EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 224/77

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

— «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την προστασία ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων της ανοικτής θάλασσας από τις δυσμενείς επιπτώσεις της χρήσης αλιευτικών εργαλείων βυθού» και την

— «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Καταστρεπτικές αλιευτικές πρακτικές στην ανοικτή θάλασσα και προστασία των ευπαθών οικοσυστημάτων βαθέων υδάτων»

COM(2007) 605 τελικό — 0227/0224 (CNS)

COM(2007) 604 τελικό

(2008/C 224/17)

Στις 4 Δεκεμβρίου 2007, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 37 για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την προστασία ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων της ανοικτής θάλασσας από τις δυσμενείς επιπτώσεις της χρήσης αλιευτικών εργαλείων βυθού».

και, στις 17 Οκτωβρίου 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το πρωτόκολλο συνεργασίας που υπεγράφη στις 7 Νοεμβρίου 2005, να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

«Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Καταστρεπτικές αλιευτικές πρακτικές στην ανοικτή θάλασσα και προστασία των ευπαθών οικοσυστημάτων βαθέων υδάτων».

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 29 Απριλίου 2008 με βάση την έκθεση του εισηγητή, κ. Espuny Moyano, και του συνεισηγητή, κ. Adams.

Κατά την 445η σύνοδο ολομελείας της 28ης και 29ης Μαΐου 2008 (συνεδρίαση της 29ης Μαΐου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 101 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει μεν τον γενικό προσανατολισμό της πολιτικής που εκθέτει η Επιτροπή στην πρόταση και στην ανακοίνωση, ωστόσο πιστεύει ότι το περιεχόμενο, η αποτελεσματικότητα και ο αντίκτυπος του προτεινόμενου κανονισμού μπορούν να βελτιωθούν με την ενσωμάτωση των συστάσεων που περιέχονται στα κεφάλαια 4 και 5 της παρούσας γνωμοδότησης.

2. Εισαγωγή

2.1 Έχει καταστεί σαφές τα τελευταία χρόνια ότι θαλάσσια οικοσυστήματα βαθέων υδάτων μπορεί να αποτελέσουν πηγή εκτενέστατης βιοποικιλότητας και πλούσιας θαλάσσιας ζωής. Συγκαταλέγονται στα σπουδαιότερα συστήματα φυσικών πόρων και στα τελευταία σημαντικά που υπάρχουν ακόμη στη Γη. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες θέτουν σε όλο και μεγαλύτερους κινδύνους τους υφάλους, τα υποθαλάσσια όρη, τα κοράλλια, τις υδροθερμικές αναβλύσεις και τα σπογγοφόρα πεδία των ψυχρών υδάτων. Τα περιβάλλοντα όπου βρίσκονται αυτά τα συστήματα είναι πολύ λιγότερο προστατευμένα από ό,τι τα αβαθή ύδατα και, κατά συνέπεια, μπορεί να χρειαστούν αιώνες για να αποκατασταθούν. Η αναζήτηση υδρογονανθράκων, η πόντιση καλωδίων, η απόρριψη αποβλήτων και η δραστηριότητα ορισμένων μορφών αλιείας βυθού (1), μεταξύ άλλων ανθρώπινων δραστηριοτήτων, ενδέχεται να έχουν αρνητικές συνέπειες. Κοράλλια ψυχρών υδάτων έχουν επίσης βρεθεί σε περιοχές της υφαλοκρηπίδας, σε εύκρατα κλίματα (2).

2.2 Η αλιεία βυθού απαιτεί πολύ ειδικά εργαλεία, που μπορεί να χρησιμοποιούνται, γενικότερα, χωρίς σοβαρές βλάβες όπου ο βυθός της θάλασσας είναι αμμώδης ή λασπώδης. Πάντως, ορισμένα είδη εργαλείων είναι κατ' ανάγκη βαριά και ογκώδη και σε ένα ευπαθές οικοσύστημα βαθέων υδάτων μπορεί να αλλοιώσουν σοβαρά τα οικοσυστήματα και να καταστρέψουν παλαιές και ευρέως αναντικατάστατες δομές, ιδίως κοράλλια.

2.3 Όπως γίνεται συνήθως με τα θέματα για το περιβάλλον σε παγκόσμια κλίμακα, κατέστη αντιληπτό ότι μόνο με την εισαγωγή ισορροπημένων, αποτελεσματικών και αναγκαστικών μέτρων, σε παγκόσμιο επίπεδο, θα μπορούσε το πρόβλημα αυτό να αντιμετωπισθεί ολοκληρωτικά. Τα προβλήματα που προξενούν οι αλιευτικές πρακτικές στην ανοικτή θάλασσα αποτελούν αντικείμενο συζητήσεων στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών από το 2004. Στις 8 Δεκεμβρίου 2006, η εν λόγω Γενική Συνέλευση υιοθέτησε το ψήφισμα 61/105 για τη βιώσιμη αλιεία, στο οποίο απευθύνει σταθερή έκκληση στα κράτη και στις οργανώσεις που έχουν δικαιοδοσία επί της αλιείας βυθού στην ανοικτή θάλασσα, να ρυθμίσουν την αλιεία αυτή προστατεύοντας τα ευπαθή θαλάσσια οικοσυστήματα. από κάθε ζημία (3).

2.4 Η γνωμοδότηση αυτή πραγματεύεται δύο έγγραφα της Επιτροπής για την προστασία των ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Το πρώτο έγγραφο (COM(2007) 604) αναφέρεται λεπτομερώς στον γενικό προσανατολισμό της πολιτικής που προτείνεται και περιέχει κατευθύνσεις και πληροφορίες για συγκεκριμένες δράσεις που πρέπει να αναληφθούν από την ΕΕ. Το έγγραφο αυτό έχει την προέλευση του στις συστάσεις του Οργανισμού Επισιτισμού και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) που διατυπώθηκαν κατόπιν εκτεταμένης εξέτασης του θέματος στη Γενική Συνέλευση (4) του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών στην οποία η ΕΕ διαδραμάτισε μείζονα ρόλο. Με το δεύτερο έγγραφο (COM(2007) 605) προτείνεται κανονισμός του Συμβουλίου που θα ισχύει για τα σκάφη της ΕΕ που αλιεύουν σε ανοικτή θάλασσα και δεν καλύπτεται από Περιφερειακή Οργάνωση Διαχείρισης της Αλιείας (ΠΟΔΑ)· ο εν λόγω κανονισμός πρέπει να θεωρηθεί ως άμεση νομοθετική απόκριση.

2.5 Αυτό εξυπηρετεί τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα τόσο της βιομηχανίας όσο και των οργανώσεων υπέρ της διατήρησης διότι θα προστατευθούν τα οικοσυστήματα του θαλάσσιου βυθού και έτσι θα διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ιχθυοαποθεμάτων καθώς και η διατήρηση και η προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.

3. Περίληψη της γενικής προσέγγισης της Επιτροπής (COM(2007) 604) και συγκεκριμένη πρόταση (COM(2007) 605)

3.1 Τα δύο βασικά στοιχεία του πλαισίου για τη διαχείριση της αλιείας βυθού στην ανοικτή θάλασσα είναι, πρώτον, η πρότερη αξιολόγηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον όσον αφορά την προτεινόμενη περιοχή αλιείας ως προϋπόθεση για να επιτραπούν ατομικές δραστηριότητες αλιείας, και δεύτερον, η ικανότητα να αποδειχθεί ότι δεν υπάρχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις ως προϋπόθεση για τη συνέχιση της αλιείας. Προς υποστήριξη των ανωτέρω, πρέπει να αναπτυχθούν περισσότερο η έρευνα και η συλλογή στοιχείων προκειμένου να προσδιορισθούν οι γνωστές ή οι πιθανές τοποθεσίες και οι βιολογικές δυναμικές των ευπαθών συστημάτων.

3.2 Ένα ιδιαίτερα πολύτιμο μέτρο είναι η υιοθέτηση φράξεων με γεωγραφική βάση ή ειδικών περιοχών διαχείρισης. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί, κατόπιν συμφωνίας, στα πλαίσια της Περιφερειακής Οργάνωσης Διαχείρισης της Αλιείας (ΠΟΔΑ). Η προστασία εκτός της ΠΟΔΑ θα αποτελεί ευθύνη του κράτους της σημαίας του συγκεκριμένου σκάφους.

3.3 Ο προτεινόμενος κανονισμός θα επιβάλει αυστηρό έλεγχο στην αλιεία βυθού σε ανοικτή θάλασσα μέσω μέτρων παρόμοιων με εκείνα που έχουν ήδη εγκριθεί από τα κράτη που αλιεύουν στις ανοικτές θάλασσες του Βορειοδυτικού Ειρηνικού, του Νότιου Ειρηνικού και στα νερά της Ανταρκτικής και τα οποία έχουν καταρτισθεί και υποβληθεί προς έγκριση στην ΠΟΔΑ για τον Βόρειο και Νοτιοανατολικό Ατλαντικό, την Ανταρκτική και τη Μεσόγειο.

3.4 Η Επιτροπή παρέλαβε μακροσκελείς εκθέσεις από τα κράτη μέλη, από φορείς της βιομηχανίας και της διατήρησης του περιβάλλοντος, κατά τη διάρκεια των τριών ετών που διεξήγοντο διαπραγματεύσεις για το σχετικό θέμα στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Η Επιτροπή προώθησε μια κανονιστική προσέγγιση (αντί απαγόρευσης) με την πρόθεση να εφαρμοσθεί αυτή από τα κράτη της σημαίας μέσω της ΠΟΔΑ και από τα κράτη της σημαίας, των οποίων τα σκάφη αλιεύουν στην ανοικτή θάλασσα στις περιοχές εκείνες που δεν ανήκουν σήμερα στην αρμοδιότητα της ΠΟΔΑ.

3.5 Σύμφωνα με την πρόταση, η διαχείριση της αλιείας ανοικτής θαλάσσης θα παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ευθύνη των κρατών μελών της ΕΕ και θα υπόκειται στην έκδοση ειδικών αδειών αλιείας. Για να ζητήσει τέτοια άδεια ένα σκάφος, θα πρέπει να υποβάλει σχέδιο αλιείας, στο οποίο θα αναφέρονται ο προβλεπόμενος τόπος άσκησης των αλιευτικών δραστηριοτήτων, τα είδη-στόχοι, το βάθος στο οποίο θα χρησιμοποιηθούν τα αλιευτικά εργαλεία και τα βαθυμετρικά χαρακτηριστικά του βυθού στα προβλεπόμενα αλιευτικά πεδία. Στη συνέχεια, οι αρχές θα αξιολογούν το σχέδιο αλιείας και τις δυνητικές επιπτώσεις του στα ευπαθή θαλάσσια οικοσυστήματα, ανατρέχοντας στα βέλτιστα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία.

3.6 Η πρόταση θεσπίζει, επίσης, ορισμένους σαφείς περιορισμούς. Θα απαγορευθεί η χρήση εργαλείων βυθού σε βάθη άνω των 1 000 μέτρων. Εάν ένα αλιευτικό σκάφος συναντήσει απρόβλεπτα ένα ευπαθές θαλάσσιο οικοσύστημα, οφείλει να διακόψει αμέσως την αλίευση και να επαναλάβει τις αλιευτικές δραστηριότητες μόνο όταν απομακρυνθεί τουλάχιστον 5 ναυτικά μίλια από το σημείο της συνάντησης. Οφείλει να αναφέρει το σημείο όπου συνάντησε το ευπαθές οικοσύστημα στις αρμόδιες αρχές, οι οποίες μπορούν στη συνέχεια να απαγορεύσουν την αλιεία με εργαλεία βυθού στη συγκεκριμένη περιοχή. Επιπλέον, όλα τα σκάφη υποχρεούνται να χρησιμοποιούν δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης σκαφών και να έχουν επιστημονικούς παρατηρητές επί του σκάφους.

3.7 Τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να ενημερώνουν την Επιτροπή για την εφαρμογή του κανονισμού κάθε 6 μήνες. Η Επιτροπή θα υποβάλει, πριν από τις 30 Ιουνίου 2010, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση, στην οποία θα περιλαμβάνονται προτάσεις για τις απαραίτητες τροποποιήσεις.

4. Γενικές παρατηρήσεις

4.1 Η ΕΟΚΕ είναι υπέρ του γενικού πολιτικού προσανατολισμού της Επιτροπής, ο οποίος συνάδει με τη θέση που έχει εκφράσει στο παρελθόν, στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας (NAT/334).

4.2 Τα τελευταία χρόνια, η ΕΟΚΕ έχει διερευνήσει λεπτομερώς, σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (5), τα συγκεκριμένα ζητήματα και τα προβλήματα που απορρέουν από τους στόχους της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και τους δυνατούς τρόπους εκμετάλλευσης των υδρόβιων πόρων σε πλαίσιο βιώσιμης ανάπτυξης και με ισόρροπη συνεκτίμηση των περιβαλλοντικών, των οικονομικών και των κοινωνικών πτυχών. Όλες αυτές οι πτυχές πρέπει να ληφθούν υπόψη και κατά την ανάλυση της πρότασης κανονισμού που υποβάλλει σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

4.3 Τόσο η ανακοίνωση όσο και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, στο οποίο γίνεται εκτίμηση των επιπτώσεων της πρότασης κανονισμού, αναφέρουν ότι η πρόταση αφορά, σήμερα, μόνο τις κοινοτικές τράτες βυθού που ασκούν αλιευτικές δραστηριότητες στον Νοτιοδυτικό Ατλαντικό (στατιστική συντομογραφία: ASW) εκτός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Αργεντινής.

4.4 Η αλιεία αυτή ασκείται από 30 περίπου κοινοτικά σκάφη στον Νοτιοδυτικό Ατλαντικό, όπου δεν έχει συσταθεί ακόμη ΠΟΔΑ εξαιτίας της μακροχρόνιας διένεξης μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Αργεντινής για τις νήσους Φώκλαντ/Μαλβίνες. Τα χαρακτηριστικά αυτής της αλιείας είναι τα εξής: — Το ποσοστό της εν λόγω αλιείας που ασκείται στην ανοικτή θάλασσα ορίζεται από την υφαλοκρηπίδα και από το ανώτερο πρανές της υφαλοκρηπίδας της Παταγονίας. Υπάρχει εδώ και 25 χρόνια και η βιομηχανία της αλιείας και οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν ότι ασκείται στις ίδιες περιοχές, σε επίπεδους και αμμώδεις βυθούς με αλληλεπικάλυψη δύο ειδών αλιευμάτων: αφενός, του θράψαλου (Illex) και του καλαμαριού (Loligo) και, αφετέρου, του μπακαλιάρου μερλούκιου (merlucius hubsi). Κανένα από αυτά τα είδη δεν είναι καταχωρισμένο ως ιχθυαπόθεμα βαθέων υδάτων, είτε με βάση το κριτήριο του βάθους (6) (που έχει πλέον απορριφθεί από τον FAO, τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών) είτε με βάση το κριτήριο των βιολογικών χαρακτηριστικών (πολύ μεγάλη μακροβιότητα, καθυστερημένη ωριμότητα, βραδεία ανάπτυξη και χαμηλή γονιμότητα (7)), ώστε να δικαιολογείται ενδεχομένως η συμπληρωματική προστασία του (8). Δηλαδή, αφορά είδη μέσης και υψηλής παραγωγικότητας, χωρίς σημαντικά παρεμπίπτοντα αλιεύματα (by-catches) και χωρίς να υπάρχουν υποψίες για ύπαρξη ιδιαίτερα ευπαθών οικοσυστημάτων. — Η αλιεία αυτή ξεκίνησε χάρη στη χρηματοδότηση από την ΕΕ πειραματικών εκστρατειών για την ανακατανομή του κοινοτικού στόλου. Αυτές οι εκστρατείες έγιναν με παρατηρητές επί των σκαφών και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξαντλητικές σχετικές πληροφορίες. — Η Επιτροπή χρηματοδότησε επίσης μελέτες αξιολόγησης και η Ισπανία, μέσω του Ισπανικού Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου (IEO), διατήρησε όλα αυτά τα χρόνια ένα πρόγραμμα επιβίβασης επιστημονικών παρατηρητών στα σκάφη, για να συνεχίσει την ενημέρωση σχετικά με την αλιεία, συμπληρώνοντας τις πληροφορίες (9). — Τα παρεμπιπτόντως αλιευόμενα είδη (by-catch) είναι ελάχιστα: τα δύο κυριότερα είναι το κοκκινοφίδιο ή κόγγρος (Genipterus Blacodes) και η νοτοθένια (Rockcod), από τα οποία η δεύτερη είναι μη εμπορικό είδος, για το οποίο καταβάλλονται προσπάθειες να εισαχθεί στην κοινοτική αγορά. — Όλα τα κοινοτικά σκάφη ασκούν τις δραστηριότητές τους βάσει ειδικών αδειών αλιείας, που έχουν εκδοθεί από το αντίστοιχο κράτος μέλος, και ελέγχονται μέσω δορυφόρου (σύστημα παρακολούθησης σκαφών VMS). Επιπροσθέτως, το 20 % περίπου του στόλου έχει επιστημονικούς παρατηρητές επί των σκαφών. — Η αλιεία τόσο των κεφαλοπόδων (καλαμάρι και θράψαλο) όσο και του μερλούκιου εκτείνεται σε δύο μικρές περιοχές ανοικτής θαλάσσης, οι οποίες αποτελούν τμήμα ενός πολύ ευρύτερου αλιευτικού πεδίου που καλύπτει και τις ΑΟΖ της Αργεντινής και της Ουρουγουάης, καθώς και την περιοχή που ελέγχεται από την κυβέρνηση των νήσων Φώκλαντ/Μαλβινών, και στις οποίες αναπτύσσουν αλιευτικές δραστηριότητες 100 συνολικά σκάφη από την Αργεντινή, από τρίτες χώρες (10) και από τις νήσους Φώκλαντ/Μαλβίνες. — Από τα είδη βαθέων υδάτων που αναφέρονται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2347/2002 του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικών απαιτήσεων πρόσβασης και συναφών όρων που εφαρμόζονται στην αλιεία αποθεμάτων βαθέων υδάτων (11), μόνο ο βλάχος (Polyprion americanus) συναντάται στα ύδατα της Παταγονίας, αλλά δεν έχουν καταγραφεί αλιεύσεις αυτού του είδους ούτε από το ΙΕΟ ούτε από τον κοινοτικό στόλο. — Η απασχόληση και ο πλούτος που δημιουργούν αυτά τα σκάφη συγκεντρώνονται σε μια κοινοτική περιοχή που εξαρτάται έντονα από την αλιεία (12).

4.5 Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή προτείνει όπως στην περίπτωση που η εκτεταμένη ωκεανογραφική μελέτη της εν λόγω περιοχής, που πραγματοποιείται σήμερα, δεν αποδείξει με στοιχεία την ευπάθεια των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, τότε η περιοχή (που θα ορίζεται επακριβώς γεωγραφικά) θα εξαιρείται από τις απαιτήσεις του προτεινόμενου κανονισμού.

4.6 Εξάλλου, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η πρόταση της Επιτροπής δεν διασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή και εναρμόνιση των κανονισμών από τα κράτη μέλη. Ζητεί, συνεπώς, από την Επιτροπή να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στον συντονισμό και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής του κανονισμού από τα κράτη μέλη.

4.7 Επίσης, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προωθήσει τη διενέργεια ανεξάρτητων επιστημονικών αξιολογήσεων, προς συμπλήρωση των αναλύσεων αντικτύπου των κρατών μελών. Προς τούτο, θα πρέπει να προβλεφθεί η διάθεση επαρκών δημοσιονομικών πόρων, προκειμένου να καλυφθούν αυτές οι αξιολογήσεις.

4.8 Τέλος, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ο FAO συντάσσει αυτόν τον καιρό «Διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση των αλιευτικών δραστηριοτήτων βαθέων υδάτων στην ανοικτή θάλασσα» και συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει υπόψη τα συμπεράσματά του.

5. Ειδικές παρατηρήσεις

5.1 Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το άρθρο 1, παράγραφος 1 της πρότασης κανονισμού αναφέρεται στα κοινοτικά αλιευτικά σκάφη που ασκούν αλιευτικές δραστηριότητες με εργαλεία βυθού σε παρθένα, ανεκμετάλλευτα αλιευτικά πεδία της ανοικτής θαλάσσης και ότι αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη σχετικά με ό,τι αναφέρεται στο ως άνω σημείο 4.5.

5.2 Σε σχέση με το άρθρο 2 της πρότασης κανονισμού, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο ορισμός του «ευπαθούς θαλάσσιου οικοσυστήματος» είναι αόριστος και ασαφής και ότι ενδέχεται να προξενήσει προβλήματα ερμηνείας. Οι εργασίες στις οποίες επιδίδεται επί του παρόντος ο FAO μπορούν να χρησιμεύσουν για τη διασαφήνισή του.

5.3 Όσον αφορά το άρθρο 4, παράγραφος 5, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι κάθε τροποποίηση των σχεδίων αλιείας θα πρέπει να εξετάζεται προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα έχει αρνητικές συνέπειες, ότι δηλαδή οι τροποποιήσεις αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τα τυχόν προβλήματα που προσδιορίστηκαν στις αναλύσεις αντικτύπου. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι το σύστημα που θα θεσπιστεί θα πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτο ώστε να προσαρμόζεται στην αλιεία, που μπορεί να είναι συχνά μεταβαλλόμενη και δυσπρόβλεπτη.

5.4 Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το άρθρο 5 μπορεί επίσης να προξενήσει σύγχυση, διότι δεν κάνει διάκριση μεταξύ της παύσης ισχύος της άδειας αλιείας και της ανάκλησής της. Η ειδική άδεια αλιείας είναι μια διοικητική άδεια που ισχύει εφόσον πληρούνται οι διαδικασίες και οι όροι που απαιτούνται για την έκδοσή της από την αρμόδια διοικητική αρχή και εφόσον δεν έχει ανασταλεί ή ανακληθεί από την αρχή αυτή. Η διοικητική αρχή πρέπει να κοινοποιήσει ρητώς την ανάκληση ή την αναστολή της άδειας αλιείας στον ενδιαφερόμενο και να του χορηγήσει ακρόαση. Γι' αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει την εξής διατύπωση: «Η ειδική άδεια αλιείας που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, ανακαλείται εάν οι αλιευτικές δραστηριότητες δεν ασκούνται ανά πάσα στιγμή σύμφωνα με το σχέδιο που υποβλήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1».

5.5 Κατά συνέπεια, η δεύτερη πρόταση του άρθρου 5, παράγραφος 2, θα πρέπει να συνταχθεί ως εξής: «Οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν τις τροποποιήσεις αυτές και μπορούν να αλλάξουν τους όρους της άδειας μόνον εφόσον οι μεταβολές που θα επέλθουν δεν συνεπάγονται μετατόπιση των δραστηριοτήτων σε περιοχές όπου υπάρχουν ή ενδέχεται να υπάρχουν ευπαθή θαλάσσια οικοσυστήματα».

5.6 Το άρθρο 6 προτείνει να απαγορευθεί η χρήση εργαλείων βυθού σε βάθος μεγαλύτερο των 1 000 μέτρων. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το μέτρο αυτό πρέπει να διαγραφεί, αφού δεν υπάρχει επαρκής επιστημονική βάση για την εισαγωγή αυτού του περιορισμού, όπως φάνηκε και κατά τις συζητήσεις για τις «Διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση των αλιευτικών δραστηριοτήτων βαθέων υδάτων στην ανοικτή θάλασσα», που διεξήχθησαν υπό την αιγίδα του FAO. Το γεγονός ότι δεν υπάρχει σήμερα κανένας στόλος ο οποίος να ασκεί αλιευτικές δραστηριότητες σε βάθος άνω των 1 000 μέτρων δεν πρέπει να αποτελεί λόγο για να απαγορεύσει ο κανονισμός τη μελλοντική ανάπτυξη τέτοιων δραστηριοτήτων, εφόσον είναι βιώσιμες. Επιπλέον, όπως αναγνωρίζει και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν πρόκειται για μέτρο που συνιστάται από το ψήφισμα 61/105 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.

5.7 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ασάφεια του άρθρου 8 της πρότασης κανονισμού. Προφανώς, δεν διασφαλίζεται απαγόρευση της αλιείας με εργαλεία βυθού σε όλες τις περιοχές όπου υπάρχουν ή ενδέχεται να υπάρχουν ευπαθή οικοσυστήματα. Δεν υπάρχει σαφής υποχρέωση των κρατών μελών, αφού προσδιορίσουν τις δυνητικώς ευπαθείς περιοχές, να τις απαγορεύσουν στα σκάφη που φέρουν τη σημαία τους.

5.8 Το άρθρο 10 συγχέει, όπως και το άρθρο 5, την παύση ισχύος με την αναστολή ή την ανάκληση της άδειας. Γι' αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά την εξής διατύπωση για το άρθρο 10, παράγραφος 1: «Η μη συμμόρφωση με το σχέδιο αλιείας που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, υπό περιστάσεις άλλες από εκείνες που ορίζονται στο άρθρο 5, παράγραφος 2, συνεπάγεται ανάκληση της ειδικής αδείας αλιείας που έχει εκδοθεί για το συγκεκριμένο αλιευτικό σκάφος. Οι αλιευτικές δραστηριότητες που ασκήθηκαν αφής στιγμής ανακλήθηκε η ειδική άδεια αλιείας θεωρούνται αλιεία χωρίς ειδική άδεια …».

5.9 Όσον αφορά το άρθρο 12, το οποίο προτείνει να διορίζονται παρατηρητές επί του σκάφους στο 100 % των αλιευτικών σκαφών, η ΕΟΚΕ θεωρεί αυτό το μέτρο δυσανάλογο, περιττό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ανεφάρμοστο — αυτό το τελευταίο επειδή δεν διαθέτουν όλα τα σκάφη αρκετό χώρο ενδιαιτήσεως για να φιλοξενήσουν άλλο ένα άτομο. Επιπλέον, θα αποτελούσε ένα ακόμη στοιχείο που θα αύξανε το κόστος εκμετάλλευσης των επιχειρήσεων. Τα επιστημονικά ιδρύματα θεωρούν γενικά ότι ένα συγκεκριμένο ποσοστό παρατηρητών επί των σκαφών αρκεί για την επίτευξη των προτεινόμενων στόχων.

5.10 Σε σχέση με το άρθρο 14, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συστήσει ακόμη στην Επιτροπή να υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο πριν από τις 30 Ιουνίου 2009 και όχι 2010, χρονολογία που προβλέπεται στο υφιστάμενο άρθρο 14. Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφάσισε να επανεξετάσει το 2009 την εφαρμογή του ψηφίσματός της του 2006, οπότε θα ήταν σημαντικό να παρουσιάσει η Επιτροπή την έκθεσή της εγκαίρως για αυτήν την επανεξέταση.

5.11 Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η προθεσμία για την έναρξη ισχύος του κανονισμού, επτά ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αρκεί για να μπορέσουν τα σκάφη να στείλουν τα σχέδια αλιείας και η Επιτροπή να τα αξιολογήσει και να τα εγκρίνει· γι' αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει να καθοριστεί μια λογική και ρεαλιστική προθεσμία, ώστε να μπορέσει να εκπληρωθεί η υποχρέωση και να χορηγηθεί πραγματικά η άδεια από την Επιτροπή.

5.12 Τέλος, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο κανονισμός θα έπρεπε να περιλαμβάνει μια διάταξη ή ένα άρθρο, στο οποίο να ζητείται να διενεργηθεί αξιολόγηση για να εξασφαλιστεί ότι η ρύθμιση της αλιείας προβλέπει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ιχθυαποθεμάτων και τη διατήρηση των παρεμπιπτόντως αλιευόμενων ειδών. Το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ περιλαμβάνει έκκληση υπέρ της πρώτης από αυτές τις υποχρεώσεις, ενώ προβλέπονται και οι δύο στη Συμφωνία του ΟΗΕ για τα ιχθυαποθέματα της ανοικτής θαλάσσης του 1995.

Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 2008. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

(1) Σε αυτές περιλαμβάνονται οι τράτες βυθού, οι δράγες, τα στάσιμα απλάδια βυθού, τα παραγάδια βυθού, οι κιούρτοι και οι παγίδες. Βλ. Friewald, A., Fosså, J.H., Koslow, T., Roberts, J.M.: Cold-water coral reefs. UNEP-WCMC, Cambridge, Ηνωμένο Βασίλειο, 2004.

(2) Ομοίως.

(3) Ψήφισμα 61/105, §§ 83-86, της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.

(4) Ψηφίσματα 59/25 (2004) και κυρίως 61/105 (§§ 80-95), της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, της 8ης Δεκεμβρίου 2006.

(5) NAT/264 — Κανονισμός για το Ευρωπαϊκό Αλιευτικό Ταμείο (ΕΕ C 267 της 27.10.2005), NAT/280 — Κανονισμός για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, καθώς και στον τομέα του Δικαίου της Θαλάσσης (ΕΕ C 65 της 17.3.2006), NAT/316 (ΕΕ C 318 της 23.12.2006), NAT/333 (ΕΕ C 168 της 20.7.2007), NAT/334 — Ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας (ΕΕ C 97 της 28.4.2007), NAT/364 — Κανονισμός σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή, διαχείριση και χρήση δεδομένων στον τομέα της αλιείας και τη στήριξη όσον αφορά τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΕΕ C 10 της 15.1.2008).

(6) Από τα στοιχεία που συνέλεξαν οι παρατηρητές του Ισπανικού Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου (ΙΕΟ) και τα οποία συμπίπτουν με τα δορυφορικά δεδομένα από τα «μπλε κουτιά», γνωρίζουμε ότι άνω του 95 % του ισπανικού στόλου τρατών βυθού που ασκεί αλιευτικές δραστηριότητες στην ανοικτή θάλασσα της υφαλοκρηπίδας της Παταγονίας το πράττει σε βάθος μικρότερο των 400 μέτρων.

(7) Μελέτη των Koslow κ.ά., που δημοσιεύθηκε το 2000 στο Journal of Marine Science του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση των Θαλασσών (ICES): J: A. Koslow, G. W. Boehlert, J. D. M. Gordon, R. L. Haedrich, P. Lorance και N. Parin, 2000. Continental Slope and deep-sea fisheries: implications for a fragile ecosystem.

(8) Βλ. την αιτιολογική σκέψη αριθ. 10 της πρότασης κανονισμού.

(9) Βλ. έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, σημείο 2.2.

(10) Κορέα, Ιαπωνία, Κίνα, Ταΐβάν και Ουρουγουάη.

(11) ΕΕ L 351 της 28.12.2002, σ. 6.

(12) Οι πίνακες εισροών-εκροών της κονσερβοποιίας ιχθύων της Γαλικίας, που δημοσιεύθηκαν από την περιφερειακή κυβέρνηση, δείχνουν ότι, από τις 74 δραστηριότητες που συγκροτούν την οικονομία της Γαλικίας, οι 61 εξαρτώνται από την αλιεία.