Άριθ.  € 230/26 Επίσημη  Εφημερίδα  των  Εύρωπαϊκών  Κοινοτήτων 10. 9. 81 
Γνώμη  γιά τήν  έξέλιξη  τής  κοινωνικής  καταστάσεως  στήν  Κοινότητα  κατά  τό 1980 
Τό κείμενο  πού  άποτελεΐ  αντικείμενο  αυτής  τής  γνώμης  δέν  έχει  ακόμη  δημοσιευθεί  στήν 
Επίσημη  Εφημερίδα  τών  Εύρωπαϊκών  Κοινοτήτων. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ  ΒΑΣΗ  ΤΗΣ  ΓΝΩΜΗΣ 
Ή Επιτροπή  άποφάσισε  στίς  21 Μαΐου  1981  νά συμβουλευθεί,  σύμφωνα  με τίς διατάξεις  τοΰ 
άρθρου  198  τής  Συνθήκης  περί  Ιδρύσεως  τής  Ευρωπαϊκής  Οικονομικής  Κοινότητος,  τήν 
Οικονομική  καί  Κοινωνική  Επιτροπή  γιά  τήν  άνωτέρω  πρόταση. 
Β. ΓΝΩΜΗ  ΤΗΣ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Ή Οικονομική  καί  Κοινωνική  Επιτροπή  διαμόρφωσε  τή γνώμη  της  γιά τό προαναφερθέν  θέμα 
κατά  τήν  189η  σύνοδο  τής  όλομελείας  της,  πού  έλαβε  χώρα  στίς  Βρυξέλλες,  στίς  1, 2 καί 
3 Ιουλίου  1981. 
Τό κείμενο  αύτής  τής  γνώμης  είναι  τό άκόλουθο: 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
έχοντας  ύπόψη  τή Συνθήκη  περί  ιδρύσεως  τής  Ευρωπαϊ-
κής Οικονομικής  Κοινότητος  καί  ιδίως  τό άρθρο  198, 
έχοντας  ύπόψη  τήν  αίτηση  γνωμοδοτήσεως  τής  Επιτρο-
πής τών  Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  τής  21ης  Μαΐου  1981 
γιά «τήν  έξέλιξη  τής  κοινωνικής  καταστάσεως  στήν 
Κοινότητα  κατά  τό 1980», 
έχοντας  ύπόψη  τήν  άπόφαση  τοΰ  Προεδρείου  τής  27ης 
Ιανουαρίου  1981,  νά άναθέσει  στό  τμήμα  κοινωνικών 
υποθέσεων,  προβλέποντας  τήν  αίτηση  γνωμοδοτήσεως, 
σύμφωνα  μέ τό άρθρο  22 τοΰ  έσωτερικοϋ  κανονισμού  τήν 
κατάρτιση  γνώμης  καί  εισηγήσεως  έπί τοΰ  θέματος, 
έχοντας  ύπόψη  τή γνώμη  πού  διατύπωσε  τό τμήμα  κοινω-
νικών  ύποθέσεων  τήν  11η  Ιουνίου  1981, 
έχοντας  ύπόψη  τήν  εισήγηση  τοΰ  κ. Βαηιεί,  εισηγητού, 
έχοντας  ύπόψη  τίς άποφάσεις  της  κατά  τήν  189η  σύνοδο 
όλομελείας  στίς  1, 2 καί  3 Ιουλίου  1981,  στή  συνεδρίαση 
τής 2ας  Ιουλίου  1981, 
ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ  ΤΗΝ  ΑΚΟΛΟΥΘΗ  ΓΝΩΜΗ 
μέ 84 ψήφους  υπέρ,  0 κατά  καί  38 άποχές, 
I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Συνέπειες  τών  σχέσεων  πού  συνδέουν  τίς  έννοιες 
«οικονομικό»  καί  «κοινωνικό» 
1.1. Σέ  πολλές  προγενέστερες  γνώμες  της,  ή Οικονομι-
κή καί  Κοινωνική  Επιτροπή  υπογράμμισε  μέ πολύ  σαφή 
τρόπο  τήν  άμοιβαιότητα  τών  σχέσεων  πού  συνδέουν  τίς 
έννοιες  «οικονομικό»  καί  «κοινωνικό».  Ένώ  σήμερα 
μετροΰνται  καλύτερα  οί δυσμενείς  επιπτώσεις  τής  οικο-νομικής  κρίσεως  στήν  κοινωνική  κατάσταση  μέσω  άρκε-
τών παραδειγμάτων  πού  άπορρέουν  άπ'  εύθείας  άπό  τήν 
έπιδείνωση  τής  οικονομικής  καί  τής  κοινωνικής  κατα-
στάσεως,  ή έπιβεβαίωση  αύτής  τής  άμοιβαιότητος  άπο-
κτά μία  έντελώς  ιδιαίτερη  έπικαιρότητα. 
Λαμβανομένης  ύπόψη  αύτής  τής  ανάγκης  πού  έπιβεβαιώ-
θηκε  πολλές  φορές,  γιά  μία  συνολική  προσέγγιση  καί 
άνάλυση  τής  οικονομικής  καί  κοινωνικής  καταστάσεως, 
ή Επιτροπή  προτείνει  νά εξετασθεί  ή δυνατότητης  βελτι-
ώσεως  τής  διαδικασίας  πού  έφαρμόζεται  μέχρι  σήμερα 
καί συνίσταται  στήν  κατάρτιση  χωριστής  γνώμης  καί 
εισηγήσεως  γιά  τήν  οικονομική  καί  τήν  κοινωνική 
κατάσταση. 
1.2. Ή  κοινωνική  κατάσταση  τής  Κοινότητος  έχει 
έπιδεινωθεΐ  κατά  άνησυχητικό  τρόπο,  τόσο  σέ έπίπεδο 
γενικών  οικονομικών  συνθηκών  όσο  καί  σέ  έπίπεδο 
άπασχολήσεως.  Ό διαρθρωτικός  χαρακτήρας  τής  κρίσε-
ως έχει  άναγνωρισθεϊ  τόσο  άπό  τούς  Αρχηγούς  Κρατών 
όσο καί  άπό  τά διάφορα  κοινοτικά  άργανα  καί  τούς 
κοινωνικούς  έταίρους.  Αύτή  ή εύρεία  σύγκλιση  πού  ύπάρ-
χει θά έπρεπε  νά μεταφρασθεί  σέ συναφείς  έπιλογές  πού  νά 
άποτελοΰν  μία  άληθινή  υποχρέωση.  Ή διάθεση  αύτή  θά 
άνοιγε  νέες  προοπτικές  πού  θά συνέβαλαν  στήν  έπίλυση 
τών προβλημάτων  πού  θέτει  ή κρίση. 
Ή άνάλυση  πού  έγινε  από  τήν  "Εκθεση  γιά τήν  κοινωνική 
έξέλιξη  ύπογραμμίζει  τόν  πολύ  σοβαρό  χαρακτήρα  τής 
καταστάσεως.  Ή άνάλυση  αύτή  θά έπρεπε  νά ύποκινήσει 
στή λήψη  συνολικών  καί  κοινοτικών  μέτρων  πού  θά 
μποροΰσαν  νά καθορισθοΰν  μετά  άπό  διαβουλεύσεις  μέ 
όλους  τούς  κοινωνικούς  έταίρους. 
1.3. Ή  διαφοροποίηση  στό  έπίπεδο  τών  Κρατών  μελών 
τών συνθηκών  άναπτύξεως,  τής  ικανότητος  άντιμετωπί-
σεως  τής  κρίσεως  καί  τής  έπιλογής  τών  πλέον  καταλλή-
λων μέτρων  έπιβεβαίωσε,  όχι  μόνο  τό  διαρθρωτικό 
χαρακτήρα  τής  κρίσεως  άλλά  επίσης  καί  τήν  άπόλυτη 
άνάγκη  γιά  μία  βαθειά  άλλαγή  στούς  οικονομικούς  καί 
10. 9. 81 Επίσημη  Εφημερίδα  των  Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων Άριθ.  € 230/27 
κοινωνικούς  προσανατολισμούς  πού  έχουν  άκολουθήσει 
μέχρι  σήμερα  οί πολιτικές  καί  νομισματικές  αρχές.  Ή 
Επιτροπή  έφθασε  στό  σημείο  νά διαπιστώσει,  δτι  ή 
έκθεση  γιά τήν κοινωνική  έξέλιξη  δέν αντιπροσωπεύει  μία 
κοινωνική  πολιτική  πού  δύναται  νά αντιμετωπίσει  όχι 
μόνο  τήν  κρίση  άλλά  κυρίως  τά διαρθρωτικά  αϊτια  πού 
προκάλεσαν  μία σημαντική  επιβράδυνση  της κοινωνικής 
προόδου. 
2. Οικονομική  συγκυρία 
Ή Επιτροπή  παραπέμπει  στίς  παρατηρήσεις  πού  εμφαί-
νονται  στή  γνώμη  γιά τήν  οικονομική  κατάσταση. 
Ή Επιτροπή  θά ήθελε  δμως  νά ύπογραμμίσει  τά άκόλου-
θα σημεία: 
2.1. Οί  οικονομικές  καί κοινωνικές  συνέπειες  τοΰ  πλη-
θωρισμού  είναι  ακόμα  πιό  σοβαρές  δταν  γίνονται  αισθη-
τές από  τά Κράτη,  τούς  τομείς,  τίς επιχειρήσεις  καί  τούς 
ιδιώτες  μικρής  οικονομικής  έπιφανείας.  Ό πληθωρισμός 
διευρύνει  τίς  ύφιστάμενες  ανισότητες  καί  αντιθέσεις. 
Πράγματι,  οί καταστάσεις  καί οί εξελίξεις  διαφέρουν  άπό 
τό ένα  Κράτος  στό  άλλο.  Θά συνεχίσουν  νά άποκλίνουν 
ύπό τήν  έπίδραση  των  εθνικών  συνθηκών  καί  δυσχερειών 
πού είναι  ιδιαίτερες  γιά κάθε  Κράτος.  Αυτό  επιβεβαιώνει 
τή σημασία  καί  τήν  ανάγκη  της  κοινοτικής  άλληλεγγύης 
πού έκφράζεται  σέ επίπεδο  πολιτικής  καί μέσων.  Ούδεμία 
κατάσταση  Κράτους  μέλους  δέν  μπορεί  νά αφήνει  τούς 
άλλους  άδιάφορους. 
2.2. Ή  στασιμότης  καί  συχνά  ή επιδείνωση  τών  απο-
τελεσμάτων  τών  επιχειρήσεων  αντανακλώνται  στήν  ίκα-
νότητά  τους  γιά αύτοχρηματοδότηση  καί  δανεισμό  καί 
κατά  συνέπεια  στίς  επενδύσεις  καί  τήν  απασχόληση. 
2.3. Ή  πολύ  μικρή  άνοδος  καί  μερικές  φορές  ή στασι-
μότης  καί  ή μείωση  της  άγοραστικής  δυνάμεως,  επι-
βραδύνουν  τήν  κατανάλωση  καί  τήν  προσανατολίζουν 
πρός  τά προϊόντα  πρώτης  ανάγκης  πού  διατίθενται  στίς 
χαμηλότερες  τιμές. 
2.4. 'Άν  καί  οί στατιστικές  είναι  διαφωτιστικές  καί 
πολύ  χρήσιμα  μέσα  γιά τήν  έκτίμηση  τών  γενικών  τάσε-
ων, δέν  θά έπρεπε  εντούτοις  νά συγκαλύψουν  τίς κατα-
στάσεις  πού  άπέχουν  πολύ  άπό  τό μέσο  όρο. 
Σέ περίοδο  κρίσεως,  οί διαφορές  τών  κατηγοριών  (κατη-
γορίες  κοινωνικές,  επαγγελματικές,  κατά  τύπο  δραστη-
ριότητος,  περιφερειακές,  κλπ.)  είναι  πολύ  σαφείς.  "Οπως 
έπίσης  οί άδύνατοι  οργανισμοί  είναι  πιό  εύπρόσβλητοι 
άπό τίς  άσθένειες,  έτσι  καί  ή ύλική,  ή κοινωνική  ή 
πνευματική  άνάλογα  μέ  τήν  περίπτωση  φτώχεια, 
δημιουργεί  ορισμένες  δυσκολίες  οί συνέπειες  τών  όποιων 
άλληλοπροστίθενται. 
2.5. 'Άν  καί  τά συγκυριακά  μέτρα  άποτελοϋν  άνάγκη, 
έντούτοις  δέν μπορούν  νά επιλύσουν  τίποτα  κατά  μόνιμο 
τρόπο.  Αναμφίβολα,  γιά  νά σωθεί  μία  ζωή  πρέπει  νά 
θεραπευθούν  άμέσως  τά εμφανή  συμπτώματα  μιας  ασθε-
νείας,  άλλά  είναι  άπαραίτητο  πάντοτε  νά καταπολεμούν-
ται τά αϊτια  της  άσθενείας  πού  είναι  διαρθρωτικά  καί  όχι 
μόνο  ή συγκυριακή  τους  προέλευση.  'Απ'  αυτό  προκύπτει 
ή υποχρέωση  γιά  τήν  εφαρμογή  πολιτικών  πού  είναι 
πραγματικά  συνολικές  καί βασίζονται  σέ μία πολύ  ευρεία 
άλληλεγγύη. Στήν  κατάσταση  τής πολύ  σοβαρής  οικονομικής  κρίσεως 
πού είναι  κοινή  σέ όλες  τίς  χώρες  τής  Κοινότητος,  ή 
κοινοτική  άλληλεγγύη  θά έπρεπε  νά είναι  ό άπόλυτος 
κανόνας  (άλληλεγγύη  πολιτική,  οικονομική  καί  κοινω-
νική). 
Μακροπρόθεσμα,  τό μέλλον  τής Ευρώπης  εξαρτάται  άπό 
τή θέληση  τών  μελών  της  νά άποδείξουν  άπό  σήμερα  τήν 
πολιτική  τους  συνοχή  καί  τήν  άλληλεγγύη  τους  καί  νά 
μεταφράσουν  αυτή  τή συνοχή  καί  τήν  άλληλεγγύη  σέ 
συντονισμένες  πολιτικές  καί  σέ συντονισμένη  δράση. 
Λύσεις  άποκλειστικά  συνεταιριστικές  ή εθνικές  δέν άντα-
ποκρίνονται  πλέον  στή  διάσταση  τών  προβλημάτων,  καί 
θά έπρεπε  νά άνήκουν  στό  παρελθόν.  Κανένα  Κράτος  δέν 
μπορεί  λογικά  νά ελπίζει  ότι  θά βρει  στό  εθνικό  του 
δυναμικό  τίς άναγκαΐες  δυνάμεις  γιά  νά άποτρέψει  τίς 
συνέπειες  τής κρίσεως.  Οί λύσεις  δέν μπορεί  παρά  νά είναι 
κοινοτικές. 
2.6. Ή  εύθύνη  όλων  τών  κοινοτικών  οργάνων  είναι  ύπό 
συζήτηση. 
Άλλά  ή Οικονομική  καί  Κοινωνική  Επιτροπή  λυπάται 
πολύ  πού  τά όργανα  άποφάσεων  τής  Κοινότητος  έχουν 
πολλές  φορές  κατά  τό παρελθόν  παραλείψει  νά δώσουν 
ιδιαίτερη  καί  διαρκή  προσοχή  στήν  κοινωνική  διάσταση 
τών κοινοτικών  πολιτικών. 
Είναι  επομένως  άπαραίτητο  νά  αναλάβουν  άμέσως  οί 
άρχές  άποφάσεων  τής  Κοινότητος  τίς  κοινωνικές  πρωτο-
βουλίες  οί όποιες  πρέπει  νά είναι  σθεναρές,  Ιδίως  στόν 
τομέα  τής  απασχολήσεως. 
2.7. Ή  άνάπτυξη  δέν  άποτελεΐ  αύτοσκοπό.  Δέν  έχει 
έννοια  παρά  μόνο  σέ σχέση  μέ τούς  ανθρώπινους  καί 
κοινωνικούς  στόχους. 
Άλλά  τοϋς  προηγούμενους  ρυθμούς  οικονομικής  άναπτύ-
ξεως  κινδυνεύουμε  νά μήν  τούς  ξαναβρούμε  σύντομα. 
Καθώς  δέν είναι  δυνατόν  νά έγκαταλειφθοΰν  οί κοινωνικοί 
στόχοι,  θά πρέπει  νά στραφούμε  πρός  μία νέα στρατηγική 
οικονομικής  καί  κοινωνικής  άναπτύξεως  είτε  πρόκειται 
γιά τήν  έπαγγελματική  ζωή  είτε  γιά τήν  κατανάλωση.  Ή 
έπιλογή  παραδείγματος  χάρη  μπορεί  νά προσανατολισθεί 
άκόμα  περισσότερο  πρός  μορφές  καταναλώσεως  πού 
άναλαμβάνονται  άπό  συλλογικέςύπηρεσίες  (π.χ.  συγκοι-
νωνίες  σέ σχέση  μέ τις μετακινήσεις  μέ ίδια  μέσα).  Χωρίς 
αμφιβολία  πρέπει  τώρα  νά φανταστούμε  έναν  άλλο  τύπο 
άναπτύξεως  πού  νά δίνει  μεγαλύτερη  σημασία  στίς  ποιο-
τικές  πλευρές  τής  ζωής. 
2.8. Παρά  τίς δυσκολίες  πού  συναντούν,  οί χώρες  τής 
Κοινότητος  άποτελούν  ένα  πλούσιο  σύνολο  σέ σχέση  μέ 
άλλες  χώρες  πού  άντιμετωπίζουν  καταστάσεις  πολύ 
μεγάλης  φτώχειας. 
Καμμία  άνεπτυγμένη  χώρα  δέν μπορεί  νά μείνει  άδιάφορη 
στίς  συνέπειες  τής ύποαναπτύξεως.  Ή Εύρωπαϊκή  Κοινό-
τητα  μέ όλη  τήν  άνθρώπινη  καί  κοινωνική  ικανότητα 
άλληλεγγύης  πού  άντιπροσωπεύει,  πρέπει  νά εντείνει  τή 
δράση  της πρός  τίς άναπτυσσόμενες  χώρες,  σεβόμενη  τήν 
εθνική  τους  ταυτότητα  καί  τήν  ελευθερία  τους.  Πρέπει 
ταυτόχρονα  νά ένδιαφερθεΐ  περισσότερο  γιά  τήν  κοι-
νωνική  διάσταση  τοΰ  νέου  διεθνούς  καταμερισμού  εργα-
σίας. 
'Αριθ.  Ο 230/28 Επίσημη  Εφημερίδα  τών  Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων 10. 9. 81 
Ή υπερβολική  άνησυχία  γιά τά έθνικά  συμφέροντα  άσκεϊ 
μία όλέθρια  έπίδραση  στήν  κοινοτική  συνοχή.  Κάθε 
κοινοτική  ενέργεια  πού  θά ήταν  μιά  αύτοϋποχώρηση  γιά 
τήν Εύρώπη  θά άποτελοΰσε  ένα  έξίσου  σοβαρό  λάθος.  Τό 
κοινοτικό  πνεϋμα  δέν  μπορεί  παρά  νά όδηγήσει  σέ ένα 
άνοιγμα  πέραν  των  εδαφικών  συνόρων  της  Εύρώπης  των 
δέκα.  Πράγματι  ή Εύρώπη  πρέπει  νά καθιερωθεί  σάν 
Εύρώπη  καί  πρέπει  κυρίως  νά έκφρασθεΐ  σάν  Εύρώπη 
κατά  τίς  συζητήσεις  γιά  τή  νέα  διεθνή  οικονομική 
τάξη. 
II. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 
1. Ή  κατάσταση  της  Απασχολήσεως  έπιδεινώνεται 
σοβαρά 
1.1. Ή  Οικονομική  καί Κοινωνική  Επιτροπή  κράτησε 
τήν απασχόληση  σάν  κύριο  θέμα  στή  γνώμη  της  γιά τήν 
κοινωνική  κατάσταση,  λόγω  της  εξαιρετικής  σοβαρότη-
τος της άνεργίας  καί των  συνεπειών  πού  έχει  γιά τά άτομα 
πού δέν  έχουν  άπασχόληση  καί  τίς οίκογένειές  τους. 
Άλλά  ή έπίδραση  της άνεργίας  έκτείνεται  καί  πέραν  τών 
άτόμων  πού  θίγονται  άμεσα.  Άφορα  όλο  τό κοινωνικό 
σύνολο.  Σπανίζουν  αύτοί  πού  έχουν  τή βεβαιότητα  ότι δέν 
διατρέχουν  τόν  κίνδυνο  νά χάσουν  κάποτε  τήν  εργασία 
τους. 
1.2. Στίς  31 Δεκεμβρίου  1980  ή Εύρωπαϊκή  Κοινότης 
είχε 8 έκατομμύρια  περίπου  ανέργους,  σέ κατάσταση 
πλήρους  άνεργίας,  στούς  όποιους  πρέπει  νά προστεθούν 
καί οί μερικώς  άνεργοι. 
Μεταξύ  τοΰ  Δεκεμβρίου  1979  καί τοϋ  Δεκεμβρίου  1980,  ή 
αύξηση  τοΰ  άριθμοΰ  τών  άνέργων  ήταν  29%. 
Στό παρόν  στάδιο  (Απρίλιος  1981),  μεταξύ  τών  άνέργων, 
41,8%  είναι  γυναίκες  καί  40%  άτομα  μικρότερα  τών  25 
έτών. 
Ό άριθμός  τών  άνέργων  θά μπορούσε  νά αυξηθεί  κατά  τό 
1981  κατά  μέσο  δρο  μεταξύ  τοϋ  % καί τοϋ  Υ3  σέ σχέση  με 
τό 1980. 
Αύτά  είναι  τά γεγονότα  μέ όλη  τήν  ώμότητά  τους. 
1.3. Ή  Επιτροπή  τών  Ε.Κ.  διαπίστωσε  ότι ή άπασχό-
ληση,  οί βιομηχανικές  διαρθρώσεις  καί  οί κοινωνικές 
ύπηρεσίες  θά συνεχίσουν  γιά μεγάλο  άκόμα  διάστημα  νά 
ύφίστανται  τίς συνέπειες  της  κρίσεως.  Πρέπει  επομένως 
νά ύπάρχει  μία  όλο  καί  πιό  στενή  σχέση  μεταξύ  άφενός 
τών χρηματοδοτικών  παρεμβάσεων  ύπέρ  τών  επιχειρήσε-
ων, τών  πολιτικών  άναδιαρθρώσεων,  μετατροπής  καί 
βιομηχανικής  άναπτύξεως  καί  άφετέρου  τών  στόχων  σέ 
θέματα  άπασχολήσεως.  Γι' αυτό  πρέπει  νά εφαρμοσθεί 
μία διαδικασία  διαβουλεύσεων  πού  θά προηγείται  της 
άποφάσεως  γιά τό σύνολο  τών  κατευθύνσεων  βιομηχανι-
κής πολιτικής  στούς  ένδιαφερομένους  τομείς.  "Ετσι  μόνο 
θά καταστεί  δυνατόν  νά άναληφθεϊ  σέ δημοκρατική  βάση 
καί μέ τήν  πραγματική  συμμετοχή  τών  οικονομικών  καί 
κοινωνικών  παραγόντων,  μία  συγκεκριμμένη  συζήτηση 
γιά τίς γενικότερες  θεωρήσεις  της  οικονομικής  πολιτικής 
καί παραδείγματος  χάρη  γιά τίς γενικές  κατευθύνσεις  της 
φορολογικής  πολιτικής,  τής  πολιτικής  τών  τιμών,  της 
νομισματικής  καί  πιστωτικής  πολιτικής  καθώς  καί  σέ θέματα  προωθήσεως  τών  έπενδύσεων  καί  διαχειρίσεως 
τών συστημάτων  κοινωνικής  άσφαλίσεως. 
2. Συνέπειες  τής  άνεργίας 
2.1. Ή  Οικονομική  καί  Κοινωνική  Επιτροπή  έχει 
πάντοτε  υποστηρίξει  ότι  ή πρόσβαση  στήν  εργασία 
άποτελεΐ  βασικό  δικαίωμα  τοϋ  άνθρώπον. 
Αύτός  άπό  τόν  όποιο  στερείται  ένα  βασικό  δικαίωμα 
βρίσκεται  σέ μειονεκτική  θέση  γιά νά μήν  ποΰμε  σέ θέση 
ένοχής.  Ό άνεργος  δέν συμμετέχει  στήν  ενεργό  ζωή.  Είναι 
ένας  βοηθητικός  καί  συχνά  ένας  άπόκληρος  καί  περιθω-
ριακός·  έτσι  τουλάχιστον  κινδυνεύει  νά άναλύσει  τήν 
κατάστασή  του  άν άπελπιστεΐ. 
2.2. Σ'  αυτές  τίς προσωπικές  συνέπειες  προστίθενται  οί 
οικογενειακές  επιπτώσεις  πού  οφείλονται  στήν  έλλειψη 
άπασχολήσεως  μόλις  αύτή  άρχίσει  νά παρατείνεται. 
Οί συνέπειες  αύτές  έπηρεάζουν  τούς  πόρους  τοΰ  νοι-
κοκυριού.  Μποροΰν  νά διαταράξουν  τή συζυγική  άρμο-
νία. Μερικές  φόρές  εμποδίζουν  τήν  ανατροφή  καί  τή 
μόρφωση  τών  παιδιών. 
Οί περιπτώσεις  «πολλαπλής  άνεργίας»  (πού  πλήττει  πολ-
λά μέλη  τής  ίδιας  οικογένειας:  γονείς  καί  μεγαλύτερα 
παιδιά)  είναι  Ιδιαίτερα  τραγικές.  Οί περιπτώσεις  αύτές 
βρίσκονται  σέ αύξηση. 
2.3. Ένώ  ή άρχή  ίσότητος  τών  δικαιωμάτων  άνδρών 
καί γυναικών  έχει  βεβαιωθεί,  τό γεγονός  νά στερείται 
άπασχολήσεως  μία  γυναίκα  - άν  διαλέξει  παραδείγμα-
τος χάρη  νά εναρμονίσει  τά οικογενειακά  της  καθήκοντα 
μέ τήν  άσκηση  έπαγγελματικής  δραστηριότητος,  ή έάν 
άναγκασθεϊ  νά τό πράξει  - άποκαλύπτει  τήν  άδικία  καί 
τήν μή  προσαρμογή  μιας  κοινωνίας  ή οργάνωση  τής 
όποιας  έγινε  άπό  τούς  άνδρες  γιά  τούς  άνδρες.  Μία 
γυναίκα  μέ ϊση  κατάρτιση  καί  ίσες  ικανότητες  μ' έναν 
άνδρα  δέν  θεωρείται  κατ'  άνάγκη  ίση  του. 
2.4. "Οταν  πλήττει  τούς  νέους,  ή ανεργία  είναι  άκόμα 
χειρότερη.  Μειώνει  τόν  ένθουσιασμό  τους  καί  διαψεύδει 
τίς έλπίδες  τους. 
Ή έλλειψη  άπασχολήσεως  μπορεί  νά οδηγήσει  τούς  νέους 
σέ πολλές  καταχρήσεις:  βία,  ναρκωτικά,  άλκοολισμό, 
κλοπές.  . . 
Ό νέος  τόν  όποιο  άρνούμεθα  νά προσλάβουμε  μέ τό 
πρόσχημα  ότι δέν έχει  πείρα,  άναλύει  τήν  άπόρριψη  αύτή 
σάν μορφή  άντιθέσεως  πρός  τούς  νέους. 
2.5. "Αν  καί  ή σφοδρότης  τοΰ  οίκονομικοΰ  άνταγωνι-
σμοΰ  καί  ό όγκος  τών  άναγκών  πού  πρέπει  νά ικανοποι-
ηθούν  καί  τών  προβλημάτων  πού  πρέπει  νά έπιλυθοΰν  -
καί πολύ  πέρα  άπό  τά γεωγραφικά  όρια  τής Κοινότητος  -
θά άπαιτοΰσαν  τή χρησιμοποίηση  όλου  τοΰ ένθουσιασμοΰ 
καί όλων  τών  ικανοτήτων,  στερούμεθα  τή συνδρομή 
περισσοτέρων  άπό  8 έκατομμύρια  άνδρών  καί  γυναικών 
οί όποιοι  δέν  ζητοΰν  παρά  νά έργασθοΰν. 
2.6. Ή  χρηματοδότηση  τής  κοινωνικής  πολιτικής  καί 
τών κοινωνικών  οργάνων  έξασφαλίζεται  κυρίως  άπό  δύο 
τύπους  χρηματοδοτικών  μέσων,  άφενός  άπό  τίς εισφορές 
10. 9. 81 Επίσημη  Εφημερίδα  των  Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων Άριθ.  € 230/29 
πού υπολογίζονται  επί των  μισθών  καί  επί τών  εισοδημά-
των άπό  έπαγγελματικές  δραστηριότητες  καί  αφετέρου 
άπό τούς  φόρους  έπί τών  εισοδημάτων,  επί της  κατανα-
λώσεως  καί  έπί τών  κερδών  τών  επιχειρήσεων. 
Ή άνεργία  πού  μειώνει  τό σύνολο  τών  μισθών,  άσκεΐ 
άρνητική  έπίδραση  στούς  πόρους  τών  κοινωνικών  οργά-
νων καί  τών  Κρατών. 
Άλλά  ταυτόχρονα  μέ τή στασιμότητα,  τή μείωση  ή τήν 
μικρή  αύξηση  τών  χρηματοδοτικών  μέσων,  οί ανάγκες 
αυξάνονται  ταχύτερα. 
Δέν είναι  αναγκαστικά  δυνατό  νά άναθεωρηθοϋν  πρός  τά 
άνω  οί βάσεις  ύπολογισμοΰ  τών  κοινωνικών  εισφορών 
ούτε  καί  ή βάση  τών  φόρων,  εκτός  έάν  μειωθούν  άκόμα 
περισσότερο  τά  διαθέσιμα  εισοδήματα,  περιορισθεί  ή 
κατανάλωση  καί  οί έπενδύσεις  τών  έπιχειρήσεων. 
3. Προσωπικές  καί  πολιτικές  θέσεις  γιά  τήν  άνεργιά 
3.1. Ό  πρωταρχικός  χαρακτήρας  τοΰ  προβλήματος 
της άπασχολήσεως  συνεπάγεται  ότι ό στόχος  της  ένερ-
γοΰς  πολιτικής  άπασχολήσεως  πρέπει  νά επιτευχθεί  μέ τό 
άνοιγμα  της  άγοράς  έργασίας,  μία  συνολική  προσέγγιση 
τών προβλημάτων  καί  έναν  καλύτερο  συντονισμό  όλων 
τών διαθεσίμων  χρηματοδοτικών  μέσων.  Ό στατικός 
σχεδιασμός  μιάς  άγοράς  έργασίας  πού  θά ήταν  ή άπλή 
διαπίστωση  της  προσφοράς  καί  της  ζητήσεως  πρέπει  νά 
έγκαταλειφθεΐ. 
3.2. Όμοίως  πρέπει  νά ενεργήσουμε  στό  σύνολο  τών 
φαινομένων  πού  επιδρούν  στίς  ποιοτικές  καί  τίς ποσοτι-
κές μεταβολές  τής  άπασχολήσεως,  στήν  ποιοτική  καί 
ποσοτική  διαχείριση  της  προσφοράς  πού  πρέπει  νά γίνε-
ται κατά  τό  δυνατόν  μέσω  μιάς  άξιολογήσεως  τών 
άναγκών  καί  της  υίοθετήσεως  κατευθύνσεων  σέ θέματα 
καταρτίσεως  καί  έπαγγελματικής  έπιμορφώσεως.  Θά 
πρέπει  ή έπαγγελματική  κατάρτιση  νά γίνει  ένα  σύστημα 
μόνιμης  καταρτίσεως  πού  θά εγγράφεται  στό  πλαίσιο  μιάς 
ένεργοΰς  πολιτικής  άπασχολήσεως  καί  νά σταματήσει  νά 
είναι  άπομονωμένη  άπό  τή συνολική  οικονομική  καί 
κοινωνική  πολιτική. 
3.3. Ή  Επιτροπή  παρατηρεί  τέλος  ότι  ή άπαίτηση 
κινητικότητος  τοΰ  έργατικού  δυναμικού  συνδέεται  μέ τήν 
άνάπτυξη  καί  τίς μεταβολές  στίς  δομές  καί  στήν  τεχνο-
λογία,  καθώς  καί  μέ τή μετατροπή  τοΰ  συστήματος 
παραγωγής  καί  διανομής. 
3.4. Σέ  θέματα  πολιτικής,  ή στάση  καί  ή θέληση  συχνά 
σημαίνουν  τόσα,  όσα  καί  τό περιεχόμενο  τών  μέτρων. 
3.5. Πέραν  τών  άμέσων  καταστάσεων  γιά  τίς όποιες 
πρέπει  νά βρεθεί  τό ταχύτερο  μιά  λύση,  τό πρόβλημα  της 
άπασχολήσεως  θέτει  ορισμένες  μόνιμες  βασικές  έρωτή-
σεις,  πού  βρίσκονται  σέ στενή  σχέση  μέ τήν  άντίληψη  πού 
ύπάρχει  γιά τό σκοπό  τής  οικονομίας  καί  της  κοινωνικής 
πολιτικής. 
Ή συζήτηση  άνοίγει  γιά  τή θέση  τοΰ  άνθρωπου  στήν 
οικονομική  καί  κοινωνική  ζωή,  γιά τά διακαιώματα  πού είναι  έγγυημένα  σ' όλους  τούς  άνθρώπους  καί  γιά  τήν 
αύτονομία  καί  τήν  πρωτοβουλία  πού  τούς  έχει  άφεθεΐ. 
"Ολα  αύτά  σέ άρμονία  μέ τήν  υποχρέωση  νά έξασφαλι-
σθοΰν  οί άναγκαΐες  ισορροπίες  γιά  τήν  άνάπτυξη  κάθε 
μορφής  προσωπικής  καί  συλλογικής  ζωής,  ένώ  επιβάλ-
λονται  νέοι  περιορισμοί  στά  Κράτη,  στίς  επιχειρήσεις, 
στά άτομα  καί  στίς  οικογένειες. 
3.6. Ή  άνεργία  όμως  δέν  θά μπορούσε  νά παρουσια-
σθεί  ποτέ  σάν  μοιραίο  γεγονός,  ούτε  σάν  ένα  άπό  τά 
στοιχεία  πού  είναι  στό  έξής  φυσικά  σέ κάθε  μορφή 
οικονομικής  ζωής  καί  πού  θά άρκοΰσε  νά ολοκληρωθεί 
μαθηματικά  παράλληλα  μέ άλλα  στοιχεία,  μέ τήν  προο-
πτική  νά έξαχθοΰν  οί άναγκαΐοι  πόροι  γιά τήν  βοήθεια  τών 
άνέργων. 
3.7. Ή  θέληση  γιά  τήν  καταπολέμηση  τής  άνεργίας 
είναι  προπάντων  - διότι  ή έργασία  άποτελεϊ  βασικό 
δικαίωμα  τοΰ  άνθρώπου  - ή όργάνωση  τής  οικονομικής 
ζωής  κατά  τρόπον  ώστε  ό καθένας  νά μπορεί  νά βρει 
έργασία  ή όποία  θά τοΰ  παρέχει  τούς  πόρους  πού  τοΰ 
χρειάζονται  γιά νά ζήσει. 
Ή αύξηση  χωρίς  περιορισμούς  τής  έπιδράσεως  τής 
βοηθείας  δέν είναι  ούτε  άνθρώπινα  έπιθυμητή  ούτε  λογική 
άπό άποψη  προϋπολογισμού. 
3.8. Δέν  ύπάρχουν  εύκολες  λύσεις  στό  πρόβλημα  τής 
άνεργίας,  πού  θά μποροΰσαν  νά δώσουν  άπλοποιημένες 
άπαντήσεις  ή πολύ  άκριβεΐς  μετρήσεις.  Διαφορετικά  θά 
έπρόκειτο  γιά ένα  έντελώς  άνώδυνο  πρόβλημα  πού  δέν θά 
έτίθετο  πλέον. 
Ή λύση  βασίζεται  κατά  κύριο  λόγο  στή  θέση  σ' έφαρμογή 
μιάς  νέας  συνολικής  οικονομικής  καί  κοινωνικής  στρα-
τηγικής. 
3.9. Ή  καταπολέμηση  τής  άνεργίας  είναι  ή επιλογή 
μιάς  πολιτικής  θέσεως  καί  ή άπόδειξη  στήν  πράξη  τής 
θελήσεως  γιά άλληλεγγύη. 
Ή άλληλεγγύη  δέν  έπιβάλλεται  μέ μία  μονομερή  άπόφα-
ση άπ'  όπου  κι' άν προέρχεται.  Δέν  μπορεί  νά είναι  παρά 
μόνο  ή έκδήλωση  ένός  συμβιβασμοΰ  πού  άποκαλύπτει  τή 
θέληση  γιά  τήν  έπίτευξη  ένός  κοινοΰ  στόχου  μέ  τή 
συνδρομή  όλων. 
Στό πλαίσιο  αυτό  καί  χωρίς  νά υπερτιμηθεί  ή σημασία 
αύτοΰ  τοΰ  προβλήματος,  πρέπει  νά διαπιστωθεί  οτι  ή 
λαθραία  έργασία  άποτελεϊ,  λόγω  τοΰ  ότι είναι  παράνομη, 
σοβαρή  διατάραξη  τής οικονομικής  καί κοινωνικής  ζωής, 
όσο περισσότερο  άναπτύσσεται.  Είναι  ενάντια  στό 
συμφέρον  τών  έπιχειρήσεων  (στέρηση  κύκλου  έργασιών), 
τών Κρατών  (στέρηση  πόρων  άπό  φορολογία),  τών  κοι-
νωνικών  όργάνων  (στέρηση  κοινωνικών  εισφορών)  καί 
τών άνέργων  (στέρηση  μιάς  δυνατής  άπασχολήσεως). 
Άλλά  ή λαθραία  έργασία  δέν  θά έξαφανισθεΐ  μέ ήθικές 
παραινέσεις  πρός  αυτούς  πού  τήν  παρέχουν  κι' εκείνους 
πού καταφεύγουν  σ' αύτήν.  Πρέπει  έπίσης  νά μελετηθοΰν 
συγκεκριμμένα  μέτρα  πού  θά μπορέσουν  νά επιτρέψουν 
νά μειωθεί  ή σημασία  της:  επαναξιολόγηση  τής  χειρωνα-
κτικής  έργασίας,  ενίσχυση  τής  βιοτεχνίας,  φορολογικά 
κίνητρα  . . . 
'Αριθ.  Ο 230/30 Επίσημη  Εφημερίδα  τών  Εύρωπαϊκών  Κοινοτήτων 10. 9. 81 
3.10.  Πρέπει  νά μελετηθούν  ή άποτελεσματικότης  της 
εισοδηματικής  πολιτικής  πού  έφαρμόζουν  τά Κράτη  μέλη 
καθώς  καί  οί συνέπειες  τών  κοινωνικών  εισφορών  στήν 
απασχόληση. 
"Ολα  τά Κράτη  προσπαθούν  νά μειώσουν  τίς διαφορές 
μεταξύ  τών  ύψηλών  καί  τών  χαμηλών  εισοδημάτων  καί 
καθορίζουν  τίς πολιτικές  άμβλύνσεως  τών  κοινωνικών 
ανισοτήτων. 
Γιά τό σκοπό  αύτό  διαθέτουν  κυρίως  τή φορολογία 
εισοδήματος  καί τίς κοινωνικές  εισφορές.  Γνωρίζουμε  τίς 
διαφορές  πού  ύπάρχουν  από  τή μιά  χώρα  στήν  άλλη  σέ 
θέματα  φορολογικών  καί  κοινωνικών  κρατήσεων  τών 
όποιων  τόσο  ή διάρθρωση  δσο  καί  τό ΰψος  διαφέρουν. 
Άπό  άποψη  κοινωνικής  δικαιοσύνης  καί δράσεως  γιά τήν 
άπασχόληση,  δέν  είναι  άδιάφορη  ή προτιμησιακή  προ-
σφυγή  στόν  ένα  ή στόν  άλλο  τύπο  κρατήσεων. 
"Αν οί μισθοί  γίνονται  εΰκολα  γνωστοί  τά άλλα  εισοδήμα-
τα δέν γίνονται.  Μιά  εισοδηματική  πολιτική  δέν πρέπει  νά 
άφορα  μόνο  μισθούς,  αλλά  πρέπει  νά οδηγεί  στό  νά 
ληφθούν  ύπόψη  όλα  τά εισοδήματα  καί  τά εισοδήματα 
δλων. 
Ή χρηματοδότηση  τών  κοινωνικών  οργάνων  καί κυρίως 
της κοινωνικής  ασφαλίσεως  διαφέρει  άπό  τό ένα Κράτος 
στό άλλο  ώς πρός  τή μορφή  της,  άνάλογα  μέ τό άν 
χρησιμοποιεί  λιγότερο  ή περισσότερο  τούς  φόρους  ή τίς 
κοινωνικές  εισφορές. 
Οί κοινωνικές  εισφορές  πού  έπιβαρύνουν  τούς  μισθούς  καί 
τό μέρος  τους  πού  άναλαμβάνεται  άπό  τίς έπιχειρήσεις, 
αποτελούν  στοιχείο  τοϋ  κόστους  τών  προϊόντων  καί τών 
ύπηρεσιών.  "Αν μία έπιχείρηση  δέν μπορεί  νά μετακυλίσει 
τό σύνολο  τοΰ  κόστους  στίς  τιμές  της  πωλήσεως  δια-
κινδυνεύει  τά άποτελέσματα  της  καί θέτει  σέ κίνδυνο  τίς 
δραστηριότητές  της δηλαδή  τή δυνατότητά  της  γιά άπα-
σχόληση.  Άν,  γιά νά λάβει  ύπόψη  τό κόστος  της,  επιβα-
ρύνει  πολύ  τίς τιμές  πωλήσεως,  κινδυνεύει  νά διογκώσει 
τά άποθέματά  της παλαιωμένων  προϊόντων  καί νά θίξει  τό 
έπίπεδο  δραστηριοτήτων  της,  δηλαδή  τήν  άπασχόληση. 
"Ενα  παρόμοιο  δίλημμα  δέν  είναι  δυνατόν  νά λυθεί  εις 
βάρος  της χρηματοδοτήσεως  τών  κοινωνικών  οργάνων  ή 
έπέμβαση  τών  όποιων  είναι  άπαραίτητη. 
3.11.  "Οπως  έχει  διαπιστώσει  ή Επιτροπή  τών  Ε.Κ.  ή 
παρούσα  στασιμότης  τής  οικονομικής  δραστηριότητος 
δέν οφείλεται  στόν  κορεσμό  τών  άναγκών,  άλλά  στίς 
δυσκολίες  πού  συνδέονται  μέ τόν  άναπροσανατολισμό 
τοΰ κεφαλαίου,  τών  άνθρωπίνων  πόρων  καί  τοΰ  δυναμι-
κού πρός  τήν  λανθάνουσα  ζήτηση  πού  ύπάρχει  τόσο  στό 
^σωτερικό  όσο  καί  στό  έξωτερικό  τής  Κοινότητος. 
Ύπάρχουν  σημαντικές  άνάγκες  σέ τομείς  πού  έχουν 
σχέση  μέ νέες  μορφές  ενέργειας  καί μέ τήν έξοικονόμησή 
της. Ή ίκανοποίησή  τους  σημαίνει  νά βελτιωθεί  σέ 
σύντομο  διάστημα  ή άνταγωνιστικότης  τών  επιχειρήσεων 
βοηθώντας  τις επιχειρήσεις  νά μειώσουν  τά έξοδά  τους, 
σημαίνει  νά βελτιωθεί  τό έπίπεδο  ζωής,  σημαίνει  νά 
μειωθεί  ή εξάρτηση  τών  Κρατών  πού  είναι  φτωχά  σέ 
εθνικά  ένεργειακά  μέσα  καί  έχουν  ασθενές  νόμισμα. Ύπάρχουν  άνάγκες  σέ δραστηριότητες  πού  έχουν  σχέση 
μέ τήν πληροφόρηση,  τόν αυτοματισμό,  τή «ρομποτική» 
(ΓοΒοίΐςαε)  καί όρισμένες  υπηρεσίες.  Θά ήταν  παράδοξο 
νά έπρεπε  νά χρησιμοποιηθούν  σέ θέματα  αύτοματισμοΰ 
καί «ρομποτικής»  έξωκοινοτικές  κατασκευές  π. χ., ενώ  ή 
εισαγωγή  τών  τεχνολογιών  αύτών  - εξάλλου  χωρίς 
άμφιβολίες  πού  είναι  άναγκαΐες  μερικές  φορές  - θά 
μπορούσε  νά έχει  άρνητικές  συνέπειες  γιά τήν άπασχόλη-
ση στήν  Κοινότητα. 
Θά μποροΰσαν  νά άναπτυχθοΰν  σημαντικά  δραστηριότη-
τες κοινωνικού  καί  πολιτιστικού  χαρακτήρα  πού  συνδέ-
ονται  άμεσα  μέ τήν ποιότητα  τής ζωής  καί τήν προστασία 
τοΰ περιβάλλοντος,  διότι  δέν  Ικανοποιούνται  όλες  οί 
άνάγκες.  Βέβαια  υπάρχει  τό πρόβλημα  τής χρηματοδοτή-
σεως  παρομοίων  δραστηριοτήτων  (επενδύσεις  καί  λει-
τουργία),  άλλά  τά μέσα  θά μπορούσαν  νά έξευρεθοϋν  άπό 
τίς οικονομίες  σέ άλλα  κονδύλια  τοΰ  προϋπολογισμοΰ. 
Μποροΰν  νά άναφερθοΰν  σάν  παράδειγμα  οί ύπηρεσίες 
οικιακών  νοσοκόμων  καί  οικιακών  βοηθών  πού  συμβάλ-
λουν  στή  μείωση  τών  έξόδων  νοσοκομειακής  περιθάλψε-
ως τά όποια  είναι  έπαχθή  γιά τό κοινωνικό  σύνολο  καί 
τούς  χρησιμοποιούντες. 
Πολλά  πράγματα  διαρκούν  διότι  δέν  γίνεται  άρκετή 
χρήση  τής  φαντασίας.  Συνεχίζουμε  νά στηριζόμεθα  σέ 
άπαρχαιωμένες  βάσεις,  ενώ  ή κατάσταση  πού  εξελίσσε-
ται ταχύτατα  καί  θεμελειακά  άπαιτεϊ  μία πλήρη  άναθεώ-
ρηση  τών  άπόψεων,  τών  μεθόδων  καί  τών  μέσων. 
Πρόκειται  μόνο  γιά παράδειγμα  άκόμα,  άλλά  γιατί  νά μήν 
διατίθενται  κάθε  φορά  πού  είναι  δυνατό  τά χρηματικά 
έπιδόματα  πού  δίδονται  στούς  άνέργους,  γιά τήν  άμοιβή 
θέσεων  έργασίας  πού  άνταποκρίνονται  σέ μία πραγματι-
κή κοινωνική  άνάγκη; 
3.12.  Ή  ένθάρρυνση  τής ευελιξίας,  τής  κινητικότητος 
καί τών  πρωτοβουλιών  έξαρτάται  κατά  μεγάλο  μέρος  άπό 
τήν ποιότητα  τής  θεωρητικής  καί  πρακτικής  έκπαιδεύ-
σεως  πού  λαμβάνεται  στά  σχολεία  καί  συντηρείται  μέ τή 
συνεχή  κατάρτιση. 
Πρόκειται  περισσότερο  γιά  άνδρες  καί  γυναίκες  πού 
προσαρμόζονται  - παρά  γιά άνδρες  καί  γυναίκες  άπο-
φασισμένους  - πού  είναι  ικανοί  νά ενσωματωθούν  στήν 
εξέλιξη  άντί  νά είναι  τά θύματά  της. 
Πρέπει  νά ενθαρρυνθεί  ή έναλλακτική  καί  ή συνεχής 
κατάρτιση  ώστε  άφενός  χάρη  στήν  πρώτη  νά εξοικειω-
θούν  οί μαθητές  μέ τίς έπιχειρήσεις  καί άφετέρου  χάρη  στή 
δεύτερη  νά δοθεί  ή έγγύηση  στούς  έργαζομένους  ότι θά 
μπορέσουν  νά διατηρήσουν  καί  νά βελτιώσουν  τίς δυνα-
τότητες  καί  τίς ίκανότητές  τους. 
Κατά  τή διάρκεια  τής  ζωής  τους  οί γονείς  - καί  ιδίως  οί 
μητέρες  - έπιθυμοΰν  νά άφιερωθοΰν  ολόψυχα  γιά  μία 
ορισμένη  περίοδο  στήν  άνατροφή  καί τήν εκπαίδευση  τών 
παιδιών  τους.  Πρέπει  ή οικογενειακή  πολιτική  νά καθιστά 
δυνατή  μία τέτοια  έπιθυμία  ή όποία  μέ κανένα  τρόπο  δέν 
θά έπρεπε  νά τούς  άφαιρεϊ  οριστικά  τό δικαίωμα  νά 
ξαναπάρουν  στή  συνέχεια  τή θέση  τους  στήν  ενεργό  ζωή. 
Ή έπανένταξη  αύτή  δέν θά είναι  δυνατή  παρά  μόνο  ύπό 
τήν προϋπόθεση  ότι οί ένδιαφερόμενοι  γονείς  μποροΰν  νά 
τύχουν  συνεχοΰς  καταρτίσεως. 
10. 9. 81 Επίσημη  Εφημερίδα  των  Εύρωπαϊκών  Κοινοτήτων Άριθ.  € 230/31 
Ή Επιτροπή  άνανέωνει  γι' αυτό  τίς παρατηρήσεις  της 
σχετικά  μέ τήν άνάκη  νά δοθεί  στό  Εύρωπαϊκό  Κοινωνικό 
Ταμείο  ένας  ένεργότερος  ρόλος  στήν  πολιτική  της  άπα-
σχολήσεως  καί  νά τεθοΰν  στή  διάθεσή  του  τά χρηματο-
δοτικά  μέσα  πού  νά ανταποκρίνονται  καλύτερα  στίς 
άνάγκες.  Πρέπει  νά ύπενθυμίσουμε  σχετικά  ότι ή Επι-
τροπή  θά πρέπει  προσεχώς  νά εκφράσει  γνώμη  (πρό  της 
31ης  Δεκεμβρίου  1982)  γιά τήν  ένδεχόμενη  μεταρρύθμιση 
του Κοινωνικού  Ταμείου. 
Τό γεγόνος  δτι τά αγόρια  καί τά κορίτσια  έχουν  πρόσβαση 
στίς  ίδιες  μορφές  διδασκαλίας  καί  άνοίγονται 
μπροστά  τους  οί ίδιες  επαγγελματικές  δραστηριότητες, 
συνδυασμένο  μέ τίς άλλαγές  απόψεων  πού  έχουν  καταρ-
γήσει  τή διχοτομία  πού  ήταν  απόλυτη  γιά μεγάλο  διάστη-
μα μεταξύ  της  έπαγγελματικής  δραστηριότητος  καί  τών 
οικογενειακών  καθηκόντων,  οδηγεί  στή  διατύπωση  νέων 
άναγκών  καί  νέων  αιτήσεων  εργασίας.  Όρισμένα  επαγ-
γέλματα  γυναικοκρατούνται  κατά  μεγάλο  μέρος:  πρόκει-
ται συχνά  γιά τήν  εκπαίδευση.  Άλλά  πρέπει  νά εύχόμα-
στε καί  νά συνιστούμε  νά μή βρεθούμε  σέ μιά αντιστροφή 
τών κανόνων  ίσότητος  πού  θά καθιστούσε  συστηματική 
τήν τοποθέτηση  τών  γυναικών  στίς  χαμηλότερες  θέσεις 
όλης  της  έπαγγελματικής  ιεραρχίας. 
Οί έρευνες  καί οί διαπραγματεύσεις  πού  θά μπορούσαν  νά 
καταλήξουν  στή  βελτίωση  της εύελιξίας  στήν  εργασία  καί 
νά προσφέρουν  πολλές  μορφές  εργασίας  (πλήρης  άπα-
σχόληση,  μερική  άπασχόληση  . . .) είναι  εύπρόσδεκτες. 
Πάντως  πρέπει  νά φροντίσουμε  νά έγγυηθοϋμε  τό δικαί-
ωμα  τών  μισθωτών  όποιαδήποτε  κι' άν είναι  ή μορφή 
έργασίας. 
Ή έξέλιξη  της  διαρθρώσεως  της  έργασίας  καλεί  νά 
άναπτυχθούν  παράλληλα  τά μέσα  της  συλλογικής  ζωής. 
Ό χρόνος  πού  κερδίζεται  στή  διάρκεια  τής  έργασίας  δέν 
πρέπει  νά καταστεί  άνθρώπινα  καί  κοινωνικά  άχρηστος. 
"Ενα  άπό  τά μεγάλα  προβλήματα  πού  τίθεται  άπό  τώρα 
στίς  άνεπτυγμένες  εταιρίες  είναι  αύτό  τού  χρόνου  καί τού 
ρυθμού.  Θά ήταν  σκόπιμο  νά άναλάβει  πρωτοβουλία  σ' 
αύτόν  τόν  τομέα  ή Οικονομική  καί  Κοινωνική  Επιτροπή 
διότι  πρόκειται  γιά ένα  πραγματικά  κοινωνικό  πρόβλημα 
πού άξίζει  νά εξετασθεί  συνολικά. 
Κάθε  φορά  πού  θά άναλαμβάνεται  μία  μελέτη  σέ τεχνικό 
καί τεχνολογικό  έπίπεδο,  ή όποία  θά μπορούσε  νά έχει 
σάν συνέπεια  νά άσκήσει  μία έπίδραση  στήν  άπασχόληση 
(μείωση  τού  άριθμού  τών  άπασχολήσεων,  προσφυγή  σέ 
άλλους  τύπους  έργασίας,  άλλαγή  τών  συνθηκών  έργα-
σίας  . . .) θά πρέπει  νά συνοδεύεται  παράλληλα,  καί  όχι 
έκ τών  ύστέρων,  άπό  μία έρευνα  πού  θά διεξάγεται  μέ τούς 
κοινωνικούς  συνομιλητές  γιά τίς κοινωνικές  επιπτώσεις 
τών άλλαγών  πού  πρόκειται  νά γίνουν. 
Ή κοινοτική  θέληση  γιά ενίσχυση  τών  άναπτυσσομένων 
χωρών  μεταφράζεται  μέ τή θέση  στή  διάθεση  τών  χωρών 
αυτών  έργαζομένων  πού  θά μπορούσαν  νά τίς ένισχύσουν 
μέ τόν ενθουσιασμό  καί  τίς Ικανότητες  τους.  Έδώ  ύπάρ-
χουν  δυνατότητες  άπασχολήσεως  γιά  τίς  χώρες  τής 
Κοινότητος.  Δέν  έχει  δοθεί  σήμερα  άρκετή  προσοχή  στήν 
κατάρτιση  αυτών  πού  θά μπορούσαν  νά κρατήσουν  αύτές 
τίς θέσεις.  Θά  έπρεπε  τά  Κράτη  νά  ενθαρρυνθούν 
σχετικά. Ή μείωση  καί ή διαρρύθμιση  τού έτησίου  όγκου  έργασίας 
μπορούν  σέ όρισμένες  περιπτώσεις  νά επιδράσουν  θετικά 
στήν  άπορρόφηση  τής  άνεργίας  χωρίς  πάντως  νά περιο-
ρίζονται  μόνο  σ' αύτόν  τόν στόχο.  Ή Επιτροπή  έκφράζει 
τήν ίκανοποίησή  της  διότι  θά άναληφθεϊ  προσεχώς  σέ 
κοινοτικό  έπίπεδο  ή έξέταση  τών  θεμάτων  αύτών  καί 
εύχεται  νά όδηγήσουν  οί έργασίες  αύτές  στήν  υιοθέτηση 
μέτρων  τά όποια,  λαμβάνοντας  ύπόψη  τά συμφέροντα 
τών διαφόρων  ένδιαφερομένων  μερών,  θά συμβάλλουν 
θετικά  στόν  άγώνα  κατά  τής  άνεργίας. 
Ή Επιτροπή  ύπογραμμίζει  έπίσης  τήν  άνάγκη  νά εξετα-
σθούν  προσεκτικά  οί σχέσεις  μεταξύ  τής  μειώσεως  τής 
διάρκειας  τής  έργασίας  καί  τής  χρησιμοποιήσεως  τού 
παραγωγικού  δυναμικού.  Ή πρόταση,  γιά νά είναι  άξιό-
πιστη,  πρέπει  νά περάσει  φυσικά  άπό  έναν  περιορισμό  τής 
συστηματικής  προσφυγής  σέ συμπληρωματικές  ώρες  καί 
άπό τήν  αύξηση  τών  περιόδων  άναπαύσεως. 
Ή άναδιανομή  όμως  τού  όγκου  τής  διαθέσιμης  έργασίας 
πρός  όφελος  τών  νέων  - στήν  κατάσταση  τών  οποίων 
πρέπει  νά δοθεί  ιδιαίτερη  προσοχή  - δέν  μπορεί  νά γίνει 
χωρίς  νά ληφθεί  ύπόψη  ή κατάσταση  τών  άρχαιοτέρων 
έργαζομένων.  Συνιστάται  λοιπόν  νά δοθεί  προσοχή  στήν 
προετοιμασία  γιά τή σύνταξη  καί  γενικότερα  στήν  πολι-
τική  καί  τά μέτρα  πού  άφορούν  τά ήλικιωμένα  άτομα. 
Εκείνοι  πού  θά ήθελαν  νά ιδρύσουν  μία  επιχείρηση  -
ιδίως  έάν πρόκειται  γιά νέους  καί τομείς  δραστηριότητος 
πού μπορούν  νά δημιουργήσουν  θέσεις  άπασχολήσεως  -
πρέπει  νά  ενισχυθούν  περισσότερο  οικονομικά  καί 
τεχνικά. 
Οί πολιτικές  γιά τή δημιουργία  άπασχολήσεων  πρέπει  νά 
λαμβάνουν  ύπόψη  όλους  τούς  τύπους  επιχειρήσεων, 
συμπεριλαμβανομένων  τών  συνεταιριστικών  επιχειρή-
σεων  οί όποιες  σέ όρισμένους  τομείς  καί  χώρες  έχουν 
άποδείξει  τήν ίκανότητά  τους  νά δημιουργούν  άπασχολή-
σεις. 
3.13.  "Οσον  άφορα  τόν  προσανατολισμό  τών  δημο-
σίων  δαπανών  σέ θέματα  άπασχολήσεως,  ή Επιτροπή 
θεωρεί  ότι  ή συνεχής  αύξηση  τής  άνεργίας  καί  τών 
άντιστοίχων  ποσών  γιά  τήν  άποζημίωση  τών  άνεργων, 
πρέπει  νά οδηγήσει  σέ μία  έξέταση  τού  συγκριτικού 
κόστους,  άφενός  τής  άποζημιώσεως  αύτής  καί  αφετέρου 
τής δημιουργίας  καί  τής  αμοιβής  παραγωγικών  άπασχο-
λήσεων  πού  προορίζονται  νά ικανοποιήσουν  τίς άκάλυ-
πτες  κοινωνικές  άνάγκες. 
Δέν άρκεΐ  νά διαπιστωθεί  ότι όρισμένες  περιφέρειες  έχουν 
θιγεί  ή εκτεθεί  περισσότερο  άπό  άλλες  άν δέν  υπάρξει 
κατά  προτεραιότητα  άλληλεγγύη  πρός  αύτές. 
Ή ίδια  παρατήρηση  ισχύει  γιά  τίς  πιό  εύπρόσβλητες 
κοινωνικές  κατηγορίες  (νέοι,  γυναίκες,  έργαζόμενοι 
χαμηλής  ειδικεύσεως,  άνάπηροι  . . .). 
Ή άνάγκη  νά ενισχυθούν  οικονομικά  οί άνεργοι  καί  οί 
οίκογένειές  τους,  δέν  μπορεί  νά καλύψει  τή σημασία  τής 
ηθικής  ένισχύσεως  τήν  όποία  δικαιούνται. 
Κάθε  βοήθεια  πρέπει  νά χαρακτηρίζεται  άπό  τό σεβασμό 
αύτού  στόν  όποιο  παρέχεται  προκειμένου  νά μήν  καταπέ-
σει αύτός  σέ κατάσταση  κοινωνικής  άναπηρίας  καί 
κατωτερότητος. 
Άριθ.  € 230/32 Επίσημη  Εφημερίδα  των  Εύρωπαϊκών  Κοινοτήτων 10. 9. 81 
Γι' αύτό  πρέπει  νά υπενθυμισθεί  μέ επιμονή  ή μεγάλη 
σημασία  της  έπαγγελματικής  καταρτίσεως  πού  μπορεί  νά 
δοθεί  στούς  άνεργους,  προκειμένου  νά μή  χάσουν  τήν 
έμπιστοσύνη  τους  πρός  τόν  εαυτό  τους  καί  πρός  τήν 
κοινωνία,  διότι  θά μπορέσουν  καλύτερα  νά θρέψουν  τήν 
έλπίδα  νά επανενταχθούν  στήν  έπαγγελματική  ζωή  χάρη 
στίς  προσωπικές  τους  προσπάθειες. 
3.14.  Σέ  περίοδο  κρίσεως  ή ανάγκη  γιά  πληροφόρηση 
είναι  ακόμα  μεγαλύτερη. 
Ή ανεπαρκής  ένημέρωση  μπορεί  νά οδηγήσει  τίς φαντα-
σίες  σέ  έσφαλμένες  κατευθύνσεις.  Κινδυνεύει  νά 
δημιουργήσει  άδικαιολόγητες  ελπίδες  ή φόβους  καί  νά 
προκαλέσει  συγκρούσεις. 
Οί άνεργοι  έχουν  επίσης  άνάγκη  ενημερώσεως,  ιδίως  γιά 
τά δικαιώματά  τους  καί  γιά  τήν  αγορά  εργασίας,  γιά  νά 
μπορέσουν  νά κατευθύνουν  καλύτερα  τίς έρευνές  τους. 
Οί δημόσιες  διοικήσεις  αναλαμβάνουν  νά βοηθήσουν  τούς 
άνέργους  νά επανενταχθούν  στήν  ενεργό  ζωή.  Τά  Κράτη 
πρέπει  νά κληθούν  νά τούς  δώσουν  τά καταλυτικά  μέσα 
πού πρέπει  νά είναι  προσαρμοσμένα  στήν  εξέλιξη  των 
άναγκών. 
Οί προσφορές  έργασίας  πού  γίνονται  διά  τοϋ  τύπου  καί  οί 
προσλήψεις  πού  γίνονται  άπό  ειδικευμένα  γραφεία  ύπό-
κεινται  γενικά  σέ ρυθμίσεις  γιά  τήν  προστασία  αύτοΰ  πού 
ζητά  εργασία.  Παρά  ταϋτα  πρέπει  νά επιμείνουμε  ακόμη 
νά είναι  πάντοτε  έτσι,  καί  νά μή γίνεται  καμμία  διάκριση 
(φύλου,  ηλικίας  . . .) πού  δέν  θά είχε  πραγματική  σχέση 
μέ τά χαρακτηριστικά  της  πρός  κάλυψη  θέσεως. 
3.15.  Προφανώς  όμως,  ό πιό  άποτελεσματικός  τρόπος 
γιά τήν  πλήρη  απασχόληση,  έγκειται  στήν  ενίσχυση  καί 
τήν άνάπτυξη  της  μονίμου  δραστηριότητος  τών  επιχειρή-
σεων. 
Τά μέτρα  συνεπώς  πού  καθορίζονται  γιά  τήν  ενθάρρυνση 
τώνέπιχειρήσεων  πού  δημιουργούν  άπασχολήσεις,  πρέπει 
νά λαμβάνουν  υπόψη  τήν  ικανότητα  προσλήψεων  τών 
μικρομεσαίων  καί  τών  βιοτεχνικών  επιχειρήσεων.  Δη-
μιουργείται  λοιπόν  ή άνάγκη  προσαρμογής  στίς  διαστά-
σεις  τους  καί  στά  διοικητικά  τους  μέσα,  ορισμένων 
κανόνων  πού  ισχύουν  γιά τίς μεγάλες  έπιχειρήσεις  καί  δέν 
μπορούν  άναγκαστικά  νά γενικευθούν. 
3.16.  Ή  μείωση  τοϋ  ενεργού  πληθυσμού  στή  γεωργία 
δέν μπορεί  νά θεωρηθεί  σάν  μοιραία.  "Ολες  οί προσπά-
θειες  πού  γίνονται  γιά νά διατηρηθεί  σέ άποδεκτά  επίπεδα 
ό ενεργός  γεωργικός  πληθυσμός,  αποτελούν  ένα  μέσο 
καταπολεμήσεως  της  άνεργίας.  Συχνά  οί γεωργικοί  εργά-
τες δέν  έχουν  ικανοποιητική  βασική  κατάρτιση  γιά  νά 
έπανενταχθοΰν  στήν  έπαγγελματική  ζωή  σέ διαφορετικές 
θέσεις  άπ'  αύτές  πού  δέν  άπαιτούν  μεγάλη  έξειδίκευση.  Ή 
μεταφορά  άγροτικοΰ  πληθυσμού  πρός  τά άστικά  κέντρα, 
καί ίδίως,  ή μεταφορά  τών  νέων  καί  τών  οικογενειών 
δημιουργούν  προβλήματα  τόσο  σέ έπίπεδο  τών  μεταφερο-
μένων  άτόμων  όσο  καί  σέ έπίπεδο  άναζωογονήσεως  τών 
περιοχών  πού  έχουν  έρημωθεΐ  άπό  τίς  ζωντανές  τους 
δυνάμεις. Οί παρατηρήσεις  αύτές  οδηγούν  στή  σύσταση  νά μπορούν 
οί νέοι  της  υπαίθρου  νά έχουν  πρόσβαση  στά  ϊδια  δικαι-
ώματα  καί  στά  ίδια  μέσα  σέ θέματα  εκπαιδεύσεως  όπως 
καί οί νέοι  τών  πόλεων. 
Ή εγκατάσταση  επιχειρήσεων  σέ αγροτικές  περιοχές  καί 
ίδίως  αυτών  πού  σχετίζονται  μέ τή γεωργία,  πρέπει  νά 
ένθαρρυνθεΐ  καί  στό  πλαίσιο  άναζωογονήσεως  τών  περιο-
χών  αυτών  καί  στό  πλαίσιο  καταπολεμήσεως  της  άνερ-
γίας. 
Ή μείωση  τοϋ  άριθμοΰ  τών  άπασχολουμένων  στή  γεωργία 
προκύπτει  άπό  πολλές  αιτίες,  οί όποιες  δέν  είναι  όλες 
κοινωνικές.  Υπάρχουν  παραδείγματος  χάρη  λόγοι  σχετι-
κοί μέ τήν  έξέλιξη  τών  μεθόδων  καλλιεργείας  καί  κτηνο-
τροφίας.  Άλλά  άλλοι  είναι  τό γεγονός  της  μειώσεως  τών 
γεωργικών  εισοδημάτων  καί  τοϋ  τρόπου  πού  κατανοείται 
τό κτηματικό  πρόβλημα. 
III. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΑΣΦΑΛΙΣΗ 
1. Γενικές  παρατηρήσεις 
1.1. 'Άν  δέν  είχε  κρατήσει  γιά  τόσο  μεγάλο  διάστημα 
τήν προσοχή  ή σοβαρότης  της  καταστάσεως  της  άπα-
σχολήσεως,  τά προβλήματα  της  κοινωνικής  άσφαλίσεως 
θά άξιζαν  νά τύχουν  μακράς  άναπτύξεως  εφόσον  ή έκθεση 
γιά τήν  κοινωνική  κατάσταση  θέτει  τόν  τόνο  στήν  αύξηση 
τών δαπανών  γιά  ύγεία. 
Ή Επιτροπή  έπαναβεβαιώνει  ότι ή κοινωνική  άσφάλιση, 
μέ τόν  ρόλο  ύγειονομικής  καί  κοινωνικής  προστασίας, 
προαγωγής  καί  δράσεως  άποτελεϊ  ένα  κεκτημμένο  πού 
πρέπει  νά διαφυλαχθεί  μέσα  στήν  πρόοδο. 
1.2. "Οταν  είναι  δυσκολώτερο  νά προσαρμοσθούν  τά 
μέσα  στήν  έξέλιξη  τών  άναγκών,  τότε  πρέπει  νά έπιδειχθεΐ 
μεγαλύτερη  άλληλεγγύη  καί  αυστηρότητα  εκ  μέρους 
όλων  εκείνων  πού  μέ τή μία  ή τήν  άλλη  ιδιότητα  εισπράτ-
τουν  χρήματα  άπό  τήν  κοινωνική  άσφάλιση,  διότι  αυτή 
έξαρτάται  άμεσα  άπό  τίς χρηματοδοτικές  δυνατότητες 
τών επιχειρήσεων,  τών  Κρατών  κι' αύτών  πού  τή χρησι-
μοποιούν  γιά  νά εκπληρώσει  τήν  άποστολή  της. 
1.3. Ή  διαρθρωτική  άνισορροπία  τών  πληθυσμών  δέν 
άσκεΐ  μόνο  τήν  έπίδρασή  της  σέ έπίπεδο  χρηματοδοτή-
σεως  καί  επιβαρύνσεων  της  κοινωνικής  άσφαλίσεως. 
Πρέπει  ώστόσο  νά ύπογραμμισθεΐ  εδώ  ή σοβαρότης  της 
δημογραφικής  καταστάσεως  έφόσον  δέν  εξασφαλίζεται  ή 
άνανέωση  τοϋ  πληθυσμού  σ' όλες  σχεδόν  τίς  χώρες  της 
Κοινότητος. 
'Άν καί  πρόκειται  γιά  ένα  πολύ  σύνθετο  πρόβλημα  τοϋ 
όποιου  ή άνάλυση  της  προελεύσεως  καί  τών  στόχων  είναι 
λεπτή,  θά  ήταν  σκόπιμο  λόγω  τών  οικονομικών  καί 
κοινωνικών  συνεπειών  του  (κατανάλωση,  παραγωγή, 
κοινωνικές  άνάγκες  . . .) νά δείξει  ένδιαφέρον  ή Οικονο-
μική  καί  Κοινωνική  Επιτροπή  γιά  τή δημογραφική  κατά-
σταση,  συμβάλλοντας  στή  μελέτη  τών  οικονομικών  καί 
10. 9. 81 Επίσημη  Εφημερίδα  των  Εύρωπαϊκών  Κοινοτήτων Άριθ.  Ο 230/33 
κοινωνικών  συνεπειών  αύτής  της καταστάσεως.  Θά έπρε-
πε νά ένσωματωθεΐ  ή δημογραφική  διάσταση  στήν  ανά-
λογη  οικονομική  καί  κοινωνική. 
Μπορεί  νά αναφερθεί  εδώ  οτι κάθε  περίοδο  μειώσεως  τοΰ 
αριθμού  τών  γεννήσεων  τήν  διαδέχεται  άπαραίτητα  μιά 
έπανάληψη  τών  γεννήσεων.  "Οταν  θά συμβεί  αύτή  στήν 
Ευρώπη,  θά γίνουμε  μάρτυρες  μιας  συσσωρεύσεως,  σε 
σχέση  μ' ένα  μειωμένο  αριθμό  ενεργού  πληθυσμοΰ,  της 
έπιβαρύνσεως  αφενός  άπό  ένα  δυναμικό  παιδιών  πού  θά 
βρίσκεται  σέ αύξηση  καί άφετέρου  άπό  ένα  άκόμη  σημαν-
τικότερο  σέ σχέση  μέ τό ύπάρχον  δυναμικό  ήλικιωμένων 
ατόμων. 
2. Ιατρική  ασφάλιση 
2.1. Οί  επιβαρύνσεις  σχετικά  μέ τήν  ιατρική  άσφάλιση 
είναι  αυτές  πού  αύξάνονται  γενικά  πιό  γρήγορα  στό 
πλαίσιο  τών  διαφόρων  συστημάτων  κοινωνικής  ασφαλί-
σεως. 
2.2. Ή  πρόοδος  τών  δαπανών  πού  οφείλονται  σέ 
ασθένειες,  επηρεάζεται  πολύ  άπό  τήν  εξέλιξη  της  θερα-
πευτικής  καί  άπό  μία μεγαλύτερη  προσφυγή  στίς  ιατρικές 
παροχές.  Ή τελειοποίηση  τών  έρευνών  καί  της  θεραπευ-
τικής  άσκεΐ  θετική  επίδραση  στήν  βελτίωση  τοΰ  γενικού 
έπιπέδου  ύγείας.  Ή διάρκεια  της  ζωής  παρατείνεται. 
Όρισμένες  άσθένειες,  πού  χθές  άκόμα  ήταν  πολύ  σοβα-
ρές,  έχουν  εξαφανισθεί  ή έχουν  ύποχωρήσεν  άλλες  (άσθέ-
νειες  καρδιο-αγγειακές,  καρκίνος  . . .) καταπολεμούνται 
καί θεραπεύονται  άποτελεσματικά'  ή παιδική  θνησιμότης 
έχει μειωθεί  πολύ  καί  τά ήλικιωμένα  άτομα  διατηρούν  τή 
φυσική  καί  τήν  πνευματική  τους  αύτονομία. 
Είναι  τόσες  πολλές  οί επιτυχίες,  πού  πρέπει  νά καταχω-
ρηθούν  στό  ενεργητικό  της  ιατρικής  επιστήμης  καί  πρα-
κτικής,  τοΰ  ύγειονομικού  προσωπικού,  τών  ερευνητών 
καί τών  βιομηχανιών  στόν  τομέα  τής  ύγείας.  Οί έπιτυχίες 
αυτές  ήταν  δυνατές  χάρη  στήν  πολύ  σημαντική  οικονομι-
κή προσπάθεια  τών  Κρατών  καί  τών  οργανισμών  κοινω-
νικής  άσφαλίσεως. 
Ή πρόοδος  αύτή  άποτελεϊ  κοινωνικό  κεκτημμένο  τό 
όποιο  καταλογίζεται  συλλογικά  σέ όλους  μας,  έναντι  τής 
χρησιμοποιήσεως  τών  πόρων  τής  κοινωνικής  άσφαλίσε-
ως. Τό πρόβλημα  δέν  είναι  νά γίνει  μία  επιλογή  μεταξύ 
αύτών  πού  θά έχουν  στό  έξης  δικαίωμα  γιά  περίθαλψη 
πρώτης  ποιότητος,  άλλά  νά χρησιμοποιεί  ό καθένας  μας 
λογικά  τίς ένισχύσεις  πού  τοΰ  χορηγούνται.  Ή εύθύνη  καί 
ή άλληλεγγύη  είναι  στενά  συνδεδεμένες. 
2.3. Ή  άνάπτυξη  τής  προλήψεως  άποτελεϊ  μία  άνάγκη 
ή όποία  άπό  τώρα  καί  στό  εξής  θά άποδώσει  καρπούς, 
στόν  τομέα  τών  εργατικών  άτυχημάτων,  παραδείγματος 
χάρη,  ό άριθμός  καί ή σοβαρότης  τών  όποιων  εδώ  καί  λίγο 
καιρό  μειώνονται  κανονικά. 
Ή ύγειονομική  εκπαίδευση  καί  ένημέρωση,  ή συνειδητο-
ποίηση  τοΰ  βάρους  καί  τοΰ  κόστους  ορισμένων  καταχρή-
σεων  (κάπνισμα,  άλκοολισμός,  κακές  συνήθειες  διατρο-
φής,  ταχύτης  . . .) καί  ορισμένων  πολιτικών  λαθών  ή άμελειών  (άπάνθρωπη  άστικοποίηση,  άνεπαρκεΐς  ήχητι-
κές μονώσεις,  κακός  οδικός  εξοπλισμός  . . .) καί  ή 
αυτοσυγκράτηση  (τών  παρεχόντων  τήν  περίθαλψη,  τών 
άσθενών  καί  τοΰ  περιβάλλοντος  τους,  τοΰ  κοινοΰ)  είναι 
ορισμένα  άποτελεσματικά  μέσα  γιά  τή μείωση  τών  επι-
βαρύνσεων  πού  άναλαμβάνονται  άπό  τό κοινωνικό  σύνο-
λο καί  άπό  τούς  ίδιους  τούς  άσθενεΐς,  χωρίς  νά θίγεται, 
άντίθετα  μάλιστα,  ή ποιότητα  τής  ύγείας. 
Τό ύγειονομικό  προσωπικό,  οί οικογένειες,  τό σχολείο  καί 
τά μέσα  ενημερώσεως  πρέπει  νά παίζουν  ένα  άκόμη  πιό 
σημαντικό  έκπαιδευτικό  ρόλο  καί  πρέπει  συνεπώς  νά 
ενθαρρυνθούν  γι' αύτό. 
2.4. Πρέπει  νά άποφευχθεΐ  ή προσφυγή  σέ άχρηστες 
εισόδους  σέ νοσοκομείο.  Μ' αύτή  τήν  έννοια  τό νοσοκο-
μείο  δέν  πρέπει  νά παίξει  ρόλο  υποδοχής  εϊτε  γιά  τά 
ήλΐκιμωμένα  άτομα  είτε  γιά τά άτομα  πού  είναι  μόνα  καί 
τά όποια  δέν  θά είχαν  άνάγκη  νά γίνουν  χειρουργικά  ή 
ιατρικά  δεκτά.  Πρέπει  νά προορίζονται  γι' αύτά  άλλοι 
τόποι  ύποδοχής  καλύτερα  προσαρμοσμένοι  καί  λιγότερο 
δαπανηροί  διαχειριστικά.  Αναφέρθηκε  προηγουμένως  οτι 
οί ύπηρεσίες  οικιακών  νοσοκόμων  καί  οικιακών  βοηθών 
θά έπρεπε  νά είναι  άναπτυγμένες  διότι  συμβάλλουν  στή 
μείωση  τών  νοσοκομειακών  εξόδων  περιορίζοντας  τήν 
παραμονή  στό  νοσοκομείο. 
Πρέπει  έπίσης  νά ληφθεί  μέριμνα  γιά μία  συνετή  κατανο-
μή τών  βαρέων  τεχνικών  εξοπλισμών  καί  τών  εγκαταστά-
σεων,  προκειμένου  νά εύνοηθεΐ  ή ορθολογική  τους  χρήση 
καί νά άποφευχθοΰν  οί διπλοχρησίες  πού  προκαλοΰν 
άχρηστες  επενδύσεις  καί  δαπανηρή  διαχείριση. 
2.5. Τό  κόστος  τών  άπουσιών  λόγω  άσθενείας  παραμέ-
νει σημαντικό  καί  τείνει  νά αύξηθεΐ. 
Είναι  ένα πρόβλημα  πού  δέν μπορούμε  νά παραβλέψουμε, 
άλλά  γιά  τήν  έξέταση  τοΰ  οποίου  είναι  κατ'  άρχή  άνα-
γκαία  μία  πιό  λεπτομερής  άνάλυση  τής  καταστάσεως. 
Βέβαια,  μπορεί  νά τεθεί  ύπό  άμφισβήτηση  ή έλαστικότης 
όρισμένων  ιατρών,  ή δυσκολία  νά έκτιμηθεϊ  ή σοβαρότης 
όρισμένων  άσθενειών,  ή στάση  όρισμένων  άσφαλισμέ-
νων,  άλλά  έπίσης  καί όρισμένες  συνθήκες  εργασίας  καί τό 
ενδιαφέρον  πού  παρουσιάζει  αύτή  ή εκείνη  ή εργασία  καί 
τήν αύτονομία  πού  άφήνει.  Ωστόσο,  πρόκειται  γιά  ένα 
πρόβλημα  γιά τό όποιο  δέν πρέπει  νά κάνουμε  γενικεύσεις 
πολύ  εσπευσμένα. 
2.6. Ό  ρόλος  τοΰ  οικογενειακοΰ  γιατρού  πρέπει  νά 
έπαναξιοποιηθεΐ.  Στήν  Ιατρική  διάρθρωση  ό οικογενεια-
κός γιατρός  παίζει  κεντρικό  ρόλο.  Πρέπει  νά καλείται 
άμέσως  ένας  παθολόγος,  ό όποιος  είναι  ικανός  σέ θέματα 
προλήψεως  διότι  γνωρίζει  καλά  τό οικογενειακό  περιβάλ-
λον.  Είναι  ό προνομιούχος  συνομιλητής  τοΰ  άσθενοΰς  καί 
τοΰ περιβάλλοντος  του.  Εφαρμόζει  κατ'  οίκον  σύνθετες 
μεθόδους  θεραπευτικής  καί  εξασφαλίζει  τόν  έλεγχο  καί 
τήν άποτελεσματικότητά  τους.  Είναι  άρμόδιος  νά άποφα-
σίζει  γιά  τήν  ένδεχόμενη  προσφγή  σ' έναν  ειδικό  ή τήν 
ένδεχόμενη  είσοδο  στό  νοσοκομείο. 
2.7. 'Άν  καί  γίνονται  πολλές  συναντήσεις  ιατρών  σέ 
κοινοτικό  καί  σέ διεθνές  έπίπεδο,  είναι  πολύ  λιγότερες 
αύτές  πού  διοργανώνονται  μεταξύ  τών  διαχειριστών  ύγει-
Αριθ.  € 230/34 Επίσημη  Εφημερίδα  των  Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων 10. 9. 81 
ονομικοΟ  εξοπλισμού  καί  των  ύπευθύνων  των  οργάνων 
κοινωνικής  ασφαλίσεως.  Αύτό  είναι  λυπηρό,  διότι  οί 
συνεδριάσεις  αύτές  θά τούς  επέτρεπαν  νά συγκρίνουν  τίς 
εμπειρίες  τους  καί  τό κόστος. 
2.8. Τό  συνολικό  φαρμακευτικό  κόστος  πού  επιβαρύ-
νει τήν κοινωνική  ασφάλιση  είναι  τόσο  ύψηλότερο  όσο  δέν 
καταναλώνεται  ένα  σχετικά  σημαντικό  μέρος  των  φαρ-
μάκων.  Οί αύτο-συνταγές  καί  ή μορφή  παρουσιάσεως 
ορισμένων  φαρμακευτικών  προϊόντων  επιδρούν  στίς  φαρ-
μακευτικές  δαπάνες. 
Ή βιομηχανία  φαρμάκων  συμβάλλει,  μέ τίς ύπηρεσίες 
έρευνας  τών  επιχειρήσεων,  γιά τή θέση  νέων  προϊόντων 
στή διάθεση  τών  ιατρών.  Ή 'ίδια  παρατήρηση  μπορεί  νά 
γίνει  γιά τούς  κατασκευαστές  ιατρικού  καί  χειρουργικού 
υλικού.  Άλλά  ή πολλαπλότης  πολύ  συγγενών  προϊόντων 
δέν ύπαγορεύεται  πάντα  άπό  λόγους  θεραπευτικής  απο-
τελεσματικότητος  καί  ανάγκης.  Όρισμένοι  έλεγχοι  πού 
γίνονται  άπό  τά Κράτη  τείνουν  νά περιορίσουν  τή διάθεση 
στήν  αγορά  ιδιοσκευασμάτων  καί  ύλικών  πού  δέν  είναι 
άπαραίτητα  ή πού  ύπάρχουν  ήδη  ('). 
3. Κοινωνική  ασφάλιση  καί  κοινωνικές  ύπηρεσίες  υπέρ 
τών ήλικιωμένων  ατόμων 
3.1. Ή  κοινωνική  άσφάλιση  καί ή δράση  τών  κοινωνι-
κών οργάνων  εφαρμόζονται  ευρέως  στά  ήλικιωμένα 
άτομα. 
Τό ήδη  σημαντικό  άνθραιπιστικό  έργο  τής  κοινωνικής 
άσφαλίσεως  πρέπει  νά αύξηθεϊ  διότι  δέν είναι  ούσιώδες  νά 
προστίθενται  χρόνια  στή  ζωή,  άλλά  νά δίδεται  ζωή  στά 
χρόνια. 
3.2. Τά  ήλικιωμένα  άτομα  έχουν  άνάγκη  νά γίνεται 
σεβαστή  ή ταυτότητά  τους  καί νά διατηρούν  τή βεβαιότη-
τα δτι δέν  είναι  άπόβλητοι  κοινωνικά.  Τό ναυάγιο  τού 
γήρατος  είναι  ή βεβαιότης  δτι έγινε  κανείς  άχρηστος. 
3.3. "Εχουν  εφαρμοσθεί  σποραδικά  ενδιαφέρουσες  λύ-
σεις πού  αξίζουν  νά άναπτυχθοϋν  είτε  πρόκειται  γιά 
ομίλους,  ταξίδια,  φύλλαξη  παιδιών,  ε'ίτε  επίσης  πρόκειται 
γιά τόν  τομέα  τής  κατοικίας  διότι  δέν πρέπει  νά παραμε-
ρίζονται  τά ηλικιωμένα  άτομα  άπό  τήν κοινωνική  καί τήν 
οικογενειακή  ζωή. 
3.4. Οί  πόροι  τών  ήλικιωμένων  ατόμων  είναι  συχνά 
συνάρτηση  τών  συντάξεων  πού  τούς  καταβάλλονται. 
"Ολα  τά Κράτη  έχουν  μεριμνήσει  γιά  τή βελτίωση  τής 
ύλικής  καταστάσεως  τών  ήλικιωμένων  άτόμων.  Όρι-
σμένες  νομοθεσίες  θά  έπρεπε  νά  καταργήσουν  «τήν 
έπισιτιστική  ύποχρέωση»  τήν  όποία  έχουν  τά παιδιά 
έναντι  τών  παππούδων  τους.  Ά ν τά μέτρα  αύτά  προορί-
ζονταν  πάντοτε,  υποκαθιστώντας  τό κοινωνικό  σύνολο, 
νά δώσουν  περισσότερη  έλευθερία  στά  ήλικιωμένα  άτομα 
θά ήταν  άποδεκτά,  άλλά  φοβόμαστε  ότι δέν καταλήγουν 
μερικές  φορές  παρά  μόνο  σέ χαλάρωση  τών  ήθικών 
δεσμών  καί  σέ λήθη  τής  στοιχειώδους  οικογενειακής 
άλληλεγγύης. 
(') ΕΕ  άριθ.  € 189  τής  30. 7. 1981,  σ. 39. 4. Οικογενειακά  επιδόματα  καί  οικογενειακή  πολιτική 
4.1. Τά  διάφορα  συστήματα  κοινωνικής  άσφαλίσεως 
ενισχύουν  οικονομικά  τίς οικογένειες  καί άντισταθμίζουν 
κατά  σημαντικό  λίγο-πολύ  τρόπο  τήν  προσωπική  προ-
σπάθεια  πού  καταβάλλουν  γιά  νά άναθρέψουν  καί  νά 
μορφώσουν  τά παιδιά  τους. 
4.2. Αύτό  δέν άποτελεΐ  ώς τόσο  τή μοναδική  έκφραση 
τής οικογενειακής  πολιτικής. 
Σέ πολλά  Κράτη  μέλη  εμφανίζεται  ή ιδέα  μιας  «συνολικής 
οικογενειακής  πολιτικής».  Αύτή  συνίσταται  στό  νά 
έκλαμβάνεται  ή οικογένεια  σάν  μία  βιολογική  ήθική, 
παιδαγωγική,  κοινωνική  καί  οικονομική  «μονάδα»,  ή 
όποία  ώς άνθρώπινη  καί  κοινωνική  όμάδα  έχει  τά ίδιαί-
τερά  της καθήκοντα  καί  τίς άνάγκες  της.  Τά καθήκοντα, 
οί ευθύνες  καί  οί οικογενειακές  ύποχρεώσεις  ένσωματώ-
νονται  συνεπώς  στήν  οικονομική  καί κοινωνική  πολιτική 
ώς ένα  άπό  τά φυσικά  της  στοιχεία,  σέ τομείς  πολύ 
διαφορετικούς  όπως  στόν  τομέα  τής  φορολογίας,  τής 
κατοικίας,  τών  εξοπλισμών,  τής  καταναλώσεως,  τής 
ύγείας,  τής  άπασχολήσεως,  τής  πληροφορήσεως  ... Ή 
οικογενειακή  πραγματικότης  καί  τά οικογενειακά  ενδια-
φέροντα  εμφανίζονται  σάν  μία διάσταση  τής οικονομικής 
καί κοινωνικής  ζωής,  καί όχι σάν  «παράλληλες»  διαστά-
σεις πού  προκύπτουν  άπό  συναφείς  πολιτικές  ειδικές  ή 
κατά  τομείς. 
4.3. Θά  ήταν  εύκταϊο  νά διεξαχθούν  άκριβέστερες 
συγκριτικές  μελέτες  μέ πρωτοβουλία  τής  Επιτροπής  τών 
Ε.Κ.  γιά τό νομοθετικό  καί  δημοσιονομικό  περιεχόμενο 
τής οικογενειακής  πολιτικής. 
IV. ΑΝΑΠΗΡΟΙ 
Εκτός  τού  γεγονότος  δτι τό 1981  είναι  διεθνές  έτος  τών 
άναπήρων,  πολλοί  άλλοι  λόγοι  άπαιτούν  νά γίνει  εδώ 
μνεία  γιά τήν  πολιτική  σχετικά  μέ τούς  άναπήρους. 
Ή Οικονομική  καί  Κοινωνική  Επιτροπή  εξέδωσε  μία 
γνώμη  γιά τό πολύ  σημαντικό  αύτό  κοινωνικό  καί άνθρω-
πιστικό  πρόβλημα  καί  παραπέμπει  στίς  παρατηρήσεις 
πού ύπάρχουν  στή  γνώμη  αύτή. 
V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Σάν συνέπεια  τής άναλύσεως  καί τών  παρατηρήσεων  πού 
προηγούνται  ή Επιτροπή  διατυπώνει  τίς  άκόλουθες 
συστάσεις: 
1. Νά  καταρτισθεί  μία  συνολική  καί  συναφής  κοινοτι-
κή πολιτική  στόν  κοινωνικό  τομέα  πού  νά άνταποκρίνε-
ται στά  προβλήματα  πού  θέτει  ή παρούσα  οικονομική  καί 
κοινωνική  κατάσταση  καί  νά περιλαμβάνει  τή θέση  σέ 
εφαρμογή  μιάς  ενεργούς  καί συντονισμένης  πολιτικής  τής 
άπασχολήσεως. 
10. 9. 81 Επίσημη  Εφημερίδα  των  Εύρωπαϊκών  Κοινοτήτων Άριθ.  Ο 230/35 
Ύπό  τό πνεύμα  αύτό,  ή Επιτροπή  τίθεται  ύπέρ  της 
καταρτίσεως  ένός  νέου  προγράμματος  κοινωνικής  δρά-
σεως  καί  θεωρεί  ότι ή έκτέλεση  μιας  συνολικής  κοινωνι-
κής πολιτικής  σημαίνει  τήν  εγκατάλειψη  τής  πολιτικής 
βοηθείας  καί  τήν  άντικατάστασή  της  μέ  μία  ένεργό 
πολιτική  ή όποία  θά αναπτύσσεται  παράλληλα  μέ τήν 
οικονομική  καί  τή βιομηχανική  πολιτική. 
2. Νά  ένισχυθοΰν  οί άρμοδιότητες  καί  οί εξουσίες  τής 
Επιτροπής  των  Ε.Κ.  στόν  κοινωνικό  τομέα  μέ  τήν 
προοπτική  ένός  αύξημμένου  συντονισμοΰ  των  διαφόρων 
κοινοτικών  πολιτικών  καί  μιας  εντατικοποιήσεως  τής 
διαδικασίας  γιά  τήν  εύρωπαϊκή  ένωση. 
3. Νά  ένσωματωθεΐ  περισσότερο  ή κοινωνική  διάστα-
ση στίς  διάφορες  κοινωνικές  πολιτικές. 
4. Νά  ένθαρρυνθεϊ  ή άνάπτυξη  τών  τομέων  παραγωγής 
πού μπορούν  νά έξασφαλίσουν  μία  ισορροπημένη  άνά-
Έγινε  στίς  Βρυξέλλες,  στίς  2 Ιουλίου  1981. πτύξη  δυνάμενη  νά βελτιώσει  τήν  κατάσταση  τής  άποσ-
χολήσεως. 
5. Νά  αύξηθούν  αισθητά  τά  μέσα  προϋπολογισμού 
στόν  κοινωνικό  τομέα  καί  ιδιαίτερα  αύτά  τού  Κοινωνικού 
Ταμείου  γιά  νά ληφθούν  ύπόψη  οί βραχυπρόθεσμες  καί 
μεσοπρόθεσμες  άνάγκες. 
6. Νά  επαναρχίσουν  καί  νά αναπτυχθούν  οί διαβου-
λεύσεις  μεταξύ  τών  εύρωπαίων  κοινωνικών  έταίρων  καί 
νά συνδεθούν  στενά  τά όργανα  στά  όποια  έδρεύουν  οί 
έταΐροι  αυτοί  καί  ιδιαίτερα  ή Οικονομική  καί  Κοινωνική 
Επιτροπή  στήν  κατάρτιση  τών  διαφόρων  κοινοτικών 
πολιτικών. 
7. Νά  ευνοηθούν  οί ενέργειες  ύπέρ  τών  κατηγοριών, 
τών τομέων  καί  τών  περιοχών  πού  έχουν  θιγεί  περισσότε-
ρο άπό  τήν  παρούσα  οικονομική  καί  κοινωνική  κατά-
σταση. 
Ό Πρόεδρος 
τής Οικονομικής  καί  Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Τογπ35  Κ05ΕΙΝ0ΚΑΥΕ