Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος για τη βελτίωση της λειτουργίας των συστημάτων φορολόγησης στην εσωτερική αγορά" (Πρόγραμμα Fiscalis 2007)

(COM(2002) 10 τελικό - 2002/0015 (COD))

(2002/C 241/15)

Στις 31 Ιανουαρίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 25 Ιουνίου 2002 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. J. Bento Gonçalves.

Κατά την 392α σύνοδο ολομέλειάς της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 17ης Ιουλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 124 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η προς εξέταση πρόταση απόφασης, ουσιαστικά, συνιστά μία εξέλιξη του Προγράμματος "Fiscalis", το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο το 1998(1) και το οποίο ισχύει για το διάστημα 1998-2002.

1.1.1. Η πραγματοποιηθείσα ενδιάμεση αξιολόγηση(2), η οποία αναφερόταν στα τρία πρώτα έτη εφαρμογής του προγράμματος, έδωσε τη δυνατότητα στην Επιτροπή να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο αντίστοιχος θετικός αντίκτυπος δικαιολογεί τη συνέχισή του.

1.2. Η πρόταση απόφασης, η οποία περιλαμβάνει το πρόγραμμα "Fiscalis 2007", δίδει, σε γενικές γραμμές, συνέχεια στο πρόγραμμα "Fiscalis", το οποίο εγκρίθηκε το 1998.

1.2.1. Παρά το γεγονός ότι προτείνονται ορισμένες σημαντικές τροποποιήσεις, αυτές περιορίζονται στην εισαγωγή στο πρόγραμμα μέτρων συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, των φορολογικών αρχών τους και των υπαλλήλων τους στον τομέα της άμεσης φορολογίας, η οποία δεν συμπεριλαμβανόταν στο προηγούμενο "Fiscalis".

1.3. Επίσης, οι στόχοι του "Fiscalis 2007" συνδέονται, με περισσότερο άμεσο τρόπο, με τους συγκεκριμένους στόχους των φορολογικών πολιτικών που καθορίζονται για τους διαφόρους φόρους σε κοινοτικό επίπεδο.

1.3.1. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ρητή αναφορά, στον τομέα του ΦΠΑ, στην υποστήριξη της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον εν λόγω φόρο, η οποία αποτελεί στόχο του "Fiscalis 2007".

1.3.2. Επίσης, από πλευράς άμεσης φορολογίας, όπου η κοινοτική δικαιοδοσία στα θέματα της εναρμόνισης και του συντονισμού των πολιτικών είναι ανεπαρκής, ορίζεται ως στόχος για το "Fiscalis 2007" η "ευαισθητοποίηση για τις κοινοτικές πολιτικές".

2. Συνθετική παρουσίαση του περιεχομένου της πρότασης απόφασης

2.1. Η πρόταση απόφασης, η οποία περιλαμβάνει το "Fiscalis 2007", έχει παρόμοια διάρθρωση με εκείνη του πρώτου προγράμματος "Fiscalis", που εγκρίθηκε το 1998.

2.1.1. Σ' αυτήν, αναφέρονται τέσσερα βασικά θέματα του προγράμματος:

- Το πεδίο εφαρμογής και οι στόχοι

- Οι συμπεριλαμβανόμενες δραστηριότητες

- Οι διατάξεις φορολογικής πλαισίωσης

- Οι συνοδευτικές και ελεγκτικές διατάξεις.

2.2. Η συνεκτίμηση της άμεσης φορολογίας αποτελεί μία νέα εξέλιξη στο πεδίο εφαρμογής που ορίζεται για το "Fiscalis 2007".

2.3. Οι στόχοι του "Fiscalis 2007" - άρθρο 3 της πρότασης απόφασης - διαρθρώνονται κατά περισσότερο ακριβή τρόπο και συνδέονται με συγκεκριμένες φορολογικές πολιτικές.

2.4. Οι δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο "Fiscalis 2007" είναι παρόμοιες με εκείνες του "Fiscalis", οι οποίες ίσχυαν κατά την περίοδο 1998-2002.

2.5. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, η Επιτροπή προβλέπει αύξηση του συνολικού προϋπολογισμού - και για τα πέντε έτη - από 40 σε 56 εκατομμύρια ΕUR, η οποία δικαιολογείται όχι μόνο από την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος και τη συνεκτίμηση της άμεσης φορολογίας, αλλά και από την ανάγκη για την ενίσχυση και τη βελτίωση του επιπέδου συμμετοχής στο πρόγραμμα των υποψήφιων για ένταξη χωρών.

2.6. Όσον αφορά τα συνοδευτικά και ελεγκτικά μέτρα, προβλέπεται η δημιουργία της "Επιτροπής Fiscalis" - άρθρο 13 της πρότασης απόφασης - η οποία θα αναλάβει τα καθήκοντα της πρώην "Μόνιμης Επιτροπής για τη διοικητική συνεργασία σε θέματα έμμεσης φορολόγησης".

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Κατά την αξιολόγηση της πρότασης απόφασης, η οποία περιλαμβάνει το πρόγραμμα "Fiscalis 2007", η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η προηγούμενη γνωμοδότησή της, του 1997, για το "Fiscalis"(3), ήταν γενικά θετική για την πρωτοβουλία.

3.2. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη για την ύπαρξη τέτοιου είδους προγραμμάτων συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, κυρίως σε φορολογικά θέματα, όπου οι εθνικές φορολογικές αρχές, καθημερινά, έρχονται αντιμέτωπες με νέα ζητήματα και νέες προκλήσεις, και κυρίως στον αναπτυσσόμενο τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου.

3.3. Το "Fiscalis 2007" δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί απλά ως ένα "πρόγραμμα κατάρτισης" στο φορολογικό τομέα.

3.3.1. Χωρίς να μειώνεται η σημασία του μέρους "κατάρτιση" - δράσεις κατάρτισης, σεμινάρια, ανταλλαγές υπαλλήλων - το "Fiscalis 2007" πρέπει να θεωρείται ουσιαστικά ως ένα πρόγραμμα συνεργασίας μεταξύ κρατών (μελών και υποψήφιων), το οποίο επιδιώκει να έχει αποτελέσματα όσον αφορά την καταπολέμηση της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής, σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο, με τέτοιο τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η ομοιόμορφη εφαρμογή του Κοινοτικού Δικαίου, εξασφαλίζοντας, παράλληλα, τόσο στα κράτη μέλη όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τους απαιτούμενους χρηματοοικονομικούς πόρους για την εκπλήρωση των πολιτικών υποσχέσεων τους προς τους πολίτες.

3.4. Η ΕΟΚΕ θεωρεί θετικό μέτρο τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του "Fiscalis 2007" προς την άμεση φορολογία, με την ελπίδα ότι το πρόγραμμα θα μπορέσει να συμβάλει στην υπερνίκηση των δυσχερειών που αντιμετώπισε η Κοινότητα όσον αφορά το συντονισμό των φορολογικών πολιτικών για τους άμεσους φόρους.

3.5. Είναι σημαντικό το "Fiscalis 2007" να μπορέσει, στον τομέα του ΦΠΑ, να αποτελέσει περισσότερο ένα μέσο που θα καταστήσει δυνατή την υιοθέτηση του οριστικού καθεστώτος του ΦΠΑ, βασιζόμενου στη φορολόγηση της χώρας καταγωγής, σύμφωνα με τις θέσεις που υιοθέτησε η ΕΟΚΕ στο θέμα αυτό.

3.6. Η ΕΟΚΕ έχει την πεποίθηση ότι η αποτελεσματικότητα και η επίτευξη των στόχων του "Fiscalis 2007" θα εξαρτηθούν και από την ύπαρξη ενός προγράμματος με παρεμφερείς στόχους στον τομέα των τελωνειακών δασμών(4), καθώς και από τη δυνατότητα συνδυασμού των ειδικών και συμπληρωματικών δράσεων των δύο προγραμμάτων.

3.6.1. Είναι σημαντικό, και σ' αυτόν τον τομέα, να διασφαλισθεί ότι ο τελωνειακός έλεγχος εγγυάται αποτελεσματικά την ένταξη στο σύστημα επιβολής φόρων των πραγματικών ποσοτήτων εμπορευμάτων που εισήχθησαν στον "Κοινοτικό Χώρο".

3.7. Δεδομένης της σημασίας των στόχων του προγράμματος "Fiscalis 2007" για την επιτυχία της συνολικής φορολογικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ΕΟΚΕ δεν είναι δυνατόν να μη συστήσει - στο πλαίσιο της επικείμενης διεύρυνσης - την παροχή στις υποψήφιες χώρες ισχυρών κινήτρων για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα, κάτι που θα επιτευχθεί ευκολότερα, εάν οι σχετιζόμενες με τη συμμετοχή αυτή δαπάνες δεν είναι ιδιαίτερα υψηλές.

3.8. Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, στο θέμα της - ενδιάμεσης και τελικής - αξιολόγησης του "Fiscalis 2007", η Επιτροπή οφείλει να καταβάλει προσπάθεια, ώστε, πέραν της ποιοτικής αξιολόγησης, να καταστεί δυνατή η πραγματοποίηση ποσοτικού προσδιορισμού των αποτελεσμάτων των μέτρων που θα εκτελεσθούν βάσει του προγράμματος - ειδικά των αποτελεσμάτων της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής - κάτι που θα συνιστούσε παράγοντα παρακίνησης και ενδιαφέροντος για όλα τα συμμετέχοντα κράτη.

4. Συμπεράσματα

4.1. Με την επιφύλαξη των παρατηρήσεων και συστάσεων που παρατίθενται στο προηγούμενο σημείο, η ΕΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την πρόταση που προβλέπει τη συνέχιση του πρώτου "Fiscalis", προσαρμοσμένου στις νέες πραγματικότητες του οικονομικού και φορολογικού κόσμου, με ιδιαίτερη έμφαση στις υποψήφιες χώρες - όπως η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να συστήσει το 1997(5) - και διευρυμένου, ως "Fiscalis 2007", στο σημαντικό τομέα της άμεσης φορολόγησης.

4.2. Η επιτυχία του εν λόγω στόχου θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματικότητα που θα επιτύχει ο τελωνειακός έλεγχος, όπως αναφέρεται στο σημείο 3.6.1 της παρούσας γνωμοδότησης.

4.3. Το Συμβούλιο και η Επιτροπή οφείλουν να εγκαθιδρύσουν το οριστικό καθεστώς του ΦΠΑ, το οποίο έχουν υποσχεθεί επανειλημμένα, με βάση τη χώρα καταγωγής, όπως η ΕΟΚΕ έχει επίμονα προτείνει.

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Απόφαση αριθ. 888/98/ΕΚ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ης Μαρτίου 1998, σχετικά με την έγκριση προγράμματος κοινοτικής δράσης για τη βελτίωση της λειτουργίας των συστημάτων έμμεσης φορολόγησης της εσωτερικής αγοράς (Πρόγραμμα Fiscalis).

(2) ΟΚΕ(2001) 1328.

(3) ΕΕ C 19 της 21.1.1998, σ. 48.

(4) Ήδη προτείνεται στο έγγραφο COM(2002) 26 τελικό "Τελωνεία 2007", το οποίο εξετάζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ΕΟΚΕ (2002/0029 COD).

(5) ΕΕ C 19 της 21.1.1998, σ. 48.