Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών 'Σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα'"

(2001/C 144/06)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

λαμβάνοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών - Σχέδιο Δράσης για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα COM(2000) 247 τελικό·

λαμβάνοντας υπόψη την Απόφαση της Επιτροπής της 26ης Απριλίου 2000 να ζητήσει τη γνωμοδότησή της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με το θέμα αυτό, σύμφωνα με το άρθρο 265 πρώτη παράγραφος της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της Επιτροπής των Περιφερειών της 5ης Ιουλίου 2000 να ανατεθεί στην επιτροπή 4 "Χωροταξία, Αστικά θέματα, Περιβάλλον, Ενέργεια" η επεξεργασία της σχετικής γνωμοδότησης·

λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την προπαρασκευή της εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κυότο (CdR 295/99 fin)(1)·

λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (CdR 191/2000)·

λαμβάνοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 1998 για την ενεργειακή απόδοση·

λαμβάνοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 270/00 rev. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 4 Οκτωβρίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση της κας McNamara (IRL, EA)·

εκτιμώντας ότι η ενεργειακή απόδοση συμβάλλει ουσιαστικά στην προστασία του κλίματος και στην τήρηση της υποχρέωσης μείωσης που ανέλαβε η Ένωση, όπως συμφωνήθηκε στο Κυότο·

εκτιμώντας ότι πρόσφατα γεγονότα που αφορούν την άνοδο της τιμής των καυσίμων και τις ελλείψεις που προέκυψαν επέστησαν την προσοχή στα προβλήματα της προμήθειας ενέργειας και στην ανάγκη ενίσχυσης της αποτελεσματικής χρήσης της ενέργειας·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 36η Σύνοδο Ολομέλειας της 13ης και 14ης Δεκεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 13ης Δεκεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. εκφράζει την ικανοποίησή της για την αποφασιστικότητα της Επιτροπής όσον αφορά τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θα οδηγήσει σε μια πιο βιώσιμη ενεργειακή πολιτική και σε αύξηση της ασφάλειας εφοδιασμού και θα αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου για την προστασία του κλίματος, όπως συμφωνήθηκε στο Κυότο·

2. συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι οι υποχρεώσεις των κρατών μελών όσον αφορά την κατάρτιση οριστικών/ρεαλιστικών χρονοδιαγραμμάτων και την υιοθέτηση ειδικών προγραμμάτων δύναται να δώσει μια επιπλέον ώθηση στην προαγωγή της ενεργειακής απόδοσης και υπογραμμίζει την ανάγκη διάκρισης μεταξύ των υποχρεώσεων της ΕΕ και εκείνων των κρατών μελών στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης·

3. τονίζει ότι το σχέδιο δράσης έχει σχεδιασθεί για να συμπληρώνει και να εντείνει τις δραστηριότητες των κρατών μελών·

4. εκφράζει τη δυσαρέσκειά της που το σχέδιο δράσης θεσπίστηκε χωριστά από τις λοιπές προτάσεις για την ενέργεια· κρίνει ότι θα ήταν προτιμότερο να υποβληθούν στο ίδιο έγγραφο πολιτικής οι προτάσεις για την ελευθέρωση των αγορών ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου, η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση, καθώς και το πρόγραμμα για την κλιματική αλλαγή ώστε να αυξηθεί η συνοχή της ενεργειακής πολιτικής της Ένωσης·

5. υπογραμμίζει την αναγκαιότητα να συμβάλει το σχέδιο δράσης ουσιαστικά στην ένταξη των ενεργειακών και περιβαλλοντικών στόχων σε άλλους τομείς πολιτικής και αναμένει συγκεκριμένες προτάσεις για να ενταχθεί κατά συνεκτικό τρόπο η ενεργειακή απόδοση σε άλλους τομείς της πολιτικής·

6. τονίζει τη μοναδική θέση που κατέχουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, ιδίως σε επίπεδο διάδοσης των πληροφοριών, όσον αφορά τον καταναλωτή·

7. συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι οι τιμές της ενέργειας θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν πλήρως το εξωτερικό κόστος που σχετίζεται με την κατανάλωση ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του κοινωνικού και περιβαλλοντικού κόστους·

8. εκφράζει την ικανοποίησή της για τον στόχο της Επιτροπής να μειώνεται η ενεργειακή ένταση κατά ένα τοις εκατό ανά έτος, πράγμα που θα υλοποιήσει το 66 % του εκτιμούμενου 18 % των δυνατοτήτων εξοικονόμησης μέχρι το έτος 2010. Θα πρέπει ωστόσο να προσδιορισθεί με σαφήνεια σε ποιούς τομείς θα πρέπει να εφαρμόζεται η έννοια της "ενεργειακής έντασης" και με ποιόν τρόπο θα είναι δυνατόν αυτή να υπολογισθεί·

9. τονίζει την ανάγκη προώθησης των στόχων που ξεπερνούν το 1 % του ετήσιου στόχου·

10. δίδει έμφαση στην ανάγκη επίτευξης του ευρύτερου στόχου της Κοινότητας για διπλασιασμό της χρήσης συμπαραγωγής στο 18 % της ηλεκτρικής παραγωγής στην ΕΕ μέχρι το 2010, όπως ορίστηκε από την Εuropean Cogeneration Review, το σχέδιο δράσης και στο σχέδιο συμπαραγωγής·

11. εκφράζει την ικανοποίησή της για την εδραίωση του προγράμματος SAVE εντός του σχεδίου δράσης·

12. θεωρεί ότι ο παρών διαθέσιμος προϋπολογισμός για το πρόγραμμα SAVE θα πρέπει να αυξηθεί με στόχο να καταστεί δυνατή η εφαρμογή μιας πληρέστερης δέσμης μέτρων και σχεδίων·

13. σημειώνει ότι το πρόγραμμα SAVE θα πρέπει να επεκταθεί ούτως ώστε να εξασφαλιστεί συγκεκριμένο πεδίο δραστηριοτήτων ειδικά για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές·

14. συμφωνεί με το στόχο του Σχεδίου Δράσης να ενταχθούν τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης σε πολιτικές και προγράμματα μη ενεργειακής φύσεως και ζητά αυξημένη διάδοση, μέσω του προγράμματος SAVE, των αποτελεσμάτων της ενέργειας στους τομείς αυτούς, ιδίως όσον αφορά την ένταξη της ενεργειακής απόδοσης στις χωροταξικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές πολιτικές·

15. συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη φορολογία, δηλ. την διεύρυνση της ελάχιστης φορολογικής βάσης για τα ενεργειακά προϊόντα, και υπογραμμίζει την ανάγκη πρόβλεψης, βαθμιαία, φορολογικών ατελειών ή ελαφρύνσεων για ενεργειακά αποδοτικές επενδύσεις·

16. τονίζει ότι, σύμφωνα με τη Συνθήκη ΕΚ, η έννοια των ενισχύσεων περιορίζεται στις κρατικές ενισχύσεις με συνέπεια οι κανόνες περί καθορισμού των τιμών σχετικά με τις νόμιμες συναλλαγές να μην διέπονται από την απαγόρευση των ενισχύσεων·

17. αναγνωρίζει ότι δεν έχουν δημιουργηθεί ακόμα οι κατάλληλες συνθήκες για μια απόφαση σε κοινοτικό επίπεδο που να προβλέπει μέσα ενίσχυσης·

18. εγκρίνει τις πρωτοβουλίες με σκοπό την εναρμόνιση των δραστηριοτήτων των κρατών μελών στο πεδίο της ενεργειακής απόδοσης και την εξασφάλιση μεγαλύτερης συνοχής στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο·

19. τονίζει την ανάγκη επέκτασης των προενταξιακών δραστηριοτήτων, ιδίως σε τομείς ενεργειακού ελέγχου, και την ίδρυση περιφερειακών και τοπικών γραφείων ενέργειας·

20. δίδει έμφαση στην ανάγκη εδραίωσης της πρότασης της Επιτροπής για μείωση κατά 50 % των εκπομπών CO2 ανά επιβάτη-χιλιόμετρο και ανά βάρος φορτίου-χιλιόμετρο, ωστόσο ο βραχυπρόθεσμος στόχος πρέπει να αυξηθεί σε 15-20 % ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η δυνατότητα επίτευξης του στόχου αυτού·

21. θεωρεί ότι έχει βασική σημασία οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος να περιλαμβάνουν αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης με τα οποία να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη για δημόσια ενίσχυση της αύξησης της ενεργειακής απόδοσης·

22. εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής για παροχή βελτιωμένων πληροφοριών στους καταναλωτές και ιδίως την ενίσχυση και την επέκταση του συστήματος επισήμανσης της ΕΕ ώστε να καλύπτει όλες τις μεγάλες συσκευές και τον εγκατεστημένο εξοπλισμό και η ΕΤΠ τονίζει επιπλέον την ανάγκη να γίνεται αυτό όχι μόνο στον οικιακό και επιχειρηματικό τομέα αλλά επιπλέον σε επιλεγμένες μορφές της ελαφράς και βαριάς βιομηχανίας·

23. εγκρίνει την υπό κατάρτιση έκθεση στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τις συνέπειες του συστήματος επισήμανσης και εγκρίνει την πρόταση για αύξηση της εφαρμογής του συστήματος από τα κράτη μέλη·

24. καλεί την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειές της όσον αφορά τον μετασχηματισμό της αγοράς προς την κατεύθυνση ενεργειακά αποδοτικότερων ηλεκτρικών συσκευών· κατά συνέπεια, προτείνει στην Επιτροπή να θεσπίσει κανόνες ή, εναλλακτικά, να διασφαλίσει τη σύναψη συμφωνιών σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για ένα ευρύ φάσμα ηλεκτρικών συσκευών·

25. υποστηρίζει την προώθηση των εθελοντικών συμφωνιών ύστερα από διαπραγμάτευση μεταξύ κρατών μελών και κατασκευαστών εξοπλισμού ως μέσο αυτορρύθμισης όταν δεν υπάρχουν νομοθετικές ρυθμίσεις·

26. σημειώνει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές συμμετέχουν ήδη σε εθελοντικές συμφωνίες, ενεργειακούς ελέγχους, επισημάνσεις και πρωτοβουλίες βέλτιστων πρακτικών στην ενεργειακή απόδοση·

27. τονίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση ώστε να μπορούν να διαδραματίσουν καθοδηγητικό ρόλο όσον αφορά την προμήθεια ενεργειακά αποδοτικών τεχνολογιών, οι οποίες θα μπορούσαν να στηρίξουν τις αναπτυσσόμενες βιομηχανίες, και συμβάλουν στη μεγαλύτερη διάδοση των αποτελεσμάτων·

28. επικροτεί την επέκταση της οδηγίας SAVE (93/76) για την κάλυψη τομέων όπως η θερμομόνωση σε υφιστάμενα κτίρια, ο εγκατεστημένος εξοπλισμός, η εκτεταμένη πιστοποίηση και η χορήγηση αδειών·

29. εγκρίνει τη θέσπιση του προγράμματος της ΕΕ Green Light για προώθηση του αποδοτικού φωτισμού και των βέλτιστων πρακτικών σε εμπορικά και δημόσια κτίρια·

30. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει τον κεντρικό ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διαχείριση της ενέργειας και τονίζει ιδιαίτερα τον σημαντικό ρόλο στην προώθηση της ενεργειακής απόδοσης που έχουν αναλάβει οι οργανισμοί διαχείρισης της ενέργειας που έχουν ιδρυθεί σε πόλεις, περιφέρειες και νησιά μέσω του προγράμματος SAVE·

31. υπογραμμίζει την ανάγκη συνέχισης της δημιουργίας οργανισμών διαχείρισης ενέργειας σε όλες τις πόλεις και τις περιφέρειες·

32. προτείνει να προωθήσει η Επιτροπή περαιτέρω την ίδρυση περισσότερων οργανισμών ενέργειας και να μελετήσει μεθόδους για τη διάθεση ενισχύσεων πέραν της αρχικής τριετούς περιόδου όπως προβλέπεται σήμερα από το πρόγραμμα SAVE·

33. υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου που διαδραματίζουν οι υπάρχοντες και προτεινόμενοι οργανισμοί διαχείρισης της ενέργειας σχετικά με την ενεργειακή απόδοση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, μέσω της συμμετοχής τους στην εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης·

34. ζητεί από την Επιτροπή να επιδιώξει την αύξηση του επιπέδου εφαρμογής των ενεργειακών ελέγχων εκ μέρους των καταναλωτών εμπορικής ενέργειας, ιδίως εφόσον έχει αποδειχθεί ότι οι εν λόγω έλεγχοι βελτιώνουν τον ανταγωνισμό·

35. τονίζει την αναγκαιότητα να αποφευχθεί, ελλείψει εναρμόνισης, η υπερβολική άσκηση πίεσης στα εθνικά συστήματα ενίσχυσης, λόγω των συναλλαγών ανάμεσα στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 13 Δεκεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) EE C 57 της 29.2.2000, σ. 81.