ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93)158 τελικό 
Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 1993 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
E8JA ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ 
(1994-1998) ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ Ε&ΤΑ 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
σελ(δα 
Σύνοψη 1 
Αιτιολογική έκθεση 3 
Παράρτημα Ι: Τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο (1994-1998) 
Διάρθρωση, μέγιστο συνολικό ποσό, 
ενδεικτική κατανομή 9 
Παράρτημα II: Κριτήρια επιλογής των κοινοτικών δράσεων 10 
Παράρτημα III: Επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι 12 
Παράρτημα IV: Αξιολόγηση των επιλογών της επιστημονικής και 
τεχνολογικής πολιτικής 33 
Δημοσιονομικό δελτίο 35 
Παράρτημα Χρονοδιαγράμματος 39 
Δελτίο αξιολόγησης των επιπτώσεων 40 
- 1 -
ΣΥΝΟΨΗ 
ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ 
Ε&ΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ (1994-1998) 
Στόχος 
Προσαρμογή του πρώτου εγγράφου εργασίας του Οκτωβρίου 1992 (C0M(92)406) ώστε να 
λαμβάνοντα ι υπόψη : 
τα συμπεράσματα του Εδιμβούργου 
οι παγκόσμιες εξελίξεις 
τα σχόλια και οι γνώμες που διατυπώθηκαν σχετικά με το πρώτο έγγραφο εργασίας 
προκειμένου να επιταχυνθούν οι διοργανικές εργασίες για το τέταρτο πρόγραμμα-
πλαίσιο (πολιτική συμφωνία) και να επιτευχθεί ταχέως συμφωνία αμέσως μετά την 
επικύρωση της συνθήκης του Μάαστριχτ. 
ΠολιτιKéc ποοσαουονέσ: 
αυξημένη επιλεκτικότητα των κοινοτικών δράσεων Ε&ΤΑ ώστε να αυξηθούν οι 
οικονομικές τους επιπτώσεις (επικέντρωση στις τεχνολογίες ευρείας χρήσης) 
επιδίωξη καλύτερης ολοκλήρωσης των εθνικών, κοινοτικών και ευρωπαϊκών δράσεων 
(άρθρο 130 Η της συνθήκης ΕΟΚ) 
ανάπτυξη των συνεργιών έρευνας/επιμόρφωσης 
βελτίωση της ελαστικότητας των κοινοτικών δράσεων ώστε να εξασφαλίζεται η 
ταχεία απόκριση στις νέες επιστημονικές και τεχνολογικές προκλήσεις 
προσαρμογή των δημοσιονομικών δεδομένων στις ανάγκες και τις νέες 
δημοσιονομικές προοπτικές 1993-1999. 
Αυϊηυένη επιλεκτικότητα 
το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο καλύπτει όλες τις δραστηριότητες έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης. Δομικά συγκροτείται από τέσσερις 
δράσεις. Η πρώτη δράση (προγράμματα Ε&ΤΑ και επίδειξης) περιλαμβάνει 
αποκλειστικά και μόνο επτά θέματα έναντι των 15 που περιελάμβανε το τρίτο 
πρόγραμμα-πλαίσιο. Δύο νέα θέματα εισήχθησαν: έρευνα για μια ευρωπαϊκή 
πολιτική των μεταφορών και την εξειδικευμένη κοινωνικο-οικονομική έρευνα. 
Έκαστο θέμα καλύπτει έναν ή περισσότερους τομείς Ε&ΤΑ και επίδειξης. 
τα κριτήρια επιλογής που καθόριζε το πρώτο έγγραφο εργασίας προσαρμόσθηκαν 
κατά τρόπο που να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες συμπύκνωσης και ολοκλήρωσης, η 
εφαρμογή τους οδήγησε στον αριθμητικό περιορισμό των αρχικώς προβλεφθέντων 
τομέων από 54 σε 28. 
Ιδιαίτερη προτεραιότητα δίδεται, συγκριτικά με το έγγραφο του Οκτωβρίου 1992, 
στην πρώτη δράση προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι προσανατολισμοί του 
Εδιμβούργου: επικέντρωση του ενδιαφέροντος στις ευρείας χρήσης τεχνολογίες 
πολυτομεακής εφαρμογής και στη διάδοση. 
κατά την προετοιμασία της επίσημης πρότασης εκ μέρους της Επιτροπής, η 
επιλεκτικότητα θα εφαρμοσθεί επίσης στο εσωτερικό των επιμέρους τομέων 
προκειμένου να συγκεντρωθούν οι διάφορες δραστηριότητες γύρω από έργα 
κινητοποίησης και να ενισχυθεί η ολοκλήρωση των εθνικών, κοινοτικών και 
ευρωπαϊκών δράσεων. 
- 2 -
Ολοκλήρωση των εθνικών, κοινοτικών και ευρωπαϊκών δοάαεων 
Η εν λόγω ολοκλήρωση θα επιδιωχθεί σε επίπεδο: 
προετοιμασίας των επιλογών της πολιτικής Ε&ΤΑ και επίδειξης (έχει προταθεί 
ένας νέος τομέας για την τόνωση εργασιών διευκόλυνσης των αποφάσεων) 
πολιτικής (τακτικές διαβουλεύσεις των υπουργών) 
επιχειρησιακής λειτουργίας: μεταξύ αρμοδίων για την Ε&ΤΑ 
Επιβάλλεται να αναπτυχθούν οι δέουσες διαδικασίες εκτέλεσης των δράσεων στο 
πλαίσιο των προγραμμάτων βάσει της κτηθείσας εμπειρίας και της πρόθεσης για 
συνεργασία μεταξύ των ερευνητών που απασχολούνται σε εθνικό, κοινοτικό και 
ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Συνεργίες έοευνασ/επιυόρΦωσης 
Προκειμένου να επιτευχθεί η ανάκαμψη της ανάπτυξης και να προσδοθεί ένας νέος 
ρυθμός στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη δεν επαρκεί απλώς και μόνον ο 
συνδυασμός εργασίας και κεφαλαίου, απαιτείται και ένας τρίτος παράγων 
συντονισμένης αξιοποίησης των γνώσεων, της τεχνογνωσίας και της διάδοσης τους. 
Θα εκτελεσθούν δράσεις επιμόρφωσης μέσω της έρευνας στο εσωτερικό των θεμάτων της 
πρώτης δράσης και σε οριζόντιο επίπεδο (τέταρτη δράση) για την τόνωση σε διεθνικό 
επίπεδο της κινητικότητας των ερευνητών οι οποίοι απασχολούνται σε 
νεοεμφανιζόμενους θεματικούς τομείς. Οι δράσεις αυτές θα ολοκληρωθούν από 
δραστηριότητες έρευνας που θα επιτρέψουν την εισαγωγή των καινοτομιών στα 
συστήματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης και από δράσεις εκπαίδευσης και επιμόρφωσης 
σε συνέχεια των προγραμμάτων COMETT, ERASMUS ... 
Ελαστικότητα 
Το σύστημα λήψης αποφάσεων είναι ιδιαίτερα βραδύ. Μεταξύ της έγκρισης ενός 
προγράμματος-πλαισίου και της αναθεώρησης του μετά από τριετία, η Κοινότητα 
πρέπει να είναι σε θέση να αποκρίνεται ταχέως στις επιστημονικές και τεχνολογικές 
μεταβολές. 
Προβλέπεται η λήψη μέτρων σε τρία επίπεδα: 
πρόγραμμα-πλαίσιο: προπαρασκευαστικές δράσεις 
ειδικό πρόγραμμα: περιορισμένα κονδύλια τεχνολογικής τόνωσης για τις 
αυθόρμητες προτάσεις των MME, δεσμοί με το EUREKA 
πρόγραμμα εργασίας: προσαρμογή 
Δηυοσιονομικά υέσα 
13,1 δις ECU (τρέχουσες τιμές) για το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο (1994-1998), 
Όσον αφορά την κατανομή μεταξύ των τεσσάρων δράσεων που καλύπτει το πρόγραμμα 
αυτό, επιβάλλεται να δοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα στην τρίτη (διάδοση) και 
σε μικρότερο βαθμό στην δεύτερη (διεθνή συνεργασία) δράση σε σύγκριση με την 
περίοδο 1990-1994, 
Στο πλαίσιο της πρώτης δράσης (προγράμματα Ε&ΤΑ και επίδειξης), προτείνεται 
ενδεικτικά να αποδοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα στις βιομηχανικές ανάγκες και 
επιπτώσεις για όλα τα θέματα καθώς και στην έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική 
μεταφορών, τις βιοεπιστήμες και τις βιοτεχνολογίες. 
- 3 -
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
Ειοανωνή 
1. Τον Οκτώβριο του 1992, η Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο εργασίας για το τέταρτο 
πρόγραμμα-πλαίσιο (COM(92)406) με στόχο την πρόοδο του διαλόγου για τους 
μεγάλους προσανατολισμούς του ως άνω προγράμματος-πλαισίου εν αναμονή της 
επικύρωσης της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό το πρώτο έγγραφο 
εργασίας έδωσε την ευκαιρία να αρχίσει ευρύς διάλογος στον οποίο συμμετείχαν 
εποικοδομητικά τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή και άλλοι οργανισμοί σε κοινοτικό επίπεδο αλλά και 
ερευνητές και εκπρόσωποι της βιομηχανίας. Από τις εν λόγω συζητήσεις 
προέκυψε: ότι επιβάλλεται να υπογραμμισθεί ο καθοριστικός ρόλος που 
διαδραματίζει η έρευνα για τη βελτίωση της ποιότητας της διαβίωσης καθώς και 
η συνεισφορά της στην ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας της 
Κοινότητας. 
2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στο Εδιμβούργο το Δεκέμβριο του 
1992 αφενός υπογράμμισε ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει συνέχεια των 
κοινοτικών δράσεων Ε&ΤΑ (επικέντρωση στην προανταγωνιστική έρευνα γενικού 
χαρακτήρα με εφαρμογές σε πολλούς τομείς και αφετέρου καθόρισε τις 
δημοσιονομικές προοπτικές για την περίοδο 1993-1999 διευκρινίζοντας την 
πλαισίωση των κοινοτικών πιστώσεων που προορίζονται για την έρευνα και 
καλώντας την Επιτροπή να προσαρμόσει δεόντως τις δράσεις της: 
"Η κοινοτική ενίσχυση στις δραστηριότητες Ε&Α πρέπει να εξακολουθήσει να 
επικεντρώνεται στην προανταγωνιστική έρευνα γενικού χαρακτήρα με εφαρμογή σε 
πολλούς τομείς. To EUREKA επιβάλλεται να παραμείνει ο κύριος φορέας στήριξης 
των δραστηριοτήτων Ε&Α που είναι εγγύτερες προς την αγορά και η Επιτροπή Θα 
πρέπει να υποβάλει προτάσεις για τη βελτίωση των συνεργιών μεταξύ των 
κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και του EUREKA. Η βελτίωση της διάδοσης των 
αποτελεσμάτων στις επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, 
η αποδοτικότητα και ο συντονισμός μεταξύ των εθνικών προγραμμάτων επιβάλλεται 
να αποτελέσουν προτεραιότητες της κοινοτικής δράσης. Κρίνεται σκόπιμο να 
ληφθούν υπόψη συγκεκριμένα συμπεράσματα κατά την εξέταση και την έγκριση του 
τετάρτου προγράμματος-πλαιοί ου." 
Παράλληλα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε: 
"την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις με στόχο τη βελτίωση της διαχείρισης και 
της αποτελεοματικότητας της έρευνας που χρηματοδοτεί η Κοινότητα προκειμένου 
να βελτιωθεί η οικονομική της αποδοτικότητα. Προς τούτο επιβάλλεται να 
κλιμακωθεί η επιλεκτικότητα των δράσεων και να αναληφθούν οι δέουσες 
πρωτοβουλίες ώστε οι δραστηριότητες της Κοινότητας να προσθέτουν τη 
μεγαλύτερη δυνατή προστιθέμενη αξία στις προσπάθειες που καταβάλλονται στα 
κράτη μέλη". 
Στο παρόν έγγραφο λαμβάνονται υπόψη τα διατυπωθέντα σχόλια, οι παγκόσμες 
εξελίξεις καθώς και οι προσανατολισμοί του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 
Εδιμβούργου. Το εν λόγω έγγραφο ολοκληρώνει και διευκρινίζει τους 
προσανατολισμούς του εγγράφου του Οκτωβρίου του 1992 όσον αφορά τον 
αποτελεσματικότερο τρόπο κινητοποίησης του δυναμικού στο σύνολο της 
Κοινότητας. Πρόκειται ουσιαστικά για μία προσπάθεια μετάβασης από ένα 
διάλογο με κατ'εξοχήν επίκεντρο τις προαναφερθείσες δράσεις στη διαμόρφωση 
μίας ουσιαστικής πολιτικής Ε&ΤΑ για την Κοινότητα. Η πρόταση αυτή αποσκοπεί 
στην επίτευξη πολιτικής συμφωνίας μεταξύ των τριών θεσμικών οργάνων περί τα 
τέλη του πρώτου εξαμήνου του 1993 για τους κύριους άξονες του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισίου καθώς και στη συνακόλουθη διευκόλυνση της ταχείας 
έγκρισης της επίσημης πρότασης που η Επιτροπή καλείται να υποβάλει στο 
Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο αμέσως μετά την επικύρωση και τη θέση σε ισχύ 
της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση. 
Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο επιβάλλεται: 
να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη επιλεκτικότητα των κοινοτικών δράσεων 
προκειμένου να πολλαπλασιασθούν οι οικονομικές συνέπειες τους ιδιαίτερα όσον αφορά τις γενικές τεχνολογίες που αναμένεται να επιτρέψουν στην 
ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους υπεργολήπτες της να κατακτήσει εκ νέου 
επιθετική θέση στο διεθνή ανταγωνισμό. 
- 4 -
να εγγραφεί στην προοπτική μιας καλύτερης ολοκλήρωσης των εθνικών και 
κοινοτικών δράσεων Ε&ΤΑ. 
να επιτρέψει την ανάπτυξη συνεργιών έρευνας - επιμόρφωσης, 
να εξασφαλίσει, με τις δέουσες μεθόδους, δυνατότητες ταχείας απόκρισης 
της Κοινότητας στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις, 
να διαθέτει τα προσήκοντα οικονομικά μέσα προκειμένου να διατηρηθούν 
ενταντικές προσπάθειες σε κοινοτικό επίπεδο ώστε να επιδιωχθούν 
ρεαλιστικά οι στόχοι που καθορίζει η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση με 
αποτέλεσμα να εξασφαλισθεί κατά τον τρόπο αυτό η μεγαλύτερη δυνατή 
προστιθέμενη αξία στις προσπάθειες που καταβάλλονται στα κράτη μέλ^. 
Μεγαλύτερη επιλεκτικότητα νια αύίηση των θετικών οικονομικών επιπτώσεων 
3. Ιδιαίτερο στόχο αποτελεί η μεγαλύτερη επιλεκτικότητα σχετικά με τις προς 
εκτέλεση δράσεις προκειμένου να εξασφαλισθούν οι απαραίτητες επιστημονικές 
και τεχνολογικές βάσεις για την αειφόρο ανάπτυξη με πλήρη σεβασμό του 
περιβάλλοντος, της βιομηχανίας, της γεωργίας, και του τομέα των υπηρεσιών 
ώστε να αξιοποιηθούν τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς για την αναβάθμιση 
της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της ποιότητας ζωής. 
Λαμβάνοντας υπόψη την έννοια της κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής που 
ενέκρινε το Συμβούλιο, και τις ανάγκες των υπολοίπων κοινών πολιτικών οι 
ερευνητικές δράσεις επιβάλλεται να επικεντρωθούν: στις γενικές τεχνολογίες με 
επιπτώσεις σε πολλούς τομείς οι οποίες αναμένεται να ενισχύσουν την 
ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας ιδιαίτερα στους τομείς καθοριστικής 
σημασίας καθώς και στα θέματα που ενδιαφέρουν την κοινωνία, παράλληλα 
επιβάλλεται να εξασφαλισθεί η ταχεία μεταφορά των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων 
στη βιομηχανία ιδιαίτερα μάλιστα στις MME και στους οικονομικούς τομείς 
χρήσης. Οι κύριοι στόχοι που προσανατολίζουν τις επιλογές των δράσεων έρευνας 
είναι: η ανάπτυξη ασφαλών και αποδοτικών υποδομών και ιδιαίτερα μιας 
τεχνολογικής υποδομής πληροφοριών και επικοινωνιών, η καθαρή, αποδοτική και 
ασφαλής παραγωγή σύγχρονης οργάνωσης, η ανάδειξη της προστασίας του 
περιβάλλοντος σε πτυχή της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, η προαγωγή της 
βελτίωσης της υγείας καθώς και της ποιότητας και της υγιεινής των τροφίμων, η 
εξασφάλιση της τεχνολογικής και βιομηχανικής ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς (ιδιαίτερα με την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ της πολιτικής Ε&ΤΑ 
και της πολιτικής τυποποίρσης), η πρόβλεψη των τεχνολογικών και βιομηχανικών 
μεταλλαγών ώστε να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι ανάγκες της αγοράς, η 
ενίσχυση των συνεργιών μεταξύ των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων διεθνούς 
συνεργασίας και τις εξωτερικές πολιτικές της Κοινότητας. 
Η συμπύκνωση των κοινοτικών δράσεων Ε&ΤΑ αντανακλάται σε τρία επίπεδα: 
στη διάρθρωση του τετάρτου ποογοάυυατοο-πλαισίου: προτείνεται, με στόχο τον 
εξορθολογισμό,ναδιοργανωθείηπρώτηδράση (προγράμματα έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης), γύρω από επτά κύρια θέματα εκ των 
οποίων δύο νέα που θα αφορούν αντιστοίχως την έρευνα για μια ευρωπαϊκή 
πολιτική μεταφορών (στρατηγικές, συστηματικές και οριζόντιες πτυχές που 
απορρέουν από την κοινοτική πολιτική μεταφορών και καθορίζουν επίσης τις 
δράσεις γενικού χαρακτήρα που αφορούν άλλα θέματα) και την εξειδικευμένη 
κοινωνικοοικονομική έρευνα. Το παράρτημα Ι προτείνει συγκεκριμένη διάρθρωση 
για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο επιτρέποντας κατά τον τρόπο αυτό να 
εξασφαλισθεί η καθοριστικής σημασίας συνέχεια με το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο 
και να ληφθούν υπόψη τα απαραίτητα νέα στοιχεία: 
στα κριτήρια για την ε<οαουονή -rnc επιλεκτικότητα^ στο παράρτημα Ι Ι Ι του 
πρώτου εγγράφου εργασίας καθορίσθηκαν ορισμένα κριτήρια με στόχο τον ορισμό 
των κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε&ΤΑ. Το παράρτημα II του παρόντος εγγράφου 
("κριτήρια επιλογής των κοινοτικών δράσεων") ολοκληρώνει τα κριτήρια αυτά με 
στοιχεία που αφορούν τη συμπύκνωση των ως άνω δραστηριοτήτων και την 
ολοκλήρωση των εθνικών και κοινοτικών δράσεων. Τα ως άνω κριτήρια θα 
χρησιμοποιηθούν κατά την επιλογή των έργων. 
στην εα>αρυονή των κριτηρίων αυτών για την επικέντρωση των κοινοτικών 
δραστηριοτήτων σε ένα υειωυένο αοιθυό τουέων έρευνα€ τεγνολογικηο ανάπτυ£η€ 
και επίδειΕηο: η λεπτουερήο περιγραφή του θεματικούπεριεχομένου των δράσεων 
που προβλέπονται για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο θα ολοκληρωθεί όταν η 
Επι τροπή θα υποβάλει την επίσημη πρόταση της. Εντούτοις υπάρχει δυνατότητα 
προαγωγής του αντίστοιχου διοργανικού διαλόγου με μια# πρώτη διευκρίνηση. Η 
προσεκτική ανάλυση των επιστημονικών και τεχνικών στόχων (θεματικό 
περιεχόμενο) οδηγεί την Επιτροπή, με γνώμονα τις δημοσιονομικές προοπτικές, 
τα κριτήρια του παραρτήματος II και τις γνώμες που συγκέντρωσε μέχρι σήμερα, 
να εισηγηθεί σημαντική ύείωση του αριθμού των θεματικών πυρήνων που προέβλεπε 
το πρώτο έγγραφο εργασίας (από 54 σε 28). Στο παράρτημα III συνοψίζονται οι 
λόγοι και τα αποτελέσματα αυτής της συμπύκνωσης. Τέλος διαμορφώνεται η σχέση 
μεταξύ αυτού του πιο περιορισμένου αριθμού τομέων και των τεσσάρων δράσεων 
του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου συμπεριλαμβανομένων των κυρίων θεμάτων που 
αποτελούν την πρώτη δράση. 
Μία καλύτερη ολοκλήρωση των δράσεων Ε&ΤΑ στην Ευρώπη 
4. Η αρχή της επικουρικότητας συνεπάγεται ότι η Κοινότητα δραστηριοποιείται στον 
τομέα της έρευνας μόνον εφόσον οι στόχοι της μπορούν να επιτευχθούν 
ευχερέστερα στο επίπεδο αυτό από ό,τι στο επίπεδο των κρατών μελών χωριστά. 
Το άρθρο 130 Η της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί επιπλέον την 
Κοινότητα και τα κράτη μέλη να συντονίζουν τις ενέργειες τους προκειμένου να 
εξασφαλίζουν τη συνοχή των εθνικών πολιτικών και της κοινοτικής πολιτικής. 
Στον τομέα αυτό πρέπει να αναγνωρισθεί ότι μέχρι σήμερα τα επιτεύγματα είναι 
ανεπαρκή. Επιβάλλεται να υιοθετηθεί νέα προσέγγιση με κατάλληλες εκτελεστικές 
διαδικασίες για έκαστο ερευνητικό τομέα. 
5. Η συνοχή αυτή αποκτά νόημα μόνον εφόσον η Κοινότητα αποσκοπεί στην 
εναρμονισμένη ανάπτυξη των επιστημονικών και τεχνολογικών πόρων που διαθέτει. 
Η συνεργία μεταξύ της πολιτικής Ε&ΤΑ και των διαρθρωτικών πολιτικών κατά 
συνέπεια επιβάλλεται να ενισχυθεί. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις της 
Επιτροπής στους κανονισμούς για τα διαρθρωτικά ταμεία προσφέρουν μία πρώτη 
ευκαιρία στο πλαίσιο της νέας περιόδου προγραμματισμού 1994-1999. Η σημασία 
που εκ νέου αποδίδεται στην άριστη χρήση της τεχνολογίας στις μειονεκτούσες 
περιοχές καθώς και στην εξασφάλιση προσόντων στον τομέα της επιστήμης και των 
τεχνολογιών, προσφέρει νέες προοπτικές συνέργιας ειδικά με την τρίτη και 
τέταρτη δράση του τέταρτου προγράμματος-πλαισιου. Ενώ εξασφαλίζεται η πλήρης 
τήρηση της αρχής της αριστείας, οι κοινοτικές δράσεις Ε&ΤΑ προσφέρουν μία 
δεύτερη ευκαιρία. Κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων της έρευνας στην 
πρώτη δράση του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου λαμβάνονται υπόψη τα 
συμφέροντα και οι δυνατότητες των κρατών μελών συμπεριλαμβανομένων των 
λιγότερο προηγμένων. Τα προγράμματα Ε&ΤΑ μπορούν να συμβάλουν αποδοτικά και 
δίχως ιδιαίτερες δαπάνες στην αξιοποίηση και την ικανοποιητική χρήση για την 
Κοινότητα του επιστημονικού και τεχνολογικού δυναμικού των μειονεκτουσων 
περιφερειών συνδέοντας το με τους πόλους άριστε(ας που υφίστανται στις πλέον 
προηγμένες περιφέρειες. Η τρίτη και τέταρτη δράση θα έχουν ολοένα αυξανόμενες 
επιπτώσεις στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και χώρες με τη λήψη 
εξειδικευμένων μέτρων (εθνικά/περιφερειακά κέντρα αναμετάδοσης, κέντρα 
μεταφοράς κυρίως για τους παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους, μέτρα 
αντιμετώπισης της "διαρροής εγκεφάλων", "ευρωπαϊκές έδρες"). Αυτή η συνεργία 
μεταξύ των διαρθρωτικών ταμείων και των ερευνητικών δράσεων ουμβάλλε ι στην 
άσκηση μιας ουσιαστικής πολιτικής συνοχής αναπτύσσοντας το δυναμικό των 
επιμέρους περιφερειών και συνδέοντας το με τον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας. 
Εντούτοις επιβάλλεται να υπενθυμισθεί ότι επαφίεται καταρχήν στα κράτη μέλη η 
εκπόνηση μια συνολικής στρατηγικής με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση των 
δυνατοτήτων που δημιουργούν οι διαθέσιμοι δημοσιονομικοί πόροι της 
Κοινότητας. Ένα έγγραφο της Επιτροπής όσον αφορά τις συνέργιες μεταξύ της 
πολιτικής Ε&ΤΑ και των διαρθρωτικών πολιτικών θα διαβιβασθεί στο Συμβούλιο, 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. 
6. Η επιδίωξη της αμοιβαίας συνοχής μεταξύ των εθνικών πολιτικών και της 
κοινοτικής πολιτικής στηρίζεται στην εξής διαπίστωση: επί του συνόλου των 
δημοσίων κονδυλίων που δαπανήθηκαν από τα κράτη μέλη στον τομέα της έρευνας 
για ειρηνικούς σκοπούς και της τεχνολογικής ανάπτυξης ποσοστό μικρότερο του 
4% αντιστοιχεί στις από κοινού εκτελεσθείσες δράσεις μέσω της κοινοτικής 
πολιτικής. 
Προτείνεται η έναρξη των δράσεων: 
gg^ovnonc των εναλλακτικών λύσεων Tnc επιοτηυονική€ και τεγνολογικήο 
πολιτικηο για την εξασφάλιση κοινούγνωστικούυπόβαθρουστήριξηςτου 
διαλόγου σχετικά με τις δράσεις Ε&ΤΑ στην Ευρώπη (βλέπε παράρτημα IV). 
oiaBouXeuenc σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο, με τη διενέργια τακτικών 
συνεδριάσεωντων ευρωπαίων υπουργών έρευνας, σε συνδυασμό με τους 
ομολόγους τους για τη βιομηχανία και την οικονομική ανάπτυξη, ειδικά για 
το θέμα αυτό. 
διαΒούλευσηο σε επιχειρησιακό επίπεδο μεταξύ των αρμοδίων των εθνικών και 
ευρωπαϊκών οργανισμών έρευνας και των αρμοδίων της βιομηχανίας (παράγωγων 
και χρηστών) στην Ευρώπη. 
7. Στο επίπεδο της επιχειρησιακής εκτέλεσης των δράσεων Ε&ΤΑ, η ολοκλήρωση των 
εθνικών δράσεων και των κοινοτικών δράσεων θα μπορούσε να εκφρασθεί σε τρία 
επίπεδα, ήτοι : 
η ενίσχυση της συνεργίας και του αμοιβαίου εμπλουτισμού των δράσεων που 
εκτελούνται σε εθνικό επίπεδο μπορεί να εξασφαλισθεί ε<ρόσον τα ε ι δ ικά 
ποονράυματα αποδώσουν προτεραιότητα OTIC δραστηριότητε€ που αποσκοπούν 
στην καλύτερη ολοκλήρωση. 
στους τομείς όπου έχει ήδη αρχίσει η συνεργασία σε παγκόσμιο επίπεδο μόνο 
μία ενωμένη και συντονισμένη Ευρώπη μπορεί να αναδειχθεί σε ισότιμο 
συνομιλητή σημαντικών εταίρων όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία, 
προτείνεται, για τους τομείς που είναι κατάλληλοι, να επιτευχθεί έντονη 
ολοκλήρωση των εθνικών και κοινοτικών δράσεων 
η δημιουργική ολοκλήρωση του "ευρωπαϊκού χώρου έρευνας" με πλήρη σεβασμό 
της ποικιλίας και τρς πολλαπλότητας των προσεγγίσεων θα βασισθεί 
απαραίτητα στην καλύτερη διάρθρωση των ερευνητικών δράσεων που. 
Εκτελούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο διαωόοων διεθνών οονανισμων 
πως οι CERN, ESA, ESO, ΕΜΒΟ, EMBL, FES και κυρίως EUREKA. 
8. Παράλληλα προς τα παραδοσιακά δίκτυα, που μέχρι σήμερα άρχιζαν χάρη στις 
κοινοτικές δράσεις, η εφαρμογή αυτών των προσπαθειών ολοκλήρωσης μπορεί να 
επιτευχθεί με μέσα όπως: τα θεματικά δίκτυα άριστε(ας, τα δίκτυα συντονισμού 
και τους ομίλους ολοκληρωμένων δράσεων (βλ. παράρτημα III). 
Το ΚΚΕρ θα συμβάλει στην πραγμάτωση αυτής της νέας προσέγγισης. 
Οι συνεργέ έρευνα<:/επιυόρ<ρωοηο 
9. Στο πλαίσιο της συνέχισης του σημερινού προγράμματος "ανθρώπινο κεφάλαιο και 
κινητικότητα", οι δράσεις προαγωγής της κινητικότητας των ερευνητών και 
τόνωσης της δημιουργίας δικτύων θα πρέπει να αποτελέσουν καθοριστικής 
σημασίας πτυχή έκαστου των θεμάτων της πρώτης δράσης του τέταρτου 
προγράμματος-πλαισίου και αντικείμενο μιας οριζόντιας δράσης (τέταρτη δράση) 
γιατην ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων ώστε να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο 
εμφάνισης νέων τομέων ή θεμάτων έρευνας. 
Επιπλέον,οι ερευνητικές δραστηριότητες για την εκπαίδευση κα^ την επιυόρφωοη 
στην Ευρώπη θα πρέπει να ενθαρρύνουν την καθιέρωση καινοτομιών στις μεθόδους 
επιμόρφωσης. Κατά συνέπεια προτείνεται νέος ερευνητικός τομέας 
10. Εξίσου στρατηγικός είναι ο ρόλος που καλούνται να διαδραματίσουν οι δράσεις 
κατάρτισης που αποσκοπούν στη γενικότερη εξύψωση του επιστημονικού και 
τεχνικού επιπέδου· βάσει των προγραμμάτων ERASMUS και C0METT ορισμένες 
δράσεις προαγωγής της επιμόρφωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και της κινητικότητας 
στον τομέα αυτό καθώς και προώθησης των επιστημονικών πληροφοριών και 
πολιτισμού στην Ευρώπη επιβάλλεται να συνοδεύουν την εκτέλεση του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισ ίου. 
Εξασφάλιση του δυναυικού ταγε^ απόκριοτ^ OTIC επιστηυονικέ(:. τεϊνολογικέο και 
βιομηχανικές εξελίξεις 
11. Σε συνδυασμό με το στόχο της βελτίωσης των θετικών οικονομικών επιπτώσεων της 
κοινοτικής έρευνας τίθεται το πρόβλημα της χρονικής απόκρισης στις εξελίξεις 
του επιστημονικού και τεχνολογικού συστήματος. Το κοινοτικό πλαίσιο θεσμών 
και λήψης αποφάσεων όσον αφορά την Ε&ΤΑ είναι πολύ δυσκίνητο. 
- 7 -
Ως εκ τούτου επιβάλλεται να δοθεί δυνατότητα στην Κοινότητα άμεσης απόκρισης 
στις σχετικές εξελίξεις, εξασφαλίζοντας παράλληλα τον πλήρη σεβασμό της 
θεσμικής διοργανικής ισορροπίας. Αυτό συνεπάγεται κατ'αρχήν το σεβασμό της 
φύσης και του βαθμού λεπτομέρειας των δύο επιπέδων της κοινοτικής νομοθεσίας 
(πρόγραμμα πλαίσιο, ειδικά προγράμματα) και του επιπέδου εκτέλεσης (πρόγραμμα 
εργασίας). Ανάλογη ευελιξία μπορεί να επιτευχθεί σε τρία επίπεδα: 
πρόνραυιια-πλα(οιο: Παράλληλα επιβάλλεται στο επίπεδο του προγράμματος-
πλαισίου να προβλεφθεί περιορισμένη δέσμη δράσεων προκειμένου να καταστεί 
δυνατή η έναρξη, μεταξύ της έγκρισης ενός προγράμματος-πλαισίου και της 
ενδιάμεσης αναθεώρησης του, δράσεων προπαρασκευής, σταδίων καθορισμού για 
τα νέα προγράμματα και ενδεχομένως πειραματικών έργων. 
ειδικά προγοάυυατα: Η ελαστικότητα συνίσταται στη διατήρηση, εντός 
εκάστου ειδικού προγράμματος, περιορισμένου δημοσιονομικού αποθέματος για 
την κάλυψη των αυθορμήτων προτάσεων των φορέων εκμετάλλεσης κυρίως από 
τις MME και τα τεχνικά κέντρα (οργανισμοί έρευνας) και προς τις οποίες θα 
έπρεπε να ανταποκριθεί λίαν βραχυπρόθεσμα (τεχνολογική τόνωση). 
προνοάυιιατα εργασία^ Η προσαρμογή προσφέρει στα κράτη μέλη και στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη δυνατότητα να διαδραματίσουν αποτελεσματικό ρόλο 
όσον αφορά την απόκριση στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στα 
πρώτα μέσω της συμμετοχής τους στις επιτροπές προγράμματος και στο 
δεύτερο μέσω της ετήσια, δημοσιονομική διαδικασία. 
12. Αξίζει να σημειωθεί στο πλαίσιο αυτό η ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των 
κοινοτικών δράσεων και του EUREKA. Υπενθυμίζοντας τους αντιστοίχους ρόλους 
του EUREKA και της κοινοτικής έρευνας, το Συμβούλιο του Εδιμβούργου τόνισε 
επίσης την ανάγκη να διερευνηθεί η συνέργια τους. Στο θέμα αυτό έχουν 
συντελεσθεί σοβαρές πρόοδοι και η Επιτροπή από κοινού με τα όργανα του EUREKA 
επεξεργάσθηκε τα στοιχεία μιας βαθύτερης συνέργιας βάσει της διπλής αρχής της 
κλιμάκωσης της διαφάνειας των εφαρμοζομένων διαδικασιών από τις χώρες στα 
έργα του EUREKA και του προγράμματος-πλαισίου και της αρχής του σαφέστερου 
καθορισμού των αντιστοίχων ρόλων. Βασικά στοιχεία αποτελούν η καλύτερη 
κυκλοφορία πληροφοριών σχετικά με τα έργα και τα μέτρα στήριξης (τυποποίηση 
κλπ.), η θεώρηση στο πλαίσιο των έργων EUREKA των αποτελεσμάτων των 
κοινοτικών έργων, ο σαφέστερος καθορισμός των αντιστοίχων ρόλων στους 
βιομηχανικούς φορείς, και ιδιαίτερα τις MME, η συστηματικότερη θεώρηση των 
προανταγωνιστικών σταδίων των έργων EUREKA στο πλαίσιο του προγράμματος-
πλαισίου και η από κοινού εξέταση των στρατηγικών έργων μεγάλης εμβέλειας που 
προτείνονται από τους βιομηχανικούς φορείς. Για την Κοινότητα αυτό 
συνεπάγεται τη συγκρότηση, μετά από μια αρχική εκτεταμένη πειραματική φάση, 
νέων μηχανισμών θεώρησης των έργων που προέρχονται από το πλαίσιο του EUREKA 
εκτός του χρονοδιαγράμματος των κοινοτικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων με 
πλήρη σεβασμό των παραδοσιακών κανόνων επιλογής, κατά το πρότυπο προηγουμένων 
αποφάσεων που ελήφθησαν κατά περίπτωση, με θέμα ορισμένα στρατηγικού 
χαρακτήρα έργα EUREKA μεγάλης κλίμακας (JESSΙ , TVHD, COSINE). Τα 
δημοσιονομικά μέσα για την κάλυψη της εν λόγω δράσης θα μπορούσαν να 
συμπεριληφθούν ενδεικτικά στα προγράμματα εργασίας των κοινοτικών 
προγραμμάτων. Το ίδιο ισχύει για τα έργα τα οποία εντάσσονται σε μία 
ερευνητική δράση σχετική με άλλα ευρωπαϊκά πλαίσια επιστημονικής και 
τεχνολογικής συνεργασίας. Τα έργα θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από τα 
όργανα και των δύο πλαισίων (για την Κοινότητα από την Επιτροπή και τις 
επιτροπές εκπροσώπησης των κρατών μελών που την επικουρούν) κατόπιν 
συγκρίσεως με τα προσόντα των έργων που προτείνονται στο πλαίσιο των 
κοινοτικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Η κοινοτική συμμετοχή θα πρέπει να 
τηρήσει τους στόχους των ειδικών προγραμμάτων και να αφορά αποκλειστικά και 
μόνο το προανταγωνιστικό τμήμα γενικού χαρακτήρα των έργων που εξετάζονται 
από τις επιτροπές. Τα όργανα του EUREKA σε διεθνές και εθνικό επίπεδο θα 
έπρεπε να καλούν τους ενδιαφερόμενους βιομηχανικούς φορείς να αντιμετωπίζουν 
συστηματικότερα τις σχέσεις τους με τις κοινοτικές δράσεις Ε&ΤΑ σε έκαστο 
στάδιο προσδιορισμού και εφαρμογής των έργων EUREKA. To EUREKA επιβάλλεται να 
- 8 -
παραμείνει ο κύριος φορέας υποστήριξης των δραστηριοτήτων Ε&ΤΑ που είναι 
εγγύτερες προς την αγορά, συμπεριλαμβανομένων των έργων επίδειξης και 
ανάπτυξης της παραγωγής, με αποτέλεσμα την ευρύτερη συνεργασία μεταξύ των 
δράσεων Ε&ΤΑ των κρατών μελών του EUREKA και πλήρη εκμετάλλευση της 
ελαστικότητας και του συνθετικού χαρακτήρα της πρωτοβουλίας. 
Δηιιοσιονουική υετανοαφή των προτεραιοτήτων Ε&ΤΑ 
13. Στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών που αποφασίσθηκαν στο Εδιμβούργο, 
οι νέοι προσανατολισμοί και οι προτεραιότητες Ε&ΤΑ που προκύπτουν από αυτούς 
μεταφράζονται στο δημοσιονομικό επίπεδο ως εξής: 
το υένιοτο συνολικό ποσό που διατίθεται για το τέταρτο πρόνραυυα-πλαίοιο 
κατά την περίοδο 1994-1998: οι δημοσιονομικές προοπτικές 1993-1999 που 
ενεκρίθησαν στο Εδιμβούργο καθορίζουν για τις κοινοτικές δράσεις Ε&ΤΑ 
περιθώρια διακύμανσης μεταξύ του ημίσεως και των δύο τρίτων της 
χρηματοδότησης των εσωτερικών πολιτικών για την περίοδο αυτή, επιπλέον 
αναφέρεται ότι η αύξηση των δαπανών για την Ε&ΤΑ επιβάλλεται να είναι 
συνεπής με τη συνολική αύξηση των δαπανών των εσωτερικών πολιτικών 
(κατηγορία 3 των δημοσιονομικών προοπτικών), επί τη βάσει των δαπανών 
Ε&ΤΑ για το έτος 1993, η Επιτροπή αφού έλαβε υπόψη τους προαναφερθέντες 
προβληματισμούς καθώς και την εκτίμηση των χρηματοδοτικών αναγκών 
οδηγήθηκε στην αναπροσαρμογή των εκτιμήσεων που διατύπωσε τον Οκτώβριο 
του 1992 και πρότεινε το ποσό των 13,1 εκατομμυρίων ECU σε τρέχουσες 
τιμές για το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο (1994-1998) (βλ. παράρτημα Ι). 0 
εν λόγω προϋπολογισμός θα πρέπει από εδώ και στο εξής να ανταποκρίνεται 
στις εκφρασμένες ερευνητικές ανάγκες του συνόλου της Κοινότητας και κατά 
συνέπεια να συμβάλει στη στήριξη της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας 
της. Στο πλαίσιο της οξυμένης συγκέντρωσης των τομέων προτεραιότητας, το 
ποσό αυτό επιτρέπει την αξιοσημείωτη ενίσχυση ορισμένων δράσεων καθώς και 
την εμφάνιση νέων στοιχείων στο πλαίσιο της πρώτης δράσης. Επιπλέον θα 
επιτρέψει την κάλυψη των αναγκών που δημιουργούν οι δραστηριότητες 
ενεργειακής επίδειξης που κατά το παρελθόν εκτελούντο στο πλαίσιο του 
προγράμματος THERMIE και οι οποίες θα ενταχθούν στο πρόγραμμα πλαίσιο, 
εξασφαλίζει τέλος την κατάλληλη απόκριση της Κοινότητας στις εξωτερικές 
προκλήσεις (μεγάλης κλίμακας προσπάθειες εκ μέρους τρίτων χωρών, 
ιδιαιτέρως των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας) και την αντιμετώπιση των εσωτερικών 
προκλήσεων (σταθεροποίηση των τάσεων των εθνικών προϋπολογισμών έρευνας), 
n κατανουή του <oc άνω συνολικού ποσού υεταΕύ των τεσσάοων δράσεων και των 
αντιστοίγων προτεραιοτήτων των υενάλων θευάτων που αποτελούν την πρώτη 
δράση : στο παράρτημα Ι διευκρινίζονται οι αντίστοιχες ποσοστώσεις εκάστης 
των τεσσάρων μελετώμενων δράσεων, το δημοσιονομικό ισοζύγιο μεταξύ των 
τεσσάρων δράσεων τροποποιήθηκε συγκριτικά με το παράρτημα Ι του πρώτου 
εγγράφου εργασίας ώστε να ληφθούν υπόψη οι αποφάσεις και οι 
προσανατολισμοί του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Εδιμβούργου (δημοσιονομική 
πλαισίωση, προτεραιότητα της πρώτης δράσης για τις γενικές τεχνολογίες, 
μεγαλύτερη βαρύτητα στη δράση διάδοσης και αξιοποίησης στο εσωτερικό των 
θεμάτων και σε κεντρικό επίπεδο) δεδομένης της σχετικής βαρύτητας της 
πρώτης δράσης, στο παράρτημα Ι του παρόντος εγγράφου παρέχονται επίσης 
ενδεικτικά συμπληρωματικά στοιχεία για την εκτίμηση των συναφών 
προτεραιοτήτων που συνδυάζονται με τα μεγάλα θέματα τα οποία την 
αποτελούν. Ως εκ τούτου προτείνεται να χρηματοδοτηθεί με 280 εκατ. ECU 
το νέο θέμα της έρευνας για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών δεδομένου 
ότι για την κοινοτική πολιτική μεταφορών απαιτούνται ειδικές εργασίες 
έρευνας για τις οποίες θα πρέπει να εξασφαλίζεται επαρκής χρηματοδότηση· 
επιπλέον προκειμένου να υπάρξει συμβολή στη βελτίωση της ποιότητας ζωής 
στην Ευρώπη, είναι απαραίτητο να εξασφαλισθούν συμπληρωματικά μέσα στις 
βιοτεχνολογίες και τις βιοεπιστήμες προκειμένου να καλυφθούν οι αυξημένες 
ανάγκες της έρευνας όσον αφορά τη γενική βιοτεχνολογία και τη βιοϊατρική 
καθώς και την υγεία, ενώ παράλληλα επιβάλλεται να αντιμετωπισθούν και οι 
ανάγκες της έρευνας που πρέπει να συνοδεύει την αναμόρφωση των κοινοτικών 
πολιτικών στους τομείς της γεωργίας, της δασοκομίας, της γεωργικής 
ανάπτυξης, της αλιείας και της ιχθυοτροφίας. 
- 9 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ (1994-1998) 
Εκατομμύρια ECU 
τρέχουσες τιμές 
Πρώτη δράση (προγράμματα 
έρευνας τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης) 10.925 
Δεύτερη δράση (συνεργασία με 
τρίτες χώρες και διεθνείς 
οργανισμούς) 790 
Τρίτη δράση (διάδοση και αξιο­
ποίηση των αποτελεσμάτων) 600 
Τέταρτη δράση (τόνωση της επι­
μόρφωσης και της κινητικότητας 785 
των ερευνητών) 
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΠΟΣΟ 13.100 
Εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
Ενδεικτική κατανουή υεταΕύ των θευάτων Tnc πpώτnc 6paonc 
Τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών 
Βιομηχανικές τεχνολογίες* 
Περιβάλλον* 
Βιολογικές επιστήμες και τεχνολογίες* 
Ενέργειες* 
Έρευνα για μία ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών 
Εξειδικευμένη κοινωνικοοικονομική έρευνα* 3900 
1800 
970 
1325 
2525 
280 
125 
10925 
*εκ των οποίων 1067 εκατ. ECU για το ΚΚΕρ. Παρατήρηση: πέραν της 
συγκεκριμένης συμμετοχής του ΚΚΕρ στη πρώτη δράση, το Κέντρο θα 
συμμετάσχει επίσης στην τρίτη δράση με κονδύλια ύψους 70 εκατ. ECU. 
- 10 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I I 
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ 
Το σύνολο των επιστημονικών και τεχνικών στόχων του προγράμματος-πλαισίου 
επιβάλλεται να καθορίζονται με σαφήνεια, να επιλέγονται με προσοχή και να 
επιδιώκονται λαμβάνοντας υπόψη τα εξής κριτήρια: 
1. Οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης 
(Ε&ΤΑ) επιβάλλεται να επικεντρώνονται σε στόχους καλώς καθορισμένους ώστε να 
συνεισφέρουν : 
στην ενίσχυση της τεχνολογικής βάσης της κοινοτικής βιομηχανίας 
προκειμένου να καταστεί ανταγωνιστικότερη σε διεθνές επίπεδο 
εξασφαλίζοντας τις απαραίτητες γνώσεις και την απαραίτητη τεχνογνωσία 
(ικανότητες), 
στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών ή, 
στην ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας με αποτέλεσμα τη συμβολή στην 
κλιμάκωση της αει φόρου οικονομικής ανάπτυξης. 
Κατά τον τρόπο αυτό εξασφαλίζονται επίσης οι βραχύ μέσο και μακροπρόθεσμες 
οικονομικές επιπτώσεις καθώς και η συμμετοχή στην ενίσχυση της κοινωνικής και 
οικονομικής συνοχής της Κοινότητας ενώ παράλληλα εξασφαλίζεται η επιδίωξη της 
καλής επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας. 
2. Οι κοινοτικές δραστηριότητες Ε&ΤΑ επιβάλλεται να σέβονται την αρχή της 
επικουρικότητας, σύμφωνα με την οδηγία η Κοινότητα προτείνει την ανάληψη 
δράσης αποκλειστικά και μόνο εφόσον οι στόχοι της μελετώμενης δράσης δεν 
μπορούν να επιτευχθούν πλήρως από τα κράτη μέλη και μπορούν να επιτευχθούν 
καλύτερα από την Κοινότητα. 
3. Με βάση το σχήμα αυτό οι εξής κατηγορίες δράσεων ενδέχεται να δικαιολογούν 
την ανάληψη δραστηριότητας εκ μέρους της Κοινότητας: 
δράση πολύ μεγάλης κλίμακας για την οποία τα κράτη μέλη αδυνατούν ή 
μπορούν μετά δυσκολίας να κινητοποιήσουν τις απαραίτητες εγκαταστάσεις 
και δημοσιονομικούς και ανθρώπινους πόρους ("κρίσιμη μάζα"), 
δραστηριότητα με φιλόδοξες επιδιώξεις, προβλήματα μεγάλης ή 
μακροπρόθεσμης επιστημονικής εμβέλειας. Γι'αυτό το είδος δραστηριότητας 
απαιτείται η ανάπτυξη ιδιαίτερων ερευνητικών προσπαθειών σε κοινοτικό 
επίπεδο και τοιουτοτρόπως συχνά αυξάνει η γενική συμβολή της Κοινότητας 
στην επίλυση διεθνών προβλημάτων, 
- 11 -
δραστηριότητα της οποίας οι επιπτώσεις όσον αφορά τα προφανή οικονομικά 
της πλεονεκτήματα αιτιολογούνε! την ανάληψη κοινής δράσης μολονότι 
επιβάλλεται να ληφθούν υπόψη οι συμπληρωματικές δαπάνες που συνεπάγεται 
οιαδήποτε διεθνής συνεργασία, 
δραστηριότητα συμπληρωματική προς την αναλαμβανόμενη σε εθνικό επίπεδο με 
στόχο την ενίσχυση του επιστημονικού και τεχνικού υπόβαθρου της 
Κοινότητας στο σύνολο της και με αποτελέσματα που ενδέχεται να 
αξιοποιηθούν καλύτερα στο πλαίσιο της Κοινότητας, 
δραστηριότητα που συμβάλλει στην ανάπτυξη ενός κοινού στόχου όπως η 
ενιαία αγορά, η ενοποίηση του ευρωπαϊκού επιστημονικού και τεχνικού χώρου 
και εφόσον υπάρχει ανάγκη, στην καθιέρωση ενιαίων κανόνων και προτύπων. 
4. Οι κοινοτικές δραστηριότητες Ε&ΤΑ επιβάλλεται να εκτελούνται στο πλαίσιο 
έργων τα οποία αποτιμώνται βάσει της επιστημονικής και τεχνικής τους 
άριστε(ας. 
Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας επιλογής έργων στο επίπεδο των ειδικών 
προγραμμάτων, αποδίδεται προτεραιότητα στα έργα που επιτρέπουν: 
την πραγματοποίηση της καλύτερης ολοκλήρωσης των ερευνητικών προσπαθειών 
που καταβάλλονται στα κράτη μέλη σε κοινοτικό επίπεδο και στο πλαίσιο 
άλλων σχημάτων ευρωπαϊκής και διεθνούς συνεργασίας. 
την αποτελεσματικότερη ανταπόκριση στους συνολικούς στόχους οικονομικής 
και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας της Κοινότητας. 
- 12 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I I I 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Οι νέοι προσανατολισμοί υπέρ μιας γνησίως κοινοτικής πολιτικής Ε&ΤΑ 
αντανακλώνται στα κριτήρια του παραρτήματος II του παρόντος εγγράφου, 
υποχρεώνουν την Επιτροπή να πραγματοποιήσει μια αυστηρή προσπάθεια 
συμπύκνωσης και επιλογής επί του συνόλου των δραστηριοτήτων Ε&ΤΑ που 
παρουσιάσθηκαν στο πρώτο έγγραφο εργασίας COM(92)406. 
Οι δράσεις που επιλέγονται υποστηρίζουν τις κοινές πολιτικές και αποσκοπούν, 
κατά πρώτον, στην ενίσχυση του επιστημονικού και τεχνολογικού υπόβαθρου της 
Κοινότητας καθώς και της βιομηχανίας της για την ανάπτυξη της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητας της. Με γνώμονα τη βιομηχανική πολιτική που ενεκρίθη κατά 
το 1990 και προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι οξυνόμενες ανάγκες της 
κοινωνίας, προσδιορίσθηκαν ορισμένοι στόχοι δημόσιου κοινοτικού ενδιαφέροντος 
(βλ. παρ. 4 της αιτιολογικής έκθεσης) στην πραγμάτωση των οποίων επιβάλλεται 
να συμβάλει η κοινοτική έρευνα. 
Προκειμένου να αξιοποιηθούν κατά το δυνατόν αποτελεσματικότερα τα κοινοτικά 
κονδύλια, πραγματοποιήθηκε μια πρώτη επιλογή μεταξύ των προτεινόμενων 
θεματικών πυρήνων στο πρώτο έγγραφο εργασίας και στο εσωτερικό εκάστου εξ 
αυτών. 
Ιδιαίτερη σημασία αποδώθηκε, για έκαστο τομέα έρευνας, στις προοπτικές 
ολοκλήρωσης μεταξύ των εθνικών, των κοινοτικών και των ευρωπαϊκών δράσεων. 
Τα ακόλουθα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην περιγραφή των δραστηριοτήτων 
Ε&ΤΑ αποδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη προσπάθεια συμπύκνωσης συνεπάγεται 
σηυαντική αριθυητική υείωση με αποτέλεσμα οι 54 θεματικοί πυρήνες του πρώτου 
εγγράφου εργασίας να καταστούν 28 τομείς στο παρόν έγγραφο ήτοι: 
Ποώτη Δράση 
Τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας, ανάπτυξη της υποδομής 
πληροφορίας και επικοινωνιών 
τηλεματικές τεχνολογίες εξυπηρέτησης εφαρμογών γενικού ενδιαφέροντος 
τεχνολογίες των ολοκληρωμένων συστημάτων πληροφορίας και επικοινωνίας 
- τεχνολογίες των προηγμένων υπηρεσιών επικοινωνίας 
τεχνολογίες της πληροφορίας 
Βιομηχανικές τεχνολογίες 
τεχνολογίες σύλληψης, μηχανικής καθώς και συστημάτων και οργάνωσης 
ανθρώπινου δυναμικού στην παραγωγή 
τεχνολογίες υλικών, επεξεργασίας και ανακύκλωσης τους 
προηγμένες τεχνολογίες προώθησης 
έρευνα συνδεδεμένη με την τυποποίηση, μετρήσεις και δοκιμές 
- 13 -
Περιβάλλον 
- το φυσικό περιβάλλον και η πλανητική μεταβολή 
τεχνολογικές καινοτομίας για την προστασία του περιβάλλοντος 
Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες 
- γενική βιοτεχνολογία 
- βιοΐατρική, υγεία και φάρμακα 
- εφαρμογή των β ι οεπ ι στ ημών και των βιοτεχνολογιών στη γεωργία, τη 
δασοκομία, τη γεωργική ανάπτυξη, τη γεωργική βιομηχανία και την αλιεία 
Ενέργεια 
- τεχνολογίες για την παραγωγή και την καθαρότερη και αποτελεσματικότερη 
χρήση της ενέργειας 
πυρηνική ασφάλεια 
ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 
Ερευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών 
- έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών 
Εξειδικευμένη κοινωνικοοικονομική έρευνα 
έρευνβς στα προβλήματα της κοινωνικής ένταξης 
- έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση και την επιμόρφωση 
αξιολόγηοη των εναλλακτικών λύσεων της επιστημονικής και τεχνολογικής 
πολι τ ικής 
Δεύτερη Δράση 
επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία στην Ευρώπη 
επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία με τις βιομηχανικές μη ευρωπαϊκές 
χώρες 
επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες 
Toi τη Δράση 
διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων 
- μεταφορά τεχνολογιών 
οικονομικό περιβάλλον και μεταφορά τεχνολογιών 
- επιστημονικές υπηρεσίες για τις κοινοτικές πολιτικές 
Τέταρτη Δράση 
- επιμόρφωση και κινητικότητα των νέων ερευνητών 
- 14 -
3. Για την εκτέλεση των εν λόγω ερευνών θα χρησιμοποιηθούν δύο μέθοδοι: αφενός, 
η επικέντρωση των δημοσιονομικών μέσων σε περιορισμένα θέματα τα οποία θα 
επιλεγούν με γνώμονα την ειδική προστιθέμενη αξία που προσφέρουν (δράσεις 
επιμερισμένου κόστους), και αφετέρου η συνέχιση της ολοκλήρωσης των εθνικών, 
κοινοτικών και ευρωπαϊκών δράσεων με τις κατάλληλες διαδικασίες εφαρμογής. 
Συγκεκριμένα, παράλληλα προς τα παραδοσιακά δίκτυα που συγκροτούνται από τις 
κοινοτικές δράσεις έως σήμερα, ανάλογη ολοκλήρωση θα μπορούσε να επιτευχθεί 
με μέσα όπως: 
τα θεματικά δίκτυα άριστε!ας που θα συγκεντρώνουν, γύρω από ένα 
συγκεκριμένο τεχνολογικό ή βιομηχανικό στόχο, κατασκευαστές, χρήστες, 
πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Τα δίκτυα αυτά θα πρέπει να 
διευκολύνουν την ολοκλήρωση και τη μεταφορά των γνώσεων και της 
τεχνολογίας και να εξασφαλίζουν την καλύτερη θεώρηση των αναγκών της 
αγοράς. Τα δίκτυα αυτά διοργανώνονται με την καταλυτική στήριξη της 
Κοινότητας σύμφωνα με ήδη δοκιμασμένο πρότυπο σε τομείς όπως τα 
μικροσυστήματα, η γλωσσολογία και η ελαστική κατασκευή. Τα δίκτυα αυτά θα 
πρέπει να είναι συνθετικά τόσο στη σύλληψη όσο και στη διαχείριση τους. 
τα δίκτυα διαβούλευσης στα οποία τα κράτη μέλη θα διαδραματίζουν 
σημαντικό ρόλο καθορίζοντας τα εργαστήρια ή τα ινστιτούτα που συμμετέχουν 
στην εκάστοτε εγκριθείσα δράση. Η Επιτροπή επωμίζεται τη διοργάνωση των 
διαβουλεύσεων. Με τον τρόπο αυτό θα ήταν δυνατό να εκτελεσθούν οι 
επιδημιολογικές έρευνες και οι κλινικές μελέτες του προγράμματος 
βιοϊατρικής έρευνας. 
οι όμιλοι ολοκληρωμένων δράσεων που εμπνέονται από το εγκριθέν πρότυπο 
του προγράμματος "σύντηξη". Τα κράτη μέλη προσδιορίζουν τα εργαστήρια ή 
τα ινστιτούτα που συμμετέχουν στην ολοκληρωμένη δράση η οποία 
υποστηρίζεται από συγκεκριμένα δημοσιονομικά μέσα της Κοινότητας. Στους 
ως άνω ομίλους ενδέχεται να κληθούν να συμμετάσχουν σημαντικοί μη 
κοινοτικοί ευρωπαϊκοί οργανισμοί έρευνας όπως οι CERN, ΕSA και EMBL. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το ΚΚΕρ μπορεί να συμβάλει στην πραγμάτωση αυτής της 
νέας προσέγγισης της ολοκλήρωσης. Δεδομένου ότι το κέντρο αυτό αποτελεί 
σημαντικό ερευνητικό παράγοντα στενά συνδεδεμένο με τη διατύπωση και την 
εκτέλεση των κοινοτικών πολιτικών, θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό 
ρόλο, στους επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς της αρμοδιότητας του, ή 
να αποτελέσει εστιακό κέντρο των δικτύων στα οποία θα συμμετέχουν δημόσια και 
ιδιωτικά εργαστήρια στα κράτη μέλη λειτουργώντας ως κέντρο βάρους των 
ευρωπαϊκών ομίλων έρευνας σε συγκεκριμένους τομείς. 
Οι περιγραφές που ακολουθούν ταυτοποιούν τη συγκεκριμένη προσέγγιση. 
- 15 -
ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης 
Τεγνολονίεο Tnc πληοοωοοίατ και των επικοινωνιών (ΤΠΕϊ. 
ανάπτυξη Tnc υποδουήο πληοοωοοία^ και επικοινωνιών 
Εδώ και μερικά χρόνια, η κατάσταση των τεχνολογιών και των βιομηχανικών κλάδων 
της πληροφορίας και των επικοινωνιών, τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς, υπέστη 
σοβαρές μεταβολές καθιστώντας απαραίτητη την αναθεώρηση της κοινοτικής δράσης 
Ε&ΤΑ στον τομέα αυτό τόσο όσο αφορά τις προτεραιότητες της όσο και σχετικά με τις 
διαδικασίες εφαρμογής της. 
Η σταδιακή εξάλειψη των συνόρων μεταξύ των ΤΠΕ και των άλλων κλάδων, η στενή και 
ολοένα σαφέστερη σχέση μεταξύ πληροφορικής, τηλεπικοινωνιών και τηλεματικής 
συνηγορούν υπέρ της εμφάνισης μιας νέας υποδομής πληροφοριών και επικοινωνιών η 
οποία κρίνεται απαραίτητη προκειμένου να εξασφαλισθεί η ανάπτυξη του συνόλου της 
οικονομίας και να ικανοποιηθούν οι νέες απαιτήσεις της κοινωνίας. Ενώ κατά τη 
δεκαετία του 1980 η πολιτική Ε&ΤΑ εστιάζετο στην τεχνολογία της τότε 
αναπτυσσόμενης βιομηχανίας ΤΠΕ, για τη δεκαετία του 1990 η Κοινότητα χρειάζεται 
μία πολιτική προσανατολισμένη προς τους χρήστες η οποία να στοχεύει στην ανάπτυξη 
της νέας υποδομής. 
Η συγκεκριμένη νέα υποδομή, που καλύπτει το σύνολο των τεχνολογιών, προϊόντων, 
υπηρεσιών και εφαρμογών που συνδυάζουν σε ολοένα και πιο ολοκληρωμένα συστήματα 
την ηλεκτρονική, την πληροφορική και τις τηλεπικοινωνίες, χαρακτηρίζεται από 
πολλά αντιθετικά φαινόμενα. 
Η υποδομή αυτή είναι δυναμικού χαρακτήρα. Η υποδομή της πληροφορίας και των 
επικοινωνιών αξιοποιεί το περιεχόμενο των πληροφοριών συνδέοντας τη συλλογή, την 
αποθήκευση, την επεξεργασία και τη διαβίβαση τους με μέσα των οποίων η ισχύς και 
η αποτελεσματικότητα αυξάνουν συνεχώς και ταχέως υπό την επίδραση των 
τεχνολογικών προόδων και της ολοένα εντονότερης παρέμβασης των χρηστών που 
επιδιώκουν οι εξελίξεις να εξυπηρετούν τις ανάγκες τους. 
Η υποδομή αυτή προκαθορίζει την ανάπτυξη των περισσοτέρων οικονομικών και 
κοινωνικών δραστηριοτήτων. Οι επιχειρήσεις την έχουν ανάγκη προκειμένου να 
συγκεντρώνουν δίχως καθυστερήσεις πληροφορίες οικονομικού και εμπορικού 
χαρακτήρα, για τη μεταφορά κονδυλίων, την ανταλλαγή προδιαγραφών με τους εταίρους 
τους και για να επωφελούνται από ειδικές υπηρεσίες που ειδάλλως δεν θα μπορούσαν 
να χρησιμοποιήσουν. Οι κατασκευαστικές διαδικασίες που βασίζονται στις προηγμένες 
τεχνολογίες της πληροφορίας επιτρέπουν όλο και περισσότερο στη βιομηχανία να 
βελτιώσει την ποιότητα των προϊόντων της, με μικρότερο κόστος, ελαχιστοποιώντας 
τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. Το προσωπικό των MME μπορεί να ελπίζει ότι σύντομα 
θα έχει πρόσβαση στην επαγγελματική επιμόρφωση χάρη στη διδασκαλία εξ αποστάσεως. 
Από τη συγκεκριμένη υποδομή εξαρτώνται επίσης η αποτελεσματική λειτουργία των 
διοικήσεων, των συστημάτων υγείας και των μεταφορών. Παράλληλα αναμένεται να 
επιτρέψει την αντιμετώπιση των νέων κοινωνικών προκλήσεων. 
- 16 -
Η νέα υποδομή συγκροτείται από τέσσερα κύρια συστατικά τεχνολογικά στοιχεία με 
την εξής συνολική διάρθρωση: 
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ 
ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ 
ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΩΝ 
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 
Οι τομείς των ΤΠΕ καλύπτουν τις τεχνολογίες που βρίσκονται στο επίκεντρο της 
υποδομής και παρέχουν τα κατασκευαστικά στοιχεία των συστημάτων στα οποία 
συναρμόζονται οι ως άνω δύο τεχνολογίες. Αυτές με τη σειρά τους αποτελούν τη βάση 
για την υλοποίηση των εφαρμογών σε τομείς όπως η υγεία, οι μεταφορές και η 
εκπαίδευση. Αυτή η δομή με τέσσερα σκέλη καθορίζει τους κύριους τομείς στους 
οποίους επιβάλλεται να εστιασθούν και να επικεντρωθούν οι προσπάθειες Ε&ΤΑ. 
Αντιθέτως η οικονομική συγκυρία και το ενδιαφέρον που επιδεικνύουν για αυτήν οι 
χρήστες έχουν ως αποτέλεσμα να αυξάνει συνεχώς το χάσμα μεταξύ της ταχύτητας της 
τεχνολογικής εξέλιξης και του ρυθμού της ζήτησης. Η αγορά επιβραδύνεται, ο 
ανταγωνισμός οξύνεται, οι χρήστες καθίστανται ολοένα απαιτητικότεροι και 
κατορθώνουν να επωφελούνται του φάσματος προσφορών που τους παρέχει η ύπαρξη 
ανοικτών συστημάτων τα οποία τους απαλλάσσουν από την εξάρτηση τους όσον αφορά 
τους κατασκευαστές. 
Αυτό το παράδοξο των ΤΠΕ που καθίστανται όλο και πιο απαραίτητες και καθολικές, 
αλλά όλο και λιγότερο αποδοτικές αποτελεί σοβαρή πρόκληση για την οικονομία και 
την κοινωνική πρόοδο καθιστώντας απαραίτητη τη θέσπιση μίας νέας πολιτικής 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης τόσο σε επίπεδο κρατών όσο και σε επίπεδο 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Συνεπεία των συγκυριακών και διαρθρωτικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν επί του 
παρόντος οι ενδιαφερόμενες βιομηχανίες αυξάνει ο κίνδυνος η συγκρότηση αυτής της 
νέας υποδομής πληροφοριών και επικοινωνιών να τεθεί σε κίνδυνο ή να καθυστερήσει 
με αποτέλεσμα να υπονομευθεί περαιτέρω η οικονομική ανάπτυξη και η απαραίτητη 
αντιμετώπιση των νέων αναγκών της κοινωνίας. Για αυτό το λόγο διαπιστώνεται ότι 
σε ολόκληρο τον κόσμο η πληροφορική, η ηλεκτρονική και οι τηλεπικοινωνίες 
προσελκύουν εκ νέου την προσοχή των δημοσίων αρχών. 
- 17 -
Η σημασία των ως άνω γεγονότων έχει γίνει αντιληπτή και ήδη έχουν αναληφθεί 
δράσεις στην Ιαπωνία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και σε πολλά από τα κράτη 
μέλη. 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει από καιρό αντιληφθεί την οικονομική και κοινωνική 
or\[iaoia των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών. Κατά τη 
διάρκεια του δευτέρου και του τρίτου προγράμματος-πλαισίου αυξήθηκαν οι πιστώσεις 
υπέρ της ανάπτυξης των ως άνω τεχνολογιών. 
Εντούτοις κρίνεται σκόπιμο οι προσπάθειες που καταβάλλει η Κοινότητα στον τομέα 
αυτόν να προσαρμοσθούν ριζικά στην νέα κατάσταση όπως περιγράφεται ανωτέρω 
επιδρώντας αφενός στο περιεχόμενο των προς ανάπτυξη προγραμμάτων και αφετέρου 
στις διαδικασίες εκτέλεσης τους. 
Όσον αφορά το περιεχόμενο των δράσεων, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συμβολή της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας επιβάλλεται να επικεντρωθεί σε έναν περιορισμένο αριθμό 
τεχνολογιών προτεραιότητας γενικού χαρακτήρα ή με πολλαπλασιαστικές ή 
διαρθρωτικές επιπτώσεις συνεπεία του είδους των δραστηριοτήτων στις οποίες 
εφαρμόζονται. 
Τέσσερις τομείς οι οποίοι συνδυάζουν τη συνέχεια και το νεωτερισμό 
ανταποκρίνονται στα κριτήρια αυτά και συγκεντρώνονται γύρω από τα τέσσερα 
συστατικά στοιχεία της υποδομής των πληροφοριών και των επικοινωνιών που 
ορίζονται ανωτέρω. Επελέγησαν μετά την προσεκτική επιλογή των πλεονεκτημάτων και 
των αδυναμιών των βιομηχανιών και των ερευνητικών κέντρων της Κοινότητας όσον 
αφορά τις ανάγκες της υποδομής, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της πρόσφατης 
αξιολόγησης των προγραμμάτων και τη γνώμη που εξέφρασαν οι εθνικές αρχές μέσω της 
CREST και των επιτροπών διαχείρισης. 
Πρόκειται για την ανάπτυξη 
των τηλεματικών τεχνολογιών εξυπηρέτησης των εφαρμογών γενικού ενδιαφέροντος 
των τεχνολογιών των ολοκληρωμένων συστημάτων πληροφορίας και επικοινωνίας, 
των τεχνολογιών των προηγμένων υπηρεσιών επικοινωνίας, 
των τεχνολογιών της πληροφορίας. 
Ακολουθεί ο ακριβέστερος ορισμός των ως άνω τεσσάρων θεμάτων που εστιάζονται στο 
περιεχόμενο ορισμένων "πυρήνων" του εγγράφου εργασίας που διαβιβάσθηκε στο 
Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 9 Οκτωβρίου 1992. 
0 πρώτος τομέας περιλαμβάνει τα προγράμματα εφαρμογής που αντιστοιχούν παράλληλα 
σε βασικές ανάγκες της κοινωνίας και στη συγκρότηση νέων αγορών για τις 
βιομηχανίες της επεξεργασίας και της επικοινωνίας της πληροφορίας. Τα προγράμματα 
αυτά αποσκοπούν στην ανάπτυξη τεχνολογιών συμπληρωματικών προς τις βασικές, 
τεχνολογιών οι οποίες ανταποκρίνονται την ιδιαιτερότητα των χρήσεων, στην ανάγκη 
ανάπτυξης λειτουργικών δυνατοτήτων καθώς και στην ανάγκη επαλήθευσης με 
δοκιμασίες σε φυσικό μέγεθος των αποτελεσμάτων από τις εργασίες Ε&Α. 
Πρόκειται για τις τεχνολογίες που σχετίζονται με τις υπηρεσίες της υγείας την 
κοινωνική ένταξη αναπήρων και ηλικιωμένων, την εφαρμογή της τηλεματικής στις 
μεταφορές και την ελαστική μαθητεία εξ αποστάσεως. Πρόκειται επιπλέον για τις 
τεχνολογίες που σχετίζονται με τις γεωργικές ζώνες, την ανταλλαγή πληροφοριών 
μεταξύ ερευνητών και βιβλιοθηκών και με τις διοικήσεις. 
- 18 
Οι αντίστοιχοι πυρήνες είναι οι πυρήνες 5, 8 και 9 και καλύπτουν το τμήμα του 
πυρήνα 18 που αφορά τους αναπήρους και τους ηλικιωμένους. 
0 δεύτερος τομέας περιλαμβάνει τα έργα που συνδυάζουν τις δύο μεγάλες κατηγορίες 
των τεχνολογιών της επεξεργασίας της πληροφορίας και των επικοινωνιών σε 
συστήματα τα οποία απαιτούν, ως εκ της πολυπλοκότητας τους και του μεγάλου 
αριθμού των εφαρμογών τους, τη συμμετοχή μεγάλου αριθμού ερευνητών και χρηστών 
από διάφορους επιστημονικούς τομείς. 
Πρόκειται για τις τεχνολογίες που σχετίζονται με τη μηχανική της πληροφορίας και 
της γλώσσας, την πληροφορική και τα δίκτυα υψηλών επιδόσεων καθώς και τα 
ολοκληρωμένα προσωπικά συστήματα. Πρόκειται επίσης για τη συμβολή των ΤΠΕ στη 
λειτουργική ολοκλήρωση κατά την κατασκευή καθώς και για τις τεχνολογίες που 
σχετίζονται με τα συστήματα πολλαπλών μέσων, και την ασφάλεια των συστημάτων 
πληροφορίας. 
Οι τεχνολογίες αυτές αντιστοιχούν συνολικά ή εν μέρει στους πυρήνες 3 έως 7 και 
10 του εγγράφου εργασίας. 
0 τρίτος τομέας καλύπτει επίσης γενικού χαρακτήρα δραστηριότητες υποστήριξης 
πολυαρίθμων χρήσεων ποικίλης φύσης στον τομέα των τεχνολογιών των επικοινωνιών. 
Πρόκειται για τεχνολογίες που επιτρέπουν την ενσωμάτωση μιας "νοημοσύνης" στα 
δίκτυα, για τεχνολογίες σχετικές με τις υπηρεσίες ψηφιακής μαγνητοσκόπησης, τη 
φωτονική μεταγωγή και τις κινητές επικοινωνίες. 
Οι τεχνολογίες αυτές αντιστοιχούν στον πυρήνα 7 του εγγράφου εργασίας. 
0 τέταρτος καλύπτει επίσης τις δραστηριότητες γενικού χαρακτήρα στον τομέα των 
τεχνολογιών των πληροφοριών. Πρόκειται για την ανάπτυξη των τεχνολογιών στους 
τομείς της μικροηλεκτρονικής, ιδιαίτερα των ASIC, των ανοικτών συστημάτων 
μικροϋπολογιστών, των μικροσυστημάτων και των επιπέδων οθονών. Πρόκειται 
παράλληλα για τη βέλτιστη χρήση των λογισμικών και της κατανεμημένης επεξεργασίας 
της πληροφορίας (δράσεις δεδομένων, δ ι επαφή ανθρώπου - μηχανής, ανοικτές 
αρχιτεκτονικές). 
Οι τεχνολογίες αυτές ανταποκρίνονται συνολικά ή εν μέρει στους πυρήνες 1 έως 4 
του εγγράφου εργασίας. 
Όσον αφορά τις διαδικασίες εκτέλεσης των δράσεων, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι 
εξής παρατηρήσεις: 
είναι σκόπιμο ως επί το πλείστον τα έργα να επικεντρωθούν γύρω από ορισμένα 
μεγάλα θέματα προκειμένου να αποφευχθεί η διαπιστωθείσα κατά το παρελθόν 
διασπορά τους. Η εστίαση αυτή επιβάλλεται να συνοδεύεται από ενισχυμένο 
συντονισμό των εθνικών και κοινοτικών δράσεων Ε&Α. Η συγκεκριμένη προσέγγιση 
θα επιτρέψει επίσης την εξασφάλιση μεγαλύτερης συμπληρωματικότητας με το 
EUREKA. 
παράλληλα αναμένεται ότι θα επιτρέψει στις MME, σε συνδυασμό με 
δραστηριότητες τεχνολογικής τόνωσης και ενίσχυσης της διάδοσης των 
τεχνολογιών, να συμμετάσχουν στην υλοποίηση ομάδων έργων εξειδικευμένου 
στόχου και να αποκομίσουν μεγαλύτερα οφέλη από τα κοινοτικά προγράμματα. 
- 19 -
Η συμμετοχή των χρηστών θα αναβαθμισθεί δεδομένου ότι η χρήση των τεχνολογιών 
αποτελεί την καλύτερη εγγύηση για την προσαρμογή τους στις ανάγκες της 
αγοράς. 
Οι δράσεις Ε&ΤΑ θα μπορούν, για ορισμένους τομείς, να χρησιμοποιούν δέσμες 
εξειδικευμένου στόχου που να συνοδεύονται και να ενισχύονται από δίκτυα 
οριστεί ας, τη σύνδεση των φορέων παροχής και των χρηστών, δράσεις συντονισμού 
με τις εθνικές πρωτοβουλίες διεθνούς συνεργασίας, ειδικής διάδοσης των 
αποτελεσμάτων και επιμόρφωσης που να εκτελούνται συμπληρωματικά και συνεπώς 
με δραστηριότητες ανάλογης φύσης αλλά κεντρικότερης διάρθρωσης εφόσον 
κρίνεται απαραίτητο. Οι δραστηριότητες αυτές θα συνδυάζουν μια επικεντρωμένη 
δράση, και κατά συνέπεια την αποτελεσματικότητα και την αποτελεσματική χρήση 
των πόρων, με την ελαστικότητα και τις δυνατότητες απόκρισης που είναι 
απαραίτητες για τη διαχείριση της ως άνω μεταβολής. 
BiounyaviKec τεγνολον^ 
Η διεθνοποίηση των αγορών, η ανάδειξη νέων ανταγωνιστικών πόλων, η διεθνοποίηση 
των διαδικασιών απόκτησης νέων τεχνολογιών και η αναγκαία βελτίωση της προστασίας 
του περιβάλλοντος· υποχρεώνουν τις βιομηχανίες να προσαρμόσουν τη διάρθρωση τους 
καθώς και τη στρατηγική τους όσον αφορά τη συνεργασία και τον ανταγωνισμό. 
Στο πλαίσιο αυτό η τεχνολογική στρατηγική της Κοινότητας καλείται να 
διαδραματίσει καθοριστικής σημασίας καταλυτικό ρόλο υποστήριξης των πρωτοβουλιών 
και των προσπαθειών που καταβάλλουν οι βιομηχανίες. Οντως μία αντιμετώπιση των 
εθνικών και κοινοτικών δράσεων είναι απαραίτητη προκειμένου να τονωθεί η 
δυνατότητα να αναπτύσσουν οι βιομηχανίες νέα προϊόντα και μεθόδους που να 
ανταποκρίνονται στις ανάγκες των καταναλωτών καθώς και στις ανάγκες της κοινωνίας 
σε τομείς όπως οι μεταφορές, το αστικό περιβάλλον, η υγεία, το περιβάλλον, η 
μακρόπνοη διαχείριση των πόρων και οι συνθήκες εργασίας. 
Στο πλαίσιο της νέας κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής, η δράση της Κοινότητας 
επιβάλλεται να επικεντρωθεί στους τεχνολογικούς τομείς των οποίων οι εφαρμογές 
αναμένεται να έχουν ταχύτατα επίδραση σε επαρκώς ευρύ πεδίο βιομηχανικών 
δραστηριοτήτων. 
Στο πλαίσιο αυτό, οι κοινοτικές δραστηριότητες θα αποσκοπούν στην προαγωγή των 
διεπιστημονικών ερευνών, την ανάπτυξη και τις εφαρμογές των γενικών τεχνολογιών, 
τις πολυτομεακές συνεργασίες και τις δ ι επαφές φορέων συναρμολόγησης και 
υπεργοληψίας, τους δεσμούς βιομηχανίας - πανεπιστημίων, την έρευνα από και για 
τις MME καθώς και την επιμόρφωση και την εκπαίδευση σε βιομηχανικό πλαίσιο. 
Οι ως άνω δραστηριότητες θα συγκεντρωθούν στο πλαίσιο των εξής τριών τομέων: 
Τεχνολογίες σύλληψης, μηχανικής καθώς και συστημάτων και οργάνωσης του 
ανθρώπινου δυναμικού της παραγωγής 
- Τεχνολογίες υλικών, επεξεργασίας και ανακύκλωσης τους 
- Προηγμένες τεχνολογίες προώθησης 
- Έρευνα συνδεδεμένη με την τυποποίηση, μετρήσεις και δοκιμές 
- 20 -
Αυτός ο περιορισμένος αριθμός ερευνητικών πυρήνων βασίζεται συνολικά ή εν μέρει 
στους τομείς 10 έως 14, και καλύπτει τις εφαρμογές των τεχνολογιών που 
αναπτύσσονται στο πλαίσιο του πυρήνα 6 και των θεμάτων που αφορούν τις 
τεχνολογίες της παραγωγής, των υλικών, της προκανονιστικής έρευνας, τις 
τεχνολογίες προώθησης που αναφέρονται στους τομείς για τα μέσα μεταφοράς -
οδικής, αεροπορικής, σιδηροδρομικής, θαλάσσιας (15), το αστικό περιβάλλον (16), 
την πολιτιστική κληρονομιά (17) και την κοινωνική περιθωριοποίηση (18). 
Παρά την υψηλή προτεραιότητα που αποδίδεται στις βιομηχανικές τεχνολογίες 
συναρτήσει της κρατούσας συγκυρίας, είναι δυνατόν να εξετασθεί το ενδεχόμενο 
περαιτέρω συγκέντρωσης των προσπαθειών στο πλαίσιο των επιμέρους θεματικών 
πυρήνων. Η αναβαθμισμένη χρησιμοποίηση των συντονισμένων δράσεων (ενισχυμένων), 
όταν αυτός ο τρόπος δράσης επαρκεί για την επίτευξη της απαραίτητης κοινοτικής 
προστιθέμενης αξίας, αναμένεται ότι θα επιτρέψει τη μεγαλύτερη επιλεκτικότητα των 
δράσεων επιμερισμένου κόστους (επικεντρωμένες σε στρατηγικά θέματα που απαιτούν 
ελάχιστο κριτικό μέγεθος ή επιμερισμό των αναλαμβανόμενων κινδύνων σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα) δίχως να περιορισθεί το θεματικό εύρος της κοινοτικής δράσης που έχει 
προταθεί στο πρώτο έγγραφο εργασίας. 
Οι δύο πρώτοι τομείς καλύπτουν τις τεχνολογίες που παρεμβαίνουν στον κύκλο της 
ζωής των υλικών και των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των διαθέσιμων εφαρμογών 
των τεχνολογιών της πληροφορίας και των τηλεπικοινωνιών. Οι δράσεις αποσκοπούν 
κυρίως στη βελτίωση της ποιότητας, της αξιοπιστίας και της απόδοσης των υλικών 
και των προϊόντων, της ελαστικότητας της παραγωγής, των συνθηκών εργασίας και των 
συνθηκών χρησιμοποίησης των ανθρωπίνων πόρων, λογικότερη διαχείριση των βασικών 
πόρων, την αναβάθμιση της ανάκτησης και της ανακύκλωσης των υλικών, τον 
περιορισμό του κύκλου σύλληψης και κατασκευής των προϊόντων και των 
περιβαλλοντικών επιπτώσεων. 
Οι προσπάθειες θα συγκεντρωθούν κυρίως στη νοήμονα και ολοκληρωμένη σύλληψη, 
μηχανική και κατασκευή με τη βοήθεια υπολογιστή, την ταχεία εκπόνηση πρωτοτύπων, 
τις νέες βιομηχανικές εφαρμογές των λέιζερ, τις τεχνολογίες των μικροσυστημάτων, 
τις καθαρές βιομηχανικές μεθόδους όπως η βιοεπεξεργασία, οι διατάξεις σύλληψης 
και τα προηγμένα υλικά (υπεραγωγοί, βιοΟλικά κλπ.) που είναι απαραίτητα για την 
ανάδειξη νέων προϊόντων ιδιαίτερα στους τομείς των μεταφορών, του αστικού 
περιβάλλοντος και της υγείας. 
0 τρίτος τομέας αφορά την εφαρμογή και την ολοκλήρωση των γενικών τεχνολογιών και 
την ανάπτυξη των γενικών τεχνολογιών που είναι απαραίτητες για τη δημιουργία 
προηγμένων συστημάτων προώθησης με στόχο αποτελεσματικότερα, ασφαλέστερα και 
καθαρότερα μέσα μεταφορών (αυτοκίνητα, αεροναυτική, θαλάσσιες και σιδηροδρομικές 
μεταφορές). 
Όσον αφορά τους τρεις πρώτους τομείς, τα συνοδευτικά μέτρα που αποσκοπούν στη 
βελτιστοποίηση των επιπτώσεων των κοινοτικών δραστηριοτήτων θα βελτιωθούν και θα 
ενισχυθούν: δράσεις επιμόρφωσης, δράσεις ενθάρρυνσης και διευκόλυνσης της 
διάδοσης και της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων, ειδικές προσαρμοσμένες 
διαδικασίες για την τόνωση της συμμετοχής των MME ("τεχνολογική τόνωση", CRAFT, 
πριμοδότηση εφικτότητας) και συντονισμένες βιομηχανικές δράσεις επίτευξης κοινού 
στόχου όπως το εργοστάσιο του μέλλοντος, το καθαρό αυτοκίνητο, κλπ. για τη 
διευκόλυνση της ολοκλήρωσης των τεχνολογιών και της μεταφοράς των γνώσεων μεταξύ 
έργων και μεταξύ τομέων και του συντονισμού με το EUREKA. 
- 21 -
Ο τέταρτος ερευνητικός τομέας αφορά τις τεχνολογίες και τις μεθόδους μετρήσεων 
και δοκιμών στο πλαίσιο των προκανονιστικών ερευνών που εξυπηρετούν τις 
κοινοτικές πολιτικές, τις ανάγκες της κοινωνίας και της βιομηχανίας. 
Οι προσπάθειες που θα καταβληθούν επιβάλλεται να είναι επαρκώς ελαστικές ώστε να 
ληφθούν υπόψη οι συνεχώς μεταλλασσόμενες ανάγκες των προκανονιστικών ερευνητικών 
δραστηριοτήτων ενώ παράλληλα θα εξασφαλίζεται ο πλήρης σεβασμός των καθιερωμένων 
διαδικασιών και η επιστημονική και τεχνική αριστεία. Ορισμένες δραστηριότητες 
ολοκληρωμένου τύπου θα ήταν ιδιαίτερα κατάλληλες για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης 
του τομέα των μετρήσεων και των δοκιμών για των οποίων τα εθνικά εργαστήρια θα 
μπορούσαν να διοργανώσουν ένα δίκτυο. 
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών επιβάλλεται να προσφέρει την ειδική συμβολή του σε αυτές 
τις έρευνες όσον αφορά την προκανονιστική έρευνα για τα προηγμένα υλικά και τη 
δομική μηχανική και τον τομέα των μετρήσεων και των υλικών αναφοράς. 
Περιβάλλον 
0/ κατευθύνσεις της έρευνας, ιδίως στον τομέα του περιβάλλοντος, βασίζονται στην 
ανάγκη να διερευνηθεί η επιστημονική και τεχνική βάση, η οποία θα εξασφαλίσει 
αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων σε όλη την 
Κοινότητα, βιώσιμη οικονομική και μη πληθωριστική μεγέθυνση που θα σέβεται το 
περιβάλλον. 
Αυτό συνεπώς απαιτεί οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης να στηρίζονται στην προετοιμασία και την εφαρμογή της πολιτικής που 
ακολουθείται σε πολυάριθμους και ποικίλους τομείς, στους οποίους τίθεται ο στόχος 
αυτός. Το Πέμπτο Πρόγραμμα Δράσης της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος 
θέτει ως κύριο "στόχο την αειφορία" και, στο πλαίσιο αυτό και στο πνεύμα 
καταμερισμού των ευθυνών, ο προγραμματισμός των δράσεων, που επηρεάζουν τους 
φυσικούς πόρους ή θίγουν το περιβάλλον θα πραγματοποιείται πλέον πριν 
συγκεκριμενοποιηθούν τα προβλήματα. Το νόημα της στρατηγικής αυτής είναι να 
αντιστραφούν οι τάσεις και οι πρακτικές που βλάπτουν το περιβάλλον, προκειμένου 
να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής και η κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη με διεύρυνση του 
φάσματος των μέσων που μεταβάλλουν τη συμπεριφορά των παραγόντων. Εξάλλου, το 
πρόγραμμα ασχολείται, διεξοδικά, με μείζονος σημασίας προβλήματα και κινδύνους 
που αφορούν όλη την Κοινότητα και πρέπει να επιλυθούν. Σε αυτά περιλαμβάνονται: η 
αλλαγή του κλίματος, η οξίνιση και η ποιότητα του αέρα, η προστασία της φύσης και 
η βιοποικιλότητα, η διαχείριση των υδατίνων πόρων, το αστικό περιβάλλον, οι 
παράκτιες περιοχές, η επεξεργασία των αποβλήτων, οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη 
βιομηχανία, η προστασία των πολιτών και η κρίση των πόλεων. Η αξιολόγηση και η 
διαχείριση σύνθετων περιβαλλοντικών προβλημάτων όπως αυτά απαιτούν πολύπλευρη 
προσέγγιση. Αποδεικνύεται λοιπόν ότι χρειάζεται νέα προσέγγιση η οποία, 
αντανακλώντας πλήρως τους πολιτικούς προσανατολισμούς, θα είναι ταυτόχρονα αρκετά 
ευέλικτη για να ενθαρρυνθούν οι αλληλεπιδράσεις και για να δοθεί η κατάλληλη 
προσοχή σε ειδικούς τομείς, όπως η επιστήμη και η τεχνολογία των θαλασσών 
(συμπεριλαμβανομένων των πτυχών που αφορούν τους πόλους) ή η κλιματολογία. 
- 22 -
Οι δύο τομείς έρευνας είναι λοιπόν οι εξής: 
το φυσικό περιβάλλον, n ποιότητα του και η πλανητική μεταβολή 
οι καινοτόμοι τεχνολογίες για την προστασία του περιβάλλοντος. 
0 πρώτος ερευνητικός τομέας αφορά τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά και διεργασίες που 
συνδέονται με το φυσικό περιβάλλον, στο οποίο περιλαμβάνεται η γη, οι ωκεανοί και 
η ατμόσφαιρα, και οι τρόποι με τους οποίους επηρεάζονται από τη συμπεριφορά του 
ανθρώπου. Έρευνες αυτής της φύσεως θα ήταν ιδιαίτερα ενδεδειγμένες για μία 
ολοκληρωμένη προσέγγιση ιδίως από άποψη μιας μείζονος κοινοτικής συμβολής στις 
προσπάθειες που καταβάλλονται σε παγκόσμιο επίπεδο στον τομέα της πλανητικής 
μεταβολής και στις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί συγκεκριμένα η κατάρτιση μοντέλων. 
Σε γενικές γραμμές, η Ευρώπη καλείται να διαδραματίσει μεγάλο ρόλο στις 
δραστηριότητες που συνδέονται με την παρατήρηση της γης και, σε σύνδεση με τις 
διαστημικές μονάδες, η Κοινότητα πρέπει να ενισχύσει τη δράση της. Αυτό αποτελεί 
τυπικό παράδειγμα τομέα, στον οποίο το Κοινό Κέντρο Ερευνών μπορεί να συμβάλει σε 
μεγάλο βαθμό. 
0 δεύτερος τομέας επικεντρώνεται στην ανάπτυξη των τεχνολογιών για την πρόληψη, 
αξιολόγηση, ανίχνευση, προστασία και αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Στο θέμα 
αυτό, θα σφυρηλατηθούν οι δεσμοί με το EUREKA, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η 
υλοποίηση των αποτελεσμάτων της περιβαλλοντικής έρευνας σε ό,τι αφορά την 
ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών και αγορών για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. 
Έτσι, αυτοί οι δύο τομείς συγκεντρώνουν τις δραστηριότητες που προέβλεπαν οι 
θεματικοί πυρήνες 19-22 του πρώτου εγγράφου εργασίας και της πτυχές που 
συνδέονται με τις τεχνολογίες του περιβάλλοντος, τις οποίες περιλαμβάνουν οι 
πυρήνες 16 (αστική κατοικία), 17 (ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά), και 18 
(κοινωνικός αποκλεισμός). 
Eπιστήuεc και τεγvoλovίεc των Ζώντων οονανιουών 
Οι δραστηριότητες που καλύπτουν αυτές τις επιστήμες και τεχνολογίες έχουν 
αποφασιστική σημασία για το μέλλον της Κοινότητας, δεδομένης της ταχείας 
εξάπλωσης του τομέα και της σημασίας του για την εφαρμογή των σχετικών κοινών 
πολ ι τ ι κών. 
Τα οφέλη που μπορεί να αποκομίσει ο άνθρωπος και η κοινωνία αποτελούν αυτά 
καθαυτά προτεραιότητα. Οι ικανότητες των κρατών μελών ποικίλλουν εν προκειμένω 
πολύ, πολλές πάντως από αυτές στηρίζονται σε επιστημονική και τεχνική βάση 
διεθνώς αναγνωρισμένη. Επομένως, η κοινοτική προσπάθεια πρέπει να επικεντρωθεί σε 
θέματα, που δεν μπορούν να πραγματωθούν σε άλλες κλίμακες και για τα οποία η 
Κοινότητα πρέπει να διατηρήσει τη θέση της στον έντονο παγκόσμιο ανταγωνισμό. 
Υπενθυμίζονται σχετικά οι πρόσφατες πρόοδοι στη μοριακή βιολογία και εκείνες που 
συνδέονται με τον προσδιορισμό της γενετικής κληρονομιάς. 
- 23 -
Επιβάλλεται δυναμική τεχνολογική έρευνα βάσης για να δημιουργηθεί ευρεία σειρά 
μεθόδων επίλυσης των ποικιλόμορφων προβλημάτων στην έρευνα. Με αυτή τη δράση 
ολοκλήρωσης προτείνεται να δημιουργηθούν οι υποδομές που είναι ικανές να 
αποπολλαπλασιάσουν τις προσπάθειες πολυάριθμων ινστιντούτων δημιουργώντας 
αλληλεπίδραση μεταξύ των προσπαθειών αυτών και των "βιομηχανικών βάσεων" που ήδη 
υπάρχουν. Μεταξύ των πρωταρχικών κοινοτικών δράσεων που μπορούν να προταθούν 
αναφέρεται η ανάπτυξη των διεργασιών για τον προσδιορισμό της αλληλουχίας των 
γονιδιωμάτων, οι οποίες προσφέρονται για τη δημιουργία ευρωπαϊκών δικτύων 
συνεργασίας. Για να ενισχυθεί η θέση της Κοινότητας στον τομέα της μοριακής 
φυτογενετικής, πρέπει να υποστηριχθεί η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής 
κοινοπραξίας. 
Τα επιχειρήματα υπέρ της αύξησης των επενδύσεων στην έρευνα στους τομείς της 
βιοϊατρικής και της υγείας είναι κοινωνικής και οικονομικής φύσεως. Η αύξηση των 
εξόδων στον τομέα αυτό έχουν προκαλέσει μεγάλες ανησυχίες σε όλες τις χώρες, 
ακόμα και τις πλουσιότερες. Παράλληλα, η απαίτηση των ευρωπαίων πολιτών να έχουν 
πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας περίθαλψη εκφράζεται σε όλα τα κράτη μέλη. Οι 
μεγάλες διαφορές στα συστήματα υγείας στην Ευρώπη, όπως και οι μεγάλες διαφορές 
στις αιτίες θνησιμότητας και νοσηρότητας, αποτελούν πλεονέκτημα, το οποίο δεν 
πρέπει να μείνει ανεκμετάλλευτο. Η συγκριτική επιδημιολογία και η έρευνα στις 
υπηρεσίες υγείας θα επιτρέψουν στις διαφορές αυτές να αποβούν επωφελείς και να 
αποτελέσουν την πηγή πολυάριθμων κατευθύνσεων στην έρευνα. Αυτή η μέθοδος θα 
συμβάλει στην πρόληψη των μεγάλων ασθενειών: καρκίνος, καρδιοαγγειακές ασθένειες, 
λοιμώδεις ασθένειες όπως το AIDS, οι νευρολογικές και διανοητικές παθήσεις, 
παθολογίες συνδεόμενες με το γήρας ή με διάφορες συμπεριφορές στη διατροφή. 
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη διεπιστημονική έρευνα που αφορά τον εγκέφαλο. Η 
έρευνα αυτή στόχο θα έχει να βελτιώσει την κατανόηση της λειτουργίας του σε 
συνδυασμό με πολλαπλούς βιομηχανικούς παράγοντες: νευροφαρμακολογία, τεχνητή 
όραση στη ρομποτική, συστήματα πληροφορικής. 
Οι πρωτογενείς παραγωγές, είτε πρόκειται για τη γεωργία, τη φυτοκομία, την αλιεία 
ή τη δασοκομία, παρέχουν την πρώτη ύλη για τις ανάγκες διατροφής και μη. Η 
μεταρρύθμιση των κοινοτικών πολιτικών συνεπάγεται σημαντικές μεταβολές. Η έρευνα 
στη γεωργία, τη δασοκομία, την ανάπτυξη της υπαίθρου, την αλιεία και την 
υδατοκαλλιέργεια πρέπει να συνοδεύει τις μεταβολές αυτές και να έχει ως 
αντικείμενο τις μεθόδους, τις τεχνικές, τα συστήματα παραγωγής και τα προϊόντα. 
Η γεωργοβιομηχανική έρευνα πρέπει να προηγηθεί της μεταρρύθμισης αυτής και να 
επικεντρώσει τις δραστηριότητες της στην επεξεργασία των πρώτων υλών βιολογικής 
προέλευσης με σκοπό να αυξήσει την προστιθέμενη αξία τους λαμβάνοντας πάντοτε 
μέριμνα για την ασφάλεια των προϊόντων διατροφής, θα επιτρέψει την παραγωγή 
χημικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, συστατικών των προϊόντων διατροφής, 
καλλυντικών προϊόντων και φαρμακευτικών ουσιών. Η δραστηριότητα αυτή θα 
αναπτυχθεί με τη βοήθεια της βιοτεχνολογίας και σε στενή αλληλεπίδραση με άλλες 
τεχνολογίες, όπως εκείνες της πληροφορικής και της χημείας. 
Οι δραστηριότητες κατανέμονται λοιπόν σε τρεις τομείς: 
- 24 -
γενική βιοτεχνολογία 
βιοΐατρική, υγεία και φάρμακα 
εφαρμογή των επιστημών και τεχνολογιών των ζώντων οργανισμών στη γεωργία, 
τη δασοκομία, την ανάπτυξη της υπαίθρου και τη γεωργική βιομηχανία και 
την αλιεία. 
Ενέργεια 
Η κοινοτική έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και επίδειξη (ΕΑΕ) στην ενέργεια πρέπει 
να αποσκοπεί στην τελειοποίηση ενεργειακών συστημάτων προκειμένου να καταστεί 
δυνατή η χρήση αποτελεσματικών, καθαρών και ασφαλών τεχνολογιών που να εγγυώνται 
τη συμβατότητα μεταξύ χρήσης της ενέργειας και ισορροπίας της βιοσφαίρας, στην 
οποία συμπεριλαμβάνεται ο άνθρωπος και το περιβάλλον. 
Η έρευνα ΕΑΕ που θα πραγματοποιηθεί καλύπτει ταυτόχρονα τις μη πυρηνικές μορφές 
ενέργειας, την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική 
σύντηξη. 
Πολλά ερευνητικά θέματα ΕΑΕ θα εξετασθούν σε σύνδεση με κοινωνικά προβλήματα ή με 
την αναπροσαρμογή των πολιτικών ή κοινωνικών προοπτικών. Τα διάφορα είδη 
παραδοσιακών πηγών ενέργειας (ορυκτά, πυρηνική) και οι τρόποι χρήσης τους θα 
αποτελέσουν το αντικείμενο έργων με σκοπό να μειωθούν οι επιπτώσεις τους στο 
περιβάλλον (τοπικό, περιφερειακό και πλανητικό) και να βελτιωθεί η ενεργειακή 
απόδοση, η παραγωγή και χρήση καθαρών ορυκτών καυσίμων, η ελαχιστοποίηση των 
αερίων εκπομπών στην ατμόσφαιρα (C02 και άλλων ρύπων όπως το S02 και τα 
Ν0Χ), η ασφάλεια σε όλο τον κύκλο παραγωγής της πυρηνικής ενέργειας. 
Η ΕΑΕ στους τομείς των ανανεώσιμων ενεργειών και της χρήσης τους! θα συμβάλουν 
άμεσα στην επίτευξη του στόχου αυτού και ταυτόχρονα θα συντελέσουν στη 
διαφοροποίηση και βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας στην Κοινότητα και στην 
ικανοποίηση των αναγκών με τους κατάλληλους τοπικούς πόρους. 
θα επιδιωχθεί ορθή ισορροπία μεταξύ, αφενός, της βούλησης να αυξηθεί η απόδοση 
της προσφοράς από παραδοσιακές ή ανανεώσιμες πηγές και, αφετέρου, της βούλησης 
ανάληψης των ευθυνών από την Κοινότητα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας 
κατ'εφαρμογή της συνθήκης Euratom (ΕΚΑΕ). Στους διάφορους αυτούς τομείς, το Κοινό 
Κέντρο Ερευνών θα συμβάλει με συγκεκριμένο τρόπο, ιδίως στον τομέα των 
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 
Οι ανησυχίες που συνδέονται με την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών στον τομέα 
οπωσδήποτε της ενέργειας αλλά επίσης και της γεωργίας θα ενσωματωθούν στον 
καθορισμό των προτεραιοτήτων στην ΕΑΕ. Η ενσωμάτωση των ενεργειακών σχεδίων 
επίδειξης στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο θα συντελέσει επίσης στην τόνωση της 
συνεργασίας ανάμεσα στις βιομηχανίες, τις επιχειρήσεις και τους χρήστες σε έργα 
καινοτομίας που μπορούν να εφαρμοσθούν σε ευρύτερη κλίμακα (σε συνδυασμό με το 
EUREKA και άλλα κοινοτικά μέσα) τόσο στην Κοινότητα όσο και στις τρίτες χώρες 
(συμπεριλαμβανομένων των αναπτυσσόμενων χωρών). Το σημερινό πρόγραμμα THERMIE, 
που ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 1994 και αποτελεί συνέχεια των προηγουμένων 
προγραμμάτων επίδειξης, συνιστά κατάλληλο μέσο ικανοποίησης των αναγκών της 
κοινοτικής δράσης επίδειξης στον τομέα της ενέργειας. 
- 25 -
Σε όλα αυτά τα θέματα τα πλεονεκτήματα που θα προσφέρουν οι δραστηριότητες αυτές 
σε κοινοτικό πλαίσιο είναι πολύ σαφή, π.χ. σε ό,τι αφορά την ελεγχόμενη σύντηξη. 
Στο θέμα της ασφάλειας, υπογραμμίζεται ωστόσο η ιδιαίτερη προσοχή που πρέπει να 
δοθεί στις συνθήκες λειτουργίας των αντιδραστήρων που είναι εγκατεστημένοι στην 
Ανατολική Ευρώπη και στο έδαφος της ΚΑΚ. 
Οι θεματικοί πυρήνες (32 έως 35) του πρώτου εγγράφου εργασίας συγκεντρώνονται σε 
τρεις τομείς: 
τεχνολογίες καθαρότερης και αποδοτικότερης παραγωγής και χρήσης της 
ενέργειας, 
πυρηνική ασφάλεια, 
ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. 
Έρευνα νια υια ευρωπαϊκή πολιτική υεταωοοών 
Η εφαρμογή της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση θα δώσει νέα ώθηση στην 
κοινοτική πολιτική μεταφορών. Η βελτίωση της ασφάλειας στις μεταφορές τίθεται για 
πρώτη φορά με σαφή τρόπο μεταξύ των επιδιωκόμενων στόχων. Οι διατάξεις σχετικά με 
τα διευρωπαϊκά δίκτυα, όπως και με την οικονομική και κοινωνική συνοχή, παρέχουν 
στην Κοινότητα νέα βάση, στην οποία θα στηριχθεί για να συμβάλει στη δημιουργία 
και ανάπτυξη των υποδομών μεταφοράς. 
Στο πλαίσιο της προοπτικής αυτής, προβλέπεται σημαντικότερος ρόλος των μεταφορών 
στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης. 0 ρόλος αυτός θα στηρίζεται 
στην ήδη αποκτηθείσα πείρα και στις ήδη επιτελεσθείσες προόδους των προηγούμενων 
προγραμμάτων και θα καλεί, όπως και κατά το παρελθόν, τον ιδιωτικό τομέα, την 
επιστημονική κοινότητα και τους τελικούς χρήστες να συμμετάσχουν ενεργά. 
Η έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών σκοπό θα έχει να υποστηριχθεί 
καταρχήν η ανάπτυξη και η ολοκλήρωση των συστημάτων μεταφοράς (στο πλαίσιο της 
διαρκούς κινητικότητας), θα δίδει έμφαση στη συμπληρωματικότητα των διαφόρων 
τρόπων μεταφοράς, θα αναπτύξει λύσεις και αναλύσεις σε αστικό, αγροτικό, 
περιφερειακό και διευρωπαϊκό επίπεδο και θα διερευνήσει τη σχέση και 
αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπινου παράγοντα και τεχνολογίας, θα εξετάσει επίσης τις 
στρατηγικές οργανωτικές και θεσμικές πτυχές, με σκοπό η εφαρμογή των καινοτόμων 
τεχνικών να παραμείνει αποτελεσματική και οι γενικές επιπτώσεις τους να επιφέρουν 
βελτίωση της αλληλοσυμπλήρωσης και της απόδοσης τους, με βάση τις ανάγκες ενός 
ολοκληρωμένου συστήματος μεταφορών, και να εξασφαλίσουν την ανταγωνιστικότητα των 
βιομηχανιών. 
Αυτή η σφαιρική προσέγγιση της έρευνας θα λάβει υπόψη τους στόχους της ευρωπαϊκής 
πολιτικής μεταφορών, θα στηριχθεί δε στις ερευνητικές δραστηριότητες που 
διεξάγονται, στο πλαίσιο των κυρίων θεμάτων της πρώτης δράσης, στις βιομηχανικές 
- 26 -
τεχνολογίες και τα τηλεματικά συστήματα που εφαρμόζονται στις μεταφορές. Οι 
δραστηριότητες αυτές θα εντατικοποιηθούν με ένα νέο ειδικό θέμα έρευνας που έχει 
τίτλο: 
Έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών 
Στόχος του είναι να βοηθηθεί η ανάπτυξη και η διαχείριση ασφαλέστερων, 
αποτελεσματικότερων και συμβατότερων με το περιβάλλον μεταφορικών συστημάτων. 
Αυτές οι ερευνητικές δραστηριότητες θα έχουν στρατηγικό χαρακτήρα, ιδίως σε ό,τι 
αφορά την κατάρτιση μοντέλων και σεναρίων προσαρμοσμένων στις ροές των μεταφορών 
στην Ευρώπη, την αξιολόγηση των τεχνικών καινοτομιών και των επιπτώσεων τους στις 
επιδόσεις και στη διαχείριση των ατομικών μέσων μεταφοράς, καθώς και ό,τι αφορά 
την αλληλολειτουργικότητά τους, τη δυνατότητα διασύνδεσης τους και την ευκολία 
πρόσβασης. 
Για να επαληθευθούν οι στρατηγικές παράμετροι εφαρμογής των ανωτέρω καινοτομιών, 
πρέπει να καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια εξακρίβωσης της ορθότητας τους, 
προκειμένου να εφαρμοσθούν στα συστήματα μεταφοράς. Αυτό συνεπάγεται έρευνες όσον 
αφορά το μοντέλο που θα ακολουθηθεί στα συστήματα μεταφοράς, όπως και έρευνες για 
την ενσωμάτωση μέσων προερχόμενων από άλλες ερευνητικές δραστηριότητες, 
τηλεματικές και βιομηχανικές ιδίως, σε ένα γενικό σύστημα μεταφορών. Πρέπει 
επίσης να διερευνηθεί η πολιτική και οικονομική σκοπιμότητα τους, οι δυνατότητες 
αποδοχής τους από την κοινωνία και ο ανθρώπινος παράγων στο επιχειρηματικό 
περιβάλλον. 
ΕΕειδικευυένη κοινωνικοοικονουική έρευνα 
Το νέο αυτό θέμα καλύπτει δύο τύπους δραστηριοτήτων : 
δραστηριότητες αξιολόγησης των επιλογών στην πολιτική επιστήμης και 
τεχνολογίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο· 
ερευνητικές δραστηριότητες σε δύο ιδιαίτερους τομείς : έρευνες σχετικά με τα 
προβλήματα και τις σκοπιμότητες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και έρευνας 
σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση. 
Οι δραστηριότητες αξιολόγησης των επιλογών στην πολιτική επιστήμης και 
τεχνολογίας είναι απαραίτητες για την ανανέωση και τη διεύρυνση της βάσης των 
γνώσεων όσων συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων και είναι υπεύθυνοι για την πολιτική 
έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στα κράτη μέλη και σε κοινοτικό 
επίπεδο, θα καλύψουν τις δραστηριότητες στρατηγικής ανάλυσης, τεχνολογικών 
προβλέψεων και αξιολογήσεων που είναι αναγκαίες για να τεθούν στη διάθεση των 
υπευθύνων (σε επίπεδο εκτελεστικής εξουσίας, νομοθετικής εξουσίας ή έρευνας) τα 
συστηματικά μέσα που θα τους βοηθήσουν στη λήψη των αποφάσεων (μακροπρόθεσμα 
σενάρια, επιλογές στην πολιτική επιστήμης και τεχνολογίας, τεχνική εμπειρία που 
κινητοποιεί τους χρήστες της ΕΤΑ, στους επιχειρηματικούς κύκλους, στην 
επιστημονική κοινότητα και στην κοινωνία εν γένει). Οι εργασίες αυτές θα πρέπει 
να οδηγήσουν όταν είναι αναγκαίο στη δρομολόγηση προπαρασκευαστικών δράσεων, 
σταδίων καθορισμού νέων κοινοτικών δράσεων ΕΤΑ (βλ. παράρτημα IV). 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες ΕΤΑ στους δύο άλλους προαναφερθέντες τομείς 
ανταποκρίνονται στις πολιτικές εξελίξεις που αντικατοπρίζονται στη νέα συνθήκη 
για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή προβλέπει στο άρθρο 3 μία πολιτική στον κοινωνικό 
- 27 -
τομέα, την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και τη συμβολή στην 
εκπαίδευση και την κατάρτιση ποιότητας. Το άρθρο 130 ΣΤ θέτει για τις κοινοτικές 
δράσεις Ε&ΤΑ στόχους που αφορούν τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, καθώς και 
την υποστήριξη όλων των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων. 
Πρόκειται κατ'αρχήν, στον δεύτερο τομέα, για την υποστήριξη των ερευνών που θα 
διευρύνουν τις βάσεις των γνώσεων σχετικά με τα κοινά κοινωνικά προβλήματα της 
Ευρώπης με την προοπτική της ολοκλήρωσης χωρίς ισοπέδωση των διαφορών που θα 
εξακολουθήσει να εντίνεται μετά τη θέση σε εφαρμογή της νέας συνθήκης για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι έρευνες αυτές θα επικεντρωθούν σε ειδικά προβλήματα των 
ευρωπαϊκών κοινωνιών που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από κοινού από τα κράτη 
μέλη. Η ευρωπαϊκή διάσταση θα επιτρέψει την αξιοποίηση της ποικιλότητας των 
προσεγγίσεων που ακολουθούνται σε εθνικό επίπεδο και την ενίσχυση των υποδομών 
της έρευνας (δίκτυα, βάσεις δεδομένων κλπ.). Μεταξύ των προβλημάτων που 
αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σήμερα, από τα πλέον σημαντικά είναι 
εκείνα που αφορούν τον κοινωνικό αποκλεισμό και τη διαβίωση στις πόλεις. Οι 
δραστηριότητες θα αφορούν την κατανόηση των μηχανισμών που οδηγούν στον 
αποκλεισμό ορισμένων κοινωνικών ομάδων από την οικονομική και κοινωνική ζωή καθώς 
και τη διάδοση σε ευρωπαϊκή κλίμακα των επιτυχημένων εμπειριών στο θέμα της 
ένταξης. Η συμβολή των τεχνολογικών εξελίξεων στην επίλυση των προβλημάτων αυτών 
θα αξιολογηθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των μέσων που δοκιμάστηκαν στα διάφορα σημεία 
της Κοινότητας. Οι προτεινόμενες δραστηριότητες στο δεύτερο αυτό τομέα θα 
καλύψουν κατά προτεραιότητα το κοινό για όλα τα κράτη μέλη πρόβλημα που οφείλεται 
στην πολυπλοκότητα του αστικού πλαισίου διαβίωσης και στις διάφορες μεθόδους 
αστικής διαχείρισης και κινητοποίησης. 
0 τρίτος τομέας θα επιδιώξει με τη βοήθεια ερευνητικών δραστηριοτήτων που θα 
αφορούν τις μεθόδους, τα μέσα και τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, την 
εισαγωγή καινοτομιών στα εν λόγω συστήματα. Προκειμένου να δοθούν γερές βάσεις 
και ένα πλαίσιο αναφοράς στις προσπάθειες που κατβάλλονται στην Ευρώπη όσον αφορά 
την εκπαίδευση και την κατάρτιση απαιτούνται έρενες σχετικά με την κατάσταση και 
τις ανάγκες που υφίστανται στον εν λόγω τομέα, τις πολιτικές που ακολουθούνται, 
τα μέσα και τις μεθοδολογίες, κλπ., καθώς και πειραματικά έργα στους διάφορους 
αντίστοιχους τομείς. Δεδομένου ότι το θέμα τίθεται σε ευρωπαϊκή κλίματα και ότι 
τα συναφή προβλήματα απαιτούν διακλαδική προσέγγιση, η οποία μπορεί να εφαρμοστεί 
ευκολότερα με τη βοήθεια των υπαρχόντων συμπληρωματικών πόρων στις διάφορες 
χώρες, η ανάληψη τέτοιων δράσεων σε κοινοτική κλίμακα αντιπροσωπεύει μια 
αναμφισβήτητη προστιθέμενη αξία. 
Το θέμα αυτό καλύπτει συνεπώς τρεις τομείς : 
έρευνες στα προβλήματα της κοινωνικής ένταξης 
την έρευνα στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, 
την αξιολόγηση των επιλογών στην πολιτική επιστήμης και τεχνολογίας. 
Αυτό έχει ως συνέπεια να μειωθεί ο αριθμός των θεματικών πυρήνων που αρχικά είχαν 
προβλεφθεί (16 και 18 της πρώτης δράσης, πρώτος, δεύτερος και τέταρτος θεματικός 
πυρήνας των "οριζόντιων μέτρων στήριξης" του πρώτου εγγράφου εργασίας) και να 
προστεθούν οι νέοι τομείς έρευνας στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και την 
αξιολόγηση των επιλογών στην πολιτική επιστήμης και τεχνολογίας (βλ. παράρτημα IV 
του παρόντος εγγράφου). 
- 28 -
Εκτός από τις δραστηριότητες εξειδικευμένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας, το 
τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο προβλέπει τη διεξαγωγή οικονομικών και κοινωνικών 
ερευνών στο πλαίσιο κάθε μεγάλου θέματος Ε&ΤΑ (αξιολογήσεις των 
κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων των ερευνών) και στο πλαίσιο της τέταρτης δράσης 
(επιμόρφωση και κινητικότητα των ερευνητών οικονομικών και κοινωνικών επιστημών). 
Αυτό οδήγησε στην επανεξέταση των συναφών πυρήνων που αρχικά είχαν προβλεφθεί 
στην τρίτη δράση. 
ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΡΑΣΗ 
Προώθηση της συνεργασίας στην έρευνα, τεχνολογική 
ανάπτυξη και επίδειξη μεταξύ Κοινότητας και 
τρίτων χωρών και διεθνών οργανισμών 
Η πολιτική Ε&ΤΑ της Κοινότητας εντάσσεται σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο 
χαρακτηριζόμενο από ισχυρή ανάκαμψη της πολιτικής στον τομέα αυτό στις Ηνωμένες 
Πολιτείες και την Ιαπωνία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Πρόεδρος Κλίντον παρουσίασε 
το πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης, το οποίο καλύπτει ιδίως πρωτοβουλίες όσον 
αφορά την επιστήμη, την τεχνολογία, τη βιομηχανία και την εκπαίδευση και οι 
δημόσιες επενδυτικές δαπάνες στους τομείς αυτούς θα είναι αισθητά αυξημένες κατά 
την περίοδο 1993-1998. Στην Ιαπωνία, η κυβέρνηση δεσμεύθηκε να εξακολουθήσει και 
να διευρύνει τις ερευνητικές προσπάθειες στο δημόσιο τομέα, παρά τις ισχύουσες 
οικονομικές δυσχέρειες, ιδίως στη βασική και πανεπιστημιακή έρευνα. 
Οι στόχοι που επιδιώκονται με τη δεύτερη δράση είναι να ενισχυθούν οι 
επιστημονικές και τεχνολογικές ικανότητες της Ευρώπης και οι κοινοτικές πολιτικές 
έναντι των τρίτων χωρών μέσω της επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας με 
βάση το αμοιβαίο όφελος. Η ενίσχυση της συνεργασίας αυτής θα επιτρέψει στην 
Κοινότητα να αποκτήσει μεγαλύτερη πρόσβαση στις γνώσεις, την τεχνογνωσία και τις 
ευκαιρίες για έρευνα που διαθέτουν οι ευρωπαϊκές χώρες, οι βιομηχανοποιημένες 
τρίτες χώρες και οι αναπτυσσόμενες χώρες. Εξάλλου, σε συνδυασμό με τα κοινοτικά 
προγράμματα συνδρομής στην οικονομική ανάπτυξη και αναδιάρθρωση, οι ερευνητές της 
Κοινότητας θα είναι σε θέση να συνεργασθούν με επιστημονικούς, τεχνολογικούς και 
βιομηχανικούς παράγοντες των χωρών αυτών. Έτσι, οι περιορισμένοι πόροι μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν κατά καλύτερο τρόπο για να αντιμετωπισθούν επιστημονικά και 
τεχνολογικά ζητήματα αυξάνουσας διεθνούς σημασίας ενώ ταυτόχρονα θα συμβάλουν 
στην οικονομική ανάπτυξη και βελτίωση των διεθνών σχέσεων. 
Με βάση τις γεωγραφικές ζώνες, οι δραστηριότητες μπορούν να συγκεντρωθούν σε 
τρεις τομείς: 
επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία στην Ευρώπη 
επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία με μη ευρωπαϊκές βιομηχανοποιημένες 
χώρες 
29 -
επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες. 
Σε σύγκριση με τη δεύτερη δράση που περιγράφεται στο πρώτο έγγραφο εργασίας, οι 
θεματικοί πυρήνες 2, 4 και 5 μειώθηκαν λοιπόν σε έναν μόνο και η σειρά άλλαξε 
ελαφρώς. 
ΤΡΙΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης. 
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία είναι εν γένει λιγότερο αποτελεσματική από τους 
ανταγωνιστές της στη μετατροπή των καρπών της έρευνας της σε προϊόντα ή 
διεργασίες, βιώσιμες από εμπορική άποψη. Σε πολυάριθμους βιομηχανικούς κλάδους το 
θέμα να καταστούν οι επενδύσεις αυτές κερδοφόροι αποτελεί παράγοντα αποφασιστικής 
σημασίας. Εξάλλου, η κοινωνική αποδοχή της επιστήμης και της τεχνολογίας φαίνεται 
να συναντά όλο και μεγαλύτερη αντίσταση. 
Για να αλλάξει λοιπόν η κατάσταση και λαμβανομένων υπόψη των εξελίξεων στις 
Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία, η Κοινότητα πρέπει να συμβάλει ουσιαστικά στη 
βελτίωση της διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της έρευνας και να 
δημιουργήσει τις προϋποθέσεις που θα διευκολύνουν τη μεταφορά και απορρόφηση νέων 
τεχνολογιών - ανεξάρτητα της προέλευσης τους - από τη βιομηχανία, και ιδίως από 
τις MME, ανταποκρινόμενη ταυτόχρονα στις κοινωνικές ανάγκες. 
Οι κεντρικές δραστηριότητες της τρίτης δράσης πρέπει να διεξαχθούν σε συντονισμό 
με τις δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης άλλων δράσεων. 
Στις δραστηριότητες αυτές πρέπει όντως να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η 
διαδικασία της καινοτομίας είναι σύνθετη και ότι η μεταφορά τεχνολογιών και η 
αξιοποίηση τους συνεπάγονται εξειδικευμένες ικανότητες και πολυκλαδική 
προσέγγιση. 
Οι δραστηριότητες που προτείνονται σε κεντρικό επίπεδο συγκεντρώνονται στους εξής 
τέσσερις τομείς: 
διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων 
μεταφορά τεχνολογιών 
οικονομικό περιβάλλον της μεταφοράς 
- παροχή επιστημονικών υπηρεσιών για τη διαμόρφωση των κοινοτικών πολιτικών 
- 30 -
1) Ο πρώτος τομέας καλύπτει όλες τις δρατηριότητες που αποβλέπουν στην ευρύτερη 
χρησιμοποίηση ή τη δημιουργία: 
Μιας ευρωπαϊκής υποδομής για τη διάδοση και αξιοποίηση, της οποίας το 
αντικείμενο είναι, να γίνουν γνωστές οι κοινοτικές δραστηριότητες Ε&ΤΑ, 
να προωθηθούν οι επιστημονικές και τεχνικές συνεργασίες, αφενός, και, 
αφετέρου, να διευκολυνθεί η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας 
στην Ευρώπη, ιδιαίτερα με την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δημόσιων υπηρεσιών 
ενημέρωσης ή διάδοσης (CORDIS, ΟΡΕΤ, και άλλες δραστηριότητες) και με την 
επέκταση του δικτύου των κέντρων αναμετάδοσης. 
Ειδικευμένων υπηρεσιών και άμεση συνδρομή ειδικά για τις MME, με σκοπό 
να προωθηθεί η διεθνική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων Ε&ΤΑ, καθώς και του 
ΚΚΕρ και του EUREKA. Περιλαμβάνουν συνδρομή στην προστασία των 
αποτελεσμάτων, αναζήτηση βιομηχανικών εταίρων, μελέτες πρόβλεψης των 
αγορών, δράσεις ευαισθητοποίησης και επιμόρφωσης, δημιοργία τεχνολογυών 
clubs υποστήριξη διακλαδικών έργων εκμετάλλευσης. 
Στρατηγικού και διακλαδικού προβληματισμού σχετικά με ποιο τρόπο θα 
βελτιωθεί η μεταφορά των αποτελεσμάτων της Ε&ΤΑ (δυνατότητα αποδοχής και 
αξιολόγησης των κοινωνικών επιπτώσεων, πρότυπες δράσεις επικοινωνίας). 
2) 0 δεύτερος τομέας περιλαμβάνει όλες τις δραστηριότητες που αποσκοπούν στην 
ευρύτερη χρήση ή δημιουργία ευρωπαϊκής υποδομής για τη μεταφορά τεχνολογιών: 
Η έμφαση θα δοθεί στη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των 
υπηρεσιών υποστήριξης της καινοτομίας και στην απορρόφηση νέων τεχνολογιών 
από το βιομηχανικό ιστό και ιδίως τις MME. Αυτά θα επιτευχθούν με τη σύσταση 
δικτύων και την υποστήριξη πρότυπων διεθνικών έργων, την ευαισθητοποίηση των 
επιχειρήσεων έναντι των ορθότερων πρακτικών διαχείρισης των τεχνολογικών 
πόρων, με καλλίτερη γνώση των μηχανισμών και με καλλίτερο συντονισμό των 
πολιτικών και των ενδεδειγμένων μέσων. Το δίκτυο των οργανώσεων προώθησης των 
νέων ενεργειακών τεχνολογιών ΟΡΕΤ αποτελεί χρήσιμο εργαλείο στον τομέα της 
ενέργειας. 
3) 0 τρίτος τομέας αποσκοπεί στη βελτίωση του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος για τη 
χρηματοδότηση της μεταφοράς τεχνολογίας με έμμεσα μέτρα, όπως η αποκατάσταση 
δεσμών μεταξύ των χρηματοδοτούντων και των υπευθύνων τεχνολογικών έργων, 
εξακολούθηση του συστήματος χρηματοδότησης της τεχνολογίας ανάλογα με τις 
επιδόσεις της, δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών για την κινητοποίηση 
ιδιωτικών κεφαλαίων και την απόδοση των επενδύσεων ("exit"), ανάλυση των 
καταλληλότερων νομοθετικών δομών και προαγωγής τους. 
Καλύπτει επίσης τη σύσταση ταμείου ολοκλήρωσης των τεχνολογιών για τις MME, 
το οποίο θα είναι συμβατό με εκείνο των κρατών μελών και θα είναι 
προσαρμοσμένο στα δεδομένα κάθε κράτους μέλους. Η διαχείριση και η προώθηση 
του θα αποκεντρωθούν και θα ανατεθούν σε μεσάζοντες του ιδιωτικού ή του 
δημοσίου τομέα στα διάφορα κράτη μέλη, θα μελετηθεί δε έτσι ώστε να 
- 31 -
μεγιστοποιηθεί η κινητοποίηση των πόρων που προσφέρονται από τους 
οικονομικούς μεσάζοντες. Το ταμείο θα καλύπτει τις εγγυήσεις λήψεως δανείων, 
τις επιδοτήσεις επιτοκίων, την παροχή κινήτρων για επιχειρηματικά κεφάλαια 
και τις δράσεις τεχνικής και διαχειριστικής συνδρομής. 
4) Παροχή επιστημονικών υπηρεσιών για τη διαμόρφωση των κοινοτικών πολιτικών 
Το θέμα αυτό περιλαμβάνει τις ad hoc δραστηριότητες του ΚΚΕρ, οι οποίες 
αποτελούν το επιστημονικό και τεχνικό θεμέλιο των κοινοτικών πολιτικών. Οι 
δράσεις αυτές αποτελούν όντως διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας που 
διεξάγει το ΚΚΕρ για τις υπόλοιπες υπηρεσίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της 
διαμόρφωσης και εφαρμογής των κοινοτικών πολιτικών. 
Οι πιο διαρθρωμένες και μακρόπνοες δραστηριότητες στήριξης, όπως αυτές που 
διεξάγει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Εξακρίβωσης της Καταλληλότητας των Εναλλακτικών 
Μεθόδων, περιλαμβάνονται στην πρώτη δράση - ο πυρήνας που αναφέρεται στα 
"οριζόντια μέτρα στήριξης" του πρώτου εγγράφου καταργείται. 
ΤΕΤΑΡΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Τόνωση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των ερευνητών στην Κοινότητα. 
Η τόνωση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των ερευνητών είναι ουσιαστικό 
μέσο ενίσχυσης, στο πλαίσιο της αρχής της επικουρικότητας, της επιστημονικής και 
τεχνολογικής δομής, και άρα και των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας και της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς της. 
Δραστηριότητες επιμόρφωσης και κινητικότητας θα οργανωθούν σε κάθε θέμα της 
πρώτης δράσης στους πρωτεύοντες για την Κοινότητα τομείς, για να παρασχεθούν 
στους χρήστες, όχι μόνον τα αποτελέσματα της Ε&ΤΑ που χρειάζονται αλλά και το 
ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να τα χρησιμοποιήσει. 
Η ευρωπαϊκή διάσταση όμως πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να αναπτυχθεί επίσης το 
ανθρώπινο δυναμικό που θα επιτρέψει έγκαιρη αντίδραση στις επιστημονικές και 
τεχνολογικές εξελίξεις στους νεοεμφανιζόμενους τομείς. Η τέταρτη δράση, η οποία 
αποβλέπει στην προηγμένη επιμόρφωση στα κέντρα αριστείας όλης της Κοινότητας, θα 
έχει ευρύ χαρακτήρα και θα δίνει έμφαση στη συνεργασία πανεπιστημίου-βιομηχανίας. 
Η δράση περιλαμβάνει τα εξής: 
δράση επιμόρφωσης και τόνωσης της κινητικότητας, ειδικότερα των νέων 
ερευνητών, με την παρέμβαση ενός κοινοτικού συστήματος παροχής υποτροφιών· 
δράση προώθησης της κινητικότητας του ανθρώπινου δυναμικού στο εσωτερικό 
δικτύων που αποτελούν όχι μόνο την υλικοτεχνική και λειτουργική υποδομήμ των 
ανταλλαγών αλλά επίσης ένα μέσο σημαντικό για την ανάπτυξη της κοινοτικής 
διάστασης στην έρευνα. 
32 -
Στην υλοποίηση της δράσης αυτής λαμβάνεται υπόψη, αφενός, η κοινοτική 
πραγματικότητα με ειδικά μέτρα προσανατολισμένα προς τις λιγότερο ευνοημένες 
περιφέρειες στο πλαίσιο μεταρρύθμισης της διαρθρωτικής πολιτικής και, αφετέρου, 
λαμβάνει υπόψη την κατάσταση στις τρίτες χώρες, ειδικά στις χώρες της ΕΖΕΣ και 
εκείνες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, μέσω της συνεργασίας που 
προτείνεται με τις δραστηριότητες της δεύτερης δράσης. 
Η κινητικότητα των ερευνητών, παραγωγών γνώσεων και τεχνογνωσίας ορισμένες φορές 
όχι αρκετά κωδικοποιημένων, αντιπροσωπεύει, όπως και η ίδια η έρευνα, μια άκρως 
σημαντική μεταβλητή στη μεταφορά τεχνολογίας. Η κινητικότητα μεταξύ 
πανεπιστημιακών και βιομηχανικών εργαστηρίων μπορεί να συντελέσει στη βελτίωση 
της ανταγωνιστικότητας. 
Οι προτεινόμενοι τρόποι δράσης είναι οι εξής: 
Συντονισμός των δράσεων επιμόρφωσης που εκτελούνται στο πλαίσιο ειδικών 
προγραμμάτων. Πρόκειται για εναρμόνιση των δράσεων, ανεύρεση λύσεων στα 
προβλήματα που είναι κοινά σε όλα τα προγράμματα και ιδίως την εκπόνηση ενός 
οδηγού του ευρωπαίου υποτρόφου. Πρωτοβουλίες του είδους αυτού θα συμβάλουν 
στην οικονομική και κοινωνική συνοχή της Κοινότητας και θα αποβούν εξαιρετικά 
χρήσιμες στις MME που δεν διαθέτουν υποδομή επιμόρφωσης. 
Διενέργεια δραστηριοτήτων επιμόρφωσης στον τομέα της βασικής έρευνας και προς 
όφελος της έρευνας που ονομάζεται "ελεύθερη" (σε αντίθεση με τη στοχοθετημένη 
έρευνα), με τη δημιουργία δικτύων Ευρωπαϊκών Εργαστηρίων Άνευ Τειχών. 
Οι δράσεις θα αφορούν επίσης την επιμόρφωση στη διαχείριση των μεταβολών μέσα 
στις επιχειρήσεις, με τη συνεργασία "επιχειρήσεων/ερευνητικών ιδρυμάτων της 
ανώτατης εκπαίδευσης" που θα είναι προσανατολισμένη προς την επιμόρφωση στις 
νέες τεχνολογίες. 
Τόνωση νέων επιστημονικών και τεχνολογικών προσεγγίσεων. Πρόκειται ουσιαστικά 
για προώθηση της διεθνικής συνεργασίας στους τομείς της βασικής έρευνας για 
να διαμορφωθεί, μέσω της ευρωπαϊκής διάστασης, το ανθρώπινο δυναμικό που 
είναι αναγκαίο για να υπάρξει έγκαιρη ανταπόκριση στην εμφάνιση νέων 
επιστημονικών και τεχνολογικών προκλήσεων. Η συνεργασία αυτή είναι άλλωστε 
απαραίτητη για την πρόσβαση και ανάπτυξη των μεγάλων και δαπανηρών εξοπλισμών 
και των προηγμένων τεχνολογιών γενικής φύσεως που χρειάζονται όλα τα κράτη 
μέλη και των οποίων η από κοινού ανάπτυξη θα επιτρέψει τη συλλογική 
εκμετάλλευση της λειτουργίας τους. 
Οι δραστηριότητες αυτές θα διεξαχθούν με τη συγκέντρωση τους σε ένα τομέα: 
Επιμόρφωση και κινητικότητα των νέων ερευνητών 
ο οποίος αντικαθιστά τους τέσσερις θεματικούς πυρήνες που αρχικά είχαν 
προβλεφθεί. 
- 33 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ 
ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
Η αξιολόγηση των επιλογών στην επιστημονική και τεχνολογικήστην Ευρώπη 
περιλαμβάνει ευρύτατη σειρά αλληλοσυνδεόμενων δραστηριοτήτων, τεχνολογική και 
οικονομική επαγρύπνηση, βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη πρόληψη των 
κοινωνικοοικονομικών μεταβολών που απαιτούν νέους άξονες Ε&ΤΑ και, αντιστρόφως, 
πρόβλεψη των επιστημονικών και τεχνολογικών μεταβολών που μπορούν να έχουν 
μακροπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα ή βραχυπρόθεσμα επιπτώσεις στην κοινωνία· αναλύσεις 
των συμπεριφορών των διαφόρων παραγόντων (κυβερνήσεις, κοινωνικές δυνάμεις, 
ερευνητές, θεσμοί) έναντι των μεταβολών αυτών· αξιολόγηση των προγραμμάτων και 
των πολιτικών που διεξάγονται σε περιφερειακή, εθνική, ευρωπαϊκή και διεθνή 
κλίμακα· συνυπολογισμός των εξελίξεων στις κοινοτικές πολιτικές για το μέλλον των 
δράσεων Ε&ΤΑ στην Ευρώπη. 
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναγνωρίσει τη σημασία των θεμάτων αυτών ήδη από 
εικοσαετίας και το "Office of Technology Assessment" (OTA) έχει αποκτήσει διεθνή 
φήμη. Επίσης η Ιαπωνία διαθέτει ένα ινστιτούτο, το "National Institute of Science 
and Technology Policy", για την εκτέλεση αυτού του τύπου μελετών. Στην Ευρώπη, οι 
δραστηριότητες Technology assessment (τεχνολογικής αποτίμησης) αναπτύχθηκαν με 
πολύ γρήγορο ρυθμό κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας και έχουν 
θεσμοθετηθεί σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο (Science and Technology Options 
Assessment, European Parliamentary Technology Assessment Network). 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν συσσωρεύσει στον τομέα αυτό μεγάλη πείρα, είτε 
στο πλαίσιο του MONITOR (FAST, SAST, SPEAR), του ΚΚΕρ (Institut de prospective 
technologique) (Ινστιτούτο τεχνολογικής προβλεψις) ή του VALUE. Οι αρμόδιοι των 
ειδικών προγραμμάτων έχουν οι ίδιοι αποκτήσει κάποια πείρα αξιολογώντας τις 
κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της έρευνας στον τομέα τους κατ'εφαρμογή μιας 
απόφασης που ελήφθη κατά την έγκριση του τρίτου προγράμματος-πλαισίου. 
Αυτή η νέα προσέγγιση συνεπάγεται λοιπόν την ένταξη στην "εξειδικευμένη 
κοινωνικοοικονομική έρευνα" ενός νέου τομέα "αξιολόγηση των επιλογών στην 
πολιτική επιστήμης και τεχνολογίας", ο οποίος συνίσταται στα εξής: 
Στόχος είναι να τεθεί στη διάθεση των οικονομικών παραγόντων, όσων συμμετέχουν 
στη λήψη αποφάσεων και των χρηστών της Ε&ΤΑ ένα ευρωπαϊκό όργανο αξιολόγησης των 
επιλογών στην πολιτική επιστήμης και τεχνολογίας και, προς το σκοπό αυτό, να 
ενσωματωθούν σε ένα ποικιλόμορφο σύνολο οι δραστηριότητες που διεξάγονται σε 
περιφερειακή, εθνική και ευρωπαϊκή κλίμακα, στους τομείς που αφορούν την 
προβλεψι, την τεχνολογική και στρατηγική επαγρύπνηση, την αξιολόγηση των 
προγραμμάτων και των πολιτικών Ε&ΤΑ. Με βάση τη δημιουργία ενός περιορισμένου 
αριθμού ειδικευμένων δικτύων, ενός τεχνολογικού παρατηρητηρίου, δραστηριοτήτων 
συντονισμού και μελέτης, δραστηριοτήτων υποστήριξης (ανοικτές βάσεις δεδομένων, 
συγκεντρώσεις δεικτών, ευρετήρια της τεχνολογικής αποτίμησης στην Ευρώπη, κλπ) 
και διάδοσης (εργαστήρια, σεμινάρια, εβδομάδες πληροφόρησης), θα προσφερθεί στους 
παράγοντες της τεχνολογικής αποτίμησης στην Ευρώπη ένα πλουραλιστικό πλαίσιο 
διαλόγου και αντιπαράθεσης των προσεγγίσεων που θα οδηγήσει σε επιλογές στην 
πολιτική επιστήμης και τεχνολογίας στην Ευρώπη, χρήσιμες στους παράγοντες, όσους 
συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων και στους χρήστες της Ε&ΤΑ. Για το λόγο αυτό οι 
δραστηριότητες που προβλέπονται θα διεξαχθούν σε στενή συνεργασία με τις 
υπηρεσίες επιστημονικής και τεχνολογικής αξιολόγησης των κοινοβουλίων σε εθνική 
και ευρωπαϊκή κλίμακα (συγκεκριμένα το STOA και το European Parliamentary 
Technology Assessment Network), με τους δημόσιους περιφερειακούς και εθνικούς 
- 34 -
οργανισμούς ΤΑ, με τις αντίστοιχες υπάρχουσες ομάδες σε επίπεδο ερευνητών και 
κοινωνικών εταίρων. Πρέπει να προβλεφθεί ένα περιορισμένο φάσμα δραστηριοτήτων, 
ούτως ώστε να αρχίσουν προπαρασκευαστικές ενέργειες, στάδια καθορισμού νέων 
προγραμμάτων και ενδεχομένως πρότυπων έργων. Θα συνεχισθούν επίσης οι αναλύσεις 
σχετικά με τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και με τους κινδύνους που 
συνεπάγονται τα ειδικά προγράμματα. 
- 35 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 
Méooc 1: OiKovouiKéc επιπτώσεις 
1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές δράσεις έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης (1994-1998). 
2. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΚΟΝΔΥΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Υποδιαίρεση Β6 
3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ 
Άρθρο 130 θ της συνθήκης ΕΟΚ και της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως 
υπογράφηκε, και άρθρο 7 της συνθήκης ΕΚΑΕ. 
4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
4.1 Ειδικοί στόχοι 
Εκτέλεση προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης για την 
προώθηση της συνεργασίας με και μεταξύ των επιχειρήσεων, των ερευνητικών 
κέντρων και των πανεπιστημίων, 
Προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης μεταξύ Κοινότητας και τρίτων χωρών και διεθνών οργανισμών, 
Διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων δραστηριοτήτων που διεξάγονται στον 
τομέα της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της επίδειξης στην 
Κοινότητα, 
Τόνωση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των ερευνητών οτην Κοινότητα. 
4.2 Διάρκεια 
1994-1998 
4.3 Αποδέκτες της δράσης 
Βιομηχανικές επιχειρήσεις, και πιο συγκεκριμένα οι MME, ερευνητικά κέντρα και 
πανεπιστήμια στις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που 
διεξάγουν. 
5. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΔΑΠΑΝΩΝ ΚΑΙ ΕΣΟΔΩΝ 
5.1 ΜΥΔ 
5.2 ΔΔ 
5.3 Είδος προβλεπόμενων εσόδων 
Οι χώρες της ΕΖΕΣ, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 του Πρωτοκόλλου τροποποίησης 
της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΕΕ) θα συμβάλουν - εφόσον η 
μικτή επιτροπή ΕΕΕ που προβλέπεται στη Συμφωνία το αποφασίσει - στην 
αναλογική συμπληρωματική χρηματοδότηση, η οποία πιθανόν θα περιορίζεται στις 
δραστηριότητες του παρόντος προγράμματος-πλαισίου που δεν αφορούν την 
πυρηνική ενέργεια. 
6. ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ Ή ΤΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 
Τα έργα έρευνας και ανάπτυξης που θα διεξάγουν οι εξωτερικοί συμβαλλόμενο» 
μπορούν να αποτελέσουν το αντικείμενο μιας από τις κάτωθι τρεις μορφές 
κοινοτικής χρηματοδότηση: 
χρηματοδότηση των δαπανών της έρευνας, με ανώτατο όριο 50% του κόστους. Η 
χρηματοδότηση αυτή μπορεί να προσδιορισθεί με βάση το συμβατικό κόατος, 
του οπο#ίου η διαπραγμάτευση θα πραγματοποιηθεί προηγουμένως. Τα 
πανεπιστήμια και οι παρεμφερείς οργανισμοί θα έχουν τη δυνατότητα να 
ζητήσουν είτε χρηματοδότηση 50% του συνολικού κόστους, είτε 100% των 
πρόσθετων εξόδων. 
Στην περίπτωση έργων βιομηχανικής ειδικά φύσεως (επιδείξεις, πρωτότυπα, 
κλπ.), χρηματοδότηση ανάλογα με τα αποτελέσματα της έρευνας, κατά ποσό 
προκαθορισμένο, χωρίς υπέρβαση των ανώτατων ορίων που ορίζει η Κοινότητα 
γι'αυτόν τον τύπο έργων. 
Καταβολή μιας κατ'αποκοπήν χρηματοδότησης για έργα μικρού μεγέθους που 
δεν υπερβαίνουν το ανώτατο όριο που ορίζεται για κάθε ειδικό πρόγραμμα. 
Οι συντονισμένες δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό των έργων 
έρευνας και ανάπτυξης, μπορούν να τύχουν χρηματοδότησης μέχρι 100% του 
κόστους των δραστηριοτήτων αυτών. 
- 36 -
Οι δραστηριότητες έρευνας που 
χρηματοδοτούνται, καταρχήν, 100%. 
7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ διεξάγει το Κοινό Κέντρο Ερευνών 
7.1 Μέθοδος αξιολόγησης του συνολικού κόστους της δράσης 
Το πρόγραμμα-πλαίσιο έχει καταρτισθεί έτσι ώστε να μην υπάρξει υπέρβαση των 
δύο τρίτων του ποσού της στήλης 3 των δημοσιονομικών προοπτικών για την 
περίοδο 1993-1999. 
Οι διατάξεις αυτές είναι σύμφωνες με το άρθρο 130 θ της συνθήκης για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο προβλέπει ότι το πρόγραμμα δράσης ορίζει το ποσό 
που κρίνεται αναγκαίο (μέγιστο συνολικό ποσό στη συνθήκη), καθώς και την 
κατανομή του στις διάφορες προτεινόμενες δραστηριότητες. 
Τα ποσά καλύπτουν τις επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, τις 
δραστηριότητες επίδειξης, τα συναφή οριζόντια μέτρα στήριξης, καθώς και τα 
έξοδα προσωπικού και τις επιστημονικές και τεχνικές διοικητικές δαπάνες που 
συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή δραστηριοτήτων και μέτρων. Όσον αφορά τις 
δραστηριότητες του ΚΚΕρ, τα ποσά αυτά καλύπτουν τις υποδομές των ινστιτούτων. 
7.2 Κατανομή 
Οι τέσσερις δράσεις αντιστοιχούν στους 
σημείο 4.1 ανωτέρω. τέσσερις στόχους που περιλαμβάνει το 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ (1994-1998) 
Εκατομμύρια ECU 
τρέχουσες τιμές 
Πρώτη δράση (προγράμματα 
έρευνας τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης) 10.925 
Δεύτερη δράση (συνεργασία με 
τρίτες χώρες και διεθνείς 
οργανισμούς) 790 
Τρίτη δράση (διάδοση και αξιο­
ποίηση των αποτελεσμάτων) 600 
Τέταρτη δράση (τόνωση της επι­
μόρφωσης και της κινητικότητας 785 
των ερευνητών) 
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΠΟΣΟ 13.100 
Εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
Ενδεικτική κατανομή ιιεταΕύ των θευάτων Tnc πρώτηο ôoaonc 
Τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών 
Βιομηχανικές τεχνολογίες* 
Περιβάλλον* 
Βιολογικές επιστήμες και τεχνολογίες* 
Ενέργειες* 
Έρευνα για μία ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών 
Εξειδικευμένη κοινωνικοοικονομική έρευνα* 3900 
1800 
970 
1325 
2525 
280 
125 
10925 
*εκ των οποίων 1067 εκατ. ECU για το ΚΚΕρ. Παρατήρηση: πέραν της 
συγκεκριμένης συμμετοχής του ΚΚΕρ στη πρώτη δράση, το Κέντρο θα 
συμμετάσχει επίσης στην τρίτη δράση με κονδύλια ύψους 70 εκατ. ECU. 
- 37 -
7.3 Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα 
Εκατομμύρια ECU - Τρέχουσες τιμές 
ΕΤΗ Δημοσιονομικές Πραγματικά ποσά 
Προοπτικές (4ο ΠΠ) 
1994 4325 pm 
1995 4715 2928 
1996 5078 3153 
1997 5450 3384 
1998 5852 3635 
Σύνολο 
1994-1998 13100 
Τα οριστικά ετήσια ποσά θα καθορισθούν από την αρμόδια για το προϋπολογισμό αρχή 
συμφωνά με τις δημοσιονομικές προοπτικές που βα συμφωνηθούν για την περίοδο 1993-
1999. 
8. ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Πρόγραμμα λογιστικού ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης. Επιθεώρηση από τους 
υπαλλήλους που είναι επίσημα αρμόδιοι για τις δράσεις. 
Mépoc 2: Βάσε ιc Tnc ανάλυοηο κόοτουο/αποτελέσυατοο 
ΣΤΟΧΟΙ 
των 
της 
προς Το πρόγραμμα-πλαίσιο ανταποκρίνεται στους στόχους που εξαγγέλλονται στη 
συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδίως στο άρθρο 130 ΣΤ, παράγραφος 1, το 
οποίο προβλέπει ότι "στόχος της Κοινότητας είναι η ενίσχυση των επιστημονικών 
και τεχνολογικών βάσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η διευκόλυνση της 
ανάπτυξηςt της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της, καθώς και η προώθηση 
ερευνητικών δράσεων που κρίνονται αναγκαίες βάσει άλλων κεφαλαίων 
παρούσας συνθήκης." Η επιλογή των τεσσάρων τομέων δράσης είναι σύμφωνη 
τις διατάξεις του άρθρου 130 Ζ. 
2. ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Η παρούσα δράση κρίνεται δικαιολογημένη από την ανάγκη που έχει η Κοινότητα 
να ενισχύσει τις επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας και να ευνοήσει την ανάπτυξη της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της, 
διότι παράλληλα θα συμβάλει στη διαμόρφωση και εφαρμογή των κοινοτικών 
πολιτικών και θα ικανοποιήσει κοινωνικές ανάγκες. 
Στην έρευνα, οι συνέπειες του κεντρικού ρόλου που διαδραματίζει η αρχή της 
επικουρικότητας στην κοινοτική δράση σύμφωνα με τις αποφάσεις του Μάαστριχτ 
αποτέλεσαν το αντικείμενο ανάλυσης. Η εν λόγω ανάλυση επέτρεψε να αναδειχθούν 
ορισμένες σχηματικές περιπτώσεις στις οποίες η αρχή της επικουρικότητας 
εφαρμόζεται ουσιωδώς: στις δραστηριότητες υψηλής επιστήμης, τα έργα 
τεχνολογικής προτεραιότητας, τις δραστηριότητες Ε&ΤΑ που σκοπό# έχουν την 
οργάνωση, της ενιαίας αγοράς, την έρευνα προτυποποιητικού χαρακτήρα και τις 
δραστηριότητες υποστήριξης της ευρωπαϊκής επιστημονικής κοινότητας. 
3. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Η φύση και η περιοδικότητα της διαδικασίας αξιολόγησης θα επιτρέψουν στην 
Επιτροπή να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που έχει βάσει του άρθρου 4 των 
σχεδίων αποφάσεων επί της ανωτέρω πρότασης και να αξιολογήσει τα κοινοτικά 
προγράμματα και πολιτικές στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης. 
Μεταξύ των κύριων παραγόντων αβεβαιότητας που μπορούν να έχουν επίπτωση στα 
αποτελέσματα της δράσης, πρέπει να αναφερθούν οι ενδεχόμενες καθυστερήσεις 
στην εφαρμογή των δραστηριοτήτων που προβλέπονται στην παρούσα πρόταση, η 
ικανότητα και η διάθεση των ιδιωτικών επιχειρήσεων να εκμεταλλευθούν όσο το 
δυνατόν καλύτερα τα πλεονεκτήματα που τους προσφέρουν οι δραστηριότητες αυτές 
και. τέλος, η βέβαιη δυσχέρεια που υφίσταται στην αποκατάσταση άμεσης 
σύνδεσης μεταξύ δαπανών έρευνας και ανταγωνιστικότητας μιας 
- 38 -
επιχείρησης, ιδίως βραχυπρόθεσμα και με βάση το γεγονός ότι η καινοτομία δεν 
αποτελεί μια γραμμική διαδικασία, η οποία από τη θεμελιώδη έρευνα θα οδηγήσει 
στην εμπορική εφαρμογή μέσω της εφαρμοσμένης έρευνας. 
Οι ποσοτικοί ή ποιοτικοί δείκτες και κριτήρια που θα επιτρέψουν να 
αξιολογηθούν τα αποτελέσματα του προγράμματος θα καθορισθούν για κάθε ειδικό 
πρόγραμμα. 
Κατά τη διάρκεια του τρίτου έτους εκτέλεσης του τέταρτου προγράμματος-
πλαισίου, η Επιτροπή θα εξετάσει σε ποιο σημείο βρίσκεται το πρόγραμμα ως 
προς τους δείκτες, θα εκτιμήσει ιδίως κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες 
και τα οικονομικά μέσα έχουν πάντοτε προσαρμοσθεί στην εξέλιξη της κατάστασης 
(βλ. άρθρο 4 παράγραφος 1 του σχεδίου απόφασης), θα προβεί επίσης σε 
αξιολόγηση του τέταρτου προγράμματος-πλασίου στο τέλος της εκτέλεσης του (βλ. 
άρθρο 4 παράγραφος 3 του σχεδίου απόφασης). 
AFATIO ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ 
ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ, 
ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ, ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙ ΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (MME) 
Ονομασία της πρότασης: Δεύτερο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής σχετικά με το 
τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο των κοινοτικών δράσεων Ε&ΤΑ (1994-1998). 
Αριθ. αναφοράς του εγγράφου: 
Η πρόταση 
7. Με βάση την αρχή της επικουρικότητας, γιατί απαιτείται κοινοτική νομοθεσία 
στον τομέα αυτό και ποιοί οι κύριοι στόχοι; 
Οι στόχοι της Κοινότητας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης είναι να ενισχυθούν οι επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας και να ευνοηθεί η αύξηση της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητας της. Η αναγκαιότητα ανάληψης κοινοτικής δράσης καθορίζεται 
στον τίτλο VI της συνθήκης ΕΟΚ και στο κεφάλαιο Ι της συνθήκης Ευρατόμ. 
Εξάλλου, η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει στο άρθρο 130 ΣΤ ότι η 
Κοινότητα προωθεί τις δράσεις έρευνας που απαιτούνται βάσει άλλων κεφαλαίων 
της συνθήκης. 0 επικουρικός χαρακτήρας των προτεινόμενων κοινοτικών δράσεων 
Ε&ΤΑ προσδιορίστηκε σύμφωνα με την προσέγγιση που περιγράφεται στο άρθρο 3 Β 
της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Οι επιπτώοεκ: OTIC επινειοήσεκ: 
2. Ποιόν αφορά η πρόταση; 
- ποιους επιχειρησιακούς κλάδους; 
Οι κοινοτικές δράσεις Ε&ΤΑ πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στις γενικής φύσεως 
τεχνολογίες που προσφέρουν ευρεία δυνατότητα εφαρμογής σε όλους τους τομείς 
δραστηριότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι ερευνητικές εργασίες, οι οποίες 
θα εκτελεσθούν με πολύπλευρη συνεργασία και θα χρηματοδοτηθούν με τα ποσά που 
προβλέπονται από το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, όπως π.χ. στις τεχνολογίες των 
πληροφοριών, στις βιομηχανικές τεχνολογίες και τα υλικά ή τις βιοτεχνολογίες, 
θα εξυπηρετήσουν πολλούς τομείς. 
-Ποια μεγέθη επιχειρήσεων (μέρος των MME); 
Η Κοινότητα ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις, και τις MME, τα ερευνητικά κέντρα 
και τα πανεπιστήμια στις προσπάθειες τους Ε&ΤΑ και υποστηρίζει την αμοιβαία 
συνεργασίας τους. Το γεγονός ότι υπάρχει αλληλοσυμπλήρωση πλεονεκτημάτων 
μεταξύ MME και μεγάλων επιχειρήσεων οδήγησε την Επιτροπή να ενθαρρύνει, με 
- 40 -
επιτυχία, τη συμμετοχή των MME στα κοινοτικά προγράμματα έρευνας, ιδίως με 
ειδικά συστήματα παροχής κινήτρων. Εξάλλου, από τις βελτιώσεις που επήλθαν 
στη διαχείριση της έρευνας στην Κοινότητα επωφελήθηκαν πρωτίστως οι MME: 
απλούστευση των "Information packages" (δέσμες πληροφοριών), υποστήριξη της 
ανεύρεσης εταίρων, ημερίδες στοχοθετημένης επεξήγησης ("proposer days" 
ημερίδα προτείνοντος), κλπ. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσης διευρύνει την 
προσέγγιση αυτή προβλέποντας δραστηριότητες τεχνολογικής τόνωσης των MME, 
τονίζοντας τη συμμετοχή τους στη δράση διάδοσης και προτείνοντας μια τελείως 
νέα πρωτοβουλία χρηματοδότησης, ειδικά μελετημένη για να μπορέσουν οι MME να 
εκμεταλλευθούν τα αποτελέσματα της κοινοτικής έρευνας. Αυτό το νέο μέσο, το 
οποίο περιλαμβάνεται στην τρίτη δράση, είναι λοιπόν το νέο στοιχείο μιας 
δέσμης μέτρων που σκοπό έχουν να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της 
συμμετοχής των MME στις κοινοτικές δράσεις Ε&ΤΑ. 
Υφίστανται συγκεκριμένες γεωγραφικές ζώνες της Κοινότητας όπου είναι 
εγκατεστημένες αυτές οι επιχειρήσεις; 
Οι κοινοτικές δράσεις Ε&ΤΑ δεν είναι εστιασμένες εκ των προτέρων σε κάποιο 
συγκεκριμένο γεωγραφικό τμήμα ή περιφέρεια. Είναι γεγονός ότι ο στόχος να 
ενισχυθεί η οικονομική και κοινοτική συνοχή της Κοινότητας και να ευνοηθεί η 
αρμονική της ανάπτυξη αφορά εξίσου την πολιτική Ε&ΤΑ· η πολιτική Ε&ΤΑ θα 
συμβάλει στην επίτευξη του στόχου αυτού θέτοντας ως πρωταρχικό κριτήριο 
επιλογής την επιστημονική και τεχνική υπεροχή. Το κριτήριο αυτό αποτελεί αυτό 
καθαυτό στοιχείο συνοχής εφόσον επιτρέπει να συμμετάσχουν επιστήμονες από τις 
λιγότερο ευνοημένες περιφέρεις σε δραστηριότητες της πλέον προηγμένης έρευνας 
στην Ευρώπη. Η έκθεση του Σεπτεμβρίου του 1991 της ομάδας αξιολόγησης για τα 
αποτελέσματα του προγράμματος-πλαισίου στην οικονομική και κοινωνική συνοχή 
της Κοινότητας έδειξε άλλωστε ότι οι επιχειρήσεις από τις λιγότερο ευνοημένες 
περιφέρειες (MME στην πλειοψηφία τους) συμμετέχουν όλο και περισσότερο στις 
κοινοτικές δραστηριότητες. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο θα συντελέσει στη 
διατήρηση της τάσης αυτής με τα αποτελέσματα που θα έχουν οι δράσεις που 
υπάγονται στα Διαρθρωτικά Ταμεία (ιδίως το STRIDE), οι οποίες αποσκοπούν στην 
ενίσχυση των δομών της Ε&ΤΑ στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες. Εξάλλου, 
στο πρόγραμμα προβλέπονται, στο πλαίσιο των δράσεων 3 και 4, ειδικά μέτρα για 
τις περιφέρειες τις ονομαζόμενες στόχου 1 (υπό την έννοια των Διαρθρωτικών 
Ταμείων). 
3. Ποια μέτρα πρέπει να λάβουν οι επιχειρήσεις για να συμμορφωθούν προς την 
πρόταση; 
Η πρόταση δεν επιβάλλει επισήμως υποχρεώσεις στις επιχειρήσεις της 
Κοινότητας· αντίθετα, τους παρέχει μεγάλα μέσα για να συμμετάσχουν στην 
έρευνα με την αποκατάσταση συνεργασίας. Εξαρτάται από τον ιδιωτικό τομέα κατά 
πόσον θα μπορέσει να επωφεληθεί από τις προσφερόμενες ευκαιρίες και από την 
εφαρμογή των αποτελεσμάτων των ερευνητικών έργων στην παραγωγή και την 
επιτυχημένη εμπορευματοποίηση καινοτόμων προϊόντων. 
4. Ποιες οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να έχει η πρόταση; 
στην απασχόληση; στις επενδύσεις και τη σύσταση νέων επιχειρήσεων; στην 
ανταγωνιστικότητα τους; 
Ενισχύοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, οι 
κοινοτικές δράσεις Ε&ΤΑ ευνοούν την απασχόληση και τις επενδύσεις. 
Η ανακοίνωση της Επιτροπής για την αξιολόγηση του δεύτερου προγράμματος-
πλασίου Ε&ΤΑ (SEC(92) 675 της 22ας Απριλίου 1992) και η ανάλυση της 
αξιολόγησης αυτής από το CREST παρέχουν τα στοιχεία που επιτρέπουν να 
- Ai -
κατανοηθούν τα ζητήματα σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις των κοινοτικών 
δράσεων Ε&ΤΑ. Το προτεινόμενο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, ακολουθώντας την 
προσέγγιση του τρίτου προγράμματος, θα επιτρέψει με την επιλεκτική διαχείριση 
των κεφαλαίων στις διάφορες δράσεις να βελτιωθούν ακόμη περισσότερο η συνοχή 
και οι συνέπειες των δράσεων. 
5. Περιέχει η πρόταση μέτρα για να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση των MME 
(λιγότερες ή διαφορετικές απαιτήσεις, κλπ.); 
Οι ειδικοί μηχανισμοί που προβλέπονται για τις MME θα εξακολουθήσουν να 
βελτιώνονται και ορισμένοι θα τεθούν σε πειραματική εφαρμογή. Επίσης 
προτείνονται νέες διατάξεις (βλ. σημείο 2 ανωτέρω). 
Διαβουλευθεί 
6. Κατάλογος των οργανώσεων που γνωμοδότησαν επί της πρότασης και περίληψη των 
κύριων στοιχείων της θέσης τους. 
Το παρόν δεύτερο έγγραφο εργασίας για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο αποτελεί 
απόρροια του πολιτικού προβληματισμού της Επιτροπής και της συνεχούς επαφής 
της με συμβουλευτικές οργανώσεις στον τομέα της Ε&ΤΑ (CREST, IRDAC, CODEST), 
με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, με την 
UN Ι CE, με τις εθνικές αρχές, τους ίδιους τους ερευνητές και τις πλέον 
ενδιαφερόμενες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις σε ευρωπαϊκή και εθνική κλίμακα. 

ISSN 0254-1483 
COM(93) 158 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 
Aptfl. καταλόγου : CB-CO-93-197-GR-C 
ISBN 92-77-55059-7 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg