ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΚΑΧ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΡΘΡΩΜΕΝΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ 2002 ΣΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑ

(1999/C 130/03)

(εγκρίθηκε με μία ψήφο κατά και δύο αποχές, κατά την 344η σύνοδό της 25ης Μαρτίου 1999)

Προοίμιο

Αιτιολόγηση

Η πρόταση για την εφαρμογή μετά το 2002 ενός μέσου διαλόγου και άμιλλας ανάλογου με τη Συμβουλευτική Επιτροπή της ΕΚΑΧ, προκύπτει από την προβολή προς το μέλλον της θετικής εμπειρίας που υπήρξε όσον αφορά το πρότυπο ΕΚΑΧ. Στην παρούσα συζήτηση, στο πλαίσιο των κοινοτικών οργάνων, για την ανάγκη ενός καλύτερου διαλόγου με τους παράγοντες όλων των τομέων της οικονομίας, η παρούσα γνωμοδότηση υπογραμμίζει αυτή τη θετική εμπειρία και, κυρίως, υπογραμμίζει την ανάγκη να τεθούν σε εφαρμογή οι όροι για τη συνέχιση προς την ίδια κατεύθυνση πέρα από τη λήξη της ισχύος της συνθήκης ΕΚΑΧ.

Δεδομένου ότι όλες οι βιομηχανίες εξελίσσονται κατά τη διάρκεια του χρόνου και ότι η συμπληρωματικότητα μεταξύ των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα δεν είναι πλέον η ίδια με εκείνη που υπήρχε στην αρχή της συνθήκης ΕΚΑΧ, η μελλοντική οργάνωση του διαρθρωμένου διαλόγου θα πρέπει να προσαρμοστεί στην παρούσα κατάσταση. Εντούτοις, πρέπει να διατηρηθεί η τριμερής δομή ως προς την αντιπροσωπευτικότητα των παραγωγών, των εργαζομένων και των χρηστών και εμπόρων, καθώς και το ουσιαστικό μέρος του τρόπου λειτουργίας της επιτροπής αυτής.

Ορισμός

Όσον αφορά το διαρθρωμένο τομεακό διάλογο, εννοείται ο διάλογος μεταξύ παραγωγών, εργαζομένων, χρηστών και εμπόρων, αφενός, και των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφετέρου, στους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα. Το υπόμνημα της 28ης Ιουνίου 1995 για τα θέματα που σχετίζονται με τη λήξη της συνθήκης ΕΚΑΧ το 2002(1) προέβλεπε ότι αυτή η "κοινή, ταυτόχρονη, διαφανής και οργανωμένη διαβούλευση" θα πρέπει να διαρκέσει και πέραν του 2002. Αυτή η ανάγκη επιβεβαιώθηκε εξάλλου σαφώς και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της στις 8 Οκτωβρίου 1997, όσον αφορά τη συμβουλευτική επιτροπή ad hoc στο πλαίσιο της συνέχισης πέραν του 2002 της έρευνας συνεργασίας στις βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα (βλέπε παρακάτω).

Επιχειρήματα

Η διαβούλευση των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα στο πλαίσιο της συμβουλευτικής επιτροπής αποτελεί εδώ και 45 χρόνια ένα μοναδικό παράδειγμα παραγωγικού τομεακού διαλόγου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της βιομηχανίας. Στην περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων, όλοι οι οικονομικοί παράγοντες (παραγωγοί, εργαζόμενοι, χρήστες και έμποροι) έχουν βρει ένα κοινό χώρο, που θα τους επιτρέπει τη δημιουργία ενός διαλόγου μεταξύ τους, καθώς και με τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο τομεακός διάλογος όπως συγκεκριμενοποιείται στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ, απέδειξε την αποτελεσματικότητά του για κάθε μία από τις πλευρές που αφορούν τις βιομηχανίες και τους εργαζόμενους, ήτοι:

- τη βιομηχανική πολιτική,

- την εξέλιξη της αγοράς,

- τα μέσα κοινωνικής παρέμβασης,

- την τεχνική και κοινωνική έρευνα.

Η πιο ενδιαφέρουσα και πιο καινοτόμος πλευρά της ΕΚΑΧ υπήρξε και συνεχίζει να είναι η δυνατότητα εφαρμογής μιας τομεακής βιομηχανικής κοινοτικής πολιτικής βασισμένης στον ταυτόχρονο διάλογο με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Κατ' αυτόν τον τρόπο η πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εναρμονίστηκε με τη βιομηχανική πραγματικότητα. Οι επαφές ανάμεσα σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη ήταν ιδιαίτερα σημαντικές, ειδικά κατά τη διάρκεια των φάσεων αρνητικής συγκυρίας, όπου θα έπρεπε να αντιμετωπιστούν πολυάριθμες προκλήσεις στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής.

Ο διάλογος στα πλαίσια της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ επέτρεψε τον προσανατολισμό των αποφάσεων των κοινοτικών οργάνων, με βάση την ομοφωνία των άμεσα ενδιαφερόμενων μερών. Ο διάλογος με τη βιομηχανία συνέβαλε επίσης κατά σημαντικό τρόπο στην κοινωνική ειρήνη στην Ευρώπη και κατέστησε την ευρωπαϊκή πολιτική πιο διαφανή στα μάτια του πολίτη.

Η εφαρμογή σε μεγάλη περίοδο αυτού του μέσου διαλόγου παρήγαγε αυτό που μπορεί να οριστεί ως πρότυπο ΕΚΑΧ που εκπροσωπεί μια αξία γενικού ενδιαφέροντος, που πρέπει να διασφαλισθεί επεκτείνοντάς το στους βιομηχανικούς τομείς που έχουν σχέση με την περίμετρο ΕΚΑΧ, και εν ανάγκη, να αξιολογηθεί προτείνοντάς το και σε άλλους βιομηχανικούς τομείς.

Το πρότυπο ΕΚΑΧ θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει ένα σημαντικό θεμέλιο στη διαδικασία ενσωμάτωσης των ΧΑΚΕ, για τις οποίες οι βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα αντιπροσωπεύουν πολύ σημαντικούς τομείς.

Στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει ακόμη να διαχειρίζεται τομεακές αναδιαρθρώσεις που θα απαιτούν την εφαρμογή ειδικών μέσων για τη διαχείριση των κοινωνικών συνεπειών που προκύπτουν. Για το λόγο αυτό, θαπρέπει να δημιουργηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο όργανα που θα διαθέτουν δομές προϋπολογισμού επαρκείς και μόνιμες που, όσον αφορά τους τομείς του άνθρακα και χάλυβα, θα πρέπει να εγγράφονται στην συνέχεια της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ.

Το ίδιο το Συμβούλιο των Υπουργών κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις που αφορούν άλλα θέματα εκτός των οικονομικών που προέκυψαν από τη λήξη της ισχύος της συνθήκης ΕΚΑΧ(2). Η Συμβουλευτική Επιτροπή της ΕΚΑΧ έχει στόχο να συμβάλει σε αυτόν τον προβληματισμό, υπενθυμίζοντας ειδικά ότι όλες οι πλευρές που συνδέονται με τη λήξη ισχύος της συνθήκης ΕΚΑΧ το 2002 καλύφθηκαν από το υπόμνημα της 28ης Ιουνίου 1995, όπως αναφέρθηκε στο σημείο παραπάνω.

Τέλος, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη συμφωνούν όσον αφορά την ανάγκη συνέχισης, μετά τη λήξη της συνθήκης ΕΚΑΧ το 2002, του τομεακού διαρθρωμένου διαλόγου μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ενδιαφερόμενων οικονομικών παραγόντων και μεταξύ των ίδιων παρεμβαινόντων. Ο διάλογος αυτός θα μπορούσε να οργανωθεί στο πλαίσιο μιας συμβουλευτικής δομής που θα καθοριστεί ανάλογα με τις αρχές που περιγράφονται στις ακόλουθες παραγράφους.

Νομική βάση

Η νομική βάση της συνέχισης του διαρθρωμένου διαλόγου θα μπορούσε να είναι ένα μέσο του κοινοτικού παράγωγου δικαίου, που θα εγγυάται την αυτόνομη δομή, το δικαίωμα για επίσημη διαβούλευση στον τομέα των βιομηχανικών του άνθρακα και του χάλυβα και το δικαίωμα πρωτοβουλίας.

Με την υποστήριξη αυτής της πρότασης θα πρέπει να αναφερθούμε στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Συμβούλιο με τίτλο "Λήξη της συνθήκης ΕΚΑΧ - Χρηματοοικονομικές δραστηριότητες"(3), που υποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη Συμβουλευτική Επιτροπή κατά την 337η σύνοδο στη Δρέσδη στις 10 Οκτωβρίου 1997. Πράγματι, η ανακοίνωση αυτή εισάγει μια "Επιτροπή ad hoc, που θα μπορούσε να αποτελείται από μέλη που θα έχουν ορισθεί από το Συμβούλιο με βάση το πρότυπο της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ".

Η νομική πράξη που συγκεκριμενοποιεί το διαρθρωμένο διάλογο θα πρέπει να προβλέπει την υποχρεωτική διαβούλευση με την Επιτροπή για μια σειρά σημείων και θεμάτων, εκ των οποίων:

- την τεχνική και κοινωνική έρευνα (κεφάλαια αποθεματικού ΕΚΑΧ και άλλα ειδικά κεφάλαια),

- τη βιομηχανική πολιτική των δύο τομέων,

- την εξέλιξη της αγοράς βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα,

- τις παρεμβάσεις σε περίπτωση κρίσης (ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία, μετά την αναδιάρθρωσή τους προς μια πιο τομεακή κατεύθυνση),

- τις κοινωνικές πλευρές (ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο μετά την αναδιάρθρωσή του προς μια πιο τομεακή κατεύθυνση),

- οι πλευρές του περιβάλλοντος και των πόρων στους τομείς των πρώτων υλών και της ενέργειας, χωρίς να παραλείπονται οι ανθρώπινοι πόροι.

Σχέσεις με τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον εξωτερικό κόσμο

Ο διαρθρωμένος διάλογος μετά το 2002 θα έπρεπε να συνεχίσει να παρέχει στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις βασικές γνώσεις του χώρου στον οποίο απευθύνονται οι νομοθετικές διατάξεις που λαμβάνονται σε επίπεδο της Ένωσης στον τομέα των βιομηχανιών του άνθρακα και του χάλυβα. Πρόκειται για τη διαβίβαση στα θεσμικά αυτά όργανα "των αντιδράσεων του επικεφαλής της επιχείρησης στο γραφείο του, του ανθρακωρύχου στο ανθρακωρυχείο του, του εργάτη σιδηρουργίας στο εργοστάσιό του και του συνόλου των χρηστών" σύμφωνα με την έκφραση του Jean Monnet(4).

Οι θέσεις και οι γνώμες των εκπροσώπων των ενδιαφερομένων βιομηχανιών θα υποβληθούν στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Επιτροπή των Περιφερειών και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Οι γνωμοδοτήσεις ενδέχεται εξάλλου να δημοσιευθούν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το δικαίωμα πρωτοβουλίας, όπως κατά το παρελθόν, θα πρέπει να περιλαμβάνει τη δυνατότητα εντός των ορίων των διαδικασιών και του παρεχόμενου προϋπολογισμού, οργάνωσης συνεδριάσεων για τα συγκεκριμένα θέματα, είτε με τα άλλα θεσμικά όργανα, είτε με τον εξωτερικό κόσμο.

Σύνθεση και μέγεθος της δομής του προτεινόμενου διαλόγου

Η σύνθεση αυτής της δομής θα πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμα της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ (τρεις κατηγορίες σε ίσο αριθμό που θα εκπροσωπούν οι παραγωγοί, οι εργαζόμενοι, οι χρήστες και οι έμποροι), προσαρμόζοντας την εκπροσώπηση στο διευρυμένο πεδίο δράσης αυτών των τομέων, ειδικά του λιγνίτη για τον άνθρακα και των τομέων που είναι συναφείς για το χάλυβα.

Ο τρόπος ορισμού των μελών και των οργανώσεων που θα είναι επιφορτισμένες με τον καθορισμό των μελών θα πρέπει να είναι παρόμοιος με το σημερινό τρόπο καθορισμού. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί μια βέλτιστη εκπροσώπηση, λαμβάνοντας υπόψη τις καλύτερες δυνατότητες αλλά επίσης την πραγμτική διαθεσιμότητα των μελών, που καθένας από αυτούς πρέπει να συνοδεύεται από καθορισμένο αναπληρωτή και κατά τη διάρκεια των προπαρασκευαστικών συνεδριάσεων από εμπειρογνώμονα.

Με στόχο την συνέχεια, η περίοδο ανανέωσης θα πρέπει να φθάσει από δύο έτη που είναι τώρα σε τρία ή περισσότερα. Εξάλλου, κατά τακτικά διαστήματα, που θα έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων, η σύνθεση και η κατανομή των μελών ανά χώρα και ανά τομείς και υποτομείς θα πρέπει να είναι δυνατόν να αναθεωρηθεί με στόχο την τακτική προσαρμογή στην εξέλιξη της κατάστασης, διατηρώντας πάντοτε την αριθμητική ισότητα στις τρεις κατηγορίες και εξασφαλίζοντας μια ελάχιστη εκπροσώπηση καθενός από τους παράγοντες.

Ο αριθμός των μελών της νέας δομής διαλόγου θα πρέπει να είναι επαρκής ώστε να εγγυάται την ικανοποιητική αντιπροσωπευτικότητα των συμφερόντων των τομέων άνθρακα και χάλυβα και των υποτομέων τους, αντιπροσωπευτικών οργανώσεων ή κρατών μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, λαμβάνοντας υπόψη την επέκταση του πεδίου δράσης στους τομείς που καθορίζονται επί του παρόντος από τη συνθήκη ΕΚΑΧ. Κάθε υπερβολικός περιορισμός σε σχέση με τη σημερινή σύνθεση της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ θα παρεμπόδιζε τους ίδιους στόχους του δαρθρωμένου τομεακού διαλόγου.

Προϋπολογισμός λειτουργίας και γραμματεία

Για να διατηρηθεί έντονος, ο διαρθρωμένος τομεακός διάλογος έχει ανάγκη από τα ακόλουθα:

- μια ορισμένη μονιμότητα των διαλεγομένων στα πλαίσια των διαφόρων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

- μια μόνιμη γραμματεία ευρωπαίων υπαλλήλων που θα εγγυάται την απαιτούμενη ουδετερότητα,

- έναν προϋπολογισμό λειτουργίας παρόμοιο με εκείνον της παρούσας Συμβουλευτικής Επιτροπής κατά τρόπο ώστε να επιτρέπει στα κράτη μέλη να ασκούν πλήρως την εντολή τους,

- την έγκαιρη εφαρμογή της νέας δομής διαλόγου ώστε να υπάρξει συνέχεια χωρίς διακοπή της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ.

(1) ΕΕ C 206 της 11.8.1995.

(2) ΕΕC 247 της 7.8.1998.

(3) Έγγραφο COM(97) 506 τελικό.

(4) Ομιλία του Jean Monnet στην πρώτη σύνοδο της Συμβουλευτικής Επιτροπής ΕΚΑΧ (26.1.1953).