Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού και με την τροποποίηση της οδηγίας 92/46/ΕΟΚ"

(COM(2002) 736 τελικό - 2002/0299 (CNS))

(2003/C 208/03)

Στις 7 Φεβρουαρίου 2003, και σύμφωνα με το άρθρο 37, παράγραφος 3 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του την 1η Απριλίου 2003 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bastian.

Κατά την 399η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Μαΐου 2003 (συνεδρίαση της 14ης Μαΐου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 100 ψήφους υπέρ και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

1.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επλήγη κατά τα τελευταία έτη από βίαιες επιζωοτίες οι συνέπειες των οποίων είχαν τραυματικά αποτελέσματα για τους κτηνοτρόφους και τους ευρωπαίους πολίτες. Η ανάμνηση της επιζωοτίας που αφθώδους πυρετού, η οποία κατά το 2001 αποδεκάτισε την κτηνοτροφία ορισμένων κρατών μελών, είναι ακόμη ζωηρή. Έχοντας ως μέλημα την πρόληψη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ένα νέο κοινοτικό πλαίσιο καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού.

1.2. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία βρισκόταν στο στάδιο επεξεργασίας από το 1998, αλλά έγινε πλέον εντελώς απαραίτητη μετά την κρίση του 2001, έχει τη μορφή οχυρώματος κατά της εξάπλωσης μιας νέας επιζωοτίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και όλοι οι φορείς του κτηνοτροφικού τομέα έχουν επίγνωση ότι δεν υφίσταται απλή λύση για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού λόγω ακριβώς του πολυσύνθετου χαρακτήρα του θέματος. Για το λόγο αυτό, η "στερεότητα" του προτεινόμενου οχυρώματος θα εξαρτηθεί από τη συμμετοχή όλων των μερών στις προτεινόμενες διατάξεις.

1.3. Η Επιτροπή δεν θέτει σε αμφισβήτηση την τρέχουσα πολιτική η οποία προβλέπει τη σφαγή των ζώων που έχουν προσβληθεί και μολυνθεί από τον ιό, αποδίδει όμως στον επείγοντα εμβολιασμό σημαντικότερη θέση στα πλαίσια του μηχανισμού εξάλειψης σε περίπτωση νέας επιδημίας.

1.4. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να ενθαρρύνει την ανάληψη ταχείας δράσεως σε περίπτωση εμφάνισης μιας νέας εστίας αφθώδους πυρετού καθώς και τη λήψη άμεσων και αποτελεσματικών μέτρων ελέγχου.

1.5. Προτείνονται μέτρα που καθιστούν δυνατή την ταχεία και εμπεριστατωμένη διάγνωση του ιού. Επιπλέον, ένα κοινοτικό εργαστήριο αναφοράς θα αναλάβει να εξασφαλίσει το συντονισμό μεταξύ των διαφόρων εθνικών εργαστηρίων.

1.6. Η πρόληψη της εξάπλωσης της ασθένειας πρέπει να έχει ως βάση την αυξημένη επαγρύπνηση των κινήσεων των ζώων και της χρήσης προϊόντων που ενδέχεται να έχουν μολυνθεί καθώς και τη συστηματικότερη χρησιμοποίηση επείγοντος εμβολιασμού.

1.7. Η εφαρμογή της αρχής της περιφερειοποίησης, που εδράζεται στην ανάληψη αυστηρών μέτρων ελέγχου σε συγκεκριμένες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς ωστόσο να θίγονται τα γενικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελεί βασικό στοιχείο του νέου προτεινόμενου μηχανισμού.

1.8. Ο έλεγχος του αφθώδους πυρετού θα μπορούσε να διευκολυνθεί με την ταχεία και ευχερή πρόσβαση στα αποθέματα αντιγόνου. Επιπλέον, πρέπει να υπάρξει πρόβλεψη για τη χορήγηση ενίσχυσης προς τις γειτονικές τρίτες χώρες που έχουν προσβληθεί ή κινδυνεύουν να προσβληθούν από τον ιό του αφθώδους πυρετού, ιδίως όσον αφορά την επείγουσα προμήθεια αντιγόνου ή εμβολίων.

1.9. Το προτεινόμενο νέο κοινοτικό πλαίσιο καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού προβλέπει και λεπτομερέστατα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης. Τα σχέδια αυτά θα αναθεωρούνται τακτικά με βάση τα αποτελέσματα ασκήσεων συναγερμού σε πραγματικό χρόνο στα κράτη μέλη.

1.9.1. Τα εν λόγω σχέδια έκτακτης ανάγκης θα περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με τη χρησιμοποίηση του επείγοντος εμβολιασμού και θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα περιβαλλοντικά θέματα σε περίπτωση εμφάνισης μιας εστίας. Θα πρέπει επίσης να προβλέπουν τη στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών τόσο στον υγειονομικό τομέα όσο και στον τομέα του περιβάλλοντος.

1.9.2. Η Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να τροποποιεί και να προσαρμόζει ορισμένες τεχνικές πτυχές των μέτρων καταπολέμησης μέσω της διαδικασίας της μόνιμης επιτροπής για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι επείγει η εφαρμογή ενός νέου κοινοτικού πλαισίου για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού. Στη γνωμοδότησή της με τίτλο "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τροποποίηση απόφασης 666/91/ΕΟΚ για τη δημιουργία κοινοτικών αποθεμάτων εμβολίων κατά του αφθώδους πυρετού"(1), η ΕΟΚΕ τόνιζε ότι η προστασία της υγείας των ζώων στην ΕΕ έχει ύψιστη σημασία και ότι είναι προφανής η ανάγκη μιας νέας νομικής βάσης, όπως προτείνει η Επιτροπή, που να επιτρέπει την πιο αποτελεσματική και άμεση δράση για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού.

2.2. Στις γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ τόνιζε ανέκαθεν ότι οι πολίτες πρέπει να ενημερώνονται με σαφή και αντικειμενικό τρόπο για τις κρίσεις. Σε ό,τι αφορά τον αφθώδη πυρετό, πρέπει να σημειωθεί ότι πρόκειται για μια ζωική ασθένεια που δεν συνεπάγεται κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου. Κατά την ενημέρωση δεν πρέπει να προκαλείται σύγχυση.

2.3. Μπροστά σ' αυτή την κατάσταση, χρειάζεται να ευνοηθεί ο τομέας της βιώσιμης κτηνοτροφίας κατά τρόπον ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις των ευρωπαίων πολιτών όσον αφορά την καλή υγεία των ζώων, την εξέλιξη της γεωργικής παραγωγής και της εμπορίας, και την απαραίτητη διατήρηση της καλής λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Η ύπαρξη της βιώσιμης κτηνοτροφίας εξαρτάται από τη χάραξη μιας πολιτικής για την υγεία των ζώων που θα ενσωματώνει τα νέα διαθέσιμα επιστημονικά αποτελέσματα και τις νέες τεχνολογίες.

2.4. Χρειάζεται να αναθεωρηθούν και ενισχυθούν οι έλεγχοι και τα κτηνιατρικά συστήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επιζωοτία αφθώδους πυρετού που ενέσκηψε κατά το 2001 κατέδειξε την ανάγκη αυτή.

2.4.1. Η επιζωοτία αφθώδους πυρετού του τύπου PAN-Asia O εξαπλώθηκε κατά το 2001 στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ταχύτητα και έκταση άνευ προηγουμένου. Μολονότι τα αίτια της εν λόγω επιδημίας δεν έχουν εντοπισθεί με βεβαιότητα, θεωρείται ωστόσο ότι οφείλεται κατά πάσα πιθανότητα στην παράνομη εισαγωγή προϊόντων που χρησιμοποιήθηκαν ως ζωοτροφές.

2.4.2. Ο ιός του αφθώδους πυρετού, προτού ακόμη εντοπισθεί και συνεπώς πριν από την εφαρμογή σχετικών ελέγχων, εξαπλώθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, εν συνεχεία στη Γαλλία, στην Ολλανδία, στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας και στη Βόρεια Ιρλανδία. Οι συνέπειες της επιζωοτίας αυτής και τα μέτρα που υιοθετήθηκαν για την καταπολέμησή της επέδρασαν στην οικονομία των περιοχών που επλήγησαν. Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ο τομέας της παραγωγής ειδών διατροφής, τόσο πριν όσο και μετά τη διαδικασία, ο τομέας του τουρισμού καθώς και άλλοι τομείς δραστηριοτήτων υπέστησαν βαριές απώλειες.

2.4.3. Από το 1992 και μετά, η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζει την αρχή της απαγόρευσης του προφυλακτικού εμβολιασμού κατά του αφθώδους πυρετού που συνηθιζόταν σε ορισμένα κράτη μέλη και ευνοεί μια πολιτική "μη εμβολιασμού". Η Ευρωπαϊκή Ένωση λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις σχετικά με τις ανταλλαγές που έχουν διατυπωθεί από το Διεθνές Γραφείο Επιζωοτιών (ΔΓΕ). Οι εν λόγω συστάσεις προέβλεπαν μακρότατες προθεσμίες για την αποκατάσταση του καθεστώτος του κράτους μέλους ως "απαλλαγμένου από αφθώδη πυρετό" σε περίπτωση που χρειαζόταν η προσφυγή στον επείγοντα εμβολιασμό (προληπτικός εμβολιασμός) σε περίπτωση εμφανίσεως μιας εστίας αφθώδους πυρετού. Κατά την εμφάνιση της κρίσεως οι συστάσεις αυτές δεν λάμβαναν υπόψη την κατάσταση των επιστημονικών γνώσεων όσον αφορά τις μεθόδους ανάλυσης που επιτρέπουν να γίνει διάκριση μεταξύ των εμβολιασμένων και προσβεβλημένων ζώων. Το Μάιο 2002, αναθεωρήθηκε ο διεθνής κώδικας υγείας ζώων του ΔΓΕ. Το καθεστώς μιας χώρας, η οποία προσέφυγε σε επείγοντα εμβολιασμό σε συνδυασμό με ολοκληρωτική καταστροφή των προσβεβλημένων αγελών και ορολογική παρακολούθηση μετά τον εμβολιασμό με τη χρήση δοκιμασιών για την ανίχνευση αντισωμάτων κατά μη δομικών πρωτεϊνών στα εμβολιασμένα ζώα, ως απαλλαγμένης από κάθε μορφής προσβολή από αφθώδη πυρετό θα αποκαθίσταται έξι μήνες μετά την εμφάνιση της τελευταίας εστίας ή μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού, ανάλογα ποιο από τα δύο επέρχεται τελευταίο.

2.4.4. Έως σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ακολούθησε μια πολιτική καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού που στηριζόταν στην αρχή της σφαγής των προσβεβλημένων αγελών καθώς και των ζώων που ανήκουν στα ευπαθή είδη που θα μπορούσαν ενδεχομένως να έχουν έρθει σε επαφή με την εστία μολύνσεως ή τους προσβεβλημένους φορείς ή που θα είχαν προσβληθεί κατ' άλλον τρόπο. Ο επείγων εμβολιασμός ήταν η τελευταία προσφυγή.

2.5. Μετά τον τραυματισμό που υπέστησαν οι περιφέρειες που επλήγησαν από την επιζωοτία αφθώδους πυρετού, είναι πλέον επιτακτική ανάγκη να συνυπολογισθούν επίσης οι κοινωνικές, περιβαλλοντικές και ψυχολογικές επιπτώσεις των μεθόδων καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού καθώς και οι συνέπειές τους στη συνολική οικονομία των περιφερειών αυτών.

2.5.1. Είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθούν οι μέθοδοι που επιτρέπουν τον μετριασμό των άμεσων ή έμμεσων επιπτώσεων που έχει στην κοινή γνώμη, στην κτηνοτροφία και τους άλλους τομείς της οικονομίας η πολιτική της συστηματικής σφαγής ζώων.

2.5.2. Μία πολιτική καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού πρέπει να αποφεύγει τη μαζική καταστροφή υγιών ζώων. Επιπλέον, πρέπει να περιοριστούν οι ζημίες που προκαλούνται στις εμπορικές συναλλαγές των περιφερειών που δεν έχουν πληγεί, σε εθνικό ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Πρόληψη της ασθένειας

3.1.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη γνώμη της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία πρέπει να εφαρμοσθούν προληπτικά μέτρα για να αποφευχθεί η εξάπλωση του ιού του αφθώδους πυρετού. Πρέπει να παρεμποδιστεί η εισβολή του ιού στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο ζωικό της κεφάλαιο από τις γειτονικές τρίτες χώρες ή μέσω εισαγωγής ζώντων ζώων ή προϊόντων ζωικής προέλευσης. Ο κυριότερος κίνδυνος εισαγωγής του αφθώδους πυρετού προέρχεται από την παράνομη εισαγωγή ζώων και ζωικών προϊόντων από χώρες στις οποίες ο αφθώδης πυρετός βρίσκεται σε ενδημική κατάσταση. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις πρόσφατες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σκοπός των οποίων είναι η ενίσχυση των κανόνων που διέπουν τις προσωπικές εισαγωγές κρεατοκομικών και προϊόντων γάλακτος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και οι οποίοι ισχύουν από 1ης Ιανουαρίου 2003.

3.1.2. Η πρόβλεψη προσαρμοσμένων και αποτελεσματικών συστημάτων επιθεώρησης και ελέγχου έχει ουσιαστική σημασία. Χρειάζεται απαραιτήτως να αναπτυχθούν συστήματα πληροφόρησης για τις εστίες αφθώδους πυρετού στις λοιπές περιοχές του κόσμου και να επιδεικνύεται μέριμνα για την ορθή εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων. Η ΕΟΚΕ συνηγορεί όπως όλα τα κράτη μέλη ανακοινώνουν τις επιδημίες ΑΠ και τα σχετικά με αυτές μέτρα που λαμβάνουν.

3.1.3. Η αποτελεσματικότερη επόπτευση της διακινήσεως ζώων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μεταξύ των γεωργικών εκμεταλλεύσεων είναι επιβεβλημένη. Πρέπει να στηρίζεται στις αρχές της βιο-ασφάλειας, στην αξιολόγηση των κινδύνων και να λειτουργεί βάσει ενός βελτιωμένου συστήματος εντοπισμού των ζώων, ιδίως για τα βοοειδή, αιγοειδή και χοίρεια είδη.

3.1.4. Προκειμένου για την πρόληψη των επιζωοτιών, είναι απαραίτητο να τηρούνται οι ορθές πρακτικές υγιεινής στο επίπεδο των εκμεταλλεύσεων και κατά τη μεταφορά των ζώων.

3.1.5. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να προβλεφθούν μέσα διάδοσης πληροφοριών και να διοργανωθούν κύκλοι μαθημάτων τεχνικής κατάρτισης για τη βελτίωση των γνώσεων των επιζωοτιών και για την ενίσχυση της καταπολέμησής τους. Οι γεωργοί και οι κτηνίατροι θα πρέπει να συμμετέχουν στις οργανωμένες δραστηριότητες αυτές σε συνεργασία με τα γειτονικά κράτη μέλη. Οι σχετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (παράρτημα XVII) πρέπει να ενισχυθούν. Επιπλέον, χρειάζεται να διασφαλισθεί υψηλό επίπεδο κτηνιατρικής εμπειρογνωμοσύνης στην ύπαιθρο για να καταστεί δυνατή η εφαρμογή μιας αποτελεσματικής υγειονομικής πολιτικής στον τομέα του ζωικού κεφαλαίου. Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ιδίως στους τομείς των ΚΓΠ και της περιφερειακής πολιτικής, θα πρέπει να αξιολογηθούν υπ' αυτό το πρίσμα.

3.2. Μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται μόλις εμφανισθεί μια εστία αφθώδους πυρετού

3.2.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμφωνεί με τη γνώμη της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία πρέπει να αναλαμβάνεται ταχεία δράση που θα στηρίζεται στην ανάληψη άμεσων και αποτελεσματικών μέτρων ελέγχου αμέσως μόλις εμφανιστεί μία εστία αφθώδους πυρετού.

3.2.2. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις σκοπός των οποίων είναι η βαθμιαία εφαρμογή μέτρων ανάλογα με το εύρος της επιζωοτίας. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την περιφερειοποίηση τους εδάφους των κρατών μελών κατά τέτοιον τρόπο ώστε να περιλαμβάνεται μια ή περισσότερες υποκείμενες σε περιορισμούς ζώνες και μια ελεύθερη ζώνη. Η ΕΟΚΕ εγκρίνει τη διάκριση σε ζώνες προσωρινού ελέγχου, προστατευτικές ζώνες και επιτηρούμενες ζώνες. Η οριοθέτηση των ζωνών στηρίζεται σε εμβριθή επιδημιολογική αξιολόγηση της υγειονομικής κατάστασης των ζώων.

3.2.3. Επικροτούνται τα μέτρα που προτείνονται από την Επιτροπή προκειμένου για την ταχεία και λεπτομερή διάγνωση του ιού. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη δημιουργία κοινοτικού εργαστηρίου αναφοράς για το συντονισμό της δράσεως των εθνικών εργαστηρίων.

3.2.4. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της διατήρησης στα κράτη μέλη εργαστηρίων και άλλων φορέων που παρέχουν επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα της διάγνωσης του αφθώδους πυρετού.

3.2.5. Η ΕΟΚΕ σημειώνει το εγχείρημα με το οποίο, στο πλαίσιο των κοινοτικών διατάξεων για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού, επιδιώκεται ο συνδυασμός των μέτρων συστηματικής σφαγής των προσβεβλημένων και μολυσμένων ζώων που προβλέπονται σε ορισμένες περιπτώσεις για λόγους αποτελεσματικότητας με τον επείγοντα εμβολιασμό.

3.2.6. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι αποδίδεται ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στον επείγοντα εμβολιασμό στο πλαίσιο του κοινοτικού μηχανισμού καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού με ελαστική εφαρμογή στο τοπικό επίπεδο. Οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε στενή διαβούλευση με το σύνολο των ετέρων του κλάδου. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προωθήσει, κατόπιν διαβουλεύσεων με τους εταίρους του Διεθνούς Οργανισμού Επιζοωτιών (ΟΙΕ), τον μετριασμό και την εναρμόνιση των κανόνων σχετικά με το χρόνο αναμονής για την αποκατάσταση του παλαιού καθεστώτος εξαγωγής των εμβολιασμένων ζώων. Οι οδηγίες του ΟΙΕ όσον αφορά τον χρόνο αναμονής πρέπει να προσαρμόζονται σε συνάρτηση με τα αποτελέσματα της έρευνας.

3.2.7. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι ανάγκη να συνυπολογισθούν οι αξίες των ευρωπαίων πολιτών όσον αφορά τα ζητήματα της ηθικής και της ευζωίας των ζώων στο πλαίσιο της πολιτικής καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού.

3.2.8. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη σύμφωνα με την οποία είναι αναγκαία η θέσπιση διαφανών και αποτελεσματικών διαδικασιών για την εξασφάλιση ταχείας πρόσβασης στα αντίγονα. Η δημιουργία κοινοτικού εργαστηρίου αναφοράς, προκειμένου να ενημερώνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη σχετικά με τις ανάγκες που υφίστανται στον τομέα των εμβολίων και των αντιγόνων, αποτελεί έγκυρη πρόταση. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι έχει ύψιστη σημασία να προβλεφθεί, εφόσον απειλείται η υγεία των ζώων της ΕΕ, η ταχεία και ευχερής πρόσβαση των χωρών που συνορεύουν με την Ευρωπαϊκή Ένωση στα κοινοτικά αποθέματα εμβολίων και αντιγόνων.

3.2.9. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής για την αποφυγή της εξάπλωσης της νόσου μόλις εμφανισθεί μια νέα εστία μέσω πολύ προσεκτικής επιτήρησης των μετακινήσεων ζώων και της χρησιμοποίησης προϊόντων που μπορούν να μολυνθούν. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογο να υποβληθούν περιορισμοί στο σπέρμα, τα ωάρια και τα έμβρυα μολυσμένων ζώων των ευπαθών ειδών.

3.2.10. Η ΕΟΚΕ εγκρίνει τις προτάσεις για την εφαρμογή σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, μέτρων όχι μόνον για τα μολυσμένα ζώα των ευπαθών ειδών αλλά επίσης και για τα μολυσμένα ζώα μη ευπαθών ειδών, όπως τα πουλερικά, που μπορούν να αποτελέσουν παθητικούς φορείς της μετάδοσης του ιού.

3.2.11. Η ΕΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενσωμάτωση των εργασιών καθαρισμού και απολύμανσης στον κοινοτικό μηχανισμό καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού.

3.2.12. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την σαφή και ακριβή ενημέρωση του ευρωπαίου καταναλωτή στα πλαίσια της προληπτικής διαδικασίας. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, και συμφωνεί, ότι η μόνιμη επιτροπή για τα δίκτυα τροφίμων και στην υγεία των ζώων μπορεί να αποφασίσει όπως ένα κράτος μέλος που αντιμετωπίζει επιδημία ΑΠ επαναφέρει το παλαιό εξαγωγικό καθεστώς του από εκείνο που υπάρχει τώρα (δηλ. έξι μήνες μετά τον επείγοντα προστατευτικό εμβολιασμό), αν μετά την καταπολέμηση και εξάπλωση η έρευνα στον τομέα προστασίας και εποπτείας καθιστά σαφές ότι ο ιός του ΑΠ δεν είναι πλέον ενεργός.

3.2.13. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι για λόγους αποτελεσματικότητας, πρέπει να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να είναι σε θέση, σύμφωνα με τη διαδικασία της μόνιμης Επιτροπής για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων, να τροποποιεί και προσαρμόζει ορισμένες τεχνικές πτυχές των μέτρων καταπολέμησης.

3.2.14. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της εφαρμογής της αρχής της περιφερειοποίησης στα μέτρα ελέγχου όπως προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο βαθμό όπου η εφαρμογή της εν λόγω αρχής επιτρέπει την εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου σε συγκεκριμένες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να θίγονται τα γενικότερα συμφέροντα της Κοινότητας. Χρειάζεται να υπογραμμιστεί εδώ ότι η αρχή της περιφερειοποίησης πρέπει να εφαρμόζεται αμοιβαία και από τους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ δυνάμει των υγειονομικών συμφωνιών που έχουν συναφθεί μεταξύ αυτών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.3. Σχέδια έκτακτης ανάγκης

3.3.1. Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης που προσδιορίζουν τα απαραίτητα εθνικά μέτρα για τη διατήρηση υψηλού επιπέδου ευαισθητοποίησης και προετοιμασίας κατά της νόσου και φρονεί ότι είναι απαραίτητες οι σχετικές απαιτήσεις. Είναι επιτακτική ανάγκη να εφαρμοστούν συστήματα πληροφόρησης σχετικά με τις επιζωοτίες καθώς και η ταχεία επικοινωνία σε περίπτωση κρίσεως μεταξύ των ενδιαφερόμενων οργανισμών.

3.3.2. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των μέτρων για τη διοργάνωση ασκήσεων συναγερμού κατά της επιζωοτίας. Έχει σημασία να οργανώνονται τέτοιες ασκήσεις τουλάχιστον μία φορά το μήνα με τη συμμετοχή κτηνοτρόφων και κτηνιάτρων. Εγκρίνει ότι πρέπει να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη για να οργανώνουν και να υλοποιούν παρόμοιες ασκήσεις στο πλαίσιο διαμεθοριακών προγραμμάτων.

3.3.3. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επανεξέταση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των κρατών μελών, υπό το πρίσμα των ασκήσεων συναγερμού σε πραγματικό χρόνο, πρέπει να πραγματοποιείται συχνότερα. Η επαλήθευση της καταλληλότητας των εθνικών σχεδίων, της αποτελεσματικής εφαρμογής τους και της κατάστασης προσωπικού και προετοιμασίας των υγειονομικών υπηρεσιών θα πρέπει να πραγματοποιούνται επί τόπου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρέπει δε να ενδυναμωθεί το συντονιστικό έργο της Επιτροπής με τη σύσταση ενός ευρωπαϊκού οργάνου συντονισμού.

3.3.4. Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την επεξεργασία, τον έλεγχο και την εφαρμογή των σχεδίων συναγερμού αποτελεί κατά την άποψη της ΕΟΚΕ θετικό στοιχείο.

3.3.5. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί ότι τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να υιοθετούν αυστηρότερα μέτρα στον τομέα της εφαρμογής της οδηγίας και επικροτεί τις σχετικές διατάξεις που προτείνονται από την Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ εγκρίνει κυρίως τη δυνατότητα των κρατών μελών να προβαίνουν στη λήψη συμπληρωματικών εθνικών μέτρων που θεωρούν ότι είναι απαραίτητα και ανάλογα προς την κατάσταση για τη συγκράτηση του ιού του αφθώδους πυρετού, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιάζουσες συνθήκες που υπερισχύουν στην πληγείσα ζώνη από επιδημιολογικής, ζωοτεχνικής, εμπορικής και κοινωνικής απόψεως.

3.3.6. Το ζήτημα της απομάκρυνσης των θανατωθέντων ζώων πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο λεπτομερών διατάξεων. Χρειάζεται προς τούτο να προβλεφθούν λειτουργικά σχέδια που θα καταρτίζονται σε τοπικό επίπεδο και θα λαμβάνουν υπόψη την τοπική πραγματικότητα, όσον αφορά τις κοινωνικές, περιβαλλοντικές και υγειονομικές πτυχές.

3.4. Έρευνα και ανάπτυξη

3.4.1. Η επιστημονική έρευνα και ειδικότερα η εφαρμοσμένη έρευνα, αποτελεί βασικό στοιχείο της πρόληψης κατά της εξάπλωσης των επιζωοτιών. Η διατήρηση και ανάπτυξη, εντός των κρατών μελών της ΕΕ, υψηλού επιπέδου εμπειρογνωμοσύνης στον τομέα των ασθενειών των ζώων έχει αποφασιστική σημασία. Η ευρωπαϊκή κοινωνία πρέπει να βεβαιωθεί ότι η πολιτική καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού ακολουθεί το ρυθμό των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων όσον αφορά την επεξεργασία των εμβολίων και των μεθόδων δοκιμασίας.

3.4.2. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η έρευνα και να διασφαλισθεί η κατάλληλη χρηματοδότησή της ιδιαιτέρως στον τομέα των εμβολιασμών δεικτών και των δοκιμών διαφοροποιημένης ορολογικής έρευνας. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποστείλει ένα ισχυρό μήνυμα προς την κατεύθυνση αυτή για να δείξει ότι έχει τη βούληση να προαγάγει την έρευνα και να μοιραστεί τα αποτελέσματά της με τις τρίτες χώρες.

3.4.3. Τα αποτελέσματα της έρευνας πρέπει να ανταλλάσσονται, να διαδίδονται και να χρησιμοποιούνται επί τόπου. Για την επίτευξη αυτού του στόχου απαιτείται η δημιουργία αποτελεσματικών δικτύων επικοινωνίας, διάδοσης και κατάρτισης.

4. Αποζημίωση

4.1. Ο τομέας της κτηνοτροφίας έχει ουσιαστική σημασία για τη γεωργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Απαιτεί σημαντικές επενδύσεις και διατρέχει πολυάριθμους κινδύνους. Στην οπτική αυτή, είναι απαραίτητο σε περίπτωση απωλειών να βελτιωθεί η αποζημίωση των ευρωπαίων κτηνοτρόφων βάσει ενιαίων κριτηρίων για όλη την ΕΕ, ιδίως στις περιπτώσεις της σφαγής ζώων. Οι απώλειες στις οποίες υποβάλλονται οι εκμεταλλεύσεις, συμπεριλαμβανομένων των έμμεσων απωλειών σε περίπτωση υγειονομικού κενού, οι μεταποιητικές βιομηχανίες, οι επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων, το σύνολο του τομέα βιομηχανικής επεξεργασίας κατάντη-ανάντη πρέπει να αποτελούν αντικείμενο αποζημίωσης. Χρειάζεται ιδίως να αντισταθμίζονται οι απώλειες που οφείλονται σε προβλήματα εμπορίας των προϊόντων στις ζώνες όπου η διακίνηση ζώων και προϊόντων υποβάλλεται σε περιορισμούς. Η σύσταση κοινοτικού ταμείου για την αντιμετώπιση των δαπανών σε περίπτωση σοβαρών κρίσεων είναι αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση του ιού του αφθώδους πυρετού και της εξάπλωσής του. Βάσει των σημερινών όρων η Επιτροπή οφείλει να προσπαθήσει για την καλύτερη δυνατή στάση με βάση υγειονομικές, οικονομικές (για ολόκληρες τις αγροτικές περιοχές), περιβαλλοντικές και δεοντολογικές συνθήκες.

5.2. Με σκοπό την πρόληψη κάθε νέας κρίσεως, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσει την έμφαση στην ανάπτυξη της εφαρμοσμένης έρευνας στον τομέα της υγείας των ζώων. Το υψηλό επίπεδο εμπειρογνωμοσύνης και η παρουσία δυναμικού δικτύου ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων αποτελούν τις βάσεις για μια αποτελεσματική πολιτική πρόληψης. Είναι επίσης επιτακτική ανάγκη να διαδίδονται, να χρησιμοποιούνται και να ανταλλάσσονται οι καρποί της έρευνας στον τομέα της κτηνοτροφίας.

5.3. Αμέσως μόλις υπάρχουν διαθέσιμα νέα επιστημονικά στοιχεία, πρέπει να προσαρμόζεται αναλόγως ο κοινοτικός μηχανισμός καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού, προπαντός όταν καθίσταται δυνατόν, έτσι να αποφεύγεται η σφαγή και να ευνοείται ο εμβολιασμός.

Βρυξέλλες, 14 Μαΐου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) ΕΕ C 368 της 20.12.1999.