Ψήφισμα της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την "Διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ"

(2000/C 57/01)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη τις αποφάσεις που ελήφθησαν από τα διάφορα Ευρωπαϊκά Συμβούλια, από την Κοπεγχάγη (21/22 Ιουνίου 1993) έως την Κολωνία (3/4 Ιουνίου 1999),

έχοντας υπόψη τις αιτήσεις προσχώρησης στην ΕΕ που έχουν υποβάλει η Κύπρος, η Μάλτα και οι δέκα χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης,

έχοντας υπόψη τις γνώμες της Επιτροπής για τις αιτήσεις αυτές,

έχοντας υπόψη τη 2η τακτική έκθεση της Επιτροπής για την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες,

έχοντας υπόψη την έκθεση του ΕΚ για την ανακοίνωση της Επιτροπής "Πρόγραμμα Δράσης 2000 - για μια ισχυρότερη και διευρυμένη Ευρώπη" (Α4-0368/97),

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για τις θεσμικές πτυχές της διεύρυνσης (CDR 52/99 fin)(1),

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές (CDR 51/99 fin)(2),

έχοντας υπόψη τις γνωμοδοτήσεις της και τα ψηφίσματά της για την αρχή της επικουρικότητας (CDR 302/98 fin(3), CDR 305/97 fin(4), CDR 136/95(5)),

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για τη διασυνοριακή συνεργασία με τις ΧΚΑΕ (CDR 207/96 fin(6)),

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για τις επιπτώσεις της διεύρυνσης προς τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στις πολιτικές της ΕΕ (CDR 280/97 fin(7)),

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για το μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών ISPA (CDR 241/98 fin(8)),

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για τα προενταξιακά μέτρα που αφορούν τη γεωργία Sapard (CDR 273/98 fin(9)),

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 20ής Οκτωβρίου 1999, να ορίσει τον κ. Roger Kaliff (SV, PSE) γενικό εισηγητή,

α) εκτιμώντας ότι οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου τα κοινοτικά θεσμικά όργανα να προσεγγίσουν τον ευρωπαίο πολίτη έχουν πολλαπλασιαστεί κατά την τελευταία δεκαετία· ότι αναγνωρίστηκε η σημασία του ρόλου που διαδραματίζουν οι περιφερειακές και τοπικές αρχές στην οικοδόμηση της Ευρώπης και, κατά συνέπεια, λαμβάνεται περισσότερο υπόψη στην διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ· ότι πράγματι, η θέσπιση της αρχής της επικουρικότητας στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ίδρυση της Επιτροπής των Περιφερειών και η εφαρμογή της αρχής της σύμπραξης κατά την άσκηση της πολιτικής στον τομέα των Διαρθρωτικών Ταμείων της Ένωσης αποτελούν απόδειξη της προόδου που επιτεύχθηκε προς την κατεύθυνση αυτή.

β) εκτιμώντας ότι πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες ώστε να ενισχυθεί η θέση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεδομένου ότι οι αρχές αυτές συχνά διαθέτουν τόσο νομοθετικές όσο και εκτελεστικές εξουσίες καθώς και σημαντικές αρμοδιότητες όσον αφορά την εφαρμογή την κοινοτικής νομοθεσίας· ότι συνεπώς, στο ψήφισμά της προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας της 3ης και 4ης Ιουνίου 1999, η Επιτροπή των Περιφερειών υπέβαλε προτάσεις για την τροποποίηση των Συνθηκών κατά την επόμενη Διακυβερνητική Διάσκεψη (CdR 54/99 fin(10)).

γ) εκτιμώντας ότι όσον αφορά την τρέχουσα διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει την δέσμευσή της προς την διαδικασία αυτή την οποία θεωρεί ως επένδυση προς όφελος της ειρήνης, της πολιτικής σταθερότητας, της κοινωνικής συνοχής και της ευημερίας των Ευρωπαίων.

δ) εκτιμώντας ότι με βάση τα συμπεράσματα της δεύτερης έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρόοδο των υποψηφίων χωρών προς την ένταξη καθώς και με τα αποτελέσματα της έκτακτης συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε, η Επιτροπή και το Συμβούλιο οφείλουν να εμβαθύνουν σταθερά τον διάλογο με την Βουλγαρία, την Λετονία, τη Μάλτα, την Λιθουανία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία στο πλαίσιο της στρατηγικής για τη διεύρυνση της ΕΕ, με σκοπό την έναρξη το συντομότερο δυνατό των διαπραγματεύσεων με τις χώρες αυτές,

ε) εκτιμώντας ότι η διεύρυνση δεν πρέπει ωστόσο να θέσει σε κίνδυνο το επίπεδο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης το οποίο έχει ήδη επιτευχθεί αναφορικά με την εσωτερική αγορά και τις άλλες κοινοτικές πολιτικές,

στ) εκτιμώντας ότι οι βασικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως, για παράδειγμα, η αρχή της εγγύτητας προς τους πολίτες (άρθρο 1 της Συνθήκης ΕΕ), η αρχή της επικουρικότητας και η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 5 της Συνθήκης ΕΚ) και το Πρωτόκολλο της Συνθήκης του Άμστερνταμ σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας αφορούν επίσημα κυρίως τις σχέσεις της Ένωσης και των κρατών μελών· ότι αφορούν, ωστόσο, στην πράξη την εθνική διαδικασία λήψης αποφάσεων και την ενσωμάτωση της κοινοτικής νομοθεσίας στο δίκαιο των κρατών μελών και την εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας σε εθνικό, περιφερειακό, και τοπικό επίπεδο,

ζ) εκτιμώντας ότι οι αρχές αυτές πρέπει κατά συνέπεια να καθοδηγούν, επίσης, τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες χώρες· ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, σεβόμενη τον εσωτερικό τρόπο οργάνωσης των εξουσιών των υποψηφίων χωρών, πρέπει να διασφαλίσει ότι η κοινοτική νομοθεσία θα εφαρμόζεται στα μελλοντικά κράτη μέλη όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα και όσο το δυνατόν εγγύτερα προς τους πολίτες,

η) εκτιμώντας ότι από το 1997 η Επιτροπή των Περιφερειών διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ διοργανώνοντας το διάλογο μεταξύ των μελών της και των πολιτικών εκπροσώπων των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις υποψήφιες χώρες· ότι πράγματι, αφού τον Ιούνιο του 1997 προσκλήθηκαν στις Βρυξέλλες εκπρόσωποι των τοπικών και περιφερειακών αρχών όλων των υποψηφίων χωρών και διοργανώθηκαν στη συνέχεια με καθεμία από τις έξι πρώτες υποψήφιες χώρες διμερείς διασκέψεις, πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, στις 16 Νοεμβρίου 1999, γενική διάσκεψη με τους εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών των έξι αυτών χωρών· ότι κατά τη διάσκεψη αυτή έγινε απολογισμός των ανταλλαγών και συζητήθηκε το παρόν ψήφισμα,

θ) εκτιμώντας ότι στο πλαίσιο των διμερών αυτών διασκέψεων, κατέστη σαφές ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε όλες τις υποψήφιες χώρες μπορούν να διαδραματίσουν ζωτικό ρόλο για την περαιτέρω ανάπτυξη της σύγχρονης δημοκρατίας στις εν λόγω χώρες· ότι εξάλλου, ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών όσον αφορά την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας είναι ιδιαίτερα σημαντικός και θα αυξηθεί λόγω της εφαρμοζόμενης διοικητικής αποκέντρωσης στις εν λόγω χώρες· ότι ωστόσο, η πληροφόρηση και η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών των υποψήφιων χωρών αναφορικά με την τρέχουσα διαδικασία διαπραγμάτευσης μεταξύ των εθνικών κυβερνήσεών τους και της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι επαρκώς αναπτυγμένη και, συνεπώς, πρέπει να προωθηθεί,

ι) εκτιμώντας ότι οι διασκέψεις συνέβαλαν στην εκκίνηση μίας διαδικασίας αμοιβαίας πληροφόρησης και διαβούλευσης και λαμβανομένων υπόψη των εμπειριών των περιφερειακών και τοπικών αρχών των 15 κρατών μελών της ΕΕ κατά τις προηγούμενες διαδικασίες διεύρυνσης της ΕΕ (1973, 1981, 1986 και 1995),

κ) εκτιμώντας τα συμπεράσματα της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις προόδους που έχουν συντελεσθεί στις υποψήφιες χώρες,

υιοθέτησε κατά την 31η σύνοδο ολομέλειάς της, της 17ης Δεκεμβρίου 1999, το ακόλουθο ψήφισμα ομόφωνα.

Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί

- τις τοπικές αυτοδιοικήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

1. να εγγράψουν την πτυχή της διεύρυνσης στα πλαίσια των διμερών συνεργασιών τους - ιδιαίτερα μέσω αδελφοποιήσεων ή μέσω διμερών συμφωνιών συνεργασίας - με τοπικές ή περιφερειακές αρχές των υποψηφίων χωρών, εάν δεν το έχουν ήδη πράξει·

2. να προωθήσουν τις διασυνοριακές και διεθνικές συνεργασίες σε αποκεντρωμένο επίπεδο, στα πλαίσια των διμερών σχέσεων που έχουν οι ίδιες αναπτύξει ή των διμερών σχέσεων του κράτους τους με τις υποψήφιες χώρες·

3. να ενταχθούν, όσο τους το επιτρέπουν τα μέσα και οι αρμοδιότητές τους, στις διαδικασίες ανταλλαγών δημοσίων υπαλλήλων ή υποδοχής ασκούμενων υπαλλήλων που προέρχονται από τις τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις των υποψηφίων χωρών, προκειμένου να συμμετάσχουν στην εξοικείωσή τους με τους θεσμούς, τις πολιτικές και τις διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

4. να ενθαρρύνουν τους εκπροσώπους των τοπικών αυτοδιοικήσεων των υποψήφιων χωρών να εγκαταστήσουν γραφεία εκπροσώπησης στις Βρυξέλλες, κατά προτίμηση σε συνεργασία με τα ήδη υφιστάμενα περιφερειακά γραφεία·

- το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

5. να διεξαγάγουν χωρίς καθυστέρηση τις διαπραγματεύσεις διεύρυνσης της ΕΕ με την Κύπρο, την Εσθονία, Πολωνία, την Ουγγαρία, την Τσεχία και τη Σλοβενία, σύμφωνα με τις αρχές της εγγύτητας προς τους πολίτες, της επικουρικότητας, και της αναλογικότητας που θεσπίζονται στις Συνθήκες·

6. να εγκαινιάσουν τις διαπραγματεύσεις προς ένταξη με όλες τις υποψήφιες χώρες που έχουν σημειώσει επαρκείς προόδους για την πλήρωση των κριτηρίων ένταξης που θέσπισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης·

7. να διασφαλισθούν ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, στους τομείς της αρμοδιότητας τους ή σε σημαντικούς για αυτές τομείς, θα λαμβάνουν όλες τις χρήσιμες πληροφορίες ή θα συμμετέχουν σε ικανοποιητικές και έγκαιρες διαβουλεύσεις, πριν να εισέλθουν οι διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες χώρες σε αποφασιστική φάση·

8. να λάβουν υπόψη και να σεβαστούν τα δικαιώματα, τις εξουσίες και τις αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών που απορρέουν από τη νομοθεσία των υποψηφίων χωρών και να προωθήσουν τη συμμετοχή των εν λόγω αρχών στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, κυρίως μέσω της άμεσης επικοινωνίας των αρχών αυτών και των αντιπροσωπειών της Επιτροπής σε καθεμία από τις ενδιαφερόμενες χώρες·

9. να προωθήσουν άμεσα την προαναγγελθείσα πρόσβαση των περιφερειακών και τοπικών αρχών στο πρόγραμμα για την ανάπτυξη θεσμικής ικανότητας, έτσι ώστε να επιτευχθεί η ολοκληρωμένη συμμετοχή των εν λόγω διοικητικών αρχών - οι οποίες ενδιαφέρονται, στο επίπεδό τους, για την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου - στην προετοιμασία της διεύρυνσης·

10. να αναπτύξουν πρωτοποριακά μέσα ευαισθητοποίησης των λαών των υποψηφίων χωρών, προκειμένου να τους ευαισθητοποιήσουν σχετικά με την ευρωπαϊκή ενοποίηση, όχι μόνον ως προς τους τομείς της οικονομίας, αλλά και ως προς εκείνους που αφορούν την ιδιότητα του πολίτη·

11. να μεριμνήσουν ιδιαίτερα για τη συμβατότητα των κοινοτικών προγραμμάτων για την διασυνοριακή, διαπεριφερειακή και διακρατική συνεργασία με τα μέσα προενταξιακής στρατηγικής, ιδίως στο πλαίσιο του προγράμματος Phare·

12. να λάβουν υπόψη τις γνωμοδοτήσεις που υιοθέτησε η Επιτροπή των Περιφερειών, κατά την διαπραγμάτευση των όρων ένταξης στην ΕΕ, σε κάθε τομέα στον οποίο η ΕΤΠ διαθέτει δικαιώματα υποχρεωτικής διαβούλευσης·

13. να προωθήσουν ταχέως τη σύσταση μεικτών επιτροπών από μέλη της Επιτροπής των Περιφερειών και εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών των υποψηφίων χωρών, κατόπιν αιτήσεως των κυβερνήσεων των υποψήφιων χωρών και κατόπιν προτάσεως των εκπροσώπων των περιφερειών και των τοπικών αρχών·

14. να προβλέψουν στην προσεχή Διακυβερνητική Διάσκεψη σχετικά με τη μεταρρύθμιση των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης τη συμπερίληψη διάταξης στις Συνθήκες η οποία θα επιτρέψει στις εθνικές κυβερνήσεις των υποψήφιων χωρών να διορίσουν παρατηρητές στην Επιτροπή των Περιφερειών κατά το διάστημα μεταξύ της υπογραφής και της θέσεως σε ισχύ της Συνθήκης προσχώρησής τους στην ΕΕ·

15. να μεριμνήσουν ώστε να ληφθούν υπόψη τα δίκαια αιτήματα των σημερινών και μελλοντικών παραμεθόριων περιοχών της ΕΕ, όπου οι επιπτώσεις της διεύρυνσης θα είναι σημαντικά εντονότερες από ότι σε άλλες περιφέρειες· στα αιτήματα περιλαμβάνονται όχι μόνο ζητήματα που αφορούν οικονομικές, διαρθρωτικές και περιβαλλοντικές ανάγκες αλλά και όλα τα ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας·

16. να αναλάβουν τη δέσμευση να υλοποιήσουν τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για την καλύτερη λειτουργία των κοινοτικών οργάνων, χωρίς να επιβραδυνθεί η διαδικασία της διεύρυνσης·

- το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα Κοινοβούλια των κρατών μελών

17. να διασφαλίσουν ότι διεξάγονται χωρίς καθυστέρηση οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης και ότι διέπονται από τις αρχές της εγγύτητας προς τους πολίτες, την επικουρικότητα και την αναλογικότητα που θεσπίζονται από τις Συνθήκες·

18. να διασφαλίσουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει και στηρίζει το ζωτικό ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην περαιτέρω ανάπτυξη της δημοκρατίας, της ευημερίας, της κοινωνικής συνοχής και της πολιτικής σταθερότητας των υποψηφίων χωρών·

19. να διασφαλίσουν επαρκείς πόρους ώστε οι αιρετοί αντιπρόσωποι των τοπικών και περιφερειακών αρχών των υποψήφιων χωρών οι οποίες προετοιμάζουν, στο επίπεδό τους, την ένταξη των χωρών τους στην ΕΕ, να λάβουν κατάλληλη πληροφόρηση και στήριξη όσο το δυνατόν νωρίτερα και, ειδικότερα, να είναι σε θέση να παρακολουθήσουν τις εργασίες τις Επιτροπής των Περιφερειών·

- τις εθνικές κυβερνήσεις των υποψήφιων χωρών

20. να διασφαλίσουν ότι οι αντιπρόσωποι των τοπικών και περιφερειακών αρχών λαμβάνουν όλη τη συναφή πληροφόρηση σχετικά με τους τομείς αρμοδιότητάς τους κατά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης στην ΕΕ·

21. να διαθέσουν επαρκείς οικονομικούς πόρους στις τοπικές και περιφερειακές αρχές και τις ενώσεις τους για να μπορέσουν να συμμετάσχουν ενεργότερα στη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ·

22. να διασφαλίσουν ότι θα ζητηθεί εγκαίρως η γνώμη των τοπικών και περιφερειακών αρχών στους τομείς αυτούς, προτού οι διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση εισέλθουν σε κρίσιμη φάση, και ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα μπορέσουν να παρουσιάσουν τις απόψεις τους άμεσα στους κυβερνητικούς διαπραγματευτές·

23. να διασφαλίσουν ότι θα ζητηθεί υποχρεωτικά η γνώμη των τοπικών και περιφερειακών αρχών σε κάθε τομέα στον οποίο θα υπάρξουν δημοσιονομικές και διοικητικές συνέπειες για τις εν λόγω αρχές·

24. να διασφαλίσουν την άμεση πληροφόρηση των τοπικών και περιφερειακών αρχών σχετικά με τις συνέπειες των λύσεων οι οποίες εξευρίσκονται κατά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων που αφορούν τις αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών·

25. να διασφαλίσουν και να διευκολύνουν τις επίσημες επαφές των τοπικών και περιφερειακών αρχών τους πέρα από τα εθνικά σύνορα, προκειμένου να μπορέσουν να προετοιμάσουν την προσχώρηση των χωρών τους στην ΕΕ στο επίπεδο των διοικήσεών τους και της άσκησης των αρμοδιοτήτων τους·

26. να προωθήσουν επειγόντως τη σύσταση μεικτών επιτροπών μεταξύ της Επιτροπής των Περιφερειών και των εκπροσώπων των τοπικών και περιφερειακών αρχών των υποψηφίων χωρών·

27. να λάβουν μέτρα ώστε να συμπεριληφθούν στον καθορισμό των προτεραιοτήτων των εθνικών προγραμμάτων Phare οι τοπικές και περιφερειακές αρχές των κρατών για τη λήψη ενίσχυσης με στόχο τη βελτίωση των θεσμών προκειμένου να μπορέσουν να προετοιμασθούν για την ολοκλήρωση στα πλαίσια της ΕΕ·

28. η Επιτροπή των Περιφερειών αναθέτει στον Πρόεδρό της να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, στα κοινοβούλια των κρατών μελών καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των υποψήφιων προς ένταξη χωρών.

Βρυξέλλες, 17 Νοεμβρίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) EE C 374 της 23.12.1999, σ. 15.

(2) EE C 374 της 2.12.1999, σ. 25.

(3) ΕΕ C 198 της 14.7.1999, σ. 73.

(4) ΕΕ C 64 της 27.2.1998, σ. 98.

(5) ΕΕ C 100 της 2.4.1996, σ. 1.

(6) ΕΕ C 34 της 3.2.1997, σ. 18.

(7) ΕΕ C 64 της 27.2.1998, σ. 48.

(8) ΕΕ C 51 της 22.2.1999, σ. 7.

(9) ΕΕ C 93 της 6.4.1999, σ. 1.

(10) ΕΕ C 293 της 13.10.1999, σ. 74.