ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 30.07.1996 
COM(96) 406 τελικό 
96/0216 (CNS) 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ 
ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΑΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ. 
Μια νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα άτομα με ειδικές 
ανάγκες. 
ΣΧΕΑΙΟ 
ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ 
ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΑΩΝ 
ΠΟΥ ΣΥΝΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΑΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΑΙΟΥ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ 
ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ 
ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΑΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 
(υποβληθέν από την Επιτροπή) 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 
Ι. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ 
ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΑΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ. 
Μια νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα άτομα με ειδικές 
ανάγκες. 
Υπόμνημα και πολιτικά συμπεράσματα. 2. 
1. Ισχύουσα κατάσταση: Τα εμπόδια για την επίτευξη της ισότητας 
των ευκαιριών 4. 
2. Η νέα προσέγγιση της ισότητας των ευκαιριών 7. 
3. Το πλαίσιο για την επίτευξη της ισότητας των ευκαιριών 8. 
4. Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας όσον αφορά 
την ισότητα των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες 10. 
ί). Πολιτικός διάλογος με τα κράτη μέλη 10. 
ii). Κοινωνικός διάλογος μεταξύ εργοδοτών και 
εργαζομένων 11. 
iii). Διάλογος με μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) 11. 
iv). Main streaming: διαμόρφωση της πολιτικής 12. 
ν). Main streaming: η στρατηγική απασχόλησης του Έσσεν 13. 
vi). Mainstreaming: τεχνολογίες πληροφόρησης 
και επικοινωνίας 13. 
vii). Mainstreaming: τα διαρθρωτικά ταμεία 14. 
Συμπεράσματα. 15. 
Παράρτημα 
Εξέλιξη της πολιτικής σε κοινοτικό και διεθνές επίπεδο. 16. 
II. ΣΧΕΑΙΟ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΙΙΡΟΣΩΠΩΝ 
ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΕΡΧΟΝΤΑΙ 
ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ 
ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΑΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 19 
Χ 
I. 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ 
ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ 
ΜΕ ΕΙΑΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 
Μια νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες 
'Χ ^ 
Υπόμνημα και πολιτικά συμπεράσματα 
1. Η μειονεξία, όπως αναφέρεται στην παρούσα ανακοίνωση, λαμβάνει πολλές 
μορφές - σωματική, αισθητηριακή, ψυχική και πνευματική. 
Ο αριθμός των ατόμων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα που έχουν κάποια μορφή 
μειονεξίας εκτιμάται περίπου στο ένα δέκατο του συνολικού πληθυσμού, ποσοστό που 
αντιστοιχεί σήμερα σε 37 εκατ. άτομα. Περίπου τα μισά από τα άτομα αυτά είναι σε 
εργάσιμη ηλικία. 
2. Οι κοινωνίες μας, σε πολλούς τομείς τους, είναι οργανωμένες για το "μέσο" πολίτη, 
ο οποίος δεν έχει καμία μορφή μειονεξίας, επομένως ένας μεγάλος αριθμός πολιτών 
αποκλείονται από τα δικαιώματα και τις ευκαιρίες που απολαμβάνει η συντριπτική 
πλειοψηφία: 
σττιν εκπαίδευση; ορισμένοι νέοι εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση στο 
κεντρικό σύστημα της εκπαίδευσης, συ|ΐπεριλαμβανομένης της κατάλληλης και 
καλής κατάρτισης· 
στην εργασία: τα άτομα με ειδικές ανάγκες κινδυνεύουν δύο και τρείς φορές 
περισσότερο να μείνουν άνεργα και παραμείνουν χωρίς απασχόληση για 
μεγαλύτερο χρονικόδιάστημα απ' ό,τι ο υπόλοιπος πληθυσμός· 
κινητικότητα και πρόσβαση: πολλά συστήματα μεταφορών και δημοσίων 
κτιρίων συνεχίζουν να μην προσφέρουν, ή να προσφέρουν δύσκολη πρόσβαση 
στα άτομα αυτά· 
στη στέγαση: η δυνατότητα εξεύρεσης στέγης που να είναι κατάλληλη ή που να 
μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες των ατόμων αυτών είναι σπάνια ή 
απαγορευτικά ακριβή· 
στα συστήματα πρόνοιας: τα συστήματα αυτά παρέχουν γενικά μια ελάχιστη 
υποστήριξη, η οποία συχνά δεν επαρκεί για την προώθηση της συμμετοχής 
αυτών των ατόμων στην κοινωνία. 
3. Η δημόσια πολιτική που εφαρμοζόταν επί χρόνια και είχε ως στόχο να συμφιλιώσει 
τα άτομα αυτά με τις μειονεξίες τους αποδείχτηκε ανεπαρκής. Σήμερα αναπτύσσεται 
ένας άλλος προβληματισμός. Η παλαιά προσέγγιση παραχωρεί τη θέση της σε μια νέα, 
η οποία δίνει έμφαση στον εντοπισμό και την εξάλειψη των διαφόρων εμποδίων που 
υπάρχουν όσον αφορά τις ίσες ευκαιρίες και την πλήρη συμμετοχή σε όλους τους 
τομείς της ζωής. Αλλαγές στον τρόπο που οργανώνουμε τις κοινωνίες μας [Απορούν 
να συμβάλουν σημαντικά στη μείωση ή ακόμη και στην εξάλειψη των εμποδίων που 
αντιμετωπίζουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Σήμερα πλέον, ως κλειδί για την ένταξΐ| 
των ατόμων αυτών στην ενεργό κοινωνία θεωρείται η ενσωμάτωση τους παρά η 
κάλυψη των βασικών τους αναγκών. II νέα αυτή προσέγγιση αποκρυσταλλώνεται στο 
ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΙ Ι Ε, το 1993, σχετικά με τους Πρότυπους 
Κανόνες για την εξίσωση των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. 
4. Κυρίως αρμόδια για την ανάληψη ενεργειών σε αυτόν τον τομέα είναι τα κράτη 
μέλη. Η εφαρμογή της νέας προσέγγισης συνεχίζεται σε όλα τα κράτη μέλη, με 
διάφορους τρόπους, σε διάφορους τομείς και με διαφορετικούς ρυθμούς. Η Επιτροπή 
προτείνει την επίσημη υιοθέτηση αυτής της προσέγγισης από το Συμβούλιο, με την 
έγκριση ενός ψηφίσματος για την ισότητα των ευκαιριών, ως πολιτική δέσμευση των 
κρατών μελών - τόσο μεμονωμένα όσο και συλλογικά - για την επίτευξη του στόχου 
της ισότητας των ευκαιριών και της εξάλειψης των διακρίσεων στον τομέα των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
5. Το ψήφισμα αυτό θα λειτουργήσει ως πλαίσιο αναφοράς για την ανταλλαγή 
πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών· ως βάση για το σαφή προσδιορισμό των 
κοινών στόχων και τον εντοπισμό της καλύτερης πρακτικής· ως οδηγός για την 
ανάπτυξη και την αξιολόγηση των κατάλληλων μέτρων στα πλαίσια των κρατών 
μελών αλλά και στους αντίστοιχους τομείς δράσης της Κοινότητας. 
6. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ενεργοποιείται εδώ και πολλά χρόνια για τη βελτίωση των 
συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Η Επιτροπή θεωρεί 
ότι η υποστήριξη σε κοινοτικό επίπεδο μπορεί να εξακολουθήσει να παρέχει μια 
σημαντική προστιθέμενη αξία στη διαδικασία προβληματισμού και ανάληψης δράσης 
σε κάθε κράτος μέλος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή μελετά μια στρατηγική για την 
ανάληψη συγκεκριμένων ενεργειών σύμφωνα με το ψήφισμα, στο οποίο μεταξύ άλλων 
περιλαμβάνονται οι ακόλουθες πρωτοβουλίες: 
• Mainstreaming. Προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η ενσωμάτωση των θεμάτων 
που αφορούν τα άτομα με ειδικές ανάγκες στις κύριες πολιτικές και ενέργειες 
της Κοινότητας, η Επιτροπή θα ενισχύσει τη λειτουργία της διϋπηρεσιακής 
ομάδας για τα θέματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
• Συνεργασία, θα δημιουργηθεί μια ομάδα υψηλού επιπέδου, με εκπροσώπους 
των κρατών μελών, για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, που θα είναι αρμόδια για 
την επισκόπηση των πολιτικών εξελίξεων στα κράτη μέλη και για τη 
συγκέντρωση πληροφοριών και εμπειριών σε αυτόν τον τομέα. 
• Ενθάρρυνση της εργασίας των ΜΚΟ. Η Επιτροπή επιθυμεί την εδραίωση της 
συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στα πλαίσια του HELIOS 
II. Χαιρετίζει επίσης τη δημιουργία του νέου ανεξάρτητου Ευρωπαϊκού Φόρουμ 
για τα άτομα με ειδικές ανάγκες και προτίθεται να συμβάλει ενεργά στην 
ανάπτυξη των επαφών και στην ενθάρρυνση της εργασίας των ΜΚΟ. 
• Απασχόληση. Κατά την προετοιμασία της Ενιαίας Έκθεσης προς το 
Ευρωπαϊκό Συ(ΐβούλιο στο Δουβλίνο, την επόμενη φάση της διαδικασίας του 
Έσσεν, η Επιτροπή θα αναλάβει την πρωτοβουλία ενίσχυσης των πολιτικίόν 
που αποβλέπουν στην αποφυγή της μακροχρόνιας ανεργίας και στην ένταξη 
των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην επαγγελματική ζωή. Πρέπει επίσης να 
τονιστεί ότι ο πρωταρχικός στόχος των διαρθρωτικών ταμείων και ιδιαίτερα 
του κοινωνικού ταμείου αποτελεί την κινητήριο δύναμη για την απασχόληση. 
• Τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας (ICTV Θα δημιουργηθεί μια ομάδα 
ad hoc για να εξετάσει το βαθμό στον οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί το δυναμικό 
της κοινωνίας της πληροφόρησης για την επίτευξη της ισότητας των ευκαιριών, 
ιδιαίτερα μέσω της ανάπτυξης των ICT. 
• Τα διαρθρωτικά ταμεία. Για την περίοδο 1994-99 διατίθενται 5,5 δισ. ECU 
ειδικά για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού. Στα πλαίσια της 
επικείμενης ενδιάμεσης επισκόπησης των διαρθρωτικών ταμείων, η Επιτροπή 
θα εξετάσει προσεκτικά το εύρος και το αποτέλεσμα των ενεργειών σχετικά με 
τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Μια σειρά νέων σχεδίων, στα πλαίσια των 
κοινοτικών πρωτοβουλιών, συμπεριλαμβανομένου του HORIZON, αναμένεται 
να εφαρμοστεί κατά τα τέλη του 1996. 
7. Η ανακοίνωση αυτή θέλει να σηματοδοτήσει μια νέα προσέγγιση στα θέματα των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες, η οποία θα βασίζεται στο δικαίωμα ίσων ευκαιριών, τόσο 
στα κράτη μέλη όσο σε επίπεδο Κοινότητας. Κοινός στόχος είναι η εκτίμηση και ο 
σεβασμός της ανθρώπινης ιδιαιτερότητας. Είναι κάτι που αφορά τον κάθε ένα σε μια 
Ευρώπη των Πολιτών που εκτιμά τόσο τη δικαιοσύνη όσο και την 
αποτελεσματικότητα. 
1. Ισχύουσα κατάσταση: Τα εμπόδια για την επίτευξη της ισότητας των 
ευκαιριών 
8. Ένας στους δέκα πολίτες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας έχει μια μειονεξία. Παρ' 
ό,τι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, 
εξακολουθούν να υφίστανται μια σειρά προβλημάτων, στα οποία οφείλεται η χαμηλή 
συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες στις κοινωνίες μας. Τα προβλήματα αυτά 
είναι γνωστά και τεκμηριωμένα. Στα πλαίσια του ευρωπαϊκού έτους για τα άτομα με 
ειδικές ανάγκες, το Δεκέμβριο του 1995, συντάχτηκε μια έκθεση με τίτλο "αόρατοι 
πολίτες", σε συνεργασία πολλών ΜΚΟ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αναφερθεί 
σε πολλές περιπτώσεις στη δυσμενή κατάσταση των ατόμων με ειδικές ανάγκες και 
στις διακρίσεις (και τη βία) που αντιμετωπίζουν σε όλην την Ένωση. Στο ψήφισμα 
του, τον Απρίλιο του 1993, ζητεί από την Επιτροπή, μεταξύ άλλων, να δημιουργήσει 
ένα φόρουμ με αποστολή τη διερεύνηση του θέματος της άσκησης βίας σε άτομα με 
ειδικές ανάγκες και τη σύνταξη ετήσιων εκθέσεων γι' αυτό το θέμα στα κράτη μέλη. 
Μια τέτοια έκθεση συντάχτηκε στις αρχές του 1996. II Οικονομική και Κοινωνική 
πολιτική έχει τοποθετηθεί επίσης ως προς την άσχημη κατάσταση που αντιμετωπίζουν 
τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Η Επιτροπή Περιφερειών έχει επίσης αναφερθεί στον 
κοινωνικό αποκλεισμό και τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομ,α με ειδικές 
ανάγκες. 
9. Τα κυριότερα από τα προβλήματα που εξακολουθούν να υφίστανται, και τα οποία 
διαφέρουν σημαντικά σε κάθε κράτος μέλος, είναι τα ακόλουθα. 
• Στην εκπαίδευση. Πολλά παιδιά αποκλείονται από τα κανονικά σχολεία κυρίως 
λόγω της περιορισμένης τους κινητικότητας, των αισθητηριακών τους 
μειονεξιών και των δυσκολιών επικοινωνίας και εκμάθησης που έχουν, ή διότι 
οι αρμόδιοι δεν είναι ευαισθητοποιημένοι αρκετά ή δεν έχουν επίγνωση των 
ικανοτήτων αυτών των παιδιών. Πολύ συχνά, τα παιδιά με ειδικές ανάγκες 
περιορίζονται κατά τη διάρκεια της σχολικής τους ζωής (ακόμη και στη 
συνέχεια) σε ιδρύματα στα οποία, ενώ τους παρέχεται ειδική μέριμνα, 
απομονώνονται και δεν τους παρέχονται (ή τους μειώνονται σημαντικά) οι 
ευκαιρίες για συμμετοχή στην κοινωνία. 
Στην εργασία. Από διάφορες επίσημες εκτιμήσεις συμπεραίνεται ότι τα άτομα 
με ειδικές ανάγκες κινδυνεύουν δύο έως τρείς φορές περισσότερο να μείνουν 
άνεργοι και για μακρές χρονικές περιόδους, σε σχέση με τον υπόλοιπο ενεργό 
πληθυσμό. Έτσι, τα άτομα αυτά συνιστούν ένα μέρος των μακρόχρονα 
άνεργων. Επίσης πλήττονται περισσότερο από άλλους εργαζόμενους σε 
περιόδους οικονομικής ύφεσης. Επειδή η οικονομική ανεξαρτησία είναι βασική 
προϋπόθεση για την άσκηση άλλων ελευθεριών, αυτό το είδος διάκρισης επιδρά 
αρνητικά στην ποιότητα ζωής των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
Η ανεργία δεν οφείλεται υποχρεωτικά σε αντίστοιχη έλλειψη ικανοτήτων ή 
προσόντων. Σε πολλές περιπτώσεις οι εργοδότες τείνουν να βλέπουν μόνο τη 
μειονεξία, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους τις πραγματικές ικανότητες του 
εν λόγω ατόμου, παραβλέποντας έτσι το κέρδος που μπορεί να έχει η 
επιχείρηση τους από τα άτομα αυτά. Ακατάλληλοι χώροι εργασίας, μη 
εύκαμπτες συμφωνίες εργασίας για τα άτομα αυτά καθώς και οι διακρίσεις εις 
βάρος τους είναι παράγοντες που συμβάλλουν στην όξυνση του προβλήματος. 
Ο προβληματισμός γύρω από το πώς θα μπορέσουν να αντιμετωπιστούν θετικά 
οι ανάγκες των εργαζόμενων με ειδικές ανάγκες και το κέρδος που μπορεί να 
προκύψει για την εταιρεία είναι πολύ περιορισμένος. 
Στην κινητικότητα και την πρόσβαση. Παρ' ό,τι το θέμα της πρόσβασης (στην 
ευρεία της έννοια) λαμβάνει σημαντικές διαστάσεις στην ιδιαίτερα κινητική 
κοινωνία μας, πολλά συστήματα μεταφοράς και δημόσια κτίρια εξακολουθούν 
να μην προσφέρουν ή να προσφέρουν μειωμένη πρόσβαση για τα άτομα αυτά. 
Η κατάσταση οξύνεται περισσότερο από εμπόδια υποδομής και αρχιτεκτονικής 
φύσης. Αν και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στον τομέα των 
επικοινωνιών μπορούν να γίνουν ακόμη περισσότερα για τη βέλτιστη 
αξιοποίηση της τεχνολογίας και την εξασφάλιση ότι οι μελλοντικές αναπτύξεις 
θα λαμβάνουν υπόψη τους τις ανάγκες των ατόμων με ειδικές ανάγκες. II αρχή 
του "σχεδιασμού για όλους" έχει σαφή διατομεακά πλεονεκτήματα για τις 
ομάδες αυτές. 
Στη στέγαση. Η ελλιπής προσφορά στέγης έχει ως συνέπεια τη μη επαρκή 
παροχή κατάλληλης στέγης για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Πρέπει να 
σημειωθεί ότι το πρόβλημα αυτό έχει δυσμενή επίδραση όχι μόνο στα άτομα με 
ειδικές ανάγκες αλλά και στον αυξανόμενο ηλικιωμένο πληθυσμό της 
Ευρώπης. 
Στα συστήματα πρόνοιας. Στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, ένα υψηλό 
ποσοστό των ατόμων με ειδικές ανάγκες ζει στα όρια της φτώχειας ή και κάτω 
από αυτά. Τα συστήματα πρόνοιας γενικά παρέχουν μια ελάχιστη υποστήριξη, 
η οποία συνήθως είναι ανεπαρκής, με γνώμονα το στόχο της συμμετοχής. 
Συχνά δεν υπάρχει (ή δεν είναι επαρκής) η αναγνώριση των επιπλέον δαπανών 
και των συνεχών αναγκών των ατόμων με ειδικές ανάγκες, που ξεπερνούν 
αυτές ενός μέσου ατόμου. Η αναγνώριση και η υποστήριξη της ανεξάρτητης 
διαβίωσης δεν είναι επαρκής. Η πολυπλοκότητα και ο αυξανόμενος αριθμός 
των κανονισμών στον τομέα της πρόνοιας και της παροχής υπηρεσιών, όπως 
επίσης και η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των κρατικών υπουργείων 
και των διοικητικών υπηρεσιών, μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση και 
επικάλυψη μεταξύ τους. Η πληροφόρηση γύρω από υπηρεσίες και ενισχύσεις 
που παρέχονται μπορεί να είναι μπερδεμένη και να παρέχεται από διάφορες 
υπηρεσίες. A\rcoç μπορεί πολλές φορές να είναι και ο λόγος για τη μη επαρκή 
αξιοποίηση ορισμένων ενισχύσεων. 
10. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη χαμηλή συμμετοχή των ατόμων με 
ειδικές ανάγκες σε όλους τους τομείς της κοινωνίας μας, όπως επίσης πρέπει να 
αναληφθούν περισσότερες ενέργειες για το θέμα αυτό τόσο σε εθνικό όσο και 
κοινοτικό επίπεδο, για μια σειρά λόγων. 
11. Ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι διακρίσεις παραβιάζουν διάφορα καθολικά 
ανθρώπινα δικαιώματα. Ο σεβασμός και η προώθηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων 
και της ανθρώπινης ιδιαιτερότητας αποτελούν εδώ και πολλά χρόνια χαρακτηριστικά 
στοιχεία των κοινωνιών μας και συνιστούν ένα σημαντικό τμήμα των κοινών 
ευρωπαϊκών μας αξιών. Το κυριότερο δικαίωμα που διακυβεύεται είναι αυτό των ίσων 
ευκαιριών. Η διάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Κοινότητας είναι ιδιαίτερα 
σημαντική και έχει επισημανθεί επανειλημμένα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο των Υπουργών. Ο σεβασμός των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρεται συγκεκριμ,ένα ως ένας από τους κύριους 
στόχους της Ένωσης, στο άρθρο ΣΤ.2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η 
Επιτροπή, στη γνωμοδότηση της για τη διακυβερνητική διάσκεψη, επιβεβαιώνει αυτές 
τις βασικές αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της εξάλειψης των διακρίσεων. 
12. Από οικονομικής πλευράς, ο διαρθρωτικός αποκλεισμός και η άνιση μεταχείριση 
των ατόμων με ειδικές ανάγκες υποσκάπτει και την αποτελεσματικότητα της αγοράς 
εργασίας. Μια αγορά που αποκλείει διαρθρωτικά ένα σημαντικό ποσοστό του 
ανθρώπινου δυναμικού της δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αποτελεσματική. II κοινωνία 
ως σύνολο (συμπεριλαμβανομένων των φορολογουμένων) χάνει από το γεγονός ότι 
οι ικανότητες ενός ατόμου δεν αναγνωρίζονται και δεν αξιοποιούνται πλήρως. 
13. Μιλώντας ευρύτερα, η απόδοση προτεραιότητας εκ μέρους της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, στη μείωση της διαρθρωτικής ανεργίας, στην προστασία της υπάρχουσας 
απασχόλησης και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας πρέπει να συμπεριλάβει και 
την προσπάθεια άρσης των διαφόρων εμποδίων που εμποδίζουν την πρόσβαση στην 
αγορά εργασίας και τη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες. II συνολική 
αναδιάρθρωση των πολιτικών για την αγορά εργασίας πρέπει να συμπεριλάβει πιο 
ενεργά μέτρα για την επικράτηση της ενεργούς συμμετοχής στην αγορά εργασίας έναντι 
της παθητικής παροχής επιδομάτων εκτοδήματος. Λυτή η αντίληψη συμβάλλει σαφώς 
και άμεσα στην επανένταξη των εργαζόμενων με ειδικές ανάγκες στο χώρο εργασίας. 
14. Ο κοινωνικός αποκλεισμός και η διάκριση εις βάρος των ατόμων με ειδικές 
ανάγκες δημιουργεί υπερβολικές δαπάνες για το κράτος πρόνοιας. Πολλά, αν όχι τα 
περισσότερα, από τα διάφορα προγράμματα υποστήριξης που έχουν εφαρμοστεί από 
τα κράτη μέλη κατά τα προηγούμενα έτη, αποσκοπούσαν κυρίως στην παροχή 
υποστήριξης του πληττόμενου ατόμου και όχι στην ενδυνάμωση του για να 
συμμετάσχει όσο το δυνατόν περισσότερο στην κοινωνία. Η μείωση της εξάρτησης (και 
της νοοτροπίας της εξάρτησης) που εξακολουθεί να αποκλείει το άτομο και αποτελεί 
εμπόδιο για το κράτος θα είναι προς όφελος όλων. 
2. Η νέα προσέγγιση της ισότητας των ευκαιριών 
15. Μέχρι σήμερα, η πολιτική προσπάθησε να αντιμετωπίσει αυτήν την κατάσταση 
με κοινωνικά μέτρα όπως η φιλανθρωπία, η ιδιαίτερη πρόνοια και η ανάπτυξη 
εξειδικευμένων υπηρεσιών φροντίδας. Παρά όμως τις καλές προθέσεις, αυτή η 
πολιτική συνέβαλε στην όξυνση του προβλήματος του αποκλεισμού και της χαμηλής 
συμμετοχής. 
16. Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κοινωνίες 
μας είναι η αξιοποίηση και η ένταξη όλων των πολιτών. Οι παραδοσιακές όμως 
κοινωνικές και οικονομικές διαδικασίες βασίζονταν στις κλασσικές αντιλήψεις περί 
"ομαλότητας", αποκλείοντας τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Ένα κλασσικό παράδειγμα 
είναι ο σχεδιασμός των συστημάτων μεταφοράς και η ανέγερση κτιρίων με βάση τις 
προκαταλήψεις περί του "μέσου" ατόμου, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η μειωμένη 
κινητικότητα των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Συνεπώς, τα άτομα με ειδικές ανάγκες 
είτε αποκλείονταν από τις διάφορες διαδικασίες είτε είχαν μικρή συμμετοχή σε αυτές. 
17. Η απουσία και η ελάχιστη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες από τις 
κύριες εκδηλώσεις της κοινωνίας συνέβαλαν στη συντήρηση των προκαταλήψεων της 
κοινής γνώμης. Αυτή η κατάσταση συνέβαλε με τη σειρά της στη διαιώνιση του 
αποκλεισμού. Έτσι, οι προκαταλήψεις, η έλλειψη ίσων ευκαιριών και η άνιση 
μεταχείριση συμβάλλουν εξίσου αρνητικά στην κατάσταση που αντιμετωπίζουν τα 
άτομα με ειδικές ανάγκες. 
18. Αποτελεί κοινή συνείδηση ότι αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί. Μια 
σύντομη επισκόπηση της αλλαγής αντιλήψεων όσον αφορά τα θέματα των ατόμων με 
ειδικές ανάγκες, σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, παρέχεται στο παράρτημα. 
Έχει αρχίσει και επικρατεί η αντίληψη ότι η ανθρώπινη ιδιαιτερότητα μπορεί να 
αξιοποιηθεί με την ανάπτυξη οικονομικών και κοινωνικοί διαδικασιών που θα 
βασίζονται στην ισότητα των πολιτών. 11 ισότητα αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα γύρω 
από τον οποίο πρέπει να περιστρέφονται όλες οι προσπάθειες, καθώς και τη βάση της 
προσέγγισης στο θέμα των μειονεξιών. Η αρχή της ισότητας των ευκαιριών είναι 
ευρύτερη και περιλαμβάνει και την αρχή της ίσης μεταχείρισης. 
19. Κύριος στόχος είναι το "mainstreaming". Αυτό σημαίνει τη διαμόρφωση μιας 
πολιτικής που θα προωθεί την πλήρη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες στις 
οικονομικές, κοινωνικές και άλλες διαδικασίες, με ταυτόχρονο σεβασμό των 
προσωπικών επιλογών. Σημαίνει επίσης ότι τα θέματα που αφορούν τα άτομα αυτά 
7 
δεν θα εξετάζονται πλέον χωριστά αλλά θα αποτελούν μέρος των πολιτικών που 
διαμορφώνονται για κάθε τομέα. Αυτή η προσέγγιση ισχύει - και έχει πλεονεκτήματα-
για όλα τα άτομα με ειδικές ανάγκες, ανεξάρτητα από το βαθμό ή τη σοβαρότητα της 
μειονεξίας τους. 
20. Σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρατηρείται αυτή η μεταστροφή 
προς το πρότυπο της ισότητας των ευκαιριών, στον τομέα της πολιτικής για τα άτομα 
με ειδικές ανάγκες. Οι πολιτικές των κρατών μελών προσαρμόζονται όλο και 
περισσότερο στην παροχή ίσων δικαιωμάτων και όχι μόνο στην εφαρμογή μέτρων για 
την αντιμετώπιση των λειτουργικών περιορισμών των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
Βέβαια, η αλλαγή αυτή εκφράζεται με διαφορετικούς τρόπους, σε διαφορετικούς 
τομείς και σε διαφορετικούς ρυθμούς σε κάθε κράτος μέλος. 
21. Μια αξιοσημείωτη τάση στα κράτη μέλη είναι η σταδιακή εγκατάλειψη της 
παραδοσιακής πολιτικής για την ανάπτυξη χωριστών δομών για την αντιμετώπιση των 
αναγκών των ατόμων με ειδικές ανάγκες - ιδιαίτερα στον τομέα της εκπαίδευσης και 
της απασχόλησης (ειδικά σχολεία, χωριστά εργαστήρια κλπ.). Οι πολιτικές αυτές 
αντικαταστάθηκαν σταδιακά από πρωτοβουλίες για την προώθηση της ένταξης των 
ατόμων αυτών σε κανονικά σχολεία και σε ανοιχτές και υποστηριζόμενες μορφές 
απασχόλησης, όπου είναι δυνατόν. Ο σχεδιασμός και η παροχή προγραμμάτων 
πρόνοιας και άλλης μορφής υποστήριξης σε όλους τους τομείς, διακρίνεται όλο και 
περισσότερο από μια προσέγγιση με επίκεντρο το άτομο, δίνοντας περισσότερη 
έμφαση στην αυτονομία του ατόμου και αναγνωρίζοντας τις φυσικές επιθυμίες και το 
δικαίωμα του να επηρεάζει τη μορφή αυτών των προγραμμάτων, καθώς και την 
επιθυμία του να ζει στο δικό του σπίτι και στη δική του κοινότητα. 
22. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη γενικές αρχές για την ισότητα και την εξάλειψη 
των διακρίσεων κατοχυρωμένες στα συντάγματα τους. Ορισμένα είτε έχουν 
τροποποιήσει την υπάρχουσα νομοθεσία τους περί εξάλειψης των διακρίσεων είτε 
έχουν εισάγει νέες νομοθεσίες για την κάλυψη των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Αλλα 
κράτη μέλη μελετούν την εισαγωγή παρόμοιων μέτρων. 
23. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να σημειωθεί ότι έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος από 
τους κοινωνικούς εταίρους, όσον αφορά την αναγνώριση του προβλήματος του 
αποκλεισμού και την προσπάθεια αντιμετώπισης του. Πολλές επιχειρήσεις έχουν ήδη 
υιοθετήσει δικά τους προγράμματα για την ισότητα των ευκαιριών για άτομα με 
ειδικές ανάγκες. Μια ιδιαίτερα θετική εξέλιξη αποτελεί η δήλωση ευρωπαϊκών 
επιχειρήσεων κατά του απόκλεια/ιού, του 1995, η οποία ασχολείται σαφώς με την 
κατάσταση των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
3. Το πλαίσιο για την επίτευξη της ισότητας των ευκαιριών 
24. II Επιτροπή θεωρεί ότι είναι σημαντικό για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα να 
επιβεβαιώσει τη συνολική της στρατηγική, πυρήνας τι\ς οποίας πρέπει να είναι η κοινή 
δέσμευση για την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών και την εξάλειψη των 
διακρίσεων σε αυτόν τον τομέα, καθώς και η αναγνώριση των δικαιωμάτων των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
25. Κάθε μελέτη του ρόλου της Κοινότητας και της Επιτροπής πρέπει να έχει ως 
αφετηρία την αναγνώριση του γεγονότος ότι οι κοινωνίες μας και τα κράτη μέλη 
φέρουν την κύρια αρμοδιότητα για την εξάλειψη του κοινωνικού αποκλεισμού και των 
διακρίσεων εις βάρος των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Επειδή οι πολιτικές για την 
υποστήριξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες έχουν το δικό τους πολιτιστικό και 
κοινωνικό πλαίσιο σε κάθε κράτος μέλος, τα μέτρα για την επίτευξη του στόχου της 
ισότητας των ευκαιριών θα διαφέρει ανάλογα με το εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό 
πλαίσιο. 
26. Η Επιτροπή λοιπόν προτείνει την έγκριση ενός ψηφίσματος για την ισότητα των 
ευκαιριών - το σχέδιο του οποίου περιέχεται στο παράρτημα της παρούσας 
ανακοίνωσης - από το Συμβούλιο και τους εκπρόσωπους των κυβερνήσεων των 
κρατών μελών που θα συνεδριάσουν στα πλαίσια του Συμβουλίου. Το ψήφισμα αυτό 
βασίζεται σαφώς στο σεβασμό της ποικιλίας των συστημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
και στην εξασφάλιση μιας προστιθέμενης αξίας από την υιοθέτηση κοινών 
κατευθύνσεων για τον καθορισμό κοινών πολιτικών στόχων σε αυτόν τον τομέα. Εχει 
ως στόχο την πολιτική δέσμευση των κρατών μελών - τόσο μεμονωμένα όσο και 
συλλογικά στα πλαίσια του Συμβουλίου και της Κοινότητας - για την επίτευξη της 
ισότητας των ευκαιριών και της εξάλειψης των διακρίσεων σε αυτόν τον τομέα. 
27. Το ψήφισμα, αν και εισάγει τους Πρότυπους Κανόνες του ΟΠΕ για την εξίσωση 
των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, δεν αποτελεί κατά λέξη επανάληψη 
του περιεχομένου αυτών των κανόνων, ούτε και την επανάληψη δεσμεύσεων που 
έχουν αναλάβει ήδη τα κράτη μέλη στα πλαίσια του συστήματος των Ηνωμένων 
Εθνών. 
28. Ενώ δεν έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα, από αυστηρά νομική άποψη, συνιστούν 
μια ισχυρή ηθική και πολιτική δέσμευση των κρατών μελών να αναλάβουν δράση σε 
αυτόν τον τομέα. Καλούν επίσης τα κράτη να συνεργαστούν για την ανάπτυξη 
πολιτικών για την εξίσωση των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. 
29. Το ψήφισμα αυτό λοιπόν πρέπει να εκληφθεί και να χρησιμοποιηθεί ως ένα 
πλαίσιο αναφοράς για την ανταλλαγή χρήσιμων πληροφοριών μεταξύ των κρατών 
μελών, ως μια βάση για τον καθορισμό των κοινο>ν στόχων και για τον εντοπισμό των 
καλύτερων πρακτικών, όπως επίσης και ως οδηγός για την ανάπτυξη και αξιολόγηση 
των απαραίτητων μέτρων τόσο στα κράτη μέλη όσο και στους αντίστοιχους τομείς 
αρμοδιότητας της Κοινότητας. 
30. Από την πλευρά της, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ανάληψη ενεργειών σε κοινοτικό 
επίπεδο μπορεί να προσδώσει μια σημαντική προστιθέμενη αξία στην όλη διαδικασία. 
Πιστεύει επίσης ότι το θέμα αυτό άπτεται κύριων αρχών και στόχων της Κοινότητας, 
κάτι που δικαιολογεί το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της σε αυτόν τον τομέα. Στις αρχές 
αυτές και τους στόχους περιλαμβάνονται η εγγύηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των 
εργαζομένων, η ενθάρρυνση της κινητικότητας των σπουδαστών, η εγγύηση του 
δικαιώματος εγκατάστασης, η εγγύηση της υλοποίησης και ανάπτυξης της εσωτερικής 
αγοράς και η εγγύηση της άσκησης των δικαιωμάτων του ευρωπαίου πολίτη. 
4. Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την ισότητα των ευκαιριών για 
τα άτομα με ειδικές ανάγκες 
31. Η σταδιακή αλλαγή αντιλήψεων αποτελεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο η Επιτροπή 
μελέτησε τη νέα της στρατηγική στον τομέα των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
32. Επειδή κυρίως αρμόδια για την ανάληψη ενεργειών είναι τα κράτη μέλη, η 
Επιτροπή θα πρέπει να μεριμνήσει ώστε να δοθεί όσο το δυνατόν περισσότερη 
προστιθέμενη αξία στη διαδικασία μελέτης και αλλαγής. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί 
με τα ακόλουθα: 
i) Πολιτικός διάλογος με τα κράτη μέλη 
33. Η Επιτροπή θα επιδιώξει την εδραίωση της αξιόλογης συνεργασίας που έχει 
αναπτυχθεί κατά τα τελευταία έτη στα πλαίσια του προγράμματος HELIOS II, με και 
ανάμεσα στα κράτη μέλη. Για το σκοπό αυτό, και στα δεδομένα πλαίσια, η Επιτροπή 
προτείνει τη δημιουργία μιας επιτροπής υψηλού επιπέδου για άτομα με ειδικές 
ανάγκες, με εκπροσάχπους των κρατών μελών. Στόχος αυτής της ομάδας θα είναι η 
επισκόπηση των πρόσφατων πολιτικών και προτεραιοτήτων των κυβερνήσεων όσον 
αφορά τα άτομα με ειδικές ανάγκες, η συλλογή πληροφοριών και εμπειριών και η 
παροχή συμβουλών για μεθόδους αναφοράς σχετικά με την κατάσταση σε 
πανευρωπαϊκό επίπεδο, όσον αφορά το μέλλον. 
34. Η Επιτροπή σκοπεύει επίσης να δημιουργήσει μια υπηρεσία ή ένα δίκτυο 
παρακολούθησης για τις εθνικές πολιτικές στον τομέα αυτό, που καταρτίζονται βάσει 
των εμπειριών του κάθε κράτους μέλους. Σκοπός της υπηρεσίας ή του δικτύου θα 
είναι: η διασαφήνιση των βασικών εννοιών και όρων· η εργασία για τη θέσπιση 
κοινών όρων, ειδικά στον τομέα των στατιστικοί· η παροχή στοιχείων για τις 
πολιτικές που εφαρμόζονται σήμ,ερα· η παροχή ανεξάρτητων αξιολογήσεων της 
προόδου που σημειώνεται· η διεξαγωγή άλλων χρήσιμων ερευνών, θα συνεργάζεται 
με άλλες υπηρεσίες παρακολούθησης για την ανάπτυξη συνεργασιών όσον αφορά τη 
συλλογή στοιχείων. Η εργασία της υπηρεσίας ή του δικτύου παρακολούθησης 
αναμένεται να βοηθήσει σημαντικά την ομάδα υψηλού επιπέδου και επιδκυκεται η 
ανάπτυξη μιας συνεργασίας που θα είναι επωφελής και για τις δύο πλευρές. II 
Επιτροπή ενδέχεται να βοηθήσει τις ερευνητικές εργασίες της υπηρεσίας ή του 
δικτύου, στα πλαίσια των δικών της ερευνητικών προγραμμάτων, όπως το TIDE και 
το Biomed, ανάλογα με τις ανάγκες. Στα πλαίσια αυτά, ενδιαφέρον θα έχει η 
σχεδιαζόμενη ανακοίνωση της Επιτροπής "Κοινοτικές ενέργειες έρευνας και 
ανάπτυξης για την αντιμετώπιση της γήρανσης και των μειονεξιών". 
35. Προκ&ιμένου να διευκολύνει το διάλογο, η Επιτροπή προτείνει τη διοργάνωση 
μιας κοινής συνεδρίασης, τουλάχιστον μια φορά το χρόνο, μεταξύ της ομάδας 
υψηλού επιπέδου κ'αι του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, 
όπως αναφέρεται στην παράγραφο 41. 
10 
ϋ) Κοινωνικός διάλογος μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων 
36. Τα τελευταία χρόνια, ο κοινωνικός διάλογος επικεντρώνεται όλο και περισσότερο 
σε θέματα απασχόλησης και οι κοινωνικοί εταίροι υποστηρίζουν σαφώς τη στρατηγική 
για την απασχόληση που διατυπώθηκε στο Έσσεν, όπως επίσης και τις προσπάθειες 
για την ένταξη των ανθρώπων στην αγορά εργασίας. 
37. Η επιτροπή για τον κοινωνικό διάλογο και η Μόνιμη Επιτροπή Απασχόλησης 
μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών υπέρ των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες. Η Επιτροπή καλεί τους κοινωνικούς εταίρους να 
αναπτύξουν μια ειδική συνεργασία για τα θέματα που θίγονται στην παρούσα 
ανακοίνωση. 
Hi) Διάλογος με μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) 
38. Οι προσπάθειες της Επιτροπής σε αυτόν τον τομέα έχουν υποστηριχτεί σημαντικά 
από το ενεργό ενδιαφέρον και τη συμμετοχή ενός μεγάλου αριθμού οργανώσεων για 
άτομα με ειδικές ανάγκες, στα πλαίσια της συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και 
την ευρέως αναγνωρισμένη "προστιθέμενη αξία" της ευρωπαϊκής υποστήριξης. 
Ιδιαίτερα ενθαρρυντική ήταν η ενεργός συμμετοχή ΜΚΟ για άτομα με ειδικές ανάγκες 
στο Κοινωνικό Φόρουμ που διοργάνωσε η Επιτροπή το 1996. 
39. Η συγκέντρωση εμπειριών και ορθών πρακτικών σε όλην την Ευρωπαϊκή Ένωση 
έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια των διαδοχικών προγραμμάτων HELIOS μέσω μιας σειράς 
δικτύων της ΕΕ, που συνεργάζονται στον τομέα των μειονεξιών. Περισσότεροι από 
800 εταίροι που έχουν οριστεί από τα κράτη μέλη εργάζονται από κοινού, τόσο κατά 
τομείς όσο και συλλογικά σε αυτό το πλαίσιο. Αυτό επέτρεψε τη συζήτηση και τη 
διασαφήνιση βασικών εννοιών και τη διάδοση των ορθών πρακτικών. Επίσης έδωσε 
στις ΜΚΟ τη δυνατότητα να συμμετάσχουν πιο αποτελεσματικά σε αυτόν τον τομέα, 
στα πλαίσια μιας δημοκρατικής διαδικασίας, και αύξησε την αυτοπεποίθηση και την 
ευαισθητοποίηση τους για τις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το σημερινό 
πρόγραμμα HELIOS II αναμένεται να λήξει στο τέλος του 1996. Η τελική έκθεση 
αξιολόγησης αναμένεται να ολοκληρωθεί στα μέσα του 1997. Ένα πρακτικό 
αποτέλεσμα του HELIOS II θα είναι η έκδοση, αργότερα αυτό το έτος και υπό την 
αιγίδα της Επιτροπής, ενός "Οδηγού ορθής πρακτικής", που θα περιλαμβάνει θέματα 
της οικονομικής, κοινωνικής και εκπαιδευτικής ένταξης των ατόμων με ειδικές 
ανάγκες. 
40. Στο μέτρο που το επιτρέπει ο προϋπολογισμός της Κοινότητας, η Επιτροπή θα 
παρέχει υποστήριξη σε οργανισμούς που εργάζονται σε αυτόν τον τομέα, όπως επίσης 
θα υποστηρίξει το πρόγραμμα εργασίας του φόρουμ, για την ενθάρρυνση της 
ευρωπαϊκής συνεργασίας. Το κυρίαρχο κριτήριο θα είναι η συμβολή στην προώθηση 
της ισότητας των ευκαιριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
41. Η Επιτροπή χαιρετίζει την πρόσφατη δημιουργία του νέου ανεξάρτητου 
ευρωπαϊκού φόρουμ για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, στο οποίο μετέχουν οργανώσεις 
από όλα τα κράτη μέλη, εκπροσωπώντας τη συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων με 
ειδικές ανάγκες στην ΕΕ. Το καταστατικό του έχει υπογραφεί από ευρωπαϊκές ΜΚΟ 
11 
και εθνικά συμβούλια που συμμετέχουν στο HELIOS II. Το νέο φόρουμ θα έχει την 
ευκαιρία να συνεργαστεί πιο στενά, σε προληπτική βάση, με τα ευρωπαϊκά θεσμικά 
όργανα. Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να συνεργαστεί ενεργά και να συνέρχεται σε 
τακτική βάση με το ευρωπαϊκό φόρουμ, για την εδραίωση της συνεργασίας που έχει 
αναπτυχτεί τα τελευταία έτη με μια σειρά ΜΚΟ. 
42. Για την Επιτροπή, η αύξηση της ευαισθητοποίησης για τις εξελίξεις στα κράτη 
μέλη και στην Κοινότητα παραμένει προτεραιότητα. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να 
ενθαρρύνει την ανταλλαγή εμπειριών, ιδιαίτερα μέσω της διοργάνωσης "εθνικών 
ημερίδων ενημέρωσης" σε κάθε κράτος μέλος και μέσω της συνεχούς αξιοποίησης 
δημοσιεύσεων όπως το "Helioscope" (που εκδίδεται στις έντεκα επίσημες γλώσσες) 
και το "Heliosflash" (που εκδίδεται σε τρείς επίσημες γλώσσες), τα οποία έχουν 
φθάσει σε μια κυκλοφορία 40 περίπου χιλιάδων φύλλων σε 53 κράτη. Ένα από τα 
κύρια χαρακτηριστικά του Helioscope είναι το γεγονός ότι τα περισσότερα άρθρα 
γράφονται συνήθως από άτομα με ειδικές ανάγκες. To "Helioscope" έχει καταστεί 
ένα έντυπο με ζήτηση που χαίρει εκτίμησης, για άτομα με ειδικές ανάγκες, 
καλύπτοντας πραγματικές τους ανάγκες· αυτό δε πρέπει να συνεχιστεί. 
43. Η διοργάνωση κάθε χρόνο μιας "ευρωπαϊκής ημέρας για τα άτομα με ειδικές 
ανάγκες" συμβάλλει επίσης θετικά στην αύξηση της ευαισθητοποίησης και στην 
απόδοση μιας ευρωπαϊκής διάστασης στη συνεργασία σε αυτόν τον τομέα. Η 
Επιτροπή, στα πλαίσια του κοινοτικού προϋπολογισμού, θα συνεχίσει να 
χρηματοδοτεί αυτό το θεσμό, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα 
άλλα κοινοτικά όργανα. 
44. Η Επιτροπή είναι ενήμερη του γεγονότος ότι πολλές τοπικές και περιφερειακές 
αρχές προχωρούν σε συνεργασίες με ΜΚΟ και κοινωνικούς εταίρους για τη 
δημιουργία ενός περιβάλλοντος φιλικού προς τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Εμβρυακά 
δίκτυα αυτής της συνεργασίας αναπτύσσονται σήμερα, όπως π.χ. στα πλαίσια της 
Διακήρυξης της Βαρκελώνης (1995). II Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, η 
Επιτροπή Περιφερειών και άλλες αρμόδιες αρχές, όπως ΜΚΟ, θα κληθούν να 
γνωμοδοτήσουν σχετικά με το περαιτέρω διαθέσιμο δυναμικό παρόμοιων ενεργειών 
σε αγροτικές και αστικές περιοχές καθώς και σχετικά με τον πιθανό ρόλο της 
Επιτροπής στην προσπάθεια ανάπτυξης μιας ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. 
iv) Mainstreaming: διαμόρφωση της πολιτικής 
45. Η Επιτροπή έχει αναλάβει ενέργειες για την ενίσχυση του εσωτερικού της 
μηχανισμού, ώστε να δραστηριοποιηθούν όλες οι ΓΔ σε αυτόν τον τομέα, με τη 
δημιουργία μιας διύπηρεσιακής ομάδας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, προκειμένου 
να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση για τα άτομα με ειδικές ανάγκες και να προωθηθεί η 
διατομεακή συνεργασία στα πλαίσια της Επιτροπής. Έτσι αναμένεται ότι θα 
επιτευχθεί η ενσωμάτωση των θεμάτων που αφορούν τα άτομα με ειδικές ανάγκες στις 
κεντρικές διαδικασίες λήψης πολιτικών αποφάσεων. Στο πλαίσιο αυτής της 
συνεργασίας, η Επιτροπή θα εξετάσει όλες τις πρωτοβουλίες που είναι δυνατόν να 
αναληφθούν στους διάφορους τομείς της πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων της 
έρευνας, της εκπαίδευσης και των μεταφορών. Η Επιτροπή θα επιδιώξει επίσης να 
12 
έχει τις συμβουλές των ΜΚΟ για πρωτοβουλίες και προτάσεις της που αφορούν τα 
άτομα με ειδικές ανάγκες. 
46. Από τα παραπάνω προκύπτει το συμπέρασμα ότι όλοι οι προβληματισμοί γύρω 
από αλλαγές στις κοινωνίες μας και διορθωτικές κινήσεις στις πολιτικές πρέπει να 
περιλαμβάνουν τις εμπειρίες των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Στον τομέα αυτό, 
ιδιαίτερη σημασία έχουν δύο στρατηγικά θέματα: η απασχόληση και η κοινωνία των 
πληροφοριών. 
ν) Mainstreaming: η στρατηγική απασχόλησης του Έσσεν 
47. Το πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής για την κοινωνική πολιτική (1995-1997) 
περιλαμβάνει ήδη τη δέσμευση για την παρουσίαση μιας συνεκτικής στρατηγικής για 
την απασχόληση των ατόμων με ειδικές ανάγκες, υπό τη μορφή μιας ανακοίνωσης, 
το 1997. Ορισμένα βασικά στοιχεία αυτής της στρατηγικής ήδη εφαρμόζονται. Στην 
Ενιαία Έκθεση του 1995 και στην Ενδιάμεση Έκθεση του 1996, η Επιτροπή και το 
Συμβούλιο συμφώνησαν σε θεσμικούς στόχους για τη στρατηγική απασχόλησης. Ένας 
από τους στόχους αυτούς είναι η δέσμευσΐ] για την καταπολέμηση της μακροχρόνιας 
ανεργίας. Αυτή η δέσμευση, όταν εφαρμοστεί, θα έχει μεγάλη σημασία για τα άτομα 
με ειδικές ανάγκες, αφού τα άτομα αυτά απειλούνται περισσότερο από την ανεργία 
και κατ' επέκταση τον κοινωνικό αποκλεισμό. Στα πλαίσια της προετοιμασίας της 
Ενιαίας Έκθεσης για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου, η Επιτροπή θα 
αναλάβει την πρωτοβουλία για την ενίσχυση των πολιτικών που αποβλέπουν στην 
καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας και στην ένταξη των ατόμων με ειδικές 
ανάγκες στην επαγγελματική ζωή. 
48. Οι κοινωνικοί εταίροι θα κληθούν από την Επιτροπή να προετοιμάσουν μια κοινή 
θέση όσον αφορά τις ορθές πρακτικές σε αυτόν τον τομέα. Η έκθεση της Επιτροπής 
για την απασχόληση, το 1997, θα περιλαμβάνει για πρώτη φορά και ένα ειδικό 
κεφάλαιο για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Η Επιτροπή συμμετέχει ενεργά στην 
ανασκόπηση των πολιτικών που αφορούν την απασχόληση και την επαγγελματική 
εξέλιξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες στις υπηρεσίες της Επιτροπής. Η ανασκόπηση 
αυτή θα ολοκληρωθεί στα τέλη του 1996. 
vi) Mainstreaming: τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας (TCT) 
49. II Επιτροπή διερευνά τις δυνατότητες αξιοποίησης όλων των θεμάτων της 
κοινωνίας της πληροφόρησης για την επίτευξη της ισότητας των ευκαιριών για τα 
άτομα με ειδικές ανάγκες, καθώς και για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και 
εργασίας των ατόμων αυτών. Αυτά τα θέματα θίγονται γενικά στο πράσινο βιβλίο της 
Επιτροπής για τη Ζωή και την Εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών: "Πρώτα 
ο άνθρωπος", θα δημιουργ7]θεί από την Επιτροπή μια εσωτερική ομάδα ad hoc, η 
οποία θα εξετάσει το πεδίο εφαρμογής μιας παρόμοιας ειδικής πρωτοβουλίας σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο, βάσει της μέχρι τώρα υπάρχουσας εμπειρίας, όπως π.χ. από την 
πρωτοβουλία TIDE. Η εργασία αυτή θα βασιστεί στην επισκόπηση των ορθών 
εφαρμογών των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας (ICT), προς όφελος 
των ατόμων με ειδικές ανάγκες και στο δυναμικό των αναπτυσσόμενων οικονομιών 
13 
κλίμακας για να γίνουν οι ICT ευρύτερα προσβάσιμες και χρήσιμες στα άτομα με 
ειδικές ανάγκες. 
50. Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για άτομα με ειδικές ανάγκες θα κληθεί να υποβάλει τις 
απόψεις του επί του θέματος, στα πλαίσια των διαβουλεύσεων για το πράσινο βιβλίο, 
μέχρι το τέλος του 1996. Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για άτομα με ειδικές ανάγκες έχει 
κληθεί ήδη να γνωμοδοτήσει επί των προτεραιοτήτων όσον αφορά τα θέματα της 
απασχόλησης. 
51. To Handynet είναι μια εξειδικευμένη βάση δεδομένων που έχει αναπτυχτεί στα 
πλαίσια του HELIOS II και παρέχει στα άτομα με ειδικές ανάγκες και στους 
επαγγελματίες στον τομέα αποκατάστασης πενήντα χιλιάδες στοιχεία πληροφόρησης 
σχετικά με τεχνικά βοηθήματα. Είναι διαθέσιμο σε δώδεκα γλώσσες σε μορφή CD-ROM 
και προσβάσιμο από συγκεκριμένα κέντρα στα κράτη μέλη. Η Επιτροπή είναι της 
άποψης ότι η περαιτέρω διεύρυνση της δυνατότητας πρόσβασης σε αυτό το σύστημα 
και κάθε διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του (ενδεχομένως από τη σύνδεση του με 
το Internet) πρέπει να μελετηθεί προσεκτικά. 
vii) Mainstreaming: τα διαρθρωτικά ταμεία 
52. Από το 1989, που μετατράπηκαν σε ένα σημαντικό μηχανισμό σχεδιασμού και 
ανάπτυξης, τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας επιδιώκουν την 
οικονομική και κοινωνική συνοχή σε όλες τις περιφέρειες της Κοινότητας. Η ενίσχυση 
της απασχόλησης αποτελεί προτεραιότητα. 
53. Κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού, 1994 - 1999, τα Διαρθρωτικά 
Ταμεία, ιδιαίτερα δε το ΕΚΤ, συνιστούν τον κυριότερο χρηματοδοτικό μηχανισμό σε 
κοινοτικό επίπεδο, για τη βελτίωση της κατάστασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
54. Για την περίοδο 1994 - 1999, το ΕΚΤ παρέχει υποστήριξη στα άτομα με ειδικές 
ανάγκες, κυρίως στα πλαίσια της δράσης για την καταπολέμηση του κοινωνικού 
αποκλεισμού από την αγορά εργασίας. Το ΕΚΤ υποστηρίζει την εφαρμογή εκτενών 
πακέτων μέτρων, που συμβάλλουν στην ένταξη στην αγορά εργασίας των κοινωνικά 
αποκλεισμένων, ιδιαίτερα των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Πακέτα ολοκληρωμένων 
μέτρων περιλαμβάνουν οδηγίες και συμβουλές, υποστήριξη της αυτοαπασχόλησης, 
επιδοτήσεις των μισθών ανάλογα με την επαγγελματική εμπειρία κλπ. Οι ενέργειες 
αυτές εφαρμόζονται κυρίως στο πλαίσιο των Στόχων 1 (λιγότερο αναπτυγμένες 
περιοχές), 2 (περιοχές που υστερούν) και 3 (οριζόντια μέτρα). Συνολικά διατίθενται 
5,5 δισ. ECU για την καταπολέμηση του αποκλεισμού, για την περίοδο 1994 -1999. 
Τα έγγραφα προγραμματισμού των κρατών μελών δείχνουν ότι τα άτομα με ειδικές 
ανάγκες συνιστούν τη σημαντικότερη ομάδα στόχο των ενεργειών για την 
καταπολέμηση του αποκλεισμού από τΐ)ν αγορά εργασίας. 
55. Εκτός από τις ενέργειες που εφαρμόζονται στο κυρίως πλαίσιο των διαρθρωτικών 
προγραμμάτων, στα πλαίσια της κοινοτικής πρωτοβουλίας EMPLOYMENT, 
εφαρμόζεται και ένα επιμέρους σχέδιο, το HORIZON, ειδικά για την ένταξη των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες στον κόσμο της εργασίας και για την υποστήριξη της 
14 
εφαρμογής διεθνών καινοτόμων συστημάτων για τα άτομα αυτά. Για την περίοδο από 
το 1994 έως το 1999 στο EMPLOYMENT - HORIZON έχουν διατεθεί συνολικά 513 
εκατ. ECU. Κατά τα τέλη αυτού του έτους θα εφαρμοστεί στα κράτη μέλη μια νέα 
σειρά σχεδίων, για την περίοδο 1997 - 1999. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή 
χαιρετίζει το γεγονός ότι ένας μεγάλος αριθμός των δικτύων που δημιουργήθηκαν στα 
πλαίσια του προγράμματος HELIOS έχουν γίνει ενεργοί εταίροι του EMPLOYMENT και 
του HORIZON. 
56. Η Επιτροπή λαμβάνει μέτρα για να εξασφαλιστεί η αξιοποίηση αυτών των 
σημαντικών οικονομικών πόρων, ως μέρος της συνολικής κοινοτικής πολιτικής στον 
τομέα των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Καταβάλλονται ιδιαίτερες προσπάθειες 
ενημέρωσης, ώστε να προβληθεί περισσότερο το HORIZON. Το 1997, η Επιτροπή θα 
διοργανώσει μια ειδική ευρωπαϊκή διάσκεψη, προκειμένου να επισημανθούν οι πιο 
αξιόλογες ενέργειες και να εξεταστούν τρόποι αξιοποίησης στο μέλλον των καλύτερων 
πολιτικών και πρακτικών. 
57.Η κοινοτική πρωτοβουλία URBAN μπορεί επίσης να συμβάλει στη βελτίωση της 
κατάστασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Διαθέτοντας έναν προϋπολογισμό 80 
εκατ. ECU, αυτή η πρωτοβουλία στοχεύει στην αναζωογόνηση παραμελημένων αστικών 
περιοχών, στην οποία μπορούν να ενταχθούν και ενέργειες υποστήριξης 
μειονεκτούντων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
58. Στα πλαίσια της προσεχούς ενδιάμεσης επισκόπησης των Διαρθρωτικών Ταμείων, 
η Επιτροπή θα εξετάσει προσεκτικά το εύρος των ενεργειών που αφορούν τα άτομα 
με ειδικές ανάγκες. Επίσης, η Επιτροπή θα επιστήσει την προσοχή των κρατών μελών 
στην ανάγκη πιο ενεργούς συμμετοχής ομάδων με ειδικές ανάγκες (ττην εφαρμογή και 
την παρακολούθηση των ενεργειών που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά 
Ταμεία. 
59. Στην ανακοίνωση αυτή περιγράφεται η στροφή προς μια νέα προσέγγιση στο θέμα 
της ισότητας των ευκαιριών, που θα βασίζεται στα δικαιώματα του ατόμου, τόσο από 
τα κράτη μέλη όσο και σε επίπεδο Κοινότητας. Επισημαίνει τους λόγους και τα 
επιχειρήματα γι' αυτήν την αλλαγή αντίληψης. Κοινός στόχος είναι η εκτίμηση και 
η αποδοχή της ανθρώπινης ιδιαιτερότητας. Πρόκειται για ένα θέμα που αφορά όλους 
σε μια Ευρώπη των πολιτών, που εκτιμά και σέβεται τόσο τη δίκαιη μεταχείριση όσο 
και την αποτελεσματικότητα. 
15 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
ΚΑΙ ΣΕ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟ 
Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, σε διεθνές επίπεδο σημειώνεται μια στροφή προς 
ένα πλαίσιο δικαιωμάτων, όσον αφορά τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Αυτό είχε ως 
αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, να μη θεωρείται πλέον η μειονεξία αποκλειστικά ως 
εγγενές χαρακτηριστικό του ατόμου που χρειάζεται αποκατάσταση αλλά ως προϊόν 
ενός περιβάλλοντος που πρέπει να αλλάξει. Η εξίσωση των δικαιωμάτων των ατόμων 
με ειδικές ανάγκες είναι ένα θέμα που απασχόλησε σημαντικά και επί μακρό χρόνο τα 
Ηνωμένα Έθνη και τους διάφορους ειδικούς οργανισμούς του, καθώς επίσης και 
άλλους διεθνείς οργανισμούς. Σε ένα ψήφισμα της, το 1975, που περιέχει μια Δήλωση 
για τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες, η Γενική Συνέλευση του ΟΠΕ 
υπογραμμίζει ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες έχουν ακριβώς τα ίδια ανθρώπινα 
δικαιώματα (και καθήκοντα) που έχουν οι υπόλοιποι πολίτες. 
Η ανακήρυξη του 1981 ως διεθνές έτος για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, από τη Γενική 
Συνέλευση του ΟΗΕ, εγκαινίασε τη δεκαετία για τα άτομα με ειδικές ανάγκες (1983 -
1992). Το κυριότερο αποτέλεσμα του διεθνούς έτους για τα άτομα με ειδικές ανάγκες 
ήταν το διεθνές πρόγραμμα δράσης για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, το οποίο 
εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση το 1982. Το πρόγραμμα αυτό, εκτός της 
ανακοίνωσης σημαντικών αρχών στους τομείς της πρόληψης και της αποκατάστασης, 
επεσήμανε και το δικαίωμα των ατόμων με ειδικές ανάγκες στις ίδιες ευκαιρίες που 
έχουν οι άλλοι πολίτες, καθώς επίσης και σε ίση απολαβή των βελτιώσεων των 
συνθηκών διαβίωσης, που οφείλονται στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. 
Η νέα αυτή προσέγγιση αποκρυσταλλώνεται στο ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του 
ΟΗΕ, το 1993, σχετικά με τους Πρότυπους Κανόνες για την εξίσωση των ευκαιριών 
για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Λυτοί οι κανόνες σχεδιάστηκαν βάσει των εμπειριών 
που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες 
(1983 - 1992). Οι κανόνες αυτοί και οι αξίες που αντιπροσωπεύουν επιβεβαιώθηκαν 
σε διαδοχικές διακηρύξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα του ΟΗΕ, όπως επίσης και 
στη Διακήρυξη και Πρόγραμμα Δράσης της Βιένης (1993), την παγκόσμια διάσκεψη 
για την κοινωνική ανάπτυξη και το πρόγραμμα δράσης που εγκρίθηκε στην Κοπενχάγη 
(1995) και στο πρόγραμμα δράσης της Παγκόσμιας Διάσκεψης των Γυναικών στο 
Πεκίνο (1995). 
Ενώ οι Πρότυποι Κανόνες δεν έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα, από αυστηρά νομική 
άποψη, συνιστούν μια ισχυρή ηθική και πολιτική δέσμευση των κρατών για την 
ανάληψη δράσης σε αυτόν τον τομέα. Καλούν επίσης τα κράτη μέλη να συνεργαστούν 
για την ανάπτυξη πολιτικών που θα έχουν ως στόχο την εξίσωση των ευκαιριών για 
τα άτομα με ειδικές ανάγκες. 
Το διεθνές έτος, το 1981, και το παγκόσμιο πρόγραμμα δράσης που ακολούθησε, 
αποτέλεσαν το ερέθισμα για τη μεγαλύτερη δραστηριοποίηση της Κοινότητας σε αυτόν 
τον τομέα. Το Συμβούλιο, στη δεκαετία του '80 και στις αρχές της δεκαετίας του 
16 
'90, ενέκρινε μια σειρά διακηρύξεων και ψηφισμάτων. Εγκρίθηκε και ένα σημαντικό 
ψήφισμα του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, 
στη συνεδρίαση του Συμβουλίου το Δεκέμβριο του 1981, σχετικά με την ένταξη των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες σε κοινοτικό επίπεδο. 
Η σύσταση του Συμβουλίου της 24ης Ιουλίου 1986 για την απασχόληση των ατόμων 
με ειδικές ανάγκες στην Κοινότητα καλεί τα κράτη μέλη "να λάβουν όλα τα 
απαραίτητα μέτρα για την προώθηση των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες 
στον τομέα της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης" και να αναπτύξουν 
πολιτικές που θα συμβάλλουν στην εξάλειψη των διακρίσεων που αντιμετωπίζουν οι 
εργαζόμενοι με ειδικές ανάγκες. Στη σύσταση περιλαμβάνεται επίσης ένα πλαίσιο 
οδηγιών θετικής δράσης. Μια άλλη σύσταση εγκρίθηκε από το Συμβούλιο και τους 
Υπουργούς Παιδείας, στα πλαίσια του Συμβουλίου της 31ης Μαΐου 1990, σχετικά 
με την ένταξη των παιδιών και των νέων με ειδικές ανάγκες στα κανονικά 
εκπαιδευτικά συστήματα. 
Τα προγράμματα HELIOS (1988 - 1992) και HELIOS Π, που σχεδιάστηκαν για την 
προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ένταξης, της ισότητας των ευκαιριών και 
της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, με διάφορα γενικά και 
συγκεκριμένα μέσα. 
Τα διαρθρωτικά ταμεία της Κοινότητας και ιδιαίτερα το ΕΚΤ, συμβάλλουν σημαντικά 
στην προσπάθεια της Ευρώπης να προωθήσει την ισότητα των ευκαιριών για τα άτομα 
με ειδικές ανάγκες. Το κύριο μέρος των CSFS/SPDS για την περίοδο 1994 - 1999, είτε 
προβλέπουν μέτρα που αφορούν άμεσα τα άτομα με μειονεξίες είτε προβλέπουν μέτρα 
που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τα άτομα αυτά. Η πρωτοβουλία της 
Κοινότητας για την απασχόληση περιλαμβάνει ένα ειδικό πρόγραμμα - το HORIZON -
που αφορά αποκλειστικά την επανένταξη στην αγορά εργασίας των ατόμων με ειδικές 
ανάγκες. 
Άλλα σημαντικά προγράμματα ή πρωτοβουλίες είναι: το SOCRATES (συνεργασία και 
ανταλλαγές ανάμεσα σε σχολεία και κολλέγια), το Leonardo da Vinci (επαγγελματική 
εκπαίδευση και κατάρτιση), η πρωτοβουλία TIDE (Τηλεματική για την ένταξη ατόμων 
με ειδικές ανάγκες και ηλικιωμένων) και η RTD (Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη). 
Όπως διαπιστώθηκε από τη μελέτη HEART στα πλαίσια του TIDE, παρ' ότι η παροχή 
υπηρεσιών πρέπει να διαμορφωθεί ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του κάθε κράτους 
μέλους, πρέπει να υπάρχει μια ελάχιστη εναρμόνιση των προτύπων, ώστε να 
υπάρχουν παρόμοιες ευκαιρίες για τα άτομα με ειδικές ανάγκες και για την αύξηση 
της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαίων κατασκευαστών. To ESPRIT, το πρόγραμμα 
για την τεχνολογία πληροφόρησης, συμβάλλει στην αύξηση των ευκαιριών - π.χ. τα 
σχέδια INTER (ανάπτυξη τεχνητών μελών που συνδέονται άμεσα με το ανθρώπινο 
νευρικό σύστημα) και SCAT1S (εικονική ακοή, τα αποτελέσματα της οποίας μπορούν 
να βοηθήσουν άτομα με προβλήματα ακοής). 
Μια προσεχής ανακοίνωση της ΓΔ XIII σκοπεύει να σκιαγραφήσει μια ολιστική 
προσέγγιση όσον αφορά την έρευνα και την ανάπτυξη, για. την κάλυψη των αναγκών 
των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Στην ανακοίνωση αυτή θα 
καθορίζεται ένα χρονοδιάγραμμα έρευνας, με σκοπό τη συλλογή στοιχείων που 
17 
μπορούν να βοηθήσουν τους αρμόδιους για τη λήψη των αποφάσεων στην 
αντιμετώπιση των οικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων και ευκαιριών που 
συνεπάγεται ένας ευρωπαϊκός πληθυσμός στον οποίο αυξάνεται ο αριθμός των 
ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
Το πρόγραμμα SPORT περιλαμβάνει επίσης ειδικές ενέργειες για τα άτομα με ειδικές 
ανάγκες που ασχολούνται με τον αθλητισμό. Από το 1992 που θεσπίστηκε το 
πρόγραμμα δράσης της Κοινότητας για την ενίσχυση του τουρισμού, τα άτομα με 
ειδικές ανάγκες εξετάζονται ως κατηγορία τουριστών που πρέπει να τους δοθεί 
μεγαλύτερη προσοχή, αφού ο τουρισμός και οι δραστηριότητες αναψυχής συμβάλλουν 
στην επίτευξη της ένταξης των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Πρέπει επίσης να 
αναφερθεί και το πράσινο βιβλίο της Επιτροπής για τις μεταφορές, του 1996, με τίτλο 
"Το δίκτυο των πολιτών", στο οποίο συνεκτιμούνται οι ανάγκες των ατόμων με 
μειωμένη κινητικότητα. 
Σε ένα ευρύτερο περιφερειακό επίπεδο, το Συμβούλιο της Ευρώπης, σε ένα ψήφισμα 
του τον Απρίλιο του 1992, σχετικά με την ανάπτυξη μιας συνεκτικής πολιτικής για την 
ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες, ανέπτυξε ένα ενδιαφέρον πρότυπο για τα 
κράτη μέλη του, για την παροχή ίσων ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. 
18 
II 
ΣΧΕΛΙΟ 
ΨΙΙΦΙΣΜΛ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΛΙ ΤΩΝ ΕΚΜΡΟΣΩΙ1ΩΝ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΙΙΣΕΩΝ ΤΩΝ 
ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 
ΠΟΥ ΣΥΝΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΙΙΛΛΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ 
ΤΙΙΝ ΙΣΟΤΙΙΤΑ ΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ 
ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 
19 
96/0216 (CNS) 
ΣΧΕΑΙΟ 
ΨΙΙΦΙΣΜΛ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ 
ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 
ΠΟΥ ΣΥΝΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ 
ΤΠΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ 
ΠΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ 
ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρίυπαϊκής Κοινότητας, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών. 
1.ΣΗΜΕΙΩΝΟΥΝ την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο "Ισότητα των ευκαιριών για 
τα άτομα με ειδικές ανάγκες - Μια νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα άτομα με ειδικές 
ανάγκες", 
2.ΣΗΜΕΙΩΝΟΥΝ ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες αποτελούν σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού της 
Κοινότητας και ότι, ως ομάδα, αντιμετωπίζουν ένα ευρύ φάσμα εμποδίων τα οποία τους εμποδίζουν 
να επιτύχουν την πλήρη οικονομική και κοινωνική τους ένταξη. 
3.ΣΗΜΕΙΩΝΟΥΝ ότι ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί θεμελιώδη αξία των κρατών 
μελών και σημειώνουν ότι αυτό αναφέρεται ειδικά στο άρθρο ΣΤ.2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
Ένωση. 
4.ΣΗΜΕΙΩΝΟΥΝ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ότι οι αρχές της ισότητας των ευκαιριών για όλους, 
συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με ειδικές ανάγκες, αντιπροσωπεύουν βασικές αξίες που είναι 
κοινές σε όλα τα κράτη μέλη. 
20 
5.ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΥΝ ότι στη σύσταση του Συμβουλίου της 24.07.1986 σχετικά με την απασχόληση των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες στην Κοινότητα' ορίζεται ότι τα κράτη μέλη 
"λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για η/ν προώθηση τα/ν ίσων ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές 
ανάγκες στον τομέα της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισι^ς, συμπεριλαμβανομένης νις 
αρχικής κατάρτισης και της απασχόλησης καθώς και π/£ αποκαταστάσεις και επανατοποΟέτΐ)σΐ)ς". 
6.ΤΟΝΙΖΟΥΝ ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων, η ολοκλήρωση και η ανάπτυξη της εσωτερικής 
αγοράς και η προαγωγή των δικαιωμάτων των καταναλωτών πρέπει να εξασφαλιστούν προς όφελος 
όλων των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
7.ΘΕΩΡΟΥΝ ότι η όλο και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή στα πλαίσια της ΕΚ συνεπάγεται την 
προώθηση της εξίσωσης των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες και την εξάλειψη των 
διακρίσεων εις βάρος των ατόμων αυτών· περαιτέρω, ΤΟΝΙΖΟΥΝ ότι η πρόσβαση στην κανονική 
εκπαίδευση και κατάρτιση αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχημένη ένταξη στην οικονομική και 
κοινωνική ζωή. 
8. ΥΠ ΕΝΘΥΜΙΖΟΥΝ ότι ο γενικός στόχος των "Πρότυπων κανόνων του Οργανισμού Ηνωμένων 
Εθνών σχετικά με την εξίσωση των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες", που εγκρίθηκαν στη 
γενική συνέλευση της 27ης Δεκεμβρίου 19932, είναι να εξασφαλίσει ότι όλα τα άτομα με ειδικές ανάγκες 
μπορούν να έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεα')σεις όπακ; και τα άλλα άτομα. 
9. ΥΠ ΕΝΘΥΜΙΖΟΥΝ ότι οι κανόνες αυτοί απαιτούν δράση σε όλα τα επίπεδα τόσο στο πλαίσιο των 
κρατών όσο και μέσω της διεθνούς συνεργασίας για την προώθηση των αρχών της ισότητας των 
ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. 
10.ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΥΝ ότι στο Λευκό Βιβλίο "Ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική - Η πορεία προς το 
μέλλον για την Ένωση", που ενέκρινε η Επιτροπή στις 27.07.19943, αναφέρεται ότι η Επιτροπή έχει ως 
στόχο την προετοιμασία ενός κατάλληλου οργάνου που θα επικυρώσει τους "Πρότυπους κανόνες του 
ΟΗΕ σχετικά με την εξίσωση των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες". 
11.ΤΟΝΙΖΟΥΝ ότι, ενώ την ευθύνη στον τομέα αυτό φέρουν κυρίως τα κράτη μέλη, η ΕΚ πρέπει να 
συμβάλει στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών στον εν λόγω τομέα και στην 
ενθάρρυνση της ανταλλαγής και της ανάπτυξης της βέλτιστης πρακτικής στην Κοινότητα. 
12.ΤΟΝΙΖΟΥΝ ότι οι στόχοι που τίθενται στο παρόν ψήφισμα σχετικά με την εξίσωση των ευκαιριών 
για τα άτομα με ειδικές ανάγκες και την εξάλειψη των διακρίσεων δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε 
κράτους μέλους να καθορίσει τους δικούς του κανόνες και διατάξεις για την επίτευξη των παραπάνω 
στόχων και, με τον τρόπο αυτό, λαμβάνεται υπόψη η αρχή της επικουρικότητας. 
ΕΓΚΡΙΝΟΥΝ το παρόν ψήφισμα με το οποίο τα κράτη μέλη: 
ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΥΝ εκ νέου τις αρχές και τις αξίες στις οποίες βασίζονται οι "Πρότυποι κανόνες του 
ΟΗΕ σχετικά με την εξίσωση των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες", γεγονός που συνεπάγεται 
-την υπεράσπιση της αρχής της ισότητας των ευκαιριών στην ανάπτυξη συνεκτικ(όν πολιτικών στον 
τομέα των ειδικών αναγκών και 
-την αποφυγή ή την κατάργηση οποιασδήποτε μορφής διάκρισης βάσει των μειονεξιών. 
EEL 225/43, 12.08.1986 
Ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης των Ην. Εθνών 48/46 της 20.12.1993. 
COM(94) 333 της 27.07.1994 
21 
Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος ψηφίσματος, 
-ως "άτομο με ειδικές ανάγκες" νοείται κάθε άτομο με μειονεξία σωματικής, αισθητηριακής, ψυχικής 
ή διανοητικής φύσης που αντιμετωπίζει εμπόδια όσον αφορά τη συμμετοχή όχι μόνο σε ισότιμη αλλά 
και σε εξίσου αποτελεσματική στην πράξη βάση με τα υπόλοιπα σε όλες τις πτυχές της ζωής στην 
κοινωνία. 
-ως "εξίσωση των ευκαιριών" νοείται η διαδικασία μέσω της οποίας τα διάφορα συστήματα της 
κοινωνίας και του περιβάλλοντος, όπως π.χ. οι υπηρεσίες, οι δραστηριότητες, η ενημέρωση και η 
τεκμηρίωση, καθίστανται διαθέσιμα σε όλους όχι μόνο σε ισότιμη αλλά και σε εξίσου αποτελεσματική 
στην πράξη βάση· 
Η αρχή της ισότητας των δικαιωμάτων συνεπάγεται ότι οι ανάγκες κάθε ατόμου έχουν την ίδια 
σημασία, ότι ο σεβασμός για την ιδιαιτερότητα του κάθε ανθρώπου πρέπει να αποτελεί τη βάση για το 
σχεδιασμό των κοινωνιών και ότι πρέπει να χρησιμοποιηθούν όλοι οι διαθέσιμοι πόροι κατά τρόπο 
ώστε να εξασφαλίζεται ότι κάθε άτομο έχει ίσες ευκαιρίες συμετοχής. 
ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΥΝ να προσαρμόσουν τις σχετικές εθνικές πολιτικές, όπου ενδείκνυται ή απαιτείται, 
στις κατευθυντήριες γραμμές που επισυνάπτονται ως παράρτημα στο παρόν ψήφισμα. 
ΔΕΣΜΕΥΟΝΤΑΙ ότι θα υπάρξει αμοιβαία συνεργασία μεταξύ τους καθώς και συνεργασία με την 
Επιτροπή όσον αφορά τη δημιουργία και τη συγκέντρωση βασικών στοιχείων σχετικά με τα άτομα με 
ειδικές ανάγκες. 
ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΥΝ να εξασφαλίσουν ότι οι εκπρόσωποι των ατόμων με ειδικές ανάγκες συμμετέχουν 
πιο ενεργά στην εφαρμογή και στην παρακολούθηση των σχετικών κοινοτικών πολιτικών και ενεργειών 
υπέρ αυτών. 
Συνεπώς, τα κράτη μέλη ΚΑΛΟΥΝ την Επιτροπή: 
α)Να προωθήσει μέσω κατάλληλ(ον μηχανισμών - σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και με μη 
κυβερνητικές οργανώσεις ατόμων με ειδικές ανάγκες και με μη κυβερνητικές οργανώσεις που 
δραστηριοποιούνται υπέρ των ατόμων αυτών - τη συστηματική ανταλλαγή χρήσιμων πληροφοριών, 
στατιστικών στοιχείων και εμπειριών, ιδίως αυτών που αφορούν καινοτόμους πολιτικές και ορθή 
πρακτική. 
β)Να εξασφαλίσει ότι οι αρχές που καθορίζονται στο παρόν ψήφισμα καθώς και στις κατευθυντήριες 
γραμμές που επισυνάπτονται ως παράρτημα του λαμβάνονται επίσης υπόψη στις εσωτερικές πολιτικές 
της Επιτροπής και σε οποιεσδήποτε προτάσεις υποβάλλει η Επιτροπή για κοινοτική νομοθεσία, 
κοινοτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες. 
γ)Να υποβάλλει τακτικά εκθέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών με βάση τις πληροφορίες που παρέχουν τα 
κράτη μέλη, στις οποίες θα περιγράφονται η πρόοδος που επιτυγχάνεται, καθώς και τα εμπόδια που 
παρουσιάζονται κατά την εφαρμογή του παρόντος ψηφίσματος. 
ΚΑΛΟΥΝ επίσης τα άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμούς να εξετάσουν τρόπους με τους οποίους θα 
μπορούσαν να εντάξουν τις προαναφερόμενες αρχές στο πλαίσιο των δικ(όν τους πολιτικά™ και 
δραστηριοτήτων. 
22 
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 
Πλαίσιο κατεθυντήριων γραμμών για την επίτευξη των αρχών της ισότητας των ευκαιρίίί™ για τα 
άτομα με ειδικές ανάγκες 
Στο παρόν έγγραφο απαριθμούνται ορισμένοι τομείς τους οποίους τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν 
ιδιαίτερα υπόψη στην προσπάθεια τους για την επίτευξη της ισότητας των ευκαιριών για τα άτομα με 
ειδικές ανάγκες. 
1. Ενδυνάμωση των ατόμων με ειδικές ανάγκες για τη συμμετοχή τους στον κοινωνικό βίο 
α. Σεβασμός της αυτονομίας και της ανεξαρτησίας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την 
αναγνώριση των ατόμων με ειδικές ανάγκες ως ικανών και υπεύθυνων ατόμων που έχουν τις 
δικές τους και εξίσου θεμιτές επιλογές ζωής. Μεταξύ άλλων, συνεπάγεται την παροχή 
υποστήριξης για την έννοια της ανεξάρτητης διαβίωσης και την παροχή των μέσων που είναι 
αναγκαία για την επίτευξη της. II επίτευξη της ένταξης και της συμμετοχής καθώς και οι 
μέθοδοι που χρησιμοποιούνται πρέπει πάντα να σέβονται απολύτως την αξιοπρέπεια, την 
ανεξαρτησία και την ιδιωτική ζωή των ατόμων με ειδικές ανάγκες. 
β. Αναπροσαρμογή των συστιψάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με στόχο τΐ] διευκόλυνση Ώ]ς 
συμμετοχής: Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη βέλτιστη αξιοποίηση των ικανοτήτων των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες κατά την προετοιμασία τους για την είσοδο και τη συμμετοχή τους 
στον κοινωνικό βίο επί ίσοις όροις καθώς και για την είσοδο τους στην αγορά εργασίας σε 
επίπεδο πραγματικά ανάλογο τα™ ικανοτήτων τους. Αυτό πρέπει να επιτευχθεί, μεταξύ 
άλλων, με την επιτάχυνση της τάσης για την τοποθέτηση των παιδιών με ειδικές ανάγκες σε 
κανονικά σχολεία, ενώ παράλληλα θα γίνεται σεβαστή η αρχή της επιλογής και θα 
εξασφαλίζεται μια αμοιβαία επωφελής και αδιάλειπτη συνέχεια μεταξύ της "κανονικής" και 
της "ειδικής" εκπαίδευσης". Πρέπει να υπάρχουν περισσότερο ενεργητικά μέτρα για την αγορά 
εργασίας που θα προωθούν την πρόσβαση στην ανοικτή και προστατευόμενη απασχόληση των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες. Ο πειραματισμός με καινοτόμες τάσεις (τηλεργασία, 
αυτοαπασχόληση, ένταξη σε τοπικές πρωτοβουλίες απασχόλησης και σχέδια δημιουργίας 
θέσεων εργασίας στους νέους τομείς της ανάπτυξης με ένταση απασχόλησης, κ.τ.λ.) μπορεί 
να ανοίξει νέους δρόμους στην απασχόληση. II εφαρμογή των συστήματα™ πληροφορία™ και 
επικοινωνιών αποδείχθηκε ότι ενισχύει την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα της 
συμβολής τα™ ατόμων με ειδικές ανάγκες στην αγορά εργασίας. Απαραίτητη συνιστώσα της 
στρατηγικής αυτής είναι η επανεξέταση των προγράμματα™ κατάρτισης αχπε να εξασφαλιστεί 
η σκοπιμότητα τους. 
γ. Αναπροσαρμογή της κοινωνικής πρόνοιας και των άλλων μορφών ενίσχυσης με στόχο Ώ] 
διευκόλυνση της συμμετοχής: Λυτό μπορεί να επιτευχθεί με τον επανασχεδιασμό αυτών των 
ενισχύσεα™ ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν συνθέτουν την απομόνωση του ατόμου, αλλά ότι 
διαδραματίζουν το δικό τους ρόλο στην ενεργό διευκόλυνση της συμμετοχής. Ιδίως, το 
καθήκον της κάλυψης των μόνιμ.ων αναγκά™ τα™ ατόμων μ.ε ειδικές ανάγκες πρέπει να 
θεωρηθεί ως σημαντική υποστήριξη της συνεχιζόμενης συμμετοχής. Οι γενικές στρατηγικές για 
την υγεία, την αποκατάσταση και την πρόληψη πρέπει να σ\™δεθούν στενότερα, όπου κρίνεται 
κατάλληλο, με στόχο την επιδίαιξη της ισότητας τα™ ευκαιρία™. II θετική τάση προς την 
αποκατάσταση με κέντρο την κοινότητα (Community Based Rehabilitation) πρέπει να 
προωθηθεί και να υποστηριχθεί ενεργά. 
δ. Προς μια ατομοκεντρική προσέγγιση όσον aqxiga το σχεδιασμό και. την εφαρμογή των 
υπηρεσιών υποστιιριξης. Λυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη βελτίωση του σχεδιασμού και της 
παροχής των υπηρεσία™. Βασικό χαρακτηριστικό τα™ αλλαγών αυτών είναι ότι στο κέντρο του 
αρχικού σχεδιασμού και της επακόλουθης επανεξέτασης των συστήματα™ υποστήριξης καθώς 
και της συγκεκριμένης υλοποίησης τους θα πρέπει να βρίσκονται οι ιδιαίτερες απαιτήσεις των 
ατόμα™ με ειδικές ανάγκες. 
23 
ε Πλήρης κοινωνική ένταξη: Αυτό μπορεί να επιτευχθεί εάν δοθεί προτεραιότητα στην παροχή 
υπηρεσιών και ενίσχυσης στο πλαίσιο κανονικά™ δομών και εάν εξασφαλιστεί ότι τα άτομα 
με ειδικές ανάγκες είναι σε θέση να ζήσουν στο πλαίσιο της κοινα™ίας και να ακολουθήσουν 
έναν κανονικό τρόπο ζωής με την παροχή του αναγκαίου επιπέδου υποστήριξης που πρέπει να 
είναι αποτελεσματική από κάθε άποψη. 
στ. Εξασφάλιση αδιάλειπτης παροχής υπηρεσιών: Αυτό μπορεί να επιτευχθεί εάν αναληφθούν 
ενέργειες για την εξασφάλιση του συντονισμού, του σχεδιασμού και της παροχής υπηρεσία™, 
με τον καθορισμό μιας διαδικασίας για την αποσαφήνιση της δικαιοδοσίας και τα™ 
αρμοδιότητα™, \χζ την εξασφάλιση ότι οι παρεχόμενες υπηρεσίες ιχνηλατούν τον κύκλο ζα;ής 
τα.™ ατόμα™ με ειδικές ανάγκες και ότι δεν υπάρχουν κενά και με την ανάπτυξη συνεκτικά™ 
στρατηγικά™ ευπρόσιτης ενημέραχίης. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη σύσταση 
διυπουργικά™ ομάδα™' συντονισμού. 
ζ Εξασφάλιση της αρχής Ώ}ς συμμετοχής: Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την ενθάρρυνση και τη 
διευκόλυνση της ανάπτυξης μη κυβερνητικά™ οργανάκτεα™ (ΜΚΟ) άμεσης εκπροσάχπησης τα™ 
ατόμων με ειδικές ανάγκες και της ανάπτυξης διαλόγου με αυτές σε όλα τα επίπεδα κατά τη 
σύνταξη και την αξιολόγηση όλων των σχετικά™ νομοθετικών μέτρων καθώς και κατά την 
παροχή τα™ υπηρεσία™. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να περιλαμβάνονται επίσης όλοι οι τομείς 
πολιτικά™ οι οποίες ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στην επαχρελή εφαρμογή XUJV αρχά™ της 
ισότητας τα™ ευκαιρία™ για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Η συμμετοχή αυτή πρέπει να 
θεα)ρηθεί ως προαπαιτούμενο για την ανάπτυξη αποτελεσματικής πολιτικής. Πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη προσοχή στην υποστήριξη εθνικά™ δικτύα™ τα™ ΜΚΟ αυτά™ μέσω, μεταξύ άλλα™, 
της χρήσης της τεχνολογίας πληροφορία™. Ειδική προσοχή πρέπει επίσης να δοθεί στη 
συμμετοχή αυτών των ΜΚΟ α>ς ισότιμα™ εταίρα™ με την τοπική αυτοδιοίκηση, τους 
επιχειρηματικούς και εμπορικούς οργανισμούς και τις συνδικαλιστικές οργανάκτεις κατά την 
ανάπτυξη τοπικά™ στρατηγικά™ υπέρ της ισότητας τα™ ευκαιριών και της εξάλειψης τα™ 
διακρίσεων. 
2. Άρση των εμποδίων πρόσβασης στη συμμετοχή: 
Η θεώρηση των ζηττ/μάτων πρόσβασΐ)ς με βάση την αρχή n/ç ισόπ/τας των ευκαιριών και το δικαίωμα 
τι\ς συμμετοχής: Λυτό μπορεί να επιτευχθεί μι την προοδευτική εξάλειψη τα™ υφκπάμενα™ 
αρχιτεκτονικά™, επικοινα™ιακά™ και με^κρορικά™ εμπ^ία™ και με την αν<Ίπτυξη ενδελεχά™ και. 
εφαρμόσιμα™ κατευθυντήρια™ οδηγιά™ σχετικά με τη δυνατότητα πρόσβασης. Μπορεί επίσης να 
επιτευχθεί με την εξaσq)άλιση περιβάλλοντος χωρίς εμπόδια κατά το σχεδιασμό και την κατασκευή νέα™ 
εγκαταστάσεα™ και κατά την ανάπτυξη νέα™ τεχνολογιών επικοινα™ιά™. Απαιτείται ειδική εξέταση της 
ανάγκης αξιοποίησης τα™ θετικοί™ εξελίξεα™ στον τομέα τα™ τεχνολογία™ τα™ πληροφορία™ και των 
επικοινα>νιά™. 
3. Άνοιγμα των διαφόρων τομέων της κοινωνίας 
α. Με Ζ7/ν υπεράσπιση n/ç ίσης κοινωνικής τους θέσης <ος πολιτών των ατόμων με ειδικές ανάγκες: 
Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την παροχή στα άτομα με ειδικές ανάγκες όχι μόνο ίσα™ αλλά και εξίσου 
αποτελεσματικά™ στην πράξη δικαιώματα™ για την ένταξη και τη συμμετοχή τους σε όλους τους τομείς 
του κοΜυνικού βίου, συμπεριλαμβανόμενα™ του κοινα™ικού. του οικονομικού, του πολιτιστικού, του 
αθλητικού, του τουριστικού και του πολιτικού τομέα. Μεταξύ άλλα™, αυτό μπορεί να καθιστά 
αναγκαία τη λήψη μέτρα™ κατά τα™ διακρίσειυν καθά>ς και επανορθαπικά™ μέτρων. Οποιαδήποτε 
τέτοια μέτρα κατά των διακρίσεα™ πρέπει να ενσα>ματά™ουν την αρχή της "εύλογης προσαρμογής" της 
κατάστασης τα™ ατόμων με ειδικές ανάγκες. Ανάλογη προσοχή πρέπει επίσης να δοθεί σε ουσιαστικά 
ζητήματα σχετικά με τις σταθερές και πραγματικές βελτιάκτεις της ποιότητας της ζατής. 
β. Με π/ν προώθηση της απασχόλησης για τα άτομα με ειδικές ανάγκες ως βασικού μέσου για την 
ένταξη: Λυτό μπορεί να επιτευχθεί με την εφαρμογή συντονισμένα™ στρατηγικά™ προς το σκοπό αυτό 
σε διάφορα επίπεδα: στην εκπαίδευση, στην κατάρτιση, στην απασχόληση, στην εξάλειψη τα™ 
διακρίσεων, στην κοινωνική πρόνοια, στις κοινωνικές υπηρεσίες, στη στέγαση, στην υγεία, κ.τ.λ. 
Και πάλι, αυτοί είναι τομείς στους οποίους ενδέχεται να απαιτείται η θέσπιση νομοθεσίας κατά των 
24 
διακρίσεων. Στη νομοθεσία πρέπει να περιλαμβάνεται, κατά κανόνα, η απαίτηση της "εύλογης 
προσαρμογής" της κατάστασης του ατόμου με ειδικές ανάγκες. Η απαίτηση αυτή πρέπει να ισχύει σε 
όλους τους τομείς, έχει όμως ιδιαίτερη σημασία στον τομέα της απασχόλησης. Ειδική προσοχή πρέπει 
επίσης να δοθεί στην ενεργό ανάπτυξη και διευκόλυνση της τάσης προς την κατεύθυνση της 
"προστατευόμενης απασχόλησης". 
4. Αιαπαιδαγώγΐ]ση της κοινής γνώμης ώστε αυτή να καταστεί δεκτική στις στρατηγικές για την 
ισότητα των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες 
Ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση: Αυτό μπορεί να γίνει με την ανάπτυξη στρατηγικών που θα 
στοχεύουν στον επηρεασμό των θεμελιωδών κοινωνικών στάσεα™ έναντι τα™ ατόμα™ με ειδικές ανάγκες 
μέσω της ευαισθητοποίησης και της πληροφόρησης. Οι στρατηγικές αυτές πρέπει να στοχεύουν στο να 
εστιάζουν την προσοχή του κοινού στο άτομο πριν και πίσω από τη μειονεξία. Πρέπει να στοχεύουν 
στο να καταστήσουν το κοινό ενήμερο των θετικών ικανότητα™ τα™ ατόμων με ειδικές ανάγκες καθώς 
και της εξίσου ανθρώπινης επιθυμίας και δικαιώματος τους να συμμετέχουν και να μοιράζονται τις 
υποχρεώσεις συμμετοχής. 
25 

ISSN 0254-1483 
COM(96) 406 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 04 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-422-GR-C 
ISBN 92-78-07941-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L'2985 Λουξεμβούργο 
ZÊ