[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 11.12.2007

COM(2007) 798 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

«Τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες υλοποιούν τη στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση μέσω της πολιτικής συνοχής της ΕΕ, 2007-2013»

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

«Τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες υλοποιούν τη στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση μέσω της πολιτικής συνοχής της ΕΕ, 2007-2013»

1. Εισαγωγή

Η παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνει μια πρώτη ανασκόπηση των αποτελεσμάτων των διαπραγματεύσεων για τη νέα γενιά στρατηγικών και προγραμμάτων πολιτικής συνοχής κατά την περίοδο 2007-2013[1]. Επομένως, αποτελεί μέρος της δέσμης μέτρων της Λισαβόνας, διότι περιέχει λεπτομερή αξιολόγηση της προόδου σε κάθε τομέα πολιτικής κατά τα πρώτα τρία έτη της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση που εγκρίθηκε το 2005. Ειδικότερα, καταδεικνύει πόσο βασική υπήρξε η ανανεωμένη στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση για τις νέες στρατηγικές και τα προγράμματα πολιτικής συνοχής. Επιπλέον, ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την άνοιξη του 2008, η ανακοίνωση αναφέρεται στο ρόλο που μπορεί να διαδραματίσουν τα προγράμματα πολιτικής συνοχής στην προώθηση της στρατηγικής της Λισαβόνας κατά τον επόμενο τριετή κύκλο της.

2. Η πολιτικη συνοχησ στο επικεντρο της διαδικασίας της Λισαβόνας

Με τη μεταρρύθμιση που πρότεινε η Επιτροπή το 2004, την οποία επικύρωσαν το Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη το 2006, η ευρωπαϊκή πολιτική συνοχής έχει καταστεί μία από τις βασικές κοινοτικές πολιτικές για την εφαρμογή του προγράμματος της Ένωσης για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Παράλληλα με τη διατήρηση των παραδοσιακών αρχών[2] της πολιτική συνοχής, η μεταρρύθμιση εισήγαγε ορισμένα νέα στοιχεία λόγω της ανάγκης να εστιαστούν περισσότερο οι περιορισμένοι διαθέσιμοι πόροι στην προώθηση κυρίως της βιώσιμης ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης.

- Η πολιτική έχει θέσει πιο σαφή και διαφανή στρατηγικό στόχο ο οποίος, για πρώτη φορά, λειτουργεί μέσω ενός πλαισίου που αποτελεί τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας για τη συνοχή, τις οποίες εξέδωσε το Συμβούλιο στις 6 Οκτωβρίου 2006[3] και οι οποίες είναι σύμφωνες με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές της Λισαβόνας[4]. Αυτό το πλαίσιο ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες να εστιάσουν τις προσπάθειες στους τομείς προώθησης των επενδύσεων που συμβάλλουν στην υλοποίηση των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη τις εθνικές και περιφερειακές συνθήκες. Διατηρεί τις ίδιες τρεις προτεραιότητες που ευρίσκονται στο επίκεντρο της στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, δηλαδή:

- να καταστούν η Ευρώπη και οι περιφέρειές της πιο ελκυστικοί τόποι για επενδύσεις και απασχόληση·

- να προωθηθούν η καινοτομία, η επιχειρηματικότητα και η ανάπτυξη της οικονομίας της γνώσης·

- να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας.

- Τα κράτη μέλη καλούνται να αφιερώσουν το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων τους στις επενδύσεις που είναι δυνατόν να συμβάλουν σημαντικά στην υλοποίηση των στόχων της Λισαβόνας[5]. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2005 έκρινε ότι αυτές οι παρεμβάσεις μπορούν να αποδώσουν τα σημαντικότερα αποτελέσματα.Αν και οι διατάξεις σχετικά με τη χορήγηση πόρων είναι υποχρεωτικές για την ΕΕ15, η Επιτροπή ενθάρρυνε όλα τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες να εστιάσουν τις δαπάνες στις παρεμβάσεις που μπορεί να στηρίξουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που προβλέπουν τα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης. Η αποκλειστική αυτή διάθεση κονδυλίων αποτελεί σημείο αναφοράς το οποίο θα βοηθήσει στην παρακολούθηση της προόδου, ώστε να συνεχιστεί η εστίαση των προγραμμάτων στις επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη και δημιουργούν θέσεις απασχόλησης από το 2007 έως το 2013.

- Οι σύνδεσμοι μεταξύ της διαχείρισης των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης και των προγραμμάτων πολιτικής συνοχής ενισχύθηκαν με νέους μηχανισμούς αναφοράς που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας και της πολιτικής συνοχής. Οι παράλληλες αυτές διαδικασίες προϋποθέτουν τακτική υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη συμβολή της πολιτικής συνοχής στην ανάπτυξη και την απασχόληση και επιτρέπουν τη διασταύρωση στοιχείων μεταξύ των δύο τομέων πολιτικής προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνεκτικότητα. Εφέτος, τα κράτη μέλη αφιέρωσαν για πρώτη φορά ένα τμήμα της έκθεσής τους σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισαβόνας στο ρόλο της πολιτικής συνοχής· αυτό θα καθιερωθεί πλέον και στις μελλοντικές εκθέσεις.

- Στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν κάθε έτος έκθεση σχετικά με τις συγκεκριμένες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από κάθε επιχειρησιακό πρόγραμμα. Επίσης, το 2009 και το 2012, κάθε χώρα θα υποβάλει μία έκθεση στρατηγικής με πληροφορίες σχετικά με τη συμβολή της πολιτικής συνοχής στην ατζέντα της Λισαβόνας. Μετά τις εκθέσεις αυτές θα ακολουθήσει, το 2010 και το 2013, έκθεση της Επιτροπής η οποία θα συνοψίζει τις εθνικές συνεισφορές και θα εξετάζει τη σκοπιμότητα και την ανάγκη να προσαρμοστούν τα προγράμματα στις νέες προκλήσεις.

- Η μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής συνέβαλε στη μεγαλύτερη αποκέντρωση αρμοδιοτήτων στους τοπικούς και περιφερειακούς εταίρους. Με τη συγκέντρωση των γνώσεων, της εμπειρογνωμοσύνης και των πόρων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και με τη χάραξη ενοποιημένων και προσαρμοσμένων τοπικών και περιφερειακών στρατηγικών, η πολιτική συνοχής μπορεί να επιδιώξει καλύτερα τις επενδύσεις που έχουν τα μεγαλύτερα δυνατά αποτελέσματα στην ανάπτυξη και στην απασχόληση. Η αποκέντρωση, εξάλλου, μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη διακυβέρνηση σε όλα τα επίπεδα βελτιώνοντας την υπευθυνότητα και την συμμετοχικότητα με βάση τη στρατηγική της Λισαβόνας.

Η επίτευξη της στρατηγικής της Λισαβόνας προϋποθέτει συνεχή και συντονισμένη προσπάθεια και την πολιτική δέσμευση όλων των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των κρατών μελών και των περιφερειών. Το 2007, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή συνεργάστηκαν στενά για να καταρτίσουν τις εθνικές και περιφερειακές στρατηγικές με σκοπό τη στήριξη των επενδυτικών προτεραιοτήτων που καθορίστηκαν στα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης και τις ειδικές συστάσεις ανά χώρα που εξέδωσε το Συμβούλιο[6]. Συγχρόνως, δεδομένου ότι η αρχική κατάσταση είναι διαφορετική μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών και περιφερειών, κατά την υλοποίηση των στόχων της Λισαβόνας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το εκάστοτε πλαίσιο και οι δυσκολίες. Οι στρατηγικές αυτές υφίστανται πλέον και στα 27 κράτη μέλη, αλλά η πραγματική εργασία αρχίζει μόλις τώρα για να εξασφαλιστεί ότι, μέσω των προγραμμάτων, οι προσπάθειες που καταβάλλονται για την ανάπτυξη και την απασχόληση εντείνονται επιτόπου. Οι προσπάθειες αυτές πρέπει να συνεχιστούν σε όλη την περίοδο 2007 έως 2013 και οι πόροι δεν πρέπει να μεταφερθούν σε τομείς μικρότερης προτεραιότητας.

3. βασικα χαρακτηριστικα των προγραμματων της πολιτικής συνοχής 2007-2013

3.1. Διασφάλιση της συνέπειας με τα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης

Κατά τις διαπραγματεύσεις με τα περισσότερα κράτη μέλη, οι υπεύθυνοι για το συντονισμό της εφαρμογής των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης και οι υπεύθυνοι για την κατάρτιση των στρατηγικών (εθνικών στρατηγικών πλαισίων αναφοράς) και προγραμμάτων πολιτικής συνοχής συνεργάστηκαν στενά. Πολλά εθνικά στρατηγικά πλαίσια αναφοράς περιγράφουν πώς οργανώνεται αυτή η συνεργασία, πράγμα που αποτελεί νέο εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο, διότι μόνο λίγες χώρες ανέθεσαν στο ίδιο υπουργείο την αρμοδιότητα για τις δύο πολιτικές διαδικασίες. Σε ορισμένες χώρες, οι αρχές αποφάσισαν ότι, για να είναι αποτελεσματικός ο συντονισμός, απαιτούνται διοικητικές αλλαγές. Ωστόσο, τα κράτη μέλη στα οποία αυτή η συνεργασία δεν είναι ακόμη απόλυτα αποτελεσματική πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειες στον τομέα του συντονισμού.

3.2. Εστίαση στις προτεραιότητες της Λισαβόνας

Για την περίοδο 2007-2013, ο συνολικός προϋπολογισμός για την ευρωπαϊκή πολιτική συνοχής ανέρχεται σε 347 δισεκατ. EUR (σε τρέχουσες τιμές). Στο ποσό αυτό θα προστεθεί η εθνική δημόσια και ιδιωτική συγχρηματοδότηση ύψους περίπου 160 δισεκατ. EUR. Με άλλα λόγια, με τη βοήθεια των εθνικών δημόσιων και ιδιωτικών πόρων, τα προγράμματα πολιτικής συνοχής θα κινητοποιούν ετησίως πάνω από 70 δισεκατ. EUR μεταξύ 2007 και 2013.

Οι στρατηγικές που κατάρτισαν τα κράτη μέλη για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 δείχνουν ότι άρχισε σαφώς η αλλαγή κατεύθυνσης υπέρ των προτεραιοτήτων της Λισαβόνας. Σύμφωνα με τις διατάξεις σχετικά με τη χορήγηση κονδυλίων, τα κράτη μέλη της ΕΕ15 πρέπει να επενδύσουν το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων τους[7], δηλαδή το 60% για τις περιφέρειες σύγκλισης και το 75% για τις περιφέρειες του στόχου περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης, σε κατηγορίες βασικές για την ενίσχυση της ανάπτυξης και σε επενδύσεις που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης. Για τις χώρες της ΕΕ12, οι στόχοι είναι προαιρετικοί, αλλά όλα τα νέα κράτη μέλη άρχισαν τη διαδικασία διάθεσης πόρων, αν και σε διαφορετικό βαθμό το καθένα.

Συνολικά, τα αποτελέσματα είναι πολύ ενθαρρυντικά. Στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες της ΕΕ27 που υπάγονται στο στόχο «Σύγκλιση» , στις οποίες θα χορηγηθεί πάνω από το 80% των πόρων της πολιτικής συνοχής, το 65% των κονδυλίων θα επενδυθούν σε στόχους σχετικούς με τη στρατηγική της Λισαβόνας. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση 11 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού. Οι περιφέρειες με προγράμματα τα οποία εμπίπτουν στο στόχο περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης, στις οποίες χορηγείται το 16% των πόρων της πολιτικής συνοχής και οι οποίες ανέκαθεν έπρεπε να συγκεντρώνουν τα πιο περιορισμένα κονδύλιά τους στις παραγωγικότερες επενδύσεις, προτίθενται να συνεχίσουν να επενδύουν ένα υψηλό ποσοστό των κονδυλίων, το 82% του συνόλου για την περίοδο 2007-2013, στις προτεραιότητες της στρατηγικής της Λισαβόνας.

Φυσικά, υπάρχουν διαφορές μεταξύ της EU15 και της EU12 οι οποίες οφείλονται στις συνθήκες. Για τα κράτη μέλη της ΕΕ15, για τα οποία η χορήγηση κονδυλίων είναι υποχρεωτική, οι αντίστοιχοι αριθμοί είναι, όπως θα αναμενόταν, κατά τι υψηλότεροι από το 74% για το στόχο «Σύγκλιση» και το 83% για το στόχο περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης , αν και αυτά τα ποσοστά διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών και των διαφόρων περιφερειών.

Για τα κράτη μέλη της ΕΕ12 (για τα οποία οι διατάξεις σχετικά με τη χορήγηση δεν είναι υποχρεωτικές), το ποσοστό είναι 59% για το στόχο «Σύγκλιση», δηλαδή είναι ίδιο με το ποσοστό του περιορισμένου αριθμού προγραμμάτων αυτών των κρατών μελών που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του στόχου της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης.

[pic]Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, οι αριθμοί έχουν την τάση να διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Στην κορυφή, οι περιφέρειες σύγκλισης στην Πορτογαλία και στην Ισπανία έχουν προβεί σε συγκεκριμένες επενδύσεις που φθάνουν το 80% των συνολικών χορηγήσεων, ενώ για τις περιφέρειες της ανταγωνιστικότητας το υψηλότερο ποσοστό το έχει η Δανία με 92% των συνολικών χορηγήσεων[8]. Στην ΕΕ12, τα ποσοστά είναι κάπως μικρότερα, αλλά δεν πρέπει να λησμονείται ότι σε πολλές περιφέρειες πρέπει ακόμη να γίνουν επενδύσεις σε πολλούς τομείς βασικούς για την οικονομική πρόοδο. Ωστόσο, είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι η Βουλγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία, οι οποίες έχουν μεγάλη ανάγκη από επενδύσεις σε βασικές υποδομές, αποφάσισαν να αφιερώσουν ένα σημαντικό μέρος των πόρων στις προτεραιότητες της στρατηγικής της Λισαβόνας.

Οι πόροι που χορηγούνται για την προώθηση της απασχολησιμότητας και του ανθρώπινου δυναμικού προορίζονται γενικά για κατηγορίες σχετικές με τη στρατηγική της Λισαβόνας, με αποτέλεσμα να τίθενται υψηλοί στόχοι στη διάθεση πόρων. Ωστόσο, τα κράτη μέλη, με τη στήριξη της Επιτροπής, πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι πόροι της πολιτικής συνοχής εστιάζονται πράγματι σε δράσεις που θα έχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα όσον αφορά την ανάπτυξη και την απασχόληση. Οι νέοι μηχανισμοί διασταυρούμενης κοινοποίησης σε συνδυασμό με τις διατάξεις σχετικά με τη χορήγηση θα πρέπει να διευκολύνουν αυτή τη διαδικασία.

Ποσοστό χορήγησης ανά κράτος μέλος

2007-2013

(σε % του συνόλου των κονδυλίων)

[pic]

[pic]

3.3. Στήριξη των τεσσάρων δράσεων προτεραιότητας των Εαρινών Συμβουλίων του 2006 και 2007

Το Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2006 καθόρισε τέσσερις τομείς προτεραιότητας βάσει της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισαβόνας στους οποίους η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής: μεγαλύτερη επένδυση στη γνώση και στην καινοτομία, ελευθέρωση του επιχειρηματικού δυναμικού, ιδιαίτερα των ΜΜΕ, βελτίωση της απασχολησιμότητας μέσω της ευελιξίας με ασφάλεια, και καλύτερη διαχείριση των ενεργειακών πόρων. Η Επιτροπή ενθάρρυνε τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ιδιαίτερα για την προώθηση αυτών των προτεραιοτήτων και για την ενσωμάτωσή τους στις εθνικές και περιφερειακές στρατηγικές τους.

Τα νέα προγράμματα συνοχής αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη μεγαλύτερη επένδυση στη γνώση και στην καινοτομία. Πάνω από 85 δισεκατ. EUR χορηγούνται σε επενδύσεις σ’ αυτούς τους τομείς[9]. Πάνω από το ήμισυ του ποσού αυτού -49,5 δισεκατ. EUR- θα επενδυθούν στη βελτίωση της καινοτομικής ικανότητας των επιχειρήσεων, με τη στήριξη των τεχνολογικών μεταφορών και των δικτύων συνεργασίας, καθώς και της Ε&Α και των οικολογικών καινοτομιών (τεχνολογίες και προϊόντα). Το υπόλοιπο ποσό θα μοιραστεί ανάμεσα στη στήριξη για τη διάδοση και τη χρησιμοποίηση των τεχνολογιών των πληροφοριών (ΤΠΕ) από τις επιχειρήσεις και τους πολίτες και την ανάπτυξη των ΤΠΕ, τη στήριξη των νεοσύστατων επιχειρήσεων και της αυτοαπασχόλησης, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την προώθηση πιο ευέλικτου και ευπροσάρμοστου εργατικού δυναμικού. Η πολιτική συνοχής θα επενδύσει επίσης σε δράσεις με τις οποίες η επιδίωξη της αριστείας και της καινοτομίας είναι βέβαιο ότι θα διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Σε σύγκριση με την περίοδο 2000-2006, το συνολικό αποτέλεσμα όλων των προγραμμάτων αντιπροσωπεύει αύξηση που αναμενόταν για την Ε&Α και την καινοτομία, η οποία ισοδυναμεί αντίστοιχα με περισσότερο από το διπλάσιο της σχετικής προσπάθειας και το τριπλάσιο των δημοσιονομικών πόρων που χορηγήθηκαν[10]. Στα νέα κράτη μέλη, το ποσοστό των δαπανών για την Ε&Α και την καινοτομία επί του συνολικού διαθέσιμου προϋπολογισμού θα είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερο απ’ ό,τι την προηγούμενη περίοδο. Για τα άλλα κράτη μέλη, η συνολική χορήγηση για την Ε&Α και την καινοτομία αυξήθηκε ουσιαστικά. Για παράδειγμα, αν και η στήριξη των διαρθρωτικών ταμείων στην Ισπανία μειώθηκε κατά 40% περίπου σε σύγκριση με την περίοδο 2000-2006, οι δαπάνες για την Ε&Α θα διπλασιαστούν και θα υπερβούν τα 7,5 δισεκατ. EUR.

Σημασία έχει οι επενδύσεις στην Ε&Α και στην καινοτομία να εκμεταλλευθούν τις δυνατότητες των υφισταμένων πόλων αριστείας και, ει δυνατόν, να κινητοποιήσουν πρόσθετες ιδιωτικές επενδύσεις. Ωστόσο, πρέπει να βρεθούν νέοι τρόποι για να ενισχυθούν οι εθνικές και περιφερειακές ικανότητες για Ε&Α και καινοτομία, και να χρησιμοποιηθεί καλύτερα το υπάρχον δυναμικό ΕΤΑ. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει να δημιουργηθεί μια νέα γενιά εργαστηρίων, οργάνων και υποδομών βασικής έρευνας παγκόσμιου κύρους, για τα οποία θα είναι απαραίτητη κοινή δράση σε όλη την ΕΕ και τα οποία θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη και στις περιφέρειες να παραμείνουν πρωτοπόροι στην έρευνα κατά τις επόμενες δεκαετίες. Οι απαιτούμενες επενδύσεις θα μπορούσαν να χρηματοδοτούνται εν μέρει από τα προγράμματα συνοχής ανάλογα με τους ειδικούς στόχους τους.

Η προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος στο πλαίσιο των νέων προγραμμάτων συνδέεται άμεσα με την προτεραιότητα του Συμβουλίου για ελευθέρωση του επιχειρηματικού δυναμικού, και ιδίως των ΜΜΕ και αποτελεί ένα άλλο βασικό θέμα για την περίοδο 2007-2013. Τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην παροχή υπηρεσιών στήριξης των επιχειρήσεων για να τις διευκολύνουν, ιδίως τις ΜΜΕ, να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητά τους και να εισέλθουν στις διεθνείς αγορές. Οι υπηρεσίες στήριξης των επιχειρήσεων που απευθύνονται στις ΜΜΕ θα λάβουν 19 δισεκατ. EUR περίπου κατά τα επόμενα επτά έτη, τα οποία ισοδυναμούν με το 5% των διατιθέμενων πόρων της ΕΕ. Η πολιτική συνοχής θα βοηθήσει τις ΜΜΕ να επενδύσουν αποτελεσματικά στο ανθρώπινο δυναμικό τους, να δημιουργήσουν ικανές δομές διαχείρισης και να προβλέψουν καλύτερα τις οικονομικές αλλαγές. Η στήριξη που παρέχει η ΕΕ στις ΜΜΕ θα περιλαμβάνει επίσης επενδύσεις που θα ευνοήσουν τη δημιουργία ενός φιλικού προς τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος και θα μειώσουν τη γραφειοκρατία. Οι προσπάθειες αυτές αναμένεται ότι θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη να πλησιάσουν περισσότερο την προσέγγιση της «μονοαπευθυντικής αρχής» για τη στήριξη των επιχειρήσεων.

Μία συναφής δράση στον τομέα αυτόν βελτίωσε την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση από άλλες πηγές εκτός των επιδοτήσεων, όπως δάνεια και επιχειρηματικά κεφάλαια. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι νέες πρωτοβουλίες χρηματοοικονομικής τεχνικής που συμφωνήθηκαν μεταξύ της Επιτροπής και του ομίλου ΕΤΕ: οι πρωτοβουλίες που ονομάζονται JEREMIE[11] και JESSICA[12] επιδιώκουν τη βελτίωση της προσφοράς καινοτόμων προϊόντων χρηματοοικονομικής τεχνικής στις περιφέρειες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις στο παρόν πρώιμο στάδιο, οι πόροι των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής που πρέπει να επενδυθούν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας JEREMIE κατά την περίοδο 2007-2013 θα υπερβούν τα 2,5 δισεκατ. EUR. Πρόσφατα, η Επιτροπή ενέκρινε μία πρωτοβουλία στον τομέα της στήριξης της μικροπίστωσης, η οποία είναι σημαντική για την ανάπτυξη της απασχόλησης και τη βελτίωση της κοινωνικής ένταξης[13].

Η Επιτροπή εξέδωσε, πρόσφατα, μια ανακοίνωση η οποία περιέχει οδηγίες προς τις εθνικές και περιφερειακές αρχές σχετικά με τις συνέργειες μεταξύ των παρεμβάσεων της πολιτικής συνοχής της ΕΕ, των προγραμμάτων-πλαισίων έρευνας και του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία[14]. Επίσης προτείνει διάφορους τρόπους με τους οποίους η Επιτροπή θα προσπαθήσει να επιτύχει την όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης τονίζοντας, ωστόσο, ότι τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να αναλάβουν τον κύριο ρόλο όσον αφορά την καλύτερη δυνατή χρήση των ευρωπαϊκών κονδυλίων που τους χορηγούνται.

Τα νέα προγράμματα θα επιδιώξουν επίσης τη βελτίωση της απασχολησιμότητας μέσω της ευελιξίας με ασφάλεια στηρίζοντας τις προσπάθειες των εργαζομένων, των επιχειρήσεων και των επιχειρηματιών να προσαρμόζονται διαρκώς στις νέες προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης των αγορών. Χορηγήθηκαν περί τα 13,5 δισεκατ. EUR για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να αναπτύξουν μακρόπνοες στρατηγικές για το ανθρώπινο δυναμικό, να καθιερώσουν καινοτόμους και παραγωγικότερες μορφές εργασίας και οργάνωσης της εργασίας και να διευκολύνουν τη διαδικασία μετάβασης που οφείλεται στην αναδιάρθρωση. Παράλληλα, δυναμικές πολιτικές απασχόλησης και δράσεις για τη διά βίου μάθηση παρέχουν στους πολίτες τη δυνατότητα να αποκτήσουν τις ικανότητες και τα επαγγελματικά προσόντα που χρειάζονται σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο. Αυτό σημαίνει άμεση στήριξη στις ατομικές και συστημικές δράσεις για να βελτιωθεί η λειτουργία της αγοράς εργασίας. Συνολικά, τα νέα προγράμματα προβλέπουν 32 περίπου δισεκατ. EUR για τη βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση και καλύπτουν από την παροχή προσωπικής βοήθειας έως τον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών απασχόλησης. Όπως αναφέρει το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του, η ουσιαστική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων της αγοράς εργασίας είναι δυνατή μόνο με την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, η οποία θα ενισχυθεί με 50 εκατ. EUR περίπου από τον προϋπολογισμό συνοχής. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, η πολιτική συνοχής θα ενισχύσει διάφορες πτυχές της ευελιξίας με ασφάλεια με κονδύλια που θα φθάσουν τα 50 δισεκατ. EUR περίπου κατά τα επόμενα επτά έτη.

Λαμβανομένης υπόψη της οικονομικής απόδοσης των επενδύσεων στην εκπαίδευση στα πρώτα στάδια της ζωής, οι πόροι που αφιερώνονται στη βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού θα αυξηθούν σημαντικά στη νέα αυτή περίοδο προγραμματισμού σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Για την ενίσχυση της μεταρρύθμισης των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης προβλέπονται 25,3 δισεκατ. EUR περίπου. Στο πλαίσιο αυτό, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις νέες γενιές, οι οποίες αντιπροσωπεύουν σημαντική πηγή δυνάμει ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η προσέγγιση αυτή εκφράστηκε με τη σθεναρή δέσμευση στα προγράμματα συνοχής να δοθεί βοήθεια για να επιτευχθούν οι στόχοι που αφορούν την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και τη συνδρομή προς τους νέους ανέργους, όπως συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο.

Τα νέα προγράμματα δίνουν έμφαση επίσης στη βελτίωση της διαχείρισης των ενεργειακών πόρων και την πορεία προς μία αποδοτική και ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική . Ένα μεγάλο μέρος των προσπαθειών στον τομέα αυτόν πρέπει να αναλάβει ο ιδιωτικός τομέας, οπότε οι απόλυτες τιμές των δαπανών στο πλαίσιο των προγραμμάτων φαίνονται χαμηλές σε σύγκριση με άλλους τομείς. Σε σύγκριση με την περίοδο 2000-2006, οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην ενεργειακή απόδοση θα είναι πέντε φορές υψηλότερες για το στόχο «Σύγκλιση» και επτά φορές υψηλότερες για το στόχο της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης.

3.4. Εξέταση άλλων βασικών συστάσεων του Συμβουλίου και προτεραιοτήτων της Κοινότητας

Οι επενδύσεις στις σχετικές με τη στρατηγική της Λισαβόνας κατηγορίες θα αφορούν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων ούτως ώστε να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις ειδικές προκλήσεις της χώρας τους κατά την επιδίωξη των στόχων που καθορίζονται από τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές και τις ειδικές συστάσεις ανά χώρα.

Τα νέα προγράμματα πολιτικής συνοχής αποσκοπούν στη δημιουργία καταστάσεων επωφελών για όλους ενισχύοντας τις δυνητικές συνέργειες ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος, στην πρόληψη των κινδύνων και στην ανάπτυξη. Μεταξύ των προτεραιοτήτων σ’ αυτό τον τομέα είναι η παροχή περιβαλλοντικών υπηρεσιών όπως είναι η υδροδότηση, οι υποδομές επεξεργασίας αποβλήτων και λυμάτων, η καλύτερη διαχείριση των φυσικών πόρων, η απολύμανση της γης ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για νέες οικονομικές δραστηριότητες, και η προστασία από περιβαλλοντικούς κινδύνους. Συνολικά, σ’ αυτούς τους τομείς προβλέπεται επένδυση 51 δισεκατ. EUR.

Βασική προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη οποιασδήποτε περιφέρειας ή χώρας αποτελεί η ύπαρξη κατάλληλου δικτύου μεταφορών . Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες που είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του στόχου «Σύγκλιση» ή του Ταμείου Συνοχής έδωσαν σαφή προτεραιότητα στην ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών (ΔΕΔ-Μ). Το ήμισυ περίπου των συνολικών πιστώσεων που προβλέπονται για τις μεταφορές (76 δισεκατ. EUR) θα χορηγηθούν σε έργα ΔΕΔ-Μ (38 δισεκατ. EUR[15]). Πρόκειται για βασικά έργα όπως ο σιδηροδρομικός άξονας «Rail Baltica» μεταξύ Ελσίνκι και Βαρσοβίας, ο διάδρομος Ανατολής-Δύσης που αποτελεί την οδική σύνδεση των λετονικών θαλάσσιων λιμένων και της Ρίγα με τη Ρωσία, ο πολυτροπικός άξονας μεταφορών που συνδέει την Πορτογαλία και την Ισπανία με την υπόλοιπη Ευρώπη, και πολλά άλλα. Τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής θα χρηματοδοτήσουν επίσης άλλες επενδύσεις στον τομέα των μεταφορών, όπως οι δευτερεύουσες συνδέσεις, ώστε να βελτιωθεί η δυνατότητα πρόσβασης στα ΔΕΔ-Μ, καθώς και η προώθηση περιβαλλοντικά πιο βιώσιμων συστημάτων μεταφορών· οι επενδύσεις αυτές ανέρχονται στο 45% σχεδόν της συνολικής προβλεπόμενης χορήγησης για τις μεταφορές, δηλαδή σε 34 περίπου δισεκατ. EUR.

Το Συμβούλιο συνέστησε σε ορισμένα κράτη μέλη[16] να αναπτύξουν μια προσέγγιση κύκλου ζωής στην απασχόληση και να προωθήσουν μια αγορά εργασίας χωρίς αποκλεισμούς για τις ομάδες που διατρέχουν κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού. Το Συμβούλιο, παραδείγματος χάριν, χορηγώντας 1,5 δισεκατ. EUR ενθάρρυνε τις αρχές της Πολωνίας να ολοκληρώσουν τις μεταρρυθμίσεις των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, ώστε να διευρυνθούν οι δράσεις που αφορούν τις μειονεκτούσες ομάδες. Οι εκθέσεις υλοποίησης των κρατών μελών τονίζουν επίσης το ρόλο που διαδραματίζουν τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής ώστε τα ενεργά μέτρα υπέρ της απασχόλησης να φθάνουν στο 25% των μακροχρόνια ανέργων και να συμβάλουν στην παροχή ευκαιρίας σε κάθε άνεργο για μια νέα αρχή.

Η υλοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα των δημόσιων διοικήσεων και υπηρεσιών. Περί τα 3,6 δισεκατ. EUR θα χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων διοικήσεων και υπηρεσιών, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ώστε να καταρτίζουν και να εφαρμόζουν αποτελεσματικές πολιτικές και προγράμματα. Οι δράσεις θα περιλαμβάνουν τη βελτίωση της ποιότητας και την επιβολή της νομοθεσίας, την κατάρτιση εκτιμήσεων των επιπτώσεων και τη δημιουργία ποιοτικών υπηρεσιών στις οποίες θα έχουν πρόσβαση οι πολίτες και οι επιχειρήσεις. Εκτός από τη βελτίωση της νομοθεσίας, οι παρεμβάσεις θα αντιμετωπίσουν επίσης την ανάγκη να απλουστευθούν οι διοικητικές διαδικασίες και να αυξηθούν οι ικανότητες των υπαλλήλων. Παραδείγματος χάριν, οι παρεμβάσεις της πολιτικής συνοχής θα βοηθήσουν την Ελλάδα να ανταποκριθεί στις συστάσεις που της γίνονται για να εκσυγχρονίσει τη δημόσια διοίκησή της και να ενισχύσει τις ικανότητές της στους τομείς της ρύθμισης, του ελέγχου και της εφαρμογής. Ομοίως, η Βουλγαρία και η Ρουμανία κατάρτισαν ειδικά προγράμματα για να στηρίξουν την ανάπτυξη της διοικητικής ικανότητάς τους, εφόσον αυτό θεωρείται προϋπόθεση για την ουσιαστική εφαρμογή όλων των άλλων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Τέλος, το μέσο παροχής τεχνικής βοήθειας JASPERS[17], του οποίου η διαχείριση γίνεται στο πλαίσιο μιας νέας εταιρικής σχέσης με την ΕΤΕπ και την ΕΤΑΑ, θα βοηθήσει τα νέα κράτη μέλη να αναπτύξουν τις ικανότητές τους για την κατάρτιση σχεδίων υψηλής ποιότητας τα οποία θα στηρίξει η Ένωση, περιλαμβανομένων αυτών που οργανώνονται ως εταιρικές σχέσεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

3.5. Προώθηση εταιρικών σχέσεων

Ένας από τους βασικούς παράγοντες που ενισχύουν την προστιθέμενη αξία και την αποτελεσματικότητα της πολιτικής συνοχής είναι η ποιότητα της εταιρικής σχέσης μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών, μεταξύ άλλων και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, κατά την κατάρτιση και εφαρμογή των προγραμμάτων πολιτικής συνοχής. Η πολιτική συνοχής ανέπτυξε ένα μοναδικό σύστημα πολυεπίπεδης διακυβέρνησης όπου συμμετέχουν αφενός «κάθετοι» εταίροι (Κοινότητα, εθνικές περιφερειακές και τοπικές αρχές) και αφετέρου «οριζόντια» ενδιαφερόμενα μέρη (αντιπρόσωποι επιχειρήσεων, συνδικαλιστικές οργανώσεις, ΜΚΟ, κλπ.). Από μια πρώτη εξέταση των εγγράφων προγραμματισμού προκύπτει ότι οι μορφές εταιρικής σχέσης διαφέρουν μεταξύ των χωρών[18], ανάλογα με το θεσμικό τους πλαίσιο. Αν και σε πολλά κράτη μέλη οι δομές στις οποίες συμμετέχουν οι εταίροι στον προγραμματισμό έχουν βελτιωθεί σε σύγκριση με το παρελθόν, πρέπει να υπάρχει περισσότερο εντατική συνεργασία κατά την εφαρμογή του προγράμματος μεταξύ όλων των βασικών ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, ώστε να εξασφαλιστεί η συγκέντρωση των πόρων στη στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

4. Συμπεράσματα

Από την ανάλυση της νέας γενιάς στρατηγικών και προγραμμάτων πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2007-2013 προκύπτει ότι οι περισσότεροι από τους διαθέσιμους πόρους θα χρησιμοποιηθούν για την προώθηση της μεγαλύτερης πολιτικής προτεραιότητας της Ένωσης: της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μεγάλη μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2007-2013, η οποία έθεσε τις βάσεις για μια πιο στρατηγική προσέγγιση του προγραμματισμού των επενδύσεων με βάση τη στρατηγική της Λισαβόνας, και για μεγαλύτερη συμμετοχή στη στρατηγική επιτόπου με την ενισχυμένη αποκέντρωση της διαχείρισης και το μεγαλύτερο ρόλο που ανατίθεται στους εταίρους.

Ενισχυμένη από τις νέες διατάξεις σχετικά με τη χορήγηση, η μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής δείχνει να έχει αλλάξει το χαρακτήρα του διαλόγου μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών και περιφερειακών αρχών, ο οποίος εστιάζεται περισσότερο από άλλοτε στους τρόπους με τους οποίους θα αναπτυχθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και η δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Προσφάτως επίσης, η Επιτροπή επέστησε την προσοχή στη σημασία αυτών των στοιχείων που αποτελούν βασικές αρχές για την αποτελεσματικότητα της κοινοτικής πολιτικής γενικά ενόψει της συζήτησης για τον προϋπολογισμό της ΕΕ μετά το 2013[19].

Πράγματι, στο πλαίσιο της γενικής ανακατανομής των πόρων, ολοένα και μεγαλύτερη σημασία έχει πώς θα χρησιμοποιηθούν καλύτερα οι πόροι.

Στο παρόν στάδιο, τα έγγραφα προγραμματισμού αναφέρουν τις προθέσεις των κρατών μελών και των περιφερειών για την προσεχή περίοδο· η φάση υλοποίησης τώρα μόλις αρχίζει. Μόνο εάν επιτευχθούν αποτελέσματα κατά τα επόμενα έτη θα εκπληρωθούν οι υψηλές προσδοκίες για τα νέα προγράμματα. Επομένως, θα πρέπει απαραιτήτως να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική και έγκαιρη υλοποίηση των προγραμματισμένων δράσεων και, εν ανάγκη, να ενισχυθούν τα συμφωνηθέντα μέτρα, ώστε να διασφαλιστεί η διατήρηση του στενού συνδέσμου μεταξύ της πολιτικής συνοχής και των προτεραιοτήτων της Λισαβόνας σε όλη την περίοδο προγραμματισμού.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη χρησιμοποιώντας τα συστήματα και τις διαδικασίες που έχουν δημιουργηθεί για ην παρακολούθηση, την αξιολόγηση και, ενδεχομένως, την προσαρμογή των προγραμμάτων στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και προτεραιότητες. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να συντάσσει εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες και, την άνοιξη του 2008, θα υποβάλει λεπτομερέστερη έκθεση μετά την περάτωση όλων των διαπραγματεύσεων για τα προγράμματα της περιόδου 2007-2013. Η Επιτροπή θα επωφεληθεί επίσης από την ευκαιρία που παρέχει ο κύκλος διακυβέρνησης της Λισαβόνας για να επιστήσει την προσοχή του Συμβουλίου σε τυχόν βελτιώσεις που ίσως είναι απαραίτητες στην εφαρμογή του προγράμματος, περιλαμβανομένων, ενδεχομένως, των ειδικών συστάσεων ανά χώρα. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων θα είναι σημαντική για την καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεων της διαδικασίας χορήγησης πόρων στην ανάπτυξη και την απασχόληση.

Εν ολίγοις, η επιτυχία των νέων προγραμμάτων πολιτικής συνοχής είναι καθοριστική για την υλοποίηση των γενικών φιλοδοξιών της Ένωσης που είναι ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο για τους πολίτες της.

[1] Τα στοιχεία βασίζονται στις τελευταίες πληροφορίες που έχουν καταγράψει τα κράτη μέλη για τα νέα προγράμματα έως τις 27 Νοεμβρίου 2007.

[2] Το κεφάλαιο IV του κανονισμού αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου της 11ης Ιουλίου 2006 αναφέρει τις αρχές της συνδρομής της πολιτικής συνοχής της ΕΕ (συμπληρωματικότητα, συνεκτικότητα, συντονισμός, συμμόρφωση, προγραμματισμός, εταιρική σχέση, εδαφικό επίπεδο εφαρμογής, αναλογική παρέμβαση, επιμερισμένη διαχείριση, προσθετικότητα, ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και μη διάκριση, και βιώσιμη ανάπτυξη.)

[3] http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/2007/osc/index_en.htm

[4] http://ec.europa.eu/growthandjobs/pdf/integrated_guidelines_en.pdf

[5] Άρθρο 9 παράγραφος 3 και Παράρτημα IV του κανονισμού (EK) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, (ΕΕ L 210/25 της 31.7.2006).

[6] Συμπεράσματα του Εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2007.

[7] Άρθρο 9 παράγραφος 3 και Παράρτημα IV του κανονισμού (EK) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, (ΕΕ L 210/25 της 31.7.2006).

[8] Οι αριθμοί αυτοί μπορεί να αλλάξουν ακόμη ανάλογα με την τελική μορφή των επιχειρησιακών προγραμμάτων.

[9] Τα έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2007) 1547 της 14.11.2007 περιέχουν λεπτομερέστερη ανάλυση του περιεχομένου της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας (RTDI) των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν και των σχεδίων προγραμμάτων στο τέλος Οκτωβρίου 2007.

[10] Το σχετικό ποσοστό των δαπανών ΕΤΑΚ αυξάνεται από 11% σε 25% ενώ το ύψος της χρηματοδότησης αυξάνεται από 25,5 δισεκατ. EUR σε 85,2 δισεκατ. EUR.

[11] JEREMIE (Joint European Resources for Micro to Medium Enterprises – Κοινοί ευρωπαϊκοί πόροι για τις μικροεπιχειρήσεις και τις μεσαίες επιχειρήσεις)

[12] JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas – Κοινή ευρωπαϊκή ενίσχυση για βιώσιμες επενδύσεις σε αστικές περιοχές)

[13] «Μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την προώθηση της μικροπίστωσης με σκοπό τη στήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης» COM(2007) 708 της 13ης Νοεμβρίου 2007.

[14] COM(2007) 474 της 16ης Αυγούστου 2007 «Ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές περιφέρειες μέσω της έρευνας και της καινοτομίας - Συμβολή στη μεγέθυνση και την απασχόληση».

[15] Το ποσό αυτό φθάνει τα 44,2 δισεκατ. EUR εάν περιληφθούν οι επενδύσεις σε ευφυή συστήματα μεταφορών, αεροδρόμια και λιμάνια τα οποία συνεισφέρουν επίσης στα ΔΕΔ-Μ.

[16] HU, SK, PL, EE.

[17] Joint Assistance in Support of Projects in European Regions (Κοινή βοήθεια για τη στήριξη σχεδίων στις ευρωπαϊκές περιφέρειες).

[18] Σχετικά με αυτό, είναι πολύ χρήσιμες οι εργασίες της «Πλατφόρμας για την παρακολούθηση της στρατηγικής της Λισαβόνας» της Επιτροπής των Περιφερειών. http://lisbon.cor.europa.eu/

[19] Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2007) Μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού σε μια Ευρώπη που αλλάζει. SEC(2007) 1188.