Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Έκθεση της Επιτροπής για τη χρήση λεωφορείων και πούλμαν μήκους έως 15 m»

(1999/C 101/06)

Στις 28 Μαΐου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απεφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω έκθεση.

Το τμήμα μεταφορών, ενέργειας, υποδομών και κοινωνίας των πληροφοριών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Ιανουαρίου 1999, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Garcνa Alonso.

Κατά την 360ή σύνοδο ολομέλειας της 27ης και 28ης Ιανουαρίου 1999 (συνεδρίαση της 27ης Ιανουαρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 119 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Οδηγία 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου (), της 25ης Ιουλίου 1996 καθορίζει, για ορισμένα οδικά οχήματα που κυκλοφορούν στην Κοινότητα, τις μέγιστες επιτρεπόμενες διαστάσεις στις εθνικές και διεθνείς μεταφορές και τα μέγιστα επιτρεπόμενα βάρη στις διεθνείς μεταφορές.

Σύμφωνα με το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να αρνείται ή να απαγορεύει στο έδαφός του τη χρησιμοποίηση:

- για διεθνείς μεταφορές, οχημάτων που έλαβαν άδεια κυκλοφορίας ή τέθηκαν σε κυκλοφορία σε άλλο κράτος μέλος, επικαλούμενα λόγους που αφορούν τα βάρη και τις διαστάσεις 7

- για εθνικές μεταφορές, οχημάτων μεταφοράς εμπορευμάτων τα οποία έλαβαν άδεια κυκλοφορίας ή τέθηκαν σε κυκλοφορία σε άλλο κράτος μέλος, επικαλούμενα λόγους που αφορούν τις διαστάσεις.

Όσον αφορά το μέγιστο επιτρεπόμενο μήκος των λεωφορείων και πούλμαν για τις διεθνείς μεταφορές, η ίδια οδηγία ορίζει, στο Παράρτημα Ι, παράγραφος 1.1, ως μέγιστη διάσταση, τα 12 m. Ως εκ τούτου, από τις διατάξεις της εν λόγω Οδηγίας συνάγεται ότι τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν μέγιστες διαστάσεις ανώτερες των 12 m για λεωφορεία και πούλμαν που κυκλοφορούν εντός της επικράτειάς τους, παρότι μόνο εκείνα που πληρούν τους όρους της Οδηγίας θα μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα σε ολόκληρη την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.2. Επομένως, δεν υπάρχει σήμερα ευρωπαϊκή νομοθεσία που να εναρμονίζει τις διαστάσεις των άκαμπτων λεωφορείων και πούλμαν με μήκος ανώτερο από 12 m. Σήμερα η κυκλοφορία λεωφορείων μήκους 15 m επιτρέπεται στη Γερμανία, το Βέλγιο, την Ισπανία και με ειδική άδεια στην Αυστρία, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία. Για τις διαστάσεις που υπερβαίνουν τα 12 m υπάρχει ρύθμιση στη Δανία (13,7 m), τη Φινλανδία (14,5 m), τη Σουηδία (14 m), ενώ απαγορεύεται το μήκος των λεωφορείων να υπερβαίνει τα 12 m στη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

1.3. Τα επιβατικά λεωφορεία μήκους έως 12 m έχουν εξασφαλισμένο σήμερα το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και, στην πλειονότητα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιτρέπεται, στην εθνική επικράτεια, η κυκλοφορία οχημάτων έως 15 m.

Εντούτοις, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ευρωπαϊκή νομοθεσία που να εναρμονίζει το όριο των 15 m για τα άκαμπτα λεωφορεία, το αποτέλεσμα είναι ότι τα πούλμαν μήκους 15 m μπορούν να σταματηθούν ή να κρατηθούν στις εθνικές οδούς, να τους απαγορευθεί η προσπέλαση ή να επιδειχθεί ανοχή εάν είναι ταξινομημένα σε άλλη χώρα. Το γεγονός αυτό δυσχεραίνει και παρεμποδίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των λεωφορείων που υπερβαίνουν τα 12 m στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η κατάσταση αυτή συνεπάγεται καταστρατήγηση της ελεύθερης κυκλοφορίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, επομένως, επαναλαμβανόμενη παράβαση του άρθρου 3 γ) της Συνθήκης ΕΟΚ που διακηρύσσει τη θέσπιση μιας εσωτερικής αγοράς την οποία θα χαρακτηρίζει η εξάλειψη των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των προσώπων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων, μεταξύ των κρατών μελών. Η συνέχιση των κρατήσεων αυτών στις ευρωπαϊκές εθνικές οδούς εμποδίζει την πλήρη υλοποίηση της ενιαίας αγοράς.

2. Περίληψη της Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

2.1. Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (), για τη χρήση λεωφορείων και πούλμαν μήκους έως 15 m εξετάζει τα ζητήματα που σχετίζονται με τα οχήματα αυτά, χρησιμοποιώντας πληροφορίες που της παρείχαν οι εθνικές αρχές των κρατών μελών, καθώς και οι κατασκευαστές και οι φορείς εκμετάλλευσης λεωφορείων και πούλμαν. Κρίνεται ότι, γενικά, η Επιτροπή παρέχει, στην εν λόγω έκθεση, μια αντικειμενική εικόνα της κατάστασης σχετικά με τα οχήματα μέγιστου μήκους 15 m.

2.2. Η Επιτροπή προβαίνει πρώτα στη διευκρίνιση του διαχωρισμού μεταξύ λεωφορείου και πούλμαν με βάση τη διαδρομή, δηλαδή σύντομες διαδρομές (λεωφορεία) ή μεγάλες διαδρομές (πούλμαν). Στη συνέχεια εξετάζει την υφιστάμενη εθνική νομοθεσία των κρατών μελών. Επ' αυτού, και σύμφωνα με τα στοιχεία που εκτίθενται στο σημείο 1.2 της παρούσας γνωμοδότησης, επισημαίνεται ότι έχουν σημειωθεί ορισμένες τροποποιήσεις στο χώρο αυτό από την έκδοση της Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έως σήμερα. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, ήδη από τις 31 Οκτωβρίου 1997 επιτρέπεται η χρήση οχημάτων με μέγιστο μήκος 15 m.

2.3. Η Επιτροπή εξετάζει το ζήτημα των λεωφορείων και πούλμαν μέγιστου μήκους 15 m από διάφορες απόψεις: εμπορικές, τεχνικές, κατασκευαστικές, σχετικές με την ασφάλεια και το περιβάλλον, με τις υποδομές, και περιλαμβάνει επίσης άλλες εκτιμήσεις νομοθετικού χαρακτήρα.

Εκτιμήσεις εμπορικού χαρακτήρα

Σχετικά με την μεταφορική ικανότητα, την τιμή, τα τέλη χρηστών, την ανταγωνιστικότητα και την αξία μεταπώλησης των πούλμαν, η Επιτροπή αναγνωρίζει τα εμπορικά πλεονεκτήματα των λεωφορείων που υπερβαίνουν τα 12 m και τονίζει ότι, στην περίπτωση της μεταφοράς επιβατών, η ευρηματική χρήση από ορισμένους μεταφορείς του πρόσθετου χώρου που προσφέρεται στα λεωφορεία των 15 m αποτελεί θετικό βήμα για την προσέλκυση του κοινού στις δημόσιες μεταφορές.

Εκτιμήσεις τεχνικού χαρακτήρα

Σύμφωνα με τους κατασκευαστές, τα επιβατικά οχήματα που υπερβαίνουν τα 12 m πληρούν τις απαιτήσεις της οδηγίας 96/53/ΕΚ (), η οποία προβλέπει για την ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη δυνατότητα πραγματοποίησης κυκλικής πορείας με εξωτερική ακτίνα 12,50 m και εσωτερική ακτίνα 5,30 m. Εξάλλου, όσον αφορά το βάρος, για τα οχήματα των 15 m απαιτούνται 3 άξονες προκειμένου να πληρούνται οι εθνικοί κανόνες και οι κανόνες της ΕΕ σχετικά με το συνολικό βάρος οχημάτων και το βάρος ανά άξονα. Τα μεμονωμένα τεχνικά στοιχεία των επιβατικών οχημάτων, όπως τα συστήματα πέδησης, ο φωτισμός, οι εκπομπές κ.λπ., ρυθμίζονται από την οδηγία 70/156/ΕΟΚ και οι σχετικές ρυθμίσεις ισχύουν επίσης για οχήματα που υπερβαίνουν τα 15 m.

Εκτιμήσεις σχετικές με την ασφάλεια και το περιβάλλον

Χρησιμοποιούνται επιχειρήματα που καθιστούν σαφή τη μεγαλύτερη ασφάλεια των λεωφορείων των 15 m. Σχετικά με το σημείο αυτό, επισημαίνεται το πρώτο επιχείρημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που διευκρινίζει ότι τα οχήματα των 15 m, δεδομένου ότι διαθέτουν τρεις ή τέσσερις άξονες, έχουν καλύτερο κράτημα στο δρόμο απ' ό,τι τα αντίστοιχα διαξονικά οχήματα και ενδεχομένως μεγαλύτερη ευστάθεια και καλύτερη απόδοση στην πέδηση. Σχετικά με το περιβάλλον, η Επιτροπή προβάλλει δύο θετικά επιχειρήματα: η κατανάλωση καυσίμων ανά μεταφερόμενο επιβάτη στα οχήματα 15 m είναι περίπου κατά 10 % μικρότερη από ό,τι στα οχήματα 12 m και ο χώρος που καταλαμβάνει επί της οδού ανά μεταφερόμενο επιβάτη ένα όχημα 15 m είναι σχεδόν κατά 15 % μικρότερος από εκείνον που καταλαμβάνει ένα όχημα 12 m., όλα αυτά στην περίπτωση που το όχημα λειτουργεί με πλήρη κάλυψη της μεταφορικής του ικανότητας.

Εκτιμήσεις σχετικά με τις υποδομές

Γίνεται διάκριση μεταξύ λεωφορείων και πούλμαν. Η χρήση λεωφορείων 15 m συνεπάγεται ορισμένες οικονομικές δαπάνες για τις τοπικές αρχές 7 εντούτοις, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι το πρόβλημα αυτό θα μπορούσε να επιλυθεί με την πρόβλεψη κατάλληλων διατάξεων στην κοινοτική νομοθεσία.

Για τα πούλμαν, θα ήταν απαραίτητο να προβλεφθεί η διάθεση πρόσθετων χώρων σταθμεύσεως, γεγονός που συνεπάγεται πρόσθετο κόστος για τις τοπικές αρχές.

Εκτιμήσεις σχετικές με την κατασκευή

Παρότι υπάρχουν κατασκευαστές που δεν διαθέτουν λεωφορεία και πούλμαν που να υπερβαίνουν τα 12 m., αντιμετωπίζουν ωστόσο θετικά το ενδεχόμενο να κατασκευάζουν τέτοια οχήματα στο μέλλον.

Άλλες εκτιμήσεις νομοθετικού χαρακτήρα

Δεδομένου ότι υφίστανται διαφορές ανάμεσα στις εθνικές νομοθεσίες ως προς το εάν το μήκος των κυτίων χιονοπέδιλων και των ρυμουλκούμενων πρέπει ή όχι να περιλαμβάνεται στο συνολικό μέγιστο μήκος του λεωφορείου ή του πούλμαν, η Επιτροπή τάσσεται υπέρ της ύπαρξης κοινοτικής νομοθεσίας που να ρυθμίζει και να εναρμονίζει το ζήτημα αυτό.

2.4. Η Επιτροπή προτείνει ένα φάσμα διαφορετικών επιλογών σε νομοθετικό επίπεδο σχετικά με τη χρήση λεωφορείων και πούλμαν 15 m. Οι εναλλακτικές λύσεις που εξετάζει κυμαίνονται από την διατήρηση της σημερινής νομοθεσίας, πράγμα που σημαίνει ότι δεν θα επέλθει καμία αλλαγή και θα μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα λεωφορεία και πούλμαν 12 m, μέχρι την υιοθέτηση κάποιας μορφής νομοθεσίας για τα λεωφορεία 15 m, για την οποία η Επιτροπή παραθέτει διάφορα πιθανά νομοθετικά επίπεδα:

- Η πρώτη επιλογή της Επιτροπής θεσπίζει το εναρμονισμένο όριο 12 m για τα άκαμπτα οχήματα, και επιτρέπει να εξακολουθήσουν να κυκλοφορούν σε εθνικό επίπεδο τα οχήματα έως 15 m για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, με βάση την αρχή των κεκτημένων δικαιωμάτων.

- Η δεύτερη επιλογή συνίσταται στη θέσπιση εναρμονισμένου ορίου 15 m για τα άκαμπτα λεωφορεία, αλλά με διαφορετική απαίτηση κυκλικής πορείας. Θα μπορούσε να θεσπιστεί για τα άκαμπτα οχήματα που υπερβαίνουν τα 12 m η απαίτηση να υποβάλλονται σε επιπλέον δοκιμή δυνατότητας ελιγμών.

- Η τρίτη επιλογή είναι η εναρμόνιση του ορίου για τα άκαμπτα λεωφορεία σε 15 m, χωρίς επιπλέον απαιτήσεις. Με το όριο αυτό, θα επιτρέπονται όλα τα εναλλακτικά μήκη οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων και των 12,75 m, 13,5 m, 13,75 m κ.λπ., και με οποιοδήποτε αριθμό αξόνων.

- Η τέταρτη επιλογή θεσπίζει διαφορετικό όριο μήκους ανάλογα με τον αριθμό αξόνων. Σύμφωνα με την επιλογή αυτή, τα διαξονικά επιβατικά οχήματα θα έχουν όριο 12 m, τα τριαξονικά 13,5 m και τα τετραξονικά 15 m.

- Η πέμπτη επιλογή θεσπίζει εναρμονισμένο όριο 15 m για τις διεθνείς μεταφορές, με διαφορετικούς εθνικούς κανόνες. Για την επιλογή αυτή, απαιτείται η τροποποίηση της οδηγίας 96/53/ΕΚ, ώστε να διασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Κοινότητας των λεωφορείων και πούλμαν μήκους έως 15 m για τα διεθνή δρομολόγια και να παρέχεται η ευχέρεια στα κράτη μέλη να ορίζουν διαφορετικούς κανόνες για την κυκλοφορία σε εθνικό επίπεδο.

3. Παρατηρήσεις της ΟΚΕ

3.1. Η ΟΚΕ κρίνει αρνητική τη διατήρηση της σημερινής κατάστασης, σύμφωνα με την οποία ορισμένα κράτη μέλη επιτρέπουν τα οχήματα με μέγιστο μήκος 15 m, με ή χωρίς ειδική άδεια, ενώ άλλα κράτη μέλη απαγορεύουν την πώληση και ταξινόμηση των οχημάτων αυτών. Όπως σημειώνει η Επιτροπή στην Έκθεσή της, η σημερινή κατάσταση στερείται σαφήνειας και ασφάλειας για τους φορείς που παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς εντός της Κοινότητας και προκαλεί στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

3.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η χρήση οχημάτων με μέγιστο μήκος 15 m θα έπρεπε να επιτρέπεται στο σύνολο της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να πρέπει να εισαχθεί καμία πρόσθετη τεχνική απαίτηση στην κοινοτική νομοθεσία. Επομένως, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της 3ης επιλογής. Από την άποψη της κατασκευής, οι σημερινοί κατασκευαστές λεωφορείων και πούλμαν κατέχουν τις γνώσεις και κατάλληλη τεχνική για να διοχετεύουν στο εμπόριο άκαμπτα λεωφορεία και πούλμαν εύκολου χειρισμού και μέγιστου μήκους 15 m που επιτρέπουν τη δυνατότητα ελιγμών που απαιτείται για να εξασφαλίζεται η πλήρωση των απαιτήσεων κυκλικής πορείας, με τα ίδια επίπεδα ασφάλειας και ίσως και υψηλότερα από ό,τι τα λεωφορεία που έχουν μήκος 12 m και σέβονται το περιβάλλον. Η ΟΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά αυτά, υποστηρίζει την ελεύθερη κυκλοφορία σε ολόκληρη την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης των λεωφορείων και πούλμαν μήκους 15 m διότι τα οχήματα αυτά ανταποκρίνονται στις ισχύουσες απαιτήσεις όσον αφορά τη δυνατότητα ελιγμών, είναι ασφαλή και πληρούν τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές.

3.3. Εάν περιορισθεί η χρήση των οχημάτων μήκους έως 15 m στις διεθνείς μεταφορές, η κατάσταση θα παραμείνει περίπου η ίδια με τη σημερινή, δεδομένου ότι ορισμένα κράτη μέλη θα επιτρέπουν τη χρήση τους σε εθνικό επίπεδο και άλλα όχι, γεγονός που θα παρατείνει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και θα παρεμποδίσει σοβαρά τις επιχειρήσεις ενδομεταφορών. Επιβάλλεται να αποτραπεί μία τόσο σοβαρή κατάσταση. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει, ωστόσο τις δυσχέρειες που μπορούν να προκύψουν από την κυκλοφορία των λεωφορείων μήκους 15 m σε ορισμένες περιοχές και, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, κρίνει ότι οι εθνικές, τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν υπόψη τους τα χαρακτηριστικά των τόπων από τους οποίους διέρχονται τα οχήματα αυτού του τύπου και για το λόγο αυτό είναι αρμόδιες για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων για τον περιορισμό της πρόσβασης των λεωφορείων και πούλμαν μήκους 15 m στις εν λόγω περιοχές.

4. Συμπεράσματα

4.1. Για όλους τους λόγους που εκτίθενται παραπάνω, και λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη το σημείο 2.5 της έκθεσης της Επιτροπής σχετικά με τις παρατηρήσεις για την ασφάλεια και το περιβάλλον, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επιλογής 3.2.3 της έκθεσης COM(97) 499 τελικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ζητά από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα την εναρμόνιση του ορίου των 15 m για τα άκαμπτα λεωφορεία και πούλμαν, χωρίς πρόσθετες απαιτήσεις, με την κατάλληλη τροποποίηση της οδηγίας 96/53/ΕΚ.

Βρυξέλλες, 27 Ιανουαρίου 1999.

Η Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

() Δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 235 της 17.9.1996.

() COM(97) 499 τελικό της 27.5.1998.

() Δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 235 της 17.9.1996.