* -it 
•ώ Λ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 18.10.1995 
COM(95)489 τελικό 
ANAKQÏNQSH THS ElffllTPQgHS 
ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 
ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ill 
1. Εισαγωγή 1 
2. Μεταβολές και προκλήσεις 2 
2.1. Το νέο διεθνές πλαίσιο . . . " 2 
2.2. Μεταβολές στους όρους της ΕΤΑ 3 
2.3. Σφαιρικά προβλήματα του 21ου αιώνα 4 
3. Στόχοι και κατευθυντήριες αρχές 5 
3.1 Κατευθυντήριες αρχές 5 
3.2 Ειδικοί στόχοι 5 
4. Τα διαθέσιμα όργανα 8 
5. Προτεραιότητες για μια πολιτική γειτονίας 9 
6. Οκτώ δράσεις 9 
6.1 Ο διάλογος έρευνας - βιομηχανίας 9 
6.2 Η ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης της πολιτικής ΕΤΑ 9 
6.3 Προώθηση της συνεργασίας ΕΤΑ σε σφαιρικές δράσεις 10 
6.4 Προτεραιότητες για τις ανάγκες των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών . . 10 
6.5 Ικανοποιητικότερη επικοινωνία με τρίτες χώρες 10 
6.6 Η αξιοποίηση και άλλων ταμείων της ΕΕ για την ΕΤΑ 10 
6.7 Μια νέα Μεσογειακή πρωτοβουλία 10 
6.8 Ενισχύσεις για την προ της προσχώρησης φάση των χωρών της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 10 
1a 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 11 
ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΤΑ: 
Η ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΕ Ο,ΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ 
Ι. Προσεγγίσεις 11 
Α. Σφαιρική προσέγγιση: βελτίωση της ανταγωνιστικότητας με τη συνεργασία Ε&7Ι1 
Β. Περιφερειακή προσέγγιση: Μέσα για τη βελτίωση της Ε&Τ 12 
Γ. Διμερής προσέγγιση: Σύναψη ειδικών σχέσεων Ε&Τ 12 
Δ. Πολυμερής προσέγγιση: κατ επιλογήν συμμετοχή στην Ε&Τ 13 
Ε. Συνοχή και συμπληρωματικότητα με άλλες πολιτικές της ΕΕ 13 
ΣΤ. Συντονισμός με κράτη μέλη και άλλους ευρωπαϊκούς φορείς συνεργασίας . 14 
Ζ. Ελεγχος και αξιολόγηση 15 
II. Προοπτικές συνεργασίας Ε&Τ μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και εταίρων της 15 
Α. Η Ευρώπη και οι γείτονες της 15 
Α.1. Κράτη της Κεντρικής Ευρώπης και της Βαλτικής 16 
Α.2. Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ) 17 
Α.3. Μεσογειακές χώρες - εταίροι 18 
Β. Έντονα εκβιομηχανισμένες χώρες 19 
Γ. Αναπτυσσόμενες χώρες 20 
Δ. Οι αναδυόμενες οικονομίες (ΝΕΧ) 21 
Ε. Οι διεθνείς οργανισμοί και οι διακυβερνητικοί φορείς 22 
ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ 23 
1b 
^H l&6gjl r BL· 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Στην παρούσα Ανακοίνωση της Επιτροπής εκτίθεται ο γενικός προσανατολισμός των διεθνών πολιτικών 
συνεργασίας ΕΤΑ για τα επόμενα χρόνια. Η προηγούμενη Ανακοίνωση για το θέμα αυτό εκδόθηκε το 1990. 
Από τότε έχουν σημειωθεί σημαντικές εξελίξεις που περιλαμβάνουν: 
* το νέο κοινοτικό πλαίσιο που θεσπίσθηκε με τη Συνθήκη της ΕΕ, 
* τις εξελίξεις στις διεθνείς σχέσεις και 
* τις μεταβαλλόμενες συνθήκες των πολιτικών ΕΤΑ σε διεθνές πλαίσιο. 
Οι γρήγορες γεωπολιτικές μεταβολές του παρελθόντος μπορούν να συνοψισθούν στην εξάλειψη των 
προγενέστερων διαιρέσεων με την κατάρρευση του κομμουνισμού και με την οικονομική ανέλιξη ορισμένων 
αναπτυσσομένων χωρών. Στην κατάσταση αυτή η ΕΕ αναλαμβάνει αυξημένες ευθύνες για να εξασφαλίσει 
ένα σταθερότερο περιβάλλον σε όλη την Ευρώπη. Η συνεργασία ΕΤΑ αποτελεί σημαντικό στοιχείο σχετικά 
και θα συμβάλει στη βελτίωση των αμοιβαίων οικονομικών δυνατοτήτων όλων των εταίρων. 
Η αποκέντρωση των δράσεων Ε&Τ διευκολύνεται από την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και επαυξάνει τις 
δυνατότητες καρποφόρας συνεργασίας με μακρινές χώρες. Με την απελευθέρωση των εμπορικών 
ανταλλαγών, αφετέρου, οι πιέσεις για ανταγωνιστικότητα εντείνονται και οι ευρωπαίοι φοβούνται απώλειες 
προς όφελος των οικονομιών χαμηλού κόστους εργασίας οι οποίες θα είχαν σοβαρές συνέπειες επί της 
απασχόλησης. Από την άλλη μεριά οι νέες αναδυόμενες αγορές προσφέρουν νέες δυνατότητες πρόσβασης. 
Έτσι η κύρια αποστολή των υπό κατάρτιση πολιτικών ΕΤΑ θα είναι η επίτευξη της ενδεδειγμένης ισορροπίας 
μεταξύ συνεργασίας και ανταγωνισμού. Για να αντιμετωπισθούν οι μεγάλες προκλήσεις του 21ου αιώνα 
χρειάζεται παγκόσμια συνεργασία στην Ε&Τ, επιμερισμός των κινδύνων και των προσπαθειών. 
Οι γενικότεροι στόχοι και οι αρχές της ΕΕ κατά τη μεθόδευση της διεθνούς συνεργασίας ΕΤΑ θα είναι: 
* ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξη τεχνολογιών για τις νέες αγορές 
* δημιουργία συμπράξεων στην Ε&Τ με τους γείτονες της ΕΕ 
* επιμερισμός ευθυνών και ανάπτυξη της ΕΤΑ για την επίλυση μεγάλων προβλημάτων του 21ου 
αιώνα 
* ανάπτυξη της ΕΤΑ για να επιτευχθεί διαρκής ανάπτυξη στις αναπτυσσόμενες χώρες 
* ανταλλαγή πληροφοριών επιστημονικής και τεχνικής φύσεως και συμμετοχή στην μεγα-επιστήμη 
και τις τεχνολογίες αιχμής 
Οι εν λόγω στόχοι θα επιτευχθούν με τη βοήθεια των παρακάτω προσεγγίσεων, αναφορικά με την ΕΤΑ: 
- σφαιρική προσέγγιση των ατομικών συμμετοχών σε πρόγραμμα πλαίσιο (Π.Π) για την ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. 
- περιφερειακή προσέγγιση για κατά στόχους βελτιώσεις της Ε&Τ με διάφορες χώρες 
- διμερής προσέγγιση για τη σύναψη σχέσεων Ε&Τ με διάφορες χώρες 
- πολυμερής προσέγγιση της κοινοτικής ΕΤΑ σε παγκόσμια κλίμακα. 
1c 
Οι προαναφερόμενες προσεγγίσεις ενισχύονται όταν υπάρχει συνοχή και συμπληρωματικότητα με άλλες 
πολιτικές της ΕΕ, ικανοποιητικός συντονισμός με τα κράτη μέλη και στενή παρακολούθηση και αξιολόγηση 
επιτυχούς εφαρμογής των εν λόγω προσεγγίσεων. 
Θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις βραγυποόθεσυες και υεσοποόθεσυες δράσειο: 
1. Αυξημένη εμπλοκή της βιομηχανίας στη διεθνή συνεργασία ΕΤΑ. 
2. Ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης της πολιτικής σε θέματα ΕΤΑ. 
3. Προώθηση της συνεργασίας σε πρωτοβουλίες σφαιρικής εμβέλειας. 
4. Ικανοποίηση των αναγκών των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών. 
5. Ενίσχυση του ρόλου των αντιπροσωπειών της ΕΚ σε ό,τι αφορά τη συνεργασία ΕΤΑ. 
6. Προσφυγή σε ταμεία εξωτερικά της ΕΕ υπέρ της ΕΤΑ 
7. Πρόσθετη χρηματοδότηση για τις Μεσογειακές περιοχές από το αναθεωρημένο 4ο Π.Π 
8. Πρόσθετη χρηματοδότηση για την ενίσχυση της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης πριν από την 
προσχώρηση της, για την ενθάρρυνση της έρευνας σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας, από το αναθεωρημένο 
4ο Π.Π και τους πόρους του Π.Π ΕΥΡΑΤΟΜ. 
1d 
ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 
ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (ΕΤΑ) 
1. Εισαγωγή 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέπτυξε σημαντικά, κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, τις διεθνείς επιστημονικές 
της σχέσεις. Έτσι αντέδρασε γρήγορα στην ισχυρή εξωτερική ζήτηση την προερχόμενη από τις μεγάλες 
ανακατατάξεις που επηρέασαν τον γεωγραφικό της χώρο, την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και την 
αναφαινόμενη κοινωνία της πληροφορίας. 
Η πολιτική διεθνούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία γενικά, είναι το πρώτο και σημαντικότερο 
αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη της Ένωσης. Για τον λόγο 
αυτό πρέπει να αποβλέπει στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και στην ενίσχυση της θέσης 
της στο διεθνές εμπόριο, συμβάλλοντας έτσι και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας μέσα στην Ένωση. 
Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει η πολιτική αυτή να παίξει πλήρως τον ρόλο της ενισχύοντας τις επιχειρήσεις 
της Ένωσης προκειμένου να εκμοντερνιστούν, να ισχυροποιήσουν την επιστημονική και τεχνική βάση της 
Ένωσης και να διευρύνουν τις δυνατότητες της Ευρώπης για την αξιολόγηση των τεχνολογικών ευκαιριών 
που εμφανίζουν οι τρίτες χώρες. Από την άλλη μεριά, όπως είναι συνηθισμένο στις πολιτικές συνεργασίας, 
θα πρέπει να ληφθούν πλήρως υπόψη οι ανάγκες και οι προτεραιότητες των συνεργαζομένων εταίρων. Η 
πολιτική διεθνούς συνεργασίας ΕΤΑ θα πρέπει επομένως να στοχεύει στο αμοιβαίο όφελος και των δύο 
μερών. 
Ως άμεση απάντηση, εκτός του τρίτου Προγράμματος Πλαισίου (Π.Π), η Ευρωπαϊκή Ένωση με την αμέριστη 
υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δρομολόγησε νέες σχετικές δράσεις1 συνεργασίας στην έρευνα 
και την τεχνολογία με εταίρους της Κενιρικής και Ανατολικής Ευρώπης, των αναπτυσσομένων χωρών και των 
αναδυομένων οικονομιών. Όλες αυτές οι δράσεις ενσωματώθηκαν σε ένα ειδικό πρόγραμμα διεθνούς 
συνεργασίας (INCO) του 4ου Προγράμματος Πλαισίου. Επιπλέον, αποφασίστηκε ένα επιλεκτικό άνοιγμα 
άλλων ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων2 και υπογράφηκαν διμερείς συμφωνίες συνεργασίας σε θέματα 
Επιστήμης και Τεχνολογίας. Ταυτόχρονα, η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία είναι ένας σημαντικός 
παράγων μεταξύ των διαφόρων άλλων μέσων εξωτερικής πολιτικής. Αν και είναι ενωρίς ακόμη για να 
υπάρχουν λεπτομερή στοιχεία των δράσεων συνεργασίας, δεδομένου ότι οι δράσεις του 4ου Προγράμματος 
Πλαισίου βρίσκονται μόνο στην εκκίνηση τους, υπάρχει ανάγκη να οριοθετηθεί ένα σαφές και πλήρες πλαίσιο 
δράσεων για τα επόμενα χρόνια. 
Επενδύσεις στην έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη σήμερα πραγματοποιούνται με αυξανόμενους ρυθμούς 
σε ευρύτερα διεθνή πλαίσια. Οι δράσεις διεθνούς συνεργασίας στους κόλπους του 4ου Προγράμματος 
Πλαισίου έτσι διευρύνθηκαν και διαφοροποιήθηκαν. Ωστόσο, οι χρηματοδοτικοί πόροι του 4ου 
Προγράμματος Πλαισίου μειώθηκαν αισθητά σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια3. Αυτή η παράδοξη 
κατάσταση οδηγεί σε στρατηγικές επιλογές: αποτελεσματική διαχείριση, συνοχή και συμπληρωματικότητα 
με άλλα ταμεία της ΕΕ και καλύτερο συντονισμό με τις πολιτικές των διαφόρων κρατών μελών. 
1e 
IMl'O, COPKRNlCllS, ΙΝΊ AS. [ίλ: COM(94) 420 τελικό 
Κταίροι από την Κεντρική και, Ανατολική ΚυροΉιη μπορούν vu συμμετάσχουν οε όλα τα ειδικά προγράμματα του 
4οιι I III, εταίροι από άλλες τρίτες χώρες στα προγράμματα αυτά ή οι: τμήματα προγραμμάτων ανοικτά σε συνεργασίες 
σύμφωνα με τους κανόνες συμμετοχής που προσδιορίζονται στην από((«οη του Συμβουλίου 94/763/liK. 
Κεντρική και Ανατολική Ιιιρώπη περίπου 50% και αναπτυσσόμενες χώρες περίπου το ένα τρίτο 
2. Μεταβολές και προκλήσεις 
2.1. Το νέο διεθνές πλαίσιο 
Από την τελευταία ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο για το θέμα4, η διεθνής κατάσταση άλλαξε 
έντονα, αναστατώνοντας έτσι τα δεδομένα των εξωτερικών σχέσεων της Ένωσης καθώς επίσης και τις 
παραμέτρους της πολιτικής της για τη διεθνή επιστημονική συνεργασία. Οι μεταβολές αυτές εμπεριέχουν 
προκλήσεις και νέες ευκαιρίες για τις πολιτικές διεθνούς Ε&Α της ΕΕ. 
• Η πρώτη μεταβολή αφορά την ίδια την Ευρωπαϊκή ήπειρο, με την κατάρρευση του ανατολικού 
συνασπισμού. 
Τα παλιά κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και οι Βαλτικές χώρες, ξαναβρήκαν την εθνική 
τους κυριαρχία και εγκαθίδρυσαν δημοκρατικούς θεσμούς, ενώ από την άλλη μεριά κερματίζονταν η 
γιουγκοσλαβική ομοσπονδία και εμφανίζονταν νέα ανεξάρτητα κράτη προερχόμενα από την πρώην ΕΣΣΔ. 
Οι αναστατώσεις αυτές είχαν σοβαρές επιπτώσεις επί της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την πολιτική της για την 
επιστημονική έρευνα. 
Πριν από όλα, επειδή ένας σημαντικός αριθμός των κρατών αυτών στρέφονται προς την Ένωση, με την 
προοπτική της ολοκλήρωσης τους στην μεγάλη αγορά και την προσχώρηση στην Ένωση. Ήδη από τώρα, 
οι εμπορικές τους ανταλλαγές αναπροσανατολίστηκαν έντονα από την ανατολή προς τη δύση. Η 
επιστημονική και τεχνική συνεργασία αποτελεί λοιπόν ένα από τα στοιχεία της πορείας αυτής προς την 
ολοκλήρωση που θα λειτουργήσει προς το αμοιβαίο όφελος και των δύο πλευρών. 
Έπειτα, επειδή η έκταση των μεταβολών στις χώρες αυτές, και ιδίως το ταχύ πέρασμα από την 
κατευθυνόμενη οικονομία στην οικονομία της αγοράς, δεν ήταν δυνατόν να μην επηρεάσει τις ερευνητικές 
τους δυνατότητες που όλο και περισσότερο κατευθύνονται προς τις ανάγκες της βιομηχανίας. Τρίτον, η 
έκταση των προβλημάτων μόλυνσης του περιβάλλοντος τα οποία καλούνται να επιλύσουν, με τα περιορισμένα 
μέσα τους, αποκαλύπτεται βαθμιαία: τα προβλήματα αυτά είναι σημαντικά και μπορούν να θίξουν άμεσα την 
Ευρωπαϊκή Ένωση, είτε πρόκειται για τη μόλυνση των θαλασσών και των ποταμών είτε πρόκειται για τους 
κινδύνους που παρουσιάζουν ορισμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις. 
• Η δεύτερη μεταβολή αφορά τη Μεσογειακή λεκάνη. 
Ο πόλεμος του Κόλπου και η υπογραφή της συμφωνίας ειρήνης μεταξύ του Ισραήλ και της ΟΑΠ περιόρισαν 
τους κινδύνους στρατιωτικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή, αλλά το σύνολο σχεδόν των χωρών των 
μεσημβρινών και ανατολικών παραλίων της Μεσογείου αντιμετωπίζουν προβλήματα και δυσκολίες. Η 
επίτευξη ειρήνης, σταθερότητας και ευημερίας στη Μεσογειακή λεκάνη, αποτελεί μια από τις πρώτες 
προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως υπογραμμίσθηκε στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 
στο Έσσεν. Ορισμένα προβλήματα της περιοχής θίγουν άμεσα τους κατοίκους και τις δραστηριότητες τους, 
όπως π.χ. η ρύπανση των υδάτων. Η εντεινόμενη ξηρασία στην περιοχή επέτεινε τα προβλήματα: η έλλειψη 
νερού έγινε σοβαρότατο ζήτημα και πρέπει να αντιμετωπισθεί με μεγάλες ερευνητικές προσπάθειες. Αλλά 
ούτε μπορεί η Ένωση να αγνοήσει τις έμμεσες συνέπειες των αντιθέσεων μεταξύ δημογραφικής αύξησης 
και οικονομικών δυσχερειών, συγκεκριμένα δε σε ό,τι αφορά τις μεταναστευτικές πιέσεις. 
Ανακοίνωση της Κπιτροπής ,ιιρος το Συμβούλιο "Συνεργασία στην Ηπιστήμη και Τεχνολογία με τρίτες χώρες". 
C()M(90) 256 τελικό, Βρυΐξέλλις. Π.6.90 
Το καλώς νοούμενο συμφέρον της Ένωσης επιβάλλει την επιστημονική συνεργασία με την οποία οι 
μεσογειακές χώρες του νότου θα γίνουν ικανές να καθοδηγήσουν την ανάπτυξη τους και να συμβάλουν έτσι, 
έστω και εν μέρει, στη σταθεροποίηση της περιοχής. 
• Τρίτη μεταβολή: η διαφοροποίηση του Τρίτου Κόσμου 
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων γίναμε μάρτυρες της "απογείωσης" των νέων βιομηχανικών χωρών 
της Ασίας, καθώς και της οικονομικής ανέλιξης ορισμένων χωρών της Λατινικής Αμερικής. Οι περισσότερες 
από τις χώρες αυτές βρίσκονται έτσι σε μια κατάσταση όπου από τη μια μεριά παρουσιάζουν αξιοσημείωτο 
βιομηχανικό και εμπορικό δυναμισμό και από την άλλη έμμονη ύπαρξη μεγάλων καθυστερήσεων στον 
κοινωνικό ή στον υγειονομικό τομέα. 
Είναι ουσιώδους σημασίας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία να συμμετάσχει στη συνεργασία ΕΤΑ με τις χώρες 
αυτές. Θα πρέπει η βιομηχανία να εισχωρήσει στις νέες αυτές αγορές όσο πιο γρήγορα το επιτρέπει το 
επίπεδο της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και για τον σκοπό αυτό θα πρέπει να αξιοποιεί όλες 
τις νέες ευκαιρίες που παρουσιάζονται από το άνοιγμα των προγραμμάτων πλαισίων της Ε&Α, ώστε οι χώρες 
αυτές να εμπλακούν σε ερευνητικές συνεργασίες. 
Ωστόσο, οι μεταβολές αυτές απλώς υπογραμμίζουν την περιθωριοποίηση άλλων χωρών του τρίτου κόσμου. 
Οι οικονομικές δυσκολίες και τα προβλήματα υποσιτισμού και ξηρασίας περιεπλάκησαν με την εμφάνιση νέων 
πανδημιών. Αν και η κατάσταση επιτόπου είναι συχνά δύσκολη, η στοχοθετημένη επιστημονική συνεργασία 
με τις χώρες αυτές εξακολουθεί να είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ, αφού οι χώρες αυτές φαίνονται 
όλο και περισσότερο ικανές να αναπτύξουν οι ίδιες μεθόδους ΕΤΑ. 
Επιτακτική ανάγκη είναι να προβλεφθεί η συμμετοχή και λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών στην αναδυόμενη 
παγκόσμια κοινωνία της πληροφορίας, για να αποφευχθεί έτσι ο κίνδυνος διεύρυνσης του χάσματος από τις 
προηγμένες οικονομίες. 
Για να ανακεφαλαιωθεί η πεμπτουσία των μεταβολών σε διεθνή κλίμακα: η κατάρρευση του κομμουνιστικού 
ανατολικού συνασπισμού και η οικονομική ανέλιξη ορισμένων αναπτυσσομένων χωρών, διαφοροποίησαν 
έντονα την παλιά έννοια του "Τρίτου Κόσμου", και οδήγησαν στη διάλυση των τριών συνασπισμών που είχαν 
διαμορφωθεί στον κόσμο. Η διαφοροποίηση επίσης αυτή εντάθηκε και στο εσωτερικό των χωρών: οικονομικά 
λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες δημιουργούν ερευνητικά κέντρα υψηλής τεχνολογίας επιδιώκοντας τη διεθνή 
συνεργασία, ενώ βέβαια έχουν ανάγκη βασικής ενίσχυσης για την ανάπτυξη τους. 
2.2. Μεταβολές στους όρους της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
Κατά την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας οι κύκλοι εξέλιξης της τεχνολογικής καινοτομίας βραχύνονται. 
Η πίεση της ανταγωνιστικότητας αυξάνεται εφόσον η απελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών σε 
παγκόσμιο επίπεδο, ιδιαίτερα μέσω των GATT/WTO;>, κερδίζει έδαφος. Αναδυόμενες οικονομίες με χαμηλά 
επίπεδα αμοιβής εργασίας συναγωνίζονται σήμερα για την απόκτηση βιομηχανικών τομέων με τις έντονα 
εκβιομηχανισμένες χώρες. Οι οικονομικές επιδόσεις των χωρών και η θέση τους στις παγκόσμιες κατατάξεις 
οικονομικών μεγεθών μεταβάλλονται αναλόγως. Ειδικότερα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία και οι υπηρεσίες 
υψηλής στάθμης διακινδυνεύουν να χάσουν την σχετική ανταγωνιστικότητα τους, πράγμα που θα έχει 
σοβαρές συνέπειες επί της απασχόλησης. Από την άλλη μεριά, οι νέες αναδυόμενες αγορές σε άλλες 
περιοχές προσφέρουν νέες δυνατότητες αξιοποίησης. 
Ένα από τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων οτοιις οργανισμούς αυτούς είναι η δυνατότητα χορήγησης, υπό 
ορισμένες προϋποθέσεις, ενίσχυσης για ερευνητικές δραστηριότητες. 
Στην πρώτη γραμμή, υπάρχει η νέα προσέγγιση για συνεργασία με άλλες βιομηχανικές χώρες, που βασίζεται 
σε αμοιβαία πρόσβαση στις ερευνητικές προσπάθειες των άλλων. Οι διμερείς συμφωνίες που μέχρι τώρα 
συνηφθησαν με την Αυστραλία και τον Καναδά δημιουργούν νέες ευκαιρίες για τη βιομηχανία της ΕΕ και 
συμβάλλουν στην ενίσχυση της Ε&Α. 
Δεύτερον, όπως η επιστήμη και η τεχνολογία συχνά αποτελούν την κινητήρια δύναμη της καινοτομίας, πολλές 
χώρες με ανελισσόμενες οικονομίες επενδύουν περισσότερο σε Ε&Τ. Έτσι, έχουν αναπτυχθεί κέντρα υψηλής 
στάθμης σε πολλά σημεία του κόσμου. Αν και η συγκέντρωση των σχετικών κέντρων ΕΤΑ είναι πολύ έντονη 
μέσα στην αποκαλούμενη "τριάδα", υπάρχει εντούτοις αυξανόμενη τάση διασποράς και αποκέντρωσης των 
υποδομών Ε&Τ. 
Η τάση αυτή για αύξουσα αποκέντρωση και διασπορά της πληροφορίας διευκολύνθηκε από την αυξανόμενη 
εφαρμογή τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας. Πολλά από αυτά που μπορούσαν να γίνουν 
μόνο με φυσικής μορφής συνεργασία σε οργανωμένα ερευνητικά κέντρα, μπορούν σήμερα να επιτευχθούν 
με ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ διαφόρων περιοχών με τη βοήθεια των δικτύων πληροφορικής. Η 
ανάπτυξη της Κοινωνίας της Πληροφορίας επαυξάνει τις δυνατότητες καρποφόρας συνεργασίας σε μεγάλες 
αποστάσεις. 
Με ποιον τρόπο θα αντληθούν πλεονεκτήματα από τη συνεργασία με εμπορικούς ανταγωνιστές άλλων 
περιοχών και πώς αυτό θα βοηθήσει στη βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης στην ΕΕ; Τη στιγμή 
αυτή το κρίσιμο ερωτηματικό για τη διεθνή ΕΤΑ είναι: πώς θα επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή ισορροπία 
μεταξύ συνεργασίας και ανταγωνισμού; 
2.3. Σφαιρικά προβλήματα του 21ου αιώνα 
Από τα σημαντικά προβλήματα σφαιρικού χαρακτήρα τα οποία θα παραμείνουν εγγεγραμμένα στην ατζέντα 
του 21ου αιώνα είναι τα περιβαλλοντικά προβλήματα6, όπως οι παγκόσμιες κλιματικές μεταβολές, η 
ερημοποίηση, η πρόληψη των ζημιών από τους σεισμούς, η μόλυνση του αέρα και των νερών, η προστασία 
της βιοποικιλότητας, η πυρηνική ασφάλεια και η αυξανόμενη ένταση των ακτινοβολιών UV, κλπ. Η έρευνα 
σχετικά με τις απειλές κατά του περιβάλλοντος συνδέεται συχνά με τις νέες βιομηχανικές προσεγγίσεις. Για 
παράδειγμα, η ΕΤΑ η σχετική με τις καθαρές τεχνολογίες μεταφοράς και με τις πολιτικές καθοδήγησης των 
μεταφορών θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
σε σχέση προς τις διευρυνόμενες διεθνείς αγορές ενώ ταυτόχρονα θα λαμβάνεται μέριμνα για τη βελτίωση 
του περιβάλλοντος στον κόσμο. Η συνεργασία στην έρευνα μπορεί πολύ συχνά να ανοίξει τον δρόμο για 
ευρύτερη βιομηχανική συνεργασία. 
Η τάση να ενταθεί η παγκόσμια συνεργασία στην Ε&Τ οφείλεται στη γενικότερη ανάγκη να διαμοιρασθούν 
οι δαπάνες, οι τεχνικοί και ανθρώπινοι πόροι καθώς και οι κίνδυνοι εφαρμογής των μεγάλων καινοτομιών σε 
θέματα ΕΤΑ για τον 21ο αιώνα. 
Τομείς όπως η συνεργασία στις "μεγα-επιστήμες" περιλαμβανομένης και της βιοτεχνολογίας, αστρονομίας, 
εξορύξεων μεγάλου βάθους, διαστημικής, φυσικής των σωματιδίων και πηγών ακτινοβολίας. 
Ιίλέ,ιιε την Λτζίντα 21 και άλλες, δράσεις παρακολούθησης της Διάσκεψης της UNCHD στο Ρίο όπου 
περιλαμβάνονται, σημαντικές ερευνητικές εργασίες τις οποίες προσυπέγραψε και η RI·.. 
3. Στόχοι και κατευθυντήριες αρχές 
Οι δράσεις ΕΤΑ σε κοινοτικό επίπεδο αναλαμβάνονται σύμφωνα με το άρθρο 130στ της συνθήκης ΕΚ με 
στόχο 
* την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής βιομηχανίας 
* τη στήριξη άλλων πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Οι δύο αυτοί εντελώς γενικοί στόχοι παρέχουν το πλαίσιο για τη διεθνή συνεργασία σε Ε&Τ με τις τρίτες 
χώρες. Η διεθνής συνεργασία, αν θέλουμε να είναι επιτυχημένη, βιώσιμη και επωφελής, πρέπει καταρχήν 
και κυρίως να είναι αμοιβαίου ενδιαφέροντος για τους εταίρους της ΕΤΑ, προσφέροντας πλεονεκτήματα 
σ αυτούς στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα. 
3.1 Κατευθυντήριες αρχές 
Η πρώτη αρχή είναι η αρχή της επικουρικότητας. Η πολιτική διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας της 
Κοινότητας δεν αποβλέπει να υποκαταστήσει αυτήν των κρατών μελών. Επιδιώκει να καταστήσει την Ευρώπη 
ικανή να αντιμετωπίσει με συντονισμένο τρόπο τις πιέσεις για συνεργασία από τις τρίτες χώρες ή να 
ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της διεθνούς συγκυρίας, με βάση τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών. 
Η δεύτερη αρχή είναι αυτή της συνέπειας με τις κοινοτικές πολιτικές. Ως αναπόσπαστο μέρος της κοινοτικής 
πολιτικής για επιστημονική και τεχνολογική έρευνα, η διεθνής επιστημονική συνεργασία πρέπει να βαίνει 
παράλληλα με τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης. 
Η τρίτη αρχή είναι η αρχή της αποτελεσματικότητας, έτσι ώστε να αποφεύγεται η διασπορά των 
προσπαθειών και η διάχυση των χρηματοδοτικών πόρων και να προσφέρεται η εγγύηση της συνέχειας των 
λαμβανομένων μέτρων. 
3.2 Ειδικοί στόχοι 
Για να εφαρμοσθούν οι παραπάνω αρχές, θα πρέπει να αναληφθούν οι παρακάτω ειδικότερες προσπάθειες 
της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας: 
1. Για να ισχυροποιηθεί η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα θα πρέπει να εμπλουτισθούν οι επιστημονικές 
και τεχνολογικές γνώσεις με τη συνεργασία ξένων εταίρων. Κάνοντας δεκτούς ξένους εταίρους στο 
ευρωπαϊκό μοντέλο συνεργασίας και προβλέποντας τη συμμετοχή ευρωπαϊκών ερευνητικών κέντρων 
στην ΕΤΑ τρίτων χωρών, διευκολύνεται τόσο η πρόσβαση στα αποτελέσματα της Ε&Τ που 
επιτυγχάνονται αλλού όσο και η διείσδυση των από κοινού αναπτυσσομένων τεχνολογιών στις 
εξωτερικές αγορές. Παρουσιάζονται νέες ευκαιρίες από τη στιγμή που διάφοροι όμιλοι επιχειρήσεων, 
εργαζομένων στην Ε&Τ, μεθοδεύουν τη σύμπηξη μελλοντικών βιομηχανικών και οικονομικών 
συμπράξεων. 
2. Στα επόμενα χρόνια πρέπει να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή ζώνη έναντι του εντεινόμενου παγκόσμιου 
ανταγωνισμού και να βελτιωθεί η συνοχή της και όχι μόνον μεταξύ των σημερινών κρατών μελών. 
Η ΕΕ προτίθεται να βοηθήσει τις συνδεδεμένες με αυτήν χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και της 
Βαλτικής να επιτύχουν ανταγωνιστικά επίπεδα. Για να επιτευχθεί ικανοποιητικότερη περιφερειακή 
συνοχή, θα ενθαρρυνθούν τα γειτονικά ΝΑΚ και οι μεσογειακές χώρες, στην ή κοντά στην Ευρώπη, 
να πάρουν μέρος στις ευρωπαϊκές δράσεις ΕΤΑ, με όλες τις ανάγκες και τα ειδικά τοςυ συμφέροντα. 
3. Προς ενίσχυση άλλων πολιτικών της ΕΕ, η Ε&Τ θα πρέπει να συμβάλει στην επίλυση προβλημάτων 
πλανητικού χαρακτήρα και στην επιτυχή αντιμετώπιση των προκλήσεων κατά τις προσεχείς δεκαετίες. 
Οι κοινές προσπάθειες θα επιτρέψουν την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων 
ανθρώπινων, οικονομικών και τεχνικών πόρων. Τα κύρια θέματα της πολυμερούς συνεργασίας 
απορρέουν από τους εξής στόχους: εξασφάλιση μιας σταθερής παγκόσμιας ανάπτυξης, εξασφάλιση 
ενός καθαρότερου και υγιέστερου περιβάλλοντος, διαμόρφωση μιας δικαιότερης κοινωνίας και 
σύναψη ειρηνικών σχέσεων. Δίδεται έμφαση σε περιβαλλοντικά θέματα, στη δημογραφική ανάπτυξη, 
στα διεθνή υγειονομικά προβλήματα, στον εφοδιασμό σε καθαρό νερό, στη βιώσιμη αξιοποίηση των 
ενεργειακών πόρων, στις μεταφορές και στις επικοινωνίες (περιλαμβάνεται και η Κοινωνία της 
Πληροφορίας). 
4. Έχει μεγαλύτερη από ποτέ άλλοτε σημασία το να διευκολυνθεί η πρόσβαση των αναπτυσσομένων 
χωρών στην Ε&Α και στα επιτυγχανόμενα αποτελέσματα, αφού πλέον αναγνωρίζεται ότι αυτό 
αποτελεί τρόπο επιτάχυνσης της ανάπτυξης τους. Όλο και περισσότερες επιστημονικές και 
τεχνολογικές εγκαταστάσεις επιτρέπουν τις χώρες αυτές να πραγματοποιούν έρευνες σχετικές με 
τις δικές τους ανάγκες, πράγμα που έχει θετικές επιπτώσεις επί των οικονομιών τους. Το 
επιστημονικό τους προσωπικό ειδικευμένο στην Ε&Α παραμένει έτσι μέσα στη χώρα του ενώ 
παράλληλα συνεργάζεται με τους φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μακροπρόθεσμα, η συνεργασία 
στην ΕΤΑ θα βοηθήσει στη σύσφιξη των σχέσεων και θα επιτευχθεί έτσι καλύτερη ισορροπία μεταξύ 
εταίρων, συμβάλλοντας και στη γενικότερη γεωπολιτική σταθερότητα. 
Έτσι με τη συνεργασία Ε&Τ στηρίζονται και άλλες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συγκεκριμένα 
δε η των εξωτερικών σχέσεων (εξωτερική πολιτική και κοινή αφάλεια, κοινή εμπορική πολιτική, 
πολιτική συνεργασίας για την ανάπτυξη) και η πολιτική οικονομικής συνεργασίας με τις τρίτες χώρες. 
5. Ένας άλλος βασικός στόχος της διεθνούς συνεργασίας στην ΕΤΑ είναι να προσδοθεί στις κοινοτικές 
δράσεις διεθνής διάσταση. Οι επαφές και οι ανταλλαγές μεταξύ επιστημόνων είναι βασικής σημασίας 
για την ΕΤΑ της Ένωσης, σε θέματα στρατηγικής αλλά και σε άλλα ζητήματα πλανητικής εμβέλειας. 
Πρέπει να ενθαρρυνθεί η πρόσβαση σε ομάδες και ενώσεις που καταγίνονται με τις νέες εξελίξεις 
ώστε κατά τον τρόπο αυτό να συναφθούν υψηλού επιπέδου σχέσεις ΕΤΑ. 
Περιληπτικά, οι ειδικοί στόχοι της ΕΕ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας ΕΤΑ έχουν ως εξής: 
* ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξη τεχνολογίών για τις νέες αγορές 
* δημιουργία συμπράξεων στην Ε&Τ με τους γείτονες της ΕΕ 
επιμερισμός ευθυνών και ανάπτυξη της ΕΤΑ για την επίλυση μεγάλων προβλημάτων του 21ου 
αιώνα 
* ανάπτυξη της ΕΤΑ για να επιτευχθεί διαρκής ανάπτυξη στις αναπτυσσόμενες χώρες 
* ανταλλαγή πληροφοριών επιστημονικής και τεχνικής φύσεως και συμμετοχή στην μεγα-επιστήμη 
και τις τεχνολογίες αιχμής 
Παραδείγματα δράσεων διεθνούς συνεργασίας στην ΕΤΑ: 
* Ένα σχέδιο με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με το οποίο διερευνάται η 
πιθανότητα επέλευσης σεισμών στην περιοχή Παννόνια όπου λειτουργούν σοβιετικά πυρηνικά 
εργοστάσια τετάρτης γενεάς. Συνεργάζονται στις γεωλογικές αυτές έρευνες ερευνητές από την Ιταλία, 
Ουγγαρία, Τσεχία, Ρουμανία, Σλοβενία και το ΗΒ. 
* Στους κόλπους του Διεθνούς Κέντρου Επιστήμης και Τεχνολογίας (ISTC) ξεκίνησε ένα σχέδιο για την 
αξιοποίηση των υψηλών θερμοκρασιών των πυραύλων στην αποδόμηση και εξουδετέρωση υπερτοξικών 
υλικών. Το σχέδιο παρέχει τη δυνατότητα σε 70 περίπου επιστήμονες και μηχανικούς της στρατιωτικής 
βιομηχανίας να αναπροσανατολίσουν τις εργασίες τους σε νέες βιομηχανικές κατευθύνσεις. Το σχέδιο 
χρηματοδοτείται σε ίσα μέρη από την ΕΕ, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία ενώ οι ερευνητές προέρχονται από 
τη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Γερμανία. 
* Στα πλαίσια της πρωτοβουλίας AVICENNE που απευθύνεται στις 12 μεσογειακές χώρες μη μέλη της 
ΕΕ, ειδικότερα σε θέματα διαχείρισης υδάτων, υγείας και ανανεώσιμων πόρων, το σχέδιο αυτό 
επικεντρώνεται στη δέσμευση των βιομηχανικών ρύπων των υδάτων με τη βοήθεια υλικών επιτόπιου 
παραγωγής ώστε να επιτυγχάνεται η ασφαλής απόρριψη των αποβλήτων και η προστασία των πτωχών 
υδατίνων πόρων. Στην έρευνα συνεργάζονται εταίροι από την Κύπρο, την Αίγυπτο, την Ελλάδα και το 
ΗΒ. 
* Ένα πρόγραμμα ιατρικών ερευνών με την Βενεζουέλα που στοχεύει στην ανάπτυξη 
ικανοποιητικότερης θεραπείας των θρομβώσεων με την ανάλυση των μοριακών δομών της σιέλου ενός 
είδους νυχτερίδας της Λατινικής Αμερικής. Στο υλικό αυτό περιέχεται μια ορισμένη πρωτεΐνη, 
ονομαζόμενη "δρακουλίνη" η οποία αναστέλλει την πήξη του αίματος επί ώρες. Εταίροι στην 
φαρμακολογική αυτή έρευνα προέρχονται από την Ολλανδία, τη Γαλλία και τη Βενεζουέλα με στόχο την 
απομόνωση της εν λόγω πρωτεΐνης. 
* Ένα δεύτερο σχέδιο παρακολούθησης κατασκευών με τη βοήθεια Η/Υ (SECIM - Computer Integrated 
Manufacturing), για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή δράσεων κοινών εταιρειών στην Κίνα, οι οποίες 
αντιμετωπίζουν δυσχέρειες εφαρμογής της προηγμένης τεχνικής. Οι εταίροι προέρχονται από 
ευρωπαϊκές βιομηχανίες αυτοκινήτων και από επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, από 
κινεζικά τεχνικά ινστιτούτα, από κοινές επιχειρήσεις οχημάτων καθώς και από την κλωστοϋφαντουργία. 
* Μετά από δύο δεκαετίες έντονης ξηρασίας στις χώρες του Σαχέλ μεθοδεύεται ένα ερευνητικό σχέδιο 
για τη μελέτη προσαρμογής ντόπιων εδώδιμων ποικιλιών σε συνθήκες ξηρασίας, περιλαμβανομένου και 
του εγκλιματισμού ξένων ποικιλιών (π.χ. φασόλια από τη Λατινική Αμερική) για τη βελτίωση της 
διατροφικής κατάστασης στην περιοχή. Οι ερευνητές εταίροι προέρχονται από διάφορες αφρικανικές 
χώρες, περιλαμβανομένων και των προερχομένων από την CERAAS (Regional Center for Studies on the 
Improvement of Adaption to Aridity), Βραζιλία, Βέλγιο, Γαλλία και Πορτογαλία. 
* Στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος επιστημονικών υποτροφιών 73 υπότροφοι ερευνητές από 
τα κράτη μέλη θα ξεκινήσουν τις εργασίες τους το 1996 σε ιαπωνικά και κορεατικά εργαστήρια για 
περιόδους μέχρι 18 μηνών. Τα περισσότερα από τα ερευνητικά σχέδια αφορούν κυρίως βασική έρευνα 
αλλά εμφανίζουν και ισχυρούς βιομηχανικούς προσανατολισμούς ειδικών ενδιαφερόντων. 
4. Τα διαθέσιμα όργανα 
Η Ένωση διαθέτει τώρα έναν ορισμένο αριθμό ειδικών οργάνων επιστημονικής συνεργασίας, από τα οποία 
τα κυριότερα είναι: η δράση 2 του Προγράμματος Πλαισίου και το άνοιγμα των ειδικών προγραμμάτων, 
επίσης δε και ένα φάσμα συμφωνιών με τρίτες χώρες που καλύπτουν τη συνεργασία ΕΤΑ. Ωστόσο, είναι 
απαραίτητο, υπό το φως της εμπειρίας, να διευκρινισθεί και η προσφυγή σε άλλες, πολύ διαφορετικές, 
προσεγγίσεις της επιστημονικής συνεργασίας (βλ. παράρτημα). 
Η Κοινότητα δραστηριοποιείται στην προώθηση της διεθνούς συνεργασίας ΕΤΑ με βάση διμερείς συμφωνίες 
με τρίτες χώρες. Μερικές από τις συμφωνίες αφορούν τις γενικότερες σχέσεις με τρίτες χώρες και 
προβλέπουν διατάξεις για τη συνεργασία σε θέματα ΕΤΑ υπάρχουν επίσης ad hoc συμφωνίες για συνεργασία 
ΕΤΑ. Οι συμφωνίες αυτές αποβλέπουν στην προώθηση της συνεργασίας διευκολύνοντας την αμοιβαία 
πρόσβαση σε προγράμματα και σχέδια ΕΤΑ καθώς και στα αποτελέσματα αυτών, προβλέποντας επίσης και 
την ενδεδειγμένη προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Επιπλέον, η Κοινότητα μπορεί να 
προωθήσει ή να συμμετάσχει σε ειδικά προγράμματα ΕΤΑ στα οποία μετέχουν αρκετές χώρες και 
ασχολούνται με γενικές κατά προτεραιότητα ανάγκες. 
Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να επιτευχθεί η συντονισμένη αξιοποίηση των διαφόρων κοινοτικών πόρων._ 
Τα προγράμματα PHARE και TACIS παρέχουν ήδη ενίσχυση σε σχέδια σημαντικής επιστημονικής και 
τεχνολογικής σημασίας τα οποία συμβάλλουν στην οικονομική αναδιάρθρωση καιτην ανάπτυξη. Ταυτόχρονα, 
η δεύτερη δράση του 4ου Προγράμματος Πλαισίου καθώς και το 10% των ενδεικτικών εθνικών 
προγραμμάτων PHARE διατίθενται για την υποστήριξη της συμμετοχής των χωρών στο PHARE στα πλαίσια 
των κοινοτικών προγραμμάτων. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα για το PHARE παροχής ενισχύσεων σε 
υποδομές, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή σε αυτά, με βάση τα συμπληρωματικά πρωτόκολλα των 
ευρωπαϊκών συμφωνιών. 
Εκτός του ανοίγματος των κοινοτικών προγραμμάτων στις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης, η Ένωση θα πρέπει να δεχθεί ευνοϊκά τα αιτήματα των εθνικών συντονιστών από τις χώρες που 
μετέχουν στο PHARE και στο TACIS για τη βελτίωση των σχεδίων που συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη 
και αναδιάρθρωση και συνεπάγονται σημαντικά επιστημονικά και τεχνολογικά στοιχεία. Οι στόχοι και οι 
διαδικασίες του MEDA, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης και των προγραμμάτων ενίσχυσης της Ένωσης 
για την Ασία και τη Λατινική Αμερική προς υποστήριξη προγραμμάτων αυτής της μορφής, μετά από αίτημα 
των δικαιούχων χωρών, και μέσα στα συμφωνηθέντα πλαίσια σχεδιασμού της συνεργασίας. 
Επιβάλλεται επίσης η κινητοποίηση των κοινοτικών ανθρωπίνων πόρων. Μερικές από τις αντιπροσωπείες της 
Επιτροπής στις τρίτες χώρες θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις επιστημονικές τεχνολογικές τους βάσεις, είτε 
με μόνιμο προσωπικό είτε με προσωπικό προσλαμβανόμενο επιτόπου, για την εκτέλεση επιστημονικών 
ελέγχων και την κατάρτιση εκθέσεων επί ερευνητικών επιτευγμάτων στο εξωτερικό. Τέτοιου είδους 
προχωρημένες αναλύσεις θα βοηθούσαν τόσο την ευρωπαϊκή έρευνα την ίδια όσο και τη διεθνή συνεργασία. 
Θα πρέπει να σημειωθεί επίσης στι, με το ερευνητικό της προσωπικό, η Ένωση έχει στη διάθεση της 
αυθεντικές πηγές τεχνογνωσίας οι οποίες θα πρέπει να αναδιπλωθούν κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο. 
5. Οι προτεραιότητες για μια πολιτική γειτονίας 
Επιβάλλεται να αναπτυχθεί η συνεργασία με τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τα βαλτικά 
κράτη που είναι συνδεδεμένα με την Ένωση, ώστε να διευκολύνεται η προσέγγιση τους προς αυτήν μέσω 
μιας προοδευτικής οικονομικής ολοκλήρωσης. 
Τα προβλήματα που έχουν σχέση με την πυρηνική ενέργεια είναι ιδιαίτερα έντονα στην περιοχή αυτή. Για 
θεσμικούς λόγους, η διεύρυνση της επιστημονικής συνεργασίας σ'αυτόν τον πολύ σημαντικό τομέα που 
συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση αυξημένων οικονομικών μέσων, επιβάλλει τη διάθεση κονδυλίων στα πλαίσια 
της συμπληρωματικής χρηματοδότησης του Προγράμματος Πλαισίου ΕΥΡΑΤΟΜ που θα υιοθετηθεί το 1996. 
Καθώς οι προαναφερόμενες χώρες αναπτύσσονται, οι διμερείς συνεργασίες πρέπει να συναφθούν ώστε να 
περιλάβουν τις χώρες αυτές σε μερικά από τα ειδικά κοινοτικά προγράμματα. 
Ο διάλογος μεταξύ της Ένωσης, των κρατών μελών και των μεσογειακών χωρών - εταίρων θα πρέπει να 
οδηγήσει στην επιλογή των κοινών ερευνητικών στόχων για την αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων της 
περιοχής: διαχείριση φυσικών πόρων (προβλήματα σχετικά με τους υδάτινους πόρους), θαλάσσια ρύπανση, 
αγώνα κατά της ερημοποίησης, γεωργία, γεωργική και αστική ανάπτυξη, για παράδειγμα. 
Ο νέος κανονισμός του MEDA προβλέπει συγκεκριμένα την υποστήριξη της "ολοκληρωμένης ανάπτυξης των 
ανθρωπίνων πόρων, ιδιαίτερα δε την εκπαίδευση και την επιμόρφωση, όπως επίσης και τη βελτίωση των 
δυνατοτήτων της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας". 
6. Οκτώ δράσεις 
Η Επιτροπή παρουσιάζει, με μεγαλύτερη λεπτομέρεια στο παράρτημα, τις απόψεις της σε ό,τι αφορά τις 
διάφορες ομάδες χωρών. Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλούνται επίσης να διατυπώσουν 
τις προτάσεις τους. Έχουν ήδη υποβληθεί ή θα υποβληθούν μελλοντικά7 εμπεριστατωμένες εκθέσεις σχετικά 
με ειδικούς τομείς της διεθνούς συνεργασίας. Η έκβαση των συζητήσεων και η πρακτική πείρα από τη 
συνεργασία, που θα αποκτηθούν κατά τη διάρκεια της εφαρμογής των τρεχόντων προγραμμάτων πλαισίων 
θα συμβάλουν στην εκπόνηση του πέμπτου προγράμματος πλαισίου. 
Στο άμεσο μέλλον, η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει την εφαρμογή οκτώ δράσεων: 
6.1 Ο διάλονος έρευνας-βιουηγανίας 
Θα πρέπει να ενταθεί η εμπλοκή της βιομηχανίας σε διεθνή σχέδια συνεργασίας ΕΤΑ. 
6 2 Η ενίσνυση της εξωτερικής διάστασης της πολιτικής ΕΤΑ 
Θα πρέπει να συνεχισθεί η εφαρμογή μιας πολιτικής για αυξημένη αμοιβαία πρόσβαση σε 
προγράμματα και σχέδια ΕΤΑ καθώς και στα αποτελέσματα τους, στα οποία θα παρέχεται η 
ενδεδειγμένη προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και θα ετοιμάζεται ο δρόμος για τη 
C()M(95) 190 τελικό "Prospects lor cooperation in science and technology with the new independent Stales" και 
SKC(95)814: Strengthening development research potential: a priority for the European Union. 
δρομολόγηση σχεδίων ΕΤΑ κοινού ενδιαφέροντος. Η πολιτική αυτή μπορεί να υλοποιηθεί με την πιο 
συστηματική ενσωμάτωση ειδικών διατάξεων ΕΤΑ στις διμερείς συμφωνίες συνεργασίας με τις τρίτες 
χώρες και με συγκεκριμένες συμφωνίες για τη συνεργασία σε θέματα ΕΤΑ. 
63 Προώθηση της συνεργασίας ΕΤΑ σε ειδικά σγέδια 
Η Κοινότητα θα πρέπει να ενεργοποιηθεί για την προώθηση ή τη συμμετοχή σε ερευνητικά 
προγράμματα και σχέδια όπου εμπλέκονται τρίτες χώρες με σκοπό την ικανοποίηση ειδικών αναγκών 
γενικής φύσεως, σχέδια που εμφανίζουν ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και έρευνα. 
64 Προτεραιότητες προσαρυοσυένες στις ανάγκες των λιγότερο προηνυένων γωοών 
Προτείνεται διάλογος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών και των λιγότερο 
ανεπτυγμένων χωρών 
για την εφαρμογή της διακήρυξης του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση του ερευνητικού 
δυναμικού των αναπτυσσομένων χωρών (1η Ιουνίου 1995), 
για την παρακολούθηση των στόχων των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών σχετικά με την 
γεωπονική έρευνα. 
6.5 Ικανοποιητικότερη επικοινωνία υε τρίτες γώρες 
Οι αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο εξωτερικό πρέπει να κινητοποιηθούν εντονότερα 
για την παρακολούθηση των εξελίξεων της ΕΤΑ στην κάθε χώρα. Στις αντιπροσωπείες ορισμένων 
χωρών θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την ενίσχυση της επιστημονικής τους τεχνογνωσίας. 
6.6 Η αξιοποίηση και άλλων ταυείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους σκοπούς της ΕΤΑ 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που προσφέρονται στα προγράμματα PHARE, 
TACIS, MEDA, EDF και στα προγράμματα ενίσχυσης της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής για τη 
συμμετοχή εταίρων από τρίτες χώρες σε σχέδια που περιλαμβάνουν έρευνα και τεχνολογική 
ανάπτυξη, κατόπιν αιτήματος των αρμοδίων αρχών και με στόχους, προτεραιότητες και διαδικασίες 
που προβλέπονται στα εν λόγω προγράμματα. 
6.7 Μια νέα Μεσογειακή πρωτοβουλία 
Θα πρέπει να προβλεφθεί η προκήρυξη ειδικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων για τις 
μεσογειακές χώρες. Αυτό θα απαιτήσει πρόσθετες πιστώσεις από τους αναθεωρημένους πόρους του 
τετάρτου Προγράμματος Πλαισίου. 
6.8 Ενισγύσεις κατά τη φάση πριν από την προσγώρηση των γωρών της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης 
Εάν η συμπληρωματική χρηματοδότηση με βάση το τέταρτο Πρόγραμμα Πλαίσιο αποφασισθεί το 
1996, μέρος των ενισχύσεων αυτών μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ενισχύσεις στο προ της 
προσχώρησης στάδιο. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη διευκόλυνση των εταίρων που 
προέρχονται από τις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Βαλτικής, 
για να συμμετάσχουν σε ειδικά προγράμματα στα πλαίσια του τέταρτου Προγράμματος Πλαισίου, 
σε ειδικούς τομείς. 
Ένα μέρος της συμπληρωματικής χρηματοδότησης του Προγράμματος Πλαισίου ΕΥΡΑΤΟΜ θα 
μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδοτική υποστήριξη εταίρων από τρίτες χώρες στοντομέα 
της πυρηνικής ασφάλειας. 
10 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΤΑ: 
Η ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΕ Ο,ΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ 
Ι. Προσεγγίσεις 
Για να επιτευχθούν οι στόχοι που αναφέρονται στο κεφάλαιο 3.2. μπορούν να εφαρμοσθούν διάφορες 
προσεγγίσεις. Καθεμία από αυτές συνήθως εξυπηρετεί περισσότερους από έναν στόχο, εφόσον οι επιμέρους 
στόχοι αφορούν διαφορετικές προσεγγίσεις. Η συμπληρωματικότητα των μεθόδων διαμορφώνει τη γενική 
προσέγγιση της διεθνούς πολιτικής για συνεργασία ΕΤΑ. 
Α. Σφαιρική προσέγγιση: βελτίωση της ανταγωνιστικότητας με τη συνεργασία Ε&Τ 
Η συνεργασία Ε&Τ είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να μπορέσουν τα κράτη να παρακολουθήσουν 
την τεχνολογική και κοινωνικοοικονομική εξέλιξη. Στους κόλπους της ΕΕ, η αύξηση των πόρων υπέρ των 
προγραμμάτων πλαισίων κατέδειξε την αυξανόμενη θέληση των ιδιωτικών και κρατικών ερευνητικών 
ιδρυμάτων για το μοντέλο συνεργασίας σε θέματα ΕΤΑ. Το ευρωπαϊκό αυτό μοντέλο συνεργασίας για την 
έρευνα διευρύνθηκε με το άνοιγμα των ειδικών επιλεγομένων προγραμμάτων προς εταίρους από όλον τον 
κόσμο. Οι συνδεδεμένες τρίτες χώρες μπορούν να συμμετάσχουν σε διάφορα προγράμματα, σύμφωνα με 
τους όρους συμμετοχής που ορίζονται στην απόφαση του Συμβουλίου 94/763/ΕΚ8, ιδιαίτερα δε με την 
προϋπόθεση ότι η εν λόγω συμμετοχή συμβάλλει αποτελεσματικά στην εφαρμογή του προγράμματος. Η 
συμμετοχή αυτή δεν πρέπει να εξασθενίζει τη διαπραγματευτική θέση της Κοινότητας για τη σύναψη 
Διεθνούς Συμφωνίας βασιζόμενης σε αρχές, και μεταξύ άλλων, στην αρχή της αμοιβαιότητας. 
Με τις νέες δυνατότητες συνεργασίας με διάφορους εταίρους της Ε&Τ των τρίτων χωρών δεν επιζητείται η 
παραγωγή αποτελεσμάτων για συγκεκριμένες χώρες σε κάποια συγκεκριμένη περιοχή. Η πρόσβαση 
δημιουργείται για εταίρους που είναι σε θέση να προσφέρουν στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πολύτιμη 
τεχνογνωσία και οι οποίοι επιδιώκουν να αντλήσουν πλεονεκτήματα από τη συνεργασία τους με ευρωπαίους 
εταίρους. Αντίθετα με την προαναφερόμενη προσέγγιση, η εδώ προβλεπόμενη δεν απολαύει, σε γενικές 
γραμμές, κοινοτικής χρηματοδότησης στα πλαίσια του ΠΠ. 
Ωστόσο η συνεργασία για Ε &Τ εκτός ΕΕ, εμπεριέχει τον κίνδυνο να απωλεσθεί ο έλεγχος κατά την 
αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Πρέπει λοιπόν να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη μεταφορά των 
αποτελεσμάτων και την αξιοποίηση των γνώσεων καθώς και των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας9 που 
απορρέουν από τη συμμετοχή τρίτων μερών., Σε ό,τι αφορά μη διαπραγματευθείσες συμμετοχές (δυνάμει 
του "ανοικτού άρθρου 8"), οι κανόνες που παρατίθενται στην Πρότυπη Σύμβαση θα διέπουν την ιδιοκτησία, 
τη μεταφορά και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Η διεθνής συνεργασία ΕΤΑ δεν θα πρέπει επίσης να 
επιτρέπει την παράκαμψη των ευρωπαϊκών προδιαγραφών, προτύπων ή δεοντολογικών αρχών. Οι μηχανισμοί 
εφαρμογής πρέπει να διασφαλίζονται, περιλαμβανομένης και της πρόσβασης σε ερευνητικές εγκαταστάσεις, 
σε χώρους ή φυσικούς πόρους επιστημονικού ενδιαφέροντος. Θα πρέπει επίσης να προστατεύεται η 
ελεύθερη διακίνηση των επιστημόνων. 
Άρθρο 2 και 3 της απ.ύ<|«ίοης του Συμβουλίου 94/763/1·.Κ της 21ης Νοέμβριοι) 1994, ΕΕ Ι, 306, 30 Νοεμβρίου 1994 
και άρθρο Χ οριομένιην αποΐ|ΐάοε<ι>ν για ειδικά προγράμματα. 
Κοινή οηλιυυη της IJI ι.τροπής και. του Συμβουλίου υχιτικά με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που ιοχϊκνυν 
οτη αυνεργαυί,α Ε&ΐ με τρίτες χώρες, 26 Ιουλίου 1992 
11 
Για να επωφεληθούν καλύτερα από τη διεθνή διάσταση, τα ειδικά προγράμματα πρέπει να συνεπάγονται 
σφαιρική συνεργασία. Πρέπει όμως επίσης να παρακολουθούνται με προσοχή τα αποτελέσματα της 
συνεργασίας επί των στόχων του προγράμματος. Αν το γενικό άνοιγμα τους αποδειχθεί επιτυχημένο θα 
πρέπει να αντιμετωπισθεί το άνοιγμα και άλλων προγραμμάτων σχετικά. Αν όχι, η προσέγγιση θα πρέπει να 
επανεκτιμηθεί. Η παρούσα επιλογή ειδικών προγραμμάτων ανοικτών στη συνεργασία με εταίρους τρίτων 
χωρών απ όλο τον κόσμο, δεν ακολουθεί κάποια συγκεκριμένη πολιτική. Μερικές από τις αποφάσεις αυτές 
φαίνονται ακόμη και αντιφατικές (για παράδειγμα, το άνοιγμα των προγραμμάτων για την τεχνολογία της 
πληροφορίας και της επικοινωνίας και από την άλλη μεριά το μη άνοιγμα των προγραμμάτων τηλεματικής 
και βιομηχανικών τεχνολογιών και υλικών). Το άνοιγμα των προγραμμάτων πρέπει επομένως να 
επανεξετασθεί στο 5ο πρόγραμμα πλαίσιο και να ακολουθήσει μια πιο συνεπή διαδικασία λήψεως 
αποφάσεων. 
Β. Περιφερειακή προσέγγιση: Μέσα για τη βελτίωση της Ε&Τ 
Η περιφερειακή προσέγγιση της ΕΕ για τη διεθνή συνεργασία ΕΤΑ απευθύνεται σε ομάδες χωρών και 
δρομολογεί τη συνεργασία ΕΤΑ σε επιλεγμένους στόχους ειδικού περιφερειακού ενδιαφέροντος. Οι 
περιφέρειες οριοθετούνται κατά τρόπο γεωγραφικό αλλά και/ή με βάση οικονομικούς δείκτες ή άλλα κοινά 
χαρακτηριστικά. Οι προτεραιότητες αμοιβαίου ενδιαφέροντος εντοπίζονται μαζί με τους εκπροσώπους των 
χωρώντης εξεταζόμενης περιοχής. Οι δράσεις που αναλαμβάνονται από το INCO, το πρόγραμμα που αφορά 
τη δράση 2 του Προγράμματος Πλαισίου, επικεντρώνονται σε θέματα που δεν καλύπτονται ή καλύπτονται 
ανεπαρκώς για ειδικούς περιφερειακούς σκοπούς, από άλλα προγράμματα του ΠΠ. 
rnv περιφερειακή προσέγγιση προσφέρεται επίσης οικονομική ενίσχυση σε εταίρους τρίτων χωρών, στα 
».' Jia στοχοθετημένων δράσεων ΕΤΑ όπως ορίζονται στο πρόγραμμα INCO. Μπορούν επίσης να 
λ ηγηθούν πιστώσεις για να διευκολυνθεί η συμμετοχή σε κοινά σχέδια ερευνών άλλων ειδικών 
προγραμμάτων. 
Ji χορηγούμενες οικονομικές ενισχύσεις στα πλαίσια της συνεργασίας ΕΤΑ μπορούν να αποδειχθούν 
αποτελεσματικές αν οι υποδομές ΕΤΑ των χωρών εταίρων είναι βιώσιμες και σε θέση να αξιοποιήσουν τα 
αποτελέσματα της εν λόγω συνεργασίας για την κατοπινή τους ανάπτυξη. Στα σχέδια ΕΤΑ πρέπει να 
ενσωματώνονται και οι τελικοί χρήστες των αποτελεσμάτων, όπως οι βιομηχανίες ή οι δημόσιες υπηρεσίες 
και να λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, όταν πρόκειται για συγκεκριμένες ερευνητικές 
στρατηγικές. 
Γ. Διμερής προσέγγιση: Σύναψη ειδικών σχέσεων Ε&Τ 
Η ΕΕ μπορεί να συνάψει σχέσεις με διάφορες χώρες, υπογράφοντας διμερείς συμφωνίες. Υπάρχουν τρεις 
τύποι συμφωνιών: 
* γενικής φύσεως συνεργασίες εμπορικής και οικονομικής φύσεως, οι οποίες περιλαμβάνουν και 
συνεργασία σε θέματα Ε&Τ, συμφωνίες που αποσκοπούν στο να διευκολύνουν τη γενικότερη 
συνεργασία 
* συμφωνίες συνεργασίας ΕΤΑ που ενισχύουν την αμοιβαία πρόσβαση σε ειδικά προγράμματα και 
συγκεκριμένα θέματα10 
* συμφωνίες συνεργασίας ΕΤΑ που συνδέουν μια τρίτη χώρα, με πλήρη οικονομική ενίσχυση σε ένα, 
ορισμένα ή όλα τα ειδικά προγράμματα ενός Προγράμματος Πλαισίου και προβλέπουν την αντίστοιχη 
συνεισφορά του κοινοτικού προϋπολογισμού11 
Άρθρο 2, παράγραφος 1γ (ϋ), απόΐ|ΧΧοης τοιι Συμβουλίου 94/763/ΚΚ, 21 Νοεμβρίου, Ιϊπ,ίοημη Ιίφημερίόα L 306, 30 
Νοεμβρίου 1994 
Άρθρο 2 της παραπάνω αποΐ|>αυης 
12 
Στις συμφωνίες διευκρινίζονται οι λεπτομέρειες της συνεργασίας και οι κανόνες σε θέματα προστασίας 
πνευματικών δικαιωμάτων (IRP). Με τις εν λόγω συμφωνίες θα πρέπει ιδίως να εξασφαλίζεται ανάλογη 
πρόσβαση των ευρωπαίων εταίρων της ΕΤΑ στα αντίστοιχα προγράμματα της τρίτης χώρας. Πριν να 
ξεκινήσουν όποιες νέες διαπραγματεύσεις, θα πρέπει να αξιολογείται το αμοιβαίο όφελος και οι επιπτώσεις 
επί των δύο πλευρών της εκάστοτε συμφωνίας, σε σχέση προς τις ήδη υπάρχουσες δυνατότητες 
συνεργασίας στον τομέα της ΕΤΑ. 
Δ. Πολυμερής προσέγγισης: Κατ'επιλογήν συμμετοχή στην Ε&Τ 
Η υπέρβαση των συνόρων της επιστημονικής και τεχνικής γνώσης προϋποθέτει την ύπαρξη εγκαταστάσεων 
και δικτύων όλο πιο συγκροτημένων, που ξεπερνούν όμως τις δυνατότητες μιας μόνης χώρας ή και περιοχής. 
Πρέπει λοιπόν η ΕΕ να συνεργασθεί σε πολυμερές επίπεδο με ικανούς εταίρους είτε σε μεμονωμένα σχέδια 
(π.χ. ITER, HUGO, HSFP), για το συντονισμό της ευρωπαϊκής συμμετοχής στην παγκόσμια ερευνητική κίνηση 
(π.χ. ENRICH), είτε στα πλαίσια ανεξάρτητων διεθνών οργανισμών που εργάζονται σε ευρύτερο φάσμα (π.χ. 
OMS, IAEA). 
Οι Επιχειρησιακές Ομάδες οι επιφορτισμένες με τη βιομηχανική συνεργασία ΕΤΑ που πρόσφατα 
δημιουργήθηκαν από την Επιτροπή, συντονίζουν τις διάφορες δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις 
επικεντρώνουν στις ειδικές ανάγκες της αυριανής κοινωνίας (καθαρό αυτοκίνητο, εμβόλια, κλπ.). Με τις 
πρωτοβουλίες αυτές θα πρέπει να αξιολογηθούν οι προκλήσεις του παγκόσμιου ανταγωνισμού καθώς και οι 
ευρύτερες προσβάσεις προς τις αγορές. Σε ό,τι αφορά π.χ. την κατασκευή του καθαρού αυτοκινήτου, η 
Ιαπωνία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έλαβαν παρεμφερή μέτρα. Με πρωτοβουλίες αυτής της μορφής θα γίνουν 
δυνατές τακτικές επαφές και ανταλλαγές μεταξύ εταίρων. Εξάλλου, συνεργασία αυτού του τύπου θα μπορεί 
να επιταχυνθεί με τις αναγκαίες πάντα προφυλάξεις, αν αναμένεται να προκύψει κάποια πρόσθετη αξία σε 
επίπεδο τεχνογνωσίας ή σε θέματα εξοικείωσης με τις εξωτερικές αγορές. 
Έχει μεγάλη σημασία να πραγματοποιούνται τακτικές ανταλλαγές απόψεων υψηλού επιπέδου (π.χ. ομάδα 
Carnegie) ή στα πλαίσια διεθνών οργανισμών (ΟΟΣΑ). Η Επιτροπή θα εντείνει τον συντονισμό των κρατών 
μελών στους κόλπους των οργανισμών αυτών (π.χ. με το CREST για τον συντονισμό των θέσεων των κρατών 
μελών πριν από όλες τις σημαντικές διασκέψεις του ΟΟΣΑ). 
Ε. Συνοχή και συμπληρωματικότητα με άλλες πολιτικές της ΕΕ 
Τα όργανα εξωτερικής πολιτικής (δηλ. PHARE, TACIS, MEDA, FED, οι κανονισμοί για την Ασία και τη Λατινική 
Αμερική) συμβάλλουν οικονομικά στην ανάπτυξη των υποδομών της ΕΤΑ (ερευνητικά κέντρα, κυρίως 
ανθρώπινο δυναμικό και σχολικές υποδομές) στις δικαιούχους χώρες. Τα σχέδια ΕΤΑ βοηθούν στη 
διατύπωση και την υλοποίηση των εν λόγω πολιτικών. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την έρευνα στα 
εμβόλια κατά της ελονοσίας ή του AIDS θα έχουν άμεσες επιπτώσεις επί των μελλοντικών προοπτικών των 
πολιτικών ανάπτυξης. Διάφορα σχέδια ΕΤΑ χρηματοδοτήθηκαν επίσης σε συνεργασία με εταίρους των 
κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για να καταστούν όσο πιο αποδοτικές γίνεται οι εν λόγω 
επενδύσεις στην ΕΤΑ θα πρέπει να υπάρχει ικανοποιητικός συντονισμός μεταξύ εξωτερικής πολιτικής και 
πολιτικής για την έρευνα, στην ΕΕ. Με τον συντονισμό αυτόν θα υπάρξει μεγαλύτερη συνοχή και 
συμβατότητα των οργάνων αυτών και του προγράμματος INCO ιδιαίτερα. 
13 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που προσφέρονται στο PHARE, TACIS, MEDA, EDF και 
στα προγράμματα ενίσχυσης για την Ασία και τη Λατινική Αμερική, για να προωθήσει τη συμμετοχή εταίρων 
από τρίτες χώρες σε σχέδια αφορώντα την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, καλύπτοντας μέχρι και το 
50% των δαπανών του εκάστοτε σχεδίου12 και μετά από αίτημα των αρμοδίων αρχών σε ό,τι αφορά τις 
προτεραιότητες και τις διαδικασίες που προβλέπονται στα εν λόγω προγράμματα. Μερικά συνδεδεμένα 
κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης έχουν ήδη διατυπώσει τέτοια αιτήματα σε ό,τι αφορά τη 
χρησιμοποίηση των κονδυλίων του PHARE13. 
Σε γενικές γραμμές, θα πρέπει να εξασφαλίζεται συντονισμός με όλες τις άλλες πολιτικές της ΕΕ που 
αφορούν τη διεθνή συνεργασία ΕΤΑ. Ειδικότερα δε με πολιτικές ανταγωνισμού όπως κρατικές 
χρηματοδοτούμενες πρωτοβουλίες για διεθνή συνεργασία ΕΤΑ δεν θα πρέπει να έρχονται σε αντίθεση με 
τους κανόνες κρατικής ενίσχυσης, τη συνθήκη της ΕΚ, την ΕΕΑ, τις ευρωπαϊκές συμφωνίες, την WTO και 
άλλες συμφωνίες αλλά και επίσης με τις πολιτικές για τη γεωργία, για το περιβάλλον και για την ενέργεια. 
Υπάρχουν διάφοροι τύποι συντονισμού και συμπληρωματικότητας με άλλες πολιτικές της ΕΕ. Κατά πρώτον, 
η πρωτοβουλία AVICENNE στην οποία οι κοινές ερευνητικές δράσεις χρηματοδοτούνται πλήρως από τα 
μεσογειακά ταμεία· δεύτερον, ISTC όπου η συμμετοχή της ΕΕ χρηματοδοτείται από το TACIS τρίτου τύπου 
είναι η συνεργασία CERAAS στο οποίο ένα κοινό ερευνητικό σχέδιο υποστηρίζεται μέσω του Π Π ενώ οι 
σχετικές υποδομές και η επιμόρφωση χρηματοδοτούνται με βάση τη σύμβαση του Λομέ μια τέταρτη μορφή 
συνεργασίας είναι η κοινή πρωτοβουλία ACP - ΕΕ, στην οποία η ερευνητική πολιτική για την αλιεία των χωρών 
ACP (ΑΚΕ) (προσδιορίστηκε από κοινού και για την οποία οι δύο πηγές θα κινητοποιηθούν ανάλογα με την 
,^'άσταση· μια πέμπτη μορφή είναι η ενίσχυση της διεθνούς γεωπονικής έρευνας, που χρηματοδοτείται και 
κ<· δηγείται με βάση τον κανονισμό ALA και με την επιστημονική συμβολή του INCO. Σε όλες τις 
π* .ίώσεις, οι παρεμβάσεις των εν λόγω ταμείων, που κατευθύνονται στους ερευνητικούς κλάδους των 
τρ" JV χωρών, βελτίωσαν τις δυνατότητες και την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας Ε&Τ. 
ί'Τ ρόλα αυτά, ο συντονισμός θα πρέπει να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο. Για τον λόγο αυτό, θα συσταθούν 
ί ι απαραίτητες διυπηρεσιακές ομάδες. Εξάλλου, θα ζητηθεί στις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
που είναι εγκατεστημένες στο εξωτερικό να ασχοληθούν εντατικότερα με την ανάπτυξη της ΕΤΑ σε κάθε 
χώρα και να αναλάβουν ενεργότερο ρόλο. 
ΣΤ. Συντονισμός με κράτη μέλη και άλλους ευρωπαϊκούς φορείς συνεργασίας 
Για να γίνει δυνατή η εφαρμογή της πρόσφατης ανακοίνωσης "Research and Technological Development: 
Achieving Coordination through Cooperation"14, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην πλήρη αξιοποίηση 
των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων με εντονότερο συντονισμό των κρατών μελών και των διεθνών τους δράσεων. 
Η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών θα πρέπει επομένως να ενταθεί, με την 
προσφυγή σε φορείς όπως το CREST για γενικής φύσεως ζητήματα και για περισσότερα ειδικά θέματα την 
επιτροπή του INCO. 
Θα πραγματοποιηθούν θεματικές δράσεις συντονισμού των εθνικών πρωτοβουλιών και ιδρυμάτων με δράσεις 
ι?. ... , 
Μέοα οτα πλαίοια το>ν γενικοιν αρχικν του τέταρτου προγράμματος πλαιυιου 
Βλέπε π.ορίοματα της προεδρίας από την ουνάντηοη π»ν Υπουργών Έρευνας της ΙΈ με τους Υπουργούς Ερευνας 
των ουνοεοεμενων κρατυϊν της Κεντρικής Ευρώπης και της Βαλτικής, οτις 9 Ιουνίου 1995 
COM(94) 43Χ 
14 
της ΕΕ ώστε να μπορούν να συγχρονιστούν οι στόχοι, να συμπληρωθούν οι αποκτηθείσες γνώσεις και να 
βελτιωθεί η χρησιμοποίηση των επενδεδυμένων κονδυλίων. Δύο από τις δράσεις αυτού του τύπου έχουν ήδη 
ξεκινήσει σε διάφορες περιοχές: γεωπονική έρευνα για τις αναπτυσσόμενες χώρες και τον ευ ρω-μεσογειακό 
επιστημονικό χώρο. 
Για να διευκολυνθεί η εν λόγω πορεία, η Επιτροπή θα προβεί στην απογραφή των διεθνών πολιτικών 
συνεργασίας Ε&Τ των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών. 
Ζ. Έλεγχος και αξιολόγηση 
Τέλος, θα χρειασθεί να ελέγχονται και αξιολογούνται τα χρησιμοποιούμενα όργανα στα πλαίσια των 
διαφόρων περιοχών και των εφαρμοζομένων μεθόδων, ώστε να αποτιμάται η προστιθέμενη αξία της διεθνούς 
συνεργασίας σε θέματα ΕΤΑ1ί>. θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις συνέπειες επί της 
ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, να παρακολουθείται ο δυναμισμός του εμπορίου και της 
βιομηχανίας σε διεθνές επίπεδο, δυναμισμός που προκαθορίζει την πορεία της ΕΤΑ. Το διεθνές 
παρατηρητήριο τεχνολογίας του KKEp/IPTS της Σεβίλης θα προσφέρει την ενίσχυση του στην εν λόγω 
πρωτοβουλία. 
Η συνεργασία σε θέματα ΕΤΑ εξελίσσεται κατά δυναμικό τρόπο. Το ζήτημα θα εξετασθεί λοιπόν ανά χώρα 
χρησιμοποιώντας δείκτες για να προσδιορισθούν οι χώρες εκείνες που πρέπει να τύχουν χρηματοδοτικής 
ενίσχυσης της Κοινότητας, ως εταίροι στην εν λόγω συνεργασία και οι χώρες που μπορούν να 
χρησιμοποιήσουν ίδιους πόρους. Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική λαμβανομένης υπόψη της 
δυναμικής εξέλιξης των αναδυομένων οικονομικά χωρών. 
II. Προοπτικές συνεργασίας Ε&Τ μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εταίρων της 
Στις παρακάτω παραγράφους, παρουσιάζονται χωριστά οι διάφορες ομάδες χωρών, λαμβανομένων υπόψη 
των ειδικών ενδιαφερόντων πολιτικής της ΕΕ, των προς επίτευξη στόχων ή των κατευθυντηρίων αρχών που 
επιβάλλονται καθώς και των χρησιμοποιουμένων μεθόδων. 
Η προσέγγιση του θέματος ανά γεωγραφική ή οικονομική περιοχή συμβαδίζει με την πολιτική των εξωτερικών 
σχέσεων της Ένωσης. Ενθαρρύνει τις τρίτες γειτονικές χώρες να συνεργασθούν στα διάφορα δίκτυα και 
να επιτύχουν έτσι οικονομική προστιθέμενη αξία ανάλογα με ό,τι συμβαίνει στα κράτη μέλη, στα πλαίσια της 
διακοινοτικής συνεργασίας ΕΤΑ. Η προσέγγιση αυτή δίδει έμφαση στο μοντέλο περιφερειακής ολοκλήρωσης 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ενθαρρύνει τους εταίρους που εμφανίζουν ορισμένα γενικά χαρακτηριστικά να 
επωφεληθούν από την εμπειρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα περιφερειακής συνεργασίας. Το 
αμοιβαίο όφελος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εταίρων τρίτων χωρών είναι, κατ αυτήν την έννοια, το 
κλειδί για μια δυναμική συνεργασία σε θέματα ΕΤΑ. 
Α. Η Ευρώπη και οι νείτονές ττκ 
Οι χώρες που ευρίσκονται στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αφού 
συμμερίζονται αρκετά από τα προβλήματα και τα ενδιαφέροντα της Ένωσης. Για ορισμένες από αυτές, η 
συνεργασία σε θέματα ΕΤΑ βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, επειδή οι τρίτες χώρες της Δυτικής 
Ευρώπης, μη μέλη της ΕΕ, παραδοσιακά διατήρησαν ισχυρούς δεσμούς σε συνεργασία με την ΕΕ στον τομέα 
της Ε&Τ. Η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και η Νορβηγία είναι σήμερα συνδεδεμένες πλήρως με το τέταρτο Π Π 
χάρη στη συμφωνία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ). 
Οριο μένα οτοιχεία περιλαμβάνονται ήόη οτην "European Report on S&T Indicators", Λουξεμβούργο 1994 
15 
Η ενδεχόμενη σύνδεση της Ελβετίας με το Πρόγραμμα Πλαίσιο θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των καθ'οδόν 
διαπραγματεύσεων10. 
To COST που αποτελεί παραδοσιακό όργανο συντονισμού της έρευνας μεταξύ κρατών μελών και ευρωπαίων 
γειτόνων σε θέματα ή τομείς που δεν καλύπτονται από το ΠΠ, έχει αναπτυχθεί ευρύτατα. Θα πρέπει ωστόσο 
να ληφθεί μέριμνα ώστε να βελτιωθεί η συμπληρωματικότητα με τα κοινοτικά προγράμματα, ιδίως δε με τις 
συνδυασμένες δράσεις, σε ρεαλιστική βάση. Προβλέπεται να επιτευχθεί αξιολόγηση των επιτευγμάτων του 
COST και σαφέστερος καθορισμός του ρόλου του μέσα στη γενικότερη προσπάθεια συντονισμού. 
Ο συντονισμός με άλλους φορείς συνεργασίας που λειτουργούν στην Ένωση στον τομέα της ΕΤΑ θα 
συνεχισθεί και θα ενταθεί. Αυτό αφορά το EUREKA, ιδίως δε τη συνεργασία σε ΕΤΑ βιομηχανικού 
ενδιαφέροντος, καθώς και άλλους φορείς που ασχολούνται με ειδικές δράσεις ΕΤΑ (όπως το CERN, το 
EMBL, το ESO και το ESA, κλπ.). Εξάλλου θα ενεργοποιηθεί η συνεργασία με την ESF για δραστηριότητες 
όπως η οργάνωση ευρωπαϊκών διασκέψεων σε θέματα ΕΤΑ. 
Η ΕΕ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να συνεργασθεί με τους πιο κοντινούς της γείτονες. Τρεις ομάδες χωρών 
αποκτούν σχετικά έντονο ενδιαφέρον: η Κεντρική Ευρώπη και τα βαλτικά κράτη, τα νέα ανεξάρτητα κράτη 
της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και οι χώρες - εταίροι της Μεσογειακής λεκάνης. 
ΑΙ Κεντρική Ευρώπη και βαλτικά κράτη 
Π ότερος στόχος της συνεργασίας ΕΤΑ με τις περισσότερες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, επίσης δε 
χ τις βαλτικές χώρες είναι να υποστηριχθούν οι προσπάθειες τους και να ενισχυθούν οι προπαρασκευές 
το με την προοπτική ενδεχόμενης προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σημαντικές προσπάθειες έχουν 
και Κληθεί για να διασφαλισθεί η επιστροφή τους στη δημοκρατία, το πέρασμα προς την οικονομία της 
c ·γ( ράς και η διαφύλαξη της ειρήνης, της σταθερότητας και της πρόσβασης των χωρών αυτών, προσπάθειες 
nr υ σημείωσαν άλλοτε μικρή άλλοτε μεγάλη επιτυχία. Ορισμένες χώρες σημειώνουν και πάλι θετικούς 
?είκτες οικονομικής ανάπτυξης με ευοίωνες αναπτυξιακές προοπτικές ενώ άλλες χώρες υποφέρουν πάντα 
από δομικές ανεπάρκειες. 
Σύμφωνα με μια διμερή προσέγγιση, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνήψε συνθήκες σύνδεσης των οποίων τα 
πρόσθετα πρωτόκολλα προβλέπουν το άνοιγμα ειδικών προγραμμάτων. 
Είναι στο συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υποστηρίξει την προοδευτική ολοκλήρωση τους στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα της ΕΤΑ και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα τους. Τα κοινά σχέδια συνεργασίας 
στην ΕΤΑ αποβλέπουν στην αυξημένη αποτελεσματικότητα και στον ταχύτερο ρυθμό εκμοντερνισμού του 
βιομηχανικού τομέα. Η βελτίωση της περιβαλλοντικής προστασίας και η ευθυγράμμιση των τεχνολογιών 
παραγωγής με τις ευρωπαϊκές οικολογικές προδιαγραφές αποτελούν μέρος της διαδικασίας εκμοντερνισμού, 
επειδή τα θέματα αυτά συχνά παραμελήθηκαν από τα προγενέστερα καθεστώτα. Θα δημιουργηθούν ειδικά 
επιχειρησιακά κέντρα για την προώθηση της βιομηχανικής καινοτομίας μέσω της ΕΤΑ, ώστε να διευκολυνθεί 
η μεταφορά τεχνολογιών και η γενικότερη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας. Τα κέντρα αυτά θα 
διακινούν επίσης πληροφορίες σχετικά με τις κοινοτικές δραστηριότητες. 
Ένα βασικό στοιχείο για την επίτευξη των στόχων αυτών είναι το άνοιγμα όλων των ειδικών προγραμμάτων 
του ΠΠ (ανά σχέδιο) στις "τρίτες ευρωπαϊκές χώρες" - εταίρους. Η εν λόγω συμμετοχή θα πρέπει να 
διευκολυνθεί με την κινητοποίηση των διαθέσιμων πόρων στα πλαίσια άλλων πολιτικών της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης (εδώ το PHARE). Εξάλλου, για επιλεγμένους στόχους, οι δράσεις ΕΤΑ προβλέπονται δυνάμει του 
προγράμματος INCO. Οι τομείς που έχουν προτεραιότητα αναφέρονται στις τεχνολογίες της πληροφορίας 
και των επικοινωνιών, στο περιβάλλον, την υγεία, την ενέργεια και την ΕΤΑ βιομηχανικού προσανατολισμού.Οι 
τομείς αυτοί θα καθορισθούν λεπτομερέστερα σε συνενόηση με τις αρχές των ενδιαφερομένων χωρών. 
II Ι λβετία είναι ήόη πλήρως οιινοεοεμένη με τις ερευνητικές όράοεις σύντηξης (EURATOM). 
16 
Δεδομένου ότι τα πυρηνικά κέντρα της Κεντρικής Ευρώπης και των ΝΑΚ αποτελούν εν δυνάμει απειλή για 
το περιβάλλον και την υγεία, το ειδικό πρόγραμμα της ΕΤΑ για την πυρηνική ασφάλεια προβλέπει τη 
συνεργασία με τις χώρες αυτές στα πλαίσια της συνθήκης EURATOM. Παραδόξως, το πρόγραμμα αυτό δεν 
προβλέπει κονδύλια για την υποστήριξη της συμμετοχής εταίρων εκτός ΕΕ, ενώ μια τέτοια συμμετοχή είναι 
σημαντική λόγω των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης. Όπως το πρόγραμμα INCO του 4ου ΠΠ βασίζεται στη συνθήκη ΕΚ, δεν μπορεί να χορηγηθεί 
οικονομική ενίσχυση στον πυρηνικό τομέα στα πλαίσια της συνεργασίας ΕΤΑ. Κατά συνέπεια τα απαιτούμενα 
κονδύλια θα πρέπει να διατεθούν σχετικά, στα πλαίσια του συμπληρώματος του ΠΠ EURATOM, το οποίο θα 
αποφασισθεί το 1996. 
Μακροπρόθεσμα, η ανάπτυξη των χωρών αυτών πρέπει να εξελιχθεί κατά τρόπο ώστε να μπορεί να 
συμπληρωθεί και προοδευτικά να αντικατασταθεί η περιφερειακή προσέγγιση που εφαρμόζεται σήμερα με 
μια διμερή προσέγγιση, υπό μορφή συμφωνιών σύνδεσης Ε&Τ. Το τελευταίο αυτό στάδιο προετοιμασίας για 
την προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση προϋποθέτει ανάλογη οικονομική συμμετοχή του προϋπολογισμού 
έρευνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Άλλα στοιχεία συνεργασίας αποτελούν ο πολιτικός διάλογος και τα μέσα συντονισμού, με στόχο να 
ενθαρρυνθούν οι εθνικές κυβερνήσεις ώστε να δώσουν μια κάποια προτεραιότητα στην ΕΤΑ και να 
υποστηρίξουν τη συμμετοχή σε ειδικά προγράμματα ΕΤΑ της Κοινότητας. Η τακτικές συσκέψεις μεταξύ 
υπουργών έρευνας της ΕΕ και συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλτικών κρατών, που 
πραγματοποιούνται με την προοπτική της προσχώρησης, θα ενισχύσουν τις σχέσεις εργασίας, όπως επίσης 
και οι συναντήσεις μεταξύ υπουργών αρμοδίων για τους τομείς στους οποίους οι ανάγκες έρευνας είναι οι 
πιο επιβεβλημένες. 
Α. 2. Τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ) 
Τα επόμενα στάδια συνεργασίας με τα ΝΑΚ παρουσιάστηκαν πρόσφατα στην ανακοίνωση της Επιτροπής 
προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο "Προοπτικές συνεργασίας στην επιστήμη και την 
τεχνολογία με τα νέα ανεξάρτητα κράτη (ΝΑΚ)".17 Η ανακοίνωση καλύπτει τόσο την ΕΤΑ των ευρωπαϊκών ΝΑΚ 
όσο και των μη ευρωπαϊκών. 
Η Ρωσική Ομοσπονδία αντιπροσωπεύει την μεγαλύτερη πρόκληση με τις γιγάντιες οικονομικές, κοινωνικές, 
στρατιωτικές και επιστημονικές δυνατότητες της. Η Ουκρανία, η Λευκορωσία, η Μολδαβία, ο Καύκασος και 
οι Δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας προσφέρουν επίσης σημαντικές δυνατότητες συνεργασίας με αμοιβαία 
πλεονεκτήματα σε ειδικούς τομείς. Μετά από έξι χρόνια οικονομικού μαρασμού στα ΝΑΚ, η πρόσβαση στο 
εμπόριο, στις επενδύσεις και στην τεχνολογία της Ευρώπης, αποτελούν προτεραιότητα για όλους, ενώ η 
Ρωσική Ομοσπονδία βρίσκεται σε καταλληλότερη θέση για να δρομολογήσει τις μελλοντικές επιλογές της 
στην περιοχή. 
Ο τομέας της ΕΤΑ, ως μακροπρόθεσμο έναυσμα ανάπτυξης, πρέπει να μπορέσει να κινηθεί σε 
λειτουργικότερες δομές και αυτό με ταχύτερο τρόπο από ό,τι επέτρεψαν μέχρι τώρα οι διαδικασίες 
μεταρρύθμισης. Για το λόγο αυτόν, η προστασία του εξαιρετικά εξειδικευμένου δυναμικού της ΕΤΑ αποτελεί 
βαρυσήμαντο στοιχείο της πολιτικής συνεργασίας ΕΤΑ. Η συνεργασία Ε&Τ με τα ΝΑΚ θα βασιστεί στην 
αξιοποίηση των βιομηχανικών προοπτικών που συνδέονται με τις τεχνολογικές εξελίξεις, την εξεύρεση 
COM(95) 190 τελικό. 16 Μαΐου 1995. 
17 
εταίρων που είναι σε θέση να συνεργαστούν στις αναδυόμενες αγορές, τη βοήθεια για βιώσιμη ανάπτυξη και 
την αντικατάσταση των απαρχαιομένων δομών, ενώ θα προωθείται ο αναπροσανατολισμός των επιστημόνων 
σε έρευνες πάνω σε νέες δημόσιες και ιδιωτικές ανάγκες. 
Όλα τα ΝΑΚ καλύπτονται από την περιφερειακή προσέγγιση του INCO, ενώ τομείς προτεραιότητας είναι οι 
τεχνολογίες της πληροφορίας, η προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας, που θα τοποθετηθούν στα 
πλαίσια ενός πολιτικού διαλόγου. Τα ευρωπαϊκά ΝΑΚ μπορούν, εξάλλου, να συμμετάσχουν σε ορισμένα 
σχέδια όλων των προγραμμάτων ΕΤΑ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ορισμένα προγράμματα είναι επίσης ανοικτά 
σε μη ευρωπαίους εταίρους των ΝΑΚ. Η συμφωνίες σύμπραξης και συνεργασίας, που υπογράφηκαν με 
ορισμένα ΝΑΚ, περιλαμβάνουν μια διμερή συνισταμένη σε ΕΤΑ. 
Μετά την πρώτη φάση ενίσχυσης πολλών ερευνητών που εργάζονται σε σχετικά μικρά και ακαδημαϊκής 
φύσεως σχέδια, θα αφιερωθούν κονδύλια σε μικρότερο αριθμό σχεδίων με στόχο την προώθηση των 
εφαρμογών και τη σταθεροποίηση των σημαντικότερων τομέων της ΕΤΑ των ΝΑΚ. Για να βελτιωθεί η 
ποιότητα των σχεδίων καθώς και η εφαρμογή τους, προβλέπονται πρόσθετα μέτρα ενίσχυσης, 
περιλαμβανομένης και της βελτίωσης του συστήματος πληροφοριών και του συστήματος αναζήτησης 
εταίρων. Με το INTAS, σχέδιο- πιλότος που δημιουργήθηκε υπό μορφή ιδιωτικής ένωσης για να διευκολυνθεί 
η ειδική συνεργασία με τα ΝΑΚ (κυρίως στα πλαίσια των βασικών επιστημών), χρηματοδοτήθηκε μεγάλος 
αριθμός μικρών σχεδίων. Η φιλοσοφία του INTAS σήμερα βρίσκεται υπό επανεξέταση επειδή, εκτός της 
Κοινότητας, τα άλλα μέλη δεν εισέφεραν τους αναμενόμενους οικονομικούς πόρους. 
ι/·~> σημεία πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής: ο προσανατολισμός του τεράστιου στρατιωτικού 
ο* ιικού προς ειρηνικούς στόχους και η λύση των οικολογικών προβλημάτων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα 
πυ νίκα. Το πρώτο θέμα αντιμετωπίζεται με σημαντική επιτυχία από το Διεθνές Κέντρο για την Επιστήμη 
κα ην Τεχνολογία (ISTC), σε συνεργασία με την Ιαπωνία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και άλλες 
ενδιαφερόμενες χώρες. Σε ό,τι αφορά το δεύτερο σημείο, θα δοθεί ιδιαίτερη σημασία στις περιβαλλοντικές 
s;c ιατρικές επιπτώσεις των ατυχηματικών ραδιενεργών απορρίψεων του Τσερνομπίλ και του Μαγιάκ. Σε ό,τι 
ο φορά τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, θα πρέπει να αποδεσμευθούν κονδύλια για την κοινή έρευνα σε 
θέματα ΕΤΑ σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια, από το Πρόγραμμα Πλαίσιο EURATOM. 
A3. Μεσονειακέο YU)P8Ç - εταίροι 
Αποτελεί προϋπόθεση για επιτυχή ανάπτυξη της ΕΤΑ, ο πολιτικός διάλογος υψηλού επιπέδου μεταξύ ΕΕ, 
κρατών μελών της και μεσογειακών χωρών - εταίρων, ώστε να καταστεί δυνατή η δημιουργία ενός ευρω-
μεσογειακού επιστημονικού και τεχνολογικού χώρου. Στο ζήτημα αυτό δίδεται ιδιαίτερη σημασία μετά από 
το συνέδριο "Η Ευρώπη της Έρευνας και της Μεσογείου" που πραγματοποιήθηκε στη Sophia Antipolis το 
Μάρτιο του 1995. 
18 
Το θέμα αυτό θα εξεταστεί διεξοδικότερα στα πλαίσια της διάσκεψης μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ και μεσογειακών 
χωρών - εταίρων που θα διεξαχθεί στη Βαρκελώνη το Νοέμβριο του 1995. Ένας τέτοιος εμπεριστατωμένος διάλογος θα 
πρέπει να οδηγήσει στον κοινό καθορισμό στόχων και προτεραιοτήτων αμοιβαίου ενδιαφέροντος, που μπορούν εκ των 
υστέρων να αναθεωρηθούν και να επανεξεταστούν υπό το φως των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. Βραχυπρόθεσμα και 
μεσοπρόθεσμα αντιμετωπίζεται η λήψη ορισμένων ειδικών σχετικά μέτρων. 
Η συνεργασία ΕΤΑ με τις μεσογειακές χώρες - εταίρους αποσκοπεί κυρίως στη βελτίωση του επιπέδου ζωής των πολιτών. 
Για να ενισχυθούν οι βάσεις μιας βιώσιμης ανάπτυξης, ο ευρω-μεσογειακός επιστημονικός και τεχνολογικός χώρος θα 
πρέπει να συμβάλει στην ελεύθερη κυκλοφορία της επιστημονικής πληροφορίας, των υλικών και των προσώπων, και να 
οδηγεί στην σύσταση ευρω-μεσογειακών δικτύων ΕΤΑ για να εξασφαλίζεται έτσι πλήρης συμμετοχή στην εμπέδωση της 
Παγκόσμιας Κοινωνίας της Πληροφορίας. Συγκεκριμένα για να ενισχυθούν οι περιφερειακές δυνατότητες σε ΕΤΑ, θα δοθεί 
επίσης υποστήριξη στη συνεργασία και στην ολοκλήρωση νότου προς νότον. 
Ο διάλογος θα πρέπει να επικεντρωθεί σε περιφερειακά προβλήματα, δηλαδή σε ειδικά προβλήματα της Μεσογείου. Πολλά 
από αυτά συνδέονται με τη διαχείριση των υδάτων, π.χ. τη θαλάσσια ρύπανση, την ερημοποίηση και τη γεωργία, τη 
διαχείριση των παρακτίων περιοχών, την αγροτική και αστική ανάπτυξη με γνώμονα την έλλειψη νερού.Άλλα προβλήματα 
αφορούν τον πληθυσμό και τις υγειονομικές υπηρεσίες. 
Σήμερα μόνο η Κύπρος, η Μάλτα και η Τουρκία μπορούν να συμμετάσχουν, για συγκεκριμένα θέματα, σε όλα τα ειδικά 
προγράμματα των ΠΠ ανάλογα με το εκάστοτε σχέδιο. Το Ισραήλ θα μπορέσει σύντομα να συμμετάσχει, με βάση μια 
διμερή συμφωνία σύνδεσης σε θέματα ΕΤΑ, σε όλες τις μη πυρηνικής φύσεως δράσεις του 4ου ΠΠ. Για τις άλλες 
μεσογειακές χώρες - εταίρους, προσφέρονται αρκετά ειδικά προγράμματα. 
Εξάλλου, οι χώρες αυτές θα καλυφθούν από τις ειδικές περιφερειακές δράσεις, τόσο στο πλαίσιο της συνεργασίας ΕΤΑ 
(κυρίως INCO) αλλά και της διεύρυνσης των δυνατοτήτων τους σε ΕΤΑ. Για το τελευταίο αυτό σημείο, θα πρέπει να 
ενθαρρυνθεί η συνεργασία με το MEDA ώστε να μπορέσουν οι μεσογειακές χώρες - εταίροι να συνεργαστούν με τα 
όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως πραγματικοί εταίροι. Θα προβλεφθεί εδώ διμερής προσέγγιση εάν είναι προς το 
συμφέρον της ΕΕ και της ενδιαφερόμενης χώρας-εταίρου. 
Β. Έντονα εκβιουηγανισυένες γώρες 
Αυτό που χαρακτηρίζει τις χώρες όπως τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιαπωνία, τον Καναδά, την Αυστραλία είναι ότι 
θεωρούνται ταυτόχρονα ως εταίροι αλλά και ως εμπορικοί ανταγωνιστές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι στόχοι της 
συνεργασίας μαζί τους είναι διπλοί: αρχικά, να διατηρηθεί και να αναπτυχθεί η πρόσβαση στην τεχνογνωσία ΕΤΑ των 
χωρών αυτών ώστε να βελτιωθούν οι επιδόσεις της Κοινοτικής ΕΤΑ και η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών 
κατόπιν δε για να αυξηθεί η συμβολή της ΕΤΑ στην αντιμετώπιση των παγκοσμίων προκλήσεων, όπως οι παγκόσμιες 
κλιματικές μεταβολές, η ερημοποίηση, η πρόληψη ζημιών από τους σεισμούς, η πυρηνική ασφάλεια, η δημόσια υγεία, η 
δημογραφική αύξηση, η επιστημονική εκπαίδευση και σχέδια όπως αυτό της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης ή 
των ερευνών για το ανθρώπινο γονιδίωμα καθώς και η πρόσφατη πρωτοβουλία για την Παγκόσμια Κοινωνία της 
Πληροφορίας, στα πλαίσια της ομάδας των επτά (G7). Δεν προβλέπεται καμία κινητοποίηση κονδυλίων. 
Δεδομένου του ευρέος φάσματος τομέων που μπορούν να περιληφθούν στη συνεργασία ΕΤΑ, είναι απαιραίτητο να ενταθεί 
ο διάλογος σχετικά με την πολιτική ΕΤΑ και να επιλεγούν τα θέματα που θα επιτρέψουν την ισόρροπη και επιλεγμένη 
συνεργασία, λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων πολιτικών της ΕΚ και των σχέσεων των κρατών μελών με τις χώρες 
αυτές. 
Από τη στιγμή που επιλέγεται ένα θέμα κοινού ενδιαφέροντος, μπορούν να δρομολογηθούν συμφωνίες συνεργασίας με 
τρίτες χώρες στα πλαίσια διμερούς προσέγγισης. Συμφωνίες της μορφής αυτής υπάρχουν ήδη με την Αυστραλία και τον 
Καναδά. Στις συμφωνίες αυτές, τα κοινοτικά ενδιαφέροντα προστατεύονται και ενισχύονται με την εγγύηση μιας αναλόγου 
πρόσβασης σε προγράμματα έρευνας της υπόψη τρίτης χώρας. Οι συνθήκες αμοιβαίας πρόσβασης πρέπει πράγματι να 
αποτελούν το βασικό στοιχείο κάθε συμφωνίας συνεργασίας με τις χώρες αυτές. Τα ενδιαφέροντα της Κοινότητας θα 
προστατευθούν μεθοδεύοντας το θέμα κατά τρόπο ώστε τα αποτελέσματα και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας 
όλων των μετεχόντων να γίνονται σεβαστά και να αξιοποιούνται σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία. 
Η συμμετοχή σε ειδικά προγράμματα ανοικτής πρόσβασης με βάση τη σφαιρική προσέγγιση, πρέπει να εγκρίνεται αν 
συμβάλει σε μια καλύτερη υλοποίηση των στόχων του ειδικού υπόψη προγράμματος. 
19 
Η μονομερής πρόσβαση δεν πρέπει να αποδυναμώνει την συνολική διαπραγματευτική θέση της Κοινότητας έναντι των 
τρίτων χωρών με τις οποίες επιθυμεί να συνάψει συμφωνία συνεργασίας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ανάλογη, 
αποτελεσματική πρόσβαση σε προγράμματα έρευνας των τρίτων υπόψη χωρών. Στις δύο αυτές περιπτώσεις, τα Κοινοτικά 
συμφέροντα στην ευρύτερη έννοια τους πρέπει να λαμβάνονται υπόψη με βάση την ορθολογική προσέγγιση που 
εφαρμόζεται σε όλα τα ειδικά προγράμματα. 
Οι κοινές μελέτες και τα κοινά σχέδια καθώς και η αμοιβαία πρόσβαση σε επιστημονικές εγκαταστάσεις αποτελούν 
τρόπους εμβάθυνσης της συνεργασίας με τις χώρες αυτές. Η διατήρηση και η διεύρυνση του πολιτικού διαλόγου σε 
θέματα ΕΤΑ με τις χώρες αυτές είναι βασικής προτεραιότητας. 
Γ. Ανάπτυσσα υενεο γώρες 
Οι αναπτυσσόμενες χώρες παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλομορφία σε ό,τι αφορά τα επίπεδα ανάπτυξης, τους πόρους και 
το δυναμικό ΕΤΑ υπόκεινται σε πολυάριθμους περιορισμούς αναφορικά με την ανάπτυξη τους, μερικοί από τους οποίους 
είναι κοινοί και συνδέονται με τα φυσικά και βιολογικά χαρακτηριστικά των τροπικών περιοχών. Οι περισσότερες από τις 
χώρες αυτές έχουν ανάγκη μιας αποτελεσματικότερης βάσης της ΕΤΑ για να μπορέσουν να καταπολεμήσουν δυσμενείς 
συνθήκες. 
Η τυνεργασία με την ομάδα των αναπτυσσομένων χωρών και των αναδυομένων οικονομιών απετέλεσε για αρκετά χρόνια 
_.»«.... ό στόχο προτεραιότητας της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Η Σύμβαση του Λομέ, ο Κανονισμός 
•νικής Αμερικής). Σε πολλές από τις χώρες αυτές, η ΕΕ και τα κράτη μέλη εμφανίζουν σταθερή παράδοση 
..p ίας στον οικονομικό και πολιτιστικό τομέα, στην επιμόρφωση και την ΕΤΑ, όπως αποδεικνύεται από την πρόσφατα 
•,'Γ''(Λ· σα ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης για τα πέντε επόμενα χρόνια. 
ΣΛ ο :;< ο ιης συνεργασίας στην ΕΤΑ είναι λοιπόν να ευθυγραμισθούν οι χώρες αυτές με τη διεύρυνση των γνώσεων και των 
RU - - όμων τεχνολογιών που μπορούν να επιλύσουντα ειδικά τους προβλήματα και να συμβάλλουν στη βιώσιμη οικονομική 
τους ανάπτυξη. Εξάλλου, η συνεργασία διευκολύνει τις ανταλλαγές τεχνογνωσίας και τεχνολογιών με τις χώρες αυτές, 
οι οποίες αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού και αποτελούν πολύ σημαντική μελλοντικά 
αγορά. Η συνεργασία στην ΕΤΑ είναι επομένως καίριας σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη των χωρών αυτών, 
μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, καθώς και για την ευρωπαϊκή βιομηχανία η οποία τις θεωρεί ως μελλοντικούς 
εμπορικούς της εταίρους. 
Η ΕΤΑ για το περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους, τη γεωργία και την δημόσια υγεία αποτελούν τις κύριες σήμερα 
προτεραιότητες, αν και υπάρχουν επίσης δυνατότητες συνεργασίας σε άλλα θέματα σχετικά με την οικονομική και βασική 
κοινωνική ανάπτυξη, αν οι δυνατότητες αυτές συμβαδίζουν με τα ενδιαφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τις 
αναπτυσσόμενες χώρες, η ΕΤΑ στα ζητήματα αυτά ευρίσκεται στο κέντρο των προβληματισμών τους. Δεδομένου του 
επιπέδου έρευνας που έχει επιτευχθεί στις περισσότερες από τις χώρες αυτές, μπορεί κανείς να υποθέσει ότι θα 
μπορέσουν να αντλήσουν πλεονεκτήματα από τη συνεργασία με τις αρμόδιες ομάδες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα πρέπει 
επίσης να αναμένονται και άλλα πλεονεκτήματα, όπως λ.χ. τόνωση της ακαδημαϊκής ερευνητικής κοινότητας που συχνά 
εμφανίζεται απομονωμένη. Οι επιστήμονες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ό,τι τους αφορά, μπορούν επίσης να επωφεληθούν 
από τη συνεργασία η οποία τους δίδει π.χ. πρόσβαση σε νέα φυσικά, βιολογικά και κοινωνικά περιβάλλοντα. 
Για να πραγματοποιηθούν οι στόχοι αυτοί, χρησιμοποιούνται διάφορες προσεγγίσεις. Κατ' αρχήν, για την περιφερειακή 
προσέγγιση, το INCO επικεντρώνεται σ' ένα περιορισμένο αριθμό επιλεχθέντων θεμάτων έρευνας για να αποφευχθεί έτσι 
η διασπορά των προσπαθειών σε σχέση με τους διαθέσιμους πόρους. Κατά δεύτερο λόγο, στα πλαίσια της σφαιρικής 
προσέγγισης, ορισμένα ειδικά προγράμματα είναι και θα είναι ανοικτής πρόσβασης για τη συμμετοχή αναπτυσσομένων 
χωρών, επί συγκεκριμένων θεμάτων. Κατά τρίτο λόγο, σε επίπεδο δράσεων συνεργασίας που έχουν σχέση με τις 
εξωτερικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι δράσεις ΕΤΑ μπορούν να αναληφθούν με την οικονομιή υποστήριξη της 
Σύμβασης του Λομέ και των κανονισμών ALA. 
20 
Η ΕΕ έχει ανάγκη μιας κοινής προσέγγισης η οποία εγγυάται τη συνολική συνοχή των ενεργειών με βάση τη 
συμπληρωματικότητα και την συνεργία. Ανάλογα με τις περιφερειακές δομές ή τις γεωγραφικές περιοχές, οι 
προτεραιότητες θα καθορισθούν με βάση τον πολιτικό και τεχνικό διάλογο με τις αναπτυσσόμενες χώρες. Δρομολογήθηκε 
μια ειδική δράση με απόφαση του Συμβουλίου για τη βελτίωση του ερευνητικού δυναμικού του προσανατολισμένου προς 
την ανάπτυξη18\ 
Δ. Οι αναδυόυενες οικονουίεο - ΝΑΚ 
Μετά την κρίση υπερχρέωσης των ετών 1980, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας 
μεταρρύθμισαν με επιτυχία την οικονομική τους πολιτική. Κατά συνέπεια, νέες εισροές ιδιωτικών κεφαλαίων που 
αντικαθιστούσαν εν μέρει το δημόσιο δανεισμό, κατέληξαν σε προσοδοφόρες επενδύσεις και σε θεαματικά ποσοστά 
ανάπτυξης. Η εξέλιξη αυτή συνοδεύτηκε παράλληλα με ανάλογες κυβερνητικές πολιτικές, εδώ και ορισμένο χρονικό 
διάστημα ήδη, από τους "4 τίγρεις": Χογκ Κογκ, Σιγκαπούρη, Ταϊβάν, Νότια Κορέα. Και άλλες χώρες προσεγγίζουν το 
επίπεδο των νέων βιομηχανικών χωρών. Οι χώρες αυτές έγιναν στόχος ξένων επενδύσεων προερχομένων από τις 
βιομηχανικές χώρες και σημεία αντιπαράθεσης του διεθνούς ανταγωνισμού (π.χ. η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία κ.λπ....). Έντονα 
προσανατολισμένες προς τις εξαγωγές, οι χώρες αυτές βρίσκουν διέξοδο στις αγορές των βιομηχανικών χωρών καθώς 
και στις αγορές των άλλων νέων βιομηχανικών ή αναπτυσσομένων χωρών. 
Παρά τις σημειωθείσες οικονομικές επιτυχίες, η ανάπτυξη μεγάλων τμημάτων των κοινωνιών αυτών εμφανίζει ακόμη πολλά 
κενά. Οι δράσεις ΕΤΑ υποφέρουν συχνά από έντονες περιπλοκές και δεν ικανοποιούν πάντα τις σχετικές περιβαλλοντικές 
και υγειονομικές απαιτήσεις, ενώ οι χώρες αυτές κατόρθωσαν να υπερπηδήσουν τις παραδοσιακές φάσεις της 
τεχνολογικής ανάπτυξης. Έτσι, οι αναδυόμενες οικονομίες μπορούν να θεωρηθούν ως εταίροι συνεργασίας σε θέματα 
ΕΤΑ υπό δύο διαφορετικές γωνίες. Οι στόχοι της συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση με τις χώρες αυτές έχουν να 
κάνουν αφενός με την ανάπτυξη των χωρών αυτών και αφετέρου με την απόκτηση των απαραίτητων γνώσεων για την 
εφαρμογή βιώσιμων από περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη τεχνολογιών. 
Για να βελτιωθεί δε η Ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, η συνεργασία στην ΕΤΑ θα πρέπει να προσανατολισθεί και στις 
αναδυόμενες αγορές. 
Χάρη στις διάφορες προσεγγίσεις που προτείνει, η ΕΕ είναι ικανή να ανταποκριθεί στις ποικίλες αυτές ανάγκες. Όπως για 
τις αναπτυσσόμενες χώρες, η συμμετοχή στις περιγραφόμενες δράσεις στο προηγούμενο κεφάλαιο είναι ανοικτή. Στο 
θεματολόγιο του INCO μια ειδική γραμμή αφορά ειδικότερα τις αναδυόμενες οικονομίες: τεχνολογίες της πληροφορίας 
και των επικοινωνιών (συμπεριλαμβανομένης και της Παγκόσμιας Κοινωνίας της Πληροφορίας), μη πυρηνική ενέργεια, 
βιοτεχνολογία, υλικά και τεχνολογίες κατασκευών. Επιβάλλεται να δοθεί μελλοντικά στα θέματα αυτά μεγαλύτερη 
βαρύτητα. Η σφαιρική προσέγγιση προσφέρει εξάλλου τη δυνατότητα συνεργασίας με ομίλους ασχολούμενους με την 
ΕΤΑ της Ευρωπαϊκής Ένωσης πάνω σε συγκεκριμένα θέματα (σχέδιο ανά σχέδιο) στα ανοικτά προγράμματα διεθνούς 
συμμετοχής. Αν η ανάπτυξη ορισμένων από τις χώρες αυτές προχωρήσει αρκετά, θα μπορούσε να αποκτήσει ενδιαφέρον 
η σύναψη διμερών συμφωνιών ΕΤΑ που προβλέπουν κατά περίπτωση συμμετοχή, σε αμοιβαία βάση. 
Θα πρέπει να δοθούν στους ευρωπαίους επιστήμονες όλα τα μέσα για να είναι σε θέση να αξιοποιούν κάθε ευκαιρία 
συνεργασίας, ειδικότερα με μια μεγαλύτερη κινητικότητα, με πρόσβαση στην έρευνα και σε διάφορα τεχνολογικά 
περιβάλλοντα, επίσης δε να συνεχιστεί το άνοιγμα των αγορών ώστε να επιτευχθεί συμπληρωματικότητα των δράσεων 
του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. 
ικ 
Συμβούλιο για την ανάπτυξη της 1ης Ιουνίου 1995 και έγγραφο εογαυίας των υπηρεοιών της Επιτροπής - SKC(95) 
Χ14 
21 
Ε Οι διεθνείς οονανισυοί και οι διακυβερνητικοί φορείο 
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, εκτός των δράσεων ΕΤΑ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Δυτική Ευρώπη 
δρομολόγησε πολλά διεθνή σχέδια για την πραγματοποίηση των στόχων ΕΤΑ που δεν ήταν δυνατόν να αναληφθούν από 
μια μόνη χώρα. Το ίδιο επίσης έγινε και σε παγκόσμιο επίπεδο από διεθνείς φορείς, ιδιαίτερα στα πλαίσια του ΟΟΣΑ, του 
ΟΗΕ, επίσης δε και με διάφορες μεγάλης κλίμακας δράσεις της μεγα-επιστήμης. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ΕΕ συμμετέχει 
σε σχέδια για την κατασκευή και λειτουργία μεγάλων εγκαταστάσεων ΕΤΑ ή ερευνητικών δικτύων. 
Αναφέρεται εδώ η ITER, για τον σχεδιασμό του μελλοντικού πειραματικού αντιδραστήρα σύντηξης (tokamak) η HFSP, 
για την υποστήριξη των διεθνών ερευνητικών δικτύων στον τομέα της μοριακής βιολογίας και της νευρολογίας, οι 
ερευνητικές δράσεις για το Τσερνομπίλ και το ISTC για τον αναπροσανατολισμό των στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων της 
Ρωσίας και των ΝΑΚ σε δραστηριότητες μη στρατιωτικού χαρακτήρα. Ένα άλλο παράδειγμα είναι το IMS με το οποίο 
αποσκοπείται η εμπέδωση συνεργασίας σε θέματα ΕΤΑ της βιομηχανίας στοντομέα των κατασκευών υψηλής τεχνολογίας. 
Σε περίπτωση ανάγκης, η Κοινότητα θα αναλάβει πρωτοβουλίες για τη δρομολόγηση νέων ερευνητικών σχεδίων που 
απαιτούν προσπάθειες παγκόσμιας κλίμακας. 
Σε πλανητική κλίμακα, επιβάλλεται να αναφερθεί ο διάλογος που έχει αναπτυχθεί με τους διεθνείς οργανισμούς που 
ασχολούνται με την ΕΤΑ, όπως ο ΟΟΣΑ (πολιτική για την επιστήμη), ο ΠΟΥ (OMS - υγεία), η ITU (τηλεπικονωνίες), η 
U^'FSCO (επιστημονικές πληροφορίες), η IAEA (έρευνα σχετικά με τα πυρηνικά), η Παγκόσμια Τράπεζα (υποδομές ΕΤΑ) 
ι\ u • αίσια της ομάδας των επτά (G7, π.χ. η ομάδα Carnegie). 
22 
ΣΥΝΤΜΉΣΕΙΣ 
AVICENNE Research initiative to promote cooperation between EC and Mediterranean countries. 
ACT Africa. Caribbean and Pacific 
CERN European Organization for Nuclear Research. 
ŒRAAS Centre d'Etudes Régional pour l'Amélioration de Γ Adaption à la Sécheresse (Regional Center for Studies 
on Ihc Improvement of Adaption to Aridity 
CFSP Common Foreign and Security Policy 
COPERNICUS Communily action in support of the countries of central and eastern Europe and, from 1994, the New 
Independent States of the former Soviet Union in the Held of research, outside the five specific 
programmes open to third countries (cf. PECO). 
COST European Cooperation in the field of Scientific and Technical research. 
CREST Scientific and Technical Research Committee 
DC Developing Countries 
EAEC or EURATOM European Atomic Energy Communily 
ΕΕΛ European Economic Area 
ΕΙΤΑ European Free Trade Association. 
EMHL European Molecular Biology Laboratory. 
ENRICH European Network for Research on Global Change 
ESA European Space Agency. 
ESF European Science Foundation. 
ESO European Southern Observatory 
EUREKA European technological initiative to encourage cooperation between member countries and promote 
industrial competilivity. 
4ih FP 4lh RTD Framework Programme 1994-1998 (EC). 
FED European Development Fund 
(JATT/WTO General Agreement on Tari fis and Trade/World Trade Organisation 
G7 Group of the seven most industrialised nations 
IIFSP Human Frontier Science Programme. 
HUGO Human Genome Organisation 
IAEA International Atomic Energy Authority. 
IMS Intelligent Manufacturing System 
INCO S*T cooperation with third countries and international organizations. 
INTAS International Association for the promotion of cooperation with scientists from the New 
Independent Stales of the Former Soviet Union. 
IPR Intellectual Properly Right 
IPTS Institute for S&T Forecasting in Sevilla 
IKIMC Industrial R&D Advisory Committee of the European Commission 
ISTC International Science and Technology Centre, aiming to reorientate former Soviet Union military 
scientists to civil applications. 
ITER International Thermonuclear Experimental Reactor. 
ITU International Telecommunications Union 
JRC Joint Research Centre 
MEDA new budget for 1995-99 within the European Mediterranean partnership 
MPC Mediterranean Partner Countries 
NIC New Industrialised Countries 
NIS New Independent Slates of the former Soviet Union. 
OEC1) Organization for Economic Co-operation and Development. 
PECO Countries of central and eastern Europe; and Community support lo participation of these countries in 
Ihe live open specific programmes. 
Phare EU initiative lo support the development of central Europe. 
RTD Research and Technological Development, in Ihc sense of the EC* programme 
S+T Science and Technology, in a general sense. 
Tacis EU initiative for the ΝI Stales and Mongolia lo develop economic and political links. 
WHO World Health Organization 
UNCED United Nations Conference for Environment and Development 
UNESCO United Nations Science. Culture and Education Organisation 
23 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 489 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 11 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-537-GR-C 
ISBN 92-77-94626-1 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούρνο 
cM