Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την "Ανακοίνωση από την Επιτροπή προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για το έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, 'Περιβάλλον 2010: το μέλλον μας, η επιλογή μας', Έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον", και

- την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του κοινοτικού προγράμματος δράσης για το περιβάλλον 2001-2010"

(2001/C 357/12)

H ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής για το έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, "Περιβάλλον 2010: το μέλλον μας, η επιλογή μας", Έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον και την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του κοινοτικού προγράμματος δράσης για το περιβάλλον 2001-2010 [COM(2001) 31 τελικό - 2001/0029 (COD)]·

έχοντας υπόψη την απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 175, παράγραφος 3 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του Συμβουλίου της 21ης Φεβρουαρίου 2001 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της ΕΤΠ της 13ης Ιουνίου 2000 να αναθέσει στην επιτροπή 4 "Χωροταξία, αστικά θέματα, περιβάλλον, ενέργεια" την κατάρτιση της σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη το Κοινοτικό Πρόγραμμα πολιτικής και δράσης για το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη (πέμπτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον)·

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συνολική αξιολόγηση του 5ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (COM(1999) 543 τελικό)·

έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής "Μετά το Κάρντιφ και το Ελσίνκι: Νέοι ορίζοντες", Έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών και της βιώσιμης ανάπτυξης στις κοινοτικές πολιτικές, (SEC(1999) 1941)·

έχοντας υπόψη τα Συμπεράσματα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη συνολική αξιολόγηση του Κοινοτικού Προγράμματος πολιτικής και δράσης για το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη, "Για μία βιώσιμη ανάπτυξη" (8072/00)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τη συνολική αξιολόγηση του 5ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (CdR 12/2000 fin)(1)·

έχοντας υπόψη την Έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος με τίτλο "Το περιβάλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην αλλαγή του αιώνα", του 1999·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης CDR 36/2001 rév., που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 3 Μαΐου 2001. (Εισηγήτρια: η κ. E. Estrela, PSE/P)·

εκτιμώντας ότι η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει την ένταξη των περιβαλλοντικών πτυχών στις κοινοτικές πολιτικές με σκοπό τη διασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 13ης και 14ης Ιουνίου 2001 (συνεδρίαση της 13ης Ιουνίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Θεωρεί ότι τόσο η Ανακοίνωση όσο και η πρόταση απόφασης σχετικά με το 6ο πρόγραμμα δράσης δεν αντικατοπτρίζουν επαρκώς την πραγματική κατάσταση που επικρατεί, μετά την εφαρμογή του 5ου προγράμματος δράσης, και ότι παρά την περιορισμένη πρόοδο που έχει σημειωθεί σε ορισμένους επιμέρους τομείς η κατάσταση στην οποία ευρίσκεται το περιβάλλον στην Ευρώπη επιδεινώθηκε από όλες τις πλευρές.

1.2. Θεωρεί ότι υπό αυτές τις συνθήκες το 6ο πρόγραμμα δράσης θα πρέπει, προκειμένου να καταστεί ένα νομικό κείμενο στο πλαίσιο της εφαρμογής του οποίου οι αποφάσεις που λαμβάνονται έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, να είναι περισσότερο συγκεκριμένο και λειτουργικό. Θα πρέπει επίσης να καθορισθούν συγκεκριμένα μέτρα και συγκεκριμένοι ποσοτικοί, στο μέτρο του δυνατού, στόχοι, η επίτευξη των οποίων θα γίνεται βάσει χρονοδιαγράμματος. Χρειάζεται να καθορισθούν και να προβλεφθούν μηχανισμοί και δείκτες αξιολόγησης.

1.3. Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, διαφωνεί με τη βασική επιλογή της Επιτροπής να μην καθορίσει, στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος, "τον ακριβή χαρακτήρα των δράσεων και των μέτρων που θα απαιτηθούν" και συνιστά τη συμπλήρωσή του προκειμένου να καταστεί ένα πραγματικό πρόγραμμα δράσης.

1.4. Θεωρεί ότι θα πρέπει να αποσαφηνισθεί το ζήτημα της άμεσης σχέσης που συνδέει το 6ο πρόγραμμα δράσης, ως συστατικού στοιχείου περιβαλλοντικού χαρακτήρα μίας ευρύτερης στρατηγικής βιώσιμης ανάπτυξης, με την στρατηγική της ΕΕ για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης η παρουσίαση της οποίας αναμένεται να γίνει κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο του 2001.

1.5. Τονίζει την ανάγκη ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών ανησυχιών στις δυο άλλες προσεγγίσεις της βιώσιμης ανάπτυξης που παρουσιάστηκαν στο Κάρντιφ (οικονομία) και στη Λισαβώνα (κοινωνική πτυχή/εκπαίδευση).

1.6. Υποστηρίζει την άποψη ότι από την εφαρμογή μίας προχωρημένης περιβαλλοντικής πολιτικής θα προκύψουν πολλαπλά οφέλη, εκτός των περιβαλλοντικών, διότι θα υπάρξει προώθηση της καινοτομίας, θα δημιουργηθούν νέες αγορές, θα ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα και θα αυξηθούν οι αποδόσεις και η απασχόληση, με αποτέλεσμα να προωθηθεί η επίτευξη του στόχου που τέθηκε κατά τη Διάσκεψη Κορυφής της Λισαβόνας να καταστεί η ΕΕ η ανταγωνιστικότερη οικονομία της γνώσης στον κόσμο.

1.7. Επικροτεί την παράταση της ισχύος του 6ου προγράμματος ώστε να εξασφαλισθεί η εφαρμογή του για 10 έτη, διότι θεωρεί ότι η περίοδος αυτή ενδείκνυται περισσότερο για την επίτευξη των προσδοκώμενων αποτελεσμάτων, αλλά πιστεύει ότι είναι απαραίτητος ο καθορισμός συγκεκριμένων μέτρων και δεικτών που θα διασφαλίσουν την πραγματοποίηση της κατάλληλης ενδιάμεσης αξιολόγησης και παρακολούθησης.

1.8. Ζητά να υποβληθούν για γνωμοδότηση στην ΕΤΠ η ενδιάμεση έκθεση που προβλέπεται για το τέταρτο έτος του προγράμματος και η τελική έκθεση που προβλέπεται για το τελευταίο έτος εκτέλεσής του 6ου προγράμματος.

1.9. Εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι βάσει του νέου προγράμματος δράσης λαμβάνονται υπόψη ορισμένες από τις απόψεις που διατυπώθηκαν στη γνωμοδότησή της για το 5ο πρόγραμμα και επικροτεί την σαφή πρόθεση να υπάρξει καθορισμός των ειδικών δράσεων και αρμοδιοτήτων που θα ανατεθούν στις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

1.10. Λαμβανομένου υπόψη ότι τοπικές και περιφερειακές αρχές αποτελούν τους βασικούς εκπροσώπους της αποκεντρωμένης διοίκησης που έχουν την ευθύνη για σημαντικά περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως είναι η τροφοδοσία και η εξυγίανση των υδάτων, η διαχείριση των αποβλήτων, οι αστικές συγκοινωνίες ή η χωροταξία αλλά και ότι οι πολιτικές επιλογές των τοπικών και περιφερειακών αρχών έχουν άμεσο ή έμμεσο αντίκτυπο σε όλους τους τομείς που συνδέονται με το περιβάλλον γενικότερα, τις κλιματολογικές μεταβολές, τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, την υγεία και την ενημέρωση των πολιτών, θεωρεί ότι η τελική πρόταση για το 6ο πρόγραμμα δράσης θα πρέπει να αναθεωρηθεί προκειμένου να ληφθεί περισσότερο υπόψη αυτή η αναμφισβήτητη πραγματικότητα.

1.11. Επικροτεί τη σαφή πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προβεί στην αναζήτηση νέων μορφών διαλόγου και ανταλλαγής εμπειριών τόσο με τους πολίτες όσο και με όλους τους ενδιαφερομένους και θεωρεί ότι η ΕΤΠ μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο, συμπληρωματικού χαρακτήρα, στο πλαίσιο των εν λόγω νέων μορφών διαλόγου.

1.12. Επικροτεί την πρόθεση να προβλεφθεί, στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος, η προώθηση της βιωσιμότητας σε σχέση με τις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες.

1.13. Εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, ακόμη και στην περίπτωση της χωροταξικής προσέγγισης, δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη το ιδιαίτερο θέμα του αστικού περιβάλλοντος το οποίο αφορά το 80 % του πληθυσμού της Ευρώπης.

1.14. Γενικά συμφωνεί τόσο με τις προτεραιότητες της στρατηγικής προσέγγισης όσο και με τις επιμέρους θεματικές προτεραιότητες του 6ου προγράμματος δράσης, ανεξάρτητα από την κριτική ανάλυση στην οποία προβαίνει στη συνέχεια.

2. Συστάσεις σχετικά με τη στρατηγική προσέγγιση

2.1. Θεωρεί ότι θα πρέπει να επανεξετασθεί στο πλαίσιο της πρότασης απόφασης η στρατηγική δημοσίευσης των ορθών ή κατακριτέων πρακτικών που αφορούν την εφαρμογή των οδηγιών που προβλέπεται από την Ανακοίνωση της Επιτροπής, προκειμένου να καλυφθούν, εάν αυτό είναι δυνατό, και ζητήματα όπως η συμμόρφωση ή η μη συμμόρφωση προς την υφιστάμενη νομοθεσία σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και η συμμόρφωση ή μη συμμόρφωση προς τις εθελοντικές συμφωνίες.

2.2. Υπενθυμίζει την υποχρέωση υποβολής εκθέσεων η οποία, ωστόσο, είναι υποχρεωτική σε ένα αριθμό οδηγιών, και εκφράζει την επιθυμία να αναθεωρηθεί το μέσο αυτό σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερο.

2.3. Θεωρεί ότι, εκτός από την καλύτερη εφαρμογή της υφιστάμενης περιβαλλοντικής νομοθεσίας, θα πρέπει να προβλεφθεί η ενημέρωση και τελειοποίησή της και ζητεί αφενός να συμμετάσχουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην κατάρτιση και την αξιολόγηση του ευρωπαϊκού δικαίου του περιβάλλοντος και αφετέρου να εξετασθεί το ενδεχόμενο ανάληψης ειδικών δράσεων με σκοπό την καλύτερη γνώση, κατανόηση και εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας σε επίπεδο τοπικών και περιφερειακών αρχών.

2.4. Θεωρεί ότι θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο επέκτασης του δικτύου των εκτελεστικών αρχών των κρατών μελών (Impel), με στόχο τη μεγαλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις καλύτερες πρακτικές εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου εκ μέρους των τοπικών και περιφερειακών αρχών των κρατών μελών.

2.5. Συνιστά την προώθηση της θέσπισης καλύτερων κανόνων ελέγχου και παρακολούθησης και σε επίπεδο τοπικών και περιφερειακών αρχών, αναγνωρίζοντας ότι η ευθύνη επιθεώρησης και εποπτείας θα πρέπει να ανατεθεί στο καταλληλότερο επίπεδο που βρίσκεται εγγύτερα στον πολίτη, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

2.6. Προτείνει να αναζητηθούν τρόποι επιβολής αυστηρότερων ποινών στην περίπτωση που υπάρξει δικαστική καταδίκη για τη μη συμμόρφωση προς τις κοινοτικές περιβαλλοντικές οδηγίες.

2.7. Θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθούν περισσότερο υπόψη οι περιβαλλοντικές ανησυχίες στους προαναφερθέντες τομείς πολιτικής και συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί στη μεγαλύτερη ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στις πολιτικές της, κυρίως μέσω της περιγραφής, στο πλαίσιο των σχετικών εγγράφων στρατηγικής για τις τομεακές πολιτικές, ειδικών μέτρων περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης για ορισμένους σημαντικούς τομείς, όπως οι τομείς των μεταφορών και της γεωργίας.

2.8. Θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει σαφής καθορισμός των τρόπων αξιολόγησης και προώθησης της ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών πτυχών στις τομεακές πολιτικές, είτε σε επίπεδο κρατών μελών είτε σε επίπεδο τοπικών και περιφερειακών αρχών.

2.9. Θεωρεί ότι απαραίτητη προϋπόθεση για τη χορήγηση όλων των χρηματοδοτικών ενισχύσεων που χορηγούνται προς τις περιφέρειες και τους διάφορους τομείς στο πλαίσιο της εφαρμογής των κοινοτικών προγραμμάτων πρέπει να είναι η ύπαρξη θετικής αξιολόγησης σχετικά με την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στα συγκεκριμένα έργα που πρόκειται να υλοποιηθούν.

2.10. Υποστηρίζει την περαιτέρω υιοθέτηση περιβαλλοντικών φόρων και την πραγματοποίηση μίας περιβαλλοντικής φορολογικής μεταρρύθμισης, με σκοπό τη φορολογία της κατανάλωσης των πόρων και την "εσωτερίκευση" του περιβαλλοντικού κόστους και την παράλληλη μείωση της φορολόγησης της εργασίας με σκοπό την αύξηση της απασχόλησης.

2.11. Υποστηρίζει απόλυτα την αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει, με την ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους στην τιμή, επειδή έτσι διορθώνονται οι ανακριβείς ενδείξεις για τον καθορισμό των τιμών.

2.12. Θεωρεί ότι θα πρέπει να διασφαλισθεί η συνεκτικότητα των μέτρων που προβλέπονται από την πρόταση οδηγίας με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές που έχει ανακοινώσει η Επιτροπή σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις και επιχορηγήσεις που έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον.

2.13. Υποστηρίζει την ανάπτυξη της συνεργασίας με τις επιχειρήσεις για τη βελτίωση της κατάστασης του περιβάλλοντος, αλλά θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει ειδική αναφορά στον ειδικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, ειδικότερα όσον αφορά την ανάληψη κοινών δράσεων με τις επιχειρήσεις και τις βιομηχανικές μονάδες που είναι εγκατεστημένες στην επικράτειά τους.

2.14. Θεωρεί ότι θα πρέπει να συγκεκριμενοποιηθούν περισσότερο οι στόχοι και οι μηχανισμοί της Ολοκληρωμένης Πολιτικής Προϊόντων που έχει ανακοινωθεί.

2.15. Θεωρεί ότι η διασφάλιση της οικολογικής αποτελεσματικότητας θα πρέπει να αποτελέσει στόχο ειδικών δράσεων και μέτρων και ότι θα πρέπει να υπάρξει διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος σχετικά με τα εν λόγω θέματα.

2.16. Συμφωνεί πλήρως με την πρόταση για την θέσπιση μίας πολιτικής σύναψης δημοσίων συμβάσεων που είναι φιλικές προς το περιβάλλον και συνιστά την υιοθέτηση κατευθυντήριων γραμμών προκειμένου να όλοι οι ευρωπαϊκοί δημόσιοι οργανισμοί, η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη και οι οργανισμοί των τοπικών και περιφερειακών αρχών, να αναλάβουν τη δέσμευση να προβαίνουν, πριν από τη σύναψη οιασδήποτε σύμβασης ή την πραγματοποίηση αγορών, στη αξιολόγηση του κύκλου ζωής και στη περιβαλλοντική βιωσιμότητα των σχετικών προϊόντων και υπηρεσιών.

2.17. Τάσσεται υπέρ της συνεχούς συγκέντρωσης πληροφοριών σχετικά με τη περιβαλλοντική κατάσταση που επικρατεί σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, αλλά επισημαίνει ότι θα πρέπει να υπάρξει σαφής αναφορά στο πλαίσιο της πρότασης απόφασης στο είδος των πληροφοριών που θα παρέχονται, π.χ. όσον αφορά τις πηγές εκπομπής και τους τύπους των εκπομπών ρύπων, καθώς το είδος των μέσων που θα χρησιμοποιηθούν, ιδιαίτερα όσον αφορά το Διαδίκτυο.

2.18. Επισημαίνει τον αναντικατάστατο ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στους τομείς της ενημέρωσης, κατάρτισης και ευαισθητοποίησης των πολιτών και των οικογενειών σχετικά με το περιβάλλον και τις ορθές περιβαλλοντικές πρακτικές. Επίσης, τονίζει ότι είναι απαραίτητη η προώθηση της συνεργασίας και των ανταλλαγών με τα σχολεία και τους μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς.

2.19. Εκφράζει τη λύπη της για την ελάχιστη σημασία που αποδίδεται στο πλαίσιο της πρότασης απόφασης στον στρατηγικής σημασίας τομέα της χωροταξίας και ζητεί την αναθεώρηση της πρότασης και τη διεξοδικότερη εξέταση του θέματος, με στόχο τον καθορισμό δράσεων για την προώθηση της εφαρμογής γενικών κανόνων που θα αποσκοπούν στη δημιουργία μίας χωροταξικά βιώσιμης ΕΕ, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

2.20. Συνιστά την υιοθέτηση συγκεκριμένων μέτρων και δράσεων με στόχο την υποστήριξη του έργου των τοπικών και περιφερειακών αρχών στους τομείς της χωροταξίας και του αστικού περιβάλλοντος, κυρίως μέσω της ανταλλαγής πρακτικών και εμπειριών, ιδιαίτερα όσον αφορά τις αστικές μεταφορές και τους όρους χρήσης του ιδιωτικού αυτοκινήτου στις πόλεις.

2.21. Θεωρεί ότι η εφαρμογή των κατάλληλων χωροταξικών κανόνων θα πρέπει να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη χρήση των κοινοτικών ταμείων που έχουν περιφερειακές επιπτώσεις.

3. Συστάσεις που αφορούν τους θεματικούς τομείς προτεραιότητας

Κλιματολογικές μεταβολές

3.1. Επικροτεί την υιοθέτηση ποσοτικών, φιλόδοξων και βάσει συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος στόχων για τον εν λόγω τομέα προτεραιότητας και συμφωνεί με την άποψη ότι η πρόληψη των κλιματολογικών μεταβολών θα πρέπει να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης της καινοτομίας και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής αποτελεσματικότητας.

3.2. Θεωρεί ότι στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος δράσης η ΕΕ θα πρέπει να δεσμευθεί πλήρως ως προς την επίτευξη των στόχων που τέθηκαν με το Πρωτόκολλο του Κυότο, καθώς και των στόχων η επίτευξη των οποίων κρίθηκε απαραίτητη μεταγενέστερα, ανεξάρτητα από την πορεία των σχετικών διεθνών διαπραγματεύσεων, προκειμένου να διασφαλισθεί η πρωτοπόρος θέση που κατέχει η ΕΕ στον τομέα αυτό σε διεθνές επίπεδο και να εξασφαλισθούν τα σαφή οφέλη που θα προκύψουν από τη δημιουργία μίας οικονομίας με λιγότερες εκπομπές αερίων που συμβάλλουν στην εμφάνιση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

3.3. Συνιστά τη μελέτη και την πρόβλεψη μηχανισμών επιβολής εσωτερικών κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής προστίμων, ανάλογα με το βαθμό της μη συμμόρφωσης του κάθε κράτους μέλους, και την ανάθεση στις περιφέρειες ενός ουσιαστικότερου ρόλου, μέσω της υιοθέτησης περιφερειακών προγραμμάτων και στόχων που αφορούν τη μείωση της εκπομπής αερίων που συμβάλλουν στην εμφάνιση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

3.4. Επισημαίνει την ανάγκη υιοθέτησης ποσοτικών στόχων για τη μείωση των εκπομπών που προέρχονται από τομείς που είναι περισσότερο υπεύθυνοι από τους άλλους για την εμφάνιση των κλιματολογικών μεταβολών, ιδιαίτερα όσον αφορά τον τομέα των μεταφορών.

3.5. Επαναβεβαιώνει την υποστήριξή της προς την πρόταση για τη θέσπιση ενός καθεστώτος παραχώρησης δικαιωμάτων εκπομπών, τονίζοντας ωστόσο ότι το εν λόγω καθεστώς θα πρέπει να επεκταθεί και στις υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ χώρες. Επίσης συνιστά την χρήση της ρήτρας που αφορά την ευθύνη του παραγωγού.

3.6. Υποστηρίζει την προώθηση της λήψης φορολογικών μέτρων στον τομέα της ενέργειας, θεωρεί ωστόσο ότι τα εν λόγω μέτρα δεν θα πρέπει να αφορούν μόνον την εκπομπή αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου αλλά και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις όλων διαφόρων πηγών παραγωγής ενέργειας και κυρίως την παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων στο πλαίσιο της παραγωγής ατομικής ενέργειας.

3.7. Εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με την δράση προτεραιότητας που αφορά την εξοικονόμηση ενέργειας στη θέρμανση και στη ψύξη των κτιρίων, λόγω των πιθανών συνεπειών που μπορούν να υπάρξουν για τη δημοτική διαχείριση και για το αστικό περιβάλλον.

3.8. Αναγνωρίζει τον ειδικό ρόλο που θα πρέπει να αναλάβουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στο πλαίσιο των προσπαθειών για την προσαρμογή στο φαινόμενο της μεταβολής των κλιματολογικών συνθηκών, είτε ως προς την πραγματοποίηση της κατάλληλης προετοιμασίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών του φαινομένου σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο είτε ως προς την παροχή υποστήριξης και ενημέρωσης προς τους πολίτες, και συνιστά τον σαφή καθορισμό στο πλαίσιο της πρότασης απόφασης μέτρων για την προώθηση της δημιουργίας ενός καλύτερου πολεοδομικού σχεδιασμού, κυρίως όσον αφορά τις προδιαγραφές που θα πρέπει να ισχύουν για τα κτίρια και τις υποδομές και την αύξηση των υπαρχόντων χώρων πρασίνου στις πόλεις.

Φυσικό περιβάλλον και βιοποικιλότητα

3.9. Θεωρεί ότι στόχοι που έχουν τεθεί στον εν λόγω θεματικό τομέα θα πρέπει να επανακαθορισθούν, βάσει της ιεράρχησης των αρχών η εφαρμογή των οποίων απειλείται, και να τεθεί ως βασικός γενικός στόχος η προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων και η καταπολέμηση φαινομένων εναλλακτικής χρήσης του εδάφους που βλάπτουν τόσο το φυσικό περιβάλλον όσο και τη βιοποικιλότητα.

3.10. Θεωρεί ότι ορισμένες δράσεις προτεραιότητας που αφορούν άμεσα ή έστω έμμεσα όχι μόνον το φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα αλλά και άλλους τομείς, θα πρέπει να ενσωματωθούν σε ορισμένους άλλους θεματικούς τομείς του 6ου προγράμματος, οι οποίοι αφορούν κυρίως δράσεις συντονισμού της αντιμετώπισης ατυχημάτων και φυσικών καταστροφών, πρόληψης ατυχημάτων που αφορούν εξορυκτικές δραστηριότητες και προστασίας των εδαφών έναντι της διάβρωσης και της ρύπανσης.

3.11. Θεωρεί ότι οι δράσεις που πρόκειται να προβλεφθούν στο πλαίσιο της αναθεώρησης της ΚΓΠ και της ΚΑΠ σχετικά με την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στις εν λόγω πολιτικές, θα πρέπει να αναφέρονται στην επίτευξη συγκεκριμένων στόχων ως προς την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας και της συνδεόμενης με αυτά πολιτιστικής κληρονομιάς και όχι γενικά στην πολιτική περιβάλλοντος.

3.12. Θεωρεί ότι η δράση προτεραιότητας για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς θα πρέπει να αναφέρεται συγκεκριμένα στην αξιολόγηση και τον έλεγχο των κινδύνων που συνεπάγεται η χρήση τους για το φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα.

3.13. Συνιστά την υιοθέτηση ειδικών μέτρων και δράσεων για την ανάπτυξη και εφαρμογή του Δικτύου Νatura 2000, την αναζήτηση τρόπων κοινοτικής συγχρηματοδότησης της διαχείρισης των διαφόρων χώρων ανάλογα με τη σημασία που έχουν για την Κοινότητα, και την επέκταση της εφαρμογής του δικτύου ώστε να καλύψει τόσο τις υποψήφιες χώρες όσο και το θαλάσσιο περιβάλλον.

3.14. Εκφράζει την ικανοποίησή της για την περίληψη των δασών στον εν λόγω θεματικό τομέα, αναγνωρίζοντας τον πολυλειτουργικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν και τη σημασία τους για τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας και ζητεί τον καθορισμό δράσεων προτεραιότητας για τη διατήρηση και αποκατάσταση των φυσικών και ημι-φυσικών δασών που απομένουν στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στις υποψήφιες χώρες.

3.15. Υποστηρίζει την πρόταση για τον καθορισμό μίας θεματικής στρατηγικής για τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και συνιστά την επέκταση της εφαρμογής της ώστε να καλύψει και το φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα των παραθαλάσσιων περιοχών και των περιοχών εκβολής ποταμών, ιδιαίτερα όσον αφορά τις επιπτώσεις του τουρισμού και τις δυνατότητες ανάπτυξης καινοτόμων μορφών οικολογικού τουρισμού.

3.16. Συνιστά την υιοθέτηση μίας δράσης προτεραιότητας για την προώθηση του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας των αστικών περιοχών και την αποκατάσταση των εδαφών και του υδάτινου περιβάλλοντος που έχουν υποστεί ρύπανση ή έχουν αποτελέσει αντικείμενο περιττών παρεμβάσεων. Ειδική προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην πρόληψη και στον περιορισμό των επιπτώσεων ακραίων κλιματολογικών φαινομένων, όπως είναι η ξηρασία, οι πλημμύρες και οι κατολισθήσεις.

3.17. Εκφράζει την λύπη της για την απουσία οιασδήποτε αναφοράς στην ανάληψη δράσεων διεθνούς εμβέλειας και ζητεί τη λήψη συμπληρωματικών συγκεκριμένων μέτρων με στόχο τη διατήρηση της βιοποικιλότητας σε διεθνές επίπεδο, κυρίως μέσω της χρησιμοποίησης οικονομικών μηχανισμών και της ρύθμισης της αγοράς, σύμφωνα πάντα με τις συμβάσεις του ΟΗΕ για τη βιολογική ποικιλομορφία και την εμπορία απειλουμένων ειδών που εφαρμόζονται στο εσωτερικό της ΕΕ.

Περιβάλλον και υγεία

3.18. Προσδίδει μεγάλη σημασία σ' αυτό τον θεματικό τομέα και υπενθυμίζει ότι το άρθρο 152 (αριθ. 1) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει ότι "κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Κοινότητας, εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου". Επικροτεί τον προτεινόμενο γενικό στόχο αλλά εκφράζει, ταυτόχρονα, την δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι ο τομέας του περιβάλλοντος και της υγείας δεν προσεγγίζεται αρκετά συστηματικά.

3.19. Επιβεβαιώνει την ανάγκη συνεχούς παροχής επίκαιρων πληροφοριών σχετικά με τις εκπομπές ρύπων από τη βιομηχανία και άλλες πηγές εκπομπής ρύπων, ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, και εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση απόφασης δεν περιλαμβάνει τις δράσεις που αναφέρει η Ανακοίνωση για τον εν λόγω τομέα.

3.20. Συμφωνεί με τις προτάσεις της Επιτροπής για τη μελλοντική στρατηγική για τις χημικές ουσίες και με την αναφορά στην ανάγκη καθορισμού συγκεκριμένων ημερομηνιών και προθεσμιών για την πραγματοποίηση της σχετικής αξιολόγησης και κατά συνέπεια ζητεί επιπροσθέτως τον καθορισμό συγκεκριμένων ημερομηνιών και προθεσμιών στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος.

3.21. Θεωρεί ότι στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος θα πρέπει επίσης να επιδιωχθεί η προώθηση της υιοθέτησης εθνικών, τοπικών και περιφερειακών προγραμμάτων με στόχο την ασφαλή χρήση των χημικών ουσιών.

3.22. Ζητεί την κατά προτεραιότητα εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων που αφορούν κυρίως τα χημικά προϊόντα, όπως η Σύμβαση του ΟΗΕ για τους έμμονους οργανικούς ρύπους ή η Σύμβαση Ospar για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

3.23. Υποστηρίζει τον καθορισμό του γενικού στόχου για τη μείωση της χρήσης των παρασιτοκτόνων, θεωρώντας ότι είναι συμβατός με τον στόχο της δημιουργίας μίας βιώσιμης γεωργίας που επιδιώκει περισσότερο τη βελτίωση της ποιότητας και λιγότερο την αύξηση της ποσότητας. Εκφράζει ωστόσο τη λύπη της για το γεγονός ότι οι προβλεπόμενες από την πρόταση απόφασης δράσεις δεν αντιστοιχούν παρά εν μέρει στις δράσεις που περιγράφονται στην ανακοίνωση, ιδιαίτερα όσον αφορά τα συστατικά στοιχεία της μελλοντικής στρατηγικής για τη βιώσιμη χρήση των παρασιτοκτόνων.

3.24. Θεωρεί ότι το ζήτημα της βιώσιμης χρήσης των υδάτινων πόρων θα πρέπει να ενταχθεί στη θεματική ενότητα για τη βιώσιμη χρήση των πόρων, δεδομένου ότι οι προτεινόμενες δράσεις για τη διασφάλιση της ποιότητας του νερού συνίστανται κατά κύριο λόγο στην πρόβλεψη της εφαρμογής της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα.

3.25. Συνιστά την ανάληψη ειδικών, συγκεκριμένων και καινοτόμων δράσεων σχετικά με τις συνέπειες που έχει για την υγεία η ποιότητα του ύδατος και η εφαρμογή των διαφόρων συστημάτων δημόσιας τροφοδοσίας, καθώς και τη λήψη μέτρων για την προώθηση της βιώσιμης και αποτελεσματικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους ενσωμάτωσης του κόστους του περιβάλλοντος και των πόρων σε συνδυασμό με ζημίες ή αρνητικές επιδράσεις επί του υδάτινου περιβάλλοντος στη τιμή του, σύμφωνα και με την οδηγία πλαίσιο για τους υδάτινους πόρους.

3.26. Θεωρεί ότι οι δράσεις που αφορούν τη διασφάλιση της ποιότητας του αέρα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στο πλαίσιο των διαδικασιών ελέγχου και ενημέρωσης του κοινού ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα.

3.27. Θεωρεί αναγκαία την αξιολόγηση της ποιότητας του αέρα των εσωτερικών χώρων λόγω της σημασίας που έχει για τη διασφάλιση της υγείας και της ποιότητας διαβίωσης στα αστικά κέντρα.

3.28. Εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι από την πρόταση απόφασης απουσιάζει οιαδήποτε αναφορά σε δράσεις που αποσκοπούν στην καταπολέμηση του θορύβου και συνιστά θερμά να συμπληρωθεί επειγόντως η πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για τον περιβάλλοντα θόρυβο με θυγατρικές οδηγίες σχετικά με τον θόρυβο των αεροσκαφών ή τον θόρυβο των μέσων μεταφοράς και γενικότερα την κατασκευή και παραγωγή περισσότερο αθόρυβων μέσων μεταφοράς.

3.29. Εκφράζει την λύπη της για το γεγονός ότι το κεφάλαιο για το περιβάλλον και την υγεία δεν προσεγγίζει συγκεκριμένα το θέμα της ασφαλείας των τροφίμων που, ωστόσο, αποτελεί ουσιαστική - και πολύ επίκαιρη - ανησυχία των πολιτών της Ένωσης.

Βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων και διαχείριση των αποβλήτων

3.30. Θεωρεί ότι οι στόχοι που καθορίζονται στο πλαίσιο του εν λόγω κεφαλαίου θα πρέπει να αφορούν την αποσύνδεση της κατανάλωσης των πόρων και της παραγωγής αποβλήτων από την ανάπτυξη γενικά και όχι ειδικά από την οικονομική ανάπτυξη.

3.31. Συνιστά την ενσωμάτωση του ζητήματος της προστασίας του εδάφους από τη διάβρωση και τη ρύπανση στη σχετική θεματική ενότητα, αντί της ενότητας για το φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, και την ύπαρξη σαφούς αναφοράς στα ζητήματα της εξυγίανσης των ζωνών το έδαφος των οποίων έχει ρυπανθεί και της καταπολέμησης της απερήμωσης.

3.32. Εκφράζει την πλήρη υποστήριξή της προς τη σαφή πρόθεση της Επιτροπής να προβεί στη βελτίωση του τρόπου συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διαδικασία κατάρτισης της νομοθεσίας περί αποβλήτων και υποστηρίζει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί και τις ορθότερες πρακτικές που εφαρμόζονται στον τομέα.

3.33. Θεωρεί ότι η ελεύθερη διεύλευση των αποβλήτων μέσω των συνόρων δεν θα πρέπει να επηρεάζει τις λύσεις που έχουν εξευρεθεί σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο σχετικά με την επεξεργασία των αποβλήτων σύμφωνα με την ιεραρχία που έχει καθορισθεί.

3.34. Συμφωνεί με το στόχο του να δοθεί προτεραιότητα στην πρόληψη της παραγωγής αποβλήτων και στην ενσωμάτωση του ζητήματος αυτού στην Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων και θεωρεί ότι η εφαρμογή της εν λόγω πολιτικής θα πρέπει να επεκταθεί και στα προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες.

3.35. Συνιστά τη συστηματική εφαρμογή της αρχής της ευθύνης του παραγωγού σε όλες τις ροές των αποβλήτων που μπορούν να διαλεγούν και να ανακυκλωθούν τα οποία δημιουργούνται από τη διάθεση προϊόντων στην αγορά και να συμπεριληφθούν όχι μόνο τα απόβλητα συσκευασιών, τα αποσυρόμενα αυτοκίνητα, τα απόβλητα ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, αλλά, επίσης, και τα χρησιμοποιημένα επίσωτρα αυτοκινήτων, οι μπαταρίες και οι συσσωρευτές, τα απόβλητα των κατασκευών και κατεδαφίσεων, καθώς και ορισμένα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα. Κατά γενική αρχή, η ευθύνη του παραγωγού πρέπει να είναι προσωπική και όχι συλλογική, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα κίνητρο που θα τον ωθεί στην παραγωγή περισσότερο φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων.

3.36. Επικροτεί την αναφορά της ανακοίνωσης στην ανάγκη καθορισμού ποσοτικών στόχων που θα πρέπει να επιτευχθούν εντός συγκεκριμένων προθεσμιών για την πρόληψη και την ανακύκλωση των αποβλήτων και θεωρεί ότι οι εν λόγω στόχοι θα πρέπει να ληφθούν επαρκώς υπόψη στο πλαίσιο των δράσεων προτεραιότητας που προβλέπονται από την πρόταση απόφασης.

3.37. Συμφωνεί με την άποψη ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανακύκλωση των αποβλήτων και ιδιαίτερα στην υιοθέτηση μέτρων σχετικά με τα απόβλητα που προκαλεί η κατασκευή ή η κατεδάφιση κτιρίων ή τα απόβλητα που αποσυντίθενται βιολογικά, συνιστώντας στην περίπτωση αυτή να εξετασθεί το ενδεχόμενο συλλογικής συγκέντρωσης των οργανικών ουσιών που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ως λιπάσματα.

3.38. Ζητά την αναθεώρηση της νομοθεσίας σχετικά με τις ιλύες ιδιαίτερα για την εναρμόνιση της μεθοδολογίας που χρησιμοποιείται για την μέτρηση του βαθμού μόλυνσής τους.

4. Διεθνή θέματα

4.1. Θεωρεί ότι στο πλαίσιο των δράσεων για την ανάπτυξη του διαλόγου με τις διοικήσεις των υποψηφίων προς ένταξη στην ΕΕ χωρών θα πρέπει να υπάρξει σαφής αναφορά στην ανάγκη διασφάλισης της συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον εν λόγω διάλογο με σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας και της ανταλλαγής εμπειριών στους τομείς της πολεοδομίας και των δημόσιων μεταφορών.

4.2. Εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι στην πρόταση απόφασης δεν περιλαμβάνονται οι προβλεπόμενες από την Ανακοίνωση δράσεις για την παροχή βοήθειας με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος των γειτονικών προς την ΕΕ χωρών.

4.3. Τονίζει ότι θα πρέπει να δοθεί σαφής προτεραιότητα εκ μέρους της ΕΕ στον εξωτερικό τομέα, ιδιαίτερα όσον αφορά τον σεβασμό των διεθνών συμφωνιών κατά τη σύναψη συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οποίες θα πρέπει να συνάπτονται μόνον μετά την αξιολόγηση των επιπτώσεων που θα έχει η εφαρμογή τους για την επίτευξη του στόχου της βιώσιμης ανάπτυξης.

4.4. Υποστηρίζει την πρόθεση να ενισχυθεί η διεθνής διαχείριση ζητημάτων που αφορούν το περιβάλλον και ζητεί να στηριχθεί η δημιουργία ενός πραγματικού Διεθνούς Οργανισμού Περιβάλλοντος. Επίσης, ζητεί να προσδιορισθούν οι απαραίτητες δράσεις και τα μέτρα προτεραιότητας που θα συμβάλουν στην επίτευξη του εν λόγω στόχου, όπως π.χ. οι προσπάθειες για την ενίσχυση του συστήματος των Η.Ε. για το περιβάλλον.

4.5. Συμφωνεί πλήρως με την άποψη ότι στο πλαίσιο της Διάσκεψης Κορυφής για τη βιώσιμη ανάπτυξη που θα πραγματοποιηθεί το 2002 ("Ρίο + 10") θα πρέπει να υπάρξει καθορισμός σαφών στόχων και μέτρων και ζητεί να διασφαλισθεί η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διαδικασία επίτευξης των εν λόγω στόχων, κυρίως όσον αφορά την ανάληψη πρωτοβουλιών αξιολόγησης και παρακολούθησης των διαδικασιών εφαρμογής του Προγράμματος Δράσης 21 σε τοπικό επίπεδο.

5. Συμμετοχή και γνώση

5.1. Συμφωνεί με τον καθορισμό του στόχου σχετικά με τη συνέχιση της διαφανούς και υπεύθυνης διαχείρισης, στην οποία συμμετέχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στο πλαίσιο ενός ευρύτατου διαλόγου και τονίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές καταλαμβάνουν μια ιδιαίτερη θέση τόσο επειδή εκτελούν στις περισσότερες περιπτώσεις την εθνική και την ευρωπαϊκή πολιτική για το περιβάλλον όσο και λόγω της θέσης τους ως εκπρόσωποι και φορείς επικοινωνίας με τους πολίτες.

5.2. Υπενθυμίζει τον ειδικό ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με τα περιβαλλοντικά προβλήματα, τη γεωγραφική κατανομή τους και τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που επικρατούν σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και ζητεί τη διασφάλιση της πλήρους συμμετοχής τους στη διαδικασία υλοποίησης όλων των δράσεων που αποσκοπούν στην καλύτερη γνώση της κατάστασης στην οποία ευρίσκεται το περιβάλλον ή στην προώθηση της εφαρμογής των ορθών πρακτικών διάδοσης των πληροφοριών που αφορούν το περιβάλλον.

5.3. Συνιστά τη στήριξη των σχεδίων των τοπικών και περιφερειακών αρχών που έχουν ως στόχο την παραγωγή και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπευθύνων για την λήψη αποφάσεων και του κοινού καθώς και την οργάνωση της συμμετοχής του κοινού.

5.4. Θεωρεί ότι στο πλαίσιο της αναθεώρησης των συστημάτων ενημέρωσης και παρουσίασης των εκθέσεων θα πρέπει να υπάρξει αξιολόγηση των αρμοδιοτήτων και της ροής πληροφοριών μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών και των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλισθεί η συνεκτικότητα, η αποτελεσματικότητα και η αξιοπιστία των εκθέσεων και των δεικτών που καταρτίζονται σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος στην ΕΕ. Σε σχέση με αυτό, η Εurostat πρέπει να αναπτύξει ένα νέο πράσινο ΑΕΠ, ενσωματώνοντας σε αυτό τους περιβαλλοντικούς παράγοντες και την κατανάλωση ενέργειας, το οποίο θα χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με το κλασικό ΑΕΠ για τη μέτρηση του πλούτου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες, 13 Ιουνίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 317 της 6.11.200 σ. 1.