[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 1.9.2008

COM(2008) 532 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 12ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1999 (1999/519/ΕΚ) ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ (0 Hz - 300 GHz)

Δεύτερη έκθεση εφαρμογής 2002-2007

Εισαγωγή

Το κοινό εκτίθεται σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία (ΗΜΠ) τα οποία παράγονται από μια ολοένα και μεγαλύτερη ποικιλία ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών και εγκαταστάσεων. Τα ΗΜΠ είναι δυνατόν να έχουν βιολογικές επιπτώσεις υπό ορισμένες συνθήκες. Στις 12 Ιουλίου 1999, το Συμβούλιο ενέκρινε σύσταση (1999/519/ΕΚ) για τον περιορισμό της έκθεσης του πληθυσμού σε ΗΜΠ.

Τα κράτη μέλη είναι αρμόδια για την προστασία των κατοίκων τους από ενδεχόμενους κινδύνους για την υγεία. Ωστόσο, η σύσταση του Συμβουλίου εδραίωσε μια σειρά βασικών περιορισμών και επιπέδων αναφοράς με σκοπό να παρέχει κατευθυντήριες γραμμές στα κράτη μέλη και να δημιουργήσει μια βάση για κοινοτική νομοθεσία περί της ασφάλειας των προϊόντων. Τα στοιχεία αυτά καθορίστηκαν από τη διεθνή επιτροπή για την προστασία από τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες (ICNIRP). Η σύσταση καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει να επανεξετάζει τις πιθανές επιπτώσεις των ΗΜΠ στην υγεία. Το 2002, η Επιτροπή υπέβαλε την πρώτη της έκθεση. Το παρόν έγγραφο αποτελεί τη δεύτερη έκθεση, η οποία αφορά την κατάσταση στην ΕΕ των 27, με βάση τις πληροφορίες που ελήφθησαν από τα κράτη μέλη, και παρουσιάζει επικαιροποιημένες πληροφορίες για τις πρωτοβουλίες που ανέλαβε η Επιτροπή με σκοπό την επανεξέταση των διαθέσιμων επιστημονικών γνώσεων.

Το ζήτημα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων

Η ταχεία ανάπτυξη των κινητών τηλεπικοινωνιών και το αυξανόμενο εύρος του ατομικού, οικιακού, εμπορικού και ιατρικού εξοπλισμού έχουν αυξήσει σημαντικά τις πηγές έκθεσης σε ΗΜΠ[1] και αλλάζουν σημαντικά το επίπεδο, τον τύπο και το μοντέλο της καθημερινής έκθεσης του κοινού σε αυτά.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρομέτρου[2], οι κάτοικοι της ΕΕ ανησυχούν μεν περισσότερο για τις χημικές ουσίες, την ποιότητα των τροφίμων και του πόσιμου νερού, καθώς και την ατμόσφαιρα, αλλά οι μισοί από αυτούς ανησυχούν επίσης για τους ενδεχόμενους κινδύνους των ΗΜΠ για την υγεία. Η πλειονότητα των πολιτών πιστεύουν ότι οι δημόσιες αρχές δεν τους ενημερώνουν αρκετά για τα μέτρα που λαμβάνονται για την προστασία τους, ιδιαίτερα από τις εναέριες γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης και τους σταθμούς βάσης που βρίσκονται κοντά σε κατοικίες.

Σύσταση του Συμβουλίου της 12ησ Ιουλίου 1999 περί του περιορισμού της έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία (0 HZ - 300 GHZ) — (1999/519/ΕΚ)

Η εν λόγω σύσταση βασίζεται στο άρθρο 152 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη συμπλήρωση των εθνικών πολιτικών με αντικείμενο τη βελτίωση της δημόσιας υγείας, την πρόληψη της ανθρώπινης ασθένειας σε όλες τις μορφές της, καθώς και την αποτροπή των πηγών κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία. Επίσης, το άρθρο 152 παράγραφος 1 δηλώνει ότι «κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου».

Ο γενικός σκοπός της σύστασης (1999/519/ΕΚ) του Συμβουλίου είναι να θεσπίσει ένα κοινοτικό πλαίσιο για τον περιορισμό της έκθεσης του κοινού σε ΗΜΠ με βάση τα βέλτιστα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία, καθώς και να παράσχει μια βάση για την παρακολούθηση της κατάστασης. Παρέχει επίσης ένα πλαίσιο αναφοράς για την κοινοτική νομοθεσία περί προϊόντων και συσκευών που εκπέμπουν ΗΜΠ[3].

Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την προστασία των κατοίκων τους από τους ενδεχόμενους κινδύνους της έκθεσης σε ΗΜΠ και δύνανται να εφαρμόσουν αυστηρότερα όρια από αυτά που ορίζονται στη σύσταση.

Οι τρέχοντες «βασικοί περιορισμοί» και «τιμές αναφοράς» προέρχονται από τις κατευθυντήριες γραμμές της διεθνούς επιτροπής για την προστασία από τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες (ICNIRP) του 1998, οι οποίες αναπτύχθηκαν με βάση τις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις των ΗΜΠ. Οι κατευθυντήριες γραμμές της ICNIRP χρησιμοποιούν έναν συντελεστή ασφαλείας 50 που προέκυψε πολλαπλασιάζοντας ένα συντελεστή 5, ο οποίος αντιστοιχεί στη μείωση των τιμών έκθεσης του κοινού σε σύγκριση με αυτές που εφαρμόζονται για την επαγγελματική έκθεση, επί ένα συντελεστή 10, προκειμένου να καλυφθούν οι διαφοροποιήσεις στην ευαισθησία και στις συνθήκες έκθεσης σε όλο το εύρος συχνοτήτων. Τα «επίπεδα αναφοράς» βασίζονται σε μετρήσεις ή/και διαδικασίες υπολογισμού.

Η σύσταση καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν τόσο τους κινδύνους όσο και τα οφέλη προκειμένου να αποφασίσουν κατά πόσον θα λάβουν μέτρα, θα ενημερώσουν το κοινό, θα προαγάγουν την έρευνα σχετικά με τους ενδεχόμενους κινδύνους των ΗΜΠ για την υγεία, και να αναφέρουν τις ενέργειές τους στο Συμβούλιο. Η σύσταση καλεί την Επιτροπή να διευκολύνει την κατάρτιση ευρωπαϊκών προτύπων, να αξιολογήσει την τήρηση των βασικών περιορισμών, να ενθαρρύνει την έρευνα, να εξακολουθήσει να συμμετέχει στους σχετικούς διεθνείς οργανισμούς και να επανεξετάζει τακτικά τα μέτρα που λαμβάνονται.

Επιστημονική βάση

Η επιστημονική βάση για τις κατευθυντήριες γραμμές της ICNIRP επικυρώθηκε από την επιστημονική συντονιστική επιτροπή τον Ιούνιο του 1998, από την επιστημονική επιτροπή για την τοξικότητα, την οικοτοξικότητα και το περιβάλλον (ΕΕΤΟΠ)[4] τον Οκτώβριο του 2001 και, εκ νέου, από την επιστημονική επιτροπή για τους ανακύπτοντες και τους πρόσφατα εντοπιζόμενους κινδύνους για την υγεία (ΕΕΑΝΚΥ)[5] το Μάρτιο του 2007. Κάθε έγκριση στηρίχθηκε στα πιο πρόσφατα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα. Η τελευταία γνωμοδότηση της ΕΕΑΝΚΥ δήλωνε τα εξής:

- Για τα πεδία ραδιοσυχνοτήτων (πεδία RF – 100 kHz-300 GHz)

Δεν αποδείχθηκε καμία σταθερή επίπτωση στην υγεία για επίπεδα έκθεσης κάτω από τα όρια που θέσπισε η ICNIRP το 1998. Ωστόσο, η βάση δεδομένων για την αξιολόγηση παραμένει περιορισμένη, ιδιαίτερα όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη έκθεση σε χαμηλά επίπεδα.

- Για τα πεδία ενδιάμεσων συχνοτήτων (πεδία IF – 300 Hz–100 kHz)

Τα πειραματικά και επιδημιολογικά δεδομένα από το φάσμα των IF σπανίζουν. Συνεπώς, η αξιολόγηση των οξείων επιπτώσεων στην υγεία από την έκθεση στο φάσμα των IF βασίζεται προς το παρόν στους γνωστούς κινδύνους από την έκθεση σε χαμηλότερες και ψηλότερες συχνότητες. Είναι σημαντικό να διενεργηθεί μια επαρκής αξιολόγηση και εκτίμηση των ενδεχόμενων επιπτώσεων στην υγεία από τη μακροπρόθεσμη έκθεση σε πεδία IF, καθώς η έκθεση του ανθρώπου σε τέτοια πεδία αυξάνεται λόγω των νέων και αναδυόμενων τεχνολογιών.

- Για τα πεδία ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας (πεδία ELF – 0-300 Hz)

Το παλαιότερο συμπέρασμα, δηλαδή ότι τα μαγνητικά πεδία ELF είναι ενδεχομένως καρκινογόνα, το οποίο βασίστηκε κυρίως στα αποτελέσματα επιδημιολογικών μελετών σε παιδιά με λευχαιμία, εξακολουθεί να θεωρείται έγκυρο. Όσον αφορά τον καρκίνο του μαστού και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, οι πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι ένας τέτοιος συσχετισμός είναι απίθανος. Όσον αφορά τις νεοεκφυλιστικές ασθένειες και τους εγκεφαλικούς όγκους, η συσχέτιση με τα πεδία ELF παραμένει αβέβαιη. Δεν αποδείχθηκε καμία σταθερή σχέση ανάμεσα στα πεδία ELF και τα αυτοαναφερόμενα συμπτώματα (τα οποία μερικές φορές αναφέρονται και ως ηλεκτρική υπεραισθησία).

- Για τα στατικά πεδία

Τα στοιχεία που είναι κατάλληλα για ικανοποιητική αξιολόγηση κινδύνων των στατικών μαγνητικών πεδίων σπανίζουν. Η εξέλιξη των τεχνολογιών που περιλαμβάνουν στατικά μαγνητικά πεδία, π.χ. με εξοπλισμό MRI (απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού), απαιτεί αξιολόγηση κινδύνων σε σχέση με την επαγγελματική έκθεση.

Με δεδομένες τις αβεβαιότητες και την έλλειψη επιστημονικών δεδομένων σχετικά με τη μακροπρόθεσμη έκθεση σε ΗΜΠ χαμηλού επιπέδου, η ΕΕΑΝΚΥ συνέστησε περαιτέρω έρευνες και συγκεκριμένα:

- Για πεδία RF

• Μελέτη κοόρτης μακροπρόθεσμης προοπτικής,

• Επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών από την έκθεση σε πεδία RF,

• Κατανομή της έκθεσης στον πληθυσμό.

- Για πεδία IF

• Επιδημιολογικές και πειραματικές μελέτες για τις επιπτώσεις στην υγεία από πεδία IF.

- Για πεδία ELF

• Μελέτες σε ζώα για τον προσδιορισμό των μηχανισμών που ευθύνονται για την παιδική λευχαιμία που υποδεικνύουν τα επιδημιολογικά στοιχεία.

- Για στατικά πεδία

• Μελέτη κοόρτης στο προσωπικό που χειρίζεται εξοπλισμό ο οποίος παράγει ισχυρά μαγνητικά πεδία,

• Πειραματικές μελέτες, π.χ. σε σχέση με την καρκινογένεση, τη γονοτοξικότητα, καθώς και τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τη λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας (ΠΠ5 – 1998-2002) , η «βασική δράση» Περιβάλλον & Υγεία παρείχε μια συνολική κοινοτική συμμετοχή ύψους 12 εκατ. ευρώ σε έργα με αντικείμενο τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των ΗΜΠ στην υγεία[6]. Στο ΠΠ6 (2002-2006), η Επιτροπή χρηματοδότησε το έργο EMF-NET[7] κατά τη διάρκεια του οποίου παρήχθησαν ενημερωτικά δελτία για διάφορα θέματα σχετικά με τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της έκθεσης σε ΗΜΠ στην υγεία. Το εν λόγω έργο κατέληξε ότι στους περισσότερους τομείς εξακολουθεί να απαιτείται περαιτέρω έρευνα.

Σε απάντηση των συστάσεων της ΕΕΑΝΚΥ, η Επιτροπή συμπεριέλαβε στη 2η πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το Περιβάλλον στο πλαίσιο του προγράμματος συνεργασίας του ΠΠ7 (2006-2013) (υπο-δραστηριότητα Περιβάλλον & Υγεία ), ένα θέμα που θα καταστήσει δυνατή τη χρηματοδότηση έργου το οποίο θα εστιάζει στη χρήση των κινητών τηλεφώνων και στους ενδεχόμενους κινδύνους εκδήλωσης καρκίνου στον εγκέφαλο σε παιδιά και εφήβους. Η 3η πρόσκληση υποβολής προτάσεων προβλέπει ένα έργο για την καλύτερη εκτίμηση της έκθεσης σε συσκευές ασύρματης επικοινωνίας.

Εφαρμογή της σύστασης

Γενική επισκόπηση

Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει τη σύσταση και μερικά έχουν αναλάβει νομικές δεσμεύσεις για τον έλεγχο της έκθεσης του κοινού σε ΗΜΠ. Παρότι τα περισσότερα θεωρούν ότι η σύσταση επαρκεί για την παροχή ενός υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας, ορισμένα θέσπισαν αυστηρότερα όρια έκθεσης ενώ άλλα πρότειναν κάποιες τροποποιήσεις στη σύσταση: αυστηρότερους περιορισμούς και επίπεδα αναφοράς για τα πεδία ELF (Φινλανδία, Σουηδία και Κάτω Χώρες), αυστηρότερους περιορισμούς και επίπεδα αναφοράς για τα πεδία 10 kHz-300 GHz (Λιθουανία), μακροπρόθεσμες και μη θερμικές επιπτώσεις των ΗΜΠ (Βουλγαρία) και πληροφόρηση σχετικά με την ασφάλεια των προϊόντων (Πολωνία). Η Σλοβενία, χωρίς να ζητεί συγκεκριμένες αλλαγές στη σύσταση, επέμενε στη σημασία της πληροφόρησης των καταναλωτών σχετικά με τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες και με τους τρόπους ελαχιστοποίησης της έκθεσης, ενώ η Σουηδία ανέπτυξε μια απλή και οικονομική προληπτική προσέγγιση για την ελαχιστοποίηση της έκθεσης σε πεδία ELF και RF. Με παρόμοιο τρόπο, οι Κάτω Χώρες προτείνουν το ενδεχόμενο λήψης προληπτικών μέτρων ενόψει των αυξημένων κινδύνων παιδικής λευχαιμίας από τα μαγνητικά πεδία 50 Hz που παράγουν οι εναέριες γραμμές μεταφοράς ενέργειας.

Ειδικά μέτρα εφαρμογής

Βασικοί περιορισμοί της έκθεσης σε ΗΜΠ

Σε γενικές γραμμές, τα επίπεδα των περιορισμών που έχουν θεσπιστεί στα κράτη μέλη αναφορικά με την έκθεση σε ΗΜΠ εναρμονίζονται με τη σύσταση (βλ. Πίνακα 1). Ωστόσο, στην Κύπρο, τη Δανία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, τη Λιθουανία, τη Σλοβενία και τη Σλοβακία, δεν έχει ληφθεί κανένα μέτρο εφαρμογής των βασικών περιορισμών.

Σε ορισμένες χώρες εφαρμόζονται αυστηρότερες προσεγγίσεις με βάση την αρχή της προφύλαξης. Στο Βέλγιο, ένα βασιλικό διάταγμα ορίζει τιμές για τους βασικούς περιορισμούς οι οποίες είναι τέσσερις φορές πιο αυστηρές για τα πεδία RF 10 MHz - 10 GHz. Η Ελλάδα εφαρμόζει συντελεστές μείωσης 60% ή 70% στους βασικούς περιορισμούς για όλες τις επίγειες κεραίες (60% όταν οι κεραίες απέχουν λιγότερο από 300 m από σχολεία, παιδικούς σταθμούς, νοσοκομεία ή οίκους ευγηρίας).

Στην Ιταλία, το επίπεδο βασικού περιορισμού της πυκνότητας ισχύος που ισχύει σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και εξοπλισμό σταθερών τηλεπικοινωνιών είναι δέκα φορές χαμηλότερο από αυτό της σύστασης.

Ο Οργανισμός Προστασίας της Υγείας (Health Protection Agency — HPA) του Ηνωμένου Βασιλείου συνιστά, για ορισμένες συχνότητες, μια προσέγγιση σε τρία στάδια, με μια αριθμητική προσομοίωση της έκθεσης προκειμένου να διευκρινίζεται η τήρηση ή όχι των βασικών περιορισμών της ICNIRP. Για τις βιομηχανικέ συχνότητες, οι ισοδύναμες τιμές της ισχύος πεδίου είναι 9 kV/m και 360 µT, δηλαδή λιγότερο αυστηρές από τα επίπεδα αναφοράς της σύστασης. Ο Health Protection Agency του Ηνωμένου Βασιλείου επισημαίνει ότι υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο δυσμενών έμμεσων επιπτώσεων (μικροσόκ) οι οποίες μπορούν να ελέγχονται σε εργασιακά περιβάλλοντα. Όσον αφορά το κοινό, το επίπεδο αναφοράς των 5 kV m-1 αποτρέπει τα μικροσόκ στους περισσότερους ανθρώπους.

Πίνακας 1: Συνοπτική επισκόπηση των μέτρων εφαρμογής που έλαβαν τα κράτη μέλη σε σχέση με τους βασικούς περιορισμούς της σύστασης 1999/519/ΕΚ του Συμβουλίου

Χώρα | Εφαρμογή αυστηρότερων βασικών περιορισμών σε σχέση με τη σύσταση | Εφαρμογή ίδιων βασικών περιορισμών σε σχέση με τη σύσταση | Εφαρμογή λιγότερο αυστηρών βασικών περιορισμών σε σχέση με τη σύσταση |

AT | X |

BE | Xa |

BG | X |

CH | X |

CZ | X |

CY | X |

DE | X |

DK | X |

EE | ? |

ES | X |

FI | X |

FR | X |

GR | Xa |

HU | X |

IE | X |

IT | X |

LT | Xb |

LU | X |

LV | X |

MT | X |

NL | X |

PL | X |

PT | X |

RO | X |

SE | X |

SI | X |

SK | X |

UK | X |

α) Όχι για όλο το εύρος συχνοτήτων — β) Μόνο για εργαζόμενους

Επίπεδο αναφοράς για ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία

Τα όρια αναφοράς για την παρακολούθηση της ακτινοβολίας ΗΜΠ στα κράτη μέλη εναρμονίζονται σε γενικές γραμμές με αυτά της σύστασης του Συμβουλίου (βλ. Πίνακα 2).

Το Βέλγιο εφαρμόζει ένα υποδιπλάσιο επίπεδο αναφοράς ηλεκτρικού πεδίου για τα πεδία RF, αλλά το ίδιο επίπεδο με τη σύσταση για τα ηλεκτρικά πεδία ELF σε αστικές περιοχές. Ωστόσο, η Φλαμανδική κυβέρνηση συνιστά ένα πρότυπο ποιότητας για εσωτερικούς χώρους με πολύ χαμηλότερο επίπεδο (0,2 µT και 10 µT) για τα μαγνητικά πεδία ELF. Στο πλαίσιο του προληπτικού μέτρου των Κάτω Χωρών για μαγνητικά πεδία 50 Hz που παράγονται από εναέριες γραμμές μεταφοράς ενέργειας εφαρμόζεται επίπεδο αναφοράς 0,4 µT για μαγνητικά πεδία σε κατοικίες, σχολεία και ημερήσιους παιδικούς σταθμούς όταν κατασκευάζονται νέες εναέριες γραμμές μεταφοράς ενέργειας ή κτίρια, ή όταν ανακαινίζονται υφιστάμενα κέντρα ή κτίρια. Στο Λουξεμβούργο εφαρμόζεται όριο 3V/m στα ηλεκτρικά πεδία που βρίσκονται σε περιοχές όπου το κοινό μπορεί να εκτεθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα (π.χ. συγκροτήματα κατοικιών). Εφαρμόζονται επίσης ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ εναέριων γραμμών μεταφοράς ενέργειας και κατοικημένων περιοχών. Στην Ιταλία εφαρμόζεται όριο 6V/m στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και στον εξοπλισμό σταθερών τηλεπικοινωνιών.

Πίνακας 2: Συνοπτική επισκόπηση των μέτρων εφαρμογής που έλαβαν τα κράτη μέλη σε σχέση με τα επίπεδα αναφοράς της σύστασης 1999/519/ΕΚ

Χώρα | Εφαρμογή αυστηρότερων επιπέδων αναφοράς σε σχέση με τη σύσταση | Εφαρμογή ίδιων επιπέδων αναφοράς σε σχέση με τη σύσταση | Εφαρμογή λιγότερο αυστηρών επιπέδων αναφοράς σε σχέση με τη σύσταση |

AT | X |

BE | Xa |

BG | X |

CH | X |

CZ | X |

CY | X |

DE | X |

DK | X |

EE | X |

ES | X |

FI | X |

FR | X |

GR | Xa |

HU | X |

IE | X |

IT | X |

LT | X |

LU | X |

LV | X |

MT | X |

NL | Xa |

PL | X |

PT | X |

RO | X |

SE | X |

SI | X |

SK | X |

UK | X |

α) Όχι για όλο το εύρος συχνοτήτων —

Δεδομένου ότι η επιτρεπόμενη έκθεση του πληθυσμού στην Πολωνία είναι αρκετές φορές μικρότερη σε σχέση με τη σύσταση, η ίδια μείωση αντανακλάται στα επίπεδα αναφοράς (π.χ. 7 V/m για ακτινοβολία RF) και για τη μαγνητική συνιστώσα των πεδίων συχνότητας 50 Hz. Επιπλέον, όσον αφορά την ηλεκτρική συνιστώσα, οι τιμές για τις κατοικημένες περιοχές είναι δέκα φορές μικρότερες από τις αντίστοιχες για το γενικό περιβάλλον. Στη Βουλγαρία, οι τιμές των ορίων έκθεσης κατηγοριοποιούνται σε τέσσερις ζώνες, ανάλογα με την πιθανότητα έκθεσης και τη διάρκεια της έκθεσης. Συνεπώς, για τις ζώνες όπου η ανθρώπινη έκθεση είναι σπάνια ή πρακτικά αδύνατη ορίζονται υψηλότερες τιμές ορίων και, για τις ζώνες συνεχούς έκθεσης και τις περιοχές όπου βρίσκονται ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού (όπως παιδιά, έγκυες, ηλικιωμένοι και ασθενείς), πολύ χαμηλότερα όρια. Η Σλοβενία εφαρμόζει επίπεδα αναφοράς δέκα φορές πιο αυστηρά για τις πηγές ακτινοβολίας που οφείλονται στα νέα κτίρια ή στην ανακαίνιση υφιστάμενων κτιρίων σε ευαίσθητες περιοχές (π.χ. σχολεία, παιδικούς σταθμούς, νοσοκομεία, συγκροτήματα κατοικιών, κλπ.).

Στην Ελλάδα, τα επίπεδα αναφοράς της σύστασης ορίστηκαν ως όρια ασφαλείας για πεδία ELF, ενώ ορίστηκαν νέα επίπεδα αναφοράς για όλες τις επίγειες κεραίες στο εύρος συχνοτήτων 1kHz - 300 GHz. Παρόμοια, στη Λιθουανία, τα εθνικά επίπεδα στο εύρος συχνοτήτων 10 kHz-300 MHz είναι 2-3 φορές πιο αυστηρά από τα επίπεδα αναφοράς για ακτινοβολία ΗΜΠ, ενώ στο εύρος συχνοτήτων 300 MHz - 300 GHz μέχρι και 100 φορές πιο αυστηρά (10µW/cm2)!

Όσον αφορά την ακτινοβολία ELF από γραμμές μεταφοράς ενέργειας, η Φινλανδία συνιστά όσο το δυνατόν πιο ασθενή μαγνητικά πεδία στις περιοχές όπου το κοινό, ιδιαίτερα τα παιδιά, μπορεί να παραμένει για σημαντικό χρονικό διάστημα.

Όσον αφορά τις ELF, ο Health Protection Agency του Ηνωμένου Βασιλείου συνιστά μια προσέγγιση σε τρία στάδια, εφαρμόζοντας μια ρεαλιστική αριθμητική προσομοίωση της έκθεσης, προκειμένου να αποσαφηνιστούν τα εφαρμοζόμενα επίπεδα της ICNIRP. Για τις βιομηχανικές συχνότητες, τα επίπεδα των πεδίων περιβάλλοντος, τα οποία εξομοιώνονται κατά τον πλέον ρεαλιστικό τρόπο με τους βασικούς περιορισμούς, είναι λιγότερο αυστηρά από τα επίπεδα αναφοράς της σύστασης.

Στη Γερμανία, τα μέτρα αφορούν επίπεδα έκθεσης σε συγκεκριμένα εύρη συχνοτήτων: 9 kHz-300 GHz, 16 2/3 Hz, 50 Hz και 10 MHz-300 GHz. Λαμβάνονται υπόψη οι γραμμές μεταφοράς ενέργειας που λειτουργούν με τάση άνω του 1 kV και οι σταθεροί πομποί με ισχύ εκπομπής άνω των 10 W EIRP (ισοδύναμη ισότροπα ακτινοβολούμενη ισχύς). Όσον αφορά τις ELF και RF, οι τιμές αναφοράς για μεμονωμένες πηγές λαμβάνουν υπόψη παρόμοιες πηγές στην ίδια περιοχή.

Η Τσεχική Δημοκρατία, η Ουγγαρία, η Λετονία και η Σλοβακία δεν έχουν λάβει κανένα ειδικό μέτρο εφαρμογής.

Στην Ελβετία, τα γενικά όρια έκθεσης συμμορφώνονται με τις τιμές αναφοράς της σύστασης, αλλά εφαρμόζονται πρόσθετοι συντελεστές προφύλαξης 10-100 για μεμονωμένες εγκαταστάσεις σε «ευαίσθητες περιοχές». Πρόσθετα μέτρα ασφαλείας εφαρμόζονται για τους σταθμούς κινητής τηλεφωνίας, τους σταθμούς ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, καθώς και για τις γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης. Μερικές χώρες εφαρμόζουν επίσης ειδικούς περιορισμούς σε ορισμένες συσκευές και σε καταστάσεις που συνεπάγονται υψηλή συνολική έκθεση.

Παρακολούθησης της έκθεσης σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία

Η σύσταση του Συμβουλίου ζητεί από τις εθνικές αρχές να παρακολουθούν τα επίπεδα της έκθεσης σε ΗΜΠ και να ελέγχουν κατά πόσον υπερβαίνουν τα όρια τα οποία καθορίζονται στη σύσταση. Σε γενικές γραμμές, η έκθεση αξιολογείται χρησιμοποιώντας μοντέλα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αδειοδότησης ή/και μετά την εγκατάσταση νέων συστημάτων, ή μετά από κάθε βελτιστοποίηση ή αλλαγή στην εγκατάσταση.

Στη Σλοβακία και τη Σλοβενία, οι αρχές διενεργούν μετρήσεις κάθε τρία χρόνια (κάθε πέντε χρόνια στις περιπτώσεις ακτινοβολίας χαμηλής συχνότητας στη Σλοβενία). Στη Λιθουανία διενεργούνται μετρήσεις κάθε χρόνο στον περιβάλλοντα χώρο των πηγών ΗΜΠ και συχνότερα στις περιπτώσεις όπου οι ενδείξεις των οργάνων έχουν υπερβεί τις τιμές αναφοράς. Το Λουξεμβούργο πραγματοποιεί σημειακές μετρήσεις. Στην Ιταλία πραγματοποιούνται έρευνες μετά από σχετικό αίτημα του κοινού ή των τοπικών αρχών.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οργανισμοί κοινής ωφελείας λαμβάνουν έκτακτες μετρήσεις των ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων που βρίσκονται κοντά σε γραμμές μεταφοράς ενέργειας μετά από σχετικό αίτημα του κοινού. Το ίδιο ισχύει στη Δανία για τις γραμμές μεταφοράς ενέργειας και τους σταθμούς τηλεπικοινωνιών. Στην Κύπρο, οι φορείς διαχείρισης ασύρματων επικοινωνιών διεξάγουν τις δικές τους τακτικές μετρήσεις εκτός από τις έκτακτες μετρήσεις μετά από σχετικό αίτημα του κοινού και των δημόσιων αρχών, ενώ μια παρόμοια τακτική εφαρμόζει η κύρια επιχείρηση ηλεκτρισμού στην Ιρλανδία,. Η Ελλάδα προβλέπει ετήσιες μετρήσεις, από την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (EEAE) ή άλλα εξουσιοδοτημένα εργαστήρια, στο 20% όλων των σταθμών κεραιών που έχουν εγκατασταθεί σε αστικές περιοχές καθώς και μετά από σχετικό αίτημα του κοινού. Στη Λετονία, οι φορείς διαχείρισης τηλεπικοινωνιών διεξάγουν δραστηριότητες παρακολούθησης ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Στις Κάτω Χώρες, ένας κρατικός φορέας (η Agentschap Telecom) παρακολουθεί την κατάσταση σε ετήσια βάση με μετρήσεις των πεδίων RF σε μερικές εκατοντάδες τυχαίες θέσεις. Διενεργούνται επίσης τακτικές μετρήσεις των πεδίων ELF (από διάφορα γραφεία που ενεργούν για λογαριασμό των τοπικών αρχών).

Στο Βέλγιο, ο φορέας διαχείρισης πρέπει να κάνει εκτιμήσεις της ειδικής και συνολικής έκθεσης που οφείλεται στις κεραίες του σε μια συγκεκριμένη περιοχή, χρησιμοποιώντας κάποιο μοντέλο ή, αν η έκθεση υπερβαίνει το πρότυπο περισσότερο από 5%, εκτελώντας μετρήσεις. Οι πολίτες μπορούν να ζητούν από τις αρχές να αξιολογήσουν την έκθεση σε RF και ELF σε κατοικημένες περιοχές. Η Φινλανδία διεξάγει τακτικές μελέτες σχετικά με τα επίπεδα έκθεσης στην ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων. Στη Σουηδία, η Αρχή Προστασίας από τις Ακτινοβολίες (Radiation Protection Authority) μετρά την έκθεση σε πηγές ELF και RF και έχει επεκτείνει τις μετρήσεις της προκειμένου να συμπεριλάβει και την έκθεση σε πεδία που παράγονται από ηλεκτρονικά συστήματα παρακολούθησης (TETRA, EAS).

Η βουλγαρική νομοθεσία ορίζει δύο στάδια για τον έλεγχο των ΗΜΠ. Το πρώτο αφορά τον έλεγχο του τρόπου υπολογισμού των ζωνών ασφαλείας και το δεύτερο τη μέτρηση των τιμών ΗΜΠ με βάση πρότυπες μεθόδους. Στη Γερμανία έχουν διενεργηθεί μετρήσεις των επιπέδων έκθεσης αρκετές φορές από το 1992.

Στη Γαλλία, ειδικές μελέτες παρακολούθησης επικεντρώνονται σε περιοχές ενδιαφέροντος και τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα στο κοινό. Στην Ιρλανδία, οι αρχές αναθέτουν την εκπόνηση μελετών παρακολούθησης προκειμένου να ελέγξουν αν οι φορείς διαχείρισης συμμορφώνονται με τις άδειές τους. Οι εκθέσεις είναι διαθέσιμες στο κοινό.

Επικοινωνία με το κοινό

Αυτή η ενότητα αφορά τις ενέργειες που αποσκοπούν στην ενημέρωση των πολιτών για τους ενδεχόμενους κινδύνους των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων καθώς και στη λήψη μέτρων προστασίας. Η εμπειρία μεταξύ των κρατών μελών στο θέμα της επικοινωνίας ποικίλλει σημαντικά. Τα συνηθέστερα μέσα πληροφόρησης είναι το Διαδίκτυο, οι ειδικές δημοσιεύσεις, οι συνεδριάσεις με τις επιτροπές πολιτών και τις τοπικές αρχές, οι εφημερίδες και τα περιοδικά. Μερικές χώρες έχουν δημιουργήσει ιστολόγια (blog) πολιτών ή/και επιτροπές διαβούλευσης με σκοπό το διάλογο, ή μπορεί να αξιοποιούν τηλεοπτικές ή/και ραδιοφωνικές εκπομπές (Κύπρος, Βουλγαρία και Λιθουανία). Με αυτούς τους τρόπους αυξάνουν τη γενικότερη ευαισθητοποίηση του κοινού και επιτρέπουν στις αρχές να προσδιορίσουν τις περιοχές ενδιαφέροντος. Επίσης, διοργανώνονται ειδικές συναντήσεις για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων όταν πρόκειται για μια νέα εγκατάσταση που μπορεί να έχει σημαντική επίπτωση στο περιβάλλον.

Δημόσια χρηματοδότηση από τα κράτη μέλη της ΕΕ για την έρευνα με αντικείμενο την έκθεση σε ΗΜΠ

Ο κύριος στόχος της έρευνας στα ΗΜΠ είναι ο προσδιορισμός των επιπέδων έκθεσης του κοινού σε αυτά, ειδικότερα δε των παιδιών, καθώς και οι ενδεχόμενες επιπτώσεις στην υγεία. Στην έρευνα, η οποία χρηματοδοτείται από το δημόσιο, αποδίδεται μεγάλη έμφαση στις επιπτώσεις των σταθμών βάσης κινητής τηλεφωνίας, των κινητών τηλεφώνων, των ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και των γραμμών μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης. Ωστόσο, αντιμετωπίζονται και νέοι τομείς ανάπτυξης όπως Wi-Fi ή WLAN.

Τα περισσότερα κράτη μέλη χρηματοδοτούν την έρευνα με αντικείμενο τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των ΗΜΠ στην υγεία (βλ. Πίνακα 3). Έξι χώρες (Βέλγιο, Ελβετία, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο) χρηματοδοτούν μελέτες με αντικείμενο τις επιπτώσεις στην υγεία λόγω της έκθεσης σε ΗΜΠ που παράγονται από συνδυασμένες πηγές. Η δημόσια χρηματοδότηση της έρευνας για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των ΗΜΠ στην υγεία είναι ελάχιστη ή ανύπαρκτη στην Ουγγαρία, την Ιρλανδία, τη Λετονία, τη Μάλτα και την Πολωνία.

Μερικές χώρες προωθούν επίσης μελέτες με αντικείμενο την αντίληψη των κινδύνων που ενέχουν τα ΗΜΠ, εξετάζοντας τον αυξανόμενο προβληματισμό του κοινού σχετικά με τις ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.

Συμπέρασμα

Ο σκοπός της σύστασης του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 1999, περί του περιορισμού της έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία (0Hz - 300 GHz) — (1999/519/ΕΚ) — είναι να παράσχει ένα κοινοτικό πλαίσιο για εθνικές πολιτικές και μέτρα που να διασφαλίζουν ένα υψηλό επίπεδο προστασίας του πληθυσμού, καθώς και για κοινοτική νομοθεσία και πρότυπα σχετικά με την έκθεση σε ΗΜΠ που παράγονται από ηλεκτρικά/ηλεκτρονικά προϊόντα και συσκευές. Η παρούσα σύσταση βασίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές της διεθνούς επιτροπής για την προστασία από τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες (ICNIRP), οι οποίες προέκυψαν με βάση τις οξείες επιπτώσεις της έκθεσης ανθρώπων σε ΗΜΠ. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η σύσταση εξακολουθεί να βασίζεται στα πιο ενημερωμένα επιστημονικά στοιχεία, επανεξετάζεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Το 2007, η επιστημονική επιτροπή για τους ανακύπτοντες και τους πρόσφατα εντοπιζόμενους κινδύνους για την υγεία (ΕΕΑΝΚΥ) επανεξέτασε τις επιστημονικές γνώσεις για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των ΗΜΠ στην υγεία και δεν βρήκε κανένα επιστημονικό στοιχείο το οποίο να τεκμηριώνει την ανάγκη για αναθεώρηση των βασικών περιορισμών και επιπέδων αναφοράς που ορίζονται στη σύσταση του Συμβουλίου. Εντούτοις, η ΕΕΑΝΚΥ εντόπισε ορισμένα κενά στις σχετικές επιστημονικές γνώσεις και τομείς όπου απαιτείται περαιτέρω έρευνα, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι συστάσεις της ΕΕΑΝΚΥ έχουν ήδη αρχίσει να λαμβάνονται υπόψη στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που δημοσιεύονται στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου στα κράτη μέλη. Τα περισσότερα από αυτά την έχουν εφαρμόσει είτε μέσω νομοθετικών πράξεων ή διαταγμάτων είτε μέσω εθελούσιων συστάσεων. Σε γενικές γραμμές, τα μέτρα στις χώρες όπου η σύσταση του Συμβουλίου δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί πλήρως βελτιώνονται. Ωστόσο, τα επιμέρους μέτρα εφαρμογής διαφοροποιούνται σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Σύμφωνα με μια έρευνα του Ευρωβαρομέτρου με αντικείμενο την αντίληψη των πολιτών για το ζήτημα των ΗΜΠ, οι πολίτες εκφράζουν αρκετή δυσαρέσκεια όσον αφορά την πληροφόρηση και την επικοινωνία. Οι περισσότεροι θα ήθελαν να λαμβάνουν περισσότερη πληροφόρηση σχετικά με τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των ΗΜΠ στην υγεία μέσω της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου και του τύπου, ενώ προς το παρόν οι περισσότερες πληροφορίες παρέχονται από ιστοσελίδες του Διαδικτύου και ειδικές δημοσιεύσεις.

Πίνακας 3. Εθνικές μελέτες με αντικείμενο την έκθεση στα ΗΜΠ και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην υγεία

Χώρα | Χρηματοδοτούμενοι τομείς ή μελέτες |

Βέλγιο | Μελέτες εκτίμησης της έκθεσης σε ΗΜΠ στο εύρος των 0 – 3 GHz σε δημόσιους χώρους και μέσα μεταφοράς. Εκτίμηση έκθεσης σε πεδία RF τα οποία σχετίζονται με WIFI σε αστικές περιοχές. Δοσιμετρία σε εσωτερικούς χώρους για την έκθεση παιδιών σε πεδία ELF, VLF, RF τα οποία παράγονται από παντός είδους VTU, ενσύρματες και ασύρματες πηγές εσωτερικού και εξωτερικού χώρου Μοντελοποίηση και εφαρμογές GIS για την εκτίμηση των ζωνών κινδύνου 0,4 µT καθώς και του πρόσθετου κινδύνου παιδικής λευχαιμίας από υπόγειες και εναέριες γραμμές μεταφοράς ενέργειας. Εκτίμηση της έκθεσης παιδιών σε μαγνητικά πεδία 0,4 µT και βιολογικές επιπτώσεις των μαγνητικών πεδίων ELF |

Βουλγαρία | Γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης, σταθμοί ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας |

Κύπρος | Γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης, σταθμοί ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας, οικιακές καλωδιώσεις |

Τσεχική Δημοκρατία | Παιδική λευχαιμία σε περιοχές κοντά σε γραμμές μεταφοράς ενέργειας |

Δανία | Κινητές τηλεπικοινωνίες |

Εσθονία | Μηχανισμοί βιολογικής αλληλεπίδρασης ΗΜΠ, επιπτώσεις των μικροκυμάτων στις γνωστικές λειτουργίες, ευαισθησία βιολογικών συστημάτων στον ηλεκτρομαγνητισμό (ΗΜ) |

Γερμανία | Σταθμοί ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, κινητή τηλεφωνία, οικιακός εξοπλισμός: www.emf-forschungsprogramm.de |

Γαλλία | Σταθμοί ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, κινητά τηλέφωνα και σταθμοί βάσης, συνδυασμένη έκθεση: http://www.sante-radiofrequences.org |

Ελλάδα | Γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης / επιδημιολογικές μελέτες, εκτίμηση της έκθεσης κοινού και εργαζομένων, εργαστηριακές μελέτες. Ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές / μελέτες σε ζώα, εκτίμηση της έκθεσης κοινού και εργαζομένων. Σταθμοί βάσης / εκτίμηση της έκθεσης κοινού και εργαζομένων. Κινητά τηλέφωνα / μοντελοποίηση θεωρητικών μελετών, εργαστηριακές μελέτες, κλινικές μελέτες |

Ιταλία | Έργο για την προστασία του ανθρώπου και του περιβάλλοντος από τα ΗΜΠ |

Λιθουανία | Επιπτώσεις στην υγεία των χρηστών κινητών τηλεφώνων 2002-2003 |

Κάτω Χώρες | Γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης, ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, συστήματα μεταφοράς που χρησιμοποιούν στατικά πεδία, σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας, κινητά τηλέφωνα, εμπορικός εξοπλισμός, ιατρικός εξοπλισμός, οικιακές καλωδιώσεις, οικιακός εξοπλισμός, συνδυασμένη έκθεση, http://www.zonmw.nl/en/programmes/all-programmes/electromagnetic-fields-and-health-research |

Πορτογαλία | Σταθμοί ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, συστήματα μεταφοράς που χρησιμοποιούν στατικά πεδία, σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας, κινητά τηλέφωνα |

Ρουμανία | Γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης, ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, συστήματα μεταφοράς που χρησιμοποιούν στατικά πεδία, σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας, οικιακός εξοπλισμός, συνδυασμένη έκθεση, μελέτες με αντικείμενο τη βιοηλεκτρομαγνητική αλληλεπίδραση και τις βιολογικές επιπτώσεις από την έκθεση ανθρώπων σε ΗΜΠ μικροκυμάτων και RF, ηλεκτρομαγνητική οικολογία — χαρακτηρισμός πηγών, πρόληψη και έλεγχος |

Σλοβενία | Έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία των γραμμών μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης στο περιβάλλον διαβίωσης, μέτρηση της έκθεσης σε ΗΜΠ στο περιβάλλον διαβίωσης με βάση δεδομένων για όλους τους σταθμούς βάσης, ραδιοτηλεοπτικοί πομποί εθνικής εμβέλειας, βιολογικές επιπτώσεις του συστήματος TETRA |

Ισπανία | Ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, κινητή τηλεφωνία |

Σουηδία | Διεθνής προοπτική μελέτη κοόρτης για τον έλεγχο περιπτώσεων με όγκους στον εγκέφαλο παιδιών και πεδία RF |

Ελβετία | NFP57: γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης, κινητές τηλεπικοινωνίες, συνδυασμένη έκθεση |

Ηνωμένο Βασίλειο | Γραμμές μεταφοράς ενέργειας υψηλής τάσης / έρευνα για τις επιπτώσεις των πεδίων ELF στην υγεία. Πρόγραμμα για την κινητή τηλεφωνία και έρευνα των επιπτώσεων στην υγεία (Mobile Telecommunications and Health Research - MTHR) το οποίο συγχρηματοδοτείται από το δημόσιο και τη βιομηχανία και τελεί υπό ανεξάρτητη διαχείριση. Για την 1η φάση (6 έτη, 13 εκατ. ευρώ) υποβλήθηκαν εκθέσεις για 23 πλήρεις μελέτες το Σεπτέμβριο του 2007. Η 2η φάση μόλις ξεκίνησε. (www.mthr.org.uk). Ειδική μελέτη για τις οικιακές πηγές μαγνητικών πεδίων που σχετίζονται με δεδομένα προηγούμενης μελέτης με αντικείμενο τον παιδικό καρκίνο (www.hpa.org.uk/radiation/publications/hpa_rpd_reports/2005/hpa_rpd_005.htm). Μελέτη Wi-Fi |

Η Επιτροπή είναι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένη απέναντι στους προβληματισμούς των πολιτών σε αυτόν τον τομέα και αναλαμβάνει δράσεις και πρωτοβουλίες για την αντιμετώπισή τους. Συγκεκριμένα, μέσω της επιστημονικής επιτροπής για τους ανακύπτοντες και τους πρόσφατα εντοπιζόμενους κινδύνους για την υγεία (ΕΕΑΝΚΥ), η Επιτροπή επανεξετάζει κατά περιόδους τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία προκειμένου να διασφαλίσει ότι η σύσταση βασίζεται στις πιο ενημερωμένες γνώσεις. Σχετικά με αυτό το θέμα, πρόσφατα ξεκίνησε νέα διαβούλευση της ΕΕΑΝΚΥ. Επιπλέον, η Επιτροπή συνεχίζει να διαθέτει σημαντικά κονδύλια για την έρευνα με αντικείμενο τις επιπτώσεις των ΗΜΠ στην υγεία, μέσω των προγραμμάτων-πλαισίων για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, λαμβάνοντας υπόψη τις ερευνητικές προτεραιότητες που καθορίζονται από την ΕΕΑΝΚΥ.

Σε άλλο επίπεδο, η Επιτροπή σύστησε επίσης μια ομάδα εργασίας κρατικών εμπειρογνωμόνων με σκοπό τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών και τον εντοπισμό τρόπων για τη βελτίωση του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Η εν λόγω ομάδα θα υποστηρίξει τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής με σκοπό την ενίσχυση της έρευνας με αντικείμενο την έκθεση του κοινού και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην υγεία, καθώς και τον εντοπισμό των τομέων στους οποίους απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια για συμμόρφωση προς τη σύσταση του Συμβουλίου.

Εν κατακλείδι, η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την εφαρμογή της παρούσας σύστασης, να προωθεί την ανάπτυξη επιστημονικών γνώσεων σε κρίσιμους τομείς που αφορούν τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των ΗΜΠ στην υγεία, να επανεξετάζει την εγκυρότητα της σύστασης με βάση τυχόν νέες επιστημονικές εξελίξεις, καθώς και να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα εφόσον προκύψει ανάγκη.

[1] Στατικά πεδία που χρησιμοποιούνται στην ιατρική (MRI), συστήματα συγκόλλησης και μεταφορών που τροφοδοτούνται με συνεχές ρεύμα, πεδία ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας (ELF) (0 - 300 Hz) που χρησιμοποιούνται σε οικιακές συσκευές, ενδιάμεσες συχνότητες (IF) (300 Hz - 100 kHz) που χρησιμοποιούνται σε οθόνες βίντεο, αντικλεπτικά συστήματα, συσκευές ανάγνωσης πιστωτικών καρτών, ανιχνευτές μετάλλων και στην ηλεκτροχειρουργική, ραδιοσυχνότητες (RF) (100 kHz - 300 GHz) που χρησιμοποιούνται σε ασύρματες επικοινωνίες όπως GSM, UMTS, ασύρματα LAN και RFID τόσο για κινητές συσκευές όσο και για σταθμούς βάσης, νοσοκομειακές εφαρμογές και ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές.

[2] http://ec.europa.eu/health/ph_determinants/environment/EMF/ebs272a_en.pdf

[3] Οδηγία 73/23/EΟΚ του Συμβουλίου (χαμηλή τάση) και οδηγία 1999/5/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ραδιοεξοπλισμός).

[4] http://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/sct/documents/out128_en.pdf

[5] http://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/04_scenihr/docs/scenihr_o_007.pdf

[6] http://ec.europa.eu/research/quality-of-life/pdf/emf_brochure_and_sheets_en.pdf; http://ec.europa.eu/research/environment/themes/projects_en.htm#2

[7] Επιπτώσεις της έκθεσης σε ΗΜΠ: από την επιστήμη στη δημόσια υγεία και σε ένα ασφαλέστερο εργασιακό περιβάλλον http://www.jrc.cec.eu.int/emf-net