Αριθ. C 332/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.90 
Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί θεσπίσεως ειδικού προγράμματος έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα των βιολογικών επιστημών και τεχνολογιών για τις αναπτυσσό­
μενες χώρες (1990-1994) 
(90/C 332/11) 
Στις 6 Ιουνίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο 130 Ο, παράγραφος 2, της συνθήκης περί ιδρύσεως 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε να ζητήσει τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ κατάρτισε γνωμοδότηση στις 6 Σεπτεμβρίου 1990 με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. De Normann. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 279η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 19ης 
Σεπτεμβρίου 1990) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Το πρόγραμμα STD2, ύψους 80 εκατομμυ- 3· Το *Ρ°™νόμενο πρόγραμμα (STD3) 1. Γενικά 
1.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την παρούσα πρόταση απόφασης 
του Συμβουλίου περί θεσπίσεως ειδικού προγράμματος έρευ­
νας και τεχνολογικής ανάπτυξης (Ε και ΤΑ), ύψους 11 
εκατομμυρίων Ecu, στον τομέα των βιολογικών επιστημών 
Kat τεχνολογιών (STD) για τις αναπτυσσόμενες χώρες, κατά 
την περίοδο 1990-1994. 
1.2. Η παρούσα πρόταση (STD3) αποτελεί λογική συνέχεια 
των δύο προηγούμενων προγραμμάτων. Το πρόγραμμα STD1, 
ύψους40 εκατομμυρίων Ecu, για τηνπερίοδο 1983-1986ήταν 
πειραματικό _ . . 
ρίων Ecu, για την περίοδο 1987-1991, αποκρυσταλλώνει τώρα 
τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν στα προηγούμενα προγράμ­
ματα (2). 
1.3. Στη γνωμοδότηση της για το πρόγραμμα STD2 (3), η 
ΟΚΕ διατύπωσε ορισμένες ειδικές παρατηρήσεις. Η ΟΚΕ 
σημειώνει ότι ορισμένες από αυτές ελήφθησαν υπόψη κατά 
τη διατύπωση της παρούσας πρότασης, ενώ άλλες, που εξακο­
λουθούν να έχουν σχέση με την πρόταση αυτή, επισημαίνο­
νται παρακάτω. 
2. Ιστορικό 
2.1. Βάσει της απόφασης του Συμβουλίου 90/221/ 
EYRATOM/EOK, της 23ης Απριλίου 1990, υιοθετήθηκε ένα 
τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές δραστηριότητες 
στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης 
(1990-1994) (4). 
2.2. Στο κεφάλαιο Δ, του παραρτήματος 2, σχετικά με τις 
βιολογικές επιστήμες και τις τεχνολογίες, προβλέπεται ένα 
πρόγραμμα με τους κάτωθι ειδικούς στόχους: 
— να ενταθεί η συνεργασία μεταξύ των ευρωπαίων επιστη­
μόνων και των επιστημόνων από αναπτυσσόμενες χώρες 
στους τομείς της τροπικής γεωργίας (συμπεριλαμβανομέ­
νης και της αλιείας), της ιατρικής, της υγείας και της 
διατροφής, να δοθεί στις αναπτυσσόμενες χώρες η δυνατότητα να 
επωφεληθούν από τις επιστημονικές γνώσεις και τις τεχ­
νολογικές εξελίξεις στην Κοινότητα, 
να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη των δικών τους ερευνητικών 
ικανοτήτων, 
να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη της Κοινότητας να αυξή­
σουν τις ερευνητικές τους ικανότητες. 
(') ΕΕ αριθ. L 352 της 14. 12. 1982, σ. 24. 
(2) ΕΕ αριθ. L 355 της 17. 12. 1987, σ. 41. 
(3) ΕΕ αριθ. C 150 της 9. 6. 1987, σ. 13. 
(4) ΕΕ αριθ. L 117 της 8. 5. 1990, σ. 28. 3.1. Σφαιρική εκτίμηση 
3.1.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή προτείνει να 
επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι με την επιλογή, τη μερική 
χρηματοδότηση και τη διαχείριση ορισμένων προγραμμάτων 
Ε και ΤΑ, εντός του πεδίου αναφοράς που ορίζεται στο 
πρόγραμμα-πλαίσιο. Το παρόν πρόγραμμα STD έχει σχεδια­
σθεί για να ακολουθήσει τις κατευθυντήριες γραμμές των 
δύο προηγούμενων προγραμμάτων και να επωφεληθεί της 
εμπειρίας που αποκτήθηκε από αυτά. θα δώσει επίσης συνέ­
χεια σε ορισμένους σημαντικούς τομείς των εργασιών. 
3.1.2. Η ΟΚΕ δέχεται ότι αυτό αποτελεί μια προσέγγιση 
για την επίτευξη των στόχων. Επιλέγονται συγκεκριμένα 
προγράμματα τα οποία προβλέπουν εργασίες Ε και ΤΑ κοινής 
χρηματοδότησης σε συγκεκριμένους τεχνολογικούς τομείς 
προς το πιθανό όφελος ορισμένων ιδρυμάτων και ειδικών 
επί θεμάτων τεχνολογίας που απασχολούν στις εμπλεκόμενες 
χώρες. 
3.1.3. Για να είναι αποτελεσματική η προσέγγιση αυτή 
πρέπει να επικεντρώσει το ενδιαφέρον της σε ολιγάριθμα 
προγράμματα που να υπερβαίνουν την κριτική μάζη η οποία 
χρειάζεται για να έχουν επιτυχία. Στη γνωμοδότηση της για 
το δεύτερο πρόγραμμα STD, η ΟΚΕ ανέφερε τα εξής: 
«Το πεδίο αναφοράς των καταλόγων προγραμμάτων ... 
είναι ευρύ και είναι αμφίβολο κατά πόσο οι δραστηριότη­
τες για όλα τα θέματα αυτά μπορεί να προβλεφθούν στα 
πλαίσια ενός προγράμματος του μεγέθους αυτού... Υπάρ­
χει ... ο κίνδυνος να διασκορπισθούν τα διαθέσιμα κεφά-
31 12 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ ^ 332/41 
λαια σε μεγάλο αριθμό προγραμμάτων σε μια προσπάθεια 
να ικανοποιηθούν όλοι Ταυτόχρονα, με τόσο μεγάλους 
κατάλογους προγραμμάτων ο χρόνος που θα χρειασθεί 
για να αξιολογηθεί και να εγκριθεί το πλήθος των 
προγραμμάτων που προτείνονται απαιτεί σοβαρό διοικη­
τικό φόρτο » 
Παρακάτω 
«Η ΟΚΕ θεωρεί ωφέλιμο να ενισχυθούν λιγότερα 
προγράμματα με πιο θετικό τρόπο, πράγμα που επιπλέον 
θα είχε το πλεονέκτημα οτι θα διευκολύνε την Επιτροπή 
να εκτιμήσει τα προγράμματα με πιο ενδελεχή τρόπο » 
3 14 Η ΟΚΕ συνειδητοποιεί ωστόσο οτι υπάρχουν 
εγγενή μειονεκτήματα στην προσέγγιση αυτή 
— τα κεφάλαια είναι αδύνατο να επαρκέσουν για τη χρηματο­
δότηση ικανού αριθμού προγραμμάτων του απαιτουμένου 
μεγέθους 
— μια μεγαλύτερη χρηματοδότηση θα απαιτήσει αύξηση του 
εργατικού δυναμικού στον τομέα της τεχνολογίας για να 
εφαρμοσθούν τα προγράμματα καθώς και τη δημιουργία 
των απαιτουμένων υποδομών στις αναπτυσσόμενες χώρες, 
— το προανταγωνιστικο στάδιο των προγραμμάτων δεν 
ελκύει τη βιομηχανία ούτε στην Κοινότητα ούτε στις 
αναπτυσσόμενες χώρε,, 
— οι τεχνολόγοι στις αναπτυσσόμενες χώρες, που επιμορφω-
νονται κατά τη διάρκεια της εργασίας τους για το 
πρόγραμμα μεταβαίνουν σε άλλη χωρά οπού οι υπηρεσίες 
τους αμοιβονται καλύτερα 
— η Επιτροπή θα υφίσταται πάντα πολιτική πίεση για να 
διανεμηθούν οι πόροι σε ευρύτερη κλίμακα 
— τα προγράμματα αυτά θα είναι δεκτικά σχετικής απομό­
νωσης και κατάτμησης στην κοινοτική προσέγγιση για 
τις αναπτυσσόμενες χώρες Θα τους λείπει η κοινωνική 
και η οικονομική έρευνα που οφείλει να αποτελεί 
αναπόσπαστο τμήμα της συνολικής προσέγγισης για την 
επιτευςη των στόχων για την ενδεδειγμένη κατάρτιση 
των προγραμμάτων και για την ευρεία και αποτελεσματική 
αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Ε και ΤΑ 
3 15 Η ΟΚΕ έκρινε οτι ήταν αναγκαίο να εξετάσει κατά 
ποσό το προτεινόμενο πρόγραμμα αποτελούσε τον πιο αποτε­
λεσματικό τρόπο επίτευξης των στόχων που προτείνονται στο 
προγραμμα-πλαισιο Στα πλαίσια της γνωμοδότησης της για 
το προγραμμα-πλαισιο 1990-1994(') ανέλυσε τα αναγκαία 
συστατικά μιας πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και της 
τεχνολογίας για τις αναπτυσσόμενες χώρες, και έθεσε τους 
κυριότερους στόχου., μια», παρόμοιας πολιτικής Οι στόχοι 
αυτοί εκτίθενται στο κεφάλαιο 4 
3 16 Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προτείνει, και το 
Συμβου> ιο να εξετάσει τη συνολική κοινοτική πολιτική στον 
τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας και την παρεπόμενη στρατηγική για τις αναπτυσσόμενες χώρες, που να περιέχει 
μιαδιαστασηΕκαιΤΑ 
^1^1 ϋ συνοδική αυτή στρατηγική θα έχει ως επιδίωξη 
τη σύνδεση τηςεπιστημηςκαιτηςτεχνο^ογιαςμετηνοικονο^ 
μικη ανάπτυξη θα έχει, επίσης, ως επιδίωξη τη συμμέτοχη 
της βιομηχανίας και την εκπαίδευση των διοικητικών στε 
^εχων θα χρησιμοποιησειτην οικονομική και κοινωνική 
έρευνα για να ενισχυσειτην αποτελεσματικότητα οχι μονό 
της επιλογής των προγραμμάτων α^α και της επακόλουθης 
αγιοποίησης και διάδοσης ^αενθαρρυνει τηναναπτυ^η 
δεσμών μεταξύ των ερευνητικών ιδρυμάτων της Κοινότητας 
και εκείνων τω^ αναπτυσσομένων χωρών 
^1^ ϋανωαπ^α πρέπει να καταργηθούν προσπάθειες 
ώστε να συνεργασθούν τα διάφορα όργανα που διαθετειη 
Επιτροπή για να εξυπηρετήσουν ενακοινοσκοπο σε μια 
συνδυασμένη δράση σχετικά ηΟΚΕ εφιστά την προσοχή 
στη γνωμοδότηση ^ια την οικονομική και εμπορική σύνεργα 
σια της ΕΚ με τι^ χώρες της Αατινικης Αμερικής^, στην 
οποία προτρέπει για δημιουργία θεσμικών και εκπαιδευτικών 
δεσμών Οι ίδιες εκτιμήσεις ισχύουν εξίσου και για α^ες 
αναπτυσσόμενες χωοες 
3 2 Ομάδες ερεν νη τι κω ν προγράμματα» ι 
3 2 1 Η ΟΚΡ συνειδητοποιεί οτι η επίτευξη των στόχων 
θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό απο τη σύνθεση των 
ομάδων των ερευνητικών προγραμμάτων 
3 22 Για την προώθηση των στόχων η Επιτροπή αναπτύσ­
σει την έννοια της πολύπλευρης σύμπραξης, βασίζοντας τα 
προγράμματα σε τρία η περισσότερα εργαστήρια, δυο απο τα 
οποία βρίσκονται στα κράτη μέλη και ενα σε μια αναπτυσσό­
μενη χωρά Στο πρόγραμμα §Τ02, το 75% των προγραμμάτων 
προβλέπουν τη χρησιμοποίηση ανω των τριών εργαστηρίων 
και το 25% ανω των πέντε 
3 2 3 Οι πολύπλευρες αυτές συμπράξεις θα πρέπει να 
αποσκοπούν στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των ερευνητι­
κών ιδρυμάτων στο Βορρά και το Νότο της Κοινότητας 
324 Η ενίσχυση των τεχνολογικών και θεσμικών δεσμών 
μεταξύ των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και των ιδρυμάτων 
έρευνας και ανάπτυξης θα πρέπει να ενταχθεί στα πλαίσια 
κάθε προγράμματος Τα προγράμματα πρέπει να περιλαμβά­
νουν επίσης δραστηριότητες κατάρτισης 
3 25 Η Επιτροπή είναι ανάγκη να εξαντλήσει κάθε δυνα­
τότητα μείωσης του φόρτου εργασίας του εποπτικού της προ 
σωπικου Η ΟΚΕ συμπεραίνει οτι διορίζεται ηδη ένας επικε­
φαλής προγράμματος σε κάθε πρόγραμμα σύμπραξης Η Επι­
τροπή θα μπορούσε να προωθήσει περαιτέρω την έννοια μιας 
δομής διαχείρισης ομάδας προγραμμάτων σε ενα δεδομένο 
τομέα τεχνολογίας η σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περι­
οχή 
(') ΕΕαριθ Γ 56 τη^ 7 1 1990 σ 14 Γ| ΕΕαριθ 0 75 τη., 26 1 1990 σ 13 
Αριθ. C 332/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.90 
3.3. Η ανάγκη για προτάσεις προγραμμάτων 
3.3.1. Η ΟΚΕ συνιστά την εντατικοποίηση των προσπα­
θειών της Επιτροπής με στόχο την υποβολή προτάσεων για 
προγράμματα. Έθεσε το θέμα αυτό για πρώτη φορά στην 
ενημερωτική έκθεση που κατάρτισε το τμήμα ενέργειας, 
πυρηνικών θεμάτων και έρευνας για τα «Κοινοτικά προγράμ­
ματα κοινής χρηματοδότησης στους τομείς της έρευνας, της 
ανάπτυξης και της επίδειξης» της 6ης Σεπτεμβρίου 1985(!). 
Υπάρχουν ακόμη σημαντικά ερευνητικά ιδρύματα τα οποία 
δεν πληροφορούνται σχετικά με τις κλήσεις για την υποβολή 
προγραμμάτων ώστε να είναι σε θέση να καταρτίσουν προ­
τάσεις. 
3.3.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι τρέχουσες ρυθμίσεις της 
Επιτροπής που προβλέπουν δημοσίευση στην Επίσημη 
Εφημερίδα, είναι ανεπαρκείς και χρειάζεται να βελτιωθούν. 
Η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει κατάλογο όλων των φορέων 
που μπορεί να συμβάλουν στα προγράμματα, και να λάβει 
μέτρα ώστε να έρχεται σε άμεση και έγκαιρη επαφή μαζί τους. 
3.3.3. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Επιτροπή πρέπει να 
εξετάσει τρόπους απλούστευσης της διαδικασίας υποβολής 
προγραμμάτων για να αποφευχθούν, τυολάχιστο στο πρώτο 
στάδιο τους, οι περιττές ενέργειες από τους φορείς ανεπιτυχών 
προγραμμάτων. 
3.3.4. Στο πρόγραμμα αυτό επιβάλλεται να δοθεί πρόσθετη 
προσοχή στην προβολή ιδεών για προγράμματα από τις 
αναπτυσσόμενες χώρες. 
3.4. Συμμετοχή της βιομηχανίας 
3.4.1. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε όπως η Επιτροπή προβλέψει 
την ευρύτερη συμμετοχή της βιομηχανίας σε όλα τα επίπεδα, 
τόσο στην Κοινότητα όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες. 
3.4.2. Η βιομηχανία μπορεί να συμβάλει στα προγράμματα 
αυτά με πολλούς τρόπους: 
— μεγάλες εταιρείες τεχνολογικού χαρακτήρα μπορεί να 
συνεισφέρουν τεχνολογία στις ερευνητικές εργασίες, 
— μέρη των προγραμμάτων μπορούν να ανατεθούν βάσει 
συμβάσεων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) τεχνο­
λογικού χαρακτήρα που συχνά εδρεύουν σε επιστημονι­
κούς χώρους και βρίσκονται υπό την αιγίδα πανεπιστημια­
κών ιδρυμάτων. 
— τα ερευνητικά ιδρύματα στηρίζονται στην υποστήριξη της 
βιομηχανίας για να εξασφαλίσουν πόρους για τις εργασίες 
τους. Τα προγράμματα τους πρέπει να είναι ελκυστικά 
στους χρηματοδότες, για να μπορούν τα ιδρύματα αυτά να 
συμμετέχουν στα προγράμματα. 
3.4.3. Η Επιτροπή χρειάζεται να αναζητήσει τρόπους και 
μέσα για να προσελκύσει το ενδιαφέρον και την ενεργό συμ­
μετοχή της βιομηχανίας (σε όλα τα επίπεδα οικονομικής 
δραστηριότητας) στα προγράμματα αυτά. Η μέχρι σήμερα 
εμπειρία της Επιτροπής είναι ότι η βιομηχανία δεν δείχνει 
ιδιαίτερο ενδιαφέρον για να συμμετάσχει όταν τα προγράμ­
ματα είναι προανταγωνιστικά. 
(') Έγγρ. CES 423/84 τελικό. 3.4.4. Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να καλέσει τους 
εκπροσώπους της βιομηχανίας σε συζήτηση όσον αφορά τις 
διάφορες δυνατότητες. Η επιτυχής έκβαση των προγραμμά­
των θα δημιουργήσει αναπόφευκτα ευκαιρίες για τη βιομη­
χανία σε διάφορα επίπεδα και οι ευκαιρίες αυτές θα είναι 
μεγαλύτερες για τους βιομηχάνους που γνωρίζουν ή έχουν 
συμβάλει στα προγράμματα. 
3.5. Γενικές πτυχές της επιλογής προγραμμάτων 
3.5.1. Η ΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή σε ορισμένες πτυχές του προγράμματος κατά την 
επιλογή μεμονωμένων σχεδίων: 
— ένα σημαντικό τμήμα των διαθέσιμων κεφαλαίων είναι 
σκόπιμο να διατίθεται για χαμηλότερου και μέσου επιπέ­
δου τεχνολογικά συστήματα που να είναι πρακτικά, 
εύκολα στην εγκατάσταση και δύνανται να ανταποκριθούν 
στο γενικό στόχο της μείωσης του επισιτιστικού ελλείμ­
ματος, 
— όλα τα προγράμματα πρέπει να αξιολογούνται στα πλαίσια 
της γενικής οικονομικής και κοινωνικής επίδοσης των 
ενδιαφερόμενων αναπτυσσόμενων χωρών και να λαμ­
βάνουν υπόψη τις παραδόσεις τους και την πολιτιστική 
κληρονομιά τους, 
— τα προγράμματα είναι απαραίτητο να λαμβάνουν υπόψη 
περιβαλλοντικά και άλλα θέματα, όπως, π.χ., την υγεία, 
την άρδευση, κλπ., 
— η ευκολία της μετέπειτα εφαρμογής των αποτελεσμάτων, 
η απαιτούμενη εκπαίδευση για την εφαρμογή τους και η 
γενική ικανότητα στήριξης τους είναι σημαντικά για την 
επιλογή μεταξύ των ανταγωνιζόμενων προτάσεων, 
— οι βιομηχανικές οργανώσεις θα έχουν ζωτική σημασία 
για την εκτέλεση επιτυχών εργασιών στον τομέα αυτό 
διαμέσου των δυνατοτήτων έρευνας της αγοράς, υπό την 
προϋπόθεση ότι οι εργασίες θα περιλαμβάνουν την στή­
ριξη των υφιστάμενων προϊόντων και υπηρεσιών τους ή 
εκείνων που πρόκειται να αναπτυχθούν. Στις αναπτυσσό­
μενες χώρες θα δημιουργηθούν ευκαιρίες για τις ΜΜΕ. 
Θα πρέπει να καταβληθούν μελετημένες προσπάθειες για 
να τηρείται η βιομηχανία ενήμερη όσον αφορά τις ευκαι­
ρίες αυτές. 
3.6. Προγράμματα στους τομείς της γεωργίας, της ιατρικής, 
της υγιεινής και της διατροφής 
3.6.1. Η ΟΚΕ δεν είναι σε θέση να διατυπώσει παρατηρή­
σεις σχετικά με το εξαιρετικά ευρύ φάσμα των επιστημονικών 
και τεχνολογικών στόχων που αναφέρονται στο παράρτη­
μα 1 της πρότασης της Επιτροπής. 
3.6.2. Ωστόσο, καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει ένα 
σύστημα καταλόγου ελέγχου, διαμέσου του οποίου θα εκτι­
μώνται όλες οι τεχνολογικές προτάσεις βάσει των γενικών 
κριτηρίων που αναφέρονται στο κεφάλαιο 3.5, παραπάνω. 
3.6.3. Ειδικότερα, τονίζει ότι οι μεγάλης οικονομικής 
αξίας καλλιέργειες χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή ιδίως από 
την άποψη της ποιότητας. Οι απώλειες μετά τη συγκομιδή 
και η διατήρηση της ποιότητας της εσοδείας είναι σημαντικά. 
31.12.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 332/43 
3.6.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να δώσει 
ιδιαίτερη προσοχή στα προγράμματα που θα ενθαρρύνουν 
σταθερά συστήματα καλλιέργειας. 
3.6.5. Όσον αφορά την υγιεινή, η ΟΚΕ ανεγνώρισε ότι το 
ισχύον πρόγραμμα STD2 συγκεντρώνει την προσοχή του 
στα μέσα αντιμετώπισης σχετικών προβλημάτων παρά στις 
ασθένειες. Ωστόσο, οι ασθένειες επιδεινώνονται και η ΟΚΕ 
υποστηρίζει την προτεινόμενη αλλαγή έμφασης κατά την 
επιλογή των προγραμμάτων: 
— αποτελεσματικοί έλεγχοι των κυριότερων ασθενειών, της 
ελονοσίας και της σχιστοσομίασης, και των παρεπόμενων 
διακλαδικών προβλημάτων όπως η άρδευση και τα περι­
βαλλοντικά θέματα, 
— ενίσχυση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης, 
— βελτίωση της διατροφής των λιγότερο ευνοημένων 
ατόμων και των διακλαδικών πτυχών της γεωργίας. 
3.7. Διακλαδικά προγράμματα 
3.7.1. Η ΟΚΕ τονίζει ότι πολλά από τα επιλεγόμενα 
προγράμματα πρέπει και θα ενσωματώνουν περισσότερες από 
μία συγκεκριμένη πτυχή του προγράμματος. Ορισμένα θα 
περιλαμβάνουν μία πτυχή των γεωργικών προγραμμάτων και 
των προγραμμάτων στους τομείς της ιατρικής και της 
υγιεινής. 
3.7.2. Τα διακλαδικά αυτά προγράμματα είναι σχετικά σπά­
νια. Μπορούν να έχουν επιτυχή έκβαση μόνο αν η τεχνολογία 
διατηρείται όσο το δυνατό πιο απλή, ώστε οι ομάδες να 
μπορούν να περιλαμβάνουν επιστήμονες με πολύπλευρες 
γνώσεις. Οι επιστήμονες αυτοί χρειάζονται στις αναπτυσσό­
μενες χώρες και εκφράζεται η ελπίδα ότι η επιμόρφωση που 
θα προκύψει από το πρόγραμμα αυτό θα ενθαρρύνει και 
άλλους. 
3.8. Περιβαλλοντικά θέματα 
3.8.1. Η ΟΚΕ συμπεραίνει ότι, όπως φαίνεται, δεν προβλέ­
πονται προγράμματα για το περιβάλλον. Ωστόσο, τα περιβαλ­
λοντικά θέματα λαμβάνονται υπόψη σε μεμονωμένα προγράμ­
ματα. 
3.8.2. Εντούτοις, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να λάβει 
υπόψη όχι μόνο τα συμπεράσματα του Συμβουλίου των 
Υπουργών Περιβάλλοντος, της 19ης Σεπτεμβρίου 1989, όσον 
αφορά τη διατήρηση των τροπικών δασών, αλλά να συνθεω-
ρήσει και άλλους βιότοπους. 
3.8.3. Οφείλει να αναπτύξει μηχανισμούς συνεργασίας με 
τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων 
Εθνών (FAO) και άλλους συναφείς οργανισμούς με σκοπό 
την εφαρμογή προγράμματος στα πλαίσια του STD3 που θα 
ανταποκρίνεται στην ανάγκη προστασίας και ανανέωσης των 
τροπικών δασών. 
3.9. Διαβουλεύσεις εντός της Επιτροπής 
3.9.1. Σύμφωνα με το παραπάνω σημείο 3.1.5 και με το 
κεφάλαιο 4, παρακάτω, η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να συστήσει μια συντονιστική υπηρεσία που να συγκεντρώνει 
και να διαδίδει τις γνώσεις για όλα τα διαθέσιμα μέσα και 
πόρους από τους οποίους μπορεί να ληφθεί τεχνολογική βοή­
θεια και εκπαίδευση για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Στην εν 
λόγω υπηρεσία θα συμμετέχουν όλες οι σχετικές Γενικές 
Διευθύνσεις. 
3.10. Κοινοποίηση στην ΟΚΕ της έκθεσης προόδου των 
εργασιών και της έκθεσης αξιολόγησης 
3.10.1. Στο άρθρο 5, παράγραφος 1, ζητείται να αποσταλεί, 
το 1992, στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μια 
επανεξέταση του προγράμματος, που να συνοδεύεται, όπου 
χρειάζεται, από προτάσεις τροποποιήσεων του προγράμμα­
τος. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι εφόσον στην πρόταση αυτή ζητείται 
η γνωμοδότηση της, είναι παράλογο και αντικανονικό να μη 
ζητηθεί η γνώμη της για τις τροποποιήσεις. Η ΟΚΕ ζητεί 
από την Επιτροπή να αναθεωρήσει το άρθρο 5, παράγραφος 
1, καταλλήλως και να μεριμνήσει ώστε η διατύπωση του να 
συμφωνεί με το άρθρο 130 Ο της συνθήκης. 
3.10.2. Παρομοίως, (άρθρο 5, παράγραφος 2) η ΟΚΕ επιθυ­
μεί να λαμβάνει την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που 
επιτυγχάνονται. 
3.10.3. Το άρθρο 5, παράγραφος 3, ορίζει ότι οι εκθέσεις 
αυτές θα πρέπει να συντάσσονται με βάση τους στόχους που 
καθορίζονται στο παράρτημα Ι της προτεινόμενης απόφασης. 
Η ΟΚΕ ζητεί από το Συμβούλιο να διευκρινίσει ότι οι εκθέ­
σεις αυτές θα συντάσσονται με βάση και τους στόχους που 
αναφέρονται στο σημείο 4 Δ του παραρτήματος 3 της απόφα­
σης για το πρόγραμμα-πλαίσιο. 
4. Πολιτική στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας 
για τις αναπτυσσόμενες χώρες 
4.1. Η συνάφεια τον προγράμματος-πλαίσιο στον τομέα της 
Ε και ΤΑ προς τις στρατηγικές και τους στόχους της 
κοινοτικής πολιτικής 
Στη γνωμοδότηση της για το πρόγραμμα-πλαίσιο (1990-1994) 
η ΟΚΕ διετύπωσε παρατηρήσεις για τη σχέση του προγράμ-
ματος-πλαίσιο για την Ε και ΤΑ της Επιτροπής με τις στρα­
τηγικές και στους στόχους της κοινοτικής πολιτικής. 
Ειδικότερα: 
«Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση για το τρίτο πρόγραμμα-
πλαίσιο είναι απομονωμένη από τεχνολογική άποψη. 
Αδυνατεί π.χ. να θέσει τις προτάσεις της Έρευνας και 
Τεχνολογικής Ανάπτυξης στο πλαίσιο των διάφορων 
αναγκών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, και να 
προτείνει σφαιρικά σχέδια με στόχο την εύρεση τελεσφό­
ρων λύσεων που θα απαιτήσουν πολιτική βούληση της 
Κοινότητας για να εφαρμοσθούν.» 
Και παρακάτω: 
«Η ΟΚΕ πιστεύει, ότι το τρέχον πρόγραμμα-πλαίσιο 
αλλά και το καινούριο που προτείνεται βασίζονται σε 
μεγάλο βαθμό σε προτάσεις που έχουν φορά από κάτω 
Αριθ. C 332/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.90 
προς τα πάνω, ενώ κατά τη γνώμη της θα πρέπει να 
υπάρξει και μια άλλη προσέγγιση με φορά από πάνω 
προς τα κάτω η οποία να ξεκινάει απο τον ορισμό μιας 
κοινοτικής πολιτικής και στρατηγικής στην έρευνα και 
στην τεχνολογική ανάπτυξη βασισμένη και σε συμφω­
νημένα κριτήρια, να καθορίζει το έργο που θα πρέπει 
να γίνει σε κοινοτικό επίπεδο βάσει ήδη υπαρχόντων ή 
σχεδιαζόμενων προγραμμάτων των κρατών μελών, να 
θέτει επιτακτικές και άλλες προτεραιότητες και να κάνει 
τέλος, προϋπολογισμό δαπανών.» 
Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι παρατηρήσεις αυτές για την πρόταση-
πλαίσιο ισχύουν γενικά τόσο για τα μέρη όσο και για 
ολόκληρο το πρόγραμμα που προβλέπει την κατάρτιση ειδι­
κού προγράμματος Ε και ΤΑ στον τομέα των βιολογικών 
επιστημών κα τεχνολογιών για τις αναπτυσσόμενες χώρες. 
4.2. Σημαντικοί στόχοι για την κολπική Ε και Α στις 
αναπτυσσόμενες χώρες 
4.2.1. Η ΟΚΕ θεωρεί πιθανό να συμπεριληφθούν στην 
πολιτική Ε και ΤΑ ορισμένοι στόχοι, από τους οποίους οι 
σημαντικότεροι είναι οι εξής: 
— να συνειδητοποιηθούν περαιτέρω οι τεχνολογικές 
ανάγκες και δυνατότητες των αναπτυσσόμενων χωρών 
στην Κοινότητα, 
— να ενθαρρυνθούν προγράμματα εργασίας εντός της Κοινό­
τητας για να ικανοποιηθούν ανάγκες με λύσεις που λαμ­
βάνουν πλήρως υπόψη τις ικανότητες και τους διαθέ­
σιμους πόρους στις αναπτυσσόμενες χώρες και είναι προ­
σαρμοσμένες στις τοπικές συνθήκες, 
— να διευκολυνθεί η μεταφορά κατάλληλων τεχνολογιών 
στις αναπτυσσόμενες χώρες, ανεξάρτητα από το αν οι 
εργασίες έγιναν ή όχι κυρίως για το σκοπό αυτό, 
— να δημιουργηθούν και να ενισχυθούν οι δεσμοί μεταξύ των 
ιδρυμάτων Ε και ΤΑ στην Κοινότητα και των αντίστοιχων 
ιδρυμάτων στις αναπτυσσόμενες χώρες, 
— να προωθηθεί ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης επιστημόνων 
στις αναπτυσσόμενες χώρες, 
— να προωθηθεί η δημιουργία υποδομών των πόρων στους 
τομείς της Ε και ΤΑ των αναπτυσσόμενων χωρών, για να 
διασφαλισθεί, στο μέτρο του δυνατού, ότι οι εκπαιδευόμε­
νοι επιστήμονες θα προτιμήσουν να εργασθούν στις χώρες 
τους και θα αισθάνονται την ανάγκη να προωθήσουν τα 
τοπικά προγράμματα εκπαίδευσης, 
— να επιλεγούν, να οργανωθούν και να επιτελέσουν το 
αντικείμενο διαχείρισης ορισμένα προγράμματα Ε και ΤΑ 
που έχουν σχέση με τις αναπτυσσόμενες χώρες, εντός του 
πεδίου αναφοράς και βάσει των πόρων που διατίθενται 
από το τρέχον πρόγραμμα-πλαίσιο, 
— να συνειδητοποιηθεί και να ενθαρρυνθεί περαιτέρω η συμ­
μετοχή στην Ε και ΤΑ με το διττό στόχο να αξιοποιηθούν 
οι δυνατότητες και οι διαθέσιμες γνώσεις της βιομηχανίας 
στο στάδιο της Ε και ΤΑ και να χρησιμοποιηθούν οι 
δυνατότητες ανάπτυξης της αγοράς των εταιρειών και 
των οργανώσεων τους που εδρεύουν στις αναπτυσσόμενες 
χώρες. — να χρησιμοποιηθούν όλα τα διαθέσιμα κεφάλαια, μεταξύ 
άλλων εκείνα που διατίθενται βάσει της σύμβασης Λομέ, 
της χρηματοδότησης από την Παγκόσμια Τράπεζα κλπ., 
και τα οποία αφορούν τις διάφορες πτυχές της πολιτικής 
αυτής. 
4.3. Η προσέγγιση «Οριζόντιας» επιμόρφωσης 
4.3.1. Η ΟΚΕ προτείνει να δοθεί πολύ μεγαλύτερη έμφαση 
στην επιμόρφωση επί θεμάτων που εμπίπτουν στο πεδίο 
αναφοράς της πρότασης. 
4.3.2. Η Επιτροπή θα μπορούσε σε ένα πρώτο στάδιο να 
ιδρύσει κέντρα επιμόρφωσης στην Κοινότητα, που να περι­
λαμβάνουν τα εξής: 
— τη στοιχειώδη γεωργία 
— τη γεωργία υψηλής οικονομικής αξίας 
— την ιατρική 
— τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης 
— τη διατροφή 
— τη διαχείριση των τροπικών δασών 
— την ορθολογική χρήση ενεργειακών πόρων. 
4.3.3. Τα κέντρα αυτά θα καλύπτουν όλα τα κράτη μέλη 
και θα μπορούν ίσως να περιλαμβάνουν τις εγκαταστάσεις 
της Επιτροπής στο Ispra. 
4.3.4. Θα εκπαιδεύουν σπουδαστές από όλες τις αναπτυσ­
σόμενες χώρες οι οποίοι θα αποκτούν δίπλωμα αναγνωρισμέ­
νου επιπέδου σε ένα ή περισσότερους από τους συγκεκρι­
μένους τομείς. 
4.3.5. Οι σπουδαστές θα επιλέγονται επί σαφώς καθορισμέ­
νων αρχών βάσει των προηγούμενων επιδόσεων. Θα συνά­
πτουν συμφωνία με τους χρηματοδότες τους, βάσει της οποίας 
θα επιστρέφουν στη χώρα τους για μια συγκεκριμένη περίοδο 
και ένα μέρος του χρόνου τους θα αφιερώνεται στην εκπαί­
δευση στη χώρα αυτή. 
4.3.6. Επομένως, θα αποτελέσουν το φυτώριο μιας μελ­
λοντικής γενεάς σχολών επιμόρφωσης στα μεμονωμένα 
κράτη. 
4.3.7. Σε εύθετο χρόνο θα δημιουργηθεί μια πυραμίδα 
κέντρων επιμόρφωσης που θα εκτείνεται από την Κοινότητα 
μέχρις τις αναπτυσσόμενες χώρες και θα διατηρούν δεσμούς 
ως ιδρύματα. 
4.3.8. Θα προκύψουν έτσι ορισμένα πλεονεκτήματα: 
α) Οι περιορισμένοι πόροι της Επιτροπής στον τομέα της 
επιστήμης και της τεχνολογίας θα συντονισθούν και θα 
διανεμηθούν σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες. 
β) Η εκπαίδευση θα μπορούσε να συνδυασθεί με τα σημερινά 
προγράμματα Ε και ΤΑ τα οποία θα μπορούσαν να χρη­
σιμοποιηθούν ως περιπτωσιολογικές μελέτες. Τα κέντρα 
επιμόρφωσης θα μπορούσαν σε εύθετο χρόνο να συν­
δεθούν με τα σημερινά προγράμματα και να συμμετάσχουν 
στη διαχείριση τους. 
]1.12.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.0]]2^ 
γ^ ^α μπορούσαν να επιμορφωθούν άτομα από όλες τις 
αναπτυσσόμενες ^ώρες και ό^ι μόνο οι ολίγοι που συμμε 
τέ^ουν στα προγράμματα ^10 
δ^ Θετική τεχνολογία από τα κράτη μέλη θα μπορούσε να 
διαδοθεί ευρύτερα και ταχύτερα 
ε^ Οι ασκούμενοι θα μπορούσαν να φέρουν στα κέντρα 
επιμόρφωσης πληροφορίες για τις συνθήκες, τα έθιμα και 
τις διαδικασίες του τόπου τους 
στ^Ιακέντρα επιμόρφωσης θα μεριμνούν ωστενα δίδεται 
επαρκής προσοχή στις ενδεδειγμένες πτυχές της οικονο 
μικής και κοινωνικής έρευνας 
8ρυ^έλλεςΜ9Σεπτεμ^ρίου1990 
^ΟΚΕ επαναλαμβάνει την αδιάπτωτη υποστήριξη της προς 
το στό^οτηςδημιουργίας μιας κοινότητας των ερευνητών 
μέσα σ^έναν ευρωπαϊκό ^ώρο^ωρίς στεγανά, καθώς και την 
υποστήριςή της προς τις πρωτοβουλίες που έ^ουν ήδη αναλη^ 
φθεί για την επίτευξη του σκοπού αυτού 
ϋ ΟΚΕ, ενώ επιδοκιμάζει καταρχήν το προτεινόμενο 
πρόγραμμα, είναι πεπεισμένη ότιηδράση αυτή δενθα αποβεί 
πραγματικά προς όφελος τόσο της Κοινότητας όσο και των 
επιμέρους κρατών μελών, παρά μόνο αν ενταχθεί στα πλαίσια 
μιας σφαιρικήςκαι συνεκτικής πολιτικής που νασυντονί^εται 
εξάλλου με άλλεςσ^ετικέςπρωτο^ουλίες,οι οποίες έ^ουν 
ήδη αναληφθεί ή προταθεί από την Κοινότητα, και 
αποσκοπούνστη μείωση του τεχνολογικού ^άσματοςπου 
υπάρξει ανάμεσα στις μειονεκτικές και τις πιο ανεπτυγμένες 
περιοχές ^ Α επιμόρφωση θα παρέχεται με τρόπο ώστε να μπορούν 
οι ειδικοί στον τομέα της τεχνολογίας να επιστρέφουν 
στις ^ώρες τους, να δημιουργήσουν και να διαχειρισθούν 
τοπικές στολές επιμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένης της 
δημιουργίας και της συντήρησης των απαραίτητων 
υποδομών. 
η^ ^αμπορούσεναγίνειμιαςευρείας κλίμακας επιλογή 
πανεπιστημιακών διδασκάλων, ορισμένοι από τους 
οποίους θα προέρχονται από τις αναπτυσσόμενες ^ώρες. 
θ^ ϋ^ιομη^ανία θα συμμετέχει στη διδασκαλία,τη^ορή^ 
γηση υποτροφιών και τηνπρομήθειαε^οπλισμού. απορεί 
επίσηςναδεί^ειενδιαφέρονγια τη μετέπειτα απασχόληση 
τωνπτυ^ιού^ωνστηναναπτυσσόμενη^ώρααπό την οποία 
προέρχεται για λειτουργικές έρευνες 
ϋΟΚΕ θέλει επίσης να υπενθυμίσει ότιηΕυρώπη των ερευ 
νητώνδενπεριορί^εται στον ακαδημαϊκό κόσμο και δεν^ητεί 
μόνο πρωτοβουλίες στον τομέα της εκπαίδευσης. Απαιτού 
νται άλλα μέτρα, προκειμένου να προωθηθείηανάπτυ^η της 
ευρωπαϊκής επιστημονικής κοινότητας στο σύνολο της. 
Ε^άλλου,ηΟΚΕ απευθύνει προς την Επιτροπή και το Συμ^ 
|3ούλιο έκκληση να εξασφαλίσουν τη συνέτιση των υπό 
ε^έλι^η δράσεων καθώς και των δραστηριοτήτων κατάρτισης 
που αναπτύσσονται στα πλαίσια των διαφόρων ειδικών 
προγραμμάτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Ρνωμοδότη^ηγιατηνπ^τ^ηαπ^^το^^^ 
^αιτε^ν^γι^ανάπτυ^^τ^ντ^έ^τ^^ν^ζ^ν^^ν^^ύ^^τ^ 
(90^^212^ 
Στις^ΐουνίου 1990 και σύμφωνα με το άρθρο 1]θθ,παράγραφος2της συνθήκης περί ιδρύσεως της 
ΕυρωπαϊκήςΟικονομικήςΚοινότητας,τοΣυμ^ούλιο αποφάσισε να ^ητήσειτη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση 
Τοτμήμαενέργειας,πυρηνικώνθεμάτων και έρευνας,στο οποίο ανατέθηκεη προετοιμασίατων 
σχετικών εργασιών,επε^εργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις^Σεπτεμ^ρίου 1990 ^άσει της εισηγητή 
κής έκθεσης τουκ8ο^^8^ 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 279η σύνοδο της ολομελείας (συνεδρίαση της 19ης 
Σεπτεμβρίου 1990^υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.