ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (83) 262 
 
 
 
Vol. 1983/0 111 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openi ng to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this f ile is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 198 3 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27 .9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COΜ(83) 262 τελικό 
Βρυξέλλες, 16 Mαϊου 1983 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
πρώτη έκθεση σχετικά με την υφιστάμενη κατάσταση και τις προοπτικές της δια-
χείρισης των ραδιενεργών καταλοίπων στην Κοινότητα. 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
Ανάλυση της σημερινής κατάστασης 
και προοπτικές στον τομέα της 
διαχείρισης των ραδιενεργών απ όβλητων 
μέσα στην Κοινότητα 
COΜ(83) 262 τελικό 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΘΕΜΑ : πρώτη έκθεση σχετικά  με την υφιστάμενη κατάσταση  και τις  προοπτικές 
της διαχείρισης  των ραδιενεργών καταλοίπων στην Κοινότητα. 
I. ΠΡΟΟΙΜΙΟ 
Με ψήφισμα  της 18ης  Φεβρουαρίου  1980 (*•)• τα  Συμβούλιο ενέκρινε σχέδιο 
κοινοτικής δράσης στον τομέα  των ραδιενεργών καταλοίπων.  Το σχέδιο 
αυτό αφορά  το πρόβλημα  των ραδιενεργών καταλοίπων  που προέρχονται  από 
πυρηνικές εγκαταστάσεις  και ιδιαίτερα  το πρόβλημα  της διαχείρισης  και 
διάθεσης των καταλοίπων υψηλής ραδιενέργειας και/ή μεγάλης διάρκειας 
ζωής. Καλύπτει  την περίοδο 1980-1982 και  αναθεωρείται κάθε τρία χρόνια. 
Το σημείο  1 του σχεδίου προβλέπει  τη συνεχή ανάλυση  της κατάστασης  της 
διαχείρισης  των ραδιενεργών καταλοίπων στην Κοινότητα  με σκοπό την υιο­
θέτηση των αναγκαίων λύσεων.  Η ανάλυση αυτή πρέπει  να περιλαμβάνει  : 
- τις διαθέσιμες τεχνικές  και τις  υπάρχουσες  ή προβλεπόμενες εγκαταστάσεις 
των Κρατών μελών  που έχουν ως αντικείμενο  τη διαχείρηση  των ραδιενεργών 
καταλοίπων  στα διάφορα στάδια  της, συμπεριλαμβανομένων  των μεθόδων 
και διαδικασιών  για την  οριστική  του διάθεση, 
- τις εργασίες  τις οποίες τα Κράτη μέλη  της Κοινότητας προτίθενται  να 
πραγματοποιήσουν στον τομέα  της τεχνολογικής έρευνας  και ανάπτυξης, 
- τις πρακτικές  για τη διαχείριση  των διαφόρων καταλοίπων  των Κρατών 
μελών, οι οποίες έχουν  ήδη καθοριστεί  ή πρόκειται  να καθοριστούν, 
- τις προβλέψεις  για την  εφαρμογή  του σχεδίου και το χρονοδιάγραμμα τους. 
Οι πληροφορίες  και τα αποτελέσματα  που θα λαμβάνονται κατά  τη διάρκεια 
των εργασιών αυτών  θα πρέπει να αξιοποιούνται "έτσι ώστε  η Κοινότητα 
και τα Κράτη μέλη  να ενημερώνονται συνεχώς σχετικά  με την πρόοδο των 
εργασιών  και τα  επιτεύγματα στον τομέα  της διαχείρισης  και αποθήκευσης 
των ραδιενεργών καταλοίπων, λαμβάνοντας υπόψη  τις ανάγκες των πυρηνικών 
προγραμμάτων". 
(*) βλ. ΕΕ  αριθ. C 51/1 - 2 - 3 της 29.2.1980. 
Λαμβάνοντας υπόψη  την υφιστάμενη κατάσταση όπως αυτή περιγράφεται κατωτέρω 
και ακολουθώντας  τη γνώμη που διατύπωσε στις  5.11.1982 η  αρμόδια για το 
θέμα αυτό συμβουλευτική επιτροπή διαχείρισης προγράμματος  (ΕΕ αριθ. C 51/4 
της 19.2.198ϋ),  η Επιτροπή  δεν θεωρεί αναγκαία  επί του  παρόντος  την τροπο­
ποίηση του σχεδίου δράσης.  Η απόφαση αυτή  της Επιτροπής  θα αποτελέσει 
αντικείμενο ξεχωριστής ανακοίνωσης. 

2 
Κατά συνέπεια,  η Επιτροπή διαβιβάζει  στο Συμβούλιο μαζί  με τα σχόλια της, 
την έκθεση  που παρατίθεται  στο παράρτημα  1, η οποία καταρτίστηκε βάσει  των 
πληροφοριών  που παρείχαν  τα Κράτη μέλη. Η έκθεση αυτή αντανακλά  την κατάσταση 
της περιόδου  1981-1982 και  παρέχει  τις προοπτικές σχετικά  με την διαχείριση 
των ραδιενεργών καταλοίπων  στα Κράτη μέλη  της Κοινότητας μέχρι  το τέλος του 
α ιρνα. 
Την έκθεση  αυτή, η οποία είναι  η πρώτη του είδους της, θα  ακολουθήσουν άλλες, 
έτσι ώστε  η Επιτροπή  να τηρεί ενήμερο  το Συμβούλιο κατά  τη διάρκεια  της διε­
ξαγωγής του σχεδίου. 
II. Η Επιτροπή εφιστά  την προσοχή  του Συμβουλίου  στα ακόλουθα σημεία  : 
α) Το υψηλό επίπεδα ανάπτυξης  των Κρατών μελών έχει  ως αποτέλεσμα  την παραγωγή 
ραδιενεργών καταλοίπων πολλών  και διαφόρων κατηγοριών  και. προελεύσεων  (βλ. 
κεφάλαιο  I της έκθεσης). 
Τα κατάλοιπα  που προέρχονται  από τους ηλεκτραπυρηνικούς σταθμούς  και από τις 
σχετικές  με αυτούς • εγκαταστάσει  ς κύκλου καυσίμου αντιπροσωπεύουν  το μεγαλύ­
τερο ποσοστό  του συνόλου  των καταλοίπων όσον αφορά  την περιεκτικότητα τους 
σε ραδιενέργεια. Αυτό ισχύει  για τα Κράτη μέλη  που διαΑέτουν ηλεκτροπυρηνικά 
προγράμματα. Εξάλλου, επειδή  σε πολλές χώρες  ο κύκλος καυσίμου έχει αναπτυχθεί 
στα διάφορα στάδια  ταυ, τα  κατάλοιπα που. προκύπτουν παρουσιάζουν μεγάλη 
ποικιλία  ως προς τη φύση τους,  τον όγκο, το επίπεδο ραδιενέργειας,  τη διάρκεια 
ζωής, κλπ... 
Τα κατάλοιπα  που προέρχονται  από τον ι.ατρικό,  βιομηχανικό  μη πυρηνικό  και 
ερευνητικό τομέα αντιπροσωπεύουν  ένα σημαντικό ποσοστό  του ολικού όγκου  των 
καταλοίπων. Αυτό ισχύει  για όλα τα  Κράτη μέλη  (βλ. κεφάλαιο  1.4). 
Η ανάλυση συνεπώς  της κατάστασης  των ραδιενεργών καταλοίπων πρέπει  να γίνεται 
κατά κατηγορίες  οι οποίες περιλαμβάνουν παρόμοια κατάλοιπα.  Τη στιγμή αυτή, 
σύμφωνα με την έκθεση,  η κατάσταση στην Κοινότητα παρουσιάζεται  ως εξής 
(βλ. κεφάλαιο  II) : 
. Η διαχείριση  των ραδιενεργών καταλοίπων χαμηλής  και μέσης ραδιενέργειας 
στηρίζεται  σε εμπειρία τριάντα περίπου  ετών. Φαίνεται  ότι ανταποκρίνεται 
στις τρέχουσες απαιτήσεις  των ηλεκτραπυρηνικών προγραμμάτων  των Κρατών 
μελών καθώς  και στις απαιτήσεις  της ασφάλειας  στο επίπεδα τόσο  των εφαρμο-
• γών όσο και της  ανάπτυξης.  Βα πρέπει βέβαια  να προσαρμόζονται συνεχώς 
στην τεχνολογική πρόοδο  (βλ. κεφάλαιο  IV, σημείο 6). 
. Η διάθεση  των καταλοίπων χαμηλής  και μέσης ραδιενέργειας  δεν θα πρέπει 
να παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα εφόσον εξακολουθούν  να χρησιμοποιούνται 
οι ίδιες μέθοδοι (καταβύθιση  και αποθήκευση μέσα  στο έδαφος).  Γι'αυτό 
απαιτείται βέβαια  η ταχεία λήψη  των αναγκαίων αποφάσεων όσον αφορά  την 
ανεύρεση  και τη λειτουργία νέων τοποθεσιών  (βλ. κεφάλαιο  IV, σημείο ?). 
.Όσον αφορά  τη διαχείριση ραδιενεργών καταλοίπων  που έχουν προσβληθεί  από 
πηγές εκπομπής σωματιδίων μεγάλης διάρκειας ζωής καθώς  και κατάλοιπων 
υψηλής ραδιενέργειας  οι βασικές τεχνολογίες είναι διαθέσιμες  και ορισμέ­
νες από αυτές βρίσκονται  στο στάδιο της εμπορίας (υαλοποίηση  των καταλοίπων) 
(βλ. κεφάλαιο  III). Οι τρέχουσες προσπάθειες προς αυτή  την κατεύθυνση β) 

3 
θα πρέπει ωστόσο να συνεχιστούν. Ιδιαίτερη προσπάθεια θα πρέπει να καταβληθεί 
για την προσαρμογή των μεθόδων επεξεργασίας και προετοιμασίας των κατα­
λοίπων που έχουν προσβληθεί από πηγές εκπομπής σωματιδίων α, στις συνθήκες 
διαθέσεων των εν λόγω καταλοίπων σε γεωλογικούς σχηματισμούς (βλ. κεφάλαιο IV 
σημείο θ). 
. Προς το παρόν, τα κατάλοιπα αυτά αποθηκεύονται εν αναμονή της οριστικής 
τους διάθεσης. Υπολογίζεται ότι στις αρχές της δεκαετίας του  1990 θα αρχί­
σει στα Κράτη μέλη η λειτουργία εγκαταστάσεων για τη διάθεση των καταλοίπων 
που έχουν προσβληθεί από πηγές εκπομπής σωματιδίων α (βλ. κεφάλαιο IV, 
σημείο 9). Όσον αφορά τη διάθεση των καταλοίπων υψηλής ραδιενέργειας, 
τα Κράτη μέλη και η Κοινότητα μελετούν διάφορες επιλογές  : μέσα σε βαθείς 
ηπειρωτικούς γεωλογικούς σχηματισμούς όπως π.χ. αλάτων, αργίλου, κρυσταλ­
λικών πετρωμάτων, που συναντούνται άφθονοι στην Κοινότητα και η χρησιμοποί­
ηση τους θεωρείται πραγματοποιήσιμη και μέσα σε ιζήματα ωκεανών (βλ. κεφά­
λαιο IV, σημείο  12). 
III. Από την ανάλυση αυτή προκύπτει ότι  : 
— για ένα μεγάλο αριθμό στοιχείων του προβλήματος των ραδιενεργών καταλοίπων 
έχουν βρεθεί λύσεις των οποίων η αποτελεσματικότητα έχει αποδειχτεί μετά 
από πολυετή πείρα. Πρόκειται κυρίως για τα πρώτα στάδια της διαχείρισης 
των καταλοίπων που αφορούν βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες εργασίες, όπως 
π.χ. η επεξεργασία, η συσκευασία και ενδιάμεση αποθήκευση. 
- αντίθετα, το πρόβλημα της οριστικής διάθεσης που αποτελεί το τελικό 
μακροπρόθεσμο τμήμα της διαχείρισης, δεν έχει επιλυθεί για τις κατηγορίες 
καταλοίπων με μεγάλη διάρκεια ζωής και υψηλή ραδιενέργεια. 
Η επίλυση του προβλήματος αυτού είναι μία από τις προϋποθέσεις για να 
γίνει αποδεκτή η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας. Γι*αυτό η Επιτροπή 
θεωρεί αναγκαία την παρουσίαση μιας πειστικής επίδειξης ακόμη και αν  : 
. το γεγονός ότι τα πολύ ραδιενεργά κατάλοιπα πρέπει να αφεθούν μερικές 
δεκαετίες για να "ψυχθούν", αποκλείει την πραγματοποίηση της βιομηχανι­
κής διάθεσης πριν από το τέλος του παρόντος αιώνα. 
. η διάθεση των καταλοίπων είναι δύσκολο να αποτελέσει αντικείμενο άμεσης 
απόδειξης καθόσον οι εκτιμήσεις της ασφάλειας για μία μακρόχρονη περίοδο 
θα βασίζονται αναγκαστικά είτε σε επιταχυνόμενες δοκιμές είτε σε έμμεσους 
υπολογισμούς. 
IV.Έχοντας όλα αυτά υπόψη, η Επιτροπή πιστεύει ότι η κοινοτική δράση που 
διεξάγεται με επιτυχία από πολλά έτη και έχει αναγνωριστεί από τα κοινοτικά 
όργανα θα πρέπει να συνεχιστεί με ιδιαίτερη ένταση. 
Επίσης, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην εφαρμογή των μέτρων που 
προβλέπονται στο σημείο  2 του προγράμματος κοινοτικής δράσης  . (*) 
(*)"Εξέταση,  σε κοινοτικό επίπεδο, των μέτρων που είναι δυνατό να εξασφαλίσουν 
υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες τη μακροπρόθεσμη ή οριστική αποθήκευση 
των ραδιενεργών αποβλήτων" (σχέδιο δράσης, σημείο  2).'Σημ.  Ό ι όροι "οριστική 
αποθήκευση"  και "δ·ιάθεση" είναι συνώνυμοι. 

4. 
Η Επιτροπή  αποφάσισε,  κατά συνέπεια, να ακολουθήσει, την ακόλουθη γραμμή: 
- Υποβολή στο Συμβούλιο κατά το  1983/1984  - και συιιφωυα με τους στόχους 
του προγράμματος-πλαίσιο των επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων  -
νέων προγραμμάτων Ε και Α που θα εκτελεστούν από το Κοινό Κέντρο Ερευνών 
(πρόγραμμα  1984-1987)  και στα πλαίσια δράσεων κοινής χρηματοδότησης 
(πρόγραμμα  1985-1989).  Τα προγράμματα αυτά θα αφορούν κυρίως τα προβλήματα 
της διάθεσης των καταλοίπων: προετοιμασία των αποβλήτων, προδιαγραφές 
για τη διάθεση τους, έλεγχος ποιότητας, οριστική διάθεση σε γεωλογικούς 
σχηματισμούς* διοικητική, νομική και οικονομική πλευρά του προβλήματος. 
- Προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των Κρατών μελών είτε σε επίπεδο των 
αρμοδίων για θέματα έγκρισης αρχών είτε στα πλαίσια της Ε και Α, ιδίως 
με διατάξεις που ευνοούν: 
α) τη μετακίνηση και την ανταλλαγή προσωπικού μεταξύ των δημοσίων ή 
ιδιωτικών οργανισμών που συμμετέχουν στο κοινοτικό πρόγραμμα Ε και Α. 
β) τη διαπραγμάτευση λύσεων προσαρμοσμένων στις επόμενες φάσεις του 
προγράμματος με τις οποίες θα καθιερώνονται αμοιβαίες αναλήψεις 
υποχρεώσεων μεταξύ των συμμετεχόντων στα προγράμματα οι οποίοι μέχρι 
σήμερα έχουν νομικό δεσμό με την Επιτροπή. 
- Μελέτη, στα πλαίσια του σχεδίου κοινοτικής δράσης, της προόδου, της 
δυνατότητας πραγματοποίησης, του κόστους και του ενδεχόμενου χρονοδιαγράμματος 
των διαφόρων σταδίων που θα οδηγήσουν στην εφαρμοφή των τρόπων διάθεσης 
των μακρόβιων και/ή υψηλής ραδιενέργειας καταλοίπων, από την προετοιμασία 
μέχρι το πρότυπο πειραματικό σχέδιο της εγκατάστασης για τη διάθεση. 
Συνέχιση των διεξαγόμενων μελετών που αφορούν την ασφάλεια. Οι σχετικές 
προτάσεις για τα ερευνητικά προγράμματα θα παρουσιαστούν συγχρόνως 
με την πρόταση του προγράμματος επιστημονικής Ε και Α  1985-1989. 
- Αργότερα, προώθηση μιας επίδειξης  - λαμβάνοντας υπόψη τις επιφυλάξεις που 
διατυπώνονται στο σημείο  III - ενός ή περισσοτέρων συστημάτων διαχείρισης 
των ραδιενεργών καταλοίπων, συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης σε γεωλογικούς 
σχηματισμούς. Το σχετικό σύστημα είναι δυνατό να κατανεμηθεί σε διάφορες 
τοποθεσίες ή ιδρύματα, ενώ κάθε τοποθεσία θα παρέχει ειδικές προδιαγραφές. 
Μια συνεργασία που θα επεκτείνεται στο εξωτερικό της Κοινότητας θα 
βοηθούσε τόσο στη βελτίωση της ποιότητας της επίδειξης όσο και στην 
αποφυγή δαπανηρών επαναλήψεων. 
- Η Επιτροπή καλεί τα Κράτη μέλη να ανακοινώσουν, από σήμερα, πιθανά 
σχέδια τους που αφορούν τις παραπάνω δράσεις και ιδιαίτερα ό,τι αφορά 
τη μελέτη, και την πραγματοποίηση των πειραματικών εγκαταστάσεων 
διαθέσεως ή των εγκαταστάσεων επιδείξεως. 
- Δεδομένου ότι οι προηγούμενες ενέργειες ενδέχεται να απαντήσουν κοινοτικές 
παρεμβάσεις που υπερβαίνουν τα κονδύλια του προϋπολογισμού που διατίθενται 
για τα προγράμματα Ε και Α, η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε προσπάθεια για 
την υποβολή εγκεκριμένων προτάσεων προκειμένου ν'-ανταποκριθεί σε 
αιτήσεις χρηματοδότησης εφόσον τα αντίστοιχα σχέδια περιλαμβάνουν θέματα 
για τα οποία έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον σε πολλά Κράτη  μέλη. 

ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΤΩΝ 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Ανάλυση της σημερινής κατάστασης 
χαύ προοπτυκές στον τομέα της 
δυαχευρυσης των ραδυενεργών απόβλητων 
μέσα στην Κοονο'τητα. 

Π ΪΝΑΚΑΣ _ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Κεφαλαιίο_Ι 
Σημερυνή κατάσταση  και^ προοπτυκές στον τομέα  της παράγωγης ραδιενεργών 
απόβλητων στά  Κράτη μέλη τ?ίς Κουνότητας. 
Ι.Ι. Πηγές παράγωγης ραδιενεργών απόβλητων  I 
1.2. Κατηγορύες ραδιενεργών απόβλητων  3 
I. 3.Ήλεχτροπυρηνυκά προγράμματα  5 
I. 4. Προοπτυκές στον τομέα  της παράγωγης απόβλητων  στά Κράτη μέλη  της Κουνότητας  7 
Κε^άλαυο_ΙΙ 
Σημερυνή κατάσταση στον τομέα  της δυαχεύρυσης  των ραδιενεργών απόβλητων 
στός χώρες μέλη  της Κουνότητας. 
II. I. Συστήματα δυαχεύρυσης  τών ραδιενεργών απόβλητων  15 
11.2. Δυατάξευς  καύ δομές πού έχουν δημυουργηθευ"  στά Κράτη μέλη  γυά τή 
δυαχεύρυση  τών απόβλητων  16 
11.3. Τεχνυκές  καύ εγκαταστάσεις  πού υπάρχουν σήμερα  γυά την  έπεξεργασύα 
καύ τή συσκευασύα  τών απόβλητων  20 
11.4. Δυαθέσυμα μέσα  γυά την  αποθήκευση  καύ τήν  άπόρρυψη  τών απόβλητων  36 
Κε2αλαυο_ΙΙΙ 
Προοπτυκές στόν τομέα  της δυαχεύρυσης  τών ραδυενεργών απόβλητων  στά 
Κράτη μέλη  της Κουνότητας. 
III.I. Προσπάθευες στόν τομέα  της "Ερευνας  καύ Ανάπτυξης  μέσα στην Κουνότητα  41 
III.2. Προοπτυκές  καύ σχέδυα γυά τύς  μεθόδους  καύ έγκαταστάσευς έπεξεργασύας 
καύ συσκευασίας 43 
50 III.3. Προοπτυκές  καύ σχέδυα γυά την  αποθήκευση  καύ απόρρυψη  τών αποβλήτων 
Κεφάλαοο IV 
Συμπεράσματα 54 
Βυβλυογραφύα 58 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I 
Σημερινή κατάσταση  καί προοπτικές στον τομέα  της παράγωγης ραδιενεργών 
απόβλητων  στά Κράτη μέλη  της Κοινότητας. 
I.I. Πηγες_παραγωγης_ραδ^ενεργων_άπο3λητων 
Ή παραγωγή απόβλητων είναι άρρηκτα δεμένη  μέ κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα.  Ή εκμε­
τάλλευση ραδιενεργών υλικών, φυσικής  η τεχνητής προε'λευσης ειδικότερα, οδηγεί στην 
παραγωγή ραδιενεργών άπο'βλητων  που πρέπει νά υποβληθούν  σέ επεξεργασία  καί συσκευασία 
καί κατόπιν  νά απορριφθούν ώστε  νά εξασφαλισθεί  η διαχείριση τους  μέ τρο'πο ασφαλή 
γιά τον άνθρωπο καί το' περιβάλλον  του, γιά δσο  διάστημα χρειάζεται. 
Ή εκμετάλλευση  αυτή συνοδεύεται επίσης  καί άπο' παραγωγή λειμμάτων  σέ ύγρά ή άεριώδη 
μορφή πού αποβάλλονται  στά ύδατα καί τήν  άτμο'σφαιρα, σύμφωνα  μέ τούς ισχύοντες  κα­
νονισμούς  γιά τήν  προστασία  άπό τή ραδιενέργεια  καί κάτω άπό κατάλληλο έλεγχο.  Οί 
απορρίψεις αυτές ανακοινώνονται στήν Επιτροπή  των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων  καί αποτελούν 
αντικείμενο περιοδικών εκθέσεων  της Επιτροπής.  Δεν αποτελούν ραδιενεργά απόβλητα 
αυτά καθαυτά  καί ξεφεύγουν άπο'  τό πλαίσιο αυτής  της έκθεσης. 
Υπάρχουν τρεις κατηγορίες δραστηριοτήτων  πού παράγουν ραδιενεργά απόβλητα μέσα στήν 
Κοινότητα  (οΐ στρατιωτικές δραστηριότητες βγαίνουν  άπό τό πλαίσιο της έκθεσης)! 
- η παραγωγή ήλεκτροπυρηνικης ενέργειας, 
- οί δραστηριότητες έρευνας 
- οΐ βιομηχανικές  καί ιατρικές δραστηριότητες  πού χρησιμοποιούν ραδιενεργά στοιχεία. 
Πηγές παραγωγής μπορούν επίσης  νά είναι οϊ ήλεκτροπυρηνικοί σταθμοί  καί οΐ διάφορες 
εγκαταστάσεις  του κύκλου του καυσίμου  πού είναι συνδεδεμένες  μέ αυτούς, εργαστήρια 
καί κέντρα έρευνας, εργοστάσια, συνεργεία  καί νοσοκομεία.  Ή σχετική σημασία  τών 
πηγών αυτών ποικίλλει σημαντικά  άπό χώρα σέ χώρα μέσα στήν Κοινότητα. "Ολες  οί χώρες 
χρησιμοποιούν συστηματικά ραδιενεργά στοιχεία  γιά ερευνητικούς, βιομηχανικούς  καί 
θεραπευτικούς σκοπούς,  ένώ αντίθετα υπάρχουν ορισμένες  πού δεν  έχουν ακόμη ξεκινήσει 
τήν εφαρμογή πυρηνικών προγραμμάτων  γιά τήν  παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.  Τά προ­
γράμματα αυτά δημιουργούν απόβλητα  πού περιέχουν  τό μεγαλύτερο ποσοστό  της ραδιενέργειας. 
2ί;_^Ρ α?ϊ3Ρ^2ΙΒΙ5 £_Ιί°^_Ε υ^5ί2^ τ2!!;_ΗΕ_ϊ?_!Ο^ΕΪΙΡ2Ξ^ΡΕ ν!;ϊ? προγράμματα_ παράγουν  καί 
αυτές απόβλητα". 
α) Παραγωγή άπόβλητων_^αμηλης Ραδιενέργειας  στή διάρκεια  τών διαδοχικών φάσεων  τού 
κύκλου τού καυσίμου  2™_ά^'^ τ1;_ τ2?_Ξ^Ρ η^ί;225_ά^Ι1;^Ρ α?Ι]ίΡ^' δηλαδή κατά  τήν εξόρυξη 
καί τήν επεξεργασία  τών μεταλλευμάτων ουρανίου  πού περιέχουν ραδιενεργά στοιχεία 
φυσικής προέλευσης  πού εκπέμπουν ακτίνες  α (δπως π.χ. τό  ράδιο - 226), τή  μετατροπή 
σέ έξαφθοριούχο ουράνιο,  τον εμπλουτισμό  τού ουρανίου  μέ τό σχάσιμο ισότοπο 
ουράνιο - 235 καί ή  παραγωγή καυσίμων στοιχείων.  Τά απόβλητα αυτά  πού ονομάζονται 

- 2 -
τεχνολογυκά η έπεξεργασύας (.*) άποτελοΰνταυ άπο' ύλι,κά που έχουν μολυνθεί άπό τά 
ί,σότοπα ούρανύου. 
β) Παράγωγη απόβλητων χαμηλής καύ μέσης ραδιενέργειας κατά τή λευτουργύα των αντι­
δραστήρων των ηλεκτροπυρηνυκων σταθμών και, τών εγκαταστάσεων τοΰ συνόλου τοΰ κύκλου 
τοϋ καυσύμου πού συνδέεται, μέ αυτούς. Σέ οτι. άφορα τούς αντιδραστήρες, τά απόβλητα 
αυτά σχηματίζονται, κατά κύρυο λόγο άπό συμπυκνώματα, τύς ύοντοανταλλακτοκές ρητύνες, 
τύς δι,ηθητι,κές φύσυγγες τών κυκλωμάτων ΰδατος καύ τών συσκευών καθαροσμου τών άε-
ροωδών λευμμάτων, τά δυαλύματα απολύμανσης, κλπ. Τά απόβλητα αυτά περιέχουν κυρύως 
προύόντα ένεργοπούησης καύ ίχνη προϋόντων σχάσης πού, σάν αποτέλεσμα βλάβης στά 
περιβλήματα τών στοι,χεύων του καυσύμου, μπορούν νά δοευσδύσουν στά πρωτογενή κυκλώ­
ματα ψύξης τοΰ αντιδραστήρα. 
γ) Παραγωγή απόβλητων χαμηλής, μέσης καύ ψηλής ραδι,ενέργευας στό τμήμα τοΰ κύκλου 
του καυσύμου πού βρύσκεταυ στά  κατάντι,  τοΰ πυρηνυκοΰ αντιδραστήρα, κυρύως κατά τήν 
έπανεπεξεργασύα τοΰ εξαντληθεντος καυσύμου (**). Τα απόβλητα αυτα περιλαμβάνουν 
τά προϋόντα σχάσης, τά ύπερουράνυα στουχεΐ,α δπως τό άμερύκι,ο, τού κούρυο καύ £χνη 
πλουτωνύου (τά δυάφορα αυτά ραδιενεργά στοι,χεΐα δημι,ουργοΰνταυ μέσα στόν άντυδρα-
στήρα καύ ελευθερώνονται, τή στυγμή της δυάλυσης τοΰ καυσύμου στή δυάρκει,α της 
έπανεπεξεργασύας). 
Πρέπει, νά αναφερθεί οτι, η έπανεπεξεργασύα τοΰ έξαντληθέντος καυσύμου δέν αποτελεί 
πρόσθετη πηγή ραδυενέργευας. Τά ραδι,ονουκλεύδι,α υπάρχουν ήδη μέσα στό έξαντληθέν 
καύσι,μο πρύν άπό τήν ενδεχόμενη έπανεπεξεργασύα του. 
Οΰ δραστηριότητες πού δέν συνδέονται» μέ τήν εφαρμογή τών ήλεκτροπυρηνυκών προγραμ­
μάτων αποτελούν κυρύως πηγές απόβλητων χαμηλής ραδιενέργειας. 
α) Στόν τομέα της έρευνας, τά απόβλητα πού προέρχονται, άπό τά κέντρα πυρηνυκών 
ερευνών εζναυ τά πι,ό άφθονα καύ μουάζουν μέ εκείνα πού παράγονται, στό πλαύσι,ο 
τών ήλεκτροπυρηνοκών προγραμμάτων. 
β) Στό βι,ομηχανι,κό καύ ύατρυκό τομέα, τά απόβλητα προέρχονται, άπό τήν παραγωγή 
καύ τή χρήση τών ραδυοϋσότοπων. Θά μπορούσαμε π.χ. νά αναφέρουμε τούς έλεγχους 
πού γύνονται, στή βι,ομηχανύα μέ πηγές άκτονών γ ή πηγών νετρονύων, τήν άποστεύρωση 
εύδών δι,ατροφης,  χευρουργι,κών ή άλλων προϋόντων μέ ραδι,ενέργευα, τήν κοβαλτοθε-
ραπεύα γι,ά τήν άντι,μετώπυση τοΰ καρκύνου, κλπ. 
"(*) Τά τεχνολογικά απόβλητα περιλαμβάνουν π.χ. τά ροΰχα πού δέν μπορούν νά 
ξαναχρησι,μοπουηθοΰν, τά κουρέλυα, τά χαρτί,ά, τά φύλλα πλαστι,κοΰ, κλπ. ένώ τά 
απόβλητα έπεξεργασύας άποτελοΰνταυ άπό τά εί,δι,κά ύλυκά πού χρησυμοποι,οΰνται, 
γι,ά κάθε έπεξεργασύα. 
(**) Οι, έργασύες αυτές έχουν σάν σκοπό νά διαχωρίσουν τό πλουτώνυο καύ τό ούράνυο 
πού δέν έχουν υποστεί καύση άπό τήν "τέφρα" της πυρηνικής καύσης. Τό οΰράνι,ο 
καύ τό πλουτώνι,ο μετά άπό αυτόν τον "καθαρισμό" μποροΰν κατόπι,ν νά άνακυκλωθοΰν. 

- 3 -
1.2. Κατηγορίες ραδιενεργών απόβλητων 
Τα ραδιενεργά απόβλητα σχηματίζονται  από μεγάλο αριθμό υλικών.  Τά ύλυκά αυτά 
μπορούν νά έχουν διάφορες φυσικές  καί χημυκές ΰδυότητες,  νά εκπέμπουν διαφορετικό 
τύπο ακτινοβολίας  (*) καί νά  έχουν ραδι,ενέργευα διαφορετικού ύψους. 
Είναι, προφανές  δτι μιά  τέτοια ποικιλομορφία  πού εκφράζεται, στην πράξη  μέ δυνητικές 
βλαπτικές έποδράσεις τελείως διαφορετικές, συνεπάγεται επίσης διαφοροποιημένη δια­
χείριση.  Γιά τό λόγο αυτόν, πρέπει  νά γίνει, μι,ά ταξινόμηση  τών ραδιενεργών απόβλη­
των σέ κατηγορίες. Καμυά ταξινόμηση  δέν έχει γίνει, σήμερα δεκτή  σάν διεθνές η κου-
νοτικό πρότυπο, παρόλο  πού ή ταξινόμηση  τών απόβλητων  πού δέν  έχουν υποστεί  επε­
ξεργασία πού προτείνει  ή ΔΕΑΕ (**) αποτελεί κατά κάπουο τρόπο  ένα σημείο αναφοράς 
γυά πολλά πυρηνικά έργαστήρυα  καί εγκαταστάσεις  (I). 
Οΰ περισσότερες ύφοστάμενες ταξινομήσεις ανταποκρίνονται  σέ λειτουργικές ανάγκες. 
Κατά συνέπεια,  ή χρήση όρυσμένων  άπό αυτές περιορίζεται, στίς έσωτερι,κές ανάγκες 
ορισμένων οργανισμών,  ένώ άλλες πάλι, καταρτίζονται,  γι,ά θεωρητικούς σκοπούς, κυρίως 
γιά σφαυρι,κές έρευνες  η έρευνες ασφάλειας. 
Ή κατάσταση αύτη έπι,τρέπευ  μι,ά καλή δι,αχείρυση  τών απόβλητων  καί την  προστασία 
του άνθρωπου  καί τοΰ  περιβάλλοντος  του. Άπό τήν  άλλη πλευρά ό'μως, δυσκολεύει, 
τίς συνολικές αξιολογήσεις, κυρίως  αν πρέπει νά επεκταθούν  σέ πολλές χώρες, δπως 
στην περίπτωση αξιολόγησης  γιά τό  σύνολο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Ή ταξινόμηση  πού χρησιμοποιείται στην παρούσα έκθεση  καί πού  αναλύεται παρακάτω, 
επιλέχθηκε διότι επιτρέπει  νά παρουσιασθούν  γιά τήν  Κοινότητα,  μέ τόν πιο  ικανο­
ποιητικό τρόπο, ποσοτικά στουχεΐα  πού άφοροΰν τά ραδιενεργά απόβλητα  πού παράγονται 
στά Κράτη μέλη  καί τό Κοινό Κέντρο Ερευνών  της Κουνότητας  καί υποβάλλονται  σέ 
επεξεργασία  καί συσκευασία. Προσφέρει επίσης  τό πλεονέκτημα  δτι χωρίζει  τά ραδιε­
νεργά απόβλητα  σέ κατηγορίες  πού αντιστοιχούν στους διάφορους τρόπους απόρριψης 
πού εφαρμόζονται σήμερα  η αντιμετωπίζονται  στά Κράτη μέλη  (βλ. Κεφ. II καί  III). 
Εξετάζονται τέσσερεις βασικές κατηγορίες απόβλητων! 
- απόβλητα ραδιενέργειας, 
- απόβλητα μέσης ραδυενέργειας, 
- απόβλητα  α, 
- απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας. 
Οϊ κατηγορίες αυτές, δπως  καί ή υπαγωγή ενός "τύπου" απόβλητων  σέ μιά κατηγορία 
παρά σέ μιά άλλη δέν έχουν βέβαια κανένα νομοθετικό  η κανονιστικό χαρακτήρα. 
Έξαλλου,  τά συστήματα διαχείρισης ορισμένων Κρατών μελών μπορούν  νά είναι τέ­
τοια πού τύποι η κατηγορίες απόβλητων δμοιες  μέ εκείνες πού αναφέρονται στην 
παρούσα έκθεση ενδέχεται  νά μήν υπάρχουν  σέ εθνικό επίπεδο. 
Πρόκειται κυρίως  γιά ακτίνες  α, β καί γ. 
(**)Διεθνής  Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας. 

_ 4 _ 
α) Ή κατηγορία άπο§λητων_^αμηληζ_ραδυενέργευας περιλαμβάνει, απόβλητα (κυρίως 
τεχνολογυκά) πού περυέχουν η  υπάρχει,  υποψία οτυ περυέχουν στοιχεία που 
εκπέμπουν ακτίνες 3-γ καί στουχεϋα πού εκπέμπουν αχτίνες α, κυρίως φυ-
συκής προέλευσης, σε χαμηλές συγκεντρώσευς (καί συνεπώς χαμηλής ραδυενέρ­
γευας) πού προέρχονται, άπό κέντραέρευνών, άπό τη βυομηχανυκή καί ΰατρυκή 
χρήση τών ραδυενεργών στουχείων, καθώς καί άπο' τυς δυάφορες εγκαταστάσεις 
του κύκλου του πυρηνυκοϋ καυσίμου. Ή συγκέντρωση τών άλλων στουχείων πού 
εκπέμπουν ακτίνες α (πλουτώνιο, άμερίκυο, κλπ) στά απόβλητα αυτά εζναυ 
περίπου ανύπαρκτη καί ύπόκευταυ σέ αυστηρότατο έλεγχο (*). 
β) Ή κατηγορία τών άπόβλητων_μεσης_ραδυενέργευας περυλαμβάνευ απόβλητα επεξεργα­
σίας πού περυέχουν κυρίως στουχεϋα πού εκπέμπουν ακτίνες β-γ σέ σχετυκά 
μεγάλες συγκεντρώσεις. Τά απόβλητα της κατηγορίας αύτης προέρχονταυ, στό με­
γαλύτερο ποσοστό, άπό τούς ήλεκτροπυρηνυκούς σταθμούς (ΰοντοανταλλακτυκές 
ρητίνες,  δυηθητυκές φύσυγγες, συμπυκνώματα, κλπ). Ή συγκέντρωση στουχείων 
πού εκπέμπουν ακτίνες α στά απόβλητα της κατηγορίας αύτης εζναυ ΰδυα μέ 
εκείνη τών απόβλητων χαμηλής ραδυενέργευας(*). 
γ) Τά απόβλητα πού ανήκουν στήν κατηγορία τών άπόβλητων_α (*) περιλαμβάνουν 
τά τεχνολογυκά απόβλητα καί τά απόβλητα επεξεργασίας πού προέρχονταυ άπό 
τά πυρηνυκά έργαστήρυα δπου δυενεργοΰνταυ έρευνες γυά τά ύπερουράνυα στου­
χεϋα, τά έργαστήρυα παραγωγής στουχείων καυσίμου μέ μυκτό όξείδυο οϋρανυου-
πλουτωνυου, τά έργοστάσυα έπανεπεξεργασίας τού έξαντληθέντος καυσίμου. 
"Ενα πρώτο μέρος αυτών τών απόβλητων άποτελεϋταυ άπό απόβλητα χαμηλής ρα-
δυενέργευας πού περυέχουν κυρίως στουχεϋα πού εκπέμπουν ακτίνες α. Τό δεύ­
τερο μέρος περυλαμβάνευ απόβλητα μέσης ραδυενέργευας πού περυέχουν στου­
χεϋα πού εκπέμπουν άκτϋνες α, β καί γ καί προέρχονταυ άπό τά έργοστάσυα 
έπανεπεξεργασίας, οπως δυάφορα τμήματα τών στουχείων του καυσίμου. 
δ) Ή κατηγορία τών άπόβλητων_ψηλής_ραδυενέργε^ας περυλαμβάνευ, στήν παρούσα 
έκθεση, μόνο τά ύαλοπουημένα απόβλητα πού περυέχουν τήν "τέφρα" της  πυρη-
νυκης καύσης (προϋόντα σχάσης καί ύπερουράνυα στουχεϋα πού εκπέμπουν ακτίνες 
α καί β-γ). 
(*) Στή Δυτ. Γερμανία τά απόβλητα πού εκπέμπουν ακτίνες α περυλαμβάνονταυ στήν 
κατηγορία τών απόβλητων χαμηλής καί μέσης ραδυενέργευας έπευδή ή άπόρρυψη 
τών απόβλητων κάθε κατηγορίας γυνεταυ σέ πολύ μεγάλο βάθος μέσα στό έδαφος. 

- 5 -
1.3. 'Ηλεκτροπυρηνυκά_προγράμματα 
Ή παράγωγη ραδιενεργών απόβλητων πού συνδέεταυ μέ τά ήλεκτροπυρηνυκά προγράμ­
ματα εζναυ ευθέως ανάλογη της σημασίας τών προγραμμάτων αυτών. Γυά τό λόγο αυτό 
είναι, σκόπυμο νά θυμίσουμε την έξέλυξη τους καί νά εκτυμήσουμε τίς προοπτυκές τους. 
Πολλές χώρες της Κουνότητας δυαθέτουν πυρηνυκούς σταθμούς γυά την παραγωγή 
ηλεκτρικής ένέργευας ήδη άπό τά τέλη της δεκαετίας του 50. Γυά τίς 10 χώρες της 
σημερυνης Κοινότητας η εγκατεστημένη Ισχύς τών σταθμών αυτών αυξήθηκε προοδευτυκά 
άπό 0,48  GWE τό I960 σέ 7,5 GWE τό 1970 γυά νά φθάσευ τά 28  GWE περίπου τό 1980. 
Σχετυκά μέ τό μέλλον, οΰ προβλέψευς τοϋ τέλους του 80 πού αφορούν τήν ανάπτυξη 
τών ήλεκτροπυρηνυκών προγραμμάτων  μέχρι, τό έτος  2000 συνοψίζονται, στόν Πί-να^α. Ι.Ι. 
πού παρουσυάζευ γυά κάθε χώρα καί γυά όρυσμένες χρονυές-κλευδυά τήν καθαρή 
ήλεκτροπυρηνυκή ϋσχύ, εγκατεστημένη, ύπό κατασκευή ή προβλεπόμενη στό τέλος 
τοϋ. χρόνου (*). 
- ^ — 
Οΰ περυορυσμου πού σχετίζονται, μέ τίς προβλέψευς γυά τά ή)εκτροπυρηνυκά  προ­
γράμματα ΰσχύουν άμεσα καί γυά τίς προβλέψευς πού αφορούν τήν παραγωγή  ραδυε-
νεργών απόβλητων πού συνδέεταυ μέ τά προγράμματα αυτά. Ύπενθυμίζονταυ στην 
επόμενη παράγραφο. 
(*) 0 πίνακας αυτός επαναλαμβάνευ, στά βασυκά τους σημεϋα, τίς τυμές πού 
περυέχονταυ στήν έκθεση της Συμβουλευτυκής Έπυτροπής  "AD HOC"  γυά τήν 
Έπανεπεξεργασία τών 'Ακτυνοβοληθέντων Πυρηνυκών Καυσίμων  (C0RREC0M) (2) . 
Οϋ τυμές πού άναφέρονταυ στά γαλλυκά, όλλανδυκά καί άγγλυκά προγράμματα 
έχουν άναθεωρηθεϋ ωστόσο γυά νά ληφθούν ύπόψηΐ 
- οΰ πρόσφατες τροποπουήσευς τοϋ προγράμματος κατασκευής ήλεκτροπυρηνυκών 
σταθμών στή Γαλλία, 
- ή σημερυνή πολυτυκή της Όλλανδυας σέ θέματα πυρηνυκης ένέργευας, 
- οΰ ήλεκτροπυρηνυκου σταθμοί μέ φυσυκό ούράνυο (άντυδραστηρες  MAGN0X)  πού 
λευτουργοϋν ήδη στό Ήν. Βασυλευο καί τών οποίων ή εγκατεστημένη ΰσχύς 
δεν είχε ύπολογυσθεϋ στήν έκθεση  C0REC0M. 

- 6 -
ΠΪΝΆΚΑΣ Ι.Ι Ήλεκτροπυρηνικά προγράμματα των Κρατών μελών ττίς Ευρωπα'ίκης Κοινότητας 
Καθαρή εγκατεστημένη ϋσχύς στο τέλος του έτους (ΟΜΕ) 
-α) σταθμοί σέ λευτουργία, ύπό κατασκευή ή προβλεπόμενου 
ΧΩΡΕΣ 
-β) μόνο σταθμοί σέ λειτουργία η ύπό κατασκευή 
1980 1985 1990 1995 2000 
ΒΕΛΓΙΟ ' (1) »> 1,65 5,5 5,5 5,5 5,5 
6) 1,65 5,5 5,5 5,5 5,5 
ΔΑΝΙΑ (2) β) 0 0 0 (1,30) (2,60) 
6) 0 0 0 0 0 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ β) 8,95 18,2 29,6 40 53 
6) 8,95 18,2 29,6 29,6 29,6 
ΓΑΛΛΙΑ (3) 3) 10 39 58 75 90 
1>) 10 39 44 44 39 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ (3> «5 0 0 0 0,6 2 
0 0 0 0 0 
ΙΤΑΛΙΑ (4) 3) " 1,24 1,24 7,2 •13,2 
6) 1,24 1,24 3,2 3,2 3,1 
ΟΛΛΑΝΔΙΑ β) 0,51 0,51 0,51 0,51 0,51 
6) 0,51 0,51 0,51 0,51 0,51 
ΗΝ. ΒΑΣΙΛΕΙΟ »> 6 10 11 15 20 
6) 6 10 10 9 8 
(I) Καμία απόφαση δέν £χει ληφθεί 
προγράμματος περα απο το 1985 σχετυκά μέ τήν ανάπτυξη του ήλεκτροπυρηνικοϋ 
(2) Πρόκευταυ γιά τίς μέσες τιμές μυάς ψαλίδας προβλέψεων 
όριο εζναυ μηδέν. της οποίας τό κατώτερο 
(3)'Εκτίμηση πολύ κατά προσέγγιση 
(Μ·) Ή εγκατεστημένη ΰσχύς τών 21 β ΜΕ του έτους  2000 είναι αποτέλεσμα παρέκτασης 
πού δέν έχευ λάβευ, μέχρι στιγμής, τήν έγκρυση τών κυβερνητυκών άρχων. 
Σημ. Τό Λουξεμβούργο δέν προβλέπει τήν κατασκευή πυρηνυκών σταθμών έπί του παρόντος. 
Σέ δτυ άφορα τήν Ελλάδα, ή 'Επυτροπή δέν έλαβε έγκαυρα πληροφορίες σχετυκά μέ 
ενδεχόμενο πυρηνυκό πρόγραμμα. 

- 7 -
1.4. Προοπτικές στον τομέα της παραγωγής_άπόβλητων_στά Κράτη μέλη_της Κουνότητας. 
Οΰ έκτυμήσευς που ακολουθούν αναφέρονται, στήν έτήσυα παραγωγή ραδιενεργών άπόβλη-
των πού έχουν ύποβληθεϋ σέ επεξεργασυα_)<αύ_συσκευασύχ πού συνδέεται, μέ τα  πυρηνι­
κά προγράμματα καί τίς δυάφορες έγκαταστάσευς τού κύκλου τοϋ καυσίμου καθώς καί 
στά ραδιενεργά απόβλητα πού σχετίζονται, μέ τήν έρευνα, τήν παραγωγή καί τή χρήση 
τών ραδιενεργών στουχείων στή βιομηχανία, τήν ϊ,ατρυκή, κλπ. Στηρίζονται, σέ έθνυκά 
στουχεϋα πού παρέχονται,  άπό* τούς εκπροσώπους τών Κρατών μελών στή Συμβουλευτική 
Έποτροπή Δυαχείρυσης τοϋ Προγράμματος "Δυαχείρυση καί Αποθήκευση τών Ραδιενεργών 
Αποβλήτων"  της 'Επυτροπής τών Ε.Κ. 
Οΰ έκτυμήσευς αυτές καλύπτουν περίοδο 20 ετών άπό τό 1981 ώς τό  2000. Εμφανίζουν 
μεγαλύτερη άξυοπυστία γυά τήν πρώτη δεκαετία σέ σχέση μέ τή δεύτερη, γυά τούς 
παρακάτω λόγους". 
- Οί, έκτυμήσευς πού συνδέονται, μέ τά ήλεκτροπυρηνυκά προγράμματα χαρακτηρύρνταο 
άπό τήν ΰ'δυα άβεβαυότητα δπως καί οΰ έκτυμήσευς πού αφορούν τά υδυα τά προγράμ­
ματα, τά όποια εμφανίζουν ψηλό ποσοστό άβεβαυότητας μακροπρόθεσμα. 
- Λαμβανομένης υπόψη της τεχνυκης προόδου γενυκά καί τών προσπαθειών στον τομέα 
της έρευνας καί της ανάπτυξης όρυσμένων Κρατών μελών,  μέθοδοι,  επεξεργασίας καί 
συσκευασίας τών απόβλητων πού εξασφαλίζουν καλύτερους συντελεστές γυά τή μείωση 
τοϋ δγκου, θά μποροϋν νά εφαρμόζονται, στά επόμενα χρόνυα. Κάθε πρόοδος στόν τομέα 
αυτόν θά  οδηγήσει,  σέ μευωμένη παραγωγή απόβλητων σέ σχέση μέ εκείνη πού αναφέρεται, 
στους παρακάτω πίνακες. 
- Ή έπυλογή τοϋ είδους καί της έκτασης της επεξεργασίας καί συσκευασίας πού  πρέπει, 
νά χρησυμοπουηθοϋν γυά τά απόβλητα έξαρταταυ, σέ μεγάλο βαθμό, άπό τίς λύσευς πού 
θά έπυλεγοϋν γυά τήν άπόρρυψη τους καί πρέπευ νά γίνευ μέ βάση τίς λύσευς αυτές. 
Έπευδή όρυσμένα Κράτη μέλη δέν έχουν καταλήξευ ακόμη σέ τελυκές έπυλογές, οΰ 
ποσότητες απόβλητων πού ΰποβάλλονταυ σέ επεξεργασία καί συσκευασία χαρακτηρίζονταυ 
άπό άβεβαυότητα. 
Τέλος πρέπευ νά άναφερθεϋ δτυ οί έκτυμήσευς πού παρουσυάζονταυ στους πίνακες 
περυλαμβάνουν επίσης ύλυκά γυά τά όποϋα ΰπάρχευ απλώς ΰποψ_ία δτυ περυέχουν ρα-
δυενέργευα. Ή μελλοντυκή καθυέρωση έλάχυστων τυμών (τυμές "έλάχυστων  ορίων"), 
πού συζητεϋταυ τώρα σέ δυεθνές επίπεδο, θά έπυτρέψευ τόν προσδυορυσμό τών κατω­
φλίων κάτω άπό τά όποΰα δέν άπαυτεϋταυ καμυά εύδυκή προστασία γυά τά ύλυκά αυτά. 
Ή χρήση τών τυμών αυτών θά συνέβαλλε στήν ούσυαστυκή μείωση τοϋ δγκου τών από­
βλητων χαμηλής ραδυενέργευας πού άναφέρονταυ στους ακόλουθους πίνακες. 
ο Έκτος άπό τά απόβλητα χαμηλής ραδυενέργευας πού προέρχονταυ άπό τήν εξόρυξη 
καί τήν επεξεργασία τών μεταλλευμάτων ουρανίου καί εκείνα πού προέρχονταυ 
άπό τήν άποξήλωση τών πυρηνυκών σταθμών καί λουπών πυρηνυκών εγκαταστάσεων. 
Γυά τά απόβλητα πού προέρχονταυ άπό τήν άποξήλωση τών πυρηνυκών σταθμών πρέπευ 
νά σημευωθεϋ δτυ παρόλο πού όρυσμένου πυρηνυκοί σταθμοί θά έχουν όρυστυκά 
παύσευ νά λευτουργοϋν μέχρυ τό τέλος τοϋ αύώνα, οΰ εργασίες άποξήλωση/ θά 
αρχίσουν μετά άπό κάπουο χρόνο καί τά απόβλητα τους θά ΰποβληθοϋν σέ επεξεργα­
σία καί συσκευασία (στό μεγαλύτερο ποσοστό* τους τουλάχυστον) μετά τό έτος 
2000. Γίνονταυ τώρα έκτυμήσευς γυά τήν ποσότητα τών απόβλητων αυτών σέ κου-
νοτυκό επίπεδο στό πλαίσυο τοϋ προγράμματος έρευνας καί ανάπτυξης της Έπυ-
τροποης τών ΕΚ "άποξήλωση τών πυρηνυκών σταθμών" ΕΕ  1> 83/19 της  3.4.79).  Θά 
είναυ πυθανότατα έτουμες στό τέλος τοϋ προγράμματος αύτοϋ. 

- 8 -
Οϋ έκτυμήσευς πού αφορούν κάθε Κράτοε μέλοε έχουν κατανεμηθεί ανάμεσα στίε τέσ-
σερευς κατηγορίες απόβλητων πού εξετάζονται, στήν παράγραφο 1.2 καύ παρουσυαζονταυ 
συγκεντρωτικά άνά πενταετύα, στούε Πύνακεε 1.2, 1.3, 1.4 καύ 1.5, άντίστουχα γι,ά 
τά απόβλητα χαμηλής, μέσηε ραδυενέργευας, άκτυνοβολίας α καύ ψηλής ραδυενέργευας. 
Έπύσης,  τά στουχεία αυτά παρουσυαζονταυ συγκεντρωτυκά γυά κάθε κατηγορία στό 
Σχήμα Ι.Ι γυά τό σύνολο της Κουνότητας. 
Τά στουχεία πού αναφέρονται, στά απόβλητα πού συνδέονται, μέ τά πυρηνυκά προγράμματα 
αφορούν τήν καθαρή εγκατεστημένη ΰσχύ στό τέλος του έτους, όπως προκύπτευ άπό 
σταθμούς ύπό λευτουργία ή κατασκευή ή προβλεπόμενους πού αναφέρεται, στό σημείο α) 
τού Πίνακα Ι.Ι. Σέ όρυσμένες περυπτώσευς ωστόσο,  έχει, υπολογισθεί μι,ά δυαφορά 
φάσης γυά νά έπυτραπεί η επεξεργασία καί συσκευασία των απόβλητων. 
Σέ ότυ άφορα τά απόβλητα πού προέρχονται, άπό τήν πυρηνυκή έρευνα καί τή βυομηχανυκή 
καύ ΰατρυκή χρήση των ραδυενεργών στουχείων,  πρέπει, νά αναφερθεί ότι· ή παραγωγή 
τών απόβλητων αυτών, των οποίων οί, ποσότητες περυλαμβάνονταυ ήδη στά στουχεία 
τών προηγούμενων πυνάκων, έχευ θεωρηθεί σάν σταθερή γι,ά τίς τέσσερευς πενταετίες 
πού έξετάζονταυ σ'αύτήν τήν έκθεση  (*). Τό ποσοστό απόβλητων πού προέρχονται, άπό 
τύς δραστηριότητες αύτέε σέ σχέση μέ το' συνολυκό ογκο τών παραγόμενων απόβλητων 
θά μευωθεί ασφαλώς μέ τό χρόνο, έπευδή ό ρυθμός αύξησης τους θά  είναι- βραδύτερος 
σέ σύγκρυση μέ τά άλλα απόβλητα (βλ. πίνακα σελ. 14·). Παρόλα αυτά ομως, οί, ποσό­
τητες τών απόβλητων αυτών άντυστουχοϋν αύτη τή στυγμή σέ σημαντυκό ποσοστό της 
συνολυκης παράγωγης απόβλητων σέ κάθε Κράτος μέλος της Κοινότητας. Αυτό  ί,σχύευ 
κυρίως γι,ά τά Κράτη μέλη πού σήμερα δέν διαθέτουν καθόλου ή ελάχιστη εγκατεστημένη 
ηλεκτροπυρηνυκή  ΐ,σχύ, όπως π.χ. η Δανία, ή Ιταλία, καί η "Ολλανδία. Ωστόσο, στό 
τέλος του αί,ώνα, ή πραγματική ποσότητα τών απόβλητων αυτών θά άντυστουχεί σέ έλά-
χυστο μόνο ποσοστό της συνολυκής ποσότητας απόβλητων πού θά παράγονται, εί,δυκότερα 
στή Δυτυκή Γερμανία, τή Γαλλία καί τό Ήν. Βασίλευο. 
Άπό τήν ανάλυση τών πυνάκων καί τοΰ άυαγράμματος πού ακολουθούν προκύπτευ ότυ*. 
α) Τό μεγαλύτερο μέρος τών απόβλητων αποτελείται, άπό απόβλητα πού ανήκουν στήν 
κατηγορία τών απόβλητων χαμηλής ραδυενέργευας (πάνω άπό τό 77ο/ο τοΰ συνολυκοϋ 
όγκου τών έπεξεργασθέντων καί συσκευασθέντων απόβλητων πού θά παραχθούν μέχρυ 
τό τέλος του  αί,ώνα). 
β) Τά απόβλητα μέσης ραδιενέργειας καί εκείνα πού ανήκουν στήν κατηγορία α,  αντι­
προσωπεύουν άντίστουχα τό Ι7ο/ο καί 5ο/ο του συνολυκοϋ όγκου. 
γ) Ό όγκος τών έπεξεργασθέντων καί συσκευασθέντων απόβλητων ψηλής ραδυενέργευας 
πού θά παραχθούν μέχρυ τό έτος  2000, άντυστουχεί σέ λιγότερο άπό  0,3ο/ο τοΰ 
συνολυκοϋ όγκου τών απόβλητων πού παράγονταυ στήν Κουνότητα. 
Προφανώς η παραγωγή τών απόβλητων αυτών πρέπευ νά αυξηθεί στή δυάρκευα τών 
τεσσάρων περυόδων. Ωστόσο είναυ πολύ δύσκολο νά γίνουν άξυόπυστες έκτυμήσευς. 
Επίσης καί στόν τομέα αυτόν, μπορούν νά άναμένονταυ καλύτερου συντελεστές 
μείωσης τοΰ όγκου. 

Πόνακας  I - - .  Παραγωγή  απόβλητων  χαμηλής ραδυενέργευας κάθε προέλευσης  πού υποβάλλονταν-
σέ επεξεργασία  καυ συσκευασία  σέ δυάφορα Κράτη μέλη  τος Κουνότητας 
(σταθμός  σέ λευτουργία,  ύπό κατασκευή  καί προβλεπόμενου  - υπόθεση  α) τοϋ  Πίνακα Ι.Ι.) 
Χώρα • Συγκεντρωτική ποσότητα .  άνά 5ετυα (μ3) 
Χώρα 
"1981-1985 1986-1990 . 1991-1995! 1996-2000 ΤοίβΙ 
Βέλγυο 7.000 ' 11.000 13.000* ; 12.000* 43.000 
Δανία 100 100 100 ; 700 1.000 
Γερμανία 31.000 41.000 57.000* ! 64.000* 193.000 
Γαλλία 101.000 ! 118.000 129.000 ! 140.000 488.000 
Ιταλία : 5.000  ' 5.000 '. 12.01 ; 18.000 40.000 
Όλλανδυα 4.500  ' 4.500 ; 4.500  ; 4.500 18.000 
Ήν. Βασίλευο 120.000 120.000 120.ΟΟΟ  ; 120.000 480.000 
Γενικό Σύνολο : 268.600 " 
• 299.600 " 335.600 : 359.200 =1.263.000 Παρατηρήσεις 
* Οΐ ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν επίσης απόβλητα  πού 
προέρχονταυ  άπό καύσιμο πού έχει υποστεί έπανεπεξεργασία 
στό έξωτερυκό. 
Οΐ ποσότητες περυλαμβάνουν  ένα μέρος απόβλητων  α. 
Οΐ ποσότητες αυτές περυλαμβάνουν επίσης απόβλητα  πού προέρ­
χονται άπό καύσυμο πού έχει υποστεί έπανεπεξεργασία  στό 
εξωτερικό.  · 
Σημ. ·' Η Επιτροπή  δέν έλαβε έγκαιρα πληροφορίες  γιά τά απόβλητα  πού παράγονται στήν Ελλάδα,„ιήν_.'Χρλαν.δία καί __τΑ.Δαυξεμβούρ_γο_ 

Πίνακας 1.3. Παςαγωγή απόβλητων μέσης ραδιενέργειας κάθε προέλευσης  που υποβάλλονται  σέ επεξεργασία 
και συσκευασία  σε διάφορα Κράτη μέλη  της Κοινότητας  (σταθμοί,  σέ λειτουργία,  ύπό κατασκευή 
καί προβλεπόμενοι  - υπόθεση α) τοΰ Πίνακα Ι.Ι.) 
Συγκεντρωτική ποσότητα 
Χώρα άνά 5ετία  (μ3) 
\ 1981-1985 | 1986-1990 I 1991-1995" 1996-2000 
-! 100* 900 ; 
* * \ * 200 200 ; 
600 ; ι.οοο ; 16.000* 25.000* 42.600 ; 
31.000 ! 45.000 '. 51.000 ' 58.000 185.000 ! 
; 1.500 ; 1.500 ; 7.οοο 13.000 23.000 ; 
250 250 : 250 250 1.000 : 
10.000* 10.000* : ιι.οοο*; 12.000* 43.000 ; 
43.350  ; 57.750 ; 86.050 • 108.550 295.700 : Παρατηρήσεις 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ταλλία 
Ιταλία 
Ολλανδία 
Ην. Βασίλειο" 
Γενικό Σύνολο *Άπόβλητα  πού προέρχονται αποκλειστικά  άπό καύσιμο πού έχει υποστεί 
έπανεπεξεργασία  στό εξωτερικό. Σύμφωνα  μέ τά συστήματα διαχείρισης 
πού εφαρμόζονται ,στό Βέλγιο,  τά απόβλητα της κατηγορίας αΰτης  υπο­
λογίζονται  σαν μέρος των αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας. 
* Οΐ πραγματικές ποσότητες είναι χαμηλότερες  άπό Ιμ3/έτος καί δέν 
περιλαμβάνονται στόν πίνακα. 
ΟΪ ποσότητες περιλαμβάνουν  ένα μέρος άπό απόβλητα α. 
• Οΐ ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν επίσης απόβλητα  πού προέρχονται 
άπό καύσιμο  πού έχει υποστεί έπανεπεξεργασία  στό εξωτερικό. 
*Οΐ ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν επίσης απόβλητα  πού δέν έχουν 
υποστεί επεξεργασία  καί συσκευασία. Αυτά έχουν υπολογισθεί  μέ βάση 
ογκο ισοδύναμο εκείνου  τών έπεξεργασθέντων απόβλητων. 
-Η Ντροπή  δέν έλαβε έγκαορα πληρο^ορ^ε  γ,ά τά  απόβλητα  πού παράγοντα, στήν  Ελλάδα,  τήν Ίρλανδ ϋα χαιΓ  το  Λουξεμβούργο 

Πίνακας 1.4 :Παραγωγή απόβλητων  α κάθε προέλευσης  που υποβάλλονται  σέ επεξεργασία  καί συσκευασία 
σέ διάφορα Κράτη μέλη  της Κοινότητας (σταθμοί,  σέ λειτουργία,  ύπό κατασκευή 
καί προβλεπόμενοι  - υπόθεση α) τοΰ Πίνακα Ι.Ι.). 
Χώρα .Συγκεντρωτική ποσότητα  άνά  5ετία (μ3) 
Παρατηρήσεις Χώρα 
; 1981-1985 ; 1986-1990 Γ 1991-1995 ;1996-2000 Παρατηρήσεις 
Βέλγιο : 2.300* ; 450 ; 1.350* ; 700+ ; 4.800 : *, Αποθέματα απόβλητων^πού έχουν παραχθεί προγενέστερα -κτ*ί—θά 
:- * συσκευασθούν  στή διάρκεια  της περιόδου αύτης. 
; +' Οί ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν επίσης απόβλητα  πού προέρχονται 
άπό καύσιμο  πού έχει υποστεί έπανεπεξεργασία  στό εξωτερικό. 
Δανία -ί : 
'Γερμανία - : • • : Οΐ ποσότητες  πού αφορούν τά απόβλητα  α υπολογίζονται  σάν μέρος 
τών απόβλητων χαμηλής  καί μέσης ραδιενέργειας. 
* Γαλλία 7.000* : 10.000* : 13.000*  • 15.500* 45.500  ' *Γ 0έ ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν επίσης απόβλητα πού"έχουν 
παραχθεί προγενέστερα, άλλα υποβλήθηκαν  σέ επεξεργασία  καί 
συσκευάσθηκαν  στή διάρκεια αύτης  της περιόδου. 
Ιταλία ; 600 850 850* \ 200* 2.5οο  ; * Οΐ ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν επίσης  τά απόβλητα  πού 
προέρχονται  άπό καύσιμο πού έχει υποστεί έπανεπεξεργασία 
στό εξωτερικό. 
Όλλανδία - - 50*; 50* ; 100 ; * '-Απόβλ-ητα  πού πρσέττχδντΰΐ, άπό—κ^ύ^μο  πού έχευ υποστείς 
έπανεπεξεργασία  στό εξωτερικό.  Ν 
'Ην. Βασίλεί ο 5.500*; 5.500*; 7.500* ; 7.500* ; 26.000  : * Οι ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν έπίσης~~τοΓ~άπόβλητα  πού δέν 
έχουν υποστεί επεξεργασία  καί συσκευασία. Αυτά έχουν υπολο­
γισθεί μέ βάση δγκο ισοδύναμο εκείνου  τών έπεξεργασθέντων 
αποβλήτων. 
Γενικό Σύνολο  ; 15.400 ! 16.800 ! 22.750 | 23.950 ." 78.900 ! 
Σημ. Ή Επιτροπή  δέν έλαβε έγκαιρα πληροφορίες  γιά τά απόβλητα  πού παοάνονται, στήν  'Ε; λλάΛη>,την 'Τολανδία  καί τη  ΛηυΓηιΚηίΊηνη 

Πίνακας~~~  Ι·5 Παράγωγη απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας  που υποβάλλονται  σέ επεξεργασία  καί συσκευασία 
σε διάφορα Κράτη μέλη  της Κοινότητας (σταθμοί  σέ λειτουργία,  ύπό κατασκευή  καί 
προβλεπόμενοι  - υπόθεση α) τοΰ Πίνακα Ι.Ι.). 
Χώρα Συγκεντρωτική ποσότητα, .  άνά 5ετία (μ3) 
; 1981-1985 ;1986-1990 ;1991-1995 ;1996-2000 
* : ; 70* ί 75* ; 145 ; 
. : . " : 
! 250* ! 375* : 625 : 
! 190 | 580 ί 8<0 . 1.230 . 2.850 ! 
* - | -! 125* 135* 260 ; 
ι - ] 5* : 15* 20 ; 
: - : : 400 ; 400 ; 800 ; 
: 190 : 580 : 1.700 : 2.230 4.700 : Παρατηρήσεις 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Γαλλία 
'Ιταλία 
Ολλανδία 
Ην.Βασίλειο 
Γενικό Σύνολο * Οΐ ποσότητες^αΰτές περιλαμβάνσϋ7~Τπΐσης  τά απόβλητα πού 
προέρχονται  άπό καύσιμο πού έχει υποστεί επεξεργασία  στό 
Οΐ ποσότητες^ύτές περιλαμβάνουν επίσης τάΙΠίό^ητα ποΐΡ 
* προέρχονται  άπό καύσιμο πού έχει υποστεί επεξεργασία  στό εξωτερικό 
Απόβλητα πού προέρχονται αποκλειστικά  άπό τήν~επανεπεξε"ρ>α-
σία εγχώριου καυσίμου. 
Οΐ ποσότητες αυτές περιλαμβάνουν επίσης  τά απόβλητα πού 
προέρχονται  άπό καύσιμο πού έχει υποστεί επεξεργασία  στό 
εξωτερικό. 
Άπόβλητα^πού προέρχονται άπο^ΙεΤοΐΤ^(α~απο  τήν εΊΕανεΤεξεργα-
1 σία στο",εξωτερικό.  ••· 
^π^βλ-ττΓα-ττστί-προερχονται αποκλειστικά-  -άττά τήν έπανίΐίεξεργα-
σία εγχώριου καυσίμου. 
Σημ. Ή Έποτροπή  δέν έλαβε εΎκαυρα πληροφορυεε .Ύοά  χά απόβλητα  πού παράγονται στην Ελλάδα,  την Ιρλανδία  ,α,' το ΛουξεμβοΟργο 

- 13 -
απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας 
απόβλητα μέσης ραδιενέργειας 
απόβλητα α 
απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας 350.000 
300.000 
!50-000 
! 00.000 
50. 000 
• 9=1-198  5 1986-1990 1991-1995 1996-2000 
Σχ· I.1. Παραγωγή ραδιενεργών απόβλητων κάθε προέλευσης στην Κοινότητα (συγκεντρωτικά στοιχεία άνά πενταετία). 

- 14· -
Ποσοστό απόβλητων πού προέρχονται, άπό δραστηριότητες έρευνας 
καί χρήσ«$ ραδιενεργών στοιχείων σέ σχέση μέ τή συνολική 
Χώρα παραγωγή απόβλητων 
Ι98Ι-Ι985 1995-2000 
Βέλγιο 30 20 
Δανία 100 40 
Γαλλία 20 6 
Γερμανία 30 10 
'Ιταλία 50 12 
"Ολλανδία 40 20 
Ήν. Βασίλειο 15 10 
δ) Ή αύξηση της παράγωγης απόβλητων χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας ακολουθεί μιά 
αϊσθητά γραμμική πορεία στή διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου. Πρέπει νά αναφερθεί 
δτι ό ρυθμός της αύξησης αύτης είναι λιγότερο ψηλός σέ σχέση μέ τό ρυθμό αύξησης 
της εγκατεστημένης ήλεκτροπυρηνικης ϊσχύος. Αυτό οφείλεται κυρίως στήν υπόθεση 
πού έγυνε προηγουμένως δτι δηλαδή νέες μέθοδοι επεξεργασίας καί συσκευασίας πού 
εξασφαλίζουν καλύτερους συντελεστές μείωσης του όγκου θά εφαρμόζονται, στό μέλλον. 
ε)Ό μή γραμμικός ρυθμός αύξησης πού εμφανίζει ό δγκος τών απόβλητων α εξηγείται άπό 
τό γεγονός δτι σημαντικό μέρος τών απόβλητων αυτών αποτελείται άπό απόβλητα πού 
προέρχονται,  άπό εργοστάσια έπανεπεξεργασίας τού έξαντληθέντος καυσίμου. Αυτό θά 
υποβάλλεται σέ επεξεργασία σέ ολοένα αυξανόμενες ποσότητες άπό τά τέλης της 
δεκαετίας του 80. 
Τέλος πρέπει νά αναφερθεί δτι ό δγκος τών απόβλητων πού αναφέρονται στους προηγούμενους 
πίνακες περιλαμβάνει, τόν καθαρό δγκο τών ραδιενεργών υλικών πού σχηματίζουν τά απόβλητα 
άπό τή μιά καί τόν δγκο τών διάφορων αδρανών (τσιμέντο,  άσφαλτος,  πολυμερή,  ύαλος, κλπ) 
πού απαιτούνται γιά τή συσκευασία τών απόβλητων άπό τήν  άλλη. Ό τελευταίος αυτός 
δγκος αντιστοιχεί σέ μεγαλύτερη ποσότητα τού "τελικού" δγκου τών συσκευασθέντων  από­
βλητων. Έξαλλου, οΐ αριθμητικές τιμές τών πινάκων περιλαμβάνουν επίσης καί τόν δγκο 
τών υποδοχέων (μεταλλικά βαρέλια, περιβλήματα άπό σκυρόδεμα, κλπ) δπου τοποθετούνται 
τά συσκευασθέντα  άπόβλητα(*).  Στήν περίπτωση ύαλοποιηθέντων απόβλητων ψηλής ραδιενέργ-
γειας, ό δγκος τού υποδοχέα είναι κατά  1,25-1,3  μεγαλύτερος άπό τόν δγκο τοϋ τεμαχίου 
ύαλου πού περιέχει τά απόβλητα αυτά καθαυτά. 
Οΐ τιμές πού αναφέρονται στή Δυτ. Γερμανία δέν λαμβάνουν υπόψη τόν δγκο τών 
περιβλημάτων άπό σκυρόδεμα. 

- 15 -
ΚΕΦΑΛΑΙΟ_ΙΙ 
Σημερυνή κατάσταση στόν τομέα της δυαχευρυσης τών ραδυενεργών 
απόβλητων στίς χώρες μέλη της 
Κουνότητας 
II.I. Συστήματα δυαχευρυσης τών ραδυενεργών απόβλητων 
Ή δυαχευρυση τών απόβλητων έχευ σάν κύρυο στόχο νά έξασφαλυσευ τήν άσφάλευα καυ 
τήν προστασία τών σημερυνών καυ μελλοντυκών γενεών καυ τοϋ περιβάλλοντος τους, 
γυά όσο δυάστημα οΰ ραδυενεργές ούσυ'ες πού περυέχευ δέν έχουν ψ&άσευ μέ τή προοδευ-
τυκή μείωση της ραδυενέργευας σέ ακίνδυνα επίπεδα. 
Γυά τό σκοπό αυτό πρέπευ πρώτα νά τηρεί τυς γενυκές αρχές της προστασίας άπό τυς 
άκτυνο βολίες. 
Ή δυαχευρυση περυλαμβάνευ τή συγκέντρωση, τή δυαλογή, τήν επεξεργασία, τή 
συσκευασία, τή μεταφορά, τήν αποθήκευση καυ τέλος τήν άπόρρυψη τών απόβλητων. 
Οΰ δυάφορες αυτές δραστηρυότητες είναυ στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους. Ωστόσο, 
γυά λόγους απλούστευσης, μπορούμε νά δυακρυνουμε δύο βασυκές ομάδες 6ραστηρυοτήτων(*): 
α) οϋ δραστηρυότητες πού αφορούν τήν επεξεργασία καυ τή συσκευασία, μεταπουητυκές 
βυομηχανυκές εργασίες πού έχουν σάν σκοπό νά δώσουν στά απόβλητα κατάλληλη 
μορφή γυά τή δυακίνηση, αποθήκευση καυ άπόρρυψη τους, 
β) οΰ δραστηρυότητες πού άναφέρονταυ στήν άπόρρυψη πού μπορεί νά γίνευ εϋτε στό 
έδαφος (θάψιμο σέ χαμηλό βάθος, άπόρρυψη στους ήπευρωτυκούς γεωλογυκούς σχημα-
τυσμούς ευτε στή θάλασσα ( Α^^ΐύν^ στόν ωκεανό, θάψυμο στό ώκεανυκό 
υπόστρωμα). 
Ή δυαχευρυση περυλαμβάνευ επίσης τήν έπυλογή τών μεθόδων καυ τό σχεδυασμό τών 
εγκαταστάσεων. Οΰ  τεχνυκοί,  κουνωνικοί καί οΰκονομυκοί παράγοντες παίζουν σημαντυκό 
ρόλο. 
Τέλος, η δυαχευρυση πρέπει νά δυενεργεϋται στό πλαυσυο δυατάξεων πού εξασφαλίζουν 
ΰκανοπουητυκή εφαρμογή καυ επαρκή έλεγχο. 
Τά συστήματα δυαχείρυσης τών ραδυενεργών απόβλητων πού εφαρμόζουν ή μελετούν τά 
Κράτη μέλη της Κουνότητας προσπαθούν νά λάβουν υπόψη τους όλους αυτούς τούς παρά­
γοντες. Στήν όλη προσπάθευα συμμετέχουν δημόσιου καί ΰδυωτυκοί όργανυσμου, βυομη­
χανυκές έπυχευρήσευς καυ κρατυκές υπηρεσίες. 
(*) Οΰ εργασίες μεταφοράς αποτελούν εΰδυκή περίπτωση στή μεταφορά γενυκά τών πυρηνικών 
ΰλυκών καί δέν υπάγονται είδυκά στή δυαχευρυση τών ραδυενεργών απόβλητων. 

- 16 -
II.2. Διατάξεις ^9^_§9Η£^_Ξ2^_ΙΧ2υν §ΒΗ^2^2ϊ0^ε^_στ^ Κρατη_μέλη_γυα_τή 
§^2ίΧ!:ϊί£ίί£Ι)_Ι^_^Ξ2'§λητων (*) 
Στά περισσότερα Κράτη  μέλη, ού δραστηριότητες διαχείρισης τών απόβλητων πού υπάγονται 
στήν πρώτη ομάδα, δηλ. ή επεξεργασία καί η συσκευασία, αναλαμβάνονται απευθείας άπό 
τούς ίδιους τούς παραγωγούς τών απόβλητων στό τόπο παραγωγής (βιομηχανικές εγκατα­
στάσεις του κύκλου τού πυρηνι,κοΰ καυσίμου, κέντρα πυρηνικών ερευνών, κλπ) μέ μόνη 
εξαίρεση ωστόσο τά απόβλητα πού προέρχονται, άπό τήν ΐατρι,κή καί βιομηχανική χρήση 
τών ραδιενεργών στοιχείων τών οποίων η επεξεργασία καί ή συσκευασία  γίνονται,  σέ 
όρυσμένες περιπτώσεις, σέ κάποι,α κεντρική εγκατάσταση. Ή ευθύνη γιά τίς αρμοδιότητες 
πού αφορούν τήν άπόρρι,ψη τών απόβλητων  ανήκει,  αντίθετα, σέ έθνυκούς οργανισμούς 
η απευθείας στίς έθνυκές αρχές. 
Αυτό είναι, ένα γενικό σχήμα διαχείρισης τών ραδιενεργών απόβλητων πού μπορεί νά 
διαφέρει άπό χώρα σέ χώρα. Γιά τό λόγο αυτό, θά ?ίταν σκόπι,μο νά θυμίσουμε τή δομή 
καί τίς βασικές διοικητικές αρχές της διαχείρισης αυτής στά διάφορα Κράτη  μέλη, 
δπως εμφανίζονται, σήμερα. 
?Ι2'_§£λγιο, η αποθήκευση, η διαχομυδή καί απόρριψη τών ραδιενεργών απόβλητων  ρυθμί­
ζονται, άπό τίς δι,ατάξευς του Βασιλικού Διατάγματος τού Φεβρουαρίου 1963 γοά τήν  προ­
στασία του πληθυσμού καί τών εργαζόμενων άπό τούς κινδύνους τών ΐοντιζουσών  ακτι­
νοβολιών.  Τό Δι,άταγμα αυτό προσδιορίζει μεταξύ άλλων, τό σύστημα έλεγχων καί άδειων 
γιά τίς διάφορες πυρηνικές εργασίες συμπεριλαμβανομένων εκείνων πού αφορούν τά ρα­
διενεργά απόβλητα. Μέ νόμο τού Αυγούστου 1930 ιδρύθηκε Εθνικός Όργανισμός γιά 
τά Ραδιενεργά Απόβλητα καί τά Σχάσιμα Ύλυκά (0ΝϋΚΑΓ/ΝΙΚΑ3) πού επικυρώθηκε μέ 
βασιλυκό διάταγμα του Μαρτίου 1981 πού αποτελεί τό καταστατικό του Όργανισμοϋ. 
Οΐ άρμοδυότητες τού Όργανισμοϋ αφορούν τή μεταφορά (οργάνωση, συντονυσμός καί κα­
ταγραφή) τών ραδιενεργών απόβλητων, τήν προσωρι,νή αποθήκευση  (ευθύνη),  έξω άπό 
τούς χώρους παράγωγης, τών απόβλητων πού δέν  έ'χουν υποστεί επεξεργασία καί συσκευα­
σία καί κάθε εργασία άπόρροψης τών απόβλητων, ειτε συνοδεύεται εί'τε δχι άπό προσω­
ρινή αποθήκευση γιά τήν οποία είναι υπεύθυνος. Στον τομέα της συσκευασίας τών  από­
βλητων,  ό "Οργανισμός παίζει ρόλο συμπληρωματικό σέ σχέση μέ τούς υπεύθυνους τών 
σημαντικότερων εγκαταστάσεων τού κύκλου τού καυσίμου. Επίσης, ό 'Οργανισμός είναι 
υπεύθυνος γιά τόν καθορισμό τών κρι,τηρίωυ ποιότητας γιά τά συσκευασθέυτα απόβλητα, 
την έγκριση τών μεθόδων συσκευασίας καί τόν ποι,οτικό έλεγχο τών συσκευασθέντωυ 
απόβλητων. 
Σέ συνεργασία μέ τήν Έθνι-κή Υπηρεσία Υγείας της Δανίας, τό "Εθνικό Χημεύο τού 
ΚΙ50 είναι ό μόνος δανυκός οργανισμός ό οποίος  παρέχει,,  υπηρεσίες στον τομέα της 
διαχείρισης τών απόβλητων γυά δσους χρησι,μοποι,οΰν ραδιενεργά υλικά (νοσοκομεία, 
βιομηχανίες, κλπ). Ή δι,αχείριση τών απόβλητων αυτών καί εκείνων πού παράγονται 
στό Χημείο τού ΚΙ50 γίνεται σύμφωνα μέ τίς αρχές πού έχουν θεσπίσει οΐ δανι,κοί 
νόμοι γυά τήν ατομική ενέργεια. 
—» 
Τ*1 "Ολες οϊ χώρες πού εφαρμόζουν πυρηνικά προγράμματα εγγυώνται, δτι η έκθεση 
σέ άχτυνοβολία πού συνδέεται μέ τίς δραστηριότητες αυτές καί, συνεπώς, χαί μέ τή 
διαχείριση τών ραδιενεργών απόβλητων παραμένει, μέσα στά καθορισμένα δρια. Οι  κοι­
νοτικές καί εθνικές διατάξεις πού έχουν θεσπισθεί στον τομέα αυτόν ξεφεύγουν άπό 
τό ειδικό πλαίσυο της έκθεσης. 

- 17 -
(*) Τό σύστημα εποπτεύεται άπό τή δανική άρχή γιά θέματα πυρηνικών κανονισμών. Μέχρι 
σήμερα δέν έχει ληφθεί καμία απόφαση γιά τήν απόρριψη τών απόβλητων πού είναι 
αποθηκευμένα στό  ΚΙ30. 
Παρόλο πού αύτη τή στιγμή στή Δανία δέν λειτουργεί κανένας πυρηνικός σταθμός, τά θέματα 
πού συνδέονται, στή διαχείρυση τών απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας μελετώνται τώρα άπό 
τή Δανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος. Σκοπός τών μελετών αυτών  είναι, ή αξιο­
λόγηση τών ερευνών πού διεξάγουν οΐ ηλεκτρικές εταιρίες γιά τή δυνατότητα απόρριψης 
τών απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας σέ άλατούχους γεωλογικούς σχηματισμούς. 
Σχ^_ΔυχοΜη_Γερι^οινόοί,  ή Κυβέρνηση έχει αναπτύξει γιά τό "κλείσιμο" τού κύκλου τοϋ 
πυρηνικού καυσίμου ένα ολοκληρωμένο σύστημα γιά τό "τελυκό τμήμα" τού κύκλου 
του καυσίμου  (**). Τό σύστημα αυτό περιλαμβάνει δλες τίς εργασίες καί εγκαταστάσεις 
τοϋ"τελικού τμήματος" τού κύκλου τού καυσίμου, δηλαδή τή διαχείριση τού έξαντληθέντος 
καυσίμου καί τών ραδιενεργών απόβλητων. Ή ,τέταρτη τροποποίηση, τό 1976, τού γερμανικού 
νόμου γιά τήν ατομική ενέργεια  ;(***) ορίζει καί κατανέμει τίς ευθύνες ανάμεσα στήν 
κυβέρνηση καί τίς ενδιαφερόμενες βιομηχανίες. Ή "Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση είναι υπεύ­
θυνη γιά τή φύλαξη καί τήν απόρριψη τών απόβλητων. Τό έργο αυτό έχει ανατεθεί στόν 
ομοσπονδιακό οργανισμό  "ΡΗγΞΪ]<α1Ϊ8ΓΐαΓΐ-ΤβθΓΐηΪ3οηβ  ΒυηάθεβηεΐΒΐΐ"  (ΡΤΒ) πού  πρέπει,  νά 
σχεδιάσει,ν/Ηίατασκευάσει καί νά διαχειρίζεται τίς εγκαταστάσεις φύλαξης καί απόρριψης 
τών απόβλητων. Ή βιομηχανία άπό τήν άλλη πλευρά είναι υπεύθυνη γιά τήν ανάπτυξη, 
τήν κατασκευή καί τή λειτουργία τών άλλων εγκαταστάσεων τού τελικού τμήματος τού 
κύκλου, συμπεριλαμβανομένων καί εκείνων πού αφορούν τήν επεξεργασία καί τή συσκευασία 
τών απόβλητων. Ή βιομηχανία αύτη αποτελείται άπό δλες τίς επιχειρήσεις ηλεκτρισμού 
πού έχουν τήν εκμετάλλευση πυρηνικών σταθμών καί έχουν σχηματίσει τή "γερμανική 
επιχείρηση γιά τήν έπανεπεξεργασία τού πυρηνι,κοΰ καυσίμου"  (****)ώστε  νά αντιμετωπί­
σουν τά καθήκοντα πού τούς επιβάλλει ό νόμος. 
Τά ραδιενεργά απόβλητα πού προέρχονται άπό τή χρήση ραδιοϊσοτόπων γι,ά ιατρικούς, 
βιομηχανικούς καί ερευνητικούς σκοπούς πρέπει νά παραδίδονται, σύμφωνα μέ τό νόμο, 
στίς κεντρικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης πού κατασκευάζονται άπό τά  Λ£»ιντερ(*****), 
Ή απόρριψη τών απόβλητων αυτών αποτελεί επίσης ευθύνη τού "Ομοσπονδιακού Όργα­
νισμοϋ ΡΤΒ. 
Οΐ εργασίες πού αφορούν τή δι,αχείριση τών ραδιενεργών απόβλητων άρχισαν στή Γαλλία 
πρίν άπό τριάντα χρόνια περίπου άπό ερευνητές τού 00ΜΜΙ85ΑΚΙΑΤ Α Ι/ΕΝΕΚΟΙΕ ΑΤΟΜΙΚΕ 
(ΟΕΑ), οΐ όποιοι αντιμετώπισαν σιγά, σιγά δλα τά προβλήματα διαχείρισης τών απόβλητων 
συμπεριλαμβανομένη καί της άπόρρυψης των άπό τή δημιουργία, τό 1969, τοϋ "Κέντρου 
Αποθήκευσης της Μάγχης" γιά απόβλητα χαμηλής η μέσης ραδιενέργειας. Τό κέντρο αυτό 
τό διαχειρίσθηκε γιά ΙΟ χρόνια μιά ιδιωτική έπυχείρηση γοά λογαριασμό τού ΟΕΑ. 
Πιο πρόσφατα, ή ανάπτυξη τού γαλλικού προγράμματος πυρηνικών σταθμών ώθησε τίς 
αρχές νά εντείνουν τίς προσπάθειες τους στόν τομέα της απόρριψης τών απόβλητων 
καί νά τίς προσδώσουν βιομηχανικό χαρακτήρα. 
(*) Ιιον  ΟΙΏ ηυΚΙβΗΓβ ειηΐ3β§ (Ηΐοιπβηΐ3θ§) π υ 170, της 16 Μαίου 1962 καί μέρος τοϋ 
Ι,Ον ΟΤΤ1  3Ϊ1<1<ΘΓΐΐθά5ΙΤ!βθ33Ϊ§θ  0§ Γηί1ϊ(0ΐΐ\3θ35ί§θ ίοΓΓίοΙά νεά αΐοττΐ3ηΐ3β§ τη.ν. 
η° 244 της 12ης Μαίου 1976. 
(**) "Ιητ.β£ΓΪβΓτ.β5  Επΐ3θΓ§αη§3ΐ<οηζβρ1;" 
(***) "ϋβατ;3θΓΐβ3  Ατ,οπι-Οθβθΐζ" 
(****)  "ϋθυΐΒΟΓίθ ΟβεθΙΐΒΟΓίβίΐ ϊυΓ ΜίθάβΓ3υ.ίβΓΪ)θί1:υη§ νοπ ΚβΓΓώΓθηηεΐοίϊθη 
ΤΤΙΜ"  (ϋΗΚ) 
(*****) " ΙιΆΠάβ  3 53ΙΤ1ΪΤ1Θ13  ί βΐ 1ΘΙΊ  " 

- 18 -
Μέ την προοπτική  αυτή, ένας κεντρικός οργανισμός,  ή ΑΟΕΝΟΕ ΝΑΤΙΟΝΑΕΕ ΡΟϋΕ  ΕΑ 0Ε3ΤΙ0Ν 
ϋΕ5 ΏΕ£ΗΕΤ5 ΚΑϋΙΟΑΟΤΙΓΞ (ΑΝϋΚΑ)  ("Εθνικός  Όργανισμός  γιά τή Διαχείριση  τών Ραδυενεργών 
Απόβλητων) ιδρύθηκε στίς  7 Νοεμβρίου  1979. 
Στό πλαίσιο  τών νομοθετικών  καί κανονιστικών διατάξεων  ή ΑΝϋΚΑ έχει αναλάβειI 
- τή διαχείριση  τών κέντρων απόρριψης, είτε απευθείας, είτε μέσω τρίτων  πού ενεργούν 
γιά λογαρυασμό  της, 
- τό σχεδιασμό,τήν κατασκευή  καί λειτουργία  τών νέων κέντρων απόρριψης  καί τήν  πραγμα­
τοποίηση  τών σχετικών μελετών, κυρίως  σέ δτι άφορα τίς προβλέψεις  γιά τήν  παραγωγή 
απόβλητων, 
- τήν προώθηση,  σέ συνεννόηση  μέ τούς παραγωγούς απόβλητων,  τών μεθόδων συσκευασίας 
τών ραδιενεργών απόβλητων πρίν  άπό τήν  αποστολή τους  στά κέντρα άπόρρυψης, 
- τή συμβολή στίς έρευνες, μελέτες  καί εργασίες  πού αναφέρονται στίς διαδικασίες 
μακροπρόθεσμης δυαχείρυσης  τών ραδιενεργών απόβλητων καθώς  καί τή μελλοντική 
εξέλιξη τους. 
Ό ΟΕΑ είναι ό οργανισμός  πού αναλαμβάνει  τή βασική έρευνα  καί τήν  τελειοποίηση  τών 
μεθόδων συσκευασίας  τών απόβλητων.  Οΐ υπεύθυνοι  τών εγκαταστάσεων  πού παράγουν  ραδιε­
νεργά απόβλητα είναι υποχρεωμένοι  νά συσκευάσουν  τά απόβλητα σύμφωνα  μέ τίς προδυαγραφές 
πού έχει καθορίσει  ό ΑΝύΚΑ ώστε  νά μπορούν  νά παραληφθούν  άπό τά κέντρα άπόρρυψης. 
Στήν__^Ιταλία,  οΐ υπεύθυνου  γιά τίς  πυρηνικές εγκαταστάσεις  καί δσοι χρησιμοποιούν 
ραδιενεργά στοιχεία (συμπεριλαμβανομένων  καί τών  νοσοκομείων) αναλαμβάνουν 
τήν επεξεργασία  καί τή συσκευασία  τών απόβλητων, καθώς  καί τήν  προσωρινή άπο.ο/Α Κίυ6>Ί 
τών συσκευασθέντων απόβλητων (στους χώρους παράγωγης  ή σέ ειδικούς  χώρους).  Αυτό 
ισχύει γιά τίς  διάφορες κατηγορίες απόβλητων συμπεριλαμβανομένης  καί εκείνης τών από­
βλητων ψηλής ραδιενέργειας. 
Προβλέπεται  δτι τό ιταλικό δημόσιο  θά είναι υπεύθυνο  γι,ά τήν  απόρριψη  τών συσκευασμένων 
απόβλητων κάθε κατηγορίας.  Ή απόρριψη  θά γίνεται μετά  άπό προηγούμενη έγκροση  τού 
Υπουργείου Βιομηχανίας, Εμπορίου  καί Βιοτεχνίας. 
Ή εταιρία Ν'ψΟΕΕΟΟ ΰδρύθηκε  μέ σκοπό τή διαχείριση  τών απόβλητων χαμηλής  καί μέσης 
ραδίίνέργειας (*) .  Τά μέλη της είναι ή ΑΟΙΡ Ν ΟΕΕΑΚΕ καί ή Εθνική Επιτροπή "Ερευνας 
καί Ανάπτυξης στόν Τομέα  της Πυρηνικής Ένέργει-ας  καί τών  Εναλλακτικών Πηγών 
Ένδειας  (ΕΝΕΑ).  Ή "Επιτροπή αυτή είναι αρμόδια 
- γιά τή διεξαγωγή  καί προώθηση, μέσω  καί της  κατάλληλης διεθνούς συνεργασίας, 
μελετών καί εργασιών έρευνας  καί ανάπτυξης στόν τομέα  της διαχείρισης  τών 
απόβλητων (τελειοποίηση μεθόδων επεξεργασίας  καί συσκευασίας),  μελετών  καί 
(*) Ή εταιρία αυτή ιδρύθηκε  τό 1981 άπό τήν  ΑΟΙΡ ΝΙΙΟΕΕΑΚΕ  καί τό ΕΝΕΑ. Οΐ δραστηριό­
τητες της περιλαμβάνουν! 
- τή συγκέντρωση,μεταφορά,αποθήκευση  καί συσκευασία  τών απόβλητων, χαμηλής  καί μέσης 
- τήν απολύμανση  τών εγκαταστάσεων  καί εργαστηρίων, ραδιενέργειας, 
- τήν άποξήλωση  τών πυρηνικών εγκαταστάσεων 
- τό σχεδιασμό,  τήν κατασκευή  , παράδοση  καί εκμετάλλευση  τών εγκαταστάσεων  γιά τήν 
επεξεργασία  καί τή συσκευασία  τών απόβλητων χαμηλής  καί μέσης ραδιενέργειας. 

- 19 -
πειραμάτων γιά απόρριψη σέ γεωλογικούς σχηματισμούς, μελετών πού αποβλέπουν στήν 
επισήμανση τών πιο κατάλληλων γεωλογικών σχηματισμών γιά τήν  απόρριψη). 
- γιά τήν παροχή κατάλληλου χώρου, δημόσιας ιδιοκτησίας, γιά τήν απόρριψη απόβλητων 
ψηλής ραδιενέργειας ή απόβλητων α σέ γεωλογικούς σχηματισμούς  * 
- γιά τή διατύπωση, σάν κρατικός τεχνικός οργανισμός, τών κριτηρίων καί διαδικασιών 
διαχείρισης γιά κάθε κατηγορία απόβλητων καί τόν προσδιορισμό, ειδικότερα, τών 
χαρακτηριστικών τών συσκευασθέντων απόβλητων. 
Επίσης ό ΕΝΕΑ, σάν παραγωγός απόβλητων στίς εγκαταστάσεις του έχει τίς ίδιες 
ευθύνες όπως καί οΐ άλλοι υπεύθυνοι πυρηνικών εγκαταστάσεων. 
Σύμφωνα μέ τό νόμο περί πυρηνικής ένέργευας της "Ολλανδίας τό Κέντρο Ενεργειακών 
Ερευνών ΕΟΝ (*) αποτελεί τόν κεντρικό φορέα γιά τή συγκέντρωση τών ραδιενεργών 
απόβλητων.  Τό Κέντρο αναλαμβάνει επίσης τήν επεξεργασία καί συσκευασία τών απόβλητων 
έν δψει της αποθήκευσης καί απόρριψης τους. 
Οΐ Υπηρεσίες Περιβάλλοντος είναι αρμόδιες στό 'Ην1_Βασίλειο γιά τήν πολιτική στά 
θέματα διαχείρισης τών ραδιενεργών απόβλητων. Ή αρμοδιότητα αυτή περιλαμβάνει 
τή χάραξη σφαιρικής ρκροπρόθεσμης στρατηγικής. Οΐ άρμόδι-οι οργανισμοί γιά τίς ρυ­
θμίσεις σέ θέματα διαχείρισης τών ραδιενεργών απόβλητων είναυ οΐ Υπηρεσίες Περιβάλ­
λοντος, τό Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας καί Διατροφής, ή Επιθεώρηση Πυρηνικών 
Εγκαταστάσεων καί τό Υπουργείο Μεταφορών. 
Οΐ παραγωγοί απόβλητων είναι υπεύθυνοι γιά τήν επεξεργασία, συσκευασία, αποθήκευση, 
μεταφορά καί απόρριψη τών απόβλητων. Τό Ιούλιο 1982, οΐ παραγωγοί ηλεκτρισμού 
(ΟΕΟΒ καί  33ΕΒ), ΒΝΓΕ καί ΙΙΚΑΕΑ σχημάτισαν τό νέο φορέα ΝΙΚΕΧ γιά τό συντονισμό 
τών αναγκών της πυρηνικής βιομηχανίας έν όψει της άπόρρμψης τών απόβλητων, τή 
δημιουργία τών αναγκαίων εγκαταστάσεων απόρριψης καί γιά τήν ανάληψη τών ευθυνών 
της υΚΑΕΑ γιά τά θέματα βύθυσης τών απόβλητων στόν ωκεανό(**) 
(*) ΕηβΓ§ϊβοηάθΓΖοο)<: ΟβηΐΓαπι ΝθΐΓΐθΓίδηάε 
(**) ΟΕΒΒ: ΟθηΐΓβΙ Ε1βο1:ΓΪαΐΐγ ΟβηβΓαΐϊηβ  ΒΟ^ΓΟ.; 
33ΕΒ: 5ουΐη οί Βοοΐΐόΐηά ΕΙθοίΓΪοϊΐΥ  Βο&Γά; 
ΒΝΓΕ: ΒΓΐίϊεη ΝυοΙββΓ Γυβί Είτηίΐβα.; 
ΙΙΚΑΕΑ:υηίΐθά Κίη§άοτη Ατ,οΐϊΐίο ΕηβΓ§γ ΑυίηοΓΪίγ; 
ΝΙΚΕΧ:ΝυοΙββΓ ΙηάυεΐΓγ Κ&άϊοΗοΐϊνθ Ηββΐβ Εχβουΐϊνθ. 

- 20 -
II.3. Τεχνικές καί έγκαταστάσευς που υπάρχουν σήμερα γιά τήν επεξεργασία 
καί τή_συσκευασία_των_άπό3λητων 
"Οπως αναφέρθηκε ήδη, ή επεξεργασία καί ή συσκευασία είναι συμπληρωματικές εργασίες 
πού έχουν σκοπο' νά δώσουν στά απόβλητα μιά κατάλληλη μορφή γιά τήν ασφαλή τους δια­
κίνηση, αποθήκευση καί άπόρρυψη. Σύμφωνα μέ τήν άρχή  ΑΙιΑΚΑ(*),  οΰ μεθόδου καί δυαδυ-
κασίες πού χρησυμοπουοΰνταυ έπυλέγονταυ μέ τρόπο ώστε οΰ εργαζόμενου νά μή βρίσκονται 
έκτεθευμένου σέ ψηλές δόσευς ραδυενέργευας. 
Ανάλογα μέ τή φύση καί τό επίπεδο ραδυενέργευας τών ραδυενεργών ϋλυκών, πρίν άπό 
τήν επεξεργασία μπορεΰ νά προβλεφθεί περίοδος αποθήκευσης μερυκών μηνών ή ετών ώστε 
νά μειωθεϋ ή ραδυενέργευα καί νά "ψυχθούν" τά ακατέργαστα απόβλητα. 
Ή επεξεργασία έτουμάζευ τά απόβλητα όπως δημυουργούνταυ στό σημεϋο παράγωγης, μέ 
σκοπό τή συσκευασία τους, μέ τή χρήση μηχανυκών, φυσυκών ή καί χημυκών δυαδυκασυών, 
πού έχουν σάν κύρυο σκοπό νά μειώσουν τόν όγκο τών ακατέργαστων απόβλητων καί νά 
μεταβάλουν τή σύνθεση τους.(**) Οΰ δυαδυκασίες αυτές περυλαμβάνουν π.χ.'. 
γυά τά στερεά απόβλητα! - τήν  κοπή, δυάτμηση, σύνθλυψη, 
- τή συσσωμάτωση, 
- τήν αποτέφρωση, απανθράκωση* 
γυά τά ύγρά απόβλητα! - τήν εξαέρωση, 
- τήν άδυαλυτοποίηση, 
- τή χημική καθίζηση, εξουδετέρωση, καί δυήθηση 
- κ.λ.π. 
"Ορισμένες άπό τίς δυαδυκασίες αυτές χρησυμοπουοΰνταυ μέ έπυτυχία έδώ καί 20 ώ'ς 30 
χρόνυα γιά τά απόβλητα χαμηλής ραδυενέργευας. 
Ή συσκευασία άυνευ στά έπεξεργασθέντα απόβλητα μορφή πού έπυτρέπευ νά μευωθούν στό 
έλάχυστο οΰ κίνδυνου δυασποράς τών ραδυενεργών στουχευων πού περυέχουν, στή δυάρκευα 
τών έργασυών δυακυνησης καί μεταφοράς ή στή δυάρκευα προσβολών άπό έξωτερυκούς παρά­
γοντες (ύδωρ κυρίως) μετά τήν άπόρρυψη τους. Γυά τό σκοπό αυτό, τά έπεξεργασθέντα 
απόβλητα ένσωματώνονταυ τυς περυσσότερες φορές σέ περυβλήματα τά όποϋα όταν πήζουν 
σχηματίζουν όγκους ή δομές πού παρουσυάζουν, μέ ή χωρίς τή βοήθευα εξωτερικών μεταλ-
λυκών υποδοχέων, τά άπαυτούμενα χαρακτηρυστυκά άσφάλευας (καλή μηχανυκή αντίσταση 
στίς κρούσευς, αντίσταση στή φωτιά, χαμηλό ποσοστό  αΤΤό 1Γ| οί ν5 , Κ/}/7/)· 
Ή επιλογή τού περυβλήματος είναυ αποτέλεσμα της μελέτης πολλών παραγόντων οΰ κυριιβ'-
τερου τών οποίων είναυ! τύπος απόβλητων, φύση καί επίπεδο ραδιενέργευας πού περυέχουν, 
κόστος, άσφάλευα πού παρέχευ ή τελυκή συσκευασία. 
ΑΙ,ΑΚΑ - Αε ΕΟΝ Αε  Κθ35οηβΐ5ΐγ  Αοη,ίβνβϊιΐβ 
(**) Τό μεγαλύτερο μέρος τών άερυωδών απόβλητων άπορρυπτεταυ σήμερα ύπό μορφή λευμ-
μάτων ( βλ. παρ. Ι.Ι). Μέ τήν πάροδο τού χρόνου, ενδέχεται οΰ άπορρίψευς αυτές 
νά μήν είναυ πυά αποδεκτές. Κατά συνέπευα, ου εργασίες έρευνας καί ανάπτυξης, 
πού διενεργούνται σήμερα, αποβλέπουν στήν ανάπτυξη κατάλληλων μεθόδων επεξεργασίας 
καί στήν άκυνητοποίηση μέσα ν σέ στερεά περυβλήματα 

- 21 -
Ή σημερινή κατάσταση στήν Κοινότητα εμφανίζεται, σχηματικά ώς έξης! 
Τά_τσιμέντα χρησιμοποιούνται άπό τή δεκαετία του 50 καί είναι ακόμη σήμερα ευρύτατα 
διαδεδομένα, κυρίως γιά απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας. 
θί_ασφαλτοι πού πρωτοχρησιμοποιήθηκαν γύρω στό  1960-65  επιτρέπουν τήν επένδυση τών 
απόβλητων άνά μονάδα όγκου πιο ψηλή σέ σχέση μέ τά.τσιμέντα. Ή χρήση τους περιορίζεται 
σέ ορισμένα Κράτη  μέλη. 
ΐϊ_Ξ2^1Ή£ΡΪ!  άρχισαν νά χρησιμοποιούνται μόνο πρόσφατα κυρίως γιά τή συσκευασία από­
βλητων πού προέρχονται άπό πυρηνικούς σταθμούς. 
Οΐ_υαλοι πού μελετούνται έδώ καί 25 χρόνια περίπου γιά τή συσκευασία απόβλητων ψηλής 
ραδιενέργειας καί μακρυας διάρκειας ζωης καί πού προέρχονται, άπό τήν έπανεπεξεργασία 
άκτινοβολαθέντων καυσίμων, έχουν φθάσει σήμερα στό επίπεδο της βιομηχανικής καί 
εμπορικής εφαρμογής, γιά τήν ποί-κιλία πού κυκλοφόρησε πρόσφατα στήν αγορά η Γαλλία. 
Ή περιγραφή τών διαφόρων χρησιμοποιουμένων μεθόδων ξεφεύγει άπό τά πλαίσια της 
παρούσας μελέτης. Πρόσφατες εκθέσεις  (3), (4-), (5),  παρουσιάζουν γιά τούς ενδιαφε­
ρόμενους τήν κατάσταση στίς χώρες της κοινότητας άπό τή μιά καί δλες τίς τεχνικές 
λεπτομέρειες άπό τήν άλλη (*). 
"Ωστόσο,  ό πίνακας  II.I προσφέρει μιά συνοπτική εικόνα γιά κάθε χώρα τών κυριώτερων 
μεθόδων επεξεργασίας γιά τά στερεά απόβλητα καί τά περιβλήματα πού χρησιμοποιούνται. 
Πρέπει νά σημειωθεί δτι οΐ διαδικασίες εξαέρωσης καί διήθησης χρησιμοποιούνται ευρύ­
τατα σέ δλα τά Κράτη μέλη γιά τήν έτεξεργασία τών υγρών απόβλητων. 
Εννοείται δτι οΐ μέθοδοι επεξεργασίας καί συσκευασίας πού αναφέρθηκαν παραπάνω 
εξελίσσονται διαρκώς καί μελετώνται διάφορες βελτιώσευς τους (βελτιωμένα σκυροδέματα 
καί άσφαλτοι,  θερσμοσκλυρηντικές ρητίνες, ύαλοκεραμικά υλικά,  κλπ.). Οΐ εργασίες 
καί προοπτικές αυτές ανήκουν στόν τομέα -της έρευνας καί ανάπτυξης, δπως άλλωστε 
καί η τελειοποίηση νέων μεθόδων καί αναλύονται, στό Κεφάλαιο  III. 
Οΐ κυριώτερες εγκαταστάσεις πού λειτουργούν σήμερα στίς διάφορες χώρες της Κοινότητας 
γι-ά τήν επεξεργασία καί τή συσκευασία τών στερεών απόβλητων παρουσιάζονται στό Πίνακα 
II.2, ένώ ό Πίνακας  II.3 αναφέρει,  τίς εγκαταστάσεις πού υπάρχουν γιά τήν επεξεργασία 
καί τή συσκευασία τών υγρών απόβλητων. 
Πρέπει νά σημειωθεί δτι, μετά τήν επεξεργασία καί συσκευασία, τά απόβλητα φυλάσσονται, 
σέ υποδοχείς πού έχουν ειδικά μελετηθεί μέ σκοπό τήν απόρριψη τους. Οΐ υποδοχείς αυτοί 
ανταποκρίνονται ειδικότερα στίς προδιαγραφές πού έχουν θεσπίσει οΐ εθνικοί οργανισμοί 
πού είναι υπεύθυνοι γιά τή διαχείριση τών ραδιενεργών απόβλητων (βλ. παρ.  II .2). 
Οΐ εκθέσεις αυτές προέρχονται άπό μελέτες πού έχουν γίνει στό πλαίσιο τού πρώτου 
Προγράμματος  (1975-1979)  "Ερευνας καί Ανάπτυξης της Κοινότητας γιά τή Δι,αχείρηση 
καί Αποθήκευση τών Ραδιενεργών Απόβλητων (βλ. παρ.  III.I). 

Πίνακας  II.1.:  Κυριότερες μέθοδοι επεξεργασίας τών στερεών απόβλητων καί 
περιβλημάτων πού εφαρμόζονται στά Κράτη μέλη τή-  Κ"ΐηιήτητ ι των 
Χώρα Μέθοδοι 'Επεξεργασία ς 
Συσσωμάτωση 'Αποτέφρωση Περιβλήματα συσκευ  ά-σ ί α 
Τσιμέντα "Ασφαλτος Πολυμερή 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Όλ λα ν δ ία 
'Ην. Βαο ίλε υο 

Πίνακας  II.2: 'Εγκαταστάσευς  στις δυάφορες χώρες της Κουνότητας  γ υ ά τήν έπεξεργασΰα και 
τή συσκευασία τών στερεών απόβλητων 
ΧΩΡΑ ΦΥΣΗ "Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 
[ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
:ΑΡΑΚΤΗΡΙ-
ΤΙΚΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
• Βέλγιο Καύσ ιμ ο ' Ε π ε ξ ε ρ  -
γασ ία "Αποτεφρωτήρας χαμηλής θερμοκρασίας 
(700-800°Κ) στό 0ΕΕ/30Κ, ΜΟΕ 100-150 
ΧΎΡ/ω 
συντ ελ ε-
στή ς μεί­
ωσης δ γ κ ^ 
30 'Ο αποτεφρωτήρας δεν 
επιτρέπει τήν επεξεργα­
σία απόβλητων πού πε­
ριέχουν πλουτώνιο 
υ 
• Μπορεί νά 
υποστεί 
συσσωμά­
τωση 'Επε ζε ρ-
γασ ία Πρέσσα 300 τόν. στό 0ΕΝ/30Κ, ΜΟΙ, Συντελε­
στή ε μεί­
ωση ε 
ογχου 3 "Εγκατάσταση στεγανή γι* 
σωματίδια α • 
Καύσιμ© 
πού μπο­
ρεί Γ( 6ΙΝ 
μι©β6£ νί 
©ϋασωμάΐί. Ζυβη§υ«-
σ£& 'Εγχατβστάβει  δ γιά τήν ενσωμάτωση 
των άπέ@λητων ©έ τσιμέντο Μ«6 
άσφαλτο υπάρχουν στέ 01Η/10Κ, ΜΟΙι Τά συ©Μβ\>«©θέντ« 
μεταλλικά $&£έλ^& 110 λ 
η* ©έ  ύι©δ©^βξξ • 
νά = 
I γ®§(<& Εφ&ιρέΐϊρ§©§8 θτέ Κέν-^ρ©  Ίριυν&ν 
άΐθ^Κξ^^ΐ^  Χ<ώ<ρ&ξ • 
I 
ί 
ί ' §τΐ§1§0 = 
%&1 μΐθηι  Ρ8§ι,§νέ0γ§ΐίβ§  ύπ&@*©υν  ©τ& 
1ΘΘ 1 
I 

Πίνακας  II.2: 'Εγκαταστάσει  ς στις διάφορες χώρες της Κοινότητας γιά τήν επεξεργασία και 
τή συσκευασία των στερεών απόβλητων 
συνέχεια 
ΦΥΣΗ "Η ΦΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙ­ΧΩΡΑ ΤΥΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙ­ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙ­ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΧΩΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΗΣ ΣΤΙΚΑ - - - - • - - -  — • ,"•" 
Γερμαν ία Μπορεί υά 'Επ ε ξ ε ρ -'Εγκαταστάσευ  ς συσσωμάτωσης γιά  από­
(συνέ­ υποστεί γασ ία βλητα υπάρχουν σέ διάφορους πυρηνικούς 
χεια) συσσωμά­
τωση σταθμούς,  καθώς καί στά κέντρα πυρηνικών 
έ ρευυών: 
- Καρλσρούη ς ι 
1000 μ3/ 
έτος 
συντελε­
στής με ί­
ωση ς δγκ ο 
3 υ 
<Ιυ.11 οΐι Πρέσσα 16 τον. 
- ΗΜΙ, Βερολίνου συντελε­
στής μεί­
ωσης 
όγκου 2 
Δεν μπο­
ρεί νά 
υποστεί 
συσσωμά­
τωση Επ ε ξ ε ρ 
γασ ία 'Εγκ α ταστάσε  ι ς κοπής υπάρχουν στά 
κέντρα έ ρευνών 
- Καρλσρούης 
- Καρλσρούης 
- <Ιϋ1ία1ι 
- ΗΜΙ , Βερολίνου 400 μ3/ 
έτος 
70 μ3 / 
ετ ο ς Για απόβλητα χαμηλής 
ραδιενέργειας 
Γιά απόβλητα μέσης 
ραδιενέργειας 

Πίνακας  II.2: 'Εγκ α τ αστάσευς στις διάφορες χώρες της Κοινότητας γιά τήν έπεξ 
τή συσκευασία των στερεών απόβλητων ε ργασ ία και 
συνέχεια 
ΧΩΡΑ 
Γερμάνιο] 
(συνέ­
χεια) ΦΥΣΗ Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Καύσ ιμο 
πού μπο­
ρεί η δχι 
νά υπο­
στεί συσ­
σωμάτωση ΦΑΣΗ . 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
Σ υ σ κ ε υ α 
σία ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΙΧΑΡΑΚΤΗΡΙ-
ΕΤΙΚΑ  
Εγκαταστάσεις γιά τήν ενσωμάτωση των , 
απόβλητων σέ τσιμέντο υπάρχουν σέ πολλούς 
πυρηνικούς σταθμούς και στά κέντρα πυρη 
νικών ερευνών: 
- Καρλσρούης 
- Jülich 
- 03Ρ 
- 0Κ83,  Οθ6 3ΪΓΐεΐΟΓ1ΐ 2 βαρ/ω 
200 λ . 
15 0-200 
βαρ/ετος 
200 λ . ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Γιά τέφρα, ίοντοανταλ-
λακτικές ρητίνες και 
συμπυκνώματα 
Γιά τέφρα και ξηρά 
κατάλοιπα εξαέρωσης 
ΜπορεΖ η 
I δχυ νά 
ί ΰτιοστεΖ 
| συσσωμά­
τωση Συσκευα+ Κινητές μονάδες γιά τήν επένδυση των 
σια ·  ι οντ οανταλ λακ  τ ικών ρητινών σέ στυρένιο 
άναμιγμένο μέ καταλύτη 0Ϊ ρητίνες συσκευάζονται 
σέ βαρέλ ια  200 λ . 

Πίνακας  II.2: 'Εγκαταστάσει  ς στις διάφορες χώρες της Κοινότητας γιά την επεξεργασία καί 
τη συσκευασία τών στερεών απόβλητων 
- συνεχε ια 
ΧΩΡΑ 'ΦΥΣΗ "Η 
j ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
KAI 
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙ-
ÏIWL _ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Γαλ λ ία Καύσ ιμο "Επεξερ­
γασία 
\ Αποτεφρωτήρες διαφόρων τύπων λειτουργού 
στά ακόλουθα κέντρα  ερευνών  του 
- Cadarache 30 χγρ/ω 'Αποτέφρωση στερεών  από­
βλητων κάθε τύπου, συμ­
περιλαμβανομένων καί των 
απόβλητων α  j 
: 
j - Cadarache 50 χγρ/ω 'Αποτ εφρωτήρας γιά  οργα­
νικά υγρά 
•j 
i ! ¡ ί 
i 
ί - Mârcoule 100 χγ ρ/ο '0 αποτεφρωτήρας καίει 
επίσης τά μή υδαρή  ύγρά 
απόβλητα •j 
i ! ¡ ί 
i 
ί - Fontenay-aux-Roses 50 χγρ/ω 
I } 
I 
i 
! - Γκ ρενόμ πλ 20 χγρ/ω Γιά τά βιολογικά  από­
βλητα καί τά μολυσμένα 
πλαστικά  υλικά 
ι 
Μπορεί νά 
ύπρστει 
συσσωμά­
τωση 'Επεξερ-  Πρέσσες διαφορετικής  ισχύος λειτουργούν 
γασ ία στ ό 
ι -  Cadarache 
- Marcoule 
- Κέντρο 'Αποθήκευσης της 
; Μάγχης 2 . 500 ΚΝ 
600 ΚΝ 
400 ΚΝ 

II ί να κ α ς II .2: 'Εγκαταστάσει  ς στις διάφορες  χώρες της Κοινότητας  γιά την  επεξεργασία  Μ α υ 
τη συσκευασία  των στέρεων απόβλητων 
- συνέχεια  -
ΧΩΡΑ 
Γαλλία 
(συνέ­
χεια) ΦΥΣΗ Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
Δεν μπο­
ρ οϋ ν νά 
ύποστοϋν 
συσσωμά­
τωση Επ ε ξ ε ρ 
γασ ί α ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
(ΧΑΡΑΚΤΗΡΙ­
ΣΤΙΚΑ  
'Εγκατάσταση κοπής  μέ τόξο γιά απόβλητα 
μεγάλων διαστάσεων λειτουργεί  στη 
Marcoule.  "Αλλες εγκαταστάσεις κοπής 
υπάρχουν  στά κέντρα ερευνών δπως  π.χ. 
τό Saclay. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Καύσ ιμο 
Μπορεί ή 
οχ ι νά 
υποστεί 
συσσωμά­
τωση Συσκευ­
ασία 'Εγκαταστάσε  ι ς γιά επένδυση  μέ τσιμέντο 
υπάρχουν  σέ πολλούς πυρηνικούς σταθμούς 
στό εργοστάσιο  ε π ενε π ε ξ εργασία  ς τοο 
έξαντληθέντ  ο ς καυσίμου  τοΰ COGEMA καί 
της Marcoule,  στό Κέντρο Αποθήκευσης 
τής Μάγχης. 'Εγκατάσταση  γιά επένδυση 
μέ άσφαλτοΌχο τσιμέντο λειτουργεί στήν 
Cadarache•  'Εγκατάσταση  γιά επένδυση  μέ 
θερμοσκληρυντικές ρητίνες λειτουργεί 
στόν πυρηνικό σταθμό  τοΟ Chooz γιά τά 
φίλτρα καί τίς  ίοντ οανταλ λακ  τ ικές ρη­
τίνες. 'Εγκατάσταση  του αύτοϋ τύπου 
λειτουργεί  στό CEN τής Γκρενόμπλ 
' Ιταλ ícj Μπορεί νά 
υποστεί : 
σύσσωμα -
τωση Επε ξερ-
γασία ; 
i Διάφορες πρεσσες υπάρχουν: 
- στό Κέντρο 'Ερευνών  CAMEN £υντελεστ r ι , 
ύειωσης τc 
1 ογκ ου 4 
•Ι-
! -  στό Κέντρο COR, Ispra 750 KN 
I -  στους πυρηνικούς σταθμούς 
ί Trino, Garigliano  Caorso καί 
Latina Σφαιρόπρεσσα 

Πίνακας II.2 Εγκαταστάσεις στις διάφορες^χώρες της Κοινότητας γιά την επεξεργασία και 
τη συσκευασία των στερεών απο βλητων 
συνέχεια 
ΧΩΡΑ ! ΦΥΣΗ Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Ιταλία 
(συνέ­
χεια) Μπορούν η 
δχ ι νά 
υποστούν 
συσσωμά­
τωση ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
Συσκευ­
ασία ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
tXAPAKTHPI-
JlIKA__  
Εγκαταστάσεις γιά επένδυση μέ τσιμέντο 
ή άσφαλτο λειτουργούν 
- στό κέντρο  CCR της Ispra (άσφαλτος 
Εγκατάσταση γιά επένδυση μέ φορμαλδεΰδη 
τών ίοντοανταλλακτικών ρητινών στόν πυρη 
νικό σταθμό τοϋ  Caorso 
Εγκατάσταση γιά επένδυση μέ ρητίνες τών 
διαχωριστών τών στοιχείων του καυσίμου 
στόν πυρηνικό σταθμό της  Latina 
Κινητή μονάδα γιά επένδυση μέ πλαστικό 
υλικό ή τσιμέντο τών ίοντοανταλλακτικών 
ρητινών,  τών συμπυκνωμάτων, κλπ 200 βαρ 
200 λ . / 
ε τ ο ς 
Μεση ικα-| 
νότητα 
2000 βαρ 
220 λ/ετο! ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Όλλαν-
δία Μπορούν 
νά υπο­
στούν συσ] 
σωμάτωση ' Επεξερ-  I 
γα σ ία : Πρέσσα 1500 τον. λειτουργεί στό Κέντρο 
Ερευνών  ECN του Petten Συντελε­
στής με ί 
ωση ς 
δγ κ ο υ 5 
Συσκευ­
ασία Εγκατάσταση γιά επένδυση μέ τσιμέντο 
τών απόβλητων πού έχουν υποστεί συσσωμά­
τωση λειτουργεί: 
- στό ECN τοϋ Petten 20-25 
βαρ /ω 

Πίνακας  II.2: ' Εγκ α ταστάσεις στίς διάφορες χώρες της Κοινότητας γιά την επεξεργασία καί 
τη συσκευασία τών στερεών απόβλητων 
- συνέχεια -
ΧΩΡΑ ΦΥΣΗ "Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ι 
ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙ­
ΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
' Ηνωμ. 
Βα σ ύ λ ε υ ο Καύσ υ μ ο 'Επεξερ­
γασία 'Αποτε φρωτη ρες γυά τά απόβλητα χαμηλής 
ραδυενέργευας υπάρχουν στους περυσσότε-
ρους πυρηνυκούς σταθμούς Ικανότητα 
περύπου 
7000 μ3/ 
έτος Αυτός ό τύπος αποτεφρω­
τήρα δέν έχευ φύλτρο 
στήν καπνοδόχο ' Ηνωμ. 
Βα σ ύ λ ε υ ο Καύσ υ μ ο 
'Αποτεφρωτηρες γυά απόβλητα πυό μεγάλης 
ραδυενέργευας υπάρχουν στους πυρηνυκούς 
; σταθμούς τοϋ  ΒΘΓΚΘΙΘ^,  ΗίηΚΙθτ/'  Ροϊηΐ, 
• ΒΓ&άνεΙΙ, Μγΐΐο. καύ στό Κέντρο 'Ερευνών 
τοϋ Η&ΓνθΙΙ Ικανότητο 
περύπου 
3000 μ3/ 
έτος 
Μπορεί νά 
ύπ οστ ε ϋ 
συσσωμά­
τωση 'Επεξερ-  "Υπάρχουν πρέσσες σέ όρυσμένους πυρηνυ-
γασύα κούς σταθμούς καύ στό Η&τνεΐΐ Συντελε­
στής μεύ  -
ωσης 
δγ κ ο υ 2 
ι 
ι Δ υά φ ο ρ α Συσκευ­
ασία 'Εγκαταστάσε  υ ς γυά επένδυση μέ τσυμέντο 
ϋπάργουν στό: 
- ΗϊηΚΙθΥ Ροΐπΐ καύ  ΤΓ8.¥3£"γηγάά. 
(πυρηνυκού σταθμού) 'Iκανότητ( 
0,2 μ 3/ημ 
ι 
ι Δ υά φ ο ρ α Συσκευ­
ασία 
- Η&τνεΐΐ καύ νίηΓΓϋ:Γΐ 
(κέντρα ερευνών) Συσκευασία μέ σκοπό 
τη βύθοση στον ωκεανό 

Πίνακας  II.3: Κυριότερες εγκαταστάσεις στίς δυάφορες χώρες της Κοινότητας γιά την 
επεξεργασία καί τη συσκευασία των  υγρών λειμμάτων 
ΧΩΡΑ ΦΥΣΗ Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Βέλγιο Λ ε ί μ μα τα 
πυρηνικών 
σταθμών ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
'Επ ε ξ ε ρ 
γα σ ί α ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΚΑΡΑΚΤΗΡΙ-
ΒΤΙΚΑ 
'Εγκαταστάσεις φιλτραρίσματος καί 
ρωση των υγρών λειμμάτων  υπάρχουν 
πυρηνικούς σταθμούς  Doel I καί II 
Tihange ε ξαε -
στους 
καί ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
' Ικανότη-) 
τα των 
κύκλωμα 
των φιλ 
τραρ ίσμαΗ 
τος/έξαέ -j 
ρωση ς 
2 τον / ω Μετά άπό την  επεξεργασία 
τά ύγρά απορρίπτονται 
στους ποταμούς 
Λε ίμματα 
εργοστα­
σίου έπα 
νεπεξερ-
γασ ία ς 
του καυ­
σίμου 
Eurochi-
mi e 'Επεξερτ Δυό συσκευές εξαέρωσης κενοϋ γιά τι 
γασία ύγρά μέσης ραδιενέργειας 1,5 μ 3/ω 
συντελε­
στής συγ-( 
κέντ ρωση  ?| 
30 Τά συμπυκνώματα (ψηλής 
ραδιενέργειας) αποθηκεύ­
ονται ως δτου συσκευ­
ασθούν 
Συσκευ-; 'Επένδυση μέ άσφαλτο των καταλοίπων άπό 
ασία τή χημική ελευθέρωση των στοιχείων του 
καυσίμου στην εγκατάσταση  Ευ.Γθο1ιΐιηϊε μ3/ 650 
ετ ο ς Τά απόβλητα συσκευάσον-
ται σέ βαρέλια  200 λ. 
από ανοξείδωτο χάλυβα. 
Τά βαρέλια αποθηκεύονται 
στην εγκατάσταση  Euro-
storage  
Λε ίμματα 
δ ία φ ό ρων 
πυρη ν ικώ\| 
εγκατα­
στάσεων 'Επεξερ-  'Εγκαταστάσει  ς γιά την κροκύδωση-  καθί-
γασία ζηση των λειμμάτων λειτουργούν στό  CEN/ 
SCK της Mol γιά τά ύγρά λείμματα των 
εργαστηρίων  Mol, Geel (CCR), Dessel 
(Belgonucléaire ), καί τοϋ εργοστασίου 
Eurochimie . 
- "Υγρά χατηγορί,α 1" J5 0 0 μ3/ημ 
- 'Υγρά κατηγορίας 2* και 3" U00-500 
[ μ3/ημ 
'συντ ελ ε-
στής συγ-
'κέντρωση ς 
4000-5000 Μετά άπό επεξεργασία 
καί έλεγχο τά ύγρά 
απορρίπτονται σέ εναν 
ποταμό 
Οι κατηγορίες αυτές 
είναι εκείνες της 
ΑΙΕΑ (σημ. 1 βιβλιο­
γραφίας) 

Πίνακας  II.3: Κυρυιότερες εγκαταστάσεις στίς διάφορες χώρες της Κοινότητας γιά τήν 
επεξεργασία καί τη συσκευασία τών υγρών λειμμάτων (συνέχεια) 
ΧΩΡΑ ΦΥΣΗ Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Βέλγιο 
(συνέ­
χεια)! Λε ίμματα 
διαφόρων 
πυρηνικών 
έγκαταστά 
σεων 
(συνέχεια ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
Συσκευ­
ασία ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΙΧΑΡΑΚΤΗΡΙ-
ΕΙΙΚΑ 
"Εγκατάσταση γιά επένδυση λασπωδών  από­
βλητων μέ άσφαλτο υπάρχει στό 0ΕΝ/30Κ 
της Μοί 
) 100 χγρ 
στέρεου 
5Θ0 /ΓΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Τά συσκευασθέντα απόβλη­
τα αποθηκεύονται πρίν 
άπό τη βύθιση τους στόν 
ωκεανό 
Δανία Λε ίμματα 
χαμηλής 
ραδιενέρ­
γειας τών 
έ ργαστη-
ρ ίων καί 
εγκατα­
στάσεων 
έ ρευνών 'Επεξερ-{-  'Εγκατάσταση εξαέρωσης (έξαερωτήρας έπανα 
γασία · συμπίεσης υποχρεωτικής κυκλοφορίας) 
υπάρχει στό Κέντρο 'Ερευνών τοΰ  ΚΪ3?5 2 μ^/ω 
Συσκευ - ·: 'Εγκατάσταση γιά επένδυση τών συμπυκνω-
ασία ,' μάτων μέ άσφαλτο Τά απόβλητα συσκευάζονται 
σέ βαρέλια 100 λ. πού 
τοποθετούνται κατόπιν σέ 
βαρέλια 210 λ. Το κενό 
πληρώνεται μέ τσιμέντο 

Π ί, νάκας II. 3: Κυριότερες εγκαταστάσεις στίς διάφορες χώρες της Κοινότητας γυά την 
επεξεργασία καύ τη συσκευασία των υγρών λειμμάτων (συνέχεια) 
ΧΩΡΑ 
Γερμανία ΦΥΣΗ Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Λείμματα 
τών κέν-
τρων πυ­
ρηνικών 
ερευνών ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
Επεξερ­
γασία ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΙΧΑΡΑΚΤΗΡΙ-
ΡΤΙΚΑ 
'Εγκαταστάσευ  ς εξαέρωσης υπάρχουν στά 
κέντρα ερευνών: 
- Καρλσρούη  ς 
Καρλσρούη  ς 
«ΙϋΙΐοΓΐ 
- ΗΜΙ, Βερολίνο 
' "Αποτεφρωτήρας γυά διαλύτες υπάρχει 
| στην Καρλσρούη  
; "Εγκατάσταση καθαρισμού της κηροζίνης 
^ υπάρχει στην Καρλσρούη 
"Εγκατάσταση απολύμανσης (ίοντοανταλλα-
κτικές ρητίνες) υπάρχει στό «Ιϋΐίοϊι 
Συσκευ- Τα συμπυκνώματα ενσωματώνονται σε 
ασία τσιμέντο στίς εγκαταστάσεις πού αναφέρ­
θηκαν στόν Πίν.  II.3. 4· μ3 /ω 
1 μύ/ω 
5 τ ο ν /ω 
κ α ί 
2 τ ον/ω 
150 χγρ/ω 
2 0 χγρ/ω 
40 \ι ό / 
έτος ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
2 έξαερωτήρες γιά λείμ-
ματα χαμηλής ραδιενέργει4ς 
Γιά λείμματα μέσης 
ραδιενέργειας 
Γιά λείμματα χαμηλής 
ραδιενέργειας 
Για λείμματα χαμηλής 
ραδιενέργειας 
Πειραματική εγκατάσταση 

Πίνακας  II.3: Κυριότερες εγκαταστάσεις στίς διάφορες χώρες της Κοινότητας γιά τήν 
επεξεργασία και τη συσκευασία τών υγρών λειμμάτων (συνέχεια) 
ΧΩΡΑ 
Γαλλία ΦΥΣΗ Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Λε ίμματα 
χαμηλής 
και μέσης 
ραδιενέρ-
γεια ς τών 
κέντρων 
ερευνών 
και τών 
διαφ ό ρων 
εγκατα­
στάσεων 
τ οϋ κύ­
κλου τ ο ϋ 
καυσ ίμου ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
' Επεξερ-
γασία ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΚΑΡΑΚΤΗΡΙ-
ΡΤΙΚΑ  
Δύο εγκαταστάσεις υπάρχουν στην  Cadarach4 
γιά τήν επεξεργασία μέ καθίζηση τών  υδα­
ρών απόβλητων τοϋ εργοστασίου παραγωγής 
καυσίμου μέ βάση μικτό μονοξείδιο 
"Αλλες εγκαταστάσεις τοϋ αύτοΰ τύπου 
υπάρχουν  στό εργοστάσιο έπαν  ε πε ξ εργασία  ς 
στή La Hague και τή  Marcoule 
'Εξαερωτήρες υπάρχουν σέ δλους τούς 
πυρηνικούς σταθμούς και στό: 
- Saclay 
Cadarache 
Font enay-aux-Roses 
- Marcoule 
I 'Συσκευ- Εγκαταστάσεις γιά επένδυση τών συμπυκνω-
| ασία μάτων και τών λασπωδών απόβλητων μέ  τσι­
μέντο υπάρχουν σέ πολλούς πυρηνικούς 
σταθμούς και κέντρα ερευνών. 
'Εγκαταστάσει  ς γιά επένδυση μέ άσφαλτο 
τών συμπυκνωμάτων υπάρχουν στό  Saclay, 
Cadarache  και Marcoule 2 μ3Λ 
6 μ° /ω 
7000 μ3/ 
ετος 
10000 μ^/ 
ετος 
2000-4000 
μ° / ετος 
100-130 
λ/ω ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Για υγρα που περιέχουν 
διοξείδιο τοΰ άνθρακα 
Συσκ ευα-
σία Λείμματα 'Επεξερ-
' ψηλής ρα- γασ ία 
:διενέρ­
γειας τ ών 
εργοστα­
σίων έ πα-
; νεπεξεργα-1 
σίας τοϋ 
έξαντλη-
θέντος 
καυσίμου 'Εξαερωτήρες υπάρχουν στή  La Hague 
και τή Marcoule  
Πειραματικό εργαστήριο υαλοποίησης 
λειτουργεί στή  Marcoule i 500 λ/ω 
"Υαλοποιημένα απόβλητα 

Πίνακας  II.3: Κυριότερες εγκαταστάσεις στίς διάφορες χώρες της Κοινότητας γι 
επεξεργασία καί τή συσκευασία τών υγρών λειμμάτων (συνέχεια) ά την 
ΧΩΡΑ 
Ιταλία ΦΥΣΗ "Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Λείμματα 
χαμηλής 
ρα διενέρ 
γειας τών 
κέντρων 
ερευνών 
καί τών 
πυρηνικών] 
σταθμών ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
' Επεξερ­
γασία ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΚΑΡΑΚΤΗΡΙ-
Ε1ΙΚΑ. 
Στό κέντρο ερευνών τής Ο&ε&οοίθ. υπάρχει 
εγκατάσταση καθίζησης/διήθησης γιά 
υδαρή υγρά κατηγορίας 2 
Οΐ ακόλουθες εγκαταστάσεις υπάρχουν στά 
00Κ τής Ιερτει. 
- κλίβανος γιά την καύση τών 
οργανικών υγρών 
- εγκατάσταση κροκύδωσης/ 
φυγοκ έντ ριση ς 
'Εξαερωτήρες λειτουργούν στους πυρηνικούς 
σταθμούς  Εειτ,ϊηει,  Ο&Γϊ §1 ϊειηο ,  Ττϊηο 
καί ΟΒ,ΟΓΒΟ 
Συσκευ­
ασία "Εγκατάσταση γιά τήν ακινητοποίηση τών 
ίοντοανταλλακτικών ρητινών υπάρχει στό 
ΟΕΟΓ3θ 2,5 μ^/ω 
25 λ/ω 
5 μ3/ω ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Λείμματα 
μέσης καί 
ψηλής ρα­
διενέρ­
γειας τών 
πε ιραματ ι 
κών εγκα­
ταστάσεων 
έ παν ε π ε -
ξεργασίας Επεξερ-'  'Εξαερωτήρες λειτουργούν στά πειραματικά 
γασία εργοστάσια έπανεπεξεργασίας Ε11ΚΕΧ καί 
;' ΙΤΗΕΟ Τά συμπυκνώματα  αποθη­
κεύονται πρίν άπό τή 
συσκευασία 

Πίνακας  II.3: Κυριότερες εγκαταστάσεις στίς διάφορες χώρες της Κοινότητας γιά την 
επεξεργασία καί τή συσκευασία τών υγρών λειμμάτων (συνέχεια) 
ΧΩΡΑ ΦΥΣΗ Η 
ΤΥΠΟΣ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Γ Ολλαν­
δία Λείμματα 
χαμηλής 
ραδιενέρ­
γειας τών 
κέντρων 
ερευνών 
καί πυρη­
νικών 
σταθμών ΦΑΣΗ 
ΔΙΑΧΕΙΡΙ­
ΣΗΣ 
Επεξερ­
γασία ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ 
ΙΧΑΡΑΚΤΗΡΙ-
ΕΪΙΚΔ 
"Εγκατάσταση καθίζησης/φυγοκέντρισης/ 
διήθησης  υπάρχει  στό Κέντρο ΕΟΝ 
'Εγκαταστάσει  ς διήθησης καί εξαέρωσης 
λειτουργούν στους πυρηνικούς σταθμούς 
- ϋΟΟ,Θ ΜΆ3.Τ ά 
- ΒοΓ 8 3β1θ 
Συσκ ευ- > 
ασία Εγκατάσταση  επένδυσης  λειτουργεί στό: 
- ΕΟΝ (τσιμέντο) 
- Όοα.θν3.3.Γά.  (τσιμέντο) 
- ΒθΓ33β1β  (πολυθένιο) 2 μ^/ω 
0,6 μ3/ω 
1 τον /ω 
0,5 μ 3 / ημ' 
0,2 5 μ3/η|μ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
'Ηνωμ .Βασίλεια Λεύμματα , 
χαμηλής ! 
χαί, μέσης; 
ραδιενέρ-ΐ 
γειας τών! 
εγκαταστά­
σεων τοϋ 
κύκλου 
τοϋ καυ- , 
σΐμου Επεξερ- 'Εγκαταστάσε  ι ς διήθησης ή καί άνταλλά-
γασία κτες υπάρχουν σέ δλους τούς πυρηνικούς 
I σταθμούς καί στό εργοστάσιο έπανεπεξερ-
ί γασίας τοϋ έξαντληθέντο  ς καυσίμου στό 
! ν/ίηα.30&1θ 4000 μ13 / ημ 

II.4 Διαθέσιμα μέσα γυά την αποθήκευση καί την  απόρριψη  των απόβλητων 
'Η απόρριψη  τών ραδιενεργών απόβλητων εφαρμόζεται συστηματικά στήν 
Κοινότητα, κυρίως γιά  απόβλητα  χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας. Τά  από­
βλητα α καί τά απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας (*) πρός τό παρόν αποθηκεύονται. 
Οί μέθοδοι  απόρριψης  βρίσκονται ύπό μελέτη η  ανάπτυξη.  "Αναλύονται στό 
Κεφάλαιο III. 
Τό επίπεδο ραδιενέργειας τών απόβλητων χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας 
θά φθάσει μέ τήν προοδευτική μείωση τής  ενέργειας  τους στά φυσικά επίπεδα 
ραδιενέργειας σέ μερικές εκατοντάδες χρόνια. Γιά τήν απόρριψη τών  από­
βλητων αυτών,  τά Κράτη μέλη καταφεύγουν ειτε στήν  απόρριψη  στό έδαφος (στό 
υπέδαφος  ή σέ μεγαλύτερο  βάθος),  ειτε στή βύθιση στόν ωκεανό, ειτε καί στίς 
δύο δυνατότητε  ς . 
'Η διαδικασία βελτιστοποίησης πού απαιτείται γιά τήν  εφαρμογή  τής 
ακτινολογικής προστασίας συμβάλλει στόν καθορισμό τής σχετικής σημασίας πού 
πρέπει νά δοθεί στή μιά ή τήν άλλη  επιλογή  σέ κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. 
'Η απόρριψη  στό έδαφος χρησιμοποιείται, η χρησιμοποιήθηκε, σέ βιομηχα­
νική κλίμακα σέ διάφορα Κράτη μέλη έδώ καί πολλά χρόνια (θάψιμο σέ μικρό 
βάθος στή Γαλλία καί τό "Ην. Βασίλειο,  απόρριψη  σέ μεγάλο βάθος στή Δυτ. 
Γερμανία) καί διέπεται άπό  εθνικές  ρυθμίσεις. 
"Αλλα Κράτη μέλη τής Κοινότητας, (Βέλγιο, 'Ολλανδία,  ' Ην . Βασίλειο) 
εφαρμόζουν τή βύθιση στόν ωκεανό έδώ καί πολλά χρόνια, στό πλαίσιο του 
πολυμεροΰς συστήματος διαβουλεύσεων καί  επίβλεψης  γιά τή βύθιση ραδιενεργών 
απόβλητων στή θάλασσα πού ξεκίνησε τό 1977 στήν ΑΕΝ (ΛΛ) μέ σκοπό τήν προώ­
θηση τών στόχων τής σύμβασης τοϋ Λονδίνου (ΛΛΛ) ανάμεσα  στίς χώρες μέλη 
του ΟΟΣΑ (πού συμμετέχουν  σ'αύτήν). 
'Η σύμβαση  αυτή αναθέτει  στόν καθ'ύλη  αρμόδιο  διεθνή οργανισμό, τήν 
ΑΙΕΑ, 
- νά δώσει τόν  ορισμό "τών ραδιενεργών απόβλητων καί άλλων  υλικών  μέ έντονη 
ραδιενέργεια... πού δεν προσφέρονται γιά βύθιση  λόγω τών επιδράσεων τους 
πάνω στήν ανθρώπινη υγεία,  τή βιολογία καί άλλους τομείς", 
- νά διατυπώσει συστάσεις μέ τίς όποιες πρέπει νά συμμορφώνονται τά συμβαλ­
λόμενα μέρη, δηλ. τά Κράτη, γιά τήν έκδοση άδειων γιά τή βύθιση τών άλλων 
απόβλητων καί ραδιενεργών υλικών 
Οΐ αρμόδιες  εθνικές  αρχές πρέπει  επίσης νά προβαίνουν, πάνω σ'αύτές 
τίς βάσεις, σέ λεπτομερή εξέταση τών συνεπειών τής βύθισης. 
(") "Οπως ορίζονται στο' Κεφάλαιο I γιά τίς ανάγκες τής παρούσας "Εκθεσης. 
(**) Έν οψει τής συμφωνίας ΑΙΕΑ-ΑΕΝ του 1960 πού προβλέπει συνεργασία γιά 
θέματα κοινού ενδιαφέροντος. 
(*&&) Συνθήκη τοϋ Αυγούστου 1975 γιά τήν πρόληψη τής θαλάσσιας ρύπανσης άπό 
τή βύθιση απόβλητων καί άλλων υλικών. 
- 36 -

'Η ΑΙΕΑ έχει, προσδυορίσευ τά επίπεδα ραδιενέργειας (πού εκφράζονται σέ 
κιουρι ορισμένων  ϊσότ οπων/τόνν  ο απόβλητων),  πού άναθε  ω ροϋντα ι περιοδικά. 
Στό πλαίσιο τής εφαρμογής τοϋ άρθρου 37 της Συνθήκης τής Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας 'Ατομικής "Ενέργειας  (Εύρατόμ),  τά Κράτη μέλη τής Κοινότητας 
υποχρεούνται να ανακοινώνουν στήν "Επιτροπή γενικά στοιχεία γιά κάθε νέα 
τοποθεσία βύθισης στόν ωκεανό πού έχουν  επιλέξει.  Μετά άπό  εξέταση  των 
στοιχείων πού άφοροϋν τόν τόπο καί τίς προβλεπόμενες βυθίσεις απόβλητων, 
άπο ομάδα κοινοτικών εμπειρογνωμόνων, ή 'Επιτροπή εκδίδει  γνώμη. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άπό δική του πλευρά εξέδωσε, στίς 16 Σεπτεμ­
βρίου 1982, ψήφισμα μέ τό όποιο  καλεί,  μεταξύ άλλων την "Επιτροπή νά 
"ετοιμάσει οδηγία ώστε νά άποφευχθεϋ στό μέλλον ή ρύπανση τών θαλασσών 
άπό ραδιενεργά  απόβλητα  κοινοτικής προέλευσης." 
Τέλος, ορισμένα Κράτη μέλη χρησιμοποιοϋν αποκλειστικά την αποθήκευση, 
δηλ. τή φύλαξη μέ σκοπό τή μεταγενέστερη ανάκτηση τών απόβλητων γιά τήν 
τελική απόρριψη  τους. 
Πρέπει νά σημειωθεί δτι γενικά ή θέση τών Κρατών μελών απέναντι στίς 
διάφορες δυνατότητες δεν έχει οριστικά αποκρυσταλλωθεί. Τά μέσα  αποθή­
κευσης καί απόρριψης πού χρησ ιμο  π ο ιοϋντα ι σήμερα στήν Κοινότητα περιγρά­
φονται συνοπτικά παρακάτω γιά κάθε χώρα. Τά μέσα  αυτά περιλαμβάνουν τήν 
ενδιάμεση αποθήκευση πού απαιτείται γιά τήν ομαλή διεξαγωγή τών διαφόρων 
φάσεων στή διαχείριση τών απόβλητων. 'Η ενδιάμεση αποθήκευση εφαρμόζεται 
άπό δλα τά Κράτη  μέλη. 
Γιά λόγους πού άφοροϋν τήν  ψηλή πυκνότητα τοϋ πληθυσμοΰ καί 
περιορισμούς γεωγραφικής καί γεωλογικής φύσης, τό Βέλγιο άπό τίς  αρχές τής 
δεκαετίας τοϋ 60  επέλεξε  τή λύση τής  απόρριψης  τών συσκευασθέντων απόβλητων 
χαμηλής ραδιενέργειας στόν ωκεανό. Οι εργασίες απόρριψης που οργανώνονται 
σέ εθνικό επίπεδο καί συντονίζονται μέ διεθνείς επαφές στό πλαίσιο τοϋ 
ΑΕΝ/ΟΟΣΑ, έκτελοϋνται σέ συνεργασία μέ τήν "Ολλανδία καί τήν 'Ελβετία. 
Τά συσκευασθέντα απόβλητα πρίν άπό τή βύθιση τους αποθηκεύονται  στους 
χώρους αποθήκευσης τοϋ 0ΕΝ/30Κ τής Μόλ οΐ όποιοι τώρα είναι υπαίθριοι. 
Στους χώρους  αυτούς έκτελοϋνται τώρα εργασίες γιά τήν επέκταση τους ώστε 
νά αυξηθεί  ή αποθηκευτική τους ικανότητα κατά  10000 τόννους σέ στεγασμένες 
επιφάνειες. 
Τά απόβλητα πού άπ  ο ρ ρίπ τ ονατα ι άπό τό Βέλγιο περιλαμβάνουν: 
- δλα τά στερεά απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας πού υποβάλλονται σέ επεξεργα­
σία καί συσκευασία στή Μόλ, 
- ή βιτου  μ ινοϋχο ς ιλύς πού προέρχεται άπό τήν κεντρική εγκατάσταση τής 
Μόλ γιά τήν επεξεργασία τών υγρών λειμμάτων χαμηλής ραδιενέργειας, 
- τά συμπυκνώματα πού έχουν συσκευασθεί στίς εγκαταστάσεις τών πυρηνικών 
σταθμών. 
- 37 -

Τά συσκευασθέντα απόβλητα πού προέρχονται άπό τό εργοστάσιο έπανεπεξερ-
γασίας Ευ,ΓΟΟΓίθΐηία (απόβλητα α πού άπαρ ιθμοϋντα  ι στόν πίνακα 1.4) καθώς καί 
άλλα στερεά απόβλητα αποθηκεύονται στήν εγκατάσταση  Ευ.Γ ο ετ,  οτ&ββ . 'Η εγκα­
τάσταση αύτη περιλαμβάνει μπουνκερ έπί τοϋ εδάφους καί έχει διαμορφωθεί 
έτσι ώστε νά εξασφαλίζει τήν αποθήκευση γιά 50 χρόνια. 
Αυτή τή στιγμή στή Δαν ία δεν εφαρμόζεται καμιά λύση γιά τήν  απόρριψη 
τών απόβλητων. 'Εγκαταστάσει  ς προσωρινής αποθήκευσης υπάρχουν ωστόσο στό 
Κέντρο "Ερευνών τοϋ  Κϊε?ί, έδώ καί 15 χρόνια, γιά συσκ ευασθέντα απόβλητα 
χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας. Τά  απόβλητα  τής δεύτερης αυτής κατηγορίας 
αποθηκεύονται σέ υπόγεια εγκατάσταση. 
Στή Δυτική Γερμανία τά  απόβλητα  χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας  απορ­
ρίπτονται απο το 1967 σε εγκαταλελειμμένο άλατορυχεϊο στό  Αεεε, σέ άλατοϋχο 
γεωλογικό σχηματισμό τοϋ  οποίου ή σταθερότητα καί ή αποθηκευτική ικανότητα 
υπερβαίνουν κατά πολύ τήν απαιτούμενη διάρκεια. Περίπου  25000 μ3 απόβλητων 
χαμηλής ραδιενέργειας, σέ περίβλημα άπό άσφαλτο ή' σκυρόδεμα, τών οποίων 
ή ραδιενέργεια δεν ξεπερνά τα 5 κιουρί άνά υποδοχέα καί τά 200 μιλιρέμ στήν 
επαφή μέ τόν υποδοχέα, έχουν τοποθετηθεί σέ μεγάλες αίθουσες, σέ βάθος 
πού κυμαίνεται άπό 490 ώς 715 μ. Περίπου 250 μ3 απόβλητων πού περιέχουν 
μερικές εκατοντάδες κιουρί άνά βαρέλι 200 λίτρων (απόβλητα μέσης ραδιενέρ­
γειας πού άπαιτοϋν χειρισμό έξ αποστάσεως) καταβιβάσθηκαν μέ καλώδια καί 
τοποθετήθηκαν σέ κλειστή αίθουσα σέ βάθος 511 μ. Στό ορυχείο  αυτό δέν 
έχουν απορριφθεί  απόβλητα ψηλής  ραδιενέργειας. 'Επειδή ή άδεια εκμετάλ­
λευσης έληξε τό 1981  ό'λες οί εργασίες απόρριψης  έχουν ανασταλεί άπό τότε 
στή Γερμανία, μιά καί καμιά άλλη μέθοδος  απόρριψης  δέν επιτρέπεται στή 
χώρα αυτή. 
Τώρα αντιμετωπίζεται ή δυνατότητα νά επιτραπεί καί πάλι ή εκμετάλλευση 
τοϋ ορυχείου τοϋ  Αεεε, δπως καί νά κινηθεί ή διαδικασία γιά τήν εκμετάλλευση 
τοϋ εγκαταλελειμμένου ορυχείου  σίδηροι;  "ΚΟΠΓ&Ο."·  Οί εργασίες έρευνας καί 
ανάπτυξης  πού διενεργούνται άπό τό 1977 έδειξαν πράγματι δτι έχει  επαρκή 
αποθηκευτική ικανότητα γιά τήν  απόρριψη  απόβλητων  χαμηλής  ραδιενέργειας. 
'Επίσης,  εγκαταστάσεις αποθήκευσης γιά συσκευασθέντα απόβλητα πρίν 
από τήν  απόρριψη  τους υπάρχουν στά περισσότερα κέντρα πυρηνικών ερευνών, 
ό'πως καί στίς εγκαταστάσεις τοϋ κύκλου τοϋ καυσίμου καί τούς πυρηνικούς 
σταθμούς  . 
Στή Γαλλία, τά απόβλητα  χαμηλής  καί μέσης ραδιενέργειας απορρίπτονται 
στό υπέδαφος άπό τό 1969, σέ κέντρο πού βρίσκεται στό διαμέρισμα τής Μάγχης. 
Τά συσκευασθέντα  απόβλητα  άπορρίπονται σέ δυό είδών κατασκευές: 
- σέ μονόλιθους πού βρίσκονται κάτω άπό τήν επιφάνεια τοϋ εδάφους καί δπου 
θά τοποθετηθοϋν τά απόβλητα τών οποίων ή  αρχική συσκευασία πρέπει νά 
συμπληρωθεί μέ ακινητοποίηση σέ δγκο σκυροδέματος, 
- αναχώματα, πού βρίσκονται πάνω άπό τό έδαφος καί δπου φυλάσσονται τά 
κιβώτια απόβλητων τών οποίων ή αρχική συσκευασία δέν απαιτεί συμπληρω-
ματική επένδυση. 
- 38 -

Τό σύνολο καλύπτεται  μέ παχειά στρώση άρχιλώδους  εδάφους  πού έχει 
σ. οπό νά εξασφαλίσει  τήν προστασία  τών κιβωτίων  καί κατασκευών  άπό τά 
δμβρια ύδατα. 
Τό κέντρο έχει έμβαδό  12 έκτ. πού  άντιστοιχοΟν  σέ περίπου  400.000  μ3 
συσκευασθέντων απόβλητων. Περίπου  200.000  μ3 έχουν ηδη απορριφθεί. 
Τά απόβλητα μακρυας διάρκειας  ζωής (απόβλητα  α καί απόβλητα  ψηλής 
ραδιενέργειας) φυλάσσονται  σέ ειδικές  εγκαταστάσεις  πού υπάρχουν  στά 
διάφορα πυρηνικά κέντρα  η σταθμούς, αναμένοντας  τήν ίδρυση κέντρων  γιά τήν 
απόρριψη  σέ βάθος,σέ κατάλληλους γεωλογικούς σχηματισμούς. "Ενδεικτικά  ανα­
φέρουμε  δτι στό  κέντρο  τής Μ&Γθου.1β  φυλάσσονται,  άπό τό  19 78 , τά απόβλητα 
τοϋ "Εργαστηρίου  Υαλοποίησης  τής Ματοοαίθ,  δηλ. 750  υποδοχείς  άπό ανοξεί­
δωτο χάλυβα  πού περιέχουν  ό καθένας  150 λίτρα ΰαλοποιηθέντων απόβλητων. 
"Επειδή δέν υπάρχουν στήν "Ιταλία κέντρα  απόρριψης,  τά συσκευασθέντα 
απόβλητα  χαμηλής  καί μέσης ραδιενέργειας αποθηκεύονται προσωρινά  σέ ει­
δικές εγκαταστάσεις. "Οπως  καί στίς άλλες χώρες,  οί εγκαταστάσεις  αυτές 
συνδέονται  με τά κέντρα παραγωγής απόβλητων (κυρίως κέντρα πυρηνικών  ερευ­
νών και πυρηνικοί  σταθμοί).  Μιά πρώτη επιχείρηση βύθισης απόβλητων  χα­
μηλής καί μέσης ραδιενέργειας στόν ωκεανό προβλέπεται  γιά τό 1984. 
Εδώ καί πολλά χρόνια στήν "Ολλανδία,  τά συσκευασθέντα απόβλητα μέσης 
καί χαμηλής  δραστηριότητας απορρίπτονταν στόν ωκεανό  (βλ. περίπτωση Βελγίου;) 
Ή σημερινή πολιτική συνίσταται στήν προσωρινή αποθήκευση  τών συσκευασθέντων 
απόβλητων,  σάν διαζευκτική λύση  στή βύθιση τους. 
Στό ' Ην. Βασίλειο  ή απόρριψη  τών απόβλητων  χαμηλής  ραδιενέργειας 
γίνεται μέ τούς διάφορους τρόπους  πού αναφέρθηκαν παραπάνω. Περιλαμβάνουν, 
κατά περίπτωση,  τήν απόρριψη  τών κοινών οικιακών απόβλητων,  τήν ταφή τών 
απόβλητων  στους χώρους παραγωγής  καί τήν  απόρριψη  σέ χερσαία τοποθεσία  γιά 
τά μη ραδιενεργά  απόβλητα. 
Οι κυριώτεροι τρόποι  απόρριψης είναι: 
- θάψιμο  στό Ότΐ&β  δπου τά απόβλητα  πού προέρχονται κυρίως άπό τήν  ΒΝΓΙ, 
άλλά καί τήν  υΚΑΕΑ καί τίς  επιχειρήσεις ήλεκτρισμοΰ θάβονται  σέ μικρό 
βάθος. 'Η τοποθεσία  αυτή, έκτασης  300 άκρ,  ανήκει στήν  ΒΝΕΕ ή οποία καί 
τήν εκμεταλλεύεται.  Τά απόβλητα  θάβονται  σέ τάφρους, μήκους  700 μ, 
πλάτους 15 μ. καί  βάθους 4,5 μ. πού  σκεπάζονται  μέ στρώση εδάφους  1 μ. 
τουλάχιστον.  "Εχει υπολογισθεί  δτι περίπου  150.000  μ3 άπό τά  απόβλητα 
αυτά έχουν ταφεϋ  στό χώρο αυτό άπό τότε πού άρχισε ή εκμετάλλευση  του τό 
1971. 
- "Από τήν  άλλη πλευρά  ή υΚΑΕΑ εκμεταλλεύεται,  άπό τό 1972,  χώρο γιά τήν 
απόθεση μέσα στό έδαφος στό Όου.ητ8.γ.  Στήν τοποθεσία  αύτη, βαρέλια  200 λ. 
άπό χάλυβα  πού περιέχουν συσκευασθέντα  απόβλητα  στοιβάζονται  σέ τάφρους 
βάθους 7 μ. Αυτή τή στιγμή  υπάρχουν  τάφροι διαθέσιμες.  ΟΪ 4 πρώτες 
έχουν ή κάθε μία δγκο 3500 μ3, ένώ οί  τάφροι 5 καί 6  έχουν αντίστοιχα 
δγκο 6000 καί 14000 μ3. "θ  κενός χώρος ανάμεσα  στά βαρέλια μέσα στίς 
τάφρους παραγεμίζεται  μέ υλικά μέ βάση τό πολυαιθυλένιο  καί οϊ  τάφροι 
σκεπάζονται κατόπιν  μέ χώμα. 
- 39 

- Ή βύθιση στόν ωκεανό άρχισε νά εφαρμόζεται άπό τό 1949. Μέχρι σήμερα 
αρμόδια γιά τίς διάφορες επιχειρήσεις βύθισης ήταν ή ϋΚΑΕΑ. Τις ευθύνες 
της θά αναλάβει σύντομα ό ΝΙΕΕΧ. 'Η λύση αύτη χρησιμοποιείται γιά  από­
βλητα πού προέρχονται τόσο άπό πυρηνικές δσο και άπό μή πυρηνικές εφαρ­
μογές. Τό 1981, απορρίφθηκαν κάπου  2500 τόννοι απόβλητων (μαζί μέ τίς 
συσκευασίες) πού περιεϋχαν περίπου  2000 Οί ραδιενέργεια α καί  100000  Οί 
ραδιενέργειας β-γ. 
Οί παραπάνω μέθοδοι επιτρέπουν τήν απόρριψη τοϋ μεγαλύτερου μέοους τών 
' οβλητων  πού προέρχονται άπό τίς μή πυρηνικές εφαρμογές καί τών απόβλητων 
χαμηλής δραστηριότητας πού προέρχονται άπό τίς πυρηνικές εγκαταστάσεις. 
Τά απόβλητα  πού δέν μποροϋν νά  αποβληθούν  μέ τούς τρόπους αυτούς  απο­
θηκεύονται  στους χώρους παραγωγής, συνήθως μέ τή μορφή μέ τήν οποία έχουν 
παραχθεί. 
- 40 -

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III 
Προοπτικές στόν τομέα της διαχείρισης τών ραδιενεργών απόβλητων 
στά Κράτη μέλη τής Κοινότητας 
III.1. Προσπάθειες στόν τομέα τής "Ερευνας καί 'Ανάπτυξης μέσα στήν  
Κοινότητα 
Κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα πού συνεπάγεται τή χρήση οποιωνδήποτε 
μεθόδων καί διαδικασιών, βιομηχανικού" ή άλλου χαρακτήρα, εξελίσσεται καί 
τελειοποιείται χάρη σέ προσπάθειες .ρευνας καί ,νάπτυξης. Οι συνεχείς 
αυτές προσπάθειες επιτρέπουν πρώτα άπ'δλα νά καταδειχθεί ή έφα  ρ μ οσ ι μότη τ α 
τών δραστηριοτήτων αυτών, αυξάνοντας ταυτόχρονα τήν αξιοπιστία καί ασφάλεια 
τους και καθιστώντας τις πιό οικονομικές χάρη στή βελτίωση καί τελειο­
ποίηση των βασικών μεθόδων καί διαδικασιών. 'Η διαχείριση τών ραδιενεργών 
αποβλήτων δέν ξεφεύγει άπό τή γενική αυτή διαπίστωση. 
Σέ ορισμένες χώρες τής Κοινότητας, ή έρευνα στόν τομέα τής διαχείρισης 
τών ραδιενεργών απόβλητων ξεκίνησε στίς αρχές τής δεκαετίας τοϋ 50. Στόχος 
ήταν ή ανάπτυξη διαδικασιών επεξεργασίας καί συσκευασίας γιά τά απόβλητα 
πού υπήρχαν ήδη  τοτε, δηλαδή κυρίως απόβλητα χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας  
πού προέρχονταν άπό τήν πυρηνική έρευνα. Ενώ συνεχίζονταν οι ερευνητικές 
προσπάθειεςπού είχαν εν τώ μεταξύ επεκταθεί στά απόβλητα τά όποια παρήγαν 
οί πρώτοι πυρηνικοί  σταθμοί,  άρχισαν νά διεξάγονται καί μελέτες μέ σκοπό 
την απόρριψη αυτών τών απόβλητων. 
"Ετσι, ήδη άπό τή δεκαετία τοϋ  6 0, τελειοποιήθηκαν οί μέθοδοι καί δια­
δικασίες επεξεργασίας καί συσκευασίας άπό τή μιά καί οί δύο δυνατότητες 
γιά τήν απόρριψη τών απόβλητων χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας άπό τήν 
άλλη. Το σύνολο αυτό πού σήμερα έχει πιά βιομηχανικό χαρακτήρα, παρου­
σιάσθηκε στό προηγούμενο κεφάλαιο. 
Παράλληλα μέ τήν έναρξη λειτουργίας τών πρώτων πειραματικών εργοστα­
σίων γιά τήν έπανε  πε ξ εργασία τοϋ έξαντληθέντος καυσίμου (γύρω στίς αρχές 
τών ετών 1960) άρχισαν στή Γαλλία καί τό Ήν. Βασίλειο κυρίως, έρευνες στόν 
τομέα τής επεξεργασίας καί συσκευασίας τών απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας. 
Οί ερευνητικές προσπάθειες, που ανεστάλησαν για ορισμένα χρονιά στο Ην. 
Βασίλειο, οδήγησαν στή Γαλλία στή λειτουργία, τό 1969, μιας πρώτης εγκα­
τάστασης γιά τή στερεοποίηση τών απόβλητων μέσα σέ ύαλους (εγκατάσταση 
ΡίνβΓ ) (*) . 
'Αργότερα σέ πολλά Κράτη μέλη άρχισαν μελέτες καί έρευνες στόν τομέα 
τής απόρριψης τών απόβλητων αυτών σέ κατάλληλους γεωλογικούς σχηματισμούς 
σέ βάθο ς πού μποροϋσε νά φθάσει αρκετές εκατοντάδες μέτρων. Τα ραδιενεργά 
απόβλητα α αποτέλεσαν επίσης αντικείμενο σημαντικής προσπάθειεας έρευνας 
κα ί ανάπτυξη  ς . 
(*) Ή εγκατάσταση αυτή λειτούργησε μέχρι τό 1973. Άπό τό 1978 τή δια­
δέχθηκε τό σημερινό εργαστήριο υαλοποίησης τής Μ&ΓΟΟΙΙΙΘ (ΑνΜ) πού 
αναφέρθηκε ήδη στό Κεφάλαιο II. 
- 41 -

"Ηδη άπό τις  αρχές τής δεκαετίας τοϋ 70, ή εφαρμογή πολλών  εθνικών 
προγραμμάτων καί σχεδίων, ό ψηλός  αριθμός  δυνατών λύσεων, ή  ανάγκη νά 
γίνει μεσοπρόθεσμα μιά επιλογή καί μιά βελτιστοποίηση τών μεθόδων καί δια­
δικασιών,  κατέστησε αναγκαία τήν ανάπτυξη κοινοτικής συνεργασίας. 
Τό 1973, τό Συμβούλιο "Υπουργών τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων δέχθηκε 
κατ'άρχήν τήν αρμοδιότητα τής "Επιτροπής στόν τομέα τής προστασίας του 1 
περιβάλλοντος καί ειδικότερα σέ δτι άφορα τά πυρηνικά καί μή πυρηνικά 
απόβλητα. 
Τον ίδιο χρόνο ξεκίνησε στό ΚΚΕ τό πρώτο πολυετές  Πρόγραμμα  "Ερευνας 
καί Ανάπτυξης γιά τά ραδιενεργά  απόβλητα,  περιορισμένης  δμως έκτασης. 
Το πρόγραμμα αυτό συμπληρώθηκε τό 1975 μέ ένα πενταετές πρόγραμμα πιό 
ευρύ, τό όποιο θά διεξάγονταν στό πλαίσιο δραστηριότητας μέ κοινή  συμμε­
τοχή στά  ί^ΟιΓίλ. μέ τά χημεία τών Κρατών μελών (6). 
Το πρόγραμμα  αυτό, τοϋ οποίου τά κυρίιοτερα αποτελέσματα παρουσιάσθηκαν 
τό 1980, στήν πρώτη διάσκεψη τής Ευρωπαϊκής Κοινότητας (7) γιά τά ραδιενεργά 
απόβλητα, περιλάμβανε εργασίες γιά τήν  επίλυση  ορισμένων τεχνολογικών  προ­
βλημάτων πού δημιουργεί ή επεξεργασία, αποθήκευση καί  απόρριψη  τών από­
βλητων κάθε κατηγορίας, καθώς καί  εργασίες  πού άποσκοποϋσαν στον προσδιο­
ρισμό του διοικητικού καί δημοσιονομικοΟ πλαισίου στό όποιο θα εντάσσονται 
οΐ δραστηριότητες διαχείρισης τών απόβλητων. 
Τό 1980 τό Συμβούλιο θεωρώντας δτι τό πρώτο  αυτό πρόγραμμα  "εΖχε 
καταλήξει σέ θετικά αποτελέσματα καί  ανοίξει  ενδιαφέρουσες προοπτικές", 
άπό τή μιά καί δτι "ή  ιδιαίτερη  φύση τών απόβλητων απαιτεί παρακολούθηση 
τών δυνητικών επιπτώσεων τους καί τή συνέχιση τών εργασιών καί ερευνών 
πού έχουν  αναληφθεί  ώστε νά εξασφαλισθεί ή προστασία τοΟ περιβάλλοντος" 
άπό τήν άλλη, ενέκρινε ένα δεύτερο πενταετές πρόγραμμα  (1980-1984)  πού 
αποτελεί τή λογική συνέχεια του πρώτου  (8). Το πρόγραμμα  αυτό, τοο οποίου 
τό περιεχόμενο καί ή φύση τών  εργασιών  καθώς καί τά πρώτα (μερικά)  αποτε­
λέσματα πού έχουν ήδη επιτευχθεί, περιγράφονται στίς δύο πρώτες  ετήσιες 
εκθέσεις  (9), εζναι στενά συνδεδεμένο μέ τίς δραστηριότητες τοϋ ΚΚΕ στόν 
ίδιο τομέα. Μέρος τών ερευνών πού διεξάγονται σήμερα, στό πλαίσιο τών 
εθνικών προγραμμάτων τών Κρατών μελών, υποστηρίζεται άπο το πρόγραμμα 
αυτό πού εξασφαλίζει επίσης τό συντονισμό, σε κοινοτικό επίπεδο, ορισμένων 
ειδικών ενεργειών δπως π.χ. εκείνες πού αποβλέπουν στήν αξιολόγηση χής  από­
δοσης τών διαφόρων γεωλογικών συστημάτων γιά τήν απόθεση αποβλήτων  ψηλής 
ραδιενέργειας ή τή διατύπωση τών κριτηρίων αποδοχής τών διάφορων μορφών 
συσκευασίας τών απόβλητων εν δψει τής  απόρριψης  τους. 
'Η προσπάθεια στόν τομέα τής "Ερευνας καί Ανάπτυξης συνεχίζεται 
σήμερα τόσο σέ  εθνικό,  δσο καί σέ  κ ο ινοτ ικό έπίπ  ε δο , μέ ενθαρρυντικά 
αποτελέσματα. 
Οί προοπτικές, καθώς καί οΐ εγκαταστάσεις καί τά μέσα πού προβλέ­
πονται γιά τό  εγγύς μέλλον θά έξετασθοϋν γιά κάθε χώρα στίς δυό επόμενες 
παραγράφους. 
- 42 -

III.2 . ΠΡΟΟΠΤΙΚΈΣ και σχέδια γ ία τις μεθόδους καί εγκαταστάσεις 
επεξεργασία ς και συσκευασίας 
θί έρευνες πού διενεργούνται σήμερα αποβλέπουν: 
- στη τελειοποίηση καί βελτιστοποίηση τών ΰπαρχουσών μεθόδων πού αφορούν 
κυρίως τά απόβλητα χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας. 'Η τελειοποίηση και 
βελτιστοποίηση είναι πλέον αναγκαία γιά νά αντιμετωπισθούν οί αυξανόμενες 
ποσότητες αποβλήτων πού προέρχονται άπό τήν επέκταση τών ήλεκτροπυρηνικών 
προγραμμάτων. θί τελειοποιήσεις αφορούν ειδικά τούς παράγοντες μείωσης 
τού δγκου καί τούς παράγοντες απολύμανσης πού απαιτούνται γιά νά τηρηθούν 
τά δλο καί πιό αυστηρά δρια πού επιτρέπονται γιά τά ραδιενεργά απόβλητα 
καί επίσης τήν αύξηση τής μακροχρόνιας αντοχής τών συσκευασθέντων  ραδιε­
νεργών προϊόντων ώστε νά υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια κατά τήν άπόρροψη 
τους' 
- στήν τελειοποίηση ορισμένων μεθόδων πού αυτή τή στιγμή βρίσκονται στο στά­
διο τής ανάπτυξης ή' τών δοκιμών σέ πειραματικές εγκαταστάσεις ώστε νά 
μπορούν νά εφαρμοσθούν σέ βιομηχανική καί εμπορική κλίμακα στήν Κοινότητα 
δταν θά χρειασθεί σέ λίγα χρόνια. Πρόκειται κυρίως: 
1) γιά τίς διαδικασίες επεξεργασίας τών υγρών λειμμάτων μέσης ραδιενέργειας 
καί τών στερεών απόβλητων πού περιέχουν σωματίδια α 
2) τη συσκευασία τών κελυφών τών στοιχίων τοϋ καυσίμου (απόβλητα α) 
3) τη συσκευασία τών απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας· στόν τομέα αύτον ή 
γαλλική μέθοδος ΑνΜ έχει ή'δη αρχίσει νά εφαρμόζεται σέ εμπορική κλίμακα. 
Τέλος, ή συστηματική αξιολόγηση τών χαρακτηριστικών τών διαφόρων μορφών 
συσκευασίας τών απόβλητων θά οδηγήσει στόν καθορισμό κριτηρίων αποδοχής γιά 
τήν απόρριψη τους. Το πρόβλημα αυτό αποτελεί ήδη αντικείμενο συζητήσεων 
μεταξύ εργοστασίων  έπανεπε  ξ εργασία  ς καί πελατών, μελέτες άπό διάφορες εθνικές 
αρχές αρμόδιες γιά θέματα ασφάλειας καί συντονισμένης προσπάθειας σέ κοινο­
τικό επίπεδο. 
Τά κύρια σημεία τών προγραμμάτων τών διαφόρων Κρατών μελών καθώς καί 
ορισμένες προοπτικές γιά τό μέλλον παρουσιάζονται παρακάτω. 
Στό Βέλγιο, ό αποτεφρωτήρας ΡΕΚ-6  0 (:':) ψηλής θερμοκρασίας, πού κατασκευ­
άσθηκε σέ ειδικό χώρο στό 0ΕΝ/30Κ τής Μόλ, χρησιμοποιείται σήμερα γιά τήν 
επεξεργασία απόβλητων χαμηλής ραδιενέργειας β-γ, τόσο στερεών όσο καί υγρών 
(οργανικά  κατάλοιπα).  'Η εγκατάσταση θά επεξεργάζεται άπό τό 1983 καί από­
βλητα χαμηλής ραδιενέργειας α. 
Στόν τομέα τής συσκευασίας τών κελυφών τών στοιχείων τοΰ καυσίμου τό 
0ΕΝ/30Κ, πού έχει συγκεντρώσει τίς προσπάθειες του "Ερευνα καί 'Ανάπτυξη 
σέ μέθοδο πού στηρίζεται στή μηχανική συσσωμάτωση τών κελυφών πού άκολου--
θεΐται άπό επένδυση μέ κράμα μολύβδου, κατασκευάζει τώρα μιά πρέσσα πού 
μπορεί νά λειτουργήσει σέ θερμά κύτταρα. 
Τέλος, γύρω στά τέλη τής δεκαετίας τοϋ 80, ισως αρχίσει νά λειτουργεί 
τό βελγικό εργαστήριο υαλοποίησης (ΑΥΒ) γιά τή συσκευασία απόβλητων ψηλής 
(*) 'Ο αποτεφρωτήρας αυτός αναπτύσσεται στό πλαίσιο τοϋ κοινοτικού προγράμ­
ματος γιά τή διαχείριση καί τήν αποθήκευση τών ραδιενεργών αποβλήτων. 
- 43 -

ραδιενέργειας. 'Η εγκατάσταση αύτη στηρίζεται, στή μέθοδο ΑνΜ. 'Ωστόσο ή 
κατασκευή τοϋ εργαστηρίου συνδέεται μέ τίς μελλοντικές εργασίες έπανεπεξερ-
γασίας τοϋ έξαντληθέντ  ο ς καυσίμου στό Βέλγιο γιά τίς όποιες δέν έχει ακόμη 
ληφθεί τελική απόφαση. 
"Επειδή στή Δανία, οί πρώτοι πυρηνικοί σταθμοί θά αρχίσουν νά λειτουρ­
γούν τό νωρίτερο γυρω στά τέλη τής δεκαετίας τοϋ 90, δέν προβλέπεται έπί 
τοϋ παρόντος ή ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων επεξεργασίας καί συσκευασίας τών 
απόβλητων. 
ΟΪ βασικές έρευνες θά συνεχισθούν όμως ειδικά στόν τομέα τής επεξεργα­
σίας καί τόν προσδιορισμό τής μορφής τών απόβλητων. 
Στή Δυτική Γερμανία, τά απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας πού προέρχονται 
άπό τήν πειραματική εγκατάσταση  έπανεπ  ε ξ εργασία  ς ΝΑΚ καί σήμερα είναι απο­
θηκευμένα σέ  υγρή κατάσταση, θά ύποστοϋν υαλοποίηση σέ πειραματική εγκα­
τάσταση.  Μέχρι στιγμής ωστόσο δέν έχει ληφθεί καμιά απόφαση. 
'Εγκατάσταση γιά τή συνδυασμένη παραγωγή τεμαχίων καί σφαιρών ύαλου 
βρίσκεται ΰπό κατασκευή στό χώρο τής ΕυΚΟΟΗΕΜΙΟ καί αναμένεται ότι θά 
επιβεβαιώσει τήν αξιοπιστία τής μεθόδου ΡΑΜΕΕΑ (*)· 'Η εγκατάσταση αυτή 
προβλέπεται ότι θά αρχίσει νά λειτουργεί τό 1985. Τή διαχείριση της θά  ά ν α -
/.άβει ό ϋ¥Κ άπό κοινού μέ τό ΒΜΡΤ (**) καί τήν ΕΙΙΚΟΟΗΕΜΙΟ. 
Στά επόμενα χρόνια, οί υπεύθυνοι τών πυρηνικών σταθμών πού επεξεργά­
ζονται ή αποθηκεύουν απόβλητα θά τελειοποιήσουν μεθόδους βελτιωμένης συσκευ­
ασίας τών οποίων τελικός στόχος θά είναι ή μείωση τού όγκου. 
Αυτή τή στιγμή διαμορφώνεται ένα νέο σύστημα γιά τή διαχείριση τών 
υγρών απόβλητων μέσης ραδιενέργειας. "Αποσκοπεί στό διαχωρισμό τών  από­
βλητων σέ μικρό ραδιενεργό κλαί&μα πού περιέχει σωματίδια πού εκπέμπουν 
ακτίνες α-γ καί σέ μεγαλύτερο κλάσμα χαμηλής ραδιενέργειας πού θά ακινητο­
ποιείται απευθείας μέσα σέ τσιμέντο ή άσφαλτο. Τό σύστημα αυτό πρέπει νά 
συμβάλλει στήν εξοικονόμηση τοϋ μεγαλύτερου μέρους του "άπωλεσθέντο ς" 
θωρακισμοϋ πού απαιτείται γιά τή μεταφορά καί διακίνηση πρίν άπό τήν 
άπόρριψη. 
Τό Κέντρο Πυρηνικών "Ερευνών τής Καρλσρούης έ.ρευνα: 
- τήν ακινητοποίηση τών απόβλητων σέ τσιμέντα, κεραμικά υλικά καί ύαλους, 
- μέθοδο αποσύνθεσης μέ οξέα γιά τά καύσιμα απόβλητα α, μέ διαδοχική  ανά­
κτηση πλουτωνίου  (*ΛΛ) > 
- μεθόδους συσκευασίας γιά τά λασπώδη απόβλητα πού προκύπτουν άπό τή διά­
λυση τών στοιχείων τών καυσίμων, τά κελύφη καί τά υλικά κατασκευής τών 
τελευταίων. 
(*) 'Η μέθοδος αυτή αναπτύχθηκε άπό ομάδα ερευνητών πού προέρχονται άπό 
τούς διάφορους γερμανικούς οργανισμούς καί συμπληρώθηκε άπό τεχνικές 
πού έχει τελειοποιήσει ή ΕυΚΟΟΗΕΜΙΟ. 
(ΛΊΊ) ΒΜΡΤ =  Βυ.ηα.6 ειπϊηί εΐ ΘΓ ίιιπι ΓΪΪΓ ΡΘΓ3ΟΗΥ.η§  υ,ηά Τθοηηοΐοβϊθ  ("Ομοσπονδιακό 
"Υπουργείο "Ερευνας καί  Τεχνολογίας). 
(ΛΛΛ) ' Η πειραματική εγκατάσταση ΑΕΟΝΑ, πού βασίζεται στή μέθοδο  αύτη, 
θά αρχίσει σύντομα νά λειτουργεί "έν θερμώ" στό χώρο τής ΕυΚΟΟΗΕΜΙΟ 
στή Μόλ . 
- 44 -

"Ορισμένα άπό τά προγράμματα αυτά εκτελούνται σέ συνεργασία μέ την 
εταιρία ΒΑΤΤΕΕΕΕ της Φραγκφούρτης. 
'Η εταιρία ΝυΚΕΜ αναπτύσσει νέα μέθοδο αποτέφρωσης γιά απόβλητα α, 
που στηρίζεται στήν ΰδροπυρόλυση καθώς καί μέθοδο γιά τήν αποτέφρωση των 
ΐοντ οανταλλακ  τ ικών ρητινών καί τών οργανικών εστέρων τού φωσφορικού οξέος. 
Ή ΝΙΙΚΕΜ αναπτύσσει επίσης σύστημα περι βλήματος-ϋποδοχέα γιά τά από­
βλητα, που αποτελείται άπό φυσικό γραφίτη. Τό σύστημα αυτό επιτρέπει τήν 
ακινητοποίηση κάθε τύπου ξηρών ή αποτεφρωμένων απόβλητων πού δέν περιέχουν 
άκρως οξειδωτικά ύλικα. 
Τό Κέντρο Πυρηνικών "Ερευνών τού .Ιΐϊΐΐοη εξακολουθεί νά εκμεταλλεύεται 
τή νέα εγκατάσταση του ΓΙΡ3 II γιά τήν υαλοποίηση τών απόβλητων ψηλής 
ραδιενέργειας. 
Τά Κέντρα 'Ερευνών τής Καρλσρούης καί τοΟ «Τϋΐϊοη αποδίδουν ιδιαίτερη 
σημασία στη σύλληψη καί ακινητοποίηση τών άεριωδών απόβλητων σέ στερεά 
περιβλήματα (π ροσφ  ο ρη τ ικά μέ βάση τόν άργυρο γιά τό ίώδιο-129, ζεόλιθοι ή 
μεταλλικά κράματα γιά τό  κρυπτόν). 
Ειδικό σύστημα συσκευασίας καί απόρριψης χωρίς υποδοχείς μελετάται 
τώρα γιά τά απόβλητα χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας. Τό σύ6χη/*-α συνίστα­
ται στήν προκαταρκτική κοκκοποίηση τών διαλυμάτων, λασπωδών ή στερεών 
απόβλητων μέ τσιμέντο καί στήν ανάμιξη τών κόκκων μέ συνδετικό υλικό μέ 
βάση τό τσιμέντο. Τό μίγμα αυτό μπορεί νά έγχυθεί σέ σπήλαιο δπου, στέρεο-
ποιούμενο, σχηματίζει μονόλιθο. Στό εσωτερικό τού σπηλαίου δέν απαιτείται 
καμία παρέμβαση άνθρωπου. 
Το σύστημα αυτό υποστηρίζεται άπό τό ΒΜΡΤ καί αναπτύσσεται άπό δύο 
κέντρα ερευνών καί δύο βιομηχανικές επιχειρήσεις. 
Σημαντικός αριθμός μελετών καί ερευνών γίνονται επίσης στή Γαλλία 
στόν τομέα τής επεξεργασίας καί συσκευασίας τών απόβλητων, δπως καί τ~ής 
ταξινόμησης τους. 'Αντικείμενο τους  είναι: 
α) τά απόβλητα χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας, απόβλητα α: 
Σέ δτι άφορα τά υδαρή ύγρά απόβλητα, οί επεξεργασίες εφαρμόζονται άπό 
καιρό καί παράγουν ανάλογα μέ τή φύση τών απόβλητων, είτε ίλύ, ειτε συμπυ­
κνώματα, είτε διάφορες ίοντοανταλλακτικές ρητίνες. 
Τώρα, ωστόσο, οί προσπάθειες πού γίνονται έχουν σάν στόχο τή διευκό­
λυνση τής τελικής συσκευασίας (π.χ. μείωση τής περιεκτικότητας σέ νάτριο 
τών συμπυκνωμάτων, τών νιτρικών αλάτων στά λασπώδη  απόβλητα). 
Γιά τά οργανικά ύγρά απόβλητα, χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα ή  αποτέ­
φρωση (γιά κάθε τύπο οργανικών απόβλητων, εγκαταστάσεις σέ λειτουργία) 
ή ή διύ'λιση-μεταλλοποίηση γιά τούς οργανικούς διαλύτες  (ΤΒΡ). 
Γιά τά απόβλητα πλούσια σέ σωματίδια α, ερευνάται ή ανάκτηση τών 
σωματιδίων : 
- σέ εγκατάσταση πού θά αρχίσει νά λειτουργεί τό 83 στήν  Ο&ά,&Γ&οηβ 
- 45 -

(κρυοσύνθλ ιψη  , ανάκτηση πλουτωνίου, αποσύνθεση τών  κ υτ τα ρ υν υκών από­
βλητων μέ οξέα) γιά τά απόβλητα άπό τήν κατασκευή καυσίμων μέ βάση μικτό 
μονοξείδιο" 
- σέ εγκατάσταση πού προβλέπεται νά ιδρυθεί στ  ό|κοηΐ βη&γ-&υ.χ-Ηο  3 β Ξ (άπόπλυση 
σέ 70-90%  τών απόβλητων πλούσιων σέ σωματίδια α) γιά τά απόβλητα τών 
πυρηνικών κέντρων. 
Γιά τά καύσιμα απόβλητα ή αποτέφρωση μελετάται στό επίπεδο της τεχνο­
λογίας,  της οικονομίας καί τής ασφάλειας. 
Στη Γαλλία υπάρχουν ήδη ορισμένες εγκαταστάσεις, περιορισμένης ικανό­
τητας καί δυνατοτήτων. 'Επίσης υπάρχουν ορισμένες προμελέτες, όπως γιά 
έ'ναν αποτεφρωτήρα 100 χγρ/ω πού προορίζεται γιά απόβλητα χαμηλής ραδιενέρ­
γειας. 'Η επέκταση τής τεχνικής αυτής σέ βιομηχανική κλίμακα δέν έχει 
ακόμη άποφασισθεϋ. 
Σημαντική προσπάθεια έχει αρχίσει καί συνεχίζεται γιά τήν επεξεργασία 
τών αερίων, μέ προτεραιότητα γιά τό ιώδιο καί τό κρυπτόν. 
Οί πιό τρέχουσες συσκευασίες γιά τό σύνολο τών απόβλητων πού έχουν 
υποστεί επεξεργασία είναι τά υδραυλικά συνδετικά υλικά, οί άσφαλτοι ή οί 
θ ε ρμοσκληρυντικές ρητίνες, σύμφωνα μέ συνθέσεις καί διαδικασίες πού εφαρ­
μόζονται ήδη σέ βιομηχανική κλίμακα καί τελειοποιούνται σάν αποτέλεσμα 
εντατικών προσπαθειών στόν τομέα τής έρευνας καί ανάπτυξης. Οί συσκευα­
σίες αυτές έχουν επιλεγεί μεταξύ άλλων γιά τις νέες μονάδες έπαν  ε π ε ξ εργα-
σίας στή Ε& Η3.βυ.ε  ( 1 98Τ ) -
'Εκτός άπό αυτά, πρέπει νά αναφερθούν οΐ σημαντικές προσπάθειες πού 
γίνονται γιά τήν ανάπτυξη εναλλακτικών συσκευασιών γιά τά απόβλητα α, 
μεγάλης σταθερότητας, πού χρησιμοποιούν κατά κύριο λόγο "κεραμικό υλικό" 
γενικό όρο πού περιλαμβάνει τά κεραμικά, τίς ύαλους, τήν πορσελάνη, τήν 
ψαμμάργιλο, κλπ. Παρατηρούνται δύο βασικές τάσεις: 
- οΐ εναλλακτικές διαδικασίες στή χρήση τής ασφάλτου, γιά τά απόβλητα πού 
προέρχονται άπό τήν επεξεργασία τών υδάτων τών εργοστασίων έπανεπεξερ-
γασ ί α ς, 
- ή σύντηξη τών κελυφών καί δακτυλίων. 
'Η ταξινόμηση τών συσκευασθέντων απόβλητων είναι μιά εργασία πού 
θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. 
Πε ρ ιλαμ βάνε ι: 
- συστηματικές δοκιμές: 
. τών χαρακτηριστικών πού συνδέονται μέ τήν κατασκευή (ποιοτικός έλεγχος) 
. τών χαρακτηριστικών πού συνδέονται μέ τήν αποθήκευση καί απόρριψη 
(αντοχή στίς κρούσεις, στή φωτιά, στήν  κακοκαιρία...), 
. τής βραχυχρόνιας χημικής σταθερότητας, ειδικότερα μέ άπόπλυση σέ 
κλίμακα 1. 
'Επίσης προβλέπεται: 
. ή δημιουργία αρχείου δειγμάτων (φύλαξη αντιπροσωπευτικών δειγμάτων) 
- 46 -

ή δημιουργία εργαστηρίου γιά τή δοκιμαστική καταστροφή παλαιών 
συσκ ευασιών· 
- βασικές μελέτες: 
. γιά τή φαινομενολογία τών δυνατών μακροχρόνιων αλλοιώσεων (μηχανισμός 
αποπλυσης καί φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του, εσωτερική διάχυση, θερ­
μική σταθερότητα, άκτινόλυση τών σωματιδίων α, β-γ), 
. γιά τήν εξέλιξη στό χρόνο παραπάνω φαινόμενων πού καλούνται γήρανση 
(ή μελέτη περιορίζεται σήμερα στά υδραυλικά συνδετικά  υλικά). 
Δέν μπορεί νά υπάρξει ολοκληρωμένη ανάλυση χωρίς νά υπογραμμισθούν 
οΐ ακόλουθες προσπάθειες: 
- μελέτες συσκευασίας γιά ειδικά απόβλητα (εργασίες απολύμανσης, σύντηξης 
τών μεταλλικών απόβλητων κλπ) 
- ή ανάπτυξη, σέ όλα τά επίπεδα, τών διαδικασιών μέτρησης πάνω σέ δείγματα 
ή χύδην (φασματόμετρο α, β-γ, μετρήσεις ακτινοβολίας α μέ νετρονικές 
παθητικές καί ενεργές  μεθόδους), 
- ή όσο γίνεται πιό πλήρης καταγραφή όλων τών τύπων απόβλητων. 
β) 'Απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας 
Βασική μέθοδος συσκευασίας τών απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας, ή υαλο­
ποίηση έχει φθάσει σέ βιομηχανικά επίπεδα. Οΐ προβλεπόμενες εξελίξεις 
είναι οί ακόλουθες: 
"Εργαστήριο ΑνΗ (ή Κ7) σάν μέρος τών επεκτάσεων στή Εε. Ηε,§υ.θ  , πού θά 
αρχίσει νά λειτουργεί τό 1987. 'Εμπνευσμένο άπό τό ΑνΜ τό εργαστήριο αυτό 
θά στηριχθεί σέ ένα μή ενεργό πρότυπο κατά τή φάση τής κατασκευής. Στό 
επίπεδο τών πρωτογενών διαλυμάτων ψηλής ραδιενέργειας, μέγιστη ποσόστητα 
υγρών απόβλητων θά ανακυκλώνεται καί θά προορίζεται γιά υαλοποίηση πράγμα 
πού θά μειώσει κατά τό αυτό ποσοστό τή δραστηριότητα τών απόβλητων α. 
ΡίνΕΗ II: πειραματική ενεργή μονάδα συνεχούς υαλοποίησης. 
'Η ταξινόμηση τών ύαλων αποτελεί αντικείμενο εντατικών προσπαθειών: 
. 'Αναλυτικές μελέτες: άπόπλυση, μηχανισμός ανταλλαγών στήν επιφανειακή 
στιβάδα, σταθερότητα κάτω άπό ακτινοβολία (ύαλοι εμποτισμένοι μέ σωμα­
τίδια α, εμφύτευση ιόντων, κλπ), φυσική σταθερότητα (κρυσταλλο  π οίη ση , 
επιπτώσεις τών θερμικών καί μηχανικών  κρούσεων),  επίδραση τής πίεσης 
καί τής θερμότητας. 
Οΐ μελέτες αυτές πού έχουν ξεκινήσει πρίν άπό 
συνεχίζονται μέ εντατικό ρυθμό. 10 χρονιά και πανω 
Σφαιρική μελέτη: προσομοίωση σέ ενεργά καί αδρανή τεμάχια τών προβλέ­
ψιμων συνθηκών αποθήκευσης μέ ή χωρίς γεωχημικούς Φραγμούς - πρόγραμμα 
πού θά ξεκινήσει τό 1983. 
Μακροπρόθεσμα προβλέπεται ή δημιουργία μοντέλου γιά τήν άπόπλυση. 
- 47 -

Σχετικά μεγάλος αριθμός μελετών καί ερευνών γίνονται επίσης στην 
'Ιταλία στόν τομέα της επεξεργασίας, συσκευασίας καί ταξινόμησης τών από­
βλητων.  ΔιενεργοΟνται κυρίως άπό τό ΕΝΕΑ καί σέ μικρότερο βαθμό άπό τήν 
ΑΟΙΡ Νυ.ο1β&Γ6. 
'Ο ΕΝΕΑ ασχολείται κυρίως μέ πρόγραμμα "Ερευνας καί 'Ανάπτυξης πού 
στοχεύει στήν απόκτηση τής τεχνολογίας τής υαλοποίησης τών απόβλητων ψηλής 
ραδιενέργειας. Οί εθνικές προσπάθειες στόν τομέα αυτόν είναι ανοικτές 
γιά κάθε μορφή κοινοτικής συνεργασίας. 
Μέθοδος υαλοποίησης σέ "δοχείο" βρίσκεται τώρα στό στάδιο τού πειρα­
ματισμού, "εν θερμώ" καί "έν ψυχρώ" (σέ θερμό θάλαμο καί σέ μ ικρ  ο π ε ιραμα-
τική κλίμακα γιά τήν τελευταία αυτή  περίπτωση).  Παράλληλα, πειραματικό 
σύνολο γιά τή μελέτη τοΰ τηλεχειρισμού τοΰ δοχείου βρίσκεται ύπό κατασκευή 
(εγκατάσταση ΡΗΟΤΕΟ) καί συνεχίζονται οΐ μελέτες γιά τήν ταξινόμηση τών 
παραγομένων ύαλων. 
Προβλέπεται ή κατασκευή, στίς αρχές τής δεκαετίας τού 90, πειραμα­
τικής μονάδας υαλοποίησης στο πειραματικό εργοστάσιο έπανε  π ε ξ εργασία ς 
ΕυΚΕΧ. 
Σέ ότι άφορα τά υγρά απόβλητα χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας, δημιουρ­
γούνται δυό πειραματικές εγκαταστάσεις συσκευασίας. Θά χρησιμοποιηθούν γιά 
νά καταδείξουν τή δυνατότητα εφαρμογής τών μεθόδων επένδυσης μέ πολυεστέρες 
καί σέ περίβλημα τσιμέντου-ρητινών, πού έχει αναπτύξει ό ΕΝΕΑ. 
Προβλέπεται ή κατασκευή, στίς αρχές τής δεκαετίας τού 90, μιας εγκα­
τάστασης συσκευασίας πού θά στηρίζεται στη μιά άπό τίς δυό αυτές μεθόδους. 
Ή εγκατάσταση αύτη θά είναι συνδεδεμένη στό εργοστάσιο έπανεπ  ε ξεργασία ς 
ΙΤΚΕΟ. Θά κατασκευασθεί εγκατάσταση συσσωμάτωσης γιά τά στερεά απόβλητα 
πού σήμερα είναι αποθηκευμένα στά διάφορα κέντρα πυρηνικών ερευνών. 
Τέλος, οΐ μελέτες καί εργασίες στόν τομέα τής "Ερευνας καί 'Ανάπτυξης 
γιά τήν επεξεργασία τών υγρών καί στερεών απόβλητων πού περιέχουν πλουτώνιο 
(απόβλητα α) θά συνεχισθούν. Στόν τομέα αυτόν ή ΑΟΙΡ  ΝΙΙΟΙΘ&ΓΘ  έχει ανα­
πτύξει μέθοδο οξείδωσης τών τετηγμένων αλάτων. 
Στήν 'Ολλανδία οΐ έρευνες στρέφονται κυρίως πρός τήν απόρριψη τών 
απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας (υαλοποιημένα απόβλητα πού προέρχονται άπό 
τήν έπανεπεξεργασία στό εξωτερικό τοϋ έξαντληθέντ  ο ς καυσίμου καί θά  επι­
στρέφονται στήν "Ολλανδία άπό τίς αρχές τής δεκαετίας  τοΰ90).  "Ωστόσο 
έχουν αρχίσει δοκιμές καί εκτιμήσεις γιά τή χρήση κεραμικών υλικών γιά 
τήν ακινητοποίηση απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας. 
Στό ' Ην. Βασίλ ειο θά κατασκευασθεί στό δείΐαίϊθΐά εργοστάσιο γιά τήν 
υαλοποίηση τών αποβλήτων ψηλής ραδιενέργειας. Πρέπει κανονικά νά αρχίσει 
νά λειτουργεί τό 1990. Παρόλο πού τώρα μπορεί νά ειπωθεί ότι ή υαλοποίηση 
μέ ύαλους άπό πυριτικό βόριο αποτελεί κατάλληλη συσκευασία γιά τήν απόρριψη, 
μελετώνται διάφοροι μέθοδοι πού χρησιμοποιούν κεραμικά καί μεταλλικά  περι­
βλήματα μέ σκοπό τήν ενδεχόμενη χρησιμοποίηση τους σέ διαδοχικά εργοστάσια. 
"Εγκατάσταση γιά τή διαλογή, τήν επεξεργασία καί συσκευασία τών από­
βλητων α προβλέπεται επίσης στό ΒθΙΐΗ,ΓίβΙά.. Οΐ μέθοδοι πού θά εφαρμοσθούν 
θά περιλαμβάνουν πιθανότατα τήν ενσωμάτωση τών απόβλητων σέ τσιμέντο, όπου 
είναι δυνατό, γιά βύθιση στόν ωκεανό. 
- 48 -

Τά απόβλητα άλλων κατηγοριών ππού παράγονται στό Ήν. Βασίλειο  ποι­
κίλλουν ανάλογα μέ τίς φυσικές-χη  μ ικές τους ιδιότητες καί τή φύση ή τό  επί­
πεδο τής ραδιενέργειας. 'Υπάρχει σημαντικός αριθμός μεθόδων γιά τήν  επε­
ξεργασία καί συσκευασία τών απόβλητων αυτών πρίν άπό τήν απόρριψη τους. 
Μεταξύ τών μεθόδων επεξεργασίας πού μελετώνται σήμερα μπορούν νά 
αναφερθούν: 
- γιά τή μείωση του όγκου: τεμαχισμός, κοπή μέ λέηζερ, συσσωμάτωση,  αποτέ­
φρωση, αποσύνθεση με οξέα καί γιά τά υγρά απόβλητα, διήθηση, εξαέρωση, 
φυγοκεντρηση καί ξήρανση μέ ύδροκυκλώνα, 
- γιά τήν απολύμανση: πλύση, καθαρισμός μέ υπερήχους, εξαγωγή διαλυτών 
ουσιών,  λείανση με ηλεκτρισμό γιά τά στερεά απόβλητα καί καθίζηση, ύπερ-
διήθηση,  μαγνητική διήθηση, ανταλλαγή ιόντων καί ηλεκτροχημικές μέθοδοι 
γιά τά υγρά απόβλητα, 
- γιά τη σταθεροποίηση η καί τή συμβατότητα μέ τό περίβλημα: αποτέφρωση 
ή αποσύνθεση με οξέα γιά τα οργανικά υλικά καί μετατροπή σέ αδρανή  οξεί­
δια ή υδροξείδια γιά τά αντιδραστικά υλικά. 
'Η συσκευασία τών απόβλητων μέ σκοπό τήν απόρριψη τους μπορεί νά γίνει 
μέ ενσωμάτωση, μέ ή χωρίς προηγούμενη επεξεργασία, σέ τσιμέντο, άσφαλτο, 
οργανικά πολυμερή, τσιμέντο εμποτισμένο μέ πολυμερή ή καί μέταλλα ακόμη. 
'Από τήν άλλη πλευρά, ορισμένα απόβλητα όπως π.χ. τά οξείδια μετάλλου ή τά 
άλατα προσφέρονται  ΐ'σως γιά άμεση μετατροπή σέ κεραμικά υλικά μέ τή βοήθεια 
συσσωμάτωσης εν θερμώ. 'Επίσης, τά πλαστικά υλικά θά μπορούσαν νά μετα­
τραπούν απευθείας σέ συμπαγή όγκο μέ τήξη καί χύτευση. Οί διάφορες αυτές 
μέθοδοι βρίσκονται σέ διαφορετικό στάδιο τεχνικής εξέλιξης. Δίνουν συσκευ-
ασθέντα απόβλητα διαφορετικής ποιότητας καί καταλληλότητας γιά απόρριψη. 
'Εξάλλου, τό κόστος τών μεθόδων αυτών καί ή έκθεση τών εργαζόμενων στίς 
ακτινοβολίες ποικίλλουν σημαντικά, ανάμεσα στίς διάφορες λύσεις, όπως 
π.χ. ανάμεσα στήν άμεση ακινητοποίηση σέ τσιμέντο ή άσφαλτο καί πιό πολύ­
πλοκες μεθόδους πού άποσκοποΰν στη μείωση τού όγκου καί τήν απολύμανση 
πρίν άπό τήν ακινητοποίηση. 
Στήν πράξη, ή τελική επιλογή μιας μεθόδου θά γίνει στό πλαίσιο ενός 
βελτιστοποιημένου συστήματος διαχείρισης τών απόβλητων, όταν οί ανάγκες 
σέ αποθήκευση, μεταφορά καί απόρριψη θά έχουν αξιολογηθεί σέ σχέση μέ 
τό κόστος καί τίς επιπτώσεις γιά τό περιβάλλον. Τό "Υπουργείο Περιβάλλοντος 
εκτελεί αυτή τή στιγμή μελέτες, σέ συνεργασία μέ άλλους οργανισμούς καί 
τούς παραγωγούς απόβλητων γιά νά προσδιορισθεί καί νά αξιολογηθεί αυτό 
τό σύστημα. 
- 49 -

III . 3 . Προοπτικές καί σχέδια γιά την αποθήκευση καί απόρριψη των ά π ό βλ ητων 
Οί προοπτικές καί τά σχέδια γιά την αποθήκευση καί τήν απόρριψη των 
απόβλητων πού παρουσιάζονται στήν παράγραφο  αύτη, αναφέρονται κυρίως σέ 
απόβλητα α καί σέ απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας, επειδή ή απόρριψη των 
απόβλητων χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας έχει ήδη φθάσει στό βιομηχανικό 
στάδιο (βλ. παρ.  II.4).  Παρόλα αυτά παρέχονται ορισμένες πληροφορίες  σχε­
τικά μέ τή δημιουργία νέων εγκαταστάσεων γιά κάθε χώρα. 
'Ο τρόπος απόρριψης πού μελετάται κυρίως σήμερα στά Κράτη μέλη καί σέ 
κοινοτικό επίπεδο γιά τά απόβλητα α καί ψηλής ραδιενέργειας, είναι ή 
απόθεση τους σέ βαθεΐς γεωλογικούς σχηματισμούς (*) . 
Τά αποτελέσματα τών ερευνών στόν τομέα αυτόν, πού έχουν επιτευχθεί 
μέχρι σήμερα φαίνεται ότι επιβεβαιώνουν τά ρεαλιστικά πλεονεκτήματα τής 
λύσης αυτής. 'Από τήν άλλη πλευρά, ή απογραφή τών γεωλογικών σχηματισμών 
πού παρουσιάζουν τά κατάλληλα τεχνικά χαρακτηριστικά γιά τήν απόθεση από­
βλητων στό βαθύ υπέδαφος τής Κοινότητας (10) δείχνει ότι προσφέρεται ευρεία 
επιλογή στίς αρμόδιες αρχές γιά τή διερεύνηση καί τή μελέτη πιθανών τόπων 
άπόρριψη ς. 
Παρόλο πού μπορεί ήδη νά λεχθεί μέ βεβαιότητα ότι, μέ τό σημερινό 
επίπεδο γνώσεων, μπορούν νά κατασκευασθούν εγκαταστάσεις απόρριψης σέ 
οποιοδήποτε γεωλογικό σχηματισμό (άργιλο, γρανίτη,  άλατα),  πρέπει πάντως 
νά προσδιορισθούν τά χαρακτηριστικά τής απόθεσης στους διάφορους αυτούς 
σχηματισμούς. 
Οί μελέτες καί έρευνες πού γίνονται στους διάφορους γεωλογικούς  σχη­
ματισμούς άπό τά Κράτη  μέλη, τόσο σέ εθνικό όσο καί σέ κοινοτικό επίπεδο  ( Λ *) 
αναμένεται νά συμβάλλουν, τά ερχόμενα χρόνια, στήν επίλυση τοϋ θέματος 
αύτοϋ . 
(*) Ή μετάλλαξη τών ύπερουράνιων στοιχείων σέ στοιχεία μικρής διάρκειας 
ζωής μέ ακτινοβολία σέ πυρηνικούς αντιδραστήρες θά μπορούσε νά περιο­
ρίσει τό πρόβλημα τής απόρριψης τών απόβλητων μακρυας διάρκειας ζωής. 
ΟΪ μελέτες πού έγιναν στό ΚΚΕ στήν  ΐΒρτα σέ συνεργασία μέ τούς διεθνείς 
επιστημονικούς κύκλους άπό τό 1973 ως τό 1980 έδειξαν ότι ή στρατη­
γική αυτή παρουσιάζει περισσότερα μειονεκτήματα παρά πλεονεκτήματα, 
τουλάχιστον μέ τή σημερινή τεχνολογική εξέλιξη. 'Η στρατηγική αύτη 
δέν αντιμετωπίζεται πιά σήμερα άπό τά Κράτη μέλη καί τήν "Επιτροπή. 
(ΛΛ) Στό πλαίσιο τοϋ προγράμματος "Ερευνας καί 'Ανάπτυξης τής Κοινότητας, 
οί άργιλώδεις σχηματισμοί μελετώνται ουσιαστικά άπό τό Βέλγιο καί τήν 
'ΐταλία, οί κρυσταλλικοί σχηματισμοί άπό τή Γαλλία καί τό 'Ην. Βασίλειο, 
άλατοϋχα.  ^ή^ΆΙΟι άπό τή Δυτ  . Γερμανία καί τήν "Ολλανδία. 'Υποστη-
ρικτικές μελέτες γιά όλους τούς σχηματισμούς διενεργοϋνται άπό τή 
Δανία. Πρέπει νά σημειωθεί ότι, μέ εξαίρεση τή Γερμανία, οί δυνατό­
τητες αυτές δέν συνεπάγονται σέ καμιά περίπτωση οριστική δέσμευση 
σχετικά μέ τόν τύπο σχηματισμού πού μελετάται. 'Εξάλλου, τά Κράτη 
μέλη καί τό ΚΚΕ συμμετέχουν στό κοινοτικό πρόγραμμα δράσης πού  στο­
χεύει στόν προσδιορισμό τών χαρακτηριστικών απόθεσης στους γεωλο­
γικούς αυτούς σχηματισμούς όπως καί στά ιζήματα τού βυθοϋ τών θαλασ­
σών. 'Η κοινοτική προσπάθεια γιά τήν τελευταία αυτή λύση είναι πάντως 
λιγότερο σημαντική. 
- 50 -

Πρόσφατα, ή απόρριψη στά ιζήματα τοϋ θαλάσσιου βυθοϋ αντιμετωπίσθηκε 
σαν διαζευτική  λύση, μακροπρόθεσμα, τής απόρριψης σέ ηπειρωτικούς γεωλο­
γικούς σχηματισμούς. Οί μελέτες καί έρευνες στόν τομέα αυτόν έχουν σαφώς 
προχωρήσει λιγότερο άπό εκείνες πού αναφέρονται στους ηπειρωτικούς σχημα­
τισμούς.  Η αποτελεσματικότητα τους, ειδικότερα, δέν έχει ακόμη αποδειχθεί. 
Δεδομένης της κατάστασης αυτής, μπορεί ήδη νά προβλεφθεί ότι ορισμένα 
Κράτη μελη θά διαθέτουν, στίς αρχές της δεκαετίας τοϋ 90, εγκαταστάσεις 
στους ηπειρωτικούς γεωλογικούς σχηματισμούς γιά τήν απόθεση τών απόβλητων α 
σέ μεγάλο βάθο ς. 
"Ορισμένα Κράτη μέλη έχουν προγραμματίσει ή κατασκευάζουν υπόγειες 
εγκαταστάσεις στό πλαίσιο τής μελέτης τοϋ βέλτιστου συστήματος απόρριψης 
για απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας. Αυτό ίσως ακολουθηθεί, γύρω στά τέλη 
τοϋ αίωνα, άπό τήν κατασκευή λειτουργικών εγκαταστάσεων γιά τήν απόρριψη 
αποβλήτων ψηλής ραδιενέργειας στά βαθειά στρώματα τών ηπειρωτικών γεωλο­
γικών σχηματισμών. 
Τά κύρια χαρακτηριστικά τών προγραμμάτων τών Κρατών μελών, παρουσιά­
ζονται παρακάτω, μαζί μέ ορισμένες προοπτικές: 
Στό Βέλγιο  , ή βύθιση στόν ωκεανό αποτελεί πάντα τή στρατηγική πού 
ακολουθείται γιά τά απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας, ένώ γίνονται τεχνικές 
καί οργανωτικές προσπάθειες γιά τή μείωση τοϋ όγκου. 
'Από τήν άλλη πλευρά, εδώ καί λίγα χρόνια μελετάται ή δυνατότητα 
δημιουργίας συνόλου υπόγειων στοών πού θά προορίζονται γιά τήν απόρριψη 
απόβλητων ψηλής καί μέσης ρα  δ ινέργειας  , καθώς καί απόβλητων α, σέ στρώμα 
αργίλου πού βρίσκεται κάτω άπό τό γήπεδο τοϋ 0ΕΝ/50Κ στη Μολ (σχέδιο  ΗΑ^^δ)-
Τό στρώμα αργίλου (άργιλος ΒΟΟΜ) βρίσκεται σέ βάθος -160 ως -270 μ. 
Οί γεωλογικές καί ύδρογεωλογικές έρευνες καί μελέτες έχουν ήδη ολοκλη­
ρωθεί καί πρώτος στόχος τοϋ τρέχοντος προγράμματος είναι ή δημιουργία 
πειραματικού εργαστηρίου στ'ν άργιλο σέ βάθος -225 μ. Οί σχετικές εργασίες 
πού άρχισαν τό 1980 αναμένεται νά περατωθούν τό 1983. Τό υπόγειο αυτό 
εργαστήριο (τό πρώτο στό είδος του στήν Ευρώπη) θά εξασφαλίσει τή συγκέν­
τρωση πρόσθετων ύδ ρογεωλογικών, γεωμηχανικών καί τεχνολογικών στοιχείων 
καί τήν εξακρίβωση, ίη είΐυ., τών θεμάτων πού μεταξύ άλλων αναφέρονται στη 
θερμική ανταλλαγή καί τή διάβρωση. 
'Η κατασκευή οριστικής υπόγειας εγκατάστασης πρέπει νά ακολουθήσει τή 
διαδικασία έγκρισης. 'Αναμένεται ότι τά στοιχεία πού θά σχηματίσουν τό 
φάκελλο θά είναι διαθέσιμα γύρω στό  1987-1988. 
Σύμφωνα μέ μιά πρώτη μελέτη, ή εγκατάσταση, πού βρίσκεται στό μέσο 
επίπεδο τοϋ στρώματος, θά μπορούσε νά περιλάβει δυό κάθετα φρέατα, δυό 
αεραγωγούς, κύρια στοά διαμέτρου 4,5 μ. καί μήκους 550 μ. γιά τή μεταφορά 
καί σύστημα δευτερευουσών στοών, διαμέτρου 3,5 μ. γιά τήν απόρριψη. Γιά 
τά απόβλητα μέσης ραδιενέργειας καί απόβλητα α προβλέπεται μήκος 7 χμ. 
περίπου γιά τίς στοές αυτές. 
"Αν ή εγκατάσταση μπορούσε νά καταστεί αρκετά γρήγορα λειτουργική γιά 
τά απόβλητα μέσης ραδιενέργειας καί τά απόβλητα α, προβλέπεται ότι γιά τά 
απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας θά απαιτηθεί αποθήκευση στήν επιφάνεια γιά 
περίοδο τουλάχιστον  '5 0 ετών. 
- 51 -

Μετά άπό περίοδο αρκετών δεκαετιών,  στη διάρκεια  τών οποίων θά διατη­
ρηθεί ή δυνατότητα ανάκτησης, όλοι  οΐ κενοί χώροι  θά πληρωθούν  καί τά  φρέα­
τα θά σφραγισθούν  μέ τήν  άργιλο πού θα  έχει προέλθει  άπό τήν  ανόρυξη τους. 
Ό τρόπος σφράγισης  πού θά  χρησιμοποιηθεί  θά είναι αποτέλεσμα  τής πείρας 
πού θά έχει αποκτηθεί κατά  τήν αντιστρέψιμη  φάση. 
Στη Δανία  ή μεταγενέστερη εισαγωγή  τής ή λ ε κτ ροπυρη ν ική  ς ενέργειας  καί 
οΐ σχετικα~μικρές ποσότητες απόβλητων χαμηλής  καί μέσης ραδιενέργειας  πού 
σήμερα είναι αποθηκευμένα  στό εθνικό χημείο  τού ΚΪΞζζί, δέν απαιτούν πρίν 
άπό τό έτος 2000, τή δημιουργία εγκαταστάσεων απόρριψης  σέ γεωλογικούς 
σχηματισμούς. 'Απαιτοΰνται ωστόσο προκαταρκτικά σχέδια  γιά τήν  απόρριψη 
τών απόβλητων. Μελετώνται σήμερα διάφορες δυνατότητες. 
Στό πλαίσιο  τών προϋποθέσεων  γιά τήν  καθιέρωση  τής πυρηνικής ενέργειας 
στη χώρα,  οΐ παραγωγοί ηλεκτρισμού έχουν εφαρμόσει  ένα ευρύ πρόγραμμα έρευνας 
τών τοποθεσιών  γιά νά  καταδείξουν  τή δυνατότητα απόρριψης  τών απόβλητων 
ψηλής ραδιενέργειας  στο: άλατούχα. ίΙίΊ^χΑ  . „ τής Δανίας.  Ή προσπάθεια 
αυτή αξιολογείται σήμερα  άπό τίς  αρμόδιες άρχες. 
Στη Δυτική Γερμανία,  τό ορυχείο  Α536 θά μπορούσε πιθανότατα  νά 
ανοιχθεί  κα"ί πάλι καί νά  χρησιμοποιηθεί  γιά τήν  απόρριψη απόβλητων χαμηλής 
καί μέσης ραδιενέργειας.  Το ορυχείο Κοητασ.  θά μπορούσε επίσης  νά χρησιμο­
ποιηθεί γιά τήν  απόθεση απόβλητων χαμηλής ραδιενέργειας, πιθανότατα  άπό 
τό 1988. 
Σήμερα, Ιό.  άλατοϋχο./'^^ΰΣ.^. τού  Ο-ΟΓΙΘΟΘΠ,  αποτελεί αντικείμενο  ιδιαί­
τερης προσπάθειας "Ερευνας  καί 'Ανάπτυξης,  μέ σκοπό τή χρησιμοποίηση  του 
στό μέλλον  σάν τοποθεσία απόρριψης  τών απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας  καί 
άλλων τύπων . 
Τά προγράμματα προβλέπουν  τή χρήση μεθόδων  γιά τήν  απόθεση  τών απόβλη­
των πού έχουν αναπτυχθεί  άπό τό 1967 στό  ορυχείο  ΑΒΒΘ, καθώς καί μεθόδων 
απόθεσης  γιά απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας  πού αναπτύσσονται τώρα  στό ίδιο 
ορυχείο . 
Στη Γαλλία θεωρείται  ότι, στό  πλαίσιο γενικού προγράμματος  γιά τή 
διαχείριση  του συνόλου  τών ραδιενεργών αποβλήτων, 
- πρέπει  νά δημιουργηθεί  ένα δεύτερο κέντρο απόρριψης  γιά απόβλητα χαμηλής 
καί μέσης ραδιενέργειας,  τοΰ ίδιου τύπου όπως αυτό  πού λειτουργεί σήμερα, 
πού θάπρεπε  νά καταστεί λειτουργικό γύρω  στό 1986, 
- ορισμένες κατηγορίες απόβλητων θάπρεπε  νά βυθισθούν στόν ωκεανό,  στό 
πλαίσιο τοϋ μηχανισμού  πού έχει διαμορφωθεί  άπό τόν  ΟΟΣΑ/ΑΕΝ.  Ή λύση 
αύτη θά συμπληρώσει  τήν απόρριψη  στό έδαφος. 
- κέντρο απόρριψης  γιά τά  απόβλητα  α θάπρεπε  νά αρχίσει  νά λειτουργεί στίς 
αρχές τής δεκαετίας  τοΰ 90, 
- πειραματικό κέντρο απόρριψης  γιά απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας (υαλοποιη­
μένα απόβλητα) θάπρεπε επίσης  νά αρχίσει  νά λειτουργεί γύρω στήν εποχή 
εκείνη , 
- ή πρώτη φάση, πού θεωρείται  σάν βασική γιά τή  συνολική εξέλιξη  τοϋ προ­
γράμματος, συνίσταται στήν απογραφή  τών τοποθεσιών  πού εμφανίζονται  ώς 
κατάλληλες  καί τήν  εξέταση τους  μέ σκοπό τήν ταξινόμηση  καί τόν  χαρακτη­
ρισμό της τοποθεσίας  (ή τών  τοποθεσιών) απόρριψης όπου  θά εγκατασταθούν 
τά κέντρα. 
- 52 -

- 53 -
Γιά τό άμεσο μέλλον καί έως ότου δημιουργηθούν αυτά τά κέντρα απόρριψης, προβλέπεται 
ή κατασκευή τών αναγκαίων εγκαταστάσεων αποθήκευσης γιά νά αντιμετωπισθεί ή παραγωγή 
απόβλητων,  κυρίως απόβλητων α καί υαλοποιημένων απόβλητων, πού προέρχονται άπό τήν 
έπανεπεξεργασία τών έξαντληθέντων καυσίμων. 
Στήν 'Ιταλία, υπόγειοι χώροι σέ εγκαταλελειμμένα ορυχεία εξετάζονται τώρα μέ σκοπό 
τήν απόρριψη αποθεμάτων χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας. 
Τά απόβλητα α καί τά απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας θά απορριφθούν σέ κατάλληλους 
γεωλογικούς σχηματισμούς, σέ βάθος. Πριν άπό τήν απόρριψη θά προηγηθεί αποθήκευση 
γιά ορισμένες δεκαετίες σέ τεχνητές δομές "Αϋ Η00" γιά νά επιτραπεί ή μείωση τής 
ραδιενέργειας καί ή  ψύξη. 
Προσπάθειες πού αποσκοπούν στήν επισήμανση τών κατάλληλων τοποθεσιών γιά τήν κατα­
σκευή εγκαταστάσεων απόρριψης, συγκεντρώνονται τώρα στους άργιλώδεις σχηματισμούς, 
ένώ εξετάζονται καί άλλοι γεωλογικοί σχηματισμοί. 
Ή κατασκευή υπόγειου πειραματικού εργαστηρίου θά αρχίσει σύντομα. Στό τέλος τοΰ 
αιώνα ίσως έχει ολοκληρωθεί ή κατασκευή μιας εγκατάστασης επίδειξης γιά τήν απόρ­
ριψη τών απόβλητων. 
Στήν 'Ολλανδία, μελετώνται τώρα διάφορες λύσεις γιά τήν απόρριψη απόβλητων χαμηλής 
καί μέσης ραδιενέργειας πού θά μπορούσαν νά αποτελέσουν εναλλακτική δυνατότητα στη 
βύθιση στόν ωκεανό. 
Στό 'Ην1_Βασίλειο, θά κατασκευασθεί στό 5ΕΙ^ΑΓΙΕΙιΒ εγκατάσταση αποθήκευσης γιά τά 
υαλοποιημένα απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας. 
Επειδή έχει γίνει κατ'άρχήν δεκτή ή δυνατότητα απόρριψης σέ βαθειά υπόγεια στρώματα, 
συνεχίζονται οΐ έρευνες στόν τομέα τής απόρριψης τών απόβλητων στά ιζήματα τοΰ θαλάσ­
σιου βυθού. Μέ τόν τρόπο αυτό θά μπορεί νά  γίνει, σέ εύθετο χρόνο, μιά συγκριτική 
αξιολόγηση τών διαφόρων λύσεων. 
Σήμερα εκτελούνται εργασίες γιά τήν εκμετάλλευση, άπό τό 1990, χερσαίων εγκαταστάσεων 
γιά τήν απόρριψη τοΰ μεγαλύτερου μέρους τών απόβλητων μέσης ραδιενέργειας καί α. 
Οι εγκαταστάσεις αυτές θά μπορούσαν νά είναι τάφροι πού θά άνορυχθοΰν σέ βάθος 
20-30μ. καί προσαρμοσμένο ορυχείο ή κοιλότητες πού θά έχουν κατασκευασθεί ειδικά 
σέ μεγαλύτερο βάθος. 
Γίνονται τώρα έρευνες γιά τήν επισήμανση τών κατάλληλων τοποθεσιών. Ό τύπος καί 
οΐ ποσότητες απόβλητων πού μπορούν νά απορριφθούν σέ δεδομένη εγκατάσταση θά εξαρ­
τηθούν άπό τό σχεδιασμό κάθε εγκατάστασης καί τή μορφή τής συσκευασίας. Κατά 
συνέπεια, δέν είναι δυνατό,  σ'αύτό τό στάδιο, νά γίνει αξιολόγηση τοΰ απαιτούμενου 
αριθμού εγκαταστάσεων. 
Γιά τά απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας, προβλέπεται ότι θά εξακολουθούν νά  χρησι­
μοποιούνται τά σήμερα διαθέσιμα μέσα απόρριψης πού περιγράφηκαν στήν παρ.  II.4. 
Ωστόσο προβλέπεται επίσης ή ανεύρεση νέων κατάλληλων τοποθεσιών γιά τό θάψιμο 
τών απόβλητων πού τώρα απορρίπτονται στό ΏΚΙΕΟ. 

- 54 -
ΚΕΦΜΑΙΟ_ΐν 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
1. Τά ραδιενεργά απόβλητα που παράγονται σήμερα μέσα στήν Κοινότητα προέρχονται 
άπό τρεις κατηγορίες δραστηριοτήτων", τήν παραγωγή ήλεκτροπυρηνικής ενέργειας (συμπε­
ριλαμβανομένου καί τοΰ κύκλου τοΰ καυσίμου πού συνδέεται μέ τήν παραγωγή αυτή (*) 
τήν έρευνα καί τίς βιομηχανικές καί ιατρικές εφαρμογές τών ραδιενεργών στοιχείων. 
Ή σχετική συμμετοχή κάθε μιας άπό τίς τρεις αυτές κατηγορίες στήν παραγωγή από­
βλητων ποικίλλει μέ τό χρόνο καί ανάμεσα στά Κράτη  μέλη, κυρίως ανάλογα μέ τις 
δεσμεύσεις καί τά επιτεύγματα στόν τομέα τών πυρηνικών προγραμμάτων. 
2. Θεσμικές διατάξεις πού αναφέρονται στη ρύθμιση της διαχείρισης τών ραδιενεργών 
απόβλητων υπάρχουν σέ όλα τά Κράτη  μέλη. Πρόσθετες διατάξεις έχουν επίσης θεσπισθεί, 
στή διάρκεια τών τελευταίων  ετών, γιά νά εξασφαλισθεί ή απόρριψη τών ραδιενεργών 
απόβλητων.  Τό σύνολο τών διατάξεων αυτών αποβλέπει στήν ασφάλεια τοΰ άνθρωπου καί 
τήν προστασία τοΰ περιβάλλοντος. Αποτελεί αντικείμενο συνεχούς προσοχής γιά τή 
συμπλήρωση του ανάλογα μέ τίς ανάγκες. 
3. Ό όγκος τών απόβλητων, κυρίως χαμηλής ραδιενέργειας, πού προέρχεται άπό τίς 
ερευνητικές, βιομηχανικές καί χημικές δραστηριότητες, αποτελεί σήμερα τή συνολική 
παραγωγή τών Κρατών μελών πού δέν έχουν ξεκινήσει πυρηνικά προγράμματα καί ψηλό 
ή σημαντικό τμήμα της ολικής παραγωγής εκείνων πού εφαρμόζουν τέτοια προγράμματα. 
4. 95ο/ο περίπου τών συσκευασμένων.απόβλητων πού παράγονται σήμερα στήν Κοινότητα 
αποτελούνται άπό απόβλητα χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας τά όποια, μέ τή μείωση 
της ραδιενέργειας τους, θά φθάσουν, σέ λίγα χρόνια, τά επίπεδα της φυσικής  ραδιε­
νέργειας. Τό ποσοστό αυτό θά μειωθεί στά επόμενα χρόνια, λόγω τής αύξησης τής παρά­
γωγης απόβλητων άλλων κατηγοριών πού συνδέονται μέ τήν ανάπτυξη τών εγκαταστάσεων 
τοΰ κύκλου τοΰ πυρηνικοΰ καυσίμου μέσα στήν Κοινότητα, άλλά θά παραμένει πάντως 
πολύ ψηλό (περίπου 85ο/ο) στά τέλη τοΰ αιώνα. 
Τό ετήσιο ποσοστό παραγωγής στήν Κοινότητα ανέρχεται σήμερα σέ μερικές δεκάδες 
χιλιάδες μ3 γιά τό σύνολο τών τριών κατηγοριών δραστηριοτήτων πού αναφέρονται 
στο σημείο I. Θά φθάσει τίς  100.000  μ3 περίπου στά τέλη τοΰ αιώνα. Γιά νά γίνει 
καλύτερα αντιληπτή ή σημασία τών αριθμών αυτών, πρέπει νά σημειωθεί ότι ή Κοινότητα, 
τό 1982, είχε παράγει περίπου 40 έκ. τόννους χημικών απόβλητων, διάφορου βαθμού 
τοξικότητας. 
(*)Στήν παρούσα έκθεση δέν έχουν ληφθεί υπόψη τά απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας 
πού προέρχονται άπό τήν εξόρυξη καί τήν επεξεργασία τών μεταλλευμάτων ουρανίου, 
καθώς καί εκείνα πού προέρχονται άπό τήν άποξήλωση τών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Τό 
μεγαλύτερο μέρος τών απόβλητων πού προέρχονται άπό τήν άποξήλωση δέν θά υποβληθεί 
πράγματι σέ επεξεργασία πρίν τό τέλος τοΰ αιώνα. 

- 55 -
5. Τά προϊόντα πού θεωρούνται σήμερα σάν απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας περιλαμβά­
νουν υλικά γιά τά όποια υπάρχει απλώς υποψία ότι είναι ραδιενεργά. 
Στο μέλλον προβλέπεται μείωση τών προϊόντων αυτών  χάρη! 
- στήν ολοκλήρωση μελετών πού διεξάγονται τώρα, σέ διεθνές επίπεδο, μέ σκοπό τόν 
προσδιορισμό τών κατωφλίων κάτω άπό τά όποια τά προϊόντα αυτά δέν απαιτούν καμιά 
ειδική προστασία (τιμές "ελάχιστων ορίων") 
- στήν ανάπτυξη μεθόδων γιά τόν προσδιορισμό της χαμηλής ραδιενέργειας, 
- στή βελτίωση τών μεθόδων πού περιγράφονται στο σημείο 6. 
6. Μέθοδοι επεξεργασίας καί συσκευασίας γιά απόβλητα χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας 
υπάρχουν σήμερα καί οΐ αντίστοιχες βιομηχανικές εγκαταστάσεις λειτουργούν ηδη επιτυχώς 
άπό τίς αρχές της δεκαετίας τοΰ 50. 
Ωστόσο,  σέ πολλές χώρες της Κοινότητας, συνεχίζονται οΐ προσπάθειες στον τομέα της 
"Ερευνας καί Ανάπτυξης μέ σκοπό τή βελτίωση τών χρησιμοποιουμένων μεθόδων καί τήν 
ανάπτυξη,  ανάλογα μέ τίς ανάγκες, νέων μεθόδων, προϊόντων καί μορφών συσκευασίας 
πιο αποτελεσματικών ή καί οικονομικών πού νά μπορούν νά χρησιμοποιηθούν σέ ευρεία 
βιομηχανική κλίμακα. 
Τό σύνολο τών προσπαθειών αυτών άφορα, μεταξύ άλλων, τούς συντελεστές μείωση$τού 
όγκου καί τήν αύξηση της μακροχρόνιας αντίστασης τών συσκευασθέντων προϊόντων γιά 
νά υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια κατά τήν απόρριψη τους. 
Αυτή ή πλευρά της διαχείρισης φαίνεται ότι πληρεϊ τίς σημερινές απαιτήσεις τών  πυρη­
νικών προγραμμάτων καί τής ασφάλειας. 
7. Σήμερα χρησιμοποιούνται άπο' τά Κράτη μέλη δύο μέθοδοι συμπληρωματικού χαρακτήρα, 
σέ συνδυασμό η χωριστά, γιά τήν απόρριψη τών απόβλητων χαμηλής καί μέσης ραδιενέργειας! 
ή απόρριψη στο έδαφος καί ή βύθιση στόν ωκεανό. Γιά τό εγγύς μέλλον πρέπει νά προβλεφθεί 
ανεπάρκεια χώρων απόρριψης αν δέν αποφασισθεί γρήγορα ή διάθεση νέων τοποθεσιών σέ 
ορισμένα Κράτη  μέλη. 
Πρέπει νά σημειωθεί ότι ή ποσότητα καί ή ραδιενέργεια τών απόβλητων πού απορρίπτονται 
στόν ωκεανό περιορίζονται άπό τίς ισχύουσες διεθνείς συστάσεις. Τά όρια αυτά βρίσκονται 
σήμερα πέρα άπό τίς ανάγκες της Κοινότητας. 
8. 5ο/ο τών ραδιενεργών απόβλητων πού παράγονται στήν Κοινότητα αποτελούνται άπό 
προϊόντα πού έχουν μολυνθεί άπό σωματίδια α μακρυας διάρκειας ζωης, τών οποίων ή 
ραδιενέργεια θά παραμείνει ψηλή γιά μεγάλο χρονικό διάστημα. Τό μεγαλύτερο μέρος 
τών απόβλητων αυτών δέν έχει ακόμη υποστεί επεξεργασία. Ή βασική τεχνολογία γιά 
τήν επεξεργασία καί τή συσκευασία τών απόβλητων αυτών  υπάρχει,  άλλά πρέπει νά ανα­
πτυχθούν καί νά βελτιωθούν οΐ μέθοδοι καί νά επιλεγούν μέ τρόπο πού νά εξασφαλίζει 
βέλτιστες συνθήκες απόρριψης. Οΐ δραστηριότητες στόν τομέα της "Ερευνας καί Ανάπτυξης 
συγκεντρώνονται σήμερα στίς τεχνικές επεξεργασίας τών υγρών καί στερεών απόβλητων 
πού περιέχουν στοιχεία πού εκπέμπουν ακτινοβολία α καί στήν συσκευασία τών κελυφών 
τών στοιχείων τοΰ έξαντληθέντος καυσίμου. Οΐ δραστηριότητες αυτές αποβλέπουν στήν 
ανάπτυξη μεθόδων συσκευασίας πού νά επιτρέπουν τήν ασφαλή αποθήκευση καί απόρριψη 
γιά μακρά χρονικά διαστήματα. Ό διαχωρισμός τών ραδιενεργών στοιχείων μακρυας διάρ­
κειας ζωης  (άκτινίδες),  μέ σκοπό τήν ανακύκλωση τους ή τήν υποβάθμιση τοΰ μεγαλύτερου 
μέρους τών απόβλητων αυτών σέ απόβλητα άλλων κατηγοριών, μελετάται επίσης. 

- 56 -
Ή τελειοποίηση των μεθο'δων αυτών, στά επόμενα χρόνια, πρέπει νά επιτρέψει στην  Κοι­
νότητα νά αντιμετωπίσει τίς ανάγκες της δταν προκύψουν. 
9. Ή απόρριψη απόβλητων πού περιέχουν στοιχεία πού εκπέμπουν ακτίνες α δέν  εφαρμό­
ζεται ακόμη. Τά ενδιαφερόμενα Κράτη μέλη αποθηκεύουν πρόν τό παρόν τά απόβλητα 
αυτά σέ ειδικές εγκαταστάσεις, αναμένοντας τη συσκευασία καί απόρριψη τους. 
ΟΪ πρώτες εγκαταστάσεις γιά την απόρριψη των απόβλητων α σέ γεωλογικούς σχηματισμούς 
μέσου βάθους (της  τάξ*$_ μερικών εκατοντάδων μέτρων) πρέπει νά αρχίσουν κανονικά 
νά λειτουργούν, σέ ορισμένα Κράτη  μέλη, στίς αρχές της δεκαετίας του 90. "Αν οΐ 
προβλέψεις αυτές πραγματοποιηθούν, ή απόρριψη των απόβλητων α θά μπορέσει νά αντα­
ποκριθεί στίς ανάγκες των επόμενων  ετών. Στην αντίθετη περίπτωση, θά εξακολουθήσουν 
νά εφαρμόζονται οΐ σημερινές μέθοδοι αποθήκευσης. Έν δψει αύτοΰ, ή σημερινή κατά­
σταση καί οΐ προοπτικές γιά τήν απόρριψη των απόβλητων α δέν φαίνεται νά αποτελούν 
εμπόδιο γιά τήν ανάπτυξη πυρηνικών προγραμμάτων στά Κράτη μέλη πού έχουν προχωρήσει 
περισσότερο στήν κατεύθυνση  αυτή. 
10. 0,3ο/ο του δγκου τών ραδιενεργών απόβλητων πού παράγονται στήν Κοινότητα  αποτε­
λείται άπό απόβλητα ψηλής ραδιενέργειας (πού περιέχουν καί σωματίδια α) πού θά  υπο­
βληθούν σέ υαλοποίηση. Τά απόβλητα αυτά περιέχουν τό σύνολο σχεδόν της ραδιενέργειας 
πού περιέχεται στά απόβλητα τών πυρηνικών προγραμμάτων. Ή έκλυση θερμότητας πού 
οφείλεται στή ραδιενέργεια, αποτελεί συνεπώς σημαντικό πρόβλημα γιά τή διαχείριση 
τών απόβλητων αυτών. Ή ραδιενέργεια καί ή έκλυση θερμότητας θά φθάσουν σέ επίπεδα 
ανάλογα εκείνων τών απόβλητων α μετά άπό μερικές εκατοντάδες χρόνια.  Τότε, τά από­
βλητα ψηλής ραδιενέργειας θά μπορέσουν νά ταυτισθούν μέ τά απόβλητα α. 
11. Τό μεγαλύτερο τμήμα τών απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας βρίσκεται σήμερα αποθηκευ­
μένο, σέ υγρή κατάσταση, σέ δεξαμενές πού διαθέτουν ειδικά συστήματα "ψύξης" καί 
ασφάλειας. Οΐ διαδικασίες επεξεργασίας καί συσκευασίας αποβλέπουν στήν ακινητοποίηση 
τών απόβλητων αυτών σέ στερεά περιβλήματα, δπως οΐ  ύαλοι, πού δέν επηρεάζονται μέ 
τήν πάροδο τοΰ χρόνου. Σήμερα στήν Κοινότητα αναπτύσσονται διάφορες μέθοδοι συ­
σκευασίας. Μεταξύ αυτών, ή γαλλική μέθοδος υαλοποίησης (ΑνΜ) έχει αρχίσει νά κυκλο­
φορεί σέ εμπορικό επίπεδο. 
12. Ό απαιτούμενος χρόνος γιά τήν  "ψύξη",  ή ύπαρξη χώρων αποθήκευσης, καθώς καί 
ό περιορισμένος όγκος τών απόβλητων ψηλής ραδιενέργειας, αφήνουν μεγάλη ευελιξία γιά 
τόν καθορισμό μιας στρατηγικής καί τίς προθεσμίες γιά τήν απόρριψη τών απόβλητων 
αυτών. 
Ή απόρριψη αποτελεί αντικείμενο σημαντικών προσπαθειών στόν τομέα της "Ερευνας 
καί Ανάπτυξης, τόσο στο εσωτερικό, όσο καί στο εξωτερικό της Κοινότητας. Σχεδόν 
όλα τά Κράτη μέλη συμβάλλουν στίς προσπάθειες αυτές όπως καί ή Επιτροπή. Οΐ λύσεις 
πού μελετώνται αφορούν τήν απόρριψη σέ βάθος, σέ διάφορους ηπειρωτικούς γεωλογικούς 
σχηματισμούς, πού υπάρχουν σέ πολλές περιοχές της Κοινότητας, καί ή απόρριψη στά 
ιζήματα του βυθού τών θαλασσών. 
Τά αποτελέσματα πού έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα επιβεβαιώνουν ότι ή απόρριψη 
σέ κατάλληλους ηπειρωτικούς σχηματισμούς είναι δυνατή στήν Κοινότητα. Ή λύση της 
απόρριψης στά ιζήματα τοΰ θαλάσσιου βυθού προσφέρει ενδιαφέρουσες προοπτικές, άλλά 
ή δυνατότητα εφαρμογής της πρέπει ακόμη νά αποδειχθεί. Πολλά Κράτη μέλη κατασκευάζουν 
ή μελετούν υπόγεια εργαστήρια γιά τόν προσδιορισμό τοΰ τύπου τών απόβλητων καί τών 
εγκαταστάσεων απόρριψης. 

- 57 -
Σέ μιά επόμενη φάση ίσως υπάρξουν λειτουργικές εγκαταστάσεις ήδη άπο' τά τέλη τοΰ 
αιώνα. 
13. Σέ τελευταία ανάλυση, καί κατά τρόπο γενικό, ή σημερινή κατάσταση καί οί  προοπτι­
κές στον τομέα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στην Κοινότητα, δέν αποτελούν 
κίνδυνο γιά την ασφάλεια του άνθρωπου καί τοΰ περιβάλλοντος του, οΰτε τεχνικό εμπόδιο 
γιά την αναμενόμενη ανάπτυξη των πυρηνικών προγραμμάτων στην Κοινότητα. Γιά νά δια­
τηρηθεί η κατάσταση αύτη καυ στό μέλλον, εζναι απαραίτητο οΐ σημερινές προβλέψεις 
νά συγκεκριμενοποιηθούν χάρη στη συνέχιση τών προσπαθειών "Ερευνας καυ Ανάπτυξης, 
σέ εθνικό καί κοινοτικό επίπεδο καί τη δημιουργία πρόσθετων εγκαταστάσεων. Τά πιθανά 
εμπόδια στη πραγματοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου, δέν θά είναι τεχνικού χαρακτήρα, 
αλλά ενδέχεται νά προέλθουν από αντίδραση τοΰ κοινοϋ. Γιά τό λόγο αυτόν θά απαιτηθούν 
σαφείς πολιτικές αποφάσεις πού θά αποβλέπουν στην εφαρμογή τοΰ σχεδίου αύτοϋ. 

BIBAIOrPASIA 
(I) The classification  of radioactive  wastes; Health  Physics,  vol. 27 
(1974). 
(2) Communication  de la  Commission  au Conseil  sur le rapport du  Comite 
consultatif  ad hoc sur le  retraitement  du combustible  nucleaire 
irradie (CORECOM);  document  CCE COM (82) 37  final du 5 fevrier  1982. 
(3) Technological  progress in the  management  of radioactive  waste: 
Part I : Evaluation  of the present  situation  in Europe; 
Part II : Evaluation  of research and  development  work; 
Part III: Conclusion and  recommendations; 
EUR report  n° 6699EN  (1980). 
(4) Traitement et conditionnement des dechets  solides  de faible  et moyenne 
activite;  EUR report  n° 7374FR  (1981). 
(5) Advanced  management  methods  for medium  active  liquid  waste; EUR  report 
n° 7037 (1981); 
Management  of plutonium contaminated waste; EUR  report  n° 7335 (1981). 
(6) Decision  du Conseil  du 9  juillet  1975 adoptant un  prograrr.rr.e  sur ia 
gestion  et le stockage des dechets  radioactils  (1975-1979); J.O. 
volume 18 n° L. 178 (1975). 
(7) Radioactive  waste management  and disposal:  proceedings of the  first 
European  Community  conference,  Luxembourg,  May 20-23,  1980; EUR  report 
n° 6871 (1980). 
(8) Decision  du Conseil  du 18 mars 1980 adoptant un  programme  sur la 
gestion  et le stockage des dechets  radicactifs  (1980-1984); J.O. 
volume 23 n° L.78 (1980). 
(9) Research and  development  on radioactive  waste management  and disposal: 
- First annual progress  report  of the  European  Community  programme 
1980-1984;  EUR report  n° 7652 (1982). 
- Second  annual progress  report  of the  European  Community  prograrjr.e 
1980-1984;  EUR report  (in press). 
(10) Geological  confinement of  radioactive  waste  within  the European 
Community:  European  catalogue of  geological  formations having  suitable 
characteristics  fo-r the  disposal  of solidified  high-level  ar.d/or 
long-lived  radioactive  waste; EUR  report  n° 6891 F.N, FR (1960). 
38