Εκθεση της Επιτροπης προς το Συμβουλιο σχετικά με τα αποτελέσματα της εφαρμογής του άρθρου 13, παράγραφος 9 και των άρθρων 22, 23 και 24 της οδηγίας 2000/29/EK του Συμβουλίου της 8ης Μαΐου 2000 περί μέτρων κατά της εισαγωγής στην Κοινότητα οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά ή τα φυτικά προϊόντα και κατά της εξάπλωσής τους στο εσωτερικό της Κοινότητας

Εκθεση της Επιτροπης προς το Συμβουλιο σχετικά με τα ποτελέσματα της εφαρμογής του άρθρου 13, παράγραφος 9 και των άρθρων 22, 23 και 24 της οδηγίας 2000/29/EK του Συμβουλίου της 8ης Μαΐου 2000 περί μέτρων κατά της εισαγωγής στην Κοινότητα οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά ή τα φυτικά προϊόντα και κατά της εξάπλωσής τους στο εσωτερικό της Κοινότητας

Το άρθρο 26 της οδηγίας 2000/29/EK του Συμβουλίου της 8ης Μαΐου 2000 περί μέτρων κατά της εισαγωγής στην Κοινότητα οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά ή τα φυτικά προϊόντα και κατά της εξάπλωσής τους στο εσωτερικό της Κοινότητας [1] ορίζει ότι "το αργότερο στις 20 Ιανουαρίου 2002, η Επιτροπή θα εξετάσει τα αποτελέσματα της εφαρμογής του άρθρου 13, παράγραφος 9 και των άρθρων 22, 23 και 24 και θα υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση συνοδευόμενη από ενδεχόμενες προτάσεις τροποποιήσεων".

[1] ΕΕ L 169, 10.7.2000, σ. 1.

Κατά συνέπεια, σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της εφαρμογής του άρθρου 13 παράγραφος 9 όσον αφορά την υποδομή επιθεωρήσεων καθώς και των άρθρων 22 έως 24 όσον αφορά τις πτυχές «αλληλεγγύη» και «ευθύνη» της οδηγίας 2000/29/EK. Σύμφωνα με το άρθρο 26 της ιδίας οδηγίας, η έκθεση αυτή προτείνει επίσης τροποποιήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι έννοιες "αλληλεγγύη/ευθύνη" απορρέουν από τις προτάσεις που διατυπώθηκαν στο έγγραφο "Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς: Λευκό Βιβλίο που υποβάλλει η Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο", το οποίο υποβλήθηκε στις 14 Ιουνίου 1985 (COM(85) 310 τελικό). Τα σημεία 39 έως 43 του Λευκού Βιβλίου παρουσιάζουν μία σειρά ειδικών δράσεων στον τομέα της φυτοϋγειονομικής προστασίας. Το σημείο 41, αναφέρει ότι "...Θα πρέπει να αναπτυχθεί στο πλαίσιο της Κοινότητας συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για την καταπολέμηση της απάτης και να θεσπιστούν κανόνες ευθύνης σε περίπτωση ζημιών που απορρέουν από δόλιες πρακτικές ή αμέλειες". Το σημείο 5.1.6 της ανακοίνωσης της Επιτροπής "Μια νέα στρατηγική στο φυτοϋγειονομικό τομέα" (επιβλαβείς οργανισμοί) της 10ης Μαρτίου 1987 (COM(87) 97 τελικό) επανέρχεται στην ιδέα αυτή: "... επιπλέον θα ήταν χρήσιμο να θεσπιστούν ομοιόμορφοι κανόνες όσον αφορά την ευθύνη και τη χρηματοδότηση. Αποτέλεσμα: Αυξημένη εμπιστοσύνη όσον αφορά τα φυτοϋγειονομικά μέτρα, μεγαλύτερη ισορροπία στην χρηματοδοτική επιβάρυνση σε περίπτωση εξάπλωσης επιβλαβών οργανισμών που οφείλεται σε μολυσμένο εξοπλισμό."

Νοείται ως:

- "αλληλεγγύη": το κράτος μέλος που είναι "θύμα" εμφάνισης επιβλαβών για τα φυτά οργανισμών, αγνώστων στην επικράτειά του, μπορεί να τύχει χρηματοδοτικής παρέμβασης της Κοινότητας για τα μέτρα που εφαρμόζει για την εξάλειψη και τον έλεγχο των εν λόγω οργανισμών,

και

- "ευθύνη": αν αποδειχθεί ότι ένα κράτος μέλος προκάλεσε την εν λόγω εμφάνιση επιβλαβούς οργανισμού με τη μη τήρηση των κανόνων ή προτύπων που προβλέπονται στη φυτοϋγειονομική νομοθεσία της Κοινότητας, το εν λόγω κράτος μέλος θα πρέπει να επιστρέψει στην Κοινότητα το ποσό της φυτοϋγειονομικής συνεισφοράς που έχει καταβληθεί στο πλαίσιο της αλληλεγγύης.

Η ανάληψη οικονομικής ευθύνης από τα κράτη μέλη στις περιπτώσεις ακατάλληλης εποπτείας, επιθεωρήσεων ή ελέγχων κρίθηκε μέτρο που ευνοεί τη βελτίωση της συμμόρφωσης όσον αφορά τη φυτοϋγειονομική νομοθεσία της Κοινότητας.

Η αρχική πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου COM(89) 647 τελικό της 22ας Ιανουαρίου 1990 [2] (Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 77/93/ΕΟΚ περί των μέτρων προστασίας κατά της εισαγωγής στα κράτη μέλη οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά ή τα φυτικά προϊόντα) η οποία περιελάμβανε διατάξεις σχετικές με την αλληλεγγύη και την ευθύνη, όπως τροποποιήθηκε από την πρόταση COM(91) 246 τελικό της 17ης Ιουλίου 1991 [3], αποτέλεσε το αντικείμενο εντόνων συζητήσεων στο Συμβούλιο επί σειρά ετών, οι οποίες οδήγησαν στη θέσπιση της οδηγίας 97/3/EK του Συμβουλίου της 20ης Ιανουαρίου 1997 [4] για την τροποποίηση της οδηγίας 77/93/ΕΟΚ [5] περί των μέτρων προστασίας κατά της εισαγωγής στα κράτη μέλη οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά ή τα φυτικά προϊόντα και κατά της εξάπλωσής τους στην Κοινότητας. Η οδηγία τέθηκε σε ισχύ στις 30 Ιανουαρίου 1997, εφόσον τα κράτη μέλη όφειλαν να θεσπίσουν τις απαραίτητες διατάξεις πριν από την 1η Απριλίου 1998.

[2] ΕΕ C 31, 9.2.1990, σ. 8.

[3] ΕΕ C 205, 6.8.1991, σ. 16.

[4] ΕΕ L 27, 30.1.1997, σ. 30.

[5] ΕΕ L 26, 31.1.1977, σ. 20.

Οι διατάξεις της οδηγίας 97/3/EK διευκρινίστηκαν περαιτέρω από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2051/97 της Επιτροπής της 20ης Οκτωβρίου 1997 περί καθορισμού των λεπτομερειών εφαρμογής των διατάξεων που αφορούν τη χορήγηση χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας για τον "φυτοϋγειονομικό έλεγχο" [6], ο οποίος καθορίζει τις προθεσμίες υποβολής ενός φακέλου αλληλεγγύης στη διάρκεια ενός έτους προκειμένου να ληφθεί υπόψη για τη χρηματοδοτικής συμμετοχής από το διαθέσιμο προϋπολογισμό του ιδίου έτους.

[6] ΕΕ L 287, 21.10.1997, σ. 13.

Η οδηγία 97/3/EK περιελάμβανε επίσης διατάξεις σχετικά με τα μέτρα υποδομών και προέβλεπε ότι οι λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής των διατάξεων σχετικά με την αλληλεγγύη θα διευκρινίζονταν με δύο κανονισμούς εφαρμογής, από τους οποίους ο ένας θα κάλυπτε το γενικό καθεστώς της αλληλεγγύης και ο άλλος (προαιρετική διάταξη) θα κάλυπτε την ειδική πτυχή του "διαφυγόντος κέρδους". Το σύνολο των διατάξεων της εν λόγω οδηγίας 97/3/EK ενσωματώθηκε στη συνέχεια στην οδηγία 2000/29/EK του Συμβουλίου η οποία αποτελεί κωδικοποίηση της οδηγίας 77/93/ΕΟΚ.

2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

2.1. Άρθρο 13 παράγραφος 9 "Υποδομή επιθεώρησης"

2.1.1. Περιγραφή του άρθρου

Το άρθρο 13 παράγραφος 9 προβλέπει τους γενικούς κανόνες για τη χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας προς τα κράτη μέλη προκειμένου να ενισχυθεί η υποδομή επιθεωρήσεων, εφόσον πρόκειται για φυτοϋγειονομικούς ελέγχους που διενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 2000/29/EK.

"Η συνεισφορά αυτή αποσκοπεί στη βελτίωση του εξοπλισμού των σταθμών επιθεώρησης που δεν ευρίσκονται στον τόπο προορισμού, ώστε να διαθέτουν τον εξοπλισμό και τις εγκαταστάσεις που απαιτούνται για τις εργασίες επιθεώρησης και εξέτασης, ενδεχομένως δε και για τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 13, παράγραφος 11 της οδηγίας 2000/29/EK, πέρα από το επίπεδο που έχει ήδη επιτευχθεί με τη συμμόρφωση προς τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις που καθορίζονται στις εκτελεστικές διατάξεις σύμφωνα με την παράγραφο 8, τέταρτο εδάφιο του ιδίου άρθρου".

"Η Επιτροπή προτείνει την εγγραφή των κατάλληλων προς το σκοπό αυτό κονδυλίων στο γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης".

"Εντός των ορίων των διαθέσιμων για τους σκοπούς αυτούς πιστώσεων, η κοινοτική συνεισφορά καλύπτει μέχρι το 50% των δαπανών που αφορούν άμεσα τη βελτίωση εξοπλισμού και εγκαταστάσεων" (ενίοτε 70% σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις και κατόπιν απόφασης του Συμβουλίου, άρθρο 25 της οδηγίας 2000/29/EK).

Για το σκοπό αυτό, στην οδηγία 98/22/EK της 15ης Απριλίου 1998 [7] εκτίθενται αναλυτικά οι ελάχιστες απαιτήσεις εξοπλισμού των σταθμών επιθεώρησης φυτών, φυτικών προϊόντων ή άλλων αντικειμένων που προέρχονται από τρίτες χώρες, διαφορετικούς από εκείνους του τόπου προορισμού.

[7] ΕΕ L 126, 28.4.1998, σ. 26.

Οι λεπτομερείς κανόνες όσον αφορά την παρέμβαση αυτή, οι οποίοι καθορίζονται σε κανονισμό εφαρμογής, καθώς και ο καθορισμός της χρηματικής συνεισφοράς και του ύψους της, θεσπίζονται με απόφαση της Επιτροπής. Για τη χορήγηση της χρηματικής αυτής συνδρομής, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος παρέχει τα απαιτούμενα στοιχεία και έγγραφα. Εφόσον απαιτείται, είναι δυνατόν να διενεργηθούν έρευνες υπό τον έλεγχο της Επιτροπής, από τους εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στο άρθρο 21 της οδηγίας 2000/29/EK.

2.1.2. Πορεία της εφαρμογής του άρθρου

Μετά τη θέση σε ισχύ της οδηγίας 97/3/EK, μεγάλος αριθμός σχεδίων κανονισμού της Επιτροπής, τα οποία απέβλεπαν στη θέσπιση λεπτομερών κανόνων για την υλοποίηση των λεπτομερειών εφαρμογής που περιγράφονται στο άρθρο 13 παράγραφος 9, οδήγησαν στην έκδοση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 998/2002 της Επιτροπής της 11ης Ιουνίου 2002 περί θεσπίσεως λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή των διατάξεων που αφορούν την κατανομή της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας προς τα κράτη μέλη, προκειμένου να ενισχυθεί η υποδομή επιθεωρήσεων για τη διενέργεια φυτοϋγειονομικών ελέγχων σε φυτά και φυτικά προϊόντα που προέρχονται από τρίτες χώρες [8].

[8] ΕΕ L 152 της 12.6.2002, σ. 16, όπως διορθώθηκε με την ΕΕ L 153 της 13.6.2002, σ. 18 (διορθωτικό).

Στον κανονισμό αυτό εκτίθενται αναλυτικά: οι διοικητικοί κανόνες για την υποβολή της αίτησης, οι πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται όσον αφορά το σταθμό επιθεώρησης που πρέπει να εξοπλιστεί, η αιτιολόγηση και η περιγραφή του εξοπλισμού/των εγκαταστάσεων που πρέπει να αγοραστούν καθώς και ένα σχέδιο χρηματοδότησης για την αγορά τους.

Ο κανονισμός προβλέπει ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν προηγουμένως αιτήσεις για τις δαπάνες στις οποίες θα πρέπει να προβούν. Οι δαπάνες αυτές εξετάζονται στη συνέχεια από την Επιτροπή η οποία καταρτίζει κατάλογο των δαπανών που ανταποκρίνονται στα κριτήρια του κανονισμού. Ο κατάλογος των επιλέξιμων εξοπλισμών/εγκαταστάσεων περιορίζεται σε όσους είναι άμεσα απαραίτητοι για τις δραστηριότητες επιθεώρησης.

Τα προγράμματα δαπανών που επιλέγονται ταξινομούνται στη συνέχεια βάσει της προστιθέμενης αξίας τους και της προτεραιότητάς τους: οι σταθμοί επιθεώρησης που απαιτούν σημαντική αναδιάρθρωση, καθώς και οι σταθμοί επιθεώρησης που πρέπει να βελτιωθούν σύμφωνα με το πόρισμα στο πλαίσιο αποστολής του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ). Ο τελικός κατάλογος των προς επιδότηση προγραμμάτων υποβάλλεται προς συζήτηση στη Μόνιμη Φυτοϋγειονομική Επιτροπή (ΜΦΓ).

Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι το Συμβούλιο δεν έχει μέχρι στιγμής προσδιορίσει τις περιπτώσεις στις οποίες η χρηματοδοτική συνεισφορά που αναφέρεται στο άρθρο 13, παράγραφος 9, μπορεί να φθάσει στο 70 % των επιλέξιμων δαπανών (άρθρο 25 της οδηγίας 2000/29/EK).

Επί του παρόντος, τα χρηματοδοτικά μέσα που διατίθενται για την εν λόγω δράση ανέρχονται σε 100.000 - 200.000 EUR ετησίως. Είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι η διεύρυνση των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης θα ενισχύσει την ανάγκη πρόσθετων μέσων στον τομέα αυτό.

Για το 2002, ο κανονισμός προέβλεψε, κατ´εξαίρεση, ότι οι αιτήσεις των κρατών μελών πρέπει να έχουν υποβληθεί το αργότερο στις 15 Ιουλίου. Η Επιτροπή έλαβε τέσσερις αιτήσεις οι οποίες βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της αξιολόγησης.

2.2. Άρθρα 22 και 23 ("Αλληλεγγύη")

2.2.1. Περιγραφή των άρθρων

2.2.1.1. Η αρχή

Το άρθρο 22 ορίζει ότι, "σε περίπτωση εμφάνισης ή ύπαρξης υποψιών περί της εμφάνισης επιβλαβών οργανισμών συνεπεία εισαγωγής ή διάδοσής τους στην Κοινότητα, τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν χρηματοδοτική συνεισφορά "φυτοϋγειονομικού ελέγχου" της Κοινότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 23 και 24, για την κάλυψη των δαπανών που αφορούν άμεσα τα απαραίτητα μέτρα που ελήφθησαν ή προβλέπονται για την καταπολέμηση των επιβλαβών αυτών οργανισμών προκειμένου να εξαλειφθούν, ή αν αυτό δεν είναι εφικτό, να ελεγχθούν. Η Επιτροπή προτείνει την εγγραφή επαρκών πιστώσεων στο γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το σκοπό αυτό".

Για να τύχει της χρηματοδοτικής αυτής συνεισφοράς, το κράτος μέλος οφείλει να έχει κοινοποιήσει την εμφάνιση του εν λόγω επιβλαβούς οργανισμού, ανεξάρτητα από το αν αυτός περιλαμβάνεται ή όχι στα παραρτήματα I και II της οδηγίας 2000/29/EK.

Θα πρέπει επίσης "ο επιβλαβής αυτός οργανισμός να συνιστά άμεσο κίνδυνο για ολόκληρη την Κοινότητα ή τμήμα της λόγω της εμφάνισής του σε ζώνη στην οποία δεν είχε εμφανιστεί κατά το παρελθόν, είχε εξαλειφθεί ή βρίσκεται υπό εξάλειψη" και να έχει "εισαχθεί σε αυτή τη ζώνη με παρτίδες φυτών, φυτικών προϊόντων ή άλλων αντικειμένων που προέρχονται από τρίτη χώρα ή άλλη ζώνη της Κοινότητας".

2.2.1.2. Περιγραφή των "απαραίτητων μέτρων" που αναφέρονται στο άρθρο 22:

Τα απαραίτητα μέτρα (βλέπε για περισσότερες λεπτομέρειες το άρθρο 23 παράγραφος 2 της οδηγίας 2000/29/EK) μπορούν, για παράδειγμα, να συνίστανται:

α) στην καταστροφή ή την απολύμανση,

β) στη διενέργεια επιθεωρήσεων ή δοκιμών,

γ) σε απαγορεύσεις ή περιορισμούς της χρήσης.

Για τα μέτρα που εκτίθενται στα σημεία α) και β) του σημείου 2.2.1.2, η χρηματοδοτική συνεισφορά καλύπτει τις δαπάνες που πραγματοποιούνται από κρατικούς πόρους καθώς και τις αποζημιώσεις για οικονομικές ζημίες, εκτός από το διαφυγόν κέρδος. Ως οικονομικές ζημίες νοούνται: η απόσβεση και συντήρηση των μηχανών και των κτιρίων, τα μισθώματα που καταβάλλονται για μίσθωση γης, φόροι, κυρώσεις για συμβάσεις που δεν τηρήθηκαν ... εφόσον δεν καλύπτονται από εισόδημα που προέρχεται από εναλλακτική καλλιέργεια. Τα έξοδα αυτά μπορούν να είναι πραγματικά ή κατ´εκτίμηση. Θα πρέπει λοιπόν να παρέχονται λεπτομερείς εξηγήσεις όσον αφορά τον τρόπο υπολογισμού τους.

Κατά παρέκκλιση, "Για τα μέτρα που εκτίθενται στο σημείο γ), ένας εκτελεστικός κανονισμός θα μπορεί να προσδιορίζει, κατά παρέκκλιση, τις περιπτώσεις στις οποίες η αποζημίωση για το διαφυγόν κέρδος (το οποίο απορρέει από μέτρα απαγόρευσης ή περιορισμού της χρήσης, η έννοια συνδέεται άμεσα με την πώληση των προϊόντων και το καθαρό εισόδημα της εκμετάλλευσης) θεωρείται δαπάνη που αφορά άμεσα τα απαραίτητα μέτρα καθώς και των ισχυόντων χρονικών περιορισμών, με μέγιστο όριο τα τρία έτη." Οι εν λόγω περιπτώσεις παρέκκλισης δεν έχουν μέχρι στιγμής προσδιοριστεί.

Η ερμηνεία της έννοιας "κρατικοί πόροι" αποτέλεσε το αντικείμενο συζητήσεων. Στο πλαίσιο της αλληλεγγύης, πρόκειται για χρηματοδοτικά μέσα που δεν προέρχονται απαραίτητα από τον εθνικό προϋπολογισμό, αλλά μπορεί να παρέχονται μέσω κάποιου ενδιάμεσου φορέα, όπως μίας ένωσης παραγωγών, υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται από ενώσεις παραγωγών μπορούν να θεωρηθούν ότι προέρχονται από κρατικούς πόρους αν οι εν λόγω ενώσεις έχουν λάβει μέτρα εξάλειψης σύμφωνα με τις οδηγίες των φυτοϋγειονομικών αρχών και χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό, από φόρο υπέρ τρίτων ή υποχρεωτική εισφορά για όλους τους παραγωγούς σε ένα συγκεκριμένο τομέα ή ζώνη. Αντίθετα, όταν μία ένωση χρηματοδοτείται από τους πόρους των μελών της, η δε συμμετοχή δεν είναι υποχρεωτική, δεν εμπλέκονται κρατικοί πόροι.

Σε καμία περίπτωση δεν καλύπτονται οι τρέχουσες δαπάνες λειτουργίας του αρμόδιου επίσημου οργανισμού (Υπηρεσία Προστασίας Φυτών).

Η εμπορική αξία του κατεστραμμένου υλικού (δηλαδή υλικού πράγματι ή ενδεχομένως μολυσμένου) το οποίο προέρχεται από το συγκεκριμένο φορτίο καθώς και για τα μειωμένα έσοδα λόγω της διάθεσης ή επεξεργασίας του δεν είναι επιλέξιμα για επιστροφή.

2.2.1.3. Υποβολή φακέλου

Για να τύχει της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος υποβάλλει αίτηση στην Επιτροπή εντός προκαθορισμένης προθεσμίας ("το αργότερο κατά τη διάρκεια του έτους που ακολουθεί τη διαπίστωση της εμφάνισης του επιβλαβούς οργανισμού"). Η Επιτροπή και τα υπόλοιπα κράτη μέλη λαμβάνουν όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες (άρθρο 23 παράγραφος 4) σχετικά με το φάκελο. Τα απαραίτητα μέτρα, το χρονοδιάγραμμά τους, τα επιτευχθέντα αποτελέσματα και το πραγματικό ή κατ´εκτίμηση κόστος των δαπανών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν, καθώς και το μερίδιο των δαπανών που αντιπροσωπεύουν οι δημόσιες πιστώσεις, διευκρινίζονται επίσης από το κράτος μέλος που υποβάλλει την αίτηση.

Η χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας κατανέμεται όπως ακριβώς και οι δαπάνες υποδομής, με την έκδοση μιας ή περισσοτέρων αποφάσεων της Επιτροπής, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του κινδύνου που παρουσιάζει ο επιβλαβής οργανισμός, στην εμφάνιση του οποίου οφείλεται η ανάληψη δράσης. Η συμμετοχή αυτή καλύπτει έως και 50% και, στην περίπτωση αποζημίωσης διαφυγόντων κερδών, έως και 25 % των δαπανών που έχουν σχέση με τα απαραίτητα μέτρα.

2.2.1.4. Διάθεση των πιστώσεων

Τα μέτρα πρέπει να έχουν ληφθεί ή να προβλέπεται να ληφθούν εντός προθεσμίας που δεν υπερβαίνει τα δύο έτη από την ημερομηνία εμφάνισης ενός επιβλαβούς οργανισμού. Η εν λόγω περίοδος μπορεί να παραταθεί, εφόσον η εξέταση της κατάστασης επιτρέπει το συμπέρασμα ότι οι στόχοι των μέτρων θα υλοποιηθούν εντός ευλόγου πρόσθετου χρονικού διαστήματος. Η χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας κατά τα εν λόγω έτη θα είναι φθίνουσα. Λεπτομερείς κανόνες προβλέπονται στην περίπτωση κατά την οποία τα μέτρα αφορούν την προστασία κοινοτικών εδαφών εκτός του εδάφους του συγκεκριμένου κράτους μέλους.

Το συγκεκριμένο κράτος μέλος επιστρέφει στην Κοινότητα το σύνολο ή μέρος του ποσού που του έχει χορηγηθεί όταν, για παράδειγμα, δεν έχουν εφαρμοστεί τα απαραίτητα μέτρα ή έχουν εφαρμοστεί με μη ικανοποιητικό τρόπο. Επιπλέον, η καταβολή της εισφοράς παύει αν τα μέτρα δεν κρίνονται πλέον απαραίτητα.

2.2.2. Πορεία της εφαρμογής των άρθρων

2.2.2.1. Εξέλιξη του διαθέσιμου προϋπολογισμού 1997-2002

Από το 1997, η Επιτροπή δέχθηκε τις πρώτες αιτήσεις χρηματοδότησης της αλληλεγγύης. Η αξιολόγηση των πρώτων φακέλων οικονομικής αλληλεγγύης ξεκίνησε το Φεβρουάριο 1999. Ως εκ τούτου, δεν μπόρεσαν να χρησιμοποιηθούν οι διαθέσιμες πιστώσεις του 1997 και 1998 (400.000 EUR για κάθε οικονομικό έτος).

Από το 1999 έως το 2001, υποβλήθηκαν και εξετάστηκαν 57 φάκελοι. Οι επιλέξιμοι φάκελοι αποτέλεσαν το αντικείμενο μιας σειράς αποφάσεων της Επιτροπής για την χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας, με τελευταία την απόφαση της Επιτροπής 2001/811/EK της 21ης Νοεμβρίου 2001 [9]. Συνολικά καταβλήθηκαν 1.654.513 EUR. Με την πάροδο των ετών, ο διαθέσιμος προϋπολογισμός αυξήθηκε σταδιακά, όπως περιγράφεται κατωτέρω στον πίνακα 1.

[9] ΕΕ L 306 της 23.11.2001, σ. 25.

Πίνακας 1: Εξέλιξη του διαθέσιμου προϋπολογισμού (σημερινό κονδύλι: B1-333)

Έτος // Διαθέσιμος προϋπολογισμός (σε EUR)

1997 // 400 000

1998 // 400 000

1999 // 300 000

2000 // 500 000

2001 // 900 000

2002 // 1 300 000

Σύνολο // 3 800 000

2.2.2.2. Διαδικασία χορήγησης της χρηματοδοτικής συνεισφοράς

Η ακρίβεια των στοιχείων του φακέλου έχει τεράστια σημασία. Για το σκοπό αυτό έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες σύνταξης "κατευθυντηρίων γραμμών" (μεγάλος αριθμός διαδοχικών εκδόσεων). Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές αποτελούνται από πολλά μέρη: πρώτα απ´όλα, παρέχονται εξηγήσεις και διευκρινίζονται τα κριτήρια γενικής επιλεξιμότητας ενός φακέλου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ύπαρξη εμπορικού κυκλώματος πίσω από την εμφάνιση ενός επιβλαβούς οργανισμού. Εξετάζεται επίσης η αποδεκτή διάρκεια των μέτρων. Στη συνέχεια, αναλύεται διεξοδικά ο τρόπος κατάρτισης ενός φακέλου και διευκρινίζονται τα τεχνικά παραρτήματα που πρέπει να επισυνάπτονται. Παρέχονται επίσης χρήσιμα παραδείγματα στοιχείων εκτίμησης για να συμπληρωθεί η αξιολόγηση του φακέλου. Στη συνέχεια, ακολουθεί συγκεντρωτικός κατάλογος των "απαραίτητων μέτρων" που είναι επιλέξιμα. Διευκρινίζεται επίσης η έννοια των "κρατικών πόρων" ένα μέρος αφιερώνεται επίσης στην έννοια των "πληρωμών" βάσει των διαφόρων κατηγοριών μέτρων (καταστροφή - απολύμανση, επιθεωρήσεις και δοκιμές, αποζημίωση για οικονομικές ζημίες εκτός του διαφυγόντος κέρδους). Η παρουσίαση των οικονομικών παραρτημάτων του φακέλου, σημαντικό στοιχείο ενδεχόμενης χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας, εξετάζεται διεξοδικά. Το έγγραφο συμπληρώνεται με υποδείγματα εγγράφων για την υποβολή του φακέλου όπως το έντυπο αίτησης, το σχέδιο χρηματοδότησης και άλλες χρήσιμες πληροφορίες όπως το γλωσσάριο τεχνικών όρων και τα επίπεδα και αντιστοιχίες σύμφωνα με τη στατιστική ονοματολογία εδαφικών μονάδων NUTS, η οποία συμβάλλει στη χαρτογράφηση της ζώνης εμφάνισης της εστίας.

Οι φάκελοι που έχουν καταρτιστεί και κριθεί πλήρεις εξετάζονται στη συνέχεια στο πλαίσιο των ειδικών ομάδων εργασίας της Μόνιμης Φυτοϋγειονομικής Επιτροπής. Κατά το πρώτο εξάμηνο του ημερολογιακού έτους, η ομάδα εργασίας αποφασίζει ποιοι φάκελοι είναι επιλέξιμοι για χρηματοδοτική συνδρομή. Στη συνέχεια, οι συνδρομές αυτές υπολογίζονται για τους διάφορους φακέλους βάσει του διαθέσιμου προϋπολογισμού και λαμβάνοντας υπόψη, εφόσον απαιτείται, ένα συντελεστή μείωσης (προς το παρόν, οι κανόνες που διέπουν την εν λόγω μείωση δεν έχουν καθοριστεί με νομοθετική πράξη). Το σύνολο ενσωματώνεται σε ένα σχέδιο απόφασης της Επιτροπής, το οποίο υποβάλλεται για γνωμοδότηση στη Μόνιμη Φυτοϋγειονομική Επιτροπή. Μετά την ευνοϊκή γνωμοδότηση και την έγκρισή τους από την Επιτροπή, οι χρηματοδοτικές συνδρομές καταβάλλονται στα κράτη μέλη το συντομότερο δυνατόν.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2051/97 της Επιτροπής της 20ής Οκτωβρίου 1997 περί καθορισμού των λεπτομερειών εφαρμογής των διατάξεων που αφορούν τη χορήγηση χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας για το "φυτοϋγειονομικό έλεγχο" περιελάμβανε μερικές μόνο λεπτομέρειες, ιδίως όσον αφορά τη μορφή και τις προθεσμίες, σχετικά με την υποβολή των φακέλων. Από την κτηθείσα πείρα κατά την εξέταση των φακέλων φάνηκε ότι οι διατάξεις του κανονισμού αυτού είναι ελλιπείς. Συνεπώς, σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 5, πέμπτο εδάφιο, της οδηγίας 2000/29/EK του Συμβουλίου, συντάχθηκε κανονισμός της Επιτροπής ο οποίος καθορίζει τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής των διατάξεων σχετικά με τη χορήγηση χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο πλαίσιο του φυτοϋγειονομικού ελέγχου και καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2051/97. Ο εν λόγω κανονισμός εκδόθηκε από την Επιτροπή (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1040/2002 της Επιτροπής της 14ης Ιουνίου 2002 [10]). Ο κανονισμός αυτός θα εφαρμοστεί στους φακέλους που θα υποβάλλονται από το 2003.

[10] ΕΕ L 157 της 15.6.2002, σ. 38.

Στον κανονισμό αυτό εκτίθεται αναλυτικά οι πληροφορίες τις οποίες πρέπει να περιέχει ο φάκελος: γενικές πληροφορίες σχετικά με την εμφάνιση του επιβλαβούς οργανισμού, κοινοποίηση σύμφωνα με την οδηγία 2000/29/EK, αναλυτική περιγραφή των μέτρων που έχουν ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν συμπεριλαμβανομένης της επίσημης κοινοποίησής τους από τις υπηρεσίες του κράτους μέλους και πληροφορίες όσον αφορά την ταυτότητα της παρτίδας από την οποία ξεκίνησε η μόλυνση. Ζητούνται επίσης αναλυτικά στοιχεία όσον αφορά τα ποσά έχουν καταβληθεί ή πρόκειται να καταβληθούν, αναφέροντας επίσης το μερίδιο των δημοσίων πιστώσεων στα ποσά αυτά. Κατόπιν εξέτασης των φακέλων, οι υπηρεσίες της Επιτροπής καταρτίζουν κατάλογο στον οποίο ταξινομούνται οι φάκελοι βάσει ορισμένων προτεραιοτήτων: προστασία των συμφερόντων της Κοινότητας στο σύνολό της, μεγάλη πιθανότητα αποτελεσματικότητας και εντοπισμού της παρτίδας στην οποία οφείλεται η μόλυνση. Λαμβάνονται υπόψη μόνο οι φάκελοι με ελάχιστο ποσό επιλέξιμων δαπανών 50.000 EUR. Όπως και για τον κανονισμό σχετικά με τις υποδομές επιθεώρησης, ο κατάλογος των επιλεγέντων φακέλων εγκρίνεται με απόφαση της Επιτροπής.

Επιπλέον, το νομικό πλαίσιο όσον αφορά το "διαφυγόν κέρδος" (άρθρο 23 σημείο 3, τελευταίο εδάφιο της οδηγίας 2000/29/EK) δεν υφίσταται ακόμη στο βαθμό που οι προβλεπόμενες "περιπτώσεις" δεν έχουν ακόμα καθοριστεί.

2.2.2.3. Επιτόπιοι έλεγχοι

Η υπηρεσία που είναι επιφορτισμένη με τους φακέλους (ΓΔ SANCO E.1), πραγματοποίησε αποστολή στην Πορτογαλία με σκοπό την αξιολόγηση του φακέλου αλληλεγγύης σχετικά με τη φαιά σήψη σε διάφορα Solanaceae στην Πορτογαλία. Αυτός ο τύπος αποστολών αξιολόγησης, διαφορετικός από τις αποστολές επιθεώρησης του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων, οι οποίοι βασίζονται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 της οδηγίας 2000/29/EK, ενδέχεται να γίνει συχνότερος στο μέλλον. Οι αποστολές αυτές αποβλέπουν στη διενέργεια ελέγχου όσον αφορά την τεκμηρίωση και στην εξακρίβωση της συμμόρφωσης και της επιλεξιμότητας των δαπανών. Η ομάδα αξιολόγησης θα αποτελείται στο μέλλον από εκπροσώπους της SANCO E.1 καθώς και τις υπηρεσίες που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση του προϋπολογισμού (ΓΔ SANCO A.3).

2.2.3. Στατιστικά στοιχεία σχετικά με τους φακέλους "αλληλεγγύη"

Οι πίνακες που ακολουθούν παρέχουν μια λεπτομερέστερη εικόνα των φακέλων "αλληλεγγύη" που έχουν εξεταστεί από το 1999. Στον πίνακα 2 φαίνονται οι αποφάσεις που δημοσιεύθηκαν από το 1999 σχετικά με τη χρηματοδοτική συνδρομή. Από το 2000, η χρηματοδοτική συνδρομή "αλληλεγγύης" ρυθμίζεται με τη δημοσίευση μιας ετήσιας απόφασης της Επιτροπής.

Πίνακας 2: Αποφάσεις που έχει εκδοθεί από το 1999

Προϋπολογισμός του έτους // Αριθμός αποφάσεων

1999 // 5 (2000/34/EK έως 2000/38/EK) [11]

[11] ΕΕ L 12 της 18.1.2000, σ. 26, ΕΕ L 12 της 18.1.2000, σ. 28, ΕΕ L 12 της 18.1.2000, σ. 30, ΕΕ L 12 της 18.1.2000, σ. 32, ΕΕ L 12 της 18.1.2000, σ. 34.

2000 // 1 (2001/14/EK) [12]

[12] ΕΕ L 4 της 9.1.2001, σ. 25.

2001 // 1 (2001/811/EK)

Ο πίνακας 3 παρέχει τα στατιστικά στοιχεία των φακέλων που υποβλήθηκαν κατά την υπό εξέταση περίοδο

Πίνακας 3: Αριθμός των φακέλων που υποβλήθηκαν / έγιναν δεκτοί

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) χρηματοδοτική συνδρομή που έχει διαιρεθεί δια του συνόλου των επιλέξιμων δαπανών. Κάθε έτος ενός προγράμματος εξάλειψης αντιπροσωπεύει συνήθως ένα φάκελο

(**) τα ποσοστά που εκτίθενται στον πίνακα αναφέρονται στους φακέλους που αφορούν δύο έτη κατ´ανώτατο όριο. Κατ´εφαρμογή της αρχής της σταδιακής μείωσης, τα προγράμματα λαμβάνουν συνδρομή κατώτερη του 50 % από το τρίτο έτος και μετά.

Τάση για το 2002

Για το έτος 2002, τα κράτη μέλη υπέβαλαν 7 φακέλους οι οποίοι αντιπροσωπεύουν συνολικές δαπάνες περίπου 3.100.000 EUR.

Ο πίνακας 4 παρουσιάζει τα στοιχεία των φακέλων ανά κράτος μέλος. Ανάμεσα στα 7 κράτη μέλη που έχουν ήδη υποβάλει φάκελο, οι 3 χώρες που έχουν λάβει τη μεγαλύτερη χρηματοδοτική συνδρομή είναι η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Γαλλία. Η παρατήρηση αυτή πρέπει να εξεταστεί σε συνάρτηση του αριθμού των υποβληθέντων φακέλων στη διάρκεια ενός έτος, της οικονομικής τους βαρύτητας και του διαθέσιμου προϋπολογισμού κάθε έτος.

Πίνακας 4 : Κατανομή της αλληλεγγύης ανά κράτος μέλος + ετήσια σύνολα των συνεισφορών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) Υπ. φάκ.= υποβληθέντες φάκελοι, Φάκ. που έγιναν δεκτοί = φάκελοι που έγιναν δεκτοί

Το διάγραμμα 1 και ο πίνακας 5 παρέχουν άλλες συμπληρωματικές πληροφορίες ανά κράτος μέλος σχετικά με τις συνεισφορές που έχουν καταβληθεί από το 1999. Το διάγραμμα 1 συνοψίζει με άλλη μορφή τα ποσά που έχουν εγγραφεί στον πίνακα 4 ενώ ο πίνακας 5 παρέχει μία εικόνα των ποσών που έχουν διατεθεί ανά κράτος μέλος και ανά ασθένεια.

Διάγραμμα 1: Συνολική συνεισφορά ανά κράτος μέλος (EUR)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πίνακας 5: Κατανομή των συνεισφορών ανά κράτος μέλος και ανά επιβλαβή οργανισμό

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο πίνακας 6 προσπαθεί να δώσει μια συνοπτική εικόνα των συνεισφορών αλληλεγγύης βάσει των καλλιεργειών που επλήγησαν. Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι τα φυτά της οικογένειας των Solanaceae (πατάτα, ντομάτα, πιπεριά) αντιπροσωπεύουν 50,7% του συνόλου των συνεισφορών αλληλεγγύης. Μια άλλη σημαντική θέση αντιπροσωπεύει η εστία νηματώδους σκώληκα του πεύκου στην Πορτογαλία.

Πίνακας 6: κατανομή των συνεισφορών βάσει των φυτών που έχουν προσβληθεί

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.2.4. Μερικές παρατηρήσεις

Το καθεστώς "αλληλεγγύης" είναι αρκετά πρόσφατο. Είναι δύσκολο να συναφθούν συμπεράσματα από στατιστικές 3-4 ετών, δεδομένου κάθε έτος εφαρμογής προσκομίζει μια νέα σειρά εμπειριών. Για παράδειγμα, είναι ακόμη πολύ πρώιμο να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η αλληλεγγύη αφορά ορισμένες χώρες, εφόσον και άλλα κράτη μέλη υποβάλλουν σήμερα φακέλους.

Η καλή παρουσίαση του φακέλου από τα κράτη μέλη είναι απαραίτητη για τη βελτιστοποίηση του χρόνου που αφιερώνει η Επιτροπή στην αξιολόγησή τους. Αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν πρόκειται για την αξιολόγηση των δικαιολογητικών εγγράφων για τις δαπάνες, τα οποία περιλαμβάνει ο φάκελος. Η καλή αξιολόγηση των εγγράφων του φακέλου πρέπει να συμπληρώνεται από επιτόπια αξιολόγηση από τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι επιφορτισμένες με την εξέταση των φακέλων και τη διαχείριση του προϋπολογισμού (βλ. 2.2.2.3).

Απαραίτητη προϋπόθεση για την αποδοχή του φακέλου αποτελεί η ορθή κοινοποίηση της εμφάνισης του επιβλαβούς οργανισμού (άρθρο 23 παράγραφος 1 της οδηγίας 2000/29/EK). Για να αποφευχθεί κάθε αμφισβήτηση όσον αφορά τη μορφή της κοινοποίησης αυτής, θα ήταν χρήσιμο να διευκρινιστεί στο άρθρο 16 σημείο 1 και πρώτο εδάφιο του σημείου 2 της ιδίας οδηγίας ότι η κοινοποίηση πρέπει να γίνεται εγγράφως, παρόλο που η χρήση του όρου "κοινοποίηση" και το πλαίσιο της χρησιμοποίησής του ενισχύουν την αυστηρή νομική ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στη διάταξη αυτή.

Θα ήταν επίσης επιθυμητό να διεξάγεται η αξιολόγηση των εγγράφων στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, δηλαδή οι οποίοι δεν έχουν σχέση με τις εθνικές υπηρεσίες φυτοπροστασίας που είναι επιφορτισμένες με την υποβολή των φακέλων.

Η έννοια της σταδιακής μείωσης είναι μερικές φορές δύσκολο να καταστεί εμφανής στην πράξη, αν και έχει ληφθεί υπόψη σε πολλές από τις ήδη εκδοθείσες αποφάσεις. Πράγματι, παρόλο που εφαρμόζεται μια μείωση (σε ποσοστό) μεταξύ, για παράδειγμα, της πληρωμής κατά το έτος 3 και της πληρωμής κατά το έτος 2, η πληρωμή του έτους 3 ενδέχεται παρόλα αυτά να υπερβαίνει την πληρωμή του έτους 2 αν οι δαπάνες του έτους 3 είναι πολύ υψηλότερες σε απόλυτους όρους από τις δαπάνες του έτους 2.

Ο προβληματισμός συνεχίζεται όσον αφορά την εφαρμογή στην πράξη των εννοιών "διαφυγόν κέρδος" και "οικονομικές ζημίες". Μικρός αριθμός κρατών μελών έχει μέχρι στιγμής υποβάλει φακέλους που περιλαμβάνουν ένα σκέλος " οικονομικές ζημίες πλην του διαφυγόντος κέρδους" ή ένα σκέλος "διαφυγόν κέρδος".

2.3. Άρθρο 24 ("Ευθύνη")

2.3.1. Περιγραφή του άρθρου

Η Επιτροπή οφείλει να αναζητήσει την προέλευση της εμφάνισης του επιβλαβούς οργανισμού για τον οποίο χορηγείται η χρηματοδοτική συνεισφορά "αλληλεγγύη". Πιο συγκεκριμένα, η Επιτροπή οφείλει να αναζητήσει, από διάφορες πηγές πληροφοριών (από το κράτος μέλος καταγωγής, κοινοτικές επιθεωρήσεις, ...) τους λόγους για τους οποίους το κράτος μέλος δεν εντόπισε τη μη συμμόρφωση της ή των παρτίδων φυτών (φυτικών προϊόντων, ή άλλων) προς τις διατάξεις της οδηγίας 2000/29/EK. Οι ενδεχόμενες ελλείψεις του κοινοτικού φυτοϋγειονομικού καθεστώτος είναι δυνατόν να εντοπιστούν και να διορθωθούν με τον τρόπο αυτό.

Έτσι μπορεί επίσης να αξιολογηθεί αν το κράτος μέλος "θύμα" δεν τήρησε μία από τις υποχρεώσεις που επιβάλλει το κοινοτικό φυτοϋγειονομικό καθεστώς. Στην περίπτωση αυτή, "δεν του χορηγείται χρηματοδοτική κοινοτική συνεισφορά ή, αν έχει αποφασιστεί, δεν εκταμιεύεται, ή, αν έχει ήδη καταβληθεί, τα καταβληθέντα ποσά επιστρέφονται στην Κοινότητα".

Αν στο πλαίσιο της αξιολόγησης αποδειχθεί ότι ένα άλλο κράτος μέλος έχει προκαλέσει την εμφάνιση του επιβλαβούς οργανισμού με τη μη τήρηση των κανόνων ή προτύπων που ισχύουν στη φυτοϋγειονομική νομοθεσία της Κοινότητας, το εν λόγω κράτος μέλος θα πρέπει επίσης να επιστρέψει στην Κοινότητα το ποσό που έχει καταβληθεί ως φυτοϋγειονομική παρέμβαση στο πλαίσιο της αλληλεγγύης.

Με το σύστημα αυτό καθιερώθηκε λοιπόν η έννοια της ευθύνης για τη βελτίωση - με ένα είδος "οικονομικού περιορισμού" - το επίπεδο συμμόρφωσης των μέτρων εποπτείας, επιθεώρησης και ελέγχου που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη προς την κοινοτική νομοθεσία.

2.3.2. Πορεία της εφαρμογής του άρθρου

Στις αρχές του 2000, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ξεκίνησαν την αξιολόγηση της "ευθύνης". Προηγουμένως, είχαν υποβληθεί διάφορες προτάσεις για το έργο αυτό. Τα προτεινόμενα στάδια ήταν τα ακόλουθα:

Στάδιο 1: ανάλυση από την Επιτροπή κάθε περίπτωσης αλληλεγγύης. Εξετάζονται όλα τα διαθέσιμα έγγραφα: αρχικός φάκελος του κράτους μέλους και πρόσθετες πληροφορίες, εκθέσεις και σημειώματα των εθνικών υπηρεσιών προστασίας των φυτών, πληροφορίες που απορρέουν από έρευνες στο κράτος μέλος "θύμα": το στάδιο αυτό ξεκίνησε για 16 φακέλους για κάθε ένα από τους οποίους διεξήχθη "προκαταρκτική αξιολόγηση της ευθύνης".

Στάδιο 2: Βάσει της προκαταρκτικής αξιολόγησης της ευθύνης, απεστάλη επιστολή στα κράτη μέλη που δέχθηκαν ή από τα οποία προέρχεται η αποστολή του μολυνθέντος υλικού. Στο πλαίσιο αυτό απεστάλησαν στα κράτη μέλη 8 επιστολές.

Στάδιο 3: Απαντήσεις των κρατών μελών στην Επιτροπή: η Επιτροπή έλαβε απαντήσεις και για τις 8 επιστολές.

Στάδιο 4: Ενδεχόμενη διενέργεια αποστολών αξιολόγησης επιτόπου, από την Επιτροπή, όταν οι πληροφορίες τις οποίες έχει λάβει κρίνονται ανεπαρκείς. Όπως και για την αλληλεγγύη, πρόκειται για αποστολές διαφορετικές από τις αποστολές επιθεώρησης του ΓΤΘΚ. Τα μέλη των αποστολών θα είναι εκπρόσωποι της SANCO E.1 καθώς και της υπηρεσίας που είναι επιφορτισμένη με τη διαχείριση του προϋπολογισμού (ΓΔ SANCO A.3), οι οποίοι θα επικουρούνται ενδεχομένως από εκπροσώπους των νομικών υπηρεσιών.

Στάδιο 5: Η Επιτροπή και η Μόνιμη Φυτοϋγειονομική Επιτροπή εξετάζουν τις πληροφορίες που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο των τεσσάρων προηγούμενων σταδίων, προκειμένου να εντοπιστούν ενδεχόμενες παραλείψεις στο επίπεδο της κοινοτικής νομοθεσίας ή της μεταφοράς της στο εθνικό δίκαιο καθώς και με ενδεχόμενο σκοπό την αντιμετώπισή τους (άρθρο 24 παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο της οδηγίας 2000/29/EK). Στο στάδιο αυτό, η Επιτροπή συντάσσει μια γενική έκθεση προκαταρκτικής απόδοσης ευθυνών, η οποία θα συζητηθεί στο πλαίσιο της Μόνιμης Φυτοϋγειονομικής Επιτροπής.

Στάδιο 6: Η Επιτροπή, με δική της ευθύνη, αποφασίζει, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, αν ένα κράτος μέλος παρέβη μια από τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει της Συνθήκης και των διατάξεων της οδηγίας 2000/29/EK (άρθρο 24 παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2000/29/EK). Στο στάδιο αυτό θα πρέπει να αξιολογηθεί κατά πόσο πρόκειται για τυχαία παράλειψη που έχει ήδη επανορθωθεί ή αν η παράλειψη αυτή εξακολουθεί να υφίστανται.

Στάδιο 7: Εφόσον απαιτείται, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζητούν την επιστροφή των χρηματοδοτικών συνεισφορών αλληλεγγύης, είτε από το κράτος μέλος "θύμα", είτε από το κράτος μέλος "ένοχο". Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η διαδικασία αυτή δεν θίγει τη δυνατότητα της Επιτροπής να κινήσει, εφόσον απαιτείται, διαδικασία επί παραβάσει βάσει του άρθρου 226 της Συνθήκης.

Η Επιτροπή έχει ήδη υλοποιήσει τα στάδια 1 έως 3 για ορισμένους φακέλους. Το έργο αυτό πρέπει να συνεχιστεί και να επεκταθεί. Στο έργο αυτό θα δοθεί προτεραιότητα στη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του έτους 2002.

Βάσει των εργασιών που έχουν ήδη ολοκληρωθεί, φαίνεται ότι ο ακριβής προσδιορισμός της ευθύνης ενός κράτους μέλους παρουσιάζει δυσχέρειες στο βαθμό που είναι μερικές φορές δύσκολο να εντοπισθεί η προέλευση της εμφάνισης ενός επιβλαβούς οργανισμού. Αυτό συμβαίνει κυρίως στις περιπτώσεις που δεν είναι γνωστή η ακριβής προέλευση του μολυνθέντος υλικού ή όταν ο επιβλαβής οργανισμός εκδηλώνεται μετά την πάροδο πολλών ετών από την είσοδό του.

3. ΣΥΝΟΨΗ, ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 13.9 ΚΑΙ 22 ΕΩΣ 24 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2000/29/EK.

3.1. Υποδομές επιθεώρησης

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 998/2002 της Επιτροπής εκδόθηκε στις 11 Ιουνίου 2002. Ο κανονισμός αυτός επιτρέπει τη χρηματοδότηση των φακέλων που υποβάλουν τα κράτη μέλη και οι οποίοι αφορούν τη βελτίωση των φυτοϋγειονομικών υποδομών επιθεώρησης.

Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν επαρκείς εμπειρίες στον τομέα αυτό, δεν μπορεί να γίνει προς το παρόν καμία πρόταση όσον αφορά τροποποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Η Επιτροπή δεν θα παραλείψει να αξιολογήσει τα πρώτα αποτελέσματα της εφαρμογής του εν λόγω μέτρου.

3.2. Αλληλεγγύη

Εκδόθηκε κανονισμός (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2051/97). Βάσει της πείρας που έχει αποκτηθεί έπειτα από τέσσερα έτη λειτουργίας του συστήματος, ο κανονισμός αυτός τροποποιήθηκε σημαντικά από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1040/2002. Ο κανονισμός αυτός διευκρινίζει και διευκολύνει την υποβολή των φακέλων από τα κράτη μέλη και βελτιώνει τις διαδικασίες αξιολόγησης.

Η θέσπιση μιας σειράς κατευθυντηρίων γραμμών είχε ως στόχο να κατευθύνει τα κράτη μέλη στην υποβολή των φακέλων τους. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να βελτιώνει τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.

Για να αποφευχθεί οποιαδήποτε αμφισβήτηση όσον αφορά την κοινοποίηση που αναφέρεται στο άρθρο 23 παράγραφος 1 της οδηγίας 2000/29/EK, θα ήταν χρήσιμο να διευκρινιστεί στο άρθρο 16 σημείο 1 και στο πρώτο εδάφιο του σημείου 2 της ιδίας οδηγίας, ότι η κοινοποίηση πρέπει να γίνεται εγγράφως.

Μέχρι στιγμής, τα κράτη μέλη έχουν διαβιβάσει ένα πολύ μικρό αριθμό φακέλων που αφορούν το διαφυγόν κέρδος και η Επιτροπή διαθέτει ελάχιστη πείρα στον τομέα αυτό.

Για να συμπληρωθεί η εξέταση των φακέλων, θα διεξαχθούν αποστολές επιτόπιας αξιολόγησης.

3.3. Ευθύνη

Οι εργασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει όσον αφορά την απόδοση "ευθύνης" θα συνεχιστεί. Ανάλογα με τα αποτελέσματα, η Επιτροπή θα συναγάγει συμπεράσματα και θα υποβάλει τις κατάλληλες προτάσεις.