ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(93) 704 τελικό 
Βρυξέλλες, 14 Ιανουαρίου 1994 
ΕΚΘΕΣΗ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΑ 
- πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση των νέων και την 
προετοιμασία τους για τη ζωή του ενηλίκου και την επαγγελματική ζωή -
(υποβληθείσα από την Επιτροπή σύμφωνα με το 
άρθρο 8 της απόφασης 91/387/ΕΟΚ) 
Η ταρούσα ίκθίση υτοβάλλίται ατό την Ετιτροτή τρος το Συμβούλιο των 
ΥτουρΎων, το Ευρωταϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική 
Ετιτροτή, τη Συμβουλευτική Ετιτροτή για την Εταγγίλματική Κατάρτιση 
και την Εκταιό*υτική Ετιτροτή. 
3 
ΕΙΣΑΓΟΓΗ 
Η ταρούσα ενδιάμεση έκθεση προετοιμάσθηκε ατό την Ετιτροτή ως απολογισμός της 
ανάπτυξης του τροΎράμματος ΠΕΤΡΑ από τις αρχές του, το 1988, μέχρι τον Ιούνιο 1993. 
Μολονότι το σημερινό πρόγραμμα θα λήξει μόνο στις 31 Δεκεμβρίου 1994, η έκθεση 
υτοβάλλεται ενωρίτερα για να ταράσχει τληροφορίες και μία βάση για τη συζήτηση του 
δΐ€ξάγ6ται σε διάφορα ετίτεδα σχετικά με την τροετοιμασία της μελλοντικής κοινοτικής 
δράσης στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, σύμφωνα με το έγγραφο «ργασίας της 
Ετιτροτής της 5ης Μαΐου 1993 [έγγρ. COM(93) 183]. Η Επιτροπή θα ταρουσιάσει, στις 
31 Δεκεμβρίου 1995, τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος του θα 
καλύττει την περίοδο 1992-1994. Η εν λόγω τελική έκθεση θα συνοδεύεται ατό μία τελική 
έκθεση σχετικά με την εξωτερική αξιολόγηση των κοινοτικών μέτρων στα πλαίσια του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ. 
Το τμήμα Α της έκθεσης παρουσιάζει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την 
εκπλήρωση της κύριας λειτουργίας του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, δηλαδή την υποστήριξη και 
τη συμπλήρωση των πολιτικών και δραστηριοτήτων των κρατών μελών που αποσκοπούν στην 
επίτευξη ενός αριθμού συγκεκριμένων στόχων όπως αυτοί ορίζονται από την απόφαση του 
Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 1987 και τροποποιήθηκαν από την απόφαση της 22ας 
Ιουλίου 1991. 
Η παρούσα έκθεση αντλεί στοιχεία από τις εκθέσεις που υπέβαλα»' όλα τα κράτη μέλη τον 
Ιούνιο/Ιούλιο 1993 σύμφωνα με το άρθρο 8 της απόφασης της 22ας Ιουλίου 1991 και τα 
οποία μεταγενεστέρως συμπληρώθηκαν από μία σειρά διμερών διαβουλεύσεων της Επιτροπής 
με τα μεμονωμένα κράτη μέλη που πραγματοποιήθηκαν από το Ιούλιο έως το Σεπτέμβριο 
1993. Οι εκθέσεις των κρατών μελών και οι διμερείς διαβουλεύσεις ταρε ίχαν ίνα ευρύ φάσμα 
τληροφοριών όσον αφορά τα μέτρα που έλα/8αϊ' τα κράτη μέλτ; για να εφαρμόσουν τους 
στόχους και να δώσουν μία απτή μορφή στο κοινό πλαίσιο των κατευθυντηρ ίων γραμμών που 
ορίζονται από την απόφαση. 
Το τμήμα Β της έκθεσης περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης εξωτερικής 
αξιολόγησης των κοινοτικών μέτρων που εφαρμόσθηκαν σύμφωνα με το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ 
και τα οποία απέβλεπαν στην επίτευξη των στόχων των αποφάσεων του Συμβουλίου και την 
υποστήριξη και συμπλήρωση των δραστηριοτήτων των κρατών μελών. Η παρούσα ενδιάμεση 
εξωτερική αξιολόγηση, η οποία απαιτείται από την απόφαση της 22ας Ιουλίου 1991, 
παρουσιάζεται στο τμήμα Β. Πρέπ€ΐ να σημειωθεί ότι αυτή η φάση της εξωτερικής 
αξιολόγησης πραγματοποιήθηκε από τις αρχές Ιουλίου έως μέσα Σεπτεμβρίου 1993, ήτοι 
νωρίτερα από ό,τι προβλέπει η απόφαση του Συμβουλίου, προκείμενου τα αποτελέσματα να 
είναι διαθέσιμα προς εξέταση παράλληλα με την εκπόνηση προτάσεων της Επιτροπής για 
ε να πρόγραμμα δράσης για την υλοποίηση μίας Κοινωνικής Πολιτικής Επαγγελματικής 
Κατάρτισης. Μία τελική εξωτερική αξιολόγηση θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του 
1995. 
7 
Τμήμα Α: Έκθεση της Επιτροπής 
Η βασική λειτουργία του προγράμματος ΠΕΤΡΑ: υποστήριξη για την ανάπτυξη πολιτικής 
στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. 
Τμήμα Β 
Έκθεση σχετικά με την ενδιάμεση εξωτερική αξιολόγηση των κοινοτικών μέτρων που 
εφαρμόσθηκαν σύμφωνα με την απόφαση 91/387/ΕΟΚ. 
s~ 
Τμήμα A 
Έκθεση της Επιτροπής 
H βασική λειτουργία του προγράμματος ΠΕΤΡΑ: υποστήριξη για την 
ανάπτυξη πολιτικής στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης 
6" 
Περιεχόμενα 
1. Εφαρμογή του προγράμματος 1 
1.1 Αποφάσεις και στόχοι του Συμβουλίου 1 
1.2 Δράσεις του Προγράμματος 9 
1.3 Διαχείριση και διαδικασίες διαβούλευσης 14 
1.4 Χρηματοδοτικοί πόροι 14 
2. Επίδραση και πρόοδος σε σχέση με τους πολιτικούς στόχους 17 
2.1 Ιστορικό 17 
2.2 Αύξηση της συμμετοχής των νέων στην εκταίδευση και την αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση 20 
2.3 Ανύψωση τον επίΉ (δου, βελτίωση της ποιότητας και διαφοροτοίηοη της 
προσφοράς επαγγελματικής κατάρτισης 27 
2.4 ΤΙροώθηση της προσαρμοστικότητας της αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης στις μεταβολές 29 
2.5 Ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής διάστασης στην αρχική επαγγελματική 
κατάρτιση 30 
2.6 Βελτίωση της συνεργασίας εντός των κρατών μελών και σε διεθνική 
κλίμακα 33 
2.7 Ενθάρρυνση περισσότερο διαφοροποιημένων μορφών επαγγελματικού 
προσανατολισμού 35 
2.8 Βελτίωση της γνώσης των εξελίξεων στην αγορά εργασίας 37 
2.9 Προώθηση ίσων ευκαιριών για τις νέες γυναίκες 37 
2.10 Ανάπτυξη των ευκαιριών κατάρτισης για νέους σε μειονεκτική θέση 38 
2.11 ΤΙροώθηση της δημιουργικότητας, πρωτοβουλίας και του 
επιχειρηματικού πνεύματος των νέων 39 
3. Προοπτικές και μέλλον 41 
3.1 Το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ 41 
3.2 Κοινοτική δράση στον τομέα της αρχικής κατάρτισης 42 
7 
1. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
1.1 Αποφάσεις και στόχοι του Συμβουλίου 
1.1.1 Το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ εγκαινιάσθηκε το 1988 σύμφωνα με την απόφαση του 
Συμβουλίου της \ης Δεκεμβρίου 1987 σχετικά με ενα πρόγραμμα δράσης για την 
επαγγελματική κατάρτιση των νέων και την προετοιμασία τους για τη ζωή του 
ενηλίκου και την επαγγελματική ζωή. Αρχικά, το πρόγραμμα είχε σχεδιασθεί για 
μία πενταετή περίοδο η οποία έληγε στις 31 Δεκεμβρ ίου 1992. Εντούτοις, κατά την 
αρχική φάση του προγράμματος έγινε εμφανές ότι η αρχική επαγγελματική 
κατάρτιση προσέλκυε όλο και μεγαλύτερη προσοχή όσον αφορά τις πολιτικές 
προτεραιότητες της Κοινότητας - η οποία ενισχύθηκε με το διάλογο και τη 
συζήτηση σχετικά με την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς και, αργότερα, 
αναφορικά με την προετοιμασία της Συνθήκης του Μάαστριχτ για την Ευρωπαϊκή 
Ένωση. 
1.1.2 Κατά την πρώτη φάση του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, αυτό αντικατοπτρίσθηκε 
σαφώς, μεταξύ άλλων: 
ο στις συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το 1988 και το 1989, στις 
οποίες επιβεβαιώθηκε η σημασία που έχει η καλύτερη πρόσβαση στην 
επαγγελματική κατάρτιση για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, 
τονίσθηκε η ανάγκη για κοινοτική δράση για την ανάπτυξη των 
ανθρώπινων πόρων και δόθηκε έμφαση στο ρόλο των προγραμμάτων 
κοινοτικής δράσης για την ένταξη των νέων στην επαγγελματική 
κατάρτιση και την ενταξή τους στην επαγγελματική ζωή ως 
αποφασιστικό στοιχείο της κοινωνικής διάστασης της Κοινότητας· 
ο στον Κοινωνικό Χάρτη (υιοθετήθηκε στις 9 Δεκεμβρ ίου 1989 από 11 κράτη 
μέλη), που θεσπίζει το δικαίωμα στην πρόσβαση στην επαγγελματική 
κατάρτιση για όλους τους εργαζόμενους και αναφέρει ιδιαίτερα στο 
σημείο 23 ότι "οι νέοι πρέπει επίσης να δύνανται να λάβουν, στο τέλος 
της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης, αρχική επαγγελματική κατάρτιση 
κατάλληλης διάρκειας, προκείμενου να προσαρμοσθούν στις απαιτήσεις 
της μελλοντικής επαγγελματικής ζωής- για τους νέους εργαζόμενους, 
η κατάρτιση αυτή πρέπει να παρέχεται κατά την ώρα της εργασίας"· 
ο στα συμπεράσματα του Σν^ιβουλίου Υπουργών Παιδείας που συνήλθαν 
στα πλαίσια του Συμβουλίου στις 14 Δεκεμβρίου 1989 με τα οποία 
απευθύνεται έκκληση για ισχυρότερη και ευρύτερη απάντηση, σε 
κοινοτικό επίπεδο, οτις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η τεχνική και 
επαγγελματική κατάρτιση και εκπαίδευση στα κράτη μέλη και καλούν 
την Επιτροπή να προσαρμόσει και να ενισχύσει τα υπάρχοντα κοινοτικά 
προγράμματα στον τομέα αυτό-
8 
ο στις απόψεις που εξέφρασαν οι κοινωνικοί εταίροι στα πλαίσια του 
κοινωνικού διαλόγου. Στην κοινή γνώμη τους, της 26ης Ιανουαρίου 1990, 
σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση τόνιζαν ότι βασική και 
αναντικατάστατη προϋπόθεση για την ένταξη όλων των νέων στην 
επαγγελματική και οικονομική ζωή είναι η ύπαρξη υψηλής ποιότητας 
βασικής εκπαίδευσης και αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης οι οποίες 
εξασφαλίζουν αναγνωρισμένα τυπικά τροσόντα. Εξάλλου, στην κοινή 
γνώμη τους, της 6ης Νοεμβρίου 1990, σχετικά με τη μετάβαση ατό το 
σχολείο στον ενήλικο και επαγγελματικό βίο εντόπισαν συγκεκριμένες 
προτεραιότητες και όρισαν με μεγαλύτερη σαφήνεια το ρόλο που 
οφείλουν να διαδραματίσουν οι διάφοροι παράγοντες κατά την 
προετοιμασία και την ενθάρρυνση των νέων για την επαγγελματική ζωή· 
ο στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 16ης Φεβρουαρ ίου 1990, 
το οποίο απευθύνει έκκληση για σθεναρότερα κοινοτικά προγράμματα 
υπέρ της εκπαίδευσης και της κατάρτισης των νέων και της 
κινητικότητας τους. 
1.1.3 Η Επιτροπή απάντησε στις εξελίξεις αυτές υποβάλλοντας στο Συμβούλιο, το 
Νοέμβριο 1990, πρόταση για παράταση και ανάπτυξη του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, 
συμπεριλαμβανομένου και του Προγράμματος "Ανταλλαγής Νέων Εργαζομένων" 
του περασμένου έτους. Η πρόταση αυτή αποτέλεσε τη βάση της απόφασης του 
Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1991 που ανανέωσε τους στόχους της απόφασης του 
1987 και παρέχει ενα πάγιο πλαίσιο για τη νέα φάση του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, 
η οποία θα ισχύσει από 1ης Ιανουαρίου 1992 έως 31ης Δεκεμβρίου 1994. Με τον 
τρόπο αυτό, το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ έδωσε το πρώτο πρακτικό παράδειγμα της 
στρατηγικής της Επιτροπής για τον εξορθολογισμό και συντονισμό της κοινοτικής 
δράσης στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. 
1.1.4 Η απόφαση της 22ας Ιουλίου 1991 περιλάμβανε τους στόχους που ορίσθηκαν στην 
απόφαση του 1987, αλλά, ταυτόχρονα, τους τροποποίησε τονίζοντας έναν αριθμό 
συγκεκριμένων θεμάτων και προσθέτοντας νέα θέματα που ανταποκρίνονται σε 
νεοεμφανιζόμενες ανάγκες. Με τον τρόπο αυτό, η νέα φάση του προγράμματος 
ΠΕΤΡΑ έχει μία συνεκτική δέσμη βασικών στόχων (άρθρο 1 της απόφασης 
91/387/ΕΟΚ) που μπορεί να συνοψισθούν στα ακόλουθα έξι βασικά σημεία: 
Ο να υποστηρίξει τις πολιτικές και ενεργεί (ς των κρατών μελών που στόχο 
έχουν να εξασφαλίσουν σε όλους τους νέους που το επιθυμούν ένα ή, εάν 
είναι δυνατόν, δύο ή περισσότερα έτη αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης η οποία ακολουθεί την υποχρεωτική τους εκπαίδευση 
συνεχούς φοίτησης και οδηγεί στην απόκτηση αναγνωρισμένων 
επαγγελματικών προσόντων 
ο να υποστηρίξει και να συμπληρώσει τις ενέργειες των κρατών μελών οι 
οποίες αποβλέπουν στην ανύψωση της ποιότητας και του επιπέδου της 
αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, στη διαφοροποίηση της 
προσφερόμενης επαγγελματικής κατάρτισης στους νέους έτσι ώστε να 
προσφέρονται επιλογές στους νέους με διαφορετικά επίπεδα ικανοτήτων, 
και στην προώθηση της προσαρμοστικότητας των συστημάτων 
επαγγελματικής κατάρτισης στις ραγδαίες οικονομικές, τεχνολογικές και 
κοινωνικές μεταβολές· 
Ο να προσδώσει μία κοινοτική διάσταση στο σχεδιασμό και εφαρμογή των 
πολιτικών επαγγελματικής κατάρτισης στα κράτη μέλη, ιδιαίτερα με 
στόχο τη βελτίωση της συγκρισιμότητας των επαγγελματικών προσόντων 
ο να τονώσει και να υποστηρίξει τη συνεργασία και την ανάπτυξη 
διεθνικών συμπράξεων κατάρτισης μεταξύ των φορέων που παρέχουν την 
κατάρτιση, της βιομηχανίας και άλλων συντελεστών τοπικής και 
περιφερειακής ανάπτυξης· 
ο να αναπτύξει ευκαιρίες για νέους που βρίσκονται σε αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση, νέους εργαζόμενους και νέους που 
συμμετέχουν σε εξελιγμένα προγράμματα ώστε να ωφεληθούν από 
περιόδους κατάρτισης ή επαγγελματικής εμπειρ ίας σε άλλα κράτη μέλη 
(συμπεριλαμβανομένης της συνέχισης και ανάπτυξης της κοινοτικής 
δράσεως που εφαρμόσθηκε στο παρελθόν στα πλαίσια του 
Προγράμματος Ανταλλαγής Νέων Εργαζομένων)· 
ο να προωθήσει την κοινοτική συνεργασία στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού και της επαγγελματικής ενημέρωσης. 
1.1.5 Στο νέο αυτό πλαίσιο, το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ εξελίχθηκε και διαμόρφωσε ένα 
συνεκτικό και ενοποιημένο πλαίσιο για κοινοτική δράση στον τομέα της αρχικής 
επαγγελματικής κατάρτισης των νέων και της προετοιμασίας τους για την 
επαγγελματική ζωή. Απευθύνεται σε όλες τις κατηγορίες νέων που βρίσκονται σε 
επαγγελματική κατάρτιση, και σε όλες τις μορφές κατάρτισης νέων που οδηγούν 
στην απόκτηση αναγνωρισμένων προσόντων. Με τον τρόπο αυτό, το πρόγραμμα 
διαδραματίζει σήμερα ένα στρατηγικό ρόλο όσον αφορά την ανάπτυξη μίας 
κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και 
κατάρτισης. Στη νέα διευρυμένη του φάση, παρέχει ήδη μία πρώτη λειτουργική 
ανταπόκριση, στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, στους 
διάφορους ενρείς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 127 της Συνθήκης του 
Μάαστριχτ. 
1.2 Δράσεις τον Προγράμματος 
1.2.1 Από το 1992, η νέα φάση του προγράμματος ΠΕΤΡΑ ωφελήθηκε σημαντικά από 
χρηματοδοτικούς και τεχνικούς πόρους, τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε 
επίπεδο κρατών μελών, και από τις θετικές συνέπειες της συγκέντρωσης, σε ένα 
ενιαίο πρόγραμμα πλαίσιο, συναφών δράσεων οι οποίες προηγουμένως είχαν 
ανεξάρτητες και χωριστές λειτουργικές διαρθρώσεις. 
10 
1.2.2 Οι κοινοτικές δράσεις οι οποίις ιφαρμόζονται διαμέσου του προγράμματος ΠΕΤΡΑ 
προς την επίτευξη των στόχων της απόφασης και υποστήριξη και συμπλήρωση των 
δραστηριοτήτων στα κράτη μέλη προς αυτή την κατεύθυνση, μπορεί να συνοψισθούν 
σε τέσσερις βασικούς τύπους ενεργειών: 
1.2.3 ΔοάσνΙ - υποστήριξη για τοποθετήσεις κατάρτισης και επαγγελματικής εμπειρίας 
σε ένα άλλο κράτος μέλος για νέους σε αρχική επαγγελματική κατάρτιση, νέους 
εργαζόμενους, νέους άνεργους και νέους σε εξελιγμένα προγράμματα. 
1.2.4 Από τις αρχές του προγράμματος, το 1988, οι διεθνικές τοποθετήσεις κατάρτισης 
αποτέλεσαν σημαντικό τμήμα των δραστηριοτήτων του. Από το 1992, η Δράση Ι 
εξασφάλισε ένα διαρθρωμένο πλαίσιο για την ανάπτυξη παρομοίων τοποθίτήσεων 
σε μεγαλύτερη κλίμακα και ενσωμάτωσε το Πρόγραμμα Ανταλλαγής Νέων 
Εργαζομένων το οποίο, μέχρι την εποχή εκείνη, λειτουργούσε ως διαφορετική 
δραστηριότητα. Για να τύχουν κοινοτικής ενισχύσεως, τα σχέδια τοποθέτησης 
πρέπει να αποδεικνύουν την ικανότητα τους να εξασφαλίζουν σημαντική 
προστιθέμενη αξία για τους δικαιούχους και να περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, 
εμπειρία υε νέες μεθόδους κατάρτισης, εξοπλισμό και περιεχόμενο, ή νέες 
επαγγελματικές εμπειρίες· θα πρέπει να πιστοποιούνται δεόντως και, σε 
περίπτωση νέων που βρίσκονται σε αρχική επαγγελματική κατάρτιση ή σε 
εξελιγμένα προγράμματα, θα πρέπει να εντάσσονται και να αναγνωρίζονται ως 
τμήμα της διαδικασίας κατάρτισης την οποία το νέο άτομο λαμβάνει στο κράτος 
μέλος του. 
1.2.5 Για το 1992 και 1993, προβλέφθηκαν τοποθετήσεις άνω των 20.000 νέων. Μέχρι 
το τέλος του προγράμματος, αναμένεται ότι συνολικά 40.000 νέοι θα έχουν 
συμμετάσχει σε τοποθετήσεις της Δράσης Ι. 
1.2.6 Δοάση II - υποστήριξη για διεθνική συνεργασία για την ένταξη καινοτόμων σχεδίων 
κατάρτισης από διάφορα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των Προγραμμάτων 
Πρωτοβουλίας Νέων (ΠΠΝ), στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συμπράξεων Κατάρτισης 
(ΕΔΣΚ). 
1.2.7 Μέχρι τα τέλη του 1991, 500 περίπου προγράμματα εντάχθηκαν με το Δίκτυο. Στα 
εν λόγω προγράμματα συμμετέχουν άμεσα πάνω από 60.000 νέοι και 10.000 
προσωπικό. Για το 1992 και 1993, 330 επιπλέον προγράμματα εγκρίθηκαν για 
συμμετοχή. Από το 1992, οι δραστηριότητες του Δικτύου επικεντρώθηκαν 
περισσότερο στην από κοινού ανάπτυξη και μεταφορά μονάδων κατάρτισης, την 
από κοινού κατάρτιση (κπαιδευτών και σε νέες θεματικές και τομεακές 
προτεραιότητες. Το 1994, δεν θα ενταχθούν νέα προγράμματα οτο Δίκτυο 
δεδομένου ότι δεν υπάρχει επαρκής χρόνος πριν το τέλος του τρέχοντος 
προγράμματος για τη διοργάνωση και ολοκλήρωση δραστηριοτήτων σύμπραξης. 
Κατά την περίοδο 1992-1994, υπολογίζεται ότι 100.000 τερίτου νέοι και 20.000 
καθηγητές και εκπαιδευτικό προσωπικό θα συμμετάσχουν άμεσα στις εργασίες του 
ΕΔΣΚ. 
11 
1.2.8 Τα κριτήρια επιλογής, τα οποία όφειλαν να πληρούν τα προγράμματα για 
συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συμπράξεων Κατάρτισης, ήταν πολύ αυστηρά. 
Όλα τα προγράμματα που προτάθηκαν από τα κράτη μέλη αποτέλεσαν 
αντικείμενο αυστηρού ελέγχου όσον αφορά τη συνάφεια τους ως προς τα θέματα 
και τομείς προτεραιότητος του προγράμματος, την ικανότητα καινοτομίας τους, 
τον πιθανό πολλαπλασιαστικό ρόλο τους και την ποιότητα των σχεδιαζόμενων 
ρυθμίσεων για διεθνική συνεργασία. Η ταχύτητα με την οποία αυξήθηκε ο αριθμός 
των αιτήσεων χωρίς αμφιβολία προώθησε τον ανταγωνισμό από άποψη της 
ποιότητας και εξασφάλισε μία τελική επιλογή προγραμμάτων που αντικατοπτρ ί ζει 
ένα θησαυρό καινοτόμου εμπειρίας και προηγμένης εμπειρογνωμοσύνης σε ένα 
πλήθος διαφορετικών τομέων. 
1.2.9 Οι περισσότερες συμπράξεις του ΕΔΣΚ έχουν ένα πολύπλευρο χαρακτήρα, 
καλύπτουν προγράμματα από τρία ή περισσότερα κράτη μέλη και ενέχονται σε 
αυτά διάφορα ιδρύματα κατάρτισης και φορείς. Στα περισσότερα προγράμματα 
συμμετέχουν, ατίσης, τοπικοί εταίροι (διάφοροι φορείς παροχής κατάρτισης, 
εταιρείες, εμπορικά και βιοτεχνικά επιμελητήρια, συνδικαλιστικές οργανώσεις, 
κλπ.) στους διάφορους επιμέρους τομείς. Ένας σημαντικός αριθμός 
προγραμμάτων δεν ε ί ναι περιορισμένος στο χώρο, δηλαδή δεν περιορ ί ζονται σε έ να 
μόνο ίδρυμα κατάρτισης αλλά αποτελούν τμήμα μίας ευρύτερης εθνικής ή 
διεθνικής πρωτοβουλίας εκτός του πλαισίου του προγράμματος ΠΕΤΡΑ. Όλα τα 
χαρακτηριστικά αυτά ενίσχυσαν την ικανότητα λειτουργίας του ΕΔΣΚ ως 
δημιουργού και διανομέα ενός ευρέος φάσματος γνώσης και εμπειρογνωμοσύνης. 
1.2.10 Εκτός των προγραμμάτων κατάρτισης στα πλαίσια του ΕΔΣΚ, 800 σχεδόν ΠΠΝ 
έτυχαν υποστήριξης διαμέσου του προγράμματος μέχρι την περίοδο που λήγει τον 
Ιούνιο 1993 (δηλαδή, καινοτομικά προγράμματα στα οποία οι ίδιοι οι νέοι είναι 
βασικά υπεύθυνοι για τον προγραμματισμό και τη διοργάνωση και τα οποία 
επικεντρώνονται στην ενημέρωση σχετικά με τη μετάβαση από το σχολείο στην 
επαγγελματική κατάρτιση και την επαγγελματική ζωή και/ή ενθαρρύνουν την 
ανάπτυξη των επιχειρηματικών ικανοτήτων, της δημιουργικότητας και του 
αισθήματος της ευθύνης ο ιούς νέους). Εξάλλου, άλλα 120 προγράμματα θα 
λάβουν κοινοτική υποστήριξη το 1994. Υπολογίζεται ότι ο συνολικός αριθμός νέων 
που ενέχονται άμεσα σε Προγράμματα Πρωτοβουλίας Νέων, από το 1988, θα 
ανέλθει σε 25.000 άτομα μέχρι το τέλος του προγράμματος. 
1.2.11 Δοάση HI - Στήριξη οτα εθνικά συστήματα για την ανταλλαγή πληροφοριών, 
εμπειρίας και υποδειγμάτων ορθής πρακτικής στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού, μέσω της σύστασης ενός κοινοτικού δικτύου εθνικών σημείων 
επαφής και μέσω της εκπαίδευσης συμβούλων/ειδικών σε κοινοτικά θέματα 
επαγγελματικού προσανατολισμού. 
1.2.12 Κατά την πρώτη φάση του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, η διεθνική συνεργασία στον 
τομέα της ανάπτυξης νέων εκπαιδευτικών προσεγγίσεων όσον αφορά τον 
επαγγελματικό προσανατολισμό αποτελούσε το επίκεντρο άνω των 100 
προγραμμάτων στα πλαίσια του ΕΔΣΚ (βλέπε παραπάνω). Από το 1992, 
εντούτοις, εφαρμόσθηκε ένα περισσότερο διαρθρωμένο κοινοτικό πλαίσιο 
!2 
συνεννόησης και συνεργασίας των συστημάτων επαγγελματικού προσανατολισμού 
των κρατών μελών. Η Δράση III αποτελεί το βασικό στοιχείο της κοινοτικής 
πρωτοβουλίας στον τομέα αυτό. Στόχος της είναι να βελτιώσει τη διαφάνεια των 
ευκαιριών κατάρτισης μεταξύ των κρατών μελών και να βοηθήσει τις εθνικές 
υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού να παρέχουν αποτελεσματικότερες 
συμβουλές στους νέους όσον αφορά τις επιλογές κατάρτισης και σταδιοδρομ ίας του 
υτάρχουν σε όλη την Κοινότητα. 
1.2.13 Σε όλα τα κράτη μέλη, συμφωνίες μεταξύ των Υπουργείων Εργασίας και 
Εκπαίδευσης είχαν ως αποτέλεσμα τον καθορισμό εθνικών κέντρων επαφής, 
αρμοδίων για συνεργασία σε ένα κοινοτικό δίκτυο για την ανταλλαγή πληροφοριών 
σχετικά με τον επαγγελματικό προσανατολισμό, και αποτελεσματικών μεθόδων και 
υποδειγμάτων ορθής πρακτικής. Μέχρι τον Ιούνιο 1993, ορίσθηκαν 27 κέντρα στα 
οποία ανατέθηκε να συνεργαστούν με ανάλογα κέντρα στα άλλα κράτη μέλη και 
να λειτουργήσουν ως σημε ία αναφοράς και ως πηγές πληροφοριών για συμβούλους 
επαγγελματικού προσανατολισμού και άλλους ειδικούς, άτομα ή φορείς, σε εθνικό 
επίπεδο. Κάθε εθνικό κέντρο πληροφοριών ενέχεται, επίσης, σε ένα ή περισσότερα 
πολυμερή προγράμματα διεθνικής ανάπτυξης για την εξεύρεση λύσεων σε κοινά 
προβλήματα ή ανάγκες, ιδιαίτερα σε σχέση με την κοινοτική διάσταση του 
επαγγελματικού προσανατολισμού (τ.χ., εφαρμογή ενός συστήματος 
πληροφορικής για την ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων διαμέσου της 
σύνδεσης υφισταμένων βάσεων δεδομένων, ανάπτυξη του ρόλου της βιομηχανίας 
και των κοινωνικών εταίρων στις διαδικασίες επαγγελματικού προσανατολισμού, 
προώθηση κοινών προτύπων ποιότητας όσον αφορά τις υπηρεσίες επαγγελματικού 
προσανατολισμού και ανάπτυξη μέσων και πρακτικής για τη διευκόλυνση της 
διεθνικής κινητικότητας των νέων). 
1.2.14 Το έργο του δικτύου των κέντρων πληροφοριών προσανατολισμού συμπληρώνεται 
από τρία μεγάλα διεθνικά προγράμματα σύμπραξης σε κάθε ένα από τα οποία 
συμμετέχουν τέσσερα τουλάχιστον κράτη μέλη. Τα προγράμματα σύμπραξης αυτά 
επικεντρώνονται στην από κοινού ανάπτυξη διδακτικού υλικού και σε κοινές 
δραστηριότητες κατάρτισης για ειδικούς στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού για την προώθηση της ενημέρωσης, των πληροφοριών και των 
ιμπειριών του εξελισσόμενου κοινοτικού πλαισίου στο οποίο οφείλουν να λειτουργούν 
οι υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού. 
1.2.15 Τελικά, η Δράση III προωθεί τη διάδοση και τη χρήση χρήσιμου υλικού 
πληροφόρησης το οποίο προετοιμάζεται σε κοινοτικό επίπεδο, π.χ. τον Ευρωπαϊκό 
Οδηγό για Συμβούλους Επαγγελματικού Προσανατολισμού και συγκριτικές 
πληροφορίες σχετικά με τη διάρθρωση και τη λειτουργία των συστημάτων 
επαγγελματικού προσανατολισμού σε όλα τα κράτη μέλη. 
1.2.16 Συαπληοωιιατικα αέτοα- τα οποία συμπεριλαμβάνουν την υποστήριξη της διάδοσης 
των αποτελεσμάτων του προγράμματος, διεθνική συνεργασία όσον αφορά την 
έρευνα σχετικά με την επαγγελματική κατάρτιση των νέων, τεχνική βοήθεια σε 
κοινοτικό επίπεδο και, σε επίπεδο κρατών μελών, την υποστήριξη για την 
εφαρμογή, το συντονισμό και την αξιολόγηση του προγράμματος. 
13 
1.2.17 Τα μίτρα αυτά μπορεί να διαχωριαθούν σε δύο βασικές κατηγορίες: η πρώτη 
αφορά δραστηριότητες για τη διευκόλυνση της λειτουργίας των διαφόρων δράσεων 
του προγράμματος και την πληροφόρηση των ενδεχόμενων δικαιούχων και ενός 
ευρύτερου κοινού σχετικά με το περιεχόμενο, τις διαδικασίες και τα αποτελέσματα· 
η δεύτερη κατηγορία, περιλαμβάνει δραστηριότητες των από κοινού διεξαγόμενων 
ερευνών και μελετών για την ανάλυση της αποτελεσματικότητας των 
εφαρμοζόμενων πολιτικών και της πρακτικής στον τομέα της αρχικής 
επαγγελματικής κατάρτισης, ή για την αντιμετώπιση κεντρικών 
θεμάτων/προβλημάτων κοινού ενδιαφέροντος τα οποία προκύπτουν από την 
εφαρμογή του προγράμματος. 
1.2.18 Όσον αφορά την πρώτη κατηγορία, η κύρια μέριμνα ήταν, και θα εξακολουθήσει 
να είναι, η πληροφόρηση όσον αφορά το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ. Από το 1988, το 
πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ παρουσιάσθηκε, ή συνέβαλε σημαντικά, σε περισσότερο από 
200 σημαντικές εκδηλώσεις πληροφόρησης σε κοινοτικό ή εθνικό επίπεδο (π.χ. 
προώθηση συνεδρίων, θεματικά σεμινάρια, εθνικές και διεθνείς εκθέσεις κατάρτισης) 
και πολυάριθμες περιφερειακές εκδηλώσεις στα κράτη μέλη. Η δραστηριότητα αυτή 
υποστηρίχθηκε με τη διάθεση ενημερωτικού υλικού (π.χ. Vademecum, ερευτήρια 
προγραμμάτων, θεματικές δημοσιεύσεις, φυλλάδια, επετηρίδες ΠΕΤΡΑ) και 
υπηρεσίες που προσφέρθηκαν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ένα άλλο βασικό 
στοιχείο ήταν η δημιουργία ενός δικτύου Εθνικών Μονάδων Συντονισμού (ΕΜΣ). Οι 
ΕΜΣ είναι βασικοί παράγοντες διευκόλυνσης της λειτουργίας του προγράμματος 
βοηθώντας την εφαρμογή του εντός των κρατών μελών και παρέχοντας τη 
συνεργασία τους όσον αφορά τη διεθνική διαχείριση των μεμονωμένων δράσεων. 
1.2.19 Όσον αφορά τη δεύτερη κατηγορία, το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ παρέσχε υποστήριξη 
σε διμερείς και πολυμερείς διεθνικές ερευνητικές συμπράξεις που συμπεριλάμβαναν 
περισσότερο από 70 ερευνητικά ιδρύματα που ορίσθηκαν από τις εθνικές αρχές για 
να εργαστούν γύρω από μία δέσμη θεμάτων τα οποία συνδέονται άμεσα με τους 
στόχους των αποφάσεων ΠΕΤΡΑ. Οι συμπράξεις αυτές έχουν τώρα ολοκληρώσει 
την εργασία τους και τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα για την υποστήριξη της 
συνεργασίας σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση και 
για την υποστήριξη περαιτέρω εξελίξεων όσον αφορά την εφαρμοζόμενη πολιτική 
και πρακτική. Σήμερα, βρίσκονται στο στάδιο της ολοκλήρωσης δύο βασικές 
μελέτες οι οποίες εκπονήθηκαν με ειδική βοήθεια από όλα τα κράτη μέλη σχετικά 
με το κοινωνικό και νομικό καθεστώς των νέων που ενέχονται σε διεθνικές 
τοποθετήσεις κατάρτισης και σχετικά με την αναγνώριση και πιστοπο ίηση διεθνικών 
τοποθετήσεων κατάρτισης και εργασιακής εμπειρίας. Περαιτέρω συνεχιζόμενες 
εργασίες ασχολούνται με τη βελτίωση και την συμπλήρωση πληροφοριών σχετικά 
με τη συμμετοχή των νέων στην επαγγελματική κατάρτιση. 
1.2.20 Τέλος, λήφθηκαν επίσης συμπληρωματικά μέτρα για την εξασφάλιση συνεκτικού 
συντονισμού με το πρόγραμμα εκπαιδευτικών επισκέψεων για ειδικούς και για 
σχεδιαστές πολιτικής στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης το οποίο 
διαχειρίζεται το CEDEFOP για λογαριασμό της Επιτροπής. Οι επισκέψεις αυτές 
οργανώνονται σε θεματική βάση, σε μικρές ομάδες οι οποίες απαρτίζονται από 
συμμετέχοντες από πολλά κράτη μέλη. Μέχρι τον Ιούνιο του 1993, σχεδόν 800 
14 
ειδικοί της κατάρτισης από όλα τα κράτη μέλη επωφελήθηκαν από επισκέψεις οι 
οποίες είχαν ως ειδικό θεματικό επίκεντρο τις προτεραιότητες του προγράμματος 
ΠΕΤΡΑ. 
1.3 Διαχείριση και διαδικασίες διαβούλευσης 
1.3.1. Κατά τη διαχείριση του προγράμματος, την Επιτροπή συνδράμει, σε κοινοτικό 
επίπεδο, θεσμική συμβουλευτική επιτροπή η οποία αποτελείται από αντιπροσώπους 
των αρμοδίων αρχών στα κράτη μέλη (στις περισσότερες περιπτώσεις τα 
Υπουργεία Εργασίας και Παιδείας) και παρατηρητές των ευρωπαϊκών 
οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων. Έργο της συμβουλευτικής επιτροπής είναι 
να παρέχει συμβουλές στην Επιτροπή σχετικά με τις λειτουργικές κατευθύνσεις που 
διέπουν το πρόγραμμα, την οικονομική ισορροπία μεταξύ των διαφόρων δράσεων 
και τη συνεχή αξιολόγηση του προγράμματος. Η συμβουλευτική επιτροπή βοήθησε 
την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις εθνικές προτεραιότητες και ευαισθησίες κατά το 
σχεδιασμό και την εφαρμογή του προγράμματος. 
1.3.2 Το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ είναι, εν μέρει, ένα αποκεντρωμένο πρόγραμμα και 
αντικατοπτρ ίζει την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Σε επίπεδο κρατών 
μελών την τεχνική βοήθεια για την εφαρμογή του προγράμματος παρέχουν οι 
Εθνικές Μονάδες Συντονισμού (ΕΜΣ) οι οποίες είναι υπεύθυνες για την 
αποκεντρωμένη διοίκηση και οικονομική διαχείριση των διεθνικών τοποθετήσεων 
κατάρτισης και εργασιακής εμπειρίας (Δράση Ι), βοηθούν στην επιλογή και 
προώθηση του Ευρωπαϊκού Δικτύου Συμπράξεων Κατάρτισης και των 
Προγραμμάτων Πρωτοβουλ ίας Νέων (Δράση II), υποβάλλουν σχέδια αναφορικά με 
τον επαγγελματικό προσανατολισμό (Δράση III) και διοργανώνουν δραστηριότητες 
πληροφόρησης και διάδοσης των αποτελεσμάτων του προγράμματος. Οι Εθνικές 
Μονάδες Συντονισμού ορίσθηκαν από τα αντίστοιχα κράτη μέλη και 
συγχρηματοδοτούνται από την Κοινότητα. Συναντώνται σε τακτικά διαστήματα, 
ίστερα από πρόσκληση της Επιτροπής, για να συντονίσουν το έργο τους σε 
κοινοτικό επίπεδο. 
1.3.3 Κά0ε έτος, διεξάγονται διμερείς διαβουλεύσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής με 
εκπροσώπους των αρμοδίων αρχών και των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων 
σε κάθε κράτος μέλος για 7ην προώθηση του διαλόγου σχετικά με τις εξελίξεις και 
την πρόοδο όσον αφορά τους στόχους του προγράμματος και της απόφασης του 
Συμβουλίου. 
1.4 Χρηματοδοτικοί πόροι 
1.4.1 Η χρηματοδοτική ενίσχυση της Κοινότητας, που χορηγήθηκε στα πλαίσια Του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ για την τετραετή περίοδο 1988-1991, ανήλεε σε 39,99 εκατ. 
ECU. Το 1992 και 1993, διατέθηκαν συνολικά 64,2 εκατ. ECU, ενώ για το 1994 
η Επιτροπή προτείνει έναν προϋπολογισμό 39 εκατ. ECU με αποτέλεσμα ο 
συνολικός εκτιμώμενος προϋπολογισμός για την περίοδο 1992-1994, να ανέρχεται 
15 
σε ένα σύνολο 103,2 εκατ. ECU. Η αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων του 
προγράμματος υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική με την πάροδο των ετών ξεκινώντας 
ατό 8 εκατ. ECU το 1988 για να φσασει σε έναν προτεινόμενο προϋπολογισμό 39 
εκατ. ECU το 1994. Η αύξηση αυτή οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στη συνεχιζόμενη 
υποστήριξη του προγράμματος από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
1.4.2 Οι χρηματοδοτικοί πόροι του προγράμματος δεν ήσαν επαρκείς για την 
ικανοποίηση της αυξανόμενης ζήτησης για συμμετοχή σης διάφορες 
δραστηριότητες του. Η κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων μεταξύ των διαφόρων 
δράσεων του προγράμματος συνοψίζεται παρακάτω: 
16 
Εκατ. ECU 
Δράση Ι: Διεθνικές τοποθετήσεις κατάρτισης και 
εργασιακής εμπειρίας 
véoi σε αρχική επαγγελματική κατάρτιση 
νέοι εργαζόμενοι, νέοι σε εξελιγμένα 
προγράμματα, νέοι άνεργοι 
Υποσύνολο Δράση Ι 
Δράση II 
ΕΔΣΚ 
ΠΠΝ 
Υποσύνολο Δράση II 
Δράοη III: Lvvtpyaoia οίον τομία του 
ίπαγγελματικυύ προσανατολισμού 
εθνικά κέντρα πληροφοριών 
αναπτυξιακά προγράμματα 
διεθνικά προγράμματα κατάρτισης ειδικών 
επαγγελματικού προσανατολισμού 
Υποσύνολο Δράση III 
Συμπληρωματικά μέτρα 
δραστηριότητες πληροφόρησης και 
διάδοσης 
Εθνικές Μονάδες Συντονισμού 
τεχνική βοήθεια σε κοινοτικό επίπεδο 
συμπράξεις ερευνών και μελετών 
Υποσύνολο συμπληρωματικών μέτρων 
ΣΥΝΟΛΟ 1988-1991 
( - )' 
20.648 
5.031 
(25.679) 
( - Ϋ 
2.823 
3.082 
6.385 
2.021 
(14.311) 
39.990 1992-1993 
8.844 
22.008 
(30.852) 
18.870 
2.154 
(21.024) 
1.230 
0.900 
0.870 
(3.000) 
1.896 
2.720 
2.900» 
1.800 
(9.316) 
64.192 1994· 
6.300 
13.500 
(19.800) 
10.980 
1.200 
(12.180) 
0.720 
1.500 
0.520 
(2.740) 
1.940 
1.500 
0.820 
(4.280) 
39.000 
* Ποοό που πρότεινα η Επιτροπή ο το προοχίδιο προϋπολογισμού για το 1994 
Κατά την περίοδο 1988-1991, οι διεθνικές τοποθετήσεις και ανταλλαγεί κατάρτισης 
διοργανώθηκαν στα πλαίσια του ΕΔΣΚ. 
Κατά την περίοδο 1988-1991, οι δραστηριότητες στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού συμπεριλαμβάνονταν στο έργο του ΕΔΣΚ. 
Το ποσό αυτό περιλαμβάνει μόνο τεχνική βοήθεια σε κοινοτικό επίπεδο για το 1992. Ατό το 1993 
και μετά, οι πιστώσεις για την ενίσχυση αυτή περιλαμβάνονται στο Τμήμα Α του προϋπολογισμού 
της Επιτροπής. 
17 
2. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΟΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ 
2.1 Ιστορικό 
2.1.1 Η απόφαση του Συμβουλίου της Ιης αεκεμβρίου 1987 ορίζει, στο άρθρο 1, σαφείς 
στόχους για το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ και, στο άρθρο 2, ένα κοινό πλαίσιο 
κατευθυντήριων γραμμών στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης για νέους, 
αντικατοπτρίζοντας προτεραιότητες και ανάγκες των κρατών μελών και της 
Κοινότητας συνολικά. Ο ορισμός σαφών κοινών στόχων, σε συνδυασμό με ένα κοινό 
πρόγραμμα δράσης σε επίπεδο κρατών μελών και Κοινότητας, αποτέλεσε επίσης 
ένα σημαντικό βήμα όχι μόνο προς την εξασφάλιση μιας ολοκληρωμένης 
ανάπτυξης της πολιτικής αλλά και προς τη συγκέντρωση των προσπαθειών σε 
περιοχές και προβλήματα όπου υπήρχαν μεγαλύτερες ανάγκες. Αυτή η 
προσέγγιση παρουσιάζει επίσης τα ακόλουθα πλεονεκτήματα: 
Ο σε γενικό επίπεδο πολιτικής, μια πιο διάφανη και καλύτερη διάρθρωση 
με τους γενικότερους κοινοτικούς στόχους· 
ο για τα συστήματα κατάρτισης, μία νέα εστίαση στην καινοτομία, την 
προσαρμοστικότητα και τη σύγκλιση· 
ο για τους φορείς κατάρτισης, ένα έναυσμα για διεθνή συνεργασία, για 
ανταλλαγή εμπειρίας και για εξοικείωση με την κατάρτιση στις άλλες 
χώρες της Κοινότητας-
Ο για τους νέους, νέες προοπτικές για τη μελλοντική ζωή τους οι οποίες 
μπορεί να αναζωογονήσουν τις φιλοδοξίες τους για επαγγελματική 
κατάρτιση και να προσφέρουν καλύτερη πρόσβαση σε ένα μεγαλύτερο 
φάσμα ευκαιριών και επιλογών μέσα στην Κοινότητα. 
2.1.2 Σ'αυτό το τμήμα της έκθεσης, εξετάζονται οι εξελίξεις πολιτικής και η πρόοδος 
που σημειώθηκε όσον αφορά τους βασικούς στόχους (άρθρο 1) και το κοινό πλαίσιο 
κατευθυντηρ ίων γραμμών (άρθρο 2) του αναφέρονται στην απόφαση 91/387/ΕΟΚ 
και συνοψίζονται σε δέκα σημεία (2.2 - 2.11). Όπου κρίνεται κατάλληλο, γίνεται 
ειδική αναφορά στις δράσεις σε κοινοτικό επίπεδο οι οποίες εφαρμόσθηκαν και για 
να υποστηρίξουν και να συμπληρώσουν τις δραστηριότητες των κρατών μελών και 
που αναλυτικότερα είναι οι διεθνικές τοποθετήσεις κατάρτισης και εργασιακής 
εμπειρίας, το Ευρωπαϊκό Αίκτυο Συμπράξεων Κατάρτισης (ΕΔΣΚ), τα 
Προγράμματα Πρωτοβουλίας Νέων (ΠΠΝ), τα μέτρα που αποβλέπουν στην 
προώθηση της επαγγελματικής ενημέρωσης και του επαγγελματικού 
προσανατολισμού καθώς και οι δραστηριότητες συνεργασίας στον τομέα της 
έρευνας. 
2.1.3 Περιγράφοντας την πρόοδο των κρατών μελών όσον αφορά την εφαρμογή της 
απόφασης, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι δημογραφικές εξελίξεις και το πλαίσιο 
18 
της αγοράς εργασίας στο οποίο λειτουργούν τα συστήματα αρχικής 
επαγγελματικής κατάρτισης. Τρεις συγκεκριμένες πτυχές του προβλήματος πρέπει 
να ληφθούν υπόψη (2.1.4 - 2.1.6). 
2.1.4 Στη σημερινή περίοδο μείωσης του πληθυσμού, τα ιδρύματα επαγγελματικής 
κατάρτισης αντιμετωπίζουν αυξημένο ανταγωνισμό για νέους στην ηλικία 
κατάρτισης. Το 1988, πρώτο λειτουργικό έτος του προγράμματος, ο συνολικός 
αριθμός των νέων 15-19 ετών στην Κοινότητα ήταν 26,1 εκατ.· περίπου το ένα 
τρίτο αυτών υπολογίζεται ότι συμμετείχαν σε αρχική επαγγελματική κατάρτιση 
συνεχούς ή μερικής φοίτησης. Το 1995, ο συνολικός αριθμός νέων ηλικίας 15-19 
ετών θα έχει μειωθεί κατά 16% και το έτος 2000 κατά 19% (βλέπε πίνακα 1). Για 
να διατηρηθεί ο ίδιος αριθμός νέων στην επαγγελματική κατάρτιση, όπως το 1988, 
τα συστήματα κατάρτισης θα πρέπει να προσελκύσουν το 37% των νέων αυτής της 
ηλικίας το 1995 και το 39% το 2000. Ακόμα μεγαλύτερες προσπάθειες θα 
χρειασθούν για να επιτευχθεί αύξηση του αριθμού των συμμετεχόντων σε αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση. 
Πίνακας 1: Νέοι (ηλικίας 15-19 χρόνων) στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (1988 = 100 
= 26,1 εκατομμύρια) (χαμηλό σενάριο αύξησης του πληθυσμού) 
1980 1988 1995 2000 2010 2020 
Β 114.4 100 87.6 87.6 87.0 73.2 
DK 105.8 100 88.4 74.3 86.7 77.6 
D 123.6 100 77.1 82.9 85.3 62.5 
GR 98.9 100 98.9 98.0 71.8 74.3 
Ε 96.5 100 95.7 77.8 62.9 61.2 
F 99.2 *\100 85.8 89.3 87.7 81.2 
IRL 95.4 V 100 98.2 96.0 68.1 62.1 
Ι 98.9 100 82.0 67.8 64.8 61.5 
L 115.5 100 89.5 95.0 103.6 82.1 
NL 103.7 100 76.1 75.5 84.7 76.6 
Ρ 104.8 100 96.3 84.6 67.6 67.7 
UK 107.7 100 79.3 84.7 88.5 75.4 
EC 106.8 100 84.1 81.3 78.7 69.1 
Πηγή: EUROSTAT 
2.1.5 Μολονότι το ποσοστό ανεργίας των νέων κάτω των 25 ετών έχει μειωθεί στην 
Κοινότητα, από 19,7% (5,3 εκατομμύρια) το 1988, σε 18,2% (4,6 εκατομμύρια) το 
1992, παραμένει περίπου το διπλάσιο του ποσοστού ανεργίας που αντιστοιχεί στο 
σύνολο της Κοινότητας (9,8% το 1988 και 9,5% το 1992) (βλέπε πίνακα 2). Τα 
δύο τελευταία έτη, τα ποσοστά ανεργίας, τόσο το συνολικό επίπεδο (1990: 8,3% 
και 1992: 9,5%) όσο και το ποσοστό των νέων κάτω των 25 ετών (1990: 16,8% και 
1992: 18,2%) βρίσκονται σε άνοδο. Η άνοδος του τελευταίου ποσοστού, εντούτοις, 
είναι λιγότερο απότομη σε σύγκριση με το πρώτο: μολονότι η συνολική ανεργία 
αυξήθηκε κατά 14,5% η ανεργία των νέων αυξήθηκε μόνο κατά 11,5%. Το μερίδιο 
των νέων στο μέσο όρο των ατόμων που έχουν εγγραφεί στα ταμεία ανεργίας 
μειώθηκε επίσης. Ενώ το 1988 οι νέοι ανήρχοντο σε 33,5% του συνόλου των 
ανέργων, το 1992 οι νέοι ανήρχοντο μόνο σε 28,6%. Τα στατιστικά δεδομένα αυτά 
αντικατοπτρίζουν τόσο τις δημογραφικές τάσεις όσο και την τάση των νέων να 
19 
συνεχίζουν τη φοίτηση τους σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και ιδρύματα κατάρτισης. 
Δεν διατρέχουν, όμως, όλοι οι νέοι τον ίδιο κίνδυνο να καταστούν ή να παραμείνουν 
άνεργοι. Οι νέες γυναίκες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανεργίας, η τάση, 
όμως, αυτή είναι πτωτική τα τελευταία έτη. Τα σχετικά ποσοστά ανεργίας το 1988 
ήταν κατά 28% ανώτερα από τα αντίστοιχα των νέων το 1988, 19% ανώτερα το 
1991 και 13% το 1992. Οι νέοι που εγκαταλείπουν το σχολείο δίχως προσόντα 
συνεχίζουν να συνιστούν την ομάδα των νέων για τους οποίους ο κίνδυνος ανεργίας 
είναι τετραπλάσιος αυτών με προσόντα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η 
επιτυχής βασική εκπαίδευση και η αρχική επαγγελματική κατάρτιση προσφέρουν 
το κλειδί στους νέους για την ένταξη τους στην αγορά εργασίας, σε όλα τα κράτη 
μέλη. Κατά συνέπεια, τα συστήματα κατάρτισης θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη 
σημασία στην ανάπτυξη ευκαιριών για νέους που εγκαταλείπουν την υποχρεωτική 
εκπαίδευση με χαμηλά επίπεδα επιτυχίας. 
Πίνακας 2: Ποσοστό ανεργίας νέων κάτω των 25 ετών 
1988 1989 1990 1991 1992 
Β 20.3 18.1 17.0 16.7 17.6 
DK 8.7 10.8 11.1 11.2 11.4 
Ό(δυτική) 6.8 5.5 4.5 3.8 4.0 
GR 25.8 24.8 23.2 24.6 ΝΑ 
Ε 40.2 34.0 32.0 30.9 32.5 
F 22.1 20.4 20.1 21.3 21.8 
IRL 25.0 21.8 20.9 24.5 27.6 
Ι 32.9 31.8 29.2 28.4 28.1 
L 4.8 4.3 3.9 3.2 3.8 
NL 14.7 13.1 11.6 10.8 10.6 
Ρ 13.1 11.6 10.6 9.2 10.3 
UK 12.4 10.2 10.8 14.2 15.8 
ΣίΐΌλοΕΚ 19.7 17.6 16.8 17.5 18.2 
Αριθμός 
Ανέργων 5.301.580 4.595.270 4.264.910 4.355.650 4.563.580 
στην ΕΚ 
ΪΙηγή: EUROSTAT 
2.1.6 Παράλληλα, σημειώνεται αύξηση στην απασχόληση και στις ευκαιρίες για 
επαγγελματική σταδιοδρομία στα υψηλά ειδικευμένα επαγγέλματα. Μέσα στους 
επαγγελματικούς τόμε ίς παρατηρείται μία τάση προς υψηλότερες ειδικεύσεις που 
αφορά τα περισσότερα επαγγέλματα. Γίνεται ευρύτατα αποδεκτό ότι τα 
συστήματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης οφείλουν να δώσουν περισσότερη 
προσοχή στην ανάπτυξη ενός ευρέος φάσματος βασικών προσόντων, 
συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας εκμάθησης για παρακολούθηση μαθημάτων, 
της αυτονομίας, της πρωτοβουλίας, της απασχόλησης για ίδιο λογαριασμό και 
της προσαρμογής σε νέες απαιτήσεις. 
20 
2.2 Αύξηση της συμμετοχής των νέων στην εκπαίδευση και την αρχική επαγγελματική 
κατάρτιση 
2.2.1 Από τις αρχές του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, πολλά κράτη μέλη έχουν λάβει μέτρα 
για την αύξηση του αριθμού των νέων σε αρχική κατάρτιση, έτσι ώστε να 
εξασφαλισθεί ότι ο μεγαλύτερος δυνατόν αριθμός νέων που εντάσσονται στην 
αγορά εργασίας κατέχει αναγνωρισμένα επαγγελματικά προσόντα. Τα κύρια ε ίδτ; 
δράσεων μπορούν να περιληφθούν κάτω από τρεις κατηγορίες: 
2.2.2 Ορισμός ποσοτικών στόχων συμμετοχής σε εκπαίδευση και επαγγελματική 
κατάρτιση. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, ο πολιτικός στόχος είναι να 
εξασφαλισθεί ότι μέχρι το τέλος του τρέχοντος αιώνα, τρεις στους τέσσερις νέους 
θα κατέχουν προσόντα σε επίπεδο Baccalauréat: ένα "επαγγελματικό Baccalauréat" 
έχει εισαχσε ί, και το οποίο μπορε ί να αποκτηθε ί από τους νέους μετά από επιτυχή 
φοίτηση ενός διετούς κύκλου μετά την απόκτηση των αρχικών τους 
επαγγελματικών προσόντων. Το 1992, πάνω από το 10% όλων των νέων 
αποφοίτων Baccalauréat είχαν ήδη αποκτήσει ένα "επαγγελματικό Baccalauréat". 
Στην Ιταλία, ο νέος νόμος για την ανώτερη /3α^μίδα της δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης προβλέπει, μέχρι το 2000, το 80% μίας ομάδας ηλικίας να αποκτά 
απολυτήριο της ανώτερης /ΐα^μίδας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μετά την 
ολοκλήρωση του γενικού, επιστημονικού, τεχνικού ή επαγγελματικού κύκλου. Στην 
Ισπανία, στα πλαίσια της πρόσφατης μεταρρύθμισης, ο στόχος για το 2000 είναι 
να διατηρηθεί το 80% όλων των νέων, μέχρι την ηλικία των 18 ετών, με τη 
δυνατότητα επιλογής μαθημάτων ειδικής κατάρτισης (μέσο επίπεδο) ή του 
"bachillerato". Έχει συσταθεί ένα νέο τεχνικό "bachillerato" το οποίο πλησιάζει 
πολύ, από άποψη περιεχομένου, προς την αρχική επαγγελματική κατάρτιση. 
2.2.3 Στην Ιρλανδία, όπου για ιστορικούς λόγους υπάρχουν πολύ υψηλά ποσοστά 
συμμετοχής στη γενική εκπαίδευση μετά την υποχρεωτική εκπαίδευση, έχει προταθε ί 
ένα περισσότερο επαγγελματικά προσανατολισμένο απολυτήριο (Leaving 
Certificate) σύμφωνα με την Πράσινη Βίβλο της κυβερνήσεως με τίτλο "Εκπαίδευση 
σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο", που δημοσιεύθηκε το 1992. Ο στόχος που 
εξαγγέλεται στην εν λόγω Βίβλο είναι το 5% των νέων που συμμετέχει σήμερα στο 
επαγγελματικό πρόγραμμα του απολυτηρίου να αυξηθεί σε 30% το 1994. Στο 
Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση υιοθέτησε τους στόχους που τέθηκαν από τη 
Συνομοσπονδία της Βρετανικής Βιομηχανίας (CBI) οι οποίοι απαιτούν, μέχρι το 
1997, το 80% του συνόλου των νέων να έχει αποκτήσει ένα Εθνικό Επαγγελματικό 
Προσόν (National Vocational Qualification - NVQ) επιπέδου 2 (βασική τέχνη - basic 
craft), ή το ακαδημαϊκό του ισοδύναμο, ενώ τουλάχιστο το μισό αυτού του 
πληθυσμού να έχει αποκτήσει NVQ επιπέδου 3 (προηγμένη τέχνη - advanced craft), 
ή το ακαδημαϊκό του ισοδύναμο, μέχρι το 2000. 
2.2.4 Θέσπιση του δικαιώματος απόκτησης επαγγελματικού προσόντος ή συμμετοχής σε 
επαγγελματική κατάρτιση. Το 1991, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών ανακο ί νωσε ότι 
όλοι οι πολίτες, ανεξαρτήτως ηλικίας, θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα απόκτησης 
ενός "αρχικού επαγγελματικού προσόντος", δηλαδή ενός επαγγελματικού 
προσόντος επιπέδου αρχικής μαθητε ίας και αυτό στηρίζεται με δράσεις στην πρώτη 
21 
|3αβμίδα της μέσης εκπαίδευσης για να αποφευχθεί πρόωρη εγκατάλειψη του 
σχολείου διαμέσου προγραμμάτων τα οποία στοχεύουν στην αύξηση των ποσοστών 
επιτυχίας της κατάρτισης στη δεύτερη βαθμίδα της μέσης εκπαίδευσης και, στα 
πλαίσια του προγράμματος "Εξασφάλιση Εργασίας για Νέους" (Youth Work 
Guarantee), με ιδιαίτερες προσπάθειες ενθάρρυνσης των νέων που έχουν 
εγκαταλείψει το σχολείο, χωρίς προσόντα, να εργασθούν σε προγράμματα 
μαθητείας. Στη Γαλλία, το δικαίωμα των νέων σε επαγγελματικά προσόντα 
θεσπίζεται με τον "Κώδικα της Εργασίας" (1991 και 1992) και η κατάρτιση πρέπει 
να οδηγεί σε προσόντα τα οποία αντιστοιχούν στις βραχυπρόθεσμες και 
μακροπρόθεσμες ανάγκες της οικονομίας. Στην Πορτογαλία, η κυβέρνηση και οι 
κοινωνικοί εταίροι υπέγραψαν, τον Ιούλιο 1991, επίσημη συμφωνία που τους 
υποχρεώνει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσουν ότι οι 
νέοι θα λαμβάνουν τουλάχιστο ένα χρόνο αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, 
μετά το πέρας της υποχρεωτικής σχολικής εκπαίδευσης. Οι εθνικές αρχές 
επανασχεδιάζουν επί του παρόντος τους κύκλους μαθημάτων κατάρτισης (που ε ί ναι 
υπό την ευθύνη του Υπουργείου Εργασίας) και δεν θα οργανώνουν στο μέλλον 
μαθήματα αρχικής κατάρτισης με διάρκεια μικρότερη από ένα χρόνο. 
2.2.5 Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε όλους τους νέους κάτω των 18 ετών που τελείωσαν το 
σχολείο και δεν κατάφεραν να βρουν απασχόληση τους εγγυάται η προσφορά 
κατάλληλης θέσης κατάρτισης υπό το πρόγραμμα "Κατάρτιση Νέων" (Youth 
training scheme) με διάρκεια ενός ή δύο ετών. Κύκλοι κατάρτισης είναι τώρα, 
επίσης, διαθέσιμοι σε νέους 16 ή 17 ετών που εγκατέληψαν το σχολείο και στους 
οποίους δίνονται "δελτία" που αντιπροσωπεύουν μία πραγματική νομισματική αξία 
και με τα οποία έχουν τη δυνατότητα να "αγοράσουν" κατάλληλη κατάρτιση. Η 
κάλυψη επεκτείνεται /3α0μιαία για να επιτευχθεί ο στόχος της κυβέρνησης έτσι 
ώστε, μέχρι το 1996, όλοι οι νέοι 16 και 17 ετών να λάβουν τα εν λόγω δελτία τη 
στιγμή που διακόπτουν τη γενική εκπαίδευση συνεχούς φοίτησης. 
2.2.6 Επέκταση της προσφοράς αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Σε ένα αριθμό 
κρατών μελών, καταβλήθηκαν συνεχείς προσπάθειες για την επέκταση και 
ενδυνάμωση των συστημάτων μαθητείας (Γαλλία, Δανία, Κάτω Χώρες, 
Πορτογαλία). Ορισμένα από αυτά έχουν δημιουργήσει νέες μορφές προσφοράς, 
π.χ. τα νέα Ιδρύματα Επαγγελματικής Κατάρτισης στην Ελλάδα, τα οποία 
ιδρύονται αυτή την περίοδο με βάση το νόμο του 1992 και τα οποία προορίζονται 
κυρίως για εκείνους τους νέους που, μετά το πέρας της μη υποχρεωτικής 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δεν συνεχίζουν σε ανώτατες σπουδές. 
2.2.7 Στη Γερμανία, το υπάρχον δίκτυο ενδο-επιχειρησιακών κέντρων κατάρτισης έχει 
εξελιχθεί περαιτέρω ώστε να συμπληρώνει, ιδιαίτερα, τις δυνατότητες κατάρτισης 
των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Το δίκτυο έχει επεκταθεί στα νέα ομοσπονδιακά 
κρατίδια και προσφέρει πλήρεις σειρές μαθημάτων κατάρτισης εκεί όπου άλλες 
ευκαιρίες στο δυαδικό σύστημα δεν υπάρχουν σε επαρκή αριθμό. 
2.2.8 Το 1993, το Υπουργείο Παιδείας της Δανίας εγκαινίασε το πρόγραμμα δράσης 
"Εκπαίδευση για όλους" ως ειδικό μέτρο για την αντιμετώπιση του προβλήματος 
της ομάδας νέων που αποκαλείται "ομάδα των υπολοίπων νέων" - το 1/4 περίπου 
22 
οποιασδήποτε ομάδας ηλικίας νέων - που δεν συμπληρώνουν ποτέ οποιαδήποτε 
μορφή εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Ένα από τα μέτρα του προγράμματος είναι 
ένας νέος διετής κύκλος επαγγελματικής κατάρτισης, το EGU (που θεσπίσθηκε με 
νόμο τον Ιούνιο 1993), του οποίου το κύριο στοιχείο είναι πρακτική εργασιακή 
εμπειρία σε επιχειρήσεις σε συνδυασμό με 20 έως 40 εβδομάδες στο σχολείο. 
Στόχος είναι να αποκτήσουν οι νέοι επαγγελματικές, κοινωνικές και προσωπικές, 
ικανότητες που θα τους επιτρέψουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας ή να 
συνεχίσουν στην περαιτέρω εκπαίδευση και κατάρτιση. 
2.2.9 Στην Ισπανία, οι νέοι που εγκαταλείπουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση χωρίς 
πιστοποιητικό και οι νέοι, έως 21 ετών, χωρίς τυπικά προσόντα, επωφελούνται από 
τα "Προγράμματα Κοινωνικής Εγγύησης" (Programas de Garantia Social), που 
διοργανώνουν οι εκπαιδευτικές αρχές. Στόχος των προγραμμάτων αυτών είναι η 
προετοιμασία των νέων και η ένταξη τους στην εργασία ή η επανένταξη τους οτην 
εκπαίδευση ή κατάρτιση. 
2.2.10. Όλες οι δράσεις αυτές στοχεύουν στο να καταστήσουν την επιλογή της 
επαγγελματικής εκπαίδευοης και κατάρτισης πιο ελκυστική για τους νέους, 
ανυψώνοντας το επίπεδο της ή διευκολύνοντας την πρόσβαση σε αυτή. Στο πνεύμα 
αυτό, στο Βέλγιο, δημιουργήθηκε ένα έτος ειδίκευσης το οποίο ακολουθεί το τρίτο 
έτος της επαγγελματικής κατάρτισης πλήρους φοίτησης το οποίο επιτρέπει στους 
νέους να συνεχίσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προωθώντας με τον τρόπο αυτό 
την ισότητα του καθεστώτος μεταξύ επαγγελματικής εκπαίδευσης και μη 
υποχρεωτικής γενικής εκπαίδευσης. Στη Γερμανία, παρόμοιοι στόχοι 
αντικατοπτρίζονται σε μία νέα πρωτοβουλία που εγκαινιάσθηκε το 1991 και 
προσφέρει νέες ευκαιρίες και ειδική υποστήριξη σε ιδιαίτερα προικισμένους νέους 
στην επαγγελματική κατάρτιση, και στη συζήτηση και εφαρμογή νέων ρυθμίσεων 
που διευκολύνουν τη μετάβαση από την επαγγελματική κατάρτιση στην τριτοβάθμια 
εκπαίδευση. Στην Ιταλία, ένα σημαντικό σχέδιο μεταρρύθμισης, το "Πρόγραμμα 
92" (Progetto 92), αντιμετώπισε με επιτυχία τον κίνδυνο να συνεχίσουν τα 
επαγγελματικά σχολεία να θεωρούνται ως μία δεύτερη λύση μετά από τα τεχνικά 
και ακαδημαϊκά σχολεία. Μετά από μία τριετή δοκιμαστική περίοδο, το 
πρόγραμμα θα εφαρμοσθεί από το 1993 έως το 1996, σε όλα τα επαγγελματικά 
σχολεία, καλύπτοντας, με τον τρόπο αυτό. το 20% περίπου της ομάδας ηλικίας. 
Προγράμματα τα οποία αποβλέπουν οτο να ανυψωθεί το καθεστώς και να 
καταστεί ελκυστικότερη η επαγγελματική κατάρτιση για τους νέους αποτελούν 
συχνό φαινόμενο, επίσης, σε μεταρρυθμίσεις σε άλλα κράτη μέλη (ιδιαίτερα 
Γαλλία, Ισπανία και Πορτογαλία). 
2.2.11 Στη Γερμανία, η διαδικασία ενοποίησης περιέλαβε, από την ΙηΣεπτεμβρίου 1990, 
την εφαρμογή της ομοσπονδιακής νομοθεσίας στον τομέα της επαγγελματικής 
κατάρτισης στα πέντε νέα κρατίδια. Αυτό σήμανε μία ριζική αλλαγή του 
συστήματος κατάρτισης στην περιοχή της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, 
δημιουργώντας προβλήματα στην εξασφάλιση επαρκούς προσφοράς θέσεων 
κατάρτισης για νέους, ειδικότερα καθώς η πτώχευση ενός μεγάλου αριθμού 
επιχειρήσεων είχε ως αποτέλεσμα να μειωθούν σημαντικά οι ενδοεπιχειρησιακες 
ευκαιρ ί ες κατάρτισης. Σημαντικές πρωτοβουλ ί ες λήφθηκαν, σε εθνικό επί πεδο, για 
23 
την αντιστάθμιση των αρνητικών επιδράσεων της κατάστασης αυτής στην 
επαγγελματική κατάρτιση οι οποίες είχαν και τα επιδιωκόμενα θετικά 
αποτελέσματα. Το Σεπτέμβριο 1993, όπως και το 1991 και 1992, η μεγάλη 
πλειοψηφία των νέων που είχε υποβάλει αίτηση για κατάρτιση είχε τοποθετηθε ί, 
ενώ η υπόλοιπη μικρή μειοψηφία είχε δεχθεί προσφορές τοποθετήσεων. 
2.2.12 Προγράμματα του ΠΕΤΡΑ συμμετείχαν ενεργά σε πολλές από τις δράσεις αυτές, 
π.χ. στην ανάπτυξη του "επαγγελματικού Baccalauréat" στη Γαλλία, στο 
πρόγραμμα "Κατάρτιση πριν τη Μαθητεία για Κοπέλες" (Pre-Apprenticeship 
Training for Girls) στην Ιρλανδία, στη δημιουργία επαγγελματικών σχολείων και 
στην ενίσχυση του συστήματος μαθητείας στην Πορτογαλία, στην επέκταση της 
κατάρτισης νέων στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη διαφοροποίηση των ενδο-
επιχειρησιακών κέντρων κατάρτισης στη Γερμανία και στην αναδιάρθρωση της 
προσφοράς επαγγελματικής κατάρτισης οτα νέα κρατίδια, στο "Progetto 92" στην 
Ιταλία και στα "Προγράμματα Κοινωνικής Εγγύησης" (Programas de Garantia 
Social) στην Ισπανία. Μία από τις βασικότερες συνεισφορές των προγραμμάτων 
του Ι1ΕΤΡΑ ήταν η προσπάθεια να προστεθεί μία ειδική εστίαση σε κοινοτικά 
θέματα στις κύριες εθνικές πρωτοβουλίες που στόχευαν στο να αυξήσουν τη 
συμμετοχή των νέων οτην επαγγελματική κατάρτιση, μέσω των εμπειριών τους και 
των αποτελεσμάτων της διεθνικής συνεργασίας. 
2.2.13 Σε σχέση με τον πρωταρχικό στόχο των αποφάσεων του Συμβουλίου, του 1987 αλλά 
και του 1991, δηλαδή του να εξασφαλισθεί ότι όλοι οι νέοι που το επιθυμούν έχουν 
τη δυνατότητα να λάβουν ένα, και εάν είναι δυνατόν, δύο, ή περισσότερα, χρόνια 
επαγγελματικής κατάρτισης, κάποια πρόοδος διαφαίνεται από την ανάλυση των 
ποσοστών συμμετοχής σε μετα-υποχρεωτική εκπαίδευση και κατάρτιση. Η ενδιάμεση 
έκθεση του 1990, που παρονσίασε η Επιτροπή για το ΠΕΤΡΑ [έγγρ. SEC(90) 432 
τελικό] έφερε στην επιφάνεια σημαντικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών, όσον 
αφορά τον αριθμό των νέων ηλικίας άνω των 16 ετών που παραμένουν σε 
εκπαίδευση και κατάρτιση πλήρους ή μερικής φοίτησης, σύμφωνα με τα τελευταία 
διαθέσιμα στοιχεία για την περίοδο πριν από την υιοθέτηση της απόφασης του 
1987 (δηλαδή την ακαδημαϊκή περίοδο 1985/86, στις περισσότερες περιπτώσεις). 
2.2.14 Σε όλα τα κράτη μέλη, η συμμετοχή των νέων 16 και 17 ετών έχει αυξηθεί, από 
τότε, κατά ένα ιτήσιο μέσο όρο μεταξύ 0,5%» και 4.3% του συνολικού πληθυσμού 
σε αυτή την ηλικία, ανάλογα με τα κατ ιδίαν κράτη μέλη (με εξαίρεση τη 
Γερμανία, στην οποία τα ποσοστά παραμονής ήταν ήδη γύρω στο 100%). Στα 
περισσότερα κράτη μέλη, το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης συνεχούς 
φοίτησης φθάνει τώρα στην ηλικία των 15 ή 16 ετών, ενώ οι νέοι ηλικίας 16-17 
ετών αποτελούν την "καρδιά" του πληθυσμού που στοχεύει το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ. 
Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι τα κράτη μέλη τα οποία έχουν επιτύχει ποσοστά 
παραμονής άνω των 15%, το "σημείο κορεσμού" όσον αφορά τη συμμετοχή των 
νέων 16και 17 ετών έχει επιτευχθεί. Ταυτόχρονα, ένας αυξανόμενος αριθμός νέων 
παραμένει στην εκπαίδευση περισσότερο, όπως εμφαίνεται από τη συνεχή 
ανάπτυξη των ποσοστών συμμετοχής για τους νέους 18 και 19 ετών από το 1990. 
Ο πίνακας 3 δείχνει τις ε£ελί£εις σε σχέση με τις διάφορες ομάδες ηλικίας. 
24 
Πίνακας 3: Αύξηση της συμμετοχής, επί τοις % των αντίστοιχων ομάδων ηλικίας 
Νέοι με πλήρη ή μερική εκπαίδευση και κατάρτιση 
Κράτη μέλη DK GR IRL L* NL UK 
Ετη ούγκριοης 
Ηλικία 19 
18 
17 
16 
15 
14 
13 86 
88 
:•* *3 
:!•" 
?1 +4 
Ι ° Ι Ι Ι 86 
90 
•10 
•5 
•3 
-2 86 
90 
+5 
... 0 
: 0 
0 
-1 86 
87 
• 1 
0 
.+3 Ι ι 86 
88 
-3 
+2 
•4 
+8 
«10 86 
91 
+22 
•5 86 
90 
4-4 
• 11 
•5 
•5 88 
91 
+6 
Ι 86 
89 
•3 
•3 
Ι . +1 
+ 1 88 
90 
+12 
+ 10 
*7 
m +4 
1+12 Ι 87 
90 
+3 
+ 14 
+4 
ι " ι 
! 
•! 
| 
Ι 
Ι Η μαύρη -γραμμή δείχνει την ηλικία στην οποία η υποχρεωτική εκπαίδευση συνεχούς φοίτησης τελείωνε τις χρονιές για τις 
οποίες διατίθενται στοιχεία. 
Η φαιά -γραμμή hfixvti την ηλικία στην οποία η υποχρεωτική εκπαίδευση ή κατάρτιση μερικής φοίτησης τελειώνει. 
1) Λόγω μη επαρκών στοιχείων, κυρίως όσον αφορά μαθήματα κατάρτισης μερικής φοίτησης, τα ποσοστά eirat πιθανό να μη 
δείχνουν την ολική πρα-γματική αύξηση οτα ποσοστά συμμετοχής. 
2) Δεν διατίθενται συγκριτικά στοιχεία για το Λουξεμβούργο. 
25 
2.2.15 Αναλύοντας τα σημερινά ποσοστά συμμετοχής των νέων 17 ετών, σε σύγκριση με 
αυτά που παρατηρήθηκαν το 1986, δύο σημαντικά στοιχεία αξίζει να σημειωθούν: 
Ο ενώ το 1986 μόνο το ένα τρίτο των κρατών μελών διατηρούσαν 
περισσότερο από το 80% αυτής της ηλικίας σε εκπαίδευση ή κατάρτιση, 
τώρα 1 κράτη μέλη έχουν ερθάσει ή υπερβεί αυτό το ποσοστό (Βέλγιο, 
Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Κάτω Χώρες, Ιρλανδία, Ιταλία)· 
Ο οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών έχουν μειωθεί μολονότι 
παραμένουν ακόμα σημαντικές. Ενώ το 1986, το μεγαλύτερο ποσοστό 
συμμετοχής ήταν το 96% της ομάδας ηλικίας (Γερμανία) και το 
χαμηλότερο 39% (Πορτογαλία), το τελευταίο έχει αυξηθεί σε 49% το 
1990 και σε 65,5% το 1993. Το Βέλγιο και η Γαλλία παρουσιάζουν τώρα 
ποσοοτά που πλησιάζουν πολύ τα αντίστοιχα της Γερμανίας και σε όλα 
τα υπόλοιπα κράτη μέλη τα ποσοστά παραμονής έχουν πλησιάσει αυτά 
των προπορευόμενων κρατών μελών. 
26 
Πίνακας 4: Συμμετοχή σε εκπαίδευση και κατάρτιση πλήρους ή μερικής φοίτησης (επί τοις 
% ανά ομάδα ηλικίας) 
Κρόκη μέλη η _ι> Β DK D GR" Ε" F RL I Le NL Ρ' UK 
Ετη 88 90 90 67 88 91 90 91 89 90 90 
Ηλικία 19 
18 
17 
16 
15 
14 
13 72 
93 
96 
96 
100 52 
77 
80 
87 
97 60 
81 
96 
99 
99 44 
59 
76 
62 
100 41 
64 
100 76 
97 62 
63 
95 
98 
100 81 
99 56 
74 
88 
98 
99 40 
49 
54 
60 
73 
85 37 
100 
ΙΗ μαύρη γραμμή δείχνει τηνηλικία στην οποία η υποχρεωτική εκπαίδευση συνεχούς φοίτησης τελείωνε 
τις χρονιές -για τις οποίες διατίθενται στοιχεία. 
Η Φaιάypaμμή δείχνει τηνηλικία στηνοποία η υποχρεωτική εκπαίδευση ή κατάρτιση μερικής φοίτησης 
τελειώνει. 
Λ ) Λόγω μη επαρκών στοίχε ίων, κυρίως άοον αοορά μαθήματα κατάρτισης μερικής φοί τησης, τα ποσοστά 
eimi τι^ανό να μη δείχνουν την ολική πpayμaτική αύξηση στα ποσοστά συμμετοχής. 
2) Αεν διατίθενται συγκριτικά στοιχεία για το Λoυξεμβoύpyo. 
27 
2.2.16 Τα διαθέσιμα στοιχεία που αφορούν τα ποσοστά παραμονής δεν προσφέρουν, σε 
μία διεθνικά συγκριτική βάση, πληροφορίες σχετικά με το διαχωρισμό μεταξύ της 
γενικής εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης. Υπάρχουν ενδείξεις ότι 
σε μερικά κράτη μέλη η συμμετοχή σε μετα-υποχρεωτική γενική εκπαίδευση έχει 
αυξηθεί ταχύτερα από ό,τι στην επαγγελματική κατάρτιση. Ένα άλλο πρόβλημα 
συνεχίζει να απαιτεί μεγάλη προσοχή εκ μέρους των κρατών μελών, δηλαδή ο 
αριθμός των νέων που εγκαταλείπουν τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης 
χωρ ί ς να έχουν αποκτήσει τυπικώς αναγνωρισμ έ να προσόντα. Συγκρίσιμα στοίχε ία 
δεν διατίθενται εύκολα, δεδομένης της πολυπλοκότητας των καταστάσεων στα 
διάφορα κράτη μέλη. Εκτιμήσεις οι οποίες στηρίζονται σε διαθέσιμα εθνικά 
στατιστικά στοίχε ία δείχνουν ότι, για το σύνολο της Κοινότητας, μεταξύ του 7% 
και 10% των νέων 16 ώς 25 ετών δεν έχουν αποκτήσει κανένα τυπικό προσόν και 
ένα άλλο 10 ώς 20% δεν έχουν αποκτήσει κανένα περαιτέρω προσόν μετά την 
ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. 
2.2.Π Τα στοιχεία δεν αντικατοπτρίζουν πλήρως τις πρόσφατες εξελίξεις που έχουν 
σημειωθε ί στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Τα τελευτα ί α έτη, 
έγιναν σημαντικές προσπάθειες σε όλα τα κράτη μέλη - με την άμεση υποστήριξη 
ή με πληροφορίες από το πρόγραμμα, ή παράλληλα με αυτό - για τη βελτίωση 
της προσφοράς κατάρτισης σε νέους. Από την άποψη στατιστικών στοιχείων, 
πολλά από τα αποτελέσματα των προσπαθειών αυτών θα γίνουν φανερά 
αργότερα. Μεγάλο μέρος της προόδου που σημειώθηκε μέχρι τώρα είχε τη 
σημαντική επίδραση της στις ποιοτικές και όχι στις ποσοτικές πτυχές της 
κατάρτισης. Αυτές οι εξελίξεις αναλύονται παρακάτω. 
2.3 Ανύψωση του επιπέδου, βελτίωση της ποιότητας και διαφοροπο ίηση της προσφοράς 
επαγγελματικής κατάρτισης 
2.3.1 Η ποιοτική βελτίωση της προσφοράς επαγγελματικής κατάρτισης αποτελεί κύριο 
μέρος της σημερινής νομοθετικής μεταρρύθμισης ή ανανέωσης, η οποία ξεκίνησε 
σε ένα αριθμό κρατών μελών, όπως η ενίσχυση της λειτουργίας των κέντρων 
κατάρτισης μερικής φοίτησης στο Βέλγιο (Διάταγμα του 1990), η αναδιοργάνωση 
της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης στη Δανία και τις Κάτω Χώρες, η 
"Κατάρτιση για Νέους" (Youth Training) στο Ηνωμένο Βασίλειο, το "Πρόγραμμα 
92" (Proggetto 92) στην Ιταλία, τα νέα επαγγελματικά μαθήματα μέσου και 
ανώτερου επιπέδου στην Ισπανία, ο νέος νόμος για την "Τεχνική δευτεροβάθμια 
Εκπαίδευση και Περαιτέρω Επαγγελματική Κατάρτιση" στο Λουξεμβούργο, τα 
Ιδρύματα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ) που δημιουργήθηκαν με το Νέο 
Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης στην Ελλάδα και 
η ανάπτυξη ενός νέου είδους επαγγελματικού σχολείου στην Πορτογαλία, όπου, 
τα παλιά τεχνικά/επαγγελματικά εκπαιδευτικά προγράμματα αντικαταστάθηκαν 
με νέα τεχνολογικά προγράμματα. 
2.3.2 Οι πρωτοβουλίες αυτές διαφέρουν σε προσέγγιση και περιλαμβάνουν μία ευρεία 
ποικιλία στόχων και συγκεκριμένων δράσεων. Όμως, ένα κοινό στοιχείο τους είναι 
28 
η προσπάθεια να εισαγάγουν ένα ευρύτερο φάσμα οτα επαγγελματικά μαθήματα, 
αποφεύγοντας την πρόωρη και στενή εξειδίκευση (π.χ. στην Ιταλία ο αριθμός των 
διάφορων προσόντων κατάρτισης στα επαγγελματικά σχολεία μειώθηκε από 130 
σε 18, ενώ στη Δανία ο αριθμός των μαθημάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και 
κατάρτισης μειώθηκε παρομοίως σε 85, περίπου, σε σύγκριση με τα 300 που 
υπήρχαν προηγουμένως). Ένα άλλο στοιχείο σχετίζεται με την αξιολόγηση ή 
πιστοποίηση και αντικατοπτρ ί ζει την ανάγκη για πιο πολυτάλαντα επαγγελματικά 
προσόντα. Στην Ιρλανδία, αυτό αντανακλάται στις προτάσεις για ένα νέο 
πρόγραμμα μαθητείας το οποίο θα βασί ζεται σε πρότυπα και στη δημιουργία ενός 
εθνικού φορέα πιστοποίησης της εκπαίδευσης και κατάρτισης. Παρόμοιοι στόχοι 
επιδιώκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο με την εισαγωγή των γενικών Εθνικών 
Επαγγελματικών Προσόντων (General National Vocational Qualifications) και τα 
Γενικά Επαγγιλματικά Προσόντα της Εκωτίας (GSVQ) τα οποία εκτιμούν εάν ένα 
άτομο είναι έτοιμο για πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα συναφών επαγγελμάτων, 
συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας εξελίξεως σε ανώτερα επίπεδα 
εκπαίδευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μεταρρυθμίσεις αυτές περιλαμβάνουν, 
επίσης, μεγαλύτερη αποκέντρωση της ευθύνης για τη διαχείριση και τη 
χρηματοδότηση (Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία), ή 
μεγαλύτερη αυτονομία για τα ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης (Βέλγιο και 
Ιταλία), εισάγοντας έτσι μια προσέγγιση "αγοράς" στην επαγγελματική κατάρτιση 
και ενθαρρύνοντας, με τον τρόπο αυτό, τον ανταγωνισμό προς όφελος της 
ποιότητας. 
2.3.3 Άλλα μέτρα περιλαμβάνουν την κατάρτιση στη χρησιμοποίηση νέων τεχνολογιών 
(σε όλα τα κράτη μέλη), την ανάπτυξη της από κοινού αναγνωρισμένης 
πιστοποίησης (π.χ. συμφωνία των αρχών στη Γερμανία και την Ιρλανδία για την 
ανάπτυξη ενός συστήματος πιστοποίησης μαθητευομένων που συμμετέχουν σε 
προγράμματα διεθνικής κατάρτισης και εργασιακής εμπειρ ί ας η οπο ί α ε ί ναι άμεσο 
αποτέλεσμα δύο προγραμμάτων ΠΕΤΡΑ) ή την ενημέρωση του περιεχομένου 
κατάρτισης σε ορισμένους τομείς (π.χ. κατάρτιση για τον τομέα υπηρεσιών, ή το 
εμπόριο, στα νέα κρατίδια της Γερμανίας). 
2.3.4 Οι νέοι έχουν διαφορετικές ανάγκες κατάρτισης και, συχνά, έχουν ανάγκη βοήθειας 
για τον εντοπισμό του ιδιαίτερου είδους κατάρτισης που ανταποκρ Ίνεται καλύτερα 
στις ανάγκες τους: προγράμματα που βασίζονται πλήρως σε σχολεία με 
τοποθετήσεις εργασιακής εμπειρίας, προγράμματα του είδους μαθητείας, 
συνδυασμός αυτών με μαθήματα σύντομης ή μακράς διάρκειας, κλπ. Για την 
ικανοποίηση των διαφόρων αναγκών αυτών, ορισμένα κράτη μέλη (Δανία, 
Ιρλανδία και Κάτω Χώρες) πειραματίζονται με περιφερειακά κέντρα κατάρτισης 
στα οποία προσφέρονται διάφορες επιλογές κατάρτισης και, συχνά, καθοδήγηση 
και προ-επαγγελματικές επιλογές. Σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις, επιπλέον των 
προγραμμάτων τα οποία βασίζονται στα σχολεία και των προγραμμάτων 
μαθητείας, περιλαμβάνονται προγράμματα συνεχούς κατάρτισης για ενηλίκους 
για να ληφθούν υπόψη τα προσόντα τα οποία αποκτήθηκαν είτε σε εκπαιδευτικά 
ιδρύματα εκτός του παραδοσιακού συστήματος ή στο χώρο εργασίας. Ορισμένα 
κράτη μέλη (Δανία, Ελλάδα, Κάτω Χώρες) αναπτύσσουν συστήματα ταξινόμησης 
29 
για τα επαγγελματικά προσόντα ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ήδη εφαρμόσει το 
δικό του σύστημα Εθνικών Επαγγελματικών Προσόντων. 
2.3.5 Ο βασικός παράγοντας που καθορίζει το επίπεδο της αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης είναι η ποιότητα του προσωπικού εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι 
περισσότερες, αν όχι όλες, εθνικές μεταρρυθμίσεις που αναφέρθηκαν στο τμήμα 
αυτό, συνοδεύτηκαν από σημαντικές προσπάθειες για την κατάρτιση των 
καθηγητών και εκπαιδευτών. Στην Ιταλία, ως τμήμα του "Προγράμματος 92" 
(Progetto 92), το σύνολο των 45.000 καθηγητών που έλα/3αν μέρος ενημερώθηκαν 
για τους στόχους του προγράμματος, 60% πήραν μέρος σε εκδηλώσεις στις οποίες 
ενημερώθηκαν για την κατά ενότητες διάρθρωση του προγράμματος, ενώ 40% 
πήραν μέρος σε μαθήματα με θέμα τις νέες μεθόδους διδασκαλίας. Ορισμένες από 
τις συμπράξεις στον τομέα της έρευνας του προγράμματος ΠΕΤΡΑ εστίασαν τις 
εργασίες τους στο θέμα αυτό. Όμως, το μεγαλύτερο φάσμα δραστηριοτήτων στον 
τομέα αυτό αναπτύχθηκε μέσα στα πλαίοια του ΕΔΣΚ. Η μεγάλη πλειοψηφ ία των 
προγραμμάτων χρησιμοποίησε την ευκαιρία που τους παρουσιάσθηκε, μέσω των 
διεθνών συμπράξεων, για την ανταλλαγή προσωπικού, με σκοπό να διευρύνουν την 
αντίληψη του προσωπικού γύρω από τα βιομηχανικά πρότυπα, τις προσεγγίσεις 
και τις πρακτικές σε άλλα κράτη μέλη. Από το 1988, οι 30.000 εκπαιδευτές, 
βοηθοί και καθηγητές, που έλαβαν μέρος ή, ακόμα συμμετέχουν, στο πρόγραμμα, 
ενημερώθηκαν για την κοινοτική διάσταση και αύξησαν τις γνώσεις τους σχετικά 
με τις πολιτικές, πρακτικές και προσεγγίσεις, σε άλλα κράτη μέλη. Είναι τώρα 
σε 0έση να εφαρμόσουν, στην καθημερινή πρακτική κατάρτισης, την ευρωπαϊκή 
αυτή εμπειρία και, κατά συνέπεια, να υποστηρίξουν την εφαρμογή δραστηριοτήτων 
μεταρρύθμισης στα δικά τους κράτη μέλη. 
2.3.6 Παρόμοιες επιδράσεις της διεθνικής συνεργασίας παρατηρούνται σε ένα μεγάλο 
αριθμό προγραμμάτων του ΕΔΣΚ τα οποία επικέντρωσαν τις προσπάθειες τους 
στην από κοινού ανάπτυξη ενοτήτων κατάρτισης και υλικού κατάρτισης (που συχνά 
ήταν στενά συνδεδεμένη με εκπαιδευτικές δραστηριότητες για τα στελέχη 
επαγγελματικής κατάρτισης). Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών αυτών 
αντικατοπτρίζει μία νέα αντίληψη γύρω από το επίπεδο και την ποιότητα της 
αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, σχετικά με τις τρέχουσες πρωτοβουλίες 
μεταρρύθμισης. 
2.3.7 Τα προγράμματα αυτά αποτελούν τώρα μία σημαντική πηγή καινοτομικών 
εμπειριών και εξελιγμένων ειδικεύσεων στους (αντίστοιχους τομείς τους. Έχουν 
αποδείξει την ικανότητα τους σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό, επίπεδο να 
συμβάλλουν στην πρόοδο του καθορισμού νέων προγραμμάτων επαγγελματικής 
κατάρτισης και προσόντων, προσφέροντας υποδείγματα υψηλής ποιότητας που 
ενισχύθηκαν από την εμπειρία της διεθνικής συνεργασίας. 
2.4 Προώθηση της προσαρμοστικότητας της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης στις 
μεταβολές 
2.4.1 Όλες οι πρωτοβουλίες μεταρρύθμισης που αναφέρονται στα σημεία 2.3.1-2.3.4, 
παραπάνω, έχουν ως πρωταρχικό σκοπό να προσαρμόσουν την αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση στις μεταβαλλόμενες ανάγκες. Ειδικότερα, η 
30 
αποκέντρωση της ευθύνης για την προσφορά κατάρτισης συνέβαλε στο να καταστε ί 
η επαγγελματική κατάρτιση πιο ευαίσθητη στις τοπικές και περιφερειακές 
απαιτήσεις. Σε ορισμένα κράτη μέλη (Γαλλία, Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο, 
Ιρλανδία, Ισπανία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία), οι εξελίξεις αυτές στηρίχθηκαν, 
επίσης, με νέες μορφές ενεργότερης και αποτελεσματικότερης συμμετοχής της 
βιομηχανίας και των κοινωνικών εταίρων στον ορισμό των αναγκών σε ικανότητες, 
των επαγγελματικών προσόντων και των εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Αόθηκε, 
επίσης, προσοχή στη διερεύνηση και περαιτέρω ανάπτυξη μίας νέας οργάνωσης 
της κατάρτισης αποτελούμενης από ανεξάρτητες ενότητες, δίνοντας, έτσι, τη 
δυνατότητα για μια πιο ευέλικτη αντιμετώπιση των νέων απαιτήσεων. Για 
παράδειγμα, η μεταρρύθμιση του δανικού συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης 
δημιούργησε ένα μεγάλο βαθμό κινητικότητας τόσο οριζοντίως όσο και καθέτως με 
τη δυνατότητα συμπλήρωσης ενός προγράμματος μαθημάτων από ένα άλλο, με 
πλήρη ή μερική φοίτηση. 
2.4.2 Στα πλαίσια του προγράμματος, ορισμένες από τις συμπράξεις έρευνας 
εργάσθηκαν για την επεξεργασία νέων υποδειγμάτων για ένα αποτελεσματικότερο 
σχεδιασμό της προσφοράς κατάρτισης σε περιφερ< ιακό επίπεδο. Τα προγράμματα 
του ΕΔΣΚ ενίσχυσαν την αντιμετώπιση των νέων αναγκών μέσω της δέσμευσης 
τους για πρακτική συνεργασία με μία ποικιλία εταίρων σε τοπικό και περιφερειακό 
επίπεδο. Χάρη στις διεθνικές τοποθετήσεις κατάρτισης και προγράμματα 
σύμπραξης, αναπτύχθηκαν νέες προσεγγίσεις για την ανάπτυξη περισσότερο 
"γενικών" προσόντων που αυξάνουν την ικανότητα των νέων να προσαρμόζονται 
στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις στο χώρο εργασίας. Νέες εμπειρίες αποκτήθηκαν 
μέσω των εργασιών του ΕΔΣΚ, με τον από κοινού σχεδιασμό και εφαρμογή 
ενοτήτων κατάρτισης που καλύπτουν ειδικά θέματα. Μία σημαντική συνεισφορά των 
προγραμμάτων του ΕΔΣΚ ήταν ότι ανέπτυξαν πρακτικούς τρόπους για την 
αντιμετώπιση ενός αριθμού αναγκών και μεταβολών σχετικά με την κατάρτιση σε 
ένα νέο εξελισσόμενο κοινοτικό πλαίσιο. 
2.5 Ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής διάστασης στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση 
2.5.1 Ένας αριθμός κρατών μελών έχει χρησιμοποιήσει συνειδητά τις ευκαιρίες που 
προσφέρονται από το πρόγραμμα για την εισαγωγή ή την ενίσχυση μίας 
ευρωπαϊκής διάστασης στην προσφορά αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Στη 
Δανία, το Φεβρουάριο 1992, υιοθετήθηκαν δύο νέοι νόμοι οι οποίοι εμπνεύσθηκαν 
από το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ, και οι οποίοι θεσπίζουν το δικαίωμα όλων των νέων 
σε προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης να αποκτούν μέρος, ή το σύνολο, 
της πρακτικής εργασιακής εμπειρίας τους σε μία άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας ή της ΕΖΕΕ. Οι περίοδοι οτο εξωτερικό αναγνωρίζονται πλήρως και 
πιστοποιούνται. Εξάλλου, διατίθεται χρηματική ενίσχυση από ένα ταμείο 
κατάρτισης το οποίο δημιουργήθηκε από εισφορές κατάρτισης που καταβάλλουν οι 
εργοδότες. Κύριος στόχος είναι η διεθνοποίηση των στόχων και του περιεχομένου 
των δανικών προγραμμάτων κατάρτισης. Παρά την περιορισμένη εμπειρ ία που έχει 
αποκτηθεί μέχρι σήμερα, πολλά επαγγελματικά σχολεία και συνδικαλιστικές 
επιτροπές θα επιθυμούσαν να καταστούν οι τοποθετήσεις στο εξωτερικό 
αναπόσπαστο και υποχρεωτικό τμήμα των προγραμμάτων επαγγελματικής 
κατάρτισης. 
31 
2.5.2 Παρομοίως, στις αρχές του 1992, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών παρουσίασε 
έγγραφο συζήτησης στο οποίο ανέλυε την καινούρια πολιτική για τη διεθνοποίηση 
της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Μεταξύ διαφόρων άλλων δραστηριοτήτων, 
η πολιτική αυτή περιλαμβάνει την προώθηση ενός νέου προγράμματος 
ανταλλαγών για καθηγητές και εκπαιδευτές, οικονομική ενίσχυση για διεθνικές 
ανταλλαγές νέων στα πλαίσια του ΠΕΤΡΑ, και την ίδρυση ενός εθνικού κέντρου 
υποστήριξης διεθνικών ανταλλαγών. Το αποτέλεσμα ήταν ότι, το 1993, σχεδόν 
όλα τα 140 κολλέγια κατάρτισης της ανώτερης /3ασμίδας έλα/3αν μέρος σε ένα 
τουλάχιστο από αυτά τα διεθνικά προγράμματα. 
2.5.3 Η εμπειρ ία που αποκτήθηκε από τις διεθνικές δραστηριότητες του ΕΔΣΚ ε ί χε άμεση 
συμβολή στις εξελίξεις αυτές. Στη Γαλλία, ένας σημαντικός αριθμός ακαδημιών 
υιοθέτησε ως προτεραιότητα την ανάπτυξη των διεθνικών και, ιδιαίτερα, των 
ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων και, με τον τρόπο αυτό, όλοι οι φορείς κατάρτισης 
ενθαρρύνονται να συμμετέχουν σε κοινοτικά προγράμματα και, ιδιαίτερα, στο 
ΠΕΤΡΑ. Άλλα κράτη μέλη έχουν χρησιμοποιήσει τα "δικά τους" προγράμματα 
στο ΕΔΣΚ ως Ι να "Κοινοτικό παράθυρο" στις εθνικές πρωτοβουλ ίες μεταρρύθμισης. 
Στην Ιρλανδία, η επαφή με τα συστήματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης 
άλλων κρατών μελών αποτέλεσε σημαντικό θετικό στοίχε ίο το οποίο εμπλούτισε το 
διάλογο για την ανάπτυξη του συστήματος της Ιρλανδίας. 
2.5.4 Από το 1988, διαμέσου του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, η Κοινότητα έχει 
διαδραματίσει έναν ιδιαίτερα ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη των διεθνικών 
τοποθετήσεων επαγγελματικής κατάρτισης για τους νέους. Σε σύγκριση με τις 
γενικές ανταλλαγές νέων ή την κινητικότητα πανεπιστημιακών φοιτητών μεταξύ 
των κρατών μελών της Κοινότητας, οι ευκαιρίες ανταλλαγών στον τομέα της 
αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης ήταν, και είναι ακόμα, πολύ λίγο 
αναπτυγμένες. Ορισμένες μελέτες που εκπονήθηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης 
φάσης του προγράμματος έδειξαν ότι μόνο ένα ποσοστό μεταξύ του 0,5% και του 
1 % των νέων συμμετείχαν σε μία περίοδο τοποθέτησης σε ένα άλλο κράτος μέλος 
η οποία αποτιλούσε μέρος ή συμπλήρωμα της αρχικής επαγγελματικής τους 
κατάρτισης. Από το 1992, το στοιχείο της τοποθέτησης έχει επισημοποιηθεί στη 
Δράση Ι και αποτελεί τώρα ένα διαρθρωμένο πλαίσιο για τη διοργάνωση 
τοποθετήσεων κατάρτισης και εργασιακής εμπειρίας σε άλλα κράτη μέλη 
διασφαλίζοντας ότι οι τοποθετήσεις αυτές πραγματοποιούνται σε συνθήκες που 
προωθούν την ανάπτυξη επαγγελματικών γνώσεων και ικανοτήτων. 
2.5.5 Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι τοποθετήσεις ΠΕΤΡΑ παρείχαν στους νέους την πρώτη 
ευκαιρία εμπειριών κατάρτισης και εργασίας στο εξωτερικό και αποτελούν το 
μεγαλύτερο τμήμα των διεθνικών τοποθετήσεων κατάρτισης που προσφέρονται ντους 
νέους από τη χώρα αυτή (Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλ ί α), ενώ σε άλλα κράτη μέλη 
αποτέλεσαν σημαντικό έναυσμα για περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας και 
αύξηση του αριθμού των διεθνικών τοποθετήσεων (Γερμανία, Δανία, Κάτω Χώρες). 
Το πρόγραμμα συνεχίζει να συμβάλλει στη διεύρυνση της εμπειρίας στον τομέα 
αυτό και καταβάλλονται ιδιαίτερες προσπάθειες για να υπερβληθούν τα 
οργανωτικά, γλωσσικά και άλλα, εμπόδια στη συμμετοχή των νέων σε διεθνικές 
τοποθετήσεις. Οι ΕΜΣ συγκεντρώνουν εμπειρίες και παραδείγματα ορθής 
πρακτικής και αναπτύσσουν κατευθυντήριες γραμμές και υλικό για την εκμάθηση 
ξένων γλωσσών με στόχο την αντιμετώπιση των ιδιαίτερων αναγκών του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ και του κοινού. Επιπλέον, σήμερα διεξάγονται μελέτες στα 
32 
πλαίσια των συμπληρωματικών μέτρων του προγράμματος, σχετικά με το κοινωνικό 
και νομικό καθεστώς των νέων κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης και την 
πιστοποίηση και αναγνώριση των διεθνικών τοποθετήσεων επαγγελματικής 
κατάρτισης και εργασιακής εμπειρίας για να παράσχουν μία συστηματική θεώρηση 
των ρυθμίσεων και πρακτικών που ισχύουν σήμερα στα κράτη μέλη και για να 
εντοπίσουν τους τομείς όπου απαιτείται περαιτέρω συνεργασία και συντονισμός. 
2.5.6 Η ανάπτυξης μιας κοινοτικής διάστασης στην προσφορά αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης εισάγει ένα καινούριο χαρακτηριστικό στα συστήματα κατάρτισης. Η 
πρακτική ευρωπαϊκή εμπειρία που αποκτάται από, ή μέσω, της διαδικασίας 
αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης έχει ισχυρές επιδράσεις στην αντίληψη των 
νέων για την Κοινότητα οι οποίες, πιθανώς, είναι πιο ισχυρές από άλλους τρόπους 
γνωριμίας της Ευρώπης (μέσω τουρισμού ή των μέσων ενημέρωσης), γιατί 
σχετίζεται με ένα κεντρικό σημείο της ζωής ενός νέου, δηλαδή την προετοιμασία 
του για την επαγγελματική ζωή. Η κατάρτιση η οποία λαμβάνει υπόψη το 
διευρυμένο κοινοτικό πλαίσιο για εργασία και σταδιοδρομία και που 
αντικατοπτρίζει τις ειδικές ανάγκες και ευκαιρίες ενός νέου οικονομικού χώρου, 
χωρίς σύνορα, αποτελεί, χωρίς αμφιβολία, ένα σημαντικό παράγοντα για την 
ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής αγοράς επαγγελματικής κατάρτισης. Εξάλλου, 
ορισμένα κράτη μέλη, και ιδιαίτερα η Γερμανία, αναφέρουν ότι η προσφορά 
ευκαιριών διεθνικών τοποθετήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και εργασιακής 
εμπειρίας συμβάλλει οαφώς στην αύξηση της ελκυστικότητας της αρχικής 
επαγγελματικής κατάρτισης των νέων. 
2.5.7 δημοσιεύοντας και προσφέροντας οικονομική και τεχνική στήριξη σε διεθνικές 
ανταλλαγές, το πρόγραμμα έχει δημιουργήσει ένα νέο ενδιαφέρον σε όλα τα 
επίπεδα του κόσμου της κατάρτισης, σχετικά με τις κοινοτικές πτυχές της 
επαγγελματικής κατάρτισης και τη συνεργασία με εταίρους σε άλλα κράτη μέλη. 
Μέσω των δραστηριοτήτων του, το πρόγραμμα διευκόλυνε την πρόσβαση στην 
κοινοτική συνεργασία για πολλά ιδρύματα κατάρτισης με πολύ λίγη εμπειρ ία στον 
τομέα αυτό και έστρεψε την προσοχή τους στην ευρωπαϊκή διάσταση της 
κατάρτισης. Έχει, επίσης, προωθήσει την ιδέα, μεταξύ των ιδρυμάτων κατάρτισης, 
της αναζήτησης καινοτομικών "προϊόντων" (μέθοδοι, υλικά, μαθήματα) και άλλων 
στηριγμάτων κατάρτισης, προσφέροντας ως αντάλλαγμα τις δικές τους εμπειρίες 
και πρακτικές. Σε ένα ορισμένο βαθμό, αυτό ενθάρρυνε μια μορφή επιχειρηματικού 
πνεύματος οτα ιδρύματα τα οποία ενέχονται σε διεθνικές τοποθετήσεις ή στο 
ΕΔΣΚ, που προωθήθηκε περαιτέρω με την προσπάθεια ανέρευσης εταίρων σε 
τοπικό/περιφερειακό επίπεδο και τα βοήθησε να διαδραματίσουν ενεργότερο ρόλο 
ο την αγορά κατάρτισης. 
2.5.8 Σε ένα μεγάλο αριθμό συμτιράξεων κατάρτισης, αυτό οδήγησε στην από κοινού 
ανάπτυξη και εφαρμογή προγραμμάτων διδασκαλίας και υλικών κατάρτισης. Σε 
ορισμένες από τις συμπράξεις, στις οποίες νέοι ολοκληρώνουν μία νέα, από κοινού 
αναπτυγμένη, ενότητα κατάρτισης σε ένα άλλο κράτος μέλος, τα αποτελέσματα 
πιστοποιούνται στο σύνολο τους ως ένα επαγγελματικό προσόν (ή τμήμα) από όλα 
τα κράτη μέλη που συμμετείχαν στη σχετική σύμπραξη. 
2.5.9 Σε όλα τα κράτη μέλη, υπήρξε ενθάρρυνση των επιχειρήσεων για ενεργό συμμετοχή 
στο πρόγραμμα και ένας αριθμός από τα προγράμματα, τόσο της Δράσης Ι όσο 
και του ΕΔΣΚ, προήλθε από τις επιχειρήσεις. Μέσω της συμμετοχής τους σε 
33 
διεθνική συνεργασία κατάρτισης και μέσω των ευκαιριών που προσφέρονται στους 
νέους εργαζόμενους ή σε κατάρτιση για μια περίοδο τοποθέτησης σε ένα άλλο 
κράτος μέλος, οι επιχειρήσεις είχαν τη δυνατότητα να αποκτήσουν ευρωπαϊκή 
εμπειρία, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για τις οποίες 
τέτοιου είδους ευκαιρίες είναι σπάνια διαθέσιμες διότι δεν έχουν τους πόρους που 
απαιτούνται για διεθνική συνεργασία. Στη Γερμανία, η εμπειρία από τη Δράση Ι 
δείχνει ότι οι επαγγελματικές οργανώσεις και τα εμπορικά και βιομηχανικά 
επιμελητήρια μπορεί να διαδραματίσουν ουσιώδη ρόλο για τη συμμετοχή των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε διεθνικές τοποθετήσεις κατάρτισης και εργασιακής 
εμπειρίας. Μπορεί να παράσχουν το λειτουργικό πλαίσιο σε τοπικό και ευρωπαϊκό 
επίπεδο το οποίο μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη οργανωτικής υποδομής στις 
μεμονωμένες επιχειρήσεις, διασφαλίζει ότι η ποιότητα και το περιεχόμενο των 
τοποθετήσεων ανταποκρίνονται σε ειδικές ανάγκες και επιτρέπει την αξιοποίηση 
της διεθνικής εμπειρίας που απόκτησαν άλλες μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε ένα 
συγκεκριμένο τομέα ή περιφέρεια. Εξάλλου, ορισμένες επαγγελματικές 
οργανώσεις, επιμελητήρια και περιφερειακές αρχές, χρησιμοποιούν το πλαίσιο που 
παρέχει το ΠΕΤΡΑ για να δημιουργήσουν ή να αναπτύξουν τα δικά τους δίκτυα 
για διεθνική συνεργασία και από κοινού αξιοποίηση των πόρων κατάρτισης, 
ιδιαίτερα σε μεθοριακές περιοχές αλλά, επίσης, και μεταξύ πιο απομακρυσμένων 
περιφερειών της Κοινότητας. 
2.6 Βελτίωση της συνεργασίας εντός των κρατών μελών και σε διεθνική κλίμακα 
2.6.1 Η συνεργασία και ο συντονισμός διαφόρων μορφών προσφοράς κατάρτισης και 
διαφόρων φορέων, όπως επαγγελματικά σχολεία, επιχειρήσεις και κοινωνικοί 
εταίροι, ε ί ναι θέματα που έχουν απασχολήσει σοβαρά έναν αριθμό κρατών μελών. 
2.6.2 Στο Βέλγιο, ένα τριμερές Φλαμανδικό Εκπαιδευτικό Συμβούλιο συστήθηκε το 1991 
για να συγκεντρώσει όλους τους φορείς κατάρτισης και εκπαίδευσης για μια κοινή 
προσέγγιση του εντοπισμού των αναγκών σε κατάρτιση και τη διάδοση των 
πληροφοριών αυτών στα επαγγελματικά σχολε ία, τα ιδρύματα κατάρτισης και τις 
υπηρεσίες απασχόλησης. Παρόμοιες επιτροπές συστάθηκαν, επίσης, σε 
περιφερειακό επίπεδο. Η θεσμική αυτή προσπάθεια ακολουθήθηκε από τη 
δημιουργία μίας γενικής συνέλευσης της τεχνικής εκπαίδευσης, το 1993, στην 
οποία λαμβάνουν μέρος εκπρόσωποι από τον τομέα της εκπαίδευσης, τους 
κοινωνικούς εταίρους και την κυβέρνηση, με στόχο τη συνένωση κλάδων σπουδών σε 
ορισμένους τομείς και την προσαρμογή των προγραμμάτων κατάρτισης προς τις 
ανάγκες της αγοράς εργασίας. Στη γαλλόφωνη κοινότητα του Βελγίου, η επίσημη 
υπογραφή του "Χάρτη μαθητείας" (Chart d'Apprentissage), τον Μάρτιο 1993, από 
τις εθνικές εκπαιδευτικές αρχές και τους κοινωνικούς εταίρους οροθέτησε την αρχή 
της στενής συνεργασίας και συνεννόησης των σχολείων και των επιχειρήσεων. 
2.6.3 Στη Δανία και τις Κάτω Χώρες, πρόσφατες μεταρρυθμ ίσεις είχαν ως αποτέλεσμα 
ενεργότερη συμμετοχή των δύο πλευρών της βιομηχανίας στη διαχείριση της 
προσφοράς επαγγελματικής κατάρτισης. Σήμερα, κλαδικές επιτροπές είναι 
υπεύθυνες για την ενημέρωση του πρακτικού περιεχομένου κατάρτισης των 
εκπαιδευτικών προγραμμάτων και τον καθορισμό προτύπων για τις τελικές 
εξετάσεις καθώς και για τη διενέργεια αξιολογήσεων. Ταυτόχρονα, άσκησαν 
34 
μεγάλη επίδραση στα θεωρητικά στοιχεία της επαγγελματικής εκπαίδευσης και 
κατάρτισης σε εθνικό και περιφερειακό/τοπικό επίπεδο. Ο Οργανισμός για την 
Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, ο οποίος ιδρύθηκε με το νέο νόμο 
(1992) στην Ελλάδα, είναι υπεύθυνος, μεταξύ άλλων, για την ανάπτυξη και 
εφαρμογή της πολιτικής και για το σχεδιασμό και συντονισμό της προσφοράς 
κατάρτισης και τη συνεργασία με εθνικούς και διεθνικούς φορείς. 
2.6.4 Στη Γαλλία, εκτός από τις εργασίες της Ανώτατης Επιτροπής για την 
Εκπαίδευση και Οικονομία (HCEE) που ιδρύθηκε το 1987, συστάθηκε Εθνική 
Επιτροπή για την Εκπαίδευση και τα Επαγγέλματα (CNEP) με τη συμμετοχή των 
κοινωνικών εταίρων για την εξέταση όλων των αποφάσεων που αφορούν τους δύο 
τομείς. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μεγάλο μέρος της ευθύνης, για τη διαχείριση της 
κατάρτισης και την παροχή της κατάρτισης που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις 
σε προσόντα σε μία συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, έχει αποκεντρωθε ί προς τα 
Συμβούλια Κατάρτισης και Επιχειρήσεων (Training and Enterprise Councils) ή τα 
Τοπικά Συμβούλια Επιχειρήσεων (Local Enterprise Councils), στην περίπτωση της 
Σκωτίας. Τα εν λόγω συμβούλια είναι τοπικοί φορείς που καθοδηγούνται από τους 
εργοδότες και παρέχουν ένα χώρο για συνεργασία της εκπαίδευσης, της 
κατάρτισης και του κόσμου της εργασίας. 
2.6.5 Νέες συμφωνίες επισημοποιήθηκαν, επίσης, και στην Πορτογαλία, μεταξύ των 
εθνικών αρχών και των κοινωνικών εταίρων, για στενότερη συνεργασία για την 
ανάπτυξη της προσφοράς κατάρτισης. Στην Ιρλανδία, οι κοινωνικοί εταίροι 
συμμετέχουν πλήρως στις συζητήσεις για την αρχική κατάρτιση. Η Συνομοσπονδ ία 
Επιχειρηματιών και Εργοδοτών της Ιρλανδίας (IBEC), στη δήλωση πολιτικής τους, 
τον Ιούνιο 1992, τόνισαν την ανάγκη όλοι οι νέοι να έχουν την ευκαιρία να 
συμμετέχουν σε διαρθρωμένα προγράμματα κατάρτισης τα οποία διοργανώνει και 
ελέγχει η βιομηχανία και τα οποία παρέχουν πιστοποίηση με εθνική και διεθνή 
αναγνώριση. Στην Ιταλία, στα πλαίσια του "Προγράμματος 1992" (Progetto 92) 
αναπτύσσονται νέες μορφές συμπράξεων των Υπουργέ ίων Παιδε ίας και Εργασίας 
καθώς και με τις περιφέρειες και τις βιομηχανικές/εμπορικές ενώσεις. Στο 
Λουξεμβούργο, ο νέος νόμος για την τεχνική και επαγγελματική κατάρτιση καλεί 
τα σχολεία να δημιουργήσουν ισχυρότερους δεσμούς με τον κόσμο της εργασίας με 
την υποστήριξη συνεργατικών προγραμμάτων με τη βιομηχανία. Στην Ισπανία, το 
"Εθνικό Σχέδιο Επαγγελματικής Κατάρτισης" (Plan National de Formacion 
Profesional), στο οποίο συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι και το οποίο προτάθηκε 
από το Γενικό Συμβούλιο για την Επαγγελματική Κατάρτιση, εγκρίθηκε από την 
κυβέρνηση. Το πρόγραμμα αυτό απαιτε ί τη στενή συνεργασία και συντονισμό όλων 
των φορέων που είναι υπεύθυνοι (Υπουργεία Παιδείας και Εργασίας, κοινωνικοί 
εταίροι) για την αρχική επαγγελματική κατάρτιση των νέων (Formacion reglada), 
την κατάρτιση των ανέργων και τη συνεχή κατάρτιση των εργαζομένων (formacion 
occupacional). 
2.6.6 Κατά την εφαρμογή του προγράμματος, η Επιτροπή έχει ενθαρρύνει μία πολυ-
εταιρική προσέγγιση. Οι περισσότερες από τις εξελίξεις που αναφέρονται στις 
παραγράφους 2.5.1 έως 2.5.9, παραπάνω, έχουν ενισχύσει την προστιθέμενη αξ ία 
που αποκτάται μέσω διεθνικής συνεργασίας. Σε επίπεδο προγραμμάτων, η 
ανάπτυξη πολυμερών συμπράξεων έδωσε τη δυνατότητα πρόσβασης σε ένα ευρύ 
φάσμα ειδικοτήτων και ευρωπαϊκών εμπειριών. Ένας αριθμός προγραμμάτων έχει 
αναπτύξει μόνιμους δεσμούς που συνεχίζονται και μετά το πέρας της κοινοτικής 
35 
επιχορήγησης. Μέσω των δεσμών των προγραμμάτων με τοπικές ή περιφερειακές 
συμπράξεις στις αντίστοιχες περιοχές δράσης τους, το πρόγραμμα έχει επιτύχει 
να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των οργανώσεων ή ατόμων που επωφελούνται 
άμεσα ή έμμεσα από αυτό. 
2.6.7 Με τη δικτύωση των προγραμμάτων σε όλη την επικράτεια της Κοινότητας, το 
πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ έχει επίσης δημιουργήσει πρακτικές διευκολύνσεις για την 
προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των περισσότερο και των λιγότερο 
αναπτυγμένων και μεταξύ "Νότου" και "Βορρά". Περισσότερα από 60% των 
προγραμμάτων του ΕΔΣΚ (1988-1991) στην Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία και 
την Πορτογαλία, συμμετείχαν σε συμπράξεις με προγράμματα σε άλλα, εκτός των 
τεσσάρων, κράτη μέλη. Η τάση αυτή ενισχύθηκε με τα προγράμματα νέας γενιάς. 
Το 94% των προγραμμάτων του ΕΔΣΚ της γενιάς του 1992 από τα παραπάνω 
κράτη μέλη αναπτύσσουν διεθνικές δραστηριότητες στα πλαίσια συμπραξιακών 
προγραμμάτων με άλλα, εκτός των τεσσάρων κράτη μέλη. Σε όλα τα διεθνικά 
σχέδια για την ανάπτυξη του Κοινοτικού Αικτύου Κέντρων Πληροφοριών για τον 
Επαγγελματικό Προσανατολισμό ενέχεται ένα τουλάχιστο "Νότιο" κράτος μέλος. 
2.7 Ενθάρρυνση περισσότερο διαφοροποιημένων μορφών επαγγελματικού 
προσανατολισμό ύ 
21Λ Το θέμα του επαγγελματικού προσανατολισμού προσελκύει όλο και μεγαλύτερη 
προσοχή σε όλα τα κράτη μέλη: η ανάγκη για μεταρρύθμιση των συστημάτων 
προσανατολισμού και για ανάπτυξη υφισταμένων, ή δημιουργία νέων, υπηρεσιών, 
φαίνεται νααποτελεί κοινή ανησυχία. Η τάση προς μία οικονομία της αγοράς στα 
συστήματα και τις διαδικασίες της επαγγελματικής κατάρτισης καθώς και τα 
ολοένα πιο πολύπλοκα προβλήματα που αντιμετωπ ί ζουν τα άτομα όταν λαμβάνουν 
αποφάσεις όσον αφορά την κατάρτιση τους και τη μελλοντική σταδιοδρομία τους, 
απαιτούν διαφοροποιημένες προσεγγ ί σεις για να διασφαλίστε ί ότι στους νέους (και 
στους γονείς τους) παρέχονται κατάλληλος προσανατολισμός και συμβουλές κατά 
το πέρασμα από την κατάρτιση στο σχολείο προς την επαγγελματική ζωή. Ο 
επαγγελματικός προσανατολισμός οφείλει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο για να 
διευκολύνει την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση και να μειώσει τον 
αριθμό των νέων που εγκαταλείπουν την εκπαίδευση και την κατάρτιση λόγω 
αποφάσεων που βασίζονται σε κακή πληροφόρηση. Ο επαγγελματικός 
προσανατολισμός πρέπει να αναγνωρισθεί ως βασικός συντελεστής για την 
ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και την υποστήριξη των πολιτικών που στοχεύουν 
σε ένα καλύτερο συνδυασμό της προσφοράς κατάρτισης των επαγγελματικών 
προσόντων και των προοπτικών ανάπτυξης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. 
2.7.2 Μία νέα σημαντική πρόκληση που πρόκειται να αντιμετωπίσουν τα συστήματα 
προσανατολισμού σε όλα τα κράτη μέλη είναι το εξελισσόμενο κοινοτικό πλαίσιο 
στα οποία είναι υποχρεωμένα να λειτουργούν. Ανεξάρτητα από το αν το 
αντιλαμβάνονται ή όχι, η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης προσφέρει 
σήμερα σε πολλούς πολίτες της Κοινότητας ένα ευρύ φάσμα ευκαιριών κατάρτισης 
και εργασίας εκτός της χώρας τους. Παράλληλα, οι αγορές εργασίας σε εθνικό, 
περιφερειακό, ακόμα και τοπικό επίπεδο, αναπόφευκτα εξαρτώνται άμεσα από 
εξελίξεις σε άλλα κράτη μέλη και στην Κοινότητα γενικά. Συνεπώς, είναι 
36 
απαραίτητο οι υπηρεσίες προσανατολισμού και παροχής συμβουλών να 
προσφέρουν πληροφορίες, συμβουλές και εμπειρογνωμοσύνη, που να επιτρέπουν 
οτα άτομα να γνωρ ί ζουν τις ευκαιρ ίες που υπάρχουν σε άλλα μέρη της Κοινότητας 
και να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με την κατάρτιση και τη σταδιοδρομία τους 
οι οποίες να λαμβάνουν υπόψη τις προοπτικές της εξελίξεως στην Κοινότητα. 
2.7.3 Με την εγκαθίδρυση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς, η διευρωπα ϊκή συνεργασία 
στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού, παρά τις διαφορές που 
υπάρχουν μεταξύ κρατών μελών στο χώρο αυτό, έχει καταστε ί πιο επιτακτική. Στη 
Γερμανία, οι στόχοι και οι δράσεις του προγράμματος ΠΕΤΡΑ (ιδιαίτερα, η Δράση 
III του προγράμματος που στοχεύει στον επαγγελματικό προσανατολισμό και την 
παροχή συμβουλών) υποστήριξαν και επιτάχυναν αποφάσεις σχετικά με την 
εισαγωγή μίας κοινοτικής διάστασης οτις υπηρεσίες προσανατολισμού, 
συμπεριλαμβανομένης της παροχής πληροφοριών σχετικά με ευκαιρίες κατάρτισης 
σε άλλα κράτη μέλη καθώς και της συνεργασίας με αρμόδιους φορείς σ'αυτά. Στη 
Γαλλία, η νέα εστίαση στην εφαρμογή μίας κοινοτικής διάστασης στον 
προσανατολισμό ενθάρρυνε επίσης τη συνεργασία διαφόρων αρμοδίων Υπουργέ ίων 
και υπηρεσιών τους και προώθησε τη διοργάνωση των υπηρεσιών προσανατολισμού 
σε περιφερειακό επίπεδο. Στα πλαίσια της εφαρμογής της μεταρρύθμισης του 
συστήματος της Ισπανίας, δημιουργήθηκαν νέες υπηρεσίες προσανατολισμού σε 
όλα τα εκπαιδευτικά κέντρα. Στην Ιρλανδία, έχει αναγνωρισθεί η ανάγκη για 
ολοκληρωτική ανακαίνιση του συστήματος επαγγελματικού προσανατολισμού. Το 
πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ έδωσε ώθηση προς την κατεύθυνση αυτή και ιδιαίτερα όσον 
αφορά τη χρήση τραπεζών δεδομένων στο σύστημα προσανατολισμού. Στην Ιταλία, 
ένα νέο εθνικό συμβούλιο είναι αρμόδιο τώρα για την ανάπτυξη του εκπαιδευτικού 
και επαγγελματικού προσανατολισμού. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, πρόσφατη 
κυβερνητική νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα εφαρμογής τεχνικών διαχείρισης 
επιχειρήσεων όσον αφορά τη λειτουργία των υπηρεσιών σταδιοδρομίας (Careers 
Services). Έχει εφαρμοσθεί μία προοδευτική διαδικασία υποβολής προσφορών για 
τη διαχείριση τοπικών υπηρεσιών σταδιοδρομ ίας με στόχο οι εν λόγω υπηρεσίες να 
πλησιάσουν περισσότερο τους εργοδότες και να ανταποκρίνονται καλύτερα στις 
τοπικές ανάγκες και συνθήκες. Παρόμοια, ένα νέο σύστημα έχει εισαχθεί στις 
Κάτω Χώρες σύμφωνα με το οποίο τα σχολεία, δηλαδή η ζήτηση, "αγοράζουν", με 
πόρους που διατίθενται ειδικά για το σκοπό αυτό, υπηρεσίες προσανατολισμού από 
καινούριους οργανισμούς επαγγελματικού προσανατολισμού, δηλαδή τους 
προμηθευτές, που οι ίδιοι είναι αποτέλεσμα συγχώνευσης ενός αριθμού 
περιφερειακών φορέων προσανατολισμού. Η εφαρμογή των εν λόγω εθνικών 
πρωτοβουλιών στηρίζεται ή ενημερώνεται από τις νέες ευκαιρίες διεθνικής 
συνεργασίας που παρέχονται από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Κέντρων Επαγγελματικού 
Προσανατολισμού, τα ειδικά προγράμματα ανάπτυξης και τις δραστηριότητες 
κατάρτισης για προσωπικό κέντρων προσανατολισμού, που δημιουργήθηκαν στα 
πλαίσια της Δράσης III του προγράμματος ΠΕΤΡΑ. 
2.7.4 Οι εργασίες αυτές στα πλαίσια του προγράμματος III συμπληρώνονται από άλλες 
δράσεις του προγράμματος. Πολυάριθμα προγράμματα του ΕΔΣΚ έχουν ως 
αντικείμενο, άμεσα ή έμμεσα, διάφορες πτυχές του προσανατολισμού και 
αναπτύσσουν από κοινού υλικά, μεθόδους και πρακτικές. Πολλά προγράμματα 
πρωτοβουλίας νέων έχουν ως αντικείμενο, επίσης, την παροχή τοπικών υπηρεσιών 
πληροφόρησης στις οποίες έχουν εύκολη πρόσβαση νέοι, εκτός των θεσμοποιημένων 
πλαισίων. Ορισμένες από τις διεθνικές συμπράξεις έρευνας έχουν ως επίκεντρο, 
37 
επίσης, την αποτελεσματικότητα των μεθόδων προσανατολισμού και νέα 
υποδείγματα για την αντιμετώπιση των αναγκών προσανατολισμού των νέων. 
2.8 Βελτίωση της γνώσης των εξελίξεων στην αγορά εργασίας 
2.8.1 Στα πλαίσια του προγράμματος, ένας σημαντικός τρόπος βοήθειας στα ιδρύματα 
κατάρτισης, τους εκπαιδευτές και τους νέους για να αποκτήσουν καλύτερη 
αντίληψη των τοπικών, περιφερειακών και ειδικών κλαδικών αναγκών, υπήρξε η 
προώθηση της τοπικής συνεργασίας. Ορισμένα προγράμματα του ΕΔΣΚ 
ασχολήθηκαν, επίσης, με την ανάπτυξη και την εφαρμογή αποτελεσματικότερων 
συστημάτων πληροφορικής για να συνδέσουν την κατάρτιση με τις υπάρχουσες ή 
μελλοντικές ευκαιρίες εργασίας, ως επί το πλείστον στις τοπικές αγορές 
εργασίας. Η πλειοψηφία των προγραμμάτων δημιουργεί δεσμούς με επιχειρήσεις 
στην περιφέρεια και τους επιτρέπει να αποκτήσουν άμεση πείρα όσον αφορά την 
εξέλιξη των απαιτήσεων σε προσόντα και να αντικατοπτρίσουν τις πληροφορίες 
αυτές στα προγράμματα κατάρτισης τους. Σε γενικότερο επίπεδο, το πρόγραμμα 
είχε μία σημαντική συνεισφορά μέσω ειδικών ερευνητικών εργασιών οι οποίες είχαν 
ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, την ανάλυση, σε κοινοτικό επίπεδο, των 
στρατηγικών των κρατών μελών για την αναγνώριση σχετικών εξελίξεων στην 
αγορά εργασίας και των προσεγγίσεων που ακολούθησαν για να αντιμετωπίσουν 
τις νέες προσεγγίσεις σε προσόντα. 
2.8.2 Με στόχο την ανάπτυξη ενός μέσου για την ανάλυση των ποσοτικών και, ιδιαίτερα, 
των ποιοτικών, εξελίξεων στην αγορά εργασίας, η γαλλόφωνη κοινότητα του 
Βελγίου έχει ιδρύσει ένα "παρατηρητήριο απασχόλησης" το οποίο θα αποτελέσει 
πηγή πληροφοριών για τους φορείς που προσφέρουν αρχική επαγγελματική 
κατάρτιση. 
2.8.3 Το κοινοτικό δίκτυο κέντρων πληροφοριών για την επαγγελματική κατάρτιση και 
τον προσανατολισμό (Δράση III) προωθεί επίσης τη γνώση σχετικά με τα 
χαρακτηριστικά της αγοράς εργασίας σε κάθε κράτος μέλος. Ένα από τα διεθνικά 
προγράμματα ανάπτυξης που εγκαινιάσθηκαν στα πλαίσια της δράσης αυτής 
συνδέεται ιδιαίτερα με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και ενθαρρύνει τη 
συμμετοχή τους στη διαδικασία επαγγελματικού προσανατολισμού για την 
προώθηση της κατανόησης των αναγκών της αγοράς εργασίας όσον αφορά την 
προσφορά υπηρεσιών επαγγελματικού προσανατολισμού. 
2.9 Προώθηση ίσων ευκαιριών για τις νέες γυναίκες 
2.9.1 Η κοινοτική δράση στα πλαίσια του προγράμματος είχε ως στόχο την υποστήριξη 
και συμπλήρωση των μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για να δώσουν τη 
δυνατότητα σε νέες γυναίκες να συμμετέχουν, επί ίσοις όροις, σε όλα τα 
προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. Σε ποσοτικούς όρους, το πρόγραμμα 
ΠΕΤΡΑ πέτυχε περίπου ίση συμμετοχή κοριτσιών και νέων γυναικών σε 
τοποθετήσεις στα πλαίσια της Δράσης Ι, στο ΕΔΣΚ και στα Προγράμματα 
Πρωτοβουλίας Νέων, μολονότι δεν υπήρχε ίση εκπροσώπευση σε όλους τους τομείς 
κατάρτισης. Μία ανάλυση των ερωτηματολογίων τα οποία επιστράφηκαν από 
38 
4.618 (52%) νέους που πήραν μέρος σε τοποθετήσεις της Δράσης Ι, το 1992, 
δείχνει ότι το 46% ήσαν γυναίκες. Ένα παρόμοιο ποσοστό ισχύει όσον αφορά 
προγράμματα του ΕΔΣΚ. Ερωτηματολόγια τα οποία επιστράφηκαν από 244 εκ 
των 392 προγραμμάτων του ΕΔΣΚ, που εφαρμόσθηκαν το 1992, δείχνουν ότι 11.536 
κορίτσια συμμετείχαν άμεσα σε σύγκριση προς 13.334 αγόρια. Τέλος, σε μία νέα 
ομάδα Προγραμμάτων Πρωτοβουλίας Νέων, το 48% των νέων που διαχειρίζονταν 
και διοργάνωναν τα προγράμματα αυτά ήσαν γυναίκες. Η τάση κατανομής μεταξύ 
ανδρών και γυναικών σε τοποθετήσεις και σε προγράμματα του ΕΔΣΚ ακολουθεί 
το παραδοσιακό υπόδειγμα, δηλαδή πλειοψηφία των γυναικών στον τομέα 
υπηρεσιών και πλειοψηφία των ανδρών σε πιο τεχνικούς τομείς. Το θέμα της 
"αύξησης της συμμετοχής των νέων κοριτσιών και νέων γυναικών στη μη 
παραδοσιακή επαγγελματική κατάρτιση" τέθηκε, κατά την επιλογή των 
προγραμμάτων του ΕΔΣΚ, ως γενικό 0έμα το 1992 και ενισχύθηκε ως 
προτεραιότητα το 1993. Στα πλαίσια του ΕΔΣΚ, 87 είχαν ως επίκεντρο βασικά τις 
ανάγκες των κοριτσιών και των νέων γυναικών και την κατάρτιση τους σε μη 
παραδοσιακούς τεχνικούς ή επαγγελματικούς τομείς. Τα αποτελέσματα των 
προγραμμάτων αυτών θεωρήθηκαν από όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη ως μία 
πολύ θετική συμβολή στην ενίσχυση και ενθάρρυνση περαιτέρω πρωτοβουλιών των 
παραδοσιακών συστημάτων κατάρτισης. 
2.10 Ανάπτυξη των ευκαιριών κατάρτισης για νέους σε μειονεκτική θέση 
2.10.1 Όποιος ορισμός και να χρησιμοποιείται στα διάφορα κράτη μέλη για την 
περιγραφή των "νέων σε μειονεκτική θέση" ή των "νέων σε κίνδυνο", ο αριθμός 
αυτών που εγκαταλείπουν το σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης χωρίς να 
αποκτήσουν επαγγελματικά προσόντα θεωρείται απαράδεκτα υψηλός από όλα τα 
κράτη μέλη. Από το 1988, όλα τα κράτη μέλη έχουν συνεχίσει, ενισχύσει ή 
δημιουργήσει, νέες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση των ευκαιριών κατάρτισης για 
αυτήν την ομάδα νέων. 
2.10.2 Στη Γερμανία, το εθνικό πρόγραμμα για την επαγγελματική ένταξη των νέων σε 
μειονεκτική θέση παρέχει επαγγελματική προετοιμασία και κατάρτιση μαζί με 
κοινωνική και ειδική παιδαγωγική βοήθεια. Εφαρμόζεται διαμέσου μίας μεγάλης 
ποικιλίας οργανισμών, δημοσίων και ιδιωτικών, που φροντίζουν για 60.000 νέους. 
Παρόμοιους στόχους επιδιώκει το ιρλανδικό πρόγραμμα "Youthreach", μία κοινή 
δράση εκπαίδευσης/απασχόλησης, που παρέχει δύο έτη εκπαίδευσης και 
κατάρτισης σε νέους που έχουν εγκαταλείψει το σχολείο για έξι, ή περισσότερους, 
μήνες. Στην Ισπανία, ένα δίκτυο 600 περίπου σχολείων/εργαστηρίων (escuelas 
taller) και κέντρα τεχνών (casas de oficios) παρέχουν κατάρτιση έως τριών ετών που 
προβλέπει πρακτική εργασία μερικής απασχόλησης για νέους άνεργους. Το δίκτυο 
αυτό συνδέει την κατάρτιση για τοπική ανάπτυξη με ενδεχόμενη δημιουργία 
απασχόλησης, κυρίως σε πτυχές που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος 
και της πολιτιστικής κληρονομιάς. 
2.10.3 Άλλα παραδε ίγματα περιλαμβάνουν την Εγγύηση εργασίας νέων" (Youth Work 
Guarantee) στις Κάτω Χώρες, το Δίκτυο Σχολείων Παραγωγής και το πρόσφατο 
πρόγραμμα δράσης "Εκπαίδευση για όλουςη (Education for ΑΠ) στη Δανία και το 
39 
πρόγραμμα "Πιστώσεις κατάρτισης" (credit formation) και η λειτουργία των 
"τοπικών αποστολών" (missions locales) στη Γαλλία. 
2.10.4 Η προστιθέμενη αξία του προγράμματος, όσον αφορά την υποστήριξη παρομοίων 
πρωτοβουλιών, έγκειται στη συμμετοχή νέων που προέρχονται από μειονεκτικά 
κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση από άποψη 
εκπαίδευσης και κατάρτισης και, ειδικότερα, έχουν περιορισμένες ευκαιρίες να 
συμμετάσχουν σε διεθνικές δραστηριότητες κατάρτισης. Στη Δανία, διεθνικές 
τοποθετήσεις που διοργανώθηκαν σε σχέση με προγράμματα κατάρτισης για νέους 
άνεργους με λίγα ή χωρίς προσόντα αποδε ίχθηκαν αποτελεσματικά παιδαγωγικά 
μέσα βοηθώντας τους νέους αυτούς να ξανακερδίσουν την αυτοπεποίθηση και 
ανεξαρτησία τους και ενθαρρύνοντας τους να επανενταχθούν στο σύστημα 
κατάρτισης για να αποκτήσουν καλύτερα προσόντα. Ένας μεγάλος αριθμός 
συμπράξεων του ΕΔΣΚ είχαν ως ιδιαίτερο στόχο την ανάπτυξη της κατάρτισης για 
νέους που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Το ένα τρίτο περίπου του συνόλου των 
συμμετεχόντων νέων ανήκουν στην ομάδα αυτή. Επιπλέον, πολλά από τα 
Προγράμματα Πρωτοβουλίας Νέων προσέφεραν ένα τονωτικό περιβάλλον 
εκμάθησης για νέους που είχαν αποτύχει στα παραδοσιακά συστήματα κατάρτισης 
ή ήσαν σε μειονεκτική θέση κατά άλλο τρόπο (αντιπροσώπευαν περίπου το 44% 
όλων των συμμετεχόντων σε Προγράμματα Πρωτοβουλίας Νέων το 1989). 
2.10.5 Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων επαγγελματικού προσανατολισμού του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ, νέοι σε μειονεκτική θέση επωφελήθηκαν επίσης από τους 
δεσμούς που παγιώθηκαν μεταξύ των εθνικών συστημάτων προσανατολισμού για 
την προώθηση των πληροφοριών και εμπειριών και τη βελτίωση των ρυθμίσεων που 
στοχεύουν την κατηγορία αυτή. Μια περαιτέρω συνεισφορά σημειώθηκε από τις 
ορισμένες από τις συμπράξεις έρευνας του ΠΕΤΡΑ που εργάσθηκαν από κοινού για 
την αξιολόγηση των διάφορων μέτρων που λήφθηκαν από τα κράτη μέλη για αυτή 
την ομάδα νέων. 
2.10.6 Λόγω του κοινωνικού αποκλεισμού και των γενικών προβλημάτων ανεργίας στην 
Κοινότητα, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων, και των προβλημάτων που 
αντιμετωπίσθηκαν μέχρι σήμερα για τη συμμετοχή των νέων που βρίσκονται σε 
μειονεκτική θέση σε διεθνικές τοποθετήσεις, το 1994 θα εφαρμοσθούν νέα μέτρα με 
το στόχο μία σημαντική αύξηση της συμμετοχής των νέων που βρίσκονται σε 
μειονεκτική θέση σε διεθνικές τοποθετήσεις της Δράσης Ι. 
2.11 Προώθηση της δημιουργικότητας, πρωτοβουλ ίας και του επιχειρηματικού πνεύματος 
των νέων 
2.11.1 Η προσαρμογή της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης για την αντιμετώπιση των 
νέων απαιτήσεων σε προσόντα απαιτεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη γενικών 
ικανοτήτων και προσόντων, μάλλον, παρά ανάπτυξη ειδικών ικανοτήτων σχετικών 
με ορισμένα επαγγέλματα, για την ενθάρρυνση της δημιουργικότητας, της 
πρωτοβουλίας και της επιχειρηματικότητας στους νέους. Η αντίληψη αυτή 
αντικατοπτρίζεται τώρα στις νέες προσεγγίσεις όσον αφορά την κατάρτιση των 
νέων σε όλα τα κράτη μέλη. Η Δανία είναι ένα από τα κράτη μέλη στα οποία η 
μεταρρύθμιση του συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης έδωσε σαφή έμφαση 
40 
στην ανάπτυξη γενικών ικανοτήτων απαιτώντας το ένα τρίτο των θεμάτων των 
προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης να είναι γενικά 
θέματα που στοχεύουν στην ενίσχυση της προσωπικής ανάπτυξης του ατόμου και 
επιτρέπουν στους σπουδαστές να διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στην κοινωνία. Στη 
Γερμανία, η συνεχιζόμενη μεταρρύθμιση ή αναδιοργάνωση των προγραμμάτων 
κατάρτισης - που έχει ήδη ολοκληρωθεί σε ένα ορισμένο αριθμό επαγγελματικών 
τομέων - δίδει ιδιαίτερη σημασία στη βελτίωση των μεθόδων κατάρτισης που 
τονίζουν την προσωπική ανάπτυξη, δραστηριοποίηση, αίσσημα ευθύνης και την 
ευστροφία των νέων. 
2.11.2 Από την αρχή της λειτουργίας του, το πρόγραμμα έχει διαδραματίσει σημαντικό 
ρόλο στην προώθηση αυτής της αντίληψης, προσφέροντας ένα πλαίσιο για 
πρότυπη δράση διευκολύντας σε μεγάλο βαθμό τη διεθνική ανταλλαγή στον τομέα 
αυτό. Κεντρικό σημείο σε αυτές 7ΐς εργασίες αποτέλεσε η ανάπτυξη μεθόδων για 
την ενθάρρυνση των ταχύτατα μεταβαλλόμενων απαιτήσεων στο χώρο εργασίας 
που χαρακτηρίζονται από νέες μορφές εργασίας και νέες ευκαιρίες για 
απασχόληση για ίδιο λογαριασμό. Το ΕΔΣΚ καθώς και τα Προγράμματα 
Πρωτοβουλίας Νέων εργάσθηκαν πολύ σοβαρά στα θέματα αυτά και ανέπτυξαν 
μία ποικιλία υποδειγμάτων που περιλαμβάνουν ειδικές μορφές εργασίας σε 
προγράμματα, νέες μεθόδους αξιολόγησης ή εκπαίδευσης καθηγητών και 
εκπαιδευτών. Το έργο αυτό προσέλκυσε το έντονο ενδιαφέρον επαγγελματικών 
σχολείων, κέντρων κατάρτισης και επιχειρήσεων. Οι τοποθετήσεις στα πλαίσια της 
Αράσης Ι παρέχουν έ να πολύτιμο συμπλήρωμα των εξελίξεων αυτών προσφέροντας 
ένα πραγματικό περιβάλλον "θέτοντας τη θεωρία στην πράξη", βοηθώντας την 
απόκτηση και την περαιτέρω ανάπτυξη των γενικών ικανοτήτων του ατόμου. 
2.11.3 Μία από τις συμπράξεις κατάρτισης του ΕΔΣΚ με τη συμμετοχή μίας 
κοινοπραξίας πολλών μεγάλων εθνικών και πολυεθνικών επιχειρήσεων εφαρμόζει 
αυτή την περίοδο μία από κοινού αναπτυγμένη προσέγγιση για την "κατάρτιση για 
την επιχείρηση". Τα πρώτα αποτελέσματα μαρτυρούν μια δυνατότητα μεταφοράς 
και προσαρμοστικότητα της προσέγγισης αυτής πέρα από τα σύνορα των εθνικών 
συστημάτων. Μία ειδική ερευνητική σύμπραξη συστάθηκε το 1991 για να αναλύσει 
τα αποτελέσματα των διαφόρων προγραμμάτων "κατάρτισης για την επιχείρηση". 
41 
3. ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 
3.1 Το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ 
3.1.1 Κατά το διάστημα που απομένει μέχρι τις 31 Αεκεμβρίου 1994, το πρόγραμμα 
ΠΕΤΡΑ θα εστιάσει την προσοχή του για να εξασφαλίσει ότι η συνεχιζόμενη 
εργασία θα ολοκληρωθε ί επιτυχώς. Μία ιδιαίτερα νέα προσπάθεια θα καταβληθε ί 
για να αυξήσει η συμμετοχή στο πρόγραμμα των νέων ατόμων που βρίσκονται σε 
μειονεκτική θέση (κοινωνικά αποκλεισμένοι νέοι, συμπεριλαμβανομένων των ανέργων 
καθώς και εκείνων που είναι κατά άλλο τρόπο σε μειονεκτική θέση) και να 
αξιοποιήσει τις καινοτομικές δυνάμεις των διαφόρων δράσεων του προς όφελος 
τους. Η ενίσχυση της προτεραιότητας αυτής αντικατοπτρίζει τα συμπεράσματα 
της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης, τον Ιούνιο 1993, που, 
μεταξύ άλλων, ζητά εντονότερη δράση για μείωση της ανεργίας και του κοινωνικού 
αποκλεισμού στην Κοινότητα, ιδιαίτερα όσον αφορά τους νέους. 
3.1.2 Κύριος στόχος του τελευταίου έτους του τρέχοντος προγράμματος θα είναι η 
προώθηση της δημοσιότητας των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν διαμέσου των 
δράσεων του προγράμματος ΠΕΤΡΑ και η διάδοση των υποδειγμάτων ορθής 
πρακτικής και επιτυχούς προσέγγισης που αποβλέπουν στην επίτευξη των στόχων 
των αποφάσεων του Συμβουλίου. Αυτό θα απαιτήσει συντονισμένες προσεγγίσεις 
οι οποίες συνεπάγονται σύμπραξη της Επιτροπής και των κρατών μελών. Αυτό θα 
συμβάλει ουσιαστικά στο συντονισμό, σε λειτουργικό επίπεδο, του ΠΕΤΡΑ με τις 
στρατηγικές των κρατών μελών που αποβλέπουν στη βελτίωση των πολιτικών 
κατάρτισης καθώς, επίσης, και στην αύξηση της επίδρασης του ΠΕΤΡΑ όσον 
αφορά εξελίξεις στα παραδοσιακά συστήματα κατάρτισης. 
3.1.3 Δράση για βελτίωση της δημοσιότητας και προώθηση της διάδοσης των 
αποτελεσμάτων του προγράμματος θα βοηθήσει για να διασφαλισθεί ότι τα 
αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα μπορούν να αξιοποιηθούν 
πλήρως κατά την προετοιμασία και εφαρμογή μελλοντικών κοινοτικών δράσεων 
στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, θα εξασφαλίσει, επίσης, ότι οι 
χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών και του Ευρωπαϊκού 
Οικονομικού Χώρου θα είναι σε θέση να αφομοιώσουν τη σχετική εμπειρία και θα 
βοηθήσει επίσης τη συμμετοχή τους σε μελλοντικές κοινοτικές δράσεις και θα 
δημιουργήσει τις συνθήκες για καρποφόρο συνεργασία στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης των νέων με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης. Τέλος, βελτιωμένη δημοσιότητα και πρόσβαση οε πληροφορίες σχετικά 
με τα επιτεύγματα του ΠΕΤΡΑ θα παράσχει απόδειξη της αποτελεσματικότητας 
των επενδύσεων στον τομέα της κοινοτικής συνεταιριστικής δράσης και θα φέρει την 
Κοινότητα πλησιέστερα προς τους πολίτες της. 
3.1.4 Για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να μεγιστοποιήσουν τη λειτουργία διάδοσης του 
προγράμματος, η Επιτροπή πρόκειται να παράσχει υποστήριξη σε συγκεκριμένες 
δραστηριότητες και, συγκεκριμένα, σε εκεΊ νες που επιτρέπουν τα αποτελέσματα και 
τα προϊόντα να γίνουν γνωστά και να αναγνωρισθούν από τα συστήματα 
42 
κατάρτισης, τις πολιτικές και την πρακτική, στα κράτη μέλη. Ένας περιορισμένος 
αριθμός σημαντικών δημοσιεύσεων σχετικά με τα αποτελέσματα του προγράμματος 
θα προετοιμασθούν σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις αντίστοιχες Εθνικές 
Μονάδες Συντονισμού. 
3.1.5 Οι δημοσιεύσεις αυτές θα συμπεριλαμβάνουν μία σύνοψη η οποία θα περιέχει μία 
έγκυρη και συνεκτική ανάλυση των προγραμμάτων ΠΕΤΡΑ και των "προϊόντων" 
τους, η οποία, όμως, θα εξετάζει επίσης ένα φάσμα θεματικών τομέων στους 
οποίους το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ είχε αποτελέσματα υψηλής ποιότητας. Οι 
θεματικοί τομείς θα καλύπτουν τόσο την εμπειρία σε σχέση με συγκεκριμένους 
τομείς ανάπτυξης πολιτικής όσο και πιο μεθοδολογικές πτυχές αναφορικά με τη 
βελτίωση της διεθνικής συνεργασίας στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης και θα παρουσιάζουν τα κύρια αποτελέσματα της εργασίας των 
ερευνητικών συμπράξεων και μελετών που εφαρμόσθηκαν στα πλαίσια του 
προγράμματος. 
3.1.6 Για να αναπτύξει το διάλογο και να τονώσει την πρόοδο κατά την υλοποίηση των 
προτεραιοτήτων πολιτικής, η Επιτροπή θα αναπτύξει την πρακτική των 
διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη με βάση τη θετική εμπειρία που έχει ήδη 
αποκτηθεί από παρόμοιες διμερείς διαβουλεύσεις το 1992 και 1993. Αυτό θα 
παράσχει συνεχε ίς ευκαιρ ίες για αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των συζητήσεων, 
στα κράτη μέλη, σχετικά με το υπόμνημα της Επιτροπής με τίτλο "Η 
επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα τη δεκαετία του 1990". 
3.2 Κοινοτική δράση στον τομέα της αρχικής κατάρτισης 
3.2.1 Μετά το 1994, είναι σημαντικό να εξασφαλισθεί ότι θα δοθεί περαιτέρω προσοχή 
σε ένα αριθμό βασικών θεμάτων κατά την ανάπτυξη της μελλοντικής κοινοτικής 
δράσης στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Πρέπει να δοθεί 
προτεραιότητα σε έξι βασικούς τομείς: 
3.2.2 Μείωση του αριθμού των νέων που εισέρχονται στην αγορά εργασίας χωρίς βασικά 
προσόντα 
3.2.2.1 Παρατηρούνται απαράδεκτα υψηλά επίπεδα καθώς, επίσης, και ανησυχηηκώς 
έμμονες και βλαβερές μορφές ανεργίας νέων στις περισσότερες περιοχές της 
Κοινότητας: τα ποσοστά ανεργίας των νέων συνεχίζουν να είναι πολύ υψηλότερα 
(διπλάσια του κοινοτικού μέσου όρου), οι νέοι χωρίς επαγγελματικά ή εκπαιδευτικά 
προσόντα (ο αριθμός υπολογίζεται σε 4-5,2 εκατομμύρια, ή 7-10% της ομάδας 
νέων 16-25 ετών) διατρέχουν τετραπλάσιο κίνδυνο να μείνουν άνεργοι σε σύγκριση 
με άλλους νέους που έχουν περισσότερα προσόντα. 
3.2.2.2 Παρά τη σαφή δέσμευση των κρατών μελών και θετικές δράσεις που έχουν ήδη 
αναληφθεί, υπάρχουν λίγες ελπίδες ότι οι τάσεις αυτές πρόκειται να αλλάξουν 
στο προσεχές μέλλον εκτός και αν καταβληθεί νέα συντονισμένη προσπάθεια για 
να βελτιωθούν οι ευκαιρίες των ατόμων που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο. 
Η μεγαλύτερη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί για να διευκολυνθεί η πρόσβαση 
εκείνων που έχουν εγκαταλείψει ή κινδυνεύουν να εγκαταλείψουν τα συστήματα 
43 
εκπαίδευσης και κατάρτισης χωρίς βασικά προσόντα και να βελτιωθεί η παροχή 
κατάρτισης στα άτομα αυτά. Ο σκληρός πυρήνας της ομάδας αυτής αποτελείται 
από νέους χωρίς οποιαδήποτε τυπικά προσόντα (δηλαδή το 7-10% που αναφέρεται 
παραπάνω). Προσοχή, όμως, πρέπει να δοθεί, επίσης, σ'αυτούς οι οποίοι δεν έχουν 
αποκτήσει περαιτέρω προσόντα μετά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής 
εκπαίδευσης (δηλαδή ένα επιπρόσθετο 10-20% της ομάδας ηλικίας 16-25 ετών). 
Υπολογίζεται ότι ο συνολικός αριθμός αυτής της ομάδας προτεραιότητας 
ανέρχεται σε 9-15,5 εκατομμύρια νέους. Για τους νέους αυτούς, η έλλειψη 
επαγγελματικών προσόντων παρεμποδίζει την επιτυχή ένταξη τους στην αγορά 
εργασίας γιατί η ζήτηση για ανειδίκευτη εργασία μειώνεται σταθερά και επειδή 
αποτελεί, επίσης, σημαντικό εμπόδιο για τη συμμετοχή στη συνεχή κατάρτιση. 
3.2.3 Αύξηση της ελκυστικότητας της επαγγελματικής κατάρτισης 
3.2.3.1 Η συνολική αύξηση των ποσοστών συμμετοχής των νέων στη μετα-υποχρεωτική 
εκπαίδευση και κατάρτιση συγκαλύπτει μία σημαντική μεταβολή όσον αφορά τις 
εκπαιδευτικές επιλογές των νέων. Η τάση αυτή δείχνει κατ'αρχή μεγαλύτερη 
συμμετοχή στον τομέα της γενικής και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αλλά μία 
σημαντικά χαμηλότερη αύξηση στη συμμετοχή σε επαγγελματική κατάρτιση. Σε 
ορισμένα κράτη μέλη, επιχειρήσεις, ιδιαίτερα μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ήδη 
αντιμετωπίζουν προβλήματα πρόσληψης ειδικευμένου προσωπικού παρά τα υψηλά 
επίπεδα ανεργίας. Το πρόβλημα αυτό ενισχύεται από τις δημογραφικές εξελίξεις 
που θα επηρεάσουν την αγορά κατάρτισης μέχρι και τον επόμενο αιώνα. Η μείωση 
του αριθμού των νέων στην ομάδα ηλικίας κατάρτισης σημαίνει ότι, μελλοντικά, 
μία μεγαλύτερη αναλογία πρέπει να λάβει επαγγελματική κατάρτιση για να 
διατηρηθεί η σημερινή προσφορά ειδικευμένων εργατών. 
3.2.3.2 Τα συστήματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης προς το παρόν δεν 
προσελκύουν ένα επαρκή αριθμό νέων, πολλοί από τους οποίους θεωρούν ότι η 
επαγγελματική κατάρτιση είναι κατώτερη και ότι προσφέρει λιγότερες προοπτικές 
σε σύγκριση με άλλες μορφές μετα-υποχρεωτική ς εκπαίδευσης και κατάρτισης. Το 
πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ έχει υποστηρίξει, διαμέσου ενός σημαντικού αριθμού 
αναπτυξιακών προγραμμάτων, δράσεις των κρατών μελών που αποβλέπουν στο να 
αποκτήσει η επαγγελματική κατάρτιση την εικόνα μίας πραγματικής εναλλακτικής 
λύσης μετά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπα ίδευσης. Εντούτοις, χρειάζονται 
περαιτέρω προσπάθειες για να ενισχυθεί η επίδραση της καινοτομικής αυτής 
δράσης στα παραδοσιακά συστήματα. 
3.2.4 Εισαγωγή μίας πρακτικής κοινοτικής διάστασης στην αρχική επαγγελματική 
κατάρτιση 
3.2.4.1 Η εισαγωγή της διάστασης αυτής προσθέτει ένα νέο χαρακτηριστικό καθώς και 
γοητεία στην κατάρτιση που προσφέρεται σήμερα. Αποτελεί βασική προϋπόθεση 
για να μπορέσουν τόσο οι επιχειρήσεις/εργοδότες όσο και τα άτομα να αναπτύξουν 
μία ευρύτερη άποψη βιομηχανικής δραστηριότητας και προοπτικής σταδιοδρομίας 
και να διευρενήσουν ένα ευρύτερο πλαίσιο και να εξερευνήσουν το ευρύτερο πλαίσιο 
που προσφέρει η διαδικασία της Ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η έννοια μίας κοινοτικής 
διάστασης δεν πρέπει να περιορισθεί στην πτυχή της κινητικότητας. Συνεπάγεται 
μεταβολή, τόσο της νοοτροπίας και της συμπεριφοράς των επιχειρήσεων όσο και 
των φιλοδοξιών των ατόμων. 
44 
3.2.4.2 Το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ προλείανε το δρόμο για περαιτέρω πρωτοβουλίες μεγάλης 
κλίμακας. Με την υποστήριξη διεθνικών τοποθετήσεων κατάρτισης, που αποτελούν 
αναπόσπαστο τμήμα των προγραμμάτων κατάρτισης των ατόμων, καθώς και 
διαμέσου διεθνικών προγραμμάτων συνεργασίας για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών 
προγραμμάτων και την κατάρτιση των εκπαιδευτών, το ΠΕΤΡΑ έδειξε επιτυχείς 
προσεγγίσεις αναφορικά με την ενσωμάτωση κοινωνικών πτυχών στην αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση. Έδειξε, επίσης, τις πρακτικές δυσκολίες που ενέχει η 
διεθνική συνεργασία ιδρυμάτων κατάρτισης. Η ανάλυση του έργου αυτού μπορε ί να 
εμπλουτίσει την ανάπτυξη στρατηγικών σε κοινοτικό επίπεδο και να εξαφανίσει τα 
εμπόδια στη συνεργασία αυτή. 
3.2.5 Ανάπτυξη της πρωτοβουλίας και της δημιουργικότητας διαμέσου της αρχικής 
επαγγελματικής κατάρτισης 
3.2.5.1 Οι εργοδότες δίνουν ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση σε ιδιότητες όπως η ικανότητα 
εργασίας σε μία ομάδα, ευελιξία, ευθύνη, φαντασία, πρωτοβουλία και 
προσαρμογή στις μεταβολές. Στο χώρο εργασίας απαιτούνται νέα γενικά 
προσόντα συμπεριλαμβανομένης και της ικανότητας λήψης αποφάσεων πιο 
αυτόνομα, της ικανότητας υλοποίησης ενός προγράμματος, αξιολόγησης της 
επίδοσης από το ίδιο το άτομο, επίλυσης προβλημάτων και αποτελεσματικής 
επικοινωνίας. 
3.2.5.2 Η τάση αυτή αποτελε ί πρόκληση για τα συστήματα κατάρτισης τα οποία οφείλουν 
να αναζητήσουν νέους τρόπους οργάνωσης της διαδικασίας εκμάθησης, π.χ. 
διαμέσου της δημιουργίας ενός πιο ρεαλιστικού περιβάλλοντος που προσφέρει 
κίνητρα και διαμέσου νέων μορφών προγραμμάτων εργασίας. Οι έννοιες 
"κατάρτιση για την επιχείρηση" και προώθηση "βασικών προσόντων" αποτελούν 
νέες έννοιες οι οποίες δεν έχουν ακόμα εφαρμοσθεί πλήρως στην αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση. Το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ εφήρμοσε πρωτοποριακά τις 
προσεγγίσεις αυτές διαμέσου του Ευρωπαϊκού Αικτύου Συμπράξεων Κατάρτισης και 
των Προγραμμάτων Πρωτοβουλίας Νέων. Μεγάλη πρόκληση για το μέλλον θα 
είναι η υποστήριξη της γενίκευσης των εννοιών αυτών εντός των παραδοσιακών 
συστημάτων κατάρτισης. 
3.2.6 Ενίσχυση της προσφοράς επαγγελματικής κατάρτισης και προσθήκη μίας 
κοινοτικής διάστασης σ'αυτό 
3.2.6.1 Γα συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης σε κάθε κράτος μέλος πρέπει να 
εξυπηρετήσουν την αγορά κατάρτισης και εκπαίδευσης η οποία γίνεται ολοένα και 
πιο ευρωπαϊκή ως αποτέλεσμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της οικονομικής 
ολοκλήρωσης. Τα συστήματα προσανατολισμού πρέπει, κατά συνέπεια, να 
αναπτύξουν μία πραγματική κοινοτική διάσταση στην προσέγγιση τους ώστε να 
παρέχουν πληροφορίες στους πολίτες να αξιοποιήσουν τις νέες ευκαιρίες του 
προκύπτουν από την ενιαία αγορά και να ασκήσουν τα δικαιώματα τους ως 
πολίτες μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εθνική δράση στον τομέα αυτό μπορεί να 
είναι επιτυχής μόνο εφόσον αποτελεί τμήμα της κοινής προσπάθειας σε όλα τα 
κράτη μέλη για αύξηση της παροχής προσβάσιμης και ακριβούς ενημέρωσης 
σχετικά με τις δυνατότητες και τις συνθήκες της κατάρτισης σε όλη την Κοινότητα. 
Η προσφορά αυτή θα ανταποκριθεί στις νέες και αναμενόμενες ανάγκες και θα 
βοηθήσει ώστε να γίνει η καλύτερη δυνατή χρήση των μέτρων κατάρτισης στην 
45 
Κοινόιν/τα. Ίο πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ fi ναι η πλέον προηγμένη κοινοτική 
πρωτοβουλία στον τομέα αυτό και υποστηρίζει μία συστηματική δράση για 
προώθηση της διεθνικής συνεργασίας των εθνικών συστημάτων επαγγελματικού 
προσανατολισμού και αναπτύσσει, διαμέσου της κατάρτισης ειδικών 
επαγγελματικού προσανατολισμού, συμβούλους με νέες ικανότητες που 
ανταποκρίνονται στις ανάγκες σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο. Είναι σημαντικό η 
πειραματική αυτή δράση να επεκταθε ί /ΐαθμια ί α ώστε να ενσωμάτωσε ί, ως σταθερό 
στοιχείο, στα συστήματα επαγγελματικού προσανατολισμού των κρατών μελών. 
3.2.7 Βελτίωση των στρατηγικών και μεθόδων για τη διάδοση της καινοτομίας στην 
αρχική επαγγελματική κατάρτιση σε επίπεδο κρατών μελών και σε διεθνικό επίπεδο 
3.2.7.1 Η κοινοτική δράση, όπως το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ και άλλες συναφείς 
πρωτοβουλίες, υπήρξε πολύ επιτυχής αναπτύσσοντας καινοτομικά υποδείγματα 
ορθής πρακτικής που στοχεύουν στην προσαρμογή της αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και συγκυρίες. Η επίδραση της 
αναπτυξιακής αυτής εργασίας όσον αφορά τα συστήματα κατάρτισης στα κράτη 
μέλη μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά εάν δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη διάδοση 
καινοτομικών προσεγγίσεων. Σε πολλά κράτη μέλη, δεν υφίστανται 
αποτελεσματικό ί μηχανισμοί για τη διάδοση και, όπου υπάρχουν, δεν λαμβάνουν 
υπόψη το διεθνικό δυναμικό για καινοτομία. Η μελλοντική κοινοτική δράση οφείλει, 
κατά συνέπεια, να συμπεριλαμβάνει σαφώς καθορισμένες στρατηγικές και 
δραστηριότητες οι οποίες να στοχεύουν ειδικά στη διάδοση καινοτομικών πρακτικών 
ώστε να αυξηθεί η ανταπόκριση προς τις μεταβολές στα πλαίσια των 
παραδοσιακών συστημάτων κατάρτισης. 
^G 
Τμήμα Β 
Εκθεση σχετικά με την εξωτερική 
αξιολόγηση των 
κοινοτικών μέτρων 
που εφαρμόζονται στο πλαίσιο 
τον προγράμματος ΠΕΤΡΑ 
[Αρθρο 8 της απόφασης 91/387/ΕΟΚ] 
V=) 
ΟΜΑΔΑ ΑΗΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 
Διευθυντής προγράμματος 
Διαχειριστής προγράμματος 
Βέλγιο (γαλλική και γερμανική κοινότητα) 
Βέλγιο (φλαμανδική κοινότητα) 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο Richard Τ Holmes 
Εκπαιδευτικές υπηρεσίες NI-CO 
Άθως Δάμης 
ACRONYM Ltd, Αθήνα 
Dina Sensi 
SEDEP, Λιέγη 
Frans Meijers 
Πανεπιστήμιο του Leiden 
Kare Therkelsen 
Κοπεγχάγη 
WIFO 
Βερολίνο 
Δρ. Νίκος Φ. Στυλιανίδης 
ACRONYM Ltd 
Maria Porter 
Queen's University, Μπέλφαστ 
Nicole Tremandeux 
AFPA, Montreuil, Cedex 
Richard Τ Holmes 
Εκπαιδευτικές υπηρεσίες NI- CO 
Δρ. Paola Pasotta 
SINFORM srl, Μπολόνια 
Δρ. Dina Sensi 
SEDEP, Λιέγη 
Δρ. Frans Meijers 
Πανεπιστήμιο του Leiden 
Καθ. Antonio Manuel Figueiredo 
Σχολή οικονομικών του Oporto 
Γενικός διευθυντής σχεδιασμού 
Δρ. Douglas Duffin 
Μπέλφαστ 
ΤΙεριεχόμενα 
1. Περίληψη του προγράμματος ΠΕΤΡΑ 
2. Η παρούσα έκθεση 
3. Επίδραση του προγράμματος ΠΕΤΡΑ 
4. Αλληλοεπιδράσεις 
5. Ο ρόλος της βιομηχανίας στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ 
6. Γλωσσικές ικανότητες 
7. Ειδικές ομάδες στόχοι 
8. Προβολή του ΠΕΤΡΑ 
9. Διάδοση αποτελεσμάτων 
10. Συνεργεία 
11. Διοικητικές διαδικασίες 
12. Δράση ΙΑ 
13. Δράση IB 
14. Δράση II 
15. Προγράμματα πρωτοβουλίας νέων 
16. Δράση III 
17. Συμπληρωματικά μέτρα 
79 
1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΑ 
1.1. Το ΠΕΤΡΑ είναι το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την επαγγελματική 
κατάρτιση των νέων και την προετοιμασία τους για τη ζωή του ενηλίκου και την 
επαγγελματική ζωή. Το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ εγκρίθηκε για πρώτη φορά με απόφαση του 
Συμβουλίου Τπουργών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων την 1η Δεκεμβρίου 1987 (απόφαση 
87/569/ΕΟΚ) για περίοδο 4 ετών, αρχίζοντας από την 1η Ιανουαρίου 1988. Η απόφαση 
αυτή τροποποιήθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου 91/387/ΕΟΚ στις 22 Ιουλίου 1991. 
Η δεύτερη απόφαση καθιέρωσε τη σημερινή δεύτερη και διευρυμένη φάση του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ, η οποία άρχισε την 1η Ιανουαρίου 1992. Η δεύτερη αυτή φάση 
θα διαρκέσει 3 χρόνια έως τα τέλη Δεκεμβρίου του 1994. 
1.2. Ο στόχος του ΠΕΤΡΑ είναι να υποστηρίξει και να συμπληρώσει, με μέτρα σε κοινοτικό 
επίπεδο, τις πολιτικές και δραστηριότητες των κρατών μελών που καταβάλλουν 
προσπάθειες για να εξασφαλίσουν σε όλους τους νέους της Κοινότητας που το επιθυμούν 
την παροχή ενός και, ει δυνατόν, δύο ή περισσοτέρων ετών αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης, μετά την υποχρεωτική εκπαίδευση πλήρους φοίτησης, η οποία οδηγεί σε 
επαγγελματικά προσόντα που αναγνωρίζονται από τις αρμόδιες αρχές του κράτους 
μέλους στο οποίο αποκτώνται. 
1.3. Οι στόχοι του προγράμματος ΠΕΤΡΑ είναι: 
να συμπληρώσει και να στηρίξει τις πολιτικές των κρατών μελών για την 
ανύψωση του επιπέδου και της ποιότητας της αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης, να διαφοροποιήσει την προσφερόμενη επαγγελματική κατάρτιση 
ώστε να προτείνει δυνατότητες επιλογής στους νέους που οι ικανότητες τους 
είναι διαφορετικού επιπέδου και να προωθήσει την ικανότητα προσαρμογής των 
συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης στις ραγδαίες οικονομικές, 
τεχνολογικές και κοινωνικές μεταβολές-
να προσδώσει κοινοτική διάυταση στα επαγγελματικά προσόντα, ώστε να 
συμβάλει ιδίως στην αντίο τοιχία των προσόντων στα κράτη μέλη της 
Κοινότητας· 
να τονώσει και να υποστηρίξει στην πράξη τη συνεργασία για την ανάπτυξη 
διακρατικών συμπράξεων κατάρτισης μεταξύ των εκπαιδευτικών οργανισμών, 
της βιομηχανίας και των υπευθύνων της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης· 
να δώσει στους νέους που αναφέρονται στην απόφαση τη δυνατότητα να 
παρακολουθήσουν περιόδους επαγγελματικής κατάρτισης ή απόκτησης 
επαγγελματικής πείρας σε άλλα κράτη μέλη· 
να προωθήσει την κοινοτική συνεργασία στον τομέα της επαγγελματικής 
ενημέρωσης και του επαγγελματικού προσανατολισμού. 
1.4. To πρόγραμμα απευθύνεται στους νέους κάτω των 28 ετών που λαμβάνουν 
επαγγελματική κατάρτιση, στους νέους οι οποίοι έχουν απασχόληση ή είναι διαθέσιμοι 
στην αγορά εργασίας και οι οποίοι έχουν λάβει αρχική επαγγελματική κατάρτιση ή 
έχουν αποκτήσει πρακτική επαγγελματική πείρα, ή στους νέους που συμμετέχουν σε 
πρόγραμμα επαγγελματικής τελειοποίησης με στόχο να συμπληρώσουν την κατάρτιση 
τους. 
1.5. Η δεύτερη φάση του προγράμματος προσφέρει για πρώτη φορά άμεση υποστήριξη για 
τοποθετήσεις σε άλλο κράτος μέλος νέων από την ομάδα στόχο. Στο πλαίσιο της 
πρωτοβουλίας αυτής, έχει ενταχθεί στο ΠΕΤΡΑ το προηγούμενο κοινοτικό πρόγραμμα 
για την ανταλλαγή νέων εργαζομένων. 
1.6. Στη δεύτερη φάση του ΠΕΤΡΑ καθιερώνεται επίσης η στήριξη μέτρων που στοχεύουν 
στην ενίσχυση της κοινοτικής συνεργασίας στον τομέα της επαγγελματικής 
πληροφόρησης και του επαγγελματικού προσανατολισμού. 
1.7. Τα κοινοτικά μέτρα στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ περιλαμβάνουν τρεις δράσεις και 
συμπληρωματικά μέτρα. 
ΔΡΑΣΗ Ι 
Τποστήριξη για τοποθετήσεις με σκοπό την απόκτηση επαγγελματικής κατάρτισης ή 
πείρας σε άλλο κράτος μέλος. Προβλέπονται δύο είδη υποστήριξης. Η πρώτη αφορά 
τους νέους σε αρχική επαγγελματική κατάρτιση* η δεύτερη τους νέους εργαζομένους, 
τους νέους ανέργους και τους νέους που συμμετέχουν σε προγράμματα τελειοποίησης 
προκειμένουν να συμπληρώσουν την κατάρτιση τους. 
ΔΡΑΣΗ II 
Προώθηση της διακρατικής συνεργασίας για την από κοινού ανάπτυξη μονάδων 
επαγγελματικής κατάρτισης και την από κοινού κατάρτιση των εκπαιδευτών στον τομέα 
της επαγγελματικής κατάρτισης, με τη συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συμπράξεων 
Κατάρτισης (ΕΔΣΚ). Η Δράση Π περιλαμβάνει επίσης προγράμματα πρωτοβουλίας νέων 
που θεσπίστηκαν και αποτελούν αντικείμενο διαχείρισης από τους ίδιους τους νέους. 
ΔΡΑΣΗ III 
Τποστήριξη των εθνικών συστημάτων για την ανταλλαγή δεδομένων όσον αφορά τον 
επαγγελματικό προσανατολισμό και πληροφοριών σχετικά με την ορθή πρακτική στον 
τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού, με την καθιέρωση κοινοτικού δικτύου 
εθνικών σημείων σύνδεσης και την επιμόρφωση συμβούλων και ειδικών στον τομέα του 
επαγγελματικού προσανατολισμού σε ό,τι αφορά την κοινοτική του διάσταση. 
*1 
LYMIIAIIiniMATIKA MKTPA 
Τποστήριξη της διάδοσης των αποτελεσμάτων του προγράμματος, διακρατική 
συνεργασία στον τομέα την έρευνας για την επαγγελματική κατάρτιση των νέων, 
κοινοτικές μελέτες σχετικά με πτυχές της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, 
αξιολόγηση και τεχνική αρωγή σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο για την προώθηση, 
εφαρμογή και συντονισμό του προγράμματος ΠΕΤΡΑ. 
1.8. Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει την πλήρη ευθύνη για την εφαρμογή του 
προγράμματος. Επικουρείται από συμβουλευτική επιτροπή για το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ, 
η οποία απαρτίζεται από αντιπροσώπους των κρατών μελών και παρατηρητές από 
οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
1.9. Η Επιτροπή επικουρείται επίσης από το Γραφείο ΠΕΤΡΑ/Νεότητα στις Βρυξέλλες, το 
οποίο είναι υπεύθυνο έναντι της Επιτροπής για την τεχνική εφαρμογή του προγράμματος 
και τη σύνδεση με τις εθνικές μονάδες συντονισμού και άλλες αρμόδιες αρχές των 
κρατών μελών. 
1.10. Η τεχνική αρωγή στα διάφορα κράτη μέλη παρέχεται από τις εθνικές μονάδες 
συντονισμού, οι οποίες έχουν συγκροτηθεί από τα κράτη μέλη και ενισχύονται από την 
Επιτροπή. Οι εθνικές μονάδες συντονισμού ασχολούνται με τη λειτουργία του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ σε εθνικό επίπεδο και συνεργάζονται με την Επιτροπή και το 
Γραφείο ΠΕΤΡΑ/Νεότητα, καθώς και με τις εθνικές μονάδες συντονισμού στα άλλα 
κράτη μέλη. Άλλα καθήκοντα των εθνικών μονάδων συντονισμού είναι η διάδοση 
πληροφοριών σχετικά με το πρόγραμμα, και η υποβοήθηση της Επιτροπής για την 
εκτέλεση των συμπληρωματικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της διάδοσης των 
αποτελεσμάτων και της παρακολούθησης των δραστηριοτήτων του προγράμματος. 
1.11. Κατά την εφαρμογή της τροποποιημένης απόφασης της 22ας Ιουλίου 1991, οι 
χρηματοδοτικοί πόροι που κρίθηκαν απαραίτητοι για την εφαρμογή του τριετούς 
προγράμματος ανέρχονταν σε 177,4 εκατ. ECU. Ωστόσο, στο πρόγραμμα διατέθηκαν 29 
εκατ. ECU το 1992 και 35,496 εκατ. ECU το 1993 από τις αρμόδιες για τον 
προϋπολογισμό αρχές, χρηματοοικονομικοί πόροι οι οποίοι είναισημαντικά χαμηλότεροι 
από αυτούς που προβλέπονταν αρχικά. 
2. H ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΚΘΕΣΗ 
Το πλαίσιο 
2.1. Το άρθρο 8 της απόφασης του Συμβουλίου, με την οποία εγκρίνεται η παράταση του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ, προβλέπει δύο αντικειμενικές εξωτερικές αξιολογήσεις, η πρώτη 
από τις οποίες θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το 1994. Ωστόσο, προκειμένου να υπάρχει 
αρκετός χρόνος για τη διεξαγωγή της πρώτης αξιολόγησης, η Επιτροπή, ύστερα από 
γνωμοδότηση της συμβουλευτικής επιτροπής ΠΕΤΡΑ, ξεκίνησε τη διαδικασία αυτή το 
1993. Ως εκ τούτου, η παρούσα έκθεση ασχολείται με την επίδραση των κοινοτικών 
μέτρων κατά την περίοδο 1992 και 1993. 
2.2. Η Επιτροπή συγκρότησε ομάδα παρακολούθησης που απαρτίζεται από μέλη της 
συμβουλευτικής επιτροπής ΠΕΤΡΑ από τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, 
από αρμόδιους υπαλλήλους της Επιτροπής, καθώς και από αρμόδιους υπαλλήλους του 
γραφείου τεχνικής αρωγής ΠΕΤΡΑ. 
2.3. Για την πραγματοποίηση της αξιολόγησης επελέγη η συνεργασία με την NI-CO 
Education Services Ltd (από τη Βόρεια Ιρλανδία) και την ACRONYM Ltd (από την 
Ελλάδα), μαζί με το αντίστοιχο κοινοτικό δίκτυο εθνικών ερευνητών. 
2.4. Η προτεινόμενη μεθοδολογία συζητήθηκε με την Επιτροπή και την ομάδα 
παρακολούθησης. Η μεθοδολογία αυτή βασίζεται στην πρόσκληση για την υποβολή 
προσφορών, η οποία προέβλεπε τρεις τομείς μελέτης: 
i. αξιολόγηση των κοινοτικών μέτρων του προγράμματος, όσον αφορά τη σημασία 
και τη συνοχή τους ως εργαλείων για την προώθηση της λήψης αποφάσεων στον 
τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης-
ii. εξέταση των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν μέχρι στιγμής από το κάθε 
κοινοτικό μέτρο· 
iii. εξέταση των οργανωτικών ρυθμίσεων που είχαν ως στόχο τη διαχείριση και 
εφαρμογή του προγράμματος. 
2.5. Οι συζητήσεις με την Επιτροπή και την ομάδα παρακολούθησης κατέδειξαν ότι, παρ' 
όλο που θα έπρεπε να μελετηθούν και οι τρεις αυτές πτυχές, μεγαλύτερη έμφαση έπρεπε 
να δοθεί στην πολιτική σημασία και απόδοση του προγράμματος. Τούτο οφείλεται στο 
γεγονός ότι η έκθεση θα πρέπει να αποτελέσει ένα από τα στοιχεία που θα συμβάλουν 
στις συζητήσεις για την επόμενη γενιά κοινοτικών προγραμμάτων στον τομέα της 
εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεότητας. 
^"3 
2.6. Συμφωνήθηκε με την Επιτροπή ότι ή έκθεση θα έπρεπε να καλύψει την ανάλυση της 
απόδοσης και των αποτελεσμάτων σε "επίπεδο πολιτικής" καθώς και μία εκτίμηση των 
κυριοτέρων αποτελεσμάτων που είχε η κάβε δράση. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει τη 
συγκεκριμένη ανάλυση καθώς και ορισμένες προτάσεις και συστάσεις. Παρ' όλο που η 
παρούσα έκθεση είναι το αποτέλεσμα ουσιαστικής ερευνητικής εργασίας και αναλύσεων, 
αντικατοπτρίζει τις απόψεις μιας συγκεκριμένης - αν και με σημαντική επιρροή - ομάδας 
παραγόντων (φορείς λήψης αποφάσεων, διαχειριστές του προγράμματος, κοινωνικοί 
εταίροι). 
Τα ερωτήματα της έρευνας 
Ζ } Όλη η μεθοδολογία μας βασίζεται σε ορισμένα ερωτήματα τα οποία απευθύνουμε με το 
έργο μας. Τα ερωτήματα αυτά καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων και εμπνέονται από το 
κείμενο της πρόσκλησης για την υποβολή προσφορών που αποτέλεσε τη βάση για την 
έρευνα. 
1.8. Η παρούσα έκθεση καλύπτει τα ακόλουθα ερωτήματα: 
* πώς κατανοούν (ερμηνεύουν) το πρόγραμμα η Επιτροπή και τα κράτη μέλη; 
* πώς λειτούργησε το πρόγραμμα ως μέσο για την εφαρμογή, την υποστήριξη και 
την ανάπτυξη πολιτικών αρχικής .επαγγελματικής κατάρτισης σε κοινοτικό 
επίπεδο και σε επίπεδο κράτους μέλους; 
* πώς αξιοποιείται το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ σε κάθε κράτος μέλος; 
* ποια είναι η μέχρι στιγμής εκτίμηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος; 
* ποια είναι η "προστιθέμενη αξία" της κοινοτικής παρέμβασης; 
* ποιες επιλογές έγιναν σε σχέση με την οργάνωση/διαχείριση του προγράμματος 
σε επίπεδο κράτους μέλους; 
Η ερευνητική μας εργασία 
2.9. Για το πρώτο μέρος της αξιολόγησης, η ομάδα μας πραγματοποίησε μια σειρά εις βάθος 
ημιδιαρθρωμένων συνεντεύξεων με τους ακόλουθους παράγοντες: 
* αρμόδιους υπαλλήλους της Επιτροπής 
* ανώτατους φορείς λήψης αποφάσεων στα κράτη μέλη (κυρίως από τα Τπουργεία 
Παιδείας και Εργασίας) 
.η/ 
* μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής ΠΕΤΡΑ 
* αντιπροσώπους των κοινωνικών εταίρων σε κάθε κράτος μέλος 
* αρμόδιους υπαλλήλους του γραφείου τεχνικής αρωγής ΠΕΤΡΑ 
* τους διευθυντές των γραφείων τεχνικής αρωγής άλλων συναφών κοινοτικών 
προγραμμάτων κατάρτισης 
* αρμόδιους υπαλλήλους σε κάθε εθνική μονάδα συντονισμού 
* άλλους ειδικούς/συμβούλους σε ορισμένα κράτη μέλη. 
2.10. Οι συνεντεύξεις παρείχαν σημαντικές πληροφορίες, οι οποίες καλύπτουν όλα (και 
περισσότερα ακόμη) από τα ερωτήματα που αναφέρονται παραπάνω. 
Η εργασία μας σε επίπεδο ανάλυσης 
2.11. Πέρα από την ανάλυση του περιεχομένου όλων των συνεντεύξεων που 
πραγματοποιήθηκαν τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κράτους μέλους, 
εξετάσαμε εμπεριστατωμένα μια σειρά εγγράφων που μας διατέθηκαν στις Βρυξέλλες 
και σε κάθε κράτος μέλος. Πραγματοποιήσαμε επίσης στατιστικές αναλύσεις των 
δεδομένων του 1992 για τα προγράμματα ΕΔΣΚ και τα Προγράμματα Πρωτοβουλίας 
Νέων που συγκεντρώθηκαν χάρη στα ερωτηματολόγια της βάσης δεδομένων 
ΠΕΤΡΑ/SYS, η οποία βρίσκεται στο γραφείο τεχνικής αρωγής του ΠΕΤΡΑ. Επομένως, 
οι περισσότερες παρατηρήσεις βασίζονται στην ανάλυση των προγραμμάτων του 1992. 
3. ΕΠΙΔΡΑΣΗ TOY ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΑ 
3.1. Τα διακρατικά μέτρα στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ έχουν σχεδιαστεί προκειμένου να δώσουν 
ευρωπαϊκή διάσταση στις δραστηριότητες και ευκαιρίες κατάρτισης για νέους στα κράτη 
μέλη με την προώθηση και την υποστήριξη της πρακτικής συνεργασίας. 
3.2. Με πιθανή εξαίρεση τα νέα μέτρα που έχουν ως στόχο να προωθήσουν τη συνεργασία 
στο πεδίο του επαγγελματικού προσανατολισμού, αυτή η δραστηριότητα συνεργασίας 
εξαρτάται από τη συμμετοχή αυτών που πράγματι παρέχουν την κατάρτιση και τις 
ευκαιρίες για τους νέους, και συγκεκριμένα του οργανισμούς κατάρτισης σε κάθε κράτος 
μέλος. 
3.3. Επομένως, οι κυριότεροι φορείς στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ είναι οι οργανισμοί κατάρτισης 
των κρατών μελών. Οι πρωταρχικοί στόχοι του ΠΕΤΡΑ μπορούν να επιτευχθούν μόνο 
μέσω της συνεργασίας εντός και μεταξύ των οργανισμών κατάρτισης των κρατών μελών. 
3.4. Η βασική αυτή αρχή δεν αποτελεί μόνο την αφετηρία για οποιαδήποτε αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων και της επιτυχίας του προγράμματος ΠΕΤΡΑ αλλά και τη βάση για την 
κατανόηση τόσο των δυνατοτήτων όσο και των ορίων του προγράμματος ΠΕΤΡΑ. 
3.5. Το πρώτο επίτευγμα ήταν η προώθηση νέων δεσμών μεταξύ των οργανισμών κατάρτισης 
στα διάφορα κράτη μέλη. Μόνο το 1992 εκτιμάται ότι πάνω από 1500 οργανισμοί 
κατάρτισης στο πλαίσιο της Δράσης ΙΑ και της Δράσης II συμμετείχαν σε κάποια μορφή 
διακρατικής συνεργατικής δραστηριότητας. Η προώθηση των δεσμών αυτών αποτελεί 
το απαραίτητο πρώτο βήμα για την ανάπτυξη της διακρατικής συνεργασίας στον τομέα 
την αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης κατ τούτο γιατί, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει με 
τα πανεπιστήμια, λίγοι οργανισμοί κατάρτισης έχουν παράδοση στη διεθνή ανταλλαγή 
πληροφοριών, ιδεών, προσωπικού και σπουδαστών. 
3.6 Καθίσταται επίσης σαφές από τις συνεντεύξεις που διεξήχθησαν σε όλα τα κράτη μέλη 
ότι σε κάθε κράτος μέλος ελάχιστη είναι η κατανόηση των συστημάτων και 
μεθοδολογιών κατάρτισης που εφαρμόζονται στα άλλα κράτη μέλη. Η ανάπτυξη 
διακρατικών δεσμών μεταξύ των οργανισμών κατάρτισης είναι ένας από τους 
αποτελεσματικότερους τρόπους για την προώθηση της κατανόησης που είναι 
απαραίτητη για την ανάπτυξη νέων μορφών συνεργασίας, τη δημιουργία των συνθηκών 
με βάση τις οποίες οι νέοι ενός κράτους μέλους μπορούν να αποκτήσουν κατάρτιση σε 
άλλο κράτος μέλος, καθώς και η πραγματοποίηση κάποιας εκτίμησης για την αξία των 
προσόντων που αποκτούν οι νέοι ενός κράτους μέλους. 
3.7 Η αρχική επαγγελματική κατάρτιση βρίσκεται σε πολύ διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης 
στα διάφορα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, οι στόχοι που έχουν οι οργανισμοί κατάρτισης 
όσον αφορά τη συμμετοχή τους στα διακρατικά προγράμματα ποικίλλουν σημαντικά και 
αντικατοπτρίζουν τόσο τις προτεραιότητες των ίδιων των οργανισμών κατάρτισης όσο 
και του εθνικού συστήματος κατάρτισης στο οποίο εντάσσονται. Η "ευρωπαϊκή 
διάσταση" που ενσωματώθηκε στο πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ έχει αρκετά διαφορετικές 
σημασίες στα διάφορα κράτη μέλη. Ένα από τα πλεονεκτήματα του ΠΕΤΡΑ είναι ότι 
το πρόγραμμα αυτό είναι αρκετά ευέλικτο ώστε να επιτρέπει στα διάφορα κράτη μέλη 
να δίνουν έμφαση στα στοιχεία που θεωρούν ότι αποτελούν τις δικές τους 
προτεραιότητες. Έτσι, για παράδειγμα, στην Ελλάδα θεωρείται ότι τα πρωταρχικά 
πλεονεκτήματα της διακρατικής συνεργασίας βρίσκονται στην προώθηση της απόκτησης 
πρόσθετων γνώσεων όσον αφορά τις δομές, τη μεθοδολογία και τα ειδικά προσόντα. 
Στην Ολλανδία θεωρείται ότι το ΠΕΤΡΑ εμπλουτίζει τα εκπαιδευτικά προγράμματα· 
στη Φλάνδρα αναχαιτίζει το τοπικιστικό πνεύμα, ενθαρρύνει μια ευρύτερη θέαση του 
εξωτερικού κόσμου και είναι το μόνο πρόγραμμα στην περιοχή αυτή που καθιστά 
δυνατές την κατάρτιση και τις εργασιακές τοποθετήσεις στο εξωτερικό. Στην Ισπανία 
το ΠΕΤΡΑ θεωρείται ότι ενισχύει τις προτεραιότητες στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού 
συστήματος που μεταρρυθμίστηκε πρόσφατα. Στην Ιταλία έχει βοηθήσει ώστε να 
προωθηθεί περισσότερο μια ευέλικτη διδασκόμενη ύλη και έχει συμβάλει στην 
αναγνώριση τοποθετήσεων στη βιομηχανία. Στη Δανία θεωρείται ότι τονώνει τη 
διακρατική συνεργασία και γνώση άλλων συστημάτων επαγγελματικού 
προσανατολισμού, ενώ στη Γερμανία θεωρείται ότι προσδίδει κοινοτική διάσταση στα 
επαγγελματικά προσόντα και ενθαρρύνει την κινητικότητα, τις ανταλλαγές και την 
προώθηση γλωσσικών ικανοτήτων. Στην Πορτογαλία θεωρείται ότι προωθεί 
περισσότερο σύγχρονες απόψεις για την αρχική επαγγελματική κατάρτιση. 
3.8. Επομένως, η αρχική επίδραση του ΠΕΤΡΑ αφορά τις οργανώσεις κατάρτισης. 
Συγκεκριμένα, ο αντίκτυπος αυτός συνίσταται: 
στην προώθηση της κατανόησης και της μετάδοσης πρακτικών από συστήματα 
κατάρτισης που εφαρμόζονται σε άλλα κράτη μέλη· 
στην υποστήριξη συγκεκριμένων στόχων που κυμαίνονται από την ενθάρρυνση 
ευρύτερων προοπτικών έως την απόκτηση συγκεκριμένων ικανοτήτων, την 
ανάπτυξη νέων μεθοδολογιών και μαθημάτων κατάρτισης ή την ανάπτυξη 
υφιστάμενων προσόντων όπως γλωσσικές ικανότητες. 
3.9. Σε όλα τα κράτη μέλη επικρατεί η άποψη ότι οι στόχοι του ΠΕΤΡΑ θα επιτυγχάνονταν 
καλύτερα, εάν οι πόροι επικεντρώνονταν σε προγράμματα και ανταλλαγές με τη 
συμμετοχή εκπαιδευτών, δεδομένου ότι αυτό θα είχε μεγαλύτερο πολλαπλασιαστικό 
αποτέλεσμα απ' ό,τι τα προγράμματα που παρέχουν διακρατική πείρα μόνο για νέους. 
Σε κάθε κράτος μέλος υπάρχουν επίσης αυτοί που πιστεύουν ότι η κινητικότητα των 
νέων αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο για την προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης στο 
πλαίσιο της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Πράγματι, σε αρκετά μεγάλο βαθμό, 
και οι δύο αυτοί στόχοι επιτυγχάνονται ήδη στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ. Στη συνέχεια της 
έκθεσης αυτής γίνεται αναφορά στη συμμετοχή εκπαιδευτών και νέων στο πλαίσιο των 
διαφόρων δράσεων του προγράμματος, στο σημείο όμως αυτό είναι σημαντικό να 
χ 9 
τονίσουμε (οχήμα 1 ) το σημαντικό αριθμό προγραμμάτων της Δράσης II που αποσκοπούν 
στην κατάρτιση εκπαιδευτών. 
Σχήμα 1 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ 1990-1992 
Αριθμοί Κατάρτιση εκπαιδευτών Συνολικός αριθμός προγραμμάτων 
TRAINING OF TRAINERS 1990-1992 
lolal Number of Projects 
3.10. Διαπιστώνεται επίσης ότι με τη ρύθμιση για την πραγματοποίηση μέρους της 
κατάρτισης των νέων σε άλλο κράτος μέλος, ένας οργανισμός κατάρτισης αποκτά μία 
ευρύτερη θέαση των συστημάτων, των μεθοδολογιών, του περιεχομένου και των 
προτύπων κατάρτισης έξω από τη δική του χώρα. Επίσης, διάφορα κράτη μέλη έχουν 
σημειώσει ότι η παροχή κατάρτισης σε νέους από άλλο κράτος μέλος υποχρεώνει τους 
οργανισμούς κατάρτισης να αντιμετωπίσουν προσεκτικότερα τη δική τους παροχή 
κατάρτισης και, πράγματι, όπως έχουν αναφέρει οι Κάτω Χώρες, υποχρεώνει τους 
οργανισμούς να διερωτώνται, πρώτον, γιατί επιθυμούμε μια διεθνή διάσταση και, 
δεύτερον, με ποιον τρόπο θα την προσφέρουμε. 
3.11. Δεδομένου ότι οι αρχικές συνεργασίες στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ πραγματοποιούνται 
μεταξύ των οργανισμών κατάρτισης, τα αποτελέσματα του προγράμματος θα ήταν πολύ 
περιορισμένα και θα μπορούσε να πει κανείς ότι έχει αποτύχει στους στόχους του, εάν 
ο αντίκτυπος του προγράμματος περιοριζόταν στους διάφορους οργανισμούς και στους 
νέους που έχουν λάβει μέρος σε μία από τις δράσεις του ΠΕΤΡΑ. Επίσης, θα ήταν 
*k 
ανέφικτο, μια και το ΠΕΤΡΑ είναι σχετικά νέο πρόγραμμα και με χαμηλό 
προϋπολογισμό, να προσπαθήσουμε να κρίνουμε τη μέχρι τώρα επιτυχία του μόνον από 
την επίδραση που είχε στη χάραξη πολιτικής σε εθνικό επίπεδο. 
3.12. Στο πλαίσιο των κρατών μελών το ΠΕΤΡΑ έχει αντίκτυπο, σε διαφορετικό μέχρι 
στιγμής βαθμό, σε τρία διαφορετικά επίπεδα: 
συγκεκριμένους οργανισμούς 
περιφερειακά ή τομεακά συμφέροντα 
εθνική πολιτική. 
3.13. Ο μεγαλύτερος μέχρι στιγμής αντίκτυπος αφορά τους συγκεκριμένους οργανισμούς. 
Όσο περνά ο καιρός, σε πολλά κράτη μέλη θεωρείται ότι το ΠΕΤΡΑ έχει ολοένα και 
μεγαλύτερο αντίκτυπο σε τομεακό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και σε εθνικό 
επίπεδο. Είναι ωστόσο σημαντικό να μην υποτιμούμε τα αποτελέσματα που είχε ήδη το 
ΠΕΤΡΑ στο πλαίσιο πολλών κρατών μελών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, 
συμπεριλαμβανομένης της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, το ΠΕΤΡΑ είτε έχει 
συμβάλει άμεσα με τη συνεισφορά του στην ανάπτυξη των τομεακών πολιτικών 
κατάρτισης είτε, σε συνδυασμό με άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες κατάρτισης, έχει 
ενθαρρύνει μία νέα αντίληψη πραγμάτων. Έτσι, για παράδειγμα, στην Ιρλανδία ο 
εθνικός οργανισμός κατάρτισης στα τουριστικά επαγγέλματα έχει συμπεριλάβει, ως 
αποτέλεσμα του έργου που ξεκίνησε μέσω του ΠΕΤΡΑ, νέα προγράμματα γλωσσικής 
κατάρτισης στους εθνικούς κύκλους μαθημάτων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζεται 
ότι η κυριότερη συμβολή του ΠΕΤΡΑ και άλλων κοινοτικών προγραμμάτων κατάρτισης 
ήταν η προώθηση, μέσω των οργανισμών κατάρτισης, μιας νέας συνειδητοποίησης ότι 
υπάρχει ευρωπαϊκή διάσταση στην κατάρτιση. Τούτο συμπεραίνεται και από την 
καθιέρωση για πρώτη φορά ευρωπαϊκών μαθημάτων από ανώτερα όργανα 
επικύρωσης/εξέτασης. Στις Κάτω Χώρες το ΠΕΤΡΑ ενθαρρύνει τη δομημένη και όχι την 
περιστασιακή συνεργασία μεταξύ σχολείων, ενώ στη Φλάνδρα το πρόγραμμα προωθεί 
τη συνεργασία μεταξύ των τριών κυριότερων εκπαιδευτικών δικτύων. Στο Λουξεμβούργο 
διάφορα προγράμματα έχουν οδηγήσει σε μαθήματα κατάρτισης, τα οποία έχουν 
ενσωματωθεί στα εθνικά εκπαιδευτικά προγράμματα. Στην Ιταλία οι καινοτομίες 
κατάρτισης σε συγκεκριμένους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου, έχουν 
ενισχυθεί από την εμπειρία που αποκτήθηκε χάρη στο ΠΕΤΡΑ. Στην Ισπανία το ΠΕΤΡΑ 
θεωρείται ότι βοηθά στο να δοθεί μεγαλύτερη συνοχή σε ορισμένες πτυχές του 
εκπαιδευτικού συστήματος. 
3.14. Η επίδραση του ΙΙΕΤΡΑ είναι επίσης δυνατό να διαπιστωθεί στην εξέλιξη της πολιτικής 
σε εθνικό επίπεδο σε ορισμένα κράτη μέλη. Στη Γερμανία η συνδιάσκεψη Τπουργών 
Παιδείας και Πολιτισμού αποφάσισε ότι όλοι οι καταρτιζόμενοι πρέπει πλέον να 
^3 
μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα, ενώ προηγουμένως η απαίτηση αυτή περιοριζόταν σε 
συγκεκριμένα επαγγέλματα. Στις Κάτω Χώρες το ΠΕΤΡΑ έχει χρησιμοποιηθεί ως 
πρότυπο για την ανάπτυξη εθνικών προγραμμάτων ανταλλαγών από το Τμήμα Παιδείας 
και Επιστημών και έχουν θεσπιστεί διάφορα εθνικά προγράμματα, των οποίων η μορφή 
έχει έντονα επηρεαστεί από το ΠΕΤΡΑ. Στο Λουξεμβούργο το ΠΕΤΡΑ θεωρείται ότι έχει 
ασκήσει επίδραση στην αναγνώριση μέσω νέας νομοθεσίας για την επαγγελματική 
κατάρτιση, των μικρών εταιρειών ως μορφής για την παροχή κατάρτισης. Στην Ελλάδα 
η υιοθέτηση μιας ευρωπαϊκής διάστασης στο πλαίσιο των νέων νόμων που καθιερώνουν 
ένα εθνικό σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης θεωρείται ως 
παρεπόμενη επέκταση κοινοτικών προγραμμάτων όπως το ΠΕΤΡΑ και το FORCE 
(συνεχής κατάρτιση στην Ευρώπη), δηλαδή το πρόγραμμα κοινοτικής δράσης για τη 
συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. 
3.15. Όλα τα κράτη μέλη έχουν εκφράσει με σθένος την άποψη ότι το ΠΕΤΡΑ αποτελεί 
σημαντική συμβολή σε μια διαδικασία η οποία, έστω και αν αντικατοπτρίζει τις 
διαφορετικές ανάγκες των διαφόρων κρατών μελών, θεωρείται παντού ότι προσδίδει 
ευρωπαϊκή διάσταση στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση. Αναγνωρίζεται απλώς ότι, 
επειδή πρόκειται για μία διαδικασία στην οποία οι κυριότεροι φορείς είναι οι ίδιοι οι 
οργανισμοί κατάρτισης, θα χρειαστεί κάποιος χρόνος προκειμένου να φανούν πλήρως 
τα αποτελέσματα της. Ευρέως διαδεδομένη είναι η άποψη ότι το πρόγραμμα θα πρέπει 
να εξεταστεί στο ήμισυ του ωφέλιμου βίου του. Απευθύνεται επίσης μια έκκληση, ιδίως 
από χώρες όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία, ότι εάν η πρωτοβουλία ΠΕΤΡΑ εξελιχθεί 
σε νέα κοινοτικά προγράμματα κατάρτισης θα πρέπει να υπάρξουν όσο το δυνατόν 
λιγότερες αλλαγές. Η συνέχεια και η σταθερότητα στο πλαίσιο των προγραμμάτων 
κατάρτισης θεωρούνται ως ιδιαίτερα σημαντικά στοιχεία για τα οποία οι οργανισμοί 
κατάρτισης έχουν μέχρι στιγμής μικρή εμπειρία από τα ευρωπαϊκά προγράμματα. 
3.16. Για την επίτευξη των στόχων του ΠΕΤΡΑ, η απαραίτητη εστίαση στους φορείς παροχής 
κατάρτισης και οι διαφορές στις εθνικές προτεραιότητες που αντικατοπτρίζονται στους 
φορείς αυτούς έχουν ορισμένες συνέπειες σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα. 
3.17. Η πρώτη αφορά το χαρακτήρα των διακρατικών δραστηριοτήτων και ιδίως της 
τοποθέτησης νέων στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση. 
3.18. Οι τοποθετήσεις αυτές στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ θα πρέπει να αποτελούν ένα 
ολοκληρωμένο και αναγνωρισμένο τμήμα ενός κύκλου αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης, να εστιάζονται σε συγκεκριμένα πεδία επαγγελματικής εκπαίδευσης που 
αφορούν τις ανάγκες της επαγγελματικής κατάρτισης του συμμετέχοντος και να 
πιστοποιούνται δεόντως από τον οργανισμό υποδοχής ή από άλλο αρμόδιο όργανο της 
χώρας υποδοχής. 
3.19. Μία άποψη στην οποία έδωσαν έμφαση το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Κάτω Χώρες είναι 
ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην απόκτηση αναγνωρισμένων προσόντων ότι 
τα προσόντα αυτά αφορούν κατά κύριο λόγο τις συγκεκριμένες ικανότητες που 
χρειάζεται η βιομηχανία· ότι οι σημαντικές δεξιότητες ή οι γενικές ικανότητες είναι 
προφανώς σημαντικές αλλά αποκτώνται με την επικέντρωση σε συγκεκριμένες 
ικανότητες και ότι αν παραμεληθούν οι πρωταρχικοί στόχοι, θα παραμεληθεί και η 
ποιότητα της κατάρτισης, καθώς και ότι η ποιότητα μιας διακρατικής εμπειρίας μπορεί 
να εκφυλιστεί έως ότου καταντήσει, στην ακραία μορφή της, σε απλό "ευρωτουρισμό". 
3.20. Μία εναλλακτική άποψη την οποία εξέφρασε, για παράδειγμα, η Γερμανία υποστηρίζει 
την ανάγκη αναγνωρισμένων προσόντων, αλλά δίνει κυρίως έμφαση στη διακρατική 
εμπειρία σε σημαντικές δεξιότητες ή βασικές ικανότητες (αυτοπεποίθηση, λήψη 
αποφάσεων, ικανότητα αποδοχής νέωνιδεών, συνειδητοποίηση ευρύτερωνοριζόντωνκαι 
δυνατοτήτων). Τποστηρίζεται ότι τα συγκεκριμένα προσόντα χρειάζονται για να 
αντιμετωπίσουν τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες της αγοράς, αλλά η επαγγελματική 
κατάρτιση δεν στοχεύει κυρίως στο να καλύψει τις άμεσες βραχυπρόθεσμες ανάγκες της 
βιομηχανίας. Χρειάζεται κυρίως την προσωπική ανάπτυξη ατόμων και την 
προσαρμοστικότητα τους στις διαρκώς μεταβαλλόμενες ανάγκες της βιομηχανίας. 
Τποστηρίζεται επίσης ότι οι εργοδότες δίνουν ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην 
ανάγκη γενικών ικανοτήτων. 
3.21. Το ΠΕΤΡΑ είναι επαρκώς ευέλικτο ώστε να συνεκτιμά και τις δύο απόψεις, αλλά οι 
προβληματισμοί για την κατάρτιση σε συγκεκριμένα προσόντα επιβάλλουν περιορισμούς 
στο πρόγραμμα, δεδομένου ότι καθιστούν μερικούς προτείνοντες προγράμματα σε κράτη 
της βόρειας Ευρώπης λιγότερο πρόθυμους να αναπτύξουν προγράμματα από κοινού με 
προτείνοντες σε κράτη της νότιας Ευρώπης, όπου τα συστήματα κατάρτισης είναι 
λιγότερο ανεπτυγμένα. 
6-) 
4. ΑΛΛΗΛΟΕΠΙΔΡΆΣΕΙΣ 
4.1. Το ΠΕΤΡΑ βρίσκεται στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ένα 
από τα θετικά αποτελέσματα του ΠΕΤΡΑ το οποίο έχει αναφερθεί από τα περισσότερα 
κράτη μέλη είναι ότι η συνεργασία αυτή λειτουργεί κατά κανόνα καλά και ότι το 
ΠΕΤΡΑ είχε θετικό αποτέλεσμα, αφού προώθησε σε εθνικό επίπεδο τη συνεργασία 
μεταξύ των συμφερόντων εκπαίδευσης και απασχόλησης και, όπου υφίσταται η 
συνεργασία αυτή, το ΠΕΤΡΑ λειτουργεί εξαιρετικά αποτελεσματικά. Αντίθετα, στις 
λίγες περιπτώσεις, όπως στη γαλλική κοινότητα στο Βέλγιο, όπου τα συμφέροντα 
εκπαίδευσης και απασχόλησης φαίνονται να είναι λιγότερο πρόθυμα να προωθήσουν 
συνεργατικές δραστηριότητες, περιορίζονται ανάλογα τόσο η αποτελεσματικότητα όσο 
και η επίδραση του ΠΕΤΡΑ. 
4.2. Τούτο φαίνεται και από τις διάφορες διευθετήσεις που πραγματοποίησαν τα διάφορα 
κράτη μέλη για τη θέσπιση των εθνικών μονάδων συντονισμού. Σε ορισμένα κράτη μέλη 
όπως στην Πορτογαλία, την Ελλάδα και την Ιρλανδία, οι εθνικές μονάδες συντονισμού 
βρίσκονται στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ εκπαίδευσης και κατάρτισης. Σε άλλα κράτη 
μέλη όπως στη Γερμανία και στις Κάτω Χώρες, τα καθήκοντα των εθνικών μονάδων 
συντονισμού μεταβιβάστηκαν σε διάφορους οργανισμούς με αρμοδιότητα για τις 
διάφορες δράσεις του προγράμματος, οργανώσεις που ταυτίζονταν περισσότερο με τα 
συμφέροντα τόσο της εκπαίδευσης όσο και της απασχόλησης στο πλαίσιο του κράτους 
μέλους. Δεδομένου ότι ο διαχωρισμός αρμοδιοτήτων έχει συνέπειες στην αλληλεπίδραση 
μεταξύ των διαφόρων δράσεων του προγράμματος, ιδίως σε ότι αφορά την επίτευξη 
συνοχής μεταξύ της Δράσης ΙΑ και της Δράσης Π, ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει το 
επίπεδο στο οποίο εκτείνεται η συνεργασία μεταξύ των συμφερόντων εκπαίδευσης και 
των συμφερόντων απασχόλησης όσον αφορά τη στήριξη και την κατεύθυνση που δίνουν 
στη λειτουργία του ΠΕΤΡΑ στο πλαίσιο ενδς κράτους μέλους. 
5. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΙΙΕΤΡΑ 
(Στην έκθεση αυτή ο όρος βιομηχανία καλύπτει όλους τους τομείς της οικονομίας) 
5.1. Σε όλα τα κράτη μέλη εκφράζονται ανησυχίες σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή της 
βιομηχανίας στο πλαίσιο του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, η οποία θεωρείται ότι είναι 
σχετικά περιορισμένη. Είναι πράγματι ορθό ότι η βιομηχανία έχει μικρή συμμετοχή στην 
προώθηση των προγραμμάτων και τούτο μπορεί να το διαπιστώσει κανείς από την 
ανάλυση των προγραμμάτων της Δράσης II στον ακόλουθο πίνακα (Σχήμα 2). 
Σχήμα 2 
Προγράμματα τα οποία εντάχθηκαν στο δίκτυο το 1992 - Διοργανωτές 
Συνολικός αριθμός 
προγραμμάτων 
Συνολικός αριθμός 
προγραμμάτων 
προερχόμενα από την 
βιομηχανία Β 
11 
2 DK 
8 
2 D 
21 
5 GR 
10 
1 Ε 
16 
1 F 
17 
3 IRL 
8 Ι 
17 
5 L 
6 
1 NL 
12 Ρ 
11 UK 
17 
3 
1 
5.2. Ωστόσο, σε όλα τα κράτη μέλη η αρχική επαγγελματική κατάρτιση εντάσσεται κατά 
κύριο λόγο στην αρμοδιότητα των οργανισμών του δημοσίου τομέα και, συνεπώς, είναι 
αναμενόμενο ότι αυτοί ακριβώς οι οργανισμοί θα πρωτοστατούν τις περισσότερες φορές 
στην προώθηση διακρατικής δραστηριότητας. Είναι αξιοσημείωτο ότι στη Γερμανία, 
όπου η βιομηχανία έχει περισσότερο καθορισμένο ρόλο στο πλαίσιο του εθνικού 
συστήματος κατάρτισης, ο αριθμός των προγραμμάτων στα οποία η βιομηχανία 
πρωτοστατεί είναι υψηλότερος. 
5.3. Ωστόσο, η απλή αυτή ανάλυση αποκαλύπτει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη η συμμετοχή 
της βιομηχανίας στο πλαίσιο του προγράμματος ΠΕΤΡΑ είναι περισσότερο ενεργός. 
5.4. Σε πολλά κράτη μέλη λειτουργούν εθνικές συμβουλευτικές επιτροπές ΠΕΤΡΑ στις οποίες 
εκπροσωπούνται οι κοινωνικοί εταίροι. Στη Φλάνδρα, τις Κάτω Χώρες, τη Γερμανία, 
τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, για 
παράδειγμα, οι κοινωνικοί εταίροι (με εξαίρεση τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των 
Κάτω Χωρών) συμμετέχουν ενεργά στην παροχή συμβουλών για την εφαρμογή του 
προγράμματος και στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των μελών τους. 
&3 
5.5. Η συμμετοχή είναι επίσης εμφανής στις τοπικές κοινοπραξίες, οι οποίες καθίστανται 
ολοένα και πιο σημαντικό στοιχείο των προγραμμάτων ΕΔΣΚ. Δυστυχώς δεν υπάρχουν 
ακόμη στατιστικές πληροφορίες για το 1992, αλλά οι εθνικές μονάδες συντονισμού 
αναφέρουν ότι είναι συνηθισμρνο φαινόμενο οι τοπικές συμπράξεις 3 - 4 ή και 10 ακόμη 
τοπικών συμφερόντων. Σε πολλές τοπικές συμπράξεις, οι τοπικές επιχειρήσεις 
συμμετέχουν ιδιαιτέρως στην ανάπτυξη κύκλων κατάρτισης, τόσο με την ενεργό 
συμμετοχή τους όσο και με την παροχή πόρων. 
5.6. Η Δράση IB εξαρτάται επίσης από την προθυμία των εργοδοτών στη χώρα υποδοχής να 
προσφέρουν επαγγελματική εμπειρία σε νέους εργαζομένους και νέους ανέργους από 
άλλα κράτη μέλη. 
5.7. Ωστόσο, συνολικά ο ρόλος των εργοδοτών στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ είναι περισσότερο 
υποστηρικτικός παρά ενεργός, γεγονός που ίσως να σημαίνει ότι, ενώ οι εργοδότες 
έχουν εκφραστεί υπέρ της διακρατικής συνεργασίας στο πλαίσιο της εθνικής 
επαγγελματικής κατάρτισης, δεν τη θεωρούν ως θέμα άμεσης προτεραιότητας σε σχέση 
με τις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Η άποψη αυτή ενισχύθηκε από τις συνεντεύξεις της 
ομάδας αξιολόγησης με εκπροσώπους των εργοδοτών. 
5.8. Τποστηρίχθηκε ότι τα κύρια οφέλη από τη διακρατική εμπειρία προέρχονται από την 
ανάπτυξη στους νέους σημαντικών δεξιοτήτων ή γενικών ικανοτήτων, στις οποίες 
περιλαμβάνονται η ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και αυτογνωσίας, ευρύτεροι ορίζοντες ως 
προς τη συμπεριφορά, η προθυμία για την αποδοχή νέων ιδεών και η ικανότητα 
αποδοχής ευθυνών. Πολλοί εργοδότες θεωρούν την κατάρτιση αυτή επιθυμητή αλλά έξω 
από το πεδίο ευθύνης τους. Τποστηρίζεται ότι είναι καθήκον της βιομηχανίας να 
δημιουργήσει πλούτο και, συνακόλουθα, ότι η κατάρτιση που χρηματοδοτείται από τη 
βιομηχανία θα πρέπει να εστιάζεται σε δραστηριότητες που οδηγούν σε βραχυπρόθεσμη 
οικονομική απόδοση. Μία τρίμηνη επαγγελματική εμπειρία σε άλλο κράτος μέλος, ιδίως 
για νέους εργαζομένους οι οποίοι θα τοποθετηθούν κατά κανόνα σε χαμηλότερες θέσεις, 
εκλαμβάνεται ως ενέργεια υψηλού κόστους η οποία θεωρείται συχνά ότι δεν είναι σε 
θέση να επιφέρει βραχυπρόθεσμα κάποιο συγκεκριμένο κέρδος στη χορηγό εταιρεία και 
συνήθως δικαιολογείται μόνο σε περιπτώσεις προσωπικού που προετοιμάζεται για 
σημαντικές θέσεις στο πλαίσιο της εταιρείας. Ακόμη και αν μια εταιρεία συμμετέχει 
άμεσα στο κόστος που συνεπάγονται τα νέα άτομα που πραγματοποιούν εργασιακή 
εμπειρία σε άλλο κράτος μέλος, εξακολουθεί να είναι υψηλό το κόστος αποδιοργάνωσης 
για τον εργοδότη σε ό,τι αφορά τη διευθέτηση και προπαρασκευή μιας βραχυπρόθεσμης 
ανακατάταξης και την προσπάθεια να ανέλθει η ανακατάταξη αυτή σε ένα αποδεκτό 
επίπεδο αποτελεσματικότητας. Οι εργοδοτικές οργανώσεις εξέφρασαν με σθένος την 
άποψη ότι μόνο σε έναν πολύ περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων ο απασχολούμενος θα 
μπορούσε να αποκτήσει πρόσθετες συγκεκριμένες ικανότητες για τις οποίες δεν 
προσφέρεται η τοπική κατάρτιση και οι οποίες θα μπορούσαν να φέρουν σημαντικά 
βραχυπρόθεσμα κέρδη σε έναν εργοδότη. Επί του παρόντος πολλές επιχειρήσεις, ιδίως 
δε οι μικρές, είτε δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στο απαραίτητο κόστος είτε θεωρούν 
*•••• ·,ντν 
61/ 
ότι έχουν άλλες προτεραιότητες όσον αφορά την κατάρτιση. 
5.9. Το ΠΕΤΡΛ μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβάλλει στις ανάγκες τις βιομηχανίας μέσω των 
οργανισμών κατάρτισης και με την ιιπυοιήριξη της βιομηχανίας. Μάλλον Λεν θα πρέηιι 
να αναμένεται ότι το πρόγραμμα μπορεί να κάνει κάτι περισσότερο. 
6. ΓΛΟΙΧΙΚΕΐ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ £S 
6.1 Η ύπαρξη και απόκτηση γλωσσικών ικανοτήτων αποτελεί βασικό στοιχείο σε όλες τις 
πτυχές του ΠΕΤΡΑ. Σε ορισμένα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας, των 
Κάτω Χωρών και της Γερμανίας, ένα από τα σημαντικά οφέλη που θεωρείται ότι 
προσφέρει το ΠΕΤΡΑ είναι η ευκαιρία για την προώθηση της συνειδητοποίησης του 
πόσο σημαντική είναι η βελτίωση των γλωσσικών ικανοτήτων. Σε άλλα κράτη μέλη και 
περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Φλάνδρας, τα 
γλωσσικά προβλήματα θεωρούνται σημαντικός φραγμός στη διακρατική συνεργασία και 
τις τοποθετήσεις, ιδίως κατά την προσπάθεια να εξασφαλιστεί η ένταξη στα 
προγράμματα των μη ευνοούμενων από κοινωνική άποψη νέων. 
6.2 Η τρέχουσα πρακτική όσον αφορά την προώθηση της εκμάθησης γλωσσών, ιδίως στην 
προετοιμασία των νέων πριν από την αναχώρηση τους, ποικίλλει σημαντικά από κράτος 
σε κράτος. Στην Ιρλανδία, για παράδειγμα, συνιστώνται 80 ώρες γλωσσικής κατάρτισης 
ως μέρος της προετοιμασίας για ιην τοποθέτηση διάρκειας τριών εβδομάδων, ενώ το 
Ηνωμένο Βασίλειο απαιτεί απλώς από τους νέους να έχουν ορισμένες στοιχειώδεις 
γνώσεις της γλώσσας της οποίας τη χώρα θα επισκεφθούν. 
6.3 Εναπόκειται στο κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει για την έμφαση που θέλει να δώσει 
στη γλωσσική κατάρτιση, ιδίως για την κατάρτιση πριν από την αναχώρηση των νέων 
που συμμετέχουν στα προγράμματα της Δράσης Ι και της Δράσης Π και για το 
προσωπικό που συμμετέχει στα προγράμματα της Δράσης Π. 
6.4 Ωστόσο, υπάρχει το επιχείρημα που έχει υποστηριχθεί σθεναρά από κράτη μέλη όπως 
η Ελλάδα και η Πορτογαλία με λιγότερο χρησιμοποιούμενη γλώσσα, υψηλά επίπεδα 
μειονεκτημάτων και λιγότερο ανεπτυγμένη παράδοση ανταλλαγών, ότι πρέπει να 
διατεθούν πρόσθετοι πόροι σε επιλεκτική βάση και να ενισχυθούν γεωγραφικές περιοχές 
με συγκεκριμένες δυσκολίες. Το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί και με ορισμένα 
προγράμματα για περισσότερο επίσημη σύνδεση με το LINGUA, το πρόγραμμα της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τη βελτίωση της εκμάθησης ξένων γλωσσών, προκειμένου 
να προωθηθεί η κινητικότητα και η επικοινωνία μεταξύ των πολιτών της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. 
6.5 Ενώ τα μέσα για τη διδασκαλία άλλων γλωσσών είναι υπόθεση όσων προτείνουν τα 
προγράμματα, οι διαχειριστές του προγράμματος ΠΕΤΡΑ ίσως να επιθυμούν να δώσουν 
μεγαλύτερη έμφαση στην ένταξη, στο πλαίσιο της κατάρτισης πριν από την αναχώρηση, 
τεχνικών που συνδέονται με μη προφορική επικοινωνία ως συμπλήρωμα των γλωσσικών 
ικανοτήτων. Ίσως να ήταν χρήσιμο να προωθηθεί η αξία που μπορεί να έχει ο χρόνος 
που καταναλώνεται για την εκμάθηση μιας λιγότερο συνηθισμένης γλώσσας, με την 
παρακολούθηση κάποιας εισαγωγής και εκτίμησης των πολιτιστικών παραδόσεων και 
αξιών της συγκεκριμένης χώρας, οι οποίες μπορεί να είναι πολύ διαφορετικές από τις 
πολιτιστικές παραδόσεις και αξίες της χώρας του ατόμου που παρακολουθεί την 
GQ 
κατάρτιση. 
6.6 Δυστυχώς, αν και δεν διατίθενται στατιστικές, οι εθνικές μονάδες συντονισμού 
αναφέρουν ότι η γλώσσα επηρεάζει συχνά την επιλογή ενός προγράμματος και τούτο 
διαστρεβλώνει, ίσως αναπόφευκτα, τη γεωγραφική κατανομή των προγραμμάτων. Στο 
πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ υπάρχουν ορισμένοι κανόνες ποσοστώσεων με τους οποίους 
επιχειρείται να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο αυτό και οι οποίοι ορίζουν ότι σε ένα άλλο 
κράτος μέλος δεν μπορεί να σταλεί παρά μόνο το 30% των νέων ενός κράτους μέλους, 
αλλά ότι αναμένεται πως χώρες στις οποίες οι πλέον διαδεδομένες διδασκόμενες 
γλώσσες είναι τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα γερμανικά και/ή τα ισπανικά, θα συνεχίσουν 
να επικεντρώνουν τις προσπάθειες τους στην αναζήτηση εταίρου στις χώρες όπου 
ομιλούνται οι γλώσσες αυτές. 
G 9-
7. ΕΙΔΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΣΤΟΧΟΙ 
7.1 Ενώ το ΠΕΤΡΑ αναφέρεται σε συστήματα κατάρτισης των κρατών μελών που 
ενδιαφέρονται ως επί το πλείστον για τις γενικές ανάγκες κατάρτισης στο πλαίσιο του 
συγκεκριμένου κράτους μέλους, στο πρόγραμμα δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή 
γυναικών, μειονεκτουσών ομάδων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Εφόσον τα ίδια αυτά 
συστήματα κατάρτισης επιδιώκουν να καλύψουν τις ανάγκες των συγκεκριμένων αυτών 
ομάδων και υποβάλλουν αιτήσεις προς το ΙΙΕΤΡΑ οι οποίες επικεντρώνονται στις 
ανάγκες τους, το ΠΕΤΡΑ μπορεί, ιδίως στα πλαίσια της Δράσης Ι και της Δράσης II να 
είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις ανάγκες αυτές. Δεν είναι γνωστό πόσες αιτήσεις για 
προγράμματα προς τις εθνικές μονάδες συντονισμού αφορούν ιδίως τις συγκεκριμένες 
ανάγκες των γυναικών, των μειονεκτούντων από κοινωνική άποψη ατόμων και των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Από τα εθνικά προγράμματα που επιλέχθηκαν να ενταχθούν 
στο δίκτυο ΕΔΣΚ το 1992 στα βόρεια κράτη μέλη, περίπου το 50% των βελγικών και 
των ιρλανδικών προγραμμάτων περιλαμβάνουν συγκεκριμένη αναφορά στους 
μειονεκτούντες / άνεργους / ανειδίκευτους νέους. Στη Δανία, στη Γερμανία και στις 
Κάτω Χώρες περίπου το 25 % των προγραμμάτων περιλαμβάνουν ειδική αναφορά σε αυτή 
την ομάδα στόχο. Ο αριθμός των εθνικών προγραμμάτων στα νότια κράτη μέλη που 
περιλαμβάνουν ειδική αναφορά σε μειονεκτούντα άτομα είναι πολύ χαμηλότερος, 
γεγονός όμως που μπορεί να είναι παραπλανητικό, δεδομένου ότι τα συγκεκριμένα 
κράτη ίσως να θεωρούν ότι ένα ουσιαστικό μέρος του έργου τους αφορά τις 
συγκεκριμένες ανάγκες. 
7.2 Μέσα στα προγράμματα του ευρωπαϊκού δικτύου συμπράξεων κατάρτισης (ΕΔΣΚ), 
ειδική αναφορά στις ανάγκες των γυναικών γίνεται μόνο στα προγράμματα του Βελγίου, 
της Δανίας, της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, και σε καμία 
περίπτωση σε περισσότερο από το 10% των προγραμμάτων. 
7.3 Πτυχές των εθνικών προγραμμάτων που αφορούν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
εντοπίζονται μόνο στο Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο και 
συνολικά η Κοινότητα αντιπροσωπεύει το 4% των εθνικών προγραμμάτων που 
εντάχθηκαν στο δίκτυο ΕΔΣΚ το 1992. 
7.4 Ένα πρόγραμμα όπως το ΠΕΤΡΑ το οποίο συνεργάζεται με οργανισμούς κατάρτισης που 
ασχολούνται με γενικές ανάγκες στο πλαίσιο του τομέα κατάρτισης, μπορεί να 
ανταποκριθεί στις ανάγκες ειδικών ομάδων, όταν αυτές εντοπίζονται από τους φορείς 
προώθησης των προγραμμάτων, αλλά δεν μπορεί από μόνο του να εγγυηθεί μια 
ισορροπημένη ή συντονισμένη ανταπόκριση στις ανάγκες των ομάδων αυτών. Σαφώς 
ορισμένες μορφές/προγράμματα στο πλαίσιο της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης 
μπορούν να εφαρμοστούν σε διάφορες ομάδες καταρτιζομένων αλλά, εξ ορισμού, οι 
ομάδες με ειδικές ανάγκες χρειάζονται μερικές φορές ιδιαίτερη εξέταση. 
7.5 Τποστηρίζεται ότι το ΠΕΤΡΑ βοήθησε κυρίως μέσω των προγραμμάτων της Δράσης Π 
6? 
στο καλυφθούν οι ανάγκες των ομάδων με ειδικές ανάγκες, αλλά ότι οι πρωταρχικοί 
στόχοι του ΠΕΤΡΑ είναι πολύ ευρύτεροι, θα πρέπει να γίνει μια επιλογή στρατηγικής, 
και συγκεκριμένα είτε να εξακολουθήσουν να υποστηρίζονται οι ανάγκες των ειδικών 
ομάδων ως προτεραιότητα στο πλαίσιο ευρύτερων στόχων είτε να προβλεφθεί ειδική 
υποστήριξη για συγκεκριμένες ομάδες ως ξεχωριστή δραστηριότητα. Κατά την άποψη 
μας, εάν θεωρηθεί ότι υπάρχουν ειδικές ομάδες ικανού αριθμού στο πλαίσιο των κρατών 
μελών, οι οποίες αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής, συμπεριλαμβανομένης της διακρατικής 
συνεργασίας, επιβάλλεται η καθιέρωση ξεχωριστών δράσεων στο πλαίσιο ενός 
προγράμματος όπως το ΠΕΤΡΑ. 
ΟΙ ΑΝΕΝΤΑΧΤΟΙ ΝΕΟΙ 
7.6 Με τον όρο "ανένταχτοι" εννοούμε τους νέους, πολλοί από τους οποίους εγκαταλείπουν 
πρόωρα τη σχολική φοίτηση, και οι οποίοι δεν εντάσσονται σε κάποιο σύστημα 
εκπαίδευσης, κατάρτισης ή απασχόλησης. Αποτελούν μια σημαντική ομάδα στο πλαίσιο 
της Κοινότητας. Τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων θεωρούνται ως απάντηση στις 
ανάγκες των νέων αυτών ανθρώπων. Ορισμένοι από αυτούς μπορούν να υποβάλλουν 
αίτηση για τοποθέτηση στο πλαίσιο της Δράσης IB ανάλογα με το πόσο αυστηρά 
εφαρμόζονται τα κριτήρια του προγράμματος και εάν, πράγμα που δεν φαίνεται πολύ 
πιθανό, μπορούν να εξασφαλίσουν ή να παράσχουν τη χρηματοδοτική συνεισφορά που 
θα τους ζητηθεί. Το ΠΕΤΡΑ έχει βοηθήσει στο να επιστήσει την προσοχή στις ανάγκες 
των νέων αυτών, οι οποίοι όμως βρίσκονται ως ι π ί το πλείστον έξω από τα πλαίσια του 
προγράμματος με βάση τη σημερινή του διάρθρωση. Δυστυχώς, φαίνεται ότι βρίσκονται 
επίσης και έξω από το πλαίσιο των άλλων κοινοτικών προγραμμάτων που αφορούν την 
κατάρτιση και τους νέους. 
7.7 Φαίνεται ότι είναι αναγκαίο, στο πλαίσιο των νέων κοινοτικών προγραμμάτων που 
ενδέχεται να προκύψουν από τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για μία 
κοινοτική δράση στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης της 5ης Μαίου 1993 
(COM(93) 183 τελικό), να συμπεριληφθούν μέτρα που αναγνωρίζουν κύκλους σπουδών 
ή δραστηριότητες οι οποίες δεν οδηγούν μεν σε προσόντα αλλά ανοίγουν το δρόμο στους 
νέους ώστε να ενταχθούν σε επίσημους κύκλους μαθημάτων αρχικής κατάρτισης. 
GS> 
8. ΠΡΟΒΟΛΗ TOY ΠΕΤΡΑ 
8.1 To ΠΕΤΡΛ προβλήθηκε δραστήρια από όλες τις εθνικές ομάδες συντονισμού και το 
γραφείο τεχνικής αρωγής ΠΕΤΡΑ, ιδίως στην αρχή της δεύτερης φάσης του. Τα 
συνέδρια, τα σεμινάρια, οι ταχυδρομικοί κατάλογοι, οι δημοσιεύσεις, τα βίντεο και, 
στην περίπτωση της Ελλάδας, ακόμη και η τηλεόραση και το ραδιόφωνο 
χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς για τη διαφήμιση του προγράμματος. 
8.2 Ένας από τους λόγους για την εκτενή διαφήμιση ήταν η μέριμνα των εθνικών ομάδων 
συντονισμού για τη διασπορά των αιτήσεων υποψηφιότητας τόσο από γεωγραφική 
άποψη όσο και σε συνάρτηση με τις διάφορες ομάδες της κοινωνίας που εξυπηρετούνται 
από τους οργανισμούς κατάρτισης. Η ύπαρξη του ΠΕΤΡΑ θα πρέπει να θεωρείται σήμερα 
ευρέως γνωστή μεταξύ των οργανισμών κατάρτισης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ωστόσο, 
τούτο δημιούργησε και κάποιες δυσκολίες. Σε πολλά κράτη μέλη, το πρόγραμμα δέχεται 
υπερβολικό αριθμό αιτήσεων. Για παράδειγμα, το 1992 το Ηνωμένο Βασίλειο δέχθηκε 
245 αιτήσεις για τα 18 προγράμματα της Δράσης II που \ου αναλογούσαν. Στην Ισπανία 
υποβλήθηκαν 170 αιτήσεις για 18 προγράμματα της Δράσης Η, ενώ η Πορτογαλία έλαβε 
1200 αιτήσεις για τη Δράση Ι. 
8.3 Επιπλέον, κοντά στην επιθυμία για τη διαφήμιση του προγράμματος, σε ορισμένα κράτη 
όπως η Ιρλανδία, πιστεύεται ότι ο αντίκτυπος του ΙΙΕΤΡΑ αυξάνεται με την ενθάρρυνση 
των αιτήσεων από επιλεγμένους οργανισμούς κατάρτισης οι οποίοι είτε διαθέτουν ήδη 
υψηλό κύρος σε εθνικό επίπεδο είτε αναπτύσσουν προγράμματα που έχουν την 
ικανότητα να προσελκύουν ευρέως το εθνικό ενδιαφέρον. 
8.4 Ο υψηλός αριθμός αιτήσεων και/ή η επιθυμία για την προώθηση προγραμμάτων υψηλών 
προδιαγραφών έχουν οδηγήσει ορισμένα κράτη μέλη στο να αποκλιμακώσουν τις 
διαφημιστικές τους δραστηριότητες. Το γεγονός αυτό μπορεί να θεωρηθεί ατυχές, 
δεδομένου ότι είναι διαδεδομένη η άποψη στα κράτη μέλη πως η προβολή του ΠΕΤΡΑ 
αποτελεί καθαυτή ένα πολύτιμο μέσο για την προώθηση της αντίληψης για μία 
ευρωπαϊκή διάσταση στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση. 
8.5 Ίσως να χρειάζεται μία συμπληρωματική στρατηγική η οποία θα επέτρεπε να 
διατηρηθούν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ΙΙΕΤΡΑ και θα συνέβαλε στους 
γενικούς στόχους του προγράμματος. Ένας υποψήφιος του οποίου η αίτηση δεν έγινε 
δεκτή ίσως να μην έχει υποβάλει μια πολύ καλή αίτηση, έχει όμως επιδείξει ενδιαφέρον 
για τη διακρατική συνεργασία. Αντί να απορρίπτεται απλώς η αίτηση και πιθανόν να 
ανακόπτεται κάποιο εμφανιζόμενο ενδιαφέρον, ίσως να υπάρχουν τρόποι με τους 
οποίους να μπορεί να ενθαρρυνθεί το ενδιαφέρον αυτό. 
Προς το παρόν υπάρχουν σαφείς περιορισμοί ως προς τους πόρους στο πλαίσιο των 
εθνικών μονάδων συντονισμού, ίσως όμως να υπάρχει το πεδίο για την έναρξη 
διαδικασιών οι οποίες να μπορούν να βρουν αργότερα την έκφραση τους στις δομές 
κατάρτισης που ενδέχεται να προκύψουν στην Κοινότητα μετά το 1994. Για παράδειγμα, 
κάθε αρμόδια εθνική μονάδα συντονισμού θα μπορούσε να καταρτίσει μια βάση 
δεδομένων με τους υποψηφίους, και τα πρόσωπα που περιλαμβάνονται σε αυτή τη βάση 
δεδομένων θα μπορούσαν να λαμβάνουν τακτικά πληροφορίες σχετικά με το ΠΕΤΡΑ, 
πληροφόρηση σχετικά με άλλα κοινοτικά προγράμματα στους τομείς της εκπαίδευσης 
και της κατάρτισης· προσκλήσεις σε συνέδρια και σεμινάρια· αντίγραφα εκθέσεων για 
τις νέες εξελίξεις στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης- πληροφορίες σχετικά με 
τα συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης σε άλλα κράτη μέλη. 
3 1 
9. ΔΙΑΔΟΣΗ 
9.1 Σε οποιοδήποτε πρόγραμμα η διάδοση των αποτελεσμάτων, της εμπειρίας και των ιδεών 
αποτελεί σημαντικό στοιχείο, προκειμένου το πρόγραμμα να μην έχει επίδραση μόνο 
στα συμμετέχοντα ιδρύματα ή άτομα. Τούτο ισχύει ιδίως για το ΠΕΤΡΑ, το οποίο 
ενδιαφέρεται για τις μεταβαλλόμενες στάσεις και τη διεύρυνση των γνώσεων και της 
εμπειρίας στο πλαίσιο των διακρατικών συστημάτων. 
9.2 Η διάδοση είναι απαραίτητη από δύο πλευρές: 
διάδοση των αποτελεσμάτων, γνώσεων, ιδεών και εμπειρίας στο πλαίσιο ενός 
κράτους μέλους, στοιχεία που απορρέουν από προγράμματα στα οποία 
συμμετέχει το συγκεκριμένο κράτος μέλος και τα οποία θα μπορούσαν να έχουν 
ευρύτερη εφαρμογή στο πλαίσιο των συστημάτων κατάρτισης του συγκεκριμένου 
κράτους μέλους· 
διάδοση των γνώσεων σχετικά με τα συστήματα κατάρτισης και της πρακτικής 
που ακολουθείται σε άλλα κράτη μέλη, γεγονός που θα μπορούσε να βοηθήσει 
επηρεάζοντας την ανάπτυξη του συστήματος κατάρτισης ενός κράτους μέλους 
ή να διευκολύνει την κατάρτιση νέων σε άλλα κράτη μέλη ή να προωθήσει τη 
σύγκλιση των προτύπων κατάρτισης σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
9.3 Σε ό,τι αφορά τον πρώτο στόχο, η αρχική απαίτηση είναι να εξασφαλιστεί προσεκτική 
επιλογή των προγραμμάτων που θα υποστηριχθούν, ειδάλλως η ποιότητα των 
αποτελεσμάτων δεν θα είναι τέτοια ώστε η διάδοση τους να αξίζει τον κόπο. Τούτο 
αναγνωρίζεται σαφώς στο πλαίσιο των διαδικασιών επιλογής που αφορούν όλα τα 
κράτη μέλη. 
9.4 Είναι επίσης απαραίτητο να εξεταστεί το είδος της διάδοσης. Το είδος αυτό μπορεί να 
ποικίλλει ανάλογα με τα αποτελέσματα, κύριες όμως ομάδες στόχοι φαίνονται να είναι: 
Άλλοι φορείς παροχής κατάρτισης. Το μέγεθος της ομάδας αυτής ποικίλλει 
ανάλογα με τη φύση των αποτελεσμάτων. Ένα είδος κατάρτισης ειδικών, για 
παράδειγμα, φαίνεται να ενδιαφέρει μόνο τους οργανισμούς που παρέχουν 
σχεδόν πανομοιότυπη κατάρτιση. Αντίθετα, μία ευρύτερη ενημέρωση για την 
πρακτική που ακολουθείται σε άλλα κράτη μέλη ίσως να αφορά ένα ευρύτερο 
ακροατήριο. 
Ωστόσο, φαίνεται πιθανό ότι μεταξύ των φορέων παροχής κατάρτισης το 
επίπεδο ενδιαφέροντος είναι συνήθως υψηλότερο στους οργανισμούς κατάρτισης 
απ* ό,τι στη βιομηχανία. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω στην έκθεση αυτή, 
δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις ενδιαφέρονται γενικά για την πρακτική 
κατάρτισης και τα πρότυπα σε άλλα κράτη μέλη, η πρώτη τους μέριμνα είναι τις 
}c 
περισσότερες φορές να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τυπικά τις 
συγκεκριμένες ανάγκες τους· 
Φορείς χάραξης πολιτικής. Ενώ οι φορείς χάραξης πολιτικής ενδιαφέρονται για 
την πρακτική που ακολουθείται σε άλλα κράτη μέλη καθώς και για την 
καινοτομία, η εμπειρία σε όλα τα κράτη μέλη δείχνει ότι οι άνθρωποι-κλειδιά 
που υποστηρίζουν νέες ιδέες ή εξελίξεις στο πλαίσιο των οργανισμών κατάρτισης 
και επηρεάζουν ευρύτερα την πολιτική είναι οι επαγγελματίες σύμβουλοι που 
βοηθούν τους τομεακούς, περιφερειακούς και εθνικούς φορείς χάραξης 
πολιτικής. 
9.5 Τα αποτελέσματα και οι ιδέες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο ενός κράτους μέλους ως 
συνέπεια της συμμετοχής στο ΠΕΤΡΑ φαίνεται να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο εκεί 
όπου ένα τομεακό, περιφερειακό ή εθνικό όργανο είχε άμεση σύνδεση με το πρόγραμμα 
σε ένα πρώιμο στάδιο - όπου αναπτύχθηκε η συνεργασία ή ακόμη και ένα αίσθημα 
συνιδιοκτησίας. Η επιτυχία της στρατηγικής αυτής αποδεικνύεται, για παράδειγμα, στη 
Φλάνδρα, όπου οι δραστηριότητες στο πλαίσιο της Δράσης ΙΑ του ΠΕΤΡΑ 
ενσωματώνονται τώρα στο πρόγραμμα των σχολικών μαθημάτων. 
9.6 Εκτός από τη συμμετοχή βασικών παραγόντων από ένα πρώιμο στάδιο στα 
προγράμματα, υφίσταται η ανάγκη να διασφαλιστεί μία σταθερή ροή πληροφοριών και 
μία μεταφορά γνώσεων, αξιών και εμπειρίας που προκύπτουν από το ΠΕΤΡΑ στο 
πλαίσιο του κράτους μέλους. 
9.7 Πουθενά μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπήρξε μία συνεκτική στρατηγική διάδοσης. Σε 
ορισμένα κράτη μέλη το επίπεδο δραστηριότητας είναι υψηλότερο απ* ό,τι σε άλλα. Στη 
Γαλλία, για παράδειγμα, η εθνική μονάδα συντονισμού δημοσιεύει άρθρα σε διάφορα 
περιοδικά και έχει διοργανώσει σειρά σεμιναρίων. Η Δανία δημοσιεύει επίσης άρθρα και 
έχει διοργανώσει ορισμένα συνέδρια με ευρεία συμμετοχή. Στη Γερμανία διοργανώθηκαν 
συνέδρια με στόχο να προωθηθεί η μεταφορά πληροφοριών και εμπειρίας και 
δημοσιεύεται μία ειδική εφημερίδα του ομοσπονδιακού ιδρύματος επαγγελματικής 
κατάρτισης (ΒΙΒΒ) που περιέχει λεπτομερείς πληροφορίες για τα συγκεκριμένα 
προγράμματα του ΠΕΤΡΑ. Η Ιρλανδία προβαίνει σε συνέδρια και σε εκδόσεις για ειδικά 
ζητήματα τα οποία ενδέχεται να ενδιαφέρουν τους οργανισμούς κατάρτισης. Το 
Λουξεμβούργο θεωρεί σχετικά εύκολο να εξασφαλίσει τη διάδοση των αποτελεσμάτων 
των προγραμμάτων. Από την άλλη πλευρά, στην Πορτογαλία και τη γαλλική κοινότητα 
του Βελγίου η διάδοση υπάγεται σε μεγάλο βαθμό στην αρμοδιότητα συγκεκριμένων 
οργανισμών κατάρτισης και στο Ηνωμένο Βασίλειο στην αρμοδιότητα περιφερειακών 
αρχών κατάρτισης. 
9.8 Οι περισσότερες εθνικές μονάδες συντονισμού επισημαίνουν ότι η έλλειψη πόρων είναι 
ο κύριος λόγος για τη μη αποτελεσματικότερη διάδοση των αποτελεσμάτων. 
}3 
9.9 Τπάρχουν διάφορες περιοχές στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ όπου εντοπίστηκε η ανάγκη 
πρόσθετων πόρων, ωστόσο, για να επιτευχθεί η μέγιστη απόδοση από την υφιστάμενη 
επένδυση, δεν πιστεύουμε ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα «τη χρηματοδοτική 
υποστήριξη για την ανάπτυξη και εφαρμογή βελτιωμένων στρατηγικών διάδοσης σε 
κάθε κράτος μέλος. 
9.10 Αναφορά έγινε και στην έλλειψη γνώσεων που είναι προφανής σε όλα τα κράτη μέλη 
σχετικά με την επαγγελματική κατάρτιση σε άλλα κράτη μέλη. Οι εθνικές στρατηγικές 
διάδοσης θα ήταν χρήσιμο να ενισχυθούν με την ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών σε 
κοινοτικό επίπεδο για την προώθηση της διακρατικής γνώσης των δομών 
επαγγελματικής κατάρτισης, των προτεραιοτήτων και των καινοτόμων εξελίξεων στα 
διάφορα κράτη μέλη. Τούτο θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά ως προς το 
έργο που έχει αναληφθεί από το CEDEFOP, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη 
της Επαγγελματικής Κατάρτισης. 
10. ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ ^y 
10.1 Ένας βαθμός συνέργειας μεταξύ του ΠΕΤΡΑ και σχετικών κοινοτικών προγραμμάτων 
έχει αρχίσει να αναφαίνεται σε ορισμένα κράτη μέλη, είναι όμως περιορισμένος. 
Ύ/ιάρχει κάποιος συντονισμός με το LINGUA (Δράση IV - ανταλλαγή νέων σε 
επαγγελματική κατάρτιση), το EUROTECNET (κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την 
προώθηση της καινοτομίας στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης σε νέες 
τεχνολογίες) (που απορρέει από τη Δράση II του ΠΕΤΡΑ), το IRIS (κοινοτικό δίκτυο 
προγραμμάτων κατάρτισης για γυναίκες), το FORCE, το YOUTH FOR EUROPE 
(πρόγραμμα που προωθεί την ανταλλαγή νέων για πολιτιστικούς σκοπούς στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα), το HORIZON (πρόγραμμα κοινοτικής δράσης για τη βελτίωση 
των ευκαιριών πρόσβασης στην αγορά εργασίας για του νέους με ειδικές ανάγκες και 
ορισμένες άλλες κατηγορίες μειονεκτούντων νέων), το NOW (πρόγραμμα που έχει ως 
στόχο να βελτιώσει τις ευκαιρίες των γυναικών για απασχόληση και επαγγελματική 
κατάρτιση) και το EUROFORM (κοινοτικό πρόγραμμα για την προώθηση νέων 
προσόντων, ικανοτήτων και ευκαιριών απασχόλησης που προκύπτουν από την Ενιαία 
Λγορά και τις τεχνολογικές αλλαγές). 
10.2 Στη Γερμανία, για παράδειγμα, μία ομάδα εργασίας του ομοσπονδιακού ιδρύματος 
επαγγελματικής κατάρτισης επιδιώκει να προωθήσει το συντονισμό των προγραμμάτων 
αυτών. 
10.3 Στην Ελλάδα ένα πρόγραμμα είχε αναπτύξει στενούς δεσμούς με το IRIS και το 
EUROTECNET. Στη Φλάνδρα αναπτύσσονται δεσμοί με το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό 
Ταμείο. 
10.4 Προς το παρόν, η συνεργεία είναι περισσότερο εμφανής στα κράτη μέλη όπου οι εθνικοί 
οργανισμοί στήριξης σε διάφορα κοινοτικά προγράμματα βρίσκονται στο πλαίσιο της 
ίδιας εθνικής οργάνωσης και όπου τα ιδρύματα κατάρτισης έχουν αποκτήσει σημαντικές 
γνώσεις για τα κοινοτικά προγράμματα. 
10.5 Πέρα από μία ανταλλαγή βασικών πληροφοριών για τα προγράμματα, λίγες είναι οι 
συμπεφωνημένες προσπάθειες των υπευθύνων των προγραμμάτων να συντονίσουν τις 
δραστηριότητες τους. να αναλάβουν κοινές πρωτοβουλίες ή να διασφαλίσουν ότι τα 
αποτελέσματα ενός προγράμματος είναι διαθέσιμα για προγράμματα «ου εντάσσονται 
στο πλαίσιο άλλου προγράμματος. 
10.6 Η Δράση III του ΠΕΤΡΑ συμπληρώνει σε μεγάλο βαθμό το δίκτυο EURES (ευρωπαϊκές 
υπηρεσίες απασχόλησης) αλλά μέχρι στιγμής οι δεσμοί δεν είναι ευδιάκριτοι σε 
κοινοτικό επίπεδο ή, με εξαίρεση την Ισπανία, την Ιταλία και την Ιρλανδία, στο επίπεδο 
των κρατών μελών. 
10.7 Όχι μόνο χάνονται τα πιθανά οφέλη που προκύπτουν από τις συνεργατικές 
^x 
δραστηριότητες, αλλά ορισμένα κράτη μέλη, όπως για παράδειγμα η Πορτογαλία, 
θεωρούν ότι η ξεχωριστή ανάπτυξη μεγάλου αριθμού κοινοτικών προγραμμάτων και 
πρωτοβουλιών έχει δυσμενή αποτελέσματα σε οργανώσεις που επιδιώκουν να 
προσαρμοοτούν στην καινοτομία. 
10.8 Στο πλαίσιο της ίδιας της Επιτροπής έχουν συνειδητοποιηθεί οι στόχοι και η 
συμπληρωματικότητα των διαφόρων προγραμμάτων αλλά, με εξαίρεση το YOUTH FOR 
EUROPE και το ΠΕΤΡΑ, μικρή αναφορά γίνεται σε οιεσδήποτε συνεργατικές 
πρωτοβουλίες σε θέματα διαφήμισης, κατάρτισης, διάδοσης ή συντονισμένης 
υποστήριξης εθνικών δραστηριοτήτων ή προγραμμάτων. 
10.9 Όπως έχει παρατηρήσει η Ισπανία, η Επιτροπή φαίνεται να επαναλαμβάνει στα 
κοινοτικά προγράμματα τους γραφειοκρατικούς διαχωρισμούς από τους οποίους 
υποφέρουν εδώ και καιρό ορισμένα κράτη μέλη. 
10.10 Η πρωτοβουλία που αναλήφθηκε από την Επιτροπή για την προώθηση της συνέργειας 
μεταξύ των κοινοτικών προγραμμάτων αναμένεται να έχει ευεργετικά αποτελέσματα στο 
πλαίσιο των κρατών μελών. 
11. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ 
III Οι σχέσεις μεταξύ του Γραφείου Τεχνικής Αρωγής του ΙΙΕΤΡΑ και των εθνικών μονάδων 
συντονισμού φαίνονται να είναι πολύ καλές. Ωστόσο, οι εθνικές μονάδες συντονισμού 
και. σε ορισμένες περιπτώσεις, τα προγράμματα βρίσκονται υπό πίεση. Πρέπει να 
βρεθούν τρόποι ώστε να αντιμετωπιστεί ένα μέρος από αυτή την πίεση. 
11.2 Το πρώτο και ίσως το δυσκολότερο στοιχείο είναι να αντιμετωπιστεί το ζήτημα των 
πληρωμών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η δημοσιονομική διαδικασία της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, οι απαραίτητες διαδικασίες ελέγχου και ο όγκος των πληρωμών τις οποίες 
εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και όπου οι πληρωμές που αφορούν το ΠΕΤΡΑ δεν 
αφορούν παρά ένα ελάχιστο τμήμα, καθιστούν σημαντικό πρόβλημα τις αλλαγές στις 
διαδικασίες πληρωμής. 
11.3 Ωστόσο, οι καθυστερήσεις των πληρωμών έχουν αρνητική επίδραση στα προγράμματα. 
Τούτο είναι περισσότερο σαφές, όταν οι πληρωμές γίνονται σε μικρούς οργανισμούς με 
περιορισμένα κονδύλια. Οι πιο δύσκολες περιπτώσεις είναι πιθανόν τα προγράμματα 
πρωτοβουλίας νέων τα οποία, συνήθως, είτε δεν είναι σε θέση είτε δεν απολαύουν της 
απαραίτητης εμπιστοσύνης ώστε να εξασφαλίσουν κάποια προσωρινή χρηματοδότηση 
εν αναμονή των πληρωμών της Επιτροπής. Τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων 
λαμβάνουν χρηματοδότηση για μονοετές πρόγραμμα. Δεν είναι ασύνηθες για ένα 
πρόγραμμα να αναβάλλεται η λειτουργία του, μέχρις ότου γίνει η πρώτη πληρωμή από 
την Επιτροπή, πληρωμή η οποία μπορεί να έρθει και τρεις μήνες μετά την έναρξη του 
έτους του προγράμματος. Μπορούν επίσης να αναφερθούν περιπτώσεις διακρατικών 
δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των προγραμμάτων της Δράσης Π, οι οποίες καθυστέρησαν 
μέχρις ότου γίνουν οι πληρωμές από την Επιτροπή. Οι καθυστερήσεις πληρωμών 
επηρεάζουν επίσης άμεσα τις εθνικές μονάδες συντονισμού τόσο όσον αφορά την ίδια 
την οικονομική τους κατάσταση όσο και, γεγονός που είναι ίσως σημαντικότερο, λόγω 
του πρόσθετου χρόνου που απαιτείται για να κατευναστούν/ενθαρρυνθούνπρογράμματα 
στο πλαίσιο των οποίων υπάρχει ανησυχία λόγω της μη άφιξης των κονδυλίων. 
11.4 Οι διοικητικές διαδικασίες στο πλαίσιο όλων των εθνικών μονάδων συντονισμού 
εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα σε χαρτί αρχεία. Σε ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα 
όπως το ΠΕΤΡΑ, είναι αναπόφευκτο ότι θα υπάρχουν συνεχή αιτήματα για την παροχή 
πληροφοριών που προέρχονται από διάφορες πηγές, συμπεριλαμβανομένου του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Γραφείου Τεχνικής Αρωγής 
ΠΕΤΡΑ, άλλων εθνικών μονάδων συντονισμού και των ίδιων των εθνικών και τοπικών 
οργανώσεων και αρχών. Η αναποτελεσματικότητα των συστημάτων που βασίζονται στο 
χαρτί έχει ως αποτέλεσμα να καταναλώνεται χρόνος για την εξέταση κάθε αιτήματος, 
εάν πράγματι είναι δυνατό να υπάρξει ανταπόκριση στο συγκεκριμένο αίτημα. 
^} 
11.5 Η βάση δεδομένων ΠΕΤΡΑ SYS που αναπτύσσεται στο πλαίσιο του Γραφείου Τεχνικής 
Αρωγής ΙΙΕΤΡΑ μπορεί να ανακουφίσει τις εθνικές μονάδες συντονισμού από ορισμένες 
απαιτήσεις που υπάρχουν για αυτές, ο σημερινός της όμως σχεδιασμός αποτελεί απλο'κ 
μία αποσπασματική λύση. 
11.6 Παράλληλα με τα προβλήματα παροχής πληροφοριών υπάρχουν και τα προβλήματα 
επικοινωνίας. Οι εθνικές μονάδες συντονισμού αλληλογραφούν κατ' ανάγκη συχνά με 
τις Βρυξέλλες και μεταξύ τους. Το φαξ είναι ένα συχνό μέσο επικοινωνίας αλλά ο χρόνος 
που χρειάζεται για την αποστολή των φαξ, διαφορετικός από τον χρόνο διαβίβασης, 
υποτιμάται συχνά, ιδίως σε περιπτώσεις που το ίδιο φαξ αποστέλλεται σε όλα τα κράτη 
μέλη. Ο απαιτούμενος χρόνος αυξάνεται λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζονται 
ακόμη αρκετά συχνά κατά την αποστολή των φαξ σε ορισμένα περιφερειακά κράτη μέλη. 
11.7 Χρήσιμο θα ήταν να εξεταστεί η εισαγωγή μηχανογραφημένων συστημάτων διοίκησης 
και τήρησης αρχείων στις εθνικές μονάδες συντονισμού που συνδέονται με το Γραφείο 
Τεχνικής Λρο>γής ΠΕΤΡΑ και μεταξύ τους, τα οποία θα περιλαμβάνουν και 
εγκαταστάσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. II εξειδίκευση του συστήματος αυτού ίσως 
να απαιτεί συμφωνίες σχετικά με το εύρος της πρόσβασης που επιτρέπεται από ορισμένα 
μέλη του δικτύου, ενώ θα πρέπει να περιλαμβάνει και τη σύνδεση με το ΠΕΤΡΑ SYS. 
11.8 Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας θα ήταν σημαντική και το κόστος εγκατάστασης 
θα μπορούσε να αντισταθμιστεί από εξοικονομήσεις στο χρόνο εργασίας του προσωπικού 
των εθνικών μονάδων συντονισμού. Ένα τέτοιο σύστημα θα διευκόλυνε επίσης μια 
αμφίδρομη ροή πληροφοριών μεταξύ των Βρυξελλών και των εθνικών μονάδων 
συντονισμού. 
11.9 Απευθύνονται εκκλήσεις, ιδίως από τις εργοδοτικές οργανώσεις των μεγάλων κρατών 
μελών όπως η Γαλλία, για την απλοποίηση των εντύπων υποψηφιότητας και των 
διαδικασιών και, ειδικότερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, διατυπώνονται αιτήματα για ένα 
είδους διάρθρωσης περιφερειακής στήριξης. 
11.10 Στην παρούσα φάση θα ήταν δύσκολο να υπάρξει ανταπόκριση στα αιτήματα αυτά. Τα 
κατευθυντήρια σημειώματα και τα έντυπα αιτήσεων είναι κατ' ανάγκη λεπτομερή 
δεδομένου ότι αποτελούν μία από τις κυριότερες μεθόδους να πληροφορηθούν οι 
υποψήφιοι τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για το σχεδιασμό και την εκτέλεση ενός 
προγράμματος. Η λεπτομέρεια αυτή απαιτείται επίσης και για την αξιολόγηση των 
αιτήσεων, ιδίως σε μεγάλα κράτη μέλη όπου η αιτούσα οργάνωση δεν είναι πολύ 
πιθανόν να είναι γνωστή στην εθνική μονάδα συντονισμού, θα ήταν επίσης δύσκολο σε 
ένα μικρό πρόγραμμα όπως το ΠΕΤΡΑ να δικαιολογήσει δομές περιφερειακής 
υποστήριξης. Ωστόσο, μετά το 1994, στους τομείς αυτούς θα μπορούσε να 
πραγματοποιηθεί μεγάλη πρόοδος και οι δομές περιφερειακής στήριξης, όπου 
δικαιολογείται στα μεγάλα κράτη μέλη, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα σύστημα 
πιο ευπρόσιτων συμβουλών προς τους αιτούντες, τις διαδικασίες προεπιλογής όπως 
Άί 
αυτές που υπάρχουν σήμερα στην Ιρλανδία και ίσως σε απλούστερα έντυπα αιτήσεων. 
Στο μεταξύ θα μπορούσαν να εξεταστούν κάπως απλούστερα βήματα, όπως η 
τυποποίηση του ποσοστού της χορήγησης που καταβάλλεται ως προηη δόση για ένα 
πρόγραμμα. 
93 
12. ΔΡΑΣΗ ΙΑ 
12.1 Στο πλαίσιο της δράσης αυτής παρέχεται υποστήριξη σε νέους που βρίσκονται στο 
στάδιο της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης που οδηγεί σε αναγνωρισμένα 
επαγγελματικά προσόντα να πραγματοποιήσουν κάποιο διάστημα κατάρτισης σε ένα 
άλλο κράτος μέλος. Οι τοποθετήσεις διαρκούν κανονικά τρεις μήνες, αν και είναι 
δυνατόν να εξεταστεί το ενδεχόμενο μικρότερων ή μεγαλύτερων περιόδων τοποθέτησης 
που μπορούν να φτάσουν τις 12 εβδομάδες. 
12.2 Η Κοινότητα παρέχει χρηματοδοτική υποστήριξη ως συνεισφορά στις οργανωτικές 
δαπάνες, όπου περιλαμβάνονται οι δαπάνες για προπαρασκευαστικές επισκέψεις όταν 
απαιτείται κάτι τέτοιο, η προπαρασκευαστική γλωσσική κατάρτιση, τα έξοδα διαβίωσης 
κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης σε άλλο κράτος μέλος, τα έξοδα ασφάλισης και οι 
δαπάνες του ταξιδιού σε άλλο κράτος μέλος μέχρι ποσοστού 75%. 
12.3 Οι αιτήσεις υποβάλλονται από τον οργανισμό κατάρτισης στον οποίο είναι 
εγγεγραμμένος ο νέος και η επιλογή γίνεται από την εθνική μονάδα συντονισμού της 
χώρας του αιτούντος. 
12.4 Το 1992 έγινε πρόβλεψη στο προϋπολογισμό για 5.276 νέους που επωφελήθηκαν από τη 
δράση αυτή και υπολογίζεται ότι το 1993 ο αριθμός των νέων που συμμετέχουν σε αυτή 
την δράση του προγράμματος θα αυξηθεί σε 7.339. 
12.5 Τα ουσιαστικά κριτήρια είναι ότι οι τοποθετήσεις πρέπει να εμπλουτίζουν την κατάρτιση 
των νέων δίνοντας τους τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με νέες μεθόδους 
κατάρτισης, νέο εξοπλισμό και περιεχόμενο και νέες μορφές εταιρικής κατάρτισης. 
Δυστυχώς δεν διατίθενται ακόμη πλήρεις και συγκρίσιμες στατιστικές που να μας 
επιτρέπουν ανάλυση της φύσης των τοποθετήσεων, των τομέων κατάρτισης, της ηλικίας 
ή του φύλου των νέων ή των μορφών μετακίνησης. Ωστόσο, οι απόψεις και οι 
πληροφορίες που παρέχονται απ' όσους είναι υπεύθυνοι για όλες τις πτυχές της 
διαχείρισης του ΠΕΤΡΑ έχουν επιστήσει την προσοχή σε ορισμένα ζητήματα. Η άποψη 
των διαχειριστών των προγραμμάτων σε όλα τα κράτη μέλη είναι ότι τόσο οι νέοι όσο 
και τα ιδρύματα κατάρτισης αποκομίζουν σημαντικότατο όφελος και ότι η διακρατική 
εμπειρία αιιοτελεί πραγματικά αναπόσπαστο μέρος ενός τμήματος αρχικής 
επαγγελματικής κατάρτισης όταν ο κύριος στόχος της διακρατικής εμπειρίας εστιάζεται 
σε ειδικά προσόντα, γενικά προσόντα ή και τα δύο. Όλες οι εθνικές μονάδες 
συντονισμού επιδιώκουν να ενθαρρύνουν το στοιχείο αυτό με κατευθυντήρια σημειώματα 
και ζητώντας λεπτομερείς πληροφορίες στο πλαίσιο των αιτήσεων σχετικά με το πώς 
η διακρατική τοποθέτηση θα πρέπει να ενταχθεί στον κύκλο μαθημάτων· λεπτομέρειες 
σχετικά με την προσωπική προετοιμασία, τη γλωσσική και διαπολιτισμική κατάρτιση 
την οποία θα λάβει ο νέος, σχετικά με τη συμμετοχή του εταιρικού οργανισμού στην 
προπαρασκευαστική φάση και σχετικά με τις ρυθμίσεις που θα πραγματοποιηθούν για 
την παρακολούθηση και αξιολόγηση. Τα κράτη μέλη αναφέρονται σε σειρά δυσχερειών 
So 
που συναντούν τα προγράμματα σχην προσπάθεια τους να ικανοποιήσουν όλα τα 
κριτήρια που θεωρούνται απαραίτητα για μια επιτυχή τοποθέτηση και έχουν προτείνει 
ορισμένους τρόπους ώστε να βελτιωθεί η αξία των τοποθετήσεων. Ορισμένα κράτη μέλη, 
συμπεριλαμβανομένης της Δανίας, των Κάτω Χωρών και της Ιρλανδίας, προωθούν 
δραστήρια τη διασύνδεση των τοποθετήσεων της Δράσης ΙΑ με τα προγράμματα της 
Δράσης Π. Η πρακτική αυτή χαρακτηρίζεται από ορισμένα σαφή πλεονεκτήματα σε ό,τι 
αφορά την ποιότητα των τοποθετήσεων στο πλαίσιο της Δράσης ΙΑ. Δεδομένου ότι τα 
ιδρύματα υποδοχής και αποστολής εργάζονται από κοινού στο πλαίσιο της Δράσης Π, 
είναι πιθανό ότι θα γνωρίζουν αμοιβαία τις δομές, ικανότητες και ανάγκες τους και, εάν 
η τοποθέτηση βρίσκεται σε σχετικά μεταγενέστερο στάδιο στο πρόγραμμα της Δράσης 
Π, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να δώσει την ευκαιρία να δοκιμαστεί κάποια μορφή 
κατάρτισης που τα ιδρύματα έχουν αναπτύξει από κοινού. Οι δεσμοί μεταξύ των 
προγραμμάτων της Δράσης ΙΑ και της Δράσης II μπορούν επίσης να δώσουν μία 
καλύτερη ευκαιρία για αμοιβαίες ανταλλαγές, γεγονός που, όπως θα υποστηριζόταν από 
τους περισσότερους οργανισμούς ανταλλαγών, ενθαρρύνει τόσο τις ομάδες των νέων 
καταρτιζομένων όσο και των οργανισμών υποδοχής να αυξήσουν ιις ιψοοπάΟι ιές τους, 
προκειμένουν να διασφαλίσουν ότι η εισερχόμενη ομάδα έχει επιτυχή εμπειρία. Η 
διασύνδεση μεταξύ των προγραμμάτων της Δράσης Ι και της Δράσης Π μπορεί επίσης 
να είναι περισσότερο αποτελεσματική από άποψη κόστους, δεδομένου ότι μπορεί να 
καταργήσει την ανάγκη προπαρασκευαστικών επισκέψεων. 
12.6 Στην πραγματικότητα, οι δεσμοί αυτοί είναι εφικτοί μόνο στα κράτη μέλη όπου μία 
εθνική μονάδα συντονισμού έχει την ευθύνη και για τις δύο δράσεις, ειδάλλως ο 
συντονισμός των δραστηριοτήτων μεταξύ των δύο δράσεων καθίσταται εξαιρετικά 
δυσχερής. 
12.7 Τπάρχει μία αντιτιθέμενη άποψη που υποστηρίζεται κυρίως από ορισμένους διαχειριστές 
των προγραμμάτων ΠΕΤΡΑ στη Γερμανία, σύμφωνα με την οποία οι δεσμοί αυτοί δεν 
είναι επιθυμητοί, δεδομένου ότι περιορίζουν τον αριθμό των ιδρυμάτων που μπορούν να 
συμμετάσχουν στο πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ. Πρόκειται για έναν προβληματισμό που αφορά 
το ζήτημα εάν η πλάστιγγα όσον αφορά το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ θα πρέπει να γείρει προς 
την ποιότητα ή την ποσότητα. Είναι σαφές ότι το ΠΕΤΡΑ έχει μεγαλύτερες δυνατότητες 
να επιτύχει τους στόχους του, εάν ένας μεγαλύτερος αριθμός οργανισμών έχει τη 
δυνατότητα διακρατικής εμπειρίας, ωστόσο οι στόχοι δεν θα επιτευχθούν πλήρως, εάν 
δεν κατοχυρωθεί η ποιότητα της εμπειρίας αυτής. 
12.8 Χρήσιμο θα ήταν να εξεταστεί η αύξηση της χρηματοδότησης των προγραμμάτων, όταν 
αυτό εξυπηρετεί τη βελτίωση της ποιότητας της διακρατικής εμπειρίας. Αναφερθήκαμε 
ήδη στις ανάγκες ορισμένων κρατών μελών με λιγότερο χρησιμοποιούμενες γλώσσες να 
λάβουν πρόσθετη ενίσχυση για τη γλωσσική προετοιμασία, σκόπιμο όμως θα ήταν 
επίσης, όπως έχει διαπιστώσει η Ιταλία, να παρασχεθεί πρόσθετη ενίσχυση για 
προπαρασκευαστικές επισκέψεις σε περίπτωση που ένας οργανισμός κατάρτισης 
αναπτύσει νέα σύμπραξη με έναν οργανισμό άλλου κράτους μέλους. 
tn' 
12.9 Έχουν προβληθεί επιχειρήματα, ιδίως από τη γερμανική και γαλλική κοινότητα στο 
Βέλγιο και την Ιταλία, σύμφωνα με τα οποία οι εθνικές μονάδες συντονισμού πρέπει να 
έχουν τη δυνατότητα να εγκρίνουν επισκέψεις διάρκειας δύο εβδομάδων χωρίς 
αντίστοιχη μείωση της χρηματοδοτικής ενίσχυσης από την Κοινότητα, σε περιπτώσεις 
που ένας οργανισμός κατάρτισης είναι καινούργιος στη διακρατική εργασία ή σε 
περιπτώσεις που τούτο ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες του ιδρύματος και των 
σπουδαστών που συμμετέχουν σε κάποια τοποθέτηση. Στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ υπάρχει 
ήδη η δυνατότητα να επιτραπεί στις εθνικές μονάδες συντονισμού να ενισχύσουν 
τοποθετήσεις βραχύτερης διάρκειας, υπό την προϋπόθεση ότι διατηρείται η κανονική 
διάρκεια των συνολικών τοποθετήσεων. Ωστόσο, η διατήρηση ενός μέσου όρου τριών 
εβδομάδων για τοποθετήσεις στο πλαίσιο της Δράσης ΙΑ είναι ουσιαστική, δεδομένου 
ότι βοηθά στο να ενισχυθεί η άποψη ότι πρόκειται για τοποθετήσεις κατάρτισης και όχι 
απλώς για επισκέψεις ανταλλαγών, και οι τρεις εβδομάδες αντί των δύο οδηγούν στο 
να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή από τους διοργανωτές των τοποθετήσεωνστο περιεχόμενο 
της τοποθέτησης. 
12.10 Ενώ οι νέοι που συμμετέχουν σε μία τοποθέτηση αποτελούν τους πλέον προφανείς και 
άμεσους δικαιούχους, η κινητικότητα στο πλαίσιο της Δράσης ΙΑ θεωρείται ως μέσο για 
την επίτευξη κάποιου σκοπού και όχι ως αυτοσκοπός. Δεδομένου ότι όλες οι εθνικές 
μονάδες συντονισμού συμφωνούν ότι οι νέοι κερδίζουν περισσότερα όταν η τοποθέτηση 
αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του κύκλου μαθημάτων και ότι τα μακροπρόθεσμα οφέλη 
τα νέμονται τα ίδια τα ιδρύματα, φαίνεται ότι υπάρχει ανάγκη, όπως προκύπτει από 
συζητήσεις με ορισμένους διαχειριστές προγραμμάτων, να εξακολουθήσουν οι εθνικές 
μονάδες συντονισμού να υπογραμμίζουν τα στοιχεία αυτά στο πλαίσιο των 
διαφημιστικών φυλλαδίων τους. Φαίνεται ότι υπάρχει ακόμη μία τάση, στο πλαίσιο 
ορισμένων οργανισμών κατάρτισης που προσεγγίζουν το ΠΕΤΡΑ, να θεωρούν την 
τοποθέτηση ως αναπόσπαστη εμπειρία με κάποιο κύκλο αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης. 
12.11 Χρήσιμο θα ήταν, κατά την προώθηση της αντίληψης περί κινητικότητας στο πλαίσιο 
της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, να δοθεί στις εθνικές μονάδες συντονισμού, 
όπως έχουν προτείνει το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Κάτω Χώρες, η δυνατότητα να 
συμπεριλαμβάνει ορισμένες τοποθετήσεις διδασκόντων στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ. 
*£ 
13. ΔΡΑΣΗ IB 
13.1 Στο πλαίσιο της δράσης αυτής παρέχεται ενίσχυση στους νέους που απασχολούνται ή 
που έχουν αρχική κατάρτιση ή πρακτική επαγγελματική πείρα και αναζητούν εργασία 
να αποκτήσουν κατάρτιση ή εργασιακή εμπειρία σε άλλο κράτος μέλος. Ενίσχυση 
παρέχεται επίσης στους νέους που παρακολουθούν μη πανεπιστημιακό πρόγραμμα 
τελειοποίησης προκειμένου να συμπληρώσουν την αρχική τους κατάρτιση. Οι 
περισσότερες τοποθετήσεις διαρκούν τρεις μήνες, αν και μπορούν να χρηματοδοτηθούν 
τοποθετήσεις μικρότερης ή μεγαλύτερης διάρκειας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που 
τούτο θεωρείται δικαιολογημένο από τις εθνικές μονάδες συντονισμού. Οι νέοι 
λαμβάνουν συνήθως γλωσσική κατάρτιση ενός μηνός στη χώρα υποδοχής, η οποία 
ακολουθείται από επαγγελματική εμπειρία διάρκειας δύο μηνών. Η στέγαση 
πραγματοποιείται σε οικογένειες που φιλοξενούν τους νέους, σε διαμερίσματα ή σε 
ξενώνες. 
13.2 Άτομα ή ένας προτείνων οργανισμός στο κράτος μέλος υποδοχής συμφωνούν να 
αναλάβουν την ευθύνη για την οργάνωση της εγκατάστασης, της γλωσσικής κατάρτισης, 
των εργασιακών τοποθετήσεων, της στέγασης, της παρακολούθησης, υποστήριξης και 
αξιολόγησης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, διοργανώνουν επίσης και πολιτιστικές 
δραστηριότητες. 
13.3 Η εφαρμογή της δράσης αυτής μπορεί να εξεταστεί βάσει της επίδρασης που έχει στους 
συμμετέχοντες νέους, σε όσους είναι υπεύθυνοι για την αποστολή και την υποδοχή των 
ομάδων των νέων, στις βιομηχανίες των κρατών μελών, καθώς και σε σχέση με τα 
αποτελέσματα που έχει η δράση αυτή σε θέματα γενικότερου χαρακτήρα που 
ενδιαφέρουν τα κράτη μέλη και την Κοινότητα. 
13.4 Όλες οι εθνικές μονάδες συντονισμού συμφωνούν ότι οι νέοι που επιλέγονται για να 
συμμετάσχουν στη δράση αυτή έχουν σημαντικά οφέλη από την εμπειρία τόσο όσον 
αφορά την προσωπική τους ανάπτυξη όσο και σε σχέση με την ανάπτυξη ικανοτήτων που 
ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς. Οι τρεις μήνες που πραγματοποιούνται σε 
άλλο κράτος μέλος και οι οποίοι εστιάζονται στη γλωσσική κατάρτιση και την 
επαγγελματική 7ϊείρα θεωρούνται ότι οδηγούν στη συνειδητοποίηση και τη γνώση των 
εργασιακών πρακτικών και κοινωνικών και οικονομικών όρων, γεγονός που ανυψώνει 
την αξία ενός εργαζομένου έναντι των εργοδοτών. Η εμπειρία αυτή θεωρείται ότι 
διευρύνει τους ορίζοντες των νέων, μεγαλώνοντας την προθυμία τους να αποδεχτούν 
νέες ιδέες και προωθώντας την αυτογνωσία και αυτοπεποίθεσή τους. θεωρείται επίσης 
ότι κατά την επιστροφή τους οι νέοι θα επηρεάσουν θετικά τους συναδέλφους τους και 
το εργασιακό τους περιβάλλον, προάγοντας μια μεγαλύτερη γνώση των ιδεών και των 
ευκαιριών πέρα από τα εθνικά σύνορα. 
8 s 
13.5 Οι διαχειριστές προγράμματος στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΛ θεωρούν ότι η κανονική 
γλωσσική κατάρτιση ενός μηνός στη χώρα υποδοχής πριν από την εργασιακή εμπειρία 
όχι μόνο βοηθά ή και είναι απαραίτητη για μία επιτυχή επαγγελματική εμπειρία, αλλά 
προσφέρει και μία ευκαιρία για ένταξη και προσαρμογή του νέου στη ζωή της χώρας 
υποδοχής. Αυτή η περίοδος κατάρτισης και παραμονής ενδυναμώνεται από την 
υποστήριξη και τη συντροφικότητα που παρέχει ομάδα συναδέλφων που αντιμετωπίζουν 
τις ίδιες προκλήσεις. Αυτή η περίοδος γλωσσικής κατάρτισης και παραμονής 
διαφοροποιεί το ΠΕΤΡΑ από άλλα προγράμματα επαγγελματικής πείρας και αποτελεί 
για τους λόγους αυτούς βασικό στοιχείο του προγράμματος. 
13.6 Οι τοποθετήσεις διοργανοίνονται από την εθνική μονάδα συντονισμού της χώρας 
υποδοχής ή από κάποιον οργανισμό κατάρτισης ή ανταλλαγής νέων, ή από άλλο 
προτείνοντα οργανισμό. 
13.7 Η δράση αυτή διαδέχεται το παλιότερο πρόγραμμα ανταλλαγής νέων εργαζομένων και, 
ιδίως στη βόρεια Ευρώπη και ειδικότερα στη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Δανία και τις 
Κάτω Χώρες, υπάρχει ένα δίκτυο οργανισμών που έχει σημαντική πείρα στη διοργάνωση 
των τοποθετήσεων αυτών. 
13.8 Σε άλλες περιοχές, ιδίως στα νότια κράτη μέλη, αναφέρεται ότι η συμμετοχή στα 
προγράμματα της δράσης αυτής υπήρξε χρήσιμη για την απόκτηση γνώσεων και 
κατανόηση σε ό,τι αφορά τις δυσκολίες που παρουσιάζει η διοργάνωση τέτοιων 
τοποθετήσεων. Παράδειγμα αποτελεί η άποψη που διατύπωσε η Ελλάδα και σύμφωνα 
με την οποία είναι σημαντικό να προετοιμάζονται οι νέοι πριν από την αναχώρηση τους 
και να έχουν συνάψει σύμβαση με τον οργανισμό υποδοχής όπου θα διευκρινίζονται με 
λεπτομέρειες τα στοιχεία του προγράμματος, η φύση τη επαγγελματικής εμπειρίας, η 
στέγαση, οι κοινωνικές ρυθμίσεις, καθώς και η παροχή ασφάλισης. Από άλλα κράτη 
μέλη, συμπεριλαμβανομένων του Λουξεμβούργου και της Ισπανίας, εκφράστηκε η 
ανησυχία ότι, όπου η σύμβαση δεν ήταν επαρκώς λεπτομερής, παρεχόταν σε ορισμένους 
νέους επαγγελματική εμπειρία κατώτερη του επιπέδου των ικανοτήτων τους και, σε 
ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνταν ανάρμοστα ως εποχικό εργατικό δυναμικό. 
13.9 Δεν κατέστη μέχρι στιγμής δυνατό να ληφθούν πλήρεις και συγκρίσιμες στατιστικές που 
να αναφέρονται στην κατάσταση των νέων ανθρώπων που συμμετέχουν, τους 
επαγγελματικούς τομείς, το γένος ή τη γεωγραφική κατανομή των τοποθετήσεων. 
Ωστόσο, όλες οι εθνικές μονάδες συντονισμού επισημαίνουν την περιορισμένη συμμετοχή 
της βιομηχανίας στην αποστολή νέων εργαζομένων για τοποθετήσεις και, παρ' όλο που 
έχουν καταβληθεί προσπάθειες, όπως για παράδειγμα στην Ιρλανδία, να διοργανωθούν 
ειδικά προγράμματα στο πλαίσιο της βιομηχανίας, οι προσπάθειες αυτές δεν απέδωσαν 
παρά ελάχιστα αποτελέοματα. Ο ρόλος της βιομηχανίας στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ 
εξετάστηκε παραπάνω στην παρούσα έκθεση. 
13.10 Για τους νέους που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, το κυριότερο πρόβλημα είναι το 
οικονομικό. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη θεωρούν ότι το ποσό των χορηγήσεων ποϋ 
καταβάλλεται στους συμμετέχοντες είναι υπερβολικά χαμηλό. Το ακριβές ποσό 
ποικίλλει, βάσει ορισμένων στοιχείων, όπως το ΛΕΠ του κράτους μέλους που 
αποστέλλει το νέο ή τα έξοδα ταξιδιού από την πρωτεύουσα του κράτους μέλους στις 
Βρυξέλλες. Συνήθως, επαρκεί η καταβολή του 75% του ταξιδιού επιστροφής (το 
ανώτατο όριο που επιτρέπεται βάσει των κειμένων κανόνων του προγράμματος), καθώς 
και η καταβολή των εξόδων για τα γλωσσικά μαθήματα, το κατάλυμα, τις τοπικές 
μετακινήσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για ένα περιορισμένο πολιτιστικό 
πρόγραμμα. 
13.11 Ειδικότερα τα νότια κράτη μέλη θα επιθυμούσαν να αυξηθεί η χρηματοδότηση για την 
παροχή συμβουλών και τη γλωσσική κατάρτιση πριν από την αναχώρηση, καθώς και για 
την προπαρασκευαστική φάση, συμπεριλαμβανομένων των επισκέψεων, ωστόσο όλα τα 
κράτη μέλη συμφωνούν ότι η κυριότερη δυσκολία αφορά την οικονομική ενίσχυση του 
νέου. 
13.12 Ανάλογα με τις ατομικές τους περιπτώσεις, ορισμένοι νέοι μπορούν να λάβουν 
επίδομα/μισθό ή την καταβολή πληρωμής από τον εργοδότη της χώρας υποδοχής που 
παρέχει την επαγγελματική εμπειρία. Πολλοί νέοι απασχολούμενοι δενπληρώνονται από 
τον εργοδότη τους όταν συμμετέχουν στο πρόγραμμα και, ενώ ορισμένοι νέοι άνεργοι 
μπορεί να εξακολουθήσουν να λαμβάνουν επίδομα ανεργίας ή παροχή κατάρτισης όσο 
είναι ενταγμένοι στο πρόγραμμα, πολλοί δεν μπορούν να έχουν τέτοιες απολαβές. Αυτό 
αποτελεί διάκριση εις βάρος ορισμένων νέων, ιδίως των νέων σε μειονεκτική θέση οι 
οποίοι ίσως να μην είναι σε θέση να δώσουν το 25% των εξόδων για την μετακίνηση 
τους και να αντεπεξέλθουν σε απρόβλεπτα έξοδα κατά τους τρεις μήνες που θα 
παραμείνουν στο άλλο κράτος μέλος. Τπάρχουν ενδείξεις ότι σε ορισμένα κράτη μέλη, 
συμπεριλαμβανομένου του Βελγίου και της Γερμανίας, ορισμένοι διοργανωτές 
τοποθετήσεων ζητούν από τους νέους να καταβάλουν ένα ποσόν, πριν να γίνουν 
αποδεκτοί στο πρόγραμμα. Το στοιχείο αυτό χρειάζεται περαιτέρω έρευνα. Η 
συγχρηματοδότηση από τους νέους μπορεί να είναι αποδεκτή σε ορισμένες περιπτώσεις, 
αλλά για την πλήρη αξιολόγηση της λειτουργίας και των αποτελεσμάτων της δράσης 
αυτής οτο πλαίσιο του ΠΕΤΡΛ είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι διαχειριστές 
προγράμματος του ΙΙΕΤΡΑ όλες τις πτυχές που αφορούν τη χρηματοδότηση των 
τοποθετήσεων. 
13.13 Έχουν διατυπωθεί προτάσεις για την αύξηση του ποσού της παροχής που καταβάλλεται 
σε νέους που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Η αύξηση αυτή θα μπορούσε να 
αντιμετωπίσει το πρόβλημα, θα παρουσιάζονταν όμως δυσκολίες όσον αφορά τη 
διαφοροποίηση των ποσών της παροχής. Από ορισμένες εθνικές μονάδες συντονισμού 
αναφέρεται ότι μπορεί να δημιουργηθούν εντάσεις στο πλαίσιο των ομάδων 
συμμετεχόντων, ιδίως όταν οι συμμετέχοντες προέρχονται από διαφορετικά κράτη μέλη, 
σε περίπτωση που καταβάλλονται διαφορετικά ποσά παροχής και υπάρχει κίνδυνος οι 
νέες προτάσεις να οδηγήσουν στην αύξηση των δυσχερειών αυτών. 
13.14 Δίκαιο θα ήταν να χορηγούνται τα ίδια ποσά σε όλους τους νέους που συμμετέχουν στο 
πρόγραμμα. Διατυπώνεται το επιχείρημα ότι όλοι οι εργοδότες που παρέχουν 
επαγγελματική πείρα θα πρέπει να καταβάλλουν ένα βασικό επίδομα στους νέους, αλλά 
υπάρχει μία γενικότερη άποψη μεταξύ των κρατών μελών ότι τούτο δεν είναι εφικτό, 
θεωρείται ότι τα οφέλη που έχει ένας εργοδότης με το να αποδεχθεί στον οργανισμό 
του ένα νέο άτομο από άλλο κράτος μέλος για την πραγματοποίηση εργασιακής 
εμπειρίας δεν είναι ακόμη επαρκώς αποδεκτά, ώστε να καθιστούν την πρόταση αυτή 
ρεαλιστική. 
13.15 Φαίνεται ότι σκόπιμο θα ήταν να καταβάλλεται ένα συγκεκριμένο ποσό σε όλους τους 
νέους που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Το ποσό αυτό θα μπορούσε να καταβάλλεται ως 
επίδομα κατάρτισης από το κράτος μέλος το οποίο αποστέλλει τον νέο στο πρόγραμμα. 
Τούτο θα συνεπαγόταν κάποιο οριακό κόστος για τα κράτη μέλη, αλλά θα αποτελούσε 
σημαντική ενίσχυση ενός προγράμματος διακρατικής εμπειρίας για το οποίο όλα τα 
κράτη έχουν δώσει τη έγκριση τους. 
13.16 Από ποσοτική άποψη, το πρόγραμμα στοχεύει να συμβάλει κατά ένα μικρό μέρος στις 
ιδέες της κινητικότητας και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Στο πλαίσιο της ενιαίας 
αγοράς επιδιώκεται η ενθάρρυνση των νέων, ώστε να εξετάζουν τις ευκαιρίες πέρα από 
τα εθνικά τους σύνορα και σε ορισμένα κράτη μέλη το πρόγραμμα μπορεί να βοηθήσει 
ώστε να γίνει ευρύτερα αποδεκτή η ιδέα αυτή. Η ιρλανδική Τπηρεσία Απασχόλησης, για 
παράδειγμα, διαθέτει σήμερα συμβούλους τοποθετήσεων που έχουν τη βάση τους στο 
ΙΙνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία. Ωστόσο, μπορεί να διατυπωθεί η άποψη ότι, 
προκειμένου η δράση αυτή να έχει αποτελέσματα και να προωθήσει την ιδέα της 
επαγγελματικής εμπειρίας σε άλλο κράτος μέλος, οι τοποθετήσεις αυτές θα πρέπει να 
είναι διαθέσιμες για σημαντικό αριθμό νέων. Σε τι συνίσταται ένας "σημαντικός 
αριθμός" είναι θέμα προς συζήτηση. Ο συνολικός αριθμός των τοποθετήσεων που 
χρηματοδοτήθηκαν το 1992 ανήλθε σε 3.489, αλλά εξετάζοντας τα πράγματα υπό το 
πρίσμα των επιμέρους κρατών μελών, ο σημερινός αριθμός των θέσεων είναι εξαιρετικά 
χαμηλός. Για παράδειγμα, η Ελλάδα διέθετε 115 θέσεις για πάνω από 250.000 νέους που 
υπάγονται στη συγκεκριμένη ομάδα στόχο. Η Γερμανία διέθετε 717 με ομάδα στόχο που 
αριθμούσε 6,8 εκατομμύρια νέους. 
13.17 Αν και θεωρείται ότι το πρόγραμμα αυτό αποτελεί αξιόλογη πρωτοβουλία που θα πρέπει 
να διατηρηθεί για όσο καιρό μπορεί να ενσωματώνεται στο πλαίσιο εθνικών πολιτικών, 
είναι συζητήσιμο εάν το σημερινό μέγεθος του προγράμματος είναι επαρκές ώστε να του 
επιτραπεί να συνεισφέρει σημαντικά στην αλλαγή συμπεριφοράς. 
13.18 Ένα από τα αποτελέσματα που είχε η δράση αυτή, και διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι 
πρόκειται για το σημαντικότερο αποτέλεσμα της, ήταν ότι κατέδειξε τις πρακτικές και 
συχνά σημαντικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι που επιθυμούν να αναζητήσουν 
*f 
κατάρτιση, επαγγελματική εμπειρία ή εργασία σε άλλο κράτος μέλος. Η δράση αυτή 
επικέντρωσε την προσοχή σε προβλήματα που αφορούν το νομικό καθεστώς των νέων 
αυτών, την αναγνώριση των προσόντων και τη διαφορετική στάση που λαμβάνουν τα 
κράτη μέλη όσον αφορά την καταβολή επιδόματος ανεργίας ή παροχών κατάρτισης όταν 
ένας νέος βρίσκεται σε τοποθέτηση σε άλλο κράτος μέλος. Πρόκειται για θέματα που 
ανέκυψαν ως αποτέλεσμα του ΠΕΤΡΑ και στα οποία πλέον δίνεται μεγαλύτερη προσοχή 
τόσο σε κοινοτικό επίπεδο και σε επίπεδο κρατών μελών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, 
όπως για παράδειγμα στο Βέλγιο και την Ιταλία, η επίλυση των προβλημάτων αυτών 
θα απαιτήσει εθνική νομοθεσία. 
13.19 Η καθιέρωση της πρωτοβουλίας αυτής στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ απέφερε οφέλη, ιδίως 
την εμπειρία που απόκτησαν ορισμένες εθνικές μονάδες συντονισμού και οργανισμοί 
κατάρτισης, κυρίως στα νότια κράτη μέλη, κατά τη διοργάνωση των τοποθετήσεων, 
καθώς και η προσοχή που δόθηκε στους φραγμούς που εμποδίζουν την κινητικότητα. 
Μπορεί να αναφερθεί ότι οι στόχοι επιτεύχθηκαν σε μεγάλο βαθμό. 
13.20 Με εξαίρεση ένα μικρό αριθμό νέων, για παράδειγμα από τη Γαλλία, τη Δανία και το 
Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίοι αναλαμβάνουν τις τοποθετήσεις αυτές ως τμήμα ενός 
κύκλου προωθημένης κατάρτισης, οι συγκεκριμένοι νέοι δεν αποτελούν πλέον μέρος ενός 
εθνικού τμήματος κατάρτισης και είναι δύσκολο να διακρίνουμε ποια επίδραση θα έχουν 
στα συστήματα αυτά. Όπως επεσήμαναν ορισμένα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων 
των Κάτω Χωρών και της Ισπανίας, η δράση αυτή χαρακτηρίζεται από έλλειψη 
συνεκτικότητας με το υπόλοιπο πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ. Είναι βάσιμος ο ισχυρισμός ότι οι 
τοποθετήσεις νέων που δεν αποτελούν πλέον μέρος της αρχικής κατάρτισης πρέπει να 
διεξάγονται στο πλαίσιο κοινοτικής δράσης που δεν στοχεύει στην ανάπτυξη ποιοτικών 
συστημάτων κατάρτισης. 
*} 
14. ΔΡΑΣΗ II 
14.1 H Δράση II παρέχει στήριξη για τη διακρατική συνεργασία στην από κοινού ανάπτυξη 
μονάδων επαγγελματικής κατάρτισης και στην από κοινού κατάρτιση των εκπαιδευτών 
ιιιυν ιομεα ιης επαγγελματικής κατάρτισης μέσω της συμμετοχής ιδρυμάτων και 
προγραμμάτων κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων πρωτοβουλίας 
νέων που μετέχουν στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συμπράξεων Κατάρτισης (ΕΔΣΚ) 
14.2 Πρόκειται για την κυριότερη δραστηριότητα του προγράμματος ΠΕΤΡΑ που έχει ως 
στόχο να υποστηρίξει την εθνική καινοτομία και επαγγελματική κατάρτιση και την 
ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης. Κατά την πρώτη φάση του ΠΕΤΡΑ 
υποστηρίχθηκαν 488 προγράμματα ΕΔΣΚ. Κατά τη δεύτερη φάση του ΠΕΤΡΑ έγιναν 
δεκτά στο πρόγραμμα 154 προγράμματα ΕΔΣΚ το 1992 και 169 το 1993. 
14.3 Προτάσεις προγραμμάτων που πρέπει να είναι σύμφωνα με τα θέματα και τους τομείς 
στους οποίους η συμβουλευτική επιτροπή ΠΕΤΡΑ έχει δώσει τη θετική της γνώμη 
υποβάλλονται από ευρύ φάσμα οργανισμών που ασχολούνται με την αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένων των ιδρυμάτων κατάρτισης και των 
κοινωνικών εταίρων. Η τελική επιλογή γίνεται από την Επιτροπή με τη βοήθεια του 
Γραφείου Τεχνικής Αρωγής ΙΙΕΤΡΑ. 
14.4 Η ομάδα αξιολόγησης παρατήρησε δύο διαφορετικές στάσεις στο πλαίσιο των κρατών 
μελών σε ό,τι αφορά την επιλογή των προγραμμάτων της Δράσης II. 
14.5 Ορισμένα κράτη μέλη όπως η Ελλάδα, το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο ενθαρρύνουν αιτήσεις που υποβάλλονται από όσο το δυνατόν ευρύτερο φάσμα 
αιτούντων υποστηρίζοντας ότι η συμμετοχή είναι ανοιχτή σε όλους τους συναφείς 
οργανισμούς που ασχολούνται με την κατάρτιση και είναι σημαντικό να υποστηριχθεί 
η συγκεκριμένη αυτή θεώρηση. Η ενθάρρυνση για ένα ευρύ φάσμα αιτήσεων θεωρείται 
ότι βοηθά στην επίτευξη γεωγραφικής διασποράς στο πλαίσιο του κράτους μέλους και 
ευρύτερου φάσματος προγραμμάτων στα πλαίσια των οποίων βρίσκουν καλύτερη 
έκφραση οι ανάγκες ειδικών ομάδων προτεραιότητας όπως οι γυναίκες και οι 
μειονεκτούντες από κοινωνική άποψη. Στο πλαίσιο αυτό αυξάνεται επίσης η δυνατότητα 
να ενταχθούν νέοι οργανισμοί κατάρτισης στο δίκτυο. 
14.6 Μια εναλλακτική άποψη εξέφρασε, για παράδειγμα, η Ιρλανδία η οποία υποστήριξε ότι, 
ενώ είναι επιθυμητή η ευρύτερη διάδοση του προγράμματος ΙΙΕΤΡΑ και ενώ κάθε 
οργανισμός κατάρτισης θα πρέπει να μπορεί να υποβάλει αίτηση για συμμετοχή στη 
Δράση II του ΠΕΤΡΑ, η προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί σε οργανισμούς οι οποίοι 
έχουν ήδη πείρα στη διακρατική συνεργασία και, κατά προτίμηση, με υψηλό κύρος στο 
πλαίσιο του συγκεκριμένου κράτους μέλους, ή σε προγράμματα που είτε συνδέονται με 
εθνικά όργανα είτε είναι πιθανότερο να παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον γι* αυτά. 
Το επιχείρημα που προβάλλεται είναι ότι η προσέγγιση αυτή αυξάνει τόσο τη 
δυνατότητα επιτυχίας ενός προγράμματος, δεδομένου ότι τα προγράμματα της Δράσης 
II παρουσιάζουν μεγάλη ανάγκη για συμμετέχοντες οργανισμούς, καθώς και ότι αυξάνει 
την πιθανότητα των προγραμμάτων να επιδράσουν και πέρα από τους συμμετέχοντες 
οργανισμούς κατάρτισης. 
14.7 II σχετική έμφαση που θα πρέπει να δοθεί σε μία από τις δύο προσεγγίσεις εξαρτάται 
από το πώς το ΠΕΤΡΑ θα αναζητήσει την επιδίωξη των στόχων του. Η πρώτη 
προσέγγιση θα προϋπέθετε σημαντική επέκταση του προγράμματος ΠΕΤΡΑ. Για 
παράδειγμα, η Ιταλία ισχυρίστηκε ότι μία αύξηση του αριθμού των οργανισμών που 
συμμετέχουν θα επιτάχυνε τόσο τη γνώση της αντίληψης για την ευρωπαϊκή διάσταση 
στην επαγγελματική κατάρτιση όσο και την ανάπτυξη και διάδοση των μεθοδολογιών 
και του περιεχομένου της κατάρτισης. 
14.8 Εάν δοθεί έμφαση στην δεύτερη άποψη, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι το ΠΕΤΡΑ 
δεν χρειάζεται να επεκταθεί σημαντικά· ότι η έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην ποιότητα 
και στην καινοτομία, στοιχεία που μπορούν να προωθηθούν ενθαρρύνοντας 
προγράμματα που έχουν ιδιαίτερη σημασία για ένα κράτος μέλος ή ενθαρρύνοντας τη 
δημιουργία "κέντρων αριστείας". II προσέγγιση αυτή όμως εξαρτάται σημαντικά από 
μία αποτελεσματική στρατηγική διάδοσης στο πλαίσιο των κρατών μελών. 
14.9 Το ζήτημα δεν είναι τόσο να γίνει μία επιλογή μεταξύ δύο εναλλακτικών στρατηγικών, 
δεδομένου ότι το ΠΕΤΡΑ είναι ένα πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από το δημόσιο και 
στο οποίο έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτηση οποιοσδήποτε οργανισμός κατάρτισης, 
αλλά περισσότερο πού θα πρέπει να γείρει η πλάστιγγα όσον αφορά τις δύο αυτές 
προσεγγίσεις. Η ομάδα αξιολόγησης θα έτεινε στο να δοθεί έμφαση στην ποιότητα και 
όχι στην ποσότητα των προγραμμάτων, δεδομένου ότι αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος 
για την επίτευξη των στόχων του ΠΕΤΡΑ, ωστόσο, θεωρεί συγχρόνως ότι θα πρέπει να 
υπάρξει κάποια επέκταση του προγράμματος λόγω του μεγάλου ενδιαφέροντος που 
επιδεικνύουν οι οργανισμοί κατάρτισης, ενδιαφέρον το οποίο είναι έκδηλο σε πολλά 
κράτη μέλη. 
14.10 Όταν γίνονται δεκτά τα προγράμματα, κυκλοφορεί ένας οδηγός που περιέχει τα βασικά 
χαρακτηριστικά του κάθε προγράμματος και οι διοργανωτές των προγραμμάτων 
καλούνται σε μία συνάντηση γνωριμίας, κατά την οποία έχουν τη δυνατότητα να βρουν 
τους κατάλληλους εταίρους χάρη στη βοήθεια των εθνικών τους μονάδων συντονισμού. 
14.11 Όπως σχεδιάστηκε αρχικά και εφαρμόστηκε κατά το πρώτο έτος η συμμετοχή στο 
πρόγραμμα είχε ως στόχο να αναπτύξει νέες συμπράξεις και να καταρτίσει με 
λεπτομέρειες τα διακρατικά προγράμματα. Για κάθε πρόγραμμα της φάσης αυτής 
διατέθηκε ενίσχυση ύψους 10.000 ECU και, ανάλογα με την πρόοδο των προγραμμάτων, 
συμπληρωματικό ποσό ύψους 25.000 ECU ήταν διαθέσιμο για κάθε οργανισμό που 
συμμετείχε στη σύμπραξη για κάθε ένα από τα δύο επόμενα έτη, προκειμένου να 
υποστηριχθεί η εφαρμογή του προγράμματος. Για προγράμματα που υποβλήθηκαν για 
«9 
πρώτη φορά στο πρόγραμμα το 1993, η χρονική αυτή κλίμακα χρειάστηκε να συμπιεσθεί 
στα δύο έτη, δεδομένου ότι η δεύτερη φάση του ΠΕΤΡΑ τελειώνει υποχρεωτικά στα 
τέλη του 1994. Το 1994 δεν θα γίνουν δεκτά στο ΠΕΤΡΑ νέα προγράμματα ΕΔΣΚ. 
14.12 Κατά τις συνεντεύξεις με την ομάδα αξιολόγησης, κάθε εθνική ομάδα συντονισμού ήταν 
της γνώμης ότι η ιδέα των συναντήσεων γνωριμίας και η φάση επαφών κατά το πρώτο 
έτος ήταν ιδιαίτερα επιτυχής, παρέχοντας τη βάση για την ανάπτυξη επιτυχημένων 
προγραμμάτων. 
14.13 Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων της Ιταλίας και της Ιρλανδίας, 
εξέφρασαν την άποψη ότι τρία χρόνια δεν είναι καθόλου αρκετά για την εφαρμογή ενός 
προγράμματος και την καθιέρωση μονιμότερων δεσμών μεταξύ των ιδρυμάτων. Η 
επέκταση της δράσης αυτής σε προγράμματα διάρκειας 4 ή 5 ετών θα προϋπέθετε 
μεγαλύτερο βαθμό υποστήριξης. 
14.14 Προκειμένου να προωθήσουν τους κοινοτικούς στόχους και να διευκολύνουν την 
ανάπτυξη διακρατικών συμπράξεων, τα προγράμματα της Δράσης II εστιάζονται σε 
συγκεκριμένα θέματα και τομείς. Τα θέματα και οι τομείς αυτοί καθορίζονται με τη 
βοήθεια της συμβουλευτικής επιτροπής ΙΙΕΤΡΑ. Είναι σημαντικό ότι τα στοιχεία αυτά 
δεν θα πρέπει να φτάσουν στο σημείο να θέτουν περιορισμούς στο πρόγραμμα και είναι 
γενικώς αποδεκτό ότι έχει επιτευχθεί μια ικανοποιητική ισορροπία, παρ' όλο που η 
Ισπανία και το Λουξεμβούργο ειδικότερα θα ήθελαν να επιδεικνύεται μεγαλύτερη 
ευελιξία από τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή των κριτηρίων. Έχουμε αναλύσει τα 
θέματα και τους τομείς των εθνικών προγραμμάτων κατά την εισαγωγή τους στο δίκτυο 
κατά το 1992, αλλά τα δεδομένα έχουν περιορισμένη αξία, αφού αντικατοπτρίζουν τις 
επιλογές που έγιναν από τις εθνικές μονάδες συντονισμού και την Επιτροπή και δεν 
αντανακλούν κατ' ανάγκη με ακρίβεια τη διάδοση προγραμμάτων και θεμάτων που 
περιέχονται στις αιτήσεις απ' όπου επιλέγονται τα προγράμματα. Ωστόσο, τα 
προγράμματα που εντάσσονται στο δίκτυο δίνουν μία αναμενόμενη ίσως έμφαση στις 
νέες τεχνολογίες (το 46% όλων των προγραμμάτων). 
14.15 Τα περισσότερα εθνικά προγράμματα που επιλέχθηκαν εστιάζονται σε νέους στη 
μεταδευτεροβάθμια/υποχρεωτική εκπαίδευση, αλλά η ευελιξία του ΠΕΤΡΑ αποτυπώνεται 
στη διάδοση των προγραμμάτων σε κράτη μέλη όπως η Πορτογαλία, η Ολλανδία, το 
Λουξεμβούργο, η Ιταλία και η Γαλλία που συμπεριλαμβάνουν πολλούς τομείς 
προώθησης προγραμμάτων από τον τομέα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και έτσι 
ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες επαγγελματικής κατάρτισης του δικού τους 
κράτους μέλους. 
14.16 Ο αριθμός των διακρατικών εταίρων ποικίλλει από 1 μέχρι 10, αλλά τα 2/3 όλων των 
προγραμμάτων έχουν 2, 3 ή 4 εταίρους. 
14.17 Για τα προγράμματα της Δράσης II χρειάζεται η συμπλήρωση ενός ερωτηματολογίου 
3ο 
για κάθε έτος συμμετοχής στο πρόγραμμα. Κατά τη σύνταξη της παρούσας έκθεσης ήταν 
διαθέσιμα συμπληρωμένα ερωτηματολόγια για το 1992 (πρώτο έτος της πρώτης φάσης 
του ΠΕΤΡΑ) σχετικά με: 
το 70% των προγραμμάτων τύπου Α, δηλαδή προγράμματα στη διερευνητική τους φάση 
το 56% των προγραμμάτων τύπου Β1, δηλαδή προγράμματα στο δεύτερο έτος τους 
το 60% των προγραμμάτων τύπου Β2, δηλαδή προγράμματα στο τρίτο έτος τους. 
14.18 Τα σχήματα που προκύπτουν από την ανάλυση των ερωτηματολογίων αυτών αποτελούν 
χρήσιμες ενδείξεις, θα πρέπει όμως να είμαστε προσεκτικοί όσον αφορά την συναγωγή 
συμπερασμάτων, δεδομένου ότι δεν διατίθενται στοιχεία για το 1/3 περίπου των 
προγραμμάτων της Δράσης II που βρίσκονταν καθ' οδόν το 1992. 
14.19 Όσον αφορά τα 2/3 των προγραμμάτων για τα οποία διατίθενται στοιχεία, 24.840 νέοι 
θεωρήθηκαν ως άμεσοι δικαιούχοι από την εργασία που ανελήφθη από τα εθνικά 
προγράμματα. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις παρουσιάστηκαν στην Ισπανία, το 
Λουξεμβούργο, το Βέλγιο και την Ιταλία. Το γεγονός αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, 
δεδομένου ότι το ΠΕΤΡΑ ασχολείται με την αρχική κατάρτιση νέων, από τους οποίους 
το 85% του συνόλου ήταν ηλικίας μεταξύ 15 και 24 ετών. 
14.20 Σε ό,τι αφορά τα προγράμματα που αναλύθηκαν, συμμετείχαν 3.438 άτομα, από τα 
οποία η πλειοψηφία (60%) ήταν άντρες. Τα κράτη μέλη όπου η πλειοψηφία του 
συμμετέχοντος προσωπικού αποτελούνταν από γυναίκες ήταν η Πορτογαλία (56%), το 
Ηνωμένο Βασίλειο (52%) και η Ελλάδα (51%). Το χαμηλότερο ποσό γυναικείου 
προσωπικού παρουσιάστηκε στην Ισπανία, την Ολλανδία και την Ιρλανδία. 
14.21 Τα ερωτηματολόγια που αναλύσαμε προκαθόρισαν πέντε τύπους διακρατικής 
δραστηριότητας: 
την από κοινού ανάπτυξη μονάδων κατάρτισης 
την από κοινού κατάρτιση εκπαιδευτών στον τομέα της επαγγελματικής 
κατάρτισης 
την ανταλλαγή εκπαιδευτών/προσωπικού 
την από κοινού ανάπτυξη δράσεων/υλικού κατάρτισης για νέους. 
14.22 Τπάρχει επίσης η κατηγορία "άλλες" για άλλους τύπους δραστηριοτήτων. 
14.23 Είναι δυνατές περισσότερες από μία επιλογές, δεδομένου ότι μία σύμπραξη μπορεί να 
3 η 
αναλάβει πάνω από έναν τύπο διακρατικής δραστηριότητας. 
14.24 Γενικά το 1992, με βάση το δείγμα που διαθέτουμε, ο συνολικός αριθμό δραστηριοτήτων 
ανήλθε σε 686, χωρίς όμως να μπορούμε να καθορίσουμε μεταξύ πόσων εθνικών 
συμπράξεων, και ο συνολικός αριθμός των συγκεκριμένων εθνικών προγραμμάτων 
ανήλθε σε 224. Επομένως, κατά μέσο όρο κάθε εθνικό πρόγραμμα συμμετείχε σε περίπου 
3 διαφορετικές διακρατικές δραστηριότητες. Η κατανομή μεταξύ των διαφόρων τύπων 
δραστηριοτήτων ήταν σχετικά ισότιμη. Το 24% αφορούσε την από κοινού ανάπτυξη 
δράσεων/υλικού κατάρτισης· το 18% αφορούσε ανταλλαγές εκπαιδευτών/προσωπικού· 
το 17% αφορούσε την από κοινού ανάπτυξη μονάδων κατάρτισης. 
14.25 Τα προγράμματα από την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Λουξεμβούργο και τη 
Δανία παρουσιάζουν τον υψηλότερο μέσο αριθμό δραστηριοτήτων στις οποίες 
συμμετέχουν, ενώ ο χαμηλότερος μέσος όρος διαπιστώνεται στην Ιταλία, το Βέλγιο και 
την Ελλάδα. Η έμφαση που δίδεται στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ στα διάφορα κράτη μέλη 
είναι επίσης εμφανής κατά την ανάλυση των δραστηριοτήτων. Τα γερμανικά 
προγράμματα δείχνουν κάποια προτίμηση για την από κοινού ανάπτυξη δράσεων/υλικού 
κατάρτισης για νέους, ενώ τα ολλανδικά και ιταλικά προγράμματα οδηγούν αντίστοιχα 
την ομάδα των προγραμμάτων στην από κοινού ανάπτυξη μονάδων κατάρτισης και στην 
από κοινού κατάρτιση εκπαιδευτών. 
14.26 Σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη μονάδων για νέους, τα ερωτηματολόγια πραγματοποιούν 
την εξής κατάταξη: 
προγράμματα κατάρτισης υπό μορφή μονάδων κατάρτισης 
υλικό κατάρτισης 
λογισμικό 
από κοινού αξιολόγηση της πιστοποίησης 
εκθέσεις, μελέτες αξιολόγησης 
άλλες 
14.27 Είναι δυνατές περισσότερες από μία επιλογές, δεδομένου ότι κάθε διακρατική σύμπραξη 
μπορεί να στοχεύει σε περισσότερα από ένα αποτελέσματα. 
14.28 Γενικά το 1992, με βάση το δείγμα που διαθέτουμε, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 463 
συμπράξεις. Δύο τύποι συμπράξεων αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50% του γενικού 
συνόλου: μονάδες κατάρτισης (29%) και υλικό κατάρτισης (25%). Η Γερμανία έχει το 
υψηλότερο επίπεδο συμμετοχής στη δημιουργία μονάδων κατάρτισης· η Γερμανία και 
9e 
η Ισπανία έχουν την υψηλότερη συμμετοχή στην παραγωγή υλικού κατάρτισης· η Ιταλία 
είναι πρώτη σε ό,τι αφορά το λογισμικό, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία 
καταλαμβάνουν την πρώτη θέση οε ό,τι αφορά την από κοινού αξιολόγηση και 
πιστοποίηση. Στις εκθέσεις και μελέτες αξιολόγησης την πρώτη θέση καταλαμβάνουν 
η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. 
14.29 Στην ανάπτυξη μονάδων για την κατάρτιση εκπαιδευτών, οι συμπράξεις του δείγματος 
εργάζονταν πάνω σε 243 μορφές κατάρτισης. Οι τρεις κυριότερες μορφές είναι οι 
μονάδες κατάρτισης (27,5%), το υλικό κατάρτισης (32%) και οι εκθέσεις/αξιολογήσεις 
(29%). Τα κράτη μέλη εκπροσωπούνται σχεδόν ισότιμα, με εξαίρεση την Ισπανία που 
έχει σημαντικότατη συμμετοχή στις δραστηριότητες αυτές. 
14.30 Η κινητικότητα στο πλαίσιο των διακρατικών συμπράξεων δεν αποτελεί παρά μία 
δυνατή συνεργατική δραστηριότητα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θα συνδεθεί με τα 
προγράμματα της Δράσης ΙΑ. Σε ό,τι αφορά τα 2/3 των προγραμμάτων της Δράσης II 
για τα οποία διατίθενται στοιχεία, αναφέρθηκαν 2.386 νέοι που συμμετείχαν σε 
τοποθέτηση στο εξωτερικό. Από αυτούς περίπου το 90% ήταν ηλικίας μεταξύ 15 και 24 
ετών. Οι γυναίκες αποτελούσαν ι ο 48%, ενώ σε πέντε κράτη μέλη η πλειοψηφία των 
συμμετεχόντων ήταν γυναίκες. Οι χώρες αυτές ήταν η Ελλάδα (71 %), το Λουξεμβούργο 
(62%), η Ιρλανδία (57%), το Ηνωμένο Βασίλειο (53%) και η Δανία (53%). 
14.31 Η ομάδα με τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση είναι οι νέοι που έχουν τελειώσει την 
υποχρεωτική εκπαίδευση (49%) και εμφανίζονται περισσότερο σε προγράμματα της 
Γερμανίας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Η ανώτερη τεχνική εκπαίδευση 
(15%) και η ανώτερη επαγγελματική εκπαίδευση (14%) αποτελούν τα δύο επίπεδα με 
τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση, με την Ισπανία να προηγείται στην πρώτη ομάδα και την 
Ολλανδία στη δεύτερη. 
14.32 Το 1992, 1.585 άτομα συμμετείχαν άμεσα σε διακρατικές δραστηριότητες στο πλαίσιο 
των προγραμμάτων για τα οποία διατίθενται στοιχεία. Γενικά οι γυναίκες αποτελούν 
το 39%. Σε κανένα κράτος μέλος η πλειοψηφία δεν αποτελούνταν από γυναίκες. Το 
υψηλότερο ποοοστό γυναικών παρατηρήθηκε στην Πορτογαλία (49%). Το χαμηλότερο 
ποσοστό γυναικείου προσωπικού που συμμετείχε σε διακρατική δραστηριότητα 
παρουσιάζεται στην Ολλανδία (31%) και στο Βέλγιο (28%). 
14.33 Σε ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως ο την Ολλανδία, εκφράστηκαν σχόλια οχετικά με το 
επίπεδο χρηματοδότησης που διατέθηκε για προγράμματα της Δράσης II. Ωστόσο δεν 
φαίνεται να υπάρχει ιδιαίτερα έντονη πίεση για την αύξηση των ποσών της 
χρηματοδότησης, δεδομένου ότι η άποψη που επικρατεί γενικά είναι πως οι οργανισμοί 
κατάρτισης θα πρέπει να βρίσκουν την ισορροπία των απαιτούμενων χρηματοδοτήσεων 
αντλώντας από δικούς τους πόρους. Σε ορισμένα βόρεια κράτη μέλη, 
συμπεριλαμβανομένης της Ιρλανδίας, εκφράστηκε η άποψη ότι τα σχετικά χαμηλά ποσά 
που διατίθενται για προγράμματα θεωρείται ότι έχουν ορισμένα πλεονεκτήματα, 
3 3 
δεδομένου ότι εξασφαλίζουν πως οι αιτούντες έχουν πραγματικό ενδιαφέρον για την 
ανάληψη διακρατικής δραστηριότητας και δεν ωθούνται από οικονομικά κίνητρα. 
9y 
15. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΝΕΠΝ 
15.1 Το πρόγραμμα πρωτοβουλίας νέων είναι ένα πρόγραμμα που αποτελεί αντικείμενο 
διαχείρισης και ελέγχου από τους ίδιους τους νέους. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά των 
προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων είναι ότι μία ομάδα νέων ανθρώπων αναπτύσσει ένα 
πρόγραμμα για την εξυπηρέτηση είτε άλλων νέων είτε της ευρύτερης κοινότητας. Μέσω 
του ΠΕΤΡΑ, μπορούν να λαμβάνουν χρηματοδοτική ενίσχυση διάρκειας ενός έτους μέχρι 
10.000 ECU, υπό τον όρο ότι το ποσό αυτό δεν θα υπερβαίνει το 50% της συνολικής 
δαπάνης του προγράμματος. 
15.2 Τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων θεωρούνται ως μέσο που δίνει τη δυνατότητα 
στους νέους οι οποίοι δεν εντάσσονται στην επίσημη εκπαίδευση ή στα επίσημα 
συστήματα κατάρτισης να συμμετάσχουν σε μία επισημοποιημένη δραστηριότητα, η 
οποία εκτός του ότι αποτελεί καθαυτή μια μαθησιακή διαδικασία, για ορισμένους 
μπορεί να αποτελέσει το δρόμο για μια περισσότερο δομημένη κατάρτιση ή για την 
ένταξη στην αγορά εργασίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι νέοι υποστηρίζονται 
από ενήλικες συμβούλους και πράγματι, όπως παρατήρησε το Βέλγιο δεν είναι δυνατόν 
να πετύχουν αν δεν υπάρχει αυτή η στήριξη. 
15.3 Περισσότερα από 600 προγράμματα πρωτοβουλίας νέων υποστηρίχθηκαν στο πλαίσιο 
του ΠΕΤΡΑ από το 1988. Από 100 έως 120 νέα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων θα 
χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ το 1993, ενώ τα προγράμματα πρωτοβουλίας 
νέων θα αποτελέσουν τα μόνα νέα προγράμματα που θα γίνουν δεκτά στη Δράση II του 
ΠΕΤΡΑ το 1994. Παρ' όλο που ο χαρακτήρας των προγραμμάτων διαφέρει σημαντικά, 
πολλά από αυτά ασχολούνται με τη δημιουργία εντύπων, προγράμματα στον ακουστικό 
ή οπτικοακουστικό τομέα, τη δημιουργία εργασίας που συχνά συνδέεται με 
περιβαλλοντικά ζητήματα όπως η ανακύκλωση, ή με κοινωνικά προβλήματα όπως η 
πρόνοια για τους ηλικιωμένους, τους αστέγους ή τους ναρκομανείς. 
15.4 Για τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων χρειάζεται να συμπληρωθεί ένα 
ερωτηματολόγιο κατά το τέλος του συμφωνημένου έτους. Κατά τη στιγμή της σύνταξης, 
ήταν διαθέσιμα ερωτηματολόγια που το 59% των προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων 
που χρηματοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1992, πρώτο έτος της λειτουργίας του 
ΠΕΤΡΑ Η. Η ανάλυση των ερωτηματολογίων αυτών παρέχει ορισμένες χρήσιμες 
ενδείξεις, θα πρέπει όμως να είμαστε προσεκτικοί όσον αφορά τη συναγωγή 
ολοκληρωμένων συμπερασμάτων, δεδομένου ότι δεν διατίθενται στοιχεία για το 41% 
των προγραμμάτων. 
15.5 Με βάση το διαθέσιμο δείγμα, 1578 νέοι συμμετείχαν άμεσα σε προγράμματα 
πρωτοβουλίας νέων, πράγμα που σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, σε ένα πρόγραμμα 
πρωτοβουλίας νέων συμμετέχουν 29 νέοι. Οι νέοι αυτοί έχουν την τάση να 
συγκεντρώνονται στις πρώτες ηλικίες του ηλικιακού φάσματος. Το 35% ήταν ηλικίας 
μεταξύ 20 και 24 ετών και το 28% μεταξύ 15 και 19 ετών. Το 16% ήταν κάτω των 15 
ετών και οι περισσότεροι απ' αυτούς βρίσκονταν είτε στην Ισπανία είτε στο Ηνωμένο 
Βασίλειο. Γενικά υπήρξε μία πλειονότητα νέων ανδρών που συμμετείχε σε προγράμματα 
πρωτοβουλίας νέων (57%). Σε τέσσερα κράτη μέλη η πλειονότητα ήταν γυναίκες: 
Ηνωμένο Βασίλειο, Δανία, Ιταλία και Πορτογαλία. 
15.6 Ένα σημαντικό ποσοστό όσων συμμετείχαν στα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων δεν 
είχε φτάσει σε υψηλή εκπαιδευτική βαθμίδα. Το 17% είχε τελειώσει μόνο την 
πρωτοβάθμια εκπαίδευση και το 22% είχε περατώσει την υποχρεωτική δευτεροβάθμια 
εκπαίδευση. 
15.7 Τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων θεωρούνται ως δυνατότητα που δίνεται στους 
νέους ανθρώπους να συνεργαστούν για να αντιμετωπίσουν θέματα που θεωρούν 
σημαντικά και, ταυτόχρονα, να αναπτύξουν μια σειρά ικανοτήτων που κυμαίνονται από 
τις γενικές ικανότητες όπως η αυτοπεποίθηση, η ικανότητα προσαρμογής και λήψης 
αποφάσεων έως τις οργανωτικές και σχεδιαστικές ικανότητες και, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, ειδικά προσόντα που συνδέονται άμεσα με το σχέδιο τους. Στο πλαίσιο 
των εθνικών συμβουλευτικών επιτροπών του ΠΕΤΡΑ υπάρχει διαφορετική αντιμετώπιση 
ως προς τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων. 
15.8 Τα περισσότερα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων της Ελλάδας, της Ολλανδίας, της 
Δανίας και της Γερμανίας, θεωρούν ότι τα προγράμματα αυτά διαδραματίζουν χρήσιμο 
ρόλο, δεδομένου ότι προσφέρουν συμπληρωματικά εφόδια σε νέους οι οποίοι, 
τουλάχιστον προσωρινά, έχουν αποχωρήσει από τα περισσότερο επίσημα συστήματα, 
θεωρείται ότι τα προγράμματα αυτά είναι περισσότερο αποτελεσματικά όταν υπάρχει 
κάποια σύνδεση με έναν επίσημο οργανισμό κατάρτισης που μπορεί να παρέχει ειδική 
κατάρτιση όπου χρειάζεται κάτι τέτοιο, ενώ έχουν και ευεργετικό αποτέλεσμα στους 
οργανισμούς κατάρτισης, δεδομένου ότι τους παρέχουν μια ευρύτερη θέαση των 
εναλλακτικών λύσεων για την παροχή εφοδίων και τη συνεργασία με νέους. Ορισμένα 
κράτη μέλη, όπως για παράδειγμα το Ηνωμένο Βασίλειο, προσπαθούν δραστήρια να 
ενισχύσουν τους δεσμούς μεταξύ των προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων και των 
οργανισμών κατάρτισης. 
15.9 Στο πλέγμα των προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων υπάρχει σήμερα ένα μικρό 
διακρατικό στοιχείο. Τούτο προήλθε από μία δοκιμαστική φάση: οι θεματικές 
συμπράξεις πρωτοβουλίας νέων συνένωσαν 18 προγράμματα από την Κοινότητα με 
σκοπό τη συνεργασία σε 4 συμπράξεις 4 ή 5 προγραμμάτων για περίοδο διάρκειας 2 
ετών. Αυτή τη στιγμή 13 προγράμματα πρωτοβουλίας νέων κλήθηκαν να συμμετάσχουν 
σε προγράμματα της Δράσης Π, αλλά τα προγράμματα αυτά βρίσκονται ακόμη στο 
οργανωτικό στάδιο. 
15.10 Ενώ έχει αποδειχθεί η δυνατότητα να δοθεί διακρατική διάσταση στην αντίληψη για 
τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων, κάθε σημαντική επέκταση της διακρατικής 
διάστασης στα προγράμματα αυτά φαίνεται να αντιμετωπίζει δυσκολίες. Από την ίδια 
9C 
τους τη φύση, τα περισσότερα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων έχουν έντονα τοπικό 
χαρακτήρα ανταποκρινόμενα άμεσα σε μία διαπιστωμένη τυπική ανάγκη και 
συνεργάζονται με την τοπική κοινότητα και, σε πολλές περιπτώσεις, με τοπικούς 
οργανισμούς κατάρτισης. Τα ατομικά προγράμματα έχουν επίσης την τάση να είναι 
βραχύβια: οι νέοι μειακινούνιαι 
15. Π Ορισμένα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων της Ισπανίας, του Λουξεμβούργου και της 
Ολλανδίας, θεωρούν ότι, ενώ θα πρέπει να ενισχυθεί η ανάπτυξη των προγραμμάτων 
πρωτοβουλίας νέων, τα προγράμματα αυτά δεν θα πρέπει να αποτελέσουν μέρος του 
ΠΕΤΡΑ, δεδομένου ότι αποτελούν κατ' ουσίαν τοπικές πρωτοβουλίες που συνδέονται με 
το τοπικό περιβάλλον και οι στόχοι τους δεν είναι συναφείς με τους στόχους του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ. 
15.12 Εκφράστηκαν επίσης ανησυχίες για τον κίνδυνο σύγχυσης που προκύπτει από την 
καθιέρωση παρεμφερούς πρωτοβουλίας, των δοκιμαστικών προγραμμάτων για νέους, τα 
οποία χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό που ψηφίζει το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο για ενέργειες προτεραιότητας στον τομέα της νεότητας. 
15.13 II περισσότερο τοπική παρά διακρατική διάσταση που χαρακτηρίζει τα περισσότερα 
προγράμματα πρωτοβουλίας νέων αποτελεί ένα σημαντικό επιχείρημα για το 
διαχωρισμό των προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων από το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ. Η 
συγγένεια μεταξύ της οργάνωσης και μεθοδολογίας των προγραμμάτων πρωτοβουλίας 
νέων και των προγραμμάτων υπηρεσίας νέων, καθώς και η ύπαρξη μιας παράλληλης 
πρωτοβουλίας στο πλαίσιο των ενεργειών προτεραιότητας στον τομέα της νεότητας, 
ενισχύουν το επιχείρημα για τη μεταφορά των προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων στον 
τομέα της νεολαίας. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη αντιπροβάλλουν το επιχείρημα ότι 
οι δεσμοί μεταξύ των προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων και των οργανισμών 
κατάρτισης είναι αμοιβαία επωφελείς. Φαίνεται ότι θα ήταν επικίνδυνη η απομάκρυνση 
των προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων από το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ, δεδομένου ότι θα 
εξασθένιζε τη συνεχή ανάπτυξη των δεσμών μεταξύ των προγραμμάτων πρωτοβουλίας 
νέων και των οργανισμών κατάρτισης. 
15.14 Τπάρχει μια διάκριση μεταξύ των προγραμμάτων πρωτοβουλίας νέων και των 
προγραμμάτων κιλότων για νέους, τα οποία έχουν κοινωνικούς και πολιτιστικούς 
στόχους. II διάκριση αυτή ενισχύθηκε από τα νέα κριτήρια επιλογής για τα 
προγράμματα πρωτοβουλίας νέων, ι α οποία εστιάζονται περισσότερο σε επαγγελματικά 
στοιχεία, και οι ρυθμίσεις για τεχνική αρωγή από τις Βρυξέλλες έχουν διευκολύνει μια 
συντονισμένη προσέγγιση σε ό,τι αφορά την επιλογή των προγραμμάτων. Σε κοινοτικό 
επίπεδο οι δύο πρωτοβουλίες συνεργάζονται αυτή τη στιγμή ικανοποιητικά, αλλά σε 
επίπεδο κρατών μελών οι διαφορές δεν φαίνονται μέχρι στιγμής να γίνονται πλήρως 
κατανοητές. Ένας από τους λόγους είναι το γεγονός ότι οι λεπτομερείς πληροφορίες 
που παρέχονται από την Κοινότητα έχουν την τάση να εξειδικεύονται στο συγκεκριμένο 
πρόγραμμα. Χρήσιμο θα ήταν, εάν το διαφημιστικό υλικό που χρησιμοποιείται για ένα 
^} 
συγκεκριμένο πρόγραμμα περιελάμβανε σε κάποιο βαθμό πληροφορίες για συναφή 
προγράμματα. 
15.15 Σε άλλο σημείο της έκθεσης αυτής αναφέρεται ότι σκόπιμη είναι η ταχύτερη καταβολή 
των χορηγήσεων για προγράμματα πρωτοβουλίας νέων. Τα κράτη μέλη έχουν επίσης 
εκφράσει την άποψη ότι θα πρέπει να μειωθεί ο χρόνος που απαιτείται για την παροχή 
έγκρισης σε ό,τι αφορά τα ατομικά προγράμματα από την Επιτροπή, θεωρείται επίσης 
ότι χρήσιμη θα ήταν η μεγαλύτερη συμμετοχή όσων ασχολούνται με τη διαχείριση της 
πρωτοβουλίας των εν λόγω προγραμμάτων σε επίπεδο κράτους μέλους σε συζητήσεις για 
θέματα πολιτικής, ως επέκταση των υφιστάμενων διαβουλεύσεωνσε θέματα διοικητικών 
διαδικασιών. Χρήσιμο θα ήταν για τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων να ενισχυθούν 
περαιτέρω η συμμετοχή και η αίσθηση ιδιοκτησίας των κρατών μελών όσον αφορά την 
ανάπτυξη της ιδέας για τα προγράμματα πρωτοβουλίας νέων και την επιλογή των 
προγραμμάτων. 
^? 
16. ΔΡΑΣΗ III ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΣΗ ΚΑΙ ΕΙΙΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ 
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ 
16.1 Ενώ ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν αποτελεί εντελώς νέο τομέα 
δραστηριότητας για το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ, τα μέτρα και οι δραστηριότητες που 
προβλέπονται για τη δεύτερη φάση του προγράμματος είναι καινούργια και βρίσκονται 
ακόμη στη φάση εφαρμογής τους. Επομένως, δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί 
εκτενής αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους. Συνεπώς, η ανάλυση περιορίστηκε σε μία 
πρώτη εντύπωση για τις δραστηριότητες που ξεκίνησαν και σε μία προκαταρκτική 
αξιολόγηση για τις δυνατότητες που έχουν να επιτύχουν τους στόχους τους. 
16.2 Η Δράση III του ΠΕΤΡΑ αποτελεί την πρώτη δομημένη προσπάθεια να υπάρξει ένα 
πλαίσιο που να βοηθά τα κράτη μέλη για την περαιτέρω ανάπτυξη των συστημάτων τους 
στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού και να προσδίδει μια ευρωπαϊκή 
διάσταση στις υπηρεσίες που προσφέρουν στους νέους. 
16.3 Η Δράση III προβλέπει: 
ί. την υποστήριξη των εθνικών συστημάτων που αποσκοπούν στην ανταλλαγή 
πληροφοριών όσον αφορά τον επαγγελματικό προσανατολισμό, καθώς και 
πληροφοριών σχετικά με την ορθή πρακτική και τις αποτελεσματικές μεθόδους 
στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού -
ii. την υποστήριξη για την επιμόρφωση συμβούλων και ειδικών στον τομέα του 
επαγγελματικού προσανατολισμού όσον αφορά την κοινοτική του διάσταση. 
16.4 Οι δραστηριότητες που ξεκίνησαν στο πλαίσιο της δράσης αυτής από τον Ιανουάριο του 
1992 είναι οι εξής: 
i. δημιουργία δικτύου εθνικών συστημάτων για την ανταλλαγή δεδομένων και 
πληροφοριών για τον επαγγελματικό προσανατολισμό με τη θέσπιση εθνικών 
κέντρων πόρων και τη χρηματοδότηση αναπτυξιακών προγραμμάτων 
ii. διακρατικά προγράμματα που έχουν ως στόχο την κατάρτιση συμβούλων 
προσανατολισμού όσον αφορά την κοινοτική του διάσταση. 
16.5 Δόθηκε χρηματοδοτική και τεχνική ενίσχυση στα εθνικά συστήματα επαγγελματικού 
προσανατολισμού για τη δημιουργία κοινοτικού δικτύου εθνικών κέντρων, που σκοπό 
έχει να επεκτείνει και να ενημερώνει τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται από τις 
υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού όλων των κρατών μελών. Τα κέντρα αυτά 
θα χρηματοδοτούνται για την ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων στον τομέα του 
επαγγελματικού προσανατολισμού, της κατάρτισης και των ευκαιριών απασχόλησης σε 
άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κέντρα υπήρχαν 
35 
ήδη, συνήθως ως υπηρεσίες προσανατολισμού ή απασχόλησης και ορίστηκαν από τα 
κράτη μέλη ως υπηρεσίες προσανατολισμού στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ. Αυτό συμβαίνει 
στη Δανία, τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και το Λουξεμβούργο. Σε 
άλλες περιπτώσεις, οι εθνικές αρχές συγκρότησαν νέα κέντρα. Σε όλες τις περιπτώσεις 
τα κέντρα αυτά έχουν ένα διττό ρόλο. Λπό διακρατική άποψη συμμετέχουν στο 
ευρωπαϊκό δίκτυο κέντρων προσανατολισμού και από εθνική άποψη συνεργάζονται με 
τα διάφορα εθνικά κέντρα προσανατολισμού. 
16.6 Συνολικά τα κράτη μέλη όρισαν 27 τέτοια κέντρα. Τα εθνικά κέντρα στη Γερμανία, τη 
Δανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο βρίσκονται σήμερα σε πλήρη λειτουργία. Στο Βέλγιο, τόσο στη γαλλική όσο 
και στη φλαμανδική κοινότητα, καθώς και στην Ισπανία και την Ιρλανδία τα κέντρα 
αυτά αναμένεται να τεθούν σε πλήρη λειτουργία έως τα τέλη του 1993. 
16.7 Η Πορτογαλία και η Ελλάδα σχεδιάζουν τη συγκρότηση εθνικών κέντρων 
προσανατολισμού. Τα δύο αυτά κράτη μέλη δεν έχουν μέχρι στιγμής εθνική πολιτική 
στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού και οι υπάρχουσες υπηρεσίες 
προσανατολισμού τους είναι ελάχιστα ανεπτυγμένες. Τπάρχει ο κίνδυνος τα δύο αυτά 
κράτη μέλη να μην είναι σε θέση να επωφεληθούν πλήρως από δραστηριότητες που 
αναπτύσσονται στο πλαίσιο της δράσης αυτής, εκτός εάν καθορίσουν με μεγαλύτερη 
σαφήνεια την εθνική πολιτική και τους στόχους τους σχετικά σύντομα. 
16.8 Ενώ οι διακρατικοί δεσμοί είναι σαφώς σημαντικοί για τα κέντρα που έχουν οριστεί, 
η πρώτη προϋπόθεση για την επιτυχία τους είναι η καθιέρωση αποτελεσματικών δεσμών 
με οργανισμούς που είναι αρμόδιοι για την εθνική πολιτική επαγγελματικού 
προσανατολισμού, καθώς και με τον κόσμο της κατάρτισης και με την αγορά εργασίας. 
Εάν δεν αποκτήσουν αποτελεσματικούς δεσμούς με τα εθνικά τους συστήματα, δεν 
μπορούν να εκπληρώσουν το ρόλο τους, ο οποίος συνίσταται στο να αποτελέσουν την 
εστία των εθνικών προσπαθειών για την εισαγωγή μιας κοινοτικής διάστασης στον 
επαγγελματικό προσανατολισμό και να αναπτύξουν περαιτέρω τις υπάρχουσες πολιτικές 
και πρακτικές. 
16.9 Κονδύλια διατέθηκαν επίσης και για τρία αναπτυξιακά προγράμματα που είχαν ως 
στόχο την ενίσχυση των δραστηριοτήτων των εθνικών κέντρων πόρων και να 
διευκολύνουν τη δημιουργία του κοινοτικού δικτύου για την ανταλλαγή πληροφοριών 
οε θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού. Τα προγράμματα αυτά είναιπρογράμματα 
συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων εθνικών κέντρων με πρωτοβουλία των κρατών 
μελών. Το πρώτο αποβλέπει στη δημιουργία κοινοτικού δικτύου βάσεων δεδομένων για 
την ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού· το δεύτερο έχει ως στόχο να βελτιώσει την ποιότητα του 
προσανατολισμού, προσδίδοντας του ιδίως μια ευρωπαϊκή διάσταση· το τρίτο έχει ως 
στόχο να αναπτύξει το ρόλο της βιομηχανίας και των κοινωνικών εταίρων στη 
διαδικασία επαγγελματικού προσανατολισμού. 
loo 
16.10 Τα προγράμματα αυτά φαίνεται να παρουσιάζουν ορισμένα εγγενή προβλήματα. Το 
Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία εξέφρασαν την άποψη ότι τα θέματα επιβάλλονταν 
σε μεγάλο βαθμό από την Επιτροπή και δεν αντιπροσωπεύουν πάντοτε τις πραγματικές 
προτεραιότητες των κρατών μελών στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού, 
θεωρείται ότι θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί λεπτομερέστερη ανάλυση των 
εθνικών αναγκών και προτεραιοτήτων πριν από τον καθορισμό των θεμάτων. Το 
Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία αμφισβητούν ιδιαίτερα τη χρησιμότητα και την 
αποτελεσματικότητα από άποψη κόστους των προσπαθειών για την δημιουργία 
σύνδεσης μεταξύ βάσεων δεδομένων με στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών και 
δεδομένων στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού. Η Ιταλία επιθυμεί την 
αύξηση των κονδυλίων που διατίθενται για την δράση που αφορά την κατάρτιση των 
συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού. 
16.11 Στο πλαίσιο τη Δράσης III προβλέπεται ενίσχυση για την κατάρτιση συμβούλων ή 
ειδικών στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού όσον αφορά την ευρωπαϊκή 
του διάσταση, με τη χρηματοδότηση κοινών δραστηριοτήτων κατάρτισης για ειδικούς 
στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού, καθώς και με την από κοινού 
δημιουργία ευρωπαϊκού υλικού και μονάδων στον τομέα την κατάρτιση με στόχο την 
κατάρτιση των ευρωπαίων συμβούλων. 15 προγράμματα επελέγησαν και 
ομαδοποιήθηκαν σε τρεις διακρατικές συμπράξεις όπου συμμετέχουν τουλάχιστον τρία 
κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον μία χώρα από το νότιο τμήμα της 
Κοινότητας. Τα προγράμματα είναι καινοτόμα από τη φύση τους και προσφέρουν 
υπηρεσίες πληροφόρησης/συμβουλών σε ειδικούς, άτομα ή οργανώσεις. Οι 
συμμετέχοντες εθνικοί οργανισμοί εγγυώνται ότι τα προγράμματα αυτά μπορούν με 
επιτυχία να έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα και αντίκτυπο στα εθνικά συστήματα 
επαγγελματικού προσανατολισμού. Το αποτέλεσμα θα πρέπει να μπορεί να αξιοποιηθεί 
και σε άλλους οργανισμούς που δεν συμμετείχαν στη δραστηριότητα τους. 
16.12 Λαμβάνοντας υπόψη τον περιορισμένο αριθμό των προγραμμάτων που 
χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο της Δράσης III, η ανάλυση των προγραμμάτων αυτών 
κατά γεωγραφική κατανομή, οργανισμό προώθησης, περιεχόμενο και συμμετέχοντες δεν 
αποκαλύπτει ιδιαίτερα σημαντικές τάσεις. Όλα τα κράτη μέλη εκπροσωπούνται, οι 
συμπράξεις παρουσιάζουν γεωγραφική διασπορά και οι συμμετέχοντες οργανισμοί 
ποικίλλουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων 
εκπροσωπούνται οι εθνικές αρχές απασχόλησης, τα ιδρύματα κατάρτισης, οι εθνικές 
μονάδες συντονισμού, τα υπουργεία, οι οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων, τα 
περιφερειακά και εθνικά όργανα επαγγελματικού προσανατολισμού και κατάρτισης, 
καθώς και τα πανεπιστήμια. 
16.13 Σε πολλά κράτη μέλη - Βέλγιο (γαλλική και φλαμανδική κοινότητα), Ισπανία, Γαλλία, 
Ιταλία, Γερμανία, Λουξεμβούργο και Ηνωμένο Βασίλειο - έχουν ήδη πραγματοποιηθεί 
ή σχεδιάζονται ορισμένα εθνικά σεμινάρια. Τα σεμινάρια αυτά δίνουν σε πολλούς 
συμβούλους στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού τη δυνατότητα να 
επωφεληθούν από την εμπειρία και τα αποτελέσματα που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο 
των διακρατικών προγραμμάτων για την κατάρτιση συμβούλων και ειδικών στον τομέα 
του επαγγελματικού προσανατολισμού. Ωστόσο, τα προγράμματα αυτά είναι λιγότερο 
αποτελεσματικά όταν οι δεσμοί τους με το εθνικό κέντρο δυναμικού είναι ασθενείς, 
όπως συμβαίνει με την Ολλανδία. Απαιτούνται προσπάθειες, προκειμένου να 
εξασφαλιστεί ότι οι δραστηριότητες του ΠΕΤΡΑ στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού λειτουργούν εκ παραλλήλου και ότι μπορούν να επωφεληθούν όλες 
οι οικείες υπηρεσίες. 
16.14 Στα κράτη μέλη οι εθνικές μονάδες συντονισμού έχουν την αρμοδιότητα για την 
εφαρμογή των δραστηριοτήτων επαγγελματικού προσανατολισμού σε εθνικό επίπεδο. 
Από πρακτική άποψη και λαμβάνοντας υπόψη τον περιορισμένο αριθμό των 
προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της δράσης αυτής, οι εθνικές 
μονάδες συντονισμού παίζουν το ρόλο ενδιαμέσου κατά την υποβολή προτάσεων προς 
την Επιτροπή. 
16.15 Σε ορισμένα κράτη μέλη (στο Βέλγιο (γαλλική κοινότητα) και την Ιρλανδία) οι εθνικές 
μονάδες συντονισμού είναι ταυτόχρονα και εθνικά κέντρα επαγγελματικού 
προσανατολισμού. Σε άλλα κράτη μέλη οι εθνικές μονάδες συντονισμού έχουν την 
αρμοδιότητα για το εθνικό κέντρο, πράγμα που δεν επιδοκιμάζεται πάντοτε από τους 
αρμόδιους του κέντρου. Διαπιστώνονται ορισμένες αντιπαλότητες όσον αφορά τη σχέση 
μεταξύ των εθνικών μονάδων συντονισμού και των κέντρων επαγγελματικού 
προσανατολισμού, όπως για παράδειγμα στην Ολλανδία, την Ελλάδα και την 
Πορτογαλία. 
16.16 Στο υφιστάμενο στάδιο ανάπτυξης των δραστηριοτήτων της Δράσης III, η κεντρική 
διαχείριση είναι εξαιρετικά σκόπιμη, λαμβάνοντας όμως υπόψη το ευρύ φάσμα 
παραγόντων που συμμετέχουν αυτή τη στιγμή, ορισμένες σχέσεις φαίνονται να είναι 
μάλλον ευαίσθητες και να χρειάζονται προσεκτική μεταχείριση. 
16.17 Τπήρξε σημαντική καθυστέρηση στην εφαρμογή των δραστηριοτήτων της Δράσης III, 
γεγονός που απ' ό,τι φαίνεται οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις αποκλίσεις που 
υπάρχουν στα διάφορα κράτη μέλη όσον αφορά την ανάπτυξη εθνικών υπηρεσιών 
επαγγελματικού προσανατολισμού. Για το λόγο αυτό ήταν δύσκολο να εγκριθούν και 
στη συνέχεια να αρχίσουν να λειτουργούν διακρατικές συνεργατικές δραστηριότητες, 
γεγονός που θα ήταν ευεργετικό για όλα τα συμμετέχοντα όργανα από τα διάφορα 
κράτη μέλη. 
16.18 Οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατέθηκαν στη Δράση III παρουσιάζονται στο σχήμα 3 
(οι εκτιμήσεις για το 1994 παρασχέθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής). 
4 Ο £, Σχήμα 3 
Σε 0.000 ECU 
Σύνολο ΠΕΤΡΑ 
Σύνολο Δράσης III 
Εθνικά κέντρα 
Αναπτυξιακά 
προγράμματα 
Σύμβουλοι κατάρτισης 1992 
29.000 
1.000 
0,600 
-
0,400 1993 
35.496 
2.000 
0,600 
0,900 
0,470 1994* 
39.000 
2.740 
0,720 
1.500 
0,520 Σύνολο 
103.496 
5.740 
1.920 | 
2.400 Ι 
1.390 | 
* Πρόταση της Επιτροπής 
16.19 Το 1992 η Δράση III έλαβε περίπου το 3,4% του συνολικού προϋπολογισμού που 
διατίθεται για το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ, ενώ το 1993 έλαβε περίπου το 6%. Το 1994 
αναμένεται ότι το 7% του συνολικού ποσού που διατίθεται για το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ 
θα διατεθεί για δραστηριότητες στο πλαίσιο της Δράσης ΠΙ. 
16.20 Είναι σαφές ότι, προκειμένου να δημιουργηθεί και να τεθεί πλήρως σε λειτουργία το 
εθνικό δίκτυο εθνικών κέντρων πόρων για την ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων 
στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού, απαιτείται μεγαλύτερο χρονικό 
διάστημα από τα τρία έτη του προγράμματος ΠΕΤΡΑ. Σε ό,τι αφορά την κατάρτιση των 
συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού στην κοινοτική του διάσταση, θα 
χρειαστούν ορισμένες γενιές προγραμμάτων, προκειμένου να αναπτυχθούν οι κατάλληλες 
μέθοδοι και το απαιτούμενο υλικό κατάρτισης. 
16.21 Όποιες και αν είναι οι δομές που θα προκύψουν μετά το 1994, προτείνεται ότι η 
Επιτροπή θα πρέπει να προσπαθήσει να θεσπίσει προγράμματα και δραστηριότητες σε 
θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού διάρκειας τουλάχιστον πενταετούς,έτσι ώστε 
να υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος για την ανάπτυξη τους. 
16.22 Στο πρώιμο αυτό στάδιο όσον αφορά την ανάπτυξη της Δράσης ΠΙ, τη στιγμή που τα 
πρώτα αποτελέσματα αναμένονται για το 1994, είναι μάλλον δύσκολο να αντιμετωπιστεί 
το θέμα της διάδοσης. 
16.23 Τα εθνικά κέντρα επελέγησαν ή συγκροτήθηκαν από κράτη μέλη με στόχο να 
χρησιμεύσουν ως σημείο εστίασης για την απόδοση κοινοτικής διάστασης στον 
επαγγελματικό προσανατολισμό του συγκεκριμένου κράτους μέλους. Είναι δύσκολο στο 
πρώιμο αυτό στάδιο της ύπαρξης τους να εκτιμήσουμε εάν εκπληρώνουν σωστά την 
Ίθ3 
αποστολή τους. Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά φαίνονται να έχουν τα απαραίτητα 
στοιχεία ώστε να δώσουν το έναυσμα για τη χάραξη εθνικών πολιτικών επαγγελματικού 
προσανατολισμού. 
16.24 Τα εθνικά σεμινάρια που αφορούν τα διακρατικά προγράμματα για την κατάρτιση 
συμβούλων στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού αποτελούν καλό οιωνό 
και μία ανάλυση των συμμετεχόντων οργανισμών στα διακρατικά προγράμματα θα 
έδειχνε ότι τα διακρατικά όργανα που συμμετέχουν έχουν τη δυνατότητα να διαδώσουν 
τα αποτελέσματα της διακρατικής συνεργασίας. Το ευρύ φάσμα των οικείων εθνικών 
οργανισμών εκπροσωπούν σημαντικά δίκτυα τα οποία μπορούν να παίξουν σημαντικό 
πολλαπλασιαστικό ρόλο. Φαίνεται ότι τα όργανα που συμμετέχουν στα διακρατικά 
δίκτυα για την κατάρτιση συμβούλων στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού 
έχουν επιλεγεί σωστά. 
16.25 Η Δράση III είναι σημαντική για ολόκληρο τον τομέα της αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης, ιδίως σε θέματα προσανατολισμού όσον αφορά τις τοποθετήσεις νέων και 
τις μονάδες κατάρτισης. Επομένως, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η συνεργασία 
μεταξύ δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της Δράσης ΙΠ και στους 
άλλους τομείς του προγράμματος. Η συνεργασία αυτή θα ήταν επωφελής τόσο σε 
κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο. 
16.26 Το 1992 τα 60 από τα 152 προγράμματα που έγιναν δεκτά στο ΕΔΣΚ στο πλαίσιο της 
Δράσης Π του ΠΕΤΡΑ είχαν σαφώς σχέση με τον επαγγελματικό προσανατολισμό. 
16.27 Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια αποτελεσματική σύνδεση μεταξύ των 
δραστηριοτήτων της Δράσης ΠΙ του ΠΕΤΡΑ και άλλων δράσεων στο πλαίσιο του 
προγράμματος ΠΕΤΡΑ. Είναι λογικό ότι θα πρέπει να καθιερωθεί μια τέτοια σύνδεση. 
16.28 Η αρχική επίδραση της Δράσης ΠΙ υπήρξε διαφορετική για κάθε κράτος μέλος ανάλογα 
με το επίπεδο ανάπτυξης του επαγγελματικού προσανατολισμού στο συγκεκριμένο 
κράτος μέλος. Για κράτη μέλη χωρίς σύστημα επαγγελματικού προσανατολισμού, το 
αίτημα του ΠΕΤΡΑ για τη συγκρότηση εθνικού κέντρου λειτούργησε ως καταλύτης για 
την έναρξη εθνικών συζητήσεων για εξελίξεις σε επίπεδο πολιτικής. Στην άλλη ομάδα 
κρατών μελών όπου υπήρχε πολιτική στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού, 
το ΠΕΤΡΑ βοήθησε, μέσω της διακρατικής συνεργασίας και της ανταλλαγής 
πληροφοριών και εμπειριών, στη μεταρρύθμιση των εθνικών συστημάτων. Στην Ισπανία, 
την Ιταλία, την Πορτογαλία και τη Γαλλία, συγκροτήθηκαν κέντρα που αναλύουν και 
παρέχουν πληροφορίες για επαγγελματικά ζητήματα. 
16.29 Στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ υπογραμμίστηκε συχνά η έλλειψη συντονισμού μεταξύ των 
διαφόρων υπηρεσιών που είναι αρμόδιες για τον προσανατολισμό και τη σύνδεση του 
με την παροχή κατάρτισης. Το ΠΕΤΡΑ έχει ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των 
διάφορων υπηρεσιών επαγγελματικού προσανατολισμού και σε ορισμένα κράτη μέλη 
(Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία και Ελλάδα) έχει προωθήσει την 
αύξηση της συνεργασίας μεταξύ των υπουργείων εργασίας και παιδείας. 
16.30 Ωστόσο, το βασικό σημείο παραμένει ότι στην παρούσα φάση οι υπηρεσίες 
προσανατολισμού των κρατών μελών βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης. Ως 
αποτέλεσμα, οι δραστηριότητες του ΠΕΤΡΑ, ενώ ενθαρρύνουν και προωθούν μία 
ευρωπαϊκή διάσταση και συνεργασία μεταξύ των εθνικών συστημάτων επαγγελματικού 
προσανατολισμού, δεν είναι το ίδιο επωφελείς για όλα τα κράτη μέλη. Μπορεί να 
προβληθεί το επιχείρημα ότι η διακρατική συνεργασία θα λειτουργήσει ως πρόσθετο 
κίνητρο για τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες να συγκροτήσουν υπηρεσίες 
επαγγελματικού προσανατολισμού, τούτο όμως θα απαιτήσει σημαντικά κονδύλια. Μία 
εφικτή λύση στο πρόβλημα θα ήταν να προβλεφθούν ειδικά προγράμματα για τα 
λιγότερο ανεπτυγμένα εθνικά συστήματα, προκειμένου να προωθηθεί μία μεταφορά 
γνώσεων και πείρας από τα περισσότερο ανεπτυγμένα εθνικά συστήματα και να 
μειωθούν οι αποκλίσεις που υπάρχουν σήμερα. 
16.31 Στην παρούσα φάση, η κοινοτική πολιτική στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού στοχεύει μόνο στους νέους, δεδομένου ότι αυτοί αναφέρονται στο 
πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ. Ωστόσο, ο επαγγελματικός προσανατολισμός αφορά επίσης άλλες 
ομάδες, όπως για παράδειγμα τους νέους που παρακολουθούν τμήματα δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης ή πανεπιστημίων, ή, ακόμη περισσότερο, τους ανέργους όλων των ηλικιών. 
Επιπλέον, ο επαγγελματικός προσανατολισμός μπορεί να θεωρηθεί δια βίου ανάγκη και 
τα άτομα όλων των ηλικιών πρέπει να έχουν την ευκαιρία να πληροφορούνται για τις 
υπάρχουσες δυνατότητες κατάρτισης (ή ανακατάρτισης) και απασχόλησης σε άλλες 
χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Για το λόγο αυτό προτείνεται η κοινοτική πολιτική και δράση να επεκτείνει το φάσμα 
των δραστηριοτήτων της στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού και να 
καλύψει όλα τα διαφορετικά επίπεδα προσανατολισμού, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι 
όλοι λαμβάνουν συμβουλές και πληροφορίες σε θέματα επαγγελματικού 
προσανατολισμού σε όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης και της κατάρτισης τους, καθώς 
και σε όλη τη διάρκεια του ενεργού επαγγελματικού τους βίου. Δεδομένου ότι το 
ΠΕΤΡΑ είναι ένα πρόγραμμα για νέους, ίσως να είναι αναγκαίο να βρεθεί ένα άλλο 
πλαίσιο κοινοτικής δράσης στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού. Το 
προτεινόμενο μελλοντικό πρόγραμμα κατάρτισης της Κοινότητας θα εξασφαλίσει την 
ύπαρξη ενός σημαντικού πλέγματος για όλες τις πτυχές του επαγγελματικού 
προσανατολισμού. 
16.32 Τα χρηματοδοτικά κονδύλια που διατίθενται φαίνεται να είναι επαρκή για το σημερινό 
επίπεδο δραστηριοτήτων. Ωστόσο, προτείνεται παραπάνω να εξεταστεί τόσο μία ειδική 
ενίσχυση για κράτη μέλη στα οποία οι δραστηριότητες επαγγελματικού 
προσανατολισμού είναι λιγότερο ανεπτυγμένες, όσο και μία επέκταση των 
δραστηριοτήτων για την κάλυψη όλων των επιπέδων του επαγγελματικού 
ΊΟ χ 
προσανατολισμού. Τούτο προϋποθέτει σημαντική αύξηση των κονδυλίων που διατίθενται 
για την υποστήριξη της κοινοτικής δράσης στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού και προτείνεται να εξεταστεί η παροχή της απαραίτητης 
χρηματοδότησης. 
17. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ 
17.1 Τα συμπληρωματικά μέτρα σχεδιάζονται, προκειμένου να ενισχύσουν την ανάπτυξη και 
εφαρμογή άλλων δράσεων και δραστηριοτήτων του προγράμματος. Στα μέτρα αυτά 
περιλαμβάνονται το δίκτυο έρευνας, οι κοινοτικές μελέτες, οι δραστηριότητες 
αξιολόγησης, καθώς και η τεχνική αρωγή σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο και οι γενικές 
δραστηριότητες διάδοσης. Η διάδοση εξετάζεται στο κεφάλαιο 9 της παρούσας έκθεσης. 
Δίκτυο έρευνας 
17.2 Το 1992 το πρόγραμμα ΠΕΤΡΑ εξακολουθούσε να χρηματοδοτεί 28 ερευνητικά ιδρύματα, 
τα οποία είχαν αρχίσει τη διακρατική τους συνεργασία σε 4 διαφορετικά Βεματα, στο 
πλαίσιο της πρώτης φάσης τους προγράμματος ΠΕΤΡΑ. Οι ερευνητικές αυτές 
συμπράξεις χρηματοδοτούνται από την Επιτροπή για 2 έτη, προκειμένου να εξεταστούν 
από κοινού ορισμένες πτυχές της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Οι συμπράξεις 
αυτές ξεκίνησαν κατά την πρώτη φάση του προγράμματος ΠΕΤΡΑ, προκειμένου να 
προα>θήσουν τη διακρατική ευρωπαϊκή συνεργασία μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων στον 
τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. 
17.3 Τα θέματα που επελέγησαν για συνεργατική ερευνητική εργασία ήταν τα εξής: 
ποιοτικές πτυχές της επαγγελματικής κατάρτισης που βασίζεται στην εναλλαγή· 
πρότυπα για το σχεδιασμό της παροχής κατάρτισης σε περιφερειακό επίπεδο· 
αποτελεσματικότητα των νέων κύκλων μαθημάτων για την επαγγελματική 
κατάρτιση· 
επίδραση των προγραμμάτων "κατάρτιση για την επιχείρηση". 
17.4 Οι συμπράξεις στον τομέα της έρευνας έχουν ως στόχο να καθιερώσουν τη συνεργασία 
και δεσμούς μεταξύ των ερευνητικών ιδρυμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι στόχοι 
τους είναι να βελτιώσουν την ποιότητα της έρευνας σε θέματα κατάρτισης, ή να 
εκπονούν ερευνητικές εκθέσεις υψηλής ποιότητας και να προωθούν συστάσεις σε 
πολιτικό επίπεδο. Οι συμπράξεις αυτές προωθούν την ευρωπαϊκή διακρατική συνεργασία 
μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, 
δημιουργούν δεσμούς στον τομέα της έρευνας μεταξύ τους, ανταλλάσσουν ιδέες και 
εμπειρίες και προωθούν την καλύτερη κατανόησ,η μεταξύ των ερευνητών και άλλων 
ειδικών που συμμετέχουν στις συμπράξεις. 
17.5 Οι υπεύθυνοι για το ΠΕΤΡΑ σε κοινοτικό επίπεδο ανέφεραν στην ομάδα αξιολόγησης 
ότι το δίκτυο συμπράξεων στον τομέα της έρευνας δεν θα συνεχιστεί. Οι υπάρχουσες 
συμπράξεις περατώνουν το έργο τους και δεν θα δημιουργηθούν στο μέλλον νέες 
* ' 
συμπράξεις ή θέματα. Η ομάδα αξιολόγησης πιστεύει ότι τα δίκτυα έρευνας μπορούν να 
συμβάλλουν στην ανάπτυξη της πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης σε ολόκληρη την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα υπό ορισμένους όρους. Για το λόγο αυτό, συνιστά την επέκταση 
του δικτύου έρευνας, προκειμένου να περιλάβει και νέα θέματα και ιδρύματα υπό τον 
όρο ότι: 
η επιλογή των θεμάτων αντικατοπτρίζει τις εθνικές προτεραιότητες-
οι συμπράξεις έχουν ως αντικείμενο τους τη δημιουργία σημαντικών 
αποτελεσμάτων που περιέχουν σαφείς συστάσεις για χάραξη πολιτικής 
τα αποτελέσματα των συμπράξεων αυτών θα διαδοθούν ευρέως σε εθνικό και 
κοινοτικό επίπεδο. 
McAcrcç σε κοινοτικό επίπεδο 
17.6 Δύο μελέτες σε κοινοτικό επίπεδο έχουν ξεκινήσει από το πρόγραμμα στο πλαίσιο των 
συμπληρωματικών μέτρων. Ύστερα από αίτημα του Συμβουλίου Τπουργών, η πρώτη 
μελέτη ασχολείται με το "κοινωνικό και νομικό καθεστώς των νέων σε αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση και συναφών διακρατικών τοποθετήσεων", ενώ η δεύτερη 
εξετάζει την "αναγνώριση και πιστοποίηση της διακρατικής κατάρτισης και των 
τοποθετήσεων για επαγγελματική εμπειρία". 
17.7 Οι δύο αυτές μελέτες διεξάγονται από ειδικούς ή ειδικά ιδρύματα που έχουν οριστεί από 
τα κράτη μέλη, ύστερα από αίτημα της Επιτροπής. Και οι δύο μελέτες συντονίζονται 
από την Επιτροπή. 
17.8 Οι στόχοι των δύο αυτών μελετών είναι να εξετάσουν τις ρυθμίσεις που ισχύουν σήμερα 
στα διάφορα κράτη μέλη όσον αφορά την κινητικότητα των μαθητευομένων, των 
εργαζόμενων και των άνεργων νέων, καθώς και στον τομέα της αναγνώρισης και 
πιστοποίησης των τοποθετήσεων στον τομέα της κατάρτισης και της επαγγελματικής 
πείρας, συμπεριλαμβανομένων των διακρατικών τοποθετήσεων, με στόχο να εξευρεθούν 
και να υποδειχθούν λύσεις που θα επιτρέψουν σε όλους τους νέους που συμμετέχουν στις 
τοποθετήσεις του ΠΕΤΡΑ να υπερπηδήσουν τα εμπόδια που παρεμποδίζουν τόσο τη 
συμμετοχή τους στις διακρατικές τοποθετήσεις όσο και την αναγνώριση και πιστοποίηση 
των τοποθετήσεων αυτών. 
17.9 Οι δύο μελέτες ξεκίνησαν το 1992 και αναμένεται να ολοκληρωθούν κατά τα τέλη του 
1993. Συνεπώς, όταν η ομάδα αξιολόγησης ξεκίνησε την εξέταση της, δεν υπήρχαν 
ακόμη τα σχετικά αποτελέσματα. 
17.10 Τα περισσότερα από τα άτομα που ρωτήθηκαν σε εθνικό επίπεδο υπογράμμισαν την 
ικανοποίηση τους για το σχεδιασμό και την εφαρμογή των δύο μελετών. 
Jog 
Επιλογή θεμάτων 
17.11 Η επιλογή των θεμάτων, τόσο για το δίκτυο έρευνας όσο και για τις κοινοτικές μελέτες, 
συνάντησε την επιδοκιμασία των μελών της επιτροπής που ρωτήθηκαν, δεδομένου ότι 
τα θέματα αυτά αντιπροσωπεύουν ζητήματα παρόμοιου ενδιαφέροντος (δίκτυο έρευνας) 
και έχουν πρακτική αξία για όλα τα κράτη μέλη (κοινοτικές μελέτες). 
17.12 Ορισμένοι εκπρόσωποι κρατών μελών έθεσαν το ζήτημα εάν οι ερευνητικές 
δραστηριότητες στο πλαίσιο του ΠΕΤΡΑ θα πρέπει να αφορούν εθνικά ζητήματα ή να 
περιορίζουν την εξέταση τους σε ζητήματα που συνδέονται μόνο με διακρατικές 
δραστηριότητες. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι, δεδομένου ότι η κατάσταση διαφέρει 
σημαντικά από κράτος σε κράτος, το κοινό ερευνητικό έργο δεν είναι πάντοτε επωφελές. 
Επιπλέον, προτείνεται η κοινοτική έρευνα να επικεντρωθεί σε διακρατικές πτυχές που 
συνδέονται με το ΠΕΤΡΑ, ακολουθώντας το παράδειγμα των δύο μελετών που ξεκίνησαν 
το 1992. Η ομάδα αξιολόγησης πιστεύει ότι και οι δύο τύποι δραστηριότητας θα πρέπει 
να συνεχιστούν. Η κοινή έρευνα σε εθνικά ζητήματα μπορεί να είναι επωφελής για όλα 
τα συμμετέχοντα ιδρύματα και τις συμμετέχουσες χώρες, υπό τον όρο ότι έρευνα αυτή 
συνδέεται με τη χάραξη εθνικής πολιτικής. 
Συνεργεία και συμπληρωματικοίητα 
17.13 Η συνεργεία και η συμπληρωματικοτητα των ερευνητικών δραστηριοτήτων του 
προγράμματος ΙΙΕΤΡΑ εξετάστηκαν σε σχέση με τις άλλες δράσεις του προγράμματος 
και σε συνάρτηση με άλλες κοινοτικές ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης. 
17.14 Οι κοινοτικές μελέτες αφορούν σαφώς την ανάπτυξη των διακρατικών τοποθετήσεων για 
κατάρτιση και επαγγελματική εμπειρία (Δράση Ι). Η συνεργεία και η 
συμπληρωματικοτητα των δύο αυτών πόλων του προγράμματος είναι εξαιρετικά σαφής. 
17.15 Σε κοινοτικό επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής 
Κατάρτισης (CEDEFOP) εφαρμόζει ορισμένες ερευνητικές δραστηριότητες που αφορούν 
την επαγγελματική κατάρτιση νέων και γενικά θέματα στον τομέα της επαγγελματικής 
κατάρτισης. II ομάδα αξιολόγησης θεωρεί ότι υπάρχουν οι δυνατότητες για μεγαλύτερο 
συντονισμό μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του προγράμματος 
ΠΕΤΡΑ και των δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται από το CEDEFOP. Μπορούν να 
γίνουν δύο προτάσεις: η καθιέρωση συνεχούς ανταλλαγής πληροφοριών, 
συμπεριλαμβανομένωντωναποτελεσμάτωντωνερευνητικώνδραστηριοτήτων, καθώς και 
μία προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών του CEDEFOP 
συνεκτιμά τις προτεραιότητες του ΠΕΤΡΑ. 
4ο3 
ΚντίκτυποςΙ επίδραση των ερευνητικών και κοινοτικών μελετών 
17.16 Οι φορείς χάραξης πολιτικής σε εθνικό επίπεδο που ρωτήθηκαν σχετικά μέ τις 
συμπράξεις στον τομέα της έρευνας δεν είχαν πάντοτε γνώση των συμπράξεων αυτών, 
πράγμα που δηλώνει ότι οι έρευνες και τα αποτελέσματα τους δεν συνεκτιμήθηκαν 
πλήρως στη χάραξη εθνικών πολιτικών στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης. 
17.17 Ωστόσο, τα ερευνητικά ιδρύματα ορισμένων κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένου του 
Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας, δεν είχαν 
επιδείξει από παλιά ενεργό ενδιαφέρον για την επαγγελματική κατάρτιση. Εφόσον τα 
ερευνητικά δίκτυα ενθάρρυναν τέτοιο ενδιαφέρον, ο ρόλος τους μπορεί να θεωρηθεί 
πολύτιμος. 
17.18 Είναι ακόμη πολύ νωρίς να αξιολογήσουμε τον αντίκτυπο των δύο κοινοτικών μελετών, 
δεδομένου ότι δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Ωστόσο, η ομάδα αξιολόγησης θεωρεί ότι 
και οι δύο μελέτες έχουν τις δυνατότητες να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο 
οργανώνονται και εκτελούνται οι διακρατικές τοποθετήσεις. Η επιτυχία τους θα 
εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα νομικά ή άλλα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν, καθώς 
και από την πολιτική βούληση των κρατών μελών να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για 
την εξάλειψη των προβλημάτων αυτών. 
Ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης 
17.19 Οι ερευνητικές δραστηριότητες σε κοινοτικό επίπεδο σε θέματα που αφορούν την 
επαγγελματική κατάρτιση λειτούργησαν πάντοτε συμπληρωματικά σε σχέση με άλλες 
δράσεις και δραστηριότητες των προγραμμάτων, όπως συμβαίνει και με το ΠΕΤΡΑ. Η 
ομάδα αξιολόγησης πιστεύει ότι η διακρατική έρευνα αξίζει ισότιμη εξέταση με τις 
άλλες δραστηριότητες, όπως τα διακρατικά προγράμματα και οι διακρατικές 
τοποθετήσεις. Η Κοινότητα έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο ενθάρρυνσης και σε 
αυτόν τον τομέα. Η διακρατική έρευνα μπορεί να συμβάλει όχι μόνο σε άλλες 
διακρατικές δραστηριότητες αλλά και στην εισαγωγή καινοτομιών όσον αφορά την 
χάραξη και εφαρμογή εθνικής πολιτικής. Η δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου στον 
τομέα της έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων αξιολόγησης, θεωρείται 
σημαντικό βήμα προόδου από την ομάδα αξιολόγησης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα 
πρέπει να διαθέσει σημαντικά χρηματοδοτικά κονδύλια γι' αυτόν τον τύπο διακρατικής 
δραστηριότητας. 
ISSN 0254-1483 
COM(93)704 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GM 16 04 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-93-755-GR-C 
ISBN 92-77-63185-6 
''mm'oia. Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Hjuixembouig