EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 293/2

ΑΝΑΚΟΊΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

Ενδο-ΕΕ επενδύσεις στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών

(2005/C 293/02)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά την άτυπη συνεδρίαση του Συμβουλίου ECOFIN, που πραγματοποιήθηκε στις 10 και 11 Σεπτεμβρίου 2004 στο Scheveningen, οι υπουργοί οικονομικών υπογράμμισαν την έλλειψη συνοριακής ενοποίησης στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η κατάσταση διαφέρει ανάλογα με το κράτος μέλος και εκφράζονται ανησυχίες για την ύπαρξη εμποδίων που δεν συμβιβάζονται με τις ελευθερίες της Συνθήκης. Η καθυστέρηση της ενοποίησης του χρηματοπιστωτικού τομέα δείχνει την ύπαρξη εμποδίων στις επενδύσεις. Οι διατάξεις των άρθρων 56 και 43 της Συνθήκης, που αφορούν αντίστοιχα την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και το δικαίωμα εγκατάστασης είναι άμεσα εφαρμόσιμες στο πλαίσιο των άμεσων ενδο-ΕΕ επενδύσεων (1) στον χρηματοπιστωτικό τομέα (2). Ορισμένες πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (Δικαστήριο) σε υποθέσεις σχετικά με άμεσες επενδύσεις συνέβαλαν στην κατανόηση των εν λόγω αρχών. Οι ελευθερίες της Συνθήκης εγγυώνται θεμελιώδεις και εκτεταμένες ελευθερίες … Οι αποφάσεις αυτές του Δικαστηρίου παρέχουν επίσης αυστηρή ερμηνεία των πιθανών εξαιρέσεων ως προς τις ελευθερίες της Συνθήκης, ιδιαίτερα των εξαιρέσεων που συνδέονται με το γενικό συμφέρον ή εποπτικούς λόγους, που είναι και οι σημαντικότερες για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. … με ορισμένες περιορισμένες εξαιρέσεις. Οι θεμελιώδεις αρχές της συνθήκης σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και το δικαίωμα εγκατάστασης επηρεάζουν το λεπτομερές πλαίσιο που έχει εκπονηθεί στο παράγωγο δίκαιο για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Όταν τα κράτη μέλη, όπως είναι θεμιτό στο πλαίσιο της επικουρικότητας, εγκρίνουν συμπληρωματικούς κανόνες σε σχέση με τις διατάξεις του παράγωγου δικαίου, οι εν λόγω κανόνες και πρακτικές πρέπει να συμβιβάζονται με τις γενικές αρχές της συνθήκης. Ειδικότερα, έχει ιδιαίτερη σημασία για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, η εξουσία διακριτικής ευχέρειας την οποία διαθέτουν οι εποπτικές αρχές σε θέματα έγκρισης και ελέγχου των χρηματοπιστωτικών ενδιάμεσων να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την προστασία των συμφερόντων για τα οποία έχει προβλεφθεί. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν προβλήματα συμβιβασιμότητας με το πρωτογενές κοινοτικό δίκαιο. Οι θεμελιώδεις αρχές της συνθήκης και της νομολογίας του Δικαστηρίου θα πρέπει να αποτελούν οδηγό. Η παρούσα ανακοίνωση αποβλέπει στη μείωση του κινδύνου διαφορετικής νομικής ερμηνείας στον τομέα αυτό. Προτίθεται, αφενός, να επιτρέψει στα κράτη μέλη να τελειοποιήσουν, ενδεχομένως, τη νομοθεσία και τη διοικητική πρακτική τους, και, αφετέρου, να συμβάλει ώστε να συνειδητοποιήσουν πλήρως τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τα δικαιώματα που απορρέουν από τη Συνθήκη στον τομέα των άμεσων ενδο-ΕΕ επενδύσεων. Δεν εικάζει σε καμία περίπτωση την ύπαρξη ενός τέτοιου κινδύνου στην ΕΕ, ούτε προδικάζει την ερμηνεία που θα μπορούσε να δώσει το Δικαστήριο. Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να υπογραμμίσει τα σχετικά δικαιώματα και υποχρεώσεις. 2. ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ Οι διατάξεις της Συνθήκης που διέπουν την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων συγκεντρώνονται στα άρθρα 56 έως 60. Το άρθρο 56, ειδικότερα, καθορίζει ότι «απαγορεύεται οποιοσδήποτε περιορισμός των κινήσεων κεφαλαίων μεταξύ κρατών μελών». Η Συνθήκη προβλέπει την απόλυτη ελευθερία κίνησης κεφαλαίων. Η άμεση επένδυση, με τη μορφή συμμετοχής στο κεφάλαιο μιας επιχείρησης με την κατοχή μετοχών, ή η απόκτηση κινητών αξιών στην κεφαλαιαγορά αποτελούν κίνηση κεφαλαίων βάσει του άρθρου 56 της Συνθήκης. Η άμεση επένδυση χαρακτηρίζεται ειδικότερα από τη δυνατότητα πραγματικής συμμετοχής στη διαχείριση μιας επιχείρησης ή στον έλεγχό της (3). Ορισμένοι εθνικοί κανόνες περιορίζουν τη δυνατότητα αυτή και θεωρήθηκε ότι περιορίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων: διατάξεις που περιορίζουν την αγορά μετοχών (4) ή που περιορίζουν με άλλο τρόπο τη δυνατότητα πραγματικής συμμετοχής στη διαχείριση επιχείρησης ή στον έλεγχο της (5), ή ακόμη κανόνες που μπορεί να αποτρέψουν επενδυτές άλλων κρατών μελών και συνεπώς να επηρεάσουν την πρόσβαση στην αγορά (6) ή που εξαρτούν άμεση ξένη επένδυση με προηγούμενη έγκριση (7). Το άρθρο 56 υπερβαίνει την απλή κατάργηση της άνισης μεταχείρισης για λόγους εθνικότητας (8). Η εν λόγω ελευθερία καλύπτει σαφώς όλες τις μορφές διασυνοριακών ενδο-ΕΕ επενδύσεων. Πέρα από το γεγονός ότι αποτελεί κίνηση κεφαλαίων, η απόκτηση πλειοψηφικής συμμετοχής σε επιχείρηση κράτους μέλους από επενδυτή άλλου κράτους μέλους ενεργοποιεί και το δικαίωμα εγκατάστασης. Το άρθρο 43 της συνθήκης, που διέπει το εν λόγω δικαίωμα καθορίζει ότι «οι περιορισμοί της ελευθερίας εγκαταστάσεως των υπηκόων ενός κράτους μέλους στην επικράτεια ενός άλλου κράτους μέλους απαγορεύονται … Η ελευθερία εγκαταστάσεως περιλαμβάνει και τη σύσταση και τη διαχείριση επιχειρήσεων σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται για τους δικούς της υπηκόους». Συνάγεται ότι οι υπήκοοι άλλων κρατών μελών πρέπει να μπορούν να αποκτούν ελεύθερα πλειοψηφικές συμμετοχές, να ασκούν τα δικαιώματα ψήφου τους και να διαχειρίζονται επιχειρήσεις με τις ίδιες προϋποθέσεις που καθορίζονται από τη χώρα εγκατάστασης για τους δικούς της υπηκόους (αρχή της εφαρμογής της «εθνικής μεταχείρισης» στους άλλους επενδυτές της ΕΕ). Η απόκτηση πλειοψηφικής συμμετοχής από επενδυτή της ΕΕ καλύπτεται επίσης από το δικαίωμα εγκατάστασης. Σε ό,τι αφορά τις ενδο-ΕΕ επενδύσεις στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, οι εν λόγω δύο ελευθερίες που καθιερώνονται από τη συνθήκη εφαρμόζονται παράλληλα στην περίπτωση άμεσων επενδύσεων, ενώ για τα χαρτοφυλάκια επενδύσεων εφαρμόζεται μόνο η ελευθερία σχετικά με την κίνηση κεφαλαίων. Συνεπώς, δεν χρειάζεται χωριστή εξέταση των μέτρων βάσει των διατάξεων της συνθήκης για το δικαίωμα εγκατάστασης, και αρκεί να επικεντρωθούμε στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, δηλαδή το άρθρο 56 ΕΚ. Στις περιπτώσεις αυτές, η εγκατάσταση συνδέεται άρρηκτα με την κίνηση κεφαλαίων. 3. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ Η ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ Ένας αριθμός εξαιρέσεων επιτρέπει στα κράτη μέλη να προβλέψουν περιορισμούς σε σχέση με τους γενικούς κανόνες της Συνθήκης. Οι εξαιρέσεις αυτές αναφέρονται ρητά στις διατάξεις της Συνθήκης ή έχουν γίνει δεκτές από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο βάσει της Συνθήκης. Η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, ως θεμελιώδης αρχή της Συνθήκης, επιδέχεται μόνο δύο εξαιρέσεις: μπορεί να περιοριστεί με εθνικές ή κοινοτικές διατάξεις που δικαιολογούν είτε ειδικές περιστάσεις που προβλέπονται ρητά από τη Συνθήκη (9) είτε απαιτήσεις γενικού συμφέροντος που αναπτύχθηκαν από το Δικαστήριο βάσει της Συνθήκης (10). Είναι δυνατοί περιορισμοί των ελευθεριών αυτών … Το άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο β) προβλέπει δυνατότητα εξαίρεσης για μέτρα εποπτικού χαρακτήρα. Επιτρέπει στα κράτη μέλη «να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αποφυγή παραβάσεων των εθνικών νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων, ιδίως … στον τομέα της προληπτικής εποπτείας των πιστωτικών ιδρυμάτων». Το άρθρο 58 παράγραφος 2 επιτρέπει και αυτό την εφαρμογή περιορισμών του δικαιώματος εγκατάστασης που συμβιβάζονται με τη συνθήκη (11). Το άρθρο 58 παράγραφος 3 υπενθυμίζει ωστόσο ότι όλες αυτές οι εξαιρέσεις δεν μπορούν να αποτελούν ούτε μέσο αυθαίρετων διακρίσεων ούτε συγκεκαλυμμένο περιορισμό της ελεύθερης κίνησης των κεφαλαίων. Συνεπώς, μολονότι ο εποπτικός έλεγχος αποτελεί αιτία εξαίρεσης σε σχέση με τις ελευθερίες της Συνθήκης, οροθετείται σαφώς από τις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν και για τους άλλους περιορισμούς. Οι προϋποθέσεις αυτές περιγράφονται στη συνέχεια ως βασικές αρχές της Συνθήκης. Για παράδειγμα, σε ό,τι αφορά τους συνεταιρισμούς, τα κράτη μέλη μπορούν να εγκρίνουν εθνικές διατάξεις οι οποίες επιτρέπουν στις εποπτικές τους αρχές να αντιταχθούν σε διασυνοριακή συγχώνευση στην περίπτωση σχηματισμού ευρωπαϊκού συνεταιρισμού. Μια τέτοια άρνηση για λόγους προληπτικής εποπτείας με την έννοια του άρθρου 58, παράγραφος 1, στοιχείο β) δεν μπορεί ωστόσο να δικαιολογηθεί παρά μόνο για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Προκειμένου να δικαιολογήσουν αυτούς τους λόγους δημόσιου συμφέροντος βάσει του άρθρου 58, παράγραφος 3, οι εθνικές εποπτικές αρχές πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι εν λόγω οργανισμοί με ιδιαίτερο καθεστώς ενεργούν πάντα σύμφωνα με το εν λόγω καθεστώς. … για εποπτικούς λόγους … Όσο για τη δυνατότητα περιορισμένης ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων για λόγους γενικού συμφέροντος πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η σημερινή νομολογία είναι περιορισμένη και παρέχει ελάχιστες κατευθυντήριες γραμμές για αυτή την ιδιαίτερα εκτεταμένη έννοια: Μεταξύ των απαιτήσεων τις οποίες το Δικαστήριο θεώρησε ότι μπορούν να δικαιολογήσουν περιορισμούς περιλαμβάνεται η προστασία των καταναλωτών (12). Ωστόσο, κατά τη διαρκή νομολογία του Δικαστηρίου, οικονομικοί λόγοι δεν μπορούν να δικαιολογήσουν περιορισμούς τους οποίους απαγορεύει η Συνθήκη (13). Σε υποθέσεις για τις οποίες εξέδωσε απόφαση το Δικαστήριο, τα κράτη μέλη επιχείρησαν χωρίς επιτυχία (14) να υποστηρίξουν, για παράδειγμα, την αναγκαιότητα να προστατεύσουν τα οικονομικά συμφέροντα ενός κράτους μέλους (15) ή την προαγωγή της οικονομίας της χώρας (16). Προκειμένου για την παροχή υπηρεσιών, το Δικαστήριο διευκρίνισε πρόσφατα ότι μια εμπορική τράπεζα δεν μπορεί να θεωρηθεί παροχέας δημόσιων υπηρεσιών: δηλώνει στην απόφασή του ότι ένας όμιλος εμπορικών τραπεζών που δραστηριοποιούνται στον παραδοσιακό τραπεζικό τομέα οι οποίες ουδέποτε θεωρήθηκε ότι τελούν καθήκοντα κεντρικής τράπεζας ή παρεμφερούς οργάνου, δεν αποτελούν φορείς παροχείς δημοσίων υπηρεσιών (17). … ή για λόγους γενικού συμφέροντος 4. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑ Σε ό,τι αφορά την προληπτική εποπτεία, η παράγωγη κοινοτική νομοθεσία (18) καθορίζει ορισμένες βασικές αρχές σκοπός των οποίων είναι να διασφαλίσουν την ακεραιότητα και την ευρωστία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Οι αρχές αυτές περιλαμβάνουν τις απαιτήσεις εντιμότητας και καταλληλότητας καθώς και την φερεγγυότητα και είναι ουσιώδεις για την ασφάλεια και τον δυναμισμό του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ. Οι οδηγίες καθορίζουν τις βασικές αρχές της προληπτικής εποπτείας … Ωστόσο, η παράγωγη κοινοτική νομοθεσία εναρμόνισε τις εν λόγω διατάξεις μόνο μέχρι ενός ορισμένου σημείου. Τα κράτη μέλη είναι συνεπώς ελεύθερα να προσθέσουν συμπληρωματικούς κανόνες και πρακτικές στις κοινοτικές διατάξεις που περιλαμβάνουν οι οδηγίες της ΕΕ. … και διασφαλίζουν κάποιο βαθμό εναρμόνισης. Όταν οι εθνικοί κανόνες είναι πιο περιοριστικοί από την παράγωγη κοινοτική νομοθεσία μπορεί να εμφανιστούν αντιθέσεις σε σχέση με τις ελευθερίες της Συνθήκης. Για παράδειγμα, μπορεί να καθορίζονται αυστηρότερα κριτήρια για την ευρωστία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για τα όρια έγκρισης και τις διοικητικές διαδικασίες. Όταν νομοθετούν ή δημιουργούν ή εφαρμόζουν διοικητικές πρακτικές, τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν τόσο τις βασικές ελευθερίες που εγγυάται η συνθήκη ΕΚ όσο και να συμμορφώνονται με την οδηγία (19). Τα συμπληρωματικά εθνικά μέτρα και πρακτικές πρέπει να τηρούν τη Συνθήκη. 5. ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ Τα κράτη μέλη πρέπει να ασκούν τις εξουσίες τους σε θέματα προληπτικής εποπτείας σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές της Συνθήκης (20). Μολονότι η παράγωγη κοινοτική νομοθεσία επιτρέπει την επιβολή διαφόρων διαδικασιών έγκρισης για εύλογους λόγους και επιτρέπει στα κράτη μέλη να καθορίζουν συμπληρωματικές απαιτήσεις, τον τελικό έλεγχο, σε ό,τι αφορά τις ελευθερίες που αναφέρονται στα άρθρα 56 και 43 της συνθήκης ασκεί το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Τον τελευταίο λόγο έχει στην περίπτωση αυτή το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο … Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι οποιαδήποτε εξαίρεση σε σχέση με την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και την ελευθερία εγκατάστασης που προβλέπονται από τη Συνθήκη πρέπει να ερμηνεύεται αυστηρά και η εμβέλειά της δεν μπορεί να ορίζεται μονομερώς από τα κράτη μέλη χωρίς έλεγχο των κοινοτικών θεσμικών οργάνων (21). Για το λόγο αυτό, μολονότι οι λόγοι της εποπτείας αναφέρονται ρητά ως πιθανές εξαιρέσεις, υπόκεινται στις ίδιες προϋποθέσεις με τους άλλους περιορισμούς των ελευθεριών της Συνθήκης. Οι εξαιρέσεις σε σχέση με τις ελευθερίες της Συνθήκης ερμηνεύονται αυστηρά από το Δικαστήριο. Τα μέτρα που είναι πιθανόν να εμποδίζουν ή να καθιστούν λιγότερο ελκυστική την άσκηση θεμελιωδών ελευθεριών της συνθήκης πρέπει να πληρούν τέσσερις προϋποθέσεις (22): — δεν πρέπει να εφαρμόζονται κατά τρόπο που να συνιστά διάκριση· — πρέπει να δικαιολογούνται από λόγους γενικού συμφέροντος· — πρέπει να είναι απαραίτητα για την επιτυχία του επιδιωκόμενου σκοπού· και — δεν πρέπει να προχωρούν περισσότερο από ό,τι είναι απαραίτητο για την επιτυχία του σκοπού. Όλοι οι περιορισμοί πρέπει: Το άρθρο 56 της Συνθήκης δεν περιορίζεται στην κατάργηση της άνισης μεταχείρισης για λόγους εθνικότητας (23). Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 58, παράγραφος 3 αναφέρει ρητά ότι οι διατάξεις κατ' εξαίρεση του άρθρου 56, δεν μπορούν να αποτελούν ούτε μέσο αυθαίρετων διακρίσεων ούτε συγκεκαλυμμένο περιορισμό της ελεύθερης κίνησης των κεφαλαίων. Στην περίπτωση διασυνοριακών επενδύσεων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, το παράγωγο κοινοτικό δίκαιο αναγνωρίζει πλήρως τις ανάγκες προληπτικής εποπτείας της εποπτικής αρχής του εξεταζόμενου οργανισμού (24). Οι έλεγχοι όμως αυτοί πρέπει να ασκούνται λαμβάνοντας υπόψη την απαγόρευση αυθαίρετης διάκρισης ή συγκεκαλυμμένου περιορισμού όπως ορίζεται στο άρθρο 58, παράγραφος 3 ΕΚ. Ωστόσο, καμία από τις προϋποθέσεις αυτές δεν πρέπει να είναι ανυπέρβλητη για ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα της ΕΕ που υπόκειται ήδη σε παρόμοιες απαιτήσεις στη χώρα προέλευσης και που επιθυμεί να αποκτήσει συμμετοχή (πλειοψηφική ή άλλη) σε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα σε άλλο κράτος μέλος. — να μην συνιστούν διακρίσεις Για να θεωρηθεί αναλογική, η εθνική νομοθεσία πρέπει να επιτρέπει την επιτυχία του επιδιωκόμενου σκοπού, χωρίς να προχωρεί ωστόσο περισσότερο απ' ό,τι είναι απαραίτητο για τον λόγο αυτό (25). Σε ό,τι αφορά την τελευταία αυτή πτυχή («όσο είναι απαραίτητο για την επιτυχία του σκοπού»), συνάγεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου ότι ένα σύστημα προηγούμενης διοικητικής έγκρισης (26) δεν θεωρείται αναλογικό με τον επιδιωκόμενο σκοπό παρά αν ο σκοπός αυτός δεν μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο περιοριστικά μέτρα, ιδιαίτερα με ένα σύστημα δηλώσεων ex post facto (27). Προκειμένου για συστήματα προηγούμενης έγκρισης σε θέματα προληπτικής εποπτείας, οι θέσεις αυτές θεωρούνται εύλογες λαμβάνοντας υπόψη την επιβάρυνση που αντιπροσωπεύουν οι εν λόγω διαδικασίες (για παράδειγμα, διατυπώσεις που συνδέονται με την αίτηση: ημερομηνίες και προθεσμίες, ποσότητα και ποιότητα των απαιτούμενων πληροφοριών καθώς και έγγραφα προς υποβολή) και τον απαραίτητο χρόνο για τη λήψη μιας τέτοιας έγκρισης, δεδομένου ότι διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. — Να είναι κατάλληλοι και αναλογικοί Για να παρέχει νομική ασφάλεια, ένα σύστημα προηγούμενης διοικητικής έγκρισης πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια που να μην συνιστούν διακρίσεις, γνωστά εκ των προτέρων από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, και όλα τα πρόσωπα που επηρεάζονται από ένα περιοριστικό μέτρο αυτού του είδους πρέπει να διαθέτουν νομικό μέσο προσφυγής ως προς αυτό (28). Έτσι, για παράδειγμα, πρέπει να αιτιολογείται η απόρριψη μιας αίτησης με επαρκώς συγκεκριμένους λόγους ώστε ένα δικαστήριο να μπορεί κρίνει τη νομιμότητα και το βάσιμο της εφαρμογής τους. Κατά τον ίδιο τρόπο, οποιοδήποτε ασαφές ή ακαθόριστο κριτήριο πρέπει να θεωρείται αντίθετο με την αρχή της νομικής ασφάλειας, γιατί η ασάφεια εμποδίζει τους ενδιαφερόμενους να αξιοποιήσουν πλήρως τα πλεονεκτήματα από τα δικαιώματα που τους παρέχει το άρθρο 56 της Συνθήκης (29). — Να παρέχουν νομική ασφάλεια Σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες έγκρισης, οι επενδυτές πρέπει να διαθέτουν σαφείς ενδείξεις σχετικά με τις ειδικές αντικειμενικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα τους χορηγείται ή μη η προηγουμένη διοικητική έγκριση (30). Οι επενδυτές πρέπει να ενημερώνονται για τα κριτήρια που εφαρμόζονται στις αποφάσεις έγκρισης και, ανεξάρτητα από τις απαραίτητες διατυπώσεις, να λαμβάνουν όλες τις χρήσιμες πληροφορίες ώστε να κατανοούν πως ελήφθησαν οι αποφάσεις αυτές. Στον χρηματοπιστωτικό τομέα, συνηθίζεται η νόμιμη και χρήσιμη πρακτική να διατηρούν οι εποπτικές αρχές άτυπες επαφές με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που δραστηριοποιούνται στη χώρα τους. Παρόλα αυτά, όλες οι αποφάσεις πρέπει να αιτιολογούνται αντικειμενικά γιατί μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο δικαστικής προσφυγής (31) Η απαιτούμενη διαφάνεια δεν υπάρχει αν η προφορική σύσταση των αρχών να μη ζητηθεί έγκριση σε περιπτώσεις διασυνοριακής επένδυσης υποκαθιστά αιτιολογημένη απόρριψη, που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο δικαστικής ενέργειας. Μια τέτοια πρακτική δεν τηρεί εξάλλου, ούτε το γράμμα, ούτε το πνεύμα της κοινοτικής νομοθεσίας. — Να ακολουθούν διαφανείς διαδικασίες 6. ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΚΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΕΩΝ Έχει σημασία να καταστούν σαφέστερες και περισσότερο διαφανείς οι διαδικασίες έγκρισης. Η Ευρώπη συνεργάζεται με τις αρχές των κρατών μελών σε όλα τα επίπεδα ώστε να επιτευχθεί η απαραίτητη συμφωνία ως προς το βαθμό συνεργασίας και ακρίβειας στον οποίο πρέπει να φθάσουν οι εν λόγω διαδικασίες. Η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για την αναθεώρηση του άρθρου 16 της ενοποιημένης τραπεζικής οδηγίας (2000/12/EΚ) κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006. Οι αντίστοιχες διατάξεις του άρθρου 15 των ασφαλιστικών οδηγιών (2002/83/EΚ και 92/49/EΟΚ) εξετάζονται στο πλαίσιο του σχεδίου φερεγγυότητας II. Επιβάλλεται, σε παράλληλους τομείς, η ταχεία συμφωνία για διαφανείς και ακριβέστερους κανόνες έγκρισης από τις εποπτικές αρχές για τις σημαντικές συμμετοχές. Εξάλλου, η Επιτροπή έχει ξεκινήσει διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και τον χρηματοπιστωτικό τομέα προκειμένου να εντοπίσει άλλα ενδεχόμενα εμπόδια, εκτός από αυτά που συνδέονται με την προληπτική εποπτεία, τα οποία μπορεί να παρεμποδίζουν τη διασυνοριακή ενοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ. Θα είναι σε θέση να υποβάλει προτάσεις σχετικά με την κατάργηση των εμποδίων αυτών μεταγενέστερα. Πρέπει επίσης να εντοπιστούν ευρύτερα εμπόδια στη χρηματοπιστωτική ενοποίηση. Όπου η Επιτροπή διαπιστώσει παραβάσεις ως προς την κοινοτική νομοθεσία σχετικά με τις άμεσες επενδύσεις από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της ΕΕ, και εφόσον διαθέτει επαρκή στοιχεία θα κινήσει τη διαδικασία παράβασης, όπως έχει ήδη πράξει σε άλλους τομείς για εμπόδια στις άμεσες ενδο-ΕΕ επενδύσεις. Η Επιτροπή θα επιβάλει κυρώσεις για οποιαδήποτε παραβίαση των ελευθεριών της ΕΕ … Τέλος, η Επιτροπή ξεκίνησε τομεακές έρευνες σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές λιανικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ασφάλισης. Επιθυμώντας να ενισχύσει τον ανταγωνισμό στις αγορές αυτές, θα καταβάλλει κάθε προσπάθεια προκειμένου να εντοπίσει μηχανισμούς που παρεμποδίζουν την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών καθώς και την ύπαρξη εμποδίων στην είσοδο, τόσο με τη μορφή νομοθετικών μέτρων όσο και σε πιο «χαρακτηριστικά» θέματα antitrust. … και ερευνά τον ανταγωνισμό στις αγορές λιανικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. 7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να υπενθυμίσει στα κράτη μέλη τις θεμελιώδεις ελευθερίες που καθιερώνει η Συνθήκη στον τομέα των διασυνοριακών επενδύσεων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς και την απαίτηση αυστηρής αναλογικότητας που πρέπει να τηρεί οποιοσδήποτε περιορισμός των ελευθεριών αυτών αποδειχθεί ενδεχομένως απαραίτητος για λόγους γενικού συμφέροντος. Υπογραμμίζει εξάλλου την αναγκαιότητα πλήρους διαφάνειας των αποφάσεων αυτών. Ενθαρρύνει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να συγκεντρώσουν πληροφορίες σχετικά με τους μηχανισμούς που αποτελούν, κατά τη γνώμη τους, αδικαιολόγητα εμπόδια στη διαδικασία ενοποίησης. Λαμβανομένων υπόψη των παραπάνω, η Επιτροπή θα διατηρήσει μόνιμο διάλογο με τα κράτη μέλη ώστε να εντοπίσει εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων καθώς και στο δικαίωμα εγκατάστασης στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η Επιτροπή συνεργάζεται με επενδυτικούς κύκλους για την τελειοποίηση της παράγωγης νομοθεσίας στον τομέα καθώς και τον εντοπισμό άλλων εμποδίων που μπορεί να υπάρχουν και να αποθαρρύνουν την ολοκλήρωση. Θα μεριμνήσει ώστε οι θεμελιώδεις ελευθερίες της Συνθήκης να μπορέσουν να υλοποιηθούν αρμονικά στον τομέα αυτό. Μια περισσότερο διαφανής προσέγγιση των διαδικασιών συγχωνεύσεων και εξαγορών στον χρηματοπιστωτικό τομέα θα επιτρέψει στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να είναι πλήρως ενημερωμένα για οποιαδήποτε νόμιμη ανησυχία των εθνικών εποπτικών αρχών. Θα τους δώσει επίσης τη δυνατότητα να απαντήσουν διεξοδικά στις νόμιμες ανησυχίες σε ό,τι α φορά την προληπτική εποπτεία και τον ανταγωνισμό και, έτσι, να αξιοποιήσουν πλήρως τις ελευθερίες που διασφαλίζει η Συνθήκη.

(1) Στην παρούσα ανακοίνωση, οι αναφορές στην ΕΕ ισχύουν και για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο δεδομένου ότι ισχύουν παρόμοιες διατάξεις και παράγωγο δίκαιο βάσει της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο

(2) Το κεντρικό θέμα δεν είναι το εύρος των συμμετοχών κοινοτικής ιδιοκτησίας (π.χ. χαρτοφυλάκια επενδύσεων) αλλά το συχνά λεπτότερο πρόβλημα της ξένης ιδιοκτησίας ή ελέγχου (δηλαδή των άμεσων επενδύσεων) στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα

(3) Μολονότι η Συνθήκη δεν ορίζει την «κίνηση κεφαλαίων» φαίνεται από τη διαρκή νομολογία του Δικαστηρίου ότι η οδηγία 88/361/EΟΚ της 24.6.1988 (ΕΕ L 178, 1988 σ. 5), καθώς και η προσαρτημένη ονοματολογία (ειδικότερα τα σημεία I και III της ονοματολογίας στο παράρτημα Ι και οι σημειώσεις του παραρτήματος) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον ορισμό του όρου «κίνηση κεφαλαίων». Βλέπε τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της 4.6.2002 στις υποθέσεις C-367/98, Επιτροπή/Πορτογαλία ΣΥΛ 2002, σ. I-4731, παράγραφος 37· Επιτροπή κατά Γαλλίας, C-483/99, ΣΥΛ 2002, σ. I-4781, παράγραφος 36 και C-503/99, Επιτροπή/Βέλγιο ΣΥΛ 2002, σ. I-4809, παράγραφος 37 (στο εξής αντίστοιχα «COM Πορτογαλία, COM/Γαλλία και COM/Βέλγιο») τις αποφάσεις της 13.5.2003, στις υποθέσεις C-463/00, Επιτροπή/Ισπανία, ΣΥΛ 2003, σ. I-4581, παράγραφος 52 και C-98/01, Επιτροπή/Ηνωμένο Βασίλειο ΣΥΛ 2003, σ. I-4641, παράγραφος 39 (εφεξής αντίστοιχα (COM/Ισπανία και COM/Ηνωμένο Βασίλειο) καθώς και την απόφαση της 16.3.1999, στην υπόθεση C-222/97 Trummer & Mayer, ΣΥΛ 1999, σ. I-1661, παράγραφοι 20, 21.

(4) Απόφαση στην υπόθεση C-463/00 COM/Ισπανία, παράγραφος 57 και στην υπόθεση C-98/01 COM/Ηνωμένο Βασίλειο, παράγραφος 44

(5) Απόφαση στην υπόθεση C-98/01, COM/Ηνωμένο Βασίλειο, παράγραφος 44

(6) Απόφαση στις υποθέσεις C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 61 και C-98/01 COM/Ηνωμένο Βασίλειο, παράγραφος 47

(7) Απόφαση της 26.9.2000 στην υπόθεση C-478/98, COM/Βέλγιο, ΣΥΛ. 2000, σ. I-7587, παράγραφος 18, απόφαση της 14.12.1995, στις κοινές υποθέσεις, C-163/94, C-165/94, και C-250/94, Sanz de Lera και λοιποί, ΣΥΛ. 1995, σ. I-4821, παράγραφοι 24 και 25, απόφαση της 14.3.2000 στην υπόθεση C-54/99, Église de Scientologie, ΣΥΛ. 2000, σ. I-1335, παράγραφος 14 και απόφαση της 1.6.1999 στην υπόθεση C-302/97, Konle, ΣΥΛ. 1999, σ. I-3099, παράγραφος 39.

(8) Αποφάσεις στις υποθέσεις C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 56, C-98/01, COM/Ηνωμένο Βασίλειο, παράγραφος 43, C-367/98, COM/Πορτογαλία, παράγραφος 44 και C-483/99, COM/Γαλλία, παράγραφος 40

(9) Για παράδειγμα, το άρθρο 58, παράγραφος 1 της Συνθήκης ή οποιαδήποτε συγκεκριμένη εξαίρεση προβλέπεται αλλού, για παράδειγμα το άρθρο 296 (ειδικοί τομείς της ασφάλειας).

(10) Αποφάσεις στις υποθέσεις C-367/98, COM/Πορτογαλία, παράγραφος 49, C-483/99, COM/Γαλλία,παράγραφος 45, C-503/99, COM/Βέλγιο, παράγραφος 45 και C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 68

(11) Στο πλαίσιο αυτό, η οδηγία εξαγορών στο σημείο 1 της αιτιολογικής σκέψης παραπέμπει στο άρθρο 44, παράγραφος 2 στοιχείο ζ) της Συνθήκης, αναθέτοντας στο Συμβούλιο και την Επιτροπή τον συντονισμό, «κατά το αναγκαίο μέτρο και με το σκοπό να τις καταστήσουν ισοδύναμες, των απαιτουμένων εγγυήσεων υπό των κρατών μελών εκ μέρους των εταιρειών …».

(12) Απόφαση στην υπόθεση C 442/02 Caixa-Bank Γαλλία/Υπουργείο Οικονομικών, παράγραφος 21, στην οποία, ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη απαγόρευση …συνιστά μέτρο το οποίο υπερβαίνει το όριο που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού αυτού.

(13) Απόφαση στην υπόθεση C 367/98, COM/Πορτογαλία, παράγραφος 52 καθώς και σε ό,τι αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, απόφαση της 9.12.1997, στην υπόθεση C-265/95, Επιτροπή/Γαλλία, ΣΥΛ. 1997, σ. I-6959, παράγραφος 62, και σχετικά με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, απόφαση της 5.6.1997, στην υπόθεση C-398/95, SETTG, ΣΥΛ. 1997, σ. I-3091, παράγραφος 23.

(14) Τα κράτη μέλη αναφέρονται με ολοένα και μικρότερη επιτυχία στην αναγκαιότητα να διατηρήσουν τη συνοχή του φορολογικού τους συστήματος: βλέπε, αφενός, την απόφαση στην υπόθεση C-204/90, Bachmann/Βέλγιο, [1992] ΣΥΛ. I-249, παράγραφος 28, σε ό,τι αφορά τον τομέα των συντάξεων και της ασφάλισης ζωής, και, αφετέρου, μεταγενέστερες αποφάσεις που απορρίπτουν την αιτιολόγηση αυτή, για παράδειγμα στην υπόθεση C-35/98, Verkooijen, παράγραφος 56

(15) Απόφαση στην υπόθεση C-367/98, COM/Πορτογαλία, παράγραφο52.

(16) Απόφαση στην υπόθεση C-35/98, Verkooijen, παράγραφος 47

(17) Απόφαση στην υπόθεση C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 70.

(18) Οδηγία 2000/12/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Μαρτίου 2000 σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων, οδηγία 2002/83/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5.11.2002 σχετικά με την ασφάλιση ζωής και δεύτερη οδηγία 88/357/EΟΚ του Συμβουλίου της 22.6.1988 για τον συντονισμό των νομοθετικών κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων, σχετικά με την πρωτασφάλιση, εκτός της ασφάλειας ζωής, και τη θέσπιση των διατάξεων που σκοπό έχουν να διευκολύνουν την πραγματική άσκηση της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 73/239/EΟΚ

(19) Κοινές υποθέσεις C-193/97 και 194/97, De Castro Freitas and Escallier, παράγραφος 23. Ως προς το σημείο αυτό, η ενοποιημένη τραπεζική οδηγία (2000/12/EΚ της 20.3.2000 σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων ΕΕ L 126 της 26.5.2000, σ. 1) για παράδειγμα, αναφέρει στο σημείο 18 της αιτιολογικής σκέψης ότι «ο σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένος με την ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων, η οποία υλοποιείται παράλληλα μέσω άλλων κοινοτικών νομοθετικών πράξεων. Τα μέτρα ελευθέρωσης των τραπεζικών υπηρεσιών πρέπει, οπωσδήποτε, να είναι σε αρμονία με τα μέτρα ελευθέρωσης των κινήσεων κεφαλαίων». Το άρθρο 21, παράγραφος 4 του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις της 20.1.2004, ΕΕ L 24 της 29.1.2004, σ. 1 και επόμενες) καθορίζει ότι «τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία έννομων συμφερόντων που δεν καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό, εφόσον τα συμφέροντα αυτά συμβιβάζονται με τις γενικές αρχές και τις λοιπές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. Έννομα συμφέροντά κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου, θεωρούνται … οι κανόνες χρηστής διαχείρισης».

(20) Απόφαση στην υπόθεση C-71/02, Karner, παράγραφοι 33 και 34

(21) Βλέπε απόφαση στην υπόθεση C-503/99, COM/Βέλγιο, παράγραφος 47, σε ό,τι αφορά τη χρησιμοποίηση της απαίτησης δημόσιας ασφάλειας ως μέσου παρέκκλισης σε σχέση με τη θεμελιώδη αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων.

(22) C-55/94, Gebhard, παράγραφος 37 με περαιτέρω αναφορές

(23) Αποφάσεις στις υποθέσεις C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 56, C-98/01, COM/Ηνωμένο Βασίλειο, παράγραφος 43, C-367/98, COM/Πορτογαλία, παράγραφος 44 και C-483/99, COM/Γαλλία, παράγραφος 40

(24) Αυτό ισχύει, ειδικότερα, ως προς την αναγκαιότητα για την εποπτική αρχή να εγκρίνει το επιχειρηματικό σχέδιο μιας νέας οντότητας, να προβεί σε λεπτομερή έλεγχο της διευθυντικής ομάδας και να διασφαλίσει ότι μπορούν να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες προσαρμογές στα τραπεζικά συστήματα και τα μέσα πληροφόρησης, όπως η ενσωμάτωση της διαχείρισης των κινδύνων, για παράδειγμα, η βελτίωση των λογιστικών συστημάτων και των συστημάτων πελατείας και η προσαρμογή των διαδικασιών ελέγχου καθώς και η υιοθέτηση τεχνολογιών της πληροφορίας.

(25) Αποφάσεις στις υποθέσεις C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 68, C-367/98, COM/Πορτογαλία, παράγραφος 49, C-483/99, COM/Γαλλία, παράγραφος 45 και C-503/99, COM/Βέλγιο, παράγραφος 45 καθώς και αποφάσεις στις κοινές υποθέσεις C-163/94, C-165/94 και C-250/94, Sanz de Lera et al, παράγραφος 23 στην υπόθεση C-54/99, Église de Scientologie, παράγραφος 18

(26) Στο πλαίσιο της προληπτικής εποπτείας

(27) Αποφάσεις στις υποθέσεις C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 69, C-483/99, COM/Γαλλία, παράγραφος 46, C-367/98, COM/Πορτογαλία, παράγραφος 50, καθώς και στις κοινές υποθέσεις C-163/94, C-165/94 και C-250/94, Sanz de Lera et al, παράγραφοι23 έως 28, και στην υπόθεση C-302/97, Konle, παράγραφος 44 και αποφάσεις της 20.2.2001 στην υπόθεση C-205/99, Analir et al, ΣΥΛ. 2001, σ. I-1271, παράγραφος 35 και της 5.3.2002 στις κοινές υποθέσεις C-515/99, C-519/99 ως C-524/99 και C-526/99 ως C-540/99, Reisch et al, ΣΥΛ. 2002, σ. I-2157, παράγραφος 37

(28) Αποφάσεις στις υποθέσεις C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 69, C-483/99, COM/Γαλλία, παράγραφος 46 και C-367/98, COM/Πορτογαλία, παράγραφος 50

(29) Αποφάσεις στις υποθέσεις C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 75, C-483/99, COM/Γαλλία, παράγραφος 50 και απόφαση της 14.3.2000 στην υπόθεση C-54/99, Église de Scientologie, παράγραφοι 21 και22

(30) Απόφαση στις υποθέσεις C-463/00, COM/Ισπανία, παράγραφος 74 και C-54/99, Église de Scientologie, παράγραφοι 21 και 22.

(31) Για παράδειγμα, άρθρο 33 της οδηγίας 2000/12/EΚ της 20.3.2000 σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων.