8. 2. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 35/15 
Γνωμοδότηση για την τρίτη περιοδική έκθεση της Επιτροπής για την κοινωνικοοικονομική εξέλιξη 
των περιοχών της Κοινότητας 
(88/C 35/09) 
Στις 10 Ιουνίου 1987 η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, 
με βάση τις διατάξεις της 2ης παραγράφου, δεύτερου εδαφίου του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 1787/84 του Συμβουλίου της 19ης Ιουνίου 1984 σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής 
Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), να γνωμοδοτήσει για την παραπάνω έκθεση. 
Το τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίας και πολεοδομίας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 24 Νοεμβρίου 1987 με βάση 
την εισήγηση του κ. Delia Croce. 
Στη 251η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 16ης Δεκεμβρίου 1987) η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η τρίτη περιοδική έκθεση μεταβιβάζεται από την Επι­
τροπή στην ΟΚΕ ώστε να καταρτισθεί η σχετική γνωμοδό­
τηση όπως έγινε με την πρώτη έκθεση τον Ιούνιο του 1982 ([) 
και με τη δεύτερη το Μάρτιο του 1985(2). 
1.2. Οι απόψεις που είχε εκφράσει τότε η ΟΚΕ παραμένουν 
σημαντικές και ισχύουν ακόμη. Για το λόγο αυτό το τμήμα 
έχει την πρόθεση να τις υπενθυμίσει και πάλι. 
Η γνωμοδότηση που καταρτίσθηκε για τη δεύτερη έκθεση 
πρόβαλε ορισμένες παρατηρήσεις και προτάσεις που σχε­
τίζονται ιδιαίτερα με τα προβλήματα που δημιούργησε η 
διεύρυνση της Κοινότητας από το 1986, με άλλους δείκτες 
που μπορούν να χρησιμοποιούνται στις αναλύσεις, με την 
επίπτωση των ενισχύσεων του ΕΤΠΑ στις ενδιαφερόμενες 
περιοχές και τις συνέπειες αυτών των ενισχύσεων στην περι­
φερειακή πολιτική των κρατών μελών, και τέλος με την πα­
ρουσίαση και τη διάρθρωση της ίδιας της περιοδικής έκθε­
σης. 
1.3. Στην ίδια γνωμοδότηση, θίγοντας το θέμα της περιφε­
ρειακής πολιτικής, η ΟΚΕ δήλωνε ότι και η διαδικασία 
οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης, που αποτελεί έναν 
από τους κύριους στόχους της Κοινότητας, συναντούσε σημα­
ντικά εμπόδια λόγω της επιδείνωσης των προβλημάτων που 
οφείλονται στον περιφερειακό χαρακτήρα, λόγω της πα­
ρακμής διαφόρων τομέων και των μεγάλων διαφόρων μεταξύ 
των γενικών επιπέδων υποδομής. Για το λόγο αυτό επαναλάμ­
βανε την ανάγκη να επιδειχθεί μεγαλύτερος ζήλος για την 
περιφερειακή πολιτική και να διατεθούν περισσότερα μέσα. 
1.4. Η ΟΚΕ, της οποίας ζητείται σήμερα η γνώμη για την 
τρίτη έκθεση, εκφράζει στην Επιτροπή την ικανοποίηση της 
για την εμβάθυνση και την εκτεταμένη εξέταση που έχει 
πραγματοποιηθεί και διαπιστώνει ότι υιοθετήθηκαν πολλές 
προτάσεις που διετύπωσε η ΟΚΕ και η επιτροπή περιφερεια­
κής πολιτικής. 
Πράγματι μέσα από τις σελίδες της έκθεσης μπορεί να γνω­
ρίσει κανείς τις συνθήκες των διαφόρων περιοχών της Κοινό-
(>) ΕΕ αριθ. C 252 της 27. 9. 1982, σ. 20. 
(2) ΕΕ αριθ. C 160 της 1.7. 1985, σ. 8. τητας και ως εκ τούτου η έκθεση συμβάλλει στην καθιέρωση 
κατάλληλων πολιτικών για την υπέρβαση των σοβαρών 
ανισορροπιών που υπάρχουν. 
1.5. Η εικόνα που με τον τρόπο αυτό υποβάλλεται στην 
κρίση των κοινοτικών οργάνων, των ευρωπαϊκών πολιτικών 
αρχών και της κοινής γνώμης παρουσιάζει μια σοβαρή κατά­
σταση η οποία πρέπει να διορθωθεί σύντομα και με κατάλ­
ληλο τρόπο. 
1.6. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι το πρώτο τμήμα της έκθε­
σης που περιλαμβάνει τη σύνοψη και τα τελικά συμπερά­
σματα γιατί επιτρέπει στον αναγνώστη να σχηματίσει μια 
συνολική εικόνα της έκθεσης και υποβάλλει έμμεσα προ­
τάσεις για μια περιφερειακή πολιτική της Κοινότητας. 
Το γεγονός ότι υπογραμμίζονται ιδιαίτερα τα τελικά συμπε­
ράσματα δεν σημαίνει βέβαια ότι υποτιμάται η έκθεση στο 
σύνολο της, ούτε οι γραφικές παραστάσεις και οι πίνακες που 
αποτελούν ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον σύνολο. 
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί κυρίως στα κεφάλαια 
που αναφέρονται στις διαφορές μεταξύ των περιοχών, στις 
επενδύσεις σε έργα υποδομής, στα προβλήματα της σύγκλι­
σης και της συνοχής, στις περιφερειακές πτυχές των άλλων 
κοινοτικών πολιτικών, στη γεωργική πολιτική σε περιφε­
ρειακό πλαίσιο. 
2. Η δομή της έκθεσης 
2.1. Σε σχέση με τη δεύτερη έκθεση άλλαξε κυρίως η δομή 
του εγγράφου. 
Πράγματι έγινε η επιλογή να τεθεί πρώτα μια περίληψη του 
περιεχομένου και μια σειρά τελικών συμπερασμάτων, που 
προσφέρουν μια άμεση και χρήσιμη σφαιρική παρουσίαση 
της έκθεσης, η οποία με αυτό το τρόπο εφοδιάζεται με μια 
ευκολοδιάβαστη σύνοψη. 
Την περίληψη αυτή ακολουθεί το κύριο μέρος της έκθεσης, 
που αποτελείται από τέσσερα βασικά σημεία: 
— τις περιφερειακές ανισορροπίες της Κοινότητας, 
Αριθ. C 35/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 2. 88 
— το πρόβλημα της σύγκλισης και της συνοχής της διευρυ­
μένης Κοινότητας, 
— την περιφερειακή πολιτική και την προβληματική για τη 
συνοχή της Κοινότητας, 
— την εξέλιξη της περιφερειακής πολιτικής της Κοινό­
τητας. 
Το κύριο μέρος της έκθεσης συνοδεύεται από ένα παράρτημα 
που περιλαμβάνει χάρτες, πίνακες και ιδιαίτερες αναλύσεις 
που αφορούν ειδικά θέματα, μεταξύ των οποίων: 
— τα ποσοστά ανεργίας, 
— την υποαπασχόληση της εργατικής δύναμης και τα προ­
βλήματα υπολογισμού, 
— τη μέθοδο υπολογισμού του συνθετικού δείκτη, 
— τις διαφορές του κόστους εργασίας, 
— το πρόβλημα των βιομηχανικών περιοχών που βρίσκονται 
σε παρακμή, 
— την τυπολογία των γεωργικών περιοχών, 
— το πρόβλημα του περιφερειακού χαρακτήρα, 
— τη μελλοντική εξέλιξη του πληθυσμού και την προσφορά 
εργασίας, 
— τις περιφερειακές επιπτώσεις της κοινής γεωργικής πολι­
τικής. 
2.2. Η ΟΚΕ δέχεται με ικανοποίηση τη νέα αυτή διατύ­
πωση της έκθεσης που επιτρέπει εξ αρχής τη δημιουργία μιας 
συνολικής εικόνας του περιεχομένου του εγγράφου και ως εκ 
τούτου τη δυνατότητα να ευρίσκεται και να χρησιμοποιείται 
εύκολα η σημαντική και πλήρης συλλογή δεδομένων, στα­
τιστικών στοιχείων και αναλύσεων που περιέχονται στην 
έκθεση. 
Πρέπει εξάλλου να υπογραμμισθεί ότι πολλά από τα θέματα 
που αναφέρονται αποτελούν καινοτομία σε σχέση με το περιε­
χόμενο της δεύτερης έκθεσης και ειδικότερα μπορεί να 
αναφερθεί η ανάλυση των επιπτώσεων που έχει το ΕΤΠΑ 
στην περιφερειακή πολιτική και η ακριβής ένδειξη της περι­
φερειακής επίπτωσης της κοινής γεωργικής πολιτικής 
(ΚΓΠ). 
2.3. Επιβάλλεται λοιπόν να γίνει η διαπίστωση ότι με αυτές 
τις προσθέσεις η περιοδική έκθεση για την κοινωνικοοικο­
νομική κατάσταση και την εξέλιξη των περιοχών της Κοινό­
τητας πρέπει να θεωρείται στο εξής ένα μέσο εξαιρετικής 
αξίας και χρησιμότητας για όποιον θέλει να προσεγγίσει 
αυτά τα προβλήματα σε εξειδικευμένο επίπεδο. Συνεπώς το 
έργο της Επιτροπής πρέπει να αναγνωρισθεί πλήρως. 
3. Γενικές εκτιμήσεις 
3.1. Πρέπει κατ' αρχήν να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι 
το περιεχόμενο της έκθεσης επηρεάσθηκε σαφώς από δύο 
σημαντικά γεγονότα: 
— τη διεύρυνση της Κοινότητας με την ένταξη της Ισπανίας 
και της Πορτογαλίας το 1986, που άλλαξε αισθητά την 
εικόνα των κοινοτικών περιοχών και επέφερε σημαντικές 
μεταβολές στους δείκτες τους σχετικούς με το ΑΕΠ και 
την απασχόληση, — τη θέσπιση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης που έχει 
τεράστια σημασία στην κοινοτική περιφερειακή πολι­
τική, ως ένας από τους σπουδαιότερους παράγοντες για 
την πραγματοποίηση της σύγκλισης και της συνοχής της 
Κοινότητας. 
3.2. Προκαταρκτικά πρέπει να επαναληφθεί ότι από την 
έκθεση φαίνεται σαφώς ότι η κατάσταση των περιοχών, όσον 
αφορά τις ανισορροπίες, είναι εξαιρετικά σοβαρή. Επομένως 
πρέπει και πάλι να διαπιστωθεί η αποτυχία της πολιτικής 
περιφερειακής ανάπτυξης, τόσο της κοινοτικής όσο και εκεί­
νης των κρατών μελών. 
3.3. Οι ελλείψεις της περιφερειακής πολιτικής δεν 
μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στην έλλειψη χρηματο­
δοτικών μέσων. Ακόμη και στην περίπτωση που, θεωρητικά, 
υπάρχουν τα μέσα δεν υπάρχει η σχετική ικανότητα διάθεσης 
τους, ενώ οι διοικητικές και διαδικαστικές δυσκολίες παρεμ­
βάλλονται σαν εμπόδια που είναι δύσκολο να ξεπερασθούν. 
3.4. Ενώ η βελτίωση της κατάστασης στις μειονεκτικές 
περιοχές υπήρξε σημαντική κατά την περίοδο 1960-1974, 
γεγονός που οδήγησε στη μείωση των ανισορροπιών κατά ένα 
τρίτο, στην περίοδο που ακολούθησε (1974-1985) το όφελος 
εξανεμίσθηκε σχεδόν πλήρως. Βασική αιτία αυτού του αρνη­
τικού γεγονότος αποτελεί κυρίως η επιδείνωση της οικονομι­
κής κατάστασης και συνυπάρχουσα αιτία η ιδιαίτερη δημο­
γραφική ανάπτυξη. 
Η περίοδος της σύγκλισης χαρακτηρίζεται από: 
— χαμηλό ποσοστό ανεργίας, 
— μικρό συντελεστή πληθωρισμού, 
— σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες, 
— περιορισμένες ανισορροπίες των κρατικών προϋπολογι­
σμών και των εμπορικών ισοζυγίων. 
3.5. Ο περιορισμένος εξοπλισμός σε έργα υποδομής 
επηρεάζει αρνητικά τις αναπτυξιακές δυνατότητες. Στις καθυ­
στερημένες περιφέρειες παρουσιάζεται, πράγματι, μεγάλη 
έλλειψη έργων υποδομής. 
3.6. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο για την κατάσταση 
των μειονεκτικών περιφερειών αποτελεί η συμαντική αύξηση 
της ανεργίας. Κατά την περίοδο 1975^-1985 το ποσοστό ανερ­
γίας αυξήθηκε δυόμισι φορές. 
3.7. Στην έκθεση γίνεται, αν και με συντομία, σύγκριση 
των περιφερειακών ανισοτήτων της Κοινότητας με τις 
αντίστοιχες ανισότητες των Ηνωμένων Πολιτειών. Σημειώνε­
ται ότι οι ανισότητες στην Ευρώπη είναι πολύ μεγαλύτερες: 
κατά δύο φορές για τα εισοδήματα και κατά τρεις όσον αφορά 
την ανεργία. 
3.8. Θλιβερή διαπίστωση αποτελεί η ελάχιστη επίδραση 
της κοινοτικής περιφερειακής πολιτικής, λόγω του γεγονότος 
ότι πραγματικά εμφανίζεται ελάχιστα σημαντική τόσο κατά 
την περίοδο που καταγράφεται μια σημαντική σύγκλιση όσο 
και στη μεταγενέστερη περίοδο που χαρακτηρίζεται από 
8. 2. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 35/17 
επιδείνωση, και η οποία εξάλλου συμπίπτει με τη λειτουργία 
του ΕΤΠΑ. Μια έμμεση απόδειξη αυτής της αποτυχίας αποτε­
λεί η εξέλιξη των ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών η 
οποία στην Ευρώπη των 12 είναι συγκρίσιμη με αυτή της 
Ευρώπης των 10. 
3.9. Οι πτωχότερες γεωγραφικές περιοχές και κράτη μέλη 
δεν δύνανται λόγω έλλειψης μέσων να εφαρμόσουν μια πολι­
τική περιφερειακής ανάπτυξης και συνεπώς δεν μπορούν να 
επωφεληθούν από τις κοινοτικές ενισχύσεις. 
Παρατηρείται λοιπόν η τάση να χρησιμοποιούν τα κράτη 
μέλη τις κοινοτικές ενισχύσεις για έργα και δραστηριότητες 
που θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν τα ίδια και ως εκ τούτου 
κατά τρόπο μη σωρευτικό. 
ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ 
4. Η διεύρυνση 
4.1. Η έκθεση υπογραμμίζει την παγίωση των διαφορών 
μεταξύ των περιοχών, που αναφέρεται και στις προηγούμενες 
εκθέσεις, τονίζει όμως με έμφαση ότι η τελευταία διεύρυνση 
προκάλεσε περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης. 
Πράγματι, ενώ ο πληθυσμός της Κοινότητας αυξήθηκε κατά 
18 %, οι άνεργοι αυξήθηκαν κατά 30%. Το ΑΕΠ των μειονε­
κτικών περιοχών ανέρχεται στο 60 % του μέσου κοινοτικού 
ΑΕΠ. Το ένα πέμπτο σχεδόν του πληθυσμού της διευρυμένης 
Κοινότητας ζει σ'αυτές τις περιοχές. 
4.2. Στην Ισπανία οι διαφορές μεταξύ των περιοχών είναι 
ακόμη μεγαλύτερες από τις διαφορές που υπάρχουν στην 
Ιταλία μεταξύ Βορρά και Νότου. Πρέπει να τονισθεί ότι το 
πρόβλημα των περιφερειακών ανισορροπιών, όσον αφορά 
τα βασικά χαρακτηριστικά του, δεν επιδεινώθηκε λόγω της 
διεύρυνσης, ενώ αντίθετα μεγάλωσε τόσο από γεωγραφική 
άποψη όσο και από ποσοτική. Για το λόγο αυτό οι παρεμ­
βάσεις θα πρέπει να αφορούν πιο εκτεταμένες περιοχές. Εξάλ­
λου τα κύρια χαρακτηριστικά του προβλήματος παραμένουν 
αμετάβλητα γιατί οι αιτίες της υπανάπτυξης των νέων περιο­
χών είναι παρόμοιες με εκείνες των μειονεκτικών περιοχών 
που αποτελούν τμήμα της Κοινότητας πριν από τη διεύρυνση. 
Η αποτελεσματικότητα που θεωρείται απαραίτητη για την 
περιφερειακή πολιτική δεν εξαρτάται από την προσχώρηση 
της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, αλλά από την οξύτητα 
των προβλημάτων που πρέπει να επιλυθούν. 
Αντίθετα, η διεύρυνση επιβάλλει την υιοθέτηση γενικών 
πολιτικών που λαμβάνουν υπόψη τον εντονότερο μεσογειακό 
χαρακτήρα της Ευρώπης. 
5. Η ανεργία 
5.1. Τα ποσοστά ανεργίας και τα επίπεδα απασχόλησης 
μεταφέρονται στην έκθεση όπως έχουν στις κοινοτικές στα­τιστικές. Επειδή όμως οι στατιστικές αυτές χρησιμοποιούν 
στοιχεία που έχουν συλλέξει και επεξεργασθεί τα κράτη μέλη 
με διαφορετικές μεθοδολογίες και όχι πάντα σύμφωνες με τις 
κοινοτικές συστάσεις, τα αποτελέσματα δεν αντικατοπτρί­
ζουν επακριβώς την κατάσταση, κυρίως εκεί όπου υπάρχει 
διαρθρωτική υποαπασχόληση, όπου είναι υψηλός ο αριθμός 
των αυτόνομων εργαζομένων και των επικουρικών και όπου η 
απασχόληση στη γεωργία υπερβαίνει το μέσο όρο. Πράγματι, 
σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία το επίπεδο ανεργίας στην 
Ελλάδα και στην Πορτογαλία είναι πολύ χαμηλό. Όμως 
πρέπει να τονισθεί ότι η πραγματικότητα διαφέρει κατά πολύ. 
5.2. Ωστόσο, παρά τους σημαντικούς περιορισμούς όσον 
αφορά τα στατιστικά στοιχεία, προκύπτει ότι η σημερινή 
κατάσταση είναι πολύ κρίσιμη. Στις είκοσι δύο περισσότερο 
μειονεκτικές περιοχές το μέσο ποσοστό ανεργίας είναι μεγα­
λύτερο του 20% ενώ στις 25 ευπορότερες περιοχές πέφτει 
στο 5%. 
Οι είκοσι τρεις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές (στις εκατόν 
εξήντα της Κοινότητας) αντιπροσωπεύουν το 25 % της συνο­
λικής ανεργίας της Κοινότητας. Στις γεωργικές περιοχές της 
Ανδαλουσίας και της Εστρεμαδούρας καταγράφονται ποσο­
στά ανεργίας της τάξης του 30%. Στην Ισπανία η ανεργία 
των νέων φθάνει στο 50%. 
6. Ο περιφερειακός χαρακτήρας 
6.1. Το πρόβλημα του περιφερειακού χαρακτήρα που 
εξετάζεται στην έκθεση με πολύ σωστό τρόπο, παρουσιάζει 
ιδιαίτερα ανησυχητικές πτυχές, ειδικότερα όσον αφορά τις 
απόμακρες εξωτερικές περιφέρειες. 
6.2. Στην έκθεση αναφέρεται ότι οι απομακρυσμένες περι­
φέρειες αποτελούν το 56 % της συνολικής έκτασης της Κοι­
νότητας, στις οποίες όμως κατοικεί μόνο το 33 % του πλη­
θυσμού. Οι θέσεις απασχόλησης αποτελούν το 27%, ενώ οι 
άνεργοι αντιπροσωπεύουν το 39% του συνόλου και το 45% 
των ατόμων κάτω των 25 ετών. Το ΑΕΠ είναι χαμηλότερο 
του 25 % του αντίστοιχου κοινοτικού. 
Και άλλοι παράγοντες σχετικά με τη γεωργία, τη βιομη­
χανική διάρθρωση και τις υπηρεσίες επιδεινώνουν τη γενική 
κατάσταση. 
6.3. Δεδομένης της σπουδαιότητας αυτού του θέματος θα 
ήταν ίσως σκόπιμο να γίνει στο μέλλον μεγαλύτερη αναφορά 
στον «δείκτη περιφερειακού χαρακτήρα» που περιγράφεται 
στα παράρτημα 2.2.3.Ε. 
7. Νησιωτικές περιοχές 
7.1. Αυτές οι περιοχές θεωρούνται υποομάδα των 
απομακρυσμένων περιφερειών και τα προβλήματα τους είναι 
ακόμα οξύτερα. 
7.2. Σε ό,τι αφορά τα εισοδήματα και την απασχόληση, η 
κατάσταση των νησιών είναι ακόμη χειρότερη από εκείνη των 
απομακρυσμένων περιφερειών στο σύνολο τους. Ιδιαίτερα 
Αριθ. C 35/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 2. 88 
υψηλό είναι το ποσοστό των εργαζομένων στη γεωργία (20 %) 
και μικρή η σημασία της βιομηχανίας (23%). 
7.3. Υπογραμμίζεται επίσης ότι σ'αυτές τις περιοχές είναι 
ιδιαιτέρως σοβαρά τα προβλήματα μεταφορών και συγκοινω­
νιών που συνδέονται με την περιφερειακή τους θέση. 
8. Προβλήματα που συνδέονται με τα έργα υποδομής. 
8.1. Ιδιαιτέρως σημαντικά παρουσιάζονται τα προβλήματα 
που συνδέονται με την έλλειψη έργων υποδομής στις πλέον 
μειονεκτικές περιοχές της Κοινότητας. Οι περιοχές αυτές, 
που είναι επίσης σε μεγαλύτερο βαθμό περιφερειακές ή νησι­
ωτικές, υποφέρουν ιδιαίτερα από την κατάσταση των μεταφο­
ρικών δικτύων, τις δυσκολίες των τηλεπικοινωνιών (τηλεφω­
νικά δίκτυα, τέλεξ, πληροφορική, κλπ.), τις εγκαταστάσεις 
ύδατος είτε για άρδευση είτε για αστική χρήση κλπ. 
8.2. Η τρίτη έκθεση δεν αφιερώνει στα προβλήματα που 
αφορούν τα έργα υποδομής τον χώρο που θα ήταν αναγκαίος. 
Φαίνεται λοιπόν ότι είναι σκόπιμο να γίνει διεύρυνση της 
ανάλυσης γι'αυτό το θέμα, είτε με εκτενέστερη περιγραφή 
του δείκτη του εξοπλισμού σε έργα υποδομής, είτε με την 
εισαγωγή νέων αναλύσεων για ειδικές πτυχές που συνδέονται 
με αυτό το πρόβλημα, όπως π.χ. η επίδραση του κόστους 
μεταφοράς των πρώτων υλών και των τελικών προϊόντων στο 
συνολικό κόστος των προϊόντων και κατά συνέπεια στην 
πραγματική ανταγωνιστική ικανότητα των πλέον μειονεκτι­
κών και απομακρυσμένων περιοχών. 
8.3. Καθίσταται εξάλλου αναγκαία η ύπαρξη κατάλληλων 
σχεδίων και προγραμμάτων για τον εξοπλισμό των ενδιαφε­
ρομένων περιοχών με τα κατάλληλα έργα υποδομής, ώστε να 
ικανοποιηθούν και οι ανάγκες επαγγελματικής κατάρτισης 
και ενημέρωσης και να τεθούν στη διάθεση των επιχειρήσεων 
σύγχρονες υπηρεσίες για την πληροφορική, την έρευνα και 
το εμπόριο. 
9. Συνθετικός δείκτης 
9.1. Μια από τις πτυχές της τρίτης έκθεσης που αξίζει να 
εξετασθεί με ιδιαίτερη προσοχή είναι εκείνη που αφορά τη 
μέθοδο αξιολόγησης της κατάστασης στις περιφέρειες. Η 
Επιτροπή επινόησε ένα συνθετικό δείκτη που λαμβάνει 
υπόψη, σε διάφορο βαθμό, διάφορους δείκτες. 
9.2. Για την επινόηση του συνθετικού δείκτη που περιγρά­
φεται στο παράρτημα 2.2.1.Δ λήφθηκαν υπόψη ο συνθετικός 
δείκτης των επιμέρους περιφερειών σε σχέση με κάθε κράτος 
και ο συνθετικός δείκτης κάθε κράτους σε σχέση με τον 
αντίστοιχο μέσο κοινοτικό δείκτη. 
Στη μέθοδο υπολογισμού του δείκτη που γίνεται σε δύο 
φάσεις λαμβάνονται σαφώς υπόψη οι διαφορές που υπάρχουν στο εσωτερικό κάθε κράτους μέλους και οι διαφορές μεταξύ 
κρατών μελών. 
Οι ενδιάμεσοι δείκτες καθορίζονται με τη βοήθεια μιας μεθό­
δου υπολογισμού που είναι ίδια με εκείνη που χρησιμοποιή­
θηκε για τη δεύτερη περιοδική έκθεση, με μόνη διαφορά ότι 
αυξήθηκε ο αριθμός των χρησιμοποιούμενων μεταβλητών. 
Το γεγονός αυτό καθορίζει σημαντικές διαφορές στην κατά­
ταξη των περιφερειών ακόμη και για λόγους που διαφέρουν 
από την ένταξη των νέων περιφερειών. 
9.3. Οι μεταβλητές που χρησιμοποιούνται είναι οι εξής: 
ΑΕΠ ανά απασχολούμενο σε ECU (25 %), ΑΕΠ ανά κεφαλή 
σε σταθερά αγοραστικής δύναμης (25 %), ποσοστό ανεργίας 
που έχει «διορθωθεί» με την υποαπασχόληση στη γεωργία 
(40%), ανάγκη πρόσθετης απασχόλησης (10%). 
9.4. Επειδή η τυπολογία των μεταβλητών αφορά μόνο το 
ΑΕΠ και την ανεργία, έστω και με «διόρθωση» των δεδομέ­
νων, προκύπτει η αναγκαιότητα να χρησιμοποιηθεί μεγαλύτε­
ρος αριθμός μεταβλητών προκειμένου να ληφθεί υπόψη καλύ­
τερα το τυπολογικό φάσμα των περιφερειών. 
9.5. Με βάση όσα περιέχονται στην έκθεση θα μπορούσε 
να υποτεθεί η διεύρυνση του συνθετικού δείκτη με άλλους 
δείκτες: 
— ένα δείκτη των «προβλημάτων των πολεοδομικών συγκρο­
τημάτων και άλλων περιοχών που φθίνουν ή που 
βρίσκονται σε ανάπτυξη» (αναφέρεται στο παράρτημα 
2.2.3.Δ), δεδομένου του σημαντικού ρόλου που διαδρα­
ματίζουν σε ορισμένες περιφέρειες τα προβλήματα των 
αντίστοιχων κέντρων, 
— ένα δείκτη που αναφέρεται στον περιφερειακό χαρακτήρα 
(παράρτημα 2.2.3.Ε), 
— ένα γενικό δείκτη έργων υποδομής (σ. 32 της περιοδικής 
έκθεσης). 
Οπωσδήποτε οι δείκτες θα πρέπει να έχουν ένα διαφορετικό 
συντελεστή εκτίμησης. Η στάθμιση των συντελεστών θα πρέ­
πει να πραγματοποιείται μετά από προσεκτική και εμπεριστα­
τωμένη εξέταση. 
» 
9.6. Η ένταξη των δεικτών αυτών στο συνθετικό δείκτη 
θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για τη «διόρθωση» και την 
«εξισορρόπηση» της οπτικής με βάση την οποία επινοήθηκε 
ο σημερινός συνθετικός δείκτης. 
Αυτή η υπόδειξη, εξάλλου, συμφωνεί με όσα υποδεικνύονται 
και στη γνωμοδότηση της επιτροπής περιφερειακής πολιτι­
κής, που αναφέρεται στη σελίδα 86 του εγγράφου της Επιτρο­
πής. 
9.7. Είναι αναγκαίο επίσης να επισημανθεί ότι κατά τον 
καθορισμό των τιμών αναφοράς σε εθνικό επίπεδο, η σχέση 
μεταξύ του εθνικού μέσου όρου και του κοινοτικού μέσου 
όρου παίζει σημαντικό ρόλο. Δεδομένου όμως, ότι οι εθνικές 
μέσες τιμές δεν παρουσιάζουν το εύρος των περιφερειακών 
αποκλίσεων σε ένα κράτος μέλος, θα πρέπει να διαθέτουμε 
και να χρησιμοποιούμε συγκεκριμένα στοιχεία για τις εθνικές 
περιφερειακές ανισότητες. 
9.8. Παρά το γεγονός ότι ο συνθετικός δείκτης, κατάλληλα 
εμπλουτισμένος, μπορεί να αποτελέσει ένα άριστο στοιχείο 
8. 2. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 35/19 
για τη γνώση των περιφερειακών καταστάσεων, δεν πρέπει 
όμως να χρησιμοποιείται για την επιλεξιμότητα των περιο­
χών όσον αφορά τις παρεμβάσεις της περιφερειακής πολιτι­
κής. Εξάλλου είναι αναγκαίο να αναπτυχθούν ειδικοί δείκτες 
για τις διάφορων τύπων περιοχές. 
10. Σύγκριση με την κατάσταση στις ΗΠΑ 
10.1. Στις χώρες της Κοινότητας οι περιφερειακές διαφο­
ρές είναι πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που υπάρχουν στις 
Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Όσον αφορά τα εισοδή­
ματα οι διαφορές είναι διπλάσιες, ενώ για την ανεργία είναι 
τριπλάσιες. 
10.2. Είναι η πρώτη φορά που η Επιτροπή αποπειράται μια 
αντιπαραβολή της ευρωπαϊκής κατάστασης με εκείνη των 
ΗΠΑ, και είναι δύσκολο να κριθεί η αξία αυτής της αντιπαρα­
βολής, αν και η πρόθεση είναι σαφώς αξιέπαινη. 
10.3. Η έκθεση διερευνά τις αιτίες των μικρότερων ανισορ­
ροπιών στις ΗΠΑ και προβάλλει την υπόθεση ότι η ύπαρξη 
στις ΗΠΑ μιας ενιαίας αγοράς μεγάλων διαστάσεων μπόρεσε 
να καθορίσει μακροπρόθεσμα συνθήκες μεγαλύτερης σύγκλι­
σης. Μια παρόμοια θέση, ακόμη και αν στην πράξη αμβλύ­
νεται από μια σειρά διορθωτικές παρατηρήσεις, οδηγεί σε 
αμφίβολες εκτιμήσεις. Πράγματι είναι δύσκολο να συγκρι­
θούν δύο καταστάσεις τόσο διαφορετικές μεταξύ τους, και 
χωρίς καμία ομοιογένεια. 
10.4. Επίσης δεν θα πρέπει να ξεχαστεί ότι οι ΗΠΑ όχι 
μόνο αποτελούν μία ενιαία μεγάλη αγορά αλλά είναι και μια 
πολιτική ομοσπονδία. 
11. Δαπάνες μισθωτών στις μειονεκτικές περιοχές 
11.1. Η έκθεση εξετάζει στα σημεία 38 και 46 της «Περίλη­
ψης και των τελικών συμπερασμάτων», στο κεφάλαιο 2.2.1.Β, 
παρ. 10, 11, 12 και 13, στο κεφάλαιο 2.2.2.Α και στο Παράρ­
τημα 2.2.2.Α τις περιφερειακές διαφορές όσον αφορά τις 
διαφορές μισθών, παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας. 
Μετά από αυτήν την ανάλυση συνάγεται το συμπέρασμα ότι 
το κόστος των εργατικών χειρών είναι ιδιαίτερα αυξημένο 
στις περιοχές με τα εντονότερα προβλήματα και συνιστά 
την αύξηση της παραγωγικότητας ή την προσαρμογή της 
διάρθρωσης των μισθών στη διαφορετική οικονομική κατά­
σταση κάθε περιοχής. Η ίδια σύσταση γίνεται από την Επι­
τροπή στην ετήσια οικονομική έκθεση 1986-1987. 
11.2. Η θέση που αναφέρεται πιο πάνω έρχεται εν μέρει σε 
αντίθεση με την ανάλυση των δεδομένων όπως πραγματο­
ποιούνται στο σχετικό παράρτημα (2.2.2.Α). 
Σ'αυτό αναφέρεται ότι, σε κοινοτικό επίπεδο, το υψηλότερο 
κόστος εργασίας σημειώνεται συνήθως στις περιφέρειες που 
παρουσιάζουν υψηλό επίπεδο ΑΕΠ ανά κεφαλή. Προστίθεται 
επίσης ότι στις βόρειες αστικές περιοχές το κόστος εργασίας 
είναι διπλάσιο σε σχέση μ'αυτό που ισχύει στη Νότια Ιταλία 
ή στην Ιρλανδία και περίπου δυόμιση φορές μεγαλύτερο από 
το επίπεδο που συναντάται στην Ελλάδα. 
Αυτό αποδεικνύει ότι το πρόβλημα είναι αρκετά πολυσύν­
θετο. Εξάλλου είναι άξια επαίνου η προσπάθεια που καταβάλλεται 
για την καθιέρωση νέων στοιχείων στην ερμηνεία των περιφε­
ρειακών διαφορών. Συνεπώς θα ήταν σκόπιμη η συνέχιση 
των σχετικών εργασιών, ιδιαίτερα: 
— όσον αφορά τον σαφή καθορισμό της έννοιας της «αντα­
γωνιστικότητας των περιοχών», την οικονομική της 
σημασία, την ικανότητα της να εξηγεί τις περιφερειακές 
διαφορές και την επίπτωση της στις διαδικασίες περιφε­
ρειακής ανάπτυξης. 
11.3. Τα επίπεδα και η διάρθρωση των αμοιβών δεν είναι 
δυνατό να αποκλεισθούν από την ελεύθερη επιλογή των 
μερών που υπογράφουν τις συλλογικές συμβάσεις. Έργο των 
κρατικών αρχών εξάλλου είναι η επιλογή των οικονομικών 
πολιτικών και των κατάλληλων μέσων για την επίτευξη μιας 
συνολικά μεγαλύτερης παραγωγικότητας με τρόπο που να 
επιτρέπει και στις επιχειρήσεις να αυξήσουν την αντα­
γωνιστικότητα τους στις αγορές. 
11.4. Στις υπο-ανάπτυκτες περιφέρειες όλες οι υποδομές 
παρουσιάζουν ελλείψεις, οι μεταφορές είναι πολυδάπανες, οι 
αποστάσεις από τα μεγάλα εμπορικά κέντρα είναι σημαντικές, 
η οργάνωση της εργασίας και οι παραγωγικές δομές είναι 
καθυστερημένες, η βιομηχανική πολιτιστική παράδοση εντε­
λώς ανύπαρκτη ορισμένες φορές, οι υπηρεσίες για την έρευνα 
και την ανάπτυξη ανεπαρκείς. 
Συνεπώς είναι αναγκαίο να αναληφθεί δράση σε όλα αυτά τά 
πεδία για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας ακόμη και αν 
ο χρόνος που χρειάζεται για την προώθηση επιχειρήσεων 
αυτού του είδους δεν μπορεί να είναι σύντομος. 
12. Οι βιομηχανικές περιοχές που βρίσκονται σε παρακμή 
12.1. Η έκθεση υπενθυμίζει ότι στα τελευταία χρόνια 
επαληθεύθηκε το φαινόμενο της επιδείνωσης ορισμένων πε­
ριοχών παλαιάς βιομηχανικής παράδοσης, που οφείλεται 
στην απαρχαίωση και αχρήστευση ορισμένων δραστηριοτή­
των (ορυχεία, σιδηροβιομηχανία, ναυπηγική βιομηχανία, 
κλωστοϋφαντου ργία). 
12.2. Εκ πρώτης όψεως θα σχημάτιζε κανείς την εντύπωση 
ότι η κατάσταση αυτών των περιοχών είναι λιγότερο ανησυ­
χητική από εκείνη των καθυστερημένων περιοχών, διότι δια­
τηρείται σ'αυτές ένα επίπεδο ζωής αρκετά υψηλό και οι 
υποδομές παρουσιάζουν λιγότερες ελλείψεις. Αντιθέτως το 
πρόβλημα είναι εξίσου σοβαρό και θα πρέπει να αναζητηθούν 
λύσεις επειγόντως γιατί κάθε καθυστέρηση κινδυνεύει να 
προκαλέσει τον κίνδυνο να απωλεσθεί μια βιομηχανική παρά­
δοση, να διαλυθεί μια κληρονομιά εμπειρίας και επαγγελμα-
τικότητας, να περιπέσουν οι κατά τα άλλα πολύ δραστήριοι 
πληθυσμοί σε μια κατάσταση επικίνδυνης αδράνειας ή ακόμα 
χειρότερα να δημιουργηθούν οι συνθήκες για την εμφάνιση 
υψηλών κοινωνικών εντάσεων. Όσον αφορά τα έργα υποδο­
μής θα πρέπει να τονισθεί ότι σ'αυτές τις περιοχές έχουν 
σχεδιασθεί σε ένα ξεπερασμένο ήδη πλαίσιο και δεν είναι 
συνεπώς κατάλληλα να προωθήσουν την μετατροπή. 
12.3. Συνεπώς κάθε παρέμβαση πρέπει να είναι ταχεία και 
αποτελεσματική και να επιδιώκει μια επιμελημένη βιομη­
χανική αναδιοργάνωση. Ιδιαίτερη φροντίδα πρέπει να δοθεί 
στην επαγγελματική μεταστροφή των εργαζομένων που 
εξωθήθηκαν από τομείς δραστηριοτήτων που διέρχονται 
Αριθ. C 35/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 2. 88 
κρίση, όπως επίσης και στις τεχνολογικές και κοινωνικές 
πτυχές. Επιπλέον, θα πρέπει να εκπονηθεί μία μελέτη σχετικά 
με τις επιπτώσεις που συνεπάγονται για τις περιοχές αυτές οι 
αλλαγές που προτείνονται όσον αφορά τη χρησιμοποίηση 
των διαρθρωτικών ταμείων. 
12.4. Για την επισήμανση των περιοχών που βρίσκονται σε 
παρακμή, παρουσιάζονται προβλήματα ιδιαίτερης δυσκολίας. 
Τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν από την Επιτροπή δη­
μιουργούν ορισμένες αμφιβολίες επειδή θεμελιώνονται 
αποκλειστικά σε στοιχεία που αφορούν το παρελθόν και δεν 
λαμβάνουν υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις. 
Είναι αναγκαίο να αξιολογηθεί το σχετικό βάρος των ενδια­
φερόμενων βιομηχανιών και οι δυνατότητες προσαρμογής 
των περιοχών. 
12.5. Όσον αφορά τις παρεμβάσεις χρειάζεται να ληφθεί 
ιδιαίτερα υπόψη το ενδογενές δυναμικό (κατάσταση των 
υποδομών, πυραμίδες ηλικιών, γεωγραφική κατάσταση, μετα­
ναστευτικό υπόλοιπο, ύπαρξη έργων υποδομής στον τομέα 
της βιομηχανίας των υπηρεσιών και του τουρισμού, κατάρ­
τιση και κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, επιχειρημα­
τική και συνεταιριστική παράδοση, εμπορικά κυκλώματα, 
δίκτυα πληροφοριών) και η συμπεριφορά των οικονομικών 
και κοινωνικών δυνάμεων. 
13. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική 
13.1. Η τρίτη έκθεση αντιμετωπίζει σε μεγάλη έκταση και 
με ενδιαφέροντα τρόπο την επίδραση της γεωργικής πολιτι­
κής στο περιφερειακό πλαίσιο. 
13.2. Ασφαλώς είναι δύσκολο να αποδοθούν οι διάφορες 
θεωρήσεις με συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα, μερικοί 
όμως αριθμοί δείχνουν αμέσως τη δραματική τους σαφήνεια. 
Οι δαπάνες του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανα­
τολισμού και Εγγυήσεων (ΕΤΠΓΕ), τμήμα εγγυήσεων κατά 
το 1985 έχουν διαφοροποιηθεί πολύ, ανάλογα με την περιοχή. 
13.3. Ενώ στις περιοχές που ενισχύθηκαν περισσότερο 
σημειώθηκε δαπάνη 5 100 ECU κατά απασχολούμενο άτομο, 
στις περιοχές με μιρκότερη ενίσχυση πραγματοποιήθηκε 
δαπάνη 1 500 ECU. Οι τελευταίες αυτές δαπάνες αφορούν 
σχεδόν όλες τις περιφερειακές περιοχές του Νότου. 
Φυσικά πρόκειται για ένα δεδομένο που πρέπει να εξετασθεί 
μαζί με πολλούς άλλους παράγοντες, αλλά παρόλα αυτά είναι 
ενδεικτικό. Αν όμως εξετασθούν συνολικά και τα άλλα δεδο­
μένα, μπορεί να επιβεβαιωθεί με σαφήνεια ότι η ΚΓΠ δεν 
οφέλησε καθόλου τις καθυστερημένες περιοχές. 
13.4. Το μειονέκτημα που προξένησε η ΚΓΠ στην 
ανάπτυξη των περιοχών οδηγεί στη διαπίστωση ότι είναι 
ανάγκη να αναμορφωθεί η ίδια κατά τρόπο που να αλλάζει 
ριζικά τον τύπο των παρεμβάσεων. Ο στόχος της συνοχής και της σύγκλισης, που έχει καθορισθεί κατά προτεραιότητα 
στην Ενιαία Πράξη, πρέπει να επιδιωχθεί και στη νέα ΚΓΠ, 
όπως και στις άλλες τομεακές πολιτικές. 
14. Κοινή ευρωπαϊκή αγορά 
14.1. Η επίτευξη μιας μεγάλης ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς 
μπορεί να αποτελέσει την ευκαιρία για τη βελτίωση της 
γενικής οικονομικής κατάστασης και, κατά συνέπεια, να 
αναθερμάνει τη διαδικασία σύγκλισης. Ωστόσο, θα πρέπει να 
αποτραπεί ο κίνδυνος να μη μπορέσουν οι λιγότερο ανεπτυγ­
μένες περιοχές να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα αυτής 
της κατάστασης ενώ οι πλουσιότερες να ευνοηθούν περισσό­
τερο. 
14.2. Πρέπει εξάλλου να ληφθούν υπόψη οι δυσχέρειες 
που αντιμετωπίζουν οι απομακρυσμένες περιφέρειες που 
βρίσκονται μακρυά από τα μεγάλα κέντρα προσφοράς και 
ζήτησης. 
14.3. Επίσης, οι βιομηχανικές περιοχές που βρίσκονται σε 
μαρασμό κινδυνεύουν να καθυστερήσουν στην ανάπτυξη τους 
λόγω των δυσχερειών που θα αντιμετωπίσουν για την ανα­
διάρθρωση των παραγωγικών δραστηριοτήτων τους σε ένα 
σύντομο διάστημα. 
14.4. Συνεπώς, είναι αναγκαίο, αφενός, να υιοθετηθεί μια 
αποτελεσματική οικονομική πολιτική που να στοχεύει σε 
επακριβώς καθορισμένους στόχους και να διαθέτει τα κατάλ­
ληλα χρηματοδοτικά μέσα και, αφετέρου, να αυξηθούν δεό­
ντως οι ενισχύσεις στις παραγωγικές επενδύσεις και στα έργα 
υποδομής. 
15. Ανάπτυξη της περιφερειακής πολιτικής της Κοινότητας 
15.1. Ένα ολόκληρο κεφάλαιο της έκθεσης αφιερώνεται 
στην «ιστορική» περιγραφή της κοινοτικής περιφερειακής 
πολιτικής, υπενθυμίζοντας τις φάσεις της: το προοίμιο της 
Συνθήκης, την ίδρυση του ΕΤΠΑ, τον πρώτο κανονισμό, 
τη δημιουργία της επιτροπής περιφερειακής πολιτικής, την 
απόφαση για το τμήμα «εκτός ποσόστωσης», την απόφαση 
του Συμβουλίου του 1980 που επιβεβαιώνει ότι η περιφε­
ρειακή πολιτική αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των οικονομι­
κών πολιτικών της Κοινότητας και των κρατών μελών, τον 
σημερινό νέο κανονισμό του ΕΤΠΑ. 
15.2. Εάν σ'αυτό προστεθούν οι σημαντικές δηλώσεις της 
Ενιαίας Πράξης και οι ρητές δηλώσεις εκ μέρους της Επιτρο­
πής στα τελευταία της έγγραφα, μπορεί ασφαλώς να διαπιστω­
θεί ότι, τουλάχιστο τυπικά, η περιφερειακή πολιτική σημεί­
ωσε σημαντική ανάπτυξη από την ίδρυση της Κοινότητας 
έως σήμερα. Τις δηλώσεις όμως των στόχων δεν ακολούθησε 
η κατάλληλη προετοιμασία των οργάνων και ιδίως δεν ελή-
φθηκαν οι ανάλογες αποφάσεις για τα χρηματοδοτικά μέσα. 
16. Συμπεράσματα 
16.1. Έτσι όπως απεικονίζεται στην τρίτη έκθεση, η κατά­
σταση των περιφερειών όσον αφορά τις ανισορροπίες είναι 
δραματική. Ο συνθετικός δείκτης από την τιμή 36,9 για την 
8. 2. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 35/21 
πιο μειονεκτική περιφέρεια ανέρχεται στην τιμή 171,8 για 
την πιο ευνοημένη περιφέρεια. Το ποσοστό ανεργίας το 1986 
κυμαίνεται από 3,3 σε 30,2· το κατά κεφαλή ΑΕΠ από τον 
συντελεστή (σε σταθερά αγοραστικής δύναμης) 43,2 σε 237,4. 
Το ποσοστό της απασχόλησης στη γεωργία κυμαίνεται από 
ένα μέγιστο περιφερειακό 59,6 σε ένα ελάχιστο 0,5. 
16.2. Στα τελευταία 12 έτη επιδεινώθηκαν οι περιφερειακές 
ανισορροπίες και απωλέστηκαν τα πλεονεκτήματα που 
επιτεύχθηκαν κατά την περίοδο 1960-1973. 
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περισσότερο με τη διεύρυνση 
με την έννοια ότι αυξήθηκαν περισσότερο οι μειονεκτικές 
περιοχές. 
16.3. Τα χρηματοδοτικά μέσα που χρησιμοποιήθηκαν έως 
σήμερα για την περιφερειακή πολιτική είναι πολύ περιο­
ρισμένα καθώς το μέγιστο ποσό τους εκπροσωπεί το 7 % του 
κοινοτικού προϋπολογισμού. Για το λόγο αυτό δεν υπάρχει 
καμία βεβαιότητα ότι η αύξηση των χρηματοδοτικών μέσων, 
όπως προβλέπεται από την πρόταση διπλασιασμού των διαρ­
θρωτικών ταμείων, θα επιφέρει ικανοποιητικά αποτελέσματα. 
Αυτά μπορούν να επιτευχθούν μόνο με μια συντονισμένη 
προσπάθεια όλης της Κοινότητας και των κρατών μελών 
στην οποία θα συμμετάσχουν ενεργώς όλοι οι φορείς που 
είναι ικανοί να προωθήσουν σε κάθε επίπεδο την περιφερει­
ακή πολιτική, εκμεταλλευόμενοι κάθε ενδογενές δυναμικό 
των περιφερειών, προγραμματίζοντας και ολοκληρώνοντας 
τις διάφορες παρεμβάσεις, χρησιμοποιώντας διαδικασίες πιο 
ταχείες και πιο ευέλικτες. Η χρησιμοποίηση των χρηματο­
δοτικών μέσων θα πρέπει να πραγματοποιείται με τον πλέον 
πειθαρχημένο τρόπο να βασίζεται περισσότερο στην αποτε­
λεσματικότητα και την αξία των προγραμμάτων παρά σε μία 
τυφλή κατανομή και κάτω από συνεχείς ελέγχους. 
16.4. Η ενιαία ευρωπαϊκή πράξη, υιοθετώντας ως στόχο 
προτεραιότητας τη σύγκλιση και τη συνοχή, δημιουργεί τις 
βάσεις για μια ικανοποιητική περιφερειακή πολιτική και 
αποτελεί την ευκαιρία να αντιστραφεί σαφώς η σημερινή 
τάση αύξησης των αποκλίσεων. 
Θα πρέπει επίσης να έχουμε επίγνωση ότι η περιφερειακή 
πολιτική δεν μπορεί από μόνη της να είναι επαρκής εάν δεν 
συνοδεύεται από μια οικονομική πολιτική που να επιτρέπει 
μια γενική ανάπτυξη πιο δυναμική από τη σημερινή. Σε ένα 
τέτοιο πλαίσιο, είναι επομένως αναγκαίο να αυξηθούν, στις 
περιοχές που παρουσιάζουν καθυστέρηση, οι επενδύσεις και 
συνεπώς η παραγωγή και η απασχόληση, με ένα ποσοστό 
αισθητά πιο υψηλό από το μέσο γενικό. 
16.5. Η οικονομία των μειονεκτικών περιοχών είναι 
σήμερα λιγότερο ανταγωνιστική σε σχέση με εκείνη των 
πλούσιων περιοχών λόγω του «περιφερειακού» τους χαρα­
κτήρα, της έλλειψης των υποδομών, της πολιτιστικής καθυ­
στέρησης και του αρχαϊκού χαρακτήρα των υποδομών τους. 
Για να ξεπεραστούν αυτά τα εμπόδια είναι πρώτα απ'όλα 
αναγκαία μια πραγματική αλληλεγγύη τόσο σε εθνικό όσο 
και σε κοινοτικό επίπεδο καθώς και μια υπομονετική και σταθερή πολιτική βούληση που θα λαμβάνει υπόψη της τις 
εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί, τα λάθη που έχουν γίνει και 
τις νέες προτάσεις που έχουν προκύψει, όπως επίσης και η 
επείγουσα εφαρμογή της ουσιαστικής αναμόρφωσης της 
ΚΓΓί και των άλλων τομεακών πολιτικών. 
16.6. Οι επιμέρους χώρες και η Κοινότητα θα πρέπει 
κυρίως να επιλύσουν, κι'αυτό όχι τόσο μακροπρόθεσμα, το 
πρόβλημα της απασχόλησης. Πράγματι μια κοινωνία δεν 
μπορεί να επιτρέψει τόσο υψηλά ποσοστά ανεργίας όπως 
αυτά που επικρατούν σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές. 
Δεν είναι δυνατόν να γίνει αποδεκτό ότι ένας σημαντικός 
αριθμός περιφερειών παρουσιάζει ποσοστό ανεργίας νέων 
πάνω από 50%. 
16.7. Στα κεφάλαια 3 και 4 της έκθεσης η Επιτροπή αναλύει 
τα προβλήματα της σύγκλισης και της συνοχής. 
Οι εκτιμήσεις που περιέχονται σ'αυτήν είναι σωστές και 
μπορούν να υιοθετηθούν. 
Ιδιαίτερα η ΟΚΕ συμφωνεί με τη θέση που αφορά την 
αναγκαιότητα να τεθεί σε κίνηση η διαδικασία της πραγματι­
κής σύγκλισης καθώς και με την απαίτηση να καθορισθούν, 
για τις περιφέρειες με χαμηλό βιοτικό επίπεδο, ποσοστά 
αύξησης του εισοδήματος, δηλαδή της απασχόλησης και της 
παραγωγικότητας που να ξεπερνούν το μέσο όρο. 
Επίσης η ΟΚΕ συμφωνεί με τους στόχους μιας περιφερειακής 
πολιτικής που θα τείνει να βελτιώσει τις συνθήκες προσφοράς 
με στόχο να διευκολύνει την ανάπτυξη της παραγωγής και 
της απασχόλησης στις μειονεκτικές περιοχές και να ενισχύ­
σει την αποτελεσματικότητα της γενικότερης οικονομικής 
πολιτικής. Επίσης συμφωνία μπορεί να υπάρξει και με 
ορισμένα μέσα που υποδεικνύονται για την επίτευξη αυτών 
των στόχων όπως είναι η προώθηση των επενδύσεων και η 
ειδίκευση και η επαναπροσαρμογή του εργατικού δυναμικού. 
16.8. Η Κοινότητα πρέπει να εφαρμόσει μια δική της 
αποτελεσματική πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης, δεν μπο­
ρεί όμως να αντικαταστήσει την περιφερειακή πολιτική των 
κρατών μελών. Τα κράτη μέλη με υπερβολικά χαμηλό επίπεδο 
ανάπτυξης έχουν ανάγκη από ιδιαίτερη στήριξη. 
16.9. Εκτός από την ειδική βοήθεια στις λιγότερο ανεπτυγ­
μένες περιοχές, πρέπει να δοθεί στις περιφερειακές και δημο­
τικές αρχές μεγαλύτερη εξουσία πρωτοβουλίας, και, εκτός 
από τα χρηματοδοτικά μέσα, επιπρόσθετες πολιτικές αρμο­
διότητες, για να μπορούν να λαμβάνουν με μεγαλύτερη αυτο­
νομία και με τη συμμετοχή όλων των οικονομικών και κοινω­
νικών δυνάμεων τα κατάλληλα μέτρα, κυρίως όσον αφορά τη 
δημιουργία επαρκών έργων υποδομής. 
Πράγματι, οι περιφερειακές αρχές γνωρίζουν καλύτερα από 
τις κεντρικές τα μέτρα που είναι κατάλληλα για την εντόπιση 
και εκμετάλλευση του ενδογενούς δυναμικού. 
16.10. Εξάλλου η ΟΚΕ πιστεύει ότι, παρά τις συγκεκρι­
μένες αναλύσεις που έγιναν, τις υποδείξεις που διατυπώθηκαν 
και τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί, η κοινοτική περιφε­
ρειακή πολιτική δεν έχει φθάσει ακόμη σε εκείνη την 
αναγκαία στροφή που θα την οδηγήσει στην επίτευξη των 
στόχων, οι οποίοι ωστόσο έχουν σαφώς υποδειχθεί. 
Αριθ. C 35/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 2. 88 
Η εξέλιξη της θεωρίας για την περιφερειακή πολιτική, ο 
νέος κανονισμός του ΕΤΠΑ, η ευρωπαϊκή ενιαία πράξη, η 
πρόταση μεταρρύθμισης διαρθρωτικών ταμείων παρέχουν 
βεβαίως τα μέσα και την ευκαιρία για να επιτευχθεί μεγαλύ-
Βρυξέλλες, 16 Δεκεμβρίου 1987. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η πρόθεση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινο­
τήτων, να συντονίσει με μία οδηγία του Συμβουλίου τις δια­
τάξεις σχετικά με τις πράξεις προσώπων, τα οποία είναι 
κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών, υποστηρίζεται καταρ­
χήν. Η διαφορά —ή η έλλειψη— τέτοιων ρυθμίσεων από 
χώρα σε χώρα παρεμποδίζει την απαραίτητη αλληλοδι­
είσδυση για την επίτευξη μιας ευρωπαϊκής κεφαλαιοαγοράς 
ώς το 1992, ζημιώνει στην αρχή της ισότητας ευκαιριών για 
το σύνολο των επενδυτών και την προστασία της αποταμίευ­
σης και δυσχεραίνει στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κοινό­
τητας, τον εντοπισμό της διασυνοριακής κατάχρησης 
εμπιστευτικών πληροφοριών. 
1.2. Η αποτελεσματικότητα των οικειοθελώς αποδεκτών 
κανόνων για εμπιστευτικές πληροφορίες που ισχύουν στην 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αναγνωρίζεται, 
υποστηρίζεται όμως η γνώμη ότι οι κανόνες αυτοί δεν είναι 
δυνατόν να μεταφυτευθούν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Δύο κυρίως γεγονότα δημιούργησαν την πεποί­
θηση ότι δεσμευτικές διατάξεις σε κοινοτικό επίπεδο είναι 
καταλληλότερες από τους οικειοθελείς κανόνες περί 
εμπιστευτικών πληροφοριών: 
— η σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
της 25ης Ιουλίου 1977 σχετικά με κώδικα συμπεριφοράς 
για δικαιοπραξίες κινητών αξιών δεν είχε το επιθυμητό 
αποτέλεσμα, 
(') ΕΕ αριθ. C 153 της 11. 6. 1987, σ. 8. τερη σύγκλιση διευκολύνοντας τη διαμόρφωση της πολιτικής 
βούλησης που είναι απαραίτητη για την επίλυση των προβλη­
μάτων. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
— στο σημαντικότερο χρημαπιστωτικό χώρο της Ευρωπαϊ­
κής Κοινότητας με τη μεγαλύτερη εμπειρία, το ίδιο το 
χρηματιστήριο αξιών του Λονδίνου επέμεινε στην αντι­
κατάσταση του προηγούμενου οικειοθελούς κώδικα με μια 
νομική ρύθμιση, και το επέτυχε το 1981. 
Συνεπώς γίνεται αντιληπτό ότι η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων προσανατολίσθηκε για την πρόταση οδηγίας της 
προς την βρετανική και γαλλική νομοθεσία περί εμπιστευτι­
κών πληροφοριών, έστω και αν υπερβαίνει τη βρετανική, 
πράγμα που δημιουργεί ορισμένα προβλήματα (παράβαλε 
1.3). 
1.3. Βασικά υποστηρίζεται η πρόθεση της Επιτροπής των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, να καθιερώσει κοινοτικές νομικές 
διατάξεις για πράξεις προσώπων που είναι κάτοχοι εμπιστευ­
τικών πληροφοριών και να μην επιτρέπει πλέον τους οικειοθε­
λώς αποδεκτούς κανόνες συμπεριφοράς, οι οποίοι τηρούνται 
μόνο από τις εταιρείες (και από τα πρόσωπα), που αυτοδεσμεύ­
ονται με ανάλογες δηλώσεις. Η πρόθεση αυτή δεν σχετίζεται 
μόνο με την προαναφερθείσα βρετανική και γαλλική νομοθε­
σία περί εμπιστευτικών πληροφοριών, αλλά λαμβάνει υπόψη 
και πτυχές που παρουσιάζονται σε άλλα κράτη μέλη—ιδίως 
Ιρλανδία, Βέλγιο και Λουξεμβούργο—για τη βάσει ποινικών 
διατάξεων ρύθμιση του θέματος της κατοχής εμπιστευτικών 
πληροφοριών. 
1.4. Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καλείται 
να εξετάσει, αν η προστασία των εμπιστευτικών πληροφοριών Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για το συντονισμό των ρυθμίσεων όσον αφορά 
τις πράξεις προσώπων, τα οποία είναι κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών(') 
(88/C 35/10) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 29 Ιουνίου 1987, σύμφωνα με το άρθρο 54 της Συνθήκης για την ίδρυση 
της ΕΟΚ, να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότηση για την παραπάνω 
πρόταση. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 8 Δεκεμβρίου 1987 βάσει της 
εισηγητικής έκθεσης του κ. Meyer-Horn. 
Η ΟΚΕ εξέδωσε ομόφωνα κατά την 251η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 16ης Δεκεμβρίου 
1987) την ακόλουθη γνωμοδότηση: