•Ù a 
•îr -k 
is -à ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Ηρυξρλλρς, Ι s.12.IW 
Έκθεση της Επιτροπής 
σχετικά με την εφαρμογή του 
κανονισμού 2008/90 του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1990 
Αξιολόγηση του προγράμματος THERM ΙΚ 

I KOI ΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ TOY ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ THERMIK 
Σελίδα 
Περίλίμρη και γενικά συ{ΐπεράσματα 
1. Το πρόγραμμα THERMIE και η υλοποίηση του 1 
1.1 Κύριοι στόχοι Ι 
1.2 Κατηγορίες έργων και τομείς εφαρμογής 2 
1.3 Συνοδευτικά μέτρα 2 
1.4 Υλοποίηση των έργων 3 
1.4.1 Αναλήψεις χρηματοδοτικών υποχρέωσεων 3 
1.4.2 Κατηγορίες χρηματοδοτούμενων έργων 5 
1.4.3 Τεχνικοί στόχοι και παραδείγματα έργων 5 
1.5 Εφαρμογή των συνοδευτικών μέτρων 6 
1.5.1 Αναλήψεις χρηματοδοτικών υποχρεώσεων 6 
1.5.2 Κατηγορίες συνοδευτικών μέτρων 6 
1.5.3 Τεχνικοί στόχοι και παραδείγματα συνοδευτικοί μ.έτρων 9 
2. Αποτελέσματα του προγράμματος THERMIE 10 
2.1 Τα έργα THERMIE 10 
2.1.1 Αμεσοι στόχοι των έργων 10 
2.1.1.1 Τεχνική επιτυχία Κ) 
2.1.1.2 Εμπορική επιτυχία 11 
2.1.1.3 Αναπαραγωγή 13 
2.1.2 Γενικός αντίκτυπος στις κοινοτικές πολιτικές 14 
2.1.2.1 Αντίκτυπος στην ενεργειακή προσφορά και ζήτηση 14 
2.1.2.2 Αντίκτυπος στο περιβάλλον 16 
2.1.2.3 Αντίκτυπος στην οικονομική ανάπτυξη 17 
2.1.2.4 Αντίκτυπος στη συνεργασία μεταξύ κρατών μελίόν 18 
2.2 Συνοδευτικά μέτρα 19 
2.2.1 Αμεσοι στόχοι των συνοδευτικών μέτρων 19 
2.2.2 Γενικός αντίκτυπος στις κοινοτικές πολιτικές 20 
3 Συντονισμός με τις κοινοτικές πρωτοβουλίες 22 
3.1 Αλλα ενεργειακά προγράμματα της 
Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας 22 
3.2 Προγράμματα εκμετάλλευσης και αξιοποίησης το>ν αποτελεσμάτων 
της Έρευνας και της Τεχνολογικής Ανάπτυξης 22 
3.3 Κοινοτικά προγράμματα Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης 23 
3.4 Διαρθρωτικά ταμεία 23 
3.5 Προγράμματα PHARE και TACIS 24 
3.5.1 Πρόγραμμα TACIS 24 
3.5.2 Πρόγραμμα PHARE 24 
4-
4. Συντονισμός με αντίστοιχα προγράμματα των κρατών μελο>ν 25 
5. Συμπεράσματα 26 
Ι Ιαραρτήματα 
1 α. 
Il· Ι)ίλιι\[)ΐΐ και γενικά συμπεράσματα 
Ι II παρούσα έκθεση έχει στόχο να παρουσιάσει μια αξιολόγηση ιου προγράμματος THERMIE 
(90-94). Έρχεται σε συνέχεια της ενδιάμεσης έκθεσης της Επιτροπής οχετικά |ΐε την εχραρμογή 
ίου κανονισμού THERMIE (COM (93) 642 τελικό) της 9ης Δεκεμβρίου Ι(>03 Βασίζεται σιην 
αξιολόγηση ιος έργων THERMIE (Μάρτιος 1995 και οιην αξιολόγηση uov σχη.ιχο'ς 
προπ,οβουλιο'ς (Ιούνιος 1995). Οι εν λόγο» αξιολογησιις -πραγματοποιήθηκαν <αιό οΰο 
ξεχο>ριοτά πάνελ (χνεξάρτητων εμπειρογνώμονος. 
2. Το πρόγραμμα THERMIE έθεσε (υς στόχο την προο>()ηση ι ης αγοράς αποτελεσματικός 
τεχνολογιών στον τομέα της ενέργειας. Για το σκοπό αυτό διάφορες προποβουλίες έχουν 
αναληφθεί στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος. 
στήριξη σε 3 κατηγορίες έργων: καινοτομίας, διάδοσης και προσδιορισμένου στόχου· 
συνοδευτικά μέτρα με στόχο τη διάδοση τα>ν αποτελέσματος και την πρώΟηση της 
τεχνολογίας των επιτυχημένων έργων. 
Δίδεται επίσης ιδιαίτερη έμφαση στα περιβαλλοντικά θέματα, οτη συμμετοχή το>ν MME 
(μικρομεσαίων επιχειρήσεων)και στη συνοχή μεταξύ των κρατών της Ευροχπταϊ,κής Κοινότητας, 
με την παράλληλη επιβεβαίωση των στόχων για εξασφάλιση του ανείροδιασμούκαι ενεργειακή 
αποτ ελεσ [ ιατ ικότητα. 
Σε περίοδο χαμηλός ενεργειακών τιμών, οι φορείς λήψεοις αποφάοευς αποφεύγουν τις 
επενδύσεις σε τομείς ενεργειακής καινοτομίας. Το πρόγραμμα ΓΙ ΙΕΚΜΙΕ π',χε συνεπούς στόχο 
την "προώθηση" των εν λόγω τεχνολογιών στην αγορά. Προς το σκοπό αυτό, ενισχύθηκε το 
σκέλος επίδειξης και προώθησης. 
3 Π πλήρης αξιολόγηση τα)ν άμεσων και κυρίως τ(υν έμμεσος αποτι λιομ,άτοςτου προγρά|ΐμ.ατος 
THERMIE δεν είναι προς το παρόν εφικτή. Τα έργα που έτυχαν χρηματοδοτικής στήριξης κατά 
το 1994 έχουν μόλις ξεκινήσει. 
Ωστόσο, η αξιολόγηση αφενός των έργων THERMIE που έχουν να δείξουν "συγκεκριμένα" 
αποτελέσματα (157 έργα, από τα 726 που χρηματοδοτήθηκαν) και αφετέρου ενός σημαντικού 
τμήματος χων συνοδευτικών μέτρων επιτρέπει να συναχθούν ουσιαστικά συμπεράσματα. 
4. Τα άμεσα αποτελέσματα του προγράμματος THERMIE μπορούν να θεωρηθούν ότι είναι 
ικανοποιητικά: 
Τεχνική επιτυχία των έργων: 
II αξιολόγηση TOW έργα)ν έδειξε ότι 56% των έργων κατέληξε σε πλήρη επιτυχία. Στο ποσοστό 
αυτό προστίθεται ένα ποσοστό 23% έργων που είχαν μερική τεχνική επιτυχία. Επιπλέον, 57% 
των έργος που εξετάσθηκαν έγιναν αφορμή αειψόρων τεχνολογικός βελτκί>σεο)ν. 
Εμπορική επιτυγία τατν έργων: 
Παρατηρήθηκε ικανοποιητικό επίπεδο χρόνου ανάκτησης Τ7|ς επένδυσης (με διακυμάνσεις 
ανάλογα με τους τομείς του προγράμματος και τους υποτομείς εφαρμογής) για 41 % τος έργος. 
Αλλα κριτήρια εμπορικής επιτυχίας (δραστηριότητες προώθησης, τήρηση τιυν νομικός 
υποχρεώσεων) δείχνουν επίσης ικανοποιητικά αποτελέσματα στο σύνολο τους. 
Αναπαραγωγή των έργων: 
Το πρόγραμμα THERMIE επικέντρωσε αυτή τη φορά το βάρος του στην αναπαραγα)γή τος 
"επιτυχημένων" έργων THERMIE. Συνολικά, το ποσοστό αναπαραγο)γής των έργος αυτών 
φιθάνει προς το παρόν, 30%. Ωστόσο, το εν δυνάμει ποσοστό αναπαραγωγής ανέρχεται, 
σύμφωνα με τους αρμόδιους της αξιολόγησης, γύρω στο 80%. 
Λ Κ) ^ 
Αμεσος αντίκτυπος τος συνοδευτικών μετρούν 
Οι ειδικές ενέργειες προσέλκυσαν σε μεγάλο βαθμό το ενδιαφέρον τας εν δυνάμει υπεύθυνος 
λήψης αποφάσεων, σε 62% των περιπτώσεων ενώ σε 32% τος περιπτώοεας κατέληξαν στη 
λήψη συγκεκριμένος απο(ράσεα>ν. 
Εξετάστηκε επίσης και ο γενικός αντίκυπος του πρόγραμμα ιος ο ιις κοινοτικές πολιτικές; 
Ο αντίκτυπος σε θέματα ενεργειακής προστροράς και ζήτησης είναι εν δυνάμει σημαντικός. ( )ι 
ειδικοί εκτιμούν ότι στον τομέα της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας (ΟΧ 1 ί), 10%) με 20% της 
συνολικής ζήτησης ενέργειας θα ήταν δυνατό να εξοικονομηθεί. Ένα μέρος των εν λόγο) 
οικονομιών θα μπορούσε να προέρχεται από την ενεργό διάδοση αποτελεσματικοί 
τεχνολογιών. Στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΤΕ), τα έργα που αφορούν τη 
βιομάζα και τα απόβλητα είναι εκείνα που μπορούν να συνεισφέρουν ουσιαστικά 
βραχυπρόθεσμα, σε περίπτωση που η αναπαραγωγή τους πραγματοποιηθεί σε ικανοποιητικό 
βαθμό. Επίσης, οι αποτλεσμ,ατικότερεςτεχνολογίες στον τομέα τος στερεών καύσιμος και των 
•υδρογονάνθρακας επηρεάζουν θετικά την εσαπερική προσφορά και ζήτηση ενέργειας. 
Ο αντίκτυπος στο περιβάλλον από την ορθολογική χρήση της ενέργειας και τη χρήση 
ανανεώσιμος πηγών ενεργείας γίνεται πράγματι ουσιο')δης από τη στιγμή που το ποσοστό 
αναπαραγωγής πλησιάζει το εν δυνάμει ποσοστό. Οι αποτελεσματικές τεχνολογίες στους 
προαναφερόμενους τομείς παίζουν αξιοσημείαπο ρόλο στη μείωση των εκπομπών C02 και 
άλλος βλαβερός αέριας καθώς και στη μείωση άλλος μoρq)ώv ρύπανσης της ατμόσφαιρας, τος 
υδάτων ή και του εδάφους. 
Οι καινοτόμες τεχνολογίες όσον αφορά τα στερεά καύσιμα συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση 
των εκπομπών SOx, ΝΟΧ και C02, και σε σαφώς μεγαλύτερο βαθμό απ'ό,τι στο πλαίσιο το)ν 
προηγουμένων προγραμμάτων. 
Ο αντίκτυπος στην οικονομική ανάπτυξη και στη διεθνή συνεργασία είναι ιδιαίτερα 
σημαντικός, ιδίως αν θεωρήσουμε: 
τις άμεσες κοινοτικές επενδύσεις σε προχωρημένες και αποτελεσματικές τεχνολογίες, 
με αντίκτυπο στο βιομηχανικό ανταγωνισμό-
την προώθηση και τη διάδοση τεχνολογιών και πληροφορίας γύρα) από αυτές τις 
τεχνολογίες, σε ολόκληρη την Κοινότητα, συμπεριλαμβανόμενος και τος πλέον 
μειονεκτούντων περιοχών, που επηρεάζουν άμεσα την οικονομική και κοιναςική 
συνοχή· 
τη δημιουργία βιομηχανικού δικτύου διεθνούς συνεργασίας μεγάλος επιχειρήσεοη' και 
κυρίως MME, οι οποίες μπόρεσαν, χάρη στο πρόγραμμα THERMIE να έχουν πρόσβαση 
σε αποτελεσματικές τεχνολογίες-
την ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες, ειδικά μέσα) τας συνοδευτικών μέτρων 
και πιο ιδιαίτερα με τις πρώην χώρες του ανατολικού μπλοκ, τας οποίας οι 
δυνατότητες στον ενεργειακό τομέα αποτελούν βασική πρόκληση για το ενεργειακό 
περιβάλλον κατά το προσεχές μέλλον. 
Ο συνολικός αντίκτυπος του προγράμματος THERMIE θα έχει τη μεγαλύτερη βαρύτητα εάν το 
πραγματικό ποσοστό αναπαραγωγής, το οποίο περιγραφηκεπαραπανο), αυξηθεί το περισσότερο 
δυνατό. Με τις προϋποθέσεις αυτές, το πρόγραμμα THERMIE αφιέρωσε 125 εκατ. ECU (22% 
του προϋπολογισμού έχει καταβληθεί για έργα) σε έργα διάδοσης μ,ε στόχο την αναπαραγωγή, 
με ορισμένες τεχνικές, οικονομικές ή γεωγραφικές παραλλαγές τας αποτλεσματικών 
τεχνολογιών. 
Τα συνοδευτικά μέτρα εντάσσονται επίσης στο προανα(ρερόμ,ενο σχήμα στήριξης της 
αναπαραγωγής. 
Λ CL 
Ο συντονισμός ιιε άλλες δραστηριότητες της Κοινότητας στον ίνιογεια,οό τομέα αποτελεί 
επίσης βασικό θέμα. 
Το πρόγραμ.μ,α THERMIE εφαρμόζεται σε στενή συνεργασία μι τα υπόλοιπα ΐι'οοερα κοινοτικά 
προγράμματα του ενεργειακού τομέα (SAVE, ALIENER,SYNERGY και περιφερειακός 
ενεργειακός προγραμματισμός), όσον αφορά τον καθορισμό τιυν προτεραιότητας για την 
αλααλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις αξιολογήσεις τας προτάσεων, τος αποτελέσματος και 
τας μελλοντικών εξελίξεο)ν. 
Επίσης, έχουν πραγματοποιηθεί εκτεταμένες επαφές που αφορούν το πρόγραμμα JOULE και 
τις δραστηριότητες τας αποτελεσμάτων. 
Το κοινό πρόγραμμ,α JOULE/THERMIE που θεσπίστηκε από το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο 
εξασφαλίζει καλύτερη συνέχεια της κοινοτικής δράσης στον τομέα της Ι ΐ,ρευνας, της Ανάπτυξης 
και της Επίδειξης. 
II Επιτροπή άρχισε επίσης την οριζόντια αξιολόγηση των προγράμματος, βάσει της οποίας θα 
αναλυθούν εις βάθος οι συνεργίες και ο συντονισμός που απαιτούνται μεταξύ των εν λόγω 
προγραμμάτων, καθώς επίσης και οι συνολικές συνεισφορές τους στις σχετικές κοινοτικές 
πολιτικές. 
Επιπλέον, δημιουργήθηκε μια ομάδας εργασίας PECO, όπου συμμετέχουν υπάλληλοι αρμόδιοι 
για τα προγράμματα JOULE/THERMIE, SYNERGY, PHARE και TACIS. και η οποία ασχολείται 
τακτικά με σημαντικά θέματα σχετικά με τη διαχείριση τος προαναφερόμενος προγράμματος. 
Επίσης, ο ολοένα και πιο στενός συντονισμός με τις αντίστοιγες δραστηριότητες στα κράτη 
μέλη - ιδίως μέσω της επιτροπής THERMIE όπου οι αντιπρόσαχιτοι τας κρατών μελών 
συμμετέχουνπλήρως στην κατάστρωση και στη χάραξη του μελλοντικού προσανατολισμού του 
προγράμματος JOULE/THERMIE - αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο για δράση ικανοποιητικού 
επιπέδου με στόχο τις αποτελεσματικές ενεργειακές τεχνολογίες. 
Το πρόγραμμα THERMIE απέδειξε ότι αποτελεί την κατάλληλη πρωτοβουλία προώθησης 
αποτελεσματικών τεχνολογιών στην αγορά. Για το σκοπό αυτό, έχει σημασία να συνεχίσει, και 
αν είναι δυνατό, να βελτιωθεί η ολοκλήρωση των ερευνητικών έγων, τας καινοτόμων έργων 
THERMIE, τας έργος διάδοσης για τις επιδείξεις κάτα) από άλλες συνθήκες, των έργος 
προσδιορισμένουστόχουγια ειδικά και ουσιώδη προβλήματα, το>ν συνοδευτικός μέτρων καθώς 
και της παρακολούθησης τους. Οι εν λόγο) δραστηριότητες πρέπει να αποτελούν, κατά το 
δυνατό, αλυσίδα, χάρη στην οποία η Κοινότητα θα δημιουργήσει πλήρες δίκτυο στήριξης, το 
οποίο θα εξυπηρετεί τομείς που θα καλύπτουν θέματα από τη βασική έρευνα (σκέλος JOULE), 
έο>ς την ειοαγο)γή τας αποτελσματικών τεχνολογίας στην αγορά (σκι'λος THERMIE και 
δραστηριότητες διάδοσης). 
Λ ci. 
'Γο πρόγραιίίΐα THERMIE και η υλοποίηση του 
Κύριοι στόχοι 
Οι πρωτοβουλίες της Κοινότητας σε θέματα τεχνολογικής ανάτπ υξης στον τομέα της ενέργειας 
ξεκίνησαν με αηιορμή την ενεργειακή κρίση του 1973. Οι κανονισμοί που θεσπίζονται έκτοτε 
αποβλέπουν στην προσαρμογή του τομέα στα χαρακτηριστικά και στις εξελίξεις της αγοράς: 
Οι ενεργειακές κρίσεις του 1973 και του 1979 οδήγησαν σι δυο απότομες αυξήσεις της 
τιμής της ενέργειας και δημιούργησαν το φόβο ότι οι αυξήσεις αυτές θα μπορούσαν να 
σημειωθούν οποτεδήποτε στο μέλλον.. 
II πτώση της τιμής του πετρελαίου το 1986 άλλαξε τα δεδομένα του προβλήματος 
Υπήρξε συνειδητοποίηση της εξάρτησης της Ευρωπαϊκής Ένακιης, σε ένα στρατηγικής 
σημασίας τομέα όπως αυτόν της ενέργειας και της ανάγκης να βελτκυΟεί η ασφάλεια 
του ανεφοδιασμού. 
Φάνηκε η αυξανόμενη σημασία του αντίκτυπου των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στο 
περιβάλλον, και ιδιαίτερα των δραστηριοτήτων στον τομέα της ενέργειας. 
Το πρόβλημα των εκπομπών C02 στην ατμόσφαιρα (καθώς και άλλος εκπομπών) που 
συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, αποδείχθηκε τελικά ιδιαίτερα σημαντικό 
πρόβλημα του ενεργειακού τομέα. 
Το παράρτημα 1 παρουσιάζει περιληπτικά τους κανονισμούς που θεσπίστηκαν διαδοχικά από 
το 1974 καθώς και τους τομείς εχραρμ,ογής τους. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2008/90 του 
Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1990, σχετικά με την προώθηση ιας ι νεργι ιακος τεχνολογίας 
για την Ευρώπη (πρόγραμμαTHERMIE), έχει χονς ακόλουθους κύριους στόχους: 
τη συνέχιση των προσπαθειών με στόχο τη δ^χ)ροποίηση, του ενεργειακού 
ανεφοδιασμού της Κοινότητας και τη βελτίωση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας· 
την προσπάθεια εξεύρεσης ισορροπημένων λύσεων για την ενέργεια και το περιβάλλον, 
ανατρέχοντας στις καλύτερες υφιστάμενες τεχνολογίες ποτ) δικαιολογούνται από 
οικονομικής άποψης· 
την αξιοποίηση του ενεργειακού δυναμικού της κάθε περιοχής ιδίως των 
μειονεκτούντων, έτσι ώστε να ενισχυθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή της 
Κοινότητας. 
Για το σκοπό αυτό, το πρόγραμμα THERMIE υιοθέτησε δύο προσεγγίσεις που 
αλληλοσυμπληρώνονται, όσον ας)ορά τα προηγούμενα ενεργειακά προγράμματα και τα 
ερευνητικά προγράμματα: 
τη συνέχεια τος ανειλημμένος ενέργειας στο πλαίσιο τας έργος επίδειξης και τος 
πρότυπος βιομηχανικών έργος στον ενεργειακό τομέα, (κανονισμός 3640/85) και του 
προγράμματοςστήριξηςτηςτεχνολογικήςανάπτυξης στον τομέα τας υδρογονάνθρακας 
(κανονισμός 3639/85) 
την προώθηση καινοτόμων τεχνολογιών της ενέργειας με στόχο την ευρύτερη χρήση 
τους, είτε κάτω από νέες συνθήκες ή σε νέες γεωγραφικές περιοχές, είτε με διάφορες 
τεχνικές παραλλαγές. 
1 -& 
Μέσω του εν λόγο) προγράμματος,η Κοινότητα αποφάσισε να στηρίξει έργα και συνοδευτικά 
μέτρα προκειμένου να προωθήσει τη δημιουργία αγοράς αποτελεσματικών ενεργειακός 
τεχνολογιών. Σε σύγκριση με τα προηγούμενα προγράμματα ι π.ίόιιξης, το πρόγραμμα 
THERMIE αφιερώνει σημαντικό μέερος τας δραστηριότητος ίου για τη διάδοση νέας 
τεχνολογιών. Λιρορά θέματα που έπονται της φάσης τας ερευνητικός προγράμματος, αλλά 
επίσης, χάρη στην νέα αυτή προσέγγιση,και θέματα που εν μέρει έπονται τας προηγουμένων 
ενεργειακών προγράμματος. 
1.2 Κατηγορίες έρνων και τομείς εφαρμογής 
Τα έργα που είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση ανήκουν σε τρεις κατηγορίες: 
έργα καινοτομίας, των οποίων η φάση έρευνας-ανάπτυξης έχι σχεδόν περατωθεί, αλλά 
των οποίας η τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα τος νέων τεχνολογιών που 
περιλαμβάνουν δεν έχει ακόμα αποδειχθεί· 
έργα διάδοσης των οποιών η τεχνολογία υπήρξε αντικείμ,ενο μίας πρώτης επίδειξης 
αλλά που η εισαγωγή τους στην αγορά προωθείται μέσα σε διαψ>ορετικές οικονομικές 
και γεωγραφικές συνθήκες· 
έργα προσδιορισμένου στόχου που ανταποκρίνονται σε βασικές ανάγκες ή μέσοι τας 
οποίας είναι δυνατό να επιτευχθεί σημαντική τεχνολογική πρόοδος χάρη σε ενισχυμένη 
συνεργασία. 
Οι τομείς εφαρμογής του προγράμματος THERMIE είναι οι ακόλουθοι: 
ορθολογική χρήση της ενέργειας· 
πηγές ανανεώσιμων ενεργειών 
στερεά καύσιμα· 
υδρογονάνθρακες. 
1.3 Συνοδευτικά μέτρα 
Τα συνοδευτικά μέτρα λαμβάνονται επίσης για την προώθηση και την εφαρμογή τας 
ενεργειακών τεχνολογιών και την εισαγωγή τους στην αγορά 
Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν: 
την ανάλυση των χαρακτηριστικών και την εκτίμηση τας δυνατοτήτων που προείκρέρει 
η αγορά-
την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των έργας· 
τη διάδοση πληροφορίας και την προώθηση τας τεχνολογία'ς και τος αποτελέσματος 
τας έργος με διάφορους τρόπους· 
την προσφυγή σε δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, σε εθνικό/περιφερειακό ή τοπικό 
επίπεδο· 
τη βιομηχανική συνεργασία με τρίτες χώρες. 
1.4 Υλοποίηση ττον έργοτν 
1.4.1 Αναλήψεις χρηματοδοτικών υπονοεώσεας 
Οι αναλήψεις χρηματοδοτικών υποχρεώσεων σχετικά με το πρόγραμμα THERM ΙΕ αςιορούοαν 
τα ακόλουθα σημεία: 
χρηματοδοτική συνεκκρορά στα έργα· 
συνοδευτικά μέτρα 
διαχείριση του προγράμματος. 
Ο πίνακας 1.4.1 δείχνει την ενδεικτική κατανομή πιστώσεας ανάληψης υποχρεώοεας μεταξύ τος 
προαναφερόμενος κατηγοριών του προγράμματος THERMIE. 
Ιΐίναχαζ 1.4.1 THERMIE - Ενδεικτική κατανομή των πιστώσεων ανάλψΡί}Ζ υποΥοεώσεων 
(σε εκατ. ECU) 
1. Στήριξη ταχν έργοτν 
2. Συνοδευτικά μέτρα 
3a Λειτουργικές δαπάνες 
μελετοη', συνεδριάσεις 
εμπειρογνίομονοΆ' κλπ. 
U) Δαπάνες τεχνικής 
υποστήριξης 
Σύνολο 1990 
44,9 
-
0,1 
-
45,0 1991 
115,5 
20,7 
4,6 
4,ο 
145,4' 1992 
127,6 
26,3 
3,3 
4,6 
160,82 1993 
138,0 
31,6 
4,8 
-
173,9 1994 
148,1 
27,8 
4,6 
-
182,0 Total 
574,1 
106,4 
17,4 
9,2 
707,1 % 
81,2 
15,0 
2,5 
1.1 
100,0 
Ο πίνακας στο παράρτημα 2 δείχνει τον αριθμό των έργων και τη χρηματοδοτική στήριξη ανά 
τομέα. 
α) Ορθολογική γρήση της ενέργειας (ΟΧΕ) 
Εξετάζοντας την κατανομή του συνολικού προύπολογισμούτων έργο)ν, είναι φανερό ότι ο τομέας 
της ορθλογικής χρήσης της ενέργειας αντιπροσιυπεύει περίπου 172 εκατ. ECU χρηματοδοτικής 
συνεισφοράς, δηλαδή 30% του χορηγουμένου ποσού (574 εκατ. ECU) και 259 έργα, δηλαδή 35% 
του συνόλου των έργας που έχουν επιλεγεί (726 έργα). 
Ο τομέας χωρίζεται σε 4 υποτομείς: 
υποτομέας κτιρίος: όπου 71 έργα έχουν χρηματοδοτηθεί με συνολικό ποσό 31 εκατ. 
ECU 
υποτομέας της βιομηχανίας: όπου 144 έργα, με χρηματοδότηση 84,7 εκατ. ECU 
υποτομέας της ενεργειακής βιομηχανίας: 11 έργα με χρηματοδότηση 9,8 εκατ. ECU και 
υποτομέας των μεταφορών: με στήριξη 33 έργων, για ποσό που φθάνει τα 
46,3 εκατ. ECU. 
1 Περιλαμβανομένων 10,1 εκατ. ECU που προορίζονταν για τα νέα γερμανικά 
LANDER 
2 Λεν περιλαμβάνονται 5 εκατ. ECU του προγράμματος POSEIMA 
3 
Ο τομέας της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας χρησιμοποιεί ευρύ φάσμα τεχνολογιών fir υψηλό 
δυναμικό καινοτομίας. Χαρακτηρίζεται επίσης από την παρουσία, μι ια.Γυ ιο>ν συμβαλλόμενος, 
ενός μεγαλύτερου αριθμούχρηοτώναπΥ),τιπαραγα)γών/προμ.ηΟι υιαεν Μι γάλο μ,έροςτας εν λόγοι 
συμβαλλομένων αποτελείται από MME. 
Ιΐσρότι ένα μεγάλο μέρος τας συμβαλλόμενος του βιομηχανικού υποι,ομΥσ αποτελείται από 
ιδιωτικές εταιρίες, πολλές δημόσιες επιχειρήσεις συμμετέχουν στα έργα που αηορούν τους 
υποτομείς τος κτιρίος και των μεταφορών. 
β) Ανανεώσιιιες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) 
Τα έργα στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας χρηματοδοτήθηκαν με συνολικό ποσό 
159,5 εκατ. ECU (περίπου 28% του συνόλου των κονδυλίας) το οποίο κατενεμήθη μεταξύ 272 
έργας (37,5% των έργων που έχουν επιλεγεί). 
Ο τομέας χωρίζεται σε 5 υποτομείς. 
υποτομέας ηλιακής ενέργειας, με 107 έργα που ίχουν επ.ιλιγεί για συνολική 
χρηματοδότηση ύψους 34,6 εκατ. ECU 
υποτομέας βιομάζας, με 50 έργα που χρηματοδοτούνται μ.ι π.οοό ύψους 02,4 εκατ. LCD 
Ο σχετικά μικρός αριθμός χρηματοδοτούμενος έργας στον"υποτομέα της βιομάζας σε 
σχέση με το συνολικό κονδύλι που αφιερώνεται στον υποτομέα AHL είναι αποτέλεσμα 
της επιλογής, κατά το 1994, 3 έργων προσδιορισμένου στόχου αεριοποίησης της 
βιομάζας (βλέπε επίσης παράρτημα 11) με ποσό 21 εκατ. ECU. Τα παραπάνω 3 έργα 
προσδιορισμένου στόχου αποτελούν τα πρώτα και τα μοναδικά έργα προσδιορισμένου 
στόχου του προγράμματος THERMIE, όσον αφορά τον τομέα ΑΙ ΙΕ. 
υποτομίας γεωθερμικής ενέργειας, με 37 έργα που χρηματοδοτούνται με ποσό 
13 εκατ. ECU 
υποτομέας της αιολικής ενέργειας, με 52 έργα συνολικού προϋπολογισμού 
34,2 εκατ. ECU. 
1 Ιολλοί από τους συμβαλλόμενους στον εν λόγο) τομέα είναι δημόσιες επιχειρήσεις ή ΜΜΗ, ιόίιος 
κατασκευαστές εξοπλισμού που απασχολούν λιγότερα (υιό 100 άτομα. 
γ) Υ δρογονάνθρακες 
Ο υποτομέας αυτός χρηματοδοτήθηκε με συνολικό ποσό του ύψους τιον 122 εκατ. ECU (21% του 
συνολικού προϋπολογισμού) για 167 έργα προς στήριξη (23% του συνόλου τος έργων). 
Πρόκειται για τομέα ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας που έχει ήδη συμπεριληφθεί σε κοινοτικά 
προγράμματα από το 1973. Στο πλαίσιο του προγράμματος THERMIE, ο τομέας αυτός χωρίζεται 
σε τέσσερις κύριους υποτομείς: τον εντοπισμό κοιτασμάτων, την παραγαςή. τη μεταφορά, και την 
αποθήκευση. 
Οι συμβαλλόμενοι στον εν λόγω τομέα είναι είτε μεγάλες πετρελαϊκές εταιρίες, είτε μικρά γραφεία 
τεχνικών μελετών. 
δ) Στερεά καύσιμα 
Ο τομέας τας στερεών καύσιμος χρηματοδοτήθηκε με 121 εκατ. ECU (21% του προϋπολογισμού 
ταιν έργος) για 28 έργα (4% τας έργος που έχουν επιλεγεί). 
ΙΙρόκειται για έναν τομέα όπου τα έργα είναι κατά τεκμήριο οημανιικότερσ από το μέσο όρο 
(μέση χρηματοδότηση ανά έργο του ύψους τας 4,3 εκατ. ECU, σι σύγκριση με ίο μέσο ορο 
χρημ,ατοόότησης/ανά έργο του ύψους των 800.000 ECU για το σύνολο τος έργος). 
Τα έργα στον προαναφερόμενο τομέα κατανέμονται σε τέσσερις υποτομείς: την καύση, τη 
μετατροπή, τα απόβλητα και την ολοκληρο)μένη αεριοποίηση συνδυασμένου κύκλου 
αερίου/υδρατμών. 
Οι συμβαλλόμενοι στον παραπάνω τομέα είναι κυρίως εταιρίες παραγαςής ενέργειας. 
4.2 ' Κατηγορίες τας έργας ποτ) χρηματοδοτούνται 
Ο πίνακας 1.4.2 παρουσιάζει την κατανομή ανά τομέα και ανά κατηγορία έργου. 
Τα έργα διάδοσης αντιπροσωπεύουν 27% των έργων και 21% του προϋπολογισμού. 
Τα έργα προσδιορισμένου στόχου αντιστοιχούν σε 3% τας έργας, αλλά δεδομένου του 
"ουναϋροιστικού" τους χαρακτήρα και της εστίασης τους κυρίοος σε έναν ιδιαίτερο υποτομέα 
(στερεά καύσιμα, βιομάζα, ΟΧΕ), αντιπροσωπεύουν 20% του συνολικού προϋπολογισμού. 
Πίνακας 1.4.2 Υλοποίηση του THERMIE κατά τομέα και κατά κατηγορία έργου 
(σε εκατ. ECU) 
1990 - 199-1 
ΟΧΙ', 
ΛΠΙί 
ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ 
ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ 
ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΙΝΟΤΌΜΑ ΕΡΓΑ 
Αριθμός ι Χορηγηθέντα 
ίργίον ι ποοά 
161 ! 87 
159 ! 69 
20 ! 62 
159 ! 117 
499 ! 335 ΕΡΓΑ ΔΙΑΔΟΣΗΣ 
ι Χορηγηθέντα 
ΛΡι0^ ! ποοά 
έργων ι 
84 ! 48 
110 ! 69 
2 ! 3 
8 ! 5 
204 ι 125 ΕΡΓΑ 
ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΟΥ 
ΣΤΟΧΟΥ 
ι 
Αριθμός ι 
1 ΧορηγηΟι'νια »:ργο>ν ι ν 11 ι 
Ι JKKHÏ 
Ι 
ι ι 
14 J 17 
ι 
ι 
Ι 
3 ! 21 
ι 
| 
6 ! 56 
Ι 
Ι 
ι 
0 ! 0 
ι 
Ι 
23 ! 114 ι 
ι Συνολικός [ Σιινολική 
αριθμός ι χρημαιοοότηοη 
ι'.ργιον ι ι<ον ίργων 
259 ! 172 
272 | 159 
28 | 121 
167 ! 122 
726 ι 574 
1.4.3 Τεχνικοί στόχοι και παραδείγματα έργα)ν 
Το παράρτημα 12 παρουσιάζει περιληπτικά τους τεχνικούς στόχους στους οποίους αποβλέπει η 
στήριξη των έργων, σε κάθε τομέα και σε κάθε υποτομέα. 
Το παράρτημα 13 περιγράφει ορισμένα παραδείγματα έργο>ν που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο 
του προγράμματος καθώς και τα αναμενόμενα τεχνικά αποτελέσματα. 
I ·5 Πψαρμ,ογή τος συνοδευτικοί ς μέτρας 
Π εκτέλεση των συνοδευτικών μετράς έχει ανατεθεί ο>ς επί το ιιλειστον σε οργανισμούς -
ονομαζόμενους ΟΙ Ι HT (Οργανισμούς για την Προώθηση Ηνεργειακών Τεχνολογίας) - που 
υπάρχουν στα κράτη μέλη, υπεύθυνους για την προαγ(ογή τας ενεργειακών τεχνολογιών στο 
πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα προώθησης τεχνολογιών 
που εντάσσονται στους τομείς εφαρμογής του THERMIE. ΙΙρόκειται γιοι κύριο μέσο προώθησης 
των νέας ενεργειακώντεχνολογιών. Η μοναδική αυτή δομή, ανάμεσα στους κοινοτικούς ς>ορείς, 
καθιστά δυνατή τη διάδοση των πληροφοριών σε ολόκληρη την Ηυρα)παϊκή Κοινότητα και 
εξασφαλίζει επιπλέον το συντονισμό τας μέτρας προώθησης που λαμβάνονται σε κοινοτικό, 
εθνικό και περιφερειακό επίπεδο στην Ηυριυπαϊκή Κοινότητα. 
15 1 Αναλήψεις δημοσιονομικών υποχρεώσεας 
Τα συνοδευτικά μέτρα του προγράμματος THERMIE έχουν σ;ιορροφι'|οει 106,4 εκατ. HCTJ, 
δηλαδή 15% του συνολικού προϋπολογισμού. 
II κατανομ,ή του εν λόγο) ποσού ανά τομέα του προγράμματος δίδεται στον πίνακα 1.5.1 
παρακάτο): 
ΙΙίνακας 1.5.1 Κατανομή του συνολικού προϋπολογισμού των συνοδευτικός μέτρο»ν 
ανά τομεά του προγράμματος 
Γομεας ECU % 
ΟΧ Η 48.9 46 
ΛΓΙΗ 23 21.6 
Υδρογονάνθρακες 17.5 16.4 
Στερεά καύσιμα 17 16 
ΣΥΝΟΛΟ 106.4 100 
1.5.2 Κατηγορίες συνοδυτικών μετράς 
Τα συνοδευτικά μέτρα περιλαμβάνουν δύο κατηγορίες: τα καθήκοντα γενικού χαρακτήρα και 
τα ειδικά καθήκοντα. 
α) Γενικά καθήκοντα 
Ι Ιρόκειται για καθήκοντα τα οποία επιβάλλει η ίδια η φύση της όρατηριότητας THERMIE, όσον 
αφορά την προώθηση. Η ύπαρξη του δικτύου ΟΠΕΤ, οι ανάγκες συντονισμού,η επέκταση τθ)ν 
δραστηριότητας στα ενεργειακά κέντρα τας χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Γνυροιπης 
και η παρακολούθηση και αξιολόγηση τας έργων συνεπάγονται καθήκοντα γενικής ψύοτίος για 
χτ) διάδοση τος πληροφοριών, το συντονισμό των δραστηριότητας, τη όιαοφάλισ η της 
ομοιογένειας και την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτιον που προσφέρει το δίκτυο ΟΙ 11·Τ. 
Αυτά ια. καθήκοντα όιαιομεακού χαρακτήρα γίνονιαι αφορμή δρομολόγησης ουγκεκριμι νιαν 
καθήκοντος Τίνα ποσό 60 εκατ. ECU έχει αφιεριοθεί για καθήκοντα ι ιμ, ) ν λόγιο κατηγορίας 
Ο πίνακας στο παράρτημα 3 παρουσιάζει λεπτομερούς τις γι νίκες δράσεις που ίχουν 
πραγματοποιηθεί επ'αυτού. 
Η παρακολούθηση και αξιολόγηση των έργων αποτελεί γενικό καθήκον σημαντικού χαρακτήρα. 
Όταν η Επιτροπή γνωρίζει την κατάσταση των έργων σε συνεχή βάση, έχει τη δυνατότητα να 
καθορίζει τις πλέον κατάλληλες δράσεις κατά τη διάρκεια εκτέλεσης τα ς έργας ή μετά το πέρας 
τους και να διασφαλίζει μια καλή χρηματοοικονομική διαχείριση των ποσών που 
καταβάλλονται στο πλαίσιο του προγράμματος. 
Τα ν ενικά καθήκοντα περιλαμβάνουν επίσης και άλλα θέματα, όπως. 
ετοιμασία και παρουσίαση τεκμηριωμένων στοιχείος, βίντεο και άλλου υλικού 
προώθησης γενικού χαρακτήρα-
ανάλυση τας χαρακτηριστικών και εκτίμηση τος δυνατότητας της αγοράς 
(αυμπεριλαβανομ.ένης της διαχείρισης τας "ομάδας της αγοράς") όσον αφορά ι ην 
εφαρμογή ενεργειακών τεχνολογιών και το βαθμό διείσδυση ιούς σι ην αγορά-
αξιοποίηση των βάσεος δεδομένων· 
οργάνοτοη και συμμετοχή σε σεμινάρια, διαλέξεις και τεχνικί ς ι κθέσεις ή σε εκθέσεις με 
θέμα το περιβάλλον, γενικού και/ή διατομεακού χαρακτήρα. 
Το δίκτυο ΟΙ Ι HT που αποτελείται από ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς σε εθνικό, 
περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, υπήρξε ο κύριος μοχλός της εφαρμογής των συνοδυετικών 
μέτρων. Η λειτουργία του περιλαμβάνει πολλά επίπεδα: 
Στα κράτη μέλη, οι συμμετέχοντες στο δίκτυο ενεργούν μεμονίσμέναή σε συνεργασία. 
II συνεργασία διαφοράς ΟΠΕΤ για μια συγκεκριμένη δράση ευρυχπαϊκής διάστασης 
συντονίζεται από ένα από αυτά, από το κράτος μέλος όπου εδρεύει. 
Το σύνολο των δράσεων συντονίζεται τελικό από τους ΟΙ 1 HT που έχουν σχηματίσει μία 
ομάδα συντονισμού και τχποστηριξης κοντά στις υπηρεσίες της Επιτροπής στις 
Βρυξέλλες. 
Τέλος στις τρίτες χώρες, εφόσον οι ΟΙΙΕΤ δεν έχουν μόνιμες βάσεις, η Επιτροπή 
διευκολύνει την έναρξη λειτουργίας κέντρα ς ενέργεκ t. ς Τα κι'νιρα αυτά έχουν υ>ς 
αιποοτολή να συμβάλουν στην προαγα)γή τος ενεργειακών τεχνολογίας στις σχετικές 
αγορές και να ενεργοποιούν τη βιομηχανική συνεργασία όπο>ς προβλέπεται στον 
κανονισμό. 
Το δίκτυο ΟΠΕΤ αποτελείτο, κατά τα τέλη του 1994, από 49 οργανισμούς παρόντες σε όλα τα 
κράτη της Κοινότητας. Εκτός από τους ΟΠΕΤ χρηματοδοτούνται και 15 κέντρα ενέργειας στα 
κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατα'ς. 
Το παράρτημα 4 παρουσιάζει τον κατάλογο των ΟΠΕΤ και τας κέντρας ενέργειας. 
β) Ειδικά καθήκοντα 
Τα καθήκοντα αυτά έχουν στόχο την οργάνωση δράσεων προα')0ησης σε καλοπροσδιορισμένους 
τομείς. Έχουν αφιερ(θθεί 46,4 εκατ. ECU για τη χρηματοδότηση 1185 δράσεοτν που καλύπτουν 
4 τομείς του προγράμματος. Η σημασία της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες είχε ως 
αποτέλεσμα την ουσιαστική ενεργοποίηση του προγράμματος στις εν λόγω χώρες- 414 ειδικές 
ενέργειες έχουν χρηματοδοτηθεί, στις οποίες πρέπει να προαοΟούν 74 "μικτές ενι'ργειες" 
(Κοινότητα - τρίτες χώρες). 
Οι 1185 ειδικές ενέργειες που χρηματοδοτούνται κατανέμονται βάσει τος δεδομένος του πινάκι/. 
1.5.2. Οι ενέργειες του τομέα της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας αντιπροσαχπεύουν το 
σημαντικότερο μέρος του σκέλους αυτού, με 779 ενέργειες που έχουν χρηματοδοτηθεί, ενώ ο 
τομέας τας ανανεώσιμος πηγών ενέργειας, με 204 χρηματοόοτούμενι ςενίργειι ς καταλαμβάνει τη 
δεύτερη θέση. Τέλος οι 2 τομείς παραγο)γής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα χαρακτηρίζονται, από 
μικρότερη χρηματοδοτική στήριξη. Το γεγονός αυτό εξηγείται από ι.η φύση ι.πς εν λόγιο τομ.ι'πς, 
τομείς άπου οι δυνατότητες επέκτασης τας ίδιας τας φορέων εκμι ιάλλευαης είναι μεγαλϋτι ρες 
και όπου οι ενέργειες αφορούν πιο περιορισμένο αριθμό υπεύθυνος λήψης αποφάσεας στην 
αγορά. 
Πίνακας 1.5.2 - THERMIE - ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ 
Ειδικές ενέργειες - Κατανομή ανά τομέα 
ΤΟΜΕΑΣ 
ΟΧ Ε 
ΑΠΕ 
Υδρογονάνθρακες 
Στερεά καύσιμα 
"Μικτά" 
Σ Υ Ν 0 Α Ο Αριθμός μέτρων 
779 
204 
97 
74 
31 
1.185 % 
65,8 
17,2 
8,2 
6,2 
2,6 
100 Χορηγηθέντα 
ποσά 
(εκατ. ECU) 
29.126 
9 61 Ι 
3 136 
3 464 
1.053 
46.390 % 
62,9 
20,7 
6,7 
7,4 
2,3 
100 
II διάδοση πληροφοριών για την προαγωγή ενεργειακών τεχνολογιών και των (υιοτελεσμάτωντίσν 
έργων απορρόφησε μεγάλο μέρος της κοινοτικής δράσης στο πλαίσιο τας ειδικών ενεργειών. Τα 
χρτισιμοποιηθέντα μέσα καλύπτουν όλο το φάσμα των υφιστάμενος δυνατοτήτων, από διάφορες 
δημοσιεύσεις (μικρά και μεγάλα φυλλάδια) έως την οργάνωση διαλέξεας και τεχνικών σεμιναρίος 
Ο πίνακας στο παράρτημα 5 δείχνει με λεπτομέρεια τις ειδικές ενέργειες κατά κατηγορία. Η 
κατανομή τας εν λόγο) ενεργειών ανάλογα με τον τομέα παρέμβασης που καλύπτει το THERMIE 
δείχνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειών αφορούσε τον τομέα της ορθολογικής χρήσης της 
ενέργειας, με κύριο βάρος στις μελέτες της αγοράς, στα εργαστήρια και στις δημοσιεύσεις, όπως 
((ιαίνεται στον πίνακα του παραρτήματος 6. 
Οι μελέτες της αγοράς, με 255 ενέργειες, αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία ειδικός δραστηριότητας 
δεδομένης της σημασίας τους κατά την ανάλυση τος χαρακτηριστικών και τας δυνατότητας τος 
σχετικών αγορών. Εξετάζοντας τον κάθε τομέα, βλέπουμε ότι 174 μελέτες είχαν στόχο να 
εντοπίσιης τις ευκαιρίες εφαρμογής τεχνολογιών για τη μεάοση της κατανάλοκιης ενέργειας 
(ΟΧΗ), 60 μελέτες αιρορούσαν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, 14 αφορούσαν τις δυνατότητες 
που προσφέρουν στο μέλλον οι τεχνολογίες υδρογονάνθρακας και 6 αφορούσαν την αγορά τας 
στερεών καυσίμων. 
.5.3 Τεγνικοί στογοι και παραδείγματα συνοδευτικών μέτρας 
Το παράρτημα 12 παρουσιάζει περιληπτικά τους τεχνικούς στόχους τας συνοδευτικών μετράς. 
Το παράρτημα 13 περιγράς^ει ορισμένες ενέργειες που έχουν ξεκινήσει 
2. Αποτελέσματα του προνράμματο€ THERMIE 
2.1 Γα έργα 
Το πρόγραμμα THERMIE καλύπτει την περίοδο 1990-1994 και δεν είναι έτσι δυνατό να 
πραγματοποιηθεί πλήρης ανάλυση των αποτελέσματος του συνόλου τιον έργος που έχουν 
χρηματοδοτηθεί. Το γεγονός αυτό οφείλεται στη σχετικά μεγάλη διάρκεια ζωής των έργας 
ειμόοον τα έργα προβλέπουν υποχρεώσεις, εφαρμογή τας σποιελεομάτπς σε πραγμαπ.κή 
κλίμακα και περιόδους μετρήσεων και αξιολόγησης. 
11 παρούσα ανάλυση βασίζεται στα έργα THERMIE που είχαν σαφή αποτελέσματα, δηλαδή J 57 
έργα, σε σύνολο 726 έργας που χρηματοδοτήθηκαν. Πρόκειτοιι για έργα που τελείωσαν ή που 
συνεχίζονται και για τα οποία οι αξιολογητές ήταν σε θέση να κάνουν κάποια διάγνωση. 
2.1.1 Αμεσοι στόχοι το)ν έργων 
Οι άμεσοι στόχοι το>ν έργων είναι δυνατόν να αναλυθούν με βάση τρία κριτήρια: 
την τεχνική επιτυχία 
την εμπορική επιτυχία 
το ποσοστό αναπαραγωγής 
2.1.1.1 II τεχνική επιτυχία 
Οι τεχνικές επιδόσεις τοτν έργων THERMIE μπορούν να Οειυρηθούν καλές 
Πράγματι, 56% τας έργων καταλήγουν σε "πλήρη τεχνική επιτυχία" όσον αφορά τους 
τεχνικούς στόχους που είχαν καθορισθεί. 
Ο πίνακας 2.1.1.1 παρουσιάζει την κατανομή ανά τομέα τος έργας που κατέληξαν σε 
τεχνική επιτυχία. 
Πίνακας 2.1.1.1 Τεχνική επιτυχία των έργων THERMIE 
Πλήρης τεχνική Γ Μερική επιτυχία επιτυχία ' -
Πρόγραμμα THERMIE 56% 23% 
Ορθολογική χρήση της ω% ?6% 
ενέργειας 
Ανανεώσιμες πηγές 41% 22% 
ενέργειας 
Υδρογονάνθρακες 71 % 16% 
Στερεά καύσιμα 67% 17% 
Ο πίνακας αυτός δείχνει σαφώς ότι 79% των έργων κατέληξαν σε ουσιώδη τεχνικά 
αποτελέσματα. 
10 
Επιπλέον, σύμφωνα με τους υπεύθυνους της αξιολόγησης, 57% τας έργων 
συνεισφέρουν στην αειφόρο τεχνολογική βελτίθ)ση. 
Οι τεχνικές επιδόσεις τας έργων διαφέρουν από τον ένα. τομέα στον άλλο: 
Το ποσοστό έργων με πλήρη επιτυχία στον τομέα της ορθολογικής γρήσης της 
ενέργειας (ΟΧΕ) φθάνει το 60%, με τα περισσότερα έργα να οδηγούν σε 
τεχνολογικές βελτιώσεις. 
Ο "βιομηχανικός" τομέας γνωρίζει μεγαλύτερο ποσοστό τεχνικής επιτυχίας. 
Αξίζει να σημεκοθεί ότι οι MME έχουν κατά μέσο όρο τεχνικά αποτελέσματα 
τουλάχιστον εξίσου καλά με αυτά τος μεγάλος επιχειρήσεος 
( ) τομέας τας ανανεώσιμος πηγών ενέργειας (ΑΙ Ι Π) παρουσιαςττ το χειρότερο 
αποτέλεσμα όσον αφορά τα τεχνικά θέματα (41%), * νώ μονό ιο ένα τρίτο τας 
έργας καταλήγει σε τεχνολογικές καινοτομίες. 
Ο τομέας των υδρογονανθράκων είναι ο τομέας με το μεγαλύτερο ποσοστό 
πλήρους τεχνικής επιτυχίας (71%) και περίπου τα 2/3 τας έργων καταλήγουν 
σε αειφόρους τεχνολογικές βελτιώσεις. 
Τα καλύτερα αποτελέσματα συναντώνται σε τομείς μεγάλης εξειδίκευσης όπίυς 
η διερεύνηση νέων κοιτασμάτων και τα συστήματα θαλάσσιας εκμετάλλευσης 
off-shore. 
Τα έργα του τομέα των στερεών καυσίμων παρουσιάζουν καλό ποσοστό 
επιτυχίας (67%), γεγονός που αποτελεί βελτίωση σε σχέση με τα προηγούμενα 
προγράμματα, όταν το προαναφερόμενοποσοστό ήταν γενικά χαμηλότερο (48% 
για την περίοδο 79-84). Επιπλέον, τα πολύ δαπανηρά έργα στον τομέα αυτό 
καταλήγουν συχνά σε ιδιαίτερα σημαντικές τεχνολογικές βελτι οιοεις. 
2.1.1.2 Ι νμπχτρικτ'ι επι,τυχΐα 
II αξιολόγηση της εμπορικής επιτυχίας είναι δύσκολη στην παρούσα φάση. 
Στο πλαίσιο της αξιολόγησης τρία κριτήρια έχουν ληφθεί υπόψη για τον προσδιορισμό 
της 
Ικανοποιητικός χρόνος ανάκτησης της επένδυσης 
Η εν λόγω έννοια εξαρτάται από τον τομέα, τον υποτομέα ή από το 
βιομηχανικό κλάδο του σχετικού έργου. 
Σύμφωνα με τους υπεύθυνους της αξιολόγησης, ο χρόνος αυτός για τη 
βιομηχανία θεωρείται ικανοποιητικός όταν κυμαίνεται από 2 έως 3 έτη, όσον 
αφορά την ορθολογική χρήση της ενέργειας και 5 έα>ς 8 έτη όσον αφορά τον 
τομέα τας ανανεώσιμος πηγών ενέργειας. Από τα. 157 έργα THERMIE που 
έχουν εξετασθεί, 41% ήταν ικανοποιητικά από άποψης χρόνου ανάκτησης. 
1 ίπιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναπαραγοςή καν έργος ΊΊ1ERMIE ενέχει 
πολύ λιγότερους κινδύνους και αβεβαιότητες, το ι ν λόγαι ποσοστό μπορεί να 
είναι ακόμη μεγαλύτερο όσον αφορά την κατηγορία αυτή έργας. 
Αλλοι λόγοι εμπορικής επιτυγίας 
Ένα έργο μπορεί να συμφέρει από εμπορικής άποψης, ακόμ,η και αν ο χρόνος 
ανάκτησης πόδοσης ξεπερνά τις περιόδους που αναφέρονται παραπάνω. 
II 
Μπορεί παραδείγματος χάριν να φανεί το έργο ενδιαφέρον οιπό άποψης 
ασφάλειας, αντίκτυπου στο περιβάλλον ή τήρησης τος νομικός διατάξεας. 
Ένα ποσοστό 33% των έργας THERMIE θεωρούνται ενδιαφέροντα σύμφαςα 
με το κριτήριο αυτό. 
Δραστηριότητες προώθησης 
Σε 52% των έργων, οι συμβαλλόμενοι έχουν αναλάβει διάφορες δράσεις 
προώθησης. Το σκέλος αυτό δεν εντάσσεται άμεσα στις οικονομικές πτυχές του 
έργου αλλά γίνεται συχνά αφορμή για την αναπαραγωγή τας επιτυχημένος 
έργων. 
Το κριτήριο αυτό είναι σαφώς το σημαντικότερο από όλα. Πράγματι, τα "άλλα 
τεκμήρια επιτυχίας" δεν συναντιόνται παρά μόνο σε 18% καν έργος 
II συνεργασία χρηστών-προμηθευτών φαίνεται να αποτελεί σημαντική πτυχή της 
επιτυχίας 
Ία έργα που αφορούν τις Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΙ Ην) έχουν χαμηλότερες 
επιδόσεις όσον αφορά ένα ικανοποιητικό χρόνο ανάκτησης του ύψους τος 25%, αλλά 
έχουν υψηλότερο ποσοστό επιτυχίας του ύψους τος 41 %, γιοι άλλους λόγους. Ο χρόνος 
αυτός ανάκτησης καθώς και το ποσοστό επιτυχίας δείχνουν ότι οι ΑΙ 1Η αποτελούν τον 
αναδεικνυόμενο τομέα από οικονομικής άποψης. 
Υπάρχουν φυσικά διαφορές ανάλογα με τον τομέα: η αιολική ενέργεια, η βιομάζα και 
ορισμένες εφαρμογές στοντομεα της ηλιακής ενέργειας παρουσιάζουν καλές προοπτικές 
στην αγορά, δεδομένης της σημερινής τιμής της ενέργειας. Για τη γεωθερμική και 
υδροηλεκτρική ενέργεια οι τεχνολογίες είναι πιο εμπεδ(υμένες και η διάθεση στο 
εμπόριο τεχνικών βελτιώσεων φαίνεται δυσκολότερη. 
Στον τομέα τας υδρογονάνθρακας δεν ήταν εύκολο να βρεθούν αξιόπιστα δεδομένα 
σχετικά με το χρόνο ανάκτησης. Πράγματι, τα χρηματοόοτηΟέντα έργα στον εν λόγω 
τομέα έχουν στόχο να προάγουν ή να αναπτύξουν καινοτομεί ς οι οποίες δεν γίνονται 
εμπορικά συμφέρουσες παρά μόνο σε περίπτατση αύξησης της τιμής του πετρελαίου 
Επιπλέον, πολλά έργα καλύπτουν ορισμένες και μόνο φάσεις της τεχνολογικής 
ανάπτυξης. Εξάλλου, η ίδια και μόνο εισαγίυγή καινότομης τεχνολογίας, χάρη στην 
οποία vit καθίσταται δυνατή η καλύτερη εκμετάλλευση ενός κοιτάσματος και συνεπούς 
η καλύτερη χρήση τας πόρων αποτελεί πλήρη επιτυχία. 
Στον τομέα τας στερεών καυσίμων δεν υπήρξε δυνατό έίος τώρα να συναχθούν 
συμπεράσματα όσον αφορά την εμπορική επιτυχία, δεδομένου του μικρού αριθμού 
έργων με συγκεκριμένααποτελεσματα. Οπωσδήποτε, η πολυπλοκότητα τας τεχνολογίας 
αυτών δεν καθιστά εύκολο να κριθεί η επιτυχία βάσει του χρόνου ανάκτησης τος 
επενδύσεων. Ωστόσο, ο μελλοντικός ασφαλής ανεφοδιασμός αποτελεί, αυτός και μόνο, 
βασική επιτυχία. 
12 
2.1.1.3 Λναπαραγαςή 
Το πρόγραμμα THERMIE τονίζει τη σημασία της αναπαραγο>γής τα>ν τεχνολογιών που 
έχουν αποδειχθε.ί επιτυχείς. 
Όπως και με. τα προηγούμενα κριτήρια, η αναπαραγ<ογή ενός έργου πραγματοποιείται 
βάσει διαφοράς μεθόδων ανάλογα με τους επιμέρους τομείς 
Το κριτήριο αυτό αφορά τα έργα με πλήρη ή μερική επιτυχία (σε ικανοποιητικό βαθμό) 
Έχουν ληφθεί υπόψη 115 έργα THERMIE (στα 157 που έδειξαν κάποιο συγκεκριμένο 
αποτέλεσμα). 
Οι υπεύθυνοι της αξιολόγησης τόνισαν τη σημασία τεσσάρας κατηγοριών 
αναπαραγωγής (τα ποσοστά δεν συναθροίζονται) 
εντός της επιχείρισης (συμβαλλόμενες) 
εντός της χώρας εκτέλεσης του έργου 
εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
εκτός της Ευρωπαϊκής Έναισης 18% τατν έργων 
17% των έργων 
20% τος έργας 
10% των έργων 
Στο σύνολο, λαμβάνοντας \>πόψη όλες τις κατηγορίες αναπαραγιυγής, το ποσοστό 
αναπαραγαςής ανέρχεται στο 30%. Το 30% τος έργας που έχουν εξετασθεί α>ς σήμερα 
έχει έτσι αναπαραχθεί τουλάχιστον μία φορά. 
Ωστόσο η δυνατότητα αναπαοαγα)γής των έργων που έχουν επιτύχει εκτιμάται σε 80%. 
Η διαφορά μεταξύ αυτού του εν δυνάμει ποσοστού και του πραγματικού ποσοστού 
οφείλεται σε πολλούς παράγοντες: 
ένα υψηλό ποσοστό συμβαλλομένων είναι μόνο χρήστες Οι χρήστες αυτοί δεν 
δείχνουν βεβαίως μεγάλο ενδιαφέρον να αναπαράγουν τα έργα τους ή να 
διαδόσουν τα αποτελέσματα τους. 
Η κατάσταση αυτή αφορά ιδίως τον τομέα ΟΧΕ για το βιομηχανικό κλάδο. 
οι συνθήκες της αγοράς είναι δυσμενείς λόγω της χαμηλής τιμής της ενέργειας 
(για όλους τους τομείς). 
οι νέες τεχνολογίες δεν γίνονται πάντα αποδεκτές στην αγορά (κυρίως ΑΙ ΙΕ), 
όπου οι παραδοσιακές τεχνολογίες συνεχίζουν να θεωρούνται πιο αξιόπιστες 
ο αντίκτυπος των διαφημιστικών εκστρατειών δεν η>αί,νεται σε τόσο 
βραχυπρόθεσμο διάστημα. 
13 
2.1.2 Γενικός αντίκτυπος στις κοινοτικές πολιτικές 
Παράλληλα με τα άμεσα αποτελέσματα των έργων THERMIE, πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη 
ο γενικός αντίκτυπος τους στις διάφορες πολιτικές της Κοινότητας, όπως οι πολιτικές: 
προσφοράς και ζήτησης ενέργειας 
περιβάλλοντος 
οικονομικής ανάπτυξης 
διεθνούς συνεργασίας 
2.1.2.1 Αντίκτυπος στην προσφορά και ζήτηση ενέργειας 
( ) αντίκτυπος έχει εξετασθεί αναλυτικά για διάφορους τ,ομτ ίς τ,ου προγράμματος 
Στο σημείο αυτό, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι, εφόσον προχιπ.αι για το συνολικό 
αντίκτυπο, είναι δύσκολο να υπάρξουν ακριβή δεδομένα Ωστόσο, είναι δυνατό να 
συναχθούν ορισμένα πολύ χρήσιμα συμπεράσματα: 
Στον τομέα της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας, ο αντίκτυπος στη ζήτηση και 
στην προσφορά ενέργειας εξαρτάται, περισσότερο από ό,τι για τους άλλους 
τομείς, από την αναπαραγωγή των έργας. Πράγματι, τα ίδια τα έργα έχουν 
περιορισμένες επιπτώσεις όσον αφορά τη ζήτηση. 
Ωστόσο, οι δυνατότητες εξοικονόμησης ενέργειας δεν είναι αμελτιτέες 
Πράγματι, οι υπεύθυνοι της αξιολόγησης εκτίμησαν την εν λόγο) δυνατότητα 
εξοικονόμησης σε 129 εκατ. τιπ/ετησίως. 
Πάν επιτευχθεί μεγαλύτερη διείσδυση στην αγορά τας αποτελεσματικών 
τεχνολογιών θα σημειωθούν ουσιαστικότατα αποτελέσματα στον τομέα. 
Στον τομέα ΛΕΠ, η εκτίμηση του αντίκτυπου σε θέματα προσφοράς και ζήτησης 
ενέργειας, διαφέρει από τον έναν τομέα στον άλλο. 
Τα φωτοβολταϊκά έργα παράγουν λίγη ενέργεια, ενώ τα έργα παραγίογής 
ενέργειας από την βιομάζα και τα απόβλητα έχουν πολύ μεγαλύτερο ενεργειακό 
αντίκτυπο. Επιπλέον, η δυνατότητα αναπαραγαςής τιον έργων (και α>ς εκ 
τούτου, όπως και για τα έργα ΟΧΕ, ο ουσιαστικός αντίκτυπος τους) διαη>έρει 
πολύ: π.χ. τα υδροηλεκτρικά, γεωθερμικά και αιολικά έργα εξαρτώνται από τη 
δυνατότητα διάθεσης μιας τοποθεσίας που να επιτρέπει την εκμετάλλευση με 
αποδεκτές οικονομικές συνθήκες. 
Σύμφαςα με τους υπεύθυνους της αξιολόγησης, τα έργα ΑΠΕ μπορούν να 
συμβάλουν στην παραγωγή 2,8 εκατ. τιπ ενέργειας ετησίως, από την οποία η 
μισή θα προέρχεται από έργα που αφορούν τη βιομάζα και τα απόβλητα. 
Στον τομέα των υδρογονανθράκων, η θέση της Κοινότητας, (ος παραγιογού. 
ενισχύθηκε ιδίως χάρη στις προσπάθειες που κατεβλήθησαν στο πλαίσιο τος 
κοινοτικών ενεργειακών προγραμμάτων. 
II ετήσιαπαραγατγή υδρογονάνθρακα^της Κοινότητας αυξήθηκε από 130 εκατ. 
τιπ κατά τη δεκαετία του '70, σε 250/300 εκατ. τιπ κατά τα πρόσ((>ατα έτη. ενο') 
ήταν σχεδόν ανύπαρκτη το 1973. 
14 
Τα έργα σχετικά με τους υδρογονάνθρακες στο πλαίσιο του προγράμματος 
THERMIE έπαιξαν επίσης κάποιο ρόλο όσον αφορά τη μείαχτη της ζήτησης: 
σύμιραςα με τους υπεύθυνους της αξιολόγησης, 56% παν έργας' THERMIE που 
"επέτυχαν", οδήγησαν σε σημαντική μείισση τος εισαγαςο'ς πετρελαίου και 11% 
σε μείωση τας εισαγωγών άλλων πηγών ενέργειας (συνήθιος αερίου). 
Στον τομέα τας στερεών καυσίμων, ο αντίκτυπος στη ζήτηση και στην 
προσφορά ενέργειας είναι μικρότερος. 
Το ποσοστό αναπαραγωγής των έργων του τομέα αυτού είναι μικρό. Ωστόσο, 
οι δυνατότητες αναπαραγατγής είναι αρκετά μεγάλες, σύμφοανα με τους 
υπεύθυνους της αξιολόγησης και (ας εκ τούτου είναι δυνατό να υπάρξει 
ουσιαστικός αντίκτυπος στο μέλλον. 
II παραγο)γή ενέργειας από στερεά καύσιμα μπορεί να αυξηθεί, βάσει τας 
υφιστάμενων αποτελέσματος. Ωστόσο, στον τομέα αυτά, πρέπει να ληφθούν 
υπόψη δύο στοιχεία: η κατασκευή νέας κέντρας παραγαςής ενέργειας και τα 
περιβαλλοντικά προβλήματα (εκπομπές στην ατμόσφαιρα). 
Πιο ειδικά, ο αντίκτυπος στη ζήτηση και στην προσφορά, ανά τομέα και ανά κατηγορία 
αντίκτυπου, παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα 2.1.2.1. 
Κατηγορία τύπου 
Αύξηση τας διαθέσιμων 
πηγών ενέργειας από ορυκτά 
καύσιμα 
Προώθηση τας διεθνών 
ενεργειακών σχέσεας 
ΠροιόΟηση της ευραχπαϊκής 
ενεργειακής συνεργασίας 
Ανάπτυξη της βιομηχανικής 
συνεργασίας με τρίτες χώρες 
Ενίσχυση της βιομηχανίας 
του ενεργειακού τομέα 
Αποτελεσματικότητα της 
παραγωγής ενέργειας 
Ανάπτυξη τας τοπικών 
πηγών ενέργειας 
Μεία>ση της ζήτησης 
ενέργειας 
Νέεες μορφές υπηρεσιών 
στον τομέα της ενέργειας ΟΧ Ε 
** 
*** 
*** 
**** 
***** 
*** ΑΠ Η 
*** 
** 
** 
* 
** 
***** 
*** 
*** Υδρογονάν­
θρακες 
# * * * * 
**** 
*** 
* ** 
*** 
* 
** 
* Στερεά 
καύσιμα 
...... 
** 
** 
**** 
*** 
*** 
** 
Σύστημα βαθμολόγησης: 
Από Ι έο>ς 5, το 5 αναφέρεται, στο μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο 
15 
2.1.2.2 Αντίκτυπος στο περιβάλλον 
Ο αντίκτυπος του προγράμ,ματος THERMIE και των προγενεστέρας' ενεργειακών 
προγράμματος στο περιβάλλον υπήρξε θετικός. 
Στον ..τομέα της ( )ΧΗ, ο αντίκτυπος αφορά έα>ς ένα μεγάλο βαθμό ι η μ.εί.υ)οη ι ης 
παρσγιυγής ενέργειας (και συνεπώς τη μείοκνη καν ι κπομπας) 11 χρησιμοιιοίηοηπλι ον 
αποτελεσματικός τεχνικών μπορεί επίσης να έχει ο>ς αποτέλπηια τη μ,εάυση καν 
αποβλήτων ή τας καταναλούμενωνστοιχείας(συ|τπεριλαμβανομένοςτας υδάτων). 
Σύμφωνα με τους υπεύθυνους της αξιολόγησης, στο σύνολο τας προγραμμάτων, 61 % 
των "επιτυχημένων" έργων είχαν ως αποτέλεσμα τη μείαχτη τας εκπομπών ρύπανσης 
της ατμόσφαριας, 25% τη μείωση της ρύπανσης των υδάτων και 18% τη μείιοση 
ρυπαντικός εκπο(τπών και των απόβλητος στα χερσαία εδάφη και στις κοντινές τους 
περιοχές. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι στον τομέα των μεταφορών, η μ,εάοση της πηγής των ρυπαρών 
εκπομπών στην ατμόσφαιρα αποτελεί βασικής σημασίας μέριμνα, ιδίτος όσον αφορά τη 
μείωση της αστικής ρύπανσης από τα οχήματα. 
Στον τομέα τας AIT Ι, οι χρησιμοποιηθείσες τεχνολογίες είχαν στο σύνολο τους πολύ 
θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, συμβάλλοντας στη βιο>οιμ.άτητ;α καν πόρος, χ/ορις 
καμία ή σχεδόν μηδαμινή επίπτακνη στο θέμα του φαινομένου του θερμοκηπίου. 
Ωστόσο, ορισμένες τεχνολογίες ενέχουν ενδεχομένιυς αρνητικές επιπτώσεις, όπτος π y 
η αποτεφροποίησητος απόβλητος (παρότι οι προδιαγραφές όσον αφορά τις εκπομπές 
γίνονται ολοένα αυστηρότερες) ή η ανεπαρκής διαχείριση μικρός υδροηλεκτρικών 
μονάδων, για το περιβάλλον τους. Φαίνεται ότι είναι υσταραίτητο να υπάρξει μια 
επιμέρους παρακολούθηση των συγκεκριμένος αυτών υποτομέων. 
Στον τομέα τας υδρογονανθράκων, το πρόγραμμα THERMIE απέδιοσε ιδιαίτερη 
σημασία στο περιβάλλον: 47% των έργων που "επέτυχαν" είχαν θετικό αντίκτυπο όσον 
αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, σε σχέση με το 17% κατά μέσο όρο τιον 
έργας για τους υδρογονάνθρακες, στο πλαίσιο των προγενεστέρας προγράμματος 
Τα σημερινά έργα έχουν στόχο να επιτύχουν "μηδενικό επίπεδο ρύπανσης", ιδίως όσον 
αφορά τις θαλάσσιες τεχνολογίες. 
Στον τομέα τας στερεών καυσίμων, οι υπεύθυνοι λήψεαις αποφάσεας έχουν πλέον 
συνειδητοποιήσει ότι ένα έργο δεν είναι αποδεκτό παρά μονό αν είναι αποτελεσματικό, 
αλλά επίσης και "καθαρό". II αξιολόγηση δείχνει ότι οι τεχνολογίες τος έργας 
THERMIE (δηλαδή των πλέον πρόσφατος έργας στον τομέα) ανταποκρίνονται στους 
εν λόγω στόχους. 
16 
2.1.2.3 Αντίκτυπος στην οικονομική ανάπτυξη 
() αντίκτυπος του προγράμματος THERMIE στην οι,κονομιχη σνάπ ι υξη δι ν μπ.ορι ι να 
μετρηθεί παρά έμμεσα, μ,ε τη χρήση ποιοτικών δεικτών. 
Ο πίνακας 2.1.2.3 παρακάτω, δείχνει τον επιμέρους αντίκτυπο που διαπιστώθηκε. Ο εν 
λόγιο αντίκτυπος, όπως και στις προηγούμενες περιπτώσεις, όιαηέρει από τον έναν 
τομέα στον άλλο. 
Κατηγορία αντίκτυπου 
Αυξημένη αποδοτικότητα της 
παραγατγής 
'Ι ίμμεσες επενδύσεις 
Ανάπτυξη βιομηχανικών 
κλάδας 
Δημιουργία Οέσεας 
απασχόλησης 
Προώθηση των MME 
Παραγωγή ενέργειας σε 
αποκεντρωμένες περιοχές ΟΧ Ε 
*** 
** 
*** 
**** ΑΙ ΙΕ 
* 
** 
* * * 
**** 
***** 
..... Υδρογονάν­
θρακες 
** * 
*** 
***** 
* 
*** Στερεά 
καύσιμα 
*** 
*** 
** 
* 
* 
Σύστημα βαθμολόγησης: 
Από 1 έιος 5 (το 5 αναφέρεται στο μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο) 
Στον τομέα ΟΧΕ. οι τεχνολογίες είναι κατά κανόνα, εντατικού κεφαλαίου, έτσι 
ώστε να παρατηρείται αύξηση των επενδύσεων και της παραγο)γικότητας. 
Οι MME καλύπτουν με πολυάριθμη παρουσία τον τομέα της παραγο>γής και 
εγκατάστασης ενεργειακού εξοπλισμού. 
Στον τομέα ΑΕΠ. η παρουσία των MME είναι επίσης αισθητή. Οι MME 
επωφελήθηκαν από το πρόγραμμα THERMIE για vex επεκτείνουν τη συνεργασία 
τους πέρα από τα σύνορα της χώρας τους. 
Τα έργα του τομέα ΑΕΠ είχαν επίσης μεγάλη σημασία όσον αφορά τον 
ενεργειακό ανεφοδιασμό των περιφερειακών περιοχάης ιδίως χάρη στα έργα 
ηλιακής και αιολικής ενέργειας. Οι τεχνολογίες του τομέα αυτού προώθησαν 
γενικότερα τη χρήση των τοπικών ενεργειακών πόρος. 
Στον τομέα των υδρογονανθράκων, ο ρόλος τας κοινοτικών προγραμμάτων 
υπήρξε καθοριστικός: δημιουργήθηκε ένα πολύπλοκο δίκτυο μεγάλος 
επιχειρήσεων και εξειδικευμένων MME. Σε ορισμένα κράτη συστάθηκαν 
πετρελαϊκές εταιρίες, εκεί όπου πριν την έναρξη τιον εν λόγο) προγράμματος 
δεν υφίστατο καμία (π.χ. στην Ιρλανδία). Ο τομέας αυτός χαρακτηρίζεται από 
την ενίσχυση (ή τη δημιουργία) βιομηχανικής δομής και αυξημένης ευριοπαϊκής 
συνεργασίας ιδίατς μέσω της ιδιαίτερα αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ 
πολυεθνικών και εξειδικευμένων μικρομεσαίας επιχειρήσεος. 
Στον τομέα τα)ν στερεών καυσίμων, οι τεχνολογίες είναι εντατικού κεφαλαίου 
και ευρύτατα αυτοματοποιημένες,γεγονός που ενισχύει την ανταγαςιστικότητα 
της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
17 
Ο πίνακας στο παράρτημα 7 παρουσιάζει τον αριθμό καν έργας THERMIT σία 
οποία συμμετέχουν MME. 
Ο πίνακας στο παράρτημα 8 δείχνει τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο 
πλαίσιο του προγράμματος όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική συνοχή, 
με τη στήριξη έργων που ενδιαφέρουν κοινοτικά κράτη ονομαζόμενα "κράτη 
συνοχής". Π Κοινότητα αφιέροτσε πάνα) από 25"«> του προϋπολογισμού 
THERMIE σε έργα στα εν λόγο) κράτη. II προσπάθεια αυτή υπήρξε σημαντική 
στον τομέα των στερεών καύσιμος (περίπου 60%), τομέας όπου ελήφθη 
ιδιαίτερα υπόψη η Ισπανία. 
2.1.2.4 Αντίκτυπος στη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών 
Το πρόγραμμα THERMIE έδ(οσε ιδιαίτερη σημασία στα έργα όπου συμμετείχαν εταίροι 
(χπό όιάιρορα κράτη, σε σχέση με τα προγενέστερα ενεργειακά προγράμματα. 
Ο πίνακας στο παράρτημα 9 δείχνει τη σημασία που πήρε η διεθνής συνεργασία στο 
πλαίσιο του προγράμματος. 
Τα διεθνή έργα αντιπροσωπεύουν 35% του συνολικού αριθμού έργας και 45% του 
συνολικού προϋπολογισμού. 
Και στους τέσσερις τομείς έχουν συσταθεί διεθνή δίκτυα συνεργασίας. 
Στον τομέα τας στερεών καυσίμας έχουν δημιουργηθεί ενδιαφέρουσα διεθνείς 
συνεργασίες μεταξύ μεγάλων επιχειρήσεων, ιδίως όσον αφορά τα έργα προσδιορισμένοι) 
στόχου. Διεθνής συνεργασία σημειώνεται σε 53% τος έργος, που καλύπτουν 54,5% του 
προϋπολογισμού του σχετικού τομέα. 
Στους τομείς ΟΧΕ (39% των έργων, 52% του προϋπολογισμού) και ΑΠΕ (33% τας 
έργων, 54% του προϋπολογισμού),η διεθνής συνεργασία ενισχύθηκε από την ιδιαίτερα 
δυναμική παρουσία των MME. 
Στον τομέα των υδρογονάνθρακας (27% των έργας, και 32% του προϋπολογισμού) 
παρατηρείται χαμ,ηλότερο επίπεδο διεθνούς συνεργασίας, παρότι η ι ν λόγο) συνεργασία 
ήταν υψηλής ποιότητας. 
2.2 Σ υ νοδ ει ;τ ικά \ ιέτρ( χ 
II αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των ενεργειών που αφορούν τα συνοδευτικά μέτρα είναι 
αρκετά δύσκολο έργο. 
Οι γενικές ενέργειες συμπεριλαμβανομένων των δραστηριότητας του δικτύου ΟΡΕΤ αποτελούν 
όπα)ς ήδη προαναφέρθηκε, δράσεις υποστήριξης. Από την φύση τους ο άμεσος αντίκτυπος τας 
μέτρας αυτών δεν είναι δυνατόν να μετρηθεί. Ομως, όσον ας>ορά τις δραστηριότητες του δικτύου 
ΟΡΕΤ, οι υπεύθυνοι αξιολόγησης υπογράμμησαν την ανάγκη για καλύτερο συντονισμό και μιας 
μεγαλύτερης διαφάνειας για αυτό τον τύπο δράσεων. 
Οσον αφορά τις ειδικές ενέργειες μία αξιολόγηση του άμεσου αντίκτυπου πραγματοποιήθηκε 
επιτυχίας. Στόχος τοτν ενεργειών αυτών είναι να επηρεασθούν οι υπεύθυνοι λήψης αποφάοεος 
ιόοτε να αποφασίσουν επενδύσεις σε αποτελεσματικές τεχνολογίες, σύμφωνα με τα κριτήρια του 
πρ( )γράμ,ματος ΤΗ ERMΙΕ 
Οι υπεύθυνοι της αξιολόγησης πραγματοποίησαν έρευνα της κοινής γνώμ,ηςτος ενδιαφερόμενος 
φορέας (των ΟΠΕΤ και των δικαιούχων/συμμετέχοντας στις ενέργειες). 
2.2.1 Άμεσοι στογοι των συνοδευτικών μέτρων 
Προκειμένου να αξιολογηθεί ο άμεσος αντίκτυπος των ενεργειών που έχουν πραγματοποιηθεί, οι 
υπεύθυνοι της αξιολόγησης μέτρησαν τις επιπτώσεις που είχαν οι εν λόγω ενέργειες στους 
υπεύθυνους λήψεως αποφάσεων που είχαν να κάνουν με τη μέθοδο AIDA (Προσοχή, Ενδιας)έρον, 
Απόφαση, Δράση). Η μέθοδος αυτή επιτρέπει την αξιολόγηση της στάσης του δικαιούχου και του 
άμεσου αντίκτυπου στη συμπεριφορά του. 
Σύμφωνα με τους υπεύθυνους της αξιολόγησης, ο άμεσος αντίκτυπος ταχν ειδικών ενεργειών έχει 
αποδειχθεί θετικός: 
Π στάση τας ενδιαφερόμενος ίρορέων όσον αηιορά τις ειδικές ενέργειες που υπήρξαν αντικείμενο 
αξιολόγησης, ήταν αντιστοίχως η ακόλουθη: 
Ουδέτερη : 18% 
Προσοχή : 20% 
Ενδιαφέρον 24% 1 
Απόφαση : 25% } ουσιαστικός αντίκτυπος 
Δράση 13% J 
(έρευνα η οποία βασίσθηκε στο 46% του προϋπολογισμού που αφιερώθηκε στις ειδικές ενέργειες) 
Μπορούμε να θεωρήσουμε τον αντίκτυπο ως ουσιαστικό από τη στιγμή που σημειώνεται 
ενδιαφέρον, δηλαδή σε 62% των ενεργειών. Επιπλέον, για 38% το>ν ενεργειών παρατηρείται δράση 
του χρήστη μετά την εφαρμογή του συνοδευτικού μέτρου. 
19 
Τα αποτελέσματα ανά τομέα του προγράμματος είναι τα ακόλουθα· 
Τομέας 
()\Ι· 
ΛΙ1Η 
ΥΛοογονάν-
Ορακις 
καύσιμα Ουδέτερη 
στάαη 
Ο) 
16 
18 
25 
19 ΙΙροσοχή 
(2) 
20 
20 
27 
20 Ενδιαφέρον 
(3) 
23 
23 
32 
26 Απόφαση 
(4) 
26 
28 
14 
28 Αράση 
(5) 
15 
11 
2 
7 Ου(«αοτικός 
αντίκτυπος 
(î)i(4)t(S) 
6| 
62 
•IX . 
Απόφαιτί] 
του rarvftvTij 
(4)1(5) 
11 
16 
35 
II παραπάνω κατανομή δείχνει ότι τα συνοδευτικά μέτρα έχουν σχετικά ομοιογενή αντίκτυπο 
όσον αφορά 3 από τους 4 τομείς του προγράμματος. Στον τομέα τος υδρογονάνθρακας η 
επιρροή των ειδικών ενεργειών είναι μικρότερη. Η κατάσταση αυτή οφείλεται στην υψηλή 
εξειδίκευση τατν φορέοτν του τομέα αυτού (μεγάλες πετρελαϊκές εταιρίες, πολύ εξειδικευμένες 
MME), οι οποίοι δεν έχουν τάση να επηρεάζονται εύκολα από τον εξωτερικό κόσμο. 
2.2.2 Γενικός αντίκτυπος στις κοινοτικές πολιτικές 
Π αξιολόγηση του γενικού αντίκτυπου των συνοδευτικών μέτρας είναι δύσκολο έργο. Ωστόσο, 
οι υπεύθυνοι της αξιολόγησης προσπάθησαν να χαράξουν τις κατευθυντήριες γραμμές, 
οργανώνοντας συναντήσεις για ανταλλαγή απόψεος με τους ενδιαφερόμενους φορείς. 
Τα συνοδευτικά μέτρα, χάρη στις ενέργειεςπληροιρορηοης, μι την ευρύτερη έννοια που 
περιλαμβάνουν, επιταχύνουν τη διείσδυση καινοτόμος τεχνολογίας στις σχετικές 
αγορές. 
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των υπευθύνων της αξιολόγησης, η καλή διαχείριση των 
ενεργειών διάδοσης των πληροφοριών επιταχύνει την εν λόγοι διείσδυση κατά 2 ή 3 έτη 
ανάλογα με τις τεχνολογίες και τους σχετικούς τομείς. 
Τα συνοδευτικά μέτρα είχαν ως αποτέλεσμα την ενίσχυση των πολυεθνικών δικτύων 
που έχουν δημιουργηθεί από τους εταίρους του προγράμματος THERMIE. 'Εδωσαν 
ιδίως πρόσβαση στους φορείς από περιφερειακές χώρες ή περιοχές σε πληροφορίες 
ποιότητας στις οποίες δεν θα είχαν αλλιώς πρόσβαση, παίζοντας έτσι ένα ρόλο 
οικονομικής συνοχής και κοινοτικής συνεργασίας που δεν είναι αμελητέες. 
Η προσφορά των συνοδευτικών μέτρων στη συνεργασία με τις χώρες εκτός Κοινότητας 
υπήρξε επίσης σημαντική. 
Μέσα) των κέντρων ενέργειας, οι κοινοτικοί υπεύθυνοι λήψείος σποηάοεας μπόρεσαν 
με τα συνοδευτικά μέτρα να βρουν στήριξη στα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης καθώς και της ΚΑΚ για να προα)0ήσουν αποτελεσματικές τεχνολογίες χάρη 
σε διάφορα μέσα που τους διέθετε η Κοινότητα. 
Τα συνοδευτικά μέτρα έδωσαν επίσης τη δυνατότητα στους υπεύθυνους λήψεως 
αποφάσεων των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καθώς και της ΚΑΚ 
να συμμετάσχουν στο δίκτυο πληροφοριών και προώθησης THERMIE, προετοιμάζοντας 
έτσι το έδαφος για "θετική υποδοχή" των αποτελεσματικών ενεργειακών τεχνολογιών 
της Κοινότητας. 
20 
ΟιυπεύΟιςοιττιςαξιολόγησηςκατάρτησανεπί()τιςκ(χτάλΐ)γ()(ΐντίκτυπ(ΐςπ()υεκτι()εντ(χι 
με σειρά σημασίας. Οι εν λόγω μορφές αντίκτυπος κατανέμονται σε δύο κατηγορίες: 
Αλαίκτυποι σχετικά με την προσφορά και τη ζήτηση ενέργειας (παράρτημα 10) και 
αντίκτυποι στην οικονομική ανάπτυξη συμπεριλαμβανομ,ένηςτης διεθνούς συνεργασίας, 
τόσο εντός όσο και εκτός της Κοινότητας (παράρτημα 11). 
21 
3. Συντονισμός μρ. τις κοινοτικές πρωτοβουλίες 
II Κοινότητα εφαρμόζει διάφορα προγράμματα τα οποία περιλαμβάνουν και κάποια 
ουσιαστική ενεργειακή συνιστώσα. 
Ι Ι Δλλα ενεργειακά προγράμτιχιατ^^ 
Τέσσερα προγράμματα ή κοινοτικές δράσεις στον τομέα της ενέργειας εξελίσσονται παράλληλα, 
με το πρόγραμμα THERMIE: 
SAVE: Προώθηση της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας και βελτίαχιη της ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας. 
ALTENER: Ανάπτυξη της χρήσης ανανεώσιμων ενεργειών. 
SYNERGY: Συνεργασία με τρίτες χώρες στον τομέα του καθορισμού και της εφαρμογής της 
ενεργειακής πολιτικής των χωρών αυτών. 
Περιφερειακός ενεργειακός προγραμματισμός: προώθηση του ελέγχου της ενέργειας σε 
περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. 
'Εχει επιτευχθεί στενή συνεργασία μεταξύ των προαναφερομένης προγραμμάτων και του 
προγράμματος THERMIE με στόχο, αφενός να αποηιευχΟούν όλοι οι κίνδυνοι 
αλληλοεπικάλυψης και αφετέρου, να υπάρξουν τα καλύτερα δυνατά οφέλη από τη συνεργία 
στις εν λόγο) δράσεις. 
Η συνεργασία αυτή συνίσταται ιδίως στα εξής: 
καθορισμός των προτεραιοτήτων των διαφόρων εφαρμοζόμενος προγραμμάτων 
ανταλλαγή πληροφοριών σε θέματα αξιολόγησης ταχν υποβληθεισών προτάσεας στο 
πλαίσιο τας προγραμμάτων αυτών 
ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά τα αποτελέσματα, τος όράοεας που έτυχαν 
στήριξης· 
μελλοντική ανάπτυξη τατν προγραμμάτων αυτών. 
ΓΙ απαρχή, μέσα στο 1995, μιας γενικής αξιολόγησης τας ενεργειακών προγράμματος 
(συμπεριλαμβανομένου του THERMIE) με στόχο ιδίως να εξετασθεί ο συντονισμός και οι 
συνέργειες μεταξύ των προγραμμάτων αυτών, εντάσσεται στο πλαίσιο της μέριμνας για την 
καλύτερα δυνατή συνεργασία μεταξύ των εν λόγω πρωτοβουλκόν. 
3 2 1 Ιρογράμμ,ατα εκμετάλλευσης και αξιοποίησης τας αποτελεσμ.άτι ι ς τη ς Έρευνας και της 
Τεχνολογικής Ανάπτυξης 
Η Επιτροπή προέβλεψε από το τρίτο ήδη πρόγραμμα πλαίσιο της για την ΗΤΑ, δράση με στόχο 
τη διάδοση των τεχνολογιών που καλύπτει εν μέρει τον ενεργειακό τομέα. Εκμεταλλεύθηκε την 
από κοινού συμμετοχή σε εκθέσεις που περιλαμβάνουν το θέμα της ενέργειας. Οργανώθηκε 
επίσης συνεργασία με τα κέντρα για τη διάδοση των κοινοτικά)ν αποτελεσμάτων Ε&Α στο 
πλαίσιο του VALUE. 
Επιπλέον, τα Euro Info Centres, που λειτουργούν στο πλαίσιο της Ι ενικής Διεύθυνσης "Πολιτική 
των επιχειρήσεων, εμπόριο, τουρισμός και κοινωνική οικονομία" (ΓΛ XXIII) αποτελούν 
αποτελεσματικά μέσα μετάδοσης και έπαιξαν ένα αξιόλογο ρόλο όσον (^οράτην πληροφόρηση 
του κοινού σχετικά με το πρόγραμμα THERMIE, ενώ εξάλλου ορισμένοι συμμετέχοντες στο 
δίκτυο ΟΠΕΤ είναι τα Euro Info Centres. 
22 
3.3 Κοινοτικά προγράμματα Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης 
Από τα διάφορα προγράμματα στήριξης Ε&Α, το πρόγραμμα JOUEE είναι αυτό που προιοθει 
την ανάπτυξη τεχνολογίας στο πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής Ίο πρόγραμμα αυτό 
προηγείται του THERMIE στον κύκλο δραστηριοτήτων και εχι ι <ος οιοχους αφενός την 
ανάπτυξη νέος ενεργειακός επιλογίόν, οικονομικά βκάσιμ.ας και πλέον συμφέρουσας (Ίσον 
αφορά τις επιπτιόσεις τους στο περιβάλλον, και αφετέρου την ανάπτυξη τεχνολογίας που να 
καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια. 
II φυσική πορεία των πραγμάτων είναι τα αποτελέσματα τος έργας JOULE να γίνονται 
αφορμή να ξεκινούν έργα THERMIE, σε περίπτωση που είναι απαραίτητο να υπάρξει φάση 
επίδειξης. Κατά τον ίδιο τρόπο, τα αποτελέσματα των έργας THERMIE, θα μπορούσαν να 
οδηγήσουν σε νέα έργα JOULE. 
Ωστόσο, αυτή η συνάφεια των κοινοτικών δράσεων παρουσιάζει ορισμένες αδυναμίες. Οι εν 
λόγω αδυναμίες ος)είλονται εν μέρει στην ιδιομορφία των συμμετέχοντας σε. κάθε πρόγραμμα-
πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα στην περίπτατση του προγράμματος JOULE και 
επιχειρήσεις στην περίπτιοση του THERMIE - καθώς επίσης και σττιν έλλειψη πληροφορίας 
όσον aqu^a τα αποτελέσματα και τις προσφερόμενες ευκαιρίες στο πλαίσιο τας δύο 
προγράμματος. 
11 κατάσταση αυτή τος πράγματος θα βελτκοθεί πιθανάτς χάρη στην απόφαση του Συμβουλίου 
της 23ης Νοεμβρίου 1994 που θεσπίζει ένα ειδικό ερευνητικό πρόγραμμα τεχνολογικής 
ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης και της επίδειξης στον τομέα της μη πυρηνικής ενέργειας 
(πρόγραμμα JOULE- THERMIE) που εντάσσεται στο 4ο πρόγραμμα πλαίσιο. 
θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί καλύτερη ολοκλήρωση με την καλύτερη σύνδεση των 
καλυπτόμενων τομέων, τη στενότερη διαχείριση των δύο σκελάς (JOULE και THERMIE) και 
την αναβάθμιση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις ανειλημμένες δράσεις. 
3 4 Διαρθρωτικά ταμεία 
Με τη μεταρρύθμιση τας διαρΟραττικάς ταμείων, οι περιοχές του στόχου Ι εποτφελούνται (χπό 
ουσιαστικές συνεα^ορές για την απόκτηση ενεργειακού εξοπλισμού Τα Κ1ΙΣ (Κοινοτικά 
Πλαίσια Στήριξης) για τις περιοχές του στόχου 1 συνεχίζουν τις προσπάθειες που 
καταβάλλονται στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος VALOREN (1987-1991), στο μέτρο 
που υπογραμμίζεται η ανάγκη αξιοπιστίας των γηγενών ενεργειακών δυνατοτήτων. 
Το πρόγραμμα VALOREN, με προϋπολογισμό 400 εκατ. ECU κάλυπτε την Ελλάδα, την 
Πορτογαλία, ορισμένες περιοχές της Ισπανίας, τη Νότιο Ιταλία., την Κορσική και τα 
υπερπόντια διαμερίσματα της Γαλλίας, την Ιρλανδία και τη Βόρειο Ιρλανδία (Ίσον αφορά το 
Πνωμένο Βασίλειο. Δόγα) της κάλυψης παρεμφερα'ς τεχνολογικός τομέας με αυτούς των 
προγραμμάτων διάδοσης και του προγράμματος THERMIE, οι δεσμοί μεταξύ τας δύο 
προγράμματος είναι προφανείς. Μέσα σε κάθε καλυπτόμενο γειογραφικό τομέα, πολλά έργα 
έχουν άμεση σχέση μεταξύ τους, είτε όταν πρόκειται για την επανάληψη μιας τεχνολογίας κατά 
τη διάρκεια της εξέλιξης της, είτε όταν πρόκειται για την προέκταση κάποιου έργου σε μία 
φάση εφαρμογής του σε μεγάλη κλίμακα. 
Εκτός από το πρόγραμμα VALOREN, οι κοινοτικές πραποβουλίες INTERREG και REGIS 
προτείνουν, μεταξύ άλλων επιλέξιμων μέτρων, την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας. 
23 
-* s Νρογράμματα PHARE και TACIS 
Τα προγράμματα PHARE και TACIS παρουσιάζουν δυνατότητες συνεργίας με το πρόγραμμα 
THERMIE 
Ορισμένα κέντρα ενέργειας εγκατεστημένα στις χιόρεςτης Κεντρικής και. Ανατολικής Ευρώπης 
και της ΚΑΚ επτσφελούνται από τη συνδυασμένη σιηρι',η (ΤΙ lERMIE/TACIS η 
THERMIE/PIIARE/SYNERGY), ενά) έχουν δημιουργηθεί, εργασιακές σχέσεις μεταξύ κον 
υπευθύνων τος τριών αυτών κοινοτικός φορέων, ιδίιος μέσο) της σύστασης μιας Task Force. 
3-5.1 1 Ιρόγραμμα TACIS 
Το πρόγραμμα TACIS εφαρμόζεται με στόχο να παρασχεθεί βοήθεια στα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη (Κοινότητα Ανεξαρτήτων Κρατών) προκειμένου να επιτύχουν τη μετάβαση τους από 
κατευθυνόμενη οικονομία προς οικονομία της αγοράς με δημοκρατικούς θεσμούς. 
Το πρόγραμμα αυτό έχει θέσει ως τομείς προτεραιότητας τις υποδομές (συμπεριλαμβανομένης 
και της ενέργειας) και το περιβάλλον, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ευκαιρία καρποφόρας 
συνεργασίας με το πρόγραμμα THERMIE. Τέσσερα κέντρα ενέργειας χρηματοδοτούνται από 
τα δύο προγράμματα (Μόσχα, Πετρούπολη, Μίνσκ και Κίεβο). 
Το πρόγραμμα στηρίζει π.χ. δραστηριότητες εκπαίδευσης, μελέτες για την προεπενόυτική φάση 
και παροχής βοήθειας, οι οποίες ενδεχομένοτς να καταλήξουν σε καρποφόρες συνεργασίες Ο 
ουμπληροίματικός χαρακτήρας τος δύο εν λόγο) προγράμματος υπογραμμίζεται επίσης στην 
περΐπτοχνη ενός ορισμένου αριθμού πρότυπος έργος TACIS τα. οποία δι ν είναι δυνατό να 
χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του THERMIE αλλά τας οποίος το THERMIE μπορεί να 
εκμεταλλευτεί τα αποτελέσματα. 
3.5.2 Πρόγραμμα PHARE 
Ο στόχος του προγράμματος PHARE είναι ανάλογος με αυτόν του TACIS αλλά το πρόγραμμα 
αυτό απευθύνεται στα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευροτπης (συμπεριλαμβανομένων 
και των κρατών της Βαλτικής). 
Και σ'αυτήν την περίπτωση, οι τομείς της υποδομής (συμπεριλαμβανομένηςτης ενέργειας) και 
του περιβάλλοντος έχουν προτεραιότητα και συνεπώς η στενή συνεργασία με το THERMIE 
είναι πολύ επιθυμητή. 
Ορισμένες μορφές περιφερειακής συνεργασίας μπορούν να παρουσιασθούν α>ς παράδειγμα, 
όπως ιδίως η συνεισφοράτου προγράμματοςΤΕΠ^ΜΙΕ στο κέντρο ενέργειας της Βουδαπέστης, 
που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE. 
Το πρόγραμμα PHARE τονίζει τη σημασία της ετοιμασίας και της υλοποίησης έργας τεχνικής 
βοήθειας στο πλαίσιο τος εφαρμοζόμενος εθνικός προγράμματος, που καταλήγουν σε 
συστάσεις για μεταρρυθμίσεις οι οποίες συνεπάγονται μερικές φορές σημαντικές επενδύσεις. 
24 
4. Συντονισμός με αντίστοιχα προγράμματα των κρατών μελάς 
4.1 Για την εκτέλεση του προγράμματος THERMIE, η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή 
αποτελούμενη από αντιπροσώπους τος κρατών μελάς. Οι αντιπράοιοποι αυτοί πλαισιώνονται 
από εμπειρογνώμονες. Μέσω της προαναφερόμενης επιτροπής, οι αντιπρόσοχποι τας κρ(χτ(όν 
μελών αποφάσισαν συγκεκριμένα, με τη συμφωνία της Επιτροπής, τα εξής: 
να υπάρξουν αλλαγές όσον αφορά τους τομείς εφαρμογής του προγράμματος και του 
προϋπολογισμού τους· 
να καθορισθούν προτεραιότητες όσον αφορά τις προσκλήσεις αποβολής προσφοράς· 
να επιλεγούν τα έργα και να προσδιορισθεί το ποσοστό χρηματοδοτικής στήριξης. 
Π επιτροπή THERMIE έπαιξε συνεπιός σημαντικό ρόλο με τον οποίο ήταν σε θέση να τονίσει 
την ανάγκη συμπληρωματικότηταςκαι να αποφύγει τις αλληλοεπικαλύψεις με τις ανειλημμένες 
πραττοβουλίες στα κράτη μέλη. 
4.2 ΓΙ επιλογή τας έργων αποτελεί επίσης προνομιακή ευκαιρία να ληηιΟούν υπόψη τα συμφέρονται 
τας κρατάς μελάς. Οι υπάλληλοι της Επιτροπής επικουρούνται στο έργο αυτό από ειδικούς 
του εξοπερικού κόσμου. Λυτοί, είτε προτείνονται από τους αντιπροσίάπους τος κρατάς μελάς 
(επιτροπή THERMIE), είτε επιλέγονται άμεσα (χπό την Επιτροπή βάσει ιιον τεχνικός τους 
προσόντος. Αντιπροσωπεύουν ένα ευρύ qaojia τιον οργανισμός που άπτονται του 
προγράμματος (βιομηχανία, τεχνικά κέτρα, πανεπιστήμια, διάφοροι σύμβουλοι) και μπορούν 
να ενημερώνουν άμεσα την Επιτροπή σχετικά με την επιτελούμενη πρόοδο και τις ελλείψεις 
του ενεργειακού τομέα σε κάποια συγκεκριμένη φάση. 
4.3 Επίσης, έχει αρχίσει μελέτη με στόχο να εξετασθεί το πρόβλημα του συντονισμού ("Coordination 
of THERMIE with other Member states programmes"). 
Τα συμπεράσματα της μελέτης αυτής έδειξαν τα ακόλουθα: 
ένας ορισμένος αριθμός κρατών μελάς δεν έχουν καταρτίσει πρόγραμ,μα στήριξης των 
ενεργειακών τεχνολογιών· 
στους τομείς ΟΧΕ και ΑΕΠ, όπου τα κράτη μέλη έχουν δραστηριοποιηθεί το 
περισσότερο, οι κατηγορίες έργων που στηρίζει το THERMIE δεν καλύπτονται από 
κανένα εθνικό πρόγραμμα· 
το γεγονός ότι το πρόγραμμα THERMIE υπογραμμίζει τη σημασία τας έργας με 
πολλούς εταίρους από διάφορα κράτη μέλη, καθώς και η προσπάθεια που καταβάλλεται 
στο πλαίσιο του για τα λεγόμενα κράτη συνοχής, αποτελούν πραπότυπα στοιχεία σε 
σχέση με τις εθνικές πρωτοβουλίες· 
τα συνοδευτικά μέτρα που αφορούν τρίτες χώρες και ιδί(ος τις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης και της ΚΑΚ δεν προβλέπονται γενικά στα εθνικά 
προγράμματα και αποτελούν έτσι ουσιώδες συμπληρτσματικό στοιχείο. 
25 
5. Συμπεράσματα 
5.1 Το γενικό συμπέρασμα από την εκτέλεση του προγράμματος THERMIE και από τις δύο 
δραστηριότητες αξιολόγησης που πραγματοποιήθηκαν από ανεξάρτητους εμπειρογνοΊμονες 
είναι άτι ο νέος προσανατολισμός του προγράμματος προς ιην ιψοώΟηση αποιελεσμαιικάς 
ιεχνολογια'ς στην αγορά, είχε μέχρι εό<ό, αποτελέσματα ικανοιιοι ηι.ι.κά. ι (Ίσο από άποψη 
άμεσος (χποτελεσμάτος (τεχνική επιτυχία, εμπορική επιτυχία, ποσοστά αναπαραγοιγής), οσο 
και από άποψη γενικού αντίκτυπου στις κοινοτικές πολιτικές 
5.2 Απεδείχθη ότι το πρόγραμμα THERMIE αποτελεί ένα κατάλληλο μέσο για την αξιοποίηση του 
δυναμικού ενεργειακής αποτελεσματικότητας αφενός και την στήριξη τος νέας τεχνολογίας 
ποτ) θα διεισδύσουν στην αγορά, αφετέρου. 
Το πρόγραμμα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανταγωνιστικότητα τιον εταιριών, προτείνοντας 
αποτελεσματικές τεχνολογίες με τις οποίες βελτιάςεται η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. 
Αυτές οι αποτελεσματικές τεχνολογίες απέδειξαν επίσης ότι έχουν, στην πλειονότητα τους, 
θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Το πρόγραμμα έπαιξε μη αμελητέο ρόλο όσον αφορά τη 
στήριξη στις ΜΜΙί (στο 61% των έργας συμμετέχουν MME) και την οικονομική και κοινιονική 
συνοχή (21,5% των έργος αφορούν τα λεγόμενα κράτη συνοχής). Επιπλέον, δημιουργήθηκε, 
χάρη στο πρόγραμ,μ,α, ένα δίκτυο διεθνούς συνεργασίας (σε 35% τος έργος συμμετέχουν 
συμβαλλόμενοι από διάφορα κράτη μέλη), το οποίο ενισχύθηκε από τα συνοδευτικά μέτρα 
5.3 Ο συνολικός αντίκτυπος του προγράμματος εξαρτάται από το ποσοστό αναπαραγοτγής των 
(χπ,οτελεσματικάτν τεχνολογιών. Υπάρχουν περιθά)ρια αύξησης του ποσοστού αυτού, που 
συνήθως είναι περίπου 30%. Το πρόγραμμα THERMIE κινητοποιεί δύο μέσα για να πετύχει το 
στόχο αυτό: 
τα έργα διάδοσης 
τα συνοδευτικά μέτρα 
Είναι ακόμη πολύ νατρίς για να αποφανθεί κανείς κατά πόσο τα δύο αυτά μέσα θα βελτκόσουν 
ή όχι ουσιαστικά την κατάσταση. 
5.4 Η υιοθέτηση ενός κοινού προγράμμαος JOULE/THERMIE εντός του 4ου προγράμματος 
πλαισίου αποτελεί σημαντικό βήμα προς τη στήριξη τος προσπάθειας που έχουν καταβληθεί 
στο πλαίσιο του THERMIE. 
Ωστόσο, χρειάζεται να συνεχισθείη ανάληψη των απαραίτητων πραποβουλκάνγια την ενίσχυση 
του αντίκτυπου, από προγράμματα του τύπου αυτού, στους στόχους της ενεργειακής πολιτικής 
και τιον άλλων κοινοτικών πολιτικιόν (περιβάλλον. οικονομική ανάπτυξη, 
συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής ανταγαςιστικότητας, διεθνής συνεργασία), 
πρωτοβουλίες όπως π.χ. αυτές που αφορούν έργα και άλλες δραστηριότητες διάδοσης. Με τις 
συνθήκες αυτές, η Κοινότητα θα μπορέσει να διατηρήσει και ακόμη και να ενισχύσει ένα πλήρες 
δίκτυο που να ανταποκρίνεται πλήρα)ς στις δυνατότητες στήριξης και να καλύπτει τομείς από 
τη βασική έρευνα έως την εφαρμογή αποτελεσματικά^ τεχνολογκύν στην αγορά ενά) θα 
μπορέσει επίσης να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες που προσφέρει ένα τέτοιο κοινοτικό 
μέσο. 
5.5 11 συνέχιση τας προσπαθειών προς όφελος τρίτων χα)ρ(όν και ιδίοις τιον κρατάς της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης και της ΚΑΚ, μέσω των συνοδευτικάς μετράς, σε συνδυασμό με τις 
άλλες σχετικές κοινοτικές πρωτοβουλίες, αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα όσον αφορά 
τις δυνατότητες των αγορών αυτών, τόσο από άποψη προσφοράς ενέργειας, όσο και από 
άποψη ζήτησης αποτελεσματικών τεχνολογιών. 
26 
ΙΙαοάοτημ,α 1 
Κανονισμοί με στόχο την τεχνολογική ανάπτυξη και την επίδειξη στον τομέα της ενέργειας 
(ΓΑ XVII) 
Κανονισμοί 
3056/73 
1302/78 
1303/78 
1971/Χ 3 
1972/83 
3639/85 
3640/85 
2008/90 
Απόφ. Συμβ. 
23.11.94 Περίοδοι 
1973-85 
1978-82 
1978-82 
19X3-84 
1983-84 
1985-89 
1985-89 
1990-94 
1995-98 Υδρογονάνθρακες 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ Στερεά 
καύσιμα 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ Ανανεώσιμες 
πηγές 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ Ορθολογική 
χρήση 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ +RD. 
Τομείς που καλύπτουν οι κανονισμοί και τα ενεργειακά προγράμματα 
Hydrocarbons Solid Fuels 
Gasification 
Liquefaction Alternative 
Energy Sources Energy Saving 
and Substitution 
of Hydrocarbons 
Demonstration 
Pilot Industrial 
& Demonstration Demonstration 
'fv. ·· Λ 
ÎiMiminimiiiiiMimmiiniiiiituniiiniiiiiiuiiiiiii 
THÉftMlÉ 
JOULE THERMIE R&D 
1> 
Παράρτημα 2 
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ THERMIE 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΑΟΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ 
ΤΟΜΕΑΣ 
ΟΧΕ 
Κτίρια 
Βιομηχανία 
Βιομηχανία ενέργειας 
Μεταφορές 
ΑΠΕ 
Ηλιακή 
Βιομάζα 
Γεωθερμική 
Υδροηλεκτρική 
Αιολική 
ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ 
ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ 
ΣΥΝΟΛΟ 1990 
Αριθμός Χρηματο-
έργων δοτική 
στήριξη 
39 18,713 
11 2,761 
26 14,971 
2 0,981 
27 6,613 
19 3,622 
5 2.362 
3 0.629 
3 9.591 
16 9.973 
85 44,890 1991 
Αριθμός Χρήμα 
έργων το-
δοτική 
στήριξη 
65 34,809 
19 4,417 
31 19,135 
5 3,269 
10 7,988 
51 35,718 
13 7,155 
12 9,392 
7 6,080 
10 4,087 
9 9,004 
6 22,115 
30 22.888 
152 115,530 1992 
Αριθμός Χρηματο-
έργων δοτική 
στήριξη 
52 31,527 
14 5,404 
26 16,015 
3 3,954 
9 6,154 
67 35,115 
24 7,232 
14 11,228 
5 2,267 
9 3.751 
15 10.637 
4 33.195 
31 27700 
154 127,537 1993 
Αριθμός Χρημα-
έργων τοδοτική 
στήριξη 
42 43,311 
9 8,545 
27 15,855 
3 2,615 
3 16,296 
52 35,218 
24 8,539 
14 16,887 
14 9.792 
10 33.026 
35 26.447 
139 138,002 (σε 
1994 
Αριθμός Χρημα-
έργων τοδοτική 
στήριξη 
61 43,420 
18 9,852 
34 18,728 
9 14,840 
75 46,752 
27 8,019 
5 22,555 
14 6,797 
18 5.240 
11 4,141 
5 23.060 
55 34.910 
196 148.142 εκατ. ECU) 
ΣΥΝΟΛΟ 
Αριθμός Χρημα-
έργων τοδοτική 
στήριξη 
259 171,780 
71 30,979 
144 84,704 
11 9,838 
33 46,259 
272 159,416 
107 34.567 
50 62,424 
26 15.144 
37 13.078 
52 34,203 
28 120,987 
167 121.918 
726 574,101 
ΟΧΕ = Ορθολογική χρήση της ενέργειας 
ΑΕΠ = Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 
*3 
Παοάοτηαα 3 
THERMIE - ΣΥΝΟΑΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ 
Γενικές δράσεις 
Κατηγορία Χορηγηθέντα ποσά (σε εκατ. ECU) % 
Αξιολογήσεις αγορών και τεχνολογιών 0,906 1.51 
Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων, βάσεις δεδομένων 2,040 3.40 
Αξιολόγηση προγραμμάτων 3,024 5,04 
Τεκμηρίωση (φυλλάδια, βίντεο, κλπ.) και μεταφορές 2,592 4,32 
Κυκλοφόρηση της τεκμηρίωσης και πληροφόρηση 2,178 3,63 
Οργάνωση και/ή συμμετοχή σε ενέργειες προώθησης 6,972 11,62 
Ενίσχυση των οργανισμών προώθησης 1,524 2,54 
Τεχνικές συμβουλές (παρακολούθηση και αξιολόγηση έργων) 4,998 8,33 
Στήριξη για την κατάστρωση στρατηγικών προώθησης και συντονισμού 4,194 6,99 
των δραστηριοτήτων (κράτη μέλη - περιοχές) 
Βιομηχανική συνεργσια σε τρίτες χώρες στους προαναφερόμενους 12,264 20.44 
τομείς κλειδιά 
Γενικός συντονισμός των δραστηριοτήτων των ΟΠΕΤ 3.444 5.74 
ΟΠΕΤ - Κέντρο ενέργειας (Συντονιστικό κέντρο στις Βρυξέλλες) 15,864 26,44 
ΣΥΝΟΛΟ 60,000 100.00 
Παράρτημα 4 1/2 
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΜΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΤΙ ΧΝΟΛΟΠΩΝ 
(Ο II Ε Τ) 
ADEME, F - Paris 
ASTER SRL, I - Bologna 
BCEOM, F - Guyancourt 
BRECSU, UK-Watford 
CCI:, Ρ - Amadora 
CEEETA - PARTEX Cps, Ρ - Lisboa 
CESEN S.p.A., I - Genova 
CORA c/o SEA, D - Saarbrucken 
COWIconsult, DK - Lyngby 
CRES, GR - Pikermi 
EAB, D - Berlin 
ECD, DK - Copenhague 
ECOTECJJK - Birmingham 
ENEA, I - S. Maria di Galeria Roma 
ETM Consortium, Β - Bruxelles 
ETSU, UK - Harwell 
EUROPLAN, F - Antibes 
EVE, Ε - Bilbao 
FAST, I - Milano 
KFA/FIZ, D - Karlsruhe/Julich 
FORBAIRT, IR - Dublin 
Fnedmann & Johnson-Consultants, D - Berlin 
GEP, F - Paris la Défense 
GOPA - Consultants, D - Bad Homburg 
ICAEN. Ε - Barcelona ICEU, D - Leipzig 
ICIE, I - Roma 
IDAE, Ε - Madrid 
IMPIVA, Ε - Valencia 
ΙΝΕΤΙ/Π Ε, Ρ - Lisboa 
INNOTEC, D - Berlin 
Institut Wallon-Energium 2000, Β - Namur 
IRO, NL - Zoetermeer 
KEMA Nederland B.V., NL - Arnhem 
LDK, GR - Athens 
LUXCONTROL, L - Esch-sur-Alzette 
MARCH Consulting Group, UK - Manchester 
N1FES, UK - Glasgow 
Novem, NL - Sittard 
OCICARBON, Ε - Madrid 
PSTI, UK - Aberdeen 
RARE c/o RHONALPENERGIE, F - Lyon 
SODEAN, Ε - Sevilla 
SOGES S.p.A., I - Torino 
SYNERGIA, GR - Athens 
TUV RHEINLAND, D - Koln 
UCD, IR - Dublin 
VLAAMSE THERMIE COORDINATIE, Β - Mol 
Zre, D - Regensburg 
Παράρτημα 4 2/2 
Κέντρα ενέργειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη 
Περιφερειακά κέντρα ενέργειας 
Κέντρο ενέργειας της Μπρατισλάβας, Σλοβακία 
Κέντρο ενέργειας της Βουδαπέστης, Ουγγαρία 
Κέντρο ενέργειας του Κιέβου, Ουκρανία 
Κέντρο ενέργειας του Μίνσκ, Λευκορωσία 
Κίνιρο ενέργειας της Μόσχας, Ρωσία 
Κέντρο ενέργειας της ΙΙράγας, Τσεχική Δημοκρατία 
Κέντρο ενέργειας της Ρίγα, Λετονία 
Κέντρο ενέργειας της Πετρούπολης, Ρωσία 
Κέντρο ενέργειας της Σόφιας, Βουλγαρία 
Κέντρο ενέργειας του Τάλιν, Εσθονία 
Κέντρο ενέργειας του Βάλνιους, Λιθουανία 
Κέντρο ενέργειας της Βαρσοβίας, Πολωνία 
Το μι « ικά κέντρα ενέργειας 
Κέντρο ενέργειας του Ήλβα, Ιίολωνία 
Κέντρο ενέργειας της Katowice, Πολωνία 
Κέντρο ενέργειας της Tyumen, Ρωσία 
"3 1 
ΙΙαράρτημα 5 
THERMIE - ΣΥΝΟΑΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ - Ειδικές δράσεις 
Κατανομή ανά τομέα 
ΚΛΤΙΙΓΟΡΙΛ 
Λειγματολογική αξιολόγηση 
1 επιχειρησιακές αποστολές 
Συνέδρια 
ί ίκθέσεις 
Λημοσιεύσεις/ΦυλλάΟια 
Σεμινάρια 
Μελέτες 
ί ίκπαίδευση 
Μροοδιοριομένη 
διαιρημιοτική εξόρμηση 
Βίντεο 
Επισκέψεις 
Εργαστήρια 
Λιάς)ορα 
ΣΥΝΟΛΟ Αριθμός δράσεων 
37 
30 
24 
85 
236 
143 
255 
56 
4 
23 
11 
267 
14 
1.185 /ο 
3,1 
2,6 
2,0 
7,2 
19,9 
12,1 
21,5 
4,7 
0,4 
1,9 
0,9 
22,5 
1,2 
100 Χορηγηθέντα ποσά 
(Mccus) 
1,044 
10,893 
0,752 
2,672 
7,^73 
8,250 
10,351 
1,808 
0,339 
1,312 
0,325 
9,303 
0,368 
46,390 % 
2,2 
4,1 
1,6 
5,8 
17,2 
17,8 
22,3 
3,9 
0,7 
2,8 
0,7 
20,1 
0,8 
100 
3 L 
Παράοτημα 6 
THERMIE - ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ 
Ειδικές δράσεις 
Κατανομή ανά κατηγορία και ανά τομέα και χορηγηθέντα ποσά (1000 ecus) 
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 
Δειγματοληπτική αξιολόγηση 
Επιχειρηματικές αποστολές 
Συνέδρια 
Εκθέσεις 
Δημοσιεύσεις/Φυλλάδια 
Σεμινάρια 
Μελέτες 
Εκπαίδευση 
Προσδιορισμένη διαφημιστική 
εξόρμηση 
Βίντεο 
Επισκέψεις 
Εργαστήρια 
Διάφορα 
ΣΥΝΟΛΟ ΟΧΕ 
Αριθμός 
35 
13 
9 
32 
156 
99 
174 
51 
2 
1? 
1 
181 
13 
779 Ποσό 
949 
529 
222 
761 
5215 
5023 
6877 
1702 
258 
791 
7 
6454 
338 
29126 ΑΠΕ 
Αριθμός 
1 
8 
8 
2 
47 
29 
60 
1 
2 
8 
2 
35 
1 
204 Ποσό 
65 
475 
323 
20 
1938 
2102 
2613 
42 
81 
450 
49 
1423 
30 
9611 Υδρογονάνθρακες 
Αριθμός 
2 
29 
11 
2 
14 
1 
1 
3 
34 
97 Ποσό 
78 
1223 
197 
139 
512 
9 
35 
98 
845 
3136 Στερεά καύσιμα 
Αριθμός 
9 
4 
3 
20 
10 
6 
3 
1 
5 
13 
74 Ποσό 
889 
107 
147 
589 
672 
279 
55 
36 
171 
519 
3464 Μικτά 
Αριθμός 
1 
1 
19 
2 
3 
1 
4 
31 Ποσό 
30 
22 
521 
34 
314 
70 
62 
1053 ΣΥΝΟΛΟ 
Αριθμός 
37 
30 
24 
55 
236 
143 
255 
56 
4 
23 
Π 
267 
14 
1185 Ποσό 
1044 
1893 
752 
2672 
7973 
8250 
10351 
1808 
339 
1312 
325 
9303 
368 
46390 
Ι/ν) 
Ιίαράοτημα 7 
Έργα στα οποία συμμετέχουν MME (συμβαλλόμενες) 
Τομέας 
ΟΧΕ, 
ΑΓΙΕ 
Στερεά καύσιμα 
Υδρογονάνθρακες 
ΣΥΝΟΛΟ έργων με 
συμμετοχή Μ Μ Κ 
ΣΥΝΟΛΟ THERMIE Αριθμός έργο>ν 
160 
185 
4 
95 
444 
726 % 
22,0 
25,5 
0,5 
13,1 
61,1 
100 Χορηγηθέντα 
ποσά 
(αν εκατ. Γ-CU) 
94 
85 
28 
53 
260 
574 % 
16,4 
14,8 
4,9 
9,2 
45,3 
100 
ΟΧΕ: Ορθολογική χρήση ενέργειας 
ΑΠΕ: Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 
Ζ Η 
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ THERMIE 
ΧΩΡΕΣ ΣΥΝΟΧΗΣ Παράρτημα 8 
(σε εκατ. ECU) 
LA; ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΧΩΡΕΣ 
ΣΥΝΟΧΗΣ 
EUR 12 
ΧΩΡΕΣ 
ΣΥΝΟΧΗΣ/ 
EUR 12 ΟΧΕ (1) 
Αριθμός Χρημα-
έργων τοδότηση 
33 20,497 
12 4,929 
25 11,196 
11 7,411 
81 44,033 
259 171,780 
31,3% 25,6% ΑΠΕ (2) 
Αριθμός Χρηματο-
έργων δότηση 
28 15.808 
10 3,229 
9 3,448 
10 5.333 
57 27,818 
272 159,416 
20,9% 17,4% ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ 
Αριθμός Χρημα-
έργων τοδότηση 
9 71,522 
1 0,982 
-
-
10 72,504 
28 120,987 
35,7% 59,9% ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ 
Αριθμός Χρημα-
έργων τοδότηση 
2 0,444 
4 1,253 
1 0,477 
1 0,140 
8 2,314 
167 121,918 
4,8% 1,9% ΣΥΝΟΛΟ 
Αριθμός Χρημα-
έργων τοδότηση 
72 108,271 
27 10,393 
35 15,121 
22 12,884 
156 146,669 
726 574,101 
21,5% 25,5% ΧΩΡΕΣ/ΕΙΙΚ12 
Αριθμός Χρηματο-
έργων δότηση 
9,9% 18,9% 
3,7% 1,8% 
4,8% 2,6% 
3,1% 2,2% 
21,5% 25,5% 
(1) ΟΧΕ : Ορθολογική χρήση ενέργειας 
(2) ΑΠΕ : Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 
ΙΙαράρτημα 9 
Εργα στα οποία συμμετέχουν συμβαλλόμενοι 
από διάφορα κράτη μέλη 
Τομέας 
ΟΧΕ 
ΑΠΕ 
Στερεά καύσιμα 
Υ όρογονάνθρακες 
ΣΥΝΟΛΟ διεθνών έργων 
ΣΥΝΟΛΟ THERMIE Αριθμός έργων 
102 
90 
15 
46 
253 
726 % 
14,0 
12,2 
2,1 
6,3 
34,8 
100 Χορηγηθέντα 
ποσά 
(σε εκατ. ECU) 
89 
86 
66 
39 
280 
574 % 
15,5 
15,0 
11,5 
6,8 
48,8 
100 
ΟΧΕ: Ορθολογική χρήση της ενέργειας 
ΑΠΕ: Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 
3Ç 
ΙΙαράρτημα 10 
Ταξινόμηση του αντίκτυπου τα>ν συνοδευτικών μέτρων στην προσφορά και στη ζήτηση 
του ενεργειακού τομέα 
Κατηγορία αντίκτυπου Ι Ταξινόμηση σύμφωνα με τη Ι 
σημασία του αντίκτυπου 
• Μείωση της ζήτησης ενέργειας 1 
• Ενίσχυση της βιομηχανίας της 2 
ενεργειακής τεχνολογίας 
• Στήριξη για συνεργασία μεταξύ 3 
κρατών μελών 
• Προώθηση τοπικών περιφερειακών και 4 
εθνικών προγραμμάτων 
• Βελτίωση της διαφοροποίησης 5 
• Στήριξη της διεθνούς βιομηχανικής 6 
συνεργασίας 
• Βελτίωση δυνατοτήτων ανεφοδιασμού 7 
• Διεύρυνση των δυνατοτήτων 8 
ανεφοδιασμού της ΕΕ 
• Ανάπτυξη τοπικών πηγών 9 
ανεφοδιασμού 
• Βελτίωση της διασφάλισης του 10 
ανεφοδιασμού 
3 } 
Παράρτημα [ I 
Ταξινόμηση του αντίκτυπου των συνοδευτικών μέτρων at θέματα οικονομικής 
ανάπτυξης και διεθνούς συνεργασίας 
Κατηγορία αντίκτυπου 
Συνειδητοποίηση της 
σημασίας της ευρωπαϊκής 
συνεργασίας 
Συνεργασία με την BE 
Συνεργασία με άλλα κράτη 
μελί) 
Συνεργασία με τρίτες χώρες 
Στήριξη του MME 
Προαγωγή της καινοτομίας 
Προώθηση αποτελεσματικής 
παραγωγής 
Τόνα)ση της απασχόλησης 
Τόνωση των επενδύσεων Ταξινόμηση 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 Σημασία του αντίκτυπου 
Μεγάλη 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ Μεσαία 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ 
Χ Μικρή 
ΖΈ 
Annex 12 
RATIONAL USE OF ENERGY 
The THERMIE regulation of the programme sets out as primaiy objective to achieve 
substantial energy savings in three areas for project support buildings, industry & energy 
industry and transport. 
Rational use of energy in buildings: 
Project Support: In the building sector, energy savings were required to be achieved by 
projects designed to improve the energy efficiency of existing buildings, projects relating to 
new processes or products for heating and air-conditioning in new buildings and finally 
projects concerning new urban or district heating systems and the application of small-scale 
combined heat and power generation. The Call for Proposals specified the requirements of 
priority areas and foresaw mostly the support for new large commercial or public buildings 
or the retrofitting thereof. In 1993, particular emphasis was attributed to the building sector 
by asking for proposals for targeted projects leading to a substantial reduction in both energy 
consumption and CO2 and other pollutant emissions in large building stocks either of 
residential, commercial or public nature. Projects had to include: low energy design, optimised 
envelope material and components, integrated load management for heating, cooling, and 
electricity consumption; optimised HVAC equipment with efficient integration of renewable 
energy systems where possible. The outlined objectives where met by selecting 71 projects 
in total between 1990 and 1994 for a support of 31 MECU. With a view to targeted projects, 
4 projects have been supported. These projects, in the objectives of the Commission, are a 
first important step towards the creation of a critical mass able to influence important 
improvements in the Building sector, marked by a slow development and resistance to 
penetration of innovation. 
One important achievement is the demonstration that it is possible to save up to 50% of 
energy consumption through the integration of innovative technologies already available 
on the market and through a co-ordinated work of different actors like architects, engineers, 
equipment suppliers, etc, which normally work separately. It is foreseen in the future to 
extend this integrated approach to urban scale through the involvement of Local Authorities, 
and Urban Planners. 
Associated Measures: More than 200 actions have been carried out in the Building Sector. 
These include a number of seminars and training courses for Architects on Bioclimatic 
Architecture, which ave been carried out in all the countries of the EU In the area of Energy 
Efficient Lighting more than 25000 exemplars of publications have been produced and 
disseminated all over Europe. In the field of HVAC technologies, particular attention has 
been given to supporting actions with the involvement of the most important European 
Federations active in this area (for example installers and engineering consulting companies). 
In order to improve the awareness of the successful THERMIE projects, six newsletters, each 
addressing a particular type of building or technology (like housing, offices, CUP,. etc.) have 
been disseminated to architects, engineers, developers, ... etc amounting to 36000 exemplars. 
In addition to these specific actions, in the framework of the OPET general tasks, several 
advisory groups have been set up in order to provide advice to decision-makers onkcy issues 
related to energy consumption in the Building sector. 
Rational use of energy in industry and in energy industry 
Project support: Similarly in industry, the scope for further energy savings remains 
considerable. In the first Call for Proposals from 1990 to 1992, emphasis was put on changes 
in manufacturing processes and equipment; the recycling of residual heat; the use of micro-
33 
electronic units to impiove energy management, the agrofood industiv and icsliiclion ot 
energy consumption caused by environmental protection measuies I leal recovery for 
production processes, industrial waste recovery and schemes for cold energy production using 
waste heat gained priority in the Call for Proposals of 1993 and 19()4. In total 144 projects 
have been selected and benefited from about 85 MECU financial support. The different 
projects have contributed to answering the technology requirements of various specific market 
niches. In the case of the fuel cell technology, the projects funded by THLRMIE have 
contributed to open new prospects in this promising market, particularly for the molten 
carbonate systems. Recognising the strategic interest of the European industry in this market, 
the Commission has recently developed a 10 years strategy which includes elements for both 
R&D and Demonstration work aimed at reducing the investment costs and at improving the 
reliability of the different fuel cell schemes by year 2005. 
In the energy industry, more effective methods of producing and using heat, reducing heat 
loss from motors, transformers and improved management of healing networks were the 
objectives laid down in the regulation. Iliese were met by II projects between l()(H) and 
1994, to which a support of about 10 MECU was allocated 
Associated Measures. The main objectives within the industry sector was to analyse the 
feature and the potential of markets related to various sectors of industrial applications and 
for the application of specific technologies. Subsequently, and based on the market 
information obtained, the focus shifted towards dissemination of information This 
dissemination was undertaken in Member States and in Third Countries and comprised a wide 
variety of types of activity. The strategy for dissemination was subject to continuous review 
within Marketing Groups, where Industrial and Professional Associations and independent 
experts co-operated to ensure the relevance of the activities undertaken. 
As far as cogeneration is concerned, the activity has taken place simultaneously with an 
important development of the market in the European Union. The associated measures 
undertaken in this field have contributed to show how it can be successfully applied to a 
number of manufacturing processes and services, and at the same time, to make the potential 
user aware of progress on legislation, regulatory and financial aspects An important activity 
has also been developed for Eastern European where there is a big potential for converting 
heat only boilers systems to cogeneration systems in district heating, and for small 
decentralised cogeneration schemes. 
VjO 
Rational use of energy in transport: 
Project support: The regulation foresees a promotion of projects significantly improving the 
efficiency of vehicles or transport systems; optimising the use of urban infrastructure and 
improving traffic management and the efficient use of fuel by road vehicles. New types of 
traction systems gained priority in the 1994 Call for Proposals. Special attention was 
attributed in the 1993 Call for Proposals to targeted projects offering technical and economic 
improvements of the overall efficiency of urban public transport systems including traffic 
management and control techniques, advanced information for users, improved model 
interchange infrastructure combined with efficient public transport vehicle fleets and measures 
to promote a shift from private to public transport. Considering that this sector accounts for 
an increasing share of energy end use and gaseous emissions (32% of EC final demand), one 
important objective of the 3 Targeted Projects is to contribute to reducing environmental 
pollution in urban areas where 80% of EU citizens live. Another major goal is to set some 
common requirements and technical specifications for transport systems, their operating 
standards and the associated procurement procedures. The definition of common needs at 
European level should act as an incentive for equipment suppliers who will have a large 
single market for their products and services. Equally, this should create a wider pool of 
suppliers for cities, reducing equipment costs and improving quality. 
Associated Measures: Accompanying and reinforcing the overall strategy for project support, 
the dissemination activities within the transport sector aimed at the promotion of the use of 
new and efficient technologies covering urban transport management, traffic control in order 
to increase the modal shift towards public transport systems and thus environmental as well 
as micro- and macroeconomic benefits. One important objective was the establishment of 
links among cities of different EU countries which face common problems (such as 
congestion, pollution,...etc.), and foster the exchange of experiences based on the THERMIE 
projects. This was achieved through a number of seminars which took place in one city of 
each Member State. The programme focused on medium sized cities There are more than 300 
cities of similar size in the Member States, therefore the potential for replication of effective 
transport strategics for clean and efficient technologies is large In order to provide Planners 
and Local Authorities in urban areas with specific information about mobility of people at 
scale of urban areas, it has been set up a database called "Mobiles". This database will help 
responsible for urban traffic management to perform comparative analysis among their 
experience and the experience of other towns. 
M 
RENEWABLE ENERGY SOURCES 
Switching from the use of fossil fuels to renewable sources is a majoi option for ensuring 
sustainable development, especially by contributing to the diversification of supply and to the 
reduction of harmful emissions into the atmosphere. However, such technologies face 
important commercial barriers. The challenge for THERMIE was to encourage the penetration 
of these technologies into the EC markets and abroad. 
In order to achieve this objective, the THERMIE regulation provided financial support for 
demonstration/dissemination projects in 5 subsectors: solar energy (thermal and photovoltaic 
applications), energy from biomass and waste, geothermal energy, small-scale hydro-electric 
energy and wind energy. 
Solar energy: thermal and photovoltaic applications 
Project Support: Requirements for thermal applications of solar energy focused on active 
and/or passive conversion processes located in buildings, industry and agriculture, while 
photovoltaic processes were aimed at supplying electricity at acceptable costs in remote areas 
for dwellings, water pumping, telecommunications and other similar installations. Grid 
connected installations were also favoured. In 1993 and 1994, thermal applications dealt with 
active solar energy systems for the production of large quantities of hot water for 
heating/cooling, as well as the production of large quantities of hot air for ventilation/drying. 
These requirements were met by the selection of 34 solar thermal projects and 73 photovoltaic 
projects which were granted 9 MECU and 26 MECU respectively, dunng the 1990-94 period. 
For photovoltaic applications, during the 1990-1994 period, besides a number of projects for 
remote applications which constitute the first natural market for these types of technologies, 
it is wortli to mention an increasing number of grid-connected applications, such as solar 
roofs, which paved the way for a future large size PV market. Equally significant in this 
context are the PV power plants such as the 1 MW grid connected PV power plant in Toledo, 
Spain, resulting from the collaboration of three large European utility companies. 
For solar thermal as well as for photovoltaics applications, another important feature is the 
focus on "guarantee of results" which can overcome the possible lack of consumers 
confidence in the reliability of solar systems. 
Associated measures: As for the other renewable energy sources, the most important criteria 
governing the implementation of associated measures in RES were: efficient dissemination 
at the local level close to the final consumers or actors (including the local authorities), 
reinforcement of the links with industry and professional associations (notably through so-
called "marketing groups" which gave advises on priorities for further associated measures), 
greater accent on financial aspects, synergy and complementarity with other programmes and 
the implementation of actions in a particular sub-sector according to a logical pathway: 
starting from market studies, going through general seminars followed by smaller size 
workshops, and then continuing by other types of measures which can nin in parallel: 
publications, video, study tour, business mission ,training. 
In this general context, a significant number (approx. 15%) of associated measures were 
dealing with RES considered altogether instead of with one particular renewable source. 
In the sectors of solar thermal and photovoltaic applications, during the period 1990-1994, 
besides the reinforcement of links with professional associations, the accent has been put on 
dissemination of high quality information through publications, video, ΊΎ campaign as well 
as on the importance of a good architectural integration of solar technologies in buildings. 
V t 
Energy from biomass and waste: 
Project Support: For the biomass sector, the applications addressed the direct or indirect use 
of biomass and different types of waste (except those associated to coal and related solid 
fuels) as well as the production of biomass for energy purposes. Various priorities were set 
out in the 1992, 1993 and 1994 Calls for Proposals such as the production and use of energy 
from energy crops and short rotation forestry, the production and use of biofuels for transport, 
recovery and use of landfill gas, etc. 
A total of 50 projects were selected for a global grant of 62.5 MECU Worth to mention here 
arc the 3 targeted projects selected in 1994 for a combined support of 21 MECU. They 
concern the production of electricity or CHP in a combined cycle in the range 10 MWe by 
fluidised bed gasification of short rotation forestry based biomass. This topic is considered 
as offering a good and large potential for the future. 
Associated measures: They were mainly belonging to two sub-sectors: 
- various measures on energy from wood and wood wastes, which represent a large energy 
potential among all RES (publications such as a catalogue on wood fuel equipment and 
actors, videos for local authorities and industry, seminars on electncity and heat production 
from wood and wood waste, etc.) 
- different measures associated to energy valorisation of (mainly urban) wastes: events and 
publication linked to Municipal Solid Waste treatment, seminars plus study tour and 
publication on energy efficiency in sewage plants and energy valorisation of sewage 
sludge, etc. 
M5 
Geothcrmal energy: 
Project Support: A total of 26 projects were supported under THERMIE, for a total support 
of 15.1 MECU. Geothermal energy proposals were not accepted in the 1990 or 1993 Calls. 
In terms of applications, the vast majority of projects (about 55%) arc concerned with low 
enthalpy direct heating, whether for district heating, greenhouse cultivation or aquaculture, 
or a combination of these. There were, however, two major projects on electncity generation, 
one in the Azores islands and one in Italy's Lazio region. 
Associated measures: In the geothcrmal energy sector, the technical objectives focused on the 
dissemination of infonnalion (with particular focus on ('entrai Euro|)c) on besl-available-
fechnologies for the drilling, extraction, treatment and reinjection of gcolhcnnal waters. For 
non technical aspects, the cmphasis.was given to the intensification of the collaboration with 
industrial and professional associations considered as being crucial 
Hydro-electric energy: 
Project Support: In this subsector, 37 projects were accepted for a total support of just over 
13 MECU - as in the case of geothermal energy, Small Hydro projects were not accepted in 
1990 or 1993. 
A number of projects concerned the refurbishment or updating of abandoned or existing 
plants, generally through the application of improved turbines and control systems. Other 
innovations included submersible turbines (including oil-free runners), fibre optic links for 
remote control, and the recovery of energy from water supply or sewage treatment flows. 
Associated measures: The main technical objectives in this area were devoted to the 
dissemination of information on the development of small hydro for particular market 
segment (refurbishment of old sites, low-head sites), as well as for particular regions, 
especially the PECOs. Close collaboration with related industrial and professional assoiations 
was considered crucial. 
Wind energy: 
Project Support: A total of 34,2 MECU was given in support of 52 projects. Two main trends 
can be discerned in the wind energy subsector, both of which have contnbuted to reducing 
the unit cost of wind-generated electricity, namely: the large number (26) of Dissemination 
projects supported by THERMIE, (except in 1994 when they were excluded) for the erection 
of wind farms; and the steady evolution in wind turbine size and efficiency, achieved thanks 
largely to THERMIE support. In 1994 in particular, THERMIE supported a number of 
innovative large wind turbines, including one of 1 MW, and two other designs of 800 kW. 
Associated measures. In addition to studies (notably on the potential of wind energy 
technologies in Eastern countries), publications (e.g. the European Wind Turbines catalogue) 
and video, the main objectives in this sector were oriented to co-operation with professional 
associations, siting, financing and public acceptance. Moreover, great importance was given 
to grid interaction and connection. 
^Yj 
HYDROCARBONS 
Project support: The primary objective with respect to hydrocarbon projects is to ensure the 
optimal exploitation of existing reserves and to secure supplies of hydrocarbons at reasonable 
price. These projects have the aim to develop techniques, tools and processes designed to 
improve the efficiency of operations, reduce costs and increase the safety of equipment and 
personnel while offering environmentally appropriate solutions. Hie THERMIE regulation 
groups the technologies eligible for financial support into 4 categories: exploration, 
production, transport and storage. 
• Exploration: In the area of exploration priorities are set by the regulation for prospecting 
of basins in order to locate reservoirs, increase of knowledge of oil deposits and drilling 
cost reductions. 
• Production: The priorities for production technologies cover processes for improving the 
rate of oil recovery; monitoring methods; offshore production plants; submarine 
production systems; production equipment and submarine operating equipment. The 1991 
and 1992 Call for Proposals highlighted processes for improving the rate of recovery; 
monitoring of the reservoir development; the safety and decommissioning of fixed 
platforms, systems for bringing marginal fields into production and submarine production, 
lire 1993 and 1994 Call for Proposals focused in addition strongly on the improvement 
of safety through robotics, control systems, inspection equipment and risk identification 
and on environmental protection. 
• Transport: Eligible projects are expected to include techniques and processes for 
transporting processed flow by pipeline and by slip including loading installations. 
• Storage: Installations and processes for storage of fluid products connected with 
production operations, particularly in offshore exploration. 
• In order to meet these objectives, a total of 167 projects were supported between 1990 
and 1994; whereas the majority of projects focused on production technologies (more than 
50%). 
The difficulties of locating and exploiting smaller oil and gas accumulations in the North Sea 
and Mediterranean provinces have led to the development of several new exploration and 
production techniques: 
• 3-D seismic acquisition and reservoir modelling software 
• honzontal drilling 
• multiphase flow technology with specific subsea applications 
• flexible flow lines in combination with tension leg platforms. 
Associated Measures: The principle aim for the hydrocarbon sector were set out as 
dissemination of information to target groups within the oil & gas industry in order to support 
an optimisation of exploitation of reserves, to encourage the EU industry to approach new 
markets in oil and gas producing countries and to ensure environmental protection. 
The main achievements in this sector can be summarised as follows: 
• participation in the most important oil and gas trade shows related to offshore technology 
world-wide: the Offshore Technology Conference in Houston with more and more success 
for THERMIE contractors and SMEs, and also Offshore Northern Sea alternatively in 
Aberdeen or Stavanger, Holland Offshore in Amsterdam, .and more recently Offshore 
South East Asia in Singapore, 
• organisation of several important specific actions in Russia with contribution from the EC 
Energy Centre Tyumen and the main OPETs involved in the hydrocarbons sector: 
participation in the 2nd Oil and Gas Exhibition Tyumen'94, several workshops on EU 
MJ 
technologies as applied to needs of the Siberian industry, business missions and a sencs 
of training courses for 120 Russian geologists and reservoir engineers 
approach of the Chinese oil and gas industry in the wake of the EU-China Energy Industry 
Conference through several technical workshops. 
v/£ 
SOLID FUELS 
Project Support: Coal and other solid fuels remain a major energy source available to the 
Union. However, with today's increasingly stringent environmental requirements, it is 
necessary to develop and demonstrate technologies using coal cleanly The aim of THERMIE 
in the solid fuels sector is the reduction of emissions of CO^, SO2, ΝΟχ and particulates 
from combustion processes and the improvement of the treatment of ash waste. To meet these 
objectives, the THERMIE regulation identified four priority areas: combustion, conversion, 
waste treatment, gasification integrated with a combined gas/steam cycle 
• Combustion: the THERMIE regulation focused on new or improved clean combustion 
methods and the clean combustion of waste resulting from the processing of solid fuels 
• Conversion priority was given to the conversion of solid fuels into gaseous or liquid 
energy products which would, from the economic and technical points of view, improve 
the Community's energy supply by reducing the importation of hydrocarbons. 
• Waste: the emphasis was set on the use, treatment or enhancement of gaseous, liquid, and 
solid wastes resulting from the use of solid fuels. The 1994 Call for Proposals extended 
this area to the use of carbonaceous material in combination with coal lignite or peat. 
• Gasification integrated with a combined gas/steam cycle: were considered as eligible the 
projects designed to produce electricity in a module consisting of a gasifier producing a 
gas which is burned directly in a gas turbine and a thermodynamic steam cycle. These 
projects had to use totally new configurations. 
In order to fulfil the above-mentioned objectives, during the 1990-94 period, 28 projects were 
supported in the solid fuels sector for a total amount of 122 MECU, among which the 
targeted project related to the IGCC power plant at Puertollano. The IGCC technology is 
very promising and independently of the expected results, the Puertollano Project an excellent 
example for European collaboration and communication. 
The replication potential of ITTERMIE solid fuels projects is expected to be very high but it 
is still too early for them to be replicated. However, the Fluidiscd Bed Combustion (FBC) 
technologies are already being replicated worldwide , notably the THERMIE Gardanne 
Circulating FBC Project1 is a replication at the scale of 250 MWe of the 'Parling Project (125 
MWe)'. 
In terms of emission reduction, in general an increase in efficiency of 15% average means 
roughly a 15% decrease in CO9 emissions. Assuming an increase of the share for steam and 
power generation plants to 5% for IGCC and 15% for FBC technologies by the year 2005, 
the following results could be achieved: 
SO2: 95% abatement of present emissions. 
NO : 80-95% abatement of present emissions. 
CO2: 2% abatement due to FBC and 1% due to IGCC (without CO? separation devices). 
Associated measures: Utilities are generally very cautious when introducing new technologies 
thus appropriate instruments need be found to facilitate wider dissemination. The main general 
objective of promotional actions within the EU was the dissemination of information on clean 
and efficient solid fuels combustion. In third countries, dissemination activities were aimed 
at promoting a major use of solid fuels in industrial boilers and district heating, especially 
retrofitting and low cost technologies. 
"O 
Annex 13 
Rational Use of Energy - Examples for project support 
Buildings: BU/1041/93 and BU/1041/94 Energy Comfort 2000 
Energy Comfort 2000, a major targeted project involving one firm from each of the UK, Netherlands, 
Germany and Denmark aims to demonstrate how energy savings of up to 50% can be achieved in 
commercial and public buildings by adopting an integrated design approach The concept depends on 
the building itself being exploited to make maximum use of passive and active solar energy, daylight 
and ventilation and cooling systems. Horizontal measures such as design workshops will ensure co­
ordination between the projects and facilitate full utilisation of the collaborators' different skills. 
THERMIE contribution: 3.5 MECU Expected energy savings/production 1,150 TOE/y 
Industry: IN/510/93 Optimisation and management of energy sources in textile industry 
A Portuguese textile factory, in collaboration with an Italian company, cxpcels to save 10% of its fuel 
costs by capturing and treating waste heat from the drying process; this saving will also benefit the 
environment by reducing emission levels. A new unit will capture the hot funics from the drying 
chambers and recover heat for recycling to the chambers, with the excess fed into a distribution 
network supplying other parts of the factory. The heat recovery will use electrostatic filters to break 
down some of the polluting emissions created by the factory processes. The project will incorporate 
continuos monitoring and management of the heat recovery plant, the cogeneration unit and various 
heat pumps employed on the site. This will ensure that the factory's energy needs arc met as efficiently 
and cost-effectively as possible. 
THERMIE contribution: 0.15 MECU Expected energy savings: 600 TOE/y 
Transport: TR/519/94 Compressed Natural Gas Powered buses for Berlin City Centre 
The Senate of Berlin, with the help of a Belgium company intend to run a small fleet of natural gas-
powered buses. The aim of this dissemination project is to provide valuable evidence on the efficiency 
and economic viability of using natural gas rather than diesel for city bus systems. The project entails 
the purchase of 10 compressed natural gas (CNG) powered buses including the necessary' equipment 
and installations and the constniclion of a fuelling station? The emissions of the CNG engine are well 
below EU emission limits already set for the end of the decade. Λ number of parameters will be 
monitored in detail: the energy and environmental effects of the buses, the cost and economic 
efficiency, the acceptability to passengers and staff and the maintenance and operational properties of 
the system. The project proposers have already set up co-operation procedures with |)rojecls which 
already use CNG and dual-fuel buses and with other European cities who arc interested in developing 
similar bus systems. 
THERMIE contribution: 0.8 MECU Expected energy savings: 166 TOE/y 
Rational Use of Energy - Examples for Associated Measures 
Industry: 
• 'Cogeneration '92 to '95': Two international conferences partly supported by THERMIE covering 
the technological, regulatory and economic framework for cogeneration bnnging together 
technology providers and users; 
• 'Textilesnewsletter': Preparedjointly withEURATEX, the European textile association, containing 
information onTHERMEE projects, research projects and other activities in the sector disseminated 
by national associations to textile manufacturers including SMEs. 
Building: 
• 'Training courses': Targeted to architects and promoting bioclimatic architecture, these two-days 
training course was carried out in almost all European capitals. Λ large number of architects 
were addressed and actively involved through the establishment of real case studies 
The listing of the projects presented hereafter should be only considered as examples of THERMIE 
project support which are cited out of a wide range of projects and do not claim to be the most 
representative. 
H$ 
Renewable Energy Sources - Examples for Project Support 
Wind energy: WE/119/94 Wind turbines for all sites, all winds, all weather 
Demonstration of a versatile and competitive 25 kW wind turbine aims to show its suitability 
for use in all sites, all winds and all weathers In this innovative THERMIE project, the 
manufacturer expects to achieve an improvement in perfonnance including a significant 
reduction in the cost of the electricity generated. Up to now, the French Acrowatt Vergnct 
inertial regulation technology has only been proven for smaller turbines in the 2-12 kW range. 
The construction of a larger turbine will involve the incorporation of several new elements, 
such as carbon fibre blades, a new concept for the nacelle and a less noisy and more reliable 
design for the mounting. The turbine should be able to operate at wind speeds up to 110 
metres-per-second and in all weathers. By doubling the power of the existing turbine, the 
project promoter hopes to show that the new turbine can produce electncity at 0.1 ECU per 
kWh, a 20% improvement on the existing costs. Moreover, the technology will be particularly 
suitable for remote areas, where the infrastructure is poor. The new turbine could, for 
example, be utilised in conjunction with a diesel grid or for strengthening the power at the 
end of a low tension line. Although market interest in wind turbines has been dominated by 
the larger capacity technology, the promoter believes there is an important opportunity for 
low-cost reliable individual turbines. 
THERMIE contribution: 76.280 ECU 
Biomass: BM/496/93 Fruit and nut waste fuel combined cycle generation 
Fruit and nut wastes collected in central and southern Italy will be used to fuel a 
demonstration plant producing electricity for the grid and heat for on-site industnal processes. 
The three proposers of this biomass project - from Italy, Spain and the Netherlands - will 
build on results of earlier feasibility studies and component tests. It involves the design and 
construction of a complete industrial complex incorporating the following elements: a centre 
for the collection, treatment, drying, grinding and storage of shells and stones from fruit and 
nut processing industries; a waste heat boiler with fluidised bed combustion; a gas cleaning 
system; an 11.4 MW turbo-generator; a heat condenser; and a waste treatment and disposal 
unit. The construction of hi-tech greenhouses to use the heat is also envisaged. Overall 
thermal and electrical efficiency is expected to reach 82%. Once the economic viability of this 
industrial-scale complex has been proven, the promoters believe it could be replicated widely 
in the Union. Moreover, the technology could be equally well adapted to the other agro-
industrial wastes, such as olive stones and chips from forestry works 
THERMIE contribution: 2 1 MECU Expected energy production: 39,400 MWh/y 
Solar energy: SE/168/93 Solar panels on residential roofs linked to electricity grid 
Demonstration of a system linking photovoltaic (PV) solar panels on domestic roofs to the 
local electricity grid could lead to the large-scale introduction of PV technology. Companies 
from Denmark, Spain, the Netherlands and Italy are working together to design and install 
an integrated 250 kW PV system using the roofs of 100 houses being built in a new city 
district of Amsterdam. Owners of the property will be compensated for use of their roofs. An 
important objective is to forge links leading to future co-operation between building 
companies, local utilities which operate distribution networks, town planners and PV 
manufacturers. Such links are essential if large-scale PV systems are to be considered and 
accepted in new urban building projects. The project also aims to demonstrate the safety of 
these systems to the public and to local authorities. A detailed final report, a user-friendly 
handbook, and a workshop for European research institutes are among the dissemination 
schemes already planned. Replication of the results will also be ensured by the participation 
of organisations from several Member States, and by the involvement of three cities -
Copenhagen, Madrid and Genoa - which will be able to gain early experience of the 
technology before making large investments. 
THERMIE contribution: 1 MECU Expected energy production: 225,000 KWh 
Renewable Energy Sources - Examples for Associated Measures 
Ά strategy for (he Promotion of Renewable Energy Technologies to Local Authorities': 
Having identified local and regional authorities as key actors and decision makers in the 
field of renewable energy technology applications, the activity was aimed at assessing the 
particular characteristics and needs (information, training etc.) of the sector. This EU-wide 
study led to several follow-up actions: a major seminar (Greece, June I9()4), study tours, 
maxi-brochures, guides etc.. 
'Renewable Energy Yearbook: Conceived as a technical promotional tool aimed at a broad 
spectrum of decision makers, the yearbook presents 100 outstanding RET projects in an 
attractive, reader-friendly presentation, which can be up-dated and expanded m the future. 
'Renewable Energy Journal (Quarterly newsletters)': Over the period 1993-1995, the 
Joumal presented concise information and news on all major developments and events 
in RES/RET to a wide audience. 
V3 
Hydrocarbons - Examples for Project Support 
OG/I68/91 Cable sawing and cutting system for decommissioning 
The diverless cable sawing and cutting system has been developed by two companies from 
FranecvUid Belgium to bring to the offshore oil and civil engineering, markets a new product 
which can perform cutting tasks on very large wall thickness malciials, such as s;uulwich 
composites and reinforced concrete, which are often found when decommissioning subsca 
structures. The system is fully controlled from the surface, with a Remote Operation Vehicle 
(ROV), and uses a diamond beaded cable as a cutting device. To date, this technique has 
mainly been used in quarry stone cutting, but has not been adapted for the offshore industry 
as such or more particularly for an underwater environment. The system has been already 
successfully tested and is capable of cutting multiwall coated pipelines of up to 40 inch 
diameter and 54 inch pile with a 2.5 inch wall thickness both in 16 hours. The technique 
should be of particular interest for pipeline and platform decommissioning, pipeline repairs 
and other civil engineering markets. It offers these industries a new means of performing 
cutting tasks more safely and more efficiently than existing methods. 
THERMIE contribution: 0 7 MECU 
Hydrocarbons - Examples for Associated Measures 
• Participation in oil & gas trade shows': On world-wide level the promotion of European 
offshore technologies (Offshore Technology Conference/Houston, Offshore Northern 
Sea/Aberdeen-Stavanger, Offshore South East Asia/Singapore, Oil <fc Gas Exhibition/ 
Tyumen) 
• 'Technical workshops on innovative technologies': Slim-hole drilling/Pans; Multiphase 
Flow Modelling/Aberdeen; New Technologies for the development of marginal 
fields/Athens; Platform Decommissioning/Houston. 
Solid Fuels - Examples for Project Support 
335 MWe Integrated Gasification Combined Cycle (IGCC) Power Plant: 
SF/337/91, SF/198/92, SF/422/93, SF/2/94: 
At Puertollano (Spain), the world's largest Integrated Gasification Combined Cycle (IGCC) 
power plant is being built with the financial support of the THERMIE Programme. For the 
implementation of the project, major electricity companies from France, Gennany, Italy, 
Portugal, Spain and the UK have formed a consortium, ELCOGAS, in order to share their 
experience and expertise and their resources, risks and rewards. 
IGCC represents the most promising technology for clean electricity production from coal. 
Compared to conventional plants, coal consumption can be cut by 30% and C02 emissions 
can be reduced by 25%. The most innovative aspect of the IGCC technology is the integration 
of a coal gasification process into a combined cycle power plant Combined cycle power 
plants have both gas and steam turbine generators and have increased overall plant efficiency 
when compared to conventional technologies. In the past, they have been successful using 
natural gas as primary fuel. The IGCC technology now allows coal to be used whilst at the 
same time bringing S02 and ΝΟχ emissions down to almost zero. 
Solid Fuels - Examples for Associated Measures 
• 'Lecture series on clean coal technologies': In different countries of the EU organised in 
the course of 1994, these seminars attracted high interest by both academic and industrial 
sectors. Thus, a follow-up has been conducted in 1995 at European universities including 
municipal and regional utilities. 
• 'Seminar for third countries' engineers': In 1993, training seminars were organised for 
Polish engineers on cement, iron and steel industries consuming solid fuels. Due to the 
clear success achieved, the seminar was replicated 1994 in Poland, and for Czech and 
Slovak engineers in 1995. 

ISSN 0254-1483 
COM(95) 665 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 12 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO95-706-GR-C 
ISBN 92-77-97838-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινστητων 
L-2985 Λουζεμβούργο r>