[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 23.11.2005

COM(2005) 594 τελικό

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΓΙΑ

ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΝΤΑΜΠΙΝΓΚ, ΑΝΤΕΠΙΔΟΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΩΝ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ (2004){SEC(2005) 1519}

Εισαγωγή

Στόχος της παρούσας έκθεσης είναι η γενική επισκόπηση των μέτρων εμπορικής άμυνας τρίτων χωρών, ήτοι των μέτρων αντιντάμπινγκ, των αντισταθμιστικών μέτρων και των υποθέσεων που αφορούν μέτρα διασφάλισης, κατά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας το έτος 2004. Η έκθεση χωρίζεται σε δυο τμήματα, εκ των οποίων το πρώτο συνοψίζει τις κύριες τάσεις του έτους, ενώ το δεύτερο, υπό μορφή παραρτήματος, αναφέρεται σε συγκεκριμένες χώρες ή ομάδες χωρών, με ιδιαίτερη έμφαση στις σημαντικότερες περιπτώσεις.

Μέρος I: Γενικές τασεισ

Το έτος 2004 επιβεβαιώθηκε η αυξανόμενη τάση στον αριθμό των μέτρων εμπορικής άμυνας που είχαν ως στόχο εξαγωγείς της Κοινότητας. Ο αριθμός των ισχυόντων μέτρων κατά της Κοινότητας αυξήθηκε από 192 στα τέλη του 2003 σε 199 το 2004. Πράγματι, η μείωση των δασμών και άλλων εμπορικών φραγμών αυξάνει το κίνητρο μεμονωμένων χωρών να καταφεύγουν σε εμπορική άμυνα. Αντίθετα, η ΕΚ παραμένει παγκοσμίως ένας από τους πιο πειθαρχημένους και μετριοπαθείς χρήστες μέσων εμπορικής άμυνας. Κατ’αρχήν, δεν είμαστε αντίθετοι με τη λήψη μέτρων εμπορικής άμυνας από τρίτες χώρες κατά της ΕΚ, εφόσον αυτό γίνεται κατά αντικειμενικό και θεμιτό τρόπο και σύμφωνα με διεθνώς καθιερωμένους κανόνες. Δυστυχώς, αυτό δεν συμβαίνει πάντοτε. Η ΕΚ συχνά υποχρεούται να καταφύγει στο σύστημα επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ για να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση των χωρών αυτών στους διεθνείς εμπορικούς κανόνες.

Η αύξηση των μέτρων αντιντάμπινγκ σε τρίτες χώρες κατά των εξαγωγέων της ΕΚ δεν δικαιολογείται εύκολα. καθώς στους περισσότερους βιομηχανικούς κλάδους η αγορά της ΕΚ είναι ανοιχτή στο διεθνή ανταγωνισμό (λόγω χαμηλών εισαγωγικών δασμών). Οι παραγωγοί της ΕΚ αντιμετωπίζουν συνθήκες έντονου ανταγωνισμού στις εγχώριες αγορές τους, γεγονός που μειώνει σημαντικά την ικανότητα ή το κίνητρό τους για εξαγωγή σε αγορές τρίτων χωρών υπό συνθήκες ντάμπινγκ. Επιπλέον, ορισμένες τρίτες χώρες εξακολουθούν να εφαρμόζουν μέτρα διασφάλισης σχεδόν συστηματικά. Αυτό ανησυχεί ιδιαίτερα την ΕΚ. δεδομένου ότι το μέσο διασφάλισης αφορά θεμιτές εισαγωγές και, συνεπώς, θα έπρεπε να χρησιμοποιείται μόνον κατ’ εξαίρεση για την αντιμετώπιση περιπτώσεων εκτάκτου ανάγκης. Η ΕΚ, στο πλαίσιο της Αναπτυξιακής Ατζέντας της Ντόχα, (ΑΑΝ), υποστήριξε σθεναρά την εφαρμογή υψηλότερων προδιαγραφών στις έρευνες εμπορικής άμύνας.

Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι ολοένα και περισσότερες τρίτες χώρες σήμερα κινούν διαδικασίες αντιντάμπινγκ σχεδόν αποκλειστικά κατά της ΕΚ συνολικά και όχι κατά μεμονωμένων κρατών-μελών. Κατά συνέπεια, οι συνακόλουθοι δασμοί αντιντάμπινγκ επηρεάζουν όλους τους εξαγωγείς της ΕΚ. Κατ’αρχήν, οι διαδικασίες κατά της ΕΚ συνολικά είναι νόμιμες, εφόσον η ΕΚ είναι πλήρες μέλος του ΠΟΕ. Επιπλέον, οι τρίτες χώρες αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο ότι η ΕΚ είναι μια ολοκληρωμένη αγορά. Το όφελος ή μη των εξαγωγέων της ΕΚ από αυτές τις δυο επιλογές δεν είναι σαφές: Η έναρξη διαδικασίας κατά της ΕΚ συνολικά είναι δυνατόν να καταστήσει πιο δύσκολη τη διαπίστωση ντάμπινγκ και ζημίας (για παράδειγμα, η υψηλότερη τιμή εξαγωγής ενός κράτους μέλους εξουδετερώνει τη χαμηλότερη τιμή εξαγωγής ενός άλλου). Αντίθετα, η διαπίστωση της ζημίας μπορεί να γίνει πιο εύκολα, όταν στόχος είναι οι χαμηλές τιμές εξαγωγής ενός μόνον κράτους μέλους. Πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη ότι η θέση μας είναι δυνατόν να επηρεαστεί από το γεγονός ότι εφαρμόζουμε μέτρα εμπορικής άμυνας σε κοινοτική κλίμακα, οπότε είναι δύσκολο να αμφισβητήσουμε την πρακτική τρίτων χωρών που ακολουθούν την ίδια γραμμή.

Όσον αφορά τις στατιστικές, η κατανομή είναι σχεδόν η ίδια, όπως και κατά τα προηγούμενα έτη: Το 2004, οι ΗΠΑ αντιπροσώπευαν το 27% όλων των μέτρων κατά της ΕΚ, ακολουθούμενες από την Ινδία (18%), τη Βραζιλία (7%), τον Καναδά (6%) και τη Νότια Αφρική (5%).

Μέρος ΙΙ: Δραστηριότητες

1. Τρίτες χώρες

2. Ηνωμένες Πολιτείες

Σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος – όπου κυριάρχησε η υπόθεση διασφάλισης για τον τομέα του χάλυβα – η δραστηριότητα των ΗΠΑ σ’ αυτό τον τομέα παρουσίασε σχετική ύφεση το 2004. Οι ΗΠΑ δεν ξεκίνησαν νέες έρευνες κατά της ΕΚ, αλλά σειρά διαδικασιών επανεξέτασης ενόψει της λήξης ισχύος των μέτρων («sunset reviews») όσον αφορά υφιστάμενες υποθέσεις αντιντάμπινγκ και υποθέσεις αντισταθμιστικών μέτρων. Η Επιτροπή δραστηριοποιήθηκε κυρίως σε πέντε διαδικασίες επανεξέτασης εν όψει της λήξης ισχύος των μέτρων όσον αφορά αντισταθμιστικά μέτρα, οι οποίες σε μια περίπτωση οδήγησαν στην κατάργηση των ισχυόντων δασμών.

Τα κυριότερα γεγονότα του 2004 συνδέονται με μέτρα που αποτέλεσαν αντικείμενο διαδικασίας επίλυσης διαφορών στον ΠΟΕ και, συγκεκριμένα, με την κίνηση διαδικασίας στον ΠΟΕ για μια υπόθεση μηδενισμού και με τη σύσταση ειδικής ομάδας για την «υπόθεση της ιδιωτικοποίησης». Στην «υπόθεση μηδενισμού», η ΕΚ αμφισβητεί τη μέθοδο που επιτρέπει στις υπηρεσίες έρευνας των ΗΠΑ να μην λαμβάνουν υπόψη στους υπολογισμούς τους τις εξαγωγικές συναλλαγές χωρίς ντάμπινγκ (μέθοδος γνωστή ως «μηδενισμός»), με αποτέλεσμα τη σημαντική διόγκωση των περιθωρίων ντάμπινγκ. Εάν οι αρχές των ΗΠΑ δεν εφάρμοζαν την πρακτική αυτή, πιθανόν να μην είχαν διαπιστώσει ντάμπινγκ και να μην είχαν επιβάλει δασμούς σε τόσες πολλές περιπτώσεις. Η πρακτική του «μηδενισμού» επηρεάζει εμπορικό όγκο αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων για τους εξαγωγείς της ΕΕ. Οι εργασίες της ομάδας ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2004. Η τελευταία έκθεσή της αναμένεται στα τέλη Σεπτεμβρίου 2005.

Άλλο ένα σημαντικό γεγονός, το 2004, ήταν η σύσταση ειδικής ομάδας στην «υπόθεση της ιδιωτικοποίησης». Παρά τις βελτιώσεις που εισήγαγαν οι ΗΠΑ στη μεθοδολογία τους ως προς την ιδιωτικοποίηση, κατόπιν απόφασης ειδικής ομάδας του ΠΟΕ το 2002, ορισμένες πτυχές της απόφασης δεν εφαρμόστηκαν, π.χ στις διαδικασίες επανεξέτασης εν όψει της λήξης ισχύος των μέτρων όπου οι ΗΠΑ δεν τροποποίησαν τα μέτρα. Δυστυχώς, όσον αφορά την αμφισβητούμενη εφαρμογή των μέτρων, η μόνη λύση στην οποία μπορεί να προσφύγει η ΕΚ είναι να ζητήσει τη σύσταση άλλης ομάδας κατά των ΗΠΑ. Η ομάδα αυτή συστάθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2004 και η τελική έκθεση αναμένεται στις 14 Ιουνίου 2005.

Οι ΗΠΑ είναι το μέλος εκείνο του ΠΟΕ, τα μέτρα του οποίου αμφισβητούνται συχνότερα στο πλαίσιο του συστήματος επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ. Αυτό δείχνει κάποια ασυμβατότητα μεταξύ της χρήσης των μέσων εμπορικής άμυνας από τις ΗΠΑ και των κανόνων του ΠΟΕ. Αυτή η τριβή εντείνεται λόγω της άρνησης των ΗΠΑ να εφαρμόσουν τις αποφάσεις του ΠΟΕ (π.χ την πράξη 1916 για το αντιντάμπινγκ καθώς και την τροποποίηση Byrd). Αυτό εξηγείται εν μέρει από το γεγονός ότι ασκείται έντονη πίεση στις αρχές των ΗΠΑ από τις εγχώριες ομάδες συμφερόντων («lobbies») και από το Κογκρέσο, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται οι αρχές αυτές να υιοθετούν ανοιχτά αποφάσεις της ομάδας του ΠΟΕ που είναι αντίθετες προς τα συμφέροντα της εγχώριας βιομηχανίας των ΗΠΑ.

3. Ρωσία, Ουκρανία και Λευκορωσία

Μια αξιοσημείωτη εξέλιξη το 2004 ήταν η σημαντική αύξηση των δραστηριοτήτων της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας σε θέματα εμπορικής άμυνας. Το 2004 η Λευκορωσία κίνησε 4 διαδικασίες διασφάλισης για διάφορα προϊόντα, ενώ η Ρωσία και η Ουκρανία κίνησαν 2 έρευνες η καθεμιά. Επίσης, το 2004, τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία κίνησαν για πρώτη φορά διαδικασίες αντιντάμπινγκ κατά εξαγωγέων της ΕΚ όσον αφορά τον ανοξείδωτο χάλυβα και τους συμπιεστές με κοχλίες, αντίστοιχα.

Σημαντικό πρόβλημα σε αυτές τις διαδικασίες υπήρξε η έλλειψη διαφάνειας και δημοσιοποίησης στοιχείων. Άλλη ειδική δυσκολία, που τονίστηκε στην έκθεση του προηγούμενου έτους, ήταν η συνεχιζόμενη χρήση μέτρων διασφάλισης « erga omnes » από αυτές τις χώρες για την αντιμετώπιση αυξήσεων στις εισαγωγές, που προέρχονται από πρωτοβουλίες απελευθέρωσης του περιφερειακού εμπορίου, δηλαδή εντός του χώρου της ΚΑΚ. Η Επιτροπή δραστηριοποιήθηκε έντονα στις υποθέσεις αυτές και συμμετείχε σε σειρά συζητήσεων με τις αρχές για τη βελτίωση της διαφάνειας των διαδικασιών.

Ως αποτέλεσμα της γενικής αύξησης των εξαγωγών της ΕΚ στη Ρωσία και στην Ουκρανία – που αυξήθηκαν με τη διεύρυνση – οι υποθέσεις αυτές προξένησαν ιδιαίτερη ανησυχία στους εξαγωγείς της ΕΚ. Οι εν λόγω εξαγωγείς εξέφρασαν το φόβο ότι αυτά τα εμπορικά μέτρα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση των εθνικών βιομηχανιών. Τα κράτη μέλη της ΕΚ, και ιδίως η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής, έθεσαν επανειλημμένως το θέμα της τήρησης των διεθνών εμπορικών κανόνων από τις χώρες αυτές, ιδίως ύστερα από την προσχώρησή τους στον ΠΟΕ.

4. Κίνα

Μολονότι η έκθεση του προηγούμενου έτους είχε προβλέψει αύξηση στον αριθμό των μέτρων εμπορικής άμυνας που θα ελάμβανε η Κίνα κατά της ΕΚ, το 2004 δεν επιβεβαίωσε την πρόβλεψη αυτή. Η Κίνα έκανε σχετικά μικρή χρήση των μέσων εμπορικής άμυνας κατά της ΕΚ, ενώ μόνο 7 προϊόντα της ΕΚ αποτέλεσαν αντικείμενο κίνησης διαδικασιών το 2004. Ωστόσο, γενικά, η Κίνα καταφεύγει ολοένα περισσότερο σε μέσα εμπορικής άμυνας, ιδιαίτερα στον τομέα των χημικών προϊόντων. Για παράδειγμα, οι εταιρείες της ΕΚ που εξάγουν στην Κίνα από άλλες ασιατικές χώρες εμπλέκονται συχνά σε διαδικασίες αντιντάμπινγκ κινούμενες από την Κίνα. Ο σημαντικός ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας δεν συμβάδισε με αντίστοιχη αύξηση στις εισαγωγές της. Το εμπορικό έλλειμμα της ΕΚ εξακολουθεί να αυξάνεται, εν μέρει επειδή οι εξαγωγείς της συνεχίζουν, γενικά, να αντιμετωπίζουν σειρά σημαντικών εμποδίων στην προσπάθειά τους να εισχωρήσουν στην κινεζική αγορά.

5. Ινδία

Η Ινδία παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους χρήστες μέτρων εμπορικής άμυνας στον κόσμο, ωστόσο το έτος 2004 παρατηρήθηκε ο μικρότερος αριθμός διαδικασιών που κινήθηκαν από την Ινδία κατά της ΕΚ εδώ και πολλά έτη. Οι νέες διαδικασίες έρευνας ήταν μόνον 3 το 2004 σε σύγκριση με 7 το 2003. Η επίλυση διαφοράς στο πλαίσιο του ΠΟΕ, ύστερα από καταγγελία της ΕΚ τα τέλη του 2003, σχετικά με 27 μέτρα αντιντάμπινγκ που επέβαλε η Ινδία κατά εξαγωγέων της ΕΚ, είναι πιθανόν να επηρέασε τη γενική πρακτική της Ινδίας στον τομέα του αντιντάμπινγκ. Παράλληλα με τη διαδικασία διαβουλεύσεων, η Ινδία συμμετείχε σε μια σειρά διαδικασιών αναθεώρησης υφιστάμενων μέτρων αντιντάμπινγκ κατά παραγωγών της ΕΚ. Η εφαρμογή ορισμένων από τα μέτρα αυτά διεκόπη κατά τους πρώτους μήνες του 2005.

6. Λατινική Αμερική

Το 2004 σημειώθηκε ελαφρά πτώση στη δραστηριότητα λήψης μέτρων εμπορικής άμυνας σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η Αργεντινή, που κανονικά αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας λήψης μέτρων εμπορικής άμυνας κατά της ΕΚ, δεν κίνησε νέες διαδικασίες έρευνας το 2004. Είναι πιθανόν η οικονομική ύφεση μετά την υποτίμηση του 2002, να λειτούργησε ανασταλτικά για τις εισαγωγές. Ωστόσο, η Αργεντινή διεξήγαγε διαδικασίες αναθεώρησης εν όψει της λήξης τριών υφιστάμενων αντισταθμιστικών μέτρων κατά κοινοτικών εξαγωγών ισχύος μεταποιημένων γεωργικών προϊόντων (γλουτένη σίτου, κονσερβοποιημένα ροδάκινα και ελαιόλαδο), οι οποίες στα τέλη του 2004 οδήγησαν στην παράταση των μέτρων παρά την έντονη αντίδραση της ΕΚ. Η ΕΚ υπέβαλε και τις τρεις υποθέσεις στον ΠΟΕ, όπου έχουν προγραμματιστεί διαβουλεύσεις για τον Ιούλιο του 2005.

7. Τομείς

8. Γεωργία

Από τους κλάδους που έχουν επηρεαστεί από τα μέτρα εμπορικής άμυνας, ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στη γεωργία. Στον τομέα αυτόν εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά αντισταθμιστικά μέτρα με στόχο τις κοινοτικές εξαγωγές μεταποιημένων γεωργικών προϊόντων, όπως το ελαιόλαδο, τα μεταποιημένα φρούτα και λαχανικά, η ζάχαρη και παράγωγα των δημητριακών. Βεβαίως, η ΕΚ δεν αμφισβητεί ότι υφίστανται αγροτικές επιδοτήσεις ή ότι οι επιδοτήσεις αυτές μπορεί να υπόκεινται σε αντισταθμιστικούς δασμούς. Ωστόσο, η ύπαρξη και μόνον των επιδοτήσεων δεν πρέπει να δικαιολογεί την επιβολή αντισταθμιστικών δασμών δίχως περαιτέρω ανάλυση του κατά πόσον το εξαγόμενο προϊόν έχει επωφεληθεί από τις εν λόγω επιδοτήσεις. Σε πολλές από τις διαδικασίες αντισταθμιστικών μέτρων που κινήθηκαν το 2004 (π.χ. για το ελαιόλαδο και τα κονσερβοποιημένα ροδάκινα) τρίτες χώρες ισχυρίστηκαν ότι τα εξαγόμενα γεωργικά προϊόντα επωφελούνταν αυτόματα από επιδοτήσεις που χορηγούνταν στους αγρότες και όχι στους εξαγωγείς των μεταποιημένων προϊόντων. Η ΕΚ το 2004 έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στις υποθέσεις αυτές, ώστε να εξασφαλίσει ότι οιαδήποτε διαδικασία αντισταθμιστικών μέτρων από τρίτες χώρες βασίζεται στην πλήρη απόδειξη του ότι τα εξαγόμενα προϊόντα έχουν σαφώς επωφεληθεί από μια τέτοιου είδους βοήθεια.

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, που έχει εισαγάγει η ΕΚ από το 2000, θα αλλάξουν τη φύση της χορηγούμενης ενίσχυσης. Ως εκ τούτου, ένα όλο και μεγαλύτερο μέρος των ενισχύσεων της παραγωγής θα παραχωρήσει τη θέση του σε «αποσυνδεδεμένες» ενισχύσεις (ενιαία πληρωμή ανά εκμετάλλευση), εντελώς ανεξάρτητες από την παραγωγή και χωρίς στρεβλωτικές επιπτώσεις στο εμπόριο. Είναι σαφές ότι η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι όλες αυτές οι αλλαγές λαμβάνονται δεόντως υπόψη από τις χώρες που εφαρμόζουν αντισταθμιστικούς δασμούς. Η απαίτηση να αποδεικνύουν την ύπαρξη «μεταφοράς» του οφέλους από τα αγροτικά στα μεταποιημένα προϊόντα, αναμένεται να καταστήσει δυσκολότερη για τις τρίτες χώρες την εφαρμογή αντισταθμιστικών μέτρων στα σχετικά καθεστώτα ενισχύσεων.

9. Χάλυβας και χημικά προϊόντα

Ύστερα από την έντονη δραστηριότητα που σημειώθηκε στον τομέα της χαλυβουργίας μετά τα μέτρα διασφάλισης των ΗΠΑ το 2003, το 2004 υπήρξε μια ήσυχη χρονιά για τον τομέα αυτόν. Λόγω της συνεχούς ζήτησης χάλυβα σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδίως από την Κίνα, το 2004 υπήρξαν ελάχιστες υποθέσεις που να αφορούν το χάλυβα, εκτός από τον υψηλό αριθμό δασμών αντιντάμπινγκ και αντισταθμιστικών δασμών που εξακολουθούν να ισχύουν στις ΗΠΑ και από δύο σημαντικές ρωσικές υποθέσεις, δηλαδή της υπόθεσης που αφορά τη λήψη μέτρων διασφάλισης για σωλήνες μεγάλης διαμέτρου και της υπόθεσης αντιντάμπινγκ για τον ανοξείδωτο χάλυβα. Όπως σημειώθηκε κατά τα προηγούμενα έτη, ο τομέας των χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους τομείς που επηρεάστηκαν περισσότερο από τα μέτρα εμπορικής άμυνας.

Μέρος III: Συγκεκριμένα αποτελεσματα

Το έτος 2004 σημειώθηκαν ορισμένα θετικά αποτελέσματα για τους κοινοτικούς εξαγωγείς που υπήρξαν αντικείμενο διαδικασιών εκ μέρους τρίτων χωρών. Ορισμένες σημαντικές υποθέσεις περατώθηκαν χωρίς την επιβολή μέτρων, ενώ σε άλλες περιπτώσεις τα μέτρα καταργήθηκαν. Η Επιτροπή συμμετείχε έντονα σε όλες αυτές τις διαδικασίες και το γεγονός αυτό δείχνει ότι η ενεργός και άμεση συμμετοχή μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στο αποτέλεσμα των διαδικασιών των μέσων εμπορικής άμυνας που κινούν τρίτες χώρες.

Αξίζει να αναφερθούν οι ακόλουθες καίριας σημασίας υποθέσεις:

- Ινδία: ολοκλήρωση έρευνας αντιντάμπινγκ όσον αφορά τις εισαγωγές επιχρισμένου χαρτιού από την ΕΚ και την Ινδονησία·

- Αυστραλία: ολοκλήρωση ερευνών για δασμούς αντιντάμπινγκ και για αντισταθμιστικούς δασμούς, όσον αφορά το ελαιόλαδο καταγωγής Ελλάδας, Ιταλίας και Ισπανίας·

- Ρωσία: εξαίρεση της ΕΚ από τα μέτρα διασφάλισης για τη λευκή ζάχαρη·

- Τουρκία: ολοκλήρωση 5 διαδικασιών έρευνας για μέτρα διασφάλισης δίχως λήψη μέτρων·

- Κορέα: ολοκλήρωση έρευνας αντιντάμπινγκ για μοριοσανίδες καταγωγής Βελγίου, Ιταλίας και Ισπανίας·

- Ηνωμένες Πολιτείες: κατάργηση των αντισταθμιστικών δασμών για αντιδιαβρωτικές ράβδους χάλυβα καταγωγής Ιταλίας.

Εννοείται ότι η συμμετοχή της Επιτροπής και των κρατών μελών στις υποθέσεις αυτές δεν υπήρξε ο μοναδικός παράγοντας που οδήγησε σε θετικό ή πιο ευνοϊκό αποτέλεσμα για τους εξαγωγείς της ΕΚ. Η ενεργός παρακολούθηση όλων των σημαντικών υποθέσεων και η συνεχής παρέμβαση με στόχο τη στήριξη των εξαγωγέων της ΕΚ παράλληλα με τη διενέργεια τακτικού διαλόγου με τις αρμόδιες για τα μέσα εμπορικής άμυνας αρχές των τρίτων χωρών συμβάλλουν στη δημιουργία των προϋποθέσεων για την ανεύρεση αποδεκτών λύσεων υπέρ των εξαγωγέων της ΕΚ.

Όσον αφορά τις σχέσεις με τα κράτη μέλη σε θέματα που αφορούν μέτρα τρίτων χωρών, η Επιτροπή συνέχισε, κατά τη διάρκεια του 2004, να διερευνά μέσα για τη βελτίωση του συντονισμού. Τα κράτη μέλη, είτε απευθείας είτε μέσω των αντιπροσωπειών τους στις τρίτες χώρες, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση της Επιτροπής για προβλήματα που συναντούν οι εξαγωγείς της ΕΚ στο εξωτερικό, φέρνοντας σε επαφή τις υπηρεσίες της Επιτροπής με τους κοινοτικούς εξαγωγείς ή αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα σχετικά με συγκεκριμένα μέσα εμπορικής άμυνας διμερώς με τις τρίτες χώρες.

Το δίκτυο επαφής μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, που επισημοποιήθηκε με την ίδρυση ειδικών σημείων επαφής ανά κράτος μέλος, αποδείχτηκε ιδιαιτέρως χρήσιμο για τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με υποθέσεις που αφορούν τρίτες χώρες (π.χ για νέες έρευνες, για την επιβολή μέτρων ή για μέτρα του ΠΟΕ σε θέματα μέσων εμπορικής άμυνας) καθώς και τη διευκόλυνση της ταχείας επέμβασης σε περιπτώσεις στις οποίες διακυβεύονται κοινοτικά συμφέροντα. Από την 1η Μαΐου 2004, αυτός ο «κατάλογος σημείων επαφής» επεκτάθηκε ώστε να συμπεριλάβει τα νέα κράτη μέλη. Γενικά, η απευθείας επικοινωνία με τα κράτη μέλη υπήρξε ιδιαιτέρως χρήσιμη σε περιπτώσεις στις οποίες τα στοχευόμενα προϊόντα - στόχος ήταν πολύ συγκεκριμένα. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της έρευνας αντιντάμπινγκ που κίνησε η Ουκρανία για τις εισαγωγές συμπιεστών με κοχλίες, τα κράτη μέλη επέτυχαν να εντοπίσουν τους συγκεκριμένους εξαγωγείς ακριβώς πριν από τη λήξη της προθεσμίας που είχαν ορίσει οι ουκρανικές αρχές. Αυτό βοήθησε τους εξαγωγείς να συμμετάσχουν στη διαδικασία έρευνας.

Συζητήσεις διεξήχθησαν επίσης, κατά τη διάρκεια του 2004, με τον κοινοτικό κλάδο παραγωγής για να εξακριβωθεί ποια πρόσθετα μέτρα είναι δυνατόν να ληφθούν από την ΕΚ για τη βελτίωση της επικοινωνίας. Συγκεκριμένα μέτρα έχουν ήδη ληφθεί όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ): η ΓΔ Εμπορίου δημοσίευσε στην ιστοσελίδα της μια σειρά κατευθυντήριων γραμμών για τις ΜΜΕ, σε περίπτωση που αυτές αποτελούν στόχο μέτρων εμπορικής άμυνας τρίτων χωρών[1].

Μέρος IV: Γενικά προβληματα με τις τριτεσ χωρεσ

10. Συνήθη προβλήματα

11. Ανεπαρκή στοιχεία για την έναρξη διαδικασίας

Τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στην έκθεση του προηγούμενου έτους εξακολουθούν να είναι τα ίδια. Αν και υπάρχουν διαφοροποιήσεις, ορισμένα προβλήματα είναι κοινά σε πολλές διαδικασίες που κινούνται από τρίτες χώρες. Σε διαδικαστικό επίπεδο, οι κανόνες για την έναρξη έρευνας συχνά δεν είναι αυστηροί. Ορισμένες χώρες φαίνεται να απαιτούν από τον καταγγέλλοντα ελάχιστα αποδεικτικά στοιχεία για την υποστήριξη των ισχυρισμών του. Όσον αφορά την ουσία, το συχνότερο πρόβλημα είναι η απουσία εμπεριστατωμένης ανάλυσης της ζημίας και της αιτιώδους συνάφειας. Ειδικότερα, οι «άλλοι παράγοντες», οι οποίοι ενίοτε προκαλούν σαφώς μεγαλύτερη ζημία από τις εισαγωγές, συχνά παραμελούνται. Ως εκ τούτου, τα μέτρα που επιβάλλονται είναι συχνά δυσανάλογα προς τη ζημία που υπέστη, κατά τους ισχυρισμούς, ο εγχώριος κλάδος παραγωγής.

12. Ανεπαρκής διαφάνεια

Ένα άλλο σύνηθες πρόβλημα αποτελεί η ανεπαρκής δημοσιοποίηση στοιχείων από ενδιαφερόμενες χώρες κατά τη χρησιμοποίηση των μέσων εμπορικής άμυνας. Όπως είναι φυσικό, η έλλειψη ενημέρωσης μπορεί να καταστήσει πολύ δύσκολη την αξιολόγηση των στοιχείων στα οποία βασίζεται η έναρξη μιας έρευνας ή με βάση τα οποία προτείνεται μια απόφαση. Το πρόβλημα της ανεπαρκούς δημοσιοποίησης είναι σοβαρότερο στην περίπτωση αιτιολόγησης της επιβολής των μέτρων ή της απόρριψης των αποδεικτικών στοιχείων που υποβάλλονται από τους κοινοτικούς εξαγωγείς. Παρατηρείται ολοένα και πιο συχνά ότι κάποιες αρμόδιες για τις έρευνες αρχές επικαλούνται συνεχώς λόγους τήρησης απορρήτου με στόχο τη μη δημοσιοποίηση στοιχείων, ακόμη και όταν τα εν λόγω στοιχεία δεν είναι εμπιστευτικού χαρακτήρα. Κατά συνέπεια, οι εξαγωγείς δεν διαθέτουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την υπεράσπισή τους στις εν λόγω διαδικασίες.

Παραδόξως, ορισμένες τρίτες χώρες φαίνεται πως δεν είναι σε θέση να εγγυηθούν ότι στοιχεία εμπιστευτικού χαρακτήρα δεν θα αποκαλυφθούν σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Κοινοτικοί εξαγωγείς ανέφεραν ότι, σε ορισμένες τρίτες χώρες, οι κανόνες περί απορρήτου δεν τηρούνται πάντα από τις αρμόδιες για τις έρευνες αρχές, γεγονός που τους αποθαρρύνει από το να συνεργαστούν στις διαδικασίες, ιδίως στις έρευνες αντιντάμπινγκ, όπου απαιτείται από τα μέρη να υποβάλουν πληροφορίες πολύ εμπιστευτικού χαρακτήρα.

13. Κατάχρηση μέσων εμπορικής άμυνας

Όλο και περισσότερες χώρες, κυρίως αναπτυσσόμενες και «υπό μετάβαση», καθίστανται ενεργοί χρήστες των μέσων εμπορικής άμυνας. Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα αισθητή στον τομέα των διασφαλίσεων, τις οποίες ορισμένες χώρες φαίνεται να χρησιμοποιούν περισσότερο ως προστατευτικά μέτρα ρουτίνας παρά ως «βαλβίδα ασφαλείας», με στόχο την αντιμετώπιση απροσδόκητων αυξήσεων στις εισαγωγές. Αυτό οφείλεται πιθανότατα στο γεγονός ότι οι έρευνες διασφάλισης είναι λιγότερο απαιτητικές και κοστίζουν λιγότερο από ό,τι οι έρευνες αντιντάμπινγκ ή οι έρευνες αντεπιδοτήσεων, καθώς δεν απαιτούν συγκέντρωση στοιχείων στο εξωτερικό ούτε επί τόπου εξακριβώσεις· τα μέτρα διασφάλισης επιτρέπουν σε μια χώρα να σταματήσει τις εισαγωγές από όλες τις πηγές, ακόμη και εάν η ζημία μπορεί να εντοπιστεί σε μια χώρα ή σε μια συγκεκριμένη ομάδα χωρών. Η Κοινότητα έχει επανειλημμένως θέσει το θέμα της υπερβολικής χρήσης των μέτρων διασφάλισης στο πλαίσιο του ΠΟΕ και έχει υποστηρίξει σθεναρά την ανάγκη εφαρμογής πολύ αυστηρών κριτηρίων στη χρήση των μέτρων αυτών προκειμένου να διασφαλίσει τον έκτακτο χαρακτήρα τους.

Μέρος V: Συμπέρασμα

Παρά τον μεγάλο αριθμό των ισχυόντων μέτρων κατά των κοινοτικών εξαγωγέων, υπάρχουν περιθώρια αισιοδοξίας για τα επόμενα έτη. Σε πολυεθνικό επίπεδο, η ΕΚ, στο πλαίσιο της αναπτυξιακής ατζέντας της Ντόχα, ασκεί πιέσεις για την εφαρμογή αυστηρότερων κριτηρίων στις έρευνες αντιντάμπινγκ και αντεπιδοτήσεων (π.χ. εναρμόνιση των διαδικασιών έρευνας και μείωση των δαπανών). Σε διμερές επίπεδο, η ΕΚ συστήνει ειδικές ομάδες εμπειρογνωμόνων με ορισμένους εμπορικούς εταίρους (Ινδία, Κίνα και Κορέα). Οι εν λόγω ομάδες επιτρέπουν την ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων, για τη βελτίωση της διεξαγωγής ερευνών και της εφαρμογής των κανόνων που αφορούν τα μέσα εμπορικής άμυνας. Αυτό συμβάλλει στην καλύτερη αμοιβαία κατανόηση των πρακτικών της κάθε πλευράς.

Επιπλέον, συχνά οι τρίτες χώρες ζητούν από τη Γενική Διεύθυνση Εμπορίου (ΓΔ Εμπορίου) τη διοργάνωση επιμορφωτικών σεμιναρίων για τις πρακτικές εμπορικής άμυνας της ΕΚ. Οι τρίτες χώρες θεωρούν όλο και περισσότερο τις κοινοτικές πρακτικές ως «παράδειγμα προς μίμηση» («Vorbildsfunktion»), λόγω των αυστηρών κανόνων που εφαρμόζονται στα θέματα εμπορικής άμυνας. Γενικά, η ΕΚ χρηματοδοτεί δύο τέτοια σεμινάρια ετησίως, ενώ ο αριθμός άλλων εκδηλώσεων που χρηματοδοτούνται από τις ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες ποικίλλει. Με τον τρόπο αυτό, η ΓΔ Εμπορίου μπορεί να βοηθήσει τους υπαλλήλους των τρίτων χωρών να βελτιώσουν τις ερευνητικές μεθόδους τους. Από το 2001 μέχρι σήμερα, έχουν διοργανωθεί σεμινάρια στην Ταϊλάνδη, την Ινδονησία, την Ουκρανία, την Κίνα, τη Ρωσία, την Ινδία, το Πακιστάν και τη Ρουμανία, και αυτά αναφέρονται μόνο ενδεικτικά. Το 2004, τα σεμινάρια πραγματοποιήθηκαν για υπαλλήλους από την Κορέα, την Αργεντινή, τη Ρωσία, την Κίνα, το Βιετνάμ, την Τουρκία, την Ουκρανία και τη Ρουμανία.

[1] (http://europa.eu.int/comm/trade/issues/respectrules/tdi_sme/faqs.htm)