ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 24.10.1997 
COM(97) 523 τελικό 
ΙΙη Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
σχετικά με την εφαρμογή της 
οδηγίας 89/552/ΕΟΚ 
"Τηλεόραση χωρίς σύνορα" 

/. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
2. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΕΘΕΣΗΣ 
3. ΕΞΕΑΙΞΗ ΤΗΣ ΤΗΑΕΟΠΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 
4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 
4.1 Ο συντονισμός μεταξύ εθνικών αρχών και Επιτροπής 
4.2 Η προστασία των ανηλίκων: η εφαρμογή της ειδικής διαδικασίας που 
προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 
4.3 Η εφαρμογή των κανόνων διαφήμισης 
5. ΗΝΟΜΟΑΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ 
5.1 Γενικές παρατηρήσεις 
5.2 Υπόθεση C-412/93 "Leclerc-Siplec" 
5.3 Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου της 10ης Σεπτεμβρίου 1996 στις 
υποθέσεις Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου και Επιτροπή κατά 
Βασιλείου του Βελγίου 
5.4 Υποθέσεις C-14/96 "Paul Denuit" και C-56/96 "VT4" 
5.5 Υπόθεση C-320/94 και λοιπές "RTI" 
5.6 Υποθέσεις C-34, C-35 και C-36/95 "De Agostini" και "TV-Shop" 
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το άρθρο 26 της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ "τηλεόραση χ(υρίς σύνορα" (η 
οδηγία)1" προβλέπει ότι, το αργότερο στο τέλος του πέμπτον έτους από την 
έκδοση της και κατόπιν ανά διετία, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρίοπαϊκό 
Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας, συνοδευόμενη ενδεχομένως 
από προτάσεις για την προσαρμογή της οδηγίας στις εξελίξεις του τομέα 
των τηλεοπτικών δραστηριοτήτων. 
Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 της οδηγίας, η εφαρμογή το>ν 
άρθρων 4 και 5 της οδηγίας αποτελεί αντικείμενο ειδικής έκθεσης2. 
Με την παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Οικονομική και Κοινοννική 
Επιτροπή τη δεύτερη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας. 
Η πρώτη έκθεση εφαρμογής, που κάλυπτε την περίοδο μέχρι το τέλος του 
1994, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ήταν αναγκαία η αναθεώρηση της 
οδηγίας προκειμένου ιδίως να προσαρμοστεί στην εξέλιξη του ευρωπαϊκού 
τηλεοπτικού χοίρου. Επομένο>ς η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση προς την 
κατεύθυνση αυτή3. Τα κύρια χαρακτηριστικά του συστήματος που 
δημιουργήθηκε με την οδηγία καθώς και οι λόγοι που δικαιολόγησαν την 
πρόταση αναθεώρησης εκτίθενται λεπτομερώς στην αιτιολογική έκθεση της 
πρότασης. Για το λόγο αυτό, τα στοιχεία αυτά και οι πλευρές της οδηγίας 
που αποτέλεσαν αντικείμενο της πρώτης έκθεσης δεν περιλαμβάνονται στο 
παρόν έγγραφο. 
Η πρόταση τροποποίησης που υπέβαλε η Επιτροπή αποτέλεσε αντικείμενο 
εμπεριστατωμένης συζήτησης στο πλαίσιο των κοινοτικών οργάνων κατά τη 
διάρκεια τα>ν δύο τελευταύυν ετο>ν. Η διαδικασία συναπόφασης κατέληξε 
στις 19 Ιουνίου στην έκδοση της οδηγίας 97/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 
89/552/ΕΟΚ. Η νέα οδηγία αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσης της 
στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρο>παϊκο'>ν Κοινοτήτονν4. 
Η οδηγία 97/36/ΕΚ τροποποιεί το άρθρο 26 της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ κατά 
τρόπο που να προβλέπει την υποβολή της προσεχούς έκθεσης εqxtρμoγής το 
αργότερο στο τέλος του τρίτου έτους από την έκδοση της (δηλ. στις 
31/12/2000). 
Για να αποφευχθεί οποιαδήποτε διάσπαση της συνέχειας, η παρούσα έκθεση 
αφορά, κατά συνέπεια, την εφαρμογή της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ για την 
1 οδηγία 89/552/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 3ης Οκτωβρίου 1989 για το συντονισμό ορισμένο™ 
νομοθετικο'νν, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεοιν τ<ον κραπόν μελών σχετικά με την 
άσκηση τηλεοπτικοί δραστηριοτήτων (ΕΚ L 298, της 17.10.89, σ. 23). 
2 Για τα έτη 1991 και 1992; COM(94) 57 τελικό, της 3.3.1994- για τα έτη 1993 και 1994: ΓΟΜ(9ο) 
302 τελικό της 15.07.1996. 
3 COM(95)86 τελικό, της 31.05. ) 995. 
4 Αναφ. 
περίοδο (υιό τον Ιανουάριο 1995 μέχρι την έναρξη ισχύος της νέας οδηγίας, 
δηλαδή περίοδο περίπου 30 μηνών. 
2. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 
Μολονότι η νομοθεσία πολλών κρατών μελών δεν είναι ακόμη πλήρως 
σύμφωνη με την οδηγία 89/552/ΕΟΚ5, η συγκεκριμένη εφαρμογή των αρχών 
που αποτελούν τη βάση της οδηγίας και η αυστηρή νομολογία του 
Δικαστηρίου συνέβαλαν πολύ στην προοδε\π;ική επικράτηση ενός 
πραγματικού χώρου ελευθερίας για τη βιομηχανία της ευρωπαϊκής 
τηλεόρασης που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. 
Η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας, στα κράτη της Ένωσης, των 
τηλεοπτικών εκπομπών σε όλες τις μορφές τους και τους τρόπους διανομής 
είναι πλέον κεκτημένη, υπό αυστηρώς καθορισμένους νομικούς όρους. 
Η έκθεση αυτή περιγράφει και αναλύει τα χαρακτηριστικά γεγονότα που 
μεσολάβησαν ως προς την εφαρμογή της οδηγίας κατά τη διάρκεια της 
περιόδου αναφοράς. Προσπαθεί επίσης να παράσχει συνολική εικόνα της 
επιτευχθείσας προόδου στην ερμηνεία των κανόνων της, με ιδιαίτερη 
προσοχή στις αποφάσεις του Δικαστηρίου. Λαμβανομένου υπόψη του 
γεγονότος ότι καλύπτει κυρίως μεταβατική περίοδο και ότι η νέα οδηγία 
μόλις εκδόθηκε, η έκθεση αυτή δεν έχει τη φιλοδοξία να αναλύσει σε βάθος 
τον αντίκτυπο της εφαρμογής της οδηγίας, αλλά απλώς να παρουσιάσει τις 
κυριότερες εξελίξεις στο πεδίο της νομολογίας, τοποθετώντας τις στο 
περιβάλλον τους, δηλαδή σε ένα εξελισσόμενο οπτικοακουστικό χώρο. 
3. ΕΞΕΑΙΞΗ ΤΗΣ ΤΗΑΕΟΠΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 
Πέρα από την σημαντική αύξηση του αριθμού των φορέων (η Ευρώπη 
αριθμεί σήμερα περισσότερα από 250 τηλεοπτικά κανάλια εκ των οποίων τα 
2/3 είναι ιδιωτικά, ο δε αριθμός τους διπλασιάστηκε σχεδόν μέσα σε έξι 
χρόνια στην Κοινότητα6) και των πόρων που δημιουργούνται στον τομέα 
της τηλεόρασης (τα συνολικά έσοδα της τηλεόρασης στις χώρες της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το 1995 εκτιμήθηκαν σε 43,3 δισεκατ. δολάρια, 
δηλαδή 38 δισεκατ. ECU, ήτοι αύξηση κατά 14% σε σχέση με το 19947), κατά 
τη διάρκεια το>ν ετών 1995 και 1996 προετοιμάστηκε και άρχισε η λειτουργία 
της ψηφιακής τηλεόρασης στην Ευρίήπη. 
5 Κατά το 1995 και 1996 κινήθηκαν ή συνεχίστηκαν διαδικασίες λόγο) παράβασης έναντι πολλών 
κρατο'νν μελών. 
6 IDATE, "Παγκόσμια αγορά του οπτικοακουστικού τομέα και του κινηματογράιμου - βιομηχανίες 
και αγορές", Νοέμβριος 1996, σ. 114. 
7 Ibidem, (Τ. 111. 
Στις αρχές του 1997 υπήρχαν περίπου 330 ψηφιακές υπηρεσίες 
μεταδιδόμενες μέσω δορυφόρου, έναντι 10 περίπου τον Ιανουάριο του 
19968. 
Η επιτάχυνση στην ανάπτυξη το>ν ψηφιακών υπηρεσιών προκαλείτε 
προβληματισμό στα κράτη μέλη σχετικά με την ανάγκη προσαρμογής του 
εθνικού νομικού πλαισίου στις απαιτήσεις των νέων αυτών υπηρεσιών και, 
σε ορισμένες περιπτώσεις, αποφασίστηκαν ορισμένα μέτρα και τέθηκαν σε 
εφαρμογή9. 
Η Επιτροπή αποδίδει πολύ μεγάλη προσοχή στην ορθή εφαρμογή τα>ν αρχών 
της ελεύθερης κυκλοφορίας και της απουσίας διακρίσεων στον τομέα αυτό. 
Ειδικότερα, επιθυμεί να τονίσει την αυξημένη σημασία της ορθής εφαρμογής 
της καλούμενης αρχής του "home country control" (σύμφωνα με την οποία οι 
φορείς τηλεοπτικής μετάδοσης υπόκεινται μόνο στο δίκαιο της χώρας στην 
οποία έχουν την κύρια εγκατάσταση τους) σε ένα οπτικοακουστικό 
περιβάλλον το οποίο - χάρη στον πολλαπλασιασμό των ικανοτήτονν 
μετάδοσης λόγω της ψηφιακής τεχνολογίας - ευνοεί την ανάπτυξη διεθνικο')ν 
υπηρεσιών. 
Τέλος, η Επιτροπή αναγνο>ρισε τις ιδιαιτερότητες του ραδιοτηλεοπτικού 
τομέα στην ανακοίνο)σή της σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος 
στην Ευρώπη (COM(96)443 τελικό της 11ης Σεπτεμβρίου 1996) και 
επισημαίνει επίσης ότι η χρηματοδότηση πον δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών 
υπηρεσιών αποτελεί το αντικείμενο προποκόλλου στο σχέδιο της συνθήκης 
του Άμστερνταμ που θα προσαρτηθεί στη συνθήκη ΕΚ. 
4L ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 
4.1 Ο συντονισμ ς μεταξ εθνικ ν αρχ ν και Επιτροπής 
Η εφαρμογή των κανόνων της οδηγίας εναπόκειται στις εθνικές 
αρχές που είναι επιφορτισμένες σε κάθε κράτος μέλος με την 
εποπτεία στον οπτικοακουστικό τομέα. Διατηρήθηκε συστηματική 
επαφή με τις εθνικές αρχές, ιδίως μέσω της "Ομάδας ad hoc" που 
(χποτελείται από εκπροσο>πους των κρατών μελών και που 
συγκροτήθηκε στην Επιτροπή κατόπιν πρίοτοβουλίας της. 
Οι εργασίες της Ομάδας, στις οποίες καλούνται να συμμετάσχουν οι 
παρατηρητές των χίοροΥν ΕΖΕΣ, το>ν χίυρών της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρίόπης που συνδέονται με την Ένακτη με συνθήκες 
σύνδεσης, και της Γραμματείας του Συμβουλίου της Ειιρώπης, 
επέτρεψαν, αφενός, ανταλλαγές πληροφορκόν σχετικά με την 
εφαρμογή της οδηγίας στις διάφορες χίόρες, και, αφετέρου, τη 
διευκόλυνση της ερμηνείας των διατάξεων της. 
Μεταξύ άλλων, η Ομάδα ασχολήθηκε με την εφαρμογή των άρθρο>ν 4 
και 5 (μέτρα που αφορούν την προο')θηση της διανομής και της 
Ευρο)παϊκό Κέντρο Παρακολούθησης του Οπτικοακουστικού Τομέα, Στατιστικός Κατάλογος 
1997, σ. 162. 
Αυτή είναι η περίπτωση του Ηνωμένου βασιλείου στο οποίο η Independent Television 
Commission μόλις χορήγησε άοειες για τα πρώτα αριθμητικά "Multiplex" σε χερσαίες συχνότητες 
στο πλαίσιο της ε(μαρμογής του "Broadcasting Act" του 1996. 
παραγο)γής ευρωπαϊκίόν τηλεοπτικών προγραμμάτων), με τους 
κανόνες που εφαρμόζονται στις νέες μορφές διαφήμισης (ιδύος την 
"ιδεατή διαφήμιση") και με τις εργασίες που διεξάγονται σε διεθνείς 
οργανισμούς (Συμβούλιο της Ευρίόπης, Οργανισμός Οικονομικής 
Συνεργασίας και Ανάπτυξης, ΙΙαγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, 
κλπ) και οι οποίες ενδέχεται να έχουν 'αντίκτυπο στην κοινοτική 
νομοθεσία στον οπτικοακουστικό τομέα. 
Η Επιτροπή είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένη από την διοικητική 
συνεργασία που καθιερα')θηκε με τις εθνικές διοικήσεις, η οποία 
επέτρεψε να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά τα προβλήματα που 
συνδέονται με τις τηλεοπτικές δραστηριότητες στην Κοινότητα. 
Οι εργασίες της Ομάδας ad hoc επέτρεψαν να τεθούν οι βάσεις για τη 
μελλοντική εργασία της "Επιτροπής Επαφών" που μόλις συστάθηκε 
με την οδηγία 97/36/ΕΚ. Η επιτροπή (λυτή θα πρέπει ειδικότερα (νέο 
άρθρο 23α): 
α) να διευκολύνει την αποτελεσματική εqxxρμoγή της παρούσας 
οδηγίας με τακτικές διαβουλεύσεις για όλα τα πρακτικά προβλήματα 
που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή της, και ιδύος κατά την 
εφαρμογή του άρθρου 2, καθώς και για όλα τα ζητήματα για τα οποία 
κρίνεται χρήσιμη η ανταλλαγή απόψεων· 
β) να εκδίδει γνωμοδοτήσεις εξ ιδίας πρωτοβουλίας ή κατόπιν 
αιτήσεως της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή εκ μέρους των 
κρατών μελών των διατάξεων της παρούσας οδηγίας· 
γ) να αποτελεί το χώρο ανταλλαγής απόψεων για τα θέματα που θα 
πρέπει να καλύπτονται οιπό τις εκθέσεις που υποβάλλουν τα κράτη 
μέλη σύμφοΜΐ με το άρθρο 4 παράγραφος 3, σχετικά με τη 
μεθοδολογία των εκθέσεων αυτών, την εντολή της ανεξάρτητης 
μελέτης που αναφέρεται στο άρθρο 25α, την αξιολόγηση των 
σχετικίόν προσφορών και την ίδια τη μελέτη· 
δ) να συζητά τα αποτελέσματα το>ν τακτικοΥν όιαβουλεύσεονν της 
Επιτροπής με τους εκπροσώπους το>ν ραδιοτηλεοπτικών 
οργανισμών, τους παραγωγούς, τους καταναλωτές, τους 
κατασκευαστές, τους παρέχοντες υπηρεσίες, τα συνδικάτα και τους 
καλλιτεχνικούς δημιουργούς· 
ε) να διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών 
και Επιτροπής όσον αφορά την κατάσταση και την εξέλιξη των 
ρυθμιστικών δραστηριοτήτων για τις υπηρεσίες τηλεοπτικών 
εκπομπών, λαμβάνοντας υπόψη την πολιτική της Κοινότητας στον 
οπτικοακουστικό τομέα, καθώς και τις σχετικές εξελίξεις στον 
τεχνικό τομέα· 
στ) να εξετάζει όλες τις εξελίξεις του τομέα για τις οποίες κρίνεται 
χρήσιμη η ανταλλαγή απόψεο>ν. 
4.2 Η προστασία τ ν ανηλίκν: η εφαρμογή της ιιόικής διαδικασίας 
που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας. 
Ως εξαίρεση από το γενικό κανόνα της ελευθερίας λήψεο)ς και της μη 
παρεμπόδισης τ(υν αναμεταδόσεων10, το άρθρο 2, παράγραφος 2, της 
οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη - υπό τον όρο της τήρησης ειδικής 
διαδικασίας και κατ ' εξαίρεσην - να λαμβάνουν μέτρα έναντι των 
υπαγόμενων στη δικαιοδοσία άλλου κράτους μέλους 
ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμών που παραβιάζουν "προφανώς, 
σοβαρούς και βαρέως" το άρθρο 22 της οδηγίας. Το άρθρο αυτό 
αποβλέπει στην προστασία των ανηλίκο)ν από τα προγράμματα που 
μπορούν να βλάψουν σοβαρά "τη σωματική, πνευματική ή ηθική 
ανάπτυξη πον ανηλίκων". 
Το θιγόμενο κράτος μέλος πρέπει να επισημαίνει εγγράφως στον 
ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό και στην Επιτροπή τις παραβάσεις τις 
οποίες του αποδίδει και τα μέτρα τα οποία προτίθεται να λάβει σε 
περίπτοχτη νέας παράβασης. 
θα πρέπει να γίνονται διαβουλεύσεις. Εάν δεν καταλήξουν σε φιλικό 
διακανονισμό εντός 15 ημεροχν από την κοινοποίηση και αν η 
παράβαση εξακολουθεί, το κράτος μέλος λήψεως μπορεί να λάβει 
προσωρινά μονομερή μέτρα έναντι του σχετικού τηλεοπτικού 
οργανισμού. 
Η Επιτροπή μεριμνά ίόστε τα μέτρα που λαμβάνονται να 
συμβιβάζονται με το κοινοτικό δίκαιο. Σε περίπτοχτη αρνητικής 
(χπόφασης, μπορεί να ζητήσει από το κράτος μέλος λήψεως να 
τερματίσει κατεπειγόντως τα σχετικά μέτρα. 
Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, ένα μόνο κράτος μέλος (το Ηνωμένο 
Βασίλειο) έκρινε αναγκαία την προσφυγή - τρεις φορές - σε αυτή τη 
διαδικασία. 
Στις δύο πρώτες περιπτώσεις, οι διαβουλεύσεις δεν είχαν 
(Αποτέλεσμα και οι βρετανικές αρχές έκριναν αναγκαία τη θέσπιση 
"εντολής απαγόρευσης" κατά τηλεοπτικών σταθμών υπαγόμενων στη 
δικαιοδοσία άλλου κράτους μέλους. 
Η Επιτροπή, μετά τις επαφές της με τα σχετικά κράτη μέλη και αφού 
εξέτασε τα αποτελέσματα των μέτρων που ανακοίνωσε το Ηνωμένο 
Βασίλειο, έκρινε και στις δύο περιπτώσεις ότι τα μέτρα αυτά 
συμβιβάζονταν με το κοινοτικό δίκαιο. Αυτή η εκτίμηση βασίστηκε 
ιδίως σε δοκιμασία αναλογικότητας και σε αξιολόγηση των 
ενδεχόμενων αποτελεσμάτων εισαγα)γής διακρίσεως των μέτρων1 '. 
Η τρίτη περίπτωση που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή βάσει του 
άρθρου 2 παράγραφος 2 βρίσκεται ακόμη, κατά την ημερομηνία 
σύνταξης της παρούσας έκθεσης, υπό εξέταση, λαμβανομένου υπόψη 
του γεγονότος ότι οι αρχές του κράτους μέλους από το οποίο 
προέρχονταν οι σχετικές εκπομπές έλαβαν αυστηρά μέτρα για τον 
τερματισμό τους, αλλά απ ' ότι φαίνεται αυτές συνεχίζονται (χπό άλλο 
κράτος μέλος. 
10 Για την ερμηνεία του όρου αυτού, |»λ. COM(95)86 τελικό, σ. 19. 
1 ' Βλέπε γνώμη της Επιτροπής αριθ. C(96)3933 τελικό στην υπόθεση "Rendez-Vous Télévision" και 
αριθ. C(95)2678 τελικό στην υπόθεση "XXXTV". 
Η Επιτροπή κρίνει ότι η εφαρμογή του άρθρου 2 παράγραφος 2 κατά 
την περίοδο αναφοράς είναι ικανοποιητική. Επέτρεψε να 
διαφυλαχθεί το γενικό συμφέρον, με ένα ελάχιστο όριο εμποδίων 
στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. 
Ωστόσο η Επιτροπή τονίζει ότι η κρίση της σχετικά με τα μέτρα που 
λήφθηκαν δυνάμει του άρθρου 2 παράγραφος 2 βασίζεται σε 
εκτιμήσεις νομικής και πραγματικής φύσεως· η ηθική εκτίμηση του 
περιεχομένου των προγραμμάτων εναπόκειται στην ευαισθησία του 
κάθε κράτους μέλους που φέρει την κύρια ευθύνη για την έγκριση ή 
την απαγόρευση ορισμένων τηλεοπτικών εκπομπών προερχόμενων 
από ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς της δικαιοδοσίας του και οι 
οποίοι μπορούν να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 22. 
Το ενδεχόμενο διαφορετικής εκτίμησης μεταξύ των αρχών της χώρας 
"προελεύσεως" και των αρχών της, ή των, χωρών "λήψεως" έχει 
προβλεφθεί από την οδηγία. 
Επιπλέον, τα μέτρα που έλαβε το κράτος "λήψεως" δεν θίγουν αυτά 
που λήφθηκαν ενδεχομένως από το κράτος μέλος το αρμόδΐν για τον 
σχετικό ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό. Επομένως δεν πρόκειται για 
μεταβίβαση αρμοδιότητας από ένα κράτος σε άλλο, αλλά για μία 
κατ'εξαίρεση δυνατότητα που παρέχεται στο κράτος λήψεως να 
λαμβάνει μέτρα για τη διασφάλιση των συμφερόντων τον σε 
περιπτώσεις ορισμένης βαρύτητας και σύμφωνα με ακριβώς 
καθορισμένη διαδικασία. 
Είναι επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι - στο σύστημα των 
κοινοτικών κανόνων που δημιουργήθηκε από την οδηγία (άρθρο 2, 
παράγραφος 1) - δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν 
στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που υπόκεινται στη 
δικαιοδοσία τους ηθικά κριτήρια που εισάγουν διακρίσεις: 
αυστηρότερη στάση για τις εκπομπές που προορίζονται για το 
έδαφος τους και ελαστικότερη στάση για τις εκπομπές που 
προορίζονται για το εξωτερικό (τυπικό παράδειγμα των 
προγραμμάτων δορυφορικών σταθμών) δεν είναι αποδεκτή. Τα κράτη 
μέλη υποχρεούνται αντίθετα να εξασφαλίζουν άτι όλοι οι 
ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους 
τηρούν τις διατάξεις του άρθρου 22. 
4.3 Η εφαρμογή τ ν καν ν ν διαφήμισης. 
Η οδηγία προβλέπει κανόνες σχετικά με την ποσότητα διαφήμισης 
που επιτρέπεται στην οθόνη (όρια ανά ημέρα και ανά ώρα, άρθρο 18), 
τον αριθμό και τις λεπτομέρειες των διακοπών για διαφήμιση (άρθρο 
11 ) καθώς και τους κανόνες που εφαρμόζονται στο περιεχόμενο και 
την παρουσίαση των διαφημιστικών μηνυμάτων (άρθρα 10,12,13,14, 
15 και 16). Ειδικοί κανόνες (άρθρο 17) εφαρμόζονται για τη χορηγία. 
Η Επιτροπή έλαβε πολλές καταγγελίες σχετικά μι tiV- εικαζόμενη μη 
τήρηση σε ορισμένα κράτη μέλη των κανόνων σχετικά με ιη 
διαφήμιση και τη χορηγία. 
Ορισμένα προβλήματα, που συνδέονται με την ερμηνεία των κανόνων 
της οδηγίας, επιλύθηκαν με τις υποθέσεις του Δικαστηρίου (βλ. 
κατωτέρω τμήμα 5.5. "Υπόθεση RTF) ή με τις τροποποιήσεις που 
επήλθαν στο κείμενο με την οδηγία 97/36/ΕΚ. Στην πρώτη περίπτωση, 
πρόκειται κυρίως για προβλήματα που συνδέονται με την αναφορά 
του ονόματος ή/και του λογότυπου του χορηγού στις εκπομπές που 
τελούν υπό χορηγία και στις τηλεπροσφορές. Στη δεύτερη περίπτωση, 
πρόκειται κυρίως για νέους κανόνες σε θέματα τηλεαγοράς και 
αυτοδιαφήμισης. 
Σε άλλες ακόμη περιπτώσεις, οι καταγγελίες - που προέρχονται 
συχνά από ενώσεις καταναλωτών - αναφέρονται σε συστηματικές 
υπερβάσεις των ποσοτικών ορίων. Τα προβλήματα αφορούν 
ειδικότερα τις πρακτικές που ακολουθούν ορισμένοι 
ραδιοτηλεοπτικοί φορείς στην Ισπανία, την ΙΙορτογαλία και την 
Ελλάδα. Η Επιτροπή βρίσκεται στο στάδιο της αναζήτησης των 
αναγκαίοον στοιχείων προκειμένου να αξιολογήσει σε ποιο βαθμό 
αυτές οι εικαζόμενες υπερβάσεις μπορούν να αποτελούν παραβάσεις 
(χπό μέρους των σχετικ(ί)ν κρατών μελών, με στόχο τη λήψη των 
(χν(χγκαίο)ν διορθο)τικο')ν μέτρο>ν. 
Η Επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι κάθε κράτος μέλος έχει 
υποχρέο)ση να μεριμνά α'χπε όλες οι εκπομπές που μεταδίδονται (χπό 
τηλεοπτικούς οργανισμούς υπαγόμενους στη δικαιοδοσία του τηρούν 
πραγματικά τους κανόνες της οδηγίας και - γενικότερα - το δίκαιο 
που εφαρμόζεται στις εκπομπές τις προοριζόμενες για το κοινό σε 
(χυτό το κράτος μέλος. 
Η Επιτροπή θεωρεί ως θέμα απόλυτης προτεραιότητας τον 
πραγματικό καθορισμό ενός "level playing field" μεταξύ φορέων 
εγκατεστημένων στα διάφορα κράτη μέλη, καθώς και επιπέδου 
προστασίας των συμφερόντων των τηλεθεατών στην Ένωση το οποίο 
θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ισότιμο με εκείνο της οδηγίας. 
Προτίθεται σχετικά να διαθέσει τα μέσα για να αυξήσει τις 
ικανότητες που διαθέτει για την παρακολούθηση των καταγγελιών 
και τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου στον τομέα 
αυτό. 
5. ΗΝΟΜΟΑΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ 
5.1 Γενικές παρατηρήσεις 
Το Δικαστήριο (χποφάνθηκε επανειλημμένα όσον αφορά την έκταση 
και την ερμηνεία των διατάξεων της οδηγίας 89/552. 
Οι περισσότερες από τις (χποφάσεις του Δικαστηρίου, είτε εκδόθηκαν 
σε διαδικασίες λόγω παράβασης του κοινοτικού δικαίου, με 
πρωτοβουλία της Επιτροπής (άρθρο 169 ΕΚ), ή σε διαδικασίες 
προδικαστικής ερμηνείας (άρθρο 177 ΕΚ), αφορούν κυρίως τα 
διάφορα στοιχεία του συστήματος κατανομής δικαιοδοσίας μεταξύ 
κρατών μελών για τους τηλεοπτικούς οργανισμούς στην Ευρώπη και 
ιδίως τα κριτήρια νομικού δεσμού. Η έκταση της δικαιοδοσίας της 
"χώρας προέλευσης" και τα κριτήρια δεσμού των ραδιοτηλεοπτικών 
οργανισμών με την έννομη τάξη της, η δυνατότητα των κρατών μελών 
να θεσπίζουν αυστηρότερους ή λεπτομερέστερους κανόνες για τους 
ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που υπάγονται στη δικαιοδοσία 
τους, οι εξουσίες του κράτους λήψεως έναντι των εκπομπών που 
προέρχονται από άλλα κράτη μέλη, αυτά είναι τα θέματα που εξέτασε 
ειδικότερα το Δικαστήριο στην νομολογία του. 
Κατά γενικό κανόνα, η ερμηνεία που έλαβε υπόψη του το Δικαστήριο 
στις διάφορες υποθέσεις συμπίπτει με εκείνη που υποστηρίξει η 
Επιτροπή. Επιπλέον, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι θέσεις που 
έλαβε το Δικαστήριο συμπληρ<ί>νουν και υποστηρίζουν τις επιλογές 
του κοινοτικού νομοθέτη κατά την έκδοση της νέας οδηγίας. 
Ορισμένες τροποποιήσεις, τις οποίες επιφέρει η οδηγία αυτή, 
αποβλέπουν ακριβώς στη διευκρίνιση του κειμένου σε συνοχή με τις 
ενδείξεις της νομολογίας του Δικαστηρίου. Συνεπώς, η νομολογία 
του Δικαστηρίου που παρουσιάζεται εδώ, κάθε άλλο παρά χάνει τη 
σημασία της μετά την θέσπιση τροποποιήσεων στην οδηγία 
"τηλεόραση χο)ρίς σύνορα", αλλά αντίθετα διατηρεί την αξία της ως 
αναφορά για τις εθνικές αρχές, για την Επιτροπή και για τους 
οικονομικούς φορείς στις φάσεις μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και 
εφαρμογής της νέας οδηγίας. 
5.2 Υπ θέση C-412/93 "Leclerc-Siplec" 
Η απόφαση της 9ης Φεβρουαρίου 1995 "Leclerc-Siplec" αποτελεί την 
πρώτη περίπτωση νομολογιακής εqxxρμoγής της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ. 
Επρόκειτο για πρoσq)υγή που κατέθεσε η εταιρία "Leclerc-Siplec" 
κατά της άρνησης της TF1 και Μ6 να μεταδώσουν διαφήμιση που 
αφορούσε τη διανομή καυσίμων από τις υπεραγορές Leclerc, 
σύμφωνα με τη γαλλική νομοθεσία. Το Δικαστήριο, στο οποίο 
υποβλήθηκε προδικαστικό ερώτημα, έκρινε ότι τα άρθρα 30, 85, 86 
και 3στ της Συνθήκης ΕΚ, καθίός και οι διατάξεις της οδηγίας, δεν 
αντίκεινται στην εκ μέρους ενός κράτους μέλους απαγόρευσης της 
μεταδόσεως διαφημιστικών μηνυμάτων στον τομέα της διανομής από 
τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που είναι εγκατεστημένοι στο 
έδαφος του. 
Η απόφαση αυτή διευκρινίζει τη σχέση μεταξύ των άρθρίυν 3, 19 και 
20 της οδηγίας. Σύμφο>να με το Δικαστήριο, το άρθρο 19 απλώς 
διευκρινίζει γενική ευχέρεια που αναγνίηρίξεται στα κράτη μέλη (χπό 
το άρθρο 3 παράγραφος 1, δηλαδή να προβλέπουν αυστηρότερους ή 
λεπτομερέστερους κανόνες από (χυτούς της οδηγίας, όσον αφορά 
τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που υπάγονται στη 
δικαιοδοσία τους. Το άρθρο 20 επιτρέπει αντίθετα να προβλέπονται 
λιγότερο αυστηροί κανόνες σε σχέση με αυτούς του άρθρου 11 
παράγραφοι 2 έως 5, και του άρθρου 18, για τις εκπομπές που 
προορίζονται αποκλειστικά για το εθνικό έδαφος και η λήψη των 
οποίων δεν είναι δυνατή, άμεσα ή έμμεσα, σε ένα ή περισσότερα άλλα 
κράτη μέλη. 
Από την ερμηνεία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι τα κράτη μέλη, με 
την επιφύλαξη τήρησης των κανόνων της Συνθήκης (που στη 
συγκεκριμένη περίπτωση θεοορήθηκε ότι τηρήθηκαν), καθώς και της 
ελευθερίας λήψείης και αναμεταδόσεως των τηλεοπτικών σταθμών 
που υπάγονται στη δικαιοδοσία άλλίον κρατών μελών, έχουν ευρύ 
περιθίηριο εκτίμησης όσον αφορά τα συμίρέροντα που μπορούν να 
10 
δικαιολογούν αυστηρότερα ή λεπτομερέστερα μέτρα από αυτά της 
οδηγίας12. 
Σημεΐίόνεται ότι η οδηγία 97/36/ΕΚ καταργεί το άρθρο 19 της οδηγίας 
του 1989. 
5.3 Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου της 10ης Σεπτεμβρίου 1996 στις 
υποθέσεις Επιτροπή κατά Ην μένου Βασιλείου και Επιτροπή κατά 
Βασιλείου του Βελγίου 
Σε δ ο αποφάσεις της 10ης Σεπτεμβρίου 1996 (C-222/94, Επιτροπή 
κατά Ηνίομένου Βασιλείου και C-11/95, Επιτροπή κατά Βελγίου) το 
Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να προβεί σε γενικό προβληματισμό 
σχετικά με την οδηγία. Η από κοινού εξέταση αυτών των δύο 
αποφάσεων επιτρέπει vex εντοπιστεί καλύτερα η έκταση τους και οι 
επιπτώσεις τους στην εφαρμογή της οδηγίας. 
Έτσι, οι αποφάσεις αυτές συμβάλλουν σημαντικά στον 
προσδιορισμό του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας, στη διευκρίνιση 
της έννοιας "δικαιοδοσία" και στην εφαρμογή της αρχής του "τόπου 
εγκαταστάσεως" των ενδοκοινοτικών ραδιοτηλεοπτικών 
οργανισμών. 
Στην υπ θέση C-222/94 (Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου), το 
Δικαστήριο προέβη σε εμπεριστατωμένη ερμηνεία του άρθρου 2. Το 
κύριο υπό εξέταση σημείο ήταν ο ορισμός των λόγων για τους 
οποίους ένα κράτος πρέπει να επικαλεσθεί την δικαιοδοσία του επί 
(Τυγκεκριμένου ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού. Η σημασία της 
διευκρίνισης αυτής είναι προφανής, διότι οι διαφορές που υπάρχουν 
μεταξύ των εθνικών νομοθεσκόν σχετικά με το σημείο αυτό μπορούν 
να προκαλέσουν (γεγονός που συνέβη σε ορισμένες περιπτώσεις) 
(χρνητικές ή θετικές συγκρούσεις αρμοδιότητας, οι οποίες ενδέχεται 
να θίξουν ιδίως την αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος. 
Ελλείψει ακριβούς διάταξης στην οδηγία, η Επιτροπή υποστήριζε 
πάντα την εφαρμογή της αρχής του τόπου εγκατάστασης. 
'2 Οι όροι που χρησιμοποιεί το Δικαστήριο μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: 
"Η οοηγία 89/552, που σκοπεί να εξασφαλίσει την ελεύθερη μετάόοση τ«ιν τηλεοπτικών 
εκπομπών που ανταποκρίνται στις ελάχιστες προδιαγραφές τις οποίες προβλέπει και επιβάλλει 
προς τούτο στα κράτη μέλη προελεύσεως των εκπομπών να μεριμνούν για την τήρηση των 
διατάξεων της και στα κράτη μέλη λήψεως των εκπομπιόν να εξαιημιλίζουν την ελευθερία λήψεως 
και αναμεταδόσεως, παρέχει, με το άρθρο της 3, π<ιράγραφος Ι, στα κράτη μέλη τη δυνατότητα, 
όσον αφορά τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους, να 
προβλέπουν αυστηρότερους ή λεπτομερέστερους κανόνες στους τομείς που καλύπτει η οδηγία. Η 
ευχέρεια αυτή, η οποία παρέχεται με γενική διάταξη της οδηγίας και η άσκηση της οποίας δεν 
είν<χι ικανή να θίξει την ελεύθερη μετάόοση των εκπο/ιπο'ιν που ανταποκρίνται στις ελάχιστες 
προδιαγριχφές της οοηγίας την οποία και σκοπεί να εξασηχχλίσει αυτή, δεν περιορίζεται, όσον 
(ίφορά τη όιαψήμιση, στις πιριστά<ϊεις που προβλέπουν τα άρθρα 19 και 20. 
Για το λόγο αυτό, η οοηγία πρέπει να ερμηνευθεί κατά την έννοια ότι δεν αντίκειται στην εκ 
μέρους ενός κράτους μέλους, δια νομοθετικής ή κανονιστικής διατάξεως, απίχγόρευση της 
μεταδόσειος διαφημιστικ(ον μηνυμάτων, στον οικονομικό τομέα της δινομής, από τους 
ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που είναι εγκατεστημένοι ση > έδαφος του. " 
11 
Η ερμηνεία που δίνει το Δικαστήριο στο άρθρο 2 παράγραφος 1 
οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η έννοια της δικαιοδοσίας κράτους 
μέλους, στο πρώτο εδάφιο, πρέπει να νοείται <ος περικλείουσα 
κατ ' ανάγκην μία αρμοδιότητα ratione personne έναντι των 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, που (ΐπορεί να βασίζεται μόνο στη 
σχέση του ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού με το νομικό σύστημα του 
σχετικού κράτους. Αυτή η τελευταία έννοια εκφράζεται στην πράξη 
με την έννοια της εγκατάστασης, όπως αυτή χρησιμοποιείται στην 
προ')τη παράγραφο του άρθρου 59 της Συνθήκης το>ν Ευρίοπαϊκίόν 
Κοινοτήτονν. 
Κατά το Δικαστήριο, η διαφορά στο σημείο αυτό μεταξύ της οδηγίας 
και της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρίόπης σχετικά με τη 
διασυνοριακή τηλεόραση (που βασίζεται κυρίως στο κριτήριο του 
τόπου αρχικής εκπομπής ή του τόπου όπου βρίσκεται η ανοδική 
σύνδεση, σε περίπτο)ση εκπομπών μέσω δορυφόρου) πρέπει να 
θεωρείται ότι απορρέει από εκούσια επιλογή του νομοθέτη της 
Κοινότητας, που δικαιολογείται από τις διαφορές ως προς τη φύση 
και το νομικό πλαίσιο που υπάρχουν μεταξύ των δύο αυτών 
κειμένων. 
Η θέσπιση, από ένα κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
οποιουδήποτε ενδεχόμενου κριτηρίου διαφορετικού από το κριτήριο 
του τόπου εγκατάστασης, και ιδίως του κριτηρίου του τόπου της 
πρώτης μετάδοσης ή του συγκεκριμένου κοινού, μπορεί να οδηγήσει 
αυτό το κράτος να ασκεί "διπλό έλεγχο" έναντι των 
ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που υπάγονται ήδη στη δικαιοδοσία 
άλλου κράτους μέλους ή, αντίθετα, να μην εξασφαλίζει την εφαρμογή 
της νομοθεσίας του σε όλους τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς 
που υπάγονται στη δικαιοδοσία του. Για το λόγο αυτό, ορισμένα 
τμήματα της βρετανικής νομοθεσίας κηρύχθηκαν ασυμβίβαστα με το 
άρθρο 2 και 3.2 της οδηγίας13. 
13 Το Δικαστήριο, δεχόμενο τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή, έκρινε ότι: 
" Πιχριχ/χχίνει τις υποχρεόχιεις που υπέχει από) τα άρθρα 2, παράγρ(Χ(/χ>ι Ι και 2, και 3, 
παράγραψα 2, της οδηγίας 89/552, για το συντονισμό ορισμένοw νομοθετιχοΊν, κανονιστικών και 
διοικητικοί διατάξεων των κρατών μελών σχετικόχ με την άσκηση τηλεοπτικών δρα<τη}ριοτήτων, 
το κράτος μέλος το οποίο, προκειμένου να καθορίσει τους ρίχδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς 
δοριχ/ιορικής μεταδόσεο>ς που υπάγονται <πη δικαιοδοσύχ τον, θεσπίζει κριτήρια, όπως είναι η 
μετάδοση ή η λήψη προγραμμάτων, όιάφορ<χ εκείνον της εγκατα<πάσεο)ς, γεγονός το οποίο το 
οδηγεί στην άσκηση ελέγχου, απαγορενόμενον (χπό τηνοδηγύχ, επί των εκπομπών που υπάγονται 
στη δικιχιοδοσύχ άλλον κράτους μέλους, και το οποίο, προκειμένου για τους οργανισμούς που 
αυτό θεωρεί ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία του, εφαρμό)ζει στις μη εγχώριες δορίΗμϊρικές 
υπηρεσίες σύστημα λιγότερο αϊ Μ πηρό (χπό εκείνο το οποίο διέπει τις εγχοΊριες δορυφορικές 
υπηρεσίες. 
Πράγματι, αφενός, η έννοια της διχαιοδο<ηας κράτους μέλους, που χρησιμοποιείται στην πρώτη 
περίπτοχτη τον άρθρον 2 π<χράγρα(ΐ>ος Ι της οδηγύχς, πρέπει να νοείται ως περικλείουσα 
κατ 'ανάγκην μία αρμοδιότητα ratione personae έναντι πον ραδιοτηλεοπτικιόν οργανισμοί, η 
οποία μπορεί να στηρίζετ<χι μό>νο <πο δεσμό του με την έννομη τάξη του κράτους αντού, πράγμα 
το οποίο καλύπτει κ<χτ Όνσίαν την έννοια της εγκαπχστάσεως κατά το άρθρο 59, πρα'πο εδάφιο, 
της Σννθήκης, το γράμμα του οποίου προϋποθέτει όπι ο παρέχων την υπηρεσία και ο αποδέκτης 
αυτής είναι εγκατεστημένοι εντό)ς δύο δκχφορετικα'ιν κρίχτα'ιν μελοΊν. Αφετέρου, είναι αληθές μεν 
ότι, δυνάμει του άρθρου 3 παράγραιμις Ι της οδηγίας, ένα κράτος μέλος μπορεί να προβλέπει 
(χιχπηρότερονς κανό)νες στους διεπόμενους από) την οδηγία τομείς, πλην όμο)ς, σύμψιΐνα με το 
άρθρο 2 παράγρ<χφος Ι, ό)λες οι εκπομπές πον μεταδίδονται από ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς 
12 
14 Η δε τερη απ φάση (Επιτροπή κατά Βελγίου) θέτει το θεμελιώδες 
θέμα του κατά πόσον συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο ένα γενικό 
σύστημα προηγούμενης ρητής άδειας που προβλέπει ορισμένους 
όρους για την αναμετάδοση τηλεοπτικών εκπομπών που υπάγονται 
στην δικαιοδοσία άλλου κράτους μέλους. 
Η Επιτροπή έκρινε ότι η ανάγκη προηγούμενης άδειας που παρέχεται 
από τις αρχές της χώρας λήψεως, υπό τον όρο ότι οι 
ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί πληρούν διάφορες προϋποθέσεις 
(όπως, στην περίπτίοση της γαλλικής κοινότητας, τη σύναψη 
συμφοτνιών που προβλέπουν πολιτιστικές υποχρεώσεις έναντι της 
εκτελεστικής εξουσίας, και, σε όλες τις περιπτώσεις, δυνάμενων να 
ανακληθούν) αποτελούσε • σοβαρό περιορισμό για την αναμετάδοση 
τηλεοπτικών εκπομπών από άλλα κράτη μέλη και ότι ήταν αντίθετη 
προς το άρθρο 2 παράγραφος 2 της οδηγίας. 
Η βελγική κυβέρνηση επικαλέσθηκε πολλά επιχειρήματα για να 
δικαιολογήσει τη δημιουργία του συστήματος αυτού. 
Κατά πρώτον, όσον αφορά τη ρύθμιση της γαλλικής κοινότητας για 
την καλωδιακή τηλεόραση, ισχυρίστηκε ότι η καλωδιακή 
αναμετάδοση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Το 
Δικαστήριο έκρινε, αντίθετα, ότι από την κοινή ανάγνο)ση της 9ης και 
1 Οης αιτιολογικής σκέψης της οδηγίας καθίός και των άρθρονν αυτής 
lit και 2(2) συνάγεται υποχρεωτικά το συμπέρασμα ότι η οδηγία 
αφορά πράγματι την καλωδιακή αναμετάδοση των τηλεοπτικοί 
προγραμμάτων14. 
Αυτή η άποψη επιβεβαιώνεται επίσης από την τρίτη, πέμπτη και 
δωδέκατη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 93/88/ΕΟΚ (περί 
συντονισμού ορισμένων κανόνων όσον αφορά το δικαίωμα του 
δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα που εφαρμόζονται στις 
δορυφορικές ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή 
αναμετάδοση), και από τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για 
τη διασυνοριακή τηλεόραση (που υπενθυμίζεται στην τέταρτη 
αιτιολογική σκέψη της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα"), το πεδίο 
εφαρμογής της οποίας περιλαμβάνει αναμφισβήτητα την καλωδιακή 
μετάδοση. 
Τα υπόλοιπα επιχειρήματα που προβλήθηκαν, επικαλούνται το 
δικαίωμα των κρατο'τν μελο>ν λήψεοις να ασκούν ορισμένη μορφή 
ελέγχου στις τηλεοπτικές εκπομπές που προέρχονται ίχπό άλλα κράτη 
μέλη. Προβλήθηκαν διάφοροι λόγοι για να (Αιτιολογηθεί αυτός ο 
"δευτερεύίον έλεγχος". ΓΙ .χ., η ανάγκη να εξακριβωθεί αν ο 
που υπάγονται στη δικαιοδοσία του εν λό)γω κρόχτους μέλους ή έναντι uov οποίων αυτό καλείται 
να ασκήσει αρμοδιότητα δυνάμει της δεύτερης περιπτώσειος της διατάξειος αυτής πρέπει να 
τηροιιν το δίκαιο που εφαρμόζεται στις εκπομπές που απευθχινονται στο κοινό εντό)ς του εν λό)γω 
κρόχτους μέλους". 
Το Δικαστήριο ήταν σαφέστατο: 
"Η οδηγία 89/552 πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια όπι εφαρμόζεται στην καλιοδιακή 
τηλεοπτική αναμετόχδοση". 
13 
ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός έχει το δικαύομα να επακρελείται από 
τις ελευθερίες που εγγυάται η Συνθήκη και, αν ναι, υπό τη 
δικαιοδοσία ποιου κράτους μέλους· η διαφύλαξη της πολυίρωνίας 
τίον μέσίον μαζικής ενημέρωσης· η προστασία των δικαιωμάτων 
δημιουργού· η ανάγκη να εξασφαλιστεί η τήρηση της δημόσιας τάξης, 
των χρηστών ηθών και της ηθικής. 
Το Δικαστήριο επιβεβαίίοσε σαφώς ότι, με την επκρύλαξη της ειδικής 
διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 2.2 της οδηγίας σε 
περίπτίοση παραβιάσείον των διατάξεων του άρθρου 22, ενίχπόκειται 
αποκλειστικά στο "κράτος μέλος εγκαταστάσεως" (όπως ορίστηκε 
στην υπόθεση του Ηνωμένου Βασιλείου) να εξασφαλίσει ότι οι δικοί 
του νόμοι τηρούνται (χπό τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που 
υπάγονται στη δικαιοδοσία του. Αν το κράτος μέλος λήψεο>ς θείορεί 
ότι άλλο κράτος μέλος δεν τήρησε τις υποχρεώσεις του, δυνάμει της 
οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα", μπορεί πάντα vit προσφύγει στις 
διαδικασίες που προβλέπονται στα άρθρα 169, 17Θ και 186 της 
Συνθήκης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Το Δικαστήριο δεν 
αρνήθηκε το γεγονός ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ., για να 
εξακριβίοθεί αν οι μεταδόσεις προέρχονται ίχπό άλλο κράτος μέλος, 
να διαφυλαχθούν η πολυφωνία, τα δικαΐίόματα δημιουργού ή τα 
χρηστά ήθη, η δημόσια τάξη ή ακόμη η δημόσια ασφάλεια), το κράτος 
μέλος λήψεως μπορεί να επικαλείται βάσιμα το δικαίωμα άσκησης 
κάποιας μορφής ελέγχου, συμβατής με το κοινοτικό δίκαιο, στις 
τηλεοπτικές εκπομπές που λαμβάνονται στο έδαχμός του. 
Αλλά το Δικαστήριο έκρινε, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι η 
βελγική κυβέρνηση δεν είχε αποδείξει ότι η προστασία των 
συμφερόντων αυτίόν ήταν ικανή να δικαιολογήσει ένα γενικό 
σύστημα προηγούμενης άδειας για τα προγράμματα που προέρχονται 
ίχπό άλλίχ κράτη μέλη, γεγονός που συνεπάγεται de facto την 
κατάργηση της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών15. 
15 Τα συναφή αποσπάσματα της από(μασης είναι τα ακόλουθα : 
"Η ιχ^ηγία 89/552 για το σνντονισμό ορισμένιον νομοθετικών, χανονιστικιον και διοικητικοί 
διατάξεων uov κρ<χτ<!>ν μελιον σχετικόχ με την άσκηση τηλεοπτικοί δραστηριοτήτιον πρέπει να 
ερμηνεύεται, ενόψει του σικπήματος σύμιμονα με το οποίο, σταόχρθρα της 2, παράγραιμοι 1 και 2, 
και 3, παράγραι/ιος 2, κατανέμει τις υποχρειίχιεις μεταξύ uov κρατών μελιον από τα οποία 
προέρχονται οι εκπομπές και εκείνιονπον τις λαμβάνοι/ν, into την έννοια ότι, ιχφενό>ς, ο έλεγχος 
της εφαρμογής τον δίκαιον τον κράτους μέλους καταγιογής που γίνεται στις ραδιοτηλεοπτικές 
εκπομπές και της τηρήσειος uov διατάξειον της οδηγίας ενίχπόκειται μό)νο ιπο κράτος μέλος ιχπό 
το οποίο οι εκπομπές προέρχονται και όπι, αφετέρου, εκτό>ς της προ(3λεπομένΐ)ς από το όχρθρο 2 
παράγρα^χ>ς 2 δεύτερη φρόχση, περιπτο'χτειος, το κράτος μέλος λήψειος δεν δικαιοι'παι να ασκεί 
σνναφιός τον δικό τον έλεγχο. 
Επομένιος, παραβαίνει τις νποχρειίχιεις πον υπέχει από το όχρθρο 2 της ί)δηγίας, το κράτος μέλος 
το οποίο : 
° διατηρεί σύστημα προηγονμένης αδείιχς για την καλωδιακή αναμετόιδοοη ραδιοτηλεοπτικοί 
εκπομποινπροερχομένιον από τα άλλα κράτη μέλη, 
0 διατηρεί σύιπημα προηγονμένης, ρητής ιώείας πον προβλέπει ορισμένους όρους, για την 
καλιοδιακή αναμετάδοση ραδιοτηλεοπτικοί εκπομπών προερχομένιον από όχλλα κράτη μέλη, που 
περιλαμβάνουν εμπορική διαφήμιση ή προγράμματα πολήσεο)ν από τηλεοράσειος με ειδικότερο 
πρ<χ)ρισμό τονς τηλεθεατές τον. 
14 
5.4 Υποθέσεις C-14/96 "Paul Dcnuit" και C-56/96 "VT4" 
To Δικ(Χίΐτήρΐί) επιβεβαιώνει τη νομολογία αυτή σε δύο πρόσφατες 
προδικαστικές αποφάσεις ("Paul Denuit" C-14/96 της 29ης Μαΐου 
1997 και C-56/96 της 5ης Ιουνίου 1997, "VT4") και προχωρεί πιο 
πέρα. 
Στην υπ θέση C-14/96, οι βελγικές αρχές (γαλλική κοινότητα) 
απαγόρευσαν στον καλωδιακό διανομέα Coditel Brabant να διανέμει 
τα προγράμματα ραδιοτηλεοπτικού οργανισμοί) υπαγόμενου στη 
βρετανική δικαιοδοσία (TNT/Cartoon) για τον λόγο ότι ο διανομέας 
αυτός δεν τηρούσε τις διατάξεις της οδηγίας και ειδικότερα εκείνες 
που αφορούν την προώθηση πον ευρωπαϊκα')ν έργίον (άρθρο 4 και 5). 
Δεδομένου ότι το βελγικό δικαστήριο ακύρωσε το βασιλικό διάταγμα 
της απαγόρευσης, υποβλήθηκε, σε δεύτερο βαθμό, αίτηση για την 
έκδοση προδικαστικής (χπόίμασης από το Tribunal de commerce de 
Bruxelles. 
Το Δικαστήριο είχε εν μέρει απαντήσει, στις αποφάσεις του της 10ης 
Σεπτεμβρίου 1996, στα ερωτήματα που θέτει το Tribunal de commerce. 
Πράγματι, το Δικαστήριο είχε ήδη αποφανθεί σχετικά με το σημείο 
που αφορά την έκταση της εξουσίας ελέγχου του κράτους λήψεο>ς 
έναντι ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού που υπάγεται στη δικαιοδοσία 
άλλου κράτους μέλους. Επίσης είχε απαντήσει σχετικά με το κριτήριο 
καθορισμού της δικαιοδοσίας χρησιμοποκόντας το κριτήριο της 
εγκαταστάσεως. 
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι βελγικές αρχές θεωρούσαν επιπλέον 
ότι τα προγράμματα του TNT/Cartoon δεν υπάγονταν στη 
δικαιοδοσία ενός κράτους μέλους κατά την έννοια του άρθρου 2.1 
της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα" διότι, ιδίως, δεν 
ανταποκρίνονταν στις επιταγές των άρθρων 4 και 5 (τήρηση των 
ποσοσπόσεων διανομής) και ότι στην πραγματικότητα, το 
μεγαλύτερο μέρος των προγραμμάτων της Turner προερχόταν από μη 
κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το Δικαστήριο απαντά 
σαφώς "ότι ένας ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός υπάγεται στη 
δικαιοδοσία του κράτους μέλους εντός του οποίου είναι 
εγκατεστημένος. Η προέλευση των προγραμμάτων τα οποία μεταδίδει 
ο ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός ή η συμφωνία τους προς τα άρθρα 4 
και 5 της οδηγίας είναι άνευ (7ημασίας όσον αφορά τον προσδιορισμό 
του κράτους μέλους στη δικαιοδοσία του οποίου υπάγεται ο 
οργανισμός αυτός, δυνάμει του άρθρου 2 παράγραφος Ι". 
Επομένως, το γεγονός ότι ένας διανομέας εγκατεστημένος σε ένα 
κράτος μέλος και, επομένως, υπό τον πραγματικό ή υποτιθέμενο 
έλεγχο του κράτους αυτού, μεταδίδει προγράμματα μη ευρωπαϊκής 
καταγωγής σε άλλο κράτος μέλος, δεν επιτρέπει στο κράτος λήψεως 
των εν λόγω προγραμμάτων να ελέγχει το περιεχόμενο τους, υπό την 
επιφύλαξη, βεβαίως, της εξαίρεσης που προβλέπεται σε περίπτωση 
παραβίασης του άρθρου 22. 
Ενα κράτος μέλος δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτιοση να λόφε ι μονομεροΊς διορθιοτικά ή 
προστατεντιχόχ μέτρα που έχουν ιος σκοπό να αντιμετιοπισουν την ενδεχι\μενη μη τήρηση, από 
όχλλο κράτος μέλος, κανόνιον της Συνθήκης. " 
15 
Στην υπόθεση C-56/96, οι βελγικές αρχές (φλαμανδική κοινότητα) 
αρνήθηκαν να επιτρέψουν στα φλαμανδικά καλωδιακά δίκτυα να 
διανέμουν τα προγράμματα του VT4, τηλεοπτικού διανομέα 
εγκατεστημένου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αναφερόμενο στην απόφαση 
TV 10 της 5ης Οκτωβρίου 1994 (υπόθεση C-23/93), το φλαμανδικό 
υπουργείο πολιτισμού έκρινε ότι ο VT4, οι δραστηριότητες του 
οποίου απευθύνονται πλήρως ή κατά κύριο λόγο στην φλαμανδική 
κοινότητα, επιδίωκε να παρακάμψει την φλαμανδική νομοθεσία. 
Αντίθετα, ο VT4 αναφέρθηκε στο άρθρο 2 της οδηγίας σύμφωνα με το 
οποίο το κράτος λήψεως δεν έχει δικαίωμα να αρνηθεί την πρόσβαση 
στο εθνικό καλωδιακό του δίκτυο αν ο αλλοδαπός ραδιοτηλεοπτικός 
οργανισμός διαθέτει άδεια άλλου κράτους μέλους. Αφετέρου, ο VT4 
απέρριπτε την επιχειρηματολογία που βασίζεται στη νομολογία TV 10 
στο βαθμό που η εξαίρεση "γενικού συμφέροντος" δεν μπορεί να 
προβληθεί για να εξυπηρετεί οικονομικούς στόχους, όπως είναι η 
προστασία της εθνικής διαφημιστικής αγοράς ή ακόμη η προστασία 
μονοπωλίου εθνικού εμπορικού τηλεοπτικού οργανισμού. 
Το κύριο ενδιαφέρον αυτής της προσφυγής συνίσταται καταρχάς 
(όπως και για το προηγούμενο προδικαστικό ερώτημα) στο γεγονός 
ότι πρόκειται για συγκεκριμένη περίπτωση καθορισμού δικαιοδοσίας 
(στην περίπτωση αυτή του τηλεοπτικού οργανισμού VT4) που 
παρέχει στο Δικαστήριο την ευκαιρία να διευκρινίσει την έννοια της 
"εγκαταστάσεως" (ιδίως στην περίπτωση που ένας ραδιοτηλεοπτικός 
οργανισμός έχει εγκαταστάσεις σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη). 
Στην απόφαση του, το Δικαστήριο κρίνει, πρώτον, ότι το γεγονός και 
μόνο ότι όλες οι εκπομπές και τα διαφημιστικά μηνύματα του VT4 
προορίζονται αποκλειστικά για το φλαμανδικό κοινό δεν επιτρέπει 
να καταδειχθεί ότι ο VT4 δεν μπορεί να θεωρηθεί ως εγκατεστημένος 
στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δεύτερον, το Δικαστήριο επιβεβαιώνει και 
διευκρινίζει τη νομολογία του στην υπόθεση Επιτροπή κατά 
Ηνωμένου Βασιλείου που προαναφέρθηκε, αποφασίζοντας ότι όταν 
ένας ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός είναι εγκατεστημένος σε 
περισσότερα του ενός κράτη μέλη, η δικαιοδοσία στην οποία 
εμπίπτει, υπάγεται στο κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου ο 
ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός έχει το κέντρο των δραστηριοτήτων 
του16. ' Ετσι, ακόμη και όταν όλα τα προγράμματα ραδιοτηλεοπτικού 
οργανισμού ενός κράτους μέλους καταρτίζονται και προορίζονται 
αποκλειστικά για το κοινό άλλου κράτους μέλους, μόνο το κράτος 
μέλος καταγίογής μπορεί να εξετάσει αν συμβιβάζονται με το εθνικό 
16 Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι "το όχρθρο 2 παρόχγραφος Ι της οδηγύχς 89/552/ ΕΟΚ έχει την 
έννοια ότι ένας ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός υπάγεται ιπη όικαιοδοσίιχ του κρόχτονς μέλους στο 
οποίο είνιχι εγκατεστημένος. Οσάκις ένας ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός είναι εγκατεστημένος σε 
περισσότερα τον ενός κράτη μέλι), υπάγεται στη όικαιοόοσίιχ τον κράτονς μέλους στο έδαφος τον 
οποίον έχει το κέντρο uov δραστηριοτήτιον του, ιδίιος δε εκεί όπου λαμβόχνονται οι σπεύσεις 
σχετικά με την πολιτική προγραμματισμού και την τελική σύνθεση uov προγραμματιον πον 
πρόκειται να μεταδοθοιλ·". Σημειώνεται ότι αυτά τα ειδικά κριτήρια δεν ανταποκρίνονται 
ακριβώς σε αυτά που έλ(φε υπόψη του ο κοινοτικός νομοθέτης <πο άρθρο 2 παράγραφος 3 της 
οδηγίας 97/36/ΕΚ δηλαδή ο τόπος όπου ευρίακονται τα κεντρικά γραφεία τον, ο τόπος όπου 
λαμβάνονται οι ουντακτικές αποφάσεις για τα προγράμματα και, οε ορισμένες περιπτώσεις, ο 
τόπος στον οπού) εργάζεται ένα σημαντικό τμήμα του προσωπικού που ασχολείται με τη 
δραστηριότητα τηλεοπτικών εκπομπών. 
16 
του δίκαΐί) (περιλαμβανομένων των διατάξουν που μεταφέρουν την 
οδηγία). 
Είναι σκόπιμο να παρατηρηθεί ότι το σύνολο της νομολογίας αυτής 
επιβεβαιώνει τις θεμελιώδεις επιλογές του κοινοτικού νομοθέτη στις 
οποίες αυτός προέβη θεσπίζοντας τις διατάξεις της οδηγίας 97/36/ΕΚ 
που τροποποιούν το άρθρο 2 παράγραφος 1 της οδηγίας του 1989, 
ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία εξαντλητικού συστήματος 
κριτηρίων νομικού δεσμού που βασίζονται στην έννοια της 
εγκατάστασης (ακόμη και αν τα ειδικά κριτήρια που (χπαριθμούνται 
στο άρθρο 2 παράγραφος 3 της οδηγίας όπως τροποποιήθηκε δεν 
ανταποκρίνονται ακριβώς σε αυτά που αναφέρει το Δικαστήριο στην 
υπόθεση VT4). 
5.5 Υπ θέση C-320/94 και λοιπές "RTI"17 
Στην υπόθεση αυτή, το Δικαστήριο υποχρεο')()ηκε να αποφανθεί, με 
την απόφαση του της 12ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με ορισμένες 
διατάξεις της οδηγίας που αί()ορούν τη διαφήμιση και τη χορηγία 
(συνεκδικασθείσες προδικαστικές υποθέσεις αριθ. C-320/94, C-
328/94, C-329/94, C-337/94, C-338/94, C-339/94 "Reti Televisive 
Italiane"). 
Το περιφερειακό διοικητικό δικαστήριο (T.A.R.) του Lazio (Ιταλία) 
είχε αποστείλει στο Δικαστήριο πολλά αιτήματα, σύμφωνα με το 
άρθρο 177 της Συνθήκης ΕΚ, για την προδικαστική ερμηνεία της 
οδηγίας, ιδίως όσον αφορά τη χορηγία και τις "τηλεπροσφορές" 
(telepromozioni). 
Οι τηλεπροσφορές αποτελούν συνηθισμένη μορφή τηλεοπτικής 
διαφήμισης στην Ιταλία, που βασίζεται στη διακοπή του σκηνικού 
κατά τη διάρκεια των προγράμματα >ν επί σκηνής (ιδίως των 
παιχνιόΐίόν) από διαστήματα αφιερωμένα στην παρουσίαση ενός ή 
περισσότερων προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά τη διάρκεια των οποίων 
οι παρουσιαστές του προγράμματος εγκαταλείπουν προσωρινά το 
έργο τους το συνδεόμενο με τα παιχνίδια για να μεταμορίμίοθούν σε 
"προωθητές" αγαθών ή υπηρεσκόν που αποτελούν το αντικείμενο της 
διαφημιστικής παρουσίασης. 
Τα ερωτήματα που έθεσε το T.A.R. του Lazio αφορούσαν ιδίως: 
1) την ερμηνεία του άρθρου 17 παράγραφος 1 στοιχείο β) της 
οδηγίας (η ένδειξη του ονόματος ή/και του λογότυπου του 
χορηγού μπορεί να παρεμβληθεί σε άλλα χρονικά σημεία εκτός 
από την αρχή ή/και το τέλος της εκπομπής για την οποία 
παρέχεται η χορηγία;) 
2) το άρθρο 18 της οδηγίας, και ιδίως η έννοια "μορφές 
διαφήμισης όπως οι άμεσες προσφορές στο κοινό" έχει ίχπλώς 
17 Από(μαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 12ης Δεκεμβρίου 1996. Rcti Televisive Italiane SpA 
(RTI) (C-320/94), Radio Torre (C-328/94), Rete A Sri (C-329/94), Vallau llaliana Promomarkcl Sri 
(C-337/94), Radio Italia Solo Musica Sri c.a. (C-338/94) και GETE Sri (C-339/94) κατά Minislcro 
delle Poste e Tciccommimicazioni. ΣυνκκΛικασΟάσ^ς υποΟΐσιας C-320/94, C-328/94, C-329/94, C-
337/94, C-338/94 και C-339/94. Συλλογή της νομολογίας 1996 σι:λίοα 1-6471 
17 
ενδεικτικό χαρακτήρα - που μπορεί έτσι να περιλαμβάνει και 
τις τηλεπροσφορές - ή αναφέρεται μόνο στις άμεσες 
προσφορές υπό στενή έννοια; 
Το Δικαστήριο εξέδωσε την απόφαση του στις 12 Δεκεμβρίου 1996 
αποφαινόμενο ότι: 
1) το άρθρο 17 παράγραφος 1, στοιχείο β) της οδηγίας πρέπει να 
ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύει τη μνεία του ονόματος 
ή/και του λογότυπου του χορηγού σε άλλα χρονικά σημεία πέρα από 
την αρχή και το τέλος του προγράμματος· 
2) τα άρθρα 1 στοιχείο β) και 18 της οδηγίας πρέπει να ερμηνευθούν 
υπό την έννοια ότι η χρησιμοποιούμενη στο άρθρο 18 έκφραση 
"διαφημίσεις όπο)ς οι άμεσες προσφορές στο κοινό" έχει απλώς 
ενδεικτικό χαρακτήρα. Κατά συνέπεια, άλλες μορφές διαιρήμισης, 
που έχουν, όπο>ς και οι τηλεαγορές ("οι άμεσες προσφορές") το 
χαρακτηριστικό να διαρκούν περισσότερο από τα διαφημιστικά σποτ 
(όπως οι τηλεπροσφορές), μπορούν να ληφθούν υπόψη για την 
επέκταση από 15% σε 20% του ημερήσιου ορίου του χρόνου που 
αφιερώνεται στην τηλεοπτική διαφήμιση. 
Εξάλλου το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι η αύξηση αυτή ίχποτελεί 
ευχέρεια που αφήνεται στα κράτη μέλη τα οποία μπορούν να 
ίχποφασίσουν να μην την επικαλεστούν18. 
18 Τα επιχειρήματα του Δικαστηρίου μπορούν να συνοψισθούν ως εξής: 
"Η ιχϊηγία 89/552 σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριιπήτιον και, ειδικότερα τα όχρθρα 
1 ιποιχείο β) και 18 αυτής, πρέπει να ερμηνευθεί νπό την έννοια ότι η χρησιμοποιούμενη ιπο 
άρθρο 18 έκφραση "διαφημίσεις όπιος οι άμεσες προσφορές <πο κοινό)" έχει, <πην κοινοτική 
κανονιστική ριΜμιση, ενδεικτικό) απλώς χαρακτήρα, oxrov αηιορά τη δυνατότητα αι'ιξησης του 
ανιίπατον ποσοιπού του χρό)νον ημερήσιας μετάδοσης πον αφιεριόνεται στη διαιρήμιση σε 20%, 
μπορεί δηλαδή να αφορά και άλλες μορφές διαφημίσειος, όπιος οι "ie.lepromoz.ioni", που, όπιος και 
οι "άμεσες προ<τι/χ)ρές ιπο κοινό" απαιτούν, λόγιο του τρόπον παρονσιόχσειος τους, περισσότερο 
χρόνο απ' ότι τα διαφημκπικά μηνι)ματα (spots). 
Ειδικότερα, αν ο κοινοτικός νομοθέτης προέβλεψε αύξηση uov ανιοτόχτιον ορίιον μεταδόχιειος για 
τις άμεσες προιηρορές ιπο κοινό), το έπραξε διότι αιπή η μορφή πριχοθήσειος uov πιολήσειον 
απαιτεί περισσόπερο χρό)νο εκπομπής απ' όπι τα απλόχ διαφημιστικοί spots και ό)χι διότι οι 
προσφορές αντές είναι εκπομπές πον εμφανίζουν προ'ίόντα τα οποία οι τηλεθεατές μποροίχν να 
παραγγείλουν όχμεσα τηλει/χονικόχ, ταχυδρομικά ή μέσιο videotext (τηλεοπτικογραφία) και να τονς 
παραδοθούν κατ' οίκον, διότι η παραγγελία uov προϊόντιον από τον τηλεθεατή συνκπά πράξη 
σαψος διακρινόμενη από την τηλεοπτική παρουσίαση, την οποία ρνθμίζει η ιχ)ηγία Ως εκ 
τούτον, λογικό) είναι να. μπορούν και άλλες μοριρές διαφημίσεοις, πον επίσης απαιτούν 
περισσότερο χρόνο ιχπ' όπι σννήθιος τα spots, να χρηισμοποιοϊιν τον αυξημένο χρόνο που 
προβλέπεται ρητώς μεν, αλλά ι)χι και αποκλειστικός υπέρ uov αμέσιον πρόσφοροι <πο κοινό). 
Ενίχπόκειται, πιίντιος, σε κόχθε κριχτος μέλος, εφιΉτον προτίθεται να κόχνει χρήση της ευχέρειας 
που του αναγνιορίζει το όχρθρο 18, για τους τηλεοπτικούς οργανισμούς της αρμοδιόπητόχς του, να 
αυξόχνει μέχρι 20% το ανώτατο όριο τουχρό)νου εκπομπής, να αποψχσίσει, σε συμιμονία προς τη 
Συνθήκη, αν η αύξηση αυτή μπορεί να παρέχεται και υπέρ μορφών διαφημίσειος που διαφέρουν 
από τα spots χιορίς όμιος να σιχνιστούν άμεσες προσφορές στο κοινό 
Η (Μ)ηγία 89/552 σχετικά με τηνιίσκηση τηλεοπτικών δριπηριοτήτιον, και ειδικότερα το όχρθρο 17, 
παράγριχφος 1 ιποιχείο β) ανπής, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια όπι δεν απαγορεύει, για τις 
εκπομπές που αποτελοι'/ν αντικείμενο χορηγίας, τη μνεία του ονόματος ή/και τον λογότνπον του 
χορηγού σε άλλα χρονικά σημεία πέρα από την αρχή και το τέλος του προγράμματος. 
Όσον α((Χ)ρά όμιος τους ραδιοτηλεοπτικούς οργ<χνισμούς που υπόχγονται στη διχακχ'χχήα τονς, 
τα κρι'χτη μέλη έχουν, δννόχμει τον άρθρου 3 παρόχγραφος Ι της (χϊηγίιχς, την ευχέρεια να 
18 
19 Είναι σκόπιμο να τονισθεί ότι, στη νέα οδηγία, όλες οι μορφές 
διαφήμισης υπόκεινται στο ίδιο ανώτατο ημερήσιο όριο και ότι η 
έκφραση "μορφές διαφήμισης όπίος οι άμεσες προσφορές στο κοινό" 
καταργήθηκε. Το ημερήσιο όριο μιας ώρας για τις τηλεαγορές (άρθρο 
18.3) καταργήθηκε επίσης και αντικαταστάθηκε (χπό νέες διατάξεις 
που είναι προσαρμοσμένες α<|>ενός στους τηλεοπτικούς σταθμούς 
γενικίήν προγραμμάτων και αφετέρου στους σταθμούς που είναι 
αποκλειστικά αφιερωμένοι στις τηλεαγορές. 
5.6 Υποθέσεις C-34, C-35, C-36/95 "De Agostini" και "TV-Shop" 
Στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-34, C-35 και C-36/95 
(Konsumentombudsmannen κατά, αντίστοιχα, De Agostini Svenska 
Fiirlag AB και TV-Shop i Sverige AB) εκπομπές διαφήμισης και 
τηλεαγοράς που μεταδίδονται στη Σουηδία θεωρήθηκαν ίιπό τον 
Konsumentombudsman (ombudsman των καταναλωτ(όν) ως αθέμιτες 
σύμφίονα με το νόμο γκί τις εμπορικές πρακτικές 
(marknadsforingslagen 1975:1418), είτε διότι προορίζονταν απευθείας 
για τα παιδιά (υπόθεση C-34/95, ο σουηδικός νόμος απαγορεύει τις 
εκπομπές διαφήμισης που έχουν ο>ς στόχο τα παιδιά κάτα) των 12 
ετο')ν), είτε διότι, για άλλους λόγους (που συνδέονται ιδίο>ς με την 
σαφήνεια, την ακρίβεια και τον εξαντλητικό χαρακτήρα των 
μηνυμάτίην), μπορούσαν ενδεχομένως να βλάψουν τα συμφέροντα 
το>ν καταναλίητών. 
Ο σουηδός δικαστής στον οποίο παραπέμίρθηκαν οι υποθέσεις (το 
Marknadsdomstolen της Στοκχόλμης) αποφάσισε να υποβάλει ένα 
ερίότημα για καθεμία από αυτές τις τρεις υποθέσεις στο Δικαστήριο 
ΕΖΕΣ. Μετά την προσχώρηση της Σουηδίας στη Συνθήκη ΕΚ, οι 
διαδικασίες μεταβιβάστηκαν στο Δικαστήριο του Λουξεμβούργου19. 
Ο σουηδός δικαστής ζήτησε από το Δικαστήριο να αποφανθεί σχετικά 
με τα ακόλουθα ερωτήματα: 
"Πρέπει το άρθρο 3Θ ή το άρθρο 59 της Συνθήκης ή η οδηγία 
89/552/ΕΟΚ της 3ης Οκτο)βρίου 1989 να ερμηνευθούν υπό την έννοια 
ότι: 
θεσπίζουν αυστηρ τερους καννες. αρκεί να μη θίγουν τις ελευθερίες τις οποίες εγγιχίται η 
Συνθήκη, και ιδί ς την ελε θέρη πιχροχή υπηρεσι ν και την ελε θέρη κυκλοιμ)ρία τ ν 
εμπορευμάτ ν. Η ερμηνεία αυτή δεν θίγει το γεγονς τι τα τυγχάνοντα χορηγίας τηλεοπτικιί 
προγριίμματα δεν πρέπει σε καμίιχ περίπτση να παρακινον στην αγορά ή στη μίσθση τ ν 
προ ντνή υπηρεσι ν του χορηγό ή τρίτ ν, ιδί ς με σιτγκεκριμένες διαφημιιπικές ανα^ρές 
σε αυτά τα προ ντα ή σε αυτές τις υπηρεσίες. " 
Το Δικαστήριο ΕΖΕΣ είχε ήδη αποφανθεί για την νορβηγική πτυχή αυτών των υποθέσεων στις 
16 Ιουνίου 1995 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Ε-8/94 και Ε-9/94 που αφορούσαν ορισμένα 
εροπήματα που τέθηκαν προδικαστικά στο Δικαστήριο ΕΖΕΣ από το "Markedsiidet" του ' Οσλο. 
Το Δικαστήριο ΕΖΕΣ απο<μάσισε ότι τα άρθρο 2 παράγραφος 2 και 16 της οδηγίας, όπως αυτή 
ενσ(ΐ)ματο')θηκε στην Συμφωνία για τον Ευρ(οπαϊκά Οικονομικό Χώρο (EOX), πρέπει να 
ερμηνευθούν με την έννοια άτι αντιτίθενται σε απαγόρευση επιβαλλόμενη σε διαφημιστή που 
έχει ως αποτέλεσμα να τον εμποδίσει να μεταδίδει μήνυμα στο πλαίσιο τηλεοπτικών εκπομπών 
από ραδιοτηλεοπτικά οργανισμό εγκατεστημένο σε άλλο κράτος του ΕΟΧ, αν αυτό το εμπόδιο 
προκύπτει από γενική απαγόρευση που προβλέπεται στο εθνικά δίκαιο και επι|ίάλλεται σε 
μηνύματα που α<μορούν ειδικά τους ανηλίκους. 
19 
ÎX) εμποδίζουν ένα κράτος μέλος να λαμβάνει μέτρα κατά τηλεοπτικής 
διαφήμισης που μεταδίδεται από διαφημιστή ίχπό άλλο κράτος μέλος 
(στις τρεις υποθέσεις); 
β) εμποδίζουν την εφαρμογή του κανόνα που εμφαίνεται στο άρθρο 
11 παράγραφος 1 του "radiolagen" (νόμου περί ραδιοφωνίας) που 
απαγορεύει τη διαφήμιση την απευθυνόμενη στα παιδιά (στην 
υπόθεση C-34/95);" 
Το ίχντικείμενο του φακέλου της κυρίας δίκης αφορούσε επομένίος 
την εφαρμογή της εθνικής σουηδικής νομοθεσίας που αφορά, αφενός, 
την παραπλανητική διαφήμιση και, αφετέρου, την τηλεοπτική 
διαφήμιση που απευθύνεται στα παιδιά κάτω των 12 ετών, σε δύο 
περιπτώσεις όπου οι σουηδοί διαφημιστές μετέδιδίχν τα 
διαφημιστικά τους μηνύματα προς το σουηδικό κοινό. Στις τρεις 
υποθέσεις, η σχετική τηλεοπτική διαφήμιση μεταδιδόταν από 
ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό υπαγόμενο στη δικαιοδοσία άλλου 
κράτους μέλους (TV3 - Η Β) και παράλληλα ίχπό διανομείς 
υπαγόμενους στη σουηδική δικαιοδοσία (TV4 στην υπόθεση C-34/95 
και Homeshopping Channel στις υποθέσεις C-35/95 και C-36/95). 
Στην απόφαση του της 9ης Ιοτ>λίου 1997, το Δικαστήριο υπενθυμίζει 
καταρχάς ότι η εντιμότητα τ<ον εμπορικοΥν συναλλαγίόν και η 
προστασία τονν καταναλωτών εν γένει συνιστούν επιτακτικές 
απαιτήσεις γενικού συμφέροντος που μπορεί να δικαιολογούν - υπό 
ορισμένους όρους - εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία πον 
εμπορευμάτων και στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών.20 
Στην περίπτωση της τηλεοπτικής διαφήμισης, η οδηγία "τηλεόραση 
χωρίς σύνορα" εξασφαλίζει "ολοκληρωμένο σύνολο διατάξεων 
ειδικά αφιερωμένων στην προστασία των ανηλίκων"21. Η τήρηση των 
διατάξεων αυτών πρέπει να διασφαλίζεται από το κράτος 
μεταδόσεως22. Κατά συνέπεια, δεν επιτρέπεται στο κράτος μέλος 
λήψεως να εφαρμόζει, στις εκπομπές που προέρχονται από άλλο 
κράτος μέλος, διατάξεις που έχουν ειδικά <υς σκοπό τον έλεγχο του 
περιεχομένου της τηλεοπτικής διαφήμισης έναντι των ανηλίκων.23 
Αντίθετα, το άρθρο 3 της οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να 
εφαρμόζουν πιο περιοριστικούς κανόνες στους ραδιοτηλεοπτικούς 
οργανισμούς που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους. 
Η οδηγίίλ δεν εμποδίζει καταρχήν ένα κράτος μέλος να λαμβάνει, κατ' 
εφαρμογή γενικής ρυθμίσεως περί προστασίας τίον καταναλονυών 
κατά της παραπλανητικής διαφήμισης, μέτρα κατά διαφημιστή λόγο) 
τηλεοπτικής διαφημίσεο>ς που μεταδίδεται από άλλο κράτος μέλος. 
Ωστόσο αυτά τα μέτρα δεν πρέπει να φθάσουν μέχρι το σημείο να 
20 Παράγραφοι 46, σελίδα 12 και 53, σελίδα 13 της από(μασης. 
21 Παράγραφος 57, σελίδα 14. 
22 Παράγραίρος 58, σελίδα 14. 
23 Παράγρα<μοι 60 και 62, σελίδες 14 και 15. 
20 
εμποδίζουν την αναμετάδοση, στο έδαφος του, εκπομπών 
προερχόμενων από αυτό το άλλο κράτος μέλος.24 
Γενικότερα, το Δικαστήριο επιβεβαιαΥνει ότι εθνικά μέτρα που 
απαγορεύουν την διαφήμιση την ίχπευθυνόμενη σε παιδιά ηλικίας 
κάτίο των 12 ετίόν και την παρίχπλανητική διαφήμιση μπορούν να 
έχουν αντίκτυπο στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών25 και - αν 
αποδειχθεί ότι τα μέτρα αυτά θίγουν κατά διαφορετικό τρόπο την 
εμπορία των εθνικών προϊόντων και των προϊόντος προελεύσεως 
άλλων κρατών μελών - μπορούν μάλιστα να συνιστούν περιορισμό 
της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων26. 
Προκειμένου να αξιολογήσει το συμβατό της σουηδικής νομοθεσίας 
με τα άρθρα 30 και 59 της Συνθήκης ΕΚ στη συγκεκριμένη 
περίπτωση, το Δικαστήριο έκρινε ότι ενίχπόκειται στο αιτούν 
δικαστήριο VÎX εξετάσει αν οι εθνικές διατάξεις είναι πράγματι 
αναγκαίες για την ικανοποίηση των επιτακτικοί ίχπαιτήσεων που 
αφορούν το γενικό συμφέρον ή έναν ίχπό τους απαριθμούμενους στα 
άρθρα 36 και 56 της Συνθήκης σκοπούς, εφόσον είναι ανάλογες προς 
το σκοπό αυτό και εφόσον οι σκοποί αυτοί ή οι επιτακτικές αυτές 
(ΐπαιτήσεις δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν με μέτρα που 
περιορίζουν λιγότερο το ενδοκοινοτικό εμπόριο27. 
Το Δικαστήριο υπενθύμισε έτσι ορισμένες γενικές αρχές, και ιδίως 
ότι τα εθνικά μέτρα που έχουν περιοριστικό αποτέλεσμα στις 
συναλλαγές εμπορευμάτων ή υπηρεσιών πρέπει να έχουν ειδική 
αιτιολόγηση και δεν πρέπει να υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο για 
την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου. 
Στην περίπτίοση που το παράγωγο κοινοτικό δίκαιο (στη 
συγκεκριμένη περίπτίοση η οδηγία "τηλεόραση χο)ρίς συνόρα") 
προβλέπει μέτρα εναρμόνισης στο σχετικό τομέα καθίός και 
κατανομή δικαιοδοσίας μεταξύ των κρατών μελιον για την εφαρμογή 
των κοινίόν κανόνίον, όλα τα κράτη μέλη πρέπει VÎX τηρούν αυτή την 
κατανομή και δεν πρέπει VÎX εφαρμόζουν τους κανόνες τους σε 
ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς υπαγόμενους στη δικαιοδοσία 
άλλου κράτους μέλους. 
' Οσον αφορά ειδικά την οδηγία, το Δικαστήριο ίχποφάνθηκε 
επομένοος ότι αυτή " δεν εμποδίζει ένα κράτος μέλος να λαμβάνει, κατ' 
εφαρμογή γενικής ρύθμισε ς περί προστασίας τ ν καταναλ τ ν 
κατά της παραπλανητικής διαφήμισε c μέτρα κατά διαφημιστή λ γ 
τηλεοπτικής διαφήμισε ς που μεταδίδεται απ άλλο κράτος μέλος, 
εφ σον τα μέτρα αυτά δεν εμποδίζουν την αναμετάδοση, αυτή 
καθαυτή, στην επικράτεια του τηλεοπτικ ν εκπομπ ν προερχομέν ν 
απ αυτ το άλλο κράτος μέλος". ' Οσον αφορά τη διαφήμιση που 
24 11 ( ιράγρ( u μ >ς 3 8, < ιελίδ< ill. 
25 Παράγραφος 50, σελίδα 13. 
26 II αράγρ< κμος 44, < ;ελίδ< ι 12. 
27 Παράγραφοι 45, σελίδα 12 και 52, σελίδα 13. 
21 
ίχπευθύνεται στα παιδιά, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι "η οδηγία 
89/552 έχει την έννοια τι εμποδίζει την εφαρμογή στις προερχ μενες 
απ άλλα κράτη μέλη ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές διάταξε ς εθνικό 
ν μου περί ραδιοφ νίας η οποία ορίζει τι διαφημιστικ μήνυμα που 
μεταδίδεται κατά τη διάρκεια του προβλεπ μενού για τις τηλεοπτικές 
διαφημίσεις χρ νου δεν πρέπει να αποσκοπεί στην προσέλκυση της 
προσοχής παίδι ν ηλικίας κάτ τ ν 12 ετ ν". 
Με άλλα λόγια, το Δικαστήριο προβαίνει στη διάκριση μεταξύ μιας 
γενικής ρύθμισης που δεν αποτελεί αντικείμενο ειδικών διατάξεων 
στην οοηγία (δηλαδή ιδίως της προστασίας των καταναλωτών έναντι 
της παραπλανητικής διαφήμισης, που αποτελούσε ήδη αντικείμενο 
της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ κατά τη θέσπιση της οδηγίας 89/552) και 
θέματος που αποτελεί αντικείμενο "ολοκληρωμένου συνόλου" 
μέτρων στην οοηγία (δηλαδή αυτών που αφιερώνονται ειδικά στην 
προστασία τα>ν ανηλίκίον έναντι πον τηλεοπτικών προγραμματιον 
και διαφημίσειον, βλέπε άρθρα 16 και 22). Στην πρίότη περίπτίοση, το 
κράτος λήψεως μπορεί VÎX λάβει μέτρα για VÎX επιδιώξει ένα στόχο 
προστασίας των καταναλίοτών έναντι των (εθνικών) διαφημιστών 
αλλά όχι να επιβάλει ένα δεύτερο έλεγχο τιον ραδιοτηλεοπτικών 
εκπομπίον έναντι τίον (μη εθνικίόν) ραδιοτηλεοπτικιόν οργανισμιον, 
οι οποίες εκπομπές πρέπει νιχ ελέγχονται ίχπό το κράτος μεταδόσεως. 
Στη δεύτερη περίπτίοση, το Δικαστήριο θεωρεί επαρκές το επιτευχθέν 
επίπεδο εναρμόνισης ώστε η οδηγία να ε[ΐποόίξει το κράτος λήψείος 
νιχ ειραρμόζει μέτρα προστασίας τίον ανηλίκ<ον που προβλέπονται σε 
νόμο περί ραδιοφωνίας, ανεξάρτητα από τους σχετικούς φορείς. Στις 
δύο περιπτώσεις, το Δικαστήριο επιβεβαιιόνει ακόμη μίιχ φορά την 
αρχή του ελέγχου των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών μόνο από το 
κράτος μέλος στο οποίο υπάγονται (το κράτος μεταδόσεως, δηλαδή 
εκείνο όπου είναι εγκατεστημένος ο ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός). 
22 
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, το Δικαστήριο παρέσχε άφθονη 
και πάγια νομολογία. Οι αρχές του ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού χιόρου28 
- ελεύθερη κυκλοφορία βάσει του ελέγχου της χώρας καταγ<ογής, κοινοί 
κανόνες προστασίας του γενικού συμιρέροντος στις περιπτώσεις που είναι 
αναγκαίο - επιβεβαιώθηκαν και τέθηκαν σε εφαρμογή. Αυτή η νομολογία θιχ 
διατηρήσει όλη την σημασία της ως αναφορά για τους φορείς, τις εθνικές 
αρχές και την Επιτροπή στις φάσεις μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και 
εφαρμογής της νέας οδηγίας. Στην εποχή των ψηφιακών τηλεοπτικών 
μεταδόσεων, η Ευρώπη προχωρεί προς μεγαλύτερη ελευθερία κυκλοφορίας 
των τηλεοπτικών προγραμματιον και διαφημίσεων, και η οδηγία "τηλεόραση 
χιορίς σύνορα" συμβάλλει σε αυτό το στόχο παρέχοντας το αναγκαίο 
κοινοτικό νομικό πλαίσιο. 
28 Η δημιουργία αυτού του χώρου συμπληροιβηκε στον τομέα το»ν δικαιωμάτων δημιουργού και 
των (ΠΓ/γενικίόν δικαιωμάτων με τη θέσπιση της οδηγίας 93/83/ΕΟΚ, η οποία βρίσκεται στο 
στάδιο της μετα(μοράς στο εθνικό δίκαιο. Η πρόταση οδηγίας σχετικά με τη νομική προστασία 
των υπηρεσκόν που βασίζονται ή συνίστανται στην παροχή πρόσβασης υπό όρους, που 
εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 9 Ιουλίου 1997, αιμορά εν μέρει τον ίδιο στόχο (COM(97)356 
τελικό). 
23 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 523 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 02 08 10 15 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-533-GR-C 
ISBN 92-78-25899-7 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
2 Ί