ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 31.10.1995 
COM(95) 503 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΩΝ ΤΩΝ 
ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΣΟΤΙΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ 

Οι επιπτώσεις των διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών στην 
εσωτερική αγορά 
Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 
Πρόλογος 
Από το καλοκαίρι του 1992 παρατηρήθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημαντικές 
νομισματικές διακυμάνσεις. Σε τρία χρόνια, πέντε νομίσματα υποτιμήθηκαν κατά 
20% ή και περισσότερο σε σχέση με τα σταθερότερα νομίσματα του ΕΝΣ. 
Η σημασία και η ταχύτητα των εξελίξεων αυτών δικαιολογούν την εξέταση του εν 
λόγω θέματος στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο. Τον Ιούνιο του 1995, το Ευραχιταϊκό 
Συμβούλιο των Καννών ζήτησε από την Επιτροπή "να εξετάσει σε βάθος αυτά τα 
προβλήματα και να παρουσιάσει τα συμπεράσματα της το φθινόπωρο". 
Ανταποκρινόμενη στο αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Επιτροπή 
προσπάθησε να επισημάνει τις επιπτώσεις των ενδοευρωπαϊκών νομισματικών 
διακυμάνσείον στην οικονομική ανάπτυξη και την εσωτερική αγορά. Είναι επίσης 
διατεθειμένη να παρουσιάσει την έκθεση αυτή στα αρμόδια όργανα της Ένοοσης. 
Ι Περιορισμοί 
Οποιαδήποτε μελέτη αυτού του είδους, όσο και να είναι ενδελεχής, 
προσκρούει σε ορισμένες δυσκολίες: 
Ορισμένα από τα βασικά σχετικά στοιχεία δεν είναι διαθέσιμα για το 
διάστημα μετά το 1994. 
Οι επιπτώσεις των διακυμάνσεων στις επενδυτικές αποφάσεις και την 
απασχόληση δεν είναι εύκολο να ποσοτικοποιηθούν. 
Είναι πρόωρο να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για τις 
μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των διακυμάνσεων αυτών, δεδομένου και 
του ότι ο χρόνος αντίδρασης των επιχειρήσεων μπορεί να είναι 
σχετικά μακρύς. 
Μπόρεσαν να αναλυθούν λεπτομερώς ορισμένοι μόνο τομείς 
δραστηριότητας. 
II Διαπίστωση 
Παρά τους περιορισμούς αυτούς, μπόρεσαν να επισημανθούν αρκετά 
φαινόμενα. 
Επιβράδυνση της ανάπτυξης 
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, που 
επιβεβαιώνονται και από άλλους διεθνείς οργανισμούς, οι νομισματικές 
ανακατατάξεις, και οι απότομες διακυμάνσεις της τρέχουσας ή 
προβλεπόμενης κερδοφορίας που συνεπάγονται, δημιούργησαν κλίμα 
αβεβαιότητας και αναμονής για τους οικονομικούς παράγοντες, γεγονός που 
οδήγησε το 1995 σε επιβράδυνση της ανάπτυξης της τάξης του 0,25 έως 0,5 
της ποσοστιαίας μονάδας (περιλαμβανομένων και το>ν επιπτώσεων από το 
δολάριο). Η διαρκής όμως ανάπτυξη είναι απαραίτητη προϋπόθεση στην 
Ευρώπη για τη μείωση του υπερβολικά υψηλού επιπέδου της ανεργίας. 
Διαφορετικές επιπτώσεις στο δείκτη ανταγωνιστικότητα-κόστος 
Οι επιπτώσεις των νομισματικών διακυμάνσεων από το 1992 έως το 1995 
στην εξέλιξη του δείκτη ανταγωνιστικότητας/κόστους για μακρά περίοδο 
είναι ποικίλες. Μεταξύ των κρατών μελών των οποίων το νόμισμα 
υποτιμήθηκε, ορισμένα γνώρισαν σημαντικά κέρδη του δείκτη 
ανταγωνιστικότητας-κόστους μεταξύ του 19871 και του 1995 (Ιταλία, 
Σουηδία) αλλά ορισμένες άλλες γνώρισαν μειώσεις (Ισπανία) και άλλες 
σταθερότητα (Ηνωμένο Βασίλειο). Μεταξύ των χωρών των οποίων το 
νόμισμα ανατιμήθηκε, ορισμένες γνώρισαν μειώσεις του δείκτη 
ανταγωνιστικότητας-κόστους μεταξύ του 1987 και του 1994 (Γερμανία) ενώ 
άλλες παρέμειναν σταθερές (Γαλλία). 
Δευτερεύουσες επιπτώσεις στα εμπορικά ισοζύγια... 
Τα εμπορικά ισοζύγια των κρατών μελών δεν φαίνεται να επηρεάζονται τόσο 
από τις νομισματικές διακυμάνσεις όσο από διαρθρωτικούς παράγοντες και 
από τη διαφορά ανάπτυξης μεταξύ μιας χώρας και των εμπορικών εταίρων 
της. Σε μια σχετικά μακρά περίοδο (1987-1994), η εξέλιξη το)ν μεριδίων 
αγοράς σε αξία για τη μεταποιητική βιομηχανία προσανατολίζεται σε άνοδο 
για τη Γαλλία και την Ισπανία, σαφή μείωση για τη Γερμανία και ελαφρά 
μείωση για την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. 
....αλλά αισθητές στις συμπεριφορές των περιθωρίων κέρδους 
Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι ορατές μακροοικονομικές 
επιπτώσεις φαίνονται περιορισμένες είναι ότι οι εξαγωγείς των χοορών των 
οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε ενίσχυσαν τα περιθο>ριά κέρδους τους από 
το 1992. Αντίθετα, οι εξαγωγείς των άλλων χωρών μεύοσαν τα δικά τους 
περιθώρια. Οι συνέπειες των συμπεριφορών αυτών σχετικά με τα περιθώρια 
κέρδους είναι δύσκολο να προβλεφθούν: από τη μία πλευρά, οι επιχειρήσεις 
των χωρών των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε μπορεί στο μέλλον να 
επιλέξουν πιο επιθετικές εμπορικές πολιτικές, ενώ από την άλλη πλευρά, 
αυτές οι διακυμάνσεις της κερδοφορίας μπορεί να έχουν συνέπειες στις 
επενδύσεις και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. 
Ο Ιανουάριος του 1987 αντιστοιχεί στην τελευταία γενική αναπροσαρμογή 
στο πλαίσιο του ΕΝΣ και σε μια σχετική ισορροπία των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών. Η ημερομηνία αυτή αποτελεί λοιπόν ένα λογικό σημείο αναφοράς 
για τις μελέτες αυτού του είδους. Η επιλογή μιας άλλης αντίστοιχης 
ημερομηνίας αναφοράς (1983) δεν μεταβάλλει τα σχετικά συμπεράσματα. 
Πιο ορατές επιπτώσεις στο τομεακό και περιφερειακό επίπεδο 
Οι επιπτώσεις των νομισματικών διακυμάνσείον είναι πιο ξεκάθαρες στο 
επίπεδο των τομέοιν δραστηριότητας. Στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας 
ή της ένδυσης, για παράδειγμα, οι χώρες με σταθερό νόμισμα αντιμετωπίζουν 
περιορισμό των περιθωρίων κέρδους και μείωση των εξαγωγών σε όγκο. 
Ορισμένες παραμεθόριες περιοχές, κοντά σε χώρες των οποίοον το νόμισμα 
υποτιμήθηκε, αντιμετωπίζουν επίσης ιδιαίτερες δυσκολίες. 
III Συμπεράσματα 
Δυσκολίες για την οικονομία της Ένωσης 
Με βάση τη διαπίστωση αυτή, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι νομισματικές 
διακυμάνσεις δημιουργούν ορισμένες δυσκολίες για την οικονομία της 
Ένωσης, ακόμη και αν οι δυσκολίες δεν οφείλονται κατά κανένα τρόπο στην 
κατάργηση των εμποδίων στις ανταλλαγές ούτε στους κανόνες της κοινής 
αγοράς. 
Γενικά, η αβεβαιότητα που απορρέει από τις διακυμάνσεις αυτές μπορεί να 
οδηγήσει σε κακή διάθεση των πόρων και να δημιουργήσει δυσκολίες σε ό,τι 
αφορά τις γεωγραφικές τοποθεσίες των παραγωγικών δραστηριοτήτων. 
Επίσης, είναι φανερό ότι η αβεβαιότητα αυτή επηρεάζει τους οικονομικούς 
παράγοντες, και επιβραδύνει τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. 
Εξάλλου, στις χώρες των οποίων το νόμισμα παρέμεινε σταθερό, η ταχύτητα 
και το εύρος των αλλαγών από το Σεπτέμβριο του 1992 δημιουργεί δυσκολίες 
προσαρμογής για ορισμένους τομείς και ορισμένες περιοχές. Ακόμη και αν 
οι νομισματικές διακυμάνσεις απλώς αντισταθμίζουν προηγούμενες διαφορές 
ανταγωνιστικότητας-κόστους, δημιουργούν "ασυνέχειες" που οι επιχειρήσεις 
δεν μπορούν να απορροφήσουν από τη μια μέρα στην άλλη. 
Παράλληλα, στις χοόρες των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε, οι 
διακυμάνσεις συνεπάγονται αναζωπύρωση του πληθωρισμού και αύξηση των 
επιτοκίων, εις βάρος της υγιούς και διαρκούς ανάπτυξης. Η πείρα δείχνει ότι 
οι υποτιμήσεις δεν έχουν επιτυχία, μακροπρόθεσμα, σε ό,τι αφορά την 
οικονομική πολιτική. 
Αντιμετώπιση των αιτίων αυτών των διακυμάνσεων 
Απέναντι στις δυσκολίες αυτές, νέα μέτρα με στόχο τη διόρθωση των 
επιπτώσεων των νομισματικών διακυμάνσεων για τους τομείς και τις 
περιοχές που θίγονται περισσότερο θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τα 
προβλήματα: ανακατάτμηση της ενιαίας αγοράς, εμπόδια στις ανταλλαγές και 
μεγαλύτερη επιβράδυνση της ανάπτυξης σε βάρος της απασχόλησης. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι νομισματικές διακυμάνσεις θα μπορούσαν να 
έχουν ως αποτέλεσμα την επιδείνωση των προβλημάτων τομέων ή περιοχών 
που έχουν ήδη πληγεί από διαρθρωτικές δυσκολίες. Οι επιπτώσεις αυτές θα 
εξετάζονταν, όπως και αυτές από άλλες αιτίες, στα όρια των ισχυόντων 
κοινοτικών κανόνων και μηχανισμίόν. Σε καμία περίπτοκιη, η εξέταση αυτή 
δεν θα οδηγήσει στην αμq)ισβήτηση της διάθεσης των διαρθροπικοΥν πόρων 
μεταξύ των κρατών μελ(όν ή μεταξύ στόχο)ν, ούτε στην αμφισβήτηση το>ν 
κανόνων προγραμματισμού τους. 
Οι νομισματικές διακυμάνσεις είναι ένα φαινόμενο μακροοικονομικό στην 
ουσία του, ακόμη και αν τα αποτελέσματα γίνονται αισθητά σε τομεακό ή 
περιφερειακό επίπεδο. Οι λύσεις δεν μπορούν και δεν θα πρέπει να αφορούν 
τις συνέπειες, αλλά να αντιμετωπίζουν τα αίτια. Τα αίτια όμως αυτά 
συνδέονται άμεσα με την ανεπάρκεια της προόδου που σημειώθηκε όσον 
αφορά τη σύγκλιση, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τη μείωση των δημοσιονομικών 
ελλειμμάτων. 
Ενιαίο νόμισμα και σύγκλιση των οικονομιών 
Η οριστική λύση αυτών των διαταραχών προϋποθέτει τη σύγκλιση των 
οικονομιών που είναι απαραίτητη για την εγκαθίδρυση ενός ισχυρού και 
σταθερού ενιαίου νομίσματος, και ειδικότερα τη συνεχή τήρηση τα)ν 
κριτηρίων του πληθωρισμού και του δημοσίου ελλείμματος που καθορίζει η 
Συνθήκη. Θα πρέπει να υπενθυμιστεί σχετικά ότι το ενιαίο νόμισμα θα πρέπει 
να καταστεί το νόμισμα ολόκληρης της Ένωσης το ταχύτερο δυνατό. 
Βραχυπρόθεσμα όπως και μακροπρόθεσμα, η ενίσχυση της σύγκλισης 
αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρηση και την ενίσχυση της 
εσωτερικής αγοράς. Με ή χωρίς ενιαίο νόμισμα, η μείωση των ελλειμμάτων 
αποτελεί εξάλλου αναγκαιότητα ώστε να αποφευχθούν οι "ποινές" των 
χρηματαγορών και η αύξηση των επιτοκίων. Εξάλλου, οι πρόοδοι της 
σύγκλισης χρησιμεύουν στη δημιουργία ενός υγιούς μακροοικονομικού 
πλαισίου, προς όφελος της ανάπτυξης και της καταπολέμησης της ανεργίας. 
Ο άξονας αυτός είναι ένα από τα σημεία στήριξης της ευρωπαϊκής 
στρατηγικής για την απασχόληση, που αποβλέπει επίσης στον εμπλουτισμό 
του περιεχομένου της ανάπτυξης σε απασχόληση με μικροοικονομικά και 
διαρθρωτικά μέσα. 
Ενίσχυση της σύγκλισης 
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα μεριμνήσει για την αυστηρή εφαρμογή των 
μηχανισμών που προβλέπει η Συνθήκη ώστε να ενισχυθεί η σύγκλιση. Θα 
μεριμνήσει επίσης ώστε να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά μέσα για το 
σκοπό αυτό. Τέλος, θα διασφαλίσει την αυστηρή εφαρμογή των κανόνων 
σχετικά με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς στο σύνολο της. 
Αυτή η ενίσχυση της σύγκλισης θα δημιουργήσει επίσης τις βάσεις για μια 
ενισχυμένη νομισματική αλληλεγγύη. Τα δύο αυτά σημεία είναι αλληλένδετα, 
ειδικότερα με την προοπτική του τρίτου σταδίου της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης, στάδιο κατά τη διάρκεια του οποίου τα κράτη μέλη 
που δεν θα μπορέσουν να συμμετάσχουν από την αρχή στο ενιαίο νόμισμα 
6α πρέπει να δημιουργήσουν ένα μηχανισμό υποκατάστασης του σημερινού 
ΕΝΣ. 
Στην προοπτική αυτή, η Επιτροπή εκπονεί για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 
Μαδρίτης τη συνεισφορά της στο πλαίσιο του αιτήματος των Καννών για τις 
μελλοντικές συναλλαγματικές σχέσεις μεταξύ του ευρωπαϊκού νομίσματος 
και των νομισμάτων των άλλων χωρών της Ένωσης. 
* * * 
Ολοκληρώνοντας αυτή την έκθεση, η Επιτροπή εκτιμά ότι το ενιαίο νόμισμα 
αποτελεί το απαραίτητο συμπλήρωμα της ενιαίας αγοράς. Η Οικονομική και 
Νομισματική Ένωση είναι η κατάλληλη απάντηση στις δυσκολίες που 
δημιουργούν οι νομισματικές διακυμάνσεις για την ευρουταϊκή οικονομία. 
Οποιαδήποτε άλλη λύση θα μπορούσε να είναι χειρότερη από τα προβλήματα 
που προσπαθεί να επιλύσει. 
Όλες οι προσπάθειες και όλες οι πρόοδοι στη διαδικασία της σύγκλισης 
ενόψει της νομισματικής ένωσης συμβάλλουν ήδη από σήμερα στην 
αποδυνάμωση των επιπτώσεων των νομισματικών διακυμάνσεων και στην 
εγκαθίδρυση ενός υγιούς μακροοικονομικού πλαισίου θετικού για την 
ανάπτυξη και τη δημιουργία απασχόλησης. 
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 
Ι. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών, το Συμβούλιο υπογράμμισε ότι "οι 
πρόσφατες νομισματικές αναταραχές, εφόσον συνεχιστούν, είναι πιθανό να 
επηρεάσουν την καλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς και να παρεμποδίσουν 
τη συνέχιση μιας εναρμονισμένης και ισόρροπης ανάπτυξης". Ζήτησε από την 
Επιτροπή να "εξετάσει σε βάθος αυτά τα προβλήματα και να παρουσιάσει τα 
συμπεράσματα της το φθινόπωρο" (SI (95) 500, 27 Ιουνίου 1995). Το αίτημα 
αυτό του Συμβουλίου θα πρέπει να τοποθετηθεί στο πλαίσιο του άρθρου 
109μ της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση που προβλέπει ότι "κάθε 
κράτος μέλος αντιμετωπίζει τη συναλλαγματική του πολιτική ως πρόβλημα 
κοινού ενδιαφέροντος". 
2. Μετά την κρίση του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών του ΕΝΣ το 
Σεπτέμβριο του 1992, πολλά ευρωπαϊκά νομίσματα υποτιμήθηκαν σημαντικά 
έναντι του γερμανικού μάρκου. Αυτό ισχύει ειδικότερα, από τον Αύγουστο 
του 1992 ως τον Αύγουστο του 1995, για την ιταλική λιρέτα (υποτίμηση κατά 
32%), τη σουηδική κορώνα (27%), την ισπανική πεσέτα (25%) και τη λίρα 
στερλίνα (20%). Αυτή η περίοδος αναταραχής χαρακτηρίζεται από τρία 
γεγονότα στις αγορές συναλλάγματος: πρώτον την έξοδο της λίρας στερλίνας 
και της ιταλικής λιρέτας από το συναλλαγματικό μηχανισμό του ΕΝΣ το 
Σεπτέμβριο του 1992, δεύτερον την απόφαση του Αυγούστου του 1993 για τη 
διεύρυνση των περιθωρίων διακύμανσης του συναλλαγματικού μηχανισμού 
σε 15% και τρίτον από την ισχυρή υποτίμηση του αμερικανικού δολαρίου το 
Φεβρουάριο και το Μάρτιο του 1995 που συνέβαλε στην υποτίμηση 
ορισμένων ευρωπαϊκών νομισμάτων. 
Η υποτίμηση των ευρωπαϊκών αυτών νομισμάτων είναι αποτέλεσμα των 
πιέσεων που ασκήθηκαν από τις διεθνείς χρηματαγορές. Πάντως, ακόμη και 
αν οι υποτιμήσεις αυτές δεν είναι αποτέλεσμα πολιτικής βούλησης, 
αποτελούν "ποινές" που επιβάλλονται από τις αγορές λόγω της ανεπάρκειας 
των μακροοικονομικών πολιτικών. 
3. Θεωρητικά, οι κινήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών μπορούν να 
επηρεάσουν το εσωτερικό εμπόριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά δύο 
διαφορετικούς τρόπους. Αφενός, οι βραχυπρόθεσμες κινήσεις μπορούν, λόγο) 
της αβεβαιότητας που συνεπάγονται, να περιορίσουν τον όγκο των 
ανταλλαγών. Αφετέρου, ορισμένες μεσοπρόθεσμες κινήσεις μπορούν, λόγω 
των μεταβολών των όρων ανταγωνιστικότητας που συνεπάγονται, να 
επηρεάσουν επίσης τις εμπορικές ροές και τη διεθνή εξειδίκευση. 
4. Εξάλλου, οι κινήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών μπορούν γενικά να 
έχουν σημαντικές μακροοικονομικές επιπτώσεις. Από τη μία πλευρά, η 
αβεβαιότητα μπορεί να έχει σημαντικές αρνητικές συνέπειες στις αποφάσεις 
για επενδύσεις και κατανάλωση, και άρα, στις προοπτικές ανάπτυξης της 
Κοινότητας στο σύνολο της. Από την άλλη πλευρά, οι μεταβολές των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών μπορούν να οδηγήσουν σε ανακατανομή της 
οικονομικής ανάπτυξης και του πληθωρισμού μεταξύ των χωρών των οποίων 
το νόμισμα ανατιμάται και των χωρών των οποίων το νόμισμα υποτιμάται, 
με τις τελευταίες αυτές χώρες να γνωρίζουν βραχυπρόθεσμα αύξηση της 
ανάπτυξης αλλά και αναζωπύρωση του πληθωρισμού. 
7 
5. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προέβησαν στην εξέταση των επιπτώσεοον των 
πρόσφατων κινήσεων τα>ν συναλλαγματικοί ισοτιμιών στη λειτουργία της 
εσωτερικής αγοράς και την οικονομική ανάπτυξη της Ένωσης, και τα>ν 
κρατών μελών της. Η εξέταση αυτή προσέκρουσε σε ορισμένες οιχικολίες, 
μεθοδολογικού αλλά και εμπειρικού τύπου. Στο μεθοδολογικό επίπεδο, είναι 
φυσικά ιδιαίτερα πολύπλοκο να απομονωθούν οι επιπτώσεις των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών από άλλα οικονομικά γεγονότα που συνέβησαν 
κατά την ίδια περίοδο. Το έργο αυτό καθίσταται ακόμη πιο δύσκολο από το 
γεγονός ότι η διαθέσιμη περίοδος παρατήρησης είναι μικρή και δεν επιτρέπει 
την αποτύπωση του συνόλου των επιπτώσεων. Έτσι είναι απαραίτητη κάποια 
επιφυλακτικότητα και λόγω του γεγονότος ότι οι αποφάσεις των 
επιχειρήσεων με βάση τις νομισματικές διακυμάνσεις μπορεί να ληφθούν 
αρκετά μετά την περίοδο παρατήρησης. Στο εμπειρικό επίπεδο, η δημιουργία 
της ενιαίας αγοράς προκάλεσε μια ασυνέχεια το>ν στατιστικοΥν σειρών του 
εμπορίου και καθυστέρησε την δημοσίευση τους.. Πράγματι, η εισαγο>γή ενός 
νέου συστήματος συλλογής δεδομένο>ν επηρέασε τη συγκρισιμότητα το>ν 
στοιχείων του ενδοκοινοτικού εμπορίου για τις χίόρες της 'Ευρωπαϊκής 
Ένωσης πριν και μετά το 1993. Λαμβανομένων υπόψη των δυσκολιών αυτών, 
οι υπηρεσίες της Επιτροπής χρησιμοποίησαν μία δέσμη δεικτών των οποίων 
τα αποτελέσματα παρουσιάζονται στη συνέχεια. 
II. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ 
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ. 
Μακροοικονομικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη 
6. Στο μακροοικονομικό επίπεδο, οι πρόσφατες κινήσεις των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών μεταξύ των νομισμάτων της Ένωσης είναι ανησυχητικές. Από τις 
αρχές του 1995, η Κοινότητα στο σύνολο της γνωρίζει κάποια επιβράδυνση 
της ανάπτυξης και των επενδύσεων που εξηγούνται εν μέρει από τις 
επιπτώσεις, καθαρά οικονομικής φύσης, αυτο')ν των κινήσεοτν των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών, και από την απώλεια εμπιστοσύνης των 
οικονομικών παραγόντων έναντι της νομισματικής αβεβαιότητας. Η γενική 
αυτή διαπίστωση περιέχει διαφορετικές εκτιμήσεις για τις χο')ρες των οποίων 
το νόμισμα υποτιμήθηκε και τις χώρες των οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε. 
Για τις πρώτες, τα κέρδη σε ό,τι αφορά την οικονομική ανάπτυξη 
συνοδεύτηκαν από άνοδο των τιμών και των ονομαστικών επιτοκίων που 
οδήγησαν, σε κάποιο βαθμό, στην αύξηση της αβεβαιότητας των νοικοκυριών. 
Για τη δεύτερη κατηγορία χωρών, (των οποίων το βάρος, μετρημένο σε ΑΕΠ, 
στην Ένωση υπερβαίνει αισθητά το 50%) αντίθετα, η επιβράδυνση της 
ανάπτυξης συνοδεύτηκε από μείωση του πληθωρισμού. Θα πρέπει να 
σημειωθεί, ότι μέσα στις δύο αυτές ομάδες η ευρύτητα των σχετικών 
επιπτώσεων ποικίλλει ανάλογα με το βαθμό ανατίμησης ή υποτίμησης των 
νομισμάτων. 
Με βάση τις οικονομικές προσομοιώσεις και τις πιο πρόσφατες πληροφορίες, 
οι υπηρεσίες της Επιτροπής εκτιμούν ότι οι νομισματικές αναταραχές μπορεί 
να οδήγησαν το 1995 σε μείωση της ανάπτυξης και το>ν επενδύσεων στην 
Κοινότητα της τάξης των 0,25 έως 0,5 ποσοστιαίων μονάδων 
(περιλαμβανομένων και των επιπτώσεων από το δολάριο). Για την Ιταλία, οι 
προσομοιώσεις δείχνουν πρόσθετη αύξηση των τιμών κατά 1,5 ποσοστιαία 
μονάδα και αύξηση των βραχυπρόθεσμων ονομαστικών επιτοκίων κατά 2 
μονάδες. Για τις χώρες των οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε, αντίθετα, οι 
προσομοιώσεις αυτές δείχνουν μείωση του πληθωρισμού και των 
βραχυπρόθεσμων ονομαστικών επιτοκίων της τάξης των 0,5 έως 1 
ποσοστιαίων μονάδων (οι προσομοιώσεις αυτές βασίζονται στην υπόθεση 
σταθερών βραχυπρόθεσμων πραγματικών επιτοκίων). Συνολικά, οι 
διαπιστώσεις αυτές επιβεβαιώνονται και από άλλους διεθνείς οργανισμούς, 
όπως για παράδειγμα ο ΟΟΣΑ. 
Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η συναλλαγματική κατάσταση των 
ευρωπαϊκών νομισμάτων οφείλεται εν μέρει και στην εξέλιξη του δολαρίου. 
Το Φεβρουάριο και το Μάρτιο του 1995, το δολάριο υποτιμήθηκε σημαντικά 
σε σχέση με τα κοινοτικά νομίσματα, γεγονός που οδήγησε στην ενίσχυση των 
αποκλίσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών νομισμάτων και σε μεγαλύτερη 
αστάθεια. Για παράδειγμα, κατά την περίοδο 1992-95, η εξέλιξη των 
ισοτιμιών γερμανικού μάρκου/δολαρίου και γερμανικού μάρκου/λιρέτας ήταν 
παράλληλη (στατιστικά σημαντική συσχέτιση). Είναι κατά συνέπεια δύσκολο 
να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις των διακυμάνσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών 
νομισμάτων ανεξάρτητα από τις επιπτώσεις του δολαρίου. 
Κινήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών και δείκτης ανταγωνιστικότητας-
κόστους 
7. Στο επίπεδο των εμπορικών ανταλλαγών, προέχει να δούμε σε ποιο βαθμό 
οι κινήσεις των ονομαστικών συναλλαγματικών ισοτιμιών επηρέασαν τη 
σχέση ανταγωνιστικότητας-κόστους των κρατών μελών. Η έννοια της σχέσης 
ανταγωνιστικότητας-κόστους που χρησιμοποιείται παραδοσιακά από τους 
διεθνείς οργανισμούς δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της 
ανταγωνιστικότητας γενικά. Πρόκειται για μια μέτρηση που δεν λαμβάνει 
υπόψη της παρά το μοναδιαίο κόστος της εργασίας για μια χώρα σε σχέση 
με τους εμπορικούς εταίρους της. Οι δείκτες ανταγωνιστικότητας-κόστους 
συνεπάγονται την αυθαίρετη επιλογή ενός έτους αναφοράς. Οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής επέλεξαν κυρίως το πρώτο τρίμηνο του 1987 ως περίοδο 
αναφοράς, γιατί αντιστοιχεί σε μια περίοδο σταθερότητας των ισοτιμιών που 
τελείωσε με την κρίση του Σεπτεμβρίου του 1992. Η επιλογή μιας 
εναλλακτικής περιόδου (1983) δεν μεταβάλλει τα κυριότερα συμπεράσματα 
που εξάγονται από τις αναλύσεις του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους. 
8. Η περίοδος 1987-1992 χαρακτηρίζεται ταυτόχρονα από τη σχετική 
σταθερότητα των ονομαστικών ισοτιμιών και από διαφορετικές εξελίξεις σε 
ό,τι αφορά τον πληθωρισμό και την παραγωγικότητα, και άρα διαφορετική 
εξέλιξη του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους μεταξύ των κρατών μελών. 
Την περίοδο από το τρίτο τρίμηνο του 1992 ως το τρίτο τρίμηνο του 1995, 
σε ορισμένες χώρες παρατηρήθηκε αύξηση των πραγματικών ονομαστικών 
συναλλαγματικών ισοτιμιών τους. Πρόκειται για τη Γερμανία, τη Δανία, τη 
Γαλλία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία, το Βέλγιο και τη Φινλανδία στις 
οποίες παρατηρήθηκε ανατίμηση μεταξύ 15% (Γερμανία) και 7% (Φινλανδία). 
Αντίθετα, στην Ιταλία, τη Σουηδία, την Ισπανία, την Ελλάδα, το Ηνωμένο 
Βασίλειο,, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία παρατηρήθηκε μείωση των 
πραγματικών ονομαστικών συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ 26% για την 
Ιταλία και 2% για την Ιρλανδία. 
9. Αυτές οι αλλαγές των ονομαστικών συναλλαγματικών ισοτιμιών είχαν, 
ανάλογα με τη χώρα., διαφορετικές επιπτώσεις στην εξέλιξη του δείκτη 
ανταγωνιστικότητας-κόστους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συνέβαλαν στη 
διόρθωση των κερδών ή απωλεκόν του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους 
που είχαν καταγραφεί κατά την περίοδο 1987-1992. Σε άλλες περιπτώσεις, 
οδήγησαν σε καθαρά κέρδη ή απώλειες του δείκτη ανταγωνιστικότητας-
κόστους σε σχέση με τις εξελίξεις που διαπιστώθηκαν για την περίοδο αυτή. 
10. Για τις χώρες των οποίων ο δείκτης ανταγωνιστικότητας-κόστους 
επιδεινώθηκε σημαντικά μεταξύ του 1987 και του 1992, οι ονομαστικές 
αλλαγές που παρατηρήθηκαν την περίοδο από το τρίτο τρίμηνο του 1992 ως 
το τρίτο τρίμηνο του 1995 άλλες υπεραντιστάθμισαν τις απώλειες που είχαν 
καταγράψει προηγουμένως (Σουηδία) ενώ άλλες αντιστάθμισαν εν μέρει τις 
απώλειες (Ισπανία). Για την Ελλάδα και την Πορτογαλία, οι ονομαστικές 
αυτές αλλαγές δεν οδήγησαν σε βελτίωση του δείκτη ανταγωνιστικότητας-
κόστους που συνέχισε να επιδεινώνεται, χωρίς αυτό να συνεπάγεται 
υποχρεωτικά την επιδείνωση της συνολικής τους ανταγωνιστικότητας όπως 
αποδεικνύει (για την Πορτογαλία) η βελτίωση το)ν ενδοκοινοτικών μεριδίοον 
αγορών της. 
Για τη Γαλλία και την Αυστρία των οποίων ο δείκτης ανταγωνιστικότητας-
κόστους βελτιώθηκε αισθητά μεταξύ του 1987 και του 1992, οι ονομαστικές 
αλλαγές που παρατηρήθηκαν από το 1992 ως το 1995 εξουδετέρωσαν σε 
σημαντικό βαθμό τα προηγούμενα κέρδη. 
Τέλος, μεταξύ των χωρών στις οποίες παρατηρήθηκαν περιορισμένες 
μεταβολές του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους για την περίοδο 1987-
1992, οι ονομαστικές αλλαγές από το 1992 ως το 1995 επέτρεψαν στην Ιταλία 
να έχει σημαντικά κέρδη του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους (24% για 
το σύνολο της περιόδου από το πρώτο τρίμηνο του 1987 στο τρίτο τρίμηνο 
του 1995). Αντίθετα, οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν σε απώλειες του δείκτη 
ανταγωνιστικότητας-κόστους, αρκετά αισθητές για τη Γερμανία (20%) και σε 
μικρότερο βαθμό για τη Δανία (9%), και για την οικονομική ένωση Βελγίου 
και Λουξεμβούργου (7%). Για το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Κάτω Χώρες, η 
αλλαγή του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους ήταν σχετικά μικρή για το 
σύνολο της περιόδου από το πρώτο τρίμηνο του 1987 στο τρίτο τρίμηνο του 
1995. 
Τέλος, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι δεν υπάρχει απόλυτη σχέση μεταξύ 
ονομαστικών διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών και 
διακυμάνσεων του δείκτη ανταγωνιστικότητάς-κόστους. Η μεταβολή των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών δεν συνεπάγεται και μεταβολή του δείκτη 
αντάγωνιστικότητας-κόστους αφού οι νομισματικές διακυμάνσεις δεν είναι 
ο μόνος παράγοντας που επηρεάζει τις διακυμάνσεις του δείκτη 
ανταγωνιστικότητας-κόστους. Η βελτίωση του μοναδιαίου κόστους της 
εργασίας σε εθνικό νόμισμα που συνδέεται με την αύξηση της 
παραγωγικότητας και τις προσπάθειες μισθολογικής συγκράτησης μπορεί 
επίσης να επηρεάσει το δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους (πίνακας 1). 
10 
Επιπτώσεις των κινήσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών στα τρέχοντα και 
εμπορικά ισοζύγια. 
11. Το δεύτερο θέμα είναι να δούμε σε ποιο βαθμό οι εξελίξεις του δείκτη 
ανταγωνιστικότητας-κόστους επηρέασαν τα τρέχοντα και εμπορικά ισοζύγια. 
Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία που καλύπτουν την περίοδο μέχρι το 
τέλος του 1994 δεν δείχνουν σημαντικές στρεβλώσεις των ανταλλαγών. 
Πράγματι, αν και αληθεύει ότι τα τρέχοντα ισοζύγια των χίορών των οποίων 
το νόμισμα υποτιμήθηκε βελτιώθηκαν (με εξαίρεση την Πορτογαλία), το ίδιο 
ισχύει και για τις περισσότερες χώρες των οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε, 
με εξαίρεση την Αυστρία και ιδίως τη Γερμανία. Στην τελευταία αυτή 
περίπτωση, η επιδείνωση που παρατηρήθηκε μπορεί να αποδοθεί στις 
επιπτώσεις της ενοποίησης. Οι εξελίξεις λοιπόν αυτές μας επιτρέπουν να 
συμπεράνουμε ότι τα τρέχοντα ισοζύγια δεν επηρεάστηκαν αποκλειστικά από 
την εξέλιξη του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους, αφού σημαντικό ρόλο 
διαδραμάτισαν και κυκλικοί και διαρθρωτικοί παράγοντες. Συμπερασματικά, 
φαίνεται ότι οι συναλλαγματικές διακυμάνσεις δεν είχαν σημαντικές 
επιπτώσεις στα τρέχοντα ισοζύγια. 
Σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των εμπορικών ισοζυγίων, μολονότι ο δείκτης 
ανταγωνιστικότητας-κόστους μπορεί να έχει πραγματικές επιπτώσεις, οι 
επιπτώσεις αυτές αποδυναμώθηκαν από την εξέλιξη των περιθωρίων 
κέρδους. Εξάλλου, η ανάλυση δείχνει ότι η σχετική αύξηση της εσωτερικής 
ζήτησης επηρεάζει σημαντικά τα εμπορικά ισοζύγια. Έτσι, η σχετική 
αδυναμία της εσωτερικής ζήτησης ορισμένων χοορών των οποίων το νόμισμα 
υποτιμήθηκε (κυρίως στην Ιταλία και τη Σουηδία) συνέβαλε στη βελτίωση των 
εμπορικών ισοζυγίίον των χωρών αυτών. Ακόμη, τα εμπορικά ισοζύγια 
επηρεάστηκαν από σημαντικά γεγονότα της τελευταίας αυτής δεκαετίας όπως 
η είσοδος της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η 
γερμανική ενοποίηση ή η δημιουργία της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς. 
Τομεακέςκαι περιφερειακές επιπτώσεις των κινήσεων των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών. 
12. Τέλος, το τρίτο θέμα είναι να δούμε αν ορισμένα κράτη μέλη και/ή τομείς 
επλήγησαν ιδιαίτερα από την εξέλιξη των συναλλαγματικών ισοτιμιών και το 
δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους. Σε ό,τι αφορά τη μεταποιητική 
βιομηχανία, οι εξελίξεις των τιμών στην παραγωγή σε ECU την περίοδο 1987-
94 επιβεβαιώνουν συνολικά τις παρατηρήσεις με βάση το δείκτη 
ανταγωνιστικότητας-κόστους. Ο νέος αυτός δείκτης (τιμές παραγωγής) και 
οι δείκτες ανταγωνιστικότητας-κόστους) παρέχουν παρόμοια αποτελέσματα. 
Για το σύνολο της περιόδου 1987-94, η μεγαλύτερη αύξηση τιμών στη 
μεταποιητική παραγοογή σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο παρατηρήθηκε 
στην Πορτογαλία (+39%). Ακολουθεί η Ελλάδα (+8%), η Γερμανία (+5%), η 
οικονομική ένωση Βελγίου και Λουξεμβούργου (+5%) και η Δανία (+3%) 
όπου παρατηρήθηκε επίσης αύξηση των τιμών στην παραγωγή. Αντίθετα, 
στην Ιταλία (-13%) και σε μικρότερο βαθμό στην Ισπανία (-4%) και τη Γαλλία 
(-1%) παρατηρήθηκε σχετική μείωση των τιμών στην παραγωγή. Στις άλλες 
χώρες παρατηρούνται εξελίξεις παρόμοιες με αυτές του κοινοτικού μέσου 
όρου (πίνακας 3). 
11 
13. Η εξέλιξη των μεριδίων αγοράς, σε αξία, για τη μεταποιητική βιομηχανία 
δείχνει ότι οι διαρθρωτικοί παράγοντες είναι πολύ πιο σημαντικοί από τις 
επιπτώσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών για την περίοδο 1987-1994. Η 
ανάλυση δεν μπόρεσε να επεκταθεί και στο 1995 λόγω της έλλειψης 
διαθέσιμων στοιχείων. 
Στο εσωτερικό της Ένωσης, στη Γαλλία και την Ισπανία σημειώνεται συνεχής 
βελτίωση των μεριδίων τους αγοράς την περίοδο 1987-1992, (+2,5 
ποσοστιαίες μονάδες για τη Γαλλία και +1,3 ποσοστιαίες μονάδες για την 
Ισπανία). Αντίθετα η Γερμανία την ίδια περίοδο χάνει 3,3 ποσοστιαίες 
μονάδες ενώ η Ιταλία 0,8 ποσοστιαίες μονάδες. Μεταξύ του 1992 και 1994, 
η γερμανική υποχώρηση ενισχύθηκε (-3,4 ποσοστιαίες μονάδες) ενώ η Ισπανία 
συνέχισε να κερδίζει έδαφος (+0,5 μονάδες). Για τη Γαλλία, μετά το 1992 
παρατηρείται αναστροφή της τάσης, αφού το μερίδιο αγοράς της μειώθηκε 
κατά 0,6 μονάδες, αλλά η απώλεια αυτή είναι περιορισμένη σε σχέση με τα 
κέρδη της προηγούμενης περιόδου. Για την Ιταλία, αντίθετα, δεν 
παρατηρείται αλλαγή της τάσης σε ό,τι αφορά τη μείωση των μεριδίων 
αγοράς. 
Εκτός της Ένωσης, τα συμπεράσματα δεν διαφέρουν σημαντικά. Πάντως οι 
απώλειες μεριδίων αγοράς της Γερμανίας και τα κέρδη της Ισπανίας είναι 
πιο περιορισμένα σε σχέση με αυτά που παρατηρούνται στο εσωτερικό της 
Ένωσης. Κατά την περίοδο 1987-92, τα κέρδη μεριδίων αγοράς της Γαλλίας 
εκτός της Ένωσης είναι ελαφρώς μικρότερα από αυτά που παρατηρούνται 
στο εσωτερικό της, αλλά οι απώλειες της περιόδου 1992-1994 είναι πιο 
σημαντικές στο εξωτερικό σε σχέση με το εσωτερικό της Ένωσης. Σε ό,τι 
αφορά την Ιταλία, το μερίδιο αγοράς της, σε αξία, παρέμεινε σταθερό για το 
σύνολο της περιόδου 1987-1994, με μικρή βελτίωση μεταξύ του 1992 και του 
1994 (πίνακας 2). 
14. Η εξέλιξη, σε όγκο, των συνολικών εξαγωγών βιομηχανικών προϊόντων την 
περίοδο 1987-1994 επιβεβαιώνει ότι η εξέλιξη των τιμών στην παραγωγή σε 
κοινό νόμισμα δεν είναι ο πιο σημαντικός επεξηγηματικός παράγοντας. 
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν και οι κυκλικοί και διαρθρωτικοί 
παράγοντες. Σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο η Ισπανία και η 
Πορτογαλία είχαν τη μεγαλύτερη αύξηση του όγκου εξαγωγών, κατά 60% και 
32% αντίστοιχα, γεγονός που εξηγείται κυρίως από τον εκσυγχρονισμό της 
οικονομίας τους και την κατάργηση των εμποδίων στις ανταλλαγές στο 
εσωτερικό της Κοινότητας. Η επίδοση της Γαλλίας (+12%) είναι αισθητά 
καλύτερη από τις επιδόσεις των ευρωπαίων εταίρων της για την περίοδο 
1987-94, ακόμη και αν, την περίοδο 1992-94, υπολείπεται των άλλων 
κοινοτικών χωρών. Αντίθετα, η ροή των γερμανικών εξαγωγών μειώθηκε 
κατά 16% σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο, γεγονός που εξηγείται εν 
μέρει από τη διαδικασία ενοποίησης που ενίσχυσε μια μακροπρόθεσμη τάση. 
Τέλος, η αύξηση των εξαγωγών σε όγκο της Ιταλίας ήταν συστηματικά 
μικρότερη από τον κοινοτικό μέσο όρο (-2%) κατά την περίοδο 1987-1994, 
ενώ η βελτίωση που παρατηρήθηκε μεταξύ του 1992 και του 1994 δεν 
επέτρεψε να αντισταθμιστούν οι σχετικές απώλειες της προηγούμενης 
περιόδου (πίνακας 3). 
12 
15. Υπάρχουν πάντιυς σημαντικές δκαρορές ανάλογα με το αν εξετάζουμε τις 
αγορές εκτός ή εντός της Κοινότητας. Κατά την περίοδο 1987-1992, οι 
ενδοκοινοτικές εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων αυξήθηκαν, σε όγκο, 
αισθητά ταχύτερα από αυτές που προορίζονταν για εξωκοινοτικές αγορές 
(+4,7% το χρόνο κατά μέσο όρο σε όγκο έναντι 1,5%) ενώ η κατάσταση 
αντιστράφηκε μεταξύ του 1992 και 1994 (+0,1% το χρόνο για τις 
ενδοκοινοτικές εξαγωγές έναντι +9,2% για τις εξωκοινοτικές). Οι εξελίξεις 
αυτές εξηγούνται από τη σχετική αύξηση της ζήτησης στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση που είναι ισχυρότερη από αυτή των εταίρων της μεταξύ του 1987 και 
του 1992 ενώ μεταξύ του 1992 και του 1994 συνέβη το αντίθετο. Ορισμένες 
χώρες των οποίων τα νομίσματα υποτιμήθηκαν μεταξύ του 1992 και του 1994 
επωφελήθηκαν από την κατάσταση στις αγορές εκτός της Κοινότητας. 
Πρόκειται ειδικότερα για την Ιταλία (+14,2%), την Ισπανία (+17,8%), την 
Ελλάδα (+12,9%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (+12,3%) για τις οποίες 
παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των εξαγωγών στις αγορές εκτός της 
Κοινότητας μεταξύ 1992 και 1994 (πίνακας 3). 
16. Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι επιπτώσεις των εξελίξεων των 
τιμών στην παραγωγή ως προς τον όγκο τα>ν εξαγωγίόν ήταν σχετικά 
περιορισμένες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο είναι ότι οι εξαγοογείς των χωρών 
των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε αύξησαν τα περιθώρια κέρδους τους 
αντί να μειώσουν τις τιμές τους στις εξαγωγές. Διαπιστώνουμε πράγματι ότι, 
για το σύνολο των βιομηχανικών προϊόντων, οι εξαγωγείς ορισμένων 
ευρωπαϊκών χωρών των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε αύξησαν τα 
περιθώρια κέρδους τους στις εξαγωγές και δεν επωφελήθηκαν από τη 
δυνατότητα αύξησης του μεριδίου τους στις αγορές. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα 
για την Ιταλία και την Ισπανία. 
Φυσικά, η περίοδος παρατήρησης από την έναρξη των νομισματικών 
αναταραχών είναι σύντομη (λίγο παραπάνω από 2 χρόνια) και δεν επιτρέπει 
να αποτυπωθεί το σύνολο των επιπτώσεων. Είναι πιθανό οι κινήσεις των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών να μην παρήγαγαν ακόμη το σύνολο των άμεσων 
και έμμεσων επιπτώσεων τους. Για τις χώρες το>ν οποίων το νόμισμα 
υποτιμήθηκε, οι στρατηγικές των εξαγωγέων σε θέματα περιθωρίων κέρδους 
είναι πιθανό να μεταβληθούν. Πράγματι, όταν τα περιθώρια κέρδους 
επανέλθουν στο αρχικό τους επίπεδο, ίσως επιλέξουν πιο επιθετικές 
στρατηγικές σε ό,τι αφορά τα μερίδια αγοράς εκτός αν μακροπρόθεσμα, όπως 
συμβαίνει συχνά μετά από υποτιμήσεις, σημειωθούν στις χώρες αυτές 
σημαντικές αυξήσεις του κόστους παραγωγής (τιμή των εισαγομένων 
προϊόντων, εξέλιξη των μισθών). Από την άλλη πλευρά, για τις χώρες των 
οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε, οι εξαγωγείς που περιόρισαν τα περιθο'ίρια 
κέρδους τους για να διατηρήσουν τα μερίδια τους στις αγορές θα μπορούσαν 
σύντομα να αντιμετωπίσουν προβλήματα αποδοτικότητας. Κάτι τέτοιο θα 
έθετε σε κίνδυνο τη δυνατότητα τους να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις. 
17. Τέλος, η κατάσταση ποικίλλει επίσης ανάλογα με τους τομείς δραστηριότητας 
και το βαθμό ανταγωνισμού μεταξύ παραγωγών. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής 
μελέτησαν σε βάθος αρκετούς τομείς που επελέγησαν λόγω της σημασίας τους 
στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Από τους τομείς αυτούς, ορισμένοι ((χάνονται 
πιο ευαίσθητοι στις νομισματικές διακυμάνσεις: η αυτοκινητοβιομηχανία, η 
υφαντουργία ένδυση (τομέας όπου οι MME διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο) 
13 
και ορισμένα γεωργικά προϊόντα. Και στους τρεις τομείς, οι επιχειρήσεις των 
οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε εξέφρασαν την ανησυχία τους στην 
Επιτροπή σχετικά με τον περιορισμό του περιθωρίου κέρδους για τις 
εξαγωγές και τις απώλειες μεριδίων αγοράς για τα προϊόντα τους. 
Στους τρεις αυτούς τομείς^ φαίνεται ότι οι χώρες των οποίων το νόμισμα 
ανατιμήθηκε αντιμετώπισαν δυσκολίες ως προς τη διείσδυση στις αγορές των 
κοινοτικών χωρών των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε. Από την άλλη 
πλευρά όμως, οι τελευταίες αυτές χώρες, δεν βελτίωσαν, γενικά, τη θέση τους 
στις αγορές των κοινοτικών χωρών των οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε 
ακόμη και αν ορισμένες από αυτές βελτίωσαν τις θέσεις τους στις αγορές 
εκτός της Ένωσης. 
Στην περίπτωση της αυτοκινητοβιομηχανίας, οι εξαγωγείς των μεγάλων 
χωρών των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε μεταξύ του 1992 και 1994 
(Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία) δεν βελτίωσαν αισθητά τα μερίδια τους 
στις αγορές των χωρών της ΕΕ των οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε. 
Αντίθετα, αύξησαν τα κέρδη τους στην ευρωπαϊκή αγορά. Πάντως, πέτυχαν 
αξιοσημείωτες επιδόσεις σε όγκο σε χώρες εκτός της ΕΕ. Αυτό εξηγείται, εν 
μέρει, από μικρότερες αυξήσεις τιμών στις εξαγωγές για αγορές εκτός της 
Κοινότητας σε σχέση με τις αγορές της Ένωσης. 
Αντίστροφα, οι εξαγωγείς των χωρών των οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε 
αντιμετώπισαν δυσκολίες στις χώρες των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε. 
Αυτό ισχύει ειδικότερα για τις γερμανικές και γαλλικές εξαγωγές στις 
ιταλικές αγορές όπου οι μειώσεις των τιμών σε γερμανικά μάρκα και γαλλικά 
φράγκα που οδήγησαν σε μείωση των περιθωρίων κέρδους δεν ήταν επαρκείς 
για να αποφευχθεί η μείωση των εξαγωγών σε όγκο. Η επίδραση πάντοος της 
συναλλαγματικής ισοτιμίας φαίνεται πιο σημαντική για τη Γαλλία σε σχέση 
με τη Γερμανία, αφού οι εξαγωγές της τελευταίας επηρεάστηκαν και από 
άλλους παράγοντες. Αντίθετα με την ιταλική αγορά, η βρετανική αγορά 
παρέμεινε ιδιαίτερα δραστήρια (ισχυρή αύξηση της εσωτερικής ζήτησης). 
Έτσι, οι γάλλοι και οι γερμανοί εξαγωγείς αύξησαν τις εξαγωγές τους στο 
Ηνωμένο Βασίλειο, παρά την υποτίμηση του βρετανικού νομίσματος. 
Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι ορισμένοι από τους γεωγραφικούς 
αναπροσανατολισμούς των εξαγωγών που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια 
1992-1994 εγγράφονται στη συνέχιση της τάσης που παρατηρήθηκε ήδη την 
περίοδο 1987-1992 (για παράδειγμα μικρότερη σημασία της ιταλικής αγοράς 
για τους γάλλους εξαγωγείς). 
18. Στην περίπτωση της ένδυσης, οι επιχειρήσεις ορισμένων χωρών των οποίων 
το νόμισμα υποτιμήθηκε (Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιταλία) αύξησαν 
μεταξύ του 1992 και του 1994 σημαντικά τον όγκο των εξαγωγών τους, 
ειδικότερα στις αγορές εκτός της Ένωσης. Αντίστροφα, οι επιχειρήσεις των 
περισσοτέρων χωρών των οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε είδαν τον όγκο 
των εξαγωγών τους να μειώνεται αισθητά μεταξύ του 1992 και του 1994, 
ειδικότερα στην κοινοτική αγορά (περιπτώσεις της Γαλλίας και της 
Γερμανίας). 
14 
Οι εξελίξεις της περιόδου 1992-1994 για τον τομέα αυτό είναι αντίθετες με 
αυτές που παρατηρήθηκαν κατά την περίοδο 1987-1992. Έτσι, στη Γαλλία και 
τη Γερμανία παρατηρήθηκε την περίοδο αυτή αύξηση του όγκου των 
εξαγωγών προϊόντων ένδυσης μεγαλύτερη από αυτή της Ισπανίας, του 
Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας. 
19. Στην περίπτωση των γεωργικών προϊόντων, η κατάσταση διαφέρει αισθητά 
από άλλους οικονομικούς τομείς, λόγω της ύπαρξης των θεσμικών τιμών και 
ενισχύσεων, που καθορίζονται σε ECU και των "πράσινων" ισοτιμιών που 
χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή των ποσών αυτών σε εθνικά νομίσματα. 
Η εξέλιξη τοον πράσινων ισοτιμιών ακολουθεί, καταρχήν, αυτή το>ν ισοτιμιών 
στις χρηματαγορές αλλά, λόγω της επιδιωκόμενης σταθερότητας των τιμών 
και τοον ενισχύσεων, με κάποια καθυστέρηση. 
Η επίδραση των κινήσεων τοιν συναλλαγματικών ισοτιμιών εξαρτάται φυσικά 
από την ύπαρξη ή μη θεσμικών τιμών. Για τα προϊόντα που καλύπτονται από 
τα συστήματα παρέμβασης, οι κινήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών 
επηρεάζουν την τιμή των προϊόντων κατά τρόπο ευθέως ανάλογο, ορισμένες 
φορές με την προαναφερθείσα καθυστέρηση. Δεδομένου ότι οι θεσμικές τιμές 
είναι ίδιες για όλα τα κράτη μέλη, οι κινήσεις των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών δεν επηρεάζουν αισθητά τις εμπορικές ροές, παρά μόνο 
βραχυπρόθεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις. Για τα μη καλυπτόμενα προϊόντα, 
η κατάσταση σε ό,τι αφορά τις τιμές είναι παρόμοια με την κατάσταση για 
τα μη γεωργικά προϊόντα. 
Η εξέλιξη των συναλλαγματικών ισοτιμιών επηρεάζει τα εισοδήματα των 
αγροτών και άρα μακροπρόθεσμα την ανταγωνιστική θέση των γεωργικών 
προϊόντων. Πράγματι, πέρα από τις επιπτώσεις τους στις τιμές, οι 
συναλλαγματικές ισοτιμίες επηρεάζουν άμεσα τις ενισχύσεις που αυξάνουν 
ταχύτερα από τον πληθωρισμό σε περίπτωση ισχυρής υποτίμησης ή που 
μειώνονται σε περίπτωση ανατίμησης. Πάντως, οι αγρότες επακρελούνται από 
προστατευτικούς μηχανισμούς έναντι ορισμένων μεκόσεων των ενισχύσεων 
σε εθνικά νομίσματα και από δυνατότητες αντισταθμίσεων των συνεπειών 
στα εισοδήματα λόγω νομισματικής προέλευσης μείωσης των τιμών. 
20. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξέτασαν την εξέλιξη των ανταλλαγών για δύο 
προϊόντα που δεν καλύπτονται από τα συστήματα παρέμβασης: τα λαχανικά 
και το χοιρινό κρέας. Φαίνεται καθαρά ότι οι επιπτώσεις των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών είναι λιγότερο σημαντικές από διαρθρωτικούς 
παράγοντες (όπως η άνοδος της Ισπανίας) και τυχαίους παράγοντες που 
συνδέονται με τις κλιματολογικές συνθήκες. Έτσι, στην περίπτωση των 
λαχανικών, οι εξαγωγές της Ισπανίας προς τη Γαλλία και τη Γερμανία είχαν 
ήδη αυξηθεί πολύ πριν την υποτίμηση της ισπανικής πεσέτας, ενώ η 
μακροπρόθεσμη μείωση των ιταλικών εξαγωγών προς τη Γαλλία και τη 
Γερμανία δεν επηρεάστηκε αισθητά από την υποτίμηση της ιταλικής λιρέτας. 
21. Τέλος, στο επίπεδο ορισμένων υπηρεσιών (κατασκευαστικός τομέας και 
δημόσια έργα, εμπόριο και τουρισμός), μετά από έρευνες που έγιναν σε 
τοπικό επίπεδο, οι επιπτώσεις των διαδοχικών υποτιμήσεων της ισπανικής 
πεσέτας και της ιταλικής λιρέτας φαίνονται να δημιουργούν προβλήματα 
προσαρμογής για την οικονομία ορισμένων παραμεθόριων περιοχών. Αυτό 
15 
ισχύει ιδιαίτερα για τη Γαλλία και την Αυστρία. Πράγματι, οι καταναλωτές 
των παραμεθόριων περιοχών στις χώρες των οποίων τα νομίσματα 
ανατιμήθηκαν διέρχονται συχνά τα σύνορα για τις αγορές τους εφόσον το 
επιπλέον κόστος της μεταφοράς αντισταθμίζεται από σημαντική 
εξοικονόμηση λόγω των διαφορών των τιμών. Εξάλλου, οι κατασκευαστικές 
επιχειρήσεις στις χώρες των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε επωφελούνται 
(χπό το σχετικά μικρό κόστος του εργατικού δυναμικού και τους ανατίθενται 
συμβάσεις σε παραμεθόριες περιοχές χωροΥν των οπούυν το νόμισμα 
ανατιμήθηκε. Τέλος, παρατηρούνται φαινόμενα στρέβλαχτης για τους 
τουρίστες που, στην ίδια περιοχή, επιλέγουν να περάσουν τις διακοπές τους, 
στη ζώνη που έχει τις πλέον συμφέρουσες τιμές. 
III. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΑΙΤΙΚΗ 
22. Σε σχέση με τη σταθερότητα της περιόδου 1987-92, η εξέλιξη των 
ονομαστικών συναλλαγματικών ισοτιμιών μετά το Σεπτέμβριο του 1992 ήταν 
απότομη και σημαντική. Οι εξελίξεις αυτές συνοδεύτηκαν συχνά από 
ανάλογες μεταβολές του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους. 
Αυτή η αλλαγή τάσης δημιούργησε ορισμένα προβλήματα που εντοπίζονται 
(ττο επίπεδο, αφενός, της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και, αφετέρου, 
του μακροοικονομικού πλαισίου. Σε ό,τι αφορά την εσο>τερική αγορά, η 
ταχύτητα και το εύρος των μεταβολών που παρατηρούνται από το 
Σεπτέμβριο του 1992 δημιουργούν για ορισμένους τομείς και ορισμένες 
περιοχές (που είχαν επωφεληθεί μεταξύ του 1987 και του 1992 από 
πλεονεκτήματα σε ό,τι αφορά το δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους), 
δύσκολα προβλήματα προσαρμογής. Επίσης, η αβεβαιότητα που απορρέει από 
τις αλλαγές αυτές μπορεί να οδηγήσει σε κακή διάθεση των πόρων σε ό,τι 
αφορά τις γεωγραφικές τοποθεσίες των παραγωγικών δραστηριοτήτων και 
τις επενδυτικές αποφάσεις. Σχετικά με το μακροοικονομικό πλαίσιο, 
παρατηρούμε αβεβαιότητα και στάση αναμονής των οικονομικών 
παραγόντων, ειδικότερα μετά τις νομισματικές διακυμάνσεις του 1995, που 
επηρέασαν αρνητικά τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. Επιπλέον, η 
επιβράδυνση της ανάπτυξης στις χώρες των οποίων το νόμισμα ανατιμήθηκε 
είχε αναλογικά σημαντική επίδραση για την ΕΕ, λόγο») της σχετικής τους 
βαρύτητας στην Ένωση. 
Αυτά τα προβλήματα λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και ανάπτυξης 
έγιναν ακόμα δυσκολότερα για την ευρωπαϊκή οικονομία λόγω της 
συγκυριακής ύφεσης που αντιμετώπιζε το 1993. 
23. Πάντως, οι εξελίξεις του εμπορίου σε σχέση με το σύνολο της περιόδου 1987-
1994 δείχνουν ότι οι κινήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών που 
καταγράφονται από το 1992 δεν είχαν μείζονες επιπτώσεις στο επίπεδο που 
έχει μετρηθεί μέχρι σήμερα. Μακροπρόθεσμα, κυρίαρχο ρόλο διαδραμάτισαν 
διαρθρωτικοί παράγοντες: διεύρυνση με την Ισπανία και την Πορτογαλία, 
περιορισμός του σχετικού βάρους της Γερμανίας στις εξαγωγές λόγω της 
διαδικασίας ενοποίησης, ενίσχυση του εξωτερικού προσανατολισμού της 
γαλλικής οικονομίας κλπ. 
16 
24. Οι απότομες και σημαντικές κινήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών από 
το Σεπτέμβριο του 1992 δημιουργούν πάντο)ς, λόγο) των προβλημάπον 
προσαρμογής που συνεπάγονται, ορισμένους κινδύνουςγια τη λειτουργία της 
εσωτερικής αγοράς. Πράγματι, ορισμένες επιχειρήσεις τείνουν να 
δημιουργήσουν εμπόδια στις ανταλλαγές, ενώ οι εθνικές αρχές υφίστανται 
πιέσεις για να παρέμβουν υπέρ τομέων ή περιοχών που πλήττονται ιδιαίτερα. 
25. Σε ό,τι αφορά τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων, ίσως επιχειρήσουν να 
επιβάλουν περιορισμούς στις ανταλλαγές ώστε να προστατεύσουν τα 
περιθώρια κέρδους τους. Στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, η αύξηση 
της διαφοράς των τιμών μεταξύ κρατών μελών, που συνδέεται με τις κινήσεις 
των συναλλαγματικών ισοτιμιών οδήγησε τους καταναλωτές των 
παραμεθόριων περιοχών να αγοράζουν τα αυτοκίνητα τους από την άλλη 
πλευρά των συνόρων. Από τις αρχές του 1995, οι υπηρεσίες της Επιτροπής 
δέχθηκαν πολλές καταγγελίες σχετικά με πιθανές αρνήσεις ή επιβολή 
ποσοστώσεων των πωλήσεων για μη εθνικούς καταναλωτές. Οι καταγγελίες 
ατπές θα αναλυθούν υπό το φως των ισχυόντων κοινοτικών κανόνοτν, 
ειδικότερα του κανονισμού για την επιλεκτική διανομή. Παράλληλα, οι 
ενώσεις διανομέων πρόβαλαν τα χρηματοδοτικά προβλήματα ορισμένων από 
τα μέλη τους. 
26. Σε ό,τι αφορά τις εθνικές αρχές στις χώρες των οποίων το νόμισμα 
ανατιμήθηκε, είναι πιθανό να υφίστανται πιέσεις από την πλευρά των τομέων 
ή των περιοχών που πλήττονται περισσότερο ώστε να διορθώσουν την 
κατάσταση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους τομείς της υφαντουργίας, της 
ένδυσης, των ναυπηγείων, της αυτοκινητοβιομηχανίας και των παραμεθόριων 
περιοχών κοντά στην Ισπανία ή την Ιταλία. Εφόσον στο μέλλον οι 
υποτιμήσεις του παρελθόντος διευρυνθούν, οι σχετικές πιέσεις θα είναι 
ακόμη μεγαλύτερες. 
Όμως, κάθε πολιτική που αποβλέπει στην αντιστάθμιση των νομισματικών 
διακυμάνσείον διά μέσου ειδικών μέτρων, είναι πιθανό να δημιουργήσει μία 
κλιμάκωση εθνικών δαπανών, αφού κάθε κράτος μέλος μπορεί να αντιδράσει 
στα μέτρα των άλλων κρατών με νέες εθνικές ενισχύσεις. Μια τέτοια 
κλιμάκωση θα επιβάρυνε υπέρμετρα τα δημόσια οικονομικά και θα 
επιδείνωνε μακροπρόθεσμα τις δυσκολίες των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων. 
Οι διακυμάνσεις αυτές είναι επιπλέον ένα προσωρινό κυρίως φαινόμενο 
όπου, διαχρονικά, οι κερδισμένοι και οι χαμένοι αλλάζουν. Τέλος, ακόμη και 
στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου τομέα, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να 
καθοριστεί με ακρίβεια η φύση των ζημιών που προκαλεί μια υποτίμηση, 
αφού ορισμένα τμήματα της αγοράς μπορούν να πληγούν ιδιαίτερα ενώ άλλα 
διατηρούν καθοριστικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. 
Εδώ και πολύ καιρό, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει 
μηχανισμούς διαρθρωτικών προσαρμογών για να διευκολύνουν τη μετάβαση 
τομέων ή περιοχών που αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές δυσκολίες: 
παραδείγματα αποτελούν τα διαρθρωτικά ταμεία και ορισμένα προγράμματα 
κοινοτικής πρωτοβουλίας, τα ταμεία ΕΚΑΧ με στόχο τη μετατροπή 
ορισμένων βιομηχανικών περιοχοΆ', οι κρατικές ενισχύσεις για τη όιάσαχτη 
ή την αναδιάρθρωση και ειδικές τοπικές ενισχύσεις, όπο>ς καθορίζονται από 
τα "πλαίσια" της Επιτροπής. 
17 
Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι ιδιαίτερα απότομες νομισματικές 
διακυμάνσεις μπορούν να πλήξουν ακόμη περισσότερο τομείς ή περιοχές που 
αντιμετωπίζουν ήδη διαρθρωτικές δυσκολίες. Πάνταις, οι νομισματικές 
διακυμάνσεις δεν αποτελούν δικαιολογίαγια την παραβίαση των υπαρχόντων 
κοινοτικών κανόνων και μηχανισμών. Εάν αποδειχθεί ότι οι διακυμάνσεις 
αυτές επιδεινώνουν αισθητά τις δυσκολίες ενός τομέα ή μιας περιοχής, θα 
πρέπει να εξεταστούν οι επιπτώσεις τους, όπως και οι επιπτώσεις 
οποιασδήποτε άλλης αιτίας, στο πλαίσιο των ισχυόντων κοινοτικών κανόνων 
και μηχανισμών. Σε καμία περίπτωση, η εξέταση αυτή δεν θα οδηγήσει στην 
αμφισβήτηση της διάθεσης των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων μεταξύ 
των κρατών μελών ή μεταξύ στόχων, ούτε στην αμφισβήτηση των κανόνων 
προγραμματισμού τους. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή θα μεριμνήσει για 
τη διασφάλιση της αυστηρής εφαρμογής το>ν κανόνων σχετικά με τη 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς στο σύνολο της και ενός δίκαιου 
καθεστώτος ανταγωνισμού. 
Η δημιουργία αντιανταγωνιστικών πρακτικών με τη μορφή περιορισμού των 
παραλλήλων εισαγωγών ή κρατικών ενισχύσεων που συνδέονται με τις 
κινήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών (εκτός των περιππόσεων που 
αναφέρονται στην παράγραφο 191) θα αντέβαινε σαφώς στους κοινοτικούς 
κανόνες ανταγωνισμού και δεν θα ήταν συμβατή με τους κανόνες της 
εσωτερικής αγοράς. Τέτοια μέτρα θα μπορούσαν, πράγματι, να 
δημιουργήσουν μια διαδικασία ανακατάτμησης της εσωτερικής αγοράς, 
μείωσης των ενδοκοινοτικών ανταλλαγών και επιβράδυνσης της ανάπτυξης 
στην Ευρώπη. Τέτοια μέτρα θα έθεταν συνεπώς σε κίνδυνο τις προσπάθειες 
για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Η εσωτερική όμως αγορά 
αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση. Είναι λοιπόν 
καθήκον της Επιτροπής και των κρατών μελών vet παγιώσουν την εσοοτερική 
αγορά και να καταβάλουν κάθε προσπάθεια (όστε να αποφευχθεί η 
επαλήθευση ενός σεναρίου ανακατάτμησης. 
27. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλουν 
κάθε προσπάθεια ώστε να δημιουργήσουν μία ζ(όνη σχετικής νομισματικής 
σταθερότητας που να συνοδεύει την αρμονική ανάπτυξη της εσωτερικής 
αγοράς. Ο στόχος αυτός συνεπάγεται την αντίστοιχη πολιτική βούληση που 
να εκφράζεται με προσπάθειες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό 
επίπεδο. 
28. Στο εσωτερικό επίπεδο, η νομισματική σταθερότητα απαιτεί την αυξημένη 
πειθαρχία των κρατών μελών. Η πείρα δείχνει ότι οι υποτιμήσεις δεν έχουν 
επιτυχία μακροπρόθεσμα σε ό,τι αφορά την οικονομική πολιτική. Πράγματι, 
έχουν ένα κόστος σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό, τα υψηλά επιτόκια και 
γενικότερα, την αξιοπιστία. Βέβαια, οι νομισματικές αναταραχές που 
παρατηρήθηκαν πρόσφατα στην ΕΕ δεν οφείλονται στη συγκεκριμένη 
επιθυμία ορισμένων κρατών μελών να βελτιώσουν το δείκτη 
ανταγωνιστικότητας-κόστουςτους. Αντίθετα, οφείλεται στις αδυναμίες αυτών 
των οικονομιών, ειδικότερα στο επίπεδο της μακροοικονομικής διαχείρισης 
τους. 
Για τον αγροτικό τομέα βλ. άρθρο 42 της Συνθήκης. 
18 
Συνεπώς, η επίλυση των προβλημάτων που προκαλούν οι νομισματικές 
αναταραχές προϋποθέτει την κατάλληλη αντιμετώπιση των αδυναμιών αυτών, 
ειδικότερα στο επίπεδο της μακροοικονομικής διαχείρισης. Στο πλαίσιο της 
ΟΝΕ, η διαδικασία σύγκλισης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την 
προστασία της εσωτερικής αγοράς. Εξάλλου, οι πρόοδοι της σύγκλισης θα 
συμβάλουν στη δημιουργία ενός υγιούς μακροοικονομικού πλαισίου προς 
όφελος της ανάπτυξης και της καταπολέμησης της ανεργίας. Ο άξονας αυτός 
είναι ένα από τα σημεία στήριξης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την 
απασχόληση που αποβλέπει επίσης στον εμπλουτισμό του περιεχομένου της 
ανάπτυξης σε θέσεις απασχόλησης με τη χρήση μικροοικονομικών και 
διαρθρωτικών μέσων. 
Είναι λοιπόν απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν τα περιθώρια που δίνει η 
παρούσα ανάκαμψη (όστε να ενισχυθούν οι προσπάθειες δημοσιονομικής 
εξυγίανσης. Για το σκοπό αυτό, οι σχετικές αναλύσεις δείχνουν ότι υπάρχει 
σχέση μεταξύ της σταθερότητας των συναλλαγματικοί ισοτιμκόν και του 
επιπέδου του δημοσιονομικού ελλείμματος, με τις χώρες των οποίων το 
νόμισμα υποτιμήθηκε ονομαστικά να έχουν και το υψηλότερο δημοσιονομικό 
έλλειμμα. Η δημοσιονομική εξυγίανση είναι λοιπόν απαραίτητη για τη 
βελτίωση της αξιοπιστίας και τη δημιουργία μιας υγιούς βάσης για την 
ανάπτυξη. 
Οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία του κοινού νομίσματος αποτελούν τη 
μόνη διαρκή απάντηση στους κινδύνους που συνδέονται με τις νομισματικές 
αναταραχές στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. Όπως ζήτησε και το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών, θα πρέπει να εξεταστούν περισσότερο 
οι μελλοντικές συναλλαγματικές σχέσεις μεταξύ του ευρωπαϊκού νομίσματος 
και το>ν νομισμάτων των άλλων χωριόν της Ένωσης. Με την προοπτική αυτή 
η Επιτροπή εκπονεί τη συνεισφορά της στην έκθεση για το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο της Μαδρίτης. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι 
έχει ιδιαίτερη σημασία οι σχέσεις αυτές vex στηρίζονται στην ενισχυμένη 
σύγκλιση. 
29. Στο εξωτερικό επίπεδο, είναι απαίτητο να ενθαρρυνθούν ο συντονισμός και 
η επιτήρηση των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών στο διεθνές 
επίπεδο. Πράγματι, οι νομισματικές αναταραχές δεν οφείλονται μόνο στις 
κοινοτικές οικονομίες, αφού η αδυναμία του δολαρίου δημιουργεί ισχυρές 
εντάσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών νομισμάτων. Οι κίνδυνοι ανακατάτμησης 
της εσωτερικής αγοράς ενισχύουν λοιπόν την αναγκαιότητα για την Ένωση 
να εκπροσωπείται ενιαία σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς. 
19 
Πίνακας 1: Πραγματικές ονομαστικές συναλλαγματικές ισοτιμίες1 και δείκτης ανταγωνιστικότητας-κόστους2 
ΜΕΤΑΒΟΛΗ 
(%) 
U.E. B.L. 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
NL 
Α 
Ρ 
FL 
S 
UK 1° Τριμ. 87/1° Τριμ. 83 
Πραγματική 
ονομαστική 
συναλλαγματική 
ισοτιμία 
6,4 
6,2 
17,5 
-47,4 
-12,0 
-2,8 
-6,7 
-8,1 
10,0 
11,1 
-42,8 
1,7 
-2,2 
-14,9 Ανταγωνιστικότητα 
-κόστος 
3,5 
21,4 
11,3 
-15,3 
-6,4 
ο,ι 
-19,0 
-4,7 
-6,3 
5,8 
-7,6 
-1,8 
3,6 
-12,3 3° Τριμ. 92/ 1° Τριμ. 87 
Πραγματική 
ονομαστική 
συναλλαγματική 
ισοτιμία 
2,7 
0,4 
3,2 
-39,8 
11,0 
0,6 
1,4 
-6,8 
2,3 
2,3 
-9,2 
-11,0 
-0,8 
0,3 Ανταγο) νιστ ικότητα 
-κόστος 
-2,6 
-3,0 
3,0 
13,1 
29,1 
-10,4 
-23,2 
2,6 
-8,4 
-10,4 
18,6 
-17,3 
13,0 
6,7 3° Τριμ. 95/3° Τριμ. 92 
Πραγματική 
ονομαστική 
συναλλαγματική 
ισοτιμία 
9.9 
12,6 
15,0 
-14,2 
-15,9 
11,9 
-2,1 
-26,4 
10,7 
10,7 
-7.5 
6.8 
-20,3 
-11.2 Ανταγωνιστικότητα 
-κόστος 
10,4 
12,8 
16,5 
12,7 
-16,0 
8,7 
-9,0 
-26,3 
4,0 
9,6 
6,8 
0,3 
-24,1 
-6,8 3° Τριμ. 95/1° Τριμ. 87 
Πραγματική 
ονομαστική 
συναλλαγματική 
ισοτιμία 
12,8 
13,0 
18,7 
-48,4 
-6,7 
12,6 
-0,7 
-31,4 
13,3 
13,2 
-16,0 
-5,0 
-20,9 
-10,9 Ανταγωνιστικότητα 
-κόστος 
*7 -^ 
9.5 
20.0 
27,5 
8,5 
-2,6 
-30.1 
-24,4 
-4,7 
-1,7 
26,6 
-17,1 
-14,2 
-0.6 
Οι πραγματικές ονομαστικές συναλλαγματικές ισοτιμίες επιτρέπουν να συγκριθεί η εξέλιξη των σιτα/.λαγμαπκ(όνισοτιμια')νκάθε κράτους μέλους με αυτές 
των άλλιον κρατών μελών. 
Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες που βασίζονται στα μοναδιαία εργατικά κόστη στον μεταποιητικό βιομηχανικό τομέα. Η ένδειξη (-) δείχνει βελτίωση 
του δείκτη ανταγωνιστικότητας-κόστους. 
20 
Πίνακας 2: Μερίδια αγορών για τις εξαγωγές των χωρών της ΕΕ' 
ΕΝΔΟ-ΕΕ 
U.E. B.L. 
DK 
D 
GR 
JT 
F 
IRL 
Ι 
NL 
Ρ 
UK 
EUR-12 1987 
11,15 
1,70 
30,95 
0,75 
3,75 
15,18 
2,00 
13,22 
10,06 
1,38 
9,86 
100 1988 
10,92 
1,61 
29,82 
0,52 
3,99 
16,69 
2,06 
12,85 
9,92 
1,37 
10,25 
100 1989 
10,83 
1,53 
29,42 
0,59 
4,16 
16,86 
2,14 
12,82 
10,05 
1,49 
10,12 
100 1990 
10,86 
1,60 
28,10 
0,54 
4,55 
16,93 
2,05 
13,06 
9,78 
1,61 
10,90 
100 1991 
10,53 
1,71 
27,51 
0,55 
4,92 
17,50 
2,04 
12,96 
9,23 
1,62 
11,41 
100 1992 
10,24 
1,82 
27,62 
0,60 
5,02 
17,63 
2,17 
12,43 
9,81 
1,70 
10,96 
100 1993 
11,54 
1,87 
24,89 
0,56 
5,20 
17,34 
2,35 
12,90 
9,73 
1,67 
11,96 
100 1994 
11,37 
1,72 
24,26 
0,49 
5,48 
17,03 
2,48 
12,28 
11,21 
1,55 
12,14 
100 
ΕΞΩ-ΕΕ 
U.E. B.L. 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
NL 
Ρ 
UK 
EUR-12 1987 
5,12 
2,99 
38,37 
0,55 
3,71 
14,65 
1,00 
13,93 
4,81 
0,73 
14,14 
100 1988 
5,45 
2,74 
36,57 
0,43 
3,81 
15,88 
1,05 
13,58 
4,96 
0,71 
14,82 
100 1989 
5,76 
2,56 
35,98 
0,53 
3,78 
16,16 
1,06 
14,36 
4,79 
0,81 
14,20 
100 1990 
5,44 
2,67 
36,40 
0,48 
3,75 
16,12 
1,07 
14,19 
4,68 
0,84 
14,36 
100 1991 
5,34 
2,57 
36,99 
0,48 
3,93 
16,47 
1,14 
13,77 
4,80 
0,79 
13,72 
100 1992 
5,21 
2,66 
36,30 
0,51 
4,04 
16,68 
1,24 
13,80 
5,50 
0,82 
13,23 
100 1993 
5,60 
2,45 
35,01 
0,52 
4,15 
15,74 
1,51 
14,08 
5,60 
0,67 
14,67 
100 1994 
6,00 
2,50 
35,16 
0,50 
4,13 
15,46 
1,53 
14,09 
5.53 
0.64 
14.46 
100 
Πηγή: COMEXT (EUROSTAT) 
Για τα νέα κράτη μέλη, δεν υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία για τη συγκεκριμένη περίοδο. 
21 
Πίνακας 3: Η μεταποιητική βιομηχανία της ΕΕ απέναντι στις κινήσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών 
U.E. B.L. 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
NL 
Ρ 
UK 
UE ΤΙΜΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 
(σε ECU) 
1987 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 1992 
99,1 
99,4 
98,8 
103,8 
107,5 
97,9 
100,9 
97,6 
95,5 
138,6 
102,7 
100 1994 
105,1 
103,3 
104,7 
108,1 
96,4 
98,6 
100,2 
87,4 
102,1 
138,7 
102,9 
100 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΟΓΚΟΣ ΤΩΝ ΕΞΑΓΩΓΩΝ 
1987 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 1992 
100,9 
110,7 
91,4 
117,6 
136,6 
118,9 
134,4 
89,7 
99,4 
137,1 
95,4 
100 1994 
113,5" 
102,3 
84,3 
98,3J 
159,9 
112,5 
144,9J 
97,9 
110,6 
131,6 
96,1 
100 ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΕΞΑΓΩΓΩΝ' 
1992-94 
ενδο-ΕΕ 
5,8 
-4,8 
-6,3 
-11,5 
8,7 
-2,5 
0,1 
2,2 
9,3 
0,8 
3,6 
0,1 εξω-ΕΕ 
17,9J 
7.3 
6,1 
12,9J 
17,8 
3,6 
23, V 
14,2 
11,7 
0,9 
12,3 
9,2 
Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
Τα στοιχεία που αφορούν τις τιμές στην παραγοογή και το συνολικό όγκο των εξαγωγών είναι σταθμισμένα σε σχέση με το έτος 1987 (=100) και τον κοινοτικό 
μέσο όρο (ΕΕ=100). Για παράδειγμα, ο αριθμός 105,1 για τις τιμές στην παραγωγή το 1994 της οικονοαικής ένωσης Βελγίου και Λουξεμβούργου σημαίνει 
ότι σε σχέση με το 1987 οι τιμές αυξήθηκαν κατά 5,1% περισσότερο από τον κοινοτικό μέσο όρο. 
Για τα νέα κράτη μέλη, δεν υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία για τη συγκεκριμένη περίοδο. 
Μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης. 
Εκτίμηση για το 1994. 
?? 
ι """"ΊΙΊ W" ί|1 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 503 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 10 09 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-558-GR-C 
ISBN 92-77-95274-1 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο