Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού" και

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών στα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού"

(2001/C 116/08)

Στις 14 Σεπτεμβρίου 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 95 και 175 της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με τις ανωτέρω προτάσεις.

Το τμήμα "Γεωργία ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε στις 15 Νοεμβρίου 2000 τη γνωμοδότησή του με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Colombo.

Κατά την 377η σύνοδο ολομέλειάς της, συνεδρίαση της 29ης Νοεμβρίου 2000, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 100 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι προτάσεις της Επιτροπής

1.1. Οι δύο προτάσεις αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκαλεί στο περιβάλλον η ταχέως αυξανόμενη ροή αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (WΕΕΕ) στα οποία συμπεριλαμβάνονται μεγάλες και μικρές οικιακές συσκευές (πλυντήρια, ψυγεία, φρυγανιέρες, πιστολάκια μαλλιών, κ.λπ.) καθώς και ο εξοπλισμός τηλεματικής και τηλεπικοινωνιών (προσωπικός υπολογιστής, εκτυπωτές, κινητά τηλέφωνα, κ.λπ.). Πιο συγκεκριμένα, και σε συμφωνία με την γενική κοινοτική πολιτική στον τομέα των αποβλήτων, οι προτάσεις αυτές αποβλέπουν στην πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και άλλες μορφές ανάκτησης του είδους αυτού αποβλήτων, καθώς και στην ασφαλή επεξεργασία και διάθεσή τους. Ταυτόχρονα, οι προτάσεις επιδιώκουν να συμβάλουν στην εναρμόνιση πολλών εθνικών πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί στον τομέα αυτόν.

1.2. Κατά το 1998 η παραγωγή αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού ανήλθε σε 6 εκατ. τόνους (4 % της κατηγορίας των αστικών αποβλήτων). Αναμένεται ότι η ετήσια αύξηση του όγκου των WEEE θα κυμαίνεται μεταξύ 3 % και 5 %. Αυτό σημαίνει ότι κάθε 5 χρόνια παράγονται περίπου 16-28 % περισσότερα WEEE και ότι η συνολική ποσότητά τους διπλασιάζεται εντός 12 ετών. Η αύξηση των WEEE είναι περίπου 3 φορές υψηλότερη από τη μέση αύξηση των αστικών αποβλήτων. Πάνω από το 90 % των WEEE αποτελεί αντικείμενο υγειονομικής ταφής, καύσης ή ανάκτησης δίχως προεπεξεργασία. Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που οφείλεται στα WEEE υπερβαίνει κατά πολύ την επιβάρυνση του περιβάλλοντος που συνδέεται με την παραγωγή των υλικών που αποτελούν τις άλλες κατηγορίες των αστικών αποβλήτων.

1.3. Η πρώτη πρόταση οδηγίας (η αποκαλούμενη οδηγία για τα WEEE), η οποία βασίζεται στο άρθρο 175 της Συνθήκης (περιβάλλον), εξετάζει τη διαχείριση των WΕΕΕ. Με βάση την έννοια του καταμερισμού των ευθυνών, προβλέπει μια σειρά υποχρεώσεων για όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς: παραγωγούς, διανομείς, δημόσιες αρχές και καταναλωτές.

1.3.1. Όσον αφορά τα WEEE που προέρχονται από οικιακή χρήση οι κυριότερες διατάξεις της πρότασης περιλαμβάνονται στον πίνακα 1 (βλέπε παρακάτω).

Πίνακας 1

WEEE που προέρχονται από οικιακή χρήση - Κύριες υποχρεώσεις των διαφόρων ενδιαφερόμενων φορέων

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

1.3.2. Για τα WEEE που δεν προέρχονται από οικιακή χρήση, προτείνεται μια σειρά κανόνων εν μέρει διαφορετικών. Για την κατηγορία αυτή, παραδείγματος χάριν, οι παραγωγοί είναι υποχρεωμένοι να συλλέγουν τα απόβλητα από τους κατόχους τους (άρθρο 4 παράγραφος 3), ενώ δεν εφαρμόζεται ο στόχος της συλλογής 4 χιλιόγραμμων ανά κάτοικο (άρθρο 4 παράγραφος 5). Το σημαντικότερο σημείο είναι ότι οι δαπάνες της χωριστής συλλογής, της επεξεργασίας, της ανάκτησης και της διάθεσης των αποβλήτων αυτών θα καλύπτονται από συμφωνίες μεταξύ των παραγωγών και του εκάστοτε χρήστη του αντίστοιχου είδους εξοπλισμού κατά το χρόνο αγοράς (άρθρο 8).

1.3.3. Εκτός από τις υποχρεώσεις που αναφέρονται στα σημεία 1.3.1 και 1.3.2 της παρούσας γνωμοδότησης, η πρόταση οδηγίας για τα WEEE περιλαμβάνει ορισμένες διατάξεις για τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται στο χρήστη (άρθρο 9) και για τις πληροφορίες σχετικά με τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας (άρθρο 10). Επίσης υποχρεώνει τα κράτη μέλη να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις ποσότητες και τις κατηγορίες ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που διατίθενται στην αγορά, συλλέγονται ή ανακυκλώνονται (άρθρο 11), καθώς και να υποβάλουν έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας (άρθρο 12).

1.4. Η δεύτερη πρόταση οδηγίας (η αποκαλούμενη οδηγία των επικίνδυνων ουσιών) που βασίζεται στο άρθρο 95 της Συνθήκης (εσωτερική αγορά), απαιτεί από τους παραγωγούς να αντικαταστήσουν την χρήση μολύβδου, υδραργύρου, καδμίου, εξασθενούς χρωμίου, πολυβρωμιωμένου διφαινυλίου (PBB) και πολυβρωμιωμένων διφαινυλοξειδίων (PBDE) στον ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2008. Εξάλλου ορισμένες χρήσεις των ουσιών αυτών εξαιρούνται της υποχρέωσης αυτής (άρθρο 4 παράγραφος 2). Η πρόταση προβλέπει πιθανή αναθεώρηση, στο μέλλον, της υποχρεωτικής αντικατάστασης λόγω της τεχνικής προόδου και των νέων επιστημονικών δεδομένων και σε συνεργασία με τους παραγωγούς. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τις απαιτήσεις για την αντικατάσταση ήδη έως την 1η Ιανουαρίου 2004, προκειμένου να ληφθούν υπόψη, εάν χρειαστεί, τα νέα επιστημονικά δεδομένα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις και για τις δύο οδηγίες

2.1. Η έκθεση της Επιτροπής για τις δύο προτάσεις οδηγίας αναλύει λεπτομερώς την σημερινή κατάσταση όσον αφορά την παραγωγή, την ανάκτηση και ανακύκλωση και τη διάθεση των υπό εξέταση αποβλήτων. Οι οδηγίες που προτείνει η Επιτροπή είναι συνεπώς αποδεκτές λόγω της γρήγορης αύξησης του όγκου των WEEE, του επικίνδυνου περιεχομένου τους, της "οικολογικής επιβάρυνσης" που προκαλούν τα προϊόντα αυτά και του γεγονότος ότι πάνω από το 90 % των WEEE αποτελεί αντικείμενο υγειονομικής ταφής, καύσης ή ανάκτησης δίχως προεπεξεργασία, με σοβαρές συνέπειες για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία.

2.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την καινοτόμο προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά τις επιπτώσεις στο περιβάλλον των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών προϊόντων. Τα μέτρα αυτά καθιστούν την Κοινότητα πρωτοπόρο όσον αφορά τη διαχείριση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που συνδέονται με έναν στρατηγικής σημασίας οικονομικό τομέα που σημειώνει μεγάλη ανάπτυξη. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προωθήσει την καινοτόμο αυτή προσέγγιση στους διεθνείς οργανισμούς, κυρίως δε στα πλαίσια του ΟΟΣΑ.

2.3. Η ΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει τις απόψεις της στη γνωμοδότησή της για την επανεξέταση της κοινοτικής στρατηγικής για τη διαχείριση των αποβλήτων, όσον αφορά τη σημασία εφαρμογής της αρχής περί ευθύνης του παραγωγού(1), ελπίζοντας ότι η προσέγγιση στην οδηγία για τις συσκευασίες θα επεκταθεί σε άλλες πρωταρχικές ροές αποβλήτων. Μόνο οι παραγωγοί μπορούν να αναπτύξουν προσεγγίσεις σε επίπεδο σχεδιασμού και κατασκευής των προϊόντων τους ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή διάρκεια του προϊόντος και, κατά τη στιγμή της καταστροφής, η καλύτερη ανάκτηση και διάθεση όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος. Ακόμη και η οικολογική ετικέτα (Ecolabel) και το σύστημα ΕMAS για την πιστοποίηση του περιβάλλοντος μπορούν να συμβάλουν στην εξεύρεση περισσότερο προηγμένων λύσεων.

2.4. Πρέπει ωστόσο να υπογραμμιστεί ότι η ιεραρχικού τύπου προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά το πρόβλημα των WEEE (1. πρόληψη, 2. επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και ανάκτηση, 3. επεξεργασία και ασφαλής διάθεση) εξουδετερώνεται εν μέρει από την έλλειψη ενός τρίτου θεμελιώδους κοινοτικού νομοθετικού οργάνου για το σχεδιασμό και την κατασκευή ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Για τη θεμελιώδη αυτή πτυχή όσον αφορά την πραγματική πρόληψη παραγωγής των WEEE, η Επιτροπή αναλαμβάνει απλά την ευθύνη για περαιτέρω εξέταση εντός του έτους.

2.4.1. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, προκειμένου να διασφαλιστεί αποτελεσματική πρόληψη από τη φάση παραγωγής των WEEE, να εξετάσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για τον καθορισμό των κριτηρίων σχεδιασμού και κατασκευής των ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις χωρίς ωστόσο να εμποδίζεται το καινοτόμο δυναμικό του τομέα. Μόνον τότε η διαχείριση των WEEE θα σεβαστεί πλήρως την ιεραρχία βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας για τα απόβλητα (πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και ανάκτηση, ασφαλής διάθεση).

3. Παρατηρήσεις για την πρόταση οδηγίας σχετικά με τα WEEE

3.1. Στόχοι - άρθρο 1

Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τους στόχους της οδηγίας και ιδιαίτερα όσον αφορά την πρόληψη των WEEE (π.χ. τη μείωση της ποσότητας και της επικινδυνότητας παρόμοιων αποβλήτων). Επισημαίνει ωστόσο ότι η απουσία πρότασης για το σχεδιασμό και την κατασκευή ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΕΕΕ) ενδέχεται να παρεμποδίσει την επίτευξη του στόχου της πρόληψης.

3.2. Χωριστή συλλογή - άρθρο 4

3.2.1. Η χωριστή συλλογή αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διαδικασία επεξεργασίας και ανάκτησης. Ειδικότερα, εφόσον οι υποχρεώσεις όσον αφορά την επεξεργασία (άρθρο 5) και την ανάκτηση (άρθρο 6) αναφέρονται στα συλλεγέντα WEEE (σε αντίθεση με το σύνολο των παραγόμενων WEEE), το ποσοστό συλλογής είναι καθοριστικής σημασίας παράμετρος για το βαθμό επίτευξης των στόχων της οδηγίας. Ωστόσο, οι διατάξεις του άρθρου 4.5 (το μη δεσμευτικό ποσοστό συλλογής WEEE από οικιακή χρήση των 4 χλγρ. ανά κάτοικο κατ' έτος έως το 2006) δημιουργεί ορισμένα προβλήματα.

3.2.2. Σύμφωνα με την Επιτροπή (σημείο 9.2 της αιτιολογικής έκθεσης) ο στόχος συλλογής των 4 χλγρ. ανά κάτοικο αποτελεί μόλις το 25 % των συνολικώς παραγόμενων WEEE ετησίως, το οποίο σημαίνει ότι οι κίνδυνοι για το περιβάλλον που συνδέονται με το υπόλοιπο 75 % δεν έχουν ακόμη υπολογιστεί μεσοπρόθεσμα. Ως εκ τούτου μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη: 1) μεταβολή του προτεινόμενου "ήπιου" στόχου σε δεσμευτικό από νομική άποψη, 2) αύξηση του προτεινόμενου όγκου των 4 χλγρ. σε πιο φιλόδοξο επίπεδο, 3) επίσπευση της προτεινόμενης χρονολογίας του 2006, 4) εισαγωγή ενός στόχου συλλογής των WEEE εκτός των προερχόμενων από οικιακή χρήση, πράγμα που δεν προτείνεται. Οι συστάσεις αυτές είναι καθ' όλα δικαιολογημένες δεδομένων των επιχειρημάτων που αναφέρονται στην περιγραφή του περιεχομένου του άρθρου 4 που περιλαμβάνεται στην αιτιολογική έκθεση: πριν από μερικά χρόνια η προτεινόμενη ποσότητα των 4 χλγρ. είχε ήδη επιτευχθεί σε αρκετές χώρες(2) με διάφορα πειραματικά σχέδια.

3.3. Επεξεργασία - άρθρο 5

3.3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τις απαιτήσεις σχετικά με την επεξεργασία που αναφέρονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1. Εξάλλου, η υποχρέωση έκδοσης άδειας στους φορείς του τομέα και η υποχρέωση επιθεώρησης που προβλέπεται για τα κράτη μέλη που επιθυμούν να εφαρμόσουν την παρέκκλιση από την υποχρέωση έκδοσης άδειας, σύμφωνα με τα άρθρα 9, 10 και 11 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ αποτελούν δύο σημαντικά μέσα ελέγχου όσον αφορά την εφαρμογή των περιβαλλοντικών προδιαγραφών.

3.3.2. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ τα περιβαλλοντικά πρότυπα των εγκαταστάσεων επεξεργασίας και ανάκτησης των αποβλήτων είναι ενιαία, ώστε να αποφευχθούν στρεβλώσεις της αγοράς και μηχανισμοί που θα παροτρύνουν την μεταφορά αποβλήτων σε συγκεκριμένες περιοχές που θεωρούνται πιο "αδύναμες".

3.3.3. Όσον αφορά τη δυνατότητα εξαγωγής επικίνδυνων αποβλήτων που προορίζονται για ανάκτηση, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 259/93, ακόμη και εκτός Κοινότητας, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι ο κίνδυνος που απορρέει από τις επικίνδυνες ουσίες αυξάνει με τη διάρκεια της μεταφοράς και την έκταση της γεωγραφικής περιοχής καθώς και με τον αριθμό των προσώπων που εκτίθενται σε αυτές. Ωστόσο, όπως έχει ήδη αναφέρει η ΟΚΕ(3), η αρχή της εγγύτητας και της αυτάρκειας πρέπει να αξιοποιηθεί εκεί όπου είναι δυνατό, ακόμη και στο φως των προτεραιοτήτων σχετικά με την πρόληψη.

3.4. Ανάκτηση - άρθρο 6

3.4.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει θερμά την εισαγωγή φιλόδοξων στόχων για την ανάκτηση, επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι σχετικές προτάσεις αντανακλούν τη σημερινή κατάσταση των ανακυκλωτών και δεν περιλαμβάνουν ειδικές επιπλέον δαπάνες σε σύγκριση με το μέσο όρο των δαπανών ανακύκλωσης που σημειώνονται σε ορισμένα ευρωπαϊκά πρότυπα σχέδια. Εν προκειμένω τίθεται το ερώτημα γιατί οι προτεινόμενοι στόχοι πρέπει να επιτευχθούν έως το 2006 και γιατί παραμένουν οι ίδιοι έως τουλάχιστον το 2009 (πιθανόν πιο φιλόδοξοι στόχοι προβλέπονται μόνον για την περίοδο "μετά το 2008"). Τέλος, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η έλλειψη ξεχωριστού στόχου για την επαναχρησιμοποίηση των WEEE αποδυναμώνει την πρόταση οδηγίας για την επαναχρησιμοποίηση.

3.4.2. Η ΟΚΕ έχει συνείδηση του γεγονότος ότι παρόμοιοι στόχοι απαιτούν την ύπαρξη σύγχρονων και αποτελεσματικών επιχειρήσεων διαχείρισης των αποβλήτων. Αυτός ο οικονομικός τομέας αποτελείται κυρίως από ΜΜΕ. Προκειμένου να επιτευχθούν ολοένα και περισσότερο υψηλά επίπεδα ανάκτησης και ανακύκλωσης είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις στον τομέα αυτό. Ιδιαίτερα δε πρέπει να παρασχεθούν οικονομικά κίνητρα που θα συμβάλουν στην απαραίτητη προσαρμογή των ΜΜΕ.

3.5. Υποχρεώσεις χρηματοδότησης - άρθρα 7 και 8

3.5.1. Το άρθρο 7 περιλαμβάνει τις περισσότερο αμφισβητούμενες διατάξεις της πρότασης. Με την έννοια του επιμερισμού της ευθύνης επιδιώκεται η κατανομή του κόστους που αφορά τα προτεινόμενα μέτρα μεταξύ παραγωγών και δημόσιων αρχών. Αν και η ΟΚΕ συμφωνεί με την αρχή αυτή, θα ήθελε να σχολιάσει ορισμένες ειδικές πτυχές του προτεινόμενου άρθρου 7:

3.5.2. Η δυνατότητα για τους καταναλωτές να επιστρέφουν τα WEEE χωρίς επιβάρυνση είναι ιδιαίτερα σημαντική για την αποτελεσματικότητα της οδηγίας.

3.5.3. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι - όπως έχει σήμερα η κατάσταση - τα προτεινόμενα μέτρα συνεπάγονται μια ισορροπημένη κατανομή του κόστους (50 %/50 %) μεταξύ των δημόσιων αρχών και των παραγωγών. Ωστόσο, στο μέλλον, οι δημόσιες αρχές αναμένεται να αναλάβουν μεγαλύτερο ποσοστό του συνολικού κόστους, γεγονός που θα καταστήσει πιο δύσκολη την εφαρμογή της αρχής για τον επιμερισμό της ευθύνης.

3.5.4. Οι προτεινόμενες διατάξεις που αφορούν την υποχρέωση χρηματοδότησης σύμφωνα με το άρθρο 7.3 εγείρουν δύο ερωτήματα που αφορούν 1) τη θέση τους σε ισχύ και 2) και τα περιθώρια ελιγμών που έχουν τα κράτη μέλη για την εφαρμογή τους.

3.5.4.1. Όσον αφορά την πρώτη πτυχή, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η πρόταση απαιτεί από τους παραγωγούς να (συν)χρηματοδοτήσουν τη διαχείριση των WEEE πέντε χρόνια μετά από τη θέση σε ισχύ της οδηγίας. Οι συνέπειες της εν λόγω διάταξης θα πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω. Εν προκειμένω θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι ενώ η 5ετής μεταβατική περίοδος προτείνεται κυρίως για την επίλυση του προβλήματος που αφορά τα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που θα τεθούν στην αγορά πριν από τη θέση σε ισχύ της οδηγίας (τα επονομαζόμενα "παλαιά"(4) προϊόντα σε αντιπαράθεση με τα "νέα"), αγνοούνται ωστόσο τα προβλήματα που θέτουν τα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού ηλικίας πλέον των 5 ετών.

3.5.4.1.1. Τέλος, αν και η πρόταση φαίνεται να επιτρέπει στα κράτη μέλη να εισαγάγουν την υποχρέωση χρηματοδότησης πριν από την 5ετή μεταβατική περίοδο εάν το επιθυμούν, η δυνατότητα αυτή θα πρέπει να αναφέρεται σαφέστερα στην πρόταση.

3.5.4.2. Όσον αφορά τη δεύτερη πτυχή, μείζον σημείο συζήτησης αποτελεί το εάν θα επιτραπεί στους παραγωγούς να επιβάλουν άμεσο τέλος για τα νέα είδη εξοπλισμού όπως ζητούν οι οργανώσεις των παραγωγών. Δεδομένου ότι - για την Επιτροπή - το τέλος αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως αντικίνητρο για τους παραγωγούς όσον αφορά τη συνεχή βελτίωση του σχεδιασμού των προϊόντων τους, τούτο δεν αποκλείεται από την πρόταση. Ενώ η χρήση ενός άμεσου τέλους μπορεί να δικαιολογηθεί για τα "παλαιά" είδη εξοπλισμού που θα διατεθούν στην αγορά πριν από τη θέση σε ισχύ της οδηγίας (π.χ. πριν καταστούν εντελώς σαφείς οι απαιτήσεις νέου σχεδιασμού), η χρήση του τέλους αυτού μετά την περίοδο αυτή θα πρέπει να εξεταστεί προσεκτικότερα.

3.6. Πληροφορίες για τους χρήστες - άρθρο 9

Η ΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία που έχει η παροχή κατάλληλων πληροφοριών στους χρήστες. Ενθαρρύνοντας τους καταναλωτές να συμβάλουν στη διαχείριση των WEEE, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβούν σε ενημερωτικές εκστρατείες με τη βοήθεια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Επιπροσθέτως, πρέπει να προβληθεί η σημασία καινοτόμων, "ευχάριστων" κινήτρων (π.χ. "βραβείο συλλογής" για τις τοπικές κοινότητες) καθώς η περιβαλλοντική εκπαίδευση.

3.7. Πληροφορίες για τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας και ανακύκλωσης

3.7.1. Η ΟΚΕ θεωρεί σημαντική τη διασφάλιση της μέγιστης διάδοσης πληροφοριών στους φορείς ανακύκλωσης, που σε μεγάλο βαθμό εκπροσωπούνται από ΜΜΕ. Η έναρξη εμπειριών εκσυγχρονισμού και προσαρμογής των ΜΜΕ στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις, που να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη κινητοποίησης των απαραίτητων πόρων για την επαγγελματική εξειδίκευση, μπορεί να ενισχυθεί από τη συνδρομή των παραγωγικών βιομηχανιών.

3.7.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την εκ των προτέρων διάθεση εγχειριδίων όσον αφορά την ανακύκλωση, τη θέσπιση συμβόλου αναγνώρισης των συστατικών από πλαστικό και των συστατικών που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες, το σχεδιασμό προϊόντων που να διευκολύνει το διαχωρισμό συστατικών προς ανακύκλωση και συστατικών προς διάθεση.

4. Παρατηρήσεις για την πρόταση οδηγίας που αφορά τις επικίνδυνες ουσίες

4.1. Η ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 2004 αντί του 2008 ως όριο για την εξάλειψη ουσιών όπως τα ΡΒΒ (πολυβρωμοδιφαινύλια) και ΡΒDE (πολυβρωμοδυφαινυλαιθέρες) η παραγωγή των οποίων για παράδειγμα, έχει σταματήσει στη Γερμανία ήδη από το 1986, σε εθελοντική βάση, κρίνεται καταλληλότερη προκειμένου να μπορέσουν οι παραγωγοί να προβούν στις απαραίτητες προσαρμογές. Τούτο επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι, σύμφωνα με την Επιτροπή, "ο τελευταίος ευρωπαίος κατασκευαστής ΡΒΒ σταμάτησε την παραγωγή το 2000".

4.2. Η Επιτροπή στο άρθρο 5.1 α), β), γ) απαριθμεί τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία η υποχρέωση αντικατάστασης μπορεί να αναθεωρηθεί ήδη από την 31η Δεκεμβρίου 2003 (άρθρο 6) - τέσσερα έτη πριν από τη θέση σε ισχύ της εν λόγω υποχρέωσης. Τούτο έρχεται σε αντίφαση με το στόχο της οδηγίας. Θα ήταν αποτελεσματικότερο εάν προβλέπονταν μηχανισμοί διαβούλευσης με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, για να αρχίσει στη συνέχεια η αντικατάσταση των ουσιών που αναφέρονται στην οδηγία. Εν προκειμένω, στο άρθρο 5.2 σχετικά με την πιθανή τροποποίηση των απαιτήσεων για την αντικατάσταση των ουσιών που αποτελούν αντικείμενο της οδηγίας, θα πρέπει να προβλέπεται η διαβούλευση όλων των ενδιαφερόμενων φορέων (φορείς ανακύκλωσης, ανάκτησης, ενώσεις καταναλωτών και περιβαλλοντολόγων).

4.3. Η ΟΚΕ, κυρίως όσον αφορά την οδηγία για την αντικατάσταση των επικίνδυνων ουσιών, συνιστά προσεκτική εξέταση των πολυάριθμων ρυθμίσεων των προϊόντων που περιέχουν βαρέα μέταλλα, ΡΒΒ και ΡΒDE, και οι οποίες υπάρχουν στα κράτη μέλη, ώστε να αξιοποιηθεί η εμπειρία αυτή και να ενταχθεί καλύτερα στη νέα νομοθεσία. Πράγματι, για να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων των οδηγιών, πρέπει να αξιοποιηθούν στο μέγιστο ακόμη και οι εθελοντικές συμφωνίες που υπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη, ούτως ώστε να επεκταθούν τα θετικά τους αποτελέσματα και να αποφευχθούν τα αδύνατα σημεία που έχουν μέχρι τώρα προκύψει.

4.4. Μία ουσία ιδιαίτερα προβληματική για την επεξεργασία και τη διάθεση των αποβλήτων WEEE είναι το PVC (χλωριούχο πολυβινύλιο). Πράγματι, τα πλαστικά απόβλητα αποτελούν το 20 % των WEEE (παράγραφος 5.2). Το PVC, από την πλευρά του, αποτελεί το 20 % των πλαστικών αποβλήτων που χρησιμοποιούνται στα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Στην Πράσινη Βίβλο για τα περιβαλλοντικά προβλήματα του PVC(5), η Επιτροπή προσδιόρισε και εξέθεσε τα προβλήματα σχετικά με τις επιπτώσεις του PVC στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία. Οι επιπτώσεις αυτές ως επί το πλείστον αφορούν τη χρήση συγκεκριμένων προσθετικών και τη διαχείριση αποβλήτων PVC.

4.5. Η ΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει στη συζήτηση που έχει αρχίσει με βάση την Πράσινη Βίβλο, λόγω της σημασίας του θέματος και των οικονομικών και κοινωνικών επιλογών που συνεπάγεται. Εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση της Επιτροπής να υποβάλει, στις αρχές του 2001, ανακοίνωση με θέμα την κοινοτική στρατηγική για τα περιβαλλοντικά προβλήματα που συνδέονται με το PVC. Θεωρεί ότι οι προτάσεις οδηγίας πρέπει να περιέχουν τη σαφή δέσμευση για την μελλοντική τροποποίηση αυτών των νομοθετικών μέσων, ενόψει της μελλοντικής ανάπτυξης της κοινοτικής προσέγγισης για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που δημιουργεί η χρήση του PVC.

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ C 89 της 19.3.1997.

(2) Για παράδειγμα, σε μικρό χρονικό διάστημα η Νορβηγία επέτυχε ποσοστό συλλογής 5 χλγ.

(3) Για παράδειγμα, σε μικρό χρονικό διάστημα η Νορβηγία επέτυχε ποσοστό συλλογής 5 χλγ.

(4) Για να αποφευχθεί σύγχυση, κρίνεται σκόπιμο να γίνει διαχωρισμός των προϊόντων που έχουν εμφανιστεί στην αγορά πριν από τη θέση σε ισχύ της οδηγίας ("παλαιά" προϊόντα) και των προϊόντων που θα εμφανιστούν στην αγορά πριν από τη θέση σε ισχύ της υποχρέωσης χρηματοδότησης ("ιστορικά" προϊόντα).

(5) Σχέδιο Πράσινης Βίβλου - περιβαλλοντικά προβλήματα του PVC COM/2000/469, 26.7.2000.