Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) για τη χρηματοδοτική υποστήριξη δραστηριοτήτων για την προώθηση των συνδυασμένων εμπορευματικών μεταφορών» () (97/C 89/08)

Στις 27 Ιανουαρίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 75, παράγραφος 1, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Οι σχετικές εργασίες της ΟΚΕ ανατέθηκαν στο τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, που όρισε ως εισηγητή τον κ. Bo Green. Το τμήμα υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Ιανουαρίου 1997.

Κατά την 342η σύνοδο ολομέλειας που πραγματοποιήθηκε στις 29 και 30 Ιανουαρίου 1997 (συνεδρίαση της 29ης Ιανουαρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 94 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ανακοίνωση και πρόταση της Επιτροπής

1.1. Με την απόφαση της Επιτροπής 93/45/ΕΟΚ, της 22ας Δεκεμβρίου 1992, εφαρμόζεται το πρόγραμμα PACT (πειραματικές δράσεις στον τομέα των συνδυασμένων μεταφορών) βάσει και στα πλαίσια του προγράμματος εργασίας για την υποστήριξη των συνδυασμένων μεταφορών, που είχε υποβάλει η Επιτροπή σε ανακοίνωσή της το 1992 (έγγρ. COM(92) 230). Η ΟΚΕ είχε εκδώσει γνωμοδότηση για την ανακοίνωση αυτή στις 24 Νοεμβρίου 1992 (κ. Tukker, εισηγητής).

1.2. Το πρώτο πρόγραμμα PACT που διέθετε μικρό προϋπολογισμό, προβλεπόταν να εφαρμοστεί για περίοδο πέντε ετών με στόχο να εξεταστεί η ανάγκη ανάληψης παρόμοιων δράσεων για την προώθηση των οδικών/σιδηροδρομικών/εσωτερικών πλωτών/και ακτοπλοϊκών συνδυασμένων εμπορευματικών μεταφορών, όχι όμως των θαλάσσιων μεταφορών αυτών καθεαυτών. Συνεπώς, το πρόγραμμα αυτό πλησιάζει προς το τέλος του.

1.3. Αν και οι ενισχύσεις αποτελούν καταρχήν εμπόδιο στην ελευθέρωση της ευρωπαϊκής αγοράς μεταφορών, και ενδέχεται να μεταβάλουν προσωρινά τους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των τρόπων μεταφοράς, μπορεί να είναι απαραίτητες υπό δεδομένες συνθήκες και προϋποθέσεις, υπό τον όρο ότι λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα έλεγχου.

1.4. Από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα PACT ήταν μοναδικό στο είδος του, ιδίως επειδή η πρωτοβουλία για τα συγκεκριμένα προγράμματα προερχόταν αποκλειστικά από την αγορά.

1.5. Σύμφωνα με την προσωρινή αξιολόγηση του προγράμματος PACT, το τελευταίο φαίνεται να έχει φέρει ενθαρρυντικά αποτελέσματα, επειδή συνέβαλε στο να αυξηθεί το ενδιαφέρον των φορέων λήψης αποφάσεων για τις συνδυασμένες μεταφορές.

1.6. Η Επιτροπή εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι κατά την αξιολόγηση του πρώτου προγράμματος PACT συνήντησε ορισμένες δυσκολίες, που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο προτεινόμενο νέο πρόγραμμα, και αφορούν συγκεκριμένα:

- το σαφή καθορισμό στόχων, και

- τη βελτίωση των πλαισίων εποπτείας και αξιολόγησης.

Επίσης, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ανάπτυξη των συνδυασμένων μεταφορών είναι τα σχετικά υψηλά κόμιστρα στις οδικές εμπορευματικές μεταφορές. Οι τεχνικές και ο προγραμματισμός δεν αποτελούν μεγάλο πρόβλημα.

1.7. Οι συγκεκριμένοι στόχοι του νέου προγράμματος PACT για την αντιμετώπιση των ελλείψεων του τρέχοντος προγράμματος PACT είναι οι εξής:

- να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των συνδυασμένων μεταφορών τόσο όσον αφορά τις τιμές όσο και την ποιότητα σε σχέση με άλλους μεμονωμένους τρόπους μεταφοράς 7

- να προωθηθεί η χρησιμοποίηση προηγμένης τεχνολογίας στις συνδυασμένες μεταφορές 7

- να βελτιωθεί η πρόσβαση στις συνδυασμένες μεταφορές των επιχειρήσεων που υποβάλλουν προσφορές, ανεξάρτητα από το μεγεθός τους, πράγμα που θα εντείνει τον ανταγωνισμό όσον αφορά την προσφορά υπηρεσιών στον τομέα των συνδυασμένων μεταφορών, βελτιώνοντας με τον τρόπο αυτό και την ανταγωνιστικότητα 7

- να διευρυνθεί ο τομέας ώστε να συμπεριλάβει και τις συνδυασμένες μεταφορές, που ενσωματώνουν τις θαλάσσιες μεταφορές αυτές καθεαυτές 7

- να υπάρχει δυνατότητα ενίσχυσης των δραστηριοτήτων που μεταβάλλουν ελάχιστα, να καταργηθεί η δυνατότητα ενίσχυσης κατά 100 % των αρχικών ερευνών, να ενισχύονται κατά 50 % συγκεκριμένες προκαταρκτικές έρευνες και να διασαφηνισθεί καλύτερα η βάση για καινοτόμα μέτρα με επιδότηση 30 %. Να βελτιωθούν οι διαδικασίες επιλογής και εποπτείας, καθώς επίσης και τα πλαίσια αξιολόγησης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να έχουν πρόσβαση στο πρόγραμμα PACT και οι μικρότερες επιχειρήσεις. Ωστόσο, εφιστάται η προσοχή στον κίνδυνο στρέβλωσης του ανταγωνισμού τον οποίο εγκυμονεί το γεγονός ότι το νέο πρόγραμμα PACT μπορεί να ενισχύει κατά 30 % ορισμένες μορφές δραστηριοτήτων. Η Επιτροπή πρέπει να επιδείξει ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα αυτό κατά την επίβλεψη των σχεδίων.

2.2. Ωστόσο, πιο σημαντικό για την προώθηση των συνδυασμένων μεταφορών είναι να βελτιωθεί αισθητά η πρόσβαση των νέων και μικρότερων επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των ιδιωτικών, που υποβάλλουν προσφορές στην αγορά σιδηροδρομικών μεταφορών, στα πλαίσια συνδυασμένων μεταφορών. Ως προς το θέμα αυτό, είναι ιδιαίτερα αναγκαία η εναρμόνιση του τροχαίου υλικού (διαλειτουργικότητα) του εξοπλισμού σηματοδότησης και ασφάλειας καθώς επίσης και της εκπαίδευσης του προσωπικού των σιδηροδρόμων (κυρίως των οδηγών ντηζελαμαξών) μεταξύ των μεμονωμένων χωρών της Κοινότητας, με στόχο την εξασφάλιση του απαιτούμενου επιπέδου ασφάλειας.

2.3. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να συνεχιστεί και να προωθηθεί περαιτέρω η ριζική μεταρρύθμιση της οργάνωσης και των διαρθρώσεων των κοινοτικών σιδηροδρόμων που άρχισε με την οδηγία του Συμβουλίου 91/440/ΕΚ, της 29ης Ιουλίου 1991 και τα δύο έγγραφα εφαρμογής 95/18 και 95/19, συμπεριλαμβανομένης και της πρόσβασης ιδιωτικών επιχειρήσεων στο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο.

2.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί διαπιστώσει ότι η Ένωση πρέπει τώρα να επικεντρώνει τις προσπάθειές της στον τομέα των συνδυασμένων εμπορευματικών μεταφορών, εφόσον αποτελούν παράγοντα που μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός γενικού αποτελεσματικού συστήματος μεταφορών που να εγγυάται τη μακροπρόθεσμη δυνατότητα διακίνησης εμπορευμάτων. Όταν οι συνδυασμένες μεταφορές, που περιλαμβάνουν τις σιδηροδρομικές ή τις θαλάσσιες μεταφορές, συμπεριλαμβανομένων και των εσωτερικών πλωτών μεταφορών, είναι εμπορικά ενδιαφέρουσες τόσο για τους χρήστες όσο και για τα τρίτα μέρη, θα ωφεληθεί το περιβάλλον και θα αποσυμφορηθούν το οδικό δίκτυο μεταφορών μακρών αποστάσεων και, σε ορισμένο βαθμό, οι πυκνοκατοικημένες αστικές ζώνες. Οι σιδηροδρομικές και οι θαλάσσιες μεταφορές, που είναι συμπληρωματικές, μπορούν να αποσυμφορούν συνεχώς το οδικό δίκτυο.

Η ΟΚΕ έχει παρατηρήσει με ικανοποίηση ότι το νέο πρόγραμμα PACT περιλαμβάνει και τις συνδυασμένες μεταφορές, μέρος των οποίων αποτελούν οι θαλάσσιες μεταφορές αυτές καθεαυτές με τον τρόπο αυτό, η αποτελεσματικότητα των λιμένων, αποκτά επίσης ουσιαστική σημασία για να υπάρχει δυνατότητα ανάπτυξης της μορφής αυτής συνδυασμένων μεταφορών.

2.5. Οι χρήστες μεταφορών πρέπει να εξακολουθήσουν να έχουν δυνατότητα ελεύθερης επιλογής του τρόπου μεταφοράς που προτιμούν. Συνεπώς, είναι σημαντικό να εισακούεται τόσο η γνώμη τους όσο και η γνώμη των επιχειρήσεων μεταφορών και άλλων φορέων παροχής υπηρεσιών με στόχο την άρση των εμποδίων, τόσο οικονομικών όσο και τεχνικών, για την περαιτέρω προώθηση των συνδυασμένων μεταφορών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ διατυπώνει τις ακόλουθες ειδικές παρατηρήσεις για την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου.

3.1.1. Άρθρο 2.1

Στον ορισμό της έννοιας «βάση» πρέπει να διευκρινισθεί ότι πρόκειται για έναν τρόπο μεταφοράς.

3.1.2. Άρθρο 4.1

Σημειώνεται ότι δεν πρέπει να χορηγείται ενίσχυση όταν στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός.

3.1.3. Άρθρο 4.2.α)

Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η Επιτροπή μπορεί να λάβει νομικά μέτρα εάν τηρείται η σχετική υποχρέωση.

3.1.4. Άρθρο 5.2.β)

Πρέπει να διευκρινισθεί για ποιο είδος «συνεργασίας» γίνεται λόγος.

3.1.5. Άρθρο 5.4.α)

ΟΚΕ παρατηρεί ότι η Επιτροπή μπορεί να λάβει νομικά μέτρα εάν δεν τηρείται η σχετική υποχρέωση.

3.1.6. Άρθρο 6.3.ε)

Πρέπει να διευκρινισθεί σχετικά ότι τα σχέδια δεν πρέπει μακροπρόθεσμα να παρουσιάζουν έλλειμα.

3.1.7. Άρθρο 6.4.α)

Πρέπει να διασαφηνισθεί ότι εννοείται η μετακίνηση από τις αμιγείς οδικές μεταφορές.

4. Συμπέρασμα

Η ΟΚΕ επικροτεί, την πρόταση της Επιτροπής (έγγρ. COM(96) 335 τελικό) για κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) σχετικά με τη χρηματοδοτική υποστήριξη δραστηριοτήτων για την προώθηση των συνδυασμένων εμπορευματικών μεταφορών, αλλά ζητεί ταυτόχρονα από την Επιτροπή να προσαρμόσει την πρόταση κανονισμού:

- με τη διασαφήνιση ελλιπών και ανεπαρκών ορισμών,

- με το σαφή προσδιορισμό των τομέων που δικαιούνται και τομέων που δεν δικαιούνται της προτεινόμενης χρηματοδοτικής υποστήριξης,

- με τη λήψη αποτελεσματικών μέτρων ελέγχου κατά την εφαρμογή και τη διαχείριση των εγκρινόμενων σχεδίων.

Βρυξέλλες, 29 Ιανουαρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ αριθ. C 343 της 15. 11. 1996, σ. 4.