Απάντηση της Επιτροπής στην ειδική έκθεση "Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή και Διευκολύνσεις διαρθρωτικών προσαρμογών"

(2002/C 65/04)

ΣΥΝΟΨΗ

Ι-ΙΙ. Αν και ως προς ορισμένες πλευρές παρουσιάζουν ομοιότητες, η ΜΧΣ (Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή) και οι ΔΔΠ (Διευκολύνσεις διαρθρωτικών προσαρμογών) έχουν σχεδιασθεί διαφορετικά και προορίζονται για την κάλυψη διαφορετικών αναγκών.

Η ΜΧΣ αποτελεί ένα έκτακτο μέσο (βασιζόμενο σε κατά περίσταση αποφάσεις του Συμβουλίου) και προορίζεται για τη αρωγή των δικαιούχων χωρών στην αντιμετώπιση σοβαρών αλλά εν γένει βραχυπρόθεσμων μακροοικονομικών ανισορροπιών (όπως είναι ένα σοβαρό έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών ή οι φορολογικές δυσχέρειες).

Οι ΔΔΑ του προγράμματος MEDA είναι τακτικά μέσα οικονομικής συνεργασίας με τις δικαιούχους χώρες, και τούτο για την αντιμετώπιση μάλλον μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών αναγκών συνδεόμενων με την αναπτυξιακή διαδικασία των χωρών αυτών, αποφασίζονται δε στο πλαίσιο του συνήθους προγραμματισμού που ισχύει για όλες τις ενέργειες που αναλαμβάνονται δυνάμει του κανονισμού MEDA.

ΙΙΙ. Τα ποσά που διατίθενται για τις ΔΔΑ λαμβάνουν υπόψη το κόστος των μεταρρυθμίσεων που υποστηρίζονται από την εκάστοτε ενέργεια, από δε το 2001 και μετά τεκμηριώνονται πληρέστερα. Η Επιτροπή διεξάγει εκ του σύνεγγυς συνομιλίες με τις χώρες και τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ιδίως με την Παγκόσμια Τράπεζα (ΠΤ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), με σκοπό το συντονισμό με αυτά και την εκτίμηση των πραγματικών αναγκών κάθε χώρας. Στην περίπτωση των ΔΔΑ, οι συνέργειες με την Παγκόσμια Τράπεζα θεωρούνται σημαντικές είτε με τη μορφή παράλληλων ενεργειών με ταυτόσημους όρους [την αύξηση των από κοινού αντλούμενων δανειακών κεφαλαίων και την αποφυγή του διαχωρισμού των χορηγών (donors' splitting) εκ μέρους του δικαιούχου], είτε με τη μορφή αυτόνομων ενεργειών της ΕΕ οι οποίες προωθούν τους στόχους των συμφωνιών σύνδεσης, στις οποίες η Παγκόσμια Τράπεζα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία.

Επειδή οι ΔΔΑ συνοδεύουν τα μεταρρυθμιστικά προγράμματα των εταίρων της Μεσογείου, δεν απαιτείται συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα των εκταμιεύσεων (οι δόσεις αποδεσμεύονται μόνο εφόσον ικανοποιούνται οι προβλεπόμενοι όροι). Τούτο οφείλεται στο ότι: α) ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων της χώρας-εταίρου θα πρέπει να τηρείται και β) οι ΔΔΑ δεν αποτελούν έκτακτα μέσα προς χρήση για την επείγουσα χρηματοδότηση εσωτερικών ή εξωτερικών ελλειμμάτων.

IV. Αν και τα συμπεράσματα του Ecofin στα οποία αναφέρεται το Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΣ) είναι ανεπίσημα και μη δεσμευτικά από νομική άποψη, οι περισσότερες περιπτώσεις ΜΧΣ ακολουθούν τις αρχές. Είναι βέβαια πιθανό να σημειωθούν μερικές εξαιρέσεις, οι οποίες και δεν θεωρούνται απροσδόκητες, δεδομένης της φύσης του προγράμματος, αλλά είναι γνωστές και υπόκεινται στην κατάλληλη επισκόπηση.

Ο συντονισμός μπορεί, λόγω της φύσης του, πάντα να βελτιώνεται, αλλά υπάρχει η αίσθηση ότι εν γένει επικρατεί καλή ισορροπία μεταξύ συντονισμού και δράσης.

V. Όλες οι χώρες που εμπλέκονται στη βοήθεια αυτού του είδους υπόκεινται τακτικά σε εξέταση βάσει του άρθρου IV του ΔΝΤ, στο πλαίσιο της οποίας εξετάζονται και αξιολογούνται και η εκτέλεση του προϋπολογισμού και η ποιότητα των δεδομένων που αφορούν τα δημόσια οικονομικά. Οι εξετάσεις αυτές παρέχουν σημαντικότατα στοιχεία για την αξιολόγηση της ποιότητας των δημοσιονομικών και λογιστικών μεθόδων.

VI. Με τα προγράμματα ασχολείται προσωπικό υψηλής εξειδίκευσης και εμπειρίας, το οποίο έρχεται σε επαφή με ειδικούς και με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες. Είναι ενδεδειγμένο η Επιτροπή να συνεργάζεται στενά με το ΔΝΤ και να χρησιμοποιεί τις ίδιες πληροφορίες, καθώς σε πολλές περιπτώσεις οι στόχοι τους είναι ίδιοι. Οι εκταμιεύσεις μπορούν να βασίζονται σε μια συνολική αξιολόγηση της επίτευξης των τεθέντων στόχων, αν και όλα τα διαθέσιμα σχετικά στοιχεία πρέπει να σταθμίζονται, έτσι ώστε να συνάγονται τα ενδεδειγμένα συμπεράσματα. Μερικές ενέργειες που ίσως να μην έχουν προβλεφθεί στην αρχική συμφωνία είναι πιθανό να είναι σημαντικές για την επίτευξη των συνολικών στόχων.

VII. Η Επιτροπή συντάσσει μια έκθεση που υπερβαίνει τις ελάχιστες απαιτήσεις. Ωστόσο, επιζητεί διαρκώς τη βελτίωσή της, λόγω δε της εστίασης της προσοχής στις αξιολογήσεις, η έκθεση αναμένεται να βελτιωθεί περαιτέρω στο μέλλον, περιλαμβάνοντας και λεπτομέρειες των αξιολογήσεων αυτών.

VIII. Καταβάλλεται συστηματική προσπάθεια να εξασφαλισθεί επαρκής συμπληρωματικότητα με τα προγράμματα ΔΝΤ/ΠΤ. Κατά γενικό κανόνα, η ενεργοποίηση της ΜΧΣ και των ΔΔΑ συναρτάται με πρόσθετες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες εκ μέρους των δικαιούχων χωρών. Προβλέπονται δε και άλλες αξιολογήσεις, στο πλαίσιο της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας, η οποία περιλαμβάνει και κριτήρια αποτελέσματος. Οι αξιολογήσεις αυτές αναμένεται να επιτρέψουν την καλύτερη αποτίμηση της προστιθέμενης αξίας των παρεμβάσεων της ΕΕ.

Αν και τα δύο εν λόγω μέσα έχουν σχεδιασθεί διαφορετικά και επιδιώκουν κάπως διαφορετικούς στόχους, καταβάλλεται προσπάθεια να εξασφαλισθεί συνεκτικότητα στις διαδικασίες εφαρμογής τους. Οι παρατηρήσεις του ΕΣ θα λαμβάνονται υπόψη σε αυτό το πλαίσιο.

Η Επιτροπή θα φροντίσει ώστε, σε όλες τις περιπτώσεις, οι λόγοι για την έγκριση παρεκκλίσεων να είναι δεόντως τεκμηριωμένοι.

Τούτο προβλέπεται στο πλαίσιο της γενικής μεταρρύθμισης.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

4. Η Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ) αποτελεί ένα έκτακτο μέσο (βασιζόμενο σε κατά περίσταση αποφάσεις του Συμβουλίου) και αποσκοπεί στο να συνδράμει τις δικαιούχους χώρες στην αντιμετώπιση κυρίως βραχυπρόθεσμων μακροοικονομικών ανισορροπιών.

Από την άλλη πλευρά, οι Διευκολύνσεις διαρθρωτικών αναπροσαρμογών (ΔΔΑ) αποτελούν ένα τυποποιημένο μέσο οικονομικής συνεργασίας, το οποίο αποσκοπεί στην επί μακρόν υποστήριξη των δικαιούχων χωρών στις μεταρρυθμιστικές τους προσπάθειες.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

19. Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της διαχείρισης της εξωτερικής βοήθειας, η Επιτροπή προβλέπει τη σύνταξη ενός εγχειριδίου διαδικασιών καθώς και την ειδική κατάρτιση για τη χρήση του εγχειριδίου αυτού.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι στους κόλπους των υπηρεσιών που ασχολούνται με τη διαχείριση των μέσων αυτών υπάρχει η κατάλληλη εμπειρία για να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική αξιολόγηση των κριτηρίων απόδοσης που διέπουν την εφαρμογή τους.

20. Τα ποσά που διατίθενται για τις ΔΔΑ λαμβάνουν υπόψη το κόστος των μεταρρυθμίσεων που υποστηρίζονται από την εκάστοτε ενέργεια, από δε το 2001 και μετά τεκμηριώνονται πληρέστερα.

21. Χάρη στη χρήση των Country Strategy Papers 2000-2006 και στα ενδεικτικά τριετή προγράμματα 2000-2002, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πέτυχαν να δώσουν μεσοπρόθεσμη δομή στην εφαρμογή των ΔΔΑ. Τούτο επιτρέπει την από έτος σε έτος διεύρυνση του πεδίου των μεταρρυθμίσεων που είναι αναγκαίες για τον εκσυγχρονισμό της κάθε χώρας, μέσα σε ένα πλαίσιο που διασφαλίζει τη συνεκτικότητα των ενεργειών στήριξης εκ μέρους της ΕΕ.

23. Βλέπε την απάντηση στο σημείο 53.

24. Η αποχώρηση της Παγκόσμιας Τράπεζας οφείλεται εν μέρει στην οικονομική κατάσταση του Λιβάνου. Η διατήρηση της ΜΧΣ αποτέλεσε το αντικείμενο ιδιαίτερα στενών επαφών με το ΔΝΤ και την ΠΤ. Έτσι, το ΔΝΤ και η ΠΤ εξέφρασαν τη ζωηρή επιθυμία τους, η Επιτροπή να συνεχίσει την επιχείρησή της, έτσι ώστε να υπάρχει ένας δίαυλος πίεσης για την πολιτική μεταρρύθμιση στον Λίβανο.

Αν και οι διαβουλεύσεις δυνάμει του άρθρου IV καθυστέρησαν, το ΔΝΤ, το οποίο παρακολουθούσε διαρκώς την κατάσταση στον Λίβανο, μπόρεσε να ενημερώνει την Επιτροπή για όλες τις αναγκαίες εξελίξεις.

Η ικανοποίηση των όρων της πρώτης δόσης επέτρεψε, μεταξύ άλλων, την προετοιμασία του ΦΠΑ, αποφασιστικού παράγοντα της φορολογικής μεταρρύθμισης στον Λίβανο, και στη συνέχεια την απεμπλοκή των διαπραγματεύσεων της συμφωνίας σύνδεσης. Τούτο δικαιολόγησε την εκταμίευση της πρώτης δόσης, έστω και αν δεν παραλείψαμε να επισημάνουμε τις σοβαρές ανησυχίες μας σχετικά με το μακροοικονομικό σχέδιο, μέσω επιστολής του Επιτρόπου προς τους υπουργούς Οικονομικών, στις 28 Ιουλίου 2000.

Η Επιτροπή επέλεξε μιαν όχι δεσμευτική διατύπωση, για να επισημάνει ότι η ίδια διατηρούσε την ελευθερία εκτίμησης σε σχέση με το ΔΝΤ.

25. Στην περίπτωση των ΔΔΑ, οι συνέργειες με την Παγκόσμια Τράπεζα θεωρούνται σημαντικές είτε με τη μορφή παράλληλων ενεργειών με ταυτόσημους όρους (την αύξηση των από κοινού αντλούμενων δανειακών κεφαλαίων και την αποφυγή του διαχωρισμού των χορηγών (donors' splitting) εκ μέρους του δικαιούχου) είτε με τη μορφή αυτόνομων ενεργειών της ΕΕ οι οποίες προωθούν τους στόχους των συμφωνιών σύνδεσης, στις οποίες η Παγκόσμια Τράπεζα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία.

26. Σε καθεμιά από τις περιπτώσεις που μνημονεύει το ΕΣ, η Επιτροπή δεν παρέλειψε να συμβουλευθεί τους εμπειρογνώμονες της ΠΤ, οι οποίοι έθεσαν στη διάθεσή της όλη την εμπειρία τους στους κοινωνικούς τομείς. Γενικότερα, ο σχετικός διάλογος επέτρεψε στις υπηρεσίες της Επιτροπής να εξισορροπήσουν τη φύση των ενεργειών που καλύπτονται από τα προγράμματα.

27. Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις οι όροι για την εκταμίευση των δεύτερων δόσεων έμειναν ανοικτοί, αν και μετά τον Ιανουάριο του 2001 η Επιτροπή δεν άφησε ανοικτούς όρους δεύτερων δόσεων σε καμία από τις συμφωνίες ΔΔΑ.

28. Τα συμπεράσματα του ανεπίσημου Ecofin που διεξήχθη στο Genval, στα οποία αναφέρεται το ΕΣ, παρέχουν γενικές κατευθύνσεις για το σχεδιασμό και την εφαρμογή της ΜΧΣ. Ωστόσο, και λόγω του περιστασιακού της χαρακτήρα, κάθε απόφαση μακροοικονομικής ή έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής θέτει εκ νέου τις αρχές και τους όρους υλοποίησης της αντίστοιχης συνδρομής.

30. Το σκεπτικό της πρότασης της Επιτροπής, μαζί με τη στάθμιση των παραγόντων που αιτιολογούν τη χρηματοδοτική παρέμβαση της Κοινότητας, εκτίθεται εν γένει στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει την εκάστοτε πρότασή της. Η μη πλήρης κάλυψη του κενού στο ισοζύγιο πληρωμών της δικαιούχου χώρας μέσω της εξωτερικής χρηματοδότησης (αφού ληφθεί υπόψη και η χρηματοδότηση από τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα) αποτελεί σημαντικό αλλά όχι επαρκή όρο για να δρομολογηθεί συνδρομή αυτού του είδους.

Η αναμενόμενη προστιθέμενη αξία της παρέμβασης της Κοινότητας απορρέει από την ίδια τη φύση της μακροοικονομικής συνδρομής. Η συνδρομή αυτή παρέχεται εν γένει σε τρίτες χώρες-εταίρους οι οποίες γειτνιάζουν γεωγραφικά με την ΕΕ και διατηρούν σημαντικούς πολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς με αυτή. Η συνδρομή αυτού του είδους συμπληρώνει τη χρηματοδότηση από τα αρμόδια διεθνή ιδρύματα, οπότε οι στόχοι της είναι συνεπείς με αυτούς που συμφωνούνται μεταξύ των ιδρυμάτων αυτών και της δικαιούχου χώρας. Ωστόσο, οι όροι οικονομικής πολιτικής (ιδίως όσον αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις) που συνοδεύουν την υλοποίηση της συνδρομής εμπνέονται και αυτοί από το πρόγραμμα οικονομικής συνεργασίας που καταρτίζεται από την ΕΕ και τη δικαιούχο χώρα, όπως προβλέπεται και στις συμφωνίες σύνδεσης ή συνεργασίας.

31. Η Επιτροπή κατέθεσε προτάσεις για ΜΧΣ οσάκις υπήρχαν ακόμη ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης, πέραν και επιπλέον εκείνων που θα μπορούσαν να καλυφθούν από τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Τα χαρακτηριστικά της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής προς την Αρμενία, τη Γεωργία και το Τατζικιστάν ήσαν παρόμοια με εκείνα που ισχύουν για τα άλλα προγράμματα ΜΧΣ, και πιο συγκεκριμένα:

- η ανάγκη της συνέπειας προς τις υποχρεώσεις εξωτερικής χρηματοδότησης έναντι της Επιτροπής, πριν επιτραπεί η χορήγηση νέας συνδρομής,

- ένα στοιχείο επιχορήγησης δικαιολογούμενο από την κατ' εξαίρεση δυσχερή οικονομική και κοινωνική κατάσταση των χωρών αυτών και την περιορισμένη ικανότητά τους για αποπληρωμή των χρεών, όπως συμβαίνει με την Αλβανία, το Κοσσυφοπέδιο και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη,

- εκταμιεύσεις επιχορηγήσεων υπό τον όρο της ικανοποίησης, εκ μέρους των δικαιούχων χωρών, των όρων μακροοικονομίας και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Η ζητούμενη μείωση της καθαρής χρεωστικής θέσης της Αρμενίας, της Γεωργίας και του Τατζικιστάν σκοπό είχε να ελαφρύνει τις υποχρεώσεις εξυπηρέτησης του χρέους αυτών των χαμηλού εισοδήματος χωρών.

33. Είναι αναγκαίο η υλοποίηση της ΜΧΣ να ενταχθεί σε μια ευρύτερη προοπτική.

Κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1990, και κατά τα πρώτα έτη της μετάβασης των περισσότερων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης από τον κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας προς την οικονομία της αγοράς, πολλές από τις χώρες αυτές έλαβαν κατ' αποκοπή βοήθεια (Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία, χώρες της Βαλτικής). Το γεγονός ότι η ΜΧΣ χορηγήθηκε επανειλημμένα σε περιορισμένο αριθμό χωρών (ιδίως στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία) της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης απλώς καταδεικνύει ότι η διαδικασία μετάβασης προς την οικονομία της αγοράς σε μερικές περιπτώσεις υπήρξε περίπλοκη και ασυνεχής. Λόγω των δυσχερών πολιτικών περιστάσεων, οι αναγκαίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις καθυστέρησαν ή εφαρμόστηκαν με ατέλειες σε μερικές χώρες, ενώ επανεμφανίστηκαν οι έκτακτες δυσχέρειες.

35. Όσον αφορά τη γεωγραφική γειτνίαση, η Αρμενία και η Γεωργία μπορούν από πολλές απόψεις να θεωρηθούν ως ευρωπαϊκά Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ). Με δε την ενδεχόμενη προσχώρηση της Τουρκίας, θα καταστούν ακόμη και άμεσοι γείτονες της ΕΕ, όπως η Λευκορωσία, η Ουκρανία και η Μολδαβία. Παρουσιάζουν δε στρατηγικό ενδιαφέρον για την Κοινότητα, δεδομένου ότι η μακροοικονομική και πολιτική τους σταθερότητα είναι ουσιώδης για τον επαρκή ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης μέσω των διαδρόμων πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Κεντρική Ασία. Οι εν λόγω χώρες συνδέονται με την ΕΕ με ειδική σχέση, μέσω των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας που έχουν συνάψει και σημαντικών επιμέρους προγραμμάτων, όπως τα Traceca και Inogate. Η περίπτωση του Τατζικιστάν είναι κάπως διαφορετική, αλλά και αυτής της χώρας η σταθερότητα είναι ουσιώδης για τη σταθερότητα της Κεντρικής Ασίας και για την καλή λειτουργία των διαδρόμων πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Αν και αναγνωρίζεται ότι σε ορισμένες ενδιαφερόμενες χώρες απαιτείται περαιτέρω πρόοδος στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι πολιτικές προϋποθέσεις έχουν μέχρι τώρα τηρηθεί και ότι καμία χώρα με αμφίβολες επιδόσεις ως προς τον σεβασμό των δημοκρατικών αρχών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν μετέχει αυτή τη στιγμή σε ενεργό πρόγραμμα ΜΧΣ.

38. Η κοινοτική συνδρομή εν γένει αποφασίζεται σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, με βάση το εκτιμώμενο μέσο ύψος των εναπομενουσών χρηματοδοτικών αναγκών του ισοζυγίου πληρωμών της δικαιούχου χώρας, στο πλαίσιο προγράμματος υποστηριζόμενου από το ΔΝΤ. Οι εκταμιεύσεις πραγματοποιούνται εφόσον ικανοποιούνται οι όροι συνδρομής, καταρχήν κατά τη διάρκεια του προγράμματος, αλλά ανεξάρτητα από τις πραγματικές ανάγκες του ισοζυγίου πληρωμών (οι οποίες διαρκώς μεταβάλλονται κατά την περίοδο αναφοράς) κατά τη στιγμή των εκταμιεύσεων (εκτός εάν ανακύψουν απρόοπτες καταστάσεις, το πρόγραμμα διακοπεί ή έχει από την αρχή προβλεφθεί η επανεκτίμηση της κατάστασης της εξωτερικής χρηματοδότησης). Αυτός είναι και ο μόνος πρακτικός τρόπος για την υλοποίηση της χρηματοδοτικής συνδρομής αυτού του είδους, αποτελεί δε και την προσέγγιση που έχει επιλεγεί από όλους τους βασικούς επίσημους χορηγούς.

39. Όπως αποτυπώνεται και στο παράρτημα 2.1 της έκθεσης της Επιτροπής προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, σχετικά με την εφαρμογή της ΜΧΣ κατά το 2000 [COM(2001) 288 τελικό], η κοινοτική συνδρομή προς τη Βουλγαρία κατά την περίοδο 1999/2000 αντιστοιχεί στο 50 % της συνολικής διμερούς συνδρομής προς τη χώρα αυτή (βλέπε και την απάντηση στο σημείο 38).

40. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής, η UNMIK έχει σημειώσει ιδιαίτερα ικανοποιητική πρόοδο, δημιουργώντας ένα μακροοικονομικό πλαίσιο υπό ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες. Σε αυτό περιλαμβανόταν, π.χ., η σύσταση μιας κεντρικής φορολογικής αρχής, για να εξασφαλίζει το φορολογικό έλεγχο και την ανάπτυξη της εισοδηματικής βάσης. Τούτο δικαιολογούσε, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, την εκταμίευση της δεύτερης δόσης.

Η ως άνω θετική εκτίμηση ενισχύθηκε από τη θετική εκτίμηση του οικονομικού μετασχηματισμού του Κοσσυφοπεδίου εκ μέρους των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και λοιπών φορέων. Όπως ενδείκνυται όταν εκδίδει τις αποφάσεις της, η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη τις ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης και τον επείγοντα χαρακτήρα τους. Το γραφείο στην Πρίστινα της ευρωπαϊκής υπηρεσίας για την ανασυγκρότηση δεν ήταν υπεύθυνο να αποφανθεί αν ικανοποιούνταν οι αναγκαίοι όροι για την εκταμίευση της δεύτερης δόσης. Θεωρήθηκε δε ενδεδειγμένο να προχωρήσει η υλοποίηση της ΜΧΣ όταν ικανοποιήθηκαν οι όροι που συνδέονταν ειδικά με αυτή, παρά να τεθούν όροι αντιπαραβολής, οπότε θα υπήρχε ο κίνδυνος να ανασχεθεί η πρόοδος στον τομέα του οικονομικού πλαισίου και της παροχής των βασικών υπηρεσιών προς το Κοσσυφοπέδιο.

41. Όταν εκδηλώθηκε η κρίση στο Κοσσυφοπέδιο, η Επιτροπή αποφάσισε να παράσχει στην Αλβανία έκτακτη δημοσιονομική βοήθεια (επιχορήγηση) ύψους 67 εκατομμυρίων ευρώ, για να συνδράμει τη χώρα αυτή στην αντιμετώπιση της παρουσίας μεγαλύτερου αριθμού προσφύγων. Αν και τελικά εκταμιεύθηκαν μόνο 33 εκατομμύρια ευρώ, διότι οι πρόσφυγες επέστρεψαν ταχύτερα του αναμενομένου, η Αλβανία αποφάσισε τότε να μην επωφεληθεί από το δάνειο που είχε ήδη εγκριθεί. Η βοήθεια αυτή δεν εντάσσεται πλέον στον προγραμματισμό και η Επιτροπή συμφωνεί ότι θα μπορούσε να ακυρωθεί.

43. Η ΜΧΣ που αποφασίζεται με βάση πολιτικούς όρους μερικές φορές είναι δυνατόν να χρειάζεται να διατυπώνεται με γενικότητες, έτσι ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι περίπλοκες περιστάσεις και να αφήνεται ένα περιθώριο εκτίμησης.

Για τα δύο συγκεκριμένα παραδείγματα, η Επιτροπή θα ήθελε να παρατηρήσει τα ακόλουθα:

- Όσον αφορά το Κοσσυφοπέδιο, κατά τη δεύτερη διάσκεψη των χορηγών, στις 17 Νοεμβρίου 1999, η UNMIK, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Παγκόσμια Τράπεζα παρουσίασαν λεπτομερή προγράμματα και τεκμηρίωση. Τα σχετικά έγγραφα περιέγραφαν τους τομείς προτεραιότητας για τους οποίους θα έπρεπε να θεσπιστεί κανονιστικό πλαίσιο (π.χ. ενέργεια, ύδρευση και αποχέτευση, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες κ.λπ.). Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιολογηθούν με βάση τα προπαρασκευαστικά έγγραφα (π.χ. τη Λευκή Βίβλο για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα), τα σχέδια κανονισμών (που κυκλοφόρησαν στη JIAS ή διαβιβάστηκαν στη νομική υπηρεσία) και τους εκδοθέντες κανονισμούς.

- Ο όρος που αφορά την ΠΓΔΜ διατυπώθηκε βάσει του σχεδίου δράσης της Παγκόσμιας Τράπεζας για την επισκόπηση των δημόσιων δαπανών και των θεσμών (Public Expenditure and Institutional Review Action Plan). Το σχέδιο αυτό καθορίζει ορισμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, αλλά δεν είναι πολύ σαφές ως προς το χρονοδιάγραμμα που πρέπει να ακολουθηθεί (δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος του χρονοδιαγράμματος αφορά τη σύσταση της υπηρεσίας δημοσίων υπαλλήλων). Ως εκ τούτου, θεωρήθηκε ενδεδειγμένο να διατυπωθεί ο όρος κατά γενικό τρόπο και να χρησιμοποιηθεί το σχέδιο δράσης της ΠΤ για να εκτιμηθεί αν οι αρχές σημείωσαν σημαντική πρόοδο.

44. Όλοι οι όροι που διέπουν το μακροοικονομικό δάνειο προς τη Ρουμανία αποτελούσαν βασικά ζητήματα στις γνωμοδοτήσεις και τις γενικές εκθέσεις της Επιτροπής για τα έτη 1997, 1998 και 1999.

45. Κατά το διάστημα της συνδρομής, το Μαυροβούνιο αφενός αντιμετώπιζε ένα ιδιαίτερα περίπλοκο και δύσκολο εξωτερικό περιβάλλον και αφετέρου εγκαινίαζε μια μεταβατική περίοδο, η οποία περιελάμβανε τη σύσταση θεσμών και τον εκσυγχρονισμό της διοίκησης. Η συνδρομή χρειάσθηκε να υλοποιηθεί επειγόντως, για πολιτικούς, οικονομικούς και δημοσιονομικούς λόγους. Με αυτά τα δεδομένα, αποφασίστηκε να μειωθεί το σύνηθες ελάχιστο διάστημα μεταξύ εκταμιεύσεων, από τρεις σε δύο μήνες. Οι όροι διαρθρωτικής μεταρρύθμισης που συνόδευαν τις εκταμιεύσεις αφορούσαν κυρίως το δημοσιονομικό τομέα, ιδίως δε την ενίσχυση της φορολογικής και δημοσιονομικής διαφάνειας, όπου θεωρήθηκε ότι οι αρχές θα μπορούσαν να σημειώσουν ικανοποιητική πρόοδο εντός δύο μηνών.

Ωστόσο, όπως αναφερόταν σαφώς και στην απόφαση του Συμβουλίου, η δίμηνη περίοδος ήταν η ελάχιστη, ενώ η συνδρομή σε κάθε περίπτωση δεν θα μπορούσε να εκταμιευθεί πριν ικανοποιηθούν οι τεθέντες όροι. Η εκταμίευση της δεύτερης δόσης πραγματοποιήθηκε τελικά τέσσερις μήνες μετά την πρώτη δόση, και τούτο λόγω μη ικανοποιητικής συμμόρφωσης με τους όρους.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

47. Οι χώρες MEDA υποβάλλονται ετησίως σε εξέταση δυνάμει του άρθρου IV του ΔΝΤ, κατά την οποία εξετάζονται και αξιολογούνται η εκτέλεση του προϋπολογισμού και η ποιότητα των δεδομένων που αναφέρονται στα δημόσια οικονομικά. Το ότι η Επιτροπή δεν προέβη σε αξιολόγηση αυτών των συγκεκριμένων τομέων οφείλεται στο ότι συνεργάζεται στενά με την Παγκόσμια Τράπεζα, η οποία διενεργεί εξέταση των δημόσιων οικονομικών στην περιοχή της Μεσογείου, και με το ΔΝΤ, συμπεριλαμβανόμενης της φορολογικής υπηρεσίας του, για τα φορολογικά ζητήματα. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζονται σημαντικότατα στοιχεία για την ποιότητα των δημοσιονομικών και λογιστικών διαδικασιών.

48. Ο οδηγός διαδικασιών δημοσιονομικών ενισχύσεων, ο οποίος συντάσσεται αυτή τη στιγμή, αναφέρει ότι η αξιολόγηση των δημόσιων οικονομικών αποτελεί ένα από τα κυριότερα στάδια κατά την προετοιμασία της χορήγησης δημοσιονομικών ενισχύσεων.

49. Όταν η ΜΧΣ χρησιμοποιείται με το συνήθη στόχο της, την ενίσχυση των εξωτερικών αποθεματικών μιας χώρας, η στενή παρακολούθηση του εθνικού προϋπολογισμού της δικαιούχου χώρας δεν αποτελεί το κύριο μέλημα. Η αντίστοιχη κυβέρνηση δεν πρέπει να χρησιμοποιεί τα ποσά που καταβάλλονται στην κεντρική της τράπεζα, διότι η αύξηση των εξωτερικών αποθεματικών δεν οδηγεί αυτόματα σε αύξηση της πίστωσης της κεντρικής τράπεζας προς την κυβέρνηση. Η παρακολούθηση των μετρήσιμων στόχων του ΔΝΤ αποτελεί επαρκή εγγύηση ως προς αυτό.

Όταν η ΜΧΣ καταβάλλεται απευθείας στον εθνικό προϋπολογισμό (π.χ. στις περιπτώσεις του Κοσσυφοπεδίου και του Μαυροβουνίου), καλό είναι να παρακολουθείται ο προϋπολογισμός αυτός. Ως προς αυτό, οι υπηρεσίες της Επιτροπής επωφελήθηκαν από τη συνολική παρακολούθηση των προϋπολογισμών που εφαρμόζουν τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, το κοινοτικό σκέλος της διοίκησης του ΟΗΕ στο Κοσσυφοπέδιο και ένας σύμβουλος στο Μαυροβούνιο.

50. Η Επιτροπή συμφωνεί ως προς το ότι οι μέχρι τώρα εμπειρίες θα πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη. Συμφωνεί ακόμη και με τη σημασία της αξιολόγησης της ποιότητας της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών στις χώρες που λαμβάνουν ενισχύσεις προϋπολογισμού, σημαντικότατο θέμα, όπως τονίζεται και στην έκθεση της ΥΕΕ. Η Επιτροπή ανταλλάσσει απόψεις με τους χορηγούς, συμπεριλαμβανόμενων της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ, σχετικά με την αξιολόγηση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών.

ΠΑΡΑΚΟΛΟΎΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΧΣ ΚΑΙ ΔΔΠ

51. Όσον αφορά τη ΜΧΣ, υπάρχουν εσωτερικοί κανόνες και διαδικασίες, αν και δεν έχουν πάντα αυστηρά επίσημη μορφή. Ο ανεπίσημος χαρακτήρας αυτών των κανόνων και διαδικασιών οφείλεται στην έκτακτη μορφή που έχει η ΜΧΣ.

Την ευθύνη για την υλοποίηση της ΜΧΣ φέρουν οι γεωγραφικές μονάδες, αλλά ο σύμβουλος που είναι υπεύθυνος για το συντονισμό της ΜΧΣ επιβλέπει όλες τις πράξεις και φροντίζει για τη συνολική συνεκτικότητα.

53. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής, συμπεριλαμβανόμενων των αντιπροσωπειών, παρακολουθούν τακτικά τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις στις δικαιούχους χώρες.

Η Επιτροπή, στο πλαίσιο του προγράμματος αποκέντρωσης του προσωπικού της προς τις αντιπροσωπείες, ενισχύει τις δυνατότητές τους να παρακολουθούν τις πολιτικές και οικονομικές συνθήκες στις δικαιούχους χώρες.

55. Παράλληλα με τη διατήρηση της ελευθερίας εκτίμησης, η Επιτροπή συντονίζεται σήμερα συστηματικά με την Παγκόσμια Τράπεζα.

56. Ο αποχρών λόγος των ΔΔΠ (δηλαδή η πλαισίωση των μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων των εταίρων στη Μεσόγειο) δεν απαιτεί την κατάρτιση πάγιου χρονοδιαγράμματος για τις εκταμιεύσεις. Η καταβολή των δόσεων γίνεται μόνο εφόσον ικανοποιούνται οι αντίστοιχοι όροι. Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων της χώρας-εταίρου θα πρέπει να τηρείται. Δεν θα πρέπει να λησμονείται ότι οι ΔΔΠ δεν αποτελούν έκτακτα μέσα για την αντιμετώπιση βραχυπρόθεσμων επειγουσών αναγκών εξωτερικής χρηματοδότησης.

58. Όπως προβλέπεται και στο μνημόνιο συναντίληψης, το οποίο θέτει τους όρους των εκταμιεύσεων, η κυβέρνηση της Ιορδανίας συνέταξε ένα νομοσχέδιο περί ανταγωνισμού, το οποίο λαμβάνει υπόψη τις παρατηρήσεις της ΓΔ Ανταγωνισμού. Το νομοσχέδιο αυτό υπεβλήθη από την κυβέρνηση στο Κοινοβούλιο το 1997. Από τότε, οι αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές συζήτησαν το νομοσχέδιο αυτό και το ανέπεμψαν αρκετές φορές στην κυβέρνηση, ζητώντας τροποποιήσεις. Δυστυχώς, τον Απρίλιο του 2001 το Κοινοβούλιο απέρριψε το νομοσχέδιο αυτό. Συμπερασματικά, ο συνομιλητής της Επιτροπής, η κυβέρνηση της Ιορδανίας, συμμορφώθηκε πλήρως με τους όρους που είχαν τεθεί στο μνημόνιο συναντίληψης.

59. Αληθεύει ότι υπάρχει εν γένει συναίνεση μεταξύ Επιτροπής και ΔΝΤ/ΠΤ ως προς την πρόοδο στην πορεία μεταρρύθμισης και προσαρμογής των δικαιούχων χωρών. Ωστόσο, οι αποφάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται στις εκταμιεύσεις της ΜΧΣ και των ΔΔΠ λαμβάνονται ανεξάρτητα.

60. Οι αποφάσεις του Συμβουλίου που εγκρίνουν τις ενέργειες ΜΧΣ αναφέρουν ότι η Επιτροπή είναι υπεύθυνη, σε συνεννόηση με την επιτροπή EFC και σε συντονισμό με το ΔΝΤ, για τη συνομολόγηση με τις αρχές των δικαιούχων χωρών των όρων των ενεργειών ΜΧΣ και για την επαλήθευση της τήρησης των όρων αυτών. Η Επιτροπή προσπαθεί σε όλες τις περιπτώσεις να τεκμηριώνει πλήρως τους λόγους παρέκκλισης από τους όρους αυτούς. Το ίδιο ισχύει και για τις ΔΔΠ (βλέπε επίσης το σημείο 74).

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

61.-62. Όλες οι ΔΔΠ που ενεκρίθησαν μετά το 2000 περιλαμβάνουν και μια δημοσιονομική πρόβλεψη για την πραγματοποίηση μιας ανεξάρτητης τελικής αξιολόγησης των προγραμμάτων. Η παρατήρηση του ΕΣ σχετικά με την έκθεση που πρέπει να υποβάλλεται από τη δικαιούχο χώρα θα ληφθεί υπόψη για τα τρέχοντα και τα μελλοντικά προγράμματα.

62. Αξιολόγηση των μέτρων υποστήριξης της μακροοικονομικής πολιτικής σχεδιάζεται για το 2004/2005. Δεν προβλέπεται να καλύψει και τη ΜΧΣ. Η έκθεση αξιολόγησης, μετά την ολοκλήρωσή της, θα είναι διαθέσιμη στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής.

63. Τελευταία έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος: Η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση για την υλοποίηση της ΜΧΣ κατά το 2000 [COM (2001)288], την 1η Ιουνίου 2001.

64.-65. Η ανάλυση της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης που περιέχεται στην ετήσια έκθεση ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στους όρους πολιτικής που έχουν συμφωνηθεί με τις δικαιούχους χώρες. Ωστόσο, και λόγω του ευαίσθητου και εμπιστευτικού χαρακτήρα των μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν στο μνημόνιο συναντίληψης με τις κυβερνήσεις των δικαιούχων χωρών, ο δεσμός μεταξύ της δικής μας ανάλυσης και των επακριβών όρων που διέπουν τις ενέργειες κατά γενικό κανόνα δεν αποσαφηνίζεται.

Η Επιτροπή σχεδιάζει να αρχίσει ανεξάρτητες αξιολογήσεις των προγραμμάτων ΜΧΣ από το 2003 και μετά.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

66. Η Επιτροπή συμμερίζεται τις απόψεις του ΕΣ και αναζητεί αυτή τη στιγμή τον καλύτερο τρόπο για τη διάρθρωση και την εφαρμογή αυτών των πολιτικού χαρακτήρα μέσων, έτσι ώστε να ενισχυθεί η συνεκτικότητα και η αποτελεσματικότητα.

67. Όπως αναφέρεται και στο σημείο 30, η ΜΧΣ εν γένει χορηγείται σε γεωγραφικά γειτονικές χώρες-εταίρους με σημαντικούς πολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς με την ΕΕ. Συμπληρώνει δε τη χρηματοδότηση που χορηγείται από τα αρμόδια διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όποτε οι στόχοι της είναι συμβατοί με αυτούς που συμφωνούνται μεταξύ των ιδρυμάτων αυτών και των δικαιούχων χωρών. Ωστόσο, οι όροι οικονομικής πολιτικής (ιδίως ως προς τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση) που διέπουν την υλοποίηση της συνδρομής είναι και αυτοί επηρεασμένοι από το πρόγραμμα οικονομικής συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και της δικαιούχου χώρας, όπως προβλέπεται στις συμφωνίες σύνδεσης ή συνεργασίας.

68. Στην περίπτωση των ΔΔΠ, επιδιώκονται συστηματικά συνέργειες με την Παγκόσμια Τράπεζα είτε α) με τη μορφή παράλληλων ενεργειών με ταυτόσημους όρους, έτσι ώστε να αυξάνεται η από κοινού συγκέντρωση κεφαλαίων και να αποφεύγεται ο διαχωρισμός των χορηγών από τον δικαιούχο, είτε β) με τη μορφή αυτόνομων ενεργειών της ΕΕ οι οποίες, χωρίς να είναι ασύμβατες με εκείνες της Παγκόσμιας Τράπεζας, προωθούν τους στόχους των συμφωνιών σύνδεσης, στις οποίες η Παγκόσμια Τράπεζα αποδίδει μεγάλη σημασία.

Στην περίπτωση της ΜΧΣ, η αιτιολόγηση της χωριστής δράσης της ΕΕ γίνεται σαφής στις αιτιολογικές εκθέσεις των αντίστοιχων αποφάσεων του Συμβουλίου, ενώ πάντα επιδιώκεται συνεκτικότητα με τα άλλα μέσα της ΕΕ (βλέπε την απάντηση στο σημείο 30).

69. Η ΜΧΣ και οι ΔΔΠ επιδιώκουν διαφορετικούς στόχους, καθώς αποσκοπούν στην κάλυψη διαφορετικών αναγκών, αν και ορισμένα επιχειρησιακά στοιχεία είναι παρόμοια, όπως επισημαίνεται και από το ΕΣ.

70. Η Επιτροπή επιθυμεί, σε όλες τις ενέργειές της, να εναρμονίζει την προσέγγισή της όπου τούτο είναι δυνατόν, ενώ φροντίζει και για την επαρκή ευελιξία στην αντιμετώπιση των διαφόρων απαιτήσεων.

73. Σε σχέση με τις ΔΔΠ, ο οδηγός ενισχύσεων προϋπολογισμού, ο οποίος προετοιμάζεται αυτή τη στιγμή από την AIDCO, λαμβάνει υπόψη αρκετές από τις συστάσεις του ΕΣ (βλέπε και τις απαντήσεις στα σημεία 60 και 74).

74. Η Επιτροπή εργάζεται για την καθιέρωση μιας πιο συστηματικής δέσμης κανόνων και διαδικασιών προς εφαρμογή στα χρηματοδοτικά μέσα με μακροοικονομικές προεκτάσεις. Για μέσα όπως η ΜΧΣ και οι ΔΔΠ, η εφαρμογή τους εν γένει υπόκειται στην ικανοποιητική τήρηση των όρων πολιτικού χαρακτήρα. Αυτού του είδους οι όροι είναι δυνατόν μερικές φορές να χρειάζονται διατύπωση με ευρύ πνεύμα, έτσι ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι περίπλοκες περιστάσεις. Συχνά είναι όχι μόνο αναγκαίο αλλά και παραγωγικό να αφήνεται ένα περιθώριο εκτίμησης.

Για το λόγο αυτό, η επαλήθευση της ικανοποιητικής τήρησης των όρων που διέπουν τη ΜΧΣ και τις ΔΔΠ απαιτεί εμπεριστατωμένη και περιεκτική αξιολόγηση του προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής και διαρθρωτικής μεταρρύθμισης της δικαιούχου χώρας.

75. H Επιτροπή συμφωνεί πλήρως με την έμφαση που δίδει το ΕΣ στην ποιότητα της διαδικασίας του προϋπολογισμού και στη σπουδαιότητα της διαφάνειας.

76. Η Επιτροπή προτίθεται να ενισχύσει περαιτέρω την παρακολούθηση της δημοσιονομικής διαχείρισης στις δικαιούχους χώρες.

Η Επιτροπή διατηρεί στενές σχέσεις εργασίας με το ΔΝΤ και την ΠΤ, αλλά η ΕΕ δεν είναι μέλος των φορέων αυτών. Ως εκ τούτου, είναι δυνατόν να ανακύψουν θεσμικά προβλήματα, εάν η Επιτροπή εμπλακεί στις εργασίες τους.

78. Η Επιτροπή εξετάζει τρόπους βελτίωσης των διαδικασιών αξιολόγησης της ΜΧΣ, ιδίως μέσω ενεργειών αξιολόγησης της χρηματοδότησης από το 2003 και μετά. Η υποβολή έτησιων εκθέσεων από την Επιτροπή προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο σχετικά με την υλοποίηση της ΜΧΣ, καθώς και κάθε μελλοντική ενέργεια αξιολόγησης της συνδρομής αυτού του είδους, πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη τον ευαίσθητο και εμπιστευτικό χαρακτήρα των μέτρων πολιτικής που συμφωνούνται μεταξύ Επιτροπής και δικαιούχων χωρών ως όροι για την εκταμίευση των ποσών της συνδρομής.

Σχετικά με τις ΔΔΠ, η Επιτροπή αρχίζει, ήδη από τη φάση της προετοιμασίας των ενεργειών, την ανάλυση της σκοπιμότητας και των συνεπειών της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας που υποστηρίζεται από την εκάστοτε ΔΔΠ. Επιπλέον δε, από το 2001 και εξής προβλέπει τη συστηματική αξιολόγηση των ΔΔΠ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3:

ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ

Κοσσυφοπέδιο

1. Στην περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου, ο προσδιορισμός των όρων ήταν ιδιαίτερα λεπτό ζήτημα, λόγω των έκτακτων περιστάσεων και της δύσκολης κατάστασης που επικρατούσε στην περιοχή. Ωστόσο, και μετά την επίσκεψη ενημέρωσης που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2000, η Επιτροπή επείσθη ότι η πρόοδος της UNMIK στην τήρηση των όρων ήταν επαρκής για να επιτραπούν οι εκταμιεύσεις.

Όσον αφορά τον προϋπολογισμό του Κοσσυφοπεδίου, οι τεθέντες όροι δεν απαιτούσαν την ενοποίηση του προϋπολογισμού, αλλά προωθούσαν την είσπραξη των εσόδων και τον καλύτερο έλεγχο των δαπανών. Η UNMIK είχε σημειώσει πρόοδο στους τομείς αυτούς, γεγονός που έτυχε της επιδοκιμασίας της διεθνούς κοινότητας (Working Level Steering Group, της 20ής Ιουνίου 2000).

Όπως αναγνωρίζει και το ΕΣ (υποσημείωση 1), υπάρχουν σημαντικοί κοινωνικοί και οικονομικοί λόγοι (σημαντικές ανησυχίες για την ισότητα) πίσω από την απόφαση της UNMIK να μην καθιερώσει την παρακράτηση φόρου επί των αμοιβών εργασίας. Η Επιτροπή συμφώνησε με την άποψη αυτή και απεδέχθη τη σχετική απόφαση.

Όσον αφορά την αυτοχρηματοδότηση, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η UNMIK έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο προς την αύξηση του μέρους του προϋπολογισμού που καλύπτεται με εγχώρια χρηματοδότηση: Κατά τους τέσσερις μήνες του προϋπολογισμού του 1999 (Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος), το ένα τρίτο περίπου των πάγιων εξόδων καλύφθηκε με ίδιους πόρους, αν και σε διακριτό δημοσιονομικό πλαίσιο. Κατά το 2000, το σχέδιο προϋπολογισμού προέβλεπε εξωτερική χρηματοδότηση κατά το 50 % ή κατά 220 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα (DM), ενώ στην πράξη ο προϋπολογισμός έκλεισε με πλεόνασμα μετρητών ύψους 46 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων (DM), από τα οποία τα 38 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα (DM) προέρχονταν από εγχώρια έσοδα. Το σχέδιο προϋπολογισμού του 2001 προβλέπει περαιτέρω μείωση της εξωτερικής χρηματοδότησης (τόσο σε απόλυτους όσο και σε σχετικούς όρους).

Βουλγαρία

2. Όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, η Επιτροπή αφήνει πάντοτε ένα περιθώριο εκτίμησης κατά τη διατύπωση των όρων πολιτικού χαρακτήρα.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι σε μερικές περιπτώσεις είναι δυνατόν να χρειάζεται, στους όρους πολιτικού χαρακτήρα, να κατονομασθούν συγκεκριμένες επιχειρήσεις, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ελάχιστη απαιτούμενη πρόοδος στη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων, ιδίως των μεγάλων τραπεζών και των κρατικών επιχειρήσεων. Το επιχείρημα ότι αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει το τίμημα είναι αληθές μόνο εάν οι τιθέμενοι όροι δημοσιοποιούνται, πράγμα που δεν συμβαίνει με τους όρους που διέπουν τη ΜΧΣ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η πώληση της Biochim αποτελούσε ρητά μέρος των όρων των ΔΝΤ/ΠΤ.

3. Κατά την αποδέσμευση της δεύτερης δόσης, η Επιτροπή ήταν σε θέση να επαληθεύσει ότι το Υπουργείο Περιβάλλοντος ετοίμαζε ένα νέο νόμο για τη ΣΟΟ, για να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση με την οδηγία της ΕΕ περί ΣΟΟ. Οι διαβεβαιώσεις εκ μέρους των βουλγαρικών αρχών σχετικά με την ψήφιση αυτού του νέου νόμου εκρίθησαν επαρκείς.

4. Η Επιτροπή θεώρησε ότι ο όρος είχε τηρηθεί επαρκώς με γνώμονα τους στόχους της ΜΧΣ. Η πλήρης συμμόρφωση με το «κοινοτικό κεκτημένο», η οποία απαιτείται για την ένταξη στην ΕΕ και εξετάζεται στις τακτικές εκθέσεις, αποτελεί έναν πολύ περισσότερο απαιτητικό όρο και δεν είχε τεθεί στο μνημόνιο συναντίληψης.

5. Η συμφωνία με τις αρχές της Βουλγαρίας ανέφερε συγκεκριμένα ότι η συνδρομή θα εκταμιευόταν σε δύο δόσεις. Οι όροι για την εκταμίευση της δεύτερης δόσης είχαν ικανοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1998. Τον Ιούνιο του 1998, εξετάσθηκε πράγματι η πιθανότητα να υποδιαιρεθεί η δεύτερη δόση. Η διαδικασία καθυστέρησε, ωστόσο, για λόγους αναγόμενους σε δυσχέρειες προβαλλόμενες από διάφορα κράτη μέλη σε σχέση με ζητήματα χρεών. Η καταβολή ολοκληρώθηκε μόλις τον Δεκέμβριο του 1998, αφού η Επιτροπή βεβαιώθηκε ότι η τήρηση των όρων ήταν ικανοποιητική.

Μαυροβούνιο

6. Το κύριο έργο του συμβούλου συνίστατο στην υποστήριξη της κυβέρνησης του Μαυροβουνίου σε θέματα δημοσιονομικής/φορολογικής μεταρρύθμισης και στην αρωγή των αρχών για την εφαρμογή των όρων οικονομικής πολιτικής που διέπουν τη συνδρομή. Κατά την εκτέλεση του έργου του, ο εμπειρογνώμονας προφανώς παρείχε πλήρη ενημέρωση στην Επιτροπή, η οποία και τη βοήθησε στην παρακολούθηση της συνδρομής. Η Επιτροπή συνέχισε τη δική της παρακολούθηση και αξιολόγηση της συνδρομής μέσω τακτικών επαφών και με μια επίσκεψη αξιολόγησης, τον Δεκέμβριο του 2000.

Ο σύμβουλος επιτέλεσε το έργο του ικανοποιητικά, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ο περιορισμένος διαθέσιμος χρόνος και το δύσκολο περιβάλλον εκείνης της περιόδου. Πιο συγκεκριμένα, ο σύμβουλος βοήθησε το Υπουργείο Οικονομικών του Μαυροβουνίου να επιτύχει σημαντική πρόοδο στην προώθηση της δημοσιονομικής διαφάνειας και στη βελτίωση των διαδικασιών του προϋπολογισμού. Η Επιτροπή δεν ανέμενε μια σαφή σύσταση υπέρ ή κατά τυχόν απόφασης εκταμίευσης, διότι θεωρούσε ότι τούτο ενέπιπτε στις δικές της αρμοδιότητες.

Η Επιτροπή πραγματοποίησε μιαν αποστολή για να αξιολογήσει την τήρηση των όρων, τον Δεκέμβριο του 2000. Την περίοδο εκείνη, ο σύμβουλος ήταν παρών στην Ποντγκόριτσα, οπότε η Επιτροπή είχε την ευκαιρία να συζητήσει το σχέδιο της τελικής έκθεσής του, το οποίο είχε στη διάθεσή της από την αρχή της αποστολής. Η διαβούλευση με την οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή βασίστηκε στην αξιολόγηση της Επιτροπής και στα συμπεράσματα του σχεδίου της τελικής έκθεσης.

Κατά την αποστολή του Δεκεμβρίου του 2000, η Επιτροπή παρατήρησε ότι σε ορισμένους τομείς δεν είχε σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος. Έτσι, προειδοποίησε τις αρχές του Μαυροβουνίου ότι χωρίς περαιτέρω πρόοδο στους τομείς αυτούς δεν θα ήταν δυνατή η εκταμίευση της δεύτερης δόσης. Η Επιτροπή προσδιόρισε και τα μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν, δεν άλλαξε όμως καθόλου, προς το επιεικέστερο, τους όρους του μνημονίου συναντίληψης. Ακόμη, χρειάσθηκε να εξηγηθούν οι όροι αυτοί με μεγαλύτερη λεπτομέρεια, διότι ορισμένα στοιχεία για κάποιες πλευρές της επιτόπιας κατάστασης και του πολιτικού περιβάλλοντος ήσαν ελλιπή κατά το χρόνο διατύπωσης των όρων αυτών.

Τυνησία

α) Πώληση πέντε επιχειρήσεων: Η κοινή αποστολή αξιολόγησης, Παγκόσμιας Τράπεζας/ΑΤΑ (ΒΑD)/Επιτροπής, θεώρησε ότι ο όρος αυτός είχε ικανοποιηθεί, διότι η χρηματιστηριακή συγκυρία που επικρατούσε ήταν ιδιαίτερα δυσμενής, οπότε δεν ήταν δυνατόν λογικά να απαιτηθεί η πώληση υπό τους όρους αυτούς των τριών επιχειρήσεων που απέμεναν. Οι Τυνήσιοι έδωσαν, ως αντιστάθμισμα, ένα χρονοδιάγραμμα πώλησης το οποίο υπερέβαινε ό,τι είχε ζητηθεί. Είναι ακριβές ότι, αναδρομικά, η διαδικασία τεχνικής παρέκκλισης θα μπορούσε να είναι περισσότερο διαφανής στην περίπτωση αυτή, αλλά ο επικεφαλής της αποστολής (η Παγκόσμια Τράπεζα) δεν το έκρινε αναγκαίο, ενώ η διαδικασία αυτή δεν υπάρχει στην Επιτροπή.

β) Πέντε από τους 35 όρους της δεύτερης δόσης έχουν ικανοποιηθεί εν μέρει. Τούτο κατεγράφη και στο φάκελο που υπεβλήθη προς έγκριση στον γενικό διευθυντή και, εν συνεχεία, στον δημοσιονομικό ελεγκτή. Μαθηματικώς προέκυπτε επίδοση υπερβαίνουσα το 85 %.

Γνωρίζοντας ότι ποτέ δεν σημειώνεται συμμόρφωση κατά 100 %, ότι οι επιδόσεις ως προς ορισμένους όρους υπερέβησαν σαφώς τα ζητηθέντα και ότι οι Τυνήσιοι έδωσαν εγγυήσεις για την πλήρη τήρηση των όρων που απέμεναν, οι υπεύθυνοι των αποφάσεων έδωσαν την έγκρισή τους για την εκταμίευση, υπό τον όρο ότι η τελική απόκτηση των κεφαλαίων (διπλή υπογραφή) θα γινόταν μετά τη διαπίστωση της πλήρους συμμόρφωσης. Η κατάσταση αυτή δεν θα επαναληφθεί, διότι η διαδικασία της διπλής υπογραφής καταργήθηκε. Εκείνη τη στιγμή κανείς δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι αυτό θα απαιτούσε έξι μήνες. Είναι προφανές ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να τροποποιήσει το καταστατικό της κεντρικής τράπεζας της Τυνησίας.

Το πρόγραμμα αυτό εκρίθη υποδειγματικό, ιδίως ως προς το συντονισμό των χορηγών και τις επιδόσεις του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων.