Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα:

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 'Για έναν ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο'",

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ασφάλεια των κοινοτικών σιδηροδρόμων, η οποία τροποποιεί την οδηγία 95/18/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με τις άδειες σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και την οδηγία 2001/14/ΕΚ σχετικά με την κατανομή της χωρητικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής καθώς και με την πιστοποίηση ασφάλειας",

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 96/48/ΕΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 2001/16/ΕΚ σχετικά με τη διαλειτουργικότητα του διευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος",

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τροποποίηση της οδηγίας 91/440/EOΚ του Συμβουλίου για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων",

- την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων", και

- την "Σύσταση για Απόφαση του Συμβουλίου με την οποία εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να διαπραγματευθεί τους όρους προσχώρησης της Κοινότητας στη Σύμβαση σχετικά με τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές (COTIF) της 9ης Μαΐου 1980, όπως τροποποιείται από το Πρωτόκολλο του Vilnius της 3ης Ιουνίου 1999"

(2003/C 66/02)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: "Για ένα ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο" (COM(2002) 18 τελικό)·

έχοντας υπόψη τις προτάσεις οδηγιών "για την ασφάλεια των κοινοτικών σιδηροδρόμων", (COM(2002) 21 τελικό - 2002/0022 (COD)), "τη διαλειτουργικότητα του διευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος", (COM(2002) 22 τελικό - 2002/0022 (COD)), "την τροποποίηση της Οδηγίας 91/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων" (COM(2002) 25 τελικό - 2002/0025 (COD))·

έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου "περί θεσπίσεως Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων" (COM(2002) 23 τελικό - 2002/0024 (COD))·

έχοντας υπόψη τη σύσταση Απόφασης του Συμβουλίου "με την οποία εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να διαπραγματευθεί τους όρους προσχώρησης της Κοινότητας στη Σύμβαση σχετικά με τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές (COTIF)" (COM(2002) 24 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 24ης Ιανουαρίου 2002 και την απόφαση του Συμβουλίου της 21ης και 22ης Φεβρουαρίου 2002, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών, δυνάμει του άρθρου 265, παράγραφος 1, και του άρθρου 71 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση την οποία έλαβε το Προεδρείο της ΕΤΠ στις 6 Φεβρουαρίου και 12 Μαρτίου 2002, να αναθέσει την κατάρτιση γνωμοδότησης στην επιτροπή "Πολιτική εδαφικής συνοχής"·

έχοντας υπόψη την προγενέστερη γνωμοδότησή της για την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαλειτουργικότητα των συμβατικών σιδηροδρόμων (COM(1999) 617 τελικό - 1999/0252 (COD)) (CdR 94/2000 fin)(1)·

έχοντας υπόψη την προγενέστερη γνωμοδότησή της για τη Λευκή Βίβλο "Η ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών με ορίζοντα το έτος 2010: η ώρα των επιλογών" (COM(2001) 370 τελικό) (CdR 54/2001 fin)(2)·

έχοντας υπόψη την προγενέστερη γνωμοδότησή της για την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη χορήγηση κοινοτικής χρηματοδοτικής συνδρομής με σκοπό τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων του συστήματος εμπορευματικών μεταφορών" (COM(2002) 54 τελικό - 2002/0038 (COD)) (CdR 103/2002 fin)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθέτησε η επιτροπή "Πολιτική εδαφικής συνοχής", στις 24 Ιουνίου 2002 (CdR 97/2002 rev.) με βάση τις εισηγητικές εκθέσεις του κ. Soulage - FR/PSE, Μέλους του Περιφερειακού Συμβουλίου της περιφέρειας Rhône-Alpes και της κας Clucas - UK/ELDR, Μέλους του Δημοτικού Συμβουλίου του Λίβερπουλ)·

υιοθέτησε, κατά την 46η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 10ης Οκτωβρίου 2002), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές Παρατηρήσεις

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν όσον αναφορά την προώθηση και εφαρμογή ενός Ολοκληρωμένου Ευρωπαϊκού Σιδηροδρομικού Χώρου, αναγκαία και απαραίτητη συνθήκη για την αναζωογόνηση ενός αναπόφευκτου μεταφορικού μέσου στην προοπτική μιας βιώσιμης πολιτικής μεταφορών της ΕΕ όπως περιγράφεται στη Λευκή Βίβλο.

1.2. Αναφορικά με τις μελλοντικές ενέργειες που προβλέπονται για να καταστεί δυναμικότερη η σιδηροδρομική αγορά, οι οποίες εκτίθενται στο δεύτερο μέρος της ανακοίνωσης "Για έναν ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο", η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την προβληματική της Επιτροπής ότι είναι απαραίτητη η βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, κυρίως μέσω μεταφορικών συμβάσεων που να μεριμνούν περισσότερο για τις προσδοκίες των πελατών με μηχανισμούς παροχής κινήτρων και κυρώσεων για την έλλειψη ποιότητας. Μολαταύτα, εφόσον οι όροι τιμής, ταχύτητας και ποιότητας αποτελούν απαρέγκλιτες παραμέτρους για να καταστεί ο σιδηρόδρομος πιο ελκυστικός, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι είναι αναγκαία η υιοθέτηση μιας σφαιρικής προσέγγισης όλων των μέσων μεταφοράς, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να καταρτιστεί ένα συνεκτικό και πλήρες πλαίσιο οργάνωσης, ρυθμίσεως και τιμολόγησης των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, που να είναι ικανό να προαγάγει κυρίως την ελκυστικότητα των σιδηροδρομικών, εσωτερικών πλωτών και ακτοπλοϊκών μεταφορών, καθώς και των συνδυασμένων μεταφορών.

1.3. Ο προσανατολισμός αυτός απαιτεί να ληφθεί υπόψη η μεταφορική αλυσίδα στο σύνολό της, από την αφετηρία έως τον τελικό προορισμό - με ιδιαίτερη έμφαση στο επίπεδο των υπηρεσιών που παρέχονται καθ' όλη τη διάρκεια της διαδρομής, από τις πολυλειτουργικές εξέδρες φορτώσεως έως την τελική κατανομή - αλλά και η προσβασιμότητα των περιφερειακών περιοχών προς τις κύριες σιδηροδρομικές αρτηρίες, ώστε να αποφεύγονται οι κυκλοφοριακές στενώσεις. Οι περιφέρειες έχουν εκφράσει ανησυχία για το ενδεχόμενο συμφόρησης στους διαδρόμους διέλευσης όπως είναι οι ορεινές περιοχές, οι αστικές περιοχές και οι περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές.

Προς τούτο μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η σύσταση διαπεριφερειακών συνεργασιών για κάθε διάδρομο διέλευσης, που θα ασχολούνται κατά τρόπο ενιαίο και με την άμεση συμμετοχή του πληθυσμού, με την εξάλειψη των σημείων κυκλοφοριακής συμφόρησης μέσω της άμεσης πραγματοποίησης των απαραίτητων έργων υποδομής, αρχής γενομένης από την κύρια σιδηροδρομική γραμμή, επισπεύδοντας με τον τρόπο αυτό κάθε πρωτοβουλία που αποβλέπει στην ολοκλήρωση των εθνικών σιδηροδρόμων.

1.4. Χρειάζεται όμως η κατά προτεραιότητα κατανομή σιδηροδρομικών διαδρόμων στις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές μακράς απόστασης να παραμείνει συμβατή με την εξής διττή προοπτική: αφενός να μειωθεί ο συνολικός χρόνος διαδρομής των εν λόγω σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και αφετέρου να καταστούν ελκυστικότερες οι σιδηροδρομικές υπηρεσίες που παρέχονται στους επιβάτες, κυρίως όσον αφορά τις μεγάλες αστικές περιοχές. Η αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων γραμμών προϋποθέτει εναρμόνιση των ταχυτήτων, με ιδιαίτερη μέριμνα για την απάλειψη κάθε πηγής ακινητοποιήσεως (ελιγμοί, διαλογή). Κατά αυτή την έννοια η Επιτροπή των Περιφερειών επαναλαμβάνει ότι παραμένει προσηλωμένη στην προτεραιότητα που δίδεται στην εφαρμογή του διευρωπαϊκού δικτύου εμπορευματικών μεταφορών, που αποτελεί το πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου μηχανισμού επικεντρωμένου στην ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας.

1.5. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι το μερίδιο των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών μειώθηκε καθώς οι ανάγκες των πελατών για καλύτερη ποιότητα, πιο έγκυρες παραδόσεις κ.λπ., αυξήθηκαν. Κατά την άποψη της ΕΤΠ η υιοθέτηση μέτρων για την βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται από σιδηροδρομικές εταιρείες είναι ύψιστης σημασίας διότι χωρίς την ύπαρξη παρόμοιων συνοδευτικών μέτρων ο τομέας των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών θα εξακολουθήσει να παρακμάζει.

1.6. Οι βασικές απαιτήσεις όσον αφορά τα εδάφη που διασχίζουν οι σιδηρόδρομοι - και με στόχο την ενίσχυση του μεριδίου που οι σιδηρόδρομοι κατέχουν στην αγορά - είναι η βελτίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης του μεταφορικού αυτού μέσου (θόρυβος και ατμοσφαιρική ρύπανση) και η διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου ασφάλειας. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα επιδείξει ιδιαίτερη προσοχή τις πτυχές αυτές οι οποίες αφορούν αμεσότατα τους επί τόπου πληθυσμούς και τις τοπικές αυτοδιοικήσεις, με την προώθηση της άμεσης συμμετοχής των αρχών αυτών σε διαπεριφερειακές συνεργασίες που χειρίζονται από κοντά τα θέματα αυτά.

1.7. Στον τομέα των διεθνών επιβατικών μεταφορών, η ανάπτυξη υπηρεσιών μεγάλης ταχύτητας που συνδέουν τις περιφέρειες εντάσσεται στην προοπτική μιας βιώσιμης ανάπτυξης, πρωτοβουλία που πρέπει να ενθαρρυνθεί, αλλά πρέπει να υλοποιηθεί στο πλαίσιο ενός μηχανισμού που θα ενσωματώνει την εξυπηρέτηση των περιοχών με μια περιφερειακή προσφορά ποιότητας επικεντρωμένη στα δρομολόγια.

1.8. Παρομοίως, είναι απαραίτητο να ευνοηθεί η ανάπτυξη διαμεθοριακών υπηρεσιών για την αγορά των καθημερινών μετακινήσεων που αποτελεί μια μη αμελητέα αγορά μεταφορών. Η ανάπτυξη ανταποκρίσεων μεταξύ των ενδιαφερόμενων περιφερειών πρέπει να διευκολυνθεί προκειμένου να εξασφαλιστεί υψηλό επίπεδο ποιότητας και αποδοτικότητας των υπηρεσιών αυτών.

1.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις προτάσεις για αμοιβαία αναγνώριση της κατάρτισης του προσωπικού των σιδηροδρόμων, χωρίς την οποία η Επιτροπή των Περιφερειών δεν πιστεύει ότι μπορεί να αναπτυχθεί ένα αληθινό σιδηροδρομικό σύστημα σε κοινοτική κλίμακα. Επισημαίνει ωστόσο ότι το άρθρο 12 της προτεινόμενης Οδηγίας για την Ασφάλεια δεν ορίζει ειδικές απαιτήσεις για την εκμάθηση γλωσσών ή ικανότητες του προσωπικού κρίσιμες για την ασφάλεια των διεθνών σιδηροδρομικών υπηρεσιών.

1.10. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναμένει από την Επιτροπή να υποβάλει περαιτέρω προτάσεις για ειδική κατάρτιση και βεβαίωση συγκεκριμένων γλωσσικών ικανοτήτων για το προσωπικό "πρώτης γραμμής", ο ρόλος του οποίου είναι κρίσιμος για την ασφάλεια των διεθνών σιδηροδρομικών υπηρεσιών.

1.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την ανάγκη ενισχύσεως των επενδύσεων στους σιδηροδρόμους σε όλη την ΕΕ, επιθυμεί όμως να τονίσει ότι πρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική κοινωνική και εδαφική συνοχή των εν λόγω επενδύσεων. Η ΕΤΠ επιθυμεί επίσης να υπογραμμίσει ότι η ανάπτυξη των σιδηροδρομικών υποδομών της ΕΕ πρέπει να ωφελεί ιδιαίτερα τις περιοχές που παρουσιάζουν καθυστέρηση και τις περιοχές με περιφερειακό χαρακτήρα, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι κανόνες της ΕΕ που διέπουν τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις. Αντιθέτως θεωρεί απαράδεκτες τις επενδύσεις που θα ευνοούσαν την περαιτέρω συγκέντρωση της οικονομικής ανάπτυξης στην καρδιά της Ευρώπης.

1.12. Η ΕΤΠ επισημαίνει τη σημασία της υψηλής ποιότητας σιδηροδρομικών υπηρεσιών για την προστασία του περιβάλλοντος, ειδικότερα των ορεινών περιοχών και των λοιπών περιοχών με εξαιρετική φυσική ομορφιά. Ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για το κόστος σιδηροδρομικών και οδικών έργων υποδομής που να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις κάθε τρόπου μεταφοράς με σκοπό τη μείωση του συνολικού επιπέδου θορύβου και αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τις μεταφορές και να ενθαρρύνει τον εξηλεκτρισμό των σιδηροδρόμων που εξυπηρετούν ευαίσθητες από περιβαλλοντική άποψη περιοχές έτσι ώστε να μεγιστοποιηθεί η ηλεκτρική έλξη για τα ρεύματα κυκλοφορίας μέσω των εν λόγω περιοχών.

1.13. Σε σχέση με τις προτάσεις για τη χρηματοδότηση υποδομών, η ΕΤΠ ευελπιστεί, ωστόσο, ότι θα εξεταστούν με ιδιαίτερη προσοχή οι επιπτώσεις που θα έχουν τα διάφορα τέλη χρήσης στο κόστος των μεταφορών και, συνεπώς, στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων της ΕΕ, καθώς και ότι θα δημιουργηθεί το συντομότερο δυνατό το κατάλληλο πλαίσιο για την διασφάλιση δίκαιων, από εδαφική άποψη, όρων ανταγωνισμού.

2. Παρατηρήσεις σχετικά με τα διάφορα σχέδια

2.1. Η ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών

2.1.1. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρόταση για την βελτίωση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων στην ΕΕ, αλλά τονίζει ότι ένα παρόμοιο σύστημα δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε ελάχιστα πρότυπα, που να είναι δεκτά από όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΤΠ υποστηρίζει σταθερά τη λήψη μέτρων για τη βελτίωση και τον καθορισμό προτύπων ασφάλειας που να αποτελούν πρόκληση, ούτως ώστε οι πολίτες της ΕΕ και οι ΜΜ να έχουν εμπιστοσύνη στα σιδηροδρομικά συστήματα της ΕΕ.

2.1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί ότι είναι απαραίτητη η εναρμόνιση των κανόνων ασφάλειας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με σκοπό το προοδευτικό άνοιγμα των σιδηροδρομικών δικτύων σε ποικίλους σιδηροδρομικούς φορείς για τις διεθνείς εμπορευματικές σιδηροδρομικές μεταφορές.

2.1.3. Η θέσπιση κοινών κανόνων, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και των ευθυνών των κρατών μελών, των διαχειριστών των έργων υποδομής και των σιδηροδρομικών φορέων εκμετάλλευσης, καθώς και η διαφάνεια όσον αφορά τα απαιτούμενα πρότυπα και τις ικανότητες των φορέων αποτελούν στοιχεία αναπόσπαστα προκειμένου να διασφαλιστεί το υψηλό επίπεδο ασφάλειας των σιδηροδρομικών μεταφορών.

2.1.4. Αυτός είναι ο σκοπός της δημιουργίας εθνικών αρχών ασφαλείας οι οποίες θα αναλάβουν να ρυθμίζουν και να ελέγχουν την ασφάλεια καθώς και το συντονισμό τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεδομένου ότι η θέσπιση ενιαίου κοινοτικού πιστοποιητικού ασφαλείας είναι μακροπρόθεσμα ένας από τους στόχους που θα πρέπει να επιτευχθούν, χρειάζεται να διασφαλιστεί ότι στη σημερινή μεταβατική φάση τα εθνικά πιστοποιητικά κάθε κράτους μέλους θα εγγυώνται την τήρηση των εθνικών κανόνων, τη συμμόρφωση του τροχαίου υλικού και τις ικανότητες του πιστοποιημένου προσωπικού.

2.1.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να επισύρει την προσοχή της Επιτροπής στα προβλήματα της ασφάλειας, στην αρνητική επίπτωση επί των επιβατών και στην έλλειψη σαφήνειας ως προς την ευθύνη που προκύπτουν από την ιδιωτικοποίηση και τον συνακόλουθο κατακερματισμό του σιδηροδρομικού τομέα, όπως έγινε προσφάτως αισθητό στο ΗΒ.

2.1.6. Για την προστασία των εδαφών και των πληθυσμών, η Επιτροπή των Περιφερειών εύχεται οι τοπικές αυτοδιοικήσεις, ως αρχές επιφορτισμένες με τις τοπικές πολιτικές μεταφορών και χωροταξίας, να συμμετάσχουν πλήρως στον προσδιορισμό των κοινών στόχων ασφαλείας όσον αφορά την έκθεση του τοπικού πληθυσμού στους κινδύνους που συνεπάγονται οι σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές, ειδικότερα των ευαίσθητων ή πυκνοκατοικημένων ζωνών, και όσον αφορά τα τμήματα των σιδηροδρομικών δικτύων που χρησιμοποιούνται και από τους επιβατικούς σιδηροδρόμους.

2.1.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις προτάσεις που εκτίθενται στο Κεφάλαιο V της οδηγίας για την ασφάλεια όσον αφορά τις ανεξάρτητες έρευνες για ατυχήματα και συμβάντα στους σιδηροδρόμους. Η ΕΤΠ συμφωνεί πλήρως με τη διάταξη ότι η έρευνα δεν πρέπει να αφορά επ' ουδενί κατανομή υπαιτιότητας ή ευθύνης.

2.1.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ακράδαντα ότι η έρευνα βάσει στοιχείων δεν πρέπει να εμποδίζεται ή να καθυστερεί λόγω δικαστικών διαδικασιών, ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι τα ζητήματα ασφάλειας που προκύπτουν από την έρευνα βάσει στοιχείων θα μπορούν να εξετασθούν και ότι οι συστάσεις θα πρέπει να τίθενται σε εφαρμογή μόλις είναι λογικώς εφαρμόσιμες. Πράγματι, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξουν δύο χωριστές διαδικασίες, δηλαδή, αφενός, μια έρευνα βάσει στοιχείων των αιτίων του ατυχήματος, η οποία θα πρέπει να προβαίνει στις κατάλληλες συστάσεις προκειμένου να αποφευχθούν ή να μετριασθούν μελλοντικά επεισόδια και, αφετέρου, όπου είναι απαραίτητο, μια δικαστική διαδικασία για την απόδοση ποινικής ευθύνης.

2.1.9. Χρειάζεται συνεπώς για την επεξεργασία των κοινών στόχων ασφάλειας και των μεθοδολογιών ασφάλειας που αφορούν τους "κινδύνους για την κοινωνία", να αναφέρεται ρητώς ότι οι τοπικές αυτοδιοικήσεις θα συμμετέχουν στον καθορισμό των εθνικών στόχων και μεθόδων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των αρμόδιων για την ασφάλεια εθνικών αρχών.

2.1.10. Είναι εξίσου σημαντικό το σχέδιο οδηγίας να αναφέρει ρητώς ότι οι ενδιαφερόμενες τοπικές αυτοδιοικήσεις (εξίσου με τους άλλους ανάλογους φορείς) πρέπει να είναι αποδέκτες των πληροφοριών σχετικά με τις έρευνες και τα πορίσματά τους. Κατά την ίδια έννοια, πρέπει να είναι δυνατή, εφόσον το επιθυμούν, και η συμμετοχή τους στις εργασίες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των εν λόγω ερευνών.

2.2. Διαλειτουργικότητα των δικτύων

2.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί ότι η έλλειψη διαλειτουργικότητας των σιδηροδρόμων της ΕΕ αποτελεί μείζον εμπόδιο για την περαιτέρω ανάπτυξη ενός αληθινού ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος. Επικροτούνται οι διατάξεις για την αμοιβαία πιστοποίηση της ασφάλειας του τροχαίου υλικού, όπως είναι η τρέχουσα τάση για την αγορά τυποποιημένων σχεδίων τροχαίου υλικού ικανών να λειτουργούν δια μέσου εθνικών συνόρων, όπου το επιτρέπουν οι περιορισμοί φόρτωσης και εύρους των σιδηροτροχιών. Εν αναμονή της εγκρίσεως των διαφόρων τεχνικών προδιαγραφών διαλειτουργικότητας (ΤΠΔ), πρέπει να προτιμηθούν διαδικασίες αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ των κρατών μελών για να αποφευχθούν οι δυσλειτουργίες εις βάρος της ασφάλειας της κυκλοφορίας, ειδικότερα σε περιπτώσεις μικτών δρομολογίων (επιβάτες, εμπορεύματα).

2.2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τα μέτρα που λαμβάνονται για τη συνεργασία με τις υποψήφιες χώρες και πέραν αυτών για να επιτευχθεί η διαλειτουργικότητα.

2.2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών εγκρίνει τις κατευθύνσεις που προτείνονται για τον καθορισμό των ΤΠΔ, καθώς και για τη δημιουργία μητρώου των υποδομών και του τροχαίου υλικού, στοιχεία που είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας.

2.2.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών φρονεί επίσης ότι υιοθέτηση των ΤΠΔ πιθανότατα θα εναρμονίσει την προσφορά τροχαίου υλικού και συνεπώς θα διευρύνει και την επιλογή των προμηθευτών και το μέγεθος των σειρών παραγωγής, πράγμα που θα ευνοήσει οπωσδήποτε τη μείωση των τιμολογίων τροχαίου υλικού, που είναι και προϋπόθεση για την βελτίωση της παραγωγικότητας του τομέα.

2.2.5. Παρά ταύτα, εκφράζει την ανησυχία της για το λόγο ότι δεν υφίσταται σαφές και πραγματιστικό χρονοδιάγραμμα έγκρισης και εφαρμογής των ΤΠΔ, με στόχο κυρίως την επέκταση των ΤΠΔ στο σύνολο του συμβατικού δικτύου. Το άρθρο 2 του σχεδίου οδηγίας για τη διαλειτουργικότητα προτείνει όντως την τροποποίηση του άρθρου 1 της οδηγίας 2001/16/ΕΚ με την προσθήκη παραγράφου που να θεσπίζει την εν λόγω επέκταση από 1ης Ιανουαρίου 2008.

2.2.6. Οι τοπικές αρχές συμμετέχουν συχνά στη χρηματοδότηση των έργων υποδομής και του τροχαίου υλικού, συμπεριλαμβανομένου και του συμβατικού δικτύου, και χρειάζεται να εκτιμηθεί το κόστος της τεχνικής τυποποίησης, τόσο στο επίπεδο της διαλειτουργικότητας όσο και στο επίπεδο της ασφάλειας. Έχει σημασία ειδικότερα η εν λόγω οικονομική επιβάρυνση να μην είναι τέτοιου ύψους ώστε να θέτει σε αμφισβήτηση τις προτεραιότητες που έχουν καθορισθεί προηγουμένως, ιδίως όσον αφορά την απορρόφηση των σημείων κυκλοφοριακής συμφόρησης, όπως και τη δημιουργία διασυνδέσεων πρόσβασης προς το διευρωπαϊκό δίκτυο σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών για τις περιφερειακές περιοχές. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να εκπονηθεί προηγουμένως σχετική δημοσιονομική μελέτη για την εν λόγω επέκταση στο συμβατικό δίκτυο, ούτως ώστε να καθορισθούν πραγματιστικές προτεραιότητες για τη γενίκευση της διαλειτουργικότητας. Πρέπει να έχουμε συνείδηση ότι λόγω του μικτού χαρακτήρα της κυκλοφορίας στα σιδηροδρομικά δίκτυα (επιβάτες και εμπορεύματα), η εφαρμογή των ΤΠΔ θα αφορά επίσης και τις εθνικές και περιφερειακές μεταφορές επιβατών, και κατά συνέπεια θα είναι απαραίτητη η προσαρμογή του εμπλεκόμενου τροχαίου υλικού.

2.2.7. Αν και το σχέδιο οδηγίας ορίζει ότι ο συνυπολογισμός των ΤΠΔ αφορά αρχικά μόνο τη δημιουργία νέων έργων υποδομής (αλλά επίσης και τα έργα επισκευής και συντήρησης) και την απόκτηση νέου υλικού, το πραγματικό άνοιγμα του συμβατικού δικτύου θα πραγματοποιηθεί μόνον, εφόσον υλοποιηθεί η συμμόρφωση των υποδομών και του τροχαίου υλικού. Λαμβανομένου υπόψη του σημερινού ρυθμού ανανέωσης και εργασιών, δεν φαίνεται σκόπιμη η προτεινόμενη επίσπευση του χρονοδιαγράμματος που ορίσθηκε στα πλαίσια του πρώτου σιδηροδρομικού πακέτου.

2.2.8. Συνεπώς η έγκριση των ΤΠΔ είναι απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι η προσαρμογή του τροχαίου υλικού (ή η αντικατάσταση του παλαιότερου) υλοποιείται σύμφωνα με τους νέους κανόνες διαλειτουργικότητας. Παρομοίως, πρέπει να προβλεφθεί ένα εύλογο διάστημα διάρκειας πέντε ετών για τη συμμόρφωση προκειμένου να προγραμματισθούν οι απαραίτητες επενδύσεις που ενδέχεται να είναι ιδιαιτέρως επαχθείς για ορισμένες περιφέρειες.

2.3. Θέσπιση ευρωπαϊκού οργανισμού σιδηροδρόμων

2.3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εγκρίνει τη δημιουργία ενός τεχνικού οργανισμού με σκοπό να βοηθήσει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη στην εναρμόνιση των κανόνων ασφάλειας και διαλειτουργικότητας των δικτύων ενόψει της δημιουργίας ενός αληθινού ολοκληρωμένου σιδηροδρομικού δικτύου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.3.2. Είναι όμως απαραίτητο να εξασφαλισθεί ότι τα προτεινόμενα μέσα για τη δημιουργία του Οργανισμού αυτού ανταποκρίνονται στην αποστολή του και ότι η αρμοδιότητα έρευνας που διαθέτει συνάδει με τη νομοθεσία των διαφόρων κρατών μελών.

2.3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων να λάβει τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου η ελευθέρωση να μην οδηγήσει σε μείωση των δαπανών για την ασφάλεια ούτε των επενδύσεων σε σταθερά έργα υποδομής επί του σιδηροδρομικού δικτύου και να εφαρμοσθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρηθούν στο ακέραιο τα οφέλη του δικτύου για τους επιβάτες και τους πελάτες των εμπορευματικών μεταφορών.

2.3.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει με ανησυχία τις επιπτώσεις που είχε στις εμπορευματικές μεταφορές μέσω της σήραγγας της Μάγχης η αποτυχία των κυβερνήσεων της Γαλλίας και του ΗΒ να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα εκείνων που επιδιώκουν να εισέλθουν στο ΗΒ μέσω της εν λόγω σήραγγας, πράγμα που επέφερε ακριβώς σημαντική μείωση των σχετικών εμπορευματικών υπηρεσιών.

2.3.5. Ενόψει της πιθανής αυξήσεως του αριθμού ατόμων που ζητούν άσυλο και της αυξημένης κινητικότητας προς εύρεση εργασίας στο εσωτερικό της ΕΕ, η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να εξετασθεί η ανάγκη δημιουργίας μιας διεθνούς ομάδας εμπειρογνωμόνων, ει δυνατόν στο πλαίσιο του προτεινόμενου Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων, για την εξέταση των θεμάτων ασφάλειας και κοινών μεθόδων αστυνόμευσης για όλο το σιδηροδρομικό τομέα της ΕΕ, όπως συνέβη και για τις εναέριες μεταφορές.

2.3.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει περαιτέρω προτάσεις όσον αφορά το ρόλο του προτεινόμενου Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων σχετικά με τις ανεξάρτητες έρευνες για τα σοβαρά και μοιραία ατυχήματα έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η ύπαρξη μιας κοινής τράπεζας δεδομένων που να περιλαμβάνει τις συστάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επίσης, η Επιτροπή των Περιφερειών αναμένει την υποβολή περαιτέρω προτάσεων από την Επιτροπή σχετικά με το αν θα πρέπει να εφαρμόζονται σε κοινοτική κλίμακα οι συστάσεις που προέρχονται από ανεξάρτητες έρευνες.

2.4. Όροι προσχώρησης της Κοινότητας στη σύμβαση σχετικά με τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές (COTIF)

2.4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εγκρίνει τη σύσταση απόφασης του Συμβουλίου με την οποία εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να διαπραγματευθεί τους όρους προσχώρησης στην COTIF, έστω και αν η εν λόγω προσχώρηση εξαρτάται από την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Vilnius.

2.5. Τροποποίηση της οδηγίας 91/440/ΕΚ για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων

2.5.1. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιθυμούν να επισπευσθεί η διαδικασία ανοίγματος της αγοράς σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων και των εθνικών, στο σύνολο του συμβατικού δικτύου, θέτοντας έτσι σε αμφισβήτηση το χρονοδιάγραμμα που συμφωνήθηκε κατά την υιοθέτηση του πρώτου σιδηροδρομικού πακέτου και τον ορισμό του διευρωπαϊκού δικτύου διεθνών εμπορευματικών μεταφορών, πριν καν υλοποιηθεί η προβλεπόμενη εκτίμηση για τις επιπτώσεις της πρώτης αυτής μείζονος μεταρρύθμισης, και ενώ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η μεταφορά των οδηγιών 2001 στις εθνικές νομοθεσίες.

2.5.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών φρονεί ότι δεν επείγει η τροποποίηση των προτεραιοτήτων που έχουν προσδιορισθεί προηγουμένως, οι οποίες, αφενός μεν δεν απαγορεύουν στις χώρες που το επιθυμούν, και των οποίων τα δίκτυα θα μπορούσαν με ταχύ ρυθμό ευθυγραμμισθούν με τις ΤΠΔ, να προβούν σε άνοιγμα της αγοράς σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, αφετέρου δε, επιτρέπουν μια ρεαλιστική προθεσμία προσαρμογής για τους παραδοσιακούς φορείς εκμετάλλευσης ορισμένων κρατών. Ο μηχανισμός που θεσπίστηκε κατά το πρώτο σιδηροδρομικό πακέτο επιτρέπει σε κάθε κράτος να αποφασίζει για το άνοιγμα της αγοράς του στον τομέα των εθνικών εμπορευματικών μεταφορών σε συνάρτηση με την εσωτερική κατάσταση της χώρας και των αναπτυξιακών προοπτικών των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Το πρόωρο άνοιγμα των εθνικών αγορών θα μπορούσε, σε ορισμένες περιπτώσεις, να καταστήσει εύθραυστη την οικονομική κατάσταση των παραδοσιακών φορέων που διέρχονται μια φάση βαθιάς αναδιάρθρωσης με αρνητικές επιπτώσεις για την απασχόληση.

2.5.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπενθυμίζει ότι η ενθάρρυνση των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών εντάσσεται σε ένα σφαιρικό εγχείρημα όπου οι διάφορες ενέργειες - και συγκεκριμένα όσες προβλέπονται στο πρόγραμμα "Marco Polo" - πρέπει να υλοποιηθούν από κοινού, είτε πρόκειται για την τιμολόγηση χρήσεως των οδικών και σιδηροδρομικών έργων υποδομής, την ενιαία τήρηση και τον σεβασμό της κοινωνικής νομοθεσίας, την εφαρμογή της διαλειτουργικότητας και των κοινών κανόνων ασφάλειας, καθώς και την απορρόφηση των δυσχερειών ικανότητας και της ελλειμματικής πρόσβασης των περιφερειακών περιοχών. Το πρόωρο γενικευμένο άνοιγμα των εθνικών αγορών εμπορευματικών μεταφορών ανεξαρτήτως από τις άλλες προαναφερθείσες προϋποθέσεις, δεν ευνοεί τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των σιδηροδρόμων σε σχέση με τους άλλους τρόπους μεταφοράς και θα μπορούσε μάλιστα να οδηγήσει σε μια διαδικασία υποκατάστασης των παραδοσιακών φορέων από νέους φορείς στις πιο αποδοτικές αγορές, καθιστώντας έτσι πιο εύθραυστους τους πρώτους, έστω και αν ορισμένες πτυχές της διαδικασίας αυτής μπορεί να είναι πιο θετικές (ανάπτυξη μικρών τοπικών φορέων εκμετάλλευσης σε περιφερειακό επίπεδο). Παρά ταύτα, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε ενδεχομένως να ενισχύσει τη διακριτική μεταχείριση πρόσβασης σε αποδοτικές υπηρεσίες για τις πιο εύθραυστες περιοχές.

2.5.4. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή των Περιφερειών δεν επικροτεί την αμφισβήτηση του χρονοδιαγράμματος που καταρτίσθηκε κατά την υιοθέτηση του πρώτου σιδηροδρομικού πακέτου και θεωρεί σκοπιμότερο να δοθεί έμφαση στην εφαρμογή του διευρωπαϊκού δικτύου διεθνών εμπορευματικών μεταφορών όπως είχε ορισθεί αρχικώς.

2.5.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί λοιπόν πως είναι προτιμότερο το χρονοδιάγραμμα της εφαρμογής της οδηγίας αυτής να τηρήσει τις αρχικές διατάξεις, δηλαδή να εξαρτηθεί από την έγκριση της έκθεσης της Επιτροπής για την αξιολόγηση της εφαρμογής των προγενέστερων οδηγιών (δημοσίευση που προβλέπεται να πραγματοποιηθεί πριν της 15ης Μαρτίου 2002, σύμφωνα με το άρθρο 14 της οδηγίας 91/440/ΕΚ).

3. Προτάσεις τροποποιήσεων

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει τις εξής τροποποιήσεις:

3.1. Σχέδιο οδηγίας σχετικά με την ασφάλεια των σιδηροδρόμων

3.1.1. Άρθρο 4, παράγραφος 1: να προστεθούν τα εξής:

"Όσον αφορά την κατάρτιση των εθνικών κανόνων ασφάλειας σχετικά με τους κινδύνους για την κοινωνία, οι ενδιαφερόμενες τοπικές και περιφερειακές αρχές συμμετέχουν στον προσδιορισμό στόχων και μεθόδων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των αρμόδιων για την ασφάλεια εθνικών αρχών."

3.1.2. Άρθρο 12, παράγραφος 1: να τροποποιηθεί ως εξής:

"Οι οδηγοί, το προσωπικό που είναι κρίσιμο για την ασφάλεια και το λοιπό προσωπικό των τρένων μιας ..."

3.1.3. Άρθρο 12, παράγραφος 2 (πρώτη και δεύτερη πρόταση): να τροποποιηθούν ως εξής:

"Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που υποβάλουν αίτηση για πιστοποιητικό ασφάλειας δίκαιη και άνευ διακρίσεων πρόσβαση στις εγκαταστάσεις και τα μέσα κατάρτισης των οδηγών, του προσωπικού που είναι κρίσιμο για την ασφάλεια και του λοιπού προσωπικού των τρένων ...",

και:

"Οι παρεχόμενες υπηρεσίες πρέπει να καλύπτουν τις απαραίτητες γνώσεις των δρομολογίων, τους κανόνες λειτουργίας, τη σηματοδότηση και το σύστημα ελέγχου-χειρισμού, τις διαδικασίες ασφάλειας και έκτακτης ανάγκης, καθώς και τις συναφείς γλώσσες για τα εκτελούμενα δρομολόγια".

3.1.4. Άρθρο 21, παράγραφος 3: να προστεθούν τα εξής στη δεύτερη περίοδο:

"3. Η έρευνα διενεργείται με τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια και εξασφαλίζει ότι όλα τα ενεχόμενα μέρη εκφράζουν τις απόψεις τους και λαμβάνουν γνώση των αποτελεσμάτων. Ο σχετικός διαχειριστής υποδομής και οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, η αρμόδια για την ασφάλεια αρχή, οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης, τα θύματα και οι συγγενείς τους, οι ιδιοκτήτες των περιουσιακών στοιχείων που υπέστησαν ζημίες, οι κατασκευαστές, οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και οι εκπρόσωποι του προσωπικού και των χρηστών ενημερώνονται για την έρευνα και τα αποτελέσματά της και έχουν, στο μέτρο του δυνατού, την ευκαιρία να συμμετέχουν στις διαδικασίες."

3.2. Σχέδιο οδηγίας σχετικά με τη διαλειτουργικότητα

3.2.1. Άρθρο 2, παράγραφος 2, να διατυπωθεί ως εξής:

"Στο άρθρο 1 προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος 3:

'3. Πέντε χρόνια μετά την υιοθέτηση του συνόλου των ΤΠΔ και το αργότερο έως 1ης Ιανουαρίου 2010, το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας διευρύνεται ώστε να καλύπτει ολόκληρο το σιδηροδρομικό σύστημα, με εξαίρεση τις υποδομές και το τροχαίο υλικό που προορίζονται αποκλειστικά και μόνο για τοπική, ιστορική ή τουριστική χρήση, και που είναι αποκομμένα από το υπόλοιπο σιδηροδρομικό σύστημα.'"

3.3. Πρόταση τροποποίησης της οδηγίας 91/440/EOK

3.3.1. Άρθρο 2, παράγραφος 1, να διατυπωθεί ως εξής:

"Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο 18 μήνες μετά την έγκριση της έκθεσης της Επιτροπής για την αξιολόγηση της εφαρμογής των προγενέστερων οδηγιών σύμφωνα με το άρθρο 14 της οδηγίας 91/440/ΕΚ. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά."

Βρυξέλλες, 10 Οκτωβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 317 της 6.11.2000, σ. 22.

(2) ΕΕ C 317 της 3.5.2002, σ. 51.