Πρωτοβουλία του Βασιλείου της Δανίας για την έκδοση της απόφασης πλαισίου για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα

(2002/C 184/04)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο 29, το άρθρο 31 στοιχείο ε) και το άρθρο 34 παράγραφος 2 στοιχείο β),

την πρωτοβουλία του Βασιλείου της Δανίας,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης, κατά τα τελευταία έτη σημειώθηκε αύξηση του διασυνοριακού εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών. Τα κρούσματα δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα εντός ενός κράτους μέλους δεν αποτελούν επομένως απλώς εθνικό πρόβλημα αλλά και πρόβλημα που υπερβαίνει τα σύνορα και μπορεί να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικότερα με κοινή δράση της ΕΕ.

(2) Στις 26 Μαΐου 1997 το Συμβούλιο ενέκρινε μια σύμβαση περί καταπολεμήσεως της δωροδοκίας στην οποία ενέχονται υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης(1). Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν επικυρώσει ακόμη τη σύμβαση.

(3) Στις 22 Δεκεμβρίου 1998, το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης την κοινή δράση 98/742/ΔΕΥ κατά της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα(2). Ταυτόχρονα με την έγκριση της κοινής δράσης, το Συμβούλιο εξέδωσε δήλωση, στην οποία αναφέρεται ότι η κοινή δράση αντιπροσωπεύει το πρώτο βήμα σε επίπεδο ΕΕ για την καταπολέμηση του εν λόγω είδους δωροδοκίας και ότι σε μεταγενέστερο στάδιο θα εφαρμοσθούν επιπλέον μέτρα, ανάλογα με την έκβαση της αξιολόγησης που θα γίνει σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 2 της κοινής δράσης. Δεν είναι ακόμη διαθέσιμη έκθεση σχετικά με τη μεταφορά της κοινής δράσης στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών.

(4) Βάσει του άρθρου 29 της συνθήκης για την Ένωση, στόχος της Ένωσης είναι να παρέχει στους πολίτες υψηλό επίπεδο προστασίας εντός ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί με την πρόληψη και την καταπολέμηση της εγκληματικότητας, οργανωμένης ή μη, συμπεριλαμβανομένης της δωροδοκίας.

(5) Σύμφωνα με το σημείο 48 των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε της 15ης και 16ης Οκτωβρίου 1999, η δωροδοκία είναι ένας τομέας ιδιαίτερης σημασίας όπου πρέπει να συμφωνηθούν από τα κράτη μέλη κοινοί ορισμοί των αξιόποινων πράξεων και των επιβλητέων ποινών.

(6) Στις 21 Νοεμβρίου 1997 εγκρίθηκε σε διάσκεψη διαπραγματεύσεων σύμβαση του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της δωροδοκίας αλλοδαπών δημοσίων υπαλλήλων σε διεθνείς εμπορικές συναλλαγές και το Συμβούλιο της Ευρώπης ενέκρινε επίσης σύμβαση ποινικού δικαίου για τη δωροδοκία, η οποία άνοιξε προς υπογραφή στις 27 Ιανουαρίου 1999. Η σύμβαση αυτή συνοδεύεται από συμφωνία για τη συγκρότηση της ομάδας των κρατών κατά της δωροδοκίας (GRECO). Έχουν επίσης αρχίσει διαπραγματεύσεις σχετικά με σύμβαση του ΟΗΕ για την καταπολέμηση της δωροδοκίας.

(7) Τα κράτη μέλη αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην καταπολέμηση της δωροδοκίας τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, με την πεποίθηση ότι και στους δύο αυτούς τομείς η δωροδοκία αποτελεί απειλή για μια σύννομη κοινωνία, στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και εμποδίζει την υγιή οικονομική ανάπτυξη.

(8) Στόχος της παρούσας απόφασης πλαισίου είναι ιδίως να εξασφαλισθεί ότι τόσο η ενεργητική όσο και η παθητική δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα θα είναι ποινικό αδίκημα σε όλα τα κράτη μέλη, ότι και τα νομικά πρόσωπα θα υπέχουν ευθύνη για τα εν λόγω ποινικά αδικήματα τα οποία θα επισύρουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινές,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟ:

Άρθρο 1

Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης πλαισίου νοούνται ως:

- "σύμβαση για τη δωροδοκία" η σύμβαση της 26ης Μαΐου 1997 περί καταπολεμήσεως της δωροδοκίας στην οποία ενέχονται υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

- "σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη δωροδοκία" η σύμβαση ποινικού δικαίου του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη δωροδοκία της 27ης Ιανουαρίου 1999,

- "νομικό πρόσωπο" το υποκείμενο δικαίου το οποίο έχει την ιδιότητα αυτή δυνάμει του εφαρμοστέου εθνικού δικαίου, με εξαίρεση τα κράτη και τους άλλους φορείς δημοσίου δικαίου κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας και τους διεθνείς οργανισμούς δημοσίου δικαίου.

Άρθρο 2

Ενεργητική και παθητική δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα

Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι οι ακόλουθες εκ προθέσεως πράξεις συνιστούν ποινικό αδίκημα, εφόσον τελούνται στο πλαίσιο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων:

α) υπόσχεση, προσφορά ή παροχή, απευθείας ή μέσω τρίτου, σε ένα πρόσωπο το οποίο με οιαδήποτε ιδιότητα διευθύνει ή εργάζεται για ένα φορέα του ιδιωτικού τομέα, μη οφειλομένου πλεονεκτήματος οιασδήποτε φύσεως, για τον εαυτό του ή για τρίτον, προκειμένου το πρόσωπο να τελέσει ή να μην τελέσει πράξη, κατά παράβαση των καθηκόντων του·

β) απευθείας ή μέσω τρίτου, αίτηση ή αποδοχή μη οφειλομένου πλεονεκτήματος οιασδήποτε φύσεως, ή αποδοχή της υπόσχεσης τέτοιου πλεονεκτήματος, για τον εαυτό του ή για τρίτον, εκ μέρους προσώπου το οποίο με οιαδήποτε ιδιότητα διευθύνει ή εργάζεται για ένα φορέα του ιδιωτικού τομέα, προκειμένου το πρόσωπο να τελέσει ή να μην τελέσει πράξη, κατά παράβαση των καθηκόντων του.

Άρθρο 3

Ηθική αυτουργία, συνέργεια, προτροπή και απόπειρα

Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε η ηθική αυτουργία, η συνέργεια, η προτροπή και η απόπειρα τέλεσης των πράξεων που αναφέρονται στο άρθρο 2 να συνιστούν ποινικό αδίκημα.

Άρθρο 4

Δεσμεύσεις σχετικές με τη σύμβαση

1. Όσα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη σύμβαση περί δωροδοκίας δεσμεύονται να το πράξουν εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης πλαισίου.

2. Όσα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης περί δωροδοκίας δεσμεύονται να το πράξουν εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης πλαισίου.

Άρθρο 5

Ποινές

1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι οι πράξεις που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3 τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης, το ανώτατο όριο της οποίας είναι τουλάχιστον ένα έως τρία έτη.

2. Επιπλέον, κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι, εφόσον το υπαγορεύουν ειδικές περιστάσεις, π.χ. σε περίπτωση υποτροπής, να είναι δυνατόν:

α) παράλληλα προς την καταδικαστική απόφαση για τις πράξεις που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3, να απαγορευθεί προσωρινά σε ένα φυσικό πρόσωπο να ασκεί επιχειρηματικές δραστηριότητες ή ορισμένες μορφές αυτών, εφόσον βάσει των διαπιστωθέντων γεγονότων ευλόγως πιστεύεται ότι υπάρχει σαφής κίνδυνος καταχρήσεως θέσεως ή αξιώματος·

β) να απαγορευθεί προσωρινά σε ένα φυσικό πρόσωπο να είναι ιδρυτικό μέλος, διευθυντής ή μέλος του διοικητικού συμβουλίου εταιρείας περιορισμένης ευθύνης ή εταιρείας που απαιτεί ειδική δημόσια άδεια, εφόσον βάσει των διαπιστωθέντων γεγονότων ευλόγως πιστεύεται ότι υπάρχει σαφής κίνδυνος καταχρήσεως θέσεως ή αξιώματος.

Άρθρο 6

Ευθύνη των νομικών προσώπων

1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι τα νομικά πρόσωπα είναι δυνατόν να υπέχουν ευθύνη για τα ποινικά αδικήματα των άρθρων 2 και 3 που έχουν τελεσθεί προς όφελός τους από οιοδήποτε πρόσωπο, ενεργώντας είτε ατομικά είτε ως μέλος οργάνου του νομικού προσώπου, το οποίο κατέχει ιθύνουσα θέση εντός του νομικού προσώπου, βασιζόμενη σε:

α) εξουσία εκπροσώπησης του νομικού προσώπου, ή

β) εξουσία λήψης αποφάσεων για λογαριασμό του νομικού προσώπου, ή

γ) εξουσία ασκήσεως ελέγχου εντός του νομικού προσώπου.

2. Πέραν των περιπτώσεων που προβλέπονται στην παράγραφο 1, κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο εφόσον η πλημμελής εποπτεία ή έλεγχος εκ μέρους ενός από τα πρόσωπα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 κατέστησε δυνατή την τέλεση αδικήματος του τύπου που αναφέρεται στα άρθρα 2 και 3 προς όφελος του εν λόγω νομικού προσώπου, από πρόσωπο που τελεί υπό την εξουσία του.

3. Η ευθύνη του νομικού προσώπου δυνάμει των παραγράφων 1 και 2 δεν αποκλείει την ποινική δίωξη φυσικών προσώπων, τα οποία είναι αυτουργοί, ηθικοί αυτουργοί ή συνεργοί σε αδίκημα του τύπου που αναφέρεται στα άρθρα 2 και 3.

Άρθρο 7

Κυρώσεις κατά νομικών προσώπων

1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι σε νομικό πρόσωπο, το οποίο υπέχει ευθύνη δυνάμει του άρθρου 6 παράγραφος 1, επιβάλλονται αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται χρηματικές ποινές ή πρόστιμα και ενδεχομένως άλλες κυρώσεις, όπως:

α) αποκλεισμός από δημόσιες παροχές ή ενισχύσεις·

β) μέτρα προσωρινής ή οριστικής απαγόρευσης της άσκησης εμπορικής δραστηριότητος·

γ) θέση υπό δικαστική εποπτεία ή

δ) δικαστική εκκαθάριση.

2. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι σε νομικό πρόσωπο, το οποίο υπέχει ευθύνη δυνάμει του άρθρου 6 παράγραφος 2, επιβάλλονται αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις ή μέτρα.

Άρθρο 8

Δικαιοδοσία

1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να θεμελιώσει τη δικαιοδοσία του για τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3, εφόσον το αδίκημα έχει διαπραχθεί:

α) εν όλω ή εν μέρει στο έδαφός του·

β) από υπήκοο ή κάτοικο του κράτους μέλους·

γ) προς όφελος νομικού προσώπου εδρεύοντος στο έδαφός του.

2. Ένα κράτος μέλος μπορεί να μην εφαρμόζει ή να εφαρμόζει μόνον σε ειδικές περιπτώσεις ή περιστάσεις τους κανόνες δικαιοδοσίας της παραγράφου 1 στοιχεία β) και γ), εφόσον το αδίκημα έχει διαπραχθεί εκτός του εδάφους του.

3. Ένα κράτος μέλος το οποίο, δυνάμει του εθνικού δικαίου του, δεν εκδίδει τους υπηκόους του, λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να θεμελιώσει τη δικαιοδοσία του επί των αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3, εφόσον διαπράττονται από υπηκόους του εκτός του εδάφους του.

4. Τα κράτη μέλη τα οποία αποφασίζουν να εφαρμόσουν την παράγραφο 2 ενημερώνουν σχετικά τη γενική γραμματεία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ("Επιτροπή"), ενδεχομένως αναφέροντας τις ειδικές περιπτώσεις ή περιστάσεις όπου εφαρμόζεται η απόφαση.

Άρθρο 9

Κατάργηση

Η κοινή δράση 98/742/ΔΕΥ καταργείται.

Άρθρο 10

Εφαρμογή

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με την παρούσα απόφαση πλαίσιο το αργότερο έως τις [...](3).

2. Έως την ίδια ημερομηνία, τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στη γενική γραμματεία του Συμβουλίου και στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων με τις οποίες μεταφέρονται στο εθνικό τους δίκαιο οι υποχρεώσεις που τους επιβάλλονται δυνάμει της παρούσας απόφασης πλαισίου. Κατόπιν εκθέσεως που καταρτίζεται βάσει των εν λόγω στοιχείων και γραπτής εκθέσεως της Επιτροπής, το Συμβούλιο αξιολογεί, έως τις [...](4), εάν τα κράτη μέλη έχουν λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα απόφαση πλαίσιο.

Άρθρο 11

Έναρξη ισχύος

Η παρούσα απόφαση πλαίσιο αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα.

...

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

...

(1) ΕΕ C 195 της 25.6.1997, σ. 2.

(2) ΕΕ L 358 της 31.12.1998, σ. 2.

(3) Ημερομηνία που θα προβλεφθεί: δύο έτη μετά την έκδοση της απόφασης πλαισίου.

(4) Ημερομηνία που θα προβλεφθεί: τρεις μήνες μετά τη λήξη της προθεσμίας για την εφαρμογή της απόφασης πλαισίου.