ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρ^έλλες, 12.07.1995 
COM(95)191 τβλικό 
EK9ESH SXETIKA ME Tffl* YAQÏÏQifflSH TOT APAEEffl* ΠΡΡΑΓΒΓΒΕ? T(tt* MKAlftMATQN 
TOY AW»PftfIQY ΚΑΙ PPQftQtSIg TOY ΕΚΔΗΜΟΚΡΑΤΙΣΜΟΥ 
(nATOETOSI??4V 

ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΝ ΑΡΑΣΕΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΑΙΚΑΙΩΜΛΤΩΝ 
ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΔΗΜΟΚΡΑΤΙΣΜΟΥ 
(ΠΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 4994). 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η παρούσα έκθεση συντάχθηκε στο πλαίσιο της διϋπηρεσιακής ομάδας "δικαιώματα του ανθρώπου". 
Αποτελεί την ανταπόκριση της Επιτροπής στις ανησυχίες που εξέφρασε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσον 
αφορά τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων υπέρ των δικαιωμάτων του ανθρώπου 
και των δημοκρατικών αρχών. 
Για να διευκολυνθεί η ανάγνωση και να προβληθούν τα στοιχεία στα οποία έχουν σημειωθεί εξελίξεις, η 
δομή της ακολουθεί τη δομή της προηγούμενης έκθεσης που συντάχθηκε για το οικονομικό έτος 92/93 \ Τα 
στοιχεία που παρέμειναν αμετάβλητα κατά το 1994 αναφέρονται συνοπτικά, ενώ τα νέα στοιχεία 
αναλύονται εκτενέστερα. 
Για το λόγο αυτόν, οι αρχές και οι δεσμεύσεις που καθοδηγούν τη δράση της Ένωσης και της Κοινότητας 
στο θέμα των δικαιωμάτων του ανθρώπου περιλαμβάνονται στο παοάοτηαα 1 της παρούσας έκθεσης, ενώ 
στη συνέχεια παρουσιάζονται οι γραμμές του προϋπολογισμού που περιέχονται στο κεφάλαιο "Ευρωπαϊκή 
πρωτοβουλία για τη δημοκρατία και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου", καθώς και οι 
θεματικές και γεωγραφικές προτεραιότητες που ακολουθήθηκαν κατά τη χρησιμοποίηση τους και οι 
παράγοντες που αφορούν τις αποφάσεις χρηματοδότησης. Εκτός από τους οικονομικούς πόρους, τα άλλα 
μέσα προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου περιγράφονται συνοπτικά στο παοάοτηαα 2. 
έκθεση σχετικά με τη χρησιμοποίηση των οικονομικών πόρων για την προάσπιση των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου και την προώθηση του εκδημοκρατισμού (για τα έτη 1992 -
1993) -26.11.93 - DOC FR\242\242847.GH, ΡΕ 207.805 
Τμήμα Α ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΝ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΡΑΣΗ 
Η κοινοτική δράση για την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου εντάσσεται στο 
γενικό πλαίσιο του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, των οικουμενικών αρχών και των προτεραιοτήτων που 
έχουν τεθεί από τη διεθνή κοινότητα με την ευκαιρία παγκόσμιων διασκέψεων. Για τον προσδιορισμό των 
θεματικών και γεωγραφικών προτεραιοτήτων της δράσης της, η Κοινότητα λαμβάνει επίσης υπόψη τα 
κεκτημένα σε επίπεδο διεθνών και περιφερειακών οργανισμών, τους στόχους που έχουν θέσει το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα άλλα όργανα, καθώς και τις ιδιαίτερες ανάγκες 
που συνδέονται αμεσότερα με την κατάσταση των εταίρων της. Τα σημεία αναφοράς σε διεθνές και 
περιφερειακό επίπεδο, καθώς και τα θέματα στα οποία δίδεται προτεραιότητα κατά τη χρησιμοποίηση των 
οικονομικών μέσων για το 1994 αναπτύσσονται σε έγγραφο που επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση 
(Παράρτημα 1). 
Τμήμα Β ΜΕΣΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 
Για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της και την τήρηση των δεσμεύσεων της στον τομέα των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου και της προώθησης του εκδημοκρατισμού, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διαθέτει 
ένα ευρύ φάσμα μέσων, στα οποία συμπεριλαμβάνονται ιδίως οι ρήτρες συμφωνιών με τις τρίτες χώρες 
και οι οικονομικοί πόροι που επιτρέπουν τη στήριξη των δράσεων υπέρ των δικαιωμάτων του ανθρώπου 
και των δημοκρατικών αρχών στις χώρες αυτές. Η κοινοτική προσέγγιση βασίζεται στην αρχή σύμφωνα 
με την οποία η διεθνής συνεργασία πρέπει κυρίως να αποσκοπεί στη λήψη θετικών μέτρων που ευνοούν 
την προώθηση της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η επιβολή κυρώσεων, σύμφωνα με 
το ενδεδειγμένο θεσμικό πλαίσιο, πρέπει να εξετάζεται μόνο όταν έχουν εξαντληθεί όλα τα άλλα μέσα. 
Η χρησιμοποίηση των διαφόρων αυτών μέσων εκφράζει το νέο ρόλο που διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα στις σχέσεις της με τις τρίτες χώρες. Στο «αραρτημα 2 επισυνάπτεται έγγραφο που διαλαμβάνει 
εν συντομία τα μέσα αυτά. 
Τμήμα Γ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΑΑΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΟΥ 
ΔΙΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 
Οι δημοσιονομικοί πόροι συνιστούν ένα κοινοτικό μέσο "θετικής δράσης". Πρόκειται για πολύτιμο μέσο, 
η χρησιμοποίηση του οποίου κατευθύνεται από τις αρχές της 6ia<pav8iac της συαπλιιοωματικόττη^ και 
της συνοχής. 
Η αύξηση των δημοσιονομικών πιστώσεων που διατέθηκαν για την προώθηση των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών για το 1994 δεν επιτρέπει την εξαντλητική παράθεση στο πλαίσιο 
αυτής της δεύτερης εκθέσεως όλων των γραμμών του προϋπολογισμού που έχουν κάποια επίδραση στους 
στόχους αυτούς. Στη συνέχεια θα αναφερθούν μόνον ορισμένα αξιοσημείωτα παραδείγματα των 
αποκαλούμενων πρόσθετων πόρων. 
Ορισμένοι πόροι που χορηγούνται ειδικά για την προώθηση και την προάσπιση των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου ευνοούν τη στήριξη καινοτόμων πρωτοβουλιών παραινετικού χαρακτήρα που, εάν υπάρξουν 
θετικά αποτελέσματα, μπορούν στη συνέχεια να διευρυνθούν στο πλαίσιο της τεχνικής βοήθειας με τη 
χορήγηση υψηλότερων ποσών. Τούτο ισχύει ιδίως για ορισμένες δράσεις που στηρίζονται από τις γραμμές 
Β7-522 και Β7-523. 
Οι δημοσιονομικοί πόροι της Ευρωπαϊκής Κοινότητας κατανέμονται ως εξής: 
"ειδικοί" πόροι από τις γραμμές του προϋπολογισμού που συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά το 
1994 σε κεφάλαιο με τίτλο "Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημοκρατία και την προστασία των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου". Αυτή η αναδιάταξη, που πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ανταποκρίνεται στο μέλημα να εξασφαλίζεται συνοχή και διαφάνεια στην 
κοινοτική στήριξη των δράσεων προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των διαδικασιών 
εκδημοκρατισμού. Αντικατοπτρίζει τις νέες ευθύνες που θεσπίζει η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, 
καθώς και τις διαρθρωτικές μεταβολές που πραγματοποιήθηκαν εντός των διαφόρων κοινοτικών οργάνων. 
Το συνολικό ποσό ύψους 59,1 εκατ. ECU που διατέθηκε στο κεφάλαιο αυτό για το 1994 (45,1 εκατ. ECU 
το 1993) επιβεβαιώνει την τάση συνεχούς αύξησης των δημοσιονομικών πόρων που αφιερώνονται στην 
προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών. Οι γραμμές αυτές του 
προϋπολογισμού διατίθενται ρητά για την υλοποίηση του στόχου αυτού με ιδιαίτερη έμφαση στην 
προώθηση των αστικών και πολιτικών δικαιωμάτων και αποτελούν πρωταρχικό αντικείμενο της παρούσας 
έκθεσης. 
ορισμένοι "συμπληρωματικοί'πόροι αντλούνται από τις πιστώσεις που διατίθενται για την 
οικονομική και τεχνική βοήθεια και συνεργασία, καθώς και από άλλα μέσα που μπορούν να συμβάλουν 
στην υλοποίηση των μέτρων που θεωρούνται σημαντικά αλλά δεν καλύπτονται από συγκεκριμένες 
πιστώσεις του προϋπολογισμού: οι πόροι αυτοί χρησιμοποιούνται κυρίως για την προώθηση των 
οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων. 
Η συμπληρωματική χρησιμοποίηση των πόρων αυτών επιτρέπει να προάγονται, τόσο τα αστικά και 
πολιτικά δικαιώματα, όσο και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα τηρούμενης της 
αρχής ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου είναι αδιαίρετα. 
Κατ' αυτόν τον τρόπο είναι δυνατή η στήριξη δράσεων υπέρ ιδιαίτερα ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. 
Μπορούμε να αναφέρουμε για παράδειγμα: 
-τα παιδιά: προγράμματα για τα "παιδιά του δρόμου" χρηματοδοτούνται στη Βραζιλία, τη 
Γουατεμάλα, το Περού και τη Ρουμανία. 
-τις γυναίκες: στο πλαίσιο του 3ου κοινοτικού μεσοπρόθεσμου προγράμματος για την 
ισότητα ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών, η Επιτροπή χρηματοδοτεί ορισμένα έργα 
(γραμμή Β3-4012). Στηρίζει επίσης τη δημιουργία επιχειρήσεων, συνεταιρισμών, καθώς και 
άλλες πρωτοβουλίες για τη δημιουργία θέσεων εργασίας που αναλαμβάνουν γυναίκες (γραμμή 
Β3-4010, πρόγραμμα ILE). Μπορεί επίσης να αναφερθεί η πρωτοβουλία NOW (New 
Opportunities for Women, γραμμές AO-2380, AO-1178, B3-4012). 
-τους αυτόχθονες λαούς: στο πλαίσιο της οικονομικής και τεχνικής βοήθειας και της 
οικονομικής συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της 
Ασίας (κανονισμός 443/92 του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992), η Επιτροπή υλοποιεί 
πολλές δράσεις υπέρ αυτοχθόνων λαών με σκοπό την εκπαίδευση των αντιπροσώπων τους, 
την προώθηση των δικαιωμάτων τους και τη στήριξη της αυτοοργάνωσης. Οι δράσεις αυτές 
συνεπάγονται επίσης τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των τοπικών πληθυσμών και 
συγκαταλέγονται μεταξύ των στόχων της διατήρησης των τροπικών δασών και της 
διαφύλαξης των περιβαλλοντικών πόρων. 
Οι συμπληρωματικοί αυτοί πόροι επιτρέπουν επίσης τη χρηματοδότηση ιδιαίτερα φιλόδοξων δράσεων, 
από την άποψη τόσο των επιδιωκόμενων στόχων, όσο και των αναλαμβανόμενων οικονομικών 
υποχρεώσεων. Κατ' αυτόν τον τρόπο κατέστη δυνατή η υλοποίηση των τριών πρώτων κοινοτικών δράσεων 
οι οποίες αποφασίσθηκαν ήδη από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι 
δράσεις αυτές που αποσκοπούν στην παροχή βοήθειας για τη διενέργεια εκλογών στη Ρωσία, τη Νότιο 
Αφρική και την Παλαιστίνη, χρηματοδοτήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από τα κεφάλαια της συνεργασίας για 
την ανάπτυξη. 
Άλλο σημαντικό παράδειγμα για το ρόλο των δικαιωμάτων του ανθρώπου κατά τη χρησιμοποίηση τν 
πόρων που διατίθενται για τη βοήθεια και τη συνεργασία αποτελεί η αποστολή παρατηρητών των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου στη Ρουάντα που διοργάνωσε η Επιτροπή βάσει μίας κοινής θέσης του 
Συμβουλίου της 4ης Οκτωβρίου 1994. 
Εξάλλου οι δράσεις αυτές δεν αποτελούν, απλώς παραδείγματα χρησιμοποίησης των συμπληρωματικών 
πόρων. Δίνουν υλική υπόσταση στη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου μετατρέποντας την σε πράξη υπό μορφή συγκεκριμένων δράσεων με πραγματικό αποτέλεσμα. 
Ι. Γραμμές τον προϋπολογισμού πον διατίθενται ειδικά για την προώθηση των δικαιωμάτων τον 
ανθρώπον και της δημοκρατίας: το κεφάλαιο Β7-52 "Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημοκρατία και 
την προάσπιση των δικαιωμάτων τον ανθρώπον"· 
Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι προτεραιότητες που υλοποιήθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής κατά 
τη χρησιμοποίηση των οκτώ από τις εννέα γραμμές του κεφαλαίου Β7-52 κατά τη χρήση του 19941. Η 
γραμμή Β7-525 'Ευρωπαϊκό φόρουμ μεταναστών" που διαχειρίζεται η ΓΔ V δεν περιλαμβάνεται στην 
παρούσα έκθεση. Τα αριθμητικά στοιχεία επισυνάπτονται (παράρτημα 3) υπό μορφή πινάκων. 
1. Β7-5200 Πρόγραμμα Phare για τη δημοκρατία (πρώην θέση Β7-5060) χρηματοδότηση για το 1994 
νψουςΙΡ,ΟΟΡ,ΟΟΡΕΟν 
Β7-5210 Πρόγραμμα Tacit για τη δημοκρατία χρηματοδότηση για το 1994 ύψους 10.000.000 
ECU 
-Β7-5200: Το πρόγραμμα Phare για τη δημοκρατία στηρίζει την ενίσχυση της δημοκρατίας και του κράτους 
δικαίου, καθώς και την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών OTIC νώρε€ TOC κεντρικής και ανατολικής 
Ευρώπης (Αλβανία, Βουλγαρία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, 
Πολωνία, Ρουμανία, Δημοκρατία της Σλοβακίας, Σλοβενία). 
-Β7-5210: η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει την υλοποίηση ενός προγράμματος στήριξης της 
δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καθώς και την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών στα 
ανεξάρτητη κο^η Της ffiMfolY Σ^οβ^κής Εγωσης (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία, Γεωργία, 
Καζακστάν, Κιργιζιστάν, Μολδαβία, Μογγολία, Ρωσία, Τατζικιστάν, Τουρκμενιοτάν, Ουκρανία, 
Ουζμπεκιστάν). Προέρχεται από το πρόγραμμα Tacie. Ποσό ύψους 100.000 ECU διατέθηκε στο Ίδρυμα 
Ζαχάρωφ για τα δικαιώματα του ανθρώπου. 
χρησιμοποίηση : 
Γενικές παρατηρήσεις 
-Οι γραμμές του προϋπολογισμού Β7-5200 και Β7-5210 αποτελούν τη βάση των προγραμμάτων Phare και 
Tacis για τη δημοκρατία, στόχος των οποίων είναι να συμβάλουν στην ενίσχυση της δημοκρατίας και του 
κράτους δικαίου, καθώς και στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες της κεντρικής και 
2 Τα στοιχεία που παρατίθενται στη συνέχεια με πλάγιους χαρακτήρες αποτελούν σχόλια 
του προϋπολογισμού. 
ανατολικής Ευρώπης, στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και στη Μογγολία. Η εκτέλεση του προγράμματος 
βασίζεται κυρίως στη συνεργασία μεταξύ μη κυβερνητικών οργανισμών (ΜΚΟ). 
-Το Πρόγραμμα υπέρ της δημοκρατίας είναι αποτέλεσμα της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τη δημοκρατία 
που ανέλαβε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και συμπληρώνει τα προγράμματα τεχνικής βοήθειας Phare (για 
τις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης) και Tacis (για τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και τη 
Μογγολία) που έχουν τεθεί σε εφαρμογή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ένα μέρος των πιστώσεων 
τεχνικής βοήθειας των προγραμμάτων Phare και Tacis διατέθηκε εξάλλου στην ανάπτυξη της κοινωνίας 
των πολιτών (πέντε εθνικά προγράμματα με τίτλο Ανάπτυξη της Κοινωνίας των Πολιτών). 
Μέσα δράσης, όροι επιΧεξψότητας 
-Το Πρόγραμμα παρέχει συγχρηματοδότηση στα σχέδια που αποσκοπούν στην προώθηση της τήρησης 
δημοκρατικών διαδικασιών από τους κυβερνητικούς, κοινοβουλευτικούς και διοικητικούς φορείς, καθώς 
και στις διάφορες σφαίρες της κοινωνίας των πολιτών (επαγγελματικοί σύλλογοι, ενώσεις, μέσα 
ενημέρωσης). 
-τα σχέδια αυτά πρέπει να υλοποιούνται με βάση εταιρικές σχέσεις μεταξύ μη κυβερνητικών οργανισμών 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δικαιούχων κρατών των προγραμμάτων Phare και Tacis. Ωστόσο, σε ό,τι 
αφορά τη βελτίωση των κοινοβουλευτικών τεχνικών και πρακτικών, οι ΜΚΟ της Ένωσης μπορούν να 
έχουν ως εταίρους τους ανεπίσημες ομάδες πολιτικών από διάφορα κόμματα. 
-τα σχέδια που διεκδικούν συγχρηματοδότηση πρέπει να επιδιώκουν έναν από τους παρακάτω τρεις 
στόχους: 
1 Την απόκτηση και εφαρμογή γνώσεων και τεχνικών σχετικά με την κοινοβουλευτική πρακτική, από 
ομάδες πολιτικών που εκπροσωπούν διάφορα κόμματα (βουλευτές και αιρετά μέλη των τοπικών 
και περιφερειακών διοικήσεων) και από τους κοινοβουλευτικούς, 
2 Την ενίσχυση ΜΚΟ και ενώσεων που, λόγω του σκοπού και της δράσης τους, συμβάλλουν σταθερά 
στην ανάπτυξη μίας δημοκρατικής και πλουραλιστικής κοινωνίας, 
3 Τη διάδοση ειδικών ικανοτήτων και τεχνογνωσίας στους τομείς των δημοκρατικών πρακτικών και 
του κράτους δικαίου σε επαγγελματικούς συλλόγους και άλλες ενώσεις των ενδιαφερομένων χωρών 
Εξάλλου, τα σχέδια πρέπει να εμπίπτουν σε έναν από τους ακόλουθους τομείς δραστηριότητας: 
1. Κοινοβουλευτική πρακτική και οργάνωση: δραστηριότητες που εξασφαλίζουν την ίση μεταχείριση των 
κομμάτων της αντιπολίτευσης, τη διαφάνεια της λειτουργίας των συνελεύσεων, δίκαιους εκλογικούς 
νόμους και την ανεξαρτησία των εκλεγμένων. 
2. Διαφάνεια της δημόσιας διοίκησης και διαχείρισης:κυβερνητικές πρακτικές σε τοπικό επίπεδο, 
ανάπτυξη της τοπικής αυτοδιοίκησης, τοπική δημοκρατία, συμμετοχή των πολιτών, καταπολέμηση της 
διαφθοράς. 
3. Ανάπτυξη των ΜΚΟ και άλλων αντιπροσωπευτικών δομών: δημοκρατικές πρακτικές στις μαζικές 
οργανώσεις, όπως οι ομάδες επιτήρησης του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου, οι ενώσεις 
πολιτών, τα πολιτικά κόμματα, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι εργοδοτικές ενώσεις, οι ενώσεις 
καταναλωτών, τα εμπορικά επιμελητήρια κλπ. 
4. Ανεξαρτησία, πολυφωνία και υπευθυνότητα των μέσων ενημέρωσης μέσω της δεοντολογικής και 
επαγγελματικής κατάρτισης των δημοσιογράφων, της περί τύπου νομοθεσίας, της εποπτείας της ελευθερίας 
του τύπου εξαιρουμένης της διάθεσης κεφαλαίων για την ίδρυση νέων μέσων ενημέρωσης. 
5. Ευαισθητοποίηση και Εκπαίδευση: δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης, πρόληψη, διαμεσολάβηση και 
επίλυση των συγκρούσεων, αγωγή του πολίτη, διδασκαλία της αμοιβαίας ανοχής και του σεβασμού σε 
πολυπολιτιστίκές κοινωνίες μέσω της διδασκαλίας της ιστορίας, των κοινωνικών επιστημών και του 
πολιτισμού. 
6. Προώθηση και προστασία των δικαιωμάτων τον ανθρώπου: πολιτικές ελευθερίες, δικαιοσύνη, 
αστυνομία, σωφρονιστικό σύστημα, προστασία της ιδιωτικής ζωής 
7. Έλεγχος της ασφάλειας από τους πολίτες (ένοπλες δυνάμεις, εσωτερική ασφάλεια, αστυνομία, 
πολιτοφυλακή) 
8. Αικαιωματα των μειονοτήτων, ισότητα ευκαιριών, πρακτικές απαλλαγμένες από διακρίσεις σε θέματα 
πρόσβασης στην εκπαίδευση, μέσων ενημέρωσης, ισότητας ανδρών/γυναικών, πλήρους και ίσης 
συμμετοχής όλων των πολιτών στη λειτουργία της κοινωνίας 
θέση σε εφαρμογή του προγράμματος, Πιστώσεις και ανάληψη υποχρεώσεων 
Phare δημοκρατίας 
* 1992 
-Ξεκίνημα του προγράμματος σε πειραματική βάση στο πλαίσιο αποκλειστικά του PHARE. Μετά από 
διαγωνισμό, στον οποίο υποβλήθησαν 345 υποψηφιότητες, επιλέχθηκαν 52 σχέδια. 
Χρηματοδότηση για το 1992: 5.000.000 ECU 
* 1993 
-Το μεγαλύτερο μέρος των πιστώσεων του 1993 διατέθηκαν σε έργα με ύψος δαπανών 10.000 έως 200.000 
ECU, που αποκαλούνται έργα μεγάλης κλίμακας. Οι πιστώσεις αυτές αποτέλεσαν αντικείμενο πρόσκλησης 
υποβολής υποψηφιοτήτων μεταξύ των μη κυβερνητικών οργανισμών η οποία προκηρύχθηκε τον Ιανουάριο 
τον 1994 και ακολουθήθηκε από τη σύναψη συμβάσεων από τον Απρίλιο του 1994. Επιλέχθηκαν 125 έργα 
μεταξύ 394 υποψηφιοτήτων (Phare και Tacis). 
-Ένα άλλο μέρος των πιστώσεων χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση σχεδίων με ύψος δαπανών από 
3.000 έως 10.000 ECU, που αποκαλούνται σχέδια μιχρής χλίμαχας. Τα έργα αυτά, που υλοποιήθηκαν από 
οργανώσεις με έδρα τα δικαιούχα κράτη του Phare, δεν υπόκεινται στην υποχρέωση σύστασης εταιρικών 
σχέσεων και επιλέγονται βάσει απλούστερης διαδικασίας. Η διαχείριση τους ασκείται σε τοπικό επίπεδο 
από τις Αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή από τοπικά ιδρύματα. 
Το σύνολο των πιστώσεων έγει αναληφθεί. 
-Από το 1993 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσέλαβε, για τη διαχείριση του Προγράμματος μία εξειδικευμένη 
ομάδα τεχνικής βοήθειας, την οποία διέθεσε το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. 
Πιστώσει νια το 1993 (γραμμή Β7-600 του προϋπολογισμού) 
Διαθέσιμα κονδύλια: 
Σύνολο: 10.000.000 ECU 
(εκ των οποίων η συγχρηματοδότηση σχεδίων ανέρχεται σε: 9.000.000 ECU) 
εκ των οποίων διατίθενται για σχέδια μεγάλης κλίμακας: 8.000.000 ECU 
σχέδια μικρής κλίμακας: 1.000.000 ECU 
διαχείριση: 1.000.000 ECU 
Αναλτίψεκ υπονοεώσεων 
συγχρηματοδότηση έργων: 8.569.795 ECU 
διαχείριση 1.000.000 ECU 
* 1994 
Στον προϋπολογισμό του 1994, οι πιστώσεις κατανέμονται σε σχέδια μεγάλης κλίμακας, μικρής κλίμακας 
και σχέδια ad hoc. 
-Οι πιστώσεις που χορηγούνται στα σχέδια μεγάλης κλίμακας αποτέλεσαν αντικείμενο πρόσκλησης 
υποβολής υποψηφιοτήτων που προκηρύχθηκε τον Ιούλιο τον 1994. Μέχρι σήμερα η Επιτροπή επέλεξε 74 
έργα μεταξύ των 573 υποψηφιοτήτων. Οι συμβάσεις των έργων αυτών βρίσκονται επί του παρόντος υπό 
διαπραγμάτευση. Συνεχίζεται επίσης η εξέταση άλλων έργων. 
-Δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη το αποτέλεσμα των διαγωνισμών για τα σχέδια μικρής κλίμακας. 
-Για τη νέα "ad hoc" διαδικασία (χρηματοδότηση δράσεων ύψους 250.000 ECU κατά μέσο όρο, που 
επέλεξε η Επιτροπή βάσει των προτεραιοτήτων που καθόρισε η Ευρωπαϊκή Ένωση), έχουν επιλεγεί 6 
σχέδια για την υλοποίηση των οποίων υπεγράφησαν συμβάσεις τον Ιανουάριο 1995. 
Προβλέπεται ότι κατά το τοένον froc θα αναληφθεί το σύνολο των ποοβλεποιιένων πιστώσεων. 
Πιστώσει νια το 1994 (γραμμή Β7-5200 του προϋπολογισμού) 
Χρηματοδότηση για το 1994: 
Σύνολο: 10.000.000 ECU που θα χορηγηθούν σε δύο τμήματα των 5.000.000 ECU 
[εκ των οποίων η συγχρηματοδότηση έργων ανέρχεται σε: 9.000.000 ECU (Ιο τμήμα: 3.000.000 ECU)] 
εκ των οποίων διατίθενται για έργα μεγάλης κλίμακας: 6.000.000 ECU (Ιο τμήμα: 3.000.000 ECU) 
έργα μικρής κλίμακας: 1.500.000 ECU (Ιο τμήμα: 750.000 ECU) 
έργα ad hoc: 1.500.000 ECU (Ιο τμήμα: 500.000 ECU) 
διαχείριση: 1.000.000 ECU 
AvaXmDeic υπονρεώσεων: τα οριστικά αριθμητικά στοιχεία δεν είναι ακόμη διαθέσιμα 
• 1993 
-Επέκταση του προγράμματος Tacis προς τις ενδιαφερόμενες χώρες σε πειραματική βάση 
-Οι πιστώσεις για το 1993 αποτέλεσαν αντικείμενο ενός πρώτου διαγωνισμού (παράλληλα με το 
πρόγραμμα Phare). Εγκρίθηκαν 42 σχέδια και υπεγράφησαν συμβάσεις για συνολικό ποσό 3,15 εκατ. ECU. 
Το μεγαλύτερο μέρος των προγραμμάτων αποσκοπούσε στην ενίσχυση ΜΚΟ. Επίσης, με πρωτοβουλία της 
Επιτροπής ή των εταίρων της, στηρίχθηκαν προγράμματα συνολικού ποσού 1.326.248 εκατ. ECU. 
• 1994 
-η δεύτερη προκήρυξη για την υποβολή προσφορών δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο τον 1994 και, όσον αφορά 
τις επιλέξιμες χώρες βάσει του Tacis, η Συμβουλευτική Ομάδα Δημοκρατίας επέλεξε για χρηματοδότηση 
ύψους 4,1 εκατ. ECU, 37 σχέδια, τα οποία υποβλήθηκαν προς έγκριση στην Επιτροπή. Προβλέπεται ότι 
η έναρξη των δραστηριοτήτων θα πραγματοποιηθεί,για τα περισσότερα, κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1995. 
Ορισμένα σχέδια που επιλέχθηκαν με πρωτοβουλία της Επιτροπής ή των εταίρων της και εγκρίθηκαν το 
1993, χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό του 1994 
Το πρόγραμμα έχει δύο σκέλη: τις δράσεις που αναλαμβάνονται με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής (1) και τις δράσεις που προτείνονται και συγχρηματοδοτούνται από τους ΜΚΟ (2). 
(1) οι δράσεις αυτές αφορούν συγκεκριμένους τομείς που συνδέονται άμεσα με την πολιτική 
κατάσταση των ενδιαφερομένων χωρών. Αφορούν κυρίως τη διεξαγωγή εκλογών, την 
ελευθερία του τύπου και των μέσων ενημέρωσης και τη στήριξη των δημοκρατικών θεσμών. 
Αξίζουν ιδιαίτερης μνείας η στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διενέργεια εκλογών 
στη Ρωσία (Δεκέμβριος 1993) και την Ουκρανία (Μάρτιος 1994), καθώς και τα ειδικά 
προγράμματα στήριξης των μέσων ενημέρωσης με σκοπό την εξέταση της κάλυψης από τα 
μέσα ενημέρωσης των βουλευτικών και προεδρικών εκλογών στη Ρωσία (Δεκέμβριος 1993), 
την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τη Λευκορωσία (κατά το 1994). Οι δράσεις αυτές επέτρεψαν 
τη δημοσίευση ενός πρακτικού ενημερωτικού φυλλαδίου με θέμα "Μέσα ενημέρωσης και 
εκλογές". Χορηγήθηκε επίσης οικονομική στήριξη σε ένα έργο επιμόρφωσης Ουκρανών 
βουλευτών του νεοεκλεγέντος κοινοβουλίου, στον τομέα της κοινοβουλευτικής πρακτικής, με 
αναφορά στην εμπειρία ενός εθνικού κοινοβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Συστήθηκε στη Μόσχα μία Task-Force ("Democracy Programs Management Unit") με σκοπό 
την εξασφάλιση του συντονισμού των διαφόρων πρωτοβουλιών που έχει αναλάβει η 
Επιτροπή. Είναι επίσης δυνατή η υλοποίηση σχεδίων κατόπιν αίτησης των χωρών Tacis. 
(2) η διαχείριση του μέρους αυτού του προγράμματος γίνεται από κοινού με το πρόγραμμα 
Phare Δημοκρατία και, ως εκ τούτου, με τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Δικαιωμάτων 
του Ανθρώπου 
Tarts Δημοκρατία 
Πιστώσεις για το 1993: 4.000.000 ECU 
Αναλήψεις υποχρεώσεων για το 1993: 4.000.000 ECU 
Πιστώσεις για το 1994: 10.000.000 ECU 
Αναλήψεις υποχρεώσεων για το 1993: 1.923.898 ECU (μέχρι σήμερα) 
2. Β7-5201 Κοινοτικές δράσεις ενίσχυσης της δημοκρατίας και στήριξης της ειρηνευτικής διαδικασίας 
στις δημοκρατίες πον προήλθαν από την πρώην Γιουγκοσλαβία (νέα θέση) χρηματοδότηση 
για το 1994 με ποσό ύψους 4.W.QQQ ECU f+ 1.QQQ.0QQ HCTWQe») 
Η θέση αυτή προορίζεται να καλύψει τη χρηματοδότηση δράσεων που αποσκοπούν στη στήριξη της 
ειρηνευτικής διαδικασίας, την άμβλυνση των εντάσεων και την ανάπτυξη της δημοκρατίας στα κράτη που 
προήλθαν από την πρώην Γιουγκοσλαβία (Σλοβενία, Κροατία, Σερβία, Μαυροβούνιο, FYROM, Βοσνία-
Ερζεγοβίνη). 
Πίστωση αναλήψεως που εγκρίθηκε για το 1994: p.m. 
4.000.000 ECU + 1.000.000 (μεταφορά) 
Ήδη το 1993 είχαν πραγματοποιηθεί συγκεκριμένες δράσεις για την πρώην Γιουγκοσλαβία βάσει της 
γραμμής Α-3030, οι οποίες αποτέλεσαν συνέχεια των δηλώσεων των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της 
Λισαβωνας (Ιούλιος 1992) και του Εδιμβούργου (Δεκέμβριος 1992). Η εγγραφή της γραμμής αυτής στον 
προϋπολογισμό αποτελεί μαρτυρία του ζωηρού ενδιαφέροντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο θέμα 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην πρώην Γιουγκοσλαβία και ιδιαίτερα της βοήθειας προς τα θύματα 
βιασμών και βασανιστηρίων (έκθεση Warburton). 
χρησιμοποίηση: 
Δεδομένου ότι οι πιστώσεις του 1994 ήταν δεσμευμένες, χρειάστηκε να αποδεσμευθούν με μία ad hoc 
διαδικασία που προσδιόρισε τις προτεραιότητες. Κατανεμήθηκαν στους ακόλουθους 3 τομείς 
δραστηριότητας: 
στήριξη των ειρηνευτικών προσπαθειών που καταβάλλει η διεθνής κοινότητα (μέτρα για την 
ενίσχυση του ελέγχου των κυρώσεων έναντι της Σερβίας και του Μαυροβουνίου, μέτρα αρωγής του 
διεθνούς Δικαστηρίου στην πρώην Γιουγκοσλαβία) 
προάσπιση και προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας, ενίσχυση της 
κοινωνίας των πολιτών, ιδιαίτερα μέσω της στήριξης των τοπικών ΜΚΟ 
στήριξη των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης (τύπος και ραδιοτηλεόραση) ιδιαίτερα παρέχοντας 
τους τη δυνατότητα να αποκτήσουν εξοπλισμό 
Πίστωση για το 1994: 4.000.000 ECU + 1.000.000 (μεταφορά) 
Ανάληψη υποχρεώσεων για το 1994: 4.811.500 ECU 
3.α Β7-522 Δικαιώματα τον ανθρώπου και δημοκρατία στις αναπτυσσόμενες χώρες (πρώην θέση Β7-
5053) χρηματοδότηση για το 1994 με ποσό ύψους 14000.000 ECU 
3.0 Β7-523 Διαδικασία εκδημοκρατισμού στη Λατινική Αμερική (πρώην θέση Β7-5078) χρηματοδότηση 
για το 1994 με ποσό ύιΐχκκ: 13.000000 ECU 
(α) Οι πιστώσεις αυτές προορίζονται να καλύψουν ενέργειες για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη 
δημοκρατία, σε στενό σύνδεσμο με τις αναπτυξιακές πολιτικές της Κοινότητας σε χώρες στις οποίες 
συγκαταλέγονται ορισμένες χώρες της νότιας όχθης της Μεσογείου. 
(β) Οι πιστώσεις αυτές προορίζονται να καλύψουν τη χρηματοδότηση ειδικών δράσεων που συμβάλλουν 
στη διαδικασία εκδημοκρατισμού στη Λατινική Αμερική, συμπεριλαμβανομένης της Αϊτής και της Κούβας, 
και ιδιαίτερα στην επανένταξη στην πολιτική ζωή των μαχητών εμφυλίων πολέμων στην Κεντρική 
Αμερική. 
Καλύπτει επίσης τη στήριξη των δημοκρατικά εκλεγμένων αρχών που έχουν γίνει στόχος αποπειρών 
πραξικοπημάτων και διατηρούν την εμπιστοσύνη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
ΣΤΟ άρθρο αυτό καταλογίζονται επίσης δαπάνες εκπόνησης μελετών, συνεδριάσεων εμπειρογνωμόνων, 
διοργάνωσης διασκέψεων και συνεδρίων, ενημέρωσης και δημοσιεύσεων που συνδέονται άμεσα με την 
υλοποίηση του στόχου της δράσης της οποίας αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο, εξαιρουμένων των 
δαπανών που προκύπτουν από τη διαχείριση των εν λόγω δράσεων ή των σχετικών με τη γενική διοίκηση 
(βλ. την ανακοίνωση της Επιτροπής της 22ας Απριλίου 1992). 
χρησιμοποίηση: 
Η χρησιμοποίηση των γραμμών αυτών αποτελεί αντικείμενο ετήσιας έκθεσης που συντάσσει η Επιτροπή 
σύμφωνα με το ψήφισμα του Συμβουλίου και των κρατών μελών που συνήλθαν στο πλαίσιο του 
Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 1991, σχετικά με τα "δικαιώματα του ανθρώπου, τη δημοκρατία και την 
ανάπτυξη4'. Πράγματι, πρόκειται για πιστώσεις που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση των 
προτεραιοτήτων που θέτει το ανωτέρω ψήφισμα. Μέχρι σήμερα έχουν δημοσιευθεί δύο εκθέσεις: για το 
οικονομικό έτος 1992 (SEC (92) 1915 τελικό, της 21ης Οκτωβρίου 1992) και για το οικονομικό έτος 1993 
(COM(94) 42 τελικό, της 23ης Φεβρουαρίου 1994). 
α. Όσον αφορά το 1994, πολυάριθμες δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν από τη γραμμή Β7-522 αφορούν τη 
στήριξη της διενέργειας εκλογών, την εδραίωση του κράτους δικαίου, την υποστήριξη της ανεξαρτησίας 
της δικαστικής εξουσίας και της εγκαθίδρυσης ελεύθερων και ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, τη στήριξη 
των ευάλωτων ομάδων και την ευαισθητοποίηση του κοινού στο θέμα των δικαιωμάτων του ανθρώπου. 
Από γεωγραφική άποψη, τα έργα που χρηματοδοτούνται από τη γραμμή αυτή συγκεντρώνονται κυρίως 
στην Αφρική. Ιδιαίτερη σημασία δίδεται στα χρηματοδοτούμενα έργα στα Κατεχόμενα Εδάφη που 
αποσκοπούν κυρίως στην τελική επεξεργασία βασικών κειμένων που να εξασφαλίζουν το σεβασμό των 
θεμελιωδών δικαιωμάτων των παλαιστινίων πολιτών και την ισορροπία των εξουσιών. 
- Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στις διενεργηθείσες εκλογές και δημοψηφίσματα (απορρόφησαν το ένα τρίτο 
και πλέον των πιστώσεων του 1994). Για τον λόγο αυτόν θεσπίστηκαν μέτρα που αποσκοπούν στην 
τόνωση της συμμετοχής των πληθυσμών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, καθώς και δράσεις για την 
10 
προώθηση και την ευαισθητοποίηση του κοινού στο θέμα των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Για την 
ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών, η κοινοτική δράση αφορά κυρίως στον αλφαβητισμό και την 
εδραίωση του κοινωνικού ιστού, με τη στήριξη των τοπικών ενώσεων και τη βελτίωση των μέσων 
επικοινωνίας. 
- Ένα μεγάλο μέρος των πιστώσεων αφιερώθηκε σε δράσεις υπέρ της ελευθερίας του τύπου. 
- Δόθηκε προτεραιότητα στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, ιδιαίτερα στις χώρες που διανύουν το 
μεταβατικό στάδιο προς τη δημοκρατία. Στηρίζονται δράσεις που αποσκοπούν στη στήριξη της 
ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, της κατάρτισης συνταγμάτων, των κοινοβουλευτικών δραστηριοτήτων και, 
εν γένει, των θεσμών δημοκρατικού χαρακτήρα. 
- Οι αρχές της "good governance" (χρηστής διοίκησης) και της διαφάνειας κατά τη διαχείριση των 
δημοσίων υποθέσεων αποτελούν προτεραιότητα. 
- 'Οσον αφορά την προώθηση και προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, δίδεται ιδιαίτερη έμφαση 
στα δικαιώματα των πιο ευάλωτων ομάδων της κοινωνίας, όπως οι γυναίκες, τα παίδια και οι αυτόχθονες 
λαοί. 
- Ιδιαίτερη σημασία δίδεται στα θύματα βιαιοπραγιών και ένοπλων συγκρούσεων. 
- Ένας νέος τομέας κοινοτικής δράσης για το μέλλον είναι η πρόληψη και η ρύθμιση των διαμαχών. 
- Η χρηματοδότηση διασκέψεων και σεμιναρίων περιορίζεται στο αυστηρώς ελάχιστο, γεγονός που ισχύει 
για όλες τις γραμμές του κεφαλαίου. 
Το 1994 αναλήφθηκε το σύνολο των πιστώσεων 
β. Η γραμμή Β7-523, η οποία δημιουργήθηκε το 1990 για τη στήριξη της διαδικασίας εκδημοκρατισμού 
στην Κεντρική Αμερική και τη Χιλή, επεκτάθηκε σε όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής ήδη από το 
επόμενο έτος. Πρωταρχικός στόχος των κεφαλαίων αυτών είναι η στήριξη των διαδικασιών 
εκδημοκρατισμού σε όλη την περιοχή της Λατινικής Αμερικής και η ενίσχυση της ειρηνευτικής διαδικασίας, 
ιδίως στην περιοχή της Κεντρικής Αμερικής. 
Για τον σκοπό αυτόν προσδιορίστηκαν θεματικές προτεραιότητες, αφενός βάσει των γενικών 
κατευθυντηρίων γραμμών του ψηφίσματος του Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 1991 και, αφετέρου, βάσει 
των συγκεκριμένων οδηγιών του κανονισμού 443/92 και των συμφωνιών συνεργασίας με τις 
ενδιαφερόμενες χώρες. Οι προτεραιότητες έχουν διαμορφωθεί ως εξής: 
* στήριξη της διενέργειας εκλογών (καθώς και κάποια στήριξη των "μετεκλογικών" δράσεων) 
* ενίσχυση του κράτους δικαίου μέσω της στήριξης: 
-των δραστηριοτήτων των κοινοβουλίων και των λοιπών δημοκρατικά εκλεγμένων οργάνων, 
-της δικαιοσύνης με στόχο την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της, καθώς και, εν γένει, των 
διαφόρων μέσων νόμιμης άμυνας, 
-των νομοθετικών και συνταγματικών μεταρρυθμίσεων 
-της μεταρρύθμισης του σωφρονιστικού συστήματος. 
* ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών 
•ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των 
πολιτών 
-προώθηση της ελευθερίας της έκφρασης και της συνδικαλιστικής ελευθερίας 
-ενίσχυση των μη κυβερνητικών οργανισμών και του δικτύου των συλλογικών φορέων 
* συγκεκριμένη στήριξη των "επιτρόπων ανθρωπίνων δικαιωμάτων" 
* στήριξη των ευάλωτων ομάδων, παιδιά, γυναίκες, αυτόχθονες λαοί, θύματα βιαιοπραγιών 
* στήριξη έργων εκπαίδευσης, κατάρτισης και ευαισθητοποίησης στον τομέα των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου ειδικά σχεδιασμένων για το προσωπικό της αστυνομίας, των ένοπλων δυνάμεων και των 
σωμάτων ασφαλείας 
11 
Μεταξύ των διαφόρων αυτών προτεραιοτήτων, αξίζει ιδιαίτερης προσοχής το "Πολυετές Πρόγραμμα 
Προώθησης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στη Λατινική Αμερική", το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή το 
1992, διότι δίνει συγκεκριμένη μορφή σε μία στενή εταιρική σχέση με σκοπό την εξέταση της κατάστασης 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου και συγκεκριμένων προγραμμάτων παροχής νομικής συνδρομής, στήριξης 
της δικαστικής εξουσίας και εκπαίδευσης συγκεκριμένων ομάδων-οτόχων, όπως το προσωπικό της 
αστυνομίας και των ένοπλων δυνάμεων, που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες εδραίωσης 
της δημοκρατίας. 
Η σύσταση τον Ιανουάριο του 1994 της "Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου/Λατινική 
Αμερική", που αποτελείται κυρίως από εκπροσώπους της ΓΔ Ι, της ΓΔνΠΙ, της ΓΔΧ και της ΓΔ ΙΑ και 
πραγματοποίησε έκτοτε 9 συσκέψεις, επέτρεψε όχι μόνο την εξέταση των έργων κατά περίπτωση, αλλά και 
τη μελέτη των προτεραιοτήτων που πρέπει να τεθούν για την κατά το δυνατόν καλύτερη αξιοποίηση των 
διαθέσιμων πόρων της γραμμής αυτής. 
Β7-522 
Πίστωση για το 1994: 14.000.000 ECU 
Ανάληψη υποχρεώσεων για το 1994: 14.000.000 ECU 
Β7-523 
Πίστωση για το 1994: 13.000.000 ECU 
Ανάληψη υποχρεώσεων για το 1994: 12.999.978 ECU 
4. Β7-5240 Επιχορηγήσεις υπέρ ορισμένων δραστηριοτήτων οργανώσεων που έχουν σκοπούς 
σχετικούς με τα δικαιώματα τον ανθρώπου (πρώην θέσεις Α-3030 και Β7-5067) 
χρηματοδότηση με ποσό ύψους 5.000.000 ECU 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει τη χορήγηση ενισχύσεων σε οργανισμούς που έχουν 
ανθρωπιστικούς σκοπούς και ασχολούνται με την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπως το 
Ευρωπαϊκό Ίδρυμα των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για την Ελευθερία της 
Έκφρασης. 
Καλύπτει επίσης τις διοικητικές δαπάνες τις οποίες συνεπάγεται η διαχείριση της θέσης και η επιθεώρηση 
των έργων στα οποία χορηγείται ενίσχυση. 
Η βοήθεια αυτή χορηγείται για την εκτέλεση προγραμμάτων σε τρίτες χώρες (αναπτυσσόμενες χώρες, 
χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης και άλλες χώρες), καθώς και εντός της Κοινότητας υπό 
μορφή επιδοτήσεων με στόχο: 
- τη στήριξη των κέντρων αποκατάστασης θυμάτων βασανιστηρίων, καθώς και άλλων οργανισμών που 
παρέχουν συγκεκριμένη βοήθεια σε θύματα παραβιάσεων των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η 
χρηματοδότηση αυτή πρέπει να ανέρχεται στο ίδιο ποσοστό πιστώσεων του κονδυλίου όπως και κατά το 
παρελθόν, 
- την κατάρτιση των ατόμων που είναι επιφορτισμένα με την υλοποίηση του σεβασμού των δικαιωμάτων 
του ανθρώπου (δικαστές, δικηγόροι, δημόσιοι υπάλληλοι, υπεύθυνοι εκπαίδευσης της αστυνομίας και των 
σωμάτων ασφαλείας, εκπαιδευτικοί κλπ.), 
- την ενίσχυση του σεβασμού των δικαιωμάτων του παιδιού και την παροχή βοήθειας σε παιδιά που είναι 
θύματα παραβίασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, 
- τη στήριξη της επιμόρφωσης στο πλαίσιο οργανισμών ειδικευμένων στην προάσπιση των δικαιωμάτων 
του ανθρώπου, 
- τη στήριξη της δράσης παρακολούθησης των φυλακών σε διεθνές επίπεδο και της διάδοσης του 
περιεχομένου των σχετικών εκθέσεων. 
12 
Προτεραιότητα δίδεται σε προγράμματα που παρέχουν άμεση και συγκεκριμένη βοήθεια Δραστηριότητες 
που αφορούν την έρευνα και ακαδημαϊκά σεμινάρια υψηλής ποιότητας λαμβάνονται υπόψη, στο μέτρο του 
δυνατού. 
Ποσό 200.000 ECU διατίθεται για τη στήριξη των δραστηριοτήτων του Διεθνούς Παρατηρητηρίου Φυλακών 
(OB?). 
χρησιμοποίηση : 
Η θέση αυτή, που δεν υπόκειται σε κανέναν περιορισμό γεωγραφικής τάξεως, επιτρέπει την κάλυψη όλων 
των θεμάτων που ενώ έχουν προτεραιότητα, δεν λαμβάνονται υπόψη από τις άλλες γραμμές του 
προϋπολογισμού. Αποτελεί ένα εργαστήριο νέων ιδεών και δράσεων σε "πρωτοποριακούς τομείς'7: 
κατ' αυτόν τον τρόπο χρηματοδοτήθηκαν από τη γραμμή αυτή οι πρώτες δράσεις υπέρ των θυμάτων 
βασανιστηρίων, πριν αποτελέσουν αντικείμενο ενός συγκεκριμένου κονδυλίου κατόπιν πρωτοβουλίας του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Λόγω του μεγάλου αριθμού αιτήσεων, χρειάστηκε να εφαρμοσθούν πολύ 
αυστηρά κριτήρια επιλογής, αποκλείοντας ένα μεγάλο μέρος των έργων, δεδομένου ότι οι πιστώσεις είχαν 
εξαντληθεί τελείως και είχαν αναληφθεί κατά 88% ήδη από το πρώτο εξάμηνο του οικονομικού έτους. 
Ωστόσο, η γραμμή αυτή χρησιμοποιήθηκε όταν εξαντλήθηκαν οι πιστώσεις της γραμμής που προορίζεται 
ειδικά για τη στήριξη των θυμάτων βασανιστηρίων. Στηρίχθηκαν έτσι με ποσό 530.000 ECU, συγκεκριμένα 
έργα που συνέβαλαν στην έναρξη λειτουργίας του διεθνούς Δικαστηρίου (πρόγραμμα στήριξης σε θύματα 
που έρχονται να καταθέσουν, διάθεση νέων νομικών, ευαισθητοποίηση ως προς το ρόλο του Δικαστηρίου). 
Προκειμένου να εξασφαλισθεί η υλοποίηση των συστάσεων της έκθεσης Warburton, χορηγήθηκαν 734.000 
ECU σε 8 έργα ψυχολογικής και κοινωνικής στήριξης σε θύματα σοβαρών παραβιάσεων των δικαιωμάτων 
του ανθρώπου και ιδιαίτερα σε γυναίκες και παίδια. Τέλος, η γραμμή αυτή άνοιξε το δρόμο σε 
ενδελεχεστερη αντιμετώπιση των παραμέτρων της εκλογικής βοήθειας που σχετίζονται με τα δικαιώματα 
του ανθρώπου. 
Το 1994 αναλήφθηκε το σύνολο των πιστώσεων (avoAtnim πιστώσεων κατά 88% ήδη από το τέλος του 
πρώτου εξαμήνου του οικονοαικού éxovc) 
Πιστώσεις για το 1994: 5.000.000 ECU 
Ανάληψη υποχρεώσεων για το 1994: 5.000.000 ECU 
5. Β7-5241 Βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις μη κυβερνητικές οργανώσεις πον εργάζονται 
για την προάσπιση και την προώθηση των δικαιωμάτων τον ανθρώπου στην Τουρκία (πρώην 
θέση Β7-5079) χρηματοδότηση για το 1994 με ποσό 500.000 ECU 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει κοινοτική ενίσχυση προς τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που 
εργάζονται για την προάσπιση και την προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Τουρκία. 
Η πίστωση αναλήψεων υποχρεώσεων που εγκρίθηκε για το 1995 ανέρχεται σε 500.000 ECU. 
χρησιμοποίηση: 
Η χρησιμοποίηση της γραμμής αυτής πραγματοποιείται σε στενή συνεργασία με την αντιπροσωπεία της 
Επιτροπής στην Άγκυρα. Επιτρέπει την ανάπτυξη εκπαιδευτικών, επιμορφωτικών και ενημερωτικών 
δραστηριοτήτων στην Τουρκία σχετικά με τα δικαιώματα του ανθρώπου. Τα ενισχυόμενα έργα αφορούν 
κυρίως τα θύματα βασανιστηρίων, τις γυναίκες, την κοινωνία των πολιτών και τους δικαστικούς, 
εκπαιδευτικούς και πανεπιστημιακούς κύκλους. Ένας από τους στόχους του προγράμματος είναι η 
ενίσχυση του επαγγελματισμού και της επιρροής των τοπικών οργανώσεων που εργάζονται για την 
προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και την προώθηση των δημοκρατικών αξιών. Αξίζει να 
σημειωθεί ότι η γραμμή αυτή επέτρεψε τη στήριξη του έργου του Τουρκικού Ιδρύματος για τα Δικαιώματα 
13 
του Ανθρώπου, μέσω,αφενός, των 3 κέντρων αποκατάστασης θυμάτων βασανιστηρίων (Άγκυρα, 
Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη) και, αφετέρου, του κέντρου τεκμηρίωσης του ιδρύματος με έδρα την Άγκυρα. 
Το 1994 qvaAfafoPtf 19 ?#νολΡ Των π^στ^σεωγ 
Πιστώσεις για το 1994: 500.000 ECU 
Ανάληψη υποχρεώσεων για το 1994: 500.000 ECU 
6. Β7-527 Υποστήριξη σε κέντρα αποκατάστασης θυμάτων βασανιστηρίων και σε οργανώσεις πον 
παρέχουν απτή βοήθεια σε θύματα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (νέα θέση) 
χρηματοδότηση για το 1994 με ποσό 2.000.000 ECU 
χρησιμοποίηση: 
Η κοινοτική δράση στον τομέα της παροχής βοήθειας σε θύματα βασανιστηρίων αυξάνεται διαρκώς κατά 
τα τελευταία χρόνια και, με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δημιουργήθηκε φέτος μία 
συγκεκριμένη γραμμή που χρηματοδοτήθηκε με 2 εκατ. ECU, θέτοντας σε ενέργεια μία από τις 
προτεραιότητες του Προγράμματος Δράσης της παγκόσμιας διάσκεψης για τα δικαιώματα του ανθρώπου. 
Η πρωτοβουλία αυτή, που ανταποκρίνεται σε μία πιεστική ανάγκη, δεν ήταν επαρκής από ποσοτική 
άποψη: οι αιτήσεις χρηματοδότησης ανέρχονταν σε 5 εκατ. ECU και πλέον το Σεπτέμβριο, ενώ το σύνολο 
των διαθέσιμων κονδυλίων είχε ήδη εξαντληθεί από τον Ιούλιο. Όπως και στο παρελθόν, χρειάστηκε να 
χρηματοδοτηθούν ορισμένα έργα παροχής βοήθειας σε θύματα βασανιστηρίων από τη γραμμή Β7-5240. 
Κατ' αυτόν τον τρόπο το 1994 η Κοινότητα ανέλαβε υποχρεώσεις συνολικού ύψους 2.551.000 ECU για 
39 προγράμματα, σε σύγκριση με τη χρηματοδότηση 13 προγραμμάτων το 1993 με ποσό 1.015.000 ECU. 
Το 1994 αναλή<ρθηκε το σύνολο των πιστώσεων (ήδη από τον Ιούλιοι 
Πιστώσεις για το 1994: 2.000.000 ECU 
Ανάληψη υποχρεώσεων για το 1994: 2.000.000 ECU 
Τμήμα Λ ΔΙΑΑΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 
ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 
Η αυξανόμενη σημασία της συνιστώσας "δικαιώματα του ανθρώπου" και η πρόβλεψη σημαντικών 
δημοσιονομικών πόρων που κατανέμονται στις διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής, κατέστησαν ολοένα 
και δυσχερέστερη την εξασφάλιση της συνοχής και δημιούργησαν την ανάγκη καλύτερου συντονισμού. Η 
διυπηρεσιακή ομάδα "δικαιώματα του ανθρώπου" ασχολήθηκε με το θέμα αυτό από τις πρώτες κιόλας 
συσκέψεις της και, κατόπιν διαβουλεύσεων με τους αρμοδίους, προσδιόρισε κοινά σημεία αναφοράς και 
κριτήρια για τη χρησιμοποίηση των οικονομικών μέσων που προορίζονται για την προώθηση των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου. Τα ανωτέρω σημεία αναφοράς και κριτήρια εφαρμόσθηκαν από τις ομάδες 
ad hoc που είναι ειδικές για κάθε γραμμή. 
Μέχρι σήμερα η ανωτέρω ομάδα, που συστάθηκε το 1991, έχει πραγματοποιήσει 22 συσκέψεις. 
Χάρη στη συνεισφορά όλων των μελών της ομάδας αυτής, κατεβλήθη μία σημαντική προσπάθεια 
εναρμόνισης στα διάφορα επίπεδα της διαδικασίας και επήλθαν ορισμένες βελτιώσεις φέτος, ιδιαίτερα 
όσον αφορά τον προσδιορισμό των κατευθυντηρίων γραμμών και των κριτηρίων. Κατ' αυτόν τον τρόπο 
ο κανονισμός εκτέλεσης του προϋπολογισμού για το 1994 ορίζει ότι "οι προτάσεις καταρτίζονται βάσει 
των κατευθυντηρίων γραμμών και των κριτηρίων που προσδιορίζονται στο πλαίσιο της μόνιμης 
διυπηρεσιακής ομάδας (αριθ. 52) συντονισμού για τα δικαιώματα του ανθρώπου" (COM(94) PV 722). 
14 
0 nçw&çymfc ÎW vwawtowv 
Στην προηγούμενη έκθεση είχαν καθορισθεί δύο προσεγγίσεις: 
-πρόσκληση υποβολής υποψηφιοτήτων (PHARE και TACIS υπέρ της δημοκρατίας) 
•αιτήσεις των δικαιούχων 
Φέτος οι δύο αυτές προσεγγίσεις κατ'αρχήν διατηρούνται. Ωστόσο, η έλλειψη ευελιξίας, μείζον 
μειονέκτημα της διαδικασίας πρόσκλησης υποβολής υποψηφιοτήτων, παρακάμφθηκε διαχωρίζοντας ένα 
μέρος των πιστώσεων για δοάσεκ: ad hoc, των οποίων οι στόχοι προσδιορίζονται από τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής βάσει των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και για έργα κόστους 
μέχρι 10.000 ECU, τα αποκαλούμενα έρνα ιιικρτί€ κλίμακας, τα οποία εκτελούνται με ευθύνη των 
Αντιπροσωπειών από ΜΚΟ που εδρεύουν στα δικαιούχα κράτη του Phare χωρίς να υποχρεώνονται να 
συστήσουν εταιρικές σχέσεις. 
Όσον αφορά τη διαδικασία των αιτήσεων, η εμβάθυνση του διαλόγου με τους δικαιούχους επέτρεψε τον 
σχεδιασμό έργων που λαμβάνουν υπόψη τόσο τους στόχους των τελευταίων, όσο και τις προτεραιότητες 
της Κοινότητας. 
β. Έντυπα ποοσφ^^σμον 
Πρόκειται για μία σημαντική παράμετρο της προσπάθειας συνοχής που καταβάλλεται προς όφελος των 
δικαιούχων. Πράγματι, οι τελευταίοι υποβάλλονται σε διαδικασίες προσδιορισμού που διαφέρουν από τη 
μία υπηρεσία στην άλλη, γεγονός που αυξάνει τον φόρτο εργασίας τους και προκαλεί σημαντική απώλεια 
χρόνου. Μία πρώτη προσπάθεια εναρμόνισης των εντύπων υποψηφιότητας επέτρεψε την άμβλυνση αυτού 
του μειονεκτήματος. 
Στο πλαίσιο της ομάδας "δικαιώματα του ανθρώπου και δημοκρατία" παρατηρείται η τάση τυποποίησης 
των εντύπων υποβολής αίτησης χρηματοδότησης για όλες τις γραμμές του προϋπολογισμού που αφορούν 
τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία. 
Υ- ΨννΆ Των δίκαιων 
Οι δικαιούχοι μπορούν να είναι δημόσιοι φορείς, διεθνείς οργανισμοί, ΜΚΟ ή άλλοι φορείς που 
προέρχονται από την κοινωνία των πολιτών. 
Οι ΜΚΟ διαθέτουν ειδικές γνώσες και επιτόπια εμπειρία, γεγονός που συμβάλλει, στο πλαίσιο των 
υφιστάμενων προτεραιοτήτων σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, να προσδιορισθούν οι άξονες δράσης 
που ανταποκρίνονται άμεσα στις ανησυχίες και τις επιθυμίες των ομάδων στόχων. 
Για τον ανωτέρω λόγο η συμμετοχή τους στην υλοποίηση των κοινοτικών προτεραιοτήτων εξελίχθηκε κατά 
τρόπο προοδευτικό και πρωτότυπο, υπό μορφή μίας ευέλικτης εταιρικής σχέσης που δεν περιορίζεται από 
την τυπική μορφή των ΜΚΟ, όπως συμβαίνει με τα Ηνωμένα Έθνη και το Συμβούλιο της Ευρώπης. 
Οι περισσότερες γραμμές του προϋπολογισμού δεν αποκλείουν καμία κατηγορία δικαιούχων. Οι γραμμές 
TACIS και PHARE δημοκρατία ευνοούν τη συνεργασία μεταξύ ΜΚΟ των κρατών μελών και τοπικών 
ΜΚΟ. Η γραμμή "Διαδικασία εκδημοκρατισμού στη Λατινική Αμερική" προορίζεται αποκλειστικά σε 
τοπικές οργανώσεις. 
15 
ϋ) το μέγεθος των έργων 
Στο θέμα αυτό παρατηρούνται πολύ μεγάλες διακυμάνσεις. Το μέγεθος των έργων κυμαίνεται από το 
ελάχιστο όριο των 5.000 ECU μέχρι έργα της τάξεως του 1 εκατ. ECU. 'Οσον αφορά τα προγράμματα 
PHARE και TACIS δημοκρατία, ο διαγωνισμός ορίζει ως ανώτατο όριο τα 200.000 ECU. Για τα έργα ad 
hoc επικρατεί η τάση να επιλέγονται δράσεις που αναμένεται ότι θα αποφέρουν κάποιο αποτέλεσμα, των 
οποίων το μέγεθος κυμαίνεται γύρω στα 250.000 ECU. Πολλοί υπεύθυνοι διαχείρισης είναι σύμφωνοι για 
τις δυσκολίες που συνεπάγεται η διαχείριση μικρών έργων με μέτρια αποτελέσματα, ενώ το κόστος 
διαχείρισης είναι ίσο με το κόστος πιο φιλόδοξων έργων. 
iïi) η εξέταση των έργων 
Για πρώτη φορά φέτος τα κοινά σημεία αναφοράς και οι κοινές προτεραιότητες θεσμοθετήθηκαν από τη 
Διυπηρεσιακή Ομάδα "δικαιώματα του ανθρώπου". Τα κριτήρια εξέτασης των έργων καθορίζονται σε 
συνάρτηση με τις αρχές και προτεραιότητες που παρατίθενται στο παράρτημα 1. 
iv) η διαβούλευση και η απόφαση 
Κάθε έργο αποτέλεσε αντικείμενο διαβούλευσης με τις διάφορες ενδιαφερόμενες υπηρεσίες (θεματικές και 
γεωγραφικές). Επιπλέον, γίνονται συστηματικά διαβουλεύσεις με τον δημοσιονομικό έλεγχο, τις 
οικονομικές υπηρεσίες και τη νομική υπηρεσία. Η χρησιμοποίηση των πιστώσεων υποβάλλεται πάντοτε 
στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 
Η διαδικασία λήψης αποφάσεων εναρμονίσθηκε, όπως αναφέρθηκε στα συμπεράσματα της έκθεσης 92-93. 
Όλες οι αποφάσεις λήφθηκαν από την Επιτροπή μέσω της γραπτής διαδικασίας. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημερώνεται σε διάφορα επίπεδα, είτε επί συνκεκοιιιένων θεαάτων είτε επί 
των νενικότερων εΕελίΕεων. Μέσω των γραπτών και προφορικών ερωτήσεων προς την Επιτροπή οι 
βουλευτές ενημερώνονται με ακρίβεια για συγκεκριμένα θέματα. Επίσης, κάθε χρόνο δημοσιεύεται μία 
έκθεση σχετικά με τις ενέργειες με βάση το ψήφισμα "δικαιώματα του ανθρώπου, δημοκρατία και 
ανάπτυξη" της 28ης Νοεμβρίου 1991, η οποία αφορά κυρίως τη χρησιμοποίηση των γραμμών Β7-522 
(πρώην Β7-5053) και Β7-523 (πρώην Β7-5078). Η παρούσα έκθεση, που συντάχθηκε κατόπιν αιτήσεως του 
Κοινοβουλίου, καλύπτει γενικότερα το σύνολο των δράσεων υπέρ των δικαιωμάτων του ανθρώπου που 
περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο "Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τον εκδημοκρατισμό" (εκτός από τη γραμμή 
που αφορά το Φόρουμ των μεταναστών). 
ν) το σύστημα αξιολόγησης 
Εφαρμόσθηκαν διάφορες μορφές αξιολόγησης: 
-Όλοι οι δικαιούχοι υποχρεούνται να υποβάλουν έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες που ανέπτυξαν, 
καθώς και τις δαπάνες στις οποίες προέβησαν στο πλαίσιο των έργων πριν τεθεί η υπόθεση στο αρχείο. 
-Ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες και οργανισμοί κλήθηκαν να αξιολογήσουν ορισμένες ομάδες έργων στους 
τομείς που καλύπτουν οι γραμμές "δικαιώματα του ανθρώπου και δημοκρατία στις αναπτυσσόμενες 
χώρες" και "Διαδικασία εκδημοκρατισμού στη Λατινική Αμερική", καθώς και να προβούν, μέσω 
αντιπροσωπειών, σε επιτόπιους ελέγχους ή ελέγχους βάσει εγγράφων για τα έργα που έχουν υλοποιηθεί. 
16 
vi) διαχείριση 
Επαναλήφθηκε η τάση που σημειώθηκε το 1993 και συνίσταται στην ανάθεση της διαχείρισης ορισμένων 
πιστώσεων "δικαιώματα του ανθρώπου" σε εξειδικευμένες εξωτερικές οργανώσεις. Η επικράτηση της 
τάσης αυτής είναι αναπόφευκτη λόγω της αύξησης των πιστώσεων σε συνδυασμό με την ανεπάρκεια του 
διαθέσιμου προσωπικού. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Από πέρυσι διαπιστώνεται ότι η προσπάθεια εξασφάλισης της συνοχής και της διαφάνειας στο θέμα της 
χρησιμοποίησης των πόρων του προϋπολογισμού υπέρ των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των 
θεμελιωδών ελευθεριών απέφερε εντυπωσιακά αποτελέσματα. Πραγματοποιήθηκε πρόοδος όχι μόνο σε 
επίπεδο δομών, αλλά και σε επίπεδο περιεχομένου. Διατέθηκαν τα μέσα, βάσει κατευθυντηρίων γραμμών 
που υπέστησαν περαιτέρω επεξεργασία, για να ληφθούν πρωτοβουλίες και να δοθεί ώθηση ιδίως σε έναν 
ευρύτερο διάλογο με τους δικαιούχους, με αποτέλεσμα να συμφωνηθεί με τους τελευταίους η ανάληψη 
ορισμένων πρωτοβουλιών σύμφωνα με τις αρχές και τους άξονες προτεραιότητας που έχουν τεθεί σε 
περιφερειακό και διεθνές επίπεδο ώστε να εξασφαλισθεί η συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
και των εταίρων της στη διεθνή κοινότητα 
17 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΝ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 
Η κοινοτική δράση για την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου εντάσσεται στο 
γενικό πλαίσιο του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, των αρχών με παγκόσμιο χαρακτήρα και των 
προτεραιοτήτων που έχει θέσει η διεθνής κοινότητα με την ευκαιρία διεθνών διασκέψεων. Για τον 
προσδιορισμό των θεματικών και γεωγραφικών προτεραιοτήτων της δράσης της, η Κοινότητα λαμβάνει 
επίσης υπόψη τα κεκτημένα σε επίπεδο περιφερειακών οργανισμών, τους στόχους που έχει θέσει το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα άλλα όργανα, καθώς και τις ιδιαίτερες ανάγκες 
που συνδέονται αμεσότερα με την κατάσταση των εταίρων της. 
α) Παγκόσμιες αρχές 
Οι αρχές που προεξάρχουν στον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των δημοκρατικών αξιών 
περιλαμβάνονται στην Παγκόσμια Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου του 1948, καθώς και στα 
δύο διεθνή σύμφωνα που τη συμπληρώνουν και αφορούν αντίστοιχα τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα 
καθώς και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα. 
Κατά τον καθορισμό των μεσοπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων προτεραιοτήτων, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
οφείλει να λαμβάνει υπόψη τα συμπεράσματα των διεθνών διασκέψεων υψηλού επιπέδου που εγκρίθηκαν 
από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Ως εκ τούτου, οι προτεραιότητες για το 1994 λαμβάνουν 
ιδιαιτέρως υπόψη το πρόγραμμα δράσης που συμπληρώνει την τελική δήλωση της παγκόσμιας διάσκεψης 
για τα δικαιώματα του ανθρώπου που συγκλήθηκε στη Βιέννη τον Ιούνιο του 1993. Πράγματι, με την 
ευκαιρία αυτή η διεθνής κοινότητα όχι μόνο επαναβεβαίωσε πανηγυρικά τις αρχές της παγκοσμιότητας, 
του αδιαιρέτου και της αλληλεξάρτησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, αλλά και κατάρτισε ένα 
πρόγραμμα δράσης που απαριθμεί τις προτεραιότητες που θα επιτρέψουν, εφόσον υλοποιηθούν, την άρση 
των κυριότερων εμποδίων στο σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου σε όλο τον κόσμο. 
Η βασική ιδέα που διαπνέει ολόκληρο τον τομέα της προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και 
επικυρώνεται για άλλη μία φορά από τη σύνοδο της διεθνούς κοινότητας στη Βιέννη είναι ότι ο άνθρωπος 
αποτελεί ταυτόχρονα υποκείμενο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κύριο δικαιούχο τους και καθοριστικό 
παράγοντα για την προώθηση τους. 
Πρωτεύουσα θέση μεταξύ των προτεραιοτήτων που απορρέουν κατέχουν η χροώθηση της ισότητας, της 
αξιοπρέπειας και της ανοχής που καλύπτει κυρίως δράσεις κατά του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και των 
άλλων μορφών μισαλλοδοξίας, η προστασία των ατόμων που ανήκουν σε εθνικές, εθνοτικές, θρησκευτικές 
και γλωσσικές μειονότητες, η προώθηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των αυτοχθόνων 
πληθυσμών, η εξασφάλιση των δικαιωμάτων των διακινούμενων εργαζομένων και των μελών των 
18 
οικογενειών τους, η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών ως προς την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα 
τους, η προώθηση και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των παιδιών, καθώς και η καταπολέμηση των 
βασανιστηρίων και των δια της βίας εξαφανίσεων. 
Στο πλαίσιο της συνεργασίας, της ανάπτυξης και της ενίσχυσης των δικαιωμάτων τον ανθρώπου, δίδεται 
προτεραιότητα στη στήριξη των εθνικών και περιφερειακών οργανισμών που αναπτύσσουν δραστηριότητες 
στον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου, στην προώθηση μίας πολυφωνικής κοινωνίας των πολιτών 
και στην προστασία των ευάλωτων ομάδων της κοινωνίας. Δεδομένου ότι η στήριξη της διαδικασίας 
μετάβασης προς τη δημοκρατία έχει μεγάλη σημασία, κεντρική θέση κατέχει η βοήθεια για τη διενέργεια 
ελεύθερων και ομαλών εκλογών, για την ενημέρωση των πολιτών κατά την προεκλογική περίοδο, για την 
προώθηση της ελευθερίας της έκφρασης και τη συμμετοχή των πολιτών χωρίς διακρίσεις στη διαδικασία 
λήψης αποφάσεων. Από την άποψη αυτή η εκπαίδευση, η επιμόρφωση και η ενημέρωση στο θέμα των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου αποτελούν βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην προώθηση των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών. 
Επίσης, για πρώτη φορά επετεύχθη συναίνεση στο επίπεδο της διεθνούς κοινότητας για την αναγνώριση 
της αρχής του δικαιώματος στην ανάπτυξη. Από τη διακήρυξη του 1986 σχετικά με το δικαίωμα στην 
ανάπτυξη, μετά από πολλές εργασίες η έννοια αυτή απέκτησε ουσία και ειδικότερα κατέστη δυνατό να 
καθοριστούν τα διάφορα μέσα δράσης για την αποτελεσματική και παγκόσμια υλοποίηση της. Για το 
σκοπό αυτόν, η ομάδα εργασίας για το δικαίωμα ανάπτυξης απευθύνει τακτικά συστάσεις προς την 
Επιτροπή δικαιωμάτων του ανθρώπου. Ένα σχέδιο ψηφίσματος της 2ας Δεκεμβρίου 1994, που θα 
υποβληθεί πολύ σύντομα στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, λαμβάνει υπόψη τις εργασίες που 
έχουν διεξαχθεί στα διάφορα όργανα των Ηνωμένων Εθνών και τους δίνει νέα ώθηση υπογραμμίζοντας 
την ανάγκη μίας ολοκληρωμένης και συντονισμένης προσέγγισης. 
Για την υλοποίηση των ανωτέρω προτεραιοτήτων μπορούν να αντληθούν και άλλες υποδείξεις από 
ειδικές διεθνείς πράξεις, όπως η σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 1990, 
ή η διεθνής σύμβαση για την εξάλειψη κάθε μορφής φυλετικών διακρίσεων. 
Προκειμένου να ενισχυθούν οι διεθνείς μηχανισμοί ελέγχου και προώθησης των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου, η παγκόσμια διάσκεψη πρότεινε επίσης στη Γενική Συνέλευση τη δημιουργία της θέσης του 
Ύπατου Αρμοστή για τα δικαιώματα τον ανθρώπου. Η πρόταση αυτή εγκρίθηκε το Δεκέμβριο του 1993 
και το Φεβρουάριο του 1994 διορίστηκε στη θέση αυτή ο κ. Ayala Lasso. Η Ευρωπαϊκή Ένωση που στήριξε 
ενεργά τόσο τη δημιουργία της θέσης, όσο και το διορισμό του κ. Ayala Lasso, οφείλει να συμβάλλει στις 
προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας ώστε να γίνουν πράξη οι προτεραιότητες που καθορίζονται στο 
πρόγραμμα δράσης της διάσκεψης της Βιέννης. 
Μία άλλη σημαντική προτεραιότητα είναι το Διεθνές ποινικό δικαστήριο για τα εγκλήματα πον 
διαπράχθηκαν στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Το δικαστήριο αυτό, που ιδρύθηκε το Μάιο του 1993, αποτελεί 
καινοτομία με βαρύνουσα σημασία στον τομέα του διεθνούς δικαίου και των δικαιωμάτων του ανθρώπου. 
Ευθύς εξ αρχής είχε τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, η Επιτροπή ανέπτυξε δράσεις 
στήριξης συγκεκριμένων πλευρών των δραστηριοτήτων του δικαστηρίου: προστασία θυμάτων για την 
προσέλευση τους ως μάρτυρες, διάθεση νέων νομικών, ευαισθητοποίηση για το ρόλο του δικαστηρίου και 
μία δράση με σκοπό τη συγκέντρωση νέων μαρτυριών. Εξάλλου, το νέο αυτό διεθνές δικαιοδοτικο όργανο 
αποτέλεσε πρότυπο, όπως προκύπτει από την απόφαση της 8ης Νοεμβρίου του παρελθόντος έτους με την 
οποία συστήνεται το διεθνές Δικαστήριο για τα εγκλήματα που έχουν διαπραχθεί στη Ρουάντα, δεδομένου 
ότι το καταστατικό του είναι παραπλήσιο με το καταστατικό του δικαστηρίου για την πρώην 
Γιουγκοσλαβία και ότι συνδέεται οργανικά με το τελευταίο, ιδίως με το διορισμό του ίδιου Εισαγγελέα. 
Η διακήρυξη της Βιέννης αποτέλεσε επίσης σημείο αναφοράς για τη διεθνή διάσκεψη για τον πληθυσμό 
και την ανάπτυξη (Κάιρο, Σεπτέμβριος 1994). Επιπλέον, δίδει ώθηση στις προπαρασκευαστικές εργασίες 
19 
της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την κοινωνική ανάπτυξη (Κοπεγχάγη, Μάρτιος 1995) και της 
τέταρτης Παγκόσμιας Διάσκεψης για τις γυναίκες (Πεκίνο, Σεπτέμβριος 1995). Η προπαρασκευή των δύο 
αυτών διασκέψεων αποτελεί ήδη προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
β) Δεσμεύσεις σε περιφερειακό επίπεδο 
Η κοινοτική δράση στον τομέα της προστασίας και της προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου 
αναπτύσσεται και σε περιφερειακό επίπεδο. Όσον αφορά την Ευρώπη, οι ανειλημμένες δεσμεύσεις 
αφορούν προτεραιότητες για τις οποίες απαιτείται στενότερη συνεργασία και ανάπτυξη δεσμών μεταξύ 
των διαφόρων ευρωπαϊκών οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον τομέα των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου. 
Όσον αφορά τις σχέσεις με τις τρίτες χώρες, λαμβάνονται επίσης υπόψη οι περιφερειακές δεσμεύσεις των 
διαφόρων εταίρων και ιδιαίτερα η αμερικανική σύμβαση για τα δικαιώματα του ανθρώπου (1969) και ο 
Αφρικανικός Χάρτης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των λαών (1981). 
ΣΤΟ πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης 
Τα κανονιστικού χαρακτήρα κείμενα πο έχουν συνταχθεί στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης 
αποτελούν βασικά σημεία αναφοράς. Η ευρωπαϊκή σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, που υπεγράφη στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, αποτελεί 
στυλοβάτη της ευρωπαϊκής έννομης τάξης όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων του 
ατόμου. Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης άλλες πράξεις, όπως ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης, η 
ευρωπαϊκή σύμβαση για την πρόληψη των βασανιστηρίων, η οποία τέθηκε σε ισχύ το Φεβρουάριο του 1989 
και πιο πρόσφατα η σύμβαση-πλαίσιο σχετικά με την προστασία των εθνικών μειονοτήτων, η οποία 
ανοίχθηκε προς υπογραφή στις 31 Ιανουαρίου 19953. 
Η νέα δυναμική που παρατηρείται στο Συμβούλιο της Ευρώπης από το 1989 καταδεικνύεται ιδιαίτερα από 
τη διοργάνωση, τον Οκτώβριο του 1993 στη Βιέννη, μίας Διάσκεψης Κορυφής στην οποία συμμετείχαν 
για πρώτη φορά οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης. 
Η ανωτέρω Διάσκεψη Κορυφής επέτρεψε, αφενός να δοθεί έμφαση στις κοινές ανησυχίες, όπως η 
καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και η προστασία των εθνικών μειονοτήτων και, 
αφετέρου να επισημανθεί η ανάγκη κοινής αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών μέσω της 
αλληλοσυμπλήρωσης των στόχων και των μέσων δράσης των διαφόρων ευρωπαϊκών οργανισμών που 
δραστηριοποιούνται στους τομείς αυτούς. 
Το πρόγραμμα δράσης κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας που αποφασίσθηκε με την ευκαιρία αυτή 
αποτελεί ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό πεδίο δράσης για την αξιοποίηση της αλληλοσυμπλήρωσης που 
προαναφέρθηκε. Ο αντίκτυπος του εκτείνεται στο πρόγραμμα δράσης που ενέκριναν οι αρχηγοί κρατών 
και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το ευρωπαϊκό συμβούλιο της Κέρκυρας (Ιούνιος 1994) 
που αφορά τα ίδια θέματα και διαρθρώνεται βάσει των προτεραιοτήτων που καθορίσθηκαν κατά τη 
Διάσκεψη Κορυφής της Βιέννης. Κατ' αυτόν τον τρόπο, με αφετηρία κοινές ανησυχίες, κατέστη δυνατός 
ο καθορισμός ενός πλαισίου δράσεων με προτεραιότητα. Για το σκοπό αυτόν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
συμμετέχει επί του παρόντος στις εργασίες της επιτροπής κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων που 
δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης προκειμένου να υλοποιηθεί το πρόγραμμα 
δράσης που αποφασίστηκε στη Βιέννη. Επίσης, αναπτύχθηκαν δεσμοί συνεργασίας μέσω της έναρξης της 
ευρωπαϊκής εκστρατείας κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας από το Συμβούλιο της Ευρώπης στις 
10 Δεκεμβρίου 1994. 
3 Μέχρι σήμερα 22 κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης έχουν υπογράψει την 
ανωτέρω σύμβαση 
20 
Η Επιτροπή διαδραματίζει εν γένει στον τομέα αυτό ρόλο συνδετικού κρίκου μεταξύ των εργασιών του 
Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα όσον αφορά την αμοιβαία ενημέρωση, 
θεμελιώδες στοιχείο μίας σωστής συνεργασίας, και την κατά το δυνατό αποτελεσματικότερη αξιοποίηση 
των εργασιών που έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης στις Βρυξέλλες και στο 
Στρασβούργο. 
Στο πλαίσιο τον ΟΑΣΕ (πρώην ΔΑΣΕ) 
Η έννοια της "ανθρώπινης διάστασης" που εισήχθη και αναπτύχθηκε μετά το 1989 στο πλαίσιο της ΔΑΣΕ 
καλύπτει σήμερα μία φιλόδοξη στρατηγική που συνδυάζει την πρόληψη των συγκρούσεων και την 
προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Με την ευκαιρία της σύσκεψης περί εφαρμογής της ΔΑΣΕ 
που πραγματοποιήθηκε στη Βουδαπέστη από τις 10 Οκτωβρίου έως τις 4 Δεκεμβρίου 1994, η Ευρωπαϊκή 
Ένωση έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη πληρέστερης ένταξης της "ανθρώπινης διάστασης" στις 
διάφορες δραστηριότητες της ΔΑΣΕ και κυρίως στις δραστηριότητες της που αφορούν την πρόληψη των 
συγκρούσεων. Για το σκοπό αυτόν λήφθηκαν αποφάσεις προκειμένου να ενισχυθούν και να 
εξορθολογισθούν οι διάφορες δομές της ΔΑΣΕ, η οποία την 1η Ιανουαρίου 1995 μετεξελίχθηκε σε 
Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ). 
Η ανωτέρω στρατηγική που ανταποκρίνεται στις νέες προκλήσεις τόσο στον τομέα της ασφάλειας, όσο 
και στον τομέα του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας 
τυγχάνει της στήριξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για μία μείζονος σημασίας μέριμνα που 
αποτελεί κεντρικό στοιχείο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής στον τομέα της ασφάλειας, 
όπως ορίζεται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η υπογραφή του Προέδρου της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής στο Χάρτη των Παρισίων (Νοέμβριος 1990) μαζί με αυτές των αρχηγών κρατών και 
κυβερνήσεων, αποτελεί απτή ένδειξη της συμμετοχής της Ένωσης στην εν λόγω διαδικασία. 
Με τη βάση αυτή, η Ευρωπαϊκή Ένωση συμβάλλει ουσιαστικά αφενός στο σχεδιασμό των μέσων για την 
υλοποίηση των αρχών της "ανθρώπινης διάστασης" και, αφετέρου, στις δραστηριότητες ελέγχου της 
αποτελεσματικής εφαρμογής των ειλημμένων δεσμεύσεων. Η προώθηση του κράτους δικαίου, η στήριξη 
του ρόλου των ΜΚΟ, η προστασία των εθνικών μειονοτήτων και η καταπολέμηση του ρατσισμού και της 
ξενοφοβίας είναι οι τομείς στους οποίους δραστηριοποιείται ιδιαίτερα. Συμμετείχε ενεργά στις εργασίες 
διαφόρων σεμιναρίων επί συγκεκριμένων θεμάτων: δημοκρατικοί θεσμοί (4-15 Νοεμβρίου 1991), ανοχή 
(16-20 Νοεμβρίου 1992), μελέτες περιπτώσεων σχετικών με τις εθνικές μειονότητες (24-28 Μαΐου 1993), 
ελευθερία των μέσων ενημέρωσης (2-5 Νοεμβρίου 1993), τοπική δημοκρατία (16-20 Μαΐου 1994), τσιγγάνοι 
(20-23 Σεπτεμβρίου 1994). Στο μέλλον τα σεμινάρια θα διοργανώνονται σε αραιότερα διαστήματα (δύο 
ανά έτος) και θα αφορούν πειρσσότερο συγκεκριμένα θέματα σε περιφερειακή προοπτική. Αυτό προκύπτει 
από τα συμπεράσματα της σύσκεψης της Βουδαπέστης για τη θέση σε εφαρμογή, στην οποία απαριθμούνται 
ορισμένα θέματα: κράτος δικαίου, επιθετικός εθνικισμός, ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, άτομα με 
ειδικές ανάγκες, θρησκευτική ελευθερία, ιθαγένεια, ποινή του θανάτου, ρατσισμός και ανοχή. Για το 
τελευταίο θέμα το Μάρτιο του 1995 θα διοργανωθεί σεμινάριο στο Βουκουρέστι υπό την αιγίδα της 
Υπηρεσίας δημοκρατικών θεσμών σε συνεργασία με την UNESCO. Οι εργασίες αυτές συμπληρώνουν και 
διευρύνουν τις δεσμεύσεις που έχουν προσδιορισθεί προηγουμένως. Καταρτίζουν συγκεκριμένους άξονες 
δράσης για το μέλλον. 
21 
Η Υπηρεσία, fa|K>HPaTUKfry θφσμά)ν και βκα^μ^των -toy ftvOo^&reoy, που είναι το κύριο όργανο της 
"ανθρώπινης διάστασης", ιδρύθηκε με τη στήριξη της Ένωσης. Οι δραστηριότητες της έχουν πλουτισθεί 
και διαφοροποιηθεί σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τη γενική φιλοσοφία της 
ανθρώπινης διάστασης, ο ρόλος της ενισχύθηκε στην κατεύθυνση ενός στενότερου δεσμού με τις 
δραστηριότητες για την πρόληψη των συγκρούσεων. Τα συμπεράσματα της σύσκεψης της Βουδαπέστης 
προβλέπουν την επέκταση των αρμοδιοτήτων της Υπηρεσίας για τη στήριξη της παροχής βοήθειας στη 
διεξαγωγή εκλογών. 
Η Ένωση στήριξε επίσης τη δημιουργία της θέσης του Ύπατου Αρϋοστ* για τις Εθνικέ€ Μειονότητες, 
καθώς και τις δραστηριότητες του που συνδέουν στενά την προβληματική των εθνικών μειονοτήτων με 
την πρόληψη των συγκρούσεων. 
Η Ένωση διαδραματίζει ενεργό ρόλο στα όργανα της ΔΑΣΕ μέσω της συγκρότησης μηχανισμών ελέγχου 
των ανειλημμένων υποχρεώσεων, καθώς και συμμετέχοντας, όταν συντρέχει λόγος, σε αποστολές έρευνας. 
Σύμφωνο σταθερότητας 
Η ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων ευρωπαϊκών οργανισμών που αναπτύσσουν 
δραστηριότητα στον τομέα της προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών 
αποτελεί βασική μέριμνα της πρωτοβουλίας που αποφασίσθηκε κατά το ευρωπαϊκό συμβούλιο των 
Βρυξελλών (Δεκέμβριος 1993) και τέθηκε επίσημα σε εφαρμογή κατά την εναρκτήρια διάσκεψη των 
Παρισίων της 26ης και 27ης Μαΐου 1994. Η πρωτοβουλία αυτή, που αφορά τα καίρια προβλήματα των 
εθνικών μειονοτήτων και της παγίωσης των συνόρων, ιδιαίτερα στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, 
εντάσσεται στο πλαίσιο της προληπτικής διπλωματίας και καταδεικνύει τη σημασία της διάθεσης πόρων 
και της δυνατότητας ώθησης εκ μέρους όλων των παραγόντων της ευρωπαϊκής πολιτικής για την επίτευξη 
στόχων που αποτελούν το αντικείμενο κοινών ανησυχιών. 
Με το πνεύμα αυτό, το Σύμφωνο Σταθερότητας έχει σχεδιασθεί ως μία γενική διαδικασία που επικυρώνει 
το σύνολο των συμφωνιών που θα συναφθούν κατόπιν διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα διεξαχθούν υπό 
μορφή στρογγυλών τραπεζών. Η ΔΑΣΕ θα είναι ο θεματοφύλακας των συμφωνιών που θα συναφθούν 
μέχρι το πέρας της διαδικασίας αυτής, όπως υπογράμμισαν τα συμμετέχοντα κράτη με την ευκαιρία της 
σύσκεψης περί εφαρμογής της ΔΑΣΕ που πραγματοποιήθηκε στη Βουδαπέστη από τις 10 Οκτωβρίου έως 
τις 4 Δεκεμβρίοιυ 1994. Οι δύο πρώτες στρογγυλές τράπεζες, η μία για την περιοχή της Βαλτικής και η 
άλλη για τις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, ξεκίνησαν το Σεπτέμβριο του 1994. 
Η ενδιάμεση Υπουργική διάσκεψη του Συμφώνου Σταθερότητας που πραγματοποιήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 
του παρελθόντος έτους, στο περιθώριο της συνόδου της ΔΑΣΕ, επεσήμανε την ανάγκη εφαρμογής 
συνοδευτικών μέτρων και ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν στην εν λόγω 
διαδικασία. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι δράσεις που υλοποίησε η Κοινότητα στο πλαίσιο του προγράμματος 
PHARE και PHARE δημοκρατία, συμμετέχουν στενά στην επίτευξη των στόχων του Συμφώνου 
Σταθερότητας. Με το ίδιο πνεύμα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν υιοθέτησε μία προενταξιακή 
στρατηγική με τις ευρωπαϊκές χώρες που είναι συνδεδεμένες με την Ένωση, η οποία συμπληρώνει και 
ενισχύει τις πολιτικές πλευρές του Συμφώνου με μέτρα που αποσκοπούν στην ανάπτυξη της 
διαπεριφερειακής οικονομικής συνεργασίας και στην προώθηση των σχέσεων "Χολής γειτονίας". 
Επιπλέον, με την ευκαιρία της συνόδου της ΔΑΣΕ στη Βουδαπέστη, τα συμμετέχοντα κράτη υπογράμμισαν 
τη σημασία του κοινού προγράμματος δράσης για την υλοποίηση του Συμφώνου Σταθερότητας. 
Επίσης, στο Παρίσι κατά την τελική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 20 και 21 Μαρτίου 1995 
εγκρίθηκε πανηγυρικά από όλα τα κράτη μέλη του ΟΑΣΕ το Σύμφωνο Σταθερότητας, στο οποίο 
συμπεριλαμβάνεται μία πολιτική δήλωση, καθώς και ένας κατάλογος εκατό περίπου διμερών συμφωνιών 
22 
και διακανονισμών. Το Σύμφωνο διαβιβάστηκε στον ΟΑΣΕ που είναι επιφορτισμένος με τον έλεγχο της 
εφαρμογής του. 
γ) Χωριστές δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
Συνθήκη τον Μάαστριχτ 
Η κοινοτική δράση στον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου θεμελιώνεται ρητά στη συνθήκη για πρώτη 
φορά. 
Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 1993, εγκαινιάζει 
πράγματι ένα νέο στάδιο στην αντιμετώπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Έτσι, με το άρθρο ΣΤ των 
κοινών διατάξεων αναγνωρίζεται επίσημα η κοινοτική δράση στον τομέα της προώθησης των δικαιωμάτων 
του ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών. Εδώ πρέπει να προσθέσουμε το γεγονός ότι τα δικαιώματα 
του ανθρώπου λαμβάνονται υπόψη τόσο σε ό,τι αφορά τη συνεργασία για την ανάπτυξη ("# κοινοτική 
πολιτνκή στον τομέα αυτόν συμβάλλει στον γενικό στόχο της ανάπτυξης και της εδραίωσης της 
δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καθώς και στο στόχο του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων 
και των θεμελιωδών ελευθεριών" - άρθρο 130Υ, §2), όσο και ως ένας από τους στόχους της κοινής 
εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας ("η ανάπτυξη και η εδραίωση της δημοκρατίας και του 
κράτους δικαίου, καθώς και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών" -
άρθρο 1.1 §2). 
Πρόκειται για ένα από τα πιο καινοτόμα στοιχεία της Συνθήκης του Μάαστριχτ. 
Τοποθετήσεις της Ένωσης και των κοινοτικών οργάνων 
Οι ανωτέρω διατάξεις στηρίζουν και ενισχύουν την πολιτική βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να 
εφαρμόσει μια ενεργό πολιτική στον τομέα της προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των 
δημοκρατικών αρχών έναντι των διαφόρων εταίρων της σε όλο τον κόσμο. 
α) η Ευρωπαϊκή Ένωση 
Η εξέλιξη μίας Οικονομικής Κοινότητας προς μία πολιτική οντότητα οδήγησε παράλληλα σε μεγαλύτερη 
συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς υπέρ του σεβασμού 
και της προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών η Προεδρία 
εκφράζει τακτικά τις θέσεις της Ένωσης σχετικά με την κατάσταση των δικαιωμάτων του ανθρώπου στον 
κόσμο, ιδιαίτερα κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου επί του σημείου 
12 της ημερήσιας διάταξης, καθώς και από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης. Αυτές οι τοποθετήσεις 
συμβαδίζουν με τη συμμετοχή της Κοινότητας στις εκκλήσεις για ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας στον 
τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών. 
Η συμμετοχή της Ένωσης στη διεθνή σκηνή στο θέμα των δικαιωμάτων του ανθρώπου συνδυάζει, αφενός, 
την ικανότητα ώθησης και κινητοποίησης και, αφετέρου, την ικανότητα αντίδρασης απέναντι στις εξελίξεις 
που αφορούν την κατάσταση των δικαιωμάτων του ανθρώπου σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε τακτικά 
διαστήματα δημοσιεύονται δηλώσεις της Ένωσης στις οποίες προσδιορίζεται το πολιτικό πλαίσιο των 
δράσεων στήριξης και βοήθειας. Επιπλέον, τη στιγμή που η διεθνής κοινότητα αναπτύσσει έντονο 
προβληματισμό σχετικά με τα μέσα που θα επιτρέψουν την άρση των εμποδίων λόγω των οποίων 
εξακολουθούν να υφίστανται παραβιάσεις των δικαιωμάτων του ανθρώπου, η Ένωση οφείλει να 
συνεισφέρει ουσιωδώς στο θέμα αυτό και να χαράξει τους πρωτεύουσας σημασίας άξονες δράσης. 
23 
Πολλές δηλώσεις και διάφορες τοποθετήσεις αποτέλεσαν σταθμούς στη διαδικασία που οδήγησε στη 
χάραξη της πολιτικής της Ένωσης λαμβάνοντας ουσιαστικά υπόψη τα δικαιώματα του ανθρώπου. Ένα 
από τα πιο σημαντικά στοιχεία της διαδικασίας αυτής είναι η δήλωση που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο του Λουξεμβούργου τον Ιούνιο του 1991, η οποία καθορίζει την πολιτική βάση μίας αυθεντικής 
στρατηγικής για την προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας. 
Επί της βάσης αυτής, καθορίσθηκαν συγκεκριμένοι προσανατολισμοί, διαδικασίες και άξονες δράσης στο 
ψήφισμα της 28ης Νοεμβρίου 1991 που εξέδωσαν το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη που συνήλθαν στο 
πλαίσιο του Συμβουλίου. Το έγγραφο αυτό προσδιορίζει τους τομείς στους οποίους πρέπει να 
επικεντρωθεί η δράση της Κοινότητας/της Ένωσης. Για τις γεωγραφικές περιοχές με τις οποίες υπάρχουν 
ιδιαίτεροι δεσμοί, οι γενικοί προσανατολισμοί συμπληρώνονται από δεσμεύσεις και προτεραιότητες 
προσαρμοσμένες στις συνθήκες που ισχύουν στις περιοχές αυτές. Στην περίπτωση αυτή εμπίπτει ο 
κανονισμός 443/92 που θέτει τις βάσεις της συνεργασίας με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής. 
Κατ' αυτόν τον τρόπο δίδεται προτεραιότητα στις δράσεις ενίσνυοικ του κοάτους δικαίου (στήριξη των 
θεσμικών μεταρρυθμίσεων, ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, βελτίωση του σωφρονιστικού 
συστήματος, προώθηση της χρηστής δημόσιας διαχείρισης) και στις δράσεις ornoiSnc των διαδικασιών 
μετάβαστκ πooc τη δημοκρατία (αποστολή παρατηρητών κατά τη διεξαγωγή εκλογών, αγορά εκλογικού 
υλικού, κατάρτιση εκλογικής νομοθεσίας, απογραφή των εκλογέων τηρώντας την αρχή της πολιτικής 
ουδετερότητας). Δίδεται επίσης προτεραιότητα στις δράσεις που αποσκοπούν στην ενίσνυση του οόλου 
των ΜΚΟ και άλλων οονανισαών νια την εξασφάλιση τικ πολυοχιη^ TTIC xoivcjviac των πολιτών 
(στήριξη των δράσεων των τοπικών ενώσεων για την προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, 
προώθηση της συμμετοχής των ενώσεων αυτών στους διάφορους τομείς της ανάπτυξης, στήριξη της 
ελευθερίας του τύπου και της ενίσχυσης των προγραμμάτων αγωγής του πολίτη, τόσο στα σχολεία, όσο 
και με τα μέσα επικοινωνίας). 
Εν γένει, οι διάφοροι αυτοί άξονες δράσης εκφράζουν τη μέριμνα να υπερισχύσει μία θετική προσέγγιση 
με γνώμονα τις αξίες της ανταλλαγής, του συμμερισμού και της ενθάρρυνσης. Καθιστούν σαφή τον 
καθολικό χαρακτήρα της μετεξέλιξης της κοινωνίας και της ενεργού συμμετοχής όλων όσων αυτή 
συνεπάγεται. 
β) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
Από το 1983 τα ψηφίσματα που εκδίδει κατά καιρούς το Ευοωπαικό Κοινοβούλιο σχετικά με την 
κατάσταση των δικαιωμάτων του ανθρώπου στον κόσμο, επέτρεψαν την έναρξη ενός εποικοδομητικού 
διαλόγου σε επίπεδο οργάνων και αποτέλεσαν τη βάση των δεσμεύσεων της Κοινότητας στο θέμα των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου. Το Κοινοβούλιο, αφενός, επαγρυπνεί και ελέγχει τις παραβιάσεις των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπου και αν παρατηρούνται, ανταποκρινόμενο στις ανησυχίες και τις 
προσδοκίες των ευρωπαίων πολιτών στο θέμα του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ενώ, αφετέρου, 
διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στα θέματα για τα οποία κρίνει ότι πρέπει να αναληφθεί δράση. Με την 
έννοια αυτή, συνεισέφερε σε μεγάλο βαθμό στη συζήτηση που προηγήθηκε της παγκόσμιας διάσκεψης της 
Βιέννης προκειμένου να προσδιορισθούν οι πρωτεύοντες τομείς δράσης και τα μέτρα που πρέπει να 
εφαρμοσθούν. Το 1994, ακολουθώντας το πνεύμα των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στη Βιέννη, 
αποφάνθηκε επί σημαντικών θεμάτων, όπως το δικαίωμα ανθρωπιστικής παρέμβασης, η δημιουργία του 
διεθνούς Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία, η "εθνοτική εκκαθάριση", καθώς και η οικονομική 
εκμετάλλευση των φυλακισμένων και των παιδιών στον κόσμο. 
24 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έλαβαν δεόντως υπόψη τις ανησυχίες και τις πρωτοβουλίες του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου στο θέμα των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ιδίοις για το 1994 βάσει της γραπτής ερώτησης 
σχετικά με τη γενική προσέγγιση επί της προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου που απηύθυνε η κ. 
Lenz στην Επιτροπή, καθώς και των επειγόντων ψηφισμάτων και των ψηφισμάτων πρωτοβουλίας. Φέτος 
η Επιτροπή απάντησε σε 29 γραπτές ερωτήσεις και 30 προφορικές ερωτήσεις σχετικά με τα δικαιώματα 
του ανθρώπου. 
Κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για το 1994 λήφθηκαν υπόψη οι δηλώσεις της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, καθώς και οι ανησυχίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. 
25 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΜΕΣΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 
Για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της και την τήρηση των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει στον τομέα 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της προώθησης του εκδημοκρατισμού, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
διαθέτει ένα ευρύ φάσμα μέσων στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι ρήτρες συμφωνιών με τις τρίτες χώρες 
και, στα ενδεικνυόμενα θεσμικά πλαίσια, πρωτοβουλίες σε περίπτωση παραβιάσεων των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου ή παρεμπόδισης του εκδημοκρατισμού, καθώς και χρηματοδοτικά μέσα. 
Η χρησιμοποίηση των διαφόρων αυτών μέσων αποτελεί έκφραση του νέου ρόλου που διαδραματίζει η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα στις σχέσεις της με τις τρίτες χώρες. Ο ρόλος αυτός εκδηλώνεται, πρώτα απ' όλα, 
στις συμφωνίες που συνάπτει με τις τρίτες χώρες. 
Η ρήτρα "δικαιώματα του ανθρώπου" ως ουσιώδες στοιχείο των συμφωνιών 
Ένα από τα πιο απτά μέσα που χρησιμοποιούνται για την εξασφάλιση της προώθησης των δικαιωμάτων 
του ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών είναι η ένταξη της ρήτρας "δικαιώματα του ανθρώπου" στις 
διατάξεις των συμφωνιών που συνάπτονται με τις τρίτες χώρες. 
Κατ' αρχάς, υπήρξαν αναφορές στο προοίμιο ορισμένων συμφωνιών, και μετά, στην τέταρτη σύμβαση 
Λομέ που συνήφθη το 1989, η οποία είναι η πρώτη συμφωνία που περιλαμβάνει στις διατάξεις της ρητή 
αναφορά στα δικαιώματα του ανθρώπου. Από τον Ιούνιο του 1992 καθιερώθηκε μία συγκεκριμένη 
διατύπωση των ρητρών περί δικαιωμάτων του ανθρώπου σε όλες τις συμφωνίες συνεργασίας και 
ανάπτυξης. Χάρη στη διατύπωση αυτή ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των 
δημοκρατικών αρχών καθίσταται ουσιώδες στοινείο της συααχονίας. Η ρήτρα αυτή δίνει στην Κοινότητα 
τη δυνατότητα να αναστείλει τη συμφωνία σε περίπτωση σοβαρής παραβίασης των δικαιωμάτων του 
ανθρώπου ή διακοπής της δημοκρατικής διαδικασίας, σύμφωνα με τις αρχές της σύμβασης της Βιέννης 
για το δίκαιο των συνθηκών. Από τον Οκτώβριο του 1992 η ρήτρα αυτή ενσωματώθηκε επίσης στο κείμενο 
των συμφωνιών σύνδεσης και εταιρικής σχέσης. 
Όσον αφορά την τελευταία από τις ανωτέρω κατηγορίες συμφωνιών, συμπληρωματικές ρήτρες αναστολής 
ή μη εκτέλεσης έχουν ενισχύσει τη δυνατότητα αντίδρασης σε περιπτώσεις σοβαρής παραβίασης των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου, εφόσον επιτρέπουν ιδιαίτερα να συντομευθεί σε μεγάλο βαθμό ο χρόνος 
αντίδρασης. Η δυνατότητα ένταξης μίας ρήτρας αυτού του τύπου στις διατάξεις της σύμβασης Λομέ, με 
την ευκαιρία της ενδιάμεσης αναθεώρησης της, βρίσκεται επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση. 
Οι ρήτρες αυτές καθιστούν σαφή την ουσιαστική σημασία που αποδίδει η Κοινότητα στα δικαιώματα του 
ανθρώπου. Συνδέοντας τα δικαιώματα του ανθρώπου με το κοινό εθιμικό δίκαιο, όπως έχει κωδικοποιηθεί 
από τη σύμβαση της Βιέννης, θεμελιώνουν νομικά τη δυνατότητα αντίδρασης σε περίπτωση σοβαρής και 
εξακολουθητικής παραβίασηςτων δικαιωμάτων αυτών ή σοβαρής διακοπής της δημοκρατικής διαδικασίας. 
Τούτο αποτελεί το επιστέγασμα μίας ενεργού πολιτικής για την προώθηση των θεμάτων αυτών που 
επιτρέπει την υλοποίηση δράσεων ευαισθητοποίησης και στήριξης υπέρ των αστικών και πολιτικών 
δικαιωμάτων, καθώς και των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων. 
26 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέπτυξε μεγάλη δραστηριότητα για την προώθηση μίας στρατηγικής που να 
εντάσσει, μεταξύ των διαφόρων μέσων την έκθεση συγκεκριμένων ρητρών στις διατάξεις των συμφωνιών 
που συνάπτονται με όλες τις τρίτες χώρες. Συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό να καταστεί αυτός ο παράγοντας 
κεντρικό στοιχείο της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα της προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου 
και των δημοκρατικών αρχών. Σήμερα, όπως προκύπτει από τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου της 9ης Φεβρουαρίου 19944 και της 21ης Απριλίου 19945, "εκτιμά ότι μία κοινωνική 
ρήτρα, που θα αποσκοπεί στην καταπολέμηση της εργασίας του παιδιού, της αναγκαστικής εργασίας και 
θα έχει ως στόχο την προώθηση της συνδικαλιστικής ελευθερίας και των συλλογικών διαπραγματεύσεων 
βάσει των συμβάσεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εργασίας που παρατέθηκαν ανωτέρω6, πρέπει 
οπωσδήποτε να περιληφθεί στο πολυμερές και μονομερές πλαίσιο (Σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων) 
του διεθνούς εμπορίου" (ψήφισμα της 9ης Φεβρουαρίου 1994). 
Η συμβατική πολιτική που αναπτύχθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο έναντι των τρίτων χωρών υλοποιήθηκε με 
τη χρησιμοποίηση διαρκώς αυξανόμενων οικονομικών πόρων στην υπηρεσία της προώθησης και της 
προάσπισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου σύμφωνα με τους διακηρυγμένους γενικούς άξονες δράσης 
σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο. 
Πρωτοβουλίες σε περίπτωση παραβιάσεων των δικαιωμάτων τον ανθρώπου 
Η κοινοτική προσέγγιση βασίζεται στην αρχή ότι η διεθνής συνεργασία πρέπει κυρίως να αποσκοπεί στη 
λήψη θετικών μέτρων που ευνοούν την προώθηση της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου. 
Το ενδεχόμενο προσφυγής σε κυρώσεις πρέπει να εξετάζεται μόνον όταν έχουν εξαντληθεί όλα τα άλλα 
μέσα. 
Τα αρνητικά αυτά μέτρα, που μπορεί να συνίστανται από εμπιστευτικές ή δημόσιες διαδικασίες μέχρι την 
αναστολή της συνεργασίας, πρέπει όχι μόνο να βασίζονται σε αντικειμενικά και δίκαια κριτήρια, αλλά και 
να προσαρμόζονται στις ποικίλες καταστάσεις που συναντώνται, καταβάλλοντας προσπάθειες ώστε να 
διατηρηθεί ανοιχτός ο διάλογος και να αποφευχθεί η επιβολή δυσμενών συνεπειών στον πληθυσμό λόγω 
της συμπεριφοράς της κυβέρνησης του. Για το λόγο αυτόν, η ανθρωπιστική βοήθεια και η επείγουσα 
βοήθεια, από την οποία επωφελούνται τα πιο ευάλωτα στρώματα του πληθυσμού, δεν αναστέλλονται. 
Στην κλίμακα των αρνητικών μέτρων που μπορούν να ληφθούν περιλαμβάνονται επίσης οι παρεμβάσεις 
της Προεδρίας εξ ονόματος της Ένωσης στα διάφορα όργανα των Ηνωμένων Εθνών, όπως η Γενική 
Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ή η Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Κατ'αυτόν τον τρόπο ο 
λόγος που εκφωνεί η Προεδρία επί του σημείου 12 της ημερήσιας διάταξης στις ετήσιες συνεδριάσεις της 
Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εφιστά την προσοχή στις χώρες όπου η κατάσταση των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου κρίνεται ανησυχητική από το σύνολο της διεθνούς κοινότητας σε σχέση με 
τις παγκόσμιες αρχές περί προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου. 
4 Ψήφισμα 3-0007/94 σχετικά με την ένταξη της κοινωνικής ρήτρας στο μονομερές και 
πολυμερές σύστημα εμπορίου 
5 Ψήφισμα Β3-401,0402,0403 και 0404/94 σχετικά με τα δικαιώματα του ανθρώπου στον 
τομέα της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
6 Πρόκειται για τις συμβάσεις που θέτουν περιορισμούς στην εργασία των παιδιών (αριθ. 
5 και 138), τις συμβάσεις που απαγορεύουν την αναγκαστική εργασία (αριθ. 29 και 105) 
και τις συμβάσεις που επιτρέπουν την εγγύηση των δικαιωμάτων συνδικαλισμού και 
συλλογικής διαπραγμάτευσης (αριθ. 87 και 98) 
27 
Παράρτημα 3: Πίνακας σχετικά με τη χρησιμοποίηση των οικονομικών πόρων για την προάσπιση 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου και την προώθηση του εκδημοκρατισμού για 
το έτος 1994. 
28 
RAHOTsiiRi/inTiisATioNnisiressoiJire 
ITlAPBQKPnONDEtADEMOCHATlSATlON POUR IJANNEE 1994 
Ligne» budgétaires spédllouenient affectées i la prorrotton des droits de l'homme - dépenses per thème 
LES CHIFFRES REPRESENTENT DES 
ENQAOEMENTS 
(encan) LIGNES BUDGETAIRES DU CHAPITRE B7-S2 "Initiative européenne pour la démocratie et les droits de l'homme" 
B7-5200 
Piogiamuie Phare pour U democratic 
10000000 pour 1993 
(10.000.000 p.m. pour 1994) B7-5210 
Piogmiene Tacis pour la démocratie B7-5201 
Actions communautaires d'aide i la démocratie et 
d'appui au processus de pacification pour les 
républiques issues de l'ancienne Yougoslavie B7-522 
Droits de l'homme et dérnocratie dam les pays 
en voie de développement B7-523 
Processus de déuwuatisanon en Amérique 
Budget autorisé 4.000.000 pour 1993 
(10000.000 ρ m pour 1994) 4.000.000 pour 1994 + 1.000 000 (virement) 14.000000 pour 1994 13.000 000 pour 1994 
a) ELECTORAL PROCESS 1231 150 (ad hoc) 5 840127 1686868 
III 
H! 
H( b) PROMOTION OF aVIL UBERTIES 
ricwiaii of capresnon 
Measures against Racism and Xenophobia 
SUBTOTAL 67000 
1.217.000 
67.000 1.217000 
4 557.670 (development of NGOs and 
leutcseulative structures) 
497.. 177 (parliamentary practice and 
organisation) 225.000 
225.000 
c) DEVELOPMENT OF INSTITUTIONS 
At© REPRESENTATIVE 
ORGANIZATIONS fnchrfng mass 
nnnaViihip bodks such as human rights 
groups, civic awreiariom, trade unions) 1444 498 183 440 1.049.000 
d) TRANSPARENCY OF PUBLIC 
ADMNSTRATION(wilhan< 
lonl dcBiogicy nd qtjacn ptvticipiftKXi) 335.195 56.407 1.134000 1.520000 
e) LEGAL ASSISTANCE fa drafting of 
cccntirnnaa· and bask legislation and to 
crv3 society) 50.000 843.615 
IREINFORCEMENTOF THE 
JUDICIAL SYSTEM 0nchidng 
tof JMDOC, ponce; prison 112.024 78000 918056 1969.358 
G) SUPPORT FOR AN INDEPENDENT 
PLURALISTIC AND RESPONSIBLE 
MEDIA 1.016.486 521587 999.000 1.586.900 520.300 
«0 AWARENESS BUILDING AND 
EDUCATION (Civic educati 
loknDCc; •nfCaapoct u nvwioiiturai 
>) 1.551 103 
1.747.424 (promoting and monitoring Human 
Rights) 1.028651 (dont 295.098 ad hoc) 348.000 (education and training) 
32.000 (information) 
13.000 (conferences) 
34.000 (research) 1.660480 2.457.320 
0 PROTECTION OF VULNERABLE 
I GROUPS 63 000 
people 
children 
82000 42000 
195200 
Victini of torture 
1 rerutecsAeturnees 
SUBTOTAL 82.000 101.400 
400.000 
501.400 
j) CONFIDENCE BUILDING MEASURES 
(including Crvil-military relations, 
conflict resolution) 97.550 228.700 3.160.000 438600 819.700 
k) UNCLASSIFIED 407.417 
TOTAL 10 000.000 (pour 1993) 4.000000 (pour 1993) 
1.923.898 (pour 1994 ice jour) 4.813.000 13328 803 
(+ réengagements: 671.197) 64 12.999.978 
LES CHIFFRES REPRESENTENT DES 
ENGAGEMENTS 
(en écus) 
Budget autorisé 
a) ELECTORAL PROCESS 
b) PROMOTION OF CIVIL LIBERTIES 
Freedom of cxpressKsn 
Measures against Racism and Xenophobia 
SUBTOTAL 
c) DEVELOPMENT OF INSTITUTIONS 
AND REPRESENTATIVE 
ORGANIZATIONS (including mass 
ιιιπίΒίΠΒηρ bodies such as human rights 
groups, civic associations, trade unions) 
d) TRANSPARENCY OF PUBLIC 
ADMINISTRATION (with an emphasis on 
H local democracy and titiim panxspsnon) 
Be) LEGAL ASSISTANCE Cm drafting of 
H fomtihaSoM and basic legislation and to 
|| civil aociety) 
y f) RQNrXXCEMENT OF THE 
1 JUDICIAL SYSTEM fmducing 
y aVtaatnsb^Kjn of justice, police, prison 
8 fCvOnB) 
I g) SUPPORT FOR AN INDEPENDENT 
1 PLURALISTIC AND RESPONSIBLE 
MEDIA 
h) AWARENESS BUILDING AND 
EDUCATION (Civic education, mutual 
tolerance, and respect in murticutrural 
societies) 
i) ΙΙΏιτΟΠΟΝ OF VULNERABLE 
GROUPS 
Mmonnce 
nSgenons people 
chudren 
women 
Victims of lorbae 
icnageea^etuniDei 
SUBTOTAL 
j) COrfflDENCE BUILDINO MEASURES 
| (mcruuTtg QvU-mOhnry relations, 
1 medution, conflict resolution 
| k) UNCLASSIFIED 
y TOTAL LIGNES BUDGETAIRES DU CHAPITRE B7-52 Initiative européenne pour la démocratie et les droits de rhomme" 
B7-5240 
Subventions en faveur de certaines activités 
d'organisations poursuivant les objectifs des 
droits de rhomme 
5.000.000 pour 1994 
300.000 3 
162.000 2 
162000 
235.000 · 6 
408.500 (education and training^ 
500.000 (micro-project) 
1.422.100 (research/conferences'infbnnatiok) 
20.000 (slavery) 1 
190.000 3 
74.000 4 
471500 11 
30000 * ~ 1 
551.000 8 
20.000 2 
1.356.500 30 
529.400 (Ex Yugoslavia) 3 
66.000 2 
3.000.000 93 B7-5241 
Aide de l'Union européenne aux organisations non 
gouvernementales tmvaillant pour la défense et la 
promotion des droits de rhomme en turquie 
500 000 pour 1994 
64.000 2 
64.000 2 
50000 1 
246.000 (education and training) S 
25.000 (information) 1 
22.000 (conférences) 1 
18000 1 
75000 1 
93000 2 
500000 12 B7-527 
Soutien aux centres de réhabilitation pour les 
victimes de tortues et aux organisations offrant 
une aide concrète aux victimes de violations 
des droits de l'homme 
2.000000 pour 1994 
40000 1 
52000 1 
1.908 000 29 
1.960.000 30 
2.000.000 31 TOTAL PAR THEME TOUTES LIGNES | 
œNFONDUES 
59.100.000 
> 
<* 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 191 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 06 
Αριθ. χαταλόγου : CB-CO-95-217-GR-C 
ISBN92-77-89010-X 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λούζεμβούργο 
^