  πιστεύεται  ότι παρουσιάζει  δείγματα  
ανάκαμψης.  Προβάλλεται  περαιτέρω  ο ισχυρισμός  ότι μεγάλο μέρος της αντιγραφής  
γίνεται  από πηγές για τις οποίες  έχει ήδη πληρώσει  ο καταναλωτής,  είτε άμεσα στην  
περίπτ(0(7η  των δικών του δίσκων  ή ταινιών, ή έμμεσα,  όπως στην περίπτωση  εγγραφών  
από ραδιοφωνικές  εκπομπές.  Υποστηρίζεται  δε περαιτέρω  από τις ομάδες  αυτές ότι η 
μεταφορά  μουσικής  που έχει ήδη αγορασθεί  υπό μορφή υποθέματος  σε άλλη μορφή  
υποθέματος  για προσωπική  χρήση δεν βλάπτει  τα συμφέροντα  των δικαιούχων.
f

123
3.7.8.  Τόσο γι.σ τις μαγνητοσκοπήσεις,  όσο και για τις μαγνπτοφ«νήθ8ΐς,  υποοτηρ(ζ8ται  
περαιτέρω  ότι το "λογικό"  και το "υλικό" του βιομηχανικού  κλάδου εγγραφών  
παρουσιάζουν  αλληλεξάρτηση  και ότι η οποισδήποτε  ανάλυση  δεν πρέπει να σταματά  
στις τυχόν δυσμενείς  οικονομικές  συνέπειες.  Οι θετικές  επιπτώσεις  θα πρέπει να 
ληφθούν  υπόψη, και όπως λέγεται  οι επιπτώσεις  αυτές είναι σημαντικές.  Η ιδιωτική  
εγγραφή  λέγεται  ότι αποτελεί  κίνητρο  για τους καταναλωτές  να αγοράζουν  δίσκους  
και προεγγεγραμμένες  κασέτες, όπως ακριβώς τα φορητά κασετόφωνα  αυξάνουν  τη 
ζήτηση των κασετών. Οι δικαιούχοι  έχουν πρόσθετα  πλεονεκτήματα  από τις 
μαγνητοσκοπήσεις  δημιουργώντας  μια αγορά για αγορασμένες  ή προεγγεγραμμένες  
κασέτες. 0 βιομηχανικός  κλάδος του κινηματογράφου  ωφελείται  από τη σημαντική  
αγορά παλαιών ταινιών  που δημιουργήθηκε  και ακόμη και από τις ταινίες που 
θεωρήθηκαν  αποτυχίες  σε άλλο πλαίσιο.
ί
3.7.9.  Όσον αφορά τις εισφορές,  υποστηρίζεται  ότι το σύστημα  αυτό θα είναι αναπόφευκτα  
υπερβολικά  επαχθές και γενικό κατά την εφαρμογή  του. θα επιχορηγούνται  οι 
δικαιούχοι  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  εις βάρος του κοινού. Κανένα  σύστημα  δεν 
θσ υπορεί να εφαρμοσθεί  χωρίς να καταβάλουν  όλοι οι αγοραστές  δίσκων και κενών  
ταινιών  δικαιώματα  ανεξάρτητα  από τη χρήση των δίσκων  ή ταινιών. Εξαιρέσεις  για 
ορισμένες  ομάδες χρηστών  υποστηρίζεται  ότι είναι αδύνατες  στην πράξη και σε κάθε  
περίπτωση  δεν θσ επιλύσουν  το πρόβλημα  του κοινού  χρήστη  που μπορεί να αγοράζει  
ταινίες  για άλλους  σκοπούς  εκτός της αντιγραφής  κατοχυρωμένων  προγραμμάτων  και ως 
εκ τούτου  να επιβσρύνεταια  άδικα. Το πρόβλημα  της διαφοροποίησης  της επιβολής  
εισφοράς  στα προϊόντα  θα γίνει ακόμη δυσκολότερο  καθώς νέρι τύποι υποθεμάτων  
εγγοαφής  εξελίσσονται,  όπως ο προγρσμματιζόμενος  οπτικός  δίσκος  και οι ψηφιακές  
μαγνητοταινίες,  οι οποίες μπορεί να έχουν πολλές χρήσεις  που δεν περιλαμβάνουν
1^ την αναπαραγωγή  του κατοχυρωμένου  υλικού  ή οι οποίες μπορεί να χρησιμοποιούνται
για την αντιγραφή  υλικού όπως προγράμματα  υπολογιστών  όπου η εισφορά θα

12Λ
θεωρείται  ακατάλληλη  ανταμοιβή  για πράξεις  μη εγκεκριμένης  αναπαραγωγής.  Τέλος,  
οι εισφορές  συνεπάγονται  μια κακή κατανομή  των εσόδων  και θα είναι μεγάλη  αδικία  
εφόσον  η εισφορά  θα καταβάλλεται  κυρίως στους δημοφιλείς  δημιουργούς  και λοιπούς  
επιτυχείς  δικαιούχους  ή, με άλλα λόγια, σ' αυτούς  που έχουν τη μικρότερη  ανάγκη  
επιδότησης. Παρ'όλο  που ορισμένα  κράτη μέλη εισήγαγαν  νομοθεσία  υπέρ των 
εισφορών  επί των κενών ταινιών  ή/και του εξοπλισμού,  είναι ενδιαφέρον  να 
σημειωθεί  ότι πρόσφατα  το Ηνωμένο  Βασίλειο  αντετέθη  έντονα στις εισφορές  με το 
Copyright  Designs  and Patents  Bill που εκκρεμεί  ενώπιον  του Κοινοβουλίου  (βλέπε  
παράγραφο  3.4.19).
3.7.10.  Οι τεχνικές  διατάξεις  που αποτρέπουν  την άνευ αδείας αντιγραφή  απορρίφθηκαν  και 
από την πλειοψηφία  αυτών που αντιτίθενται  στην επιβολή εισφορών  λόγω των 
αρνητικών  συνεπειών  τους που υπερβαίνουν  τα οφέλη που αποφέρουν  στους  
δικαιούχους.  Υποστηρίζεται  ότι ενδέχεται  να αποτελέσουν  ανασταλτικό  παράγοντα  
σημαντικών  τεχνολογικών  εξελίξεων  και δυνητικών  αγορών  για "υλικό"  και "λογικό"  
που συνδέεται  με αυτές. Διατυπώθηκαν  αμφιβολίες  ως προς την αποτελεσματικότητα  
των συστημάτων  και, σε ορισμένες  περιπτώσεις,  των δυνατών  αρνητικών  συνεπειών  
στην ποιότητα  του ήχου. Τονίσθηκε  επίσης ο κίνδυνος  να σταματήσει  κατά  
ανεπιθύμητο  τρόπο η εξέλιξη  του υλικού μσγνητοφωνήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων.  
Παρά τις ανησυχίες  αυτές, υπάρχουν  όλες οι ενδείξεις  πλέον ότι οι βιομηχανίες  
"υλικού"  και εγγραφής  μπορεί να βρουν μια τεχνική  λύση αποδεκτή  για τα αντίστοιχα  
συμφέροντά  τους. Οι συζητούμενες  λύσεις φαίνονται  ικανές να αποφύγουν  τις 
προαναφερθείσες  ατέλειες,  αντίθετα  από προγενέστερες  προτάσεις  για συστήματα  όπως  
το Copycode  (βλέπε  Παράρτημα).

125
"ΚαταΒολή  στην πηγή": ma ΛΟση στο ποόΒΛηυα  τηο lömriKrtc  avTiYPocrtc
3.7.11,  Προτάθηκε  από ορισμένους  κύκλους να καταβάλλεται  αμοιβή στους δικαιούχους  για 
πράξεις ιδιωτικής  αντιγραφής  μέσω μιας εισφοράς  που εφαρμόζεται  όχι επ( του 
υλικού  φορέα ή του υποθέματος  επί του οποίου  γίνεται  η αντιγραφή,  αλλά επί του 
υλικού που αντιγράφεται.  Η προσέγγιση  αυτή έχει ήδη υιοθετηθεί  υπό διάφορες  
μορφές  στους τομείς  της συνδρομητικής  τηλεόρασης,  της χρήσης  βάσης δεδομένων  και 
του marketing  λογισμικού  όπου επιβάλλεται  κάποιο τέλος στα αγαθά ή τις υπηρεσίες  
σε συνάρτηση  με τη χρήση που αναμένεται  να κάνει ο καταναλωτής.  Εν καιρό, τα 
τηλεπικοινωνιακά  δίκτυα  θα χρησιμοποιούνται,  και αυτά, σε μεγάλο βαθμό για ,τη 
μετάδοση  ψυχαγωγικών  προγραμμάτων  όπως οι εγγραφές  ήχου και εικόνας. Όταν θα 
επιτευχθεί  μια τέτοια ολοκλήρωση  η λύση της "καταβολής  στην πηγή" θα αποδειχθεί  
ίσως ωφέλιμη  οπό οικονομικής  απόψεως  στους διακιούχους.  Αυτό θα σήμαινε, στην  
πράξη, άμεση αύξηση  των δικαιωμάτων  που ήδη εισπράττουν  οι δικαιούχοι  για τα έργα  
τους.  Αντιρρήσεις  στο σχέδιο αυτό προβλήθηκαν  από τη βιομηχανία  μουσικών
ηχογραφήσεων  που έχει φόβους  ότι η επιβάρυνση  θα ερμηνευτεί  ως απλή αύξηση  τιμών  
για τον πρώτο αγοραστή  που θα είχε αρνητικές  επιπτώσεις  στην αγορά και θα 
μπορούσε  να επιδεινώσει  το πρόβλημα  της ιδιωτικής  αντιγραφής.
3.8.  Οι κυριότερβο  λύσε  íe για την Κοινότητα
3.8.1.  Οι κυριότερες  λύσεις για την Κοινότητα  σχετικά  με την αντιγραφή  στο σπίτι  
οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  φαίνεται  ότι είναι επί του παρόντος  οι εξής.
3.8.2.  Πρώτον,  σε ποιό βαθμό θα πρέπει να συμπληρωθεί  ότι η αντιγραφή  στο σπίτι θίγει τη 
νόμιμη εκμετάλλευση  ορισμένων  οπτικοακουστικών  έργων και, σε θετική  περίπτωση,
^ ποιά; Πώς οι τελευταίες  τεχνικές  εξελίξεις  είναι πιθανόν  να επηρεάσουν  το νομικό
καθεστώς;
3.8.3.  Δεύτερον, εάν μπορούν να διαπιστωθούν  τέτοια αρνητικά  αποτελέσματα,  ποιά  
νομοθετική  λύση, σε κοινοτικό  επίπεδο, φαίνεται  προτιμότερη;  Σχετικός,  τί ρόλο  
μπορούν  να διαδραματίσουν  οι κοινοτικοί  κανόνες  όσον αφορά τις εισφορές  στα μέσα  
εγγραφής  ή στις υποχρεωτικές  διατάξεις  τεχνικής  προστασίας  ή μιας λύσης καταβολής  
στην πηγή;

126
3.8.4.  Τρίτον, εάν επιλεγούν  κάποιες  από τις λύσεις αυτές, σε ποιό μέτρο μπορεί να 
εφαρμοστούν  σύμφωνα  με το πνεύμα  της ΣύμΒασης  της Βέρνης  (άρύρο  9, παράγραφος  2) 
και ικανοποιώντας  όλους τους ενδιαφερόμενους;
3.9.  Οι δέσεις  της Επιτοοπήσ
3.9.1. Οι υπάρχουσες  ενδείξεις  δείχνουν  ότι σχετικά  με τις ηχογραφήσεις  η ιδιωτική  
αντιγραφή  πιθανόν  να έχει αρνητικές  αλλά όχι αναρίθμητες  συνέπειες  στη νόμιμη  
εκμετάλλευση  ηχογρσφημένων  έργων. Καμία από τις σχετικές  μελέτες  δεν μπόρεσε  να 
υπολογίσει  με ακρίβεια  την έκταση  στην οποία η ιδιωτική  αντιγραφή  υποκαθιστά  τις 
πωλήσεις  προεγγεγραμμένων  υποθεμάτων  λόγω της δυσκολίας  να εκτιμηθεί  η 
συμπεριφορά  του καταναλωτή  σε δώδεκα  κράτη μέλη. Οι εκτιμήσεις,  ως προς τον όγκο  
των διαφυγουσών  πωλήσεων  ποικίλλει  και σε πολλές περιπτώσεις  είναι υπερβολικός.  
Το μόνο στοιχείο  για την εκτίμηση  του φαινομένου  αυτού είναι η πώληση κενών  
ταινιών  στην Κοινότητα,  που υπολογίζεται  σε 350 εκατ. μονάδες  ετησίως. Αλλά,  
όλες οι ιδιωτικές  αντιγραφές  δεν υποκαθιστούν  τις νόμιμες  πωλήσεις,  ιδίως όταν  
έχουν γίνει από πρόσωπα  που έχουν αγοράσει  τα ίδια την εν λόγω ηχογράφηση  ή όταν  
τα αντίγραφα  έχουν γίνει από ραδιοφωνικές  μεταδόσεις  έργων που δεν προορίζονται  
για πώληση. Σύμφωνα  με τους υπολογιστές  της βιομηχανίας  μουσικών  ηχογραφήσεων,  
εάν η ιδιωτική  αντιγραφή  έπρεπε  να εμποδισθεί,  25% περίπου  αυτών που μεταφέρουν  
τώρα τη μουσική  από το ένα υπόθεμα  στο άλλο θα αγόραζαν  σίγουρα  τα ίδια έργα σε 
προεγγεγραμμένη  μορφή. 0 αριθμός  αυτός φαίνεται  να δηλώνει  ότι σε περίπτωση  που 
θα εμποδιζόταν  εΕ ολοκλήρου  η ιδιωτική  αναπαραγωγή  από όλες τις πηγές, το ανώτατο  
όριο της υποκατάστασης  ή της "απώλειας"  που υφίστανται  οι δημιουργοί,  θα ήταν της 
τάξης του 1,5 δισεκατ. ECU ετησίως. Δεδομένου  ότι ένα σημαντικό  μέρος αυτών που 
πραγματοποιούν  ιδιωτική  εγγραφή  την κάνουν  με τα μέσα που οι ίδιοι έχουν αγοράσει  
από το εμπόριο,  θα ήταν λογικό  να σκεφθεί  κανείς  ότι οι πωλήσεις  προεγγεγραμμένης  
μουσικής  δεν θα εξελίσσοντο  αναγκαία  κατά εντυπωσιακό  τρόπο, ακόμα και αν η 
ιδιωτική  αναπαραγωγή  εμποδιζόταν  εντελώς. Αντίθετα, εάν μπορεί να ληφθούν  
τεχνικά  μέτρα που να καθιστούν  αδύνατη  την αντιγραφή  από ορισμένες  πηγές, και 
ιδιαίτερα  την παραγωγή  αντιγράφων  δεύτερης  και τρίτης γενεάς, οι πωλήσεις  
προεγγεγραμμένων  υποθεμάτων  θα ήταν δυνατόν  να αυξηθούν  και ως εκ τούτου να 
αυξηθούν  και τα έσοδα των δικαιούχων.  Πρόκειται  για την περίπτωση  των ψηφιακών  
εγγραφών  που επιτρέπουν  στον καταναλωτή  να πραγματοποιήσει  αντίγραφο  όμοιο με το 
πρωτότυπο,  πράγμα  που σημαίνει  ότι η ιδιωτική  αναπαραγωγή  θα μπορούσε  στο μέλλον

127
νσ υποκστσστήσει  την πώληση πρωτοτύπων  σε αναλογίες  πολύ μεγαλύτερες  από τις 
σημερινές  με τη χρήση ανάλογων  τεχνικών.  Δεδομένης  της αυξανόμενης  ποσότητας  και 
αξίας των έργων που μπορούν  να εγγραφούν  ψηφιακά  σε δίσκους ή ταινίες, και 
δεδομένου  του γεγονότος  ότι σύνολα ήχου, εικόνας και στοιχείων  μπορούν  να 
μεταφέροντσι  φθηνά, γρήγορα  και τέλεια  από το ένα υπόθεμα  στο άλλο, η Επιτροπή  
πιστεύει  ότι είναι αναγκαία  μια επείγουσα  ενέργεια  για την προστασία  των 
δικαιούχων  έναντι της αναπαραγωγής  χωρίς άδεια των έργων τους με ψηφιακά  μέσα.  
ΛσμΒάνοντας  υπόψη ότι προϊόντα  αναλογικής  εγγραφής, ιδίως ο πλαστικός  δίσκος,  
μπορούν  νσ κατσργηθούν  σταδιακά,  η Επιτροπή  δεν αντιμετωπίζει  το πρόβλημα  της 
ιδιωτικής  αντιγραφής  προϊόντων  αναλογικής  εγγραφής  με τον ίδιο βαθμό ανησυχίας.
3.9.2.  Όσον αφορά τις μαγνητοσκοπήσεις,  οι υπάρχουσες  ενδείξεις  δεν οδηγούν  σε
. συμπεράσματα.  Οι περισσότερες  εγγραφές  έγιναν  από τα προγράμματα  της τηλεόρασης,
και για λόγους μετατόπισης  της ώρας παρακολούθησης,  δηλαδή  για να είναι σε θέση  
οι τηλεθεατές  νσ παρακολουθήσουν  τα προγράμματά  τους σε ώρες που τους  
εξυπηρετούν.  Η πλειονότητα  των προγραμμάτων  που εγγράφονται  απευθείας  στο σπίτι  
φαίνεται  ότι δεν διατίθεται  προς πώληση  υπό μορφή κασέτας  βίντεο  και ως εκ τούτου  
η εγγραφή  δεν υποκαθιστά  την αγορά μαγνητοσκοπήσεων.  Ακόμη και αν αντικείμενο  της 
εγγραφής  από την τηλεόραση  είναι ένα κινηματογραφικό  έργο,  η ζημία στην
εκμετάλλευση  του έργου δεν θα είναι μεγαλύτερη  από τη ζημία που προξενεΐται  από 
το γεγονός  της προβολής  του έργου πρώτα στην τηλεόραση.  Η αντιγραφή  στο σπίτι  
προμσγνητοσκοπημένων  προγραμμάτων  είναι ακόμη σχετικά περιορισμένη  και οι 
αρνητικές  συνέπειες  στην εμπορική  εκμετάλλευση  των έργων αυτών αναλογικά  μικρές.
,1.9.1. Οι νέες τεχνικές  εξελίξεις  μπορεί να επιδεινώσουν  τα προβλήματα  αντιγραφής  στο
^ σπίτι τόσο για τις ηχογραφήσεις  όσο και τις μαγνητοσκοπήσεις.  Οι τεχνικές^ ψηφιακής  εγγραφής  ιδιαίτερα  φαίνεται  ότι ενθαρρύνουν  την αντιγραφή  στο σπίτι
εφόσον  παρουσιάζουν  προοπτικές  εύκολης  παραγωγής  τέλειων  αντιγράφων  ηχογραφήσεων,  
κατ' σρχάς και, όχι πολύ μακροπρόθεσμα,  μαγνητοσκοπήσεων  επίσης. Ος εκ τούτου,  
εφόσον με τον καιρό όλα τα συστήματα  πληροφοριών  στον τομέα της διαχείρισης,  
επικοινωνίας  και ψυχαγωγίας  θα ψηφιοποιηθούν  και θα αλληλοσυσχετισθούν,  
οποισδήποτε  λύση θα πρέπει να αντιμετωπίσει  τις εξελίξεις στους τομείς των 
μαγνητοσκοπήσεων  και διαχείρισης  πληροφοριών  ακόμη και αν δεν μπορεί να ευρεθεΐ  
το απολύτως  κατάλληλο  μέτρο για την αντιγραφή  της παρούσας  γενεάς προϊόντων  
αναλογικής  εγγραφής.

128
3.10.  AuvaTéc  vouoøeTiKéc  Aúoeic
APxéc
3.10.1.  Κατά την εξέταση  του αν νομοθετικά  μέτρα χρειάζονται  σε κοινοτικό  επ(πε6ο  και, σε 
θετική περίπτωση  ποιό θα είναι το περιεχόμενό  τους, η Επιτροπή  προσπάθησε  να 
εφαρμόσει  τις εξής αρχές.
3.10.2.  Καταρχήν,  η νομοθεσία  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  θα πρέπει να εξασφαλίζει  ότι 
οι δικαιούχοι  οπτικοακουστικών  έργων μπορούν  να επιτρέπουν,  να εμποδίζουν  ή 
τουλάχιστον  να ζητούν  αμοιΒή,  για οποιαδήποτε  αναπαραγωγή  προστατευόμενων  έργων η 
οποία θα έχει δυσμενείς  συνέπειες  στις πωλήσεις  σε σημαντικό  βαθμό. Με άλλα  
λόγια, δεν θα είναι δυνατή, καταρχήν,  η αντιγραφή  ενός κατοχυρωμένου  έργου αντί  
της αγοράς  του. Το έργο, κατά τη δημιουργία  του, πρέπει να προστατεύεται  κατά της 
αντιγραφής,  ιδίως όταν μια τέτοια αντιγραφή  επιτρέπει  στους καταναλωτές  να 
παράγουν  απεριόριστη  ποσότητα  τέλειων  αντιγράφων  από το πρωτότυπο  περιορίζοντας  
έτσι την αγορά των νόμιμων  πωλήσεων  του προϊόντος  αυτού. Όταν έγινε αγορά ενός  
προεγγεγραμμένου  υλικού ή έγινε κάποια άμεση ή έμμεση καταβολή  για τη λήψη  
τηλεοπτικής  μετάδοσης  και εισπράχθηκαν  και στις δύο περιπτώσεις  δικαιώματα  από το 
δικαιούχο,  θα πρέπει να είναι δυνατόν  να αναπαραχθεί  το έργο ή η μετάδοση  για 
ιδιωτική  χρήση. Η Επιτροπή  κρίνει  ότι μια τέτοια  αναπαραγωγή  για προσωπική  χρήση  
δεν θίγει αθέμιτα  την κανονική  εκμετάλλευση  του έργου.
3,10.3.  Συγχρόνως,  η προστασία  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  για οπτικοακουστικά  έργα δεν 
θα πρέπει να βλάπτει  τη λειτουργία  μιας ανταγωνιστικής  αγοράς των έργων αυτών  
ούτε την εξέλιξη  νέων οπτικοακουστικών  τεχνολογιών.  Αντίθετα, η πνευματική  
ιδιοκτησία  θα πρέπει  να αποτελεί  σημαντικό  μέρος του νομικού  πλαισίου  που ευνοεί  
τη δημιουργικότητα,  τους νεωτερισμούς  και τον ανταγωνισμό.
3.10.4.  Επιπλέον,  δεν θα πρέπει να ληφθούν  μέτρα που θα υποκαθιστούν  απλώς κάποιας  άλλης  
μορφής αδικίες. Σε θέματα νομοθεσίας,  η θέσπιση  διατάξεων  δεν είναι πάντα  
καλύτερη  λύση από την αποχή.

129
Λύσε  IC
Υποχρεωτικές  τεχνικές  Λύσεις
3.10.5. Εφαρμόζοντας  τις ανωτέρω  αρχές η Επιτροπή  έχει καταλήξει  στο συμπέρασμα  ότι,
ειδικός  ενόψει της τεχνικής  της ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου σε μαγνητοταινίες,
είναι επιθυμητή  η λήψη κοινοτικών  μέτρων που να απαιτούν  ένα βαθμό τεχνικής
«προστασίας,  υπό τον όρο ότι τα μέτρα αυτά είναι τεχνικός  εφικτά και σωστά
ισορροπημένα  σε σχέση με όλα τα σχετικά  συμφέροντα.
3.10.6.
•
•Μια τεχνική  λύση του τύπου που περιγράφεται  σε αδρές γραμμές  στο Συμπλήρωμα  θα
είχε τα εξής πλεονεκτήματα  : θα επέτρεπε  στους δικαιούχους  αφενός  να τάξουν  ένα
όριο στον αριθμό των αντιγράφων  των έργων τους που θα μπορεί να παραχθεί  και
αφετέρου,  για πρώτη φορά αποτελεσματικά,  να έχουν τον έλεγχο  επί των πηγών των
οποίων  μπορεί να γίνει η αντιγραφή  : θα επέτρεπε  στους κατασκευαστές  τεχνικού
εξοπλισμού  και μαγνητοταινιών  να καρπούνται  σχεδόν  τα ίδια με τα σημερινά  μερίδια
αγοράς για τα προϊόντα  τους, ενώ θα ενεθάρρυνε  στο έπακρο την ανάπτυξη  νέων
τεχνολογιών  : θα έδινε στον καταναλωτή  την ελευθερία  να παράγει  αντίγραφα  έργων
για προσωπική  χρήση μέσα σε αρκετά  ευρέα περιθώρια.  Πράγματι,  μόλις ολοκληρωθεί
η ψηφιοποίηση  στο πεδίο των ηχογραφήσεων,  ο καταναλωτής  θα είναι σε θέση να
εκτελεί  μία αντιγραφή  για προσωπική  του χρήση από σχεδόν  τις ίδιες πηγές όπως και
σήμερα, δηλαδή  ραδιοφωνικές  εκπομπές,  προηχογραφημένες  εκτελέσεις  και ζωντανές
ηχογραφήσεις  με μικρόφωνο.  Αυτού του είδους  η αντιγραφή  θα περιοριζόταν,  έτσι
ώστε τα αντίγραφα  που πσράγονται  σε συσκευή  DAT να μην μπορούν  να χρησιμεύσουν  ως
πρωτότυπα  για επόμενες  γενέες  αντιγράφων.  Συγχρόνως,  ο χρήστης  που είναι ειδικός
ή μειονεκτούν  άτομο θα ήταν ελεύθερος  να χρησιμοποιεί  την τεχνολογία  της ψηφιακής
εγγραφής  ώστε να πληροί ιδιαίτερες  ανάγκες.
3.10.7. Δεν υπάρχει  λύση χωρίς μειονεκτήματα,  επομένως  είναι σαφές ότι μία τεχνική  λύση,
πέρα από τους κινδύνους  παράκαμψης  ή κακής λειτουργίας  που είναι εγγενείς  σε
τέτοια συστήματα,  θα εμβάλει δυσκολίες  σχετικά με τη διαφοροποίηση  μεταξύ
προϊόντων  για τον επαγγελμστία  χρήστη και εκείνον  που εκτελεί  ηχογραφήσεις  στο
σπίτι.  Μια τέτοια  διάκριση  είναι αναγκαία  προκειμένου  η τεχνολογία  της ψηφιακής
εγγραφής  να αναπτυχθεί  στο μέγιστο  και γιο να είναι προσιτά  το οφέλη των τεχνικών
ψηφιακής  ηχογράφησης  στα μικρότερου  μεγέθους  στούντιο  ηχογραφήσεων  και στους
μεμονωμένους  επαγγελματίες  χρήστες.

3.10.8.  Παρομοίως,  στο άμεσο ορατό μέλλον  πρέπει  να διατηρηθεί  η διάκριση  μεταξύ  συσκευών  
για χρήση σε ηχογραφήσεις  και εκείνων  που προορίζονται  για την αποθήκευση  
δεδομένων.  Λύσεις  που είναι κατάλληλες  για τις πρώτες  δεν μπορούν  να εφαρμοστούν  
στις δεύτερες. Δεν προτείνεται  η επιβολή  τεχνικών  περιορισμών  σε μηχανήματα  DAT 
χρησιμοποιούμενα  για αποθήκευση  δεδομένων  υπό τον όρο ότι εξακολουθούν  να μην 
έχουν δυνατότητα  να χρησιμοποιηθούν  για μαγνητοφώνηση.
3.10.9.  Ος εκ τούτου προτείνεται  η εφαρμογή  των περιγραφόμενων  τεχνικών  μέτρων σε όλες  
τις συσκευές  ψηφιακής  ηχογράφησης  ανεξαρτήτως  του τόπου τους. Σε περίπτωση  που 
οι κατασκευαστές  επιθυμούν  να διαθέσουν  στην αγορά "επαγγελματικές"  συσκευές,  με 
προδιαγραφές  που διαφέρουν  από εκείνες  που απαιτούνται  βάσει των προτάσεων  για 
τεχνικές  διατάξεις  προστασίας,  οι εν λόγω κατασκευαστές  θα πρέπει να υποβάλουν  
αίτηση  για παροχή  εισαγωγικής  άδειας  ή άδειας  κυκλοφορίας  τέτοιου  εξοπλισμού  στην  
αγορά κατά τον ίδιο τρόπο όπως οι κατασκευαστές  εκτυπωτικών  μηχανημάτων  επαφής  
τεχνικής  DAT (52) ή να τα σχεδιάσουν  κατά τέτοιο  τρόπο ώστε να μην μπορούν  να 
συνδέονται  μεταξύ τους τα μαγνητόφωνα  που προορίζονται  για επαγγελματική  και 
οικιακή  χρήση.
3.10.10.  Κατ'αυτόν  τον τρόπο, οι καλής πίστης χρήστες  επαγγελματικών  συσκευών,  όπως τα 
στούντιο  ηχογραφήσεων,  οι οργανισμοί  ραδιοφωνίας  και τηλεόρασης,  τα εκπαιδευτικά  
ιδρύματα  και παρόμοιοι  φορείς  δεν θα αποστερηθούν  της ευκαιρίας  να χρησιμοποιούν  
συσκευές  μελετημένες  για τις συγκεκριμένες  τους ανάγκες. Δεν θα επιτραπεί  η 
διάθεση  αυτού του είδους των μηχανών  στην αγορά ειδών ευρείας  κατανάλωσης,  ενώ 
παράλληλα  οι κατασκευαστές  και οι εισαγωγείς  θα πρέπει να αναλάβουν  κάποια  
ευθύνη  για να εξασφαλίσουν  το διαχωρισμό  των εν λόγω δύο αγορών. Οποιαδήποτε  
άλλη διαφοροποίηση  που να έχει βάση την αντίστοιχη  τιμή ή τις τεχνικές  
προδιαγραφές  είναι πολύ πιθανό  μακροπροθέσμως  να παρακαμφθεί.  Η ελευθερία  του 
καταναλωτή  να αντιγράφει  στην προτεινόμενη  έκταση  μπορεί  να εξασφαλιστεί  μόνο με 
τη διατήρηση  ορισμένων  μέτρων ελέγχου της εμπορικής  διανομής εξοπλισμού  
"επαγγελματικής"  χρήσης.
3.10.11.  Η βασική  αντίληψη  ενός νομικού  πλαισίου  που να υποχρεώνει  τις συσκευές  ψηφιακής  
μσγνητοφώνησης,  οι οποίες κατασκευάζονται  ή κυκλοφορούν  στην Κοινότητα  ή 
ρισάγονται  από κράτη μη μέλη, να έχουν ενσωματωμένα  ιδιαίτερα  τεχνικά  
χαρακτηριστικά  που να αποσκοποόν  στον περιορισμό  της χρήσης  της συσκευής  για την 
άνευ αδείσς ιδιωτική  αντιγραφή.  Μια τέτοια  προσέγγιση  θα μπορούσε  να λάβει τη 
μορβή νομικού  μέσου που θα υποχρέωνε  τα κράτη μέλη να απαγορεύουν  την παραγωγή,  
διάθεση  στην αγορά ή εισαγωγή  τέτοιων  συσκευών, εκτός αν πληρούν  ορισμένες  
προδιαγεγραμμένες  τεχνικές  απαιτήσεις.  Στην ανωτέρω  υποχρέωση  θα πρέπει  επίσης  
να περιληφθούν  συναφή μέτρα απαγόρευσης  των διατάξεων  που εξουδετερώνουν  τη 
λειτουργία  τέτοιων  τεχνικών  συστημάτων  προστασίας.

131
5.10.12.  8α πρέπει, να σημειωθεί  ότι κατόπιν  επισταμένης  μελέτης  η Επιτροπή  έχει συναγάγει  
προσωρινά  ότι η ενσωμάτωση  τεχνικών  συστημάτων  προστασίας  στις υπάρχουσες  
συσκευές  αναλογικής  εγγραφής, παρά τις οποιεσδήποτε  θεωρητικές  θετικές  της 
πλευρές, θα αποδεικνυόταν  στην πράξη μη εφαρμόσιμη  λόγω του συνεπαγομένου  
κόστους  επσνσσχεδιασμού  και του όγκου των υπαρχόντων  προϊόντων  που κυκλοφορούν  
ήδη στην αγορά.
’ 3.10.13.  Όσον αφορά τις διάφορες  δυνατές διατάξεις  προστασίας  που επί του παρόντος  
ευρίσκονται  στο στάδιο της ανάπτυξης  και προορίζονται  για συσκευές  ψηφιακής  
εγγραφής, οι διαθέσιμες  σήμερα πληροφορίες  δείχνουν  ότι ορισμένες  τέτοιες  
διατάξεις  είναι τεχνικός  εφικτές  και θα παρείχαν  κάποιο  βαθμό προστασίας  στους  
κατόχους  δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  έναντι της άνευ σδείας  αναπαραγωγής  
των έργων τους. θα ήταν πρόωρο στο παρόν σημείο να γίνει απόπειρα  να 
αξιολογηθούν  οριστικά τα τεχνικά πλεονεκτήματα  οποιουδήποτε  επιμέρους  
συστήματος.  Αρκεί να ειπωθεί  ότι κατ'αρχήν  ένα ιδεώδες  σύστημα  θα εμφάνιζε  τα 
ακό.λουθα  χαρακτηριστικά  : κατά πρώτον, θα ενεθάρρυνε  την τεχνολογική  ανάπτυξη  
και θα ανταποκρινότον  στη γενική τάση προς πλήρως ψηφιοποιημένα  συστήματα  στο 
πεδίο των οπτικοακουστικών  συστημάτων. Κατά δεύτερον, θα δεχόταν τις 
μελλοντικές  εξελίξεις  στις τηλεπικοινωνίες  και στα συστήματα  διαχείρισης  
πληροφοριών.  Κατά τρίτο, θα επέτρεπε  την παράλληλ  ανάπτυξη  του πλήρους  
δυναμικού  για υψηλής  ποιότητας,  ευέλικτη,  ψηφιακή  αναπαραγωγή  του ήχου τόσο από 
δίσκους όσο και από μαγνητοταινίες.  Κατά τέταρτο, θα προσέφερε  στους  
δικαιούχους  ένα μέσο επιβολής  ελέγχου  επί της άνευ αδείσς  αναπαραγωγής  των έργων  
τους. Πέμπτο,  θα επιτραπεί  στον καταναλωτή  να έχει πρόσβαση  και να κάνει εύλογη  
χρήση των εγγραφών  και μεταδόσεων  ήχου για τις οποίες  έχει πληρώσει.
^^.10.14.  Εξυπακούε'ΐ'αι  ότι για καμιά τεχνική  λύση δεν μπορεί  ποτέ να δοθεί εγγύηση  ότι δεν 
θα υπάρξουν  προμελετημένες  απόπειρες  παράκαμψής  της. Παρόλα  αυτά, αν μπορεί να 
επιτευχθεί  εύλογος  βαθμός  ασφάλειας  παράλληλα  με τη μη υποβάθμιση  της ποιότητας  
του προϊόντος  που προσφέρεται  στον καταναλωτή  και τη μείωση του επιπέδου  
απώλειας  των πωλήσεων  μέσω της ιδιωτικής  αντιγραφής,  τότε ένα τεχνικό  σύστημα  
προστασίας  δίνει μια λύση που, τουλάχιστον,  αξίζει  να εξεταστεί.
3.10.15.  Ελπίζεται  ότι οι ενδιαφερόμενοι  κύκλοι θα συμβάλουν  οι ίδιοι εποικοδομητικά  για 
την εξασφάλιση  μιας λύσης που να μπορεί ταχέως να εφαρμοστεί  και να διατηρηθεί  
αποτελεσματικά  εν ισχύι. Έχει ήδη διεξαχθεί  προκαταρκτική  αξιολόγηση  ορισμένων  
συστηιιάτων.  Εφόσον  γίνει δεκτό κατ' αρχήν ένα τεχνικό  σύστημα  προστασίας,  θα 
ακολουθήσουν  περαιτέρω  λεπτομερείς  διαβουλεύσεις  με τις ενδιαφερόμενες  
βιομηχανίας.

132
3.10.16.  Qç εκ τούτου,  η Επιτροπή  καλε( να υποβληθούν  σχόλια  σχετικά  με το επιθυμητό  μιας  
τεχνικής  λύσης που θα επέτρεπε  στα ψπφίακά  μαγνητόφωνα  να εκτελούν  ορισμένες  
περιορισμένες  λειτουργίες  αντιγραφής,  αλλά που συγχρόνως  θα επέβαλε  περιορισμούς  
στο πεδίο εφαρμογής  και στη φύση της αντιγραφής  αυτής. Ενδεχομένως  να υπάρξει  
επίσης ανάγκη επιβολής  ιδιαίτερων  όρων για ειδικές  κατηγορίες  χρηστών  συσκευών  
Ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου.
Εισωοοέο
3.10.17.  Όπως έχει ήδη αναφερθεί,  οποιοσδήποτε  περιορισμός  στην ψηφιακή  εγγραφή  του ήχου  
σε μαγνητοταινία,  όπως προτείνεται  παραπάνω,  δεν θα έλυνε το όλο πρόβλημα  της 
ιδιωτικής  αντιγραφής  οπτικοακουστικών  προγραμμάτων,  εφόσον  θα εξακολουθούσε  να 
υπάρχει δυνατότητα  αντιγραφής  από αναλογικές  πηγές με αναλογικές  συσκευές  
εγγραφής. Ενώ η αναπόφευκτη  υποβάθμιση  της ποιότητας  θα περιορίζει  στην πράξη  
την έκταση  στην οποία θα γίνεται  αναλογική  αναπαραγωγή  των ίδιων των αντιγράφων,  
παρ'όλα  αυτά, εφόσον θα χρησιμοποιείται  αναλογική  πηγή και αναλογική  συσκευή  
εγγραφής,  θα εξακολουθεί  να είναι εφικτή  η κατασκευή  αντιγράφων  καλής ποιότητας.  
Αργότερα,  οι συσκευές  ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου θα αντικαταστήσουν  τα συστήματα  
αναλογικής  εγγραφής. Προς το παρόν, και σε περίπτωση  που αποδειχθεί  δύσκολη  η 
εξεύρεση  τεχνικής  λύσης για την ψηφιακή  εγγραφή, εξακολουθεί  να παραμένει  το 
ερώτημα  εάν θα πρέπει να αποζημιώνονται  οι δικαιούχοι  ηχογραφημένων  εκτελέσεων  
για την εν λόγω χρήση των έργων τους και, στην περίπτωση  αυτή, εάν αυτό θα 
πρέπει να γίνεται  μέσω εισφοράς.
3.10.18.  Στην περίπτωση  των ηχογραφήσεων,  η Επιτροπή  έχει σταθμίσει  πολύ προσεκτικά  τα 
υπέρ και τα κατά των συστημάτων  εισφοράς  αυτών καθεαυτών  και τα υπέρ και τα κατά  
των μέτρων γενίκευσης  των συστημάτων  εισφοράς με εναρμόνιση  σε επίπεδο  
Ευρωπαϊκής  Κοινότητας.
3.10.19.  Όσον αφορά τα μειονεκτήματα  και πλεονεκτήματα  των συστημάτων  εισφοράς,  δεν 
είναι αναγκαίο  ή σκόπιμο για την Επιτροπή  να λάβει θέση υπέρ ή κατά των 
συστημάτων  αυτών εφόσον  έχουν ήδη καθιερωθεί  σε ορισμένα  κράτη μέλη. Η Επιτροπή  
πιστεύει  ότι όπου έχουν καθιερωθεί  τέτοια  συστήματα  η ευθύνη  για τον έλεγχο  της 
συγκέντρωσης  και διανομής  των σχετικών  ποσών ανήκει  στους δικαιούχους.

133
3.10.20.  H Επιτροπή  δεν προτίθεται  να προτείνει  την κατάργηση  των ισχυόντων  συστημάτων  
εισφορών  που καλύπτουν  τα αναλογικά  προϊόντα  εφόσον οι δικαιούχοι  είναι  
ικανοποιημένοι  από τη λειτουργία  τους στα προϊόντα  αυτά. Αρμόδια  να αποφασίσουν  
για το θέμα είναι τα ίδια τα κράτη μέλη. Τα συστήματα  εισφορών  παρέχουν  
εισοδήματα  στους δικαιούχους  οι οποίοι,  σε όσες χώρες έχουν καθιερωθεί,  φαίνεται  
ότι τα θεωρούν  αποδεκτή  λύση.
3.10.21.  Πάντως, η Επιτροπή  θεωρεί ότι δεν θα ήταν σκόπιμο  να θεωρηθούν  τα συστήματα  
εισφορών  ως η πιο ενδεδειγμένη  λύση στην αντιγραφή  έργων με ψηφιακά  μέσα. Τα 
ποσά που προκύπτουν  με τα συστήματα  αυτά δεν θα είναι επαρκής  αποζημίωση  των 
δικαιούχων  για τις ζημίες από την απεριόριστη  ψηφιακή  αντιγραφή. Επίσης,  η
^ συνεχώς  μεγαλύτερη  εναλλαξιμότητα  υλικών  φορέων και υποθεμάτων  και η τάση για
ψηφιακά δίκτυα ενοποιημένων  υπηρεσιών  και για ολοκληρωμένα  προϊόντα  που 
συνδυάζουν  δεδομένα,  εικόνα και ήχο κάνουν την εισφορά  ακατάλληλο  μέσο για τη 
ρύθμιση  των πρακτικών  της ιδιωτικής  εγγραφής  στο μέλλον.
3.10.22.  Η Επιτροπή  δεν θεωρεί σκόπιμο  να προχωρήσει,  στο στάδιο  αυτό,  στην εναρμόνιση
των ισχυόντων  συστημάτων  εισφοράς  στα αναλογικά  προϊόντα.  Οι λόγοι  είναι
οι εΕής:
Πρώτον, τα αναλογικά  προϊόντα  θα είναι σύντομα  ξεπερασμένα.  Οι ψηφιακοί  δέκτες  
ραδιοφωνικών  εκπομπών  αναμένονται  στην αγορά μέσα σε δυό χρόνια, ενώ τα ψηφιακά  
ακουστικά  προγράμματα  διατίθενται  τώρα με τη μορφή του δίσκου πυκνής εγγραφής  
και της ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου σε μαγνητοταινία.  Σε λίγα χρόνια, θα 
ακολουθήσει  και το ψηφιακό  βίντεο. Όλη η τεχνολογία  της ψυχαγωγίας,  των^ τηλεπικοινωνιών  και της διαχείρισης  των πληροφοριών  κινείται  γρήγορα  στον
εξ ολοκλήρου  ψηφιακό  χώρο. Οποιαδήποτε  πρωτοβουλία  της Επιτροπής  τώρα θα 
απαιτούσε  διάθεση  χρόνου και πηγών που θα κινδύνευε  να ξεπεραστεί  και αυτή η 
ίδια από την πρόοδο  μέσα σε μία δεκαετία.
Δεύτερον,  η Επιτροπή  δεν είναι πεπεισμένη  ότι οι εισφορές  καλύπτουν  πλήρως τα 
συμφέροντα  των δικαιούχων,  ειδικότερα  των καλλιτεχνικών  δημιουργών,  δεδομένου  
ότι επικυρώνουν  απεριόριστο  αριθμό ιδιωτικών  αντιγραφών  ανεξάρτητα  από την αξία  
του αντίγραφόμενου  έργου.

134
Τρ(τον, η στρέβλωση  ή εκτροπή  του εμπορίου  μεταξύ των κρατών μελών που θα 
μπορούσε  να προκύφει  από τις διαφορές  μεταξύ  των υποκε(μενων  και μη σε εισφορά  
προϊόντων  και τα διαφορετικά  ποσοστά  των εισφορών  δεν φαίνονται  αρκετά  σημαντικά  
για νσ δικαιολογήσουν  μια κοινοτική  πρωτοβουλία  στο στάδιο  αυτό. Τα υπάρχοντα  
συστήματα  εισφορών  δεν συνεπάγονται  - και δεν χρειάζεται  άλλωστε  - συστηματικούς  
ελέγχους  στα σύνορα όπως συμβαίνει  σήμερα σχετικά με τα φορολογικά  μέτρα.  
Επιπλέον,  τα συστήματα  αυτά βάσει απευθείας  διακανονισμών  αναφοράς  μεταξύ  του 
σχετικά  περιορισμένου  αριθμού  παραγωγών  και εισαγωγέων  αφενός και των εταιριών  
που έχουν αναλάβει  τη συγκέντρωση  των ποσών αφετέρου. Από την άποψη αυτή  
επίσης, η συγκέντρωση  των εισφορών  δεν μπορεί  να εξομοιωθεί  με την είσπραξη  των 
φόρων προστιθέμενης  αξίας. Η Επιβολή  εισφορών  θα εξακολουθήσει  να λειτουργεί  
κατά τον ίδιο τρόπο και μετά την κατάργηση  των εσωτερικών  συνόρων  μετά το 1992.  
Επίσης, η αξία των ιδίων των προϊόντων  στην οικονομία  σαν σύνολο  και οι μικρές  
αποκλίσεις  στην τιμή τους λόγω της μη εναρμόνισης  των εισφορών  δεν απαιτεί  δράση  
εκ μέρους  της Επιτροπής  όπως οι προτάσεις  σε σημαντικότερους  τομείς.
3.10.23.  Όσον αφορά τις μαγνητοσκοπήσεις  (video), οι οποίες προς το παρόν γίνονται  
εξ ολοκλήρου  αναλογικά  και κατά πάσα πιθανότητα  θα εξακολουθήσουν  να γίνονται  
έτσι επ'αόριστον,  τα υπάρχοντα  στοιχεία  δεν αρκούν για να συναφθούν  ασφαλή  
συμπεράσματα.  Υπό τις συνθήκες  αυτές φαίνεται  ότι είναι τουλάχιστον  πρόωρη  η 
κοινοτική  πρωτοβουλία  για γενίκευση  των συστημάτων  εισφοράς  που έχουν ήδη 
υιοθετήσει  ορισμένα  κράτη μέλη. Κάθε μέτρο που λαμβάνεται  για την τεχνική  
προστασία  των ψηφιακών  εγγραφών  θα μπορούσε, οπωσδήποτε,  να προσφέρει  
περιστασιακά  προστασία  στην πράξη για τους νέους τύπους οπτικοακουστικών  έργων  
τα οποία ενδέχεται  να κυκλοφορήσουν  στο μέλλον  στην αγορά. Ακόμα και αν οι 
εικόνες  εγγράφονται  αναλογικά,  θα παρουσιάζουν  περιορισμένο  ενδιαφέρον  εάν δεν 
μπορούν  επίσης να αναπαραχθούν  ο ήχος και τα δεδομένα  στα οποία αναφέρονται.  
Επιπλέον,  τα υπάρχοντα  συστήματα  προστασίας,  όπως περίγράφονται  στην παράγραφο
3.15.2.  του παραρτήματος  του παρόντος  κεφαλαίου,  προσφέρουν  ένα βαθμό ασφάλειας  
στους δικαιούχους  έναντι της χωρίς άδεια αναπαραγωγής  των προμαγνητοσκοπημένων  
κασετών  video. Η εθνική  νομοθεσία  και οι τεχνικές  εξελίξεις  θα επανεξετασθούν  
με προοπτική  νσ εξασφσλισθεί  η λήψη των κατάλληλων  μέτρων  όταν παραστεί  ανάγκη.

135
H Λύση Tnc "καταΒοΛήο  στην πηγή"
3.10.24.  Η λύση αυτή έχει ορισμένα  πλεονεκτήματα,  και συγκεκριμένα  ότι προσαρμόζει  το 
παρόν σύστημα  καταβολής  δικαιωμάτων  για την αμοιβή των δικαιούχων  απευθείας  και 
ανάλογα  με τις πωλήσεις  ή τις ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές  των έργων τους. Η 
συγκέντρωση  και διανομή  του σχετικού  ποσού θα μπορούσε  να πραγματοποιηθεί  από 
τις ειδικές εταιρ(ες  και μια σχετικά μικρή αύξηση τιμής θα πρόσθετε  ένα 
σημαντικό  εισόδημα  για τους δικαιούχους.  Η λύση της "καταβολής  στην πηγή" θα 
μπορούσε  να εφαρμοσθε(  με μεγάλη αποτελεσματικότητα  στο μέλλον, όταν η 
δημιουργία  δικτύων  που συνδυάζουν  ήχο, εικόνα  και δεδομένα  με συστήματα  ψηφιακής  
μετάδοσης  θα γίνει πλέον κοινοτοπία,  αν υιοθετηθεί  τώρα νωρίς μια τεχνική  λύση.^ Αφετέρου,  δεν μπορούν  να αγνοηθούν  οι αντιρρήσεις  για τη σκληρή  δικαιοσύνη  ενός
συστήματος  που επιβάλλει  μια επιβάρυνση  σε όλους όσους αγοράζουν  ένα 
εγγεγραμμένο  έργο άσχετα  αν έχουν ή όχι την πρόθεση  να το αντιγράψουν,  ούτε το 
επιχείρημα  ότι η πληρωμή  εκ μέρους  των καταναλωτών  σε αντάλλαγμα  για το δικαίωμα  
αντιγραφής  μπορεί να αποτελέσει  κίνητρο για περαιτέρω  ενέργειες  ιδιωτικής  
αντιγραφής.  Η Επιτροπή  θα θεωρούσε  ευπρόσδεκτες  τις απόψεις  των ενδιαφερομένων  
επί του θέματος.
3.11. Συναωείσ  πολιτικέ ο
3.11.1.  Δεν θα πρέπει να εξετάζεται  μεμονωμένα  το θέμα της ιδιωτικής  αντιγραφής,  στο 
οποίο περιλαμβάνονται  και οι επιπτώσεις  από τις νέες τεχνολογικές  εξελίξεις.  
Ενδιαφέρουν  σε ποικίλο  βαθμό και πρέπει να παρακολουθούνται  και οι υπόλοιπες
1^ πολιτικές  που αναλύονται  στο παρόν έγγραφο. Η Επιτροπή  επεδίωξε  να συμβιβάσει
μία σειρά διαφορετικών  συμφερόντων  στις προτάσεις  της για τη μεταρρύθμιση  της 
νομοθεσίας  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Αφενός, με τους περιορισμούς  στις  
δραστηριότητες  των ατόμων που προβαίνουν  σε ιδιωτικές  μαγνητοφωνήσεις  ειδικά  
όσον αφορά την ψηφιακή  εγγραφή  σε μαγνητοταινίες,  επιδίωξε  να προστατεύσει  το 
δημιουργικό  καλλιτέχνη  έναντι της ολοένα και μεγαλύτερης  διάβρωσης  του 
εισοδήμστός  του, αναγνωρίζοντας  συγχρόνως  και την οικονομική  και πολιτιστική  
σημασία  του καταναλωτικού  ενδιαφέροντος  για τα οπτικοακουστικά  προϊόντα. Με τα 
μέτρα για τη συγκράτηση  της ανεξέλεγκτης  ανάπτυξης  της μίσθωσης  ταινιών  
οπτικοακουστικού  περιεχομένου,  επεδίωξε  να παράσχει  μεγαλύτερη  προστασία  στις  
επενδύσεις  εκείνων  οι οποίοι παράγουν  και διαθέτουν  στο εμπόριο  τα εν λόγω  
προϊόντα. Η ανάγκη  να δοθούν  κίνητρα  και να γίνουν  επενδύσεις  για την ανάπτυξη  
νέων βιομηχανιών  και να ευνοηθεί  η εξέλιξη  των νέων τεχνολογιών  δεν έχει

136
αγνοηθεί. Τα μέτρα που προτείνονται  για την καταπολέμηση  της πειρατείας  στο 
κεφάλαιο  2 και για την προστασία  των προγραμμάτων  υπολογιστών  στο κεφάλαιο  5 θα 
βοηθήσουν  ώστε τα προϊόντα  λογικού  των βιομηχανιών  οπτικοακουστικών  ειδών και 
υπολογιστών  να επωφεληθούν  όσο το δυνατόν  περισσότερο  από την εσωτερική  αγορά  
της Κοινότητας.  Τα μέτρα που έχουν ληφθεί για να εξασφαλιστεί  καλύτερη
προστασία  των έργων αυτών στις αγορές  εκτός της Κοινότητας,  όπως προτείνεται  στο 
κεφάλαιο  7, θα χρησιμεύσουν  επίσης  για τη διασφάλιση  των νόμιμων  συμφερόντων  των 
σχετικών  βιομηχανιών.  Οι προτάσεις  που διατύπωσε  η Επιτροπή  αντιστοιχούν,  έτσι,  
στην ανάγκη εξισορρόπησης  ενός ευρέως φάσματος  συμφερόντων  στις προτεινόμενες  
πολιτικές  σαν σύνολο.
3.12. Περίληώη
3.12.1.  Η Επιτροπή  αναγνωρίζει  ότι η πρακτική  της ιδιωτικής  αντιγραφής  μπορεί να 
προξενήσει  ζημίες  στους δικαιούχους  στο βαθμό που η ιδιωτική  αντιγραφή  μπορεί  να 
υποκαταστήσει  τις πωλήσεις  προεγγεγραμμένου  υλικού. Προτείνει,  ως εκ τούτου,  
μια σειρά σχετικών  μέτρων, τα οποία, σε συνδυασμό  και όπως φαίνεται  στην  
προηγούμενη  παράγραφο,  αποσκοπούν  στην περιστολή  των πρακτικών  ιδιωτικής  
αντιγραφής  (και με τον τρόπο αυτό έμμεσα στην τόνωση των πωλήσεων  του 
προεγγεγραμμένου  υλικού)  μάλλον  παρά στην επικύρωση  του φαινομένου  της ιδιωτικής  
αντιγραφής  με μια εναρμόνιση  σε κοινοτικό  επίπεδο. Έτσι, ο περιορισμός  της 
αντιγραφής  με τεχνικά  μέσα των έργων των δικαιούχων,  η αναγνώριση  δικαιώματος  
μισθωμάτων  για τα οπτικοακουστικά  έργα, η λήψη μιας σειράς μέτρων κατά της 
πειοατείσς  και η ελευθερία  των κρατών  μελών για διατήρηση  ή επιβολή  εισφορών  θα 
συμβάλλουν  από κοινού  στην αύξηση  του εισοδήματος  των δικαιούχων.
3.12.2.  Η Επιτροπή  δέχεται  ότι η ιδιωτική  αντιγραφή  ψηφιακών  ηχογραφήσεων  με ψηφιακά  
μέσα θα μπορούσε  να θίξει τα συμφέροντα  των δικαιούχων  αν επιτραπεί  η συνέχιση  
και εξέλιξή  της με ανεξέλεγκτο  τρόπο. Η Επιτροπή  προτείνει  να αντιμετωπισθεί  ο 
κίνδυνος  αυτός με τη λήψη τεχνικών  μέτρων για τον περιορισμό  της ευχέρειας  
αντιγραφής  των μηχανημάτων  ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου.
.1.12.3. Η Επιτροπή  προτείνει  να διατηρηθεί  η λύση των εισφορών  στις περιπτώσεις  που τα 
κράτη θεωρούν  ότι αυτός είναι ο καλύτερος  τρόπος  αμοιβής  των δικαιούχων.

137
3.12.4. H Επιτροπή  δεν πιστεύει  ότι απαιτείται  επί του παρόντος  η υποχρεωτική  καθιέρωση
τεχνικών  μέσων για την προστασία  των μαγνητοσκοπήσεων,  αλλά θα επανεξετάσει  την
κατάσταση .
•
3.13. Ευμπέρασ»^
3.13.1  .
•
•Η Επιτροπή,  θα θεωρούσε  ευπρόσδεκτες  τις απόψεις  των ενδιαφερομένων  μερών όσον
αφορά τις ψηφιακές  εγγραφές  ήχου για το αν :
<α) Οι συσκευές  ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου σε μαγνητοταινίες  θα πρέπει να
ανταποκρίνονται  σε συγκεκριμένα  τεχνικά  πρότυπα  ώστε να μην επιτρέπεται  η
χρησιμοποίησή  τους για απεριόριστο  αριθμό  ηχητικών  αναπαραγωγών
(β) η κατασκευή,  η εισαγωγή  ή πώληση μηχανημάτων  που δεν ανταποκρίνονται  στις
προδιαγραφές  θα πρέπει να απαγορευτεί"
(γ) τα μέτρα που περιγράφονται  στα σημεία (α) και (β) θα πρέπει  να εφαρμόζονται
σε όλα τα μηχανήματα  ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου σε μαγνητοταινίες  όσον
αφορά τις ηχογραφήσεις'
(δ) η κατασκευή,  η εισαγωγή  ή πώληση συσκευών  που έχουν προορισμό  να
καταστρατηγήσουν  ή να καταστήσουν  ανενεργό  τα μέτρα που περιγράφονται  στα
σημεία  (π) και (β) θα πρέπει  να απαγορευτεί"
(ε) η κατοχή μηχανημάτων  που χρησιμοποιούνται  από επαγγελματίες  ή ειδικούς  και
δεν ανταποκρίνονται  στις προδιαγραφές  για χρησιμοποίηση  στο σπίτι που
περιγράφονται  στο σημείο (α) πρέπει να εξαρτάται  από την κατοχή άδειας η
οποία χορηγείται  από δημόσια  αρχή και την τήρηση καταλόγου  ή καταλόγων  όσον
αφορά το σχετικό  εξοπλισμό'
3.13.2.
•Η Επιτροπή  θα θεωρούσε  ευπρόσδεκτες  τις γνώμες  των ενδιαφερομένων  μερών σχετικά
με το αν δέχονται  να παραμείνουν  οι εισφορές  στα κράτη μέλη εκείνα που τις
καθιέρωσαν  και να καθιερωθούν  εφόσον το επιθυμούν  τα κράτη εκείνα που δεν τις
έχουν ακόμη θέσει σε εφαρμογή,  χωρίς να απαιτείται  καμία κοινοτική  ενέργεια  για
την καθιέρωση  ή την εναρμόνισή  τους.

3.14. Xpovo^iáYpquutt  vnoBoArtc  παρατπρήσβιιν
3.14.1.  Σχόλια, ή τουλάχιστον  δηλώσεις  αρχής, για το κεφάλαιο  3, λόγω του επείγοντα  
χαρακτήρα  των θεμάτων  που αναψέρονται  στην ψηφιακή  εγγραφή  του ήχου, πρέπει  να 
υποβληθούν  στην Επιτροπή  το αργότερο  μέχρι τις 31 Ιουλίου  1988. Με βάση τα 
σχόλια που θα λάβει, η Επιτροπή  θα αποφασίσει  αν απαιτείται  περαιτέρω  
διαβούλευση  - ενδεχομένως  μέσω ακροάσεων.

139
ΣΥΜΠΛΗΡΟΜΑ
3.15. ΤΕΧΝΙΚΗ  ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
3.15.1.  Ένα σύστημα, που έχει τύχει ευρείας δημοσιότητας  και επίδειξης,  είναι το 
"Copycode"  που αναπτύχθηκε  από το Records Technology  Centre του δικτύου  
ραδιοτηλεοπτικών  μεταδόσεων  CBS στις ΗΠΑ.  Το σύστημα  αυτό λειτουργεί  κατά τον
ακόλουθο  τρόπο : οι ηχογραφήσεις  κωδικοποιούνται  με τη δημιουργία  μιας εγκοπής,  
δηλαδή  με την αφαίρεση  μιας εξαιρετικά  στενής  δέσμης ηχητικής  ενέργειας  από το άνω 
μέσο τμήμα του ηχητικού  φάσματος  ακουστικών  συχνοτήτων  στην περιοχή  των 3.840 Hz. 
Η εγκοπή αυτή μπορεί να ανιχνευθεί  από μία διάταξη σάρωσης υπό τη μορφή  
^ ολοκληρωμένου  κυκλώματος  ενσωματωμένου  στον εξοπλισμό  ηχογράφησης  κατά τέτοιο  τρόπο
ώστε η αφαίρεση, αστοχία ή γεφύρωσή  του να καθίσταται  πρακτικώς  αδύνατη ή 
τουλάχιστον  εξαιρετικά  δύσκολη. 0 ανιχνευτής  στη συσκευή  ηχογράφησης  εξερευνά  ένα 
εισερχόμενο  σήμα όταν η συσκευή  χρησιμοποιείται  για την εκτέλεση  ηχογράφησης.  Σε 
περίπτωση  ανίχνευσης  εγκοπής, διακόπτεται  η λειτουργία  της ηχογράφησης  οπότε η 
αντιγραφή  είναι άσκοπη. Σε περίπτωση  που η ηχογράφηση  δεν περιέχει  τον κώδικα  της 
εγκοπής, η διάταξη  σάρωσης  στη συσκευή  ηχογράφησης  επιτρέπει  να προχωρήσει  χωρίς  
διακοπή  η αντιγραφή. Οι ερευνητές  της CBS διατείνονται  ότι το σύστημα  θα 
λειτουργεί  τόσο με αναλογικές  όσο και με ψηφιακές  ηχογραφήσεις.  Το σύστημα  της CBS 
υποβλήθηκε  πρόσφατα  σε αξιολόγηση  από το εθνικό γραφείο προτύπων  (NBS) του 
υπουργείου  εμπορίου  των ΗΠΑ προκειμένου  να εξακριβωθούν  το εφαρμόσιμο  και η 
αποτελεσματικότητά  του. 0 αρχικός  ενθουσιασμός  που εκδηλώθηκε  από την IFPI, η 
οποία εκπροσωπεί  τις μεγαλύτερες  εταιρίες  φωνογραφικών  δίσκων, φαίνεται  ότι έχει  ^ πλέον κοπάσει  υπό το φως των πορισμάτων  του NBS (Αξιολόγηση  μιας μεθόδου  πρόληψης  
της αντιγραφής  για συστήματα  ψηφιακής μαγνητοφώνησης.  Εθνικό εργαστήριο  
εφαρμοσμένης  μηχανικής,  Φεβρουάριος  1988).

1.15.2.  Στο στάδιο της ανάπτυξης  ευρίσκονται  επίσης διατάξεις  που άα αποτρέπουν  την άνευ  
σδε(ας  μαγνητοσκόπηση  προγραμμάτων  βίντεο  ή τηλεοπτικών  εκπομπών. Με ένα σύστημα,  
το Maorovision,  επιζητεΐται  η εξάρτηση  από τον υφιστάμενο  τρόπο σχεδίασης  των 
μαγνητοσκοπίων.  Στην αρχική μαγνητοσκόπηση  ή το αρχικό πρόγραμμα  βίντεο  
ενσωματώνεται  ένα σήμα το οποίο, ενώ παραμένει  απαρατήρητο  κατά τη διάρκεια  του 
κανονικού  παιξίματος  ή οπτικής  παρακολούθησης,  αναγκάζει  το μαγνητοσκόπιο  να
δημιουργήσει  μία διαταραχή  στην εικόνα  αν παραχθεί  αντίγραφο. Ος εκ τούτου, ένα 
τέτοιο  αντίγραφο  δεν άα μπορεί να χρησιμοποιηθεί  για να ξαναπαιχθεί.  Το σύστημα  
αυτό έχει το πλεονέκτημα  ότι δεν απαιτεί ειδικές κυκλωματικές  διατάξεις  στις  
συσκευές  εγγραφής. Επί του παρόντος  διεξάγονται  δοκιμές  για να αποδειχθεί  ότι 
τοσύστημα  είναι αξιόπιστο  και ότι η ύπαρξη της προστασίας  δεν θίγει τη νόμιμη  
παρακολούθηση  ενός προγράμματος  βίντεο ή μιας τηλεοπτικής  εκπομπής. Ένα άλλο  
σύστημα, το οποίο αναπτύσεται  από την CBS Fox, λειτουργεί  επίσης  με την αρχή ενός  
κωδικού  σήματος στο πρόγραμμα  βίντεο ή στην  τηλεοπτική  εκπομπή,  το οποίο
ανιχνεύεται  από μία διάταξη  που είναι ενσωματωμένη  σε ολοκληρωμένο  κύκλωμα  στη 
συσκευή  εγγραφής.
.1.15.3.  Η ίδια τεχνολογία  που διακρίνει  τη ψηφιακή  εγγραφή  του ήχου από τον προκάτοχό  της,  
δηλαδή την αναλογική  εγγραφή, προσφέρει  επίσης ειδικές δυνατότητες  προστασίας  
έναντι της άνευ αδείας αναπαραγωγής.  Μετά το διεθνές συνέδριο  ηλεκτρονικής  
βιομηχανίας  που πραγματοποιήθηκε  στο Τόκυο τον Ιούνιο  1986, συμφωνήθηκε  προδιαγραφή  
για τον τύπο μαγνητοφώνου  ψηφιακής  εγγραφής  με περιστροφική  κεφαλή, γνωστό ως 
R-PAT, ο οποίος  χρησιμοποιεί  τεχνολογία  όμοια με εκείνη  του μαγνητοσκοπίου,  ώστε να 
εξασφαλίζεται  μία μόνο μορφή συσκευής  ψηφιακής  εγγραφής  του ήχου και μαγνητοταινίας  
ψηφιακής  εγγραφής  που θα κυκλοφορεί  επί του παρόντος  στην αγορά για χρήστες  που 
κάνουν ηχογραφήσεις  στο σπίτι. Το πρότυπο  αυτό του συνεδρίου  περιλαμβάνει  δύο 
στοιχεία  με τα οποία  δίνεται  η δυνατότητα  προστασίας  των δίσκων πυκνής  εγγραφής
(compact  disk - CD) έναντι της αντιγραφής  σε μαγνητοταινία  R-DAT.  Το πρώτο
στοιχείο  είναι το διαφορετικό  ύψος συχνότητας  δειγματοληψίας  στο οποίο λειτουργούν  
ο CD και η DAT : 44.1 KHz για τους προεγγεγραμμένους  δίσκους  CD και 48 KHz ή 32 KHz 
για την εγγραφή  σε συσκευές  DAT. Τούτο σημαίνει  ότι ένας δίσκος  CD δεν μπορεί να 
αντιγραφηθεί  σε συσκευή  DAT με ψηφιακά  μέσα, αλλά μόνο μέσω της αναλογικής  εξόδου  
του CD, με συνεπαγόμενη  μικρή απώλεια  της ποιότητας  του ήχου. Το δεύτερο  στοιχείο  
είναι η ύπαρξη περιοχών  υποκωδίκων  στους δίσκους  CD και στην ταινία DAT με την 
οποία δίνεται  η δυνατότητα  παρεμβολής  στα ψηφιακά  σήματα ενός κώδικα αποκλεισμού  
της αντιγραφής.  Όπου υπάρχουν  παρόντες  τέτοιοι  κώδικες  σε μια ψηφιακή  είσοδο,  η 
προδιαγραφή  R-DAT αποβλέπει  στην εξασφάλιση  του αποκλεισμού  της ψηφιακής  εγγραφής  
μιας ψηφιακής  πηγής. Αφού οι σήμερα πωλούμενες  συσκευές  DAT δεν έχουν την 
ικανότητα  ψηφιακής  εγγραφής  δίσκου  CD, ο ανωτέρω  κωδικός  μηχανισμός  αποκλεισμού  της 
αντιγραφής  δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί  στην πραγματικότητα.

141
3.15.4.  H προδιαγραφή  R-DAT σπετέλεσε  τη βάση οδηγιών προς την ιαπωνική  βιομηχανία  
ηλεκτρονικόν  που εκδόάηκαν  από το ιαπωνικό  υπουργείο  διεάνούς  εμπορίου  και 
βιομηχανίας  (MITI) στις αρχές του 1987. Στην Επιτροπή  υποδείχθηκε  ότι οι οδηγίες  
αυτές ορίζουν  επίσης  ότι στις περιπτώσεις  που σε μια ψηφιακή  πηγή έχει συπεριληφθεί  
ο αναφερόμενος  στην ανωτέρω  παράγραφο  3.15.3.  κώδικας  αποκλεισμού  της αντιγραφής,  ο 
κώδικας αυτός πρέπει να διατηρείται  αν η ανωτέρω  πηγή αναμεταδοθεί  και γίνει  
ψηφιακή  έξοδος.
3.15.5.  Εκ μέρους  ορισμένων  τμημάτων  των βιομηχανικών  κλάδων  κατασκευής  τεχνικού  εξοπλισμού  
και ηχογραφήσεων  έχει προταθεί μια εναλλακτική  μορφή συστήματος  προστασίας  
ονομαζόμενη  SOLOCOPY,  με τη χρησιμοποίηση  προδιαγραφών  σε επίπεδο  σχεδίου  που έχουν  
1^ συνταχθεί  από την τεχνική  επιτροπή  84 της Διεθνούς  Ηλεκτροτεχνικής  Επιτροπής.
3.15.6.  Με τις ανωτέρω προδιαγραφές,  οι συσκευές  ψηφιακής  εγγραφής του ήχου σε 
μαγνητοταινία  θα είναι σε θέση να ξεχωρίσουν  την πηγή ενός εισερχόμενου  ψηφιακού  
σήματος μέσω μιας σημαίας που θα προστίθεται  ως παράλληλο  σήμα στο χώρο που 
προορίζεται  για τις πληροφορίες  ελέγχου, το οποίο σήμα, θα δείχνει  στη συσκευή  DAT 
λήψης κατά πόσο το σήμα της πηγής επιτρέπεται  ή μη να ηχογραφηθεί.  Αν η πηγή είναι  
δίσκος  πυκνής  εγγραφής  η συσκευή  DAT θα είναι σε θέση να κάνει την ηχογράφηση.  Στην  
περίπτωση  ηχογράφησης  που γίνεται σε μια συσκευή DAT ή μιας ηχογραφημένης  
μαγνητοταινίας  DAT η ως άνω ηχογράφηση  θα αποκλείεται.  Ανάλογα  με τον τρόπο  
εφαρμογής  του συστήματος  θα είναι δυνατή η ηχογράφηση  ραδιοφωνικών  εκπομπών  
ψηφιακής  εγγραφής,  αλλά δεν θα είναι δυνατόν  τα αντίγραφα  των εκπομπών  που έχουν  
γίνει σε συσκευή  DAT να χρησιμοποιηθούν  ως πρωτότυπα  για την εκ νέου αντιγραφή  τους  ^ υπό ψηφιακή  μορφή, ούτε θα είναι δυνατό  οι ψηφιακές  ηχογραφήσεις  από δίσκους  πυκνής  
εγγραφής  να χρησιμοποιούνται  ξανά για την αντιγραφή  από μία συσκευή  DAT σε άλλη, θα 
υπάρχει δυνατότητα  απευθείας  ηχογράφησης  με ψηφιακό μικρόφωνο,  αλλά όχι και 
αντιγραφής  τέτοιων  ηχογραφήσεων  από συσκευή  DAT προς συσκευή  DAT.
3.15.7.  0 καταναλωτής  θα εξακολουθούσε  να είναι σε θέση να παράγει  ένα ψηφιακό  αντίγραφο  
δίσκου πυκνής εγγραφής,  ή ραδιοφωνικού  προγράμματος  ή να ηχογραφεί  ζωντανά  με 
μικρόφωνο,  όπως ακριβώς  μπορεί  σήμερα  να εκτελεί  αναλογικές  ηχογραφήσεις.  Συνεπώς  
θα διετηρείτο  η ισορροπία  μεταξύ του αιτήματος  του καταναλωτή  για ελεύθερη  
ηχογράφηση  εκπεμπόμενων  ραδιοφωνικών  προγραμμάτων  ή πρωτότυπων  δίσκων και ταινιών  
που έχουν αγοραστεί,  ενώ συγχρόνως  θα ανακοπτόταν  η ενδεχομένως  επιζήμια  
πυραυοειδήο  επενέργεια  της αντιγραφής  από συσκευή  DAT προς συσκευή  DAT.

3.15.8.  Έχουν επίσης κστσστρωθεί  οι βασικές  γραμμές  μιας τροποποιημένης  έκδοσης  με την 
ονομασία  SOLOCOPY  PLUS, ως εναλλακτικής  προς την πρόταση  για το σύστημα  SOLOCOPY.  
Στην έκ'οση αυτή, μέσα από τη συσκευή  DAT αφαιροΟνται  η αναλογική  είσοδος  και η 
διάτσΕη  μετατροπής  αναλογικού  σήματος  προς ψηφιακό, αποτρέποντας  κατ'αυτόν  τον 
τρόπο την πρότη αντιγραφή  αναλογικών  πηγών. Τα ψηφιακά αντίγραφα  δεν θα 
χρησιμεύουν  ως πρωτότυπο  για περαιτέρω  γενεές ψηφιακών  αντιγράφων,  επειδή θα 
εξακολουθεί  να είναι αδύνατη  η αντιγραφή  από συσκευή  DAT προς συσκευή  DAT. Η 
βιομηχανία  ηχογραφήσεων  έχει διατυπώσει  την άποψη ότι η ιδέα του SOLOCOPY  PLUS  
είναι ελκυστικότερη  σε ορισμένους  κατόχους  δικαιωμάτων,  εν όψει του κινδύνου  
παράκαμψης  του συστήματος  προστασίας  λόγω της συνεχιζόμενης  παρουσίας  μέσα στη 
συσκευή  DAT διατάξεων  μετατροπής  αναλογικού  σήματος  προς ψηφιακό. Στην Επιτροπή  
εξετόθη  επίσης από ένα μεγάλο κατασκευαστή  τεχνικού  εξοπλισμού  η άποψη ότι αν 
καθίστατο  υποχρεωτικό  ένα σύστημα  τύπου SOLOCOPY  PLUS, θα οδηγούσε  σε τόνωση της 
αγοράς  για Ψηφιακά  προϊόντα  και στέρεμα  της ζήτησης  για τα αντίστοιχα  αναλογικά.  
Το γεγονός  ότι θα κυκλοφορούσε  στην αγορά ψηφιακός  εξοπλισμός  χωρίς δυνατότητα  
διασύνδεσης  με υφιστάμενο  αναλογικό  εξοπλισμό  θα επετάχυνε  το ρυθμό με τον οποίο θα 
συνέβσινε  η μεταστροφή  προς πλήρως  ψηφιοποιημένη  ψυχαγωγία  και δίκτυα  επικοινωνιών.
.3.15.9.  Μεταξύ των ενδιαφερόμενων  κύκλων συζητούνται  σήμερα άλλες μορφές συστημάτων  
προστασίας  με στόχο να περιοριστούν  οι φορές που θα μπορούσε  να παραχθεί  ψηφιακό  
αντίγραφο  από την ίδια ψηφιακή  πηγή.

143
(1) H Εύμβσση  της Βέρνης  για την προστασία  των λογοτεχνικών  και καλλιτεχνικών  έργων.
(2) Βάσει του τμήματος  6 του βρετανικού  νόμου περ( πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1956  
και του τμήματος  12 του ιρλανδικού  νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1963  καμία "εύλογη  χρήση"  ενός λογοτεχνικού,  δραματικού  ή μουσικού  έργου με σκοπό την έρευνα ή την ιδιωτική  μελέτη δεν αποτελεί  παραβίαση  του δικαιώματος  του δημιουργού  επί του έργου. Συνεπώς  δεν επιτρέπεται  αυτή καδευατή  η αναπαραγωγή  ενός τέτοιου  έργου. 0 σκοπός  της αντιγραφής,  μελέτη  ή έρευνα, είναι αυτός που καθορίζει  την νομιμότητά  της.
(3) Άρθρο  68 του ιταλικού  νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.
(4) Σ'συτό  περιλαμβάνονται  τα θεατρικά,  μούσικοθεστρικά,  μουσικά  και κινηματογραφικά  έργα. θα πρέπει να υπενθυμιστεί  ότι οι παραγωγοί  ηχογραφήσεων  και εκπομπών  στην  Ολλανδία  δεν προστατεύονται  με δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή με συγγενικά  δικαιώματα.  Βλέπε κεφάλαιο  2, παράγραφος  2.6.10.  - 2.6.18.
(5) Άρθρο  16β.
(6) Βλέπε άρθρο 11 του δανικού  νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  άρθρο 53 του γερμανικού  νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  άρθρο 41 του γαλλικού  νόμου και άρθρο 81 του πορτογαλικού  νόμου του 1985.
(7) Bünclesgeset 2blatt no. 33 της 27ης Ιουνίου  1985, σ. 1137.
(8) Βλέπε άρθρο 87 παράγραφος  3.
(9) Νόμος σριθ. 85-860  της 3ης Ιουλίου  1985, Επίσημη  Εφημερίδα  της 4ης Ιουλίου  1985  
σ. 7498.
(10)  Απόφαση  της 30ής Ιουνίου 1986, Επίσημη Εφημερίδα  της 23ης Αυγούστου  1986,  
σ. 10279.
(11)  Έκθεση  αριθ. 944/1982.  Bandafgifter,  Sanktioner,  Fatale.
(12) Κώδικας Πνευματικής  Ιδιοκτησίας  και σχετικών  δικαιωμάτων  (αριθ. 45/85,  17Σεπτεμβρίου  1985).
(13)  Ley de de propiedad  intelectual  No. 22/87 της 11ης Νοεμβρίου  1987, Boletin  Oficial  del Estado  no 275 της 17ης Νοεμβρίου  1987.
(14)  Τμήμα 19 §5 α) και β) του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1956.
(15)  Τμήμα 14 §4 α) και β) του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1963.
(16)  Στην Ιρλανδία,  το καθεστώς  των προγραμμάτων  που μεταδίδονται  με καλωδιακή  ζεύξη  είναι προς το παρόν ασαφές.
(17)  Βλέπε ανωτέρω  παράγραφο  3.4.3. και σημείωση  2.
(18) Νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  τμήμα 48 §3.
(19)  Άρθρο 87 §3 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1965.
Έ0) Ley de propiedad  intelectual  No. 22/87 της 11ης Νοεμβρίου  1987, Boletin  Oficial  del Estado  no 275 της 17ης Νοεμβρίου  1987.

144
(21)  Άρθρο  29 §2 του Νόμου σριθ. 85-860  της 3ης Ιουλίου  1985.
(22)  Άρθρα  81 και 189 του Νόμου περ( πνευματικής  ιδιοκτησίας.
(23)  Άρθρο  16Β.
(24)  Άρθρα  9 §2.
(25)  Άρθρο  15.
(26)  Άρθρο  3.
(27)  Νομοσχέδιο  που κατατέθηκε  από τον κ. DESMARETS  και συνεργαζόμενους,  Γερουσία  282 (1985-1986),  αρίθ. 1, R.A.13596.
(28)  Νομοσχέδιο  αριθ. 615 (1986-1987)  που κατέθεσε  ο κ. LALLEMAND  και άλλοι.
(29)  Βλέπε ανωτέρω  παράγραφο  3.4.2.
(30)  Πρόταση  σριθ. 3911 της 10ης Ιουλ(ου  1986, Camera  dei Deputari.
(31)  Βλέπε για παράδειγμα  Audio and Video Cassette  Equipement  Study in West Germany,  France  and the United  Kingdom,  MARLAN  GmbH, Οκτώβριο  1985.
(32)  Πηγή : European  Tape Industry  Council.
(33)  Βλέπε Audio and Video Cassette  Equipment  Study in West Germany, France  and the United  Kingdom,  op. cit.
(34)  Βλέπε Davies, H ιδιωτική αντιγραφή  των οπτικοακουστικών  εγγραφών  1983,  Παράρτημα  15' βλέπε επίσης το πράσινο  βιβλίο  που δημοσιεύθηκε  από την Κυβέρνηση  του Ηνωμένου  Βασιλείου  με τίτλο "The Recording  and Rental of Audio and Video  Copyright  Material,  19, Cmnd. 9445, para. 2.1.
(35)  Πηγή: διεθνής  ένωση παραγωγών  φωνογραφημάτων  και βιντεογρσφημάτων  (IFPI).
(36)  Πηγή: IFPI.
(37)  Βλέπε, για παράδειγμα,  για τη Γερμανία  Mediumspiegel,  Απρίλιος  1987, σ. 3.
(38)  Οι δίσκοι βίντεο  - αντίθετα  με ό,τι συμβαίνει  με τους δίσκους  πυκνής εγγραφής  - είχαν μόνο περιορισμένη  επιτυχία.
(T9) Etude sur les enregistrements  sonores  effectués  par le public pour son usage  personnel.  Sofres,  Μάιος 1983.
(40)  Βλέπε το πράσινο  βιβλίο της Κυβέρνησης  του Ηνωμένου  Βασιλείου,  ορ. cit..para 2.2.
(41)  Βλέπε Audio and Video Cassette  Equipxnent  Study in West Germany, France  and the United  Kingdom,  op. cit. . σ. 18 έως 20.
(42)  Why Americans  Tape, Yankelovich,  Skelly  White Inc., Σεπτέμβριος  1982.

145
(43)  Les enregistrements  video effectués  par le public pour son Usage personel.  Sofres, Δεκέμβριος  1983, σ. 7 και 22.
(44)
• (45)
(46)
(47)
(48)
(49)
(50)
(51 ) 
(52)Βλέπε Audio and Video Cassette  Equipment  Study in West Germany, France  and the United  Kingdom,  op. cit. . o. 33.
V. Böttcher  Marktforschung.,  Usage and Attidude  Study Video, 1986.
Etude sur les enregistrements  sonores  effectués  par le public pour son usage  personnel,  op. cit. . o. 11, 25 και 26.
Copyright  Infringement,  British  Market  Research  Bureau,  Σεπτέμβριος  1984.
Βλέπε Audio and Video Cassette  Equipment  Study in West Germany, France  and the United  Kingdom,  op. cit. . o. 18 έως 20.
Les enregistrements  video effectués  par le public pour son usage personnel,  op. cit. . o. 7, 36 έως 40.
Βλέπε Audio and Video Cassette  Equipment  Study in West Germany, France  and the United  Kingdom,  op. cit. . o. 35.
Βλέπε IFPI, Digital  Music and Copycode  - The Future,  1987.
Βλέπε παραγράφους  2.9.7. έως 2.9.11.  ανωτέρω.

146
Κεφάλαιο  4 : Δικαίωμα  διανομής,  ανάλιιση  και δικα[«*μα  εκμ(σά«»σης
4.1.  Δικαίωμα  διανομής  : το δικαίωμα  ελέγχου  της εμπορικής  εκμετάλλευσης
4.1.1.  Το δικαίωμα πνευματικής  ιδιοκτησίας  περιλαμβάνει  μία σειρά επιμέρους  
δικαιωμάτων,  ορισμένα  από τα οποία έχουν οικονομικό,  βασικά χαρακτήρα,  ενώ 
άλλα προστατεύουν  την τιμή και τη φήμη του δημιουργού.  Τα δικαιώματα  αυτά  
καθορίζονται  κατά διαφορετικούς  τρόπους  στα διάφορα  κράτη μέλη. Σημαντικές  
διαφορές  παρατηρούνται  όσον αφορά το δικαίωμα  της διανομής.  Το δικαίωμα  αυτό,  
όπου ισχύει, μπορεί να ορισθεί  απλώς ως το αποκλειστικό  δικαίωμα  χορήγησης  
άδειας βάσει της οποίας ένα έργο ή αντίτυπό  του μπορεί να διατίθεται  στο 
κοινό. Το δικαίωμα  διανομής  προσθέτει  στα άλλα αποκλειστικά  δικαιώματα  του 
δημιουργού  τον έλεγχο της εμπορικής  εκμετάλλευσης  του έργου του σε ορισμένη  
περιοχή. Αποκτά ιδιαίτερη  σημασία  στην περίπτωση  κατά την οποία η παραγωγή  
αντιτύπων  του έργου δεν αποτελεί "παράβαση",  διότι πραγματοποιείται,  
παραδείγματος  χάριν, σε μία χώρα στην οποία το έργο δεν προστατεύεται  ή έχει  
πσρέλθει  η προθεσμία  προστασίας.
4.1.2.  Σε ορισμένα  κράτη μέλη προβλέπεται  ρητά το αποκλειστικό  δικαίωμα  του 
δημιουργού  να διαθέτει  στο κοινό ή να θέτει σε κυκλοφορία  το πρωτότυπο  έργο ή 
αντίτυπά  του. Η τεχνική  αυτή εφαρμόζεται  στη Δανία, Γερμανία,  Ιταλία,  
Ολλανδία  και Πορτογαλία  (1) και ο νέος νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  που 
εκδόθηκε  πρόσφατα  στην Ισπανία  περιλαμβάνει  ανάλογη  διάταξη  (2). Σε άλλα  
κράτη μέλη δεν προβλέπεται  ρητή διάταξη, παρά το γεγονός  ότι σε ορισμένο  
βαθμό, το δικαίωμα  διανομής  μπορεί να αποτελέσει  μέρος του δικαιώματος  
δημοσίευσης  που παρέχει το ιρλανδικό  και βρετανικό  δίκαιο (3). Επιπλέον,  
σύμφωνα  με το βελγικό, γαλλικό  και λουξεμβουργιανό  δίκαιο, είναι δυνατή  η 
επίτευξη  ανάλονων  αποτελεσμάτων  με αυτά του δικαιώματος  διανομής,  εξαρτώντας  
από όρους το δικαίωμα  αναπαραγωγής.  Με την καθιέρωση  σαφών όρων για τα 
δημοσιευμένα  αντίτυπα των έργων, οι δικαιούχοι  μπορούν σε ορισμένες  
τουλάχιστον  περιπτώσεις  να περιορίσουν  τη χρήση εκ μέρους τρίτων των εν λόγω  
έργων {41.

147
4.1.3.  To '»έμα που ανακύπτει  στο πλα(σιο  αυτό, αφορά το κατά πόσο το δικαίωμα  
διανομής  πρέπει  να ισχύσει  σε όλα τα κράτη μέλη και, σε περίπτωση  καταφατικής  
απάντησης  σχετικά  με ποιά έργα και ποιά δικαιώματα  στα έργα αυτά. Η εξέταση  
του άέμστος  αυτού πρέπει να περιλαμβάνει  εκτίμηση  των επιπτώσεων  που ενδέχεται  
να προκύψουν  από τη μη ισχύ των δικαιωμάτων  διανομής  ή από την ταχεία  ανάλωσή  
τους .
4.2.  Ανάλωση  των δικαιωυάτων  6iavourtc  : βάνικό  δίκαιο
4.2.1. Η έννοια της "ανάλωσης"  δεν πρέπει να συγχέεται  με την παρέλευση  της ισχύος  
της προστασίας  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας. Για καλύτερη  
κατανόηση  της σημασίας  και εφαρμογής  της ανάλωσης  βλέπε παράγραφο  4.3.1. επόμ.  
Η θεωρία  της ανάλωσης  αποτελεί  αρχή οικεία  στο πλαίσιο  του δικαίου  πνευματικής  
ιδιοκτησίας.  Εφαρμόστηκε  σχετικά  με τα διπλώματα  ευρεσιτεχνίας  και τα σήματα  
καθώς και στον τομέα των δικαιωμάτων  του δημιουργού.  Τα εν λόγω δικαιώματα  
θεωρούνται  ότι αναλώνονται  ή παύουν να ισχύουν  όταν τα προστατευόμενα  αγαθά  
διατίθενται  νόμιμα  στην αγορά, δηλαδή,  εκ μέρους  του ίδιου του δικαιούχου  ή με 
τη συναίνεσή  του. Εφαρμόστηκε  στα πλαίσια  του σήματος  και των διπλωμάτων  
ευρεσιτεχνίας  καθώς και στον τομέα των δικαιωμάτων  πνευμσιτκής  ιδιοκτησίας.  
Ωστόσο, η αρχή αυτή μπορεί να εφαρμοστεί  κατά πολύ διαφορετικούς  τρόπους.  
Στον τομ.έα των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  παραδείγματος  χάριν,  
παρστηρείται  η τάση να εφαρμόζεται  αυστηρά κατά την πώληση αντιτύπων  
λογοτεχνικών  έργων σλ.λά λιγότερο  αυστηρά  κατά την πώληση αντιτύπων  μουσικών  
έργων. Στην τελευταία  περίπτωση,  η μεταγενέστερη  αναμετάδοση  της μουσικής  
μπορεί να εξαρτάται  ακόμη από τη συναίνεση  του δημιουργού.
4.2.2.  Τα κράτη στα οποία προβλέπεται  ρητά δικαίωμα  διανομής  στο δίκαιο  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  τους, υποχρεώθηκαν  να αντιμετωπίσουν  ταυτόχρονα  το θέμα του 
καθορισμού  των ορίων του δικαιώματος  δεδομένου  ότι συνεχής  έλεγχος  κατά τη 
διάρκεια  της προστασίας  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  σε όλες τις 
μορφές διανομής  των αντιτύπων  ενός έργου θεωρείται  υπερβολικός.  Κατάλληλη  
στιγμή  για να τεθεί τέλος στο δικαίωμα  του δικαιούχου  είναι ο χρόνος κατά τον 
οποίο ένα έργο ή αντίτυπό  του διατίθεται  νόμιμα για πρώτη φορά στην αγορά.  
Η αρχή αυτή της "ανάλωσης"  ή "κατανάλωσης"  αναφέρεται  ρητά στο δίκαιο  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  της Δανίας,  Γερμανίας  και Ολλανδίας,  ενώ το ίδιο
αποτέλεσμα  επιτυγχάνεται  στην Ιταλία  μέσω της ερμηνείας  (5). 0 νέος ισπανικός
νόμος ωστόσο  περιλαμβάνει  επίσης διάταξη  για την ανάλωση  των δικαιωμάτων  μετά

148
την πρώτη πώληση  (6). Στην Πορτογαλία,  ωστόσο, δεν προΒλέπεται  στο δίκαιο  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  ανάλωση  παρά το γεγονός  ότι στο άρθρο 68 παράγραφος  2 
περιλαμβάνεται  δικαίωμα  διανομής. Τέλος, δεδομένου  ότι στις νομοθεσίες  τους  
δεν περιλαμβάνονται  ειδικές  διατάξεις  για δικαίωμα  διανομής,  στο Βέλγιο, την 
Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιρλανδία,  το Λουξεμβούργο  και το Ηνωμένο  Βασίλειο  δεν 
ισχύουν  ρητές διατάξεις  σχετικά  με την ανάλωση.
4,2.3.  Δεδομένης  της έλλειψης  σαφών διατάξεων  σχετικά  με την ανάλωση  των δικαιωμάτων  
κατά την πρώτη πώληση  αντιτύπου  του έργου, δεν είναι βέβαιο  σε ποιό βαθμό ο 
δημιουργός  με συμβατικά  ή μη συμβατικά  μέσα, όπως μία ανακοίνωση  για τα 
δικαιώματά  του στο εξώφυλλο  του βιβλίου,  μπορεί  να επιβάλει  περιορισμούς,  όσον  
αφορά τη χρήση ενός αντιτύπου,  στον αγοραστή  του αντιτύπου  ή σε τρίτους.
4.3.  Ανάλωση δικαιομάτφν  ; Κοινοτικό  δίκαιο
4.3.1. Στην αρχική της μορφή, η θεωρία της εκπνοής  αναφερόταν  αποκλειστικά  στην  
περιοχή  εντός της οποίας δημιουργήθηκαν  τα εν λόγω δικαιώματα.  Τα αγαθά που 
είχαν ήδη διατεθεί νόμιμα στην αγορά σε άλλες περιοχές μπορούσαν  να 
απσγορευθούν  βάσει των δικαιωμάτων  που ίσχυαν  στην πρώτη περιοχή. Οστόσο,  η 
ανάπτυξη  των περιφερειακών  και διεθνών  αγορών  οδήγησε  στην αρχή της εκπνοής  
για την προώθηση  του διεθνούς  εμπορίου. Η αρχή αυτή διαδραμάτισε  έτσι  
σημαντικό  ρόλο στην νομολογία  του Ευρωπαϊκού  Δικαστηρίου,  όσον αφορά τα 
διπλώματα  ευρεσιτεχνίας  (7) και τα σήματα (8) καθώς και τα δικαιώματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  (9). Το δικαστήριο  δέχτηκε  ότι σε όλους αυτούς  τους  
τομείς η ισχύς αποκλειστικού  δικαιώματος  για τον αποκλεισμό  αγαθών  που έχουν  
διατεθεί  νόμιμα στην αγορά σε άλλα κράτη μέλη, θα ήταν αντίθετη  προς τις 
θεμελιώδεις  αρχές της συνθήκης  ΕΟΚ που προβλέπουν  ελεύθερη  κυκλοφορία  των 
αγαθών, δεδομένου  ότι θα νομιμοποιούσε  την απομόνωση  των εθνικών  αγορών. Ενώ 
το άρθρο 36 ΕΟΚ εξουσιοδοτεί  τα κράτη μέλη όσον αφορά τη διατήρηση  των 
περιορισμών  των εισαγωγών  που δικαιολογούνται  για λόγους προστασίας  της 
βιομηχανικής  και εμπορικής  ιδιοκτησίας,  δεν επιτρέπει  στο δικαιούχο  να 
εμποδίζει  την ελεύθερη  κυκλοφορία  των αγαθών, εφόσον τα έργα αυτά διατέθηκαν  
στην αγορά εντός της Κοινότητας  μετά από συναίνεση  του δικαιούχου.

149
4.3.2.  Ειδικότερα  όσον αφορά τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και συναφή
δικαιώματα,  το Δικαστήριο  στην υπόθεση  Deutsche  Grammophon  κατά Metro (10)  
όρισε ότι :
• "Σε περίπτωση  επίκλησης  δικαιώματος  σχετικού  με την πνευματική  ιδιοκτησία  για
παρεμπόδιση  της διάθεσης  στην αγορά ενός κράτους μέλους προϊόντων  που
διανέμονται  από το δικαιούχο  ή μετά από συναίνεσή  του στο έδαφος  άλλου κράτους  
μέλους, για το μόνο λόγο ότι η διανομή  αυτή δεν πραγματοποιήθηκε  στο εθνικό  
έδαφος,  η απαγόρευση  αυτή που θα νομιμοποιούσε  την απομόνωση  των εθνικών
αγορών,  θα ήταν αντίθετη  προς το θεμελιώδη  στόχο της συνθήκης  για την
ενοποίηση  των εθνικών  αγορών  σε ενιαία  αγορά".
^^4.3.3.  Στην υπόθεση  Musik-Vertrieb  κατά GEMA (11), το Δικαστήριο  έκρινε  επίσης  ότι το
δίκαιο της πνευματικής  ιδιοκτησίας  δεν επιτρέπει  στους δικαιούχους  να
επικαλούνται  τις διαφορές  μεταξύ  των δικαιωμάτων  που καταβάλονται  στο κράτος  
μέλος που πραγματοποιεί  τις εισαγωγές  και των δικαιωμάτων  που καταβάλλονται  
στο κράτος  μέλος που πραγματοποιεί  τις εξαγωγές,  στην περίπτωση  κατά την οποία  
οι ηχογραφήσεις  έχουν διατεθεί  νόμιμα στην αγορά του τελευταίου  κράτους  
μέλους. 0 ισχυρισμός  αυτός αποτελούσε  περιορισμό  της ελεύθερης  κυκλοφορίας  
των αγαθών.
4.3.4.  Σε μεταγενέστερες  υποθέσεις,  το Δικαστήριο  είχε την ευκαιρία  να καθορίσει  
σαφέστερα  τα κατάλληλα  όρια της κοινοτικής  αρχής της ανάλωσης  στον τομέα του 
δικαίου  πνευματικής  ιδιοκτησίας.

150
4.3.5.  Καταρχάς,  το Δικαστήριο  διευκρίνισε  ότι η θεωρία  της ανάλωσης  περιορίζεται  στη
διάθεση στην αγορά μέσω της πώλησης αντιτύπων  των έργων υπό μορφή  
αντικειμένων,  όπως τα άλλα εμπορεύματα  Π2).  Στις περιπτώσεις  αυτές, τα
νόμιμα συμφέροντα  των δικαιούχων  τηρούνται  με την καταβολή  δικαιώματος  κατά  
την πρώτη πώληση, ανεξάρτητα  από τον τόπο,  εντός της Κοινότητας,  όπου
πραγματοποιήθηκε  η πώληση και ακόμα και στην περίπτωση  κατά την οποία το ύψος  
των δικαιωμάτων  που καταβλήθηκαν  είναι χαμηλότερο  απ'ότι θα ήταν εάν η πρώτη  
πώληση  είχε πραγματοποιηθεί  σε άλλο κράτος  μέλος. Ωστόσο,  στην περίπτωση  κατά  
την οποία η διάθεση  του έργου στην αγορά πραγματοποιείται  μέσω εκτέλεσης  του 
έργου ή προβολής  του, όπως παραδείγματος  χάρη στις κινηματογραφικές  ταινίες,  
το έννομο  συμφέρον  του δικαιούχου  για τα έσοδα από τις διαδοχικές  παρουσιάσεις  
του έργου, θα του επιτρέψουν  να παρεμποδίσει  την παρουσίαση  σε ορισμένες  
περιοχές  στις οποίες, άλλως, θα επιτρεπόταν  η παρουσίαση,  επειδή  το έργο θα 
είχε ήδη διατεθεί  στην αγορά, μέσω της παρουσίασής  του σε άλλη περιοχή.  
Έτσι, στην υπόθεση  Coditel  κατά Ciné-Vog  (13) το Δικαστήριο  έκρινε  ότι ο έχων  
το δικαίωμα  προβολής  μιας ταινίας  στο Βέλγιο μπορούσε  να παρεμποδίσει  την 
αναμετάδοση  από την τηλεόραση  στο Βέλγιο μίας γερμανικής  έκδοσης  της ίδιας  
ταινίας. Τα δικαιώματα  του παραγωγού  δεν αναλώθηκαν  με την εξουσιοδότηση  για 
την προβολή  της ταινίας  στη γερμανική  τηλεόραση,  λόγω του έννομου  συμφέροντός  
του να υπολογίζει  στο ύψος των δικαιωμάτων  για την προβολή  στους βελγικούς  
κινηματογράφους,  βάσει του πραγματικού  ή πιθανού  αριθμού  προβολών  στη χώρα  
αυτή. Η αναμετάδοση  από την τηλεόραση  της γερμανικής  εκπομπής  θα ανέτρεπε  τον 
υπολογισμό  αυτό.
4.3.6.  Πρόσφατα,  το Δικαστήριο  ασχολήθηκε  με το θέμα της δημόσιας  εκτέλεσης  έργων  
μέσω φωνογραφημάτων.  Στην υπόθεση  G. Basset κατά SACEM (14) μία γαλλική  
δισκοθήκη  αμφισβήτησε  το δικαίωμα  του δημιουργού  για συμπληρωματικά  δικαιώματα  
μηχανικής  αναπαραγωγής  επιπλέον  των δικαιωμάτων  εκτέλεσης  στην περίπτωση  κατά  
την οποία ηχογραφήσεις  που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο  Βασίλειο  είχαν  
διατεθεί  στο κοινό της Γαλλίας. Στο Ηνωμένο  Βασίλειο,  τα συμπληρωματικά  
δικαιώματα  μηχανικής  αναπαραγωγής  δεν μεταβάλλονται,  εάν το φωνογράφημα  
χρησιμοποιείται  για ιδιωτική  χρήση ή προορίζεται  για το κοινό. Το γαλλικό  
δίκαιο  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  όμως, παρέχει  στο δημιουργό  τη δυνατότητα  να 
αυξήσει  το ύψος των δικαιωμάτων  που ζητά για την αναπαραγωγή  στις περιπτώσεις  
κατά τις οποίες  τα αντίγραφα  διατίθενται  στο κοινό.

151
Ενώπιον  των γαλλικών  δικαστηρίων,  ο ιδιοκτήτης  της δισκοθήκης  ισχυρίστηκε  
ανεπιτυχώς  ότι σύμφωνα  με το γαλλικό  δίκαιο, το δικαίωμα  του δημιουργού,  για 
καταβολή  συμπληρωματικών  δικαιωμάτων  για φωνογραφήματα  που διατίθενται  στο 
κοινό ήταν αντίθετο  προς το κοινοτικό  δίκαιο,  δεδομένου  ότι η πρώτη πώληση  του 
φωνογραφήματος  πραγματοποιήθηκε  στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου δεν ίσχυε  
αντίστοιχο  δικαίωμα.
Το Δικαστήριο  δεν συμφώνησε  με τον ισχυρισμό  αυτό ωστόσο, και όρισε ότι οι 
διστάζεις  της συνθήκης  δεν προέβλεπαν  εμπόδια  για τη μη διακριτική  εφαρμογή  
ενός εθνικού  νόμου σύμφωνα  με τον οποίο μία εταιρία  διαχειρίσεως  δικαιωμάτων  
του δημιουργού  μπορεί να ζητά καταβολή  δικαιωμάτων,  γνωστών  ως συμπληρωματικών  
δικαιωμάτων  μηχανικής  αναπαραγωγής,  λόγω της διάθεσης των ηχογραφήσεων  στο 
κοινό, ακόμα και στις περιπτώσεις  κατά τις οποίες το συμπληρωματικό  αυτό  
δικαίωμα  δεν ίσχυε σύμφωνα  με το δίκαιο  του κράτους  στην αγορά του οποίου  οι 
ηχογραφήσεις  αυτές διατέθηκαν  νόμιμα. Πρέπει  να σημειωθεί  ότι τα πραγματικά  
περιστατικά  στην εν λόγω υπόθεση  ήταν πολύ διαφορετικά  από αυτά της υπόθεσης  
Musik-Vertrieb  κατά GEMA . δεδομένου  ότι στην τελευταία  υπόθεση  το πρόσθετο  
δικαίωμα  ζητήθηκε  μόνο λόγω της εισαγωγής  από ένα κράτος  μέλος στο άλλο. Στην  
υπόθεση  G. Basset  κατά SACEM . ωστόσο,  το εν λόγω δικαίωμα  εζητείτο  μόνο κατά  
τη δημόσια  εκτέλεση  μέσω φωνογραφημάτων  εντός της χώρας εισαγωγής.
4.3.7.  Σύντομα  το Δικαστήριο  θα κληθεί να εξετάσει  το θέμα των ορίων της αρχής της 
ανάλωσης  στον τομέα της εκμίσθωσης  κασετών  βίντεο (15). Στο θέμα αυτό  
αναφέροντσι  εκτενέστερα  οι παράγραφοι  4.10.1.  έως 4.10.9.  κατωτέρω  στα πλαίσια  
της συζήτησης  σχετικά  με τα δικαιώματα  για την εκμίσθωση  ταινιών  βίντεο.
4.3.8.  Τέλος, πρέπει  να σημειωθεί  σχετικά  με το θέμα αυτό, ότι η θεωρία  της ανάλωσης  
που βασίζεται  στα άρθρα 30 έως 36 της συνθήκης  ΕΟΚ αφορά την ελεύθερη  
κυκλοφορία  των αντιγράφων  των έργων που προστατεύονται  βάσει των κανόνων  περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  τα οποία έχουν ήδη διατεθεί  νόμιμα στην αγορά. Οι 
-επιπτώσεις  της εν λόγω αρχής δεν πρέπει να συγχέονται  με τις επιπτώσεις  του 
δικαίου  του ανταγωνισμού  στις συμφωνίες  βάσει των οποίων  τα δικαιώματα  έκδοσης  
ισχύουν  για ορισμένες  περιοχές. Οι συμφωνίες  αυτές, που ενδιαφέρουν  άμεσα  
τόσο τουο δημιουργούς  όσο και τις εκδοτικές  επιχειρήσεις,  πρέπει να τηρούνται  
υπό "^ην προϋπόθεση  ότι δεν είναι αντίθετες  με τις αρχές της πολιτικής  
ανταγωνισμού  της συνθήκης  ΕΟΚ, και ειδικότερα  των διατάξεων  του άρθρου  85.

153
4.4.4.  Μέχρι τώρα δεν έχει ζητηθεί  από την Επιτροπή  να εισσχθε(  σε όλα τα κράτη μέλη  
δικαίωμα  διανομής  γενικής  ισχύος  στον τομέα της πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Τα 
περισσότερα  προβλήματα  που έχουν αναφερθεΐ  (18) μπορούν  να επιλυθούν  σε εθνικό  
επίπεδο. Υποστηρίχθηκε  εξάλλου ότι το θέμα του χρησιδανείου  και της 
εκμίσθωσης  βιβλίων  στο κοινό και το πιθανό  δικαίωμα  του συγγραφέα  να λαμβάνει  
αμοιβή  για τη χρήση αυτή του έργου του αποτελεί  θέμα που πρέπει να επιλυθεί  σε 
κοινοτικό  επίπεδο  (19).
4.4.5.  Η σκοπιμότητα  ωστόσο  της διάθεσης  πόρων για το σκοπό αυτό σε κοινοτικό  επίπεδο  
επί του παρόντος  δεν είναι προφανής.
4.4.6.  Κατσρχάς,  στην πραγματικότητα  σήμερα για τους σκοπούς αυτούς διατίθενται  
σχετικά  μικρά χρηματικά  ποσά. Η εκμίσθωση  βιβλίων  για εμπορικούς  σκοπούς  δεν 
υπάρχει πλέον. Τα προγράμματα  δανεισμού  στο κοινό, όπου εφαρμόζονται,  
πποφέρουν  μικρά έσοδα. Σε κάνενα  κράτος  μέλος δεν υπερβαίνουν  τα 10 εκατ. ECU 
το χρόνο.
4.4.7.  Εξάλλου, τα προγράμματα  εφαρμόζονται  σε λίγα κράτη μέλη : στη Δανία, στη 
Γερμανία,  στην Ολλανδία  και στο Ηνωμένο  Βασίλειο. Επιπλέον,  η εφαρμογή  τους  
προκάλεσε  σημαντικές  αντιδράσεις.  Η επίτευξη  πολιτικής  συμφωνίας  υπό τις 
συνθήκες  αυτές, ακόμα και σε εθνικό επίπεδο, αποδείχθηκε  δυσχερές  και 
χρονοβόρο  έργο. Οι πιθανότητες  επίτευξης  κοινοτικής  συμφωνίας  εντός λογικού  
χρόνου  είναι περιορισμένες,
4.4.8.  Τρίτον, από τα τρία προγράμματα  που λειτουργούν,  αυτά που ισχύουν  στη Δανία,  
στην Ολλανδία  και στο Ηνωμένο Βασίλειο  δεν αποτελούν  αυστηρά τμήμα του 
συστήματος  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  αλλά συμπληρωματικό  καθεστώς  στο πλαίσιο  
του οποίου οι συγγραφείς  λαμβάνουν  χρηματικά  ποσά από ένα ταμείο που 
χρηματοδοτείται  από δημόσιους  πόρους. Είναι αμφίβολο  εάν αυτό το είδος της 
δημόσιας  χρηματοδότησης  αποτελεί  κατάλληλο  τομέα για επίτευξη  κοινοτικής  
εναρμόνισης  επί του παρόντος.

154
4.A.9. Τέταρτον,  ούτε η απουσία,  ούτε η εφαρμογή  τέτοιου  είδους  προγραμμάτων  φαίνεται  
να προκσλεί  σημαντικά  προβλήματα  στην ελεύθερη  κυκλοφορία  των Βιβλίων  ή στην  
εξέλιξη  της έκδοσης  βιβλίων  στην Κοινότητα.  Ειδικότερα,  ο δανεισμός  ή η
εκμίσθωση  βιβλίων  δεν συνδέεται  πολύ λιγότερο  με τα προβλήματα  της έκδοσης  
αντιτύπων  και πειρατείας  από ιδιώτες, που εμφανίζονται  στον τομέα των 
οπτικοακουστικών  μέσων κατά τον τρόπο που αναπτύσσεται  κατωτέρω  (20).
4.4.10.  Για όλους αυτούς τους λόγους, η Επιτροπή  δεν θεωρεί ότι πρέπει να αναληφθεί  
κοινοτική  δράση όσον αφορά την προσέγγιση  των νομοθεσιών  στον τομέα αυτό.
4.4.11.  Εξάλλου, στον τομέα των οπτικοακουστικών  μέσων, προέκυψαν  σημαντικά  θέματα  με
διεθνείς  διαστάσεις  και με σημαντικές  επιπτώσεις  στη μελλοντική  ανάπτυξη  των 
κοινοτικών  βιομηχανιών  μαγνητοσκοπήσεων  και ηχογραφήσεων.  Οι δημιουργοί  και 
οι παραγωγοί  των μαγνητοσκοπήσεων  και ηχογραφήσεων  ζητούσαν  επί αρκετό  χρόνο  
την αναγνώριση  δικαιώματος  διανομής ή τουλάχιστον  προστασία  κατά των 
εκμισθώσεων  για εμπορικούς  σκοπούς χωρίς εξουσιοδότηση.  Το αίτημα αυτό  
υπεβάλετο  εν μέρει στα πλαίσια  της συζήτησης  σε κοινοτικό  επίπεδο  για την 
πειρατία  στα οπτικοσκουστικά  μέσα (21) και ορισμένοι  τομείς του προβλήματος  
αυτού σναφέρθηκαν  στο κεφάλαιο  2. Το αίτημα αυτό ωστόσο αναφέρεται  σε
ουσιαστικά  θέματα δικαίου  πνευματικής  ιδιοκτησίας  που πρέπει να εξεταστούν  
λεπτομερέστερα .
4.4.12.  Όσον αφορά την ενοικίαση  προγραμμάτων  υπολογιστών,  στο κεφάλαιο  Γ (παράγραφος  
5.8.2 δ) προτείνετσι  να περιληφθούν  ειδικές διατάξεις  για τα δικαιώματα  
εκμίσθωσης  στα πλαίσια  της προτεινόμενης  οδηγίας  για την έννομη  προστασία  των 
προγραμμάτων  των υπολογιστών.  Η ενοικίαση  των προγραμμάτων  των Η/Υ δεν 
περιλαμβάνεται  στο παρόν κεφάλαιο.

155
A.5. H õiavourt  Twv ηχογρα·ήσβ>ν  και ααγνητοοκοπήσβΒν
4.5.1. H εμπορική  εκμετάλλευση  των ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων  έχει αυξηθεί  
μέσω των ενοικιάσεων.
4.5.2.  Όσον αφορά τις ηχογραφήσεις,  τελευταία  λειτουργούν  δανειστικές  δισκοθήκες,  
ειδικά στις χώρες στις οποίες είναι ανεπτυγμένο  το σύστημα δημόσιων  
βιβλιοθηκών.  Οστόσο,  ακόμα και στις χώρες όπου τα συστήματα  αυτά λειτουργούν,  
οι αρνητικές  επιπτώσεις  της εκμίσθωσης  για τους δικαιούχους  υπήρξαν  σχετικά  
περιορισμένες.  0 κυριότερος  λόγος ε(ναι ότι οι παραδοσιακές  εγγραφές  σε 
δίσκους  υφίσταται  φθορά ανάλογα  με την χρήση του δ(σκου  λόγω των ενοικιάσεων  
και ο κίνδυνος  τυχαίας  καταστροφής  υψηλός.  0 έλεγχος  της φθοράς και της
καταστροφής  των επιστρεφόμενων  δίσκων  είναι επίπονος  και συχνά μη πρακτικός.  
Οι φθαρμένοι  ή κατεστραμένοι  δίσκοι δεν έχουν ζήτηση για ακρόαση ή για 
ιδιωτική  εγγραφή. Η ανάγκη αντικατάστασης  των φθαρμένων  δίσκων με τις 
δημοφιλέστερες  εγγραφές  αποτελεί  αυτόματο  περιορισμό  του βαθμού  κατά τον οποίο  
η αγορά του αντιτύπου  ενός έργου για δανεισμό  υποκαθιστά  την αγορά άλλων  
αντιτύπων  στο σύνολο  γενικά  των δανειστικών  επιχειρήσεων.  Για όλους αυτούς  
τους λόγους, η επικερδής  εμπορική  εκμετάλλευση  των παραδοσιακών  ηχογραφήσεων  
μέσω εκμίσθωσης  φαίνεται  ότι δεν κατέστη  επαρκώς  δημοφιλής,  ώστε να αναπτυχθεί  
σε μεγάλο  βαθμό.

156
4.5.3.  To πρώτο τεχνικό  επίτευγμα  για τη μεταβολή  της κατάστασης  αυτής ήταν η
κυκλοφορία  της κασέτας  που δεν φθείρεται  εύκολα. Οστόσο, η σχετικά  πρόσφατη  
χρήση των δίσκων  πυκνής εγγραφής  (compact  disc) η ανάγνωση  των οποίων  γίνεται  
με ακτίνες  λέιζερ μπορεί να έχει μεγαλύτερες  επιπτώσεις,  δεδομένου  ότι οι 
δίσκοι αυτοί θεωρείνται  ότι δεν καταστρέφονται  με την κανονική  χρήση και η 
επαναλαμβανόμενη  χρησιμοποίησή  τους δεν επιδρά στην ποιότητα  του ήχου.  
Συνεπώς  η δυνατότητα  επικερδούς  εμπορικής  δραστηριότητας  μέσω της εκμίσθωσης  
είναι μεγαλύτερη  από πριν και, σε ορισμένες  χώρες, κυρίως εκτός Κοινότητας,  
όπου  η διείσδυση  των δίσκων πυκνής εγγραφής είναι πολύ υψηλή,
πολλαπλασιάστηκαν  τα καταστήματα  εκμίσθωσης  δίσκων πυκνής εγγραφής.  Αυτό  
πσρστηρείται  στον Καναδά, την Ιαπωνία  και τις Ηνωμένες  Πολιτείες.  Πρόσφατα,  
λόγω της μεγάλης  διείσδυσης  των δίσκων  πυκνής εγγραφής  στο Ηνωμένο  Βασίλειο,  
άρχισαν  να λειτουργούν  πολλά καταστήματα  εκμίσθωσης  δίσκων πυκνής εγγραφής.  
Σε άλλες χώρες αναμένονται  ανάλογες  εξελίξεις.
4.5.4.  Επιπλέον,  οι ηχογραφήσεις  σε δίσκους  πυκνής  εγγραφής  μπορούν  επί του παρόντος
να αναπαράγονται  σε κοινές συσκευές  εγγραφής  που χρησιμοποιούν  μαγνητοταινία,  
αλλά σύντομα  οι μαγνητικές  εγγραφές  θα μπορούν  να αντιγράφονται  υπό ψηφιακή  
μορφή,  (εκτός εάν προστατεύονται  από την αναπαραγωγή  με ειδικό τεχνικό
σύστημα),  με τη χρήση μαγνητοφώνου  ψηφιακής  εγγραφής  και πιθανόν  αργότερα,  
υπολογιστή  για χρήση κατ'οίκον. Στις περιπτώσεις  κατά τις οποίες ορισμένα  
μουσικά έργα διατίθενται  σε προεγγεγραμμένες  ψηφιακές  μαγνητοταινίες,  θα 
προκόψουν  τα ίδια προβλήματα  με τους δίσκους  πυκνής  εγγραφής.  Το πρόβλημα  της 
κατ'οίκον  αναπαραγωγής  περιλαμβάνεται  στο κεφάλαιο  3, αλλά αναφέρεται  και εδώ 
δεδομένου  ότι οι αρνητικές  επιπτώσεις  των δανειστικών  επιχειρήσεων  και 
επιχειρήσεων  εκμίσθωσης  επί του εισοδήματος  των δικαιούχων  αυξάνονται  εμφανώς,  
όταν αντιγραφές  υψηλής ποιότητας  μπορούν  να πραγματοποιούνται  απευθείας  από 
τους ενοικιαστές  σε χαμηλό  κόστος.

157
4.5.5.  O δανεισμός  και η ενοικ(αση  μαγνητοσκοπήσεων  σε κασέτες διαφέρει  από την
ενοικίαση  ηχογραφήσεων,  διότι η κυριότερη  μέθοδος  διανομής  μαγνητοσκοπήσεων  
είναι η ενοικίσση  και όχι η πώληση. Ένας από τους λόγους  για τους οποίους  οι 
μαγνητοσκοπήσεις  ενοικιάζονται  και δεν πωλούνται  είναι ο κορεσμός  που 
οφείλεται  στην επαναλαμβανόμενη  προβολή των δημοφιλέστερων  προγραμμάτων  
βίντεο, και ειδικότερα,  των ταινιών, καθώς και η σχετικά  υψηλή τιμή για την 
αγορά τους σε σχέση με την τιμή ενοικίασης,  παρά το γεγονός  ότι τώρα πλέον  
μειώνεται.  Για ορισμένους  ειδικούς  τύπους  εγγραφών  παρατηρείται  τάση αγοράς,  
όπως για μαγνητησκοπήσεις  για εξυπηρέτηση  μορφωτικών  σκοπών  ή που προορίζονται  
για παιδιά, δεδομένου  ότι μπορούν  να χρησιμοποιούνται  κατ'επανάληψη.  Μεγάλο  
υλικό ωστόσο εγγράφετσι  σε κασέτες που προορίζονται  για εκμίσθωση,  που
πραγματοποιείται  με την πλήρη συναίνεση  των δικαιούχων.
4.5.6.  Ταυτόχρονα  ωστόσο, τη βιομηχανία  βίντεο απασχολεί  ο βαθμός και η φύση της 
άσκησης δραστηριοτήτων  εκμίσθωσης  βίντεο χωρίς εξουσιοδότηση,  που 
παρατηρήθηκε  τα τελευταία  χρόνια. Τέτοιου  είδους καταστήματα  ενοικίασης,  που 
λειτουργούν  ανεξάρτητα  και χωρίς τη συμφωνία  των δικαιούχων  όσον αφορά το 
υλικό που ενοικιάζεται,  αυξήθηκαν  σημαντικά  όχι μόνο στην Ευρώπη  αλλά και στις  
Ηνωμένες  Πολιτείες,  Καναδά  και Ιαπωνία. 0 ανταγωνισμός  που παρατηρείται  στον  
τομέα αυτό είναι συχνά έντονος  και η οικονομική  τους κατάσταση  επισφαλής.  Οι 
δραστηριότητες  αυτές έχουν αρνητικές  επιπτώσεις  στα εισοδήματα  των δικαιούχων,  
λόγω του ότι περιορίζουν  τις νόμιμες  δραστηριότητες  των εξουσιοδοτημένων  
διανομέων  και, επιπλέον, τείνουν  να αποτελέσουν  την πηγή των πειρατικών  
σντιγοαφών  που δημιουργεί  μεγαλύτερο  περιθώριο  κέρδους από την ενοικίαση  
νόμιμων  προϊόντων.
4.6.  Η ισχύουσα  κατάσταση  σχετικά  ue την ενοικίαση  ηχογραφήσεων
4.6.1.  Τα κυριότερα  χαρακτηριστικά  της κατάστασης  που επικρατεί,  από νομική  άποψη,  
όσον αφορά την εκμίσθωση  ηχογραφήσεων  στα κράτη μέλη συνοψίζονται  ως 
ακολούθως,  σύμφωνα  με τις τρεις κατηγορίες  των δικαιούχων.
4.6.2.  Πρώτον, τα δικαιώματα  του δημιουργού  σχετικά  με τις ηχογραφήσεις,  τα εν λόγω  
δικαιώματα  αναλίσκονται  με την πρώτη πώληση  στην Ιταλία (22) και στην Ολλανδία  
(23). Κστ'αναλογία,  οι δημιουργοί  δεν μπορούν στις χώρες αυτές να 
εξουσιοδοτήσουν  την εκμίσθωση  ή να λάβουν ειδική αμοιβή για μεταγενέστερες  
εκμισθώσεις  των ηχογραφημένων  έργων τους.

158
4.6.3.  Σε άλλα κράτη, επικρατεί  αντίθετη  κατάσταση. Έτσι, στη Δανία, το δίκαιο  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  τροποποιήθηκε  με το νόμο υπ'αριθ. 274 της 6ης Ιουνίου  
1985 βάσει του οποίου αποκλείεται  η ανάλωση  όσον αφορά το δικαίωμα  του 
δημιουργού  να επιτρέπει  την ενοικίαση  των μουσικών  έργων και των ηχογραφήσεών  
τους. Στη Γερμανία, το άρθρο 27 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  
αναγνωρίζει  ρητά το δικαίωμα  των δημιουργών  να αμοίβονται  για την ενοικίαση  
των ηχογραφήσεων,  αλλά δεν αναγνωρίζει  δικαίωμα  απαγόρευσης  της χρήσης αυτής  
των έργων τους. Στην Πορτογαλία,  το άρθρο 68, παράγραφος  1 του νόμου περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  προβλέπει  ρητά το δικαίωμα  του δημιουργού  να εξαρτά  
από την έγκρισή  του την ενοικίαση  των αντιγράφων  των έργων του. Στην Ισπανία  
οι δημιουργοί  έχουν, βάσει του άρθρου 19 του νέου ισπανικού  νόμου περί  
π^»ευμστικής  ιδιοκτησίας  το δικαίωμα  να ελέγχουν  την ενοικίαση  των έργων τους.  
Το δικαίωμα  αυτό δεν υπόκειται  σε ανάλωση  μετά την πρώτη πώληση.
4.6.4.  Σε μία τρίτη κατηγορία  χωρών, η κατάσταση  είναι ασαφής. Στην Ιρλανδία  και το 
Ηνωμένο  Βασίλειο,  όπου η ενοικίαση  δημοσιευμένων  έργων δεν απαγορεύεται,  οι 
δηυιουργοί  δεν έχουν δικαίωμα  ελέγχου της ενοικίασης  των αντιγράφων  των 
ηχογραφημένων  έργων που έχουν διατεθεί  στην αγορά με συναίνεσή  τους, πλην της 
περιπτώσεως  ύπαρξης  σύμβασης,  παρά τη διατύπωση  σοβαρών  αμφιβολιών  σχετικά  με 
την σποτελεσματικότητα  των πρακτικών  αυτών (24). Στο Βέλγιο, την Ελλάδα,  τη 
’'αλλία και το Λουξεμβούργο,  όπου δεν αναγνωρίζεται  δικαίωμα  διανομής,  η υπό 
όρους άσκηση του δικαιώματος  αναπαραγωγής  θα μπορούσε  θεωρητικά  να επιτρέπει  
περιορισμούς  επί των μεταγενέστερων  ενοικιάσεων  μέσω σαφούς ανακοίνωσης  επί 
των πωληθέντων  αντιτύπων  (25). Ωστόσο,  δεν υπάρχει  νομολογία  βάσει της οποίας  
να ορίζεται  σαφώς ότι επιτρέπεται  ο έλεγχος  των εμπορικών  ενοικιάσεων,  και η 
εμπορική  πρακτική  στις χώρες αυτές συχνά αποδεικνύει  το αντίθετο.
4.6.5.  Όσον αφορά τους παραγωγούς,  οι ισχύοντες  νόμοι δεν τους παρέχουν  γενικά  το 
δικαίωμα  ελέγχου  της μεταγενέστερης  ενοικίασης  των ηχογραφημένων  έργων που 
έχουν τεθεί σε κυκλοφορία  με πώληση  στο κοινό. Στη Γαλλία  και την Πορτογαλία  
οι πασσγωγοί  ωστόσο,  απέκτησαν  το 1985 το δικαίωμα  αυτό (26). Σε άλλες χώρες,  
καταβλήθηκαν  προσπάθειες  για την επίτευξη  αυτού του στόχου. Σύμφωνα  με τους  
όρους της τυποποιημένης  σύμβασης  IFPI/BIEM  (27), οι παραγωγοί  συμφωνούν  ως 
προς την αναγραφή  της ακόλουθης  φράσης  στους δίσκους  :

159
"Με την επιφύλαξη  Λλων των δικαιωμάτων  του παραγωγού  και του ιδιοκτήτη  του 
έργου που ανστυπώνεται . Απαγορεύεται  η χωρίς εξουσιοδότηση  αντιγραφή,  
εκμ(σ\'>ωαη,  το χρησιδάνειο  και η δημόσια  εκτέλεση  της παρούσας  ταινίας".
Οι τρίτοι ειδοποιούνται  κατά τον τρόπο αυτό ότι ούτε ο παραγωγός  ούτε ο 
δημιουργός  του έργου έχει εξουσιοδοτήσει  την ενοικίαση  ή το δανεισμό  των 
δίσκων. Επιπλέον,  η τυποποιημένη  σύμβαση  IFPI/BIEM  καθορίζει  ότι ο παραγωγός  
έχει δικαίωμα  να θέτει σε κυκλοφορία  τα ηχογραφημένα  έργα, μόνο με σκοπό την 
πώληση τους για ιδιωτική  χρήση. Στη Γερμανία,  η πρόσφατη  νομολογία  (28)  
καθιστά  τους περιορισμούς  αυτούς μη αποτελεσματικούς.  Στην Ολλανδία,  η ένωση  
δημιουργών  έχει προοφύγει  στα δικαστήρια  για να εξετάσει  κατά πόσο η εμπορική  
ενοικίσση  δίσκων χωρίς εξουσιοδότηση  μπορεί να απαγορευθεί  για τον 
' προαναφερθέντα  λόγο (29).
4.6.6.  Όσον αφορά τους εκτελεστές,  κανένα  κράτος μέλος δεν έχει θεσπίσει  νόμους  οι 
οποίοι  να τους παρέχουν  δικαίωμα  να εξουσιοδοτούν  την ενοικίαση  των εκτελέσεών  
τους που έχουν ηχογραφηθεί.
^■7.  Η ισχΟουσα  κατάσταση  όσον  α>ορά την ενοικίαση  μαγνητοσκοπήσεων
4.7.1.  Η κατάσταση  που επικρατεί  σήμερα, από νομική  άποψη, όσον αφορά την ενοικίαση
βιντεογραφημάτων  είναι εν μέρει παρόμοια,  αλλά όχι ίδια με την κατάσταση  όσον  
αφορά την ενοικίαση  των ηχογραφήσεων.
4,7?.  Μία σημαντική  διαφορά  είναι ότι το βιντεογράφημα  εξομοιώνεται  με
^ κινηματογραφικό  έργο που προστατεύεται  σύμφωνα  με το άρθρο 2 παράγραφος  1 της
σύμβασης  της Βέρνης. Αυτό σημαίνει  ότι ο παραγωγός  ενός βιντεογραφήματος,  
ανεξάρτητα  από το εάν σε ένα κράτος ισχύει το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
για ορισμένη  ταινία υπέρ του παραγωγού  (30), θεωρείται  αυτόματα  δημιουργός,  
εάν όχι ο μοναδικός  δημιουργός  του έργου κσιυπό  την ιδιότητα  αυτή, αντίθετα  με 
τους παραγωγούς  ηχογραφήσεων,  του αναγνωρίζονται  τα δικαιώματα  του δημιουργού.
4.7.3.  Όσον αφορά τα δικαιώματα  των δημιουργών  και παραγωγών  να εξουσιοδοτούν  ή να 
λαμβάνουν  ειδική αμοιβή για την ενοικίαση  βιντεογραφημάτων  μετά την πρώτη  
πώλησή  τους, τα αποτελέσματα  από νομική  άποψη, φαίνεται  ότι βασικά  είναι τα 
ίδια με αυτά των ηχογραφήσεων,  παρά το γεγονός  ότι η νομική τεχνική  που 
χρησιυοποιείται  για την επίτευξη  των αποτελεσμάτων  αυτών είναι διαφορετική.

160
4.8.  npög^grec  voua»eTiKéc  προτάσεις  σχετικά  ue την βνοικίαση  twv ηχογρα·ήσεΜν  και
pqYVnTOgKQprtqg^fv
4.8.1.  Στο Βέλγιο,  υπεβλήθη  πρόσφατα  πρόταση  για νέα νομοθεσία  σχετικά  με το πρόβλημα  
του δανεισμού  και της ενοικίασης  ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων  (31). Στο 
Ηνωμένο  Βασίλειο  μία τροποποίηση  στο Νόμο που δημοσιεύτηκε  στις 28 Οκτωβρίου  
1987 προτείνει  εφαρμογή  δικαιώματος  ενοικίασης  (32).
4.9.  Η κοινοτική  διάσταση  του θέαατοσ
4.9.1.  Δεδομένων  των διαφορών  ως προς τις ρυθμίσεις  που ισχύουν  σε κάθε κράτος  μέλος,  
μπορεί να προκύψουν  δυσχέρειες  στην περίπτωση  κατά την οποία μία 
μαγνητοσκοπημένη  κασέτα προέρχεται  από χώρα στην οποία ο δημιουργός  δεν έχει  
δικαίωμα  ελέγχου  της ενοικίασης  σε χώρα στην οποία ισχύει το δικαίωμα  αυτό.  
Το θέμα αυτό συζητήθηκε  ενώπιον  του Ευρωπαϊκού  Δικαστηρίου  στην υπόθεση  158/66  
Uarner Brothers  Inc. and Metronome  Video Aps κατά Erik Viuff Christiansen.  
Στην υπόθεση αυτή, o Δανός εναγόμενος  αγόρασε στο Ηνωμένο  Βασίλειο  μια 
μαγνητοσκοπημένη  κασέτα που περιελάμβανε  ταινία που δεν διετίθετο  σε 
μαγνητοσκοπημένες  κασέτες στη Δανία για ενοικίαση  ή πώληση. 0 ενάγων, η 
Warner Brothers, χορήγησε  αργότερα  αποκλειστικά  δικαιώματα  στην ενάγουσα  
Metronome  Video Aps για εκμετάλλευση  του έργου με ενοικίαση  στη Δανία. Το 
θέμα που έπρεπε  να εξετάσει  το Δικαστήριο  ήταν εάν ο δικαιούχος  στη Δανία, που 
έχει δικαίωμα  να επιτρέπει  την ενοικίαση  στο έδαφος της Δανίας, μπορούσε  να 
απσγοοεύσει  στον αγοραστή  μιας μαγνητοσκοπημένης  κασέτας  σε ένα κράτος μέλος  
στο οποίο η ενοικίαση  δεν απαγορεύεται,  την εκμίσθωση  της εισαγόμενης  κασέτας  
για σκοπούς  εμπορικούς.  Με την απόφαση  της 17ης Μαίου 1988, το Δικαστήριο,  
σύμφωνα  με την υπόδειξη  της Επιτροπής,  απάντησε  θετικά,  λαμβάνοντας  υπόψη ότι 
η εκμετάλλευση  της ταινίας  μέσω της προβολής  της σε αίθουσες  θα επηρεαζόταν  
σοβαρό. Ανεξαρτήτως  αποτελέσματος,  η υπόθεση  αποτελεί  απόδειξη  της κοινοτικής  
διάστασης  του προβλήματος  αυτού από άποψη λειτουργίας  της εσωτερικής  αγοράς  
στον τομέα των ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων.

161
4.10.  H_ _υβλλοντική  ανάπτυΕη twv κοινοτικήν  Βιουηχανιάν  ηχογραφήσβΒν  και
uaYvnTooKonñoewv  και, η γενική  κσ^ιέροσπ  δικαίΦυστος  ενοικ tagne
.10.1. Οι ισχύουσες  τάσεις  που παρατηρούνται  στη διανομή  και διάθεση  στο εμπόριο  των 
μαγνητοσκοπήσεων  και ηχογραφήσεων  υποδηλώνουν  ότι η ενοικίαση  για εμπορικούς  
σκοπούς  θα αποτελέσει  σημαντικό  μέσο με το οποίο οι ηχογραφήσεις  αυτές θα 
διατίθενται  στο κοινό. Επιπλέον,  λόγω της σχέσης που υπάρχει  μεταξύ της 
ενοικίασης  και του προβλήματος  της πειρατείας  και ιδιωτικής  αναπαραγωγής  των 
έργων, η εξέλιξη αυτή έχει σοβαρές οικονομικές  επιπτώσεις  για τους  
δημιουργούς,  τα έργα και οι εκτελέσεις  των οποίων εγγράφονται  σε υλικούς  
φορείς  ήχου ή/και εικόνας. Λόγω της έλλειψης  σταθερής  νομικής  βάσης για την 
εξουσιοδότηση  εκ μέρους των δικαιούχων  όσον αφορά την εμπορική  εκμετάλλευση  
του έργου τους μέσω εκμίσθωσης,  φαίνεται  ότι οι αρμόδιοι  για την εγγραφή  
έργων λαμβάνουν  πολύ χαμηλότερη  αμοιβή  για τις προσπάθειες  που καταβάλουν  και 
τις επενδύσεις  τους απ'ότι θα συνέβαινε  εάν επικρατούσε  άλλη κατάσταση,  ενώ οι 
μεσάζοντες  πραγματοποιούν  δυσανάλογα  κέρδη από τις προσπάθειες  που καταβάλουν  
άλλοι. Μία πιθανή συνέπεια  μπορεί να είναι ότι τα ηχογραφημένα  και 
μαγνητοσκοπημένα  έργα θα τείνουν να πωλούνται  σε σχετικά υψηλές τιμές,  
δεδομένου  ότι οι δικαιούχοι  θα επιδιώξουν  την επίτευξη  κέρδους  κατά την πρώτη  
πώληση που θα αντιστοιχεί,  έστω και μερικώς, στα μεταγενέστερα  δικαιώματα  
ενοικίασης  των έργων τους. Ωστόσο, η πολιτική  αυτή δεν φαίνεται  να αποτελεί  
ικανοποιητική  λύση για τους δικαιούχους  δεδομένου  ότι ισχύουν  άλλα όρια όσον  
αφορά τις τιμές που μπορούν  να επιβληθούν  κατά την πρώτη πώληση, ενώ οι 
υψηλότερες  αυτές τιμές θα επηρεάσουν  οπωσδήποτε  τους καταναλωτές  αυτούς οι 
οποίοι θα προτιμούσαν  να αγοράσουν,  και όχι να ενοικιάσουν,  τις εν λόγω  
ηχογραφήσεις  ή μαγνητοσκοπήσεις.

162
4.10.2.  Εξάλλου, εάν οι δικαιούχοι  μπορούν να ελέγχουν  επαρκώς την εμπορική  
εκμετάλλευση  των ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων  μέσω της ενοικίασης,  θα 
ε(ναι σε θέση να εξασφαλίσουν  την επίτευξη  επαρκούς  κέρδους  και τις επενδύσεις  
τους όσον αφορά την ενοικίαση  των έργων τους. 0 έλεγχος  της εκμετάλλευσης  
μέσω της ενοικίασης  αποτελεί  επίσης απαραίτητη  προϋπόθεση  για να απαιτηθεί  
αμοιβή  για την ενοικίαση  μιας εγγραφής  με σκοπό την παρουσίαση  στο κοινό. Η 
πρακτική  της ψυχαγωγίας  κοινού που ανήκει σε διάφορες  κατηγορίες,  όπως των 
ασθενών  στα νοσοκομεία,  στρατιωτών  στις μονάδες, ναυτικών  στα πλοία και 
εγκλείστων  σε σωφρονιστικά  ιδρύματα  μπορεί να αποτελέσει  συμπληρωματική  πηγή  
εισοδήματος  των δικαιούχων.  Το δικαίωμα  ενοικίασης  πρέπει να αποτελεί  τη 
νομική βάση για την πραγματοποίηση  του εισοδήματος  αυτού. Ταυτόχρονα,  
επαρκής  έλεγχος  της ενοικίασης  θα ευνοήσει  την καθιέρωση  πολιτικής  χαμηλών  
τιιιών κατά τις πωλήσεις,  που θα ενθαρρύνει  το είδος αυτό της ζήτησης  και θα 
ευνοεί άμεσα τον καταναλωτή.  Τέλος, ο καλύτερος  έλεγχος  της αγοράς για τις 
ενοικιάσεις  θα πρέπει να συντελεί  στην εξάλειψη  της πειρατείας  δεδομένου  ότι 
θα προσπαθεί  να εξασφαλίσει  ότι τα καταστήματα  ενοικίασης  δεν θα προμηθεύουν  
παράνομα  προϊόντα.
4.10.3.  Επιπλέον,  υπενθυμίζεται  η ανάγκη ύπαρξης  επαρκών  πόρων για τις μελλοντικές  
δραστηριότητες  της κοινοτικής  βιομηχανίας  οπτικοακουστικών  μέσων. Όπως  
ανέφερε η Επιτροπή  σε άλλη ευκαιρία (33), οι ευρωπαϊκές  βιομηχανίες  
οπτικοακουστικών  προγραμμάτων  πρέπει να μπορούν  να έχουν πρόσβαση  σε νέους  
πόρους για να αντιμετωπίζουν  την ανάγκη προμήθειας  των νέων οπτικοακουστικών  
μέσων με το απαραίτητο  υλικό. Η αγορά ενοικιάσεων  που εξασφαλίζει  ότι οι 
δικαιούχοι  λαμβάνουν  επαρκή ανταλλάγματα  για τις επενδύσεις  τους, θα 
διαδραματίσει  σημαντικό  ρόλο στο θέμα αυτό.

163
■4.10.4.  Για τη βελτίωση  της κατάστασης  προτά^ηκαν  πολλές λύσεις, συμπεριλαμβανόμενης  
της χορήγησης  αδειών σε όλα τα καταστήματα  ενοικιάσεων  και η καθιέρωση  
εκτεταμένου  δικαιώματος  διανομής  για τις μαγνητοσκοπήσεις  και ηχογραφήσεις.  Η 
λύση αυτή είναι πιθανόν  υπερβολική  για το πρόβλημα  αυτό. Χωρίς να υποτιμάται  
Π σημασία  των άλλων πολιτικών  που αποσκοπούν  στην υποστήριξη  των δημιουργών  
και εκτελεστών,  το δικαίωμα  ενοικίασης  αποτελεί  τη σταθερή  νομική βάση που 
είναι απαραίτητη  για τη μελλοντική  ανάπτυξη  των κοινοτικών  βιομηχανιών  
μαγνητοσκοπήσεων  και ηχογραφήσεων.  θα είχε επίσης το πλεονέκτημα  ότι θα 
ρυθμίζονταν  πολλά πρακτικά  θέματα κατόπιν  συμφωνίας  και όχι από τον ίδιο το 
νόμο, συμπεριλαμβανόμενων,  παραδείγματος  χάριν, των πιθανών  χρήσεων  των 
ενοικιαζόμενων  εγγραφών,  των δικαιωμάτων  και της διανομής  μεταξύ  των διαφόρων  
^ κατηγοριών  δικαιούχων.  Τέλος, η γενική  εφαρμογή  ενός δικαιώματος  ενοικιάσεως
σε όλα τα κράτη μέλη θα εξασφάλιζε  την εξάλειψη  των τεχνητών  νοθεύσεων  κατά τη 
διάθεση  στο εμπόριο  των ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων,  οι οποίες  νοθεύσεις  
προκύπτουν  από το γεγονός ότι οι ενοικιάσεις  για εμπορικούς  σκοπούς  
προϋποθέτουν  άδεια των δικαιούχων  σε ορισμένα  κράτη μέλη και σε άλλα όχι.
4.10.5.  Οι αποφάσεις  του Ευρωπαϊκού  Δικαστηρίου  σχετικά  με την ανάλωση  δεν είναι  
ασυμβίβαστες  προς την αναγνώριση  δικαιώματος  εκμίσθωσης,  σε εθνικό  ή κοινοτικό  
επίπεδο.  Οι καταστάσεις  που θεωρήθηκαν  μέχρι σήμερα  ως ασυμβίβαστες  προς τις
διατάξεις  της συνθήκης  περί ελεύθερης  κυκλοφορίας  περιελάμβαναν  όλες την 
πώληση και μεταπώληση  αγαθών που διατέθηκαν  νόμιμα στην αγορά για το σκοπό  
αυτό, αλλά όχι την ενοικίαση  ηχογραφημένων  ή μαγνητοσκοπημένων  έργων που 
προστατεύονται  βάσει των κανόνων  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Επιπλέον,  στην  
^ υπόθεση  Coditei (34), το Ευρωπαϊκό  Δικαστήριο  όρισε ότι στις περιπτώσεις  κατά
τις οποίες  έργα πνευματικής  ιδιοκτησίας  αποτελούν  αντικείμενο  εκμετάλλευσης  με 
διαδοχικές  παραστάσεις,  η πρώτη παράσταση  δεν συνεπάγεται  ανάλωση των 
δικαιωμάτων  των δικαιούχων.  Η εκμετάλλευση  των ηχογραφήσεων  και
μαγνητοσκοπήσεων  μέσω των ενοικιάσεων  δημιουργεί  παρόμοια  θέματα με την 
εκμετάλλευση  με προβολές  του έργου, καθώς και το έννομο συμφέρον  του 
δικαιούχου  για τον έλεγχο των διαδοχικών  χρήσεων  του έργου του για εμπορικούς  
σκοπούς .

164
4.10.6.  Συμπερασματικά,  οι πρόσφατες  εξελίξεις  στη διανομή των ηχογραφήσεων  και 
μαγνητοσκοπήσεων  υποδηλώνουν  ότι η αναγνώριση  δικαιώματος  ενοικίασης  σε όλα τα 
κράτη μέλη της Κοινότητας  πρέπει να θεωρείται  θέμα προτεραιότητας.  Το 
δικαίωμα  αυτό πρέπει να αναγνωρίζεται  στους δημιουργούς  έργων που αποτελούν  
αντικείμενο  ηχογραφήσεων  ή μαγνητοσκοπήσεων,  στους παραγωγούς  των ανωτέρω  
εγγραφών  και στους καλλιτέχνες  των οποίων  έχουν εγγραφεί  οι εκτελέσεις.  Οι 
λεπτομέρειες  μπορούν  πιθανόν  να ρυθμιστούν  σε εθνικό  επίπεδο, κατά προτίμηση  
συμβατικά  μεταξύ  των ενδιαφερομένων.  Αυτό ισχύει ενδεχομένως,  παραδείγματος  
χάριν, όσον αφορά τον τρόπο κατανομής  του εισόδηματος  από τις ενοικιάσεις  
μεταξύ  των διαφόρων  δικαιούχων  και ποιοι μηχανισμοί  είναι απαραίτητοι  για την 
αντιμετώπιση  της ζήτησης  σε άδειες. Εξάλλου,  η έκταση  άσκησης  του δικαιώματος  
πρέπει να καθοριστεί  σε κοινοτικό  επίπεδο  για να αποφευχθούν  ανεπίτρεπτες  
νοθεύσε 1C.
4.10.7.  Σχετικά  με το θέμα αυτό, πρέπει να γίνει επιλογή  μεταξύ  του δικαιώματος  για 
την εξουσιοδότηση  των ενοικιάσεων  και του δικαιώματος  δίκαιης  ανταμοιβής,  όπως  
προβλέπει  σήμερα το γερμανικό  δίκαιο. Κάθε λύση έχει πλεονεκτήματα  και 
μειονεκτήματα,  αλλά σήμερα  το δικαίωμα  εξουσιοδότησης  των ενοικιάσεων  φαίνεται  
να είναι το πιο κατάλληλο. Οι σημερινές  τεχνικές  εξελίξεις  προσφέρουν  
εξοπλισμό  ηχογράφησης  και μαγνητοσκόπησης  που παράγει γρήγορα και φθηνά  
αντίγραφα  όλο και υψηλότερης  ποιότητας  και ο οποίος επιτρέπει  τη χρήση  
προεγγεγραμμένου  υλικού  από μεγάλο αριθμό  χρηστών  χωρίς φθορά. Η τάση αυτή  
μπορεί να οδηγήσει  σε κατάληψη  μεγάλου  ποσοστού  αγοράς από τα ενοικιαζόμενα  
προϊόντα. Η δυνατότητα  των δικαιούχων  να προστατεύονται  επιβάλλοντας  
υψηλότερες  τιμές για τα προϊόντα  τους, κυρίως γι'αυτά που αποτελούν  
αντικείμενο  ενοικίασης,  είναι περιορισμένη  και, εν πάση περιπτώσει,  οι 
υψηλότερες  τιμές των πωλήσεων  επηρεάζουν  τον καλόπιστο  αγοραστή  και τείνουν  να 
λειτουργούν  ως κίνητρο  για τις ενοικιάσεις  και τις αντιγραφές.  Το δικαίωμα  
εξουσιοδότησης  της ενοικίασης  θα επιτρέπει  στους δικαιούχους  να αποφασίζουν  σε 
ποιό βαθμό τα προϊόντα  τους θα διατίθενται  στην αγορά μέσω ενοικίασης  ή μέσω  
πώλησης  βάσει εμπορικών  εκτιμήσεων  του μεταξύ των οποίων και οι πιθανές  
επιπτώσεις  ενός είδους  εμπορίας  επί του άλλου. Το δικαίωμα  δίκαιης  ανταμοιβής  
είναι πολύ λιγότερο  ικανοποιητικό  από την άποψη αυτή και συνεπάγεται  
αναπόφευκτα  την ασάφεια  και πολυπλοκότητα  των διαδικασιών  που αποσκοπούν  στον  
καθορισμό  της δίκαιης  ανταμοιβής  σε κάθε περίπτωση.

165
•4.10.8.  Εξάλλου,  φαίνεται  ότι ενδεικνυόμενπ  διάρκεια  ισχύος του δικαιώματος  ενοικίασης  
είναι 50 χρόνια, που υπολογίζεται  από το τέλος του έτους κατά το οποίο  
πραγματοποιήθηκε  η εγγραφή  σύμφωνα  με τη νομοθεσία  κάθε κράτους  μέλους όσον  
αφορά την αναπαραγωγή  των ηχογραφήσεων  και μαγνητοσκοπήσεων.
4.10.9.  Δεδομένου  ότι τα προβλήματα  που προκύπτουν  από την ενοικίαση  για εμπορικούς  
σκοπούς, δεν φαίνεται  να υπάρχει  ανάγκη επέκτασης  του πεδίου  εφαρμογής  του 
δικαιώματος  ώστε να περιλαμβάνει  το χρησιδάνειο,  παραδείγματος  χάριν, που 
συνηθίζουν  οι δημόσιες  βιβλιοθήκες.  Περιορίζοντας  την κοινοτική  δράση στην  
ενοικίαση  για εμπορικούς  σκοπούς, τα κράτη μέλη έχουν επίσης  τη δυνατότητα  να 
ρυθμίζουν  το θέμα της ενοικίασης  για μη εμπορικούς  σκοπούς  των ηχογραφήσεων  
και μαγνητοσκοπήσεων,  όπως π.χ. ενοικίαση  σε εκπαιδευτικά  ιδρύματα.
4.11.  Συνοπτικέο  παοατηρήσειο
4.11.1.  Η Επιτροπή  θεωρεί ότι η αυξανόμενη  διείσδυση  των δίσκων  πυκνής εγγραφής,  η 
ποιότητα  των οποίων  δεν επηρεάζεται  από τη συχνή χρήση, ενέχει τον κίνδυνο  ότι 
ο δημιουργός,  ο παρουσιαστής  και ο παραγωγός  μπορεί να υποστούν  οικονομικές  
ζημίες σε περίπτωση  μη εξουσιοδοτημένης  ενοικίασης  των ηχογραφημάτων  για 
εμπορικούς  σκοπούς.
Για να αποφευχθεί  ο κίνδυνος  αυτός πρέπει  να παραχωρηθεί  στο δημιουργό,  στον  
παρουσιαστή  και στον παραγωγό  δικαίωμα  να εξουσιοδοτεί  την ενοικίαση  των 
ηχογραφημάτων  για εμπορικούς  σκοπούς.
4.11.2.  Όσον αφορά τις μαγνητοσκοπήσεις,  το οικονομικό  συμφέρον  του παραγωγού  του
κινηματογραφικού  έργου που έχει εγγραφεί  κατά τον τρόπο αυτό, επιβάλλει  να του 
δοθεί η δυνατότητα  να επιλέγει  το χρόνο και τον τόπο για την εκμετάλλευση  του 
έργου του με την παρουσίαση  στους κινηματογράφους  και με την ενοικίαση  για 
εμπορικούς  σκοπούς.  Το δικαίωμα εξουσιοδότησης  της ενοικίασης  των
μαγνητοσκοπημένων  έργων για εμπορικούς  σκοπούς, όπως περιλαμβάνεται  στη 
νομοθεσία  ορισμένων  κρατών  μελών, πρέπει  να γενικευθεί.
4.11.3.  Επί του παρόντος  δεν είναι απαραίτητη  η εφαρμογή  γενικού  δικαιώματος  των 
δημιουργών  να ελέγχουν  άλλα στοιχεία  κατά την εμπορική  διανομή  των αντιγράφων  
των έργων τους.

166
4.12.  Συυπβράσυατα
4.12.1.  H Επιτροπή  σκοπεύει  να υποβάλει  στο Συμβούλιο  το συντομότερο  δυνατόν  πρόταση  
οδηγίας, που βασίζεται  στο άράρο 100 A της συνάήκης  ΕΟΚ, για την αναγνώριση  
δικαιώματος  ενοικίασης  για μαγνητοσκοπήσεις  και ηχογραφήσεις  σε όλα τα κράτη  
μέλη της Κοινότητας. Η Επιτροπή  καλεί τα κράτη μέλη να της υποβάλουν  
παρατηρήσεις  σχετικά με το εάν το εν λόγω δικαίωμα  πρέπει να περιλαμβάνει  
δυνατότητα  εξουσιοδότησης  της ενοικίασης  ή να περιορίζεται  στη δίκαιη  
ανταμοιβή.
4.12.2.  Αναμένει επίσης την υποβολή σχολίων σχετικά με τα συμπεράσματα  που 
περιλαμβάνονται  στο κεφάλαιο  αυτό σύμφωνα  με τα οποία άλλα σημαντικά  θέματα  
σχετικά  με τα δικαιώματα  διανομής  και την ανάλωση  δεν φαίνεται  να καθιστούν  
αναγκαία  την ανάληψη  νομοθετικών  πρωτοβουλιών  σε κοινοτικό  επίπεδο  επί του 
παρόντος .
4.13.  Προθεσυίεο
4.13.1.  Τα σχόλια  επί του κεφαλαίου  4 πρέπει να υποβάλονται  στην Επιτρσπή  μέχρι την 1η 
Δεκεμβρίου  1988.

(1) Βλέπε για τη Δανία, τμήμα 2 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  υπ’αριθ. 158 
της 31ης Μαίου 1961 με μεταγενέστερες  τροποποιήσεις,  για τη Γερμανία,  το άρθρο 16 περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  της 9ης Σεπτεμβρίου  1965 με μεταγενέστερες  τροποιήσεις,  για την Ιταλία, το άρθρο 12 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  υπ'σριθ. 633 της 22ας Απριλίου  1941 με μεταγενέστερες  τροποποιήσεις,  για την Ολλανδία,  το άρθρο 12 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  της 23ης Σεπτεμβρίου  1912 με μεταγενέστερες  τροποποιήσεις  και για την Πορτογαλία,  το τμήμα 67 παράγραφος  1 του κώδικα 45/85 περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  και συναφών  δικαιωμάτων  της 17ης Σεπτεμβρίου  1985,
(2) Βλέπε άρθρο 17 του Ley για την Propriedad  intelectual  της 11ης Νοεμβρίου  1986,  αριθ. 22/87. Boletín  Oficial  del Estado  αριθ. 275, 17 Νοεμβρίου  1987.
(3) Βλέπε A. Dietz, Δίκαιο  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στην Ευρωπαϊκή  Κοινότητα,  1978  παράγραφος  ?33· και Copinger  and Stone James, πνευματική  ιδιοκτησία,  12η έκδοση,  
1980, παράγραφος  495,
(4) Βλέπε Α. Dietz, ανωτέρω,  παράγραφοι  233-234·  και Götzen,  Het bestemmingsrecht  van de auter, 1975, σ. 17 επόμενες.
(5) A. Dietz, ανωτέρω,  παράγραφος  231.
(6) Άρθρο  19, ανωτέρω.
(7) Centrafarm  και λοιποί κατά Sterling  Drug . (1974) ECR 1147.
(8) Centrafarm  κατά Winthrop . (1974) ECR 1183,
(9) Deutsche  Grammophon  κατά Metro  - SB - Grossmärkte · (1971) ECR 487 καιMusik-Vertieb  Membran  κατά GEMA . (1981) Συλλογή  147.
(10)  Ανωτέρω.
(11)  Ανωτέρω,
(12)  Coditel  κατά Ciné-Vo« Films . (1980) ECR 881.
13) Ανωτέρω.
(14)  Υπόθεση  407/85,  G. Basset κατά  SACEM . που δεν έχει  ακόμη δημοσιευθεί  στηΣυλλογή. Ανάλογο  πρόβλημα  αντιμετωπίζει  το Δικαστήριο  στην υπόθεση  που εκκρεμεί,  270/86  Μ. Cholav.  Société  Bizon ’s Club κατά SACEM .
(15)  Υπόθεση  158/86, W.grner  .Ær.a1;h.êIlS..In.(Li _and Metronome  Video Aps κατά Erik ViuffChristiansen .
(16)  A. Dietz, ανωτέρω,  παράγραφος  236,
(17)  Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου  για το συντονισμό  ορισμένων  νομοθετικών,κανονιστικών  και διοικητικών  διατάξεων  των κράτων μελών  σχετικά  με την άσκησηραδιοτηλεοπτικών  δραστηριοτήτων,  της 6ης Ιουνίου  1986, ΕΕ αριθ, C 179 της 17ης  Ιουλίου  1986, σ, 4.

168
(18)  Παραδείγματος  χάρη, βλέπε Α. Dietz, ανωτέρω,  παράγραφοι  227 και 250 επόμενες.
(19)  Α. Dietz, ανωτέρω  παράγραφοι  250-258  και κοινοτική  δράση στον πολιτιστικό  τομέα.  Δελτίο  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων,  Συμπλήρωμα  6/77, παράγραφος  26.
(20)  Νέες τεχνικές  εξελίξεις  όπως η μνήμη μόνο ανάγνωσης  σε δίσκο πυκνής εγγραφής  (CD-PCM)  θα μπορούσαν  να μεταβάλουν  την κατάσταση  αυτή, χωρίς ωστόσο αυτό να είναι βέβαιο.
(21)  Βλέπε παραδείγματος  χάρη G. Davies, Piracy  of Phonograms,  δεύτερη  έκδοση  1984,  Έγγραφο  της Επιτροπής  SG/Πολιτιστικά  θέματσ/52/84,  σ. 111-112. Βλέπε επίσης  Έκθεση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων  για την Ενοικίαση  Φωνογραφημάτων  και Βιντεογρσφημάτων,  UNESCO-UIPO,  Νοέμβριος  1984, UNESCO/UIPO/GE  LPV.1/6.
(22)  Α. Dietz, ανωτέρω,  παράγραφος  231.
(23)  Βλέπε άρθρο 12 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  της 23ης Σεπτεμβρίου  1912  και Α. Dietz, ανωτέρω,  παράγραφος  231.
(24)  Βλέπε Recording  and Rental of Audio and Video Copyright  Material,  Φεβρουάριος  1985, Cmnd. 9445, σ. 11.
(25)  Βλέπε, Ενοικίαση  Βιντεογρσφημάτων  και Φωνογρσφημάτων  που συνέταξε  η Διεθνής  Συνομοσπονδία  Παραγωγών  Φωνογραφημάτων  και Βιντεογρσφημάτων  (IFPI) για την UIPO  και UNESCO. Έγγρ. UNESCO/UIPO/GE/LPV  1/2, Παρίσι, 30 Αυγούστου  1984,  παράγραφος  44.
(26)  Βλέπε για τη Γαλλία νόμο υπ'αριθ. 85-660 της 3ης Ιουλίου  1985 άρθρο 21 και για την Πορτογαλία  νόμο υπ'αριθ. 45/85 της 17ης Σεπτεμβρίου  1985, άρθρο 184,  παράγραφος  1 και 176, παράγραφος  8. Οι διατάξεις  του άρθρου  190 του νόμου που περιορίζει  την εφαρμογή  της προστασίας,  δεν θα αναφερθούν  εδώ.
(27)  Τυποποιημένες  συμβάσεις  που συνέταξε η Διεθνής Συνομοσπονδία  Παραγωγών  Φωνογραφημάτων  και Βιντερογραφημάτων  και το Bureau International  de 1' Edition  Mécanique.
(28)  Βλέπε απόφαση της 6ης Μαρτίου  1986 του Bundesgerichtshof  στην υπόθεση  1 ZR 208/83,  GRUR 1986, σ. 736.
(29)  STEMRA κατά Free Recordshop . H απόφαση  του High Court περιέχεται  στο NJ 1986  υπ'αριθ.  206 και εκκρεμεί  προς το παρόν ενώπιον  του Ακυρωτικού  (Hoge Raad).
(30)  Για λεπτομέρειες  σχετικά  με τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στον τομέα των κινηματογραφικών  ταινιών, βλέπε παραγράφους  2.6.5 έως 2.6.9 του Κεφαλαίου  2 για την Πειρατεία.
(31)  Νομοσχέδιο  αριθ. 282 της 29ης Μαίου 1986 που υποβλήθηκε  στη Γερουσία  από τον κ. Desmarets  και άλλους. Βλέπε επίσης  νομοσχέδιο  αριθ. 615 της 18ης Ιουλίου  1987  που υπέβαλε  στη Σύγκλητο  ο κ. Lallemand  και άλλοι.
(32)  Πνευματική  Ιδιοκτησία  και Καινοτομία,  Cmnd 9712 του Απριλίου  1986, σ. 74.
(.33' Βλέπε ειδικότερα  την κοινοτική  πολιτική  για ραδιοτηλεοπτικές  εκπομπές,  πρόταση

ο6ηγ(σς  του Συμβουλίου  σχετικά  με την άσκηση ραδιοτηλεοπτικών  δραστηριότητων,  Δελτίο  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων,  Συμπλήρωμα  5/86 σημείο  16 και Πρόγραμμα  Δράσης  για την Ευρωπαϊκή  Βιομηχανία  Οπτικοσκουστικών  Μέσων, C0M(86)  255 τελικό  της 12ης  
Μσ ί ου 1986.
(3¿) Βλέπε ανωτέρω.

-170 -
Κε^άλ αιο 5 : προγράυυστα  ηΛεκτρονικ4ν  υπολογιστών
5.1. øéua
5.1.1.  Πρόγραμμα  ηλεκτρονικού  υπολογιστή  ε(ναι μ(α σειρά από οδηγίες οι οποίες  
δίνονται  σε μία μηχανή επεξεργασίας  πληροφοριών,  δηλαδή ένα ηλεκτρονικό  
υπολογιστή,  προκειμένου  αυτός να εκτελέσει  τις λειτουργίες  του. Παρ'όλο  που 
στο παρελθόν  είχαν γίνει προσπάθειες  για πιο πολύπλοκους  ορισμούς  (1), η απλή  
αυτή περιγραφή  είναι αρκετή  για τους σκοπούς  της παρούσας  συζήτησης.
5.1.2.  Το ίδιο το πρόγραμμα  συχνά συνοδεύεται  από βασική τεκμηρίωση  υπό μορφή  
"πακέτου".  Επίσης η ανάπτυξή  του συνεπάγεται  τη δημιουργία  του απαραίτητου  
προπαρασκευαστικού  υλικού  σχεδίασης.  Το πρόγραμμα  σε συνδυασμό  με το βασικό  
και προπαρασκευαστικό  υλικό σχεδίασης  αποτελούν  το "λογικό". Η νομική  
προστασία  του βασικού  και προπαρασκευαστικού  υλικού σχεδίασης  ενδέχεται  να 
δημιουργήσει  θέματα  παρόμοια  προς εκείνα  που δημιούργησε  η προστασία  του ίδιου  
του προγράμματος  όσον αφορά και την ύπαρξη  και τη σκοπιμότητα  της προστασίας.
5.1.3.  Τα προγράμματα  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  είναι διαφορετικών  τύπων και μπορούν  
νσ κστατσγούν  κατά διαφορετικούς  τρόπους.
5.1.4.  Τα λειτουργικά  συστήυστα  ελέγχουν  την εσωτερική  λειτουργία  του υπολογιστή,  ενώ 
τα προγράμματα  υηχανογοαωικήο  εωαρυογήο  τον οδηγούν  να εκτελέσει  ιδιαίτερες  
λειτουργίες  για το χρήστη. Εάν το πρόγραμμα  μηχανογραφικής  εφαρμογής  είναι  
σχεδιασμένο  για έναν υπεύθυνο  ανάπτυξης  λογικού, δηλαδή έναν επαγγελματία  
χρήστη και όχι τον τυπικό τελικό  χρήστη, συχνά περιγράφεται  ως "εργαλείο".  
Μέχρι πρόσφατα,  τα προγράμματα  μηχανογραφικής  εφαρμογής  έπρεπε κανονικά  να 
φορτωθούν  στον υπολογιστή  προκειμένου  νσ χρησιμοποιηθούν.  Παρ'όλα  αυτά, όλο 
και συχνότερα  ορισμένα  προγράμματα  μηχανογραφικής  εφαρμογής  ενσωματώνονται  στο 
υλικό του υπολογιστή,  για παράδειγμα,  προγράμματα  διαχείρισης  βάσεων  
δεδομένων. Επομένως, η διάκριση  μεταξύ λειτουργικών  συστημάτων  και 
προγραμμάτων  μηχανογραφικής  εφαρμογής  καταργεί  ται βαθμιαία  και η τάση αυτή  
φαίνεται  ότι θα συνεχιστεί.

-171 -
5.1.5.  Προγράμματα  σε αντικει,αενικό  κώδικα ή κώδικα unxavrtc  είναι διατυπωμένα  σε 
διαόικά  Ψηφία, ενώ προγράμματα  σε πηναίο κώδικα είναι διατυπωμένα  σε κάποια  
άλλη μορφή και μεταφράζονται  αυτομάτως  σε διαδικά  ψηφία από το μεταγλωτιστή  
του ηλεκτρονικού  υπολογιστή.
5.1.6.  Τελικά  τα προγράμματα  μπορούν  να καταταγούν  ανάλογα  με τα διαφορετικά  υέσα στα 
οποία είναι αποτυπωμένα,  τα οποία συμπεριλαμβάνουν  χσρτοταινία,  διάτρητες  
κάρτες, μαγνητικές  ταινίες και δίσκους, οπτικούς  δίσκους, κα^ώς και 
ολοκληρωμένα  κυκλώματα  ("αποτυπωμένα  στη μνήμη μικροπρογράμματα") .
5.1.7.  Εξσιρουμένων  των περιπτώσεων  που αυτό αναφέρεται  ιδιαιτέρως  στο κεφάλαιο  αυτό,  
η λέξη "πρόγραμμα"  αναφέρεται  σε όλα τα προγράμματα  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  
ανεξάρτητα  από τον τρόπο κατάταξής  τους.
5.2. Το oiKovouiKÓ.  BiounxQviKÓ  και τεχνολογικό  πλαίσιο.
5.2.1.  Η σημασία του λογικού των ηλεκτρονικών  υπολογιστών  στην οικονομία  της 
Κοινότητας  και στο Βιομηχανικό  και τεχνολογικό  μέλλον  της είναι σαφής.
5.2.2.  Κατ'αρχήν  από ποσοτικής  πλευράς η παγκόσμια  Βιομηχανία  λογικού είναι ήδη 
μεγάλη και θα εξακολουθήσει  να επεκτείνεται . Η πληροφόρηση  σχετικά  με τη 
βιομηχανία  αυτή και την εξέλιξή  της είναι αναγκαστικά  αποσπασματική.  Παρ'όλα  
αυτά οι ακόλουθες  ενδείξεις  θα βοηθήσουν  να σχηματιστεί  μία εντύπωση  των 
βασικών  χαρακτηριστικών  της.
I
5.2.3.  Οι εμπορικές  πωλήσεις  λογικού  έφθασσν  το 1985 μεταξύ 30 και 39 δισεκατ.  
δολαρίων  όπου ο υψηλότερος  αριθμός  περιλαμβάνει  προσαρμογή  για το κόστος  
διανομής  (2). Επειδή  οι αριθμοί  αυτοί πωλήσεων  δεν συμπεριλαμβάνουν  εξελίξεις  
από τους χρήστες για δικούς τους σκοπούς, μπορούμε  να υποθέσουμε  ότι η 
συνολική  ετήσια  παραγωγή  της Βιομηχανίας  αυτής φθάνει σε πολύ υψηλότερη  αξία.
5.2.4.  Η μεγαλύτερη  αγορά λογικού  βρίσκεται  στις Ηνωμένες  Πολιτείες  η οποία καλύπτει  
περίπου  το ήμισι της παγκόσμιας  αγοράς και είναι περίπου  50% μεγαλύτερη  
απ'ό,τι η αγορά στη Δυτική Ευρώπη. Επειδή οι Ηνωμένες  Πολιτείες  εισάγουν  
σχετικά  μικρή ποσότητα  λογικού, ενώ η Βιομηχανία  τους εξάγει σε σημαντική  
κλίμακα, όπου οι εξαγωγές  πακέτων προγραμμάτων  μηχανογραφικής  εφαρμογής  
αυξάνονται  σημαντικά  τα τελευταία  χρόνια, το ποσοστό  των Ηνωμένων  Πολιτειών  
στην παγκόσμια  αγορά ανέρχεται  τουλάχιστον  στο 705;.

-172 -
5.2.5.  H ιαπωνική  αγορά λογικού  προς το παρόν είναι σχετικά  μικρή και ανέρχεται  
περίπου  στα 5 δισεκατ.  δολάρια. Η νοοτροπία  των ιαπωνικών  επιχειρήσεων  και τα 
γλωσσικά  προβλήματα  αντικατοπτρίζονται  σε σχεδόν  αποκλειστική  ζήτηση ειδικού  
λογικού και σε Βιομηχανική  πολιτική  η οποία αποσκοπεί  σε μαζική αγορά  
συστημάτων  ανάπτυξης  λογικού. Εάν η πολιτική  αυτή επιτύχει,  η Ιαπωνία  άα 
μπορέσει  εντός μιας δεκαετίας  να αποτελέσει  διεθνή  εταίρο  στις αγορές  λογικού.
5.2.6.  Η αγορά λογικού  της Δυτικής  Ευρώπης  είχε ανέλάει  το 1985 στο 1,5 δισεκατ,  
δολάρια  από τα οποία 5,1 δισεκατ.,  ή 54% προέρχονταν  από πωλήσεις  πακέτων  
λογικού. Οι πωλήσεις  πακέτων  λογικού  αυξάνονται  με ταχύ ρυθμό. Κυριαρχούν  τα 
πακέτα  για μικροϋπολογιστές  τα οποία προς το παρόν αυξάνονται  με ρυθμό 3ø% ανά 
έτος, τα οποία στο πρόσφατο  παρελθόν  είχαν επιτύχει  ρυθμούς  αύξησης  40% έως 
50% ανά έτος. Γενικά  η ζήτηση λογικού  είναι προς το παρόν υψηλότερη  στην  
Ευρώπη σπ'ό,τι  στις ΗΠΑ, πράγμα το οποίο οδήγησε  αμερικανικές  εταιρίες  να 
αυξήσουν  τις πωλήσεις  και εξελίξεις  τους μέσω θυγατρικών  και κοινοπραξιών  στη 
Δυτική  Ευρώπη.
5.2.7.  Πράγματι,  οι κύριοι προμηθευτές  λογικού  στη Δυτική  Ευρώπη  είναι αμερικανικής  
προελεύσεως.  συνολικά  οι αμερικανικές  εταιρίες  το 1985 προμήθευσαν  περίπου  το 
65 έως 85% της Δυτικοευρωπαϊκής  αγοράς σε λογικό συστημάτων  ανάλογα  με την 
κατηγορία  και περίπου  55% της αγοράς  σε λογικό  εφαρμογής,
5.2.8.  Είναι επίσης ενδιαφέρον  ότι οι κατασκευαστές  υλικού  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  
είναι οι μεγαλύτεροι  προμηθευτές  ακόμα και στην περίπτωση  πακέτων  λογικού.  
Μεταξύ  των εταιριών  κατασκευής  υλικού  ηλκεκτρονικών  υπολογιστών,  η IBM είναι η 
μεγαλύτερη  στον τομέα με ποσοστό  41,5% στην αγορά πακέτων  λογικού  στη Δυτική  
Ευρώπη  (1985). Οι κύριοι ανταγωνιστές  της IBM είναι η HEWLETT  PACKARD,  η DEC,  
η ICL και η BULL με ποσοστά  που κυμαίνονται  μεταξύ  4,3% και 4%, και ακολουθούν  
η SIEMENS, η OLIVETTI  και η NIXDORF  με ελαφρά  χαμηλότερα  ποσοστά  μεταξύ  3,4%  
και 3,3%. Οι μεγαλύτερες  και πλέον δυναμικές  εταιρίες  οι οποίες δεν 
ασχολούνται  με την κατασκευή  υλικού  καταλαμβάνουν  πολύ χαμηλότερες  θέσεις  στην  
κλίμακα  οι οποίες κυμαίνονται  μεταξύ  δέκατης  και εικοστής  πέμπτης  σε σχετική  
σημασία  ; η COMPUTER  ASSOCIATES,  η SOFTWARE  AG, η CULLINET,  η MICROSOFT,  η 
ASHTON  TATE, η CINCOM,  η LOTUS και η SCICON INTERNATIONAL.

-173 -
5.2.9.  Όσον αφορά τις μελλοντικές  εξελίξεις,  ορισμένοι  ενημερωμένοι  παρατηρητές  (3)
ΓΐστεΟουν  ότι η ανάπτυξη  πακέτων  λογικού  -θα εξακολουθήσει  και στη δεκαετία  
1990 ειο βάρος του ειδικού  λογικού  και των υπηρεσιών  επεξεργασίας.  Η γνώμη  
αυτή δεν είναι γενική. Πράγματι, ορισμένες  εταιρίες  κατασκευής  λογικού,  
ιδιαίτερα  στη Γαλλία,  πιστεύουν  ότι αυτοί και οι πελάτες  θα κερδίσουν
περισσότερο  αν καλύψουν την αύξουσσ ζήτηση σε ολοκληρωμένες  λύσεις  
προσφέροντας  προγράμματα  μηχανογραφικής  εφαρμογής  τα οποία προσαρμόζονται  και 
μεταφέροντσι  ευκολότερα  απ'ό,τι στο παρελθόν. Τέτοιου  είδους προγράμματα  
πρέπει επίσης να παράγονται  ταχύτερα  και φθηνότερα  απ'ό,τι στο παρελθόν,  
αυξάνοντας  τον αριθμό  των επαναχρησιμοποιήσιμων  στοιχείων  ή αυτοτελών  τμημάτων  
του προγράμματος . Σύμφωνα  με την άποψή τους οι προμηθευτές  θα πρέπει  επίσης  
να συγκεντρώνουν  τις απαραίτητες  ικανότητες  και να προσφέρουν  μία σειρά
επαγγελματικών  υπηρεσιών  συμπεριλαμβανομένης  της έρευνας της αγοράς,  
επιχειρησιακών  συμβουλών  και εκπαίδευση  του χρήστη προκειμένου  να 
μεγιστοποιούν  την προστιθέμενη  αξία. Εξελίξεις  σε άλλα κράτη μέλη δείχνουν  
ότι π άποψη αυτή ενδέχεται  να είναι σωστή.
5.2.10,  Επικρατεί  επίσης αβεβαιότητα  όσον  αψορά  το βαθμό  στον  οποίο η εξάρτηση  από
πρότυπα αποκλειστικής  εκμετάλλευσης  σε αντίθεση  με πρότυπα  στα οποία η
πρόσβαση  είναι ελεύθερη  θα επηρεάσει  τη θέση που κατέχουν  στην αγορά οι 
προμηθευτές  λογικού. Από μιας πλευράς,  τα ελεύθερα  παγκόσμια  πρότυπα  μειώνουν  
τους επενδυτικούς  κινδύνους.  Αυτό φαίνεται  γαι παράδειγμα  στην περίπτωση  της 
P0SIX - ένα σύνολο προτύπων  για διασυνδέσεις  μεταξύ UNIX και παρομοίων  
συστημάτων  λειτουργίας  και των προγραμμάτων  μηχανογραφικής  εφαρμογής  τα οποία  
χρησιμοποιούν  τα συστήματα  αυτά. Η ύπαρξη του POSIX επιτρέπει  τώρα στους  
ανεξάρτητους  παραγωγούς  λογικού  να αναπτύξουν  λογικό  μηχανογραφικής  εφαρμογής  
γνωρίζοντας  ότι το λογικό αυτό θα "ταιριάξει"  με μία σειρά εγκαταστάσεων  
ανεξάρτητα  από τον επιμέρους  τύπο του συστήματος  λειτουργίας  το οποίο  
χρησιμοποιείται.  Αντίθετα,  λέγεται  ότι ορισμένοι  κατασκευαστές  ηλεκτρονικών  
υπολογιστών  επιδιώκουν  να περιορίσουν  τη χρήση λειτουργικών  συστημάτων  στα 
δικά τους προϊόντα  για να πουλήσουν  όσο το δυνατόν περισσότερο  λογικό  
μηχανογραφικής  εφαρμογής. Παρακρατώντας  πληροφορίες  για τη διασύνδεση  των 
προϊόντων  τους μπορούν να καθυστερήσουν  ή να εμποδίσουν  την ανάπτυξη

-174 -
ανταγωνιστι.κού  λογικού. Για τους λόγους  αυτούς  η Επιτροπή,  το 1984, επέμεινε  
να ανσλάβει  η IBM την υποχρέωση  (αναφ. Δελτ(ο των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  
10-1984,  σελ. 96 και επόμ.) να καθορίσει  τη δισσύνθεση  που θα χρησιμοποιούν  τα 
ανταγωνιστικά  προϊόντα  και να καθιστά δυνατή την πρόσβαση  στις σχετικές  
πληροφορίες.  Προβλήθηκαν  ισχυρισμοί  ότι τα "αποκλειστικά  πρότυπα"
παραμορφώνουν  τον ανταγωνισμό  στις αγορές  λογικού, αλλά ο βαθμός  παραμόρφωσης  
είναι δύσκολο να μετρηθεί δεδομένου  ότι τα στοιχεία  σχετικά με τις 
δραστηριότητες  όσον αφορά το λογικό είναι εξαιρετικά  πτωχά. Οπωσδήποτε  το 
θέμα δημιουργεί  αρκετές  ανησυχίες  ώστε να πρέπει να το παρακολουθήσουμε  από 
κοντά. Ορισμένες  σημαντικές  πλευρές  του προβλήματος  αυτού εξετάζονται  στις  
παραγράφους  5.5.8. έως 5.5.12.  κατωτέρω.
5.2.11.  Οποιοδήποτε  και αν είναι το αποτέλεσμα,  οπωσδήποτε  είναι σαφές ότι στο μέλλον  
το λογικό όλο και περισσότερο  θα αποτελεί  το πιο σημαντικό  συστατικό  των 
συστημάτων  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  ενώ το υλικό θα αποτελεί  ται όλο και 
περισσότερο  από παρόμοια,  τυποποιημένα  εναλλάξιμα  μεταξύ  τους συστατικά.  Τα 
συστήματα  αυτό θσ είναι ζωτικής  σημασίας  σε όλους τους τομείς της οικονομίας.  
Προκειμένου  να διατηρήσει  τη θέση της στην πρώτη γραμμή της τεχνικής  προόδου  
και γενικά προκειμένου  να διατηρήσει  την ανταγωνιστικότητά  της, η Κοινότητα  
αντίστοιχα  θσ πρέπει να διασφαλίσει  ότι διαθέτει  μία ανταγωνιστική  δυναμική  
βιομηχανία  λογικού.
5.2.  ■'2. Προς το παρόν παρ'όλα  αυτά υπάρχουν  ελάχιστα  περιθώρια  ικανοποίησης  στο θέμα  
αυτό δεδομένου  ότι, αν και ορισμένες  ευρωπαϊκές  εταιρίες  εμφανίζονται  πολύ  
επιτυχημένες  στον επιμέρους  τομέα τους, συνολικά  η βιομηχανία  χαρακτηρίζεται  
από την κυρίαρχη  θέση των αμερικανών  προμηθευτών  και στις παγκόσμιες  και στις  
κοινοτικές  αγορές, ιδιαίτερα  όσον αφορά τα λειτουργικά  συστήματα. Οι 
σμερικανοί  κατασκευαστές  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  διαθέτουν  την τεχνολογική  
πρωτοπορία  όσον αφορά μέγα μέρος του υλικού  των ηλεκτρονικών  υπολογιστών.  Τα 
λειτουργικά  συστήματα  συχνά προσφέρονται  μαζί με το υλικό. Αυτή η "σύνδεση"  
λογικού  και υλικού αναπόφευκτα  τους βοηθά να διατηρήσουν  την κυρίαρχη  θέση  
τους. Όσον αφορά τα προγράμματα  μηχανογραφικής  εφαρμογής,  οι χρήστες  
διαθέτουν  πολύ μεγαλύτερο  βαθμό ελευθερίας  κατά την επιλογή  του προμηθευτού  
τους και. όπως είναι φυσικό, στον τομέα αυτό είναι ευκολότερο  για τις 
ευρωπαϊκές  εταιρίες  να επενδύσουν  στην ανάπτυξη  ανταγωνιστικών  προϊόντων  και 
κστ'αυτόν  τον τρόπο να αυξήσουν  το μερίδιό  τους της αγοράς.

-175 -
5.2.13.  Επειδή  n Κοινότητα  σημείωσε  καθυστέρηση  στην ανάπτυξη  της βιομηχανίας  λογικού  
σε σύγκριση  με εκείνη  των κυρίων  ανταγωνιστών  της, είναι ιδιαίτερα  σημαντικό  
να εξασφαλιστεί  ότι η νομική  προστασία  που αψορά τα προγράμματα  ηλεκτρονικών  
υπολογιστών  και γενικά το λογικό θα συνεισφέρει  στη δημιουργία  ενός  
περιβάλλοντος  ευνοϊκού  για επενδύσεις  και καινοτομίες  από πλευράς  κοινοτικών  
εταιριών  ώστε να μπορέσει  η κοινοτική  βιομηχανία  να φθάσει στο επίπεδο  των 
ανταγωνιστών  της. Κατά τη συζήτηση  της σκοπιμότητας  και των αρμοδιοτήτων  της 
προστασίας,  θα πρέπει  να επιτευχθεί  η σωστή ισορροπία  μεταξύ  των ωφελειών  τις 
οποίες  η προστασία  προσφέρει  σε ορισμένους  παραγωγούς  λογικού  και του "κόστους
4ευκαιρίας"  το οποίο ενδέχεται  να επιβάλλει  σε ορισμένους  χρήστες  λογικού  υπό 
μορφή φάσματος  και τιμών των προϊόντων  λογικού  που διατίθενται.
5.3. Η νουική εκτίυησ η
5.3.1. Μέχρι πρόσφατα,  η ανάπτυξη  των υπολογιστών  και των προγραμμάτων  τους που
διήρκεσε  πολλά χρόνια,  δεν είχαν προκαλέσει  ευρεία  μεταρρύθμιση  του καθεστώτος  
πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Το γεγονός  αυτό οφείλεται  μερικώς  στο ό,τι, μέχρι  
πρόσφατα,  η πρόσβαση  στα προγράμματα  περιοριζόταν  στους επαγγελματίες  χρήστες  
που συνεργάζονται  άμεσα με τους κσταρτίζοντες  τα προγράμματα.  Με τον τρόπο  
αυτό επιλύθηκαν  ικανοποιητικά  πολλά προβλήματα  βάσει συμβατικών  ρυθμίσεων.  
Ταυτόχρονα,  στις βιομηχανικές  χώρες, τα προγράμματα  προστατεύονταν  βάσει  
συμβάσεων,  αλλά επικρατούσε  η άποψη ότι μπορούσαν  να προστατεύονται  και βάσει  
των ισχυουσών  διατάξεων  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  και, σε μικρότερο  βαθμό,  
βάσει των νόμων για τα διπλώματα  ευρεσιτεχνίας.  Ενώ η ακριβής  έκταση της 
προστασίας  αυτής δεν είχε διευκρινιστεί,  δεδομένου  ότι αναμενόταν  ότι η 
νομολογία  θα διασαφήνιζε  σταδιακά  το πεδίο εφαρμογής  του νόμου, δεν 
αναλήφθηκαν  νομοθετικές  πρωτοβουλίες  οι οποίες μπορεί να αποδεικνύοντο  
περιττές.  Επιπλέον,  εάν η προστασία  των προγραμμάτων  βασιζόταν  στους ισχύοντες  
εθνικούς  και διεθνείς  κανόνες, μπορεί να απεφεύγετο  η αναθεώρηση  των 
κυριότερων  αρχών, οι οποίες  μπορεί να αμφισβητούντο  στα πλαίσια  μιας ευρύτερης  
νομοθετικής  μεταρρύθμισης.

-176 -
5.3. ?.. Επίσης, μέχρι πρόσφατα  στα κράτη  μέλη, δόθηκε  μεγαλύτερη  βαρύτητα  στην
εφαρμογή  και προσαρμογή  των ισχυόντων  νόμων στα ειδικότερα  χαρακτηριστικά  του 
λογικού,  και όχι στην προώθηση  νέων νομοθετικών  λύοεων.
5.3.3.  Όσον αφορά το νόμο περί διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας,  κοινό σημείο αφετηρίας
υπήρξε η προσομοίωση  των ίδιων των προγραμμάτων  των υπολογιστών  στα διάφορα  
είδη καινοτομίας  όπως οι μαθηματικές  μέθοδοι  και η παρουσίαση  πληροφοριών,
που δεν θεωρούνται  εφευρέσεις  στις οποίες μπορούν  να χορηγηθούν  διπλώματα  
ευρεσιτεχνίας  (Α). Το σημείο  αφετηρίας  ωστόσο  αυτό δεν κστήργησε  την προστασία  
των προγραμμάτων  βάσει διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας  στο βαθμό που θα αναμενόταν  εκ 
πρώτης όύεως. Αυτό οφείλεται  στο γεγονός ότι στις περιπτώσεις  που ένα 
πρόγραμμα  αποτελεί  τμήμα εφεύρεσης  η οποία, πληροί τους όρους για χορήγηση  
διπλώματος  ευρεσιτεχνίας,  τα εν λόγω διπλώματα  έχουν χορηγηθεί  και εγκριθεί  
από τα δικαστήρια.  Το Δευτεροβάθμιο  Δικαστήριο  του Παρισιού,  για παράδειγμα,
όρισε το 1981 ότι μία εφεύρεση  που επιτρέπει  την ανάλυση  και καταγραφή  των
φυσικών  χαρακτηριστικών  των στρωμάτων  του εδάφους, συμπεριλαμβανόμενου  του 
πετρελαιοφόρου  δυναμικού,  πρέπει να προστατευτεί  με δίπλωμα  ευρεσιτεχνίας,  
παρά το γεγονός  ότι ορισμένα  στάδια  της διαδικασίας  βασίζονταν  σε προγράμματα  
υπολογιστών  (3). Παρόμοια  προσέγγιση  του θέματος  πραγματοποιήθηκε  σε ορισμένα  
κράτη μέλη. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή  Οργάνωση Διπλωμάτων  Ευρεσιτεχνίας  
επανεξέτασε  την πρακτική  που ακολουθεί  στο θέμα αυτό και εξέδωσε  νέες κατευθυ ­
ντήριες  γραμμές  το 1985 οι οποίες,  μεταξύ  άλλων, επιχειρούν  να εξασφαλίσουν  τη 
χορήγηση  διπλώματος  ευρεσιτεχνίας  μιας εφεύρεσης  η οποία, ως σύνολο, έχει  
τεχνικό  χαρακτήρα  και πληροί τους κανονικούς  όρους για τη χορήγηση  του εν λόγω  
διπλώματος,  ακόμα και αν το αντικείμενό  της είναι πρόγραμμα  υπολογιστή  (6). Εν 
πάση περιπτώσει,  τα περιοριστικά  κριτήρια  που πρέπει να πληρούνται  για τη 
χορήγηση  διπλώματος  ευρεσιτεχνίας  δεν επιτρέπουν  σε πολλά προγράμματα  που 
συνεπάγονται  σημαντικές  επενδύσεις  να καλύπτονται  από διπλώματα  ευρεσιτεχνίας,  
διότι, πιθανόν, η εφεύρεση  δεν έχει τεχνικό  χαρακτήρα,  δεδομένου  ότι δεν 
προκσλείται  καμιά μεταβολή  στο φυσικό  κόσμο, στην ύλη ή στην ενέργεια.  Ακόμα  
και στις περιπτώσεις  κατά τις οποίες ένα πρόγραμμα  υπολογιστή  αποτελεί  τμήμα  
εφεύρεσης  που έχει τεχνικό  χαρακτήρα,  η εν λόγω εφεύρεση  μπορεί να μην 
περιλαμβάνει  επαρκή  στοιχεία  καινοτομίας.  Εν πάση περιπτώσει,  για τη χορήγηση  
του διπλώματος  ευρεσιτεχνίας  είναι απαραίτητη  η τήρηση των διαδικασιών  και η 
καταβολή  των εισφορών.  Για τους λόγους  αυτούς,  οι πιθανοί  δικαιούχοι  ενδέχεται  
να μην μπορούν  να εξασφαλίσουν  τη νομική  προστασία  την οποία δικαιούνται.

-177 -
5.3.4.  Ol περιορισμοί,  αυτοί του νόμου περί διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας  τόνισαν  το ρόλο  
που μπορεί να διαδραματίσει  η πνευματική  ιδιοκτησία  υπό την ευρεία έννοια,  
δηλαδή, τα δικαιώματα  των δημιουργών  και τα συναφή  δικαιώματα  ως κυριότερα  
μέσα προστασίας  των προγραμμάτων  των υπολογιστών  τόσο σε επίπεδο  κρατών  μελών  
της ΕΟΚ όσο και σε διεθνές. Τους δισταγμούς  ορισμένων  κατά τη δεκαετία  του 60 
και 70 όσον αφορά την επέκταση  της προστασίας  των εν λόγω δικαιωμάτων  στα νέα 
αυτά έργα, η οποία προέκυψε  από τη σταδιακή  διαπίστωση  της αντιστοιχίας  μεταξύ  
ενός προγράμματος  υπολογιστή  και ενός λογοτεχνικού  έργου ή έργου τέχνης,  
διαδέχθηκε,  τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, η γενικευμένη  
αναγνώριση  των πλεονεκτημάτων  που προκύπτουν  για τους δημιουργούς,  
δικαιούχους,  χρήστες  και το κοινωνικό  σύνολο  από την επίλυση  του προβλήματος  
της εξασφάλισης  επαρκούς προστασίας  των προγραμμάτων  κατά των μη 
εξουσιοδοτημένων  αναπαραγωγών  βάσει του δικαίου  πνευματικής  ιδιοκτησίας.
5.3.5.  Πράγματι,  η υποστήριξη  της λύσης αυτής ήταν τόσο ευρεία,  ώστε το 1983, κατά τη 
συνδυάσκεφη  του Διεθνούς  Οργανισμού  Πνευματικής  Ιδιοκτησίας  (UIDO), η ομάδα  
πρσγματογνωμόνων,  οι εργασίες  της οποίας είχαν αρχίσει το 1979 για την 
προστασία  των προγραμμάτων  των υπολογιστών  σε διεθνές  επίπεδο,  θεώρησε  ότι δεν 
ενδείκνυται  προς το παρόν η σύναψη ειδικής  συνθήκης  για sui generis  προστασία  
των προγραμμάτων  των υπολογιστών.  Αντίθετα,  σύμφωνα  με την πρόταση  της ομάδας,  
η UIPO και η UNESCO, τα δύο ανώτατα  όργανα  για τις κύριες διεθνείς  συνθήκες  
για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  πρέπει να εξετάσουν  περαιτέρω  με 
την προστασία  του λογικού  των υπολογιστών  βάσει των ισχυόντων  νόμων περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και συνθηκών και να δημιουργήσουν  επιτροπή  
κυβερνητικών  πραγματογνωμόνων  για το σκοπό αυτό (7).
5.3.6.  Βάσει των ανωτέρω,  συνεχίστηκαν  οι εργασίες  για την προστασία  των προγραμμάτων
των υπολογιστών  σε επίπεδο αρμόδιων  διεθνών οργανισμών.  Η σύνοδος που
συνεκάλεσε  η WIPE και η UNESCO το Φεβρουάριο  1985 απέτυχε  να εξασφαλίσει  
διεθνή αποδοχή  της ισχύος των συστημάτων  που βασίζονται  στην εφαρμογή  των 
νόμων περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Εξάλλου  δεν επετεύχθη  συμφωνία  σχετικά  με 
την εφαρμογή  της προστασίας  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στις  
περιπτώσεις  κατά τις οποίες δεν ισχύει. Απέδειξε  ωστόσο  ότι η προστασία  των 
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  κατά της μη εξουσιοδοτημένης  αναπαραγωγής  
των προγραμμάτων  των υπολογιστών  ισχύει ήδη στην πλειοψηφία  των βιομηχανικών  
χωρών και, μεταξύ αυτών,  σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής
Κοινότητας .

-178 -
5.1.7.  Πράγματι,  αποδε(χτηκε  ότι στα κράτη μέλη, η νομολογία  αναγνώριζε  την καταρχήν  
προστασία  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στα προγράμματα  των 
υπολογιστών  και άλλες μορφές έκφρασης,  όπως τα σχετικά  έγγραφα, τα οποία  
αποτελούν  το σύνολο  του λογικού  (8).
5.3.8.  Τα τελευταία  χρόνια, σε πολλά κράτη μέλη προτάάηκαν  ή εκδόθηκαν  νόμοι οι 
οποίοι επιβεβαίωσαν  τις τάσεις της νομολογίας,  χωρίς να τις τροποποιούν  
σημαντικά.
5.3.9.  Στη Γερμανία,  ο νόμος της 24ης Ιουνίου 1985 (9) τροποποιεί  το νόμο περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  εξσμοιώνοντας  τα προγράμματα  επεξεργασίας  δεδομένων  με 
λογοτεχνικά  έργα, και ορίζοντας  τη διάρκεια  της προστασίας.  Στη Γαλλία,  ο 
νόμος της 3ης Ιουλίου  1985 (1ø) προβλέπει  ότι τα προγράμματα  των υπολογιστών  
περιλαμβάνονται  στα έργα που προστατεύονται  σύμφωνα με το δίκαιο περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  αν και υπόκεινται  σε ειδικές διατάξεις  που 
περιλαμβάνουν  περιορισμό  της διάρκειας  προστασίας  σε 25 χρόνια από τη 
δημιουργία  του προγράμματος.  Στο Ηνωμένο  Βασίλειο,  η Copyright  Amendment  Act 
του 1985 (λογικό  υπολογιστών)  (11) όρισε ότι τα προγράμματα  των υπολογιστών  
προστατεύονται  βάσει του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Πρόσφατα  στην  
Ισπανία προβλέφθηκε  ρητά προστασία  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  των 
προγραμμάτων  των υπολογιστών  με το νόμο περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  του 1987  
(12). Ανάλογες  νομοθετικές  πρωτοβουλίες  αναλήφθηκαν  στη Δανία (13), στην  
Ιταλία (14), στην Ολλανδία  (15). Οι κυβερνήσεις  του Βελγίου  (16) και του 
Λουξεμβούργου  (17) ανακοίνωσαν  ότι θεωρούν την πνευματική  ιδιοκτησία  ως 
κατάλληλο  μέσο για την προστασία  των προγραμμάτων  των υπολογιστών.  Στην  
Πορτογαλία,  επικρατεί  η άποψη ότι τα προγράμματα  των υπολογιστών  καλύπτονται  
από την έννοια της "πνευματικής  δημιουργίας"  του άρθρου 1 του κώδικα περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και σχετικών  δικαιωμάτων  (19), παρά το γεγονός  ότι δεν 
σνσφέρονται  στα παραδείγματα  που περιλαμβάνονται  στο άρθρο 2. Μόνο στην Ελλάδα  
(2Ρ) επικρατούν  ορισμένες  αμφιβολίες  σχετικά  με την προστασία  του λογικού  κατά  
τον ”^póno αυτό.

-179 -
'1.3.10.  Συνοπτικά,  τα κράτη μέλη θεωρούν  ότι η νομική προστασία  του λογικού  των 
υπολογιστών  εξαρτάται  κυρ(ως από την εφαρμογή  των νόμων περ( πνευματικής  
ιδιοκτησίας  υπό την ευρείσ  έννοια,  ενώ το σύστημα  των διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας  
δισδρσμστ(7ει  πιο περιορισμένο  και δευτερεύοντσ  ρόλο στην περίπτωση  των 
εφευρέσεων  που περιλαμβάνουν  προγράμματα  υπολογιστών.  Αναγνωρίζεται  επίσης  
γενικά  ότι οι διατάξεις  περί συμβάσεων,  το εμπορικό  απόρρητο  και ο αθέμιτος  
ανταγωνισμός  θα διαδραματίσουν  σημαντικό  ρόλο, παρά το γεγονός ότι η 
νομοθετική  μεταρρύθμιση  δεν θεωρείται  γενικά  ως απαραίτητη  στους τομείς  αυτούς  
στο άμεσο μέλλον. Όσον αφορά την εφαρμογή  του δικαίου  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
στα προγράμματα  των υπολογιστών  έχουν διατυπωθεί  αμφιβολίες  και οι συζητήσεις  
που διεξάγονται  στην Ευρώπη συγκεντρώνονται  στις τροποποιήσεις  που πρέπει να 
επέλθουν  για να ληφούν  υπόψη τα ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά  των προγραμμάτων  των 
υπολογιστών  και οι ανάγκες  της κοινοτικής  βιομηχανίας  τόσο στα πλαίσια  του 
τομέα της επεξεργασίας  δεδομένων  όσο και ανεξάρτητα  απ'αυτόν. Για να 
διευρυνθεί  η δραστηριότητα  της Βιομηχανίας  λογικού, η Κοινότητα  και οι κυβερ ­
νήσεις των κρατών μελών εφάρμοσαν  τα πρότυπα  ISO OSI στην  επεξεργασία
δεδομένων.  Η ανάγκη ομοιόμορφης  προστασίας  στην  Κοινότητα  καθίσταται
απαραίτητη  για νσ επωφεληθεί  πλήρως η βιομηχανία  από την εσωτερική  αγορά της 
Κοινότητας .
5.3.11.  Για να επωφεληθεί  πλήρως  η βιομηχανία  από την εν λόγω αγορά, είναι απαραίτητη  
η ισχύς ανάλογων  όρων λειτουργίας  στα κράτη μέλη. Οι εμπορικές  εξελίξεις,  όπως  
η εμφάνιση  προσωπικών  υπολογιστών,  υπογράμμισαν  την ανάγκη ειδικών  νομικών  
διατάξεων  και ερμηνειών  των νόμων. Οι μικροί υπολογιστές  διατίθενται  μαζικά  
στην αγορά,  όπως άλλα καταναλωτικά  διαρκή  αγαθά,  π.χ.  το λογικό  με το οποίο
λειτουργούν.  Τα προγράμματα  υπό μορφή  ταινιών  και δίσκων  πωλούνται  ευρέως  όπως
τα βιβλία ή οι δίσκοι, πράγμα που περιόρισε  σημαντικά  τη δυνατότητα  του 
προγραμματιστή  νσ προστατεύει  τα δικαιώμστά  του συμβατικά.  Η ατελής εξέλιξη  
των νομικών  συστημάτων  μέσω της νομολογίας  και της πρακτικής  σε ορισμένες  
νομοθεσίες  θεωρείται  ευρέως ως μειονέκτημα  σε σύγκριση  με τις σαφείς  
νομοθετικές  διατάξεις  που ισχύουν, παραδείγματος  χάριν, όσον αφορά τα 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στα προγράμματα  των υπολογιστών,  στις  
Ηνωμένες  Πολιτείες  της Αμερικής  (21). Πρέπει εξάλλου  νσ σημειωθεί  ότι από την 
πρόσφατη  εμπειρία  στην Αμερική  προκύπτει  ότι ακόμα και στην περίπτωση  κατά την 
οποία ισχύουν  ειδικές  νομοθετικές  διατάξεις,  παραμένουν  τα δυσχερή  ερωτήματα  
σχετικά  με την ερμηνεία.  Στην παράγραφο  5.5.11. αναφέρεται  ένα σημαντικό  
παοάδειγμσ.

5.3.12.  Δεδομένου  ότι τα δικαστήρια  θα χρειαστούν  χρόνο για την επίλυση των 
προβλημάτων  σχετικά  με την ερμηνεία,  εν τω μεταξύ,  τα μέρη μπορεί να -θεωρήσουν  
χρήσιμη  την επίλυση  των σημαντικών  και άμεσων  προβλημάτων  με συμφωνία  ή με τη 
διαδικασία  της διαιτησίας.  Οι λύσεις αυτές μπορεί να οδηγήσουν  σε σχετικά  
λεπτομερείς  ρυθμίσεις  σε σύντομο σχετικά  χρονικό διάστημα,  έτσι ώστε να 
λσμβάνονται  υπόψη τα συμφέροντα  των άμεσα ενδιαφερόμενων,  όπως απέδειξε  
πρόσφατα  και η διαδικασία  διαιτησίας  μεταξύ  της IBM και Fujitsu  στις Ηνωμένες  
Πολιτείες  (22).
5.Λ. Η θέση της Κοινότητας  ortuspg
5.4.1. Η Επιτροπή  παρακολούθησε  τις εξελίξεις  της νομικής  προστασίας  του λογικού  τόσο  
εντός όσο και εκτός Κοινότητας  επί σειρά ετών. Συμμετείχε  επίσης στις  
συναντήσεις  της επιτροπής  πραγματογνωμόνων  της WIPO και στις συναντήσεις  που 
διεξήγοντο  σε διεθνές  επίπεδο. Ζήτησε τη γνώμη εξάλλου  από πραγματογνώμονες  
και οργανισμούς  που ασχολούντο  με το θέμα αυτό καθώς και εταιρίες  που 
εκπροσωπούντο  στη διοικητική  επιτροπή  του προγράμματος  ESPRIT,  εκπροσώπους  των 
μεγαλύτερων  εταιριών  της ευρωπαϊκής  τεχνολογίας  πληροφοριών,  την UNICE, τον 
Ευρωπαϊκό  Οργανισμό  Υπηρεσιών  Πληροφορικής  (ECSA) και τη Συνομοσπονδία  
Ευρωπαϊκών  Ενώσεων  Χρηστών  Υπολογιστών  (CECUA).  Με βάση τα ανωτέρω,  η Επιτροπή  
κστέληξε  στο συμπέρασμα  ότι μία οδηγία για τη νομική προστασία  των 
προγραμμάτων  των υπολογιστών  αποτελεί  απαραίτητο  μέσο για την ολοκλήρωση  της 
εσωτερικής  αγοράς.  Συνεπώς,  στο Λευκό Βιβλίο  για την ολοκλήρωση  της εσωτερικής  
αγοράς (23) ανέλαβε  τη δέσμευση  να υποβάλει  στο Συμβούλιο  πριν από το τέλος  
του 1987 πρόταση  οδηγίας  για τη νομική  προστασία  στα κράτη μέλη της ΕΟΚ των 
προγραμμάτων  των υπολογιστών.  Παρά την καθυστέρηση  για τεχνικούς  λόγους,  η 
πρόταση  θα υποβληθεί  στο Συμβούλιο  το συντομότερο  δυνατόν.

-181 -
5.5.  Πνευυατική  ιδιοκτησία  : ο otóxoc  uiac κοινοτικής  nPoxoBouAtoc
5.5.1.  ΠροτεΙνεται  η εν λόγω οόηγία  να βασίζεται  στις ακόλουθες  αρχές.
5.5.2.  Επ( του παρόντος  δεν θεωρείται  απαραίτητη  η ανάληψη  οποιασδήποτε  δράσης είτε  
για τα διπλώματα  ευρεσιτεχνίας  είτε για το εμπορικό  απόρρητο  και τις διατάξεις  
που διέπουν  τις συμβάσεις.  Όσον αφορά τα διπλώματα  ευρεσιτεχνίας,  όπως  
αναφέρθηκε  ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή  Οργάνωση  διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας  το 1985  
τροποποίησε  τις κατευθυντήριες  γραμμές  του για την εξέταση  των προγραμμάτων  
των υπολογιστών,  και διευκρίνισε  ότι οι εφευρέσεις  τεχνικού  χαρακτήρα  μπορούν
. νσ κσλυφθοχ'^ν  από δίπλωμα  ευρεσιτεχνίας  ακόμα και στην περίπτωση  κατά την οποία
η επίτευξη των αποτελεσμάτων  τους εξαρτάται  από τα προγράμματα  των 
υπολογιστών.  Στα κράτη μέλη σημειώνονται  ανάλογες  εξελίξεις.  Η Επιτροπή  θεωρεί  
ότι οι εξελίξεις  αυτές είναι θετικές  και ελπίζει  ότι οι εθνικές  αρμόδιες  αρχές  
για τα διπλώματα  ευρεσιτεχνίας  θα υιοθετήσουν  ανάλογη  φιλελεύθερη  άποψη. Επί 
του παρόντος  κσυία κοινοτική  πρωτοβουλία  δεν είναι απαραίτητο  να αναληφθεί.  
Όπως κσι στην περίπτωση  των εμπορικών  απορρήτων  και των διατάξεων  περί των 
συμβάσεων,  η κατάσταση  στα κράτη μέλη είναι σχετικά  ικανοποιητική  και δεν 
απαιτείται  ανάληψη  νομοθετικής  δράσης  σε κοινοτικό  επίπεδο.
5 5.3. Επίσης,  δεν απαιτείται  ανάληψη νομοθετικής  πρωτοβουλίας  όσον  αφορά τις
διατάξεις  που διέπουν  τις συμβάσεις,  παρά το γεγονός  ότι υποτιμάται  συχνά η
σημασία  τους. Οι κατευθυντήριες  γραμμές  για τους προμηθευτές  και χρήστες  
λογικού μπορεί νσ αποδειχθούν  χρήσιμες. Αναπτύχθηκαν  εξάλλου εμπορικές
^ πρακτικές  οι οποίες,  όταν θα διαδοθούν,  θα αποκτήσουν  χαρακτήρα  κανόνων  οι
οποίοι θα εφαρμόζονται  εφόσον  δεν ισχύει άλλη ρύθμιση.  Η Ομοσπονδία  Ευρωπαϊκών
Ενώσεων Χρηστών Υπολογιστών  και ορισμένες  εθνικές ενώσεις εξετάζουν  την 
πιθανότητα  θέσπισης  κατευθυντήριων  γραμμών  στον τομέα αυτό.
5.5 4. Από καιρού εις καιρόν, συζητείται  η προαστασία  των προγραμμάτων  των 
υπολογιστών  iJO τεχνικής  φύσης μέσα. Τα μέσα που αναπτύχθηκαν  πρόσφατα  μπορεί  
νσ αποδειχθούν  αποτελεσματικότερα  απ'ό,τι στο παρελθόν. Στο παρόν στάδιο  
ωστόσο απαιτείται  μεγαλύτερη  εμπειρία  σχετικά  με τη χρήση τους, οπότε δεν 
προτεΐνετσι  ανάληψη  κοινοτικής  πρωτοβουλίας.

-182 -
5.5.5.  Όσον αφορά τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  καάώς και τα συναφή  
δικαιώματα,  δίδεται γενικά θετική απάντηση  στο βασικό ερώτημα  κατά πόσον  
ενδείκνυται  η εφαρμογή  τους για την προστασία  των προγραμμάτων  των υπολο ­
γιστών. Όσοι υποστήριζαν  ότι η προστασία  αυτή είναι είτε επαρκής είτε  
υπερβολική,  δεν έλαβαν  υπόψη τους τα γεγονότα.
5.5.6.  Όσον αφορά το επιχείρημα  σύμφωνα με το οποίο το δίκαιο πνευματικής
ιδιοκτησίας  είναι ανεπαρκές,  ορισμένοι  υποστήριζαν  στην Ευρώπη ότι στο 
πρόσφατο  παρελθόν  η προστασία  κατά της αντιγραφής  είναι ανεπαρκής  και ότι 
είναι απαραίτητη  η θέσπιση  πραγματικού  αποκλειστικού  δικαιώματος,  ανάλογου  με 
τα δικαιώματα  που απορρέουν  από τα διπλώματα  ευρεσιτεχνίας.  Οι υποστηρικτές  
της άποψης  αυτής ισχυρίστηκαν  ότι οι περιορισμοί  των δικαιωμάτων  δημιουργού,  
και ειδικότερα  η αρχή σύμφωνα  με την οποία προστατεύεται  ο τρόπος  έκφρασης  των 
ιδεών και όχι οι ίδιες οι ιδέες, καθιστούν  τη λύση αυτή ανεπαρκή.  Η εφαρμογή  
της αρχής στο λογικό των υπολογιστών  οδηγεί στο συμπέρασμα  ότι ενώ 
προστατεύονται  τα προγράμματα,  η λογική που τα διέπει ή οι αλγόριθμοι  δεν 
προστατεύονται.  Στο βαθμό κατά τον οποίο οι βασικές έννοιες μπορούν να
διατυπωθούν  διαφορετικά,  τα προγράμματα  μπορούν  να εζελιχθούν  έτσι ώστε να 
επιτευχθούν  τα ίδια αποτελέσματα.  Λόγω του γεγονότος  αυτού, ορισμένοι  
πρότειναν  τη θέσπιση  μίας νέας μορφής  προστασίας,  παράλληλα  με την πνευματική  
ιδιοκτησία,  που συνίσταται  στη χορήγηση  αποκλειστικών  δικαιωμάτων  σε νέους  
αλγόριθμους  οι οποίοι  περιλαμβάνουν  στοιχεία  καινοτομίας.  Η προστασία  αυτή θα 
είναι ανάλογη  εν πολλοίς  με την προστασία  βάσει διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας  που 
προϋποθέτει  καταχώρηση  και παρέχει  αποκλειστικά  δικαιώματα  20 περίπου  χρόνια  
όσον αφορά τους εν λόγω αλγορίθμους  (2Α) .

-183 -
5.5.7.  Ωστόσο, η προσέγγιση  αυτή όεν έτυχε γενικής  αποδοχής.  Πολλοί παράγοντες  της 
βιομηχανίας  επεξεργασίας  δεδομένων  εξέφρασαν  τις αμφιβολίες  τους όσον αφορά τη 
σκοπιμότητα  της εν λόγω προστασίας,  και ειδικότερα,  το ενδεχόμενο  ότι η 
ανάπτυξη  και η χρήση προγραμμάτων  μπορεί να ανασταλεί  με τη δημιουργία  
αποκλειστικών  δικαιωμάτων  όσον αφορά έννοιες μαθηματικού  ή επιστημονικού  
χαρακτήρα,  και όχι τεχνικού  χαρακτήρα  που απαιτείτο  παραδοσιακά  για την 
αιτιολόγηση  της χορήγησης  αποκλειστικών  δικαιωμάτων  βάσει της νομοθεσίας  περί  
διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας.  0 κίνδυνος  αυτός θεωρήθηκε  μεγαλύτερος  δεδομένου  ότι 
ο αριθμός των χρήσιμων  αλγορίθμων  φαίνεται  να είναι κατά πάσα πιθανότητα  
περιορισμένος.  Κατά γενική  ομολογία  ο ανταγωνισμός  θα εμποδιζόταν  σοβαρά,  εάν 
απαγορευόταν  "η ανεξάρτητη  δημιουργία"  προγραμμάτων  τα οποία επιτελούν  βασικά
^ τις ίδιες λειτουργίες  με τα υπάρχοντα  προγράμματα,  αλλά αναπτύχθηκαν  χωρίς να
βασίζονται  εξ ολοκλήρου  σε αυτά, και εκφράζονται  κατά διαφορετικό  τρόπο, καθώς  
και "ο αντίστροφος  χειρισμός",  απαγορεύοντο.  Είναι ενδιαφέρον  να σημειωθεί  
επίσης ότι στα πλαίσια  των πρόσφατων  εξελίξεων  σχετικά  με την προστασία  των 
σχεδίων ημιαγωγών  στις κυριότερες  χώρες παραγωγής,  προέκυψαν  τα ίδια  
συμπεράσματα.
5.5.8.  Όσον αφορά το θέμα κατά πόσον η προστασία  των δικαιωμάτων  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  μπορεί να οδηγήσει  σε υπερβολική  προστασία  που μπορεί να ζημιώσει  
τον ανταγωνισμό  στη βιομηχανία  επεξεργασίας  δεδομένων  και τη διάδοση  της 
τεχνολογίας  υπολογιστών,  η οριστική  απάντηση  θα δοθεί στο μέλλον με την 
απόκτηση  μεγαλύτερης  εμπειρίας  τόσο στις Ηνωμένες  Πολιτείες  όσο και στην  
Ευρώπη .

5.5.9.  Προέκυψε  πσρσδε(γΜοτος  χάριν το πρόβλημα  των "πρωτοκόλλων  πρόσβασης"  και των 
όισσυνόόσεων.  Τα εν λόγω πρωτόκολλα  πρόσβασης  και οι διασυνδέσεις  πρέπει να 
χρησιι,ιοποιοόνται  υπό την ακριβή μορφή υπό την οπο(α αρχικά  διατυπώθηκαν,  για 
να επιτευχθεί  η λειτουργία  πρόσφατου  αναπτυχθέντος  λογικού  ή υλικού  κατά τρόπο  
συμβιβσστό  με λογικό  ή υλικό που ήδη κυκλοφορεί  στην αγορά. Υποστηρίχθηκε  ότι 
βάσει του δικαίου πνευματικής  ιδιοκτησίας  θα μπορούσε  να δημιουργηθεί  
ανεπιθύμητο  μονοπώλιο  όχι μόνο του ίδου του πρωτοκόλλου  πρόσβασης  αλλά  
ολόκληρου  του τμήματος  της αγοράς συστημάτων  που εζαρτάται  από τη χρήση του 
πρωτοκόλλου  αυτού. Η ανάπτυξη  συμβιβαστών  προγραμμάτων,  που ενδείκνυται  τόσο  
από άποψη ανταγωνισμού  όσο και βιομηχανικής  πολιτικής,  θα αναστέλετο  εάν οι 
ανταγωνιστές  δεν μπορούσαν  να εντάξουν  στο φάσμα των προϊόντων  τους τα 
πρύ'τόκολλσ  ή τις διασυνδέσεις  που κερδίζουν  έδαφος ως πιθανά  διεθνή  πρότυπα.  
Το ίδιο θα ίσχυε και στην περίπτωση  κατά την οποία τα πρωτόκολλα  ή οι 
διασυνδέσεις  ήταν διαθέσιμα  από άποψη τεχνική, αλλά μόνο μετά την καταβολή  
δικαιωμάτων  στην οποία μπορούν  να προβούν  μόνο οι μεγαλύτεροι  ανταγωνιστές.  
Λόγω των σοβαρών  επιπτώσεων  που μπορούν  να έχουν τα εν λόγω μονοπώλια  στο 
λογικό, όσον αφορά τις επικοινωνίες  και τη βιομηχανία  γενικότερα,  διεξάγονται  
συζητήσεις  στους ενδιαφερόμενους  κύκλους σχετικά  με τη ρητή εξαίρεση  των 
πρωτοκόλλων  και διασυνδέσεων  από τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και 
ανάλογη  προστασία  (25).
5.5.1?.  Επίσης σκούγεται  μερικές  φορές ο ισχυρισμός  ότι η προστασία  της πνευματικής  
ιδιοκτησίας  καθιστά  τόσο δύσκολη  τη δημιουργία  συμβατών  συστημάτων  χωρίς έστω  
και την εντύπωση  αντιγραφής  ώστε, ανεξάρτητα  από το συγκεκριμένο  πρόβλημα  των 
πρωτοκόλλων  πρόσβασης  και των διασυνδέσεων,  να παρεμποδίζεται  η νόμιμη  
ανάπτυξη  συμβατών  συστημάτων  και να καταπνίγεται  ο επιθυμητός  ανταγωνισμός.  
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα  για τις αγορές συστημάτων  λογικού  και εφαρμογών  για 
επιχειρήσεις .
5.5.11.  Προς το παρόν ο βαθμός στον οποίο οι νόμοι περί προστασίας  της πνευματικής  
ιδιοκτησίας  των κρατών μελών επιτρέπουν  στους συντάκτες  προγραμμάτων  να 
εμποδίσουν  οποιουσδήποτε  τρίτους  να χρησιμοποιήσουν  τα πρωτόκολλα  πρόσβασης  
και τις διασυνδέσεις  τους ή να αναπτύξουν  συμβατά  προγράμματα  είναι ασαφής.  
Οπωσδήποτε  είναι δυνατό σε περιστάσεις  όπως αυτές που περιγράφονται  στην  
προηγούμενη  παράγραφο  όπου η άσκηση  του δικαιώματος  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ως 
προς τα πρωτόκολλα  πρόσβασης  ή τις προδιαγραφές  διασύνδεσης  ενδέχεται  να 
δημιουργήσει  κ.αι να αυξήσει  την κυρίαρχη  θέση σε μια ολόκληρη  αγορά, πρέπει  
αυτή να συνοδεύεται  από άλλους  παράγοντες  ώστε η κατάχρηση  κυρίαρχης  θέσης να 
μπορεί να διαπιστώνεται  σύμφωνα  με τους σχετικούς  νόμους  περί ανταγωνισμού.

-185 -
5.5.12.  Πολλά θσ εζαρτηθοΟν  ενδεχομένως  από την επιτυχία  με την οποία τα δικαστήρια  θα
καταφέρουν  να επιλύσουν  το πρόβλημα  του "επιπέδου  υποκλοπής"  (level of 
abstraction)  και έτσι να επιτύχουν  μία λογική ισορροπία  μεταξύ  των συμφερόντων  
των κστέ>χων  δικαιωμάτων  σε υπάρχοντα  προγράμματα  και προσώπων  που μπορούν  να 
αποδείξουν  ότι ανέπτυξαν  ανεξάρτητα  προγράμματα  για να επιτύχουν  αποτελέσματα  
παρόμοια  με ήδη υπάρχοντα. Πσρ'όλο που η προστασία  του δικαιώματος  
ιδιοκτησίας  ξεπερνάει  τη μορφή του προγράμματος,  σε αντικειμενική  ή πηγαία  
γλώσσα, ώστε να συμπεριλάβει  προπαρασκευαστικό  υλικό όπως η περιγραφή  του 
προγράμματος,  από ενός σημείου  και πέρα το δικαίωμα  για προστασία  είναι μάλλον  
δικαίωμα  σε κάποια ιδέα παρά η έκφραση  αυτής της ιδέας. Για παράδειγμα,  ένας  
μαθηματικός  τύπος για τη λύση ενός  συγκεκριμένου  προβλήματος  μπορεί  να
εφαρμοστεί  σε ένα πρόγραμμα  με πολλούς  τρόπους. Κάθε τρόπος  εφαρμογής  μπορεί  
να καταλήξει  στο ίδιο αποτέλεσμα  ή έξοδο εφόσον δοθούν οι ίδιες τιμές στις  
αρχικές  μεταβλητές  ή είσοδο. Η απόδοση  όμως των διαφόρων  τρόπων  εφαρμογής  
διαφέρει  πολλές φορές  σημαντικά.  Το δικαίωμα  ιδιοκτησίας  πρέπει  να
προστατεύσει  τον τρόπο εφαρμογής  και επομένως  τα συγκεκριμένα  πλεονεκτήματά  
του ως προς την απόδοση  ενώ ο τύπος μπορεί  να εφαρμόζεται  ελεύθερα  από όλους,  
καθώς τα δικαστήρια  θα εξοικιώνονται  περισσότερο  με το θέμα θα αναπτύσσουν
νομολογία  σχετικά  με το τι αποτελεί  αντιγραφή  στον τομέα αυτό, όπως συνέβη  και
με πιο παραδοσιακούς  τομείς.  Οι προσφυγές  στα δικαστήρια  για θέματα
δικαιώματος  ιδιοκτησίας  έχουν αυξηθεί στις ΗΠΑ καθώς και ο αριθμός των 
ερμηνειών  και το πεδίο προστασίας.  Στη φάση αυτή στην Κοινότητα  δεν υπάρχει  
ακόαη αρκετή  εμπειρία  η οποία  θα επέτρεπε  το συμπέρασμα  ότι οι νόμοι περί
δικαιώματος  ιδιοκτησίας  χρειάζονται  τροποποίηση.  Εάν προκύψουν  προβλήματα,  θα 
ευρεθούν  μέθοδοι αντιμετώπισής  τους είτε στα πλαίσια  των καθαυτό  νόμων περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  μέσω καταλλήλων  αναγκαστικών  αδειών εκεμτάλλευσης  ή, 
εν όλω ή εν μέρει, μέσω της εφαρμογής  μιας πολιτικής  ανταγωνισμού  και 
τυποποίησης.
5.5.13.  Η Επιτροπή  θεωρεί πάντως ότι από πλευράς βασικής οικονομικής  πολιτικής  η
προστασία  κατά της αντιγραφής  λογικού  μέσω δικαιώματος  ιδιοκτησίας  ή άλλου  
συναφούς  δικαιώματος  φαίνεται  δικαιολογημένη  και θα πρέπει να χορηγείται  
συνολικά  από τα κράτη  μέλη της Κοινότητας.  Αφού η Επιτροπή  διαμόρφωσε  την
άποψή της ως προς τις αρχές, πρέπει να εξετασθεί  το θέμα των παράμετρων  που
χρειάζονται  για να εξσσφαλισθεί  επαρκής σύγκλιση  των συστημάτων  που θα 
εφαρμοστούν  στην πράξη από τα κράτη μέλη.

-186 -
5-6. Διευκρίνιση  Kgt_npoogpuoYrt  t«év Ka^eoTÅXMV  nou υπάρχουν  για τα 6ικαι4υατα
nveuuaxiKrtc  ιΔιοκτηοίαο
5.6.1.  Οσον αφορά τη διευκρίνιση  και την προσαρμογή  του κανονισμού  για τα δικαιώματα
του δημιουργού,  πρέπει να εξεταστούν  τα ακόλουθα  θέματα:  η καθιέρωση
προστασίας  των δικαιωμάτων  του δημιουργού  των προγραμμάτων  των υπολογιστών,  
συμπεριλαμβανομένων  των όρων σχετικά  με την αποτύπωση*  πρόσωπα  που δικαιούνται  
προστασίας*  έκταση  της προστασίας,  δηλαδή,  επιτρεπόμενες  και μη επιτρεπόμενες  
ενέργειες,  συμπεριλαμβσνομένης  της ενδεχόμενης  διάταξης  για το δίκαιο  
διακανονισμό  ή άλλες εξαιρέσεις  του αποκλειστικού  δικαιώματος  του δικαιούχου*  
η διάρκεια  της προστασίας*  πατρότητα  έργου, τόσο όταν ο δημιουργός  είναι  
μισθωτός  όσο και ανεξάρτητος  και παράγει  επ'αμοιβή*  η προστασία  και πατρότητα  
των προγραμμάτων  των υπολογιστών*  ηθικής  φύσεως  δικαιώματα*  βάρος αποδείξεως.
Καθιέρωση  προστασίαο
5.6.2.  Ενώ η νομολογία  ορισμένων  κρατών μελών ανεγνώρισε  ότι τα προγράμματα  των 
υπολογιστών  προστατεύονται  βάσει του δικαίου  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  (26)  
και η θεωρία υποστήριξε  την άποψη αυτή, μέχρι την έκδοση των αποφάσεων  των 
δευτεροβάθμιων  δικαστηρίων  θα παραμένουν  ωτόσο ορισμένες  αμφιβολίες. Η 
αβεβαιότητα  αυτή πρέπει να εξαλείφθεί  δια της νομοθετικής  οδού με την έκδοση  
οδηγίας  που θα προβλέπει  ρητά την προστασία  των προγραμμάτων  των υπολογιστών  
σύμφωνα  με το δίκαιο  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  υπό την ευρεία  έννοια.

-187 -
Πρωτοτυπίσ  και ανε£άρτητη  πνευυατική  προσπάθεια
5.6.3.  Η εν λόγω οδηγία  δεν είναι απαραίτητο  να εξασφαλίζει  ωστόσο  την προστασία  όλων  
των προγραμμάτων  των υπολογιστών  κατά της αναπαραγωγής  κατά τον ίδιο τρόπο σε 
όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας.  Για να προστατεύεται  σε κάθε κράτος  μέλος  
σύμφωνα  με το δίκαιο της πνευματικής  ιδιοκτησίας  strictu  sensu ένα έργο,  
πρέπει να είναι "πρωτότυπο"  υπό την έννοια  ότι το έργο αυτό είναι αποτέλεσμα  
της πνευματικής  προσπάθειας  που κατέβαλε  ο δημιουργός  και δεν αποτελεί  
αντιγραφή  άλλου έργου. Σε ορισμένα  κράτη μέλη ωστόσο, μπορεί να ισχύουν  και 
άλλες προϋποθέσεις  και ειδικότερα  όταν τα έργα έχουν κυρίως  πρακτικό  χαρακτήρα  
παρά αισθητικό.  Στις περιπτώσεις  αυτές τα δικαστήρια  μπορεί  να θεωρήσουν  ότι 
το έργο δεν έχει επαρκή αξία από άποψη δημιουργικότητας  ή ότι έχει  
περιορισμένο  πεδίο ώστε να μην μπορεί να δικαιολογηθεί  πλήρης προστασία  
σύμφωνα  με το δίκαιο περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  παρά το γεγονός  ότι σε 
ορισμένες  περιπτώσεις  αυτή η "μικρή αλλαγή" ("kleine  Münze") μπορεί να 
δικαιολογήσει  πιο περιορισμένη  μορφή προστασίας  που αποσκοπεί  στην προστασία  
του επενδυόμενου  χρόνου,  δυναμικού  και χρήματος  (27).
5.6.4.  Η τάση αυτή είναι εμφανέστερη  σε άλλα κράτη μέλη της Κοινότητας  εκτός από το 
Ηνωμένο Βασίλειο  και την Ιρλανδία  και, ακόμα και στις περιπτώσεις  όπου  
παρστηρείται  η τάση αυτή, εμφανίζεται  σε διαφορετικό  βαθμό όπως προέκυψε  από 
δύο πρόσφατες  αποφάσεις  δευτεροβάθμιων  δικαστηρίων  της Γερμανίας  και Γαλλίας,  
Στη Γερμανία,  στην υπόθεση  INKASSO  (28), το Ανώτατο  Δικαστήριο  όρισε ότι τα 
προγράμματα  πρέπει να χαρακτηρίζονται  από ανεξαρτησία,  πρωτοτυπία  και
Ì δημιουργικότητα  και ότι συνεπώς  το είδος του προγράμματος  του υπολογιστή  που
προκύπτει  από την επιλογή, συλλογή, διάταξη και κατανομή  των σχετικών  
πληροφοριών  απαιτεί περισσότερες  ικανότητες  από αυτές που κατά μέσο όρο 
απαιτούνται  για την ανάπτυξη  των προγραμμάτων  των υπολογιστών.  Εξάλλου, στη 
Γαλλία  το Court de Cassation  όρισε το Μάρτιο 1986 στην υπόθεση  Atari (29) ότι 
το Δευτεροβάθμιο  Δικαστήριο  του Παρισιού  έσφαλε όταν εξαίρεσε  ένα πρόγραμμα  
ηλεκτρονικού  παιγνιδιού  λόγω του ότι inter alia το πρόγραμμα  αυτό δεν 
χαρακτηριζόταν  από πρωτοτυπία  έκφρασης  που θα ήταν ικανή να του προσδώσει  τα 
απαραίτητα  αισθητικά  στοιχεία  για να καθιερωθεί  η προστασία  βάσει του νόμου  
για την πνευματική  ιδιοκτησία  στο λογοτεχνικό  και καλλιτεχνικό  τομέα. Το 
πρόγραμμα  θα έπρεπε  να προστατευθεί  χωρίς την εφαρμογή  αισθητικών  κριτηρίων.

-188 -
5.6.5.  Εάν τα δικαστήρια  ορισμένων  κρατών  μελών εφαρμόζουν  διαφορετικά  κριτήρια  όσον  
αφορά την πρωτοτυπία,  πρέπει  να αναληφθεί  δράση για την εξάλειψη  των νοάεΟσεων  
που προκύπτουν.  Ωστόσο, στο παρόν στάδιο, δεν πρέπει να διογκώνεται  το 
πρόβλημα  και η δυσχέρεια  εξεύρεσης  λύσης.
5.6.6.  Πρώτον, όσον αφορά τη σοβαρότητα  του προβλήματος,  οι παρεκκλίσεις  στις οποίες  
μπορεί  να οδηγήσει  η υπόθεση  INKASSO  μπορεί  να αποδειχθούν  λιγότερο  σημαντικές  
σπ'όσο  φαίνεται  αρχικά. Μετά από προσεκτική  ανάγνωση  της απόφασης  προκύπτει  
ότι το δικαστήριο  έκανε διάκριση  μεταξύ, αφενός,  των προγραμμάτων  που μπορούν  
να προστατευθούν  και, αφετέρου,  των προγραμμάτων  που περιλαμβάνουν  στοιχεία  
τόσο κοινά που κατά μίαν έννοια αποτελούν  κοινοτοπία.  Εάν η εφαρμογή  της 
απόφασης  σε συγκεκριμένες  περιπτώσεις  συνεπάγεται  αποκλεισμό  των κοινών  αυτών  
στοιχείων  από την προστασία  βάσει του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  οι 
διαφορές  μεταξύ  της γερμανικής  νομοθεσίας  και της νομοθεσίας  των άλλων κρατών  
μελών δεν θα είναι σημαντικές.
5.6.7.  Εάν ωστόσο  παραυένουν  σημαντικές  διαφορές,  μία πιθανή  λύση μπορεί να είναι η 
προσφυγή  στις διατάξεις  της νεοεκδοθείσας  οδηγίας  για τη νομική  προστασία  των 
τοπογραφιών  των προϊόντων  ημιαγωγών  (30). Το άρθρο 2 παράγραφος  2 της εν λόγω  
οδηγίας  ορίζει ότι:
"Οι τοπογραφίες  προϊόντων  ημιαγωγών  προστατεύονται  μόνον εφόσον  αποτελούν  προϊόν της διανοητικής  προσπάθειας  του δημιουργού  τους και δεν αποτελούν  κοινοτοπία  στη βιομηχανία  ημιαγωγών.  Όταν οι τοπογραφίες  προϊόντων  ημιαγωγών  αποτελούνται  από στοιχεία  που αποτελούν  κοινοτοπία  στη βιομηχανία  ημιαγωγών,  προστατεύονται  μόνον εφόσον  ο συνδυασμός  των στοιχείων  αυτών στο σύνολό  του πληροί τις ανωτέρω  προϋποθέσεις."
Ανάλογη  ρύθμιση  θα μπορούσε  να αποτελέσει  τη βάση για την οδηγία  που πρόκειται  
να εκδοθεί  για την προστασία  των προγραμμάτων  των υπολογιστών.

-189 -
ΑΠΟΤΥΠΟΣΗ
5.6.8.  Τα προγράμματα  μπορούν να καταγράφονται  σε χαρτ( αλλά,  όπως ήδη έχει
σναφερθεΐ,  μπορούν επίσης να καταγράφονται  σε μαγνητικές  ταινίες και 
μαγνητικσύς  ή οπτικούς  δίσκους  ή ακόμα σαν αλληλουχία  ηλεκτρικών  φορτίων  σε 
μικροκυκλώματα  ή ολοκληρωμένα  κυκλώματα.  Πράγματι  αυτοί οι λιγότερο  προσιτοί  
τρόποι καθίστανται  το σύνηθες  μέσο καταγραφής  του λογικού.  Οι νόμοι περί
πνευματικής  ιδιοκτησίας  πρέπει συνεπώς  να καθιστούν  σαφές ότι η προστασία  
επεκτείνεται  σε προγράμματα  που έχουν αποτυπωθεί  καθ'οιονδήποτε  τρόπο (31).
Πεδίο προστασίας  : un επιτρεπόμενες  ενέργειες
5.6.9.  Η ιδιαίτερη  φύση του λογικού  των υπολογιστών  και η τυπική χρήση του πρέπει  να 
λαμΡάνοντσι  υπόψη κατά τον χαρακτηρισμό  ορισμένων  χρήσεων  ως μη επιτρεπόμενων  
ενεργειών  για τις οποίες είναι υποχρεωτική  η άδεια του δημιουργού.  Οι μη 
επιτρεπόμενες  ενέργειες  που ισχύουν  στα παραδοσιακά  έργα, δεν είναι πάντοτε  
πλήρως προσαρμοσμένες  με το λογικό. Ενδείκνυται  συνεπώς  η έκδοση ειδικών  
διατάξεων  που καθορίζουν  σαφώς το περιεχόμενο  των εν λόγω δικαιωμάτων  στα 
πλαίσια  του λογικού.

Μη επιτρεπόοβνες  evépveiec  : αντιγραφή.  Μετάφραση,  προσαρυονή  και χρήση
5.6.10.  Από τα ισχόοντα  δικαιώματα,  τα πλέον οχετικά  με το λογικό  ε(ναι η αντιγραφή  
του έργου υπό οποιαόήποτε  μορφή από την οποία μπορεί να αναπαραχ-θεί  και η 
αναπαραγωγή  ή δημοσίευση  μίας προσαρμογής  του έργου συμπεριλαμβανομένων  των 
μεταφράσεων  των προγραμμάτων  από τον ένα κώδικα στον άλλο. Ιδιαίτερο  
χαρακτηριστικό  της χρήσης  των προγραμμάτων  των υπολογιστών  αποτελεί  το γεγονός  
ότι, για τεχνικούς  λόγους, η κανονική  χρήση τους προϋποθέτει  αναγκαστικά  
ενέργειες  του είδους αυτού. Συνήθως, ο χρήστης  λαμβάνει  το πρόγραμμα  του 
υπολογιστή  σε μέσο αναγνώσιμο  από μηχανή όπως η δισκέττα  ή η μαγνωτοταινία.  
Συχνά οι προμηθευτές  λογικού  συμβουλεύουν  τους χρήστες να πραγματοποιούν  
διαφυλασσόμενα  αντίγραφα  του λογικού. Το αντίγραφο  του παραγωγού  του λογικού  
μπορεί βέβαια να μην είναι απαραίτητο  στο μέλλον. Διατηρείται  ωστόσο για 
λόγους  ασφάλειας  σε περίπτωση  βλάβης  του υπολογιστή.  Όσον αφορά το πρόγραμμα  
που χρησιμοποιείται,  πρέπει  να εγγραφεί  στη μνήμη του υπολογιστή,  πράγμα  που 
σημαίνει  ότι πρέπει να αντιγρσφεί.  Μετά την πρώτη και πλήρη αυτή αναπαραγωγή,  
το πρόγραμμα  αντιγράφεται  πολλές  φορές, αν και τμηματικά,  όταν ο υπολογιστής  
λειτουργεί  με το πρόγραμμα  αυτό, και ειδικότερα  όταν το πρόγραμμα  μεταφέρεται  
από τη βιβλιοθήκη  προγραμμάτων  στην κεντρική  μνήμη, όταν οι οδηγίες  του 
προγράμματος  μετσφέροντσι  στην κεντρική  μονάδα  επεξεργασίας,  ή όταν ενότητες  
πληροφοριών  απεικονίζονται  στην οθόνη ή τυπώνονται  στο χαρτί. Η χρήση των 
προγραμμάτων  υπολογιστών  για τους σκοπούς που εξυπηρετεί  δεν μπορεί να 
πραγματοποιηθεί  χωρίς τη συνεχή  αναπαραγωγή,  προσαρμογή,  ακόμα και μετάφραση,  
δηλαδή  χωρίς την εκτέλεση  μη επιτρεπόμενων  ενεργειών.
5 6.11. Είναι σαφές ότι η επιτρεπόμενη  χρήση ενός προγράμματος  βάσει μίας συμφωνίας  
αδειών  εκμετάλλευσης  συνεπάγεται  εξουσιοδότηση  για την αναπαραγωγή,  προσαρμογή  
και ιιετάφοαση  του είδους  αυτού, χωρίς την οποία το πρόγραμμα  δεν θα μπορούσε  
να χρησιμοποιηθεί  για τους σκοπούς  για τους οποίους  προορίστηκε.

-191 -
5.6.12.  Εξάλλου, Βάσει του δικαιώματος  εξουσιοδότησης  της αναπαραγωγής,  προσαρμογής
και μετάφρασης,  ο δικαιούχος  μπορεί, σύμφωνα  με το δίκαιο  περί πνευματικής  
ιδιοκτησίας,  να περιορίσει  τη χρήση ενός προγράμματος  βάσει του σκοπού, του 
χρόνου  ή του τόπου των χρήσεων  αυτών. Παραδείγματος  χάρη, εξελιγμένο  λογικό  
μπορεί συχνά να χρησιμοποιηθεί  μόνο σε συγκεκριμένο  υπολογιστή.  Ορισμένοι
κατασκευαστές  χορηγούν  άδειες για χρήση σε ορισμένο  "τόπο",  οι οποίες
επιτρέπουν  στο δικαιούχο  να χρησιμοποιεί  το πρόγραμμα  σε όλες τις μηχανές  που 
βρίσκονται  στο ίδιο δωμάτιο  ή στον ίδιο χώρο. οι περιορισμοί  αυτοί είναι  
δικαιολογημένοι,  δεδομένου  ότι επιχειρούν  να εξασφαλίσουν  την καταβολή  
δικαιωμάτων  στον χορηγούντο  την άδεια, τα οποία αντιστοιχούν  στην έκταση  της 
χρήσης που πραγματοποιεί  ο κάτοχος  της άδειας. Χωρίς τα δικαιώματα  αυτά,  
μεγάλοι  χρήστες  ειδικότερα  θα μπορούσαν  να αποκομίσουν  δυσανάλογα  κέρδη, λόγω  
της ευχερούς  αναπαραγωγής  και της πολλαπλής  χρήσης.
5.6.13.  Όσον αφορά τα πακέτα  λογικού  που διατίθενται  μαζικά  στην αγορά, τα δικαιώματα  
αυτά μπορεί να θεωρηθούν  ακατάλληλα  και η ισχύς τους συναντά στην πράξη  
δυσκολίες. Τα πακέτα  λογικού  συνήθως  αποτελούν  αντικείμενο  πώλησης  και όχι 
χορήγησης  αδειών εκμετάλλευσης,  παρά το γεγονός ότι πολλοί προμηθευτές  
προσπαθούν  να διατηρήσουν  το χαρακτήρα  συμφωνίας  χορήγησης  άδειας  
εκμετάλλευσης.  Σύμφωνα  με τους συνήθεις  περιορισμούς,  ο χρήστης  μπορεί να 
χρησιμοποιήσει  το πρόγραμμα  μόνο σε ένα υπολογιστή  κάθε φορά και μπορεί να 
μεταβιβάσει  το υλικό για το οποίο έχει χορηγηθεί  άδεια σε τρίτο μέρος υπό τον 
όρο ότι δεν διατηρεί  αντίγραφο  και δεν χρησιμοποιεί  πλέον το λογικό. 0 
περιορισμός  αυτός αντικατοπτρίζει  την ανάγκη του προμηθευτή  να παρεμποδίσει  
την ταυτόχρονη  χρήση από περισσότερους  του ενός χρήστες  ενός προγράμματος  για 
το οποίο τα δικαιώματα  καταβλήθηκαν  μία φορά. Εξάλλου,  η εξουσιοδότηση  για τη 
μεταβίβαση  του λογικού  σε τρίτους οφείλεται  στο χαρακτήρα  "προϊόντος  προς  
πώληση"  κατά τη διάθεση  στην αγορά αυτού του τύπου λογικού  και στο ενδιαφέρον  
του κοινού  για την ελεύθερη  κυκλοφορία.
- 5.6.14.  Συνοπτικά,  το δικαίωμα  χρήσης  υπό την ευρεία  έννοια  το οποίο είτε διαμορφώθηκε
εξαρχής είτε προέκυψε από δικαιώματα  εξουσιοδότησης  της αναπαραγωγής,
, ενοικίασης,  προσαρμογής  και μετάφρασης,  φαίνεται  ότι είναι κατάλληλο,
δεδομένου  του τρόπου  κατά τον οποίο το λογικό  χρησιμοποιείται  στην πράξη. Το 
εν λόγω δικαίωμα  παρέχει τη νομική βάση για τη σύνδεση  της αμοιβής  που 
λαμβάνει  ο δικαιούχος  με την πραγματική  χρήση του προγράμματος.  Ταυτόχρονα,  η 
εξουσιοδότηση  για τη χρήση ενός προγράμματος  προϋποθέτει  αναγκαστικά  
εξουσιοδότηση  για όλες τις ενέργειες  που συνεπάγεται  η χρήση αυτή.

Μη επiTPen6u£V£c  evépveisc  : προσαρυογή  y lo τη Βελτίωση  trie an66oonc
5.6.15.  Εξάλλου  πρέπει να δοθεί προσοχή  σε άλλες προσαρμογές,  εκτός από αυτές που
συνεπάγεται  αναγκαστικά  η κανονική  λειτουργία  ενός προγράμματος,  και κυρίως  
αυτές των εξουσιοδοτημένων  χρηστών  για δικούς τους σκοπούς. Πολλές φορές το 
λογικό προσαρμόζεται  συνεχώς από τους χρήστες του για να βελτιωθεί  η 
σποδοτικότητά  του στα πλαίσια  των ειδικότερων  δραστηριοτήτων  τους. Εξάλλου,  
το δικαίωμα  εξουσιοδότησης  των προσαρμογών  μπορεί να θεωρείται  ως συμφυές  με 
την πνευματική  ιδιοκτησία.  Πρέπει  να βρεθεί η λύση που θα λαμβάνει  υπόψη τόσο  
τα συμφέροντα  των χρηστών  όσο και αυτά των προμηθευτών.  Η εξουσιοδότηση  του 
δικαιούχου  πρέπει  να είναι απαραίτητη  για τις προσαρμογές  που δεν
σνταποκρίνονται  στην κανονική  εκμετάλλευση  των δικαιωμάτων  του, παραδείγματος  
χάρη, στις περιπτώσεις  κατά τις οποίες  η προσαρμογή  περιλαμβάνει  τη μετάφραση  
σημαντικών  τμημάτων  ενός προγράμματος  ώστε να μπορούν  τα προγράμματα  αυτά να 
χρησιμοποιηθούν  σε άλλο μηχάνημα  εκτός από αυτό για το οποίο είχε χορηγηθεί  η 
άδεια του προγράμματος.  Επίσης, η εμπορική  εκμετάλλευση  μίας προσαρμογής  θα 
πρέπει να αποτελεί  αντικείμενο  συμφωνίας. Εξάλλου, η προσαρμογή  ενός  
προγράμματος  για τη βελτίωση  της αποτελεσματικότητάς  του όταν χρησιμοποιείται  
στα πλαίσια των βασικών διατάξεων  της άδειας μεταξύ του χρήστη και του 
προμηθευτή,  πρέπει να θεωρείται  ως νόμιμο και απαραίτητο  στοιχείο  του 
δικαιώματος  του χρήστη  να χρησιμοποιεί  το πρόγραμμα  για τους σκοπούς  για τους  
οποίους  προοριζόταν.  Η συμφωνία  του προμηθευτή  δεν είναι απαραίτητη  ή μάλλον  
τεκμαίρεται  ότι έχει δοθεί. θα ήταν ωστόσο σκόπιμο  για τους προμηθευτές  
λογικού  βάσει εμπορικών  συμβάσεων,  να ζητήσουν  να ενημερώνονται  σχετικά  με τις 
προσαρμογές  που γίνονται,  ώστε να έχουν τη δυνατότητα  να ελέγχουν  εάν οι 
προσαρμογές  αυτές εμπίπτουν  στο βασικό πεδίο εφαρμογής  της άδειας. Άλλες  
υποχρεώσεις  του προμηθευτή  για την παροχή  υπηρεσιών  και τη διατήρηση  καθώς και 
οι εγγυήσεις  μπορούν  να τροποποιούνται  με την τροποποίηση  του προγράμματος  εκ 
μέρους  του χρήστη.
Αναπαραγωγή  για ιδιωτικούο  σκοπούο
5.6.16.  Τα κράτη μέλη της ΕΟΚ έχουν ασκήσει, κατά διαφορετικούς  τρόπους και σε 
διαφορετικό  βαθμό, τη διακριτική  ευχέρεια  που παρέχει  στα κράτη το άρθρο 9 
παράγραφος  2 της Σύμβασης  της Βέρνης, για την αναπαραγωγή  έργων χωρίς την 
εξουσιοδότηση  του δικαιούχου  σε ειδικές  περιπτώσεις.  Συχνά χρησιμοποιήθηκε  το 
άρθρο αυτό για να επιτραπεί  η αναπαραγωγή  για ιδιωτικούς  σκοπούς.

5./3.17.  H πρόσφατη  γαλλική, γερμανική  και ισπανική  νομοθεσία  ωστόσο  δεν προβλέπει  για 
τα προγράμματα  υπολογιστών  κανονικές  άδειες  για την αναπαραγωγή  για ιδιωτικούς  
σκοπούς. Το γεγονός αυτό δεν οφε(λεται  στην επιθυμία  να απαγορευθεΐ  η 
ιδιωτική  αντιγραφή  η οπο(α, εν πάση περιπτώσει,  δεν μπορεί  να ελεγχθεί,  αλλά  
στην καθιέρωση  των απαραίτητων  ουσιαστικών  δικαιωμάτων  των παραγωγών  ώστε να 
μπορούν  να ασκήσουν  προσφυγή  κατά της "ημι-ιδιωτικής"  αναπαραγωγής,  που είναι  
η αναπαραγΰ)γή  και ανταλλαγή  προγραμμάτων  στα πλαίσια οργανισμών  και 
επιχειρήσεων,  μεταξύ φοιτητών  και καθηγητών,  μεταξύ μελών συλλόγων,  κλπ.  
Επιπλέον, τα επιχειρήματα  που χρησιμοποιήθηκαν  για να δικαιολογήσουν  την 
ιδιωτική  αντιγραφή  οτπικοακουστικού  υλικού, όπως η ανάγκη«του  καταναλωτή  να 
αλλάξει  το υλικό υπόθεμα  ή να χρησιμοποιήσει  αποσπάσματα  ή να πραγματοποιήσει  
συνδυασμούς  υλικών, δεν εφαρμόζονται  ευρέως σε προγράμματα  υπλογιστών.  
Πραγματικός  σκοπός της ιδιωτικής  αντιγραφής  προγραμμάτων  είναι στις  
περισσότερες  περιπτώσεις  η απόκτηση  "δωρεάν"  αντίτυπου  ενός προγράμματος,  για 
να αποφευχθεί  η αγορά του νόμιμου  αντιτύπου.
5.6.18.  Οι λόγοι αυτοί είναι πειστικοί. Επίσης, η οδηγία πρέπει να περιλαμβάνει  
διάταξη  που να απαγορεύει  την ιδιωτική  αντιγραφή  προγραμμάτων  υπολογιστών  
γενικά. Ταυτόχρονα,  η παραγωγή  διαφυλασσόμενου  αντίγραφου  ή αντιγράφων  από το 
νόμιμο  χρήστη  θα πρέπει ρητά να επιτραπεί.  Το αντίγραφο  ή τα αντίγραφα  αυτά  
πρέπει να καταστρέφονται  μετά την εκπνοή της ισχύος του δικαιώματος  για χρήση  
του προγράμματος.
Η διάρκεια  τηο προστασίαο
5.6.19.  Όταν τα προγράμματα  προστατεύονται  απλώς ως λογοτεχνικά  έργα, η διάρκεια  
προστασίας,  σύμφωνα  με το δίκαιο  πνευματικής  ιδιοκτησίας  των κρατών μελών,  
ανέρχεται  σε 50 χρόνια τουλάχιστον  μετά το θάνατο του συγγραφέα. Αυτή  
φαίνεται  να ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη εκτός της Γαλλίας. Σύμφωνα  με το 
άρθρο 48 του γαλλικού  νόμου της 3ης Ιουλίου  1985 (32) τα προγράμματα  των 
υπολογιστών  προστατεύονται  επί 25 χρόνια  από τη δημιουργία  τους. Η διαφορά  
αυτή θα δημιουργήσει  αργά ή γρήγορα  προβλήματα  σε σχέση με την ελεύθερη  
κυκλοφορία  των προγραμμάτων.  Πράγματι,  δεδομένου  ότι ο γαλλικός  νόμος δεν 
περιλαμβάνει  ειδικές  διατάξεις  σχετικά  με το θέμα αυτό, τα προγράμματα  που

-194 -
δημιουργήθηκαν  πριν από την 1η Ιανουαρίου  1986 που άρχισε να ισχύει ο νέος  
νόμος, μπορεί  να υπόκεινται  στη συντομότερη  χρονική  περίοδο. Συνεπώς  το θέμα  
αυτό μπορεί  να έχει πρακτικές  συνέπειες  σύντομα, δεδομένου  ότι τα προγράμματα  
των Η/Υ που κατασκευάστηκαν  κατά τη δεκαετία  του '60 και '70 στη Γαλλία  
μετέπεσσν  σε κοινή χρήση.
5.6.20.  Η διάρκεια  προστασίας  που δεν υπερβαίνει  τα 50 χρόνια συχνά οφείλεται  στο
χαρακτήρα  το)ν προγραμμάτων  των υπολογιστών,  κυρίως των λειτουργικών  
συστημάτων,  ως λειτουργικών  διατάξεων  στρατηγικής  σημασίας  για την ανάπτυξη  
του συνόλου  της βιομηχανικής  οικονομίας.  Πρέπει να αναφερθεί  σχετικά  το 
γεγονός  ότι πολλά προγράμματα  εφαρμογής  ισχύουν  στην πράξη σύντομο  χρονικό  
διάστημα  και αντιπροσωπεύουν  περιορισμένη  επένδυση  για την οποία περίοδος  
προστασίας  50 ετών είναι ακατάλληλη.  Δεδομένου  του λειτουργικού  αυτού
χαρακτήρα,  η διάρκεια  προστασίας  δεν πρέπει να υπερβαίνει  το ελάχιστο  δυνατό  
όριο που είναι απαραίτητο  για τη δημιουργία  των κατάλληλων  κινήτρων  για την 
πραγματοποίηση  επενδύσεων  εκ μέρους  των επεξεργαστών  προγραμμάτων.  Η διάρκεια  
ισχύος των διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας  ανέρχεται  σε 20 χρόνια περίπου και,  
δεδομένου  του λειτουργικού  και βιομηχανικού  χαρακτήρα  του λογικού, θα ήταν  
προτιμότερη  ανάλογη  διάρκεια  προστασίας.
5.6.21.  Οι υποστηρικτές  της πεντηκονταετούς  διάρκειας  τονίζουν  ότι το γεγονός ότι 
πολλά ποογράμμστσ  αποτελούσαν  και πιθανόν θα συνεχίσουν  να αποτελούν  
αντικείμενο  εκμετάλλευσης  για μικρότερη  χρονική  περίοδο  από την πεντηκονταετία  
δεν αποτελεί  πειστικό  επιχείρημα  για την καθιέρωση  μικρότερης  διάκρειας  
προστασίας.  Το ίδιο ισχύει για άλλους τομείς που προστατεύονται  βάσει του 
δικαίου  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Εφόσον τα προγράμματα  μπορούν  να 
χρησιμοποιούνται  για ορισμένο  χρόνο, πρέπει να μπορούν  να προστατεύονται,  
διότι χωρίς την ηροϋπόπθεση  αυτή, δεν θα συνεχίσουν  να χρησιμοποιούνται.  Δεν 
μπορεί βέβαια να αποκλεισθεί  το ενδεχόμενο  ότι ορισμένα  είδη λογικού,  
παραδείγματος  χάρη, τα λειτουργικά  συστήματα,  μπορεί να έχουν ωφέλιμη  ζωή 
μεγάλης  διάρκειας.  Χρήσιμα  θα ήταν τα σχόλια  σχετικά  με το σημείο  αυτό που θα 
περιλαμβάνουν  πληροφορίες  σχετικά  με την ωφέλιμη  ζωή των προγραμμάτων,  τόσο  
αυτών επί των οποίων προβάλλονται  δικαιώματα  αποκλειστικής  εκμετάλλευσης  όσο 
και TMV άλλων, ειδικότερα  δε εκείνων  που είναι παλσιότερα  των 25 ετών.

-195 -
5.6.22.  Εκτός από το θέμα της διάρκειας,  η έναρξη ισχύος της εν λόγω χρονικής  περιόδου  
από το θάνατο  του δημιουργού  μπορεί να θέσει πρακτικά  προβλήματα  δεδομένου  ότι 
τα προγράμματα  είναι συχνά συλλογικά  έργα παρά το γεγονός ότι συχνά τα 
εμπορικά  δικαιώματα  μεταβιβάζονται  στην επιχείρηση  στην οποία εργαζόταν  ο 
δημιουργός.  Έτσι οι τρίτοι δεν μπορούν  να γνωρίζουν  εάν η διάρκεια  ισχύος  
εξέπνευσε,  δεδομένου  ότι θα πρέπει να γνωρίζουν  την ημερομηνία  του θανάτου  του 
τελευταίου  επιζώντος  δημιουργού.  Οι πρακτικές  επιπτώσεις  του γεγονότος  αυτού  
μέχρι στιγμής  υπήρξαν  αμελητέες. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα,  το θέμα μπορεί να 
καταστεί  σημαντικό  και πρέπει να εξεταστεί  το ενδεχόμενο  υπολογισμού  της 
διάρκειας  από τη δημιουργία  ή πρώτη χρήση ή διάθεση στο εμπόριο του 
I προγράμματος,  και όχι από το θάνατο του δημιουργού. Η μέθοδος αυτή
υπολογισμού  σνταποκρίνεται  περισσότερο  στον τεχνικό, βιομηχανικό  και εμπορικό  
χαρακτήρα  του λογικού.
5.6.2.3.  Από άποψη λειτουργίας  της εσωτερικής  αγοράς στον τομέα του λογικού,  
ενδείκνυτσι  η καθιέρωση  της ίδιας διάρκειας  προστασίας  για τα προγράμματα  σε 
όλα τα κράτη μέλη. Πειστικά  επιχειρήματα  προβλήθηκαν  για την έναρξη ισχύος  
της χρονικής  περιόδου  ανεξάρτητα  από τη διάρκειά  της, από τη δημιουργία  του 
προγράμματος.  Όσον αφορά δε τη διάρκεια  της εν λόγω περιόδου  για την επιλογή  
μεταξύ  5ø ετών και μικρότερης  χρονικής  περιόδου  που κυμαίνεται  μεταξύ  20 ή 25 
ετών, πρέπει να ληφθούν  υπόψη διάφοροι  παράγοντες.  Η επιλογή  της μεγαλύτερης  
χρονικής  περιόδου  θα είναι η ενδεικνυόμενη,  στο βαθμό που οι μελλοντικές  
εξελίξεις  αποδείξουν  ότι η προστασία  βάσει του δικαίου  περί πνευματικής  
ιδιοκτηοίας  δεν θα οδηγήσει  σε ανεπιθύμητους  περιορισμούς  του ανταγωνισμού  
στην αγορά λογικού  (Βλέπε  παραγράφους  5.5.8. έως 5.5.12.  ανωτέρω).

-196 -
Πατρότητα  έργου
5.6.24.  Όσον αφορά την πατρότητα  του έργου, το λογικό  που παράγεται  από υπαλλήλους  ή
κατόπιν  παραγγελίας,  θέτει προβλήματα  ανάλογα  με αυτά των άλλων τομέων  στους  
οποίους  τα συλλογικά  έργα ε(ναι κοινά, όπως π.χ. η διαφήμιση.  Δεν υπάρχουν  
ωστόσο  αμφιβολίες  ότι λόγω της φύσης της βιομηχανίας  λογικού, η κατάσταση  που 
επικρατεί  στον τομέα της πατρότητας  του έργου, από άποψη νομική, είναι  
ιδιαίτερα  περίπλοκη. Ιδανική  λύση θα ήταν η καθιέρωση  ενιαίων  αρχών σε όλη 
την Κοινότητα,  αλλά το στοιχείο  αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί  θεμελιώδες  
δεδομένου  ότι,  όσον αφορά τα οικονομικά  δικαιώματα,  τα θέματα μπορούν  να
ρυθμιστούν  ικανοποιητικά  με συμφωνία  και η έλλειψη  ομοιόμορφης  λύσης στο θέμα  
αυτό δεν θα παρεμποδίσει  τη δημιουργία  εσωτερικής  αγοράς για τα προγράμματα  
νιπολογιστών.  Η εξεύρεση  συμβατικών  λύσεων διευκολύνεται  με την καθιέρωση  
σαφών νομικών  αρχών σε όλη την Κοινότητα.  Όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει  λοιπόν  
νσ καθορίσουν  ποιός είναι ο δικαιούχος  σε περίπτωση  έλλειψης  αντίθετης  
συμφωνίας.  Οι διατάξεις  αυτές, οι οποίες  δεν δεσμεύουν  τα κράτη μέλη ως προς  
την επίλυση  του προβλήματος  αυτού, περιλαμβάνονται  στην οδηγία  του Συμβουλίου  
για τπ νομική  προστασία  των τοπογραφιών  προϊόντων  ημιαγωγών  (33). Η διάταξη  
μπορεί νσ χρησιμεύσει  ως βάση για ανάλογη  διάταξη  όσον αφορά το λογικό.
Προγράυυατα  παραγόυενα  από υπολογιστή
5.6.25.  Στο μέλλον  προγράμματα  των υπολογιστών  θα παράγονται  συχνότερα  με τη βοήθεια
υπολογιστή  που είναι προγραμματισμένος  για τη διεκπεραίωση  ορισμένων  
λειτουργιών  προγραμματισμού.  Στην περίπτωση  αυτή προκύπτει  το ερώτημα  ποιός  
θεωρείται  δημιουργός  του προγράμματος  που προκύπτει  τελικά  από τη διαδικασία  
αυτή:  ο χρήστης  του υπολογιστή,  ο προγραμματιστής  του, ο ιδιοκτήτης  του
υπολογιστή  ή όλοι οι ανωτέρω.

-197 -
5.6.26.  Προϋπόθεση  για την προστασία  βάσει του δικαίου  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  
είναι η πρωτοτυπία  ενός έργου η οποία βασίζεται  στην ικανότητα  του δημιουργού.  
Η Επιτροπή  πιστεύει  ότι οι χρήστες  του προγραμματισμένου  υπολογιστή,  ο οποίος  
αποτελεί, βασικά, εργαλείο, πρέπει να θεωρούνται  ότι είναι δικαιούχοι  
προστασίας.  Η λύση αυτή έχει το πλεονέκτημα  ότι καθιστά  δικαιούχους  πρόσωπα  
που μπορούν  εύκολα  να προσδιοριστούν.
Ηθικήο  ωύσεωο  δικαιώυατα
5.6.27.  Τα ηθικής φύσεως δικαιώματα  που είναι τα δικαιώματα  του δημιουργού  να 
διεκδικήσει  την πατρότητα  του έργου και να εναντιωθεί  στις τροποποιήσεις  που 
βλάπτουν  το έγρο του, δεν έχουν παρουσιάσει,  μέχρι στιγμής, πρακτικά  
προβλήματα.  Ωστόσο, δεδομένου  ότι δεν μπορούν  να μεταβιβαστούν,  σοβαρές  
αμφιβολίες  έχουν διατυπωθεί  σχετικά  με το κατά πόσο ενδείκνυται  η καθιέρωσή  
τους σε έργα που συχνά παράγονται  συλλογικά,  και τα οποία έχουν τεχνικό,  
βιομηχανικό  ή εμπορικό  χαρακτήρα  και υφίστανται  διαδοχικές  τροποποιήσεις.  
Πρέπει τουλάχιστον  να εξεταστεί  η δυνατότητα  εκχώρησης  των δικαιωμάτων  αυτών  
με συμφωνία,  αν και πρέπει να τονισθεί  ότι αυτό προϋποθέτει  τροποποίηση  της 
Σύμβασης  της Βέρνης,  εάν συμφωνηθεί  ότι τα πράγματα  αποτελούν  λογοτεχνικά  έργα  
σύμφωνα  με την έννοια  της εν λόγω σύμβασης. Φαίνεται,  ωστόσο,  ότι δεν είναι  
απαραίτητο  να περιληφθούν  διατάξεις  περί ηθικής φύσεως δικαιωμάτων  σε μία 
κοινοτική  οδηγία  επί του παρόντος.
Λικαιούχοι  προστασίσο
5.6.28.  Στο βαθμό που τα κράτη μέλη πιστεύουν  ότι τα προγράμματα  προστατεύονται  βάσει  
του δικαίου  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  σύμφωνα  με την έννοια της Σύμβασης  
της Βέρνης  ή της Παγκόσμιας  Σύμβασης,  δεν είναι απαραίτητη  σχετική  διάταξη  σε 
μία οδηγία για τα προστατευόμενα  πρόσωπα. Κάθε κράτος  μέλος θα προστατεύσει  
τους υπηκόους  άλλων κρατών μελών κατά τον ίδιο τρόπο με τους πολίτες  του.  
Εξάλλου, μπορεί να υποστηριχθεί  ότι καμία από τις ανωτέρω  συμβάσεις  δεν 
επιβάλλει  την προστασία  των δικαιωμάτων  του δημιουργού  όσον αφορά τα 
προγράμματα  των υπολογιστών  υπό τη στενή έννοια. Τα κράτη που υποστηρίζουν  
την άποψη αυτή, μπορεί να θεωρούν  ότι τα δικαιώματα  επί των προγραμμάτων  
σύμφωνα  υε τη νομοθεσία  τους πρέπει να θεωρούνται  συναφή  δικαιώματα  που δεν 
περιλαμβάνονται  στο πεδίο εφαρμογής  οποιοσδήποτε  ισχύουσας  πολυμερούς  
ρύθμισης .

-198 -
f^.6.29.  H Οδηγία δεν είναι απαραίτητο  να επιλύσει  το πρόβλημα  του κατά πόσο τα 
προγράυμστα  υπολογιστών  πρέπει να προστατεύονται  βάσει του δικαίου  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  strictu  sensu ή με την καθιέρωση  συναφών  δικαιωμάτων  (34). Εάν 
ωστόσο δεν επιλυθεί  το θέμα αυτό, προκύπτει  το ερώτημα των δικαιούχων  
προστασίας  δεδομένου  ότι το εν λόγω πρόβλημα  δεν θα επιλυθεί  βάσει των 
ισχυουσών  πολυμερών  ρυθμίσεων.  Το άρθρο 3 της οδηγίας  των προϊόντων  ημιαγωγών  
προβλέπει  μία πιθανή λύση : την καθιέρωση  διατάξεων  για την προστασία  των 
προσώπων  που έχουν ειδικούς  δεσμούς  με την Κοινότητα,  σε συνδυασμό  με ένα 
μηχανισμό  για επέκταση  της προστασίας  σε άλλα πρόσωπα. Ριζικότερη  εναλλακτική  
λύση, με την οποία θα απεψεύγοντο  σχετικά περίπλοκες  διατάξεις  και 
διαδικασίες,  ανεξάρτητα  από το θέμα της καθιέρωσης  προστασίας  βάσει του 
δικαίου πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή βάσει συναφών  δικαιωμάτων,  αποτελεί  η 
καθιέρωση  προστασίας  εκ μέρους των κρατών  μελών τόσο των υπηκόων  τους όσο και 
των κατοίκων  των κρατών μελών της Σύμβασης  της Βέρνης και της Παγκόσμιας  
Γύμβσσης  προστασίας  της πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Μπορεί  επίσης να ρυθμιστεί  
το θέμα των προγραμμάτων  που εμφανίζονται  για πρώτη φορά στις χώρες αυτές. Η 
λύση αυτή θα έχει το πλεονέκτημα,  εκτός από τη σχετική  απλοποίηση,  αποφυγής  
ενδεχόμενων  διαφωνιών  με τις χώρες αυτές, αν και η προστασία,  στην περίπτωση  
αυτή, θα ίσχυε και για ορισμένες  χώρες στις οποίες δεν έχει καθιερωθεί  
αμοιβαία  προστασία. Οι ενδιαφερόμενοι  καλούνται  να διατυπώσουν  τις απόψεις  
τους σχετικά  με το θέμα της καθιέρωσης  του καθεστώτος  που ισχύει για τους  
υπηκόους  του αντίστοιχου  κράτους  όσον αφορά όλα τα φυσικά και νομικά  πρόσωπα  
ανεξάρτητα  από την καταγωγή  τους και την κατοικία  τους.

-199 -
Bápoc αποδείΕε ωο
5.6.30.  To θέμα του βάρους  της απόδειξης  πρέπει επίσης  να εξετασάεΙ.  Δεδομένου  ότι τα
δικαιώματα  δημιουργού  δεν περιλαμβάνουν  προστασία  ιδεών αλλά τη μορφή υπό την 
οποία οι ιδέες εκφράζονται,  η απόδειξη  της αντιγραφής  προϋποθέτει  σύγκριση  των 
εν λόγω έργων στην τελική τους μορφή. Η διαδικασία  αυτή κανονικά  δεν θέτει  
προβλήματα  : εν ανάγκη,  τα έργα μπορεί να αποτελόσουν  αντικείμενο  εξέτασης  από 
τα αρμόδια  δικαστήρια  που θα αποφσνθούν  σχετικά  με το βαθμό της ομοιότητας.  
Ωστόσο, τα προγράμματα  των υπολογιστών  εμφανίζονται  υπό διαφορετικές  μορφές  
και μεταξύ ορισμένων  προγραμμάτων  μπορεί να παρουσιάζουν  επιφανειακή  
ομοιότητα.  Επιπλέον,  ένας δικαιούχος  μπορεί να μην έχει πρόσβαση  σε μία μορφή  
του παραβιασμένου  προγράμματος  που θα του επέτρεπε  να αποδείξει  την ύπαρξη  
ομοιότητας·  παραδείγματος  χάρη, το βασικό πρόγραμμα  που μπορεί να έχει  
ιιετσφρασθεί  από άγνωστο υπολογιστή  σε κώδικα τελικού ή εκτελέσιμου
προγράμυστος  που φαίνεται εντελώς διαφορετικό  είτε από τον κώδικα του 
δικαιούχου  είτε από το αρχικό  πρόγραμμα.  Το πρόβλημα  αυτό μπορεί να καταστεί  
ιδιαίτερα  δυσεπίλυτο,  παραδείγματος  χάρη, κατά τη διαλογική  αποκατάσταση.
5.6.31,  Πιθανή λύση για το πρόβλημα  θα ήταν να φέρει το βάρος της απόδειξης  αυτός ο
οποίος κατηγοοείται  για παράβαση  όταν ο δικαιούχος  παραδίδει  στο δικαστήριο  
TIC διαφορετικές  εκδόσεις  του προγράμμστός  του στο οποίο έχει πρόσβαση  και 
αποδεικνύει  ότι πρόκειται  περί αντιγραφής.  θα μπορούσε  να αποδείξει
παραδείγματος  χάρη ότι το εν λόγω πρόγραμμα  οδηγεί στα ίδια αποτελέσματα  και 
ότι ο πρσγματοποιών  την παράβαση  είχε πρόσβαση  στο πρόγραμμα  του δικαιούχου.

-200 -
5.7. ggvonTiKéc  παρατηρήσεις
5.7.1.  Όπως αναφέρθηκε  ήδη στην παράγραφο  5.4.1. η Επιτροπή  αποφάσισε,  στα πλαίσια  
της ολοκλήρωσης  της εσωτερικής  αγοράς, να εξετάσει,  κατά προτεραιότητα,  τα 
ζητήματα  σχετικά  με τη νομική  προστασία  των προγραμμάτων  των υπολογιστών  και 
μετά να υποβάλει πρόταση για οδηγία του Συμβουλίου  περί της εν λόγω  
προστασίας.  Για το σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκαν  ορισμένες  προκαταρκτικές  
συζητήσεις,  οι οποίες  επιβεβαίωσαν  την ανάγκη  ανάληψης  πρωτοβουλίας  σε σύντομο  
χρονικό  διάστημα. Επιπλέον,  από τις πληροφορίες  που παρελήφθησαν  και από την 
κτηθείσα  πείρα μετά τη συμμετοχή  στις συζητήσεις  σε διεθνές  επίπεδο  για το 
καταλληλότερο  σύστημα  προστασίας,  προκύπτει  ότι η κοινοτική  προσέγγιση  πρέπει  
να περιλαμβάνεται  στα πλαίσια  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  και των συναφών  
δικαιωμάτων,
5.8. ΣυυπβΡάσυατα
5.8.1.  Η Επιτροπή  σκοπεύει  να υποβάλει  στο Συμβούλιο,  ως θέμα προτεραιότητας,  πρόταση  
οδηγίας  βάσει του άρθρου løø A ΕΟΚ για την προστασία  των προγραμμάτων  των 
υπολογιστών.
5.8.2.  Όσον αφορά το περιεχόμενο  της οδηγίας, και ειδικότερα  υπό το πρίσμα της 
κοινοτικής  πολιτικής  τυποποίησης,  η Επιτροπή  καλεί τους ενδιαφερόμενους  να 
υποβάλουν  σχόλια  σχετικά  με τα ακόλουθα  θέματα  :
α) η προστασία  πρέπει να εφαρμόζεται  σε προγράμματα  υπολογιστών  που έχουν  
αποτυπωθεί  υπό οισδήποτε  μορφή·
β) τα προγράμματα  πρέπει να προστατεύονται  στο βαθμό που είναι πρωτότυπα  υπό 
την έννοια ότι είναι αποτέλεσμα  της πνευματικής  προσπάθειας  του δημιουργού  
τους και δεν αποτελούν  κοινοτοπία  στη βιομηχανία  λογικού"  
γΐ τα πρωτόκολλα  πρόσβασης,  οι διασυνδέσεις  και οι μέθοδοι  που είναι
απαραίτητες  για την πραγματοποίησή  τους πρέπει να εξαιρούνται  ρητά από την 
προστασία·
δ) τα δικαιώματα  εξουσιοδότησης  μη επιτρεπόμενων  ενεργειών  πρέπει να
περιλαμβάνουν  δικαίωμα  χρήσης  υπό την ευρεία  έννοια το οποίο είτε
διαμορφώνεται  εξ αρχής είτε προκύπτει  από τα δικαιώματα  εξουσιοδότησης  της 
αναπαραγωγής,  ενοικίασης,  προσαρμογής  και μετάφρασης·  για τα τελευταία  αυτά  
δικαιώματα,  πρέπει να γίνει, εν πάση περιπτώσει,  ειδική  πρόβλεψη·

-201 -
ε) η προσαρμογή  ενός προγράμματος  από το νόμιμο  χρήστη του αποκλειστικά  για 
δικούς  του σκοπούς  και στα πλαίσια  της άδειας  πρέπει να επιτρέπεται"  
στ) η αναπαραγωγή  ενός προγράμματος  υπολογιστή  για ιδιωτικούς  σκοπούς δεν 
πρέπει να επιτρέπεται  χωρίς την εξουσιοδότηση  του δικαιούχου,  ενώ η 
παραγωγή  διαφυλασσόμενων  αντιγράφων  από το νόμιμο χρήστη πρέπει  να
επιτρέπεται  χωρίς εξουσιοδότηση"
ζ) η διάρκεια  προστασίας  αρχίζει από τη δημιουργία  του προγράμματος  και 
συνεχίζεται  επί ορισμένο  χρόνο ο οποίος ^α καθοριστεί  από την οδηγία"  η 
επιλογή  θα αφορά χρονική  περίοδο  5ø ετών ή χρονική  περίοδο  που κυμαίνεται  
μεταξύ  20 και 25 ετών"
η) το θέμα  της πατρότητας  των προγραμμάτων  των υπολογιστών  καθώς και της
πατρότητας  όσον αφορά τα παραγόμενα  από υπολογιστή  προγράμματα  εναπόκειται  
στα κράτη μέλη και στο εθνικό  δίκαιο, που πρέπει να καθορίσουν  ποιός, σε 
περίπτωση  έλλειψης  αντίθετων  συμβατικών  ρυθμίσεων,  θεωρείται  δημιουργός"  
ι) ηθικής φύσεΰΐς δικαιώματα,  στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό βάσει των
ισχυουσών  διεθνών  συμβάσεων,  στις οποίες  έχουν προσχωρήσει  τα κράτη μέλη,  
δεν πρέπει να καθιερωθούν  σε περίπτωση  καθιέρωσης,  τα δικαιώματα  αυτά  
πρέπει να είναι μεταβιβάσιμσ ’
κ) η προστασία  πρέπει να καλύπτει  τους δημιουργούς  που είναι υπήκοοι  των
κρατών  που έχουν προσχωρήσει  στη Σύμβαση  της Βέρνης ή στη Σύμβαση  για τη 
σύσταση  Παγκόσμιας  Οργάνωσης  προστασίας  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή
επιχειρήσεις  με έδρα τις εν λόγω χώρες ή πιθανόν  όλα τα νομικά και φυσικά  
πρόσωπα  ανεξάρτητα  από καταγωγή  ή κατοικία"  
λ) σε περίπτωση  παράβασης,  το βάρος της απόδειξης  σχετικά  με την αντιγραφή  
φέρει ο εναγόμενος  όταν ο ενάγων παρουσιάσει  στο δικαστήριο  τις 
διαφορετικές  εκδόσεις  του προγράμματός  του στο οποίο έχει πρόσβαση  και 
αποδείξει  την ύπαρξη  ομοιότητας  καθώς και ότι ο εναγόμενος  είχε πρόσβασση  
στο πρόγραμμα  του δικαιούχου.
5.9. Προθεσυίες
5.9.1.  Δεδομένου  ότι η νομοθετική  διαδικασία  πρέπει να κινηθεί το συντομότερο  
δυνατόν, η Επιτροπή  καλεί επειγόντως  τους ενδιαφερόμενους  να υποβάλουν  τις 
παρατηρήσεις  τους για τα εν λόγω θέματα. Τα σχόλια  πρέπει να υποβληθούν  στην  
Επιτροπή  το αργότερο  μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου  1988.

202 -
(1) Βλέπε, παραδείγματος  χάρη, τον ορισμό που εγκρίάηκε  για τους σκοπούς  της WIPO  διατάξεις  για την προστασία  του λογικού  των υπολογιστών,  Γενεύη  1978 :"(1) "πρόγραμμα  υπολογιστή"  σημαίνει μία σειρά οδηγιών, οι οποίες όταν  ενσωματώνονται  σε μέσο αναγνώσιμο  από μηχανή που έχει ικανότητες  επεξεργασίας  πληροφοριών,  μπορούν  να παρουσιάσουν  ή να εκτελέσουν  μία ειδική  λειτουργία,  στόχο ή αποτέλεσμα"  βλέπε επίσης  έκ-θεση  της ομάδας  εργασίας  για τεχνικά  θέματα  σχετικά  με τη νομική προστασία  του λογικού  των υπολογιστών  της WIPO, Γενεύη, 30 Απριλίου  1984  
':LPCS/W(3TQ/I/3)  .
(2) Υπουργείο  Εμπορίου  ΗΠΑ, A Competitive  Assessment  of the US Data Processing  Services  Industry,  Δεκέμβριος  1984, σ. 23-24. Υπηρεσία  τεχνολογικών  εκτιμήσεων  ΗΠΑ, λογικό  υπολογιστών  ; θέματα  διεθνούς  ανταγωνισμού,  Νοέμβριος  1985, V/VIII.00EA-ICCP(87)6,  η διεθνοποίηση  λογικού  και των υπηρεσιών  υπολογιστών.Διανομή  Μάρτιος  1987, σ. 5 & 27.
(3) Οργανισμός  διεθνών  δεδομένων,  EUROCAST  - Software  and Services  Marketplace,  Western  Europe  1985-1991,
(4) Βλέπε άρθρο 52 παράγραφος  2 της Ευρωπαϊκής  Σύμβασης  Διπλωμάτων  Ευρεσιτεχνίας  (1973)  που περιλαμβάνεται  στη βελγική, δανική, γερμανική, γαλλική, ιταλική,  λουξεμβουργιανή,  ισπανική  και αγγλική  νομοθεσία.
(5) Propriété  Intellectuelle  Bulletin  Documentaire  1981, III-175.
(6) Απόφαση  του Προέδρου  του Ευρωπαϊκού  Γραφείου  Διπλωμάτων  Ευρεσιτεχνίας  της 6ης Μαρτίου  1985.
(7) Έκθεση της επιτροπής  πραγματογνωμόνων  για τη νομική προστασία  των λογικών  των υπολογιστών,  Γενεύη,  Ιούνιος  1983, LPCS/11/6.
(8) Κυριότερες  υποθέσεις  περιλαμβάνουν  : για τη Γαλλία,  Babolat-Maillot-With  κατά Pachot  (Εφετείο  Παρισιού  2 Νοεμβρίου  1982) ’ Apple Computer  INC. κατά Segimex  Sari (Παρίσι  "Tribunal  de Grande Instance",  21 Σεπτεμβρίου  1983) ’ Atari κατά Sidam (Court de Cassation,  7 Μαρτίου  1986)· για τη Γερμανία  Visicorp  κατά Basis Software  GmbH  (Δικαστήριο  Μονάχου 1983)' Südwestdeutsche  Inkasso KG κατά Bappert and Burker  Computer  GmbH (Ανώτατο  Δικαστήριο,  1985)· για την Ιταλία  Atari INC. and Bertolino  κατά Sidani SRL. (Δικαστήριο  πληροφορικής  (Δικαστήριο  Τορίνου, 14 Ιουλίου  1983),  Unicomp  SRL. κατά Italcomputers  and General  Informatics  (Δικαστήριο  Πίζας, 14 Απριλίου  1984)· για την Ολλανδία,  υπόθεση  Logboekprogram  (Δικαστήριο  Hertogenbosch,  14 ΜαΓου 1982)· για το Ηνωμένο  Βασίλειο,  Sega Enterprises  Ltd. κατά Alca Electronics  (Εθετε (o 1982).
(9' Νόμος της 24ης Ιουνίου  1985 για την τροποποίηση  των νομικών  διατάξεων  στον τομέα της πνευματικής  ιδιοκτησίας  (ΕΕ (Bundesgesetzblatt)  αριθ. 33 της 27ης Ιουνίου  1985).
(10Ì Νόμος υπ. αριθ. 85-660 της 3ης Ιουλίου 1985 για τα δικαιώματα  δημιουργού,  παρουσισστή,  παραγωγού  δίσκων και βιντεογραφημάτων  και επιχειρήσεων  επικοινωνιών  (ΕΕ 4πς Ιουλίου  1985, σ. 7495 και επόμενες)
(11)  Πνευματική  ιδιοκτησία  (λογικό  υπολογιστού)  πράξη τροποποίησης  1985, σ. 14 της 16ης  Ιουλίου  1985.
(12)  Βλέπε άρθρα 91-100  του Ley Propiedad  Intelectual  αριθ. 22/87 του Νοεμβρίου  1987

203
Boletín  Oficial  del Estado,  αριθ. 275, 17 Νοεμβρίου  1987.
(13)  Nòuoc L 153 της 14.1.1988  για την τροποποίηση  του Νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας .
(14)  Παραδείγματος  χάρη, σχέδιο  νόμου υπ. αρί'θ. 1746 που κοινοποιήθηκε  στον πρόεδρο  της συγκλήτου,  25 Μαρτίου  1986.
(15)  Διακήρυξη της ολλανδικής  αντίπροσωπίας  κατά τη συνεδρίαση  της ομάδας  πραγματογνωμόνων  του διεθνούς οργανισμού  πνευματικής  ιδιοκτησίας  που πραγματοποιήθηκε  το Φεβρουάριο  1985.
(16)  Διακήρυξη  της βελγικής  αντιπροσωπίας  κατά τη συνάντηση  της ομάδας εμπειρογνωμόνων  του διεθνούς  οργανισμού  πνευματικής  ιδιοκτησίας  που πραγματοποιήθηκε  το Φεβρουάριο
1985.
(17)  Απάντηση  της 26ης Νοεμβρίου  1986 του Υπουργού  Οικονομικών  και Εμπορίου  (Ministre  de 
I' Economie  et des Classes  moyennes)  στις κοινοβουλευτικές  ερωτήσεις  αριθ. 39
^ και 40. Έκθεση Κοινοβουλίου  της 26ης Νοεμβρίου  1986, σ. 761-762.
(18)  Βλέπε Rebello  στο Revue Internationale  du Droit d'Auter, υπ. αριθ. 129, Ιούλιος
1986.  σ. 16.
(19)  Νόμος υπ. αριθ. 45/85, κώδικας  δικαιωμάτων  δημιουργού  και συναφών  δικαιωμάτων  της 
17ης Σεπτεμβρίου  1985.
(20)  Διακήρυξη  της Ελληνικής  Αντιπροσωπίας  στη συνάντηση  της ομάδας εμπειρογνωμόνων  του διεθνούς  οργανισμού  πνευματικής  ιδιοκτησίας  που πραγματοποιήθηκε  το Φεβρουάριο  1985.
(21)  Pub. L 96-517  (12 Δεκεμβρίου  1980) Stat. 3015.
<22) Έκθεση  διαιτητή  15 Σεπτεμβρίου  1987. Announcement  of Dispute  Resolution  τηςΑμερικανικής  Ένωσης Διαιτησίας  Δικαστήριο  Διαιτησίας  Εμπορικές  Υποθέσεις  στην  υπόθεση  IBM-Fujitsu  Ltd.
(23) Έγγραφο  C0M(85)  31ø τελικό,  σημείο  149λ.
¿24' βλέπε παραδείγματος  χάρη "Vers une protection  des logiciels  informatiques  :
Ψ situation  actuelle  et propositions",  21 Ιουνίου  1984.Έκθεση  ομάδας  εργασίας  που δημιουργήθηκε  στα πλαίσια  της ΙΝΡΙ (Institut  Nasional  de la Propriété  Intellectuelle).
(25)  Ιαπωνική  Πράξη Τροποποίησης  του Νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  υπ. αριθ. 62 του Ιουνίου  1985, ο οποίος  καθορίζει  σε μία παράγραφο  που προστέθηκε  στο άρθρο 10 ότι οι αλγόριθμοι,  η γλώσσα του προγραμματισμού  και οι κανόνες εξαιρούνται  από την προστασία  των δικαιωμάτων  δημιουργού'  (επίσης, η Ιαπωνία  δεν έχει ακόμα καθορίσει  εάν η κσταχώρηση  είναι υποχρεωτική).
(26)  Βλέπε σημείο  8 ανωτέρω.
(27)  Βλέπε, παραδείγματος  χάρη άρθρο 49 του δανικού  νόμου για την πνευματική  ιδιοκτησία  (νόμος  υπ. αριθ. 158 της 31ης Μαίου 1961 με μεταγενέστερες  τροποποιήσεις).  Σύμφωνα  με τη διάταξη  αυτή "κατάλογοι,  πίνακες  και παρόμοιες  παραγωγές  στις οποίες έχουν  συσσωρευθεί  πολλές πληροφορίες,  προστατεύονται  κατά της μη εξουσιοδοτημένης  αναπαραγωγής  για χρονική  περίοδο  10 ετών μετά την παραγωγή.

Í28) Βλέπε σημείωση  8 ανωτέρω.
(29) έλέπε σημείωση  8 ανωτέρω.
(3í)) 0·5ηγίπ  87/54 ΕΟΚ, ΕΕ L 24 της 27ης Ιανουαρίου  1987, σ. 36.
(31) Σημειώνεται  ότι σύμφωνα  με το άρθρο 8 της οδηγίας  των ιόντων ημιαγωγών,  η νομική  προστασία  των τοπογραφιών  ενός προϊόντος  ημιαγωγών  δεν εκτείνεται  σε πληροφορίες  που περιλαμβάνονται  στην τοπογραφία  εκτός από την ίδια την τοπογραφία.
(3?) Νόμος 85-660 της 3ης Ιουλίου  1985, Επίσημη  Εφημερίδα  της Γαλλικής  Δημοκρατίας,  
4 Ιουλίου  1985, σ. 7495 και επόμενες.
(33)  Loc, cit. . άρθρο 3(1), 3(2) και 3(3).
(34)  Συναφή και σχετικά δικαιώματα  αποτελούν  σχετικά νέα κατηγορία  δικαιωμάτων  πουχρησιμοποιήθηκαν  περιοτασιακά  για την επέκταση  ενός είδους  προστασίας  ανάλογης  με τα δικαιώματα  του δημιουργού  σε είδη έργων που δεν καλύπτονται  από τα εν λόγω  δικαιώματα.  Η απόφαση  σχετικά  με τη δημιουργία  νέου συναφούς  δικαιώματος  ή επέκταση  του ισχύοντος  δικαιώματος  σε νέα είδη έργων εξαρτάτσι  από πολλούς  παράγοντες  και συνεπώς διαφέρει  ανάλογα με το χρόνο και τον τόπο.  "Ένα έργο μπορεί ναπροστατεύεται  σε μία χώρα βάσει του δικαίου  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  και Βάσει  συναφούς  δικαιώματος  σε μία άλλη. Αυτό ισχύει όσον αφορά τις φωτογραφίες,  τα οποία  προσ-^στεύοντσι  στη Γαλλία βάσει του δικαίου  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  αλλά σε άλλες χώρες Βάσει συναφούς  ή σχετικού  δικαιώματος.  Άλλοι δικαιούχοι  συναφούς  δικαιώματος,  μπορεί μελλοντικά  να προστατευθούν  Βάσει των κανόνων  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας"  (Francon,  Διεθνής Προστασία  Συναφών Δικαιωμάτων,  Rida, 1964,Anniversary  Number, σ. 410). Μεγάλο πλεονέκτημα  της επιλογής  των συναφώνδικαιωυάτων  από την άποψη του νομοθέτη  είναι ότι ο νομοθέτης  θα μπορεί  να εφαρμόζει  ειδικές  λύσεις  που διαφέρουν  απ'αυτές  που έχουν ήδη επιλεγεί  στα πλαίσια  των κανόνων  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.

205
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  6 : ΒΑΣΕΙΣ  ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
6.1.  Αντικείοενο
6.1.1.  Ο όρος "Βάση δεδομένων"  χρησιμοποιείται  στο κεφάλαιο  αυτό για να δηλώσει  συλλογή
πληροφοριών  που κσταχοιρούνται  σε μνήμη  και είναι προσιτές  με ηλεκτρονικά  μέσα. Η
βάση αυτή μπορεί να αποτελείται  από πλήρη κείμενα, και συγκεκριμένα  από υπάρχοντα  
έργα που προστατεύονται  από το δίκαιο  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  και μπορεί να 
εξομοιωθεί  στην περίπτωση  αυτή με γενική  ή ειδική βιβλιοθήκη.  Εξάλλου, μπορεί να 
αποτελεί  συλλογή  από αποσπάσματα  έργων, που μπορεί να εξομοιωθεί  με ανθολογία  ή 
κέντρο τεκμηρίωσης,  από τα οποία μπορούν  να λαμβάνονται  τα κατάλληλα  τμήματα  των 
έργων που ζητούνται.  Επιπλέον,  μπορεί να αποτελεί  και συλλογή  πληροφοριών  που 
^ εμπίπτουν  σε καθεστώς ελεύθερης  κυκλοφορίας,  όπως καταλόγων  ονομάτων και
διευθύνσεων,  τιμών ή στοιχείων  αναφοράς.  Στην  περίπτωση  αυτή, μπορεί  να παρομοιαστεί
με ’•ους καταλόγους,  τα δρομολόγια,  τους  τιμοκαταλόγους  και διάφορες  άλλες παρόμοιες
πληροφορίες  που παρέχονται  υπό έντυπη μορφή. Τέλος, η βάση δεδομένων  μπορεί να 
σπο-'ελεί  την ηλεκτρονική  έκδοση ενός και μόνο, αλλά πολύτομου,  έργου, όπως μιας  
εγκυκλοπαί'^'^ιαο.
6.1.2.  Τα ειδικά θέματα που αφορούν τις ηλεκτρονικές  εκδόσεις  και βιβλιοθήκες  δεν 
εξετάζονται  στο κεφάλαιο  αυτό, παρά το γεγονός  ότι προξενούν  πολλές  φορές προβλήματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  παρόμοια  με τα προβλήματα  που προξενεί  η χρήση των βάσεων  
δεδομένων.  Οι ηλεκτρονικές  εκδόσεις  θέτουν προβλήματα  όσον αφορά τις τεχνικές  
σνσπαραγωγήε,  τη διαχείριση  των πληροφοριών  και τα δίκτυα  μεταβίβασης  δεδομένων,  τα 
οποία δεν εμπίπτουν  στο πλαίσιο  του παρόντος  κεφαλαίου.  Επίσης, οι ηλεκτρονικές  
^ βιβλιοθήκες  θέτουν  προβλήματα  ως προς τα δικαιώμτσ  του δημιουργού  για τα έργα του
που χρησιμοποιούνται  σε δημόσιες  βιβλιοθήκες,  τα οποία δεν εξετάζονται  διεξοδικά  στο 
συμβουλευτικό  αυτό έγγραφο  παρά το γεγονός  ότι μπορούν  να ενταχθούν  στο πλαίσιο  της 
γενικής  εξέτασης  σχετικά  με την εκμίσθωση,  που περιλαμβάνεται  στο κεφάλαιο  4, ή να 
έχουΊ' σχέση με την πειρατεία  και την ιδιωτική  αντιγραφή  των οπτικοακουστικών  έργων,  
που εξετάζονται  στα κεφάλαια  2 και 3 αντίστοιχα.

206
6.1.3.  Προς το παρόν, ο πλέον συνηθισμένος  τρόπος χρήσης μιας βάσης δεδομένων  είναι η 
απευθείας  προσπέλαση  με τη βοήθεια  ηλεκτρονικών  μέσων επικοινωνίας.  Με τον τρόπο  
αυτό, η βάση δεδομένων  μπορεί να γίνεται  προσιτή  σε χρήστες  που βρίσκονται  πολύ  
μακριά  από την πηγή των πληροφοριών.  Η εμφάνιση  στην αγορά καταναλωτικών  προϊόντων  
δίσκων  πυκνής εγγραφής  με μνήμη μόνο ανάγνωσης  (CD Rom), οι οποίοι είναι παρόμοιοι  
με τους δίσκους  πυκνής εγγραφής  ήχου (audio  compact  discs) αλλά διαθέτουν  τεράστια  " 
χωρητικότητα  μνήμης, επιτρέπει  στους χρήστες  νσ αγοράζουν  το δικό τους αντίτυπο  για 
ορισμένα  είδη βάσεων δεδομένων  αντί να ανατρέχουν  σε κάποια κεντρική  μονάδα . 
πληροφοριών  με τη βοήθεια  ηλεκτρονικών  μέσων. Σήμερα,  οι δίσκοι  αυτοί φαίνεται  ότι 
προορίζονται  κυρίως να χρησιμεύσουν  ως μέσο για την καταχώρηση  έργων όπως  
εγκυκλοπαιδειών  ή καταλόγων  που περιλαμβάνουν  μεγάλο αριθμό ονομάτων και 
διευθύνσεων,  στις μελλοντικές  όμως γενιές  των διαλογικών  δίσκων  πυκνής  εγγραφής,  που 
θα παρέχουν  στο χρήστη  τη δυνατότητα  αλληλεπίδρασης  με τη βάση δεδομένων,  θα μπορούν  νσ κατσχωρούνται  ο ήχος και οι εικόνες  πέρα από τα δεδομένα. Έχουν αρχίσει  viÄ^  
αναπτύσσονται  οπτικές  κάρτες με δυνατότητα  ανάγνωσης  από laser, οι οποίες έχουν  
διαστάσεις  πιστωτικής  κάρτας και περιλαμβάνουν  πληροφορίες  που αντιστοιχούν  σε 20 
βιβλία τυπωμένων  κειμένων. Διάφορα άλλα δε είδη δίσκων που μπορούν να 
επσναχρησιμοποιηθούν,  όπως ο δίσκος  WORMS (Write  Once - Read Many Times) βρίσκονται  
στο στάδιο της παραγωγής.  Επίσης, αναπτύσσονται  ψηφιακά μαγνητόφωνα  για να 
χρησιμεύσουν  ως εξωτερικές  μονάδες  εγγραφής  δεδομένων.
6.1.4.  Τα πλεονεκτήματα  που παρουσιάζουν  οι βάσεις δεδομένων  σε σχέση με τις πληροφορίες  
που καταγράφονται  με συμβατικό  τρόπο είναι πολυάριθμα.  Πρώτο, οι βάσεις δεδομένων  
είναι πλήρεις, υπό την έννοια  ότι όλες οι διαθέσιμες  πληροφορίες  που αφορούν  κάποιο  
συγκεκριμένο  θέμα μπορούν  να συγκεντρωθούν  σε μία μόνο βάση δεδομένων.  Δεύτερο, οι 
βάσεις δεδομένων  παρέχουν  δυνατότητες  επιλογής, δεδομένου  ότι επιτρέπουν  ν 
αντλούνται  εύκολα από κάποια πηγή, που περιλαμβάνει  πλήθος διαφόρων  πληροφοριών^  
μόνο οι πληροφορίες  που ζητούνται  σχετικά  με κάποιο συγκεκριμένο  θέμα. Τρίτο,  
επιτρέπουν  νσ γίνουν  προσιτές  οι πληροφορίες  που δεν θα μπορούσε  να προσφέρει  μια 
παραδοσιακή  βιβλιοθήκη,  δεδομένου  ότι μπορούν  νσ παρέχονται  στο χρήστη  πολύ γρήγορα  
και από πολύ υσκριά πληροφορίες  που αναπροσαρμόζονται  συνέχεια  στην τρέχουσα  
κατάσταση.  Η εμπορική  επιτυχία  των βάσεων δεδομένων  εξασφαλίζεται  χάρη σ'αυτόν  
ακριβώς  το συνδυασμό  των δυνατοτήτων  αποθήκευσης,  επιλογής  και προσπέλασης.h

207
6.1.5.  δεδομένου  6-ri οι περισσότερες  εφαρμογές  των βάσεων δεδομένων  εμπορικού  χαρακτήρα  
αφορούν  κυρίως τον εμπορικό, βιομηχανικό  και επιστημονικό  τομέα, η μεγαλύτερη  
σημασία  αποδίδεται  συνήθως  στα ανεπεξέργαστα  δεδομένα  αυτά καθαυτά  και στο γεγονός  
ότι μπορούν  να ανακτώνται  και να αναπροσαρμόζονται  εύκολα, παρά στον τρόπο κατά τον 
οποίο είχε γραφεί κστ’αρχάς το έργο. 0 παράγοντας  αυτός μπορεί να επηρεάσει  την 
επιλογή των πληροφοριών  που καταχωρούνται  σε κάποια βάση, δεδομένου  ότι, σε 
ορισμένους  επιστημονικούς  τομείς,  ορισμένα  πολύ συνοπτικά  αποσπάσματα  εξειδικευμένων  
εκδόσεων,  παραδείγματος  χάρη τύποι, είναι υπεραρκετά  για να παράσχουν  τη βασική  
πληροφορία  που ζητείται.  Τούτο σημαίνει  ότι κατά την κατάρτιση  ορισμένων  τύπων  
βάσεων  δεδομένων,  η μορφή με την οποία εκφράζονται  οι πληροφορίες  έχει μικρότερη  
σημασία  απ'ό,τι  η ουσία των πληροφοριών  αυτή καθαυτή. Ωστόσο,  η διαμόρφωση  της ύλης  
της συλλογής  επηρεάζει  την ταχύτητα  και την ευκολία  προσπέλασης  των δεδομένων  και,
^ επομένως,  την εμπορική  επιτυχία  της βάσης δεδομένων.
6.2.  Αηαιουργ ία κοινήο αγοοάο  πληρο#ορι6ν
6.2.1.  Η δημιουργία  ευρωπαϊκής  αγοράς  στον τομέα των υπηρεσιών  παροχής  πληροφοριών,  που τη 
στιγμή αυ^ή είναι διχασμένη  από νομικούς  και γλωσσολογικούς  φραγμούς, ενέχει  
πρωταρχική  σημασία. Απ'ό,τι  φαίνεται  τα στοιχεία  που έχουν συγκεντρωθεί  από τη 
Διεθνή Ένωση Εκδοτών  και αναφέρονται  σε πρόσφατο  υπόμνημα  της UNESCO/UIPO  (1) 
δηλώνουν  ότι η αγορά στον τομέα των βάσεων δεδομένων  εξελίσσεται  με τον ακόλουθο  
τρόπο: ο αριθμός  των διαθέσιμων  βάσεων  δεδομένων  που είναι προσιτές  στο κοινό έχει  
αυξηθεί  από 400 το 1980 σε 2.091 το 1986. Το 1985, ο διεθνής  κύκλος εργασιών  των 
ηλεκτρονικών  εκδόσεων  είχε σνέλθει  σε 5 δισεκ. δολάρια  ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ αντιπροσώπευαν  
πάνω από τα 4/5 του αριθμού  αυτού, ενώ το μερίδιο  της Γερμανίας,  της Γαλλίας  και του
^ Ηνωμένου  Βασιλείου  στη συνολική  αγορά ανερχόταν  σε 350 εκστ. δολάρια.  Προκειμένου  να
εξασφαλίσει  η Κοινότητα  ανταγωνιστική  θέση στην αγορά των υπηρεσιών  πληροφοριών  
πρέπει να αρθούν τα εμπόδια  στην ελεύθερη  ροή των πληροφοριών  μεταξύ των κρατών  
μελών. Η Επιτροπή  έχει θεσπίσει  ειδική  πολιτική  και έχει καταρτίσει  πρόγραμμα  δράσης  
γισ την ανάπτυξη  της αγοράς αυτής (2). Τα νομικά  θέματα  που τίθενται  όσον αφορά το 
θέμα αυτό, εξετάζονται  σε συνεργασία  με μια συμβουλευτική  ομάδα ανωτέρων  υπαλλήλων  
(SOAG) και με μια συμβουλευτική  επιτροπή  νομικών  θεμάτων  (LAB) για την αγορά των 
πληροφοριών  και σε συνάρτηση  με τις πρωτοβουλίες  που αναπτύσσει  η Επιτροπή  σε 
ειδικούς  τομείς. Η συμβουλευτική  επιτροπή  νομικών  θεμάτων  αποτελείται  από νομικούς  
εμπειρογνώμονες  των κρατών  μελών που, ενεργώντας  ανεξάρτητα,  διατυπώνουν  συστάσεις  
στ 1C υπηρεσίες  της Επιτροπής,  όσον αφορά κυρίωο  τα νομικά  προβλήματα  που έχουν σχέση  
με τη διασυνοριακή  ροή των δεδομένων.

208
6.2.2.  Τα προσωπικά  δεδομένα  μπορούν  επίσης να καταχωρούντσι  σε 208 μηχανογραφικές  βάσεις  
δεδομένων,  γεγονός  που προξενεί  προβλήματα  σχετικά  με την προστασία  της ιδιωτικής  
ζωής και των πληροφοριών  εμπιστευτικού  χαρακτήρα.  Τα θέματα αυτά που αφορούν  την 
προστασία  των δεδομένων  δεν εμπίπτουν  στο πλαίσιο  του παρόντος  κεφαλαίου  που 
εξετάζει  μόνο τα προβλήματα  που αφορούν  την πνευματική  ιδιοκτησία.  Το ίδιο ισχύει  
και για το θέμα της ευθύνης  των φορέων  εκμετάλλευσης  των βάσεων  δεδομένων  όσον αφορά - 
την ακρίβεια  των πληροφοριών  που περιλαμβάνονται  στα συστήμστά  τους.
6.3.  Νομικά  προβλήματα  που προκύπτουν  από την αποθήκευση  τφν πληροφοριών  σε Báoeic
όξδρμένΒν  και την ανάκτησή  τους από tic Báoeic  αυτές
6.3.1.  Στο πλαίσιο  των ομάδων S0AG και LAB διεξάγονται  τη στιγμή αυτή εκτεταμένες
συζητήσεις  σχετικά  με τα νομικά  προβλήματα  που προκύπτουν  από τη χρήση των βάσεων  
δεδομένων.  Επομένως,  θα ήταν πρόωρο  να αναφερθούν  λεπτομερή  συμπεράσματα  στο παρ(!^^  
στάδιο,  θα καταβληθεί  όμως προσπάθεια  να συναχθούν  ορισμένα  γενικά προσωρινά
συμπεράσματα  ώστε να μπορέσουν  οι ενδιαφερόμενοι  κύκλοι που δεν έχουν κληθεί άμεσα  
μέχρι τη στιγμή αυτή να διατυπώσουν  τη γνώμη τους, να εκφράσουν  την άποψή τους  
σχετικά  με τα κυριότερα  προβλήματα  που τίθενται όσον αφορά την πνευματική
ιδιοκτησία.  Σε μεταγενέστερο  στάδιο, η Επιτροπή  θα υποβάλει  τα συμπεράσματά  της με 
την προοπτική  νσ διενεργηθεί  αναπροσαρμογή,  ενδεχομένως,  των εν ισχύι δικαίων.
6.3.2.  Η χρήση μηχανογραφικών  συστημάτων  πληροφοριών  δημιουργεί  προβλήματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  από τρεις σκοπιές. Πρώτο, πρέπει να εξεταστεί  αν η ενσωμάτωση  σε βάση  
δεδομένων  του συνόλου  ή μέρους κάποιου  έργου που προστατεύεται,  αποτελεί  ενέργεια  
που υπόκειται  στην έγκριση  του δικαιούχου  υπό το πρίσμα  του δικαίου  περί πνευματικής  
ιδιοκτησίας.  Λεύτερο, πρέπει να εξεταστεί  αν η ανάκτηση  των εγγεγραμμένων  πληροφοριών  που έχουν αποτελεί  ενέργεια  που υπόκειται  στην έγκριση  του δικαιυύ)^^  
σύμφωνα  με το δίκαιο  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Τρίτο, φαίνεται  ότι αξίζει να 
εξεταστεί  αυτό καθαυτό  το θέμα της κατάλληλης  προστασίας  της συλλογής  δεδομένων.
6.3.3.  Τελευταία,  ορισμένες  χώρες (3) έχουν εξετάσει  το θέμα της προστασίας  των βάσεων  
δεδομένων  με σκοπό να αναθεωρήσουν  ή να τροποποιήσουν  το εθνικό  τους δίκαιο  περί  
πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Επιπλέον,  οι διεθνείς  οργανισμοί  που έχουν αναλάβε·.  την 
κατάρτιση  και διαχείριοη  των συμβάσεων  που αφορούν  την πνευματική  iõioktijo Iu, έχουν  
επίσης  αρχίσει  να εξετάζουν  τελευταία  τα προβλήματα  που τίθενται  στον τομέα αυτό.

209
6.3.4.  To κυριότερο  πρόβλημα  που θέτει η χρήση των 209 μηχανογραφικών  συστημάτων  
πληροφοριών,  και συγκεκριμένα  η χρήση των υπολογιστών  για την προσπέλαση  των 
λογοτεχνικών  έργων, έχει εξεταστεί  από κοινού  από τη WIPO και την UNESCO  στο πλαίσιο  
της Σύμβασης  της Βέρνης και της Παγκόσμιας  Σύμβασης  για την Πνευματική  Ιδιοκτησία.  
Στο τέλος των συζητήσεων  αυτών, η δεύτερη  επιτροπή  των κυβερνητικών  εμπειρογνωμόνων  
σχετικά  με τα προβλήματα  που προκύπτουν  στον τομέα της πνευματικής  ιδιοκτησίας  από 
τη χρήση των υπολογιστών  για την προσπέλαση  ή τη δημιουργία  έργων, η οποία  
συνεδρίασε  το 1982, μπόρεσε  να θεσπίσει  ορισμένες  συστάσεις  προκειμένου  να επιλυθούν  
τα προβλήματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  που τίθενται  στο επίπεδο των σχετικών  
νομοθεσιών  των κρατών  μελών (4). Επίσης,  οι εμπειρογνώμονες  κατέληξαν  στο συμπέρασμα  
ότι δεν είναι απαραίτητο  να αναθεωρηθούν  οι συμβάσεις  για την πνευματική  ιδιοκτησία,  
δεδομένου  ότι οι λύσεις που έχουν προτσθεί  μπορούν  να συμβιβαστούν  με τις αρχές που
^ περιλαμβάνονται  στις συμβάσεις  αυτές. Η επιτροπή  των κυβερνητικών  εμπειρογνωμόνων
σχετικά  με τα τυπωμένα  έργα, συνεδρίασε  στη Γενεύη  από τις 7 ως τις 11 Δεκεμβρίου  
1987, και εξέτασε  ορισμένες  αρχές όσον αφορά τις βάσεις  δεδομένων.  Η Επιτροπή  έχει  
θέσει υπό σημείωση  την εξέταση  των αρχών αυτών που, όσον αφορά τους στόχους  τους,  
φαίνεται  ότι συμβιβάζονται  σε γενικές γραμμές με τα προσωρινά  συμπεράσματα  του 
πσρό>ντος  κεφαλαίου.
Αποθήκευση των πληροφοριών
6.3.5.  Όπως προκύπτει  από αυτές τις προκαταρκτικές  εργασίες  που είχαν αναληφθεί  από τις 
WIPO και UNESCO, όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας  αναγνωρίζουν  ότι η χρήση κάποιου  
έργου, που προστατεύεται  από το δίκαιο  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  υπό την ευρεία  
έννοια σε κάποιο μηχανογραφικό  σύστημα πληροφοριών,  υπάγεται  στον τομέα της
ψ πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Η καταχώρηση  ολόκληρου  του έργου σε παρόμοια  συστήματα
αποτελεί  αναπαραγωγή  και προϋποθέτει  τη συναίνεση  του δημιουργού  ή του δικαιοδόχου  
του εκτός αν η αναπαραγωγή  αποτελεί  εξαίρεση  στις ενέργειες  που υπόκεινται  στην  
έγκριση του δικαιούχου,  η οποία αναγνωρίζεται  από το δίκαιο περί πνευματικής  
ιδιοκτησίας  των κρατών μελών. Δεδομένου  ότι ένα μηχανογραφικό  σύστημα  πληροφοριών  
σκοπό έχει, σε γενικές  γραμμές, να προσφέρει  την προσπέλαση  των εγγεγραμμένων  
πληροφοριών  σε όσο το δυνατόν  περισσότερους  χρήστες, οι συνήθεις  παρεκκλίσεις  από 
τις ενέργειες  που υπόκεινται  στην έγκριση  του δικαιούχου,  οι οποίες προβλέπονται  
στις νομοθεσίες  των κρατών  μελών για ορισμένες  χρήσεις, όπως για ιδιωτική  χρήση ή 
θεμιτή χρήση, έχουν μικρή πρακτική  σημασία για την αποθήκευση  των έργων που 
προστατεύονται  στα συστήματα  πληροφοριών.
6.3.6.  Επίσης, είναι σαφές ότι οι βιβλιογραφικές  πληροφορίες  που αφορούν  έργα που έχουν  
δημοσιευθεί  και τους δημιουργούς  τους, τα ευρετήρια,  οι παραπομπές  και ανάλογες  
πληροφορίες,  μπορούν  να συλλέγονται  ελεύθερα,  δεδομένου  ότι η χρήση των πληροφοριών  
αυτών δεν συνεπάγεται  κατΌυδένα  τρόπο ολική ή μερική  αναπαραγωγή  των έργων.

210
6.3.7.  O βαθμός στον onoCo οι βιβλιογραφικές  πληροφορίες  που αφορούν  τα υπάρχοντα  έργα που 
προστατεύονται  από την πνευματική  ιδιοκτησία,  μπορούν  να συμπληρωθούν  με παράθεση  
τμημάτων,  αποσπάσματα,  συνοπτικά  κείμενα  προστιθέμενης  αξίας ή περιλήψεις,  έχει  
προξενήσει  διαφορές  σε ορισμένες  χώρες.  Παρά το γεγονός  ότι το θέμα αυτό έχει
γενικότερο  χαρακτήρα,  ενέχει, προφανώς,  ιδιαίτερη  σημασία  για τους εκδότες, τους  
δημιουργούς  βάσεων  δεδομένων,  τους συντάκτες  συλλογών  πληροφοριών  και τους φορείς  
εκμετάλλευσης  των βάσεων  δεδομένων.  Ορισμένοι  εμπειρογνώμονες  έχουν εκφράσει  την 
επιθυμία  τους να διασαφηνιστεί  η νομική κατάσταση  όσο το δυνατόν  περισσότερο,  αλλά ’ 
και την άποψη ότι δεν πρέπει να δοθεί υπερβολική  έμφαση στην πρακτική  σημασία  του 
προβλήματος  από οικονομικής  πλευράς. Οστόσο,  υπάρχουν  βάσεις δεδομένων  που
αποτελούνται  εν όλω ή εν μέρει από περιλήψεις  εξειδικευμένων  και επιστημονικών  
εκδόσεων. Η αβεβαιότητα  σχετικά  με το κατά πόσο μπορούν  οι περιλήψεις  αυτές να 
καταχωρηθούν  σε βάση δεδομένων  χωρίς την έγκριση  του δημιουργού  ή του δικαιοδόχο^  
του μπορεί να επηρεάσει  αρνητικά  την ανάπτυξη  του συγκεκριμένου  αυτού είδους  βάσι/^  
δεδομένων.  Οστόσο,  δεν πρέπει  να υποτιμηθούν  οι πρακτικές  δυσκολίες  για την επίλυση  
προβλημάτων  όπως της έκτασης  του δικαιώματος  παράθεσης  τμημάτων  ή ερανισμού  από τα 
υπάρχοντα  έργα. Ενδεχομένως,  τα προβλήματα  αυτά θα μπορέσουν  να επιλυθούν  από τη 
νομοθεσία  με πολύ γενικό τρόπο και θα ενσποτεθεί  στη νομολογία  να καθορίσει  τις 
συγκεκριμένες  παραμέτρους  στις ειδικές  περιπτώσεις.
Ανάκτηση  των έργων που έχουν αποθηκευθεί  σε μηχανογοαωικέο  Βάσει c δεδομένων
6.3.8.  Σύμφωνα  με ορισμένες  νομοθεσίες  όλες οι μορφές  ανάκτησης  πληροφοριών  από κάποια  βάση  
δεδομένων  που συνεπάγονται  απευθείας  εγγραφή (μεταφορά  από κεντρικό  σημείο σε 
τερματικά -down loading) αποτελούν  ενέργεια που υπόκειται  στην έγκριση του 
δικαιούχου.  Ωστόσο, οι πληροφορίες  μπορούν  να ανακτώνται  με διάφορους  τρόπους  κα^^  
σε ορισμένες  χώρες, οι διάφορες  θεωρίες  κάνουν διάκριση,  προφανώς,  μεταξύ τ^ 
διαφόρων  μεθόδων  προσπέλασης  των εγγεγραμμένων  δεδομένων  από το χρήστη, οι οποίες  
είναι, κυρίως, η εμφάνιση  στην οθόνη και οι τυπωμένες  καταστάσεις  του υπολογιστή.  
Ενώ οι τυπωμένες  αυτές καταστάσεις  θεωρούνται  παντού ότι αποτελούν  αντίγραφο,  η 
εμφάνιση  στην οθόνη συγκρίνετσι  μερικές  φορές με την απλή ανάγνωση  σελίδας  βιβλίου  
σε βιβλιοθήκη  ή βιβλιοπωλείο  και, επομένως,  δεν θεωρείται  ότι αποτελεί  ενέργεια  που 
υπόκειται  στην έγκριση  του δικαιούχου.  Κατά τα φαινόμενα,  ωστόσο,  οι διαφορές  αυτές  
(ος προς τη νομική προσέγγιση  των κρατών  μελών έχουν περιορισμένες  μόνο επιπτώσεις  
στην πράξη.

211
6.3.9.  Στο μέτρο που η αποθήκευση  σε βάση δεδομένων  αποτελεί  ενέργεια  που υπόκειται  στην  
έγκριση  του δικαιούχου,  που προϋπο-θέτει  την παροχή της άδειας του δημιουργού,  ο 
δημιουργός  αυτός θα καθορίσει,  προφανώς, τους όρους για τους διάφορους  τρόπους  
ανάκτησης  του έργου του, τη στιγμή  που κληθεί να δώσει την άδειά του. Το γεγονός  ότι 
οι όροι αυτοί καθορίζονται  τις περισσότερες  φορές με συλλογική  συμφωνία  που καλύπτει  
όλους ή τους περισσότερους  δημιουργούς  σχετικά  με κάποιο  συγκεκριμένο  είδος έργου,  
δεν θίγει κατ'ουδένα  τρόπο τη βασική αρχή σύμφωνα  με την οποία η αποθήκευση  και η 
ανάκτηση  του έργου ρυθμίζονται  στην πράξη με μία και μόνο συμφωνία.  Για το λόγο  
αυτό, ορισμένοι  ενδιαφερόμενοι  κύκλοι έχουν αφήσει να εννοηθεί  ότι δεν είναι  
απαραίτητο  προς το παρόν να αναπτυχθούν  πρωτοβουλίες  προκειμένου  να διασαφηνισθούν  
οι νομοθεσίες  και να εξασφαλιστεί  η προσέγγισή  τους ώστε να εξευρεθεί  κάποια
^ περισσότερο  ομοιόμορφη  λύση όσον αφορά την ανάκτηση  των πληροφοριών.  Αντίθετα,
διάωορες  άλλες πηγές έχουν αναφέρει  ότι έχει αποδειχθεί  δύσκολο  να διενεργηθεί  η 
διαπραγμάτευση  συμφωνιών  στις οποίες λαμβάνεται  υπόψη η τυχόν ευρεία χρήση των 
εγγεγοαμμένων  πληροφοριών  σε μεταγενέστερο  στάδιο.  Παρά το γεγονός  ότι οι δημιουργοί  
και οι δ'καιοδόχοι  τους σε διάφορους  άλλους τομείς μπορούν  να ασκήσουν  έλεγχο  σε 
λογικό πλαίσιο, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να καταβάλλονται  συγγραφικά  δικαιώματα  σε 
συνάρτηση  με τις πωλήσεις  ό τις εκμισθώσεις  αντιγράφων,  τη δημόσια  παρουσίαση  κλπ.,  
είναι δύσκολο  να καθοριστεί  με ακρίβεια  κατά πόσο χρησιμοποιείται  στην πράξη κάποιο  
συγκεκριμένο  έργο που έχει αποθηκευθεί  σε βάση δεδομένων.  Στην περίπτωση  αυτή,  
επίσης, είναι επιθυμητό  να διατυπώσουν  οι χρήστες  και οι φορείς εκμετάλλευσης  των 
βάσεων δεδομένων τη γνώμη τους για το κατά πόσο είναι αναγκαίο  να αναληφθεί  
κοινοτική  δράση στον τομέα αυτό.
^ 6.Α. Προστασία των Βάσεων  δεδομένων  αυτών κα^Ηιυτών  κατά Tnc αντιγρα·ήσ
6.4.1.  Στις εν ισχύι εθνικές  νομοθεσίες  και διεθνείς  συμβάσεις,  η προστασία  που παρέχεται  
στις βάσεις  δεδομένων  αφορά τα χαρακτηριστικά  κυρίως  των έργων που έχουν αποθηκευθεί  
στις βάσεις αυτές παρά τη βάση δεδομένων  αυτή καθαυτή  ως συλλογή  πληροφοριών.  
Επομένως,  στην περίπτωση  βάσεων  δεδομένων  πλήρους  κειμένου,  στις οποίες  αποθηκεύεται  
ένα uòvo έργο όπως, παραδείγματος  χάρη μια εγκυκλοπαίδεια,  η κατάσταση  είναι σαφής  
για το δημιουργό  της εγκυκλοπαίδειας,  ο οποίος απολαμβάνει  της ίδιας προστασίας  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  για το έργο του ανεξάρτητα  από το αν το έργο αυτό έχει  
δηυοσιευθεί  με συμβατικά  ή ηλεκτρονικά  μέσα. Στην περίπτωση  βάσης δεδομένων,  στην  
οποία αποθηκεύονται  πολυάριθμα  έργα ή αποσπάσματα  έργων, οι διατάξεις  του άρθρου  2, 
παράγραφος  5 της Σύμβασης  της Βέρνης είναι σχετικές  με το θέμα αυτό:
Όι συλλογές  λογοτεχνικών  ή καλλιτεχνικών  έργων, όπως οι εγκυκλοπαίδειες  και οι ανθολογίες  που, λόγω της επιλογής  ή της διαμόρφωσης  της ύλης,  αποτελούν  πνευματικές  δημιουργίες  που προστατεύονται  αυτές καθαυτές,  χωρίς να θίγονται  τα δικαιώματα  των δημιουργών  για καθένα από τα έργα  
αυτά που αποτελούν  μέρος των συλλογών  αυτών".

212
Επομένως,  ένα έργο που προστατεύεται  από το δίκαιο  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  σε 
κάποιο κράτος μέλος, 9α συνεχίσει  να προστατεύεται  αν ενσωματωθεί  σε κάποια βάση  
δεδομένων  στο σύνολό  του ή εν μέρει. Οι δυσκολίες  ανακύπτουν  όταν τα αποσπάσματα  των 
έργων που προστατεύονται  δεν καλύπτονται  αυτά καθαυτά  από την πνευματική  ιδιοκτησία,  
εξαιτίας  του συνοπτικού  τους χαρακτήρα,  παραδείγματος  χάριν, ή όταν το αντικείμενο  
δεν προστατεύεται  καθόλου  από το δίκαιο πνευματικής  ιδιοκτησίας  αλλά εμπίπτει  σε 
καθεστώς  ελεύθερης  κυκλοφορίας.
6.4.2.  Τα είδη των έργων που θεωρούνται  κατά κανόνα  ότι εμπίπτουν  στο καθεστώς  ελεύθερης  
κυκλοφορία  είναι τα επίσημα  κείμενα, τα νομοθετικά  και διοικητικά  έγγραφα  και τα 
πρακτικά  διοικητικών  και δικαστικών  ενεργειών.  Τα έργα για τα οποία έχει λήξει η 
διάρκεια  προστασίας  από το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  θεωρούνται  επίσης ότι 
εμπίπτουν  στο καθεστώς  ελεύθερης  κυκλοφορίας.  Η εγγραφή  των έργων αυτού του είδους  
σε βάσεις δεδομένων  μπορεί να απαιτήσει  εργασίες  συλλογής  που προϋποθέτουν  
σημαντικές  ικανότητες  και επενδύσεις.  Ειδικότερα,  η συλλογή  πρέπει να σχεδιάζεται  
κατά τέτοιο  τρόπο ώστε να εξασφαλίζει  την εύκολη προσπέλαση  των πληροφοριών  και να 
παρουσιάζει  χαρακτηριστικά  που να προσελκύουν  το ενδιαφέρον  ειδικών κατηγοριών  
χρηστών.
6.4.3.  Σε ορισμένες  περιπτώσεις,  ο χαρακτήρας  της Βάσης δεδομένων  μπορεί να είναι τέτοιος  
ώστε να μην έχει πραγματοποιηθεί  ”επιλογή"  του υλικού, με την έννοια ότι το 
διαθέσιμο  δημοσιευμένο  υλικό έχει καταχωρηθεί  σε βάση δεδομένων  πλήρους  κειμένου.  
Επίσης, η "διαμόρφωση"  μπορεί να περιορίζεται  από την τεχνική  ανάγκη κατάταξης  των 
πληροφοριών  κατά τρόπο όσο το δυνατό περισσότερο  προσιτό, και συγκεκριμένα  κατά  
αλφαβητική  ή χρονολογική  σειρά.
6.4.4.  Σε ορισμένες  χώρες, ωστόσο,  η συλλογή  των πληροφοριών  αυτών μπορεί  να προστατεύεται  
από την πνευματική  ιδιοκτησία  σύμφωνα  με το βαθμό πρωτοτυπίας  και δημιουργικότητας  
που αντιπροσωπεύει  και σύμφωνα  με τα κριτήρια  που καθορίζονται  όσον αφορά το θέμα  
αυτό στην ειδική  εθνική  νομοθεσία.  Από την άποψη αυτή, το πρόβλημα  είναι ανάλογο  με 
το πρόβλημα  που έχει εξεταστεί  στο πλαίσιο  των προγραμμάτων  υπολογιστών  (κεφάλαιο  5, 
παράγραφοι  5.6.3. έως 5.6.7.).

213
6.4.5.  Σε ορισμένες  χώρες, στις οποίες μια συγκεκριμένη  συλλογή μπορεί να μην
προστατεύεται,  από το δίκαιο  πνευματικής  ιδιοκτησίας  υπό τη στενή έννοια,  επειδή  το 
έργο θεωρείται  ότι δεν διαθέτει  αρκετά στοιχεία  πρωτοτυπίας,  περιεκτικότητας  ή 
δημιουργικότητας,  μπορεί, ωστόσο,  να υπάρχει  κάποιο  άλλο είδος προστασίας  βραχείας  
διάρκειας  κατά της αναπαραγωγής.  Τούτο ισχύει παραδείγματος  χάρη στη Δανία, όπου,  
σύμφωνα  με το άρθρο 49 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  οι κατάλογοι,  οι 
πίνακες  και τα παρόμοια  έργα που συγκεντρώνουν  πολλές πληροφορίες  δεν αναπαράγονται  
χωρίς τη συναίνεση  του παραγωγού  (του συντάκτη  της συλλογής)  για διάστημα  δέκα ετών  
από την ημερομηνία  δημοσίευσης.  Σε διάφορες  άλλες χώρες, τα έργα που θεωρούνται  ότι 
δεν περιλαμβάνουν  αρκετά  στοιχεία  δημιουργικότητας  προκειμένου  να προστατευθούν  από 
•^ο δίκαιο περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  εμπίπτουν  στο καθεστώς  της ελεύθερης
^ κυκλοφορίας.
6.4.6.  Επίσης, σε ορισμένες  χώρες υπάρχει  δικαίωμα  προστασίας  των δημοσιευμένων  εκδόσεων,  
ανεξάρτητα  από το δικαίωμα του δημιουργού  σχετικά με το περιεχόμενο  του 
δημοσιευμένου  έργου. Τόσο στην Ιρλανδία  (Νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  1963,  
άρθρο 20) όσο και στο Ηνωμένο  Βασίλειο  (Νόμος περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  1956,  
άρθρο 15), η τυπογραφική  παρουσίαση  της δημοσιευμένης  έκδοσης  προστατεύεται  κατά της 
αναπαραγωγής  πανομοιότυπου  χωρίς άδεια για διάστημα  25 ετών από το έτος κατά το 
οποίο δημοσιεύθηκε  για πρώτη φορά η έκδοση.
6.4.7.  Επομένως  έχει αναφερθεί  στην Επιτροπή  η άποψη ότι η επένδυση  που μπορεί να 
αντιπροσωπεύει  ιιια συλλογή  δεδομένων,  και η οποία δεν προστατεύεται  πάντα από το 
δίκαιο περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  απαιτεί κάποια μορφή προστασίας  κατά της 
^ αναπαραγωγής  χωρίς άδεια. "Η μεσολάβηση  στον τομέα των βάσεων πληροφοριών"
(information  broking),  και συγκεκριμένα  η αγορά και πώληση  βάσεων  που περιλαμβάνουν  
τε/ικές (factual)  πληροφορίες,  αποτελεί  πράγματι  έναν κλάδο σε πλήρη ακμή που 
απαιτεί  σαφές νομικό πλαίσιο  για να αναπτυχθεί.  Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή  
σκοπεύει  να προτείνει  τη θέσπιση  μέτρων  για την παροχή  περιορισμένης  προστασίας  στη 
βάση δεδομένων  αυτή καθαυτή  ως συλλογή.
‘ 6.4.8. ηρώτα-πρώτα  πρέπει  νσ καθοριστεί  ποιός είναι ο δικαιούχος  της προστασίας  αυτής. Στη 
συνέχεια,  πρέπει να μελετηθούν  με προσοχή  η έκταση της προστασίας  και οι ενέργειες  
που υπόκεινται  στην έγκριση του δικαιούχου  προκειμένου  να μην περιοριστεί  
αδικαιολόγητα  η προσπέλαση  των πληροφοριών  που έχουν καταχωρηθεί  σε υπολογιστή.  
Τέλος, πρέπει νσ εξεταστεί  με προσοχή  το πρόβλημα  της μεταφοράς  πληροφοριών  από 
κεντρικό  σημείο  σε επιμέρους  τερματικά  (down- loading)  για ιδιωτική  χρήση πριν γίνει  
πράξη που υπόκειται  σε έγκριση  γενικά.

214
6.4.9.  H προστασία  αυτή δεν περιορίζει  την προσπέλαση  των πληροφοριών,  δεδομένου  ότι το
πεδίο εφαρμογής  του δικαιώματος  πνευματικής  ιδιοκτησίας  δεν διευρύνεται  πέρα από την 
προστασία  που παρέχεται  ήδη στις συλλογές  σύμφωνα  με το άρθρο 2, παράγραφος  5, της 
Σύμβασης  της Βέρνης στις περιπτώσεις  που το υλικό που περιλαμβάνεται  στη βάση  
δεδομέν&ιν  καλύπτεται  ήδη από το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Όταν η προστασία  
δεν προκύπτει  από την εφαρμογή  της συνήθους  νομοθεσίας  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  
είτε λόγω του συνοπτικού  χαρακτήρα  του έργου είτε λόγω της έλλειψης  στοιχείων  
δημιουργικότητας,  είτε εξαιτίας  του χαρακτήρα  του έργου, είτε επειδή  έχει λήξει η 
διάρκεια  προστασίας,  θεωρείται  εξίσου  επιθυμητό  να παρέχεται  στο φορέα εκμετάλλευσης  
της βάσης δεδομένων  το δικαίωμα  προστασίας  της μεθόδου  συλλογής  κατά της αντιγραφής.  
Τούτο θα παράσχει  στον παραγωγό  της βάσης δεδομένων  δικαίωμα  παρόμοιο  με το δικαίωμα  
του παραγωγού  φωνογρσφημάτων.  0 νόμος παρέχει  κανονικά  στον παραγωγό  φωνογραφημάτων  
ειδικό δικαίωμα  να προστατεύει  τα συμφέροντά  του όσον αφορά την εγγραφή αυτή  
καθαυτή, ανεξάρτητα  από το αν το έργο που εγγράφει  προστατεύεται  (5).  0 παραγωγός
μιας βάσης δεδομένων  μπορεί να μην απολαμβάνει  παρόμοιου  δικαιώματος  τη στιγμή  αυτή,  
ακόμη και στην περίπτωση  που το ίδιο το περιεχόμενο  της βάσης καλύπτεται  από το 
δίκαιο  περί πνευματικής  ιδιοκτησίας.
6.4.10.  Ένα παρόμοιο  δικαίωμα  μπορεί να αποδειχθεί  σημαντικό  εργαλείο  προκειμένου  να 
καταπολεμηθεί  η παράνομη  αναπαραγωγή  δεδομένων. Τις περισσότερες  φορές, η 
αναπαραγωγή  δεδομένων  χωρίς την άδεια του δικαιούχου  αφορά το έργο πολλών  
δημιουργών.  Οι επιμέρους  δημιουργοί  ίσως να μην είναι σε θέση να διαπιστώσουν  αν 
έχει προσβληθεί  το δικαίωμα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  τους και, ακόμη και στην  
περίπτωση  που το γνωρίζουν,  ίσως κρίνουν  ότι η προσβολή  αυτή συνεπάγεται  αμελητέες  
μόνο επιπτώσεις  για την οικονομική  εκμετάλλευση  του έργου τους. Αντίθετα,  η προσβολή  
συ-^ή μπορεί να είναι εξαιρετικά  σημαντική  για το φορέα εκμετάλλευσης  της βάσης  
δεδομένων.  Τις περισσότερες  φορές, ο φορέας αυτός έχει περισσότερες  δυνατότητες  
απ'ό,τι  ο δημιουργός  να επισημάνει  την προσβολή  και, όπως έχει αναφερθεί  παραπάνω,  
έχει περισσότερο  ισχυρούς  λόγους  για να σντιδράσει.  Τέλος, δεν υπάρχει  πάντα κάποια  
στενή συμβατική  σχέση μεταξύ του φορέα εκμετάλλευσης  μιας βάσης δεδομένων  και των 
πολυάοιθμων  δημιουργών  των οποίων τα έργα περιλαμβάνονται  στη βάση. Μια λύση που 
εφαρμόζεται  συχνά είναι να συνάπτεται  συμβατικός  διακανονισμός  με κάποιο  συλλογικό  
οργανισμό,  παραδείγματος  χάριν με τις εκδοτικές  εταιρίες  ή τους δημιουργούς  για 
ορισμένα  είδη επιστημονικών  συγγραμμάτων.
6.4.11.  Στην περίπτωση  των παραγωγών  φωνογραφημάτων,  ανάλογα  επιχειρήματα  έχουν επιτρέψει  να 
συνσχθεί  το συμπέρασμα  ότι είναι επιθυμητό  να θεσπιστούν  δικαιώματα  για τους  
παραγωγούο  ηχογραφήσεων  σε όλα τα κράτη μέλη προκειμένου  να καταπολεμηθεί  η παράνομη  
αναπαραγωγή.  Είναι λογικό να θεσπιστεί  ανάλογο δικαίωμα για τους φορείς  
εκμετάλλευσης  των βάσεων  δεδομένων  που θα τους επιτρέψει  να καταπολεμήσουν  από μόνοι  
τους την αναπαραγωγή  χωρίς άδεια.

215
6.5.  Aeõouéva  nou αποΙ^ηκεΟονται  σε ótoicow:  και ταινίεο
6.5.1.  Ενώ αναπτύσσεται  η αγορά του οπτικού δίσκου ή καρτών και των δεδομένων  που 
αποθηκεύονται  σε ψηφιακές  ταιν(ες, η προστασία  των δεδομένων  που αποθηκεύονται  στα 
εν λόγω μέσα και είναι προσιτά  από αυτά θα αποκτά  συνεχώς  αυξανόμενη  σημασία. Οι 
βάσεις δεδομένων  μπορούν να αποτελέσουν  αντικείμενο  εμπορικής  εκμετάλλευσης  
παράλληλα  με άλλα είδη εγγεγραμμένου  οπτικοακουστικού  υλικού, θεωρητικά,  οι νομικές  
αρχές που εκτίθενται  στις παραγράφους  6.3.1. έως 6.4.9. του παρόντος  κεφαλαίου  
ισχύουν  προφανώς  και για τις βάσεις  δεδομένων,  ανεξάρτητα  από τη μορφή υπό την οποία  
διατίθενται  στην αγορά. Στην πράξη ωστόσο, τα δικαιώματα  επί των βάσεων  δεδομένων  
που πωλούντσι  σε δίσκους, ταινίες  ή κάρτες εφαρμόζονται  με μεγαλύτερη  δυσκολία
. ππ'ό,τι  στην περίπτωση  που ο χρήστης  βρίσκεται  σε άμεση συμβατική  σχέση με το φορέα
εκμετάλλευσης  της βάσης δεδομένων  και έχει πρόσβαση  στη βάση αυτή σύμφωνα  με κάποια  
νομικά  δεσμευτική  συμφωνία  στην οποία καθορίζονται  οι όροι χρήσης. Προς το παρόν,  
οι νέες τεχνολογίες  ασκούν περισσότερο  άμεσες επιδράσεις  στην αναπαραγωγή  
ηχογραφήσεων  για ιδιωτική  χρήση. Τα προβλήματα  που τίθενται  όσον αφορά το θέμα αυτό  
έχουν εξεταστεί  στο κεφάλαιο  3 που αφορά την ιδιωτική  αναπαραγωγή.  Δεδομένου  ότι η 
εγγραφή  δεδομένων  σε δίσκους  ή ταινίες  υπό ψηφιακή  μορφή βασίζεται  κατά μεγάλο  μέρος  
στην ίδια τεχνολογία,  είτε τα δεδομένα  αυτά αντιπροσωπεύουν  ηχογράφηση  είτε  
λογοτεχνικό  έργο, η λύση που επιλέγεται  σε τελική ανάλυση  για την προστασία  των 
ψηφιακών  ηχογραφήσεων  μπορεί να εφαρμόζεται  κατ'σρχήν  και στις βάσεις  δεδομένων  που 
διατίθενται  στην ανορά υπό μορφή δίσκων  ή ταινιών.
6.6. Σύνοψη
^.6.1. Η Ολική ή μερική αποθήκευση  έργων πσυ καλύπτονται  από το δικαίωμα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  σε μηχανογραφικά  συστήματα  πληροφοριών  προξενεί  πολυάριθμα  νομικά  
προβλήματα.  Προς το παρόν, φαίνεται  ότι η πλέον κατάλληλη  λύση συνίσταται  στην  
ανάληψη  νομικής πρωτοβουλίας  για την προστασία  της συλλογής  των έργων σε βάση  
δεδομένων,  όταν τα έργα αυτά καλύπτονται  αυτά καθαυτά  από το δικαίωμα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας.  Αντίθετα,  φαίνεται  ότι είναι πολύ πρόωρο  να αναληφθεί  ειδική  νομική  
πρωτοβουλία  με σκοπό να επιλυθούν  οι σημερινές  δυσκολίες.
6.6.2.  Η Επιτροπή  εξετάζει  επίσης το ενδεχόμενο  να επεκτείνει  το δικαίωμα  προστασίας  της 
ίδιας της μεθόδου  συλλογής  των δεδομένων  στις βάσεις δεδομένων  που περιλαμβάνουν  
υλικό το οποίο δεν προστατεύεται  καθαυτό  από το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Η 
πρωτοβουλία  αυτή θσ αναληφθεί  μόνο αν διαπιστωθεί  ότι η σημαντική  επένδυση  που 
συνεπάγεται,  η κατάρτιση  βάσης δεδομένων  μπορεί να προστατευθεί  καλύτερα  από το 
δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  παρά από άλλα μέσα.

216
6.7.  Συυπέρασυα
6.7.1.  H Επιτροπή  επιθυμεί  να λάβει τις παρατηρήσεις  των ενδιαφερόμενων  φορέων  όσον αφορά  
τα ακόλουθα  θέματα  :
α) αν πρέπει να καλυφθεί  από το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  η μέθοδος  
συλλογής  των έργων σε μία βάση δεδομένων,  και 
β) αν πρέπει να επεκταθεί  το δικαίωμα  για την προστασία  της μεθόδου  συλλογής,  πέρα  
από τους συμβατικούς  διακανονισμούς  που διενεργούνται  για το σκοπό αυτό, ώστε να 
καλύπτει και τις βάσεις δεδομένων  που περιλαμβάνουν  υλικό το οποίο δεν 
προστατεύεται  από το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  καθώς και αν ενδείκνυται  
να εξασφαλιστεί  η προστασία  αυτή από το δικαίωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή από 
ένα δικαίωμα  gui generis .
6.8.  Χρονοδιά YPQUua
6.8.1.  Οι παρατηρήσεις  σχετικά  με τις παραπάνω  προτάσεις  πρέπει να υποβληθούν  προς την 
Επιτροπή  το αργότερο  ώς την 1η Ιανουαρίου  1989.

217
(1) UNESC0/UIP0/CGE/PU/3-II  της 1Αης Σεπτεμβρίου  1987.
(2) "Υλοποίηση,  στο κοινοτικό  επίπεδο, μιας πολιτικής  και ενός σχεδίου  δράσεων  προτεραιότητας  για την ανάπτυξη  της αγοράς υπηρεσιών  πληροφόρησης"  (έγγραφο  C0M(87)  360 τελικό).
(3) Πρβλ. άρθρο 101 του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας  1976 των ΗΠΑ και το άρθρο  12σ του νόμου της 23ης Μαΐου 1986 της Ιαπωνίας  που τροποποιεί  ορισμένες  διατάξεις  του νόμου περί πνευματικής  ιδιοκτησίας,  καθώς και το άρθρο 2, παράγραφος  1, (xter) .
(A) UNESCO/WIPO/CEGO/II/7,  13 Αυγούστου  1982.
(5) Βλέπε κεφάλαιο  2, παράγραφοι  2.6.10.  έως 2.6.18.

218
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  7 : O ΡΟΛΟΣ  ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ  ΣΤΙΣ ΠΟΛΥΜΕΡΕΙΣ  ΚΑΙ ΣΤΙΣ  
ΔΙΜΕΡΕΙΣ  ΕΞΟΤΕΡΙΚΕΣ  ΣΧΕΣΕΙΣ
7.1.  EEwTspiKéc  oxéoeic : 6iuspsíc  και noAuuePstc
7.1.1.  Ol δραστηριότητες  της Κοινότητας  στον τομέα των δικαιωμάτων  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  δεν περιστρέφονται  μόνο γύρω από τη θέσπιση  νομοθετικών  μέτρων  ή από 
τις διαδικασίες  προσφυγής  στο Ευρωπαϊκό  Δικαστήριο,  Ένας σημαντικός  τομέας,  στον  
οποίο μπορεί να ασκεί τις δραστηριότητές  της η Κοινότητα,  είναι ο τομέας των 
εξωτερικών  σχέσεων. Τόσο στις διμερείς  όσο και στις πολυμερείς  σχέσεις  η 
Κοινότητα  μπορεί να παίξει σημαντικό  ρόλο στην προώθηση  των συμφερόντων  των 
κατόχων  δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  οι οποίοι τα ασκούν μέσα από την 
κοινή αγορά. Σ'αυτά  τα πλαίσια  οι πολυμερείς  σχέσεις  σημαίνουν  τις σχέσεις  που 
υπάρχουν  υέσα στις διεθνείς  ή στις περιφερειακές  οργανώσεις,  ενώ οι διμερείς  
σχέσεις  σημαίνουν  τις υπόλοιπες  σχεσεις, είτε δηλαδή  υεταΕύ  της Κοινότητας  και 
ενός κράτους  που δεν είναι μέλος ή υεταΕύ  της Κοινότητας  και μιας περιφερειακής  ή 
άλλου είδους  συσπείρωσης  κρατών  που δεν είναι μέλη της Κοινότητας.  Σε ορισμένες  
περιπτώσεις,  βέβαια,  οι διμερείς  και οι πολυμερείς  σχέσεις  συνδέονται  στενά, όπως  
θα φανεί, για παράδειγμα,  στο ζήτημα  της προστασίας  των υφαντουργικών  σχεδίων.  
Όμως, η διαφορά  μεταξύ διμερών  και πολυμερών  σχέσεων  βοηθάει  στη σαφέστερη  
παρουσίαση  ενός περίπλοκου  συστήματος  σχέσεων  και αυτός ακριβώς  είναι ο λόγος που 
διατηρείται .

219
7.2. TloAuuepet  ς. oxéoeic
7.2.1.  Γίνονται  πολυμερείς  συζητήσεις  και διαπραγματεύσεις  για τα δικαιώματα  πνευματικής  
. ιδιοκτησίας  και για άλλα συναφή θέματα  σε διάφορους  διεθνείς  οργανισμούς.  Από
αυτούς οι κυριότεροι  είναι οι ακόλουθοι  : 0 Οργανισμός  Ηνωμένων  Εθνών και τα
εξειδικευμένα  όργανά  του, ιδιαίτερα  η Παγκόσμια  Οργάνωση  Πνευματικής  Ιδιοκτησίας  
και η Οργάνωση  των Ηνωμένων  Εθνών για την Εκπαίδευση,  την Επιστήμη  και τον
Πολιτισμό  (UNESCO)'  η Γενική Συμφωνία  Δασμών και Εμπορίου'  το Συμβούλιο  της
Ευρώπης  και ο Οργανισμός  Οικονομικής  Συνεργασίας  και Ανάπτυξης  (ΟΟΣΑ). Η φύση  
των ενεργειών  της Επιτροπής  και της Κοινότητας  διαφέρει  ανάλογα με τις
δραστηριότητες  των εν λόγω οργανισμών.  Στα προηγούμενα  κεφάλαια  έχουμε  ήδη
αναφερθεί  στις κυριότερες  από αυτές τις ενέργειες  και δραστηριότητες.  Οι 
παράγραφοι  που ακολουθούν  επιχειρούν  να εκθέσουν  περιληπτικά  τα κυριότερα  
χαρακτηριστικά  των ενεργειών  και δραστηριοτήτων,  ανάλογα  με τις οργανώσεις  και 
τουε οργανισμούς.
Η Παγκόσυι α Οργάνωση  Πνευυατικήο  Ιδιοκτησίαο  (ΠΟΠΙ)
7.2.2.  Για τα ζητήματα  που αφορούν τα δικαιώματα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  ο 
κυριότερος  χώρος των διεθνών  διαπραγματεύσεων  και διαβουλεύσεων  είναι η Παγκόσμια  
Οργάνωση  Πνευματικής  Ιδιοκτησίας,  ένα εξειδικευμένο  όργανο  των Ηνωμένων  Εθνών που 
ιδρύθηκε  δυνάμει της συνθήκης  ΠΟΠΙ του 1967.  Η ΠΟΠΙ ασκεί τα διοικητικά
καθήκοντα  της Ένωσης της Βέρνης και αναλαμβάνει  ή συμμετέχει  στη διαχείριση  
άλλων διεθνών συμφωνιών  για την προώθηση  της προστασίας  των δικαιωμάτων  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και των συναφών  δικαιωμάτων.  Η Επιτροπή  έχει μία 
συμφωνία  εργασίας  με την ΠΟΠΙ, με βάση την οποία ανταλλάσσονται  δημοσιεύματα  και 
διασφαλίζεται  η αμοιβαία  συμμετοχή  στις συναντήσεις  που οργανώνονται  από την ΠΟΠΙ  
και την Επιτροπή.  Η Επιτροπή  παρίσταται  ως παρατηρητής  στις συναντήσεις  της ΠΟΠΙ  
για τα ί)έμστσ  που σχετίζονται  με τις δραστηριότητες  που διεξάγονται  σε κοινοτικό  
επί πεδο

220
7,2,3 H noni είναι, μία διεθνής  οργάνωση,  οικονομικού  χαρακτήρα,  με την έννοια του 
άοθοου 116 της συνθήκης  ΕΟΚ* επομένως, όσον αφορά όλα τα ζητήματα  που 
παρουσιάζουν  ενδιαφέρον  για την κοινή αγορά, τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση  να 
ενεργούν  στα πλαίσια  της ηοηΐ μόνον από κοινού. Μέχρι πρόσφατα  η Κοινότητα  είχε  
περιορίσει  τις ενέργειές  της που γινόντουσαν  σ'αυτή τη βάση στον τομέα της 
βιομηχανικής  ιδιοκτησίας  και ιδιαίτερα  στο θέμα της αναθεώρησης  της Συνθήκης  των 
ηαρισίων.  Όμως, είναι θέμα χρόνου  μόνο προτού  προκύψουν  ζητήματα  που αφορούν  τα 
δικαιώματα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  και τα άλλα συναφή δικαιώματα,  για τα 
οποία χρειάζεται  μία αντίστοιχη  στάση. Επιπλέον,  με την υιοθέτηση  της οδηγίας  
για τη νουική  προστασία  των τοπογραφιών  των ημιαγωγών,  στην οποία αναφερθήκαμε  
ήδη προηγουμένως,  αρχίζει  μία νέα φάση της σχέσης της Κοινότητας  με την ΠΟΠΙ.  
Για πρώτη (οορά μία δραστηριότητα  της ηοηΐ, δηλαδή  η προετοιμασία  μιας πολυμερούς  
συνθήκης,  9α γίνει σε συνάρτηση  με πολλά ζητήματα  που ήδη καλύπτονται  από τη 
νομοθεσία  της Κοινότητας,  η οποία είναι δεσμευτική  για όλα τα κράτη μέλη της.  
Για το λόγο αυτό στις 2Α Απριλίου  1987 το Συμβούλιο  αποφάσισε  ότι η Κοινότητα  θα 
συμμετάσχει  στις προπαρασκευαστικές  εργασίες  για τη συνθήκη  και ότι, σ'αυτό  το 
πλαίσιο, η Επιτροπή  θα υποστηρίξει  τη θέση της Κοινότητας  για τα ζητήματα  που 
εμπίπτουν  στα πλαίσια  της οδηγίας, η δε Επιτροπή  έχει προβεί στις κατάλληλες  
ενέργειες.  Το ζήτημα της συμμετοχής  της Κοινότητας  σε μελλοντική  διπλωματική
συνδιάσκεψη  για την έκδοση πολυμερούς  συνθήκης για την προστασία  των 
ολοκληρωμένων  κυκλωμάτων  και το ενδεχόμενο  της συμμετοχής  της Ευρωπαϊκής  
Οικονομικής  Κοινότητας  στη συνθήκη  ως Οργανισμού  έχει υποβληθεί  στα διοικητικά  
όργανα  της ηοηΐ, αλλά τα όργανα  αυτά δεν έχουν πάρει κάποια  απόφαση. Η περαιτέρω  
εξέλιξη  του ρόλου της Κοινότητας  προς αυτή την κατεύθυνση  στα πλαίσια  της ηοπι  
αποτελεί  ζήτημα μεγάλης σημασίας, λόγω του ενδεχόμενου  να θεσπιστούν  νέες  
κοινοτικές  διατάξεις  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και τα συναφή  
δικαιώματα,  καθώς και για άλλες μορφές  πνευματικής  ιδιοκτησίας.

221
H Οργάνωοη  των Ηνωυένων  Εθνών για την Εκπαίδευση,  την Εηιστήυη  ·<αι rov ΠοΛηισυό
(UNESCO )
2.4.  Οι δραστηριότητες  της UNESCO συνδέονται,  κατά κάποιο  τρόπο, με το ζήτημα  των 
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  είτε άμεσα, όπως, για παράδειγμα,  εξαιτίας  
των διοικητικών  αρμοδιοτΛτων  της UNESCO  σε σχέση με την παγκόσμια  σύμβαση  για τα 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  είτε εξσιτίας  των γενικότερων  ενδιαφερόντων  
που έχει στις εκπαιδευτικές,  τις επιστημονικές  και τις πολιτιστικές  υπο-θέσεις.  
Έτσι, τα τελευταία  χρόνια,  έγιναν  κοινές  συνεδριάσεις  με την ΠΟΠΙ σχετικά  με τη 
χρήση των ηλεκτρονικών  υπολογιστών  για την πρόσβαση  σε ή τη συγγραφή  έργων (1),  
σχετικά  με τα προβλήματα  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στις απευθείας  
μεταδόσεις  μέσω δορυφόρων  (2) και σχετικά  με τα δικαιώματα  των εκτελεστών,  των 
παραγωγών  και των ραδιοτηλεοπτικών  οργανισμών  που αφορούν  τα οπτικοακουστικά  έργα  
και TIC φωνογραφικές  αποτυπώσεις  του ήχου (3). Κατά το 1987, σε συνεργασία  με 
την noni, δόθηκε  προσοχή  στην προστασία  των θεατρικών  και των μουσικών  έργων, των 
έργο'ν εφαρμοσμένης  τέχνης και τυπογραφίας,  με σκοπό κυρίως  την αντιμετώπιση  των 
προβλημάτων  που σχετίζονται  με τη δημιουργία  και τη λειτουργία  των βάσεων  
δεδομένων. Η Επιτροπή  θα εξακολουθήσει  να παρακολουθεί  τις εξελίξεις  που έχουν  
επιπτώσεις  στην Κοινότητα  και θα συμβάλει  στις συζητήσεις  στο βαθμό που διαθέτει  
τους αναγκαίους  πόρους. Επιπλέον,  αν προκόψουν  ζητήματα  που εμπίπτουν  στην  
αρμοδιότητα  της Κοινότητας  ή που έχουν ιδιαίτερο  ενδιαφέρον  για την κοινή αγορά,  
θα υποβάλει  τις κατάλληλες  προτάσεις  στα κράτη μέλη,
Η Γενική Συυωωνία Δασυών  και Ευπορίου  (GATT)
2.5.  θέματα που αφορούν  τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και συνδέονται  με το 
εμπόριο  αναφέρθηκαν  συχνά στα πλαίσια  της GATT κατά τη διάρκεια  του Γύρου του 
Τόκιο για τις πολυμερείς  εμπορικές  διαπραγματεύσεις.  Στο πλαίσιο  αυτό η πρόταση  
της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και των Ηνωμένων  Πολιτειών  για τη σύναψη  συμφωνίας  για 
την εμπορική  παραχάραξη  το 1979 είχε ιδιαίτερη  σημασία. Οι συζητήσεις  για το 
ζήτημα αυτό, όμως, πσρέμειναν  άτυπες και δεν επετεύχθη  συμφωνία  επί ενός  
συγκεκριμένου  κειμένου, το οποίο θα μπορούσε να περιληφθεί  στα τελικά  
αποτελέσματα  του Γύρου του Τόκιο. Η GATT αποφάσισε  να εξετάσει  το ζήτημα  των 
προϊόντων  που είχαν αποτελέσει  αντικείμενο  παραχάραξης  μόνο κατά τη διάρκεια  της 
υπουργικής  δήλωσης των συμβαλλομένων  μερών της GATT του 1982, με σκοπό να 
καθοριστεί  αν ήταν κατάλληλη  η κοινή δράση στο πλαίσιο  της GATT για τα εμπορικά  
ζητήματα  της παραχάραξης  στον εμπορικό  τομέα. Οι εργασίες  στο ζήτημα αυτό δεν 
είχαν θετικά  αποτελέσματα.

222
7.2.6. To Σεπτέμβριο  του 1986 η υπουργική  συνάντηση  της GATT στην PUNTA DEL ESTE, στην  
Ουρουγουάη,  αποφάσισε  να αρχίσει ένα νέο γύρο όιαπραγματεύσεων  πολυμερούς  
εμπορίου  και να συμπεριλάβει  στις διαπραγματεύσεις  αυτές "τα θέματα εμπορικής  
σημασίας  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  στα οποία περιλαμβάνεται  και το 
εμπόριο  των αγαθών  που έχουν αποτελέσει  αντικείμενο  παραχάραξης".  Το σημείο  της 
υπουργικής  δήλωσης  που αφορά το ζήτημα  αυτό αναφέρει  τα ακόλουθα  :
"Προκειμένου  να μειωθούν  οι στρεβλώσεις  και τα εμπόδια του διεθνούς  
εμπορίου  και παίρνοντας  υπόψη την ανάγκη να προωθηθεί  η επαρκής και 
αποτελεσματική  προστασία  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και για 
να διασφαλιστεί  ότι τα μέτρα και οι διαδικασίες,  που σκοπό έχουν να 
επιβάλλουν  την τήρηση των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  δεν θα 
σποβούν  εμπόδια  στο νόμιμο  εμπόριο, οι διαπραγματεύσεις  σκοπό θα έχουν να 
διευκρινίσουν  τις διατάξεις  της GATT και να ετοιμάσουν  νέους κανόνες  και 
μέτρα, ανάλογο  με τις ανάγκες.
Οι διαπραγματεύσεις  σκοπό θα έχουν να αναπτύξουν  ένα πολυμερές  πλαίσιο  
αρχών, κανόνων  και μέτρων, που θα ασχολούνται  με το διεθνές  εμπόριο  των 
αγαθών  που έχουν αποτελέσει  αντικείμενο  παραχάραξης,  παίρνοντας  υπόψη τους  
τις εργασίες  που έχουν ήδη γίνει στα πλαίσια  της GATT,
Οι διαπραγματεύσεις  αυτές δεν θίγουν τις άλλες συμπληρωματικές  
πρωτοβουλίεο,  που μπορεί να αναληφθούν  στα πλαίσια της παγκόσμιας  
οργάνωσης  πνευματικής  ιδιοκτησίας  ή άλλων οργανισμών  για την αντιμετώπιση  
των ζητημάτων  αυτών".

223
7.2.7.  H Κοινότητα  και η Επιτροπή  υποστήριξαν  να περιληφθεί  το κεφάλαιο  αυτό στο νέο
γύρο με τους ακόλουθους  συμπληρωματικούς  στόχους  :
(i) Προκειμένου  να αποφευχθούν  προβλήματα  που συνδέονται  με το εμπόριο  πρέπει  
να ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί  ότι τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  εφαρμόζονται  αποτελεσματικά,  ανεξάρτητα  από το αν οι 
παραβιάσεις  τους γίνονται  μέσω αγαθών του διεθνούς  εμπορίου  ή μέσω της 
τοπικής παραγωγής. Κατά συνέπεια, πρέπει να υπάρξουν  οι κατάλληλες  
διαδικασίες  για να διασφαλιστεί  η γρήγορη και επαρκής τήρηση των 
δικαιωμάτων  στα σύνορα (όσον αφορά τις εισαγωγές  και τις εξαγωγές)  καθώς  
και στο εσωτερικό  της χώρας.
(ϋ) Η προστασία  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  όπως αναγνωρίζεται  από 
τις υπάρχουσες  εθνικές  νομοθεσίες,  πρέπει να βελτιωθεί  μέσω της εφαρμογής  
ορισμένων  γενικών  αρχών της συμφωνίας  GATT. Η εφαρμογή  της "εθνικής  
μεταχείρισης"  και της "μεταχείρισης  ως πλέον ευνοούμενου  κράτους"  θα 
διασφαλίσει  ότι δεν θα υπάρχουν  διακρίσεις  μεταξύ  των δικαιούχων  της χώρας  
και των ξένων δικαιούχων,  τόσο όσον αφορά τις ουσιαστικές  προδιαγραφές  που 
εφαρμόζονται,  όσο και σχετικά  με τις διαδικασίες  εκτέλεσης  και αποζημίωσης.  
Επιπλέον,  επαρκείς  διατάξεις  για την επίλυση  διαφορών,  που θα επιτρέπουν  
την επιβολή  κυρώσεων,  θα διασφαλίσουν  ότι τα μέρη συμφωνίας  θα τηρούν  τις 
διεθνείς  τους υποχρεώσεις.
(ili) Πρέπει να επιτευχθεί  ευρύτερη  τήρηση  και σεβασμός  των διεθνών  συμβάσεων  για 
τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  Αυτό αφορά κυρίως, αλλά όχι
αποκλειστικά,  τη σύμβαση  των Πσρισίων  για την προστασία  της βιομηχανικής  
ιδιοκτησίας  και τη Σύμβαση  της Βέρνης για την προστασία  των λογοτεχνικών  
και καλλιτεχνικών  έργων, για τις οποίες ήδη υπάρχει αρκετά ευρεία  
αναγνώριση .
(iv) Τα προβλήματα  που δημιουργούνται  από ανεπαρκείς  ή, ενίοτε, υπερβολικές  
προδιαγραφές  ουσίας πρέπει να σντιμετωπισθούν  με την εισαγωγή  στο νομικό  
σύστημα  της GATT των βασικών  κανόνων  ουσίας που τυγχάνουν  ευρείας (όχι  
αναγκαστικά  και παγκόσμιας)  αναγνώρισης,  στους οποίους  περιλαμβάνονται  και 
οι κανόνες  που καθορίζονται  στις υπάρχουσες  διεθνείς  συμβάσεις.

224
(v) Ανάλογα  με την περίπτωση,  πρέπει να αναπτυχθούν  διεθνώς  αποδεκτοί  κανόνες  για 
την προστασία  της πνευματικής  ιδιοκτησίας,  περιλαμβσνομένων  και των κανόνων  
που προκύπτουν  από τις νέες μορφές της δημιουργικότητας  (π.χ. λογισμικό,  
ημιαγωγοί).  Πρέπει  να ενθαρρυνθούν  όλες οι χώρες να συμμετάσχουν  ενεργά  στην  
αναθεώρηση  των συμβάσεων  που υπάρχουν  και στη σύναψη νέων συμβάσεων,  στα 
πλαίσια  των αρμόδιων  διεθνών  οργανώσεων.
Οργανισυόο  Οικονουικήο  Συνεργασίαο  και ΑνάπτυΕηο  (ΟΟΣΑ)
7.2.8.  Στα πλαίσια  των διαπραγματεύσεων  του Γύρου της Ουρουγουάης  <4),  η Επιτροπή
εμπορίου  του ΟΟΣΑ πήρε μέρος στην εξέταση  και στις συζητήσεις  για τις επιπτώσεις  
της νομοθεσίας  για την πνευματική  ιδιοκτησία  στο διεθνές  εμπόριο,  με σκοπό, μεταξύ  
άλλων, να παράσχει  στις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ αναλύσεις  των πρακτικών  και της 
νομοθεσίας  στον ΟΟΣΑ και στις αναπτυσσόμενες  χώρες. 0 ΟΟΣΑ ασχολείται  επίσης  με 
ζητήματα  δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  ιδίως στα πλαίσια  της συμβολής  του 
στη διακίνηση  των δεδομένων  από τη μία χώρα στην άλλη. Στη βάση αυτή ο οργανισμός  
έχει εξετάσει  τις διατάξεις  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  των κρατών  
μελών, οι οποίες  μπορούν  να λειτουργήσουν  ως εμπόδιο  στην ελεύθερη  κυκλοφορία  των 
δεδομένων. Προβλήματα  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  που θα 
ενδιαφέρουν  την Κοινότητα  μπορεί να προκόψουν  στο μέλλον  στα πλαίσια  των εργασιών  
για το διεθνές  εμπόριο  στις οπτικοακουστικές  υπηρεσίες.  Επιπλέον,  η Επιτροπή  για 
την πολιτική πληροφόρησης  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  και επικοινωνιών  έχει  
προετοιμάσει  και συντάξει  σχέδια εκθέσεων  για μια υψηλού επιπέδου  συνάντηση  το 
φθινόπωρο  του 1987 για τη διακίνηση  των δεδομένων  από τη μία χώρα στην άλλη, με 
τίτλο "Βελτιώνοντας  τους διεθνείς  κανόνες του παιχνιδιού",  στα πλαίσια της 
προετοιμασίας  του διεθνούς  περιβάλλοντος  που διέπει την κυκλοφορία  των δεδομένων  
από τη μία χώρα στην άλλη. Η Επιτροπή  συμμετέχει  στις εργασίες  του Οργανισμού,  
ιδίως δε στις εργασίες  που σχετίζονται  με το διεθνές  εμπόριο. Ανάλογα  με την 
περίπτωση  θα υποβάλει  προτάσεις  για ζητήματα  που προκύπτουν  σ'αυτό  το πλαίσιο.
Το Διεθνέο  Γραωείο  Εργασίαε  (ΔΓΕ)
7.2.9.  Παρ'όλο που η Επιτροπή  δεν έχει μέχρι στιγμής συμμετάσχει  απευθείας  στις  
συζητήσεις  που γίνονται  υπό την αιγίδα του ΔΓΕ στον τομέα των δικαιωμάτων  
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  θεωρεί ιδιαίτερα  σημαντική  τη συμμετοχή  του ΔΓΕ σε 
συζητήσεις  όπως αυτές για τη δορυφορική  τηλεόραση  και τα δικαιώματα  των 
εργαζομένων.

225
To ΣυυΒούλιο  thc Eup6nnc
7.2.10.  H Επιτροπή  δέχ·9ηκε  θετικά τη δυνατότητα  να συμμετάσχει  στις συναντήσεις  που
αφορούν  άμεσα ορισμένα  θέματα  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  και
ιδιαίτερα  στις συναντήσεις  της επιτροπής  για τα μέσα ενημέρωσης  και των ειδικών  
υποεπιτροπών  της. Οι πληροφορίες  που συγκεντρώνονται  στις συναντήσεις  αυτές  
έχουν συμβάλλει  ιδιαίτερα  στις  εργασίες  της Επιτροπής,  όπως  για παράδειγμα  οι
συναντήσεις  που αφορούν  τον τομέα της καλλωδιακής  και της δορτυφορικής
τηλεόρασης.  Έχουν προκύψει και άλλα ζητήματα  σχετικά με τα δικαιώματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  τα οποία παρουσιάζουν  ενδιαφέρον  και για τους δύο
φορείς, όπως για παράδειγμα  η αντιγραφή  από ιδιώτες  των φωνογραφικών  και των 
οπτικοακουστικών  ηχογραφήσεων  και η πειρατεία  των οπτικοακουστικών  έργων.
7.2.11.  Η Επιτροπή  πιστεύει  ότι οι εργασίες  για τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας
που γίνονται  στα πλαίσια του Συμβουλίου  της Ευρώπης  και οι πρωτοβουλίες  της 
Κοινότη-^ας  είναι συμπληρωματικές.  Αφενός το Συμβούλιο  της Ευρώπης  προσπαθεί,  
στα πλαίσια  του μεγαλύτερου  αριθμού  μελών που έχει, να ασχοληθεί  με τα κοινά  
προβλήματα,  συνήθως υιοθετώντας  συστάσεις  και ενίοτε προωθώντας  τη σύναψη  
διεθνών  συμβάσεων.  Η Κοινότητα,  αφετέρου,  στα πλαίσια  του στενότερου  κύκλου  των 
χωρών που είναι μέλη της, προσπαθεί  να δημιουργήσει  μια πραγματική  εσωτερική  
αγορά για τα αγαθά και τις υπηρεσίες,  και εδώ περιλαμβάνονται  και αυτά που 
προστατεύονται  με τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  χρησιμοποιώντας  τις
διατάξεις  της συνθήκης  ΕΟΚ που έχουν άμεση εφαρμογή,  καθώς και τις νομοθετικές  
και άλλες εξουσίες  που παρέχει  η συνθήκη  στα όργανα  της Κοινότητας.  0 στόχος  
αυτός απαιτεί στενότερη  προσέγγιση  των εθνικών  νομοθεσιών  από αυτήν που είναι  
εφικτή στα πλαίσια  της ευρύτερης  ομάδας χωρών που αποτελούν  το Συμβούλιο  της 
Ευρώπης. Ταυτοχρόνως,  όταν είναι εφικτή η συμφωνία  στην ευρύτερη  βάση του 
Συμβουλίου  της Ευρώπηε, τότε είναι εύλογο  να υιοθετούνται  τα κατάλληλα  μέσα, τα 
δε μέσα αυτά να σχηματίσουν  ένα ενιαίο  σύνολο  με τα αντίστοιχα  μέτρα  που
υιοθετεί  η Κοινότητα.
7.2.12.  Κατά συνέπεια,  η Επιτροπή  σκοπεύει  να συνεχίσει  να συνεργάζεται  με το Συμβούλιο
της Ευρώπης  για τα ζητήματα  που παρουσιάζουν  κοινό ενδιαφέρον  στον τομέα των 
δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας.  θα συμμετέχει  στις σχετικές  συναντήσεις,  
στο βαθμό που της το επιτρέπουν  οι πόροι της, και θα καλεί τη γραμματεία  του 
Συμβουλίου  της Ευρώπης να εκπροσωπείται  στις  αντίστοιχες  συναντήσεις  που
οργανώνονται  από τα τμήματά της, όπως  έχει  ήδη πράξει στον τομέα  της
διασυνοριακής  τηλεόρασης  και πρόσφατα  στις προκαταρκτικές  εργασίες  που έγιναν  
για TIC δύο συστάσεις  του Συμβουλίου  στον τομέα της πειρατείας  και της ιδιωτικής  
αναπαραγωγής  εγγραφών  ήχου και εικόνας, που υιοθετήθηκαν  από την επιτροπή  των 
Υπουργών  στις 18 Τανουαρίου  1988 (5).

226
7.3.  Ol ÕÍuepetc  oxéoeic  : γενικά
7.3.1.  Ενώ Ol πολυμερείς  οργανισμοί  και συμβάσεις  κατα'αρχήν  αποτελούν  το πλέον  
επαρκές πλαίσιο για την αντιμετώπιση  των δικαιωμάτων  πνευματικής  
ιδιοκτησίας,  καθώς και για την εκτέλεσή  τους, πρέπει κανείς  να αναγνωρίσει  
ότι οι διεθνείς  συμβάσεις  που υπάρχουν  σχετικά  με το δικαίωμα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  δεν έχουν επιτύχει  το στόχο της παροχής  επαρκούς  προστασίας  του 
δικαιώματος  αυτού σε αρκετά  ευρεία  και διεθνή  κλίμακα, ούτε έχουν επιτύχει  
στην επαρκή αντιμετώπιση  νέων μορφών  ζητημάτων  που ανάγονται  στο δικαίωμα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  όπως για παράδειγμα  τα σχέδια  των ημιαγωγών  και τα 
προγράμματα  των ηλεκτρονικών  υπολογιστών.
Για τους λόγους  αυτούς, εκτός από τις προσπάθειες  επίλυσης  των προβλημάτων  
σε πολυμερές  πλαίσιο, χρειάζεται  και η διμερής αντιμετώπισή  τους με 
ανεξάρτητες  χώρες ή ομάδες χωρών. Τα προβλήματα  αυτά στην ουσία αφορούν  
τρεις τομείς :
- την έλλειψη επαρκών προδιαγραφών  ουσίας που να προστατεύουν  την 
πνευματική  ιδιοκτησία,
- την έλλειψη επαρκών μέσων εκτέλεσης,  όταν υπάρχουν  οι προδιαγραφές  
αυτές, και
- την εφαρμογή  της εθνικής  μεταχείρισης  στους δικαιούχους  της Κοινότητας.
7.3.2.  Όσον αφορά τις διμερείς  σχέσεις  γενικά, η Κοινότητα  δρα <και έχει δράσει)  
όταν προκύπτουν  συγκεκριμένα  προβλήματα  που αφορούν τα δικαιώματα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και τα άλλα συναφή ζητήματα. Πρόσφατα  προκύπτουν  
όλο ένα και συχνότερα  τέτοιου  είδους  προβλήματα.
7.3.3.  Έτσι, το 1984, όταν το Κονγκρέσσο  των Ηνωμένων  Πολιτειών  εξέτασε  και στη 
συνέχεια  υιοθέτησε  νομοθετικά  μέτρα για την προστασία  των σχεδίων  των 
ημιαγωγών  (6), έγιναν  παραστάσεις  λόγω των ανησυχιών  που εκφράστηκαν  από 
κοινοτικά  συμφέροντα  που ενδέχετο  να πληγούν. Επιπλέον,  η Επιτροπή  πήρε  
στη συνέχεια  μέτρα για να διασφαλίσει  την προστασία  των ευρωπαίων  παραγωγών  
ημιαγοιγών  στην αμερικανική  αγορά, σε μεταβατική  βάση, μέχρις  ότου θεσπιστεί  
κοινοτική  νομοθεσία,  υπό τη μορφή οδηγίας, για τη νομική προστασία  των 
τοπονραφιών  προϊόντων  ημιαγωγών  (7).

227
7.3.4.  Οι. διατάξεις  του άρθρου  3, παράγραφος  7, της οδηγίας  αυτής, σχετικά  με την 
επέκταση  της προστασίας  στα πρόσωπα  που δεν προέρχονται  από κράτη μέλη,  
πρέπει επίσης  να σημειωθεί,  διότι θα επιτραπεί  στην Κοινότητα  να ενεργεί  ως 
σύνολο  για τα ζητήματα  αυτά. Πρόσφατα  ετέθη για πρώτη φορά σε εφαρμογή  η 
διαδικασία  που θεσπίζουν  οι διατάξεις  αυτές (8). Στον τομέα των σχεδίων  
ημιαγωγών  οι σχέσεις  μεταξύ  των κρατών  που δεν είναι μέλη της Κοινότητας  θα 
αναπτυχθούν,  κατά συνέπεια,  στο μέλλον βασιζόμενες  σε μεγάλο βαθμό στις  
συγκεκριμένες  διατάξεςι  που περιέχει  η οδηγία  αυτή.
7.3.5.  Όσον αφορά την Ιαπωνία, ας σημειωθούν  οι πρωτοβουλίες  που ανέλαβε  η 
Επιτροπή  όταν έγινε γνωστό, στις αρχές του 1984, ότι εξεταζόταν  το 
ενδεχόμενο  νέας νομοθετικής  ρύθμισης,  η οποία θα περιόριζε  αισθητά  την 
προστασία  που παρέχεται  στα προγράμματα  ηλεκτρονικών  υπολογιστών.  Έγιναν  
πάλι παραστάσεις  στις ιαπωνικές  αρχές εξ ονόματος των ευρωπαϊκών  
συμφερόντων  που είχαν εκφράσει  την ανησυχία  τους. Η απόφαση  της ιαπωνικής  
κυβέρνησης,  στην οποία δόθΐ;κε μεγάλη  δημοσιότητα,  να μην προχωρήσει  προς  
την κατεύθυνση  της δημιουργίας  ενός συγκεκριμένου  πλαισίου  νομικής  
προστασίας  για τα προγράμματα  των ηλεκτρονικών  υπολογιστών,  αλλά να 
τροποποιήσει  τη νομοθεσία  για την πνευματική  ιδιοκτησία,  πράγμα  που έγινε  
το 1985 (9), αποτελεί  πολύ θετική  εξέλιξη.
7.3.6.  Για να συμπληρωθεί  η εικόνα ας σημειωθούν  δύο ακόμα πρόσφατα  παραδείγματα  
που αφορούν  επαφές  μεταξύ  χωρών που δεν είναι μέλη.
7.3.7.  Το καλοκαίρι  του 1986 έγιναν  παραστάσεις  εξ ονόματος  της Κοινότητας  και των 
κρατών μελών της προς την κυβέρνηση  της Νιγηρίας,  σχετικά  με σειρά από 
ζητήματα  που αφορούσαν  την πνευματική  ιδιοκτησία,  στα οποία συγκαταλλεγόταν  
και η ανάγκη να ενισχυθούν  οι νομοθετικές  ρυθμίσεις  για την καταπολέμηση  
της πειρατείας  που αφορούσε  αγαθά που καλυπτόντουσαν  από την πνευματική  
ιδιοκτησία.
7.3.8.  Στις αρχές του 1987 οι αρχές της Μαλαισίας  συμβουλεύτηκαν  την Επιτροπή  για 
ένα νέο νομοθέτημα  σχετικά  με την προστασία  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  στη 
χώρα αυτή. Η πρόταση  περιορισμού  του δικαιώματος  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
στους υπηκόους  και μονίμους  κατοίκους  της Μαλαισίας,  καθώς και στα έργα που 
δημοσιεύονται  για πρώτη φορά στη Μαλαισία, με βάση τις διατάξεις  του 
νομοθετήμστος  αυτού, αποτελεί  ζήτημα  που προκσλεί  ανησυχία  σε όσους έχουν  
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  στην Κοινότητα. Γι'αυτό  η Κοινότητα  
επέστησε  την προσοχή  των αρχών της Μαλαισίας. θα γίνουν προτάσεις  για 
περαιτέρω  ενέργειες  της Κοινότητας,  αν αυτό θεωρηθεί  απαραίτητο.

228
7.3.9.  Τέλος, στις αρχές του Νοεμβρίου  1987, μετά από υποχρέωση  που ε(χε  
προηγουμένως  ανσλάβει  η Δημοκρατία  της Κορέας να παράσχει  στους υπηκόους  
και στις επιχειρήσεις  της Κοινότητας  δικαιώματα  στον τομέα της πνευματικής  
και βιομηχανικής  ιδιοκτησίας  αντίστοιχα  με τα δικαιώμτα  που διαθέτουν  οι 
υπήκοοι  των ΗΠΑ, βάσει διμερούς  συμφωνίας  ΗΠΑ-Κορέας,  αντιπροσωπία  της 
Επιτροπής  διεξήγαγε  διαπραγματεύσεις  για παρόμοια  διμερή συμφωνία  με τη 
Δημοκρατία  της Κορέας, σχετικά με την προστασία  της πνευματικής  
ιδιοκτησίας. Μέχρι στιγμής δεν έχουν υπάρξει αποτελέσματα  από τις 
διαπραγματεύσεις  αυτές. Λόγω της άρνησης  της κυβέρνησης  της Κορέας νσ 
συμμορφωθεί  με την υποχρέωση  που είχε αναλάβει  προηγουμένως  γίνεται  
διακριτική  μεταχείριση  κατά των υπηκόων  της Κοινότητας  στη Δημοκρατία  της 
Κορέας. Κατά συνέπεια,  στις 18 Δεκεμβρίου  1987, το Συμβούλιο  συμφώνησε  σε 
πρόταση  της Επιτροπής  νσ αναστείλει  τις γενικές  τελωνειακές  προτιμήσεις  για 
τα προϊόντα  κατσνωγής  Δημοκρατίας  της Κορέας dø). Όταν οι προϋποθέσεις  
είναι κατάλληλες  οι διαπραγματεύσεις  με την Κορέα θα αρχίσουν  πάλι.
7.3.10.  Πέρα από την αντιμετώπιση  συγκεκριμένων  προβλημάτων,  όπως αυτά που 
αναφέρθηκαν  διεξάγονται  επίσης  συναντήσεις  AD HOC μεταξύ  της Επιτροπής  και 
των διαφόρων  χωρών ή ομάδων χωρών με τις οποίες η Κοινότητα  έχει  
σημαντικούς  εμπορικούς  ή άλλους δεσμούς. Τα τελευταία  χρόνια στις  
συναντήσεις  αυτές συζητήθηκαν  μεταξύ άλλων και προβλήματα  του τομέα της 
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  αν και μέχρι στιγμής  δόθηκε κυρίως προσοχή  σε 
τομείς  που δεν σχετίζονται  με τα δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  και δεν 
καταβλήθηκαν  προσπάθειες,  μέχρι στιγμής, να αναπτυχθεί  η μορφή αυτή  
παρέμβασης  με τρόπο συστηματικό.
7.3,11.  Τα τελευταία  χρόνια  τα προβλήματα  της πειρατείας  και της παραχάραξης  έχουν  
γίνει σοβαρότερα  και περισσότερο  διαδεδομένα.  Είναι σαφές ότι δεν μπορεί  
να δοθεί μία αποτελεσματική  απάντηση  στο πρόβλημα  αυτό αποκλειστικά  μέσα  
στην Κοινότητα. Τα προβλήματα  αυτά πρέπει να αποτελούν  αντικείμενο  
επεξεργασίας  στο πλαίσιο  των διμερών  σχέσεων  της Κοινότητας  με περισσότερο  
συστηματικό  τρόπο. Κάτι τέτοιο, το οποίο χρειάζεται  τη συστηματική  
συνεργασία  από την πλευρά των συμφερόντων  της Κοινότητας  που έχουν  
ενδιαφέροντα,  πρέπει  νσ αποσκοπεί  όχι μόνο στην τήρηση  των δικαιωμάτων  των 
δικαιούχων  της Κοινότητας,  αλλά πρέπει και να αντιμετωπίσει  άλλα προβλήματα  
που παρουσιάζουν  ενδιαφέρον  σήμερα, όπως, για παράδειγμα,  την ανάγκη  
επαρκούς  νομικής προστασίας  του λογισμικού  υπολογιστών  (11) και των 
προϊόντων  ημιαγωγών.

229
7.4.  Ol 6iuepe(ç  oxéoeic στα nAatoig  twv 6iaKavoviou6 v που ισχΟο..ν onuepa
7.4.1.  H Κοινότητα  έχει ένα πλέγμα διμερών  συμφωνιών  με χώρες στην Ασία, στη 
Λατινική  Αμερική, στη Μεσόγειο,  στην Αφρική, στην Καραϊβική  και στον  
Ειρηνικό,  δημιουργώντας  με τον τρόπο αυτό ένα πλαίσιο  διαφοροποιημένων  
μορφών  συνεργασίας.  Το πλαίσιο  αυτό είναι αρκετά  ευρύ για να συμπεριλάβει,  
επίσημα  ή ανεπίσημα,  κάδε θέμα οικονομικής  συνεργασίας,  πράγμα  που σημαίνει  
ότι συμπεριλαμΡάνεται  και η προστασία  της πνευματικής  ιδιοκτησίας.
7.4.2.  Οι περιοδικές  συναντήσεις  που γίνονται  στα πλαίσια  των συμφωνιών  αυτών
παρέχουν  τη δυνατότητα  συζήτησης  προβλημάτων  που αντιμετωπίζουν  οι διάφορες  
βιομηχανίες  της Κοινότητας.  Κατά καιρούς υπήρξε η δυνατότητα  έναρξης
διαπραγματεύσεων  και σύναψης  επίσημων  διμερών  συμφωνιών. Παρ'όλο  που η 
προσέγγιση  αυτή δεν είναι συστηματική,  πρέπει να χρησιμοποιείται,  ιδίως με 
τις χώρες εκείνες  που έχουν επίσημες  συμβατικές  σχέσεις  με την Κοινότητα.  
Είναι προφανές  το συμφέρον  τους να συνάψουν  μία συμφωνία  με την Κοινότητα  
και όχι μια σειρά από χωριστές  συμφωνίες  με κάποια ή και με όλα τα κράτη  
μέλη.
7.4.3.  Κατά καιρούς  χρειάστηκε  να γίνουν ανεπίσημες  επαφές για τα ζητήματα  της
πνευματικής  ιδιοκτησίας,  λόγω του ευαίσθητου  χαρακτήρα  τους και των 
προβλημάτων  που αντιμετωπίζουν  ορισμένοι  εταίροι.  Πρόσφατα, για
παράδειγμα,  η Επιτροπή  συμφώνησε  να εξετάσει  την εθνική  νομοθεσία  ενός από 
τους εμπορικούς  εταίρους της προκειμένου  να διαπιστώσει  ενδεχόμενα  
προβλήματα  ή κενά. Έχει επίσης  αντιμετωπισθεί  το ενδεχόμενο  της κατάρτισης  
των δημοσίων  υπαλλήλων,  καθώς και άλλων μορφών  βοήθειας.  Ένα άλλο βήμα για 
τη συζήτηση  των προβλημάτων  αυτών είναι οι κοινές  επιτροπές  επενδύσεσων  που 
έχουν συσταθεί  μεταξύ  των ευρωπαίων  και των ασιατών  επιχειρηματιών  σε κάθε  
πρωτεύουσα  των χωρών της ASEAN. Οι επιτροπές  αυτές προσπαθούν,  σε τακτά  
χρονικά  διαστήματα,  να διαπιστώσουν  και να επιλύσουν  τις δυσκολίες  που 
αντιμετωπίζουν  τα μέρη.

230
ΠροΒλήυα τα σχεδιασυού  στην κλωστοϋφαντουργία  και οτη Βιουηχαν(α  ενόυυάτων
7.Α.4. Στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας  και της βιομηχανίας  ενδυμάτων  έχει ήδη 
γίνει μια αρχή, που μπορεί να χρησιμεύσει  ως ένδειξη  για την κατεύθυνση  των 
περαιτέρω  εξελίξεων.
7.4.5,  Πρέπει  να σημειωθεί  ότι η κλωστοϋφαντουργία  και η Βιομηχανία  ενδυμάτων  της
Κοινότητας  έχουν ιδιαίτερο  ενδιαφέρον  να διασφαλίσουν  την καλύτερη
προστασία  των σχεδίων  τους,  καθώς και των σημάτων τους, ιδίως  στις
αναπτυσσόμενες  χώρες. Από τη δεκαετία  του 1970 η βιομηχανία  αυτή  
αντιμετωπίζει  έντονη  πίεση, λόγω της παραγωγής  με χαμηλό  κόστος  που γίνεται  
σε πολλές  χώρες που έχουν εκΒιομηχανισθεί  πρόσφατα,  όπως και από τις χώρες  
με κρατικό  εμπόριο. 0 ανταγωνισμός  αυτός έχει ως αποτέλεσμα  την αύξηση  των 
εισαγωγών  με χαμηλές  τιμές,  οι οποίες,  σε συνδυασμό  με τη μείωση  της
κατανάλωσης,  έχουν οδηγήσει  σε ουσιώδεις  περικοπές  και σε αναδιάρθρωση  των 
βιομηχανιών  αυτών. Οι βιομηχανίες  της Κοινότητας,  απαντώντας,  έχουν δώσει  
ιδιαίτερη  έμφαση, εκτός από τον τεχνολογικό  εκσυγχρονισμό,  στην εμπορία  
προϊόντων  υψηλής ποιότητας,  που προστατεύονται  από σήματα και που
προσφέρουν  πρωτότυπα  σχέδια και μοντέλα  που υφίστανται  συνεχείς  αλλαγές.  
Τώρα όμως οι ευρωπαϊκές  βιομηχανίες  διαπιστώνουν  ότι η επιθετική  αυτή  
στρατηγική  τους τίθεται  σε κίνδυνο,  ακόμα και στρέφεται  εναντίον  τους, λόγω  
της αντιγραφής  των σχεδίων  και των σημάτων  τους, που γίνεται  χωρίς έγκριση,  
ιδιαίτερα  από εταιρίες  που πραγματοποιούν  εξαγωγές  από τις αναπτυσσόμενες  
χώρεο. Οι παράνομες  αυτές εμπορικές  πρακτικές  εξασθενίζουν  τις κοινοτικές  
εταιρίες  τόσο στην παγκόσμια  αγορά όσο και στην ίδια την Κοινότητα,  διότι  
οι εταιρίες που αντιγράφουν  τα σχέδια μειώνουν το κόστος τους,  
πραγματοποιώντας  οικονομίες  επειδή δεν αναπτύσσουν  τα δικά τους είδη, τα 
δικά τους σχέδια  και τα δικά τους μοντέλα, η μείωση  δε του κόστους  μπορεί  
να Φθάσει στο 1ø % του συνολικού  κόστους  παραγωγής.
7.4.6.  Λόγω της σημασίας  που έχει το πρόβλημα  αυτό η Κοινότητα,  σαν πρώτο βήμα,  
προσπάθησε  και κατάφερε  να επιτύχει  να συμπεριληφθεί  στην τέταρτη  παράταση  
του πρωτοκόλλου  της συμφωνίας  πολυϊνών  μια διάταξη  που αναγνωρίζει  τη 
σημασία  του προβλήματος  και τονίζει την ανάγκη επίλυσής  του (12). Στη 
συνέχεια, στα πλαίσια των διμερών συμφωνιών  για την υφαντουργία  που 
συνήφθησαν  μεταξύ της Κοινότητας  και των διαφόρων  εμπορικών  εταίρων,  
επιβεβαιώθηκε  ρητά η σημασία  που έχει το πρόβλημα.

231
7.4.7.  Ος επόμενο  Βήμα θα μπορούσαν  να χρησιμοποιηθούν  οι γενικές  συμφωνίες  
δισβουλεύσεων  των διμερών  συμφωνιών,  προκειμένου  να τοποθετηθεί  το πρόβλημα  
με βάση τις υποθέσεις  εκείνες,  για τις οποίες  υπάρχουν  αρκετές  αποδείξεις.  
Μια τέτοιου  είδους  ρεαλιστική  προσέγγιση  μπορεί  να βοηθήσει  στο να βρεθούν  
αμοιβαία  αποδεκτές  λύσεις  στο πρόβλημα,  το οποίο παρουσιάζει  αναμφισβήτητα  
ορισμένες  ειδικές  δυσκολίες,  στις οποίες  συμπεριλαμβάενται,  για παράδειγμα,  
η βραχύτητα  της ζωής πολλών σχεδίων και οι πρακτικές  δυσκολίες  να 
ανακαλυφθούν  και να αποδειχθούν  οι παραβιάσεις  τους. Η επιτυχία  της 
προσέγγισης  αυτής θα εξσρτηθεί,  σε μεγάλο  βαθμό, από τη συνεργασία  μεταξύ  
των ευρωπαϊκών  βιομηχανιών  και την προσεκτική  προετοιμασία  των κατάλληλων  
υποθέσεων.
7.4.8.  Τέλος, σε αυτή τη βάση, πρέπει να εξαρτηθεί  το ενδεχόμενο  μελλοντικών  
παραχωρήσεων  σ^α πλαίσια  διμερών  συμφωνιών  για την υφαντουργία  από τη σαφώς  
αποδεδειγμένη  βελτίωση  της συνεργασίας  των κρατών που συμμετέχουν  στον  
τομέα των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  στον οποίο βεβαίως  πρέπει  να 
συμπεριληφθούν  τα σχέδια,  τα πρότυπα  και τα σήματα.
7.5. Οι συυΒάσει ο του Λομέ
7.5.1.  Λόγω της τρέχουσας  και της δυνάμει  σημασίας  που έχει η σύμβαση  μεταξύ  της 
Κοινότητας  και των χωρών της Αφρικής, της Καραϊβικής  και του Ειρηνικού  
(ÅKE) επιβάλλεται  η ανάλυσή  της στο συγκεκριμένο  πλαίσιο.
7.5.2.  Παρ'όλο που η σύμβαση δεν περιέχει  συγκεκριμένες  διατάξεις  για την 
προστασία  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  επιτρέπει  στην Κοινότητα  
να απαγορεύει  εισαγωγές  προκειμένου  να προστατεύσει  τη βιομηχανική  ή την 
εμπορική  ιδιοκτησία  (άρθρο 132). Ενώ το άρθρο αυτό παρέχει κάποια  
προστασία  κατά των παράνομων  εισαγωγών  στην Κοινότητα,  δεν ασχολείται  με 
προβλήματα  που σχετίζονται  με την παράνομη  αναπαραγωγή.
7.5.3.  Η σύμβαση παρέχει,  όμως, το πλαίσιο για την πληροφόρηση  και τις
διαβουλεύσεις  για ζητήματα  που μπορεί να εγείρει  κάθε συμβαλλόμενο  μέρος.  
Το πλαίσιο  αυτό θα επιτρέψει  στην Κοινότητα  να αντιμετωπίσει  συγκεκριμένες  
περιπτώσεις  που αφορούν  τις χώρες ÅKE, αν τυχόν προκύψουν.

232
7.5.4.  Υπάρχουν  συγκεκριμένα  προβλήματα,  τα οποία αντιμετωπίζουν  οι αναπτυσσόμενες  
χώρες, ιδιαίτερα  οι λιγότερο  ανεπτυγμένες,  που συνίστανται  στο συμβιβασμό  
μεταξύ tû>v νόμιμων ανησυχιών  των δικαιούχων  δικαιωμάτων  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  και των λιγότερο  πιεστικών  αναγκών  των χωρών αυτών. Σ'αυτό  το 
πλαίσιο  πρέπει να εξεταστεί  το αν χρειάζεται  τα προβλήματα  αυτά να 
αντιμετωπιστούν  περισσότερο  από την επόμενη  σύμβαση  του Λομέ, που ύα 
συνσφθεί  μετά τη σύμβαση  Λομέ III.
7.6. Το νέο uéoo EunopiKÓc  πολιτικήο
7.6.1.  Για την καταπολέμηση  των παράνομων  εμπορικών  πρακτικών  η Κοινότητα  έχει  
τώρα στη διάθεσή  της ένα πρόσθετο  μέτρο : το νέο μέσο εμπορικής  πολιτικής  
(13). Ένας από τους κυριότερους  λόγους που οδήγησαν  στην υιοθέτηση  του 
μέτρου  αυτού ήταν να δοθεί η δυνατότητα  στην Κοινότητα  να ανταποκρίνεται  
ταχύτερα,  αποτελεσματικότερα  και με ευρύτερο  φάσμα μέτρων απ'ό,τι  στο 
παρελθόν  στις παράνομες  εμπορικές  πρακτικές  των τρίτων χωρών με σκοπό να 
τεθεί τέρμα στη ζημία που προέρχεται  από αυτές.
7.6.2.  Ος παράνομες  εμπορικές  πρακτικές  ορίζονται  οι πρακτικές  εκείνες του 
διεθνούς  εμπορίου,  οι οποίες  προέρχονται  από τρίτες χώρες και οι οποίες  
είναι αντίθετες  προς τις διατάξεις  του διεθνούς  δικαίου  ή προς τους  
"γενικότερα  αποδεκτούς  κανόνες". Επομένως  η χρήση του μέτρου δεν 
περιορίζεται  στις περιπτώσεις  εκείνες,  στις οποίες  οι χώρες δεν τηρούν  τις 
υποχρεώσεις  που έχουν βάσει του εθιμικού  διεθνούς  δικαίου  ή των διεθνών  
συμφωνιών  στις οποίες  συμμετέχουν.  Το νέο μέσο εμπορικής  πολιτικής  μπορεί  
να χρησιμοποιηθεί  και κατά κράτους, το οποίο δεν τηρεί πολυμερή  συμφωνία,  
στην οποία δεν συμμετέχει,  αλλά στην οποία συμμετέχει  μεγάλος  αριθμός  άλλων  
κρατών, όταν η εν λόγω συμφωνία  δεν περιλαμβάνει  απλώς το διεθνές  δίκαιο  
που ισχύει εθιμικά. Κάποιο κράτος δεν παραβιάζει  το διεθνές  δίκαιο αν 
ενεργεί  με τρόπο, ο οποίος  απαγορεύεται  από κάποια  διεθνή  συνθήκη, στην  
οποία δεν συμμετέχει.  Μπορεί όμως να υποστηριχθεί  ότι το κράτος αυτό  
παραβιάζει  τους "γενικότερα  αποδεκτούς  κανόνες". Σύμφωνα  με το νέο μέσο  
εμπορικής  πολιτικής  μπορεί να μην χρειάζεται  το κράτος, κατά του οποίου  
κατευθύνεται  μία καταγγελία,  να έχει παραβιάσει  μία νομική  ή άλλη υποχρέωση  
που έχει : το νέο μέσο περιέχει  διάταξη  που αναφέρει  ότι η Κοινότητα  μπορεί  
να ενεργήσει  όταν οι δραστηριότητες  κάποιου  "αντιβαίνουν  στο διεθνές  δίκαιο  
ή στους γενικότερα  αποδεκτούς  κανόνες".

233
7.6.3.  H έννοια των "γενικότερα  αποδεκτών  κανόνων"  δεν ορίζεται  στο νέο μέσο,  
προσδιορίζεται  όμως σαιρώς από το γενικότερο  πλαίσιο, ότι δηλαδή  τα κράτη  
συμμετέχουν  στο διεθνές  εμπόριο. Επομένως  δεν υπάρχουν  αμφιβολίες  ότι,  
κστα'αρχάς,  γίνεται  αναφορά  στη γενική  συμφωνία  δασμών  και εμπορίου,  και 
ότι οι διατάζεις  της συμφωνίας  αυτής μπορούν  να εφαρμοστούν  στις εμπορικές  
πρακτικές  των κρατών που δεν είναι μέλη της GATT (14). Και άλλες  
πολυμερείς  συμφωνίες  μπορεί να εκτιμηθούν  σε αυτή τη βάση για να 
διαπιστωθεί  αν το ποσοστό  του παγκόσμιου  εμπορίου  που διεξάγουν  τα μέλη  
τους είναι της ίδιας τάξης με αυτό που διεξάγουν  τα μέλη της GATT. Αν αυτό  
συμβαίνει,  τότε οι κανόνες  που περιέχονται  σε μία τέτοιου  είδους  συμφωνία  
μπορούν,  κατά πάσα πιθανότητα  να θεωρηθούν  ως "γενικότερα  αποδεκτοί"  από τη 
διεχθνή  εμπορική  κοινότητα.
7.6.4.  Η εξέταση  των κρατών  που συμμετέχουν  στη σύμβαση  της Βέρνης  (77 κράτη),  στη 
Διεθνή  Σύμβαση  Δικαιωμάτων  Πνευματικής  Ιδιοκτησίας  (81 κράτη), στη Σύμβαση  
των Πσρισίων  (96 κράτη) και στην GATT (92 κράτη) παρουσιάζει  την ακόλουθη  
εικόνα .
Πίνακας  1: Το ποσοστό  των εμπορίου που 
συμβάσεων.εξαγωγών,διεξάγουντων
ταεισαγωγών  και του παγκοσμίου  μέλη ορισμένων  διεθνών
1 Διεθνής1 1
1 Εξαγωγές  ως ποσοστό  1 Εισαγωγές  ως ποσο-1 1
1 Διεθνές  εμπόριο  1
1 Σύμβαση 1 % του παγκοσμίου  1 στό %τουπάγκο- Ιως ποσοστό  % του 1
1 συνόλου
11 σμίου
1συνόλου Ιπαγκοσμ.  εμπορίουΙ
1 1
1 GATT1
1 80
11
1
1811 1
1 81 1
1 1
1 Βέρνη1
1 66
11
1
1641 1
1 65 1
1 1
ΙΔικαιώματα1
11
11 1
1 1
1 πνευματικής 1 82 1 81 1 81 1
1 ιδιοκτησίας 1
11
11 1
1 1
1 Παρίσι1
1 88
11
1
1881 1
1 88 1
1 1
Ππγή : ΔΝΤ και OHE, στοιχεία  του 1985.
7.6.5.  Όπως παρατηρείται,  η μικρότερη  συμμετοχή  υπάρχει  στη Σύμβαση  της Βέρνης,  
η οποία, όμως, σε σχέση με το διεθνές  εμπόριο,  ανέρχεται  περίπου  στα δύο 
τρίτα του συνόλου. Τα μέλη της σύμβασης  για τα δικαιώματα  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  και της Σύμβασης  των Παρισίων  έχουν μεγαλύτερη  συμμετοχή  στο 
παγκόσμιο  εμπόριο  από τα μέλη της GATT.

234
7.6.6.  Κατά συνέπεια,  οι κανόνες  των Συμβάσεων  της Βέρνης, των δικαιωμάτων  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  και των Παρισίων  ε(ναι "γενικότερα  αποδεκτοί"  
μεταξύ  των χωρών που συμμετέχουν  στο διεάνές  εμπόριο.  Επομένως,  αν το νέο 
μέσο μπορε( να χρησιμοποιηθεί  κατά κράτους  που δεν τηρεί τους όρους της 
σύμβασης,  στην οποία δεν συμμετέχει,  τότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί  και 
στην περίπτωση  των τριών αυτών συμβάσεων.
7.6.7.  Μία παράνομη  εμπορική  πρακτική  πρέπει  να είναι δυνατόν  να καταλογισθεί  και
σε τρίτες  χώρες, για να εντάσσεται  στο πλαίσιο  του νέου μέσου. Επομένως,  
οι παραβιάσεις,  ακόμα και οι επανειλημμένες  παραβιάσεις,  των δικαιωμάτων  
πνευματικής  ή βιομηχανικής  ιδιοκτησίας,  όπως αυτά αναγνωρίζονται  από τις 
πολυυερείς  συμβάσεις,  δεν αρκούν  από μόνες τους. Πρέπει, κατά κάποιο  
τοόπο, να είναι δυνατόν  να αποδοθεί  η ευθύνη  σε μία τρίτη χώρα και όχι σε 
έναν ιδιώτη. Αυτό συμβαίνει,  για παράδειγμα,  όταν γίνονται  συστηματικές  
παραβιάσεις  από οργανισμούς,  για τους οποίους  το κράτος ευθύνεται  άμεσα,  
επειδή  αποτελούν  μέρος της διοικητικής  δομής του κράτους,  όπως οι κρατικοί  
οργανισμοί  εμπορίου. Ακόμα όμως και όταν η σχέση δεν είναι άμεση, η μη 
τήρηση των γενικότερα  αποδεκτών  δικαιωμάτων  πνευματικής  ή βιομηχανικής  
ιδιοκτησίας  μπορεί να βαρύνει μια συγκεκριμένη  χώρα, όταν πληρούνται  
ορισυένες  προϋποθέσεις,  δηλαδή, για παράδειγμα,  όταν οι παράνομες
πρακτικές  είναι ευρύτατα  διαδεδομένες  και, παρ'όλα  τα επανειλημμένα  
αιτήματα,  το κράτος  αυτό δεν καταβάλλει  καμία προσπάθεια  να θεσπίσει  την 
αναγκαία  νομοθεσία  ή, όταν αυτή ήδη υπάρχει,  να τη θέσει σε εφαρμογή.
7.6.8.  Όταν, κατά την άποψη του ενδιαφερομένου,  ασκείται  παράνομη  εμπορική  
πρακτική  που προκαλεί  ζημία σε βιομηχανία  της Κοινότητας,  τότε οποιοδήποτε  
άτομο ή ένωση ατόμων  που ενεργεί  εξ ονόματος  βιομηχανίας  της Κοινότητας  ή 
κάποιου  κράτους  μέλους, μπορεί  να υποβάλει  καταγγελία  στην Επιτροπή. Η 
ζη()ία πρέπει να έχει προκληθεί  είτε στην αγορά της Κοινότητας  είτε σε 
κάποια από τις εξαγωγικές  αγορές. Το τελευταίο  ενδεχόμενο  έχει μεγάλη  
σημασία  στο παρόν πλαίσιο  για ορισμένους  τομείς,  όπως οι εκδόσεις  βιβλίων,  
διότι οι περισσότερες  ζημίες γίνονται  στις εξαγωγικές  αγορές (15). Η 
καταγγελία  θέτει σε κίνηση μια εσωτερική  διαδικασία  διαβουλεύσεων  της 
Κοινότητας,  η οποία, με τη σειρά της, όταν υπάρχουν  επαρκή  στοιχεία,  
μπορεί  να οδηγήσει  σε μια διαδικασία  εξέτασης,  βάσει της ανακοίνωσης  που 
δημοσιεύεται  στην Επίσημη  Εφημερίδα  της Κοινότητας.  Μεταξύ άλλων η 
ανακοίνωση  αυτή αναφέρει  το προϊόν  και τις χώρες που αφορά η καταγγελία  
και περιέχει  περίληψη  των στοιχείων  που έχουν τεθεί υπόψη της επιτροπής.  
Αναφέρει  επίσης τις χρονικές  προθεσμίες  εντός των οποίων  τα ενδιαφερόμενο  
μέρη μπορούν  να υποβάλλουν  τις παρατηρήσεις  τους και να ζητήσουν  να πάρουν  
μέρος στην προφορική  διαδικασία.

235
7.6.9.  Όποτε προκύπτει  από τη διαδικασία  εξέτασης  ότι χρειάζεται  να γίνουν  
ορισμένες  ενέργειες  για τη διαφύλαξη  των συμφερόντων  της Κοινότητας,  
προκειμένου  να καταπολεμηθεί  κάποια  παράνομη  εμπορική  πρακτική,  με σκοπό  
να πάψει να επιφέρει  ζημία, τότε είναι δυνατόν  να λαμβάνονται  μέτρα  
εμπορικής  πολιτικής. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνεται  η αναστολή  ή η
κατάργηση  παραχωρήσεων  που είχαν δοθεί μετά από διαπραγματεύσεις  εμπορικής  
πολιτικής,  η αύξηση  των δασμών  που υπάρχουν  ή η θέσπιση  άλλων επιβαρύνσεων  
επί των εισαγωγών,  η επιβολή  ποσοτικών  περιορισμών  ή άλλων μέτρων που 
σκοπό έχουν να αλλάξουν  τους όρους που γίνονται  οι εισαγωγές  και οι 
εξαγωγές  ή να έχουν άλλου είδους επιπτώσεις  στο εμπόριο με την
ενδιαφερόμενη  τρίτη χώρα. Τα μέτρα αυτά, όμως, μπορούν  να λαμβάνονται  
μόνο μετά από τη χρήση των διεθνών διαδικασιών  που υπάρχουν  για
διαβουλεύσεις  ή για επίλυση  των διαφορών,  τις οποίες  η Κοινότητα  έχει
διεθνώς  την υποχρέωση  να τηρεί. Πράγματι,  πρέπει να τονισθεί  ότι σε 
γενικές  γραμμές  οι διαδικασίες  που θεσπίζει  το νέο μέσο πρέπει να είναι  
σύμφωνες  προς τις υπάρχουσες  διεθνείς  υποχρεώσεις  και διαδικασίες.
7,6.10.  Όσον αφορά τον τομέα της πνευματικής  ιδιοκτησίας  και ιδιαίτερα  τα 
δικαιώματα  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  το νέο μέσο μπορεί να παίξει πολύ  
σημαντικό  ρόλο στο μέλλον, ιδίως για τις χώρες που έχουν υιοθετήσει  
πολιτική  συνενοχήο  στα ζητήματα  της πειρατείας  των αγαθών και των 
υπηρεσιών  που αναπτύσσονται  σε άλλες χώρες. Αυτό συνέβη  στην περίπτωση  
της πρώτης  καταγγελίας,  που υποβλήθηκε  το Μάρτιο  του 1987, από τη διεθνή  
ομοσπονδία  παραγωγών  φωνογραφημένων  και βιντεογραφημένων  προϊόντων  κατά  
της Ινδονησίας.  Η καταγγελία  ανέφερε  ότι η χώρα αυτή επέτρεπε  την χωρίς  
έγκριση  αναπαραγωγή  των ηχογραφήσεων  στην επικράτειά  της, λόγω της
έλλειψης  προστασίας  των έργων της Κοινότητας  στην Ινδονησία,  προκαλούσε  δε 
με τον τρόπο αυτό σοβαρή  ζημία στην κοινοτικής  βιομηχανία  (16). Μετά από 
διαβουλεύσεις  με τις αρχές της Ινδονησίας  και μετά την υποχρέωση  που 
πνέλαβε  η Ινδονησία  να παράσχει  στους πολίτες της Κοινότητας  εθνική  
μεταχείριση  βάσει της αρχής της αμοιβαιότητας  όσον αφορά την προστασία  των 
ηχογραφήσεων,  η διαδικασία  έληξε. Η διαπραγμάτευση  μιας διμερούς  
συμφωνίας  μεταξύ  Κοινότητας  και Ινδονησίας  θα επιτρέψει  την εμπέδωση  του 
αποτελέσματος  αυτού  και την επέκτασή  του στον τομέα  της πνευματικής
ιδιοκτησίας  γενικότερα.  Για να έχει και στο μέλλον  το μέσο αυτό πρακτικά  
αποτελέσματα  πρέπει  οι ενδιαφερόμενες  βιομηχανίες  όχι μόνο να είναι
διατεθειμένες  να το χρησιμοποιήσουν,  αλλά και να ετοιμάζουν  τις
καταγγελίες  τους προσεκτικά  και να διαβιβάζουν  τα απαραίτητα  στοιχεία  στην  
Επιτροπή. Η αξία που θα έχει το μέσο εξαρτάται  σε μεγάλο  βαθμό από την 
απάντηση  κσι την πλήρη συνεργασία  των ενδιαφερομένων.

236
7.7.  Περίληψη
7.7.1.  Όπως και άλλα άέματα το 6ικα(ωμα  πνευματικής  ιδιοκτησίας  δεν μπορεί να 
αντιμετωπιστεί  σε μονομερές,  διμερές  ή πολυμερές  πλαίσιο. Το δικαίωμα  
πνευματικής  ιδιοκτησίας  λειτουργεί  σε έναν πολυδιάστατο  κόσμο. Η επιτυχία  
ή αποτυχία  των πολυμερών  προσπαθειών  και των διαπραγματεύσεων  που γίνονται  
στο νέο γύρο της GATT ειδικότερα  θα έχει επιπτώσεις  τις διμερείς  
προσπάθειες  της Κοινότητας.  Αυτές, με τη σειρά τους, επηρεάζουν  και 
επηρεάζονται  από τη χρήση που κάνουν τα ενδιαφερόμενα  μέρη στο νέο μέσο  
εμπορικής  πολιτικής.  Η συμπληρωματικότητα  των πολυμερών,  των διμερών  και 
των αυτονόμων  προσπαθειών  της Κοινότητας  αποτελεί  τη βάση του παρόντος  
κεφαλαίου.
7.8.  Συμπεράσματα
7.8.1.  Η Επιτροπή  θα επιθυμούσε  να έχει τις απόψεις  των ενδιαφερομένων  μερών για 
τα ακόλουθα  ζητήματα  :
α) τις προτεραιότητες  που υπάρχουν  για τους διάφορους  τομείς  της
επιβολής της προστασίας  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  σε διεθνή
πλαίσιο'
β) την προώθηση από την GATT νέων διατάξεων  σχετικά  με την
αποτελεσματική  επιβολή  της νομοθεσίας  για την πνευματική  ιδιοκτησία,  
καθώς και για την υιοθέτηση  ανάλογα  με την περίπτωση,  βελτιωμένων
προδιαγραφών  ουσίας'
γ) την περισσότερο  συστηματική  χρήση των διμερών σχέσεων,  για να
διασφαλιστεί  η καλύτερη  προστασία  της πνευματικής  και βιομηχανικής  
περιουσίας  των δικαιούχων  της Κοινότητας  στις χώρες που δεν είναι  
κράτη μέλη,  ιδιαίτερα  για τον τομέα του δικαιώματος  πνευματικής
ιδιοκτησίας .
7.9.  Χρονοδιάγραμμα  για την υποΒοΛή  των παρατηρήσεων
7.9.1.  Οι παρατηρήσεις  επί του κεφαλαίου  7 πρέπει  να υποβληθούν  στην Επιτροπή  το 
αργότερο  μέχρι την 1η Δεκεμβρίου  1988.

237
(1) Έκθεση της Επιτροπής  κυβερνητικών  εμπειρογνωμόνων  για τα προβλήματαδικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  που προκύπτουν  από τη χρήση τωνηλεκτρονικών  υπολογιστών  για να υπάρξει  πρόσβαση  στη δημιουργία  έργων,  
UNESC0/UTP0/CEG0/II/7,  13 Αυγούστου  1982.
(2) Έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων  για ζητήματα  δικαιωμάτων  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  στην απευθείας  μετάδοση  από δορυφόρο,UNESCO/UIPO/GE/DBb/I/4,  29 Απριλίου  19ο5.
(3) Έκθεση  της ομάδας εμπειρογνωμόνων  για τα οπτικοσκουστικά  έργα  και τις
φωνογραφικές  αποτυπώσεις  του ήχου,UNESC0/WIP0/CGE/AWP/4,  30 Ιουνίου  1986.
(4) Βλέπε παραγράφους  7.2.5. - 7.2.8. ανωτέρω.
(5) Σύσταση  αριθ. R(88)1 της Επιτροπής  Υπουργών  προς τα κράτη  μέλη  για τηνιδιωτική  αντιγραφή  φωνογραφικών  και οπτικοακουστικών  έργων και σύσταση  αριθ.  R(88)2  της Επιτροπής  Υπουργών  προς  τα κράτη μέλη για τα μέτρα  για τηνκαταπολέμηση  της πειρατείας  στον τομέα των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  
και των συναφών  δικαιωμάτων.
(6) Η πράξη προστασίας  των ημιαγωγών  του 1984.
(7) Οδηγία  του Συμβουλίου  87/54/ΕΟΚ  της 16ης Δεκεμβρίου  1986, ΕΕ αριθ. L 24 της 
27ης Ιανουάριου  1987, σελίδα  36. Βλέπε επίσης  ανακοίνωση  για την προσωρινή  προστασία  στις Ηνωμένες  Πολιτείες,  ΕΕ αριθ. C 284 της 7ης Νοεμβρίου  1985.
(8) Το Συμβούλιο  έχει εκδώσει  απόφαση  με ισχύ από 7 Νοεμβρίου  1987  για τηνεπέκταση  των δικαιωμάτων  με βάση την αμοιβαιότητα  στα φυσικά και νομικά  πρόσωπα  των ΗΠΑ και των προσαρτήσεων  του Ηνωμένου  Βασιλείου  για τις εξωτερικές  σχέσεις  των οποίων  ευθύνεται  το Ηνωμένο  Βασίλειο,  ΕΕ αριθ. L 313 της 4ης 
Νοεμβρίου  1987, σ. 22.
<9) Διάταγμα  που τροποποιεί  εν μέρει τη νομοθεσία  περί δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας,  Νόμος αριθ. 62 της 14ης Ιουνίου  1985.
(10)  Κανονισμός  του Συμβουλίου  (ΕΟΚ) αριθ. 3912/87  της 18ης Δεκεμβρίου  1987, ΕΕ 
αριθ. L 369 της 29ης Δεκεμβρίου  1987, σ. 1.
(11)  Βλέπε κεφάλαιο  2, παράγραφο  2.2.31. και κεφάλαιο  5, παραγράφους  5.3.5.,  
5.3.6.
(12)  Πρωτόκολλο  που παρατείνει  το διακανονισμό  που αφορά το διεθνές  εμπόριο  στα 
προϊόντα  υφαντουργίας,  παράγραφος  27, Ιούλιος  1986.
(13)  Κανονισμός  του Συμβουλίου  (ΕΟΚ) αριθ. 2641/84  της 17ης Σεπτεμβρίου  1984 για την ενίσχυση  της κοινής εμπορικής  πολιτικής  που αφορά ιδαίτερα  την προστασία  από τις παράνομες  εμπορικές  πρακτικές,  ΕΕ αριθ. L 252/1 της 20ής Σεπτεμβρίου  
1984.
(14)  Βλέπε Bourgeois  και Laurent, Le "Nouvel instrument  de la politique  commerciale"  : un pas en avant vers 1’ élimination  des obstacles  aux échanges  internationaux.  Revue trimestrielle  de droit européen, αριθ. 1 , 
Ιανουάριος-Μάρτιος  1985.
(15)  Βλέπε κεφάλαιο  2, παραγράφους  2.2.2.,  2.2.3.
(16)  ΕΕ αριθ. Γ 136 της 21ης Μσίου 1987, σ. 3.