EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 164/7

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Έγγραφο προβληματισμού σχετικά με την εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ) έως το 2025»

(2018/C 164/02)

Εισηγητής: ο κ. Christophe Rouillon (FR/PSE), Δήμαρχος της Coulaines Έγγραφο αναφοράς: Έγγραφο προβληματισμού για την εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης COM(2017) 291 final

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1. θεωρεί ότι το έλλειμμα της σύγκλισης και της συνοχής στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα τρωτά σημεία της οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος, που έχουν ιδιαίτερο αντίκτυπο στις τοπικές αρχές, ιδίως όσον αφορά την αύξηση των κοινωνικών δαπανών λόγω της κρίσης και τον περιορισμό της επενδυτικής τους ικανότητας καθώς και τη διατήρηση ικανοποιητικού επιπέδου δημόσιων υπηρεσιών, επιβάλλουν τη διόρθωση, το ταχύτερο δυνατό, των διαρθρωτικών ελλείψεων της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ) πριν από την επόμενη κρίση·

2. ζητεί, ως εκ τούτου, ένα ποιοτικό βήμα, στην κατεύθυνση της βελτίωσης της ΟΝΕ, με έμφαση στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας στους οικονομικούς και κοινωνικούς κλυδωνισμούς και με στήριξη της σύγκλισης των οικονομιών, κατά τρόπο που να λαμβάνεται υπόψη ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Θα ήταν σκόπιμο να εξεταστούν τα μελλοντικά στάδια της ΟΝΕ σε διάφορες φάσεις έως το 2025, με τον προσδιορισμό των άμεσα εφικτών μέτρων χωρίς τροποποίηση των συνθηκών, καθώς και των μέτρων που απαιτούν τροποποίηση των συνθηκών, ξεκινώντας από τη μεταφορά της φορολογικής συμφωνίας σε πρωτογενές δίκαιο·

3. εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στο έγγραφο προβληματισμού η ΟΝΕ προσδιορίζεται ως πρωταρχικό θέμα συζήτησης με τους πολίτες όσον αφορά το μέλλον της Ευρώπης (1). Ενώ το 73 % των πολιτών της ευρωζώνης και το 60 % των πολιτών της ΕΕ τάσσονται υπέρ της ΟΝΕ (2), αυτή η στήριξη της κοινής κληρονομιάς που έγινε το ευρώ συμβαδίζει με το έντονο αίτημα για μεταρρύθμιση της ευρωζώνης (3) προκειμένου να καταστεί ένα ισχυρό και σταθερό νόμισμα και να εδραιωθεί μια πραγματική δημοκρατική διακυβέρνηση της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής· Ως εκ τούτου, η ΕτΠ θεωρεί ότι η μεταρρύθμιση της ΟΝΕ πρέπει να αποτελέσει ένα από τα θέματα προτεραιότητας των δημοκρατικών συνελεύσεων που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν με αποκεντρωμένο τρόπο στις περιφέρειες και τους δήμους της Ευρώπης ήδη από το 2018 προκειμένου να καταστεί δυνατή η συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία μεταρρύθμισης της ΕΕ·

4. εκφράζει ωστόσο τη λύπη της που η οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των αρχικών αδυναμιών της ευρωζώνης δεν αναγνωρίζεται επαρκώς στο έγγραφο συζήτησης. Πράγματι, η τρέχουσα ανάκαμψη της ανάπτυξης στην ΕΕ βασίζεται στη συγκυριακή στήριξη που παρέχεται από τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), που από το 2008 επέτρεψε τη μείωση κατά 1 000 δισεκατομμύρια ευρώ των πληρωμών τόκων που καταβάλλουν οι δημόσιες αρχές και τη διατήρηση σε πολλά κράτη μέλη ιδιαίτερα χαμηλών επιτοκίων. Ωστόσο, οι δημόσιες αρχές και οι οικονομικοί παράγοντες της ευρωζώνης πρέπει να προετοιμαστούν για την προοδευτική μείωση της νομισματικής πολιτικής στήριξης εκ μέρους της ΕΚΤ και για την αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων. Ταυτόχρονα, η ΕΕ βρίσκεται σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία το στρατηγικό συμφέρον της ευρωζώνης χρειάζεται να επιβεβαιωθεί αποδεικνύοντας ότι παρέχει οικονομική προστιθέμενη αξία·

5. επισημαίνει, ακολούθως, ότι η πλειονότητα των συγκεκριμένων προτάσεων που θίγονται στο έγγραφο προβληματισμού αφορούν μέτρα σχετικά με την Ένωση Κεφαλαιαγορών και την Τραπεζική Ένωση που έχουν ήδη δρομολογηθεί, όπως π.χ. η θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασφάλισης Καταθέσεων (ΕΣΑΚ) για το οποίο αναμένεται συμφωνία πριν από το τέλος του 2019, προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή το 2025. Η ΕτΠ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι από την άλλη πλευρά, τα ζητήματα που σχετίζονται με την ΟΝΕ υποβαθμίζονται στο τέλος του εγγράφου προβληματισμού και ότι παρουσιάζονται μόνο επιλογές και όχι συγκεκριμένες προτάσεις για τις οποίες να δεσμεύεται η Επιτροπή. Συνεπώς, το έγγραφο προβληματισμού δεν παρέχει πολλές νέες πληροφορίες σε σχέση με την έκθεση των τεσσάρων προέδρων (Δεκέμβριος 2012) (4) ούτε σε σχέση με την έκθεση των πέντε προέδρων (Ιούνιος 2015) (5), ούτε και σε σχέση με τα πολλά ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως αυτό της 16ης Φεβρουαρίου 2017, για μια δημοσιονομική ικανότητα της ευρωζώνης·

6. θεωρεί ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ενισχυθεί η διαρθρωτική ανάπτυξη κάθε κράτους μέλους και να ενθαρρυνθεί η δημιουργία των συνθηκών σύγκλισης στο εσωτερικό της ευρωζώνης, ώστε να καταστεί πιο ανθεκτική στους κλυδωνισμούς των μελλοντικών χρηματοπιστωτικών κρίσεων· Πράγματι, είναι σαφές ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης των διαφόρων κρατών μελών έχουν γενικά συγκλίνει αλλά τα επίπεδα του κατά κεφαλήν εισοδήματός τους εξακολουθούν να είναι πολύ διαφορετικά. Άλλωστε, η ΕΕ πάσχει από έλλειψη ανταγωνιστικότητας σε πολλούς τομείς της οικονομίας, από έλλειψη εσωτερικής ζήτησης και από χαμηλές επενδύσεις τόσο ιδιωτικές όσο και δημόσιες. Παράλληλα, είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι η πραγματική οικονομία δεν φαίνεται τελικά να επωφελείται της νομισματικής πολιτικής εφόσον το παραγωγικό κεφαλαιουχικό απόθεμα παραμένει στάσιμο και οι χρηματοπιστωτικές και ακίνητες αξίες αυξάνονται δυσανάλογα·

7. υποστηρίζει, ως εκ τούτου, μια στρατηγική σύγκλισης, η οποία θα συμπληρώσει τις υφιστάμενες ευρωπαϊκές πολιτικές για την ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, με βάση τις ακόλουθες προτάσεις:

7.1. δημιουργία δημοσιονομικής ικανότητας στην ευρωζώνη —που να περιλαμβάνει μία πτυχή προετοιμασίας για την προσχώρηση στη ζώνη ευρώ— για τη λήψη μέτρων που θα παρέχουν κίνητρα για μακροοικονομική και κοινωνική σύγκλιση, και αντοχή ενόψει της παγκοσμιοποίησης. Στο στο πλαίσιο αυτό, η ΕτΠ υπογραμμίζει την ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στα φορολογικά θέματα και παρατηρεί, σχετικά, ότι αρκετές από αυτές έχουν ήδη φορολογικές αρμοδιότητες. Για τον λόγο αυτό, είναι αναγκαίο οι προτάσεις στο επίπεδο της ΕΕ να σέβονται τις αρμοδιότητες αυτές·

7.2. μετατροπή ενός μέρους του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) σε ένα ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό μη νομισματικό μέσο, το οποίο να υπάγεται στην αρμοδιότητα των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και το οποίο με σαφή εντολή, με ικανότητα δανειοδοσίας και δανειοληψίας ύψους 100 έως 200 δισεκατ. ευρώ να παρεμβαίνει σε βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη βάση σε περίπτωση αιφνίδιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και ασύμμετρων κραδασμών·

7.3. θέσπιση ενός κώδικα σύγκλισης που να συμπληρώνεται από ένα σύστημα κινήτρων για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, το πεδίο εφαρμογής των οποίων να καθορίζεται βάσει της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας τους και το οποίο θα μπορούσε κυρίως να περιλαμβάνει τη δημοσιονομική σύγκλιση, τα μέτρα που συνδέονται με τη δυναμική της αγοράς εργασίας μέσω της κατάρτισης, την ψηφιοποίηση και την εδραίωση της κοινωνικής συνοχής, λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις προκλήσεις που συνδέονται με τη δημογραφική αλλαγή. Η ΕτΠ εφιστά, εν προκειμένω, την προσοχή στο γεγονός ότι η τεχνική βοήθεια μπορεί να υποστηριχθεί μέσω του προγράμματος στήριξης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων (SRSP)·

8. επί του προκειμένου, επαναλαμβάνει την έκκλησή της: — να εξαιρεθεί από τον λογιστικό μηχανισμό του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης η συγχρηματοδότηση των εθνικών, περιφερειακών ή τοπικών αρχών που πραγματοποιείται στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων, όπως ισχύει ήδη για τις συνεισφορές στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, — να καθιερωθεί σε επίπεδο ΕΕ μια τυπολογία της ποιότητας των δημοσίων επενδύσεων για τους λογαριασμούς δημοσιών δαπανών, σε συνάρτηση με τη μακροπρόθεσμη επίδρασή τους, — να αναθεωρηθούν οι μέθοδοι υπολογισμού του διαρθρωτικού ελλείμματος, ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εθνικών οικονομιών και οι διαρθρωτικές διαφοροποιήσεις των δημοσίων δαπανών, — να συμπεριληφθεί στον πίνακα μακροοικονομικών επιδόσεων ένας δείκτης που θα αφορά το ποσοστό επενδύσεων·

9. ζητεί μια πραγματική δημοκρατική συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και διαβούλευση με την ΕτΠ και τους κοινωνικούς εταίρους πριν από την έκδοση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως για να διασφαλιστεί ότι οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις συνάδουν με την αρχή της επικουρικότητας και δεν προβάλλονται βάσει πιθανών μακροοικονομικών ανισορροπιών που βασίζονται αποκλειστικά στα εθνικά στοιχεία, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η περιφερειακή και/ή τοπική τους σημασία·

10. τάσσεται υπέρ της δημοκρατικής λειτουργίας της ευρωζώνης με βάση έναν ενισχυμένο ρόλο για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια, ιδίως όσον αφορά τον έλεγχο του ΕΜΣ και τη μελλοντική του εξέλιξη σε ευρωπαϊκό ταμείο. Η ΕτΠ απορρίπτει, ωστόσο, την ιδέα της ίδρυσης νέων κοινοβουλευτικών δομών, δεδομένου ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί ήδη το Κοινοβούλιο της ευρωζώνης στο μέτρο που το ευρώ, σύμφωνα με τις Συνθήκες, είναι το κοινό νόμισμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντιθέτως, με την πάροδο του χρόνου και —ανάλογα με την περίπτωση— στο πλαίσιο αναθεώρησης της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), διαδικασίες ψηφοφορίας ανάλογες με το άρθρο 138 της ΣΛΕΕ σχετικά με το Συμβούλιο θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προκειμένου να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι ευρωβουλευτές θα μπορούν να εκλέγονται σε κράτη που δεν είναι μέλη της ευρωζώνης·

11. υποστηρίζει τη συγχώνευση των καθηκόντων του Προέδρου της Ευρωομάδας και του Επιτρόπου Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων ώστε να εκπροσωπείται καλύτερα το γενικό συμφέρον της ευρωζώνης εντός της ίδιας της Ευρωομάδας·

12. υποστηρίζει την ανάγκη να αποκτήσει η Ευρωομάδα επίσημους κανόνες λειτουργίας που να προάγουν τη διαφάνεια·

13. τονίζει ότι η ΟΝΕ, σύμφωνα με τον οδικό χάρτη που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2012, πρέπει να συμπληρωθεί από έναν πραγματικό κοινωνικό πυλώνα ώστε η απασχόληση και τα εναρμονισμένα κοινωνικά πρότυπα υψηλής ποιότητας να συμπεριληφθούν στις μακροοικονομικές προτεραιότητες (6)·

14. προτείνει να συμπληρωθούν οι τέσσερις κατευθυντήριες αρχές που παρουσίασε η Επιτροπή για την εμβάθυνση της ΟΝΕ από μια πέμπτη αρχή σχετικά με τη συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην υλοποίηση των στόχων της διάσκεψης του Παρισιού για το κλίμα·

15. επαναλαμβάνει την πεποίθησή της ότι το μέγεθος του τρέχοντος προϋπολογισμού της ΕΕ, το οποίο αντιπροσωπεύει μόνο το 1 % του ΑΕγχΠ, δεν επαρκεί για να έχει αντικυκλική μακροοικονομική επίπτωση στο επίπεδο της ΕΕ. Η ΕτΠ υπογραμμίζει εντούτοις ότι τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) εξακολουθούν να αποτελούν, παρά το σχετικά μικρό μέγεθός τους (0,37 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) της ΕΕ), σημαντικό εργαλείο για την τόνωση των επενδύσεων σε τοπικό επίπεδο και για να συμβάλλουν στη σύγκλιση των οικονομιών των 27 μελλοντικών κρατών μελών της ΕΕ. Ζητεί, ως εκ τούτου, η πολιτική συνοχής μετά το 2020 να διαθέτει επαρκείς πόρους, τουλάχιστον το ένα τρίτο του μελλοντικού προϋπολογισμού της ΕΕ·

16. επιμένει στην ανάγκη συμπλήρωσης του επόμενου δημοσιονομικού πλαισίου της Ένωσης για την περίοδο από το 2021 με νέους τύπους ιδίων πόρων (7). Στόχος της πρότασης αυτής θα πρέπει να είναι η βελτίωση της δημοκρατικής διακυβέρνησης και η διαφάνεια του προϋπολογισμού της ΕΕ καθώς και η αύξηση της αποτελεσματικότητας της δημοσιονομικής διαχείρισης. Οι νέοι ίδιοι πόροι θα μπορούσαν ιδίως να βασίζονται σε έναν ευρωπαϊκό φόρο επί των εταιρειών μέσω ενοποιημένης κοινής φορολογικής βάσης (ΚΕΒΦΕ) καθώς και στην ευρωπαϊκή φορολόγηση των κερδών και/ή του κύκλου εργασιών στον τομέα της ψηφιακής οικονομίας, έναν φόρο επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και έναν φόρο διοξειδίου του άνθρακα, που θα αποτελεί κίνητρο για τη μείωση των εκπομπών CO2, για τις οποίες η Επιτροπή θα πρέπει, ως συνέχεια της ανακοίνωσής της, της 21ης Σεπτεμβρίου 2017, να υποβάλει προτάσεις έως την άνοιξη του 2018·

17. διαφωνεί με το γεγονός η δημοσιονομική ικανότητα της ευρωζώνης να λάβει τη μορφή ενός κονδυλίου του προϋπολογισμού της ευρωζώνης εντός του προϋπολογισμού της ΕΕ όταν το ανώτατο όριο των ιδίων πόρων παραμένει στο 1,23 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) της ΕΕ. Η ενσωμάτωση της δημοσιονομικής ικανότητας της ευρωζώνης στον προϋπολογισμό της Ένωσης θα σήμαινε ότι θα ανέρχεται κατ ‘ανώτατο όριο σε λιγότερο από 30 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, πράγμα εντελώς ανεπαρκές για την εκπλήρωση των καθηκόντων που προβλέπει η Επιτροπή, και συγκεκριμένα: 1) παροχή βοήθειας στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, 2) άσκηση μιας λειτουργίας σταθεροποίησης, 3) θέσπιση μηχανισμού ασφαλείας για την Τραπεζική Ένωση και 4) χρήση ως μέσο προενταξιακής βοήθειας προς κράτη μέλη εκτός της ευρωζώνης. Επιπλέον, το σενάριο της ενσωμάτωσης της δημοσιονομικής ικανότητας στον προϋπολογισμό της ΕΕ αφήνει να πλανάται ο κίνδυνος φαινομένων παραγκωνισμού («crowding out») σχετικά με τη χρηματοδότηση πολιτικών της ΕΕ, όπως τα ΕΔΕΤ·

18. θεωρεί ότι η ύπαρξη προαπαιτούμενων για την εφαρμογή των μέσων σύγκλισης ενόψει της προσχώρησης των κρατών στην ευρωζώνη θα απαιτούσε διευκρινίσεις ως προς το πεδίο εφαρμογής τους όσον αφορά τα ΕΔΕΤ και κυρίως το Ταμείο Συνοχής (8)·

19. επισημαίνει ότι το έγγραφο προβληματισμού εγείρει τη δυνατότητα ενίσχυσης της σύνδεσης μεταξύ των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και του προϋπολογισμού της ΕΕ είτε μέσω ενός ειδικού ταμείου για την ενθάρρυνση των κρατών μελών να προβούν σε μεταρρυθμίσεις είτε συνδέοντας την εκταμίευση από τα διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία (εν όλω ή εν μέρει) με την πρόοδο που σημειώθηκε στην εφαρμογή συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων για την προώθηση της σύγκλισης. Η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων θα παρακολουθείται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕτΠ υπενθυμίζει την πάγια αντίθεσή της σε οποιαδήποτε μορφή μακροοικονομικής αιρεσιμότητας που χρησιμοποιεί τα διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία (ΕΔΕΤ) ως μέσο αποτροπής ή επιβολής κυρώσεων. Η ΕτΠ εκφράζει επίσης την ανησυχία της για το γεγονός ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η μείωση των εθνικών δημοσίων ελλειμμάτων έχει μεγαλύτερη σημασία, προκειμένου να περιοριστεί ή να μειωθεί ο λόγος χρέους/ΑΕγχΠ, σε σχέση με τα μέτρα για την τόνωση της ανάπτυξης. Τέλος, η ΕτΠ εκφράζει τη λύπη της που η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διακυβέρνηση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου παραμένει πολύ ανεπαρκής αν και πάνω από τα τρία τέταρτα των ειδικών ανά χώρα συστάσεων για το 2017 αφορούν περιφέρειες, ενώ την εφαρμογή τους αναλαμβάνουν υποεθνικά επίπεδα διακυβέρνησης·

20. θεωρεί ότι η συμφωνία του Συμβουλίου του Φεβρουαρίου 2016 σχετικά με μια ευέλικτη εφαρμογή του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα πρέπει να επιβεβαιωθεί και από το πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ. Η ΕτΠ υπενθυμίζει εν προκειμένω τις διεκδικήσεις της ώστε οι δημόσιες επενδύσεις των τοπικών και περιφερειακών αρχών να μην συνυπολογίζονται στο διαρθρωτικό έλλειμμα για τον μεσοπρόθεσμο στόχο (ΜΠΣ) που ορίζεται στο σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και στο Δημοσιονομικό σύμφωνο και να μην λαμβάνεται υπόψη η συγχρηματοδότηση των ΕΔΕΤ από τα κράτη μέλη και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στις δημόσιες διαρθρωτικές δαπάνες. Πράγματι, αυτές οι συγχρηματοδοτήσεις είναι, εξ ορισμού, επενδύσεις γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και έχουν αποδεδειγμένο αποτέλεσμα μόχλευσης στην οικονομική ανάπτυξη (9)·

21. υπογραμμίζει τη σημασία που έχει για την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης να αναπτυχθεί μια συντονισμένη προσέγγιση της ΕΕ για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (10) τα οποία ανέρχονταν σε περίπου 1 000 δισεκατομμύρια ευρώ στο τέλος του 2016, ποσό που αντιστοιχεί στο 6,7 % περίπου του ΑΕγχΠ της ΕΕ και στο 5,1 % του συνόλου των τραπεζικών δανείων και για τα οποία υπάρχουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις στο εσωτερικό της ΕΕ με ποσοστά που κυμαίνονται από 1 % έως 46 % και με μεγάλη διασπορά ανά οικονομικό τομέα. Ως εκ τούτου, η ΕΤΠ υποστηρίζει το σχέδιο δράσης που ενέκρινε το Συμβούλιο στις 11 Ιουλίου 2017, το οποίο αποσκοπεί στην επίλυση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων στον τραπεζικό τομέα μέσω ορισμένων πρωτοβουλιών στον τομέα της τραπεζικής εποπτείας όπως η μεταρρύθμιση των πλαισίων αφερεγγυότητας και είσπραξης οφειλών, η ανάπτυξη δευτερογενών αγορών για μη εξυπηρετούμενα δάνεια και η αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα·

22. διατηρεί επιφυλάξεις σχετικά με την πρόταση δημιουργίας τιτλοποιημένων χρηματοπιστωτικών προϊόντων που θα μπορούν να εκδίδονται από έναν εμπορικό φορέα ή ίδρυμα που αγοράζει ένα χαρτοφυλάκιο κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης και εκδίδει τα δικά του ομόλογα υποστηριζόμενα από αυτό το χαρτοφυλάκιο [sovereign bond-backed securities (SBBS)] συγκρίσιμα με τα αμερικανικά ομόλογα Δημοσίου. Βεβαίως, οι τίτλοι αυτοί θα διασπάσουν τον δεσμό μεταξύ τραπεζών και κρατών και θα εξαλείψουν την προνομιακή μεταχείριση των κρατικών ομολόγων αποφεύγοντας ταυτόχρονα την αμοιβαιοποίηση των χρεών και τον ηθικό κίνδυνο. Ταυτόχρονα, η τεχνική τιτλοποίησης καθιστά δυνατή τη μεταφορά χρηματοοικονομικών κινδύνων από τράπεζες σε μη ρυθμιζόμενους οικονομικούς παράγοντες. Επιπλέον, τα SBBS ενδέχεται να αυξήσουν τη διαφορά επιτοκίου μεταξύ κρατικών ομολόγων (spread) σε περιόδους οικονομικής κρίσης.

Βρυξέλλες, 30 Νοεμβρίου 2017. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) Στη συνέχεια του ψηφίσματος της ΕτΠ με τίτλο «Η Λευκή Βίβλος της Επιτροπής σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης — Σκέψεις και σενάρια για την ΕΕ των 27 έως το 2025», το οποίο υιοθετήθηκε στις 12 Μαΐου 2017, η ΕτΠ ξεκίνησε διαβούλευση σχετικά με τη διαδικασία προβληματισμού και θα αντλήσει τα συμπεράσματα αυτής της διαβούλευσης μέσω μιας γνωμοδότησης που θα υιοθετηθεί στα μέσα του 2018.

(2) Βλέπε σ. 34 και 35 του τελευταίου Ευρωβαρόμετρου Standard 87, άνοιξη του 2017.

(3) Βλέπε eupinions #2016/4: «A European Finance Minister with Budget Autonomy? Need for reforms of the Eurozone and their potential, given public opinion in Europe», Bertelsmann Stiftung.

(4) http://www2.consilium.europa.eu/media/26310/132525.pdf.

(5) http://www.consilium.europa.eu/el/policies/emu-report-2015/.

(6) Βλέπε γνωμοδότηση της ΕτΠ με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής — Ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, COM(2013) 690, εισηγητής: ο κ. Jean-Louis Destans (FR/PES), υιοθετήθηκε στις 31 Ιανουαρίου 2014, ECOS-V-050. Η ΕτΠ θα υιοθετήσει, επίσης, στις 11 ή στις 12 Οκτωβρίου 2017, γνωμοδότηση του κ. Mauro D’Attis (IT/EPP) με θέμα την «Πρόταση διοργανικής διακήρυξης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και έγγραφο συζήτησης σχετικά με την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης», SEDEC-VI/027.

(7) Βλέπε σημείο 35 της γνωμοδότησης της 7ης Φεβρουαρίου 2017 του κ. Carl Fredrik GRAF (SE/EPP) με θέμα «Δημοσιονομική ικανότητα και αυτόματοι σταθεροποιητές στην οικονομική και νομισματική ένωση».

(8) Βλέπε σημείο 35 της γνωμοδότησης της 7ης Φεβρουαρίου 2017 του κ. Carl Fredrik GRAF (SE/EPP) με θέμα «Δημοσιονομική ικανότητα και αυτόματοι σταθεροποιητές στην οικονομική και νομισματική ένωση».

(9) Βλέπε σημεία 52 και 54 της γνωμοδότησης της 8ης Φεβρουαρίου 2017 του κ. Markku Markkula με θέμα «Γεφύρωση του επενδυτικού χάσματος: τρόποι αντιμετώπισης των προκλήσεων»

(10) Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια είναι τραπεζικά δάνεια τα οποία εξοφλούνται με καθυστέρηση ή είναι απίθανο να αποπληρωθούν χωρίς να πρέπει να πουληθούν τα ενέχυρα. Η διατήρηση υψηλών επιπέδων μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι προβληματική, καθώς περιορίζεται η κερδοφορία των τραπεζών λόγω υψηλότερων διοικητικών δαπανών και υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης για τις τράπεζες. Οι απαιτήσεις τροφοδότησης εξαντλούν την κεφαλαιακή βάση των τραπεζών και τα δάνεια αυτά αποτελούν κίνδυνο για τη βιωσιμότητα τραπεζών εφόσον παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων.