Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής 'Συνεργασία για τη διατήρηση του δυναμισμού' - Επισκόπηση 2001 της Στρατηγικής για την Εσωτερική Αγορά"

(2002/C 107/21)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Συνεργασία για τη διατήρηση του δυναμισμού" - Επισκόπηση 2001 της Στρατηγικής για την Εσωτερική Αγορά [COM(2001) 198 τελικό]·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 19ης Απριλίου 2001, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 1 της ΣΕΚ, να ζητήσει τη γνώμη της επί του θέματος αυτού·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της ΕΤΠ, της 7ης Ιουνίου 2001, για την κατάρτιση γνωμοδότησης για το θέμα αυτό και για την ανάθεση της προετοιμασίας των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 6 "Απασχόληση, Οικονομική πολιτική, Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, ΜΜΕ",

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο - "Η στρατηγική για την εσωτερική αγορά της Ευρώπης" [COM(1999) 464 τελικό]·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - "Επισκόπηση 2000 της Στρατηγικής για την Εσωτερική Αγορά" [COM(2000) 257 τελικό], (CdR 311/2000 fin)(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67/ΕΚ με στόχο το περαιτέρω άνοιγμα των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό" [COM(2000) 319 τελικό - 2000/0139 (COD)] (CdR 309/2000 fin)(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών και έργων" [COM(2000) 275 τελικό - 2000/0115 (COD)] και την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας και των μεταφορών" [COM(2000) 276 τελικό - 2000/0117 (COD)] (CdR 312/2000 fin)(3)

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 200/2001 rev .2) που υιοθέτησε ομόφωνα η επιτροπή 6 στις 28 Σεπτεμβρίου 2001 [εισηγήτρια: η κα Rodust, (D, PES), πρόεδρος της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του κοινοβουλίου του Schleswig-Holstein]·

κατά τη 41η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Νοεμβρίου 2001 (συνεδρίαση της 14ης Νοεμβρίου) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών για την ανακοίνωση

Στρατηγική για την εσωτερική αγορά

1.1. Με την παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΤΠ εκφράζει για δεύτερη φορά τις απόψεις της για τη στρατηγική της Επιτροπής που αφορά την εσωτερική αγορά. Είχε ήδη εκφράσει τις απόψεις της σχετικά με την συνολική θεώρηση και τους στρατηγικούς στόχους στην Επισκόπηση 2000 της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά, θέση την οποία και επανεπικυρώνει.

1.2. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι, όπως και τα άλλα κοινοτικά όργανα, θεωρεί ότι η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς εξακολουθεί να αποτελεί κεντρική και, μέχρι στιγμής, εν μέρει ολοκληρωμένο στόχο της προσπάθειας για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Χωρίς τη σταδιακή δημιουργία μιας κοινής αγοράς στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χάσει το δυναμικό ολοκλήρωσης που διαθέτει. Ενόψει των ιδιαίτερων προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ, στη συζήτηση σχετικά με το μέλλον της, στην πολιτική διεύρυνσης που ακολουθεί και με τον οικονομικό αντίκτυπο της παγκοσμιοποίησης, η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς προσλαμβάνει πρωταρχικό χαρακτήρα. Η ΕΕ πρέπει να γίνει αισθητή στους πολίτες της Ευρώπης κυρίως μέσω της εσωτερικής αγοράς.

1.3. Η στρατηγική θεώρηση που ανάπτυξε η Επιτροπή από το 1999 για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς την επόμενη πενταετία, οι σχετικοί στρατηγικοί στόχοι καθώς και οι λειτουργικές και βραχυπρόθεσμες επιδιώξεις, η πρόθεση της ανά δεκαοκτάμηνο εξέτασης των προσπαθειών για την υλοποίηση των επιδιώξεων αυτών και του επαναπροσδιορισμού των με τη θέσπιση νέων κατευθυντήριων γραμμών, είναι στοιχεία απολύτως απαραίτητα για τη συστηματική υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τη στρατηγική αυτή.

1.4. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της κοινοτικής αγοράς εμπορευμάτων και κεφαλαίων, η βελτίωση των γενικών οικονομικών συνθηκών, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των πολιτών και η αξιοποίηση των επιτευγμάτων της εσωτερικής αγοράς σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο αποτελούν τέσσερα βασικά σημεία αναφοράς για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς.

1.5. Ωστόσο, και στην περίπτωση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά του 2001, εξακολουθεί να ισχύει η πρόταση της ΕΤΠ ότι τα μέτρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της πρέπει να επικεντρωθούν στην προσπάθεια για τη δημιουργία βιώσιμων και ανταγωνιστικών θέσεων απασχόλησης. Όμως, οι σχετικές προτάσεις της ΕΤΠ δεν υλοποιήθηκαν παρά μόνο εν μέρει με προσπάθειες για τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς.

1.6. Επιπλέον, η ΕΤΠ υπογραμμίζει εκ νέου τα όρια της πολιτικής φιλελευθεροποίησης που έχει υποδείξει και τονίζει ότι η κύρωση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά εκ μέρους του Συμβουλίου δεν μπορεί να σημαίνει παρά μόνο μια εθελούσια δέσμευση των κρατών μελών και όχι την υποχρέωση εφαρμογής των συγκεκριμένων προτάσεων της Επιτροπής. Με την εξέταση της αποτελεσματικότητας κατά την ενσωμάτωση οδηγιών της ΕΕ στις εθνικές νομοθεσίες, δεν επιτρέπεται τα περιορίζονται εκ των υστέρων τα περιθώρια δράσης των κρατών μελών.

1.7. Τα αιτήματα της ΕΤΠ για τη συνεκτίμηση της αρχής της επικουρικότητας και των συμφερόντων των οργανισμών τοπικής και περιφερειακής διοίκησης δεν είναι κενοί τύποι. Οι καταφανείς προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή για να φέρει την εσωτερική αγορά πλησιέστερα στον πολίτη και να την ανοίξει, κατ' αυτόν τον τρόπο, στις ΜΜΕ αναγνωρίζονται από την ΕΤΠ. Ωστόσο, η ΕΤΠ πιστεύει ότι αυτό που λείπει από τη στρατηγική της Επιτροπής για την εσωτερική αγορά είναι σαφείς ιδέες σχετικά με τη συμμετοχή των ΟΤΑ, με τα πολλά μέσα και τα δίκτυα που διαθέτουν, στις προσπάθειες για την υλοποίηση των προτεινόμενων μέτρων. Τέλος, τονίζεται εκ νέου η σημασία όλων αυτών, στο βαθμό που είναι σκόπιμα και απαραίτητα, για τον καλύτερο προσανατολισμό της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας.

Στρατηγική για την εσωτερική αγορά του 2001

1.8. Για να αποδώσει η στρατηγική για την εσωτερική αγορά, τα όργανα της ΕΕ πρέπει να μετατρέψουν εγκαίρως σε νομοθετικές προτάσεις τους στόχους που έχουν τεθεί, οι οποίοι πρέπει να υλοποιηθούν και στα κράτη μέλη.

1.9. Οι εμπειρίες με τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά του 2000 έδειξαν ότι ένα υπερβολικά ευρύ και ανεπαρκώς επικεντρωμένο πρόγραμμα προσκρούει σε προβλήματα εφαρμογής. Η ΕΤΠ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι ο απολογισμός των προσπαθειών για τη μετατροπή των προτάσεων σε νομοθετικές διατάξεις τους τελευταίους δώδεκα μήνες δεν είναι ακόμη ικανοποιητικός. Επιδοκιμάζει δε το συμπέρασμα της Επιτροπής ότι οι στόχοι της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά πρέπει να μειωθούν σε 76 και ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα μόνο σε 40 από αυτούς.

1.10. Βελτίωση μπορεί επίσης να επέλθει όσον αφορά την εφαρμογή των εγκεκριμένων νομοθετικών διατάξεων στα κράτη μέλη, ενώ θα μπορούσε να περιοριστεί το έλλειμμα εφαρμογής στα κράτη μέλη. Εξακολουθεί να υπάρχει μια σειρά από κράτη μέλη που υπολείπονται κατά πολύ του μέσου όρου εφαρμογής. Δεν είναι ακόμη σαφές αν θα προωθηθεί πραγματικά η απόφαση που ελήφθη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης, το Μάρτιο του 2001, για την πλήρη εφαρμογή των εγκεκριμένων νομοθετικών διατάξεων και τον περιορισμό του ελλείμματος εφαρμογής σε 1,5 % έως την άνοιξη του 2002. Με βάση τις μέχρι τούδε εμπειρίες, η ΕΤΠ θεωρεί την πρόταση αυτή υπερβολικά φιλόδοξη.

1.11. Η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς αφορά πληθώρα τομέων. Παρόλα αυτά, ο στόχος αυτός εξυπηρετείται καλύτερα με τη μετατροπή λιγότερων προτάσεων σε οδηγίες για την εσωτερική αγορά και την εφαρμογή αυτών από τα κράτη μέλη, παρά με την υλοποίηση ενός μόνο μέρους μιας ευρείας στρατηγικής. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ υποστηρίζει την προσπάθεια της Επιτροπής να ορίσει ορισμένα κέντρα βάρους. Ορθή είναι επίσης η πρόθεση να βελτιωθεί η ροή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή. Εδώ όμως είναι απαραίτητη η ενεργός συμμετοχή των διαφόρων πολλαπλασιαστικών παραγόντων που υφίστανται σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα.

1.12. Η επιλογή των στόχων για την στρατηγική για την εσωτερική αγορά του 2001 προκύπτει από αναλύσεις και παρατηρήσεις της ίδιας της Επιτροπής, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και τα αποτελέσματα του διαλόγου με επιχειρήσεις και πολίτες. Από τα διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα για τις ελλείψεις της εσωτερικής αγοράς, προκύπτει ότι οι ΜΜΕ και οι πολίτες θεωρούν ότι, κατά προτεραιότητα, οι προβληματικοί τομείς είναι οι ακόλουθοι: η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, η ελευθερία εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών, η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, η φορολογία, το περιβάλλον και καταναλωτικά προβλήματα καθώς και προβλήματα με τις δημόσιες συμβάσεις και τον ανταγωνισμό. Η ΕΤΠ προτείνει να υπάρξει ένας εντονότερος προσανατολισμός των λειτουργικών και βραχυπρόθεσμων στόχων της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά σε αυτούς τους προβληματικούς τομείς και να οριστούν τα κατάλληλα κέντρα βάρους.

1.13. Οι ΜΜΕ και οι πολίτες δυσκολεύονται συχνά να αξιοποιήσουν τα δικαιώματα που έχουν στην εσωτερική αγορά. Τα γραφεία επαφής για την εσωτερική αγορά, που έχουν ιδρυθεί στα κράτη μέλη, τα οποία έχουν ως αποστολή να διερευνούν τις σχετικές ενστάσεις και να επιλύουν τα αντίστοιχα προβλήματα, εργάζονται με πολύ διαφορετικό τρόπο. Δεν γνωρίζουν ακόμη όλοι ότι τα γραφεία αυτά υπάρχουν, ενώ η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων που διαθέτουν είναι ακόμη περιορισμένη. Η περαιτέρω ανάπτυξη και η διαδραστική δικτύωση των γραφείων αυτών είναι απαραίτητη για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Ο στόχος πρέπει να είναι να καταστούν γνωστά τα γραφεία αυτά στο ευρύ κοινό και να είναι σε θέση να διευθετούν μεμονωμένα προβλήματα σε σύντομο διάστημα, χωρίς γραφειοκρατία και σε διασυνοριακή κλίμακα. Αυτό δεν μπορεί να γίνει μόνο με την ηλεκτρονική δικτύωση και την άμεση ενημέρωση σχετικά με την τρέχουσα νομοθεσία που ισχύει για την εσωτερική αγορά.

Οι στόχοι της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά το 2001

1.14. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι στρατηγικοί στόχοι που προτείνονται από την Επιτροπή για το 2001 θα συμβάλουν στην περαιτέρω εξέλιξη της εσωτερικής αγοράς. Κρίνει δε ότι, στα πλαίσια αυτά, πρέπει να συνεκτιμηθούν οι ακόλουθες παρατηρήσεις:

1.15. Οι επιδιώξεις της δημιουργίας δικτύου Online για τη "διαδραστική επίλυση προβλημάτων" και του διαλόγου για μια "διαδραστική διαμόρφωση της πολιτικής" θα μπορούσαν να επισπεύσουν την υλοποίηση και να βελτιώσουν την επικέντρωση της εσωτερικής αγοράς σε συγκεκριμένα προβλήματα, εφόσον η Επιτροπή μεριμνήσει για την ενεργό συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών παραγόντων στο διάλογο αυτό. Ωστόσο, η χρήση παρόμοιων μέσων θα αποδώσει μόνο εφόσον οι διάφορες προτάσεις και πρωτοβουλίες συνεκτιμηθούν πραγματικά στην περαιτέρω εξέλιξη της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά.

1.16. Ο στόχος της περαιτέρω φιλελευθεροποίησης μεμονωμένων τομέων της αγοράς υποστηρίζεται κατ' αρχήν από την ΕΤΠ. Αυτό ισχύει για παράδειγμα για την εσωτερική αγορά σιδηροδρομικών μεταφορών εμπορευμάτων και για τις διεθνείς μεταφορές προσώπων. Όμως, η ευρωπαϊκή πολιτική φιλελευθεροποίησης δεν επιτρέπεται να οδηγήσει στον περιορισμό ή ακόμη και τη στέρηση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων μεμονωμένων περιφερειών ή κοινοτήτων. Οι δημόσιες αρχές πρέπει να διατηρήσουν τη δυνατότητα να αναλαμβάνουν δράση κυρίως εκεί που υπάρχει ανάγκη και δεν δικαιολογείται ή δεν προσφέρεται εναλλακτική λύση από την ιδιωτική οικονομία.

1.17. Η ΕΤΠ συμμερίζεται, κατ' αρχήν, την επιδίωξη της Επιτροπής να απαλλάξει τις επιχειρήσεις από επιβαρυντικούς κανόνες και διατάξεις και να διευκολύνει την πρόσβασή τους στην αγορά με την περαιτέρω τυποποίηση των προϊόντων. Επίσης, χαιρετίζει ανεπιφύλακτα την πρόθεση της Επιτροπής να χαράξει μια "στρατηγική για την απλούστευση των νομοθετικών συνθηκών" και αναμένει ότι η στρατηγική αυτή θα εφαρμοστεί κυρίως σε επίπεδο ΕΕ.

1.18. Η θέσπιση ενός πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης κρίνεται σκόπιμη από την ΕΤΠ, εφόσον οδηγεί στην εξίσωση των όρων ανταγωνισμού. Στην προσπάθεια αυτή πρέπει να συγκαταλέγεται μια πολιτική της ΕΕ στον τομέα της έρευνας η οποία δεν αποκλείει την ενίσχυση ερευνητικών προγραμμάτων μέσου βεληνεκούς και επιτρέπει το διαχωρισμό των εθνικών ή περιφερειακών ενισχύσεων του τομέα.

1.19. Οι προσπάθειες για το "άνοιγμα νέων ευρωπαϊκών αγορών εργασίας" πρέπει να συμπεριληφθούν στους στόχους προτεραιότητας της εσωτερικής αγοράς των πολιτών, ενώ οι προθέσεις της συνεκτίμησης των περιβαλλοντικών πτυχών στην εξέλιξη της εσωτερικής αγοράς, της ασφάλειας των τροφίμων, της υπέρβασης των εμποδίων που υφίστανται στον κοινωνικό τομέα και της εκπαίδευσης και επιμόρφωσης πρέπει να οδηγήσουν στην υλοποίηση των στόχων αυτών. Το προβλεπόμενο σχέδιο δράσης δεν πρέπει μόνο να καταργήσει τα διασυνοριακά εμπόδια για να προαγάγει την κινητικότητα, αλλά να προσφέρει ταυτόχρονα στις τοπικές και περιφερειακές αρχές περιθώρια δράσης για την ουσιαστική αξιοποίηση αυτών των νέων ευρωπαϊκών αγορών εργασίας. Η ΕΤΠ χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να συμπεριλάβει ήδη στις εξωτερικές πτυχές της εσωτερικής αγοράς τη διάσταση της διεύρυνσης.

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Υπερτομεακές προτεραιότητες

2.1. Για να επιτευχθεί η έγκαιρη μετατροπή των στόχων που προβλέπονται στα πλαίσια της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά σε νομοθετικές πράξεις των οργάνων της ΕΕ, η ΕΤΠ προτείνει να τους δοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα και να κληθούν τα κράτη μέλη που αναλαμβάνουν διαδοχικά την προεδρία του Συμβουλίου να συμπεριλάβουν τις προθέσεις αυτές ως "στόχους προτεραιότητας" στο πρόγραμμα των εργασιών τους.

2.2. Για το διάλογο της Επιτροπής και των παραγόντων στη βάση των διεργασιών της αγοράς, η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της, εκτός από διάφορους δικτυακούς τόπους, εθνικά κέντρα συντονισμού και γραφεία επαφής, συμπεριλαμβανομένων των γραφείων παροχής συμβουλών στους καταναλωτές (ευρωθυρίδες) και τα ευρωπαϊκά κέντρα πληροφοριών (EIC). Για να βελτιωθεί η ροή πληροφοριών για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, η ΕΤΠ προτείνει να χρησιμοποιηθεί περισσότερο απ' ότι μέχρι σήμερα το μέσο των εκατέρωθεν διαβουλεύσεων. Συνιστά δε για τα ευρωπαϊκά κέντρα πληροφόρησης, ενδεχομένως μαζί με τις ευρωθυρίδες, να αναπτυχθούν όχι μόνο ως σημεία επαφής, αλλά να ιδρυθούν σ' αυτά "ομάδες εργασίας για την εσωτερική αγορά", στις οποίες θα συμμετέχουν, εκτός άλλων, εκπρόσωποι των οικονομικών κύκλων, των εργατικών συνδικάτων, των επιμελητηρίων και των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Έτσι, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να αναπτύξει με αυτούς τους πολλαπλασιαστικούς παράγοντες ένα διάλογο για τη στρατηγική για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς και τις επιδράσεις της επί των τοπικών και περιφερειακών αγορών. Από άλλα παραδείγματα προκύπτει ότι η Επιτροπή είναι κάλλιστα σε θέση να ξεκινήσει και να προωθήσει παρόμοιες διεργασίες.

2.3. Η ΕΤΠ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι για τη μέτρηση της προόδου που σημειώνεται στους διάφορους κλάδους της εσωτερικής αγοράς πρέπει να αναπτυχθούν κατάλληλοι δείκτες. Υπογραμμίζει δε ότι αναμένει από την Επιτροπή να καταρτίσει δείκτες οι οποίοι καλύπτουν και τις εξελίξεις και τον αντίκτυπο των νέων ρυθμίσεων για την εσωτερική αγορά σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Συνεπώς, δεν πρόκειται μόνο για δείκτες που αναφέρονται στην ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων και υπηρεσιών, την ελευθερία εγκατάστασης, τις τιμές και το βαθμό τυποποίησης, αλλά για δείκτες που καλύπτουν και θέματα όπως η διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς εργασίας, η εξέλιξη της απασχόλησης, η συμβατότητα των κοινωνικών συστημάτων ή η ενεργοποίηση του επιχειρηματικού πνεύματος.

Λειτουργικές και βραχυπρόθεσμες επιδιώξεις για τους από στρατηγική άποψη αποφασιστικής σημασίας τομείς της εσωτερικής αγοράς (αγορές, επιχειρήσεις, πολίτες, εξωτερικές πτυχές)

2.4. Η ΕΤΠ προτείνει να συμπεριληφθεί στην επισκόπηση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά και μια ανάλυση των ελλείψεων και της προόδου των βραχυπρόθεσμων λειτουργικών επιδιώξεων, όπως προκύπτουν από την άποψη των δικτύων της Επιτροπής, από το διάλογο με τις ΜΜΕ και τους πολίτες καθώς και από την προσπάθεια για τη "διαδραστική διαμόρφωση της πολιτικής".

2.5. Το επόμενο αποφασιστικής σημασίας βήμα που θα γίνει με στόχο την υλοποίηση και την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς είναι η καθιέρωση του ευρώ ως ευρωπαϊκού νομίσματος. Σε πολλές περιοχές επικρατούν φόβοι - δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα - ότι με την καθιέρωση του νέου νομίσματος θα προκύψει μια πρόσθετη αύξηση των τιμών. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από την Επιτροπή να θεσπίσει πρόσθετα μέτρα για να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη των πολιτών στο νέο νόμισμα και για να παρακολουθήσει με προσοχή τις επιδράσεις που θα έχει στην εξέλιξη των τιμών. Σε αυτά τα πρόσθετα μέτρα συγκαταλέγεται οπωσδήποτε η μείωση και η εναρμόνιση των τελών επί των πληρωμών μεταξύ των κρατών μελών που δεν διενεργούνται σε ρευστό.

2.6. Οι συγκρίσεις των τιμών αποτελούν έναν καλό δείκτη για την οικονομική ολοκλήρωση και την απόδοση της αγοράς. Οι διαφορές τιμών, για παράδειγμα στα ηλεκτρονικά προϊόντα αναψυχής, στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονται έως και σε 40%, ενώ στην περίπτωση των φρέσκων τροφίμων είναι ακόμη υψηλότερες. Οι διαφορές τιμών δεν εξηγούνται μόνο από τη διαφορά που υφίσταται μεταξύ των συντελεστών ΦΠΑ· υπάρχει η αίγλη κάθε μάρκας η οποία ευθύνεται έως και για το των διαφορών που υφίστανται μεταξύ των τιμών στην Ευρώπη. Άλλες πιθανές αιτίες είναι οι περιορισμοί που υφίστανται στους τομείς του ανταγωνισμού, των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και του μάρκετινγκ όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών. Επιπλέον, τις μεγαλύτερες ανησυχίες προξενούν οι νομοθετικοί κανόνες και οι δυσχέρειες με την τεχνική εναρμόνιση των επιχειρήσεων. Μόνο οι αποτελεσματικές και προσανατολισμένες στον ανταγωνισμό αγορές στις οποίες το εμπόριο προϊόντων είναι ελεύθερο μπορούν να ασκήσουν διαρκή πίεση στις τιμές. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά να διενεργηθούν έρευνες για να διασαφηνιστούν τα προβλήματα αυτά και να υποβληθούν προτάσεις για τη λύση τους καθώς και τη συνέχεια των εργασιών για την εφαρμογή της ολοκληρωμένης στρατηγικής για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών.

2.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι ο τρέχων κοινωνικός διάλογος για την εγγύτητα στον πολίτη και για τη βιωσιμότητα της πολιτικής καταναλωτών αποτελεί μια ευκαιρία για να επέλθουν οι απαραίτητες διορθώσεις στον κλάδο της γεωργίας, ο οποίος άνοιξε το δρόμο για τη δημιουργία της κοινής αγοράς. Πρόκειται κυρίως για την παραγωγή, την επεξεργασία και την εμπορία υγιεινών και υψηλής ποιότητας τροφίμων με την ταυτόχρονη ενίσχυση της προστασίας των ζώων και του περιβάλλοντος. Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπόκεινται στους κανόνες του ενδοκοινοτικού εμπορίου και των διεθνών εισαγωγών και εξαγωγών. Αυτό έχει σημαντικές συνέπειες όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών: Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά να επιβληθεί μια διαρκής πανευρωπαϊκή απαγόρευση της χρήσης ζωικού αλεύρου και λίπους, καθώς και την καθιέρωση του υποχρεωτικού ελέγχου για ΣΕΒ των βοοειδών από τον 24ο μήνα της ηλικίας τους και την επέκταση των δοκιμών στα αιγοπρόβατα. Η προστασία των ζώων πρέπει να βελτιωθεί με τη θέσπιση αυστηρότερων ευρωπαϊκών και εθνικών κανόνων σχετικά με την εκτροφή ζώων βοσκής. Πρέπει να καταργηθούν οι επιδοτήσεις των εισαγωγών ζώντων ζώων και να περιοριστεί σαφώς ο χρόνος μεταφοράς τους. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να προβεί σε αναδιάρθρωση του μέχρι τούδε συστήματος για την ενίσχυση της γεωργίας: οι πληρωμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις παραγωγικές δαπάνες θα πρέπει στο μέλλον να περιέρχονται ολοένα και περισσότερο στον επονομαζόμενο δεύτερο πυλώνα - προστασία της φύσης, ενίσχυση των συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας, χρήση βιομάζας για την παραγωγή ενέργειας και άλλα. Για το λόγο αυτό προτείνει να εξεταστεί το ενδεχόμενο της αύξησης του ποσοστού συγχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μέτρα του δεύτερου πυλώνα.

2.8. Η ελευθέρωση στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, των επικοινωνιών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών καθώς και στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών δημιούργησαν μια δυναμική στην αγορά η οποία μέχρι στιγμής έχει ωφελήσει όλα τα κράτη μέλη. Ωστόσο, η απελευθέρωση των αγορών αυτών ασκεί σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό αρνητικές επιδράσεις και στις διαρθρωτικά ασθενείς περιοχές της υπαίθρου όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών στον τομέα των υποδομών. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να συνεκτιμήσει στο μέλλον ακόμη περισσότερο τις χωροταξικές επιδράσεις της πολιτικής ελευθέρωσης και να περιγράψει και να αξιολογήσει σε ιδιαίτερο κεφάλαιο τις σχετικές προτάσεις που υποβάλλονται (την προβλεπόμενη για τον Δεκέμβριο του 2001 δέσμη μέτρων για την ελευθέρωση των αγορών σιδηροδρομικής μεταφοράς εμπορευμάτων). Αυτό ισχύει επίσης και για προτάσεις οι οποίες οδηγούν στην αύξηση των ανταγωνιστικών πιέσεων στις ΜΜΕ και στις διαρθρωτικά αδύναμες περιφέρειες, όπως και για την υλοποίηση των συστάσεων "Βασιλεία ΙΙ".

2.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής πολιτικής ανταγωνισμού και ενισχύσεων η οποία να συνεκτιμά στόχους περιφερειακής πολιτικής και να εγγυάται ένα δίκαιο ανταγωνισμό. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως στον τομέα των δημόσιων υποδομών και άλλων μέτρων για τη βελτιστοποίηση των περιφερειακών συντελεστών εγκατάστασης επιχειρήσεων. Αναμένει δε ότι η Επιτροπή θα προτείνει για το σκοπό αυτό ένα θετικό νομοθετικό περίγραμμα για την πολιτική δημόσιων υποδομών και για τη θέσπιση μέτρων για την παροχή κοινωφελών υπηρεσιών μέσω της συνεργασίας ιδιωτικού και δημόσιου τομέα.

2.10. Σε σύγκριση με τη βιομηχανία, οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν πολύ περισσότερες δυσχέρειες με τον ανταγωνισμό: η Επιτροπή απαιτεί πλέον τραπεζικές εγγυήσεις από τους αποδέκτες ενισχύσεων για τις προκαταβολές που χορηγούνται στην αρχή ενός σχεδίου. Αυτό το ασφαλιστικό μέτρο δεν δημιουργεί μόνο δαπάνες αλλά περιορίζει ταυτόχρονα τις πιστώσεις μιας επιχείρησης για άλλα σχέδια, με αποτέλεσμα να περιορίζεται δραστικά η εμβέλεια δράσης των ΜΜΕ. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να επιβάλει αυστηρές κυρώσεις σε περίπτωση που διαπιστωθούν παραπτώματα εκ μέρους των δικαιούχων ενισχύσεων, προκειμένου να προληφθούν οι παρατυπίες. Προτείνει δε να εξεταστεί κατά πόσο υπάρχει δυνατότητα να θεσπιστεί μια εξαιρετική ρύθμιση για τις ΜΜΕ όσον αφορά την κάλυψη των προκαταβολών.

2.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι ο ευρωπαϊκός οικονομικός χώρος υποφέρει από τις υπερβολικές ρυθμίσεις, κατάσταση η οποία έχει ως ιδιαίτερο αποτέλεσμα τον περιορισμό των αναπτυξιακών δυνατοτήτων των ΜΜΕ. Εκφράζει δε τη λύπη της για το ότι η συμμετοχή της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σ' αυτή την εξέλιξη δεν είναι αμελητέα. Για το λόγο αυτό επικροτείται ρητώς η πρόθεση της Επιτροπής να προτείνει έως τα τέλη του 2001 μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την απλοποίηση των κανόνων σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να τηρήσει στα πλαίσια αυτά αυστηρά την αρχή της επικουρικότητας και να επικεντρώσει το ενδιαφέρον της σε ρυθμίσεις γενικού χαρακτήρα.

2.12. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι πολλές προσπάθειες που κατέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση για την υποστήριξη της οικονομικής εξέλιξης της εσωτερικής αγοράς υπονομεύθηκαν από την πολυπλοκότητα των απαιτήσεων και από την αδιαφάνεια των διαδικασιών λήψης αποφάσεων. Αυτό ισχύει επίσης και για την διεκπεραίωση των ενισχύσεων των διαρθρωτικών ταμείων με βάση διαδικασίες οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις αντίκεινται στους διαθέσιμους και αποδοτικούς θεσμούς που υπάρχουν στα κράτη μέλη, με αποτέλεσμα να οδηγούν στη δημιουργία παράλληλων διοικητικών διαρθρώσεων. Η Επιτροπή των Περιφερειών παρακαλεί την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο σημείο αυτό σε συνδυασμό με την ενδιάμεση αξιολόγηση και να υποβάλει έκθεση στην οποία θα περιλαμβάνονται προτάσεις για την απλούστευση της εκτέλεσης με βάση τις υφιστάμενες περιφερειακές και εθνικές διοικητικές διαρθρώσεις.

2.13. Προκειμένου να μπορούν οι ΜΜΕ και οι πολίτες να αξιοποιούν τα δικαιώματά τους στην εσωτερική αγορά και να επιλύονται το συντομότερο δυνατόν προβλήματα που εμφανίζονται, η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην πρόκληση αυτή. Για να δοθεί ένα πρόσωπο σε ανώνυμα δίκτυα διαλόγου και να επισπευσθεί και σε μεμονωμένες περιπτώσεις η λύση συγκεκριμένων προβλημάτων, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να καθιερωθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης ο θεσμός του "συνηγόρου του πολίτη για την εσωτερική αγορά" ο οποίος θα μπορεί να δέχεται άμεσα τις προσφυγές των πολιτών και των επιχειρήσεων και να διασφαλίζει την εφαρμογή της νομοθεσίας που ισχύει για την εσωτερική αγορά σε συνεργασία με τα γραφεία επαφής και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

2.14. Με την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η διαδικασία η οποία στηρίζεται στην ελεύθερη κυκλοφορία, την ελεύθερη εγκατάσταση, τον ανταγωνισμό και την ανάπτυξη δεν μπορεί πλέον να ανασταλεί. Ωστόσο, οι διασυνοριακές δραστηριότητες των ΜΜΕ μπορούν ακόμη να προσκρούσουν στα επονομαζόμενα σκληρά ή ήπια εμπόδια, όπως προκύπτει από τα παραδείγματα που παρατίθενται στη συνέχεια:

2.15. Κάθε επιχείρηση η οποία ασκεί διασυνοριακές δραστηριότητες πρέπει να υπολογίζει το ενδεχόμενο να υποχρεωθεί να συνάψει συλλογική σύμβαση εργασίας η οποία να ισχύει στη γειτονική χώρα. Επιπλέον, τα εργατικά συνδικάτα στη χώρα αυτή απαιτούν από τους εργαζόμενους της επιχείρησης που τους αποστέλλει στη χώρα αυτή να ανήκουν στις αντίστοιχες συνδικαλιστικές οργανώσεις και μάλιστα ακόμη και στην περίπτωση που αυτές δεν διαθέτουν έδρα στη γειτονική χώρα. Κατ' αυτόν τον τρόπο προκύπτει μια νομική αβεβαιότητα για την αποστέλλουσα επιχείρηση, κυρίως επειδή σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχουν κωδικοποιημένες διατάξεις για τους βασικούς μισθούς (π.χ. συλλογική σύμβαση εργασίας για τους οικοδόμους) και είναι δύσκολο να γίνει μια σύγκριση των μισθών λόγω της διαφορετικής διάρθρωσης των μισθολογικών επιβαρύνσεων σε διασυνοριακό επίπεδο, με αποτέλεσμα οι πρόσθετες μισθολογικές παροχές να μην μπορούν να αναγνωρισθούν στα πλαίσια των διατάξεων που ισχύουν για το βασικό ωρομίσθιο. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει μια σύνοψη με πρακτικές προτάσεις, ούτως ώστε να προσφερθεί στους επιχειρηματίες τουλάχιστον μια μέθοδος για την κατά προσέγγιση συγκρισιμότητα των δεδομένων.

2.16. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η κινητικότητα των εργαζομένων στην εσωτερική αγορά εξακολουθεί να παρεμποδίζεται από πολλούς παράγοντες και ότι η κατάργηση αυτών των εμποδίων στην κινητικότητα πρέπει να συμπεριληφθεί στις βασικές αποστολές της στρατηγικής για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Αυτό δεν απαιτεί υποχρεωτικά την εναρμόνιση των φορολογικών συστημάτων και των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών. Ουσιαστική σημασία έχει μάλλον η θέσπιση γενικών κανόνων οι οποίοι καθιστούν συμβατά για τον εργαζόμενο διάφορα θεσμικά συστήματα. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το πρόγραμμα δράσης που ανακοίνωσε η Επιτροπή για την άνοιξη του 2002 με στόχο το άνοιγμα νέων ευρωπαϊκών αγορών εργασίας καθώς και όλες τις άλλες προτάσεις για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ωστόσο ότι, κατ' αυτόν τον τρόπο, δεν πρέπει να προαχθεί και να αυξηθεί μόνο η κινητικότητα προσώπων με υψηλή κατάρτιση αλλά όλων των εργαζομένων.

2.17. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από την Επιτροπή να συνεκτιμήσει ακόμη περισσότερο τα σημεία που αφορούν την άρση των ήπιων εμποδίων στην κινητικότητα στα προγράμματα ενισχύσεων που εκτελεί (π.χ. Eures ή Ιnterreg) σε συνδυασμό με τα μέχρι τούδε θετικά αποτελέσματα που υπήρξαν για τις μεθοριακές περιοχές. Η εκμάθηση γλωσσών, ιδιαίτερα στις μεθοριακές περιοχές, πρέπει να καταστεί προτεραιότητα προκειμένου να προαχθούν η κινητικότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η υλοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς. Σε σχέση με αυτά η ΕΤΠ χαιρετίζει, για παράδειγμα, την εκστρατεία πληροφόρησης και προβολής στη δημοσιότητα για το "Ευρωπαϊκό Έτος Γλωσσών 2001". Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο της Ευρώπης να δώσουν μια συνέχεια στο μέσο αυτό με τη μορφή συγκεκριμένων δράσεων, ούτως ώστε να προαχθεί η κινητικότητα.

Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 148 της 18.5.2001, σ. 16.

(2) ΕΕ C 144 της 16.5.2001, σ. 20.

(3) ΕΕ C 144 της 16.5.2001, σ. 23.