ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Γενική εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Διαχείριση του προϋπολογισμού

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

3.1-3.2 Εισαγωγή

3.3-3.15 Παρατηρήσεις

3.3-3.6 Οι διορθωτικοί προϋπολογισμοί έχουν ως αποτέλεσμα την ακύρωση της αύξησης του προϋπολογισμού για τις πληρωμές

3.7-3.11 Οι εκκρεμείς δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων σημειώνουν περαιτέρω αύξηση

3.12 Η ανάλωση των πιστώσεων του Ταμείου Συνοχής υπολείπεται των εκτιμήσεων

3.13-3.14 Η εφαρμογή του κανόνα ν + 2 είχε ως αποτέλεσμα το επίπεδο των αποδεσμεύσεων να είναι χαμηλό

3.15 Η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την προϋπολογιστική και δημοσιονομική διαχείριση βελτιώθηκε, το επίπεδο όμως των πληροφοριών που παρέχει στερείται συνοχής

3.16-3.21 Συμπεράσματα και συστάσεις

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3.1. Στο παρόν κεφάλαιο αναλύονται θέματα που ανέκυψαν από την εκτέλεση του γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ κατά το 2006, το οποίο αποτελεί το τελευταίο έτος των δημοσιονομικών προοπτικών της περιόδου 2000-2006. Συγκεκριμένα, πραγματεύεται το υψηλό ποσοστό εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τους διορθωτικούς προϋπολογισμούς, τον αυξανόμενο όγκο των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων στο πλαίσιο του προϋπολογισμού και τη συνέπεια του γεγονότος ότι η ανάλωση των πιστώσεων στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής ήταν χαμηλότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί. 3.2. Για λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με τη δομή και τη λειτουργία του προϋπολογισμού —ιδίως όσον αφορά τη σημασία των εννοιών πληρωμής και ανάληψης υποχρεώσεων, καθώς και τη συσχέτιση μεταξύ τους— βλέπε το παράρτημα I της παρούσας ετήσιας έκθεσης. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Οι διορθωτικοί προϋπολογισμοί έχουν ως αποτέλεσμα την ακύρωση της αύξησης του προϋπολογισμού για τις πληρωμές 3.3. Το σύνολο, κατά το 2006, των πιστώσεων για αναλήψεις υποχρεώσεων (122,8 δισεκατομμύρια ευρώ) και για πληρωμές (111,2 δισεκατομμύρια ευρώ) ήταν κατά 4,1 % και 1,6 % αντίστοιχα υψηλότερο από ό,τι κατά το 2005. Συνολικά, τόσο οι πιστώσεις για αναλήψεις υποχρεώσων όσο και για πληρωμές υπολείπονταν των αντίστοιχων ανώτατων ορίων των δημοσιονομικών προοπτικών κατά 0,7 δισεκατομμύρια ευρώ και 7,9 δισεκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα. 3.4. Οι έξι διορθωτικοί προϋπολογισμοί που εγκρίθηκαν κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους, είχαν ως αποτέλεσμα συνολική μείωση των πιστώσεων για αναλήψεις υποχρεώσεων κατά 0,6 δισεκατομμύρια ευρώ και τη μείωση των πιστώσεων για πληρωμές κατά 4,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Το τελευταίο οφείλεται, κυρίως, στο γεγονός ότι οι πληρωμές ήταν χαμηλότερες από τις αναμενόμενες, αφενός, στο γεωργικό τομέα (0,9 δισεκατομμύρια ευρώ) και, αφετέρου, στο πλαίσιο των διαρθρωτικών πράξεων (3,3 δισεκατομμύρια ευρώ). Η μείωση των πιστώσεων για πληρωμές κατ' αυτόν τον τρόπο αντικατοπτρίζει ορθή διαχείριση του προϋπολογισμού, εφόσον μειώνει κατά ίσο ποσό το πλεόνασμα του προϋπολογισμού (1) (καθιστώντας δυνατή την επιστροφή ιδίων πόρων στα κράτη μέλη). 3.4. Η Επιτροπή λαμβάνει μέτρα προκειμένου να μειώσει στο ελάχιστο την υποαπορρόφηση των πιστώσεων χάρη στην ενεργητική διαχείριση του προϋπολογισμού. Το σύστημα προειδοποίησης για τις δημοσιονομικές προβλέψεις συμβάλλει στην έγκαιρη διαπίστωση ενδεχόμενων προβλημάτων. Οι διορθωτικοί προϋπολογισμοί καθιστούν δυνατή την αντιμετώπιση απρόβλεπτων γεγονότων σύμφωνα με τις συστάσεις του Συνεδρίου. Χάρη στην προσέγγιση αυτή, το ποσοστό εκτέλεσης των τελικών πληρωμών αυξήθηκε σταθερά και έφθασε περίπου σε 100 %. 3.5. Το αποτέλεσμα της εκτέλεσης του προϋπολογισμού για το 2006 παρουσιάζεται στις γραφικές παραστάσεις III και IV του παραρτήματος I , και έχει ως εξής: 3.5. — Τα ποσοστά χρησιμοποίησης τόσο σχετικά με τις αναλήψεις υποχρεώσεων όσο και με τις πληρωμές — 99 % και 96 % — ομοίαζαν με εκείνα του 2005. — Όσον αφορά τις διαρθρωτικές ενέργειες, η μείωση των πιστώσεων πληρωμών κατά 3,3 δισεκατομμύρια ευρώ (η οποία υπερέβη την αύξηση του προϋπολογισμού στον τομέα αυτό για το οικονομικό έτος) είχε ως αποτέλεσμα ποσοστό τελικής χρησιμοποίησης της τάξης του 99 %. Το ποσοστό αυτό θα ανερχόταν σε 90 % χωρίς το διορθωτικό προϋπολογισμό. Η μείωση αυτή οφειλόταν κυρίως σε αναστολή των αιτημάτων πληρωμών στην Ισπανία και σε πληρωμές προς το Ηνωμένο Βασίλειο, συνεπεία αδυναμιών στο σύστημά τους διαχείρισης και ελέγχου. — Ωστόσο, για τον λόγο αυτό και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το επίπεδο πληρωμών ήταν χαμηλότερο από το προβλεπόμενο στην ΕΕ-10, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι αρχικά διαθέσιμες πιστώσεις πληρωμών μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εξ ολοκλήρου. — Μη χρησιμοποιηθείσες πιστώσεις πληρωμών ύψους 2,7 δισεκατομμυρίων ευρώ δεν ακυρώθηκαν, αλλά μεταφέρθηκαν από το 2006 στο 2007, οι οποίες είναι ισόποσες εκείνων που είχαν μεταφερθεί από το 2005 στο 2006. — Το δημοσιονομικό πλεόνασμα του οικονομικού έτους ανήλθε σε 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό χαμηλότερο από ό,τι το 2005 (2,4 δισεκατομμύρια ευρώ). 3.6. Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού για το 2006 μπορούν να αναζητηθούν στο έγγραφο της Επιτροπής «Έκθεση σχετικά με την προϋπολογιστική και δημοσιονομική διαχείριση — οικονομικό έτος 2006» (2) (βλέπε σημείο 3.15). Οι εκκρεμείς δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων σημειώνουν περαιτέρω αύξηση 3.7. Οι εκκρεμείς δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων —μη χρησιμοποιηθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων που μεταφέρθηκαν προκειμένου να χρησιμοποιηθούν κατά τα μελλοντικά οικονομικά έτη, κυρίως στο πλαίσιο πολυετών προγραμμάτων— αυξήθηκαν κατά 12,6 δισεκατομμύρια ευρώ (10,6 %) και έφθασαν τα 131,6 δισεκατομμύρια ευρώ (βλέπε πίνακα 3.1 ). Το 90 % της αύξησης (και το 71 % του συνόλου) αφορούσε διαρθρωτικές ενέργειες, το δε 23 % του ποσού αυτού (2,9 δισεκατομμύρια ευρώ) αφορούσε το Ταμείο Συνοχής (βλέπε σημείο 3.12). 3.7. Όπως επισημαίνει το Συνέδριο στο σημείο 3.10, η σώρευση υπολοίπων προς εκκαθάριση σε μια δεδομένη περίοδο των δημοσιονομικών προοπτικών αποτελεί φυσική συνέπεια των διαχωριζόμενων πιστώσεων, δεδομένου ότι οι αναλήψεις υποχρεώσεων συνάπτονται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου, ενώ οι πληρωμές μπορούν να συνεχιστούν μετά το τέλος της. 3.8. Το 2006 αποτελούσε το τελευταίο έτος της περιόδου προγραμματισμού 2000-2006. Στο τέλος του έτους είχε αναληφθεί το σύνολο των υποχρεώσεων για την εν λόγω περίοδο. Κατά συνέπεια, οι εκκρεμείς δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων στο τέλος του 2006 αντιστοιχούν στο συνολικό όγκο των πληρωμών που απέμεναν να πραγματοποιηθούν κατά τα αμέσως προσεχή έτη (3). Αντιστοιχούν στο 28 % των συνολικών ποσών των σχετικών τομέων των δημοσιονομικών προοπτικών για το σύνολο της περιόδου. Πίνακας 3.1 — Μεταβολή του υπολοίπου των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων το 2006 Κατά είδος Σύνολο Γεωργία Διαρθρωτικές ενέργειες Εσωτερικές πολιτικές Εξωτερικές δράσεις Διοίκηση Αποθεματικά Προενταξιακή στρατηγική Αντιστάθμιση Προσαρμογή Μη διαχωριζόμενες πιστώσεις Διαχωριζόμενες πιστώσεις Μεταφερθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων Μεταφερθέν υπόλοιπο 1 254 117 826 119 080 1 863 81 704 14 597 12 387 820 7 710 –1 Πληρωμές –1 006 –43 576 –44 582 –1 797 –31 567 –4 804 –3 561 – 703 –2 150 Αποδεσμεύσεις –56 –1 674 –1 730 –18 – 707 – 430 – 311 –13 – 250 –1 Ακυρώσεις – 163 – 163 –42 –5 –23 –21 –70 –4 2 Αναλήψεις υποχρεώσεων που πραγματοποιήθηκαν το 2006 Αναληφθείσες υποχρεώσεις 56 465 64 595 121 060 49 865 44 579 10 195 5 867 6 675 128 2 678 1 074 –1 Πληρωμές –55 334 –6 660 –61 994 –48 001 – 832 –4 210 –1 626 –5 997 – 128 – 126 –1 074 Ακυρώσεις –15 –15 –2 –7 –2 –4 –1 1 Στρογγυλοποίηση –1 –1 1 1 –1 –2 Αναλήψεις υποχρεώσεων που εκκρεμούσαν στο τέλος του 2006 1 144 130 511 131 655 1 870 93 171 15 318 12 734 707 0 7 857 0 –2 Πηγή: Ετήσιοι λογαριασμοί στο τέλος του 2006. 3.9. Στο τέλος του 2006, το υπόλοιπο των εκκρεμών δημοσιονομικών αναλήψεων υποχρεώσεων αντιστοιχούσε στην αξία πληρωμών 2,6 ετών και στην αξία αναλήψεων υποχρεώσεων 2,0 ετών, σε τιμές 2006. Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία είναι κατά 30 % και 38 % αντίστοιχα υψηλότερα από ό,τι κατά την αντίστοιχη στιγμή στο πλαίσιο του προηγούμενου κύκλου (δηλαδή το 1999, το οποίο ήταν το τελευταίο οικονομικό έτος της περιόδου 1994-1999), γεγονός που αποτελεί ένδειξη ότι το σχετικό επίπεδο των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων στο πλαίσιο του προϋπολογισμού είναι υψηλότερο. 3.10. Οι εκκρεμείς δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων προκύπτουν ως φυσική συνέπεια των διαχωριζόμενων δαπανών, εφόσον για την ολοκλήρωση των προγραμμάτων δαπανών απαιτούνται ορισμένα έτη και διότι οι αναλήψεις υποχρεώσεων πραγματοποιούνται ορισμένες φορές αρκετά έτη πριν από τις αντίστοιχες πληρωμές. Σε περίπτωση υποχρησιμοποίησης —όπως συνέβη σε σημαντικό βαθμό μεταξύ των ετών 1999 και 2003 (4) και όπως συμβαίνει επί του παρόντος για τις δαπάνες στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ενεργειών στις χώρες της διεύρυνσης (βλέπε σημείο 3.12)— οι μη χρησιμοποιηθείσες πιστώσεις πληρωμών ακυρώνονται, όμως οι μη χρησιμοποιηθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων μεταφέρονται για ορισμένη χρονική περίοδο πριν από την αποδέσμευσή τους (βλέπε σημείο 3.13). Από το 1994, οι αναλήψεις υποχρεώσεων υπερέβησαν τις πληρωμές κατά 21 % κατά μέσο όρο (βλέπε γραφική παράσταση 3.1 ). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση μεγαλύτερου ποσοστού εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων από ό,τι αναμενόταν και η ίδια κατάσταση επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. 3.9 και 3.10. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί επίσης το ποσοστό των υπολοίπων προς εκκαθάριση σε σχέση με τις μέσες ετήσιες αναλήψεις υποχρεώσεων, το οποίο επηρεάζεται λιγότερο από τις προκαταβολές και έκτακτα (εφάπαξ) γεγονότα. Το ποσοστό αυτό καθιερώθηκε περίπου σε δύο έτη αναλήψεων υποχρεώσεων (2,1 % το 2006), πράγμα το οποίο είναι κανονικό βάσει του κανόνα ν + 2. Όσον αφορά το 1999, είχαν περάσει τέσσερα χρόνια μετά τη διεύρυνση της Ένωσης από 12 σε 15 κράτη μέλη, ενώ το 2006, είχαν περάσει μόνο δύο χρόνια από την προσχώρηση δέκα νέων κρατών μελών. Δεύτερον, λόγω της μετάβασης στο σύστημα αναλήψεως υποχρεώσεων και πληρωμών (κατά την περίοδο 2000-2006 οι αναλήψεις υποχρεώσεων έγιναν αυτόματα κάθε χρόνο και όχι σε συνάρτηση με τη πρόοδο εκτέλεσης των έργων όπως κατά την περίοδο 1994-1999, και οι πληρωμές με τη μορφή επιστροφών και όχι προκαταβολών), τα υπόλοιπα προς εκκαθάριση είχαν αυξητική τάση σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Η σώρευση αναλήψεων υποχρεώσεων κατά τη διάρκεια της περιόδου είναι σύνηθες φαινόμενο σε τέτοιες περιπτώσεις. 3.11. Όπως αναφέρεται στο σημείο 3.7, το μεγαλύτερο μέρος των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων αφορά τις διαρθρωτικές ενέργειες — διαρθρωτικά ταμεία και Ταμείο Συνοχής. Όσον αφορά τα διαρθρωτικά ταμεία, οι εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο των προγραμμάτων 2000-2006, ανέρχονταν σε 76,9 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε πληρωμές 2,6 ετών σε ποσοστά εκτέλεσης του 2006 (βλέπε γραφική παράσταση 3.2 ). Αυτό αντιστοιχεί σε αναλογική μείωση σε σύγκριση με τις πληρωμές 3,6 ετών στο τέλος του 2005. Οι δικαιούχοι των κονδυλίων οφείλουν να προβούν σε πληρωμές μέχρι το τέλος του 2008 (5). Ωστόσο, από την κτηθείσα πείρα προκύπτει ότι η εκτέλεση των πιστώσεων σημειώνει φυσιολογική κάμψη προς το κλείσιμο. Αυτό αποτελεί ένδειξη του κινδύνου αποδέσμευσης ορισμένων δαπανών στο πλαίσιο του κανόνα ν + 2 (βλέπε σημείο 3.13). Πράγματι, η εκτέλεση των δαπανών κατά το 2006 υπολειπόταν ελαφρώς εκείνης του 2005, παρά την αύξηση του προϋπολογισμού (6). 3.11. Η ελαφρά πτώση των πληρωμών το 2006 σε σύγκριση με το 2005 δεν είχε σχέση με το τέλος της περιόδου προγραμματισμού. Τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την εξέλιξη της εκτέλεσης των προγραμμάτων της περιόδου προγραμματισμού 2000-2006 δεν δείχνουν καμία σημαντική επιβράδυνση. Η ανάλωση των πιστώσεων του Ταμείου Συνοχής υπολείπεται των εκτιμήσεων 3.12. Όσον αφορά το Ταμείο Συνοχής, το ποσοστό εκτέλεσης των πιστώσεων ήταν χαμηλότερο από το αναμενόμενο στα νέα κράτη μέλη, γεγονός που σχετίζεται με τις δυσχέρειες που αντιμετώπιζαν σχετικά με την απορρόφηση των δαπανών. Οι πιστώσεις πληρωμών μειώθηκαν με διορθωτικό προϋπολογισμό κατά 0,5 δισεκατομμύρια ευρώ, οι δε εκκρεμείς δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων αυξήθηκαν από 12,5 δισεκατομμύρια ευρώ το 2005 σε 15,4 δισεκατομμύρια ευρώ στο τέλος του 2006 (βλέπε γραφική παράσταση 3.3 ). Αυτό το στοιχείο αντιστοιχεί σε πληρωμές 5,1 ετών σε ποσοστά εκτέλεσης του 2006. Κατά συνέπεια, είναι πιθανό οι αντίστοιχες δαπάνες να εισρεύσουν στην περίοδο 2007-2013, όταν τα κράτη μέλη θα πρέπει να θέσουν σε εφαρμογή νέα προγράμματα και να απορροφήσουν τις επιπλέον συναφείς δαπάνες. 3.12. Η Επιτροπή παραπέμπει στις παρατηρήσεις της στο σημείο 3.9 για το ποσοστό μεταξύ του επιπέδου των υπολοίπων προς εκκαθάριση και των μέσων ετήσιων αναλήψεων υποχρεώσεων. Όσον αφορά το Ταμείο Συνοχής, το ποσοστό αυτό ήταν 3,9 % στο τέλος του 2006. Ο τρόπος χρησιμοποίησης των πιστώσεων βάσει του Ταμείου Συνοχής στην ΕΕ-10 βασίστηκε στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης του 2002. Οι δαπάνες βάσει του Ταμείου Συνοχής στην ΕΕ-10 περιορίστηκαν όχι μόνο από τις αρχικές δυσκολίες απορρόφησης, αλλά και από σχετικά μακρόχρονες προθεσμίες για την εκτέλεση έργων υποδομής. Ωστόσο, το επίπεδο των δαπανών αυτών στην ΕΕ-10 προβλέπεται να αυξηθεί εντός των επόμενων ετών. Η προθεσμία εκτέλεσης του μεγαλύτερου αριθμού των έργων προβλέπεται στο τέλος του 2010, ενώ το κλείσιμο των περισσότερων εξ αυτών προβλέπεται το 2011 και το 2012. Κατά την περίοδο 2007-2013, οι προθεσμίες εκτέλεσης των έργων βάσει του Ταμείου Συνοχής θα μειωθούν, δεδομένου ότι θα εφαρμοστεί ο κανόνας ν + 2/ν + 3 (βλέπε επίσης την παρατήρηση του Συνεδρίου στο σημείο 3.14). Η εφαρμογή του κανόνα ν + 2 είχε ως αποτέλεσμα το επίπεδο των αποδεσμεύσεων να είναι χαμηλό 3.13. Οι εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων για τα διαρθρωτικά ταμεία (αλλά όχι για το Ταμείο Συνοχής) υπόκεινται στην εφαρμογή του κανόνα του έτους ν + 2, ο οποίος προβλέπει την ακύρωση αναλήψεων υποχρεώσεων σε περίπτωση μη πραγματοποίησης καμίας αντίστοιχης πληρωμής εντός της διετίας που ακολουθεί το έτος κατά το οποίο αναλήφθηκε η υποχρέωση. Τα κράτη μέλη προειδοποιούνται σχετικά με τον κίνδυνο της ακύρωσης, γεγονός που τα βοηθά να επικεντρώσουν την προσοχή τους στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η εκτέλεση των πιστώσεων σημειώνει μείωση. Το συνολικό ποσό των αποδεσμεύσεων που πραγματοποιήθηκαν κατ' εφαρμογή του κανόνα του έτους ν + 2 ανήλθε, το 2006, σε 217 εκατομμύρια ευρώ (286 εκατομμύρια ευρώ το 2005). Το ποσοστό των αποδεσμεύσεων παραμένει χαμηλό, σε σύγκριση με τις μέσες ετήσιες αναλήψεις υποχρεώσεων (γύρω στο 0,7 %). 3.13. Στόχος του κανόνα ν + 2 είναι η προώθηση της εκτέλεσης. Το χαμηλό ποσοστό ακυρώσεων δείχνει ότι ο κανόνας αυτός λειτουργεί σύμφωνα με τις προβλέψεις. Ο κανόνας αποδείχθηκε αποτελεσματικός για τη βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης των ταμείων και την ελαχιστοποίηση των απωλειών (αποδεσμευμένων ποσών) σε σύγκριση με το προηγούμενο σύστημα όπου η αποδέσμευση γινόταν μόνο στο κλείσιμο. 3.14. Το Συνέδριο επισημαίνει τις αλλαγές που σχετίζονται με τη νέα περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, εντός της οποίας θα επιτραπεί σε ορισμένα κράτη μέλη (7) να διαθέτουν ακόμη ένα έτος (ν + 3) για την υποβολή αιτήσεων πληρωμής στο πλαίσιο των σχετικών αναλήψεων υποχρεώσεων. Συγχρόνως, το Ταμείο Συνοχής θα υπόκειται στον κανόνα του ν + 2/ν + 3. Η πρώτη αλλαγή θα έχει ενδεχομένως ως συνέπεια περαιτέρω αύξηση των εκκρεμών δημοσιονομικών αναλήψεων υποχρεώσεων, αυτό όμως το επακόλουθο είναι πιθανό να μετριαστεί λόγω της επίδρασης της δεύτερης αλλαγής. Η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την προϋπολογιστική και δημοσιονομική διαχείριση βελτιώθηκε, το επίπεδο όμως των πληροφοριών που παρέχει στερείται συνοχής 3.15. Οι πληροφορίες που παρέχει η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τη δημοσιονομική διαχείριση και τη διαχείριση του προϋπολογισμού είναι βελτιωμένες όσον αφορά τη λεπτομερή εκτέλεση του προϋπολογισμού, τις εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων —συμπεριλαμβανομένων των δεικτών— και τους λόγους για τους οποίους η ανάλωση των πιστώσεων είναι χαμηλότερη από την προβλεπόμενη. Ωστόσο, σε αντίθεση με το 2005, δεν παρέχεται κανένα πληροφοριακό στοιχείο σχετικά με τη σωρευτική εκτέλεση των δαπανών των ευρύτερων πολυετών κοινοτικών προγραμμάτων και δεν πραγματοποιείται καμία διάκριση μεταξύ των δαπανών της ΕΕ των 15 και της ΕΕ των 10 κρατών μελών. Εξάλλου, το επίπεδο της ανάλυσης που πραγματοποιείται στην έκθεση δεν εμφανίζει πάντα συνοχή. Για παράδειγμα, οι διευκρινίσεις που παρέχονται σχετικά με την χαμηλότερη από την προβλεπόμενη ανάλωση των πιστώσεων στο γεωργικό τομέα είναι λεπτομερέστερες από ό,τι για τους λοιπούς τομείς. Η χαμηλότερη από την προβλεπόμενη ανάλωση των πιστώσεων σχετικά με τις διαρθρωτικές ενέργειες, που αποτέλεσε αφετηρία του διορθωτικού προϋπολογισμού, δεν αναλύεται λεπτομερώς (8). 3.15. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές. Λόγω της προθεσμίας (τέλος Μαρτίου) που προβλέπει ο δημοσιονομικός κανονισμός για την κατάρτιση της έκθεσης, είναι δύσκολο να υποβληθούν λεπτομερέστερα αναλυτικά στοιχεία για τις δαπάνες των διαρθρωτικών ενεργειών. Για τον λόγο αυτό, οι πληροφορίες αυτές παρουσιάζονται σε χωριστή έκθεση σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία που δημοσιεύθηκε το Μάιο. Η έκθεση περιέχει ένα κεφάλαιο στο οποίο γίνεται επισκόπηση της εκτέλεσης για κάθε τομέα των δημοσιονομικών προοπτικών καθώς και ένα χωριστό κεφάλαιο «Ανάλυση ανά τομέα πολιτικής των βασικών περιπτώσεων υποαπορρόφησης» με σκοπό να δοθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα των δημοσιονομικών προσαρμογών και του αποτελέσματος της εκτέλεσης. Αυτό γίνεται συνήθως με την αναφορά των λόγων που διατυπώνει η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 3.16. Το 2006, ο προϋπολογισμός σημείωσε αύξηση σε σύγκριση με το 2005, τα δε ποσοστά εκτέλεσης των δαπανών εξακολουθούν να είναι υψηλά. Ωστόσο, οι αρχικές πιστώσεις πληρωμών για τις διαρθρωτικές ενέργειες αποδείχθηκε ότι ήταν αισθητά υψηλότερες από ό,τι απαιτούνταν και κατέστη αναγκαίο να μειωθεί ο οριστικός προϋπολογισμός κατά 3,3 δισεκατομμύρια ευρώ, μέσω διορθωτικού προϋπολογισμού, ακυρώνοντας στην πραγματικότητα τη χορηγηθείσα αύξηση. 3.16. Ο τελικός προϋπολογισμός χρειάστηκε να μειωθεί, αφενός, μετά τη μείωση των πληρωμών υπέρ της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου λόγω των αδυναμιών των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου που εφαρμόζουν και, αφετέρου, λόγω του χαμηλότερου επιπέδου δαπανών από το προβλεπόμενο στην ΕΕ-10. 3.17. Όσον αφορά τις διαχωριζόμενες δαπάνες, οι εκκρεμείς δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων αυξήθηκαν κατά 10,7 % και έφθασαν τα 130,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό, το οποίο αντιστοιχεί σε αξία πληρωμών 2,6 ετών, είναι αυξημένο κατά 30 % σε σύγκριση με την ίδια χρονική στιγμή κατά την προηγούμενη περίοδο (1999). Η μετάβαση από τον κανόνα του έτους ν+2 στον κανόνα του έτους ν+3 για ορισμένα κράτη μέλη, κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού, υπάρχει κίνδυνος να συνεπαχθεί περαιτέρω αύξηση του επιπέδου των εκκρεμών δημοσιονομικών αναλήψεων υποχρεώσεων, παρά το γεγονός ότι αυτό το επακόλουθο ενδέχεται να μετριαστεί λόγω της εφαρμογής του κανόνα του ν+2/ν+3 στο Ταμείο Συνοχής. 3.17. Το ποσοστό των υπολοίπων προς εκκαθάριση σε σχέση με τις μέσες ετήσιες αναλήψεις υποχρεώσεων είναι περίπου 2 %, πράγμα το οποίο είναι κανονικό βάσει του κανόνα ν+2. Λόγω της αλλαγής του δημοσιονομικού πλαισίου και της διεύρυνσης, δεν μπορεί να γίνει άμεση σύγκριση μεταξύ της κατάστασης του 1999 και της κατάστασης του 2006 (βλέπε σημείο 3.9). 3.18. Όπως επισημάνθηκε το 2005 (9), το ήδη υψηλό ποσοστό εκτέλεσης των δαπανών στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (το οποίο αντιστοιχεί στο μεγαλύτερο μέρος των διαχωριζόμενων δαπανών και των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων) είναι αναγκαίο να αυξηθεί περαιτέρω το 2007 και το 2008, προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση της προθεσμίας που έχει προβλεφθεί προκειμένου οι δικαιούχοι στα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν τις πληρωμές τους (τέλος του 2008) στο πλαίσιο των προγραμμάτων 2000-2006. Αυτό δεν θα είναι εύκολο, εφόσον οι δαπάνες εμφανίζουν πτωτική τάση κατά το τέλος της περιόδου προγραμματισμού. Τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη πρέπει να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο το επόμενο κλείσιμο των τρεχόντων προγραμμάτων να εμφανίσει καθυστέρηση και αυτό να έχει αντίκτυπο τόσο στην έναρξη όσο και στην εφαρμογή των προγραμμάτων της περιόδου 2007-2013, όπως συνέβη κατά την έναρξη της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού (10). 3.18. Πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της προθεσμίας που προβλέπεται για τη δήλωση των δαπανών (τέλος 2008) και καταληκτικής προθεσμίας για την υποβολή των αιτήσεων τελικής πληρωμής από τα κράτη μέλη (Μάρτιος 2010). Οι πληρωμές των οφειλόμενων υπολοίπων για τα περισσότερα προγράμματα θα γίνουν κατά την περίοδο 2010/11. Η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές το 2006 για την προετοιμασία του κλεισίματος και οργανώνει σεμινάρια σχετικά με το θέμα αυτό για τα κράτη μέλη. Εάν η προθεσμία για τη δήλωση των δαπανών δεν τηρηθεί, η Επιτροπή θα αποδεσμεύσει τα μη δαπανηθέντα κεφάλαια κατά το κλείσιμο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τις τάσεις εκτέλεσης των προγραμμάτων 2000-2006 δεν προβλέπεται καμία σημαντική επιβράδυνση. Η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη για να διευκολύνει την ομαλή έναρξη των προγραμμάτων της περιόδου 2007-2013. 3.19. Ειδική προσοχή απαιτείται να δοθεί στο Ταμείο Συνοχής, όπου η υποχρησιμοποίηση των πιστώσεων είχε ως συνέπεια να σημειωθεί μεγάλη αύξηση στις εκκρεμείς δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων. Η κατάσταση αυτή είναι πιθανό να επιδεινωθεί κατά την έναρξη της νέας περιόδου προγραμματισμού. 3.19. Η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά την κατάσταση του Ταμείου Συνοχής. Το γεγονός ότι το ποσοστό εκτέλεσης των δαπανών βάσει του Ταμείου Συνοχής στην ΕΕ-10 είναι χαμηλότερο από το προβλεπόμενο, οφείλεται εν μέρει στις σχετικά μακρόχρονες προθεσμίες που ορίστηκαν για την εκτέλεση των έργων υποδομής και εν μέρει σε προβλήματα εκκίνησης (βλέπε σημείο 3.12). Η εφαρμογή του κανόνα ν + 2/ν + 3 κατά την περίοδο 2007-2013 θα εμποδίσει τη σώρευση υπολοίπων προς εκκαθάριση. 3.20. Όπως έχει ήδη συστήσει προγενέστερα το Συνέδριο (11), η Επιτροπή, όταν προτείνει μελλοντικούς προϋπολογισμούς πληρωμών, είναι αναγκαίο να λαμβάνει καλύτερα υπόψη τις ικανότητες απορρόφησης των κρατών μελών καθώς και τα χαρακτηριστικά των αναμενόμενων δαπανών εντός της περιόδου προγραμματισμού. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή οφείλει, επίσης, να εξετάζει με τη δέουσα προσοχή τους κινδύνους σχετικά με τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση. 3.20. Ο δημοσιονομικός προγραμματισμός της Επιτροπής, ο οποίος στηρίζεται στην αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, λαμβάνει υπόψη, στο μέτρο του δυνατού, τις δυνατότητες απορρόφησης των κρατών μελών, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην εκτέλεση του προϋπολογισμού των προηγούμενων ετών, στις προβλέψεις και στο επίπεδο εκτέλεσης των προγραμμάτων. Για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων γεγονότων καταρτίζονται διορθωτικοί προϋπολογισμοί. Το ποσοστό εκτέλεσης των τελικών πληρωμών αυξήθηκε σταθερά και έφθασε περίπου 100 %. 3.21. Το επίπεδο των πληροφοριών που παρέχονται στην έκθεση σχετικά με την προϋπολογιστική και τη δημοσιονομική διαχείριση, η οποία καταρτίστηκε από τη ΓΔ Προϋπολογισμός, έχει βελτιωθεί αλλά στερείται συνοχής. Το Συνέδριο συνιστά να παρέχεται, για το σύνολο των κύριων τομέων του προϋπολογισμού, επίπεδο ανάλυσης που να εμφανίζει συνέπεια σχετικά με την χαμηλότερη από την προβλεπόμενη ανάλωση των πιστώσεων. 3.21. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές (βλέπε επίσης την απάντηση στο σημείο 3.15).

(1) Το πλεόνασμα του προϋπολογισμού απεικονίζει το βαθμό στον οποίο δεν χρησιμοποιήθηκε ο προϋπολογισμός. Αυτό δεν αποτελεί πλεόνασμα και δεν μπορεί να σωρευθεί και να χρησιμοποιηθεί κατά τα μελλοντικά οικονομικά έτη για τη χρηματοδότηση δαπανών. Τα μη χρησιμοποιηθέντα έσοδα που συνιστούν το πλεόνασμα αφαιρούνται από τους εισπρακτέους ιδίους πόρους για το επόμενο οικονομικό έτος.

(2) http://ec.europa.eu/budget/library/publications/fin_manag_account/ rep_budg_fin_manag_2006_en.pdf.

(3) Την ίδια χρονική στιγμή με τις πληρωμές που σχετίζονται με την έναρξη της περιόδου 2007-2013.

(4) Βλέπε σημείο 2.12 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2003.

(5) Η Επιτροπή μπορεί να πραγματοποιεί πληρωμές στα κράτη μέλη μέχρι το κλείσιμο των επιχειρησιακών προγραμμάτων, οι αιτήσεις για τις οποίες πρέπει να υποβληθούν στην Επιτροπή μέχρι τον Μάρτιο του 2010. Ωστόσο, αυτές υπόκεινται στις πληρωμές που θα πραγματοποιήσουν οι τελικοί δικαιούχοι μέχρι το τέλος του 2008.

(6) Γενικότερα, «Το σωρευθέν ποσό καθυστερούμενων πληρωμών από το 2000 έως το 2006 ανέρχεται σε 29,6 δισεκατομμύρια ευρώ». Πηγή: «Commission Analysis of the budgetary implementation of the Structural Funds in 2006» (Ανάλυση από την Επιτροπή της εκτέλεσης του προϋπολογισμού των διαρθρωτικών ταμείων το 2006) Μάιος 2007, σ. 15.

(7) Ο κανόνας του έτους ν + 3 εφαρμόζεται στις δαπάνες της περιόδου 2007-2013 που θα εκτελεστούν κατά την περίοδο 2007-2010 για τα κράτη μέλη που προσχώρησαν το 2004 και το 2007, καθώς και για την Πορτογαλία και την Ελλάδα [άρθρο 93 του κανονισμού (EK) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου].

(8) Εντούτοις, επιπλέον πληροφορίες σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία παρέχονται στην ετήσια έκθεση σχετικά με τη δημοσιονομική εκτέλεση των διαρθρωτικών ταμείων.

(9) Βλέπε σημεία 3.10 και 3.16 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2005.

(10) Όπως ανέφερε η Επιτροπή στο έγγραφο COM(2002) 528 τελικό, σ. 4 — «Οι διοικητικοί και δημοσιονομικοί περιορισμοί που συνδέονται με την περαίωση των προγραμμάτων 1994-1999 συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στην καθυστέρηση της εκκίνησης των προγραμμάτων της περιόδου 2000-2006».

(11) Βλέπε σημείο 3.21 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2005.