Αριθ. C 286/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 10. 83 
Άρθρο 10 παράγραφος 2 
Για να διευκρινισθεί το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας και 
σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στις γενικές παρατηρή­
σεις, η ΟΚΕ προτείνει να τροποποιηθεί η αρχή της παρα­
γράφου αυτής ως εξής: 
«Αυτό το σύστημα προστασίας, αν δεν είναι του 
τύπου «δύο ορθοστατών προσαρμοσμένων στο 
εμπρόσθιο τμήμα», πρέπει να πληροί...». Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στην ύπαρξη 
ορισμένων ατελειών στα κείμενα των διαφόρων γλωσσών 
και ζητά να πραγματοποιηθούν οι αναγκαίες τροποποιή­
σεις συντακτικού χαρακτήρα. 
Παραρτήματα 
Η ΟΚΕ έχει, επίσης, ορισμένες παρατηρήσεις τεχνικού 
χαρακτήρα που εκτίθενται στην εισηγητική έκθεση. 
Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 1983. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Francis CEYRAC 
Γνωμοδότηση για την οικονομική κατάσταση στην Κοινότητα (στα μέσα του 1983) 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Η απόφαση του Συμβουλίου της Ί8ης Φεβρουαρίου 1974 σχετικά με την επίτευξη αυξημένου 
βαθμού σύγκλισης των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομι­
κής Κοινότητας (!). 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 203η σύνοδο της ολομέλειας της που πραγ­
ματοποιήθηκε στις 15 και 16 Δεκεμβρίου 1982, αποφάσισε, ύστερα από πρόταση του Προε­
δρείου της, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 20 εδάφιο 4 του εσωτερικού κανονισμού της, 
να καταρτίσει γνωμοδότηση για το θέμα που αναφέρεται παραπάνω. 
Διαδικασία 
Το τμήμα οικονομικών και δημοσιονομικών υποθέσεων, στο οποίο είχε ανατεθεί η επεξεργα­
σία της γνωμοδότησης αυτής, όρισε ως εισηγητή τον κ. Pfeiffer. 
Το τμήμα υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 21 Ιουνίου 1983 με 45 ψήφους υπέρ και 1 αποχή. 
Β. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε τη γνωμοδότηση της για το ανωτέρω θέμα 
κατά τη 209η σύνοδο της ολομέλειας της που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, στις 6 και 
7 Ιουλίου 1983, ομόφωνα πλην 6 αποχών. 
Το κείμενο της γνωμοδότησης αυτής είναι το ακόλουθο: 
(·) ΕΕαριθ. L 63 της 5. 3.1974, σ. 16. 
24.10.83 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 286/5 
1. Εισαγωγή 
Η περιορισμένη οικονομική ανάπτυξη, που συνεχίζεται 
και εφέτος στην Κοινότητα και που έχει πολύμορφες 
αιτίες, απαιτεί από τα υπεύθυνα όργανα των κρατών 
μελών αλλά και από την ίδια την Κοινότητα την κατάρ­
τιση μιας μεικτής οικονομικοπολιτικής στρατηγικής που 
να βασίζεται τόσο στην προσφορά όσο και στη ζήτηση, 
να αναλαμβάνει συγχρόνως ειδικές πρωτοβουλίες στον 
τομέα της αγοράς εργασίας και να συμπεριλαμβάνει τη 
διεθνή διάσταση μιας πολιτικής για την αντιμετώπιση της 
κρίσης. Επίσης, θα πρέπει να βρεθούν τρόποι με τους 
οποίους θα μπορούν οι κοινωνικές και οικονομικές επι­
πτώσεις της ανεργίας να ελέγχονται καλύτερα απ' ό,τι 
στο παρελθόν. Σε μια κατάσταση διαρκούς οικονομικής 
κάμψης, είναι προφανής η στενή διασύνδεση που υπάρχει 
μεταξύ οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων. Γι' 
αυτό και οι γνωμοδοτήσεις που πρόκειται να καταρτι­
σθούν για την κοινωνική και οικονομική κατάσταση 
αλληλοσυμπληρώνονται και πρέπει να θεωρηθούν ως 
συνολική έκφραση των απόψεων της ΟΚΕ. 
2. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της σημερινής οικονο­
μικής κατάστασης 
Η στασιμότητα του 1982 (αύξηση του ακαθάριστου εγχώ­
ριου προϊόντος κατά 0,3 °/ο) πρέπει, σύμφωνα με τις μέχρι 
τώρα ενδείξεις, να διατηρηθεί ουσιαστικά και το 1983, αν 
και με μια ελαφρά τάση βελτίωσης (προβλεπόμενη 
αύξηση του ΑΕΠ 0,5 °/ο). Η ελαφρά άνοδος έναντι του 
περασμένου χρόνου θα πραγματοποιηθεί με βραδεία απο­
κατάσταση της οικονομικής δραστηριότητας στο δεύτερο 
εξάμηνο του 1983. Αν σημειωθεί κατά τη διάρκεια του 
χρόνου σταδιακή βελτίωση θα μπορούσε όμως να επιτευ­
χθεί με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξουν ευνοϊκές συνθή­
κες, οικονομική ανάπτυξη της τάξης των 0,6 - 0,7 °/ο. 
Μια τόσο χαμηλή οικονομική ανάπτυξη αυτής της έκτα­
σης δεν μπορεί φυσικά να οδηγήσει σε μείωση της ανερ­
γίας στην Κοινότητα. Επειδή το ποσοστό αύξησης της 
παραγωγικότητας ανά εργαζόμενο στην Κοινότητα προ­
βλέπεται να ανέλθει σε 2 ο/ο περίπου το 1983, η ψαλίδα 
παραγωγής — παραγωγικότητας έναντι του προηγούμε­
νου χρόνου (1982: ΑΕΠ + 0,3 °/ο παραγωγικότητα + 
1,4 ο/ο) μόνο ελάχιστα θα μεταβληθεί. Επειδή μειώνεται η 
συνολική απασχόληση και αυξάνεται ο αριθμός των 
ανέργων, πρέπει να αναμένεται αύξηση του ποσοστού 
ανεργίας από 9,6 ο/ο (1982) σε 11 ο/ο (1983), πράγμα που 
αντιστοιχεί σε συνολικό αριθμό περίπου 12 εκατομμυ-
ρίων ανέργων (έναντι 11 εκατομμυρίων περίπου του 
1982). 
Οι σημαντικότεροι δείκτες δεν επιτρέπουν, με τη σημε­
ρινή κατάσταση, να αναμένεται βελτίωση της σύγκλισης 
στα κράτη μέλη της Κοινότητας. Ενώ τα διάφορα ποσο­
στά πληθωρισμού του 1983 φαίνεται να προσεγγίζονται 
ελαφρά μεταξύ τους, στα ποσοστά ανεργίας διαφαίνεται 
μια ενισχυμένη τάση προς άνοδο. 3. Ανάλυση των βασικών οικονομικών παραγόντων 
3.1. Οι μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές τάσεις και η 
απασχόληση 
Από τη μια πλευρά τουλάχιστον σε καθένα από τα τρία 
προσεχή χρόνια θα προστίθενται περίπου 700 000 άτομα 
στην αγορά εργασίας. Μόνο για να αποφευχθεί μια 
παραπέρα αύξηση της ανεργίας, θα είναι αναγκαίο για 
αρκετά χρόνια να διατηρηθεί ένας μέσος ετήσιος ρυθμός 
ανάπτυξης που να φθάνει τουλάχιστον 3,5 ο/ο σε όλα τα 
κράτη μέλη. 
Από την άλλη πλευρά αποτελεί γεγονός, που έχει αποδει­
χθεί, ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης αποδυναμώνονται μακρο­
πρόθεσμα και σε παγκόσμιο επίπεδο, δηλαδή τόσο σε 
κάθε μια βιομηχανική χώρα ξεχωριστά όσο και στις κυρι­
ότερες βιομηχανικές χώρες συνολικά. 
Το συμπέρασμα είναι το εξής: Η πραγματοποίηση μιας 
όσο το δυνατόν μεγαλύτερης ανάπτυξης πρέπει να αποτε­
λεί αφενός το στόχο κάθε οικονομικής πολιτικής, γιατί 
χωρίς οικονομική ανάπτυξη η πάλη κατά της ανεργίας 
είναι από την αρχή χαμένη, αφετέρου όμως δε διαφαίνο­
νται προς το παρόν ρυθμοί ανάπτυξης που θα επέτρεπαν 
την επίτευξη υψηλού ποσοστού απασχόλησης αποκλει­
στικά στην Κοινότητα. Οι διαρθρωτικές μεταβολές απαι­
τούν όμως, εκτός από την καταβολή όλων των δυνατών 
προσπαθειών στα πλαίσια της αναπτυξιακής πολιτικής, 
και τη λήψη ειδικών μέτρων σχετικά με την απασχόληση. 
3.2. Α νάπτυξη και παραγωγικότητα 
Είναι γεγονός ότι, συγχρόνως με τους αναπτυξιακούς 
ρυθμούς, εξασθένισαν μακροπρόθεσμα και οι ανοδικοί 
ρυθμοί της παραγωγικότητας. Σε πολλές όμως χώρες δεν 
εξασθένισαν τόσο έντονα όπως οι ίδιοι οι ρυθμοί ανάπτυ­
ξης με αποτέλεσμα να μπορούν να επιτυγχάνονται οι 
αναπτυξιακοί αυτοί ρυθμοί με λιγότερους εργαζόμενους. 
Με άλλα λόγια: Η απόλυση εργαζομένων αποτελούσε 
για πολλά χρόνια τον κανόνα στα κράτη μέλη της Κοινό­
τητας. Αιτία είναι, μεταξύ άλλων, οι τάσεις της σύγχρο­
νης τεχνολογικής εξέλιξης που συνεπάγονται εξοικονό­
μηση θέσεων εργασίας στα βιομηχανικά κράτη. Η διατύ­
πωση αυτή δεν αποτελεί αρνητική εκτίμηση της τεχνολο­
γικής εξέλιξης και της αύξησης της παραγωγικότητας, 
αλλά αντικειμενική διαπίστωση μπροστά στο πιεστικό 
πρόβλημα της ανεργίας. Εξάλλου, η άρνηση τόσο της 
χρησιμοποίησης όσο και της παραπέρα ανάπτυξης της 
τεχνολογίας είναι ήδη, λόγω της συνέχισης της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητας, αδιανόητη. Όποιος δεν παράγει ο 
ίδιος υψηλή τεχνολογία αλλά είναι υποχρεωμένος να την 
εισάγει για να μπορεί να την εφαρμόσει, εισάγει στη 
χώρα του συγχρόνως και το πρόβλημα της θέσης σε δια­
θεσιμότητα εργαζομένων, χωρίς ο ίδιος να δημιουργεί 
θέσεις απασχόλησης με την παραγωγή υψηλής τεχνολο­
γίας. 
Το συμπέρασμα είναι το εξής: Οι επενδύσεις και η τεχνο­
λογική εξέλιξη ήταν, είναι και θα είναι και στο μέλλον η 
Αριθ. C 286/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 10. 83 
κινητήρια δύναμη της οικονομικής εξέλιξης και μπορούν 
να αυξήσουν την απασχόληση. Όμως μόνο οι επενδύσεις 
και η τεχνολογική εξέλιξη δεν αρκούν, κάτω από τις 
δεδομένες συνθήκες, ούτε για την επίτευξη ούτε για τη 
μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση υψηλού επιπέδου απα­
σχόλησης. 
3.3. Η ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας 
Οι σημαντικές δυσχέρειες που σημειώθηκαν τελευταία σε 
ευαίσθητους τομείς της οικονομίας, όπως της κλωστοϋ­
φαντουργίας, της κατασκευής αυτοκινήτων ή της ηλε­
κτρονικής ψυχαγωγίας, δημιούργησαν στο κοινό, σε ιδι­
αίτερο βαθμό, την εντύπωση μιας ανταγωνιστικότητας 
που επιδεινώθηκε όσον αφορά τα ευρωπαϊκά προϊόντα. 
Η εικασία όμως αυτή δεν επιβεβαιώνεται γενικά. Αν 
μετρηθεί το μακροπρόθεσμο μερίδιο τους στο διεθνές 
εμπόριο, φαίνεται ότι καμιά από τις τρεις οικονομικές 
δυνάμεις (ΕΟΚ, ΗΠΑ, Ιαπωνία) δεν έχει αποφασιστικό 
προβάδισμα ή δε σημειώνει σημαντική καθυστέρηση. 
Ωστόσο, στην εσωτερική αγορά της Κοινότητας αναγκά­
στηκαν τα κράτη μέλη να εισάγουν, σε ολοένα και μεγα­
λύτερο βαθμό, ιδίως είδη παραγωγικού εξοπλισμού για να 
ανταποκριθούν σε μια εσωτερική ζήτηση που δεν ήταν 
δυνατό να καλυφθεί από την κοινοτική παραγωγή, ή του­
λάχιστον δεν ήταν δυνατό να ικανοποιηθεί με ανταγωνι­
στικές τιμές. Μένει να διαπιστωθεί ότι αν και η Ιαπωνία 
μαζί με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας 
και τις ΗΠΑ ανήκουν στους τρεις μεγάλους διεθνείς εξα­
γωγείς ειδών παραγωγικού εξοπλισμού, η Ιαπωνία έχει 
συγχρόνως το χαμηλότερο ποσοστό εισαγωγών στα είδη 
αυτά και συμμετέχει, κατά συνέπεια, μονομερώς στη διε­
θνή κατανομή εργασίας. 
Αν μετρηθεί η ανταγωνιστικότητα με γνώμονα την εξέ­
λιξη του κόστους εργασίας κατά μονάδα σε εθνικό 
συνάλλαγμα τότε σημειώνεται σχετική βελτίωση στο 
Βέλγιο, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας 
και στην Ολλανδία, ενώ η εξέλιξη είναι δυσμενέστερη 
στη Γαλλία, στην Ιταλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αν 
όμως εξετάσουμε και την εξέλιξη των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών, δημιουργείται διαφορετική εικόνα όσον 
αφορά την ανταγωνιστικότητα. 
3.4. Χρηματοδοτική πολιτική 
Από φόβο ότι θα αυξηθούν ακόμα ταχύτερα τα δημόσια 
ελλείμματα, τα κράτη μέλη θέσπισαν, στα πλαίσια της 
οικονομικής πολιτικής, το 1982, οδυνηρά εξυγιαντικά 
μέτρα που έχουν ακόμη και σήμερα συνέπειες. Συγχρό­
νως, οι περισσότερες κυβερνήσεις θεώρησαν ελάχιστα τα 
περιθώρια για τη δημιουργία οικονομικοπολιτικών κινή­
τρων για τη συγκυρία και την οικονομική ανάπτυξη. 
3.5. Η εξέλιξη των επιτοκίων 
Η σημασία του ύψους των επιτοκίων δεν πρέπει να υποτι­
μηθεί ούτε όσον αφορά τις ιδιωτικές επενδύσεις ούτε σε σχέση με τη σύναψη κρατικών δανείων. Και στις δύο 
περιπτώσεις πρέπει να επιδιώκεται η επίτευξη χαμηλού 
επιπέδου επιτοκίων το οποίο πρέπει να είναι χαμηλότερο 
απ' ό,τι το σημερινό. Η πολιτική όσον αφορά την κυκλο­
φορία χρήματος θα πρέπει να προσανατολίζεται προς την 
εξέλιξη των πραγματικών επιτοκίων. Η μείωση των 
τόκων, όταν είναι μικρότερη από την έκταση οπισθοδρο­
μικών ρυθμών πληθωρισμού, αποτελεί αντικειμενικά 
αύξηση των επιτοκίων. 
Αν και σε όλες τις βιομηχανικές χώρες, γενικά, σημειώνε­
ται πτώση του επιπέδου των επιτοκίων, στην πραγματι­
κότητα το επίπεδο των επιτοκίων εξακολουθεί να είναι 
υψηλό σε σύγκριση με τον μέσο όρο της δεκαετίας του 
70. Τα πραγματικά επιτόκια μειώθηκαν λιγότερο απ' ό,τι 
δείχνει η ονομαστική εξέλιξη των επιτοκίων. Η κύρια 
αιτία για το υψηλό επίπεδο επιτοκίων στο παρελθόν είναι 
η εξέλιξη των επιτοκίων στις ΗΠΑ. Αλλά και για τη μελ­
λοντική εξέλιξη των επιτοκίων οι σημαντικότεροι παρά­
γοντες ανασφάλειας προέρχονται από τις ΗΠΑ. Στη 
χώρα αυτή τα πραγματικά επιτόκια σημειώνουν μάλιστα 
ανοδική τάση. Εξάλλου, αν επιτευχθεί μεγαλύτερη πρόο­
δος όσον αφορά τη σταθεροποίηση των τιμών σε ορι­
σμένα κράτη της Κοινότητας, θα υπάρχουν περιθώρια για 
επιπλέον μείο)ση των επιτοκίων. 
3.6. Οι παράγοντες ανασφά&ιας στη διεθνή οικονομία 
Οι κυριότεροι παράγοντες ανασφάλειας στη διεθνή οικο­
νομία είναι σήμερα οι εξής: 
— ο αυξανόμενος αριθμός χωρών με υψηλό χρέος και η 
τάση αποσταθεροποίησης του διεθνούς εμπορίου και 
των διεθνών νομισματικών δομών, 
— οι έντονες διακυμάνσεις και η ανασφάλεια στην εξέ­
λιξη των νομισματικών ισοτιμιών, ιδιαίτερα μεταξύ 
των κοινοτικών νομισμάτων και του δολαρίου, με 
ανάλογες επιπτώσεις στις εμπορικές συναλλαγές 
αλλά και στην εξέλιξη των τιμών, ιδιαίτερα των πρώ­
των υλών που πληρώνονται σε δολάρια, 
— η αυξανόμενη τάση για εφαρμογή προστατευτικών 
μέτρων και ιδιαίτερα για τη δημιουργία εμποδίων 
στις συναλλαγές μη τιμολογικής φύσης, και 
— οι στρεβλώσεις ανταγωνισμού που δημιουργούνται, 
όταν δεν τηρούνται οι ελάχιστοι όροι εργασίας, όπως 
π.χ. μεγάλος χρόνος εργασίας, χαμηλή αμοιβή, κίνδυ­
νοι υγείας και ασφάλειας σε τοπικές, εθνικές ή διε­
θνείς εταιρείες και άλλες επιχειρήσεις. 
3.7. Συμπέρασμα 
Το πλήθος των αρνητικών παραγόντων που χαρακτηρί­
ζουν τη σημερινή οικονομική κατάσταση — παράγοντες 
όπως η σημερινή ασθενής συγκυριακή και οικονομική 
24. 10. 83 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 286/7 
ανάπτυξη, ο αυξανόμενος ενεργός πληθυσμός, η κατάρ­
γηση θέσεων εργασίας στη βιομηχανία, η δυσμενής εισο­
δηματική κατάσταση των επιχειρήσεων κ.ά. — σημαίνει 
ότι δεν μπορεί να υπάρξει πανάκεια για την επίλυση όλων 
των προβλημάτων. Οι διάφορες αιτίες της κρίσης απαι­
τούν τη θέσπιση δέσμης μέτρων για την αντιμετώπιση 
τους. Βασική αφετηρία παρόμοιας μεικτής οικονομικοπο-
λιτικής στρατηγικής αποτελούν τόσο οι γενικοί όροι και 
η πλευρά της προσφοράς, όσο και η πλευρά της ζήτησης 
καθώς και μέτρα που αφορούν άμεσα την αγορά εργα­
σίας. 
4. Μέτρα για τη βελτίωση συνθηκών προσφοράς 
4.1. Πολιτική επενδύσεων 
Με βάση μια συντονισμένη οικονομική πολιτική, οι 
κυβερνήσεις των κρατών μελών θα πρέπει να δημιουργή­
σουν γενικές προϋποθέσεις για την προώθηση των ιδιωτι­
κών επενδύσεων, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στις επενδύ­
σεις που δημιουργούν απασχόληση. Η πολιτική αυτή θα 
έχει αισθητές θετικές επιπτώσεις όταν συμβάλλει στη 
δημιουργία εμπιστοσύνης σε μία σαφώς ανοδική συγκυ­
ρία. Μόνο με δημόσιες επενδύσεις δεν μπορεί να επιτευ­
χθεί αυτοδύναμη οικονομική ανάκαμψη, παρά το γεγο­
νός ότι είναι απαραίτητες σε ορισμένους τομείς. 
4.2. Δημιουργία λειτουργικής εσωτερικής αγοράς 
Η δημιουργία μιας πραγματικά εσωτερικής αγοράς στην 
Κοινότητα και η συνεπής αξιοποίηση των ευκαιριών που 
προσφέρει όσον αφορά τις επενδύσεις, την τεχνολογική 
εξέλιξη, τη σταθεροποίηση των πωλήσεων και τη βελτιω­
μένη ανταγωνιστικότητα απέναντι στους κύριους αντα­
γωνιστές ΗΠΑ και Ιαπωνία, είναι ένα από τα πιο επείγο­
ντα βασικά καθήκοντα της εποχής μας. Μια σημαντική 
βάση για την επίτευξη του σκοπού αυτού αποτελεί το 
ΕΝΣ, που αν και δεν λειτουργεί με τρόπο ιδανικό έχει 
προσφέρει, στα μέλη του, σε σύγκριση με τις διακυμάν­
σεις στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος, σταθερότητα 
σε μεγάλο βαθμό. Η ΟΚΕ τονίζει ότι τα μέτρα που απο­
σκοπούν στην ολοκλήρωση της Κοινής Αγοράς, ιδιαίτερα 
διαμέσου της κατάργησης τεχνικών εμποδίων στο εμπό­
ριο και των εμποδίων στον τομέα της διοίκησης και των 
μεταφορών, αποτελούν βασικά στοιχεία μιας ευρωπαϊκής 
στρατηγικής για την προώθηση της ανάπτυξης και της 
απασχόλησης. 
Η δημιουργία μιας ενιαίας εσωτερικής αγοράς απαιτεί το 
συντονισμό της πολιτικής επιδοτήσεων που ακολουθούν 
τα κράτη μέλη σύμφωνα με τους κανόνες που θεσπίζο­
νται στα άρθρα 92 κ.ε. των κοινοτικών συνθηκών. 4.3. Η πολιτική επιδοτήσεων 
Η πολιτική επιδοτήσεων των επιμέρους κρατών μελών 
δεν πρέπει να έχει σαν αποτέλεσμα να δημιουργούνται ή 
να διατηρούνται θέσεις απασχόλησης σε ένα κράτος αν 
απειλούνται, κατ' αυτόν τον τρόπο, θέσεις απασχόλησης 
που υπάρχουν σε κάποιο άλλο κράτος. Γι' αυτό θα πρέ­
πει, από την πλευρά των κρατών μελών, να επιτρέπονται 
ως μέτρα προώθησης μόνο επιδοτήσεις που έχουν πρό­
σκαιρο χαρακτήρα, που το ύψος τους μειώνεται με το 
πέρασμα του χρόνου και που εντάσσονται στα πλαίσια 
μιας πολιτικής για την οικονομική σύγκλιση. Πρώτα θα 
πρέπει να ληφθούν υπόψη οι τομείς με αναπτυξιακές 
δυνατότητες που παράγουν προϊόντα υψηλής τεχνολο­
γίας και προσφέρουν δυνατότητες για καινοτομίες στις 
μεθόδους παραγωγής και κατεργασίας. Αναφέρουμε σαν 
παράδειγμα την τεχνολογία για την κατασκευή ρομπότ 
και συσκευών που λειτουργούν με ευαίσθητα στοιχεία, 
τα συστήματα ανακύκλησης, τεχνολογίες βιομάζας, τους 
μικροεπεξεργαστές, τις τεχνολογίες αποθήκευσης ενέρ­
γειας κλπ. Στον τομέα αυτό θα πρέπει η Κοινότητα να 
συντονίσει την έρευνα, την παραγωγή αλλά και τη διά­
θεση των σχετικών προϊόντων. 
Η προσαρμογή παλαιών βιομηχανιών και δομών στα 
σύγχρονα συστήματα παραγωγής, στα οποία ανήκει και 
η γεωργία, πρέπει να προωθηθεί με τον ίδιο τρόπο' συγ­
χρόνως, όμως, θα πρέπει να ληφθούν ιδιαίτερα υπόψη 
εκείνοι οι τομείς που έχουν μεγάλο ποσοστό προμηθευ­
τών, επειδή η προσαρμογή αυτή μπορεί να έχει επιπτώ­
σεις και στους προμηθευτές. Εξάλλου, οι επιδοτήσεις θα 
πρέπει να εξετάζονται διαρκώς από την άποψη της επί­
τευξης των στόχων που επιδιώκονται με τη χορήγηση 
τους. 
4.4. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
Αν και είναι γεγονός ότι η μείωση των επιτοκίων έχει ιδι­
αίτερη σημασία λόγω του μεγάλου ποσοστού ξένου 
κεφαλαίου με το οποίο χρηματοδοτούνται οι μικρομε­
σαίες επιχειρήσεις, είναι επίσης καθήκον της Κοινότητας 
και των κρατών μελών να προωθήσουν την ίδρυση νέων 
ΜΜΕ και τη σταθεροποίηση ανταγωνιστικών ΜΜΕ με 
όλες τις διάφορες νομικές μορφές (ατομικές επιχειρήσεις, 
συνεταιρισμούς παραγωγής) που ήδη υπάρχουν, με την 
εφαρμογή μέτρων για τη διευκόλυνση της ανεύρεσης 
κεφαλαίων επιχειρησιακού κινδύνου, με την παροχή ενι­
σχύσεων τεχνολογικού, πολιτικού χαρακτήρα, με τη 
μορφή κατάρτισης και επιμόρφωσης των εργαζομένων 
και με τη μορφή εκπαίδευσης των διοικητικών στελεχών 
αλλά και με την υποστήριξη της νεωτεριστικής ικανότη­
τας και δημιουργικότητας τους για την ανακάλυψη και 
αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η αγορά. 
4.5. Κατανομή εισοδημάίων και κόστος 
Η μείωση του κόστους παραγωγής μπορεί να οδηγήσει, 
όπως και οι νέες τεχνολογίες και καινοτομίες ή η πτώση 
των τιμών ενέργειας και η μείωση των επιτοκίων, στην 
Αριθ. C 286/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24, 10. 83 
αναθέρμανση των οικονομικών δραστηριοτήτων. Ιδιαί­
τερη σημασία αξίζει να δοθεί στο πλαίσιο αυτό στις 
δυνατότητες σταδιακής μείωσης του κόστους με ταυτό­
χρονη βελτίωση της αξιοποίησης του διαθέσιμου παρα­
γωγικού δυναμικού. Τα συμβαλλόμενα μέρη στις συλλο­
γικές συμβάσεις καλούνται να αναπτύξουν τις στρατηγι­
κές τους σχετικά με την κατανομή του κέρδους με τέτοιο 
τρόπο ώστε να υπάρχουν αφενός επαρκείς πρόσοδοι για 
την κάλυψη και χρηματοδότηση επενδύσεων με επιχειρη­
σιακό κίνδυνο, αλλά να εξασφαλίζεται αφετέρου και η 
διάθεση των προϊόντων και να υπάρχει, κατά συνέπεια, 
καλύτερη αξιοποίηση του παραγωγικού δυναμικού με 
ανάλογη μείωση του κόστους διαμέσου της διατήρησης 
της μαζικής αγοραστικής δύναμης. Οι προσπάθειες για 
την επίτευξη της αύξησης της ανταγωνιστικότητας της 
Κοινότητας δε θα πρέπει να προκαλέσουν ανταγωνισμό 
μεταξύ των κρατών μελών με σκοπό τη μείωση των εισο­
δημάτων που θα οδηγούσε διεθνώς σε μια αντιπληθωρι­
στική εξέλιξη. 
5. Σταθεροποίηση της ζήτησης και της ανάπτυξης 
5.1. Η βελτίωση των συνθηκών προσφοράς πρέπει να 
συνοδεύεται από κρατικές πρωτοβουλίες στον τομέα των 
επενδύσεων. 
Επειδή όμως η σημερινή ασθενής συγκυρία που επικρατεί 
στην Κοινότητα κυριαρχείται από μακροπρόθεσμη 
έλλειψη ανάπτυξης, παρόμοια κρατική επενδυτική πολι­
τική για την υποστήριξη της ζήτησης δεν πρέπει να έχει 
τη μορφή των παλαιότερων βραχυπρόθεσμων συγκυρια­
κών προγραμμάτων. Χρειάζεται πολύ περισσότερο η 
άσκηση πολιτικής για τη μεσοπρόθεσμη σταθεροποίηση 
της ζήτησης για επενδύσεις, προς την οποία θα πρέπει να 
προσανατολίζεται η πολιτική προϋπολογισμού των κρα­
τών μελών και της Κοινότητας. Η ΟΚΕ ανέφερε ήδη στη 
γνωμοδότηση της για την οικονομική κατάσταση στα 
μέσα του 1982 ορισμένους τομείς των κοινωνικών ανα­
γκών που έχουν ιδιαίτερο βάρος και στους οποίους τα 
μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα προγράμματα για την 
προώθηση κρατικών και ιδιωτικών επενδύσεων θα μπο­
ρούσαν να προκαλέσουν κίνητρα για ανάπτυξη. Για 
παράδειγμα: 
— επενδύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας και την 
ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών ενέργειας, 
— επενδύσεις για την αποκατάσταση και διασφάλιση 
του φυσικού περιβάλλοντος, 
— επενδύσεις για τη βελτίωση των συνθηκών κατοικίας 
και την ενίσχυση της κατασκευής κατοικιών, 
— επενδύσεις για τη βελτίωση των δημοσίων συγκοινω­
νιών μικρών αποστάσεων και των υποδομών γενικά, 
— επενδύσεις στον τομέα της έρευνας, 
— επενδύσεις για τη χρησιμοποίηση προηγμένων τεχνο­
λογιών στις δημόσιες διοικήσεις και υπηρεσίες. 5.2. Η ανάγκη συντονισμού στην Κοινότητα 
Τα αναπτυξιακά κίνητρα των κρατικών πρωτοβουλιών 
στον τομέα των επενδύσεων γίνονται τόσο πιο αισθητά 
όσο περισσότερο επιτυγχάνεται ο συντονισμός των πρω­
τοβουλιών αυτών και η συντονισμένη υλοποίηση τους 
στην Κοινότητα. Πρωτοβουλίες που συντονίζονται με τον 
τρόπο αυτό οδηγούν στην ταχύτερη αύξηση των εισπρά­
ξεων από φόρους και, κατά συνέπεια, στην ταχύτερη 
συμπληρωματική αυτοχρηματοδότηση των ελλειμμάτων 
που δημιουργούνται από την προκαταβολική χρηματοδό­
τηση των πρωτοβουλιών στον τομέα των επενδύσεων. 
Κατά την πραγματοποίηση προγραμμάτων με μεσοπρό­
θεσμο σχεδιασμό που αποσκοπούν στην τόνωση της 
ζήτησης επενδύσεων, οι πρώτες ωθήσεις πρέπει να ξεκι­
νούν από τις χώρες εκείνες στις οποίες το ποσοστό πλη­
θωρισμού και τα ελλείμματα προϋπολογισμού είναι σχε­
τικά χαμηλά και το ισοζύγιο πληρωμών περίπου ισορρο­
πημένο. Γενικά, οι πρωτοβουλίες στον τομέα των επενδύ­
σεων θα πρέπει να έχουν όσο το δυνατό ευρύτερο 
χαρακτήρα και να αναλαμβάνονται όσο το δυνατό 
συντομότερα. Σε ορισμένους τομείς διαφαίνεται ολοένα 
σαφέστερα ότι δεν επαρκεί ο συντονισμός των μέτρων 
που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για να επιτευχθεί σύ­
γκλιση της οικονομικής εξέλιξης. Επομένως, τα κράτη 
μέλη θα έπρεπε να καταβάλλουν τις προσπάθειες τους σε 
κοινοτικό επίπεδο. 
6. Διεθνής συνεργασία 
Πρέπει επίσης να επιδιωχθεί, εκτός από ένα συντονισμό 
σ' ολόκληρη την Κοινότητα, και η διεθνής οικονομική 
συνεργασία αλλά ιδιαίτερα η εναρμόνιση των οικονομι­
κών πολιτικών με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Οι σημαντι­
κότεροι στόχοι της εναρμόνισης αυτής θα είναι: 
— η μείωση των πολύ υψηλών πραγματικών επιτοκίων, 
όπου στις ΗΠΑ ανήκει ο ηγετικός ρόλος, και 
— η σταθεροποίηση των συναλλαγματικών ισοτιμιών 
για την αποκατάσταση της δυνατότητας υπολογι­
σμού της διεθνούς κυκλοφορίας εμπορευμάτων και 
κεφαλαίων, 
— η παρεμπόδιση της διάρρηξης του διεθνούς πιστωτι­
κού δικτύου με κοινές προσπάθειες υποστήριξης και 
ενίσχυσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και 
της Διεθνούς Τράπεζας, καθώς η επίτευξη συμφωνίας 
ότι δε θα μειωθούν αλλά θα αυξηθούν τα ποσά που 
διατίθενται για την κρατική ή υπερκρατική αναπτυ­
ξιακή βοήθεια, ώστε να σταθεροποιηθούν η διε­
θνής πολιτική και οικονομία, 
— η ρύθμιση των διεθνών τιμών πρώτων υλών με διε­
θνείς συμβάσεις που ενδιαφέρει τόσο τα αναπτυγμένα 
βιομηχανικά κράτη όσο και τις αναπτυσσόμενες 
χώρες, και 
— ο αγώνας κατά του προστατευτισμού και η συμφωνία 
μεταξύ Κοινότητας, ΗΠΑ και Ιαπωνίας να μην επι­
βληθούν για ορισμένο διάστημα πρόσθετοι εμπορικοί 
περιορισμοί μεταξύ τους και έναντι άλλων χωρών, 
24. 10. 83 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 286/9 
καθώς και η προθυμία της Ιαπωνίας να ανοίξει σε 
μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι μέχρι σήμερα τις αγορές 
της για τη διεθνή κυκλοφορία εμπορευμάτων και 
κεφαλαίων. κρατούν σε μια χώρα, σε έναν κλάδο, σε μια επιχείρηση. 
Γι' αυτό τα συμβαλλόμενα μέρη στις συλλογικές συμβά­
σεις καλούνται να βρουν με πολλή επινοητικότητα, κάθε 
φορά, την ανάλογη μορφή της μείωσης του χρόνου εργα­
σίας. 
7. Ειδικευμένη πολιτική απασχόλησης 
Προς το παρόν δεν φαίνεται να υπάρχουν αναπτυξιακές 
στρατηγικές, με τις οποίες και μόνο μπορεί να συγκρατη­
θεί το ανερχόμενο κύμα της ανεργίας, να επιτευχθεί και 
να σταθεροποιηθεί ένα αρκετά υψηλό επίπεδο απασχόλη­
σης. Γι' αυτό πρέπει, εκτός από την πολιτική για την 
προώθηση των επενδύσεων και της ανάπτυξης, να 
ληφθούν και ειδικά μέτρα απασχόλησης καθώς και μέτρα 
για τη μείωση του χρόνου εργασίας, αν θέλουμε να σημει­
ωθούν αισθητές επιτυχίες στην καταπολέμηση της ανερ­
γίας. Γιατί η μείωση του χρόνου εργασίας, όταν εντάσσε­
ται στα πλαίσια μιας μεικτής πολιτικής για την ενίσχυση 
της ανάπτυξης και της απασχόλησης, μπορεί να συντελέ­
σει στη δικαιότερη κατανομή της εργασίας. Συγχρόνως, 
όμως, δημιουργείται περισσότερος ελεύθερος χρόνος και 
νέες ανάγκες που πρέπει να ικανοποιηθούν. Κατά συνέ­
πεια, η πολιτική για τη μείωση του χρόνου εργασίας μπο­
ρεί να ενταχθεί στα πλαίσια μιας αναπτυξιακής πολιτι­
κής. 
Η έκταση αυτών των επιδράσεων στην απασχόληση είναι 
οπωσδήποτε πολύ διαφορετική, ανάλογα με τη μορφή και 
το μέγεθος της μείωσης του χρόνου εργασίας, και εξαρτά­
ται επιπλέον από τις ειδικές κάθε φορά συνθήκες που επι-Η ΟΚΕ λαμβάνει, επίσης, γνώση των προσπαθειών που 
καταβάλλει η Επιτροπή για να δοθεί απάντηση στο ερώ­
τημα αν και με ποιο τρόπο θα μπορούσαν να παρακινη­
θούν οι παραγωγικές τάξεις να προσεγγίσουν τις απόψεις 
τους σχετικά με τη μείωση και αναδιάρθρωση του χρόνου 
εργασίας. Οι προσπάθειες αυτές ωφελούν τη λειτουργία 
της εσωτερικής αγοράς και συμβάλλουν στη διατήρηση 
της διεθνούς ανταγωνιστικότητας όλων των κρατών 
μελών. 
Εξάλλου, η ΟΚΕ τονίζει ότι οι θετικές επιπτώσεις στην 
απασχόληση μπορούν να επιτευχθούν με μέτρα για τη 
μείωση του χρόνου εργασίας μόνο με την προϋπόθεση ότι 
δε θα προκαλέσουν περιορισμό της διεθνούς ανταγωνι­
στικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η σημασία της μείωσης 
του χρόνου εργασίας εξαρτάται και από τους όρους κάτω 
από τους οποίους πραγματοποιείται. 
Θα ήταν επίσης επιθυμητό, αν μπορούσε να γίνει δυνατό, 
να μην υπονομευθούν οι μειώσεις του χρόνου εργασίας 
με την αύξηση των υπερωριών. 
Για να αποφευχθούν οι δυσχέρειες στην αγορά εργασίας, 
απαιτούνται παράλληλα μέτρα για την ανάπτυξη της 
επαγγελματικής και της διατοπικής κινητικότητας. 
Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 1983. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Franspis CEYRAC 
Γνωμοδότηση για την εξέλιξη της κοινωνικής κατάστασης στην Κοινότητα το 1982 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε στις 4 Ιουλίου 1983 να ζητήσει, σύμ­
φωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότη­
τας, τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το ανωτέρω θέμα (')· 
(ΐ) Η ΟΚΕ, που έλαβε γνώση της κοινωνικής έκθεσης της Επιτροπής για την εξέλιξη της κοινωνικής κατά­
στασης στην Κοινότητα το 1982, αποφάσισε να εξετάσει σ' αυτή τη γνωμοδότηση μερικά σημαντικά 
από τα ποικίλα προβλήματα της κατάστασης αυτής. Για άλλα θέματα η ΟΚΕ εξέδωσε ήδη στο παρελθόν 
γνωμοδοτήσεις, και συγκεκριμένα: 
— Αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (σύνοδος Μαρτίου 1983) (ΕΕ αριθ. C 124 της 
9. 5.1983, σ. 4). 
— Επαγγελματική κατάρτιση και οι νέες τεχνολογίες ενημέρωσης: Νέες πρωτοβουλίες της Κοινότητας 
για το διάστημα 1983 -1987 (σύνοδος Ιανουαρίου 1983) (ΕΕ αριθ. C 77 της 21.3.1983, σ 7). 
— Σχέδιο ψηφίσματος του Συμβουλίου για την πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης στις Ευρωπαϊκές 
Κοινότητες κατά τη δεκαετία του '80 (σύνοδος Μαρτίου 1983) (ΕΕ αριθ. C 124 της 9. 5.1983, σ. 9). 
— Απασχόληση των νέων (σύνοδος Ιουνίου 1983) (ΕΕ αριθ. C 211 της 8.8.1983, σ. 50).