[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 29.5.2009

COM(2009) 247 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Τελική αξιολόγηση της υλοποίησης του προγράμματος IDABC

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Τελική αξιολόγηση της υλοποίησης του προγράμματος IDABC

1. Εισαγωγή

Με απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (απόφαση IDABC)[1] ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου 2005 το πενταετές πρόγραμμα για τη διαλειτουργική παροχή πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες (πρόγραμμα IDABC) ως συνέχεια των προγραμμάτων IDA και IDA II.

Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι παρουσιάσει τα συμπεράσματα και τις συστάσεις της τελικής αξιολόγησης όσον αφορά την υλοποίηση του προγράμματος IDABC. Η διεξαγωγή αυτής της αξιολόγησης επιβάλλεται από το άρθρο 13 παράγραφοι 1, 3 και 4 της απόφασης IDABC, το οποίο απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Η αξιολόγηση διεξήχθη από την Επιτροπή υποβοηθούμενη από εξωτερική εταιρεία συμβούλων[2]. Αντιπρόσωποι των υπηρεσιών της Επιτροπής και των κρατών μελών υπέβαλαν εισηγήσεις σχετικά με τη μεθοδολογία και τα συμπεράσματα μέσω μιας διευθύνουσας ομάδας της Επιτροπής και μέσω της επιτροπής διαχείρισης IDABC (PEGSCO).

Η πλήρης έκθεση αξιολόγησης της εταιρίας συμβούλων είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/idabc/en/document/5707/3 .

Η έκθεση αξιολόγησης ήταν γενικά θετική και περιγράφει το πρόγραμμα IDABC ως ευθυγραμμιζόμενο με τις πολιτικές προτεραιότητες της Επιτροπής σχετικά με την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, όπως διατυπώθηκαν στην στρατηγική i2010[3] και στο συναφές σχέδιο δράσης για τις ηλεκτρονικές διοικητικές υπηρεσίες. Το πρόγραμμα διαδραματίζει μοναδικό ρόλο στην προώθηση της ευρωπαϊκής ενοποίησης μέσω διαλειτουργικών δημόσιων υπηρεσιών, και σύμφωνα με την αξιολόγηση υλοποιήθηκε βάσει του χρονοδιαγράμματος. Ωστόσο, στην έκθεση περιλαμβάνονται και ορισμένες υποδείξεις για βελτίωση της διαχείρισης μελλοντικών προγραμμάτων που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την υλοποίηση του επακόλουθου προγράμματος (ISA)[4].

2. Ιστορικό

Στόχος του προγράμματος IDABC είναι να προσδιορίσει, να υποστηρίξει και να προωθήσει την ανάπτυξη και καθιέρωση πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και των διαλειτουργικών τηλεματικών δικτύων από τα οποία εξαρτώνται. Έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να βοηθήσει στην επίτευξη στόχων στο πεδίο της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης με

- τη συνεχή προώθηση της εισαγωγής τεχνολογιών πληροφοριών σε τομείς πολιτικών, ιδίως όπου αυτό διευκολύνεται από τη νομοθεσία,

- τη δημιουργία κοινής υποδομής για διασυνοριακές ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ δημόσιων διοικήσεων έτσι ώστε να διασφαλιστεί αποτελεσματική επικοινωνία,

- την ενθάρρυνση της διαμόρφωσης καινοτόμων υπηρεσιών για επιχειρήσεις και πολίτες.

Για το σκοπό αυτό, το πρόγραμμα IDABC χρηματοδοτεί δράσεις δύο κατηγοριών, ήτοι σχέδια κοινού ενδιαφέροντος (PCI) και οριζόντια μέτρα (ΗΜ), που περιλαμβάνονται στο κυλιόμενο πρόγραμμα εργασιών IDABC[5], στο οποίο η Επιτροπή μία φορά τουλάχιστον το χρόνο επιφέρει τροποποιήσεις μετά από διαβούλευση με τα κράτη μέλη μέσω της επιτροπής διαχείρισης IDABC.

Τα σχέδια κοινού ενδιαφέροντος είναι δράσεις στα πεδία πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία ή ενίσχυση πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης προς υποστήριξη δημόσιων διοικήσεων, επιχειρήσεων και πολιτών. Οι δράσεις αυτές, οι οποίες πληρούν τις απαιτήσεις ευρωπαϊκών πολιτικών και βελτιώνουν τη συνεργασία μεταξύ διοικήσεων ανά την Ευρώπη, υλοποιούνται από τους τομείς που είναι υπεύθυνοι για τα διάφορα πεδία πολιτικών της ΕΕ, δηλ. τις Γενικές Διευθύνσεις, και παρακολουθούνται εν γένει από τομεακές επιτροπές. Τα σχέδια κοινού ενδιαφέροντος που δρομολογήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος περιγράφονται λεπτομερώς στο πρόγραμμα εργασίας IDABC.

Τα οριζόντια μέτρα είναι δράσεις σχεδιασμένες για την υποστήριξη των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος και της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης εν γένει. Πρώτον, οι δράσεις αυτές εξασφαλίζουν την παροχή και τη συντήρηση υπηρεσιών υποδομής για τις δημόσιες υπηρεσίες της Κοινότητας. Οι υπηρεσίες αυτές αφορούν την παροχή και τη συντήρηση τεχνολογικών λύσεων και λύσεων λογισμικού και περιλαμβάνουν υπηρεσίες δικτύου, υπηρεσίες ασφάλειας και κατευθυντήριες γραμμές. Δεύτερον, τα εν λόγω μέτρα εξασφαλίζουν την εισαγωγή, τη διευκόλυνση και τη διαχείριση της παροχής οριζόντιων πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των συναφών οργανωτικών και συντονιστικών πτυχών. Τα οριζόντια μέτρα υλοποιούνται κατά μεγάλο μέρος από την Γενική Διεύθυνση Πληροφορικής σε στενή συνεργασία με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής και παρακολουθούνται από την επιτροπή διαχείρισης IDABC. Τα οριζόντια μέτρα που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος περιγράφονται λεπτομερώς στο πρόγραμμα εργασίας του IDABC.

3. Μεθοδολογία

Η αξιολόγηση στηρίχθηκε σε διάφορες μεθόδους διερεύνησης, συγκεκριμένα σε δευτερογενή ανάλυση δεδομένων, διαδικτυακές έρευνες, συνεντεύξεις, ομάδα ποιοτικής αξιολόγησης της επιτροπής διαχείρισης IDABC και μελέτες περιπτώσεων, με τη συμμετοχή μεγάλης ποικιλίας ενδιαφερόμενων φορέων, συνολικά γύρω στους 300 αντιπροσώπους τομεακών επιτροπών, την επιτροπή διαχείρισης IDABC και υπηρεσίες της ΕΕ.

4. Θέματα αξιολογησησ και ερωτησεις

Η αξιολόγηση εστιάστηκε στα ακόλουθα θέματα:

- Καταλληλότητα : σε ποιο βαθμό τα αντικείμενα και οι δράσεις του προγράμματος IDABC είναι συναφείς με τις εξελισσόμενες ανάγκες και προτεραιότητες, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο και κυρίως με τις ανάγκες και προτεραιότητες σχετικά με το i2010 και γενικότερα με εκείνες που καθορίστηκαν από τους στόχους της Λισαβόνας; Σε ποια έκταση συμβάλλει το πρόγραμμα στην επίτευξη των πρωταρχικών στόχων πολιτικής;

- Απόδοση : πόσο οικονομικώς συμφέρουσα είναι η μετατροπή των διαφόρων εισροών και δράσεων σε εκροές και αποτελέσματα; Ποιες πτυχές του προγράμματος είναι οι πλέον αποδοτικές ή μη αποδοτικές, ιδίως από πλευράς διατιθέμενων πόρων;

- Αποτελεσματικότητα : πόσο απέχουν τα αποτελέσματα και οι επιπτώσεις του προγράμματος IDABC από την επίτευξη των ειδικών και γενικών τους στόχων; Υπάρχουν κάποιες πτυχές που είναι περισσότερο ή λιγότερο αποτελεσματικές από άλλες και, εφόσον ναι, ποια διδάγματα μπορούν να αντληθούν από αυτό;

- Χρησιμότητα : κατά πόσο τα αποτελέσματα και οι επιπτώσεις, που επιτεύχθηκαν και αναμένονται, των δράσεων του προγράμματος IDABC συνάδουν με τις ανάγκες των ομάδων στόχου;

- Βιωσιμότητα : σε τι έκταση εξασφαλίζεται η οικονομική και επιχειρησιακή βιωσιμότητα των υπηρεσιών υποδομής; Σε τι έκταση εξασφαλίζεται η βιωσιμότητα των οριζόντιων πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος;

- Συνοχή : σε ποιο βαθμό οι δράσεις αποτελούν μέρος μιας «ολιστικής» προσέγγισης στο πλαίσιο του προγράμματος και σε ποιο βαθμό επιτυγχάνεται συνέργεια μεταξύ των δράσεων του προγράμματος και άλλων δραστηριοτήτων της Κοινότητας στον τομέα των πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και υπηρεσιών υποδομής; Στις περιπτώσεις που ισχύει, πόσο επηρεάζονται άλλοι οικονομικοί, κοινωνικοί ή περιβαλλοντικοί τομείς πολιτικής;

Παράλληλα με τα ειδικά ερωτήματα που συνδέονται με τα εν λόγω θέματα της αξιολόγησης τέθηκαν επίσης δύο οριζόντια ερωτήματα σχετικά με

- την πορεία των δράσεων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα IDABC και

- το συντονισμό και την συμμετοχή των κρατών μελών.

5. Διαπιστώσεις

5.1. Καταλληλότητα

Η έκθεση αξιολόγησης καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το IDABC συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της πρωτοβουλίας i2010 σχετικά με τον εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού δημόσιου τομέα μέσω της προώθησης της χρήσης των πλέον σύγχρονων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών, της ανάπτυξης κοινών λύσεων και υπηρεσιών και μέσω της εξασφάλισης κοινής βάσης για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των δημόσιων διοικήσεων. Επιπλέον, το πρόγραμμα προσαρμόστηκε στις εξελισσόμενες ευρωπαϊκές πολιτικές προτεραιότητες που διατυπώθηκαν στις υπουργικές συνόδους του Μάντσεστερ και της Λισαβόνας[6] με την ενσωμάτωση των δράσεων του προγράμματος στο σχέδιο δράσης για τις ηλεκτρονικές διοικητικές υπηρεσίες[7] και με την δρομολόγηση σειράς δράσεων που συμβαδίζουν με το σχέδιο δράσης όπως οι ηλεκτρονικές προμήθειες (eProcurement) (που συμπεριλαμβάνουν τις ηλεκτρονικές παραγγελίες - eOrdering - και την ηλεκτρονική τιμολόγηση - eInvoicing) και τις ηλεκτρονικές υπογραφές (eSignatures). Το IDABC αναγνωρίστηκε ως απαραίτητος συντελεστής για την διασυνοριακή διαλειτουργικότητα. Το πρόγραμμα έχει συμβάλλει στους στόχους εννέα τομεακών πολιτικών, οι σημαντικότερες από τις οποίες είναι η Υγεία και η Προστασία των Καταναλωτών, οι Στατιστικές, η Απασχόληση και οι Κοινωνικές Υποθέσεις, καθώς και η Γεωργία[8].

5.2. Απ όδοση

Σύμφωνα με τους ερωτηθέντες ενδιαφερόμενους, το πρόγραμμα πέτυχε τους στόχους του αποδοτικά, και η απ όδοσή του αυξήθηκε με την πάροδο του χρόνου. Υπογραμμίστηκε ότι το πρόγραμμα αντιμετώπισε σημαντική καθυστέρηση το 2005 λόγω της παρατεταμένης διαδικασίας προμηθειών για ορισμένες δράσεις. Οι καθυστερήσεις αυτές καλύφθηκαν εν μέρει, επίσης λόγω της ευελιξίας που επιφέρει το κυλιόμενο πρόγραμμα εργασίας, ιδίως για την ανακατανομή του προϋπολογισμού στις διάφορες δράσεις.

Επιπλέον, η έκθεση αξιολόγησης υπογραμμίζει ως σημαντική εξέλιξη τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της χρηματοδότησης μεταξύ των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος και των οριζόντιων μέτρων, που αντανακλά άμεσα την μειούμενη ανάγκη για χρηματοδότηση σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος. Η εν λόγω μετατόπιση ήταν προβλέψιμη δεδομένου ότι σήμερα οι περισσότερες πολιτικές πρωτοβουλίες της Κοινότητας συνεπάγονται ορισμένη χρήση λύσεων ΤΠΕ και συνεπώς οφείλουν τώρα να συνεκτιμήσουν και τις συναφείς δαπάνες[9].

5.3. Αποτελεσματικότητα

Το συμπέρασμα της ομάδας αξιολόγησης ήταν ότι οι δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν από το IDABC έχουν συμβάλλει συνολικά στην δημιουργία υπηρεσιών κοινής υποδομής για διασυνοριακές ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των δημόσιων διοικήσεων και ότι οι μελέτες που χρηματοδοτήθηκαν από το IDABC χαρακτηρίστηκαν από υψηλή προστιθέμενη αξία. Αρκετοί από τους ενδιαφερόμενους υποστήριξαν ότι η συνολική αποτελεσματικότητα του προγράμματος θα μπορούσε να αυξηθεί περαιτέρω εάν είχε επιλέξει εξαρχής στρατηγική από επάνω προς τα κάτω[10]. Ωστόσο, μια τέτοια στρατηγική θα έπρεπε να περιοριστεί στο πεδίο εφαρμογής του ίδιου του προγράμματος IDABC. Οι διάφοροι τομείς πολιτικής που υλοποιούν σχέδια κοινού ενδιαφέροντος ενεργούν στο πλαίσιο των δικών τους τομέων αρμοδιότητας και στρατηγικής.

Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι το αποτέλεσμα και η επιλογή των δράσεων δεν γνωστοποιείται συστηματικά στους διάφορους ενδιαφερόμενους.

5.4. Χρησιμότητα

Οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι το πρόγραμμα ικανοποιεί τις ανάγκες των δημόσιων διοικήσεων της ΕΕ και ότι δεν υπάρχει άλλο πρόγραμμα που να ανταποκρίνεται στην ανάγκη ανάπτυξης κοινών εργαλείων διαλειτουργικότητας για διασυνοριακές υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Τα μέλη της επιτροπής διαχείρισης IDABC παρατήρησαν ότι το πρόγραμμα μπορεί να ενεργήσει ως κινητήρια δύναμη στον τομέα της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης ακόμη και σε εθνικό επίπεδο. Όσον αφορά τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι το IDABC ανταποκρίθηκε στις ανάγκες τους κατά πιο έμμεσο τρόπο, επειδή η αρχή της επικουρικότητας συνεπάγεται ουσιαστικά ότι οι συναφείς υπηρεσίες πρέπει να παρέχονται από τα κράτη μέλη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθιέρωσε μηχανισμούς ανταλλαγής απόψεων με τους ενδιαφερόμενους, που περιλαμβάνουν συνεδριάσεις, συναντήσεις εργασίας, βήματα διαλόγου και ιστολόγια, ωστόσο οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι υπάρχει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης της κατανόησης των αιτημάτων και των αναγκών των ενδιαφερόμενων.

5.5. Βιωσιμότητα

Παρόλο που η μακροπρόθεσμη οικονομική και επιχειρησιακή βιωσιμότητα των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος εξασφαλίζεται στο πλαίσιο των επιμέρους τομέων ανάλογα με τις επιμέρους τομεακές νομικές βάσεις, η βιωσιμότητα των οριζόντιων μέτρων IDABC μπορεί προς το παρόν να εξασφαλιστεί μόνο μέσω κοινοτικού προγράμματος. Οι αποφάσεις όσον αφορά την εξασφάλιση της βιωσιμότητας εξαρτώνται από την πραγματική χρήση και χρησιμότητα κάθε μέτρου. Αυτό είναι συνεπώς ουσιαστικό στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την υλοποίηση ενός επακόλουθου προγράμματος.

Επιπλέον, στην αξιολόγηση αναφέρεται ότι η σωστή κατανομή των διαθέσιμων πόρων μεταξύ της ανάπτυξης νέων και της συντήρησης των υφιστάμενων εφαρμογών αποτελεί σημαντικό ζήτημα για τα κράτη μέλη, το οποίο πρέπει παρομοίως να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο ενός επακόλουθου προγράμματος.

5.6. Συνοχή

Η εξωτερική συνοχή του προγράμματος σε σχέση με άλλες κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης βελτιώνεται συνεχώς περισσότερο. Η συνεργασία μεταξύ του προγράμματος IDABC και του προγράμματος υποστήριξης πολιτικής για τις ΤΠΕ του προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (CIP ICT PSP)[11] έχει βελτιωθεί μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση. Παρόλα αυτά, πολλοί ενδιαφερόμενοι δεν έχουν ακόμη εξοικειωθεί με τις συνέργειες και τις συμπληρωματικότητες μεταξύ των διάφορων προγραμμάτων και δράσεων.

Όσον αφορά την εσωτερική συνοχή, η διατομεακή ενοποίηση των οριζόντιων μέτρων κρίνεται επαρκής ενώ η συνοχή μεταξύ σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος και οριζόντιων μέτρων μπορεί να βελτιωθεί. Όμως, τα οριζόντια μέτρα είναι διαδεδομένα ευρέως και εκτός των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος, στο ευρύτερο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος IDABC.

5.7. Η πορεία των δράσεων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα IDABC

Σύμφωνα με την πέμπτη αναθεώρηση του προγράμματος εργασίας υποστηρίχτηκαν από το IDABC 54 δράσεις, 22 σχέδια κοινού ενδιαφέροντος και 32 οριζόντια μέτρα, συνολικού ύψους 110 εκατομμυρίων ευρώ (περίπου 20 εκατ. ευρώ για σχέδια κοινού ενδιαφέροντος και περίπου 90 εκατ. ευρώ για οριζόντια μέτρα).

Από την αξιολόγηση συμπεραίνεται ότι οι δράσεις καταρτίστηκαν και υλοποιήθηκαν ομαλά χωρίς να εμφανιστούν μέχρι στιγμής σημαντικά προβλήματα. Ωστόσο, στην υλοποίηση ορισμένων δράσεων σημειώνεται μικρή καθυστέρηση. Οι καθυστερήσεις σε ορισμένα οριζόντια μέτρα δικαιολογούνται εν μέρει από τις περιστάσεις που αναφέρονται στο σημείο 5.2.

Οι περισσότερες δράσεις IDABC βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη κατά το χρόνο ολοκλήρωσης της έκθεσης αξιολόγησης, και για το λόγο αυτό η χρήση τους δεν ήταν δυνατόν να αξιολογηθεί πλήρως. Οι αξιολογητές βρήκαν σαφείς ενδείξεις ότι οι ήδη υλοποιηθείσες δράσεις χρησιμοποιούνταν ευρέως και επιβεβαίωσαν ότι οι ενδιαφερόμενοι ήσαν σίγουροι πως οι εν εξελίξει δράσεις θα χρησιμοποιηθούν μετά την ολοκλήρωσή τους.

5.8. Συντονισμός και συμμετοχή των κρατών μελών

Τα κράτη μέλη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση του προγράμματος και στην υποβολή υποδείξεων όσον αφορά μελλοντικούς προσανατολισμούς. Η εκπροσώπηση των εθνικών δημόσιων διοικήσεων στην επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος IDABC και στις πολυάριθμες ομάδες εμπειρογνωμόνων καθιστά το πρόγραμμα βήμα ανταλλαγής απόψεων και συντονισμού των εθνικών πολιτικών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Ωστόσο, η στρατηγική ευθυγράμμιση εθνικών και ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων δεν είναι πάντοτε η βέλτιστη επειδή η διασυνοριακή διαλειτουργικότητα δεν αποτελεί προς το παρόν υψηλή προτεραιότητα σε αρκετά κράτη μέλη.

Στο επίπεδο της επιχειρησιακής διαχείρισης του προγράμματος, η αξιολόγηση διαπιστώνει ότι κατά τα τελευταία έτη τα κράτη μέλη έχουν διατυπώσει πολυάριθμες υποδείξεις για τους μελλοντικούς προσανατολισμούς του προγράμματος και ότι οι υποδείξεις αυτές έχουν υιοθετηθεί στο μέτρο του δυνατού, ακόμη και αν ο αριθμός των δράσεων που δρομολόγησαν τα κράτη μέλη είναι περιορισμένος. Παράλληλα, τα κράτη μέλη θεωρούν ότι μπορεί να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή και τα κράτη μέλη ανταλλάσσουν τις πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα εργασίας και τις μεμονωμένες δράσεις.

6. Συμπεράσματα και συστάσεις

Συνολικά, η αξιολόγηση συμπεραίνει ότι το πρόγραμμα ευθυγραμμίζεται με τις πολιτικές προτεραιότητες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διαδραματίζει μοναδικό ρόλο στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων για την προώθηση της ευρωπαϊκής ενοποίησης μέσω διαλειτουργικών δημόσιων διοικήσεων και τηρεί το χρονοδιάγραμμα όσον αφορά την υλοποίηση των δράσεων.

Οι προσπάθειες ενίσχυσης της απόδοσης και της αποτελεσματικότητας του προγράμματος, μερικές από τις οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη, πρέπει να επικεντρωθούν στα εξής σημεία:

- Στρατηγικό περιβάλλον στο πλαίσιο του οποίου πρέπει να λειτουργεί το πρόγραμμα[12],

- Εργαλεία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους[13],

- Ανάπτυξη μεθόδων παρακολούθησης[14].

Επιπλέον, για τα μελλοντικά προγράμματα, η αξιολόγηση προτείνει την έγκαιρη θέσπιση του κατάλληλου συμβατικού πλαισίου για να αποφευχθεί ο κίνδυνος καθυστερημένης έναρξης των δράσεων[15].

6.1. Στρατηγικό περιβάλλον στο πλαίσιο του οποίου πρέπει να λειτουργεί το πρόγραμμα

Η αξιολόγηση προτείνει την ανάδειξη του προγράμματος προκειμένου να ενισχυθεί η πολιτική του θέση και η απήχησή του σε εθνικό επίπεδο[16].

Στο πλαίσιο της πρότασης για το ISA[17], το πρόγραμμα που θα διαδεχθεί το IDABC, η Επιτροπή πρότεινε στα κράτη μέλη να διορίσουν μέλη της στης επιτροπής διαχείρισης στο επίπεδο του εθνικού Αρμόδιου Πληροφορικής. Αυτό συμβαδίζει με την αξιολόγηση, που προτείνει ενίσχυση της επιτροπής διαχείρισης IDABC με υψηλόβαθμα πολιτικά και οργανωτικά στελέχη.

Η Επιτροπή βρίσκεται στο στάδιο της κατάρτισης, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη διαλειτουργικότητα (EIS) που θα αποτελέσει τη βάση του προγράμματος ISA. Εκτός της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη διαλειτουργικότητα, το πρόγραμμα ISA θα στηριχτεί στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη διαλειτουργικότητα (EIF) που βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Αυτό συνάδει με την αξιολόγηση, που προτείνει στην Επιτροπή την κατάρτιση στρατηγικού πλαισίου με βάση ανάλυση του προβλήματος της διαλειτουργικότητας και της ανταλλαγής δεδομένων ανά την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης και ανάλυσης των ενδιαφερομένων, καθώς και όραμα και στρατηγικό καθορισμό στόχων και επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων[18].

Οι προτεραιότητες που θα καθοριστούν στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τη διαλειτουργικότητα θα υλοποιηθούν μέσω συγκεκριμένων δράσεων που θα αποτελέσουν τη βάση του κυλιόμενου προγράμματος εργασίας του ISA, το οποίο θα καλύπτει ολόκληρη τη διάρκεια του προγράμματος (έξι έτη). Σε αυτό το πρόγραμμα εργασίας η κατανομή των πόρων στις διάφορες προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένων των αναπτυξιακών και επιχειρησιακών δραστηριοτήτων, θα καθοριστεί και θα συμφωνηθεί σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη[19].

6.2. Εργαλεία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους

Η αξιολόγηση υπογραμμίζει την σπουδαιότητα δημιουργίας κατάλληλων μηχανισμών επικοινωνίας και διαβούλευσης για την ανταλλαγή απόψεων με τους ενδιαφερόμενους, ιδίως με τους τομείς πολιτικής και τα κράτη μέλη αλλά και με τον κλάδο των ΤΠΕ. Οι μηχανισμοί αυτοί πρέπει να χρησιμοποιηθούν, παραδείγματος χάριν, για να συνεξετασθεί με τα κράτη μέλη η βιωσιμότητα των διάφορων δράσεων[20].

Η Επιτροπή θα συνεχίσει και θα εντείνει τις προσπάθειες επικοινωνίας που κατέβαλε στο πλαίσιο του προγράμματος IDABC και στο μελλοντικό πρόγραμμα ISA. Ανάλογα με τις προτεραιότητες και τις δραστηριότητες του προγράμματος θα καταρτιστεί επικοινωνιακή στρατηγική, που θα επικεντρώνεται στους διάφορους ενδιαφερόμενους[21], όπως τα διάφορα επίπεδα διοίκησης, τη βιομηχανία, τους οργανισμούς τυποποίησης και τις κοινότητες λογισμικού ανοικτής πηγής. Η Επιτροπή θα καλέσει τους παραπάνω ενδιαφερόμενους να συμμετάσχουν στις δραστηριότητες του προγράμματος ISA ανάλογα με τα εξεταζόμενα θέματα, χρησιμοποιώντας τους καταλληλότερους μηχανισμούς επικοινωνίας και διαβούλευσης. Προς το σκοπό αυτό η Επιτροπή θα οργανώσει συνεδριάσεις, συναντήσεις εργασίας και συνέδρια, και θα συνεχίσει τις δραστηριότητες ευαισθητοποίησης. Η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει επίσης διαδικτυακές πλατφόρμες που θα επιτρέψουν την συγκρότηση ευρύτερων κοινοτήτων και θα αποτελέσουν βήμα για συζητήσεις με τους ενδιαφερόμενους και μεταξύ τους. Η Επιτροπή θα συνεχίσει και, όπου απαιτείται, θα ενισχύσει τη χρήση δημόσιων διαβουλεύσεων για να εξασφαλίσει ευρεία και πλήρη συμμετοχή των συναφών ομάδων ενδιαφερομένων[22].

6.3. Ανάπτυξη μεθόδων παρακολούθησης

Στην πρόταση για το πρόγραμμα ISA[23] η Επιτροπή όρισε δείκτες για τους γενικούς και ειδικούς στόχους και τα αναμενόμενα αποτελέσματα του προγράμματος. Οι δείκτες θα αποτελέσουν την βάση σε σχέση με την οποία η Επιτροπή θα μετρήσει τις επιδόσεις του μελλοντικού προγράμματος ISA. Αυτό συνάδει με την σύσταση της αξιολόγησης, σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή πρέπει να δημιουργήσει εργαλείο παρακολούθησης για το πρόγραμμα, με βάση τους στρατηγικούς στόχους και τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα των δράσεων που χρηματοδοτεί[24].

Για την παρακολούθηση μεμονωμένων δράσεων, η Επιτροπή προβλέπει στο μελλοντικό πρόγραμμα ISA την ευθυγράμμιση των φάσεων και των ενδιάμεσων στόχων κάθε δράσης με την εσωτερική μεθοδολογία που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για την διαχείριση έργων ΤΠΕ. Η εν λόγω μεθοδολογία θα διευκολύνει την συνεχή παρακολούθηση και μέτρηση των έργων ISA και θα επιτρέψει την συνεχή ενημέρωση των ενδιαφερόμενων σχετικά με την πορεία των εν εξελίξει δράσεων, για παράδειγμα, βάσει δεικτών για τις επιδόσεις που θα έχουν καθοριστεί στην αρχή των δράσεων. Η τρέχουσα πρακτική της διαδικτυακής υποβολής εκθέσεων που χρησιμοποιείται στο πρόγραμμα IDABC θα συνεχιστεί και θα ενισχυθεί με την ανάπτυξη εφαρμογής για την συνεχή παρακολούθηση. Οι δραστηριότητες αυτές ακολουθούν την σύσταση της αξιολόγησης σύμφωνα με τα την οποία οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ενημερώνονται τακτικά σχετικά με την πορεία των εν εξελίξει δράσεων[25] συμπεριλαμβανομένων και ζητημάτων βιωσιμότητας[26]. Τέλος θα συνεχιστεί η υλοποίηση δράσεων βάσει των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων, στο πλαίσιο των οποίων η Επιτροπή θα προσπαθήσει να εξασφαλίσει την θέσπιση των αναγκαίων συμβατικών πλαισίων εγκαίρως σε σχέση με την έναρξη του προγράμματος ISA[27].

Για την αξιολόγηση του μελλοντικού προγράμματος και των δράσεων του, η Επιτροπή θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τις καθιερωμένες και δοκιμασμένες διαδικασίες και μεθόδους της.

7. Συμπεράσματα

Αρκετά συμπεράσματα και συστάσεις της αξιολόγησης υποστηρίζουν σαφώς την κατεύθυνση που ακολούθησε η Επιτροπή για το πρόγραμμα ISA.

Αφορούν ιδίως τις συστάσεις σχετικά με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων αντιπροσώπων των κρατών μελών στο πλαίσιο της διαχείρισης του προγράμματος και σχετικά με την κατάρτιση στρατηγικού πλαισίου, συστάσεις που θα ενσωματωθούν πλήρως στην πρόταση της Επιτροπής για το πρόγραμμα ISA.

Άλλες συστάσεις, όπως ο καθορισμός στρατηγικής για την διαχείριση και την επικοινωνία με τους ενδιαφερόμενους και η δημιουργία συστήματος παρακολούθησης, θεωρούνται από την Επιτροπή προϋποθέσεις για την επιτυχή υλοποίηση του προγράμματος ISA.

Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της όλες τις συστάσεις κατά την υλοποίηση του προγράμματος ISA, καθώς και όσον αφορά τις δράσεις προς υλοποίηση στην εναπομένουσα περίοδο του προγράμματος IDABC στο βαθμό που είναι εφικτό στο τρέχον χρονικό πλαίσιο.

[1] Απόφαση 2004/387/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, περί της διαλειτουργικής παροχής πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες (IDABC), ΕΕ L 144, 30.4.2004 (Βλ. ΕΕ L 181, 18.5.2004, σ. 25.http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/el/oj/2004/l_181/l_18120040518el00250035.pdf

[2] Deloitte Consulting

[3] http://ec.europa.eu/information_society/eeurope/i2010/index_en.htm

[4] Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με λύσεις διαλειτουργικότητας για τις ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις (ISA), COM(2008)583.

[5] C/2008/1881, βλέπε http://ec.europa.eu/idabc/en/document/5101

[6] http://ec.europa.eu/information_society/activities/egovernment/conferenceshttp://archive.cabinetoffice.gov.uk/egov2005conference/http://www.egov2007.gov.pt/

[7] http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:52006DC0173:EL:NOT

[8] Επιπλέον των πολιτικών που αφορούν τον ανταγωνισμό, την εκπαίδευση και κατάρτιση, τις επιχειρήσεις, το περιβάλλον και την εσωτερική αγορά.

[9] Αυτός είναι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή πρότεινε το επακόλουθο πρόγραμμα να εστιαστεί μόνο στις οριζόντιες δράσεις.

[10] Οι εργασίες ανάπτυξης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη διαλειτουργικότητα συμπεριελήφθησαν στην 5η αναθεώρηση του προγράμματος εργασίας του IDABC, την άνοιξη του 2008.

[11] http://ec.europa.eu/information_society/activities/ict_psp/index_en.htm

[12] Συστάσεις 1, 2, 3

[13] Συστάσεις 4, 5, 10, 11 και τμήματα των συστάσεων 1 και 8

[14] Συστάσεις 6, 7, 8

[15] Σύσταση 9

[16] Σύσταση 1

[17] Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με λύσεις διαλειτουργικότητας για τις ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις (ISA), COM(2008)583.

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:52008PC0583:EL:NOT

[18] Σύσταση 2

[19] Σύσταση 3

[20] Σύσταση 8

[21] Σύσταση 4

[22] Τα παραπάνω λαμβάνουν υπόψη τις συστάσεις 1, 5, 10 και 11.

[23] Παράρτημα του COM(2008)583

[24] Σύσταση 6

[25] Σύσταση 7

[26] Σύσταση 8

[27] Σύσταση 9