[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 2.4.2008

SEC(2008) 406

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΛΕΥΚΗΣ ΒΙΒΛΟΥ σχετικά με τις Αγωγές αποζημίωσης για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας της ΕΚ {COM(2008) 165 τελικό } {SEC(2008) 404} {SEC(2008) 405}

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. Βασικός στόχος της Λευκής Βίβλου σχετικά τις αγωγές αποζημίωσης για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας της ΕΚ είναι η αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκαλεί η απουσία ενός αποτελεσματικού νομοθετικού πλαισίου στον τομέα των αγωγών αποζημίωσης που ασκούνται από ιδιώτες για ζημίες που προκαλούνται σε πολίτες και επιχειρήσεις λόγω της παραβίασης των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΚ. Ενώ η εφαρμογή της νομοθεσίας από τις αρχές ανταγωνισμού επιβάλλει κυρώσεις για παραβιάσεις της νομοθεσίας ανταγωνισμού, τα θύματα μπορούν να αποζημιωθούν μόνο μέσω των εθνικών δικαστηρίων, σύμφωνα με τους εθνικούς διαδικαστικούς κανόνες.

2. Ενώ ήδη το 2001 το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι τα θύματα παραβιάσεων της νομοθεσίας ανταγωνισμού της ΕΚ δικαιούνται αποζημίωσης για τις ζημίες που έχουν υποστεί, τα θύματα αυτά σπανίως αποζημιώνονται. Στην Πράσινη Βίβλο του 2005, η Επιτροπή είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η αδυναμία αυτή οφειλόταν κατά κύριο λόγο στον παρεμποδιστικό χαρακτήρα των κανόνων και των διαδικασιών των κρατών μελών που διέπουν τις αγωγές αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων. Για να δημιουργηθεί ένα νομοθετικό πλαίσιο που θα επιτρέπει την αποτελεσματικότερη αποκατάσταση, η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να συστήσει, μέσω μιας Λευκής Βίβλου, ορισμένους ελάχιστους κανόνες που θα εξασφάλιζαν ένα αποτελεσματικό σύστημα αγωγών αποζημίωσης για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.

3. Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει πέντε συνεκτικές δέσμες των πιθανότερων επιλογών πολιτικής για την επίτευξη του στόχου αυτού. Η επιλογή πολιτικής που βρίσκεται στο ένα άκρο του φάσματος προβλέπει νομοθετικά μέτρα που παρέχουν τη μέγιστη διευκόλυνση και κίνητρα για την άσκηση αγωγών αποζημίωσης, ενώ η επιλογή που βρίσκεται στο άλλο άκρο προβλέπει τη μη ανάληψη οποιασδήποτε δράσης σε επίπεδο ΕΕ.

4. Οι επιπτώσεις των επιλογών πολιτικής αξιολογούνται βάσει των ακόλουθων ωφελειών και κόστους. Οι επιλογές πολιτικής έχουν τόσο υψηλότερη βαθμολογία όσο περισσότερο (1) εξασφαλίζουν πλήρη αποζημίωση για το σύνολο της βλάβης που προκλήθηκε, (2) οδηγούν σε μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και πληρέστερη εφαρμογή της νομοθεσίας ανταγωνισμού, (3) επιτρέπουν την καλύτερη πρόσβαση στη δικαιοσύνη και (4) την αποτελεσματικότερη χρήση του δικαστικού συστήματος, και, τέλος, (5) συμβάλλουν στην εξασφάλιση ισότιμων όρων στην Ευρώπη τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις. Από πλευράς κόστους, η έκθεση παρουσιάζει τις επιπτώσεις των διαφόρων επιλογών πολιτικής σε σχέση με (1) τα δικαστικά έξοδα, (2) το διοικητικό φόρτο, (3) το κόστος των σφαλμάτων και (4) το κόστος θέσης σε εφαρμογή του προτεινόμενου μέτρου στο εθνικό νομοθετικό σύστημα. Τέλος, σε γενικότερο πλαίσιο, η έκθεση αξιολογεί επίσης τις πιθανές μακροοικονομικές επιπτώσεις και τις επιπτώσεις των διαφόρων επιλογών πολιτικής στις ΜΜΕ και τους καταναλωτές.

5. Μετά την αξιολόγηση του κόστους και των ωφελειών των πέντε επιλογών πολιτικής, στην έκθεση διαπιστώνεται ότι η επιλογή πολιτικής 2 είναι η αποτελεσματικότερη για την επίτευξη των στόχων που προσδιορίστηκαν με το χαμηλότερο δυνατό κόστος. Ωστόσο, ένας συνδυασμός των επιλογών πολιτικής 2, 3 και 4 θα ήταν ακόμη αποτελεσματικότερος από πλευράς κόστους, καθώς θα επέτρεπε την περαιτέρω μείωση του κόστους και συγχρόνως τη διατήρηση του μεγαλύτερου μέρους των ωφελειών. Η έκθεση ολοκληρώνεται με την ανάλυση των συνολικών επιπτώσεων κόστους/ωφελειών αυτής της προτιμητέας επιλογής πολιτικής.

6. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της προτιμητέας επιλογής πολιτικής είναι:

7. κάθε φυσικό πρόσωπο (είτε πρόκειται για άμεσους είτε για έμμεσους αγοραστές) μπορεί να αξιώσει αποζημίωση για βλάβη που υπέστη, όταν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της βλάβης και της παραβίασης της νομοθεσίας ανταγωνισμού·

8. τα θύματα παραβίασης της νομοθεσίας ανταγωνισμού έχουν δικαίωμα να αποζημιωθούν πλήρως για τη ζημία που υπέστησαν. Περιλαμβάνεται η αποζημίωση της πραγματικής ζημιάς, του διαφυγόντος κέρδους και των τόκων·

9. μετά από αίτημα ενός εκ των μερών, το εθνικό δικαστήριο μπορεί να διατάξει το άλλο μέρος (ή τρίτα μέρη) να γνωστοποιήσει συγκεκριμένες κατηγορίες πληροφοριών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία. Η διαταγή γνωστοποίησης πρέπει να είναι ανάλογη προς το στόχο της αξίωσης. Ωστόσο, δεν μπορούν να γνωστοποιηθούν οι δηλώσεις επιχειρήσεων (αποκαλύψεις που γίνονται στο πλαίσιο προγράμματος επιεικούς μεταχείρισης)·

10. στις περιπτώσεις που ο άμεσος αγοραστής έχει μετακυλίσει (εν μέρει) τη ζημία που προέκυψε από την παραβίαση (επιπλέον επιβάρυνση) στους δικούς του πελάτες (έμμεσοι αγοραστές), ο εναγόμενος μπορεί να προβάλει ένσταση μετακύλισης για να αποκρούσει αξίωση στρεφόμενη εναντίον του από τον άμεσο αγοραστή. Αντίθετα, για να διευκολυνθούν οι αγωγές από μέρους έμμεσων αγοραστών, διευκολύνεται η απόδειξη του ότι η υπερβολική χρέωση έχει μετακυλισθεί στο δικό τους επίπεδο·

11. τα εθνικά δικαστήρια που εκδικάζουν αγωγές αποζημίωσης για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας δεν δύνανται να αντιταχθούν σε καμία απόφαση αρχής ανταγωνισμού κράτους μέλους η οποία επιβεβαιώνει την παραβίαση νομοθεσίας ανταγωνισμού·

12. στα κράτη μέλη που δεν υπάρχει σύστημα αντικειμενικής ευθύνης, τεκμαίρεται υπαιτιότητα αμέσως μόλις διαπιστωθεί η παραβίαση. Ωστόσο, σε περίπτωση συγγνωστής πλάνης, ο εναγόμενος μπορεί να απαλλαγεί·

13. τα θύματα παραβίασης της νομοθεσίας ανταγωνισμού μπορούν να προσφύγουν σε μηχανισμούς συλλογικής έννομης προστασίας . Οι αγωγές αποζημίωσης μπορούν να ασκηθούν από φορείς εκπροσώπησης ή με την άσκηση συλλογικής αγωγής·

14. αγωγές αποζημίωσης για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας μπορούν να ασκηθούν εντός πέντε ετών από τη στιγμή που το θύμα μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι έχει λάβει γνώση της παραβίασης και της ζημίας που προκλήθηκε. Εάν μια αρχή ανταγωνισμού έχει επιληφθεί της παραβίασης αυτής, τα θύματα μπορούν να ασκήσουν αγωγή αποζημίωσης μέχρι και δύο έτη μετά την έκδοση οριστικής απόφασης από την εν λόγω αρχή·

15. η δυνατότητα των εθνικών δικαστηρίων να επιδικάζουν το σύνολο ή μέρος των εξόδων στον εναγόμενο που δικαιώνεται πρέπει να εξετάζεται με βάση τις υπάρχουσες βέλτιστες πρακτικές των κρατών μελών·

16. για την προστασία των προγραμμάτων επιεικούς μεταχείρισης των ευρωπαϊκών αρχών ανταγωνισμού , τα πρόσωπα που καλύπτονται από ασυλία θα πρέπει να ευθύνονται μόνο για τη ζημία που έχουν προκαλέσει , και όχι για τη συνολική ζημία που προκλήθηκε από την παράβαση.