ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 31.10.1995 
COM(95) 519 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ 
1996 - 1998 

Et σαγωγ7? 
Me το τρωτό και δεύτερο τριετές πρόγραμμα δράσης εξασφαλίστηκε η 
αταραΐτητη συγκέντρωση των τροσταθε ιών για την αντιμετώτιση των θεμάτων 
του είναι σημαντ ικά όσον αφορά τη δυνατότητα των καταναλωτών να 
συμμετέχουν στην εξέλιξη της εσωτερικής αγοράς και να ετωφελοϋνται ατό 
αυτήν. Αν και παράμενε ι ανα-γκαια η ολοκλήρωση του έργου του έχε ι γίνε ι, με 
την εξασφάλιση της τελικής έγκρισης και της εφαρμογής όλων των μέτρων του 
έχουν τροταθεί, σε αυτή τη φάση ει i/o; ι σημαντ ι κό νααντ ιμετωτι στούν άλλα 
θέματα και τροβλήματα του απασχολούν τους καταναλωτές, τολλά εκ των οτοίων 
δεν συνδέονται ατοκλε ιστικά με την εσωτερική αγορά, με την αξιοτοίηση 
/βέβαια των κεκτημένων. 
He ι σαγωγή του άρθρου 129Α στη Συνθήκη αξ ιώνε ι ρητώς ατό την Ευρωτα'ί κή 
Ko ι νότητα να ασχοληθε ι με το ευρύ φάσμα των θεμάτων του αφορούν τους 
καταναλωτές και όχι μόνο με αυτάτου έχουν σχέση με την υλοτοίηση της 
εσωτερικής αγοράς. Αυτή η υτοχρεωση συνετάγεται την τροσεκτική τήρηση της 
αρχής της ετικουρικότητας σε όλα τα στάδια, έτσι ώστε να υιοθετούνται οι 
κατάλληλες λύσεις έναντι των κρατών μελών. 
Ατό το έργο του εχε ι τραγματοτο ιηθεί και τη δυνατότητα της Ετιτροτής να 
τροσδιορίσει σαφέστερα τις μόνιμες αιτίες για τις δυσκολίες του 
αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές, είναι πλέον δυνατόν να στραφεί η τροσοχή 
σε μια σε ιρά θεμάτων του τρέτε ι να αντ ιμετωτι σ τ ούν,τρο κειμένου να 
μτορέσε ι η Ευρωτα'ί κή Ko ινότητα να εκτληρώσε ι τις υτοχρεώσε ι ς της. 
Οι τρέχουσες τροτεραιότητες για την τολιτική των καταναλωτών δεν έχουν 
σκοτό την καταγραφή κάθε ετ ι μέρους ενέργειας του μτορεί να αναληφθεί· αυτό 
είναι μάλλον θέμα των τρογραμμάτων εργασίας της Ετιτροτής. Στόχος είναι 
η ταρουσίαση των τροτεραιοτήτων του έχουν ετιλεγεί γ tor τις εργασίες των 
ετόμενων τριών ετών, έτσι ώστε να καταστούν σαφείς τόσο η κατεύθυνση του 
θα ακολούθησε ι η τολιτική όσο και ο τρότος χρησιμοτοίησης των 
τερ ιορ ισμένων τόρων του ε ί ΙΌ/Ι δ ιαθέσιμο ι. Ορισμένο ι ατό τους τομείς 
τροτεραιότητας είναι τόσο νέοι και σύνθετοι του δεν είναι ρεαλιστικό να 
σκιαγραφηθούν οι ακριβείς ετιττώσε ι ς ήοι αταιτούμενες ενέργε ι ες.Στόχος 
είναι η τροσαρμογή των τροτεραιοτήτων στο τλαίσιο αυτών των θεμάτων καθώς 
θα διασαφηνίζονται οι ετιλογές του υτάρχουν. 
Στρατηγική 
Τα ενδιαφέροντα των καταναλωτών είναι τολλά και το ι κίλα. Ουσιαστικά, κάθε 
τολιτ ι κή της Ευρωτα'ί κής Ko ι νότητας αφορά κατά κάτο ι ο τρότο και τους 
καταναλωτές. Αντ ιμέτωτη με αυτή την κατάσταση και με τους δ ιαθέσιμους 
τόρους τρος ανακατανομή, η Ετιτροτή τρέτει να επιλύει κάποιες 
τροτεραιότητες ατό μια σε ιρά ετιλογών. Στα δύο τροηγούμενα σχέδια δράσης 
είχαν ετιλεγεί σαφώς ως τροτεραιότητες η εσωτερική αγορά και οι βασικές 
εργασίες του απαιτούνται για την ατοτελεσματική συμμετοχή των καταναλωτών 
στη λε ιτουργία αυτής. ΤΙρέτε ι να ολοκληρωθεί το έργο του έχε ι ήδη άρχισε ι 
και να ληφθούν δ ιορθωτ ικά μέτρα ότου εμφανίζονται τροβλήματα. 
Οι επιλογές τώρα βασίζονται στις ακόλουθες τρεις σκέψεις: 
1) Οι καταναλωτές αντιμετωτιζουν αμεσατροβλήματατου τρέτε ι να 
εξεταστούν. Οι ανησυχίες των καταναλωτών όσον αφορά τις δημόσιες 
υτηρεσίες, τις χρηματοτιστωτ ικές υτηρεσίες και την ασφάλε ι α των 
τροφίμων ο ί ναι εμφανε ίς. Τα ερωτήματατου τίθε ν τα ι, ατό TÔT ε του 
e ισήχθη το άρθρο 129Α, ξετερνούν τη διάσταση της εσωτερικής αγοράς. 
H ανάγκη των καταναλωτών για ενημέρωση και εκταίδευση είναι έκδηλη 
εδώ και καιρό, αλλά τα μέτρα του ελήφθησαν για την αντιμετώπιση αυτής 
της ανάγκης ήταν περιορισμένα. Επειδή η δυνατότητα "αυτοπροστασίας" 
των καταναλωτών συνδέεται άμεσαμε την ενημέρωση, είναι πραγματικά 
ετιτακτική η ανάγκη να καταβληθούν τροστάθε ιες για την ουσιαστική 
βελτίωση αυτής της ττυχής. 
2) Οι κυρ ι ες τεχνολογικές αλλαγές του οδηγούν στην κ ο ι νωνία των 
τληροφοριών έχουν την ικανότητα να μεταβάλουν τις συνθήκες για τους 
περισσότερους ανθρώπους, θα ενταθούν οι προσπάθειες, 
συμπεριλαμβανομένων της εκταίδευσης και εταγγελματικής κατάρτισης, 
ώστε να βοηθηθούν οι καταναλωτές να προσαρμοστούν στη νέααυτή 
πραγματικότητα, προκειμενου να ετωφεληθούν τλήρως ατό αυτή. Εχουν 
ήδη άρχισε ι να λαμβάνονται σημαντ ι κά μέτρα ατό τη στιγμή του 
αναγνωρίστηκε ότι η συμμετοχή των καταναλωτών θα εχε ι ζωτ ι κή 
σημασία για την επιτυχία των τροστάθειών. 
3) Οπως η τολιτ ική καταναλωτών είχε ως άξονα κατά τα τελευταία έξ ι 
χρόνια τη συμβολή στην ετίτευξη του κύριου στόχου της Ευρωπαϊκής 
Ko ι νότητας, της ολοκλήρωσης της εσωτερ ι κής αγοράς, έτσι σήμερα η 
πολιτική πρέπει να προσαρμοστεί στους κύριους στόχους του τίθενται 
τώρα.Οι στόχοι της ετίτευξης της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ενωσης, 
της συνέχισης της ανάττυξης βιώσιμων αναττυξιακών και καταναλωτικών 
τροτύτων καθώς και η τροοττική της διεύρυνσης της Ενωσης με τα κράτη 
της Κεντρί κής και Ανατολικής Ευρώπης έχουν καταστεί κεντρικά θέματα 
για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για 
την εξεύρεση τρόπων με τους οτοίους η πολιτική καταναλωτών μτορεί 
να συμβάλει στην ετίτευξη αυτών των στόχων. 
Προτεοαιότητεο για δράση 
1 ΤΙροσπάθε ta βελτίωσης της εκπαίδευσης και της ενημέρωσης των 
καταναλωτών. 
2. Συμπλήρωση, αναθεώρηση και συνεχής ενημέρωση του πλαισίου που 
αιταιτ€ίται ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα συμφέροντα των καταναλωτών 
λαμβάνονται πλήρως υπόψη στην εσωτερική αγορά. 
3. Οι πτυχές των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που αφορούν τους 
καταναλωτές. 
4. Προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών κατά την παροχή βασικών 
υπηρεσιών κοινής ωφελείας. 
5. Μέτρα που θα επιτρέπουν στους καταναλωτές να επωφελούνται από τις 
δυνατότητες που παρεχει η κοινωνία των πληροφοριών. 
6. Μετράγια την αύξηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών έναντι των 
τροφίμων. 
7. Ενθάρρυνση της υ ι οθετησης πρακτι κής προσέγγισης σε σχέση με τη 
/βιώσιμη κατανάλωση. 
8. Ενίσχυση και αύξηση της εκπροσώπησης των καταναλωτών. 
9. Υποστήριξη των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην 
ανάπτυξη πολιτικών για τους καταναλωτές. 
10. Σκεψε ι ς σχετικά με την πολιτική καταναλωτών στ ι ς αναπτυσσόμενες 
χώρες. 
1. ΠοοστταΑεια βελτίωση TT?C εκπαΐδευσηο και τησ ενηιιεοωσηα των 
καταναλωτών. 
ϊίηγή πολλών προβλημάτων του αντ ιμετωτι ζουν οι καταναλωτές είναι η ελλιπής 
ενημέρωση- επομένως, εάν βελτιωθεί η ενημέρωση, μπορούν να ξεπεραστούν 
πολλές από τις δυσκολίες αυτές, θα μτορούσε να θεωρηθεί ότι η "έκρηξη" στις 
υπηρεσίες παροχής τληροφοριών του ση με ιώνεται σήμερα διευκολύνε ι την 
επίλυση των προβλημάτων των καταναλωτών. Η πράγματι κότητα ε ί ναι ότι 
περιπλέκει τα πράγματα για τους καταναλωτές, ο ι οποίοι δυσκολεύονται όλο 
και περισσότερο να εντοτίσουν το κατάλληλο ενημερωτικό υλικό του θα τους 
ετ ι τρέψε ι να επιλέξουν τα αγαθά και τις υτηρεσίες του χρε ιάζον τα ι. 
Πρέπει να μελετηθούν τρόποι για την ενθάρρυνση της ανεξάρτητης έρευνας από 
πανεπιστήμια και άλλα ερευνητικά κέντρα,ώστε να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη 
εμπεριστατωμένης γνώσης όσον αφορά πολλά ατό τα θέματα που ενδιαφέρουν 
τους καταναλωτές. 
Οι συνθήκες του επικρατούν στην αγορά έχουν αλλάξε ι σε όλα τα κράτη, λόγω 
του βασ ικού έργου του έχει αναληφθε ί για την ανάπτυξη της εσωτερι κής 
αγοράς.Εάν ο ι καταναλωτές δεν λάβουν τλήρη γνώση αυτών των αλλαγών θα 
ζημιωθούν.Το έργο υποστήριξης και ελέγχου του έχουν αναλάβει οι δημόσιες 
υτηρεσίες καθίσταται δυσκολότερο αν οι καταναλωτές δεν επαγρυπνούν και 
δεν επισημαίνουν τις ελλείψε ις του σημε ιώνονται στην αγορά. Τα κράτη μέλη 
τρέπε ι να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά την ενημέρωση των 
καταναλωτών και η Επιτροπή έχει σκοτό να συμπληρώνει και να υτοστηρίζει 
το έργο αυτό. 
Τα θεμέλια γι'αυτό το έργο έχουν τεθεί και έχουν αποκτηθεί σημαντική πείρα 
και τεχνογνωσία. Κύριο μέλημα τώρα είναι η όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοση 
των σημαντ ι κών πλη ροφό ρ ιών, ώστε ναεπιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή 
αποτελεσματικότητα των αλλαγών. Για το σκοπό αυτό απαιτείται ευρεία χρήση 
των ήλεκτρο ν ι κών και των οπτ ι κοακουστ ι κών μέσων. Το όφελος δεν θα είναι 
μόνο κάποια επίδραση στην αγορά αλλά και η βελτίωση όσον αφορά τη στάση της 
κο ι νής γνώμης έναν τ ι της Ευρωτα'ί κής Ko ι νότητας, αφού θα κατανοηθεί η 
συνεισφορά της στην ευημερία των πολιτών. 
Μόνη της η παροχή τληροφοριών δεν αρκεί γ ια την κάλυψη των αναγκών των 
καταναλωτών. Εάν δεν καταβληθούν σοβαρές τροστάθε ι ες, με συγκεκριμένα 
μέτρα εκπαίδευσης των καταναλωτών ατό τα πρώτα σχολ ι κάχρό ν ι α, για τη 
μεγαλύτερη κατανόηση μιας σε ιράς θεμάτων,ατό τη διατροφή και την υγεία 
μέχρι και τον τρόπο λ ε ι τουργίας της αγοράς, πολλοί καταναλωτές δεν θα 
είναι σε θέση να κινηθούν άνετα στις σύγχρονες αγορές. Ο ρόλος της 
εκπαίδευσης όσον αφορά τη /βιώσιμη κατανάλωση ή την προετοιμασία της 
κοινωνίας των τληροφοριών είναι θεμελιώδους σημασίας. Χωρίς την κατάλληλη 
προσέγγιση, είναι αναμενόμενο ότι οι υτοψίες του θα δημιουργούνται στους 
καταναλωτές θα τους εμποδίζουν να συμμετέχουν σε παρόμο ι α σχεδ ι α. 
Προκείμενου να υτάρξε ι εξειδικευμένη τροσφορά,τρέτε ι να υτάρξε ι και 
εξειδικευμένη ζήτηση. 
Αρμόδια για την εκταίδευση των καταναλωτών είναι σαφώς τα κράτη μέλη.Η. 
Επιτροπή έχει την υτοχρέωση να επικεντρώσει την τροσοχή της σε αυτήν την 
ανάγκη και να πλαισίωνε ι και υτοστηρίζει ανάλογα αυτή την τροστάθε ια. 
2. Συμπλήρωση,αναθεώρηση και συvεyήc ενηιχεοωση του πλαισίου που 
απαιτείται ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα συμφέροντα των 
καταναλωτών λαμβάνονται πλήρως υπδΦη στην εσωτερική αγορά. 
Η Επι τροτή θα εξασφάλισε ι την ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας γ ια την 
εσωτερ ι κή αγορά. Με βάση τις εμπειρίες του έχουν ατοκτηθ ε ί ατό τη 
λε ιτουργια της και σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή θα 
εξέτασε ι τις δυνατότητες αναθεώρησης και αναπροσαρμογής αυτής της 
νομοθεσίας. Η Επι τροπή θα εξέτασε ι τις δυνατότητες προκείμενου να 
ανταποκριθεί με τον πιο κατάλληλο τρότο στα συμπεράσματα της Πράσι νης 
Βίβλου για την τρόσβαση στη δικαιοσύνη και τις εγγυήσεις, ώστε να συμβάλει 
στην ολοκλήρωση της εσωτερ ι κής αγοράς, ατό την άποψη των καταναλωτών. 
3. Οι πτυνες των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που αφορούν TOUC 
καταναλωτές. 
Η εσωτερική αγορά για τις χρηματοπιστωτικές υτηρεσίες είναι σημαντική 
διότι δημιουργεί ισότιμο πεδίο δράσης για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, 
το οτοίο επιτρέπει την ελεύθερη διασυνοριακή διοχέτευση υπηρεσιών στην 
αγορά και την απελευθέρωση των προϋποθέσεων για την εγκατάσταση 
υπΌκαταστημάτων σε άλλα κράτη μέλη. Η εξέλιξη αυτή παρεχε ι τη δυνατότητα 
αύξησης της ανταγωνιστικότητας, των επιλογών και των καινοτομιών,του 
είναι υπέρ των καταναλωτών.Αλλες νομοθετικές διατάξεις παρέχουν επίσης 
εγγυήσεις στους καταναλωτές. 
Ωστόσο, ο ι ε νώσε ι ς των καταναλωτών καταγγέλλουν τη δυσαρέσκε ι α των 
καταναλωτών όσον αφορά ορισμένες ττυχές των αγορών χρηματοπιστωτικών 
υπηρεσιών.Οι τελευταίοι έρχονται αντιμέτωποι με διαφοροποιημένες και 
σύνθετες υτηρεσίες και συχνά δεν είναι εταρκώς ενημερωμένοι ώστε να είναι 
σε θέση να επιλέξουν το καλύτερο γι'αυτούς. Επίσης αντιμετωπίζουν 
δυσκολίες όσον αφορά τη λήψη ανεξάρτητων συμβουλών. Δεδομένου ότι το 
Συμβούλιο αποφάσισε την εξαίρεση των χρηματοπιστωτικών υτηρεσιών ατό το 
πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περί των πωλήσεων εξ αποστάσεως, 
δημιουργούνται ανησυχίες του τρέτε ι να εξεταστούν. Ιδίως το γεγονός ότι 
ο ι καταναλωτές δεν διαθέτουν το αναγκαίο χρονικό περί θώρ ι ο για να 
εξετάσουν την καταλληλότητα του συμβολαίου στον τομέα των ασφαλίσεων, 
εξαιρουμένων των ασφαλειών ζωής, είχε ως αποτέλεσμα τη διατύπωση παραπόνων 
εκ μέρους των καταναλωτών σε πολυάριθμες περιπτώσεις. 
Η έκθεση της Επι τροπής για τα καταναλωτ ι κάδάνε ια(οδηγία87/102/ΕΟΚ) 
επισημαίνε ι ορισμένα τροβλήματα και πρόσφατες εξέλιξε ις στη λε ιτουργια 
της αγοράς καταναλωτικών δανείων στα κράτη μέλη της Ευρωτα'ί κής Κοινότητας 
και άνοιξε τη συζήτηση με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η Επι τροπή προτίθεται να 
εξέτασε ι περαιτέρω τη λε ιτουργια της αγοράς καταναλωτικών δανείων και 
ιδίως το ρόλο των μεσαζόντων για τη χορήγηση δανέ ίων. Στ ο πλαίσιο αυτό 
ιδιαίτερη σημασία θα δοθεί στο ζήτημα της υπερχρέωσης, θα εξεταστούν 
επίσης τα θέματα του αφορούν τα ενυτόθηκα δάνεια. 
Ενα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τους καταναλωτές είναι η χρήση των μέσων 
πληρωμής. Οσον αφορά τ ι ς κάρτες πληρωμής, καταναλωτ ι κές έρευνες και 
μελέτες έδειξαν ότι στα περισσότερα κράτη μέλη η σύσταση για τα συστήματα 
πληρωμής (88/590/ΕΟΚ) δεν εφαρμόζεται πλήρως. Tipέτε ι να συνεκτιμηθούν 
διάφορες άλλες ττυχές όσον αφορά τις κάρτες πληρωμής (όροι χρήσης, τιμές). 
Η διάσταση των καταναλωτών είναι αποφασιστικής σημασίας για τη διαδικασία 
μετάβασης σε ένα ενιαίο νόμισμα. Οπως δήλωσε η Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο, 
η εμπιστοσύνη των καταναλωτών είναι απαραίτητο να υτάρχει σε όλα τα στάδια 
αυτής της διαδικασίας. Ο ρόλος των ενώσεων των καταναλωτών είναι βασικός 
για την επίτευξη αυτού του στόχου και τρέτε ι να ζητείται η γνώμη τους και 
να επιδιώκεται η συμμετοχή τους σε όλα τα στάδια. 
4. Προστασία των συμώερδντων των καταναλωτών κατά την παοογή βασικών 
υπηρεσιών κοινής ωφελείας. 
Οι βασικές υπηρεσίες κοινής ωφελείας τρέτε ι να καλύπτουν τις ανάγκες του 
πολίτη. ΗΕπιτροπη εχε ι καταβάλε ι σημαντικές τροστάθε ι ες τροκε ιμένου να 
επι ταχύ ν ε ι την απελευθέρωση των βασι κών υπηρεσιών κοινηςωφελείας.Η 
ε ισαγωγη του στοιχείου του α ν ταγών ισμού στις υπηρεσίες αυτές θα εχε ι 
θετικά αποτελέσματα για τους καταναλωτές. ΗΕπιτροπη έχει επίγνωση του ότι 
η παροχή επαρκών εγγυήσεων για την τήρηση κάποιων γενικών υποχρεώσεων έχει. 
ζωτική σημασία για τους καταναλωτές και θα συνέχισε ι να μερί μνά για την 
εξασφάλιση αυτής της προϋπόθεσης. 
Η Επιτροπή θα συνεχίσει ναπιε^ει για την απελευθέρωση τροκε ιμένου να 
αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και να με ι ωθούν οι τιμές προς όφελος των 
καταναλωτών, ενώ ταυτόχρονα θα φροντίζει να εξασφαλίζει τη βελτίωση της 
ποιότητας των υπηρεσιών ιδίως υπέρ των ομάδων καταναλωτών του βρίσκονται 
σε με ιονεκτική θέση και επομένως εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό ατό την 
παροχή παρόμοιων υπηρεσιών. 
ΚΕπιτροπή θα δημοσιεύσει ΤΙράσινη Βίβλο σχετικά με τις μεταφορές με τίτλο 
"Το δίκτυο των πολιτών", η οποία θα λαμβάνε ι υπόψη τις βασικότερες 
ανησυχίες των καταναλωτών. 
5. Μέτρα που θα επιτρέπουν στους καταναλωτές να επωφελούνται απο TIC 
δυνατδτητεα που παρενει η κοινωνία των πληροφοριών. 
Τα πλεονεκτήματα που μπορούν να προκύψουν για τους καταναλωτές από την 
ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών είναι μεγάλα. Το πλήθος των 
εφαρμογών ανοίγει δυνατότητες νέων υπηρεσιών για τους καταναλωτές. Η αγορά 
αρχίζε ι να αποκτά πράγματι κά παγκόσμια δ ιάσταση. 
ΗΕπιτροπη, στο σχέδιο δράσης της "Κ Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών" 
και με τη δημιουργία του Φόρουμ για την Κοινωνία των "Πληροφοριών καθώς και 
με τη συγκρότηση ομάδας εμτε ιρογνωμόνων του θα εξέταζε ι τις κοινών ι κές 
πτυχές της κοι νωνίας των πληροφοριών, έχε ι ήδη λάβε ι κάπο ια μέτρα όσον 
αφοράαυτήν την εξέλιξη. Εχει επίσης προταθεί η θέσπιση μερικών σημαντικών 
νομοθετικών διατάξεων όπως τα σχέδια οδηγιών για τη φωνητική τηλεφωνία 
μέσω ανοικτού δικετύου,γιατην προστασία των δεδομένων και τις εξ 
αποστάσεως πωλήσεις. 
Πολλοί καταναλωτές θα θελήσουν να επωφεληθούν από αυτή τη δυνατότητα, η δε 
Επιτροπή προτίθεται ναλά)6ει τα αται τ ού με να μέτρα για την εκπλήρωση αυττ/ς 
της επιθυμίας.Πρόκειται όμως για ε να σύνθετο τομέα,λόγω του ότι οι 
δ ι άφορες εξελίξεις που περι λαμβάνε ι η γεν ι κή έννοια"κ ο ι νων ία των 
τληροφοριών" καλύπτουν ευρύ πεδίο των δραστηριοτήτων των καταναλωτών. 
Απαιτείται η συνεχής εξειδικευμένη παρακολούθηση των εξελίξεων σε αυτόν 
τον τομέα, από την άτοψη των καταναλωτών, τροκε ιμένου να εξασφαλιστεί το 
μεγαλύτερο δυνατό όφελος υτέρ των καταναλωτών. 
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στα ακόλουθα σημε ία: 
πρόσβαση στο σύστημα: πρεπε ι να εξασφαλιστεί ότι οποιοσδήποτε το 
επιθυμεί θα μπορεί να επωφελείται από αυτή την εξέλιξη· 
θαχρε ιαστούν νέες δεξιότητες των καταναλωτών: θααπαι τηθούν 
ιδιαίτερες τροστάθει ες εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης· 
δυνατότητες αγοράς προϊόντων με ηλεκτρονικά μέσα: αναμένεται να 
θε ωρ ηθούν ι δ ιαίτερα ελκυστικές για τους καταναλωτές, υπό την 
προϋπόθεση ότι θα αναπτυχθούν ασφαλή συστήματα πληρωμής. 
Η παγκοσμιοποίηση της τροσφοράς, την οποία προαγγελλε ι η κο ι νωνία των 
τληροφοριών, αται τ ει την ανάλογη προσαρμογή του ρυθμιστικού συστήματος. 
Το σημείο αυτό θα είναι αποφασιστικής σημασίας για την προθυμία συμμετοχής 
των καταναλωτών και τρέτε ι να εξετάστε ί σύντομα. Η Επι τροτή τρέτε ι να 
συνέχισε ι να εξέταζε ι τις πράγματι κ ες και ενδεχόμενες συνέπειες της 
κ ο ι νωνίας των τληροφορ ιών γ ια την εσωτερική αγορά και να τροωθε ί τις 
κατάλληλες ενέργειες, συνεκτιμώντας τις ανάγκες των καταναλωτών και τις 
επιδράσεις της παγκόσμιας αγοράς. 
Ενδεχομένως θαχρε ιαστεί ε ι δ ι κή υτοστήριξηγιατην ενθάρρυνση των 
οργανώσεων των καταναλωτών, τροκε ιμένου να τροβούν στις αλλαγές που θα 
τους ετιτρέψουν να επωφεληθούν από τις δυνατότητες του τους παρέχει η νέα 
κοινωνία. Πρέπει να ενθαρρυνθούν νέες μορφές συνεργασίας μεταξύ αυτών των 
οργανώσεων,ώστε να εξασφαλιστεί ατό την αρχή η παροχή υποστήριξης προς 
τους καταναλωτές. 
6. Μέτρα για την αύξηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών έναντι των 
τροφίμων. 
Ομαδικές μελέτες καταναλωτών θέτουν υπό αμφισβήτηση την 
αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου όσον αφορά την ασφάλεια και την 
αγνότητα των τροφίμων. Οι δημόσι ες'αρχές σε όλη την Ευρωτα'ί κή Ko ι νότητα 
εφαρμόζουν ένα σύστημα ελέγχων, το οτοίο έχει σχεδιαστεί για να 
εξασφαλί £"εται η υγιεινή των τροφίμων του κυκλοφορούν στην αγορά. Ο ι 
αδυναμίες αυτού του συστήματος ελέγχου ολόκληρης της αλυσίδας παράγωγης 
μτορούν εύκολα, αν δεν θεραπευθούν, να οδηγήσουν στην αισθητή μείωση της 
εμτιστοσύνης του κοινού. 
ΚΕτι τροτή θα εξέτασε ι τα μέτρα που μτορούν να ληφθούν, παράλληλα με την 
ανάπτυξη της κατάλληλης έρευνας, για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών 
8 
και θα προβληματιστεί σχετικά με την επέκταση της ευθύνης όσον αφορά τα 
προϊόντα ώστε να συμπεριληφθεί η πρωτογενής παραγωγή. 
Δεν είναι βέβαιο ότι όλες οι πληροφορίες που παρέχονται στις ετικέτες των 
τροφίμων είναι π ραγ ματ ικά χρήσιμες για τους καταναλωτές.Ορ ι σμέ ν ες από 
αυτές τις πληροφορίες είναι άχρηστες για τους καταναλωτές διότι είναι 
ιδιαίτερα δυσνόητες, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι σημαντ ι κές ανάγκες 
πληροφόρησης δεν καλύπτονται καθόλου. Οι δυσνόητες αυτές πληροφορίες 
μπορεί ωστόσο να είναι χρήσιμες σε μιαμε ιονότητα καταναλωτών, για τους 
οποίους η επιλογή των τροφίμων είναι αποφασιστικής σημασίας γιαλόγους 
υγείας, διότι μπορ εί νατις κατανόησε ι τουλάχιστον ο ιατρικός τους 
σύμβουλος. Δεδομένου ότι οι περισσότερες ενέργειες για την εναρμόνιση της 
επισήμανσης των τροφίμων έγιναν με στόχο τη δημιουργία της εσωτερικής 
αγοράς και σε ad hoc βάση, ίσως έφθασε πλέον η ώρα για την αναθεώρηση και 
την απλοποίηση της σχετικής νομοθεσίας όπου είναι απαραίτητο. 
ΗΕπιτροπη σκοπεύει να κατάρτισε ι Πράσινη Βίβλο σχετικά, με το μέλλον της 
νομοθεσίας για τα τρόφιμα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η οποία θα πρόβλεπε ι 
ευρείες διαβουλεύσεις για τα κύρια θέματα των τροφίμων. 
7. Ενθάρρυνση της υιοθέτησης πρακτικής προσέγγισης σε ΟΥ ε ση με τη 
Βιώσιμη κατανάλωση. 
Επικρατεί πλέον σε παγκόσμια κλίμακα η πολιτική παραδοχή ότι αποτελεί 
σημαντ ι κή πρόκληση γ ι α την κο ι νωνία η προσπάθε ι α αναπροσαρμογής των 
συνηθε ιών και της συμπεριφοράς της κατά τρόπο που να ε ίνα ι βιώσιμες.Η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ως κύρια οικονομική δύναμη, οφείλει να διαδραματίσει 
αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη αυτής της αντίληψης. Αρχικά το ενδιαφέρον 
εστιάστηκε στις αναπροσαρμογές όσον αφορά την προσφοράαλλάη τολιτική 
καταναλωτών πρέπει να επικεντρωθεί και σε αυτούς τους τομείς, προκειμένου 
να επιλυθούν ορισμένα από αυτά τα τροβλήματα. 
Συγκεκριμένες ομάδες καταναλωτών δηλώνουν διατεθειμένες να συμβάλουν 
στην αντιμετώπιση μερικών από τα προβλήματα που έχουν σχέση με τη 
βιωσιμότητα. Με τη δημιουργία δεσμών και δικτύων μεταξύ αυτών των ομάδων 
θα μπορεί λογικά να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη δυνατοτήτων για δράση, η οποία 
θα αποδειχθεί χρήσιμη, από τη στιγμή του θα εντοπιστούν τα τροβλήματα που 
έχουν προτεραιότητα και συμφωνηθεί η βάση για την επίλυση τους. 
Μελέτες δείχνουν υψηλό και δ ιαρκώς αυξανόμενο βαθμό περιβάλλον τ ι κής 
ευαισθητοποίησης του κοινού και των καταναλωτών. 
Οι καταναλωτές μπορούν να ασκούν σημαντική πίεση, με τις επιλογές τους, 
όσον αφορά το σχεδιασμό, την παραγωγή και την τροώθηση στην αγορά 
τροϊόντων και υπηρεσιών που δεν επιβαρύνουν πολύ το περιβάλλον. 
Επιπλέον, οι καταναλωτές είναι και αυτοί υπεύθυνοι για το περιβάλλον, και 
συγκεκριμένα με τη χρήση και διάθεση των τροϊόντων κατά τον καταλληλότερο 
τρόπο και με τη συμμετοχή στα συστήματα επαναχρησιμοποίησης, περισυλλογές 
και ανακύκλωσης. 
Βέβαια, ο ι καταναλωτές μτορούν να προβαίνουν σε ορθές επιλογές μόνον όταν 
οι παρεχόμενες πληροφορίες περιλαμβάνουν στοιχεία σχετικά με το 
περιβάλλον και την απόδοση και ει να ι αντικειμενικές και αξιόπιστες. 
θέματα προτεραιότητας σε αυτόν τον τομέα είναι η αύξηση της 
ευαισθητοποίησης, η πα ιδεί α, η γεν ικη ενημέρωση και η ε π ι σήμανση των 
τροϊόντων και των υπηρεσιών. 
Η πρόκληση που τίθεται είναι ο εντοπισμός των προ βλημάτων του πράγματι 
έχουν προτεραιότητα, όπου οι συνηθε ιες και η συμτεριφορά των καταναλωτών 
αποτελούν τον καθοριστικό παράγοντα, και κατά συνετΓεια η χάραξη 
στρατηγικών του θα βασίζονται στα στοιχεία του αναφέρονται πιο πάνω και 
θα είναι κατάλληλες για την επίτευξη των επιθυμητών στόχων. Για παράδειγμα, 
είναι σαφές ότι τολλοί καταναλωτές είναι πρόθυμοι και μτορούν να συμβάλουν 
εποικοδομητικά στη βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων. 
Ενα δύσκολο θέμα είναι ηακριβης εκτίμηση των πλεονεκτημάτων ενός 
τροϊόντος έναντι ενός άλλου στην πλε ιονότητα των περιπτώσεων, θα τρέτε ι 
να αναπτυχθούν περαιτέρω, κατόπιν συμφωνίας, τα συστήματα για παρόμοιες 
μετρήσεις με βάση την ανάλυση του βιολογικού κύκλου. 
Το πλήθος των περιβαλλοντικών προβλημάτων που εντοπίζονται, και που συχνά 
αμφισβητούνται ατό άλλους, συμβάλλουν μάλλον στη δημιουργία σύγχυσης 
στους καταναλωτές παρά στην ενθάρρυνση τους να συνεισφέρουν στη 
βιωσιμότητα. 
Η συνύπαρξη περισσότερων ιδιωτικών η εθνικών επισημάνσεων αποτελεί σήμερα 
έναν ατό τους λόγους δημιουργίας σύγχυσης στους καταναλωτές και 
λανθασμένων επιλογών. Επιπλέον, οι ισχυρισμοί σχετικά με το περιβάλλον που 
έχουν κατά καιρούς διατυπώσει ορισμένες ιδιωτικές εταιρείες δεν 
αποδείχθηκαν πάντοτε αξιόπιστοι. Παρατηρείται αύξηση του ενδιαφέροντος 
για μια καλύτερη κατανάλωση, δεν είναι όμως διαθέσιμες αρκετές αξιόπιστες 
οδηγίες προς τους καταναλωτές. 
Με τη χρησιμοποίηση της μεθοδολογίας του τροτείνε ι η αξ ιολόγηση του 
βιολογικού κύκλου, είναι δυνατή η αξιόπιστη επιστημονική σύγκριση των 
περιβαλλοντικών επιπτώσεων μεταξύ διαφόρων τροϊόντων, τόσο στο στάδιο της 
παράγωγης και χρησιμοποίησης τους όσο και στο στάδιο διάθεσης και 
ανακύκλωσης τους. 
Η οικολογική ετικέτα της ΕΚ, η οποία ε ισηχθη στο πλαίσιο του κανονισμού 
880/92/ΕΟΚ, λε ι του ργ ει με βάση αυτή τη μεθοδολογία και έχει ως στόχο την 
παροχή στην αγορά μιας ανεξάρτητης αξιολόγησης φιλικών τρος το περιβάλλον 
προϊόντων. Αλλες ε τ ικέτες, όπως η ετ ικέτα της ΕΚ για την ε νεργε ι α, 
εναρμονίζουν τις τληροφορίες του παρέχονται στους καταναλωτές της ΕΚ, για 
να δ ι ευκολυνθούν στις επιλογές τους. Υπαρχε ι σαφής ανάγκη περαιτέρω 
ανάπτυξης αυτού του τύπου ετικέτας και αυτού του συστήματος. 
8. Ενισγυση και αϋ£ησν της εκπροσώπησης των καταναλωτών. 
Στις περισσότερες κοινωνίες, οι καταναλωτές δεν έχουν την τάση να 
οργανώνονται σε ενώσεις ή ομάδες. Στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα υπολογίζεται 
10 
ότι περίπου4 εκατ. τολίτες είναι συνδρομητές ενώσεων καταναλωτών. Επε ι δή 
οι πιο οργανωμένες ομάδες βρίσκονται στα βο ρε ι ο ευρωπαϊκά κράτη μέλη της 
Κοινότητας, η Επιτροπή καταβάλλε ι προσπάθειες για την ενίσχυση αυτής της 
τάσης στις νότιες χώρες, στις οποίες η οργανωμένη παρουσία των καταναλωτών 
είναι παραδοσιακά μι κρή. 
Η οικονομική υποστήριξη ενώσεων καταναλωτών και περιφερειών εξακολουθεί 
να παραμένει χαμηλή στο μεγαλύτερο μέρος της Νότιας Ευρώπης. Επομένως, 
απαιτείται από την Επιτροπή να συνέχισε ι και να εν ισχύ σε ι την παροχή 
υποστήριξης, ώστε να εξασφαλιστεί η βραχυπρόθεσμη και η μεσοπρόθεσμη 
ανάπτυξη των οργανώσεων των καταναλωτών σε αυτά τα κράτη. 
Αναγνωρίζεται η ανάγκη της εκπροσώπησης των καταναλωτών σε πολλές 
υπηρεσίες που είναι δυνατόν να προκύψουν στην κοι νωνία των πληροφοριών. 
ΚΕππροπή θα καταβάλει τις προσπάθειες που χρειάζονται για την υποστήριξη 
και ενθάρρυνση της απαιτούμενης συμμετοχής. 
ΗΕπιτροπη αναδιάρθρωσε πρόσφατα και πάλι τις σχέσε ι ς συνεργασίας της με 
τους καταναλωτές και είναι σε θέση νατεράσει σε μια κατάσταση, στην οποία 
η νέα επιτροπή καταναλωτών θα αποτελείται κυρίως ατό εθνικούς εκπροσώπους 
των οργανώσεων που δρουν στο έδαφος των κρατών μελών. Αυτή η βελτίωση 
οφείλεται στην πρόσβαση σε πέντε πανευρωπαϊ κούς ομίλους που είναι 
διαρθρωμένο ι στη βάση της εσωτερικής αγοράς (BEUC, COFACE, EIICA, 
Eurocoop, ETUC). Ελπίζεται ότι θα εξασφαλιστεί η ταχεία εισαγωγή συμβουλών 
από τους καταναλωτές, μέσω της εφαρμογής ενεργών διαβουλευτικών 
δ ιαδ ι κασιών. 
ΗΕπιτροπη κάνει όλο και περισσότερο χρήση των τεχνικών έρευνας της αγοράς 
για τη συλλογή απόψεων και τη μελέτη των συνηθε ιών και της συμπεριφοράς 
των καταναλωτών σε όλη την Ευρωπαϊ κή Ko ι ν ό τη τα. Αυτή η προσέγγιση 
συμπλήρωνε ι τις απόψε ις που εκφράζουν ο ι εκπρόσωπο ι των καταναλωτών, 
επιτρέποντας την επίτευξη μεγαλύτερης ισορροπίας κατά τη δ ιαδ ι κασία λήψης 
αποφάσεων. 
Ακολουθείται ήδη μιαπιο δ ι αρθρωμένη προσέγγιση για τη συμμετοχή των 
εκπροσώπων των καταναλωτών στις εργασίες τυποποίησης τηςCEN/CENELEC. 
Η ίδρυση της ANEC, μιας κοινοπραξίας οργανώσεων των καταναλωτών, γ ια το 
συντονισμό και τη διαχείριση της συμβολής των καταναλωτών στις ειδικές 
ευρωπαϊ κές επιτροπές τυποποίησης,παρ έχε ι τη δυνατό τη τα πράγματι κής 
συμμετοχής, η δε εργασία τους θα παρακολουθείται και θα υποστηρίζεται 
προσεκτικά σε συνεχή βάση. 
9. Υποστήριξη των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευοώπτ/ς στην 
αναπτν£η πολιτικών για τους καταναλωτές. 
Εχουν ηδη επιτευχθεί η βρίσκονται υπό συζήτηση ή προετοιμασία θεμελιώδεις 
μεταρρυθμίσεις με στόχο την προώθηση των συμφερόντων των καταναλωτών στις 
μεταβαλλόμενες αγορές όλων των κρατών της Κεντρί κής και Ανατολικής 
Ευρώπης. Παρ'όλα αυτά, σε γενικές γραμμές, η νομοθεσία που αφορά τους 
καταναλωτές παράμενε ι κατακερματισμένη, διακρίνεται από έλλειψη 
συντονισμού, και ως εκ τούτου συνοχής, και συχνά εξακολουθεί να εξαρτάται 
11 
από μέτρα που αποβλέπουν στην επίτευξη στόχων άλλων πολιτικών. Επίσης, σε 
πολλές περιπτωσε ις δεν υτάρχε ι αποτελεσματική ενίσχυση της ισχύουσας 
νομοθεσίας για τους καταναλωτές. 
Γ ι' αυτό χρε ιάζεται νομική και τεχν ική βοή θ ε ια γ ια να ξεπεραστούν τα 
εμπόδ ι α που υτάρχουν ακόμη. Γι'αυτόν ακριβώς το λόγο δόθηκε ιδιαίτερη 
τροσοχή στο θέμα αυτό στη λευκή Βίβλο του δημοσιεύθηκε τ ο Μάιο του 1995. 
Το έργο του ξεκίνησε το 1994 στο πλαίσιο του τρογράμματος Phare, και εχε ι 
παραταθεί και για το 1995, τρέτε ι να συνεχιστεί ώστε να αναπτυχθούν τα μέσα 
για τη χάραξη και την εφαρμογή μιας αποτελεσματικής πολιτικής για τους 
καταναλωτές. 
12 
1W· Σκεινεις σχετικά με την πολιτική καταναλωτών στ ic αναπτυσσόμενες 
Μέχρι τώρα η τολιτ ι κή για τους καταναλωτές aurf/ καθ" εαυτήν δεν 
περιλαμβανόταν στην αναπτυξιακή τολιτ ική. Παρ'ό,τ ι η τολιτ ική για τους 
καταναλωτές ενδέχεται να εχε ι ιδιαίτερη σημασία σε καταστάσεις έντονης 
φτώχε ι ας, στις οποίες η κακή διατροφή και ο ατοκλε ισμός ε ίνα ι ουσιώδη 
θέματα, εθεωρείτο θέμα τ ο οτοίο αφορά μόνο τις ανεπτυγμένες αγορές. 
Η κατανόηση των βασι κών κανόνων της υγι ε ι vfjç των τροφίμων, της χρήσης 
φαρμάκων, της οικιακής οικονομίας, της συντήρησης των τροφίμων και άλλων 
παρόμοιων θεμάτων, βρισκόταν για χρόνια στο ετίκεντρο των εργασιών πολλών 
οργανώσεων καταναλωτών. Θέματα όπως η εκφόρτωση ακατάλληλων ή επικίνδυνων 
τροϊόντων έχουν κεφαλαιώδη σημασία για τις αναπτυσσόμενες χώρες.Στο 
πλαίσιο των τροστάθε ιών για τη διατύπωση μιας εποικοδομητικής προσέγγισης 
αυτών των θεμάτων, η Επιτροπή θα βελτίωσε ι την ποιότητα των εργασιών της 
για την υποστήριξη αυτών των ευαίσθητων κρατών. 
Το Ευρωπαϊκό Ko ι νοβούλιο ενέκρινε,για τρώτη φορά το 1995, μια τροτολογία 
του τροβλέτε ι τη χρηματοδότηση ενεργέ ιών στο πλαίσιο της πολιτικής 
καταναλωτών από τον προϋπολογισμό που τροορίζεται για τα αναπτυσσόμενα 
κράτη. Η Επι τροπή θα ε ν τάξε ι στα π ρ ογ ράμματα και σχεδ ιαπου εφάρμοζε ι, 
ιδίως στον κοινωνικό τομεα(υγεία, εκπαίδευση, περιβάλλον, καταπολέμηση της 
φτώχειας και της κακής διατροφής), και την κατάλληλη διάσταση της 
τολιτικής των καταναλωτών. 
13 

ISSN 0254-1483 
COM(95) 519 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 10 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-567-GR-C 
ISBN 92-77-95373-Χ 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούρνο |W •