[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 23.10.2007

SEC(2007) 1382

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ που συνοδεύει την

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Συνοδευτικό έγγραφο της οδηγίας του Συμβουλίου

σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής των υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης Σύνοψη της ανάλυσης των επιπτώσεων

{COM(2007) 637 τελικό}{SEC(2007) 1403}

1. Εισαγωγη

Οι αγορές εργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρειάζονται όλο και περισσότερο υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους : η προσέλκυση υψηλά ειδικευμένων μεταναστών θα είναι ολοένα και σημαντικότερη για την ανάπτυξη της ΕΕ, καθώς στο μέλλον αυτή δεν θα μπορεί να βασίζεται μόνο στους δικούς της εργαζομένους. Το έγγραφο αυτό αποτελεί περίληψη της έκθεσης αξιολόγησης αντικτύπου που εξετάζει τις επιλογές πολιτικής για την αύξηση της ικανότητας της ΕΕ να προσελκύει και να κατανέμει αποτελεσματικά αυτούς τους μετανάστες εργαζομένους με τη θέσπιση κοινών κανόνων για την είσοδο και διαμονή τους.

Η έκθεση βασίζεται στις διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν κυρίως από διαβούλευση, μελέτες υποθέσεων και επισκόπηση βιβλιογραφίας βάσει εξωτερικής μελέτης που παραγγέλθηκε από την Επιτροπή. Η μελέτη και η έκθεση συντάχθηκαν από στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ίσων Ευκαιριών και από ενδοϋπηρεσιακή ομάδα καθοδήγησης που συγκλήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας.

2. Καθορισμος του προβληματος

Οι δημογραφικές προβλέψεις αναφέρουν ότι το μέγεθος του πληθυσμού της ΕΕ σε ηλικία εργασίας θα μειωθεί κατά 48 εκατομμύρια μέχρι το 2050 και ότι η αναλογία εξάρτησης θα διπλασιασθεί και θα ανέλθει στο 51% μέχρι το 2050, παρόλο που δεν θα επηρεαστούν όλα τα κράτη μέλη στον ίδιο βαθμό. Μολονότι η αναθεωρημένη στρατηγική της Λισαβόνας που εστιάστηκε στην ανάπτυξη και στις θέσεις απασχόλησης άρχισε να αποδίδει, πολλά από τα μέτρα της απαιτούν χρόνο και επενδύσεις για να έχουν αποτελέσματα. Η δημογραφική γήρανση θα μπορούσε επομένως να απαιτεί ως συμπληρωματικό μέτρο, την προσέλκυση περισσότερων μεταναστών για να αντισταθμίσουν αυτές τις τάσεις σε όλα τα επίπεδα των δεξιοτήτων και προσόντων. Ιδίως, η αυξανόμενη σημασία της οικονομίας που βασίζεται στη γνώση, οι διαρθρωτικές οικονομικές μεταβολές και η ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών, η μετεγκατάσταση της παραγωγής εντατικής εργασίας, η έξοδος των υπηκόων της ΕΕ συμβάλουν στο συμπέρασμα ότι η προσέλκυση και η καλύτερη χρήση υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών θα εξακολουθήσουν να αποτελούν ουσιώδη πρόκληση για την προοπτική ανάπτυξης της ΕΕ. Ταυτόχρονα, η κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ επαγγελμάτων (επαγγελματική κινητικότητα) και μεταξύ συνόρων (γεωγραφική κινητικότητα) πρέπει να αναγνωριστούν ως πρωταρχικός μηχανισμός για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της αγοράς εργασίας, την πρόληψη των ελλείψεων δεξιοτήτων και την αντιστάθμιση περιφερειακών ανισορροπιών.

Μια κοινή, ευέλικτη πράξη για τη μετανάστευση υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων η οποία να προβλέπει ελκυστικές προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής και να ενθαρρύνει την επαγγελματική και γεωγραφική κινητικότητα που συνδέεται με συγκεκριμένες ανάγκες της αγοράς εργασίας της ΕΕ, δεν θα έλυνε από μόνη της όλες αυτές τις παρούσες και μελλοντικές προκλήσεις, αλλά θα έπρεπε να αποτελεί σημαντική συμβολή ως μέρος μιας συνολικής δέσμης μέτρων σχετικά με διαφορετικούς τομείς δράσης. Σε αυτό το πλαίσιο, το Πρόγραμμα της Χάγης της 4ης και 5ης Νοεμβρίου 2004, αναγνώρισε σαφώς ότι «η νόμιμη μετανάστευση θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της οικονομίας που βασίζεται στη γνώση στην Ευρώπη και στην προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης και θα συμβάλει κατ’ αυτόν τον τρόπο στην υλοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας».

Η νομοθετική πρόταση δεν θα επηρεάσει εργαζομένους της ΕΕ από την ΕΕ-12, οι οποίοι βάσει μεταβατικών ρυθμίσεων που προβλέπονται στις Πράξεις Προσχώρησης του 2003 και του 2005, δεν απολαύουν ακόμα της πλήρους ελεύθερης κυκλοφορίας που προβλέπεται στη συνθήκη ΕΚ και στο κεκτημένο. Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η ρήτρα προτιμησιακής μεταχείρισης στις μεταβατικές ρυθμίσεις αποτελεί πρωτογενές κοινοτικό δίκαιο και ως εκ τούτου υπερέχει έναντι κάθε παράγωγου δικαίου : αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν μια πιθανή μελλοντική οδηγία για την οικονομική μετανάστευση κατά τρόπο που να συνάδει με τις ρήτρες των Συνθηκών Προσχώρησης στο μέτρο που αυτά διατηρούν τις μεταβατικές ρυθμίσεις, ήτοι προτιμούν εργαζομένους από τα εν λόγω κράτη μέλη.

Επίσης, η νομοθετική πρόταση περιλαμβάνει διατάξεις που διασφαλίζουν τη συνοχή με άλλες πολιτικές της ΕΚ, και κατά πρώτον την αναπτυξιακή πολιτική. Παράλληλα θα θεσπιστούν πρόσθετα μέσα για τη ρύθμιση σημαντικών στοιχείων που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από την πρόταση. Ειδικότερα, πρέπει να διοργανωθούν εμπεριστατωμένες συζητήσεις με τα κράτη μέλη και τις αναπτυσσόμενες χώρες και ενδεχομένως μια εταιρική σχέση για την κινητικότητα ώστε να αποφευχθεί η επιβάρυνση της κατάστασης στις χώρες καταγωγής που ήδη πάσχουν από έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων, ιδίως στη Νοτίως της Σαχάρας Αφρική και στην Καραϊβική, λόγω των ενεργών πολιτικών πρόσληψης.

2.1. Το μέγεθος και η φύση του προβλήματος

Οι επιχειρήσεις στην ΕΕ αντιμετωπίζουν όλο και μεγαλύτερα ποσοστά κενών θέσεων, ιδίως για υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους. Οι πρόσφατες και τρέχουσες δομές και ποσοστά απασχόλησης στην ΕΕ καταδεικνύουν μεγαλύτερη αύξηση της απασχόλησης στους τομείς ανώτερης εκπαίδευσης (3% ανά έτος σε σύγκριση με 1% σε άλλους τομείς), μεταβολή στην επαγγελματική δομή του απασχολούμενου πληθυσμού υπέρ των μη χειρωνάκτων υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων και για αυτούς τους εργαζομένους ποσοστά υψηλής απασχόλησης σε συνδυασμό με χαμηλά ποσοστά ανεργίας. Επιπλέον, η επίπτωση των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών στη συνολική απασχόληση αυξάνεται με υψηλότερο ποσοστό σε σύγκριση με την τάση των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων της ΕΕ : αυτό μπορεί να εξηγηθεί ως το συνδυασμένο αποτέλεσμα της αυξανόμενης ζήτησης για υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους και των υψηλών ποσοστών απασχόλησης των υψηλά ειδικευμένων υπηκόων της ΕΕ, που αγγίζουν σχεδόν την πλήρη απασχόληση. Ωστόσο, η επίπτωση των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών στο σύνολο των απασχολουμένων είναι ακόμα αρκετά χαμηλή και αποδεικνύει την ουσιαστική δυσκολία για την ΕΕ να προσελκύσει και σε ορισμένες περιπτώσεις να αξιοποιήσει τους υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους τρίτων χωρών : η ΕΕ (με 1,72% των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών) σαφώς υπολείπεται έναντι όλων των άλλων κύριων χωρών μετανάστευσης, όπως της Αυστραλίας (9,9%), του Καναδά (7,3%), των ΗΠΑ (3,2%) και της Ελβετίας (5,3%).

Ο καθορισμός του μεγέθους του προβλήματος είναι δύσκολος : επί του παρόντος, τα δεδομένα για την εισδοχή των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών στα κράτη μέλη δεν είναι ομοιογενή και οι εκτιμήσεις ποικίλουν από 34 000 σε 74 000 (σε 16 κράτη μέλη) ανάλογα με τον ορισμό που χρησιμοποιείται. Ο ορισμός και η διαθεσιμότητα των δεδομένων διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών, ανάλογα με το εάν έχουν ειδικά καθεστώτα και το περιεχόμενό τους. Καθώς η εισδοχή των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων θα συνεχίσει να εξαρτάται από τα πραγματικά κενά στην αγορά εργασίας και τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν την πλήρη αρμοδιότητά τους όσον αφορά τον όγκο των μεταναστών που γίνονται δεκτοί στην ΕΕ για απασχόληση, οι αριθμοί των εργαζομένων που μπορούν να ωφεληθούν από την παρούσα πρόταση θα εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες : τις μελλοντικές εξελίξεις της οικονομίας της ΕΕ και ειδικότερα των τομέων υψηλής ειδίκευσης, τις ικανότητες υποδοχής των κρατών μελών, τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των πολιτών της ΕΕ, κ.λ.π.

2.2. Ισχύον νομικό πλαίσιο στα κράτη μέλη

Όλα τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει ειδικά καθεστώτα που καλύπτουν τους υψηλά ειδικευμένους υπηκόους τρίτων χωρών, αλλά μόνο δέκα κράτη μέλη[1] έχουν συμπεριλάβει σε αυτά και άλλες κατηγορίες πέρα από τους επιστήμονες, καλλιτέχνες, ενδοϋπηρεσιακώς μετατιθέμενους, καθηγητές πανεπιστημίου, κ.λ.π. Οι ορισμοί, οι προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής διαφέρουν, ακόμα και εάν είναι δυνατό να εντοπιστούν ορισμένα κοινά σημεία, ιδίως το γεγονός ότι σχεδόν όλα τα συστήματα βασίζονται στη ζήτηση.

Αυτή η διαφορετική προσέγγιση έχει αρκετές συνέπειες :

- Η τμηματική προσέγγιση των κρατών μελών δεν μεταφέρει το μήνυμα ότι η ΕΕ χρειάζεται υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους τρίτων χωρών για τη στήριξη της οικονομίας και της ανταγωνιστικότητάς της.

- Οι τεράστιες διαφορές στον ορισμό και τα κριτήρια εισδοχής για τους υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους σαφώς περιορίζουν την κινητικότητά τους εντός της ΕΕ, επηρεάζοντας την αποτελεσματική ανακατανομή ανθρωπίνων πόρων που ήδη διαμένουν νόμιμα και εμποδίζοντας την υπέρβαση των περιφερειακών ανισορροπιών.

- Με ελάχιστες εξαιρέσεις, κανένα κράτος μέλος δεν φαίνεται να έχει διαδικασίες για την προώθηση της κυκλικής μετανάστευσης και της μετανάστευσης επιστροφής των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών. Ανάλογα καθεστώτα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη μεγιστοποίηση των οφελών για όλους τους ενδιαφερόμενους, ήτοι να ανταποκριθούν στις ανάγκες εργασίας στα κράτη μέλη, συμβάλλοντας ταυτόχρονα, μέσω της ενδεχόμενης επιστροφής των μεταναστών στην ανάπτυξη των χωρών καταγωγής τους.

- Η μεγάλη διάρκεια και ο πολύπλοκος χαρακτήρας των διαδικασιών εισδοχής θα μπορούσαν να διαδραματίσουν θεμελιώδη ρόλο στον περιορισμό της ελκυστικότητας της ΕΕ.

- Η πλήρης κοινωνική και οικονομική ενσωμάτωση των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων είναι ουσιώδης για τη συγκράτηση του απαραίτητου εργατικού δυναμικού.

3. Στοχοι

Οι γενικοί στόχοι είναι:

1. η βελτίωση της ικανότητας της ΕΕ να προσελκύει και να συγκρατεί υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους τρίτων χωρών που αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις για την αύξηση της συμβολής της οικονομικής μετανάστευσης στο πλαίσιο της δέσμης πολιτικών και μέτρων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της ΕΕ και την αντιμετώπιση των συνεπειών της δημογραφικής γήρανσης·

2. η αποτελεσματική και ταχεία απάντηση στις υπάρχουσες και ανακύπτουσες ανάγκες για εργασία υψηλής ειδίκευσης και η αντιστάθμιση των ελλείψεων δεξιοτήτων, με τη βελτίωση της εισόδου και της κυκλοφορίας υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών μεταξύ θέσεων εργασίας και κρατών μελών και με την προώθηση της αποτελεσματικής τους κατανομής και ανακατανομής στην αγορά εργασίας της ΕΕ.

Οι ειδικοί στόχοι που θα επιδιωχθούν χωρίς να θιγούν οι υπήκοοι της ΕΕ είναι :

(1) η ανάπτυξη συνεκτικής προσέγγισης και κοινής πολιτικής μετανάστευσης για υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους τρίτων χωρών·

(2) η αύξηση των αριθμών των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών που μεταναστεύουν στην ΕΕ βάσει προσέγγισης με γνώμονα τις ανάγκες·

(3) η απλούστευση και η εναρμόνιση των διαδικασιών εισδοχής για υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους τρίτων χωρών·

(4) η προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής ενσωμάτωσης των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών·

(5) η ενθάρρυνση της κινητικότητας εντός της ΕΕ, η άρση των μη αναγκαίων φραγμών και η δυνατότητα αποτελεσματικότερης κατανομής των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών σε όλη την ΕΕ.

4. Επιλογές πολιτικης

Εξετάστηκαν οι ακόλουθες επιλογές :

Επιλογή A – διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης. Οι πολιτικές για τη μετανάστευση των κρατών μελών διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά την εισδοχή υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων. Αυτοί οι εργαζόμενοι χρειάζονται όλο και περισσότερο για την κάλυψη υφιστάμενων κενών καθώς και κενών που θα προκύψουν στην αγορά εργασίας, αλλά η ΕΕ κατ’ ουσία δεν επιτυγχάνει να τους προσελκύσει. Ελλείψει κοινής δράσης σε αυτόν τον τομέα η κατάσταση δεν μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά.

Επιλογή B – δημιουργία βασικής κοινής πολιτικής για την εισδοχή υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων. Θα προταθεί ελάχιστη δέσμη προϋποθέσεων εισόδου, ενώ τα κράτη μέλη θα έχουν ευρεία αυτονομία ως προς τον καθορισμό των χαρακτηριστικών στοιχείων της εθνικής τους νομοθεσίας. Οι προϋποθέσεις διαμονής και εργασίας δεν θα ρυθμιστούν. Αυτή η επιλογή θα έχει περιορισμένες συνέπειες στην προσέλκυση των εργαζομένων αυτών ή στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της αγοράς εργασίας της ΕΕ : ο συνολικός αντίκτυπος στο μακροοικονομικό περιβάλλον θα είναι αρκετά περιορισμένος.

Επιλογή Γ – απλούστευση του συστήματος εισδοχής, με τη δημιουργία συστήματος συγκέντρωσης βαθμών της ΕΕ και ταχείας διαδικασίας εισδοχής, που επιτρέπει την άμεση οικογενειακή επανένωση και δημιουργεί βάση δεδομένων για την αντιστοίχιση δεξιοτήτων. Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να προωθήσει και να διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό τη μετανάστευση υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών στην ΕΕ. Ωστόσο, εκτός εάν οι βαθμοί καθοριστούν στο επίπεδο της ΕΕ (γεγονός που θα αντέβαινε στην επικουρικότητα προς το παρόν), οι μετανάστες θα συνέχιζαν να αντιμετωπίζουν πολύ διαφορετικές προϋποθέσεις εισδοχής.

Επιλογή Δ – δημιουργία δέσμης κοινών κριτηρίων και ταχείας διαδικασίας εισόδου μαζί με ευνοϊκότερες προϋποθέσεις διαμονής (δικαιώματα εργασίας και διαμονής, άμεση οικογενειακή επανένωση, ταχύτερη απόκτηση του καθεστώτος του επί μακρόν διαμένοντος στην ΕΚ, κ.λ.π.). Η αποτελεσματική ενσωμάτωση των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία θα αποτελούσε τον καλύτερο τρόπο μεγιστοποίησης της συνεισφοράς τους στην οικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα και θα βελτίωνε στην πράξη την ικανότητα της ΕΕ να αντιμετωπίζει τις τρέχουσες και αναμενόμενες προκλήσεις. Ωστόσο, τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής θα περιορίζονταν στα επί μέρους κράτη μέλη.

Επιλογή E1 – προώθηση της κινητικότητας εντός της ΕΕ μέσω του συντονισμού των εθνικών καταλόγων προτεραιότητας και της δημιουργίας μπλε κάρτας της ΕΕ και βάσης δεδομένων για τους κατόχους μπλε κάρτας. Η κινητικότητα εντός της ΕΕ θα αποτελεί ισχυρό κίνητρο για τους υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους τρίτων χωρών για να εισέρχονται στην αγορά εργασίας της ΕΕ και θα μπορούσε να διαδραματίσει πρωταρχικό ρόλο στην κάλυψη των ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό σε ορισμένες περιοχές και σε ορισμένους τομείς. Άλλα εργαλεία θα μπορούσαν να βοηθήσουν την αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας (δηλαδή η βάση δεδομένων της μπλε κάρτας της ΕΕ). Αυτή η επιλογή πολιτικής θα μπορούσε να έχει αξιοσημείωτες και θετικές συνέπειες στην αποτελεσματικότητα της αγοράς εργασίας και στο μακροοικονομικό περιβάλλον της ΕΕ.

Επιλογή E2 – επέκταση στους υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους των διατάξεων για την κινητικότητα εντός της ΕΕ που περιλαμβάνονται στην οδηγία 2003/109/ΕΚ. Η επιλογή αυτή περιλαμβάνει επίσης το σύστημα συγκέντρωσης βαθμών της επιλογής Γ. Ωστόσο, αυτή η επιλογή θα μπορούσε να περιορίζει περισσότερο την κινητικότητα εντός της ΕΕ από ότι η επιλογή E1. Επομένως, η συνολική συνάφεια και αποτελεσματικότητα αυτής της επιλογής πολιτικής θα μπορούσαν να είναι πιο περιορισμένες.

Επιλογή ΣΤ - επικοινωνία, συντονισμός και συνεργασία. Οι προβλεπόμενες ενέργειες θα μπορούσαν να στηρίξουν έως ένα βαθμό, τη δημιουργία κοινού βασικού πεδίου που να διευκολύνει την προσέλκυση υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων και περισσότερο την αποτελεσματική κατανομή τους στην αγορά εργασίας της ΕΕ. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της επιλογής αυτής θα ήταν περιορισμένη.

5. Συκριση των επιλογων

Πίνακας 1 – Αντίκτυπος

Καθορισμός των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων και προϋποθέσεις εισδοχής | Σύστημα εισδοχής που βασίζεται σε δέσμη κοινών κριτηρίων (σύμβαση εργασίας, κατώτατο όριο μισθού, επαγγελματικά προσόντα). |

Ανοικτός ορισμός (ήτοι βασιζόμενος στην εκπλήρωση των κριτηρίων) |

Παρεκκλίσεις για νέους επαγγελματίες |

Διαδικασίες εισδοχής | Εισαγωγή ταχέος καθεστώτος εισδοχής (ενιαία διαδικασία/ενιαία άδεια με τίτλο «Γαλάζια Κάρτα της ΕΕ») |

Καθορισμός μέγιστης χρονικής περιόδου για την επεξεργασία των αιτήσεων (30 ή 60 ημέρες) |

Αρχική ισχύς άδειας : 2 ή 3 έτη, ανανεώσιμη, σε περίπτωση συμβάσεων εργασίας αορίστου χρόνου. |

Αποδοχή αιτημάτων εντός της χώρας για κατηγορίες εγκατεστημένες στο επίπεδο της ΕΕ (συν άλλων στο επίπεδο των κρατών μελών) |

Προϋποθέσεις διαμονής | Κινητικότητα στην αγορά εργασίας του κράτους μέλους διαμονής μετά από «περίοδο αναμονής» (ήτοι δύο έτη) |

Αυτόματη ανάκληση της άδειας σε περίπτωση ανεργίας μόνο μετά από ορισμένη χρονική περίοδο (ήτοι 3 μήνες) |

Σώρευση περιόδων διαμονής σε διαφορετικά κράτη μέλη για την απόκτηση του καθεστώτος του επί μακρόν διαμένοντος μετά από 5 έτη νόμιμης διαμονής στην ΕΕ |

Επιτρέπεται η οικογενειακή επανένωση εντός των βραχύτερων προθεσμιών |

Ίση μεταχείριση των ημεδαπών με τους υψηλά ειδικευμένους εργαζομένους όπως στην οδηγία 2005/71/ΕΚ |

Άμεση πρόσβαση στην αγορά εργασίας για τους συζύγους |

Διατάξεις προκειμένου να επιτραπεί η κυκλική μετανάστευση πριν και μετά την απόκτηση του καθεστώτος του επί μακρόν διαμένοντος στην ΕΚ |

Κινητικότητα εντός της ΕΕ | Επιτρέπεται η κινητικότητα εντός της ΕΕ μετά από ελάχιστη «περίοδο αναμονής» στο πρώτο κράτος μέλος (ήτοι δύο έτη) υπό ορισμένες προϋποθέσεις, με πρώτη την προσφορά εργασίας στο δεύτερο κράτος μέλος. Θα επιτραπεί στην οικογένεια να ακολουθήσει τον μετακινούμενο υψηλά ειδικευμένο εργαζόμενο. |

Κύρια πλεονεκτήματα της προτιμηθείσας επιλογής

- Κοινή συνεκτική προσέγγιση στη μετανάστευση υψηλής ειδίκευσης σε όλη την ΕΕ για τη διευκόλυνση και την εναρμόνιση της εισδοχής των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων τρίτων χωρών, με την προώθηση της αποτελεσματικής κατανομής τους και ανακατανομής τους (επαγγελματική κινητικότητα και γεωγραφική κινητικότητα).

- Θετικές συνέπειες στην προσέλκυση, συγκράτηση και ανταπόκριση στην υπάρχουσα και ανακύπτουσα ζήτηση από επιχειρήσεις σε όλη την ΕΕ υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων, δυνάμει προσέγγισης που βασίζεται στις ανάγκες.

- Θετικές συνέπειες στη συνολική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

- Ισχυρό μήνυμα σε πιθανούς υψηλά ειδικευμένους μετανάστες.

- Επαρκής ευελιξία που αφήνεται στα κράτη μέλη για να προσαρμόσουν το καθεστώς στις ανάγκες και στις πολιτικές των αγορών εργασίας τους.

- Προοδευτική και αποτελεσματική ενσωμάτωση των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων και των οικογενειών τους στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία του κράτους υποδοχής.

- Οι επιχειρήσεις της ΕΕ θα ωφεληθούν από το όλο και περισσότερο μετακινούμενο αποθεματικό υψηλά ειδικευμένων προσώπων.

- Μέτρα για τη στήριξη της κυκλικής μετανάστευσης θα εισαχθούν στο επίπεδο της ΕΕ.

- Συμπληρωματικά μέτρα όπως η «βάση δεδομένων για τη μπλε κάρτα της ΕΕ» θα μπορούν να είναι εργαλείο για την αποτελεσματική εφαρμογή του καθεστώτος και για τη στήριξη της αντιστοίχισης της ζήτησης και της προσφοράς εργασίας υψηλής ειδίκευσης.

Κύρια μειονεκτήματα της προτιμηθείσας επιλογής

- Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να επηρεάσει την ανταγωνιστική θέση των υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων της ΕΕ στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, καθώς απαιτείται κριτήριο μισθού και η επαγγελματική και η γεωγραφική κινητικότητα δεν είναι άμεσες ή χωρίς προϋποθέσεις, οι πιθανές αρνητικές συνέπειες πρέπει να είναι περιορισμένες. Επίσης, τα κράτη μέλη μπορούν να συνεχίσουν να εφαρμόζουν εθνικά μέτρα για τον έλεγχο της τήρησης της γενικής αρχής της κοινοτικής προτίμησης (όπως αναφέρεται στην απόφαση του Συμβουλίου της 20.6.1994).

- Οι πιθανές αρνητικές συνέπειες της πρότασης στις αναπτυσσόμενες χώρες που πάσχουν από έλλειψη ανθρώπινων πόρων σε ορισμένους τομείς/επαγγέλματα. Πρέπει να προβλεφθούν μέτρα για την αντιστάθμιση ή την πιθανή πρόληψη ανάλογων συνεπειών.

- Η προσέγγιση που βασίζεται στη ζήτηση δεν είναι τόσο ελκυστική όσο η προσέγγιση που βασίζεται στην προσφορά, καθώς μπορεί μακροπρόθεσμα να αποδειχθεί περιορισμένη, εάν παρατηρηθεί σημαντική και γενικευμένη ζήτηση για αυτή την κατηγορία εργαζομένων.

[1] AT, BE, DE, DK, FR, GR, IE, NL, PT, UK. CZ θέσπισε το 2003 πιλοτικό σχέδιο για την εισδοχή ΕΥΕ.