ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΗ ΕΝΩΣΗ - Έγγραφο Στρατηγικής και Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε ότι αφορά την πρόοδο κάθε υποψήφιας χώρας για την ένταξή της {SEC (2002) 1400 - 1412}

Πίνακας περιεχομένων

1. Το γενικο πλαισιο

1.1. Η Ευρώπη ενόψει της διεύρυνσης

1.2. Κοινή γνώμη και διαδικασία διεύρυνσης

1.3. Διοικητικές προετοιμασίες για τη διεύρυνση

1.4. Τα κριτήρια της Κοπεγχάγης

1.5. Ενίσχυση της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας

1.6. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις

1.6.1. Κατάσταση προόδου

1.6.2. Δεσμεύσεις

1.6.3. Μεταβατικές ρυθμίσεις

2. Πρόοδος των υποψηφιων χωρων σε οτι αφορα την πληρωση των κριτηριων για την ιδιοτητα μελουσ

2.1. Πολιτικά κριτήρια

2.1.1. Συνολική εξέλιξη

2.1.2. Συμπεράσματα

2.2. Οικονομικά κριτήρια

2.2.1. Συνολική εξέλιξη

2.2.2. Συμπεράσματα

2.3. Λοιπές υποχρεώσεις του μέλους (μεταξύ άλλων, διοικητική ικανότητα)

2.3.1. Συνολικές εξελίξεις

2.3.2. Συμπεράσματα

2.4. Συνολικά συμπεράσματα και συστάσεις

3. Ολοκλήρωση τησ διαδικασιασ

3.1. Τερματισμός των διαπραγματεύσεων

3.1.1. Χρηματοδοτικό πλαίσιο

3.1.2. Τρόπος χειρισμού του νέου κεκτημένου και επανεξέτασης των κεφαλαίων

3.1.3. Το κεφάλαιο "Λοιπά θέματα"

3.2. Οριστικοποίηση της συνθήκης για την ένταξη

3.3. Συμμετοχή στις εργασίες της Ένωσης πριν την ένταξη

3.4. Παρακολούθηση και διασφαλίσεις

3.5. Μετά τη διεύρυνση

3.5.1. Δημιουργία θεσμών

3.5.2. ΟΝΕ και ευρώ

3.5.3. Σένγκεν

3.5.4. Ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος

4. Μια αναθεωρημενη ενταξιακη στρατηγικη για τη βουλγαρια και τη ρουμανια

4.1. Μέχρι σήμερα πρόοδος

4.2. Ενδεικτική ημερομηνία

4.3. Χάρτες πορείας για την ένταξη

4.4. Προενταξιακή βοήθεια

5. Νέα ωθηση στην ενταξιακη διαδικασια με την τουρκια

5.1. Για την ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής

5.2. Επιπρόσθετη χρηματοδοτική στήριξη

6. Συμπεράσματα και συστάσεισ

Παραρτημα 1: Συμπερασματα των περιοδικων εκθεσεων

Βουλγαρία

Κύπρος

Η Τσεχική Δημοκρατία

Εσθονία

Ουγγαρία

Λετονία

Λιθουανία

Μάλτα

Πολωνία

Ρουμανία

Σλοβακία

Σλοβενία

Τουρκία

Παράρτημα 2 : Το κεφαλαιο "λοιπα θεματα"

Παράτημα 3: Συμβάσεις για τα ανθρωπινα δικαιωματα

Παράρτημα 4: Σχέδια αδελφοποιησησ

Παράρτημα 5 : επανεξετασεισ απο ομολογουσ

Παραρτημα 6: Κατάσταση προοδου των διαπραγματευσεων

Παράρτημα 7: Κύριοι στατιστικοι δεικτες 117

1. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

1.1. Η Ευρώπη ενόψει της διεύρυνσης

Η επόμενη διεύρυνση της Ένωσης θα ενισχύσει περαιτέρω την ενότητα της Ευρωπαϊκής ηπείρου και θα συμβάλει στη δημιουργία ενός χώρου διαρκούς ειρήνης και ευημερίας.

Το 1993, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης έθεσε την προοπτική της διεύρυνσης προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στη συνέχεια, η ΕΕ δρομολόγησε μια φιλόδοξη προενταξιακή στρατηγική, η οποία κατηύθυνε και υποστήριξε τις προετοιμασίες των υποψηφίων προς ένταξη χωρών, μέχρι σήμερα.

Οι υποψήφιες χώρες προσπαθώντας να εκπληρώσουν τα κριτήρια για την ένταξή τους στην ΕΕ και να υιοθετήσουν το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ, ήταν σε θέση να επιταχύνουν τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις παράλληλα με την προετοιμασία για την ένταξή τους στην ΕΕ. Ήταν σημαντικό το πλησίασμα των ευρωπαίων πολιτών - όπως αποκαλύπτει η αλληλεγγύη μεταξύ των σημερινών και μελλοντικών μελών της ΕΕ, που εκδηλώθηκε με τις σοβαρές πλημμύρες που έπληξαν την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, το καλοκαίρι.

Είναι ακαταμάχητα τα ιστορικά και πολιτικά επιχειρήματα υπέρ της διεύρυνσης, η οποία θα επιφέρει επιπλέον ουσιαστικά οικονομικά οφέλη.

Τα υφιστάμενα κράτη μέλη καθώς και τα μελλοντικά, απολαμβάνουν πολιτική σταθερότητα. Εμφανίστηκαν σταθερά δημοκρατικά συστήματα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Η επιτυχία αυτή οφείλεται κυρίως στον ίδιο το λαό των χωρών αυτών. Η πολιτική σταθερότητα στις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης έχει τις ρίζες της σε κοινές ευρωπαϊκές αξίες: δημοκρατία, κράτος δικαίου, σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και προστασία των μειονοτήτων. Εξαλείφονται οι αιτίες συγκρούσεων, όπως θέματα μειονοτήτων και συνοριακά προβλήματα. Ένα σταθερό πολιτικό πλαίσιο συνιστά προϋπόθεση για μια διαρκή ειρήνη και συνύπαρξη γειτονικών χωρών, καθώς και για μια επιτυχή οικονομία.

Τούτο αποτελεί ευκαιρία για τις υποψήφιες χώρες για να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο καθώς και τις προοπτικές τους για τον καθολικό ανταγωνισμό. Ήδη οι υποψήφιες χώρες πραγματοποιούν το ήμισυ μέχρι δύο τρίτα των συναλλαγών τους με την ΕΕ. Η ταχεία ανάπτυξη των συναλλαγών συνέβαλε στην ανάπτυξη νέων αγορών και επενδύσεων. Η πλήρης ολοκλήρωση που επέρχεται με την ένταξη καθώς και με τη θέσπιση κοινών κανόνων και προδιαγραφών στη μεγαλύτερη παγκοσμίως ενιαία αγορά, θα ενισχύσουν περαιτέρω τις ευκαιρίες για την επίτευξη μιας κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμης ανάπτυξης.

Με βάση την πολιτική και οικονομική σταθερότητα, η διευρυμένη Ένωση θα είναι καλύτερα εφοδιασμένη για να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες προκλήσεις. Η διευρυμένη Ένωση θα προσδώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ, ειδικότερα στην ανάπτυξη κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας. Η καλύτερη συνεργασία μεταξύ των σημερινών και μελλοντικών κρατών μελών θα συμβάλλει στην καταστολή του διεθνούς εγκλήματος και τρομοκρατίας.

Η διευρυμένη ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει να αναπτύξει πέραν των συνόρων της, μια νέα πολιτική γειτονίας προς όφελος όλων. Αναπτύσσονται ιδέες σε ότι αφορά την πολιτική για μια "ευρύτερη Ευρώπη". Στόχος είναι η δημιουργία μιας συνεκτικότερης προσέγγισης της διευρυμένης Ένωσης προς τις γειτονικές χώρες. Η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τις εναλλακτικές δυνατότητες σε ό,τι αφορά την ενίσχυση της πολιτικής της ΕΕ έναντι των νέων γειτόνων, με σκοπό να αποτρέψει τους πιθανούς φόβους που οφείλονται στη διεύρυνση καθώς επίσης και να διασφαλίσει ότι η διεύρυνση παρέχει ευκαιρίες, όπως αναμενόμενη αύξηση των συναλλαγών και της οικονομικής ανάπτυξης και για τις δύο πλευρές. Με τη νέα αυτή πολιτική προσέγγισης θα υπογραμμιστεί το γεγονός ότι μια διευρυμένη ΕΕ θα εξασφαλίσει ανοικτή στάση και θα ενισχύσει τα κοινά συμφέροντα και δραστηριότητες με τους γείτονές της στα Δυτικά Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

Τα μελλοντικά κράτη μέλη συμβάλλουν με αξιόλογο τρόπο στις συζητήσεις που αφορούν το μέλλον της Ευρώπης στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής σύμβασης, η οποία προετοιμάζει το έδαφος για την επόμενη θεσμική μεταρρύθμιση. Οι εργασίες της σύμβασης έχουν θεμελιώδη σημασία για το μέλλον της Ευρώπης. Η πλήρης συμμετοχή των υποψηφίων χωρών έχει σαφώς αποδείξει την προστιθέμενη αξία μιας διευρυμένης Ένωσης.

Η εκτίμηση που παραθέτει η Επιτροπή για τις υποψήφιες χώρες στις περιοδικές εκθέσεις του τρέχοντος έτους, εμπεριέχουν τρία σημαντικά μηνύματα :

* Η προενταξιακή στρατηγική της Ένωσης απεδείχθη επιτυχής. Η διαδικασία αλλαγής στις υποψήφιες χώρες επισπεύσθηκε σημαντικά με την προοπτική της διεύρυνσης.

* Οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη, οι οποίες βασίστηκαν στις αρχές των ιδίων προσόντων, της διαφοροποίησης και της έγκαιρης προετοιμασίας, μπορούν να ολοκληρωθούν με τις περισσότερες υποψήφιες χώρες μέχρι το τέλος του 2002. Θα συνεχιστούν οι προετοιμασίες για τη διεύρυνση.

* Η διεύρυνση είναι μια συνολική διαδικασία η οποία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί με τις πρώτες εντάξεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να παρέχει πλήρη στήριξη στις σημερινές υποψήφιες χώρες οι οποίες δεν θα είναι σε θέση να συμμετέχουν στην επόμενη διεύρυνση.

Οι υποψήφιες χώρες κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες για τη διαδικασία διεύρυνσης. Ελήφθησαν σημαντικές πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις πριν από τη διεύρυνση. Για να επιτευχθούν τα πλήρη οφέλη της ολοκλήρωσης για τα σημερινά και τα μελλοντικά κράτη μέλη, πρέπει να τηρηθεί το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα της διεύρυνσης χωρίς να διακινδυνεύσει η ποιότητα της διαδικασίας ένταξης.

Η Επιτροπή ελπίζει στην προσχώρηση μιας ενωμένης Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει μιας πλήρους επίλυσης, που συνιστά το καλύτερο αποτέλεσμα για όλους τους ενδιαφερόμενους. Όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Σεβίλλης, η Ένωση είναι έτοιμη να συμβιβάσει τους όρους μιας πολιτικής επίλυσης στο πλαίσιο των ρυθμίσεων για την ένταξη, με τις αρχές στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Επιτροπή καλωσορίζει τη συνέχιση της ουσιαστικής συμβολής των Ηνωμένων Εθνών. Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να καταβάλουν συνδυασμένες προσπάθειες για να επιτύχουν την επίλυση αυτή, πριν τον τερματισμό των διαπραγματεύσεων ένταξης. Λαμβάνοντας υπόψη τις δηλώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, η Επιτροπή πιέζει την Τουρκία, ειδικότερα, να υποστηρίξει πλήρως τις προσπάθειες για την επίτευξη πλήρους επίλυσης κατά το τρέχον έτος. Στην περίπτωση αυτή, οι όροι ένταξης της Κύπρου μπορούν να προσαρμοστούν ώστε να λαμβάνεται υπόψη η πλήρης επίλυση καθώς και οι συνέπειές της για την εφαρμογή του κεκτημένου σε ολόκληρη τη νήσο.

Η Επιτροπή εξακολουθεί να δραστηριοποιείται σε επαφή με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη για την ενίσχυση των προσπαθειών προς την επίλυση του ζητήματος. Προτείνεται, η Ένωση να διαθέσει σημαντικούς πόρους για να ενισχύσει το βόρειο τμήμα της νήσου να καλύψει τη διαφορά και να υποστηρίξει την επίλυση. Η Επιτροπή σημειώνει ότι, αν δεν επιλυθεί το ζήτημα, οι αποφάσεις που θα ληφθούν το Δεκέμβριο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης θα βασίζονται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι.

Στο πλαίσιο των διαδοχικών του συνόδων στο Gφteborg, το Λάακεν και τη Σεβίλλη, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσε ότι, εφόσον οι διαπραγματεύσεις και οι μεταρρυθμίσεις συνεχιστούν με τον ίδιο ρυθμό, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις με την Κύπρο, τη Μάλτα, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Δημοκρατία της Σλοβακίας, τη Λιθουανία, τη Λετονία, την Εσθονία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβενία μέχρι το τέλος του 2002, εφόσον οι χώρες αυτές είναι έτοιμες. Παραμένει ο στόχος, σύμφωνα με τον οποίο οι χώρες αυτές θα συμμετέχουν στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2004, ως πλήρη μέλη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης προσέθεσε ότι, για να είναι σε θέση να αποφασίσει με ποιες υποψήφιες χώρες μπορούν να τερματισθούν οι διαπραγματεύσεις μέχρι το τέλος του 2002, η Επιτροπή θα πρέπει να συντάξει τις κατάλληλες συστάσεις λαμβάνοντας υπόψη τις περιοδικές της εκθέσεις.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης ενθάρρυνε επίσης την Ουγγαρία και τη Ρουμανία να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους και επανέλαβε τη δέσμευση της Ένωσης να παράσχει πλήρη στήριξη κατά την προετοιμασία τους για την ένταξη.

Προσέθεσε ότι θα πρέπει να εγκριθεί στην Κοπεγχάγη, για τις υποψήφιες χώρες με τις οποίες εξακολουθούν οι διαπραγματεύσεις, ένας ενημερωμένος χάρτης πορείας και μια αναθεωρημένη και ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική. Επίσης, μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο της αύξησης της προενταξιακής χρηματοδοτικής βοήθειας. Επιπλέον, εάν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός προόδου, θα μπορούσε να καθοριστεί ένα ακριβέστερο χρονοδιάγραμμα για τη διαδικασία ένταξης των χωρών αυτών, μέχρι το τέλος του έτους.

Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει τα προαναφερόμενα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

1.2. Κοινή γνώμη και διαδικασία διεύρυνσης

Οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει να αναλάβουν τον σημαντικότερο ρόλο για να εξηγήσουν τα σχετικά με τη διεύρυνση στους πολίτες των υποψηφίων χωρών, όπως και σε αυτούς των κρατών μελών. Η Επιτροπή υποστηρίζει την προσπάθεια αυτή και έχει αναπτύξει μια επικοινωνιακή στρατηγική προς το σκοπό αυτό. Το σαφές μήνυμα, το οποίο πρέπει να περάσουν όλες οι φορείς που είναι υπεύθυνοι για την επιτυχία της διαδικασίας, είναι ότι η διεύρυνση είναι ένα παιχνίδι χωρίς νικητή, στο οποίο με την επανένωση της Ευρώπης θα επεκταθεί ο χώρος της ειρήνης, της ευημερίας και της ασφάλειας σε ολόκληρη την ήπειρο.

Η στήριξη στη διεύρυνση είναι εν γένει σημαντική στις υποψήφιες χώρες. Είναι σημαντικό να ενισχυθούν η ευαισθητοποίηση και οι γνώσεις, στα κράτη μέλη, που αφορούν τις χώρες οι οποίες σύντομα θα ενταχθούν στην Ένωση και να δοθούν εξηγήσεις σε ό,τι αφορά τα αποτελέσματα της διαδικασίας διεύρυνσης. Πρέπει να γίνει ακόμη πολύ δουλειά για να επεξηγηθούν τα οφέλη μιας διευρυμένης Ένωσης, σε ό,τι αφορά την αυξημένη πολιτική σταθερότητα καθώς και την προοπτική για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, και την τεράστια πρόοδο η οποία έχει επιτευχθεί κατά την οικονομική και πολιτική μεταρρύθμιση στην περιφέρεια, από το 1989. Με τον τρόπο αυτό θα πάψει πλέον να πιστεύεται ότι υπάρχουν προβλήματα σε ό,τι αφορά την ετοιμότητα των υποψηφίων να ενταχθούν στην Ένωση.

1.3. Διοικητικές προετοιμασίες για τη διεύρυνση

Για τη διασφάλιση επιτυχούς και ομαλής μετάβασης σε μια διευρυμένη Ένωση είναι επίσης απαραίτητες οι προετοιμασίες σε διοικητικό επίπεδο, στο εσωτερικό των σημερινών οργάνων της ΕΕ. Ήδη έχουν αναληφθεί τέτοιες προετοιμασίες, για να διασφαλισθεί ότι όλα τα αναγκαία μέτρα θα έχουν θεσπισθεί μέχρι τον χρόνο της ένταξης. Σε αυτές τις υπό εξέλιξη εργασίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, εκτιμήσεις των αναγκών στελέχωσης και συναφείς προετοιμασίες προσλήψεων, πρόβλεψη μετάφρασης και διερμηνείας σε επί πλέον γλώσσες, προετοιμασία κτιρίων, σχολείων κλπ. Τα Όργανα εργάστηκαν από κοινού για να εξασφαλίσουν την πραγματοποίηση των προετοιμασιών για κάθε Όργανο. Η Επιτροπή περιέγραψε την πραγματοποιηθείσα πρόοδο στα προαναφερόμενα σημεία, στον Χάρτη Πορείας για τις Διοικητικές Προετοιμασίες για τη Διεύρυνση [1], που βασίζεται στην υπόθεση εργασίας ότι δέκα προσχωρούσες χώρες με εννέα επί πλέον γλώσσες θα προσχωρήσουν την 1η Ιανουαρίου 2004. Αυτός ο χάρτης πορείας θα ενημερωθεί μόλις ληφθούν οι αποφάσεις για τις χώρες που θα προσχωρήσουν και για τις αντίστοιχες ημερομηνίες.

[1] Βλέπε SEC(2002) 1015 της 25.09.2002.

Η Επιτροπή, στην Ανακοίνωσή της με τίτλο Δραστηριότητες και Ανθρώπινοι πόροι της Επιτροπής στην διευρυμένη Ένωση [2] προσδιορίζει ειδικότερα τις επιπρόσθετες ανάγκες της σε ότι αφορά τους ανθρώπινους πόρους σε θέσεις πλήρους απασχόλησης, που πρέπει να δημιουργηθούν σταδιακά από το 2004 και να ολοκληρωθούν μέχρι, περίπου, το 2008. Επιπλέον, είναι σαφές ότι, σε ορισμένους τομείς πολιτικής, όπως η γεωργία, οι διαρθρωτικές πολιτικές και οι γλωσσικές υπηρεσίες, οι αναγκαίοι ανθρώπινοι πόροι λόγω της διεύρυνσης, θα είναι σημαντικοί, όχι μόνο μετά αλλά και αμέσως πριν από την διεύρυνση. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή προέβη σε λεπτομερή αξιολόγηση των αναγκαίων συμπληρωματικών πόρων, κατόπιν της οποίας ζήτησε 500 μη μόνιμες θέσεις ήδη για το 2003, για την κάλυψη αναγκών προτεραιότητας, θέσεις που πρόκειται να καλυφθούν, κυρίως, από υπηκόους των υποψηφίων χωρών.

[2] COM (2002) 311 της 05.06.2002

1.4. Τα κριτήρια της Κοπεγχάγης

Τον Ιούνιο του 1993, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης έθεσε τα θεμέλια της παρούσας διαδικασίας διεύρυνσης, δηλώνοντας ότι "οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες το επιθυμούν, θα καταστούν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης" και προσδιορίζοντας τους όρους της ιδιότητας μέλους, τα λεγόμενα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Σύμφωνα με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, για την απόκτηση της ιδιότητας μέλους, η υποψήφια χώρα πρέπει να διασφαλίσει :

* "τη σταθερότητα θεσμών που διασφαλίζουν τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και προστασία των μειονοτήτων" : τα πολιτικά κριτήρια.

Από την έναρξη ισχύος της συνθήκης του Άμστερνταμ τον Μάιο του 1999, οι απαιτήσεις αυτές αποτελούν τις συνταγματικές αρχές της συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και υπογραμμίστηκαν στον χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αναγγέλθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας, τον Δεκέμβριο του 2000.

* "την ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς καθώς και την ικανότητα να αντιμετωπίσουν τις πιέσεις του ανταγωνισμού και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης" : τα οικονομικά κριτήρια.

Τα κριτήρια αυτά συμφωνούν με τις αρχές των οικονομικών πολιτικών, όπως εξαγγέλλονται στη συνθήκη της ΕΚ από την συνθήκη του Μάαστριχτ, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 1993.

* "την ικανότητα να αναλάβουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα μέλους, μεταξύ άλλων, την αποδοχή των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης". Το κριτήριο αυτό αφορά την εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης, γνωστή ως κοινοτικό κεκτημένο. Για το λόγο αυτό, στη συνέχεια αναφέρεται ως κριτήριο που αφορά το κεκτημένο. Τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια που επακολούθησαν, ιδίως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης το 1995, υπογράμμισαν την σημασία που έχει όχι μόνο η ενσωμάτωση του κεκτημένου στην εθνική νομοθεσία, αλλά και η διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής του μέσω των κατάλληλων διοικητικών και δικαστικών δομών.

Η Επιτροπή, μετά τις γνώμες της του 1997 σε ό,τι αφορά τις αιτήσεις που υπέβαλαν οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης για την προσχώρηση, προέβη σε ετήσια αξιολόγηση, στο πλαίσιο των περιοδικών της εκθέσεων που κάλυψαν επίσης και την Κύπρο, τη Μάλτα και την Τουρκία, της προόδου που πραγματοποιούν οι υποψήφιες χώρες σε ό,τι αφορά την πλήρωση των κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Η Επιτροπή, στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης 2000 [3], ανέπτυξε μεθοδολογία προς το σκοπό αυτό.

[3] Πρόγραμμα δράσης 2000: Για μια ισχυρότερη και ευρύτερη Ένωση, COM (97) 2000 τελικό. Βλέπε ειδικότερα το δεύτερο μέρος - η πρόκληση της διεύρυνσης : I. Αξιολόγηση βάσει των κριτηρίων ένταξης.

Στο πλαίσιο της μεθοδολογίας αυτής, στις περιοδικές εκθέσεις αξιολογείται η πρόοδος ανάλογα με το κατά πόσον πραγματικά θεσπίστηκαν ή εκτελέστηκαν η νομοθεσία και τα μέτρα. Η προσέγγιση αυτή διασφαλίζει ίση μεταχείριση για όλες τις υποψήφιες χώρες και καθιστά δυνατή την αντικειμενική αξιολόγηση της κατάστασης σε κάθε χώρα. Η πρόοδος σε ό,τι αφορά την πλήρωση εκάστου κριτηρίου αξιολογείται βάσει λεπτομερούς δελτίου ελέγχου, χάρις στο οποίο λαμβάνονται υπόψη οι ίδιες πτυχές για κάθε χώρα και το οποίο διασφαλίζει τη διαφάνεια της αξιολόγησης. Οι εκθέσεις βασίζονται σε, και ελέγχονται βάσει πολλών διαφορετικών πηγών, αρχίζοντας από τις πληροφορίες που παρέχουν οι ίδιες οι υποψήφιες χώρες, και πολλών άλλων πηγών, μεταξύ άλλων, εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αξιολογήσεις των κρατών μελών, ή εργασίες διεθνών οργανισμών και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Οι φετινές εκθέσεις περιέχουν και ορισμένα προσδοκώμενα στοιχεία.

Για να εκτιμηθεί ο βαθμός στον οποίο οι υποψήφιες χώρες πληρούν τα πολιτικά κριτήρια, η Επιτροπή παρέχει περιγραφή των διαφόρων θεσμών τους (Κοινοβούλιο, εκτελεστική και δικαστική εξουσία), επίσης δε εξετάζει πως ασκούνται στην πράξη τα διάφορα δικαιώματα και ελευθερίες. Σε ό,τι αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Επιτροπή αναλύει τον τρόπο με τον οποίο οι υποψήφιες χώρες τηρούν και εκτελούν τις διατάξεις των σημαντικότερων συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μεταξύ άλλων και πιο συγκεκριμένα, την ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών. Σε ό,τι αφορά το θέμα των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και της προστασίας των μειονοτήτων, η Επιτροπή δίδει ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή των διαφόρων αρχών που εξαγγέλλονται στη σύμβαση-πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων. Εξετάζονται επίσης τα μέτρα που λαμβάνουν οι χώρες για την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Τα οικονομικά κριτήρια συνίστανται σε δύο στοιχεία : ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς και ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης. Τα δύο αυτά στοιχεία εκτιμώνται με βάση μια σειρά επιμέρους κριτηρίων, τα οποία καθορίστηκαν στο πρόγραμμα δράσης 2000. Η ύπαρξη μιας λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς απαιτεί την ελευθέρωση των τιμών καθώς και των συναλλαγών καθώς και την εγκαθίδρυση έννομης τάξης, μεταξύ άλλων, δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, που μπορεί να επιβληθεί. Η μακροοικονομική σταθερότητα και συναίνεση σε ό,τι αφορά την οικονομική πολιτική, ενισχύει τις επιδόσεις της οικονομίας της αγοράς. Ένας καλά ανεπτυγμένος χρηματοπιστωτικός τομέας και η απουσία σημαντικών εμποδίων για την είσοδο στην αγορά και έξοδο από αυτήν, βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα της οικονομίας. Η ικανότητα αντίστασης στις ανταγωνιστικές πιέσεις και στις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης απαιτεί την ύπαρξη οικονομίας της αγοράς και σταθερού μακροοικονομικού πλαισίου. Επίσης απαιτεί επαρκές ανθρώπινο και υλικό κεφάλαιο, μεταξύ άλλων, υποδομές. Εξαρτάται από τον βαθμό στον οποίο η κυβερνητική πολιτική και νομοθεσία επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, από τον βαθμό ολοκλήρωσης του εμπορίου που επιτυγχάνει η χώρα με την Ένωση και από την αναλογία των μικρών επιχειρήσεων.

Η ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ιδιότητα μέλους απαιτεί την υιοθέτηση, εκτέλεση και επιβολή του κεκτημένου. Η Επιτροπή αναλύει, στο πλαίσιο των εκθέσεών της, για καθένα από τα 29 κεφάλαια του κεκτημένου, σε ποιο βαθμό έχουν ληφθεί τα αναγκαία νομοθετικά μέτρα για την εφαρμογή του κεκτημένου στο κεφάλαιο αυτό, και τι πρέπει να γίνει ακόμη ως προς αυτό. Επιπλέον, η Επιτροπή εκτιμά σε ποιο βαθμό κάθε υποψήφια χώρα έχει δημιουργήσει τις απαιτούμενες για την εφαρμογή του κεκτημένου διοικητικές δομές.

Οι περιοδικές εκθέσεις του τρέχοντος έτους παρουσιάζουν μια ευρύτερη προοπτική σε σχέση με αυτές των προηγούμενων ετών. Όχι μόνο αξιολογούν την πρόοδο που έχει πραγματοποιήσει κάθε υποψήφια χώρα, αλλά αξιολογούν και το βαθμό στον οποίο οι υποψήφιες χώρες θα πληρούν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης μέχρι την ένταξή τους, λαμβάνοντας υπόψη το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα για τη διεύρυνση που όρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Προς τούτο απαιτείται προσεκτική εξέταση της προόδου που επιτέλεσε κάθε χώρα κατά τα τελευταία έτη [4], της κατάστασης σε ό,τι αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων και του κατά πόσον οι χώρες πληρούν ικανοποιητικά τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Οι τελευταίες αυτές πτυχές είναι κατεξοχήν σημαντικές για την εκτίμηση της ικανότητάς τους να αναλάβουν τις υποχρεώσεις μέλους. Αναγκαίες προϋποθέσεις για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι μια χώρα είναι ικανή να εφαρμόσει το κεκτημένο κατά το χρόνο της ένταξης, είναι το κατά πόσον έχει ήδη τώρα εφαρμόσει σημαντικό μέρος του κεκτημένου στα διάφορα κεφάλαια, καθώς και μια θετική εξέλιξη κατά τα τελευταία έτη. Λαμβάνονται επίσης υπόψη οι πληροφορίες που διατίθενται στην Επιτροπή σε ό,τι αφορά τις υπό εξέλιξη προετοιμασίες, ιδίως στο πλαίσιο της διαδικασίας παρακολούθησης.

[4] Από τις γνώμες του 1997 για τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, από την περιοδική έκθεση 1998 για την Κύπρο και την Τουρκία, και από την ενημερωμένη γνώμη του 1999 για τη Μάλτα.

Στις περιοδικές εκθέσεις εντοπίζονται οι υποψήφιες χώρες οι οποίες πληρούν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος για την ένταξη. Επ' αυτών βασίζονται οι συστάσεις της Επιτροπής για τον τερματισμό των διαπραγματεύσεων με τις χώρες αυτές στο τέλος του 2002. Για όλες τις χώρες, οι εκθέσεις προσδιορίζουν τους τομείς όπου απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες ή στους οποίους πρέπει να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις.

1.5. Ενίσχυση της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας

Η Επιτροπή δίδει ύψιστη σημασία στη διασφάλιση ότι οι υποψήφιες χώρες θα ενισχύσουν περαιτέρω την διοικητική και δικαστική τους ικανότητα. Τούτο αποτελεί ουσιώδη προϋπόθεση για τη δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, η οποία είναι απαραίτητη για κάθε μέλος. Στις γνώμες του 1997 και τις επακόλουθες περιοδικές εκθέσεις της, η Επιτροπή παρακολούθησε προσεκτικά την πρόοδο που πραγματοποίησε εκάστη χώρα στο θέμα αυτό. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 προγραμματίστηκε η χορήγηση σημαντικής προενταξιακής κοινοτικής βοήθειας για να υποστηριχθούν οι προσπάθειες των υποψηφίων χωρών σε ό,τι αφορά τη δημιουργία και ενίσχυση των διοικητικών και δικαστικών τους δομών.

Η Επιτροπή, όπως ανήγγειλε στο έγγραφο στρατηγικής για τη διεύρυνση το 2001, Για μια επιτυχή διεύρυνση, ετοίμασε, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2002, από κοινού με κάθε διαπραγματευόμενη χώρα, ένα σχέδιο δράσης για την ενίσχυση της διοικητικής και δικαστικής της ικανότητας. Βασιζόμενα στις προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για τις προτεραιότητες το 2002, τα σχέδια δράσης προσδιορίζουν τα συγκεκριμένα μέτρα τα οποία εναπομένει να ληφθούν για κάθε χώρα, ώστε να επιτευχθεί το κατάλληλο επίπεδο διοικητικής ικανότητας, μέχρι το χρόνο της ένταξης.

Τα σχέδια δράσης εντοπίζουν επικεντρωμένη βοήθεια που απαιτείται για να υποστηριχθούν οι προσπάθειες των χωρών. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή συγκέντρωσε επιπρόσθετη χρηματοδοτική βοήθεια ανερχόμενη σε 250 εκατ. EUR το 2002, προς υποστήριξη των προσπαθειών αυτών, με αποτέλεσμα, η συνολική κοινοτική στήριξη προς ενίσχυση της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας των διαπραγματευόμενων χωρών να ανέλθει, το 2002, σε περίπου 1 δισεκατ. EUR.

Στα σχέδια δράσης σημειώνονται οι σχετικές δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στις διαπραγματεύσεις και κάθε ενδεχόμενη επιπρόσθετη δράση παρακολούθησης, ιδίως επανεξετάσεις από ομολόγους, που είναι δυνατόν να απαιτηθούν σε ορισμένους τομείς για να εκτιμηθούν οι προετοιμασίες εκάστης χώρας. Και οι 12 διαπραγματευόμενες χώρες αποτέλεσαν αντικείμενο επανεξετάσεων από ομολόγους, εκάστη σε διαφορετικό βαθμό. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 205 επανεξετάσεις από ομολόγους μέσω της υπηρεσίας ενημέρωσης για την τεχνική βοήθεια (TAIEX) σε 17 τομείς με την κινητοποίηση άνω των 800 πραγματογνωμόνων (λεπτομέρειες στο Παράρτημα 5). Ορισμένες επανεξετάσεις από ομολόγους στον τομέα του χρηματοοικονομικού ελέγχου, διοργανώθηκαν μέσω της στήριξης στη βελτίωση της διακυβέρνησης και διαχείρισης (SIGMA), ενώ οι ίδιες οι υπηρεσίες της Επιτροπής ανέλαβαν σειρά δράσεων παρακολούθησης σε άλλους τομείς. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002, πραγματοποιήθηκε ειδική επανεξέταση από ομολόγους για την πυρηνική ασφάλεια, υπό την αιγίδα του Συμβουλίου, η οποία κατάληξε σε μια έκθεση γα την κατάσταση προόδου, τον Ιούνιο 2002.

Σημαντικό στοιχείο κατά την πραγματοποίηση επανεξετάσεων από ομολόγους αποτελεί η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ πραγματογνωμόνων προερχόμενων από ισοδύναμους φορείς στις υποψήφιες χώρες και στα κράτη μέλη. Οι εκθέσεις στις οποίες καταλήγουν οι επανεξετάσεις από ομολόγους, οι οποίες διατέθηκαν στις υποψήφιες χώρες και στα κράτη μέλη, συνέβαλαν στην ανάλυση της Επιτροπής η οποία περιέχεται στις περιοδικές εκθέσεις. Τα αποτελέσματα των επανεξετάσεων από ομολόγους θα χρησιμοποιηθούν από τις υποψήφιες χώρες για να εντοπίσουν τις περαιτέρω αναγκαίες ενέργειες. Επίσης θα συμβάλουν στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων βοήθειας των ομολόγων για τις υποψήφιες χώρες, για την ανταλλαγή της βέλτιστης πρακτικής, κατά την περίοδο που εκτείνεται μέχρι την ένταξη τους και μετά από αυτήν.

Τα σχέδια δράσης έδωσαν νέα ώθηση στις προσπάθειες των υποψηφίων χωρών για την ενίσχυση της διοικητικής και δικαστικής τους ικανότητας. Συνολικά, εφαρμόζονται σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Είναι σημαντικό να συνεχίσουν οι υποψήφιες χώρες να καταβάλουν συνεχείς προσπάθειες για την εφαρμογή των σχεδίων δράσης.

1.6. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις

1.6.1. Κατάσταση προόδου

Έχουν προχωρήσει ικανοποιητικά οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Έξι χώρες διεξάγουν διαπραγματεύσεις από το 1998 (Κύπρος, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβενία) και άλλες έξι χώρες ξεκίνησαν τις διαπραγματεύσεις στις αρχές του 2000 (Βουλγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Ρουμανία και Σλοβακία). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας, το Δεκέμβριο του 2000, αποφάσισε σχετικά με έναν χάρτη πορείας των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, στον οποίο ορίζεται χρονοδιάγραμμα βάσει του οποίου η Ένωση θα ορίσει τη θέση της σε ό,τι αφορά τα διαπραγματευτικά κεφάλαια που εκκρεμούν. Ο χάρτης πορείας ήταν ιδιαίτερα χρήσιμος για την προώθηση των διαπραγματεύσεων, βοηθώντας όλες τις πλευρές να ακολουθήσουν ένα ρεαλιστικό σχέδιο. Η Ένωση καθόρισε κοινές θέσεις σύμφωνες με το χάρη πορείας, που οδήγησαν στο προσωρινό κλείσιμο σημαντικού αριθμού κεφαλαίων. Η κατάσταση προόδου των διαπραγματεύσεων εκτίθεται στο Παράρτημα 6.

1.6.2. Δεσμεύσεις

Το προσωρινό κλείσιμο κεφαλαίου εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το κατά πόσον η Ένωση δέχεται την αξιοπιστία των δεσμεύσεων που αναλαμβάνουν οι υποψήφιες χώρες. Εν γένει, τούτο βασίζεται στα κύρια σημεία του κεκτημένου που έχουν ήδη μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να διασφαλίσουν ότι τηρούν όλες τις δεσμεύσεις τους όπως προγραμματίστηκαν. Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά την εκτέλεση των δεσμεύσεων αυτών, ιδίως μέσω εκθέσεων παρακολούθησης και σχεδίων δράσης για τη διοικητική και δικαστική ικανότητα. Μέχρι σήμερα οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις έχουν εκτελεστεί σε μεγάλο βαθμό σύμφωνα με τα προβλεφθέντα. σε λίγες περιπτώσεις όπου προέκυψαν προβλήματα ή καθυστερήσεις, ευρέθησαν λύσεις και δεν χρειάστηκε να συστήσει η Επιτροπή το εκ νέου άνοιγμα κάποιου κεφαλαίου.

Η αξιολόγηση που έγινε στις φετινές περιοδικές εκθέσεις επιβεβαιώνει ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι υποψήφιες χώρες εν γένει τηρούν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν κατά τις διαπραγματεύσεις. Στην περίπτωση που οι δεσμεύσεις αφορούν μέτρα που πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι το χρόνο της ένταξης, η εκτίμηση της Επιτροπής βασίζεται στη σχετική προπαρασκευαστική διαδικασία. Στις εκθέσεις προσδιορίζονται ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες οι υποψήφιες χώρες αντιμετωπίζουν προβλήματα σε ό,τι αφορά την εκπλήρωση των δεσμεύσεών τους. Πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις που αφορούν τη γεωργία, το περιβάλλον και την αλιεία. Στις περιπτώσεις αυτές, οι υποψήφιοι θα πρέπει να προβούν στην αναγκαία διορθωτική ενέργεια για να διασφαλίσουν την πλήρη τήρηση των δεσμεύσεων.

1.6.3. Μεταβατικές ρυθμίσεις

Ενώ οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις βασίζονται στην αρχή σύμφωνα με την οποία οι υποψήφιες χώρες εφαρμόζουν αποτελεσματικά το κεκτημένο κατά την ένταξη, ωστόσο συμφωνήθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις επαρκώς δικαιολογημένα μεταβατικά μέτρα, σύμφωνα με τις αρχές που προβλέπονται για τα μεταβατικά μέτρα. Σύμφωνα με τις αρχές αυτές, κάθε μεταβατικό μέτρο πρέπει να είναι περιορισμένου χρόνου και πεδίου και να συνοδεύεται από σχέδιο στο οποίο ορίζονται με σαφήνεια τα στάδια για την εφαρμογή του κεκτημένου. Επιπλέον, τα μεταβατικά μέτρα δεν πρέπει να συνεπάγονται την τροποποίηση των κανόνων και πολιτικών της Ένωσης, ούτε να διαταράσσουν την ορθή τους λειτουργία ή να οδηγούν σε σημαντικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τα μεταβατικά μέτρα συμφωνήθηκαν κατόπιν αιτήματος των υποψηφίων χωρών (μέχρι τώρα έγιναν δεκτά περίπου 190 αιτήματα) και της Ένωσης (μέχρι τώρα έγιναν δεκτά περίπου 28 αιτήματα). Το πεδίο των μέτρων αυτών ποικίλλει ανάλογα με τον τομέα και τη χώρα.

Τα μεταβατικά μέτρα που ζήτησαν οι υποψήφιες χώρες συμφωνήθηκαν, για παράδειγμα, σε τομείς όπου για την αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου, απαιτούνται σημαντικές προηγούμενες οικονομικές επενδύσεις. Για παράδειγμα, κατασκευή εγκαταστάσεων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων σε δήμους και κοινότητες ή σύσταση αποθεμάτων πετρελαίου έκτακτης ανάγκης. Στις περιπτώσεις αυτές, συμφωνήθηκαν επενδυτικά σχέδια και λεπτομερείς στρατηγικές για τη βαθμιαία συμμόρφωση προς το κεκτημένο. Επίσης, περιορίστηκε προσωρινά η ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων από τα σημερινά κράτη μέλη προς τα νέα κράτη μέλη, με στόχο την αγορά γης και δευτερεύουσας κατοικίας.

Κατόπιν αιτήματος της Ένωσης, συμφωνήθηκαν λίγες μεν, αλλά καλά καθορισμένες και περιορισμένες μεταβατικές ρυθμίσεις, σε απάντηση των παρατηρούμενων περιφερειακών ή τομεακών διαταράξεων που προκαλεί η πλήρης εφαρμογή του κεκτημένου στη διευρυμένη Ένωση. Περιορίστηκε προσωρινά η ελεύθερη κυκλοφορία εργαζόμενων από τα νέα προς τα σημερινά κράτη μέλη, ενισχύθηκε η προστασία των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας για τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα κοινοτικά εμπορικά σήματα από την ΕΕ και περιορίστηκε προσωρινά η πρόσβαση στις εθνικές αγορές οδικών μεταφορών (ενδομεταφορές) μεταξύ των σημερινών και ορισμένων νέων κρατών μελών.

2. ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΕ ΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΜΕΛΟΥΣ

2.1. Πολιτικά κριτήρια

2.1.1. Συνολική εξέλιξη

Η Επιτροπή, στις γνώμες της του 1997 και τις επακόλουθες περιοδικές εκθέσεις, αξιολόγησε την πρόοδο των υποψηφίων χωρών σε ό,τι αφορά την πλήρωση των πολιτικών κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Από το 1999, η Επιτροπή θεώρησε ότι όλες οι συμμετέχουσες στις διαπραγματεύσεις υποψήφιες χώρες πληρούν τα κριτήρια αυτά. Κατά την τελευταία πενταετία, ήταν σημαντική η πρόοδος σε ό,τι αφορά την σταθεροποίηση και εμβάθυνση της δημοκρατίας και το σεβασμό του κράτους δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων.

Κατά το παρελθόν έτος, επιβεβαιώθηκε η λειτουργία των δημοκρατικών συστημάτων διακυβέρνησης στις υποψήφιες χώρες. Σε αρκετές χώρες πραγματοποιήθηκαν εθνικές ή τοπικές εκλογές, οι οποίες ήταν ελεύθερες και δίκαιες.

Συνεχίστηκε το έργο για τη σταθεροποίηση και τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης. Τώρα πλέον έχει εγκαθιδρυθεί το νομικό πλαίσιο για τις δημόσιες υπηρεσίες σε όλες τις υποψήφιες χώρες, και αποτελεί πλέον κανόνα η εκπαίδευση των δημοσίων υπαλλήλων. Αρκετές χώρες έχουν προχωρήσει σε ό,τι αφορά τη σύνταξη κωδίκων συμπεριφοράς, τις σαφείς διακρίσεις μεταξύ πολιτικών και διοικητικών αρμοδιοτήτων, και τη θέσπιση νομοθεσίας για την πρόσβαση στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα.

Οι περισσότερες χώρες έχουν προοδεύσει σε ό,τι αφορά τη μεταρρύθμιση και ενίσχυση του δικαστικού τους συστήματος, που είναι νευραλγικής σημασίας παράγοντας για τη διασφάλιση του σεβασμού του κράτους δικαίου και της αποτελεσματικής επιβολής του κεκτημένου. Έγιναν αποφασιστικά βήματα στις περισσότερες χώρες σε ό,τι αφορά τη θέσπιση της βασικής νομοθεσίας, την ενίσχυση των ανθρώπινων πόρων και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Σε πολλές χώρες, σημειώθηκε πρόοδος σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη και ενίσχυση μηχανισμών που διασφαλίζουν τη δέουσα επιβολή των αποφάσεων των δικαστηρίων, και σε ό,τι αφορά τη βελτιωμένη πρόσβαση των πολιτών στη δικαιοσύνη. Στις περισσότερες χώρες, πραγματοποιήθηκε περαιτέρω πρόοδος σε ό,τι αφορά το χειρισμό του προβλήματος της καθυστέρησης των δικαστικών υποθέσεων. Χρειάζεται να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την περαιτέρω σταθεροποίηση των μεταρρυθμίσεων στον τομέα αυτό.

Επετεύχθη πρόοδος σε ό,τι αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς, της απάτης και του οικονομικού εγκλήματος, ωστόσο το θέμα αυτό εξακολουθεί να εγείρει ανησυχίες. Στις περισσότερες χώρες υφίστανται πλέον στρατηγικές κατά της διαφθοράς και έχουν περαιτέρω ενισχυθεί οι φορείς καταστολής της διαφθοράς. Περαιτέρω πρόοδος πραγματοποιήθηκε σε ό,τι αφορά τη νομοθεσία, μεταξύ άλλων, και σε τομείς όπως οι κρατικές προμήθειες και η χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων, και καταβλήθηκαν σημαντικές προσπάθειες για την ευαισθητοποίηση. Σε αρκετές χώρες, υπάρχουν ενδείξεις ότι το κοινό αποκτά μεγαλύτερη συνείδηση των κινδύνων που ενέχει η διαφθορά για την οικονομία και την κοινωνία στο σύνολό τους. Οι παρατηρούμενες ενθαρρυντικές εξελίξεις σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια, την υπευθυνότητα και αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης παρατηρούνται και στο χώρο αυτό. Πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες.

Σε ορισμένες χώρες ανελήφθησαν περαιτέρω ενέργειες για την ενίσχυση του νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου προς διασφάλιση της ισότητας των φύλων. Ορισμένες χώρες προέβησαν επίσης σε περαιτέρω ενέργειες ώστε να συνδράμουν τα θύματα οικιακής βίας. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών.

Σε όλες τις χώρες με σημαντικές κοινότητες Αθίγγανων (Ρομ), σημειώθηκε πρόοδος σε ό,τι αφορά την εφαρμογή εθνικών σχεδίων δράσης για τη βελτίωση της δυσχερούς κατάστασης που αντιμετωπίζουν τα μέλη των κοινοτήτων αυτών. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για να διασφαλιστεί η συνεχής εκτέλεση των διαφόρων σχεδίων δράσεων με βιώσιμο τρόπο, σε στενή συνεργασία με τους εκπροσώπους των Αθίγγανων. Η θέσπιση και έγκαιρη εφαρμογή πλήρους νομοθεσίας κατά των διακρίσεων, σύμφωνα με το κοινοτικό κεκτημένο κατά των διακρίσεων, συνιστά σημαντικό βήμα προόδου, το οποίο επί του παρόντος απουσιάζει.

Σημειώνονται περαιτέρω θετικές εξελίξεις σε ό,τι αφορά την προστασία των μειονοτήτων. Στην Εσθονία και τη Λετονία, συνεχίστηκε η πρόοδος για την ενσωμάτωση πολιτών χωρίς υπηκοότητα. Σε αρκετές χώρες, ενισχύθηκε περαιτέρω το νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των μειονοτήτων. Στη Βουλγαρία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία τα μέλη των μειονοτικών κοινοτήτων εξακολούθησαν να παίζουν σημαντικό ρόλο στον εθνικό πολιτικό βίο.

Κατά τα παρελθόντα έτη, η Επιτροπή τόνισε το πρόβλημα των ιδρυμάτων παιδικής φροντίδας στη Ρουμανία. Αρχίζουν να αποφέρουν καρπούς τα νομοθετικά, διοικητικά και οικονομικά μέτρα που έλαβαν οι ρουμανικές αρχές. Μειώθηκε ο αριθμός των παιδιών που τοποθετούνται στα ιδρύματα αυτά και βελτιώθηκαν οι συνθήκες. Πρέπει να διατηρηθούν οι προσπάθειες αυτές.

2.1.2. Συμπεράσματα

Όλες οι επί του παρόντος διαπραγματευόμενες χώρες εξακολουθούν να πληρούν τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Τούτο επιβεβαιώθηκε κατά το παρελθόν έτος.

Η πρόοδος και η κατάσταση της Τουρκίας σε ό,τι αφορά τα πολιτικά κριτήρια παρατίθεται κατωτέρω στο τμήμα 5.

Τα συμπεράσματα έκαστης περιοδικής έκθεσης περιέχονται στο Παράρτημα 1. Ο κατάλογος των συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα που επικύρωσαν υποψήφιες χώρες παρατίθεται στο Παράρτημα 3.

2.2. Οικονομικά κριτήρια

2.2.1. Συνολική εξέλιξη

Οι αξιολογήσεις των φετινών περιοδικών εκθέσεων σε ότι αφορά την πρόοδο των υποψηφίων χωρών για την πλήρωση των οικονομικών κριτηρίων της Κοπεγχάγης, παρέχουν μια ευρύτερη εικόνα σε σχέση με αυτές των προηγούμενων ετών. Παρουσιάζουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις προηγούμενες τακτικές εκθέσεις και καταγράφουν τις επιτυχίες σε ό,τι αφορά την πλήρωση των κριτηρίων αυτών για την περίοδο μετά το 1997, έτος κατά το οποίο η Επιτροπή συνέταξε τη γνώμη της για τις περισσότερες υποψήφιες χώρες. Περίληψη των κυρίων εξελίξεων παρατίθεται κατωτέρω και στο Παράρτημα 7 παρουσιάζονται επιλεγέντες οικονομικοί δείκτες ανά χώρα.

Κατά την περίοδο 1997-2001, οι περισσότερες υποψήφιες χώρες παρουσιάζουν μέσο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, 2,6% που υπερβαίνει το μέσο όρο της ΕΕ. Η συνολική επιβράδυνση η οποία άρχισε στις αρχές του 2000, επηρέασε και την ΕΕ και, μαζί με αυτήν, τις υποψήφιες χώρες. Έτσι, η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε σε αρκετές υποψήφιες χώρες το 2001, όμως, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002, παρέμεινε σχετικά σταθερή η συνολική οικονομική ανάπτυξη. Το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ, μετρούμενο σε επίπεδο αγοραστικής δύναμης, κατά μέσο όρο για τις 10 υπό μετάβαση οικονομίες, έφθασε το 39,3% του μέσου όρου της ΕΕ το 2001, από 38,5% το έτος 2000. Κατά την πενταετία αυτή, οι περισσότερες υποψήφιες χώρες κάλυψαν κάπως τη διαφορά.

Οι υποψήφιες χώρες εξακολούθησαν να προσαρμόζουν τις παραγωγικές τους δομές. Κατά την περίοδο αυτή, μειώθηκε το μερίδιο του γεωργικού τομέα στο ΑΕγχΠ, και αυξήθηκε περαιτέρω αυτό του τομέα των υπηρεσιών, ωστόσο δεν έφθασε στα επίπεδα της ΕΕ.

Στις περισσότερες υποψήφιες χώρες, ο πληθωρισμός ακολούθησε πτωτική τάση κατά την περίοδο αυτή. Αυτή η πτωτική τάση συνεχίστηκε το 2001, με μονοψήφια ποσοστά πληθωρισμού στις περισσότερες χώρες. Κατά την τελευταία πενταετία, οι περισσότερες υποψήφιες χώρες ίδρυσαν ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα και πολλές εξ αυτών χάραξαν στρατηγικές με επίκεντρο τον πληθωρισμό και στόχο τη σταθερότητα των τιμών.

Κατά μέσο όρο για όλες τις υποψήφιες χώρες, η περίοδος χαρακτηρίστηκε από πτώση της απασχόλησης, ιδίως εξαιτίας της υπό εξέλιξη αναδιάρθρωσης των εγχώριων βιομηχανιών και εν μέρει, λόγω κάποιων διαρθρωτικών ελλείψεων στις αγορές εργασίας. Σε πολλές χώρες εξακολουθούν να είναι υψηλά τα ποσοστά ανεργίας. Το 2002, φαίνεται ότι σε αρκετές χώρες τερματίζεται η περίοδος πτώσης της απασχόλησης και σημειώνεται αύξηση αυτής.

Κατά την περίοδο αυτή, όλες οι υποψήφιες χώρες καταγράφουν δημόσια ελλείμματα. Το 2001, ο μέσος όρος ελλείμματος για τις 10 χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αυξήθηκε από 3,2% σε 3,8%, αποτέλεσμα της οικονομικής επιβράδυνσης, της χαλάρωσης της φορολογικής πολιτικής, των μη επαναλαμβανόμενων και συναφών με τη μετάβαση δαπανών και της καλύτερης μέτρησης.

Κατά την εν λόγω περίοδο, το εμπορικό έλλειμμα και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών παρέμειναν σχετικά υψηλά στις περισσότερες χώρες, ωστόσο παραμένουν σε βιώσιμα επίπεδα. Οι περισσότερες χώρες ήταν σε θέση να προσελκύσουν επαρκείς εισροές ξένων άμεσων επενδύσεων για τη χρηματοδότηση των εν λόγω ελλειμμάτων. Εν γένει, το εμπορικό έλλειμμα και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών βελτιώθηκαν κάπως το 2001.

Η ιδιωτικοποίηση της οικονομίας σημείωσε εντυπωσιακή πρόοδο από το 1997, φθάνοντας σε επίπεδα παρόμοια με αυτά της ΕΕ, ωστόσο απαιτούνται προσπάθειες για ολοκληρωθεί η αναδιάρθρωση σε σειρά τομέων.

Ενισχύθηκε η χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση. Σχεδόν όλες οι χώρες διαθέτουν τώρα πλέον έναν αποτελεσματικό και σταθερό τραπεζικό τομέα. Ο μέσος όρος του εγχώριου τραπεζικού δανεισμού στις υπό μετάβαση οικονομίες, προς τον ιδιωτικό τομέα, παραμένει χαμηλός, περίπου στο 27% του ΑΕγχΠ το 2001.

Οι συνθήκες εισόδου στην αγορά, και εξόδου από αυτήν, προσεγγίζουν επαρκή επίπεδα αποτελεσματικότητας και νομικής ασφάλειας. Έχουν πλέον εδραιωθεί τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και σημαντική πρόοδος έχει πραγματοποιηθεί σε ό,τι αφορά τη νομοθεσία και τις διαδικασίες πτωχεύσεων. Ωστόσο, στις περισσότερες χώρες, χρειάζεται να ενισχυθεί περαιτέρω η εφαρμογή του νομικού πλαισίου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο κύριος εμπορικός εταίρος και ξένος επενδυτής για όλες τις υποψήφιες χώρες. Έχει επιτευχθεί υψηλός βαθμός οικονομικής ολοκλήρωσης των υποψηφίων χωρών με την ΕΕ.

2.2.2. Συμπεράσματα

Η πρόοδος εκάστης χώρας εκτιμήθηκε σύμφωνα με τα επιμέρους κριτήρια των οικονομικών κριτηρίων της Κοπεγχάγης - η ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς και η ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

Λαμβάνοντας από κοινού τα δύο επιμέρους κριτήρια, επαναλαμβάνεται ότι η Κύπρος και Μάλτα διαθέτουν λειτουργούσες οικονομίες αγοράς και θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταπεξέλθουν στην ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς στην Ένωση.

Παρομοίως, η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία και Σλοβακική Δημοκρατία και η Σλοβενία έχουν λειτουργούσες οικονομίες της αγοράς, σύμφωνα με τα προηγούμενα συμπεράσματα. Σύμφωνα με τις φετινές εκτιμήσεις, οι χώρες αυτές πραγματοποίησαν περαιτέρω και ικανοποιητική πρόοδο σε ό,τι αφορά την μακροοικονομική σταθεροποίηση και την οικονομική μεταρρύθμιση, και η συνέχιση της πορείας των υπό εξέλιξη μεταρρυθμίσεων θα τους επιτρέψει να ανταπεξέλθουν στις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

Επομένως, λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις που πρέπει να πληρούν μέχρι τον χρόνο της ένταξης αυτές οι δέκα χώρες, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πληρούν τα οικονομικά κριτήρια της Κοπεγχάγης εντός του προβλεπόμενου για την ένταξη χρονοδιαγράμματος. Τα συμπεράσματα των περιοδικών εκθέσεων εντοπίζουν σημαντικούς τομείς στους οποίους θα πρέπει ακόμη να επέλθουν βελτιώσεις σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της οικονομίας της αγοράς ή την ανταγωνιστικότητα στην Ένωση. Δεν πρόκειται για περιοριστική απαρίθμηση των τομέων, ωστόσο πρόκειται για τομείς δράσης με προτεραιότητα.

Αφού αρχικά θεωρήθηκε ότι η Βουλγαρία είχε σχεδόν επιτύχει μια λειτουργούσα οικονομία της αγοράς, η φετινή περιοδική έκθεση, για πρώτη φορά, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Βουλγαρία διαθέτει όντως μια λειτουργούσα οικονομία αγοράς. Υπό τον όρο ότι θα συνεχίσει την εφαρμογή του μεταρρυθμιστικού της προγράμματος για την εξάλειψη των δυσχερειών που εναπομένουν, θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει στην ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, μεσοπρόθεσμα.

Η Ρουμανία συνέχισε να προοδεύει προς την επίτευξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς και έχουν βελτιωθεί οι σχετικές προοπτικές. Με τη βιώσιμη και πλήρη εφαρμογή των σχεδιαζόμενων μέτρων καθώς και με την ολοκλήρωση του προγράμματος των μεταρρυθμίσεων, η Ρουμανία θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την ανταγωνιστική πίεση και στις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, μεσοπρόθεσμα.

Η Τουρκία έχει προοδεύσει σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της οικονομίας αγοράς, η οποία θα είναι περισσότερο ικανή να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, όμως εξακολουθεί να υφίσταται τις συνέπειες δύο εξαιρετικά αποσταθεροποιητικών οικονομικών κρίσεων.

Τα συμπεράσματα εκάστης περιοδικής έκθεσης περιέχονται στο Παράρτημα 1.

2.3. Λοιπές υποχρεώσεις του μέλους (μεταξύ άλλων, διοικητική ικανότητα)

2.3.1. Συνολικές εξελίξεις

Η εκτίμηση των εξελίξεων στο πλαίσιο των φετινών περιοδικών εκθέσεων, σε ό,τι αφορά τα κριτήρια της Κοπεγχάγης για το κεκτημένο, παρουσιάζουν επίσης μια ευρύτερη εικόνα σε σχέση με αυτές των προηγουμένων ετών. Οι φετινές εκθέσεις, εκτός από την αξιολόγηση της προόδου που πραγματοποίησε κάθε υποψήφια χώρα από πέρσι, εξετάζουν την πρόοδο που επέτυχε κάθε χώρα από τις γνώμες του 1997 (από την περιοδική έκθεση του 1998 για την Κύπρο και την Τουρκία, και από την ενημέρωση της γνώμης για την Μάλτα το 1999), την κατάσταση σε ό,τι αφορά την εκπλήρωση των δεσμεύσεων που ανέλαβαν κατά τις διαπραγματεύσεις και τον βαθμό ευθυγράμμισης και εφαρμογής του κεκτημένου. Επειδή το κεκτημένο εξελίχθηκε σημαντικά τα τελευταία τρία έως πέντε έτη, εκτιμήθηκε επίσης η πρόοδος κατά την περίοδο αυτή, σε ό,τι αφορά το νέο κεκτημένο που υιοθέτησε η Ένωση. Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πληροφορίες που είναι διαθέσιμες στην Επιτροπή σχετικά με τις συναφείς υπό εξέλιξη προετοιμασίες και τα λεπτομερή σχέδια εφαρμογής.

Οι εκθέσεις δείχνουν, στο σύνολό τους, ότι οι υποψήφιες χώρες έχουν εν γένει επιτύχει υψηλό βαθμό ευθυγράμμισης σε πολλούς τομείς, λόγω της σημαντικής προόδου σε ό,τι αφορά τη μεταφορά του κεκτημένου κατά τα τελευταία έτη. Επίσης, πραγματοποιήθηκε σταθερά πρόοδος σε ό,τι αφορά τη δημιουργία διοικητικών και δικαστικών δομών που απαιτούνται για την εφαρμογή και επιβολή του κεκτημένου και οι περισσότερες χώρες έχουν σημαντικά προοδεύσει σε ό,τι αφορά τη δημιουργία της κατάλληλης διοικητικής ικανότητας σε σημαντικό αριθμό τομέων. Επιπλέον, εκπληρώνονται εν γένει οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.

Ήδη το κεκτημένο εφαρμόζεται σε σειρά τομέων. Σε άλλους τομείς, χρειάζεται ακόμη να ολοκληρωθεί η ευθυγράμμιση με το κεκτημένο και πρέπει να ολοκληρωθεί η δημιουργία της αναγκαίας διοικητικής ικανότητας ενόψει της ένταξης. Η συνέχιση των προσπαθειών που καταβάλλουν οι χώρες σύμφωνα με τις δεσμεύσεις ή απαιτήσεις που συμφωνήθηκαν στις διαπραγματεύσεις, θα τις διευκολύνουν να αναλάβουν τις υποχρεώσεις του μέλους στους τομείς αυτούς, εντός του προβλεπόμενου για τη διεύρυνση χρονοδιαγράμματος.

Για παράδειγμα, στον τομέα της εσωτερικής αγοράς, πραγματοποιήθηκε σημαντική πρόοδος και οι περισσότερες χώρες έχουν πλέον επιτύχει ένα εύλογο επίπεδο ευθυγράμμισης και εφαρμογής του κεκτημένου. Είναι ικανοποιητική η πρόοδος ιδίως σε ό,τι αφορά την τυποποίηση και την πιστοποίηση, και στις περισσότερες χώρες έχει ήδη θεσπιστεί νομοθεσία πλαίσιο και έχουν δημιουργηθεί οι βασικές υποδομές. Εν γένει, έχει προοδεύσει ικανοποιητικά η μεταφορά του κεκτημένου στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, ιδίως στην τραπεζική νομοθεσία. Έχει σχεδόν ολοκληρωθεί στις περισσότερες χώρες η ελευθέρωση της κυκλοφορίας κεφαλαίων σύμφωνα με το κεκτημένο.

Χρειάζεται να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας σε τομείς όπως επιτήρηση της αγοράς και ασφάλεια τροφίμων. Στις κρατικές προμήθειες, πρέπει να ολοκληρωθεί η μεταφορά στη νομοθεσία και να ενισχυθούν οι δομές επιβολής. Πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στο θέμα της αμοιβαίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων, όπου η νομοθετική ευθυγράμμιση σε ότι αφορά τα επαγγέλματα στον τομέα της υγείας χρειάζεται ακόμη να ολοκληρωθεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρειάζεται να προσαρμοστούν στις κοινοτικές απαιτήσεις οι κύκλοι σπουδών και η κατάρτιση. Επίσης, πρέπει να δοθεί προσοχή στην ορθή εφαρμογή των οδηγιών για τη νομιμοποίηση προσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της νομοθεσίας για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, και ειδικότερα, στην ανεξαρτησία των εποπτικών αρχών. Αν και προχωρεί ικανοποιητικά η μεταφορά των δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, μπορεί ωστόσο να βελτιωθεί περαιτέρω η επιβολή της νομοθεσίας.

Στον τομέα του ανταγωνισμού, η νομοθεσία κατά των μονοπωλίων ήδη ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με το κεκτημένο στις περισσότερες χώρες, ωστόσο πρέπει να δίδεται συνεχής προσοχή για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή των κανόνων. Σε ό,τι αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, τα ισχύοντα σε σειρά χωρών ασυμβίβαστα συστήματα ενισχύσεων, συχνά με τη μορφή φορολογικών κινήτρων, πρέπει να ευθυγραμμιστούν με το κεκτημένο και πρέπει να εξελιχθεί η σχετική κατάσταση σε ό,τι αφορά την επιβολή στις χώρες αυτές. Επιπλέον, ορισμένες χώρες χρειάζεται ακόμη να βελτιώσουν τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων σε ορισμένους ευαίσθητους τομείς, όπως στον ναυπηγικό και στον τομέα του χάλυβα, όπου πρέπει, ειδικότερα, να εφαρμοστούν σχέδια αναδιάρθρωσης.

Στον τομέα της πολιτικής καταναλωτών, όπου εν γένει έχει προχωρήσει η νομοθετική ευθυγράμμιση, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για την ολοκλήρωση της μεταφοράς σε εθνικό επίπεδο και της εφαρμογής της νομοθεσίας. Με την αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου διασφαλίζεται ότι τα προϊόντα στη διευρυμένη εσωτερική αγορά είναι ασφαλή και ότι προστατεύονται τα δικαιώματα των καταναλωτών.

Στον τομέα του περιβάλλοντος, εκτός από την οριστικοποίηση της μεταφοράς του κεκτημένου στην εσωτερική νομοθεσία, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να εστιάσουν τις προσπάθειές τους στην ενίσχυση της συνολικής διοικητικής ικανότητας που διαθέτουν για την εφαρμογή του, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων και τη βιομηχανική ρύπανση. Σε ότι αφορά σειρά ζητημάτων, πρέπει να εξασφαλισθεί η πρόβλεψη των αναγκαίων χρηματοδοτικών μέσων.

Στον τομέα των μεταφορών, στις περισσότερες υποψήφιες χώρες προοδεύει συνεχώς η νομοθετική ευθυγράμμιση, ενώ εκκρεμεί η εθνική εισαγωγική νομοθεσία. Ωστόσο, ορισμένες υποψήφιες χώρες χρειάζεται ακόμη να ολοκληρώσουν την ευθυγράμμιση και να μεταρρυθμίσουν τον σιδηροδρομικό τομέα. Άλλες χώρες χρειάζεται να πραγματοποιήσουν ακόμη σημαντική πρόοδο στον τομέα των θαλασσίων μεταφορών. Πρέπει να ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα σε όλους τους τομείς για την αυστηρή επιβολή του κεκτημένου, ιδίως στον τομέα των οδικών μεταφορών (μεταξύ άλλων, το κοινωνικό κεκτημένο) και της θαλάσσιας ασφάλειας. Παρομοίως, σειρά χωρών χρειάζεται να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για να συμμορφωθούν με το κεκτημένο σε ότι αφορά την θαλάσσια ασφάλεια. Το διευρυμένο διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών θα απαιτήσει ουσιαστικές επενδύσεις κατά την επόμενη δεκαετία.

Στον τομέα της ενέργειας, ορισμένες χώρες χρειάζεται να ολοκληρώσουν τις επιπρόσθετες απαιτήσεις που προκύπτουν από την αναγκαία νομοθεσία για την εσωτερική αγορά ενέργειας. Αυτό είναι επίσης σημαντικό ενόψει του επερχόμενου κεκτημένου. Οι περισσότερες χώρες πρέπει να ενισχύσουν τη διοικητική τους ικανότητα. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι συστάσεις της έκθεσης του Συμβουλίου σχετικά με την "Πυρηνική ασφάλεια στο πλαίσιο της διεύρυνσης". Ειδικότερα, ορισμένες χώρες πρέπει να εξακολουθήσουν τις προσπάθειές τους για την ενίσχυση των αρχών που έχουν την ευθύνη για την πυρηνική ασφάλεια. Δύο υποψήφιες χώρες ανέλαβαν σοβαρές δεσμεύσεις για την παύση λειτουργίας πυρηνικών εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας. Οι δεσμεύσεις αυτές θα χρειασθεί να περιληφθούν στη συνθήκη για την ένταξη.

Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, χρειάζεται να καταβληθούν ακόμη προσπάθειες για την πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου στις τηλεπικοινωνίες, για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας και την ανεξαρτησία του νομοθέτη στις περισσότερες χώρες.

Στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και απασχόλησης, ενώ έχει προοδεύσει σημαντικά η ευθυγράμμιση με το κεκτημένο, οι περισσότερες χώρες χρειάζεται να ενισχύσουν τη διοικητική τους ικανότητα, ιδίως στους τομείς της δημόσιας υγείας, και της υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας. Επί πλέον, θα πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω η κοινωνική ενσωμάτωση υπό το φως των κοινών στόχων που ορίζονται για την Ένωση, και οι υποψήφιες χώρες χρειάζεται να συνεχίσουν να υλοποιούν τους στόχους της Ένωσης στο πλαίσιο της εθνικής πολιτικής τους για την απασχόληση. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους σε ότι αφορά την κοινωνική ένταξη και την απασχόληση για να ετοιμαστούν για την μελλοντική τους συμμετοχή στην ανοικτή μέθοδο συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ και για την μελλοντική παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Πρέπει επίσης να υπογραμμισθεί η αξία της επένδυσης σε βιώσιμα συστήματα υγείας.

Στον τομέα της αλιείας, κύρια προτεραιότητα είναι η ενίσχυση της ικανότητας σχετικών εθνικών διοικήσεων για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, ιδίως σε ότι αφορά τις ρυθμίσεις για την αγορά και τη διατήρηση του νηολογίου του αλιευτικού στόλου. Επίσης, θα απαιτηθεί σημαντική αύξηση των πόρων σε ορισμένες υποψήφιες χώρες, για την επιβολή των κοινοτικών κανόνων στον τομέα της αλιείας, όπως, ανώτατα όρια αλιευμάτων και τεχνικοί κανόνες.

Στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, οι περισσότερες χώρες σημείωσαν ικανοποιητική πρόοδο σε όλους τους τομείς του κεκτημένου. Ειδικότερα, το σχέδιο δράσης Σένγκεν κάθε χώρας παρείχε τη δυνατότητα ιεράρχησης των κύριων αναγκαίων δράσεων και της προόδου σε ό,τι αφορά την εκτέλεσή τους. Πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά η διοικητική και δικαστική ικανότητα, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των συνόρων, την καταπολέμηση της απάτης, της διαφθορά, τη νομιμοποίηση προσόδων από παράνομες δραστηριότητες και το οργανωμένο έγκλημα.

Στον τομέα της φορολογίας, η εν γένει καλή νομοθετική ευθυγράμμιση χρειάζεται να ολοκληρωθεί στις περισσότερες χώρες, ιδίως σε ό,τι αφορά τη νομοθεσία για τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Πρέπει επιπλέον να ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα και να καταβληθούν προσπάθειες για την εφαρμογή και λειτουργία των εξηλεκτρονισμένων συστημάτων πληροφόρησης στον τομέα της φορολογίας.

Στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, οι υποψήφιοι έχουν επιτύχει ικανοποιητικό επίπεδο ευθυγράμμισης με το κεκτημένο. Ωστόσο, χρειάζεται επειγόντως να αναληφθούν αποφασιστικές ενέργειες, ώστε οι διμερείς συμβάσεις περί επενδύσεων να είναι σύμφωνες με τις υποχρεώσεις βάσει της συνθήκης. Παράλειψη στο θέμα αυτό, θα σημαίνει ότι η σύγκρουση μεταξύ των διμερών συμβάσεων περί επενδύσεων και υποχρεώσεων βάσει της συνθήκης, θα πρέπει να αρθεί μέσω της συνθήκης ένταξης.

Οι φετινές εκθέσεις εντοπίζουν λίγους τομείς και σε λίγες χώρες, περιπτώσεις όπου απαιτούνται ειδικές προσπάθειες για το κεκτημένο, υπογραμμίζοντας, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μέτρα τα οποία πρέπει να ληφθούν επειγόντως. Πολλές υποψήφιες χώρες πρέπει να καταβάλλουν ιδιαίτερες προσπάθειες, ιδίως στους τομείς που περιγράφονται κατωτέρω.

Στον τελωνειακό τομέα, ενώ η ευθυγράμμιση με το κεκτημένο έχει ιδιαίτερα προοδεύσει, ωστόσο πρέπει ακόμη να ολοκληρωθεί σε ορισμένες χώρες. Συγκεκριμένες προσπάθειες πρέπει τώρα να επικεντρωθούν στην περαιτέρω ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας για την εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα αυτό και στην ανάπτυξη της τεχνολογίας των πληροφοριών. Ειδικότερα, οι προετοιμασίες για τη διασφάλιση της πλήρους διασύνδεσης των εθνικών συστημάτων με τα κοινοτικά τελωνειακά συστήματα τεχνολογίας των πληροφοριών, πρέπει να συνεχιστούν ή να επισπευσθούν, ανάλογα με τη χώρα. Πρέπει επίσης να ενισχυθεί η ικανότητα των τελωνειακών υπηρεσιών για την καταστολή της τελωνειακής απάτης σε ορισμένες χώρες. Επιπλέον, όλες οι χώρες πρέπει να προβούν στις αναγκαίες ενέργειες για να προετοιμαστούν για την εφαρμογή των μέτρων και διατάξεων, που θα εισαχθούν κατά το χρόνο της ένταξης, μεταξύ άλλων, και σε ορισμένες περιπτώσεις, σε ό,τι αφορά τις ελεύθερες ζώνες.

Στον γεωργικό τομέα, οι περισσότερες χώρες πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στην ολοκλήρωση της ευθυγράμμισης της νομοθεσίας τους με το κεκτημένο στην Κοινή Γεωργική Πολιτική και την περαιτέρω ενίσχυση της διοικητικής τους ικανότητας για την εφαρμογή και επιβολή αυτού. Ειδικότερα, πολύ λίγες υποψήφιες χώρες έχουν προχωρήσει σε ό,τι αφορά τη δημιουργία του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ) μεταξύ άλλων, του συστήματος αναγνώρισης αγροτεμαχίων, που είναι απαραίτητο για τη διαχείριση και τον έλεγχο των άμεσων πληρωμών. Πολλοί υποψήφιοι πρέπει να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους για τη δημιουργία ενός λειτουργικού ΟΣΔΕ μέχρι την ένταξή τους και ορισμένες υποψήφιες χώρες πρέπει επειγόντως να καταβάλουν σημαντικές προσπάθειες επί σημαντικών αποφάσεων και της συναφούς χρηματοδότησης, ώστε να είναι λειτουργικό το ΟΣΔΕ κατά τον χρόνο της ένταξης. Αν οι απαιτούμενες διοικητικές δομές και δομές ελέγχου δεν έχουν τεθεί σε λειτουργία πλήρως ή ορθώς κατά τη προσχώρηση, οι σχετικές υποψήφιες χώρες δεν θα είναι σε θέση να επωφεληθούν πλήρως των συστημάτων στήριξης δυνάμει της κοινής γεωργικής πολιτικής, ή θα υποχρεωθούν να επιστρέψουν κοινοτικά κονδύλια που ήδη έλαβαν. Ορισμένες χώρες πρέπει να ολοκληρώσουν τις προετοιμασίες για τους φορείς πληρωμής, ενώ άλλες πρέπει να ολοκληρώσουν τη διαδικασία για τη μεταρρύθμιση της γεωργικής γης.

Πρέπει επίσης να ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα στον κτηνιατρικό τομέα και στον τομέα της ασφάλειας τροφίμων, όπου πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή για να διασφαλισθεί ότι οι εγκαταστάσεις έχουν δεόντως αναβαθμιστεί ώστε να ευθυγραμμίζονται με τα κοινοτικά πρότυπα. Οι υποψήφιες χώρες που δεν το επιτύχουν, δεν θα επωφεληθούν πλήρως των δυνατοτήτων που προσφέρει η εσωτερική αγορά στο χώρο αυτό.

Στον τομέα της περιφερειακής πολιτικής, ενώ εν γένει έχει θεσπιστεί ένα νομοθετικό πλαίσιο για την εφαρμογή του κεκτημένου, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να προσδιορίσουν σαφώς τις τελικές δομές εφαρμογής και να ενισχύσουν τις διοικητικές τους ικανότητες. Ειδικότερα, πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στην ολοκλήρωση των εγγράφων προγραμματισμού. Πρέπει να ενισχύσουν τον διυπουργικό συντονισμό και την εταιρική σχέση, καθώς και τα συστήματα και τις διαδικασίες για αποτελεσματική παρακολούθηση, οικονομική διαχείριση και έλεγχο των διαρθρωτικών ταμείων και ταμείου συνοχής, σε όλα τα επίπεδα. Η Επιτροπή εφιστά επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι η κοινοτική χρηματοδότηση δεν μπορεί να εγκριθεί αν δεν τηρούνται όλες οι προϋποθέσεις που διασφαλίζουν την υγιή διαχείριση των κονδυλίων.

Στον τομέα του χρηματοοικονομικού ελέγχου, όπου η νομοθετική ευθυγράμμιση έχει προοδεύσει στις περισσότερες χώρες, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στην εφαρμογή κατάλληλων συστημάτων δημόσιων εσωτερικών δημοσιονομικών ελέγχων και συστημάτων εξωτερικού λογιστικού ελέγχου. Η κοινοτική χρηματοδότηση διατίθεται μόνο εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που διασφαλίζουν την υγιή διαχείριση των κονδυλίων. Πρέπει να διασφαλίσουν την ορθή διαχείριση των προενταξιακών κονδυλίων και των μελλοντικών διαρθρωτικών ταμείων και να ενισχύσουν τις διοικητικές τους δομές για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας μέχρι το δεύτερο εξάμηνο του 2003.

Αποτέλεσμα της προόδου που επιτεύχθηκε κατά τα τελευταία έτη είναι το γεγονός ότι οι περισσότερες υποψήφιες χώρες ήδη εφαρμόζουν σημαντικό μέρος του κεκτημένου. Στις περισσότερες χώρες, έχει τεθεί το αναγκαίο νομοθετικό πλαίσιο και έχουν συσταθεί οι υπηρεσίες υλοποίησης, σε μεγάλο βαθμό. Έχουν συμφωνηθεί λεπτομερή σχέδια, ιδίως κατά τις διαπραγματεύσεις και στο πλαίσιο των σχεδίων δράσης, τα οποία τελούν υπό εκτέλεση για την κάλυψη των εντοπιζόμενων κενών που εναπομένουν.

2.3.2. Συμπεράσματα

Η Κύπρος, η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Λετονία, Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Σλοβακική Δημοκρατία και η Σλοβενία έχουν επιτύχει υψηλό βαθμό ευθυγράμμισης με το κεκτημένο και έχουν πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο για να μπορέσουν να διασφαλίσουν την επαρκή διοικητική και δικαστική ικανότητα. Λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο των χωρών αυτών, την κατάσταση σε ότι αφορά την εκτέλεση των δεσμεύσεων που ανέλαβαν κατά τις διαπραγματεύσεις καθώς και το υπό εξέλιξη προπαρασκευαστικό τους έργο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι χώρες αυτές θα είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις του μέλους σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα.

Οι χώρες αυτές θα συνεχίσουν τις προσπάθειές τους σε ό,τι αφορά τη νομοθετική ευθυγράμμιση και τη δημιουργία διοικητικής ικανότητας, όπως προβλέπεται. Οι τακτικές εκθέσεις δείχνουν ότι πρέπει να αναλάβουν επειγόντως δράση σε λίγους και συγκεκριμένους τομείς στο πλαίσιο ορισμένων κεφαλαίων. Οι υποψήφιες χώρες έχουν ενημερωθεί. Η Επιτροπή αναμένει ότι θα δρομολογήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επίλυση των προβλημάτων που εντοπίζονται. Τούτο τελεί υπό στενή παρακολούθηση.

Η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Τουρκία δεν πληρούν πλήρως τα κριτήρια του κεκτημένου. Οι χώρες αυτές πρέπει να επικεντρώσουν περαιτέρω τις προσπάθειές τους στους τομείς που προσδιορίζονται στις τακτικές εκθέσεις.

Τα συμπεράσματα κάθε περιοδικής έκθεσης περιέχονται στο Παράρτημα 1.

2.4. Συνολικά συμπεράσματα και συστάσεις

Σύμφωνα με τις φετινές περιοδικές εκθέσεις, όλες οι υποψήφιες χώρες έχουν πραγματοποιήσει σημαντική περαιτέρω πρόοδο σε ό,τι αφορά την εφαρμογή των κριτηρίων της Κοπεγχάγης.

Η Κύπρος, η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Δημοκρατία της Σλοβακίας και η Σλοβενία πληρούν τα πολιτικά κριτήρια. Λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο των χωρών αυτών, την κατάσταση σε ότι αφορά την εκτέλεση των δεσμεύσεων καθώς και το υπό εξέλιξη προπαρασκευαστικό τους έργο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι χώρες αυτές θα πληρούν τα οικονομικά κριτήρια και τα κριτήρια για το κεκτημένο και θα είναι έτοιμες να καταστούν μέλη από τις αρχές του 2004.

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συνιστά τον τερματισμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις χώρες αυτές μέχρι το τέλος του έτους. Στο εξής θα αναφέρονται ως οι δέκα προσχωρούσες χώρες.

Στις περιοδικές εκθέσεις υπογραμμίζεται σειρά τομέων, όπου χρειάζονται περαιτέρω βελτιώσεις στο πλαίσιο των πολιτικών και οικονομικών κριτηρίων και σε ό,τι αφορά την υιοθέτηση, εφαρμογή και επιβολή του κεκτημένου. Οι βελτιώσεις αυτές πρέπει να συνεχιστούν σταθερά.

Η Βουλγαρία και Ρουμανία πληρούν τα πολιτικά κριτήρια αλλά δεν πληρούν πλήρως, σε διαφορετικό βαθμό, τα οικονομικά κριτήρια και τα κριτήρια για το κεκτημένο. Η Τουρκία δεν πληροί τα πολιτικά και οικονομικά κριτήρια καθώς και τα κριτήρια για το κεκτημένο. Τα πολιτικά κριτήρια για την Τουρκία αξιολογούνται κατωτέρω.

3. ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

3.1. Τερματισμός των διαπραγματεύσεων

Για τις δέκα προσχωρούσες χώρες, δεν έχουν ακόμη κλείσει προσωρινά οι διαπραγματεύσεις για τα κεφάλαια "γεωργία" και "οικονομικά και δημοσιονομικά θέματα", ωστόσο έχουν διεκπεραιωθεί σχεδόν τα περισσότερα θέματα των κεφαλαίων αυτών, τα οποία δεν συνδέονται με το χρηματοδοτικό πλαίσιο που προτείνει η Ένωση. Επιπλέον, ενώ τα κεφάλαια "περιφερειακή πολιτική" και "θεσμοί" έχουν κλείσει προσωρινά, συγκεκριμένα ζητήματα συνδεόμενα, αντίστοιχα, με τις πιστώσεις του προϋπολογισμού για τα θεσμικά θέματα (μεταβατικοί κανόνες το 2004.αριθμός ευρωβουλευτών και κατώτατο όριο της ειδικής πλειοψηφίας) έχουν τεθεί κατά μέρος για να εξεταστούν στην τελική ευθεία των διαπραγματεύσεων. Σε ό,τι αφορά το κεφάλαιο "λοιπά θέματα", υπάρχουν ζητήματα τα οποία πρέπει να εξετασθούν περαιτέρω. Επιπλέον, οκτώ ακόμη κεφάλαια χρειάζεται να τεθούν υπό περαιτέρω διαπραγμάτευση: τα κεφάλαια "ανταγωνισμός" για πέντε χώρες, "μεταφορές" για την Τσεχική Δημοκρατία και "φορολογία" και "τελωνειακή ένωση" για τη Μάλτα.

Κατωτέρω, η Επιτροπή εκθέτει την άποψή της σχετικά με τον τρόπο χειρισμού ορισμένων ουσιωδών σημείων για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

3.1.1. Χρηματοδοτικό πλαίσιο

Η Επιτροπή, με το ενημερωτικό της σημείωμα της 30ής Ιανουαρίου 2002, πρότεινε ένα κοινό χρηματοδοτικό πλαίσιο για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Το πλαίσιο αυτό βασίστηκε στο συνολικό χρηματοδοτικό πλαίσιο του Βερολίνου και στην υπόθεση ότι τα δέκα νέα κράτη μέλη θα προσχωρήσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εξακολουθούν να ισχύουν οι προτάσεις της Επιτροπής. Ειδικότερα, η Επιτροπή θεωρεί ότι :

* Στον τομέα της γεωργίας, πρέπει να παραμείνει ο στόχος της βαθμιαίας καθιέρωσης άμεσων πληρωμών στους αγρότες στα νέα κράτη μέλη και από το έτος 2004.

* Οι διαρθρωτικές ενέργειες πρέπει να κατανέμονται κατά το ένα τρίτο για το ταμείο συνοχής και να βασίζονται στο συνολικό ποσό που προτάθηκε τον Ιανουάριο του 2002. Μόλις συμφωνηθεί αυτό το συνολικό κονδύλιο, θα προσδιοριστούν τα επιμέρους ποσά για κάθε χώρα και για κάθε πολιτική, με βάση τα ποσοστά της συνολικής πίστωσης, η οποία θα προσδιορισθεί σύμφωνα με τη μέθοδο που εφαρμόζεται για τα σημερινά κράτη μέλη, για την περίοδο 2000-2006.

* Σε ό,τι αφορά τις εσωτερικές πολιτικές, θα διατεθούν επιπλέον ποσά για μια μεταβατική διευκόλυνση προς ενίσχυση των θεσμών και συνεχείς προσπάθειες για την οριστική θέση εκτός λειτουργίας της πυρηνικής εγκατάστασης Ignalina στη Λιθουανία και, της πυρηνικής εγκατάστασης Bohunice στη Σλοβακία, με στόχο να δεσμευτούν πλήρως τα κονδύλια που διατέθηκαν στο πλαίσιο της προενταξιακής βοήθειας.

* Πρέπει να προβλεφθεί προσωρινή αντιστάθμιση του προϋπολογισμού, με την καταβολή εφάπαξ ποσού, για κάθε νέο κράτος μέλος, το οποίο θα βρεθεί σε καθαρή δημοσιονομική θέση, χειρότερη σε σχέση με την αντίστοιχη του έτους που προηγείται της ένταξης, ως δικαιούχος προενταξιακών κεφαλαίων.

* Η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι είναι αναγκαίο να διατεθούν επιπλέον κονδύλια για το βόρειο τμήμα της Κύπρου προς στήριξη μιας πολιτικής επίλυσης.

3.1.2. Τρόπος χειρισμού του νέου κεκτημένου και επανεξέτασης των κεφαλαίων

Απαιτείται από τις προσχωρούσες χώρες να εφαρμόσουν πλήρως το κεκτημένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο ισχύει κατά την ημερομηνία της ένταξης, εκτός από τα θέματα για τα οποία έχουν συμφωνηθεί μεταβατικές ρυθμίσεις.

Το σύνολο του κεκτημένου που υιοθετήθηκε και δημοσιεύθηκε μέχρι το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2002, διαβιβάστηκε από την Επιτροπή προς τις διαπραγματευόμενες χώρες. Οι χώρες αυτές κλήθηκαν να λάβουν θέση σχετικά με το κεκτημένο αυτό, μεταξύ άλλων, να αναφέρουν κατά πόσον υπάρχει ανάγκη για μεταβατικές ρυθμίσεις, και να κοινοποιήσουν τις τυχόν αναγκαίες τεχνικές προσαρμογές. Οι θέσεις που έλαβαν οι υποψήφιες χώρες σχετικά με το κεκτημένο και οι οποίες έχουν μέχρι τώρα διαβιβαστεί, ελήφθησαν υπόψη κατά τις διαπραγματεύσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως πρόσφατα για το κεφάλαιο "περιβάλλον", ενδέχεται να είναι αναγκαία η επανεξέταση ενός κεφαλαίου εξαιτίας των θέσεων που έλαβαν οι υποψήφιες χώρες σχετικά με το νέο κεκτημένο.

Σύμφωνα με πρακτική που εφαρμόστηκε κατά τις προηγούμενες διευρύνσεις, δεν θα είναι δυνατή η πρόοδος πέραν ενός ορισμένου σημείου εγκαίρως, στο πλαίσιο της εξέτασης του νέου κεκτημένου κατά τις διαπραγματεύσεις. Η Επιτροπή πρότεινε να περιοριστεί το πεδίο των διαπραγματεύσεων στο σύνολο του κεκτημένου που υιοθετείται και δημοσιεύεται μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2002. Για το νέο κεκτημένο που υιοθετείται μεταξύ 1ης Ιουλίου και 1ης Νοεμβρίου του 2002, ζητείται από τις διαπραγματευόμενες χώρες να διαβιβάσουν τις θέσεις τους καθώς και κάθε αναγκαία τεχνική προσαρμογή, μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου. Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή η διεκπεραίωση κάθε επιπλέον αιτήματος για μεταβατικές ρυθμίσεις, το οποίο ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα την επανεξέταση κεφαλαίων κατά τις διαπραγματεύσεις που θα διεξαχθούν το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου.

Όπως και για τις προηγούμενες διευρύνσεις, η συνθήκη για την ένταξη περιέχει διατάξεις βάσει των οποίων θα ληφθούν αποφάσεις, σε ένα μεταγενέστερο στάδιο, για τις αναγκαίες προσαρμογές και τις προσωρινές ρυθμίσεις σχετικά με το κεκτημένο που υιοθετείται μεταξύ 1ης Νοεμβρίου 2002 και της ημερομηνίας υπογραφής της συνθήκης ένταξης, βάσει δεόντως τεκμηριωμένων αιτημάτων των μελλοντικών κρατών μελών. [5] Δυνατόν να χρειαστούν παρόμοιες διατάξεις σε τομείς όπου σημαντικά μέρη του κεκτημένου βρίσκονται στο στάδιο υιοθέτησης, όπως μεταφορές, ενέργεια ή δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις.

[5] Βλέπε για παράδειγμα άρθρα 30, 151 και 169 της πράξης που αφορά τις προϋποθέσεις για την ένταξη της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας.

3.1.3. Το κεφάλαιο "Λοιπά θέματα"

Ο τρόπος χειρισμού του κεφαλαίου "λοιπά θέματα" θα είναι διαφορετικός από αυτόν των άλλων κεφαλαίων διαπραγμάτευσης. Ουσιαστικά αποτελεί ένα διαπραγματευτικό πακέτο στο οποίο μπορεί να περιληφθεί σειρά στοιχείων, τα οποία καταρχήν δεν είναι αμφισβητούμενα, ωστόσο δεν μπορούν να υπαχθούν σε άλλα κεφάλαια διαπραγματεύσεων. Το κεφάλαιο "λοιπά θέματα", το οποίο θα πρέπει να διεκπεραιωθεί στις αρχές Νοεμβρίου, πιθανόν να περιλαμβάνει τα εξής στοιχεία :

- κανόνες που ισχύουν για τη διαχείριση και προοδευτική κατάργηση των προενταξιακών κονδυλίων.

- καθορισμός της προβλεπόμενης διευκόλυνσης μετάβασης για ορισμένες δράσεις που αφορούν την ενίσχυση των θεσμών.

- νομική βάση για τη διαχείριση των κονδυλίων που αφορούν τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων Ignalina στη Λιθουανία και Bohunice στη Σλοβακία.

- σειρά δηλώσεων, πρωτοκόλλων και συμπληρωματικών στοιχείων που πρέπει να συμπεριληφθούν στη συνθήκη, όπως το κλείσιμο των δεσμεύσεων για τους προαναφερόμενους πυρηνικούς σταθμούς.

- νομική βάση της προαναφερόμενης διευκόλυνσης για το βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Στο Παράρτημα 2 παρατίθενται περαιτέρω λεπτομέρειες για τα στοιχεία αυτά.

3.2. Οριστικοποίηση της συνθήκης για την ένταξη

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης δήλωσε ότι "πρέπει να συνεχιστεί η σύνταξη της συνθήκης για την ένταξη ώστε να ολοκληρωθεί το ταχύτερο δυνατόν μετά τον τερματισμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Θα ήταν εύλογο να αναμένεται ότι η η συνθήκη για την ένταξη θα υπογραφεί την άνοιξη του 2003".

Τα αποτελέσματα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων σε ό,τι αφορά τις συμφωνηθείσες μεταβατικές ρυθμίσεις και τις τεχνικές προσαρμογές του κεκτημένου, ως αποτέλεσμα της διεύρυνσης, θα ενσωματωθούν σε ένα νομικό μέσο και στις συνδεόμενες με αυτό πράξεις: η συνθήκη για την ένταξη. Οι εργασίες για τη σύνταξη της συνθήκης αυτής άρχισαν επίσημα το Μάρτιο του 2002 και έχουν ήδη προχωρήσει ικανοποιητικά. Τα περισσότερα μέτρα που τέθηκαν σε διαπραγμάτευση και οι αναγκαίες προσαρμογές έχουν ήδη ενσωματωθεί στο σχέδιο της συνθήκης. Λαμβάνοντας ως αφετηρία τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λάακεν, η σύνταξη της συνθήκης γίνεται με βάση την υπόθεση μιας διεύρυνσης που αφορά δέκα νέα κράτη μέλη, και σύμφωνα με μια δομή που ομοιάζει ιδιαίτερα με αυτή της προηγούμενης διεύρυνσης. Λόγω των αναγκαίων εθνικών προσαρμογών, η συνθήκη ενδέχεται να καλύπτει περίπου 1000 σελίδες στην Επίσημη Εφημερίδα.

Μόλις τερματισθούν οι διαπραγματεύσεις, θα πρέπει να οριστικοποιηθεί η σύνταξη της συνθήκης ώστε να συμπεριλάβει τα τελικά αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων. Λαμβάνοντας υπόψη το προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας σύνταξης, είναι λογικό να αναμένεται ότι η συνθήκη για την ένταξη θα οριστικοποιηθεί το αργότερο εντός έξι εβδομάδων μετά τον τερματισμό των διαπραγματεύσεων.

Όταν όλα τα μέρη που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις συμφωνήσουν επί του κειμένου της συνθήκης, η Επιτροπή θα εκδώσει τη γνώμη της σε ό,τι αφορά τις αιτήσεις για ένταξη των ενδιαφερομένων χωρών. Στη συνέχεια, θα ζητηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να δώσει τη συγκατάθεσή του σύμφωνα με το άρθρο 49 της συνθήκης ΕΕ και μετά θα ακολουθήσει απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την αποδοχή των νέων κρατών μελών. Υπό τον όρο ότι η Επιτροπή θα εκδώσει τη γνώμη της το Φεβρουάριο του 2003, και αφού δοθεί επαρκής χρόνος για τη διαδικασία λήψης απόφασης στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η συνθήκη για την ένταξη μπορεί να υπογραφεί την άνοιξη του 2003, όπως προέβλεψε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης. Στη συνέχεια, η συνθήκη θα υπογραφεί από τα μέρη, διατυπωμένη σε όλες τις σημερινές και μελλοντικές κοινοτικές γλώσσες.

Μετά την υπογραφή, η συνθήκη θα υποβληθεί προς κύρωση από τα παρόντα και μελλοντικά κράτη μέλη, σύμφωνα με τις αντίστοιχες συνταγματικές τους απαιτήσεις. Η συνθήκη για την ένταξη θα περιέχει, όπως και κατά το παρελθόν, μια ημερομηνία για την ένταξη των νέων κρατών μελών, υπό τον όρο ότι έχουν κατατεθεί τα αναγκαία έγγραφα κυρώσεως με τη δυνατότητα προσαρμογής των σχετικών διατάξεων, στην περίπτωση που κάποια προσχωρούσα χώρα δεν προβεί στην κύρωση της συνθήκης.

3.3. Συμμετοχή στις εργασίες της Ένωσης πριν την ένταξη

Οι υποψήφιες χώρες ήδη συμμετέχουν σε σειρά κοινοτικών επιτροπών και υπηρεσιών [6]. Για να ενισχυθεί η βαθμιαία ολοκλήρωση των χωρών που προσχωρούν στις κοινοτικές δομές, τα κράτη αυτά θα πρέπει, μετά την υπογραφή της συνθήκης για την ένταξη, να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν περαιτέρω, εφόσον είναι νομικά δυνατόν, ως παρατηρητές, σε όλες τις επιτροπές που συγκροτούνται σύμφωνα με τη διαδικασία επιτροπολογίας και σε όλες τις άλλες επιτροπές. Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα προσχωρούντα κράτη θα πρέπει επίσης να μπορούν να συμμετέχουν τουλάχιστον ως παρατηρητές στις σχετικές δομές όλων των κοινοτικών υπηρεσιών. Οι γενικές αρχές και λεπτομέρειες που αφορούν τη συμμετοχή αυτή θα θεσπιστούν σε επόμενο στάδιο. Για να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση του κόστους που συνεπάγεται μια αποτελεσματική συμμετοχή, κάθε κράτος που προσχωρεί θα πρέπει να προβλέψει, εφόσον το επιθυμεί, το σχετικό ποσό στο κονδύλιο του εθνικού προενταξιακού προγράμματός του.

[6] Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής της 20.12.99 σχετικά με την "συμμετοχή των υποψηφίων χωρών στα κοινοτικά προγράμματα, υπηρεσίες και επιτροπές", COM (1999) 710 τελικό.

Παρομοίως, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχεδιάζει να επιτρέψει τη συμμετοχή των παρατηρητών από τις υποψήφιες χώρες, στις εργασίες του Κοινοβουλίου.

Θα χρειαστεί επίσης να καθοριστούν οι λεπτομέρειες συμμετοχής των κρατών που προσχωρούν, στη διαδικασία υιοθέτησης νέου κεκτημένου κατά την περίοδο μεταξύ της υπογραφής της συνθήκης για την ένταξη και της ημερομηνίας ένταξης. Αυτό κατά παράδοση γίνεται με ανταλλαγή επιστολών σχετικά με τη διαδικασία ενημέρωσης και διαβούλευσης για τα κράτη που προσχωρούν, πριν ληφθούν οι αποφάσεις από το Συμβούλιο. Το Συμβούλιο προτίθεται, όπως και για τις προηγούμενες διευρύνσεις, να λάβει τις κατάλληλες αποφάσεις ώστε να είναι σε θέση τα προσχωρούντα κράτη να συμμετέχουν στη διαδικασία διαμόρφωσης των αποφάσεων.

3.4. Παρακολούθηση και διασφαλίσεις

Η Επιτροπή παρακολούθησε στενά τον τρόπο με τον οποίο οι υποψήφιες χώρες εκπληρώνουν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να εκτελεσθούν, σύμφωνα με τις προβλέψεις, οι δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα μελλοντικά κράτη μέλη στο πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Για την ακριβή αξιολόγηση της κατάστασης, η Επιτροπή θα συνεχίσει τη σχετική στενή παρακολούθηση μέχρι την υπογραφή της συνθήκης και τη σύνταξη της σχετικής έκθεσης προς το Συμβούλιο, βάσει των ισχυουσών διαδικασιών.

Στις περιοδικές εκθέσεις εντοπίζονται οι τομείς όπου απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τη διαδικασία παρακολούθησης και κατά το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της υπογραφής της συνθήκης και της ένταξης. Αυτή η συνεχής παρακολούθηση, η οποία περιλαμβάνει επίσης και την παρακολούθηση της εκτέλεσης των σχεδίων δράσης, πραγματοποιείται μέσω καθιερωμένων διαύλων, όπως οι δομές των συμφωνιών σύνδεσης.

Η Επιτροπή, με βάση την παρούσα πρακτική της, θα επισημάνει κάθε καθυστέρηση ή πρόβλημα που αφορά την οικονομική μεταρρύθμιση ή την εκπλήρωση των δεσμεύσεων, ιδίως με την αποστολή επιστολών έγκαιρης προειδοποίησης σε πολιτικό επίπεδο.

Θα συνεχιστεί η πρακτική, σε ειδικούς τομείς μέχρι την ένταξη, που αφορά ειδικές επικεντρωμένες ενέργειες, όπως ομάδες υψηλού επιπέδου στον τομέα της ασφάλειας τροφίμων, ή η εισαγωγή εκτενούς αποκέντρωσης καθώς και επανεξετάσεις από ομολόγους, τεχνικές συνεδριάσεις, εργαστήρια, σεμινάρια και ερωτηματολόγια.

Για τα οικονομικά ζητήματα, οι υποψήφιες χώρες εξακολουθούν να προετοιμάζονται για την πολυμερή επιτήρηση της ΟΝΕ και το συντονισμό της οικονομικής πολιτικής. Συμμετέχουν στην προενταξιακή διαδικασία φορολογικής επιτήρησης (ΠΔΦΕ) η οποία αποτελείται από τρία στοιχεία : φορολογική κοινοποίηση, προενταξιακό οικονομικό πρόγραμμα και πολυμερής διάλογος. Η ΠΔΦΕ ξεκίνησε την άνοιξη του 2001 και θα συνεχιστεί μέχρι την ένταξη.

Όλες οι συναφείς με τις δραστηριότητες αυτές πληροφορίες θα συγκεντρωθούν σε εκθέσεις παρακολούθησης που υποβάλλονται τακτικά στο Συμβούλιο. Έξι μήνες πριν από την ημερομηνία ένταξης, η Επιτροπή θα συντάξει μία τελική έκθεση παρακολούθησης, στην οποία θα εξετάζεται η πρόοδος που πραγματοποιεί κάθε προσχωρούσα χώρα σε ότι αφορά εκτέλεση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων και την εκπλήρωση όλων των δεσμεύσεων για το κοινοτικό κεκτημένο. Η εν λόγω συνολική έκθεση παρακολούθησης θα αποτελεί, για τις δέκα προσχωρούσες χώρες, πρόδρομο της ετήσιας έκθεσης για την παρακολούθηση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, που εκδίδεται τακτικά από την Επιτροπή για όλα τα κράτη μέλη [7]. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει, το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουλίου 2003, την εκτέλεση των δεσμεύσεων που είναι αναγκαίες για τον προγραμματισμό των διαρθρωτικών ταμείων.

[7] Βλέπε την "Δέκατη ένατη ετήσια έκθεση για την παρακολούθηση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου (2001) της 28.6.2002, COM (2002) 324 τελικό

Μετά την ένταξη, η Επιτροπή, στο πλαίσιο του ρόλου της ως θεματοφύλακα των συνθηκών, θα εξακολουθήσει να ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζουν τα νέα κράτη μέλη το κεκτημένο, κάνοντας χρήση των ιδίων μηχανισμών με αυτούς που εφαρμόζονται στα σημερινά κράτη μέλη. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται ειδικότερα η συγκριτική ανάλυση των επιδόσεων, η αλληλεπίδραση μεταξύ ομολόγων, η ετήσια υποβολή εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου και η δρομολόγηση διαδικασιών παράβασης με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, εφόσον χρειάζεται. Ειδικότερα στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν πρόβλεψε την ανάγκη ελέγχου της ασφάλειας των πυρηνικών σταθμών στην Ένωση.

Η συνθήκη για την ένταξη, όπως και κατά την προηγούμενη διεύρυνση, περιλαμβάνει μια γενική οικονομική ρήτρα διασφάλισης. Η ρήτρα αυτή ήδη συζητείται στο πλαίσιο της ομάδας του Συμβουλίου που είναι υπεύθυνη για την σύνταξη της συνθήκης βάσει κειμένου που σχεδιάστηκε με βάση το άρθρο 152 της πράξης προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας. Επειδή οι προσχωρούσες χώρες δεν αποτελούν τμήμα του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάρκεια ισχύος της ρήτρας διασφάλισης θα πρέπει να είναι διετής και όχι μονοετής, όπως στην προηγούμενη διεύρυνση.

Αυτή η γενική οικονομική ρήτρα εφαρμόζεται σε καταστάσεις στις οποίες "προκύπτουν σημαντικές δυσκολίες και οι οποίες τείνουν να διαρκέσουν σε οποιονδήποτε τομέα της οικονομίας ή οι οποίες μπορεί να επιδεινώσουν σημαντικά την οικονομική κατάσταση σε δεδομένο χώρο". Η ρήτρα διασφάλισης επιτρέπει στη Επιτροπή να καθορίσει τα αναγκαία μέτρα προστασίας. Τα νέα καθώς και τα σημερινά κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να κάνουν χρήση αυτής της ρήτρας διασφάλισης. Το σχέδιο κειμένου, όπως και στην προηγούμενη διεύρυνση, ορίζει ειδικά ότι τα μέτρα προστασίας "δεν συνεπάγονται συνοριακούς ελέγχους".

Η ρήτρα διασφάλισης δεν καλύπτει καταστάσεις οι οποίες, αφενός, οφείλονται στην μη συμμόρφωση προς τις ενταξιακές υποχρεώσεις και, αφετέρου, ενδέχεται να έχουν σημαντικές μη οικονομικές συνέπειες, όπως για την προστασία της υγείας ή της ζωής των ανθρώπων, των ζώων ή των φυτών, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας ή για γενικούς λόγους κρατικής πολιτικής, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 30 της συνθήκης ΕΚ. Για τις περιπτώσεις αυτές, είτε εφαρμόζεται το άρθρο 30 της συνθήκης ΕΚ ή μπορεί να έχουν εισαχθεί ειδικές ρήτρες διασφάλισης σε ειδική τομεακή νομοθεσία σύμφωνα με το άρθρο 95 παράγραφος 10 της συνθήκης ΕΚ.

Ωστόσο, σε σειρά περιπτώσεων, η κοινοτική νομοθεσία είτε δεν περιέχει ρήτρα διασφάλισης είτε η ρήτρα διασφάλισης δεν καλύπτει τις ειδικές περιπτώσεις που προκύπτουν λόγω της διεύρυνσης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνθήκη ένταξης πρέπει να προβλέπει, προληπτικά, την θέσπιση ειδικού μηχανισμού διασφάλισης συναφούς με την εσωτερική αγορά.

Ο εν λόγω μηχανισμός θα πρέπει να βασίζεται στα εξής στοιχεία:

* Ο μηχανισμός πρέπει να εφαρμόζεται από την Επιτροπή αφού το ζητήσει κράτος μέλος ή με δική της πρωτοβουλία.

* Πρέπει να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή να λαμβάνει τις αποφάσεις για τα αναγκαία μέτρα. Τα μέτρα πρέπει να τηρούν την αρχή της αναλογικότητας και να είναι περιορισμένου χρόνου.

* Το πεδίο πρέπει να περιορίζεται σε σημαντική παραβίαση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς ή σε περίπτωση που υπάρχει επικείμενος κίνδυνος τέτοιας παραβίασης, επίσης δε πρέπει να καλύπτει επί μέρους περιπτώσεις σε ότι αφορά την ασφάλεια των τροφίμων.

* Ο μηχανισμός ενεργοποιείται όταν η Επιτροπή διαπιστώνει ότι ένα νέο κράτος μέλος δεν εκπληρώνει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

* Κατά την περίοδο εφαρμογής των μέτρων, το εν λόγω νέο κράτος μέλος παρέχει τακτικά πληροφορίες στην Επιτροπή σχετικά με τις ενέργειες στις οποίες προβαίνει για την παύση της παραβίασης. Τα μέτρα πρέπει να αρθούν μόλις η Επιτροπή ορίσει ότι έπαυσε η παραβίαση.

* Η ρήτρα διασφάλισης πρέπει να υφίσταται για περιορισμένο μόνο διάστημα. Η δυνατότητα επίκλησης του μηχανισμού διασφάλισης για την εσωτερική αγορά πρέπει να περιορίζεται σε δύο έτη.

Η πλήρης έκθεση παρακολούθησης εντοπίζει τομείς στους οποίους, ελλείψει επανορθωτικής δράσης, δύναται να εξετασθεί το ενδεχόμενο μέτρων διασφάλισης. Αυτό θα καθιστούσε επίσης δυνατή την έγκαιρη προειδοποίηση πριν την προσχώρηση. Επί πλέον, μέχρι την ένταξη, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι ρήτρες διασφάλισης δυνάμει των συμφωνιών σύνδεσης.

Στο πλαίσιο αυτό, η ιδιαίτερη κατάσταση στο χώρο της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων απαιτεί ειδική μνεία. Διαφορετικά από την τελευταία διεύρυνση, τώρα υπάρχει ένα σημαντικό κεκτημένο στο χώρο αυτό, το οποίο εξελίσσεται ενώ συνεχίζεται η διαδικασία εφαρμογής της συνθήκης του Άμστερνταμ και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ταμπέρε. Καλύπτει δύσκολα και πολιτικά ευαίσθητα θέματα, ιδίως αυτά που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και τις συνέπειες της κατάργησης των εσωτερικών συνόρων. Σύμφωνα με τις επεξηγήσεις της παραγράφου 3.5.3 που ακολουθεί, η υλοποίηση αυτών των στόχων που βασίζονται στη συνθήκη του Σένγκεν, γίνεται σε δύο στάδια, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υφίσταται ανάγκη χωριστού μηχανισμού διασφάλισης. Ωστόσο, υπάρχουν άλλα στοιχεία, εκτός Σένγκεν, στο χώρο της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης (για παράδειγμα, σε ότι αφορά την εφαρμογή της δικαστικής συνεργασίας, ιδίως, την αμοιβαία αναγνώριση) όπου, σύμφωνα με την αξιολόγηση, υπάρχει ανάγκη εφαρμογής ρήτρας διασφάλισης sui generis για την επανόρθωση σημαντικής παραβίασης ή απειλής σημαντικής παραβίασης στη λειτουργία του χώρου αυτού, για παράδειγμα, με την προσωρινή αναστολή των διατάξεων περί αμοιβαίας αναγνώρισης.

3.5. Μετά τη διεύρυνση

3.5.1. Δημιουργία θεσμών

Η διαδικασία δημιουργίας διοικητικής και δικαστικής ικανότητας θα χρειαστεί να συνεχιστεί μετά τη διεύρυνση. Μια σειρά μεταβατικών ρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν στις διαπραγματεύσεις αποκαλύπτουν επίσης ότι σε ορισμένους τομείς, οι υποψήφιες χώρες χρειάζεται να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους μέχρι να είναι σε θέση να εφαρμόσουν πλήρως το κοινοτικό κεκτημένο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή πρότεινε, κατά τα πρώτα έτη μετά τη διεύρυνση, τη διάθεση ειδικής διευκόλυνσης μετάβασης για τη δημιουργία θεσμών (βλέπε Παράρτημα 2).

Η Επιτροπή προτείνει να συνεχιστεί η χρήση, σε συγκεκριμένους προσδιορισμένους τομείς, μέσων χρηματοδοτούμενων από την Κοινότητα, τα οποία έχουν αποδειχθεί χρήσιμα, όπως η αδελφοποίηση και η απλουστευμένη αδελφοποίηση. Επιπλέον, θα εξακολουθήσει να γίνεται κινητοποίηση πραγματογνωμόνων από άλλα κράτη μέλη, μέσω δοκιμασμένων μηχανισμών όπως η TAIEX, για να προσφέρουν ομότιμη βοήθεια. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει να χρηματοδοτήσει βραχυπρόθεσμες τοποθετήσεις στελεχών των νέων κρατών μελών στις διοικήσεις της ΕΕ των 15. Επιπλέον, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ο μεταβατικός μηχανισμός δημιουργίας θεσμών για τη συγχρηματοδότηση επενδύσεων στο χώρο του κεκτημένου, ιδίως σε τομείς όπως συνοριακοί έλεγχοι, τελωνειακές διοικήσεις, στατιστικές, ασφάλεια τροφίμων και ολοκληρωμένα συστήματα γεωργικής διοίκησης και ελέγχου.

3.5.2. ΟΝΕ και ευρώ

Σύμφωνα με τη συνθήκη ΕΕ, τα νέα κράτη μέλη δεν μπορούν να εισάγουν το ευρώ αμέσως κατά την ένταξη. Ωστόσο, όπως για όλα τα κράτη μέλη, οι οικονομικές πολιτικές συνιστούν θέμα κοινής μέριμνας και επομένως, υπόκεινται σε διαδικασίες πολιτικού συντονισμού και πολυμερούς επιτήρησης. Κύρια μέσα για το συντονισμό είναι οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών, το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και σειρά διαδικασιών οι οποίες αφορούν συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Η πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών καθίσταται θέμα κοινού ενδιαφέροντος. Η συμμετοχή στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών ΙΙ αναμένεται κάποια στιγμή μετά την ένταξη.

Η συμμετοχή στο χώρο του ευρώ συνιστά τον ύστατο στόχο των νέων κρατών μελών. Όταν έρθει η στιγμή, θα ενταχθούν σε μια ενιαία, προσανατολιζόμενη στην σταθερότητα νομισματική πολιτική και στην ενιαία πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών, πέρα από την πλήρη εφαρμογή των διαδικασιών συντονισμού της οικονομικής πολιτικής και επιτήρησης. Μέχρι τότε, βάσει της συνθήκης, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συνεχίσουν προς την κατεύθυνση βιώσιμης σύγκλισης υψηλού επιπέδου, που απαιτείται για την υιοθέτηση του ευρώ, δεν προσδιορίζεται όμως σε αυτήν το σχετικό χρονοδιάγραμμα. Η επίτευξη της βιώσιμης σύγκλισης θα εξαρτηθεί από τα οικονομικά χαρακτηριστικά εκάστης χώρας και την επιτυχή εφαρμογή των πολιτικών που οδηγούν στη βιώσιμη σύγκλιση.

3.5.3. Σένγκεν

Η Ένωση κατέστησε σαφές ότι η πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου του Σένγκεν απαιτεί μια διαδικασία σε δύο στάδια. Κατά το πρώτο στάδιο, μέχρι την ημερομηνία της ένταξης, οι προσχωρούσες χώρες θα πρέπει να έχουν επιτύχει υψηλό επίπεδο συνοριακού ελέγχου, ακόμη και αν μπορεί να προβλεφθούν με άλλα κράτη μέλη ειδικές ρυθμίσεις, όπως κοινές δομές και εξοπλισμός ή από κοινού περιπολίες. Η κατάργηση των ελέγχων των εσωτερικών συνόρων θα επέλθει μετά την ένταξη και θα αποτελέσει αντικείμενο χωριστής διαδικασίας λήψης απόφασης για κάθε νέο κράτος μέλος χωριστά, με βάση την πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου Σένγκεν .

3.5.4. Ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος

Οι προσχωρούσες χώρες θα χρειαστεί να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), σύμφωνα με το άρθρο 128 της συμφωνίας ΕΟΧ. Για να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία του διευρυμένου ΕΟΧ, η ένταξη των υποψηφίων χωρών στον ΕΟΧ θα γίνει ταυτόχρονα με την ένταξη στην ΕΕ. Η συμφωνία ΕΟΧ πρέπει να προσαρμοστεί για τη διεύρυνση, σύμφωνα με τις διαδικασίες του άρθρου 128. Η διαδικασία για τη συμφωνία επί των όρων και των προϋποθέσεων προσχώρησης στον ΕΟΧ, θα αρχίσει αμέσως μετά τον τερματισμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην ΕΕ, ώστε να προβλεφθεί, στο βαθμό του δυνατού, η ταυτόχρονη έναρξη ισχύος της ιδιότητας μέλους της ΕΕ και του ΕΟΧ.

4. ΜΙΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΡΟΥΜΑΝΙΑ

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης ενθάρρυνε τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία να συνεχίσουν τις προσπάθειές του και επανέλαβε "τη δέσμευσή του να τις υποστηρίξει πλήρως στις προετοιμασίες τους για την ένταξη". Στην Κοπεγχάγη θα πρέπει να εγκριθεί ένας ενημερωμένος χάρτης πορείας και μια αναθεωρημένη και ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική για τις υποψήφιες χώρες οι οποίες συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις. Θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο αύξησης της προενταξιακής χρηματοδοτικής βοήθειας. Επιπλέον, αν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός, θα μπορούσε να τεθεί ένα ακριβέστερο χρονοδιάγραμμα για την ενταξιακή διαδικασία των χωρών μέχρι το τέλος του έτους.

Εξακολουθούν να ισχύουν τα κριτήρια που έθεσαν τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια της Κοπεγχάγης και της Μαδρίτης, καθώς και οι αρχές οι οποίες κατηύθυναν την ενταξιακή διαδικασία από την αρχή. Όλοι οι υποψήφιοι συμμετέχουν επί ίσοις όροις και αναμένεται ότι όλοι θα προσχωρήσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση με βάση τα ίδια κριτήρια και ανάλογα με την πρόοδο του καθενός. Όπως επιβεβαίωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν του 2001, είναι πλέον αμετάκλητη η ενταξιακή διαδικασία.

Δεδομένου ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τις δώδεκα διαπραγματευόμενες υποψήφιες χώρες αποτελούν μια συνολική διαδικασία, η συνθήκη για την ένταξη θα αναγνωρίζει ότι δεν θα τεθούν υπό αμφισβήτηση τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων με εκείνες τις υποψήφιες χώρες, οι οποίες δεν θα προσχωρήσουν κατά τον πρώτο κύκλο της διεύρυνσης.

4.1. Μέχρι σήμερα πρόοδος

Σύμφωνα με τις φετινές περιοδικές εκθέσεις, η Βουλγαρία και η Ρουμανία πραγματοποίησαν περαιτέρω πρόοδο σε ό,τι αφορά την πλήρωση των κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Για να ολοκληρώσουν επιτυχώς τις προετοιμασίες τους, πρέπει να ενισχύσουν περαιτέρω τις προσπάθειές τους σε ό,τι αφορά την πλήρωση των οικονομικών κριτηρίων, και τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, την εκτέλεση και επιβολή του κεκτημένου. Επίσης χρειάζεται να συνεχίσουν τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού.

Η Βουλγαρία και η Ρουμανία πραγματοποίησαν σημαντική πρόοδο κατά τις διαπραγματεύσεις. Τώρα έχουν ανοίξει όλα τα κεφάλαια διαπραγμάτευσης με τη Βουλγαρία και σχεδόν όλα με τη Ρουμανία. Με τη Βουλγαρία, τα υπολειπόμενα κεφάλαια ανοίχτηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002 και σε ό,τι αφορά τη Ρουμανία, θα είναι δυνατόν να ανοιχτούν τα τέσσερα τελευταία κεφάλαια πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους, πράγμα που σημαίνει ότι εκπληρώνεται ο στόχος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λάακεν σύμφωνα, με τον οποίο όλα τα κεφάλαια με τις δύο αυτές χώρες πρέπει να ανοιχτούν το 2002.

4.2. Ενδεικτική ημερομηνία

H Boυλγαρία και η Ρουμανία όρισαν ενδεικτική ημερομηνία για την ένταξή τους το έτος 2007. Τα διαπραγματευτικά κεφάλαια έκλεισαν προσωρινά με βάση αυτή την ενδεικτική ημερομηνία ένταξης. 22 κεφάλαια έκλεισαν προσωρινά με τη Βουλγαρία και 13 με τη Ρουμανία.

Τα χρονοδιαγράμματα που τέθηκαν για την εκπλήρωση των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στις διαπραγματεύσεις, λαμβάνουν υπόψη την προοπτική αυτή. Όπως και κατά το παρελθόν, η πρόοδος προς τον τερματισμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων είναι παράλληλη με την πρόοδο σε ό,τι αφορά την υιοθέτηση, εκτέλεση και επιβολή των αναγκαίων μέτρων σε κάθε χώρα.

Η Επιτροπή παρέχει ισχυρή στήριξη στις δύο χώρες για να επιτύχουν το στόχο αυτό, που θα συνεχίσει να προσανατολίζεται βάσει των αρχών της διαφοροποίησης και της ιδίας αξίας.

4.3. Χάρτες πορείας για την ένταξη

Η Επιτροπή, όπως εξήγγειλε στο έγγραφο στρατηγικής για την διεύρυνση του 2001, θα προτείνει, με βάση την ανάλυση που παρουσιάζεται στις περιοδικές εκθέσεις του 2002, λεπτομερείς χάρτες πορείας για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης. Αυτοί οι χάρτες πορείας θα καλύπτουν την περίοδο μέχρι την ένταξη και θα προετοιμαστούν βάσει στενού διαλόγου με κάθε χώρα.

Οι χάρτες πορείας θα βασίζονται στις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις και στις απαιτήσεις για την πλήρωση των κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Θα αναφέρουν τις ενέργειες στις οποίες οφείλει να προβεί εκάστη χώρα για να είναι έτοιμη να αποκτήσει την ιδιότητα μέλους, με ιδιαίτερη έμφαση στην διοικητική και δικαστική ικανότητα και την οικονομική μεταρρύθμιση. Οι χάρτες πορείας θα παρέχουν σαφή στοιχεία αναφοράς για τον έλεγχο των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων καθώς την πρόοδο σε ότι αφορά την οικονομική μεταρρύθμιση. Η πρόοδος σε ό,τι αφορά την εκτέλεση των χαρτών πορείας θα ελέγχεται ειδικότερα μέσω των δομών της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας και των περιοδικών εκθέσεων.

4.4. Προενταξιακή βοήθεια

Η Επιτροπή προτείνει να αναθεωρηθούν του χρόνου οι εταιρικές σχέσεις προσχώρησης με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, υπό το φως των διαπιστώσεων των περιοδικών εκθέσεων και των χαρτών πορείας. Οι εταιρικές σχέσεις προσχώρησης θα εξακολουθήσουν να αποτελούν τη βάση για τον προγραμματισμό της προενταξιακής βοήθειας, ωστόσο οι προτεραιότητες για την παροχή βοήθειας θα καθορίζονται επίσης λαμβάνοντας υπόψη τους χάρτες πορείας, τις περιοδικές εκθέσεις και τα αναθεωρημένα εθνικά σχέδια ανάπτυξης. Η βοήθεια που χορηγείται με βάση το Phare θα εξακολουθήσει να επικεντρώνεται στην ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού, τη δημιουργία θεσμών, τις επενδύσεις τις συναφείς με την υιοθέτηση του κεκτημένου, καθώς και την οικονομική και κοινωνική συνοχή και διασυνοριακή συνεργασία. Πρέπει να επιταχυνθούν οι εργασίες για την επέκταση των συστημάτων αποκεντρωμένης εφαρμογής. Σε ότι αφορά το πρόγραμμα SAPARD, ενώ έχει πλήρως αποκεντρωθεί, θα συνεχίσει να προετοιμάζει τις υποψήφιες χώρες σε ότι αφορά τις γεωργικές δομές και την αγροτική ανάπτυξη καθώς και την ενίσχυση της συναφούς θεσμικής ικανότητας. Το πρόγραμμα ISPA θα συνεχίσει να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στις επενδύσεις υποδομών στον τομέα του περιβάλλοντος και των μεταφορών.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η χρηματοδοτική βοήθεια που χορηγείται στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία θα πρέπει να αυξηθεί σημαντικά, από την ημερομηνία του πρώτου κύκλου εντάξεων, ανάλογα με την πρόοδο σε ό,τι αφορά την εκτέλεση των χαρτών πορείας και την ικανότητα απορρόφησης.

5. ΝΕΑ ΩΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης τον Ιούνιο του 2002 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι "μπορεί να ληφθούν νέες αποφάσεις στην Κοπεγχάγη σχετικά με το επόμενο στάδιο της υποψηφιότητας της Τουρκίας", λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης, βάσει της περιοδικής έκθεσης της Επιτροπής και σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ελσίνκι και του Λάακεν.

Στην περιοδική έκθεση του 2002 παρατίθεται λεπτομερής ανάλυση σχετικά με την πρόοδο της Τουρκίας στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο. Η πρόοδος της Τουρκίας εκτιμάται βάσει των ιδίων κριτηρίων και της ίδιας μεθοδολογίας που ισχύουν για όλες τις υποψήφιες χώρες. Όπως και για όλες τις υποψήφιες χώρες, και σύμφωνα με τα συμπεράσματα των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της Κοπεγχάγης και της Μαδρίτης, στην έκθεση επισημαίνονται οι νομοθετικές αλλαγές καθώς και η διοικητική ικανότητα της Τουρκίας σε ό,τι αφορά την ορθή εφαρμογή και εκτέλεση του κεκτημένου.

Σύμφωνα με την έκθεση, η Τουρκία προόδευσε σε τρεις σημαντικούς τομείς τους οποίους καλύπτει η εταιρική σχέση για την προσχώρηση: τα πολιτικά, οικονομικά κριτήρια καθώς και τα κριτήρια για το κεκτημένο που ετέθησαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης, το 1993.

Η Τουρκία πραγματοποίησε αξιοσημείωτη πρόοδο σε ό,τι αφορά την πλήρωση των πολιτικών κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Μέσω συνταγματικής μεταρρύθμισης και σειράς νομοθετικών πακέτων, η Τουρκία διεκπεραίωσε πολλές κύριες προτεραιότητες που αναφέρονται στην εταιρική σχέση προσχώρησης. Ιδιαίτερα θετικές είναι οι νομικές αλλαγές που ενέκρινε το Κοινοβούλιο, τον Αύγουστο 2002, δεδομένου ότι αποκαλύπτουν τη βούληση για επίτευξη μακρόπνοων μεταρρυθμίσεων. Καταργήθηκε η θανατική ποινή, εκτός από την περίπτωση πολέμου και αναλήφθηκαν σημαντικές ενέργειες για να είναι δυνατή η αναμετάδοση και εκπαίδευση σε γλώσσες άλλες εκτός από την τουρκική. Η άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης σε δύο από τις τέσσερις επαρχίες όπου ίσχυε, και η ανάληψη υποχρέωσης να αρθεί φέτος στις δύο αυτές επαρχίες όπου εξακολουθεί να ισχύει, θα ανοίξουν το δρόμο για την καλύτερη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Επιτροπή καλωσορίζει τις εξελίξεις αυτές και αναγνωρίζει ότι συνιστούν ένα κατόρθωμα στο σημερινό τουρκικό πλαίσιο. Επιπλέον, οι μεταρρυθμίσεις υιοθετήθηκαν υπό εξαιρετικά δυσχερείς συνθήκες. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές υπόσχονται πολλά για το μέλλον, δεδομένου ότι αποκαλύπτουν τη βούληση και την ικανότητα του τουρκικού πολιτικού συστήματος να πραγματοποιήσει πρόοδο ακόμη και σε τομείς οι οποίοι θεωρούνταν μέχρι τώρα εξαιρετικά ευαίσθητοι.

Ωστόσο, η Τουρκία δεν πληροί πλήρως τα πολιτικά κριτήρια. Πρώτον, οι μεταρρυθμίσεις περιέχουν σειρά σημαντικών περιορισμών, που παρατίθενται στην περιοδική έκθεση, σε ό,τι αφορά την απόλυτη καθιέρωση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Δεύτερον, πολλές από τις μεταρρυθμίσεις απαιτούν τη θέσπιση ρυθμίσεων ή άλλων διοικητικών μέτρων και για να είναι αποτελεσματικές, πρέπει να εκτελεστούν στην πράξη από εκτελεστικούς και δικαστικούς φορείς σε διάφορα επίπεδα ανά τη χώρα. Τρίτον, εναπομένει ακόμη η διεκπεραίωση σειράς σημαντικών ζητημάτων τα οποία προκύπτουν στο πλαίσιο των πολιτικών κριτηρίων. Μεταξύ τούτων, περιλαμβάνονται η καταπολέμηση των βασανιστηρίων και της βάναυσης μεταχείρισης, ορισμένα ζητήματα που αφορούν τον αστικό έλεγχο του στρατιωτικού σώματος και η κατάσταση των προσώπων που έχουν φυλακιστεί επειδή εξέφρασαν μη βίαιες γνώμες και σε συμφωνία με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Υπό το φως της σημαντικής προόδου που πραγματοποίησε κατά τα τελευταία έτη και των υπόλοιπων θεμάτων όπου απαιτείται περαιτέρω προσοχή, η Τουρκία ενθαρρύνεται να συνεχίσει τη μεταρρυθμιστική διαδικασία προς ενίσχυση της δημοκρατίας και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βάσει του νόμου και στην πράξη. Έτσι θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τα υπολειπόμενα εμπόδια σε ό,τι αφορά την πλήρη συμμόρφωση προς τα πολιτικά κριτήρια.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι προσπάθειες για την επίλυση του κυπριακού προβλήματος αποτελούν μέρος του ενισχυμένου πολιτικού διαλόγου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας. Λαμβάνοντας υπό σημείωση δηλώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, κατόπιν εκθέσεων του ειδικού συμβούλου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο, κ. Alvaro de Soto, η Επιτροπή παροτρύνει τα ενδιαφερόμενα μέρη, και ιδίως, στο παρόν στάδιο, την Τουρκία, να υποστηρίξει πλήρως τις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών για την επίτευξη πλήρους επίλυσης του κυπριακού προβλήματος φέτος.

Σε ό,τι αφορά τα οικονομικά κριτήρια, η Τουρκία πραγματοποίησε πρόοδο σε ό,τι αφορά την λειτουργία ελεύθερης οικονομίας αγοράς, η οποία θα πρέπει να βελτιώσει την ικανότητά της έναντι της ανταγωνιστικής πίεσης, και η οποία ωστόσο εξακολουθεί να υφίσταται τις συνέπειες της ύφεσης και των οικονομικών κρίσεων.

Σε ό,τι αφορά τα κριτήρια για το κεκτημένο, η Τουρκία πραγματοποίησε πρόοδο στην ευθυγράμμιση της νομοθεσίας σε θέματα υπαγόμενα στους τομείς της τελωνειακής ένωσης και σε άλλους, όπως τραπεζικός, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια και γεωργία. Αναδιαρθρώθηκε ο χρηματοοικονομικός τομέας και ευθυγραμμίστηκε η διοικητική ικανότητα στον τομέα αυτό. Στους περισσότερους από τους άλλους τομείς παραμένουν σημαντικές διαφορές μεταξύ του κεκτημένου και της τουρκικής νομοθεσίας.

Τα εκκρεμή ζητήματα σχετικά με τις ρυθμίσεις περί συμμετοχής της Τουρκίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, που αφορούν τις ενέργειες τις οποίες κατευθύνει η ΕΕ χρησιμοποιώντας τα μέσα του ΝΑΤΟ, πρέπει να επιλυθούν κατά προτεραιότητα.

5.1. Για την ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής

To Eυρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι παρουσίασε την προενταξιακή στρατηγική για την Τουρκία το 1999. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν υιοθέτησε πέρσι νέα φάση για τη στρατηγική αυτή. Έκτοτε, ουσιαστική πρόοδος έχει πραγματοποιηθεί σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της.

Ούτως εχόντων των πραγμάτων, η Επιτροπή συνιστά, η Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει τη στήριξή της στις προενταξιακές προετοιμασίες της Τουρκίας, ενόψει του επόμενου σταδίου της υποψηφιότητάς της. Κατωτέρω παρατίθενται λεπτομερέστερες συστάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο δύναται να επιτευχθεί ο εν λόγω στόχος.

§ Η εταιρική σχέση προσχώρησης απεδείχθη αξιόλογο μέσο για την προενταξιακή στρατηγική. Πρέπει να ενημερωθεί και να αναθεωρηθεί ώστε να επικεντρώνεται με σαφήνεια σε τομείς όπου χρειάζεται περαιτέρω κατά προτεραιότητα δράση.

§ Ο ενισχυμένος πολιτικός διάλογος μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας καλύπτει πολιτικές μεταρρυθμίσεις, ανθρώπινα δικαιώματα, το ζήτημα της Κύπρου και το θέμα της ειρηνικής επίλυσης των συνοριακών διαφορών και θα συνεχιστεί εντατικά. Είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν λεπτομερείς συζητήσεις σε ό,τι αφορά τις διάφορες πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει η Τουρκία για την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Θα αναζητηθούν νέοι τρόποι για να διασφαλιστεί η καλύτερη κατανόηση των μεταρρυθμίσεων και άλλων ζητημάτων τα οποία απαιτούν προσοχή.

§ Ο ενισχυμένος οικονομικός διάλογος μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας καλύπτει θέματα μακροοικονομικής απόδοσης και σταθερότητας και οικονομικών μεταρρυθμίσεων, και θα συνεχισθεί εντατικά. Θα πρέπει να συζητηθούν λεπτομερώς τα διάφορα μέτρα που λαμβάνει η Τουρκία προς αποκατάσταση της οικονομικής σταθερότητας και πλήρωση των οικονομικών κριτηρί