[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 22.2.2006

SEC(2006) 238 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Αξιολόγηση των μέτρων που έλαβε η Ιταλία ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Συμβουλίου, της 28ης Ιουλίου 2005, με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού δημοσίου ελλείμματος – Εφαρμογή του άρθρου 104 παρ. 7 της Συνθήκης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Αξιολόγηση των μέτρων που έλαβε η Ιταλία ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Συμβουλίου, της 28ης Ιουλίου 2005, με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού δημοσίου ελλείμματος – Εφαρμογή του άρθρου 104 παρ. 7 της Συνθήκης

1. Η διαδικασια υπερβολικου ελλειμματος για την ιταλια

Η Ιταλία άρχισε σημαντικές προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά τη δεκαετία του 1990, επιτυγχάνοντας μείωση του δημόσιου ελλείμματος από 12% σχεδόν του ΑΕΠ το 1990 σε λιγότερο από 2% στα τέλη της δεκαετίας. Ωστόσο, το έλλειμμα αυξήθηκε και πάλι και υπερέβη ελαφρώς το 3% του ΑΕΠ το 2001, το 2003 και το 2004[1], σε ένα περιβάλλον χαμηλής αύξησης του ΑΕΠ και παρά την προσφυγή σε σημαντικά έκτακτα μέτρα. Το πρωτογενές πλεόνασμα, από 5% του ΑΕΠ το 1999 μειώθηκε σε 1,8% του ΑΕΠ το 2004, η δε μείωση του ποσοστού του δημόσιου χρέους επί του ΑΕΠ, το οποίο έφθασε στην ανώτατη τιμή του 125% το 1994, επιβραδύνθηκε σημαντικά. Στο τέλος του 2004, το δημόσιο χρέος ανερχόταν στο 106,5% του ΑΕΠ.

Το Συμβούλιο, ενεργώντας βάσει της σχετικής σύστασης της Επιτροπής, κατέταξε την Ιταλία στην κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος στις 28 Ιουλίου 2005 και, σύμφωνα με το άρθρο 104 παρ. 7 της Συνθήκης, απηύθυνε στην Ιταλία συστάσεις με σκοπό τη μείωση του ελλείμματος κάτω του 3% του ΑΕΠ, κατά τρόπο αξιόπιστο και διατηρήσιμο, έως το 2007 το αργότερο[2]. Το Συμβούλιο όρισε την 12η Ιανουαρίου 2006 ως προθεσμία για την ανάληψη από την Ιταλία ουσιαστικών ενεργειών προς τον σκοπό αυτόν. Συγκεκριμένα, το Συμβούλιο ζήτησε από την Ιταλία "να εκτελέσει αυστηρά τον προϋπολογισμό του 2005 " και να " λάβει τα μέτρα που είναι αναγκαία για να εξασφαλισθεί η σωρευτική μείωση του κυκλικά αναπροσαρμοζόμενου ελλείμματος, χωρίς τα έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα, κατά τουλάχιστον 1,6% του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2006-2007, σε σχέση με το ύψος του κατά το 2005, ενώ το ήμισυ τουλάχιστον της διόρθωσης αυτής θα πρέπει να πραγματοποιηθεί το 2006." Ακόμη, ζητήθηκε από την Ιταλία "να μεριμνήσει ώστε το ποσοστό του ακαθάριστου χρέους να μειωθεί επαρκώς και να πλησιάσει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό, και παράλληλα με τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, αποκαθιστώντας μεσοπρόθεσμα το πρωτογενές πλεόνασμα σε επαρκές επίπεδο ", καθώς και " να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στους παράγοντες πέραν του καθαρού δανεισμού, όπως οι εκτός ισοζυγίου πράξεις, που συμβάλλουν στη μεταβολή του ύψους του χρέους ". Επίσης, το Συμβούλιο κάλεσε τις ιταλικές αρχές " να μεριμνήσουν ώστε η δημοσιονομική εξυγίανση προς μεσοπρόθεσμη θέση των δημόσιων οικονομικών σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική να υποστηριχθεί μέσω μείωσης του κυκλικά αναπροσαρμοζόμενου ελλείμματος, χωρίς τα έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα, κατά τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ ετησίως, αφού διορθωθεί το υπερβολικό έλλειμμα ". Τέλος, το Συμβούλιο παρότρυνε τις ιταλικές αρχές " να βελτιώσουν περαιτέρω τη συλλογή και την επεξεργασία των στοιχείων της γενικής κυβέρνησης" .

Σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 3 του κανονισμού (EK) 1467/97 του Συμβουλίου, όπως αυτός τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (EK)1056/2005[3] του Συμβουλίου, το οποίο αναφέρει ότι, μετά την εκπνοή της προθεσμίας για τη λήψη μέτρων από το οικείο κράτος μέλος βάσει σύστασης δυνάμει του άρθρου 104 παρ. 7, "… η Επιτροπή ενημερώνει το Συμβούλιο εάν κρίνει ότι τα ληφθέντα μέτρα φαίνεται να επαρκούν για να διασφαλισθεί κατάλληλη πρόοδος για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των προθεσμιών που καθορίσθηκαν από το Συμβούλιο, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέτρα αυτά θα εφαρμοσθούν πλήρως και οι οικονομικές εξελίξεις θα είναι σύμφωνες με τις προβλέψεις ", η παρούσα ανακοίνωση αξιολογεί τα μέτρα που έλαβε η Ιταλία ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Συμβουλίου[4].

2. Μετρα που έλαβε η Ιταλία ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Συμβουλίου

2.1 Υπόλοιπα του κρατικού προϋπολογισμού

Υπόλοιπο του 2005

Ο δημοσιονομικός νόμος του 2005, που ψηφίσθηκε το 2004, προέβλεπε έλλειμμα 2,7% επί του ΑΕΠ κατά το 2005, με βάση πρόβλεψη για αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,1%. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, ο δημοσιονομικός νόμος του 2005 προέβλεπε διόρθωση κατά 1,7% του ΑΕΠ σε σχέση με την υπό αμετάβλητες νομοθετικές συνθήκες τάση διαμόρφωσης του ελλείμματος (το οποίο προβλεπόταν στο 4,4% του ΑΕΠ)[5]. Η διόρθωση αυτή, καθώς και οι φορολογικές ελαφρύνσεις και οι πρόσθετες δαπάνες ύψους 0,5% του ΑΕΠ επρόκειτο να καλυφθούν με περικοπές των δαπανών (ιδίως μέσω του καθορισμού ανώτατου ορίου 2% στην αύξηση των ονομαστικών δαπανών), νέων εσόδων και έκτακτων μέτρων. Σύμφωνα με την αναπροσαρμογή του Προγράμματος Σταθερότητας το 2004, ο δημοσιονομικός νόμος του 2005 θα άφηνε σε μεγάλο βαθμό ανέπαφο το πρωτογενές υπόλοιπο σε σχέση με το 2004, αλλά περιελάμβανε και μείωση των επιπτώσεων των έκτακτων μέτρων σε σύγκριση με το 2004 κατά 0,5% του ΑΕΠ. Ο στόχος ως προς το έλλειμμα αναθεωρήθηκε δύο φορές κατά το 2005. Στα τέλη Απριλίου, η πρόβλεψη για την αύξηση του ΑΕΠ αναθεωρήθηκε στο 1,2%, το δε έλλειμμα στο 2,9-3,5% του ΑΕΠ. Η δεύτερη αναθεώρηση πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο, όταν το Έγγραφο Οικονομικού και Δημοσιονομικού Σχεδιασμού (DPEF) έθεσε νέο στόχο ως προς το έλλειμμα του 2005, στο 4,3% του ΑΕΠ, ενώ η πρόβλεψη για την αύξηση του ΑΕΠ αναθεωρήθηκε στο 0%. Για να εξασφαλισθεί η επίτευξη του στόχου του 4,3% επί του ΑΕΠ για το έλλειμμα, τον Οκτώβριο η κυβέρνηση αποφάσισε νέες περικοπές των δαπανών και αυξήσεις των εσόδων, ανερχόμενες στο 0,1% του ΑΕΠ[6]. Η αναπροσαρμογή του Προγράμματος Σταθερότητας το 2005 επιβεβαίωσε τον στόχο του 4,3%.

Υπόλοιπο του προϋπολογισμού του 2006

Με βάση την υπό αμετάβλητες νομοθετικές συνθήκες τάση του ελλείμματος, η οποία επίσημα εκτιμάται στο 5% του ΑΕΠ, ο δημοσιονομικός νόμος του 2006, ο οποίος ψηφίσθηκε από το ιταλικό κοινοβούλιο στις 22 Δεκεμβρίου 2005, περιλαμβάνει επιμέρους μέτρα που αυξάνουν το έλλειμμα κατά 0,5% του ΑΕΠ και αποσκοπούν στην τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και μέτρα μείωσης του ελλείμματος κατά 2% του ΑΕΠ. Έτσι, η πλήρης εφαρμογή του προϋπολογισμού θα οδηγούσε στην επίτευξη του στόχου του 3,5% επί του ΑΕΠ για το έλλειμμα του 2006 (βλέπε πίνακα 1).

Τα αναπτυξιακά μέτρα περιλαμβάνουν γενική μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, παράταση ορισμένων φορολογικών διευκολύνσεων στους τομείς της γεωργίας και των κατασκευών, ένα νέο ταμείο για την ενίσχυση των νοικοκυριών, μέτρα για την ενίσχυση των επενδύσεων, πιστώσεις για την ανανέωση των δημοσίων συμβάσεων της περιόδου 2006-2007 και άλλα. Τα κυριότερα διορθωτικά μέτρα είναι: περικοπές της ενδιάμεσης κατανάλωσης του δημόσιου τομέα και της τοπικής αυτοδιοίκησης (0,4% του ΑΕΠ)[7], περικοπές κεφαλαιακών και άλλων δαπανών (0,6% του ΑΕΠ), εξοικονόμηση πόρων από τον τομέα της υγείας υπό την εποπτεία των περιφερειών (0,2% του ΑΕΠ)[8], πρόσθετα έσοδα (0,75% του ΑΕΠ, με το 0,1% και πλέον να αντιστοιχεί σε νέα έκτακτα μέτρα). Συνολικά, οι πρωτογενείς δαπάνες περικόπτονται κατά 0,8% του ΑΕΠ σε σχέση με την προβλεφθείσα τάση, τα δε έσοδα αυξάνονται κατά 0,6% του ΑΕΠ.

Για να πραγματοποιηθούν οι περικοπές των δαπανών, ο προϋπολογισμός ενισχύσει τους μηχανισμούς ελέγχου των δαπανών, καθιερώνοντας, π.χ., όρια για τις μηνιαίες πιστώσεις της κεντρικής κυβέρνησης και ενισχύοντας τον ρόλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου ως προς την παρακολούθηση της εφαρμογής του εσωτερικού συμφώνου σταθερότητας. Ακόμη, ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει και διατάξεις για την αντιμετώπιση της επαναλαμβανόμενης υπέρβασης των ανώτατων ορίων των δαπανών στην υγεία[9], [10].

Υπόλοιπο του 2007 και των επόμενων ετών

Σύμφωνα με την επικαιροποίηση του Προγράμματος Σταθερότητας που έγινε τον Δεκέμβριο του 2005, η Ιταλία επιδιώκει τη μείωση του ελλείμματος κάτω του 3% του ΑΕΠ έως το 2007, καθώς και την περαιτέρω δημοσιονομική εξυγίανση κατά τα επόμενα έτη προς την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου για τη δημοσιονομική θέση, κατά τα προβλεπόμενα στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης για ισοσκελισμένους από διαρθρωτική άποψη προϋπολογισμούς. Για την περίοδο 2007-2009, η εν λόγω επικαιροποίηση δεν παρέχει στοιχεία σχετικά με τα μέτρα που θα είναι αναγκαία για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων. Αναφέρεται μόνο η πρόθεση να καταργηθούν σταδιακά τα έκτακτα μέτρα από το 2007 και εξής.

2.2 Δημόσιο χρέος

Μετά την αύξηση του προηγούμενου έτους, η επικαιροποίηση του Προγράμματος Σταθερότητας το 2005 προβλέπει την επάνοδο του ποσοστού του δημόσιου χρέους σε πτωτική πορεία από το 2006 και μετά. Πιο συγκεκριμένα, προβλέπεται μείωση του χρέους από το 108,5% σε λιγότερο από το 102% του ΑΕΠ το 2009, κυρίως χάρη στην αύξηση των πρωτογενών πλεονασμάτων και στις ιδιωτικοποιήσεις κατά το 2006 και το 2007, παράγοντες που θα καλύψουν το 0,7% του ΑΕΠ ετησίως. Η αύξηση του χρέους λόγω τη σώρευσης δημοσιονομικών περιουσιακών στοιχείων (χωρίς τις ιδιωτικοποιήσεις) κατά το 2005 και το 2006 προβλέπεται ότι θα ανέλθει στο 0,25% του Αεπ, ενώ το 2004 ανήλθε στο 1% και πλέον του ΑΕΠ[11]. Αν και το πρόγραμμα αυτό δεν παρέχει λεπτομερή στοιχεία ως προς το περιεχόμενο της αναπροσαρμογής του αποθεματικού κατά την περίοδο 2007-2009 (εκτός από τις ιδιωτικοποιήσεις του 2007), από τη συνολική προβλεπόμενη αναπροσαρμογή του αποθεματικού προκύπτει ότι οι δημοσιονομικές πράξεις που αυξάνουν το χρέος θα αρχίσουν να εξαλείφονται από το 2007 και μετά.

2.3 Στατιστικά στοιχεία

Η Ιταλία έχει λάβει μέτρα σχετικά με τη συλλογή και επεξεργασία των δεδομένων της κεντρικής κυβέρνησης. Η συνεργασία μεταξύ της ιταλικής στατιστικής υπηρεσίας (ISTAT), της Τράπεζας της Ιταλίας και του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών έχει αναβαθμισθεί, με σκοπό τη μείωση των στατιστικών αποκλίσεων μεταξύ των δεδομένων που παρέχονται από τους τρεις ως άνω φορείς. Παράλληλα, δημιουργήθηκε και ένα νέο σύστημα πληροφορικής για τις πράξεις των δημόσιων φορέων (SIOPE), με σκοπό την απευθείας συλλογή στοιχείων για τις δημοσιονομικές πράξεις της δημόσιας διοίκησης.

3. Αξιολογηση των μετρων που ελαβε η Ιταλια ανταποκρινομενη στη συσταση του Συμβουλιου

Η αξιολόγηση της συμμόρφωσης των προαναφερθέντων μέτρων με τη σύσταση που εξέδωσε το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 104 παρ. 7 πραγματοποιείται βάσει των προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου του 2005, μαζί με τα στοιχεία που υποβλήθηκαν μετά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων αυτών (7 Νοεμβρίου 2005). Πιο συγκεκριμένα, ο δημοσιονομικός νόμος του 2006 ψηφίσθηκε από το ιταλικό κοινοβούλιο στις 22 Δεκεμβρίου, η δε ιταλική κυβέρνηση απέστειλε την αναπροσαρμογή του Προγράμματος Σταθερότητας στις 23 Δεκεμβρίου.

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται η ως άνω αναπροσαρμογή του Προγράμματος Σταθερότητας προβλέπει ότι η αύξηση του ΑΕΠ θα επιταχυνθεί, από το 0% του 2005 σε 1,5% το 2006 και το 2007, μετά δε σε 1,75% το 2008 και το 2009. Το σενάριο αυτό, το οποίο είναι το ίδιο με εκείνο του εγγράφου DPEF και με εκείνο στο οποίο βασίσθηκε η σύσταση του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 104 παρ. 7, ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τις προβλέψεις που διατύπωσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής το φθινόπωρο του 2005, δηλαδή αναφέρει οικονομική ανάπτυξη 0,2%, 1,5% και 1,4%, για τα έτη 2005, 2006 και 2007 αντίστοιχα.

3.1 Υπόλοιπα του κρατικού προϋπολογισμού

Υπόλοιπο του 2005

Η σύσταση την οποία εξέδωσε το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 1045 παρ. 7 θεωρεί συμβατό με την αυστηρή εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2005 έλλειμμα έως το 4,3% του ΑΕΠ το πολύ, με την παραδοχή μηδενικής ανάπτυξης κατά το 2005. Οι προβλέψεις του φθινοπώρου ανέφεραν έλλειμμα 4,3% για το 2005, δηλαδή σύμφωνο με τον επίσημο στόχο, αν και με ελαφρώς υψηλότερη αύξηση του ΑΕΠ. Από τα πρόσφατα στοιχεία για την ταμειακή κατάσταση των δανειακών αναγκών του δημόσιου τομέα προκύπτει ότι είναι πιθανό να επιτευχθεί ο στόχος για το έλλειμμα του 2005.

Πίνακας 1: Ο ιταλικός προϋπολογισμός του 2006

Ως % του ΑΕΠ | Σχέδιο προϋπολογισμού της 28.10.20051 | Πορβλέψεις φθινοπώρου 20052 | Οριστικός προϋπολογισμός |

Υπό αμετάβλητες νομοθετικές συνθήκες υπόλοιπο του προϋπολογισμού ('tendenziale') | -4,9 | -5,0 | -4,9 |

Μείωση πρωτογενών δαπανών | 0,8 | 0,5 | 0,8 |

από την οποία: για την υγεία | 0,1 | - | 0,1 |

Πωλήσεις ακινήτων | 0,2 | 0,2 | - |

Δαπάνες στρατηγικής της Λισαβώνας | -0,2 | -0,2 | - |

Αύξηση εσόδων | 0,4 | 0,2 | 0,6 |

από την οποία: από την υγεία | 0,1 | - | 0,1 |

Υπόλοιπο | -3,8 | -4,2 | -3,5 |

Κυκλικά αναπροσαρμοζόμενο υπόλοιπο | -3,2 | -3,6 | -2,9 |

Έκτακτα μέτρα3 | 0,5 | 0,4 | 0,3 |

από τα οποία: - Πωλήσεις ακινήτων | 0,3 | 0,2 | 0,1 |

- Φοροαπαλλαγές | - | - | 0,1 |

- Φόροι υποκατάστασης | 0,2 | 0,1 | 0,2 |

Διαρθρωτικό υπόλοιπο4 | -3,7 | -4,0 | -3,2 |

Μεταβολή διαρθρωτικού υπολοίπου | 0,4 | 0,0 | 0,9 |

Σημειώσεις: 1 Με τη λεγόμενη τροπολογία 'Terza fase' της 28ης Οκτωβρίου 2005. 2 Οι προβλέψεις που διατύπωσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής το φθινόπωρο του 2005 βασίζονταν στο σχέδιο προϋπολογισμού της 28.10.2005. 3 Έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα, κατά τους υπολογισμούς των υπηρεσιών της Επιτροπής. 4 Διαρθρωτικό υπόλοιπο = Κυκλικά αναπροσαρμοζόμενο υπόλοιπο μείον τα έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα. Πηγή: Σχέδιο και οριστικός προϋπολογισμός του 2006. Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, του φθινοπώρου 2005. Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής. |

Υπόλοιπο του 2006

Βασιζόμενες σε προσεκτική αξιολόγηση ορισμένων μέτρων του σχεδίου προϋπολογισμού του 2006, της 28ης Οκτωβρίου 2005, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ανέφεραν στις προβλέψεις που διατύπωσαν το φθινόπωρο του 2005 έλλειμμα 4,2% επί του ΑΕΠ για το 2006, δηλαδή υψηλότερο από τον επίσημο στόχο του 3,8% επί του ΑΕΠ (βλέπε πίνακα 1). Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των υπηρεσιών της Επιτροπής, η διαρθρωτική αναπροσαρμογή (δηλαδή η μεταβολή του κυκλικά αναπροσαρμοζόμενου υπολοίπου χωρίς τα έκτακτα και προσωρινά μέτρα) μεταξύ 2005 και 2006 την οποία υπονοούσαν οι προβλέψεις του φθινοπώρου 2005 θα ήταν σαφώς κατώτερη του «κατ’ ελάχιστον» 0,8% επί του ΑΕΠ που συνιστούσε το Συμβούλιο.

Οι μεταβολές που επήλθαν στην οριστική εκδοχή του προϋπολογισμού που ψηφίστηκε από το ιταλικό κοινοβούλιο καθιστούν αναγκαία την επαναξιολόγηση της διαρθρωτικής αναπροσαρμογής. Η πλήρης εφαρμογή του δημοσιονομικού νόμου για το 2006 θα ήταν συνεπής με το κατ’ ελάχιστον 0,8% της βελτίωσης του διαρθρωτικού ελλείμματος που συνιστούσε το Συμβούλιο για το 2006, με την παραδοχή πραγματικής αύξησης του ΑΕΠ κατά 1,5% το 2006 και αποτελεσματικής εφαρμογής των προβλεπόμενων μέτρων. Η μεγαλύτερη διαρθρωτική προσπάθεια σε σύγκριση με το σχέδιο προϋπολογισμού της 28ης Οκτωβρίου οφείλεται κυρίως στα πρόσθετα διορθωτικά μέτρα που υποστηρίζουν τη μείωση του στόχου για το έλλειμμα (στο 3,5% του ΑΕΠ) και στο χαμηλότερο ύψος των σχεδιασθέντων έκτακτων μέτρων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πιθανότητα να εφαρμοσθούν αποτελεσματικά τα μέτρα που προβλέπονται στον προϋπολογισμό, οπότε και να ευοδωθεί η απαιτούμενη δημοσιονομική προσπάθεια κατά το 2006, έχει αυξηθεί μετά την ενίσχυση των μηχανισμών άσκησης του δημοσιονομικού ελέγχου. Παράλληλα, η Επιτροπή φρονεί ότι παραμένει αρκετή αβεβαιότητα ως προς τον δημοσιονομικό στόχο του 2006, η οποία απορρέει από τον συνδυασμό φιλόδοξων περικοπών στις δαπάνες και μη δοκιμασμένων μηχανισμών ελέγχου των δαπανών. Η αβεβαιότητα αυτή αφορά ιδίως την επίτευξη όλων των σχεδιαζόμενων οικονομιών στις δαπάνες της τοπικής αυτοδιοίκησης, της υγείας και (σε μικρότερο βαθμό) της κεντρικής κυβέρνησης, καθώς και ορισμένα άλλα δευτερεύοντα μέτρα. Αποκλίσεις στους τομείς αυτούς θα οδηγούσαν σε έλλειμμα πλησιέστερο στο 4% του ΑΕΠ παρά στο 3,5% του επίσημου στόχου[12].

Ισοζύγιο του 2007 και των επόμενων ετών

Με την παραδοχή ότι η οικονομική ανάπτυξη θα ακολουθήσει τις προβλέψεις, και με συνεκτίμηση της δέσμευσης της Ιταλίας να καταργήσει σταδιακά τα έκτακτα και προσωρινά μέτρα από το 2007 και μετά, η επίτευξη του στόχου του 2,8% επί του ΑΕΠ για το έλλειμμα του 2007 θα απαιτούσε διαρθρωτική αναπροσαρμογή κατά 0,9% του ΑΕΠ (βλέπε πίνακα 2). Ωστόσο, η Ιταλία δεν έδωσε στοιχεία για τα ευρύτερα μέτρα που προτίθεται να λάβει με σκοπό την επίτευξη του στόχου του 2007. Τούτο καθιστά αδύνατη την αξιολόγηση της ποιότητας και του περιεχομένου της αναπροσαρμογής. Ακόμη, είναι πιθανό, το πρόγραμμα να υποεκτιμά την τάση του ελλείμματος, οπότε και το μέγεθος της δημοσιονομικής διόρθωσης (σε σχέση με την τάση του ελλείμματος) που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου του 2007. Πιο συγκεκριμένα, καθώς και οι υπό αμετάβλητες νομοθετικές συνθήκες προβλέψεις του προϋπολογισμού δεν λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις μελλοντικές μεταβολές των αμοιβών της εργασίας στον δημόσιο τομέα, το πρόγραμμα προβλέπει μια όχι πιθανή μείωση κατά 0,6% του ΑΕΠ των αμοιβών των εργαζομένων μεταξύ 2006 και 2007. Το στοιχείο τούτο εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η τάση που αναφέρει το πρόγραμμα για το έλλειμμα του 2007 είναι μόνο 3,3% του ΑΕΠ, δηλαδή χαμηλότερη ακόμη και από τον στόχο του 2006. Για τα έτη μετά το 2007, ο ρυθμός της προσαρμογής προς τον μεσοπρόθεσμο στόχο σύμφωνα με το πρόγραμμα ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με την ελάχιστη ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού υπολοίπου κατά 0,5% του ΑΕΠ την οποία συνιστά το Συμβούλιο.

3.2 Δημόσιο χρέος

Η σχεδιαζόμενη για το 2006 και το 2007 μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού επί του ΑΕΠ, εάν επιτευχθεί, θα είναι σύμφωνη με τις συστάσεις του Συμβουλίου. Υπάρχει όμως σημαντική αβεβαιότητα ως προς την πορεία της μείωσης του χρέους, διότι αυτή εξαρτάται από τη συνδυασμένη επίδραση της αύξησης των πρωτογενών πλεονασμάτων σύμφωνα με τους στόχους του προϋπολογισμού, από την υλοποίηση των σχεδιαζόμενων ιδιωτικοποιήσεων και από την πραγματική περιστολή των πράξεων εκτός ισοζυγίου που αυξάνουν το χρέος, πράγμα που θα συνιστούσε σαφή ρήξη με το πρόσφατο παρελθόν[13]. Για τα έτη μετά το 2007, φαίνεται αναγκαία η περαιτέρω ενίσχυση των στόχων του προϋπολογισμού, έτσι ώστε να επιτευχθεί επαρκής μείωση του χρέους προς την τιμή αναφοράς, πράγμα που είναι ουσιώδες για τη συγκράτηση των μακροπρόθεσμων κινδύνων που απειλούν τη διατηρησιμότητα των οικονομικών μεγεθών.

3.3 Στατιστικά στοιχεία

Οι προσπάθειες που έχουν αναληφθεί με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των στοιχείων της γενικής κυβέρνησης οδήγησαν σε μείωση των στατιστικών αναντιστοιχιών. Μετά την κοινοποίηση της 1ης Σεπτεμβρίου 2005 σχετικά με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, η EUROSTAT δημοσίευσε τα στοιχεία της Ιταλίας χωρίς να αναφέρει εκκρεμότητες[14]. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη ελλείψεις στην έγκαιρη υποβολή των στοιχείων που αναφέρονται στην τοπική αυτοδιοίκηση και στην υγεία. Η καθιέρωση του συστήματος SIOPE αναμένεται να βελτιώσει τη συλλογή των στοιχείων για τα οικονομικά της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Πίνακας 2: Υπόλοιπα προϋπολογισμού και δημόσιο χρέος

Ως % του ΑΕΠ | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

4. Συμπερασματα

Με βάσει τα υπάρχοντα στοιχεία, η Ιταλία φαίνεται να έχει λάβει μέτρα σύμφωνα με τις συστάσεις που διατύπωσε το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 104 παρ. 7. Πιο συγκεκριμένα, η Ιταλία:

- φαίνεται να έχει επιτύχει τον στόχο του 4,3% επί του ΑΕΠ για το έλλειμμα του 2005·

- υιοθέτησε διορθωτικά μέτρα στον δημοσιονομικό νόμο για το 2006, τα οποία, με την παραδοχή ότι αυτά θα εφαρμοσθούν πλήρως και ότι οι οικονομικές εξελίξεις θα ακολουθήσουν το σενάριο στο οποίο βασίσθηκαν οι συστάσεις του Συμβουλίου, θα εξασφαλίσουν επαρκή πρόοδο προς τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των χρονικών ορίων που έχουν τεθεί από το Συμβούλιο. Πιο συγκεκριμένα, και υπό τους προαναφερόμενους όρους, ο δημοσιονομικός νόμος για το 2006 αναμένεται να επιφέρει κατά το 2006 διαρθρωτική αναπροσαρμογή σύμφωνη με την απόφαση του Συμβουλίου·

- έχει θέσει ως στόχο ονομαστικό έλλειμμα κάτω του 3% για το 2007 και σχεδιάζει διαρθρωτική αναπροσαρμογή σύμφωνη με τις συστάσεις του Συμβουλίου για το 2007 και τα επόμενα έτη·

- σχεδιάζει να επαναφέρει το χρέος σε καθοδική πορεία μέσω της συνδυασμένης επίδρασης της αύξησης των πρωτογενών πλεονασμάτων βάσει των στόχων του προϋπολογισμού, της υλοποίησης μεγάλων σχεδίων ιδιωτικοποιήσεων και της αποκλιμάκωσης των εκτός ισοζυγίου πράξεων·

- έχει αναλάβει πρωτοβουλίες οι οποίες έχουν βελτιώσει την ποιότητα των στατιστικών στοιχείων της γενικής κυβέρνησης.

Ωστόσο, η διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός της διορίας του 2007 και η μείωση του χρέους παρουσιάζουν σημαντική αβεβαιότητα, διότι εξαρτώνται αποφασιστικά από:

1. την πλήρη εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2006. Εάν τα προβλεπόμενα μέτρα δεν εφαρμοσθούν πλήρως ή αποδειχθούν αναποτελεσματικά, θα χρειασθούν περαιτέρω διορθωτικά μέτρα·

2. την εξειδίκευση και εφαρμογή σημαντικών πρόσθετων διορθωτικών μέτρων κατά το 2007.

Βάσει της ως άνω αξιολόγησης, η Επιτροπή θεωρεί ότι προς το παρόν δεν απαιτούνται πρόσθετα μέτρα εκ μέρους της Ιταλίας στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στην Ιταλία, σύμφωνα με τη Συνθήκη και με το ΣΣΑ, ιδίως με γνώμονα την εύθραυστη κατάσταση των δημόσιων οικονομικών.

[1] Η δημοσιονομική επίπτωση των έκτακτων μέτρων ανήλθε στο 0,6% του ΑΕΠ το 2001. στο 1,9% το 2003 και στο 1,4% το 2004. Το 2002, το έλλειμμα ανήλθε στο 2,7% του ΑΕΠ, με έκτακτα μέτρα ανερχόμενα στο 1,3% του ΑΕΠ.

[2] Στις 12 Ιουλίου 2005 επετεύχθη πολιτική συμφωνία σχετικά με τη σύσταση του Συμβουλίου προς την Ιταλία με σκοπό να τεθεί τέρμα στην κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος – Εφαρμογή του άρθρου 104 παρ. 7 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

[3] ΕΕ L 209, της 2.8.1997, και ΕΕ L 174, της 7.7.2005, αντίστοιχα.

[4] Η Επιτροπή αξιολογεί παράλληλα και την επικαιροποίηση του Προγράμματος Σταθερότητας που πραγματοποίησε η Ιταλία τον Δεκέμβριο του 2005. Η αξιολόγηση της Επιτροπής, καθώς και η γνώμη του Συμβουλίου για το πρόγραμμα αυτό είναι διαθέσιμα στην εξής ηλεκτρονική διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/country/italy_en.htm

[5] Στο πλαίσιο της διαδικασίας του προϋπολογισμού στην Ιταλία, όλα τα μέτρα που εγκρίνονται και σχεδιάζονται για το μέλλον προσδιορίζονται με γνώμονα την τάση του ελλείμματος υπό αμετάβλητες νομοθετικές συνθήκες (την αποκαλούμενη “tangenziale”).Τούτο σημαίνει ότι οι μελλοντικές δαπάνες και έσοδα εγγράφονται στην τάση του ελλείμματος μόνο ενόσω αντιστοιχούν σε ήδη ψηφισθέντα από το κοινοβούλιο νομοθετικά μέτρα. Περισσότερες λεπτομέρειες για την τάση του ελλείμματος και τη διαδικασία του προϋπολογισμού στην Ιταλία γενικότερα είναι διαθέσιμες στην τεχνική αξιολόγηση της επικαιροποίησης του Προγράμματος Σταθερότητας του 2005.

[6] Τα μέτρα αυτά, τα οποία θεσπίσθηκαν με το νομοθετικό διάταγμα 211/2005, της 17ης Οκτωβρίου 2005, ενσωματώθηκαν στη συνέχεια στον δημοσιονομικό νόμο του 2006.

[7] Η εξοικονόμηση πόρων από τις δαπάνες της περιφερειακής και της τοπικής αυτοδιοίκησης λαμβάνει τη μορφή περαιτέρω εκτεταμένης αναθεώρησης του «εσωτερικού συμφώνου σταθερότητας", το οποίο εισήχθη το 1999. Τα ανώτατα όρια διαφέρουν ανάλογα με την κατηγορία τοπικής αυτοδιοίκησης (περιφέρειες, επαρχίες ή δήμοι και κοινότητες) και την κατηγορία δαπανών (τρέχουσες ή κεφαλαίου).

[8] Η εξοικονόμηση πόρων αναφέρεται στις καθαρές δαπάνες για την υγεία. Η αναμενόμενη κατανομή είναι: 1,5 δισ. ευρώ από τα υψηλότερα έσοδα και 1 δισ. ευρώ από τις χαμηλότερες δαπάνες (βλέπε πίνακα 1).

[9] Οι διατάξεις αυτές αποσκοπούν, πιο συγκεκριμένα, στην υποχρέωση των περιφερειών με υψηλό δομικό έλλειμμα στην υγεία να καλύψουν μέρος του μέσω πρόσθετων εσόδων και να πραγματοποιήσουν την αναγκαία εξοικονόμηση πόρων. Ακόμη, θα ενισχυθεί και η λογοδοσία των γιατρών και των φαρμακοποιών, μεταξύ άλλων και με την ηλεκτρονική καταγραφή των φαρμάκων και την ανάλυση των συνταγών.

[10] Η παραγραφή των οφειλών κοινωνικής ασφάλισης του αγροτικού τομέα η οποία συζητείται αυτή τη στιγμή στο κοινοβούλιο, εάν εγκριθεί και επαληθευθεί στατιστικά, είναι πιθανό να οδηγήσει σε περιορισμένης κλίμακας αναθεώρηση προς τα άνω του ελλείμματος και/ή του δημόσιου χρέους.

[11] Η επικαιροποίηση προβλέπει για το 2006 απόκλιση μεταξύ λογιστικής βάσει των ταμειακών κινήσεων και λογιστικής βάσει της αυτοτέλειας των οικονομικών ετών ίση με το 0,5% του ΑΕΠ. Η απόκλιση αυτή συνδέεται και με την καταβολή τόκων για τα ταχυδρομικά ομόλογα, οι οποίοι κατά το παρελθόν θεωρούνταν τρέχοντες (και ορθώς καταλογίζονταν ως δαπάνες), αλλά καταβάλλονται μόνο εφόσον τα ομόλογα αυτά ρευστοποιούνται. Εάν εξαιρεθεί ο παράγοντας αυτός, η προαναφερόμενη απόκλιση θα μπορούσε να είναι χαμηλότερη.

[12] Βλέπε υποσημείωση 10.

[13] Βλέπε υποσημείωση 10.

[14] Πέρα από την επισήμανση της ανάγκης να αποσαφηνισθούν οι αναφερθείσες περιπτώσεις συνεισφοράς κεφαλαίων μεταξύ 2001 και 2004 σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και στην Ιταλία.