Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας τροφίμων, της δασοκομίας, των υδατοκαλλιεργειών και της αγροτικής ανάπτυξης) (1994-1998) (94/C 228/10) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(94) 68 τελικό - 94/0088(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Μαρτίου 1994)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την απόφασή τους . . ./. . ./ΕΚ, θέσπισαν το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών δράσεων έρευνας τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (καλούμενων στο εξής Ε & ΤΑ) για τη χρονική περίοδο 1994-1998, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας τροφίμων, της δασοκομίας, των υδατοκαλλιεργειών και της αγροτικής ανάπτυξης) 7 ότι η παρούσα απόφαση βασίζεται στην αιτιολόγηση που εκτίθεται στο προοίμιο της παραπάνω απόφασης 7

ότι το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3 προβλέπει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω ειδικών προγραμμάτων, τα οποία εντάσσονται σε καθεμία από τις δράσεις που το απαρτίζουν 7 ότι σε κάθε ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται ο τρόπος εκτέλεσής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται απαραίτητα 7

ότι το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί κυρίως με δράσεις επιμερισμένων δαπανών, συντονισμένες δράσεις, προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα καθώς και μέτρα στήριξης 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3, πρέπει να εκτιμηθούν τα χρηματοδοτικά μέσα που απαιτούνται για την εκτέλεση του παρόντος ειδικού προγράμματος 7 ότι τα οριστικά ποσά καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή ανάλογα με τη σχετική προτεραιότητα, η οποία αποδίδεται στον τομέα που αποτελεί αντικείμενο του παρόντος προγράμματος εντός της πρώτης δράσης του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου 7

ότι η απόφαση . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) προβλέπει ότι ο μέγιστος συνολικός προϋπολογισμός του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου θα επανεξεταστεί το αργότερο στις 30 Ιουνίου 1996 με προοπτική να προσαυξηθεί 7 ότι, ως αποτέλεσμα αυτής της επανεξέτασης, ενδέχεται να αυξηθεί και το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος 7

ότι, για να επιτευχθούν οι στόχοι του και να αντιμετωπισθούν οι προκλήσεις, ο τομέας της γεωργίας και της αλιείας (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας τροφίμων, της δασοκομίας, των υδατοκαλλιεργειών και της αγροτικής ανάπτυξης) πρέπει να βασίζεται σε μια Ε & ΤΑ, η οποία:

- εγγυάται ανταγωνιστικότητα, αποτελεσματικότητα και αειφόρο ανάπτυξη για το γεωργικό τομέα (γεωργία, ανθοκηπευτική, δασοκομία και αλιεία) και για το γεωργοβιομηχανικό τομέα (τροφίμων και προϊόντων πλην των τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της βιοενέργειας και των βιοπλαστικών),

- υποστηρίζει την εξέλιξη των κοινοτικών πολιτικών (ιδιαίτερα, γεωργίας και αλιείας),

- ανταποκρίνεται στην ανάγκη της κοινωνίας να διαθέτει ένα ευρύ φάσμα υγιεινών και θρεπτικών ειδών διατροφής και καταναλωτικών προϊόντων πλην των τροφίμων, συμβατών με το περιβάλλον,

- συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη, στη διατήρηση και στη βελτίωση του αγροτικού και παράκτιου περιβάλλοντος 7

ότι το παρόν πρόγραμμα δύναται να συμβάλει σημαντικά στην ανάκαμψη της ανάπτυξης, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την αύξηση της απασχόλησης στην Κοινότητα, όπως αναφέρεται στο Λευκό Βιβλίο για την «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» (1) 7

ότι το περιεχόμενο του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών δράσεων Ε & ΤΑ καθορίστηκε με βάση την αρχή της επικουρικότητας 7 ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναληφθούν σύμφωνα με την αρχή αυτή στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας τροφίμων, της δασκομίας, των υδατοκαλλιεργειών και της αγροτικής ανάπτυξης) 7

ότι η απόφαση . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) προβλέπει ότι η κοινοτική δράση δικαιολογείται εφόσον, μεταξύ άλλων, η έρευνα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας, καθώς και στην προώθηση της αρμονικής ανάπτυξης στο σύνολό της, χωρίς να θίγεται ο στόχος της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας 7 ότι το παρόν πρόγραμμα θεωρείται ότι συντελεί στην επίτευξη αυτών των σκοπών 7

ότι το παρόν πρόγραμμα και η εφαρμογή του συμβάλλουν στην ενίσχυση της συνέργειας τόσο μεταξύ των δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ, που αναπτύσσουν στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας τροφίμων, της δασοκομίας, των υδατοκαλλιεργειών και της αγροτικής ανάπτυξης) τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις, ιδίως οι μικρομεσαίες, των κρατών μελών, όσο και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ 7

ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα έχουν εφαρμογή οι κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων (συμπεριλαμβανομένου του ΚΚΕρ) και πανεπιστημίων, καθώς και οι κανόνες για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας, οι οποίοι καθορίζονται με τα μέτρα που προβλέπει το άρθρο 130 Ι 7

ότι, για την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος, είναι δυνατόν να αποδειχθούν σκόπιμες, εκτός από τη σύνδεση με αυτό των χωρών που καλύπτονται από τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), και δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με άλλες τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς σύμφωνα με το άρθρο 130 Μ 7

ότι η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος περιλαμβάνει επίσης δραστηριότητες για τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Ε & ΤΑ, ιδίως προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και, ειδικότερα, εκείνες που εδρεύουν στα κράτη μέλη ή στις περιφέρειες με τη μικρότερη συμμετοχή στο πρόγραμμα, καθώς και δραστηριότητες για την τόνωση της κινητικότητας και της επιμόρφωσης των ερευνητών, που θα αναπτυχθούν εντός του παρόντος προγράμματος και κατά το μέτρο που θα απαιτήσει η σωστή εκτέλεσή του 7

ότι για την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος είναι αναγκαίο να προβλεφθούν μέτρα με σκοπό να διευκολυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ, κυρίως με τεχνολογική παρότρυνση 7

ότι πρέπει να εκτιμηθούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων που θα καλύψει το παρόν πρόγραμμα 7

ότι πρέπει αφενός να εξετάζεται διαρκώς και συστηματικώς η πρόοδος της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος για να είναι δυνατή η προσαρμογή του, κατά περίπτωση, στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στο συγκεκριμένο τομέα 7 αφετέρου πρέπει να διενεργηθεί σε εύθετο χρόνο ανεξάρτητη αξιολόγηση των επιτευγμάτων του προγράμματος με σκοπό να συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία εκτίμησης που θα είναι απαραίτητα κατά τον καθορισμό των στόχων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου Ε & ΤΑ 7 ότι τέλος, όταν περατωθεί το πρόγραμμα αυτό, πρέπει να διενεργηθεί η τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση 7

ότι το ΚΚΕρ δύναται να συμμετάσχει στις έμμεσες δράσεις που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα 7

ότι το ΚΚΕρ, μέσω του δικού του προγράμματος αμέσων ενεργειών, συμβάλλει και αυτό από την πλευρά του στην επίτευξη των στόχων της κοινοτικής Ε & ΤΑ στα πεδία που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα 7

ότι ζητήθηκε σχετικά η γνώμη της Επιτροπής Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας (Crest),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας τροφίμων, της δασοκομίας, των υδατοκαλλιεργειών και της αγροτικής ανάπτυξης) για τη χρονική περίοδο από (ημερομηνία έγκρισης του παρόντος προγράμματος) έως 31 Δεκεμβρίου 1998, το οποίο ορίζεται στο παράρτημα Ι.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ανέρχεται σε 607 εκατ. Ecu, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 7,3 % για τις δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας.

2. Στο παράρτημα ΙΙ παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ποσού αυτού.

3. Το προαναφερόμενο ποσό, που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος, ενδέχεται να αυξηθεί ως αποτέλεσμα της απόφασης που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) και σύμφωνα με αυτήν.

4. Οι διαθέσιμες πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σύμφωνα με τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που έχουν καθοριστεί από το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

Άρθρο 3

Οι λεπτομέρειες της εκτέλεσης του παρόντος προγράμματος, πλην των αναφερομένων στο άρθρο 5, προσδιορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 4

1. Η Επιτροπή, επικουρούμενη καταλλήλως από ανεξάρτητους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, εξετάζει διαρκώς και κατά τρόπο συστηματικό την πρόοδο της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος σε σχέση με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι. Εκτιμά συγκεκριμένα κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά μέσα ακολουθούν πάντοτε την εξέλιξη της κατάστασης. Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της εξέτασης, υποβάλλει ενδεχομένως προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση αυτού του προγράμματος.

2. Ως συμβολή στη γενική αξιολόγηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης για τη θέσπιση του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή αναθέτει, σε εύθετο χρόνο, σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες να αξιολογήσουν τις δραστηριότητες που θα αναληφθούν στα πεδία τα οποία καλύπτει άμεσα το παρόν πρόγραμμα, καθώς και τη διαχείριση κατά την πενταετία που έχει προηγηθεί της αξιολόγησης αυτής.

3. Μετά τη λήξη του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου και στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης. Η έκθεση τελικής αξιολόγησης διαβιβάζεται στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή καταρτίζει πρόγραμμα εργασιών σύμφωνα με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι και το αναπροσαρμόζει κατά περίπτωση. Στο εν λόγω πρόγραμμα καθορίζονται λεπτομερώς οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και προσδιορίζονται τα στάδια εφαρμογής του ειδικού προγράμματος, καθώς και η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για κάθε μέσο εκτέλεσης.

Το πρόγραμμα εργασιών είναι επίσης δυνατόν να προβλέπει τη συμμετοχή σε ορισμένες δραστηριότητες που προέρχονται από το πλαίσιο Eureka.

2. Η Επιτροπή καταρτίζει προκηρύξεις για την υποβολή προτάσεων έργων με βάση το πρόγραμμα εργασιών.

Άρθρο 6

1. Υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

2. Στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1, η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή, την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρόκειται να ληφθούν. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος. Αποφασίζει με την πλειοψηφία που προβλέπει το άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης για την έκδοση των αποφάσεων που καλείται να λάβει το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία στην επιτροπή, οι ψήφοι των αντιπροσώπων των κρατών μελών σταθμίζονται σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

Η Επιτροπή θεσπίζει τα σχεδιαζόμενα μέτρα όταν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής.

Όταν τα σχεδιαζόμενα μέτρα δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής ή ελλείψει γνώμης, η Επιτροπή υποβάλλει χωρίς καθυστέρηση στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

Εάν το Συμβούλιο δεν αποφασίσει εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία υποβολής της πρότασης, τα προτεινόμενα μέτρα θεσπίζονται από την Επιτροπή.

Άρθρο 7

1. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 εφαρμόζεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

- κατάρτιση και αναπροσαρμογή του προγράμματος εργασιών που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1,

- αξιολόγηση των έργων Ε & ΤΑ που προτείνονται για κοινοτική χρηματοδότηση, καθώς και του προβλεπόμενου ποσού αυτής της χρηματοδότησης, εφόσον το ποσό αυτό υπερβαίνει το 0,5 εκατ. Ecu.

- λήψη των αναγκαίων μέτρων για την αξιολόγηση του προγράμματος,

- κάθε αναπροσαρμογή της παρατιθέμενης στο παράρτημα ΙΙ ενδεικτικής κατανομής του ποσού, που δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο απόφασης της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής.

2. Σε κάθε συνεδρίαση της επιτροπής, η Επιτροπή την ενημερώνει σχετικά με την εξέλιξη της εφαρμογής του συνόλου του προγράμματος.

Άρθρο 8

Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται, κατά την έννοια του άρθρου 228 παράγραφος 1, να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη διεθνών συμφωνιών με ευρωπαϊκές τρίτες χώρες που δεν καλύπτονται από τη συμφωνία ΕΟΧ, καθώς και με διεθνείς οργανισμούς που εδρεύουν στην Ευρώπη, με σκοπό τη σύνδεσή τους με το σύνολο του προγράμματος ή μέρος του ή τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα ανά έργο.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) COM(93) 700 τελικό της 5. 12. 1993.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Το ειδικό πρόγραμμα αντικατοπτρίζει απόλυτα τις κατευθύνσεις του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, του οποίου εφαρμόζει τα κριτήρια επιλογής και διασαφηνίζει τους επιστημονικούς και τεχνικούς στόχους.

Η παράγραφος 4.Γ του παραρτήματος ΙΙΙ του προαναφερόμενου προγράμματος-πλαισίου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος προγράμματος.

Οι οικονομικοί κλάδοι που υπεισέρχονται στο πρόγραμμα αυτό μπορούν να υποδιαιρεθούν σε τέσσερις ομάδες: πρωτογενής τομέας (γεωργία, ανθοκηπευτική, δασοκομία, αλιεία) 7 τομέας του εφοδιασμού (π.χ., σπόροι, ιχθύδια για υδατοκαλλιέργειες, αλιευτική τεχνολογία, εκμηχάνιση, χημικές εισροές, λιπάσματα, ζωοτροφές κ.λπ.) 7 μεταποιητική βιομηχανία (ξύλο, χαρτί, φαρμακευτικά προϊόντα, τρόφιμα, βιομηχανίες ζάχαρης και αμύλου, βιοενέργεια κ.λπ.) και άλλες αγροτικές και παράκτιες δραστηριότητες. Οι τεράστιοι αυτοί κλάδοι περικλείουν και τις κυρίαρχες μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και πολυάριθμες ΜΜΕ, οι οποίες αναπτύσσουν και παράγουν προϊόντα που κατέχουν μικρές ή μεγάλες θέσεις σε αγορές. Μπορούν και οι μεν και οι δε να αποκομίσουν οφέλη από το πρόγραμμα, όπως και οι συνεταιρισμοί, τα 10 εκατομμύρια αγροτών και αλιέων, καθώς και τα 380 εκατομμύρια καταναλωτών της Κοινότητας.

Στις μεγάλες κοινοτικές πολιτικές στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, του περιβάλλοντος, της αγροτικής ανάπτυξης και της εσωτερικής αγοράς εμπίπτουν δραστηριότητες από την πρωτογενή παραγωγή έως τις βιομηχανίες τελικής μεταποίησης. Οι εξελίξεις που θα προέλθουν από τις δραστριότητες αυτού του προγράμματος θα συμβάλουν στην υλοποίηση των παραπάνω πολιτικών, στη βελτίωση της ευρωπαϊκής πρωτογενούς παραγωγής, γεωργικής, αλιευτικής ή δασοκομικής, στη ζωτικότητα των καθοδικών βιομηχανιών και των τελικών χρηστών, καθώς και σε επαρκές επίπεδο απασχόλησης. Η πρόκληση που αντιμετωπίζεται στο πεδίο αυτό εντοπίζεται στην επιδίωξη ακριβέστερης αντιστοιχίας μεταξύ της παραγωγής και της χρήσης των βιολογικών πρώτων υλών στην Ευρώπη, κυρίως χάρις στη βελτίωση της φυσικής ποιότητάς τους. Θα πρέπει να αναπτυχθούν νέες αγορές και νέα προϊόντα με βάση τις πρώτες ύλες της γεωργίας, της δασκομίας και της αλιείας, που θα ανταποκρίνονται στη ζήτηση και στις απαιτήσεις των τελικών χρηστών.

Η έρευνα στο πεδίο αυτό θα εξασφαλίσει τη δημιουργία ισχυρής επιστημονικής υποδομής, η οποία θα αποτελεί τα θεμέλια μιας ανταγωνιστικής, αποδοτικής και αειφόρου πρωτογενούς και γεωργοβιομηχανικής παραγωγής, την υποστήριξη των διαρκώς εξελισσόμενων πολιτικών της Κοινότητας (ιδιαίτερα, των κυριοτέρων κοινοτικών πολιτικών στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, του περιβάλλοντος και της εσωτερικής αγοράς), της αγροτικής ανάπτυξης, καθώς και την ικανότητα ανταπόκρισης στις ανάγκες της κοινωνίας για ένα ευρύ φάσμα υγιεινών και θρεπτικών ειδών διατροφής και καινοτόμων καταναλωτικών προϊόντων εκτός τροφίμων, εξασφαλίζοντας, ταυτοχρόνως, γεωργική και γεωργοβιομηχανική παραγωγή με φροντίδα για τη διατήρηση του περιβάλλοντος.

Η έρευνα, επομένως, θα πρέπει να καταβάλει κάθε προσπάθεια για να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα, την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητα των τομέων της γεωργίας και της αλιείας, καθώς και των συναφών βιομηχανικών κλάδων, για να προάγει την αγροτική ανάπτυξη και για να υπερνικήσει τα εμπόδια που παρεμβάλλονται στην πιο γενικευμένη χρήση των γεωργικών, δασικών και αλιευτικών πρώτων υλών στα τρόφιμα και στα καταναλωτικά προϊόντα πλην των τροφίμων με νέες και βελτιωμένες μορφές. Θα πρέπει επίσης να επιδιώξει να προωθήσει την ανάδειξη νέων προϊόντων, τα οποία μπορούν να διατεθούν στην αγορά, και διεργασιών, που προστατεύουν το περιβάλλον, στη γεωργία, στη δασκομία, στη γεωργική βιομηχανία και την αλιεία. Πράγματι, η έρευνα οφείλει να ανταποκριθεί στα κοινωνικοοικονομικά αιτήματα των αγροτικών και των παράκτιων κοινοτήτων και να εγκύψει σε κάθε πλευρά των τροφίμων και των καταναλωτικών προϊόντων πλην των τροφίμων, που συνδέεται με την ασφάλεια, την ποιότητα, την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος, πράγμα που αποτελεί σαφές αίτημα του κοινού.

Η προ-κανονιστική έρευνα θα αναληφθεί και θα υποστηριχθεί ώστε να παρασχεθεί μια σταθερή επιστημονική βάση για την κατάρτιση προτύπων και κανονιστικών ρυθμίσεων όσον αφορά την παραγωγή και χρησιμοποίηση βιολογικών πόρων.

Οι δραστηριότητες επίδειξης θα έχουν ως στόχο να αποδείξουν, σε επακόλουθο στάδιο μετά την πειραματική έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη σε μικρή κλίμακα, την τεχνική βιωσιμότητα νέων συστημάτων και μεθόδων παραγωγής, τεχνολογιών ή προϊόντων, καθώς και, ανάλογα με τις περιπτώσεις, τα οικονομικά τους πλεονεκτήματα. Τα έργα αυτά θα εκτελεσθούν σε προ-ανταγωνιστικό στάδιο, το οποίο σημαίνει ότι θα επικεντρωθούν στην εφαρμογή νέων τεχνολογιών και θα συνεπάγονται τη συμμετοχή τόσο των παραγωγών όσο και των χρηστών. Για να μειωθεί το κόστος των έργων, η κλίμακα των διεργασιών για έργα επίδειξης θα έχει το ελάχιστο απαιτούμενο μέγεθος, προκειμένου να ληφθούν αξιόπιστες πρακτικές πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις των νέων συστημάτων και μεθόδων παραγωγής και των ιδιαιτέρων νέων τεχνολογιών. Οι τεχνολογικές επιδείξεις θα μπορέσουν να τεθούν σε εφαρμογή σε όλα τα πεδία που καλύπτονται από αυτό το ειδικό πρόγραμμα. Θα ακολουθηθεί προσέγγιση τύπου «bottom-up», ώστε να επισημανθούν οι καλύτερες ευκαιρίες επίδειξης.

Θα επιζητηθούν διεπιστημονικά έργα, με σύμπραξη των παραγωγών και των χρηστών τεχνολογίας, καθώς και των παραγωγών και των χρηστών γεωργικών πρώτων υλών, προκειμένου να εξασφαλισθεί αποδοτική μεταφορά νέας τεχνολογικής τεχνογνωσίας προς όφελος των μεταποιητικών βιομηχανιών, των χρηστών υπηρεσιών και των σχετικών δημοσίων οργανισμών.

Σε θέματα βιομάζας και βιοενέργειας, θα χρησιμοποιηθεί ολοκληρωμένη προσέγγιση, ώστε να καλυφθεί το σύνολο της αλυσίδας βιοενέργειας, συμπεριλαμβάνοντας την παραγωγή και τις συνδυασμενες διεργασίες μεταποίησης των γεωργικών πρώτων υλών, με σκοπό τη μετατροπή και τη χρησιμοποίηση των υλικών αυτών για την παραγωγή ενέργειας.

Για να βελτιωθεί ο διάλογος και η κατανόηση μεταξύ των κυριοτέρων εθνικών βιοηθικών και κοινωνικοπολιτικών θέσεων, αναγνωρίζοντας παράλληλα τις πολιτιστικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ κρατών μελών, θα αναληφθεί έρευνα με σκοπό να εξετασθούν οι ηθικές, νομικές και κοινωνικές πλευρές των τομέων που συμπεριλαμβάνονται στο παρόν πρόγραμμα.

Προκειμένου να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ, θα τεθούν σε εφαρμογή μέτρα τεχνολογικής τόνωσης, με βάση την εμπειρία από τις δράσεις Craft και πριμ σκοπιμότητας.

Στόχοι που απαιτούν συγκέντρωση μέσων

Ολοκληρωμένη παραγωγή και αλυσίδες μεταποίησης

Ο κλάδος της γεωργικής βιομηχανίας εμπεριέχει δυναμικό δημιουργίας νέων αγορών με χρήση των βιολογικών πρώτων υλών της Ευρώπης. Δεδομένου ότι πολλά βιολογικά προϊόντα που δεν είναι τρόφιμα συχνά θα πρέπει να ανταγωνισθούν ήδη καθιερωμένα προϊόντα, είναι απαραίτητο να βελτιστοποιηθούν οι πλήρεις αλυσίδες παραγωγής, ώστε να αναπτυχθούν οι οικονομικά βιώσιμες προοπτικές και να διαμορφωθούν τα βέλτιστα ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Για το σκοπό αυτό, όλες οι ικανότητες και τεχνολογίες, ιδίως η αναγκαία βιοτεχνολογία για τις επιμέρους συνδέσεις στις αλυσίδες παραγωγής, θα συνδυασθούν στο πλαίσιο ολοκληρωμένων ερευνητικών έργων για είδη διατροφής και προϊόντα πλην των τροφίμων, με επίκεντρο τα κυκλώματα στα οποία η Ευρώπη διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συμμετοχή των παραγωγών και των χρηστών βιολογικών πρώτων υλών σε από κοινού έργα, σε στενή συνεργασία με τους επιστήμονες. Θα μελετηθούν οι αλυσίδες παραγωγής και μεταποίησης ξύλου και βιομάζας, λόγω του ότι η συνολική αποδοτικότητά τους κατά πάσα πιθανότητα θα έχει σημαντικό αντίκτυπο, π.χ., στην αγροτική οικονομία.

Σημαντικό επίσης μέρος των προσπαθειών θα αφιερωθεί στα νέα ενδιάμεσα και τελικά βιολογικά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Θα επιδιωχθεί η σύνδεση και συνέργεια των διαφόρων κυκλωμάτων παραγωγής τροφίμων και άλλων προϊόντων πλην των τροφίμων, όπως η βελτιστοποίηση της μετατροπής υποπροϊόντων και βιομάζας σε ενέργεια και σε λοιπά προϊόντα εκτός από τρόφιμα.

Θα δημιουργηθούν μεγάλα έργα που θα εστιασθούν σε όλες τις συνιστώσες των κυκλωμάτων, μεταποίησης των βασικών κατηγοριών καλλιεργειών. Τα έργα αυτά θα περιλαμβάνουν την πρωτογενή παραγωγή μιας κατηγορίας καλλιεργειών (π.χ., δημητριακά) και τη μεταποίηση σε τελικά προϊόντα, τρόφιμα ή και μη. Με τον τρόπο αυτό, προβλέπεται να επιτευχθεί, βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα, η κρίσιμη μάζα που απαιτείται για να υπάρξει αξιοσημείωτος αντίκτυπος στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και προϊόντων σε κάθε κύκλωμα μεταποίησης των βασικών κατηγοριών καλλιεργειών.

Προβλέπεται εφαρμογή σε πέντε πεδία: βιομηχανικές χρήσεις καλλιεργειών δημητριακών 7 βιομηχανικές χρήσεις καλλιεργειών ελαιούχων προϊόντων 7 βιομηχανικές χρήσεις καλλιεργειών πρωτεϊνούχων προϊόντων 7 κυκλώματα των προϊόντων της δασοκομίας και του ξύλου 7 βιομάζα για την παραγωγή ενέργειας και προϊόντων πλην των τροφίμων.

Σε θέματα βιομάζας και βιοενέργειας, χρειάζεται ολοκληρωμένη προσέγγιση, ώστε να εξασφαλίζεται λογική συνέπεια και συνάφεια με τις δραστηριότητες κοινοτικής Ε & ΤΑ που αφορούν το σύνολο της αλυσίδας βιοενέργειας, από τις τεχνικές και μη τεχνικές απόψεις της (συμπεριλαμβάνοντας, π.χ., την ενεργειακή ισορροπία, την αποδοτικότητα από άποψη κόστους, τις πολιτικές πλευρές κ.λπ.): παραγωγή και συνδυασμένη μεταποίηση των γεωργικών πρώτων υλών, μετατροπή και χρησιμοποίηση των υλικών αυτών για την παραγωγή ενέργειας.

Αυτή η στρατηγική προσέγγιση θα διαμορφωθεί από κοινού στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος και των προγραμμάτων για την ενέργεια. Ενώ το παρόν ερευνητικό πρόγραμμα θα επικεντρωθεί στην παραγωγή πρώτων υλών, σε θέματα επιμελητείας και στη μεταποίηση, οι δραστηριότητες του προγράμματος για την ενέργεια θα επικεντρωθούν στις δραστηριότητες μετατροπής και χρησιμοποίησης της βιομάζας σε στερεά κατάσταση.

Κλιμάκωση και μέθοδοι μεταποίησης

Η μετάβαση από το εργαστήριο στη βιομηχανική κλίμακα χαρακτηρίζεται από σοβαρά προβλήματα και σημεία συμφόρησης, όπως είναι η ομοιογένεια του εφοδιασμού σε πρώτες ύλες, η δυναμική των υγρών, οι μεταφορές θερμότητας, η κροκίδωση κολλοειδών, η ανάκτηση προϊόντων, ο εξοπλισμός, κ.λπ. Θα αναπτυχθούν βελτιωμένες μεθοδολογίες για την επεξεργασία και τις δοκιμές καινοτόμων γεωργοβιομηχανικών διεργασιών και τις εφαρμογές της βιοτεχνολογίας, με παράλληλη μείωση των οικονομικών κινδύνων που επί του παρόντος συνδέονται με τις επενδύσεις σε νέα τεχνολογία.

Επιστήμονες και μηχανικοί θα συνεργασθούν σε πολυεπιστημονικά έργα με στόχο την κατανόηση των ειδικών προβλημάτων που απορρέουν άμεσα από τη μετάβαση στην ανώτερη κλίμακα, από το εργαστήριο στη βιομηχανία. Ειδικότερα, θα αναπτυχθούν από κοινού η εξέλιξη και η βελτίωση μεθόδων (εξειδικευμένα αυτόματα όργανα, δομημένα μοντέλα και μέθοδοι προσομοίωσης) που χρησιμοποιούνται για την αύξηση της κλίμακας, το σχεδιασμό και τις δοκιμές γεωργοβιομηχανικών διεργασιών.

Το ανοδικό μέρος της «πράσινης» χημείας των βιολογικών προϊόντων και η εφαρμοζόμενη βιοτεχνολογία που χρησιμοποιεί τις βιολογικές συνθέσεις με ένζυμα και ζυμώσεις, καθώς και οι καθοδικές δραστηριότητες κλασματικού και άλλου διαχωρισμού και ανάπτυξης προϊόντων, αποτελούν τυπικά παραδείγματα διεργασιών που παρουσιάζουν τεχνολογικές δυσκολίες, όταν αυξάνεται η κλίμακα μέχρι ένα επιχειρησιακό βιομηχανικό μέγεθος και όπου η συνεργασία, όσον αφορά τον σχεδιασμό τα αυτόματα όργανα και τον εξοπλισμό, μεταξύ του χημικού μηχανικού και του βιοεπιστήμονα θα είναι πλέον αποδοτική. Θα αναληφθούν έρευνες σχετικά με την αναβάθμιση παραπροϊόντων ζύμωσης και λοιπών βιομηχανικών διεργασιών.

Οι δραστηριότητες αυτές θα είναι συμπληρωματικές προς τις δραστηριότητες βασικού χαρακτήρα (στη βιολογική μεταποίηση), που εντάσσονται στο πρόγραμμα «Βιοτεχνολογία», και προς τις εφαρμοσμένες δραστηριότητες του προγράμματος βιομηχανικών τεχνολογιών.

Γενική επιστήμη και προηγμένη τεχνολογία των τροφίμων

Η βιομηχανία τροφίμων και ποτών, συμπεριλαμβανομένης της μεταποίησης ιχθύων, κατατάσσεται δεύτερη στην Ευρώπη από πλευράς παραγωγής. Η έρευνα θα πρέπει να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα αυτού του βιομηχανικού κλάδου, παρέχοντας ταυτόχρονα στους καταναλωτές ασφαλέστερη, καλύτερης ποιότητας, θρεπτικότερη και υγιεινότερη τροφή.

Θα αναπτυχθούν γενικές τεχνολογίες, μέσω της εφαρμογής της βιοτεχνολογίας, για να παραχθούν εμπορικές καλλιέργειες με ανώτερες επιδόσεις, βελτιωμένη απόδοση της παραγωγής και βελτιωμένες θρεπτικές ιδιότητες, πάλι συμπληρωματικά ως προς τη βασική έρευνα του προγράμματος «Βιοτεχνολογία».

Άλλες έρευνες θα επικεντρωθούν στα γενικά επιστημονικά ζητήματα που αφορούν τη μετατροπή των βιολογικών πρώτων υλών σε είδη διατροφής, καθώς και το μεταβολισμό τους. Θα δοθεί έμφαση σε κατεύθυνση πολυεπιστημονική, μοριακή και του τομέα της κυτταρικής φυσιολογίας, που θα υποστηρίξει νέες προηγμένες τεχνολογίες για την ποιότητα, την ασφάλεια και την υγιεινή των τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της φρεσκότητας και της αλλοίωσης των αλιευτικών προϊόντων.

Οι δραστηριότητες της Κοινότητας θα εστιασθούν στις μεθόδους ποσοτικής μέτρησης της ποιότητας, αναγνώρισης της προέλευσης, των υγιεινομικών χαρακτηριστικών, στις μεθόδους ελέγχου, στη θεωρητική επιστήμη των τροφών (δομές, αλληλεπιδράσεις), στη λειτουργικότητα των τροφών in vivo και in vitro, στις νέες τεχνολογίες μεταποίησης, στον εξοπλισμό και στα προϊόντα (κυρίως της βιομεταποίησης/βιοτεχνολογίας) και στον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων αυτών στη συμπεριφορά των καταναλωτών. Στις εργασίες αυτές θα συμπεριληφθούν, επίσης, η έρευνα για την αναβάθμιση των αλιευτικών προϊόντων και για την καλύτερη χρησιμοποίηση λιγότερο αξιοποιημένων ειδών και παραπροϊόντων.

Οι ασθένειες και οι διαταραχές που έχουν σχέση με τη διατροφή εκφράζουν ολοένα και περισσότερο το σύγχρονο τρόπο ζωής. Στο πλαίσιο πολυεπιστημονικής έρευνας, με συνδυασμό των πλευρών που συνδέονται με την παραγωγή, τη μεταποίηση και την υγεία, θα δοθεί προσοχή στην αλληλεπίδραση μεταξύ διαιτολογίου και υγείας, ιδίως στην αφομοίωση και το μεταβολισμό των τροφών, στο ρόλο της χλωρίδας του εντέρου και της ανοσολογίας, καθώς και στην προσαρμογή των τροφίμων που προορίζονται για ειδική διατροφή ή για διάφορες συγκεκριμένες ομάδες καταναλωτών.

Γεωργία, δασοκομία, αγροτική ανάπτυξη, αλιεία και υδατοκαλλιέργειες

Σκοπός της έρευνας στο πεδίο αυτό είναι να συνοδευθούν οι κοινοτικές πολιτικές, να αξιολογηθεί η εφαρμογή τους και να εξευρεθούν λύσεις για την αντιμετώπιση των μεταβολών του κόσμου, της υπαίθρου και των παραλίων. Πρέπει να αναπτυχθούν νέα συστήματα παραγωγής, οικονομικά βιώσιμα, συμβατά με την προστασία του περιβάλλοντος και ικανά να διατηρήσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο απασχόλησης. Θα επιδιωχθεί βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της γεωργίας, μέσω προϊόντων ποιότητας, διαφοροποίησης τόσο της παραγωγής (τροφίμων και άλλων προϊόντων πλην των τροφίμων) όσο και των δραστηριοτήτων των αγροτών, καθώς και μέσω της μείωσης των εξόδων.

Στον τομέα της δασοκομίας, η έρευνα θα πρέπει να συμβάλει στην καθολική υλοποίηση των στόχων της προστασίας και της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης των δασών, στους οποίους κατέληξε η Συνδιάσκεψη Κορυφής για τη Γη στο Ρίο ντε Τζανέιρο το 1992 και οι υπουργικές διασκέψεις για την προστασία των δασών στην Ευρώπη (Στρασβούργο, 1990, και Ελσίνκι, 1993), καθώς και σε καλύτερη χρησιμοποίηση της δασικής παραγωγής και των διαφόρων λειτουργιών του δάσους. Τέλος, η έρευνα πρέπει να βελτιώσει την επιστημονική βάση που υποστηρίζει την εφαρμογή της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης.

Θα επιζητηθεί βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των υδατοκαλλιεργειών και της αλιείας, μέσω προϊόντων ποιότητας, διαφοροποίησης τόσο της παραγωγής (τροφίμων και άλλων προϊόντων πλην των τροφίμων) όσο και των δραστηριοτήτων, καθώς και μέσω της μείωσης των εξόδων.

Γεωργία, δασοκομία, αγροτική ανάπτυξη

Βελτιστοποίηση των μεθόδων, συστημάτων και κυκλωμάτων πρωτογενούς παραγωγής: στο νέο πλαίσιο, που δημιουργήθηκε με την αναμόρφωση της ΚΓΠ, χρειάζεται να αναπτυχθούν οι επιστημονικές βάσεις για τον προσδιορισμό των μέσων, των τεχνικών, των συστημάτων και των κυκλωμάτων παραγωγής που καταλήγουν προοδευτικά σε γεωργικές καλλιέργειες λιγότερο εντατικές και συμβατές με την προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, αλλά οικονομικά βιώσιμες και ικανές να διατηρήσουν ικανοποιητικό αριθμό θέσεων εργασίας. Θα πρέπει, επίσης να εξευρεθούν νέες χρήσεις, επωφελείς για τους γεωργούς και την Κοινότητα, για τις εκτάσεις που αποσύρονται από την καλλιέργεια.

Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα ακόλουθα. εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των γεωργικών πρακτικών, μείωση και βελτιστοποίηση της χρήσης των εισροών, αξιοποίηση των εκτάσεων που αποσύρονται από την καλλιέργεια, προσαρμογή των κυκλωμάτων παραγωγής.

Η χρήση της βιοτεχνολογίας, σε συνδυασμό με παραδοσιακές μεθόδους, πρέπει να οδηγήσει στη δημιουργία νέων γονοτύπων στο πλαίσιο της ζωικής παραγωγής, νέων ποικιλιών και υβριδίων πιο ανθεκτικών ή/και με καλύτερη απόδοση (προπάντων για άλλες χρήσεις πλην των τροφίμων), καθώς και σε καλύτερη ποιότητα.

Οι δραστηριότητες αυτές, των οποίων τα αποτελέσματα πρέπει να είναι άμεσα εφαρμόσιμα στη γεωργία, θα είναι συμπληρωματικές προς εκείνες, βασικότερου χαρακτήρα, που εντάσσονται στο πρόγραμμα «Βιοτεχνολογία», καθώς και προς εκείνες τύπου εμπορικών εφαρμογών στο πεδίο των γενικών επιστημών που αναφέρονται ανωτέρω. Πρόκειται να δοθεί έμφαση στην αύξηση της αξίας των προϊόντων και των παραπροϊόντων της γεωργίας, στην τελειοποίηση νέων μεθόδων βιολογικής προστασίας των καλλιεργειών, στη δημιουργία νέων γονοτύπων ή ποικιλιών που επιτρέπουν τη μείωση της χρήσης εισροών, μέσω της βιοτεχνολογίας και της χρησιμοποίησης μικροοργανισμών, και, άρα, τη μείωση του κόστους παραγωγής. Αυτή η πλευρά είναι ιδιαίτερα σημαντική στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών προϊόντων και της ενδεχόμενης χρησιμοποίησής τους για παραγωγή προϊόντων πλην τροφίμων.

Για την υποστήριξη της διαχείρισης της κοινής γεωργικής πολιτικής, θα διεξαχθούν επίσης ερευνητικές εργασίες σχετικά με τον έλεγχο της εφαρμογής των κανονιστικών ρυθμίσεων για τη βελτίωση των μέσων παρακολούθησης και διαχείρισης των αγορών, όπως και ανάλυσης των επιπτώσεων ex-ante και ex-post από τα μέσα εφαρμογής της ΚΓΠ, σχετικά με την επεξεργασία οικονομικών μοντέλων πρόβλεψης ή άλλων μέσων ποσοτικής ανάλυσης, σχετικά με τα συστήματα πληροφόρησης και βοήθειας για τη λήψη αποφάσεων από πλευράς αγροτών και υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων.

Πολιτική ποιότητας: στο πεδίο των προϊόντων ποιότητας και για να στηρίξει το νέο κανονιστικό μηχανισμό της Κοινότητας (ονομασίες προέλευσης, γεωγραφικές ενδείξεις και βεβαιώσεις ιδιοτυπίας, βιολογικές καλλιέργειες κ.λπ.), η έρευνα θα πρέπει να οδηγήσει στην αναγνώριση και στο χαρακτηρισμό των κριτηρίων, των προϊόντων ποιότητας και των αντίστοιχων κυκλωμάτων, καθώς και στον ορισμό και τη διάδοση των συνθηκών που εξασφαλίζουν το υψηλότερο δυνατό εισόδημα στους παραγωγούς.

Οι εργασίες θα αφορούν, ιδιαίτερα, τη βελτίωση των μεθόδων ελέγχου της ποιότητας των γεωργικών προϊόντων, την αύξηση της προστιθέμενης αξίας και την ισότιμη κατανομή της μεταξύ των οικονομικών παραγόντων των κυκλωμάτων, τη βασική έννοια «καθολικής ποιότητας», την ανάλυση της συμπεριφοράς των καταναλωτών, καθώς και τις επιστημονικές βάσεις της προώθησης των πρωτογενών γεωργικών προϊόντων.

Διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων του γεωργικού τομέα και νέες χρήσεις των εκτάσεων: η διαφοροποίηση της παραγωγής και των δραστηριοτήτων στον τομέα της γεωργίας, καθώς και η αναζήτηση νέων χρήσεων για τις γεωργικές εκτάσεις, απαιτεί ερευνητική προσπάθεια για τον εντοπισμό και την ανάλυση όλων ανεξαιρέτως των δυνατοτήτων (τρόφιμα και λοιπά προϊόντα πλην τροφίμων). Θα ορισθούν, επίσης, τα τεχνικά και οικονομικά σημεία αναφοράς και θα υπάρξει συμβολή στην ευρύτερη δυνατή ανάπτυξη, με προώθηση της πολυεπιστημονικής προσέγγισης.

Πρόκειται να ενισχυθεί η επιστημονική βάση σχετικά με τη διαφοροποίηση και τον αναπροσανατολισμό της παραγωγής προς είδη τροφίμων και προϊόντα πλην των τροφίμων (συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας), καθώς η ανάπτυξη συμπληρωματικών δραστηριοτήτων για τους αγρότες (π.χ.: αγροτικός τουρισμός, βιοτεχνία στο αγρόκτημα, γεωργοδασοκομία κ.λπ.). Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην οικονομική βιωσιμότητα και στη συμβατότητα αυτής της νέας παραγωγής και δραστηριοτήτων όσον αφορά το σεβασμό προς το περιβάλλον.

Υγεία των φυτών και των ζώων, πρόνοια για τα ζώα: στο πλαίσιο της μεγάλης εσωτερικής αγοράς και λαμβανομένων υπόψη των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής στο πεδίο της υγείας των φυτών και των ζώων, καθώς και του ελέγχου των ασθενειών και των επιβλαβών για τη γεωργία οργανισμών, η έρευνα πρόκειται να προσφέρει επιστημονική και τεχνική στήριξη για την κατάρτιση και τη διαχείριση κοινοτικών προτύπων και κανονιστικών ρυθμίσεων στο εν λόγω πεδίο.

Η έρευνα θα επιμείνει, ιδιαίτερα, στις επιστημονικές βάσεις που σχετίζονται με την υγιεινή, την ανίχνευση, τη διάγνωση, την εκτίμηση των κινδύνων, την επιδημιολογία των ασθενειών και τις προληπτικές και θεραπευτικές μεθόδους, την ανάλυση των ζητημάτων που αφορούν την πρόνοια για τα ζώα, τη βελτιστοποίηση των παραγόντων των σχετικών με τη ζωική διατροφή, καθώς και στην έρευνα ως βάση της έγκρισης τύπου σε θέματα χρησιμοποίησης φυτοϋγιεινομικών και κτηνιατρικών προϊόντων, με σκοπό να βελτιωθεί η ασφάλεια των χρηστών των εν λόγω προϊόντων και των καταναλωτών.

Η χρησιμοποίηση της βιοτεχνολογίας πρέπει, ομοίως, να συμβάλει στην ανάπτυξη δοκιμών ανίχνευσης και διαγνωστικών μεθόδων για την καταπολέμηση ζωικών και φυτικών ασθενειών.

Πολυλειτουργική διαχείριση των δασών: κατόπιν της Συνδιάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη, η Κοινότητα κηρύχθηκε σαφώς υπέρ της προστασίας και της αειφόρου αναπτύξεως των δασών. Στις υπουργικές διασκέψεις για την προστασία των δασών στην Ευρώπη (Στρασβούργο, 1990, και Ελσίνκι, 1993), δεσμεύθηκε να συμβάλει ενεργά σε μια σειρά συντονισμένων δραστηριοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με σκοπό μεγαλύτερη προστασία και οικολογικά βιώσιμη διαχείριση των δασικών πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, αλλά και στο πλαίσιο της εφαρμογής γεωργικών και δασικών μέτρων, που αποφασίσθηκαν στο πλαίσιο της αναμόρφωσης της ΚΓΠ, αναδεικνύονται οι προτεραιότητες για τη δασική έρευνα: βελτίωση των γνώσεων σχετικά με την εφαρμογή και την παρακολούθηση της αειφόρου διαχειρίσεως των δασών, λειτουργία των δασικών οικοσυστημάτων, ανάπτυξη και βελτίωση γεωργοδασικών συστημάτων, ολοκλήρωση των πολλαπλών λειτουργιών των δασών.

Αγροτική ανάπτυξη: η έρευνα πρέπει να προσφέρει την επιστημονική υποστήριξη για την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης, η οποία πρόκειται να εξελιχθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια της περιόδου 1994-1999. Τα θέματα στα οποία θα δοθεί σημασία είναι τα ακόλουθα: μεθοδολογικά εργαλεία για την εκτίμηση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση προγραμμάτων και μέτρων αγροτικής ανάπτυξης, ανάλυση των πολιτικών βελτίωσης των γεωργικών διαρθρώσεων και αγροτικής ανάπτυξης, τυπολογία των αγροτικών ζωνών, επισήμανση των βασικών κοινωνικοοικονομικών δεικτών, ανάλυση των κυριοτέρων προβλημάτων, δυνατοτήτων και περιορισμών, εισαγωγή νέων τεχνολογιών και διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων σε ευπαθείς αγροτικές ζώνες (κυρίως, των στόχων 1 και 5β), εντοπισμός και κινητοποίηση εταίρων και οργανισμών που ενδέχεται να συμβάλουν αποδοτικά στις δραστηριότητες αγροτικής ανάπτυξης, κατάρτιση μοντέλων οικονομικής ανάπτυξης που βασίζονται σε ολοκληρωμένη προσέγγιση και σε αξιοποίηση του ενδογενούς δναμικού.

Εν γένει, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική βιωσιμότητα και στη συμβατότητα με την προστασία του περιβάλλοντος.

Αλιεία και υδατοκαλλιέργειες

Ο γενικός στόχος είναι να αποκτηθούν καλύτερες γνώσεις και κατανόηση του θαλάσσιου οικοσυστήματος, ιδιαίτερα των αλληλοδράσεων μεταξύ του περιβάλλοντος, των αλιευτικών δραστηριοτήτων και των υδατοκαλλιεργειών (συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης τεχνολογιών που περιορίζουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις), προκειμένου να διαμορφωθούν οι συνθήκες που οδηγούν σε εξισορροπημένη εκμετάλλευση των πόρων της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών της Κοινότητας. Οι κοινωνικοοικονομικές πλευρές πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος, όπως και η ανάπτυξη ενδεδειγμένων μεθόδων για την αξιολόγηση των πολιτικών σε θέματα αλιείας και υδατοκαλλιεργειών.

Η εργασία στο πεδίο αυτό θα επικεντρωθεί σε πέντε θέματα:

- Επιπτώσεις των περιβαλλοντικών παραγόντων επί των θαλασσίων πόρων: ο στόχος είναι να επιτευχθεί καλύτερη κατανόηση της επίδρασης των περιβαλλοντικών παραγόντων επί των βασικών βιολογικών παραμέτρων (αύξηση πληθυσμού, κατανομή, φυσική θνησιμότητα κ.λπ.). Οι εργασίες αυτές, στις περιπτώσεις που ενδείκνυται, θα συνδεθούν με τις δραστηριότητες στο πλαίσιο του προγράμματος επιστήμες και τεχνολογία της θάλασσας».

- Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων αλιείας και υδατοκαλλιεργειών: ο στόχος είναι να αποκτηθεί καλύτερη γνώση και κατανόηση του αντικτύπου επί του οικοσυστήματος λόγω της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών, σε σχέση με τους αντικτύπους άλλων διαταραχών επί του περιβάλλοντος, που προκαλούνται τόσο από φυσικούς παράγοντες όσο και από τον άνθρωπο, πλην της αλιείας (π.χ., ρύπανση, ευτροφισμός, αμμοληψίες), με σκοπό να εξασφαλισθούν συνθήκες εξισορροπημένης εκμετάλλευσης των πόρων αλιείας και υδατοκαλλιεργειών στην Κοινότητα.

- Βιολογία των ειδών για τη βελτιστοποίηση των υδατοκαλλιεργειών: οι εργασίες στο θέμα αυτό θα συμβάλλουν σε καλύτερη γνώση της βιολογίας των υδροβίων ειδών, με στόχο να καταστεί ο κλάδος αυτός οικονομικά προσοδοφόρος, χωρίς να προκαλούνται ζημίες στο περιβάλλον, θα δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στη γενετική προσαρμογή των ειδών για υδατοκαλλιέργειες, παράλληλα με θέματα παθολογίας και πολυεπιστημονική προσέγγιση. Εξάλλου, θα προωθηθεί η διερεύνηση νέων ειδών ως μέσου διαφοροποίησης.

- Κοινωνικοοικονομικές πτυχές του αλιευτικού κλάδου: ο στόχος είναι να αποκτηθεί καλύτερη γνώση και κατανόηση της λειτουργίας και της διαχείρισης όλων των τομέων του αλιευτικού κλάδου, συμπεριλαμβανομένων των συναφών κλάδων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις πολυεπιστημονικές μελέτες.

- Βελτιωμένη μεθοδολογία: ο στόχος είναι να βελτιωθούν οι υφιστάμενες μέθοδοι, επιμένοντας στη συλλογή δεδομένων και την ανάπτυξη νέων μέσων και τεχνικών.

Στόχοι που θα επιδιωχθούν με συντονισμό

Στα πεδία όπου τα κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή εκτεταμένα προγράμματα, το βάρος θα ριφθεί στο συντονισμό αυτών των προσπαθειών για να βελτιστοποιηθεί η συνολική αποδοτικότητα. Ο εν λόγω συντονισμός θα επιτευχθεί με ευρωπαϊκά θεματικά δίκτυα, τα οποία θα συνενώνουν το μεγαλύτερο μέρος των σημαινόντων παραγόντων στον τομέα αυτό. Μεταξύ των πρόσφορων πεδίων για συντονισμό συγκαταλέγονται:

- πρωτογενής παραγωγή στη γεωργία, στη δασοκομία, καθώς και στην αλιεία και στις υδατοκαλλιέργειες, με έμφαση στη βιωσιμότητα, στην ποιότητα, στην ασφάλεια του εφοδιασμού και τις αλληλεπιδράσεις τους με το περιβάλλον,

- ανάπτυξη των αγροτικών και των παράκτιων περιοχών: οι δραστηριότητες Ε & ΤΑ των κρατών μελών, που θα μπορούσαν να ωφελήσουν την ανάπτυξη των αγροτικών και των παράκτιων περιοχών, είναι αρκετά διάσπαρτες. Οι ευρωπαϊκές συντονιστικές δραστηριότητες θα συμβάλουν στην επεξεργασία καινοτόμων προσεγγίσεων για την επίλυση των προβλημάτων αυτών των περιοχών, πράγμα που θα επιτευχθεί με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού forum στον τομέα της έρευνας για ανταλλαγή εμπειριών, τεχνογνωσίας και μεθόδων. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις δυνατότητες που παρέχουν οι νέες οικονομικές δραστηριότητες των αγροτικών ή παράκτιων περιοχών και η επιμόρφωση, καθώς και στην εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεών τους,

- παραγωγή και μεταποίηση τροφίμων: θα δημιουργηθούν δίκτυα που θα επιτρέψουν τη μεγαλύτερη ενοποίηση των τρεχουσών εθνικών ερευνών, ιδίως συνενώνοντας τις έρευνες στο πεδίο της παραγωγής τροφίμων, της ασφάλειας, της υγείας με την έρευνα για τις κοινωνικοοικονομικές πτυχές, και διευρύνοντας αυτό τον πειραματισμό στη μεταποίηση των τροφίμων.

Η εν λόγω συγκέντρωση εμπειριών προβλέπεται να οδηγήσει σε συνέργεια, προς όφελος των ασχολουμένων με την πρωτογενή παραγωγή, των βιομηχάνων, των καταναλωτών και των υπολοίπων παραγόντων της ανάπτυξης των αγροτικών και των παράκτιων περιοχών.

Συμπερασματικά, οι δράσεις του προγράμματος αυτού αποσκοπούν στη διεύρυνση της εφαρμογής των βασικών τεχνολογιών που έχουν αναπτυχθεί στους τομείς της βιοτεχνολογίας και της βιοϊατρικής, καθώς και των προσφορών τεχνολογιών για το περιβάλλον, την ενέργεια και τη στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα.

Σε ορισμένους τομείς αρμοδιοτήτων θα συγκροτηθούν συμπληρωματικές δραστηριότητες από το ΚΚΕρ, σε στενή συνεργασία με εθνικά εργαστήρια, κατά κύριο λόγο στα πεδία της ανάλυσης και της τεχνικής υποστήριξης της ΚΓΠ και της ΚΑΠ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

ΤΡΟΠΟΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

1. Ο τρόπος χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας προβλέπεται στο παράρτημα IV της απόφασης για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

Ο τρόπος συμμετοχής των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων καθώς και ο τρόπος διάδοσης των αποτελεσμάτων προσδιορίζονται στα μέτρα που προβλέπονται από το άρθρο 130 I της Συνθήκης.

Παρ' όλα αυτά, για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος ισχύουν οι ακόλουθες διευκρινίσεις/παρεκκλίσεις:

1.1. Δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα, με χρηματοδοτική ενίσχυση από την Κοινότητα, έχουν:

α) όλα τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν και ασκούν κανονικά δραστηριότητες Ε & Α

- στην Κοινότητα ή

- σε τρίτη χώρα, που έχει συνδεθεί εξ ολοκλήρου ή εν μέρει με την εφαρμογή του συγκεκριμένου προγράμματος, μετά από συμφωνία μεταξύ αυτής και της Επιτροπής 7

β) το Κοινό Κέντρο Ερευνών.

1.2. Δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα, χωρίς χρηματοδοτική ενίσχυση από την Κοινότητα και με την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή τους παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις κοινοτικές πολιτικές, έχουν:

α) τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν σε χώρα η οποία έχει συνάψει με την Κοινότητα συμφωνία επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας με αντικείμενο ενέργειες καλυπτόμενες από το πρόγραμμα, με την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή τους είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της εν λόγω συμφωνίας 7

β) τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν σε ευρωπαϊκές χώρες 7

γ) οι διεθνείς οργανισμοί έρευνας.

1.3. Σε κατάλληλες ειδικές περιπτώσεις, η συμμετοχή των ευρωπαϊκών διεθνών οργανισμών μπορεί να χρηματοδοτηθεί με τους ίδιους όρους, όπως η συμμετοχή των κοινοτικών οργανισμών.

2. Το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί με:

2.1. Δράσεις επιμερισμένων δαπανών, που καλύπτουν τα ακόλουθα:

- τα έργα Ε & ΤΑ που εκτελούνται από επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, συμπεριλαμβανομένων των κοινοπραξιών ολοκληρωμένων ενεργειών, που συνενώνουν τους φορείς αυτούς στη μελέτη θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος,

- τα βασικά ερευνητικά έργα στο πλαίσιο θεματικών δικτύων που πρόκειται να δημιουργηθούν γύρω από γενικές τεχνολογίες στρατηγικής σημασίας, με σύμπραξη επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων,

- την τεχνολογική παρότρυνση, με την οποία επιδιώκεται να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η συμμετοχή των MME μέσω χορήγησης πριμοδότησης που καλύπτει τη διερευνητική φάση (συμπεριλαμβανομένης της αναζήτησης εταίρων) μιας δράσης Ε & ΤΑ και μέσω της συλλογικής έρευνας. Το πριμ αυτό θα χορηγηθεί κατόπιν επιλογής προσχεδίων προτάσεων, οι οποίες δύνανται να υποβληθούν οποτεδήποτε,

- την υποστήριξη της χρηματοδότησης υποδομής ή εγκαταστάσεων που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση μιας συντονιστικής δράσης (ενισχυμένη συντονιστική δραστηριότητα),

- οι δραστηριότητες επίδειξης, που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του προγράμματος-πλαισίου, συμβάλλουν στην υπέρβαση των εμποδίων για τη χρήση νέων τεχνολογιών και στην αποκατάσταση επαφής μεταξύ των παραγωγών και χρηστών τεχνολογίας. Είναι δυνατόν να συμπεριληφθούν επίσης πριμ σκοπιμότητας και άμεσες ενισχύσεις σε εκείνους που συμμετέχουν στις νέες αυτές τεχνολογίες.

2.2. Συντονισμένες δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό, κυρίως με συντονιστικά δίκτυα, των έργων Ε & ΤΑ που χρηματοδοτούνται ήδη από δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς. Η συντονισμένη δράση είναι επίσης δυνατόν να χρησιμεύσει στον αναγκαίο συντονισμό για τη λειτουργία των θεματικών δικτύων, τα οποία, μέσω έργων Ε & ΤΑ επιμερισμένων δαπανών [πρβλ. παράγραφο 2.1 στοιχείο α) πρώτη περίπτωση], συνενώνουν κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στην επιδίωξη του ίδιου τεχνολογικού ή βιομηχανικού στόχου.

2.3. Ειδικά μέτρα, όπως μέτρα για την προώθηση της τυποποίησης και μέτρα για την εγκατάσταση εργαλείων γενικού προορισμού, που εξυπηρετούν τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις. Η χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας καλύπτει έως και το 100 % του κόστους των μέτρων αυτών.

2.4. Προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα, καθώς και μέτρα στήριξης, που καλύπτουν τα ακόλουθα:

- μελέτες για τη στήριξη του παρόντος προγράμματος και την προπαρασκευή πιθανών μελλοντικών δράσεων,

- διασκέψεις, σεμινάρια, συνέδρια πρακτικής εργασίας ή άλλες επιστημονικές ή τεχνικές συνεδριάσεις, συμπεριλαμβανομένων των συνεδριάσεων διακλαδικού ή πολυεπιστημονικού συντονισμού,

- χρήση εξωτερικής εξειδίκευσης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων,

- επιστημονικές δημοσιεύσεις, όπου συμπεριλαμβάνονται η διάδοση, η προώθηση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων (σε συντονισμό με τις αντίστοιχες δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της τρίτης δράσης),

- μελέτες για την εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων, καθώς και των ενδεχομένων τεχνολογικών κινδύνων, που συνδέονται με το σύνολο των έργων του παρόντος προγράμματος και σε συντονισμό με το πρόγραμμα στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας,

- επιμορφωτικές δραστηριότητες σχετικές με την έρευνα που καλύπτει το πρόγραμμα,

- ανεξάρτητη αξιολόγηση (συμπεριλαμβάνονται οι μελέτες) της διαχείρισης και των επιτευγμάτων των δραστηριοτήτων του προγράμματος,

- μέτρα υποστήριξης της λειτουργίας δικτύων ευαισθητοποίησης και αποκεντρωμένης βοήθειας προς τις ΜΜΕ, σε συντονισμό με τη δράση Euromanagement - λογιστικοί έλεγχοι Ε & ΤΑ.

Η διάδοση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, που θα αποδώσει το πρόγραμμα αυτό, θα είναι συμπληρωματικές προς εκείνες που έχουν αναληφθεί από τη δράση 3 και θα εφαρμοσθούν σε στενό συντονισμό με αυτήν. Οι εταίροι των έργων Ε & ΤΑ αποτελούν προνομιούχα δίκτυα διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων. Θα ενισχυθούν μέσω δημοσιεύσεων, διασκέψεων, προώθησης αποτελεσμάτων, μελετών των τεχνοοικονομικών δυνατοτήτων κ.λπ. Για να εξασφαλισθεί βέλτιστη εκμετάλλευση, οι παράγοντες που ενδέχεται να ευνοήσουν μεταγενέστερη χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ήδη από την αρχή και καθ' όλη τη διάρκεια της παρακολούθησης των έργων Ε & ΤΑ.