27. 9. 82 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 252/39 
Γνωμοδότηση γιά τήν εξέλιξη της κοινωνικής καταστάσεως στην Κοινότητα τό 1981 
Τό κείμενο πού αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδοτήσεως αυτής δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί 
στην Επίσημη 'Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΩΣ 
Ή Επιτροπή αποφάσισε στίς 21 Ιουνίου 1982 νά ζητήσει, σύμφωνα με τίς διατάξεις τοϋ άρθρου 
198 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τή γνωμοδότηση 
τής Οικονομικής καί Κοινωνικής Επιτροπής γιά τό ανωτέρω θέμα. 
Β. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή εξέδωσε τή γνωμοδότηση της γιά τό ανωτέρω θέμα 
κατά τήν 199η σύνοδο τής ολομελείας της, πού πραγματοποιήθηκε στίς Βρυξέλλες, στίς 
30 'Ιουνίου καί 1 'Ιουλίου 1982. 
Τό κείμενο τής γνωμοδοτήσεως αυτής είναι τό ακόλουθο: 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, 
"Εχοντας υπόψη: 
τή συνθήκη περί ιδρύσεως τής Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, καί ιδίως τό άρθρο 198, 
τήν αίτηση γνωμοδοτήσεως τής Επιτροπής των Ευρωπαϊ­
κών Κοινοτήτων τής 21ης 'Ιουνίου 1982 γιά τήν εξέλιξη τής 
κοινωνικής καταστάσεως στην Κοινότητα τό 1981, 
τήν απόφαση τοϋ Προεδρείου της τής 14ης Δεκεμβρίου 
1981 νά αναθέσει στό τμήμα κοινωνικών υποθέσεων, εν 
αναμονή τής αιτήσεως γνωμοδοτήσεως καί σύμφωνα μέ 
τό άρθρο 22 τοϋ εσωτερικού κανονισμού τήν επεξεργασία 
γνωμοδοτήσεως καί εισηγητικής εκθέσεως γιά τό θέμα 
αυτό, 
τή γνωμοδότηση πού υιοθέτησε τό παραπάνω τμήμα κατά 
τή συνεδρίαση του τής 10ης 'Ιουνίου 1982, 
τήν εισηγητική έκθεση πού υπέβαλε ή εισηγήτρια κυρία 
Engelen-Kefer, 
τίς συζητήσεις της κατά τήν 199η σύνοδο ολομελείας τής 
30ής 'Ιουνίου καί 1ης 'Ιουλίου 1982, 
ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 
μέ 45 ψήφους υπέρ, 11 ψήφους κατά καί 15 αποχές: 
Ι. Εισαγωγή 
1. Μέ μεγάλη ανησυχία, ή ΟΚΕ λαμβάνει γνώση τοϋ 
γεγονότος ότι μετά από μία φάση έλαφράς βελτιώσεως 
τής οικονομικής καταστάσεως καί τής απασχολήσεως, 
πού σημειώθηκε στά Κράτη μέλη τής Οικονομικής Κοινό­
τητας, ακολούθησε νέα επιδείνωση τής καταστάσεως τής 
οικονομίας κατά τή διάρκεια τοϋ 1980 καί ιδιαίτερα κατά 
τό 1981 ενώ ή ανεργία αυξήθηκε σημαντικά. 
Αναλυτική περιγραφή τής οικονομικής εξελίξεως τών 
Κρατών μελών περιέχει ή εισηγητική έκθεση τοϋ τμήμα­
τος οικονομικών καί δημοσιονομικών υποθέσεων γιά τήν 
οικονομική κατάσταση στην Κοινότητα (στά μέσα τοϋ 
1982). 
2. Ή ΟΚΕ διαπιστώνει ότι στά πλαίσια τής εφαρμογής 
τών μέτρων οικονομίας, γίνονται καί περιορισμοί στίς 
παροχές τής κοινωνικής πολιτικής, πράγμα πού πλήττει 
ιδιαίτερα τους μισθωτούς καί τους άνεργους. Τό φαινόμε­
νο αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα στό Βέλγιο, τήν 'Ομο­σπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας, τό Λουξεμβούργο 
καί τήν 'Ιταλία. Αλλά καί oi μικρομεσαίες επιχειρήσεις, 
καθώς καί οι ελεύθεροι επαγγελματίες αντιμετωπίζουν, 
όλο καί συχνότερα τό πρόβλημα τής πτωχεύσεως καί τής 
αφερεγγυότητας. 'Επίσης οι επιχειρήσεις αυτές παρου­
σιάζουν μείωση τών εσόδων τους. Ή ΟΚΕ τονίζει ότι καί 
τά μέτρα τής κοινωνικής πολιτικής δέν πρέπει νά τεθοϋν 
σε κίνδυνο καί αυτό ιδιαίτερα λόγω τών προβλημάτων 
πού υπάρχουν στην απασχόληση καί στό δημοσιονομικό 
τομέα, καί ιδιαίτερα όσον άφορα τόν προϋπολογισμό. 
3. Σέ καμία περίπτωση δέν πρέπει, όμως, νά παραγνω­
ρισθεί τό γεγονός ότι υπάρχουν τόσο σέ εθνικό όσο καί σέ 
διεθνές επίπεδο οικονομικές καί δημοσιονομικές δυσχέ­
ρειες και γι' αυτό είναι δυνατόν, γιά νά μποροΰν νά 
χρηματοδοτηθούν τά επειγόντως απαραίτητα μέτρα τής 
πολιτικής απασχολήσεως, νά γίνουν οικονομίες καί σέ 
άλλους τομείς. Ή κατανομή αυτών τών μέτρων οικονο­
μίας δέν πρέπει, όμως, νά αποβαίνει σέ βάρος τών 
κατώτερων καί μεσαίων εισοδημάτων, επειδή αφενός 
πρέπει νά τηρείται ή αρχή τής κοινωνικής δικαιοσύνης 
καί αφετέρου θά μειωνόταν κατ' αυτό τόν τρόπο ή 
αγοραστική δύναμη, πράγμα πού θά έθετε σέ ακόμη 
μεγαλύτερο κίνδυνο τήν ανάκαμψη τής οικονομίας καί 
τήν απασχόληση. 
4. Ή ΟΚΕ τονίζει ότι ό αγώνας κατά τής ανεργίας, πού 
παραμένει υψηλή καί αυξάνεται πάλι καθώς καί κατά τοϋ 
γεγονότος ότι πλήττει ιδιαίτερα τίς μειονεκτικές κατηγο­
ρίες ατόμων, απαιτεί τήν εφαρμογή μιας δραστήριας 
πολιτικής αγοράς εργασίας καί απασχολήσεως. Γι' αυτό 
δέν είναι σκόπιμο, όχι μόνο άπό άποψη τής κοινωνικής 
πολιτικής, άλλα καί άπό άποψη τής πολιτικής απασχο­
λήσεως καί τής δημοσιονομικής πολιτικής, νά εφαρ­
μόζονται σημαντικοί περιορισμοί σέ εκείνα τά μέτρα πού 
αποδεδειγμένα συμβάλλουν στην πρόληψη ή στην μείωση 
τής ανεργίας. Οί οικονομίες πού επιτυγχάνονται μέ τόν 
περιορισμό τέτοιου είδους μέτρων τής πολιτικής αγοράς 
εργασίας εκμηδενίζονται μερικά άπό τήν αύξηση τών 
εξόδων πού χρειάζονται γιά τή χρηματοδότηση τών 
επιδομάτων ανεργίας. 
Ό περιορισμός ή ή μείωση τών παροχών τής ασφαλίσεως 
κατά τής ανεργίας δέν θά ενίσχυε απλώς τίς κοινωνικές 
ανισότητες σέ βάρος τών άνεργων, άλλα επιπλέον θά 
'Αριθ. C 252/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 27. 9. 82 
μείωνε τήν αγοραστική τους δύναμη, πράγμα πού θά είχε 
αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη της οικονομίας καί 
στην προώθηση της απασχολήσεως. 
5. "Οταν καταβάλλονται προσπάθειες γιά νά καλυφθεί 
τό έλλειμμα πού υπάρχει σε έναν κλάδο της κοινωνικής 
ασφαλίσεως καί ιδιαίτερα της ασφαλίσεως ανεργίας, 
παίρνοντας πόρους από άλλους τομείς της κοινωνικής 
ασφαλίσεως, όπως π.χ. τήν ασφάλιση συντάξεως, τότε 
πρόκειται γιά αντιπερισπασμό με σκοπό τήν αποφυγή της 
εφαρμογής μιας απόλυτα απαραίτητης πολιτικής απα­
σχολήσεως καί αγοράς εργασίας καί δέν πρόκειται σε 
καμία περίπτωση γιά μία κατάλληλη λύση των προβλη­
μάτων προϋπολογισμού. 
6. Ή ΟΚΕ φρονεί ότι θά πρέπει νά αποφεύγεται ή 
καταχρηστική εκμετάλλευση των παροχών τής ασφαλί­
σεως ανεργίας καί των μέτρων τής πολιτικής αγοράς 
εργασίας. Αυτό ισχύει προπάντων γιά τήν παράνομη 
παραχώρηση τών εργαζομένων μιας επιχειρήσεως σέ 
άλλη επιχείρηση. Έκτος από αυτό πρέπει νά ληφθούν καί 
μέτρα κατά τής λαθραίας εργασίας. Δέν πρέπει, όμως, νά 
ξεχνάμε ότι ή κρίση πού υπάρχει στον τομέα τής απα­
σχολήσεως, καί στό δημοσιονομικό τομέα, μπορεί νά 
εξαλειφθεί μόνο μέ τήν εφαρμογή μιας επαρκούς αποτε­
λεσματικής πολιτικής απασχολήσεως. 
7. Σέ περίπτωση πού περιοριστούν ουσιαστικά οί κοι­
νωνικές παροχές καί τεθεί, συνεπώς, σέ κίνδυνο ή κάλυψη 
ουσιωδών κοινωνικών αναγκών, θά οξυνθούν ακόμη 
περισσότερο οί αντιθέσεις μεταξύ τών κοινωνικών ομά­
δων, πράγμα πού θά είχε σάν αποτέλεσμα νά είναι ακόμη 
δυσκολότερο, αν όχι αδύνατον, νά τεθούν οί βάσεις γιά 
μία αποτελεσματική πολιτική απασχολήσεως, καθώς καί 
οί προϋποθέσεις γιά εξάλειψη τής οικονομικής κρίσεως 
καί τής κρίσεως στον τομέα τής απασχολήσεως καί στό 
δημοσιονομικό τομέα. 
II. Διάγνωση τής καταστάσεως στην απασχόληση 
καί προοπτικές 
8. Στην έκθεση της επί τής κοινωνικής καταστάσεως 
1981, ή Επιτροπή περιέγραψε μέ σαφή τρόπο τήν έκταση 
καί τήν διάρθρωση τής ανεργίας. Τό γεγονός ότι στό τέλος 
τοϋ χρόνου οί εγγεγραμμένοι άνεργοι ήταν περισσότεροι 
άπό 10 εκατομμύρια δείχνει ότι τό γενικό μέσο ποσοστό 
τής ανεργίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα αυξήθηκε κατά 
περίπου ένα τρίτο σέ σύγκριση μέ τόν προηγούμενο 
χρόνο. Ιδιαίτερα στην 'Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής 
Γερμανίας, στην 'Ολλανδία, στή Μεγάλη Βρετανία καί 
στό Λουξεμβούργο, τό ποσοστό αυξήσεως τής ανεργίας 
είναι ακόμη υψηλότερο. Ό αριθμός τών ανέργων θά ήταν 
όμως ακόμη υψηλότερος αν λαμβάνονταν υπόψη καί οί 
μή εγγεγραμμένοι ή οί υποαπασχολούμενοι, δηλαδή εκεί­
να τά άτομα πού δέν δηλώνονται ώς άνεργοι, επειδή δέν 
ελπίζουν νά βρουν απασχόληση. Πρόκειται προπάντων 
γιά τους νέους, τίς γυναίκες, τους ηλικιωμένους καί τους 
ανάπηρους. 
9. Ή ΟΚΕ παρατηρεί μέ ιδιαίτερη ανησυχία τήν αυξα­
νόμενη σκλήρυνση τοΰ διαρθρωτικού πυρήνα τής ανεργί­
ας, δηλαδή τό γεγονός ότι όλο καί περισσότερες κατηγο­
ρίες ατόμων προστίθενται στό σύνολο τών λεγόμενων 
προβληματικών μειονεκτικών κατηγοριών καί καταδι­
κάζονται σέ μακροχρόνια ανεργία επειδή έχουν πραγμα­
τικά ή υποθετικά ελαττωμένη απόδοση σέ σύγκριση μέ 
τους άλλους εργαζόμενους. Πρόκειται ιδιαίτερα γιά τους 
νέους, τίς γυναίκες, τους ηλικιωμένους, τους λιγότερο ειδικευμένους εργαζόμενους, τους ανάπηρους, τους δια­
κινούμενους εργαζόμενους καί τους εργαζόμενους σέ 
κλάδους καί περιοχές μέ ελλιπή διάρθρωση. Συχνά συμ­
βαίνει νά συγκεντρώνει ένας καί μόνο εργαζόμενος όλα 
αυτά τά χαρακτηριστικά πράγμα πού δυσχεραίνει ακόμη 
περισσότερο τήν απασχόληση του. 
Πρέπει νά ληφθούν μέτρα γιά νά ενσωματωθούν τά άτομα 
αυτά καί πάλι στην επαγγελματική ζωή ή τουλάχιστον γιά 
νά μήν αποκλείονται άπό αυτήν. Ή μακροχρόνια ανεργία 
αποτελεί ήδη μαζικό κακό καί συνεπάγεται γιά όσους 
πλήττει μεγάλες οικονομικές θυσίες, κινδύνους γιά τήν 
υγεία τους, τό μέγεθος τών οποίων δέν έχει εξακριβωθεί 
ακόμη, απόλυτα υψηλό καί μάλιστα αυξανόμενο κόστος 
γιά τό γενικό κοινωνικό σύνολο όσον άφορα τή χρηματο­
δότηση τών επιδομάτων ανεργίας, καθώς καί ψυχικά καί 
σωματικά μειονεκτήματα γιά τους ίδιους τους άνεργους 
καί τίς οικογένειες τους. Τό ποσοστό αυτών τών μακρο­
χρόνια άνεργων διαφέρει άπό Κράτος σέ Κράτος. Ή ΟΚΕ 
συνιστά στην 'Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων νά 
διεξαγάγει μία συγκριτική ανάλυση, βάσει τών αποτελε­
σμάτων τής οποίας τά Κράτη μέλη θά είναι σέ θέση νά 
λάβουν συγκεκριμένα μέτρα γιά νά βοηθήσουν τους 
μακροχρόνια άνεργους. 
10. Ακόμη καί οί μεσοπρόθεσμες καί μακροπρόθεσμες 
προγνώσεις δέν δίνουν ελπίδες γιά μία σημαντική βελτίω­
ση τής καταστάσεως στην απασχόληση. Ή αύξηση τοΰ 
ενεργού πληθυσμού, πού οφείλεται στή δημογραφική 
εξέλιξη, θά συνεχιστεί μέχρι τό τέλος αυτής τής δεκαετί­
ας. Τό φαινόμενο τής απολύσεως εργαζομένων, πού 
οφείλεται στίς τεχνολογικές μεταβολές, δέν θά συνεχισθεί 
μόνο στό βιομηχανικό τομέα, άλλα θά συνεχισθεί μέ 
αυξανόμενο ρυθμό καί στό διοικητικό τομέα καί στον 
τομέα τών εργασιών γραφείου. 'Επίσης, πρέπει νά σημει­
ωθεί ή έλλειψη επενδύσεων καί καινοτομιών τοϋ μέλλο­
ντος, πού θά αποτελούσαν ουσιαστική προϋπόθεση γιά τή 
δημιουργία καί τήν εξασφάλιση τών θέσεων απασχολήσε­
ως. Σέ αυτό προστίθεται καί τό γεγονός ότι τό τμήμα τοϋ 
πληθυσμού πού προέρχεται άπό τρίτες χώρες αυξάνεται 
μέ πολύ ταχύ ρυθμό. Δέν αναμένεται, λοιπόν, πλέον νά 
έχει λυθεί τό πρόβληματής ανεργίας μέχρι τό τέλος αυτής 
τής δεκαετίας. Αντίθετα ή υψηλή ανεργία μπορεί νά 
συνεχιστεί καί στην επόμενη δεκαετία αν δέν γίνουν σέ 
ικανοποιητικό βαθμό επενδύσεις καί δέν προωθηθούν 
καινοτομίες τοΰ μέλλοντος. 
11. Λόγω αυτών τών προοπτικών στην αγορά εργασί­
ας, απαιτείται πολιτική απασχολήσεως πού νά δημιουργεί 
όσο τό δυνατόν περισσότερες θέσεις εργασίας σέ όλες τίς 
περιοχές καί γιά όλες τίς ηλικίες. Στην πράξη πρέπει νά 
ληφθεί υπόψη ότι δίνεται σχετική προτεραιότητα στους 
νέους πού ζητούν εργασία καί ότι προκαλείται κατ' αυτό 
τόν τρόπο μία μετατόπιση στή διάρθρωση τών άνεργων 
προς τους πιό ηλικιωμένους πού χάνουν τήν εργασία τους 
καί γιά τους οποίους δέν υπάρχουν προοπτικές νά βρουν 
νέα απασχόληση. Οί ικανότητες καί ή εμπειρία πού 
διαθέτουν αυτοί οί πολυάριθμοι πιό ηλικιωμένοι άνεργοι, 
καθώς καί ένας μεγάλος αριθμός συνταξιούχων, παραμέ­
νουν ανεκμετάλλευτες γιά τήν κοινωνία μας. Θά πρέπει 
νά εξετασθούν περισσότερο τά προβλήματα τής λεγόμε­
νης τέταρτης γενιάς, ιδιαίτερα ώς προς τό ερώτημα άν θά 
μπορούσαν νά χρησιμοποιηθούν τά άτομα αυτά γιά δική 
τους ικανοποίηση άλλα καί γιά τό όφελος τής κοινωνίας, 
27. 9. 82 Επίσημη 'Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 252/41 
προσφέροντας τή συνεργασία τους στην τοπική αυτοδιοί­
κηση ή αναλαμβάνοντας καθήκοντα συμβούλων. 
12. Τό μέσο ετήσιο κόστος πού δημιουργεί ένας άνε­
ργος γιά τό δημόσιο, στην 'Ομοσπονδιακή Δημοκρατία 
της Γερμανίας, ανέρχεται συνολικά σέ 28 000 DM (περί­
που 11 800 ECU). Ό μέσος ετήσιος αριθμός άνεργων πού 
προβλέπεται γιά τό 1982 θά είναι περίπου 1,75 εκατομμύ­
ρια, ένώ περισσότεροι άπό 1 εκατομμύριο από αυτούς 
τους άνεργους θά εισπράττουν επιδόματα ανεργίας. Μόνο 
γιά τή χρηματοδότηση των επιδομάτων ανεργίας (επιδό­
ματα της ασφαλίσεως ανεργίας, μείωση των εισπράξεων 
άπό φόρους, μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφαλίσε­
ως) χρειάζονται λοιπόν 30 μέχρι 40 δισεκατομμύρια DM 
(περίπου 12,6 καί 16,8 δισεκατομμύρια ECU αντίστοιχα). 
Στή Μεγάλη Βρετανία, όπου υπάρχουν περισσότεροι άπό 
3 εκατομμύρια εγγεγραμμένοι άνεργοι, ό κάθε εργαζόμε­
νος κόστισε κατά τόν περασμένο χρόνο κατά μέσο όρο 
4 380 λίρες 'Αγγλίας (7 680 ECU αντίστοιχα). Τό ποσό 
αυτό αντιπροσωπεύει τήν καταβολή τών επιδομάτων 
ανεργίας, τή μείωση τών εσόδων άπό φόρους καί τή μή 
καταβολή τών εισφορών κοινωνικής ασφαλίσεως. Τό 
κόστος, πού προέκυψε γιά τό Κράτος άπό τή μαζική 
υψηλό ποσό τών 20 δισεκατομμυρίων λιρών Αγγλίας 
(περίπου 21 δισεκατομμύρια ECU) καί προβλέπεται νά 
αυξηθεί αυτό τό χρόνο σέ 14 δισεκατομμύρια λίρες 
Αγγλίας (περίπου 24,5 δισεκατομμύρια ECU). Τό 1981, ή 
συνολική απώλεια γιά τήν οικονομία έφθασε τό πολύ 
υψηλό ποσό τών 20 δισεκατομμυρίων λιών 'Αγγλίας 
(περίπου 35 δισεκατομμύρια ECU). Ή ΟΚΕ συνιστά στην 
'Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων νά καταρτίσει 
μία μελέτη γιά τά διάφορα μέτρα τών Κρατών μελών 
σχετικά μέ τήν επιτυχή δημιουργία μόνιμων καί παραγω­
γικών θέσεων απασχολήσεως. Μέ αυτό τόν τρόπο ϊσως 
ενισχυθεί γενικά ή αύξηση της ανταγωνιστικότητας στην 
Κοινότητα. 
13. Ανεξάρτητα άπό τό πρόβλημα της χρηματοδοτή­
σεως τών επιδομάτων, ή ανεργία αποτελεί σέ όλο καί 
μεγαλύτερο βαθμό επικίνδυνο κοινωνικοπολιτικό πρό­
βλημα. Αυτό επαληθεύεται προπάντων άπό τό μεγάλο 
ποσοστό ανεργίας τών νέων (40 °/ο κατά μέσο κοινοτικό 
όρο). 
III. Ή ανάγκη εφαρμογής μέτρων της πολιτικής απασχο­
λήσεως σέ εθνικό καί ευρωπαϊκό επίπεδο 
14. "Οσο περισσότερο διαρκεί τό υψηλό ποσοστό ανερ­
γίας τόσο σαφέστερο γίνεται τό γεγονός ότι δέν υπάρχει 
πρότυπο συνταγής γιά τήν εξάλειψη της κρίσεως στην 
απασχόληση. Χρειάζεται πολύ περισσότερο νά εφαρμο­
στούν μέ συντονισμένο τρόπο, σέ εθνικό καί ευρωπαϊκό 
επίπεδο, όλα εκείνα τά μέτρα τής οικονομικής, της 
διαρθρωτικής καί τής δημοσιονομικής πολιτικής, τής 
πολιτικής γιά τήν τεχνολογία, τής πολιτικής γιά τήν 
επαγγελματική εκπαίδευση, τής πολιτικής αγοράς έργα-' 
σίας καί τής πολιτικής συλλογικών συμβάσεων, πού 
μπορούν νά επιδράσουν στην απασχόληση. Εκείνο πού 
έχει σημασία είναι νά μήν καταρτισθούν απλώς βραχυ­
πρόθεσμα προγράμματα συγκυρίας, άλλα νά χαραχθεί 
μία βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα καί μακροπρόθεσμα 
αποτελεσματική στρατηγική απασχολήσεως. 'Εκτός άπό 
αυτό ή προώθηση τής επενδυτικής δραστηριότητας μπο­
ρεί νά συμβάλει στην αύξηση τής ανταγωνιστικότητας σέ 
διεθνές επίπεδο. Χρειάζεται δοιπόν νά προωθηθεί ή ποιο­
τική ανάπτυξη τής οικονομίας καί συνεπώς νά προωθη­θούν οί ιδιωτικές καί δημόσιες επενδύσεις, καθώς καί ή 
δημιουργία θέσεων απασχολήσεως, π. χ. στους ακόλου­
θους τομείς: στον τομέα τών κατασκευών (συμπεριλαμ­
βανομένων καί τών υπόγειων κατασκευών), στην εξα­
σφάλιση τού ανεφοδιασμού σέ ενέργεια, στην εξοικονό­
μηση ενεργείας, στην επέκταση τού δικτύου τοπικών 
μεταφορών, στή βελτίωση τού στεγαστικού τομέα καί 
στην έξυγείανση τής πολεοδομίας, στον τομέα τής 
εκπαιδεύσεως καί τής επαγγελματικής καταρτίσεως, 
καθώς καί στον τομέα τής προστασίας τού περιβάλλον­
τος. Λόγω τής αυξανόμενης ανεργίας στίς χώρες τους, 
όλες οί κυβερνήσεις τών Κρατών μελών τής Κοινότητας 
έχουν προγραμματίσει ή άρχισαν νά εφαρμόζουν πολυά­
ριθμα μέτρα οικονομικής πολιτικής, μέ σκοπό νά βελτιώ­
σουν τήν κατάσταση τής απασχολήσεως. Σέ αυτά τά 
μέτρα περιλαμβάνονται καί τά προγράμματα απασχολή­
σεως πού έχουν αναπτύξει τόν τελευταίο καιρό ορισμένες 
χώρες. Ή Επιτροπή, μολονότι ασχολήθηκε στην έκθεση 
της επί τής κοινωνικής εξελίξεως τό 1981 μέ αυτά τά 
προγράμματα, θά πρέπει νά αφιερώσει ιδιαίτερη προσοχή 
στό πρόβλημα τών πρακτικών επιπτώσεων τών προγραμ­
μάτων αυτών. 
15. Προγράμματα απασχολήσεως 
Πολλά κράτη έλαβαν πρωτοβουλίες στον τομέα τής 
πολιτικής απασχολήσεως. Παραδείγματα ειδικών προ­
γραμμάτων αποτελούν π.χ. τά σχέδια τών κυβερνήσεων 
τής 'Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας τής Γερμανίας,τής 
Γαλλίας, τής 'Ολλανδίας καί τής Δανίας. Ή ΟΚΕ είναι 
τής γνώμης ότι θά έπρεπε νά ενταθεί ή ανταλλαγή από­
ψεων μεταξύ τών κυβερνήσεων στον τομέα τών μέτρων 
τής πολιτικής γιά νά διευκολυνθεί ό συντονισμός τών 
σχετικών ενεργειών. Σέ συνάρτηση μέ αυτό, ή ΟΚΕ 
υπενθυμίζει τήν έκθεση τής Επιτροπής επί τής κοινωνικής 
καταστάσεως στην Κοινότητα τό 1981. 
16. 'Επειδή μάλλον αποκλείεται νά δημιουργηθεί ικα­
νοποιητικός αριθμός νέων θέσεων απασχολήσεως, θά 
πρέπει νά καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες προ­
κειμένου νά κατανεμηθούν οί υπάρχουσες δυνατότητες 
απασχολήσεως μέ πιό εξισορροπημένο τρόπο στους 
εργαζόμενους καί στά άτομα πού ζητούν εργασία. Γιά τήν 
επίτευξη τού στόχου αυτού προσφέρονται διάφορες δυνα­
τότητες, όπως ή μείωση τού χρόνου εργασίας καί τής 
διάρκειας τής επαγγελματικής ζωής, μέτρα πού πρέπει νά 
εφαρμοσθούν ανάλογα μέ τίς απαιτήσεις καί τίς δυνατό­
τητες πού υπάρχουν στά επιμέρους Κράτη μέλη καί στους 
επιμέρους κλάδους τής οικονομίας. 
17. Οί δυνατότητες αυτές, πού αποτελούν τό επίκεντρο 
μιας αποτελεσματικής στρατηγικής τής πολιτικής απα­
σχολήσεως, συζητούνται άπό χρόνια σέ διάφορα όργανα 
στά πλαίσια τής Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Γιατί, πράγμα­
τι, οί δυνατότητες νά λυθούν τά προβλήματα τής οικονο­
μίας τής απασχολήσεως καί τού δημοσιονομικού τομέα, 
πού γίνονται όλο καί πιό περίπλοκα, μόνο σέ εθνικό 
επίπεδο, μειώνονται όλο καί περισσότερο. Δέν υπάρχει, 
λοιπόν, εναλλακτική λύση πού θά μπορούσε νά αντικα­
ταστήσει τίς προσπάθειες γιά τήν επίτευξη εναρμονίσεως 
σέ επίπεδο τής Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Κρίνεται γι'αύτό 
απαραίτητο νά επαναληφθούν οί προτάσεις πού διατύπω­
σε ή ΟΚΕ ήδη σέ προηγούμενες γνωμοδοτήσεις τηςγιά τήν 
κοινωνική κατάσταση. Πρόκειται γιά τήν πρόταση νά 
αξιοποιηθούν αποτελεσματικότερα τά υπάρχοντα όργανα 
πού ασχολούνται μέ θέματα τής πολιτικής άπα-
Αριθ. C 252/42 Επίσημη 'Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 27. 9. 82 
σχολήσεως καί προπαντός ή Μόνιμη Επιτροπή 'Απασχο­
λήσεως. Συνεπώς, χρειάζεται νά καταβληθούν καί άλλες 
προσπάθειες προκειμένου νά βελτιωθεί ή προετοιμασία 
τών συνεδριάσεων αυτής της επιτροπής καί νά δίνεται 
μεγαλύτερη προέκταση στά αποτελέσματα τών εργασιών 
της. Είναι εξίσου απαραίτητο νά βελτιωθούν καί νά 
συντονισθούν οί εργασίες πού διεξάγονται μεταξύ της 
Μόνιμης 'Επιτροπής'Απασχολήσεως, τής Οικονομικής 
καί Κοινωνικής 'Επιτροπής, καθώς καί τών κατά τομέα 
επιτροπών οί όποιες θά έπρεπε νά οργανωθούν με αποτε­
λεσματικότερο τρόπο. 
18. Λόγω τής όξύνσεως τών προβλημάτων στην απα­
σχόληση, πρέπει νά θεωρηθεί θετικό τό γεγονός ότι ή-
Έπιτροπή εξετάζει τόν τρόπο μέ τόν όποιο θά μπορούσε 
νά αξιοποιηθεί καλύτερα τό Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Τα­
μείο. Σέ αυτό τό πλαίσιο πρέπει, σέ κάθε περίπτωση, νά 
υποστηριχθεί ό στόχος πού συνίσταται στό νά χρησιμο­
ποιούνται τά όλο καί πιό περιορισμένα οικονομικά μέσα 
σέ μεγαλύτερο βαθμό γιά εκείνες τίς περιοχές καί τίς 
κατηγορίες ατόμων πού αντιμετωπίζουν προβλήματα 
σχετικά μέ τήν απασχόληση. Σέ αυτό τό σημείο κρίνεται 
σκόπιμο, επίσης, νά υπενθυμισθεί ή πρόταση τής 'Επι­
τροπής, σύμφωνα μέ τήν οποία θά πρέπει στό μέλλον αυτά 
τά μέσα προωθήσεως νά διατίθενται σέ μεγαλύτερο βαθμό 
γιά τήν εφαρμογή μέτρων εξειδικεύσεως καί μέτρων 
πρακτικής βοήθειας σέ μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κα­
θώς καί σέ ελεύθερους επαγγελματίες. "Εχει όμως απο­
φασιστική σημασία τό γεγονός ότι, όταν παραχωρείται 
στό Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ένας τόσο έντονος 
προσανατολισμός προς τους στόχους τής πολιτικής 
απασχολήσεως, επωφελούνται στον ίδιο βαθμό σέ όλες 
τίς χώρες τής Ευρωπαϊκής Κοινότητας οί περιοχές καί οί 
κατηγορίες πού παρουσιάζουν πράγματι προβλήματα. 
Είναι όμως αμφίβολο αν είναι δυνατόν νά επιτευχθεί ή 
επιδιωκόμενη επέκταση τών δραστηριοτήτων τοΰ Ευρω­
παϊκού Κοινωνικού Ταμείου καί στην εφαρμογή μέτρων 
πού αποσκοπούν στή δημιουργία καί τήν εξασφάλιση 
θέσεων απασχολήσεως χωρίς νά αυξηθούν συγχρόνως καί 
τά χρηματικά μέσα πού διατίθενται όπως πρότεινε τό 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πρέπει όμως, σέ κάθε περίπτω­
ση, νά εξασφαλίζεται τό γεγονός ότι δέν θά χρηματοδο­
τούνται κατ' αυτό τόν τρόπο μόνο μέτρα πού θά ήταν 
δυνατό νά εφαρμοσθούν καί χωρίς τή συμβολή τοΰ 
Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Αυτό δέν εμποδίζει τήν 
ΟΚΕ νά συνεχίσει τόν προβληματισμό της σχετικά μέ τή 
μεταρρύθμιση τοΰ Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Σέ 
γενικές γραμμές πρέπει εντούτοις νά ληφθεί υπόψη ότι τό 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο μπορεί νά συμβάλει μόνο 
μερικώς στην πολιτική απασχολήσεως επειδή δέν διαθέ­
τει τά απαραίτητα οικονομικά μέσα. 
19. Ή ΟΚΕ επισημαίνει τό γεγονός ότι ή γνωμοδότηση 
πρωτοβουλίας πού υιοθέτησε πρόσφατα ομόφωνα ή ΟΚΕ 
γιά τό «Συντονισμό τών μέσων τής πολιτικής αγοράς 
εργασίας» Η περιλαμβάνει σημαντικές προτάσεις γιά 
τήν εθνική καί ευρωπαϊκή πολιτική αγοράς εργασίας, οί 
όποιες πρέπει νά εφαρμοσθούν σύντομα στην πράξη. 
20. Λαμβάνοντας υπόψη τήν όξυνση τής προβληματι­
κής καταστάσεως πού επικρατεί στην πολιτική απασχο­
λήσεως, ή ΟΚΕ μπορεί μόνο νά ενθαρρύνει τήν 'Επιτροπή 
νά συνεχίσει τίς προσπάθειες πού καταβάλλει γιά τήν 
(>) ΕΕ αριθ. C 112 τής 3. 5. 1982, σ. 12. ανακατανομή τής εργασίας. Μολονότι δέν μπορούν νά 
λύσουν από μόνες τους ουσιαστικά τό πρόβλημα τής 
απασχολήσεως, δέν πρέπει νά παραγνωρισθεί ή σημασία 
τών πρωτοβουλιών πού έχουν ήδη ληφθεί σχετικά μέ τήν 
εργασία κατά μερική απασχόληση. 
Ή Επιτροπή μπορούσε νά συμβάλει καί σέ αυτό αν 
συνέχιζε τήν πρωτοβουλία πού ήδη έχει αναλάβει σχετικά 
μέ τήν ελαστική συνταξιοδότηση. "Οπως έχει αποδειχθεί 
στην πράξη στά διάφορα Κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, ή εθελοντική μείωση τοΰ ορίου ηλικίας 
συνταξιοδοτήσεως μπορεί νά συμβάλει στή βελτίωση τής 
καταστάσεως τών ηλικιωμένων εργαζομένων αλλά καί νά 
προσφέρει καί άλλες δυνατότητες απασχολήσεως γιά 
άνεργους πιό νέους στην ηλικία (2). "Ενα μέρος τών 
οικονομικών μέσων πού απαιτούνται γιά νά επιτευχθεί 
αυτός ό στόχος θά μπορούσε νά καλυφθεί μέ τή μείωση 
τής ανεργίας καί τοΰ κόστους πού συνεπάγεται. 
21. 'Εκτός από αυτό, θά ήταν επιθυμητό νά εξετασθεί 
επίσης σέ ποιο βαθμό έχει εφαρμοσθεί τό ψήφισμα τοΰ 
Συμβουλίου τής 22ας Νοεμβρίου 1979 σχετικά μέ τή 
διαμόρφωση τοΰ χρόνου εργασίας. Οί διάφορες μορφές 
μειώσεως τοΰ χρόνου εργασίας μποροΰν νά συμβάλουν 
στην εξασφάλιση άλλα καί, κάτω άπό ορισμένες προϋπο­
θέσεις, στή δημιουργία νέων θέσεων απασχολήσεως. Μέ 
αυτό τό πνεύμα σέ πολλά Κράτη τά συμβαλλόμενα μέρη 
στίς συλλογικές συμβάσεις εργασίας κατέβαλαν προσπά­
θειες νά συνάψουν ανάλογες συμφωνίες. Στή Γαλλία 
καθιερώθηκε ή αρχή τής γενικής μειώσεως τοΰ χρόνου 
εργασίας τής εβδομάδας σέ 39 ώρες. Στή Μεγάλη Βρετα­
νία, περισσότεροι άπό 6,5 εκατομμύρια εργάτες, δηλαδή 
περίπου οί μισοί άπό αυτούς πού απασχολούνται στή 
βιομηχανία, εργάζονται τώρα 39 ώρες τήν εβδομάδα. Σέ 
άλλες χώρες μειώθηκε ή ηλικία συνταξιοδοτήσεως ή 
αυξήθηκε ή διάρκεια τής άδειας. Ή ΟΚΕ καλεί γι' αυτό 
τήν 'Επιτροπή νά συνεχίσει τήν παρακολούθηση τής 
εξελίξεως σχετικά μέ τήν επίτευξη τών στόχων τής 
πολιτικής απασχολήσεως. 
IV. Προβλήματα τών νέων - 'Ανεργία τών νέων 
Ή ΟΚΕ διαπιστώνει ότι ή οικονομική κρίση θίγει πολυά­
ριθμες κατηγορίες ατόμων. Στή γνωμοδότηση της γιά τήν 
έκθεση επί τής κοινωνικής καταστάσεως στην Κοινότητα 
τό 1981, ή ΟΚΕ εξετάζει ιδιαίτερα, όπως συνηθίζει, 
ορισμένα πολύ σοβαρά προβλήματα. Αυτή τή φορά 
εξέτασε τά προβλήματα τών νέων καί τών διακινουμένων 
εργαζομένων. 
22. Ή κατάσταση πού επικρατεί στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα στην απασχόληση επιδεινώθηκε μέ δραματικό 
τρόπο τόν περασμένο χρόνο. Τό ποσοστό τής ανεργίας 
αυξήθηκε κατά 30% σέ σύγκριση μέ τόν προηγούμενο 
χρόνο. Άπό περισσότερα άπό 10 εκατομμύρια εγγεγραμ­
μένων άνεργων στό τέλος τοΰ 1981, τέσσερα εκατομμύρια 
είναι νέοι. 'Ιδιαίτερα κατά τόν περασμένο χρόνο αυξήθη­
κε έντονα ό αριθμός τών άνεργων νέων καί ενδέχεται νά 
συνεχιστεί ή τάση αυτή άν δέν ληφθούν αμέσως νέα μέτρα 
πολιτικής απασχολήσεως. 
23. Λόγω τής εκτάσεως καί τοΰ είδικοΰ χαρακτήρα τής 
ανεργίας τών νέων, επιβάλλεται ή λήψη ειδικών πρωτο-
(2) Γνωμοδότηση τής Οικονομικής καί Κοινωνικής 'Επιτροπής 
γιά τό σχέδιο συστάσεως τοϋ Συμβουλίου περί τών αρχών τής 
κοινοτικής πολιτικής σχετικά μέ τήν ηλικία συνταξιοδοτήσε­
ως (ΕΕ αριθ. C 178 τής 15. 7. 1982, σ. 30). 
27. 9. 82 'Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 252/43 
βουλιών στά. Κράτη μέλη καί σέ κοινοτικό επίπεδο, γιά νά 
συμπληρωθεί έτσι ή γενική οικονομική πολιτική καί ή 
πολιτική απασχολήσεως. 
24. Ή εφαρμογή μιας γενικής στρατηγικής γιά τή 
μείωση της ανεργίας των νέων, πού είναι απόλυτα ανα­
γκαία, πρέπει νά στηρίζεται στην επίτευξη συμφωνίας 
μεταξύ των κυβερνήσεων, των επιχειρήσεων, των συνδι­
κάτων καί όλων των κοινωνικών δυνάμεων. Ό στόχος, 
πού αποβλέπει στή μείωση της ανεργίας τών νέων, δέν 
είναι δυνατόν νά επιτευχθεί μέ τήν εφαρμογή πρόσκαιρων 
ή μεμονωμένων μέτρων. 
25. Μία γενική στρατηγική πρέπει νά περιλαμβάνει τά 
ακόλουθα στοιχεία: 
— Τά συστήματα επαγγελματικής καταρτίσεως καί 
επαγγελματικού προσανατολισμού πρέπει νά είναι 
προσαρμοσμένα στίς ειδικές ανάγκες τών νέων 
εργαζομένων (στά ενδιαφέροντα τους καί στην καταλ­
ληλότητα τους). Κατά τόν επαγγελματικό προσανατο­
λισμό τών νέων θά πρέπει νά λαμβάνονται υπόψη 
συγχρόνως οι πραγματικές δυνατότητες πού θά προ­
σφέρονται στό μέλλον στην αγορά εργασίας. 
— Πρέπει νά ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα γιά νά απο­
φευχθεί ή αποτυχία τών νέων στό σχολείο καί ή 
πρόωρη αποχώρηση τους άπό αυτό καί πρέπει νά 
εξασφαλίζεται ό έλεγχος της ποιότητας της πρακτικής 
καταρτίσεως τών νέων άπό τους εκπροσώπους τών 
εργαζομένων. 
— Σέ αυτή τήν περίπτωση, πρέπει νά δοθεί ιδιαίτερη 
σημασία σέ μέτρα πού αποβλέπουν στην προετοιμασία 
τών νέων γιά τήν επαγγελματική ζωή καί στην εξα­
σφάλιση τής ικανότητας τών νέων γενικά, αλλά καί 
τών νέων πού επιθυμούν νά γίνουν ελεύθεροι επαγγελ­
ματίες, νά αποκτούν επαγγελματική ειδίκευση ή στή 
θέση εργασίας πού απασχολούνται ή κατά τή διάρκεια 
τής περιόδου ανεργίας. 
— Τά προγράμματα τοποθετήσεως σέ εργασία γιά νέους 
εργαζόμενους πρέπει νά επεκταθούν κατά τέτοιο τρό­
πο ώστε οί θέσεις εργασίας πού δημιουργούνται μέ 
αυτά τά προγράμματα, σέ συνεταιρισμούς (ιδιαίτερα 
στον τομέα τής γεωργίας), νά είναι συγκρίσιμες μέ 
παρόμοιες απασχολήσεις όσον άφορα τό εισόδημα καί 
τίς άλλες συνθήκες εργασίας. 
— Νά ενθαρρύνει τή δημιουργία θέσεων απασχολήσεως 
στίς μικρομεσαίες επιχειρήσεις καί τους συνεταιρι­
σμούς, λαμβάνοντας υπόψη καί τίς πρωτοβουλίες πού 
βρίσκονται ύπό μελέτη άπό τόν ΟΟΣΑ. 
26. 'Ορισμένες κυβερνήσεις προέβησαν σέ συγκεκρι­
μένες ενέργειες προς αυτή τήν κατεύθυνση, άπό τίς όποιες 
μερικές ήδη υλοποιούνται ή προγραμματίζονται. Ή Επι­
τροπή θά έπρεπε νά εξετάσει συστηματικά τά μέτρα αυτά, 
ώς προς τίς πρακτικές επιπτώσεις καί νά καταρτίσει 
σχετική έκθεση. 
27. Ή 'Επιτροπή καθόρισε τή στρατηγική της γιά τήν 
απασχόληση σέ κοινοτικό επίπεδο στό πρόγραμμα-πλαί-
σιο γιά τό 1982-1983, καί παραχώρησε σέ αυτή θέση 
προτεραιότητας. Ή στρατηγική αυτή προβλέπει μεταξύ 
άλλων τήν καθιέρωση μιας «κοινωνικής εγγυήσεως» γιά 
τους νέους γιά τά πρώτα δύο χρόνια μετά τή λήξη τής 
υποχρεωτικής σχολικής φοιτήσεως. Ή Επιτροπή είναι 
τής γνώμης ότι ό στόχος αυτός μπορεί νά επιτευχθεί σέ μεγαλύτερο βαθμό άπ' ό,τι συμβαίνει μέχρι σήμερα, μέ 
τήν εφαρμογή μέτρων. πού αποσκοπούν στην άμεση 
δημιουργία θέσεων απασχολήσεως γιά νέους μεταξύ 
19 καί 25 χρόνων. 
Ό προσανατολισμός αυτός κρίνεται κατ' αρχήν ώς 
θετικός. 'Εντούτοις ή 'Επιτροπή θά πρέπει νά συγκεκρι­
μενοποιήσει τό σχέδιο της σέ συνεργασία μέ τους κοινω­
νικούς εταίρους αναλύοντας συγχρόνως τίς οικονομικές, 
θεσμικές καί διαδικαστικές προϋποθέσεις, προκειμένου 
νά μπορέσει νά πραγματοποιηθεί τό σχέδιο αυτό ανεμπό­
διστα. 
Αυτά τά ειδικά μέτρα τής πολιτικής απασχολήσεως γιά 
τους νέους πρέπει νά εντάσσονται στή γενική κοινοτική 
στρατηγική απασχολήσεως στά πλαίσια μιας οικονομι­
κής πολιτικής, ό πρωταρχικός στόχος τής οποίας είναι ή 
αναθέρμανση τής οικονομικής δραστηριότητας καί ή 
δημιουργία μόνιμων θέσεων απασχολήσεως. 
Σέ συνάρτηση μέ τά παραπάνω, επιβάλλεται ή εξέταση 
τής αποτελεσματικότητας τών κοινοτικών μέσων, όπως 
π.χ. τοΰ Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, τοΰ Ευρωπαϊ­
κού Ταμείου Περιφερειακής Αναπτύξεως καί τής Ευρω­
παϊκής Τράπεζας 'Επενδύσεων. Χρειάζεται νά βελτιωθεί ό 
συντονισμός αυτών τών διαφόρων κοινοτικών μέσων 
άλλα καί νά ενισχυθεί ή συνεργασία τους σέ ορισμένες 
περιοχές γιά νά επιτευχθούν έτσι καλύτερα αποτελέσματα 
άπό τή χρησιμοποίηση τους. 
28. 'Ορισμένες κυβερνήσεις έλαβαν ειδικά μέτρα. Τά 
προγράμματα αυτών τών κυβερνήσεων αποβλέπουν 
ουσιαστικά στην παράταση τής περιόδου καταρτίσεως 
καί στή βελτίωση τής καταρτίσεως, στή δημιουργία 
θέσεων επαγγελματικής εκπαιδεύσεως, στή σταθερο­
ποίηση τών συνθηκών απασχολήσεως πού υπάρχουν καί 
στή δημιουργία νέων θέσεων απασχολήσεως γιά τους 
νέους. 
Οί μορφές πού επιλέχθηκαν γιά τό σκοπό αυτό καί τό 
μέγεθος τής οικονομικής υποστηρίξεως πού παρέχουν οί 
κυβερνήσεις γιά τήν εφαρμογή τους, διαφέρουν σημαντι­
κά μεταξύ τους. 'Ιδιαίτερη σημασία αξίζει νά αποδοθεί 
στό πλαίσιο αυτό στό «πρόγραμμα γιά τό μέλλον τών 
νέων» πού ανάπτυξε ή γαλλική κυβέρνηση, γιατί δέν 
επιδιώκεται μέ αυτό τό πρόγραμμα ή προσωρινή 
άπάλυνση τής μοίρας τών νέων άλλα ή δημιουργία 
μόνιμης απασχολήσεως μετά τό τέλος τής επαγγελματι­
κής καταρτίσεως τους. 
V. Προβλήματα τής πολιτικής τής διακινήσεως 
τών εργαζομένων 
29. Ή πολιτική τής Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον 
τομέα τής διακινήσεως τών εργαζομένων πρέπει νά 
διαχωρίζει λοιπόν τή διακίνηση τών εργαζομένων εντός 
τών Κρατών μελών άπό τή μετανάστευση εργαζομένων 
άπό τρίτες χώρες. 
30. Σήμερα βρίσκονται στην Κοινότητα εκτός άπό 1,5 
εκατομμύριο μετανάστες εργαζόμενοι πού προέρχονται 
άπό διάφορα Κράτη μέλη καί 4,5 εκατομμύρια εργαζόμε­
νοι από τρίτες χώρες, οί όποιοι αντιπροσωπεύουν μαζί μέ 
τίς οικογένειες τους εννέα εκατομμύρια άτομα. Μεταξύ 
αυτών τών εργαζομένων υπάρχουν ήδη πολλοί άνεργοι 
(περίπου 500 χιλιάδες). Τό ποσοστό πού αντιπροσω­
πεύουν αυτές οί ομάδες στό συνολικό πληθυσμό, τόσο σέ 
σχέση μέ τή χώρα προελεύσεως όσο καί σέ σχέση μέ τή 
χώρα πού τους φιλοξενεί, εξελίχθηκε διαφορετικά σέ κάθε 
'Αριθ. C 252/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 27. 9. 82 
Κράτος μέλος της Κοινότητας. Ένώ π.χ. στην 'Ομοσπον­
διακή Δημοκρατία της Γερμανίας καί τή Γαλλία, τό 
ποσοστό των εργαζομένων πού προέρχονται από τρίτες 
χώρες ανέρχεται σέ 7 ή 8% τών απασχολουμένων μέ 
εξαρτημένη σχέση εργασίας, στην 'Ιρλανδία, στην 'Ιτα­
λία καί στην Ελλάδα αποτελούν λιγότερο από 1 %. 
31. Τά προβλήματα πού αντιμετωπίζουν οί διακινούμε­
νοι εργαζόμενοι στην Κοινότητα όσον άφορα τίς συνθήκες 
εργασίας, στεγάσεως, εκπαιδεύσεως καί καταρτίσεως, 
συμπεριλαμβανομένων καί τών προβλημάτων τών παι­
διών τών διακινουμένων εργαζομένων, είναι παντού σχε­
δόν τά ϊδια. 
32. Έκτος από αυτό, επιβάλλεται νά εξετασθεί τό όλο 
πρόβλημα της πολιτικής τής διακινήσεως τών εργαζομέ­
νων ύπό τό φώς τής επιδεινωμένης καταστάσεως στην 
οικονομία καί στην απασχόληση, ιδιαίτερα σέ βάρος τών 
διακινουμένων εργαζομένων στην Κοινότητα, καθώς καί 
ύπό τό φώς τών δύσκολων οικονομικών προβλημάτων 
πού αντιμετωπίζουν οί χώρες προελεύσεως αυτών τών 
εργαζομένων. Ή ΟΚΕ υποστηρίζει όμως τήν άποψη ότι 
πρέπει νά παραμείνουν σέ ισχύ οί αρχές πού διατυπώθη­
καν σέ παλαιότερες γνωμοδοτήσεις Ο τόσο σχετικά μέ 
τους διακινούμενους εργαζόμενους πού προέρχονται από 
χώρες τής Κοινότητας όσο καί τους εργαζόμενους πού 
προέρχονται από τρίτες χώρες. 
Ή ΟΚΕ τείνει νά διαπιστώσει οτι ή σημερινή οικονομική 
κρίση ευνοεί τήν επέκταση τάσεων εχθρικής στάσεως 
απέναντι στους αλλοδαπούς. Τονίζει γι' αυτό, όπως έχει 
τονίσει καί σέ προηγούμενες γνωμοδοτήσεις, ότι ή Κοινό­
τητα - άλλα καί οί εθνικές αρχές - καθώς καί οί 
κοινωνικοί εταίροι πρέπει νά λάβουν αποτελεσματικές 
πρωτοβουλίες κατά τής καταστάσεως αυτής. 
33. "Οσον άφορα τους εργαζόμενους πού διακινούνται 
άπό Κράτη μέλη, εντός τής Κοινότητας, ή ΟΚΕ ήταν 
πάντα υπέρ τής παροχής ϊσων δικαιωμάτων σέ όλους 
αυτούς τους εργαζόμενους (προτεραιότητα τής εσωτερι­
κής αγοράς εργασίας), πράγμα πού σημαίνει ότι όλοι οί 
εργαζόμενοι πού προέρχονται άπό Κράτη μέλη πρέπει νά 
έχουν τό δικαίωμα τής ελεύθερης κυκλοφορίας, όπως 
ορίζει τό άρθρο 48 καί έπόμ. τής συνθήκης τής Ρώμης. 
34. Σέ πολλές περιπτώσεις δέν έχουν εξισωθεί πλήρως 
οί συνθήκες απασχολήσεως καί τά δικαιώματα τών 
εργαζομένων πού προέρχονται άπό άλλες χώρες τής 
Κοινότητας μέ τίς συνθήκες απασχολήσεως καί τά δικαι­
ώματα πού ισχύουν γιά τους εργαζόμενους τής χώρας πού 
εγκαταστάθηκαν. 'Επιβάλλεται γι' αυτό νά πραγματο­
ποιηθεί τό συντομότερο δυνατό εκ μέρους τών Κρατών 
μελών καί τών κοινωνικών εταίρων ή σχετική εναρ­
μόνιση. 
(') Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε μεταξύ 
άλλων τίς ακόλουθες γνωμοδοτήσεις: 
— Γνωμοδότηση γιά τό πρόγραμμα δράσεως τής Κοινότητας 
υπέρ τών διακινουμένων εργαζομένων καί τών οικογενειών 
τους (εισηγητής: ό κ. Purpura) (ΕΕ αριθ. C 12 τής 
17. 1. 1976). 
— Καταπολέμηση τής παράνομης διακινήσεως καί τής παρά­
νομης απασχολήσεως (εισηγητής: ό κ. Kirschen) (ΕΕ αριθ. 
C 77 τής 30. 3. 1977 καί ΕΕ αριθ. C 269 τής 
13. 11. 1978). 
— Εναρμόνιση τών πολιτικών διακινήσεως έναντι τρίτων 
χωρών (εισηγητής: ό κ. Williams) (ΕΕ αριθ. C 53 τής 
3. 3. 1980). 35. Κατά πρώτο λόγο πρέπει νά ληφθούν όλα τά 
απαραίτητα μέτρα προκειμένου νά τεθεΐ τέρμα στην 
παράνομη μετανάστευση. Στά μέτρα αυτά περιλαμβάνο­
νται ή αποτελεσματικότερη απαγόρευση τής παράνομης 
τοποθετήσεως εργαζομένων καί ή εφαρμογή αποτελεσμα­
τικών μέτρων έναντι τών επιχειρήσεων πού απασχολούν 
εργαζόμενους παράνομα. Ή ΟΚΕ θά ασχοληθεί ξεχωρι­
στά μέ τό θέμα τών ιδιωτικών γραφείων τοποθετήσεως 
εργαζομένων. Ή ΟΚΕ, σύμφωνα μέ τό πνεύμα τής 
γνωμοδοτήσεως της πού υιοθέτησε στίς 23 Φεβρουαρίου 
1977 (2), καλεΐ τό Συμβούλιο νά υιοθετήσει μέ πρώτη 
ευκαιρία σχέδιο οδηγίας σχετικά μέ τήν εναρμόνιση τών 
νομοθεσιών τών Κρατών μελών γιά τήν καταπολέμηση 
τής παράνομης μεταναστεύσεως καί τής παράνομης 
παροχής απασχολήσεως. 
36. Ή είσοδος πολιτικών προσφύγων σέ Κράτη μέλη 
αποτελεί ειδικό πρόβλημα στά πλαίσια τής πολιτικής 
απασχολήσεως. Ή Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει υιοθετήσει 
τίς αρχές τών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τά Κράτη μέλη, 
πού συμφωνούν απόλυτα μέ αυτές τίς αρχές, είναι 
πρόθυμα νά παρέχουν άσυλο σέ πολιτικούς πρόσφυγες 
στό έδαφος τους. Θά ήταν γΓ αυτό αναγκαίο νά βελτιω­
θούν καί νά επισπευσθούν οί απαραίτητες διαδικασίες 
σχετικά μέ τήν αναγνώριση τής ιδιότητας τοΰ πρό­
σφυγα. 
37. Ή ΟΚΕ είναι τής γνώμης ότι όλοι οί εργαζόμενοι 
πού προέρχονται άπό τρίτες χώρες καί εργάζονται γιά ένα 
ορισμένο χρονικό διάστημα στην Κοινότητα, καί επιθυ­
μούν νά μείνουν σ' αυτήν, πρέπει νά έχουν τή δυνατότητα 
νά παραμείνουν μόνιμα στή χώρα όπου εργάζονται. 
Προκειμένου νά ενθαρρυνθούν οί εργαζόμενοι αυτοί νά 
επιστρέψουν οικειοθελώς στην πατρίδα τους, πρέπει νά 
δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στή διατήρηση τών δικαιωμάτων 
πού απόκτησαν ώς μετανάστες στίς χώρες πού τους 
φιλοξένησαν καί ότι έχουν τή δυνατότητα νά αποκτήσουν 
μία επαγγελματική κατάρτιση πού ωφελεί τήν οικονομική 
ανάπτυξη τής πατρίδας τους. 
38. "Οσον άφορα τήν πολιτική ενσωματώσεως, θά 
πρέπει οί διακινούμενοι εργαζόμενοι πού θέλουν νά παρα­
μείνουν στή χώρα μεταναστεύσεως νά έχουν τή δυνατό­
τητα νά βελτιώσουν τίς γλωσσικές τους γνώσεις καί τήν 
κατάρτιση τους. Αυτό άφορα ιδιαίτερα τά παιδιά τών 
διακινουμένων εργαζομένων, γιά τά όποια πρέπει νά 
διατίθενται θέσεις επαγγελματικής καταρτίσεως σέ ισότι­
μη βάση μέ τους υπόλοιπους νέους πού τελειώνουν τό 
σχολείο. Ή σχολική εκπαίδευση αποτελεί ιδιαίτερο πρό­
βλημα επειδή οί αλλοδαποί εργαζόμενοι εγκαθίστανται 
συχνά σέ περιοχές όπου ήδη ζουν πολλά άλλα άτομα τής 
ίδιας θρησκείας καί τής ίδιας γλώσσας. Κατά συνέπεια 
υπάρχουν πολλά σχολεία όπου τά παιδιά τής εν λόγω 
χώρας αποτελούν μειοψηφία σέ σχέση μέ τά παιδιά τών 
διακινουμένων εργαζομένων. Ή ΟΚΕ ζητά γι' αυτό νά 
διατίθενται κατάλληλα σχολεία καί κατάλληλες κατοι­
κίες, πού είναι καί σημαντική προϋπόθεση γιά τήν ενσω­
μάτωση τους στην κοινωνία. Κατά τήν ενσωμάτωση τών 
διακινουμένων εργαζομένων πρέπει νά δοθεί προσοχή 
(2) Γνωμοδότηση γιά τό σχέδιο οδηγίας τοϋ Συμβουλίου περί 
εναρμονίσεως τών νομικών διατάξεων τών Κρατών μελών γιά 
τήν καταπολέμηση τής παράνομης μεταναστεύσεως καί τής 
παράνομης απασχολήσεως, πού υιοθέτησε ή ΟΚΕ στίς 
23 Φεβρουαρίου 1977 (ΕΕ αριθ. C 77 τής 30. 3. 1977). 
27. 9. 82 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 252/45 
σχετικά μέ την προοδευτική συμμετοχή των διακινουμέ­
νων εργαζομένων στην πολιτική ζωή στό επίπεδο της 
τοπικής αυτοδιοικήσεως. Κάθε διακινούμενος εργαζόμε­
νος μπορεί, όμως, νά ασκεί τά προσωπικά του δικαιώμα­
τα όσον άφορα τή θρησκεία του καί τήν πολιτική του 
πεποίθηση, στά πλαίσια του συντάγματος της χώρας πού 
τόν φιλοξενεί. 
41. Λόγω της σοβαρότητας της καταστάσεως των 
διακινουμένων εργαζομένων, ή ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο 
νά εφαρμοστούν κατά προτεραιότητα οι παραπάνω απαι­
τήσεις. Αυτό πρέπει νά γίνει μέ τήν αλληλέγγυα συμβολή 
όλων των Κρατών μελών καί μέ τή συμμετοχή τών 
κοινωνικών εταίρων. Καλεί τήν Επιτροπή νά υποβάλει τίς 
αναγκαίες προτάσεις σχετικά μέ τό θέμα αυτό. Ή Οικο­
νομική καί Κοινωνική Επιτροπή επιφυλάσσεται νά λάβει 
καί ή ϊδια μία πρωτοβουλία σέ αυτό τόν τομέα. 
Ό Πρόεδρος 
της Οικονομικής καί Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Tomas ROSEINGRAVE 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
της γνωμοδοτήσεως της Οικονομικής καί Κοινωνικής Επιτροπής 
Τροπολογίες πού απορρίφθηκαν 
Οι ακόλουθες τροπολογίες πού υποβλήθηκαν σύμφωνα μέ τόν εσωτερικό κανονισμό απορρίφθηκαν κατά τή 
διάρκεια τών συζητήσεων: 
Σελίδα 42 
Στό σημείο 21 νά προστεθεί τό ακόλουθο κείμενο: 
«... καί νά πάρει τολμηρές πρωτοβουλίες γιά νάβγεϊάπό τό αδιέξοδο στον τομέα της ανακατανομής της 
εργασίας.» 
Ψηφοφορία 
Ψήφοι υπέρ: 31, κατά: 42, αποχές: 1. 
Σελίδα 44, σημείο 37, πρώτη περίοδος 
Νά διαγραφούν οί λέξεις «γιά ένα ορισμένο χρονικό διάστημα». 
Αιτιολογία 
Στην περίπτωση πού θά παραμείνει έτσι ή σύνταξη της φράσεως, θά μπορούν νά μείνουν στή χώρα υποδοχής 
μόνον οί μετανάστες εργαζόμενοι πού άσκησαν τή δραστηριότητα τους γιά «ένα ορισμένο χρονικό 
διάστημα». 
Αυτό σημαίνει, κατά τό έξ αντιδιαστολής επιχείρημα, ότι όλοι όσοι έχουν εργασθεί γιά χρονικό διάστημα 
μικρότερο άπό «τό ορισμένο χρονικό διάστημα» θά πρέπει νά εγκαταλείψουν τή χώρα. Δεδομένου ότι 
αποτελεί γενική αρχή νά μπορούν οί εργαζόμενοι μετανάστες πού έγιναν δεκτοί γιά διαμονή στή χώρα 
υποδοχής καί άσκησαν νόμιμα μιά δραστηριότητα νά επιλέγουν ελεύθερα τήν παραμονή ή τήν αναχώρηση 
τους, ή ΟΚΕ δεν μπορεί νά συμφωνήσει μέ ένα κείμενο πού θά μπορούσε νά καλύψει, τελικά, τήν απέλαση 
τών εργαζομένων αυτών. 
Ψηφοφορία 
Ψήφοι υπέρ: 20, κατά: 48, αποχές: 4. ώστε νά μή δημιουργούνται συνοικίες πού έχουν τό 
χαρακτήρα ενός γκέτο. 
39. Ή Ευρωπαϊκή 'Επιτροπή θά πρέπει νά μελετήσει, 
τό συντομότερο, πρότυπα παραδειγματικής πολιτικής 
χωροταξίας καί πολεοδομίας, μέ προοπτική τή λύση τών 
στεγαστικών καί κοινωνικών προβλημάτων τών διακι­
νουμένων εργαζομένων. 
40. Ή ΟΚΕ θά ήθελε, όμως, νά τονίσει ιδιαίτερα ότι 
πρέπει νά εξασφαλισθεί όσο τό δυνατόν ευρύτερη εξίσωση 
τών διακινουμένων εργαζομένων μέ τους πολίτες της 
χώρας πού τους φιλοξενεί. 'Επιβεβαιώνει γιά άλλη μιά 
φορά τή γνώμη πού διατύπωσε παλαιότερα σχετικά μέ τήν 
παροχή πλήρων δικαιωμάτων στους διακινούμενους 
εργαζόμενους στά πλαίσια τών οργάνων αντιπροσωπεύ­
σεως τών εργαζομένων (συνδικάτα, κλπ.), καθώς καί 
"Εγινε στίς Βρυξέλλες, στίς 1 'Ιουλίου 1982. 
Αριθ. C 252/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 27. 9. 82 
Σελίδα 45, σημείο 40 
Στην ένατη γραμμή νά απαλειφθεί ή λέξη «προοδευτική». 
Ψηφοφορία 
Ψήφοι υπέρ: 31, κατά: 39, αποχές: 2. 
Ή υιοθέτηση ορισμένων τροποποιήσεων πού υποβλήθηκαν κατά τή διάρκεια των συζητήσεων είχε σάν 
συνέπεια νά τροποποιηθούν τά ακόλουθα σημεία της γνωμοδοτήσεως τοΰ τμήματος: 
Σελίδα 39, σημείο 3, πρώτη πρόταση 
«Σέ καμιά περίπτωση δεν πρέπει όμως νά παραγνωρισθεί τό γεγονός δτι υπάρχουν τόσο σέ εθνικό όσο 
καί σέ διεθνές επίπεδο οικονομικές καί δημοσιονομικές δυσχέρειες καί ότι γι' αυτό πρέπει, γιά νά 
μπορούν νά χρηματοδοτηθούν τά επειγόντως απαραίτητα μέτρα της πολιτικής απασχολήσεως, νά 
γίνουν οικονομίες σέ άλλους τομείς.» 
Ψηφοφορία γί αυτή τήν τροπολογία 
Ψήφοι υπέρ: 37, κατά: 9, αποχές: 5. 
Σελίδα 44, σημείο 35, τελευταία πρόταση 
«Ή ΟΚΕ επιμένει στην υιοθέτηση τοΰ σχεδίου οδηγίας τοΰ Συμβουλίου περί εναρμονίσεως των νομικών 
διατάξεων τών Κρατών μελών γιά τήν καταπολέμηση της παράνομης μεταναστεύσεως καί της 
παράνομης απασχολήσεως, γιά τήν οποία υιοθέτησε σχετική γνωμοδότηση στίς 23 Φεβρουαρίου 
1977 ('), από τό Συμβούλιο, τό συντομότερο.» 
Ψηφοφορία γι' αυτή τήν τροπολογία 
Ψήφοι υπέρ: 56, κατά: 0, αποχές: 15. 
Ή υιοθέτηση μιας τροπολογίας πού υποβλήθηκε κατά τή διάρκεια τών συζητήσεων είχε σάν συνέπεια νά 
διαγραφούν οί ακόλουθες λέξεις από τή γνωμοδότηση τοΰ τμήματος: 
Σελίδα 45, σημείο 40 
«Θά ήθελε όμως νά τονίσει ιδιαίτερα ότι πρέπει νά εξασφαλισθεί μακροπρόθεσμα όσο τό δυνατόν 
ευρύτερη εξίσωση τών διακινουμένων εργαζομένων μέ τους πολίτες της χώρας πού τους φιλοξενεί.» 
Ψηφοφορία 
Ψήφοι υπέρ: 35, κατά: 31, αποχές: 1. 
Γνωμοδότηση γιά μία πρόταση οδηγίας τοϋ Συμβουλίου περί δευτέρας τροποποιήσεως της 
οδηγίας 76/118/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως τών νομοθεσιών τών Κρατών μελών σχετικά μέ 
ορισμένα διατηρημένα γάλατα μερικώς ή ολικώς αφυδατωμένα πού προορίζονται γιά τήν 
ανθρώπινη διατροφή 
Τό κείμενο πού αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδοτήσεως αυτής δημοσιεύεται στην Επίσημη 
Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. C 84 της 3ης 'Απριλίου 1982, σελίδα 3. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΩΣ 
Τό Συμβούλιο αποφάσισε στίς 27 Απριλίου 1982 νά ζητήσει, σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τοϋ 
άρθρου 43 της συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τή 
γνωμοδότηση τής Οικονομικής καί Κοινωνικής Επιτροπής γιά τήν ανωτέρω πρόταση. 
Β. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τή γνωμοδότηση της γιά τό ανωτέρω θέμα 
κατά τήν 199η σύνοδο τής ολομελείας της, πού πραγματοποιήθηκε στίς Βρυξέλλες, στίς 
30 'Ιουνίου καί 1 'Ιουλίου 1982. 
Τό κείμενο τής γνωμοδοτήσεως αυτής είναι τό ακόλουθο: 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, 
"Εχοντας υπόψη: 
τό άρθρο 43 τής συνθήκης περί ιδρύσεως τής Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, τήν αίτηση γνωμοδοτήσεως τοΰ Συμβουλίου τών Ευρω­
παϊκών Κοινοτήτων τής 27ης Απριλίου 1982 σχετικά μέ 
τήν πρόταση οδηγίας τοΰ Συμβουλίου περί δευτέρας 
τροποποιήσεως τής οδηγίας 76/118/ΕΟΚ περί προσεγγί­
σεως τών νομοθεσιών τών Κρατών μελών σχετικά μέ