Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα τις «Θέσεις των περιφερειών και των κοινοτήτων για τη χάραξη μιας ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής μετά το 1999»

(98/C 64/02)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφασή της της 11ης Ιουνίου 1997, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, τέταρτη παράγραφος της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σχετικά με την έκδοση γνωμοδότησης με θέμα τις «Θέσεις των περιφερειών και των κοινοτήτων για τη χάραξη μιας ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής μετά το 1999» και την ανάθεση των σχετικών προπαρασκευαστικών εργασιών στην επιτροπή 1 «Περιφερειακή Ανάπτυξη - Οικονομική Ανάπτυξη - Τοπικά και Περιφερειακά Οικονομικά» 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 131/97 rιv. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 1 στις 3 Οκτωβρίου 1997 (εισηγητές: οι κ. Behrendt και Fraga Iribarne) 7

έχοντας υπόψη τις προτάσεις της Επιτροπής στο έγγραφο «Agenda 2000 - μια ισχυρότερη και διευρυμένη Ένωση» [COM(97) 2000 τελικό] για μια οικονομική και κοινωνική συνοχή 7

έχοντας υπόψη το άρθρο Β της ΣΕΕ και το άρθρο 2 της Συνθήκης ΕΚ, στα οποία θεσπίζονται ως στόχος και ως αποστολή, τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η προώθηση μιας ισόρροπης και σταθερής οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, καθώς και η ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών 7

έχοντας υπόψη το άρθρο 130 Α της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με την πολιτική της Κοινότητας για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, καθώς και το στόχο για τη μείωση των διαφορών μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών και τη μείωση της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών 7

έχοντας υπόψη το άρθρο 130 Β της Συνθήκης, στο οποίο ορίζεται η αποστολή της Κοινότητας όσον αφορά την υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, με τη συμβολή των ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών Ταμείων, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των άλλων υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων 7

έχοντας υπόψη τη θεσπισθείσα στο άρθρο 130 Γ της Συνθήκης, αποστολή του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης που είναι να συμβάλει στη διόρθωση των κυριότερων περιφερειακών ανισοτήτων στην Κοινότητα, τα καθήκοντα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, που ορίζονται στο άρθρο 123 της Συνθήκης, σχετικά με τη βελτίωση των δυνατοτήτων απασχόλησης των εργαζομένων μέσα στην εσωτερική αγορά, καθώς και την αποστολή του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, τμήμα «Προσανατολισμού», για την επίτευξη των στόχων της κοινής γεωργικής πολιτικής 7

έχοντας υπόψη τα άρθρα 130 Δ και 130 Ε, στα οποία θεσπίζεται το δικαίωμα συμμετοχής της Επιτροπής των Περιφερειών στον προσδιορισμό των καθηκόντων, των πρωταρχικών στόχων, της οργάνωσης, των γενικών κανόνων, των εκτελεστικών αποφάσεων και της ενημέρωσης σχετικά με την πορεία της υλοποίησης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 7

υιοθέτησε, κατά την 20ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 19ης Νοεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Το σημερινό σύστημα της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής

1.1. Βασικές ιδέες σχεδιασμού

1.1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται ρητώς τις αξίες της κοινωνικής οικονομίας αγοράς, ως μορφής ενός οικονομικού συστήματος το οποίο, με βάση τις δυνάμεις αγοράς και την οικονομική ελευθερία, έχει ορίσει ως αποστολή να αναλάβει κοινωνική ευθύνη για τα μέλη της Κοινότητας. Στο επίκεντρο αυτής της κοινωνικής δομής βρίσκεται η αλληλεγγύη μεταξύ των μειονεκτούντων, από κοινωνική άποψη, και των ισχυρότερων ομάδων της κοινωνίας. Η αλληλεγγύη αυτή βασίζεται στην αντίληψη ότι το ελεύθερο παιγνίδι των δυνάμεων της αγοράς δεν θα μεριμνήσει αυτόματα για την κοινωνική δικαιοσύνη στους κόλπους της κοινωνίας. Κατά την άποψη της ΕΤΠ, η ανάπτυξη της Ευρώπης μετά από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο αποτελεί μια εντυπωσιακή απόδειξη της αποδοτικότητας αυτού του οικονομικού συστήματος.

1.1.2. Οι μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες μεταξύ των περιφερειών της Κοινότητας, οι 18 εκατομμύρια άνεργοι που αναζητούν εργασία χωρίς αποτέλεσμα, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και η δραματική αλλαγή της διεθνούς κατανομής εργασίας που συνδέεται με την ανάπτυξη πλέον σύγχρονων τεχνολογιών των πληροφοριών και επικοινωνιών θέτουν στους πολίτες της Κοινότητας νέες προκλήσεις, τις οποίες πολλοί από αυτούς θα αισθανθούν ως μια απειλή. Ενόψει των σχετικών αλλαγών, η Κοινότητα οφείλει, περισσότερο από ποτέ, να προσδιορίσει εκ νέου την έννοια της αλληλεγγύης και να αποδείξει την ικανότητά της να πραγματοποιήσει μεταρρυθμίσεις.

1.1.3. Η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική συνδέεται με αυτές τις αλλαγές. Ο σχεδιασμός της βασίζεται στην έννοια της αλληλεγγύης μεταξύ των μειονεκτούντων και των πλέον ανεπτυγμένων κρατών μελών και περιφερειών της Κοινότητας 7 η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική επιδιώκει να υποστηρίξει τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες των οποίων η αποδοτικότητα είναι χαμηλότερη από το μέσο κοινοτικό όρο, ώστε οι παράγοντες αυτοί να είναι σε θέση να συμμετάσχουν και πάλι ως ισότιμοι εταίροι στις οικονομικές και κοινωνικές διεργασίες της Κοινότητας. Η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική συμπληρώνει τις προσπάθειες των κρατών μελών των οποίων η κύρια αποστολή έγκειται στην εξάλειψη των περιφερειακών διαφορών. Κατ'αυτό τον τρόπο, η σχετική πολιτική συμβάλλει στην εκπλήρωση των προϋποθέσεων για τη δημιουργία ή την εκ νέου επίτευξη της ανταγωνιστικότητας και, ως αποτέλεσμα, τη σταθερή και μόνιμη βελτίωση της οικονομικής ανάπτυξης.

1.1.4. Συνεπώς, η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική βασίζεται σε μια μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή προσέγγιση. Μόνο μέσω του μακροπρόθεσμου προσδιορισμού εννοιών σχετικά με την ανάπτυξη, είναι δυνατή η δημιουργία των γενικών προϋποθέσεων που είναι απαραίτητες για μια βιώσιμη και προσαρμοσμένη στα μέτρα της ανταγωνιστικότητας ανάπτυξη στις προβληματικές περιοχές. Συγχρόνως, κατά τη σχετική διαδικασία μεταβολής, χρειάζεται να ενθαρρυνθούν νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας και επενδύσεις σε ανθρώπινους πόρους. Είναι απαραίτητο να συνδυασθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο η μακροπρόθεσμη χάραξη της πολιτικής απασχόλησης και η δραστήρια εφαρμογή μιας πολιτικής στον τομέα της αγοράς εργασίας, κατά την έννοια του νέου κεφαλαίου για την απασχόληση που περιλαμβάνεται στη Συνθήκη του Άμστερνταμ. Τα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης πρέπει να συμβαδίζουν με την καταπολέμηση της ανεργίας στον τομέα της ισότητας ευκαιριών.

1.1.5. Η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική αποτελεί μια περιορισμένη, από χρονική άποψη, συμβολή στην αυτοβοήθεια. Η δράση των Διαρθρωτικών Ταμείων θεωρείται ως επιτυχημένη, όταν οι χρηματοδοτούμενες περιφέρειες παύουν να πληρούν τους όρους που τις καθιστούν επιλέξιμες για ενίσχυση. Οι περιφέρειες που τυγχάνουν ενίσχυσης, βάσει μιας γεωγραφικής κατανομής, δεν έχουν αυτόματα δικαίωμα σε μια μόνιμη χρηματική υποστήριξη εκ μέρους των Διαρθρωτικών Ταμείων. Συνεπώς, η απώλεια του δικαιώματός τους στην ενίσχυση αποτελεί απόδειξη της επιτυχημένης παρέμβασης των ταμείων. Κατά την άποψη της ΕΤΠ, δεν αποκλείεται, στις περιφέρειες που θα εξαιρεθούν από τα μέτρα ενίσχυσης, να καθορισθούν μεταβατικές ρυθμίσεις περιορισμένης διαρκείας για να αποφευχθεί μια απότομη κατάρρευση. Έτσι δεν θα τεθούν υπό αμφισβήτηση οι επιτευχθείσες πρόοδοι. Τέλος, η Επιτροπή των Περιφερειών φρονεί ότι στόχος των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων πρέπει να είναι να τίθενται από μόνα τους εκτός χρησιμότητας και να λήγει η αποστολή τους από τη στιγμή που ο στόχος της ενίσχυσης έχει επιτευχθεί.

1.1.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ρητώς ότι η κύρια ευθύνη, που σχετίζεται με το στόχο της επίτευξης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, ανήκει στα κράτη μέλη της Κοινότητας. Η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική υποστηρίζει μεν τις περιφέρειες και τα κράτη μέλη κατά την εκπλήρωση της σχετικής αποστολής τους, αλλά δεν τα απαλλάσσει από τις ευθύνες τους.

1.2. Τα Διαρθρωτικά Ταμεία

1.2.1. Οι διαρθρωτικές πολιτικές της Ένωσης, κύρια αλλά μη αποκλειστικά μέσα για την υλοποίηση του στόχου της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, χρησιμοποιούν για την εφαρμογή τους μια πολλαπλότητα χρηματοδοτικών πόρων: το Περιφερειακό Ταμείο, το Κοινωνικό Ταμείο, το Τμήμα Προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ, το χρηματοδοτικό μέσο του προσανατολισμού της αλιείας, το Ταμείο Συνοχής και τα δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

1.2.2. Σημειώνεται ότι αυτά τα έξη μέσα που διέπονται από ειδικές ρυθμίσεις, στα οποία προστίθεται η ρύθμιση για το συντονισμό, έχουν διαφορετική προέλευση τόσο ως προς το χρόνο (διάφορα στάδια της διεργασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης) όσο και ως προς τους πρωταρχικούς στόχους τους. Η ένταξή τους στον κύκλο των διαρθρωτικών πολιτικών είναι πλέον πρόσφατη εξίσου με τα εφαρμοσμένα προγράμματα που στηρίζονται σε πολλαπλά ταμεία. Αυτή η εμπειρική αντιμετώπιση από πλευράς ολοκλήρωσης και συντονισμού δεν δίδει πάντοτε τις καλύτερες λύσεις όσον αφορά τις πρακτικές προϋποθέσεις εφαρμογής. Αν και τα Διαρθρωτικά Ταμεία λειτουργούν σε ένα κοινό σύστημα που προσανατολίζεται στις βασικές αρχές της συνεννόησης, του προγραμματισμού, της συνεργασίας και της προσθετικότητας, επιβάλλεται να λαμβάνεται υπόψη ότι οι ειδικές εκτελεστικές ρυθμίσεις διαφέρουν και, ιδιαίτερα, ότι οι αρχές που είναι υπεύθυνες για τη διαχείρισή τους σε κοινοτική κλίμακα, σε εθνική και μερικές φορές σε περιφερειακή ποικίλλουν.

1.2.3. Τούτο δεν διευκολύνει ούτε την πορεία του προγραμματισμού ούτε την εφαρμογή τους, όταν πρόκειται για προγράμματα όπου παρεμβαίνουν περισσότερα από ένα χρηματοδοτικά μέσα, πράγμα που αποτελεί το γενικό κανόνα. Όσον αφορά τις παρεμβάσεις του Ταμείου Συνοχής και της ΕΤΕ οι τελευταίες βασίζονται σε ένα άξονα για σχέδια και σε ειδικούς κανόνες. Χρειάζεται να επιδιωχθεί η απλούστευση της διαδικασίας έγκρισης, εκτέλεσης και κατανομής των πόρων σε σχέση με τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Εξάλλου, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη ή οι περιφέρειες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα με δική τους ευθύνη.

1.2.4. Τα Διαρθρωτικά Ταμεία εστιάζονται σήμερα σε τέσσερις στόχους από πλευράς περιφερειών που αποτελούν συνολικά το 85 % των χρηματοδοτήσεων:

- ο στόχος 1 για την ανάπτυξη των λιγότερο ευνοημένων περιοχών (70 % περίπου του συνόλου). Ο πληθυσμός που καλύπτεται από το στόχο 1 ανέρχεται σήμερα στο 26 % του πληθυσμού της ΕΕ δηλ., σε 92,5 εκατ. άτομα. Γενικά, η χρηματοδότηση της ΕΕ, ανά κάτοικο στις περιοχές του στόχου 1 αυξήθηκε κατά το 1/3 περίπου σε πραγματικούς όρους το 1994, κατά τη μετάβαση από μία περίοδο προγραμματισμού στην άλλη 7

- ο στόχος 2 για την προσαρμογή των περιοχών που έχουν θιγεί περισσότερο από τη βιομηχανική παρακμή (11 % του συνόλου). Πληθυσμός που ανέρχεται σε 16,4 % του πληθυσμού της ΕΕ διαβιεί στις ζώνες που είναι επιλέξιμες βάσει του στόχου 2, δηλ. υπερβαίνουν κατά τι το όριο του 15 % που συνίστατο στο προοίμιο του κανονισμού. Οι πρόσθετες πιστώσεις που διατίθενται στο στόχο 2 κατά την περίοδο 1994-1999 χρησιμοποιούνται για την αύξηση του ποσού της ενίσχυσης ανά κάτοικο 7

- ο στόχος 5β για τη διαρθρωτική προσαρμογή των αγροτικών περιοχών (4 % του συνόλου). Πληθυσμός ίσος με το 8,1 % του συνόλου της ΕΕ διαβιεί σήμερα σε ζώνες που είναι επιλέξιμες βάσει του στόχου αυτού, έναντι 5 % κατά την προηγούμενη περίοδο 7 η ενίσχυση ανά κάτοικο εξακολουθεί να είναι περίπου αυτή λόγω του υψηλού αριθμού κατοίκων 7

- ο στόχος 6 για την προσαρμογή των περιφερειών σε μικρή πυκνότητα πληθυσμού (0,5 % του συνόλου). Ο στόχος καλύπτει εκτεταμένες περιοχές που περιλαμβάνουν όμως μόνο το 0,4 % του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ, ενώ η ενίσχυση ανά κάτοικο είναι κατώτερη από εκείνη του στόχου 1.

1.2.5. Τρεις στόχοι δεν υποβάλλονται ειδικά σε περιφερειακά κριτήρια και εφαρμόζονται στο σύνολο της Κοινότητας. Συνολικά διατίθενται γι' αυτούς πόροι ύψους 15 % των υπόλοιπων χρηματοδοτήσεων:

- ο στόχος 3 για ανέργους νέους και μακράς διαρκείας 7

- ο στόχος 4 για την προσαρμογή των εργαζομένων στις βιομηχανικές μεταλλαγές 7

- ο στόχος 5α για την προσαρμογή της γεωργίας και της αλιείας.

1.2.6. Ο διαρθρωτικός όγκος των διαρθρωτικών παρεμβάσεων αυξάνεται σε σταθερό και σημαντικό βαθμό από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Αν δεν ληφθούν υπόψη τα δάνεια, οι χρηματοδοτήσεις που είναι διαθέσιμες για τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις ανήλθαν από 3 700 εκατ. Ecu το έτος κατά το 1993 σε 18 300 εκατ. Ecu το 1992 και θα φθάσουν τα 33 000 εκατ. Ecu το 1999. Για τη σημερινή περίοδο προγραμματισμού (1994-1999) το συνολικό ποσό των διαρθρωτικών χρηματοδοτήσεων θα προσεγγίσει τα 170 000 εκατ. Ecu πράγμα που ισοδυναμεί, περίπου, με το 1/3 του προϋπολογισμού της ΕΕ για την αντίστοιχη περίοδο και το 0,4 % του κοινοτικού ΑΕγΠ.

1.2.7. Όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των ποσών αυτών, το μέρος των χρηματοδοτήσεων που βασίζεται σε αποφάσεις που ελήφθησαν με πρωτοβουλία των κρατών μελών ανέρχεται σε περίπου 90 %. Γι' αυτό έχουν εγκριθεί από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή συνολικά περισσότερα από 300 προγράμματα υπό εφαρμογή για την περίοδο 1994-1999, από τα οποία το ήμισυ αφορά περιοχές του στόχου 1.

1.2.8. Οι χρηματοδοτήσεις που βασίζονται σε κοινοτική πρωτοβουλία είναι σήμερα πολύ ποικίλες (13 διαφορετικές πρωτοβουλίες και 7 διαφορετικά θέματα). Ανέρχονται στο 9 %, περίπου, των διαρθρωτικών παρεμβάσεων που είναι διαθέσιμες και αφορούν 400, περίπου, προγράμματα. Τέλος, 1 %, περίπου, των χρηματοδοτήσεων με διαρθρωτικό σκοπό διατίθεται για τεχνική βοήθεια και καινοτομίες, από τις οποίες το μεγαλύτερο μέρος αποτελεί βάση για αποφάσεις της Ευρώπης ως ανταπόκριση σε προηγούμενες προσκλήσεις.

1.2.9. Οι διαρθρωτικές πολιτικές συγκεντρώνονται σε τρία μεγάλα θέματα: τις υποδομές (30 % των χρηματοδοτήσεων για επενδύσεις στις μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, εφοδιασμός σε ύδωρ και προστασία του περιβάλλοντος), τους ανθρώπινους πόρους (30 % των χρηματοδοτήσεων για εκπαίδευση, κατάρτιση και υποστήριξη μέτρων σχετικών με την αγορά εργασίας) και τις παραγωγικές επενδύσεις(40 % των χρηματοδοτήσεων για την ανάπτυξη ενός δυναμικού περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις και για την υποστήριξη συστημάτων ενίσχυσης της βιομηχανίας και ιδιαίτερα υπέρ των ΜΜΕ).

1.3. Η σημερινή κατάσταση της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής

1.3.1. Η πρώτη ενημερωτική έκθεση για την Κοινωνική και Οικονομική Συνοχή της ΕΕ που υποβλήθηκε από την Επιτροπή το Νοέμβριο 1996 αποδεικνύει γενικά ότι οι διαρθρωτικές πολιτικές είχαν έντονη επίδραση εξισωτικού χαρακτήρα.

1.3.2. Τούτο εκτιμάται στο δεκαπλάσιο του ποσού των δαπανών με διαρθρωτικό στόχο. Για την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού (1994-1999) η μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων όσον αφορά το κατά κεφαλήν εισόδημα υπολογίζεται, κατά προσέγγιση, σε 5 % ΑεγχΠ, με την ενίσχυση μιας χρηματοδότησης που αντιστοιχεί στο 0,45 % του ΑεγχΠ. Αυτό ο πολλαπλασιαστικός συντελεστής είναι ιδιαίτερα υψηλός και απορρέει από το γεγονός ότι οι μεταβιβάσεις με διαρθρωτικό στόχο προσανατολίζονται, καταρχάς, στην ενίσχυση του παραγωγικού δυναμικού στις περιοχές που τις δέχονται, χάρη σε μια επένδυση σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο.

1.3.3. Στην έκθεση αναλύεται η οικονομική συνοχή των κρατών μελών και των περιφερειών, με βάση την αύξηση του κατά κεφαλήν ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Ταυτόχρονα, σε επίπεδο κρατών μελών, ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στα τέσσερα κράτη συνοχής τα οποία, χάρη σε μια υψηλότερη από το μέσο όρο οικονομική ανάπτυξη, αύξησαν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους από 66 % σε 73 % του κοινοτικού μέσου όρου. Η Ιρλανδία, όπου το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανήλθε σε 90 % περίπου του κοινοτικού μέσου όρου το 1995 έναντι 63,6 % το 1983, επέτυχε τη μεγαλύτερη πρόοδο.

1.3.4. Στις περιφέρειες σημειώνονται επίσης πρόοδοι σε ότι αφορά την ευθυγράμμιση με τον κοινοτικό μέσο όρο, οι οποίες όμως δεν είναι τόσο αισθητές όσο σε επίπεδο κρατών μελών. Έτσι, από το 1983 έως το 1993, οι δέκα φτωχότερες περιφέρειες της Κοινότητας κατόρθωσαν να αυξήσουν το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν τους από 44 % σε 48 % του κοινοτικού μέσου όρου. Στις 25 φτωχότερες περιφέρειες, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες (από 53 % σε 55 %). Ωστόσο, διαπιστώνεται ότι, γενικά, η εξάλειψη των ανισοτήτων σε περιφερειακή κλίμακα δεν ήταν στον ίδιο βαθμό ικανοποιητική με εκείνη στο επίπεδο των κρατών μελών. Οι περιφερειακές ανισότητες αυξήθηκαν εν μέρει.

1.3.5. Αν και οι διαρθρωτικές πολιτικές επέτρεψαν τη βελτίωση της κατάστασης στις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές, δεν εμείωσαν, πάντως, τις διαφορές μεταξύ των πλουσιοτέρων και των φτωχότερων περιοχών. Τα κατά κεφαλήν εισοδήματα των 25 πλουσιοτέρων περιοχών ανήλθε από 140 % σε 142 % του μέσου κοινοτικού όρου, ενώ εκείνο των 25 φτωχότερων περιοχών από 53 % σε 55 % του ίδιου μέσου όρου.

1.3.6. Κατά την άποψη των τοπικών και περιφερειακών αρχών, το αποτέλεσμα αυτό είναι μεν αξιόλογο, αλλά το συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι οι δράσεις των διαρθρωτικών ταμείων δεν πραγματοποίησαν πάντοτε τους επιδιωκόμενους στόχους. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ανησυχία της μήπως οι τοπικές και περιφερειακές αρχές δεν συμμετέχουν επαρκώς στην ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική. Είναι πεπεισμένη ότι η συμμετοχή των περιφερειακών παραγόντων στην ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική θα είχε εντείνει τις θετικές συνέπειες της παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων επιτόπου. Σχετικά, στη γνωμοδότηση με τίτλο «Ο ρόλος των περιφερειακών και τοπικών αρχών όσον αφορά την αρχή της εταιρικής σχέσης των διαρθρωτικών ταμείων» () υπογραμμίζεται πόσο σημαντικό είναι να ληφθούν υπόψη οι τοπικές και περιφερειακές αρχές κατά την εφαρμογή της αρχής της εταιρικής σχέσης:

«Η αρχή της εταιρικής σχέσης είναι σημαντική επειδή οι δραστήριες και αποτελεσματικές εταιρικές σχέσεις θα οδηγήσουν στη δημιουργία αποδοτικών προγραμμάτων και την αποτελεσματική χρησιμοποίηση των διαρθρωτικών πόρων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Στις εταιρικές σχέσεις συμμετέχουν σημαντικοί παράγοντες, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε τοπικό επίπεδο, που έχουν λεπτομερή γνώση της περιοχής τους και μπορούν να εντοπίσουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα οικονομικής φύσεως. Επιπλέον, οι εταιρικές σχέσεις ενσωματώνουν την αρχή της επικουρικότητας και δίδουν μια αίσθηση κοινής ιδιοκτησίας του προγράμματος.»

1.3.7. Σε σχέση με την αγορά εργασίας, η Επιτροπή διαπιστώνει στην έκθεσή της ότι, παρά το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό ανεργίας, που ανέρχεται σε 11 % του ενεργού πληθυσμού (18 εκατομμύρια άνεργοι), κατά τη δεκαετία του '80, δημιουργήθηκαν 10 εκατομμύρια νέες θέσεις απασχόλησης. Εντούτοις, μεταξύ του 1991 και 1994, καταργήθηκαν 4,5 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης, πράγμα που αύξησε τη διαφορά μεταξύ των ποσοστών ανεργίας των διαφόρων περιφερειών. Ταυτόχρονα, ο ενεργός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 1 % ετησίως και αυτό επιδείνωσε περαιτέρω την κατάσταση της αγοράς εργασίας. Συνολικά, η οικονομική ανάπτυξη στην ΕΕ δεν είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στον ίδιο έντονο βαθμό όπως στις ΗΠΑ, δεδομένου ότι η ανάπτυξη αυτή οφείλεται κυρίως στη βελτίωση της παραγωγικότητας, που κατά τα άλλα οφείλεται κατά ένα μέρος στις διαρθρωτικές μεταβολές ως συνέπεια της υποχώρησης παραγωγών με σχετική ένταση εργασίας.

1.3.8. Από πλευράς ανεργίας οι περιφερειακές ανισότητες αυξήθηκαν και η πυκνότητα της ανεργίας κατανέμεται με τρόπο περισσότερο άνισο: η ανεργία ανήλθε σε δέκα έτη από 4,8 % σε 4,6 % του ενεργού πληθυσμού στις 25 περιφέρειες που έχουν θιγεί λιγότερο και από 17,2 % σε 22,4 % στις 25 περιφέρειες με το μεγαλύτερο ποσοστό ανέργων.

1.3.9. Πάντως, η συγκρισιμότητα των δεδομένων επηρεάζεται με καθοριστικό τρόπο από τη διαφορετική ρύθμιση της αγοράς εργασίας σε κάθε κράτος μέλος. Συνεπώς, η αξία των στατιστικών σχετικά με την αγορά εργασίας είναι σε μεγάλο βαθμό περιορισμένη, ιδίως από την άποψη της σύγκρισης δεδομένων για το σύνολο της ΕΕ.

1.3.10. Στην έκθεση διαπιστώνεται επίσης ότι η περιφερειακή εξάρτηση των τομέων επηρεάζει έντονα την κατάσταση της αγοράς εργασίας. Έτσι, το ποσοστό ανεργίας στις περιφέρειες που εξαρτώνται κυρίως από τη γεωργία είναι πολύ υψηλότερο από τον κοινοτικό μέσο όρο. Η αυξανόμενη ανεργία στις πόλεις παρουσιάζει ένα όλο και μεγαλύτερο πρόβλημα. Στις σχετικές περιοχές, διαπιστώνεται ότι οι αστικές περιφέρειες με υψηλό και χαμηλό εισόδημα διασταυρώνονται όλο και πιό συχνά.

1.3.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι οι προσπάθειες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης θα αποφέρουν καρπούς μόνο αν η περιφερειακή πολιτική βοηθήσει ασθενείς περιφέρειες και, ως αποτέλεσμα, οι πολίτες γνωρίσουν και αισθανθούν μια βελτίωση του βιοτικού επιπέδου τους. Όλοι οι δείκτες που χρησιμοποιεί η Επιτροπή στην έκθεση για τη συνοχή, με στόχο την εκτίμηση των περιφερειακών ανισοτήτων, καταδεικνύουν ότι οι διαφορές σε περιφερειακή κλίμακα είναι πολύ πιό έντονες από ό,τι σε επίπεδο κρατών μελών. Το αποτέλεσμα αυτό δεν έχει καμία σχέση με το βιοτικό επίπεδο του κάθε κράτους μέλους. Η Επιτροπή των Περιφερειών φρονεί ότι τα προβλήματα που συνδέονται με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και την έννοια της αλληλεγγύης πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής. Είναι πεπεισμένη ότι οι προσπάθειες για μια μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα αποβούν επιτυχείς μόνο αν έχουν εμφανείς και αισθητές συνέπειες για τους ανθρώπους, μέσω της βελτίωσης της ευημερίας των τελευταίων.

1.3.12. Αυτές οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες αντανακλούν ιδιαίτερα την άνιση ανάπτυξη μεταξύ των εύρωστων οικονομικά κέντρων της Ευρώπης και των περιφερειών. Τα στοιχεία που παρουσιάζουν το ΑΕγχΠ ανά κάτοικο στις πλουσιότερες και στις φτωχότερες περιοχές ή μάλιστα το ύψος της ανεργίας στις λιγότερο πληγείσες περιοχές και στις περισσότερο πληγείσες περιοχές, παρουσιάζουν μια μεγάλη επιμονή και σταθερότητα στη σχέση της ανισορροπίας μεταξύ κέντρου και περιφερειών.

1.3.13. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ανησυχία της για την κατάσταση ένδειας που επικρατεί στην ΕΕ σύμφωνα με την έκθεση. Κατά την άποψή της, είναι σοβαρό το γεγονός ότι η κατάργηση της κοινωνικής προστασίας θα είχε ως αποτέλεσμα το 40 % των νοικοκυριών να βρεθούν κάτω από το όριο της ένδειας. Η Κοινότητα οφείλει να τηρήσει μια ιδιαίτερα αλληλέγγυη στάση έναντι αυτών ακριβώς των ατόμων.

1.3.14. Στην έκθεση υπογραμμίζεται ορθώς ότι οι κοινωνικές αντιθέσεις αντανακλώνται όλο και περισσότερο στις πόλεις. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι, στο μέλλον, το ζήτημα αυτό θα αποτελέσει μια μεγάλη πρόκληση για τον πολιτικό τομέα. Τονίζει ότι τα προβλήματα των πόλεων δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από τα αναπτυξιακά προβλήματα των περιφερειών. Τα αστικά προβλήματα δεν αποτελούν αντικείμενο άμεσης παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων και η πολιτική των κοινοτικών πρωτοβουλιών, αν και είναι χρήσιμη, δεν προσφέρει επαρκή κάλυψη και πόρους σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η επόμενη δέσμη προγραμμάτων πρέπει να συμπεριλάβει μέτρα ειδικά για τις αστικές περιοχές. Σε περίπτωση που τα συμφέροντα των πόλεων δεν συμπεριληφθούν επαρκώς στις διαρθρωτικές ενισχύσεις, χρειάζεται να εξασφαλισθεί ότι, στο μέλλον, τα συμφέροντα των πόλεων θα ληφθούν υπόψη σε ικανοποιητικό βαθμό στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης.

2. Οι προκλήσεις για τη μελλοντική διαρθρωτική πολιτική

Η διεργασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης πραγματοποιείται υπό την επήρεια δύο δυναμικών: την εσωτερική ολοκλήρωση (σε οικονομική, πολιτική, νομισματική κλίμακα) και την αύξηση των διαστάσεων της Ένωσης μεταξύ των διαδοχικών διευρύνσεων. Ένα τρίτο στοιχείο, επίσης σημαντικό, παρεμβάλλεται με ισχύ: πρόκειται για την ενσωμάτωση της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία στην πορεία προς τη διεθνοποίηση της οικονομίας.

2.1. Η διεθνοποίηση

2.1.1. Η πρωταρχικότητα της διεθνοποίησης της οικονομίας και η εξέλιξη των περιφερειακών ανισοτήτων στην Ευρώπη αποτελεί ένα σημαντικό συμπέρασμα της έκθεσης για τη συνοχή και ταυτόχρονα βασικό στοιχείο που πρέπει να συνεκτιμάται σε μια ενισχυμένη πολιτική των κρατών μελών και των περιφερειών, πολιτική που έχει σαν στόχο την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

2.1.2. Η εξέλιξη αυτή εγείρει τον κεφαλαιώδη κίνδυνο της διχοτόμησης τόσο της κοινωνίας όσο και των επικρατειών και, συνεπώς, έναν κίνδυνο αποκλεισμού κοινωνικών ομάδων και χωρών που δεν επιτυγχάνουν να ενσωματωθούν στη δεδομένη οικονομία. Ο στόχος της συνοχής, που υλοποιείται μέσω των διαρθρωτικών πολιτικών τείνει προς τον περιορισμό παρόμοιας διχοτόμησης. Η ενσωμάτωση της Ευρώπης σε μια διεθνή και παγκόσμια οικονομία αποτελεί με μεγάλη διαφορά τον πλέον στρατηγικό τομέα για το μέλλον των ευρωπαϊκών περιφερειών.

2.1.3. Από τα ανωτέρω απορρέει μια σημαντική επιταγή όσον αφορά την ανύψωση των επαγγελματικών ικανοτήτων και ειδικεύσεων, την τεχνολογική πρόοδο και την έρευνα, αλλά επίσης και το χαρακτηρισμό των ζωνών των οποίων η ελκυστικότητα και η ανταγωνιστικότητα επιβάλλεται να αυξηθούν. Πρόκειται για πεδία δράσεως όπου οι διαρθρωτικές πολιτικές θα διαδραματίσουν ουσιώδη ρόλο.

2.1.4. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών είναι πεπεισμένη ότι στο μέλλον, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις δράσεις οι οποίες κρίνονται κατάλληλες για τη μόνιμη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και, επομένως, των συνθηκών ζωής των ανθρώπων. Η βελτίωση της παραγωγικότητας και, ως αποτέλεσμα, της ανταγωνιστικότητας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την μακροπρόθεσμη βελτίωση της ευημερίας ενός λαού και τη συμβολή σε ένα σταθερά αυξανόμενο βιοτικό επίπεδο και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Η ΕΤΠ συμμερίζεται τη διαπίστωση της έκθεσης για τη συνοχή, σύμφωνα με την οποία η έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και η επιτυχημένη εφαρμογή καινοτομιών είναι βασικοί παράγοντες για τη σταθερή καλυτέρευση της ευημερίας των λαών.

2.1.5. Στο Πρόγραμμα Δράσης 2000 τονίζεται ρητώς ότι η Ευρώπη οφείλει να προσαρμοσθεί στην αυξανόμενη παγκοσμιοποίηση. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την πεποίθηση ότι, συνεπώς, η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική θα πρέπει να βελτιώσει τις συνθήκες προσφοράς στις περιφέρειες με διάφορους τρόπους: η δημιουργία υποδομών και οι δυνατότητες επενδύσεων, ιδίως στον τομέα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η υποστήριξη καινοτομιών και η μεταφορά γνώσεων σε απομακρυσμένες περιφέρειες, καθώς και η διατήρηση και η φροντίδα του αγροτικού περιβάλλοντος συμβάλλουν στην περιφερειακή ανάπτυξη. Σε συνδυασμό με μέτρα για την αύξηση των προσόντων των εργαζομένων μέσω της συνεχούς κατάρτισης, θα αυξηθεί γενικά η παραγωγικότητα και θα βελτιωθούν οι προϋποθέσεις για μια διαρκή καλυτέρευση της ευημερίας. Στο σημείο αυτό πρέπει να ασκηθεί πίεση ώστε οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και οι περιφερειακές και τοπικές αρχές, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εθνικές διατάξεις, να συμμετέχουν στη χάραξη της διαρθρωτικής πολιτικής που τις αφορά.

2.2. Η καταπολέμηση της ανεργίας

2.2.1. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, οι 18 εκατομμύρια άνεργοι αποτελούν μια ουσιαστική πρόκληση για την πολιτική της ΕΕ και των περιφερειών της, οι οποίες έχουν ως καθήκον να μειώσουν τον αριθμό αυτό. Με την προσθήκη ενός τίτλου για την απασχόληση στη Συνθήκη του Άμστερνταμ θα δοθεί η δέουσα προτεραιότητα στο πρόβλημα της ανεργίας. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την ενσωμάτωση του νέου τίτλου για την απασχόληση στη σχετική Συνθήκη. Ταυτόχρονα, διαπιστώνεται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000 ότι, στο μέλλον, το ευρωπαϊκό δυναμικό απασχόλησης μπορεί να αναπτυχθεί πλήρως μόνο αν η αγορά εργασίας είναι επαρκώς ευέλικτη. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι σχετικά με το ανωτέρω θέμα τα αρμόδια θεσμικά όργανα οφείλουν να επιτύχουν μια ισορροπία μεταξύ των απαραίτητων οικονομικών προσαρμογών και των δικαιολογημένων αιτημάτων των ατόμων σε ό,τι αφορά την κοινωνική ασφάλεια.

Συνεπώς, κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού, χρειάζεται να ενισχυθεί και το πρόγραμμα της διαρθρωτικής πολιτικής σχετικά με την προώθηση της απασχόλησης, χωρίς να εγκαταλειφθεί η στρατηγική προσέγγισή της. Η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική αποτελεί μια μακροπρόθεσμη συμβολή στην αυτοβοήθεια και συμβάλλει στην ανάπτυξη του οικονομικού δυναμικού που υπάρχει στις περιφέρειες σε μόνιμη βάση και μέσω της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Η πολιτική για την απασχόληση και την αγορά εργασίας οφείλει να συμπληρώσει τη διαδικασία αυτή. Η υποστήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ενθαρρύνει τη δημιουργία μακροπρόθεσμα ανταγωνιστικών θέσεων απασχόλησης. Στο μέλλον, πρέπει να δοθεί πολύ μεγάλη προσοχή στις δράσεις αυτές, διότι οι περισσότερες νέες θέσεις απασχόλησης δημιουργούνται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η ανάπτυξη αυτού του ενδογενούς δυναμικού ενδέχεται να συμβάλει σε μια βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας σε περιορισμένες από γεωγραφική άποψη περιοχές, την οποία δεν θα επηρεάζουν αισθητά οι αλλαγές της διεθνούς κατανομής εργασίας.

2.2.2. Τα σύμφωνα απασχόλησης τα οποία εγκαινιάστηκαν σε περιφερειακή και σε τοπική κλίμακα αποτελούν μια καινοτόμα προσέγγιση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της απασχόλησης στην Κοινότητα. Απορρέουν από την ορθή συνειδητοποίηση ότι η χρησιμοποίηση των γνώσεων των παραγόντων επιτόπου είναι ο καλύτερος τρόπος για την ανάπτυξη του διαθέσιμου δυναμικού και της ενσωμάτωσής του σε προγράμματα αποτελεσματικά από την άποψη της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων σε τοπικό επίπεδο. Τα σύμφωνα είναι το ιδιαίτερο μέσο για την έγκαιρη ενσωμάτωση προγραμμάτων σε μια στρατηγική για την περιφερειακή ανάπτυξη. Αναμένεται τώρα ποιά νέα συμπεράσματα θα εξαχθούν από την εφαρμογή των συμφώνων για τη διαμόρφωση των Διαρθρωτικών Ταμείων. Η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να την ενημερώνει συνεχώς σχετικά με τα αποτελέσματα των συμφώνων.

2.3. Δημοσιονομικές προβλέψεις

2.3.1. Όσον αφορά την απαραίτητη παγίωση των δημοσίων προϋπολογισμών των κρατών μελών και του προϋπολογισμού της Κοινότητας, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ως μη ρεαλιστική την προοπτική μιας νέας σημαντικής αύξησης της χρηματικής υποστήριξης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως βάσης για την ανάληψη δράσεων. Υποστηρίζει τη διατήρηση του ανώτατου ορίου του 1,27 % του κοινοτικού ΑΚΠ, καθώς και του ποσοστού του 0,46 % του ΑΚΠ που αντιπροσωπεύουν τα διαρθρωτικά ταμεία στις συνολικές δαπάνες.

2.3.2. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, μια σημαντική αύξηση των πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων, όπως κατά την περίοδο των μεταρρυθμίσεων το 1988 και το 1993, δεν είναι ρεαλιστική για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού. Ωστόσο, η ΕΤΠ συνηγορεί να μη μειωθούν οι πόροι των Διαρθρωτικών Ταμείων, σε πραγματικούς όρους, σε ένα επίπεδο χαμηλότερο από εκείνο που θα επιτευχθεί το 1999. Το οικονομικό πεδίο δράσης είναι δυνατό να διευρυνθεί όχι μόνο μέσω της οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και μέσω της συγκέντρωσης των μέσων από περιφερειακή άποψη και από πλευράς της ουσίας.

2.3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής όπως παρουσιάζεται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000 να συνεχίσει και κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού τις προσπάθειες για ενίσχυση της συνοχής μέσω της διατήρησης της χρηματικής υποστήριξης στο επίπεδο που έχει προβλεφθεί για το 1999 (0,46 % του ΑΚΠ). Παρά τους κινδύνους, αυτές οι οικονομικές προβλέψεις προσφέρουν μια ρεαλιστική προοπτική για τις περιφέρειες της Κοινότητας και τις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες.

Κατ'αυτό τον τρόπο, η Επιτροπή συμβάλλει επίσης στην απαραίτητη σταθεροποίηση των προϋπολογισμών των κρατών μελών και καθιστά σαφές ότι η διεύρυνση της Ένωσης δεν πρέπει να χρηματοδοτηθεί εις βάρος των μειονεκτουσών περιφερειών και εκείνων που αντιμετωπίζουν τα περισσότερα προβλήματα.

2.4. Η διεύρυνση

2.4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει ρητώς τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ανατολική Ευρώπη. Φρονεί ότι η διεύρυνση αυτή δεν συνεπάγεται μόνο την επέκταση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς. Η ένταξη των κρατών της Ανατολικής Ευρώπης στην ΕΕ αποτελεί πολύ περισσότερο απόδειξη του γεγονότος ότι οι λαοί αυτοί αναγνώρισαν μια ελεύθερη και βασισμένη στη δημοκρατία δομή της κοινωνίας. Για πρώτη φορά στην πρόσφατη ιστορία της Ευρώπης αναγνωρίζουν οι λαοί ένα κοινό σύστημα αξιών σχεδόν ομόφωνα και είναι αναμφισβήτητο ότι ολόκληρη η Ευρώπη επωφελείται από την ειρηνική υλοποίηση της διεργασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Εξού και η ιδιαίτερη σημασία της ένταξης των υποψήφιων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τούτο υπογραμμίζεται ιδιαιτέρως στο Πρόγραμμα Δράσης 2000.

2.4.2. Αναμένεται ότι τα κράτη που θα προσχωρήσουν θα ανήκουν στις περιφέρειες με καθυστερημένη ανάπτυξη. Σε μια περίοδο όπου οι πόροι είναι περιορισμένοι, αυτό σημαίνει ότι οι ενισχύσεις των διαρθρωτικών ταμείων που προορίζονται για τα μελλοντικά κράτη μέλη πρέπει να διατεθούν με βάση τα περιθώρια δράσης του υφιστάμενου συστήματος και τις αυξήσεις του κοινοτικού προϋπολογισμού ως αποτέλεσμα της οικονομικής ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, παρουσιάζονται διάφορες δυνατότητες για την οργάνωση της χρηματικής βοήθειας υπέρ των κρατών προσχώρησης. Έτσι, πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο της αναδιάρθρωσης των υφιστάμενων μέσων ή μιας μεγαλύτερης γεωγραφικής συγκέντρωσης, ώστε να δημιουργηθούν τα απαραίτητα περιθώρια δράσης.

2.4.3. Μόνο κατ'αυτό τον τρόπο μπορεί να εξασφαλισθεί ότι η αλληλεγγύη στο εσωτερικό της Κοινότητας και με τα κράτη προσχώρησης δε θα εκμηδενισθεί. Τα προβλήματα που συνδέονται με τη διεύρυνση προς την Ανατολική Ευρώπη θα είναι δυνατό να επιλυθούν μόνο όταν επιτευχθούν οι απαραίτητες προσαρμογές τόσο στο εσωτερικό της σημερινής Κοινότητας και στην πολιτική συνοχής που εφαρμόζει όσο και στα κράτη προσχώρησης, με σταδιακό τρόπο και σε συνάρτηση με τις προόδους που θα σημειωθούν κατά τις διαπραγματεύσεις σχετικά με την ένταξη των τελευταίων, οι οποίες θα αρχίσουν στις αρχές του 1998. Ταυτόχρονα, πρέπει να προβλεφθούν μεταβατικές διατάξεις τόσο για την αποκαλούμενη στρατηγική προσχώρησης όσο και για τα πρώτα χρόνια μετά από την ένταξη, ώστε τα νέα κράτη μέλη να επωφεληθούν πλήρως και το συντομότερο δυνατό από την πολιτική συνοχής της Κοινότητας, ανάλογα με τις οικονομικές, δημοσιονομικές και διοικητικές δυνατότητές τους. Για το λόγο αυτό, πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο το ανώτατο ποσοστό των πόρων, που διατίθενται για τους σκοπούς της πολιτικής συνοχής, είναι σκόπιμο να καθορισθεί σε 4 % του εθνικού ΑΕγχΠ, όπως προβλέπεται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000.

2.4.4. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, το Πρόγραμμα Δράσης 2000 προσφέρει στις υποψήφιες χώρες μια ρεαλιστική προοπτική. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι η θέση που υιοθετείται στη γνωμοδότηση είναι σε μεγάλο βαθμό σύμφωνη με εκείνη της Επιτροπής.

2.4.5. Τα σχέδια για πλήρη ένταξη των πρώτων κρατών μελών ήδη το 2002 επιδοκιμάζονται πλήρως. Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη καθιστά απαραίτητη την πλήρη ενσωμάτωση των εν λόγω περιφερειών στα υφιστάμενα μέσα της πολιτικής συνοχής, προκειμένου να εξασφαλισθεί η ισότητα μεταχείρισης. Και στο σημείο αυτό η ΕΤΠ υποστηρίζει ανεπιφύλακτα το Πρόγραμμα Δράσης 2000.

2.4.6. Εντούτοις, η ΕΤΠ τονίζει ότι για τη διατήρηση μιας αξιόπιστης προοπτικής για τα υπόλοιπα υποψήφια κράτη, η στρατηγική που πρόκειται να εφαρμοσθεί στο πλαίσιο της αποκαλούμενης «Διάσκεψης της Ευρώπης» πρέπει να ενισχυθεί.

2.5. Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση

2.5.1. Η επίδραση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης στις κατ'ιδίαν χώρες και περιφέρειες θα είναι, αναμφίβολα, ποικίλη. Οι περιοχές που βρίσκονται, τώρα, ενσωματωμένες σε καλύτερο βαθμό στις ροές των διεθνικών οικονομικών ανταλλαγών θα επιτύχουν τα μεγαλύτερα οφέλη. Η δυσχερής δημοσιονομική κατάσταση απαιτεί σταθεροποίηση των προϋπολογισμών, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα μια μείωση των δημόσιων δαπανών. Τούτο ενδέχεται να οδηγήσει και στον περιορισμό της εθνικής συγχρηματοδότησης των Διαρθρωτικών Ταμείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο στόχος της σύγκλισης μπορεί, επίσης, στην περίπτωση των φτωχότερων χωρών να αντισταθμιστεί από τις διατάξεις που αφορούν την ΟΝΕ. Κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου, οι περιφερειακές ανισότητες ενδέχεται να αυξηθούν ως αποτέλεσμα της καθιέρωσης του ενιαίου νομίσματος. Κατά τη γνώμη της ΕΤΠ δεν είναι ορθό να συγχέεται η σύγκλιση με τη συνοχή. Οι επιδράσεις της ΟΝΕ στις περιφέρειες αξιολογούνται γενικά ως θετικές. Ωστόσο, χρειάζεται να διερευνηθεί επιτακτικώς ο ενδεχόμενος αντίκτυπος της ΟΝΕ στις περιφερειακές οικονομίες.

2.5.2. Η ΕΤΠ είναι πλήρως πεπεισμένη ότι η υλοποίηση των στόχων της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής θα λαμβανόταν σε έντονο βαθμό υπόψη αν η χορήγηση των πόρων υπαγόταν σε μια διαδικασία ανάλογη με εκείνη που προβλέπεται στο άρθρο 104 Γ. Αυτό θα ανέτρεπε την αρχή της αλληλεγγύης μεταξύ των περιφερειών και θα είχε ως αποτέλεσμα να τιμωρηθούν εκείνες οι περιφέρειες, οι οποίες, λόγω της ιδιαίτερα προβληματικής κατάστασής τους χρειάζονται μεγαλύτερη χρηματική υποστήριξη.

3. Η προγραμματική περίοδος από το 2000 και μετέπειτα

3.1. Προτάσεις για τη χάραξη της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής κατά την περίοδο προγραμματισμού από το 2000 και μετέπειτα

3.1.1. Η διαρθρωτική πολιτική της Κοινότητας συμπληρώνει το έργο των κρατών μελών. Οι τομείς δράσης της είναι κατ' ανάγκη επιλεκτικοί και ανταποκρίνονται στις ειδικές προτεραιότητες της ΕΕ. Ο επιλεκτικός χαρακτήρας αποδεικνύει ότι η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί ως συνέχεια. Στο μέλλον οι προεκτάσεις αυτές θα επιδιωχθούν με τα κράτη μέλη κυρίως υπεύθυνα για την αντιμετώπιση της διαρθρωτικής αλλαγής. Η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική επιβάλλεται να διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε στην περιφερειακή και τοπική βαθμίδα να δημιουργεί σαφή πρόσθετη αξία σε όλη την Ευρώπη όσον αφορά τα προβλήματα και τις πραγματικές λύσεις τους, τη γενίκευση των ορθών πρακτικών και τη διεθνή συνεργασία, καθώς και την προσθετικότητα και την αποτελεσματική χρησιμοποίηση των κεφαλαίων.

3.1.2. Η μεταρρύθμιση της διαρθρωτικής πολιτικής θα πρέπει να συμβαδίζει με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ. Στην πρόταση για το Πρόγραμμα Δράσης 2000 εξετάζεται το πρόβλημα αυτό βάσει των συμφωνιών του ΠΟΕ. Από τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ ενδέχεται να προκύψουν σημαντικοί πόροι για τη στήριξη των διαρθρωτικών πολιτικών. Τούτο θα ευνοήσει την ανάπτυξη του αγροτικού χώρου.

3.1.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι οι πιό ασθενείς και προβληματικές περιφέρειες είναι εκείνες που χρειάζονται την αλληλεγγύη της Κοινότητας. Η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει η Κοινότητα εξακολουθεί να έγκειται στην παροχή βοήθειας στα άτομα και στις περιφέρειες που δεν έχουν ακόμη επαρκή επαφή με τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις στην Κοινότητα ή έχουν χάσει την επαφή αυτή.

3.1.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την άποψη που εκφράζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Πρόγραμμα Δράσης 2000, σύμφωνα με την οποία, πρέπει σαφώς να εξακολουθήσει να δίδεται πολιτική προτεραιότητα στην οικονομική και κοινωνική συνοχή. Η ανάγκη για διατήρηση της εν λόγω προτεραιότητας υπογραμμίζεται ιδίως ενόψει της προσχώρησης στην ΕΕ κρατών με εξαιρετικά διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης. Η ΕΤΠ συμμερίζεται ακόμη την άποψη σύμφωνα με την οποία η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη θα είναι απαραίτητη όσο ποτέ για την επίτευξη του κύριου στόχου της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής ενώπιον των προκλήσεων αυτών.

3.1.5. Έναντι των νέων προκλήσεων, η διαρθρωτική πολιτική της ΕΕ χρειάζεται να χαρακτηρίζεται από μία νέα πτυχή που επιτρέπει την κατάστρωση πιο φιλόδοξων στρατηγικών ανάπτυξης βάσει συνεργασίας και τακτικών αναπτυξιακών προγραμμάτων, την αυστηρότερη εφαρμογή των κριτηρίων επιλεξιμότητας και μεγαλύτερη ελαστικότητα στη μέθοδο του προγραμματισμού. Οι πολυάριθμες θετικές συνέπειες των Διαρθρωτικών Ταμείων γενικά και της κοινοτικής περιφερειακής πολιτικής ειδικότερα, καθώς και η ανάγκη για μια διαφανή, στο κοινό, ευρωπαϊκή πολιτική καθιστούν περαιτέρω παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων απαραίτητες σε όλα τα κράτη μέλη, ανεξάρτητα από την οικονομική τους δύναμη, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις που τα καθιστούν επιλέξιμα για ενίσχυση.

3.1.6. Η πολλαπλότητα των μέσων χρηματοδοτικής παρέμβασης αποτελεί πηγή πολυπλοκότητας, γραφειοκρατίας και καθυστερήσεων κατά την εκτέλεση. Τούτο οφείλεται όχι μόνο στην πολυμορφία των ρυθμίσεων και των εκτελεστικών διατάξεων που διέπουν τα ταμεία, αλλά και στην πολυμορφία των αρχών που διασφαλίζουν την υλοποίησή τους στις διάφορες βαθμίδες.

3.1.7. Η αναζήτηση μιας απλοποίησης είναι αναγκαία. Οπωσδήποτε είναι αναγκαίο να υπάρξει προσοχή για να μη δίδονται λανθασμένες λύσεις. Αν και εκ πρώτης όψεως φαίνεται ελκυστικό να αντικατασταθούν τα σημερινά ταμεία από ένα, τούτο δεν είναι αξιοσύστατο. Τα διάφορα ταμεία πρέπει πάντοτε να θεωρούνται ως έκφραση των πολιτικών προτεραιοτήτων της Κοινότητας. Η πραγματοποίηση μεταβολών προϋποθέτει, συνεπώς, προσεκτική σκέψη. Κατά την ενοποίηση των ταμείων υπάρχει ο κίνδυνος ότι η άποψη αυτή δεν τονίζεται επαρκώς σε μια οικονομικο-πολιτική συζήτηση. Η εναρμόνιση των διατάξεων και διαδικασιών των ταμείων, και μια ενοποιημένη διαδικασία στην περίπτωση (εμπλοκής) περισσότερων ταμείων σε ένα πρόγραμμα σχετίζονται και η παροχή των ενισχύσεων από τα διάφορα ταμεία στο πρόγραμμα αυτό καθ'εαυτό θα συμβάλει στην αντιμετώπιση πολλών αντιρρήσεων.

3.1.8. Η τρέχουσα προγραμματική περίοδος λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Οι νομικές βάσεις για τη συνέχιση της εφαρμογής της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού θα πρέπει να έχουν τεθεί μέχρι τότε για τη διασφάλιση μιας ομαλής μετάβασης. Για να εξασφαλισθεί η απαραίτητη ασφάλεια του σχεδιασμού για τις περιφέρειες και τους προγραμματιστές, καθώς και η υλοποίηση του στόχου της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, η ΕΤΠ καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να μεριμνήσουν εγκαίρως για την επίτευξη μιας συμφωνίας σχετικά με την αναθεώρηση των σχετικών κανονισμών πριν από την έναρξη της επόμενης περιόδου προγραμματισμού. Οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν το 1994, κατά το αρχικό στάδιο της χορήγησης των ενισχύσεων βάσει των προγραμμάτων, δεν πρέπει να επαναληφθούν κατά την έναρξη της νέας περιόδου προγραμματισμού.

3.2. Οι στόχοι των διαρθρωτικών ταμείων: κριτήρια επιλεξιμότητας και επιλέξιμες περιοχές

3.2.1. Η διαρθρωτική και περιφερειακή πολιτική πρέπει να επικεντρώνεται στις πιο ασθενείς από οικονομική άποψη περιφέρειες της Κοινότητας. Λόγω των υφιστάμενων και διαρκών διαρθρωτικών και απασχολησιακών προβλημάτων οι στόχοι της Επιτροπής για τη μείωση των προωθούμενων τομέων είναι αποφασιστικός. Οφείλει ιδίως να εκτιμήσει την κατάσταση των περιφερειακών οικονομιών. Η θέσπιση γενικών ορίων δεν επιτρέπεται, αλλά βάσει αντικειμενικών και διαφανών κριτηρίων πρέπει να διαπιστωθεί η ένδεια των περιφερειών.

3.2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά ουσιαστικά τη συγκέντρωση των πόρων στις περιφέρειες που έχουν ανάγκη από χρηματική υποστήριξη και στις ομάδες με ιδιαίτερα προβλήματα. Για το λόγο αυτό, τάσσεται υπέρ της συνέχισης των ενισχύσεων δυνάμει του στόχου 1, με βάση την αυστηρή τήρηση του δείκτη για το γεωγραφικό προσδιορισμό των περιοχών (75 % του μέσου όρου της ΕΕ όσον αφορά το ΑΕΠ σε ισότιμη αγοραστική δύναμη κατά κεφαλήν). Οι ενισχύσεις με βάση το στόχο 1 προορίζονται από τη φύση τους για την εξάλειψη αναπτυξιακών προβλημάτων σε μια ευρεία γεωγραφική έκταση. Όσον αφορά τη συγκέντρωση των πόρων και τα αποτελέσματα των ληφθέντων μέτρων, η ΕΤΠ επιθυμεί οι περιοχές του στόχου 1 να εξακολουθήσουν να προσδιορίζονται κυρίως σε επίπεδο NUTS II, και να ληφθούν ειδικά μέτρα για τις πλέον απομακρυσμένες και βόρειες περιφέρειες, οι οποίες είναι εξαιρετικά αραιοκατοικημένες.

3.2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι οι παρατηρήσεις που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000 σχετικά με μελλοντικά μέτρα διαρθρωτικών ενισχύσεων συνιστούν μια ορθή βάση για συζήτηση. Παρά ορισμένα εκκρεμή, λεπτομερή ζητήματα, επικροτεί τις συστάσεις που διατυπώνονται όσον αφορά τη συγκέντρωση και τη διάρθρωση των στόχων και αναμένει μια αύξηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων ως αποτέλεσμα της υλοποίησης των προτάσεων αυτών. Ωστόσο, η ΕΤΠ απορρίπτει οριστικά το ποσό (10 % των πόρων) που προτείνει η Επιτροπή να διατεθεί ως αποτέλεσμα της ενδιάμεσης αξιολόγησης κατά το μεσοδιάστημα της περιόδου προγραμματισμού στις περιφέρειες με τις μεγαλύτερες επιδόσεις, διότι θεωρεί ότι παρόμοια ιδέα δεν είναι σκόπιμη.

3.2.4. Η ΕΤΠ συνηγορεί επίσης υπέρ της διατήρησης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος ως δείκτη για τον προσδιορισμό των περιοχών, δεδομένου ότι αυτή είναι η καλύτερη μέθοδος για τη σύγκριση των στατιστικών στοιχείων και την εκτίμηση της οικονομικής ευημερίας. Ένα χαμηλό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, που απορρέει από την απασχόληση και την παραγωγικότητα, καταδεικνύει τις αιτίες μιας ασθενούς ανταγωνιστικότητας και, ως αποτέλεσμα, ενός χαμηλού επιπέδου ευημερίας. Συνεπώς, σκόπιμο θα ήταν να μη μειωθεί η αξία του δείκτη αυτού, ως αποτέλεσμα της προτίμησης άλλων οικονομικών κριτηρίων. Σε κάθε περίπτωση, παράλληλα με τη μέθοδο με βάση το ΑΕΠ, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως συμπλήρωμα και άλλοι δείκτες της κατάστασης της οικονομίας. Σχετικά η ΕΤΠ θεωρεί ότι είναι σκόπιμο να ληφθεί ιδιαιτέρως υπόψη το θέμα της ανεργίας, ώστε οι επιλέξιμες περιφέρειες, οι οποίες γνωρίζουν το εν λόγω πρόβλημα σε βαθμό που υπερβαίνει το μέσο όρο, να τύχουν πρόσθετης υποστήριξης διαρθρωτικού χαρακτήρα. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, στο σημείο αυτό θα μπορούσε να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ένταση της υποστήριξης.

3.2.5. Κατά την εφαρμογή της μεθόδου αυτής, η ΕΤΠ υποστηρίζει την ισότιμη μεταχείριση των περιφερειών της Κοινότητας και μια αυστηρή τήρηση των δεικτών του γεωγραφικού προσδιορισμού των περιοχών. Για να αποφευχθεί μια διακοπή της περιφερειακής ανάπτυξης, που ενδέχεται να θέσει υπό αμφισβήτηση τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα, η ΕΤΠ υποστηρίζει τη θέσπιση κατάλληλων μεταβατικών κανόνων για τις περιφέρειες που παύουν να είναι επιλέξιμες για ενίσχυση. Τα αναπτυξιακά προβλήματα των ενισχυμένων περιοχών θα πρέπει να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο.

3.2.6. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα με βάση το στόχο 2 αποσκοπούν ιδίως στη διευθέτηση προβλημάτων, τα οποία απορρέουν από την αλλαγή των διαρθρώσεων σε περιοχές με καθυστερημένη βιομηχανική ανάπτυξη. Στον τομέα αυτό, πολυάριθμα θετικά αποτελέσματα κατέστη δυνατό να επιτευχθούν στο παρελθόν. Η ΕΤΠ τάσσεται επίσης υπέρ της διατήρησης της ενίσχυσης, υπό την παρούσα της μορφή, και ενός μεγαλύτερου προσανατολισμού της κατατομής της προς την αντιμετώπιση της βιομηχανικής μεταβολής, των επιπτώσεων της διεθνοποίησης της παγκόσμιας οικονομίας στις βιομηχανικές περιοχές και των προβλημάτων των αστικών πληθυσμιακών συγκεντρώσεων. Ενόψει της προταθείσας ενσωμάτωσης της ενίσχυσης της διαρθρωτικής μετατροπής σε ένα κοινό στόχο, θα χρειασθεί ενδεχομένως να προσδιορισθούν πρόσθετοι δείκτες για την οριοθέτηση των περιοχών.

3.2.7. Η ΕΤΠ ζητά από την Επιτροπή να υιοθετήσει μια μονάδα κριτηρίου που να επιτρέπει τη συμπερίληψη των περιοχών που βρίσκονται σε βιομηχανική παρακμή στη χάρτα των κινήτρων με περιφερειακούς στόχους, ως συμπλήρωμα των διαρθρωτικών παρεμβάσεων, με σκοπό την καθιέρωση μιας συνεκτικής πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης, ώστε να μην υπάρχουν δυσλειτουργίες.

3.2.8. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, οι ενισχύσεις με στόχο τις αγροτικές περιφέρειες και τη μετατροπή της γεωργίας και της αλιείας πρέπει να παγιωθούν σε συμφωνία με τις ανάγκες της αναθεώρησης. Στη δήλωση του Cork για την αγροτική ανάπτυξη (Δεκέμβριος 1996) βεβαιώνεται ότι «η διαρκής αγροτική ανάπτυξη πρέπει να λάβει προτεραιότητα στην ΕΕ και να μετατραπεί σε θεμελιώδη αρχή που στηρίζει κάθε αγροτική πολιτική από τώρα και μετά τη διεύρυνση». Αν και ο κατευθυντήριος μίτος μιας τέτοιας στρατηγικής βασίζεται στην οικονομική ποικιλία, η αγροτική πτυχή δεν πρέπει να παραμεληθεί επειδή την αφορούν πολλοί παράγοντες μετασχηματισμού. Η ΕΤΠ τάσσεται υπέρ της κατ'ουσίαν συνέχισης του στόχου 5α και των οριζόντιων παρεμβάσεών του. Στην περίπτωση μιας (μερικής) αφαίρεσής του από τον κατάλογο στόχων των Διαρθρωτικών Ταμείων, είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί η ομαλή μετάβαση στο μέσο που θα τον διαδεχθεί.

3.2.9. Προς το συμφέρον της εποπτείας της προβολής θα ήταν δυνατό η υποστήριξη της διαρθρωτικής αλλαγής στις βιομηχανικές περιοχές και στις αστικές πληθυσμιακές συγκεντρώσεις, καθώς και στον αγροτικό χώρο, να συνοψισθεί σε ένα εδαφικό στόχο ο οποίος θα οριοθετηθεί βάσει του επιπέδου NUTS III ή σε περίπτωση ιδιαίτερων γεωγραφικών καταστάσεων θα ορισθεί αυτό καλύτερα. Ωστόσο, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι οι μεταβατικές περίοδοι που προτείνει η Επιτροπή σε ό,τι αφορά τη διακοπή της χρηματικής υποστήριξης (phasing out) που χορηγείτο μέχρι σήμερα βάσει των παλαιών στόχων 2 και 5β θα είναι συμβατές με την αρχή της συγκέντρωσης μόνο αν οι προβλεπόμενες μεταβατικές ρυθμίσεις είναι σαφώς περιορισμένες από χρονική άποψη και μειώνονται προοδευτικά. Τα κριτήρια του νέου στόχου 2 δεν πρέπει να έχουν αρνητικές επιπτώσεις για τις σημερινές περιφέρειες των στόχων 2 και 5β. Ασφαλώς, πρέπει να αποφευχθεί μια απότομη διακοπή της διεργασίας ανάπτυξης που έχει τεθεί σε κίνηση. Συνεπώς, οι μεταβατικές ρυθμίσεις χρειάζεται κατ'αρχήν να προβλέπουν μια σταδιακή, παρατεινόμενη για ορισμένη περίοδο παύση, με μείωση της χρηματικής υποστήριξης, χωρίς να αποκλεισθεί η δυνατότητα μιας ενιαίας προσέγγισης, σε περιφερειακό επίπεδο, του προγραμματισμού και της διαχείρισης στις περιφέρειες οι οποίες στο σύνολό τους αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα διαρθρωτικής προσαρμογής.

3.2.10. Η κατάλληλη οριοθέτηση των προωθούμενων συνοικιών εντός των πόλεων μπορεί να αντιμετωπίσει, σύμφωνα με τις υπάρχουσες εμπειρίες, τις δυσχέρειες των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων επειδή προβλήματα σε πολλά μέρη των πόλεων μπορεί να καταπολεμηθούν με μέτρα σε άλλα αναπτυσσόμενα μέρη πόλεων. Αντίστοιχα, οι τοπικές αρχές δικαιούνται να αποφασίσουν σε ποιο μέρος μιας πόλης και για ποια μέτρα μπορεί να χρησιμοποιηθούν με τρόπο αποτελεσματικό ευρωπαϊκοί πόροι.

3.2.11. Από την πλευρά της αποτελεσματικότητας είναι κατάλληλη η σύσταση όπως σε ορισμένο βαθμό συνδεθούν με τρόπο προληπτικό στην διαρθρωτική πολιτική, και περιφέρειες, που με οποιοδήποτε τρόπο ασχολούνται με την καταπολέμηση αρνητικών εξελίξεων ως συνέπεια κοινωνικών και οικονομικών αναδιαρθρώσεων ή απειλούνται σχετικά.

3.2.12. Η ΕΤΠ παροτρύνει επίσης τη συγχώνευση των οριζόντιων στόχων 3 και 4 σε ένα οριζόντιο στόχο. Αυτός ο νέος στόχος πρέπει να περιλαμβάνει ως υποχρέωση την αποτελεσματική υποστήριξη της προσαρμογής του εργατικού δυναμικού στις μεταβαλλόμενες διαδικασίες στον τομέα της απασχόλησης και την εκ νέου ένταξη των ανέργων στο περιβάλλον της απασχόλησης σε μόνιμη βάση.

3.2.13. Στο μέλλον, η πρωταρχική υποχρέωση βάσει του στόχου αυτού πρέπει να είναι η προαγωγή της απασχόλησης. Εντούτοις, με βάση την κατανομή των αρμοδιοτήτων, ο τομέας της εκπαίδευσης είναι κατά κύριο λόγο υπόθεση των εθνικών και περιφερειακών αρχών. Στην περίπτωση του στόχου αυτού πρόκειται για μέτρα τα οποία προσφέρουν πραγματικά πρόσβαση στη μόρφωση, προάγουν την ανάπτυξη της προσωπικότητας και την καλλιέργεια προσόντων που είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες της οικονομίας. Πρέπει να υπάρχει ένα ισχυρό μέσο το οποίο να διαδραματίζει έναν προφανή ενισχυτικό ρόλο και να επιτρέπει τη συμμετοχή των εθνικών, των περιφερειακών και των τοπικών αρχών, των κοινωνικών εταίρων καθώς και όλων των φορέων.

3.3. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες

3.3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει την ιδιαίτερη σημασία των κοινοτικών πρωτοβουλιών ως σπουδαίων μέσων σε καινοτόμους τομείς.

3.3.2. Πάντως, οι πρωτοβουλίες αυτές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις περιοχές όπου πραγματοποιούνται επιχειρήσεις μέτριου όγκου, αλλά χαρακτήρος ερευνητικού ή εξερευνητικού, που συνδέονται ιδιαιτέρως με τη διεργασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

3.3.3. Ωστόσο, για να είναι οι κοινοτικές πρωτοβουλίες αποτελεσματικές, η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά μια συγκέντρωση των πρωτοβουλιών και στον τομέα αυτό, δεδομένου ότι σε ορισμένες πρωτοβουλίες, οι στόχοι και το περιεχόμενο της ενίσχυσης επικαλύπτονται από τα διαρθρωτικά προγράμματα.

3.3.4. Η δραστική μείωση του αριθμού κοινοτικών πρωτοβουλιών θα αποτελούσε ένα πρώτο βήμα. Η έκθεση για τη συνοχή προτρέπει προς την ίδια κατεύθυνση. Σχετικά η Επιτροπή των Περιφερειών χαιρετίζει τις προτάσεις που υποβάλλονται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000 για τη μείωση του αριθμού και τη θεματική συγκέντρωση των κοινοτικών πρωτοβουλιών, καθώς και τον προβλεπόμενο περιορισμό της χρηματοδότησης των τελευταίων σε 5 % του συνολικού ποσού που διατίθεται για τα διαρθρωτικά ταμεία 7 βεβαίως θα υπάρξει ανάγκη ενός περιθωρίου για το συντονισμό των διαρθρωτικών προβλημάτων διαφόρων τομέων. Ιδιαίτερα για τις περιφέρειες του στόχου 1, πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο της ενσωμάτωσης του περιεχομένου των κοινοτικών πρωτοβουλιών στους στόχους των διαρθρωτικών ταμείων και να ληφθούν συγχρόνως υπόψη δυνατότητες για μια διαπεριφερειακή συνεργασία. Αυτό το ενδεχόμενο θα μπορούσε να εξετασθεί και σε σχέση με τις περιφέρειες των άλλων στόχων. Κατ' αυτό τον τρόπο, οι κοινοτικές πρωτοβουλίες θα παρέμεναν το κύριο μέσο της διαρθρωτικής πολιτικής εκτός από τα διαρθρωτικά ταμεία. Η νέα γενεά κοινοτικών πρωτοβουλιών χρησιμεύει για την πλαισίωση των τομεακών διαρθρωτικών προβλημάτων και για την ενίσχυση της διασυνοριακής, διεθνικής και διαπεριφερειακής συνεργασίας. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στον τρόπο συνδυασμού των κοινοτικών πρωτοβουλιών στα σημερινά κράτη μέλη με τα προγράμματα για τη διαπεριφερειακή συνεργασία στο πλαίσιο των Phare και Tacis. Οι διαδικασίες στα προγράμματα Phare/CBC και Tacis πρέπει - τουλάχιστον για διεθνικά μέτρα σε σχέση με τα Διαρθρωτικά Ταμεία - να προσαρμοσθούν στους όρους των Διαρθρτικών Ταμείων.

3.4. Πρότυπες μέθοδοι

3.4.1. Οι πρότυπες επιχειρήσεις, που εστιάζονται στην οριζόντια και διεθνική συνεργασία των τοπικών και των αποκεντρωμένων οργανισμών για θέματα καινοτομίας, παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον στις περιφέρειες, στο βαθμό που μπορούν με τον τρόπο αυτό να αναληφθούν συνεργασίες περισσότερο αναπτυγμένες, πράγμα που επιτρέπει τη μεταφορά τεχνογνωσίας στο θέμα της ανάπτυξης. Επιβάλλεται η υλοποίηση αυτών των επιχειρήσεων.

3.4.2. Ωστόσο, οι μέθοδοι και οι τρόποι εφαρμογής δεν είναι διαφανείς και οι προσπάθειες που καταβάλλονται από διοικητική άποψη συχνά δεν δικαιολογούν τα οφέλη. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει μια ριζική μεταρρύθμιση αυτού του μέσου και ιδίως την καθιέρωση διαφανών διαδικασιών.

3.5. Η ουσία των ενισχύσεων

3.5.1. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, η βασική αρχή της συγκέντρωσης χρειάζεται να εφαρμοσθεί και σε ό,τι αφορά την ουσία των ενισχύσεων. Ταυτόχρονα, πρέπει να ενισχυθεί η κατατομή της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής σε θέματα αναπτυξιακής πολιτικής κατά τρόπο ώστε οι πιό προβληματικές περιοχές να είναι σε θέση να αναπτύξουν το δυναμικό παραγωγικότητας και τις επιτόπιες δυνατότητές τους όσο το δυνατό περισσότερο. Επίσης σχέδια που ενισχύουν την απασχόληση επιβάλλεται να συμπληρωθούν και ενισχυθούν με μέτρα που περιλαμβάνουν μια ενεργό πολιτική όσον αφορά την αγορά εργασίας.

3.5.2. Όσον αφορά τη συγκέντρωση κατά θέμα, χρειάζεται να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να επικεντρώνουν την προσοχή τους σε συγκεκριμένες στρατηγικές κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων τους. Π.χ. η συγκέντρωση σε ένα νέο πρόβλημα όπως η θαλάσσια οικονομία συνεπάγεται μια συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα ανώτερη από εκείνη που θα προκαλούσε μια συγκέντρωση σε υποδομές και σε απασχόληση γενικά, αν και εν μέρει πρόκειται για το ίδιο ζήτημα. Οι περιφέρειες είναι κάθε φορά περισσότερο επικλινείς στην απόκτηση μιας ίδιας προσωπικότητας και θέσης, βασιζόμενες στις ίδιες δυνατότητες, που είναι ορατές σε σχέση με την παγκόσμια οικονομία. Οι μελλοντικές ρυθμίσεις πρέπει να αναληφθούν με τρόπο που θα επιτρέπει μια μεταγενέστερη οριοθέτηση των τομέων θεματικής συγκέντρωσης περισσότερο προσαρμοσμένους για να επιτευχθεί ο στόχος της συνοχής.

3.5.3. Έχοντας υπόψη το απαράδεκτο ποσοστό ανεργίας στην Κοινότητα, η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού στην αύξηση της επίδρασης των ενισχύσεων για την απασχόληση και στην πιό εντατική διάθεση πόρων σε καινοτόμους τομείς. Ταυτόχρονα, τονίζει ότι η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική είναι ιδίως κατάλληλη για την επίτευξη μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων στον τομέα της απασχόλησης. Χρειάζεται να ληφθεί πολύ μεγαλύτερη μέριμνα, ώστε η διάθεση των σχετικών πόρων να συμβάλει στη δημιουργία σύγχρονων, ανταγωνιστικότερων θέσεων απασχόλησης.

3.5.4. Το ίδιο ισχύει και για την υποστήριξη μέτρων στους τομείς της καινοτομίας, της έρευνας και της ανάπτυξης. Πολυάριθμες εμπειρίες καταδεικνύουν τη στενή σχέση που υπάρχει μεταξύ μιας επιτυχημένης καινοτομίας και της περιφερειακής ανάπτυξης. Οι επιτυχημένες καινοτομίες συνιστούν την κινητήρια δύναμη μιας επιτυχημένης περιφερειακής ανάπτυξης και μιας σταθερής βελτίωσης της ποιότητας ζωής και του βιοτικού επιπέδου. Εν τούτοις, στην Ευρώπη, οι καινοτόμες δραστηριότητες, ιδίως στον τομέα πολύτιμων υπηρεσιών, είναι περιορισμένες σε ορισμένες περιφέρειες. Για να υπάρξει πρόοδος στην ανάπτυξη των προβληματικών περιοχών, είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι τελευταίες να μπορούν να επωφεληθούν από γνώσεις που προκύπτουν από την έρευνα και ανάπτυξη και αποκτώνται σε κέντρα ανάπτυξης. Κατ'αυτό τον τρόπο, διευκολύνεται η απαραίτητη μεταβολή των διαρθρώσεων στις προβληματικές περιφέρειες και ανοίγονται προοπτικές για την ισότιμη εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων της εσωτερικής αγοράς. Συνεπώς, στο μέλλον, οι ενισχύσεις των διαρθρωτικών ταμείων πρέπει να επιτρέπουν μια επαρκή ευελιξία για την εφαρμογή παρόμοιων μέτρων στις επιλέξιμες για ενίσχυση περιοχές. Η ΕΤΠ καλεί ιδιαιτέρως τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες να υλοποιήσουν αυτά τα μέτρα. Η αρχή της εταιρικής σχέσης αποκτά ένα ιδιαίτερο χαρακτήρα σε σχέση με την πτυχή αυτή.

3.5.5. Ενόψει της σημασίας της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής, η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά όπως οι περιβαλλοντικοί εταίροι συμπεριληφθούν με κατάλληλο τρόπο στην εταιρική σχέση, στο πλευρό των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων. Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών στον τομέα του περιβάλλοντος, όχι μόνο θα διανοίξει νέες αγορές αλλά θα επιτρέψει και τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Όλο και περισσότερο, θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε η οικονομική ανάπτυξη να μην έχει ως συνέπεια την επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Ιδίως οι σπάνιοι πόροι είναι απαραίτητο να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης κατά τρόπο που να εξασφαλίζεται μια ισορροπία μεταξύ της οικονομικής και της περιβαλλοντικής αποδοτικότητας καθώς και η συμβολή σε μια βιώσιμη ανάπτυξη. Η Επιτροπή των Περιφερειών διαβλέπει ότι στον τομέα αυτό θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο και η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική.

3.5.6. Με βάση την αρχή της εδαφικής συνοχής και προκειμένου να προωθηθούν οι στρατηγικώς σημαντικοί τομείς μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων, τα προγράμματα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις απαιτήσεις του εδαφικού σχεδιασμού. Και αν αυτό είναι πραγματοποιήσιμο, είναι επίσης επιθυμητή η συνεργασία και η σύμπραξη με τις γειτονικές περιφέρειες.

3.5.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνηγορεί ιδιαιτέρως υπέρ της μελλοντικής συγκέντρωσης των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων στους ακόλουθους σημαντικούς τομείς: υποστήριξη της περιφερειακής υποδομής και της αποδοτικότητας των επενδύσεων, ενθάρρυνση και εφαρμογή της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας, βελτίωση της κατάστασης του περιβάλλοντος και της πρόσβασης των ΜΜΕ στην αγορά κεφαλαίων και στην παγκόσμια αγορά, προσαρμογή των ανθρώπινων πόρων στην οικονομική αλλαγή, ενίσχυση του δυναμικού ανάπτυξης, συνεκτίμηση των αστικών θεμάτων και υποστήριξη της γεωργίας και των αγροτικών περιοχών, καθώς και προώθηση της ισότητας ευκαιριών.

3.6. Η εταιρική σχέση

3.6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την άποψη ότι η βασική αρχή της εταιρικής σχέσης θα είναι δυνατό να εφαρμοσθεί με ορθό τρόπο από τη στιγμή που θα τεθούν οι προγραμματικές βάσεις της διάθεσης των πόρων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα προβλεφθούν νέες οργανωτικές ρυθμίσεις. Αυτή η άποψη επιβεβαιώνεται ιδιαιτέρως από το Πρόγραμμα Δράσης 2000. Κατά την άποψή της, αυτό δεν είναι εγγυημένο στη σημερινή διαδικασία προγραμματισμού, παρά το γεγονός ότι διεξάγονται διαπραγματεύσεις μεταξύ της Επιτροπής και των αρμόδιων οργάνων σχετικά με το συγκεκριμένο καθορισμό των τρόπων χρησιμοποίησης των διαρθρωτικών ταμείων. Ωστόσο, μια νομική πράξη της Επιτροπής, που περιλαμβάνεται σε μια σελίδα, προβλέπει ότι στο τέλος της περιόδου διαπραγματεύσεων θα ληφθεί σημαντικός αριθμός αποφάσεων σχετικά με την εθνική και περιφερειακή συνεισφορά στη χρηματοδότηση και σχετικές διατάξεις. Από αυτή τη νομική πράξη δεν διαφαίνεται ότι οι παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων πρέπει να πραγματοποιούνται με βάση μια ισότιμη εταιρική σχέση. Η ΕΤΠ φρονεί ότι υπάρχει μια σαφής ρήξη με την αρχή της εταιρικής σχέσης στο θέμα αυτό.

3.6.2. Οι επιτόπου αρμόδιοι επιβεβαιώνουν ότι, με την επιφύλαξη των κανόνων που αφορούν ζητήματα αρμοδιότητας, η εταιρική σχέση οδήγησε σε μια δραστήρια και συντονισμένη δέσμευση των υπεύθυνων παραγόντων στις περιφέρειες. Η αποτελεσματικότητα της κοινοτικής υποστήριξης θα βελτιωθεί αν οι περιφερειακοί παράγοντες συμπεριληφθούν εγκαίρως στην προετοιμασία και την εφαρμογή των μέτρων. Έτσι σκιαγραφείται σαφώς η συμβολή της Κοινότητας στην περιφερειακή ανάπτυξη. Για τους λόγους αυτούς, η αρχή της εταιρικής σχέσης αποτελεί στοιχειώδη χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Οι εμπειρίες καταδεικνύουν ότι στις περιφέρειες όπου η παρέμβαση των διαρθρωτικών ταμείων προετοιμάζεται και πραγματοποιείται χωρίς τη συμβολή των τοπικών και περιφερειακών παραγόντων, η επιτυχία των σχετικών σχεδίων δεν είναι δεδομένη.

3.6.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει ρητώς την περαιτέρω ενίσχυση της αρχής της εταιρικής σχέσης, σε συμφωνία με την αρχή της επικουρικότητας. Σε επίπεδο κρατών μελών πρέπει να εξασφαλισθεί ότι τα μέσα της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής θα διατίθενται με βάση έννοιες σχετικές με την ανάπτυξη ή προγράμματα δράσης που θα έχουν εκπονηθεί και καθορισθεί σε περιφερειακή κλίμακα, ώστε να γενικευθεί ο καθορισμός του περιφερειακού επιπέδου ως βάσης για τον προγραμματισμό σε όλα τα κράτη μέλη, σύμφωνα με την εσωτερική κατανομή των αρμοδιοτήτων. Κατ'αυτό τον τρόπο, διασφαλίζεται η έγκαιρη συμμετοχή των περιφερειακών παραγόντων στην προετοιμασία της παρέμβασης των Διαρθρωτικών Ταμείων, καθώς και η ακριβής επικέντρωση και η αποδοχή των μέτρων που εφαρμόζονται επιτόπου. Σκόπιμο θα ήταν να συσταθούν, αν δεν υπάρχουν ακόμη, κατάλληλα όργανα σε περιφερειακή κλίμακα και να συμπεριληφθούν στη σχετική διαδικασία οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι.

3.7. Η μέθοδος προγραμματισμού

3.7.1. Στις αρχές της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου, προσφέρθηκε η δυνατότητα να συγχωνευθούν, τα μέχρι τότε τρία στάδια του προγραμματισμού σε ένα μοναδικό πρόγραμμα. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά κατ'αρχήν ότι η συμβολή στην απλούστευση της μεθόδου προγραμματισμού ενδέχεται έτσι να είναι μεγαλύτερη. Οι εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί επιτόπου ενισχύουν την άποψη αυτή. Εν τούτοις, κατέστη επίσης σαφές ότι κατά την πρακτική εφαρμογή των σχεδίων, η μέθοδος προγραμματισμού δεν απλουστεύθηκε με αξιόλογο τρόπο αλλά ότι τα τρία έγγραφα συγχωνεύθηκαν σε ένα μοναδικό κείμενο.

3.7.2. Οι πόροι για την ενίσχυση των περιφερειών του στόχου 1 διατέθηκαν σύμφωνα με την αμετάβλητη μέθοδο σε τρία στάδια που προβλέπεται στον κανονισμό. Το γεγονός ότι οι περισσότερες ενισχύσεις εγκρίθηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1994 αποδεικνύει ότι η διαδικασία αυτή χρειάζεται οπωσδήποτε να απλουστευθεί και ότι πρέπει να επιδιωχθεί η μετάβαση σε μια ενιαία μέθοδο.

3.7.3. Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει μια οργάνωση της μεθόδου, η οποία συνίσταται στον προσδιορισμό των βασικότερων σταδίων του προγραμματισμού και καταλήγει σε μια πραγματικά ενιαία διαδικασία. Η οργάνωση αυτή έχει ως ακολούθως:

α) για να υπογραμμισθεί με κατάλληλο τρόπο η αρχή της εταιρικής σχέσης προτείνεται, για τον προσδιορισμό του περιεχομένου των προγραμμάτων, το πρότυπο μιας σύμβασης για τις ενισχύσεις. Τα έγγραφα προγραμματισμού που προτείνονται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000 θα μπορούσαν, κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, να λάβουν τη μορφή μιας σύμβασης για τις ενισχύσεις. Χρειάζεται λοιπόν κατ'αρχήν να εκπονηθεί ένα σχέδιο σύμβασης, το οποίο θα ενσωματώνει μεν στην ουσία το σημερινό σχέδιο για την περιφερειακή ανάπτυξη και την κοινοτική έννοια της ενίσχυσης, αλλά θα περιορίζεται στα σημεία που έχουν βασική σημασία για την εφαρμογή και τους στόχους της ενίσχυσης.

Το σχέδιο αυτό πρέπει να εκπονηθεί από τις τοπικές, τις περιφερειακές και τις εθνικές αρχές και να περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:

- μια ανάλυση της επιλέξιμης περιοχής με βάση ένα γενικό οικονομικό πλαίσιο 7

- τον προσδιορισμό των στρατηγικών στόχων ανάπτυξης 7

- τον προσδιορισμό των τομέων παρέμβασης 7

- τον προσδιορισμό του ποσοστού της κοινοτικής συμμετοχής 7

- διατάξεις που διέπουν τους δημοσιονομικούς κανόνες της παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων από νομική και τεχνική άποψη, σε συμφωνία με την αρχή της επικουρικότητας 7

- διατάξεις σχετικά με την επιλεξιμότητα των δαπανών 7

- μια ενδεικτική κατανομή των χρηματοοικονομικών πόρων 7

- διατάξεις για την τήρηση των κοινοτικών πολιτικών και των ελέγχων.

Το σχέδιο αυτό αποτελεί τη βάση για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη διάθεση των πόρων. Στη συμφωνία αυτή θα συμπεριληφθούν όλες οι απαραίτητες εγκρίσεις.

β) Για την πρακτική εφαρμογή των στόχων των διαρθρωτικών ταμείων χρειάζεται να θεσπισθούν οι εθνικές και/ή οι περιφερειακές διατάξεις που συνδέονται με τη διάθεση των πόρων. Πρόκειται για τις διοικητικές διατάξεις, βάσει των οποίων, οι τελικοί δικαιούχοι λαμβάνουν τη χρηματοδότηση. Κατά συνέπεια, δεν χρειάζεται να προβλεφθούν λειτουργικά προγράμματα.

γ) Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά μια πιό εντατική χρησιμοποίηση των συνολικών επιδοτήσεων, ιδίως αν η κοινοτική συνεισφορά δεν υπερβαίνει τα 50 εκατομμύρια Ecu. Στην περίπτωση αυτή, οι τρόποι χρησιμοποίησης των κονδυλίων και οι υποχρεώσεις της διοικητικής αρχής θα αποτελούν αντικείμενο χωριστής συμφωνίας. Οι συνολικές επιδοτήσεις χορηγούνται προς το παρόν μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτρέπει την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει το μέσο αυτό με πιό εντατικό τρόπο.

3.7.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να προβλέψει για τη νέα περίοδο προγραμματισμού στις περιφέρειες των στόχων 1 και 2 μόνο ένα πολυετές πρόγραμμα ανά περιφέρεια και θεωρεί ότι πρόκειται για ένα βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Ωστόσο, θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα ώστε να μην εξασφαλισθεί μόνο μια τυπική συγχώνευση των σημερινών σταδίων (στην περίπτωση του στόχου 1 πρόκειται για το σχέδιο σχετικά με την περιφερειακή ανάπτυξη, την κοινοτική έννοια της ενίσχυσης και το λειτουργικό πρόγραμμα) αλλά, πολύ περισσότερο, μια πραγματική απλούστευση της διαχείρισης των πόρων. Στο έγγραφο όμως δεν γίνεται λόγος για ένα βελτιωμένο συντονισμό των διοικητικών διαδικασιών στο εσωτερικό της Επιτροπής, οι οποίες μέχρι σήμερα έχουν οδηγήσει στην ανάλωση σημαντικών προσπαθειών όσον αφορά τη χρηματοδότηση των περιφερειών και των σχεδίων. Αν η Επιτροπή δεν δημιουργήσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις, οι πόροι που προβλέπονται για κάθε ταμείο δεν θα μεταβληθούν, ακόμη και στην περίπτωση της χρηματοδότησης ενός μεμονωμένου πολυετούς προγράμματος.

3.7.5. Η ευελιξία πρέπει να παρέχει στους υπεύθυνους του προγραμματισμού και της διαχείρισης μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων κατά την ανάπτυξη των προγραμματισμένων δράσεων ώστε να τους επιτρέπει να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στην οικονομική πραγματικότητα της εκάστοτε περιφέρειας και να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στον προσδιορισμό στρατηγικών προτεραιοτήτων για την κατεύθυνση του προγράμματος.

3.8. Η προσθετικότητα

3.8.1. Η αρχή της προσθετικότητας είναι μια από τις αρχές που διαμορφώνουν την παρέμβαση των Διαρθρωτικών Ταμείων και πρέπει να διατηρηθεί και κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο. Ωστόσο, τονίζεται ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η εν λόγω αρχή χρειάζεται να εφαρμοσθεί με ευελιξία, προκειμένου να ληφθούν δεόντως υπόψη ορισμένες ειδικές καταστάσεις. Η ΕΤΠ τονίζει για άλλη μια φορά ότι, στην ουσία, τα διαρθρωτικά ταμεία δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για την εξυγίανση των δημοσίων προϋπολογισμών. Επισημαίνει εκ νέου ότι η σπάνια επίκληση των όρων που συνδέονται με την παρέμβαση των διαρθρωτικών ταμείων, δυνάμει του άρθρου 104 Γ της Συνθήκης ΕΚ, είναι αντίθετη προς αυτή τη βασική αρχή της ενίσχυσης και παρεμποδίζει την ανάπτυξη των περιφερειών. Κατ'αυτό τον τρόπο τίθεται υπό αμφισβήτηση η πρόσθετη δυναμική της κοινοτικής δέσμευσης.

3.8.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών τάσσεται υπέρ της δραστικής απλούστευσης της διαδικασίας που σχετίζεται με την απόδειξη της τήρησης της προσθετικότητας.

3.9. Πολυετής χρησιμοποίηση

Η χρησιμοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων βασίζεται στην αρχή της προγραμματικής περιόδου. Κατ'αυτό τον τρόπο, οι επιλέξιμες περιφέρειες και οι δικαιούχοι των κονδυλίων έχουν μια εγγύηση όσον αφορά το σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση. Αυτή η μέθοδος απέφερε καρπούς και πρέπει να διατηρηθεί και στο μέλλον. Η ΕΤΠ συνιστά την παράταση της προγραμματικής περιόδου σε έξι χρόνια. Η προθεσμία για την πραγματική διακοπή της εφαρμογής των μέτρων πρέπει αμετάβλητα να είναι δύο έτη μετά από τη λήξη της προγραμματικής περιόδου.

3.10. Μορφές παρέμβασης

3.10.1. Οι κανονισμοί προσφέρουν ένα ευρύ και, κατά την άποψη της ΕΤΠ, επαρκές φάσμα εξίσου αξιόλογων μορφών παρέμβασης. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τη διατήρησή του και κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο. Πάντως, σε συμφωνία με την αρχή της εταιρικής σχέσης και της επικουρικότητας, η επιλογή της καλύτερης μορφής παρέμβασης, ανάλογα με την περίπτωση, πρέπει να υπάγεται στην ευθύνη κάθε επιλέξιμης περιφέρειας. Το ερώτημα στο επίκεντρο της επιλογής αυτής είναι ποιές μορφές ή ποιός συνδυασμός παρεμβάσεων ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες των περιφερειακών και τοπικών παραγόντων.

3.10.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει κατ'αρχήν την πιό εντατική χρησιμοποίηση της «δημόσιας/ιδιωτικής εταιρικής σχέσης», κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού. Συνιστά, ωστόσο, την προσεκτική ανάλυση των αντίστοιχων συνεπειών. Τονίζει ότι ενδέχεται να υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των συμφερόντων των ιδιωτικών και των περιφερειακών παραγόντων, οι οποίες παρεμποδίζουν τη «δημόσια/ιδιωτική εταιρική σχέση». Σε περίπτωση που αυτή η μορφή χρηματοδότησης προσφέρει πλεονεκτήματα για την ανάπτυξη των περιφερειών, οι αρμόδιοι οργανισμοί πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να την επιλέγουν. Για να καταστούν αποτελεσματικότερες οι διαρθρωτικές πολιτικές και για να έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα επιβάλλεται η αναζήτηση κινήτρων που ευνοούν τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα κατά τη χρηματοδότηση των σχεδίων, ιδίως δε των υποδομών.

3.10.3. Οι τρέχοντες κανονισμοί επιτρέπουν μια συμμετοχή της Κοινότητας ύψους 75 % στις συνολικές και τουλάχιστον 50 % στις δημόσιες δαπάνες σε μέτρα που απευθύνονται στις περιφέρειες του στόχου 1. Κατ'αυτό τον τρόπο, αναγνωρίζεται ότι οι πτωχότερες περιφέρειες της Κοινότητας δεν πρέπει να καταβάλλουν το μεγαλύτερο ποσοστό της συγχρηματοδότησης. Συνεπώς, η ΕΤΠ θεωρεί ότι η διατήρηση αυτού του περιθωρίου δράσης και κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο είναι εξαιρετικά απαραίτητη, ως σαφής απόδειξη της αλληλεγγύης. Οπωσδήποτε για να υπάρχει συνέπεια με την αρχή της προσθετικότητας και της καλής χρήσης των δημόσιων πόρων οι αναλογίες των ενισχύσεων θα ανέρχονται στο ελάχιστον αναγκαίο ποσό που θα επιτρέπει την εκτέλεση του σχεδίου.

3.11. Η ολοκλήρωση

3.11.1. Η ολοκλήρωση των διαρθρωτικών ταμείων πρέπει να εξετασθεί σε στενή σχέση με την προαναφερθείσα αναδιάρθρωση των στόχων και την απλούστευση των διαδικασιών.

3.11.2. Σύμφωνα με μια σχεδόν ομόφωνη εκτίμηση των αρμόδιων στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων, η αρχή της ολοκλήρωσης των τελευταίων ενδείκνυται για την υλοποίηση πολύπλοκων μέτρων ανάπτυξης, η ύπαρξη των οποίων αντανακλάται στους διάφορους στόχους, και την εκμετάλλευση των συνεργιών που υφίστανται μεταξύ των ταμείων. Η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης των ταμείων ενδέχεται κατ'αυτό τον τρόπο να αυξηθεί.

3.11.3. Ωστόσο, οι προϋποθέσεις για μια όσο το δυνατό πιο αποτελεσματική, ολοκληρωμένη προσέγγιση στο επίπεδο των σχεδίων είναι πολλές φορές ανύπαρκτες. Τα σχέδια χρειάζεται πολύ πιό συχνά να διαιρεθούν σε υποτμήματα ώστε να είναι δυνατό να τύχουν χρηματοδότησης, σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις που ισχύουν γαι την ενίσχυση εκ μέρους των ταμείων. Ταυτόχρονα, τα Διαρθρωτικά Ταμεία υπόκεινται σε ποικίλες και μη συμβατές εκτελεστικές διατάξεις, οι οποίες παρεμποδίζουν την αποτελεσματική ολοκλήρωση των σχεδίων. Η καθιέρωση της πολυταμειακής προσέγγισης στις αρχές της νέας προγραμματικής περιόδου αύξησε σε έντονο βαθμό τις διοικητικές διαδικασίες σε πολλές επιλέξιμες για ενίσχυση περιοχές.

3.11.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την παρέμβαση των ταμείων με βάση μια ολοκληρωμένη διαδικασία, ιδιαίτερα για το συντονισμό μέτρων διαφόρων στόχων σε μια περιφέρεια. Από αυτή την άποψη είναι λογικό να ευνοείται, σε εκείνες τις περιφέρειες, όπου συνυπάρχουν διάφοροι γενικοί στόχοι, η γενίκευση της συνολικής επιδίωξης των τελευταίων μέσω ενός και μόνο πολυετούς περιφερειακού σχεδίου για την εν λόγω περιοχή σύμφωνα με μία συνολική μεσοπρόθεσμη περιφερειακή στρατηγική για την ανάπτυξη που αντικατοπτρίζει τις ειδικές ανάγκες και χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Εντούτοις, συμμερίζεται την κριτική που ασκείται σχετικά με την τρέχουσα μέθοδο και προτρέπει τις υπηρεσίες της Επιτροπής να συντονίσουν, αφενός, τις διατάξεις σχετικά με τη μέθοδο και να συγκεντρώσουν, αφετέρου, τις προϋποθέσεις για μια αποτελεσματική και ολοκληρωμένη παρέμβαση των ταμείων, έως τις αρχές της επόμενης προγραμματικής περιόδου. Οι μεταρρυθμίσεις των εσωτερικών διοικητικών διαδικασιών, που είναι απαραίτητες ως αποτέλεσμα, πρέπει να πραγματοποιηθούν από τις υπηρεσίες σε βραχυπρόθεσμη βάση.

3.12. Πρόγνωση, παρακολούθηση και διάγνωση

3.12.1. Είναι αναμφισβήτητο ότι η παρέμβαση των διαρθρωτικών ταμείων παρακολουθείται και αξιολογείται με εντατικό τρόπο. Για το συμφέρον των πολιτών της Ευρώπης πρέπει, με τη συμβολή των Διαρθρωτικών Ταμείων, να υπάρξει ορισμένο «κέρδος ως ανταμοιβή για τα κεφάλαια που επενδύονται». Για το συμφέρον των πολιτών, τα μέσα που συνδέονται με τον οικονομικό έλεγχο χρησιμοποιούνται με αυστηρό τρόπο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κατάχρησης των πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά τη διατήρηση των αρχών της αξιολόγησης και της παρακολούθησης στο μέλλον, ιδίως ως επέκταση της εταιρικής σχέσης, λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση μεταξύ κόστους και οφέλους. Εξάλλου, σύμφωνα με τις παρούσες εμπειρίες, διαπιστώνεται ότι η προβλεπόμενη διεργασία αξιολόγησης είναι εξαιρετικά πολύπλοκη. Επιπλέον, αυξάνονται συνεχώς τα αιτήματα για την κατάρτιση έκθεσης, για το λόγο αυτό συνιστάται να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα απλοποιημένου ελέγχου. Η ΕΤΠ ζητεί να επικεντρωθεί η εν λόγω έκθεση στην παρουσίαση συγκεκριμένων πληροφοριών. Τα απαραίτητα μέτρα στους τομείς της αξιολόγησης και της παρακολούθησης θα πρέπει να λαμβάνονται από την Επιτροπή σε συνεργασία με τις επιλέξιμες περιφέρειες.

3.12.2. Η εκ των προτέρων αξιολόγηση, η φύση και ο στόχος της οποίας διαφέρουν θεμελιωδώς από εκείνους της εκ των υστέρων αξιολόγησης, χρειάζεται να επανεξετασθεί όσον αφορά τη μεθοδολογία της και να ενισχυθεί. Δεν πρόκειται τόσο για τον προκαταβολικό καθορισμό των ποσοστοποιημένων στόχων που πρέπει να επιτευχθούν όσο για την επίτευξη, με τρόπο εμβαθή, του χώρου προγραμματισμού με τρόπο που συνεκτιμά τη δυναμική του, τη δύναμή του και τις αδυναμίες του σε σχέση με τη διεθνοποίηση της οικονομίας και ενόψει, στο σημείο αυτό, της ενδεχόμενης επίδρασης των υπό εξέταση μέσων και σχεδίων.

3.12.3. Οι επιτροπές παρακολούθησης αποτελούν σαφή απόδειξη της αρχής της εταιρικής σχέσης. Κατά την άποψη των διαχειριστών των διαρθρωτικών ταμείων, οι επιτροπές αυτές απέδειξαν στην ουσία την αξία της εργασίας τους και εξασφάλισαν μια εντατική παρακολούθηση των προγραμμάτων. Για την περαιτέρω βελτίωση αυτής της εργασίας, οι επιτροπές παρακολούθησης πρέπει να έχουν περισσότερες αρμοδιότητες και να μπορούν να λαμβάνουν τελικές αποφάσεις οι ίδιες, ιδίως σε ό,τι αφορά την περάτωση χρηματοοικονομικών ζητημάτων. Η ευθύνη των εκλεγμένων εκπροσώπων των περιφερειών δεν επιτρέπεται να περιορισθεί αντίθετα προς την αρχή της δημοκρατίας. Έτσι, οι τροποποιήσεις στην οικονομική συμμετοχή των ταμείων δεν θα πρέπει πλέον να υποβάλλονται σε προηγούμενη εξέταση εκ μέρους της Επιτροπής, στο μέτρο που θα τις έχει εγκρίνει η επιτροπή παρακολούθησης. Στον τομέα αυτό κρίνεται απαραίτητη μια βελτίωση, στο μέτρο που οι αποφάσεις της Επιτροπής καταλαμβάνουν ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, πράγμα που, σε τελική ανάλυση, παρεμποδίζει την ταχεία και ομαλή εφαρμογή των παρεμβάσεων.

3.12.4. Στον τομέα της εταιρικής παρακολούθησης προβλέπεται από τους κανονισμούς η κατάρτιση, στα μέσα της προγραμματικής περιόδου, ενός ενδιάμεσου απολογισμού σχετικά με την κατάσταση των παρεμβάσεων στις περιφέρειες, με σκοπό την ανεύρεση προτάσεων για μια περαιτέρω ανάπτυξη των καθορισμένων προγραμμάτων. Σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, πρόκειται για ένα απαραίτητο μέτρο για την προσαρμογή της επικέντρωσης των παρεμβάσεων σε τροποποιημένες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Κατά τον ενδιάμεσο απολογισμό λαμβάνεται υπόψη η βασική αρχή της οικονομικής καταλληλότητας και σκοπιμότητας.

3.12.5. Η διάγνωση επιτρέπει την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη χρησιμοποίηση των πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων. Η διάγνωση χρειάζεται να προσαρμοσθεί στις προτάσεις σχετικά με τη νέα μέθοδο της πρόγνωσης.

3.12.6. Αυτή τη στιγμή, η χρησιμότητα των αποκτηθεισών γνώσεων είναι περιορισμένη. Χρήσιμες γνώσεις θα αποκομισθούν, σύμφωνα με τις διατάξεις για τη χρησιμοποίηση των πόρων, μόνο από μετά την πραγματική ολοκλήρωση της εφαρμογής των ενισχυόμενων σχεδίων. Εν τούτοις, το χρονικό αυτό διάστημα παρατείνεται για δύο χρόνια μετά από την έναρξη της νέας περιόδου ενισχύσεων. Επομένως, είναι αδύνατο για τα αποτελέσματα της διάγνωσης να συμπεριληφθούν ορθώς στην προετοιμασία της νέας περιόδου ενίσχυσης.

3.13. Πληρωμές

Η ΕΤΠ διαπιστώνει σχετικά ότι τα ευρωπαϊκά όργανα βαίνουν προς ένα σύστημα πληρωμών περιφερειακού χαρακτήρα, επειδή το υφιστάμενο σύστημα σε ορισμένα κράτη μέλη εξαρτά τις πληρωμές σε ορισμένες περιοχές από τις εξελίξεις σε όλες τις άλλες περιφέρειες στα κράτη μέλη αυτά. Η ΕΤΠ είναι πεπεισμένη, στο σημείο αυτό ότι επιβάλλεται η καλή διαχείριση των ταμείων, χωρίς τούτο να εξαρτάται από εξελίξεις σε άλλες περιοχές.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει τα μέχρι τώρα θετικά αποτελέσματα της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής και, παράλληλα, επισημαίνει τις σημαντικές προσπάθειες που χρειάζεται να καταβάλλει η Ευρώπη στο μέλλον για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

4.2. Ακόμη, η ΕΤΠ υπογραμμίζει την ανάγκη να προσαρμοστεί η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική στις προκλήσεις που προκύπτουν από την αυξανόμενη παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και την αναμενόμενη διεύρυνση της ΕΕ αλλά και να διατηρήσει το βασικό προσανατολισμό της.

4.3. Η ΕΤΠ τάσσεται υπέρ της διεύρυνσης αλλά θεωρείται ότι δεν πρέπει να υπάρξει σύγκρουση μεταξύ της αλληλεγγύης στο εσωτερικό της ΕΕ και της αλληλεγγύης με τις υποψήφιες χώρες.

4.4. Η ΕΤΠ τάσσεται υπέρ της ταχείας εφαρμογής της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και θεωρεί ότι η πολιτική σύγκλισης δεν πρέπει να αντιτίθεται στην πολιτική συνοχής.

4.5. Με βάση τις προκλήσεις αυτές και εκτιμώντας τις αποκτηθείσες εμπειρίες από την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού, η ΕΤΠ ζητεί την υιοθέτηση μιας νέας προσέγγισης της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής, η οποία να καθιστά δυνατή μια θαρραλέα στρατηγική, μια αυστηρή εφαρμογή των κριτηρίων και μια έντονη ελαστικότητα των διαδικασιών.

4.6. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική οφείλει να προβεί στις ακόλουθες προσαρμογές για την περίοδο μετά το 1999:

4.6.1. Το μερίδιο της διαρθρωτικής πολιτικής στον κοινοτικό προϋπολογισμό, στο ΑΕΠ της ΕΕ καθώς και στη χρηματοδότηση των ταμείων και στόχων, δεν θα πρέπει να μειωθεί κάτω από επίπεδο του 1999.

4.6.2. Με την προσαρμογή των στόχων, η χρηματοδότηση θα επικεντρωθεί στις πιο μειονεκτούσες περιφέρειες για την αντιμετώπιση των πλέον σοβαρών προβλημάτων:

α) δημιουργία ενός εδαφικού στόχου για την προώθηση των περιφερειών με καθυστέρηση στην ανάπτυξη, με βάση την αυστηρή εφαρμογή των δεικτών για τον καθορισμό των περιοχών των υφιστάμενων στόχων 1 και 6. Η στήριξη των περιοχών αυτών πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα 7

β) δημιουργία ενός εδαφικού στόχου για τη στήριξη των διαρθρωτικών μεταβολών στις βιομηχανικές περιοχές, τις αστικές περιοχές καθώς και την ύπαιθρο 7

γ) δημιουργία ενός οριζόντιου στόχου για την προσαρμογή του εργατικού δυναμικού στις οικονομικές μεταβολές, για την ενίσχυση της απασχόλησης και για την επανένταξη των ανέργων.

4.6.3. Η χρηματοδότηση οφείλει να ενισχύσει το δυναμικό παραγωγικότητας και τα πλεονεκτήματα του χώρου εγκατάστασης καθώς και τις ιδιαιτερότητες του κάθε στόχου.

4.6.4. Περαιτέρω ανάπτυξη της αρχής της εταιρικής σχέσης προς την κατεύθυνση μιας πραγματικής ισοτιμίας, αφενός, με τη σύναψη μιας σύμβασης προώθησης μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων περιοχών ως προγραμματικής βάσης για τη χρησιμοποίηση των πόρων, και αφετέρου, με την παραχώρηση ευρύτερων αρμοδιοτήτων στις συνοδευτικές επιτροπές.

4.6.5. Η διαδικασία προγραμματισμού χρειάζεται να απλουστευθεί με ριζικό τρόπο και να συμπεριληφθεί σε ένα μοναδικό στάδιο. Η σύμβαση ενίσχυσης που θα εκπονήσουν τα κράτη μέλη και οι δικαιούχες περιφέρειες πρέπει να περιορίζεται στις αναλύσεις και τους ορισμούς που απαιτούνται για τη χρηματική υποστήριξη. Οι παρεμβάσεις είναι ανάγκη να βασίζονται σε εθνικές/περιφερειακές διατάξεις. Είναι επίσης απαραίτητη η ενίσχυση του ρόλου των περιφερειών ως βάσης για τον προγραμματισμό στα κράτη μέλη. Στις περιφέρειες οι οποίες εμπίπτουν σε διάφορους γενικούς στόχους, πρέπει να γενικευθεί η συνολική εφαρμογή των στόχων μέσω ενιαίου πολυετούς περιφερειακού προγράμματος για αυτή την εδαφική έκταση, σύμφωνα με μια συνολική μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη στρατηγική περιφερειακής ανάπτυξης που να αντανακλά τις ιδιαίτερες ανάγκες και χαρακτηριστικά της εκάστοτε περιφέρειας.

4.6.6. Η επιλογή των καλύτερων μορφών παροχής βοήθειας επιβάλλεται να ανήκει στην ευθύνη των δικαιούχων περιφερειών εντός του ορίου των διατιθέμενων πόρων. Αυξημένη χρηματική υποστήριξη θα παρέχεται στο μέλλον σε περιφέρειες με καθυστερημένη ανάπτυξη.

4.6.7. Σε όλα τα κράτη μέλη, η διάθεση των πόρων χρειάζεται να ανατεθεί στην ευθύνη των περιφερειών, προκειμένου να δημιουργηθούν κίνητρα για μια αποτελεσματική διαχείριση των πόρων από τις τελευταίες.

4.6.8. Είναι απαραίτητη η αποτελεσματική εφαρμογή της νέας γενεάς κοινοτικών πρωτοβουλιών με την εστίαση σε καινοτόμους, διασυνοριακούς και διαπεριφερειακούς τομείς, οι οποίοι θα επιτρέπουν τη βελτίωση των διαρθρώσεων, καθώς και η εκτέλεση των εν λόγω πρωτοβουλιών βάσει των προγραμμάτων επιλεξιμότητας, όπου τούτο είναι δυνατό. Οι διοικητικές διαδικασίες σε σχέση με τα πρότυπα σχέδια χρειάζεται επίσης να απλουστευθούν και να καταστούν περισσότερο διαφανείς.

4.6.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει, το αργότερο έως τις αρχές του 1998, σχέδια για την τροποποίηση των κανονισμών για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και επιφυλάσσεται του δικαιώματος να εκδώσει επιπλέον γνωμοδοτήσεις υπό το φως των υποβληθεισών προτάσεων.

Βρυξέλλες, 19 Νοεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ C 100 της 2.4.1996, σ. 72.