ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(93) 276 τελικό 
Βρυξέλλες, 16 Ιουνίου 1993 
Πρόταση 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
περί του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας επί των κοινοτικών δράσεων έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) 
Πρόταση 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
περί προγράμματος-πλαισίου επί των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας 
και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής 
Ενέργειας (1994-1998) 
(υποβληθείσες από την Επιτροπή) 
- 1- 3 -
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
- Σύνοψη των προτάσεων 4 
Αιτιολογική έκθεση 8 
Παράρτημα: επικουρικότητα της παρούσας πρότασης 2 8 
Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας επί 
κοινοτικών δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης 
(1994-1998) 31 
Παράρτημα Ι: Τέταρτο πρόγραμμα-ιιλαίσι ο (1994-1998): Ποσά και 
κατανομή 39 
Παράρτημα II: Κριτήρια επιλογής των κοινοτικών δράσεων 40 
Παράρτημα III: Επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι 42 
Παράρτημα IV: Όροι χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας 101 
Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί προγράμματος-πλαισίου επί ίων 
κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998) 103 
Παράρτημα Ι: Πρόγραμμα-πλαίσιο (1994-1998): Ποσά που κρίνονται 
αναγκαία 108 
Παράρτημα II: Κριτήρια επιλογής των κοινοτικών δράσεων 109 
Παράρτημα III: Επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι 111 
Παράρτημα IV: Όροι χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας 114 
Δημοσιονομικό δελτίο 116 
Δελτ ίο MME 121 
- 4 -
ΣΥΝΟΨΗ 
ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ 
ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ 
ΕΤΑΕ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ 
ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 
ΣΤΟΝ ΠΥΡΗΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ (ΕΚΑΕ) (1994-1998) 
Αντ ικε ίμενο: 
Βάσει των εγγράφων εργασίας του Οκτωβρίου 1992 COM (92) 406 και του 
Απριλίου 1993 COM(93)158, η παρούσα επίσημη πρόταση λαμβάνει υπόψη: 
τα συμπεράσματα του Εδιμβούργου-
- τις παγκόσμιες εξελίξεις-
- τα σχόλια και τις γνώμες που διατυπώθηκαν σχετικά με το πρώτο έγγραφο 
εργασ ίας· 
- τα σχόλια και τις γνώμες που διατυπώθηκαν σχετικά με το δεύτερο 
έγγραφο εργασίας· 
Προκειμένου να επιταχυνθούν οι διοργανικές εργασίες για το τέταρτο 
πρόγραμμα-πλαίσιο (πολιτική συμφωνία) και να εξασφαλισθεί η συνέχεια των 
κοινοτικών ενεργειών στον τομέα της ΕΤΑΕ, η Επιτροπή υποβάλλει την πρόταση 
της λαμβάνοντας ως νομική βάση την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, αναφέροντας στο 
κάτω μέρος της σελίδας τα κείμενα που θα τεθούν εν ισχύ ι μετά την έναρξη 
ισχύος της συνθήκης του Μάαστριχτ. Η πρόταση προγράμματος-πλαισίου ΕΥΡΑΤΟΜ 
υποβάλλεται ταυτοχρόνως ώστε να εξασφαλισθεί η συνοχή όλων των κοινοτικών 
δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ· η πρόταση αυτή βασίζεται στη συνθήκη ΕΚΑΕ. 
Πολιτικές προσαρμογές : 
Γ αυξημένη επιλεκτικότητα των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ ώστε να αυξηθούν 
οι οικονομικές τους επιπτώσεις (επικέντρωση στις γενικές τεχνολογίες) 
επιδίωξη καλύτερης ολοκλήρωσης των εθνικών, κοινοτικών και ευρωπαϊκών 
δράσεων (άρθρο 130Η της συνθήκης ΕΟΚ) 
ανάπτυξη των συνεργιών έρευνας/επι μόρφωσης 
- βελτίωση της ευελιξίας των κοινοτικών δράσεων ώστε να εξασφαλίζεται η 
ταχεία απόκριση στις νέες επιστημονικές και τεχνολογικές προκλήσεις 
- 5 
προσαρμογή των δημοσιονομικών δεδομένων στις ανάγκες και τις 
διαθέσιμες πιστώσεις, όπως αναφέρονται στην πρόταση σχετικά με τις 
δημοσιονομικές προοπτικές 1993-1999. 
Αυξημένη επιλεκτικότητα 
Τα προγράμματα-πλαίσια καλύπτουν όλες τις δραστηριότητες έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο 
ΕΤΑΕ συγκροτείται από τέσσερις δράσεις. Η πρώτη δράση (προγράμματα 
ΕΤΑΕ και επίδειξης) περιλαμβάνει επτά θέματα έναντι των 15 που 
περιελάμβανε το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσ ιο. Δύο νέα θέματα εισήχθησαν: 
έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών και στοχοθετημένη 
κοινωνικοοικονομική έρευνα. Έκαστο θέμα καλύπτει έναν ή 
περισσότερους τομείς ΕΤΑΕ και επίδειξης. 
Το πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΥΡΑΤΟΜ υποδιαιρείται σε δύο χωριστούς τομείς. 
Τα κριτήρια επιλογής που καθόριζαν τα προηγούμενα έγγραφα εργασίας 
προσαρμόσθηκαν κατά τρόπο ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες 
συγκέντρωσης και ολοκλήρωσης και η εφαρμογή τους οδήγησε στον 
αριθμητικό περιορισμό των αρχικώς προβλεφθέντων τομέων από 54 σε 2 8 
για το σύνολο των δύο προγραμμάτων-πλαισίων. 
Ιδιαίτερη προτεραιότητα δίδεται στην πρώτη δράση προκειμένου να 
ληφθούν υπόψη οι προσανατολισμοί του Εδιμβούργου: επικέντρωση του 
ενδιαφέροντος στις γενικές τεχνολογίες πολυτομεακής εφαρμογής. 
Η επιλεκτικότητα εφαρμόζεται επίσης στο εσωτερικό των επιμέρους 
τομέων προκειμένου να συγκεντρωθούν οι διάφορες δραστηριότητες γύρω 
από έργα κινητοποίησης και να ενισχυθεί η ολοκλήρωση των εθνικών, 
κοινοτικών και ευρωπαϊκών δράσεων. 
Οι δράσεις 
Η κοινοτική στήριξη των δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ, που καλύπτει η πρώτη δράση, θα 
εξακολουθήσει να επικεντρώνεται στη γενική και προανταγωνιστική έρευνα και 
θα ισχύει για πολλούς τομείς. 
_ 6 -
Οι δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας αμοιβαίου 
ενδιαφέροντος με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς, που 
αποτελούν έναν παράγοντα οικονομικής αποδοτικότητας των κοινοτικών 
δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ, αναπτύσσονται, αφενός, συγκεντρωτικά στο πλαίσιο της 
δεύτερης δράσης και, αφετέρου, στο εσωτερικό των θεμάτων της πρώτης δράσης, 
εφόσον επιτρέπουν να επιτευχθούν οι επιδιωκόμενοι στόχοι στο πλαίσιο των 
θεμάτων αυτών. 
Οι δραστηριότητες διάδοσης αναπτύσσονται με συνοχή και συντονισμό, αφενός 
σε κεντρικό επίπεδο διαχείρισης στο πλαίσιο της τρίτης δράσης και, 
αφετέρου, στα ειδικά προγράμματα. 
Η τέταρτη δράση στοχεύει στην προηγμένη επιμόρφωση των ερευνητών σε κέντρα 
αριστείας σε ολόκληρη την Κοινότητα και θα διατηρήσει, επομένως, έναν 
ανοικτό χαρακτήρα και θα δώσει επίσης έμφαση στη σύμπραξη πανεπιστημίου-
βιομηχαν ίας. 
Ολοκλήρωση των εθνικών, κοινοτικών και ευρωπαϊκών δράσεων 
Η εν λόγω ολοκλήρωση θα επιδιωχθεί σε επίπεδο: 
αξιολόγησης των επιλογών της πολιτικής Ε&ΤΑ και επίδειξης (έχει 
προταθεί ένας νέος τομέας για την τόνωση εργασιών διευκόλυνσης των 
αποφάσεων) 
πολιτικής (τακτικές διαβουλεύσεις των υπουργών) 
επιχειρησιακής λειτουργίας: μεταξύ αρμοδίων για την ΕΤΑΕ 
Επιβάλλεται να αναπτυχθούν οι δέουσες διαδικασίες εκτέλεσης των δράσεων στο 
πλαίσιο των προγραμμάτων βάσει της κτηθείσας εμπειρίας και της βούλησης για 
συνεργασία μεταξύ των ερευνητών σε εθνικό, κοινοτικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Συνεργίες έρευνας/επιμόρφωσης 
Προκειμένου να επιτευχθεί η ανάκαμψη της ανάπτυξης και να προσδοθεί ένας 
νέος ρυθμός στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, δεν επαρκε ί απλώς και 
μόνον ο συνδυασμός εργασίας και κεφαλαίου- απαιτείται και ένας τρίτος 
παράγων: η συντονισμένη αξιοποίηση των γνώσεων, της τεχνογνωσίας και της 
διάδοσης τους. 
- 7 -
θα εκτελεσθούν δράσεις επιμόρφωσης μέσω της έρευνας στο εσωτερικό των 
θεμάτων της πρώτης δράης του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου και σε 
οριζόντιο επίπεδο (τέταρτη δράση) για την τόνωση σε διεθνικό επίπεδο της 
κινητικότητας των ερευνητών οι οποίοι απασχολούνται σε νεοεμφανιζόμενους 
θεματικούς τομείς. Το αυτό ισχύει για τους τομείς που καλύπτονται από το 
πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΥΡΑΤΟΜ. Οι δράσεις αυτές θα συμπληρωθούν από 
δραστηριότητες έρευνας που θα επιτρέψουν την εισαγωγή καινοτομιών στα 
συστήματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης και από δράσεις εκπαίδευσης και 
επιμόρφωσης σε συνέχεια των προγραμμάτων COMETT, ERASMUS... 
Ευελ ιξ ία 
Το σύστημα λήψης αποφάσεων είναι ιδιαίτερα πολύπλοκο. Μεταξύ της έγκρισης 
ενός προγράμματος-πλαισίου και της αναθεώρησης του μετά από τριετία, η 
Κοινότητα πρέπει να είναι σε θέση να αποκρίνεται ταχέως στις επιστημονικές 
και τεχνολογικές μεταβολές. 
Προβλέπεται η λήψη μέτρων σε τρία επίπεδα: 
- πρόγραμμα-πλαίσιο: προπαρασκευαστικές δράσεις 
ειδικό πρόγραμμα: περιορισμένα κονδύλια τεχνολογικής τόνωσης για τις 
αυθόρμητες προτάσεις των MME, δεσμοί με το EUREKA 
πρόγραμμα εργασίας: προσαρμογή 
Δημοσιονομικά μέσα 
11,625 εκατομμύρια ECU (τρέχουσες τιμές) για το τέταρτο πρόγραμμα-
πλαίσιο και 1,475 εκατομμύρια ECU για το πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΥΡΑΤΟΜ, 
(1994-1998)· επομένως το συνολικό ποσό για όλες τις κοινοτικές 
δράσεις ανέρχεται σε 13,1 εκατομμύρια ECU· 
Όσον αφορά την κατανομή μεταξύ των τεσσάρων δράσεων που καλύπτει το 
τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η πρώτη δράση αποτελεί την κύρια συνιστώσα 
του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου· πάντως, θα δοθεί μεγαλύτερη 
προτεραιότητα στη δεύτερη (διεθνής συνεργασία) και στην τρίτη δράση 
(διάδοση) σε σύγκριση με την περίοδο 1990-1994-
Στο πλαίσιο της πρώτης δράσης (προγράμματα ΕΤΑΕ και επίδειξης), 
προτείνεται ενδεικτικά να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στις 
βιομηχανικές ανάγκες και επιπτώσεις για όλα τα θέματα, καθώς και στην 
έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών, τις βιοεπιστήμες και τη 
βιοτεχνολογία. 
_ 8 -
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
Εισαγωγή 
Η Κοινότητα είναι ένας χώρος χωρίς σύνορα, με οικονομική και κοινωνική οργάνωση, 
αξιόπιστος εταίρος στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Αναπτύσσεται συνεργασία μεταξύ 
οικονομικών, κοινωνικών παραγόντων και πολιτών και ο ανταγωνισμός εντάσσεται σε ένα 
σαφές και σταθερό πλαίσιο. 
Οι παγκόσμιες πολιτικές ανακατατάξεις, η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας 
που προέκυψε από αυτές και οι πρόσφατες πρωτοβουλίες, τις οποίες ανέλαβαν οι εταίροι 
της, οδήγησαν την Κοινότητα να εγκρίνει ένα ευρύτατο πρόγραμμα ανάκαμψης της 
οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης. 
Η πολιτική έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (ΕΤΑΕ) και επίδειξης, που καθιερώνεται 
στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα συμβάλει, μέσω των γνώσεων και της 
τεχνογνωσίας που επιτρέπει να αναπτυχθούν, μεσο-και μακροπρόθεσμα, στην προσπάθεια 
αυτή, ευνοώντας την προσαρμογή των δομών και των βιομηχανικών στρατηγικών στις νέες 
συνθήκες του παγκόσμιου ανταγωνισμού και στις απαιτήσεις για αειφόρο ανάπτυξη και 
καλύτερη ποιότητα ζωής στην Ευρώπη. 
1. Η πρόταση τετάρτου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (1994-
1998), που υποβάλλεται με την παρούσα ανακοίνωση, αποτελεί άμεση συνέπεια και 
λογικό επακόλουθο σειράς εξελίξεων που έχουν σημειωθεί όσον αφορά την πολιτική 
στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα σε κοινοτικό επίπεδο από τα μέσα της 
δεκαετίας του ·80. 
Το 1984, η Κοινότητα, προκειμένου να βελτιώσει τον συντονισμό των δραστηριοτήτων 
της στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, αποφάσισε να 
συγκεντρώσει τις δραστηριότητες αυτές σε πολυετή προγράμματα-πλαίσια. Ενέκρινε το 
πρώτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης για την περίοδο 19 84-
1987. Το διαδέχθηκε το δεύτερο πρόγραμμα-πλαίσιο (1987-1991) και ακολούθησε το 
τρίτο, τρέχον, πρόγραμμα (1990-1994). 
- 9 -
To 1987, η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, η οποία καθιέρωσε επισήμως την έρευνα και την 
τεχνολογική ανάπτυξη ως τομέα αρμοδιότητας της Κοινότητας, κωδικοποίησε τους 
κανόνες και τις αρχές δράσης της Κοινότητας στον τομέα αυτόν και καθόρισε τον 
βασικό μηχανισμό δράσης της: έγκριση πολυετών προγραμμάτων-πλαισίων και εφαρμογή 
τους μέσω ειδικών προγραμμάτων. Με βάση την Ενιαία Πράξη προτάθηκαν, και εν 
συνεχεία εγκρίθηκαν, το δεύτερο και το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο. Η συνθήκη για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση, που υπογράφηκε στο Μάαστριχτ τον Φεβρουάριο του 1992, 
διασαφήνισε ορισμένα ζητήματα που περιείχε η Ενιαία Πράξη όσον αφορά την ΕΤΑΕ, 
και εισήγαγε, επίσης, στις διατάξεις που διέπουν τον τομέα αυτόν ορισμένες 
τροποποιήσεις, μερικές εκ των οποίων είναι σημαντικές. 
Τον Απρίλιο του 1992, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση με τίτλο : "Η έρευνα μετά 
το Μάαστριχτ: ένας απολογισμός, μία στρατηγική" (SEC(92)682). Στο έγγραφο αυτό, 
που βασίσθηκε στην ανάλυση της κατάστασης της ευρωπαϊκής έρευνας και βιομηχανίας 
στις αρχές της δεκαετίας του '90 και στον με κριτικό πνεύμα απολογισμό των 
κοινοτικών δράσεων στον τομέα αυτόν μέχρι σήμερα, παρουσιάσθηκαν οι 
προσανατολισμοί που προτείνει η Επιτροπή για την κοινοτική πολιτική ΕΤΑΕ κατά την 
επόμενη πενταετία. 
Παράλληλα προς την ανακοίνωση αυτή, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση αξιολόγησης του 
δεύτερου προγράμματος πλαισίου (1987-1991), ανάλυση του οποίου εκπόνησε η CREST, 
κατόπιν αιτήματος του Συμβουλίου. Το Συμβούλιο, αφού έλαβε υπόψη του τα δύο αυτά 
έγγραφα, κάλεσε την Επιτροπή, στα τέλη Απριλίου 1992, να του υποβάλει 
συγκεκριμένες προτάσεις το συντομότερο δυνατόν. 
Τον Ιούλιο του 1992, η Επιτροπή, με σκοπό να αποφευχθεί οιαδήποτε διακοπή της 
χρηματοδότησης της κοινοτικής ΕΤΑΕ κατά την επόμενη διετία, υπέβαλε πρόταση για 
συμπληρωματική χρηματοδότηση του τρίτου προγράμματος πλαισίου (1990-1994), η οποία 
εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Μάρτιο του 1993. 
Τον Οκτώβριο του 1992, η Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο εργασίας για το τέταρτο 
πρόγραμμα-πλαίσιο (COM(92)406) με στόχο την πρόοδο του διαλόγου για τους μεγάλους 
προσανατολισμούς του ως άνω προγράμματος-πλαισίου εν αναμονή της κύρωσης της 
συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αυτό το πρώτο έγγραφο εργασίας έδωσε την 
- 10 
ευκαιρία να αρχίσει ευρύς διάλογος, στον οποίο συμμετείχαν εποικοδομητικά τα κράτη 
μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και άλλοι 
οργανισμοί σε κοινοτικό επίπεδο, αλλά και ερευνητές και εκπρόσωποι της 
βιομηχανίας. Από τις εν λόγω συζητήσεις προέκυψε ένα αξιοσημείωτο στοιχείο: ότι 
επιβάλλεται να υπογραμμισθεί ο καθοριστικός ρόλος που διαδραματίζει η έρευνα για 
τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, καθώς και η συνεισφορά της στην ενίσχυση της 
βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας της Κοινότητας. 
2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στο Εδιμβούργο τον Δεκέμβριο του 1992, 
αφενός υπογράμμισε ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει συνέχεια των κοινοτικών δράσεων 
ΕΤΑΕ (επικέντρωση στην προανταγωνιστική έρευνα γενικού χαρακτήρα με εφαρμογή σε 
πολλούς τομείς) και, αφετέρου, καθόρισε τις δημοσιονομικές προοπτικές για την 
περίοδο 1993-1999, διευκρινίζοντας την πλαισίωση των κοινοτικών πιστώσεων που 
προορίζονται για την έρευνα και καλώντας την Επιτροπή να προσαρμόσει δεόντως τις 
δράσεις της: 
"Η κοινοτική ενίσχυση στις δραστηριότητες Ε&Α πρέπει να εξακολούθησε ι να 
επικεντρώνεται στην προανταγωνιστική έρευνα γενικού χαρακτήρα με εφαρμογή σε 
πολλούς τομείς. Το EUREKA επιβάλλεται να παραμε ίνει ο κύριος φορέας στήριξης των 
δραστηριοτήτων Ε&Α που είναι εγγύτερες προς την αγορά και η Επιτροπή θα πρέπει να 
υποβάλει προτάσεις για τη βελτίωση των συν εργιών μεταξύ των κοινοτικών 
δραστηριοτήτων έρευνας και του EUREKA. Η βελτίωση της διάδοσης των αποτελεσμάτων 
στις επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχε ιρήσε ις, η αποδοτικότητα 
και ο συντονισμός μεταξύ των εθνικών προγραμμάτων επιβάλλεται να αποτελέσουν 
προτεραιότητες της κοινοτικής δράσης. Κρίνεται σκόπιμο να ληφθούν υπόψη τα 
συγκεκριμένα συμπεράσματα κατά την εξέταση και την έγκριση του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισίου." 
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε 
"την Επ ι τροπή να υποβάλει προτάσεις με στόχο τη βελτ ίωση της δ ιαχε ίρισης και της 
αποτελεσματικότητας της έρευνας που χρηματοδοτε ί η Κοινότητα, προκειμένου να 
βελτιωθε ί η οικονομική της αποδοτικότητα. Προς τούτο, επιβάλλεται να κλιμακωθεί η 
επιλεκτικότητα των δράσεων και να αναληφθούν οι δέουσες πρωτοβουλίες ώστε οι 
δραστηριότητες της Κοινότητας να προσθέτουν τη μεγαλύτερη δυνατή προστιθέμενη αξία 
στις προσπάθειες που καταβάλλονται στα κράτη μέλη". 
Τον Απρίλιο του 1993, η Επιτροπή δημοσίευσε ένα δεύτερο έγγραφο εργασίας 
(COM(93)158), βασιζόμενη στα διατυπωθέντα για το πρώτο σχόλια, στην εκτίμηση της 
- 11 -
για τις τελευταίες εξελίξεις της παγκόσμιας και ευρωπαϊκής συγκυρίας, καθώς και 
στους προσανατολισμούς του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Εδιμβούργου. Το εν λόγω 
έγγραφο συμπλήρωσε και διευκρίνισε τους προσανατολισμούς του εγγράφου του 
Οκτωβρίου 1992 σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο είναι δυνατόν να κινητοποιηθεί 
αποτελεσματικότερα το δυναμικό σε ολόκληρη την Κοινότητα. Αποτελεί τη βάση της 
παρούσας ανακο ίνωσης. 
Ι. ΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 
3. Για να υπάρξει απόκριση στην πρόκληση που αποτελούν η αμερικανική και ιαπωνική 
πολιτική στον τομέα της ΕΤΑΕ και για να καλυφθεί η ευρωπαϊκή καθυστέρηση όσον 
αφορά την εντατικότητα της έρευνας (2% του ΑΕΠ στην Κοινότητα έναντι περίπου 3% 
στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ιαπωνία) και τους ανθρώπινους πόρους (4,3 
ερευνητές επί 1000 απασχολουμένων στην Ευρώπη, έναντι 7,5 στις Ηνωμένες Πολιτείες 
και στην Ιαπωνία), χρειάζεται μετάβαση από ένα σύνολο κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ και 
επίδειξης σε μια γνήσια πολιτική της Κοινότητας στον τομέα αυτόν. 
Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο επιβάλλεται, επομένως: 
να εξασφαλίσει μεγαλύτερη επιλεκτικότητα των κοινοτικών δράσεων προκειμένου να 
πολλαπλασιασθούν οι θετικές οικονομικές επιπτώσεις τους, ιδιαίτερα με την 
επικέντρωση στις γενικές τεχνολογίες που αναμένεται να επιτρέψουν στην 
ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους υπεργολήπτες της να κατακτήσουν εκ νέου 
επιθετική θέση στον διεθνή ανταγωνισμό, 
να εγγραφεί στην προοπτική συνεργασίας με σκοπό καλύτερη ολοκλήρωση των 
εθνικών και κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ και να αυξήσει τη συνεργία μεταξύ των 
διαρθρωτικών Ταμείων και των δράσεων έρευνας, συμβάλλοντας στη συνοχή της 
Κοινότητας, 
να επιτρέψει την ανάπτυξη συνεργιών έρευνας - επιμόρφωσης, 
να εξασφαλίσει, με τις δέουσες μεθόδους, όυνατότ^τες ταχείας απόκρισης της 
Κοινότητας στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις, 
να διαθέτει τα προσήκοντα οικονομικά μέσα προκειμένου να διατηρηθούν εντατικές 
προσπάθειες σε κοινοτικό επίπεδο ώστε να επιδιωχθούν ρεαλιστικά οι στόχοι που 
καθορίζει η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, με αποτέλεσμα να εξασφαλισθεί 
κατά τον τρόπο αυτό η μεγαλύτερη δυνατή προστιθέμενη αξία στις προσπάθειες που 
καταβάλλονται στα κράτη μέλη. 
- 12 -
Μεγαλύτερη επιλεκτικότητα για αύξηση των θετικών οικονομικών επιπτώσεων 
Γο πεδίο δραστηριοτήτων 
4. Το πεδίο δραστηριοτήτων του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου έχει καθορισθεί βάσει 
μιας των σημαντικότερων νέων διατάξεων που έχουν εισαχθεί στον τομέα της ΕΤΑΕ από 
τη συνθήκη του Μάαστριχτ. Βάσει αυτής, το πρόγραμμα-πλαίσιο περιλαμβάνει το σύνολο 
των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ που απορρέουν από τη συνθήκη. Όλες οι κοινοτικές 
δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, ανεξαρτήτως μορφής και 
ανεξαρτήτως από την κοινή πολιτική που απορρέουν, εντάσσονται στο πρόγραμμα-
πλαίσιο. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν : τη βασική έρευνα, τη βασική 
βιομηχανική έρευνα, την εφαρμοσμένη έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Δυνάμει 
του νέου άρθρου 130 ΣΤ παράγραφος 3, περιλαμβάνονται επίσης τα σχέδια επίδειξης, 
είτε πρόκειται για επίδειξη της τεχνικής σκοπιμότητας των έργων, είτε της 
οικονομικής βιωσιμότητας τους. Ωστόσο, όλες αυτές οι δραστηριότητες περιορίζονται 
ρητώς σε προανταγωνιστικό στάδιο. 
Σύμφωνα με τις διατάξεις της συνθήκης του Μάαστριχτ, θα περιληφθούν επίσης στο 
τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο όλες οι δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης που αναπτύσσονται στο πλαίσιο των σημαντικών κοινών πολιτικών, όπως 
της γεωργίας, της αλιείας, της ενέργειας ή των μεταφορών. Ταυτοχρόνως με το 
τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, υποβάλλεται πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και κατάρτισης 
στον πυρηνικό τομέα για την ΕΚΑΕ, προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνοχή του συνόλου 
των κοινοτικών δρστηριοτήτων ΕΤΑΕ. Το τέταρτο πρόγραμμα - πλαίσιο ενσωματώνει τις 
δραστηριότητες επίδειξης και διάδοσης που αφορούν την προώθηση των ενεργειακών 
τεχνολογιών, οι οποίες μέχρι σήμερα συμπεριλαμβάνονται στο πρόγραμμα THERMIE. 
Ομοίως, σύμφωνα με την προσέγγιση της Επιτροπής σχετικά με το μέλλον της Συνθήκης 
ΕΚΑΧ, στις ανάγκες για έρευνα των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα της Κοινότητας, 
περιλαμβανομένης της έρευνας των κοινωνικών θεμάτων, θα ανταποκρίνονται 
προοδευτικά με αυξανόμενο ρυθμό ("phasing in") οι κοινοτικές δραστηριότητες ΕΤΑΕ. 
- 13 -
δεν πρόκειται για απλή μηχανιστική ομαδοποίηση των δραστηριοτήτων. Η σημασία 
αυτής της νέας διάταξης είναι κυρίως πολιτική- συγκεκριμένα, πρόκειται για τη 
συνοχή και την αμοιβαία ενίσχυση της πολιτικής για την έρευνα και των μειζόνων 
κοινοτικών πολιτικών. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνοχή αυτή και να καταστεί 
δυνατή η καθιέρωση της βέλτιστης συνεργίας κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή των 
διαφόρων πολιτικών, πρέπει να εξασφαλισθεί συντονισμένος προγραμματισμός του 
συνόλου των ερευνητικών δραστηριοτήτων. 
5. Εντάσσονται εφεξής στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο τα μέτρα που προηγουμένως 
εκτελούντο εκτός προγράμματος-πλαισίου και εκαλούντο ΠΣΥΔ (Προπαρασκευαστικές, 
Συνοδευτικές και Υποστηρικτικές Δραστηριότητες - Activités de Preparation, ά" 
Accompagnement et de Support= APAS"). 
H οφθαλμοφανέστερη περίπτωση είναι η διεθνής επιστημονική συνεργασία. Οι 
δραστηριότητες που μέχρι τώρα ανεπτύσσοντο σε ετήσια βάση, χωρίς συνολικό και 
μακροπρόθεσμο προγραμματισμό, θα υπόκεινται εφεξής σε πολυετή προγραμματισμό. θα 
αποτελέσουν συνεκτική ενότητα ενταγμένη στη δεύτερη δράση. 
Το αυτό θα ισχύσει για άλλες δράσεις πολυετούς χρονικής διάρκειας, όπως π.χ. το 
SPRINT, που επί του παρόντος εκτελούνται σύμφωνα με διαφορετικές νομικές βάσεις. 
Οι εργασίες αυτές θα συγκεντρωθούν στο ευρύ πεδίο εφαρμογής της τρίτης δράσης του 
προγράμματος-πλαισ ίου. 
Αλλη ομάδα δραστηριοτήτων, που επί του παρόντος αναπτύσσονται εκτός προγράμματος-
πλαισίου, είναι τα οριζόντια μέτρα που απαιτούνται για τον καθορισμό, την εφαρμογή 
και την υποστήριξη της πολιτικής ΕΤΑΕ. Πρόκειται για μελέτες, δραστηριότητες 
διερευνητικές, δραστηριότητες αξιολόγησης, προώθησης, υποστήριξης και συντονισμού. 
Εφεξής, θα ενσωματωθούν και αυτές στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, αλλά θα 
εκτελεσθούν με τη διαδικαστική ευελιξία που απαιτείται, ούτως ώστε η Επιτροπή να 
διατηρήσει την αρμοδιότητα ανάληψης πρωτοβουλίας και εκτέλεσης μη σημαντικών 
μέτρων, σύμφωνα με το άρθρο 22 του δημοσιονομικού κανονισμού. 
Η αξιολόγηση των προγραμμάτων και της πολιτικής της Κοινότητας στον τομέα της Ε&ΤΑ 
θα αποκτήσει μεγαλύτερη αξιοπιστία χάρη στη σύσταση, από και για την Επιτροπή, 
- 14 -
μιας Επιτροπής Αξιολόγησης της Έρευνας, για την οποία θα εξασφαλισθεί ανεξαρτησία 
και μονιμότητα. 
Ο ι δράσε ι ς 
6. Η συνθήκη του Μάαστριχτ διευκρινίζει ποιες δράσεις απαρτίζουν το πρόγραμμα-
πλαίσιο. Οι δράσεις αυτές είναι τέσσερις και περιγράφονται στο άρθρο 130 Ζ : 
α) εφαρμογή των προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, με 
προώθηση της συνεργασίας με τις επιχειρήσεις, τα κέντρα ερευνών και τα 
πανεπιστήμια, καθώς και μεταξύ τους-
β) προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της κοινοτικής έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς-
γ) διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων στον τομέα της 
κοινοτικής έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, 
δ) τόνωση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των ερευνητών της Κοινότητας. 
Επομένως, το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο συγκροτείται από τις τέσσερις αυτές 
δράσεις. 
Όσον αφορά τους τομείς ΕΤΑΕ που υπάγονται στη συνθήκη ΕΚΑΕ, είναι συγκεντρωμένοι 
στο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και εκπαίδευσης στον πυρηνικό τομέα. 
Η συγκέντρωση 
7. Ιδιαίτερο στόχο αποτελεί η μεγαλύτερη επιλεκτικότητα σχετικά με τις προς εκτέλεση 
δράσεις και η εξασφάλιση των απαραιτήτων επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων για 
την αειφόρο ανάπτυξη με πλήρη σεβασμό του περιβάλλοντος, της βιομηχανίας, της 
γεωργίας και του τομέα των υπηρεσιών, ώστε να αξιοποιηθούν τα πλεονεκτήματα της 
ενιαίας αγοράς για την αναβάθμιση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της 
ποιότητας ζωής. Στο πλαίσιο κάθε θέματος ερεύνης, θα επιδιωχθεί, αφενός, η 
συγκέντρωση των χρηματοδοτικών μέσων σε περιορισμένο αριθμό θεμάτων, που θα 
- 15 -
πιλεγούν λόγω της ειδικής προστιθέμενης αξίας τους (δράσεις με επιμερισμό του 
κόστους), και, αφετέρου, η συνέχιση του συντονισμού των εθνικών, κοινοτικών και 
ευρωπαϊκών δράαεων με τις κατάλληλες διαδικασίες εφαρμογής. 
Λαμβάνοντας υπόψη την έννοια της κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής που ενέκρινε το 
Συμβούλιο και τις ανάγκες των υπολοίπων κοινών πολιτικών, οι ερευνητικές δράσεις 
επιβάλλεται να επικεντρωθούν στην προανταγωνιστική έρευνα που αφορά τις γενικές 
τεχνολογίες με επιπτώσεις σε πολλούς τομείς, οι οποίες αναμένεται να ενισχύσουν 
την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, ιδιαίτερα στους τομείς καθοριστικής 
σημασίας, καθώς και στα θέματα που ενδιαφέρουν την κοινών ία- παράλληλα επιβάλλεται 
να εξασφαλισθεί η ταχεία μεταφορά των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων στη βιομηχανία, 
ιδιαίτερα μάλιστα στις MME, και στους οικονομικούς τομείς χρήσης. Κύριοι στόχοι 
που προσανατολίζουν τις επιλογές των δράσεων έρευνας είναι: η ανάπτυξη ασφαλών και 
αποδοτικών υποδομών, και ιδιαίτερα μιας υποδομής της πληροφορίας και των 
επικοινωνιών- η καθαρή, αποδοτική και ασφαλής παραγωγή βάσει σύγχρονης οργάνωσης· 
η ανάδειξη της προστασίας του περιβάλλοντος σε πτυχή της βιομηχανικής 
ανταγωνιστικότητας· η προαγωγή της βελτίωσης της υγείας, καθώς και της ποιότητας 
και της υγιεινής των τροφίμων η εξασφάλιση της τεχνολογικής και βιομηχανικής 
ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς (ιδιαίτερα, με την ενίσχυση του συντονισμού 
μεταξύ της πολιτικής ΕΤΑΕ και της πολιτικής τυποποίησης)·η πρόβλεψη των 
τεχνολογικών και βιομηχανικών μεταλλαγών ώστε να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι 
ανάγκες της αγοράς· η ενίσχυση των συνεργιών μεταξύ των προβλεπόμενων 
δραστηριοτήτων διεθνούς συνεργασίας και των εξωτερικών πολιτικών της Κοινότητας. 
Η συγκέντρωση των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ αντανακλάται σε τρία επίπεδα: 
στη διάρθρωση του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου: προτείνεται, με στόχο τον 
εξορθολογισμό, να διοργανωθεί η πρώτη δράση (προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης), γύρω από επτά κύρια θέματα, εκ των οποίων δύο νέα που θα 
αφορούν, αντιστοίχως, την έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών 
(στρατηγικές, συστηματικές και οριζόντιες πτυχές που χρησιμεύουν στον καθορισμό 
και την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής μεταφορών σε συντονισμό με δράσεις 
γενικού χαρακτήρα που αφορούν άλλα θέματα) και την στοχοθετημένη 
κοινωνικοοικονομική έρευνα. 
- 16 -
Το παράρτημα Ι προτείνει συγκεκριμένη διάρθρωση για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, 
εξασφαλίζοντας κατά τον τρόπο αυτό την καθοριστικής σημασίας συνέχεια με το τρίτο 
πρόγραμμα-πλαίσιο και τον συνυπολογισμό των απαραιτήτων νέων στοιχείων· 
στα κριτήρια για την εφαρμογή της επιλεκτικότητας: με στόχο τον ορισμό των 
κοινοτικών δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ, το παράρτημα II της παρούσας πρότασης για το 
τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο καθορίζει κριτήρια ("κριτήρια επιλογής των κοινοτικών 
δράσεων") που αφορούν κυρίως τη συγκέντρωση των ως άνω δραστηριοτήτων και τον 
συντονισμό των εθνικών και κοινοτικών δράσεων. Τα ως άνω κριτήρια θα 
χρησιμοποιηθούν, επίσης, κατά τον καθορισμό των ειδικών προγραμμάτων και κατά την 
επιλογή των έργων· 
στην εφαρμογή των κριτηρίων αυτών j^ia την επικέντρωση των κοινοτικών δράσεων σε 
έναν περιορισμένο αριθμό τομέων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης: η 
λεπτομερής περιγραφή του θεματικού περιεχομένου των δράσεων που προβλέπονται για 
το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο ευρίσκεται στο παράρτημα III του προγράμματος. 
Δομή, κριτήρια και περιεχόμενο των δραστηριοτήτων έρευνας και κατάρτισης στον 
πυρηνικό τομέα παρατίθενται σε παραρτήματα της πρότασης σχετικά με το πρόγραμμα-
πλαίσιο για την ΕΚΑΕ. 
Ένας καλύτερος συντονισμός των οράσεων ΕΤΑΕ στην Ευρώπη 
8. Η αρχή της επικουρικότητας συνεπάγεται ότι η Κοινότητα δραστηριοποιείται στον 
τομέα της έρευνας μόνον εφόσον οι στόχοι της μπορούν να επιτευχθούν ευχερέστερα 
στο επίπεδο αυτό από ό,τι στο επίπεδο των κρατών μελών χωριστά (βλέπε το παράρτημα 
σχετικά με την επικουρικότητα της πρότασης αυτής). Το άρθρο 130 Η της συνθήκης 
για την Ευρωπαϊκή Ενωση καλεί επιπλέον την Κοινότητα και τα κράτη μέλη να 
συντονίζουν τις ενέργειες τους προκειμένου να εξασφαλίζουν τη συνοχή των εθνικών 
πολιτικών μεταξύ τους και με την κοινοτική πολιτική. Στον τομέα αυτόν, πρέπει να 
αναγνωρισθεί ότι μέχρι σήμερα τα επιτεύγματα είναι ανεπαρκή. Χρειάζεται να 
υιοθετηθεί νέα προσέγγιση με κατάλληλες εκτελεστικές διαδικασίες για έκαστο 
ερευνητικό τομέα. 
- 17 -
9. Η επιδίωξη της αμοιβαίας συνοχής μεταξύ των εθνικών πολιτικών και της κοινοτικής 
πολιτικής στηρίζεται στην εξής διαπίστωση: επί του συνόλου των δημοσίων κονδυλίων 
που δαπανήθηκαν από τα κράτη μέλη στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης για ειρηνικούς σκοπούς, ποσοστό μικρότερο του 4% αντιστοιχεί στις 
κοινοτικές πιστώσεις που διατέθηκαν για από κοινού εκτελεσθείσες δράσεις. 
Προτείνεται η έναρξη των δράσεων: 
αξιολόγησης των επιλογών λύσεων της επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής για 
την εξασφάλιση κοινού γνωστικού υπόβαθρου στήριξης του διαλόγου σχετικά με τις 
δράσεις ΕΤΑΕ στην Ευρώπη. 
- διαβούλευσης σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο, με τακτικές συνεδριάσεις των ευρωπαίων 
υπουργών έρευνας, σε συνδυασμό με τους ομολόγους τους για τη βιομηχανία και την 
οικονομική ανάπτυξη, ειδικά για το θέμα αυτό. 
διαβούλευσης σε επιχειρησιακό επίπεδο μεταξύ των αρμοδίων των εθνικών και 
ευρωπαϊκών οργανισμών έρευνας και των αρμοδίων της βιομηχανίας (παραγωγών και 
χρηστών). 
Στο επίπεδο της επιχειρησιακής εκτέλεσης των δράσεων ΕΤΑΕ, ο συντονισμός των εθνικών 
δράσεων και των κοινοτικών δράσεων θα μπορούσε να εκφρασθεί σε τρία επίπεδα, ήτοι: 
μέσω της ενίσχυσης της συνεργίας και του αμοιβαίου εμπλουτισμού των δράσεων που 
εκτελούνται σε εθνικό επίπεδο, ο συντονισμός μπορεί να εξασφαλισθεί, εφόσον τα 
ειδικά προγράμματα αποδώσουν προτεραιότητα στ ι ς δραστηριότητες που αποσκοπούν στην 
καλύτερη συνεργασία, 
στους τομείς όπου έχει ήδη αρχίσει η συνεργασία σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο μια 
ενωμένη και συντονισμένη Ευρώπη μπορεί να αναδειχθεί σε ισότιμο συνομιλητή με 
σημαντικούς εταίρους, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία· προτείνεται, για 
τους τομείς που είναι κατάλληλοι, να επιτευχθεί εντατικός συντονισμός των εθνικών 
και κοινοτικών δράσεων· 
- 18 -
μέσω της δημιουργικής ολοκλήρωσης του "ευρωπαϊκού χώρου έρευνας" με πλήρη 
σεβασμό της ποικιλίας και της πολλαπλότητας των προσεγγίσεων, ο συντονισμός 
προϋποθέτει καλύτερη διάρθρωση των ερευνητικών δράσεων που εκτελούνται σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο διαφόρων διεθνών οργανισμών όπως οι CERN, ESA, 
ESO, ΕΜΒΟ, EMBL, FES και κυρίως EUREKA. Αξίζει να σημειωθεί, στο πλαίσιο αυτό, 
η ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των κοινοτικών δράσεων και του EUREKA. 
Υπενθυμίζοντας τους αντιστοίχους ρόλους του EUREKA και της κοινοτικής έρευνας, 
το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου τόνισε επίσης την ανάγκη να διερευνηθεί 
η συνεργία τους. 
10. Παράλληλα προς τα παραδοσιακά δίκτυα, που μέχρι σήμερα δημιουργούνταν χάρη 
στις κοινοτικές δράσεις, η εφαρμογή αυτής της συνεργασίας μπορεί να επιτευχθεί 
με μέσα όπως: θεματικά δίκτυα άριστείας, δίκτυα συντονισμού και ομίλους 
ολοκληρωμένων δράσεων (βλ. παράρτημα III της παρούσας πρότασης). 
Το ΚΚΕρ θα συμβάλει στην πραγμάτωση αυτής της νέας προσέγγισης. 
11. Η συνοχή αυτή αποκτά νόημα μόνον εφόσον η Κοινότητα αποσκοπεί στην 
εναρμονισμένη ανάπτυξη των επιστημονικών και τεχνολογικών πόρων που διαθέτει. 
Η συνεργία μεταξύ της πολιτικής ΕΤΑΕ και των διαρθρωτικών πολιτικών κατά 
συνέπεια επιβάλλεται να ενισχυθεί. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις της 
Επιτροπής στους κανονισμούς για τα διαρθρωτικά Ταμεία προσφέρουν μια πρώτη 
ευκαιρία στο πλαίσιο της νέας περιόδου προγραμματισμού 1994-1999. Η σημασία 
που εκ νέου αποδίδεται στην άριστη χρήση της τεχνολογίας στις μειονεκτούσες 
περιοχές, καθώς και στην εξασφάλιση προσόντων στον τομέα της επιστήμης και των 
τεχνολογιών, προσφέρει νέες προοπτικές συνεργίας, ειδικά με την τρίτη και 
τέταρτη δράση του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου. Ενώ εξασφαλίζεται η πλήρης 
τήρηση της αρχής της αριστείας, οι κοινοτικές δράσεις ΕΤΑΕ προσφέρουν μια 
δεύτερη ευκαιρία. Κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων της έρευνας στην πρώτη 
δράση του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου, λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα και 
οι δυνατότητες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των λιγότερο προηγμένων. 
Τα προγράμματα ΕΤΑΕ μπορούν να συμβάλουν αποδοτικά και δίχως ιδιαίτερες 
δαπάνες στην αξιοποίηση και την ικανοποιητική χρήση, για την Κοινότητα, του 
επιστημονικού και τεχνολογικού δυναμικού των μειονεκτουσών περιφερειών, 
συνδέοντας το με τους πόλους άριστείας που υφίστανται στις πλέον προηγμένες 
περιφέρειες. Η τρίτη και τέταρτη δράση θα έχουν ολοένα αυξανόμενες επιπτώσεις 
- 19 -
ις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και χώρες με τη λήψη εξειδικευμένων 
μέτρων (εθνικά/περιφερειακά κέντρα αναμετάδοσης, κέντρα μεταφοράς κυρίως για 
τους παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους, μέτρα αντιμετώπισης της "διαρροής 
εγκεφάλων", "ευρωπαϊκές έδρες"). Αυτή η συνεργία μεταξύ των διαρθρωτικών 
Ταμείων και των ερευνητικών δράσεων συμβάλλει στην άσκηση μιας γνήσιας 
πολιτικής συνοχής, αναπτύσσοντας το δυναμικό των περιφερειών και συνδέοντας το 
με τον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας. Εντούτοις, επιβάλλεται να υπενθυμισθεί ότι 
επαφίεται κατ'αρχάς στα κράτη μέλη η εκπόνηση μια συνολικής στρατηγικής με 
στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που δημιουργούν οι διαθέσιμοι 
δημοσιονομικοί πόροι της Κοινότητας. Ενα έγγραφο της Επιτροπής όσον αφορά τις 
συνεργίες μεταξύ της πολιτικής ΕΤΑΕ και των διαρθρωτικών πολιτικών 
διαβιβάσθηκε στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή τον Μάιο του 1993. 
Εξάλλου, δεδομένου ότι ο ρόλος που διαδραματίζουν οι MME στην οικονομική 
ανάπτυξη ολόκληρης της Κοινότητας είναι καθοριστικός, πρέπει να επιδιωχθεί 
μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ πολιτικής ΕΤΑΕ και δράσεων που προορίζονται για τις 
MME. Επ'αυτού, το Συμβούλιο ενέκρινε, στις 14 Ιουνίου 1993, ένα νέο πολυετές 
πρόγραμμα κοινοτικών δράσεων που σκοπό έχουν να ενισχύσουν τους άξονες 
προτεραιότητας και να εξασφαλίσουν τη συνέχεια και την ενοποίηση της πολιτικής 
υπέρ των επιχειρήσεων, κυρίως των MME. Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει μια 
σημαντική πλευρά σχετικά με τη βελτίωση της πρόσβασης των MME στα κοινοτικά 
προγράμματα. 
Οι συνεργίες έρευνας/επιμόρφωσης 
12. Για να δοθεί νέο έναυσμα στην ανάπτυξη και νέος ρυθμός στην οικονομική και 
κοινωνική πρόοδο, δεν επαρκεί μόνον ο συνδυασμός εργασίας και κεφαλαίου. 
Απαιτείται και ένας τρίτος παράγων, ο οποίος συνίσταται από τη συνένωση γνώσης 
και τεχνογνωσίας με χρήση των νέων τεχνολογιών, και κυρίως, των τεχνολογιών 
της πληροφορίας και των επικοινωνιών: παραγωγή γνώσεων από το ερευνητικό 
σύστημα· ανάπτυξη της τεχνογνωσίας μέσω του συστήματος έρευνας και 
επιμόρφωσης· διάδοση των επιστημονικών γνώσεων από το σύστημα πληροφόρησης και 
τα μέσα ενημέρωσης. Ένα από τα κυριότερα επακόλουθα των κοινοτικών δράσεων 
τα τελευταία χρόνια υπήρξε η δημιουργία και η ανάπτυξη ερευνητικών δικτύων σε 
παν ευρωπαϊκή κλ ίμακα. 
- 20 -
Οι δράσεις προαγωγής της κινητικότητας των ερευνητών και τόνωσης της 
δημιουργίας δικτύων θα πρέπει να αποτελέσουν καθοριστικής σημασίας πτυχή 
εκάστου των θεμάτων της πρώτης δράσης του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου, 
καθώς και, στο πλαίσιο της συνέχισης του σημερινού προγράμματος "ανθρώπινο 
κεφάλαιο και κινητικότητα", αντικείμενο μιας οριζόντιας δράσης (τέταρτη δράση) 
για την ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων ώστε να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο 
εμφάνισης νέων τομέων ή θεμάτων έρευνας. 
Εξίσου στρατηγικός είναι ο ρόλος που καλούνται να διαδραματίσουν οι δράσεις 
επιμόρφωσης που αποσκοπούν στη γενικότερη εξύψωση του επιστημονικού και 
τεχνικού επιπέδου· βάσει των προγραμμάτων ERASMUS και COMETT, ορισμένες 
δράσεις προαγωγής της επιμόρφωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και της κινητικότητας 
στον τομέα αυτόν, καθώς και προώθησης των επιστημονικών πληροφοριών και 
πολιτισμού στην Ευρώπη, επιβάλλεται να συνοδεύουν την εκτέλεση του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισίου,κυρίως στις δραστηριότητες που συνδέονται με την 
ανάπτυξη γενικών τεχνολογιών. 
Εξασφάλιση του δυναμικού ταχείας απόκρισης στις επιστημονικές, τεχνολογικές και 
βιομηχανικές εξελίξεις 
13. Σε συνδυασμό με τον στόχο της βελτίωσης των θετικών οικονομικών επιπτώσεων της 
κοινοτικής έρευνας, τίθεται το πρόβλημα του χρόνου απόκρισης στις εξελίξεις 
του επιστημονικού και τεχνολογικού συστήματος. Το κοινοτικό πλαίσιο θεσμών και 
λήψης αποφάσεων όσον αφορά την ΕΤΑΕ είναι δυσκίνητο. 
Ως εκ τούτου, επιβάλλεται να δοθεί στην Κοινότητα δυνατότητα ταχείας απόκρισης 
στις σχετικές εξελίξεις, εξασφαλίζοντας παράλληλα τον πλήρη σεβασμό της 
θεσμικής διοργανικής ισορροπίας. Αυτό συνεπάγεται, κατ'αρχάς, τον σεβασμό της 
φύσης και του βαθμού λεπτομέρειας των δύο επιπέδων της κοινοτικής νομοθεσίας 
(πρόγραμμα πλαίσιο, ειδικά προγράμματα) και του επιπέδου εκτέλεσης (πρόγραμμα 
εργασίας). Εξάλλου, μπορούν να καθορισθούν συγκεκριμένες λεπτομέρειες για την 
πρακτική εφαρμογή της ευελιξίας στα εξής τρία επίπεδα: 
πρόγραμμα-πλα ίσιο: Επιβάλλεται στο επίπεδο του προγράμματος-πλαισίου να 
προβλεφθεί περιορισμένη δέσμη δραστηριοτήτων προκειμένου να καταστεί 
δυνατή η έναρξη, μεταξύ της έγκρισης ενός προγράμματος-πλαισίου και της 
- 21 -
ναθεώρησής του, δράσεων προπαρασκευής, σταδίων καθορισμού για τα νέα 
προγράμματα και, ενδεχομένως, πειραματικών έργων. Ομοίως, η διαρκής και 
συστηματική εξέτοτση της προόδου υλοποίησης του προγράμματος-πλαισίου και η 
ανεξάρτητη αξιολόγηση της διαχείρισης του και της εκτέλεσης των 
ανειλημμένων δράσεων θα συμβάλουν στον αναπροσανατολισμό της κοινοτικής 
δράσης την κατάλληλη στιγμή. 
ε ιδ ικά προγράμματα: Η ευελιξία συνίσταται στη διατήρηση, εντός εκάστου 
ειδικού προγράμματος, περιορισμένου δημοσιονομικού αποθέματος για την 
κάλυψη των αυθορμήτων προτάσεων των φορέων εκμετάλλευσης, κυρίως των MME 
και των τεχνικών κέντρων (οργανισμών έρευνας), και προς τις οποίες θα 
έπρεπε να υπάρχει ανταπόκριση σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα 
(τεχνολογική τόνωση). 
προγράμματα εργασίας: Η προσαρμογή των προγραμμάτων εργασίας στα ειδικά 
προγράμματα προσφέρει στα κράτη μέλη και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη 
δυνατότητα να διαδραματίσουν αποτελεσματικό ρόλο όσον αφορά την απόκριση 
στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις: στα πρώτα, μέσω της 
συμμετοχής τους στις επιτροπές προγράμματος· και στο δεύτερο, μέσω της 
ετήσιας, δημοσιονομικής διαδικασίας. Κατά την εκτέλεση των κοινοτικών 
δράσεων, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην απλούστευση και τη βελτίωση της 
διαχείρισης με σκοπό τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα, στην 
αποκέντρωση σύμφωνα με τις ενδεδειγμένες λεπτομέρειες εφαρμογής, καθώς και 
στην αυστηρή αξιολόγηση. 
14. Όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των κοινοτικών δράσεων και του EUREKA, έχουν 
συντελεσθεί σοβαρές πρόοδοι και η Επιτροπή από κοινού με τα όργανα του EUREKA 
επεξεργάσθηκε τα στοιχεία μιας βαθύτερης συνεργίας βάσει της διπλής αρχής της 
αυξημένης διαφάνειας των εφαρμοζομένων διαδικασιών από τις χώρες στα έργα του 
EUREKA και του προγράμματος-πλαισίου και της αρχής του σαφέστερου καθορισμού 
των αντιστοίχων ρόλων. Βασικά στοιχεία αποτελούν η καλύτερη κυκλοφορία 
πληροφοριών σχετικά με τα έργα και τα μέτρα στήριξης (νομοθεσία, τυποποίηση, 
επιμόρφωση), ο συνυπολογισμός στο πλαίσιο των έργων EUREKA των αποτελεσμάτων 
των κοινοτικών έργων, ο σαφέστερος καθορισμός των αντιστοίχων ρόλων 
ενόςεκάστου για τους βιομηχανικούς φορείς, και ιδιαίτερα τις MME, η 
συστηματικότερη θεώρηση των προανταγωνιστικών σταδίων των έργων EUREKA στο 
πλαίσιο του προγράμματος-πλαισίου και η από κοινού εξέταση των στρατηγικών 
- 22 -
έργων μεγάλης εμβέλειας που προτείνονται από τους βιομηχανικούς φορείς. Για 
την Κοινότητα, αυτό συνεπάγεται τη συγκρότηση, μετά από μια αρχική εκτεταμένη 
πειραματική φάση, νέων μηχανισμών συνυπολογισμού των έργων που προέρχονται από 
το πλαίσιο του EUREKA, εκτός του χρονοδιαγράμματος των κοινοτικών προσκλήσεων 
υποβολής προτάσεων με πλήρη σεβασμό των παραδοσιακών κανόνων επιλογής, κατά το 
πρότυπο προηγουμένων αποφάσεων, που ελήφθησαν κατά περίπτωση, με θέμα ορισμένα 
στρατηγικού χαρακτήρα έργα EUREKA μεγάλης κλίμακας (JESSI, TVHD, COSINE). Τα 
δημοσιονομικά μέσα για την κάλυψη της εν λόγω δράσης θα μπορούσαν να 
συμπεριληφθούν ενδεικτικά στα προγράμματα εργασίας των κοινοτικών 
προγραμμάτων. Το ίδιο ισχύει για τα έργα τα οποία εντάσσονται σε μια 
ερευνητική δράση σχετική με άλλα ευρωπαϊκά πλαίσια επιστημονικής και 
τεχνολογικής συνεργασίας. Τα έργα θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από τα όργανα 
και των δύο πλαισίων (για την Κοινότητα από την Επιτροπή και τις επιτροπές 
εκπροσώπησης των κρατών μελών που την επικουρούν) και να συγκρίνονται με τα 
πλεονεκτήματα των έργων που προτείνονται στο πλαίσιο των κοινοτικών 
προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Η κοινοτική συμμετοχή θα πρέπει να τηρήσει 
τους στόχους των ειδικών προγραμμάτων και να αφορά αποκλειστικά και μόνο το 
προανταγωνιστικό τμήμα γενικού χαρακτήρα των έργων που εξετάζονται από τις 
επιτροπές. Τα όργανα του EUREKA, σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, θα έπρεπε να 
καλούν τους ενδιαφερόμενους βιομηχανικούς φορείς να αντιμετωπίζουν 
συστηματικότερα τις σχέσεις τους με τις κοινοτικές δράσεις Ε&ΤΑ σε έκαστο 
στάδιο προσδιορισμού και εφαρμογής των έργων EUREKA. To EUREKA επιβάλλεται να 
παραμείνει ο κύριος φορέας υποστήριξης των δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ που είναι 
εγγύτερες προς την αγορά, συμπεριλαμβανομένων των έργων επίδειξης και 
ανάπτυξης της παραγωγής, και να οδηγήσει σε αυξημένη συνεργασία μεταξύ των 
δράσεων ΕΤΑΕ των κρατών μελών του EUREKA, με πλήρη εκμετάλλευση της ευελιξίας 
και του συνθετικού χαρακτήρα της πρωτοβουλίας. 
II. ΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Οι απαιτούμενες αποφάσεις 
15. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο διέπεται από το πνεύμα της συνθήκης του 
Μάαστριχτ. Εντούτοις, δεδομένου ότι υπήρξε καθυστέρηση κατά την κύρωση της 
συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και προκειμένου να εξασφαλισθεί η απαραίτητη 
συνέχεια των προσπαθειών κοινοτικής έρευνας, η Επιτροπή υποβάλλει τώρα την 
πρόταση για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο λαμβάνοντας ως νομική βάση την Ενιαία 
Ευρωπαϊκή Πράξη και αναφέροντας, στις υποσημειώσεις στο κάτω μέρος της 
- 23 -
σελίδας, τα κείμενα που θα τεθούν σε ισχύ μετά την έναρξη ισχύος ι ης ουνθήκης 
για την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Η πρόταση για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο (1994-1998) αποτελεί ένα μόνο 
στάδιο της ευρύτερης διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Στη συνθήκη για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρήθηκε η αρχή της διπλής νομοθετικής διαδικασίας που 
καθιερώθηκε από την Ενιαία Πράξη : κατ'αρχάς, έγκριση του προγράμματος-
πλαισίου στο σύνολο του και, εν συνεχεία, έγκριση των μεμονωμένων ειδικών 
προγραμμάτων. Ωστόσο, σε σχέση προς την Ενιαία Πράξη, έχει εισαχθεί μια 
σημαντική καινοτομία. Έχουν τροποποιηθεί οι διατάξεις για τη θέσπιση των 
κανόνων που διέπουν τη συμμετοχή των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και 
των πανεπιστημίων στα κοινοτικά προγράμματα. Ενώ, μέχρι τώρα, εγκρίνονταν 
ταυτόχρονα με κάθε ειδικό πρόγραμμα, εφεξής οι κανόνες αυτοί θα αποτελούν 
αντικείμενο χωριστής απόφασης του Συμβουλίου. Το αυτό ισχύει για τις 
διατάξεις, που περιέχει σήμερα η απόφαση του Συμβουλίου 92/272/ΕΟΚ της 29ης 
Απριλίου 1992 σχετικά με τη διάδοση και την αξιοποίηση των γνώσεων που 
προκύπτουν από τα ειδικά προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της 
Κοινότητας. 
16. Κατά συνέπεια, το νομοθετικό πλαίσιο που θα διέπει την εφαρμογή του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισίου περιλαμβάνει τέσσερις διαφορετικές κατηγορίες δράσεων: 
α) Απόφαση σχετικά με αυτό καθ'εαυτό το πρόγραμμα-πλαίσιο. Σύμφωνα με τις 
διατάξεις της συνθήκης για την ΕΚ, η απόφαση αυτή θα λαμβάνεται ομόφωνα 
από το Συμβούλιο, το οποίο συναποφασίζει με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
(άρθρο 189Β). 
Για να εξασφαλισθεί ο συνολικός προγραμματισμός των κοινοτικών δράσεων 
Ε&ΤΑ, απαιτείται επίσης απόφαση του Συμβουλίου βάσει της συνθήκης ΕΚΑΕ, 
ταυτοχρόνως. 
Σε σύγκριση με την Ενιαία Πράξη, η διαδικασία έγκρισης του προγράμματος-
πλαισίου είναι, επομένως, πολυπλοκότερη. 
β) Σε αντιστάθμιση, η συνθήκη του Μάαστριχτ κατέστησε ευκολότερη τη 
διαδικασία έγκρισης των ειδικών προγραμμάτων. Τα ειδικά προγράμματα 
εγκρίνονται με ειδική πλειοψηφία από το Συμβούλιο, κατόπιν διαβούλευσης με 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ΟΚΕ. 
- 24 -
γ) Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τους κανόνες για τη συμμετοχή στο 
πρόγραμμα-πλαίσιο των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των 
πανεπιστημίων, καθώς και απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τους κανόνες 
θα διέπουν τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας. Οι αποφάσεις αυτές, 
σύμφωνα με το νέο άρθρο 130 Ι της συνθήκης, θα εγκρίνονται σε συνεργασία 
με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (βάσει της νέας συνθήκης : διαδικασία που 
προβλέπεται στο άρθρο 189 Γ). 
δ) Το σύνολο των πράξεων με τις οποίες εκδίδονται αποφάσεις σχετικά με τη 
δημιουργία άλλων μέσων, προαιρετικού χαρακτήρα, για την εφαρμογή του 
προγράμματος-πλαισίου : συμπληρωματικά προγράμματα, συμμετοχές σε 
προγράμματα έρευνας που αναλαμβάνουν διάφορα κράτη μέλη, συνεργασία με 
διεθνείς οργανισμούς, κοινές επιχειρήσεις. Οι πράξεις αυτές προβλέπονται 
αντιστοίχως στα άρθρα 130 Κ, Λ, Μ, και Ν της συνθήκης ΕΚ και εγκρίνονται 
σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στο άρθρο 130Ξ. 
Το χρονοδιάγραμμα των αποφάσεων 
17. Το χρονοδιάγραμμα των αποφάσεων πρέπει να πληροί τις ακόλουθες δύο απαιτήσεις: 
το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, που προσδιορίζει την κοινοτική ΕΤΑΕ σχεδόν 
μέχρι το τέλος του αιώνα, πρέπει να βασίζεται σαφώς στη συνθήκη για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση και πρέπει να εγκριθεί μετά την έναρξη ισχύος της· 
το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να εγκριθεί εγκαίρως για να 
εξασφαλίσει τη σταθερή συνέχεια της κοινοτικής ΕΤΑΕ στη βιομηχανία, τα 
πανεπιστήμια και λοιπούς ερευνητικούς οργανισμούς. Στο πλαίσιο αυτό, 
πρέπει να υπομνησθεί ότι το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο και τα ειδικά 
προγράμματα του λήγουν στις 31 Δεκεμβρίου 94 και ότι η εφαρμογή του 
τετάρτου προγράμματος-πλαισίου απαιτεί όχι μόνον τις αποφάσεις για τα 
ειδικά προγράμματα, αλλά και μια ολόκληρη προπαρασκευαστική φάση για την 
έναρξη των συγκεκριμένων ερευνητικών έργων. 
Αυτές οι δύο σκέψεις απαιτούν ένα στενό χρονοδιάγραμμα, που τοποθετείται 
μεταξύ Νοεμβρίου/Δεκεμβρίου 1993 (πρώτη ανάγνωση του ΕΚ και κοινή θέση του 
Συμβουλίου) και Φεβρουαρίου/Μαρτίου 1994 (δεύτερη ανάγνωση του ΕΚ και τελική 
απόφαση) και συνηγορούν, επομένως, υπέρ μιας συναινετικής διαδικασίας μεταξύ 
- 25 -
των δύο νομοθετικών οργάνων για να αποτραπεί μια τρίτη ανάγνωση (διαδικασία 
συναλλαγής). 
III. ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ 
18. Όσον αφορά τις νομικές και δημοσιονομικές διατάξεις που διέπουν το πρόγραμμα-
πλαίσιο (1994-1998), θα είναι σημαντικές οι διαφορές ως προς τις διατάξεις που 
ίσχυαν επ'αυτών των θεμάτων για τα πρώτα τρία προγράμματα-πλαίσια. Και σε 
αυτόν τον τομέα, η συνθήκη του Μάαστριχτ εισήγαγε, σε σχέση με την Ενιαία 
Πράξη, μια σημαντική καινοτομία. Στα άρθρα 130 θ και 130 Ι της συνθήκης ΕΟΚ, 
όπως τροποποιήθηκαν από την Ενιαία Πράξη, χρησιμοποιείται η έννοια του "ποσού 
που κρίνεται αναγκαίο". Ωστόσο, για τον καθορισμό των κονδυλίων 
χρηματοδότησης του προγράμματος-πλαισίου στο σύνολο του και των διαφορετικών 
δράσεων με τις οποίες θα υλοποιείται, στη συνθήκη του Μάαστριχτ εισήχθη η 
έννοια "μέγιστο συνολικό ποσό". Κατά συνέπεια, το τέταρτο πρόγραμμα- πλαίσιο 
και οι τέσσερεις δράσεις που το απαρτίζουν θα χρηματοδοτηθούν εντός των ορίων 
του "μέγιστου συνολικού ποσού" που θα καθορισθεί από τη νομοθετική αρχή. 
Δημοσιονομική μεταγραφή των προτεραιοτήτων ΕΤΑΕ 
19. Στο πλαίσιο των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο 
Εδιμβούργο, σχετικά με την χρηματοδότηση της Κοινότητας για την περίοδο 1993-
1999, οι νέοι προσανατολισμοί και οι προτεραιότητες ΕΤΑΕ που προκύπτουν από 
αυτά μεταφράζονται στο δημοσιονομικό επίπεδο ως εξής: 
- το μέγιστο συνολικό ποσό που διατίθεται για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο 
κατά την περίοδο 1994-1998: τα συμπεράσματα που ενεκρίθησαν στο Εδιμβούργο 
προβλέπουν για τις κοινοτικές δράσεις ΕΤΑΕ περιθώρια διακύμανσης μεταξύ 
του ημίσεως και των δύο τρίτων της χρηματοδότησης για τις εσωτερικές 
πολιτικές για την περίοδο αυτή· επιπλέον αναφέρεται ότι η αύξηση των 
δαπανών για την ΕΤΑΕ επιβάλλεται να είναι συνεπής με τη συνολική αύξηση 
των δαπανών για τις εσωτερικές πολιτικές (κατηγορία 3 της πρότασης 
δημοσιονομικών προοπτικών)· επί τη βάσει των δαπανών ΕΤΑΕ για το έτος 
1993, η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη τους προαναφερθέντες προβληματισμούς, 
- 26 -
καθώς και την εκτίμηση των χρηματοδοτικών αναγκών, οδηγήθηκε στην 
αναπροσαρμογή των εκτιμήσεων που διατύπωσε τον Οκτώβριο του 1992 και 
πρότεινε το ποσό των 13,1 δισεκατομμυρίων ECU σε τρέχουσες τιμές για το 
τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο και το πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και εκπαίδευσης 
στον πυρηνικό τομέα (1994-1998). Ο εν λόγω προϋπολογισμός θα πρέπει από 
εδώ και στο εξής να ανταποκρίνεται στις ανάγκες έρευνας που εξέφρασε το 
σύνολο της Κοινότητας και, κατά συνέπεια, να συμβάλει στη στήριξη της 
ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της και στη βελτίωση της ποιότητας 
ζωής. Στο πλαίσιο της αυξημένης συγκέντρωσης σε τομείς προτεραιότητας, το 
ποσό αυτό επιτρέπει την αξιοσημείωτη ενίσχυση ορισμένων δράσεων, καθώς και 
την εμφάνιση νέων στοιχείων στο πλαίσιο της πρώτης δράσης του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισίου. Επιπλέον, θα επιτρέψει την ανάπτυξη των 
δραστηριοτήτων ενεργειακής επίδειξης, που κατά το παρελθόν εκτελούντο στο 
πλαίσιο του προγράμματος THERMIE, και οι οποίες τώρα θα ενταχθούν στο 
πρόγραμμα-πλαίσιο· θα επιτρέψει, ακόμη, στις βιομηχανίες άνθρακα και 
χάλυβα της Κοινότητας να βρουν, με προοδευτικά αυξανόμενο ρυθμό ("phasing 
in") στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, ανταπόκριση στην ανάγκη τους για 
έρευνα· εξασφαλίζει την ενσωμάτωση του συνόλου της επιστημονικής και 
τεχνολογικής συνεργασίας με τρίτες χώρες και, τέλος, απόκριση της 
Κοινότητας στις εξωτερικές προκλήσεις (μεγάλης κλίμακας προσπάθειες εκ 
μέρους τρίτων χωρών, ιδιαιτέρως των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας) και την 
αντιμετώπιση των εσωτερικών προκλήσεων (σταθεροποίηση των τάσεων των 
εθνικών προϋπολογισμών έρευνας)· 
η κατανομή του ως άνω συνολικού ποσού μεταξύ των τεσσάρων δράσεων του 
τετάρτου προγράμματος-πλαίσιου και των αντίστο ί χων προτ εραιοτ ή των των 
μεγάλων θεμάτων που αποτελούν την πρώτη δράση: στο παράρτημα Ι του 
τετάρτου προγράμματος-πλαισίου διευκρινίζονται τα αντίστοιχα ποσά για 
εκάστη των τεσσάρων δράσεων· το δημοσιονομικό ισοζύγιο μεταξύ των τεσσάρων 
δράσεων τροποποιήθηκε συγκριτικά με το παράρτημα Ι του πρώτου εγγράφου 
εργασίας ώστε να ληφθούν υπόψη οι αποφάσεις και οι προσανατολισμοί του 
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Εδιμβούργου (δημοσιονομική πλαισίωση, 
προτεραιότητα της πρώτης δράσης για τις γενικές τεχνολογίες, μεγαλύτερη 
βαρύτητα στη δράση διάδοσης και αξιοποίησης στο εσωτερικό των θεμάτων και 
σε κεντρικό επίπεδο)· δεδομένης της σχετικής βαρύτητας της πρώτης δράσης, 
στο παράρτημα Ι του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου παρέχονται επίσης 
ενδεικτικά συμπληρωματικά στοιχεία για την εκτίμηση των συναφών 
προτεραιοτήτων που συνδυάζονται με τα μεγάλα θέματα τα οποία την 
αποτελούν. Μεταξύ των θεμάτων συγκαταλέγεται το νέο θέμα της έρευνας για 
μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών, δεδομένου ότι για την κοινοτική πολιτική 
μεταφορών απαιτούνται ειδικές εργασίες έρευνας για τις οποίες θα πρέπει να 
εξασφαλίζεται επαρκής χρηματοδότηση· επιπλέον, προκειμένου να υπάρξει 
- 27 -
συμβολή στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στην Ευρώπη, είναι απαραίτητο να 
εξασφαλισθούν συμπληρωματικά μέσα για τις βιοεπιστήμες και τη 
βιοτεχνολογία προκειμένου να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες της έρευνας 
όσον αφορά τη γενική βιοτεχνολογία, καθώς και τη βιοϊατρική και την υγεία, 
ενώ παράλληλα επιβάλλεται να αντιμετωπισθούν και οι ανάγκες της έρευνας 
που πρέπει να συνοδεύει την αναμόρφωση των κοινοτικών πολιτικών στους 
τομείς της γεωργίας, της δασοκομίας, της αγροτικής ανάπτυξης, της αλιείας 
και της υδατοκαλλιέργειας. 
- 28 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: 
ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ 
ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ 
Η αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 3Β της συνθήκης ΕΚ, που εισήχθη 
με τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, επιβάλλει όρια στο πεδίο παρέμβασης της 
Κοινότητας, η οποία δεν παρεμβαίνει παρά μόνον εάν και στο βαθμό που οι στόχοι της 
προβλεπόμενης δράσης είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και 
δύνανται συνεπώς, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης, 
να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, τα ακόλουθα 
ερωτήματα είναι σημαντικά. 
α. Ποιοι είναι οι στόχοι της σκοπούμενης δράσης σε σχέση με τις υποχρεώσεις που 
βαρύνουν την Κοινότητα; 
Η παρούσα πρόταση στοχεύει στην υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί για την 
πολιτική ΕΤΑΕ στην Ενιαία Πράξη, οι οποίοι επιβεβαιώθηκαν στην συνθήκη για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση, και συγκεκριμένα, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της 
κοινοτικής βιομηχανίας, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την υποστήριξη των 
άλλων κοινοτικών πολιτικών. Οι στόχοι αυτοί εντάσσονται στο πλαίσιο μιας 
αρμονικής και αειφόρου ανάπτυξης της Κοινότητας. 
β. Η σκοπούμενη δράση αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας ή αρμοδιότητα 
την οποία μοιράζεται με τα κράτη μέλη; 
Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη καθιέρωσε την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη ως 
τομέα σαφούς αρμοδιότητας της Κοινότητας, την οποία, όμως, μοιράζεται με τα κράτη 
μέλη, κωδικοποίησε τους κανόνες και αρχές της δράσης της κοινότητας στον εν λόγω 
τομέα, η οποία συμπληρώνει τις δράσεις που αναπτύσσονται στα κράτη μέλη, και 
καθόρισε τις βασικές δομές των μηχανισμών παρέμβασης της. 
- 29 -
γ. Ποια είναι η κοινοτική διάσταση του προβλήματος (επί παραδείγματι, πόσα κράτη μέλη 
αφορά η πρόταση και ποια λύση ίσχυε μέχρι τώρα); 
Η εκτέλεση του προγράμματος-πλαισίου ΕΤΑΕ, διά του οποίου επιδιώκεται η ενίσχυση 
των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της Κοινότητας στο σύνολο της (όλα τα 
κράτη μέλη), αποτελεί προέκταση των προηγουμένων προγραμμάτων-πλαισίων που έχουν 
τεθεί σε εφαρμογή από το 1984. Εντούτοις, δεν καλύπτει παρά μόνον λιγότερο από 4% 
του συνόλου των δημοσίων δαπανών των κρατών μελών για την έρευνα. 
δ. Ποια είναι η αποδοτικότερη λύση εάν γίνει σύγκριση μεταξύ των μέσων της Κοινότητας 
και εκείνων των κρατών μελών; 
Προκειμένου να εξασφαλισθεί η αποδοτικότητα των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ και να 
αποφευχθεί η αλληλεπικάλυψη με τις δράσεις που αναπτύσσονται σε επίπεδο κρατών 
μελών, το πρόγραμμα-πλαίσιο επικεντρώνεται ιδιαιτέρως σε δράσεις που αφορούν 
γενικές τεχνολογίες με επιπτώσεις σε πολλούς τομείς και μεγάλα επιστημονικά έργα. 
Ομοίως, εξασφαλίζεται εγγύηση αποδοτικότητας μέσω καλύτερου συντονισμού μεταξύ 
εθνικών και κοινοτικών δράσεων σύμφωνα με το άρθρο 130Η της συνθήκης. 
ε. Ποια συγκεκριμένη προστιθέμενη αξία προσφέρει η προβλεπόμενη δράση της 
Κοινότητας και ποιο θα ήταν το κόστος της αδράνειας; 
Σε σύγκριση με τις εθνικές προσπάθειες, εξεταζόμενες μεμονωμένα, η ενοποίηση 
τους με τις κοινοτικές δράσεις, καθώς και η ανάπτυξη συνεργιών με τις δράσεις 
που εκτελούνται στα διευρυμένα ευρωπαϊκά πλαίσια έρευνας, και ιδιαίτερα, η 
ενίσχυση των συνεργιών μεταξύ των κοινοτικών δράσεων και του EUREKA, 
επιτρέπουν να βελτιωθεί η χρησιμοποίηση του υπάρχοντος ερευνητικού δυναμικού 
στην Κοινότητα και αντιπροσωπεύουν μια πραγματική προστιθέμενη αξία για 
ολόκληρη την Κοινότητα, όχι μόνον λόγω πλεονεκτημάτων για τη βιομηχανική 
ανταγωνιστικότητα και ανταπόκρισης στις ανάγκες της κοινωνίας, αλλά και λόγω 
υποστήριξης των άλλων κοινοτικών πολιτικών. Η αδράνεια θα κατέληγε σε απώλεια 
αυτής της συνεργίας, στον κατακερματισμό και τον διπλασιασμό των προσπαθειών 
που καταβάλλονται από τα μεμονωμένα κράτη μέλη. 
- 30 -
στ. Ποιους τρόπους δράσης διαθέτει η Κοινότητα (σύσταση, χρηματοδοτική στήριξη, 
κανονιστική διάταξη, αμοιβαία αναγνώριση...); 
Οι τρόποι δράσης που διαθέτει η Κοινότητα διευκρινίζονται στο παράρτημα IV της 
πρότασης απόφασης του Συμβουλίου. 
ζ. Είναι αναγκαία ενιαία ρύθμιση ή επαρκεί οδηγία που θέτει γενικούς στόχους, 
παραπέμποντας την εκτέλεση σε επίπεδο κρατών μελών; 
Το πρόγραμμα-πλαίσιο δεν επιβάλλει κυριολεκτικώς ενιαία ρύθμιση προσδιορίζει, 
μέσω ενδεδειγμένων χρηματοδοτήσεων, ένα συνεκτικό πλαίσιο δράσης, το οποίο 
συγκεντρώνει τα εκτελούμενα έργα, με σύμπραξη, από τους δημόσιους και 
ιδιωτικούς φορείς (επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια). 
- 31 -
ΠΡΟΤΑΣΗ 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ(1) 
περί του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής(2) 
Κοινότητας επί των κοινοτικών δράσεων έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ(3) ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής(4) Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 
130 Ο παράγραφος 1(5), 
την πρόταση της Επιτροπής, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου(6), 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι το άρθρο 130 ΣΤ της συνθήκης θέτει στην Κοινότητα ως στόχο την ενίσχυση των 
επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της βιομηχανίας της και την διευκόλυνση της 
ανάπτυξης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της, 
ΣΗΜ: Οι αριθμημένες σημειώσεις στο κάτω μέρος της σελίδας αφορούν τις τροποποιήσεις 
που πρέπει να επέλθουν μετά την έναρξη ισχύος της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
Ενωση, ενώ οι σημειώσεις (α) και (β) αφορούν τη δημοσίευση στην ΕΕ των 
προγενέστερων πράξεων. 
(1) Αντικαθίσταται από: "ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ" 
(2) Διαγράφεται 
(3) Αντικαθίσταται από: "ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ" 
(4) Διαγράφεται 
(5) Αντικαθίσταται από "άρθρο 130 Θ παράγραφος 1" 
(6) Διαγράφεται 
- 32 -
ότι είναι σκόπιμο η Κοινότητα και τα κράτη μέλη να συντονίζουν τις δραστηριότητες 
τους έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης προκειμένου να διασφαλίζουν την αμοιβαία 
συνοχή μεταξύ των εθνικών πολιτικών και της κοινοτικής πολιτικής στους σχετικούς 
τόμε ίς, 
ότι το άρθρο 130 θ της συνθήκης προβλέπει τη θέσπιση πολυετούς προγράμματος-πλαισίου, 
στο οποίο περιλαμβάνεται το σύνολο των κοινοτικών δράσεων έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης (εφεξής ΕΤΑΕ), 
ότι με την απόφαση 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ<α), το Συμβούλιο ενέκρινε τρίτο πρόγραμμα-
πλαίσιο για την περίοδο 1990-1994, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της εφαρμογής· ότι 
το Συμβούλιο, με την απόφαση 93/167/Ευρατόμ, ΕΟΚ<Ρ), προσέφερε συμπληρωματική 
χρηματοδότηση, η οποία καλύπτει τα δύο τελευταία έτη εκτέλεσης του τρίτου 
προγράμματος-πλαισ ί ου, 
ότι η Επιτροπή υπέβαλε, στις 9 Απριλίου 1992, εκτίμηση σχετικά με την πρόοδο της 
υλοποίησης του τρίτου προγράμματος-πλαισίου- ότι, στις 22 Απριλίου 19 92, παρουσίασε 
αξιολόγηση σχετικά με όλα τα ειδικά προγράμματα που έχουν εκτελεσθεί βάσει του 
δευτέρου προγράμματος-πλαισίου· ότι η επιτροπή επιστημονικής και τεχνικής έρευνας 
(CREST) παρουσίασε ανάλυση της εν λόγω αξιολόγησης, στις 25 Σεπτεμβρίου 1992, κατόπιν 
αιτήματος του Συμβουλίου, 
ότι η Επιτροπή παρουσίασε, στις 18 Νοεμβρίου 1992, έγγραφο σχετικά με το μέλλον της 
συνθήκης ΕΚΑΧ και των χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων βάσει αυτής μέχρι το 2002, έτος 
κατά το οποίο λήγει η ισχύς της, 
ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά τη σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στο Εδιμβούργο στις 
11 και 12 Δεκεμβρίου 1992, κατέληξε σε συμπεράσματα που επιβεβαιώνουν τον γενικό, 
προανταγωνιστικό και πολυτομεακό χαρακτήρα της κοινοτικής ΕΤΑΕ, υποστηρίζουν τη 
βελτίωση της συνεργίας μεταξύ των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ και των δράσεων στο πλαίσιο 
του προγράμματος EUREKA, καθώς και την ευρύτερη διάδοση των αποτελεσμάτων των εν λόγω 
δράσεων προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, και τονίζουν τον κεντρικό ρόλο που 
διαδραματίζει η κοινοτική πολιτική ΕΤΑΕ κατά τον συντονισμό των δράσεων που 
αναπτύσσονται στα κράτη μέλη, 
ότι λόγω της ταχείας τεχνολογικής ανάπτυξης, των νέων οικονομικών προκλήσεων που 
καλείται να αντιμετωπίσει η Κοινότητα και της όξυνσης του ανταγωνισμού διεθνώς, 
(α) ΕΕ L 117, 8.5.1990, σ. 28 
(β) ΕΕ L 69, 20.3.1993, σ. 43 
- 33 -
κρίθηκε σκόπιμο να εγκριθεί, για την περίοδο 1994-1998, νέο πρόγραμμα-πλαίσιο το 
οποίο εξασφαλίζει τη συνέχεια των πολυετών κοινοτικών δράσεων στον τομέα της ΕΤΑΕ, 
ότι η ενίσχυση των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της Κοινότητας πρέπει να 
στοχεύει τόσο στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, όσο και στην ενδυνάμωση της κοινοτικής 
βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας(7), 
ότι, σύμφωνα με τη συνθήκη, είναι αναγκαίο να πραγματοποιούνται δράσεις επίδειξης, 
είτε πρόκειται για επίδειξη της τεχνικής σκοπιμότητας των έργων, είτε της οικονομικής 
βιωσιμότητας τους, 
ότι η Κοινότητα έχει αναλάβει την δέσμευση να διασφαλίζει αειφόρο ανάπτυξη σεβόμενη 
το περιβάλλον, και ότι οι κοινοτικές δράσεις ΕΤΑΕ θα συνεισφέρουν προς την καιεύθυνση 
αυτή, 
ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι σε θέση να συμβάλουν σημαντικά στη διαδικασία 
εισαγωγής καινοτομιών και ότι αναμένεται να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στην εφαρμογή 
των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ· ότι, επομένως, είναι σκόπιμο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή 
στις ειδικές ανάγκες των εν λόγω επιχειρήσεων προκειμένου να ενθαρρυνθεί η πρόσβαση 
τους στην πληροφόρηση, η ενεργός συμμετοχή τους στα κοινοτικά προγράμματα και η 
ικανότητα τους να αξιοποιούν τα αποτελέσματα, 
ότι κατά τη διαμόρφωση και την εφαρμογή πολιτικών και δράσεων της Κοινότητας πρέπει 
να λαμβάνεται υπόψη ο στόχος της ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 
της- ότι, βάσει της εν λόγω αρχής, το πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να συμβάλει στην 
αρμονική ανάπτυξη της Κοινότητας, διατηρώντας ως βασικό κριτήριο την επιστημονική 
αριστεία- ότι, ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να ενισχυθούν οι συνεργίες μεταξύ των 
δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ και της δράσης που αναλαμβάνει η Κοινότητα μέσω των διαρθρωτικών 
ταμε ίων, 
(7) Προστίθεται "και ότι είναι σκόπιμο να προωθούνται οι ερευνητικές δράσεις που 
κρίνονται αναγκαίες βάσει άλλων κοινοτικών πολιτικών" 
- 34 -
ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η Κοινότητα δεν πρέπει να παρεμβαίνει 
παρά μόνον εάν και στο βαθμό που οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης είναι αδύνατον να 
επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και ότι είναι δυνατόν συνεπώς, λόγω των 
διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε 
κοινοτικό επίπεδο· ότι αυτό ισχύει για τις κοινοτικές δραστηριότητες ΕΤΑΕ που πληρούν 
τα κριτήρια που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση· ότι η τήρηση των κριτηρίων αυτών 
συνεπάγεται αυστηρή επιλογή μεταξύ των τομέων κοινοτικής παρέμβασης, 
ότι τα άρθρα 130 Ζ και 130 θ της συνθήκης προβλέπουν τέσσερις δράσεις που πρέπει να 
αναλάβει η Κοινότητα· ότι η πρώτη εκ των δράσεων αυτών συνίσταται στην εφαρμογή 
ειδικών προγραμμάτων ΕΤΑΕ, βασιζόμενων στη συνεργασία με και μεταξύ των επιχειρήσεων, 
των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων ότι τα προγράμματα πρέπει να αφορούν 
περιορισμένο αριθμό τομέων ΕΤΑΕ προτεραιότητας για την Κοινότητα· ότι λόγω της 
σπουδαιότητας των θεμάτων που καλύπτει η πρώτη δράση, αυτή αποτελεί την κύρια 
συνιστώσα του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, 
ότι οι ερευνητικές δράσεις στους τομείς της πυρηνικής ασφάλειας, των πυρηνικών 
διασφαλίσεων και της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης αποτελούν το αντικείμενο 
χωριστής απόφασης σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και εκπαίδευσης στον 
πυρηνικό τομέα· ότι οι επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι για τις προς εκτέλεση 
δράσεις αναφέρονται στο εν λόγω πρόγραμμα-πλαίσιο, 
ότι η δεύτερη δράση στοχεύει στην προαγωγή της συνεργασίας επί θεμάτων κοινοτικής 
ΕΤΑΕ με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς· ότι, στο συγκεκριμένο πεδίο 
δραστηριοτήτων, προέχει να αναλάβει η Κοινότητα τις ευθύνες της σε διεθνές επίπεδο· 
ότι η επιστημονική και τεχνική συνεργασία επιβάλλεται να αναπτυχθεί ταυτοχρόνως 
έναντι των βιομηχανικών χωρών, λαμβάνοντας υπόψη τις νέες δυνατότητες συνεργασίας που 
προσφέρει η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, έναντι των χωρών της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των κρατών της πρώην Σοβιετικής Ενωσης έναντι 
των αναπτυσσόμενων χωρών ότι είναι σκόπιμο να ενισχυθεί συστηματικά η 
συμπληρωματικότητα και να διασφαλισθεί η καλύτερη διασύνδεση μεταξύ της δράσης της 
Κοινότητας και των ερευνητικών δράσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο ειδικευμένων 
ευρωπαϊκών οργανισμών· ότι ενδείκνυται να καταστούν εντατικότερες οι δράσεις COST για 
πολυμερή έργα στον τομέα της ΕΤΑΕ, 
- 35 -
ότι η τρίτη δράση αποσκοπεί στη διάδοση και στην αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της 
κοινοτικής ΕΤΑΕ· ότι είναι επιθυμητή η ενίσχυση και η ανανέωση της δράσης αυτής, 
προκειμένου να διευκολυνθεί η αποδοτική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων και να βελτιωθεί 
ο κύκλος διάδοσης και απορρόφησης των τεχνολογιών ότι ενδείκνυται να προβλεφθούν τα 
μέσα και οι μηχανισμοί που απαιτούνται προκειμένου να διευκολύνεται η αξιοποίηση και 
η μεταφορά τεχνολογίας μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων, και ιδίως των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων, μέσω της βελτίωσης του χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος, 
ότι η τέταρτη δράση στοχεύει στην τόνωση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των 
ερευνητών, και ιδίως των νέων ερευνητών της Κοινότητας· ότι πρέπει να συνεχιστεί η 
εργασία ως προς την πρωτοβουλία που έχει αναληφθεί βάσει του τρίτου προγράμματος-
πλαισίου υπέρ της αύξησης του ανθρωπίνου κεφαλαίου στον τομέα της ΕΤΑΕ και της 
βελτίωσης της κινητικότητας των ερευνητών, μεταξύ άλλων, με τη συγκρότηση, δικτύων 
εργαστηρίων και ερευνητικών μονάδων, δημοσίων και ιδιωτικών, στα κράτη μέλη σε 
ολόκληρη την Κοινότητα, 
ότι οι συγκεντρωτικές δράσεις διεθνούς συνεργασίας, διάδοσης και αξιοποίησης των 
αποτελεσμάτων της ΕΤΑΕ, καθώς και τόνωσης της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των 
ερευνητών δεν αποκλείουν την ανάπτυξη παρεμφερών δραστηριοτήτων κατά τρόπο πρόσφατο 
για καθένα από τα ειδικά προγράμματα που υπάγονται στην πρώτη δράση, στον βαθμό που 
απαιτείται για την ορθή εκτέλεση τους, 
ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών καλείται να συμβάλει στην εφαρμογή του προγράμματος-
πλαισίου, ιδίως στους τομείς εκείνους στους οποίους μπορεί να προσφέρει αμερόληπτη 
και ανεξάρτητη γνώμη ειδικού και να πρωτοστατήσει στην εκτέλεση των κοινοτικών 
πολι τ ικών, 
ότι η εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσω ειδικών 
προγραμμάτων, ότι είναι επίσης δυνατόν να λάβει χώρα μέσω συμπληρωματικών 
προγραμμάτων, στα οποία συμμετέχουν μόνον ορισμένα κράτη μέλη, ή μέσω κοινοτικής 
συμμετοχής σε προγράμματα ΕΤΑΕ που αναλαμβάνουν περισσότερα του ενός κράτη μέλη ή, 
μπορεί τέλος, να οδηγήσει στη σύσταση "κοινών επιχειρήσεων" ή άλλων αναγκαίων δομών 
για την ορθή εκτέλεση των κοινοτικών προγραμμάτων ΕΤΑΕ, 
- 36 -
ότι είναι σκόπιμο, αφενός, να εξετάζεται, διαρκώς και κατά τρόπο συστηματικό, η 
πρόοδος υλοποίησης του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου έναντι των κριτηρίων και στόχων 
που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση και, αφετέρου, να διεξαχθεί ανεξάρτητη 
αξιολόγηση της διαχείρισης του και των αποτελεσμάτων των αναληφθεισών δράσεων 
εγκαίρως και πριν η Επιτροπή υποβάλει την πρόταση της για το πέμπτο πρόγραμμα-
πλαίσιο, 
ότι σύμφωνα με το άρθρο 130 θ παράγραφος 1 της συνθήκης, απαιτείται να καθορισθεί το 
ποσό που κρίνεται αναγκαίο^8) για την εκτέλεση του προγράμματος-πλαισίου καθώς και 
οι όροι της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο πρόγραμμα, και τα ποσά που 
αντιστοιχούν σε κάθε προβλεπόμενη δράση, 
ότι είναι σκόπιμο να διατηρείται η συνοχή μεταξύ όλων των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ και 
ότι, ως εκ τούτου, ενδείκνυται να εγκριθούν, ταυτοχρόνως και με ίδια χρονική 
διάρκεια, το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο και το πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΥΡΑΤΟΜ, 
ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας (CREST), 
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ(9): 
'Αρθρο 1 
1. Εγκρίνεται, για την περίοδο 1994 έως 1998, πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές 
δράσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (ΕΤΑΕ), εφεξής καλούμενο 
"τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο". 
2. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο περιλαμβάνει το σύνολο των δράσεων της Κοινότητας, 
όπως ορίζονται στο άρθρο 130 Ζ της συνθήκης. 
(8) Οι όροι "ποσό που κρίνεται αναγκαίο" αντικαθίστανται από τους όρους "μέγιστο 
συνολικό ποσό" 
(9) Αντικαθίσταται από: "ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ" 
- 37 -
3. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο^10) για τη χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας 
σε ολόκληρο το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο ανέρχεται σε 11.625 εκατομμύρια ECU, ενώ 
το ποσό που αντιστοιχεί σε κάθετη δράση καθορίζεται στο παράρτημα Ι. 
4. Τα κριτήρια επιλογής των δραστηριοτήτων, που πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά την 
εφαρμογή του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου καθορίζονται στο παράρτημα II. 
5. Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι, καθώς και οι βασικές κατευθύνσεις των 
σχεδιαζόμενων δράσεων καθορίζονται, συναρτήσει των κριτηρίων της παραγράφου 4, στο 
παράρτημα II. 
'Αρθρο 2 
1. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω ειδικών προγραμμάτων, εκ των οποίων 
καθένα ορίζει τους συγκεκριμένους στόχους του, τηρουμένων των προσανατολισμών που 
περιγράφονται στο παράρτημα III. 
2. Η εφαρμογή του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου ενδέχεται, εάν παραστεί ανάγκη, να 
οδηγήσει σε συμπληρωματικά προγράμματα, στα οποία συμμετέχουν μόνον ορισμένα κράτη 
μέλη, ή σε κοινοτική συμμετοχή σε προγράμματα ΕΤΑΕ που αναλαμβάνουν περισσότερα 
του ενός κράτη μέλη ή, τέλος, σε σύσταση "κοινών επιχειρήσεων" ή άλλων αναγκαίων 
δομών για την ορθή εκτέλεση των κοινοτικών προγραμμάτων ΕΤΑΕ. 
'Αρθρο 3 
Οι όροι της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο σύνολο του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισίου είναι οι όροι που προβλέπονται από τις ειδικές διατάξεις περί 
πιστώσεων ΕΤΑΕ οι οποίες περιέχονται στον δημοσιονομικό κανονισμό που εφαρμόζεται επί 
του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως διευκρινίζονται στο 
παράρτημα IV της παρούσας απόφασης. 
(10) Οι όροι "ποσό που κρίνεται αναγκαίο" αντικαθίστανται από τους όρους: "μέγιστο 
συνολικό ποσό" 
- 38 -
Άρθρο 4 
1. Η Επιτροπή εξετάζει, διαρκώς και κατά τρόπο συστηματικό, την πρόοδο υλοποίησης του 
τετάρτου προγράμματος-πλαισίου έναντι των κριτηρίων και στόχων που ορίζονται στα 
παραρτήματα II και III. Εξετάζει, ιδίως κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες 
και τα χρηματοδοτικά μέσα ανταποκρίνονται στην εξέλιξη της κατάστασης. Υποβάλλει, 
κατά περίπτωση, προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση του προγράμματος-
πλαισίου σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εξέτασης αυτής. 
2. Πριν υποβάλει την πρόταση της για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η Επιτροπή αναθέτει 
σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την αξιολόγηση της διαχείρισης και της προόδου των 
κοινοτικών δραστηριοτήτων που έχουν διεξαχθεί κατά τα πέντε έτη πριν από την 
αξιολόγηση αυτή. Η Επιτροπή κοινοποιεί, την αξιολόγηση αυτή, συνοδευόμενη από τις 
παρατηρήσεις της, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή, μαζί με την πρόταση της για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο. 
Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο 
Ο Πρόεδρος 
- 39 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ (1994-1998): ΠΟΣΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ 
Πρώτη δράση (προγράμματα 
έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης) 
Δεύτερη δράση (συνεργασία με 
τρίτες χώρες και διεθνείς 
οργανισμούς) 
Τρίτη δράση (διάδοση και αξιο­
ποίηση των αποτελεσμάτων) 
Τέταρτη δράση (τόνωση της επι­
μόρφωσης και της κινητικότητας 
των ερευνητών) 
ΠΟΣΟ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ 11 Εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
9450** 
790 
600 
785 
11625** 
Εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
Ενδεικτική κατανομή μεταξύ των θεμάτων της πρώτης δράσης 
Τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών* 
Βιομηχανικές τεχνολογίες* 
Περιβάλλον* 
Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογία* 
Μη πυρηνική ενέργεια* 
Έρευνα για μία ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών* 
Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα* 3900 
1800 
970 
1325 
1050** 
280 
125 
9450** 
*εκ των οποίων 724 εκατ. ECU για το ΚΚΕρ. ΣΗΜ: πέραν της 
συγκεκριμένης συμμετοχής του ΚΚΕρ στη πρώτη δράση, το Κέντρο θα 
συμμετάσχει επίσης στην τρίτη δράση με κονδύλια ύψους 7 0 εκατ. ECU. 
** Εγκρίνεται σήμερα, όπως και το παρόν πρόγραμμα, ένα πρόγραμμα-
πλαίσιο 1994-1998 για τις δράσεις έρευνας και εκπαίδευσης για την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας, με ποσό 1.475 
εκατομμυρίων ECU· επομένως, το ενδεικτικό ποσό για τις δράσεις 
ΕΤΑΕ στον τομέα της ενέργειας ανέρχεται σε 2.525 εκατομμύρια ECU 
και το ποσό που κρίνεται ανάγκα ίο^-^ για το σύνολο των 
κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ ανέρχεται σε 13.100 εκατομμύρια ECU. 
*** βλέπε την παρούσα ΕΕ, σελίδα.... 
11 Οι λέξεις "ΠΟΣΟ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ' 
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ" αντικαθίστανται από: "ΜΕΓΙΣΤΟ 
- 40 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ 
Τα ακόλουθα κριτήρια που καθορίζουν την επιλογή των επιστημονικών και τεχνολογικών 
στόχων του προγράμματος-πλαισίου ισχύουν και για τον καθορισμό των ειδικών 
προγραμμάτων : 
1. Οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και 
επίδειξης (ΕΤΑΕ) επιβάλλεται να επικεντρώνονται σε στόχους καλώς 
καθορισμένους ώστε να συνεισφέρουν: 
στην ενίσχυση της τεχνολογικής βάσης της κοινοτικής βιομηχανίας 
προκειμένου να καταστεί ανταγωνιστικότερη σε διεθνές επίπεδο, 
προσφέροντας τις απαραίτητες γνώσεις και τεχνογνωσία (ικανότητες), 
στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, 
στην ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας με αποτέλεσμα τη συμβολή στην 
κλιμάκωση της αειφόρου ανάπτυξης. 
Κατά τον τρόπο αυτό, εξασφαλίζονται επίσης οι βραχύ-,μεσο-και μακροπρόθεσμες 
θετικές οικονομικές επιπτώσεις, καθώς και η συμμετοχή στην ενίσχυση της 
κοινωνικής και οικονομικής συνοχής της Κοινότητας, ενώ παράλληλα διατηρείται η 
επιστημονική και τεχνική ποιότητα. 
2. Οι κοινοτικές δραστηριότητες ΕΤΑΕ επιβάλλεται να σέβονται την αρχή της 
επικουρικότητας, σύμφωνα με την οποία η Κοινότητα προτείνει την ανάληψη 
δράσης αποκλειστικά και μόνον εάν οι στόχοι της σκοπούμενης δράσης είναι 
αδύνατον να επιτευχθούν πλήρως από τα κράτη μέλη και μπορούν να 
επιτευχθούν καλύτερα από την Κοινότητα. 
3. Με βάση το σχήμα αυτό, οι εξής κατηγορίες δράσεων ενδέχεται να 
δικαιολογούν την ανάληψη δραστηριότητας από την Κοινότητα: 
δράση πολύ μεγάλης κλίμακας για την οποία τα κράτη μέλη αδυνατούν, ή 
μπορούν μετά δυσκολίας, να κινητοποιήσουν τις απαραίτητες εγκαταστάσεις 
και τους δημοσιονομικούς και ανθρώπινους πόρους ("κρίσιμη μάζα"), 
- 41 -
δραστηριότητα με φιλόδοξες επιδιώξεις, προβλήματα μεγάλης ή 
μακροπρόθεσμης επιστημονικής εμβέλειας. ΓΓαυτό το είδος δραστηριότητας 
απαιτείται η ανάπτυξη ιδιαίτερων ερευνητικών προσπαθειών σε κοινοτικό 
επίπεδο και, τοιουτοτρόπως, συχνά αυξάνει η γενική συμβολή της Κοινότητας 
στην επίλυση διεθνών προβλημάτων, 
- δραστηριότητα της οποίας οι επιπτώσεις όσον αφορά τα προφανή οικονομικά 
της πλεονεκτήματα αιτιολογούν την ανάληψη κοινής δράσης, μολονότι 
επιβάλλεται να ληφθούν υπόψη οι συμπληρωματικές δαπάνες που συνεπάγεται 
οιαδήποτε διεθνής συνεργασία, 
- δραστηριότητα συμπληρωματική προς την αναλαμβανόμενη σε εθνικό επίπεδο, 
με στόχο την ενίσχυση του επιστημονικού και τεχνικού υπόβαθρου της 
Κοινότητας στο σύνολο της και με αποτελέσματα που ενδέχεται να 
αξιοποιηθούν καλύτερα στο πλαίσιο της Κοινότητας, 
- δραστηριότητα που συμβάλλει στην υλοποίηση μιας κοινής πολιτικής, όπως η 
ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, ή ενός κοινού στόχου, όπως η ενοποίηση του 
ευρωπαϊκού επιστημονικού και τεχνικού χώρου και, εφόσον υπάρχει ανάγκη, 
στην καθιέρωση κοινών κανόνων και προτύπων. 
4. Οι κοινοτικές δραστηριότητες ΕΤΑΕ πρέπει να εκτελούνται στο πλαίσιο έργων 
τα οποία αποτιμώνται βάσει της επιστημονικής και τεχνικής τους αριστείας. 
Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας επιλογής έργων, η οποία πρέπει να 
διεξάγεται στο επίπεδο των ειδικών προγραμμάτων, αποδίδεται προτεραιότητα 
στα έργα που επιτρέπουν: 
να γίνει καλύτερος συντονισμός των ερευνητικών προσπαθειών που 
καταβάλλονται από τα κράτη μέλη σε κοινοτικό επίπεδο και στο πλαίσιο 
άλλων σχημάτων ευρωπαϊκής και διεθνούς συνεργασίας, 
να υπάρξει, κατά τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο, ανταπόκριση στους 
στόχους συνολικής οικονομικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας της 
Κοινότητας. 
- 42 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Οι νέοι προσανατολισμοί υπέρ μιας γνησίως κοινοτικής πολιτικής έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (ΕΤΑΕ) συνεπάγονται σημαντική συγκέντρωση των 
κοινοτικών δράσεων προκειμένου να αυξηθεί η προστιθέμενη αξία τους, κατ'εφαρμογή, 
κυρίως, της αρχής της επικουρικότητας και των κριτηρίων που παρατίθενται στο 
παράρτημα II. 
Οι δραστηριότητες ΕΤΑΕ που καλύπτονται από το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο (199 0-1994) 
διατηρούνται εφόσον ανταποκρίνονται στα εν λόγω κριτήρια. 
Οι δράσεις που επιλέγονται αντιπροσωπεύουν το σύνολο των κοινοτικών δραστηριοτήτων 
στον τομέα της ΕΤΑΕ. Υποστηρίζουν τις κοινές πολιτικές και αποσκοπούν να παράσχουν 
τις αναγκαίες επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις για να επιτευχθεί, με σεβασμό 
προς το περιβάλλον, αειφόρος ανάπτυξη, και να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της 
ευρωπαϊκής βομηχανίας και η ποιότητα ζωής. 
Συγκεκριμένα, με γνώμονα την κοινοτική βιομηχανική πολιτική και προκειμένου να 
υπάρξει ανταπόκριση στις αυξανόμενες ανάγκες της κοινωνίας, προσδιορίσθηκαν 
ορισμένοι στόχοι δημοσίου ενδιαφέροντος για την επιλογή των κοινοτικών δράσεων 
ΕΤΑΕ : 
- ανάπτυξη ασφαλών υποδομών με υψηλές επιδόσεις, και ιδιαίτερα μιας υποδομής της 
πληροφορίας και των επικοινωνιών 
- αποδοτική, καθαρή και ασφαλής παραγωγή, βάσει σύγχρονης οργάνωσης της παραγωγής 
που λαμβάνει υπόψη τους ανθρώπινους παράγοντες· 
- ανάδειξη της προστασίας του περιβάλλοντος σε πτυχή της βιομηχανικής 
ανταγωνιστικότητας· 
- προώθηση της βελτίωσης της υγείας, καθώς και της ποιότητας και της υγιεινής των 
τροφίμων 
- εξασφάλιση της τεχνολογικής και βιομηχανικής ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς 
(κυρίως, με την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ της πολιτικής ΕΤΑΕ και της 
πολιτικής τυποποίησης)· 
- 43 -
- πρόβλεψη των τεχνολογικών και βιομηχανικών μεταλλαγών ώστε να λαμβάνονται 
καλύτερα υπόψη οι ανάγκες της αγοράς και της κοινωνίας· 
- ενίσχυση των συνεργιών μεταξύ των προτεινομένων δραστηριοτήτων διεθνούς 
συνεργασίας και των εξωτερικών πολιτικών της Κοινότητας. 
- εξασφάλιση αποτελεσματικής διάδοσης, σε ολόκληρο τον οικονομικό και κοινωνικό 
ιστό, και κυρίως στις MME, των επιστημονικών και τεχνολογικών επιτευγμάτων 
- επιμόρφωση των οικονομικών παραγόντων στον χειρισμό νέων τεχνολογιών. 
Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι συνδέονται με τέσσερις δράσεις: 
- η πρώτη δράση καλύπτει τα προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και 
επίδειξης· 
- η δεύτερη αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της κοινοτικής ΕΤΑΕ 
με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς· 
- η τρίτη αφορά τις δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των 
δραστηριοτήτων στον τομέα της κοινοτικής ΕΤΑΕ· 
- η τέταρτη περιλαμβάνει τις δραστηριότητες τόνωσης της επιμόρφωσης και της 
κινητικότητας των ερευνητών της Κοινότητας. 
Η Κοινότητα οφείλει να στοχεύει σε αρμονική ανάπτυξη των επιστημονικών και 
τεχνολογικών πόρων της. Στο πλαίσιο μιας μεγαλύτερης συνεργίας μεταξύ της 
πολιτικής ΕΤΑΕ και των διαρθρωτικών πολιτικών και τηρώντας την αρχή της αριστείας, 
ο καθορισμός των προτεραιοτήτων έρευνας στην πρώτη δράση λαμβάνει υπόψη τα 
συμφέροντα και τις δυνατότητες όλων των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των 
λιγότερο προηγμένων. Η τρίτη και η τέταρτη δράση θα έχουν αυξανόμενο αντίκτυπο 
στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες και χώρες μέσω ειδικών μέτρων. Εντούτοις, 
εναπόκειται κατ'αρχάς στα κράτη μέλη να χαράξουν μια συνεκτική συνολική στρατηγική, 
που να αποσκοπεί στην καλύτερη χρησιμοποίηση των δυνατοτήτων αυτών. 
- 44 -
Η κοινοτική υποστήριξη των δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ, που καλύπτει η πρώτη δράση, θα 
συνεχίσει να επικεντρώνεται στη γενική και προανταγωνιστική έρευνα και θα διατεθεί 
σε πολλούς τομείς. Η δράση αυτή περιλαμβάνει, επίσης, τις δραστηριότητες που 
προβλέπεται να αναπτυχθούν μακροπρόθεσμα, υποστήριξης του ΚΚΕρ στις άλλες υπηρεσίες 
της Επιτροπής. Επιπλέον, οι κοινοτικές δράσεις θα στραφούν προς ορισμένα μεγάλα 
θέματα προκειμένου η ευρωπαϊκή έρευνα να μπορέσει να συμβάλει, κατά τον πλέον 
αποτελεσματικό τρόπο, στην επίλυση των προβλημάτων τα οποία καλούνται να 
αντιμετωπίσουν η βιομηχανία και η κοινωνία. 
Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να αναπτυχθεί μια επιχειρησιακή προσέγγιση ώστε να 
δημιουργηθεί μια αποδοτική δ ι επαφή μεταξύ οριζοντίων ερευνητικών προγραμμάτων και 
αναγκών των βιομηχανιών-χρηστών, των οποίων πρέπει να ενισχυθεί η 
ανταγωνιστικότητα. Με την προοπτική αυτή, η Επιτροπή θα συντονίζει τις δράσεις που 
εντάσσονται στα διάφορα οριζόντια ερευνητικά προγράμματα και, για τον σκοπό αυτό, 
θα ζητά τη γνώμη των εκπροσώπων των παραγόντων (βιομηχάνων, δημοσίων οργανισμών, 
χρηστών), ο οποίοι θα την συμβουλεύουν για τον καθορισμό των ερευνητικών θεμάτων 
που θα φαίνονται τα περισσότερα υποσχόμενα, προκειμένου να τα ενσωματώνει κατά 
προτεραιότητα στην εφαρμογή της πρώτης δράσης σε επίπεδο προγραμμάτων εργασίας και 
προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί, κυρίως, για τους 
τομείς του αυτοκινήτου, της αεροναυτικής και των βιομηχανιών της θάλασσας. 
Το EUREKA θα παραμείνει ο κυριότερος φορέας υποστήριξης των δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ και 
επίδειξης που είναι εγγύτερες προς την αγορά, θα βελτιωθεί η συνεργία μεταξύ των 
κοινοτικών δραστηριοτήτων και του EUREKA. Οι δημοσιονομικοί πόροι που πρόκειται να 
διατεθούν για τη δράση αυτή θα μπορούσαν ενδεικτικά να συμπεριληφθούν στα 
προγράμματα εργασίας των κοινοτικών προγραμμάτων. Προτεραιότητες της κοινοτικής 
δράσης θα αποτελέσουν η βελτίωση της διάδοσης των αποτελεσμάτων στις επιχειρήσεις, 
και ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες, η αποδοτικότητα και ο συντονισμός μεταξύ των 
εθνικών προγραμμάτων. 
Οι δυνατότητες έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, 
των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των ερευνητικών κέντρων θα αποτελέσουν το 
αντικείμενο συνεχούς προσοχής και θα ενθαρρυνθεί η σύμπραξη μεταξύ των. θα 
ευνοηθεί ιδιαιτέρως η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα κοινοτικά 
προγράμματα, γενικεύοντας την προσέγγιση που επιτρέπει ταχεία ανταπόκριση στις 
αυθόρμητες προτάσεις τους (τεχνολογική τόνωση). 
- 45 -
Ομοίως, στις διάφορες κατευθυντήριες γραμμές δράσης, θα δοθεί έμφαση στη βασική 
έρευνα, όπου παραστεί ανάγκη. 
Δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή, για κάθε ερευνητικό πεδίο, στις προοπτικές συνεργασίας, ή 
ακόμα και συντονισμού, μεταξύ των εθνικών δράσεων και των κοινοτικών και ευρωπαϊκών 
δράσεων. Πέραν των δράσεων με επιμερισμό του κόστους που επικεντρώνονται σε 
επιλεγμένες έρευνες, η συχνότερη εφαρμογή συντονισμένων δράσεων θα επιτρέψει να 
προαχθεί αυτή η συνεργασία γύρω από μεγαλύτερη ποικιλία θεμάτων, τηρουμένων πάντοτε 
των κριτηρίων του παραρτήματος II. Ιδία προσοχή δόθηκε στην εξασφάλιση της 
συμπληρωματικότητας μεταξύ των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ και των δραστηριοτήτων με 
επιμερισμό του κόστους. 
θα ενισχυθεί η διαβούλευση με τα αντιπροσωπευτικά επιστημονικά, τεχνικά και 
βιομηχανικά όργανα της Κοινότητας, κυρίως για τις δραστηριότητες που στοχεύουν στον 
καθορισμό των επιλογών για την επιστημονική και τεχνολογική πολιτική σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο. 
Πέραν του ειδικού θέματος της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας, που 
προβλέπεται στην πρώτη δράση, έρευνες στις ανθρωπιστικές και κοινωνιολογικές 
επιστήμες, στο πλαίσιο εκάστου των θεμάτων της πρώτης δράσης, καθώς και στο πλαίσιο 
της δεύτερης, τρίτης και τέταρτης δράσης, θα συνδυασθούν με τις έρευνες στις 
θετικές και φυσικές επιστήμες και στις τεχνικές επιστήμες, ιδίως για να εκτιμηθεί 
εκ των προτέρων ο κοινωνικοοικονομικός αντίκτυπος των προβλεπομένων δραστηριοτήτων 
και οι ενδεχόμενοι τεχνολογικοί κίνδυνοι. 
Οι στόχοι των ερευνητικών δραστηριοτήτων, των οποίων η επίτευξη επεδιώκετο μέχρι 
τώρα στο πλαίσιο της συνθήκης ΕΚΑΧ, θα απορροφηθούν προοδευτικά ("phasing in") στα 
αντίστοιχα θέματα της πρώτης δράσης, επιτρέποντας κατά τον τρόπο αυτό στους 
ενδιαφερομένους να υποβάλλουν τα σχέδια έργων κατόπιν πρόσκλησης υποβολής προτάσεων 
για τα ειδικά προγράμματα του προγράμματος-πλαισίου. 
Οι δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας αμοιβαίου 
ενδιαφέροντος με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς θα αναπτυχθούν, αφενός, 
συγκεντρωτικά (δεύτερη δράση) και, αφετέρου, στο πλαίσιο των θεμάτων της πρώτης 
δράσης, εφόσον επιτρέπουν την επίτευξη των επιδιωκομένων στόχων βάσει του 
- 46 -
περιεχομένου των θεμάτων αυτών. Η διεθνής επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία 
αποτελεί έναν παράγοντα οικονομικής αποδοτικότητας των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ. 
Πρέπει να επιζητηθεί συνοχή στον εν λόγω τομέα μεταξύ των εθνικών πολιτικών έρευνας 
και της κοινοτικής. Κατά τον τρόπο αυτό, η συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους 
διεθνείς οργανισμούς θα δώσει πρόσθετη ώθηση στις κοινοτικές επενδύσεις για ΕΤΑΕ. 
Το Συμβούλιο καθορίζει τις λεπτομέρειες της διάδοσης των γνώσεων που αποκομίζονται 
από τα ειδικά προγράμματα, καθώς και τις άλλες λεπτομέρειες εφαρμογής του 
προγράμματος-πλαισίου. Εντός αυτού του νομικού πλαισίου, οι δραστηριότητες 
διάδοσης εκτελούνται με συνοχή και συντονισμό, το οποίο προϋποθέτει, αφενός, ένα 
κεντρικό επίπεδο διαχείρισης (τρίτη δράση) και, αφετέρου, αυτονομία δράσης των 
ειδικών προγραμμάτων προκειμένου νά οργανωθεί ένα επίπεδο ειδικευμένης διάδοσης. 
Και στις δύο περιπτώσεις, οι δρασηριότητες θα εκτελούνται, κυρίως, μέσω 
δημοσιεύσεων ή μέσω της πληροφορικής, σύμφωνα με κοινά πρότυπα και πρωτόκολλα. 
Η δραστηριότητα διάδοσης αφορά, επίσης, τις πληροφορίες σχετικά με τα κοινοτικά 
προγράμματα και δράσεις, ούτως ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην πληροφόρηση των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των ιδιωτικών και δημοσίων ερευνητικών εργαστηρίων. 
Για τον ίδιο σκοπό, θα ενθαρρυνθούν, στο πλαίσιο της τρίτης δράσης, η δημιουργία ή 
η επέκταση των δραστηριοτήτων κέντρων που λειτουργούν, σε εθνικό ή περιφερειακό 
επίπεδο, ως κέντρα αναμετάδοσης για τη διάδοση και την αξιοποίηση των 
αποτελεσμάτων. 
Ως προς την εν λόγω δραστηριότητα αξιοποίησης των αποτελεσμάτων, αν και είναι σαφές 
ότι υπάγεται, κατ'αρχάς, στην αρμοδιότητα των επιχειρήσεων και των εργαστηρίων, 
απαιτείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, συντονισμένη δράση της Κοινότητας με τους 
ενδιαφερομένους, καθώς και με τους αρμοδίους δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς, 
ιδιαίτερα σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο (μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται, 
κυρίως, τα προαναφερθέντα κέντρα αναμετάδοσης), με σκοπό να προστατευθούν ορισμένα 
αποτελέσματα, να διευκολυνθεί η απορρόφηση των τεχνολογιών και να εξασφαλισθούν με 
τον καλύτερο τρόπο οι μεταφορές καινοτομίας. Η τρίτη δράση καλύπτει, επίσης, τις 
επιστημονικές υπηρεσίες που εκτελεί το ΚΚΕρ για τις κοινοτικές πολιτικές οι οποίες 
δεν καλύπτονται από την πρώτη δράση. 
47 -
θα αναπτυχθούν δραστηριότητες επιμόρφωσης και κινητικότητας των ερευνητών στο 
πλαίσιο κάθε θέματος της πρώτης δράσης, προκειμένου να παρασχεθούν στους χρήστες, 
στους τομείς προτεραιότητας για την Κοινότητα, όχι μόνον τα αποτελέσματα της ΕΤΑΕ 
που χρειάζονται, αλλά και οι ανθρώπινοι πόροι που είναι ικανοί να τα 
χρησιμοποιήσουν. Οι εν λόγω δραστηριότητες θα επιτρέψουν να πολλαπλασιασθούν οι 
θετικές οικονομικές επιπτώσεις των εργασιών στους υπόψη τομείς προτεραιότητας. 
Ωστόσο, πρέπει να χρησιμοποιηθεί και η ευρωπαϊκή διάσταση για την ανάπτυξη, σε 
οριζόντιο επίπεδο, των ανθρωπίνων πόρων που θα επιτρέψουν την έγκαιρη απόκριση στις 
επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στους ανακύπτοντες τομείς. Η τέταρτη 
δράστ), που αποσκοπεί στην προηγμένη επιμόρφωση των ερευνητών σε κέντρα άριστείας σε 
ολόκληρη την Κοινότητα, θα διατηρήσει, επομένως, ανοικτό χαρακτήρα και θα δώσει, 
επίσης, έμφαση στη σύμπραξη πανεπιστημίου-βιομηχανίας. 
Για την εκτέλεστ) των ερευνών που υποστηρίζει η Κοινότητα, θα χρησιμοποιηθούν, 
κυρίως, δύο μέθοδοι: αφενός, η επικέντρωση των δημοσιονομικών μέσων σε περιορισμένο 
αριθμό θεμάτων, τα οποία θα επιλεγούν με γνώμονα την ειδική προστιθέμενη αξία τους 
(δράσεις με επιμερισμό του κόστους), χωρίς να αποκλείεται η πιθανότητα προοδευτικώς 
μειουμένων ποσοστών στήριξης ανάλογα με τη φύση των έργων, και, αφετέρου, η 
συνέχιση του συντονισμού των εθνικών, κοινοτικών και ευρωπαϊκών δράσεων με τις 
κατάλληλες διαδικασίες εφαρμογής. 
Συγκεκριμένα, παράλληλα προς τα παραδοσιακά δίκτυα που συγκροτούνται από τις 
κοινοτικές δράσεις έως σήμερα, ανάλογη συνεργασία θα μπορούσε να επιτευχθεί με μέσα 
όπως: 
- θεματικά δίκτυα άριστε ίας που θα συγκεντρώνουν, γύρω από έναν συγκεκριμένο 
τεχνολογικό ή βιομηχανικό στόχο, κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια και 
ερευνητικά κέντρα. Τα δίκτυα αυτά θα πρέπει να διευκολύνουν την ολοκλήρωση και 
τη μεταφορά γνώσεων και τεχνολογιών και να εξασφαλίζουν μια καλύτερη θεώρηση των 
αναγκών της αγοράς. Τα δίκτυα αυτά θα διοργανωθούν με την καταλυτική στήριξη της 
Κοινότητας, σύμφωνα με ήδη δοκιμασμένο πρότυπο κατά την εφαρμογή του τρίτου 
προγράμματος-πλαισίου σε τομείς όπως τα μικροσυστήματα, η γλωσσολογία και η 
ευέλικτη βιομηχανική παραγωγή. Τα δίκτυα αυτά θα πρέπει να είναι συνθετικά 
("bottom-up"), τόσο στη σύλληψη, όσο και στη διαχείριση τους. 
- 48 -
- δίκτυα διαβούλευσης, στα οποία τα κράτη μέλη θα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, 
καθορίζοντας τα εργαστήρια ή τα ινστιτούτα που θα συμμετέχουν στην εκάστοτε 
εγκριθείσα δράση. Η Επιτροπή θα διοργανώνει τις διαβουλεύσεις. Με τον τρόπο 
αυτό, θα καταστεί δυνατό να εκτελεσθούν οι επιδημιολογικές έρευνες και οι 
κλινικές μελέτες του προγράμματος βιοϊατρικής έρευνας. 
- όμιλοι ολοκληρωμένων δράσεων, που εμπνέονται από το εγκριθέν πρότυπο, στα 
προηγούμενα προγράμματα-πλαίσια, για το πρόγραμμα "Σύντηξη". Τα κράτη μέλη 
προσδιορίζουν τα εργαστήρια ή τα ινστιτούτα που συμμετέχουν στην ολοκληρωμένη 
δράση, η οποία υποστηρίζεται με τη συγκέντρωση των δημοσιονομικών μέσων της 
Κοινότητας. Στους ως άνω ομίλους ενδέχεται να κληθούν να συμμετάσχουν σημαντικοί 
μη κοινοτικοί ευρωπαϊκοί οργναισμοί έρευνας, όπως οι CERN, ESA και EMBL. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το ΚΚΕρ μπορεί να συμβάλει στην πραγμάτωση αυτής της νέας 
προσέγγισης. Δεδομένου ότι το κέντρο αυτό αποτελεί σημαντικό ερευνητικό παράγοντα, 
στενά συνδεδεμένο με τη διαμόρφωση και την εκτέλεση των κοινοτικών πολιτικών, θα 
μπορέσει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, στους επιστημονικούς και τεχνολογικούς 
τομείς της αρμοδιότητας του, να αποτελέσει εστιακό κέντρο των δικτύων στα οποία θα 
συμμετέχουν δημόσια και ιδιωτικά εργαστήρια στα κράτη μέλη και να λειτουργήσει ως 
κέντρο βάρους των ευρωπαϊκών ομίλων έρευνας σε συγκεκριμένους τομείς. 
Στις παραγράφους που ακολουθούν, τηρώντας αυστηρά τον κατευθυντήριο χαρακτήρα που 
αποδίδει η συνθήκη στο πρόγραμμα-πλαίσιο, αναφέρονται το επιστημονικό και 
τεχνολογικό περιεχόμενο των προς εκτέλεση δράσεων και οι λόγοι που αιτ ιολογούν την 
συμπερίληψη τους στο πρόγραμμα-πλαίσιο 1994-1998. 
- 49 -
ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Εφαρμογή προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης με την 
προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και 
των πανεπιστημίων. 
Η δράση αυτή καλύπτει μεγάλο μέρος των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της 
έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. Βασίζεται στην συμμετοχή υπερεθνικών 
ομάδων, οργανισμών, ερευνητικών κέντρων, πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, ενώ το 
Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) παρεμβαίνει στις περιπτώσεις όπου διαθέτει ειδικά 
πλεονεκτήματα. Η δράση αυτή θα αναπτυχθεί στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο γύρω 
από τους ακόλουθους άξονες. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: Το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο έχει τριες κυρίους στόχους: την ενίσχυση 
της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, την συμβολή της επιστήμης και 
της τεχνολογίας στην ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών και την ενίσχυση των 
διαφόρων κοινών πολιτικών. Για την επίτευξη αυτών των στόχων θα ακολουθηθεί μία 
προσέγγιση που θα συνδυάζει ισόρροπα το παραδοσιακό με το νέο. Το πρόγραμμα-
πλαίσιο θα συγκεντρώσει επίσης τις ερευνητικές δραστηριότητες που σήμερα 
διεξάγονται ασυντόνιστα στο πλαίσιο των κοινών πολιτικών καθώς και τις δράσεις 
που δεν εντάσσονται στο πρόγραμμα-πλαίσιο. 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 
Ο γενικής φύσεως ρόλος των τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) 
σε όλες τις βιομηχανικές και κοινωνικές δραστηριότητες αποτελεί, πλέον, παράγοντα 
μεγάλης σημασίας για τη χάραξη της πολιτικής ΕΤΑΕ. Μία καινούργια "ψηφιακή 
βιομηχανία" εμφανίψεται. Η συνεχής διεύρυνση της χρήσης των ΤΠΕ σε όλους τους 
κλάδους υπηρεσιών και παραγωγής διαβρώνει με σταθερό ρυθμό τα όρια μεταξύ των ΤΠΕ 
και άλλων βιομηχανικών κλάδων, μεταξύ φορέων παροχής και χρηστών, και μεταξύ 
επαγγελματικών και καταναλωτικών αγορών. Στό επίπεδο της κοινωνικής διάστασης, γ ία 
τίς δημόσιες διοικήσεις, την υγεία, τη παιδεία, τις μεταφορές, το περιβάλλον και τή 
ψυγαγωγία, τό χώρο εργασίας και τή κατοικία, όλα εξαρτώνται σε συνεχώς μεγαλύτερο 
50 -
βαθμό από τις ΤΠΕ. 'Οσον αφορά τις βιομηχανίες των ΤΠΕ, ο ρυθμός της τεχνολογικής 
προόδου απαιτεί όλο και μεγαλύτερες προσπάθειες από τους φορείς παροχής για να 
παραμείνουν ανταγωνιστικές· ωστόσο, το κόστος της ΕΤΑΕ κλιμακώνεται συνεχώς και 
καθίσταται απαγορευτικό ακόμη και για τις μεταλύτερες εταιρείες. Οι αλλαγές αυτές 
απορρέουν από τη δημιουργία της νέας υποδομής πληροφορίας και επικοινωνιών, η οποία 
ενοποιεί το περιεχόμενο της πληροφορίας, την αποθήκευση της, το δυναμικό 
υπολογισμών, τις επικοινωνίες, τις υπηρεσίες και τις εφαρμογές. 
Ο ευρύς διττός στόχος της κοινοτικής ΕΤΑΕ στις ΤΠΕ κατά τη δεκαετία 1990-2000 είναι 
η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας όλης της βιομηχανίας στο ευνοϊκό περιβάλλον που 
δημιουργεί η εσωτερική αγορά και η ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών όσον αφορά τη 
βελτίωση της ποιότητας ζωής. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, και συνεχίζοντας 
την πολιτική της δεκαετίας 1980-90 η οποία χαράχθηκε με κριτήρια την τεχνολογία και 
την ανάπτυξη του κλάδου των ΤΠΕ, θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στους χρήστες και την 
αγορά με στόχο την ανάπτυξη της νέας υποδομής. Παράλληλα, θα αξιοποιηθούν τα 
αποτελέσματα του δεύτερου και τρίτου προγράμματος-πλαισ(ου, τα οποία, μέσω 
προγραμμάτων όπως το ESPRIT (τεχνολογία της πληροφορίας), RACE (επικοινωνίες) και 
DRIVE, AIM και DELTA και άλλων τηλεματικών εφαρμογών, έχουν διαμορφώσει μία σταθερή 
επιστημονική και εννοιολογική βάση για την ενσωμάτωση των τεχνολογιών της 
πληροφορίας και των επικοινωνιών στην κοινωνία και για την οικοδόμηση της νέας 
υποδομής. Οι δραστηριότητες θα συνεχίσουν να είναι προανταγωνιστικού χαρακτήρα με 
έμφαση στην επίδειξη, τον έλεγχο καταλληλότητας και την ενοποίηση των τεχνολογιών, 
των προδιαγραφών και των προτύπων. Ενισχυτικό στοιχείο θα αποτελέσει η προσπάθεια 
μακροπρόθεσμης προηγμένης έρευνας, ιδίως πολυθεματικής έρευνας για ζητήματα 
διαφόρων βιομηχανικών τομέων. 
Ο νέος προσανατολισμός της ΕΤΑΕ στις γενετικές τεχνολογίες και εφαρμογές που είναι 
ουσιαστικές για την πανευρωπαϊκή υποδομή της πληροφορίας, μαζί με τον προσεκτικό 
συντονισμό των εθνικών πρωτοβουλιών, τηρεί την αρχή της επικουρικότητας. Επιπλέον, 
η ανάπτυξη και διάδοση της υποδομής ενισχύει την οικονομική και κοινωνική συνοχή, 
θέτοντας στη διάθεση επιχειρήσεων και πολιτών απομακρυσμένων περιοχών, πληροφορίες, 
υπηρεσίες και προηγμένες επικοινωνίες, παρέχοντας παράλληλα δυνατότητες πλήρους 
αξιοποίησης του δυναμικού των MME. Οι απαιτήσεις της υποδομής αποτελούν μέτρο 
αξιολόγησης των προτεραιοτήτων Ε&Α διασφαλίζοντας τοιουτοτρόπως την αποτελεσματική 
χρήση των πόρων. 
- 51 -
Είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι η υποδομή συνίσταται από τέσσερις βασικούς τομείς: τις 
εφαρμογές, τα ενοποιημένα συστήματα, τις επικοινωνίες, και τις θεμελιώδεις 
τεχνολογίες της πληροφορίας. Οι γενικοί τομείς των τεχνολογιών της πληροφορίας και 
των επικοινωνιών περιλαμβάνουν τις τεχνολογίες οι οποίες ευρίσκονται στην καρδιά 
της υποδομής, και αφορούν τα δομικά μέρη, τους υπολογιστές, το λογισμικό, τις 
τράπεζες δεδομένων, τις αρτηρίες δεδομένων, και τις οθόνες και οι οποίες είναι, 
επίσης, ουσιαστικές για τις τεχνολογίες της τηλεόρασης υψηλής ευκρίνειας και 
παρέχουν τα δομικά στοιχεία για τα πολύπλοκα ενοποιημένα συστήματα με συνδυασμό των 
τεχνολογιών των γλωσσών, της επεξεργασίας δεδομένων υψηλών επιδόσεων και των 
διεπαφών πολλαπλών μέσων. Αυτά, με τη σειρά τους, αποτελούν τη βάση για την 
υλοποίηση των εφαρμογών σε τομείς όπως η υγεία, οι μεταφορές, η ανοικτή μάθηση, η 
στατιστική, οι βιβλιοθήκες και η οργάνωση επιχειρήσεων. 
Οι στενές σχέσεις μεταξύ των δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ των διαφόρων τομέων, οι οποίες 
αντανακλούν την όλο και μεγαλύτερη αλληλεξάρτηση των ΤΠΕ, είναι αναπόφευκτες. 
Περαιτέρω, η ευρεία διάδοση των ΤΠΕ συνεπάγεται δεσμούς με πολλά άλλα θέματα του 
προγράμματος-πλαισίου. 
Στόχος και στους τέσσερις τομείς είναι η ενθάρρυνση της ευελιξίας και των 
μηχανισμών απόκρισης. Όπως και οι παραδοσιακές εναρμονισμένες δραστηριότητες 
κοινής δαπάνης, η ΕΤΑΕ σε ορισμένους τομείς θα χρησιμοποιήσει επικεντρωμένα σύνολα 
έργων, τα οποία θα συνοδεύουν και θα ενισχύουν δίκτυα άριστείας, σύνδεσμοι φορέων 
παροχής και χρηστών, συντονισμός με εθνικές πρωτοβουλίες, διεθνής συνεργασία, 
διάδοση των αποτελεσμάτων και δραστηριότητες κατάρτισης συμπληρωματικές και 
συντονισμένες με παρόμοιες περισσότερο συγκεντρωτικές δραστηριότητες. Επιπλέον, η 
συμμετοχή MME θα διευκολυνθεί με ζεύγη φορέων παροχής-χρηστών και την θέσπιση 
απλοποιημένων διαδικασιών για μικρά έργα. 
Προκειμένου να ενισχυθούν οι βιομηχανικές και κοινωνικές επιπτώσεις των 
αποτελεσμάτων της ΕΤΑ, οι σχετικές δραστηριότητες θα ενσωματωθούν σε σύνολο 
συνεκτικών δραστηριοτήτων βιομηχανικής πολιτικής. Συνεπώς, θα πρέπει να 
προσδιορίζονται συστηματικά τα συνοδευτικά μέτρα, ιδίως με τη συνεχή ανάλυση των 
εξελίξεων της αγοράς, της βιομηχανίας και της τεχνολογίας. Οι αναλύσεις αυτές 
πρόκειται να καθορίσουν τους κατευθυντήριους άξονες των μελλοντικών ενεργειών και 
να προλειάνουν το έδαφος για την εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων βιομηχανικής 
πολι τικής. 
- 52 -
Α. Τηλεματικές εφαρμογές κοινού ενδιαφέροντος 
Ο τομέας αυτός καλύπτει την ΕΤΑ σχετικά με εφαρμογές των τεχνολογιών της 
πληροφορίας και των επικοινωνιών που θα συμβάλουν, αφενός, στην ικανοποίηση των 
αναγκών που προκύπτουν από τις υπάρχουσες κοινοτικές πολιτικές και των βασικών 
αναγκών των σύγχρονων κοινωνιών σε τομείς όπως η υγειονομική περίθαλψη, οι 
μεταφορές, η εκπαίδευση και, αφετέρου, στον προσανατολισμό του ενδιαφέροντος της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας προς τις νέες αγορές οι οποίες διαφαίνονται ως αποτέλεσμα 
των ερευνητικών δραστηριοτήτων. Ο γενικός στόχος είναι η βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας της τεχνολογίας των τηλεματικών εφαρμογών και η διασφάλιση της 
διαλειτουργικότητας των συστημάτων και των τηλεματικών δικτύων, μέσω 
προτυποποιητικής έρευνας και αναπτυξιακών δραστηριοτήτων και δοκιμών για τον έλεγχο 
της τεχνικής καταλληλότητας. Η εργασία βασίζεται στην κτηθείσα πείρα από το Τρίτο 
Πρόγραμμα-πλαίσιο, με αλλαγή της έμφασης από την τηλεματική δεδομένων στην 
τηλεματική εικόνων. Οι δραστηριότητες θα επικεντρωθούν σε έξι θέματα και θα 
συντονιψοντου στενά με άλλες σχετικές κοινοτικές δραστηριότητες. 
Ανάπτυξη και αναβάθμιση των διευρωπαϊκών τηλεματικών εφαρμογών. Σήμερα, για να 
είναι περισσότερο αποδοτική, η ευρωπαϊκή έρευνα χρειάζεται προηγμένα διευρωπαϊκά 
δίκτυα και υπηρεσίες. Επιπλέον, η εσωτερική αγορά δημιουργεί σημαντικές απαιτήσεις 
στον τομέα των υπηρεσιών και των ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ των δημοσίων 
διοικήσεων. Οι ανάγκες για προηγμένες τηλεματικές υπηρεσίες θα αντιμετωπισθούν 
μέσω δραστηριοτήτων ΕΤΑ που θα αποσκοπούν στην ανάπτυξη και την επικύρωση 
αποδοτικών λύσεων με βάση το συνεχώς εξελισσόμενο σύνολο νέων τεχνολογιών και την 
αναβάθμιση των ευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιακών δικτύων. Οι εργασίες θα επικεντρωθούν 
κυρίως σε εφαρμογές που ενοποιούν τις κατανεμημένες υπηρεσίες ανταλλαγής 
πληροφοριών και εικονοδιασκέψεων. Τα αποτελέσματα των εργασιών ΕΤΑ στον τομέα 
αυτόν, αποκλειστικά για τις διευρωπαϊκές εφαρμογές, είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν 
και σε άλλους τομείς εφαρμογών της τηλεματικής. 
Οι εφαρμογές στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης αποσκοπούν στην ενίσχυση των 
τηλεματικών τεχνολογιών για παροχή ιατρικών υπηρεσιών. Το επίκεντρο τους θα είναι η 
πρόσβαση στις πληροφορίες, η ανταλλαγή και η διαχείριση των δεδομένων, η τηλε­
ϊατρική καθώς και θέματα ασφάλειας και ιδιωτικότητας, ενώ οι εργασίες με εφαρμογές 
για ηλικιωμένα άτομα και άτομα με ειδικές ανάγκες θα αναπτύζούν και θα επικυρώσουν 
συστήματα και υπηρεσίες για την άμβλυνση των επιπτώσεων των αναπηριών, της 
ενηλικίωσης και της κοινωνικής περιθωριοποίησης. 
- 53 -
Οι εργασίες στον τομέα της ευέλικτης μάθησης, της τηλεμάθησης, της τηλεκπαίδευσης 
και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ βιβλιοθηκών θα συμβάλουν στην παροχή 
αποτελεσματικών υπηρεσιών εκπαίδευσης και κατάρτισης, που θα είναι στη διάθεση όλων 
και θα μπορούν να ικανοποιήσουν ανάγκες ατόμων καθώς και τις ανάγκες της 
βιομηχανίας και των ερευνητών· οι δραστηριότητες θα συνδυάσουν την ανάπτυξη 
τεχνολογιών και συστημάτων για την μελέτη και την παροχή προϊόντων και υπηρεσιών 
μάθησης και την ενσωμάτωση τους σε πειραματικά δίκτυα. Οι εργασίες θα καλύψουν, 
επίσης, την τεχνολογική ανάπτυξη και τη δημιουργία γενικής επιστημονικής και 
τεχνολογικής βάσης όσον αφορά τους πόρους των ευρωπαϊκών βιβλιοθηκών καθώς και την 
συνδεδεμένη σε δίκτυο υποδομή βιβλιοθηκών. 
Η ΕΤΑ για τις τηλεματικές εφαρμογές μεταφορών θα αναπτύξει και θα επικυρώσει κοινές 
λειτουργικές προδιαγραφές, πρακτικές και κατευθυντήριους άξονες για τηλεματικά 
συστήματα και υπηρεσίες για όλα τα μέσα μεταφορών, περιλαμβανομένων και των 
συνδυασμένων μεταφορών. θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε τηλεματικά συστήματα για την 
κυκλοφοριακή διαχείριση των σιδηροδρόμων, της ναυσιπλοίας και της οδικής κίνησης 
περιλαμβανομένης της υπέρ- και ενδο-αστικής κυκλοφορίας και των συνδυασμένων 
μεταφορών, καθώς και για τη δημιουργία ενοποιημένου συστήματος ευρωπαϊκής 
διαχείρισης της εναερίου κυκλοφορίας. Οι εφαρμογές για αστικές και αγροτικές 
περιοχές θα επικυρώσουν λύσεις, όπως η τηλε-εργασία και οι τηλεϋπηρεσίες, οι οποίες 
θα δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης και θα μειώσουν τις περιττές μετακινήσεις, θα 
καταπολεμήσουν, επίσης, την φυγή εταιρειών και πολιτών από αγροτικές περιοχές και 
θα βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης, θαδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διευκόλυνση 
της χρήσης των εν λόγω τηλεματικών υπηρεσιών από πολίτες και από μικρές και μεσαίες 
επιχειρήσεις. 
Τέλος, θα αναληφθούν ερευνητικές δραστηριότητες προκειμένου να εκτιμηθεί το 
δυναμικό των τηλεματικών λύσεων σε νέους τομείς όπως το περιβάλλον (παρακολούθηση 
της ρύπανσης, επιτήρηση και έλεγχος, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για οοβαρές 
φυσικές καταστροφές, διαχείριση των περιβαλλοντικών κινδύνων και ανίχνευση 
επικίνδυνων υλικών) καθώς και για την αντιμετώπιση άλλων αναγκών για τηλεματικές 
υπηρεσίες που ενδεχομένως να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια του Τέταρτου 
Προγράμματος-πλαισίου. 
- 54 -
Β. Τεχνολογίες για ενοποιημένα συστήματα πληροφορίας και επικοινωνιών 
Η όλο και μεγαλύτερη σύγκλιση των τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών 
στην υποδομή της πληροφορίας οδηγεί στην αύξηση της πολυπλοκότητας των συστημάτων, 
που με τη σειρά της στηρίζεται στην διαθεσιμότητα των τεχνολογιών για την 
ενσωμάτωση των συστημάτων. Ο τομέας αυτός επικεντρώνεται στην ανάπτυξη των 
ολοκληρωμένων τεχνολογιών ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής υποδομής 
της πληροφορίας. οι δραστηριότητες κατατάσσονται σε έξι τομείς. 
Στόχος των δραστηριοτήτων στον τομέα της τεχνολογίας των γλωσσών και της 
πληροφορίας είναι η ανάπτυξη τεχνολογιών για την επεξεργασία της ομιλούμενης και 
τΓ1£ γραπτής γλώσσας στο πλαίσιο συστημάτων πληροφορίας και επικοινωνιών, καθώς και 
η επίδειξη της ενσωμάτωσης τους σε σειρά τομέων εφαρμογής. Η εργασία, καλύπτει, 
επίσης, ηλεκτρονικές γλωσσικές πηγές, περιλαμβανομένων λεξικών και συλλογών, και 
γενική γλωσσολογική έρευνα. Οι τεχνολογίες της πληροφορίας πρόκειται να καλύψουν 
τα προηγμένα ηλεκτρονικά εκδοτικά συστήματα, νέες δομές βάσεων δεδομένων για τη 
διευκόλυνση της πρόσβασης στην πληροφορία, βελτιώσεις των δυνατοτήτων χρήσης και 
διαχείρισης της πληροφορίας, συνεργατικά δίκτυα ΕΤΑ, και εργασία σχετικά με 
πρότυπα. Στόχο στον τομέα των υπολογιστών υψηλών επιδόσεων και σχηματισμού δικτύων 
αποτελεί η αξιοποίηση των τεχνολογιών των υπολογιστών υψηλών επιδόσεων και 
σχηματισμού δικτύων προς όφελος ευρέος φάσματος χρηστών σε τομείς όπως η 
βιομηχανική παραγωγή, οι επιμέρους κλάδοι μηχανικών και εμπορίου, σε εφαρμογές που 
ποικίλουν από την μη καταστροφική προσομοίωση συγκρούσεων οχημάτων, την μελέτη 
φαρμάκων, και την προηγμένη απεικόνιση για την παρατήρηση της γης, έως την ιατρική 
διάγνωση, την χειρουργική επέμβαση και τις βάσεις δεδομένων πολύ υψηλών επιδόσεων. 
Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν την μεταφορά των εφαρμογών και την εφαρμογή 
περιβαλλόντων χρηστών για τη χρήση παράλληλων, κατανεμημένων και ενσωματωμένων 
συστημάτων, και την ανάπτυξη επιλεγμένων νέων εφαρμογών και τεχνολογιών. Η εργασία 
σχετικά με τα ολοκληρωμένα προσωπικά συστήματα προσανατολίζεται στην ανάπτυξη 
τεχνολογιών και συστημάτων που υποστηρίζουν την προσωπική πρόσβαση από οποιοδήποτε 
τόπο σε υπηρεσίες της υποδομής πληροφορίας και επικοινωνιών, και τον τοπικό 
χειρισμό της πληροφορίας. Η εργασία θα περιλαμβάνει σμικρύνσεις, νέα πολυτροπικά 
υποδείγματα δ ι επαφής χρηστών, υψηλά επίπεδα ολοκλήρωσης συστημάτων, ενσωμάτωση της 
τεχνολογίας έξυπνων αρτών, προσωπικές εφαρμογές, και ασφαλή, ταχεία πρόσβαση σε 
ψηφιακές πληροφοριακές υπηρεσίες. Η δυνατότητα εφαρμογής θα επιδειχθεί με τη 
βοήθεια συστημάτων όπως το ηλεκτρονικό πορτοφόλι, το προηγμένο ευρωπαϊκό Minitel 
και συστήματα προσωπικής και ομαδικής εργασίας. 
- 55 -
Στόχος στον τομέα των συστημάτων πολλαπλών μέσων είναι η ενίσχυση των προηγμένων 
τεχνολογιών και των πρότυπων μορφών ανταλλαγών και η επεξεργασία, ανάκτηση και 
διάδοση των ηλεκτρονικών πληροφοριών πολλαπλών μέσων (κείμενο, φωνή, εικόνα, 
ηχητικά και οπτικά), και η επίδειξη της ενσωμάτωσης τους σε σειρά διαλογικών 
εφαρμογών πολλαπλών μέσων. Η εργασία θα καλύψει εργαλεία παραγωγικότητας υλικού 
και λογισμικού για συγγραφικές και αναπτυξιακές πλατφόρμες, πληροφοριακούς 
εξυπηρετητές πολλαπλών μέσων, παρουσιάσεις hypermedia, διαχείριση εγγράφων, 
αλγορίθμους προηγμένης συμπίεσης, λογισμικό προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων, 
τεχνικές ιδεατής πραγματικότητας και πειραματικές εφαρμογές, ιδίως στον τομέα των 
επιχειρηματικών διαδικασιών. Ο ρόλος των ΤΠΕ στον τομέα της ολοκληρωμένης 
παραγωγής είναι η ανάπτυξη νέων λύσεων ΤΠΕ για την υποστήριξη διαδικασιών παραγωγής 
και μελέτης, προκειμένου να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα και να βελτιωθεί η 
αποτελεσματικότητα, όπως και να επιτευχθούν περιβαλλοντικά φιλικές μέθοδοι που 
υποστηρίζουν την προσέγγιση της ισχνής παραγωγής. Για την υποστήριξη της 
καινοτομίας θα αναπτυχθούν ειδική υποδομή και προηγμένες τεχνολογίες ΤΠΕ για 
κατανεμημένες πολυτοπικές λειτουργίες. Οι δραστηριότητες θα επικεντρωθούν στην 
αξιοποίηση των οργανωτικών προσεγγίσεων που ενσωματώνουν τις βασικές λειτουργίες 
σύνταξης λογισμικού, τα ανοικτά συστήματα, την κατάρτιση μοντέλων για τα δεδομένα 
και τον σχεδιασμό βάσεων δεδομένων, το σχεδιασμό με τη βοήθεια υπολογιστή, την 
μικροηλεκτρονική, τα μικροσυστήματα και επιλεκτικά την μηχατρονική. Οι εργασίες 
στον τομέα της ασφάλειας συστημάτων πληροφοριών καλύπτει την ανάπτυξη και επίδειξη 
τεχνολογιών για την ακεραιότητα, εμπιστευτικότητα και διαθεσιμότητα της πληροφορίας 
σε ολοκληρωμένα συστήματα. Η εργασία θα περιλαμβάνει έρευνα σχετικά με νέες 
τεχνολογικές ευκαιρίες όσον αφορά την ασφάλεια, την ανάπτυξη λογισμικού, πρωτόκολλα 
και δομικά μέρη και την ενσωμάτωση τους σε ασφαλή συστήματα και υπηρεσίες, με 
διενέργεια ελέγχου καταλληλότητας και δοκιμών στο πλαίσιο ολοκληρωμένων συστημάτων. 
θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις απαιτήσεις των συστημάτων ηλεκτρονικών πληρωμών, 
υγειονομικής περίθαλψης και τηλεργασίας. 
Γ. Τεχνολογίες προηγμένων επικοινωνιακών υπηρεσιών 
Τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα αποτελούν απαραίτητο μέρος της πληροφοριακής υποδομής. 
Ο βασικός στόχος του τομέα αυτού είναι η ανάπτυξη προηγμένων επικοινωνιακών 
συστημάτων και υπηρεσιών για την εδραίωση της εσωτερικής αγοράς, την οικονομική 
ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή στην Ευρώπη, λαμβάνοντας υπόψη την ταχεία 
ανάπτυξη της τεχνολογίας, τους μεταβαλλόμενους ρυθμιστικούς όρους και τις ευκαιρίες 
- 56 — 
ανάπτυξης των προηγμένων διευρωπαϊκών δικτύων και υπηρεσιών. θα θεσπιστεί 
αποτελεσματικό πλαίσιο για καινοτόμες χρήσεις και την ευρεία διάδοση της ευρωπαϊκής 
τεχνολογίας και τεχνογνωσίας. Οι δραστηριότητες θα επικεντρωθούν σε τέσσερα 
θέματα. 
Η εργασία σχετικά με τις ψηφιακές υπηρεσίες πολλαπλών μέσων θα περιλαμβάνει την 
τεχνολογική ανάπτυξη για τις επίγειες ραδιομεταδόσεις, τις μεταδόσεις μέσω 
δορυφόρων και ινών των διαλογικών ψηφιακών υπηρεσιών βίντεο. θα καλύψει επίσης τις 
εξελίξεις όσον αφορά τη μεταγωγή, την επεξεργασία και την καταγραφή, για φορείς 
παροχής υπηρεσιών, φορείς εκμετάλλευσης και χρήστες δικτύων, περιλαμβανομένων της 
νέας τεχνολογικής ανάπτυξης για τη συμπίεση εικόνων, της κωδικοποίησης του 
μεταβλητού ρυθμού δυαδικών ψηφίων, των ασύρματων δικτύων, των δ ι επαφών δικτύου, 
και των εγγραφών. Στόχος της εργασίας σχετικά με τις φωτονικές τεχνολογίες είναι η 
ενίσχυση και η επιτάχυνση των ευρωπαϊκών εξελίξεων των ολοκληρωμένων φωτονικών 
συστημάτων· η εργασία περιλαμβάνει την ανάπτυξη ολοκληρωμένων υποσυστημάτων, 
τεχνικές συσκευασίας και μαζικής παραγωγής, οπτικές διασυνδέσεις, καθώς και βασικές 
τεχνολογίες του 21ου αιώνα: τρισδιάστατες ολογραφικές οθόνες, αναγνώριση ζωντανών 
εικόνων και νέες τεχνικές συμπίεσης σημάτων. Οι δραστηριότητες στον τομέα κινητών 
επικοινωνιών προσανατολίζονται προς την διασφάλιση της κινητικότητας στα σταθερά 
δίκτυα και τη χρήση προηγμένων ράδιο- και δορυφορικών συστημάτων στην Ευρώπη. Η 
εργασία αφορά τεχνολογικές εξελίξεις στην κωδικοποίηση σημάτων· συστήματα 
πρόσβασης· διαχείριση διαύλων, δικτύων και υπηρεσιών την ανάπτυξη νέων πρωτοκόλλων 
σηματοδότησης· και την ανάπτυξη συστημάτων για τη διασφάλιση της συμβατότητας και 
διαλειτουργικότητας των δικτύων μέσω πρωτοκόλλων διαφανούς διαλειτουργίας δικτύων. 
Οι στόχοι της εργασίας σχετικά με την ευφυία δικτύων και την τεχνολογία υπηρεσιών 
είναι η ανάπτυξη τεχνολογίας για την ευέλικτη και σε πραγματικό χρόνο διαχείριση 
του εξοπλισμού επικοινωνίας, η επίτευξη του στόχου της ταχείας και ευέλικτης 
εισαγωγής νέων υπηρεσιών σε προηγμένα δίκτυα και η αποτελεσματική διαχείριση 
δικτύου και παροχή υπηρεσιών σε ποικίλα και ανταγωνιστικά περιβάλλοντα 
επικοινωνιών. Η εργασία θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη εργαλείων για την ενοποίηση 
των υπηρεσιών και θα στηρίξει την ανάπτυξη πρωτοκόλλων και προτύπων, θα καλύψει, 
επίσης, την ανάπτυξη, αναβάθμιση και τυποποίηση των περιβαλλόντων δημιουργίας 
υπηρεσιών και την ανάπτυξη προηγμένων "λειτουργικών συστημάτων" για επικοινωνιακές 
υπηρεσ ίες. 
- 57 -
Δ. Τεχνολογίες της πληροφορίας 
Η εργασία στον τομέα αυτόν επικεντρώνεται στις τεχνολογίες που αποτελούν θεμέλιο 
της πληροφοριακής υποδομής, επιλέγοντας τις πλέον ουσιαστικές δραστηριότητες και 
δημιουργώντας προστιθέμενη αξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Υπάρχει στενή σχέση με τους 
άλλους τρεις τομείς των ΤΠΕ: οι δραστηριότητες στον τομέα των πληροφοριακών 
τεχνολογιών παρέχουν σημαντικά στοιχεία για τους άλλους τομείς, και, αντίστροφα, 
καθορίζονται από τις απαιτήσεις των άλλων τομέων. Η εργασία διαιρείται σε έξι 
θέματα. 
Στόχος του θέματος τεχνολογίες ημιαγωγών, περιλαμβανομένων των ASIC είναι η παροχή 
ουσιαστικών μ ικροηλεκτρονικών δομικών μερών που κρίνονται βασικά για την 
ανταγωνιστικότητα όλων των κλάδων υψηλής τεχνολογίας. Η εργασία θα επικεντρωθεί 
στις τεχνολογίες αυτές, ιδίως των CMOS, οι οποίες είναι πολύ πιθανό να 
χρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό προς το τέλος της δεκαετίας. Πρόκειται να 
στηριχθούν όλες οι πλευρές της διαδικασίας, περιλαμβανομένης της μελέτης και της 
παραγωγής. Ενδέχεται να υπάρξει συνεργασία με την πρωτοβουλία EUREKA. Βασικό 
σημείο στο οποίο θα δοθεί έμφαση είναι η ενσωμάτωση των προηγμένων δομικών μερών 
στα Ολοκληρωμένα Κυκλώματα Ειδικά για τις Εφαρμογές (ASIC). Η πρωτοβουλία ανοικτών 
ανοικτών συστημάτων μικροεπεξεργαστών σκοπεύει να δημιουργήσει στην Ευρώπη την 
τεχνογνωσία στον τομέα των συστημάτων μικροεπεξεργαστών, και να προάγει την ευρεία 
αποδοχή τους στα συστήματα εφαρμογών παγκοσμίως. Η εργασία περιλαμβάνει την παροχή 
ανοικτής βιβλιοθήκης δομικών στοιχείων υλικού τα οποία μπορούν να ενσωματωθούν σε 
συστήματα μικροπλακετών για ευρύ φάσμα εφαρμογών, λογισμικό ανοικτών συστημάτων, 
και εργαλεία ολοκλήρωσης και για υλικό και για λογισμικό. Στόχοι του θέματος 
ολοκληρωμένα συστήματα είναι η παροχή τεχνολογιών για τον διαφαινόμενο τομέα 
μικροσυστημάτων, στα οποία η μικροηλεκτρονική συνδυάζεται με άλλες μικροτεχνολογίες 
όπως η μικρομηχανική και η μικροοπτική. Η εργασία θα επικεντρωθεί στην 
πολυθεματική μελέτη, την παραγωγή πολυτεχνολογικών συστημάτων, και τις μεθόδους 
ολοκλήρωσης και συσκευασίας. θα επιδειχθεί η δυνατότητα εφαρμογής σε 
μικροσυστήματα για εφαρμογές όπως το καθαρό, ασφαλές αυτοκίνητο του 21ου αιώνα και 
τα φορητά ευφυή ιατρικά συστήματα διάγνωσης. 
Οι δραστηριότητες στο πλαίσιο των προηγμένων περιφερειακών τεχνολογιών 
επικεντρώνονται στις τεχνολογίες που χρειάζονται για τα χαμηλού κόστους, υψηλής 
- 58 -
ευκρίνειας, λεπτής οθόνης δομικά μέρη και τα υποσυστήματα μνήμης που απαιτούνται 
για υπολογιστές, τηλεοράσεις, και ευφυή συστήματα σε τομείς όπως ο ηλεκτρονικός 
εξοπλισμός αεροσκαφών, τα αυτοκίνητα, οι τηλεπικοινωνίες, η παραγωγή και οι 
λιανικές πωλήσεις. Η εργασία σχετικά με τις οθόνες επικεντρώνεται στην ποιότητα 
της εικόνας, στο μέγεθος της οθόνης και το επίπεδο σχήμα της, με έμφαση στην 
τεχνολογία LCD. Η ανάπτυξη υποσυστήματος μνήμης αφορά την αύξηση του δυναμικού, 
τον μικρό όγκο και τις επιδόσεις ανάγνωσης/εγγραφής. Στόχος του θέματος βέλτιστη 
πρακτική στον τομέα του λογισμικού είναι η βελτίωση της παραγωγικότητας και της 
αξιοπιστίας στην παραγωγή ευρωπαϊκού λογισμικού, ενισχύοντας τη βέλτιστη χρήση των 
προηγμένων εργαλείων και τεχνικών λογισμικού, που περιλαμβάνει βοηθήματα για την 
επαναχρησιμοποίηση και τη φορητότητα σε κατανεμημένο περιβάλλον. Εκτός από την 
περαιτέρω ανάπτυξη των σημερινών τεχνικών, η εργασία θα καλύψει βιομηχανικά 
πειράματα, διάδοση αποτελεσμάτων με στόχο την βελτίωση της ενημέρωσης σχετικά με τη 
βέλτιστη πρακτική, κατάρτιση για την εισαγωγή της νέας πρακτικής, και το Ευρωπαϊκό 
Ινστιτούτο Λογισμικού. Οι δραστηριότητες στον τομέα της κατανεμημένης επεξεργασίας 
πληροφοριών θα επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση προκλήσεων που δημιουργεί η σύγκλιση 
των τεχνολογιών επεξεργασίας της πληροφορίας και των επικοινωνιών, και πρόκειται να 
έχουν ως εστιακό σημείο τη διαχείριση κατανεμημένων βάσεων δεδομένων, τα 
κατανεμημένα στατιστικά συστήματα, την ανοικτή κατανεμημένη επεξεργασία και τις 
προηγμένες αλληλεπιδράσεις ανθρώπου-υπολογιστή. 
2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 
Η διεθνοποίηση των αγορών, η εμφάνιση νέων πόλων ανταγωνισμού, η διεθνοποίηση των 
διαδικασιών με τις οποίες αποκτώνται οι νέες τεχνολογίες και οι αναγκαίες 
βελτιώσεις στην προστασία του περιβάλλοντος αναγκάζουν τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες 
να προσαρμόσουν την διάρθρωση τους και την προτίμηση τους σε θέματα συνεργασίας και 
ανταγωνισμού. Στις ανεπτυγμένες χώρες, το μερίδιο του μεταποιητικού τομέα 
μειώνεται και έχει φθάσει στο 30% περίπου του ΑΕΠ (συμπεριλαμβανομένων και των 
κατασκευών). Είναι συνεπώς αναγκαίο να τονωθεί το τομέας αυτός κατά τρόπο ώστε να 
γίνει περισσότερο ανταγωνστικός, ιδίως με την βελτίωση της συνεργασίας με τις 
δραστηριότητες που προϋποθέτουν τεχνογνωσία (υπηρεσίες, κατασκευαστικές μελέτες, 
κατάρτιση). Πράγματι, παρά τις προσπάθειες που έχουν καταβληθεί, η θέση της 
Ευρώπης παραμένει δύσκολη. Οι δαπάνες των επιχειρήσεων στον τομέα των Ε&Α υστερούν 
σαφώς έναντι αυτών της Ιαπωνίας και των Ηνωμένων Πολιτειών (1,3% του ΑΕΠ έναντι 
2,2% και 1,9% αντιστοίχως), ενώ υπάρχει κίνδυνος, οι αποκκλίσεις αυτές να αυξηθούν. 
- 59 -
Στο πλαίσιο αυτό, η στρατηγική της Κοινότητας πρέπει να παίξει σημαντικό ρόλο 
καταλύτη και να ενισχύσει τις πρωτοβουλίες και τις προσπάθειες των βιομηχανιών για 
την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών και για την κατάρτιση κοινοτικών προτύπων. 
Η αυξανόμενη σπουδαιότητα για τον βιομηχανικό ανταγωνισμό της ικανότητας εφαρμογής 
ενός ευρέος φάσματος τεχνολογιών αιτιολογεί την εντατικοποίηση των κοινοτικών 
δράσεων σε αυτόν τον τομέα. Οι μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί παλαιότερα στο 
πλαίσιο του προγράμματος Brite-EuRam II έδειξαν ότι οι κοινοτικές δράσεις στον 
τομέα της βιομηχανικής έρευνας παράγουν σημαντικά αποτελέσματα. Πράγματι, τα 
έμμεσα οικονομικά αποτελέσματα εκτιμήθηκαν ότι ήσαν τετραπλάσια από τα αντίστοιχα 
των προσπαθειών των κρατών μελών στον τομέα της Ε&Α (οργανωτικά και τεχνολογικά 
αποτελέσματα, δημιουργία δικτύων και κατάρτιση) και ότι οι επιπτώσεις τους ήσαν 
εντονότερες στην περιφέρεια και στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές. Οι 
προτεινόμενες νέες δράσεις στον τομέα της έρευνας αποτελούν συνέχεια αυτών των 
προσπαθειών. Οι δράσεις αυτές θα επικεντρωθούν στην ανάπτυξη και τις γενικές 
εφαρμογές της επιστήμης και τεχνολογίας (όπως των εφηρμοσμένων μαθηματικών και της 
φυσικής στα βιομηχανικά συστήματα, των νέων μεθόδων θεωρητικού σχεδιασμού και 
οργάνωσης, της τεχνολογίας υλικών υψηλών επιδόσεων, της ταχείας κατασκευής 
πρωτοτύπων ή της μοριακής μηχανικής) με τη βοήθεια της διεπιστημονικής και 
πολυκλαδικής έρευνας. Επίσης, η ανάπτυξη εναρμονισμένων μεθόδων μετρήσεων και 
δοκιμών και η προκανονιστική έρευνα θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της 
βιομηχανίας καθώς και την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. 
Σύμφωνα με την νέα βιομηχανική πολιτική της Κοινότητας, η δράση που αφορά τις 
βιομηχανικές τεχνολογίες θα επικεντρωθεί στους τομείς των οποίων οι εφαρμογές 
αναμένεται ότι θα έχουν ταχεία επίδραση σε ένα ευρύ πεδίο βιομηχανικών 
δραστηριοτήτων. Η έρευνα σχετικά με τις νέες τεχνολογίες, οι οποίες θα επιτρέψουν 
την εφαρμογή "καθαρών" διεργασιών παραγωγής ή η δημιουργία εργοστασίων "ευέλικτης" 
παραγωγής αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι συνολικές οικονομικές επιπτώσεις 
των νέων τεχνολογιών είναι σημαντικές. Για παράδειγμα, η ανάπτυξη καθαρών 
τεχνολογιών για την παραγωγή τσιμέντου αναμένεται να επιφέρει μείωση του 
ενεργειακού κόστους της τάξεως του 50%. Επίσης το κέρδος από την κατά ένα μήνα 
ταχύτερη διάθεση στην αγορά ενός νέου τύπου αυτοκινήτου αντιστοιχεί σε κέρδος της 
τάξεως των 30 εκατομμυρίων ECU για την αυτοκινητοβιομηχανία. Πολλές επιχειρήσεις 
- 60 -
μεταξύ των οποίων και MME, θα ήταν δυνατό να ωφεληθούν από αυτές τις ερευνητικές 
δραστηριότητες που επικεντρώνονται σε θέματα στρατηγικής σημασίας και συνενώνουν 
προμηθευτές, κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Οι 
προτεινόμενες δράσεις και ιδίως αυτές που αφορούν τον συντονισμό, θα αποτελέσουν 
κίνητρο για την δημιουργία τεχνολογικών δικτύων, τα οποία θα συμβάλουν στην 
βελτίωση της συνοχής των ερευνητικών έργων καθώς και της αξιοποίησης και της 
διάδοσης των αποτελεσμάτων, ιδίως μέσω της κατάρτισης προτύπων ή βιομηχανικών 
προδιαγραφών, θα ενισχυθούν επίσης οι ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται ή 
που αφορούν τις MME, καθώς και η κατάρτιση σε θέματα που αφορούν τη βιομηχανία. 
Η προτεινόμενη δράση περιλαμβάνει τέσσερις τομείς. Οι τρεις πρώτοι ανταποκρίνονται 
στην ανάγκη ενσωμάτωσης των τεχνολογιών που υπεισέρχονται στον κύκλο ζωής των 
υλικών και των προϊόντων (συμπεριλαμβανομένων και των διαθέσιμων τεχνολογιών του 
τομέα των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών) ενώ ο τέταρτος τομέας αφορά 
ειδικότερα την προκανονιστική έρευνα. 
Α. Τεχνολογίες θεωρητικού σχεδιασμού, εφηρμοσμένου σχεδιασμού και συστημάτων 
και ανθρώπινη οργάνωση της παραγωγής 
Η σημασία του θέματος αυτού είναι μεγάλη και αφορά το σύνολο της 
βιοτεχνίας. Ο στόχος είναι η ανάπτυξη και η εφαρμογή νέων μεθόδων, 
τεχνικών, διεργασιών και εργαλείων για τον θεωρητικό σχεδιασμό, τον 
εφηρμοσμένο σχεδιασμό, την παραγωγή και τη συντήρηση προϊόντων ποιότητας, 
υψηλής τεχνολογικής αξίας, σε ένα πλαίσιο φιλικό προς το περιβάλλον και 
την ποιότητα ζωής. Η ενσωμάτωση και η εφαρμογή διαφόρων εργαλειακών 
τεχνολογιών (σε συστήματα παραγωγής προσαρμοσμένα στις ανάγκες των 
διεπιχειρησιακών δικτύων και της ανθρώπινης οργάνωσης της παραγωγής. Οι 
προσπάθειες θα επικεντρωθούν κυρίως στην χρήση των ευφυών τεχνολογιών που 
βασίζονται στην χρήση υπολογιστή, την ταχεία κατασκευή πρωτοτύπων, τις 
τεχνολογίες μικροσυστημάτων, τα συστήματα δ ι επαφής ανθρώπου-μηχανής και 
τις αναγκαίες τεχνολογίες για την εφαρμογή καθαρών βιομηχανικών 
διεργασιών (όπως είναι η βιο-επεξεργασία) και την ταχεία ανάπτυξη νέων 
προϊόντων, ιδίως στους τομείς των βιομηχανικών μηχανών, των μεταφορών και 
της κατοικίας. 
- 61 -
Β. Τεχνολογίες υλικών, κατεργασία και ανακύκλωση υλικών 
Ο στόχος είναι αφενός η βελτίωση των διεργασιών που χρησιμοποιούνται στην 
βιομηχανία για την μεταποίηση των υλικών (μεταλλουργία, χημεία, 
κατασκευές) και αφετέρου η εξασφάλιση της διαθεσιμότητας των πλέον 
προηγμένων υλικών για την μεταποιητική βιομηχανία (ηλεκτρομηχανικές 
κατασκευές, εργαλειομηχανές, μεταφορικά μέσα κλπ.), και των βιομηχανιών 
αιχμής όπως είναι η αεροναυπηγική ή η ηλεκτρονική βιομηχανία. 
Προτεραιότητα θα δοθεί στις έρευνες που αφορούν τα υλικά υψηλών επιδόσεων 
(κατασκευαστικά υλικά και βιο-υλικά, μαγνητικά, οπτικά, ηλεκτρονικά και 
υπεραγώγιμα υλικά) καθώς και στις μακροπρόθεσμες έρευνες, οι οποίες 
μολονότι έχουν μάλλον διερευνητικό χαρακτήρα, ενδέχεται να καταλήξουν 
σύντομα σε συγκεκριμένες εφαρμογές που θα εξασφαλίσουν το τεχνολογικό 
προβάδισμα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Το πρόγραμμα θα καλύπτει φυσικά 
την ανακύκλωση, την επεξεργασία των αποβλήτων και την ανάκτηση των υλικών 
μετά το τέλος της ζωής των προϊόντων καθώς και την αναγκαία εξασφάλιση 
της ποιότητας τους. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στις τεχνολογίες που 
είναι αναγκαίες για την ορθολογική διαχείριση των πρωτογενών πηγών και 
την επαναχρησιμοποίηση των δευτερογενών υλικών και προϊόντων ώστε να 
προωθηθεί η ανάπτυξη καθαρών διεργασιών και τεχνολογιών. 
Γ. Προηγμένες τεχνολογίες κινητήρων 
Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και οι οικονομικές εξελίξεις δημιουργούν αυξημένη 
ζήτηση για αποτελεσματικά και ευέλικτα μεταφορικά συστήματα. Τα 
προηγμένα συστήματα κινητήρων αποτελούν το κλειδί για την άνεση, την 
ποιότητα, την ασφάλεια, την οικονομία κατά την χρήση, την δυναμικότητα, 
την ταχύτητα και τον σεβασμό του περιβάλλοντος που αποτελούν στόχους της 
ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών. Οι ερευνητικές εργασίες 
προτεραιότητας στους τομείς του αυτοκινήτου, της αεροναυπηγικής, των 
σιδηροδρόμων και της ναυπηγικής θα επικεντρωθούν στον θεωρητικό 
σχεδιασμό, την μελέτη και την κατασκευή νέων συστημάτων για την μετάδοση 
της κίνησης και της ισχύος. Η έρευνα θα αφορά την εφαρμογή και την 
ολοκλήρωση των τεχνολογιών που είναι αναγκαίες για την κατασκευή 
προηγμένων συστημάτων. Ανάλογα με τα μεταφορικά μέσα θα αναπτυχθούν ή θα 
- 62 -
εφαρμοσθούν διαφορετικές τεχνολογίες. Ωστόσο οι προσπάθειες θα 
επικεντρωθούν κυρίως στις νέες μεθόδους θεωρητικού σχεδιασμού και 
κατασκευής, κατάρτισης μοντέλων και προσομοίωσης, την εφαρμογή προηγμένων 
υλικών και στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον. Ιδιαίτερη 
προσοχή θα δοθεί στα συστήματα αυτομάτου ελέγχου. 
Δ. Έρευνα στον τομέα της τυποποίησης, των μετρήσεων και των δοκιμών 
Ο κεντρικός στόχος είναι η έρευνα που απαιτείται για την ανάπτυξη νέων 
μεθόδων μέτρησης και δοκιμών και η ταχύτερη κατάρτιση των οδηγιών και των 
ευρωπαϊκών προτύπων που είναι αναγκαία για την ενίσχυση της εσωτερικής 
αγοράς και την υλοποίηση των άλλων κοινοτικών πολιτικών, ιδίως στον τομέα 
της υγείας και της ασφάλειας. Στον βιομηχανικό τομέα, έμφαση θα δοθεί 
στην βελτίωση του περάσματος από τα πρότυπα και τους τεχνικούς 
κανονισμούς στον θεωρητικό σχεδιασμό, την παραγωγή και την ποιότητα των 
προϊόντων. Παράλληλα με την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων μεθόδων δοκιμών 
και μετρήσεων, θα δοθεί έμφαση στην αναγνώριση των συστημάτων διαπίστωσης 
και εθελοντικού ελέγχου που έχουν αναπτυχθεί στο πλαίσιο των βιομηχανικών 
εταιρικών σχέσεων ή των υπεργολαβικών. θα ενισχυθεί επίσης η υποδομή σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο. θα αναληφθούν συντονισμένες δράσεις κοινής δαπάνης σε 
συνεργασία με τα εθνικά δίκτυα εργαστηρίων. Η διεξαγωγή σεμιναρίων και η 
επιμόρφωση θα επιτρέψουν την διάδοση της ορθής πρακτικής όσον αφορά τις 
μετρήσεις στο σύνολο των κρατών μελών. 
Οι δράσεις θα υλοποιηθούν κυρίως με τη βοήθεια συνεργασιών στον τομεά της 
έρευνας. Βάσει της πείρας που αποκτήθηκε από τις δράσεις του τρίτου 
προγράμματος-πλαισίου (CRAFT, βραβεία σκοπιμότητας) θα βελτιωθούν και θα 
ενισχυθούν οι δραστηριότητες που αποβλέπουν στην τόνωση της έρευνας που 
διεξάγεται από τις MME ή ειδικά για αυτές, ιδίως με την εφαρμογή μιας 
απλοποιημένης διαδικασίας που θα βασίζεται περισσότερο σε ένα 
αποκεντρωμένο δίκτυο. Η αυξημένη εφαρμογή συντονισμένων δράσεων, στο 
βαθμό που αυτό το είδος δράσης επιτρέπει την επίτευξη "προστιθέμενης 
αξίας" σε κοινοτικό επίπεδο, αναμένεται ότι θα διευρύνει τις επιλογές 
δράσεων κοινής δαπάνης (επικεντρωμένες σε στρατηγικά θέματα που 
προϋποθέτουν ένα κρίσιμο μέγεθος). Οι όροι για την υλοποίηση των δράσεων 
θα καταρτισθούν κατά τρόπο που να εξασφαλίζει την ευελιξία που είναι 
αναγκαία για την αποτελεσματικότητα των δράσεων και για την ταχεία 
αντιμετώπιση των νέων αναγκών. 
- 63 -
Τα συνοδευτικά μέτρα για την τόνωση των αποτελεσμάτων των κοινοτικών 
δρασιημιοτήτων θα βελτ ιστοποιηθούν: μελέτες, εκτίμηση επιπτώσεων, 
κατάρτιση, ενθάρρυνση της διάδοσης και της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων, 
κοινές δράσεις με τα δίκτυα υποστήριξης των MME, μέτρα για την 
αποκεντρωμένη διαχείριση και συντονισμένες ενέργειες στον τομέα της 
βιομηχανίας επικεντρωμένες σε έναν κοινό στόχο όπως είναι το εργοστάσιο 
του μέλλοντος, το καθαρό αυτοκίνητο κλπ. ώστε να διευκολυνθεί η 
ενσωμάτωση των τεχνολογιών και η μεταβίβαση των γνώσεων μεταξύ των έργων 
και μεταξύ των κλάδων καθώς και ο συντονισμός με το EUREKA. 
Το ΚΚΕρ, θα συμβάλει στο θέμα αυτό με τη διεξαγωγή ερευνών στον τομέα των 
προηγμένων υλικών, των κεραμεικών και των σύνθετων υλικών (ιδίως για τις 
εφαρμογές σε υψηλές θερμοκρασίες) καθώς και σχετικά με τις τεχνικές μη 
καταστροφικού ελέγχου. Η προκανονιστική έρευνα θα καλύψει τις εργασίες 
στον τομέα της δομικής μηχανικής και την έρευνα στον τομέα των μετρήσεων 
και των υλικών αναφοράς. Οι εργασίες αυτές θα περιλαμβάνουν επίσης την 
επιστημονική και τεχνική στήριξη της κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής 
καθώς και της πολιτικής που αφορά την εσωτερική αγορά. 
3. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
Η έρευνα στον τομέα του περιβάλλοντος συντελεί από πολλές απόψεις στην ενίσχυση 
της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και στη βελτίωση των συνθηκών ζωής στην 
Κοινότητα. Αυτή η ουσιαστική λειτουργία της εντάσσεται στην αντίληψη του 
ορισμούκαι της εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας καθώς και 
στην προοπτική μιας οικονομικής ανάκαμψης με βάση την αειφορική ανάπτυξη, κατά 
την έννοια των στόχων του πέμπτου κοινοτικού προγράμματος δράσης για το 
περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, η Κοινότητα εφοδιάζεται με νέα στρατηγική για την 
αντιμετώπιση των δραστηριοτήτων που επηρεάζουν τους φυσικούς πόρους ή πλήττουν το 
περιβάλλον με πνεύμα καταμερισμού των ευθυνών. Η στρατηγική αυτή επιδιώκει να 
αναστρέψει τις επιβλαβείς για το περιβάλλον τάσεις και πρακτικές, ώστε να 
βελτιωθεί η ποιότητα ζωής και κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης της σημερινής και 
των μελλοντικών γενεών, με τη διεύρυνση του φάσματος των μέσων αλλαγής της 
συμπεριφοράς των διαφόρων παραγόντων. Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι 
δεσμεύσεις που ανέλαβε η Κοινότητα κατά τη διάσκεψη του Rio de Janeiro. 
- 64 -
Η έρευνα για το περιβάλλον και οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της έχουν 
επίσης αποκτήσει παγκόσμια διάσταση. Ο ολοένα πιο πολυεπιστημονικός χαρακτήρας 
της και το γεγονός ότι απαιτεί μεγάλα και δαπανηρά τεχνικά μέσα, επιβάλλουν 
διεθνή προσπάθεια με μεγάλο βαθμό ενοποίησης και συντονισμού, η οποία υπερβαίνει 
τις επιμέρους δυνατότητες των κρατών μελών. Η ενεργός συμμετοχή της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας στην προσπάθεια αυτή δικαιολογείται απολύτως από τα 
πολιτικά και γεωστρατηγικά συμφέροντα που διακυβεύονται σε τομείς όπως οι 
πλανητικές αλλαγές ή η διαχείριση των φυσικών πόρων. 
Κατόπιν αυτού, η πορεία της Κοινότητας στον τομέα της ΕΤΑΕ για το περιβάλλον έχει 
τους εξής βασικούς στόχους: 
α) Συνέχιση της διαμόρφωσης της επιστημονικής βάσης εκείνης, που επιτρέπει 
τον ορισμό και την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον, 
με ανώτερο σκοπό έναν υψηλό βαθμό προστασίας. 
β) Συμβολή στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας με (i) την 
τόνωση της ανάπτυξης γενικών τεχνολογιών, κατά την οποία οι 
περιβαλλοντικοί περιορισμοί ενσωματώνονται στην προοπτική της αειφορικής 
ανάπτυξης και (ϋ) τη βελτίωση της προνοητικότητας όσον αφορά τα 
περιβαλλοντικά προβλήματα. 
γ) Συμβολή στην παρατήρηση των χαρακτηριστικών και στην κατανόηση των 
διεργασιών του συστήματος Γη και εξέταση των επιπτώσεων και της ανάδρασης 
των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στα εν λόγω χαρακτηριστικά και διεργασίες. 
Σε σύγκριση με το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο, το είδος και η διάσταση των 
διακυβευόμενων συμφερόντων απαιτούν συγκέντρωση της κοινοτικής προσπάθειας σε δύο 
ερευνητικά πεδία προτεραιότητας: αφενός στο φυσικό περιβάλλον και τις πλανητικές 
αλλαγές και, αφετέρου, στις νέες τεχνολογίες για την προστασία του περιβάλλοντος. 
Τα κύρια μέσα υλοποίησης του προγράμματος θα είναι, όπως και στο τρίτο πρόγραμμα-
πλαίσιο (εξασφάλιση συνέχειας), οι συντονισμένες ενέργειες (δίκτυα συντονισμού) και 
οι ενέργειες επιμερισμένων δαπανών (ολοκληρωμένα έργα). Στο τομέα ωστόσο της 
έρευνας για το φυσικό περιβάλλον και τις πλανητικές αλλαγές, για να εξασφαλιστεί η 
συγκέντρωση των κοινοτικών προσπαθειών, οι συντονισμένες ενέργειες και οι ενέργειες 
επιμερισμένων δαπανών θα ενταχθούν σε μεγάλα θεματικά δίκτυα, τα οποία θα 
- 65 -
συνενώνουν σε μεγάλο βαθμό τις εθνικές ερευνητικές δυναμικότητες. Τα δίκτυα αυτά 
θα αναπτυχθούν σε σύμπραξη με το ΚΚΕρ και σε στενή συνεργασία με τους διεθνείς 
οργανισμούς και τα διεθνή προγράμματα ερευνών (FES, IGBP, WCRP και HDP) καθώς και 
με τους οργανισμούς διαστήματος. 
Από την άλλη πλευρά, θα επιδιωχθεί η κατάλληλη μελέτη των κοινωνικοοικονομικών 
θεμάτων που είναι σύμφυτα με τα δύο ερευνητικά πεδία προτεραιότητας και έχουν σχέση 
με το γενικότερο ζήτημα της αειφορικής ανάπτυξης. Τα θέματα αυτά είναι σημαντικά 
για την αλλαγή της συμπεριφοράς των διαφόρων παραγόντων. 
Α. Φυσικό περιβάλλον, ποιότητα του περιβάλλοντος και πλανητικές αλλαγές 
Στο πεδίο αυτό, η κοινοτική προσπάθεια θα επικεντρωθεί στα προ-τυποποιητικά και 
προ-νομοθετικά ζητήματα που διευκολύνουν την εφαρμογή του 5ου κοινοτικού 
προγράμματος πολιτικής και δράσης για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη. 
Η κοινοτική προσπάθεια, μέρος της οποίας αποτελούν οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ οι 
σχετικές με τους κινδύνους που συνδέονται με τα χημικά προϊόντα (Ευρωπαϊκό Γραφείο 
Χημικών Προϊόντων) και με τον έλεγχο καταλληλότητας των εναλλακτικών μεθόδων 
δοκιμών (Ευρωπαϊκό Κέντρο για τον Έλεγχο Καταλληλότητας των Εναλλακτικών Μεθόδων 
Δοκιμών), θα εστιαστεί στους ακόλουθους στόχους: 
παροχή επιστημονικής βάσης για την αξιολόγηση της κατάστασης του 
περιβάλλοντος και την έγκαιρη συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών 
προβλημάτων, πράγμα που συνεπάγεται την ανάπτυξη περιβαλλοντικών δεικτών 
και παραμέτρων, προηγμένων συστημάτων παρακολούθησης και αξιολόγησης του 
περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών φαινομένων που εκθέτουν σε 
κίνδυνο τον άνθρωπο και την κοινωνία· 
καλύτερη κατανόηση των θεμελιωδών μηχανισμών που επενεργούν στο 
περιβάλλον και των επιπτώσεων των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων. Σ' αυτό τον 
άξονα δράσης, απαιτείται μακροπρόθεσμη στρατηγική έρευνα με επίκεντρο τις 
αλλαγές πλανητικής κλίμακας και τις πιθανές συνέπειες τους. 
- 66 -
Στο πλαίσιο αυτό, μέριμνα των κοινοτικών ενεργειών θα είναι: α) η παρατήρηση των 
χαρακτηριστικών και η κατανόηση των θεμελιωδών διεργασιών των φυσικών συστημάτων 
- χερσαίων - ωκεανίων, κλιματικών και ατμοσφαιρικών - με έμφαση στην ευρωπαϊκή 
διάσταση και στις ευρωπαϊκές συνθήκες αλλά σε πλανητική προοπτική· β) ο 
προσδιορισμός και η αξιολόγηση των επιπτώσεων των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στα 
εν λόγω χαρακτηριστικά και διεργασίες και αντιστρόφως· γ) η αξιολόγηση των 
επιπτώσεων των πιθανών μεταβολών του κλίματος, της βιόσφαιρας ή της ατμόσφαιρας 
στον άνθρωπο, στο περιβάλλον, στην κοινωνία και στις οικονομικές 
δραστηριότητες. Οι σχετικές εργασίες θα διεξαχθούν μέσω θεματικών δικτύων, τα 
οποία θα περιλαμβάνουν συντονισμένες ενέργειες και ολοκληρωμένα έργα καθώς και 
τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ. Τα θεματικά δίκτυα θα συντονιστούν μεταξύ τους, 
ώστε να διασφαλιστούν η συνοχή του συνόλου, η συγκέντρωση, η επεξεργασία και η 
διάδοση των αποτελεσμάτων καθώς και η εξέλιξη των μοντέλων. Οι ενέργειες αυτές 
θα συνδεθούν στενά με το ΚΚΕρ και θα αναπτυχθούν περαιτέρω στο πλαίσιο του 
δικτύου ENRICH (European Network for Research on Global Change/Ευρωπαϊκό Δίκτυο 
Ερευνών για τις Πλανητικές Αλλαγές) και σε συνεργασία με το CEO (Centre for Earth 
Observation/Κέντρο Γεωπαρατηρήσεων). 
Οι κοινώνικο-οικονομικές πτυχές θα μελετηθούν είτε ενταγμένες στα ερευνητικά έργα 
(πολυεπιστημονική προσέγγιση) είτε με ειδική έρευνα σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη 
μεθοδολογιών και εννοιών. 
Β. Νέες τεχνολογίες για την προστασία του περιβάλλοντος 
Η κοινοτική προσπάθεια πρέπει να επικεντρωθεί σε τρεις άξονες προτεραιότητας: τις 
τεχνολογίες των οργάνων μετρήσεων, τις τεχνολογ ίες που αφορούν τις βιομηχανικές 
δ ι εργασίες και τα βιομηχανικά προϊόντα και τις τεχνολογ ίες που αφορούν την 
αποκατάσταση του περιβάλλοντος και την πρόληψη των επιπτώσεων των κινδύνων 
φυσικών καταστροφών. 
Στο πεδίο των οργάνων μετρήσεων, στόχος είναι η συμβολή στην τεχνολογική ανάπτυξη 
που είναι αναγκαία για την παρατήρηση, την παρακολούθηση και την έρευνα στον 
τομέα του περιβάλλοντος. Αυτό συνεπάγεται, πιο συγκεκριμένα, συμβολή στην 
εξέλιξη της τεχνολογίας γεωπαρατηρήσεων, κυρίως από το διάστημα, 
συμπεριλαμβανομένων των ενσωματωμένων σε οχήματα αισθητήρων, της τεχνολογίας 
παρατήρησης και παρακολούθησης των διαφόρων διαμερισμάτων της βιόσφαιρας, της 
- 67 -
τεχνολογίας ανάλυσης των στοιχείων του περιβάλλοντος καθώς και της τεχνολογίας 
που συνδέεται με την επεξεργασία, την επικύρωση και τη διάδοση των δεδομένων. Η 
προσπάθεια αυτή προγραμματίζεται επίσης ως υποστήριξη των υπόλοιπων πολιτικών της 
Κοινότητας. 
Σχετικά με τις τεχνολογίες που αφορούν τις βιομηχανικές διεργασίες και τα 
βιομηχανικά προϊόντα, επιδιώκεται η συμβολή (α) στην ανάπτυξη των τεχνικών που 
αποσκοπούν στη μείωση και στην πρόληψη των δυσμενών επιπτώσεων στο περιβάλλον των 
βιομηχανικών διεργασιών, των προϊόντων και των ουσιών, (β) στην ανάπτυλξη 
μεθοδολογιών για την ανάλυση της διάρκειας ζωής των προϊόντων και για την 
αξιολόγηση των επιπτώσεων των βιομηχανικών διεργασιών και προϊόντων, (γ) στην 
ανάπτυξη τεχνολογιών για την επεξεργασία, την ανακύκλωση και την τελική διάθεση 
των αποβλήτων καθώς και για τον καθαρισμό των λυμάτων, (δ) στην ανάπτυξη της 
τεχνολογίας της κατοικίας και των μεταφορών, οι οποίες εμπεριέχουν τους 
περιβαλλοντικούς περιορισμούς και βελτιώνουν τις συνθήκες ζωής, (ε) στη στήριξη 
της ανάπτυξης της βιομηχανίας υψηλής προστιθέμενης αξίας του κλάδου των 
γεωπαρατηρήσεων και στ) στην προσαρμογή των τεχνολογιών εκμετάλλευσης των 
θαλασσίων πόρων για τη βελτίωση του περιβάλλοντος και την καταπολέμηση της 
ρύπανσης. 
Τέλος, όσον αφορά τις τεχνολογίες αποκατάστασης του περιβάλλοντος, θα δοθεί 
έμφαση στην αποκατάσταση της ποιότητας του ενώ, στο πεδίο των τεχνολογιών που 
συνδέονται με τους κινδύνους φυσικών καταστροφών, η προσπάθεια θα καλύψει την 
παρακολούθηση και την προειδοποίηση. 
Η τεχνολογική έρευνα θα διεξαχθεί με δίκτυα συντονισμού και ολοκληρωμένα έργα στα 
πεδία όπου είναι απαραίτητη η εγκατάσταση ερευνητικής δυναμικότητας κοινοτικών 
διαστάσεων, θα συμβάλει επίσης το ΚΚΕρ με τις ειδικότητες του. Με τις ενέργειες 
αυτές, που είναι δυνατόν να αναληφθούν με τη σύμπραξη του ΕΥΡΗΚΑ, θα συνδεθούν 
η βιομηχανία και οι χρήστες προϊόντων. Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στις 
διεισδυτικές και πολυκλαδικές τεχνικές. Για να βελτιωθεί η μεταφορά των γνώσεων 
προς τις επιχειρήσεις θα προγραμματιστούν συμπληρωματικές ενέργειες τόνωσης. 
Όπως και στο προηγούμενο θεματικό πεδίο, οι κοινωνικοοικονομικές πτυχές της 
τεχνολογικής έρευνας θα μελετηθούν είτε ταυτόχρονα, ενταγμένες σε κάθε δράση, 
είτε εξειδικευμένα σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη μεθοδολογιών και εννοιών. 
- 68 -
4. ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 
Οι ειδικές δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν η γεωργία και η βιομηχανία της Ευρώπης, 
οι ανάγκες των κρατών μελών σε υπηρεσίες υγείας, οι τεχνολογικές συνιστώσες της 
εφαρμογής των κοινοτικών πολιτικών δείχνουν ότι χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για 
να κινητοποιηθεί το ερευνητικό δυναμικό στον τομέα των βιοεπιστημών και της 
βιοτεχνολογίας, ώστε οι κοινωνικοοικονομικοί εταίροι της Κοινότητας να οδηγηθούν 
σε αμεσότερα οφέλη από το αναμενόμενο τεχνολογικό πλεονέκτημα. Από την άλλη 
πλευρά, τα διαθέσιμα μέσα σε κοινοτικό επίπεδο είναι περιορισμένα. Για το λόγο 
αυτό, έχει μεγάλη σημασία η ακριβής αντιστοίχιση της επιστημονικής και τεχνικής 
προσφοράς με την οικονομική και κοινωνική ζήτηση, όπως αυτή ερμηνεύεται στις 
ενέργειες και στις πολιτικές της Κοινότητας. 
Η επιστημονική προσφορά στην Ευρώπη χαρακτηρίζεται σήμερα από υπεροχή της βασικής 
έρευνας και, ταυτόχρονα, από τον κατακερματισμό των ικανοτήτων σε τεράστιο αριθμό 
επιστημονικών ειδικοτήτων με συχνά άνιση συνεισφορά. Παράλληλα, η κοινωνική 
ζήτηση δεν έχει εκφραστεί ποτέ άλλοτε με τόση ένταση και σαφήνεια όπως στην 
ανάγκη να προστατευθεί και να οργανωθεί το έμβιο περιβάλλον. Σε μία κοινωνία, 
της οποίας τα δημογραφικά δεδομένα πρόκειται να αλλάξουν ριζικά, εκδηλώνονται 
νέες απαιτήσεις θεραπευτικής, που έχουν σοβαρές οικονομικές συνέπειες και φέρουν 
τη μελέτη των ασθενειών σε διευρυμένο γεωγραφικό και πολιτιστικό πλαίσιο. Η 
απελευθέρωση των συναλλαγών και η διεθνοποίηση των προβλημάτων που επηρεάζουν τη 
βιόσφαιρα τοποθετούν επίσης σε νέα βάση το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας των 
πολυάριθμων βιομηχανικών κλάδων, που στηρίζονται κατά παράδοση στην εκμετάλλευση 
των βιολογικών πόρων. Το νέο στοιχείο στο στάδιο αυτό έγκειται στον 
πολλαπλασιασμό των επιστημονικών προκλήσεων, οι οποίες έγιναν εφικτές ιδίως με 
τις νέες μεθόδους βιοτεχνολογίας, κατάλληλα ενσωματωμένες στις υπόλοιπες 
βιομηχανικές τεχνολογίες. Είναι πλέον αναμφισβήτητο ότι οι βιοεπιστήμες και η 
βιοτεχνολογία μπορούν να διαδραματίσουν κοινωνικό ρόλο και, κατά συνέπεια, έχει 
σημασία να διαμορφωθεί ακριβέστερη προοπτική των συνθηκών υπό τις οποίες ο 
άνθρωπος θα οδηγηθεί στην τιθάσσευση της ζωής προς το κοινό όφελος, οικονομικό 
και κοινωνικό. Η αποστολή που περιλαμβάνεται στο εν λόγω ερευνητικό θέμα θα 
μορφοποιηθεί ως υποχρέωση χρήσης των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας με τον 
αρμονικότερο δυνατό τρόπο σε σχέση με όλες τις άλλες ισχύουσες πρακτικές, με 
σκοπό να καλυφθούν οι θεμελιώδεις ανάγκες της κοινωνίας. 
- 69 -
Οι δυναμικότητες των κρατών μελών είναι σήμερα πολύ μεγαλύτερες απ ό,τι μόλις 
πριν από μία δεκαετία αλλά η αύξηση τους παρουσιάζει μεγάλες διαφορές. Σε 
ορισμένα καίρια πεδία, οι δυναμικότητες αυτές είναι τόσο κατακερματισμένες, ώστε 
δεν επιτυγχάνεται η κρίσιμη μάζα ούτε η σύμφυτη με την ενοποίηση συμπληρωματικών 
προσεγγίσεων προστιθέμενη αξία, ενώ ένα μέρος των προσπαθειών 
αντιπροσωπεύουν περιττό πλεονασμό. Η εγκατάσταση επιστημονικών δικτύων απέδειξε 
μεν την καταλληλότητα αυτού του μέσου, χωρίς όμως να έχει επιτύχει την επαρκή 
ανάπτυξη του. Στις πρακτικές επιλογές που θα αποφασιστούν στο πλαίσιο αυτού του 
ερευνητικού θέματος, θα ληφθεί κατά πρώτο λόγο υπόψη η δυνατότητα ενεργοποίησης 
της συμπληρωματικότητας των εθνικών ενεργειών. Οι επιλογές αυτές θα 
συγκεκριμενοποιηθούν εντός των ακολούθων τριών πεδίων: 
βιοτεχνολογία 
βιοϊατρική και υγεία 
- γεωργία και αλιεία (όπου συμπεριλαμβάνονται η γεωργική βιομηχανία, η 
τεχνολογία τροφίμων, η δασοκομία, η αγροτική ανάπτυξη). 
Οι σημαντικότερες από τις δραστηριότητες αυτές προβλέπεται να προβληθούν με σειρά 
μέτρων για την καλλιέργεια γενικότερα ευνοϊκών συνθηκών για τη συνετή εφαρμογή 
των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας, θα χρησιμοποιηθούν οι ενέργειες 
επίδειξης, που μπορούν να αυξήσουν την ορατότητα και την ελκυστικότητα των 
τεχνολογικών εναλλακτικών επιλογών. Η επιλογή των έργων επίδειξης πρέπει να 
είναι ιδιαίτερα αυστηρή, ώστε να εξασφαλιστεί ο αναμενόμενος αντίκτυπος, θα 
δημιουργηθούν επίσης σχέσεις με το πρόγραμμα ΕΥΡΗΚΑ στις κατάλληλες περιπτώσεις 
και θα υπάρξει ιδιαίτερη συνεισφορά στις μελέτες και στις συζητήσεις που 
εντάσσουν την τεχνολογική καινοτομία στη δεοντολογική και κανονιστική θεώρηση. 
Άλλα μέτρα που θα χρησιμοποιηθούν είναι οι μετεκπαιδευτικές υποτροφίες και τα 
ειδικά μέσα για τη συμμετοχή των MME (κατά το πρότυπο του προγράμματος CRAFT). 
Α. Βιοτεχνολογ ία 
Η αδυναμία της Ευρώπης έναντι των αλμάτων της βιοτεχνολογίας έγκειται στη 
χαλαρότητα των αρμοδιοτήτων και στην έλλειψη κοινωνικής συναίνεσης 
σχετικά με την επιλογή των επιστημονικών προορισμών. Η υπερβολική αυτή 
επιφυλακτικότητα ως προς την καταγραφή και την ανάληψη των ενδεδειγμένων 
- 70 -
δραστηριοτήτων πρέπει να κατανικηθεί με μία συστηματικότερη εκτίμηση του 
τεράστιου φάσματος των διαθέσιμων επιστημονικών δυνατοτήτων και με την 
επικέντρωση του ενδιαφέροντος σ'εκείνες που συνδέονται με ορισμένα 
μείζονα προβλήματα της βιομηχανίας ή της κοινωνίας ή και των δύο. 
Το κοινοτικό πρόγραμμα θα πρέπει να ευνοήσει τις γενικευτικές 
προσεγγίσεις εις βάρος των περιοριστικών, την ενοποίηση επιστημονικών 
ειδικοτήτων εις βάρος της υπέρμετρης εξειδίκευσης, τη συνεκτίμηση των 
απόψεων των πιθανών χρηστών, οι οποίες εκφράζονται στις διάφορες ομάδες 
εκπροσώπησης συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων των ενώσεων καταναλωτών, 
των κανονιστικών οργάνων, των συνδέσμων βιομηχάνων ή των επαγγελματικών 
οργανώσεων, και να λάβει υπόψη τα έργα ΕΥΡΗΚΑ ή τα εθνικά προγράμματα. 
Το θεματικό αυτό πεδίο δείχνει την αναγκαιότητα των θεματικών επιλογών 
εκεί όπου θα πληρούνται σε κοινοτικό επίπεδο οι προϋποθέσεις συνεργασίας 
που προαναφέρθηκαν. 
Για να αναχθεί η βιοτεχνολογία στο στοιχείο της εκείνο, κατά το οποίο 
διαφέρει ουσιαστικά από τις εναλλακτικές τεχνολογίες, το προβάδισμα 
πρέπει να δοθεί στην κατανόηση των μηχανισμών, με τους οποίους το ζων 
κύτταρο κατορθώνει να είναι τόσο εφευρετικό και στην εκμάθηση των 
κυττατικών διεργασιών από τη βιομηχανία. Αξιόλογη πρόοδος θα σημειωθεί 
με τέσσερις ολοκληρωμένες ενέργειες προτεραιότητας, που επιτρέπουν τη 
σύγκλιση των εθνικών και κοινοτικών προσπαθειών και αφορούν: 
- την κατανόηση της έννοιας του κυτταρικού εργοστασίου και την ανάπτυξη 
της σε νέες βιομηχανικές βιοδιεργασίες, που απαιτούν συνένωση των 
βιολογικών, τεχνολογικών και πληροφορικών προσεγγίσεων καθώς και 
πολυεπιστημονική θεώρηση της βιο-χημικής μηχανικής· 
- ανάπτυξη μεθόδων και υποδομής για τη μελέτη των γονιδιωμάτων· 
- ανάπτυξη της μοριακής και κυτταρικής βιολογίας και της 
φυσιοπαθολογίας των φυτών, με κύριο στόχο τις γεωργικές και 
γεωργοβιομηχανικές εφαρμογές· 
- προαγωγή των νευροεπιστημών με τη συνδυασμένη συνεισφορά πολλών 
επιστημονικών ειδικοτήτων, όπως η φαρμακολογία, η κυτταρική βιολογία, 
η μοριακή βιολογία και η ιατροχημεία, με σκοπό την κατανόηση των 
6ιακυτταρικών και ενδοκυτταρικών φαινομένων, μέσω των οποίων τα 
νευρικά κύτταρα διαχειρίζονται τις πληροφορίες. 
- 71 -
Τρεις ακόμη στόχοι θα επιδιωχθούν με έργα ΕΤΑΕ ή μέσω δικτύων συντονισμού και 
υποστήριξης των εθνικών προσπαθειών. Αυτοί είναι: 
η ανάπτυξη της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας στους τομείς 
της φυσιολογίας των ζώων, της ανοσολογίας και της δομικής βιολογίας· 
η παροχή συνεκτικού πλαισίου στις προ-τυποποιητικές έρευνες και στις 
μελέτες για τη βιοποικιλότητα και τη βιοδεοντολογία· 
- η εξυπηρέτηση των προηγούμενων ερευνών από τους πόρους της 
πληροφορικής, της τηλεματικής και των συλλογών γενετικού υλικού. 
Το σύνολο των δραστηριοτήτων αυτών θα προσπορίσει τις γνώσεις που είναι απαραίτητες 
για τη βιομηχανική πρόοδο στα συγκεκριμένα πεδία που καλύπτει η κοινοτική 
παρέμβαση, πράγμα που θα επιτευχθεί με την πολυεπιστημονική μέθοδο εργασίας, η 
οποία ενδείκνυται για τη βιοτεχνολογία. Η επιτυχία τους θα εξαρτηθεί από την 
προσοχή που θα αποδοθεί στην αλληλουχία των προσπαθειών μεταξύ της γενικής 
δραστηριότητας, που υπερισχύει στο πεδίο αυτό, και των υπολοίπων πεδίων που αφορούν 
τις βιοϊατρικές ή γεωργοβιομηχανικές εφαρμογές. 
Β. Έρευνα βιοϊατρικής και υγείας 
Η υγεία, πολυτιμότατο αγαθό για κάθε ευρωπαίο πολίτη, αντιπροσωπεύει και έναν από 
τους κυριότερους κλάδους της οικονομίας, απορροφώντας ποσοστό 6 έως 8% του ΑΕΠ και 
προσφέροντας εργασία σε περισσότερα από 6 εκατομμύρια άτομα. Η έρευνα για την 
υγεία αντιμετωπίζει την πρόκληση της καταπολέμησης των μεγάλων μαστιγών: το AIDS 
αποτελεί ένα από τα πιο ανησυχητικά επιδημικά νοσήματα, που απαιτούν ενίσχυση του 
συντονισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν επίσης ο 
καρκίνος, οι καρδιαγγειακές νόσοι, τα νευρικά και τα ψυχικά νοσήματα, τα προβλήματα 
που συνδέονται με την ηλικία και οι αναπηρίες. Η αύξηση του κόστους της υγείας 
απασχολεί όλες τις χώρες ενώ οι πολίτες σε όλα τα κράτη μέλη διεκδικούν πάντοτε 
υψηλό ποιοτικό επίπεδο υγειονομικής περίθαλψης και τα συστήματα υγείας πρέπει να 
ανταπεξέλθουν σ'αυτά τα κοινά προβλήματα. Οι διαθέσιμοι κοινοτικοί πόροι θα 
διατεθούν με επίκεντρο τις εξής έρευνες: 
Ανάπτυξη των επιστημονικών και τεχνικών βάσεων που απαιτεί η αξιολόγηση 
νέων φαρμάκων, ειδικότερα για τη θεραπεία του AIDS και των νευρικών, 
ψυχικών ανοσολογικών και ιογενών ασθενειών (στις ενέργειες αυτές πρέπει 
να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων). θα 
καλυφθούν οι νέες δοκιμές in vitro και τα νέα ζωικά μοντέλα (πρωτεύοντα, 
- 72 -
διαγονιδιακά ζώα), ο έλεγχος της καταλλληλότητάς τους, οι πολυκεντρικές 
κλινικές μελέτες φαρμάκων και η φάρμακοεπαγρύπνηση. Η έρευνα θα 
διεξαχθεί με τη σύμπραξη της βιομηχανίας, των ερευνητικών κέντρων, των 
πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και των αρχών που είναι αρμόδιες για την 
εξακρίβωση της αποτελεσματικότητας, της ασφάλειας και της ποιότητας των 
νέων φαρμάκων. 
Ανάπτυξη της βιοϊατρικής τεχνολογίας και μηχανικής, κυρίως με έρευνα με 
αντικείμενο τα ιατροτεχνικά προϊόντα και όργανα για τις ελαφρές 
επεμβάσεις, τις τεχνικές απεικόνισης, τους βιοαισθητήρες, τα βιοϋλικά και 
την κατάρτιση μοντέλων των λειτουργιών του ανθρώπινου σώματος. 
Συμμετοχή στη "δεκαετία του εγκεφάλου", κυρίως με την ανάπτυξη και τη 
χρήση των πιο προηγμένων και δαπανηρών μεθοδολογιών, οργάνων μετρήσεων 
και υποδομών, που θεωρούνται απαραίτητα για τη μελέτη του νευρικού 
συστήματος. Η προσέγγιση αυτή θα συνενώνει τη συνεισφορά πολλών 
επιστημονικών ειδικοτήτων. 
Τρεις ακόμη στόχοι θα επιδιωχθούν με ενέργειες συντονισμού και υποστήριξης των 
εθνικών προσπαθειών. Αυτοί είναι: 
η ανάπτυξη της συλλογής και της ανάλυσης των στατιστικών και 
επιδημολογικών δεδομένων για τις ασθένειες που έχουν σοβαρές 
κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις (AIDS, καρκίνος, επαγγελματικές νόσοι, 
κλπ.) και για τις σπάνιες ("ορφανές") ασθένειες καθώς και η από κοινού 
χρήση και εναρμόνιση των τραπεζών δεδομένων για τις γενετικές νόσους, 
συμπεριλαμβανομένης της κοινοτικής συμμετοχής στη διαχείριση της διεθνούς 
τράπεζας δεδομένων για το ανθρώπινο γονιδίωμα, ενώ θα αναπτυχθούν 
ενδεχομένως σχέσεις με τη θεραπευτική αγωγή με γονίδια σωματικών 
κυττάρων· 
η έρευνα για τα συστήματα και τις τεχνολογίες υγείας καθώς και για την 
ενημέρωση και την εκπαίδευση στον τομέα της υγείας. Επίκεντρο των 
προσπαθειών θα είναι η πρωτοβάθμια περίθαλψη, η εκτίμηση των αναγκών 
υγείας, οι μετρήσεις αποδοτικότητας των παρεμβάσεων υγειονομικής 
πολιτικής και η αξιολόγηση των τεχνολογιών που συνδέονται με την υγεία. 
θα διερευνηθεί η επίδραση της ενιαίας αγοράς στην παροχή υπηρεσιών υγείας 
πέραν των εσωτερικών συνόρων: κανονιστικές ρυθμίσεις και απελευθέρωση, 
ισορροπία μεταξύ των συστημάτων υγείας που χρηματοδοτούνται από τον 
ιδιωτικό τομέα και των δημοσίων, μέτρα φορολογικής εναρμόνισης, ανάγκη 
καθορισμού ευρωπαϊκής προσέγγισης για την εισαγωγή νέων τεχνολογιών στα 
συστήματα υγείας. 
- 73 -
έρευνα γ ία την ιατρική ηθική. 
Γ. Εφαρμογή των βιοεπιστημών και της β ιοτεχνολογ ίας στη γεωργία και στην 
αλιεία (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας 
τροφίμων, της δασοπονίας, της αγροτικής ανάπτυξης) 
Οι στόχοι και οι προκλήσεις στον τομέα της γεωργίας, της δασοκομίας, της 
αγροτικής ανάπτυξης, της γεωργικής βιομηχανίας και της αλιείας συνίστανται στην 
παροχή βάσεων Ε&ΤΑ για μία πρωτογενή παραγωγή ανταγωνιστική, αποδοτική και 
αειφόρο (γεωργία, φυτοκομία, δασοκομία και αλιεία) καθώς και για τη γεωργική 
βιομηχανία (παραγωγή τροφίμων, βιοενέργειας και άλλων προϊόντων πλην τροφίμων). 
Το ζητούμενο είναι να συνοδευθούν με στοχοθετημένη έρευνα η εφαρμογή και η 
εξέλιξη των κοινοτικών πολιτικών (της γεωργικής, της αλιευτικής και άλλων) και να 
ικανοποιηθούν οι ανάγκες της κοινωνίας για μία μεγάλη σειρά υγιεινών τροφίμων που 
συμβάλλουν στη σωστή διατροφή και για προϊόντα πλην τροφίμων συμβατά με το 
περιβάλλον. Για να επιτευχθούν οι διάφοροι στόχοι του προγράμματος, 
προσδιορίστηκαν οι παρακάτω τέσσερις προτεραιότητες, που θα αποτελέσουν 
αντικείμενο έργων Ε&ΤΑ, δικτύων συντονισμού και θεματικών δικτύων για τη στήριξη 
των εθνικών προσπαθειών: 
Ολοκληρωμένη παραγωγή και αλυσίδες μεταποίησης, με συγκέντρωση όλων των 
αναγκαίων ειδικοτήτων και τεχνολογιών σε σχέση με τη χρήση των πρώτων 
υλών βιολογικής προέλευσης (συμπεριλαμβανομένων των υδατικών) σε ένα 
συγκεκριμένο κλάδο και με έμφαση στα συστήματα παραγωγής που μπορούν να 
απευθυνθούν στη μεγαλύτερη δυνατή αγορά και να έχουν την καλύτερη 
οικονομική σκοπιμότητα. 
Κλιμάκωση και καθοδική μεταποίηση με την από κοινού χρήση των ευρωπαϊκών 
πόρων· θα δημιουργηθεί η κρίσιμη μάζα που απαιτείται για την άρση 
των σοβαρότερων προβλημάτων και των τεχνολογικών συμφορήσεων στον τομέα 
αυτό, πράγμα που θα επιτρέψει την κατάρτιση μοντέλων, τις προσομοιώσεις 
και τις δοκιμές σε διαφορετικές κλίμακες με σκοπό τη δοκιμασία νέων 
προσεγγ ίσεων. 
- Γενική επιστήμη της διατροφής και προηγμένες τεχνολογίες για την 
ικανοποίηση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο των αναγκών των καταναλωτών από 
πλευράς διατροφικής υγιεινής και ασφάλειας. Η έρευνα θα επικεντρωθεί 
στις γενικές τεχνολογίες μεταποίησης τροφίμων, στις οποίες λαμβάνεται 
υπόψη η μοριακή βάση της μετατροπής των πρώτων υλών σε επεξεργασμένα είδη 
διατροφής και με τις οποίες ενσωματώνονται νέες προηγμένες τεχνολογίες 
στον τομέα αυτό. 
- 74 -
- Γεωργική, δασική και αλιευτική παραγωγή και αγροτική ανάπτυξη για να συνοδευθεί η 
αναμόρφωση των κοινών πολιτικών και να εξευρεθούν λύσεις στο πρόβλημα των 
μεταλλαγών του αγροτικού κόσμου. Πρέπει να αναπτυχθούν συστήματα παραγωγής και 
διάθεσης βιώσιμα οικονομικά στις δεδομένες συνθήκες, συμβατά με την προστασία του 
περιβάλλοντος και ικανά να διατηρήσουν ικανοποιητικό επίπεδο απασχόλησης, θα 
επιδιωχθεί επίσης η βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της γεωργίας και της 
αλιείας με τη διαφοροποίηση της παραγωγής (τροφίμων και άλλων προϊόντων πλην 
τροφίμων) και των δραστηριοτήτων καθώς και με τη μείωση των εξόδων, την οποία 
συνεπάγεται η εισαγωγή νέων τεχνολογιών και αποτελεσματικότερων και καλύτερα 
χρησιμοποιούμενων εισροών. Οι απαιτήσεις των καταναλωτών και η εγκαθίδρυση της 
ενιαίας αγοράς επιβάλλουν προσπάθειες στον τομέα της υγείας των φυτών και των 
ζώων και σε σχέση με την πρόνοια για τα ζώα. Πρέπει να αναζητηθούν νέες χρήσεις, 
π.χ. για τις εκτάσεις που αποσύρονται από την καλλιέργεια. Στη δασοκομία πρέπει 
να αναπτυχθεί η πολυλειτουργική διαχείριση των δασών (παραγωγή, αναψυχή, 
προστασία). Τέλος, για να υποστηριχθεί η ενίσχυση της κοινοτικής πολιτικής για 
την αγροτική ανάπτυξη, θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο ερευνητικό αυτό θέμα. Το 
ίδιο ισχύει για την ανάπτυξη των παρακτίων ζωνών. 
Ως πρακτική έκφραση των κοινοτικών πολιτικών και για να δοθούν τα μέσα στην 
πρωτογενή παραγωγή (συμπεριλαμβανομένης της υδατικής) ώστε να είναι σε θέση να 
ανταποκριθεί στη ζήτηση εκ μέρους των καταναλωτών και της βιομηχανίας με την παροχή 
πρώτων υλών ικανοποιητικών και από ποιοτικής και από ποσοτικής πλευράς, προς το 
συμφέρον των παραγωγών και προς όφελος της αγροτικής οικονομίας, θα αναληφθούν 
τρεις ενέργειες συντονισμού/δικτύωσης με προτεραιότητα για τη στήριξη των 
ουσιαστικών τρεχουσών προσπαθειών των κρατών μελών στο επίπεδο: 
- των δικτύων για τη βελτίωση της πρωτογενούς παραγωγής της γεωργίας, της 
δασοκομίας καθώς και της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών, με έμφαση στη 
σταθερότητα, την ποιότητα, την ασφάλεια εφοδιασμού και το σεβασμό στο περιβάλλον 
- στο επίπεδο των δικτύων για την ανάπτυξη της υπαίθρου και των παρακτίων περιοχών 
με ιδιαίτερη προσοχή στην επιμόρφωση και στις εναλλακτικές οικονομικές 
δραστηριότητες· 
- της παραγωγής τροφίμων και της μεταποίησης, οι οποίες θα είναι ενταγμένες στον 
προβληματισμό που αφορά τις κοινωνικοοικονομικές πτυχές και τη διατροφική υγιεινή 
και ασφάλεια. 
Στο πεδίο αυτό θα αναλάβει επίσης ενέργειες το ΚΚΕρ, το οποίο θα συνεισφέρει ως 
εξής: 
- χρησιμοποιώντας ένα εργαστήριο αναλύσεως οίνων και άλλων ποτών, του οποίου οι 
ικανότητες θα επεκταθούν σταδιακά στο σύνολο των προϊόντων διατροφής και των 
φαρμακευτικών προϊόντων· 
- 75 -
- αρχίζοντας ένα έργο για την τεχνική στήριξη της διαχείρισης και του ελέγχου 
εφαρμογής της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μέσω των δορυφορικών δεδομένων· 
- συνεχίζοντας την εκτέλεση του έργου που έχει ως αντικείμενο τις εφαρμογές της 
τηλεανίχνευσης στις γεωργικές στατιστικές. 
Το θεματικό αυτό πεδίο αποσκοπεί στη διεύρυνση της εφαρμογής των βασικών 
τεχνολογιών που έχουν αναπτυχθεί στους τομείς της βιοτεχνολογίας, της βιοϊατρικής 
και της τηλεανίχνευσης. 
5. ΕΝΕΡΓΕΙΑ 
Η ενεργειακή πολιτική, η οποία αποβλέπει στην εξασφάλιση της ασφάλειας του 
εφοδιασμού (ιδίως με την προώθηση των εγχώριων τεχνολογιών και την διαφοροποίηση 
των εκμεταλλεύσιμων πόρων), πρέπει σήμερα να συμμορφωθεί προς μία νέα επιταγή: την 
συμβατότητα του ενεργειακού τομέα με το περιβάλλον. 
Η σημερινή και η μελλοντική χρήση των διαφόρων ενεργειακών πηγών, σε ευρωπαϊκή και 
παγκόσμια κλίμακα συνεπάγεται πράγματι κινδύνους που επηρεάζουν το περιβάλλον σε 
τοπικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο: αυξανόμενη ρύπανση, αέρια θερμοκηπίου, 
εκπομπή ιοντιζουσών ακτινοβολιών κλπ. ο στόχος των κοινοτικών δραστηριοτήτων 
συνίσταται στην ανάπτυξη και την επίδειξη αποτελεσματικών τεχνολογιών που θα είναι 
καθαρότερες και ασφαλέστερες και θα εγγυώνται την συμβατότητα ανάμεσα στην χρήση 
της ενέργειας, την ισορροπία της βιόσφαιρας και όλες τις συνιστώσες της οικονομικής 
ανάπτυξης (ανταγωνιστικότητα, οικονομική και κοινωνική συνοχή). 
Κατά την περίοδο που καλύπτεται από το δεύτερο και τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο, οι 
κοινοτικές δράσεις για την Ε&Α και την επίδειξη/διάδοση των αποτελεσμάτων στον 
τομέα της ενέργειας έχουν επιτρέψει την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας για την έρευνα 
και δικτύων για την προώθηση και την διάδοση των ενεργειακών τεχνολογιών που έχουν 
εισέλθει στη φάση της ωριμότητας (ιδίως το δίκτυο ΟΡΕΤ). Οι δραστηριότητες αυτές 
διεξάγονται με γνώμονα την αναζήτηση της κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ τριών μεγάλων 
επιλογών που προσφέρονται (μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, πυρηνική ενέργεια 
σχάσεως, σύντηξη). Επιδιώχθηκε επίσης ο συνδυασμός της Ε&Α με την επίδειξη 
(συνέχεια του προγράμματος Thermie) για την επίτευξη των μεγάλων κοινοτικών στόχων 
όσον αφορά την ενέργεια, την αειφόρο ανάπτυξη και την υποστήριξη της 
ανταγωνιστικότητας. Η προσπάθεια αυτή για μία ολοκληρωμένη προσέγγιση θα επιτρέψει 
την καλύτερη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της Ε&Α και της επίδειξης για κάθε 
- 76 -
κλάδο της τεχνολογίας και για να επιτευχθούν καλύτερα οι συνεργέ ιες και οι 
αναγκαίες προσαρμογές ανάμεσα στις διαδοχικές φάσεις. θα επιδιωχθεί η 
συμπληρωματικότητα ανάμεσα στις δράσεις συγχρηματοδότησης σε αυτούς τους τομείς και 
τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ. 
Οι δραστηριότητες Ε&Α θα επικεντρωθούν σε κρίσιμους τεχνικούς και επιστημονικούς 
τομείς κατά τρόπον ώστε να επιτευχθεί σημαντική τεχνοοικονομική πρόοδος τόσο 
μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Στο πλαίσιο αυτό θα ληφθούν υπόψη τόσο η 
πανευρωπαϊκή και παγκόσμια διάσταση του ενεργειακού προβλήματος καθώς και οι λύσεις 
οι οποίες πρέπει να δοθούν. Η κατάρτιση μοντέλων για την καλύτερη κατανόηση των 
διασυνδέσεων μεταξύ της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της οικονομίας θα συμβάλει 
στην ανάλυση και τον καθορισμό της κοινοτικής ενεργειακής στρατηγικής καθώς και των 
προσπαθειών που θα πρέπει να καταβληθούν. Οι ερευνητικές εργασίες που αφορούν 
τεχνολογίες που εισέρχονται στο στάδιο της ωριμότητας θα μειωθούν ή θα 
εγκαταλειφθούν (διαχείριση αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας και τεχνικές για την 
διάλυση αντιδραστήρων, κλαδικές δραστηριότητες για την εξοικονόμηση ενέργειας στην 
βιομηχανία) ή τομείς (όπως η κλασική γεωθερμία) όπου η κοινοτική παρέμβαση δεν 
είναι ούτε αναγκαία ούτε επαρκής (δυσαναλογία των διαθέσιμων μέσων). 
'Οσον αφορά την επίδειξη και την διάδοση των αποτελεσμάτων, θα καταβληθεί ιδιαίτερη 
προσπάθεια στους τομείς της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας και των ανανεώσιμων 
μορφών ενέργειας καθώς και των τεχνολογιών για την καθαρή καύση του άνθρακα. Αυτή 
η κοινοτική δράση είναι αναγκαία για να εξασφαλισθεί για το σύνολο των ευρωπαϊκών 
επιχειρήσεων ο σταθερός εφοδιασμός τους σε αποδεκτές τιμές. Η δράση αυτή θα 
διευκολύνει επίσης την καλύτερη εκμετάλλευση των πόρων στις διάφορες περιφέρειες 
της Κοινότητας και θα συμβάλει σημαντικά στην συνεργασία με τις βιομηχανίες τρίτων 
χωρών σε θέματα που αφορούν την μεταφορά τεχνολογίας. 
Α. Τεχνολογίες για την καθαρότερη και αποδοτικότερη παραγωγή και χρήση της 
ενέργειας 
Η κοινοτική προσπάθεια στον τομέα της έρευνας (συμπεριλαμβανομένης και της 
έρευνας στο προανταγωνιστικό στάδιο) θα επικεντρωθεί σε τρεις άξονες: τεχνολογική 
ανάπτυξη, επίδειξη και διάδοση/αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Πρόκειται για την 
ορθολογική χρήση της ενέργειας, την χρήση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας σε μεγάλη 
κλίμακα και την αποδοτικότερη καύση ορυκτών καυσίμων (άνθρακα και 
υδρογονανθράκων). 
- 77 -
Η ορθολογική χρήση της ενέργειας θα αφορά κατά κύριο λόγο τον τομέα των 
μεταφορών, όπου πρέπει να γίνουν έργα στο επίπεδο των αστικών συγκοινωνιών, ενώ η 
έρευνα και ανάπτυξη θα στραφεί προς τεχνολογίες όπως είναι οι συσσωρευτές, τα 
ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμου ή τα προηγμένα καύσιμα. Στον τομέα της κατοικίας και 
στον τριτογενή τομέα, οι δράσεις θα πρέπει να αφορούν κυρίως την εισαγωγή 
τεχνολογιών υψηλών επιδόσεων στην αγορά, την αναδιάρθρωση των ενεργοβόρων 
συστημάτων, την προσαρμογή της συμπεριφοράς των καταναλωτών σε μία συνετότερη 
χρήση της ενέργειας, την προανταγωνιστική έρευνα σχετικά με την χρήση της 
ενέργειας στα κτίρια. Στον βιομηχανικό τομέα, οι δράσεις που αφορούν την 
ανάπτυξη και επίδειξη θα αφορούν τεχνολογίες που μειώνουν ουσιαστικά την 
κατανάλωση ενέργειας. Η δραστηριότητα αυτή θα στηριχθεί σε έργα που θα έχουν 
σκοπό να προωθήσουν την αποδοτικότερη κατανάλωση της ενέργειας ("έξυπνα σπίτια") 
και σε ολοκληρωμένα έργα που θα αφορούν την διάδοση της κατανάλωσης (συνδυασμένη 
παραγωγή ατμού/ισχύος και διαμόρφωση βιομηχανικών ζωνών). 
Στόχος του δεύτερου άξονα είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη και την επίδειξη 
ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, οι οποίες αποτελούν μία καθαρή και εγχώρια πηγή, 
ώστε να βελτιωθεί η συμβατότητα του ενεργειακού συστήματος με το περιβάλλον καθώς 
και η ασφάλεια του ανεφοδιασμού. Οι προβλεπόμενες δραστηριότητες θα έχουν σκοπό 
την δημιουργία ενός ευρωπαϊκού βιομηχανικού και τεχνολογικού πλαισίου, το οποίο 
θα ευνοεί την ευρεία χρήση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. Το πρόγραμμα 
οφείλει επίσης να προωθήσει τα "δίκτυα άριστείας": ειδικευμένα κέντρα ερευνών, 
επιχειρήσεις ηλεκτροπαραγωγής, πόλεις, περιφέρειες και νησιά, αρχιτέκτονες και 
πολιτικοί μηχανικοί. 
Το πρόγραμμα χαρακτηρίζεται από έναν συμβιβασμό ανάμεσα στην συνέχεια και τον 
νεοτερισμό. Για να συνεχισθούν και να επιταχυνθούν οι διεξαγόμενες 
δραστηριότητες, έμφαση θα δοθεί στην έρευνα, την ανάπτυξη και την επίδειξη των 
τεχνολογιών με τις ευρύτερες προοπτικές: ηλιακά φωτοβολταϊκά κύτταρα, ηλιακές 
τεχνολογίες για την θέρμανση, τον κλιματισμό και τον φυσικό φωτισμό στα κτίρια, 
αιολική ενέργεια, βιομάζα. Σε διερευνητικό επίπεδο, θα εξετασθούν και άλλες 
επιλογές: ενέργεια των κυμάτων, ηλιακή ενέργεια βασιζόμενη στον θερμοδυναμικό 
κύκλο, γεωθερμία (θερμά ξηρά πετρώματα), υδρογόνο παραγόμενο με τη βοήθεια 
ηλιακής ενέργειας. 
- 78 -
Το ΚΚΕρ θα συμβάλει στις δράσεις αυτές με δραστηριότητες προκανονιστικής 
έρευνας στον τομέα της φωτοβολταϊκής ενέργειας και της διατήρησης της ενέργειας 
στα κτίρια, θα αναληφθούν νέες πρωτοβουλίες για να διευκολυνθεί η ολοκλήρωση των 
ανανεώσιμων μορφών ενέργειας σε τεχνικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο. 
Ολοκληρωμένα έργα μεγάλης κλίμακας όπως είναι η ανάπτυξη της ηλεκτροπαραγωγής από 
ανανεώσιμες μορφές ενέργειας ή η χρήση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στα 
μελλοντικά ηλεκτρικά συστήματα αποτελούν πρωταρχικούς στόχους. Η χρήση σε μεγάλη 
κλίμακα των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στις αγροτικές περιοχές, τις πόλεις και 
τα νησιά είναι επίσης πολύ σημαντική. Η χρήση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας 
για την γεωργική ανάπτυξη του τρίτου κόσμου προσφέρει εκτεταμένες δυνατότητες και 
έχει σημαντικές εφαρμογές. Η αποτελεσματική εκτέλεση αυτών των ολοκληρωμένων 
έργων απαιτεί την ανάπτυξη στενών σχέσεων με τις άλλες κοινοτικές πολιτικές (ΚΑΠ, 
διαρθρωτικά ταμεία). 
Ο τρίτος άξονας αφορά την παραγωγή και μετατροπή της ενέργειας με αφετηρία τα 
ορυκτά καύσιμα. Προτεραιότητα θα δοθεί στην καύση, η οποία αποτελεί αντικείμενο 
της κοινής γενικής έρευνας με ουσιαστική σημασία για την ορθολογική χρήση της 
ενέργειας και την μετατροπή των ορυκτών καυσίμων, θα καταβληθεί προσπάθεια να 
αναπτυχθούν καθαρότερες και αποδοτικότερες μέθοδοι για την μετατροπή των ορυκτών 
καυσίμων. Οι δραστηριότητες θα επικεντρωθούν σε νευραλγικές τεχνολογίες όπως 
είναι τα ολοκληρωμένα συστήματα συνδυασμένου κύκλου ("Hot gas cleaning" και καύση 
υπό πίεση) ή τα ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμου για την αποκεντρωμένη παραγωγή 
ηλεκτρισμού. Οι μέθοδοι για την υποκατάσταση του άνθρακα από την βιομάζα ή τα 
καύσιμα απόβλητα (συνδυασμένη καύση ή αεριοποίηση) θα εξετασθούν επίσης εις 
βάθος. 
Οι συμπληρωματικές έρευνες πρέπει να βελτιώσουν μακροπρόθεσμα την ασφάλεια του 
ενεργειακού εφοδιασμού. Στο πλαίσιο αυτό θα αναληφθούν δράσεις για την καλύτερη 
διαχείριση των εγχώριων πηγών από την εξόρυξη ως την μετατροπή. Στον τομέα των 
υδρογονανθράκων, η δράση θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη και την επίδειξη, κυρίως 
για τις επιχειρήσεις του πετρελαϊκό τομέα, αποτελεσματικότερων τεχνολογιών 
(γεωφυσικών) που αφορούν τον αποτελεσματικότερο εντοπισμό των κοιτασμάτων, την 
εκμετάλλευση τους και την μεταφορά. Η προσπάθεια αυτή θα συνοδεύεται από μία 
δράση με αντικείμενο την βασική έρευνα στον τομέα των γεωλογικών επιστημών. 
- 79 -
[Β. Πυρηνική ασφάλεια και πυρηνικές διασφαλίσεις (Nuclear safety and safeguards) 
Γ. Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 
Υποσημείωση: Οι δράσεις Β και Γ εγκρίνονται με απόφαση του Συμβουλίου την ίδια 
ημερομηνία με την απόφαση για το πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών δράσεων για την 
έρευνα και την κατάρτιση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ)] 
6. ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ 
Η κυκλοφορία των προσώπων και των αγαθών στον ευρωπαϊκό χώρο, στις χώρες, τις 
περιφέρειες καθώς και στις αστικές περιοχές έχει καταστεί ένα φαινόμενο της 
σύγχρονης κοινωνίας που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ελεγχθεί. Στο πλαίσιο αυτό, 
η ανάπτυξη των πανευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, η οποία θα ευνοεί την διασύνδεση 
και την διαλειτουργικότητα των εθνικών δικτύων, καθώς και την πρόσβαση στα δίκτυα 
αυτά, θα παίξει νευραλγικό ρόλο στην δημιουργία μιας ανοικτής και ανταγωνιστικής 
αγοράς. 
Για το σκοπό αυτόν, η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο για τη μελλοντική 
ανάπτυξη της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών ("Λευκή Βίβλος" (doc. 
COM(92)494)) καθιστά σαφές ότι ο κύριος στόχος της έρευνας για μία ευρωπαϊκή 
πολιτική στον τομέα των μεταφορών είναι η συμβολή στην ανάπτυξη, την ολοκλήρωση και 
την διατήρηση αποτελεσματικότερων και ασφαλέστερων συστημάτων μεταφορών, συμβατών 
με το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής, ώστε να προωθηθεί ένα πρότυπο κυκλοφορίας 
προσώπων και αγαθών σύμφωνο με την αρχή της αειφορίας. 
Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός θα αναπτυχθεί μία ευρωπαϊκή προσέγγιση που θα 
βασίζεται στην συνεργεία μεταξύ των διαφόρων εθνικών και κοινοτικών δραστηριοτήτων, 
καθώς και των δραστηριοτήτων άλλων διεθνών οργανισμών. Οι έρευνες θα διεξαχθούν σε 
ένα συνεκτικό και συντονισμένο πλαίσιο λαμβάνοντας υπόψη τις δραστηριότητες που 
αφορούν τα θέματα "βιομηχανικές τεχνολογίες", "τηλεματική", "περιβάλλον" και 
"ενέργεια" στο βαθμό που σχετίζονται με τους στόχους της κοινής πολιτικής στον 
τομέα των μεταφορών. Οι εργασίες που αφορούν τις γενικές τεχνολογίες θα διεξαχθούν 
σε κάθε θέμα που αντιστοιχεί στην πρώτη δράση. 
Οι δραστηριότητες στο θέμα αυτό θα επικεντρωθούν στις αναγκαίες συνθήκες για την 
6ιαλειτουργικότητα και την διασύνδεση των δικτύων, με κύριο γνώμονα την συνδυασμένη 
80 -
χρήση των μέσων και τις δυνατότητες πρόσβασης στα δίκτυα αυτά. θα προωθηθεί ο 
σχεδιασμός και η διαχείριση έργων υποδομής που θα πρέπει να είναι περισσότερο 
συμβατά με το περιβάλλον και ασφαλέστερα για τους χρήστες. 
Σύμφωνα με τα ανωτέρω, οι έρευνες θα αφορούν κυρίως την αξιολόγηση, της ενσωμάτωσης 
των τεχνολογικών καινοτομιών που έχουν αναπτυχθεί στο πλαίσιο άλλων θεμάτων καθώς 
και την γενική αξιολόγηση της καταλληλότητας των τεχνολογιών αυτών. 
Ο στόχος είναι η συμβολή στην βελτιστοποίηση των πανευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, 
στην βελτίωση των επιδόσεων των μεταφορικών συστημάτων και των διαφόρων φορέων, 
στην ικανότητα κάθε μεταφορικού συστήματος να συνεργάζεται με τα άλλα, στην 
πρόσβαση των χρηστών στα συστήματα αυτά καθώς και στην ανάπτυξη ενός μεταφορικού 
συστήματος σε αστικό, υπεραστικό, περιφερειακό και πανευρωπαϊκό επίπεδο. 
Για το σκοπό αυτό, οι δραστηριότητες Ε&ΤΑ θα βασίζονται σε μία συστηματική και 
ολοκληρωμένη προσέγγιση η οποία θα λαμβάνει υπόψη, αφενός τις στρατηγικές 
κατευθύνσεις και τις μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της στρατηγικής 
έρευνας, και, αφετέρου, τα αποτελέσματα των ερευνών που διεξάγονται στο πλαίσιο 
άλλων θεμάτων που ανήκουν στην πρώτη δράση με σκοπό την εξεύρεση συγκεκριμένων 
λύσεων που θα είναι δυνατόν να εφαρμοσθούν στον τομέα των μεταφορών. 
Οι εργασίες αυτές ενδέχεται να απαιτήσουν την διεξαγωγή πειραμάτων σε πειραματική 
κλίμακα καθώς και σε έργα επίδειξης. 
Η έρευνα αυτή θα αφορά ειδικότερα την βελτιστοποίηση των μεταφορικών συστημάτων, 
την βελτίωση της ασφάλειας, την μείωση των επιβλαβών επιπτώσεων και την κοινωνική 
αποδοχή και ιδίαίτερα: 
Στις συνδυασμένες μεταφορές και τις σιδηροδρομικές μεταφορές πρέπει να 
εξασφαλισθεί η διαλειτουργικότητα των σιδηροδρομικών δικτύων, ιδίως των 
δικτύων μεγάλης ταχύτητας, με την προοδευτική εξάλειψη των τεχνικών, 
διοικητικών και λειτουργικών εμποδίων. Οι έρευνες πρέπει να επιτρέψουν 
την κατάρτιση λειτουργικών απαιτήσεων για την δημιουργία ολοκληρωμένων 
συστημάτων πολλαπλών μέσων. Τέλος, θα δημιουργηθούν πρότυπες πλατφόρμες 
για την ολοκλήρωση και την αξιολόγηση των νέων τεχνολογιών μετεπιβίβασης, 
διαχείρισης και παρακολούθησης. 
- 81 -
Στον αεροπορικό τομέα, όπου η συστημική προσέγγιση είναι αναγκαία, αφενός 
για τον καθορισμό των στόχων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, θα αφορούν την 
μείωση συμφορήσεων στον εναέριο χώρο και αεροδρόμια και την βελτίωση της 
ασφάλειας των προσώπων καθώς και την με ίωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον 
και αφετέρου την ολοκλήρωση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των 
ερευνών σχετικά με τις γενικές τεχνολογίες που αφορούν την διατήρηση της 
εναέριας κυκλοφορίας, την ασφάλεια των αεροσκαφών, την μείωση των 
οχλήσεων και του θορύβου των κινητήρων και την βελτίωση των αεροδυναμικών 
χαρακτηριστικών, τις κρίσιμες τεχνολογίες για τα αεροπλάνα πολύ μεγάλης 
χωρητικότητας. 
Στον τομέα των αστικών συγκοινωνιών, πρέπει να εξευρεθούν ειδικές λύσεις 
που θά περιλαμβάνουν τά άποτισεματα τών αλλών προγραμμάτων έρευνας στις 
γενετικές τεχνολογίες, και θά βασίζονται' σε μία συστημική προσέγγιση και 
κατάρτιση μοντέλων με σκοπό να μειωθεί η συμφόρηση, η κατανάλωση 
ενέργειας και να βελτιωθεί ο συσχετισμός ανάμεσα στα δημόσια και τα 
ιδιωτικά μεταφορικά μέσα. 
- Στον θαλάσσιο τομέα, τα ολοκληρωμένα προγράμματα έρευνας και επίδειξης θα 
επιτρέψουν την αριστοποίηση των επιπτώσεων των ταχέων μεταφορικών 
συστημάτων μικρών αποστάσεων, των νέων μεταφορτωτικών σταθμών 
(θαλάσσιων/χερσαίων/ποτάμιων), που περιλαμβάνονται οι νέες λιμενικές 
εγκαταστάσεις και η χρήση ανθρώπινων πόρων, λαμβάνοντας υπόψη τις 
απαιτήσεις ασφαλείας και προστασίας του περιβάλλοντος, καθώς και ενός 
συστήματος της αποτελεσματικής διαχείρισης της κυκλοφορίας. 
Στον τομέα των οδικών μεταφορών, πρέπει να αναπτυχθούν οι κατάλληλες 
τεχνολογίες για να προσδιορισθούν τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή μιας 
κοινής πολιτικής οδικής ασφάλειας και την βελτιστοποίηση του συνδυασμού 
μεταφορικών μέσων για τις αστικές μετακινήσεις, ενσωματώνοντας και 
αξιολογώντας τις τεχνολογικές λύσεις που αφορούν την διαχείριση της 
κυκλοφορίας και την διάρθρωση της υποδομής. 
Σε όλες αυτές τις δραστηριότητες, πρέπει, στο πλαίσιο μιας λειτουργικής 
προσέγγισης, να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εργονομία και στους ανθρώπινους 
παράγοντες καθώς και στην προστασία του περιβάλλοντος. 
- 8;2 -
Οι δραστηριότητες αυτές θα συνοδεύονται, σε στρατηγικό επίπεδο, από έρευνες που θα 
επικεντρώνονται στην κατάρτιση μοντέλων και σεναρίων για τις μεταφορές. Οι 
σχετικές έρευνες θα διεξαχθούν με γενικό στόχο την καλύτερη κατανόηση των 
μηχανισμών που γεννούν την ζήτηση στον τομέα αυτόν. 
Προβλέπεται η ανάπτυξη εναρμονισμένων μεθόδων σε κοινοτικό επίπεδο για την ανάλυση 
της ανάπτυξης των μεταφορών και των μετακινήσεων, των σχετικών ροών και των 
αλληλεπιδράσεων. Προβλέπεται επίσης η εκτίμηση των επιπτώσεων στην ζήτηση από τη 
χωροθέτηση των βιομηχανιών και την κατανομή του στον χώρο, ο προσδιορισμός των 
μεταβολών στη διάρθρωση της βιομηχανίας, των οργανωτικών περιορισμών και των 
επιλογών όσον αφορά τα μεταφορικά συστήματα στο εσωτερικό του ευρύτερου οικονομικού 
ευρωπαϊκού χώρου. 
Εξάλλου, σύμφωνα με την κοινή πολιτική στον τομέα των μεταφορών, οι τεχνολογικές 
καινοτομίες πρέπει να συνοδεύονται από έρευνες σχετικές με την εσωμάτωσή τους σε 
νέα λειτουργικά και θεσμικά πλαίσια (συπερι λαμβανομένων και αυτών που συνδέονται με 
τα τεχνικά πρότυπα και τις κατευθυντήριες γραμμές για τα πανευρωπαϊκά δίκτυα 
μεταφορών. 
Τέλος, είναι αναγκαία μια νέα εναρμονισμένη μεθοδολογία για τον σκοπό αυτόν και για 
την βελτιστοποίηση των πανευρωπαϊκών δικτύων. 
Το ΚΚΕρ θα προσφέρει τη βοήθεια του στον τομέα αυτόν, κυρίως με την ανάλυση της 
ασφάλειας των μεταφορικών συστημάτων καθώς και των γενικών επιπτώσεων τους στην 
κοινωνία και στο περιβάλλον, θα αναλάβει επίσης την εκτέλεση βοηθητικών 
επιστημονικών και τεχνικών εργασιών που σχετίζονται με τα έργα που χρηματοδοτούνται 
από την Επιτροπή. 
7. ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 
Καθώς η στενή αλληλεπίδραση ανάμεσα στην τεχνολογία, ανάπτυξη και την απασχόληση 
γίνεται εντονότερη, στόχος είναι ο εντοπισμός των συγκεκριμένων δράσεων ΕΤΑΕ που 
πρέπει να αναληφθούν στο σύνολο της Κοινότητας, για να βελτιωθεί η 
ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η δημιουργία ενός εκπαιδευτικού 
και κοινωνικού μοντέλου που να αξιοποιεί την ποικιλομορφία των ευρωπαϊκών 
κοινωνιών. Αυτό το νέο ερευνητικό θέμα θα επιτρέψει να αντιμετωπισθεί η ανάγκη που 
- 83 
διατυπώνεται όλο και εντονότερα από αυτούς που είναι υπεύθυνοι για τη λήψη 
αποφάσεων, και ιδίως αυτών που είναι υπεύθυνοι για την ερευνητική πολιτική, την 
τεχνολογική ανάπτυξη και επίδειξη στα κράτη μέλη και στην Κοινότητα, να διευρυνθεί 
και να αξιοποιηθεί η συνεργεία ανάμεσα στις φυσικές επιστήμες, την τεχνολογία και 
τις οικονομικές και κοινωνικές επιστήμες. Πρέπει κατά προτεραιότητα να ανανεωθεί 
και να διευρυνθεί η βάση των αναγκαίων γνώσεων για τη λήψη αποφάσεων με γνώμονα τις 
τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις με δραστηριότητες που αποβλέπουν στην 
αξιολόγηση των επιλογών της πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας. 
Αυτή η κύρια διάσταση της έρευνας, η οποία αποτελεί αντικείμενο αυτού του θέματος, 
θα υποστηριχθεί επίσης με εργασίες σχετικές με την εκπαίδευση και την κατάρτιση και 
με τα προβλήματα της κοινωνικής ένταξης. 
Εκτός από αυτές τις στοχοθετημένες οριζόντιες ερευνητικές δραστηριότητες, θα 
διεξαχθούν οικονομικές και κοινωνικές έρευνες στο πλαίσιο κάθε θέματος ΕΤΑΕ που 
ανήκει στην πρώτη δράση (εκτίμηση των κοινώνικο-οικονομικών επιπτώσεων και των 
κινδύνων) και στην δεύτερη δράση (κοινώνικο-οικονομικές πτυχές της διεθνούς 
επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας), την τρίτη δράση (βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας όσον αφορά την διάδοση των αποτελεσμάτων της ΕΤΑΕ) και της 
τέταρτης δράσης (κατάρτιση και κινητικότητα των ερευνητών των οικονομικών και 
κοινωνικών επιστημών). Θα διατηρηθεί στενή επαφή με τα έργα COST στον τομέα των 
κοινωνικών επιστημών και με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς που εργάζονται σε αυτόν 
τον τομέα. 
Α. Αξιολόγηση των επιλογών της πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογίας 
Η αξιολόγηση των επιλογών της πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογίας 
για την Ευρώπη θα προσφέρει την κοινή βάση για τους υπεύθυνους για την χάραξη της 
πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογίας σε εθνικό και κοινοτικό 
επίπεδο και στους υπεύθυνους σε άλλους τομείς κοινοτικής δράσης όπου η επιστήμη 
και τεχνολογία παίζει ρόλο. 
Αυτές οι δραστηριότητες θα διεξαχθούν στή γραμμή που καθορίσθηκε από το πρόγραμμα 
MONITOR (FAST, SAST, SPEAR) και θα περιλαμβάνουν τις εργασίες του ινστιτούτου 
προοπτικής έρευνας στον τομέα της τεχνολογίας του ΚΚΕρ, τις δραστηριότητες στο 
πλαίσιο των προγραμμάτων VALUE, SPRINT ή EUROSTAT και θα βασισθούν στην πείρα που 
έχει αποκτηθεί στα ειδικά προγράμματα (εκτίμηση των κοινωνικο-οικονομικών 
επιπτώσεων της έρευνας), σύμφωνα με απόφαση που έχει ληφθεί κατά την έγκριση του 
τρίτου προγράμματος-πλαισίου. 
- 84 -
Ο στόχος είναι να δοθεί στους φορείς, τους υπευθύνους για τη λήψη αποφάσεων και 
τους χρήστες της ΕΤΑΕ ένα ευρωπαϊκό μέσο - λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις σε 
παγκόσμιο επίπεδο - για την αξιολόγηση των επιλογών της πολιτικής στον τομέα 
τηςεπιστήμης και τεχνολογίας και, για το σκοπό αυτόν, να ενσωματώσει σε ένα 
διαφοροποιημένο κείμενο τις δραστηριότητες που διεξάγονται σε περιφερειακό, 
εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της προοπτικής έρευνας για τις σχέσεις 
επιστήμης-τεχνολογίας-κοινώνίας, την παρακολούθηση των οικονομικών και τεχνικών 
εξελίξεων, την στρατηγική ανάλυση, ιδίως των γενικών τεχνολογιών, την αξιολόγηση 
των προγραμμάτων και των πολιτικών στον τομέα της ΕΤΑΕ. Ειδικότερα, θα επιδιωχθεί 
η ενίσχυση των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την προοπτική έρευνα στον τομέα 
της τεχνολογίας και της βιομηχανίας καθώς και στην βελτίωση του ενδοκοινοτικού 
συντονισμού για την δημιουργία ενός συνεκτικού και σφαιρικού πλαισίου που θα 
επιτρέψει στους ευρωπαϊκούς φορείς να λάβουν τα μέτρα και να αναλάβουν τις 
πρωτοβουλίες που ανήκουν στην αρμοδιότητα τους και να προσαρμόσουν την στρατηγική 
τους στις τεχνολογικές και βιομηχανικές εξελίξεις. Με βάση την δημιουργία ενός 
περιορισμένου αριθμού ειδικευμένων δικτύων, τις δραστηριότητες συντονισμού και 
μελέτης, τις δραστηριότητες δοκιμασίας και καθορισμού νέων προγραμμάτων, τις 
δραστηριότητες στήριξης (μεθοδολογικές έρευνες, ανοικτές βάσεις δεδομένων, 
συλλογές δεικτών, ετήσιες εκδόσεις του "technology assessment" στην Ευρώπη κλπ.) 
και την διάδοση των πληροφοριών (εργαστήρια, σεμινάρια, εβδομάδες πληροφόρησης), 
πρέπει να δοθεί στους φορείς που είναι υπεύθυνοι για την αξιολόγηση των επιλογών 
της πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογίας ένα πλαίσιο που να 
επιτρέπει τον πολυφωνικό διάλογο και την αντιπαράθεση των προσεγγίσεων για τον 
εντοπισμό των επιλογών της πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογίας για 
την Ευρώπη και στην διατύπωση χρήσιμων συστάσεων για τους φορείς, τους υπεύθυνους 
για τη λήψη αποφάσεων και τους χρήστες της ΕΤΑΕ. Για το λόγο αυτόν οι 
προβλεπόμενες δραστηριότητες θα διεξαχθούν σε στενή συνεργασία με τους 
κυβερνητικούς οργανισμούς και τις κοινοβουλευτικές επιτροπές αξιολόγησης των 
επιλογών της πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογίας σε περιφερειακό, 
εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο (ιδιαίτερα το STOA και το European Parliamentary 
Technology Assessment Network) με τους δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς που 
είναι ειδικευμένοι σε αυτούς τους τομείς καθώς και με τους αντιπροσώπους των 
κοινωνικών και οικονομικών φορέων για τα θέματα αυτά. Μία περιορισμένη δέσμη 
δραστηριοτήτων πρέπει να προβλεφθεί με σκοπό την προετοιμασία και τον καθορισμό 
νέων κοινοτικών δράσεων στον τομέα ΕΤΑΕ. 
- 85 
Το ΚΚΕρ θα υποστηρίξει αυτές τις δραστηριότητες μέσω του ινστιτούτου προοπτικής 
έρευνας στον τομέα της τεχνολογίας και θα δημιουργήσει ένα "παρατηρητήριο" των 
τεχνολογικών εξελίξεων για να συγκεντρώσει και να αναλύσει τις πληροφορίες που 
αφορούν τα επιστημονικά επιτεύγματα και τις τεχνολογικές καινοτομίες και θα 
εκπονήσει προοπτικές μελέτες και μελέτες τεχνολογικής αξιολόγησης με εντολή των 
κοινοτικών οργάνων. 
Β. Έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση 
Ο ρυθμός των αλλαγών στο επίπεδο των επιστημονικών, τεχνικών και επαγγελματικών 
γνώσεων καθώς και των αλλαγών που αφορούν τα συστήματα εκπαίδευσης και 
κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης και της κατάρτισης των διδασκόντων παρουσιάζουν 
όλο και μεγαλύτερες αποκκλίσεις με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται εξαιρετικά η 
έγκαιρη και εξισορροπημένη πραγματοποίηση των αναγκαίων ανταλλαγών μεταξύ τους. 
Σημαντικές προσπάθειες έχουν καταβληθεί σε εθνικό επίπεδο για την αντιμετώπιση 
αυτών των δυσκολιών. Η πρόσφατη σύναψη στο επίπεδο των ευρωπαϊκών δικτύων 
έρευνας και κατάρτισης εμπορικών και βιομηχανικών συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων 
καθιστά αναγκαία την από κοινού συνειδητοποίηση και αντιμετώπιση από τους 
Ευρωπαίους των προβλημάτων αυτών που αποκτούν όλο και περισσότερο παγκόσμιο 
χαρακτήρα. 
Ο στόχος των κοινοτικών ερευνητικών δραστηριοτήτων στον τομέα αυτόν είναι διπλός: 
πρώτον πρέπει να εντοπισθούν οι νέες γενικές διεργασίες που συνδέουν την έρευνα, 
την εκπαίδευση και την κατάρτιση καθώς και την ανάπτυξη των αναγκαίων μέσων για 
τον έλεγχο τους. Δεύτερον πρέπει να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις από την ευρωπαϊκή 
και παγκόσμια διάσταση των εξελίξεων αυτών ώστε να καθορισθεί η συμβολή της 
Κοινότητας στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη. 
Οι προβλεπόμενες δραστηριότητες θα τηρούν την αρχή της επικουρικότητας και θα 
επικεντρώνονται στις ανταλλαγές εμπειριών, την σύγκριση και την 
διαλειτουργικότητα των μεθόδων, η ποικιλότητα των οποίων αποτελεί πλούτο για την 
Κοινότητα. Προτεραιότητα θα δοθεί σε τέσσερις ερευνητικούς άξονες. Πρώτον, στην 
έρευνα που αφορά την εξέλιξη της ελεύθερης αγοράς εργασίας σε ευρωπαϊκή κλίμακα 
για όλες τις κατηγορίες επαγγελματιών και τις ανάγκες στον τομέα της εκπαίδευσης 
και κατάρτισης σε όλα τα επίπεδα που προκύπτουν από αυτές τις εξελίξεις. 
- 86 -
Δεύτερον στην έρευνα που αφορά την μεθοδολογία της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 
σε όλα τα επίπεδα καθώς και στα χρησιμοποιούμενα μέσα, τα ψυχοπαιδαγωγικά και τα 
οργανωτικά ζητήματα. Τρίτον, στην συγκριτική ανάλυση των αναγκών στον τομέα της 
κατάρτισης σε ειδικά θέματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη μεθόδων για τον 
έλεγχο της ποιότητας των προϊόντων και των διεργασιών. Αυτές οι νέες μέθοδοι 
καθιστούν πράγματι αναγκαία την εξεύρεση των κατάλληλων λύσεων στο επίπεδο των 
συστημάτων αξιολόγησης των επαγγελματικών προσόντων, οι οποίες θα επέτρεπαν την 
αμοιβαία αναγνώριση των προβλημάτων και των εφαρμοζόμενων μεθόδων σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο. Τέταρτον, θα υποστηριχθεί η συγκριτική έρευνα που αφορά τα συστήματα 
εκπαίδευσης και κατάρτισης λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές διαφορές και την 
σημασία των συστημάτων αυτών για την οικονομική ανάπτυξη των περιφερειών. 
Γ. Έρευνες σχετικά με τα προβλήματα της κοινωνικής ένταξης 
Η αυξανόμενη φτώχεια και οι νέες μορφές κοινωνικού αποκλεισμού συνιστούν μεγάλα 
προβλήματα για τα κράτη μέλη. Η Κοινότητα θα συμβάλει στην καταπολέμηση της 
φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω των πρωτοβουλιών των διαρθρωτικών 
ταμείων, μέσω των πρωτοβουλιών EUROFORM, NOW, HORIZON, LEADER, HELIOS και του 
προγράμματος TIDE αλλά κυρίως μέσω των τριών διαδοχικών προγραμμάτων για την 
καταπολέμηση της φτώχειας. 
Σχετικά με τις ερευνητικές προσπάθειες που διεξάγονται στον τομέα αυτόν από τα 
κράτη μέλη, ο στόχος των κοινοτικών ερευνητικών δραστηριοτήτων είναι τριπλός: 
Πρώτον, η συμβολή στην συστηματικότερη κατανόηση των διαδικασιών του κοινωνικού 
αποκλεισμού και της κοινωνικής ένταξης, με την συγκριτική ανάλυση, σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα, των αιτιών, των μορφών και των εκδηλώσεων του προβλήματος καθώς και των 
επιπτώσεων του στις κοινοτικές πολιτικές και ιδίως στις διαβρωτικές πολιτικές. 
Δεύτερον, η αξιοποίηση από το σύνολο των κρατών μελών των εμπειριών από την 
επιτυχημένη κοινωνική ένταξη, χάρη στη διάδοση των πληροφοριών, την μεταβίβαση 
των εμπειριών και την αξιολόγηση των πλέον καινοτόμων έργων, με αφετηρία την εις 
βάθος ανάλυση των αποτελεσμάτων τους και των διδαγμάτων που προέκυψαν σε κάθε 
κράτος μέλος. Τρίτον, η εκτίμηση του βαθμού στον οποίο η σημερινή διαδικασία της 
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (στο επίπεδο των αγορών, των νομισμάτων κλπ.) αποτελεί 
καθοριστικό παράγοντα αφενός για τον κοινωνικό αποκλεισμό και αφετέρου για την 
κοινωνική ένταξη πέραν των παραγόντων που δρουν σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. 
Αυτές οι ερευνητικές εργασίες θα επιτρέψουν την καλύτερη στοχοθέτηση των δράσεων 
που διεξάγονται σε κοινοτικό επίπεδο για την αντιμετώπιση του ζητήματος της 
κοινωνικής ένταξης. 
- 87 -
Ο κατεξοχήν τόπος των νέων μορφών κοινωνικού αποκλεισμού και των διδαγμάτων από 
την κοινωνική ένταξη είναι σήμερα οι πόλεις (οικισμοί, πόλεις-περιφέρειες, 
μεσαίες πόλεις κλπ.) και συνεπώς στο επίπεδο αυτό καθώς και στο επίπεδο των όλο 
και πυκνότερων δικτύων και μάλιστα των δικτύων ευρωπαϊκής κλίμακας, που συνδέουν 
τις πόλεις μεταξύ τους (δίκτυα πληροφοριών και επικοινωνιών, δίκτυα μεταφορών και 
οικονομικών συναλλαγών..) και όπου συνειδητοποιούνται καλύτερα οι σημαντικές 
εξελίξεις. Βασιζόμενη στα αποτελέσματα των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων 
καθώς και στην πείρα που έχει συγκεντρωθεί από τα ευρωπαϊκά δίκτυα μεταξύ 
των πόλεων και των περιφερειών καθώς και στην βούληση για την από κοινού ανάληψη 
παρεμβατικών έργων πρακτικής εφαρμογής, η συμμετοχή της Κοινότητας θα 
επικεντρωθεί σε δύο κύριους άξονες. 
Ο πρώτος άξονας αφορά κατά κύριο λόγο τις διεπιστημονικές έρευνες σχετικά με τα 
συγκεκριμένα μέτρα που θα επιτρέψουν στους κοινωνικά αποκλεισμένους την πρόσβαση 
στις πληροφορίες, την επικοινωνία, τις δημόσιες υπηρεσίες, την εκπαίδευση και την 
κατάρτιση, την αγορά εργασίας που τους ενδιαφέρει ως πολίτες και κοινωνικο­
οικονομικούς συντελεστές, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο 
δεύτερος άξονας αποβλέπει στην αξιολόγηση της συμβολής της τεχνολογικής προόδου 
στην επίλυση αυτών των προβλημάτων και στο ευρύτερο πλαίσιο των μέτρων που έχουν 
δοκιμασθεί στο σύνολο της Κοινότητας. Έμφαση πρέπει να δοθεί στην 
συμπληρωματικότητα των διαφόρων γενικών τεχνολογιών που έχουν αναπτυχθεί στο 
πλαίσιο άλλων θεμάτων της πρώτης δράσης σε σχέση με τις κοινώνικο-οικονομικές 
ερευνητικές εργασίες επί στρατηγικών, οργανωτικών και θεσμικών θεμάτων με σκοπό 
την επίλυση των οξυμένων προβλημάτων της ζωής στις πόλεις και την προώθηση των 
καινοτόμων προσεγγ ίσεων. 
- 88 -
ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΡΑΣΗ 
Προώθηση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς σε 
θέματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης. 
Η δεύτερη αυτή δράση περιλαμβάνει συναφείς μορφές κοινοτικής παρέμβασης, θα 
αναπτυχθεί και συγχρόνως θα ενταθεί η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία 
με τις βιομηχανικές χώρες, τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, τα 
νέα ανεξάρτητα κράτη της τέως Σοβιετικής Ένωσης και τις αναπτυσσόμενες χώρες. 
Η συνεργασία αυτή μπορεί να είναι διμερής ή πολυμερής και να οργανωθεί 
απευθείας ή μέσω διεθνών οργανισμών. Στόχοι της είναι η ενίσχυση της 
δυναμικότητας της Κοινότητας στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογ ίας και, 
συγχρόνως, η υποστήριξη της εφαρμογής των κοινοτικών πολιτικών για τις τρίτες 
χώρες, θα στηριχθεί δε στην αρχή του αμοιβαίου συμφέροντος. 
Η πρόκληση που αντιμετωπίζεται όταν επιδιώκεται η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας 
και των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της Κοινότητας, είναι η αύξηση της 
προστιθέμενης αξίας των δραστηριοτήτων Ε&ΤΑ της Κοινότητας, των κρατών μελών καθώς 
κ«ι εκείνων που διεξάγονται στο πλαίσιο των υπολοίπων κοινοτικών πολιτικών, με 
εκλεκτική συνεργασία με τρίτους κατόπιν συντονισμού με τα κράτη μέλη. Η συνεισφορά 
της επιστήμης στην επίλυση περιφερειακών ή πλανητικών προβλημάτων ή στη βελτίωση 
της κατάστασης των αναπτυσσομένων χωρών και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης, αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πρόκλησης αυτής. Πρέπει επίσης να 
εξασφαλιστεί επαρκής ευελιξία, ώστε να υπάρξει ανταπόκριση στις πιθανές εξελίξεις 
στις τρίτες χώρες. Στις περιπτώσεις όπου υπεισέρχονται ζητήματα πνευματικής 
ιδιοκτησίας, θα τηρηθούν οι κανόνες που απετέλεσαν αντικείμενο των κατευθυντηρίων 
γραμμών, τις οποίες ενέκριναν από κοινού το Συμβούλιο και η Επιτροπή τον Ιούνιο 
1992. 
Οίι κυριότεροι στόχοι συνίστανται στην ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνολογικής 
δυναμικότητας της Ευρώπης, στη στήριξη της εφαρμογής των κοινοτικών πολιτικών για 
τ?ις τρίτες χώρες, στη συμβολή στην εξεύρεση λύσεων για τα περιφερειακά και τα 
πλανητικά προβλήματα με την αύξηση του συντονισμού με τα κράτη μέλη. 
- 89 -
Α. Επιστημονική και τεχνολογ ική συνεργασία στην Ευρώπη 
1. Σύμπραξη με άλλα ευρωπαϊκά πλαίσια επιστημονικής και τεχνολογικής 
συνεργασίας 
Η δράση αυτή σκοπό έχει να ενισχύσει - με γνώμονα τη βελτιστοποίηση - τη συνοχή της 
έρευνας στην Ευρώπη, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές προσπάθειες, τόσο των κρατών 
μελών όσο και των χωρών της ΕΖΕΣ, και τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο 
της COST, του ΕΥΡΗΚΑ και των διεθνών οργανισμών όπως οι CERN, ESA, EMBL, ESF κλπ. 
Επιπλέον, πρέπει να εξακολουθήσει να προβάλλεται η θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο 
χώρο έναντι των διεθνών οργανισμών (ΟΗΕ, ΟΟΣΑ κ.λπ..) 
Ο συνακόλουθος στόχος είναι η δημιουργία στενότερων σχέσεων με τα εν λόγω πλαίσια 
συνεργασίας και οργανισμούς, όχι μόνο σε πολιτικό επίπεδο αλλά κυρίως στο πρακτικό 
επίπεδο των έργων. Αυτό θα επιτρέψει να καλλιεργηθεί η εγκατάσταση δικτύων 
επιστημονικής και τεχνικής άριστείας υπεράνω των συνόρων της Κοινότητας, θα 
βελτιωθεί επίσης η μεταφορά των αποτελεσμάτων της Ε&ΤΑ στις αγορές, κυρίως με τη 
βοήθεια του ΕΥΡΗΚΑ. Οι σχέσεις αυτές θα διευκολύνουν την κατάρτιση προτύπων και 
νομοθετημάτων, τα οποία θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες που διαπιστώνονται κατά τις 
ερευνητικές δραστηριότητες. 
Τα έργα συντονισμένης δράσης COST είναι συμπληρωματικά των έργων των κοινοτικών 
προγραμμάτων και διατηρούν την ιδιοτυπία τους σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές 
δομές έρευνας. 
Για να ενισχυθούν οι σχέσεις μεταξύ των κοινοτικών ενεργειών και του ΕΥΡΗΚΑ, 
μελετήθηκαν τα στοιχεία που συντελούν σε καλύτερη συνεργεία με βάση τη διττή αρχή 
της μεγαλύτερης διαφάνειας και του σαφέστερου ορισμού του ρόλου του κάθε πλαισίου, 
κυρίως για τη βιομηχανία και τις MME. Τα βασικά στοιχεία είναι η καλύτερη 
κυκλοφορία των πληροφοριών που αφορούν τα έργα και τα μέσα στήριξης, η συνεκτίμηση 
στα έργα ΕΥΡΗΚΑ των αποτελεσμάτων των κοινοτικών ερευνητικών έργων, η συστηματική 
συνεκτίμηση των προανταγωνιστικών φάσεων των έργων ΕΥΡΗΚΑ στο πρόγραμμα-πλαίσιο και 
η από κοινού εξέταση των στρατηγικών έργων μεγάλης κλίμακας που προτείνονται από τη 
β ιομηχαν ία. 
- 90 -
Για την Κοινότητα, αυτό συνεπάγεται την εγκατάσταση μετά από εκτεταμένη φάση 
δοκιμαστικής εφαρμογής, νέων μηχανισμών για τη συνεκτίμηση των έργων που 
προέρχονται από το ΕΥΡΗΚΑ, χωρίς να θίγεται η ιδιοτυπία των δύο πορειών, κυρίως των 
διαδικασιών της Επιτροπής. 
01 χρηματοδοτικοί πόροι που θα διατεθούν για τη δράση αυτή μπορούν, ενδεικτικά, να 
συμπεριληφθούν στα προγράμματα εργασιών των κοινοτικών προγραμμάτων. Η κοινοτική 
συνεισφορά θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τους στόχους των ειδικών προγραμμάτων 
και να αφορά μόνο το γενικό και προανταγωνιστικό μέρος των έργων, που θα υποβληθεί 
προς εξέταση στις αντίστοιχες επιτροπές. 
Σχετικά με τις χώρες μέλη της ΕΖΕΣ, θα ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι πολλές από αυτές 
συμμετέχουν πλήρως στο πρόγραμμα-πλαίσιο (Ευρωπαϊκός οικονομικός Χώρος) ενώ άλλες 
θα συνδεθούν με αυτό με διμερή συνεργασία. 
2. Συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και με τα 
νέα ανεξάρτητα κράτη της τέως Σοβιετικής Ένωσης. 
Στόχοι της δράσης αυτής είναι η συμβολή, προς το συμφέρον και των δύο πλευρών, στη 
διαφύλαξη του επιστημονικού και τεχνολογικού δυναμικού των χωρών αυτών και η 
υποβοήθηση της αναδιάρθρωσης του με ενέργειες συνεργασίας. Αυτό θα συμβάλει στην 
αποκατάσταση των συστημάτων παραγωγής και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις 
σχετικές περιοχές, τα οποία αποτελούν παράγοντες σταθεροποίησης. 
Η δράση θα υλοποιηθεί σε συνεργεία με τις υπόλοιπες κοινοτικές δραστηριότητες, 
κυρίως με τα προγράμματα PHARE και TACIS, και σε συνδυασμό με τις ενέργειες των 
κρατών μελών. Στον τομέα της ενέργειας θα χρησιμοποιηθούν τα "ενεργειακά κέντρα", 
που ίδρυσε στις χώρες αυτές η Κοινότητα στο πλαίσιο του προγράμματος THERMIE. 
Προβλέπεται η συμμετοχή των ενδιαφερομένων χωρών σε ειδικά προγράμματα της πρώτης 
δράσης, η οποία θα διευκολυνθεί με κοινοτική χρηματοδότηση. Η δράση αυτή θα 
συμπεριλάβει επίσης ειδικά θέματα έρευνας συνδεόμενα με κρίσιμες καταστάσεις που 
επικρατούν σήμερα στις χώρες αυτές, κυρίως στους τομείς του περιβάλλοντος, της 
ενέργειας και των τεχνολογιών με ενοποιητική δράση στο οικονομικό επίπεδο. 
- 91 -
Β. Συνεργασία με τις μη ευρωπαϊκές, βιομηχανικές τρίτες χώρες 
Η συνεργασία αυτή αποσκοπεί στην προώθηση των συμφερόντων της Κοινότητας και στη 
βελτίωση των προσπαθειών που καταβάλλει στον τομέα της ΕΤΕΑ, διευκολύνοντας την 
πρόσβαση στις επιστημονικές και τεχνολογικές πηγές των συγκεκριμένων τρίτων χωρών: 
Ηνωμένες Πολιτείες, Ιαπωνία, Καναδάς, Αυστραλία και άλλες. 
Πρέπει να επισημανθεί ότι οι χώρες αυτές είναι για την Κοινότητα σύμμαχοι ή εταίροι 
και ταυτόχρονα ανταγωνιστές, ιδίως σε εμπορικό και βιομηχανικό επίπεδο. Για το 
λόγο αυτό, έχει μεγάλη σημασία να τηρηθούν οι αρχές της εκλεκτικότητας στα πεδία 
συνεργασίας, της επικέντρωσης σε ορισμένους επιμελώς επιλεγμένους κλάδους, της 
ευελιξίας στον τρόπο συνεργασίας, του ισόρροπου αμοιβαίου οφέλους και της μη 
μεταφοράς χρηματοοικονομικών μέσων. 
Στους τρόπους συνεργασίας με τις χώρες αυτές συγκαταλέγονται: ο συντονισμός για 
ορισμένους τομείς, όπως τα μεγάεργα, η εκτέλεση κοινών ερευνητικών έργων και 
μελετών καθώς και η ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειρογνωμόνων. 
Οι δραστηριότητες συνεργασίας με τις εν λόγω χώρες χρησιμεύουν στη στήριξη των 
ενεργειών εξωτερικής πολιτικής των ΕΚ και πρέπει να ενταχθούν στο πλαίσιο αυτής της 
πολιτικής. Παρέχουν επίσης στα κράτη μέλη τη δυνατότητα ίσης πρόσβασης στις 
επιστημονικές και τεχνολογικές πηγές αυτών των χωρών. Για να αποτραπούν οι 
περιττές επαναλήψεις και ο διασκορπισμός των χρηματοοικονομικών πόρων και να 
προσδιοριστεί καλύτερα το πεδίο δράσης της Κοινότητας, με βάση την αρχή της 
επικουρικότητας, είναι απαραίτητος ο συντονισμός με τα κράτη μέλη. 
Γ. Επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες 
Όλα τα κράτη μέλη εφαρμόζουν προγράμματα επιστημονικής συνεργασίας με τις 
αναπτυσσόμενες χώρες, των οποίων η σημασία είναι συχνά συνάρτηση πολιτιστικών 
παραδόσεων ή παλαιότερων σχέσεων. Αυτή η κοινοτική δράση προορίζεται κατά πρώτο 
λόγο να καταστεί μέσο ενσωμάτωσης, σε συνεργεία με τις κοινοτικές αναπτυξιακές 
ενέργειες, διαφόρων πρωτοβουλιών έρευνας σε μία σφαιρική και συντονισμένη 
προσέγγιση. 
- 92 -
θα επιτρέψει να διατηρηθεί στην Ευρώπη η κατάλληλη για τα προβλήματα που θέτουν οι 
αναπτυσσόμενες χώρες επιστημονική προσπάθεια, ακόμη και να αυξηθεί σε ορισμένα 
κράτη μέλη για λόγους ισορροπίας. Παράλληλα, θα διευκολύνει την ενίσχυση της 
ερευνητικής δυναμικότητας των αναπτυσσομένων χωρών με την από κοινού διεξαγωγή 
έρευνας μέσω συμβάσεων επιμερισμένων δαπανών καθώς και με τη σύσφιξη των δεσμών 
μέσω των δικτύων. 
Τα ερευνητικά θέματα, κοινά για όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες, αφορούν κατά 
προτεραιότητα τους ανανεώσιμους φυσικούς πόρους και τη χρήση τους με προοπτική τη 
βελτίωση της αειφόρου γεωργικής παραγωγής και την προστασία του περιβάλλοντος καθώς 
και την έρευνα υγείας για την ανάπτυξη, πεδία δεσπόζουσας σημασίας για την 
οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη. Μπορεί επίσης να προγραμματιστεί η χρήση 
των νέων τεχνολογιών των πληροφοριών και επικοινωνιών για την ενίσχυση των 
οικονομικών δομών. Τα γενικά αυτά θέματα παρέχουν ευελιξία για τον καθορισμό πιο 
συγκεκριμένων προτεραιοτήτων στα προγράμματα εργασίας κατά περιφέρεια και ανάλογα 
με τις ανάγκες που θα εκδηλωθούν. 
Από την άλλη πλευρά, πρέπει να προβλεφθεί η συμμετοχή αναπτυσσομένων χωρών σε 
ορισμένα ειδικά προγράμματα της πρώτης δράσης με θέματα γενικού ενδιαφέροντος ή 
σαφώς καθορισμένου αμοιβαίου ενδιαφέροντος, ειδικότερα των χωρών εκείνων που έχουν 
ήδη ανεπτυγμένο επιστημονικό δυναμικό. Για το σκοπό αυτό θα μπορούν να 
χρηματοδοτηθούν από την Κοινότητα για συμμετοχή σε συντονισμένες ενέργειες ή 
συμβάσεις επιμερισμένων δαπανών. 
ΤΡΙΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των κοινοτικών δραστηριοτήτων 
έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης. 
Η τρίτη αυτή δράση περιλαμβάνε ι δραστηριότητες που δεν συνδέοντα ι με κανένα 
συγκεκριμένο θέμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Αφορά πράγματι το 
σύνολο των κοινοτικών δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ με στόχο να διασφάλισε ι ότι οι εν 
λόγω δραστηριότητες θα φέρουν πραγματικά αποτελέσματα από πλευράς βελτ ίωσης 
της ανταγωνστικότητας της βιομηχανίας και επίτευξης άλλων στόχων της Συνθήκης 
- 93 -
Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την 
ικανότητα της να μετατρέπει τους καρπούς της έρευνας σε εμπορικώς βιώσιμα προϊόντα 
ή διεργασίες. Στο σημείο αυτό αποδεικνύεται συχνά λιγότερο αποτελεσματική από τους 
ανταγωνιστές της και, σε συνθήκες έντασης του διεθνούς ανταγωνισμού, η 
ανταποδοτικότητα των επενδύσεων στην Ε&Α γίνεται κρίσιμος παράγοντας για πολλούς 
β ιομηχανικούς κλάδους. 
Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή και να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις στις 
Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ιαπωνία, η Κοινότητα οφείλει να συμβάλει ουσιαστικά στη 
βελτίωση της διάδοσης και της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της έρευνας αλλά και να 
δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για τη μεταφορά και την απορρόφηση των νέων 
τεχνολογιών, ανεξαρτήτως προελεύσεως, κυρίως από τις MME, ανταποκρινόμενη 
ταυτόχρονα στις ανάγκες της κοινωνίας, καθώς η κοινωνική αποδοχή της επιστήμης και 
της τεχνολογίας φαίνεται να συναντούν ολοένα ισχυρότερη αντίσταση. 
Τα κράτη της Κοινότητας έχουν θέσει σε εφαρμογή, τόσο σε εθνικό όσο και σε 
περιφερειακό επίπεδο, πολιτικές για την αξιοποίηση της έρευνας και τη διάδοση των 
τεχνολογιών. Αφενός όμως η έκταση των πρωτοβουλιών αυτών διαφέρει πολύ από 
περιφέρεια σε περιφέρεια και, αφετέρου, η κοινοτική διάσταση δεν έχει επαρκή 
παρουσία, τη στιγμή που αυτή μπορεί να συνεισφέρει αξιόλογη προστιθέμενη αξία στο 
πλαίσιο της ενιαίας αγοράς. Με τη συγκεντρωτική δράση για τη διάδοση και την 
αξιοποίηση, που αποτελεί μέρος του τρίτου προγράμματος-πλαισίου, καθώς και με τα 
προγράμματα SPRINT και THERMIE (στον ενεργειακό τομέα) εκτός αυτού, καταβάλλεται 
προσπάθεια με σχετικά περιορισμένα μέσα να τεθεί σε εφαρμογή ένα συνεπές κοινοτικό 
σύστημα αξιοποίησης της έρευνας και διάδοσης των τεχνολογιών με βάση τις ειδικές 
εθνικές και περιφερειακές δομές και τηρούμενης της αρχής της επικουρικότητας. 
Είναι σημαντικό να συνεχιστεί και να αυξηθεί η προσπάθεια αυτή στη διάρκεια του 4ου 
προγράμματος-πλαισίου με την ανάληψη ολοκληρωμένων κοινοτικών ενεργειών μεγαλύτερης 
κλ ίμακας. 
Από την άλλη πλευρά, οι δραστηριότητες της δράσης που έχει ως αντικείμενο τη 
διάδοση και την αξιοποίηση πρέπει να συντονιστούν με εκείνες που αναπτύσσονται και 
χρηματοδοτούνται βάσει των ειδικών προγραμμάτων. Στις δραστηριότητες αυτές πρέπει 
να λαμβάνονται υπόψη ο μη γραμμικός αλλά, αντίθετα, πολυσύνθετος και ελικοειδής 
χαρακτήρας της διαδικασίας της καινοτομίας καθώς και η ιδιοτυπία της μεταφοράς και 
της αξιοποίησης της τεχνολογίας, που απαιτούν εξειδίκευση και πολυκλαδική 
προσέγγιση. 
- 94 -
Οι στόχοι της τρίτης δράσης είναι να προωθηθεί η διακλαδική και διακρατική διάδοση 
και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης, να προαχθούν η μεταφορά και η απορρόφηση των τεχνολογιών 
από τις επιχειρήσεις, να βελτιωθεί το χρηματοοικονομικό περιβάλλον της μεταφοράς 
αυτής, ώστε να ενθαρρυνθούν η διάδοση και η χρήση των νέων τεχνολογιών, θα 
αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις MME και θα εξεταστούν εις βάθος οι συνέργειες με το 
πρόγραμμα ΕΥΡΗΚΑ καθώς και οι δεσμοί της δράσης που έχει ως αντικείμενο τη διάδοση 
και την αξιοποίηση με την πολιτική σύγκλισης και περιφερειακής ανάπτυξης της 
Κοινότητας. 
Διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων 
Το θεματικό αυτό πεδίο αποσκοπεί, με βάση τις ειδικές δομές σε εθνικό και 
περιφερειακό επίπεδο, στο να προωθήσει τη διακλαδική και διακρατική διάδοση και 
εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης (ΕΤΑΕ), ώστε να αυξηθεί η οικονομική και κοινωνική επίδραση τους. 
Περιλαμβάνει τις ακόλουθες δραστηριότητες: 
- Δημιουργία ευρωπαϊκής υποδομής διάδοσης και αξοποίησης, της οποίας αντικείμενο θα 
είναι να γίνουν καλύτερα γνωστές οι κοινοτικές δραστηριότητες ΕΤΑΕ, να 
διευκολυνθούν η διάδοση των πληροφοριών και η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της 
ΕΤΑΕ στην Ευρώπη και να καλλιεργηθούν οι επιστημονικές και τεχνικές συνεργασίες. 
Η υποδομή αυτή θα βασίζεται, αφενός στην επέκταση των δραστηριοτήτων του 
δικτύου κέντρων αναμετάδοσης και, αφετέρου, στην ενίσχυση των ευρωπαϊκών 
δημοσίων υπηρεσιών ενημέρωσης και διάδοσης (κυρίως CORDIS). 
- Παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών και άμεσης συνδρομής, που συμπληρώνουν την 
εγκατεστημένη υποδομή και απευθύνονται ειδικότερα στις MME, με σκοπό την προώθηση 
της διακρατικής και διακλαδικής αξιοποίησης των ερευνητικών αποτελεσμάτων. 
Περιλαμβάνονται η συνδρομή στην προστασία των αποτελεσμάτων, μελέτες πρόβλεψης 
των αγορών, ενέργειες για την επιμόρφωση και την τόνωση της μεταφοράς των 
γνώσεων, η ίδρυση τεχνολογικών λεσχών, η στήριξη των διακλαδικών έργων 
εκμετάλλευσης. 
- 95 -
- Στρατηγικό και πολυεπιστημονικό προβληματισμό σχετικά με τη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας της μεταφοράς των αποτελεσμάτων της ΕΤΑΕ (κοινωνική αποδοχή 
και αξιολόγηση των κοινωνικών επιπτώσεων, διαχείριση και οικονομικά της έρευνας, 
πρότυπες πειραματικές ενέργειες επικοινωνίας με το κοινωνικό σύνολο). 
Στον ενεργειακό τομέα θα εξακολουθήσει τις δραστηριότητες του το δίκτυο των 
οργανισμών προώθησης των ενεργειακών τεχνολογιών (ΟΡΕΤ). 
Διάδοση των τεχνολογ ιών στις επιχε ιρήσε ι ς 
Σκοπός του θεματικού αυτού πεδίου είναι να προωθήσει, τηρούμενης της αρχής της 
επικουρικότητας, την ευρύτερη χρήση των τεχνολογιών κυρίως από τις MME και να 
συμβάλει στη δημιουργία ευρωπαϊκής υποδομής για τη μεταφορά τεχνολογιών, η οποία θα 
συνενώνει τους ειδικούς οργανισμούς εθνικού και περιφερειακού επιπέδου. 
θα δοθεί έμφαση στην ποιότητα και στην αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών στήριξης 
της καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογίας καθώς και στη βελτίωση της 
απορρόφησης των νέων τεχνολογιών από τη βιομηχανία, κυρίως από τις MME και τους 
παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους, θα προωθηθεί μία ολοκληρωμένη προσέγγιση, η 
οποία θα βασίζεται στις ανάγκες των επιχειρήσεων ("bottom-up") και θα καλύπτει το 
σύνολο των θεμάτων που συνδέονται με τη μεταφορά και τη χρήση της τεχνολογίας. Οι 
προτεινόμενες δραστηριότητες δεν περιλαμβάνουν τις δραστηριότητες ΕΤΑΕ καθεαυτές, 
οι οποίες καλύπτονται από την πρώτη δράση. 
Προβλέπονται οι εξής δραστηριότητες: 
-Σύσταση διακρατικών δικτύων φορέων μεταφοράς και διάδοσης των τεχνολογιών, με τη 
συμμετοχή οργανισμών όπως τα ιδρύματα ερευνών και τεχνολογικής ανάπτυξης, τα 
κλαδικά τεχνικά κέντρα, τα επιστημονικά πάρκα κλπ. για να προαχθεί η χρήση των 
τεχνολογιών στις MME καιη ανταλλαγή ορθών πρακτικών. 
- Εγκατάσταση εργαλείων που διευκολύνουν τη διάδοση των τεχνολογικών δυνατοτήτων 
και την προσέγγιση μεταξύ της προσφοράς, της ζήτησης και των μεσαζόντων. 
- Επίδειξη των μηχανισμών και των συνθηκών μεταφοράς και εκμετάλλευσης των 
τεχνολογιών από νέους χρήστες με τη βοήθεια διαπεριφερειακών ή διακλαδικών 
πρότυπων έργων. Τα έργα αυτά θα στηριχθούν σε αντιπροσωπευτικούς ενδιάμεσους 
- 96 -
οργανισμούς, που μπορούν να έχουν σημαντική πολλαπλασιαστική δράση στη διάδοση 
των τεχνολογιών και των μεθόδων διοίκησης στις MME. 
- Ευαισθητοποίηση των επιχειρήσεων στις καλύτερες πρακτικές διαχείρισης των 
τεχνολογικών πόρων. 
- Βαθύτερη γνώση των μηχανισμών και ενίσχυση του συντονισμού των κατάλληλων 
πολιτικών και μέσων. 
Γ. Χρηματοοικονομικό περιβάλλον της διάδοσης των τεχνολογιών 
Δεδομένου ότι η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας επηρεάζεται από το 
χρηματοοικονομικό περιβάλλον, το τρίτο θεματικό πεδίο αποσκοπεί, με την κατάλληλη 
κοινοτική δράση και τηρούμενης της αρχής της επικουρικότητας, στη βελτίωση του 
ευρωπαϊκού περιβάλλοντος χρηματοδότησης για αξιολόγηση, προσαρμογή, καί διάδοση των 
τεχνολογιών. 
Το πεδίο αυτό περιλαμβάνει: 
- έμμεσα μέτρα που αποσκοπούν στην ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ των 
χρηματοοικονομικών κύκλων και των εργοληπτών τεχνολογικών έργων, στη στήριξη της 
εγκατάστασης αποτελεσματικών συστημάτων κινητοποίησης των ιδιωτικών κεφαλαίων και 
της εξαγωγής επενδύσεων ("exit"), στην ανάλυση και προώθηση των καταλληλότερων 
νομικών δομών* 
- πρότυπες ενέργειες που αποσκοπούν στην εγκατάσταση ή στην πειραματική εφαρμογή 
χρηματοοικονομικών μηχανισμών για την ενσωμάτωση των ερευνητικών αποτελεσμάτων 
και των τεχνολογιών από τις MME. θα συνεχιστεί η πειραματική χρηματοδότηση της 
τεχνολογίας ανάλογα με τις επιδόσεις της, την οποία εγκαινίασε το πρόγραμμα 
SPRINT, και θα τεθεί σε λειτουργία ένα νέο μέσο συμβατό με εκείνα των κρατών 
μελών και προσαρμόσιμο στα εθνικά δεδομένα. Η διαχείριση αυτού του μέσου 
προβλέπεται να ανατεθεί με συμβάσεις σε ειδικευμένους οικονομικούς μεσάζοντες του 
δημοσίου ή του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι θα επιλεγούν στα διάφορα κράτη μέλη με 
βασικό κριτήριο τη δυνατότητα τους να εξασφαλίσουν συνεπενδύσει ς με ίδιους 
πόρους. Το μέσο αυτό αναμένεται να διευκολύνει τη χορήγηση εγγυήσεων δανείων και 
επιδοτήσεων επιτοκίου και να επιτρέψει τη στήριξη των σχετικών δραστηριοτήτων 
τεχνικής και διαχειριστικής συνδρομής. 
Οι δύο αυτές ενέργειες πρέπει να υλοποιηθούν σε στενή συνεργασία με άλλες 
κοινοτικές ενέργειες του τομέα (Eurotech capital, Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, 
πολιτική για τις επιχειρήσεις). 
- 97 -
Δ. Επιστημονικές υπηρεσίες για τις κοινοτικές πολιτικές 
Το ΚΚΕρ θα συνεισφέρει τεχνικά στη διάδοση και στην αξιοποίηση των γνώσεων που 
απορρέουν από τις δικές του δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, οι 
οποίες, λόγω του οριζόντιου και διακλαδικού χαρακτήρα τους, θα αποτελέσουν 
αναπόσπαστο μέρος της τρίτης δράσης. 
θα προωθηθούν οι διάφοροι τρόποι αξιοποίησης αυτών των γνώσεων, κυρίως η μεταφορά 
τους στη βιομηχανία και ιδιαίτερα στις MME. 
θα επιδιωχθεί επίσης η αξιοποίηση των γνώσεων με τη μεταφορά τους και ενδεχομένως 
με σύνδεση με έργα ΕΥΡΗΚΑ. 
Οι δραστηριότητες αυτές θα αναπτυχθούν σε στενή σύμπραξη με τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τη διάδοση και την αξιοποίηση. 
Το ΚΚΕρ θα συνεισφέρει επίσης επιστημονικά στις κοινοτικές πολιτικές, μετά από 
αίτηση των αρμόδιων για τις πολιτικές αυτές διευθύνσεων, στις περιπτώσεις όπου θα 
εκδηλωθούν σχετικές ανάγκες ή ζήτηση. 
Οι δραστηριότητες αυτές, κατά κανόνα μεμονωμένες και σύντομης διάρκειας, δεν 
επιδέχονται εκ φύσεως μακροπρόθεσμο προγραμματισμό, δεδομένου ότι καθορίζονται από 
τις βραχυπρόθεσμες αιτήσεις των Γενικών Διευθύνσεων. Η καταλληλότητα τους θα 
αποδειχθεί μόνο κατά την εκτέλεση του προγράμματος-πλαισίου, όταν καταστεί προφανές 
ότι συγκεκριμένες επιστημονικές γνώσεις του ΚΚΕρ μπορούν να συμβάλουν στη 
διαμόρφωση ή στην εφαρμογή κάποιας από τις κοινοτικές πολιτικές. 
Παρόλα αυτά είναι δυνατόν να δοθούν οι γενικές γραμμές τους: εφαρμογές της 
τηλεανίχνευσης στην ειδική παρακολούθηση ορισμένων τύπων ρύπανσης ή της 
καλλιέργειας ορισμένων παραισθησιογόνων φυτών (καταπολέμηση των ναρκωτικών)· 
ανάλυση συστημάτων, που επιτρέπει την εκτίμηση της παρέμβασης πολλών φορέων, 
ανάλυση συγκεκριμένων στατιστικών δεδομένων εφαρμογές της τηλεανίχνευσης στην 
αλι ε ία. 
- 98 -
ΤΕΤΑΡΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Τόνωση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των ερευνητών στην Κοινότητα 
Η δράση αυτή έχει ως ειδικό και σαφώς διακεκριμένο στόχο την προώθηση της 
ανάπτυξης, σε κοινοτικό επίπεδο και τηρούμενης της αρχής της επικουρικότητας, 
ενός παράγοντα που αντιπροσωπεύει κρίσιμη μεταβλητή του επιστημονικού και 
τεχνολογικού συστήματος: των ανθρώπινων πόρων. Η αύξηση της κινητ ικότητας δεν 
είναι αυτοσκοπός: οδηγεί σε καθαρή αύξηση της παραγωγικότητας. 
Η καλύτερη δυνατή χρήση των ανθρώπινων πόρων αποτελεί θεμελιώδη παράμετρο κάθε 
κοινωνικοοικονομικής δραστηριότητας. Παρόλο που η Ευρώπη διαθέτει το δεύτερο στον 
κόσμο ανθρώπινο κεφάλαιο στον τομέα της έρευνας, η χρησιμοποίηση του είναι συχνά 
δυσχερής και επιβραδύνεται από τους φραγμούς που απομονώνουν τα κράτη μέλη, 
χωρίζουν τις επιστημονικές ειδικότητες ή παρεμποδίζουν τη μεταφορά τεχνολογίας. Η 
ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων της έρευνας με επιμόρφωση και η καλύτερη εκμετάλλευση 
τους με διακρατική κινητικότητα και συνεργασία, αποτελούν απαραίτητα μέσα για την 
ενίσχυση των ίδιων των βάσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας καθώς και της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητας της. 
Η προτεινόμενη δράση διαδέχεται με τις αναγκαίες τροποποιήσεις το πρόγραμμα 
"Ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα" (1992-1994) και τα παλαιότερα προγράμματα 
"SCIENCE" (1988-1992) και "Πρόσβαση στις επιστημονικές και τεχνικές εγκαταστάσεις 
μεγάλου μεγέθους (1989-1992). Το στοιχείο της συνέχειας αφορά βασικά τους στόχους 
(αύξηση της αποδοτικότητας της έρευνας και των υποδομών της στην Κοινότητα με την 
επιμόρφωση, την κινητικότητα και τη συνεργασία). Οι προσαρμογές που επιβάλλει η 
εξέλιξη έγκεινται κυρίως στο επίπεδο της στρατηγικής και της διαχείρισης 
(περιορισμός του διασκορπισμού της χρηματοδοτικής προσπάθειας, απλούστευση των 
συμβατικών συμφωνιών, μεγαλύτερη προσφυγή στην εργασία μέσω δικτύων, αποκέντρωση 
ορισμένων επιμορφωτικών δραστηριοτήτων, άρση των εμποδίων που παρεμβάλλονται στην 
ελεύθερη κυκλοφορία των ερευνητών, σαφής διάκριση μεταξύ των πεδίων που καλύπτει το 
πρόγραμμα και των στόχων της "στοχοθετημένης έρευνας" που περιγράφονται στην πρώτη 
δράση του παρόντος προγράμματος-πλαισίου). Η τέταρτη δράση, που αφορά την 
προηγμένη επιμόρφωση σε εξέχοντα κέντρα κατανεμημένα σε όλη την έκταση της 
Κοινότητας, θα διατηρήσει ανοικτό χαρακτήρα, δίδοντας επίσης έμφαση στην εταιρική 
σχέση μεταξύ πανεπιστημίου και βιομηχανίας. 
- 99 -
Οι γενικοί στόχοι της δράσης αυτής, που επαναλαμβάνονται από το παλαιό πρόγραμμα 
SCIENCE, είναι οι εξής: 
- τόνωση της επιμόρφωσης με έρευνα και, μέσω της συνεργασίας, της καλύτερης 
αξιοποίησης των ερευνητών υψηλού επιπέδου στην Κοινότητα· 
- βελτίωση της κινητικότητας των ευρωπαίων ερευνητών στο γεωγραφικό και στο 
διεπιστημονικό επίπεδο καθώς και μεταξύ των πανεπιστημίων και της βιομηχανίας· 
- προώθηση της διακρατικής συνεργασίας στην έρευνα με ελεύθερο θέμα (σε 
αντιδιαστολή με τη στοχοθετημένη έρευνα που προβλέπεται στην πρώτη δράση), δηλαδή 
στην άσκηση ερευνητικών δραστηριοτήτων που προτείνουν οι ίδιοι οι επιστήμονες· 
- βελτίωση και προσπέλαση από όλους τους ερευνητές της Κοινότητας των εγκαταστάσεων 
μεγάλου μεγέθους, που είναι απαραίτητες για την έρευνα υψηλής ποιότητας· 
- βελτίωση της επιστημονικής και τεχνολογικής συνοχής της Κοινότητας με την παροχή 
στα επιστημονικά ιδρύματα και στους ερευνητές ερευνητικών δυνατοτήτων που τους 
επιτρέπουν να φθάσουν στο επίπεδο της άριστείας. 
Η δράση αυτή πρέπει να καλύψει τις θετικές και φυσικές επιστήμες, τις οικονομικές 
και διαχειριστικές επιστήμες και τις κοινωνικές και θεωρητικές επιστήμες ευρωπαϊκού 
ενδιαφέροντος. 
Οι προβλεπόμενες δραστηριότητες χωρίζονται, κατά το πρότυπο του προγράμματος 
SCIENCE, σε τρία υποπεδία: 
α) Επιμόρφωση με έρευνα και τόνωση της κινητ ικότητας 
- Συντονισμός όλων των επιμορφωτικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο 
των ειδικών προγραμμάτων της πρώτης, δεύτερης και τρίτης δράσης ώστε να αυξηθεί η 
συνεργεία τους. 
- Εναρμόνιση των εθνικών πολιτικών και καθορισμός της ιδιότητας του ευρωπαίου 
υποτρόφου. 
- Δραστηριότητα επιμόρφωσης με έρευνα και τόνωσης της κινητικότητας των ερευνητών. 
Πρόκειται για περιόδους άσκησης διαρκείας τριών μηνών έως τριών ετών, που θα 
επιτρέπουν την κατάρτιση και την ειδίκευση των ευρωπαίων ερευνητών εκτός της 
χώρας καταγωγής τους. Δικαίωμα συμμετοχής στις εν λόγω ασκήσεις θα έχουν οι 
ερευνητές που κατέχουν ή ετοιμάζουν διδακτορική διατριβή. ο ι επιχορηγήσεις θα 
δίδονται στα εργαστήρια υποδοχής και θα καλύπτουν τα έξοδα ταξιδιού και διαβίωσης 
- 100 -
των ερευνητών και συνεισφορά στα έξοδα έρευνας και στις δαπάνες διαχείρισης. θα 
αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην επιμόρφωση με αντικείμενο τη διαχείριση των 
αλλαγών που επέρχονται στις επιχειρήσεις ως επακόλουθο των νέων τεχνολογιών. 
- Διοργάνωση Ευρωσυνεδρίων και απονομή επιστημονικών βραβείων. 
β) Αδελφοποίηση εργαστηρίων διαφορετικών χωρών 
Η ενέργεια αυτή θα επιτρέψει στους ερευνητές, που σε πολλές χώρες της Κοινότητας 
εργάζονται απομονωμένοι, να συνενώσουν τις προσπάθειες τους σ'ένα "Ευρωπαϊκό 
Εργαστήριο Χωρίς Τοίχους", διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό τη δημιουργία ενός 
ερευνητικού συνόλου με την απαραίτητη "κρίσιμη μάζα", θα δοθούν επιχορηγήσεις 
για να βοηθηθούν ο Γ ερευνητές να έλθουν σε επαφή, να διεξαγάγουν κοινά πειράματα, 
να ανταλλάξουν αποτελέσματα, να συμπληρώσουν τον εξοπλισμό τους ή να ενισχύσουν 
το προσωπικό τους με την προσωρινή πρόσληψη επιστημόνων, κατά προτίμηση από άλλες 
χώρες. 
γ) Εγκαταστάσεις μεγάλου μεγέθους. Η κοινοτική παρέμβαση θα περιλάβει: 
τη στήριξη των ερευνητών για να διευκολυνθεί η πρόσβαση τους στις 
εγκαταστάσεις και στα τεχνικά μέσα μεγάλου μεγέθους (που είναι απαραίτητα 
για την έρευνα και σπανίζουν στην Κοινότητα)· 
- ενισχύσεις για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών 
το συντονισμό των μεγάλων υποδομών έρευνας. 
- 101 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV 
ΟΡΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
1. Η χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας, σε δραστηριότητες ΕΤΑΕ που 
αναπτύσσονται στο πλαίσιο των ειδικών προγραμμάτων, είναι η εξής: 
(α) Έμμεσες δράσεις (δράσεις επιμερισμένου κόστους με τρίτους) 
- για τα έργα ΕΤΑΕ, στα οποία συμπεριλαμβάνονται έργα ομίλων 
ολοκληρωμένων δράσεων: προοδευτικώς μειούμενη συμμετοχή όσο τα 
έργα είναι εγγύτερα προς την αγορά, η οποία συνήθως δεν 
υπερβαίνει το 50% το κόστους του έργου (στην περίπτωση 
πανεπιστημίων και ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, δύναται να 
ανέλθει σε 100% του συμπληρωματικού κόστους)· 
- για τα θεματ ικά δίκτυα άριστε ίας, την επιμόρφωση και την 
κινητικότητα των ερευνητών:συνήθως 100% του συμπληρωματικού 
κόστους· 
- για τα προπαρασκευαστικά, συνοδευτικά και μέτρα υποστήριξης: με 
ανώτατο όριο 100% του κόστους του μέτρου· 
για ενδεδειγμένα μέτρα για ορισμένα ειδικά προγράμματα, όπως τα 
βραβεία σκοπιμότητας'. με ανώτατο όριο 100% του κόστους του 
μέτρου. 
(β) Συντονισμένες δράσεις 
Για τις συντονισμένες δράσεις που συνίστανται στο συντονισμό των 
έργων Ε&ΤΑ, όπως τα δίκτυα συντονισμού: συμμετοχή με ανώτατο όριο 
100% του διοικητικού κόστους συντονισμού. 
(γ) 'Αμεσες δράσε ι ς 
Για τις άμεσες δράσεις που συνίστανται από προγράμματα ΕΤΑΕ ή μέρη 
προγραμμάτων τα οποία αναλαμβάνει το ΚΚΕρ: συνήθως 100% του κόστους 
της έρευνας. 
102 -
Οιαδήποτε παρέκκλιση από τους εν λόγω γενικούς κανόνες απαγορεύεται, 
εκτός υπό τους όρους που καθορίζονται σε κάθε ειδικό πρόγραμμα. 
2. Οι κανόνες για οιαδήποτε ενδεχόμενη χρηματοδοτική συμμετοχή της 
Κοινότητας στις δραστηριότητες που προβλέπονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 
της παρούσας απόφασης θα καθορισθούν στα μέτρα που αφορούν τις εν λόγω 
δραστηριότητες, τα οποία λαμβάνει το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 
130 θ(12) της συνθήκηςί13>. 
(12) . Αντικαθίσταται από: "άρθρο 130 Ξ". 
(13) Προστίθεται η εξής παράγραφος 3: "Οι κανόνες για τη χρηματοδοτική 
συμμετοχή των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων 
στην εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων θα καθορισθούν στα μέτρα που 
προβλέπονται στο άρθρο 130 Ι της συνθήκης. 
- 103 -
ΠΡΟΤΑΣΗ 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
περί προγράμματος-πλαισίου επί των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας 
και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής 
Ενέργειας (1994-1998) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το 
άρθρο 7, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι οι κοινοτικές δράσεις έρευνας και εκπαίδευσης στον πυρηνικό τομέα είναι δυνατόν 
να αποτελέσουν το αντικείμενο πολυετούς προγράμματος-πλαισίου και ειδικών 
προγραμμάτων, τα οποία εγκρίνονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 7 της 
συνθήκης, 
ότι με την απόφαση 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ(α), το Συμβούλιο ενέκρινε τρίτο πρόγραμμα-
πλαίσιο για την περίοδο 1990-1994, τόσο στους τομείς της έρευνας και της 
τεχνολογικής ανάπτυξης (εφεξής: ΕΤΑΕ) που καλύπτει η συνθήκη ΕΟΚ, όσο και στον 
πυρηνικό τομέα, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της εφαρμογής· ότι το Συμβούλιο, με 
την απόφαση 93/167/Ευρατόμ, ΕΟΚ(β), προσέφερε συμπληρωματική χρηματοδότηση, η οποία 
καλύπτει τα δύο τελευταία έτη εκτέλεσης του τρίτου προγράμματος-πλαισίου, 
(α) ΕΕ L 117, 8.5.1990, σ. 28 
(β) ΕΕ L 69, 20.3.1993, σ. 43 
- 104 -
ότι η Επιτροπή υπέβαλε, στις 9 Απριλίου 1992, εκτίμηση σχετικά με την πρόοδο της 
υλοποίησης του τρίτου προγράμματος-πλαισίου· και ότι, στις 22 Απριλίου 1992, 
παρουσίασε αξιολόγηση σχετικά με όλα τα ειδικά προγράμματα που έχουν εκτελεσθεί 
βάσει του δευτέρου προγράμματος-πλαισίου, 
ότι, λόγω της ταχείας τεχνολογικής ανάπτυξης, κρίθηκε σκόπιμο να εγκριθεί, για την 
περίοδο 1994-1998, νέο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και εκπαίδευσυς στον πυρηνικό 
τομέα, το οποίο να διασφαλίζει τη συνέχιση των πολυετών κοινοτικών δράσεων που 
βρίσκονται στο στάδιο της εφαρμογής στον εν λόγω τομέα, 
ότι το άρθρο 4 παράγραφος 1 της συνθήκης προβλέπει ότι οι κοινοτικές δραστηριότητες 
έρευνας και εκπαίδευσης στον πυρηνικό τομέα αποσκοπούν στη συμπλήρωση των δράσεων 
που αναπτύσσονται στα κράτη μέλη και ότι, για τον σκοπό αυτό, ενδείκνυται να 
καθορισθούν τα κριτήρια τα οποία επιτρέπουν να δοθεί προστιθέμενη αξία στις 
προσπάθειες που καταβάλλονται στα κράτη μέλη· ότι η τήρηση των κριτηρίων που 
προβλέπονται στην παρούσα απόφαση συνεπάγεται αυστηρή επιλογή μεταξύ των τομέων 
κοινοτικής παρέμβασης, 
ότι είναι σκόπιμο, βάσει των εν λόγω κριτηρίων, να συνεχισθούν οι ερευνητικές 
δραστηριότητες στους τομείς της πυρηνικής ασφάλειας, των πυρηνικών διασφαλίσεων και 
της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης· ότι οι δραστηριότητες αυτές αναπτύσσονται 
μέσω ειδικών προγραμμάτων που βασίζονται στη συνεργασία με και μεταξύ των 
επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων, 
ότι ενδείκνυται να προαχθεί η συνεργασία επί θεμάτων κοινοτικής έρευνας με τις 
τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς· ότι, στο συγκεκριμένο πεδίο 
δραστηριοτήτων προέχει, αφενός, να ληφθούν υπόψη οι διεθνείς υποχρεώσεις της 
Κοινότητας, ιδίως, όσον αφορά την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης έναντι των χωρών 
της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των κρατών της πρώην ΕΣΣΔ και, αφετέρου, 
να συνεχισθούν οι δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με τις τρίτες χώρες στον 
τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης στις περιπτώσεις που αυτό κρίνεται 
πρόσφορο· ότι είναι σκόπιμο να ενισχυθεί συστηματικά η συμπληρωματικότητα και να 
διασφαλισθεί καλύτερη διασύνδεση μεταξύ της δράσης της Κοινότητας και των 
ερευνητικών δράσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο ειδικευμένων ευρωπαϊκών 
οργανισμών, 
- 105 -
ότι κρίνεται σκόπιμο να προαχθεί η διάδοση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της 
κοινοτικής έρευνας· ότι η συνθήκη ΕΥΡΑΤΟΜ περιέχει συγκεκριμένες διατάξεις όσον 
αφορά τη διάδοση των γνώσεων, που εφαρμόζονται ιδίως για τα προγράμματα πυρηνικής 
έρευνας και ότι οι εν λόγω διατάξεις τίθενται σε εφαρμογή από κοινού μέσω των 
ειδικών προγραμμάτων και μιας συγκεντρωτικής δράσης, 
ότι επιβάλλεται επίσης να προαχθεί η τόνωση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας 
των ερευνητών, και ιδίως των νέων ερευνητών της Κοινότητας, 
ότι οι δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας και τόνωσης της επιμόρφωσης και της 
κινητικότητας των ερευνητών πρέπει να αναπτύσσονται στο πλαίσιο κάθε ειδικού 
προγράμματος, 
ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών καλείται να συμβάλει στην εφαρμογή του προγράμματος-
πλαισίου, 
ότι η εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου πραγματοποιείται μέσω ειδικών 
προγραμμάτων· 
ότι είναι σκόπιμο, αφενός, να εξετάζεται, διαρκώς και κατά τρόπο συστηματικό, η 
πρόοδος υλοποίησης του προγράμματος-πλαισίου, έναντι των κριτηρίων και στόχων που 
απροβλέπονται στην παρούσα απόφαση και, αφετέρου, να διεξαχθεί ανεξάρτητη 
αξιολόγηση της διαχείρισης του και των αποτελεσμάτων των αναληφθείσων δράσεων, 
εγκαίρως και πριν υποβληθεί η πρόταση για το επόμενο πρόγραμμα-πλαίσιο· ότι, 
εξάλλου, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλλει κάθε χρόνο στο Συμβούλιο έκθεση 
δραστηριοτήτων, 
ότι, με την επιφύλαξη της εγγραφής των αναγκαίων ποσών για την εκτέλεση των 
προγραμμάτων στο πλαίσιο της ετήσιας δημοσιονομικής διαδικασίας, σύμφωνα με το 
άρθρο 7 τρίτο εδάφιο της συνθήκης, ενδείκνυται να υπολογισθούν τα κοινοτικά 
χρηματοδοτικά μέσα που είναι απαραίτητα για την υλοποίηση των προβλεπομένων δράσεων 
έρευνας και ανάπτυξης, 
ότι είναι σκόπιμο να διατηρείται η συνοχή μεταξύ όλων των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ 
και, ως εκ τούτου, ενδείκνυται να εγκριθούν, ταυτοχρόνως και με ίδια χρονική 
διάρκεια, το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο και το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις 
κοινοτικές δράσεις ΕΤΑΕ(Υ), 
(γ) βλέπε την παρούσα ΕΕ, σελίδα... 
- 106 -
ότι ζητήθηκε από την Επιτροπή η γνώμη της επιστημονικής και τεχνικής επιτροπής, 
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ : 
Άρθρο 1 
1. Εγκρίνεται, για την περίοδο 1994 έως 1998, πρόγραμμα-πλαίσιο για τις 
κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας και εκπαίδευσης στον πυρηνικό τομέα. 
2. Το πρόγραμμα-πλαίσιο περιλαμβάνει το σύνολο των δραστηριοτήτων έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης, διεθνούς συνεργασίας, διάδοσης και αξιοποίησης, 
καθώς και επιμόρφωσης, στους ακόλουθους τομείς: 
- πυρηνική ασφάλεια και διασφαλίσεις· 
ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. 
3. Με την επιφύλαξη του άρθρου 7 τρίτο εδάφιο της συνθήκης, το ποσό που 
κρίνεται αναγκαίο για τη χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας σε 
ολόκληρο το πρόγραμμα-πλαίσιο ανέρχεται σε 1.475 εκατομμύρια ECU, του 
οποίου η κατανομή μεταξύ των δύο ανωτέρω τομέων καθορίζεται στο 
παράρτημα Ι. 
4. Τα κριτήρια επιλογής των δραστηριοτήτων, που πρέπει να χρησιμοποιούνται 
κατά την εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου καθορίζονται στο 
παράρτημα II. 
5. Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι, καθώς και οι βασικές 
κατευθύνσεις των σχεδιαζόμενων δράσεων καθορίζονται, συναρτήσει των 
κριτηρίων της παραγράφου 4, στο παράρτημα III. 
"Αρθρο 2 
Το πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω ειδικών προγραμμάτων, τα οποία εγκρίνονται 
σύμφωνα με το άρθρο 7 της συνθήκης. Κάθε ειδικό πρόγραμμα ορίζει τους 
συγκεκριμένους στόχους του, τηρουμένων των προσανατολισμών που περιγράφονται στο 
παράρτημα III. 
- 107 -
Άρθρο 3 
Οι όροι της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο σύνολο του 
προγράμματος-πλαισίου είναι οι όροι που προβλέπονται από τις ειδικές 
διατάξεις περί πιστώσεων ΕΤΑΕ οι οποίες προέρχονται στον δημοσιονομικό 
κανονισμό που εφαρμόζεται επί του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, όπως διευκρινίζονται στο παράρτημα IV της παρούσας απόφασης. 
Άρθρο 4 
1. Η Επιτροπή εξετάζει, διαρκώς και κατά τρόπο συστηματικό, την πρόοδο 
υλοποίησης του προγράμματος-πλαισίου έναντι των κριτηρίων και στόχων 
που περιγράφονται στα παραρτήματα II και III. Εξετάζει, ιδίως, κατά 
πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά μέσα 
ανταποκρίνονται στην εξέλιξη της κατάστασης. Υποβάλλει, κατά 
περίπτωση, προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση του 
προγράμματος-πλαισίου σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εξέτασης αυτής. 
2. Πριν υποβάλει την πρόταση της για το επόμενο πρόγραμμα-πλαίσιο, η 
Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την αξιολόγηση της 
διαχείρισης και της προόδου των κοινοτικών δραστηριοτήτων που έχουν 
διεξαχθεί κατά τα πέντε έτη πριν από την αξιολόγηση αυτή. Η Επιτροπή 
κοινοποιεί την αξιολόγηση αυτή, συνοδευόμενη από τις παρατηρήσεις της 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή, μαζί με την πρόταση της για το επόμενο πρόγραμμα-
πλαίσιο. 
Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο 
Ο Πρόεδρος 
- 108 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ (1994-1998): ΠΟΣΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ 
Πυρηνική ασφάλεια και διασφαλίσεις 
Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 
ΠΟΣΟ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ* εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
495 
980 
1475 
* εκ των οποίων για το ΚΚΕρ: 343 εκατομμύρια ECU κατανεμημένα ως εξής: Πυρηνική 
ασφάλεια και διασφαλίσεις 293 εκατομ. ECU και ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 50 
εκατομ. ECU. 
- 109 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ 
Τα ακόλουθα κριτήρια, που καθορίζουν την επιλογή των επιστημονικών και τεχνολογικών 
στόχων του προγράμματος-πλαισίου, ισχύουν και για τον καθορισμό των ειδικών 
προγραμμάτων : 
1. Οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και 
επίδειξης (ΕΤΑΕ) επιβάλλεται να επικεντρώνονται σε στόχους καλώς 
καθορισμένους ώστε να συνεισφέρουν: 
- στην ενίσχυση της τεχνολογικής βάσης της κοινοτικής βιομηχανίας 
προκειμένου να καταστεί ανταγωνιστικότερη σε διεθνές επίπεδο, 
προσφέροντας τις απαραίτητες γνώσεις και τεχνογνωσία (ικανότητες), 
- στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, 
- στην ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας με αποτέλεσμα τη συμβολή 
στην κλιμάκωση της αειφόρου ανάπτυξης. 
Κατά τον τρόπο αυτό, εξασφαλίζονται επίσης οι βραχύ-,μεσο-και 
μακροπρόθεσμες θετικές οικονομικές επιπτώσεις, καθώς και η συμμετοχή στην 
ενίσχυση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής της Κοινότητας, ενώ 
παράλληλα διατηρείται η επιστημονική και τεχνική ποιότητα. 
2. Με βάση το σχήμα αυτό, οι εξής κατηγορίες δράσεων ενδέχεται να 
δικαιολογούν την ανάληψη δραστηριότητας από την Κοινότητα: 
δράσεις πολύ μεγάλης κλίμακας για τις οποίες τα κράτη μέλη αδυνατούν, 
ή μπορούν μετά δυσκολίας, να κινητοποιήσουν τις απαραίτητες 
εγκαταστάσεις και τους δημοσιονομικούς και ανθρώπινους πόρους 
("κρίσιμη μάζα"), 
- 110 -
δραστηριότητα με φιλόδοξες επιδιώξεις, προβλήματα μεγάλης ή 
μακροπρόθεσμης επιστημονικής εμβέλειας. Γ ι'αυτό το είδος 
δραστηριότητας απαιτείται η ανάπτυξη ιδιαίτερων ερευνητικών 
προσπαθειών σε κοινοτικό επίπεδο και, τοιουτοτρόπως, συχνά αυξάνει η 
γενική συμβολή της Κοινότητας στην επίλυση διεθνών προβλημάτων, 
δραστηριότητα της οποίας οι επιπτώσεις όσον αφορά τα προφανή 
οικονομικά της πλεονεκτήματα αιτιολογούν την ανάληψη κοινής δράσης, 
μολονότι επιβάλλεται να ληφθούν υπόψη οι συμπληρωματικές δαπάνες που 
συνεπάγεται οιαδήποτε διεθνής συνεργασία, 
δραστηριότητα συμπληρωματική προς την αναλαμβανόμενη σε εθνικό 
επίπεδο, με στόχο την ενίσχυση του επιστημονικού και τεχνικού 
υπόβαθρου της Κοινότητας στο σύνολο της και με αποτελέσματα που 
ενδέχεται να αξιοποιηθούν καλύτερα στο πλαίσιο της Κοινότητας, 
- δραστηριότητα που συμβάλλει στην επίτευξη ενός κοινού στόχου, όπως η 
ενιαία αγορά, η ενοποίηση του ευρωπαϊκού επιστημονικού και τεχνικού 
χώρου και, εφόσον υπάρχει ανάγκη, στην καθιέρωση κοινών κανόνων και 
προτύπων. 
3. Οι κοινοτικές δραστηριότητες ΕΤΑΕ πρέπει να εκτελούνται στο πλαίσιο έργων 
τα οποία αποτιμώνται βάσει της επιστημονικής και τεχνικής τους άριστείας. 
Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας επιλογής έργων, η οποία πρέπει να 
διεξάγεται στο επίπεδο των ειδικών προγραμμάτων, αποδίδεται προτεραιότητα 
στα έργα που επιτρέπουν: 
- να γίνει καλύτερος συντονισμός των ερευνητικών προσπαθειών που 
καταβάλλονται στα κράτη μέλη σε κοινοτικό επίπεδο και στο πλαίσιο 
άλλων σχημάτων ευρωπαϊκής και διεθνούς συνεργασίας, 
- να υπάρξει, κατά τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο, ανταπόκριση στους 
στόχους συνολικής οικονομικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας της 
Κοινότητας. 
- Ill -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Πυρηνική ασφάλεια και πυρηνικές διασφαλίσεις (Nuclear safety and safeguards) 
Ο στόχος είναι να εξασφαλισθεί η ασφάλεια όλων των δραστηριοτήτων στον πυρηνικό 
τομέα είτε πρόκειται για την ηλεκτροπαραγωγή με τη βοήθεια αντιδραστήρων σχάσεως, 
είτε για την χρήση της ραδιενέργειας ή των ιοντιζουσών ακτινοβολιών ή ακόμα για 
την φυσική ραδιενέργεια. Παρά την ωριμότητα στην οποία έχει φθάσει η 
πυρηνοηλεκτρική βιομηχανία, το ατύχημα του Τσερνομπίλ έδειξε ότι η πυρηνική 
ασφάλεια πρέπει να βελτιωθεί περισσότερο, ιδίως μάλιστα στις ανατολικές χώρες. Η 
πυρηνική επιλογή πρέπει συνεπώς να γίνει αξιόπιστη και για το λόγο αυτό πρέπει να 
αποδείξουμε την ικανότητα μας να την ελέγχουμε σε όλους τους τομείς εφαρμογής. Η 
επίδειξη αυτή θα στραφεί γύρω από τέσσερις κυρίους άξονες: 
-την δυναμική προσέγγιση της πυρηνικής ασφάλειας η οποία θα συμβάλει στην 
εδραίωση σε παγκόσμιο επίπεδο κοινών αντιλήψεων όσον αφορά τα θέματα ασφαλείας, -
την συλλογική χρήση των μεγάλων ευρωπαϊκών εγκαταστάσεων για την καλύτερη 
κατανόηση των νευραλγικών φαινομένων που σχετίζονται με τον κύκλο του πυρηνικού 
καυσίμου και τα απόβλητα, -την περαιτέρω ανάδειξη της τεχνολογίας για τον έλεγχο 
των πυρηνικών διασφαλίσεων, την ενσωμάτωση της ραδιοπροστασίας σε ένα συνολικό 
σύστημα προστασίας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος. 
Οσον αφορά τον πρώτο άξονα, οι τομείς δραστηριοτήτων, που θα διεξαχθούν σε στενή 
συνεργασία με τους διεθνείς αρμόδιους οργανισμούς, θα αφορούν την μελέτη νέων 
συστημάτων ελέγχου και παρακολούθησης, τα φαινόμενα που σχετίζονται με τα σοβαρά 
ατυχήματα και την εκτίμηση των χαρακτηριστικών της ασφάλειας των νέων τύπων 
αντιδραστήρων. Η γήρανση των εγκαταστάσεων και η παράταση της λειτουργίας τους 
απαιτεί συμπληρωματικές μελέτες που θα εκπονηθούν στο πλαίσιο ερευνητικών 
δικτύων. Η διάλυση των πυρηνικών εγκαταστάσεων στην ΕΚ και στις χώρες της 
Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης καθώς και η αποκατάσταση των χώρων θα μελετηθεί 
σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές. 
'Οσον αφορά τον δεύτερο άξονα, οι εργασίες που σχετίζονται με τον κύκλο του 
καυσίμου, οι οποίες διεξάγονται από το ΚΚΕρ, καθώς και αυτές που σχετίζονται με 
τα ραδιενεργά απόβλητα θα εστιαστούν στα προβλήματα ασφαλείας που αφορούν τα 
πυρηνικά καύσιμα και την τελική αποθήκευση. Οι προσεγγίσεις που θα αφορούν το 
προκανονιστικό στάδιο θα αναπτυχθούν. Η από κοινού χρήση των υπογείων 
εγκαταστάσεων από τους ερευνητές όλων των κρατών μελών θα ενισχυθεί. 
- 112 
Η έρευνα που διεξάγεται στο ΚΚΕρ στον τομέα ελέγχου των διασφαλίσεων, στο πλαίσιο 
των δικτύων στα οποία συμμετέχουν εργαστήρια των κρατών μελών, θα έχει ως στόχο 
τη συγκέντρωση αποτελεσμάτων ή την ανάπτυξη των νέων τεχνικών που είναι αναγκαίες 
για να εξασφαλισθεί η τήρηση των υποχρεώσεων που αφορούν τις διασφαλίσεις που 
προβλέπονται από την συνθήκη καθώς και αυτές που απορρέουν από την συνθήκη για 
την μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Εξάλλου, το ΚΚΕρ θα συνεχίσει να ενισχύει 
την διεκπεραίωση των εργασιών που ανήκουν στην αρμοδιότητα της Επιτροπής στον 
τομέα αυτόν και θα εξακολουθήσει να συμμετέχει στην προσπάθεια για την καθιέρωση 
ενός συνεπούς και αξιόπιστου διεθνούς συστήματος ελέγχου διασφαλίσεων σε 
συνεργασία με τον ΔΟΑΕ καθώς και με τις χώρες που επιθυμούν να συμβάλουν στην 
δημιουργία αυτού του συστήματος και ιδίως με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. 
Στον τομέα της ραδιοπροστασίας, η κατανόηση των βιολογικών φαινομένων που 
οφείλονται στην έκθεση σε ακτινοβολίες εξακολουθεί να αποτελεί το κλειδί για την 
καλύτερη ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων των χαμηλών δόσεων ακτινοβολίας. Η μείωση 
των εκθέσεων κάθε είδους, λαμβάνοντας υπόψη τους κοινωνικούς και οικονομικούς 
περιορισμούς, παραμένει ο στόχος της προστασίας του ανθρώπου και του 
περιβάλλοντος. 
Τα προβλήματα από την ραδιενεργό ρύπανση που οφείλεται σε ατυχήματα ή στην 
κανονική λειτουργία στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και ιδίως το 
Τσερνομπίλ, καθιστούν αναγκαία την συνεργασία με τις χώρες αυτές. Η δημιουργία 
ενός δικτύου διεθνών κέντρων θα προωθήσει τη διεθνή συνεργασία και θα συμβάλει 
στον καλύτερο συντονισμό των διμερών και διεθνών πρωτοβουλιών. 
•Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 
Ο μακροπρόθεσμος στόχος της κοινοτικής δράσης, η οποία ενσωματώνει όλες τις 
ερευνητικές δραστηριότητες που αφορούν την σύντηξη με τη βοήθεια της μαγνητικής 
συγκράτησης, που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη (καθώς και την Σουηδία και την 
Ελβετία), είναι η από κοινού κατασκευή πρωτοτύπων αντιδραστήρων, οι οποίοι θα 
είναι ασφαλείς και συμβατοί προς το περιβάλλον. Η διάρκεια και το εύρος, από 
πλευράς οικονομικών και ανθρώπινων πόρων, της προσπάθειας η οποία πρέπει να γίνει 
καθιστά αναγκαία την απόλυτη συνοχή του δικτύου των οργανισμών που συμμετέχουν 
στην κοινοτική δράση και την μέγιστη δυνατή εκμετάλλευση της συνεργασίας με τα 
μεγάλα μη κοινοτικά προγράμματα που αφορούν την σύντηξη. 
Τα προβλήματα ασφαλείας και περιβάλλοντος θα παίξουν κεντρικό ρόλο κατά την 
κατασκευή των μεγάλων εγκαταστάσεων που αποτελούν μέρος της στρατηγικής για τη 
- 113 -
δημιουργία ενός πρωτότυπου αντιδραστήρα. Κατά τη διάρκεια της 
περιόδου 1994-1998, η ταυτόχρονη ανάπτυξη των τριών αυτών δράσεων είναι 
αναγκαία για την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής: οι δραστηριότητες "Next 
Step" που αφορούν τον πρώτο πειραματικό αντιδραστήρα, η βελτίωση του 
φυσικού και τεχνολογικού σχεδιασμού για το πλάσμα με στόχο την επόμενη 
φάση που είναι ο αντιδραστήρας επίδειξης, η τεχνολογία που είναι 
μακροπρόθεσμα αναγκαία ώστε να επιτευχθεί η εκμετάλλευση της σύντηξης ως 
ενεργειακής πηγής. 
Για την περίοδο 1994-1998, ο στόχος των δραστηριοτήτων "Next step" θα είναι η 
περάτωση του συνόλου του έργου ενός πειραματικού αντιδραστήρα στο πλαίσιο της 
διεθνούς τετραμερούς συμφωνίας ITER μεταξύ της ΕΥΡΑΤΟΜ, της Ιαπωνίας, της 
Ομοσπονδίας της Ρωσίας και των ΗΠΑ. 'Οσον αφορά την ΕΥΡΑΤΟΜ, οι δραστηριότητες, 
εκτός από την συμμετοχή της στην συλλογική τεχνική ομάδα, θα συντονίζονται από 
την ομάδα NET και θα εκτελούνται από το JET, τις Ενώσεις, το ΚΚΕρ και την 
βιομηχανία. Για την κατασκευή του Next step θα προταθεί ένας συγκεκριμένος τόπος 
στην Ευρώπη. Η κοινή επιχείρηση JET θα περατωθεί μετά την φάση λειτουργίας με 
τρίτιο. Η τεχνογνωσία που θα αποκτηθεί θα μεταβιβασθεί στο ITER. Ο διαθέσιμος 
εξοπλισμός θα χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με ένα οργανωτικό πλαίσιο που θα καθορισθεί. 
Η βελτιστοποίηση του σχεδιασμού, με βάση τους αντιδραστήρες tokamak και τις 
παρεμφερείς διατάξεις θα συνεχισθεί από τις Ενώσεις. Ενδεχομένως αναγκαίος είναι 
ο εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων που υπάρχουν και η κατασκευή νέων, όπως ενός 
stellarator. θα μελετηθεί η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν άλλοι τύποι 
αντίδραστήρων σύντηξης. Οι τεχνολογίες μακροπρόθεσμα θα αφορούν τους μανδύες και 
την επώαση τριτίου, τα υλικά και την ασφάλεια. Τα ειδικευμένα εργαστήρια και 
κυρίως αυτό του ΚΚΕρ θα συμβάλουν ώστε να αποδειχθεί η ασφαλής χρήση του τριτίου. 
Η έρευνα θα συνεχίσει να προσανατολίζεται με κύριο άξονα την σύντηξη με την 
βοήθεια μαγνητικής συγκράτησης. Ωστόσο, είναι αναγκαίο, να δοθεί προσοχή σε 
ελαστικές προσεγγίσεις όπως είναι η σύντηξη με τη βοήθεια αδρανειακής συγκράτησης 
για παράδειγμα με τη βοήθεια δέσμης σωματιδίων, στο μέτρο του δυνατού, στο 
πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας ιδίως όσον αφορά τις ευδεχόμενες πειραματικές 
δραστηριότητες. 
θα αναπτυχθεί η συνεργεία ανάμεσα στην έρευνα και στην κατάρτιση. Η κινητικότητα 
των επιστημόνων θα αυξηθεί ιδίως στο πλαίσιο ομίλων ολοκληρωμένων δράσεων στους 
οποίους συμμετέχουν πολλές Ενώσεις για την εκτέλεση κοινών έργων. Η 
αποκεντρωμένη διαχείριση του προγράμματος θα διατηρηθεί. 
- 114 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV 
ΟΡΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
1. Τα ποσοστά χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στις δράσεις ΕΤΑΕ που 
αναπτύσσονται στο πλαίσιο των ειδικών προγραμμάτων είναι τα εξής: 
α) Έμμεσες δράσεις (δράσεις επιμερισμένου κόστους με τρίτους) 
για τα έργα ΕΤΑΕ, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα έργα "ομίλων 
ολοκληρωμένων δράσεων": προοδευτικώς μειούμενη συμμετοχή όσο το έργο 
είναι εγγύτερα προς την αγορά, η οποία συνήθως δεν υπερβαίνει το 50% του 
κόστους του έργου (στην περίπτωση πανεπιστημίων και ανωτάτων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, δύναται να ανέλθει σε 100% του "συμπληρωματικού 
κόστους")· 
- για τα "θεματικά δίκτυα άριστείας", την επιμόρφωση και την κινητικότητα 
των ερευνητών: συνήθως 100% του "συμπληρωματικού κόστους"· 
για τα προπαρασκευαστικά, συνοδευτικά και μέτρα υποστήριξης: με ανώτατο 
όριο 100% του κόστους του μέτρου· 
β) Συντονισμένες δράσεις 
για τις συντονισμένες δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό των 
έργων Ε&ΤΑ, όπως τα δίκτυα συντονισμού: συμμετοχή με ανώτατο όριο 100% 
του διοικητικού κόστους συντονισμού. 
γ) 'Αμεσες δράσεις 
για τις άμεσες δράσεις, που συνίστανται από προγράμματα ή μέρη 
προγραμμάτων ΕΤΑΕ τα οποία αναλαμβάνει το ΚΚΕρ: συνήθως 100% του κόστους 
της έρευνας. 
- 115 -
Οιαδήποτε παρέκκλιση από τους εν λόγω γενικούς κανόνες απαγορεύεται, 
εκτός υπό τους όρους που καθορίζονται σε κάθε ειδικό πρόγραμμα. 
2. Οι όροι της κοινοτικής συμμετοχής στην κοινή επιχείρηση JET και τις 
δραστηριότητες ITER καθορίζονται στο ειδικό πρόγραμμα σχετικά με την 
ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. 
, - 116 -
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 
Μέρος 1: Δημοσιονομικές επιπτώσεις 
1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές δράσεις έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης και πρόγραμμα-πλαίσιο για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
Ατομικής Ενέργειας (1994-1998). 
2. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΚΟΝΔΥΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Υποδιαίρεση Β6 
3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ 
Άρθρο 130 Ο παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ (θα αντικατασταθεί από το 
άρθρο 130 θ παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ μετά την έναρξη ισχύος της 
συνθήκης του Μάαστριχτ) και άρθρο 7 της συνθήκης ΕΚΑΕ. 
4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
4.1 Ειδικοί στόχοι 
Εκτέλεση προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης για 
την προώθηση της συνεργασίας με και μεταξύ των επιχειρήσεων, των 
ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων, 
Προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας, της τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης μεταξύ Κοινότητας και τρίτων χωρών και διεθνών 
οργανισμών, 
Διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων στον τομέα 
της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της επίδειξης στην Κοινότητα, 
Τόνωση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των ερευνητών στην 
Κοινότητα. 
4.2 Διάρκεια 
1994-1998 
4.3 Αποδέκτες της δράσης 
Βιομηχανικές επιχειρήσεις, και πιο συγκεκριμένα οι MME, ερευνητικά κέντρα 
και πανεπιστήμια στις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
- 117 -
5. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΔΑΠΑΝΩΝ ΚΑΙ ΕΣΟΔΩΝ 
5.1 ΜΥΔ 
5.2 ΔΔ 
5.3 Είδος προβλεπόμενων εσόδων 
Οι χώρες της ΕΖΕΣ, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 του Πρωτοκόλλου 
τροποποίησης της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) θα 
συμβάλουν - εφόσον η μικτή επιτροπή ΕΟΧ που προβλέπεται στη Συμφωνία το 
αποφασίσει - στην αναλογική συμπληρωματική χρηματοδότηση, η οποία πιθανόν 
θα περιορίζεται στις δραστηριότητες του παρόντος προγράμματος-πλαισίου 
που δεν αφορούν την πυρηνική ενέργεια. 
6. ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ Ή ΤΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 
Τα έργα έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης που θα αναλάβουν οι εξωτερικοί 
συμβαλλόμενοι δύνανται να αποτελέσουν το αντικείμενο κοινοτικής 
συμμετοχής στις ερευνητικές δαπάνες, με ανώτατο όριο 50% του κόστους ή το 
αντίστοιχο (για τα πανεπιστήμια ή τους παρεμφερείς οργανισμούς, 100% των 
πρόσθετων εξόδων). 
Τα δίκτυα, η κατάρτιση και η κινητικότητα των ερευνητών, οι συντονισμένες 
δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό των έργων έρευνας και 
ανάπτυξης, και οι συνοδευτικές δράσεις μπορούν να τύχουν χρηματοδότησης 
μέχρι 100% του κόστους των δραστηριοτήτων αυτών. 
Οι δραστηριότητες έρευνας που διεξάγει το Κοινό Κέντρο Ερευνών 
χρηματοδοτούνται, καταρχήν, 100%. 
7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 
7.1 Μέθοδος εκτίμησης του συνολικού κόστους της δράσης 
Τα προγράμματα-πλαίσια έχουν καταρτισθεί έτσι ώστε να μην υπάρξει 
υπέρβαση των δύο τρίτων του ποσού της στήλης 3 της πρότασης των 
δημοσιονομικών προοπτικών για την περίοδο 1993-1999. 
Τα ποσά καλύπτουν τις επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, τις 
δραστηριότητες επίδειξης, τα συναφή οριζόντια μέτρα στήριξης, καθώς και 
τις δαπάνες προσωπικού και τις επιστημονικές και τεχνικές διοικητικές 
δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή δραστηριοτήτων και μέτρων. 
•Οσον αφορά τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ, τα ποσά αυτά καλύπτουν τις 
υποδομές των ινστιτούτων. 
7.2 Κατανομή 
οι τέσσερις δράσεις αντιστοιχούν στους τέσσερις στόχους που περιλαμβάνει 
το σημείο 4.1 ανωτέρω. 
- 118 -
4ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΑΙΣΙΟ 1994-1998 
Πρώτη δράση (προγράμματα 
έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης) 
Δεύτερη δράση (συνεργασία με 
τρίτες χώρες και διεθνείς 
οργανισμούς) 
Τρίτη δράση (διάδοση και αξιο­
ποίηση των αποτελεσμάτων) 
Τέταρτη δράση (τόνωση της κατά­
ρτισης και της κινητικότητας 
των ερευνητών) 
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ Εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
10.925 
790 
600 
785 
13.100 
Εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
Ενδεικτική κατανομή μεταξύ των θεμάτων της πρώτης δράσης 
Τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών* 
Βιομηχανικές τεχνολογίες* 
Περιβάλλον* 
Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογία* 
Ενέργεια* 
- πυρηνική 1475 
- μη πυρηνική 1050 
Έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών* 
Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα* 3900 
1800 
970 
1325 
2525 
280 
125 
10925 
*εκ των οποίων 1067 εκατ. ECU για το ΚΚΕρ. Παρατήρηση: πέραν της συγκεκριμένης 
συμμετοχής του ΚΚΕρ στη πρώτη δράση, το Κέντρο θα συμμετάσχει επίσης στην τρίτη 
δράση με κονδύλια ύψους 70 εκατ. ECU. 
- 119 -
7.3 Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα 
Εκατομμύρια ECU - Τρέχουσες τιμές 
ΕΤΗ 
1994 
1995 
1996 
1997 
1998 
Σύνολο 
1994-1998 Δημοσιονομικές 
Προοπτικές 
4325 
4715 
5078 
5450 
5852 Ποσά 
4ο ΠΠ 
π.υ. 
2928 
3153 
3384 
3635 
13100 
Οι χρησιμοποιούμενοι αποπληθωριστές είναι αντιστοίχως για το 92-93: 1,023, για το 
92-94: 1,059, για το 92-95: 1,091, για το 92-96: 1,123, για το 92-97: 1,157, για το 
92-98: 1,192. 
Τα οριστικά ετήσια ποσά θα καθορισθούν από την αρμόδια για το προϋπολογισμό αρχή. 
8. ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Πρόγραμμα λογιστικού ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης. Εποπτεία από τους υπαλλήλους 
που είναι επίσημα αρμόδιοι για τις δράσεις. 
Μέρος 2: Βάσεις της ανάλυσης κόστους/αποτελεσματικότητας 
1. ΣΤΟΧΟΙ 
Το πρόγραμμα-πλαίσιο ανταποκρίνεται στους στόχους που εξαγγέλλονται στη συνθήκη 
για την Ευρωπαϊκή Ενωση και ιδίως στο άρθρο 130 ΣΤ παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, 
το οποίο προβλέπει ότι "στόχος της Κοινότητας είναι η ενίσχυση των επιστημονικών 
και τεχνολογικών βάσεων της βιομηχανίας της Κοινότητας και η διευκόλυνση της 
ανάπτυξης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της, καθώς και η προώθηση των 
ερευνητικών δράσεων που κρίνονται αναγκαίες βάσει άλλων κεφαλαίων της παρούσας 
συνθήκης." Η επιλογή των τεσσάρων τομέων δράσης είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις 
του άρθρου 130 Ζ. 
2. ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Η παρούσα δράση κρίνεται δικαιολογημένη από την ανάγκη που έχει η Κοινότητα να 
ενισχύσει τις επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
και να ευνοήσει την ανάπτυξη της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της, και παράλληλα 
να συμβάλει στη διαμόρφωση και εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών και να 
ικανοποιήσει κοινωνικές ανάγκες. 
- 120 
3. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Η φύση και η περιοδικότητα της διαδικασίας αξιολόγησης θα επιτρέψουν στην 
Επιτροπή να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που έχει βάσει του άρθρου 4 των σχεδίων 
αποφάσεων επί της ανωτέρω πρότασης και να αξιολογήσει τα κοινοτικά προγράμματα 
και πολιτικές στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. 
Μεταξύ των κύριων παραγόντων αβεβαιότητας που ενδέχεται να έχουν επίπτωση στα 
αποτελέσματα της δράσης, πρέπει να αναφερθούν οι ενδεχόμενες καθυστερήσεις στην 
εφαρμογή των δραστηριοτήτων που προβλέπονται στην παρούσα πρόταση, η ικανότητα 
και η διάθεση των ιδιωτικών επιχειρήσεων να εκμεταλλευθούν όσο το δυνατόν 
καλύτερα τα πλεονεκτήματα που τους προσφέρουν οι δραστηριότητες αυτές και, τέλος, 
η βέβαιη δυσχέρεια που υφίσταται στην αποκατάσταση άμεσης σύνδεσης μεταξύ των 
δαπανών έρευνας και της ανταγωνιστικότητας μιας επιχείρησης, ιδίως βραχυπρόθεσμα 
και με βάση το γεγονός ότι η καινοτομία δεν αποτελεί μία γραμμική διαδικασία, η 
οποία από τη βασική έρευνα θα οδηγήσει στην εμπορική εφαρμογή μέσω της 
εφαρμοσμένης έρευνας. 
Οι ποσοτικοί ή ποιοτικοί δείκτες και κριτήρια που θα επιτρέψουν να αξιολογηθούν 
τα αποτελέσματα του προγράμματος θα καθορισθούν για κάθε ειδικό πρόγραμμα. 
Η Επιτροπή εξετάζει την κατάσταση προόδου του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου 
έναντι των κριτηρίων και των στόχων που αναφέρονται στα παραρτήματα II και III. 
Εκτιμά, διαρκώς και συστηματικώς, κυρίως εάν οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα 
χρηματοδοτικά μέσα εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στην εξέλιξη της κατάστασης 
(βλ. άρθρο 4 παράγραφος 1 του σχεδίου απόφασης). Ενδεχομένως, θα υποβάλλει 
προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση του προγράμματος-πλαισίου ανάλογα με 
την εξέταση αυτή. Ομοίως, πριν υποβάλει την πρόταση του πέμπτου προγράμματος-
πλαισίου, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες να αξιολογήσουν τη 
διαχείριση και τα αποτελέσματα της κοινοτικής δραστηριότητας στον τομέα της ΕΤΑΕ 
κατά τα πέντε προηγούμενα έτη πριν από την αξιολόγηση αυτή (βλ. άρθρο 4 
παράγραφος 2 του σχεδίου απόφασης). 
- 121 -
ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ 
ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ, 
ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ, ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (MME) 
Τίτλος της πρότασης: Πρόταση της Επιτροπής σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο 
των κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ (1994-1998). 
Αριθ. αναφοράς του εγγράφου: 
Η πρόταση 
J. Με βάση την αρχή της επικουρικότητας, γιατί απαιτε ίται κοινοτική 
νομοθεσία στον τομέα αυτό και ποιοι είναι οι κύριοι στόχοι; 
Οι στόχοι της Κοινότητας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης είναι να ενισχυθούν οι επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις 
της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και να ευνοηθεί η αύξηση της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητας της. Η αναγκαιότητα ανάληψης κοινοτικής δράσης 
ορίζεται στον τίτλο VI της συνθήκης ΕΟΚ και στο κεφάλαιο Ι της συνθήκης 
Ευρατόμ. Εξάλλου, η συνθήκη ΕΚ (στο άρθρο 130 ΣΤ που εισήχθη από τη 
συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ενωση) ορίζει ότι η Κοινότητα προωθεί τις 
δράσεις έρευνας που απαιτούνται βάσει άλλων κεφαλαίων της συνθήκης, ο 
επικουρικός χαρακτήρας των προτεινόμενων κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ 
προσδιορίστηκε σύμφωνα με την προσέγγιση που περιγράφεται στο άρθρο 3 Β 
που προσετέθη στη συνθήκη ΕΟΚ από τη συνθήκη του Μάαστριχτ. 
- 122 -
Οι επιπτώσεις στις επιχειρήσεις 
2. Ποιον αφορά η πρόταση; 
- ποιους επιχειρησιακούς κλάδους; 
Οι κοινοτικές δράσεις ΕΤΑΕ πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στις γενικές 
τεχνολογίες που προσφέρουν ευρεία δυνατότητα εφαρμογής σε όλους τους 
τομείς δραστηριότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι ερευνητικές εργασίες, 
οι οποίες θα εκτελεσθούν με πολύπλευρη συνεργασία και θα χρηματοδοτηθούν 
με τα ποσά που προβλέπονται από το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, όπως π.χ. 
στις τεχνολογίες της πληροφορίας, στις βιομηχανικές τεχνολογίες και στις 
τεχνολογίες υλικών ή τη βιοτεχνολογία, θα εξυπηρετήσουν πολλούς τομείς. 
- Ποια μεγέθη επιχειρήσεων (μέρος των MME); 
Η Κοινότητα ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις, και τις MME, τα ερευνητικά 
κέντρα και τα πανεπιστήμια στις προσπάθειες τους ΕΤΑΕ και υποστηρίζει τις 
προσπάθειες τους για αμοιβαία συνεργασία. Το γεγονός ότι υπάρχει 
αλληλοσυμπλήρωση πλεονεκτημάτων μεταξύ MME και μεγάλων επιχειρήσεων 
οδήγησε την Επιτροπή να ενθαρρύνει, με επιτυχία, τη συμμετοχή των MME στα 
κοινοτικά προγράμματα έρευνας, ιδίως με ειδικά συστήματα παροχής 
κινήτρων. Εξάλλου, από τις βελτιώσεις που επήλθαν στη διαχείριση της 
έρευνας στην Κοινότητα επωφελήθηκαν πρωτίστως οι MME: απλούστευση των 
πληροφοριακών δελτίων ("information packages"), υποστήριξη της ανεύρεσης 
εταίρων, στοχοθετημένες ημερίδες επεξήγησης ("proposer ά^γ8"-ημερίδες 
προτείνοντος), κλπ. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο διευρύνει την προσέγγιση 
αυτή προβλέποντας δραστηριότητες τεχνολογικής τόνωσης για τις MME, 
τονίζοντας τη συμμετοχή τους στη δράση διάδοσης και προτείνοντας μια 
τελείως νέα πρωτοβουλία χρηματοδότησης, ειδικά μελετημένη για να 
μπορέσουν οι MME να εκμεταλλευθούν τα αποτελέσματα της κοινοτικής 
έρευνας. Αυτό το νέο μέσο, το οποίο περιλαμβάνεται στην τρίτη δράση, 
είναι λοιπόν το νέο στοιχείο μιας δέσμης μέτρων που σκοπό έχουν να 
βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της συμμετοχής των MME στις κοινοτικές 
δράσεις ΕΤΑΕ. 
- 123 -
Υπάρχουν συγκεκριμένες γεωγραφικές ζώνες της Κοινότητας όπου 
είναι εγκατεστημένες αυτές οι επιχειρήσεις; 
Οι κοινοτικές δράσεις ΕΤΑΕ δεν είναι εστιασμένες εκ των προτέρων σε 
κάποιο συγκεκριμένο γεωγραφικό τμήμα ή περιφέρεια. Είναι γεγονός ότι ο 
στόχος να ενισχυθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή της Κοινότητας και 
να ευνοηθεί η αρμονική της ανάπτυξη αφορά εξίσου την πολιτική ΕΤΑΕ· η 
πολιτική ΕΤΑΕ συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου αυτού θέτοντας ως 
πρωταρχικό κριτήριο επιλεξιμότητας την επιστημονική και τεχνική αριστεία. 
Το κριτήριο αυτό αποτελεί αυτό καθεαυτό στοιχείο συνοχής, εφόσον 
επιτρέπει να συμμετάσχουν επιστήμονες από τις λιγότερο ευνοημένες 
περιφέρειες σε δραστηριότητες της πλέον προηγμένης έρευνας στην Ευρώπη. Η 
έκθεση του Σεπτεμβρίου του 1991 της ομάδας αξιολόγησης για τα 
αποτελέσματα του προγράμματος-πλαισίου στην οικονομική και κοινωνική 
συνοχή της Κοινότητας έδειξε άλλωστε ότι οι επιχειρήσεις από τις λιγότερο 
ευνοημένες περιφέρειες (MME στην πλειοψηφία τους) συμμετέχουν όλο και 
περισσότερο στις κοινοτικές συμπράξεις. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο θα 
συντελέσει στη διατήρηση της τάσης αυτής με τα αποτελέσματα που θα έχουν 
οι δράσεις που υπάγονται στα Διαρθρωτικά Ταμεία (ιδίως το STRIDE), οι 
οποίες αποσκοπούν στην ενίσχυση των δομών της ΕΤΑΕ στις λιγότερο 
ευνοημένες περιφέρειες. Εξάλλου, στο πρόγραμμα προβλέπονται, στο πλαίσιο 
των δράσεων 3 και 4, ειδικά μέτρα για τις περιφέρειες αυτές. 
3. Ποια μέτρα πρέπει να λάβουν οι επιχείρησεις για να συμμορφωθούν προς την 
πρόταση; 
Η πρόταση δεν επιβάλλει επισήμως υποχρεώσεις στις επιχειρήσεις της 
Κοινότητας· αντίθετα, τους παρέχει μεγάλα μέσα για να συμμετάσχουν στην 
έρευνα με συνεργασία. Εξαρτάται από τον ιδιωτικό τομέα κατά πόσον θα 
μπορέσει να επωφεληθεί από τις προσφερόμενες ευκαιρίες και εφαρμόσει τα 
αποτελέσματα των ερευνητικών έργων στην παραγωγή και την επιτυχημένη 
εμπορευματοποίηση καινοτόμων προϊόντων. 
4. Ποιες οικονομικές επιπτώσεις ενδέχεται να έχει η πρόταση; 
στην απασχόληση; στις επενδύσεις και τη σύσταση νέων επιχειρήσεων; 
στην ανταγωνιστικότητα τους; 
- 124 
Ενισχύοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, οι 
κοινοτικές δράσεις ΕΤΑΕ ευνοούν την απασχόληση και τις επενδύσεις. 
Η ανακοίνωση της Επιτροπής για την αξιολόγηση του δεύτερου προγράμματος-
πλασίου ΕΤΑΕ (SEC(92) 675 της 22ας Απριλίου 1992) και η ανάλυση της 
αξιολόγησης αυτής από την CREST παρέχουν τα στοιχεία που επιτρέπουν να 
κατανοηθούν τα ζητήματα σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις των 
κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ. Το προτεινόμενο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, 
ακολουθώντας επ'αυτού τη συγκεντρωτική προσέγγιση του τρίτου 
προγράμματος, θα επιτρέψει, με την επιλεκτική διαχείριση των κεφαλαίων 
στις διάφορες δράσεις, να βελτιωθούν ακόμη περισσότερο η σημασία και οι 
αντ ίκτυποι των δράσεων. 
5. Περιέχει η πρόταση μέτρα για να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση των 
MME (λιγότερες ή διαφορετικές απαιτήσεις, κλπ.); 
Οι ειδικοί μηχανισμοί που προβλέπονται για τις MME θα εξακολουθήσουν να 
βελτιώνονται και ορισμένοι θα τεθούν σε πειραματική εφαρμογή. Επίσης, 
προτείνονται νέες διατάξεις (πρβλ. σημείο 2 ανωτέρω). 
Διαβουλεύσει ς 
6. Κατάλογος των οργανώσεων που γνωμοδότησαν επί της πρότασης και περίληψη 
των κύριων στοιχείων της θέσης τους. 
Η παρούσα πρόταση σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο αποτελεί 
απόρροια του πολιτικού προβληματισμού της Επιτροπής και της συνεχούς 
επαφής της με συμβουλευτικές οργανώσεις στον τομέα της ΕΤΑΕ (CREST, 
IRDAC, CODEST), με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή, με την UNICE, με τις εθνικές αρχές, τους ίδιους τους 
ερευνητές και τις πλέον ενδιαφερόμενες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις σε 
ευρωπαϊκή και εθνική κλίμακα. 
ISSN 0254-1483 
COM(93)276 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 
Ap L«. καταλόγου : CB-CO-93-329-GR-C 
ISBN 92-77-57039-3 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg