Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Απλοποίηση της νομοθεσίας στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς" (ΠΟΑ)

(2001/C 14/01)

Στις 29 Απριλίου 1999 και σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για την "Απλοποίηση της νομοθεσίας στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς"

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Ιουλίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Vever.

Κατά την 376η σύνοδο ολομέλειας, συνεδρίαση της 19ης Οκτωβρίου 2000, η ΟΚΕ υιοθέτησε με 86 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Σύνοψη των συστάσεων της ΟΚΕ

1.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη έναρξης μιας διαδικασίας απλοποίησης της νομοθεσίας στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς, βελτιώνοντας παράλληλα την ποιότητα των επιταγών της, την αποτελεσματικότητα της μεταφοράς της στο εθνικό δίκαιο, καθώς και τις ελευθερίες και τις ευθύνες των φορέων της κοινωνίας των πολιτών.

1.2. Προς τούτο, η ΟΚΕ ζητεί να υιοθετηθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης την άνοιξη του 2001, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, ένα πολυετές πρόγραμμα απλοποίησης 2001-2005 με συγκεκριμένους στόχους, προτεραιότητες, μεθόδους, προϋπολογισμό και μέσα παρακολούθησης και ελέγχου. Η εφαρμογή του προγράμματος αυτού θα πρέπει να εξακριβώνεται κάθε χρόνο, βάσει σχετικής εκθέσεως της Επιτροπής, κατά το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

1.3. Η ΟΚΕ προτείνει να προβλέπει αυτό το πρόγραμμα την υιοθέτηση κωδίκων συμπεριφοράς για τα όργανα της Ένωσης, διασφαλίζοντας ότι προάγουν την απλοποίηση της νομοθεσίας και όχι την πολυπλοκότητά της. Η Επιτροπή θα πρέπει να δείξει το καλό παράδειγμα, διαδίδοντας σε όλες τις υπηρεσίες της ένα πνεύμα απλοποίησης και εντάσσοντας άμεσα στη Γενική Γραμματεία, αφού της διαθέσει τα κατάλληλα μέσα, την προσφάτως συσταθείσα μονάδα απλοποίησης. Τα κράτη μέλη και οι διοικήσεις τους θα πρέπει να παρακινηθούν να υιοθετήσουν και τα ίδια παρόμοιους κώδικες συμπεριφοράς και να συμβάλουν στη διάδοση καλύτερων πρακτικών σε αυτό το πεδίο.

1.4. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να ενισχυθεί η ανάλυση αντικτύπου που θα πρέπει να συνοδεύει κάθε νομοθετικό σχέδιο: η ανάλυση αυτή θα πρέπει στο εξής να διεξάγεται υπό συνθήκες που να εγγυώνται πλήρως την ανεξαρτησία και την ποιότητά της, να περιλαμβάνει συστηματική εξέταση των εναλλακτικών δυνατοτήτων της νομοθετικής ρύθμισης (συμβατικές συμφωνίες, αυτορύθμιση, συνδιακανονισμός) και αυστηρή αξιολόγηση των επιπτώσεών της στην απλοποίηση και, τέλος, θα πρέπει να δημοσιοποιείται.

1.5. Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να επανεξετάσει την επιλογή του μέσου της νομοθετικής ρύθμισης: εκτός από την προκαταρκτική εξέταση των εναλλακτικών επιλογών, θα πρέπει να προσφεύγει συχνότερα σε κανονισμούς όταν τούτο κρίνεται αναγκαίο για την αποτελεσματική απλοποίηση, να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επιτυχή επέκταση των αμοιβαίων αναγνωρίσεων, να περιορίσει τα περιθώρια ερμηνείας και εφαρμογής των οδηγιών και να εξετάσει το ενδεχόμενο οδηγιών που θα αναθέτουν και στους κοινωνικο-επαγγελματικούς φορείς και όχι αποκλειστικά και μόνο στα κράτη τις ευθύνες του προσδιορισμού και της εφαρμογής των ουσιαστικών απαιτήσεων αυτών των οδηγιών.

1.6. Η ΟΚΕ, ως Συνέλευση της Ένωσης που εκπροσωπεί τους χρήστες της νομοθεσίας, ζητεί από την Επιτροπή να προβλέψει τη στενή συμμετοχή της στον προσδιορισμό, την εφαρμογή και την ετήσια αξιολόγηση αυτής της διαδικασίας απλοποίησης, πριν από την υποβολή αίτησης γνωμοδότησης του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

1.7. Η ΟΚΕ επιθυμεί, ειδικότερα, να γνωμοδοτεί κάθε χρόνο, κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής, για τα κυριότερα θέματα που αξίζει να αποτελέσουν αντικείμενο σχεδίων SLIM και δοκιμαστικών ομάδων ("test panels").

1.8. Για να συμβάλει αποτελεσματικά στην διαδικασία απλοποίησης, η ΟΚΕ υιοθετεί έναν κώδικα συμπεριφοράς που προβλέπει:

- να καταστήσει μόνιμο μέλημά της τις απαιτήσεις απλοποίησης, ποιότητας και αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας για τους χρήστες της,

- να οργανώσει τις εργασίες της έτσι ώστε να ανταποκριθεί στις προθεσμίες όλων των αιτήσεων γνωμοδότησης που της έχουν ήδη υποβληθεί σε αυτά τα πεδία,

- να καταρτίζει κάθε χρόνο έκθεση για την πρόοδο του πολυετούς προγράμματος απλοποίησης,

- να προβεί σε συστηματική εξέταση της ανάλυσης αντικτύπου κάθε σχεδίου,

- να προειδοποιεί τα ευρωπαϊκά όργανα για τις ενδεχόμενες ανάγκες αντικατάστασης της νομοθεσίας από συμβατικές προσεγγίσεις, αυτορύθμιση και συνδιακανονισμό,

- να αναπτύξει τον διάλογο με τους ευρωπαϊκούς κοινωνικοεπαγγελματικούς κύκλους, προκειμένου να τους παρακινήσει να αναλάβουν άμεσες, ιδίως συμβατικές, ευθύνες στις κοινοτικές επιταγές,

- να αναπτύξει τον διάλογο με την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την περιφερειακή διάσταση της απλοποίησης και

- να αναπτύξει τον διάλογο με τα Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια που υπάρχουν στα κράτη μέλη, προκειμένου να διαδραματίσουν και αυτά στα κράτη τους ανάλογο ρόλο με αυτόν που έχει αναλάβει η ΟΚΕ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για να συμβάλουν στην επιτυχία της διαδικασίας της απλοποίησης.

2. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

2.1. Η απλοποίηση της νομοθεσίας στην Ευρώπη καθίσταται, σήμερα περισσότερο από ποτέ, ζήτημα προβληματισμού για τους Ευρωπαίους λόγω:

2.1.1. της σταθερής αύξησης των εθνικών νομοθετικών ρυθμίσεων, που περιορίζει τους χώρους ελευθερίας και τις ιδιωτικές και συλλογικές πρωτοβουλίες στα κράτη μέλη, ενώ παράλληλα καθιστά πολύπλοκες, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, τις αμοιβαίες αναγνωρίσεις μεταξύ των κρατών,

2.1.2. των συχνών ερωτημάτων για τον βαθμό παρέμβασης των κοινοτικών οργάνων και για την πολυπλοκότητα της ίδιας της νομοθεσίας εναρμόνισης, με συχνά πολύπλοκες επικαλύψεις των ευρωπαϊκών και των εθνικών βαθμίδων παρέμβασης,

2.1.3. της διατήρησης ή ακόμη και της προσθήκης από τα κράτη μέλη ειδικών περιττών διατάξεων κατά τη μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας στο εθνικό τους δίκαιο, πέρα από τις καθυστερήσεις και τις δυσκολίες που παρουσιάζει αυτή η μεταφορά.

2.2. Αυτός ο προβληματισμός συνδυάζεται με την αύξηση της έντασης των ποιοτικών προσδοκιών των Ευρωπαίων, είτε πρόκειται για την ποιότητα των προϊόντων είτε για την ποιότητα των υπηρεσιών, της εργασίας, του πλαισίου ζωής ή του περιβάλλοντος. Η ποιότητα της νομοθεσίας και των κανονιστικών ρυθμίσεων δεν θα μπορούσε να διαφύγει από αυτή τη γενική αναμονή. Στο πεδίο αυτό, όπως και στα άλλα, η Ευρώπη θα πρέπει να γίνεται αντιληπτή ως εγγυήτρια θετικής προστιθέμενης αξίας. Η εμφάνιση μιας "νέας οικονομίας" των συναλλαγών, βασισμένης σε ένα πιο αμφίδρομο, πιο διαφανές και πιο αποκεντρωμένο πρότυπο σχέσεων, καθιστά επίσης επιτακτική την ανάπτυξη μιας "νέας διοίκησης" των πολιτών, που θα στηρίζεται σε μια "νέα νομοθεσία", καλύτερα προσαρμοσμένη στις πολιτιστικές αλλαγές των συμπεριφορών και των προσδοκιών των Ευρωπαίων του 21ου αιώνα. Ο στόχος που καθόρισε ο Πρόεδρος της Επιτροπής Romano Prodi να οικοδομηθεί μια κοινωνική διοίκηση αριστείας μπορεί και οφείλει να δείξει τον δρόμο σε αυτόν τον σημαντικό προβληματισμό που αναμένουν σήμερα οι Ευρωπαίοι.

2.3. Στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές εργασίες ανάλυσης σχετικά με τις απαιτήσεις απλοποίησης, κυρίως με την έκθεση Molitor το 1995. Συνεχίστηκαν από παρόμοιες εκθέσεις άλλων διεθνών οργανισμών και ιδιαίτερα του ΟΟΣΑ. Πολλά κράτη μέλη προέβησαν επίσης σε προβληματισμούς και πρωτοβουλίες, για να συγκρατήσουν την υπερβολή των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων και να απλοποιήσουν τις υφιστάμενες.

2.4. Στο κοινοτικό επίπεδο, αναλήφθηκαν τα τελευταία χρόνια δράσεις που αποσκοπούσαν στη βελτίωση των μεθόδων παρέμβασης, κυρίως με τη κατάρτιση αναλύσεων αντικτύπου, και στη διόρθωση των υπερβολικά πολύπλοκων κανονισμών, κυρίως μέσω των σχεδίων SLIM. Ωστόσο, ούτε οι αρμόδιοι φορείς εφαρμογής ούτε οι Ευρωπαίοι στο σύνολό τους θεωρούν ότι έχουν επιτευχθεί πράγματι έως σήμερα στο πεδίο αυτό σημαντικά αποτελέσματα. Αντιθέτως, η Ευρώπη συχνά γίνεται αντιληπτή ως πηγή συμπληρωματικής περιπλοκής, προσθέτοντας νέους "τεχνοκρατικούς" περιορισμούς στις εθνικές διατάξεις, χωρίς να μεταβάλλεται αισθητά η πολυπλοκότητα και η ποσότητά τους.

2.5. Μέσω αυτών των ερευνών και των ακροάσεων, και ιδιαίτερα της ακρόασης της 17ης Μαΐου 2000, που διοργανώθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας της παρούσας έκθεσης, το Παρατηρητήριο της Ενιαίας Αγοράς μπόρεσε να προσδιορίσει με σαφήνεια πολλές διαπιστώσεις που επιβεβαιώνουν αυτήν την ανάλυση:

2.5.1. οι κοινοτικές νομοθετικές ρυθμίσεις θεωρούνται στο σύνολό τους υπερβολικά πολύπλοκες σε σχέση με τις προσδοκίες των χρηστών,

2.5.2. η απλοποίηση της νομοθεσίας θεωρείται πραγματική ανάγκη για τους χρήστες της· υπάρχει ευρύτατη ομοφωνία σε σχέση με τη διαπίστωση ότι η απλοποίηση αυτή, εάν διεξαχθεί σωστά, δεν αντιστρατεύεται τα καλώς νοούμενα συμφέροντα των φορέων της κοινωνίας των πολιτών, αλλά αντιθέτως εντάσσεται στη άμεση υπηρεσία της αυτονομίας τους και του συνυπολογισμού των ίδιων και των συμφερόντων τους,

2.5.3. παρότι το ήμισυ των ερωτηθέντων διαβλέπει εκ των προτέρων απλοποιητική αξία στην εναρμόνιση, το άλλο ήμισυ εκφράζει ανησυχία για τις συχνές επικαλύψεις των ευρωπαϊκών και των εθνικών διατάξεων, αποδίδοντας σε ίσα ποσοστά την ευθύνη είτε στην υπέρμετρη κοινοτική παρέμβαση είτε στη διατήρηση ή ακόμη και την εισαγωγή περιττών εθνικών διατάξεων κατά τη μεταφορά των οδηγιών στην εθνική νομοθεσία,

2.5.4. μία πολύ ισχυρή πλειοψηφία θεωρεί ότι η πρόοδος της απλοποίησης που έχει αρχίσει σε κοινοτικό επίπεδο υπήρξε ανεπαρκής, ενώ όλοι υπογραμμίζουν την ανάγκη έντονης επιτάχυνσης της διαδικασίας απλοποίησης πριν από τη διεύρυνση,

2.5.5. όλοι υπογραμμίζουν επίσης την αναγκαιότητα μιας παράλληλης προσέγγισης με στόχο την απλοποίηση στα κράτη μέλη, για να επιτύχει η διαδικασία απλοποίησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας,

2.5.6. όλοι πάλι εκφράζονται υπέρ της ανάπτυξης συμβατικών διαλόγων και διατάξεων αυτορύθμισης, τις οποίες προτιμούν από την αποκλειστικότητα των κλασικών νομοθετικών ρυθμίσεων, στα πεδία που είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τους οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς όπως οι κοινωνικές υποθέσεις, η προστασία του περιβάλλοντος, η πολιτική των καταναλωτών και το ηλεκτρονικό εμπόριο,

2.5.7. όλοι αναμένουν από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έντονη συμμετοχή στην απαίτηση απλοποίησης προς όφελος των χρηστών, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να αναλάβει την αποστολή της μέριμνας για την προώθηση συμβατικών και αυτορυθμιστικών εναλλακτικών επιλογών έναντι των κλασικών νομοθετικών ρυθμίσεων.

2.6. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας της 23ης και 24ης Μαρτίου έδωσε μια εντολή που ανταποκρίνεται σ' αυτή τη σαφέστατη αναμονή μιας νέας προσέγγισης απλοποίησης, συμφωνώντας να χαραχθεί ως το 2001 μια στρατηγική για την απλοποίηση του νομοθετικού περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς και της καταγραφής των πεδίων όπου τα κράτη θα πρέπει να ενισχύσουν τη μεταφορά της νομοθεσίας. Η Επιτροπή προγραμμάτισε, στα πλαίσια των νέων στοχοθετημένων δράσεών της για την εσωτερική αγορά, να υποβάλει προς το σκοπό αυτό το πρώτο εξάμηνο του 2001 τις προτάσεις της.

2.7. Για την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, που αντιπροσωπεύει τους φορείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, τους χρήστες δηλαδή της νομοθεσίας, αυτό το ζήτημα καλύτερης ποιότητας των νομοθετικών ρυθμίσεων στην Ευρώπη έχει πρωταρχική σημασία, διότι:

2.7.1. έχει άμεσο αντίκτυπο στην εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς,

2.7.2. επηρεάζει τη θετική εικόνα που έχουν για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση οι Ευρωπαίοι,

2.7.3. αποτελεί τμήμα του γενικότερου θέματος της βελτίωσης της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, που θα αποτελέσει εξάλλου το αντικείμενο Λευκού Βιβλίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντός του πρώτου εξαμήνου του 2001,

2.7.4. τίθεται με όρους που καθίστανται επιτακτικοί ενόψει της προετοιμασίας της διεύρυνσης.

2.8. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η επιτυχής απλοποίηση της νομοθεσίας είναι ένα σύνθετο έργο: πρέπει να αποφευχθούν πολλές παγίδες και να υιοθετηθεί μια ορθή γωνία προσέγγισης. Δεν μπορεί να υποστηριχθεί μια βίαιη και απλοϊκή άρση των ρυθμίσεων που θα αντιστρατευόταν την ποιότητα των προϊόντων, των υπηρεσιών και των συλλογικών συμφερόντων όλων των χρηστών, είτε πρόκειται για επιχειρηματίες είτε για μισθωτούς ή καταναλωτές. Η οικονομία και η κοινωνία χρειάζονται κανόνες για να λειτουργήσουν, όμως:

2.8.1. οι κανόνες αυτοί θα πρέπει να καταρτίζονται και να εφαρμόζονται στο κατάλληλο επίπεδο, το οποίο ενδέχεται να είναι ανάλογα με την περίπτωση το διεθνές, το κοινοτικό, το εθνικό, το περιφερειακό ή το τοπικό: με την παγκοσμιοποίηση, η ΟΚΕ διαπιστώνει όχι υπερβολή, αλλά έλλειψη νομοθεσίας σε διεθνές επίπεδο, που καταδεικνύεται πολύ παραστατικά από τα προβλήματα που συναντά σήμερα ο ΠΟΕ, ενώ αντίθετα στο εθνικό επίπεδο συνεχίζει να υπάρχει υπερβολή ρυθμίσεων και ασαφών επικαλύψεων με το κοινοτικό,

2.8.2. οι κανόνες αυτοί θα πρέπει να καταρτίζονται με ισορροπημένο τρόπο, αποφεύγοντας την προσθήκη περιορισμών δυσανάλογων προς τον στόχο τους, και να σέβονται την ανάπτυξη χώρων ελευθερίας και συμβατικής αυτονομίας των φορέων της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίοι πρέπει να συμμετέχουν άμεσα, μαζί με τις διοικητικές αρχές, στη χάραξη και την εφαρμογή των πολιτικών απλοποίησης: η απλοποίηση δεν μπορεί να επιτύχει αν αφεθεί στην αποκλειστική φροντίδα των δημόσιων υπαλλήλων.

2.9. Το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι το κατάλληλο επίπεδο για την κατανόηση του θέματος της απλοποίησης της νομοθεσίας, διότι:

2.9.1. αποτελεί την ουσιαστική βάση μέσω της οποίας η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συμμετάσχει, στηριζόμενη σε μια αποτελεσματική και συνεκτική ενιαία αγορά, στην απαραίτητη κατάρτιση διεθνών κανόνων, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης,

2.9.2. η ευρωπαϊκή νομοθεσία αποτελεί και η ίδια έναν απλοποιητικό στόχο που δεν πρέπει ποτέ να λησμονείται, στον βαθμό που αποβλέπει στην εναρμόνιση και την ενοποίηση δεκαπέντε διαφορετικών εθνικών νομοθεσιών, για να εξασφαλισθεί η λειτουργία της ενιαίας αγοράς, αν και δεν μπορεί για αυτόν το λόγο να είναι υπεράνω κριτικής όσον αφορά το πεδίο παρέμβασης και το περιεχόμενό της,

2.9.3. οι εθνικές νομοθεσίες δεν μπορούν να αγνοήσουν τις επιταγές της ορθής λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, επιδεικνύοντας υπερβολική ελευθερία όσον αφορά την εφαρμογή των κοινών κανόνων ή αδιαφορώντας για την απαραίτητη συμβολή τους στην απλοποίηση της λειτουργίας αυτής της μεγάλης αγοράς.

2.10. Η παρούσα έκθεση πρωτοβουλίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής δεν έχει ως στόχο να καταρτίσει έναν νέο κατάλογο μέτρων απλοποίησης στα επιμέρους πεδία παρέμβασης, αλλά μάλλον:

2.10.1. να κατανοήσει τους παράγοντες ενός εγχειρήματος που θεωρείται γενικά αποτυχημένο, αναλύοντας τα αίτια της πολυπλοκότητας της νομοθεσίας στην Ευρώπη και αξιολογώντας τις πρώτες επιτυχίες, αλλά και τα πραγματικά όρια των δράσεων απλοποίησης που έχουν ήδη αναληφθεί,

2.10.2. να προτείνει μια συνεκτικότερη και βαθύτερη προσέγγιση για να επιτύχει αυτή η απλοποίηση, με την επανεξέταση των ευθυνών των διαφόρων παραγόντων της πολιτικής της απλοποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την ενσωμάτωση πιο αποτελεσματικών μεθόδων και κριτηρίων αξιολόγησης, διαβούλευσης και παρακολούθησης.

3. Οι παράγοντες της πολυπλοκότητας της νομοθεσίας

3.1. Η πρώτη αιτία της πολυπλοκότητας της νομοθεσίας στην Ευρώπη σχετίζεται με την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανάγκης και την επίταση του πολιτικού αιτήματος για κοινές δράσεις σ' αυτό το επίπεδο, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις συχνά πολύ διαφορετικές εθνικές πραγματικότητες και νοοτροπίες. Ενδεικτική από αυτήν την άποψη είναι η διαπίστωση ότι η έκκληση που απηύθυνε η Σύνοδος Κορυφής της Λισαβόνας τον Μάρτιο του 2000 να χαραχθεί στο άμεσο μέλλον μια στρατηγική για την απλοποίηση συμπίπτει χρονικά με τον προσδιορισμό από την ίδια Σύνοδο ενός άνευ προηγουμένου καταλόγου νέων δράσεων που θα πρέπει να αναληφθούν σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο από κοινού από τα κοινοτικά όργανα και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών. Αυτή η ευχή απλοποίησης μπορεί να μοιάζει εκ πρώτης όψεως με τετραγωνισμό του κύκλου, προπαντός αν ληφθεί υπόψη η πολυπλοκότητα των προβλημάτων που πρέπει να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή εναρμόνιση, δεδομένων των διαδικαστικών επιβαρύνσεων, του βάρους των διοικητικών συντηρητισμών και των κάθε λογής πιέσεων που ασκούνται από τις διάφορες ομάδες επιρροής στις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο.

3.2. Αυτοί οι παράγοντες πολυπλοκότητας αυξήθηκαν εξαιτίας της έλλειψης συστηματικής αξιολόγησης και τεκμηριωμένης γνώσης του κόστους αυτής της πολυπλοκότητας, στο μέτρο που τα κοινοτικά όργανα - όπως άλλωστε και οι κυβερνήσεις - δεν έχουν καθόλου προσδιορίσει έως σήμερα τα πραγματικά μέσα για τη διεξαγωγή της ευρωπαϊκής νομοθετικής δράσης με παράλληλη απλοποίησή της και περιορίζονται στην ανάληψη ορισμένων ad hoc δράσεων που γρήγορα φτάνουν στα όριά τους λόγω της έλλειψης τέτοιου γενικού πολιτικού, παρακινητικού και συνεκτικού πλαισίου. Αυτό το κόστος θα πρέπει να εκτιμηθεί στο σύνολό του, δηλαδή συνυπολογίζοντας το κόστος του χρόνου που απομυζείται από τους πολίτες λόγω των υπερβολικών διοικητικών διαδικασιών, το οικονομικό κόστος των υπερβολικών επιβαρύνσεων που υφίστανται οι επιχειρήσεις, ιδίως οι ΜΜΕ, για να αντιμετωπίσουν την πολυπλοκότητα της νομοθεσίας ή, ακόμη, το δημοσιονομικό και συνεπώς φορολογικό κόστος της υπερβολικά γραφειοκρατικής κατανομής των διοικητικών δαπανών εις βάρος της καλύτερης ποιότητας των δημόσιων οικονομικών και της πραγματικής εξυπηρέτησης του κοινωνικού συνόλου.

3.3. Οι θεσμικές διαδικασίες έχουν επίσης μερίδιο στην ευθύνη, έστω και αν πρόκειται περισσότερο για περιορισμούς παρά για συστηματικά εμπόδια στην απλοποίηση. Το τίμημα της επιδίωξης μιας πλειοψηφικής αποδοχής ή και ομοφωνίας κατ' αρχάς μεταξύ των Επιτρόπων και έπειτα του Συμβουλίου, από κοινού με τις διαδικασίες συναπόφασης και συμβιβασμού με το Κοινοβούλιο, συνιστούν έναν πολύπλοκο πολιτικό συμβιβασμό που πολύ συχνά λησμονεί το καλώς νοούμενο συμφέρον των χρηστών. Η κατά τα άλλα αξιέπαινη βούληση των εξαμηνιαίων Προεδριών του Συμβουλίου να καταλήξουν σε έναν καλό ποσοτικό απολογισμό των υιοθετούμενων αποφάσεων μπορεί επίσης να συντελέσει στη θυσία μέρους της εσωτερικής ποιότητας ορισμένων από αυτές τις αποφάσεις.

3.4. Η καταλληλότητα των νομοθετικών μέσων που επιλέγονται συχνά δεν είναι καθόλου ικανοποιητική. Ορισμένες ρυθμίσεις είναι αδικαιολόγητα επαχθείς και πολύπλοκες, ενώ θα μπορούσαν, μέσω περισσότερων αμοιβαίων παραχωρήσεων, να απλοποιηθούν χωρίς καμία απώλεια, το αντίθετο μάλιστα, της αποτελεσματικότητάς τους. Ορισμένες οδηγίες αφήνουν υπερβολικές επιλογές ή περιθώρια ερμηνείας και εφαρμογής στα κράτη μέλη, χωρίς πραγματικό έλεγχο ούτε του βαθμού περιπλοκής που ενδέχεται να προκαλέσουν αυτές οι ελευθερίες στους χρήστες των ρυθμίσεων ούτε της ανεπάρκειας πραγματικής εναρμόνισης που θα δημιουργήσει η κατάσταση αυτή στην πραγματικά ικανοποιητική λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, επίσης, αυτή καθαυτή η ελευθερία που παρέχουν οι οδηγίες στα κράτη να αποφασίσουν ή να διατηρήσουν εθνικές επιταγές που υπερβαίνουν κατά πολύ τις κοινές διατάξεις ενδέχεται να περιπλέκει από τη φύση της αδικαιολόγητα τις συναλλαγές, ενώ η επιλογή κανονισμών ομοιόμορφης εφαρμογής θα είχε επιτρέψει την απλοποίησή τους σε συνθήκες αποδεκτές από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Σε άλλες περιπτώσεις, πάλι, ρήτρες αμοιβαίων αναγνωρίσεων αποδεικνύονται ανεφάρμοστες λόγω έλλειψης παρακολούθησης ή νομικής υποστήριξης που θα τους επέτρεπε να λειτουργήσουν αποδοτικά στην πράξη.

3.5. Πρέπει να υπογραμμιστεί, επίσης, ότι το σύνολο σχεδόν των κοινοτικών κανόνων προέρχεται αποκλειστικά από τον στενό κύκλο των ευρωπαϊκών οργάνων που διαθέτουν εξουσία απόφασης ή συναπόφασης, δηλαδή την Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η βαθιά ωστόσο ευρωπαϊκή συζήτηση για την επικουρικότητα επικεντρώθηκε έως σήμερα αποκλειστικά στην κατακόρυφη διάσταση αυτής της έννοιας (καταμερισμός των καθηκόντων μεταξύ του ευρωπαϊκού και του εθνικού ή περιφερειακού επιπέδου), αδιαφορώντας ακόμη ευρύτατα για την οριζόντια διάστασή του (καταμερισμός των καθηκόντων μεταξύ της νομοθεσίας και των συμβατικών χώρων ή των κωδίκων συμπεριφοράς). Κατά συνέπεια, αυτή η οριζόντια διάσταση, που είναι ωστόσο βαθιά ριζωμένη σε εθνικό επίπεδο σε πολλά κράτη μέλη, δεν έχει βρει ακόμη ούτε προέκταση ούτε πραγματικά συγκρίσιμες ισοδυναμίες στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Με την αξιοσημείωτη και μέχρι σήμερα αρκετά υποτιμημένη εξαίρεση του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου (μέχρι σήμερα έχουν συναφθεί τρεις διεπαγγελματικές συμφωνίες, που μετατράπηκαν αργότερα σε οδηγίες, σχετικά με τη γονική άδεια, την εργασία κατά μερική απασχόληση και την εργασία ορισμένου χρόνου αντιστοίχως), καθώς και ορισμένων εκούσιων συμφωνιών και κωδίκων συμπεριφοράς (κυρίως για την προστασία του περιβάλλοντος - στα πλαίσια του προγράμματος Αuto-Oil - και τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης), λίγοι χώροι συμβατικής ελευθερίας έχουν προσφερθεί στους κοινωνικοοικονομικούς φορείς που ενδιαφέρονται άμεσα για την οικοδόμηση κοινών κανόνων. Αυτή η έλλειψη πνεύματος σύμπραξης, όχι μόνο με διαβούλευση, αλλά όπου είναι απαραίτητο και με συναπόφαση με τους κοινωνικοεπαγγελματικούς κύκλους, προς όφελος μιας ουσιαστικά πολιτικής και διοικητικής προσέγγισης των αποφάσεων, περιορίζει τη συμμετοχή και την ευθύνη των φορέων της κοινωνίας των πολιτών στην πολιτική της απλοποίησης. Αντιθέτως, ενισχύει τις πιο συντεχνιακές και, συνεπώς, λιγότερο απλοποιητικές πιέσεις που ασκούνται στους υπεύθυνους για τη λήψη των πολιτικών και των διοικητικών αποφάσεων.

3.6. Η συμβουλευτική λειτουργία, όπως ασκείται κυρίως από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, τον εκπρόσωπο της συλλογικότητας των φορέων της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, απέχει πολύ από το να διαθέτει επαρκές θεσμικό βάρος έναντι αυτού του τριγώνου συναπόφασης που συγκροτούν η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Καλούμενη καθυστερημένα να γνωμοδοτήσει, τη στιγμή ακριβώς που αρχίζει η δράση των συναποφασιζόντων οργάνων, η ΟΚΕ συναντά πραγματικές θεσμικές δυσκολίες να ασκήσει αποφασιστικό βάρος για να αποτυπωθεί η βούληση των χρηστών της νομοθεσίας υπέρ μιας καλύτερης απλοποίησης. Πρέπει απαραιτήτως να αναληφθεί προβληματισμός για την επαναξιοποίηση αυτής της συμβουλευτικής λειτουργίας, προς όφελος της καλύτερης ποιότητας της νομοθεσίας.

3.7. Εξάλλου, συχνά υπάρχει πρόβλημα προσαρμογής μεταξύ της ευρωπαϊκής και της εθνικής νομοθεσίας. Στην πράξη και ιδίως με τη συνεχώς μεγαλύτερη προτίμηση που δίδεται στις οδηγίες έναντι των κανονισμών, είναι συχνό φαινόμενο οι διατάξεις που συμφωνούνται στις Βρυξέλλες να "επικολλώνται" στις εθνικές ρυθμίσεις, χωρίς να τις τροποποιούν ουσιαστικά και πολύ λιγότερο να τις καταργούν. Συχνά, επίσης, συμβαίνει τα κράτη μέλη, κατά τη μεταφορά των οδηγιών, να προσθέτουν εθνικές διατάξεις που υπερβαίνουν κατά πολύ τις διατάξεις των αντίστοιχων οδηγιών.

3.8. Τέλος, η έλλειψη ευρωσυμβατότητας πολλών εθνικών ρυθμίσεων καθιστά πολύπλοκη την ορθή λειτουργία των αμοιβαίων αναγνωρίσεων, όπως έδειξε καθαρά μία έκθεση της Επιτροπής τον Ιούνιο του 1999.

4. Τα αποτελέσματα της πολυπλοκότητας της νομοθεσίας

4.1. Σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, η υπερβολική πολυπλοκότητα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας έχει αρνητικά αποτελέσματα στην οικονομική ανταγωνιστικότητα, που στο σημερινό άκρως ανταγωνιστικό διεθνές πλαίσιο είναι αναγκαία περισσότερο από ποτέ, έστω και αν δεν είναι πάντοτε επαρκής για τη δημιουργία και την ανάπτυξη της απασχόλησης. Η πολυπλοκότητα αυτή πλήττει το επιχειρηματικό πνεύμα και τη δραστηριότητα και παρεμποδίζει την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της ίδρυσης νέων επιχειρήσεων, που είναι απαραίτητη για τη ζωτικότητα της νέας οικονομίας στην Ευρώπη. Γενικότερα, περιορίζει την ικανότητα καινοτομίας, προσαρμογής στις μεταβολές και ανάληψης μεταρρυθμίσεων. Πρόκειται δηλαδή σήμερα για ένα σημαντικό μειονέκτημα, σε μια Ευρώπη σε κίνηση, αντιμέτωπη με τις απαιτήσεις της διεθνοποίησης και της παγκοσμιοποίησης, σε αναζήτηση ενός νέου δημιουργικού δυναμισμού.

4.2. Αυτή η πολυπλοκότητα έχει επίσης αρνητικές επιπτώσεις στην ελευθερία και την κοινωνική ζωή των πολιτών, επιβάλλοντάς τους χρονικούς και οικονομικούς περιορισμούς και μεγεθύνοντας τις ανισότητες κατανόησης των κανόνων, αυξάνοντας δηλαδή αντί να μειώνουν τους παράγοντες αποκλεισμού.

4.3. Σε πολιτικό επίπεδο, αυτή η πολυπλοκότητα, την ευθύνη της οποίας τα κράτη μέλη αρνούνται να αναλάβουν άμεσα έναντι της κοινής γνώμης, τροφοδοτεί τις ανησυχίες ή ακόμη και την αποστασιοποίηση μεγάλου τμήματος της κοινής γνώμης έναντι της "ευρωγραφειοκρατίας", ενώ η Ευρώπη θα έπρεπε αντίθετα να γίνεται αντιληπτή ως ένας συμπληρωματικός χώρος ελευθερίας, δημοκρατίας και ασφάλειας. Η ανεπάρκεια του χώρου που δίδεται στον συμβατικό διάλογο των άμεσα ενδιαφερόμενων κοινωνικοεπαγγελματικών φορέων εξασθενίζει, εξάλλου, τη ζωτικότητα της συνεταιριστικής δημοκρατίας στο ευρωπαϊκό επίπεδο, τη στιγμή που το εύρος των οικονομικών, τεχνολογικών και κοινωνικών προκλήσεων επιβάλλει την αύξηση αυτής της άμεσης συμμετοχής των Ευρωπαίων στην Ευρώπη.

4.4. Σχετικά με τη λειτουργία της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, η πολυπλοκότητα της νομοθεσίας μειώνει την ικανότητα πραγματικής άρσης των εμποδίων, τη στιγμή που απαιτείται νέα ώθηση για να ολοκληρωθούν τα ουσιαστικά στοιχεία που της λείπουν ακόμη, την παραμονή των νέων διευρύνσεων. Ειδικότερα, λείπουν ακόμη απλά νομικά μέσα σε ευρωπαϊκή κλίμακα, όπως ένα πραγματικό καθεστώς ευρωπαϊκής εταιρείας, ένα έγκυρο και μη δαπανηρό κοινοτικό σύστημα ευρεσιτεχνιών και ένα απλοποιημένο ευρωπαϊκό καθεστώς ΦΠΑ.

4.5. Σε νομικό επίπεδο, η πολυπλοκότητα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας τροφοδοτεί επίσης τα ελλείμματα της μεταφοράς της στο εθνικό δίκαιο και τις νομικές διενέξεις με την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Ένας σημαντικός στόχος της απλοποίησης θα πρέπει να είναι η εξασφάλιση υψηλού βαθμού μεταφοράς και πολύ καλύτερη πειθαρχία κατά την εφαρμογή των κοινών κανόνων.

4.6. Το ζήτημα αυτό αποκτά, τέλος, μεγάλη σπουδαιότητα με την προετοιμασία της διεύρυνσης. Η απλοποίηση της νομοθεσίας θα βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να ικανοποιήσουν τη βαριά απαίτηση της πλήρους υιοθέτησης του κοινοτικού κεκτημένου, διευκολύνοντας παράλληλα τη μεταφορά του στην εθνική νομοθεσία των δεκαπέντε κρατών μελών, που μέχρι σήμερα έδωσαν κάθε άλλο παρά το καλό παράδειγμα στις υποψήφιες χώρες. Αυτή η απλοποίηση θα επιτρέψει, επίσης, να λειτουργήσει υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες η ενιαία αγορά σε μια διευρυμένη Ευρώπη.

5. Η αξιολόγηση των δράσεων απλοποίησης που έχουν ήδη αναληφθεί

5.1. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, στο αποκορύφωμα της συζήτησης για την έννοια της επικουρικότητας, η Επιτροπή συμφώνησε να πραγματοποιεί για κάθε κοινοτικό νομοθετικό σχέδιο ανάλυση αντικτύπου, για να δικαιολογηθεί η παρέμβαση και να αναλυθεί η σχέση κόστους/οφέλους. Αυτές οι αναλύσεις αντικτύπου καταρτίζονται βάσει ενός κοινού υποδείγματος, που περιλαμβάνει τη δικαιολόγηση βάσει του κριτηρίου επικουρικότητας, μια ανάλυση του οικονομικού και κοινωνικού αντικτύπου, συμπεριλαμβανομένων των απόψεων των ΜΜΕ, και μια ένδειξη των διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν. Η πρωτοβουλία αυτή ήταν αξιέπαινη, όμως ο αντίκτυπός της παρέμεινε τελικά περιορισμένος στη σημερινή του μορφή, διότι η ανεξαρτησία αυτής της αξιολόγησης δεν είναι επίσημα κατοχυρωμένη, δεν περιλαμβάνει προκαταρκτική εξέταση των εναλλακτικών επιλογών, δεν προβαίνει καθόλου σε συστηματική εξακρίβωση του πραγματικού βαθμού απλοποίησης που επιφέρει η παρέμβαση και, τέλος, δεν αποτελεί αντικείμενο καμίας εξωτερικής δημοσίευσης.

5.2. Κατά τη δεκαετία του 1990, η Επιτροπή έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στη κατάρτιση Πράσινων Βιβλίων, που προωθούν τη δημόσια συζήτηση πριν από την έναρξη οποιουδήποτε νομοθετικού σχεδίου, Λευκών Βιβλίων, που παρουσιάζουν ένα γενικό νομοθετικό πρόγραμμα σε έναν συγκεκριμένο τομέα, και ανακοινώσεων, που θέτουν τα προβλήματα και τις αναλύσεις πριν από την παρουσίαση ειδικών σχεδίων. Με την τεχνική υποστήριξη του Διαδικτύου, του οποίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δικαίως κάνει σήμερα μεγάλη χρήση, κυρίως μέσω της ιστοσελίδας Εuropa, οι πρακτικές αυτές επέτρεψαν την έναρξη αμφίδρομου δημόσιου διαλόγου σχετικά με τα σχέδια παρέμβασης. Ο αντίκτυπος αυτών των διευρυμένων προκαταρκτικών διαβουλεύσεων στην απλοποίηση θα παραμείνει, ωστόσο, αναπόφευκτα περιορισμένος όσο θα περιορίζονται στην έναρξη συζήτησης για το προβλεπόμενο περιεχόμενο μιας νομοθετικής ρύθμισης, χωρίς συστηματική διερεύνηση των ενδεχόμενων εναλλακτικών επιλογών όπως οι κώδικες συμπεριφοράς και οι προσεγγίσεις αυτορύθμισης.

5.3. Το 1995, κατόπιν αιτήσεως του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μια ομάδα προβληματισμού υπό την προεδρία του κ. Molitor εξέτασε τα μέσα απλοποίησης της κοινοτικής νομοθεσίας.

5.3.1. Πέρα από διάφορες προτάσεις αναδιατύπωσης πολλών τεχνικών ρυθμίσεων, η έκθεση αυτή παρουσίασε 18 γενικές υποδείξεις. Πολλές από τις υποδείξεις αυτές "λησμονήθηκαν" έκτοτε ευρέως και είναι επομένως σκόπιμο να τις υπενθυμίσουμε εν συντομία:

- επιτάχυνση της κωδικοποίησης σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο,

- έναρξη προγράμματος απλοποίησης που να καλύπτει όλη την υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία, καθώς και τη μεταφορά της στα εθνικά δίκαια,

- σύνταξη εκθέσεων της Επιτροπής για το τι πρέπει να διατηρηθεί, να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί,

- προκαταρκτικά ερωτήματα για κάθε σχέδιο (καταλληλότητα, επικουρικότητα, κόστος/όφελος, εναλλακτική λύση στη δημόσια παρέμβαση, αναλογικότητα, χρονικός περιορισμός),

- εκπόνηση δημόσιων μελετών της Επιτροπής για την ενσωμάτωση των κοινοτικών πρωτοβουλιών στα κράτη μέλη,

- εκπλήρωση μιας σειράς κριτηρίων για κάθε παρέμβαση: κατανόηση του περιεχομένου, σαφήνεια του στόχου, συμβατότητα με την υφιστάμενη νομοθεσία, οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής, ρεαλισμός του χρονοδιαγράμματος, διαδικασίες επανεξέτασης,

- δημοσίευση των προκαταρκτικών μελετών,

- διαβούλευση με τους ενδιαφερομένους (καταναλωτές, επιχειρήσεις, εργαζομένους) με πραγματικό και συστηματικό τρόπο και σε εύθετο χρόνο,

- σύνταξη αιτιολογικής έκθεσης για την απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα, το κόστος και την καινοτομία,

- δημοσιοποίηση των λόγων υποστήριξης ή αντίθεσης ενός κράτους μέλους,

- έναρξη συστηματικής και δημόσιας διαδικασίας αξιολόγησης των αποτελεσμάτων,

- ανάπτυξη της απλοποίησης στο εθνικό και το τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς του κοινοτικού δικαίου,

- διασφάλιση ενισχυμένου ελέγχου της εθνικής εφαρμογής,

- επιβολή οικονομικών κυρώσεων στα κράτη που απειθούν,

- προτίμηση του κανονισμού έναντι της οδηγίας όταν μπορεί να συμβάλει στην απλοποίηση,

- εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης όποτε είναι δυνατό,

- έγκαιρες ανακοινώσεις της Επιτροπής, με μεγαλύτερη προσφυγή σε Πράσινα και Λευκά Βιβλία,

- σύνταξη εκθέσεων της Επιτροπής για την πρόοδο της απλοποίησης, αναθέτοντας την ευθύνη της απλοποίησης σε έναν από τους Επιτρόπους, ο οποίος θα μπορούσε να στηρίζεται σε μια κεντρική, αλλά ευέλικτη μονάδα συντονισμού.

5.3.2. Πέντε χρόνια μετά τη δημιοσίευσή της, η έκθεση Molitor παραμένει ευρύτατα επίκαιρη, κυρίως επειδή οι περισσότερες υποδείξεις της δεν ακολουθήθηκαν καθόλου από αποφασιστικά αποτελέσματα. Δύο ουσιαστικοί λόγοι μπορούν να προβληθούν για αυτήν την έλλειψη επιτυχίας:

5.3.2.1. Αφενός, η έκθεση αναμφίβολα θα κέρδιζε, αν προχωρούσε περισσότερο στην ανάλυση και στις προτάσεις της: θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στους παράγοντες της διοικητικής πολυπλοκότητας, συμπεριλαμβανόμενου ενός ελάχιστα ευνοϊκού για την απλοποίηση γενικότερου πνεύματος που επικρατεί μεταξύ των υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων και των διαχειριστών, αναζητώντας τις απαραίτητες προτάσεις για τη διόρθωση αυτού του προβλήματος· περιορίστηκε, αντίθετα, κυρίως στα συμπτώματα και τα αποτελέσματα αυτής της πολυπλοκότητας, στα οποία ήταν δύσκολο να δοθούν αποτελεσματικές λύσεις ελλείψει παρόμοιου προηγουμένου· επίσης, η έκθεση δεν προέβλεψε ρητώς τη θέσπιση ελέγχων και τη χορήγηση δημοσιονομικών μέσων για να διασφαλιστεί η μελλοντική βιωσιμότητα και η μόνιμη ενίσχυση μιας πολιτικής απλοποίησης.

5.3.2.2. Αφετέρου, το Συμβούλιο, που είχε παραγγείλει την έκθεση Molitor, δεν εξήγαγε εκείνη την εποχή τις λειτουργικές της συνέπειες, διότι δεν κατάφερε να υιοθετήσει στις βάσεις αυτές, όπως όμως ρητώς συνιστούσε η έκθεση, ένα πραγματικό πολιτικό πρόγραμμα απλοποίησης· στην αδυναμία αυτή μπορεί κανείς να διακρίνει χωρίς αμφιβολία τα αποτελέσματα μιας υπερβολικής τότε πολιτικοποίησης της συζήτησης για το πολύ παραμορφωτικό και επίμαχο δίλημμα απλοποίηση/απορύθμιση, ενώ χρειαζόταν αντίθετα να γίνει σαφής διάκριση των πραγμάτων και να επιχειρηθεί μια νέα προσέγγιση υπέρ μιας κοινοτικής νομοθεσίας που να συνδυάζει ποιότητα, απλότητα, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα· η Επιτροπή, από την πλευρά της, εμπνεύστηκε από πολλές συστάσεις της έκθεσης, κυρίως όμως γύρω από ουσιαστικά επιμέρους και συγκεκριμένες δράσεις.

5.4. Μεταξύ αυτών των επιμέρους δράσεων που αναλήφθηκαν από την Επιτροπή, ειδική αναφορά θα πρέπει να γίνει στην πρωτοβουλία "SLIM" (Simplification of Legislation in the Internal Market) που άρχισε το 1996. Αυτή η πρωτοβουλία έχει ήδη οδηγήσει στη διαμόρφωση δεκατεσσάρων σχεδίων για την απλοποίηση διάφορων ρυθμίσεων που είχαν υιοθετηθεί παλαιότερα από την Κοινότητα. Οι ομάδες SLIM, που συγκροτούνται ισομερώς από εμπειρογνώμονες των εθνικών διοικήσεων και εκπροσώπους των χρηστών, υποβάλλουν προτάσεις για την απλοποίηση των ευρωπαϊκών νομοθετικών ρυθμίσεων που έχουν ήδη υιοθετηθεί εδώ και πέντε τουλάχιστον χρόνια. Τα σχέδια αυτά αφορούν τα πλέον διαφορετικά πεδία (καλλωπιστικά φυτά, επικίνδυνες ουσίες, προσυσκευασία, οικοδομικά υλικά, λιπάσματα, ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα, τραπεζικές υπηρεσίες, ασφάλειες, εταιρικό δίκαιο, αναγνώριση διπλωμάτων, διατάξεις κοινωνικής ασφάλισης, ΦΠΑ, στατιστικές Ιntrastat, στατιστικές εξωτερικού εμπορίου). Όπως διευκρίνισε η Επιτροπή στην τελευταία έκθεση αξιολόγησης που δημοσίευσε τον Μάρτιο του 2000, τα σχέδια αυτά προχώρησαν αρκετά στο επίπεδο των συστάσεων απλοποίησης, επιτρέποντας στην Επιτροπή να παρουσιάσει σε αυτές τις βάσεις πολυάριθμα νέα απλοποιημένα σχέδια. Όμως παραμένει το πρόβλημα της τελικής υιοθέτησης αυτών των νέων σχεδίων, που δεν έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο παρά μόνο σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις (καλλωπιστικά φυτά, μεταβλητές των στατιστικών Ιntrastat, συνδυασμένη ονοματολογία του εξωτερικού εμπορίου). Για να αναζωογονηθεί ο δυναμισμός της πρωτοβουλίας SLIM, η Επιτροπή παρουσίασε τον Μάρτιο του 2000 δεκαπέντε προτάσεις μεταρρύθμισης που αποβλέπουν στη μεγαλύτερη και πιο συντονισμένη ανάληψη ευθυνών από όλους τους φορείς της.

5.5. Η Επιτροπή ξεκίνησε, επίσης, το 1998 πειραματικά σχέδια ευρωπαϊκών ομάδων επιχειρήσεων, για να αξιολογηθεί σε πρώιμο στάδιο και κατευθείαν στις επιχειρήσεις το βάσιμο και το κόστος ορισμένων νομοθετικών προτάσεων. Η διαδικασία αυτή χρησιμοποιήθηκε σε τρεις περιπτώσεις, που αφορούσαν αντιστοίχως την απλοποίηση φορολογικής εκπροσώπησης για τον ΦΠΑ, την εναρμόνιση των λογιστικών συστημάτων και τα απόβλητα ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών εξοπλισμών (στην τελευταία αυτή περίπτωση, σε 1744 επιχειρήσεις). Η διαδικασία αυτή παραμένει, ωστόσο, έως σήμερα εντελώς πειραματική και η Επιτροπή δεν εξετάζει ακόμη τη διεύρυνσή της σε μεγαλύτερη κλίμακα και με πιο συστηματικό τρόπο.

5.6. Η Επιτροπή συνέστησε, επίσης, το 1997 μια ειδική ομάδα απλοποίησης του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων με την ονομασία BEST, με τη συμβολή κοινωνικο-επαγγελματικών εκπροσώπων και πανεπιστημιακών. Το 1998 δημοσίευσε μια έκθεση με 19 συστάσεις. που αφορούσαν κυρίως τα περιβάλλοντα στα κράτη μέλη, σε πολύ διαφορετικά πεδία (διοικητικές διαδικασίες, συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, ευελιξία του εργατικού δυναμικού, χρηματοδότηση και φορολογία, καινοτομία). Το φθινόπωρο του 2000, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μια έκθεση αξιολόγησης για την εφαρμογή αυτών των συστάσεων.

5.7. Μια διοργανική συμφωνία για την ποιότητα της διατύπωσης, η οποία αποτελεί συνέχεια της Συνθήκης του Άμστερνταμ, δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 1999 και δεσμεύει την Επιτροπή το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Τα αποτελέσματά της είναι ακόμη πολύ πρόσφατα για να μπορούν να αξιολογηθούν.

5.8. Κάθε χρόνο η Επιτροπή θα δημοσιεύει στο εξής έκθεση για τη "Βελτίωση της νομοθεσίας", στην οποία θα παρουσιάζει τη συμβολή της στην απλοποίηση των κοινοτικών ρυθμίσεων. Η τελευταία έκθεση δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 1999 και παρουσιάζει την εξέλιξη των διαφόρων πρωτοβουλιών απλοποίησης που εφαρμόσθηκαν πρόσφατα, υπογραμμίζοντας επίσης τις τρέχουσες εργασίες για την κωδικοποίηση, την αναδιάρθρωση και την παγίωση της κοινοτικής νομοθεσίας, αποφεύγοντας τις επικαλύψεις των κειμένων και διαγράφοντας τις παρωχημένες διατάξεις.

5.9. Εξάλλου, με την ευκαιρία της εσωτερικής διοικητικής μεταρρύθμισής της που άρχισε το φθινόπωρο του 1999, η Επιτροπή συγκρότησε μια μονάδα απλοποίησης της νομοθεσίας στους κόλπους της Γενικής Διεύθυνσης Επιχειρήσεων. Αυτή η πρωτοβουλία είναι αξιέπαινη, αλλά η δράση της είναι περιορισμένη λόγω της έλλειψης άμεσης σύνδεσής της με τη Γενική Γραμματεία, στον βαθμό που η απλοποίηση πρέπει να καταστεί κοινό αίτημα όλων των Γενικών Διευθύνσεων και όλων των υπηρεσιών της Επιτροπής.

5.10. Από την πλευρά του, το Συμβούλιο Εσωτερικής Αγοράς της 25ης Μαΐου 2000 υπογράμμισε την ανάγκη καλύτερου συντονισμού των διαφόρων πρωτοβουλιών απλοποίησης που έχουν ήδη αρχίσει (SLIM, BEST, ομάδες πειραματισμού, ανάλυση αντικτύπου) στο πλαίσιο μιας συνεκτικής στρατηγικής, η οποία θα πρέπει να παρουσιαστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την άνοιξη του 2001.

5.11. Διαπιστώνεται λοιπόν:

5.11.1. Αφενός, ότι δεν έλειψαν τα τελευταία χρόνια οι πρωτοβουλίες ανάληψης κοινοτικών δράσεων υπέρ της απλοποίησης, αλλά ότι οι πρωτοβουλίες αυτές, μολονότι αξιόλογες ως προς τον στόχο, το πεδίο εφαρμογής και τις μεθόδους τους, δεν κατέληξαν σε αρκετά σημαντικά αποτελέσματα για να αντιστραφεί η γενική αίσθηση ανεπάρκειας αποτελεσμάτων.

5.11.2. Αφετέρου, ότι έχει σαφώς έλθει η ώρα, καθώς η Επιτροπή έχει κληθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να του παρουσιάσει συγκεκριμένη στρατηγική απλοποίησης κατά τη συνεδρίασή του της άνοιξης του 2001, να πραγματοποιηθεί ένας προβληματισμός για μία νέα προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη τα διδάγματα αυτών των ημιαποτυχιών ή ημιεπιτυχιών.

6. Οι προτάσεις της ΟΚΕ προκειμένου να συμβάλει σε μια νέα προσέγγιση της απλοποίησης

6.1. Όπως αποκαλύφθηκε σαφώς στην ακρόαση που διοργάνωσε το Παρατηρητήριο της Ενιαίας Αγοράς, πρέπει να δράσουμε τώρα σε νέες βάσεις, για να υπάρξει γρηγορότερη και καλύτερη πρόοδος. Η ΟΚΕ εκφράζεται, συνεπώς, υπέρ μιας πραγματικής "διαδικασίας απλοποίησης", η οποία θα περιλαμβάνει:

6.1.1. ένα πολυετές πρόγραμμα απλοποίησης, που θα επιτρέπει να πλαισιωθεί αυτή η διαδικασία με συντονισμένο τρόπο στην Ευρώπη,

6.1.2. κώδικες ορθής συμπεριφοράς των ευρωπαϊκών νομοθετικών φορέων, με τους οποίους θα πρέπει να συνδεθούν και τα κράτη,

6.1.3. καλύτερη χρήση της ανάλυσης αντικτύπου, η οποία θα πρέπει να συμπληρωθεί και να ενσωματωθεί στη νομοθετική διαδικασία, και

6.1.4. ενεργό συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων και όλων των φορέων της κοινωνίας των πολιτών, χωρίς τη συνδρομή των οποίων θα είναι αδύνατο να επιτύχει η πολιτική απλοποίησης.

6.2. Η ΟΚΕ επιθυμεί, κατά πρώτο λόγο, να δώσει το Συμβούλιο συνέχεια στην εντολή της Λισαβόνας, υιοθετώντας ήδη από τη συνεδρίασή του της άνοιξης του 2001 και βάσει του αναλυτικού σχεδίου που έχει ζητήσει να του παρουσιάσει η Επιτροπή στις αρχές του 2001, ένα πραγματικό πολυετές πρόγραμμα για την απλοποίηση της νομοθεσίας με συγκεκριμένες προτεραιότητες και χρονοδιάγραμμα και βασισμένο σε καινοτόμες μεθόδους, προϋπολογισμό και αποτελεσματικά μέσα αξιολόγησης. Η ΟΚΕ συνιστά να καταρτιστεί αυτό το πρόγραμμα κατά τέτοιον τρόπο ώστε να διασφαλίζει την πλήρη υλοποίηση των σημαντικότερων αλλαγών στο πεδίο αυτό το αργότερο ως το 2005, δηλαδή ως τη λήξη των σημερινών εντολών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να προβλέπει:

6.2.1. θεραπευτικές δράσεις για να διορθωθούν οι σημαντικότερες ελλείψεις απλοποίησης της υφιστάμενης νομοθεσίας,

6.2.2. προληπτικές δράσεις για να διασφαλιστεί μια νέα προσέγγιση της απλοποίησης των υπό εξέλιξη και των μελλοντικών κοινοτικών νομοθετικών σχεδίων,

6.2.3. συνοδευτικές δράσεις στο επίπεδο των κρατών μελών.

6.3. Η ΟΚΕ ζητεί να επιτρέψει το πρόγραμμα αυτό την έναρξη πραγματικής διαδικασίας απλοποίησης της νομοθεσίας στην Ευρώπη, συμπληρώνοντας και διευρύνοντας τα αποτελέσματα των διαδικασιών δυναμισμού της οικονομίας, της εσωτερικής αγοράς και της απασχόλησης που ξεκίνησαν ήδη στο Λουξεμβούργο, στο Κάρντιφ και στην Κολωνία. Η ειδική ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής που συμφωνήθηκε να διοργανώνεται στο εξής κάθε άνοιξη για τον απολογισμό της προόδου των οικονομικών και κοινωνικών δράσεων που αποφασίσθηκαν στη Λισαβόνα, θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει σε αυτήν την ετήσια επανεξέταση την πρόοδο αυτής της διαδικασίας απλοποίησης, βάσει εκθέσεως της Επιτροπής που θα περιλαμβάνει πίνακες αποτελεσμάτων.

6.4. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο της νομοθεσίας, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή των ευρωπαϊκών οργάνων στην ανάγκη να μην διακυβευθεί η προστιθέμενη αξία της από υπερβολικούς συμβιβασμούς που θα προσθέσουν εθνικές ιδιαιτερότητες, εις βάρος των χρηστών, και να μην επιβαρυνθούν οι οδηγίες με υπερβολικές εθνικές επιλογές εφαρμογής που θα περιορίσουν το ίδιο το συμφέρον της εναρμόνισης. Όλα τα νομικά μέσα πρέπει να συμβάλλουν στην απλοποίηση, είτε πρόκειται για κανονισμούς είτε για οδηγίες είτε για αμοιβαίες αναγνωρίσεις. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει, επίσης, την ανάγκη να συνεχισθεί η προσπάθεια κωδικοποίησης, προκειμένου να αποφευχθούν οι επικαλύψεις κειμένων και να διασφαλισθεί η κατανόηση και η απλότητα της χρησιμοποιούμενης γλώσσας σύμφωνα με τη διοργανική συμφωνία που συνήφθη τον Δεκέμβριο του 1998.

6.5. Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της νομοθεσίας, η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να επιταχύνουν τα κράτη μέλη τις διαδικασίες μεταφοράς, δεδομένου ότι ο τελευταίος πίνακας αποτελεσμάτων της Επιτροπής αποκαλύπτει ότι το 13 % των οδηγιών της ενιαίας αγοράς των οποίων πλησιάζει η λήξη, δηλαδή 194 επί 1489, δεν έχουν ακόμα μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο όλων των κρατών μελών, πράγμα που αποτελεί σαφή επιδείνωση και καθιστά όλο και πιο απίθανη την επίτευξη του στόχου του 1,5 % που έχει θεσπισθεί μόνο μέχρι το τέλος του 2000.

6.6. Η ΟΚΕ επιθυμεί, επίσης, να επιστήσει την προσοχή στο διηνεκές της νομοθεσίας, συνιστώντας να προβλέπεται με συστηματικό τρόπο, ιδίως στους τομείς σε πλήρη εξέλιξη, περιορισμένη διάρκεια ζωής των νέων ρυθμίσεων, με προθεσμίες που να προβλέπουν υποχρεωτική αναθεώρηση του κειμένου και, εάν δεν αποδεικνύεται ικανοποιητικό, την κατάργησή του.

6.7. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει όλως ιδιαιτέρως τον ρόλο που θα πρέπει να διαδραματίζουν άμεσα οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι για να επιτύχει η πολιτική της απλοποίησης στην Ευρώπη:

6.7.1. καταλαμβάνοντας επωφελώς τους συμβατικούς χώρους που τους ανοίγει ο ευρωπαϊκός νομοθέτης, κατά πρώτο λόγο στο κοινωνικό πεδίο,

6.7.2. ασκώντας πίεση για να εξασφαλισθούν νέοι χώροι συμβατικών συμφωνιών, αυτορύθμισης, συνδιακανονισμού ή υιοθέτησης κωδίκων συμπεριφοράς σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ιδίως στα πεδία της προστασίας του περιβάλλοντος, των συμφερόντων των καταναλωτών, του ηλεκτρονικού εμπορίου και της κοινωνίας των πληροφοριών,

6.7.3. όντας έτοιμοι να συμμετάσχουν άμεσα, ως εταίροι, σε οδηγίες νέου τύπου που θα αναθέτουν απευθείας σε αυτούς, και όχι στα κράτη μέλη, τη μέριμνα για τη μετάφραση ορισμένων ουσιαστικών απαιτήσεων σε συμφωνίες, σήματα, διαδικασίες πιστοποίησης και αυτορυθμίσεις,

6.7.4. συμμετέχοντας ενεργά στα σχέδια SLIM όπου είναι σε θέση να ασκήσουν ισοδύναμο βάρος με τους εμπειρογνώμονες των διοικητικών αρχών και

6.7.5. διευκολύνοντας την ανάπτυξη δοκιμαστικών ομάδων κοντά στους επιτόπιους φορείς, ιδίως τις επιχειρήσεις, τις συνδικαλιστικές ενώσεις και τις οργανώσεις των καταναλωτών.

6.8. Η ΟΚΕ επιθυμεί να στηριχθεί το πολυετές πρόγραμμα απλοποίησης της νομοθεσίας σε κώδικες συμπεριφοράς των ευρωπαϊκών οργάνων και των κρατών μελών, που θα αναλαμβάνουν τη δέσμευση:

6.8.1. να υιοθετήσουν ένα γενικότερο πνεύμα ευνοϊκό προς την απλοποίηση, υποστηρίζοντας έτσι τις προσδοκίες των κοινωνικοεπαγγελματικών χρηστών και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών,

6.8.2. να συμπεριφέρονται ως φορείς της απλοποίησης στον ίδιο βαθμό που είναι φορείς της νομοθετικής ρύθμισης, με την υιοθέτηση νέων μεθόδων για την προετοιμασία, το περιεχόμενο και την εφαρμογή της νομοθεσίας,

6.8.3. να μεριμνούν σε εθνικό επίπεδο για την ευρωσυμβατότητα των νόμων και των κανονισμών.

6.9. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει τον προνομιακό ρόλο που θα πρέπει να αναλάβει η Επιτροπή για να διασφαλισθεί η επιτυχία της πολιτικής της απλοποίησης. Προς το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ της διατυπώνει τις ακόλουθες υποδείξεις:

6.9.1. Η ΟΚΕ αναμένει από την Επιτροπή να παρουσιάσει ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Στοκχόλμης την άνοιξη του 2001 ένα φιλόδοξο και καινοτόμο πρόγραμμα, το οποίο θα καλύπτει τη διάρκεια της τρέχουσας εντολής της Επιτροπής, δηλαδή από το 2001 ως το 2005· το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να επιτρέπει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να ξεκινήσει μια γενική διαδικασία απλοποίησης της νομοθεσίας, σαν αυτή που συνιστά η ΟΚΕ στη παρούσα γνωμοδότηση. Η ΟΚΕ αναμένει επίσης από την Επιτροπή να υποβάλλει στη συνέχεια ετησίως, στα εαρινά Ευρωπαϊκά Συμβούλια, έκθεση που θα κάνει τον απολογισμό της επιτευχθείσας προόδου, με πίνακες αποτελεσμάτων, παρουσιάζοντας παράλληλα προτάσεις για νέες δράσεις ή για επαναπροσανατολισμό των δράσεων για να τηρηθεί το πολυετές χρονοδιάγραμμα 2001-2005.

6.9.2. Η ΟΚΕ αναμένει από την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην απαίτηση απλοποίησης της νομοθεσίας κατά την εσωτερική μεταρρύθμιση των υπηρεσιών της, προκειμένου να τις καταστήσει διοίκηση αριστείας· προτεραιότητα θα πρέπει επίσης να δοθεί στην κεντρική μονάδα απλοποίησης, η οποία θα πρέπει να εφοδιαστεί με όλα τα απαραίτητα μέσα, δεδομένης της προτεραιότητας που πρέπει να αποδοθεί στην αποστολή της, και να υπαχθεί άμεσα στη Γενική Γραμματεία της Επιτροπής, στο βαθμό που η απαίτηση απλοποίησης πρέπει να καταστεί κοινό μέλημα όλων των υπηρεσιών της Επιτροπής, ανεξάρτητα από τα εξεταζόμενα θέματα.

6.9.3. Η ΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να συνοδευτεί το πρόγραμμα απλοποίησης με πιστώσεις, προκειμένου να δοθούν στη διαδικασία απλοποίησης τα μέσα για να επιτύχει, με τη συνδρομή των φορέων της κοινωνίας των πολιτών, κυρίως προκειμένου να απαντήσει με πιο εμπεριστατωμένο και πιο αναλυτικό τρόπο από ό,τι σήμερα στα προκαταρκτικά ερωτήματα της ανάλυσης αντικτύπου.

6.9.4. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη σημασία της ανάλυσης αντικτύπου, η οποία θα πρέπει να παραμείνει συστηματική προϋπόθεση κάθε νέου νομοθετικού σχεδίου, και ζητεί να ενισχυθεί αυτή η ανάλυση με την εισαγωγή τεσσάρων καινοτομιών:

6.9.4.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της ανεξαρτησίας και της ποιότητας των αναλύσεων αντικτύπου, με την αφιέρωση επαρκών μέσων σε αυτές και την εφαρμογή ορθών μεθοδολογιών και αποτελεσματικών διαβουλεύσεων με τους άμεσα ενδιαφερόμενους κοινωνικοεπαγγελματικούς κύκλους. Μια ορθή πρακτική θα ήταν να ανατίθενται αυτές οι αναλύσεις σε έναν οργανισμό εκτός της Επιτροπής, ο οποίος θα ανταποκρίνεται στα ζητούμενα προσόντα και κριτήρια ανεξαρτησίας.

6.9.4.2. Η ΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί ο προκαταρκτικός έλεγχος της επικουρικότητας με την ενσωμάτωση στο εξής ενός κριτηρίου εναλλακτικής λύσης: έτσι, δεν θα πρέπει πλέον να επιχειρείται μόνο η δικαιολόγηση της σκοπιμότητας μιας δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά να εξακριβώνεται και αν υπάρχει για αυτήν την ευρωπαϊκή δράση εναλλακτική λύση, που δεν θα είναι μια νέα νομοθετική πράξη των ευρωπαϊκών οργάνων. Οι εναλλακτικές λύσεις μπορούν να είναι κώδικες συμπεριφοράς των επιχειρήσεων ή των κοινωνικοεπαγγελματικών κύκλων, συμβατικές προσεγγίσεις κατά το πρότυπο του κοινωνικού διαλόγου (π.χ. στα πεδία του περιβάλλοντος, της προστασίας των καταναλωτών ή του ηλεκτρονικού εμπορίου). Εάν συντρέχει περίπτωση, οι εναλλακτικές αυτές λύσεις θα μπορούν επίσης να συνίστανται σε δράσεις που δεν θα είναι ούτε ρυθμιστικές ούτε συμβατικές, όπως οι δράσεις κατάρτισης, μια πιο συστηματική προσφυγή σε δικαστικές διαδικασίες ή, τέλος, η υποστήριξη ενώσεων της κοινωνίας των πολιτών που μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου.

6.9.4.3. Η ΟΚΕ προτείνει να συμπεριλαμβάνεται ρητώς στο εξής στην ανάλυση αντικτύπου μια ανάλυση της απλοποίησης που επιφέρει η νέα νομοθετική ρύθμιση, συμπεριλαμβανομένου του κέρδους σε κόστος ή σε χρόνο για τους πολίτες, τόσο σε ό,τι αφορά τον στόχο και το περιεχόμενό της όσο και σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της, πράγμα που θα μπορεί να δικαιολογήσει την απόδοση μεγάλης σημασίας στις πραγματικές συνθήκες αυτής της εφαρμογής.

6.9.4.4. Η ΟΚΕ προτείνει, τέλος, να δημοσιεύεται στο εξής η ανάλυση αντικτύπου και να συνοδεύει το νομοθετικό σχέδιο σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας έγκρισής του, για να μπορούν οι συναποφασίζοντες να αξιολογούν σε ποιο βαθμό το σχέδιο συνεχίζει να πληροί τα κριτήρια της ανάλυσης καθ' όλη τη διάρκεια της εξέλιξής του, κατόπιν των τροποποιήσεων και έως την υιοθέτησή του, και όχι μόνο στην αρχική του φάση. Η δημοσίευση της ανάλυσης αντικτύπου θα βοηθήσει επίσης στην τακτική αξιολόγηση του παρωχημένου ή μη των νομοθετικών ρυθμίσεων και του αν συνεχίζουν να ανταποκρίνονται στα κριτήρια που είχαν δικαιολογήσει την υιοθέτησή τους.

6.9.5. Τα σχέδια SLIM θα πρέπει να συνεχιστούν και να διευρυνθούν, διασφαλίζοντας, σύμφωνα με την πρόθεση που έδειξε άλλωστε πως έχει η Επιτροπή, ότι τα νομοθετικά σχέδια που αναθεωρούνται βάσει μιας έκθεσης SLIM υποβάλλονται το αργότερο εντός των έξι μηνών που ακολουθούν τις συστάσεις αυτής της έκθεσης.

6.9.6. Οι προσεγγίσεις των "δοκιμαστικών ομάδων" ("test panels") θα πρέπει να αναπτυχθούν, καθιερώνοντας τη συμμετοχή σε αυτές, ανάλογα με το θέμα, εκπροσώπων των κοινωνικών εταίρων και των καταναλωτών και φροντίζοντας να τους δοθεί κάθε υλικοτεχνική υποστήριξη που θεωρείται απαραίτητη για την ορθή χρήση τους.

6.9.7. Η Επιτροπή θα πρέπει να προωθήσει ένα γενικότερο κλίμα που να ευνοεί την εδραίωση ενός πνεύματος απλοποίησης, ευαισθητοποιώντας σχετικά με αυτή την απαίτηση τους αιρετούς αξιωματούχους, καταρτίζοντας τους δημόσιους υπαλλήλους (κατά πρώτο λόγο, τους υπαλλήλους των δικών της υπηρεσιών), διοργανώνοντας σεμινάρια για αυτό το θέμα, ενθαρρύνοντας τη συγκριτική αξιολόγηση ("benchmarking") των καλύτερων εθνικών πρακτικών (και διαδίδοντας τα αποτελέσματά της στο Διαδίκτυο), αναπτύσσοντας τη συνεργασία με άλλους διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ και υποστηρίζοντας πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών, ιδρυμάτων και ομάδων προβληματισμού ("think tanks") που μπορούν να συμβάλουν στη διάδοση στο ευρωπαϊκό και τα εθνικά επίπεδα αυτού του νέου πνεύματος της απλοποίησης.

6.10. Ως μοναδική Συνέλευση που εκπροσωπεί το σύνολο των χρηστών της νομοθεσίας, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει η ίδια επίγνωση του σημαντικού - και, από την άποψη αυτών των χρηστών, ασφαλώς κεντρικού - ρόλου που καλείται να διαδραματίσει στο πλαίσιο μιας νέας ευρωπαϊκής πολιτικής υπέρ της απλοποίησης.

6.10.1. Για να ασκήσει ικανοποιητικά αυτόν τον ρόλο, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή:

6.10.1.1. να ζητείται η γνωμοδότησή της αρκετά νωρίς όποτε είναι δυνατό, για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να πληγεί βαριά η συμβουλευτική προστιθέμενη αξία της στον τομέα της απλοποίησης από την ταυτόχρονη αίτηση γνωμάτευσης τον οργάνων που διαθέτουν αρμοδιότητα συναπόφασης,

6.10.1.2. ειδικότερα, να ζητείται κάθε χρόνο, με την ευκαιρία της παρουσίασης από την Επιτροπή στην ΟΚΕ του ενδεικτικού ετήσιου προγράμματος των αιτήσεων γνωμοδότησης που σκοπεύει να της υποβάλει, γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την προετοιμασία της έκθεσης για την εξέλιξη της διαδικασίας απλοποίησης που θα υποβληθεί στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο· αυτό θα επιτρέπει στην ΟΚΕ να συνεργαστεί με την Επιτροπή στον προσδιορισμό των νέων δράσεων προτεραιότητας, όπως το πεδίο των νέων πρωτοβουλιών SLIM ή τα θέματα που δικαιολογημένα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο "test panels",

6.10.1.3. να συμμετέχει άμεσα στους προβληματισμούς για τη βελτίωση και την ενίσχυση της ανάλυσης αντικτύπου.

6.10.2. Για να συμβάλει αποτελεσματικά σε αυτήν την πολιτική απλοποίησης, η ΟΚΕ είναι διατεθειμένη να αναλάβει όλο το μερίδιό της στους κώδικες συμπεριφοράς που προτείνει στα όργανα της Ένωσης. Προς τούτο, η ΟΚΕ συμφωνεί να ακολουθήσει και η ίδια πολλές από τις γραμμές συμπεριφοράς που προσδιορίζονται στα συμπεράσματα της παρούσας γνωμοδότησης.

6.11. Όσον αφορά τη συμμετοχή των υπευθύνων της συναπόφασης στην πολιτική απλοποίησης, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συνιστά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο:

6.11.1. να υποστηρίξουν τη διεκδίκηση της ΟΚΕ για ενωρίτερες διαβουλεύσεις, που θα τους επιτρέπουν να διαθέτουν τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ από την έναρξη ήδη της φάσης της συναπόφασης,

6.11.2. να αναθέσουν, εάν χρειαστεί, στην ΟΚΕ εντολές διερευνητικής διαβούλευσης στα πεδία που συνδέονται με την απλοποίηση της νομοθεσίας, συμπεριλαμβανόμενων των προβληματισμών για ολικές ή μερικές εναλλακτικές λύσεις της εξεταζόμενης νομοθετικής ρύθμισης, ή για τις προοπτικές της συμμετοχής των οικονομικών και κοινωνικών φορέων στην εφαρμογή μιας οδηγίας,

6.11.3. να διαθέσουν κονδύλια που θα δώσουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να αναπτύξει αναλύσεις και μεθόδους που συμβάλλουν στην επιτυχία της πολιτικής για την απλοποίηση,

6.11.4. να δεσμευτούν ότι θα αποφαίνονται το αργότερο εντός των δώδεκα μηνών που ακολουθούν την παρουσίαση από την Επιτροπή ενός αναθεωρημένου νομοθετικού σχεδίου στο πλαίσιο του SLIM,

6.11.5. να επαληθεύουν, κατά τη φάση της διαδικασίας συνδιαλλαγής, ότι η συμφωνία τους παραμένει πιστή στα κριτήρια που καθορίστηκαν στην ανάλυση αντικτύπου, δηλαδή στις προσδοκίες των χρηστών, και

6.11.6. να επιταχύνουν, πριν από τη διεύρυνση, την υιοθέτηση των απλοποιημένων μέτρων που λείπουν ακόμη στους χρήστες της ενιαίας αγοράς, όπως το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, ένα λειτουργικό καθεστώς της ευρωπαϊκής εταιρείας, ένα σύστημα ΦΠΑ χωρίς περιπλοκές για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, η κατάργηση όλων των διπλών φορολογιών στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς και οι οδηγίες που θα επιτρέψουν τη διευκόλυνση των συγχωνεύσεων και των αναδιαρθρώσεων επιχειρήσεων στην Ευρώπη.

6.12. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει, επίσης, τον ρόλο τόσο των ευρωπαϊκών όσο και των εθνικών δικαστικών αρχών, καθώς και τον ρόλο του Διαμεσολαβητή στη διευκόλυνση της απλοποίησης:

6.12.1. με τη συμμετοχή τους στην πίεση που ασκείται στα ευρωπαϊκά όργανα, τις κυβερνήσεις και τα Κοινοβούλια για να διασαφηνίσουν αποτελεσματικά τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις που έχουν αναλάβει να ερμηνεύσουν και να εφαρμόζουν και

6.12.2. με τη συμβολή τους στον προβληματισμό για την αύξηση της κωδικοποίησης των κειμένων, που θα διευκολύνει την απλοποίησή τους για τους δικαστικούς, τους δικηγόρους και κάθε άλλο χρήστη της νομοθεσίας.

6.13. Όσον αφορά την συμβολή των κρατών μελών στην πολιτική απλοποίησης, η ΟΚΕ υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο που τους αναλογεί για τη διασφάλιση της επιτυχίας της και συνιστά:

6.13.1. να υιοθετήσουν τα ίδια κώδικες ορθής συμπεριφοράς για την απλοποίηση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, διασφαλίζοντας την ευρωσυμβατότητα των εθνικών νομοθεσιών,

6.13.2. να ενισχύσουν την πειθαρχία στις προθεσμίες μεταφοράς της κοινοτικής νομοθεσίας στο εθνικό τους δίκαιο, έχοντας επίγνωση ότι πρέπει πλέον να δείχνουν σαφώς το παράδειγμα στις υποψήφιες χώρες,

6.13.3. να δημιουργήσουν πιο ευνοϊκές συνθήκες για την ορθή λειτουργία των αμοιβαίων αναγνωρίσεων,

6.13.4. να αναλάβουν άμεσες ευθύνες για τη διευκόλυνση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, κατά το πρότυπο των πρωτοβουλιών που έχουν ήδη αναληφθεί στα δεκαπέντε κράτη μέλη για τη δημιουργία κέντρων συντονισμού της εσωτερικής αγοράς, και μετέχοντας σε μια κοινή συνδιαχείριση, σε σύμπραξη με την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη και σύμφωνα με εναρμονισμένες διοικητικές διαδικασίες που θα έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, στους τομείς που αφορούν την άρση των τεχνικών εμποδίων, την καλύτερη λειτουργία των αμοιβαίων αναγνωρίσεων, την ασφάλεια των προϊόντων, το περιβάλλον, την καταπολέμηση της απάτης και την τελωνειακή συνεργασία και

6.13.5. να αναπτύξουν εθνικές πρωτοβουλίες που θα συμβάλουν στη συγκεκριμένη πρόοδο των πολιτικών της απλοποίησης, στις οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθεί η ανάπτυξη και στα ίδια κεντρικών μονάδων απλοποίησης, και να κοινοποιούν τις βέλτιστες πρακτικές στην Επιτροπή, ούτως ώστε να μπορέσει να θεσπίσει και να διαδώσει μία μόνιμη συγκριτική τους αξιολόγηση.

7. Κώδικας συμπεριφοράς της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής προκειμένου να συμβάλει στη διαδικασία απλοποίησης

Για να συμβάλει ήδη από τώρα στη διαδικασία απλοποίησης και στους κώδικες συμπεριφοράς που υποδεικνύει στα όργανα της ΕΕ, η ΟΚΕ υιοθετεί τον ακόλουθο κώδικα συμπεριφοράς:

7.1. Η ΟΚΕ ορίζει ως προτεραιότητά της τη μόνιμη μέριμνα για τις απαιτήσεις απλοποίησης, ποιότητας και αποτελεσματικότητας για τους χρήστες των νομοθετικών σχεδίων για τα οποία καλείται να γνωμοδοτήσει.

7.2. Η ΟΚΕ δεσμεύεται να προσαρμόσει την οργάνωση των εργασιών της έτσι ώστε να ανταποκριθεί εγκαίρως στις αιτήσεις γνωμοδότησης που υποβάλλονται σε προκαταρκτικό στάδιο από την Επιτροπή, το Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο, όταν τα όργανα αυτά επιθυμούν έτσι να λάβουν καλύτερα υπόψη τις απόψεις της ΟΚΕ για τα ζητήματα απλοποίησης των κανονιστικών ρυθμίσεων.

7.3. Η ΟΚΕ αποφασίζει να καταρτίζει κάθε χρόνο έκθεση πρωτοβουλίας για την κατάσταση προόδου του πολυετούς προγράμματος απλοποίησης, για να υποστηρίζει την Επιτροπή στην ετήσια αξιολόγησή της για το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

7.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί να προβαίνει στη συστηματική εξέταση της ανάλυσης αντικτύπου κάθε νομοθετικού σχεδίου.

7.5. Η ΟΚΕ συμφωνεί να προειδοποιεί τα ευρωπαϊκά όργανα για τις ενδεχόμενες ανάγκες αντικατάστασης της νομοθεσίας από συμβατικές προσεγγίσεις, αυτορύθμιση και συνδιακανονισμό, υπό την εποπτεία του Ευρωπαίου νομοθέτη, και αναγνωρίζει ότι εναπόκειται στους κοινωνικοεπαγγελματικούς εταίρους των ενδιαφερόμενων πεδίων και τομέων να αυτοοργανωθούν σε λογικές προθεσμίες προκειμένου να ανταποκριθούν σε αυτή την προσδοκία.

7.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί να αναπτύξει τον διάλογο με τους ευρωπαϊκούς κοινωνικο-επαγγελματικούς κύκλους, προκειμένου να τους παρακινήσει να αναλάβουν τέτοιες πρωτοβουλίες, ιδίως σε συμβατικό επίπεδο, οι οποίες θα τους επιτρέψουν να συμβάλουν άμεσα στις κοινοτικές διατάξεις.

7.7. Η ΟΚΕ συμφωνεί να αναπτύξει τον διάλογο με την Επιτροπή των Περιφερειών, προκειμένου να θεσπίσει μια συνεχή συνεργασία στο πεδίο αυτό, ιδίως σε ό,τι αφορά την περιφερειακή διάσταση της απλοποίησης.

7.8. Η ΟΚΕ συμφωνεί να αναπτύξει τον διάλογο με τα Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια που υπάρχουν στα κράτη μέλη, προκειμένου να διαδραματίσουν και αυτά στα κράτη τους ανάλογο ρόλο με αυτόν που έχει αναλάβει η ΟΚΕ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για να συμβάλουν στην επιτυχία της διαδικασίας της απλοποίησης.

Βρυξέλλες, 19 Οκτωβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs