Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) καινοτομίας που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης - Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση»

(98/C 251/08)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) καινοτομίας που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης» πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση (),

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Μαρτίου 1998, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ πρώτη παράγραφος της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει την κατάρτιση γνωμοδότησης από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή,

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 12ης Μαρτίου 1998 να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης και να αναθέσει την προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 6 «Απασχόληση, Οικονομική Πολιτική, Ενιαία Αγορά, Βιομηχανία, ΜΜΕ»,

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθέτησε η επιτροπή 6 στις 6 Απριλίου (CdR 46/98 rιv.) 7 (Εισηγητής: ο κ. Jorma Virtanen, Συνεισηγητής: ο κ. Gordon Keymer, και

εκτιμώντας ότι η Επιτροπή των Περιφερειών έχει ήδη επισημάνει το ρόλο των ΜΜΕ στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης καθώς και την ανάγκη παροχής επιχειρηματικών κεφαλαίων στις ΜΜΕ για την καινοτομία σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, π.χ. «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενός τρίτου πολυετούς προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1997-2000) (που υπεβλήθη από την Επιτροπή) - αξιολόγηση στο έπακρο του εκτεταμένου δυναμικού των ευρωπαϊκών ΜΜΕ όσον αφορά την απασχόληση, την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα» (), «Ανακοίνωση της Επιτροπής: διαρθρωτικά μέτρα της Κοινότητας και απασχόληση» (), «Πράσινη Βίβλος για την καινοτομία» (), «Πρώτο πρόγραμμα δράσης για την καινοτομία στην Ευρώπη» () 7

κατά την 23η σύνοδο ολομελείας της της 13ης και 14ης Μαΐου 1998 (συνεδρίαση της 14ης Μαΐου) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή: κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

Η Επιτροπή προτείνει τρεις νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης για τη στήριξη της καινοτομίας και την ανάπτυξη των υφιστάμενων ΜΜΕ. Το πρόγραμμα θα ισχύει για τρία έτη (1998-2000) και θα διατεθούν περίπου 420 εκατ. Ecu. Οι τρεις μηχανισμοί που προτείνει η Επιτροπή είναι οι ακόλουθοι:

- Ο μηχανισμός παροχής επιχειρηματικών κεφαλαίων, με τον οποίο βελτιώνεται η δυνατότητα πρόσβασης των επιχειρήσεων στα επιχειρηματικά κεφάλαια. Τη διαχείριση του μηχανισμού θα έχει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων δεν θα λειτουργεί ωστόσο ευθέως, αλλά με ενδιάμεσους φορείς όπως τα ειδικά περιφερειακά ταμεία επενδύσεων για τις ΜΜΕ. Για τη λειτουργία του μηχανισμού αυτού προτείνεται η διάθεση του 40 % του προϋπολογισμού του προγράμματος.

- Ο μηχανισμός παροχής χρηματοδοτικών εισφορών για τη δημιουργία διακρατικών κοινών επιχειρήσεων με τη βοήθεια του οποίου η Επιτροπή θα υποστηρίξει τη διεθνοποίηση των ΜΜΕ στην Ευρώπη και θα συμμετέχει στις ενέργειες που απαιτούνται για τη σύσταση διακρατικών επιχειρήσεων. Η ενίσχυση συνολικού ύψους 100 000 Ecu θα καλύψει το 50 % των δαπανών για τις προετοιμασίες που αφορούν τη σύσταση κοινής διασυνοριακής επιχείρησης όπως είναι οι έρευνες αγοράς και η προετοιμασία νομικών εγγράφων, και το 10 % των επενδύσεων σε πάγια στοιχεία. Ο μηχανισμός αυτός θα απορροφήσει το 20 % περίπου του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος.

- Ο μηχανισμός εγγυήσεων στόχος του οποίου είναι η διευκόλυνση παροχής δανείων στις καινοτόμες ΜΜΕ. Τη διαχείριση του μηχανισμού θα έχει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων. Στόχος είναι η αύξηση της ικανότητας παρέμβασης των εθνικών ή περιφερειακών συστημάτων εγγυήσεων που ήδη λειτουργούν, και των οποίων θα αυξηθεί, με το νέο αυτό μέσο, η ικανότητα ανάληψης κινδύνων. Σημασία έχει επίσης η βελτίωση της δυνατότητας χρηματοδότησης καινοτόμων επιχειρήσεων λόγω της δυσκολίας που έχουν να αναλάβουν τους κινδύνους που συνεπάγεται η χρηματοδότηση αυτή. Ο μηχανισμός αυτός θα απορροφήσει το 40 % περίπου του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος. Από τον προϋπολογισμό διατίθενται κονδύλια που καλύπτουν όλες τις δαπάνες που συνεπάγονται οι μηχανισμοί. Για τις δαπάνες των μηχανισμών πρέπει να τεθεί εκ των προτέρων ένα ανώτατο όριο.

2. Οι βάσεις του προγράμματος

2.1. Στη σύνοδο κορυφής του Άμστερνταμ το θέμα της απασχόλησης τέθηκε στο επίκεντρο της πολιτικής της Ένωσης. Ωστόσο δεν δόθηκαν στην Ένωση ιδιαίτερες αρμοδιότητες για την πολιτική απασχόλησης, αλλά περιελήφθη νέο άρθρο για την απασχόληση σύμφωνα με το οποίο ο ρόλος της ΕΕ συνίσταται στο συντονισμό των εθνικών πολιτικών για την απασχόληση. Για το λόγο αυτό προέχει στους τομείς, όπου η ΕΕ είναι αρμόδια, να αναληφθεί αποφασιστικά και γρήγορα δράση για την απασχόληση.

2.2. Στο Άμστερνταμ συμφωνήθηκε ότι πρέπει να ληφθούν ειδικά μέτρα σε κοινοτικό επίπεδο για την προώθηση της ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων κυρίως στον τομέα των ΜΜΕ. Η προσέγγιση αυτή επιβεβαιώθηκε κατά τη διάσκεψη κορυφής για την απασχόληση που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο. Ήδη από την προηγούμενη συζήτηση για την καινοτομία είχε διαπιστωθεί ότι ένα σημαντικό θέμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί στην Ευρώπη είναι η σχετική έλλειψη επιχειρηματικών κεφαλαίων. Στο πρόγραμμα δράσης που πρότεινε η Επιτροπή το Νοέμβριο του 1996 υπογραμμιζόταν η ανάγκη αύξησης των επιχειρηματικών κεφαλαίων τόσο σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο όσο και σε κοινοτικό. Στο υπό εξέταση πρόγραμμα πρέπει να αναπτυχθεί κυρίως το κοινοτικό μέσο για την αύξηση των επιχειρηματικών κεφαλαίων των καινοτόμων επιχειρήσεων. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την ταχεία και, με αποφασιστικό τρόπο, προώθηση του θέματος αυτού.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Ο ρόλος των ΜΜΕ για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης είναι καθοριστικής σημασίας. Οι νέες θέσεις απασχόλησης δημιουργούνται με τη σύσταση νέων επιχειρήσεων καθώς και όταν οι υφιστάμενες επιχειρήσεις αυξάνουν το εργατικό τους δυναμικό. Κατά το στάδιο της ιδρύσεως των επιχειρήσεων καθοριστικής σημασίας παράγοντες είναι η ορθή λειτουργία και διαχείριση καθώς και η χρηματοδότησή τους. Κατά τη χρηματοδότηση της ίδρυσης απαιτούνται επίσης και κεφάλαια εκκίνησης, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις διατίθενται με δυσκολία. Επιπλέον, οι νέες επιχειρήσεις πρέπει να αντιμετωπίσουν διάφορες διοικητικές διατυπώσεις όπως η άδεια λειτουργίας, η μελέτη αγοράς καθώς και η συλλογή πληροφοριών για τον χώρο στον οποίο θα λειτουργήσουν.

3.2. Οι καινοτόμες ΜΜΕ θεωρούνται από τους ιδρυτές τους μια καλή εμπορική κίνηση, αλλά ενίοτε παρουσιάζουν ελλείψεις σε ό,τι αφορά τη διαχείριση. Η έλλειψη ορθής διαχείρισης συνεπάγεται ενδεχομένως την ανάληψη κινδύνων, πράγμα που προκαλεί την αδιαφορία των επενδυτών για τις νέες επιχειρήσεις. Από την άλλη πλευρά ο νέος επενδυτής μπορεί να διευθύνει μια επιχείρηση με περισσότερο επαγγελματισμό.

3.3. Οι καινοτόμες επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα δυναμικές και γι αυτό οι παραδοσιακοί μηχανισμοί χρηματοδότησης δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους. Χρειάζονται χρήματα με μη κανονικό ρυθμό και συχνά απρόβλεπτα. Η διατήρηση της θέσης της επιχείρησης στην αγορά και η ανάπτυξη των προϊόντων απαιτούν συνεχώς νέες επενδύσεις που θα πρέπει πραγματοποιηθούν το γρηγορότερο δυνατό.

3.4. Το επικρατούν οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον καθώς και ο τρόπος αντιμετώπισης των επιχειρηματιών που δημιουργούν ή σχεδιάζουν να δημιουργήσουν επιχειρήσεις αποτελούν επίσης σημαντικούς παράγοντες. Εάν το περιβάλλον λειτουργίας είναι ευνοϊκό στους νέους επιχειρηματίες και φιλικό προς τις επιχειρήσεις, είναι μεγαλύτερη και η πιθανότητα ότι οι ΜΜΕ που θα συσταθούν θα είναι καινοτόμες και έτοιμες να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους με την πρώτη ευκαιρία.

3.5. Οι αποφάσεις των τραπεζών για τη χρηματοδότηση συνδέονται στενά με την ασφάλεια των καταθέσεων ή των πάγιων στοιχείων. Τα τελευταία συχνά εκτιμώνται σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε περιόδους αστάθειας. Η ασφάλεια περιλαμβάνει επίσης τα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία των ιδιοκτητών των επιχειρήσεων.

3.6. Για τις καινοτόμες επιχειρήσεις που ειδικεύονται στις νέες τεχνολογίες είναι δύσκολη η εξεύρεση επιχειρηματικών κεφαλαίων. Για το λόγο αυτό απαιτούνται ειδικοί μηχανισμοί χορήγησης κεφαλαίων εκκίνησης και επιχειρηματικών κεφαλαίων. Οι επενδύσεις ιδιωτικών ταμείων επενδύσεων και οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Συχνά ωστόσο μόνον στους τοπικούς μηχανισμούς μπορεί να ληφθεί καλύτερα υπόψη το περιβάλλον λειτουργίας μιας επιχείρησης, οι επιδόσεις της στο παρελθόν και άλλες ειδικές συνθήκες, και να συσχετιστούν οι υφιστάμενοι κίνδυνοι με τα απαιτούμενα κεφάλαια. Στην περίπτωση αυτή λαμβάνονται καλύτερα υπόψη ακόμη και οι αιτήσεις για μικρά δάνεια.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Οι στόχοι του προγράμματος

4.1.1. Στόχος του προγράμματος είναι η αξιοποίηση του δυναμικού απασχόλησης των μικρών και ταχέως αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων που ειδικεύονται στις νέες τεχνολογίες καθώς και η διευκόλυνση της ίδρυσης και ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων με τη στήριξη των επενδύσεών τους και την παροχή αυξημένων πόρων ώστε με τον τρόπο αυτό να προωθηθεί η δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Ο στόχος είναι ορθός. Πρέπει επίσης να υποστηριχθεί ο στόχος του προγράμματος να ενθαρρύνει τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης με την ίδρυση και την ανάπτυξη ΜΜΕ μέσω νέων χρηματοδοτικών διευκολύνσεων.

4.1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να επισημάνει τους πολιτικούς στόχους του προγράμματος για την απασχόληση. Η εμπειρία έχει δείξει ότι μέσω περιφερειακών επιχειρηματικών κεφαλαίων, και με ελάχιστες επιβαρύνσεις, είναι δυνατή η δημιουργία βιώσιμων θέσεων απασχόλησης. Γι αυτό η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να φροντίσει ώστε επαρκές μερίδιο από τους πόρους του προγράμματος να διοχετευθεί στα υφιστάμενα ή υπό δημιουργία περιφερειακά ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων. Εξάλλου, κατά τη γνώμη της ΕΤΠ ιδιαίτερο βάρος πρέπει να δοθεί στις μικρές επιχειρήσεις που συμβάλλουν στην άμεση δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

4.1.3. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει την εύκολη πρόσβαση στο πρόγραμμα αυτό των ΜΜΕ των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών. Στις ισχυρές περιφέρειες της Ευρώπης είναι γνωστό ότι συγκεντρώνονται τα δίκτυα των μεγάλων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, τα ερευνητικά ιδρύματα και ο τομέας των ΜΜΕ. Οι ΜΜΕ των λιγότερο αναπτυγμένων και απομεμακρυσμένων περιφερειών δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα.

4.2. Η έννοια της καινοτομίας

4.2.1. Πρέπει να προσδιοριστεί η έννοια της καινοτομίας. Κατά την εφαρμογή του προγράμματος ο όρος «καινοτομία» δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στις επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας. Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών αποτελεί σημαντικό στοιχείο της λειτουργίας καινοτόμου επιχειρήσεως αλλά όχι και το μόνο. Για το λόγο αυτό πρέπει ο ορισμός της καινοτομίας να είναι ευρύς ούτως ώστε οι αποφάσεις να εφαρμόζονται ακριβοδίκαια στις διάφορες περιοχές της Ευρώπης.

4.2.2. Κατά συνέπεια είναι απαραίτητος ο ευρύς ορισμός της καινοτομίας, όπως ο ορισμός που περιλαμβάνεται στην Πράσινη Βίβλο για την Καινοτομία (). Με τον ορισμό αυτό μια οικονομική δραστηριότητα θεωρείται καινοτόμος κάθε φορά που εμπεριέχει την εισαγωγή νέας τεχνολογίας ή την εφαρμογή νέων μεθόδων, για παράδειγμα, στην ανάπτυξη ή την εμπορία προϊόντων, που μπορεί να χρησιμεύσουν ως υπόδειγμα για αξιοποίηση και από άλλες ΜΜΕ της περιοχής. Επίσης, η καινοτομία δεν περιορίζεται μόνο στην τεχνολογία αλλά περιλαμβάνει και άλλα πεδία της δραστηριότητας της επιχείρησης όπως η διαχείριση, η ανάπτυξη των προϊόντων και η εμπορία τους, συμπεριλαμβανομένης της κοστολόγησης, πράγμα που βελτιώνει την απόδοση της επιχείρησης και τη σχέση κόστους/ αποτελεσματικότητας.

4.2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει επίσης ότι μια επιχείρηση μπορεί να θεωρηθεί καινοτόμος και από την πλευρά της περιφερειακής ανάπτυξης, εάν ασκεί μια δραστηριότητα που διαφέρει από την παραδοσιακή επιχειρησιακή δραστηριότητα της περιοχής και φαίνεται ότι έχει δυνατότητες ανάπτυξης στην εν λόγω περιοχή. Λόγω του πολυδιάστατου χαρακτήρα της καινοτομίας ενδείκνυται οι αποφάσεις χρηματοδότησης να λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο όπου οι επιχειρήσεις και οι δραστηριότητές τους είναι καλύτερα γνωστές.

4.2.4. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να συμπεριληφθεί στα «εκτιμώντας» της απόφασης του Συμβουλίου το εξής νέο σημείο: «ότι ο ορισμός της καινοτομίας που υπάρχει στο κεφάλαιο 1 της Πράσινης Βίβλου για την Καινοτομία της Επιτροπής (2) πρέπει να ληφθεί υπόψη στην εφαρμογή της παρούσας Απόφασης

(2) COM(95) 688 τελικό.».

4.2.5. Επίσης η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει η τελευταία πρόταση του σημείου 1 («Εισαγωγή») του Παραρτήματος Ι να τροποποιηθεί ως εξής: «Ο μηχανισμός ενισχύσεων εκκίνησης του ΕΜΤ θα αυξήσει την ικανότητα παρέμβασης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για τις Τεχνολογίες, τον οποίο δημιούργησε η ΕΤΕπ σε συνεργασία με το ΕΤΕ, χάρη στην υιοθέτηση επενδυτικής πολιτικής υψηλότερου κινδύνου, τόσον όσον αφορά τη φύση των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών φορέων όσο και τις επενδυτικές πρακτικές τους καθώς και την επενδυτική πολιτική η οποία προσανατολίζεται μέσω των καινοτόμων επιχειρήσεων στον τομέα της τεχνολογίας και σε άλλους τομείς».

4.3. Χρηματοδοτικά μέσα

4.3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να θεσπιστούν τρία νέα χρηματοδοτικά μέσα για τη στήριξη των καινοτόμων και αναπτυσσόμενων ΜΜΕ. Ωστόσο η ΕΤΠ εφιστά την προσοχή σε ορισμένα σημεία που είναι θεμελιώδη για τις ΜΜΕ και τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εφαρμογή του προγράμματος.

4.3.2. Πρώτον, η ΕΤΠ θεωρεί σημαντικό να αξιοποιηθεί δεόντως κατά την εφαρμογή και των τριών μηχανισμών η εμπειρογνωμοσύνη των τοπικών και περιφερειακών ενδιάμεσων φορέων. Είναι επίσης σημαντικό, όσον αφορά την ενημέρωση σχετικά με το πρόγραμμα, να ενημερώνονται επαρκώς οι αρχές που είναι αρμόδιες για την περιφερειακή ανάπτυξη και να γνωρίζουν τους χρηματοδοτικούς φορείς και τα ιδρύματα που λειτουργούν ως ενδιάμεσοι σε κάθε περιοχή.

4.3.3. Όσον αφορά το μηχανισμό παροχής επιχειρηματικών κεφαλαίων, η ΕΤΠ συμφωνεί με το στόχο της Επιτροπής να προωθηθεί η δημιουργία και η ανάπτυξη καινοτόμων ΜΜΕ με μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης κατά τις πρώιμες φάσεις της ίδρυσής τους βελτιώνοντας την πρόσβασή τους σε ίδια κεφάλαια, πράγμα που θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την παρότρυνση άλλων επενδυτών να επενδύσουν σε παρόμοιες επιχειρήσεις και θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη αγορών επιχειρηματικών κεφαλαίων σε ολόκληρη την Ένωση.

4.3.4. Ο προτεινόμενος μηχανισμός φαίνεται ωστόσο ότι λειτουργεί καλά σε περιοχές όπου υπάρχει ήδη προσφορά επενδυτών και επιχειρήσεων που επιθυμούν να επενδύσουν. Για την υποστήριξη των επιχειρηματικών κεφαλαίων πρέπει να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός μέσω του οποίου οι επιχειρήσεις των απομακρυσμένων περιφερειών της ΕΕ να μπορούν να διαδίδουν, με αποτελεσματικότερο τρόπο, πληροφορίες για τις δραστηριότητές τους προς όλους τους επενδυτές της ΕΕ. Προς το παρόν τούτο δεν ισχύει, και περιορίζονται σε επενδυτές της εθνικής αγοράς ή, όπως συμβαίνει για ορισμένα προγράμματα τεχνολογίας, εμφανίζονται επενδυτές από τις ΗΠΑ, έστω και αν θα μπορούσαν να βρεθούν επενδυτές από την Ευρώπη.

4.3.5. Όσον αφορά τις διακρατικές κοινές επιχειρήσεις (JEV) η ΕΤΠ συμφωνεί με το στόχο να προωθηθεί η δημιουργία διακρατικών κοινών επιχειρήσεων από ΜΜΕ στο εσωτερικό της ΕΕ ούτως ώστε να μπορέσουν οι ΜΜΕ να εκμεταλλευθούν τα οφέλη της ενιαίας αγοράς μέσω καλύτερης αξιοποίησης των περιορισμένων κεφαλαίων τους και του ανθρώπινου δυναμικού τους και να είναι πιο κοντά στους πελάτες τους.

4.3.6. Ο προτεινόμενος μηχανισμός είναι βέβαιο ότι θα λειτουργήσει σχετικά καλά ιδιαίτερα στις περιοχές όπου υπάρχει έντονη διασυνοριακή συνεργασία, όπου οι αποστάσεις είναι μικρές και όπου η οικονομική συνεργασία αποτελεί παράδοση. Στις περιφέρειες που είναι μακριά από τις κεντρικές αγορές ενδέχεται να δημιουργηθούν προβλήματα. Λόγω των μακρινών αποστάσεων οι δραστηριότητες των ΜΜΕ σε αυτές τις περιφέρειες περιορίζονται στην εγχώρια αγορά. Ωστόσο υπήρχε και υπάρχει η θέληση για διεθνοποίηση και για εξαγωγές. Συχνά τα προβλήματα συνδέονται με παράγοντες όπως ανεπαρκείς γλωσσικές ικανότητες ή φτωχή τεχνογνωσία όσον αφορά την εμπορία, και όχι με ελλείψεις στον υλικό τομέα.

4.3.7. Η ΕΤΠ καλεί συνεπώς την Επιτροπή να προβεί στη δημιουργία συμπληρωματικού μηχανισμού με τον οποίο θα διευκολύνεται η χρηματοδότηση μικρών επιχειρήσεων οι οποίες επεκτείνουν το εμπόριο εξαγωγών τους και οι οποίες, μέσω των ενισχύσεων σε επιχειρηματικά κεφάλαια που απαιτούνται για τις δραστηριότητές τους, να μπορέσουν να φθάσουν σε ένα επίπεδο όπου θα είναι εφικτή η σύσταση κοινών επιχειρήσεων. Με την ευκαιρία αυτή η ΕΤΠ εφιστά επίσης την προσοχή στη σημασία των πρωτοβουλιών Europartenariat (Ευρωπαϊκή Εταιρική Σχέση), Interprise (πρόγραμμα για τη βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων και για την προώθηση της ανάπτυξης των επιχειρήσεων, κυρίως δε των ΜΜΕ) και BC-net (Ευρωπαϊκό δίκτυο συνεργασίας και προσέγγισης επιχειρήσεων), επειδή βοηθούν τις ΜΜΕ να σχηματίζουν δίκτυα και να δημιουργούν συμπράξεις.

4.3.8. Η ΕΤΠ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό τον μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Ο μηχανισμός αυτός θα συμβάλει στη βελτίωση των όρων παροχής δανείων στις ΜΜΕ σε ολόκληρη της ΕΕ με την αύξηση των πιστώσεων και τη μείωση των εγγυήσεων που απαιτούνται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα καθώς και με την ενθάρρυνση των τραπεζών να αναλαμβάνουν κινδύνους όταν παρέχουν δάνεια σε ΜΜΕ.

4.3.9. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΕΤΠ ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί όχι μόνον στις εγγυήσεις αλλά και στους τόκους των δανείων. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ικανότητα των ΜΜΕ για την δημιουργία θέσεων απασχόλησης κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, η ΕΤΠ εκτιμά ότι παράλληλα με τον προτεινόμενο μηχανισμό πρέπει να μελετηθεί μηχανισμός που θα προορίζεται για τις περιφέρειες που αντιμετωπίζουν σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα, ούτως ώστε σε ειδικές περιπτώσεις, το κεφάλαιο του δανείου να μετατρέπεται σε μετοχικό κεφάλαιο της επιχείρησης. Τούτο είναι η καταλληλότερη ρύθμιση σε τομείς καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη της περιφέρειας όπου η δημιουργία θέσεων απασχόλησης έχει θετικές συνέπειες στην ανάπτυξη ολόκληρης της περιοχής.

5. Συμπεράσματα

5.1. Τέλος, η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι η ανάγκη για αύξηση των επιχειρηματικών κεφαλαίων δεν είναι το μόνο συμπέρασμα που προέκυψε από την συζήτηση για την Πράσινη Βίβλο για την Καινοτομία. Υπήρξε επίσης σημαντική η ανάγκη απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών και του νομικού πλαισίου προκειμένου να προσανατολιστούν ευκολότερα οι ΜΜΕ προς την καινοτομία. Στο πρώτο Πρόγραμμα Δράσης για την Καινοτομία στην Ευρώπη αναφέρεται άμεσα η αρχή της «ενιαίας θυρίδας». Δεδομένου ότι σήμερα η Επιτροπή προτείνει την εισαγωγή τριών νέων χρηματοδοτικών μέσων - το ένα υπο τη διαχείριση της Επιτροπής και τα άλλα δύο υπό το ΕΤΕ - και δεδομένου ότι η εφαρμογή και των τριών θα γίνεται μέσω ενδιάμεσων περιφερειακών ή θεματικών φορέων, είναι ιδιαίτερα σημαντικό από την πλευρά των επιχειρήσεων η πρόσβαση στην ενημέρωση να πραγματοποιείται με βάση την αρχή της ενιαίας θυρίδας.

5.2. Αν και για κάθε μηχανισμό απαιτείται διαφορετικός ενδιάμεσος φορέας, πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι πληροφορίες και οι πρακτικές οδηγίες που αφορούν και τους τρεις μηχανισμούς θα λαμβάνονται από τον ίδιο περιφερειακό συντονιστή. Το διοικητικό και νομικό πλαίσιο των προγραμμάτων της ΕΕ αποτελεί για τις επιχειρήσεις έναν χώρο τελείως άγνωστο ο οποίος θα γίνει οικείος με τη βοήθεια του μηχανισμού στήριξης της δημιουργίας διακρατικών κοινών επιχειρήσεων.

5.3. Οι καινοτόμες μικρές επιχειρήσεις διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην περιφερειακή ανάπτυξη. Εφόσον στην περιφερειακή πολιτική της ΕΕ τονίζεται η σημασία της στρατηγικής προσέγγισης, οι αρμόδιες για τη στρατηγική της περιφερειακής ανάπτυξης αρχές πρέπει να είναι συνεχώς ενήμερες για το πότε παρέχονται οι πόροι που προβλέπονται στο πρόγραμμα.

5.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει κατά συνέπεια την αναγκαιότητα επικοινωνίας μεταξύ των ταμείων ή των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων καθώς και των εθνικών συντονιστών, που δρουν ως ενδιάμεσοι φορείς, και των περιφερειακών αρχών.

5.5. Τέλος, η ΕΤΠ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι συνέπειες του προγράμματος δεν θα πρέπει να αξιολογηθούν μόνο βάσει των στατιστικών στοιχείων που θα δώσουν οι χρηματοδοτούμενες επιχειρήσεις. Ενδείκνυται ωστόσο η πραγματοποίηση ανάλυσης για το πόσες βιώσιμες θέσεις απασχόλησης δημιουργήθηκαν λόγω του προγράμματος, οι οποίες δεν θα είχαν δημιουργηθεί με άλλο τρόπο, αρκεί να μην οδηγήσει στη μείωση θέσεων απασχόλησης σε επιχειρήσεις που συνεργάζονται ή είναι ανταγωνιστικές. Η αξιολόγηση αυτή θα έχει καλύτερα αποτελέσματα αν γίνει σε συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

Βρυξέλλες, 14 Μαΐου 1998.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

() COM(98) 26 τελικό - CNS/98/0024 - ΕΕ C 108 της 7.4.1998, σ. 67.

() CdR 211/96 fin - ΕΕ C 34 της 3.2.1997, σ. 34.

() CdR 306/96 fin - ΕΕ C 42 της 10.2.1997, σ. 15.

() CdR 112/96 fin - ΕΕ C 182 της 24.6.1996, σ. 34.

() CdR 68/97 fin - ΕΕ C 244 της 11.8.1997, σ. 9.

() «Εν συντομία, καινοτομία είναι:

- η ανανέωση και η διεύρυνση του πεδίου των προϊόντων και των υπηρεσιών καθώς και των σχετικών αγορών,

- η θέσπιση νέων μεθόδων παραγωγής, εφοδιασμού και διανομής,

- η εισαγωγή αλλαγών στη διαχείριση, στην οργάνωση εργασίας και στις συνθήκες εργασίες και ικανότητες του εργατικού δυναμικού.»