Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 90/435/EΟΚ σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες διαφορετικών κρατών μελών"

(COM(2003) 462 τελικό - 2003/0179 (CNS))

(2004/C 32/25)

Στις 5 Σεπτεμβρίου 2003, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει την γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανωτέρω πρόταση.

Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα των εργασιών, κατά την 403η σύνοδο ολομέλειας της 29ης και 30ής Οκτωβρίου 2003, (συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή όρισε γενική εισηγήτρια την κα Polverini και υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η οδηγία 90/435/ΕΟΚ, σχετικά με τις πληρωμές μερισμάτων και άλλες διανομές κερδών, θέσπισε κανόνες με στόχο την εξάλειψη ή τουλάχιστον τη μείωση της διπλής ή πολλαπλής νομικής και οικονομικής φορολογίας που υφίστανται, στο κράτος όπου έχει την έδρα της η μητρική εταιρεία, τα διανεμόμενα κέρδη της θυγατρικής εταιρείας.

1.2. Η αποκτηθείσα εμπειρία κατά την εφαρμογή της οδηγίας αυτής κατέδειξε την ανάγκη βελτίωσης του αρχικού κειμένου που εγκρίθηκε το 1990.

1.3. Η Επιτροπή, μετά τη μελέτη για τη φορολογία των εταιρειών στα κράτη μέλη, διατύπωσε την πρόταση τροποποίησής της υπό εξέταση οδηγίας με στόχο την αύξηση του αριθμού των εταιρειών που επωφελούνται του πεδίου εφαρμογής της.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΟΚΕ, ενόψει και της προσεχούς διεύρυνσης της Ένωσης, κρίνει ότι η αποτελεσματική εξάλειψη των φορολογικών εμποδίων απαιτεί σταδιακή εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών.

2.2. Ενόψει των φαινομένων της παγκοσμιοποίησης των αγορών και της διάδοσης των νέων τεχνολογιών και του ηλεκτρονικού εμπορίου, είναι απαραίτητο να εξαλειφθούν οι αδυναμίες που ενδεχομένως εμποδίζουν τις εταιρείες της Ένωσης να αξιοποιήσουν πλήρως τα οφέλη της εσωτερικής αγοράς και προκαλούν απώλειες όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα και την ευημερία, σε αντίθεση με όσα ορίστηκαν στους στόχους της Λισσαβώνας.

2.3. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους στόχους που διέπουν την πρόταση τροποποίησης της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες ή την εδραίωση των ομίλων εταιρειών που βρίσκονται σε περισσότερα κράτη μέλη της Ένωσης. Ο στόχος αυτός πρέπει να επιδιωχθεί μέσω της εξάλειψης ή τουλάχιστον της μείωσης της διπλής ή πολλαπλής νομικής και οικονομικής φορολογίας που υφίστανται, στο κράτος όπου έχει την έδρα της η μητρική εταιρεία ή η μόνιμη εγκατάσταση, τα διανεμόμενα κέρδη της θυγατρικής εταιρείας.

2.4. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεινόμενη αύξηση του αριθμού των εταιρειών που καλύπτει η οδηγία με τις νέες νομικές μορφές οντοτήτων, που μέχρι σήμερα αποκλείονταν από το πεδίο εφαρμογής της, όπως οι συνεταιρισμοί, οι εταιρείες αλληλοβοήθειας, ορισμένες μη κεφαλαιουχικές εταιρείες, τα ταμιευτήρια.

2.5. Ειδικότερα, η επέκταση στα ταμιευτήρια και στις εταιρείες αλληλοβοηθείας του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες όσον αφορά τα κέρδη διευκολύνει, ακόμη και στον τραπεζικό και ασφαλιστικό τομέα, την εδραίωση των ομίλων στο εσωτερικό της αγοράς της Ένωσης.

2.6. Ωστόσο, πρέπει να αξιοποιηθεί η ευκαιρία, η οποία περιγράφεται σε ορισμένες περιπτώσεις που πρέπει να οριστούν προληπτικά, να επεκταθούν τα πλεονεκτήματα της οδηγίας για τις μητρικές και θυγατρικές εταιρείες (στο πλαίσιο της επέκτασης της παρακράτησης των διανεμόμενων κερδών) ανεξάρτητα από την ύπαρξη ή μη σχέσης μητρικής/ θυγατρικής.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Άρθρο 1, παράγραφος 1: Μόνιμη εγκατάσταση

3.1.1. Η πρόταση τροποποίησης του άρθρου 1 της οδηγίας αποσκοπεί στο να διευκρινίσει ότι το κράτος μέλος, στο οποίο βρίσκεται η μόνιμη εγκατάσταση, πρέπει να παρέχει τα πλεονεκτήματα που προβλέπει η οδηγία όταν η μόνιμη αυτή εγκατάσταση λαμβάνει διανεμόμενα κέρδη και υπό τον όρο να πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις της οδηγίας για τις μητρικές και θυγατρικές εταιρείες.

3.1.2. Το άρθρο 4, παράγραφος 1 της υπό εξέταση οδηγίας (πρβλ άρθρο 1, παράγραφος 3 της πρότασης οδηγίας) τροποποιείται για να περιληφθεί η υποχρέωση του κράτους μέλους όπου βρίσκεται η μόνιμη εγκατάσταση και του κράτους μέλους της θυγατρικής που εισπράττουν κέρδη:

- να μην φορολογεί τα κέρδη αυτά,

ή

- ενδεχομένως να τα φορολογεί, επιτρέποντας παράλληλα στη μητρική εταιρεία και τη μόνιμη εγκατάστασή της να εκπέσουν από το ποσό του οφειλόμενου φόρου το τμήμα του φόρου της θυγατρικής εταιρείας και κάθε θυγατρικής μεταγενέστερων επιπέδων που αναλογεί στα κέρδη αυτά, μέχρι του ποσού του αντιστοιχούντος εθνικού φόρου.

3.1.3. Η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες ακόμη και στην περίπτωση όπου η μόνιμη εγκατάσταση της μητρικής εταιρείας εισπράττει τα διανεμόμενα κέρδη της θυγατρικής, απαιτεί μελέτη λόγω του ενδεχόμενου τριγωνισμού που μπορεί να δημιουργήσει ο φορολογικός σχεδιασμός των ομίλων.

3.1.4. Εν προκειμένω, η κατά λέξη διατύπωση της προτεινόμενης τροποποίησης διασφαλίζει ότι η οδηγία καλύπτει την περίπτωση όπου η μητρική εταιρεία και η θυγατρική της εδρεύουν για φορολογικούς λόγους σε διαφορετικά κράτη μέλη και η πληρωμή των μερισμάτων πραγματοποιείται προς τη μόνιμη εγκατάσταση της μητρικής εταιρείας που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος.

3.1.4.1. Παράλληλα η οδηγία μπορεί να εφαρμοστεί και στην περίπτωση όπου η μητρική εταιρεία και η θυγατρική της εδρεύουν σε διαφορετικά κράτη μέλη και η μόνιμη εγκατάσταση που εισπράττει τα μερίσματα εδρεύει στο ίδιο κράτος μέλος με τη θυγατρική.

3.1.5. Ωστόσο η οδηγία για της μητρικές και θυγατρικές εταιρείες εφαρμόζεται μερικώς στην περίπτωση που η μητρική και η θυγατρική εδρεύουν σε διαφορετικά κράτη μέλη και η μόνιμη εγκατάσταση βρίσκεται σε μη κοινοτική χώρα· στην περίπτωση αυτή, και με βάση τις προτεινόμενες τροποποιήσεις, το κράτος όπου εδρεύει η θυγατρική εταιρεία εξαιρείται από την είσπραξη (πρβλ άρθρο 5 της οδηγίας) των μερισμάτων που εξέρχονται από αυτό ενώ το δικαστήριο όπου βρίσκεται η μόνιμη εγκατάσταση δεν θα πρέπει να εφαρμόσει το καθεστώς που ορίζει η οδηγία· τέλος, το κράτος όπου εδρεύει η μητρική εταιρεία, βάσει της νέας διατύπωσης του άρθρου 4, παράγραφος 1, της υπό εξέταση οδηγίας, μπορεί να επιλέξει είτε την εξαίρεση της φορολόγησης των κερδών αυτών είτε την έκπτωση φόρου τμήματος του οφειλόμενου φόρου που αναλογεί στα κέρδη αυτά, μέχρι του ποσού του αντιστοιχούντος εθνικού φόρου.

3.1.6. Τέλος, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί ειδικά στον πιθανό κίνδυνο κατάχρησης της εφαρμογής της οδηγίας στην περίπτωση όπου η μητρική εταιρεία και η θυγατρική της εδρεύουν στο ίδιο κράτος μέλος ενώ η μόνιμη εγκατάσταση βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος· στην περίπτωση αυτή, η οδηγία δεν θα πρέπει να εφαρμοστεί δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 1 όπου ορίζεται ότι η θυγατρική πρέπει να έχει φορολογική έδρα σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο όπου εδρεύει η μητρική.

3.1.6.1. Ωστόσο, σ' αυτή ειδικά την περίπτωση ενδείκνυται η πραγματοποίηση σε βάθος μελέτης με αναφορά στην ενδεχόμενη παραβίαση της αρχής της μη διάκρισης· για τα θέματα αυτά, γίνεται ειδική αναφορά στις γενικές παρατηρήσεις.

3.2. Άρθρο 1, παράγραφος 2: Αύξηση του αριθμού των εταιρειών που καλύπτει η οδηγία για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες

3.2.1. Αναφορικά με την αύξηση του αριθμού των εταιρειών που θα επωφεληθούν από την εφαρμογή της οδηγίας, προτείνεται να μειωθεί το υποχρεωτικό κατώτερο όριο συμμετοχής (που απαιτείται για να αναγνωρισθεί η ιδιότητα της μητρικής ή θυγατρικής εταιρείας) από 25 % σε 10 %.

3.2.2. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η μείωση του κατώτερου ορίου συμμετοχής συνεπάγεται την αύξηση των εταιρειών που μπορούν να επωφεληθούν από τις φορολογικές διευκολύνσεις της οδηγίας 90/435/ΕΟΚ και οι οποίες, προηγουμένως, δεν πληρούσαν την ελάχιστη απαίτηση συμμετοχής που ήταν ανώτερη από το 25 %.

Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch