24. 5. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 134/15 
Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση ενός πρώτου πολυετούς 
προγράμματος (1988-1993) για αγρο-βιομηχανική έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη με βιοτεχνολογικές 
μεθόδους (ECLAIRH1) 
(88/C 134/07) 
Στις 15 Ιανουαρίου 1988 το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει, σύμφωνα με το άρθρο 130 Q της Συνθήκης 
για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την παραπάνω 
πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 4 Μαρτίου 1988 με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. De Tavernier. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 254η σύνοδο ολομέλειας της 
(συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου 1988) την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Η ΟΚΕ εγκρίνει καταρχήν την πρόταση της Επιτροπής. 
Τονίζει ωστόσο ότι το πρόγραμμα ECLAIR δεν πρόκειται να 
έχει θετικά αποτελέσματα αν δεν ληφθούν υπόψη οι επιφυ-
λάζεις που διατυπώνονται στη συνέχεια καθώς και οι προ­
τάσεις που διατυπώνονται με σκοπό να δοθεί στο ECLAIR πιο 
εξειδικευμένος, νεωτεριστικός και προωθητικός χαρακτήρας. 
1. Σχέσεις του προγράμματος ECLAIR με άλλα ανάλογα 
προγράμματα 
1.1. Το πρόγραμμα ECLAIR, που προτείνει η Επιτροπή 
συνδέεται με τη δράση 4 «Εκλμετάλλευση και αξιοποίηση 
των βιολογικών πόρων» του «προγράμματος-πλαίσιο για τις 
κοινοτικές δράσεις του τομέα της έρευνας και της τεχνολογι­
κής ανάπτυξης(2) (1987-1991)» που περιλαμβάνει τρεις πτυ­
χές: 
«4.1. Βιοτεχνολογίες· 
4.2. Τεχνολογίες στον τομέα της γεωργικής βιομη­
χανίας· 
4.3. Ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και διαχείριση 
των γεωργικών πόρων.» 
1.2. Το πρόγραμμα ECLAIR, αν και εντάσσεται πλήρως 
στην πτυχή 4.2 συνδέεται στενά και με άλλα προγράμματα 
που έχουν σχέση με τη δράση 4. Ωστόσο το πρόγραμμα 
ECLAIR αποτελεί απλώς μέρος της πτυχής 4.2 επειδή πρέπει 
να συμπληρωθεί με μια πρόταση προγράμματος σχετικά με 
τις τεχνολογίες στον τομέα βιομηχανίας τροφίμων. 
1.3. Στις 27 Ιανουαρίου 1988 η ΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση 
για την επανεξέταση του πολυετούς προγράμματος στον 
τομέα των βιοτεχνολογιών. Η Επιτροπή δεν έχει υποβάλλει 
όμως ακόμη προτάσεις σχετικά με το δεύτερο μέρος της 
πτυχής 4.2 και της πτυχής 4.3. Οι γενικές γραμμές των 
προγραμμάτων αυτών δεν σκιαγραφούνται ούτε στο 
πρόγραμμα «Βιοτεχνολογίες» ούτε στην εξεταζόμενη πρό­
ταση της Επιτροπής, πράγμα που καθιστά φυσικά δύσκολη 
κάθε εκτίμηση του περιεχομένου του προγράμματος 
ECLAIR. Για τους ίδιους λόγους είναι αδύνατο να συλληφθεί 
το γενικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το πρόγραμμα αυτό. 1.4. Κοινά σημεία υπάρχουν επίσης μεταξύ αυτού του προ­
γράμματος το οποίο αφορά τον τομέα της γεωργικής βιομη­
χανίας και των κοινοτικών προγραμμάτων γεωργικής έρευνας 
1984-1988 που θεσπίστηκαν με απόφαση του Συμβουλίου της 
12ης Δεκεμβρίου 1983 και τροποιποιήθηκαν με απόφαση της 
19ης Μαρτίου 1987. Η Επιτροπή υπέβαλε τον Νοέμβριο 1987 
μια έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβού­
λιο σχετικά με το στάδιο της εξέλιξης της από τετραετίας 
αναπτυσσόμενης σχετικής κοινοτικής δράσης. Στην έκθεση 
αυτή αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «έως σήμερα είναι αδύνατο 
να γίνει σωστή αξιολόγηση». Ωστόσο τα προγράμματα αυτά 
έχουν πολλά κοινά σημεία και σε ορισμένες περιπτώσεις 
επικαλύπτουν ορισμένα βασικά θέματα που προτείνονται στο 
πρόγραμμα ECLAIR. Συνεπώς η ΟΚΕ διερωτάται κατά τι θα 
διαφέρει από πλευράς ουσίας το ειδικό πρόγραμμα δράσης 
4.3 «ανταγωνιστικότητα στον τομέα της γεωργίας και αξιο­
ποίηση των γεωργικών πόρων» από όλα τα άλλα προγράμ­
ματα. 
1.5. Τέλος, η ΟΚΕ παρατηρεί ότι και σε άλλα σημεία του 
προγράμματος-πλαίσιο — κυρίως στη δράση 1 (ποιότητα 
του γεωργικού κεφαλαίου), στη δράση 6 (η επιστήμη και η 
τεχνολογία στην υπηρεσία της ανάπτυξης) και στη δράση 8 
(βελτίωση της ευρωπαϊκής επιστημονικής και τεχνολογικής 
συνεργασίας) — η γεωργία αναφέρεται ρητά ή αποτελεί 
άμεσο στόχο. Παρά την πληθώρα των πληροφοριών που 
περιλαμβάνει το πρόγραμμα ECLAIR η «διασύνδεση» του με 
προγράμματα άλλων δράσεων που αφορούν τη γεωργία όσον 
αφορά το περιεχόμενο και τη μορφή παρουσιάζεται με ελλει-
πή και, κυρίως, μη συστηματικό και ασαφή τρόπο. 
1.6. Η ΟΚΕ έχει την εντύπωση ότι σχετικά με τα θέματα 
αυτά στο επίπεδο των ανώτατων διοικητικών και άλλων 
αρχών όπου λαμβάνονται αποφάσεις κυριαρχεί μια κατά­
σταση όπου απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό η συνολική εικόνα 
των προγραμμάτων αυτών. Επίσης διαπιστώνεται ανεπάρκεια 
συντονισμού μεταξύ των προγραμμάτων που συνδέονται 
μεταξύ τους. Είναι ευνόητο ότι η κατάσταση αυτή εγκυμονεί 
έναν πραγματικό κίνδυνο ανεξέλεγκτης αύξησης του διοικη­
τικού έργου και των δαπανών. 
(') ΕΕ αριθ. C 63 της 5. 3. 1988, σ. 7. 
(2) ΕΕ αριθ. L 302 της 24. 10. 1987, σ. 5. 1.7. Η ΟΚΕ θέτει συνεπώς σχετικά το ερώτημα μήπως, 
όσον αφορά τις διάφορες δράσεις που περιλαμβάνει το πολυε-
Αριθ. C 134/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 5. 88 
τές πρόγραμμα, οι κοινοτικές δαπάνες θα έπρεπε να τείνουν 
περισσότερο προς τις συντονιστικές ενέργειες και συνιστά 
να προσδιοριστούν σαφέστερα οι στόχοι του προτεινόμενου 
προγράμματος. 
1.8. Ωστόσο επικροτείται το γεγονός ότι η Επιτροπή κρίνει 
και η ίδια ότι για να εξασφαλισθεί ο καλός συντονισμός με 
συγγενή προγράμματα θα ήταν επιθυμητό η Συμβουλευτική 
Επιτροπή Διαχείρισης και Συντονισμού για την Έρευνα και 
την Τεχνολογική Ανάπτυξη στον τομέα της γεωργίας, η οποία 
θα βοηθήσει την Επιτροπή κατά τον προσδιορισμό και την 
προετοιμασία των δραστηριοτήτων ανάπτυξης και διαχείρι­
σης των προγραμμάτων να συμπεριλαμβάνει και εκπρο­
σώπους άλλων ενδιαφερομένων Συμβουλευτικών Επιτροπών 
όπως εκείνης για την βιοτεχνολογία καθώς και της Διαρκούς 
Επιτροπής για τη Γεωργική Έρευνα. 
1.9. Ένα βήμα προς την σωστή κατεύθυνση αποτελεί 
ασφαλώς και η πρόθεση της Επιτροπής να διοργανώσει στο 
μέλλον τακτικές και συστηματικές επαφές μεταξύ των εσωτε­
ρικών οργάνων έρευνας στον τομέα των βιοτεχνολογιών και 
της γεωργίας. 
2. Εκτίμηση κινδύνων και περιβαλλοντικές πτυχές του προ­
γράμματος ECLAIR 
2.1. Οι κίνδυνοι και οι περιβαλλοντικές πτυχές του 
ECLAIR λαμβάνονται υπόψη με τόσο ασαφή και μη συστη­
ματικό τρόπο όσο και το θέμα της διασύνδεσης και του 
συντονισμού. Και από αυτήν την άποψη η βελτίωση του 
συντονισμού μεταξύ διάφορων προγραμμάτων που πρόκειται 
να εφαρμοστούν σύντομα — όπως π.χ. στον τομέα της βασι­
κής βιολογικής έρευνας, της γεωργικής και βιομηχανικής 
τεχνολογίας, της Ε&Α στον τομέα της βιομηχανίας τροφίμων, 
τις δράσεις σχετικά με την ποιότητα του γεωργικού κεφαλαί­
ου (υγεία και περιβάλλον) — αποτελεί πρωταρχική και 
αναγκαία υπόθεση. Στη σύγχρονη κοινωνία εκφράζονται, σε 
συνάρτηση με τις νέες εξελίξεις και δυνατότητες των βιοτεχ­
νολογιών, μεγάλες ελπίδες αλλά συγχρόνως και αυξανόμενες 
υπαρξιακές αγωνίες. Για να μην εξελιχθεί η αγωνία αυτή σε 
πανικό ή σε άρνηση θα πρέπει κατά την ανάπτυξη δραστηριο­
τήτων στον τομέα των βιοτεχνολογιών να ληφθεί υπόψη ο 
παράγοντας «υγεία και περιβάλλον» ως ουσιαστικό μέρος 
των δραστηριοτήτων αυτών. Επίσης είναι αναγκαίο να λαμβά­
νονται κατά την ανάπτυξη της βιοτεχνολογίας υπόψη τα 
θέματα ασφάλειας στο τόπο εργασίας. 
2.2. Η ΟΚΕ έχει σχετικά με τα ανωτέρω επίγνωση του 
γεγονότος ότι και η ίδια η Επιτροπή άρχισε να διαισθάνεται 
την ανάγκη μεγαλύτερου συντονισμού των υπηρεσιών της 
καθώς και την ανάγκη να επιτευχθεί μια πιο συστηματική 
εκτίμηση των κινδύνων και να ληφθεί σε μεγαλύτερο βαθμό 
υπόψη το περιβάλλον. 
2.3. Θα ήταν ευκταίο όπως η Επιτροπή επισυνάψει στο 
μέλλον στις προτάσεις της σχετικά με τον τομέα των βιοτεχ­
νολογιών ένα ειδικό παράρτημα π.χ. όσον αφορά την εκτί­
μηση των κινδύνων που περιλαμβάνει μία συγκεκριμένη πρό­
ταση στον τομέα των βιοτεχνολογιών καθώς επίσης και όσον 
αφορά την άμεση σύνδεση της πρότασης αυτής με ορισμένες 
πτυχές για την προστασία του περιβάλλοντος. 3. Γενική εικόνα, περιεχόμενο και δομή του προγράμματος 
3.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι για να είναι δυνατό να θεωρηθεί το 
ECLAIR σε ικανοποιητικό βαθμό «χρήσιμο και νεωτε­
ριστικό», θα πρέπει να πληροί ορισμένα κριτήρια. 
3.1.1. Όπως ήδη τονίσθηκε το περιεχόμενο του προγράμ­
ματος χρειάζεται να αφορά έναν τομέα οριοθετημένο με πολύ 
συγκεκριμένο τρόπο ο οποίος θα πρέπει να είναι σωστά τοπο­
θετημένος σε σχέση με άλλους συναφείς τομείς και να συνδέε­
ται με αυτούς τους τομείς. Η Κοινότητα ασχολείται σε διαφο­
ρετικό βαθμό σε κάθε περίπτωση με έναν μεγάλο αριθμό 
άλλων προγραμμάτων σχετικά με τις βιοτεχνολογίες. Επομέ­
νως επιβάλλεται η κατάρτιση κατάλληλου καταλόγου των 
διάφορων δράσεων και στο μέτρο του δυνατού η δημιουργία 
μιας συστηματικής, σφαιρικής εικόνας ενδεχομένως με τη 
μορφή ενός ειδικού συντονιστικού προγράμματος. 
3.1.2. Εξάλλου, θα ήταν δυνατό να αναμένεται μια σχετική 
σύνδεση των διάφορων επιμέρους δράσεων με το αντίστοιχο 
ενδιαφέρον των επιμέρους τομέων της ευρωπαϊκής γεωργίας. 
Το ακαθάριστο προϊόν της κοινοτικής γεωργίας προέρχεται 
κατά 20% περίπου από την γεωργοκαλλιέργεια και κατά 
20% από τα οπωροκηπευτικά προϊόντα· το 60% περίπου 
πραγματοποιείται στην κτηνοτροφία. Εκτός από τα περίπου 
130 εκατομμύρια εκτάρια που αξιοποιούνται από την γεωργία, 
υπάρχουν και περίπου 60 εκατομμύρια εκτάρια δασικών 
εκτάσεων. Όλοι αυτοί οι τομείς προσφέρουν σημαντικές τεχ­
νικές και οικονομικές δυνατότητες, αλλά παρουσιάζουν 
εξίσου σημαντικά τεχνικά και οικονομικά προβλήματα. 
3.1.3. Ο τομέας της αγρο-βιομηχανικής Ε&Α παρουσιάζει 
φυσικά τόσο «κλασσικές» όσο και «σύγχρονες» πτυχές. Η 
περαιτέρω επιλογή π.χ. του λιναριού, της καννάβεως ανάλογα 
με την ποιότητα των ινών, της ελαιοκράμβης ανάλογα με την 
οργανική της ποιότητα, του κριθαριού λόγω της μεγαλύτερης 
περιεκτικότητας σε λυζίνη, κλπ. είναι και παραμένει ένας 
ενδιαφέρον και χρήσιμος στόχος. Ωστόσο ο στόχος που θα 
πρέπει να επιδιώκεται κατά προτεραιότητα στα πλαίσια ενός 
προγράμματος όπως το ECLAIR δεν φαίνεται να είναι τόσο 
η συμμετοχή σε έρευνες όσο η πληροφόρηση, ο συντονισμός 
και κυρίως η διασυνοριακή αλληλεπίδραση μεταξύ ανεπτυγ­
μένων και λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών της Κοινότητας. 
3.1.4. Ταυτόχρονα υπάρχουν βέβαια και οι «νέοι» τομείς 
δραστηριότητας: π.χ. η αναζήτηση βιοαποδομήσιμών φυτο­
φαρμάκων και υλικών συσκευασίας, οι δυνατότητες των 
μικροβιολογικών εφαρμογών με σκοπό την οικονομική 
χρήση λιπασμάτων που περιέχουν άζωτο, η βελτίωση των 
προϊόντων με σκοπό να αναχαιτισθεί η μειωνόμενη απόδοση 
των γαιών, οι δυνατότητες που προσφέρει η γενετική μηχα­
νική με σκοπό την παραγωγή εμβολίων, σε συνάρτηση με 
προβλήματα γεωργίας και περιβάλλοντος, η ολοκληρωμένη 
διαχείριση των δασικών εκτάσεων, κλπ. Η κατάρτιση και/ 
ή ενεργοποίηση παρόμοιων ερευνών μέσω συντονιστικών 
δράσεων ή μέσω της συμμετοχής στην έρευνα θα μπορούσε 
ενδεχομένως να προσθέσει μια καινοτόμο πτυχή στο 
πρόγραμμα ECLAIR και σε άλλα παρόμοια προγράμματα. 
3.1.5. Η ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένες 
οικολογικές απαιτήσεις απασχολεί τη βιοτεχνολογική και 
γεωργική έρευνα πολύ περισσότερο απ'ό,τι πριν από μερικές 
δεκαετίες. Η ιδιαίτερη αυτή πτυχή διαδραματίζει πρωταρχικό 
24. 5. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 134/17 
ρόλο σε ορισμένα σχέδια που αναφέρονται στο προηγούμενο 
σημείο. Ένα γεωργικό και οικολογικό πρόβλημα αποτελεί η 
καλύτερη επεξεργασία της οργανικής κοπριάς και ειδικά της 
κοπριάς των χοίρων. Σε πολλές περιοχές της Κοινότητας 
αναζητούνται κατάλληλες λύσεις του προβλήματος αυτού. Η 
δημιουργία χούμου στο έδαφος με σκοπό την πρόληψη της 
ληστρικής εκμετάλλευσης της φύσης, δεν αποτελεί μόνο 
αφρικανικό αλλά και ευρωπαϊκό πρόβλημα. 
3.1.6. Τέλος, υπάρχουν οι ειδικές κοινωνικές και οικονομι­
κές πτυχές, όπως π.χ. η οικονομική βιωσιμότητα, στις οποίες 
αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία στο σημείο 3 του εγγράφου της 
Επιτροπής (γενική εικόνα του προγράμματος). Εξάλλου θα 
πρέπει σαφώς να αποδεικνύεται η μεγαλύτερη οικονομική 
αποδοτικότητα των νέων διαδικασιών έναντι των παλαιών, 
όταν οι νέες αυτές διαδικασίες αποσκοπούν στην παραγωγή 
νέων προϊόντων τα οποία συμβάλλουν στην ικανοποίηση 
νέων σοβαρών αναγκών όπως π.χ. της ανάγκης για ανάπτυξη 
των αγροτικών περιοχών. Επίσης θα πρέπει να ληφθεί 
φροντίδα για διερεύνηση και κατανόηση του κοινωνικού και 
πολιτιστικού «κλίματος» κάθε περιοχής ώστε να βρεθούν 
τρόποι για τη διευκόλυνση της εισαγωγής των βιοτεχνο­
λογιών ειδικά στις αγροτικές περιοχές. 
3.2. Με βάση όσα διατυπώνονται στο σημείο 3.1 η ΟΚΕ 
εκφράζει σχετικά με το περιεχόμενο του προγράμματος που 
προτείνει η Επιτροπή μια σειρά σοβαρών ενδοιασμών, με 
αποτέλεσμα να ανησυχεί σοβαρά όσον αφορά: 
3.2.1. Τη σχετική αδράνεια όσον αφορά την ανάπτυξη 
συντονιστικών δραστηριοτήτων προς όφελος μιας σχετικά 
πιο άμεσης συμμετοχής στα ερευνητικά προγράμματα. 
3.2.2. Σε συνάρτηση με γενικό σχεδιασμό η έλλειψη ισορ­
ροπημένης κατανομής μεταξύ της γεωργίας, της κηπουρικής, 
της κτηνοτροφίας και της δασοκομίας. 
3.2.3. Την τάση, όσον αφορά το περιεχόμενο του προγράμ­
ματος, και τουλάχιστον τις δραστηριότητες που προβλέ­
πονται στον τομέα της γεωργικής παραγωγής για βιομη­
χανική χρήση και στον τομέα της βιομηχανικής παραγωγής, 
να επιλέγονται ως επί το πλείστον οι συνηθισμένοι τρόποι 
σε βάρος προσανατολισμών που χαρακτηρίζονται από νεωτε­
ρισμό. 
3.2.4. Το γεγονός ότι λαμβάνονται ανεπαρκώς υπόψη τα 
οικολογικά προβλήματα στα πλαίσια των ερευνητικών 
προγραμμάτων. Αυτό αφορά τόσο την επιλογή των προγραμ­
μάτων όσο και τη φροντίδα να αποφευχθούν κατά την εφαρ­
μογή ενός συγκεκριμένου προγράμματος οι ενδεχόμενες 
αρνητικές επιπτώσεις για το περιβάλλον. 
3.2.5. Τις οικονομικές δυνατότητες για την πραγματοποίη­
ση ορισμένων προγραμμάτων, και ιδιαίτερα του συστήματος 
συνολικής συγκομιδής που αναφέρεται στο σημείο 4.3 του 
ECLAIR οι οποίες δεν αποδεικνύονται επαρκώς. Σε περί­
πτωση που διαπιστωθεί εκ των υστέρων ότι η οικονομική 
αποδοτικότητα είναι ανεπαρκής, επιβάλλεται επαγρύπνηση 
ώστε ο οικονομικός αυτός κακός υπολογισμός να μην έχει 
μοιραίες επιπτώσεις για το πιο αδύναμο σκέλος της αγρο-
βιομηχανίας, δηλαδή τον προμηθευτή πρώτων υλών. Θα πρέ­
πει επίσης να διερωτάται κανείς ποιες θα είναι οι ενδεχόμενες 
κοινωνικές επιπτώσεις. 
4. Η πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των βιοτεχνολογιών 
4.1. Η Επιτροπή κρίνει ότι σημειώθηκε «σημαντική πρόο­δος» για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ΟΚΕ εκφράζει έντο­
νες αμφιβολίες ως προς αυτή τη διαπίστωση της Επιτροπής. 
4.2. Ο γεωριγκός και βιομηχανικός τομέας τον οποίο καλύ­
πτει υπόκειται όσον αφορά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας στην 
ισχύουσα νομοθεσία των κρατών μελών καθώς επίσης και 
στις νομικές διατάξεις σχετικά με το λεγόμενο δίκαιο κατοχύ­
ρωσης, συχνά και στα δύο. Η ΟΚΕ επισημαίνει με έμφαση 
τα συμβατικά προβλήματα που ενδέχεται να προκύψουν σε 
περίπτωση έλλειψης μιας προσαρμοσμένης ευρωπαϊκής 
νομοθεσίας. 
5. Συμμετέχοντες στα ερευνητικά προγράμματα 
5.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η εφαρμογή του 
προγράμματος στηρίζεται στη συνεργασία βιομηχανικών και 
γεωργικών επιχειρήσεων, συνεταιρισμών, ερευνητικών ιδρυ­
μάτων και πανεπιστημίων σε κάθε ειδικό πρόγραμμα. 
5.2. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης την πρόθεση να κατα­
βληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες για να επιτευχθεί και η συμ­
μετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ότι ευνοεί την συνερ­
γασία μεταξύ τους. 
6. Η χρηματοδότηση του προγράμματος ECLAIR 
6.1. Τα οικονομικά μέσα που απαιτούνται για την 
υλοποίηση του προγράμματος με επιβάρυνση του κοινοτικού 
προϋπολογισμού ανέρχονται σε 80 εκατομμύρια ECU. Η 
ΟΚΕ επισημαίνει ότι για το σύνολο της δράσης «αγρο-βιομη-
χανικές τεχνολογίες» διατίθενται μόνο 105 εκατομμύρια 
ECU. Κατά συνέπεια για την ανακοινωθείσα δράση στον 
τομέα της τεχνολογίας τροφίμων η οποία συμπληρώνει το 
πρόγραμμα ECLAIR δεν απομένουν παρά μόνο 25 εκατομμύ­
ρια ECU. 
6.2. Η ΟΚΕ λαμβάνει ωστόσο γνώση του γεγονότος ότι 
δεν αποκλείεται η δυνατότητα άμεσης συμμετοχής της βιομη­
χανίας τροφίμων στο πρόγραμμα ECLAIR. 
7. Ανταγωνιστικότητα και επίδραση στην απασχόληση 
Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τις επιφυλάξεις που διατύπωσε στο 
σημείο 3.2.5. Συγχρόνως διερωτάται γιατί κατά τη διαβούλευ­
ση με τις λεγόμενες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις δεν ζητή­
θηκε και η γνώμη των οργανώσεων των εργαζομένων που 
απασχολούνται στο γεωργικό και βιομηχανικό τομέα. 
8. Δεοντολογικές πτυχές της σύγχρονης βιοτεχνολογίας 
8.1. Στην Ε&Α στο πλαίσιο της σύγχρονης βιοτεχνολογίας 
μια ακριβής έρευνα, π.χ., στον αγρο-βιομηχανικό τομέα, 
συχνά ενσωματώνευται σε βιοτεχνολογικές μελέτες που καλύ­
πτουν ένα ευρύτερο πεδίο. Γι'αυτό η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο 
να τονίσει, και σ'αυτό το περιορισμένο πλαίσιο, ότι οι δεοντο­
λογικές προκαταλήψεις πρέπει να διαφυλαχθούν τόσο στο 
επίπεδο της θεωρητικής έρευνας όσο και σε επίπεδο των 
πολλαπλών πτυχών της εφαρμοσμένης επιστήμης. Είναι 
δυνατό να ληφθεί ως αρχή ότι, προκειμένου για την Δυτική 
Ευρώπη (η βιοτεχνολογία γνωρίζει ανάλογες εξελίξεις) τόσο 
στις χώρες της Κοινότητας όσο και στις άλλες. 
Αριθ. C 134/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 5. 88 
8.2. Η ΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή — που έχει ήδη προσοχή στις σοβαρές και επανειλημμένες προειδοποιήσεις 
αναλάβει την πρωτοβουλία — να προβεί στις αναγκαίες συ- των ανώτατων αρχών που ασχολούνται με θέματα δεοντο-
νεννοήσεις στους κόλπους του Συμβουλίου της Ευρώπης ή λογίας κατά τη θέσπιση και εφαρμογή των δράσεων της. 
άλλων οργανισμών. Η Κοινότητα πρέπει, επίσης, να δώσει 
Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 1988. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου που θεσπίζει ειδική κοινή δράση για 
την προώθηση της γεωργικής ανάπτυξης σε ορισμένες περιοχές της Ισπανίας(') 
(88/C 134/08) 
Στις 25 Ιανουαρίου 1988, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της 
Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής 
και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε 
τη γνωμοδότηση του στις 3 Μαρτίου 1988 με βάση την έκθεση του εισηγητή κ. Quevedo Rojo. 
Κατά τη 254η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου 1988) η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα 
την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι ανάγκη να προωθηθεί η 2. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την εμπλοκή των ενδιαφερομένων 
γεωργική ανάπτυξη των μειονεκτικών περιοχών της Ισπανίας, κοινωνικο-επαγγελματικών οργανώσεων στις διάφορες 
επαναλαμβάνει όμως τις κριτικές της για τη μέθοδο, οι οποίες φάσεις υλοποίησης των προβλεπόμενων μέτρων, 
έχουν ήδη διατυπωθεί με την ευκαιρία ανάλογων προτάσεων 
για την Ιταλία και τη Γαλλία (βλ. γνωμοδότηση της 14ης * n , . , Λ , „,. ,_ 
Μαρτίου 1986)(2) •*· Πιστεύει επίσης οτι θα πρέπει να υποβάλει η Επιτροπή, 
και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά το τέ-
ταρτο έτος της εφαρμογής του προγράμματος, την έκθεση 
(') ΕΕ αριθ. C 25 της 30.1.1988, σ. 8. που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 2 της πρότασης 
(2) ΕΕ αριθ. C 118 της 20.5.1986, σ. 13. κανονισμού, σχετικά με την εξέλιξη της κοινής δράσης. 
Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 1988. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT