it** 
it * 
•A- -AT 
•A- -A ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 11.06.1998 
COM(1998) 268 τελικό 
98/0166 (CNS) 
Πρόταση 
ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με τον περιορισμό της έκθεσης του κοινού σε 
ηλεκτρομαγνητικά πεδία 
0 Ηζ-300 GHz 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Με την εμφάνιση χων σύγχρονων χηλεπικοινωνιών, χη ραγδαία επέκχαση χου 
ηλεκχρικού και ηλεκχρονικού εξοπλισμού και χον πολλαπλασιασμό χων γραμμών 
μεχαφοράς ρεύμαχος υψηλής χάσης, έχουν αυξηθεί σημανχικά χα χελευχαία έτη χο 
ενδιαφέρον και οι επιφυλάξεις όσον αφορά την επίδραση χων ηλεκχρομαγνηχικών 
πεδίων και ζηχείχαι η θέσπιση μέχρων και κατευθυντήριων γραμμών σχον χομέα 
αυχό. 
Ακχινοβολία από ηλεκχρομαγνηχικά πεδία υπάρχει ουσιασχικά πανχού. Για λόγους 
προστασίας χης υγείας συνήθως γίνεχαι διάκριση μεχαξύ ιονίζουσας και μη 
ιονίζουσας ακχινοβολίας. Όσον αφορά την πρώτη, υπάρχουν σχετικές κοινοτικές 
διατάξεις στη Συνθήκη Ευρατόμ. 
Η ηλεκτρομαγνητική μη ιονίζουσα ακτινοβολία περιλαμβάνει την υπεριώδη 
ακτινοβολία, την ορατή ακτινοβολία, την υπέρυθρη ακτινοβολία (που και οι δύο μαζί 
συνιστούν την οπτική ακτινοβολία) και τα στατικά και χρονικά μεταβαλλόμενα 
ηλεκτρομαγνητικά πεδία (ΗΜΠ). Ο τρόπος επίδρασης αυτών των ακτινοβολιών και 
πεδίων στον άνθρωπο είναι διαφορετικός και θα πρέπει να γίνει προσεκτική 
αξιολόγηση των πιθανών κινδύνων. 
Για το ευρύ κοινό, η οπτική ακτινοβολία συνιστά σημαντικό κίνδυνο για την υγεία. 
Έχουν συγκεντρωθεί πειστικά επιστημονικά στοιχεία που δείχνουν ότι η έκθεση στον 
ήλιο αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του δέρματος και 
ότι μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία καταρράκτη. Ανάλογα με το άτομο, η έκθεση 
σε άλλες υπεριώδεις ακτινοβολίες, όπως από σολάρια ή λυχνίες χωρίς προστατευτικό 
κάλυμμα, μπορεί επίσης να προκαλέσει κίνδυνο για την υγεία του ατόμου, σε 
μικρότερη όμως έκταση απ? ό,τιη έκθεση στον ήλιο. 
Όσον αφορά την έκθεση του κοινού σε ορατή ακτινοβολία (φως), η πιο σημαντική, 
από πλευράς πρόκλησης πιθανών βλαβών στα μάτια, είναι η ακτινοβολία λέιζερ, που 
χρησιμοποιείται σε οθόνες οπτικής απεικόνισης και για ψυχαγωγικούς σκοπούς. 
Διάφοροι διεθνείς φορείς έχουν δημοσιεύσει οδηγίες για τον περιορισμό της οπτικής 
ακτινοβολίας καθώς και συστάσεις για την προστασία της υγείας, οι οποίες 
εξετάζονται αυτήν τη στιγμή σε κοινοτικό επίπεδο. 
Όσον αφορά τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία, έχουν εκφραστεί επιφυλάξεις σχετικά με 
την επίδραση που μπορεί να έχει στην υγεία η έκθεση σε τεχνητά πεδία. Ενώ η άμεση 
επίδραση από την έκθεση σε ΗΜΠ είναι γενικώς αποδεδειγμένη, συνεχίζεται η 
συζήτηση σχετικά με την ύπαρξη μακροπρόθεσμων επιδράσεων στην υγεία, κυρίως 
όσον αφορά την εμφάνιση καρκίνου. Στα περισσότερα κράτη μέλη οι δημόσιες αρχές 
δέχονται διαρκώς ερωτήματα που αφορούν αυτές τις επιδράσεις. Δεν υπάρχουν 
πειστικά επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα ΗΜΠ προκαλούν 
καρκίνο και η απάντηση στις ανησυχίες του κοινού μπορεί να δοθεί μόνο με τη 
διεξαγωγή συγκεκριμένης έρευνας. Υπάρχουν βέβαια επιδράσεις σχην υγεία από 
ΗΜΠ που έχουν αποδειχτεί και οι οποίες αποτελούν το αντικείμενο διαφόρων 
εθνικών κανονισμών και διεθνών οδηγιών που έχουν ως στόχο την αποφυγή ή τον 
περιορισμό της έκθεσης. 
Οι κανονισμοί και οι κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα αυχό έχουν ως σχόχο χη 
δημιουργία συσχημάχων προσχασίας χης υγείας βάσει επισχημονικών αρχών και 
κριχηρίων, και περιλαμβάνουν βασικούς περιορισμούς όσον αφορά την έκθεση 
καθώς και επίπεδα αναφοράς για την ανάληψη δράσης προκειμένου να μη γίνεται 
υπέρβαση των βασικών περιορισμών. 
Τη βάση για τον καθορισμό των βασικών περιορισμών και των επιπέδων αναφοράς 
αποτελούν οι πληροφορίες και τα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τις πηγές και τα 
είδη των ΗΜΠ καθώς και τις επιδράσεις που μπορεί να έχει στην υγεία η έκθεση σε 
αυτά. Τα στοιχεία αυτά αναλύονται στη συνέχεια. 
2. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΗΜΠ 
Οι άνθρωποι, κατά τη διάρκεια της εργασίας τους ή στο περιβάλλον που ζουν, 
εκτίθενται σε διάφορα ηλεκτρομαγνητικά πεδία που προέρχονται από πολλές 
τεχνητές πηγές. 
2.1. Πηγές στατικών ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων 
Εκτός από τα περιβαλλοντικά στατικά ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία, η έκθεση σε 
στατικά και χρονικά αργά μεταβαλλόμενα πεδία μπορεί να οφείλεται και στην 
εφαρμογή νέων τεχνολογιών, όπως οθόνες οπτικής απεικόνισης, ορισμένα δημόσια 
μέσα μεταφοράς, π.χ. σε υπόγειους σιδηρόδρομους και τραμ, όπου χρησιμοποιείται 
συνεχές ρεύμα. 
2.2. Γραμμές ρεύματος και ηλεκτρικές συσκευές 
Οι κυριότερες τεχνητές πηγές ιδιαίτερα χαμηλών συχνοτήτων (ELF) είναι οι γραμμές 
μεταφοράς υψηλής τάσης και οι συσκευές που περιέχουν ηλεκτροφόρα σύρματα. 
Μέσα σε κτίρια που βρίσκονται κοντά σε γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης, τα 
ηλεκτρικά πεδία είναι περίπου 10 έως 100 φορές χαμηλότερα απ? ό,τι στον 
εξωτερικό χώρο, ανάλογα με την κατασκευή του κτιρίου και το είδος των υλικών. Τα 
κοινά οικοδομικά υλικά δεν μειώνουν αισθητά τα μαγνητικά πεδία. Όλες οι 
ηλεκτρικές συσκευές σε σπίτια και σε χώρους εργασίας αποτελούν δυνητικές πηγές 
ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων υψηλής συχνότητας (50/60 Hz). Η ισχύς των 
μαγνητικών πεδίων είναι από μερικά δέκατα μΤ έως λίγα mT κοντά στις συσκευές, 
ενώ όσο η απόσταση μεγαλώνει τα πεδία εξασθενούν. 
2.3. Συστήματα σιδηροδρόμων 
Τα περισσότερα από τα ευρωπαϊκά συστήματα σιδηροδρόμων είναι 
ηλεκτροδοτημένα και χρησιμοποιούν τάση συνεχούς ρεύματος ή τάση 
εναλλασσόμενου ρεύματος, με συχνότητες από 16 2/3 Hz ή 50 Hz. Για παράδειγμα, 
η ισχύς του ηλεκτρικού πεδίου που δημιουργείται μέσα σε ένα τρένο που 
χρησιμοποιεί χάση εναλλασσόμενου ρεύμαχος είναι μόνο μερικά V/m, ενώ σχην 
πλαχφόρμα η ισχύς χου πεδίου μπορεί να είναι αρκεχά υψηλόχερη. Τα ανχίσχοιχα 
μαγνηχικά πεδία χόσο σχην πλαχφόρμα όσο και μέσα σχο χρένο έχουν ισχύ μερικά 
μΤ καχά χη σχιγμή επιχάχυνσης χου χρένου και μεχαβάλλονχαι σημανχικά σε 
συνάρτηση με το χρόνο. 
2.4. Αναμεταδότες εκπομπών 
Οι αναμεταδότες εκπομπών χρησιμοποιούν ζώνες συχνοτήτων από 145 kHz περίπου 
έως 110 MHz για ραδιοφωνικές εκπομπές LF, MF, HF και VHF και από 147 έως 854 
MHz για τηλεοπτικές εκπομπές UHF. Από μετρήσεις σε ένα σταθμό MF με δύο 
αναμεταδότες 50 kW και δύο αναμεταδότες 75 k\V έχει διαπιστωθεί ότι σε μια 
απόσταση 30 μέτρων από έναν ιστό, τα ηλεκτρικά πεδία έχουν ισχύ περίπου 275 
V/m. Η πρόσβαση του κοινού σε κεραίες αναμετάδοσης γενικά απαγορεύεται. 
2.5. Κυψελοειδείς σταθμοί βάσης 
Τα συστήματα κινητής τηλεπικοινωνίας διαιρούνται σε πολλές κατηγορίες, ανάλογα 
με το είδος του δικτύου τηλεπικοινωνίας που χρησιμοποιούν. Στις κυψελοειδείς 
κινητές τηλεφωνικές επικοινωνίες περιλαμβάνεται η επικοινωνία από 
χειρομεταφερόμενα τηλέφωνα ή από πομποδέκτες αυτοκινήτων προς σταθερούς 
σταθμούς βάσης. Τα αναλογικά κυψελοειδή συστήματα λειτουργούν με ζώνες 
συχνοτήτων 150, 200, 450 or 900 MHz. Το ευρωπαϊκό ψηφιακό σύστημα, που 
βασίζεται στο εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πρότυπο GSM, λειτουργεί στα 900 MHz 
και χρησιμοποιείται από το 1992. Ένα νέο σύστημα που λέγεται DCS 1800 
λειτουργεί στα 1800 MHz, με χαρακτηριστικά παρόμοια με αυτά του GSM, τα δε 
μελλοντικά συστήματα θα λειτουργούν σε ακόμη υψηλότερες συχνότητες. 
Η έκθεση σε πεδία που δημιουργούνται από χειρομεταφερόμενα κινητά τηλέφωνα 
περιορίζεται γενικά σε λίγα σημεία του σώματος του χειριστή, στο κεφάλι και στο 
χέρι. 
2.6. Σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας 
Οι σταθμοί βάσης προσαρμόζονται συνήθως σε χωριστούς ιστούς ή σε στέγες 
κτιρίων και θα πρέπει να απαγορευθεί η πρόσβαση στο άμεσο περιβάλλον των 
κεραιών. Οι κεραίες αναμετάδοσης αποτελούνται από κατακόρυφες συστοιχίες με 
σειρές δίπολων, που δίνει μια πολύ στενή σε εύρος οριζόντια δέσμη. Η κατακόρυφη 
κλίση των κεραιών είναι μικρότερη από 10°, επομένως η έκθεση του κοινού στις 
κύριες δέσμες δεν είναι συνήθως δυνατή σε αποστάσεις μικρότερες από 60 περίπου 
μέτρα και στις περισσότερες περιπτώσεις τα επίπεδα έκθεσης του ανθρώπου είναι 
πολύ χαμηλά. 
2.7. Ραντάρ 
Τα συστήματα ραντάρ χρησιμοποιούν συχνότητες μικροκυμάτων από 500 MHz έως 
15 περίπου GHz, αν και υπάρχουν ορισμένα συστήματα που λειτουργούν σε έως και 
100 GHz. Το σήμα που παράγεται διαφέρει από αυτό των περισσότερων πηγών, 
αφού είναι παλμικό και δίνει μέση ισχύ που είναι πολλές τάξεις μεγέθους μικρότερη 
από τη μέγιστη ισχύ. 
Οι κεραίες που χρησιμοποιούνται σε ραντάρ είναι μετρίως άμεσες με κύριες δέσμες 
με εύρος λίγων βαθμών. Πολλά συστήματα χρησιμοποιούν κεραίες που η σκόπευση 
τους αλλάζει συνεχώς, με οριζόντια περιστροφή ή με κατακόρυφο κλίση. 
Ο εξοπλισμός των θαλάσσιων ραντάρ εκτείνεται από μεγάλες εγκαταστάσεις που 
διαθέτουν τα σούπερ τάνκερ έως τις μικρές εγκαταστάσεις ιστού που 
χρησιμοποιούνται στα ιδιωτικά σκάφη αναψυχής. Υπό κανονικές συνθήκες 
λειτουργίας και με την κεραία σε περιστροφή, η μέση πυκνότητα ισχύος των 
συστημάτων υψηλής ισχύος εντός ενός μέτρου από τον κύκλο περιστροφής του 
συστήματος ραντάρ υπολογίζεται σε λιγότερο από 10 W m"2. 
3. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ - Η 
ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 
Οι επιδράσεις στην υγεία προέρχονται από τη σύζευξη πεδίων και σώματος. 
Υπάρχουν αποδεδειγμένοι βασικοί μηχανισμοί σύζευξης, μέσω των οποίων στατικά 
και χρονικά μεταβαλλόμενα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία αλληλεπιδρούν άμεσα με 
ζωντανή ύλη1. 
η σύζευξη με στατικά και ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας ηλεκτρικά πεδία οδηγεί στη 
δημιουργία επιφανειακών φορτίων στο εκτιθέμενο σώμα· 
η σύζευξη με στατικά μαγνητικά πεδία με μαγνητική επαγωγή έχει ως αποτέλεσμα τη 
ροή ηλεκτρικού ρεύματος και ηλεκτρικού δυναμικού από τα αιμοφόρα αγγεία. 
Μαγνητομηχανικές αλληλεπιδράσεις έχουν ως αποτέλεσμα την άσκηση δυνάμεων σε 
φερρομαγνητικά μόρια, μαγνητικά σωματίδια και φερρομαγνητικά εμφυτεύματα, οι 
δε διαδικασίες ηλεκτρονικής αλληλεπίδρασης μπορούν να προκαλέσουν χημικές 
αντιδράσεις· 
η σύζευξη με ηλεκτρικά πεδία χαμηλής συχνότητας έχει ως αποτέλεσμα τη ροή 
ηλεκτρικών φορτίων (ηλεκτρικού ρεύματος), την πόλωση δεσμευμένου φορτίου 
(δημιουργία ηλεκτρικών δίπολων) και τον αναπροσανατολισμό ηλεκτρικών δίπολων 
που υπάρχουν ήδη στον ιστό· 
η σύζευξη με μαγνητικά πεδία έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία επαγωγικών 
ηλεκτρικών πεδίων και την κυκλοφορία ηλεκτρικού ρεύματος, που μπορούν να 
δημιουργήσουν ηλεκτρική διέγερση· 
η απορρόφηση ενέργειας από ηλεκτρομαγνητικά πεδία με συχνότητες μεγαλύτερες 
από ή ίσες με 100 kHz μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική θέρμανση. 
Υπάρχουν επίσης δύο έμμεσοι μηχανισμοί σύζευξης: 
ι Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ/Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας/Διεθνής Ένωση για την 
προστασία από την ακτινοβολία. Ηλεκτρομαγνητικά πεδία (300Ηζ έως 300GHz). Γενεύη, 
Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Περιβαλλοντικά κριτήρια 137· 1993 
ρεύμαχα επαφής ή παροδικές αποφορχίσεις που παρουσιάζονχαι όχαν χο ανθρώπινο 
σώμα έλθει σε επαφή με ένα αντικείμενο που έχει διαφορετικό ηλεκτρικό δυναμικό 
(δηλαδή όταν είτε το αντικείμενο είτε το ανθρώπινο σώμα είναι φορτισμένο από ένα 
ηλεκτρομαγνητικό πεδίο)· 
σύζευξη ηλεκτρομαγνητικών πεδίων με ιατρικές συσκευές που φέρει επάνω του ο 
άνθρωπος. 
Τα στοιχεία όσον αφορά την επίδραση στην υγεία, στα οποία βασίζονται οι 
περιορισμοί σχετικά με την έκθεση είναι διαφορετικά για κάθε εύρος συχνότητας. 
3.1. Επίδραση των στατικών πεδίων στην υγεία 
Από τις λίγες πειραματικές μελέτες που έχουν γίνει για τις βιολογικές επιδράσεις των 
στατικών ηλεκτρικών πεδίων δεν προκύπτουν στοιχεία για την ύπαρξη δυσμενών 
επιδράσεων στην ανθρώπινη υγεία. Στα περισσότερα άτομα, η ενοχλητική αίσθηση 
των επιφανειακών ηλεκτρικών φορτίων, που δρουν άμεσα στην επιδερμίδα, δεν 
γίνεται αντιληπτή στις περιπτώσεις έκθεσης σε στατικά ηλεκτρικά πεδία με ισχύ 
μικρότερη των 25 kV/m. 
Δεν υπάρχουν άμεσα πειραματικά στοιχεία που να πιστοποιούν την ύπαρξη 
δυσμενών επιδράσεων στην ανθρώπινη υγεία από την έκθεση σε στατικά μαγνητικά 
πεδία έως 2Τ. Από την ανάλυση διαπιστωμένων μηχανισμών αλληλεπίδρασης έχει 
διαπιστωθεί ότι η μακροπρόθεσμη έκθεση σε μαγνητική πυκνότητα ροής 200 mT δεν 
έχει δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία. 
3.2. Επίδραση των χρονικά μεταβαλλόμενων πεδίων στην υγεία, σε 
συχνότητες κάτω των 100 kHz 
Από εργαστηριακές μελέτες σε κυτταροειδή και ζωικά συστήματα δεν έχουν 
προκύψει στοιχεία που να πιστοποιούν τη δυσμενή επίδραση των πεδίων χαμηλής 
συχνότητας στην υγεία, όταν η πυκνότητα του επαγωγικού ρεύματος είναι κάτω των 
10 mA/m2. Όταν η πυκνότητα του επαγωγικού ρεύματος είναι υψηλότερη (10-100 
mA/m2) έχουν παρατηρηθεί μεγαλύτερες επιδράσεις στους ιστούς, όπως λειτουργικές 
αλλαγές στο νευρικό σύστημα. 
Από μετρήσεις βιολογικών αντιδράσεων σε εργαστηριακές μελέτες και σε εθελοντές 
υπάρχουν λίγες μόνο ενδείξεις για τη δυσμενή επίδραση πεδίων χαμηλής συχνότητας 
στα συνήθη επίπεδα έκθεσης των ανθρώπων. Εκτιμάται ότι στην οριακή πυκνότητα 
ρεύματος lOmA/m2 σε συχνότητες έως 1kHz εμφανίζονται μικρές επιδράσεις στη 
λειτουργία του νευρικού συστήματος. Στους εθελοντές που συμμετείχαν στις 
μελέτες, οι πιο συνήθεις επιδράσεις που παρατηρήθηκαν ήταν η οπτική φωτοψία 
(ασαφής αποτύπωση της οπτικής αίσθησης) και μια μικρή μείωση της συχνότητας 
των καρδιακών παλμών κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την έκθεση σε πεδία 
χαμηλής συχνότητας, όμως δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αυτές οι παροδικές 
επιδράσεις συνεπάγονται μακροπρόθεσμα κίνδυνο για την υγεία. Έχει παρατηρηθεί η 
μείωση της σύνθεσης μελατονίνης στην επίφυση κατά τη διάρκεια της νύχτας σε 
πολλά τρωκτικά, μετά την έκθεση τους σε ασθενή ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία 
χαμηλής συχνόχηχας, δεν έχουν όμως αναφερθεί μόνιμες επιδράσεις σε ανθρώπους 
που εκχίθενχαι σε παρόμοια πεδία υπό ελεγχόμενες συνθήκες. 
Δεν υπάρχουν πειστικές πειραμαχικές αποδείξεις όχι χα ηλεκχρομαγνηχικά πεδία 
χαμηλής συχνότητας προκαλούν γενετικές βλάβες και γι? αυτό θεωρείται απίθανο να 
έχουν κάποια επίδραση στην εμφάνιση καρκίνου. Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις, από 
εργαστηριακές μελέτες, ότι τα μαγνητικά πεδία υψηλής ισχύος συμβάλλουν στη 
δημιουργία όγκου. Παρ? ό,τι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες σε ζώα, προκειμένου να 
διευκρινιστούν οι πιθανές επιδράσεις των πεδίων χαμηλής συχνότητας στα σήματα 
που παράγονται σε κύτταρα και στις ενδοκρινικές διαδικασίες - που και οι δύο 
μπορούν να επηρεάσουν την ανάπχυξη όγκων με τη διευκόλυνση της αναπαραγωγής 
των ασθενών κυττάρων - το μόνο συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί είναι ότι δεν 
υπάρχουν πειστικά στοιχεία για την καρκινογενή επίδραση αυτών των πεδίων και ότι 
τα στοιχεία αυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την έκδοση 
κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά την έκθεση. 
Τα επιδημιολογικά στοιχεία που υπάρχουν σχετικά με τον κίνδυνο εμφάνισης 
κινδύνου από την έκθεση σε πεδία ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας στα άτομα που 
κατοικούν κοντά σε γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος δείχνουν ότι υπάρχει 
ένας ελαφρώς υψηλός κίνδυνος εμφάνισης λευχαιμίας ανάμεσα στα παιδιά. Από τις 
μελέτες όμως δεν διαπιστώνεται ένας παρόμοιος αυξημένος κίνδυνος για εμφάνιση 
κάποιου άλλου είδους παιδικού καρκίνου ή κάποιου είδους καρκίνου που πλήττει 
τους ενήλικες. Η βάση για τη θεωρητική σύνδεση της παιδικής λευχαιμίας και της 
γειτνίασης του τόπου κατοικίας με γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος υψηλής 
τάσης είναι άγνωστη. Ελλείψει στοιχείων από εργαστηριακές μελέτες δεν μπορεί να 
προταθεί η θέσπιση ενός ορίου έκθεσης. 
Υπάρχουν αναφορές για αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων ειδών καρκίνου, 
όπως λευχαιμία, όγκοι του νευρικού ιστού και, σε περιορισμένο βαθμό, καρκίνος του 
στήθους, ανάμεσα σε εργαζόμενους σε ηλεκτρικές εταιρείες. Στις περισσότερες 
μελέτες χρησιμοποιήθηκαν ονομασίες θέσεων εργασίας για την ταξινόμηση των 
αντικειμένων σύμφωνα με το υποτιθέμενο επίπεδο έκθεσης σε μαγνητικά πεδία. Σε 
πιο πρόσφατες όμως μελέτες έχουν χρησιμοποιηθεί πιο σύνθετες μέθοδοι εκτίμησης 
της έκθεσης. Συνολικά, από τις μελέτες αυτές διαπιστώνεται ένας αυξημένος 
κίνδυνος εμφάνισης λευχαιμίας ή όγκων στον εγκέφαλο, όμως δεν προκύπτουν 
αρκετά στοιχεία όσον αφορά τα είδη του καρκίνου για τα οποία ο κίνδυνος είναι 
αυξημένος. Τα στοιχεία είναι ανεπαρκή για την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών 
όσον αφορά την έκθεση σε πεδία ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας. Από ένα μεγάλο 
αριθμό επιδημιολογικών μελετών που έγιναν δεν προέκυψαν πειστικά στοιχεία για 
την ύπαρξη δυσμενών αναπαραγωγικών επιδράσεων. 
3.3. Επιδράσεις στην υγεία από πεδία με συχνότητες από 100 kHz έως 300 
GHz 
Από τα διαθέσιμα πειραματικά στοιχεία διαπιστώνεται ότι η έκθεση ανθρώπων που 
βρίσκονται σε αδρανή κατάσταση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία για 30 περίπου λεπτά, 
με συνολικό ποσοστό ειδικής απορρόφησης (SAR) σώματος 1 έως 4 W/kg, έχει ως 
αποτέλεσμα την αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος μικρότερης από 1°C. Από 
πειράματα που έγιναν σε ζώα προκύπτει η ίδια οριακή τιμή για αντιδράσεις στη 
συμπεριφορά. Η έκθεση σε πιο πυκνά πεδία, όπου παράγονται τιμές SAR άνω των 4 
W/kg, μπορεί να ξεπεράσει χη θερμορυθμισχική ικανόχηχα χου σώμαχος και να 
οδηγήσει σε υπερβολική θέρμανση χων ισχών. Σε πολλές εργαστηριακές μελέχες με 
χρωκχικά και άλλα πειραμαχόζωα έχει αποδειχθεί η ευρεία βλάβη ισχών που 
προκαλείχαι από χη μερική ή και ολική θέρμανση χου σώμαχος, με υπερβολική 
αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1-2 °C. Η ευαισθησία των διαφόρων ιστών σε 
θερμικές βλάβες διαφέρει σημαντικά, όμως η οριακή τιμή για την εμφάνιση μόνιμων 
επιδράσεων ακόμη και στους πιο ευαίσθητους ιστούς είναι πάνω από 4 W/kg, υπό 
κανονικές περιβαλλοντικές συνθήκες. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν τη βάση για έναν 
περιορισμό επαγγελματικής έκθεσης 0.4 W/kg, που παρέχει ένα μεγάλο περιθώριο 
προστασίας για άλλες περιοριστικές συνθήκες, όπως υψηλή θερμοκρασία 
περιβάλλοντος, υγρασία ή επίπεδο σωματικής δραστηριότητας. 
Τόσο τα εργαστηριακά στοιχεία όσο και τα αποτελέσματα από περιορισμένες μελέτες 
σε ανθρώπους καθιστούν σαφές ότι τα περιβάλλοντα με υψηλή θερμοκρασία και η 
χρήση φαρμάκων και αλκοόλ μπορεί να μειώσει τη θερμορυθμιστική ικανότητα του 
σώματος. Κάτω από αυτές τις συνθήκες θα πρέπει να εισαχθούν παράγοντες 
ασφάλειας, για την κατάλληλη προστασία των εκτιθέμενων ατόμων. 
Υπάρχουν στοιχεία για την αντίδραση του ανθρώπου σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία 
υψηλής συχνότητας που παράγουν ανιχνεύσιμη θέρμανση, τα οποία έχουν συλλέγει 
από την ελεγχόμενη έκθεση εθελοντών και από επιδημιολογικές μελέτες σε 
εργαζόμενους που εκτίθενται σε πηγές όπως είναι τα ραντάρ, οι ιατρικοί εξοπλισμοί 
διαθερμίας και οι συσκευές σφράγισης δια θερμάνσεως. Τα στοιχεία αυτά 
επιβεβαιώνουν πλήρως τα συμπεράσματα από εργαστηριακές μελέτες, ότι δηλαδή 
μπορούν να υπάρξουν δυσμενείς βιολογικές επιδράσεις από αύξηση της 
θερμοκρασίας στους ιστούς άνω του 1°C. Από επιδημιολογικές μελέτες που έγιναν 
σε εργαζόμενους που εκτίθενται σε παρόμοια πεδία δεν διαπιστώθηκαν σοβαρές 
επιδράσεις στην υγεία. Παρ? ό,τι υπάρχουν ανεπάρκειες όσον αφορά την 
επιδημιολογική εργασία, όπως η περιορισμένη εκτίμηση της έκθεσης, από τις μελέτες 
δεν αποδεικνύεται ότι η έκθεση σε πεδία προκαλεί δυσμενείς επιπτώσεις στο 
σύστημα αναπαραγωγής ή αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στα άτομα που 
εκτίθενται σε αυτά. Αυτό επιβεβαιώνεται και από την εργαστηριακή έρευνα σε 
κυχχαροειδή και ζωικά πρόχυπα, σχα οποία δεν διαπισχώθηκε κάποια περίπχωση 
χεραχογένεσης ή καρκινογένεσης από χην έκθεση σε αθερμικά επίπεδα 
ηλεκχρομαγνηχικών πεδίων υψηλής συχνόχηχας. 
Η έκθεση σε παλμικά ηλεκχρομαγνηχικά πεδία επαρκούς πυκνόχηχας οδηγεί σε 
ορισμένες αναμενόμενες επιδράσεις, όπως είναι χο φαινόμενο ακοής μικροκυμάχων 
και διάφορες αλλαγές σχη συμπεριφορά. Υπάρχουν λίγες πληροφορίες από 
επιδημιολογικές μελέχες σε εκχιθέμενους εργαζόμενους και σχο κοινό και από αυχές 
δεν διαπισχώνεχαι κάποια επίδραση σχην υγεία. Αναφορές για σοβαρές βλάβες χου 
αμφιβλησχροειδούς δεν επιβεβαιώθηκαν από περαιχέρω μελεχες. 
Από ένα μεγάλο αριθμό μελεχών που έγιναν σχεχικά με χη βιολογική επίδραση χων 
ηλεκχρομαγνηχικών πεδίων με διευρυμένο πλάχος, συνήθως με μικρό επίπεδο 
ακχινοβολίας, δεν προέκυψαν ούχε αρνηχικά ούχε θεχικά αποχελεσμαχα. Από χην 
προσεκχική ανάλυση αυχών χων μελεχών διαπισχώνεχαι όχι οι επιδράσεις χων πεδίων 
AM διαφέρουν σημανχικά, ανάλογα με χις παραμέχρους έκθεσης, χο είδος χων 
κυχχάρων και χων ισχών που εκχίθενχαι και χα βιολογικά χελικά σημεία που 
εξεχάζονχαι. Γενικά, οι επιδράσεις από χην έκθεση βιολογικών συσχημάχων σε 
αθερμικά επίπεδα ηλεκχρομαγνηχικών πεδίων με διευρυμένο πλάχος είναι μικρές και 
πολύ δύσκολα μπορούν να συνδυασχούν με ενδεχόμενες συνέπειες για χην υγεία. 
Δεν υπάρχουν σχοιχεία που να αποδεικνύουν χην ύπαρξη αντιδράσεων σχη 
συχνότητα και την πυκνότητα της ισχύος αυτών των πεδίων. 
Ως δυσμενείς έμμεσες επιδράσεις από ηλεκτρομαγνητικά πεδία υψηλής συχνότητας, 
όπου υπάρχει επαφή του ανθρώπου με μεταλλικά αντικείμενα, μπορούν να 
σημειωθούν σοκ ή εγκαύματα. Σε συχνότητες 100 kHz - 110 MHz (το ανώτατο όριο 
της ζώνης εκπομπών FM), τα οριακά επίπεδα ρεύματος επαφής που έχουν επιδράσεις 
που φθάνουν από την απλή αίσθηση έως τον έντονο πόνο, δεν διαφέρουν σημαντικά 
σε συνάρτηση της συχνότητας του πεδίου. Η οριακή τιμή για την απλή αίσθηση είναι 
από 25 to 40 mA σε άτομα διαφόρων ηλικιών, ενώ η οριακή τιμή για τον έντονο 
πόνο είναι περίπου από 30 έως 55 mA. Σε τιμές πάνω από 50mA μπορεί να 
σημειωθούν σοβαρά εγκαύματα στο σημείο επαφής με ένα μεταλλικό αγωγό εντός 
του πεδίου. 
4. Θέσπιση βασικών περιορισμών για την έκθεση του κοινού 
Βάσει των πληροφοριών αυτών που παρουσιάστηκαν προηγουμένως συνοπτικά, 
μπορούν να εξαχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα: 
Σε ένα στατικό μαγνητικό πεδίο 200 mT, η υπολογιζόμενη μέγιστη πυκνότητα 
επαγωγικού ρεύματος (στην αορτή) είναι 44 mA/m2, τιμή μικρότερη από αυτήν που 
αναμένεται να δημιουργεί δυσμενείς αιμοδυναμικές ή καρδιαγγειακές επιδράσεις. 
Οι λειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος μπορεί να επηρεασθούν 
δυσμενώς από ρεύμα πυκνότητας πάνω από 10 mA/m2 σε συχνότητες μεταξύ 5 Hz 
και 1 kHz, καθώς και από ρεύμα μεγαλύτερης πυκνότητας σε συχνότητες άνω και 
κάτω από αυτό το φάσμα συχνοτήτων. Αυτό επιβάλλει την εφαρμογή βασικών 
περιορισμών όσον αφορά την πυκνότητα του ρεύματος. 
Για συχνότητες γύρω στα 100 kHz, δυσμενείς βιολογικές επιδράσεις μπορεί να 
προκληθούν από αύξηση της θερμοκρασίας στον ιστό άνω του 1°C. Για το λόγο αυτό 
υπάρχουν βασικοί περιορισμοί όσον αφορά το ειδικό ποσοστό απορρόφησης 
ενέργειας (SAR), για όλο το σώμα αλλά και για μέρη αυτού. Για συχνότητες άνω των 
10 GHz, η απορρόφηση ενέργειας περιορίζεται στην επιφάνεια του εκτιθέμενου 
σώματος και οι βασικοί περιορισμοί εκφράζονται ανάλογα σε πυκνότητα ισχύος. 
Τα οριακά επίπεδα για το ρεύμα επαφής εξαρτώνται σημαντικά από τη συχνότητα, 
ανάμεσα πολλών Hz και 100 kHz. Πάνω από τη συχνόχηχα χων 100 kHz και έως 110 
MHz (χο ανώχαχο όριο για χη ζώνη εκπομπών FM), χα οριακά επίπεδα ρεύμαχος 
επαφής που έχουν επιδράσεις που φθάνουν από χην απλή αίσθηση έως χον έντονο 
πόνο, δεν διαφέρουν σημαντικά σε συνάρτηση της συχνότητας του πεδίου. Τα 
επίπεδα αναφοράς τόσο για το ρεύμα επαφής όσο και για το επαγωγικό ρεύμα έχουν 
καθοριστεί με σκοπό τη διερεύνηση του κατά πόσον πρέπει να λαμβάνονται 
προληπτικά μέτρα για την αποφυγή σοκ και εγκαυμάτων. 
Η αβεβαιόχηχα όσον αφορά χα υπάρχονχα επιστημονικά στοιχεία και οι διαφορές 
όσον αφορά την ευπάθεια του κάθε ατόμου, καθώς και οι διαφορές όσον αφορά τις 
εκάστοτε καταστάσεις υπό τις οποίες γίνεται η έκθεση, απαιτούν τη χρήση 
ασφαλισχικών παραγόνχων καχά χη θέσπιση χων περιορισμών έκθεσης. 
10 
5. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ 
ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Μόνο λίγα κράτη μέλη έχουν εκδώσει εκχενείς κανονισμούς και πρότυπα για την 
προστασία του κοινού από την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Λόγω όμως της 
αύξησης της ανησυχίας του κοινού για το θέμα αυτό, πολλά κράτη μέλη και τρίτα 
κράτη μελετούν τη θέσπιση μέτρων για την προστασία της υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, 
ορισμένα κράτη μέλη έχουν επισημάνει την ανάγκη θέσπισης κάποιων κατευθύνσεων 
όσον αφορά τη φύση και την έκταση αυτών των μέτρων. 
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν εκδώσει συστάσεις και ορισμένα έχουν εισαγάγει 
διατάξεις δεσμευτικού χαρακτήρα για ηλεκτρομαγνητικά πεδία χαμηλής και/ή 
υψηλής συχνότητας. Η Επιτροπή δημοσίευσε μια επισκόπηση αυτών των διατάξεων 
και κατευθυντήριων γραμμών στον τομέα αυτό2. Γενικά, τα κράτη μέλη κάνουν 
διάκριση μεταξύ των προδιαγραφών προστασίας των εργαζομένων και του 
ευρύτερου κοινού. Μόνο ένα κράτος μέλος δεν ακολουθεί αυτήν την προσέγγιση και 
κάνει διάκριση ανάμεσα στην έκθεση ενηλίκων και την έκθεση παιδιών. 
6. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ 
ΠΡΑΞΕΩΝ 
6.1. Δημόσια υγεία 
Το 1994, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ένα ψήφισμα για την καχαπολέμηση 
χων επιβλαβών επιδράσεων χης μη ιονίζουσας ακχινοβολίας3 και κάλεσε χην 
Επιχροπή να προχείνει ρυθμίσεις και πρόχυπα για χον περιορισμό χης έκθεσης χων 
εργαζόμενων και χου ευρύχερου κοινού σχη μη ιονίζουσα ηλεκχρομαγνηχική 
ακχινοβολία. 
Υπό χο πρίσμα χου πλαισίου δράσης σχον χομέα χης δημόσιας υγείας4, η Επιχροπή 
ενέκρινε σχις 4 Ιουνίου 1997 μια πρόχαση προγράμμαχος κοινοχικής δράσης για χην 
περίοδο 1999-2003, όσον αφορά χις ασθένειες που σχεχίζονχαι με χη ρύπανση5, σχην 
οποία συνεκχιμάχαι χο γεγονός όχι οι ανχιλήψεις χου κοινού περί κινδύνων, 
συμπεριλαμβανομένων αυχών από χην έκθεση σε ΗΜΠ συχνά διαφέρουν σημανχικά 
από χις επισχημονικές διαπισχώσεις· καχά συνέπεια, η Επιχροπή πρόχεινε να 
ανχιμεχωπισχεί αυχό χο πρόβλημα με συγκεκριμένες ενέργειες για χη βελχίωση χης 
συλλογικής ικανόχηχας χων κραχών μελών όσον αφορά χην καλύχερη καχανόηση 
2 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Μη ιονίζουσα ακτινοβολία: Πηγές, έκθεση και επιδράσεις στην υγεία, 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 1996, ISBN 92-827-5492-8 
3 ΕΕ C 205,25.7.94, σ. 439 
4 COM (93)559 τελ., 24.11.1993 
5 EEC214, 16.7.1997, σ. 7-10 
11 
χων ανχιλήψεων χου κοινού σχεχικά με χους περιβαλλονχικούς κινδύνους καθώς και 
χην καλύχερη ενημέρωση για χην αξιολόγηση και χη διαχείριση χων κινδύνων αυχών. 
6.2. Υγεία και ασφάλεια κατά την εργασία 
Οι ελάχιστες προδιαγραφές για την προστασία των εργαζομένων από συγκεκριμένες 
περιπτώσεις έκθεσης καθορίζονται στο άρθρο 118α της Συνθήκης ΕΚ. 
Οι προδιαγραφές για την προστασία της υγείας και χης ασφάλειας καχά χην εργασία 
σε οθόνες οπχικής απεικόνισης θεσπίσχηκαν με χην οδηγία χου Συμβουλίου 
90/270/ΕΟΚ6. Με χον κανονισμό αυχό υποχρεώνονχαι οι εργοδόχες να λάβουν χα 
καχάλληλα μέχρα ώστε ο εξοπλισμός χων θέσεων εργασίας, π.χ. μονάδες με οθόνη 
οπχικής απεικόνισης, πληκχρολόγια, εξοπλισμός και περιφερειακά, 
συμπεριλαμβανομένων χου χηλεφώνου, χου μόνχεμ και χου εκχυπωτή, να πληρούν 
συγκεκριμένες ελάχιστες προδιαγραφές. Όλες οι ακτινοβολίες, με εξαίρεση το ορατό 
μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, πρέπει να μειωθούν σε αμελητέα επίπεδα, 
από πλευράς προστασίας της υγείας και χης ασφάλειας χων εργαζομένων. 
Η οδηγία χου Συμβουλίου 92/85/ΕΟΚ7 σχεχικά με χην εφαρμογή μέχρων που 
αποβλέπουν στη βελχίωση χης υγείας και χης ασφάλειας καχά χην εργασία χων 
εγκύων, ορίζει όχι ο εργοδόχης οφείλει να αξιολογήσει όλες χις ενέργειες, 
διαδικασίες ή συνθήκες εργασίας που εμπεριέχουν κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο 
έκθεσης σε διάφορους παράγονχες, συμπεριλαμβανομένης χης μη ιονίζουσας 
ακχινοβολίας και όχι πρέπει να εξεχάσει χη φύση, χο βαθμό και τη διάρκεια της 
έκθεσης, προκειμένου να αποφασίσει για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. 
Επίσης, η Επιτροπή παρουσίασε το 1993 μια πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για 
τις ελάχιστες προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας, όσον αφορά την έκθεση χων 
εργαζομένων σε φυσικούς παράγονχες8. Οι φυσικοί παράγονχες για χους οποίους 
ισχύει η οδηγία είναι θόρυβοι, μηχανικοί κραδασμοί, οπχική ακχινοβολία και άλλα 
ηλεκχρομαγνηχικά πεδία και κύμαχα. Η προχεινόμενη οδηγία, η οποία 
χροποποιήθηκε βάσει χης γνωμοδότησης χου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώχη 
ανάγνωση9 αφορά κινδύνους χης υγείας και χης ασφάλειας χων εργαζομένων λόγω 
χης έκθεσης χους σε ηλεκχρικά πεδία και ρεύμαχα, όπως επίσης και σχην 
απορρόφηση ενέργειας που οφείλεχαι σχην έκθεση χους σε σχαχικά και χρονικά 
μεχαβαλλόμενα ηλεκχρικά και μαγνηχικά πεδία με συχνόχηχες έως 300GHz. 
6 EEL 156, 21.6.90, σ. 14-18 
7 EEL 348, 28.11.92, σ. 1-8 
8 ΕΕ C 77, 18.3.93, σ. 12-29 
9 ΕΕ C 230, 19.8.94, σ. 3-29 
12 
6.3. Ασφάλεια προϊόντων 
Η οδηγία του Συμβουλίου 73/23/ΕΟΚ10 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των 
κρατών μελών των αναφερομένων στο ηλεκτρολογικό υλικό που προορίζεται να 
χρησιμοποιηθεί εντός ορισμένων ορίων τάσεως και ειδικά το παράρτημα 1 αυτής, 
προβλέπει ότι ένας ηλεκτρολογικός εξοπλισμός μπορεί να διατεθεί στην αγορά μόνο 
εάν πληροί συγκεκριμένες βασικές προδιαγραφές, οι οποίες θα περιλαμβάνουν μέχρα 
ώσχε να εξασφαλίζεχαι η μη παραγωγή θερμοκρασιών, ηλεκχρικών χόξων ή 
ακχινοβολίας που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη. 
Η οδηγία χου Συμβουλίου 89/336/ΕΟΚ11 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των 
κρατών μελών που αφορούν την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα έχει ως στόχο την 
αποφυγή ηλεκχρομαγνηχικών διαχαραχών, έχσι ώσχε να παρέχεχαι επαρκής 
προσχασία σε συστήματα όπως είναι τα δίκτυα τηλεπικοινωνίας, ο βιομηχανικός και 
βιοτεχνικός εξοπλισμός, οι ιατρικές και επιστημονικές συσκευές, ο εξοπλισμός της 
τεχνολογίας πληροφόρησης ή οι οικιακές συσκευές και ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός. 
Ως εκ τούτου, οι συσκευές που καλύπτονται από την οδηγία θα πρέπει να είναι 
κατασκευασμένες κατά τρόπο που οι ηλεκτρομαγνητικές διαταραχές που παράγονται 
να μην υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο επίπεδο, επιτρέποντας έτσι την ορθή 
λειτουργία των συσκευών αυτών, όπως επίσης θα πρέπει και οι εν λόγω συσκευές και 
εξοπλισμοί να διαθέτουν κάποιο επίπεδο αντοχής σε ηλεκτρομαγνητικές διαταραχές. 
6.4. Εκτίμηση των επιδράσεων στο περιβάλλον 
Η οδηγία του Συμβουλίου 85/337/ΕΟΚ12 για την αξιολόγηση των επιδράσεων στο 
περιβάλλον από την εφαρμογή ορισμένων δημόσιων και ιδιωτικών σχεδίων όπως 
τροποποιήθηκε από την οδηγία του Συμβουλίου 97/11/ΕΚ13, ισχύει τώρα, μεταξύ 
άλλων, και για την κατασκευή εναέριων γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος 
με τάση 220kV και άνω και μήκος άνω των 15km. Αυτό σημαίνει ότι οι 
κατασκευαστές θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες για τα μέτρα που σκοπεύουν να 
λάβουν προκειμένου να αποφευχθούν, να μειωθούν και, ει δυνατόν, να 
αποκατασταθούν σοβαρές δυσμενείς επιδράσεις, όπως επίσης και να επισημάνουν τις 
κυριότερες εναλλακτικές λύσεις που έχουν μελετηθεί και να αναφέρουν τους κύριους 
λόγους για την επιλογή τους. 
Προκειμένου να συμπληρωθούν οι διατάξεις της οδηγίας 97/11/ΕΚ, η Επιτροπή 
πρότεινε στο Συμβούλιο την έκδοση μιας οδηγίας για την αξιολόγηση των 
επιδράσεων στο περιβάλλον από ορισμένα σχέδια και προγράμματα14. Στόχος της 
πρόχασης είναι χα σχέδια και χα προγράμμαχα που αποχελούν μέρος χης διαδικασίας 
10 ΕΕ L 077, 26.3.73, σ. 29-33 
11 EEL 139, 23.05.89, σ. 19-26 
12 ΕΕ L 175, 5.7.85, σ. 40-48 
13 ΕΕ L 73, 14.3.97, σ. 5-15 
14 COM (96) 511 τελ. καιΕΕ C129, 25.4.97, σ. 14 
13 
λήψης αποφάσεων για χο σχεδιασμό μιας πόλης ή μιας περιφέρειας, με σκοπό χη 
δημιουργία ενός πλαισίου για χη χορήγηση μελλονχικών εγκρίσεων, 
συμπεριλαμβανομένων χων σχραχηγικών σχεδιασμών και χων προγραμμάχων στους 
χομείς χης ενέργειας, χων μεχαφορών και χων χηλεπικοινωνιών. 
6.5. Έρευνα 
Σχα πλαίσια χου τέταρτου προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον 
τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-98)15, έχουν 
διεξαχθεί ή διεξάγονται μια σειρά ερευνητικές ενέργειες σε σχέση με τα ΗΜΠ. 
Κυρίως στα πλαίσια του Biomed 2, του COST και των προγραμμάτων τυποποίησης, 
μέτρησης και δοκιμής έχουν αναπτυχθεί πολλές προτάσεις, ορισμένες δε από τις 
ενέργειες αυτές ακόμη συνεχίζονται. 
Οι πιθανές δυσμενείς επιδράσεις από την έκθεση σε ραδιοσυχνότητες αποτέλεσαν 
επίσης το αντικείμενο του πράσινου βιβλίου της Επιτροπής σχετικά με μια κοινή 
προσέγγιση στον τομέα των κινητών και προσωπικών επικοινωνιών16. Ως 
αποτέλεσμα αυτού και σε συνέχεια του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
για την καταπολέμηση των δυσμενών επιδράσεων της μη ιονίζουσας ακτινοβολίας, η 
Επιτροπή επιβεβαίωσε την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στον τομέα αυτό και μια 
ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων ανέπτυξε για την Επιτροπή σχετικές συστάσεις 
για τη διεξαγωγή επιδημιολογικών, βιοφυσικών και βιολογικών ερευνών καθώς και 
για τη διεξαγωγή ερευνών όσον αφορά τα συστήματα έκθεσης και δοσιμετρίας. Οι 
προτεινόμενες έρευνες17 καλύπτουν επίσης τις επιδράσεις στο ανοσοποιητικό 
σύστημα, στις επιδράσεις στο νευρικό σύστημα καθώς και σε γενετικές και 
καρκινογενείς επιδράσεις. Οι έρευνες αυτές ήταν και παραμένουν στο επίκεντρο του 
ενδιαφέροντος του κοινού και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. 
Η Επιτροπή, συντάσσοντας την πρόταση της για το 5ο πρόγραμμα πλαίσιο δράσεων 
έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1998-
2002)18, συνεκτίμησε τις συστάσεις των εμπειρογνωμόνων και την ανάγκη για 
έρευνα όσον αφορά τις επιδράσεις που έχει στην υγεία η έκθεση σε άλλες 
συχνότητες. Πόσο μάλλον, η Επιτροπή αναγνωρίζει όχι η κοινοποίηση κινδύνων 
είναι σαφώς σημανχική σε αυχόν χον χομέα, λόγω χης ασάφειας που υπάρχει όσον 
αφορά χις μακροπρόθεσμες επιδράσεις, και προχείνει χη διεξαγωγή έρευνας για χην 
καλύχερη καχανόηση χων ανχιλήψεων χου κοινού και για χην αξιολόγηση, χην 
κοινοποίηση και χη διαχείριση χων κινδύνων. 
15 EEL 126, 18.5.94, σ. 1-33 
16 COM (94) 145 τελ. 
17 Το έγγραφο "studyhr.doc" μπορεί να ανευρεθεί στη διεύθυνση Internet: 
http://www.ispo.cec.be/infosoc/telecompoliy/en 
18 COM (97) 142 τελ. και ΕΕ C 173, 7.6.97, σ. 10 
14 
7. ΟΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 
Η αυξανόμενη συμμεχοχή χης Κοινόχηχας σχην προώθηση ενεργειών σε διάφορους 
βιομηχανικούς χομείς που ενδέχεχαι να αυξήσουν χην έκθεση χου κοινού σε ΗΜΠ 
και οι αυξανόμενες ανησυχίες χων αρμόδιων για χη λήψη αποφάσεων, χων 
επαγγελμαχιών σχο χώρο χης υγείας, χων ενδιαφερόμενων ομάδων και χου κοινού 
όσον αφορά χην επίδραση αυχής χης έκθεσης, καθισχούν επιχακχική χην ανάληψη 
ενεργειών για χον καθορισμό κοινών αρχών στον χομέα αυχό και μάλισχα σε 
κοινοχικό επίπεδο. 
Οι προδιαγραφές που υπάρχουν σε ορισμένα κράχη μέλη ανχαποκρίνονχαι σε 
διαφορεχικά συστήματα για την προστασία του κοινού από ηλεκτρομαγνητικά πεδία. 
Αυτές οι διαφορές στις διατάξεις και τις κατευθυντήριες γραμμές έχουν ως 
αποτέλεσμα τη δημιουργία σύγχυσης και ανασφάλειας στους πολίτες της 
Κοινότητας. Για να επιτευχθεί ο στόχος της συμβολής στην εξασφάλιση ενός υψηλού 
επιπέδου προστασίας των πολιτών της Κοινόχηχας, και λαμβάνονχας υπόψη χις 
ενέργειες χων κραχών μελών σε αυχόν χον χομέα, η Επιχροπή θεωρεί αναγκαία χην 
πρόχαση ενός κοινού πλαισίου για χην προστασία χου ευρύχερου κοινού από 
ηλεκχρομαγνηχικά πεδία. Ένα χέχοιο πλαίσιο μπορεί να θεσπισχεί με συσχάσεις χου 
Συμβουλίου, βάσει χου άρθρου 129 χης Συνθήκης ΕΚ, και θα πρέπει να έχει ως 
ανχικείμενο χις γενικές βασικές αρχές για χον περιορισμό χης έκθεσης, έχσι ώσχε να 
αποφεύγονχαι δυσμενείς επιδράσεις για χην υγεία. 
Κύριος σχόχος χης έκδοσης μιας σύσχασης χου Συμβουλίου σε αυχόν χον χομέα χης 
δημόσιας υγείας είναι η εξασφάλιση ενός καχάλληλου επιπέδου προσχασίας από χην 
έκθεση χου κοινού σε ηλεκχρομαγνηχικά πεδία (ΗΜΠ), με χην παροχή ενός 
συσχήμαχος προστασίας που θα βασίζεχαι σε ένα σύνολο βασικών περιορισμών και 
επιπέδων αναφοράς, όπως έχουν εκδοθεί από χη διεθνή επιχροπή για χην προσχασία 
από χη μη ιονίζουσα ακχινοβολία (ICNIRP). Οι προχεινόμενοι περιορισμοί 
βασίζονχαι σε επαρκή επισχημονικά σχοιχεία, βάσει δε χων γνώσεων που είναι 
σήμερα διαθέσιμες διαπισχώνεχαι όχι αυχοί οι περιορισμοί παρέχουν ένα καχάλληλο 
επίπεδο προσχασίας. Οι περιορισμοί αυχοί έχουν ως σχόχο χη μείωση χης έκθεσης 
χου κοινού και όχι χων εκπομπών από ορισμένες διαχάξεις. 
Η προχεινόμενη σύσχαση δεν αφορά χην επαγγελμαχική έκθεση και χην έκθεση 
ασθενών και εθελονχών καχά χη διάρκεια ιαχρικών διαδικασιών. Σχην παρούσα 
πρόχαση δεν θίγονχαι προβλήμαχα ηλεκχρομαγνηχικής συμβαχόχηχας και 
παρεμβολής με ιαχρικές συσκευές. Η θέσπιση ενός εκχενούς συσχήμαχος προστασίας 
στον χομέα αυχό, χο οποίο θα περιέχει λεπχομερείς διαχάξεις και καχευθυνχήριες 
γραμμές σχετικά με την έκθεση των ατόμων αλλά και με τις εκπομπές από εξοπλισμό 
και τις πρακτικές που περιλαμβάνουν παρόμοιες εκθέσεις, είναι αρμοδιότητα των 
κρατών μελών, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινοτικές διατάξεις που ισχύουν για τον 
τομέα αυτό. 
Οι βασικοί περιορισμοί που συνιστώνται βασίζονται μόνο σε αποδεδειγμένες 
επιδράσεις στην υγεία. Τα επίπεδα αναφοράς συνιστάται να χρησιμοποιούνται για 
15 
χην αξιολόγηση χης πρακχικής έκθεσης19. Η συμμόρφωση με όλα χα επίπεδα 
αναφοράς που περιέχονχαι σχο παρόν έγγραφο θα εξασφαλίσει χη συμμόρφωση με 
χους βασικούς περιορισμούς. Εάν οι μεχρώμενες χιμές είναι μεγαλύχερες, αυχό δεν 
σημαίνει αυχομάχως όχι υπάρχει υπέρβαση χων βασικών περιορισμών. Σχην 
περίπτωση αυτή πρέπει να εκτιμηθεί κατά πόσον η έκθεση ανταποκρίνεται στους 
βασικούς περιορισμούς. 
Σε περιπτώσεις που σημειώνεται υπέρβαση των βασικών περιορισμών, συνιστάται η 
αξιολόγηση της κατάστασης έκθεσης. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να διενεργήσουν 
τις αξιολογήσεις και να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα. Η αξιολόγηση της πραγματικής 
έκθεσης μπορεί να γίνει βάσει κριτηρίων όπως η διάρκεια της έκθεσης. Τα 
επακόλουθα μέτρα πρέπει να αποφασίζονται από τα κράτη μέλη λαμβάνοντας υπόψη 
τη συγκεκριμένη έκθεση. Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν την παροχή 
πληροφοριών προς το κοινό που εκτίθεται, τον καθορισμό ελάχιστων αποστάσεων 
που πρέπει να τηρούνται από την πηγή της έκθεσης, αλλαγές όσον αφορά την 
εγκατάσταση ή το σχεδιασμό μιας συγκεκριμένης πηγής ή του τρόπου λειτουργίας 
της. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να εξετάσουν τη σχέση κόστους-όφελους για 
ενέργειες σε περίπτωση έκθεσης του ευρύτερου κοινού. 
Τέλος, προκειμένου να γίνει μια χρονική απογραφή όσον αφορά την έκθεση και τις 
επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις που ενδεχομένως απαιτούν μια άμεση 
αντίδραση, η Επιτροπή προτείνει τη σύνχαξη εκθέσεων από χα κράτη μέλη σχεχικά με 
χα μέχρα και χις καχευθυνχήριες γραμμές που θεσπίζουν σχον χομέα που καλύπχει η 
παρούσα πρόχαση σύσχασης, όπως επίσης και να αναφέρουν χον χρόπο συνεκχίμησης 
αυτής, και χην υποβολή μιας συνολικής έκθεσης από χην Επιχροπή βάσει χων 
εκθέσεων χων κραχών μελών. 
19 Ένα παρόμοιο σύστημα προτείνεται και για τις προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας για την 
προστασία των εργαζομένων, όπου υποβάλλεται ένα πλαίσιο οριακών τιμών και τιμών για την 
ανάληψη ενεργειών. 
16 
ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ 
ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με τον περιορισμό της έκθεσης του κοινού σε 
ηλεκτρομαγνητικά πεδία 
0Hz-300GHz 
(υποβάλλεται από την Επιτροπή) 
17 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, 
Έχονχας υπόψη: 
χη Συνθήκη περί ιδρύσεως χης Ευρωπαϊκής Κοινόχηχας, και ιδίως χο άρθρο 129 
αυχής· 
χην πρόχαση χης Επιχροπής20, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου21, 
Εκτιμώντας: 
1. ότι σύμφωνα με το σημείο ξ) του άρθρου 3 της Συνθήκης, η δράση της 
Κοινότητας πρέπει να περιλαμβάνει τη συμβολή στην επίτευξη ενός υψηλού 
επιπέδου υγείας· 
2. ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμα για την καταπολέμηση των 
επιβλαβών επιπτώσεων από τη μη ιονίζουσα ακτινοβολία22 ζητεί από την 
Επιτροπή την πρόταση μέτρων για τον περιορισμό της έκθεσης των εργαζομένων 
και του κοινού από τη μη ιονίζουσα ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία* 
3. ότι υφίστανται ελάχιστες κοινοτικές προδιαγραφές για την προστασία της υγείας 
και της ασφάλειας των εργαζομένων από ηλεκτρομαγνητικά πεδία κατά την 
εργασία σε εξοπλισμό με οθόνη οπτικής απεικόνισης23· ότι έχουν εισαχθεί 
κοινοτικά μέτρα για τη βελχίωση χης ασφάλειας και χης υγείας καχά χην εργασία 
εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων24, με χα οποία υποχρεούνχαι, 
μεχαξύ άλλων, οι εργοδόχες να προβαίνουν σχην αξιολόγηση χων ενεργειών που 
περιλαμβάνουν κάποιο ιδιαίχερο κίνδυνο ή έκθεση σε μη ιονίζουσα ακχινοβολία· 
όχι έχουν προχαθεί ελάχισχες προδιαγραφές για χην προσχασία χων εργαζομένων 
από φυσικούς παράγονχες25, σχις οποίες περιλαμβάνονχαι μέχρα καχά χης μη 
ιονίζουσας ακχινοβολίας· 
4. όχι επιβάλλεχαι η προσχασία χου ευρύχερου κοινού σχην Κοινόχηχα ένανχι 
αποδεδειγμένων δυσμενών επιδράσεων σχην υγεία που μπορεί να οφείλονχαι 
σχην έκθεση σε ηλεκχρομαγνηχικά πεδία· 
20 Ε.Ε. χχχ 
21 Ε.Ε. χχχ 
22 Ε.Ε. αριθ. C 205, 25.7.94, σ. 439 
23 Ε.Ε. αριθ. L 156, 21.6.90, σ. 14-18 
24 Ε.Ε. αριθ. L 348, 28.11.92, σ. 1-8 
25 Ε.Ε. αριθ. C 77,18.3.93, σ. 12 και Ε.Ε. αριθ. C 230,19.8.94, σ. 3-29 
18 
5. όχι χα μέχρα σχεχικά με χα ηλεκχρομαγνηχικά πεδία πρέπει να παρέχουν ένα 
υψηλό επίπεδο προστασίας σε όλους χους πολίχες χης Κοινόχηχας και όχι οι 
διαχάξεις χων κραχών μελών σχον χομέα αυχό πρέπει να βασίζονχαι σε ένα κοινό 
πλαίσιο, ώστε να εξασφαλίζεχαι η παροχή ίδιας προσχασίας σε όλη χην 
Κοινόχηχα· 
6. όχι σύμφωνα με την αρχή της επικουρικόχηχας, κάθε νέο μέχρο που λαμβάνεχαι 
σε έναν χομέα που δεν εμπίπχει σχην αποκλεισχική αρμοδιόχηχα χης Κοινόχηχας, 
όπως η προστασία του κοινού από τη μη ιονίζουσα ακτινοβολία, μπορεί να 
θεσπιστεί από την Κοινότητα μόνο, αν λόγω της κλίμακας χης επίδρασης χων 
προχεινόμενων ενεργειών, οι προχεινόμενοι στόχοι μπορούν να επιχευχθούν 
καλύχερα σε επίπεδο Κοινόχηχας παρά σε επίπεδο κράχους μέλους· 
7. όχι πρέπει να θεσπισχεί ένα κοινοχικό πλαίσιο προσχασίας χου κοινού από χα 
ηλεκχρομαγνηχικά πεδία, μέσω συσχάσεων προς χα κράχη μέλη· 
8. όχι χο πλαίσιο αυχό πρέπει να βασίζεχαι σχα βέλχισχα διαθέσιμα επισχημονικά 
σχοιχεία και συμβουλές σχον χομέα αυχό και θα πρέπει να περιλαμβάνει 
βασικούς περιορισμούς και επίπεδα αναφοράς για χην έκθεση σε 
ηλεκχρομαγνηχικά πεδία· 
9. όχι αυχοί οι βασικοί περιορισμοί και χα επίπεδα αναφοράς πρέπει να ισχύουν για 
όλες χις ακχινοβολίες από ηλεκχρομαγνηχικά πεδία, με εξαίρεση χην οπχική 
ακχινοβολία και χην ιονίζουσα ακχινοβολία και όχι για χα μεν πρώχα σχεχικά 
επισχημονικά σχοιχεία και συμβουλές απαιχείχαι ακόμη επιπλέον μελέχη και όχι 
για χα δεύχερα υπάρχουν ήδη σχεχικές κοινοχικές διαχάξεις· 
10. όχι η χήρηση χων προχεινόμενων περιορισμών και επιπέδων αναφοράς πρέπει να 
παρέχει ένα υψηλό επίπεδο προσχασίας ένανχι αποδεδειγμένων επιδράσεων σχην 
υγεία από χην έκθεση σε ηλεκχρομαγνηχικά πεδία αλλά δεν αποκλείει 
υποχρεωχικά χην παρεμβολή ή χην επίδραση σε ιαχρικές συσκευές, όπως 
μεχαλλικά προθέμαχα, βημαχοδόχες, απινιδωχές και κοχλιακά νεύρα. Η 
παρεμβολή με βημαχοδόχες μπορεί να γίνεχαι και σε χαμηλόχερα επίπεδα από χα 
προχεινόμενα και γι? αυχό πρέπει να λαμβάνονχαι καχάλληλες προφυλάξεις, οι 
οποίες όμως δεν εμπίπχουν σχο πεδίο εφαρμογής χης παρούσας σύσχασης·όχι οι 
προχεινόμενοι βασικοί περιορισμοί και χα επίπεδα αναφοράς, όσον αφορά χην 
έκθεση, πρέπει να συνισχούν ένα πλαίσιο ανχίσχοιχης προσχασίας σχην 
Κοινόχηχα· 
11. όχι σύμφωνα με χην αρχή χης αναλογικόχηχας, με χην παρούσα σύσχαση 
καθορίζονχαι οι γενικές αρχές και οι μέθοδοι προσχασίας χου ευρύχερου κοινού, ενώ 
χα κράχη μέλη θα καθορίσουν χους λεπχομερείς κανόνες για χις πηγές και χις 
πρακχικές που οδηγούν σε έκθεση χου κοινού σε ηλεκχρομαγνηχικά πεδία καθώς και 
για χην χαξινόμηση χων συνθηκών έκθεσης χων αχόμων, είχε αυχή γίνεχαι καχά χην 
εργασία είχε όχι, λαμβάνονχας υπόψη και σύμφωνα με χις κοινοχικές διαχάξεις 
σχεχικά με χην ασφάλεια και χην προσχασία χης υγείας χων εργαζομένων 
19 
12. όχι χα κράχη μέλη μπορούν να θεσπίσουν διαχάξεις που να προβλέπουν ένα 
υψηλόχερο επίπεδο προστασίας της υγείας από αυτό που προβλέπεται από τις 
παρούσες συστάσεις· 
13. όχι χα μέχρα που θεσπίζουν χα κράχη μέλη στον χομέα αυχό, είχε αυχά είναι 
δεσμευτικά είτε όχι, καθώς και ο τρόπος συνεκτίμησης των παρόντων 
συστάσεων πρέπει να αποτελούν το αντικείμενο εκθέσεων σε εθνικό και 
κοινοτικό επίπεδο­
ι 4. ότι προκειμένου να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση όσον αφορά τους κινδύνους και 
τα μέτρα προστασίας από ηλεκτρομαγνητικά πεδία, τα κράτη μέλη πρέπει να 
προωθήσουν τη διάδοση πληροφοριών και κανόνες ορθής πρακτικής στον τομέα 
αυτό, κυρίως όσον αφορά το σχεδιασμό, την εγκατάσταση και τη χρήση 
εξοπλισμών, έτσι ώστε τα επίπεδα έκθεσης να μην υπερβαίνουν τους 
προτεινόμενους περιορισμούς· 
15. ότι πρέπει να δοθεί προσοχή στην πρέπουσα κατανόηση και κοινοποίηση 
κινδύνων που προέρχονται από ηλεκτρομαγνητικά πεδία, λαμβάνοντας υπόψη τις 
αντιλήψεις του κοινού για τους κινδύνους αυτούς· 
16. όχι χα κράχη μέλη πρέπει να λάβουν υπόψη χους χην πρόοδο που σημειώνεχαι 
όσον αφορά χις επιστημονικές γνώσεις και χην χεχνολογία σχεχικά με χην 
προστασία από χη μη ιονίζουσα ακχινοβολία· όχι θα πρέπει να γίνεχαι 
επισκόπηση χων παρόνχων συσχάσεων, κυρίως βάσει χων καχευθυνχήριων 
γραμμών αρμόδιων διεθνών οργανισμών, όπως η διεθνής επιχροπή για χην 
προσχασία από χη μη ιονίζουσα ακχινοβολία. 
20 
ΣΥΝΙΣΤΑ στα κράτη μέλη: 
Ι. για XODÇ σκοπούς χης παρούσας σύσχασης, να χρησιμοποιήσουν XODÇ opoDç 
πoD περιέχονχαι στο παράρχημα Ι.Α όπως αυχοί ορίζονχαι στην παρούσα 
σύσχαση-
Π. πpoκειμέvoD να επιχεϋχθεί ένα Dψηλό επίπεδο προστασίας χης Dγείας από χην 
έκθεση σε ηλεκχρομαγνηχικά πεδία, να προβούν σχις ακόλουθες ενέργειες: 
α) χην έγκριση ενός πλαισίου βασικών περιορισμών και επιπέδων 
αναφοράς, βάσει XOD παραρχήμαχος Ι.Β· 
β) χην εφαρμογή μέχρων όσον αφορά πηγές ή πρακχικές που έχουν ως 
αποχέλεσμα χην έκθεση XOD κοινού σε ηλεκχρομαγνηχικά πεδία, βάσει 
ενός παρόμοιου πλαισίου-
γ) χην επιδίωξη XOD σεβασμού χων βασικών περιορισμών πoD 
περιέχονχαι σχο παράρχημα II· 
III. πpoκειμέvoD να διευκολυνθεί και να προωθηθεί η συμμόρφωση με XODÇ 
βασικούς περιορισμούς πoD περιέχονχαι σχο παράρχημα II: 
α) χη χρήση χων επιπέδων αναφοράς που περιέχονχαι σχο παράρχημα III, 
για χην εκχίμηση χης έκθεσης, ώσχε να διαπισχώνεχαι χυχόν Dπέpβaση 
χων βασικών περιορισμών 
β) χην αξιολόγηση καχασχάσεων σχις οποίες DπάpχoDv πηγές 
περισσόχερων από μια σϋχνοχήχων, σύμφωνα με XODÇ xύπoDς που 
αναφέρονται σχο παράρχημα IV, χόσο από πλεDpάς βασικών 
περιορισμών όσο και από πλευράς επιπέδων αναφοράς-
IV. πpoκειμέvoD να βελχιωθεί η καχανόηση χων κινδύνων και η προσχασία από 
χην έκθεση σε ηλεκχρομαγνηχικά πεδία: 
να πapέχoDV σχο κοινό πληροφορίες, σε καχάλληλη μορφή, σχεχικά με χην 
επίδραση πoD έχoDv σχην υγεία χα ηλεκχρομαγνηχικά πεδία καθώς και χα 
μέχρα πoD λαμβάνονται για χην ανχιμεχώπιση aDxoύ XOD προβλήμαχος· 
V. πρoκειμέvoD να βελχιωθούν οι γνώσεις γύρω από χις επιδράσεις χων 
ηλεκχρομαγνηχικών πεδίων σχην Dγείa, 
να προωθούν και να επισκοπούν χην έρΕυνα που αφορά χα 
ηλεκχρομαγνηχικά πεδία και χην ανθρώπινη Dγείa, σχα πλαίσια χων εθνικών 
ερευνηχικών προγραμμάχων XODÇ, συνεκχιμώνχας χις κοινοχικές και διεθνείς 
ερεϋνηχικές συσχάσεις καθώς και χις προσπάθειες πoD καχαβάλλονται σε 
επίπεδο Κοινόχηχας· 
VI. προκειμένου να σDμβάλoDV σχη δημιoDpγίa ενός συνεχούς συσχήμαχος 
προστασίας έναντι κινδύνων πoD προέρχονται από χην έκθεση σε 
ηλεκχρομαγνηχικά πεδία: 
21 
χη σύνχαξη εκθέσεων για χην έγκριση και εφαρμογή χων μέχρων πoD 
08O^ODV σχον χομέα πoD καλύπχει η παρούσα σύσχαση και την ενημέρωση 
της Επιτροπής σχετικά με τα μέτρα αυτά, ύστερα από μια περίοδο τριών ετών 
από την ημερομηνία έγκρισης της παρούσας σύστασης, επισημαίνοντας τον 
τρόπο σ-υνεκτίμησής της στα μέτρα αυχά· 
ΚΑΛΕΙ 
την Επιτροπή να προετοιμάσει μια έκθεση για το σύνολο της Κοινότητας, 
σϋνεκτιμώντας τις εκθέσεις των κρατών μελών, και να προβεί στην 
επισκόπηση των θεμάτων πoD καλύπτονται από την παρούσα σύσταση, με 
σκοπό την αναθεώρηση και την ενημέρωση χους. 
Έγινε στις Βρυξέλλες, Για το ΣDμβoύλιo 
Ο Πρόεδρος 
22 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΟΡΙΣΜΟΙ 
Σχα πλαίσια της παρούσας σύστασης, ο όρος ηλεκτρομαγνητικά πεδία περιλαμβάνει τα 
στατικά πεδία, τα πεδία ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας (ELF) και τα πεδία 
ραδιοσυχνοτήτων (RF), συμπεριλαμβανομένων των μικροκυμάτων, με εύρος 
συχνότητας 0 Hz έως 300 GHz. 
Α. Φυσικά μεγέθη 
Στα πλαίσια της έκθεσης σε ΗΜΠ χρησιμοποιούνται συχνά οκτώ φυσικά μεγέθη: 
1. Ρεύμα επαφής (Ic) μεταξύ ενός ατόμου και ενός αντικειμένου· εκφράζεται σε αμπέρ 
(Α). Ένα επαγωγικό σώμα που βρίσκεται σε ένα ηλεκτρικό πεδίο μπορεί να φορτιστεί 
από το πεδίο αυτό. 
2. Πυκνότητα ρεύματος (J): ορίζεται ως το ρεύμα που διέρχεται από ένα εμβαδόν τομής 
αγωγού, όπως το ανθρώπινο σώμα, κάθετα από τη διεύθυνση του και εκφράζεται σε 
αμπέρ ανά τετραγωνικό μέτρο (A/m2). 
3. Ένταση ηλεκτρικού πεδίου είναι το διανυσματικό μέγεθος (Ε) που αντιστοιχεί στη 
δύναμη που εφαρμόζεται σε ένα φορτισμένο σωματίδιο, ανεξάρτητα από την κίνηση 
του στο χώρο. Εκφράζεται σε βολτ ανά μέτρο (V/m). 
4. Ένταση μαγνητικού πεδίου είναι ένα διανυσματικό μέγεθος (Η), το οποίο, μαζί με την 
πυκνότητα μαγνητικής ροής, ορίζει ένα μαγνητικό πεδίο σε κάθε σημείο του χώρου. 
Εκφράζεται σε αμπέρ ανά μέτρο (A/m). 
5. Πυκνότητα μαγνητικής ροής είναι ένα διανυσματικό μέγεθος (Β), το οποίο επενεργεί 
ως δύναμη σε κινούμενα φορτία και εκφράζεται σε τέσλα (Τ). Σε ελεύθερο χώρο και 
σε βιολογικά υλικά, μπορεί να γίνει μετατροπή της πυκνότητας μαγνητικής ροής σε 
ένταση του μαγνητικού πεδίου και αντίστροφα, βάσει του τύπου 1 A m*1 = 4π ΙΟ"7 Τ. 
6. Πυκνότητα ισχύος (S) είναι το μέγεθος που χρησιμοποιείται για πολύ υψηλές 
συχνότητες, όταν το βάθος της διείσδυσης στο σώμα είναι μικρό. Πρόκειται για τη 
ροή ακχινοβολίας που ασκείχαι κάθεχα προς μια επιφάνεια, διαιρούμενη από χο 
εμβαδόν χης επιφάνειας, εκφράζεχαι δε σε βαχ ανά χεχραγωνικό μέχρο (W/m2). 
7. Ειδική απορρόφηση ενέργειας (SA): ορίζεχαι ως η ενέργεια που απορροφάχαι ανά 
βάρος μονάδας·από ένα βιολογικό ισχό και εκφράζεχαι σε joules ανά κιλό (J/kg). Σχις 
παρούσες συσχάσεις χρησιμοποιείχαι για χον περιορισμό μη θερμικών επιδράσεων 
από χην ακχινοβολία παλμικών μικροκυμάχων. 
8. Ποσοστό ειδικής απορρόφησης ενέργειας (SAR), εκφράζεχαι ως μέσος όρος για όλο 
χο σώμα ή για μέρη αυχού και ορίζεχαι ως χο ποσοσχό απορρόφησης ενέργειας ανά 
βάρος μονάδας από χον ισχό και εκφράζεχαι σε βαχ ανά κιλό (W/kg). To SAR για 
όλο χο σώμα είναι ένα ευρέως αποδεκχό μέχρο για χις δυσμενείς επιδράσεις από χην 
έκθεση σε ένα ραδιοφωνικό πεδίο. Εκχός από χο μέσο SAR για όλο χο σώμα, για χην 
αξιολόγηση και χον περιορισμό χης υπερβολικής απόθεσης ενέργειας σε μικρά μέρη 
χου σώμαχος που οφείλεχαι σε ειδικές συνθήκες έκθεσης απαιτούνται και τοπικές 
τιμές SAR. Παραδείγματα παρόμοιων συνθηκών είναι: ένα γειωμένο άτομο που 
23 
εκχίθεχαι σε ραδιοφωνικό πεδίο χαμηλού εύρους MHz και άχομα που εκχίθενχαι σε 
πεδία πλησίον κεραιών. 
Από χα μεγέθη αυχά, η πυκνότητα μαγνητικής ροής, το ρεύμα επαφής, οι εντάσεις 
ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων και η πυκνότητα ισχύος μπορούν να μετρηθούν 
άμεσα. 
Β. Βασικοί περιορισμοί και επίπεδα αναφοράς 
Για την εφαρμογή περιορισμών πoD βασίζονται στην εκτίμηση πιθανών επιδράσεων 
στην υγεία από ηλεκτρομαγνητικά πεδία, πρέπει να γίνεται διαφοροποίηση μεταξύ 
βασικών περιορισμών και επιπέδων αναφοράς. 
- Βασικοί περιορισμοί. Οι περιορισμοί έκθεσης σε χρονικά μεταβαλλόμενα ηλεκτρικά, 
μαγνητχκά και ηλεκτρομαγνητικά πεδία πoD βασίζονται άμεσα σε αποδεδειγμένες 
επιδράσεις στην υγεία και σε βιολογικές μελέτες ορίζονται ως "βασικοί περιορισμοί". 
Ανάλογα από τη συχνότητα του πεδίου, τα φυσικά μεγέθη που χρησιμοποιούνται για 
να προσδιορίσουν αυτούς τους περιορισμούς είναι η πυκνότητα μαγνητικής ροής (Β), 
η πυκνότητα ρεύματος (J), το ποσοστό της ειδικής απορρόφησης ενέργειας (SAR) 
και η πυκνότητα ισχύος (S). Η πυκνότητα μαγνητικής ροής και η πυκνότητα ισχύος 
μπορούν να μετρηθούν εύκολα σε ένα εκτιθέμενο άτομο. 
- Επίπεδα αναφοράς. Τα επίπεδα αυτά χρησιμοποιούνται για την πρακτική εκτίμηση 
της έκθεσης, προκειμένου να διαπιστωθεί το ενδεχόμενο υπέρβασης των βασικών 
περιορισμών. Ορισμένα επίπεδα αναφοράς προέρχονται από σχετικούς βασικούς 
περιορισμούς, με τη χρήση μετρήσεων και/ή διαδικασίες υπολογισμού, ενώ άλλα 
περιλαμβάνουν την αντίληψη και τις δυσμενείς επιδράσεις της έκθεσης σε ΗΜΠ. Τα 
φυσικά μεγέθη είναι η ένταση ηλεκτρικού πεδίου (Ε), η ένταση μαγνητικού πεδίου 
(Η), η πυκνότητα μαγνητικής ροής (Β), η πυκνότητα ισχύος (S) και το περιφερειακό 
ρεύμα (IL). Τα μεγέθη πoD ορίζουν την αντίληψη και άλλες έμμεσες επιδράσεις είναι 
το ρεύμα επαφής (le) και, για παλμικά πεδία, η ειδική απορρόφηση ενέργειας (SA). 
Σε κάθε κατάσταση έκθεσης, οι μετρώμενες ή Dπoλoγιζόμεvες τιμές πολλών από 
αυχά τα μεγέθη μπορούν να συγκριθούν με το αντίστοιχο επίπεδο αναφοράς. Η 
συμμόρφωση με το επίπεδο αναφοράς εξασφαλίζει τη συμμόρφωση με τον 
αντίστοιχο βασικό περιορισμό. Εάν η μετρώμενη τιμή Dπεpβαίvει το επίπεδο 
αναφοράς, δεν είναι Dπoχpεωτική η υπέρβαση χου βασικού περιορισμού. Βέβαια, 
κάτω από αυτές τις συνθήκες, θα πρέπει να εξακριβωθεί η συμμόρφωση ή μη με το 
βασικό περιορισμό. 
Στις παρούσες συστάσεις δεν προβλέπονται ποσοτικοί περιορισμοί για στατικά 
ηλεκτρικά πεδία. Παρ? όλα αυτά, συνιστάται η αποφυγή ενοχλητικών ηλεκτρικών 
φορτίων επιφάνειας και επιβλαβών εκκενώσεων σπινθήρων. 
Ορισμένα μεγέθη, όπως η πυκνότητα μαγνητικής ροής (Β) και η πυκνότητα ισχύος (S) 
χρησιμοποιούνται τόσο για χους βασικούς περιορισμούς οσο και για τα επίπεδα 
αναφοράς, σε ορισμένες συχνότητες (βλ. παραρτήματα II και III). 
24 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 
ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ 
Ανάλογα με χη συχνότητα, χρησιμοποιούνται χα ακόλουθα φυσικά μεγέθη 
(δοοτμετρχκά/εκθεσιμετρνκά μεγέθη), για τον προσδιορισμό των βασικών περιορισμών 
όσον αφορά τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία. 
Για συχνότητες από 0 έως 1 Hz προβλέπονται βασικοί περιορισμοί για την πυκνότητα 
της μαγνητικής ροής στατικών μαγνητικών πεδίων (0 Hz) και για την πυκνότητα 
ρεύματος χρονικά μεταβαλλόμενων πεδίων έως 1 Hz, για την πρόληψη επιδράσεων στο 
καρδιαγγειακό και στο κεντρικό vεDpικό σύστημα. 
Για συχνότητες απόΐ Hz έως 10 MHz προβλέπονται βασικοί περιορισμοί για την 
πυκνότητα ρεύματος, για την πρόληψη επιδράσεων σε λειτoDpγίες χου νευρικού 
συστήματος. 
Για συχνότητες από 100 kHz έως 10 GHz προβλέπονται βασικοί περιορισμοί για το 
SAR, για την πρόληψη θερμοπληξίας oλόκληpoD TOD σώματος και την Dπεpβoλική 
τοπική θέρμανση των ιστών. Επίσης προβλέπονται περιορισμοί για την πυκνότητα 
ρεύματος και το SAR σε συχνότητες από 100 kHz έως 10 MHz. 
Για συχνότητες από 10 GHz έως 300 GHz προβλέπονται βασικοί περιορισμοί για την 
πυκνότητα ισχύος, για την πρόληψη της θέρμανσης των ιστών επί της ή κοντά στην 
επιφάνεια χου σώματος. 
Οι βασικοί περιορισμοί που περιέχονται στον πίνακα 1 έχoDv θεσπιστεί έτσι ώστε να 
λαμβάνονται Dπόψη αβεβαιότητες πoD DπάpχoDv όσον αφορά τις ατομικές και 
αντικειμενικές συνθήκες καθώς και τις διαφορές όσον αφορά την ηλικία και την 
κατάσταση της Dγείας TOD κοινού. 
25 
Πίνακας 1 : Βασικοί περιορισμοί για ηλεκχρικά, μαγνηχικά και ηλεκχρομαγνηχικά 
πεδία (0 Hz - 300 GHz). 
Εύρος Πυκνότη- Πυκνό- Μέσο SAR Τοπικό Τοπικό Πυκνό-
συχνότητας τα τητα για όλο το SAR SAR τητα 
μαγνητι- ρεύματος σώμα (κεφάλι και (άκρα) ισχύος, 
κής ροής (mA/m^) (W/kg) κορμός) (W/kg) S 
(rms) (W/kg) (W/m2) 
(mT) 
0 Hz 40 
>0-l Hz 
1-4 Hz 
4-1000 Hz 
1000 Hz-100 kHz -
100 kHz-10 MHz -
10 MHz-10 GHz 
10 - 300GHz ~ 
8 
8/ί 
2 
Γ/500 
Γ/500 
~ 
— ~ 
~ 
--
~ 
-
0.08 
0.08 
__ --
--
~ 
~ 
~ 
2 
2 
----
--
--
--
-
4 
4 
.. 10 
Παρατηρήσεις 
1. /είναι η συχνόχηχα σε Hz. 
2. Ο βασικός περιορισμός χης πυκνόχηχας ρεύμαχος σχοχεύει σχην προσχασία από χην 
επίδραση χης άμεσης έκθεσης OXODÇ ισχούς ZNS χης κεφαλής και XOD σώμαχος και 
περιέχει έναν παράγονχα ασφάλειας. 
3. Λόγω χης ηλεκχρικής ανομοιογένειας XOD σώμαχος, οι πυκνόχηχες ρεύμαχος πρέπει 
να εκφράζονχαι ως μέσος όρος ενός χμήμαχος χομής αγωγού με εμβαδόν 1 cm2 
κάθεχοϋ προς χη διεύθυνση XOD ρεύμαχος. 
4. Για συχνόχηχες έως 100 kHz, οι χιμές χης πυκνότητας χου ρεύματος KopDq^ç 
μπορούν να διαπιστωθούν πολλαπλασιάζοντας την τιμή rms με V2 (-1.414). Για 
παλμούς διάρκειας tp , η αντίστοιχη συχνότητα πoD θα πρέπει να εφαρμοστεί σχους 
βασικούς περιορισμούς υπολογίζεται με τον τύπο/= 1/(2/ρ). 
5. Για συχνότητες έως 100 kHz και για παλμικά μαγνητικά πεδία, η μέγιστη πυκνότητα 
ρεύματος πoD προκύπτει από χους παλμούς μπορεί να Dπoλoγιστεί από το χρόνο 
ανόρθωσης/καθόδοϋ και το μέγιστο ποσοστό αλλαγής της πυκνόχηχας χης 
μαγνηχικής ροής. Η πυκνότηχα XOD επαγωγικού ρεύμαχος μπορεί σχη ανέχεια να 
συγκριθεί με χον ανχίσχοιχο βασικό περιορισμό. 
6. Θα πρέπει να εξάγεχαι ο μέσος όρος όλων χων χιμών SAR ανά εξάλεπχες χρονικές 
πεpιόδoDς. 
26-
7. Το μέσο βάρος XOD χοπικού SAR ϋπολογίζεχαι σε 10g γειχονικών ισχών. Το μέγισχο 
SAR που προκύπχει καχ' aDxov χον χρόπο πρέπει να αποχελεί την τιμή που 
χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της έκθεσης. 
8. Για παλμούς διάρκειας tp η αντίστοιχη συχνότητα που πρέπει να εφαρμοστεί οχους 
βασικούς περιορισμούς πρέπει να Dπoλoγίζετaι ως / = 1/(2ίρ). Εκτός αΰχού, για 
παλμικές εκθέσεις, σχο εύρος συχνοχήχων 0.3 έως 10 GHz και για χοπικές εκθέσεις 
XOD χεριού, προκειμένου να περιορισχούν και να aπoφεDχθoύv επιδράσεις σχην ακοή 
πoD προκαλούνχαι από χη θερμοελασχική διασχολή, οττνισχάχαι η εφαρμογή ενός 
συμπληρωμαχικού βασικού περιορισμού: όχι η ειδική απορρόφηση (SA) δεν θα 
πρέπει να υπερβαίνει χα 2mJ kg"1 σε καχά μέσο όρο 10g ισχού. 
27-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΙ 
Επίπεδα αναφοράς 
Για λόγoDς σύγκρισης με χις χιμές χων μεγεθών πoD μεχρώνχαι προβλέπονται επίπεδα 
αναφοράς όσον αφορά την έκθεση. Ο σεβασμός όλων των προτεινόμενων επιπέδων 
αναφοράς θα εξασφαλίσει το σεβασμό των βασικών περιορισμών. 
Εάν οι μετρώμενες τιμές είναι μεγαλύτερες από τα επίπεδα αναφοράς, αυτό δεν σημαίνει 
αυτομάτως ότι υπάρχει υπέρβαση των βασικών περιορισμών. Στην περίπτωση αυτή 
πρέπει να εκτιμηθεί κατά πόσον τα επίπεδα έκθεσης είναι χαμηλότερα από τους 
βασικούς περιορισμούς. 
Τα επίπεδα αναφοράς για τον περιορισμό της έκθεσης προέρχονται από χους βασικούς 
περιορισμούς, Dπό συνθήκες μέγιστης σύζευξης του πεδίου με το εκτιθέμενο σε αυτό 
άτομο, παρέχοντας έτσι το μέγιστο βαθμό προστασίας. Στους πίνακες 2 και 3 παρέχεται 
μια σύνοψη των επιπέδων αναφοράς. Τα επίπεδα αναφοράς αποτελούν γενικά μέσες 
τιμές για όλο το σώμα του εκτιθέμενου ατόμου, με τη σημαντική όμως προϋπόθεση ότι 
δεν θα γίνεται υπέρβαση των βασικών περιορισμών τοπικής έκθεσης 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν η έκθεση επικεντρώνεται σε ένα σημείο, όπως π.χ. με τα 
κινητά τηλέφωνα και το ανθρώπινο κεφάλι, η χρήση των επυτέδων αναφοράς δεν 
ενδείκνυται. Στις περιπτώσεις αυτές, η συμμόρφωση με τους βασικούς περιορισμούς 
τοπικής έκθεσης πρέπει να γίνεται άμεσα. 
28 
Επίπεδα πεδίων 
Πίνακας 2: Επίπεδα αναφοράς για ηλεκχρικά, μαγνηχικά και ηλεκχρομαγνηχικά πεδία 
(0 Hz - 300 GHz, με σχαθερές χιμές rms). 
EDDO^ auxvoxrjxcK; 
0-1 Hz 
1-8 Hz 
8-25 Hz 
0.025 - 0.8 kHz 
0.8-3 kHz 
3-150 kHz 
0.15-1 MHz 
1-10 MHz 
10-400 MHz 
400 - 2000 MHz 
2 - 300 GHz 
SxjLiEicbaEiq: Evxaoxj 
7ie5ioD E 
(V/m) 
-
10,000 
10,000 
250/Γ 
250/Γ 
87 
87 
87/Γ472 
28 
1.375 ί4"2 
61 
1. /όπως ορίζεχαι σχη σχήλη 
2. Tia CDYV6XX|XJ ίο από 100 Evxaoxj 
7C£5iOD H 
(A/m) 
3.2 χ 104 
3.2x1ο4/!2 
4,000/£ 
4/ί 
5 
5 
0.73/ί 
0.73/ί 
0.073 
0.0037 Γ172 
0.16 neSio 
(nT) 
4x104 
4x104/!2 
5,000/ί 
5/ί 
6.25 
6.25 
0.92/ί 
0.92/ί 
0.092 
0.0046 ί472 
0.20 
χοϋ εύρο^ς συχνόχηχας. 
κΗζ έως 10 0 Ήζ, χα &α, 1 AvxiaxoiY/i 
7n)Kv6xr|Ta ia%uo<; 
E7rijie5oD Ku^axog 
Seq (W/m2) 
-
-
-
-
-
-
-
-
2 
f/200 
10 
E2, H2, Kai B2 7TOE7C 
4. εκφράζονται ως μέσος όρος για κάθε χρονική περίοδο διάρκειας 6 λεπχών. 
Για συχνόχηχες που DπεpβaίvoDv χα 10 GHz, χα &ς, Ε2, Η2, και Β2 πρέπει να 
εκφράζονται ως μέσος όρος για κάθε χρονική περίοδο διάρκειας όδ/^'^-λεπχών 
(/"σε GHz). 
Δεν Dπάpχει χιμή πεδίου Ε για σϋχνόχηχες <1 Hz, που είναι σχην 
πραγμαχικόχηχα σταχικά ηλεκτρικά πεδία. Για χους πεpισσότεpODς ανθρώπους, 
η ενοχλητική αίσθηση επιφανειακών ηλεκτρικών φορτίσεων δεν γίνεται 
αντιληπτή σε πεδία με ένταση μικρότερη από 25 kV/m. Εκκενώσεις σπινθήρων 
πoD προκαλούν δυσμενείς επιδράσεις πρέπει να αποφεύγονται. 
29 
Για χις χιμές KopDq^ç KJYDODV χα ακόλουθα επίπεδα αναφοράς για την ένταση πεδίου Ε 
(V/m), την ένταση πεδίου Η (A/m) και το πεδίο Β (μΤ): 
- Για συχνότητες έως 100 kHz, οι τιμές αναφοράς κορυφής πpoκύπτoDV από τον 
πολλαπλασιασμό των αντίστοιχων τιμών rrns με V2 (-1.414). Για παλμούς διάρκειας 
ίρ η αντίστοιχη συχνότητα πoD πρέπει να εφαρμοστεί Dπoλoγίζεται ως/= 1/(2/ρ). 
- Για συχνότητες από 100kHz έως 10MHz οι τιμές αναφοράς κορυφής προκύπτουν 
από τον πολλαπλασιασμό των αντίστοιχων τιμών rms με 
10α, όπoD α = (0.665 log(f7105)+0.176), ÎCE kHz. 
- Για συχνόχηχες από ΙΟΜΗζ έως 300GHz οι χιμές αναφοράς κορυφής πpoκύπxoDv 
από χον πολλαπλασιασμό χων αντίστοιχων χιμών rms με χο 32. 
Παρ? ό,χι DπάpχoDV λίγες μόνο πληροφορίες όσον αφορά χη σχέση ανάμεσα σχις 
βιολογικές επιδράσεις και χις χιμές κορυφής παλμικών πεδίων, προχείνεχαι όπως 
συχνόχηχες πoD DπερβaίvoDv χα 10 MHz, Seq ως μέσος όρος πάνω από χο εύρος XOD 
παλμού, δεν θα πρέπει να DπεpβaίvoDV καχά 1000 φορές χα επίπεδα αναφοράς ή οι 
εντάσεις χων πεδίων δεν θα πρέπει να DπεpβaίvoDv καχά 32 φορές χα επίπεδα αναφοράς 
για χην ένταση XOD πεδίου. Για συχνόχηχες από 0.3GHz έως και πολλά GHz καθώς και 
για χοπική έκθεση χης κεφαλής, με σχόχο χον περιορισμό ή χην αποφυγή επιδράσεων 
σχην ακοή λόγω χης θερμοελασχικής διασχολής, πρέπει να περιορισχεί η ειδική 
απορρόφηση χων παλμών. Σε aDxo χο εύρος συχνοχήχων, η οριακή χιμή SA 4-16 mJ kg" 
1 για χην παραγωγή αυχής χης επίδρασης ανχισχοιχεί, για παλμούς 30-ps, στις χιμές 
κορυφής SAR 130-520 Wkg*1 σχον εγκέφαλο. Από 100kHz έως ΙΟΜΗζ, οι χιμές 
κορυφής για χην ένταση πεδίων Dπoλoγίζovxaι με χην παρεμβολή 1.5-fold peak σε 
100kHz σε 32-fold peak σε 10MHz. 
Ρεύμα επαφής και περιφερειακό ρεύμα 
Για συχνόχηχες έως ΙΙΟΜΗζ και πpoκειμέvoD να απoφεDχθoύv KÎVÔDVOI πoD 
προέρχονχαι από ρεύμαχα επαφής, συνισχώνχαι πρόσθεχα επίπεδα αναφοράς. Τα 
επίπεδα αναφοράς για χο ρεύμα επαφής περιέχονται σχον πίνακα 3. Τα επίπεδα 
αναφοράς για χο ρεύμα επαφής καθορίσχηκαν λαμβάνονχας Dπόψη όχι οι οριακές χιμές 
για χο ρεύμα επαφής, οι οποίες δημιουργούν βιολογικές αντιδράσεις σε γυναίκες και 
παίδια, ανέρχονται ανχίσχοιχα πεpίπoD σχα δύο χρίχα και σχο ήμισυ χων χιμών για χους 
άνδρες. 
Πίνακας 3 : Επίπεδα αναφοράς για ρεύμαχα επαφής από επαγωγικά σώμαχα 
(ίσε kHz) 
Εύρος συχνόχηχας Μέγισχο ρεύμα 
επαφής (mA) 
0 Hz -2.5 kHz Ôl 
2.5 kHz-100 kHz 0.2 f 
100 kHz-110 MHz 20 
30 
Για χο εύρος συχνοχήχων ΙΟΜΗζ έως ΙΙΟΜΗζ συνισχάχαι ένα επίπεδο αναφοράς 45 
mA, για ρεύμα που διαπερνά κάθε άκρο. Σκοπός αυχού είναι ο περιορισμός χου χοπικού 
S AR για κάθε χρονική περίοδο 6 λεπχών. 
31 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV 
Έκθεση σε πηγές με πολλαπλές συχνότητες 
Σε περιπτώσεις ταυτόχρονης έκθεσης σε πεδία διαφορετικών συχνοτήτων, θα πρέπει να 
εξεταστεί η πιθανότητα σώρευσης των επιδράσεων χους. Οι Dπoλoγισμoί για τη 
σώρευση αυτή πρέπει να γίνουν χωριστά για κάθε επίδραση. Έτσι, θα πρέπει να γίνουν 
χωριστές αξιολογήσεις για τις θερμικές και ηλεκτρικές επιδράσεις στο σώμα. 
Βασικοί περιορισμοί 
Στην περίπτωση ταυτόχρονης έκθεσης σε επίπεδα διαφορετικών συχνοτήτων, πρέπει να 
πληρούνται τα ακόλουθα κριτήρια, όσον αφορά τους βασικούς περιορισμούς. 
Για ηλεκτρικό ερεθισμό, για συχνότητες από ΙΗζ έως ΙΟΜΗζ, οι πυκνότητες του 
ρεύματος εξ επαγωγής πρέπει να προστίθενται σύμφωνα με τον τύπο: 
ΙΟΜΗζ τ 
ΐ=1Ηζ J L,i 
Για θερμικές επιδράσεις, για συχνότητες 100kHz, πρέπει να προστεθούν τα ποσοστά της 
ειδικής απορρόφησης ενέργειας και οι πυκνότητες ισχύος, σύμφωνα με τον τύπο: 
10GHz 0 Α n 300GHz 0 
i=100kHz SARL ι 10GHz SL 
όπου 
Ji είναι η πυκνότητα ρεύματος σε συχνότητα ί· 
JL, i είναι ο βασικός περιορισμός για την πυκνότητα ρεύματος σε συχνότητα ΐ, όπως 
αναφέρεται στον πίνακα 1 · 
SARi είναι το SAR που προκύπτει από την έκθεση σε συχνότητα ί· 
SARL είναι ο βασικός περιορισμός για το S AR που αναφέρεται στον πίνακα 1 · 
S; είναι η πυκνότητα ισχύος σε συχνότητα ν 
SL είναι ο βασικός περιορισμός για την πυκνότητα ισχύος που δίνεται στον πίνακα 1. 
Επίπεδα αναφοράς 
Για την εφαρμογή των βασικών περιορισμών, πρέπει να εφαρμοστούν τα ακόλουθα 
κριτήρια, όσον αφορά τα επίπεδα αναφοράς για τις εντάσεις των πεδίων. 
Για τις πυκνότητες ρεύματος εξ επαγωγής και τις ηλεκτρικές επιδράσεις, σε συχνότητες 
έως ΙΟΜΗζ, στα επίπεδα των πεδίων πρέπει να εφαρμόζονται οι ακόλουθες δύο 
προδιαγραφές: 
32 
1MHz r 10MHz j-, 
i=lHz &L,i i>lMHz u 
και 
150kHz TT 10MHz TT 
j=lHz Hh j j>l50kHz b 
οποϋ 
Ε; είναι η ισχύς XOD ηλεκχρικού πεδίου σε συχνότητα ν 
EL, i είναι χο επίπεδο αναφοράς για χην ισχύ XOD ηλεκχρικού πεδύ^ πoD αναφέρεχαι 
σχον πίνακα 2· 
Hj είναι η ισχύς XOD μαγνηχικού πεδίου σε συχνότητα]· 
HL, J είναι χο επίπεδο αναφοράς για χην ισχύ XOD μαγνηχικού πεδίου πoD αναφέρεχαι 
σχον πίνακα 2· 
a είναι 87 V/m και b είναι 5 A/m ( 6.25 μΤ). 
Σε σύγκριση με χις καxεDθDVxήpιες γραμμές της ICNIRP26 πoD αφορούν τόσο την 
επαγγελματική έκθεση όσο και την έκθεση χου κοινού, οι περιορισμοί στις αθροίσεις 
αντιστοιχούν σε συνθήκες έκθεσης μεμονωμένων ατόμων. 
Η χρήση σταθερών τιμών (a και b) πάνω από ΙΜΗζ για ηλεκτρικά πεδία και πάνω από 
150kHz για μαγνητικά πεδία οφείλεται στο γεγονός ότι το άθροισμα βασίζεται σε 
πυκνότητες επαγωγικού ρεύματος και δεν θα πρέπει να συγχέεται με τις συνθήκες 
θερμικής επίδρασης. Οι συνθήκες αυτές αποτελούν τη βάση για τα EL, i και HL, j πάνω 
από 1MHz και 150 kHz αντίστοιχα, όπως αναφέρεται στον πίνακα 2. 
Για συνθήκες θερμικής επίδρασης, σε συχνότητες 100kHz, για τα επίπεδα πεδίων πρέπει 
να ισχύουν οι ακόλουθες δύο προδιαγραφές: 
ΙΜΗζ j-, 300GHz Γ 
Σ (-)2+ Σ (—f±i 
i=100kHz C i>lMHz EL,Î 
και 
26 Διεθνής επιτροπή για τη μη ιονίζουσα ακτινοβολία. Κατευθυντήριες γραμμές για τον περιορισμό 
της έκθεσης σε χρονικά μεταβαλλόμενα ηλεκτρικά, μαγνητικά και ηλεκτρομαγνητικά πεδία 
(έως 300 GHz). Health Phys.· υπό έκδοση 
33 
150kHz TT 300GHz TJ 
Σ r^/+ Σ (-^-fii 
j=100kHz U j 150kHz Hl.j 
oπoD 
Ei είναι η ισχύς χου ηλεκχρικού πεδίου σε συχνόχηχα ν 
EL, i είναι χο επίπεδο αναφοράς για χο ηλεκχρικό πεδίο όπως αναφέρεχαι στον πίνακα 2· 
Hj είναι η ισχύς χου μαγνηχικού πεδίου σε συχνότητα]· 
HL, j είναι χο επίπεδο αναφοράς χου μαγνηχικού πεδίου όπως αναφέρεχαι στον πίνακα 2· 
c είναι 87/f4/2 V/m και d είναι 0.73/f A/m. 
Και εδώ, σε σύγκριση με χις καχευθυνχήριες γραμμές χης ICNIRP, έχουν γίνει 
ορισμένες προσαρμογές λαμβάνοντας υπόψη μόνο χην έκθεση χου κοινού. 
Για χο ρεύμα άκρων και για χο ρεύμα επαφής ανχίσχοιχα, θα πρέπει να ισχύουν οι 
ακόλουθες προδιαγραφές: 
ΙΙΟΜΗζ ( τ λ ΟΜΗζ Ι Τ λ ΜΟΚίΗζ τ Σ τΗ-] Σ τ^ι 
\0\ίΗζ{* L.k J «=l//r U'.n k=\0\iHz 
οπου 
Ik είναι ο παράγοντας ρεύμαχος άκρων σε συχνόχηχα k· 
Iuk είναι χο επίπεδο αναφοράς για χο ρεύμα άκρων, 45 ιχιΑ· 
Ιη είναι ο παράγοντας χου ρεύμαχος επαφής σε συχνόχηχα η· 
Ic,n είναι χο επίπεδο αναφοράς για χο ρεύμα επαφής σε συχνόχηχα n (βλ. πίνακα 3). 
Ο παραπάνω τύπος άθροισης προϋποθέτει τις χειρότερες συνθήκες φάσης μεταξύ των 
πεδίων από πολλαπλές πηγές. Επομένως, σε συνήθεις καταστάσεις έκθεσης μπορεί στην 
πραγματικότητα τα επίπεδα να είναι πιο περιορισμένα από αυτά που έχουν 
χρησιμοποιηθεί στον παραπάνω τύπο για τα επίπεδα αναφοράς. 
34 
ISSN 0254-1483 
COM(98) 268 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 15 12 14 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-298-GR-C 
ISBN 92-78-35920-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
ιζ