ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (2000-2004)

1. Η στρατηγική και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση των ναρκωτικών (2000-2004)

Η καταπολέμηση των ναρκωτικών αποτελεί μια από τις πρώτες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης των Ναρκωτικών και της Τοξικομανίας (ΕΚΠΝΤ) και της Ευρωπόλ καταδεικνύουν τα συνεχώς υψηλά επίπεδα κατάχρησης και εμπορίας ναρκωτικών και τις ζημιές που προξενούν στις κοινωνίες μας η εγκληματικότητα, τα προβλήματα υγείας και ο κοινωνικός αποκλεισμός που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά. Είναι ως εκ τούτου απαραίτητο να υπάρξει συντονισμένη δράση.

Το 1999, η Επιτροπή παρουσίασε ανακοίνωση σχετικά με σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση των ναρκωτικών (2000 - 2004) [1]. Στη βάση αυτής της ανακοίνωσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι ενέκρινε, τον Δεκέμβριο 1999, τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση των ναρκωτικών για την περίοδο 2000-2004 καθορίζοντας έντεκα γενικούς στόχους και έξι κύριους στόχους της ΕΕ για την συγκεκριμένη περίοδο [2]. Η στρατηγική προϋποθέτει πολυθεματική και ολοκληρωμένη προσέγγιση, στο πλαίσιο της οποίας η μείωση της ζήτησης και της προσφοράς ναρκωτικών θεωρούνται ως εξίσου σημαντικά και αμοιβαία ενισχυόμενα μέρη μιας ισορροπημένης στρατηγικής. Αυτή η προσέγγιση αντιστοιχεί σε εκείνη που ορίστηκε στην πολιτική δήλωση που εγκρίθηκε κατά την έκτακτη συνεδρίαση της γενικής συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών με θέμα τα ναρκωτικά (UNGASS) τον Ιούνιο του 1998.

[1] COM (1999) 239 τελικό της 26.05.1999.

[2] Οι έντεκα γενικοί στόχοι της στρατηγικής είναι οι ακόλουθοι: (α) να εξασφαλίσει ότι τα ναρκωτικά παραμένουν μια υψηλή προτεραιότητα για την ΕΕ. (β) να εξασφαλίσει ότι οι δράσεις αξιολογούνται. (γ) να συνεχίσει την ισορροπημένη προσέγγιση της καταπολέμησης των ναρκωτικών. (δ) να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στην πρόληψη των ναρκωτικών, στη μείωση της ζήτησης και στη μείωση των αρνητικών αποτελεσμάτων της τοξικομανίας. (ε) να ενισχύσει την καταπολέμηση της λαθρεμπορίας ναρκωτικών και να εντείνει την αστυνομική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. (στ) να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. (ζ) να χρησιμοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες που προσφέρονται από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, και ειδικότερα από το άρθρο 31, στοιχείο ε), το οποίο προβλέπει τη θέσπιση ελάχιστων κανόνων για την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών. (η) να εξασφαλίσει τη συλλογή και τη διάδοση αξιόπιστων και συγκρίσιμων στοιχείων για τα ναρκωτικά στην ΕΕ. (θ) να ενσωματώσει σταδιακά τις υποψήφιες χώρες και να εντείνει τη διεθνή συνεργασία. (ι) να προωθήσει τη διεθνή συνεργασία, στη βάση των αρχών της ΕΣΓΣΗΕ. και (κ) να τονίσει ότι η εφαρμογή της στρατηγικής θα απαιτήσει τους απαραίτητους πόρους.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Feira ενέκρινε τον Ιούνιο του 2000 το σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά των ναρκωτικών 2000-2004 (στο εξής "σχέδιο δράσης"), το οποίο ανέλυε τη στρατηγική της ΕΕ κατά των ναρκωτικών σε μια εκατοντάδα συγκεκριμένων δράσεων που πρέπει να διεξαχθούν από τα κράτη μέλη, από την Επιτροπή, το ΕΚΠΝΤ και την Ευρωπόλ.

Το σχέδιο δράσης έχει τρεις στόχους:

(i) να δώσει σε όλους τους σχετικούς φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατευθυντήριες για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων τους στον τομέα των ναρκωτικών.

(ii) να εξασφαλίσει ότι η καταπολέμηση των ναρκωτικών θα λάβει την απαραίτητη υποστήριξη υψηλού επιπέδου.

(iii) να αποτελέσει σταθερή βάση για την αξιολόγηση της στρατηγικής της ΕΕ κατά των ναρκωτικών.

Το σχέδιο δράσης προϋποθέτει συνολική ισορροπημένη και ολοκληρωμένη προσέγγιση του φαινομένου των ναρκωτικών. Αντικατοπτρίζει την ιδέα σύμφωνα με την οποία, για να εξεταστεί το πρόβλημα των ναρκωτικών, είναι απαραίτητο να δοθούν λύσεις στη φτώχεια, την ανεργία και τον κοινωνικό αποκλεισμό χρησιμοποιώντας μέσα όπως η εκπαίδευση, η έρευνα και η ανάπτυξη. Το σχέδιο δράσης διαιρείται σε πέντε τμήματα: i) συντονισμός ii) πληροφόρηση και αξιολόγηση, iii) μείωση της ζήτησης και πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών και της εγκληματικότητας που έχει σχέση με τα ναρκωτικά. iv) μείωση της προσφοράς και (v) διεθνής συνεργασία.

2. Στόχοι, πεδίο εφαρμογής και μεθοδολογία για την αξιολόγηση του σχεδίου δράσης της ΕΕ

2.1. Στόχοι και πεδίο εφαρμογής

Το σημείο 2.2 του σχεδίου δράσης προβλέπει ότι η Επιτροπή προβαίνει σε ενδιάμεση αξιολόγηση και σε τελική αξιολόγηση της εφαρμογής του σχεδίου δράσης και υποβάλει τα αποτελέσματα στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τόνισε επίσης την ανάγκη της αξιολόγησης των πολιτικών που εφαρμόζονται όσον αφορά τα ναρκωτικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο ψήφισμά του σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για το σχέδιο δράσης [3]. Για να επιταχύνει αυτή τη διαδικασία, η δανική προεδρία ανέλαβε την πρωτοβουλία συζήτησης για το σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά των ναρκωτικών και για την ενδιάμεση αξιολόγηση κατά το άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο 2002.

[3] Έγγ. A5-0063/1999 της 19.11.1999.

Στην ανακοίνωσή της του 2001 για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης της ΕΕ κατά των ναρκωτικών (2000-2004) [4], η Επιτροπή τόνισε ότι η αξιολόγηση πρέπει να γίνει σε τρεις φάσεις:

[4] COM (2001) 301 τελικό της 08.06.2001.

- Φάση 1: αξιολόγηση του βαθμού επίτευξης των δραστηριοτήτων που περιγράφονται στο σχέδιο δράσης.

- Φάση 2: αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο η υλοποίηση του σχεδίου δράσης ανταποκρίθηκε στους στόχους της στρατηγικής κατά των ναρκωτικών.

- Φάση 3: αξιολόγηση της επίπτωσης όσον αφορά το φαινόμενο των ναρκωτικών.

Η Επιτροπή δεν επιδιώκει με την ενδιάμεση ή την τελική αξιολόγηση να εκφράσει κρίση για τις εθνικές πολιτικές στον τομέα των ναρκωτικών. Η ενδιάμεση αξιολόγηση έχει πράγματι ως στόχο να αξιολογήσει το επίπεδο υλοποίησης των δραστηριοτήτων που ορίζονται στο σχέδιο δράσης (φάση 1). Όσον αφορά την τελική αξιολόγηση, έχει σαν στόχο να καθορίσει σε ποιο βαθμό η υλοποίηση του σχεδίου δράσης ανταποκρίνεται στους στόχους της στρατηγικής κατά των ναρκωτικών και να αξιολογήσει τις επιπτώσεις της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης κατά των ναρκωτικών στο φαινόμενο των ναρκωτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (φάσεις 2 και 3).

Η ενδιάμεση αξιολόγηση θα αποτελέσει για την Ευρωπαϊκή Ένωση χρήσιμο εργαλείο στο πλαίσιο της 46ης συνεδρίασης της Επιτροπής ναρκωτικών των Ηνωμένων Εθνών η οποία θα πραγματοποιηθεί τον Απρίλιο του 2003. Αυτή η συνεδρίαση θα έχει σαν στόχο να αξιολογήσει τις προόδους που σημειώθηκαν κατά την υλοποίηση των στόχων που ορίζονται στην πολιτική δήλωση που θεσπίστηκε κατά την έκτακτη σύνοδο της γενικής συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά (UNGASS) τον Ιούνιο του 1998 και να εξετάσει τον τρόπο υπέρβασης των δυσκολιών που αντιμετωπίστηκαν.

Η τελική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης θα ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του 2004. Θα χρησιμοποιηθούν τα ήδη χρησιμοποιούμενα για την ενδιάμεση αξιολόγηση εργαλεία και θα αποδειχθεί ενδεχομένως απαραίτητο να αναπτυχθούν νέα. Η τελική αξιολόγηση θα χρησιμεύσει ως βάση για την μελλοντική ανάπτυξη της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των ναρκωτικών από το 2005 και εξής.

2.2. Μεθοδολογία της ενδιάμεσης αξιολόγησης

Το σχέδιο δράσης της ΕΕ περιλαμβάνει δράσεις που πρέπει να αναληφθούν από τα κράτη μέλη, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΕΚΠΝΤ και την Ευρωπόλ. Για να αξιολογηθεί το επίπεδο επίτευξης των δράσεων που τους ανατίθενται, χρησιμοποιούνται τέσσερις βασικές πηγές πληροφόρησης:

i) οι απαντήσεις των κρατών μελών σε ερωτηματολόγιο για τις προόδους που έχουν σημειωθεί σε εθνικό επίπεδο,

ii) ο ενημερωμένος πίνακας παρακολούθησης των επιτευγμάτων της Επιτροπής, του ΕΚΠΝΤ και της Ευρωπόλ,

iii) η εκ μέρους ομοτίμων αξιολόγηση της επιβολής του νόμου και του ρόλου που διαδραματίζει στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών που διεξάγεται στο πλαίσιο του Συμβουλίου,

iv) οι αναλαμβανόμενες στο επίπεδο της ΕΕ πρωτοβουλίες, είτε από την Επιτροπή είτε από τα κράτη μέλη, οι οποίες έχουν θεσπιστεί ή βρίσκονται υπό εξέταση.

Η αξιολόγηση καλύπτει τους πέντε βασικούς τομείς του σχεδίου δράσης: συντονισμός, πληροφόρηση και αξιολόγηση, μείωση της ζήτησης και πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών και του εγκλήματος που έχει σχέση με τα ναρκωτικά, μείωση της προσφοράς και διεθνής συνεργασία.

2.2.1. Πρόοδοι σε εθνικό επίπεδο

Τα περισσότερα ζητήματα που έχουν σχέση με τις δράσεις κατά των ναρκωτικών υπάγονται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και ένας από τους κύριους στόχους του σχεδίου δράσης είναι να ενθαρρύνει τη δράση σε εθνικό επίπεδο. Οι απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο που απεστάλη από τη βελγική προεδρία και το οποίο καλύπτει τα σημεία του σχεδίου δράσης για τα οποία τα κράτη μέλη κρίθηκαν να λάβουν μέτρα είναι κατά συνέπεια κεφαλαιώδους σημασίας για την αξιολόγηση.

Στη βάση των απαντήσεων στο συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο, οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνέταξαν ένα έγγραφο εργασίας (στο εξής "παρακολούθηση της προόδου") το οποίο παρουσιάζει τις απαντήσεις των κρατών μελών για κάθε θέμα χωριστά, ακολουθώντας τη σειρά που ορίζεται στο σχέδιο δράσης [5]. Στόχος ήταν να προσδιοριστεί η πρόοδος που σημειώθηκε κατά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης. Αυτό το έγγραφο χρησίμευσε ως βάση αξιολόγησης του επιπέδου που επιτεύχθηκε κατά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης σε εθνικό επίπεδο. Σύνοψη των απαντήσεων περιλαμβάνεται στο Παράρτημα 1.

[5] "Mid-term Evaluation of the EU Action Plan on Drugs 2000-2004: Progress Review for the Member States".

2.2.2. Πρόοδοι που πραγματοποιήθηκαν από την Επιτροπή, το ΕΚΠΝΤ και την Ευρωπόλ

Όσον αφορά την Επιτροπή, το ΕΚΠΝΤ και την Ευρωπόλ, στην ανακοίνωσή της για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης της ΕΕ κατά των ναρκωτικών που δημοσιεύτηκε το 20014 η Επιτροπή συμπεριέλαβε έναν πίνακα ο οποίος περιελάμβανε τα διάφορα μέτρα του σχεδίου δράσης για τα οποία θα έπρεπε να αναληφθεί πρωτοβουλία. Ο πίνακας παρακολούθησης που καταρτίστηκε σε διαβούλευση με το ΕΚΠΝΤ και την Ευρωπόλ επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι θα ληφθούν τα μέτρα σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και ότι η εφαρμογή τους θα αποτελέσει το αντικείμενο παρακολούθησης. Ορίζει τις προόδους που σημειώθηκαν, το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και τον βαθμό προτεραιότητας που χορηγήθηκε στις συγκεκριμένες δράσεις. Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης, ο πίνακας παρακολούθησης ενημερώθηκε κατά τρόπο ώστε να αντικατοπτρίζει επακριβώς την κατάσταση στα μέσα της περιόδου εφαρμογής του σχεδίου δράσης (Παράρτημα 2).

2.2.3. Η αξιολόγηση ομοτίμων

Μια περαιτέρω πηγή πληροφοριών ιδιαίτερα χρήσιμη υπήρξαν οι εθνικές εκθέσεις που συντάχθηκαν στο πλαίσιο της ομότιμης αξιολόγησης των συστημάτων επιβολής του νόμου των κρατών μελών η οποία διεξήχθη από το Συμβούλιο. Αυτό το σύστημα αξιολόγησης απορρέει από τη θέσπιση από το Συμβούλιο, τον Δεκέμβριο του 1997, μιας κοινής δράσης για τον καθορισμό ενός μηχανισμού για την αξιολόγηση της εφαρμογής και της λειτουργίας σε εθνικό επίπεδο των διεθνών δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος [6]. Η επιβολή του νόμου και ο ρόλος της στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών επελέγησαν ως θέμα της δεύτερης αξιολόγησης που προβλέφθηκε από την κοινή δράση. Αυτή η αξιολόγηση συνεχίζεται στο πλαίσιο του Συμβουλίου.

[6] ΕΕ L 344, 15.12.1997, σ.7.

2.2.4. Νομικά μέσα της ΕΕ που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά

Η αξιολόγηση έλαβε επίσης υπόψη τα διάφορα νομικά μέσα της ΕΕ σχετικά με τα ναρκωτικά τα οποία έχουν αποφασιστεί ή σχεδιαστεί και υποβληθεί στο Συμβούλιο κατά τη διάρκεια της περιόδου 2000 - 2002 (Παράρτημα 3).

3. Αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης

Τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης βασίζονται στη μεθοδολογία που περιγράφεται στο τμήμα 2.2. Οι ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν σε εθνική κλίμακα και στο επίπεδο της ΕΕ από το 2000 καθώς και οι τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί πρόοδος πριν από την ολοκλήρωση του σχεδίου δράσης περιγράφονται για κάθε ένα από τα πέντε κύρια σημεία του σχεδίου.

3.1. Συντονισμός

Επιτεύγματα στο επίπεδο των κρατών μελών

* Όλα τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν τη σημασία συντονισμού της πολιτικής κατά των ναρκωτικών μεταξύ των διαφόρων κρατικών υπηρεσιών.

* Οι μέθοδοι συντονισμού ποικίλουν ανάλογα με την προτεραιότητα που αναγνωρίζεται στο πρόβλημα των ναρκωτικών, με τη διάρθρωση της χώρας και με τη διοικητική οργάνωση.

* Η πλειοψηφία των κρατών μελών έχει θεσπίσει εθνικό σχέδιο και/ή εθνική στρατηγική για τα ναρκωτικά.

* Πολλά εθνικά σχέδια δράσης έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με τις αρχές του σχεδίου δράσης της ΕΕ.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο των κρατών μελών

* Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να εξετάσουν τη θέσπιση μιας στρατηγικής και/ή ενός σχεδίου δράσης κατά των ναρκωτικών και την εφαρμογή ενός μηχανισμού συντονισμού για να εξασφαλιστεί η συνέχεια και η συνοχή των ενεργειών κατά των ναρκωτικών σε όλα τα επίπεδα.

Επιτεύγματα στο επίπεδο της ΕΕ

* Τρεις συνεδριάσεις των εθνικών συντονιστών στον τομέα των ναρκωτικών πραγματοποιήθηκαν από την έγκριση του σχεδίου δράσης. Η Επιτροπή, το ΕΚΠΝΤ και η Ευρωπόλ συμμετείχαν επίσης σε αυτές τις συνεδριάσεις, των οποίων στόχος ήταν η ανταλλαγή πληροφοριών και η μελέτη των δυνατοτήτων ενίσχυσης της συνεργασίας.

* Η Επιτροπή και το ΕΚΠΝΤ θα υποβάλουν μέχρι τα τέλη του 2002 τα αποτελέσματα της μελέτης τους για τις εθνικές στρατηγικές και τα εθνικά μέσα συντονισμού. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης θα χρησιμεύσουν ως βάση για να αξιολογηθεί η ανάγκη και, ενδεχομένως, ο τρόπος βελτίωσης των υφιστάμενων μηχανισμών συντονισμού.

* Το Συμβούλιο εξασφαλίζει την εφαρμογή συνολικής και συντονισμένης προσέγγισης στον τομέα των ναρκωτικών με τη μεσολάβηση της οριζόντιας ομάδας "Ναρκωτικά", της οποίας ο ρόλος ενισχύθηκε κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών, κυρίως με την ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων της ομάδας εργασίας του Συμβουλίου που είναι αρμόδια για τον πολιτικό διάλογο σε σχέση με τα ζητήματα που έχουν σχέση με την εξωτερική διάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών.

* Η Επιτροπή διαθέτει μια ειδική μονάδα για τον συντονισμό της καταπολέμησης των ναρκωτικών και συνέστησε το 1989 μια εσωτερική "διυπηρεσιακή ομάδα για τα ναρκωτικά" για να προετοιμάσει τις θέσεις της Επιτροπής σε ζητήματα ναρκωτικών. Το 2001, η Επιτροπή θέσπισε έναν ειδικό μηχανισμό συντονισμού για να εξασφαλίσει τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών της που είναι επιφορτισμένες με τις εξωτερικές σχέσεις κατά τη συνεργασία τους με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς για τα θέματα που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά.

* Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή Περιφερειών και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συνεργάστηκαν στενά στην επεξεργασία των πολιτικών της ΕΕ στον τομέα των ναρκωτικών και η γνώμη τους ελήφθη υπόψη κατά τον σχεδιασμό της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα ναρκωτικά.

* Τον Φεβρουάριο 2000, η Επιτροπή διοργάνωσε, από κοινού με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Επιτροπή Περιφερειών και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, τη δεύτερη διάσκεψη για την ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα των ναρκωτικών [7]. Πολλές ΜΚΟ που δρουν στον τομέα των ναρκωτικών συμμετείχαν επίσης σε αυτή τη διάσκεψη. Αυτή απεδείχθη χρήσιμη στο πλαίσιο της προετοιμασίας του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τα ναρκωτικά.

[7] Η πρώτη διάσκεψη πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο 1995.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο της ΕΕ

* Στη βάση της μελέτης για τις εθνικές στρατηγικές και τα εθνικά μέσα συντονισμού που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή και το ΕΚΠΝΤ, η Επιτροπή έχει την πρόθεση να παρουσιάσει τις απόψεις της για τον καλύτερο τρόπο εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων.

* Θα πρέπει να εξασφαλιστεί ο καλύτερος συντονισμός των δραστηριοτήτων επιβολής του νόμου σε επίπεδο ΕΕ στον τομέα των ναρκωτικών.

* Θα πρέπει να βελτιωθεί ο διοργανικός συντονισμός, ιδιαίτερα σε σχέση με την τελική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης. Η ενίσχυση του διοργανικού συντονισμού είναι επίσης σημαντική στο πλαίσιο των διεθνών συνεδριάσεων υψηλού επιπέδου που ασχολούνται με το πρόβλημα των ναρκωτικών, όπως για παράδειγμα το τμήμα Υπουργών της 46ης συνόδου της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά που θα πραγματοποιηθεί τον Απρίλιο 2003.

* Πρέπει επίσης να αναπτυχθεί στρατηγική ενίσχυσης της συνεργασίας με την κοινωνία των πολιτών στον τομέα των ναρκωτικών.

3.2. Ενημέρωση και αξιολόγηση

3.2.1. Ενημέρωση

Επιτεύγματα στο επίπεδο των κρατών μελών

* Η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δεδομένων για το φαινόμενο των ναρκωτικών βελτιώθηκαν στα κράτη μέλη.

* Όλα τα κράτη μέλη θεσπίζουν διατάξεις για να είναι σε θέση να χορηγήσουν συγκρίσιμα και αξιόπιστα δεδομένα για τους πέντε βασικούς επιδημιολογικούς δείκτες [8] που αναφέρονται στο σχέδιο δράσης έχοντας κατά νου τους προσανατολισμούς που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στο ψήφισμά του του Δεκεμβρίου του 2001 [9]. Η πλειοψηφία των κρατών μελών έχει υιοθετήσει διαρθρωμένη προσέγγιση η οποία συνίσταται στη δημιουργία ειδικών ομάδων εργασίας και στη συμμετοχή σε ομάδες εργασίας του ΕΚΠΝΤ για τους συγκεκριμένους επιδημιολογικούς δείκτες.

[8] Αυτοί οι βασικοί δείκτες είναι οι ακόλουθοι: - έκταση και χαρακτηριστικά της κατανάλωσης των ναρκωτικών στον εν γένει πληθυσμό. - διάδοση του προβλήματος της κατανάλωσης των ναρκωτικών. - αίτηση θεραπείας από τους χρήστες ναρκωτικών. - θάνατοι που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά και θνησιμότητα των χρηστών ναρκωτικών. και - μολυσματικές ασθένειες που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά (HIV, ηπατίτιδα).

[9] Cordrogue 67 (δεν έχει δημοσιευθεί).

* Τα κράτη μέλη θεωρούν επίσης ότι διαθέτουν επαρκή οικονομικά μέσα για την εφαρμογή αυτών των δεικτών.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο των κρατών μελών

* Τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλλουν προσπάθειες να βελτιώσουν τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα των πληροφοριών που αφορούν το φαινόμενο των ναρκωτικών για να επιτύχουν την καλύτερη συγκρισιμότητα των δεδομένων στο επίπεδο της ΕΕ.

* Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι προσπάθειες που καταβάλλονται από τα κράτη μέλη για τη χορήγηση συγκρίσιμων και αξιόπιστων δεδομένων για τους πέντε βασικούς επιδημιολογικούς δείκτες θα συνεχίσουν να λαμβάνουν πολιτική υποστήριξη υψηλού επιπέδου και επαρκείς πόρους.

* Τα κράτη μέλη καλούνται να υποστηρίξουν τη διαδικασία αξιολόγησης, ιδιαίτερα εμπλουτίζοντας τη βάση δεδομένων 1999 [10], χορηγώντας παρόμοιες πληροφορίες το 2004 (για το έτος 2003) και χορηγώντας έγκαιρα για την τελική αξιολόγηση πληροφορίες για τους μηχανισμούς και τις μεθόδους αξιολόγησης που εφαρμόζουν και για τα επιτευχθέντα αποτελέσματα.

[10] Έκθεση του ΕΚΠΝΤ και της Ευρωπόλ με τίτλο "Presentation of the first baseline for an evaluation of the European Union Strategy on Drugs (2000-2004). Cordrogue 72".

Επιτεύγματα στο επίπεδο της ΕΕ

* Η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δεδομένων για το φαινόμενο των ναρκωτικών βελτιώθηκαν στο επίπεδο της ΕΕ. Το ΕΚΠΝΤ συντάσσει ετήσια έκθεση για την κατάσταση του φαινομένου των ναρκωτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπόλ συντάσσει ετήσιες εκθέσεις για την κατάσταση του οργανωμένου εγκλήματος στην ΕΕ ("Situation Report on organised crime in the European Union") και για την κατάσταση στον τομέα της παραγωγής και της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών στην ΕΕ ("EU situation report on drug production and drug trafficking"). Αυτές οι εκθέσεις διατίθενται στις ιστοθέσεις αυτών των οργανισμών ή μπορούν να ζητηθούν από την υπηρεσία επίσημων δημοσιεύσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

* Το ΕΚΠΝΤ και η Ευρωπόλ παρουσίασαν για πρώτη φορά βασικά δεδομένα (για το έτος 1999) [11] σχετικά με τη ζήτηση και την προσφορά ναρκωτικών, τα οποία προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για την τελική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης.

[11] Το 1999 είναι το τελευταίο έτος πριν από την εφαρμογή του σχεδίου δράσης. Τα δεδομένα για το 1999 θα συγκριθούν με εκείνα που αναφέρονται στο 2003 για να μετρηθεί η επίπτωση του σχεδίου δράσης.

* Το ΕΚΠΝΤ ανέπτυξε, από κοινού με τα κράτη μέλη, κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των πέντε βασικών επιδημιολογικών δεικτών καθώς και κατευθυντήριες γραμμές για την εργασία προσέγγισης και την πρόληψη. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των πέντε βασικών επιδημιολογικών δεικτών εγκρίθηκαν από το διοικητικό Συμβούλιο του ΕΚΠΝΤ και ενσωματώθηκαν στο προαναφερόμενο ψήφισμα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2001. Κατά τα τέλη του έτους 2001, η Επιτροπή και το ΕΚΠΝΤ συνέστησαν μια άτυπη ομάδα εργασίας για να εξασφαλίσουν τη συγκεκριμένη εφαρμογή αυτών των κατευθυντηρίων γραμμών και να αποφύγουν την αλληλεπικάλυψη με υφιστάμενα ή μελλοντικά κοινοτικά προγράμματα στον συγκεκριμένο τομέα.

* Πολλές χρήσιμες πληροφορίες συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο της "Παρακολούθησης της προόδου" που συντάχθηκε από την Επιτροπή στη βάση των απαντήσεων των κρατών μελών για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης της ΕΕ σε εθνικό επίπεδο κατά τη διάρκεια των ετών 2000 - 2002 (βλ. τμήμα 2.2.1).

* Η Επιτροπή συγκέντρωσε επίσης πληροφορίες για τη νομοθεσία των κρατών μελών στον τομέα των ναρκωτικών στο πλαίσιο της επεξεργασίας πρότασης απόφασης πλαισίου του Συμβουλίου για τη θέσπιση ελάχιστων διατάξεων σχετικά με τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των ποινικών αδικημάτων και των κυρώσεων που ισχύουν στον τομέα της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών [12].

[12] Συμπεράσματα του καθηγητή De Courriθre, διαθέσιμα στον Europa στην ακόλουθη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/justice_home/unit/drogues/rapport_maitre_en.pdf

* Το σχέδιο δράσης κατέληξε επίσης σε πολλές βάσεις δεδομένων που έχουν ήδη αναπτυχθεί ή βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας. Υπάρχει μια βάση δεδομένων σχετικά με τα σχέδια ανάπτυξης που έχουν τεθεί σε εφαρμογή από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα σε τρίτες χώρες, καθώς και μια άλλη αφιερωμένη στα σχέδια που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τις υποψήφιες χώρες. Αυτές οι βάσεις δεδομένων περιλαμβάνουν πληροφορίες για τους στόχους των σχεδίων, τους εταίρους που συμμετέχουν, τους προϋπολογισμούς και τα χρονοδιαγράμματα. Δημιουργούνται και διοικούνται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής για να βοηθήσουν να αποφευχθεί το ενδεχόμενο επανάληψης ή αλληλοεπικάλυψης στον σχεδιασμό και την εφαρμογή σχεδίων από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη.

* Περισσότερες πληροφορίες για τις τάσεις που παρατηρούνται σχετικά με τα ναρκωτικά θα διατίθενται σαν αποτέλεσμα ενός σχεδίου βάσει των συμπερασμάτων του Συμβουλίου [13]. Αυτό το σχέδιο, το οποίο ξεκίνησε πρόσφατα και στο οποίο συμμετέχουν οκτώ κράτη μέλη, συγχρηματοδοτείται από το κοινοτικό πρόγραμμα πρόληψης της τοξικομανίας.

[13] Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία δικτύου για τις πληροφορίες που αφορούν νεοεμφανιζόμενες τάσεις και ρεύματα όσον αφορά την κατάχρηση και την χρήση πολλών ναρκωτικών και τους παρεπόμενους κινδύνους (ΕΕ C17, 19.01.2001).

* Σύμφωνα με το σημείο 2.1.6 του σχεδίου δράσης, η Επιτροπή σε διαβούλευση με το ΕΚΠΝΤ ξεκίνησε την Άνοιξη 2002 μια έρευνα ευρωβαρόμετρου με τίτλο "Νεολαία και ναρκωτικά" η οποία καλύπτει τον πληθυσμό 15 κρατών μελών ηλικίας 15-24 ετών. Η έκθεση σχετικά με αυτή την έρευνα θα διατίθεται στην ιστοθέση Europa από τα τέλη 2002.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο της ΕΕ

* Σύμφωνα με το ψήφισμα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2001 για την εφαρμογή των πέντε βασικών επιδημιολογικών δεικτών, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με το ΕΚΠΝΤ, πρέπει να συνεχίσουν να εξετάζουν τα καλύτερα μέσα υποστήριξης της εφαρμογής αυτών των δεικτών στο πλαίσιο των κοινοτικών δεικτών δημόσιας υγείας και να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα.

* Από κοινού με την Ευρωπόλ και σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, το ΕΚΠΝΤ πρέπει, ειδικότερα, να συνεχίσει να αναπτύσσει δείκτες για την προσφορά ναρκωτικών, όπως προβλέπεται από το σημείο 2.1.3 του σχεδίου δράσης.

* Το ΕΚΠΝΤ και η Ευρωπόλ πρέπει να συγκρίνουν τα δεδομένα για τα ναρκωτικά για το έτος 2003 με τα δεδομένα αναφοράς 1999, με σκοπό την τελική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης.

* Σε ορισμένους τομείς, όπως οι δημοσιονομικές δαπάνες που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά και η εφαρμογή της νομοθεσίας για την καταπολέμηση των ναρκωτικών, θα πρέπει να μπορέσουν να υπάρξουν πιο συγκρίσιμα δεδομένα στο επίπεδο της ΕΕ [14].

[14] Το ΕΚΠΝΤ πραγματοποίησε μελέτη για τις δημοσιονομικές δαπάνες που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά και μια άλλη για τη δίωξη που ασκείται κατά των χρηστών ναρκωτικών στην ΕΕ. Περισσότερες πληροφορίες στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.emcdda.org.

* Περισσότερες πληροφορίες απαιτούνται για τις νεοεμφανιζόμενες τάσεις όσον αφορά τις συνήθειες χρήσης ναρκωτικών καθώς και για τα νέα ναρκωτικά που εμφανίζονται στις αγορές. Αυτές οι πληροφορίες είναι ειδικότερα απαραίτητες σε σχέση με τα συνθετικά ναρκωτικά, όπου μπορούν να προκύψουν νέες τάσεις και να εμφανιστούν πολύ γρήγορα νέες ουσίες.

* Πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω η δυνατότητα σύνταξης ευρετηρίου των σχεδίων έρευνας που αφορούν τα ναρκωτικά σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο.

* Η έρευνα ευρωβαρόμετρου για τους νέους και τα ναρκωτικά που καλύπτει τον πληθυσμό 15 κρατών μελών ηλικίας 15-24 ετών πρέπει να επαναληφθεί το 2004 με σκοπό την τελική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης.

3.2.2. Αξιολόγηση

Επιτεύγματα στο επίπεδο των κρατών μελών

* Διεξάγονται εργασίες σε ορισμένα κράτη για να τεθούν σε εφαρμογή αποτελεσματικοί μηχανισμοί παρακολούθησης και αξιολόγησης των δράσεων. Πολλά κράτη μέλη ανέφεραν ότι υπάρχουν δυσκολίες για την αξιολόγηση των δράσεων στον συγκεκριμένο τομέα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κατέστη παραταύτα δυνατό να οριστούν ειδικοί δείκτες για την παρακολούθηση της εξέλιξης της κατάστασης στον τομέα των ναρκωτικών.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο των κρατών μελών

* Όλες οι δραστηριότητες που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά πρέπει να αξιολογούνται τακτικά σε όλα τα κράτη μέλη.

Επιτεύγματα στο επίπεδο της ΕΕ

* Η Επιτροπή θα προβεί σε εξωτερική αξιολόγηση της κοινοτικής νομοθεσίας για τις χημικές πρόδρομες ουσίες και της κοινοτικής δράσης που αφορά τα νέα συνθετικά ναρκωτικά. Οι δύο εκθέσεις αξιολόγησης έχουν συνταχθεί και εξετάζονται επί του παρόντος από την Επιτροπή.

* Η Επιτροπή πραγματοποίησε ενδιάμεση αξιολόγηση του κοινοτικού προγράμματος πρόληψης της τοξικομανίας. Αυτή η αξιολόγηση χρησιμοποιήθηκε για την επεξεργασία του νέου προγράμματος δημόσιας υγείας.

* Το πρόγραμμα κοινοτικής χρηματοδότησης σχετικά με τη συνεργασία Βορρά-Νότου στον τομέα της καταπολέμησης των ναρκωτικών και της τοξικομανίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες αξιολογήθηκε επίσης από ανεξάρτητους εξωτερικούς συμβούλους. Η Επιτροπή μελετά την καλύτερη δυνατή συνέχεια που μπορεί να δοθεί στα συμπεράσματα της αξιολόγησης.

* Το δίκτυο πληροφοριών (Reitox) του ΕΚΠΝΤ αποτέλεσε το αντικείμενο εξωτερικής αξιολόγησης. Προτάσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δικτύου θα υποβληθούν στο διοικητικό Συμβούλιο του ΕΚΠΝΤ τον Ιανουάριο του 2003.

* Από την πλευρά του το Συμβούλιο πραγματοποιεί αξιολόγηση εκ μέρους ομοτίμων των συστημάτων εφαρμογής της νομοθεσίας κατά των ναρκωτικών στα κράτη μέλη (βλ. τμήμα 2.2.3).

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο της ΕΕ

* Πρέπει να προωθηθεί και να τεθεί σε εφαρμογή συστηματικά η αξιολόγηση όλων των δραστηριοτήτων που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά. Το ΕΚΠΝΤ και η Ευρωπόλ πρέπει να συνεχίσουν να εργάζονται, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, για την περαιτέρω ανάπτυξη των κατάλληλων μέσων αξιολόγησης.

3.3. Μείωση της ζήτησης και πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών και του εγκλήματος που έχει σχέση με τα ναρκωτικά

3.3.1. Μείωση της ζήτησης και πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών

Επιτεύγματα στο επίπεδο των κρατών μελών

* Τα κράτη μέλη έδωσαν, σε μεγάλο βαθμό, μεγαλύτερη προτεραιότητα στην πρόληψη και τη θεραπεία και ακολούθησαν τους προσανατολισμούς που ορίζονται στο σχέδιο δράσης. Η εφαρμογή συνολικών προγραμμάτων μείωσης της ζήτησης θεωρείται ως σημαντικό στοιχείο σε όλα τα κράτη μέλη και η εφαρμογή τους σε τοπικό επίπεδο εξασφαλίζεται συχνά με τη συνεργασία της κοινωνίας των πολιτών και των ΜΚΟ.

* Όλα τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν τη σημασία της ανάπτυξης εκτεταμένων προγραμμάτων πρόληψης τα οποία καλύπτουν τόσο τα νόμιμα όσο και τα παράνομα ναρκωτικά και θεωρούν σαν προτεραιότητα την πρόληψη των ναρκωτικών στο σχολικό περιβάλλον.

* Ενέργειες που αποβλέπουν να αντικαταστήσουν τα ναρκωτικά με κατάλληλες ψυχαγωγικές δραστηριότητες θέτουν ειδικότερα σαν στόχο τις ευάλωτες ομάδες των μειονεκτικών αστικών περιοχών.

* Μια μεγάλη ποικιλία υπηρεσιών εύκολης πρόσβασης, δραστηριοτήτων προσέγγισης και κινητών μονάδων επικεντρώνονται στους πιο δυσπρόσιτους χρήστες ναρκωτικών, οι οποίοι θεωρούνται ως "υποχρεωτικό πέρασμα" για τη μείωση των ζημιών που προκαλούν τα ναρκωτικά, όπως οι μολυσματικές ασθένειες και τα προβλήματα της υπερβολικής δόσης.

* Η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση αποτελούν μέρος των στρατηγικών μείωσης της ζήτησης σε όλα τα κράτη μέλη. Αναγνωρίζεται γενικά ότι οι εκστρατείες ενημέρωσης μέσω των μαζικών μέσων πρέπει να συμπληρώνονται με άμεση επαφή με τις ομάδες στόχους.

* Όλα τα κράτη μέλη παρέχουν μεγάλη ποικιλία θεραπειών, μεταξύ των οποίων η αποχή χωρίς φαρμακολογική υποστήριξη και οι ιατρικά υποβοηθούμενες θεραπείες.

* Οι αλλαγές συρίγγων και η θεραπεία υποκατάστασης με μεθαδόνη κατέχουν ιδιαίτερα σημαντική θέση μεταξύ των μέτρων που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη για τη μείωση των κινδύνων που έχουν σχέση με την τοξικομανία.

* Η θεραπεία των τοξικομανών στις φυλακές αποτελεί επίσης θέμα το οποίο εξετάζεται με σοβαρότητα. Οι φυλακές περιλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο τμήματα "χωρίς ναρκωτικά".

* Τα κράτη μέλη έχουν επίσης εργαστεί για την εφαρμογή μηχανισμών που παρέχουν τη δυνατότητα εναλλακτικών μεθόδων σαν υποκατάστατο της φυλάκισης στην περίπτωση των τοξικομανών. Καινοτόμες ιδέες, όπως η δημιουργία εξειδικευμένων δικαστηρίων για τα ναρκωτικά, εφαρμόζονται για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος.

* Όσον αφορά την έρευνα, διεξάγονται μελέτες ή προγράμματα έρευνας σε όλα τα κράτη μέλη και, σε πολλές περιπτώσεις, έχουν δημιουργηθεί ερευνητικά ιδρύματα προς το σκοπό αυτό.

* Τα κράτη μέλη έχουν ξεκινήσει σημαντικές έρευνες για την οδήγηση υπό την επήρεια παράνομων ναρκωτικών.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο των κρατών μελών

* Η εφαρμογή καινοτόμων προληπτικών προγραμμάτων απαιτεί συμπληρωματική προσπάθεια. Η πιο αποτελεσματική διάδοση των αποτελεσμάτων πρέπει στη συνέχεια να εξασφαλιστεί μέσω ευρωπαϊκών δίαυλων όπως η βάση δεδομένων του ΕΚΠΝΤ για τα προγράμματα μείωσης της χρήσης ναρκωτικών (EDDRA).

* Η αξιολόγηση καταδεικνύει κάποια βραδύτητα στη διοργάνωση μαθημάτων κατάρτισης σχετικά με τα ναρκωτικά και στη δικτύωση των επαγγελματιών του τομέα της υγείας, της εκπαίδευσης ή της νεολαίας. Πρέπει να γίνουν προσπάθειες, αντλώντας όφελος από κοινοτικά προγράμματα όπως το Leonardo, το Socrates ή το Youth, για να αναπτυχθούν κοινά πρότυπα για τα μαθήματα κατάρτισης, τους μηχανισμούς ανταλλαγής προσωπικού και ανταλλαγής των βέλτιστων πρακτικών.

Επιτεύγματα στο επίπεδο της ΕΕ

* Με πρωτοβουλία της ισπανικής προεδρίας, το Συμβούλιο θέσπισε ψήφισμα για την ενσωμάτωση της πρόληψης της τοξικομανίας στα σχολικά προγράμματα [15]. Το Συμβούλιο και οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών θέσπισαν επίσης ψήφισμα σχετικά με την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών για ψυχαγωγικούς σκοπούς [16].

[15] CORDROGUE 4 REV 3 - 08.05.2002.

[16] CORDROGUE 2 REV 3 - 15.04.2002.

* Πολλά σχέδια και δίκτυα πρόληψης της τοξικομανίας δημιουργήθηκαν μέσω του κοινοτικού προγράμματος πρόληψης της τοξικομανίας. Από το 2003, το πρόγραμμα δημόσιας υγείας (2001- 2006) [17] θα αντικαταστήσει το κοινοτικό πρόγραμμα πρόληψης της τοξικομανίας και τα ναρκωτικά θα συνεχίσουν να συμπεριλαμβάνονται μεταξύ των προβλημάτων που πρέπει να επιλυθούν.

[17] EE L 271, 09.10.2002, σ 1.

* Τον Μάιο του 2002 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την πρόληψη και τη μείωση των κινδύνων που έχουν σχέση με την τοξικομανία την οποία συνέταξε σε συνεργασία με το ΕΚΠΝΤ [18]. Η προτεινόμενη σύσταση ασχολείται ειδικά με τον δεύτερο στόχο δημόσιας υγείας της στρατηγικής κατά των ναρκωτικών της ΕΕ, ο οποίος συνίσταται στη σημαντική μείωση, εντός προθεσμίας πέντε ετών, της επίπτωσης των επιζήμιων αποτελεσμάτων των ναρκωτικών για την υγεία μέσω μέτρων μείωσης του κινδύνου που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά. Η πρόταση καλύπτει ζητήματα όπως η ενημέρωση και η παροχή συμβουλών, η εργασία προσέγγισης, η συμμετοχή ομοτίμων, οι υπηρεσίες εκτάκτου ανάγκης, η δικτύωση των υπηρεσιών, η ενσωμάτωση υγειονομικών και κοινωνικών ζητημάτων και η κατάρτιση και διαπίστευση των επαγγελματιών. Η σύσταση αναμένεται να εγκριθεί από το Συμβούλιο πριν από τα τέλη του 2002.

[18] COM (2002) 201 τελικό της 08.05.2002.

* Στο 6ο πρόγραμμα πλαίσιο για τις ενέργειες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, η Επιτροπή προτείνει τη χρηματοδότηση σχεδίων έρευνας σχετικά, για παράδειγμα, με διεγερτικά της κατηγορίας των αμφεταμινών, καθώς και, γενικότερα, με τα συνθετικά ναρκωτικά. Προτείνεται επίσης η συνέχιση των ερευνών για τα αποτελέσματα των ναρκωτικών στον εγκέφαλο. Μπορούν επίσης να εξευρεθούν δυνατότητες χρηματοδότησης ερευνητικών σχεδίων σχετικά με τα ναρκωτικά στα τμήματα του 6ου προγράμματος πλαισίου που δεν αφορούν ειδικά αυτό το φαινόμενο (για παράδειγμα, στο κεφάλαιο "Γονιδιωματική και βιοτεχνολογία στην υπηρεσία της υγείας").

* Η ομάδα εργασίας της ΕΕ "Οινοπνευματώδη, ναρκωτικά, φαρμακευτικές ουσίες και οδήγηση" διατύπωσε ορισμένες συστάσεις σχετικά με το πρόβλημα της οδήγησης υπό την επήρεια παράνομων ναρκωτικών. Αφορούν κυρίως τη θέσπιση εναρμονισμένης διαδικασίας ελέγχου της κατανάλωσης παράνομων ναρκωτικών, την υποστήριξη δραστηριοτήτων έρευνας με σκοπό την ανάπτυξη των ελέγχων που πραγματοποιούνται στους οδηγούς και προγράμματα κατάρτισης.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο της ΕΕ

* Είναι σημαντικό για την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενημερώνουν ενεργά τα διάφορα δίκτυα και τους επαγγελματίες που δρουν στον τομέα των ναρκωτικών για τις δυνατότητες συμμετοχής στην υλοποίηση των στόχων του προγράμματος δημόσιας υγείας. Αυτό θα τους επιτρέψει να κάνουν πλήρη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρονται στον τομέα των ναρκωτικών.

* Όλοι οι συμμετέχοντες φορείς πρέπει να μελετήσουν εις βάθος τις δυνατότητες χρηματοδότησης δυνάμει του 6ου προγράμματος πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Το ΕΚΠΝΤ θα μπορούσε να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη διάδοση πληροφοριών για τις δυνατότητες έρευνας και στη διάδοση των αποτελεσμάτων.

* Η ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών σχετικά με όλα τα ζητήματα πρόληψης της τοξικομανίας, η μείωση της ζήτησης και η μείωση των κινδύνων που συνδέονται με την τοξικομανία πρέπει να ενθαρρυνθούν.

* Οι συστάσεις της ομάδας εργασίας "Οινοπνευματώδη, ναρκωτικά, φαρμακευτικές ουσίες και οδήγηση" πρέπει να αποτελέσουν το αντικείμενο παρακολούθησης εκ μέρους της Επιτροπής και του Συμβουλίου. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, η Επιτροπή πρότεινε να συμπεριληφθεί το πρόβλημα της οδήγησης αυτοκινήτου υπό την επήρεια παράνομων ναρκωτικών στο 6ο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης.

3.3.2. Πρόληψη του εγκλήματος που σχετίζεται με τα ναρκωτικά

Επιτεύγματα στο επίπεδο των κρατών μελών

* Η αστυνομία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον συγκεκριμένο τομέα σε όλα τα κράτη μέλη. Εκστρατείες ενημέρωσης διεξάγονται επίσης στα κράτη μέλη μέσω των σχολείων.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο των κρατών μελών

* Όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς σε εθνικό επίπεδο πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην πρόληψη του εγκλήματος που έχει σχέση με τα ναρκωτικά.

* Πρέπει να μελετηθούν περαιτέρω οι δυνατότητες αύξησης της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην πρόληψη του εγκλήματος που έχει σχέση με τα ναρκωτικά.

* Η έρευνα πρέπει να ενισχυθεί στον συγκεκριμένο τομέα.

Επιτεύγματα στο επίπεδο της ΕΕ

* Το ευρωπαϊκό δίκτυο πρόληψης του εγκλήματος (ECPN) δημιουργήθηκε επίσημα με την απόφαση του Συμβουλίου της 28ης Μαΐου 2001 [19]. Έχει σαν στόχο να συμβάλλει στην ανάπτυξη των διαφόρων ζητημάτων πρόληψης του εγκλήματος στο επίπεδο της Ένωσης και να υποστηρίξει τις ενέργειες πρόληψης του εγκλήματος σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Παρά το γεγονός ότι καλύπτει όλα τα είδη εγκλήματος, το δίκτυο δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην εγκληματικότητα των νέων, στην αστική εγκληματικότητα και στο έγκλημα που έχει σχέση με τα ναρκωτικά.

[19] ΕΕ L 153, 08.06.2001, σ. 1.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο της ΕΕ

* Πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω η ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών, ιδιαίτερα μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου πρόληψης του εγκλήματος.

3.4. Μείωση της προσφοράς

Επιτεύγματα στο επίπεδο των κρατών μελών

* Τα κράτη μέλη διαθέτουν σημαντικούς πόρους στην καταπολέμηση της προσφοράς και της διακίνησης ναρκωτικών.

* Η συνεργασία μεταξύ αστυνομικών και τελωνιακών υπηρεσιών και υπηρεσιών ελέγχου των συνόρων πραγματοποιείται μέσω μηχανισμών όπως είναι τοπικές συμφωνίες, μνημόνια συμφωνίας και κοινές επίσημα συγκροτημένες ομάδες.

* Η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου των διαφόρων κρατών μελών εντατικοποιήθηκε για να καταπολεμηθεί αποτελεσματικότερα η διεθνής διακίνηση ναρκωτικών. Παραδείγματα συνεργασίας αυτού του είδους είναι η δράση Hazeldonk [20], τα περιφερειακά δίκτυα καταπολέμησης της θαλάσσιας διακίνησης ναρκωτικών, οι κοινές ενέργειες ελέγχου, η διάδοση της σήμανσης εμπόρων ναρκωτικών στα κυριότερα διεθνή αεροδρόμια και κοινές ομάδες.

[20] Περιφερειακός μηχανισμός διαβούλευσης, σχεδιασμού και λειτουργικής συνεργασίας που έχει τεθεί σε εφαρμογή από τη Γαλλία, το Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες και το Λουξεμβούργο για να καταπολεμηθεί το διασυνοριακό εμπόριο παράνομων ναρκωτικών και ο ναρκοτουρισμός.

* Πολλές πρωτοβουλίες έχουν τεθεί σε εφαρμογή για να συνδυαστούν τα δεδομένα που συγκεντρώνονται από τον επιστημονικό τομέα της αστυνομίας και από τις υπηρεσίες καταστολής για την καταπολέμηση της παραγωγής και της διακίνησης συνθετικών ναρκωτικών.

* Όσον αφορά τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, οι εθνικοί μηχανισμοί συντονισμού ενισχύθηκαν και δημιουργήθηκαν νέες διαρθρώσεις.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο των κρατών μελών

* Πρέπει να ενταθεί η συνεργασία μεταξύ των αστυνομικών υπηρεσιών, των τελωνιακών υπηρεσιών και των υπηρεσιών ελέγχου των συνόρων.

* Η δημιουργία κοινών ομάδων έρευνας μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών μεταξύ των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη πρέπει να επικυρώσουν τη σύμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων [21], η οποία παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας τέτοιων ομάδων και να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να συμμορφωθούν με την απόφαση πλαίσιο σχετικά με τις κοινές ομάδες έρευνας.

[21] ΕΕ C 326, 21.11.2001, σ. 1.

* Πρέπει να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα για να συμμορφωθούν με τις διατάξεις της απόφασης πλαισίου σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης [22] και με τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ κρατών μελών, η οποία θα συμβάλλει στη βελτίωση της δικαστικής συνεργασίας για την καταπολέμηση των ναρκωτικών.

[22] Στη βάση της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων, η Επιτροπή πρότεινε ένα ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης προοριζόμενο να αντικαταστήσει το ισχύον σύστημα έκδοσης, επιβάλλοντας σε κάθε εθνική δικαστική αρχή την υποχρέωση να αναγνωρίζει ipso facto, και μέσω ελάχιστων διατυπώσεων, τα εντάλματα σύλληψης και παράδοσης προσώπου που διαβιβάζονται από τη δικαστική αρχή άλλου κράτους μέλους. Αυτή η πρόταση εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το 2002.

* Όταν δεν υπάρχουν ακόμα επίσημοι μηχανισμοί συνεργασίας μεταξύ των εθνικών κατασταλτικών υπηρεσιών, πρέπει να προβλεφθεί η εγκαθίδρυσή τους. Πρέπει να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά οι υπάρχοντες μηχανισμοί συνεργασίας.

* Τα νομικά μέσα του Συμβουλίου στον τομέα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως σε εθνικό επίπεδο, ιδιαίτερα η οδηγία 2001/97/ΕΚ για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες [23].

[23] ΕΕ L 344, 28.12.2001, σ. 76.

Επιτεύγματα στο επίπεδο της ΕΕ

* Προγράμματα κοινοτικής χρηματοδότησης όπως το OISIN και το FALCONE έχουν συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στη διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου των κρατών μελών.

* Η απόφαση του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενός προγράμματος πλαισίου σχετικά με την αστυνομική και δικαστική συνεργασία στον ποινικό τομέα (AGIS) [24], το οποίο καλύπτει κυρίως την πρόληψη του εγκλήματος που έχει σχέση με τα ναρκωτικά, θα συμβάλει στην εξυπηρέτηση του γενικού στόχου που συνίσταται στην παροχή στους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υψηλού επιπέδου προστασίας σε ένα χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Ενέργειες που υπάγονται στη στρατηγική κατά των ναρκωτικών αποτελούν ενγενές τμήμα αυτού του προγράμματος. Για την περίοδο 2003 έως 2007, διατέθηκε ποσό 65 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα.

[24] ΕΕ L 203, 01.08.2002, σ. 5.

* Το 2001, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση απόφασης πλαισίου του Συμβουλίου για τη θέσπιση ελάχιστων διατάξεων σχετικά με τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των εγκλημάτων και τις ποινές που ισχύουν στον τομέα της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών [25]. Ο στόχος του προτεινόμενου μέσου είναι η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης, η οποία αποτελεί πηγή εφοδιασμού των κοινωνιών μας με ναρκωτικά και ψυχότροπες ουσίες. Δεδομένου ότι η διακίνηση ναρκωτικών αφορά συχνά περισσότερο του ενός κράτη μέλη, η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί από τον χαρακτήρα της να προσφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία στις εθνικές πολιτικές. Η θέσπιση αυτής της απόφασης πλαισίου συνιστά πρόοδο στη δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών.

[25] COM (2001) 259 τελικό.

* Στην ανακοίνωσή της του 2002 με τον τίτλο "Προς μια ολοκληρωμένη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης", η Επιτροπή συστήνει ορισμένες βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες δράσεις για την ανάπτυξη κοινής πολιτικής διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εφαρμογή αυτών των δράσεων θα πρέπει να συμβάλει στην παρεμπόδιση της διακίνησης ναρκωτικών που προορίζονται για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

* Η κοινή δράση σχετικά με τα νέα συνθετικά ναρκωτικά του Ιουνίου 1997 είναι χρήσιμος μηχανισμός για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα συνθετικά ναρκωτικά και για τον έλεγχο αυτών των ναρκωτικών στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από το 2002, πέντε συνθετικά ναρκωτικά [26] έχουν εξεταστεί στη βάση αυτών των διατάξεων. Δύο εξ αυτών (4-MTA και PMMA) έχουν αποτελέσει το αντικείμενο μέτρων ελέγχου σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Έχουν επίσης εκδοθεί συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με το GHB και την Ketamine, στα οποία συστήνεται η εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση της κατάχρησης αυτών των ουσιών από την Ευρωπόλ και το ΕΚΠΝΤ για περίοδο ενός έτους.

[26] MBDB, 4-MTA, GHB, Ketamine και PMMA.

* Έχουν αναληφθεί πολλές πρωτοβουλίες για να μελετηθούν οι δυνατότητες συνδυασμού των πληροφοριών του επιστημονικού τομέα της αστυνομίας και των υπηρεσιών καταστολής προκειμένου να καταπολεμηθεί η παραγωγή και η διακίνηση συνθετικών ναρκωτικών. Για παράδειγμα, το σχέδιο CASE (Comprehensive Action against Synthetic Drugs in Europe) [27] αποτελεί σημαντικό μέσο συνεργασίας στο εσωτερικό της Ένωσης, του οποίου η εφαρμογή θεωρείται ως προτεραιότητα από τα κράτη μέλη. Μπορούν επίσης να αναφερθούν τα σχέδια SMT (Ανάπτυξη εναρμονισμένης μεθόδου καθορισμού των χαρακτηριστικών των αμφεταμινών) και CAPE (Κεντρικό πρόγραμμα ανάλυσης του ecstasy).

[27] Πιλοτικό σχέδιο το οποίο ξεκίνησε από τη Σουηδία στον τομέα της ανάλυσης των ξένων ουσιών που περιέχονται στις αμφεταμίνες.

* Η Ευρωπόλ αξιολόγησε και βελτίωσε το σύστημά της LOGO [28] για τη συγκέντρωση, αξιολόγηση και διάδοση βαλλιστικών δεδομένων και δεδομένων των υπηρεσιών καταστολής σχετικά με τις κατασχέσεις ecstasy, στο οποίο συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη.

[28] Αυτό το σύστημα επιτρέπει στην Ευρωπόλ να εξετάζει μη προσωπικά δεδομένα και φωτογραφίες συνθετικών ναρκωτικών που προέρχονται από κατασχέσεις ναρκωτικών που αναφέρονται από τα κράτη μέλη κατά τρόπο ώστε να διευκολύνεται η ύπαρξη αντιστοιχιών και ενδεχόμενων συσχετισμών.

* Όσον αφορά τα μέτρα που προορίζονται να αποτρέψουν την εκτροπή των χημικών πρόδρομων ουσιών, βελτιώθηκε και έγινε πιο συνεκτική σε κοινοτικό επίπεδο η συνεργασία με τη χημική βιομηχανία. Η Επιτροπή θέσπισε σειρά κατευθυντηρίων γραμμών για τη χημική βιομηχανία με στόχο τη βελτίωση της γνώσης της όσον αφορά τη νομοθεσία, την προώθηση της συνεργασίας με τις αρμόδιες εθνικές αρχές και την ευαισθητοποίησή της στις νέες τάσεις και στα χημικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την παράνομη κατασκευή συνθετικών ναρκωτικών. Γίνεται αναφορά στις κατευθυντήριες γραμμές και στον κατάλογο χημικών προϊόντων που υποβάλλονται σε εκούσια μέτρα ελέγχου στην κοινοτική νομοθεσία για τις πρόδρομες χημικές ουσίες.

* Θεσπίστηκαν προτάσεις της Επιτροπής για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3677/90 του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να εμποδιστεί η εκτροπή ορισμένων ουσιών για την παράνομη παρασκευή ναρκωτικών ή ψυχότροπων ουσιών. Αυτή η νομοθεσία τροποποιήθηκε για να ληφθούν υπόψη οι τροποποιήσεις που επήλθαν στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών και ψυχότροπων ουσιών του 1988 (υπάρχουν επί του παρόντος 23 ταξινομημένες πρόδρομες χημικές ουσίες) και για να διευκρινιστούν οι αναφορές στα μείγματα και στις ανακοινώσεις που προηγούνται της εξαγωγής.

* Προετοιμάστηκε και εγκρίθηκε από την Επιτροπή πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για να αντικαταστήσει την ισχύουσα οδηγία 92/109/EΟΚ σχετικά με την παρασκευή και την εμπορία ορισμένων ουσιών που χρησιμοποιούνται για την παράνομη παρασκευή ναρκωτικών και ψυχότροπων ουσιών [29]. Αυτή η πρόταση προβλέπει την ενίσχυση των κανόνων που ισχύουν σχετικά με ορισμένες ουσίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή παράνομων ναρκωτικών. Ο νέος κανονισμός θα περιλαμβάνει επίσης κανόνες για την παροχή αδειών εκμετάλλευσης, τις δηλώσεις του πελάτη, την σήμανση καθώς και μια διαδικασία ελέγχου.

[29] COM (2002) 494 τελικό.

* Μια συμφωνία για τον έλεγχο των χημικών πρόδρομων ουσιών συνήφθη μεταξύ της Κοινότητας και της Τουρκίας και θα υπογραφεί προσεχώς. Αυτή η συμφωνία αποσκοπεί να βελτιώσει τη συνεργασία και να ενισχύσει τον έλεγχο των ανταλλαγών ταξινομημένων χημικών πρόδρομων ουσιών μεταξύ των κρατών μελών και της Τουρκίας.

* Η κοινοτική νομοθεσία για τις πρόδρομες ουσίες αποτέλεσε το αντικείμενο αξιολόγησης, η οποία κατέληξε στην σύνταξη τελικής έκθεσης.

* Κατά τη σύνοδο του 2001 της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε ψήφισμα με το οποίο καλούσε τη διεθνή κοινότητα να λάβει περαιτέρω μέτρα για να αποτρέψει την εκτροπή πρόδρομων ουσιών που χρησιμοποιούνται στην παράνομη παρασκευή συνθετικών ναρκωτικών. Το επόμενο στάδιο υπήρξε η διοργάνωση μεγάλης διεθνούς συνεδρίασης για τις διεγερτικές πρόδρομες ουσίες της κατηγορίας των αμφεταμινών τον Ιούνιο του 2002 στην Ουάσινγκτον που χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από την Επιτροπή και κατά τη διάρκεια της οποίας συγκροτήθηκε Task Force για την εξακολούθηση των εργασιών.

* Πολλά κράτη μέλη και η Επιτροπή ανέπτυξαν ειδικότερα δραστηριότητες στο πλαίσιο δύο διεθνών δράσεων που διεξάγονται επί του παρόντος με σκοπό να εμποδισθεί η εκτροπή χημικών πρόδρομων ουσιών, η δράση "Purple" και η δράση "Topaz". Η δράση "Purple" αποτελεί εθελοντική διεθνή πρωτοβουλία η οποία προορίζεται να εντοπίσει τις επιμέρους αποστολές υπερμαγγανικού καλίου στις διεθνείς συναλλαγές για να αποτραπούν οι εκτροπές προς παράνομα κυκλώματα που καταλήγουν στην παραγωγή κοκαΐνης. Η δράση "Topaz" αποτελεί παρόμοια πρωτοβουλία με σκοπό να εμποδίσει την εκτροπή οξεικού ανυδρίτη στην παράνομη παραγωγή ηρωίνης.

* Η οδηγία 2001/97/EΚ για την πρόληψης της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2001. Επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 91/308/EΟΚ του Συμβουλίου για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες [30] διευρύνοντας τον ορισμό της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες καθώς και τον κατάλογο των οργάνων που διορίζονται σύμφωνα με τη νομοθεσία που αφορά τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

[30] ΕΕ L166, 28.06.1991, σ. 77.

* Η απόφαση του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2000 [31] θέτει τις βάσεις για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών (ΜΧΠ) των κρατών μελών όσον αφορά την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

[31] ΕΕ L 271, 24.10.2000, σ. 4.

* Ένα πιλοτικό σχέδιο ανάπτυξης της αυτόματης ηλεκτρονικής ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών τέθηκε επίσης σε εφαρμογή (το σχέδιο FIUNET) και η συνέχισή του εξετάζεται στις υπηρεσίες του Συμβουλίου και της Επιτροπής.

* Η απόφαση πλαίσιο του Συμβουλίου του Ιουνίου 2001 σχετικά με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες [32] επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να θεσπίζουν νομοθεσία και διαδικασίες που να επιτρέπουν την κατάσχεση των προϊόντων εγκλήματος κατόπιν αιτήσεως άλλου κράτους μέλους.

[32] ΕΕ L 182, 05.07.2001, σ. 1.

* Όσον αφορά τη δικαστική συνεργασία, η σύμβαση για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης του Μαΐου 2000 και το πρωτόκολλό της του 2001 πρέπει να επικυρωθούν από όλα τα κράτη μέλη πριν από τα τέλη του 2002. Αυτή η σύμβαση επιτρέπει τη δημιουργία κοινών ομάδων έρευνας. Επιπλέον, θεσπίστηκε από το Συμβούλιο τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους απόφαση πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινές ομάδες έρευνας [33]. Ορισμένες άλλες σημαντικές πρωτοβουλίες που θεσπίστηκαν για την ενίσχυση της δικαστικής συνεργασίας αφορούν επίσης τον τομέα των ναρκωτικών: το ευρωπαϊκό δικαστικό δίκτυο [34], η Eurojust [35] και το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης.

[33] ΕΕ L 162, 20.06.2002, σ. 1.

[34] Στη βάση του προγράμματος δράσης σχετικά με το οργανωμένο έγκλημα του 1997, το Συμβούλιο θέσπισε τον Ιούνιο του 1998 κοινή δράση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου. Αυτό το δίκτυο εγκαινιάστηκε επίσημα στις 25 Σεπτεμβρίου 1998. Παρέχει νομικές και πρακτικές πληροφορίες για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή στους επαγγελματίες του νομικού τομέα και, κατά γενικό τρόπο, χρησιμοποιείται για να βελτιώσει τον συντονισμό της δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Τα καθήκοντα του δικτύου εκτελούνται από τα σημεία επαφής που διορίζονται από κάθε κράτος μέλος.

[35] Για να ενισχυθεί η καταπολέμηση των σοβαρών μορφών οργανωμένου εγκλήματος, δημιουργήθηκε τον Μάρτιο του 2002 η Eurojust. Αποτελείται από εθνικούς εισαγγελείς και δικαστές, αποσπασμένους από κάθε κράτος μέλος. Η Eurojust έχει σαν καθήκον να διευκολύνει και να βελτιώνει τον συντονισμό μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την άσκηση δίωξης και να παρέχει την υποστήριξή της στις έρευνες που πραγματοποιούνται στις υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος. Συνεργάζεται στενά με το ευρωπαϊκό δικαστικό δίκτυο, ιδιαίτερα για να απλοποιήσει την εκτέλεση των δικαστικών παραγγελιών.

* Η σύμβαση σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή και τη συνεργασία μεταξύ των τελωνιακών διοικήσεων (Νάπολη II) [36] δημιουργεί τη νομική βάση της αμοιβαίας βοήθειας και της συνεργασίας μεταξύ των τελωνιακών αρχών και άλλων αρχών των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή των διατάξεων με σκοπό την (α) πρόληψη και διερεύνηση παραβάσεων των εθνικών τελωνιακών διατάξεων και (β) τη δίωξη και καταστολή των παραβάσεων των κοινοτικών και εθνικών τελωνιακών διατάξεων. Αυτή η σύμβαση μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία κοινών ομάδων έρευνας.

[36] ΕΕ C 24, 23.01.1998, σ. 2.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο της ΕΕ

* Η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου των κρατών μελών που είναι επιφορτισμένες με την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών πρέπει να ενταθεί, τόσο στο επίπεδο της ΕΕ όσο και σε διμερές επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με την Ευρωπόλ.

* Πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα εξακολούθησης των εργασιών στον συγκεκριμένο τομέα στη βάση των διαφόρων πρωτοβουλιών που αναφέρονται από τα κράτη μέλη στην "Παρακολούθηση της προόδου" και στις οποίες συμμετέχουν πολλά κράτη μέλη.

* Πρέπει να χρησιμοποιηθούν πλήρως όλα τα νομικά μέσα που προβλέπουν τη δημιουργία κοινών ομάδων έρευνας για να δοθεί νέο έναυσμα στη δημιουργία τέτοιων ομάδων μεταξύ των κρατών μελών.

* Πρέπει να ενθαρρυνθεί και να αναπτυχθεί η διάδοση και η χρήση της σήμανσης των εμπόρων ναρκωτικών στα κύρια διεθνή αεροδρόμια για να δοθεί η δυνατότητα σύλληψής τους και να συγκεντρωθούν πληροφορίες ικανές να βοηθήσουν στην εξάρθρωση των ενεχόμενων ομάδων οργανωμένου εγκλήματος.

* Οι κοινές ενέργειες ελέγχου πρέπει να επικεντρώνονται στα κύρια δρομολόγια των ναρκωτικών, δίνοντας έμφαση στη συγκέντρωση πληροφοριών για τις ομάδες που διοργανώνουν την παράνομη διακίνηση και εξασφαλίζοντας την πλήρη συμμετοχή της Ευρωπόλ.

* Η συνεργασία μεταξύ των αξιωματικών της υπηρεσίας ναρκωτικών των κρατών μελών πρέπει να εντατικοποιηθεί. Πρέπει επίσης να εξεταστεί η δυνατότητα να υπάρχουν κοινοί αξιωματικοί σύνδεσμοι σε διάφορα κράτη μέλη τόσο στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε τρίτες χώρες.

* Μετά την αξιολόγηση της κοινής δράσης για τα νέα συνθετικά ναρκωτικά, θα επέλθουν τροποποιήσεις στη νομοθεσία για να ενισχυθεί η καταπολέμηση των συνθετικών ναρκωτικών.

* Πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα να ενσωματωθεί στις εθνικές νομοθεσίες ταξινόμηση των ειδικών ομάδων συνθετικών ναρκωτικών για να διευκολυνθεί η εξέταση του συγκεκριμένου ζητήματος από τα κράτη μέλη και ο συντονισμός της δράσης τους στον συγκεκριμένο τομέα.

* Μετά την αξιολόγηση της κοινοτικής νομοθεσίας για τις πρόδρομες ουσίες, θα πραγματοποιηθεί διαβούλευση με τα κράτη μέλη σχετικά με τις πιθανές τροποποιήσεις της νομοθεσίας, των κατευθυντηρίων γραμμών και των πρακτικών.

* Μετά τη μεγάλη διεθνή σύνοδο για τις διεγερτικές πρόδρομες ουσίες της κατηγορίας των αμφεταμινών που πραγματοποιήθηκε στην Ουάσινγκτον τον Ιούνιο του 2002 και κατά τη διάρκεια της οποίας δημιουργήθηκε εξειδικευμένη Task Force στον συγκεκριμένο τομέα, προβλέπεται σύσκεψη για τον Δεκέμβριο 2002. Με αυτή την ευκαιρία, ομάδες εργασίας θα επιφορτιστούν με την ευθύνη να λάβουν ορισμένα μέτρα και να υποβάλλουν έκθεση στην Task Force. Αυτό θα καταλήξει σε νέες συγκεκριμένες ενέργειες με σκοπό να εμποδιστεί η εκτροπή διεγερτικών πρόδρομων ουσιών της κατηγορίας των αμφεταμινών.

* Πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα δημιουργίας κοινής βάσης δεδομένων για τις πρόδρομες ουσίες συνθετικών ναρκωτικών.

* Η συνεργασία και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου που είναι επιφορτισμένες με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες πρέπει να ενισχυθεί.

3.5. Διεθνές επίπεδο

3.5.1. Διεύρυνση

Επιτεύγματα στο επίπεδο των κρατών μελών

* Όλες οι χώρες συμμετέχουν και διαθέτουν σημαντικούς πόρους για τη συνεργασία με όλες σχεδόν τις υποψήφιες χώρες.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο των κρατών μελών

* Τα κράτη μέλη πρέπει να εξακολουθήσουν και να βελτιώσουν τη συνεργασία τους με τις υποψήφιες χώρες.

Επιτεύγματα στο επίπεδο της ΕΕ

* Η σημασία της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης κατά των ναρκωτικών της ΕΕ ως υποδείγματα για την επεξεργασία συνολικών, ισορροπημένων και ολοκληρωμένων εθνικών πολιτικών κατά των ναρκωτικών στις υποψήφιες χώρες τονίστηκε σε κοινή δήλωση των κρατών μελών, της Επιτροπής και των υποψηφίων χωρών η οποία υπεγράφη στις 28 Φεβρουαρίου 2002 [37]. Μετά την κοινή δήλωση ακολούθησε σύσκεψη μεταξύ των μελών της οριζόντιας ομάδας "Ναρκωτικά" και των υποψήφιων χωρών τον Ιούνιο του 2002. Μετά από αυτή τη σύσκεψη, πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη διάσκεψη ΕΕ-υποψήφιες χώρες για τα ναρκωτικά.

[37] Κοινή δήλωση των υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των υποψηφίων χωρών σχετικά με τα ναρκωτικά (Cordrogue 07 REV 2/2002 της 15.02.2002).

* Τα στοιχεία που αφορούν τα ναρκωτικά του κεφαλαίου Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις του κεκτημένου της ΕΕ ολοκληρώθηκαν για δέκα υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης.

* Η Επιτροπή ξεκίνησε επίσημες διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες χώρες με σκοπό τη συμμετοχή τους στις εργασίες του ΕΚΠΝΤ.

* Ο κανονισμός που αφορά την σύσταση του ΕΚΠΝΤ τροποποιήθηκε για να επιτρέψει τη μεταφορά τεχνογνωσίας στις υποψήφιες χώρες [38].

[38] ΕΕ L 253, 07.10.2000, σ. 1.

* Το πρόγραμμα PHARE απεδείχθη ιδιαίτερα χρήσιμο για την σταδιακή εξοικείωση των υποψηφίων χωρών με το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα των ναρκωτικών. Επέτρεψε την εντατικοποίηση της συνεργασίας με αυτές τις χώρες για τη μείωση της προσφοράς και της ζήτησης. Τα σχέδια αδελφοποίησης, στα πλαίσια των οποίων εμπειρογνώμονες κάποιου κράτους μέλους βοηθούν την υποψήφια χώρα σε συγκεκριμένο τομέα, διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο. Συνολικά, διατέθηκαν 20 εκατ. ευρώ για δραστηριότητες ελέγχου των ναρκωτικών δυνάμει του προγράμματος PHARE 2000. Ένα συμπληρωματικό ποσό2 εκατ. ευρώ διατέθηκε σε ένα κοινό σχέδιο ΕΚΠΝΤ-PHARE με σκοπό την προετοιμασία της συμμετοχής των υποψηφίων χωρών στις εργασίες του ΕΚΠΝΤ.

* Η χρηματοπιστωτική υποστήριξη προ της προσχώρησης προβλέπει υποστήριξη της Κύπρου, της Μάλτας και της Τουρκίας για να τους επιτρέψει να εξοικειωθούν με τα σχετικά με τα ναρκωτικά τμήματα του κεφαλαίου Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις του κοινοτικού κεκτημένου. Αυτή η προενταξιακή χρηματοδοτική υποστήριξη θα επιτρέψει επίσης να υπάρξουν οι απαραίτητοι πόροι για να υποστηριχθεί η συμμετοχή αυτών των χωρών σε πολλά κοινοτικά προγράμματα και υπηρεσίες, κυρίως στις δραστηριότητες του ΕΚΠΝΤ ή του 6ου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

* Η Επιτροπή ξεκίνησε πρόσφατα ένα σχέδιο δημιουργίας ενός εστιακού σημείου στην Τουρκία για τη συγκέντρωση πληροφοριών όσον αφορά την κατάσταση στον τομέα των ναρκωτικών με σκοπό τη συμμετοχή αυτής της χώρας στο δίκτυο πληροφόρησης (Reitox) του ΕΚΠΝΤ.

* Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δημιούργησαν βάση δεδομένων για τα σχέδια τεχνικής υποστήριξης που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα στις υποψήφιες χώρες. Διαχειριζόμενη από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, η βάση αυτή έχει σαν στόχο να αποτρέψει τους κινδύνους επανάληψης και επικάλυψης στον σχεδιασμό και την εφαρμογή σχεδίων από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο της ΕΕ

* Πρέπει να εγκαθιδρυθεί στενή συνεργασία σε πολιτικό και τεχνικό επίπεδο με τις υποψήφιες χώρες κατά την εφαρμογή της κοινής δήλωσης σχετικά με τα ναρκωτικά και των σχετικών με τα ναρκωτικά τμημάτων του κεφαλαίου Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις του κοινοτικού κεκτημένου.

* Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τη συμμετοχή των υποψηφίων χωρών στις εργασίες του ΕΚΠΝΤ πρέπει να διεξαχθούν καλώς.

* Σε πολιτικό επίπεδο ιδιαίτερα, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να ενθαρρύνει τις υποψήφιες χώρες να παρέχουν πολιτική υποστήριξη στη δημιουργία σταθερών θεσμικών και νομικών βάσεων για την επί τόπου εργασία στον τομέα των ναρκωτικών και τη δημιουργία σχέσεων και αποτελεσματικής συνεργασίας με το ΕΚΠΝΤ, την Ευρωπόλ και άλλους οργανισμούς. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να ενθαρρυνθούν για να ενισχύσουν τις συνολικές ικανότητές τους, κυρίως από άποψη διοικητικής ικανότητας και ικανότητας συνεργασίας μεταξύ αρμοδίων υπηρεσιών, ιδιαίτερα στον τομέα των συνθετικών ναρκωτικών και των πρόδρομων ουσιών.

* Τα υπάρχοντα επί του παρόντος στον τομέα των ναρκωτικών σχέδια δυνάμει του προγράμματος Phare και της προενταξιακής χρηματοπιστωτικής υποστήριξης θα πρέπει να διεξαχθούν καλώς. Στο μέλλον, οι ενισχύσεις πρέπει να χορηγούνται στη βάση συγχρηματοδότησης ή άλλων προϋποθέσεων ικανών να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση και να οδηγήσουν τοιουτοτρόπως τις δικαιούχους χώρες να αναλάβουν πραγματική πολιτική δέσμευση στον τομέα των ναρκωτικών.

* Η βάση δεδομένων για τα σχέδια τεχνικής βοήθειας που έχει δημιουργηθεί από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα στις υποψήφιες χώρες πρέπει να συνεχίσει να ενημερώνεται.

3.5.2. Διεθνής συνεργασία

Επιτεύγματα στο επίπεδο των κρατών μελών

* Τα κράτη μέλη διαθέτουν σημαντικούς πόρους σε σχέδια κατά των ναρκωτικών στις τρίτες χώρες, ιδιαίτερα στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική καθώς και στην Ασία.

* Τα κράτη μέλη ενίσχυσαν τη συνεργασία τους με τις χώρες TACIS και με το Ιράν και το Αφγανιστάν. Επιπλέον, το Ηνωμένο Βασίλειο διαδραματίζει κινητήριο ρόλο στο συντονισμό των προσπαθειών που καταβάλλονται σε διεθνή κλίμακα για να υποστηριχθεί η αφγανική κυβέρνηση στον αγώνα της κατά των ναρκωτικών, όπως αυτό αποφασίστηκε κατά τη συνεδρίαση των χορηγών που πραγματοποιήθηκε τον τελευταίο Απρίλιο στη Γενεύη. Η Γερμανία διαδραματίζει ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των αφγανικών υπηρεσιών επιβολής του νόμου. Η Ιταλία έχει αναλάβει τον ίδιο ρόλο σε σχέση με την ανάπτυξη του δικαστικού συστήματος.

* Η ODCCP [39] παραμένει σημαντικός διεθνής εταίρος των κρατών μελών ως πηγή τεχνογνωσίας και υπηρεσία εφαρμογής των σχεδίων συνεργασίας με τις τρίτες χώρες.

[39] Υπηρεσία ελέγχου των ναρκωτικών και πρόληψης του εγκλήματος των Ηνωμένων Εθνών.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο των κρατών μελών

* Τα κράτη μέλη χορήγησαν πολύ λιγότερες πληροφορίες σχετικά με τη δράση τους στη διεθνή σκηνή από ό,τι έπραξαν για πολλούς άλλους τομείς που καλύπτονται από το σχέδιο δράσης. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι επιλέγουν να διαθέσουν πόρους σε ορισμένες περιοχές στη βάση κριτηρίων διαφορετικών από εκείνα που ισχύουν για την καταπολέμηση των ναρκωτικών. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να εμποδίσει την ανάπτυξη συντονισμένης διεθνούς δράσης στον τομέα των ναρκωτικών.

Επιτεύγματα στο επίπεδο της ΕΕ

* Όπως ορίζεται στο σχέδιο δράσης και στην ανακοίνωση της Επιτροπής του 2001, η Επιτροπή συγκεντρώνει τις προσπάθειές της στις χώρες και περιοχές παραγωγής και διέλευσης των ναρκωτικών, ιδιαίτερα στα δύο βασικά δρομολόγια διοχέτευσης των ναρκωτικών στην ΕΕ που είναι το δρομολόγιο της ηρωίνης από το Αφγανιστάν μέχρι την ΕΕ, μέσω της Κεντρικής Ασίας, του Ιράν, του Καυκάσου, της Τουρκίας, της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων και το δρομολόγιο της κοκαΐνης από τη Λατινική Αμερική μέσω της Καραϊβικής.

* Έχει ήδη ληφθεί σειρά μέτρων όσον αφορά το δρομολόγιο της ηρωίνης στην Κεντρική Ασία και τον Καύκασο, την Ανατολική Ευρώπη και την Τουρκία, για να τεθεί σε εφαρμογή ένα "σύστημα φίλτρου" μεταξύ του Αφγανιστάν και της Δυτικής Ευρώπης. Το σχέδιο δράσης ΕΕ-Κεντρική Ασία στον τομέα των ναρκωτικών εγκρίθηκε από την ΕΕ και από τις τέσσερις δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας. Το Πακιστάν προστέθηκε πρόσφατα στον κατάλογο χωρών που τυγχάνουν εμπορικών προτιμήσεων σε σχέση με την προώθηση των εξαγωγών και των γενεσιουργών εισοδήματος δραστηριοτήτων που μπορούν να αντικαταστήσουν την παραγωγή και τη διακίνηση ναρκωτικών [το καθεστώς "Ναρκωτικά" του Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ)].

* Η Επιτροπή εργάζεται τώρα στο Αφγανιστάν για να αναπτύξει ένα πρόγραμμα πραγματικής αποκατάστασης με βάση τη δημιουργία εναλλακτικών οικονομικών δραστηριοτήτων και πιστωτικών συστημάτων στις αγροτικές ζώνες, τη γενική βελτίωση και ενίσχυση των υποδομών και της κοινωνικής δράσης σε κεντρικό και επαρχιακό επίπεδο, κατά τρόπο ώστε να τεθούν οι βάσεις για μακροπρόθεσμη σταθερή ανάπτυξη. Εκτιμάται ότι το 2002, σχέδια της ΕΕ αξίας 40 εκατ. ευρώ περίπου είχαν σαν πλαίσιο τις περιοχές του Αφγανιστάν που εξαρτώνται από την καλλιέργεια της παπαρούνας και τις περιοχές που παρέχουν εποχιακή εργασία κατά τη στιγμή της συγκομιδής.

* Στα Βαλκάνια το πρόβλημα των ναρκωτικών, και ιδιαίτερα εκείνο του λαθρεμπορίου ναρκωτικών, θεωρείται μια από τις βασικές προτεραιότητες στο πλαίσιο της εφαρμογής του προγράμματος CARDS στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Τα προβλεπόμενα στο θέμα αυτό μέτρα συνίστανται, αφενός, στην ενίσχυση των συνολικών ικανοτήτων καταπολέμησης του εγκλήματος (νομικό και δικαστικό πλαίσιο και ικανότητες έρευνας) και, αφετέρου, στην παροχή εξειδικευμένης κατάρτισης, υποστηρίζοντας κυρίως ένα περιφερειακό δίκτυο πληροφοριών για τα ναρκωτικά.

* Στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, η ΕΕ και τα κράτη μέλη συνεχίζουν να αναπτύσσουν δραστηριότητες όσον αφορά τον πολιτικό διάλογο, τη χρηματοδότηση σχεδίων συνεργασίας και τη χορήγηση εμπορικών προτιμήσεων δυνάμει του "καθεστώτος για τα ναρκωτικά ΣΓΠ" στις χώρες των Άνδεων και της Κεντρικής Αμερικής. Πολλοί μηχανισμοί διαβούλευσης χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση της συνεργασίας και τον συντονισμό, όπως είναι ο μηχανισμός συντονισμού και συνεργασίας στον τομέα των ναρκωτικών μεταξύ της ΕΕ, της Λατινικής Αμερικής και των χωρών της Καραϊβικής και ο διάλογος υψηλού επιπέδου μεταξύ της ΕΕ και της κοινότητας των Άνδεων για τα ναρκωτικά. Η Επιτροπή προγραμματίζει για το 2002 περιφερειακή δράση που θα διεξαχθεί με την περιφέρεια των Άνδεων προκειμένου να αποτραπεί η εκτροπή πρόδρομων ουσιών. Όσον αφορά την Καραϊβική, και για να εξασφαλιστεί η συνέχεια των πρωτοβουλιών που ελήφθησαν στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης των Μπαρμπάντος, ο έλεγχος ναρκωτικών θα αποτελέσει μια από τις ενέργειες που θα υποστηριχθούν από το 9ο περιφερειακό πρόγραμμα για την Καραϊβική του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (2002-2007).

* Όσον αφορά τις χώρες της Μεσογείου, όλες οι συμφωνίες σύνδεσης με αυτές τις χώρες (Ισραήλ, Τυνησία, Μαρόκο, Ιορδανία, Αίγυπτος, Λίβανος, Αλγερία και Συρία [40]) που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης περιλαμβάνουν ένα άρθρο για τα ναρκωτικά, το οποίο αφορά επίσης τόσο τη μείωση της προσφοράς όσο και τη μείωση της ζήτησης. Η εφαρμογή αυτών των συμφωνιών θα συμβάλλει στην προώθηση της συνεργασίας με τις χώρες της Μεσογείου στους διάφορους τομείς μεταξύ των οποίων και ο τομέας των ναρκωτικών. Ένα πρόγραμμα περιφερειακής συνεργασίας στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων το οποίο ξεκίνησε κατά την υπουργική διάσκεψη Euro-Med 2002 στη Valencia ανακηρύσσει την καταπολέμηση των ναρκωτικών σε απόλυτη προτεραιότητα της συνεργασίας μεταξύ των δύο περιοχών. Εξετάζεται ένα σχέδιο κατάρτισης των αστυνομικών, με σκοπό να βελτιωθεί η λειτουργική συνεργασία στον αστυνομικό τομέα, κυρίως όσον αφορά την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών.

[40] Οι συμφωνίες σύνδεσης με αυτές τις χώρες έχουν όλες υπογραφεί, εξαιρουμένης της συμφωνίας με τη Συρία, η οποία βρίσκεται στο στάδιο της διαπραγμάτευσης.

* Οι διεθνείς προσπάθειες της ΕΕ πρέπει επίσης να συμπεριλάβουν εκείνες τις τρίτες χώρες που παράγουν ναρκωτικά ή αποτελούν χώρες διέλευσης για ναρκωτικά που εισέρχονται στην ΕΕ, όπως η Ρωσία, η Ουκρανία, η Μολδαβία και η Λευκορωσία. Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την κοινή δράση της Ρωσικής Ομοσπονδίας για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος ορίζει τα ναρκωτικά ως τομέα προτεραιότητας της δικαστικής συνεργασίας και της συνεργασίας των υπηρεσιών επιβολής του νόμου για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Το σχέδιο δράσης της ΕΕ στον τομέα της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων σχετικά με την Ουκρανία προβλέπει υποστήριξη για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και της κατάχρησης ναρκωτικών ιδιαίτερα στον τομέα της πρόληψης και της αποκατάστασης. Το πρόγραμμα κατά των ναρκωτικών της Λευκορωσίας, της Ουκρανίας και της Μολδαβίας (BUMAD) στοχεύει στην ενίσχυση των νομικών και διοικητικών διαρθρώσεων και στην υποστήριξη των προσπαθειών αυτών των χωρών να καταπολεμήσουν την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών.

* Τα σχέδια κατά των ναρκωτικών της Επιτροπής χρηματοδοτούνται ουσιαστικά από τα γεωγραφικά κονδύλια του προϋπολογισμού. Οι δαπάνες για σχέδια κατά των ναρκωτικών δυνάμει αυτών των κονδυλίων του προϋπολογισμού συμπληρώνονται από τις δαπάνες που υπάγονται στο κονδύλιο Β7-6310 (προγράμματα συνεργασίας Βορρά-Νότου στην καταπολέμηση της τοξικομανίας), το οποίο αποτελεί συνολικό και θεματικό μέσο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή πιλοτικών σχεδίων σε περιφερειακό επίπεδο στον τομέα των ναρκωτικών.

* Περίπου το ήμισυ των σχεδίων κατά των ναρκωτικών (και περίπου το 80% της χρηματοδότησης αυτών των σχεδίων) που εφαρμόζονται από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της στις αναπτυσσόμενες χώρες αφορούν τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Για αυτές τις περιοχές, το σχετικό ποσό ανέρχεται σε 241 εκατ. ευρώ περίπου. Το άλλο μισό αφορά σχέδια που εφαρμόζονται στα δρομολόγια της ηρωίνης (για την οποία η ΕΕ διέθεσε χρηματοδότηση περίπου 22 εκατ. ευρώ), καθώς και άλλα σχέδια που διεξάγονται στις διάφορες χώρες της Ασίας και της Αφρικής στα οποία η ΕΕ προσέφερε την υποστήριξή της για την καταπολέμηση των ναρκωτικών (40 εκατ. ευρώ).

* Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δημιούργησαν μια βάση δεδομένων για τα σχέδια τεχνικής βοήθειας που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα στις τρίτες χώρες στον τομέα των ναρκωτικών. Η βάση αυτή, την οποία διαχειρίζονται οι υπηρεσίες της Επιτροπής, έχει σαν στόχο να αποτρέψει τα ενδεχόμενα επανάληψης και επικάλυψης στον σχεδιασμό και την εφαρμογή σχεδίων από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη.

* Η Επιτροπή θεωρεί το ΕΚΠΝΤ ως σημαντικό διεθνή εταίρο στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων κατά των ναρκωτικών. Επιθυμεί να διερευνήσει νέους τομείς συνεργασίας και να εξακολουθήσει την οικονομική συνεργασία του με το UNDCP [41]. Άλλοι οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών (για παράδειγμα, UNESCO και UNDP) θέτουν σε εφαρμογή σχέδια της ΕΕ που επικεντρώνονται στα ναρκωτικά ή των οποίων ουσιαστικό στοιχείο αποτελούν τα προβλήματα που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά.

[41] Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για τον διεθνή έλεγχο των ναρκωτικών.

* Τα κράτη μέλη της ΕΕ και η Επιτροπή συμμετέχουν ενεργά στις εργασίες της επιτροπής ναρκωτικών των Ηνωμένων Εθνών και στην επεξεργασία των θέσεων της ΕΕ για τις συσκέψεις της επιτροπής αυτής.

* Η ομάδα του Δουβλίνου παρέχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της άτυπο μηχανισμό συζήτησης πολιτικών ζητημάτων που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά με ορισμένο αριθμό σημαντικών διεθνών εταίρων. Πέραν αυτών των στοχοθετημένων συζητήσεων για πολιτικά ζητήματα, αυτή η ομάδα εξετάζει το πρόβλημα των ναρκωτικών σε συγκεκριμένες περιοχές, στη βάση περιφερειακών εκθέσεων που συντάσσονται από τις περιφερειακές προεδρίες της.

Τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στο επίπεδο της ΕΕ

* Η διεθνής δράση μπορεί να βελτιωθεί με πιο αποτελεσματικό συντονισμό, στο επίπεδο της ΕΕ, των μέτρων που εφαρμόζονται στις τρίτες χώρες. Σχετικά με το θέμα, πρέπει να καθοριστούν σαφείς γεωγραφικές προτεραιότητες για τη δράση κατά των ναρκωτικών της ΕΕ στις τρίτες χώρες.

* Οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως μέλους της διεθνούς κοινότητας, όσον αφορά το Αφγανιστάν θα πρέπει να αποβλέπουν στην υποστήριξη της αφγανικής κυβέρνησης για την εξάλειψη της καλλιέργειας της παπαρούνας που χρησιμεύει για την παραγωγή οπίου και στην εξάρθρωση των δικτύων, στον τερματισμό της οικονομικής και κοινωνικής εξάρτησης από τα οπιούχα και στη μείωση της ζήτησης οπιούχων και άλλων ναρκωτικών στο Αφγανιστάν και σε όλη τη Νοτιοδυτική Ασία. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να συντονιστεί η διεθνής υποστήριξη στον τομέα της καταπολέμησης των ναρκωτικών στο Αφγανιστάν.

* Το κονδύλιο του προϋπολογισμού B7-6310 (προγράμματα συνεργασίας Βορρά-Νότου για την καταπολέμηση της τοξικομανίας) αποτέλεσε πρόσφατα το αντικείμενο εξωτερικής αξιολόγησης. Το διαθέσιμο ποσό δυνάμει αυτού του κονδυλίου μειώθηκε πρόσφατα. Η Επιτροπή εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να δοθεί συνέχεια στα συμπεράσματα και τις συστάσεις της αξιολόγησης καθώς και στην απόφαση της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής.

* Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της πρέπει να συνεχίσουν να αναπτύσσουν τις θέσεις της ΕΕ στους διεθνείς οργανισμούς που ασχολούνται με το πρόγραμμα των ναρκωτικών, ιδιαίτερα στην επιτροπή ναρκωτικών των Ηνωμένων Εθνών.

* Η βάση δεδομένων για τα σχέδια τεχνικής βοήθειας που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα στις τρίτες χώρες πρέπει να συνεχίσει να ενημερώνεται.

4. Συμπεράσματα και προτάσεις

Από την έγκριση της στρατηγικής κατά των ναρκωτικών της ΕΕ τον Δεκέμβριο του 1999 και του σχεδίου δράσης τον Ιούνιο του 2000, πραγματοποιήθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης από όλους τους φορείς και σε όλους τους καλυπτόμενους τομείς.

* Η στρατηγική κατά των ναρκωτικών και το σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά των ναρκωτικών 2000-2004 αποτέλεσαν κεντρικό σημείο αναφοράς για όλους τους φορείς που συμμετείχαν στην εφαρμογή τους. Εξασφάλισαν ένα πλαίσιο για όλες τις δραστηριότητες και τις πρωτοβουλίες που διεξήχθησαν στον τομέα των ναρκωτικών στα κράτη μέλη και στο επίπεδο της ΕΕ.

* Το σχέδιο δράσης είναι εκτεταμένο και καλύπτει μεγάλη ποικιλία δραστηριοτήτων στον τομέα των ναρκωτικών.

* Πολλές πρωτοβουλίες έχουν θεσπιστεί από το Συμβούλιο στη βάση της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης κατά των ναρκωτικών της ΕΕ και εξετάζονται πολλές σημαντικές προτάσεις της Επιτροπής ή των κρατών μελών (βλ. παράρτημα 3).

* Ισορροπημένα εθνικά σχέδια δράσης καταρτίστηκαν από πολλά κράτη μέλη σύμφωνα με τις αρχές του σχεδίου δράσης της ΕΕ.

Παρά ταύτα πρέπει ακόμα να γίνουν πολλές προσπάθειες, όπως καταδεικνύει η ανάλυση που γίνεται στο κεφάλαιο 3 της παρούσας ανακοίνωσης. Ορισμένα σημεία χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή:

* Το θέμα των συνθετικών ναρκωτικών πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, όπως το τόνισαν οι υπουργοί δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων της ΕΕ που συνήλθαν στη Δανία τον τελευταίο Σεπτέμβριο.

* Πρέπει να αναπτυχθεί η αξιολόγηση των πολιτικών και των δραστηριοτήτων κατά των ναρκωτικών που διεξάγονται σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Σχετικά με το θέμα αυτό η έρευνα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο επιτρέποντας την υιοθέτηση προσέγγισης με βάση συγκεκριμένα δεδομένα.

* Πρέπει να υπάρξει στενή συνεργασία με τις υποψήφιες χώρες κατά την εφαρμογή της κοινής δήλωσης για τα ναρκωτικά και των σχετικών με τα ναρκωτικά τμημάτων του κεφαλαίου δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις του κοινοτικού κεκτημένου.

* Είναι απαραίτητο να υπάρξει στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πιο αποτελεσματικός συντονισμός των ενεργειών που διεξάγονται στις τρίτες χώρες, ιδιαίτερα όσον αφορά τις κύριες χώρες παραγωγής και διέλευσης.

Για να προωθηθούν οι δραστηριότητες εφαρμογής του σχεδίου δράσης κατά των ναρκωτικών της ΕΕ και να προετοιμαστεί η τελική αξιολόγηση, η Επιτροπή προτείνει τα ακόλουθα:

(α) Θα πρέπει να προσδιοριστούν προτεραιότητες μεταξύ των δραστηριοτήτων που ορίζονται στο σχέδιο δράσης κατά τρόπο ώστε να επικεντρωθούν οι προσπάθειες στις ουσιαστικές δραστηριότητες. Θα πρέπει, ενδεχομένως, να καθοριστούν προθεσμίες για την υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. Θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ένας μηχανισμός ελέγχου της κατάστασης προόδου.

(β) Μια ομάδα συντονισμού, απαρτιζόμενη από αντιπροσώπους της Επιτροπής, της προεδρίας του Συμβουλίου, της Ευρωπόλ και του ΕΚΠΝΤ, πρέπει να δημιουργηθεί το 2003 από την προεδρία και την Επιτροπή. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κλήθηκε να ορίσει τον αντιπρόσωπό του στο πλαίσιο αυτής της ομάδας. Αυτή η ομάδα θα εποπτεύει και θα καθοδηγεί την προετοιμασία της τελικής αξιολόγησης που θα διεξαχθεί από την Επιτροπή. Θα προσφέρει κυρίως κατευθύνσεις για τη μεθοδολογία και τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν για τη συγκεκριμένη αξιολόγηση. Αυτή η ομάδα θα εξασφαλίσει επίσης τη συνέχεια μεταξύ των προεδριών του Συμβουλίου οι οποίες θα λάβουν μέρος στη διαδικασία αξιολόγησης.

(γ) Πρωτοβουλίες στον τομέα των ναρκωτικών που θα τεθούν σε εφαρμογή κατά την υπολειπόμενη διάρκεια ζωής του σχεδίου δράσης θα επικεντρωθούν κυρίως στην επίτευξη των ενεργειών που εκτίθενται στο συγκεκριμένο σχέδιο. Η ομάδα συντονισμού μπορεί να συμμετέχει εξασφαλίζοντας τη συνέχεια αυτών των πρωτοβουλιών.

(δ) Το ΕΚΠΝΤ και η Ευρωπόλ θα συγκρίνουν τα δεδομένα για τα ναρκωτικά που αφορούν το 2003 τα οποία θα διαβιβαστούν από τα κράτη μέλη με τα δεδομένα αναφοράς του 1999 με σκοπό την τελική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης.

(ε) Θα διοργανωθεί ενδεχομένως διάσκεψη κατά το 2004 με σκοπό να εξασφαλιστεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη μελλοντική ανάπτυξη της πολιτικής της ΕΕ κατά των ναρκωτικών.

(στ) Στη βάση των συμμετοχών των κρατών μελών, του ΕΚΠΝΤ, της Ευρωπόλ και της ίδιας της Επιτροπής, αυτή η τελευταία θα επεξεργαστεί ανακοίνωση για την τελική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης το αργότερο μέχρι τα τέλη του 2004.

(ζ) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης εγκρίνει την παρούσα ενδιάμεση αξιολόγηση καθώς και τα συμπεράσματα και τις προτάσεις που περιλαμβάνει.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Σύνοψη των απαντήσεων των κρατών μελών στο ερωτηματολόγιο για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τα ναρκωτικά (2000-2004)

Εισαγωγή

Στο πλαίσιο της διαδικασίας ενδιάμεσης αξιολόγησης του σχεδίου δράσης, τα κράτη μέλη απήντησαν σε ερωτηματολόγιο για τα διάφορα μέρη του σχεδίου για τα οποία είχαν κληθεί να λάβουν μέτρα. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνέταξαν έγγραφο εργασίας (με τον τίτλο "Παρακολούθηση της προόδου") το οποίο παρουσιάζει θεματικά τις απαντήσεις των κρατών μελών, ακολουθώντας τις προτεραιότητες του σχεδίου δράσης. Η απάντηση κάθε κράτους μέλους προσδιορίζεται για κάθε συγκεκριμένο τομέα δράσης που αναφέρεται στο σχέδιο. Το παρόν παράρτημα περιλαμβάνει σύνοψη των απαντήσεων για κάθε ένα από τα σημεία δράσης. Αντίγραφο του πλήρους εγγράφου υπό τον τίτλο "Παρακολούθηση της προόδου" ευρίσκεται στην ιστοθέση Europa.

1. Συντονισμός

1.2.2 Δημιουργία συντονιστικού μηχανισμού/διορισμός συντονιστή

Όλα τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν τη σημασία συντονισμού της πολιτικής κατά των ναρκωτικών στο επίπεδο όλης της διοίκησης. Οι διάφορες προσεγγίσεις ποικίλλουν, σε συνάρτηση με τη διάρθρωση της χώρας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως είναι η περίπτωση της Γαλλίας, της Πορτογαλίας, της Σουηδίας, του Λουξεμβούργου, της Ιταλίας, της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ο ρόλος του εθνικού συντονιστή ανατέθηκε σε φυσικό πρόσωπο. Σε άλλες περιπτώσεις, το ρόλο του εθνικού συντονιστή ανέλαβε κάποιο υπουργείο (Ιρλανδία). Σε ορισμένες άλλες χώρες, συστάθηκε διυπουργική επιτροπή προκειμένου να συντονίσει τη δράση κατά των ναρκωτικών (Αυστρία, Ελλάδα).

1.2.4 Εξασφάλιση ισόρροπης/συντονισμένης προσέγγισης

Τα περισσότερα κράτη υιοθέτησαν εθνικό σχέδιο ή εθνική στρατηγική για την καταπολέμηση του προβλήματος των ναρκωτικών. αυτή είναι η περίπτωση, για παράδειγμα, της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, του Λουξεμβούργου, των Κάτω Χωρών, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Είναι ενθαρρυντικό ότι ορισμένα κράτη μέλη εκπόνησαν σταθμισμένα εθνικά σχέδια δράσης, τα οποία εμπνέονται από το σχέδιο δράσης της ΕΕ. Εντούτοις αυτό δε συμβαίνει με όλα τα κράτη μέλη.

1.3.2 Συμμετοχή των τοπικών φορέων

Τα σχέδια δράσης των κρατών μελών προβλέπουν διατάξεις που αποσκοπούν στη συμμετοχή των τοπικών φορέων στην καταπολέμηση των ναρκωτικών, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές. Σχετικά με το θέμα, παρατηρείται μία πρόσφατη και γενική τάση αποκέντρωσης, δεδομένου ότι οι αρμοδιότητες για την καταπολέμηση των ναρκωτικών ανατίθενται συχνά σε τοπικό επίπεδο, κυρίως όσον αφορά την πρόληψη. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, διαρθρώσεις που συγκεντρώνουν τους κατοίκους συνοικιών, τους γονείς και τους τοπικούς φορείς, ή ομάδες αλληλεγγύης, συμμετέχουν εθελοντικά και πολύ ενεργά στις διάφορες δράσεις.

1.4.2 Να παρασχεθούν κατάλληλοι πόροι για την πρόληψη

Η κατανομή των πόρων αποτελεί συνάρτηση της εθνικής διοικητικής οργάνωσης (εθνικό, ομοσπονδιακό ή τοπικό επίπεδο). Ορισμένα κράτη, όπως το Λουξεμβούργο, η Ελλάδα ή το Ηνωμένο Βασίλειο, επισημαίνουν πρόσφατη αύξηση των διατιθέμενων πόρων, που οφείλεται ενίοτε στην εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης για τα ναρκωτικά.

1.5 Ανταλλαγή πληροφοριών

Τα κράτη μέλη επικεντρώνουν τις δραστηριότητές τους στο συγκεκριμένο τομέα στη χρήση του ΕΚΠΝΤ και στα προγράμματα Falcone και OISIN. Ορισμένα κράτη έθεσαν σε εφαρμογή, μεταξύ τους ή με τρίτες χώρες, διμερείς πρωτοβουλίες. Έχει λάβει χώρα ευκαιριακή λειτουργική συνεργασία.

2. Ενημέρωση και αξιολόγηση

2.1.1 Πληροφορίες για τους 5 βασικούς δείκτες

Όλα τα κράτη μέλη προσπαθούν να παρέχουν αξιόπιστα και συγκρίσιμα δεδομένα για τους πέντε βασικούς δείκτες. Στις περισσότερες των περιπτώσεων κατά τις οποίες έχουν συσταθεί ειδικευμένες ομάδες εργασίας υπάρχει διαρθρωμένη προσέγγιση.

2.1.4 Απαραίτητη πολιτική και χρηματοδοτική στήριξη

Τα κράτη μέλη θεωρούν ότι η χρηματοδοτική τους στήριξη για την παροχή πληροφοριών για τους πέντε βασικούς δείκτες είναι επαρκής.

2.2.6 Αξιολόγηση των δράσεων κατά του εγκλήματος που συνδέεται με τα ναρκωτικά

Διεξάγονται εργασίες σε ορισμένα κράτη με σκοπό να τεθούν σε εφαρμογή αποτελεσματικοί μηχανισμοί εποπτείας και αξιολόγησης αυτών των δράσεων. Η αξιολόγηση δεν είναι ακόμα συστηματική σε όλα τα κράτη. Ορισμένα κράτη (Βέλγιο και Γαλλία, για παράδειγμα) επικαλέσθηκαν τις δυσκολίες που δημιουργεί η αξιολόγηση των δράσεων στο συγκεκριμένο τομέα, λόγω της πολυπλοκότητας και του αριθμού των διαφορετικών θεμάτων που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η Ελλάδα και η Ιρλανδία επέτυχαν εντούτοις να ορίσουν ειδικούς δείκτες. Η Ιταλία διατυπώνει ενδιαφέρουσα παρατήρηση όσον αφορά την ανάγκη να βελτιωθεί η συγκρισιμότητά τους σε κοινοτικό και διεθνές επίπεδο.

2.2.7 Να γίνει ετήσια αξιολόγηση του ρόλου των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος που εμπλέκονται στην εμπορία ναρκωτικών

Οι αστυνομικές δυνάμεις και τα πανεπιστήμια συμμετέχουν σε ορισμένα από τα σχέδια.

3. Μείωση της ζήτησης

3.1 Να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στην πρόληψη και τη μείωση της ζήτησης

3.1.1. Μείωση της διάδοσης της χρήσης ναρκωτικών

3.1.1.1. Ανάπτυξη προληπτικών προγραμμάτων (κυρίως στα σχολεία)

Όλα τα κράτη μέλη θεωρούν ότι είναι σημαντικό να τεθούν σε εφαρμογή αυτά τα είδη προγραμμάτων. Κατά γενικό κανόνα, η εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων είναι αποκεντρωμένη και οι τοπικές αρχές, σε συνεργασία με τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών (εκπαιδευτικοί, γονείς, κ.λπ), συμμετέχουν έντονα και ενεργά σε αυτήν, όπως συμβαίνει στη Δανία. Τα οινοπνευματώδη και ο καπνός καλύπτονται συχνά όπως τα παράνομα ναρκωτικά. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία παρέχουν διευκρινίσεις για ορισμένα ενδιαφέροντα σχέδια που έχουν τεθεί σε εφαρμογή.

3.1.1.3. Διάθεση πόρων για την προσφορά θετικών εναλλακτικών επιλογών έναντι των ναρκωτικών

Οι δράσεις στο συγκεκριμένο τομέα υλοποιούνται κατά κανόνα σε τοπική κλίμακα. στα κράτη μέλη, οι στόχοι αυτών των δράσεων, που διεξάγονται εν γένει με τη βοήθεια εθελοντών, είναι συχνά οι ευάλωτες ομάδες μειονεκτούντων αστικών περιοχών. Τα σπορ αποτελούν μία συνήθως χρησιμοποιούμενη εναλλακτική επιλογή. Οι Κάτω Χώρες παρέχουν διευκρινίσεις για τον ακριβή προϋπολογισμό που διατίθεται στην αναζήτηση εναλλακτικών επιλογών έναντι των ναρκωτικών.

3.1.1.4. Ανάπτυξη καινοτόμων προσεγγίσεων όσον αφορά την πρόληψη της κατάχρησης συνθετικών ναρκωτικών

Εν γένει, τα κράτη μέλη θεωρούν ότι το πρόβλημα των συνθετικών ναρκωτικών επιδεινώνεται. Ειδικά προγράμματα τίθενται συχνά σε εφαρμογή, τα οποία περιλαμβάνουν εκστρατείες ενημέρωσης μέσω του διαδικτύου και σε χώρους νυχτερινής διασκέδασης, ευαισθητοποίηση μέσω των σχολείων και έρευνα.

3.1.2 Να μειωθούν τα κρούσματα βλάβης της υγείας από ναρκωτικά και ο αριθμός θανάτων που σχετίζονται με ναρκωτικά

3.1.2.1. Ανάπτυξη τρόπων προσέγγισης των χρηστών και υπηρεσίες προσιτές στους χρήστες

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία προγραμμάτων στα κράτη μέλη, κυρίως η διανομή συριγγών και οι θεραπείες με υποκατάστατα, οι συμβουλές και η ανάπτυξη τρόπων προσέγγισης. Οι ΜΚΟ συμμετέχουν συχνά στην εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων. Συνολικά καταβάλλονται προσπάθειες με στόχο τα άτομα των οποίων η προσέγγιση είναι ιδιαίτερα δύσκολη, και ορισμένα κράτη όπως η Σουηδία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αύξησαν πρόσφατα τις προσπάθειές τους και τους πόρους που διαθέτουν στο συγκεκριμένο τομέα. Πολλά κράτη διαπιστώνουν ότι χρειάζονται περισσότερες υπηρεσίες στο συγκεκριμένο τομέα.

3.1.2.2. Καινοτόμες εκστρατείες ευαισθητοποίησης

Υπάρχουν, σε όλα τα κράτη μέλη, προγράμματα ευαισθητοποίησης ορισμένων ομάδων στόχων, όπως οι νέοι που κατοικούν σε μειονεκτούσες περιοχές, οι θαμώνες των νυχτερινών κέντρων διασκεδάσεως ή οι αλκοολικοί. Αναγνωρίζεται ότι τα μαζικά μέσα ενημέρωσης δεν αποτελούν συχνά το καλύτερο όργανο για τις συγκεκριμένες εκστρατείες και ότι αυτές πρέπει να συμπληρωθούν με άμεσες επαφές με τις ομάδες στόχους.

3.1.2.3. Χρησιμοποίηση των νέων επικοινωνιακών μέσων για τις εκστρατείες ενημέρωσης

Σε όλα τα κράτη μέλη, χρησιμοποιούνται προς το σκοπό αυτό τόσο τα κέντρα άμεσης τηλεφωνικής σύνδεσης όσο και το διαδίκτυο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, μπορούν να συνυπάρχουν πολλές ιστοσελίδες, η καθεμία των οποίων αφορά διαφορετικά θέματα (υγεία, πρόληψη) ή απευθύνεται σε διαφορετικές ομάδες στόχους (νέοι, θαμώνες νυχτερινών κέντρων διασκέδασης, κ.λπ).

3.1.2.4. Δέουσα προσοχή σε θέματα σχετικά με τα ναρκωτικά κατά την κατάρτιση των ιατρών, των κοινωνικών λειτουργών και άλλων επαγγελματιών στους τομείς της υγείας και κοινωνικής πρόνοιας.

Η κατάρτιση θεωρείται προτεραιότητα σε όλα τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων για τους ιατρούς γενικής ιατρικής, τους ιατρούς των σωφρονιστικών ιδρυμάτων, το νοσοκομειακό προσωπικό και τους φαρμακοποιούς. Στην Ιρλανδία διοργανώνονται ειδικά πανεπιστημιακά μαθήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχει νέα κατάρτιση για τις θεραπείες με υποκατάστατα, παρά το γεγονός ότι αυτό το είδος κατάρτισης παραμένει στο στάδιο του σχεδίου σε πολλά κράτη μέλη. Σε ορισμένα κράτη, τα προγράμματα κατάρτισης αναθεωρούνται και τελειοποιούνται τακτικά και συστηματικά.

3.1.2.5. Διεξαγωγή ερευνών σχετικά με τις συνέπειες της οδήγησης υπό την επήρεια παράνομων ναρκωτικών και φαρμακευτικών ουσιών

Πολυάριθμες εργασίες διεξάγονται στο συγκεκριμένο τομέα (με τη συμμετοχή των πανεπιστημίων και των δημόσιων διοικήσεων), για παράδειγμα στη Γερμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, παρά το γεγονός ότι αυτό δε συμβαίνει σε όλα τα κράτη μέλη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχει ήδη νομοθεσία σχετικά με την οδήγηση υπό την επήρεια παράνομων ναρκωτικών. Σε όλη την ΕΕ, πραγματοποιούνται συνήθως έλεγχοι στα θύματα αυτοκινητιστικών ατυχημάτων για να διαπιστωθεί το κατά πόσον είχαν καταναλώσει παράνομα ναρκωτικά.

3.1.2.6. Στρατηγικές που αποβλέπουν στη βελτίωση της πρόσβασης σε θεραπεία τοξικομανών που δεν είναι ενταγμένοι σε προγράμματα

Όλα τα κράτη θεωρούν ότι αυτές οι στρατηγικές είναι σημαντικές. Οι προσεγγίσεις που έχουν υιοθετηθεί συμπεριλαμβάνουν προγράμματα προσέγγισης και υπηρεσίες εύκολης πρόσβασης, κέντρα υποδοχής (κυρίως με την αντικατάσταση συριγγών και θεραπείες υποκατάστασης με μεθαδόνη), τα οποία συντονίζονται όλα σε τοπικό επίπεδο.

3.1.2.7. Εμβολιασμός κατά της ηπατίτιδας Α και Β

Ένας άλλος τομέας δράσης που θεωρείται σημαντικός από τα κράτη μέλη είναι ο τομέας της μείωσης των κινδύνων. Η εφαρμογή αυτού του είδους προγραμμάτων διαφέρει πολύ μεταξύ των κρατών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχουν πρακτικά προβλήματα (για παράδειγμα, η θεραπεία δεν παρέχεται πάντα δωρεάν, οι κρατούμενοι που μεταφέρονται σε κάποιο άλλο σωφρονιστικό ίδρυμα δεν ολοκληρώνουν συχνά το πρόγραμμα εμβολιασμού τους). Η ηπατίτιδα Β φαίνεται να αποτελεί την υπ' αριθμόν ένα προτεραιότητα.

3.1.3 Να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ναρκομανών που θεραπεύονται με επιτυχία

3.1.3.1 Παροχή ευρέως φάσματος θεραπευτικών υπηρεσιών για χρήστες ναρκωτικών

Όλα τα κράτη μέλη παρέχουν ευρύ φάσμα θεραπευτικών υπηρεσιών. Η θεραπεία υποκατάστασης με μεθαδόνη, για παράδειγμα, υπάρχει σε όλα τα κράτη μέλη. Η προτεινόμενη θεραπεία εξαρτάται από την ομάδα προς την οποία απευθύνεται (ανήλικοι, έγκυοι γυναίκες). Οι ΜΚΟ συμμετέχουν συχνά στο στάδιο της εφαρμογής της θεραπείας. Η απάντηση της Ελλάδας είναι ιδιαίτερα κατατοπιστική.

3.1.3.2 Διάθεση επαρκών πόρων για θεραπεία

Η χρηματοδότηση των προγραμμάτων θεραπείας ρυθμίζεται σε τοπική κλίμακα στα περισσότερα κράτη μέλη. Αυτή η χρηματοδότηση αυξήθηκε πρόσφατα σε πολλές περιπτώσεις, με σκοπό να μειωθούν οι υπάρχουσες λίστες αναμονής και να διαφοροποιηθούν περαιτέρω τα είδη θεραπείας.

3.1.3.3 Καθορισμός σαφών προσανατολισμών όσον αφορά τους κανόνες και τους στόχους των θεραπευτικών υπηρεσιών και την (επιστημονική) αξιολόγηση των προγραμμάτων θεραπείας - αξιοποίηση των κοινοτικών προγραμμάτων

Η αξιολόγηση είναι συστηματική μόνο σε ορισμένα κράτη μέλη (Δανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο) και, ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, οι ενέργειες αξιολόγησης δεν είναι πάντα συντονισμένες. Όλα τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν εντούτοις στενή παρακολούθηση των τοξικομανών που συμμετέχουν σε πρόγραμμα θεραπείας και επιδιώκουν να βελτιώσουν την αξιολόγηση των θεραπειών. Ορισμένα κράτη, αν και όχι όλα, έχουν επίσης καθορίσει προσανατολισμούς.

3.1.3.4 Να εξασφαλιστεί ότι δίνεται η δέουσα προσοχή στην κοινωνική και επαγγελματική αποκατάσταση και επανένταξη των πρώην τοξικομανών

Όλα τα κράτη μέλη θεωρούν αυτά τα μέτρα ως λίαν σημαντικά. Η κοινωνική και επαγγελματική αποκατάσταση διενεργείται συχνά κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας της θεραπείας, με επαγγελματική κατάρτιση (ιδιαίτερα στις φυλακές) καθώς και προγράμματα διδασκαλίας που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Ζητείται προς το σκοπό αυτό η χρηματοδοτική στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (για παράδειγμα, βάσει των προγραμμάτων Urban, Integra, Equal, κ.λπ..).

3.2 Να αξιοποιηθούν πλήρως οι νέες δυνατότητες που παρέχει η συνθήκη, και δη τα άρθρα για την προστασία της υγείας και την έρευνα .

3.2.2 Διάθεση επαρκών πόρων για την έρευνα σχετικά με την τοξικομανία και για την πρόληψη

Όλα τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει προγράμματα μελέτης ή έρευνας και διαθέτουν συχνά οργανισμούς που έχουν δημιουργηθεί προς το σκοπό αυτό. Τα εθνικά εστιακά σημεία επαφής συμμετέχουν συχνά σε αυτές τις δράσεις.

3.2.3 Εντοπισμός νέων τομέων δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να μειωθούν οι βλάβες που προξενούνται από τα ναρκωτικά

Τα δίκτυα του ΕΚΠΝΤ χρησιμοποιούνται εκτεταμένα για την ανταλλαγή πληροφοριών, ιδιαίτερα όσον αφορά τις καταρτίσεις και τις βέλτιστες πρακτικές. Στη Σκανδιναβία, έχουν δημιουργηθεί εξίσου περιφερειακά δίκτυα.

3.3 Να υιοθετηθεί σφαιρική προσέγγιση

3.3.1 Ανάπτυξη και εφαρμογή δράσεων για όλες τις ηλικιακές ομάδες, κυρίως τα παιδιά και τους νέους

Τα παιδιά και οι νέοι αποτελούν προτεραιότητα για όλα τα κράτη μέλη. Οι πρωτοβουλίες στο συγκεκριμένο τομέα συνδυάζουν συχνά τους συνομήλικους, τους γονείς και τους διδασκάλους. Η εφαρμογή αυτών των πρωτοβουλιών γίνεται συχνά σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο. Στο συγκεκριμένο τομέα πρέπει να επισημανθούν οι πρωτοβουλίες της Ιρλανδίας και της Γαλλίας: Δημιουργία, στην Ιρλανδία, εξειδικευμένης ομάδας εργασίας, και διάθεση, από τη Γαλλία, του 30% του προϋπολογισμού της MILDT σε δράσεις αυτού του είδους.

3.3.2 Να εξετασθεί γενικότερα το ζήτημα της επικίνδυνης συμπεριφοράς και της εξάρτησης (νόμιμες και παράνομες ουσίες)

Όλα τα κράτη προβλέπουν μέτρα κατά των νόμιμων και παράνομων ναρκωτικών.

3.4 Να προληφθεί το έγκλημα που συνδέεται με τα ναρκωτικά και κυρίως η εγκληματικότητα των νέων και η αστική εγκληματικότητα

3.4.1.1 Κατάρτιση προγραμμάτων για την προώθηση των βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της πρόληψης των εγκληματικών δραστηριοτήτων αυτού του είδους

Η αστυνομία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στο συγκεκριμένο τομέα σε όλη την ΕΕ, ενώ οι εκστρατείες ενημέρωσης στα σχολεία είναι εξίσου σημαντικές. Οι ΜΚΟ συμμετέχουν συχνά, όπως συμβαίνει με την περίπτωση του Λουξεμβούργου. Η Δανία έθεσε σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα έρευνας, το οποίο θα επωφεληθεί χρηματοδοτικής υποστήριξης βάσει του προγράμματος OISIN. Τα πανεπιστήμια πραγματοποιούν μελέτες και εργασίες έρευνας για την εγκληματικότητα των νέων και την αστική εγκληματικότητα.

3.4.2 Θέσπιση συγκεκριμένων μηχανισμών για την παροχή εναλλακτικών προς τη φυλάκιση μέτρων, ιδίως για τους νέους που έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα ναρκωτικών

Πολλές εναλλακτικές μορφές προτείνονται από τα κράτη μέλη, αλλά εξαρτώνται κατά κανόνα από την αποδοχή θεραπείας εκ μέρους των τοξικομανών. Χρησιμοποιείται συχνά η εργασία προς το κοινό συμφέρον. Η διυπουργική συνεργασία (δηλαδή μεταξύ των Υπουργείων Υγείας και Εσωτερικών) στα κράτη μέλη φαίνεται να είναι αποτελεσματική. Στη Φινλανδία, διεξάγονται έρευνες για να εξευρεθούν νέα εναλλακτικά προς τη φυλάκιση μέτρα. Στην Ιρλανδία, συγκροτήθηκε ένα πιλοτικό δικαστήριο για να εκδικάζει πιο αποτελεσματικά τις υποθέσεις ναρκωτικών. Αυτό το πιλοτικό σχέδιο θα αποτελέσει το αντικείμενο αξιολόγησης.

3.4.3 Εντατικοποίηση των προσπαθειών για την παροχή υπηρεσιών πρόληψης και θεραπείας της τοξικομανίας στους κρατούμενους και στα άτομα που εξέρχονται από τα σωφρονιστικά ιδρύματα και θέσπιση μέτρων για τη μείωση της βλάβης από μολυσματικές ασθένειες που έχουν αναπτύξει ενδεχομένως τα συγκεκριμένα άτομα .

Όλα τα κράτη αντιμετωπίζουν με σοβαρότητα αυτό το πρόβλημα. Οι προσεγγίσεις διαφέρουν μεταξύ των κρατών αλλά όλα τα κράτη επιδιώκουν να υποβάλουν σε θεραπεία όσο το δυνατόν περισσότερους τοξικομανείς. Ένα από τα κοινά σημεία αυτών των προσεγγίσεων είναι το άνοιγμα τμημάτων στις φυλακές στα οποία εφαρμόζεται "στεγνό" πρόγραμμα ή εφαρμογή προγραμμάτων υποκατάστασης με χρήση μεθαδόνης και παροχή συμβουλών.

3.4.4 Εξέταση των συμπερασμάτων μιας μελέτης του ΕΚΠΝΤ όσον αφορά τη μεταχείριση των τοξικομανών από το σύστημα απονομής δικαιοσύνης και εξέταση των τρόπων ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών στο συγκεκριμένο τομέα.

Ελάχιστα κράτη αναφέρονται απευθείας στη μελέτη του ΕΚΠΝΤ. Η Ιρλανδία υιοθετεί καινοτόμο προσέγγιση η οποία προβλέπει τη δημιουργία εξειδικευμένων δικαστηρίων για τις υποθέσεις ναρκωτικών. Το Ηνωμένο Βασίλειο προτείνει να χρησιμοποιηθεί το ευρωπαϊκό δίκτυο πρόληψης της εγκληματικότητας ως τόπος συζήτησης για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.

3.5 Κατάρτιση και ανταλλαγή εμπειρίας όσον αφορά την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών

3.5.1 Προώθηση της δημιουργίας συντονισμένων εξειδικευμένων ικανοτήτων στον τομέα της πρόληψης της τοξικομανίας .

Τα κράτη μέλη θεωρούν σημαντικές τις δράσεις στο συγκεκριμένο τομέα, παρά το γεγονός ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν υπάρχουν ακόμα εξειδικευμένες ικανότητες και χρειάζεται να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες. Ορισμένα κράτη (για παράδειγμα η Γαλλία) θέτουν σε λειτουργία μέσα ή εξειδικευμένα κέντρα κατάρτισης, ειδικότερα για τους εκπαιδευτικούς.

3.5.2 Ανάπτυξη και εφαρμογή ενός δικτύου εκπαιδευτών και επαγγελματιών στον τομέα της υγείας και κοινωνικής πρόνοιας οι οποίοι εργάζονται με χρήστες ναρκωτικών

Πολλά κράτη έχουν δημιουργήσει δίκτυα στον τομέα της υγείας, αν και αυτά τα δίκτυα δεν έχουν πάντα δημιουργηθεί ειδικά για να καταπολεμήσουν την κατανάλωση παράνομων ναρκωτικών. Η Φινλανδία και το Λουξεμβούργο, για παράδειγμα, διαθέτουν λειτουργικά δίκτυα στο συγκεκριμένο τομέα.

3.5.3 Ενθάρρυνση της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της πρόληψης και επισήμανση των προγραμμάτων στα άλλα κράτη μέλη και στην Επιτροπή.

Το δίκτυο EDDRA του ΕΚΠΝΤ χρησιμεύει για την ανταλλαγή πληροφοριών και, στο συγκεκριμένο πλαίσιο τα εθνικά σημεία επαφής διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Ορισμένα κράτη αναφέρουν επίσης την ομάδα Pompidou και την οριζόντια ομάδα "Ναρκωτικά" ως σημαντικούς χώρους ανταλλαγής πληροφοριών στον συγκεκριμένο τομέα. Το διαδίκτυο αναφέρεται επίσης ως χρήσιμο μέσο.

4. Μείωση των δυνατοτήτων προμήθειας παράνομων ναρκωτικών

4.1 Να ενισχυθεί η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών καθώς και του συναφούς οργανωμένου εγκλήματος και να επιταχυνθεί η αστυνομική, τελωνειακή και δικαστική συνεργασία μεταξύ κρατών μελών.

4.1.1 Να μειωθούν σημαντικά, σε διάστημα πέντε ετών, οι δυνατότητες προμήθειας παράνομων ναρκωτικών

4.1.1.1 Να εξασφαλισθεί υψηλό και ενιαίο επίπεδο ασφάλειας στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, με τη συγκρότηση κυρίως κοινών ομάδων ελέγχου

Έχουν καταβληθεί προσπάθειες για να ενισχυθεί η εθνική και διεθνής συνεργασία. Στα κράτη μέλη, έχουν δημιουργηθεί κοινές ομάδες (διυπηρεσιακές μονάδες) μεταξύ των αστυνομικών υπηρεσιών, των τελωνειακών υπηρεσιών και των υπηρεσιών ελέγχου των συνόρων. Η Γαλλία διαπραγματεύεται επίσης διμερείς συμφωνίες για την καταπολέμηση της θαλάσσιας εμπορίας ναρκωτικών ενώ πολλά κράτη μέλη ξεκίνησαν, με τις υποψήφιες χώρες, σχέδια τα οποία χρηματοδοτούνται βάσει του προγράμματος PHARE.

4.1.1.3 Ενίσχυση της καταπολέμησης της θαλάσσιας εμπορίας ναρκωτικών

Η κατάρτιση του προσωπικού είναι πολύ ανεπτυγμένη στα κράτη μέλη. Συμπληρώνεται συχνά με ανταλλαγές προσωπικού. Το ευρωπαϊκό σύστημα MARINFO καθώς και το δίκτυο RALPH (που συνδέει τους λιμένες του Άμστερνταμ, της Αμβέρσας, της Χάβρης, του Φέλιξστοου και του Αμβούργου) αποτελούν σημαντικά μέσα δράσης. Επίσης η συνεργασία μεταξύ των Σκανδιναβικών χωρών λειτουργεί ικανοποιητικά. Το άρθρο 17 της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών του 1988 αναφέρεται συχνά από τα κράτη μέλη ως νομική βάση των ενεργειών στο συγκεκριμένο τομέα.

4.1.1.4 Να εξετασθούν οι δυνατότητες συνδυασμού πληροφοριών από τον επιστημονικό τομέα της αστυνομίας και τον τομέα επιβολής του νόμου, με στόχο τον εντοπισμό της παραγωγής και διακίνησης συνθετικών ναρκωτικών - τα κράτη μέλη πρέπει να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με την ανάλυση δειγμάτων που λαμβάνονται από κατασχέσεις συνθετικών ναρκωτικών.

Η εφαρμογή του σχεδίου CASE αποτελεί προτεραιότητα για όλα τα κράτη μέλη. Η Γαλλία λαμβάνει μέτρα για να εναρμονίσει τις μεθόδους ανάλυσης των συνθετικών ναρκωτικών, προκειμένου να βελτιώσει τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων και την ανταλλαγή πληροφοριών. Στις Σκανδιναβικές χώρες έχει δημιουργηθεί ένα δίκτυο για την ανταλλαγή δειγμάτων. Η Ιρλανδία και η Ελλάδα τονίζουν τη σημασία του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης στο συγκεκριμένο τομέα.

4.1.1.5 Βελτίωση της αστυνομικής, τελωνειακής και δικαστικής συνεργασίας, και κυρίως μέσω προγραμμάτων ανταλλαγών και κατάρτισης.

Τα κράτη μέλη τονίζουν τη χρησιμότητα των κοινοτικών προγραμμάτων, PHARE, OISIN, TACIS, και FALCONE. Έχουν αναληφθεί ορισμένες πρωτοβουλίες: διμερής πρωτοβουλία μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και των Κάτω Χωρών (Αγγλο-ολλανδικό φόρουμ) και αντίστοιχη πρωτοβουλία μεταξύ της Γαλλίας, της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών (Action Mercure).

4.1.1.6 Εφαρμογή της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό τη μορφή σχεδίων, για την καταστολή του οργανωμένου διεθνικού εγκλήματος με στόχο την καταπολέμηση της εμπορίας ναρκωτικών.

Πολλά κράτη χρησιμοποίησαν τις χρηματοδοτήσεις βάσει του προγράμματος OISIN για να θεμελιώσουν συνεργασία με τις γειτονικές χώρες. Η Europol αναφέρεται επίσης σε πολλές περιπτώσεις.

4.1.2 Να μειωθεί σημαντικά, σε διάστημα πέντε ετών, η νομιμοποίηση προσόδων από παράνομες δραστηριότητες και η παράνομη διακίνηση πρόδρομων ουσιών.

4.1.2.2 Λήψη συγκεκριμένων μέτρων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης προσόδων από παράνομες δραστηριότητες

Η εφαρμογή της οδηγίας 2001/97/EΚ (για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για την νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες) αποτελεί προτεραιότητα για όλα τα κράτη μέλη. Ο συντονισμός μεταξύ των εθνικών αρχών ενισχύθηκε σε ορισμένες περιπτώσεις (Γαλλία), ενώ σε άλλες, δημιουργήθηκαν νέες διαρθρώσεις (Ιρλανδία). Παρατηρείται μια αρχή διεθνούς συνεργασίας μεταξύ των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών. Η ομάδα χρηματοοικονομικής δράσης (ΟΧΔ) αναφέρεται επίσης από πολλά κράτη.

4.1.2.3 Βελτίωση του συστήματος ανάλυσης και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών των κρατών μελών.

Η απόφαση πλαίσιο του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2000 αποτελεί τη νομική βάση της δράσης των κρατών μελών στο συγκεκριμένο τομέα και ώθησε πολλές χώρες να καθορίσουν ειδικά σχέδια δράσης. Τονίζεται η έναρξη διμερών πρωτοβουλιών (για παράδειγμα, μεταξύ των Κάτω Χωρών, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, του Λουξεμβούργου και της Ιταλίας) υπό τη μορφή πιλοτικών σχεδίων για το δίκτυο των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών. Η Ισπανία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συνεργασία με τις νέες μονάδες χρηματοοικονομικών πληροφοριών των χωρών της Λατινικής Αμερικής.

4.1.2.6 Κατάρτιση του τελωνειακού και αστυνομικού προσωπικού σχετικά με την καταπολέμηση της εκτροπής πρόδρομων χημικών ουσιών

Τα περισσότερα κράτη μέλη παρέχουν σχετική κατάρτιση για το προσωπικό των τελωνειακών και αστυνομικών αρχών, αλλά αυτή η κατάρτιση παραμ