ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 92/51/ΕΟΚ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 18 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 92/51/ΕΟΚ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

II. ΠΕΡΙΛΗΨΗ

III. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

IV. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Α. Πρόοδος όσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας

Β. Εφαρμογή

1. Εισαγωγή

2. Περίοδος αναφοράς 1995-96

3. Συμπέρασμα

4. Περίοδος αναφοράς 1997-98

5. Συμπέρασμα

Γ. Στατιστικές

V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΑΡΘΡΑ

VI. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

A. Δημόσιοι υπάλληλοι

Β. Εκπαιδευτικοί

Γ. Κοινωνικά επαγγέλματα

Δ. Επαγγέλματα του τομέα της υγείας

1. Γενικές εκτιμήσεις

2. Περιορισμοί στην αναγνώριση των διπλωμάτων

α) Δραστηριότητες που επιφυλάσσονται σε ορισμένα επαγγέλματα

β) Επαγγέλματα τα οποία μπορεί να φαίνονται όμοια σε δύο κράτη μέλη, αλλά έχουν διαφορετικά πεδία δραστηριότητας

γ) Επαγγέλματα με διάφορα επίπεδα

δ) Περιορισμοί που οφείλονται στην ύπαρξη άλλων οδηγιών (περίπτωση ειδικευμένων νοσοκόμων)

3. Προβλήματα που ανέκυψαν

α) Μη μεταφορά της οδηγίας

β) Πλημμελής εφαρμογή

4. Συμπεράσματα

α) Αλληλεξάρτηση μεταξύ των κρατών μελών

β) Η ιδιαιτερότητα των επαγγελματιών του τομέα της υγειονομικής περίθαλψης

Ε. Επαγγέλματα του τομέα των μεταφορών

ΣΤ. Τουριστικά επαγγέλματα

1. Τουριστικοί συνοδοί

2. Ξεναγοί

α) Εισαγωγή

β) Nομολογία για τους ξεναγούς

γ) Εγκατάσταση και υπηρεσίες

3) Οριοθέτηση των πεδίων δραστηριότητας των δύο επαγγελμάτων: τουριστικών συνοδών και ξεναγών

4. Συμπεράσματα

Ζ. Αθλητικά επαγγέλματα

1. Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και ελευθερία εγκατάστασης

2. Παροχή υπηρεσιών

VII. Η ΟΜΑΔΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ

Α. Συνεδριάσεις και εκθέσεις

Β. Κώδικας δεοντολογίας που εγκρίθηκε από την ομάδα συντονιστών του γενικού συστήματος αναγνώρισης διπλωμάτων

Γ. Διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών

VIII.ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

IX. ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Χ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Ι. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ

Α. Βέλγιο

Β. Δανία

1) Περίπλοκες ρυθμίσεις

2) Το γενικό σύστημα

3) Ειδικές παρατηρήσεις

α) Γαλλία: αθλητικοί εκπαιδευτές

β) Αυστρία: εκπαιδευτές σκι και οδηγοί ορειβασίας

γ) Αθλητικά επαγγέλματα

Γ. Κάτω Χώρες

Δ. Αυστρία

Ε. Πορτογαλία

ΣΤ.Ηνωμένο Βασίλειο

Ζ. Φινλανδία

Η. Λιχτενστάιν

Θ. Γερμανία

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η οδηγία 92/51 [1] εκδόθηκε με σκοπό την επέκταση του γενικού συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων ανώτατης εκπαίδευσης ελάχιστης διάρκειας τριών ετών, που καθιερώθηκε με την οδηγία 89/48, στις μορφές εκπαίδευσης άλλων επιπέδων.

[1] L 209 της 24ης Ιουλίου 1992 σ. 25.

2. Οι βασικές αρχές είναι οι ίδιες [2]: ο επαγγελματίας που διαθέτει πλήρη εκπαίδευση για την άσκηση ενός επαγγέλματος σε ένα κράτος μέλος τεκμαίρεται ότι έχει τα απαραίτητα προσόντα για την άσκηση του ίδιου επαγγέλματος σε άλλο κράτος μέλος. Όπως στην οδηγία 89/48, η απουσία συντονισμού της εκπαίδευσης [3] συνεπάγεται τη δυνατότητα αίτησης μέτρων αντιστάθμισης, με διαδικαστικές εγγυήσεις, σε περίπτωση ουσιαστικών διαφορών στην εκπαίδευση. Εν τούτοις, η μεγαλύτερη ποικιλία των καλυπτόμενων ειδών εκπαίδευσης καθιστά την οδηγία πιο πολύπλοκη: π.χ., υφίστανται τρία κύρια επίπεδα προσόντων, με δυνατότητες «περάσματος» από το ένα σύστημα στο άλλο, ενώ χρειάστηκε να ληφθούν υπόψη και μορφές εκπαίδευσης άτυπες σε σχέση με το αρχικό σύστημα.

[2] Το συμπληρωματικό γενικό σύστημα πρέπει να «βασίζεται στις ίδιες αρχές» και να περιλαμβάνει, «τηρουμένων των αναλογιών, τους ίδιους κανόνες με το αρχικό γενικό σύστημα» (αιτιολογική σκέψη 5 της οδηγίας).

[3] «όσον αφορά τα επαγγέλματα για την άσκηση των οποίων η Κοινότητα δεν έχει ορίσει το ελάχιστο επίπεδο των αναγκαίων προσόντων, τα κράτη μέλη διατηρούν την ευχέρεια να καθορίζουν το επίπεδο αυτό, ώστε να εξασφαλίζουν την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στο έδαφός τους» (αιτιολογική σκέψη 2).

3. Στο άρθρο 18 της οδηγίας προβλέπεται η υποβολή μιας έκθεσης σχετικά με την εφαρμογή της πέντε έτη μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της [4].

[4] 18 Ιουνίου 1994.

4. Η παρούσα έκθεση σκιαγραφεί τη διαδικασία κατάρτισης της οδηγίας και, στη συνέχεια, παρουσιάζει τα της μεταφοράς της στα κράτη μέλη και τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν την εφαρμογή της. Κατόπιν, σχολιάζονται τα διάφορα άρθρα της οδηγίας και, εν συνεχεία, εξετάζεται η εμπειρία που πρέκυψε από την εφαρμογή της στις κύριες ομάδες των συγκεκριμένων επαγγελμάτων. Παρουσιάζονται συνοπτικά οι εργασίες της ομάδας συντονιστών η οποία επιφορτίσθηκε με την εφαρμογή της οδηγίας. Ακολούθως, αναπτύσσονται δύο σημαντικά θέματα, το θέμα των γλωσσικών απαιτήσεων και το θέμα της παροχής υπηρεσιών. Τα συμπεράσματα προσπαθούν να καθορίσουν επίσης και ορισμένους προσανατολισμούς για το μέλλον.

II. ΠΕΡΙΛΗΨΗ

5. Η έκδοση της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ εγκαινίασε την έναρξη μιας νέας σημαντικής φάσης στη λειτουργία του γενικού συστήματος. Η οδηγία επεξέτεινε την εφαρμογή του γενικού συστήματος σε έναν ευρύ νέο τομέα, που καλύπτει μια πληθώρα πολύ διαφορετικών επαγγελμάτων. Το φάσμα των επαγγελμάτων που καλύπτονται, οι διαφορές στη σχετική εκπαίδευση και κατάρτιση την οποία προϋποθέτουν αυτά τα επαγγέλματα στα κράτη μέλη και το σύστημα «διασύνδεσης» μεταξύ αυτής της οδηγίας και της πρώτης οδηγίας του γενικού συστήματος αποτέλεσαν σημαντικές νέες προκλήσεις για την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων από τα κράτη μέλη.

6. Σε πολλά κράτη μέλη σημειώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις στην εφαρμογή της οδηγίας. Ορισμένες από αυτές τις καθυστερήσεις ήταν τόσο εκτεταμένες και τόσο παρατεταμένες, ώστε να στερηθεί η οδηγία κάθε πραγματικού αποτελέσματος για όλο το φάσμα των επαγγελμάτων που καλύπτονται για ένα ολόκληρο κράτος μέλος επί πολλά έτη. Άλλες ήταν πιο σποραδικές και ειδικές και οφείλονταν συχνά στο γεγονός ότι τα κράτη μέλη ακολουθούσαν μάλλον μια διαδικασία εφαρμογής κατά επάγγελμα· όμως, λαμβανόμενες υπόψη συλλογικά, οδήγησαν σε σημαντικές και εκτεταμένες καθυστερήσεις στην εφαρμογή. Πάντως, τα περισσότερα από αυτά τα προβλήματα έχουν πλέον επιλυθεί και η προοπτική για μια πληρέστερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή της οδηγίας φαίνεται θετικότερη.

7. Αρχίζουν να διατίθενται στατιστικές που δείχνουν το βαθμό διακίνησης που λαμβάνει χώρα και σε ποια επαγγέλματα συγκεντρώνεται περισσότερο η διακίνηση αυτή, όπως στα επαγγέλματα του τομέα των θαλάσσιων μεταφορών και στα επαγγέλματα του τομέα της υγείας. Γενικότερα, τα επαγγέλματα του εκπαιδευτικού και του μηχανικού είναι εκείνα τα οποία παρουσιάζουν το μεγαλύτερο βαθμό διακίνησης στα πλαίσια του γενικού συστήματος συνολικά. Ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς τα εμπρός θα πραγματοποιηθεί όταν τεθεί σε εφαρμογή η τρίτη οδηγία για το γενικό σύστημα - οδηγία 99/42/ΕΟΚ [5] - το 2001.

[5] Οδηγία 99/42/ΕΟΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση συστήματος αναγνώρισης των προσόντων σχετικά με τις επαγγελματικές δραστηριότητες που καλύπτονται από τις οδηγίες ελευθέρωσης καθώς και μεταβατικών μέτρων, και για τη συμπλήρωση του γενικού συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων. ΕΕ αριθ. L 201, 31.07.1999.

8. Η εμπειρία από την εφαρμογή της οδηγίας βοήθησε στην αποσαφήνιση ορισμένων σημαντικών σημείων. Για παράδειγμα, παραμένει το νομοθετικό κενό, που καλύπτουν οι κανόνες της Συνθήκης, όπως ερμηνεύονται από το Δικαστήριο, για εκείνες τις περιπτώσεις οι οποίες δεν καλύπτονται ούτε από τομεακή οδηγία ούτε από το γενικό σύστημα, όπως το επάγγελμα των ειδικευμένων νοσοκόμων που ζητούν αναγνώριση σε κράτος μέλος το οποίο γνωρίζει μόνο την ειδικότητα του νοσοκόμου γενικής φροντίδας. Εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένες δυσκολίες ως προς την αναγνώριση τίτλων με βάση τις διατάξεις της οδηγίας που προβλέπουν τη «διασύνδεση» με την οδηγία 89/48, διατάξεις οι οποίες απαιτούν από τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν το επίπεδο προσόντων της οδηγίας 89/48 να αναγνωρίζουν τα επίπεδα προσόντων άλλων κρατών μελών που έχουν αποκτηθεί σύμφωνα με την οδηγία 92/51. Αναμένονται επίσης σύντομα από το Δικαστήριο περαιτέρω διευκρινίσεις όσον αφορά τις γλωσσικές απαιτήσεις, ενώ έχουν γίνει περαιτέρω εργασίες από την Επιτροπή σχετικά με τα ιατρικά πιστοποιητικά.

9. Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες διαφωνίες όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 14, που προβλέπει εξαιρέσεις (παρεκκλίσεις) από την αρχή σύμφωνα με την οποία ο διακινούμενος έχει την επιλογή του μέτρου αντιστάθμισης που πρέπει να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις ύπαρξης ουσιαστικών διαφορών μεταξύ των προσόντων του και των προσόντων που απαιτούνται στο κράτος μέλος στο οποίο αυτός επιθυμεί να μετακινηθεί. Μέχρι σήμερα, οι αιτήσεις που έχουν υποβληθεί σχετικά με το θέμα αυτό είναι λίγες και, στις περισσότερες περιπτώσεις, χορηγήθηκαν προσωρινές μόνον εξαιρέσεις. Η πλέον αμφισβητούμενη περίπτωση αφορά την αναγνώριση των προσόντων εκπαιδευτή του σκι· κατά τους επόμενους μήνες θα δοθεί περισσότερη προσοχή σ' αυτό το θέμα. Κατά τους τελευταίους μήνες, εγκρίθηκαν μόνιμες εξαιρέσεις κατόπιν αιτήματος της Γαλλίας για τους οδηγούς ορειβασίας και τους εκπαιδευτές σπηλαιολογίας. Προσωρινές εξαιρέσεις, με ισχύ έως τις 31 Ιουλίου 2000, έχουν χορηγηθεί στην Αυστρία και στη Γαλλία για διάφορα επαγγέλματα σχετικά με την εκμάθηση του σκι, καθώς και σχετικά με την κατάδυση και τον αλεξιπτωτισμό. Το πρόβλημα της αναγνώρισης των εκπαιδευτών σκι εξετάζεται περαιτέρω σε μια σειρά συνεδριάσεων ad hoc, σκοπός των οποίων είναι να διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών, την αποσαφήνιση των σχετικών απόψεων και την επίτευξη ευρείας συμφωνίας για τους όρους της ελεύθερης διακίνησης. Σύμφωνα με την μέχρι τώρα εμπειρία, ενδέχεται να απαιτηθεί περισσότερος χρόνος για την εξασφάλιση της πλήρους εξέτασης μελλοντικών αιτημάτων για εξαιρέσεις και για τη διαβούλευση σχετικά μ' αυτά.

10. Επιπλέον, η διαδικασία για την ενημέρωση της οδηγίας επικρίθηκε ως υπερβολικά χρονοβόρος και απαιτούσα εντατική εργασία και, παρά την προφανή δυσκολία του θέματος, επιβάλλεται να μελετηθούν λύσεις με στόχο την απλούστευση της διαδικασίας.

11. Η εφαρμογή της οδηγίας 92/51 είχε επίσης κάποιο αντίκτυπο στην τουριστική βιομηχανία προξενώντας πολλές συζητήσεις, αλλά και ορισμένες δικαστικές προσφυγές σχετικά με τις τοπικές απαιτήσεις προσόντων και εγγραφής σε μητρώα τόσο για ξεναγούς όσο και για οργανωτές ταξιδιών. Ως αποτέλεσμα των εξελίξεων σ' αυτόν τον τομέα και σε άλλους σχετικούς τομείς, καθώς και συνεπεία της νέας πρότασης οδηγίας σχετικά με το ηλεκτρονικό εμπόριο, έγιναν περαιτέρω εκτιμήσεις σχετικά με την ανάγκη για μεγαλύτερη νομική σαφήνεια, ασφάλεια δικαίου και κανόνες που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της σύγχρονης αγοράς όσον αφορά τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, σε αντίθεση με τη δραστηριοποίηση σε τοπικό μόνον επίπεδο.

12. Η εφαρμογή των οδηγιών του γενικού συστήματος οδήγησε επίσης και στην εξέταση ορισμένων ιδιαίτερων θεμάτων, όπως ο ρόλος του κοινοτικού δικαίου σε σχέση με την πρόσληψη σε δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των θέσεων για την άσκηση ειδικών καθηκόντων σε δημόσια υπηρεσία, τις προσλήψεις γενικού χαρακτήρα βάσει ενός ορισμένου επιπέδου προσόντων και τη διεξαγωγή διαγωνισμών.

13. Η εργασία της ομάδας συντονιστών επεκτάθηκε ώστε να περιλάβει και την οδηγία 92/51, ενώ οι πολύτιμες εργασίες αυτής της ομάδας συνεχίστηκαν και απέκτησαν μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα με την έκδοση του κώδικα δεοντολογίας που εγκρίθηκε από την ομάδα συντονιστών του γενικού συστήματος αναγνώρισης διπλωμάτων σχετικά με τη διοικητική πρακτική που πρέπει να ακολουθείται για την εφαρμογή του γενικού συστήματος. Στο ευρύτερο πλαίσιο των πρόσφατων εργασιών της Επιτροπής σχετικά με το θέμα της αμοιβαίας αναγνώρισης γενικά, η ομάδα μελετά σήμερα την πιθανότητα εντατικοποίησης του ρόλου των συντονιστών στη διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών και απόψεων, με σκοπό να υποβοηθηθεί η λήψη αποφάσεων όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση.

III. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

14. Η πρώτη οδηγία σχετικά με το γενικό σύστημα (89/48) κάλυπτε μόνο την εκπαίδευση διαρκείας τουλάχιστον τριών ετών σε πανεπιστήμιο ή σε άλλο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Κατέστη, επομένως, σαφές ότι το γενικό σύστημα έπρεπε να συμπληρωθεί με μια οδηγία που να καλύπτει την εκπαίδευση μικρότερης διαρκείας ή διαφορετικού επιπέδου.

15. Η αρχική πρόταση της Επιτροπής, που υποβλήθηκε στις 8 Αυγούστου 1989, κάλυπτε λοιπόν δύο επίπεδα εκπαίδευσης:

· δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή επαγγελματική πείρα (πιστοποιητικό), και

· σύντομη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση (δίπλωμα).

16. Η πρόταση αυτή προέβλεπε την αναγνώριση τίτλων στο εσωτερικό κάθε επιπέδου, μεταξύ των επιπέδων 2 και 3 (δηλαδή διπλώματος κατά την οδηγία 89/48 κατόπιν σπουδών τουλάχιστον τριών ετών και διπλώματος κατόπιν σύντομης μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης) και μεταξύ των επιπέδων 1 και 2 (δηλαδή πιστοποιητικού και διπλώματος «σύντομης μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης»).

17. Η αναγνώριση της πείρας προβλεπόταν επίσης στα πλαίσια του επιπέδου 1 (πιστοποιητικό).

18. Η τροποποιημένη πρόταση, που υποβλήθηκε στις 8 Αυγούστου 1990, υιοθέτησε κατ' ουσίαν τις τροπολογίες που ψήφισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 17 Μαΐου 1990. Οι κύριες τροποποιήσεις ήταν οι ακόλουθες: το δίπλωμα επεκτάθηκε σε εκπαίδευση με πραγματικό επίπεδο συγκρίσιμο με εκείνο της αντίστοιχης σύντομης ανώτατης εκπαίδευσης, έστω και αν δεν θεωρείται ως ανώτατη εκπαίδευση στο κράτος μέλος καταγωγής. Για το πιστοποιητικό, διευκρινίσθηκε ότι η εκπαίδευση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί εναλλακτικά σε επαγγελματική σχολή και σε επιχείρηση. Εξάλλου, για τα διπλώματα, καθορίσθηκε μια οροφή για τις ισοτιμίες μεταξύ των επιπέδων 2 και 3, όταν η διάρκεια της εκπαίδευσης υπερβαίνει τα 4 έτη στο κράτος μέλος υποδοχής, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι στρεβλώσεις στην εφαρμογή του συστήματος. Εισήχθη επίσης η επιλογή μεταξύ δοκιμασίας και άσκησης εντός του επιπέδου του πιστοποιητικού.

19. Εμφανίσθηκαν δύο νέες έννοιες στο Συμβούλιο: η βεβαίωση επάρκειας, που καλύπτει πολύ σύντομη εκπαίδευση για την οποία οι μηχανισμοί αναγνώρισης και αντιστάθμισης που προβλέπονται για τα διπλώματα και τα πιστοποιητικά θα ήταν υπερβολικά επαχθείς, και η νομοθετικά κατοχυρωμένη εκπαίδευση η οποία, προβλέποντας απαλλαγή από την προϋπόθεση της επαγγελματικής πείρας δύο ετών που θα εζητείτο στην περίπτωση που το επάγγελμα δεν κατοχυρώνεται νομοθετικά, αποκαθιστά καλύτερη ισορροπία μεταξύ των κρατών μελών που κατοχυρώνουν νομοθετικά τα επαγγέλματα και εκείνων που περιορίζονται στις περισσότερες περιπτώσεις να κατοχυρώνουν την εκπαίδευση [6].

[6] Σύμφωνα με τις εξηγήσεις που παρέσχε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της της 5ης Μαρτίου 1992 στο Κοινοβούλιο σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου.

20. Καθόσον η κοινή θέση του Συμβουλίου αντικατοπτρίζει τη γνώμη του Κοινοβουλίου, αυτό (το Κοινοβούλιο) αποφάσισε [7] να μην παρουσιάσει καμία τροπολογία σε δεύτερη ανάγνωση. Η οδηγία επομένως εγκρίθηκε στις 18.6.92.

[7] Έγγραφο PE 200.275.

IV. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Α. Πρόοδος όσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας

21. Η οδηγία, η οποία έπρεπε να ενσωματωθεί στα εθνικά δίκαια των κρατών μελών έως τις 18 Ιουνίου 1994, έχει πλέον μεταφερθεί σε όλα τα κράτη μέλη [8]. Σε ορισμένα μεταφέρθηκε με καθυστέρηση σε σχέση με την προθεσμία των δύο ετών που καθορίσθηκε με το άρθρο 16, πράγμα το οποίο μειώνει την εμπειρία της εφαρμογής της. Η καθυστέρηση αυτή ανήλθε περίπου σε ένα έτος για την Ισπανία, δύο έτη για την Ιρλανδία, δύο και ήμισυ έτη για την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, τρία έτη για το Βέλγιο και τέσσερα έτη για την Ελλάδα. Ως εκ τούτου, κινήθηκαν διαδικασίες παράβασης εκ μέρους της Επιτροπής.

[8] Με την επιφύλαξη της τυχόν χωριστής μεταφοράς για κάθε επί μέρους επάγγελμα.

Β. Εφαρμογή

1. Εισαγωγή

22. Σύμφωνα με το άρθρο 18 της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διαβιβάζουν στην Επιτροπή στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των διπλωμάτων ΕΕ που αναγνωρίστηκαν κατά τη διάρκεια διετούς περιόδου αναφοράς, μαζί με γραπτή έκθεση που θα επισημαίνει τα κυριότερα ζητήματα και προβλήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή της οδηγίας. Η ανάλυση που ακολουθεί αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ κατά την περίοδο 1995 έως και 1998· δεν πραγματοποιήθηκε νωρίτερα λόγω της πολύ μικρής ποσότητας πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες την εποχή εκείνη. Η εν λόγω ανάλυση περιλαμβάνει επίσης στοιχεία και από τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) [9], λόγω των τροποποιήσεων που έγιναν στη συμφωνία ΕΟΧ, με τις οποίες ενσωματώθηκαν στη συμφωνία οι οδηγίες του τομέα αυτού.

[9] Η Ισλανδία δεν αναγνώρισε κανένα δίπλωμα βάσει της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ.

2. Περίοδος αναφοράς 1995-96

23. Οι πληροφορίες που περιέχονται σ' αυτό το τμήμα της έκθεσης προέρχονται, ως επί το πλείστον, από τα κράτη μέλη της βόρειας Ευρώπης (Δανία, Γερμανία, Αυστρία, Κάτω Χώρες, Σουηδία, Φινλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο), αλλά επίσης και από την Ιταλία. Από τις χώρες ΕΟΧ, μόνο το Λιχτενστάιν διαβίβασε στατιστικές.

24. Τα κράτη μέλη της νότιας Ευρώπης δεν έδωσαν καμιά πληροφορία στην Επιτροπή για διαφόρους λόγους [πρόσφατη ή εν εξελίξει μεταφορά στο εθνικό δίκαιο (Πορτογαλία, Ισπανία, Ελλάδα)· μεγέθη διακίνησης πολύ χαμηλά (Γαλλία)· μη διαθέσιμες πληροφορίες (Ιρλανδία, Λουξεμβούργο)· απουσία αιτήσεων (Βέλγιο)]. Παρακάτω παρατίθεται ένας γενικός πίνακας των διαθέσιμων δεδομένων, από τα οποία επιβεβαιώνεται το γεγονός ότι η ελεύθερη διακίνηση διενεργείται κυρίως μεταξύ των κρατών μελών του Βορρά, καθώς επίσης μεταξύ των κρατών αυτών και της Ιταλίας.

25.

Κύρια επαγγέλματα τα οποία αφορά η ελεύθερη διακίνηση σύμφωνα με την οδηγία

Φυσικοθεραπευτές (διακίνηση προς τη Γερμανία).

Nαυτικά επαγγέλματα (διακίνηση προς τη Δανία, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία).

Ειδικευμένοι νοσοκόμοι (διακίνηση προς την Αυστρία και τη Γερμανία).

Παιδοκόμοι (διακίνηση προς την Αυστρία).

Μασέρ (διακίνηση προς την Ιταλία).

Τεχνικοί ακτινολογικού εργαστηρίου (διακίνηση προς την Ιταλία).

26.

Κύρια κράτη που αναγνωρίζουν διπλώματα // Κράτος χορήγησης του διπλώματος

Γερμανία 767 // Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο

Αυστρία 164 // Γερμανία

Ηνωμένο Βασίλειο 106 // Κάτω Χώρες

Δανία 76 // Σουηδία

Ιταλία 25 // Γερμανία

Σουηδία 21 // Δανία, Νορβηγία, Φινλανδία και Ισλανδία

Λιχτενστάιν 8 // Γερμανία

Κάτω Χώρες 7 // Βέλγιο

Φινλανδία 4 // Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για την εξαγωγή συμπερασμάτων

27. Η Γερμανία είναι, με μεγάλη διαφορά, η χώρα που «εισήγαγε» το μεγαλύτερο αριθμό διπλωμάτων (767)· τα διπλώματα αυτά προέρχονται κυρίως από τις Κάτω Χώρες (288 φυσικοθεραπευτές και 102 ναυτικοί) και το Ηνωμένο Βασίλειο (52 από τα 64 βρετανικά διπλώματα αφορούσαν ναυτικούς). Οι Κάτω Χώρες, αντίθετα, κλήθηκαν να αναγνωρίσουν ελάχιστα διπλώματα (7). Στην Αυστρία, αναγνωρίσθηκαν 164 αλλοδαπά διπλώματα, ήτοι σαφώς λιγότερα απ' ό,τι στη Γερμανία· οι περισσότεροι από αυτούς τους τίτλους, που χορηγήθηκαν στη Γερμανία, αφορούσαν τα επαγγέλματα του παιδοκόμου (Kindergδrtner/in) και του ειδικευμένου νοσοκόμου (Pflegenhelfer). Το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο κατέχει την τρίτη θέση, αναγνώρισε κυρίως ολλανδικά διπλώματα στον τομέα της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας. Η Δανία, όπου ο αριθμός των διπλωματούχων αλλοδαπών που επιθυμούν να αναγνωρισθούν τα διπλώματά τους υπερβαίνει τον αριθμό των δανών διπλωματούχων που επιθυμούν να εργασθούν σε άλλο κράτος μέλος, αναγνώρισε κυρίως σουηδικά διπλώματα που επίσης παρέχουν πρόσβαση σε ναυτικά επαγγέλματα: ναύτης (matros), μηχανικός (motormand) και ναύτης βοηθός (skibassistent), ενώ η Σουηδία αναγνώρισε διπλώματα (21) που χορηγήθηκαν στον ίδιο τομέα από άλλες σκανδιναβικές χώρες (κυρίως τη Δανία, ακολουθούμενη από τη Νορβηγία, τη Φινλανδία και την Ισλανδία).

28. Οι Κάτω Χώρες και η Φινλανδία κλήθηκαν να αναγνωρίσουν πολύ λιγότερα διπλώματα απ' ό,τι οι γείτονές τους, πράγμα το οποίο οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι χώρες αυτές κατοχυρώνουν νομοθετικά λιγότερες δραστηριότητες.

29.

Κύρια κράτη που εξάγουν διπλώματα // Προς

Κάτω Χώρες 574 // Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία

Γερμανία 171 // Αυστρία

Σουηδία 78 // Δανία

Ηνωμένο Βασίλειο 64 // Γερμανία

Αυστρία 55 // Γερμανία

Δανία 29 // Γερμανία

Φινλανδία 29 // Γερμανία

Ιταλία 20 // Γερμανία

Λιχτενστάιν 1 // Γερμανία

30. Οι Κάτω Χώρες είναι το κράτος που έχει εξαγάγει τα περισσότερα διπλώματα (574) βάσει της δεύτερης οδηγίας. Τα διπλώματα αυτά αναγνωρίσθηκαν κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία. Η Γερμανία είναι η χώρα η οποία έχει εισαγάγει το μεγαλύτερο αριθμό διπλωμάτων, ενώ κατέχει τη δεύτερη θέση όσον αφορά τον αριθμό εξαγομένων διπλωμάτων (171), στις περισσότερες περιπτώσεις στην Αυστρία. Τα περισσότερα σουηδικά διπλώματα εξήχθησαν προς τη Δανία και αφορούσαν τη θαλάσσια ναυσιπλοΐα. Τα βρετανικά διπλώματα που εξήχθησαν (64) εξήχθησαν κυρίως προς τη Γερμανία και αφορούν τον ίδιο τομέα. Τα αυστριακά διπλώματα που εξήχθησαν (55) είναι στη μεγάλη πλειονότητά τους διπλώματα φυσικοθεραπευτή, των οποίων οι κάτοχοι διακινούνται προς τη Γερμανία· οι κάτοχοι δανικών διπλωμάτων που εξήχθησαν (29) διακινήθηκαν κυρίως προς τη Γερμανία.

31. Αυτοί οι απόλυτοι αριθμοί πρέπει, εν τούτοις, να αξιολογηθούν σε συνάρτηση με την εθνική «δημογραφία» των αντίστοιχων επαγγελμάτων.

3. Συμπέρασμα

32. Ο τομέας της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας σημειώνει ροές διακίνησης διπλής κατεύθυνσης, δηλαδή από τις Κάτω Χώρες, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο προς τη Δανία, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία.

33. Οι παιδοκόμοι και οι ειδικευμένοι νοσοκόμοι τείνουν να διακινούνται προς μία μόνο κατεύθυνση, από τη Γερμανία προς την Αυστρία. Το ίδιο ισχύει για τους φυσικοθεραπευτές που εγκαταλείπουν κυρίως τις Κάτω Χώρες για να εγκατασταθούν στη Γερμανία. Μικρότεροι αριθμοί μασέρ και τεχνικών τεχνολογικού εργαστηρίου διακινήθηκαν προς την Ιταλία.

4. Περίοδος αναφοράς 1997-98

34. Κατέστη σαφές ότι, για την εν λόγω περίοδο, οι κύριοι τομείς στους οποίους σημειώθηκε ελεύθερη διακίνηση βάσει της οδηγίας αφορούν τα επαγγέλματα του τομέα της υγείας και τα επαγγέλματα του τομέα των θαλάσσιων μεταφορών (ναυτικοί). Η Νορβηγία (χώρα ΕΟΧ) δέχθηκε, με μεγάλη διαφορά, το μεγαλύτερο αριθμό διακινουμένων ΕΕ, κυρίως από χώρες της Βόρειας Ευρώπης (Σουηδία και ΗΒ), ενώ τα περισσότερα διπλώματα που αναγνωρίστηκαν αφορούσαν μηχανικούς του εμπορικού ναυτικού ή αξιωματικούς καταστρώματος. Σημειώνεται ότι η ελεύθερη διακίνηση είναι επίσης πολύ υψηλή μεταξύ των ειδικευμένων νοσοκόμων στην Αυστρία, την Ισπανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο και το ΗΒ.

35. Ελήφθησαν πλήρη στοιχεία από όλες τις χώρες της ΕΕ, περιλαμβανομένων των χωρών του ΕΟΧ, με εξαίρεση την Ελλάδα.

36.

Κύρια επαγγέλματα που αφορά η ελεύθερη διακίνηση σύμφωνα με την οδηγία

Nαυτικά επαγγέλματα (διακίνηση προς τη Νορβηγία, τη Δανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο)

Φυσικοθεραπευτές (διακίνηση προς τη Γερμανία)

Ειδικευμένοι νοσοκόμοι (διακίνηση προς την Αυστρία, την Ισπανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο και το Ηνωμένο Βασίλειο)

Οπτικοί (διακίνηση προς τη Γαλλία)

Τεχνικοί μηχανικοί (διακίνηση προς το Ηνωμένο Βασίλειο)

Ειδικοί υγιεινής οδόντων (διακίνηση προς το Ηνωμένο Βασίλειο) και οδοντοτεχνίτες (διακίνηση προς την Πορτογαλία)

Μασέρ (διακίνηση προς την Ιταλία)

Μηχανικοί συντήρησης αεροσκαφών (διακίνηση προς την Ιρλανδία)

Παιδοκόμοι (διακίνηση προς την Αυστρία και την Ιταλία)

Κράτη μέλη που αναγνωρίζουν διπλώματα // Κράτος μέλος χορήγησης του διπλώματος

Νορβηγία 1535 // Σουηδία, ΗΒ, Ελλάδα

Γερμανία 822 // Κάτω Χώρες, ΗΒ και Βέλγιο

Λουξεμβούργο 283 // Γαλλία, Γερμανία και Αυστρία

Ισπανία 229 // Γερμανία, ΗΒ και Γαλλία

ΗΒ 173 // Ιρλανδία, Κάτω Χώρες και Φινλανδία

Αυστρία 91 // Γερμανία

Δανία 61 // Γερμανία και Σουηδία

Ιταλία 44 // Γερμανία

Γαλλία 37 // Βέλγιο

Ιρλανδία 36 // ΗΒ

Σουηδία 31 // Φινλανδία

Κάτω Χώρες 26 // Γερμανία και Βέλγιο

Πορτογαλία 20 // Γαλλία και Ισπανία

Φινλανδία 20 // Σουηδία

Λιχτενστάιν 10 // Αυστρία

Βέλγιο 7 // Κάτω Χώρες

Κράτη μέλη που εξάγουν διπλώματα // Προς

Σουηδία 701 // Νορβηγία (620), Δανία (30), Φινλανδία (15) και ΗΒ (13)

ΗΒ 580 // Νορβηγία (460), Γερμανία (54), Ισπανία (32) και Ιρλανδία (21)

Κάτω Χώρες 574 // Γερμανία (504), ΗΒ (36) και Ισπανία (12)

Γερμανία 307 // Ισπανία (75), Αυστρία (68), Λουξεμβούργο (37), Ιταλία (32), Νορβηγία (34) και Δανία (27)

Γαλλία 277 // Λουξεμβούργο (206), Ισπανία (38) και Γερμανία (10)

Δανία 142 // Νορβηγία (86), Γερμανία (27) και Ισπανία (18)

Ισπανία 136 // Νορβηγία (98), Γερμανία (14), ΗΒ (11)

Αυστρία 131 // Νορβηγία (51), Γερμανία (42) και Λουξεμβούργο (24)

Βέλγιο 124 // Γερμανία (53), Γαλλία (35), Λουξεμβούργο (11) και Ισπανία (10)

Ελλάδα 111 // Νορβηγία (93), Γερμανία (7)

Φινλανδία 101 // Νορβηγία (35), Σουηδία (22), ΗΒ (22)

Ιρλανδία 89 // ΗΒ (77), Νορβηγία (18)

Ισλανδία 52 // Γερμανία (35), Νορβηγία (16)

Ιταλία 47 // Ισπανία (22), Γερμανία (13)

Πορτογαλία 28 // Γερμανία (12), Νορβηγία (8)

Λουξεμβούργο 14 // Γερμανία (13)

Νορβηγία 7 // Γερμανία

Λιχτενστάιν 4 // Γερμανία

39. Με εξαίρεση την Ελλάδα, κατά την εν λόγω περίοδο αναφοράς, υπήρξαν περίπου 3.425 περιπτώσεις αναγνώρισης. Συνολικά, κατά την περίοδο 1995 έως και 1998, υπήρξαν 4.603 περιπτώσεις αναγνώρισης μόνο βάσει της δεύτερης οδηγίας του γενικού συστήματος. Η περίοδος αναφοράς 1997-98 παρουσιάζει σαφή αύξηση (σχεδόν τριπλασιασμό) του αριθμού των περιπτώσεων αναγνώρισης. Πολλοί από τους τίτλους που αναγνωρίστηκαν ήταν διπλώματα που εμπίπτουν στον ορισμό του παραρτήματος Γ, πιστοποιητικά ή βεβαιώσεις επάρκειας.

40. Ο σχετικά μεγάλος αριθμός διπλωμάτων που αναγνωρίστηκαν από τις σκανδιναβικές χώρες εξηγείται από το κοινό ενδιαφέρον όλων των χωρών αυτών για τη ναυτιλία. Το επάγγελμα του φυσικοθεραπευτή είναι πιθανότατα εκείνο το οποίο παρουσιάζει το μεγαλύτερο βαθμό διακίνησης βάσει του γενικού συστήματος συνολικά· αυτό εξηγεί το μεγάλο αριθμό αιτήσεων αναγνώρισης που ικανοποιήθηκαν βάσει της οδηγίας 92/51/EΟΚ από τη Γερμανία, η οποία είναι το μόνο κράτος μέλος που κατοχυρώνει νομοθετικά το επάγγελμα αυτό βάσει της εν λόγω οδηγίας.

Ο μεγάλος αριθμός ειδικευμένων νοσοκόμων που διακινούνται μεταξύ Αυστρίας, Ισπανίας, Γερμανίας, Γαλλίας, Λουξεμβούργου και ΗΒ και παιδοκόμων που διακινούνται προς την Αυστρία και την Ιταλία εξηγείται από το γεγονός ότι στις χώρες αυτές υπάρχουν πολλοί ειδικευμένοι νοσοκόμοι και παιδοκόμοι. Από τις στατιστικές που διαβίβασε η Γαλλία προκύπτει το νέο στοιχείο της διακίνησης οπτικών. Η Επιτροπή εξετάζει διεξοδικά τη νομοθετική κατοχύρωση των επαγγελμάτων του τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών, πράγμα που αναμένεται να δώσει μια εξήγηση για το γεγονός ότι το ΗΒ έχει αναγνωρίσει τόσο πολλά διπλώματα τεχνικών μηχανικών. Αντικείμενο περαιτέρω εξέτασης θα αποτελέσει επίσης ο αριθμός των ειδικών υγιεινής οδόντων (οδοντοϋγειονολόγων) που διακινούνται προς το ΗΒ.

5. Συμπέρασμα

41. Οι διάφοροι αυτοτελείς ή συνδυασμένοι λόγοι στους οποίους οφείλεται η διακίνηση εργαζομένων φαίνεται, συνοπτικά, να είναι οι εξής: η ύπαρξη επαγγελματιών της ίδιας κατηγορίας σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη και το ισοδύναμο αντίστοιχο επίπεδο προσόντων βάσει της οδηγίας - δίπλωμα, πιστοποιητικό, βεβαίωση επάρκειας κ.λπ. - (π.χ., περίπτωση ειδικευμένων νοσοκόμων που διακινούνται μεταξύ Αυστρίας, Ισπανίας, Γερμανίας, Γαλλίας, Λουξεμβούργου και ΗΒ)· ο μεγάλος αριθμός ναυτικών που υπάρχουν στη Σουηδία, το ΗΒ, την Ελλάδα και τη Νορβηγία εξηγεί ίσως το μεγάλο αριθμό ναυτικών που διακινούνται από τις χώρες αυτές κυρίως προς τη Νορβηγία· τέλος, τόσο η γεωγραφική εγγύτητα όσο και η πολιτιστική ομοιότητα (π.χ. ολλανδοί φυσικοθεραπευτές, διπλωματούχοι πλοίαρχοι, λογοθεραπευτές που διακινούνται προς τη Γερμανία· βρετανοί μηχανικοί συντήρησης αεροσκαφών που διακινούνται προς την Ιρλανδία· βέλγοι οπτικοί που διακινούνται προς τη Γαλλία· γάλλοι και ισπανοί οδοντοτεχνίτες που διακινούνται προς την Πορτογαλία).

Γ. Στατιστικές

42. Το τμήμα αυτό περιλαμβάνει ορισμένα πρόσθετα στατιστικά στοιχεία για τις αποφάσεις αναγνώρισης που ελήφθησαν βάσει του συνόλου του γενικού συστήματος.

43. Κατά την περίοδο 1993-98, ο συνολικός αριθμός των αιτήσεων αναγνώρισης που ικανοποιήθηκαν βάσει και των δύο οδηγιών του γενικού συστήματος ανήλθε σε 23.224. Η ανάλυση των στοιχείων της περιόδου 1993-96 έδειξε ότι, από τις 12.595 [10] αιτήσεις αναγνώρισης που ικανοποιήθηκαν, σε 1.954 περιπτώσεις, δηλαδή σε ποσοστό 15,5%, εφαρμόστηκαν μέτρα αντιστάθμισης. Απ' αυτό το 15,5%, το 63% αφορούσε πρακτική άσκηση προσαρμογής και το 37% δοκιμασία επάρκειας. Το ποσοστό 15,5% κατανέμεται ως εξής: δοκιμασία επάρκειας και πρακτική άσκηση προσαρμογής επιβλήθηκαν για 5,6% και 9,8%, αντιστοίχως, των διπλωμάτων που καλύπτονται από το γενικό σύστημα. Από την άλλη πλευρά, εκδόθηκαν 1.781 αρνητικές αποφάσεις, πράγμα το οποίο αντιπροσωπεύει ποσοστό αποτυχίας 12%, τουλάχιστον στην πρώτη προσπάθεια. Περίπου το 7,13% των ατόμων οι αιτήσεις των οποίων δεν ικανοποιήθηκαν είχαν υποβληθεί σε μέτρα αντιστάθμισης, εκ των οποίων το 95% υπό τη μορφή δοκιμασίας επάρκειας. Με άλλα λόγια, το 6,7% των αρνητικών αποφάσεων εκδόθηκαν κατόπιν δοκιμασίας επάρκειας και το 0,3% κατόπιν πρακτικής άσκησης προσαρμογής. Ένα ποσοστό 14,47% των αποφάσεων, τόσο θετικών όσο και αρνητικών, αποτελούσε συνέχεια μέτρων αντιστάθμισης.

[10] Πρόκειται για το πληρέστερο στοιχείο που διατίθεται.

44. Δεν είναι απαραίτητα δυνατόν ούτε ενδεδειγμένο να προσπαθήσουμε να εξαγάγουμε ειδικά συμπεράσματα από τα στατιστικά δεδομένα που είναι διαθέσιμα μέχρι σήμερα ως προς την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου όσον αφορά το γενικό σύστημα αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων. Οι πληροφορίες και οι αναλύσεις που περιέχονται στην παρούσα έκθεση μπορούν να χρησιμεύσουν ως βάση για περαιτέρω προβληματισμούς και συζητήσεις σχετικά με την εφαρμογή του κεκτημένου. Μπορούμε, εν τούτοις, να συναγάγουμε γενικότερα το συμπέρασμα ότι οι υπάρχουσες στατιστικές τείνουν να επιβεβαιώσουν αυτό που θα μπορούσε να αναμένει κανείς, με δεδομένη τη φύση των διαφόρων ειδών κοινοτικών νομοθετικών κειμένων που ισχύουν στον τομέα αυτό.

45. Εξάλλου, τα σχετικά με τη διακίνηση μεγέθη δεν αποτελούν καθοριστικά στοιχεία για την αξιολόγηση της εφαρμογής των οδηγιών του γενικού συστήματος, μεταξύ άλλων διότι οι οδηγίες αυτές ισχύουν μόνο εδώ και λίγο καιρό και, επομένως, δεν είναι ακόμη αρκετά γνωστές στο ευρύ κοινό ούτε έχει γενικευθεί ακόμη η εφαρμογή τους. Οποιοσδήποτε και αν είναι ο επαγγελματικός προσανατολισμός τους, οι πολίτες δικαιούνται να αναμένουν υποστήριξη από το κοινοτικό δίκαιο για τη διευκόλυνση της εγκατάστασής τους σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εν τούτοις, τα υψηλά μεγέθη της σημερινής διακίνησης μπορούν ήδη να ληφθούν υπόψη για να καταδείξουν την πραγματική επιτυχία των οδηγιών του γενικού συστήματος.

V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΑΡΘΡΑ

46. Η οδηγία 92/51/ΕΟΚ αναφέρεται στα πρώην άρθρα 49 (σήμερα 40), 57, παράγραφος 1 (σήμερα 47, παράγραφος 1) και 66 (σήμερα 55) της Συνθήκης, μετά τις τροποποιήσεις που έγιναν με τη συνθήκη του Άμστερνταμ. Επομένως, εφαρμόζεται στους μισθωτούς εργαζομένους, στην εγκατάσταση και στην παροχή υπηρεσιών.

47. Το προοίμιο εξηγεί τις κύριες διατάξεις της οδηγίας. Οι κύριες αιτιολογικές σκέψεις παρατίθενται στην παρούσα έκθεση μαζί με τις διατάξεις στις οποίες αναφέρονται.

48. Οι κύριες έννοιες που χρησιμοποιούνται στην οδηγία ορίζονται στο άρθρο 1. Το πεδίο εφαρμογής διευκρινίζεται στο άρθρο 2, κυρίως σε σχέση με τις άλλες οδηγίες. Στη συνέχεια, εξετάζονται οι κύριοι μηχανισμοί αναγνώρισης βάσει του επιπέδου εκπαίδευσης που απαιτείται από το κράτος μέλος υποδοχής: δίπλωμα (άρθρα 3 έως 5) ή πιστοποιητικό (άρθρα 6 και 7), με διευκρίνιση των μέτρων αντιστάθμισης που ενδέχεται να ζητηθούν σε περίπτωση ουσιαστικών διαφορών μεταξύ των επιπέδων εκπαίδευσης (άρθρα 4, 5 και 7). Για τα άλλα είδη εκπαίδευσης, προβλέπονται απλουστευμένοι μηχανισμοί στα άρθρα 8 και 9. Οριζόντιες διατάξεις προβλέπουν την αναγνώριση αποδείξεων σχετικά με την εντιμότητα κ.λπ. (άρθρο 10), τη χρήση των επαγγελματικών τίτλων (άρθρο 11) και την παροχή διαδικαστικών εγγυήσεων για τις αιτήσεις αναγνώρισης (άρθρο 12). Η ομάδα συντονισμού που συστάθηκε με την πρώτη οδηγία σχετικά με το γενικό σύστημα καθίσταται αρμόδια για την οδηγία (άρθρο 13). Το άρθρο 14 προβλέπει μια διαδικασία παρέκκλισης όσον αφορά την ευχέρεια επιλογής μεταξύ πρακτικής άσκησης προσαρμογής και δοκιμασίας επάρκειας, ενώ το άρθρο 15 προβλέπει μια διαδικασία τροποποίησης των άρθρων Γ και Δ. Τα άλλα άρθρα αφορούν τις εκθέσεις που πρέπει να υποβάλλονται από τα κράτη μέλη (άρθρο 16) και από την Επιτροπή (άρθρο 18), καθώς και τη μεταφορά της οδηγίας (άρθρο 17).

Α. ΑΡΘΡΟ 1

49. Το άρθρο 1 ορίζει ορισμένες έννοιες που είναι θεμελιώδεις για την καλή κατανόηση της οδηγίας.

ΑΡΘΡΟ 1, στοιχείο (α)

50. Η διάταξη αυτή ορίζει ως "δίπλωμα" τον τίτλο εκπαίδευσης που προκύπτει ιδίως από κύκλο μεταδευτεροβάθμιων σπουδών, διαρκείας τουλάχιστον ενός έτους (όμως κατω των τριών ετών που απαιτούνται για το δίπλωμα όπως αυτό ορίζεται από την οδηγία 89/48/ΕΟΚ). Ο κύκλος αυτός είναι ανώτερου επιπέδου καθόσον για την πρόσβαση σ' αυτόν απαιτείται η ολοκλήρωση του κύκλου που απαιτείται για την πρόσβαση στην πανεπιστημιακή ή ανώτατη εκπαίδευση. Η ίδια διάταξη επεκτείνει επίσης τον ορισμό του "διπλώματος" στους κύκλους εκπαίδευσης που εμφαίνονται στο παράρτημα Γ (βλ. σχόλιο του άρθρου 15).

51. Όπως στην οδηγία 89/48/ΕΟΚ, το δίπλωμα πρέπει να έχει χορηγηθεί από αρμόδια αρχή και να προκύπτει από αυτό ότι ο κάτοχός του διαθέτει τα επαγγελματικά προσόντα που απαιτούνται για την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα στο κράτος μέλος ή για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού.

52. Όπως και η αντίστοιχη διάταξη της οδηγίας 89/48/ΕΟΚ, η εν λόγω διάταξη καλύπτει τα διπλώματα που έχουν αποκτηθεί σε τρίτες χώρες, υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Προσθέτει εν τούτοις στα διπλώματα που έχουν αποκτηθεί εντός της Κοινότητας εκείνα τα οποία έχουν εκδοθεί εκτός αυτής, σε εκπαιδευτικά ιδρύματα που παρέχουν εκπαίδευση σύμφωνη με τις νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις ενός κράτους μέλους.

53. Όπως και η οδηγία 89/48/ΕΟΚ, η διάταξη αυτή εξομοιώνει με τα διπλώματα τους τίτλους εκπαίδευσης που αποκτήθηκαν με εναλλακτικούς τρόπους, εφόσον οι τίτλοι αυτοί αναγνωρίζονται από το κράτος μέλος όπου αποκτήθηκαν ως ισοτίμου επιπέδου και εφόσον παρέχουν τα ίδια δικαιώματα πρόσβασης σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα ή στην άσκηση του. Αυτοί οι εναλλακτικοί τρόποι μπορούν να συνίστανται σε εκπαίδευση παράλληλη με την κύρια εκπαίδευση ή σε παλαιά εκπαίδευση.

ΑΡΘΡΟ 1, στοιχείο (β)

54. Το "πιστοποιητικό" καλύπτει μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση επαγγελματικής φύσης και δευτεροβάθμια εκπαίδευση τεχνικής ή επαγγελματικής φύσης.

55. Αυτή η μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση, που μπορεί να έχει τη μορφή κύκλου σπουδών ή εκπαίδευσης, πρακτικής άσκησης ή περιόδου άσκησης του επαγγέλματος, είναι απαραίτητη εάν ο δευτεροβάθμιος κύκλος είναι γενικής φύσης. Εάν ο δευτεροβάθμιος κύκλος είναι τεχνικής ή επαγγελματικής φύσης, η μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι προαιρετική για την τήρηση των προϋποθέσεων του ορισμού του πιστοποιητικού. Ο κύκλος σπουδών ή επαγγελματικής εκπαίδευσης μπορεί να παρέχεται σε εκπαιδευτικό ίδρυμα ή σε επιχείρηση ή σε εκπαιδευτικό ίδρυμα και σε επιχείρηση κατ' εναλλαγή.

56. Όπως το δίπλωμα, το πιστοποιητικό πρέπει να χορηγείται από αρμόδια αρχή και να προκύπτει από αυτό ότι ο κάτοχός του διαθέτει τα επαγγελματικά προσόντα που απαιτούνται για την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα ή για την άσκησή του στο συγκεκριμένο κράτος μέλος.

57. Εάν ένα κράτος μέλος αναγνωρίζει εκπαίδευση που πραγματοποιήθηκε σε τρίτη χώρα εκτός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και εκτός ιδρύματος που να παρέχει εκπαίδευση σύμφωνα με τις διατάξεις του εν λόγω κράτους μέλους, απαιτείται επαγγελματική πείρα διαρκείας δύο ετών στο κράτος μέλος το οποίο αναγνώρισε τον τίτλο εκπαίδευσης (και όχι απαραίτητα τριών, όπως για το δίπλωμα) προκειμένου ο ενδιαφερόμενος να μπορεί να επικαλεστεί το γενικό σύστημα για τη θεμελίωση δικαιώματος αναγνώρισης σε άλλα κράτη μέλη.

58. Υπάρχει επίσης εξομοίωση των τίτλων εκπαίδευσης που αποκτήθηκαν με εναλλακτικούς τρόπους υπό τις ίδιες προϋποθέσεις όπως και για τα διπλώματα.

ΑΡΘΡΟ 1, στοιχείο (γ)

59. Η διάταξη αυτή ορίζει τη «βεβαίωση επάρκειας» ως τίτλο που πιστοποιεί εκπαίδευση η οποία δεν αποτελεί ούτε δίπλωμα κατά την έννοια των οδηγιών 89/48 ή 92/51 ούτε πιστοποιητικό. Πρόκειται επομένως για πολύ σύντομης διάρκειας εκπαίδευση. Θεωρεί επίσης ως βεβαίωση επάρκειας έναν τίτλο που εκδίδεται κατόπιν εκτίμησης των ατομικών προσόντων, των ικανοτήτων ή των γνώσεων του αιτούντος από μια αρχή, χωρίς να απαιτείται απόδειξη προηγούμενης εκπαίδευσης.

60. Κατά την έκδοση της οδηγίας, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να δώσει ιδιαίτερη προσοχή, όταν θα επανεξέταζε την λειτουργία της οδηγίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 18, και βάσει των τυχόν προβλημάτων που θα εμφανίζονταν στην πράξη, στο γεγονός ότι μια "βεβαίωση επάρκειας" είναι λιγότερο σημαντική από ένα πιστοποιητικό, με δεδομένη την ανησυχία που έχει εκφραστεί όσον αφορά τη διάκριση μεταξύ αυτών των δύο εννοιών. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, δεν έχει περιέλθει σε γνώση της Επιτροπής η ύπαρξη ιδιαίτερων προβλημάτων.

ΑΡΘΡΟ 1, στοιχείο (ζ)

61. Σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχουν σχετικά λίγα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα, όμως τα επαγγέλματα τα οποία δεν είναι κατοχυρωμένα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εκπαίδευσης προσανατολισμένης ειδικά στην άσκηση του επαγγέλματος και της οποίας η διάρθρωση και το επίπεδο καθορίζονται ή ελέγχονται από τις αρχές.

62. Αυτή η νομοθετικά κατοχυρωμένη εκπαίδευση παρέχει εγγυήσεις αντίστοιχες με εκείνες που παρέχονται στο πλαίσιο ενός νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματος και, ως εκ τούτου, ο διακινούμενος δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι διαθέτει επαγγελματική πείρα όταν η δραστηριότητα δεν κατοχυρώνεται νομοθετικά στο κράτος μέλος καταγωγής (βλ. άρθρα 3, 5 και 6).

63. Το παράρτημα Δ (βλ. παρακάτω) περιέχει κατάλογο ειδών νομοθετικά κατοχυρωμένης εκπαίδευσης, η οποία θεωρείται του ιδίου επιπέδου με εκείνο του διπλώματος της οδηγίας 92/51. Είναι δυνατόν επίσης να υπάρχουν και άλλα είδη νομοθετικά κατοχυρωμένης εκπαίδευσης, για παράδειγμα επιπέδου πιστοποιητικού.

ΑΡΘΡΟ 1, στοιχεία (δ), (ε), (στ), (η), (θ) και (ι)

64. Οι ορισμοί του κράτους μέλους υποδοχής, του νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματος, των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελματικών δραστηριοτήτων, της επαγγελματικής πείρας, της πρακτικής άσκησης προσαρμογής και της δοκιμασίας επάρκειας είναι, στην ουσία, οι ίδιοι με εκείνους που εμφαίνονται στην οδηγία 89/48. Ωστόσο, δεν επισυνάπτεται κατάλογος των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελματικών δραστηριοτήτων, λόγω του πολύ μεγαλύτερου αριθμού δραστηριοτήτων σε σχέση με την οδηγία 89/48.

65. Οι ορισμοί αυτοί δεν χρειάζονται ιδιαίτερα σχόλια σε σχέση με εκείνους της οδηγίας 89/48 [11].

[11] Έγγραφο COM (96) 46 τελικό της 15ης Φεβρουαρίου 1996. Αν ένα επάγγελμα δεν είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο βάσει των οδηγιών 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ, το κράτος μέλος υποδοχής εξακολουθεί να υπέχει υποχρεώσεις βάσει της συνθήκης στον τομέα της αναγνώρισης των επαγγελματικών τίτλων (πρβλ. υπόθεση Bobadilla, απόφαση αριθ. 234/97 της 8.7.1999).

Β. ΑΡΘΡΟ 2 (και παραρτήματα Α και B)

66. Το πρώτο εδάφιο διευκρινίζει ότι η οδηγία εφαρμόζεται στους υπηκόους κράτους μέλους οι οποίοι επιθυμούν να ασκήσουν επάγγελμα ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή μισθωτοί.

67. Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 2 αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας τα επαγγέλματα τα οποία διέπει ειδική οδηγία που καθιερώνει αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων μεταξύ των κρατών μελών. Η διάταξη αυτή αφορά τα επαγγέλματα του νοσοκόμου, του ιατρού, της μαίας, του φαρμακοποιού, του κτηνιάτρου, του οδοντιάτρου και του αρχιτέκτονα, καθώς και τα επαγγέλματα του τομέα των μεταφορών (πρβλ. Τμήμα VI.E «Επαγγέλματα του τομέα των μεταφορών»). Αποκλείονται επίσης από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας οι δραστηριότητες που διέπονται από τις οδηγίες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Α, οι οποίες αφορούν τα μεταβατικά μέτρα, την ελευθερία εγκατάστασης και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών.

68. Σε συνέχεια αυτού του δεύτερου αποκλεισμού, η Επιτροπή πρότεινε ένα μηχανισμό αναγνώρισης των διπλωμάτων για τα επαγγέλματα αυτά στην πρόταση τρίτης οδηγίας σχετικά με το γενικό σύστημα, η οποία εγκρίθηκε σε δεύτερη ανάγνωση από το Κοινοβούλιο στις 7 Μαΐου 1999 και από το Συμβούλιο στις 11 Μαΐου 1999. Αυτή η οδηγία, που υπογράφηκε στις 7 Ιουνίου, πρέπει να αρχίσει να εφαρμόζεται εντός δύο ετών από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα, δηλαδή πριν από την 31η Ιουλίου 2001. Ο μηχανισμός εμπνέεται από το γενικό σύστημα, με δύο διαφορές. Η πρώτη είναι ότι είναι πιο απλός, ιδίως διότι υπάρχει ένα μόνο επίπεδο εκπαίδευσης· είναι αλήθεια ότι τα επαγγέλματα που καλύπτονται παρουσιάζουν λιγότερες διαφορές από πλευράς εκπαίδευσης. Η δεύτερη διαφορά είναι ότι η επιλογή μεταξύ δοκιμασίας επάρκειας και πρακτικής άσκησης προσαρμογής, σε περίπτωση ουσιαστικής διαφοράς της ίδιας εκπαίδευσης μεταξύ διαφόρων κρατών μελών, ανήκει στο κράτος μέλος υποδοχής εάν ο διακινούμενος επιθυμεί να ασκήσει ως ανεξάρτητος επαγγελματίας ή ως στέλεχος επιχείρησης δραστηριότητα η οποία απαιτεί τη γνώση και την εφαρμογή εθνικών κανόνων. Αυτή η δεύτερη ιδιαιτερότητα προκύπτει από τη συμφωνία που επιτεύχθηκε τελικά από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας συνδιαλλαγής που προβλέπεται στο άρθρο 189 B (σήμερα 251) ΕΚ.

69. Το εδάφιο 3 σχετικά με το παράρτημα Β επεκτείνει την εφαρμογή ορισμένων από τις παραπάνω οδηγίες και στην έναντι μισθού άσκηση των δραστηριοτήτων τις οποίες αφορούν.

70. Αυτή η επέκταση κάλυψε ένα κενό που δεν υπήρχε στις άλλες οδηγίες αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων. Πράγματι, αυτές οι πρώτες οδηγίες περιορίστηκαν στην εγκατάσταση και στην παροχή υπηρεσιών, στο πλαίσιο των γενικών προγραμμάτων του Συμβουλίου για την κατάργηση των περιορισμών στην ελευθερία εγκατάστασης και στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. Οι μεταγενέστερες οδηγίες περιέλαβαν την έναντι μισθού άσκηση των συγκεκριμένων επαγγελμάτων.

71. Από ό,τι γνωρίζει η Επιτροπή, η εφαρμογή αυτών των οδηγιών στην έμμισθη άσκηση δραστηριότητας, έστω και υπό ιδιότητα άλλη από εκείνη του στελέχους επιχείρησης, δεν δημιούργησε ιδιαίτερα προβλήματα.

Γ. ΑΡΘΡΟ 3

72. Το άρθρο αυτό θεσπίζει τις αρχές της αναγνώρισης, όταν το κράτος μέλος υποδοχής απαιτεί την κατοχή διπλώματος κατά την έννοια της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ ή της οδηγίας 89/48/ΕΟΚ.

73. Η διαφορά μεταξύ του διπλώματος κατά την οδηγία 89/48/ΕΟΚ και του διπλώματος κατά την οδηγία 92/51/ΕΟΚ έγκειται στο επίπεδο εκπαίδευσης. Το δεύτερο δίπλωμα πιστοποιεί, κατ' αρχήν, πανεπιστημιακή εκπαίδευση διαρκείας τουλάχιστον ενός έτους (όμως κάτω των 3 ετών).

74. Ακολουθούνται διάφορες προσεγγίσεις ανάλογα με το εάν το επάγγελμα είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο ή όχι στο κράτος μέλος καταγωγής και, στην τελευταία περίπτωση, ανάλογα με το εάν η εκπαίδευση είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη ή όχι.

75. α) Εάν το επάγγελμα είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο στο κράτος μέλος καταγωγής και εάν ο αιτών διαθέτει δίπλωμα του τύπου της οδηγίας 89/48/ΕΟΚ ή της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ, το δίπλωμα αυτό πρέπει κατ' αρχήν να αναγνωρίζεται από το κράτος μέλος υποδοχής, με τα αναγκαία μέτρα αντιστάθμισης (βλέπε άρθρο 4).

76. β) Εάν το επάγγελμα δεν είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο στο κράτος μέλος καταγωγής, αλλά ο υποψήφιος διαθέτει παρ' όλα αυτά έναν ή περισσότερους τίτλους εκπαίδευσης [12] του επιπέδου του διπλώματος κατά την οδηγία 92/51/ΕΟΚ, το δίπλωμα αυτό πρέπει κατ' αρχήν να αναγνωρίζεται από το κράτος μέλος υποδοχής με την προϋπόθεση ότι ο αιτών έχει ασκήσει αυτό το επάγγελμα επί δύο τουλάχιστον έτη στη διάρκεια των προηγούμενων 10 ετών. Αυτό ισχύει με την επιφύλαξη τυχόν μέτρων αντιστάθμισης (βλ. άρθρο 4).

[12] Εάν η εκπαίδευση είναι παράλληλη προς την κανονική ή την παλαιά εκπαίδευση, μπορεί να υπάρξει εξομοίωση με τον τίτλο που απονέμεται μετά την κανονική εκπαίδευση, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του προτελευταίου εδαφίου αυτού του άρθρου.

77. Εν τούτοις, τα δύο έτη πείρας δεν είναι δυνατό να απαιτηθούν εάν η εκπαίδευση είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη στο κράτος μέλος καταγωγής. Η νομοθετικά κατοχυρωμένη εκπαίδευση ορίζεται στο άρθρο 1, στοιχείο ζ, το οποίο απαιτεί να είναι αυτή προσανατολισμένη ειδικά στην άσκηση ενός επαγγέλματος και η διάρθρωσή της και το επίπεδό της να ρυθμίζονται από νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις του εν λόγω κράτους μέλους.

78. Η εγγύηση που προσφέρει στο κράτος μέλος υποδοχής η ρύθμιση του κράτους μέλους καταγωγής αντικαθίσταται, κατά κάποιο τρόπο, από την ύπαρξη ενός ελάχιστου βαθμού πείρας στο επάγγελμα ή από το νομοθετικά κατοχυρωμένο χαρακτήρα της αποκτηθείσας εκπαίδευσης.

79. Δεν προβλέπεται κανένας μηχανισμός αναγνώρισης των διπλωμάτων του τύπου της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ για την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα, όταν η πρόσβαση αυτή εξαρτάται από την κατοχή διπλώματος του τύπου της οδηγίας 89/48, του οποίου μία από τις συνθήκες χορήγησης είναι η επιτυχής ολοκλήρωση κύκλου μεταδευτεροβάθμιων σπουδών διαρκείας άνω των τεσσάρων ετών. Πράγματι, η απόκλιση μεταξύ των δύο ειδών εκπαίδευσης θα ήταν στην περίπτωση αυτή άνω των τριών ετών. Στην περίπτωση αυτή, ο διακινούμενος μπορεί να επικαλεστεί την απόφαση «Βλασσοπούλου» [13] για να επιτύχει την αναγνώριση των προσόντων του.

[13] Στην απόφαση που εκδόθηκε στην υπόθεση C-340/89, το Δικαστήριο βασίζει στο άρθρο 52 (σήμερα 43) της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την ελευθερία εγκατάστασης την υποχρέωση του κράτους μέλους υποδοχής «να λαμβάνει υπόψη τα διπλώματα, πιστοποιητικά και άλλους τίτλους που έχει αποκτήσει ο ενδιαφερόμενος με σκοπό την άσκηση του ιδίου επαγγέλματος σε άλλο κράτος μέλος και να προβαίνει σε συγκριτική εξέταση των ικανοτήτων που πιστοποιούνται με τα διπλώματα αυτά και των γνώσεων και προσόντων που απαιτούνται από τις εθνικές διατάξεις» (σημείο 16). Μόνον αν από τη συγκριτική εξέταση προκύπτει μερική μόνον αντιστοιχία μεταξύ αυτών των γνώσεων και προσόντων, το κράτος μέλος υποδοχής δικαιούται να απαιτήσει από τον ενδιαφερόμενο να αποδείξει ότι έχει αποκτήσει τις γνώσεις και τα προσόντα που του έλειπαν (σημείο 19). Πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη την επαγγελματική πείρα που αποκτήθηκε στην επικράτειά του ή στο κράτος μέλος καταγωγής (σημείο 21). Η διαδικασία εξέτασης πρέπει να συνοδεύεται από εγγυήσεις: κάθε απόφαση πρέπει να υπόκειται σε ένδικα μέσα ώστε να καθίσταται δυνατός ο έλεγχος της νομιμότητάς της από πλευράς κοινοτικού δικαίου, ο δε ενδιαφερόμενος πρέπει να μπορεί να λαμβάνει γνώση της αιτιολογίας της αποφάσεως που ελήφθη έναντί του (σημείο 22). Η απόφαση αυτή ακολουθήθηκε από πάγια νομολογία, η οποία επεκτάθηκε στην άσκηση μισθωτής δραστηριότητας (πρβλ. απόφαση στην υπόθεση 234/97 «Bobadilla»).

Δ. ΑΡΘΡΟ 4

80. Το άρθρο 4 προβλέπει τα μέτρα που μπορούν να επιβληθούν στον διακινούμενο για την αντιστάθμιση των ενδεχόμενων ελλείψεων που παρουσιάζει η εκπαίδευσή του σε σχέση με εκείνη που απαιτείται στο κράτος μέλος υποδοχής βάσει του άρθρου 3. Προβλέπονται τρία μέτρα ανάλογα με το είδος σημαντικής έλλειψης: α) εάν η έλλειψη αφορά τη διάρκεια της εκπαίδευσης το μέτρο αντιστάθμισης είναι η επαγγελματική πείρα· β) εάν αφορά το περιεχόμενο της εκπαίδευσης και ενδεχομένως το πεδίο δραστηριοτήτων, το μέτρο αντιστάθμισης είναι η πρακτική άσκηση προσαρμογής ή η δοκιμασία επάρκειας.

81. (α) Μπορεί να απαιτηθεί επαγγελματική πείρα εάν η διάρκεια της εκπαίδευσης που πραγματοποιήθηκε από τον διακινούμενο είναι κατώτερη κατά ένα τουλάχιστον έτος από εκείνη που απαιτείται στο κράτος μέλος υποδοχής.

82. Η απαιτούμενη πείρα την οποία πρέπει να αποδείξει ο διακινούμενος δεν μπορεί να υπερβαίνει το διπλάσιο της ελλείπουσας περιόδου εκπαίδευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν η ελλείπουσα περίοδος αντιστοιχεί με επαγγελματική πρακτική άσκηση, η απαίτηση του κράτους μέλους υποδοχής δεν μπορεί να αφορά περίοδο που να υπερβαίνει το αντίστοιχο της ελλείπουσας περιόδου. Οπωσδήποτε, η απαιτητή περίοδος δεν είναι δυνατόν να υπερβαίνει τα 4 έτη. Εξάλλου, εάν το κράτος μέλος υποδοχής απαιτεί δίπλωμα που χορηγείται μετά την ολοκλήρωση ενός από τους κύκλους εκπαίδευσης που καλύπτονται από το παράρτημα Γ, το κράτος αυτό δεν μπορεί να ζητήσει πείρα από τον αιτούντα ο οποίος διαθέτει δίπλωμα κατά την έννοια των οδηγιών «89/48» ή «92/51», και τούτο διότι οι κύκλοι εκπαίδευσης που αναφέρονται στο παράρτημα Γ παρουσιάζουν μεγάλη ιδιαιτερότητα ως προς τη διάρκειά τους, η οποία δύσκολα συγκρίνεται με εκείνη της εκπαίδευσης που πιστοποιείται με τα καθαυτό διπλώματα που προβλέπονται από τις δύο αυτές οδηγίες, έστω και αν αυτοί εξομοιούνται προς την εκπαίδευση που πιστοποιείται με τα διπλώματα της οδηγίας «92/51».

83. (β) πρακτική άσκηση προσαρμογής ή δοκιμασία επάρκειας μπορεί να απαιτηθεί εάν:

84. το περιεχόμενο της εκπαίδευσης που απέκτησε ο διακινούμενος διαφέρει ουσιαστικά από το περιεχόμενο της εκπαίδευσης που απαιτείται στο κράτος μέλος υποδοχής ή

85. το νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα στο κράτος μέλος υποδοχής περιλαμβάνει μία ή περισσότερες νομοθετικά κατοχυρωμένες επαγγελματικές δραστηριότητες οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στο νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα στο κράτος μέλος καταγωγής και αποτελούν αντικείμενο ειδικής εκπαίδευσης που δεν καλύπτεται ουσιαστικά από εκείνη του διακινούμενου.

86. Η μέγιστη διάρκεια της πρακτικής άσκησης προσαρμογής καθορίζεται από την οδηγία σε 3 έτη.

87. Ο διακινούμενος, κατ' αρχήν, μπορεί να επιλέξει μεταξύ δοκιμασίας επάρκειας και πρακτικής άσκησης προσαρμογής. Η επιλογή ανήκει στις εθνικές αρχές μόνο σε τρεις περιπτώσεις:

· όταν η άσκηση του συγκεκριμένου επαγγέλματος απαιτεί «ακριβή γνώση του εθνικού δικαίου», η δε παροχή συμβουλών και/ή συνδρομής σχετικά με αυτό το εθνικό δίκαιο αποτελεί «ουσιώδες και σταθερό» στοιχείο της δραστηριότητας·

· όταν το κράτος μέλος έχει επιτύχει παρέκκλιση από την ελευθερία επιλογής του διακινουμένου σύμφωνα με το άρθρο 14 (βλ. παρακάτω)·

· όταν το κράτος μέλος υποδοχής απαιτεί δίπλωμα που χορηγείται κατόπιν σπουδών διαρκείας άνω των 3 ετών, ενώ ο διακινούμενος διαθέτει δίπλωμα που το απέκτησε κατόπιν σπουδών διαρκείας ενός έτους ή λιγότερο [14].

[14] Όταν ο διακινούμενος διαθέτει τίτλο αυτού του επιπέδου, αλλά το κράτος μέλος υποδοχής απαιτεί επίπεδο ανώτερο των 4 ετών ανώτατων σπουδών, δεν προβλέπεται κανένας μηχανισμός αναγνώρισης. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζεται η νομολογία του Δικαστηρίου από την υπόθεση Βλασσοπούλου.

88. Η πρακτική άσκηση προσαρμογής και η δοκιμασία επάρκειας ορίζονται στο άρθρο 1, στοιχεία θ) και ι).

89. Mόνο ένα από αυτά τα μέτρα αντιστάθμισης μπορεί να απαιτηθεί από τον διακινούμενο (παράγραφος 2 του άρθρου 4).

Ε. ΑΡΘΡΟ 5

90. Το άρθρο 5 αναφέρεται στην περίπτωση κατά την οποία το κράτος μέλος υποδοχής απαιτεί την κατοχή διπλώματος επιπέδου οδηγίας 92/51, ενώ ο αιτών διαθέτει απλώς ένα πιστοποιητικό.

91. Στην περίπτωση αυτή, το κράτος μέλος υποδοχής πρέπει, κατ' αρχήν, να αναγνωρίσει το πιστοποιητικό που προβλέπεται από ένα άλλο κράτος μέλος για την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα. Εν τούτοις, μπορεί να απαιτήσει να πραγματοποιήσει ο αιτών πρακτική άσκηση προσαρμογής το πολύ τριών ετών ή να υποβληθεί σε δοκιμασία επάρκειας. Η απαίτηση αυτή δεν εξαρτάται από την απόδειξη ελλείμματος μεταξύ της εκπαίδευσης του διακινουμένου και εκείνης που απαιτείται για τους ημεδαπούς· το έλλειμμα αυτό τεκμαίρεται λόγω της διαφοράς επιπέδου μεταξύ του απαιτουμένου διπλώματος και του διατιθέμενου πιστοποιητικού. Εν τούτοις, η επιλογή του μέτρου αντιστάθμισης εναπόκειται στο διακινούμενο, εκτός αν έχει χορηγηθεί εξαίρεση σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 14.

92. Εάν το επάγγελμα δεν είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο στο κράτος μέλος καταγωγής, αλλά ο υποψήφιος κατέχει έναν ή περισσότερους τίτλους εκπαίδευσης επιπέδου πιστοποιητικού, αυτή η εκπαίδευση πρέπει, κατ' αρχήν, να αναγνωριστεί από το κράτος μέλος υποδοχής, υπό την προϋπόθεση ότι ο αιτών άσκησε αυτό το επάγγελμα επί δύο τουλάχιστον έτη στη διάρκεια των δέκα προηγούμενων ετών. Το κράτος μέλος υποδοχής δεν δύναται να απαιτήσει τα δύο έτη πείρας εάν η εκπαίδευση κατοχυρώνεται νομοθετικά στο κράτος μέλος καταγωγής. Η νομοθετικά κατοχυρωμένη εκπαίδευση ορίζεται στο άρθρο 1, στοιχείο ζ.

93. Τα παραπάνω ισχύουν με την επιφύλαξη ενδεχόμενων μέτρων αντιστάθμισης, υπό τις προϋποθέσεις που αναφέρονται παραπάνω.

ΣΤ. ΑΡΘΡΟ 6

94. Το άρθρο 6 προβλέπει την αρχή της αναγνώρισης όταν το κράτος μέλος υποδοχής απαιτεί την κατοχή πιστοποιητικού για την άσκηση ενός επαγγέλματος.

95. Η πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα δεν μπορεί να εμποδιστεί λόγω έλλειψης προσόντων εάν:

96. (α) ο αιτών διαθέτει είτε το δίπλωμα είτε το πιστοποιητικό που επιβάλλεται από άλλο κράτος μέλος για την πρόσβαση στο εν λόγω επάγγελμα·

97. (β) ο αιτών διαθέτει δύο έτη επαγγελματικής πείρας στη διάρκεια των δέκα προηγούμενων ετών, καθώς και έναν ή περισσότερους τίτλους εκπαίδευσης [15] επιπέδου διπλώματος ή πιστοποιητικού, εάν το επάγγελμα δεν είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο στο κράτος μέλος καταγωγής· αυτή η πείρα δεν είναι δυνατόν να απαιτηθεί εάν η εκπαίδευση είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη·

[15] Εάν η εκπαίδευση είναι παράλληλη προς την κανονική ή την παλαιά εκπαίδευση, μπορεί ο τίτλος που την πιστοποιεί να εξομοιωθεί με τον τίτλο που πιστοποιεί την κανονική εκπαίδευση, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο τελευταίο εδάφιο αυτού του άρθρου.

98. (γ) ο αιτών δεν κατέχει ούτε δίπλωμα ούτε πιστοποιητικό ούτε άλλο τίτλο εκπαίδευσης, αλλά διαθέτει πείρα άσκησης του επαγγέλματος επί τρία συνεχή έτη στη διάρκεια των δέκα προηγούμενων ετών. Χάρη σ' αυτό το μηχανισμό ένας διακινούμενος ο οποίος δεν μπόρεσε να βρει εκπαίδευση προσαρμοσμένη στην κατάστασή του, μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε επάγγελμα νομοθετικά κατοχυρωμένο σε επίπεδο πιστοποιητικού βάσει της επαγγελματικής πείρας του. Ως παράδειγμα θα μπορούσε να αναφερθεί εκείνο ενός κλαδευτή ο οποίος απέκτησε τεχνογνωσία κατά την άσκηση της εργασίας του στον τομέα αυτό.

Ζ. ΑΡΘΡΟ 7

99. Το άρθρο αυτό προβλέπει τις περιπτώσεις κατά τις οποίες το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί να επιβάλει αντισταθμιστικά μέτρα, όταν αυτό το κράτος μέλος απαιτεί πιστοποιητικό για την άσκηση ενός επαγγέλματος.

100. Κατά το άρθρο αυτό διακρίνονται δύο περιπτώσεις:

101. α) ο διακινούμενος διαθέτει δίπλωμα, πιστοποιητικό ή άλλο τίτλο εκπαίδευσης [16]:

[16] Περιπτώσεις που καλύπτονται από τα στοιχεία α) και β) του άρθρου 6.

102. - το κράτος μέλος πρέπει να αποδείξει ότι υπάρχει ουσιαστική διαφορά μεταξύ των κύκλων εκπαίδευσης ή διαφορές στα πεδία δραστηριότητας, που χαρακτηρίζονται από εκπαίδευση η οποία αφορά ύλη ουσιαστικά διαφορετική·

103. - το κράτος μέλος πρέπει να αφήσει στον διακινούμενο την επιλογή μεταξύ πρακτικής άσκησης προσαρμογής (δύο έτη το πολύ) και δοκιμασίας επάρκειας (εκτός εάν επιτύχει εξαίρεση σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 14)·

104. β) ο διακινούμενος δεν διαθέτει ούτε δίπλωμα, ούτε πιστοποιητικό ούτε άλλο τίτλο εκπαίδευσης [17]:

[17] Περιπτώσεις που καλύπτονται από το στοιχείο γ) του άρθρου 6.

105. - το κράτος μέλος δεν χρειάζεται να αποδείξει τις διαφορές που αναφέρονται παραπάνω (δεδομένου ότι η απουσία των τίτλων υποδηλώνει την ύπαρξη τέτοιων διαφορών)·

106. - και το κράτος μέλος δικαιούται να επιλέξει μεταξύ πρακτικής άσκησης προσαρμογής (δύο έτη το πολύ) και δοκιμασίας επάρκειας (χωρίς να χρειάζεται να επιτύχει εξαίρεση σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 14).

Η. ΑΡΘΡΟ 8

107. Καθώς η βεβαίωση επάρκειας καλύπτει πολύ σύντομα είδη εκπαίδευσης ή μια εκτίμηση των προσόντων, ικανοτήτων ή γνώσεων χωρίς προηγούμενη εκπαίδευση [πρβλ. ορισμό στο άρθρο 1, στοιχείο γ)], ο κύριος μηχανισμός αναγνώρισης που προβλέπεται από την οδηγία θα ήταν υπερβολικά απαιτητικός. Εάν το κράτος μέλος υποδοχής απαιτεί βεβαίωση επάρκειας, πρέπει να αναγνωρίσει, χωρίς άλλη απαίτηση προσόντων, τη βεβαίωση επάρκειας που προβλέπεται από το άλλο κράτος μέλος για την πρόσβαση στο ίδιο επάγγελμα ή για την άσκησή του. Ελλείψει αυτής πρέπει να δεχθεί τα προσόντα τα οποία αποδεικνύει ο αιτών, εφόσον αυτά παρέχουν εγγυήσεις αντίστοιχες με εκείνες που απαιτεί το κράτος αυτό, κυρίως όσον αφορά την υγεία, την ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος και την προστασία των καταναλωτών. Τα προσόντα αυτά μπορούν επίσης να είναι προσωπικές ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες που αποκτήθηκαν διαφορετικά και όχι στα πλαίσια κάποιου κύκλου εκπαίδευσης.

108. Εν κατακλείδι, η βεβαίωση επάρκειας υπάρχει για δύο σκοπούς: ως απόδειξη της πραγματοποίησης ενός πολύ σύντομου κύκλου σπουδών που δεν συνδέεται με την προηγηθείσα δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή, στην περίπτωση ορισμένων δραστηριοτήτων οι οποίες, εν πάση περιπτώσει, απαιτούν κάποιες ειδικές γνώσεις, ως απόδειξη μιας εξέτασης μετρίου επιπέδου.

109. Επομένως, εδώ δεν τίθεται θέμα μηχανισμών αντιστάθμισης. Η οδηγία καθιστά δυνατές δύο μόνο περιπτώσεις: αναγνώριση, εφόσον οι προϋποθέσεις της οδηγίας πληρούνται, ή μη αναγνώριση. Δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα. Εν τούτοις, η εν γένει λογική του κειμένου επιβάλλει στα κράτη μέλη να καθιερώσουν μηχανισμό που να είναι ευνοϊκότερος για τον ενδιαφερόμενο απ' ό, τι η μη αναγνώριση. Εάν οι προϋποθέσεις της οδηγίας προδήλως δεν πληρούνται, θα φαινόταν λογικό και σύμφωνο προς τους στόχους της οδηγίας να έχει το κράτος μέλος τη δυνατότητα, πέρα από την απλή άρνηση, να προτείνει "διεξόδους" (εξέταση, περαιτέρω εκπαίδευση) που να επιτρέπουν στον διακινούμενο την πρόσβαση στο συγκεκριμένο επάγγελμα σ' αυτό το κράτος. Αυτό, ασφαλώς, ευνοεί την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας. Άλλωστε, η νομολογία του Δικαστηρίου (απόφαση "Βλασσοπούλου") επιβάλλει σε κάθε κράτος μέλος την υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη τα διπλώματα άλλων κρατών μελών που διαθέτουν οι κοινοτικοί πολίτες, ακόμη και αν καμία διάταξη οδηγίας δεν είναι εφαρμόσιμη. Οι εθνικές αρχές υποχρεούνται να εξετάζουν κατά πόσον οι γνώσεις και τα προσόντα που πιστοποιούνται με το δίπλωμα που απέκτησε ο ενδιαφερόμενος στη χώρα καταγωγής του ανταποκρίνονται προς εκείνα τα οποία απαιτεί η ρύθμιση του κράτους μέλους υποδοχής.

110. Το πρόβλημα αυτό ανακινήθηκε [18] στο πλαίσιο της "ομάδας συντονιστών", η οποία συστάθηκε από τις οδηγίες. Η Επιτροπή καθώς και η πλειονότητα των κρατών μελών θεωρούν ότι, αν ένας διακινούμενος δεν πληροί παρά εν μέρει τις προϋποθέσεις των διατάξεων του κράτους μέλους υποδοχής, τα προσόντα του πρέπει, παρ' όλα αυτά, να λαμβάνονται υπόψη κατ' εφαρμογήν της νομολογίας του Δικαστηρίου.

[18] Στη συνεδρίαση της 10ης - 11ης Απριλίου 1995.

Θ. ΑΡΘΡΟ 9

111. Όταν το κράτος μέλος υποδοχής απαιτεί τίτλο που να πιστοποιεί γενική εκπαίδευση επιπέδου πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκαίδευσης, δεν μπορεί να αρνηθεί τίτλο εκπαίδευσης αντίστοιχου επιπέδου που έχει χορηγηθεί από αρμόδια αρχή σε άλλο κράτος μέλος.

Ι. ΑΡΘΡΟ 10

112. Το άρθρο αυτό περιέχει διατάξεις σχετικά με την υποβολή αποδεικτικών στοιχείων όσον αφορά την εντιμότητα, την οικονομική κατάσταση, την σωματική και την διανοητική υγεία. Οι διατάξεις αυτές περιέχονται σε προηγούμενες οδηγίες σχετικά με την ελεύθερη διακίνηση των επαγγελματιών, όπως των εμπόρων ή ορισμένων επαγγελματιών του τομέα της υγείας.

113. Η εφαρμογή αυτών των διατάξεων προκάλεσε ορισμένα ερωτήματα, κυρίως στο πλαίσιο της οδηγίας 89/48/. Ωστόσο, οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται, mutatis mutandis, και στην οδηγία 92/51/.

114. Π.χ., οι υπηρεσίες της Επιτροπής ρωτήθηκαν από τις αρμόδιες βρετανικές αρχές, σε σχέση με την αναγνώριση καθεστώτος "qualified teacher", αν έχουν τη δυνατότητα να απαιτούν από τους υποψηφίους που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη ένα επίσημο έγγραφο που να πιστοποιεί την εντιμότητα και το ήθος τους και να επιβεβαιώνει την απουσία ποινικής καταδίκης για εγκλήματα κατά παιδιών. Μια τέτοια απαίτηση προχωρεί πέρα από τα προβλεπόμενα στις οδηγίες.

115. Το ερώτημα που τίθεται, επομένως, είναι εάν μπορούν να επιβληθούν νόμιμα προϋποθέσεις αυστηρότερες από εκείνες που προβλέπονται στις διατάξεις των οδηγιών και εάν είναι δυνατόν να απαγορευθεί η πρόσβαση στο επάγγελμα του εκπαιδευτικού σε υποψηφίους που υποβάλλουν την ένορκη δήλωση που προβλέπεται από τις οδηγίες, αλλά δεν υποβάλλουν επίσημο πιστοποιητικό για την εντιμότητα και το ήθος τους, που να επιβεβαιώνει την απουσία ποινικής καταδίκης για εγκλήματα κατά παιδιών. Οι αρμόδιες εθνικές αρχές θεωρούν ότι, στην περίπτωση των εκπαιδευτικών, μια απλή ένορκη δήλωση, όπως εκείνη που προβλέπεται στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 6 της οδηγίας 89/48 και στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 10 της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ, δεν αποτελεί επαρκή εγγύηση που να εξασφαλίζει ότι άτομα που μπορούν να βλάψουν τα παιδιά (π.χ. παιδεραστές) δεν πρόκειται να αποκτήσουν καθεστώς "qualified teacher".

116. Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα ήταν πράγματι δυσανάλογο να συναχθεί, με βάση το γράμμα των σχετικών διατάξεων των οδηγιών, ότι, επειδή αυτές δεν προβλέπουν εξαίρεση από την υποχρέωση αποδοχής μιας ένορκης δήλωσης, το κράτος μέλος υποδοχής υποχρεούται να δεχθεί μια τέτοια δήλωση στην περίπτωση ατόμων των οποίων η επαγγελματική δραστηριότητα συνεπάγεται άμεση και καθημερινή επαφή με τα παιδιά. Η προστασία των παιδιών από τους παιδεραστές μπορεί να θεωρηθεί επιτακτικός λόγος γενικού συμφέροντος που δικαιολογεί περιορισμό των ελευθεριών διακίνησης που καθιερώνονται από τη Συνθήκη. Η απαίτηση υποβολής ενός επίσημου πιστοποιητικού (ποινικού μητρώου ή άλλου ανάλογου εγγράφου που συντάσσεται από αρμόδια αρχή) θεωρείται κατάλληλο μέσο για την επίτευξη ενός θεμιτού στόχου, χωρίς υπέρβαση των απολύτως αναγκαίων ορίων.

117. Ένα άλλο παράδειγμα προκύπτει από καταγγελία κατά κράτους μέλους υποδοχής για το λόγο ότι απαιτεί, για την πρόσβαση στο επάγγελμα του δύτη και την άσκησή του, πιστοποιητικό που να έχει εκδοθεί μόνο από γιατρό αναγνωρισμένο από τις αρμόδιες τοπικές αρχές.

118. Για να εκτιμηθεί εάν το σύστημα αναγνώρισης των ιατρών από τις αρχές του κράτους μέλους υποδοχής είναι αποδεκτό σύμφωνα με τις οδηγίες 89/48 και 92/51, το εν λόγω σύστημα πρέπει να εξεταστεί περιπτωσιολογικά, με βάση τα κριτήρια που διατυπώθηκαν από την νομολογία [19] του Δικαστηρίου (γενικό συμφέρον, απαγόρευση διακρίσεων, αναλογικότητα). Μπορούν να προβληθούν οι ακόλουθες γενικές αρχές:

[19] Με την επιφύλαξη της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, η οποία κατ' ουσίαν επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιβάλλουν αυστηρότερες απαιτήσεις στον τομέα της υγείας, με σκοπό την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων στο χώρο εργασίας. Ο αντίκτυπος αυτής της οδηγίας τελεί υπό εξέταση.

119. - όταν ένα κράτος μέλος ζητά ιατρικό πιστοποιητικό υπογεγραμμένο και θεωρημένο από αναγνωρισμένο γιατρό, αυτό πρέπει να γίνεται προς το γενικό συμφέρον, δηλαδή να απαιτείται για την ικανοποίηση, στο κράτος μέλος υποδοχής, συγκεκριμένων υγειονομικών απαιτήσεων για την άσκηση συγκεκριμένων επαγγελμάτων, όπως είναι τα επαγγέλματα που σχετίζονται με τη μεταφορά επιβατών·

120. - δεν θα ήταν αποδεκτό να επιφυλάσσεται η δυνατότητα απόκτησης της έγκρισης μόνο στους ημεδαπούς ιατρούς, διότι αυτό θα καθιστούσε ασφαλώς δυσκολότερη στην πράξη την πρόσβαση σε επάγγελμα στο έδαφος του κράτους υποδοχής στους υπηκόους άλλων κρατών μελών από ό,τι στους υπηκόους του εν λόγω κράτους.

121. - η αρχή της αναλογικότητας προϋποθέτει ότι το κράτος μέλος υποδοχής αναζητεί το λιγότερο περιοριστικό μέσο εξασφάλισης ενός υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας. Μπορούν να εξαχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα:

122. (1) Εάν ένα σύστημα αναγνώρισης που προσφέρει ισοδύναμες εγγυήσεις υφίσταται επίσης στο κράτος καταγωγής, το κράτος μέλος υποδοχής δεν δικαιούται να αρνείται το πιστοποιητικό που χορηγήθηκε στη χώρα καταγωγής.

123. (2) Εάν το κράτος μέλος καταγωγής δεν απαιτεί έγγραφο της ίδια φύσης με εκείνο που ζητείται στο κράτος υποδοχής, δηλαδή εάν το ζητούμενο πιστοποιητικό δεν προέρχεται από αναγνωρισμένο ιατρό ή εάν δεν απαιτείται κανένα πιστοποιητικό, πρέπει να εφαρμοστεί το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 6, παράγραφος 2 και του άρθρου 10, παράγραφος 2, αντιστοίχως, των οδηγιών 89/48 και 92/51. Το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί επομένως να απαιτήσει βεβαίωση χορηγούμενη από αρχή του κράτους μέλους καταγωγής, που να έχει μεγαλύτερη αποδεικτική ισχύ από ό, τι ένα απλό πιστοποιητικό χορηγούμενο από μη αναγνωρισμένο ιατρό, έστω και αν η αρχή που χορηγεί τη βεβαίωση δεν είναι ούτε η ίδια αναγνωρισμένη. Εξάλλου, η οδηγία 89/391 δεν προβλέπει ρητώς την αναγνώριση ιατρών για την εξασφάλιση της προστασίας της υγείας για την οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 14 της οδηγίας αυτής.

124. (3) Τέλος, μόνον εφόσον οι αρχές του κράτους μέλους καταγωγής δεν εκδίδουν βεβαίωση κατά την έννοια των παραπάνω αναφερόμενων διατάξεων, το κράτος μέλος υποδοχής δικαιούται να απαιτήσει από τον διακινούμενο την υποβολή ιατρικού πιστοποιητικού χορηγούμενου από ιατρό αναγνωρισμένο από το κράτος αυτό.

125. (4) Αξίζει να προστεθεί ότι, για να μην παρακωλύεται υπερβολικά η ελεύθερη διακίνηση των επαγγελματιών, η δυνατότητα του κράτους μέλους υποδοχής να καταρτίζει κατάλογο αναγνωρισμένων ιατρών θα πρέπει, οπωσδήποτε, να συνοδεύεται από δύο υποχρεώσεις: αφενός, να αιτιολογούνται οι ιδιαίτερες απαιτήσεις υγείας που καθιστούν αναγκαία την καθιέρωση ενός τέτοιου δικτύου αναγνωρισμένων ιατρών και, αφετέρου, να πληροφορείται ο διακινούμενος σχετικά με τις διάφορες δυνατότητες που του προσφέρονται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων αυτών (αναγνωρισμένος ιατρός του κράτους καταγωγής, βεβαίωση των αρχών του κράτους καταγωγής ή, ελλείψει αυτών, ιατρός αναγνωρισμένος από το κράτος υποδοχής).

ΙΑ. ΑΡΘΡΟ 11

126. Το άρθρο αυτό προβλέπει την υποχρέωση της αρμόδιας αρχής του κράτους μέλους υποδοχής να αναγνωρίζει στους υπηκόους των κρατών μελών οι οποίοι πληρούν τις προϋποθέσεις πρόσβασης σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα και άσκησής του στο έδαφός του το δικαίωμα να φέρουν τον επαγγελματικό τίτλο του κράτους μέλους υποδοχής που αντιστοιχεί στο εν λόγω το επάγγελμα.

127. Το ίδιο ισχύει και για το δικαίωμα χρήσης του τίτλου εκπαίδευσης· όμως, το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί να απαιτήσει να συνοδεύεται αυτός ο τίτλος από διευκρινίσεις σχετικά με την προέλευσή του, ώστε να αποφεύγεται η σύγχυση με τίτλους χορηγούμενους στο έδαφός του.

128. Όταν το επάγγελμα είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο στο κράτος μέλος υποδοχής από ένωση ή οργάνωση, οι διακινούμενοι δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν τον επαγγελματικό τίτλο παρά μόνον εφόσον αποδεικνύουν ότι είναι μέλη της ένωσης ή οργάνωσης αυτής. Εάν η επαγγελματική ένωση ή η οργάνωση εξαρτά την ιδιότητα του μέλους από ορισμένα προσόντα, οφείλει να συμμορφώνεται με τις διατάξεις της οδηγίας, και συγκεκριμένα με τις διατάξεις των άρθρων 3, 4 και 5 (αναγνώριση διπλωμάτων, πιστοποιητικών ή τίτλων εκπαίδευσης).

ΙΒ. ΑΡΘΡΟ 12

129. Το άρθρο αυτό αφορά τα αποδεικτικά μέσα σχετικά με τα προσόντα του αιτούντος, καθώς και ορισμένους κανόνες διαδικασίας.

130. Πρώτον, εναπόκειται στον αιτούντα να αποδείξει ποια είναι τα προσόντα του. Εν τούτοις, το κράτος μέλος υποδοχής οφείλει να δεχτεί ως μέσα απόδειξης τα έγγραφα που χορηγούνται από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. Με άλλα λόγια, οι απαιτήσεις του κράτους μέλους υποδοχής δεν πρέπει να είναι υπερβολικές όσον αφορά την απόδειξη. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εκπόνησε, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, «κώδικα δεοντολογίας για τις διοικητικές διατυπώσεις», ο οποίος εκφράζει την συναίνεση της ομάδας συντονιστών σ' αυτόν τον τομέα (βλ. παρακάτω). Πρέπει να σημειωθεί ότι, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, η χορήγηση στο διακινούμενο εγγράφου από αρχή του κράτους μέλους καταγωγής με στόχο την πιστοποίηση του επιπέδου των προσόντων του σύμφωνα με τα κριτήρια της οδηγίας (δίπλωμα κατά την οδηγία 89/48/ΕΟΚ, δίπλωμα κατά την οδηγία 92/51, πιστοποιητικό, βεβαίωση επάρκειας) μπορεί να έχει μεγάλη πρακτική χρησιμότητα για τον διακινούμενο. Εν τούτοις, το κράτος μέλος υποδοχής δεν μπορεί, κατ' αρχήν, να απαιτεί βεβαίωση του κράτους καταγωγής η οποία να πιστοποιεί την κατοχή διπλώματος όπως εκείνο που ορίζεται από την οδηγία ή ότι το άτομο αυτό δικαιούται να ασκεί το επάγγελμα στη χώρα καταγωγής (βλ. Κώδικα, σημείο 3, Γ, β).

131. Η διαδικασία εξέτασης των αιτήσεων πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο τέσσερις μήνες από την υποβολή του πλήρους φακέλου και να επικυρώνεται με αιτιολογημένη απόφαση. Η απόφαση αυτή ή η απουσία απόφασης πρέπει να μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο δικαστικής προσφυγής κατά το εσωτερικό δίκαιο.

ΙΓ. ΑΡΘΡΟ 13

132. Το άρθρο αυτό απαιτεί από τα κράτη μέλη να ορίσουν τις αρχές που είναι αρμόδιες για την παραλαβή των αιτήσεων και τη λήψη των αποφάσεων αναγνώρισης σύμφωνα με την οδηγία και να ενημερώσουν σχετικά τα υπόλοιπα κράτη μέλη και την Επιτροπή.

133. Απαιτεί επίσης από κάθε κράτος μέλος να ορίσει συντονιστή, ιδιαίτερα για την προώθηση της ομοιόμορφης εφαρμογής της οδηγίας. Αυτοί οι συντονιστές γίνονται μέλη της ομάδας συντονιστών που συστάθηκε βάσει της οδηγίας 89/48. Τα καθήκοντα της ομάδας συντονιστών - να προωθούν την εφαρμογή της οδηγίας και να συγκεντρώνουν όλες τις χρήσιμες πληροφορίες για την εφαρμογή της -επεκτάθηκαν και σ' αυτή την οδηγία.

134. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και τα σχετικά θέματα χρησιμοποιώντας τα υπάρχοντα δίκτυα ενημέρωσης και τις επαγγελματικές ενώσεις και οργανώσεις, εφόσον είναι απαραίτητο. Η Επιτροπή είναι αρμόδια να προβαίνει σε κάθε απαραίτητη ενέργεια σχετικά με τα μέτρα συντονισμού και επικοινωνίας.

135. Το έργο της ομάδας συντονιστών περιγράφεται στο τμήμα VII παρακάτω.

ΙΔ. ΑΡΘΡΟ 14

1. Γενικές παρατηρήσεις

136. Εάν ένα κράτος μέλος προτίθεται να μην παραχωρήσει στον αιτούντα την επιλογή μεταξύ πρακτικής άσκησης προσαρμογής και δοκιμασίας επάρκειας, υποχρεούται να ανακοινώνει αμέσως στην Επιτροπή το σχέδιο της σχετικής διάταξης. Συγχρόνως, το εν λόγω κράτος μέλος ενημερώνει την Επιτροπή για τους λόγους που καθιστούν αναγκαία μια τέτοια διάταξη.

137. Η Επιτροπή ενημερώνει αμέσως τα άλλα κράτη μέλη σχετικά με το σχέδιο· μπορεί επίσης να ζητήσει τη γνώμη της ομάδας των συντονιστών σχετικά με το σχέδιο αυτό.

138. Το κράτος μέλος μπορεί να εκδώσει την εν λόγω διάταξη μόνον εφόσον η Επιτροπή δεν αντιταχθεί μέσα σε προθεσμία τριών μηνών με σχετική απόφαση. Μπορεί επίσης να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της σχετικά με το σχέδιο.

139. Το οριστικό κείμενο ανακοινώνεται από το συγκεκριμένο κράτος μέλος μετά από αίτηση άλλου κράτους μέλους ή της Επιτροπής.

140. Στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ, η Επιτροπή έλαβε τρεις αιτήσεις για χορήγηση παρεκκκλίσεων βάσει του άρθρου 14. Στη μία περίπτωση κρίθηκε ότι το άρθρο δεν ετύγχανε εφαρμογής, στις άλλες όμως η Επιτροπή έδωσε εν μέρει ευνοϊκές απαντήσεις. Οι αιτήσεις αυτές προέρχονταν από τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστρία.

2. Γαλλία: αθλητικοί εκπαιδευτές

141. Στις 17 Ιουνίου 1996, η Γαλλία ζήτησε εξαίρεση, κατά την έννοια του άρθρου 14 της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ, για την πλαισίωση ορισμένων αθλητικών δραστηριοτήτων. Το αίτημα της Γαλλίας αφορούσε το επάγγελμα του αθλητικού εκπαιδευτή και είχε ως σκοπό να της επιτραπεί να παρεκκλίνει, για ορισμένες αθλητικές δραστηριότητες, από την αρχή της ελεύθερης επιλογής που αναγνωρίζεται στον αιτούντα. Όταν, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας αναγνώρισης, τα διπλώματα που χορηγούνται από άλλα κράτη μέλη παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές σε σχέση με τα προσόντα που απαιτούνται στη Γαλλία, οι γαλλικές αρχές επιθυμούσαν να μπορούν να υποβάλουν τον υποψήφιο σε μια δοκιμασία επάρκειας.

142. Οι αρμόδιες γαλλικές αρχές επισύναψαν στην αίτησή τους προς την Επιτροπή και σχέδιο διατάγματος το οποίο αφορά μόνο την εγκατάσταση εκπαιδευτών ή προπονητών που έλαβαν δίπλωμα σε άλλο κράτος μέλος. Αυτό διότι, σε σχέση με την προσωρινή παροχή υπηρεσιών, μια διαδικασία παράβασης που κινήθηκε από την Επιτροπή είχε ήδη καταλήξει στη χορήγηση μόνιμης εξαίρεσης για τα ίδια επαγγέλματα στη Γαλλία, με βάση μάλλον ένα ξεχωριστό τμήμα της γαλλικής νομοθεσίας και τα σχετικά άρθρα της συνθήκης παρά την οδηγία 92/51/ΕΟΚ. Αυτό το σχέδιο διατάγματος περί εγκαταστάσεως, αν και αποβλέπει στη μεταφορά του κοινοτικού δικαίου που είναι εφαρμοστέο σ' αυτόν τον τομέα, εξακολουθεί να διατηρεί ένα καθεστώς παρέκκλισης (εξαίρεσης) για πέντε αθλητικές δραστηριότητες, για τις οποίες, σύμφωνα με το σχέδιο, "ο Υπουργός Αθλητισμού μπορεί να επιβάλει τη δοκιμασία επάρκειας". Σύμφωνα με το κείμενο που υποβλήθηκε στην Επιτροπή, αυτή η δοκιμασία επάρκειας θα μπορούσε να επιβληθεί στις εξής πέντε αθλητικές δραστηριότητες: προπονητές σκι, οδηγοί ορειβασίας, προπονητές κατάδυσης, προπονητές αλεξιπτωτισμού και προπονητές σπηλαιολογίας. Οι γαλλικές αρχές θεώρησαν σκόπιμο να διευκρινίσουν ότι αυτή η αίτηση, που υποβλήθηκε στο πλαίσιο του άρθρου 14, δεν αμφισβητεί την αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, αλλά "τείνει αντίθετα να την ενισχύσει στην περίπτωση δραστηριοτήτων κατά τις οποίες διακυβεύονται στόχοι γενικού συμφέροντος, όπως η ασφάλεια". Αφορά, επομένως, μόνο τα «επικίνδυνα αθλήματα». Αυτή η αίτηση δικαιολογείται, κατά τις γαλλικές αρχές, από τον επικίνδυνο χαρακτήρα των συγκεκριμένων αθλητικών δραστηριοτήτων.

143. Σύμφωνα με το άρθρο 14 της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ, η αίτηση εξαίρεσης της Γαλλίας υποβλήθηκε στα κράτη μέλη. Διαβιβάσθηκε σε όλους τους συντονιστές του γενικού συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων, οι οποίοι διατύπωσαν τις απόψεις τους κατά τη συνεδρίαση της ομάδας συντονιστών που έλαβε χώρα στις 8 Ιουλίου 1996.

144. Αφού εξέτασε τη γαλλική αίτηση, η Επιτροπή έκρινε ότι η απουσία ελευθερίας επιλογής μπορεί να δικαιολογηθεί στη συγκεκριμένη περίπτωση, εφόσον, βεβαίως, το κράτος μέλος αποδεικνύει σε κάθε περίπτωση ότι το μέτρο αντιστάθμισης δικαιολογείται λόγω ουσιώδους διαφοράς μεταξύ της ύλης που καλύπτεται από την εκπαίδευση του διακινουμένου και των προσόντων που απαιτούνται, λαμβανομένης υπόψη της επαγγελματικής πείρας του συγκεκριμένου ατόμου. Ο επικίνδυνος χαρακτήρας των δραστηριοτήτων και η μέριμνα για την ασφάλεια των εμπλεκομένων ατόμων μπορούν να αποτελέσουν λόγους κατά της ελευθερίας επιλογής και υπέρ της υποχρέωσης δοκιμασίας επάρκειας, στις ιδιαίτερες περιπτώσεις που αναφέρονται στην αίτηση της Γαλλίας και σύμφωνα με τους κανόνες που προβλέπονται στην οδηγία 92/51/ΕΟΚ.

145. Η Επιτροπή εξέδωσε την απόφασή της στις 9 Ιανουαρίου 1997. Με την απόφαση αυτή, η Επιτροπή χορήγησε εξαίρεση για μια δοκιμαστική περίοδο που λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου 1999. Πράγματι, η Επιτροπή εξέφρασε την επιθυμία, πριν να αποφανθεί οριστικά σχετικά με αυτήν την εξαίρεση, να προβεί σε αξιολόγηση των προβλημάτων που συνδέονται με την πρακτική εφαρμογή της. Θέλησε επίσης να δώσει τη δυνατότητα στη Γαλλία να κρίνει εάν αυτές οι δοκιμασίες επάρκειας αποτελούν σαφώς το πλέον κατάλληλο μέτρο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου. Τέλος, θέλησε να να δώσει τη δυνατότητα σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να εκφράσουν ενδεχομένως τις παρατηρήσεις τους πριν να ληφθεί οριστική απόφαση.

146. Η Επιτροπή ζήτησε από τη Γαλλία να της υποβάλει έκθεση αξιολόγησης έως τις 30 Απριλίου 1999 και, εάν η Γαλλία το επιθυμούσε, να υποβάλει νέα αίτηση εξαίρεσης έως τις 30 Ιουνίου 1999. Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης να ζητήσει από όλα τα κράτη μέλη και από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να μελετήσουν το θέμα και να γνωστοποιήσουν τις παρατηρήσεις τους. Προβλέφθηκε επίσης να συντάξει και η Επιτροπή μια έκθεση.

147. Η Γαλλία υπέβαλε την έκθεση αξιολόγησης στις 12 Μαΐου 1999 και ζήτησε την χορήγηση μόνιμης εξαίρεσης για τα πέντε αυτά επαγγέλματα. Αφού ζήτησε και έλαβε συμπληρωματικές πληροφορίες, η Επιτροπή αποφάσισε στις 14 Ιουλίου 1999 να παρατείνει την ισχύ της εξαίρεσης για ένα έτος όσον αφορά τους εκπαιδευτές σκι, όμως κάτω από αυστηρές προϋποθέσεις, καθώς και για τους εκπαιδευτές κατάδυσης και τους εκπαιδευτές αλεξιπτωτισμού, και χωρίς χρονικό όριο για τους οδηγούς ορειβασίας και τους εκπαιδευτές σπηλαιολογίας.

3. Αυστρία: ορειβατικά επαγγέλματα

148. Με επιστολή της 15ης Ιουλίου 1998, η Αυστρία ζήτησε εξαίρεση κατά την έννοια του άρθρου 14 της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ για την πλαισίωση ορισμένων αθλητικών δραστηριοτήτων. Η επιστολή αυτή συνοδευόταν από δύο σχέδια κανονισμού και μια έκθεση επιχειρημάτων. Η αίτηση αφορούσε οκτώ αθλητικά επαγγέλματα (εκπαιδευτής σκι, υποψήφιος εκπαιδευτής σκι, εκπαιδευτής σκι διπλωματούχος πανεπιστημίου, οδηγός εκδρομών σκι, εκπαιδευτής σκι πεδιάδας, υποψήφιος εκπαιδευτής σκι πεδιάδας, οδηγός ορειβασίας, υποψήφιος οδηγός ορειβασίας) και ζητούσε, γι' αυτά τα επαγγέλματα, τη δυνατότητα παρέκκλισης από την αρχή της ελεύθερης επιλογής του αιτούντος. Όταν, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας αναγνώρισης, τα διπλώματα που έχουν χορηγηθεί σε άλλα κράτη μέλη παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές σε σχέση με τα προσόντα που απαιτούνται στην Αυστρία, οι αυστριακές αρχές επιθυμούν να μπορούν να επιβάλουν στον υποψήφιο δοκιμασία επάρκειας.

149. Οι αυστριακές αρχές τόνισαν ότι η αίτησή τους, που εντάσσεται στο πλαίσιο του άρθρου 14, αφορά μόνο επικίνδυνες δραστηριότητες. Η αίτηση αυτή δικαιολογείται, κατά τις αυστριακές αρχές, από τον επικίνδυνο χαρακτήρα των συγκεκριμένων αθλητικών δραστηριοτήτων.

150. Σύμφωνα με το άρθρο 14 της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ, η αυστριακή αίτηση εξαίρεσης διαβιβάσθηκε στα κράτη μέλη, ενώ στις 11 Αυγούστου 1998 απεστάλη σε όλους τους συντονιστές του γενικού συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων, οι οποίοι έλαβαν συμπληρωματικές πληροφορίες στη διάρκεια μιας συνεδρίασης της ομάδας συντονιστών που έλαβε χώρα στις 19 Νοεμβρίου 1998. Στη συνέχεια, ζητήθηκαν και δόθηκαν από την Αυστρία συμπληρωματικές πληροφορίες καθώς και εγγυήσεις. Με αυτή τη βάση, η Επιτροπή αποφάσισε στις 14 Ιουλίου 1999 να χορηγήσει εξαίρεση για ένα έτος, παράλληλα με την απόφαση που έλαβε για τη Γαλλία την ίδια ημέρα.

4. Ηνωμένο Βασίλειο: ναυτικά επαγγέλματα

151. Στις 20 Φεβρουαρίου 1998, η Επιτροπή έλαβε αίτηση των βρετανικών αρχών που αποβλέπει στην επίτευξη εξαίρεσης από το άρθρο 10 της οδηγίας 89/48/ΕΟΚ και από το άρθρο 14 της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ. Αυτή η αίτηση εξαίρεσης αφορούσε τα επαγγέλματα «merchant navy and fishing vessel deck and engineer officers» (αξιωματικοί καταστρώματος και αξιωματικοί μηχανικοί του εμπορικού ναυτικού και του αλιευτικού ναυτικού). Οι βρετανικές αρχές επεδίωκαν τη δυνατότητα παρέκκλισης από την αρχή της ελεύθερης επιλογής του διακινουμένου στις περιπτώσεις που μπορεί να επιβληθεί ένα «μέτρο αντιστάθμισης» (πρακτική άσκηση προσαρμογής ή δοκιμασία επάρκειας). Οι βρετανικές αρχές επιθυμούσαν να μπορούν να επιβάλλουν τη δοκιμασία επάρκειας σε όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι γλωσσικές γνώσεις φαίνονται ελλιπείς («substantial shortfall»). Η αίτηση αναφερόταν σε επιτακτικούς λόγους ασφάλειας.

152. Κατόπιν προσεκτικής εξέτασης αυτής της αίτησης και του συγκεκριμένου επαγγελματικού πλαισίου, φάνηκε ότι το πρόβλημα που ανακίνησαν οι βρετανικές αρχές είναι εκτός του πεδίου εφαρμογής αυτών των οδηγιών, καθόσον αυτές οι γλωσσικές γνώσεις δεν υπεισέρχονται στην εκπαίδευση που μπορεί να αποτελέσει λόγο επιβολής των μέτρων αντιστάθμισης. Ως προς το θέμα αυτό, διαβιβάσθηκε επιστολή προς τις βρετανικές αρχές στις 7 Μαΐου 1998.

5. Συμπεράσματα

153. Από τις πληροφορίες που διαθέτει σήμερα η Επιτροπή, φαίνεται ότι η αναγνώριση των εκπαιδευτών σκι αποτελεί την κύρια πηγή ανησυχίας για τα ενδιαφερόμενα μέρη, όσον αφορά τις εξαιρέσεις που αναγνωρίστηκαν μέχρι σήμερα. Ενώ, το πραγματικό πρόβλημα φαίνεται να οφείλεται στην ύπαρξη διαφορετικών αντιλήψεων ως προς το επίπεδο προσόντων που είναι αντικειμενικώς απαραίτητο για την αναγνώριση των προσόντων ενός εκπαιδευτή σκι - και, κατά συνέπεια, ως προς τη σημασία και τον ουσιαστικό χαρακτήρα των διαφορών μεταξύ των προσόντων που ισχύουν σήμερα στα κράτη μέλη -, οι συζητήσεις αφορούσαν ουσιαστικά, μέχρι τώρα, την εφαρμογή της παρέκκλισης της προβλεπόμενης στο άρθρο 14. Εν τούτοις, αυτή η παρέκκλιση δεν έχει καμία επίπτωση στο επίπεδο των απαιτούμενων προσόντων, αλλά αφορά στην πράξη το είδος του μέτρου αντιστάθμισης που πρέπει να επιβάλλεται σε περίπτωση ουσιαστικών διαφορών μεταξύ προσόντων.

154. Εξάλλου, είναι φανερό ότι ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται ένα σύστημα αναγνώρισης μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντικός με τη νομοθεσία τη σχετική με το θέμα αυτό, όσον αφορά τους όρους πρόσβασης στην αγορά. Σχετικά, ο βαθμός αντικειμενικότητας, ο οποίος πρέπει να είναι έκδηλος σε όλα τα επίπεδα της διαδικασίας αναγνώρισης, ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται αυτό το σύστημα, η πραγματική αξιολόγηση των ικανοτήτων και η πείρα του κάθε υποψηφίου, καθώς και ο βαθμός αιτιολόγησης και επεξήγησης των αποφάσεων είναι στοιχεία που συμβάλλουν στον εύλογο χαρακτήρα μιας διαδικασίας αναγνώρισης, καθώς και στην αποδοχή της από εκείνους οι οποίοι υποβάλλονται σ' αυτήν. Αυτοί οι παράγοντες είναι ακόμα περισσότερο σημαντικοί όταν τα δικαιώματα που συνήθως χορηγούνται στους διακινουμένους αποτελούν αντικείμενο ενός κατ' εξαίρεση περιορισμού, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 14.

155. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να παραχωρήσει προσωρινή εξαίρεση στην Αυστρία και στη Γαλλία έως τις 31 Ιουλίου 2000, ημερομηνία κατά την οποία θα έχουν εκδοθεί οριστικές αποφάσεις μόνιμης εφαρμογής. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προτίθενται να αξιοποιήσουν την περίοδο ισχύος αυτών των προσωρινών εξαιρέσεων για να εξασφαλίσουν την όσο το δυνατό πληρέστερη ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων μεταξύ των κρατών μελών και των ενδιαφερομένων μερών. Η διαδικασία αυτή θα αποβλέπει στην συλλογή και στην ανάλυση όλων των χρήσιμων δεδομένων σχετικά με το θέμα αυτό, καθώς και στη συζήτηση όλων των πτυχών του θέματος, με σκοπό την προετοιμασία των οριστικών αποφάσεων της Επιτροπής και τον καθορισμό ενός εδάφους κοινής συμφωνίας, που θα αποτελέσει σταθερή και μόνιμη βάση για το μέλλον. Η διαδικασία θα καλύπτει τόσο το ζήτημα της παρέκκλισης όσο και όλα τα άλλα ουσιαστικά και διαδικαστικά ζητήματα που αφορούν την αναγνώριση διπλωμάτων εκπαιδευτών σκι.

156. Παράλληλα, η εμπειρία δείχνει ότι η διαδικασία και η προθεσμία για τη λήψη αποφάσεων εξαίρεσης κατά το άρθρο 14 είναι πολύ σύντομες, ιδιαίτερα λόγω των διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη στις οποίες η Επιτροπή αποδίδει μεγάλη σημασία. Το χρονικό διάστημα των τριών μηνών μεταξύ της υποβολής μιας αίτησης από ένα κράτος μέλος και της απόφασης της Επιτροπής ξεπεράσθηκε επανειλημμένα, επειδή χρειάστηκε να ζητηθούν συμπληρωματικές πληροφορίες και δεδομένου ότι η εν λόγω προθεσμία δεν αρχίζει παρά από τη στιγμή κατά την οποία η Επιτροπή διαθέτει όλες τις πληροφορίες τις οποίες χρειάζεται. Λαμβανομένης υπόψη της εμπειρίας στον τομέα αυτό, είναι πολύ πιθανόν οι μελλοντικές αιτήσεις εξαίρεσης, ιδίως εκείνες που θέτουν σημαντικά, πολύ ευρείας εμβέλειας, πολύπλοκα ή πολύ τεχνικά θέματα θα μπορούσαν να απαιτήσουν χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από το διάστημα των τριών μηνών που προβλέπεται μεταξύ της υποβολής της αίτησης και της έκδοσης απόφασης από την Επιτροπή. Η πραγματοποίηση διαβουλεύσεων και η εξέταση όλων των σχετικών απόψεων και πληροφοριών θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν τη λήψη προσωρινής απόφασης από την Επιτροπή, σε όλες τις ειδικές περιπτώσεις κατά τις οποίες επιβάλλεται η λήψη αρνητικής προσωρινής απόφασης, έστω και για να καταστεί δυνατή η εκτενέστερη μελέτη των πτυχών του προβλήματος, ακόμη και μέσα σε ένα καθορισμένο χρονοδιάγραμμα εντός του οποίου θα ληφθεί οριστική απόφαση.

157. Είναι επίσης σαφές ότι η Επιτροπή προσέφυγε στη χορήγηση προσωρινών και υπό αίρεση εξαιρέσεων. Παρά το γεγονός ότι οι οριστικές και αμετάκλητες αποφάσεις είναι σαφώς προτιμότερες για λόγους σταθερότητας και ασφάλειας δικαίου, είναι αδύνατο να αποκλεισθεί η προσφυγή σε προσωρινές και υπό αίρεση αποφάσεις. Το κύριο πλεονέκτημα αυτού του είδους αποφάσεων είναι ότι προβλέπουν μια δοκιμαστική περίοδο, που επιτρέπει τη μελέτη των πραγματικών αποτελεσμάτων της εξαίρεσης και των απόψεων των κύριων ενδιαφερομένων μερών πριν από τη λήψη της οριστικής απόφασης. Λαμβανομένης υπόψη της γενικής νομολογίας του Δικαστηρίου περί συσταλτικής ερμηνείας των παρεκκλίσεων από τους γενικούς κανόνες του κοινοτικού δικαίου [20], είναι σημαντικό να εξακολουθήσει να υπάρχει η δυνατότητα χρησιμοποίησης μηχανισμών αυτού του είδους στο πλαίσιο της εξέτασης αιτήσεων εξαίρεσης που εμπίπτουν σ' αυτήν την οδηγία.

[20] Βλ., π.χ., την απόφαση Gebhardt, C55/94 της 30.11.95.

ΙΕ. ΑΡΘΡΟ 15 και παραρτήματα Γ και Δ

1. Ratio legis

158. Ορισμένα είδη εκπαίδευσης που δεν καλύπτονται από τον ορισμό του διπλώματος κατά την έννοια του άρθρου 1, εδάφιο 1, στοιχείο α), δεύτερη παύλα, σημείο i) της οδηγίας 92/51, οδηγούν, ωστόσο, σε ανάλογο επαγγελματικό επίπεδο και προετοιμάζουν για παρόμοιες ευθύνες και καθήκοντα [21]. Ως παράδειγμα μπορούν να αναφερθούν η εκπαίδευση φυσικοθεραπευτή στη Γερμανία ή νοσοκόμου-παιδοκόμου στο Λουξεμβούργο. Λόγω της μεγάλης ποικιλομορφίας αυτών των ειδών εκπαίδευσης, η οδηγία 92/51/ΕΟΚ προέβλεψε την εξομοίωσή τους με το δίπλωμα μέσω της απαρίθμησης τους σε κατάλογο (βλ. αιτιολογική σκέψη 15), ο οποίος εμφαίνεται στο παράρτημα Γ. Ορισμένα είδη εκπαίδευσης που κατοχυρώνονται νομοθετικά έχουν επίσης εξομοιωθεί με διπλώματα με την συμπερίληψή τους στον κατάλογο που εμφαίνεται στο παράρτημα Δ.

[21] Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 15 και 16 της οδηγίας.

159. Αυτή η εξομοίωση έχει ως αποτέλεσμα να ανοίγει στο κράτος μέλος υποδοχής τη «σύνδεση» με τα διπλώματα κατά την έννοια της οδηγίας 89/48 (που καλύπτουν εκπαίδευση 3 έως 4 ετών) και, στην περίπτωση κατά την οποία απαιτείται δίπλωμα κατά την έννοια της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ, να περιορίζεται η απαίτηση για μέτρα αντιστάθμισης στις περιπτώσεις ουσιαστικής διαφοράς στην εκπαίδευση.

2. Διαδικασίες ενημέρωσης

160. Η διαδικασία τροποποίησης αυτών των παραρτημάτων περιγράφεται στο άρθρο 15 [22]. Συγκεκριμένα, ελέγχεται αν η εκπαίδευση που αναφέρεται στην αιτιολογημένη αίτηση ενός κράτους μέλους συνεπάγεται επίπεδο επαγγελματικών προσόντων συγκρίσιμο προς το δίπλωμα κατά την οδηγία 92/51 (κύκλος ενός έτους μετά το δευτεροβάθμιο επίπεδο που απαιτείται για την πρόσβαση σε πανεπιστήμιο ή σε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα) και παρόμοιο επίπεδο ευθυνών και καθηκόντων.

[22] Η διαδικασία αυτή θα χρειαστεί να τροποποιηθεί για να προσαρμοστεί στη νέα γενική απόφαση αριθ. 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου περί καθορισμού της διαδικασίας άσκησης των εξουσιών που απονέμονται στην Επιτροπή (ΕΕ L 184 της 17ης Ιουλίου 1999, σ. 23 και επ.).

3. Τροποποιήσεις που απορρέουν από τη συνθήκη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας

161. Σύμφωνα με το άρθρο 29 της συνθήκης προσχώρησης της 24ης Ιουνίου 1994, προστέθηκαν στο παράρτημα Γ διάφοροι κύκλοι εκπαίδευσης, με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 1995. Ωστόσο, πρόκειται μόνο για αυστριακά επαγγέλματα.

162. Στην επικεφαλίδα «παραϊατρικός και κοινωνικοπαιδαγωγικός τομέας» προστέθηκαν η εκπαίδευση οπτικού φακών επαφής, ποδοκόμου, τεχνικού ακουστικών βαρηκοΐας, φαρμακοπώλη, μασέρ, νηπιαγωγού και παιδοκόμου. Ο τομέας των «αρχιτεχνιτών» συμπληρώθηκε με τα επαγγέλματα του κηλεπιδεσμοποιού, του κατασκευαστή ορθοπεδικών ζωνών, του οπτικού, του κατασκευαστή ορθοπεδικών υποδημάτων, του μηχανικού ορθοπεδικών προθέσεων, του οδοντοτεχνίτη και του κηπουρού, καθώς και από 14 άλλα είδη εκπαίδευσης. Στον «τεχνικό τομέα» προστέθηκαν τα δασοκομικά επαγγέλματα, τα τεχνικά γραφεία, η εκμίσθωση εργατικού δυναμικού, η εξεύρεση εργασίας, η παροχή επενδυτικών συμβουλών, οι ιδιωτικοί ντετέκτιβ, οι ιδιωτικοί φύλακες, οι κτηματομεσίτες, οι διαχειριστές ακινήτων, οι διαφημιστές, οι οργανωτές οικοδομικών έργων, τα γραφεία είσπραξης απαιτήσεων, οι ασφαλιστικοί σύμβουλοι οι σχεδιαστές κτιρίων και οι σχεδιαστές ξύλινων κατασκευών, εφόσον το επάγγελμα προϋποθέτει το δικαίωμα κατάρτισης σχεδίων, πραγματοποίησης τεχνικών υπολογισμών και εποπτείας των εργασιών κατασκευής.

4. Οι οδηγίες εφαρμογής

163. Η Επιτροπή έλαβε πολυάριθμες αιτήσεις τροποποίησης των καταλόγων που εμφαίνονται στα παραρτήματα Γ και Δ. Αφού εξέτασε αυτά τα αιτήματα (από κοινού με την επιτροπή [23] που συστάθηκε βάσει του άρθρου 15), εξέδωσε, μέχρι σήμερα, τρεις οδηγίες.

[23] Οι εργασίες αυτής της επιτροπής προετοιμάστηκαν συχνά με συζητήσεις στο πλαίσιο της ομάδας συντονιστών (βλ. Μέρος VII της παρούσας έκθεσης σχετικά μ' αυτήν την ομάδα).

α) Οδηγία 94/38/ΕΚ της Επιτροπής της 26 Ιουλίου 1994

164. Προστέθηκαν στο παράρτημα Γ διάφορα είδη εκπαίδευσης που παρέχονται στη Γερμανία στον τομέα της υγείας· πρόκειται για εκπαίδευση ιατρικών τεχνικών βοηθών εργαστηρίου, ιατρικών τεχνικών βοηθών στην ακτινολογία, ιατρικών τεχνικών βοηθών λειτουργικής διαγνωστικής, τεχνικών βοηθών κτηνιατρικής, διαιτολόγων, βοηθών φαρμακείου, νοσοκόμων ψυχιατρικής και λογοθεραπευτών. Τα ιταλικά είδη εκπαίδευσης λογιστών, εμπορικών συμβούλων και συμβούλων εργασίας (consulente del lavoro) διαγράφηκαν.

165. Προστέθηκε μια ενότητα στο παράρτημα Δ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, για ορισμένα είδη εκπαίδευσης που παρέχονται στη Γερμανία σε ειδικευμένες σχολές προετοιμασίας για τα επαγγέλματα των τεχνικών βοηθών, των εμπορικών βοηθών, των καθηγητών αναπνοής, λόγου και φωνής με κρατικό δίπλωμα, των τεχνικών, των οικονομολόγων επιχείρησης, των σχεδιαστών και των οικογενειακών βοηθών με κρατικό δίπλωμα, καθώς και ορισμένα άλλα κοινωνικά επαγγέλματα.

β) Η οδηγία 95/43/ΕΚ της Επιτροπής της 20ής Ιουλίου 1995

166. Η οδηγία αυτή βασίζεται σε αιτήσεις που υπέβαλαν οι Κάτω Χώρες και η Αυστρία. Οι νέες διατάξεις του παραρτήματος Γ βασίζονται στις αιτήσεις της ολλανδικής κυβέρνησης σχετικά με την εκπαίδευση βοηθού κτηνιάτρου και ορισμένων άλλων επαγγελμάτων των θαλάσσιων μεταφορών (κυβερνήτης παράκτιου πλοίου, διπλωματούχος μηχανοδηγός και αξιωματικός συστήματος ελέγχου ναυσιπλοΐας λιμανιού). Στο παράρτημα Δ προστέθηκαν, για τις Κάτω Χώρες, τα είδη εκπαίδευσης που παρέχονται στα ιδρύματα επαγγελματικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τα είδη επαγγελματικής εκπαίδευσης που παρέχεται με μαθητεία, καθώς και, για την Αυστρία, τα είδη εκπαίδευσης που παρέχονται σε ανώτερες επαγγελματικές σχολές και ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα γεωργίας και δασοκομίας σε σχολές αρχιτεχνιτών, σε τάξεις αρχιτεχνιτών και σε σχολές προορισμένες για την εκπαίδευση τεχνιτών στον τομέα των κατασκευών. Έχουν καθοριστεί ειδικές προϋποθέσεις για όλους αυτούς τους κύκλους εκπαίδευσης.

167. Μαζί με τις πολυάριθμες τροποποιήσεις που επήλθαν με την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Αυστρίας, το περιεχόμενο των παραρτημάτων θα γινόταν ασαφές. Με τη νέα οδηγία, κατά συνέπεια, οι τροποποιημένοι κατάλογοι κύκλων εκπαίδευσης δημοσιεύθηκαν σε ενοποιημένη έκδοση.

γ) Η οδηγία 97/38/ΕΚ της Επιτροπής της 20 Ιουνίου 1997

168. Ορισμένα επαγγέλματα που εμφαίνονται στον κατάλογο των εκπαιδεύσεων που αναγνωρίζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο ως «National Vocational Qualifications» ή ως «Scottish Vocational Qualifications» διαγράφηκαν, δεδομένου ότι καλύπτονται πλέον από την οδηγία 89/48/ΕΟΚ (επιστημονικός υπάλληλος ιατρικού εργαστηρίου) ή δεν κατοχυρώνονται πλέον νομοθετικά (δικαστικός επιμελητής, ειδικός προσθετικής).

δ) Η οδηγία 99/ της Επιτροπής της 1999

169. Η επιτροπή αντιπροσώπων των κρατών μελών, που συγκροτήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 3, ενέκρινε ομόφωνα ένα σχέδιο οδηγίας. Αυτό το σχέδιο οδηγίας ανταποκρίνεται στα τεκμηριωμένα αιτήματα που υπέβαλαν η Αυστρία και το ΗΒ για τα εξής θέματα:

170. Στο παράρτημα Γ θα προστεθούν ορισμένα πιστοποιητικά τεχνικής επάρκειας στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων στο ΗΒ, καθώς και η ειδική εκπαίδευση για νοσοκόμους ψυχιατρικής και παιδιατρικής στην Αυστρία. Από την άλλη πλευρά, θα διαγραφούν τα επαγγέλματα "αναγνωρισμένος κοινωνικός λειτουργός - ψυχική υγεία" και "ειδικός επί εμπορικών σημάτων" από το ΗΒ. Επιπλέον, η διατύπωση των παραρτημάτων Γ και Δ όσον αφορά τα "National/Scottish Vocational Qualifications" στο ΗΒ θα προσαρμοστεί στην ορολογία που χρησιμοποιείται σήμερα στο πλαίσιο της σχετικής εθνικής νομοθεσίας. Η Επιτροπή θα μπορέσει να εκδώσει πιθανόν την οδηγία στις αρχές του 2000.

171. Εξαιτίας νέων τροποποιήσεων των εθνικών νομοθεσιών, θα χρειαστεί πιθανόν η κατάρτιση νέων οδηγιών στο μέλλον.

5. Συμπεράσματα

172. Η εμπειρία [24] έδειξε ότι αυτή η διαδικασία είναι επαχθής και πολύπλοκη, ενώ η εφαρμογή της γίνεται όλο και πιο δύσκολη όσο επιμηκύνεται ο κατάλογος. Τίθεται επομένως το ερώτημα εάν δεν θα ήταν επιθυμητό να ευρεθεί μια εναλλακτική λύση, π.χ. η αντικατάσταση αυτής της διαδικασίας και αυτών των καταλόγων με έναν γενικό ορισμό [25] που θα εξομοίωνε αυτά τα είδη εκπαίδευσης με το δίπλωμα κατά την οδηγία 92/51.

[24] Βλ., συγκεκριμένα, στο παράρτημα Ι, την κριτική εκ μέρους του Βελγίου, της Δανίας, και της Φινλανδίας, που επιθυμούσαν τροποποίηση του συστήματος.

[25] Ο συντονιστής των Κάτω Χωρών πρότεινε μια γενική διατύπωση ή μια διαδικασία με την οποία η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους καταγωγής θα πιστοποιούσε ότι η εκπαίδευση του διακινούμενου ανταποκρίνεται στα κριτήρια της οδηγίας.

173. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής μελετούν, επί του παρόντος, μια τέτοια λύση. Αυτός ο γενικός ορισμός, που θα συμπεριλαμβανόταν σε εκείνον του διπλώματος, θα υπενθύμιζε ότι το επαγγελματικό επίπεδο του συγκεκριμένου κύκλου πρέπει να είναι συγκρίσιμο με εκείνο του κύκλου σπουδών που περιέχεται στον ορισμό του διπλώματος· θα έδειχνε, εξάλλου, ότι αυτός ο κύκλος προετοιμάζει για ένα επίπεδο ευθυνών και καθηκόντων που θα διευκρινιζόταν από τις αρχές του κράτους μέλους καταγωγής με μια συμπληρωματική βεβαίωση. Ένας διακινούμενος εργαζόμενος ο οποίος θα επεκαλείτο δικαίωμα αναγνώρισης σ' αυτή τη βάση θα μπορούσε να κληθεί να υποβάλει πιστοποιητικό αρμόδιας αρχής, που θα πιστοποιεί το καθεστώς του συγκεκριμένου κύκλου σπουδών και θα παρέχει πληροφορίες που θα επιτρέπουν στο κράτος μέλος υποδοχής να γνωρίζει την πηγή από την οποία θα μπορεί να ζητήσει περισσότερες πληροφορίες.

174. Στη συνέχεια, τα παραρτήματα Γ και Δ θα καταργούνταν, με μια διάταξη για τη διαφύλαξη των κεκτημένων δικαιωμάτων των ατόμων που έχουν τίτλους εκπαίδευσης οι οποίοι περιλαμβάνονται σ' αυτά.

ΙΣΤ. ΑΡΘΡΟ 16

175. Το άρθρο 16 είναι το πρώτο άρθρο του κεφαλαίου XI της οδηγίας, που περιέχει τις τελικές διατάξεις γενικής εφαρμογής. Προβλέπει εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας που πρέπει να υποβάλλονται στην Επιτροπή από τα κράτη μέλη κάθε δύο έτη. Αυτές οι εκθέσεις προβλέπεται να συμπεριλαμβάνουν κάθε είδους γενικές παρατηρήσεις, στατιστικές περιλήψεις των αποφάσεων που ελήφθησαν και περιγραφή των κύριων προβλημάτων εφαρμογής που προέκυψαν.

176. Η πιο ενημερωμένη στατιστική πληροφόρηση που προκύπτει από αυτή τη διαδικασία αναφοράς ευρίσκεται στο τμήμα IV.Β.

ΙΖ. ΑΡΘΡΟ 17

177. Το άρθρο αυτό καθορίζει μέγιστη προθεσμία δύο ετών για τη μεταφορά [26] της οδηγίας.

[26] Τα της εφαρμογής αναφέρθηκαν παραπάνω, στο Τμήμα IV.Α.

ΙΗ. ΑΡΘΡΟ 18

178. Πέραν του ότι προβλέπει την παρούσα έκθεση, το εν λόγω άρθρο προσθέτει ότι: «Η Επιτροπή, αφού προβεί σε όλες τις αναγκαίες διαβουλεύσεις, εκθέτει τα συμπεράσματά της όσον αφορά τις τροποποιήσεις που πρέπει ενδεχομένως να επέλθουν στην παρούσα οδηγία. Η Επιτροπή υποβάλλει, ενδεχομένως, ταυτόχρονα προτάσεις για τη βελτίωση των υφισταμένων ρυθμίσεων με σκοπό τη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας, του δικαιώματος εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών».

179. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει ήδη συστάσεις για ορισμένες τροποποιήσεις όσον αφορά τους τίτλους εκπαίδευσης των παραρτημάτων Γ και Δ, την ενημέρωσή τους και τις δυνατότητες εισαγωγής μεγαλύτερης ευελιξίας για τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών. Εν τούτοις, η αναζήτηση τρόπων βελτίωσης των υφισταμένων κανόνων εντάσσεται σε έναν ευρύτερο προβληματισμό που αφορά, επίσης, σε κάποιο βαθμό, την οδηγία 89/48/ΕΟΚ.

ΙΘ. ΑΡΘΡΟ 19

180. Το άρθρο αυτό δεν εγείρει σχόλια.

VI. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

A. Δημόσιοι υπάλληλοι

181. Οι δημόσιοι υπάλληλοι αποτελούν κατά παράδοση επαγγελματικό τομέα μεγάλης σημασίας για την ελεύθερη διακίνηση. Η Επιτροπή έχει ερωτηθεί αρκετές φορές σχετικά με αυτό το θέμα είτε με επιστολές εκ μέρους των πολιτών είτε στο πλαίσιο καταγγελιών ή αναφορών. Ως εκ τούτου, εδώ και ορισμένα έτη κινήθηκαν ορισμένες διαδικασίες παράβασης σχετικά με την αναγνώριση διπλωμάτων. Οι διαδικασίες αυτές εμπλέκουν διάφορα κράτη μέλη και αφορούν περισσότερους του ενός επαγγελματικούς τομείς, που υπάγονται τόσο στην οδηγία 89/48/ΕΟΚ όσο και στην οδηγία 92/51/ΕΟΚ (εκπαιδευτικοί, μεταφραστές, υπάλληλοι νοσοκομείων, προσωπικό ναυσιπλοΐας, προσωπικό γενικής διοίκησης κ.λπ.), τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτών των διαδικασιών, ορισμένα κράτη μέλη επισήμαναν ορισμένα θεμελιώδη προβλήματα, τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο προσεκτικής εξέτασης εκ μέρους της Επιτροπής. Τα προβλήματα αυτά αφορούν τρία ζητήματα:

182. - την ίδια την εφαρμογή του γενικού συστήματος αναγνώρισης των διπλωμάτων (οδηγίες 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ) στους δημοσίους υπαλλήλους·

183. - την εφαρμογή του γενικού συστήματος σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους ή μόνο στα επαγγέλματα ή στις επαγγελματικές δραστηριότητες των δημοσίων υπαλλήλων για τις οποίες απαιτείται ειδική επαγγελματική εκπαίδευση·

184. - τους διαγωνισμούς.

185. Η όγδοη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 92/51/ΕΟΚ διευκρινίζει ότι «το συμπληρωματικό γενικό σύστημα δεν θίγει την εφαρμογή του άρθρου 48, παράγραφος 4, και του άρθρου 55 της συνθήκης». Στη συνέχεια, δεν γίνεται καμία άλλη άμεση ή έμμεση αναφορά στους δημοσίους υπαλλήλους. Επιπλέον, τα άρθρα 48, παράγραφος 4 (σημερινό 39) και 55 (σημερινό 45) δεν αναφέρονται παρά στην ιθαγένεια.

186. Η Επιτροπή θεώρησε πάντοτε ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν αποκλείονται a priori από το πεδίο εφαρμογής των οδηγιών: το απλό γεγονός ότι ένα επάγγελμα υπάγεται σε δημόσια υπηρεσία, δεν το αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι δημόσιοι οργανισμοί υποχρεούνται να τηρούν τις διατάξεις των οδηγιών 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ [27]. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το γενικό σύστημα ισχύει για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους. Αυτό το θέμα συνδέεται στενά με εκείνο του ορισμού του διπλώματος, του νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματος και της έννοιας της επαγγελματικής ειδίκευσης.

[27] (Σημείο 12 της απόφασης της 8ης Ιουλίου 1999 στην υπόθεση 234/97, Bobadilla).

187. Σύμφωνα με τον ορισμό του διπλώματος, ο κάτοχος πρέπει να έχει ολοκληρώσει επιτυχώς έναν κύκλο σπουδών ή εκπαίδευσης ορισμένης διάρκειας. Ο κάτοχος πρέπει επίσης να έχει όλα τα επαγγελματικά προσόντα (δίπλωμα ή σύνολο διπλωμάτων ή πιστοποιητικό) που απαιτούνται για την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα στο κράτος μέλος καταγωγής ή για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού. Αυτό το τελευταίο κριτήριο («επαγγελματικά προσόντα που απαιτούνται για την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα») πρέπει να θεωρείται ότι αφορά μόνο τα προσόντα που έχουν αποκτηθεί μετά το πέρας εκπαίδευσης που οδηγεί στην άσκηση συγκεκριμένου επαγγέλματος και είναι προσανατολισμένη σ' αυτό.

188. Οι μηχανισμοί αντιστάθμισης (δοκιμασία επάρκειας, πρακτική άσκηση προσαρμογής) δεν είναι κατάλληλοι όταν υπάρχουν αρκετοί πολύ διαφορετικοί τρόποι πρόσβασης σε επάγγελμα γενικού χαρακτήρα (π.χ., γενικός διαγωνισμός ανοικτός σε διάφορα είδη διπλωμάτων). Από την άλλη πλευρά αν, για την εν λόγω δραστηριότητα δημόσιας υπηρεσίας, γίνεται δεκτή μια τέτοια ποικίλη πείρα, η ύπαρξη ή η απουσία ειδικότερων στοιχείων επαγγελματικών προσόντων θα είχε μικρότερη σημασία και, ως εκ τούτου, δεν θα κρινόταν ιδιαίτερα ενδεδειγμένη η λήψη μέτρων αντιστάθμισης. Ελλείψει θεμελιώδους διαφοράς στη φύση ή το επίπεδο του σχετικού επαγγελματικού τίτλου, πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Από την άλλη πλευρά, όταν εφαρμόζονται μηχανισμοί αντιστάθμισης για την κάλυψη μιας διαφοράς στο συνολικό επίπεδο προσόντων, τέτοια μέτρα δεν φαίνεται να προσαρμόζονται εύκολα στις μεθόδους πρόσληψης δημοσίων υπαλλήλων. Η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει να εξετάζει πιθανές λύσεις.

189. Όσον αφορά τη χρήση διαγωνιστικών διαδικασιών για την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων σε σχέση με απασχόληση σε δημοσιοϋπαλληλική θέση, τίθενται τρία ερωτήματα: ως τι θεωρείται ο διαγωνισμός; Τα επαγγέλματα στα οποία οδηγεί ένας διαγωνισμός είναι νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα κατά την έννοια της οδηγίας; Πώς ορίζεται η έννοια του πλήρως καταρτισμένου ατόμου στο πλαίσιο ενός επαγγέλματος στο οποίο η πρόσληψη γίνεται με διαγωνισμό;

190. Η θέση της Επιτροπής, που συχνά εκφράσθηκε σε διάφορες απαντήσεις σε κοινοβουλευτικές ερωτήσεις (γραπτές και προφορικές) και αναφορές σχετικά με την αρχή του διαγωνισμού, καθώς και στα πλαίσια διαδικασιών παράβασης, είναι η ακόλουθη: κάθε κράτος μέλος παραμένει ελεύθερο να καθορίζει τις δικές του λεπτομέρειες πρόσληψης, εφόσον η αναγνώριση των διπλωμάτων που χορηγούνται σε άλλα κράτη μέλη γίνεται σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο. Ο διαγωνισμός, όπως και οι άλλες μέθοδοι πρόσληψης (φάκελος τίτλων, συνέντευξη, εξετάσεις κ.λπ.), είναι απλώς μια διαδικασία για την πρόσβαση σε ένα επάγγελμα. Κατά συνέπεια, ενώ τίποτα δεν εμποδίζει ένα κράτος μέλος να προσλαμβάνει τους δημοσίους υπαλλήλους του μέσω διαγωνισμού, εν τούτοις το κράτος αυτό πρέπει, εφόσον πρόκειται για νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα κατά την