2.1.2.Πληροφορίες δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού για το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ

Ο κανονισμός για το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ προβλέπει ότι πρόσθετοι περιορισμοί στους κατόχους Ψηφιακού Πιστοποιητικού COVID της ΕΕ μπορούν να επιβάλλονται μόνο εφόσον αυτοί είναι αναγκαίοι και αναλογικοί για την προστασία της δημόσιας υγείας ως απάντηση στην πανδημία COVID-19. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να ενημερώνουν την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη 48 ώρες πριν από τη λήψη απόφασης για την επιβολή πρόσθετων περιορισμών. Στις δύο προηγούμενες εκθέσεις, η Επιτροπή συνόψιζε τις κοινοποιήσεις που είχε λάβει δυνάμει της συγκεκριμένης διάταξης. Από την τελευταία έκθεση του Μαρτίου 2022 έως σήμερα δεν υπήρξαν κοινοποιήσεις.

Η Επιτροπή συνέχισε να παρακολουθεί την εφαρμογή από τα κράτη μέλη του κανονισμού για το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ και της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή συντονισμένης προσέγγισης για τη διευκόλυνση της ασφαλούς ελεύθερης κυκλοφορίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Οι πληροφορίες από τα κράτη μέλη σχετικά με το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ συλλέγονταν μέσω συνοπτικών πινάκων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή και το Συμβούλιο. Μετά την άρση και των τελευταίων περιορισμών στα ταξίδια εντός της ΕΕ τον Αύγουστο του 2022, η Επιτροπή ανέστειλε αυτή την πρακτική συλλογής πληροφοριών, ωστόσο μπορεί να την ενεργοποιήσει εκ νέου εάν παραστεί ανάγκη.

2.1.3.Συνέχεια των προηγούμενων εκθέσεων: αντίκτυπος στα ταξίδια και στον τουρισμό, αποδοχή διαφορετικών τύπων εμβολίου, θεμελιώδη δικαιώματα και απαγόρευση των διακρίσεων, καθώς και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα

2.1.3.1.Θεμελιώδη δικαιώματα και απαγόρευση των διακρίσεων

Η έκθεση του Μαρτίου 2022 περιέγραφε πώς ο κανονισμός για το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ διασφαλίζει προσέγγιση που δεν εισάγει διακρίσεις με τη συμπερίληψη διαλειτουργικών πιστοποιητικών εμβολιασμού, διαγνωστικού ελέγχου και ανάρρωσης. Ενώ οι τύποι των πιστοποιητικών που θα γίνονται αποδεκτά παραμένει ζήτημα απόφασης πολιτικής (στον τομέα της δημόσιας υγείας) των κρατών μελών, ο κανονισμός διασφαλίζει ότι τα Ψηφιακά Πιστοποιητικά COVID της ΕΕ που εκδίδονται με βάση τα ίδια ιατρικά συμβάντα γίνονται δεκτά, προκειμένου να αίρονται οι περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία, υπό τους ίδιους όρους. Η αξιολόγηση αυτή εξακολουθεί να ισχύει.

2.1.3.2.Αποδοχή διαφορετικών τύπων εμβολίων κατά της COVID-19

2.1.3.2.1Εμβόλια κατά της COVID-19 που βρίσκονται στο στάδιο κλινικών δοκιμών

Όπως εξηγείται λεπτομερέστερα στο τμήμα 2.4.2 κατωτέρω, όταν παρατάθηκε η ισχύς του κανονισμού για το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμπεριέλαβαν επίσης τροποποίηση η οποία προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν Ψηφιακά Πιστοποιητικά COVID της ΕΕ σε άτομα που συμμετέχουν σε υπό εξέλιξη κλινικές δοκιμές εμβολίων κατά της COVID-19, και ότι τα εν λόγω πιστοποιητικά μπορούν να γίνονται δεκτά από άλλα κράτη μέλη προκειμένου να αίρονται οι περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία. Επιπλέον, ο κανονισμός αναθέτει στην επιτροπή υγειονομικής ασφάλειας την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών για τη διασφάλιση συνεκτικότητας όσον αφορά την αποδοχή των εν λόγω πιστοποιητικών σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η Επιτροπή σύστησε, στο πλαίσιο της HSC, τεχνική ομάδα εργασίας για τα ψηφιακά πιστοποιητικά εμβολιασμού COVID-19 της ΕΕ που εκδίδονται για συμμετέχοντες σε κλινικές δοκιμές, με αποστολή την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών για μια ενιαία προσέγγιση. Το έγγραφο που συντάχθηκε, με τίτλο «Guidance on the mutual acceptance of EU Digital COVID Certificates issued to participants of clinical trials» (Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την αμοιβαία αποδοχή των Ψηφιακών Πιστοποιητικών COVID της ΕΕ που εκδίδονται για συμμετέχοντες σε κλινικές δοκιμές) εκδόθηκε από την HSC στις 5 Οκτωβρίου 2022. Οι κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν ότι τα πιστοποιητικά για όλες τις υπό εξέλιξη κλινικές δοκιμές θα πρέπει να γίνονται αμοιβαία αποδεκτά από τα κράτη μέλη, χωρίς διαφοροποίηση. Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις δημοσιοποιημένες κλινικές δοκιμές για εμβόλια κατά της COVID-19 εντός ΕΕ/ΕΟΧ οι οποίες περιλαμβάνονται στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων για τις κλινικές δοκιμές (EudraCT) ή στο σύστημα πληροφοριών για τις κλινικές δοκιμές (CTIS), υπό τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA). Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ένας μικρός αριθμός επιλεγμένων διεθνών δοκιμών· ωστόσο, οι τελευταίες δεν έχουν ακόμη περιληφθεί στα ανωτέρω συστήματα.

2.1.3.2.2Εμβόλια κατά της COVID-19 για τα οποία έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία καταχώρισης για χρήση έκτακτης ανάγκης του ΠΟΥ

Όπως προβλέπεται στον κανονισμό για το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αποδέχονται τα πιστοποιητικά εμβολιασμού για εμβόλια που έχουν λάβει άδεια κυκλοφορίας στην ΕΕ ως λόγο εξαίρεσης από περιορισμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία. Επιπλέον, τα κράτη μέλη μπορούν, αλλά δεν υποχρεούνται, να εξαιρέσουν από τους περιορισμούς ταξιδιώτες που έχουν λάβει εμβόλιο για το οποίο έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία καταχώρισης για χρήση έκτακτης ανάγκης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) ή το οποίο έχει λάβει άδεια σε εθνικό επίπεδο από άλλο κράτος μέλος.

Όπως εξηγούνταν στην προηγούμενη έκθεση, παρατηρούνταν αυξημένη αποδοχή από τα κράτη μέλη όσον αφορά τα εμβόλια για τα οποία είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία καταχώρισης για χρήση έκτακτης ανάγκης του ΠΟΥ. Η σύσταση (ΕΕ) 2020/912 του Συμβουλίου σχετικά με τον προσωρινό περιορισμό των μη αναγκαίων ταξιδιών προς την ΕΕ και την πιθανή άρση του εν λόγω περιορισμού προέβλεπε ήδη ότι τα κράτη μέλη έπρεπε να άρουν τον προσωρινό περιορισμό των μη αναγκαίων ταξιδιών προς την ΕΕ και όσον αφορά άτομα που έχουν λάβει εμβόλιο το οποίο περιλαμβάνεται στον κατάλογο του ΠΟΥ (παρόλο που οι εν λόγω ταξιδιώτες ενδέχεται να υπόκεινται επίσης σε πρόσθετες απαιτήσεις).

Στην πρότασή της για νέα σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τα ταξίδια στο εσωτερικό της ΕΕ (η οποία αντικατέστησε την ισχύουσα σύσταση 2020/912 του Συμβουλίου), η Επιτροπή εισηγήθηκε άρση όλων των περιορισμών που σχετίζονται με την COVID-19 για τους ταξιδιώτες που εισέρχονται στην Ένωση, αλλά και αποδοχή, κατά περίπτωση, των εμβολίων που έχουν έγκριση του ΠΟΥ. Με στόχο την περαιτέρω διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας πολιτών της ΕΕ στους οποίους έχει χορηγηθεί εμβόλιο που περιλαμβάνεται στον κατάλογο του ΠΟΥ, και την ενιαία αντιμετώπιση των ταξιδιών προς την ΕΕ και των ταξιδιών εντός της ΕΕ, η Επιτροπή εισηγήθηκε, στην τελευταία επικαιροποίηση της συντονισμένης προσέγγισης για τα ταξίδια εντός της ΕΕ, (βλ. τμήμα 2.1.1 ανωτέρω) ότι, σε περίπτωση εκ νέου επιβολής περιορισμών στα ταξίδια εντός της ΕΕ, θα πρέπει επίσης να διατυπωθεί σύσταση προς τα κράτη μέλη να αποδέχονται τα Ψηφιακά Πιστοποιητικά COVID της ΕΕ που εκδίδονται μετά τη χορήγηση των εν λόγω εμβολίων. Οι εν λόγω προτάσεις της Επιτροπής εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 13 Δεκεμβρίου 2022.

2.1.3.3.Αντίκτυπος στα ταξίδια και στον τουρισμό

Η έκθεση του Μαρτίου 2022 περιέγραφε πώς το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ συνέβαλε θετικά στην αποκατάσταση των διεθνών ταξιδιών προς την ΕΕ και εκτός αυτής, παραθέτοντας επίσης αριθμητικά στοιχεία για τις εμπορικές πτήσεις. Έκτοτε, τα στοιχεία δείχνουν ότι, σε επίπεδο ΕΕ, το 2022 ο αριθμός πτήσεων ήταν μεγαλύτερος σε σχέση με το 2021 για όλους τους μήνες εκτός του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου. Τον Οκτώβριο του 2022 η εναέρια κυκλοφορία είχε ανακάμψει στο -15 % των επιπέδων του 2019. Σύμφωνα με την τελευταία πρόβλεψη του Eurocontrol, η πλήρης ανάκαμψη στα επίπεδα του 2019 αναμένεται εντός του 2024.

2.1.3.4.Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα

Η έκθεση του Μαρτίου 2022 περιλάμβανε αξιολόγηση της συμμόρφωσης του κανονισμού για το Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID της ΕΕ με τους κανόνες της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων. Η Επιτροπή μερίμνησε επίσης για τη συμμόρφωση των εκτελεστικών και των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που εκδίδονται δυνάμει των διατάξεων του κανονισμού με την αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων. Η αξιολόγηση αυτή εξακολουθεί να ισχύει.

Όσον αφορά τις τρίτες χώρες που είναι συνδεδεμένες με το σύστημα (βλ. τμήμα 2.5.1), είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι οι συμμετέχουσες χώρες πρέπει να συμμορφώνονται με την οικεία νομοθεσία για την κυβερνοασφάλεια και την προστασία των δεδομένων —η επιβολή της οποίας επαφίεται στις αρμόδιες εθνικές αρχές— κατά την ανάπτυξη και λειτουργία των εθνικών συστημάτων και υπηρεσιών τους. Η Επιτροπή απαιτεί συστηματικά από τα κράτη μέλη και τις τρίτες χώρες να υποβάλουν αυτοαξιολόγηση προκειμένου να υπάρχει πρόσθετη διασφάλιση ότι η εκάστοτε χώρα έχει λάβει ειδική μέριμνα για συγκεκριμένους κινδύνους, μεταξύ άλλων σε σχέση με την προστασία των δεδομένων. Εφαρμόζεται αυστηρή διαδικασία «εισόδου» για όλες τις συμμετέχουσες χώρες, και η μη συμμόρφωση με οποιαδήποτε από τις απαιτήσεις αυτές συνεπάγεται αδυναμία σύνδεσης με το πλαίσιο του Ψηφιακού Πιστοποιητικού COVID της ΕΕ.