Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Απόφαση του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενός τρίτου πολυετούς προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1997-2000)» () (96/C 295/02)

Στις 10 Απριλίου 1996 και σύμφωνα με το άρθρο 130 της ΣΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο είχε ανατεθεί η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Ιουνίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Lustenhouwer με συνεισηγητή τον κ. Malosse.

Κατά την 337η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 10ης Ιουλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 90 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η σημασία που έχουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις για την απασχόληση, την ανάπτυξη και την καθιέρωση καινοτομιών καθώς και η συμβολή τους στη διατήρηση του ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αγορά είναι πλέον ευρέως αναγνωρισμένη. Αυτό προκύπτει από πάμπολλες μελέτες, ενώ σε πολλούς πολιτικούς τομείς αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία στην ειδική θέση που καταλαμβάνουν οι επιχειρήσεις αυτές. Συγχρόνως αυξάνεται και η αναγνώριση της ενδογενούς αξίας των ΜΜΕ, επειδή καθίσταται ολοένα σαφέστερο το γεγονός ότι η ανεξάρτητη επιχειρηματική δραστηριότητα αποτελεί πλεονέκτημα για την κοινωνία μας διότι μπορεί να γεφυρώσει το «παραδοσιακό» χάσμα που υφίσταται μεταξύ της εργασίας και του κεφαλαίου. Η ενσωμάτωση αυτού του κλάδου της οικονομίας στην κοινοτική πολιτική υπογραμμίστηκε από την ΟΚΕ από την πρώτη γνωμοδότηση που εξέδωσε για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις () και η προσπάθεια αυτή έχει ολοκληρωθεί σε σημαντικό βαθμό. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής για την ανάληψη ειδικών δράσεων υπέρ των ΜΜΕ αποτελεί απόρροια του σκεπτικού αυτού και συνέπεια επανειλημμένων πολιτικών δηλώσεων του Συμβουλίου () και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αναγκαιότητα μιας συμπληρωματικής πολιτικής για τις ΜΜΕ.

1.2. Το πρόγραμμα για την περίοδο 1997 έως και 2000 περιλαμβάνει μέτρα τα οποία έχουν ως στόχο τη δημιουργία ενός ευνοϊκού κλίματος για τις ΜΜΕ σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και την ενθάρρυνση της εκ μέρους τους ανάληψης ευρωπαϊκών και διεθνών πρωτοβουλιών. Το πρόγραμμα αφορά όλες τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από τον κλάδο στον οποίο λειτουργούν και της νομικής τους μορφής. Η ΟΚΕ τονίζει σχετικά ότι στο πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να έχουν πρόσβαση και οι επιχειρήσεις που έχουν τη μορφή συνεταιρισμού κ.α.

Η πρόταση της Επιτροπής έχει περιορισμένο χαρακτήρα, με την έννοια ότι καθορίζει τη νομική και δημοσιονομική βάση για την εκτέλεση ειδικών συμπληρωματικών μέτρων τα οποία δεν εντάσσονται σε άλλες κοινοτικές πολιτικές. Η ενσωμάτωση της πολιτικής για τις ΜΜΕ στις άλλες κοινοτικές πολιτικές αποτελεί μέρος του αποκαλούμενου ολοκληρωμένου προγράμματος () για τις ΜΜΕ, που πρόκειται να εκτελεστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα. Επειδή αναμένεται ότι η ΟΚΕ θα εκδώσει ειδική γνωμοδότηση επί του θέματος αυτού, η παρούσα γνωμοδότηση θα περιοριστεί στις προτάσεις που περιλαμβάνονται στο εξεταζόμενο πολυετές πρόγραμμα.

1.3. Στη γνωμοδότησή της της 28ης Απριλίου 1993, η ΟΚΕ διατύπωσε την άποψή της σχετικά με το προηγούμενο πολυετές πρόγραμμα, που λήγει στο τέλος του 1996. Τότε, η ΟΚΕ είχε υποστηρίξει σχεδόν ομόφωνα τις προτάσεις της Επιτροπής, εκφράζοντας παράλληλα την ανησυχία της για τον περιορισμένο χαρακτήρα τους όσον αφορά τομείς όπως η βιοτεχνία, το εμπόριο και η διανομή.

Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε στις 21/22 Οκτωβρίου 1992 (), η ΟΚΕ εξέτασε περισσότερο σε βάθος την ειδική θέση της βιοτεχνίας. Πρόσφατα, η ΟΚΕ αποφάσισε να προσδώσει υπόσταση στις εργασίες αυτές με την έκδοση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας ειδικά για τη βιοτεχνία. Προκειμένου να αποφευχθούν οι επικαλύψεις, στο κείμενο που ακολουθεί οι ειδικές πτυχές της βιοτεχνικής πολιτικής θα αναφερθούν παρεμπιπτόντως.

1.4. Στο άρθρο 3 της επίσημης πρότασης απόφασης του Συμβουλίου γίνεται ρητή αναφορά στην αρχή της επικουρικότητας, δεδομένου ότι ορίζεται ότι η Επιτροπή λαμβάνει μέτρα μόνο σε περίπτωση που αυτά δεν μπορούν να υλοποιηθούν με καλύτερο τρόπο από τα κράτη μέλη. Η ΟΚΕ υποστηρίζει απόλυτα την αντίληψη αυτή. Πράγματι, στην περίπτωση των προτεινόμενων μέτρων που συμπληρώνουν την λοιπή κοινοτική πολιτική, αυτό που ισχύει είναι ότι η ανάληψη δράσεων σε κοινοτικό επίπεδο είναι θεμιτή μόνο εφόσον κατ'αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται πράγματι μία πρόσθετη αξία και η συμπληρωματικότητα. Για την υπέρβαση των διαρθρωτικών αδυναμιών του κλάδου, οι ΜΜΕ, που εξακολουθούν να έχουν μια περιορισμένη δράση σε διασυνοριακό επίπεδο, θα πρέπει να ενισχυθούν καταρχάς με την ανάληψη δράσεων τοπικού χαρακτήρα. Στην περίπτωση αυτή, οι κοινοτικές δράσεις πρέπει να έχουν συμπληρωματικό ή πραγματικά παραδειγματικό χαρακτήρα και να ωφελούν τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. Κατ'αυτήν την έννοια, η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για την κατάλληλη διάδοση των αποτελεσμάτων πρότυπων δράσεων που αναλαμβάνονται στον τομέα των ΜΜΕ.

1.5. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε κατά τη συνάντηση κορυφής των Καννών, τον Ιούνιο 1995, ψήφισμα σχετικά με το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι ΜΜΕ και η βιοτεχνία στον τομέα της απασχόλησης.

1.5.1. Ο Πρόεδρος Jacques Santer, ανακοίνωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις 31 Ιανουαρίου 1996, την εκπόνηση ενός «ευρωπαϊκού συμφώνου εμπιστοσύνης» με άξονα τις ΜΜΕ, τα μεγάλα διευρωπαϊκά δίκτυα και την έρευνα και ανάπτυξη.

Επομένως, το πολυετές πρόγραμμα που εξετάζεται, δεν μπορεί να αποτελέσει το μοναδικό μέσο μιας ευρωπαϊκής πολιτικής, ευνοϊκής για την ανάδειξη και την ανάπτυξη των ΜΜΕ. Η πολιτική αυτή θα πρέπει να αποτελεί τον πυρήνα των πρακτικών και νομοθετικών προγραμμάτων της Ένωσης, και κυρίως της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, των διαρθρωτικών μέσων, των προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης Leonardo και Socrates, της έρευνας και ανάπτυξης, της καινοτομίας, των χρηματοδοτικών μέσων και κυρίως της ΕΤΕ, της κοινωνικής ανάπτυξης και της πληροφόρησης.

1.6. Ωστόσο, διαπιστώνεται με λύπη ότι, ανεξάρτητα από τις καλές προθέσεις, ορισμένα κράτη μέλη δεν δίδουν στην πολιτική υπέρ των ΜΜΕ την προτεραιότητα που θα έπρεπε. Η Επιτροπή λησμόνησε εντελώς την πτυχή αυτή όταν αποφάσισε ή πρότεινε να αυξηθούν οι πόροι για τις κοινοτικές πρωτοβουλίες (η πρωτοβουλία υπέρ των ΜΜΕ είναι η μόνη πρωτοβουλία για την οποία δεν χορηγήθηκαν πρόσθετοι πόροι) ή για τα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης.

Έχει, ωστόσο, εξαιρετική σημασία να ενταχθεί η προτεραιότητα αυτή σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης, ανεξάρτητα από το τρίτο πολυετές πρόγραμμα. Για το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθούν μηχανισμοί που θα επιτρέψουν την υλοποίηση μιας παρόμοιας πολιτικής, μηχανισμοί όπως η δημιουργία μιας Task-Force ΜΜΕ/καινοτομία στον ερευνητικό τομέα, η εφαρμογή ενός προγράμματος «ΜΜΕ, βιοτεχνία» στα πλαίσια του προγράμματος Leonardo, η ενίσχυση του ρόλου της ΓΔ ΧΧΙΙΙ στα πλαίσια των δραστηριοτήτων διαρθρωτικού χαρακτήρα και των σχεδίων για την κοινωνία της πληροφόρησης.

2. Τα προτεινόμενα μέτρα

2.1. Απλούστευση και βελτίωση του διοικητικού και κανονιστικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων Ο εν λόγω τομέας δράσης του πολυετές προγράμματος χωρίζεται σε 4 τμήματα.

Πρόκειται για θέματα όπως η απλούστευση και η βελτίωση της κοινοτικής νομοθεσίας και η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις καλύτερες πρακτικές («best practices»). Η ΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των δράσεων αυτών και αναμένει σε σύντομο διάστημα απτά αποτελέσματα όσον αφορά τη βελτίωση των συνθηκών για τις ΜΜΕ. Επίσης, θα πρέπει να εντατικοποιηθούν οι ενέργειες για την απλούστευση της κοινοτικής νομοθεσίας και των κοινοτικών ρυθμίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ίδια η Επιτροπή τονίζει τη σημασία ενός αποτελεσματικού συστήματος ανάλυσης της σχέσης κόστους/οφέλους. Παρόμοια ανάλυση θα πρέπει, να αποτελεί μέρος της αξιολόγησης των αποτελεσμάτων, η οποία θα πρέπει επίσης να βελτιωθεί αισθητά. Σε περίπτωση που η ανάλυση κόστους/οφέλους οδηγεί σε αρνητικά αποτελέσματα, θα πρέπει, σύμφωνα με την ΟΚΕ, να εξαχθούν τα ανάλογα πολιτικά συμπεράσματα.

Η ΟΚΕ λαμβάνει, επίσης, με ενδιαφέρον γνώση των προτάσεων σχετικά με την απλούστευση του καταστατικού των εταιρειών περιορισμένης ευθύνης (ΕΠΕ) και καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη παλαιότερες προτάσεις της σχετικά με την απλούστευση της 4ης και 7ης οδηγίας για την ετήσια έκθεση των μικρών ΕΠΕ Η ΟΚΕ ελπίζει, επίσης, ότι θα ληφθεί σύντομα η απόφαση σχετικά με το καταστατικό των ευρωπαϊκών συνεταιρισμών, διαφόρων εταιρειών εγγυήσεων και άλλων ενώσεων, ώστε να διαθέτουν οι επιχειρήσεις αυτές το κατάλληλο νομικό πλαίσιο για τις διασυνοριακές δραστηριότητές τους.

2.2. Βελτίωση του χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων Στη γνωμοδότησή της της 6ης Ιουλίου 1994 (), η ΟΚΕ εξέτασε εμπεριστατωμένα την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το θέμα της χρηματοδότησης των ΜΜΕ. Πολλά από τα προβλήματα που είχαν καταγραφεί τότε εξακολουθούν να υφίστανται και η επίλυσή τους επείγει ολοένα και περισσότερο. Με την ευκαιρία αυτή, η ΟΚΕ επέστησε την προσοχή στην άμεση σχέση του φορολογικού κλίματος με την κατάσταση που υφίσταται στον χρηματοπιστωτικό χώρο, τις συνέπειες της οποίας αντιμετωπίζουν άμεσα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, έλαβε με ικανοποίηση γνώση της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την ανάπτυξη κεφαλαιαγορών για ταχέως αναπτυσσόμενες μικρομεσαίες επιχειρήσεις (EASDAQ) (). Δεδομένου ότι επί του σημείου αυτού αναμένονται νέες δημοσιεύσεις της Επιτροπής, στις οποίες θα εξετάζονται τα νομικά και άλλα εμπόδια για την ανάπτυξη των EASDAQ, δεν υπάρχει λόγος να γίνει περαιτέρω αναφορά στο θέμα επί του παρόντος. Η ΟΚΕ περιορίζεται να υπογραμμίσει την ιδιαίτερη σημασία που αποδίδει στις δραστηριότητες που έχει αναλάβει η Επιτροπή στον τομέα αυτό και επιδοκιμάζει την πρόταση για τη δημιουργία ενός νέου μέσου εγγυήσεων με σκοπό τη διευκόλυνση της χορήγησης πιστώσεων σε ΜΜΕ (ELISE) ().

2.3. Παροχή υποστήριξης στην προσπάθεια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων να εφαρμόσουν μία στρατηγική ευρωπαϊκού και διεθνούς χαρακτήρα, κυρίως με την εξασφάλιση βελτιωμένων υπηρεσιών πληροφόρησης 2.3.1. Οι δράσεις που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο αυτό απορροφούν ένα σημαντικό μέρος του διαθέσιμου κονδυλίου. Έτσι, για τα ευρωπαϊκά κέντρα πληροφόρησης προβλέπονται κονδύλια που υπερβαίνουν τα 50 εκατ. Ecu και 34 εκατ. για προγράμματα όπως το Europartenariat.

Η ΟΚΕ συμφωνεί καταρχήν να συγκεντρωθούν τα κονδύλια του τρίτου προγράμματος σε έναν περιορισμένο αριθμό προτεραιοτήτων καθώς και σε δράσεις που έχουν ήδη αποφέρει αποτελέσματα.

2.3.2. Η Επιτροπή προτείνει να ενισχυθεί ο ρόλος που διαδραματίζουν τα ευρωπαϊκά κέντρα πληροφόρησης (EIC) ως «κέντρα επαφής» (first stop shop), ώστε να είναι σε θέση να παρέχουν ειδικές συμβουλές στις ΜΜΕ. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την προσπάθεια αυτή επειδή προσφέρει σε ορισμένα ευρωπαϊκά κέντρα πληροφόρησης τη δυνατότητα να προσεγγίζουν τις επιχειρήσεις με πιο ενεργό τρόπο, να συντελούν πραγματικά στην αναζωογόνηση της περιοχής στην οποία έχουν εγκατασταθεί και να βοηθούν τις ΜΜΕ να αποκτήσουν ευρωπαϊκή διάσταση. Κατά συνέπεια, ο αριθμός των EIC δεν θα πρέπει να μειωθεί ώστε να διατηρούν μια άμεση επαφή με την περιοχή στην οποία δρουν.

Με την προοπτική αυτή είναι απαραίτητο να επεκταθεί ο σχεδιασμός ενός δικτύου που θα λειτουργεί στο άμεσο περιβάλλον ενός EIC και θα συμπεριλαμβάνει όλες τις ειδικές υπηρεσίες καθώς και τοπικά γραφεία σύνδεσης.

2.3.3. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται την ανάγκη να αποκτήσει το δίκτυο των EIC πιο επαγγελματικό χαρακτήρα και να βελτιωθούν οι υπηρεσίες που προσφέρει. Ωστόσο, δεν θεωρεί αναγκαίο να γίνει, σε αυτό το στάδιο, μια νέα επιλογή. Αντιθέτως, η ΟΚΕ προτείνει να γίνει μια αξιολόγηση, περίπτωση προς περίπτωση, των υφιστάμενων συμφωνιών ανεργίας, από κοινού με τις εθνικές και περιφερειακές αρχές αλλά κυρίως με τις υπηρεσίες εντός των οποίων λειτουργούν τα EIC και οι οποίες αναλαμβάνουν σχεδόν εξ ολοκλήρου την επιβάρυνση που δημιουργεί η λειτουργία των EIC.

2.3.4. Η αυξανόμενη επιτυχία που σημειώνουν οι διάφορες δράσεις συνεργασίας, αποδεικνύει την ορθότητα της μεθόδου που καθιερώθηκε με τη δράση Europartenariat. Οι δράσεις αυτές (και συγκεκριμένα το πρόγραμμα Interprise) έδωσαν μια νέα ώθηση στις πρωτοβουλίες συνεργασίας στον οικονομικό τομέα τόσο εντός όσο και εκτός της Κοινότητας. Η ΟΚΕ τονίζει ότι θα ήταν σκόπιμο να αναπτυχθεί αυτή η μορφή δράσης με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης καθώς και με τις χώρες της Μεσογείου, σε συνεργασία με τις οργανώσεις των επιχειρήσεων της Ένωσης, κατά προτίμηση μέσω γραφείων συμβούλων.

2.3.5. Επειδή τα δίκτυα BC-NET και BRE δεν επέφεραν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μελετήσει τη δυνατότητα ένταξης των δικτύων αυτών στο πλαίσιο ευρύτερων πρωτοβουλιών τις οποίες έχουν αναλάβει οι οργανώσεις των επιχειρήσεων στον τομέα των νέων προϊόντων της κοινωνίας της πληροφόρησης (εμπόριο ηλεκτρονικών προϊόντων, δίκτυο εμπορικών σχέσεων, δίκτυο συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, ανταλλαγή δελτίων πληροφοριών των επιχειρήσεων).

Λόγω της σημασίας που έχει η συνεργασία μεταξύ των ΜΜΕ ως μέσο ανάπτυξης, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα δημιουργίας χρηματοδοτικού μέσου, το οποίο θα χρησιμοποιείται πριν έλθουν σε επαφή οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις στα πλαίσια των υφιστάμενων προγραμμάτων, σύμφωνα με το πρότυπο των χρηματοδοτικών μέσων ECIP ή JOPP που ήδη εφαρμόζονται για τρίτες χώρες.

2.4. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ και βελτίωση της πρόσβασης αυτών στην έρευνα, την καινοτομία και την κατάρτιση 2.4.1. Δεδομένου ότι στην κοινή πολιτική για την προαγωγή της Ε & Α περιλαμβάνονται ήδη ειδικές δράσεις για τις ΜΜΕ, οι εξεταζόμενες προτάσεις αφορούν πειραματικές δράσεις που δεν εμπίπτουν σε άλλα κοινοτικά προγράμματα. Ωστόσο, εξακολουθεί να μην είναι σαφές ποιο θα είναι το συγκεκριμένο περιεχόμενο των δράσεων και κατά πόσον θα καλυφθούν κατ'αυτόν τον τρόπο ανάγκες που δεν καλύπτονται διαφορετικά. Έτσι, η ΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν προτιμότερο να αναληφθούν δράσεις για την υποστήριξη των νεωτεριστικών προσπαθειών των επιχειρήσεων παρά των μεσαζόντων (συμβούλων), αποδίδει όμως ιδιαίτερη σημασία στην κατάρτιση μικρών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων σε θέματα τυποποίησης και πιστοποίησης. Οι πόροι που διατίθενται για το εν λόγω πρόγραμμα θα μπορούσαν να αυξηθούν σημαντικά μέσω μιας ενδεχόμενης ανακατανομής και να διασυνδεθούν λογικά με τις δαπάνες που προβλέπονται στο πρόγραμμα NORMAPME, δηλαδή με την υποστήριξη των ΜΜΕ στην προσπάθεια δημιουργίας προτύπων στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης. Στη γνωμοδότησή της του 1993, στην οποία αναφέρθηκε στα πολυετή προγράμματα που εκτελούνται σήμερα, η ΟΚΕ τάχθηκε ανεπιφύλακτα υπέρ της συμμετοχής των ΜΜΕ στην προσπάθεια για την κατάρτιση ευρωπαϊκών προτύπων. Για το λόγο αυτό αισθάνεται ικανοποίηση διότι το Συμβούλιο και η Επιτροπή () άκουσαν την έκκλησή της, με αποτέλεσμα οι ευρωπαϊκές ΜΜΕ να επικουρούν σήμερα τους οργανισμούς που έχουν αναλάβει τα καθήκοντα αυτά. Η συνέχεια των δραστηριοτήτων αυτών και κατά τα προσεχή έτη κρίνεται απολύτως σκόπιμη.

2.4.2. Η ΟΚΕ τονίζει άλλη μια φορά με έμφαση ότι κατά την ανάπτυξη δράσεων σχετικά με την καινοτομία, τόσο στα πλαίσια της Πράσινης Βίβλου όσο και στα πλαίσια του πολυετούς προγράμματος, είναι αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα του εμπορίου και του τομέα διανομής. Συμβαίνει ακόμη πολύ συχνά, όταν γίνεται λόγος για καινοτομία, να λαμβάνεται υπόψη μόνο η παραγωγική πτυχή των επιχειρήσεων ενώ λησμονούνται, για λόγους ευκολίας, οι εξελίξεις διαδικαστικής ή υλικής μορφής.

2.5. Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και υποστήριξη ομάδων στόχων 2.5.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι απαραίτητο να αναζωογονηθεί το επιχειρηματικό πνεύμα σε όλα τα επίπεδα, και ότι πρέπει να καλλιεργηθεί η προθυμία των ανθρώπων να διατρέχουν επιχειρηματικούς κινδύνους. Ικανοποιητικό από την άποψη αυτή είναι το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναλάβει ήδη δράσεις - που σημειώνουν μεγάλη επιτυχία - προκειμένου να υποκινήσουν νέουν ανθρώπους να δημιουργήσουν μια επιχείρηση και να την αναπτύξουν περαιτέρω. Σχετικό παράδειγμα είναι ο ιταλικός νόμος αριθ. 44, ο οποίος μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα (best practice) για άλλα κράτη μέλη. Στην προσπάθεια αυτή μπορεί να συμβάλει και η Κοινότητα, παράλληλα με τα κράτη μέλη. Το θέμα αυτό θα πρέπει, ενδεχομένως, να εξετασθεί και στα πλαίσια της ευρωπαϊκής εβδομάδας για τις ΜΜΕ, κατά την οποία θα μπορούσε να ενισχυθεί το επιχειρηματικό πνεύμα, με την ευρύτερη έννοια. Ιδιαίτερο βάρος θα μπορούσε επίσης να δοθεί και στην ανάληψη των δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης από τους ίδιους τους εργαζόμενους (management buy out).

2.5.2. Σ'αυτό το κεφάλαιο του πολυετούς προγράμματος εμπίπτουν πολιτικές δράσεις στο χώρο της βιοτεχνίας, του εμπορίου και της διανομής, καθώς και υπέρ συγκεκριμένων ομάδων στόχων, όπως είναι οι γυναίκες και οι νέοι επιχειρηματίες.

Οι χρηματοδοτικοί πόροι που προβλέπονται για αυτές τις ομάδες στόχους είναι σημαντικά αυξημένοι σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, όπως εξήγησε και η ΟΚΕ. Όπως ήδη αναφέρθηκε, όσον αφορά τη βιοτεχνία, η ΟΚΕ είναι σήμερα απασχολημένη με την εκπόνηση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας για θέματα που αφορούν τις επιχειρήσεις στον τομέα αυτό. Σε αυτό το πλαίσιο σημειώνεται ότι η ΟΚΕ εκτιμά την ιδιαίτερη σημασία που δίδεται στον τομέα της βιοτεχνίας. Τα αποτελέσματα για την Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για τη βιοτεχνία που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο (1995) θα πρέπει να μεταφραστούν, εάν δεν έχει ήδη συμβεί, σε συγκεκριμένες δράσεις. Το νέο τμήμα βιοτεχνίας που δημιουργήθηκε στους κόλπους της ΓΔ-23 μετά την αναδιοργάνωσή της, θα πρέπει να ασχοληθεί με το θέμα αυτό.

2.5.3. Στο χώρο του λιανικού εμπορίου η ΟΚΕ εξέδωσε επίσης ορισμένες γνωμοδοτήσεις πρωτοβουλίας και πρόκειται σύντομα να ασχοληθεί εκ νέου με τον ίδιο τομέα, ενόψει του Πράσινου Βιβλίου που θα εκδοθεί σύντομα από την Επιτροπή με αντικείμενο το εμπόριο και τη διανομή.

Στα πλαίσια των κοινοτικών πολιτικών ο τομέας του εμπορίου πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερα υπόψη, λόγω του ιδιαίτερου ρόλου που διαδραματίζει στη σχέση μεταξύ της παραγωγής και της κατανάλωσης. Κυρίως, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα πολυάριθμα ζητήματα που συνδέονται άμεσα με την εισαγωγή του Euro.

2.6. Ανάπτυξη μιας πολιτικής υπέρ των ΜΜΕ και επίγνωση της κατάστασης του κλάδου 2.6.1. Αυτό το μέρος του πολυετούς προγράμματος απορροφά ένα αρκετά σημαντικό μέρος του προβλεπόμενου κονδυλίου, το οποίο ανέρχεται συγκεκριμένα σε 23 εκατ. Ecu. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι οι δράσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία. Για την εφαρμογή της πολιτικής είναι απολύτως απαραίτητο να συγκεντρωθούν αριθμητικά δεδομένα σχετικά με την ανάπτυξη των ΜΜΕ και των τομέων στους οποίους λειτουργούν. Τα περασμένα χρόνια η ΟΚΕ εξέφρασε την εκτίμησή της για το έργο του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για τις ΜΜΕ () και αναμένει ότι θα ληφθούν υπόψη οι συστάσεις του για την ποιοτική βελτίωση της εργασίας και τη διάδοση της γνώσης. Η ποιοτική βελτίωση μπορεί, εκτός άλλων, να επιτευχθεί με την αυξημένη χρήση των πορισμάτων ερευνών που έχουν διεξάγει άλλοι οργανισμοί στο χώρο των μικρών επιχειρήσεων. Η ενσωμάτωση των σημαντικότερων δεδομένων και συμπερασμάτων σε μία ελεύθερα προσβάσιμη τράπεζα δεδομένων (ενδεχομένως μέσω του Internet) είναι κατά την άποψη της ΟΚΕ μια ενδιαφέρουσα ιδέα που αξίζει να τύχει περαιτέρω επεξεργασίας.

2.6.2. Στην ίδια θέση του προϋπολογισμού εμπίπτουν και οι λοιπές δημοσιεύσεις που αφορούν την πολιτική των επιχειρήσεων. Εντός του περιγράμματος της κοινωνίας πληροφοριών, η ΟΚΕ πιστεύει ότι είναι επιβεβλημένο να δίδεται ιδιαίτερη σημασία στα αποτελέσματα της πολιτικής για τις ΜΜΕ. Αυτός είναι και ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο οι, συχνά περιορισμένου χαρακτήρα, δράσεις μπορούν να έχουν περισσότερη απήχηση και να προσλάβουν παραδειγματικό χαρακτήρα. Παρόμοιες δράσεις θα μπορούσαν επίσης να συμπεριληφθούν στα καθήκοντα των EIC.

3. Χρηματοδοτικοί πόροι

3.1. Η πίστωση που προτείνει η Επιτροπή στο Συμβούλιο προς έγκριση για την εκτέλεση των προαναφερθεισών δράσεων για την περίοδο 1997-2000 ανέρχεται σε 180 εκατ. Ecu. Το κονδύλιο του πολυετούς προγράμματος που εκτελείται σήμερα ανήλθε σε 112 εκατ. Ecu. Στις προτάσεις της Επιτροπής περιλαμβάνεται μία απαίτηση τουλάχιστον 140 εκατ. Ecu για την επόμενη τετραετία και μία πρόσθετη απαίτηση 40 εκατ. Ecu, που θα διατεθεί αργότερα μετά την επανεξέταση των δημοσιονομικών προοπτικών το 1997.

Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη την ανάγκη για την ανάληψη συμπληρωματικών δράσεων που προτείνει η Επιτροπή και θεωρεί ότι η πίστωση των 180 εκατ. Ecu αποτελεί το απολύτως αναγκαίο ελάχιστο ποσό. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο, επειδή το πρόγραμμα αυτό προσφέρει τη δυνατότητα συνεργασίας με τις χώρες που έχουν συνάψει συμφωνία σύνδεσης, όπως οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Κύπρος και η Μάλτα. Η ΟΚΕ διερωτάται μήπως το κόστος που προκύπτει από τη διεύρυνση του προγράμματος αυτού θα μπορούσε να καλυφθεί μέσω των ταμείων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση δράσεων υπέρ των χωρών αυτών. Ένα χαμηλότερο κονδύλιο θα μείωνε την αξιοπιστία των δηλώσεων των πολιτικών ηγετών σχετικά με τη σημασία που ισχυρίζονται ότι αποδίδουν στην υγεία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και το ρόλο που διαδραματίζουν στη δημιουργία απασχόλησης και την οικονομική ανάπτυξη.

4. Τελικές παρατηρήσεις

Προγράμματα δράσης, όπως αυτό που προτείνεται, πρέπει να επανεξετάζονται, από καιρό σε καιρό, υπό το φως των νεώτερων εξελίξεων. Στη διαδικασία αυτή, πρωταρχική σημασία πρέπει να έχει η συνεκτίμηση των αναγκών της αγοράς και οι επιπτώσεις για την απασχόληση. Προϋπόθεση για την επίτευξη του σκοπού αυτού είναι, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, η διατήρηση εντατικών και τακτικών επαφών μεταξύ της Επιτροπής και των οργανώσεων των επιχειρηματιών και των εργαζομένων. Με βάση την επιχειρηματολογία αυτή και έχοντας υπόψη τις προαναφερθείσες επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, η ΟΚΕ συνειδητοποιεί ότι η παρατήρηση αυτή δεν εμπίπτει στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος υπέρ των ΜΜΕ και επαναλαμβάνει την έκκληση που είχε απευθύνει για τη διεύρυνση του κοινωνικού διαλόγου με τη συμμετοχή όλων των κοινωνικών κύκλων ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις (). Η ΟΚΕ έχει επίσης την άποψη ότι οι εκπρόσωποι των σημαντικότερων οικονομικών και κοινωνικών κύκλων (στους οποίους, κατά την ΟΚΕ, συμπεριλαμβάνονται βέβαια και οι ΜΜΕ) θα πρέπει να συνδέονται εντός ενός κατάλληλου πλαισίου. Επιπλέον, η ΟΚΕ τονίζει ότι με έναν κατάλληλο συντονισμό μεταξύ της Επιτροπής και των ενδιαφερόμενων οργανώσεων θα μπορούν να ληφθούν μέτρα ώστε οι επιχειρηματίες να αποκομίζουν πράγματι τα οφέλη των δράσεων και συγχρόνως να κρίνεται αν χρειάζεται προσαρμογή των δράσεων. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα λαμβάνεται μέριμνα ώστε τα περιορισμένα κονδύλια που διατίθενται, να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατό καλύτερα. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι ισχύουσες προτάσεις περιέχουν τον κίνδυνο του κατακερματισμού, επειδή τα διαθέσιμα κονδύλια κατανέμονται σε μεγάλο αριθμό δράσεων. Η ΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι η εσωτερική οργάνωση της ΓΔ 23 προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις των προτεινόμενων μελλοντικών δραστηριοτήτων.

Δεδομένου ότι η ΟΚΕ αποδίδει, όπως προαναφέρθηκε, ιδιαίτερη σημασία στην ένταξη της πολιτικής υπέρ των ΜΜΕ σε όλες τις πτυχές της κοινοτικής πολιτικής, χαίρεται ιδιαίτερα για τη δημιουργία ενός ειδικού τμήματος, αρμόδιου για τον συντονισμό του έργου αυτού.

Βρυξέλλες, 10 Ιουλίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 156 της 31. 5. 1996, σ. 5.

() Μελέτη με θέμα: «Η κατάσταση των ΜΜΕ στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα», 26/27 Ιουνίου 1974, έγγρ. CES 714/74.

() Περισσότερο πρόσφατα: Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, συμπεράσματα της Προεδρίας, 16. 12. 1995, σ. 14.

() Έγγρ. COM(94) 207 τελ., της 3. 6. 1994.

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ «ΜΜΕ και βιοτεχνία», 21/22 Οκτωβρίου 1992, CES 1199/92, ΕΕ αριθ. C 332 της 16. 12. 1992.

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής για τα εμπόδια που υφίστανται όσον αφορά τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων», ΕΕ αριθ. C 388 της 31. 12. 1994.

() EASDAQ = European Association of Securities Dealers Automatic Quotation.

() ELISE = European Loan Insurance Scheme for Employment.

() Ψήφισμα του Συμβουλίου Υπουργών Βιομηχανίας της 28. 3. 1996, σημείο V, παράγρ. 4.

() Περισσότερο πρόσφατα: Γνωμοδότηση για την «Τρίτη ετήσια έκθεση για το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο για τις ΜΜΕ» 20-21 Δεκεμβρίου 1995, ΕΕ αριθ. C 82 της 19. 3. 1996.

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τα κοινωνικά δικαιώματα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ΕΕ αριθ. C 126 της 23. 5. 1989.