[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 25.10.2006

COM(2006) 626 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 5

2. Η διαθεση στην αγορα γενετικως τροποποιημενων τροφιμων και ζωοτροφων από την ημερομηνια εφαρμογησ του κανονισμου και επειτα 6

2.1. Διαδικασία έγκρισης σύμφωνα με τον κανονισμό 6

2.1.1. Παρουσίαση της διαδικασίας έγκρισης 6

2.1.2. ΚΕΑ, ΕΔΕΓ και επικύρωση των μεθόδων ανίχνευσης 8

2.1.3. Σχόλια του κοινού 8

2.1.4. Πρόσβαση του κοινού 9

2.1.5. Η πρακτική εμπειρία από τη διαδικασία έγκρισης 10

2.1.6. Πρακτικές βελτιώσεις της διαδικασίας έγκρισης 11

2.2. Έγκριση τροφίμων και ζωοτροφών σύμφωνα με τα μεταβατικά μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 46 του κανονισμού 12

2.3. Κοινοποίηση προϊόντων που έχουν διατεθεί νόμιμα στην αγορά πριν από την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού 13

3. Επισημανση ΓΤ τροφιμων και ζωοτροφων 14

3.1. Κυκλοφορία στην αγορά τροφίμων που φέρουν την επισήμανση «γενετικώς τροποποιημένο» 14

3.2. Κυκλοφορία στην αγορά ζωοτροφών που φέρουν την επισήμανση «γενετικώς τροποποιημένη» 14

4. Μη εγκεκριμένα προϊόντα 15

4.1. Μη εγκεκριμένη ΓΤ παπάγια 15

4.2. Μόλυνση ΓΤ αραβόσιτου εισαγωγής από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικήςμε μη εγκεκριμένο ΓΤ αραβόσιτο Bt 10 16

4.3. Μόλυνση ρυζιού εισαγωγής από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής με μη εγκεκριμένο ΓΤ ρύζι LL601 17

4.4. Συμπεράσματα 18

5. Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων: αποτελεσματα επιθεωρησεωνπου πραγματοποιηθηκαν σε δεκατρια κρατη μελη 19

6. Δραστηριοτητες τησ Μόνιμησ Επιτροπήσ για την Τροφική Αλυσίδα και την Υγεία των Ζώων (ΜΕΤΑΥΖ) 20

7. Εγκριση κανονων εφαρμογης και κατευθυντηριεσ γραμμεσ 21

8. Αλληλεπιδραση της οδηγιασ 2001/18/ΕΚ και του κανονισμου (ΕΚ)αριθ. 1829/2003 οσον αφορα τα υφισταμενα προϊόντα και τις ζωοτροφες που παραγονται από ΓΤΟ 22

9. Μετρα για την τυχαια η την τεχνικα αναποφευκτη παρουσια γενετικωσ τροποποιημενου υλικου για το οποίο δεν εχει χορηγηθει εγκριση συμφωνα μετην κοινοτικη νομοθεσια 24

10. Κατασταση των τροφιμων και ζωοτροφων που παραγονται από ζυμωση με χρηση γενετικως τροποποιημενων μικροοργανισμων οι οποιοι δεν εμφανιζονται στοτελικο προϊον 25

10.1. Ιστορικό 25

10.2. Διευκρίνιση της κατάστασης των τροφίμων και ζωοτροφών που παράγονται από ζύμωση με χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών οι οποίοι δεν εμφανίζονται στο τελικό προϊόν 25

10.3. Εφαρμογή της διευκρίνισης στα προϊόντα τροφίμων και στα βοηθητικά μέσα τεχνικής επεξεργασίας 26

10.4. Εφαρμογή της διευκρίνισης στα προϊόντα ζωοτροφών και στα βοηθητικά μέσα τεχνικής επεξεργασίας 27

10.5. Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση της ασφάλειας τροφίμων και ζωοτροφών που παράγονται από ζύμωση με χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών 28

10.6. Συμπεράσματα 28

11. Διευκρινισεισ σχετικα με ορισμενεσ πτυχες των διαταξεων του κανονισμου γιατην επισημανση 29

12. Συμπερασματα 31

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 33

Κατάλογος συντομογραφιών

ΑΑ: Αρμόδια Αρχή ή Αρμόδιες Αρχές

ΚΕΑ: Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς

ΓΔ SANCO: Γενική Διεύθυνση Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών

DNA: Deoxyribonucleic acid (δεοξυριβονουκλεϊκό οξύ)

ΕΑΑΤ: Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων

ENGL: European Network of GMO Laboratories

ΓΤΚΘ: Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών

ΓΤ: Γενετικώς τροποποιημένα

ΓΤΜ: Γενετικώς τροποποιημένοι μικροοργανισμοί

ΓΤΟ: Γενετικώς τροποποιημένοι οργανισμοί

ISO: International Organisation for Standardisation (Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης)

RASFF: Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές

ΜΕΤΑΥΖ: Μόνιμη Επιτροπή για την Τροφική Αλυσίδα και την Υγεία των Ζώων

1. Εισαγωγή

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1829/2003[1] για τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές («ο κανονισμός») έχει τεθεί σε ισχύ από τις 18 Απριλίου 2004. Καλύπτει τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ) που χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα και ζωοτροφές, τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές που περιέχουν ή αποτελούνται από ΓΤΟ και τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές που παράγονται από ΓΤΟ. Αυτό το πεδίο εφαρμογής είναι ευρύ αφού όλοι οι ΓΤΟ που μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως τρόφιμα ή ζωοτροφές ή ως πρώτη ύλη για την παραγωγή τροφίμων ή ζωοτροφών θεωρούνται ΓΤΟ για χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές. Ο κανονισμός θεσπίζει μια κεντρική διαδικασία έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία βασίζεται σε ανεξάρτητη αξιολόγηση κινδύνου από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ), κανόνες για την επισήμανση και όρια για την τυχαία ή τεχνικώς αναπόφευκτη παρουσία ΓΤ υλικού. Η αξιολόγηση κινδύνου, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό, περιλαμβάνει ιδίως αξιολόγηση της ασφάλειας του ΓΤ τροφίμου και/ή της ΓΤ ζωοτροφής καθώς και, ανάλογα με την περίπτωση, αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου. Στην περίπτωση ΓΤΟ που προορίζονται για καλλιέργεια και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, η ΕΑΑΤ ζητεί από μια εθνική αρμόδια αρχή (ΑΑ) δυνάμει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ να πραγματοποιήσει αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου. Σε όλες τις περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου, η ΕΑΑΤ οφείλει να ζητήσει τη γνώμη της εθνικής ΑΑ κάθε κράτους μέλους δυνάμει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ.

Η Επιτροπή επρόκειτο να εγκρίνει τους αναγκαίους κανόνες εφαρμογής και τις κατευθυντήριες γραμμές καθώς και να καταρτίσει το κοινοτικό μητρώο για τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές (διαθέσιμο στο κοινό από το δικτυακό τόπο της Επιτροπής[2]).

Η Επιτροπή οφείλει επίσης να παρακολουθεί την εφαρμογή του κανονισμού και τον αντίκτυπό του στην υγεία των ανθρώπων και των ζώων, στην προστασία των καταναλωτών, στην ενημέρωση των καταναλωτών και στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

Σύμφωνα με το άρθρο 48 του κανονισμού η Επιτροπή διαβιβάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού και ιδίως του άρθρου 47[3]. Το άρθρο 48 αναφέρει ότι η έκθεση πρέπει να συνοδεύεται, ανάλογα με την περίπτωση, από κατάλληλη πρόταση.

Η Επιτροπή για να αποκτήσει καλύτερη αντίληψη της εφαρμογής του κανονισμού κατήρτισε ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με τις διάφορες διατάξεις του. Το ερωτηματολόγιο αυτό διαβιβάστηκε σε όλες τις ΑΑ σύμφωνα με τον κανονισμό, καθώς και στα ενδιαφερόμενα μέρη όλων των σχετικών τομέων. Οι απαντήσεις, καθώς και όλες οι άλλες πληροφορίες που έλαβε και άντλησε η Επιτροπή από την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού έως σήμερα, αναλύθηκαν πολύ προσεκτικά.

Η παρούσα έκθεση βασίζεται στα αποτελέσματα της διαβούλευσης αυτής καθώς και στις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων (ΜΕΤΑΥΖ) και στο Συμβούλιο. Επίκεντρό της αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα που έθεσαν τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη και κατά συνέπεια δεν αντικατοπτρίζει μεμονωμένες θέσεις. Το πρώτο μέρος της έκθεσης αφορά την εμπειρία που αποκτήθηκε από την πρακτική εφαρμογή του κανονισμού και το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει πρόσθετα μέτρα εφαρμογής και ειδικές διευκρινίσεις που αναπτύχθηκαν από την Επιτροπή για να συμπληρώσουν και αποσαφηνίσουν συγκεκριμένα σημεία του κανονισμού.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1830/2003[4] σχετικά με την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών και την ιχνηλασιμότητα τροφίμων και ζωοτροφών που παράγονται από γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς και για την τροποποίηση της οδηγίας 2001/18/ΕΚ εκπονήθηκε παράλληλα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 και εγκρίθηκε και αυτός στις 22 Σεπτεμβρίου 2003. Σκοπός των δύο κανονισμών είναι να λειτουργούν παράλληλα και να αλληλοσυνδέονται όσον αφορά ορισμένες απαιτήσεις.

Επίσης, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1830/2003 (άρθρο 12) η Επιτροπή πρέπει να συντάσσει μια έκθεση σχετικά με τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν από την εφαρμογή του κανονισμού αυτού. Η έκθεση αυτή εγκρίθηκε στις 10 Μαΐου 2006[5]. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη την προαναφερθείσα αλληλεπίδραση των δύο κανονισμών και προσπάθησε να αποφύγει τις επαναλήψεις στις δύο εκθέσεις.

Το νομοθετικό πλαίσιο για τα ΓΤ προϊόντα θεωρείται γενικά πολύπλοκο από τα ενδιαφερόμενα μέρη. Με σκοπό να κάνει ευκολότερη την εφαρμογή του, η ΓΔ SANCO παρέχει υποστήριξη προς τους υπεύθυνους των επιχειρήσεων και το ευρύ κοινό με τη μορφή «ερωτήσεων και απαντήσεων»[6] που δημοσιεύονται στο δικτυακό της τόπο. Αντίστοιχα, αρκετά κράτη μέλη ή ενώσεις ενδιαφερομένων μερών παρείχαν επίσης έγγραφα με σκοπό την περαιτέρω ερμηνεία των διατάξεων της νομοθεσίας.

Μέρος 1: Εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003

2. Η διαθεση στην αγορα γενετικως τροποποιημενων τροφιμων και ζωοτροφων από την ημερομηνια εφαρμογησ του κανονισμου και επειτα

2.1. Διαδικασία έγκρισης σύμφωνα με τον κανονισμό

2.1.1. Παρουσίαση της διαδικασίας έγκρισης

Η διαδικασία έγκρισης αποτελείται από τρία κύρια στάδια.

Το πρώτο στάδιο είναι η υποβολή αίτησης για τη χορήγηση έγκρισης ώστε να διατεθεί στην αγορά ΓΤ τρόφιμο ή ζωοτροφή.

Η αίτηση αποστέλλεται στην εθνική ΑΑ σύμφωνα με τον κανονισμό ενός κράτους μέλους, η οποία πρέπει να βεβαιώσει ότι παρέλαβε την αίτηση, να ενημερώσει αμέσως την ΕΑΑΤ και να διαβιβάσει στην ΕΑΑΤ τις πληροφορίες που τις υποβλήθηκαν.

Το δεύτερο στάδιο είναι η προετοιμασία και η έκδοση γνώμης από την ΕΑΑΤ. Η ΕΑΑΤ δημοσιεύει συνόψεις των αιτήσεων στο δικτυακό της τόπο και αφού ελεγχθούν σχετικά με το εάν είναι πλήρεις, οι έγκυρες αιτήσεις διαβιβάζονται στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη και τους ζητείται να εκφράσουν τη γνώμη τους σε μια περίοδο 3 μηνών. Στην περίπτωση ΓΤΟ που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ως σπόρος σποράς ή άλλο φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό η ΕΑΑΤ ζητά από μια ΑΑ σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ να πραγματοποιήσει αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου, όπως απαιτείται από τον κανονισμό.

Σύμφωνα με τον κανονισμό, η ΕΑΑΤ προσπαθεί να τηρεί προθεσμία έξι μηνών για τη γνωμοδότησή της. Η διαδικασία διακόπτεται κάθε φορά που η ΕΑΑΤ (ή το ΚΕΑ μέσω της ΕΑΑΤ) ζητά συμπληρωματικές πληροφορίες από τον αιτούντα.

Μια γενική εικόνα των αιτήσεων που έχει παραλάβει η ΕΑΑΤ διατίθεται στο κοινό από το δικτυακό της τόπο[7]. Έως την 1η Ιουλίου 2006 είχαν υποβληθεί τριάντα τέσσερις αιτήσεις.

Για να διευκολυνθούν οι πολυάριθμες ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ της ΕΑΑΤ, των κρατών μελών και της Επιτροπής, η ΕΑΑΤ έχει θέσει σε λειτουργία ένα ηλεκτρονικό σύστημα (το λεγόμενο «GMO EFSAnet») το οποίο παρέχει μια ασφαλή πλατφόρμα ανταλλαγής δεδομένων. Όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές αναγνωρίζουν ότι το σύστημα αυτό συμβάλλει στην ομαλή διεξαγωγή της διαδικασίας έγκρισης. Η ΕΑΑΤ εργάζεται διαρκώς για τη βελτίωση του συστήματος αυτού, ιδιαίτερα όσον αφορά τη δημιουργία ενός συστήματος που θα επιτρέπει την αποτελεσματικότερη πρόσβαση των εμπλεκομένων μερών στα δεδομένα.

Οι γνωμοδοτήσεις της επιστημονικής ομάδας για τους ΓΤΟ της ΕΑΑΤ δημοσιεύονται στο δικτυακό τόπο της ΕΑΑΤ[8]. Στην περίπτωση ευνοϊκών γνωμοδοτήσεων από την ΕΑΑΤ, η γνωμοδότηση της επιστημονικής ομάδας για τους ΓΤΟ συμπληρώνεται και από άλλες πληροφορίες (όπως, μεταξύ άλλων, μια πρόταση για την επισήμανση, τους ανάλογους όρους ή περιορισμούς που πρέπει να υποβληθούν όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά, μια μέθοδο ανίχνευσης επικυρωμένη από το ΚΕΑ, μια ένδειξη σχετικά με το πού μπορεί να βρεθεί το υλικό αναφοράς και, όταν οι αιτήσεις αφορούν τη διάθεση ενός ΓΤΟ στην αγορά, ένα σχέδιο περιβαλλοντικής παρακολούθησης και πληροφορίες που συνδέονται με το πρωτόκολλο της Καρταχένα) προκειμένου να ολοκληρωθεί η γνωμοδότηση της ΕΑΑΤ όπως απαιτείται από τον κανονισμό. Επομένως, είναι σημαντικό να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των γνωμοδοτήσεων της επιστημονικής ομάδας για τους ΓΤΟ και των γενικών γνωμοδοτήσεων της ΕΑΑΤ που απαιτούνται από τον κανονισμό.

Το τρίτο στάδιο της διαδικασίας είναι η προετοιμασία και η έκδοση απόφασης σχετικά με την αίτηση.

Σε διάστημα 30 ημερών από τη δημοσίευση της γενικής γνωμοδότησης της ΕΑΑΤ, το κοινό μπορεί να υποβάλει τα σχόλιά του στην Επιτροπή. Το τμήμα 2.1.3 της παρούσας έκθεσης αφιερώνεται αποκλειστικά στην οργάνωση αυτής της περιόδου σχολιασμού και στη διαχείριση των σχολίων που παραλαμβάνονται.

Η Επιτροπή υποβάλει σχέδιο απόφασης στη ΜΕΤΑΥΖ σε διάστημα 3 μηνών από την παραλαβή της γενικής γνώμης της ΕΑΑΤ. Η έκδοση υπόκειται στους κανόνες της επιτροπολογίας[9].

2.1.2. ΚΕΑ, ΕΔΕΓ και επικύρωση των μεθόδων ανίχνευσης

Ως Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς έχει οριστεί το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής, καθήκον του οποίου είναι η τεχνική αξιολόγηση και επικύρωση των μεθόδων ποσοτικής ανίχνευσης και ταυτοποίησης για τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές στο πλαίσιο της κεντρικής διαδικασίας έγκρισης. Η συμφωνία για το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εργαστηρίων για τους ΓΤΟ (ΕΔΕΓ) πραγματοποιήθηκε το 2002 και το δίκτυο περιλαμβάνει περισσότερα από εβδομήντα Εθνικά Εργαστήρια Ελέγχου.

Στις 18 Απριλίου 2004, το ΚΕΑ δημοσίευσε τις «επεξηγηματικές σημειώσεις για τους αιτούντες» με σκοπό να παράσχει στους ενδιαφερόμενους πρακτικές οδηγίες σχετικά με το καθήκον του ΚΕΑ για επικύρωση της μεθόδου όπως περιγράφεται στον κανονισμό (ΕΚ) 1829/2003 και στον κανονισμό (ΕΚ) 641/2004[10] (βλ. σημείο 7 της παρούσας έκθεσης). Οι σημειώσεις αυτές συμπληρώθηκαν από πρόσθετα έγγραφα που αφορούσαν κυρίως την περιγραφή της διαδικασίας επικύρωσης από το ΚΕΑ και τον καθορισμό των ελάχιστων απαιτήσεων απόδοσης για αναλυτικές μεθόδους δοκιμής ΓΤΟ. Τα έγγραφα αυτά είναι διαθέσιμα στο δικτυακό τόπο του ΚΕΑ[11].

Την 1η Ιουλίου 2006 το ΚΕΑ επικύρωσε 16 μεθόδους. Οι εκθέσεις για τις επικυρώσεις αυτές δημοσιεύονται στο δικτυακό τόπο του ΚΕΑ[12] και αποτελούν τμήμα των γενικών γνωμοδοτήσεων της ΕΑΑΤ.

2.1.3. Σχόλια του κοινού

Το άρθρο 6 παράγραφος 7 και το άρθρο 18 παράγραφος 7 του κανονισμού προβλέπουν ότι το κοινό μπορεί – εντός 30 ημερών από τη δημοσίευσή της – να υποβάλει σχόλια για τη γενική γνωμοδότηση της ΕΑΑΤ. Τα σχόλια πρέπει να απευθύνονται στην Επιτροπή. Η Επιτροπή, για να διευκολύνει τη διαβίβαση αυτών των σχολίων, δημιούργησε μια ειδική ιστοσελίδα στο τμήμα εκείνο του δικτυακού της τόπου που είναι αφιερωμένο στον κανονισμό[13]. Στη σελίδα αυτή αναφέρεται σαφώς εάν εξακολουθεί να ισχύει η περίοδος σχολιασμού για μια αίτηση και προσφέρει στο κοινό μια φόρμα για να διατυπώσει τα σχόλιά του. Περιλαμβάνει επίσης σύνδεσμο προς τη γενική γνωμοδότηση της ΕΑΑΤ.

Η δυνατότητα υποβολής σχολίων για ένα συγκεκριμένο ΓΤΟ προβάλλεται καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου σχολιασμού στην πρώτη σελίδα του δικτυακού τόπου «Ασφάλεια των τροφίμων – Από το αγρόκτημα στο τραπέζι»[14]. Επιπλέον, η έναρξη της περιόδου σχολιασμού ανακοινώνεται μέσω της υπηρεσίας ηλεκτρονικού ταχυδρομείου «sanco news» και στην ιστοσελίδα της ΓΔ SANCO προστίθεται ένας σύνδεσμος προς την ιστοσελίδα της ΕΑΑΤ όπου δημοσιεύονται οι γενικές γνωμοδοτήσεις.

Μετά τη λήξη της περιόδου σχολιασμού, όσα σχόλια έχουν ληφθεί διαβιβάζονται αμέσως στις ΑΑ των κρατών μελών. Επομένως, τόσο η Επιτροπή όσο και οι ΑΑ των κρατών μελών μπορούν να λάβουν υπόψη τους τα σχόλια αυτά κατά το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας έγκρισης.

Τα σχόλια που έχουν ληφθεί δημοσιεύονται επίσης στην ίδια ιστοσελίδα, με τη σύμφωνη γνώμη των σχολιαστών.

Από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού έχουν ολοκληρωθεί έξι γενικές γνωμοδοτήσεις της ΕΑΑΤ σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού. Κατά συνέπεια, η εμπειρία όσον αφορά τη δυνατότητα αυτή που προσφέρεται στο κοινό και ο περαιτέρω σχετικός χειρισμός από τις αρχές στο πλαίσιο του κανονισμού περιορίζεται στις περιπτώσεις αυτές.

2.1.4. Πρόσβαση του κοινού

Σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) 1829/2003, η ΕΑΑΤ εφαρμόζει τις αρχές του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001[15] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής κατά τη διεκπεραίωση αιτήσεων για πρόσβαση σε έγγραφα τα οποία βρίσκονται στην κατοχή της ΕΑΑΤ. Άρα, η ΕΑΑΤ έχει εφαρμόσει τα αναγκαία εργαλεία και διαδικασίες για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων πρόσβασης σε έγγραφα σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού. Έως το Μάιο του 2006 η ΕΑΑΤ είχε λάβει 26 ατομικές αιτήσεις από το κοινό για πρόσβαση σε 73 συνολικά διαφορετικά έγγραφα ή αιτήσεις που υποβλήθηκαν στην ΕΑΑΤ σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) 1829/2003. Από τις 26 ατομικές αιτήσεις οι 18 προέρχονταν από 5 διαφορετικούς μη κυβερνητικούς οργανισμούς (ΜΚΟ), κυρίως περιβαλλοντικούς, οι 2 από τους οποίους είχαν υποβάλει τις περισσότερες αιτήσεις. Επίσης, 3 αιτήσεις υποβλήθηκαν από μέλη των εθνικών κοινοβουλίων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 2 από εθνικές αρχές και 3 από άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.

Επιπλέον, η Επιτροπή έχει λάβει 3 αιτήσεις για πρόσβαση σε έγγραφα ή αιτήσεις που υποβλήθηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό, δύο από τις οποίες προέρχονται από ΜΚΟ και η τρίτη από μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

2.1.5. Η πρακτική εμπειρία από τη διαδικασία έγκρισης

Έως τώρα, σύμφωνα με τη διαδικασία αυτή, έχει χορηγηθεί μία έγκριση[16] (για τη διάθεση στην αγορά τροφίμου που περιέχει, αποτελείται ή παράγεται από αραβόσιτο 1507). Για άλλα προϊόντα έχουν χορηγηθεί εγκρίσεις σύμφωνα με τα μεταβατικά μέτρα του κανονισμού (βλ. τμήμα 2.2 της παρούσας έκθεσης). Μόλις εγκριθούν τα προϊόντα καταχωρίζονται στο κοινοτικό μητρώο ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών[17] που έχει καταρτίσει η Επιτροπή.

Έγιναν ορισμένες παρατηρήσεις από τους αιτούντες σχετικά με το χρόνο που απαιτείται από την ΕΑΑΤ έως ότου αναγνωριστεί μία αίτηση ως έγκυρη. Αυτό μπορεί να οφείλεται στην υποβολή ελλιπών στοιχείων. Η ΕΑΑΤ, επομένως, ζητεί και αναμένει πρόσθετες πληροφορίες για να μπορέσει να θεωρήσει έγκυρη μία αίτηση. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής, η χρονική περίοδος που απαιτείται για να θεωρηθεί έγκυρη μία αίτηση πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν υποβληθεί όλα τα απαιτούμενα στοιχεία. Η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει την ανάγκη να υποβάλλουν οι αιτούντες αιτήσεις που πληρούν τις απαιτήσεις του κανονισμού και των κατευθυντηρίων γραμμών της ΕΑΑΤ. Κανονικά δεν θα πρέπει να χρειάζεται να ζητήσει η ΕΑΑΤ πρόσθετα στοιχεία για να μπορέσει να κρίνει εάν μια αίτηση είναι έγκυρη.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού, η ΕΑΑΤ πρέπει να προσπαθεί να ολοκληρώνει τις γενικές γνωμοδοτήσεις της σε διάστημα έξι μηνών. Ωστόσο, εάν ζητούνται πρόσθετα στοιχεία κατά τη διάρκεια της επιστημονικής αξιολόγησης ή επικύρωσης της μεθόδου ανίχνευσης, η χρονική περίοδος των 6 μηνών είναι δυνατόν να παραταθεί. Για τις περισσότερες αιτήσεις, τα πρόσθετα στοιχεία ή οι διευκρινίσεις πρέπει να ζητούνται από τον αιτούντα πριν εξεταστούν συγκεκριμένα ζητήματα που τίθενται από την επιστημονική ομάδα για τους ΓΤΟ ή τα κράτη μέλη και πριν ολοκληρώσει η επιστημονική ομάδα για τους ΓΤΟ την αξιολόγηση του κινδύνου. Στην περίπτωση που η γνωμοδότηση της επιστημονικής ομάδας για τους ΓΤΟ ή η μέθοδος επικύρωσης έχουν ολοκληρωθεί ενώ τα άλλα στοιχεία της γενικής γνωμοδότησης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα, η ΕΑΑΤ, για λόγους διαφάνειας, δημοσιεύει την επιστημονική γνωμοδότηση ή τη μέθοδο επικύρωσης στο δικτυακό της τόπο. Οι μέθοδοι επικύρωσης δημοσιεύονται επίσης στο δικτυακό τόπο του ΚΚΕρ μόλις ολοκληρωθούν. Η γενική γνωμοδότησης, στην περίπτωση αυτή, δημοσιεύεται αργότερα συμπεριλαμβανομένων όλων των στοιχείων. Το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει μια κάποια σύγχυση όσον αφορά το στάδιο της διαδικασίας έγκρισης. Έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα ώστε να διευκρινιστεί στην παρουσίαση της γνωμοδότησης της επιστημονικής ομάδας για τους ΓΤΟ ότι πρέπει να συμπληρωθεί από άλλα στοιχεία πριν ολοκληρωθεί η γενική γνωμοδότηση της ΕΑΑΤ.

Στο πλαίσιο της αξιολόγησης του περιβαλλοντικού κινδύνου η ΕΑΑΤ πρέπει να ζητήσει τη γνώμη της ΑΑ κάθε κράτους μέλους που έχει οριστεί σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ, μόλις λάβει μια αίτηση με απαιτήσεις περιβαλλοντικής ασφάλειας. Η ΕΑΑΤ πήρε την πρωτοβουλία να διευρύνει τη διαβούλευση αυτή προς όλα τα μέλη του GMO EFSAnet, ανεξάρτητα από το πεδίο της αίτησης (ΑΑ σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ, ΑΑ σύμφωνα με τον κανονισμό, καθώς και επιστημονικοί φορείς που έχουν οριστεί από τα κράτη μέλη). Αυτή η διαδικασία διαβούλευσης επιτρέπει στην ΕΑΑΤ να λάβει υπόψη της όλα τα επιστημονικά σχόλια από τα κράτη μέλη πριν ολοκληρώσει τη γνωμοδότησή της η επιστημονική ομάδα για τους ΓΤΟ.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και το άρθρο 18 παράγραφος 3 στοιχείο γ) του κανονισμού, η ΕΑΑΤ ζητεί από μια ΑΑ που έχει οριστεί βάσει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ να πραγματοποιήσει αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου όταν μια αίτηση αφορά ΓΤ σπόρους ή άλλο ΓΤ φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό για χρήση σε τρόφιμα ή ζωοτροφές. Για το σκοπό αυτό η ΕΑΑΤ απευθύνει πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος στα κράτη μέλη για να επιλέξει την ΑΑ βάσει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ που θα πραγματοποιήσει την αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου ανάλογα με το συγκεκριμένο ΓΤΟ και τα χαρακτηριστικά του, τη διαθεσιμότητα της ΑΑ και την εμπειρία στην αξιολόγηση του κινδύνου για τους ΓΤΟ. Η ΕΑΑΤ αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξεύρεση ΑΑ που να επιθυμεί να πραγματοποιήσει την αρχική αξιολόγηση κινδύνου γι’ αυτού του είδους τις αιτήσεις.

2.1.6. Πρακτικές βελτιώσεις της διαδικασίας έγκρισης

Με βάση την πρόσφατη πρακτική εμπειρία που αποκτήθηκε από τη διάθεση στην αγορά ΓΤΟ και των αιτημάτων των κρατών μελών για μεγαλύτερο εξορθολογισμό στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων, η Επιτροπή τον Απρίλιο του 2006 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μπορούν να γίνουν πρακτικές βελτιώσεις στο σύστημα όσον αφορά την επιστημονική συνέπεια και τη διαφάνεια για αποφάσεις σχετικά με τους ΓΤΟ που λαμβάνονται δυνάμει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ και του κανονισμού και να επιτευχθεί η συναίνεση όλων των ενδιαφερομένων μερών. Οι βελτιώσεις αυτές θα γίνουν στο πλαίσιο του υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την ανάγκη διατήρησης μιας αποτελεσματικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία. Πρέπει κυρίως να αποφευχθούν οι τυχόν αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην έκδοση της τελικής απόφασης.

Με σκοπό την επίτευξη μεγαλύτερης συναίνεσης και διαφάνειας και αναγνωρίζοντας τη σημασία της διατήρησης της επιστημονικής αξιοπιστίας, της αριστείας και της ανεξαρτησίας της ΕΑΑΤ, η Επιτροπή πρότεινε την εφαρμογή των ακόλουθων πρακτικών.

Στο στάδιο επιστημονικής αξιολόγησης:

( να ζητηθεί από την ΕΑΑΤ να διατηρεί πληρέστερη επικοινωνία με τους εθνικούς επιστημονικούς φορείς, με σκοπό την εναρμόνιση των ενδεχόμενων διαφορετικών επιστημονικών απόψεων μεταξύ των κρατών μελών·

( να ζητηθεί από την ΕΑΑΤ να αιτιολογεί λεπτομερέστερα τη μη αποδοχή επιστημονικών αντιρρήσεων που προβάλλονται από τις εθνικές αρμόδιες αρχές, όταν εκδίδει γνωμοδοτήσεις επί μεμονωμένων αιτήσεων·

( η Επιτροπή θα ασκήσει πλήρως τις κανονιστικές της αρμοδιότητες που προβλέπονται στη βασική νομοθεσία για να διευκρινίσει το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να πραγματοποιείται η αξιολόγηση της ΕΑΑΤ·

( να ζητηθεί από την ΕΑΑΤ να διευκρινίσει ποια συγκεκριμένα πρωτόκολλα πρέπει να εφαρμόζουν οι υποψήφιοι για την εκπόνηση επιστημονικών μελετών (για παράδειγμα σχετικά με την τοξικολογία), ώστε να υπάρχει ασφάλεια·

( οι υποψήφιοι και η ΕΑΑΤ θα κληθούν επίσης να εξετάζουν εκτενέστερα ενδεχόμενα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα και ζητήματα βιοποικιλότητας στις αξιολογήσεις κινδύνου που πραγματοποιούν για τη διάθεση των ΓΤΟ στην αγορά.

Στο στάδιο λήψης των αποφάσεων:

( η Επιτροπή θα ασχοληθεί επίσης με συγκεκριμένους κινδύνους που προσδιορίζονται στην αξιολόγηση κινδύνου ή που τεκμηριώνονται από τα κράτη μέλη, θεσπίζοντας για κάθε περίπτωση χωριστά πρόσθετα ανάλογα μέτρα διαχείρισης του κινδύνου στα σχέδια αποφάσεων για τη διάθεση προϊόντων ΓΤΟ στην αγορά, ανάλογα με την περίπτωση·

( όταν, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, παρατήρηση κράτους μέλους θέτει σημαντικά νέα επιστημονικά ζητήματα που δεν αντιμετωπίζονται κατάλληλα ή πλήρως στο πλαίσιο της γνωμοδότησης της ΕΑΑΤ, η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει τη διαδικασία και να επαναφέρει το ζήτημα για περαιτέρω εξέταση.

Τον Ιούνιο του 2006 η ΕΑΑΤ περιέγραψε την τρέχουσα στρατηγική της όσον αφορά την αξιολόγηση των ΓΤΟ και τις πρωτοβουλίες της για τη βελτίωση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη[18].

2.2. Έγκριση τροφίμων και ζωοτροφών σύμφωνα με τα μεταβατικά μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 46 του κανονισμού

Πριν τεθεί σε ισχύ ο κανονισμός, η διαδικασία της έγκρισης για τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές γινόταν σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 258/97 και την οδηγία 2001/18/ΕΚ. Για να εξασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση στο νέο καθεστώς έγκρισης, το άρθρο 46 του κανονισμού προβλέπει μεταβατικά μέτρα ώστε να συνεχιστεί η εξέταση των αιτήσεων που βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας έγκρισης και να εγκριθούν βάσει της σχετικής νομοθεσίας.

Πριν από την 1η Ιουλίου 2006 εκδόθηκαν 4 αποφάσεις με τις οποίες εγκρίνεται, δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 258/97, η διάθεση στην αγορά ΓΤ τροφίμων, και 4 αποφάσεις με τις οποίες εγκρίνεται, δυνάμει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ, η διάθεση στην αγορά ζωοτροφών που περιέχουν ή αποτελούνται από ΓΤΟ.

Σε αυτές τις αποφάσεις έγκρισης – παρ’ ότι εκδόθηκαν βάσει του προηγούμενου νομοθετικού πλαισίου για τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές – λαμβάνονται υπόψη οι διατάξεις του κανονισμού όσον αφορά το συντονισμό της έγκρισης τροφίμων και ζωοτροφών που συνδέονται με τον ίδιο ΓΤΟ, τη διαθεσιμότητα μιας επικυρωμένης μεθόδου ανίχνευσης και του υλικού αναφοράς.

Στο παράρτημα περιλαμβάνεται επισκόπηση των προϊόντων που έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο των μεταβατικών αυτών μέτρων.

2.3. Κοινοποίηση προϊόντων που έχουν διατεθεί νόμιμα στην αγορά πριν από την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού

Ορισμένα προϊόντα ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών έχουν πωληθεί νόμιμα στην ΕΕ ήδη από το 1997 αφού είχαν εγκριθεί βάσει άλλης νομοθεσίας ή δεν απαιτούσαν ειδικές διαδικασίες έγκρισης. Για να καλυφθούν αυτά τα ΓΤ προϊόντα, τα άρθρα 8 και 20 του κανονισμού ορίζουν ότι οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων που επιθυμούσαν να συνεχίσουν την εμπορία ενός «υφιστάμενου προϊόντος» έπρεπε να το κοινοποιήσουν στην Επιτροπή και να υποβάλουν λεπτομερή στοιχεία για τα ΓΤ προϊόντα πριν από τις 18 Οκτωβρίου 2004.

Οι λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής για την κοινοποίηση των υφιστάμενων προϊόντων έχουν οριστεί στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 641/2004.

Η Επιτροπή στη συνέχεια εξέτασε την εγκυρότητα των κοινοποιήσεων αυτών και συμφώνησε να συμπεριλάβει 26 ΓΤΟ σε ειδικό τμήμα του κοινοτικού μητρώου ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών. Όταν ένα από τα «υφιστάμενα προϊόντα» συγκαταλέγεται στο μητρώο αυτό, μπορεί να παραμείνει στην αγορά για μια ορισμένη περίοδο από 3 έως 9 έτη, μετά την πάροδο της οποίας ο υπεύθυνος πρέπει να υποβάλει νέα αίτηση για την ανανέωση της έγκρισης. Ειδικές πτυχές της διαδικασίας αυτής για τους ΓΤΟ που είχαν εγκριθεί βάσει προηγούμενης νομοθεσίας αναφέρονται στο σημείο 8 της παρούσας έκθεσης.

Με την ευκαιρία αυτή η Επιτροπή επιθυμεί να διευκρινίσει περαιτέρω ότι σκοπός των κοινοποιήσεων ήταν να καλύψουν και τους ΓΤ σπόρους για χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές που είχαν εγκριθεί παλαιότερα. Ειδικότερα, τα άρθρα 8 και 20 εφαρμόζονται κατά παρέκκλιση του άρθρου 4 παράγραφος 2 και του άρθρου 16 παράγραφος 2 του κανονισμού που καλύπτουν τους ΓΤ σπόρους και το ΓΤ φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό για την παραγωγή τροφίμων ή ζωοτροφών. Επομένως, οι ΓΤ σπόροι καλύπτονται από το πεδίο εφαρμογής των άρθρων 8 και 20. Αν και το έντυπο της κοινοποίησης που συνέταξαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής δημιούργησε μια μικρή σύγχυση σε όσους ήθελαν να υποβάλουν κοινοποιήσεις επειδή δεν αναφέρει ρητά τους σπόρους στον κατάλογο των προϊόντων για τα οποία μπορεί να υποβληθεί κοινοποίηση και αναφέρεται μόνο σε προϊόντα τροφίμων και ζωοτροφών, βάσει των στοιχείων που κατέθεσαν οι εταιρείες και της ανάλυσης του πραγματικού περιεχομένου της κοινοποίησης, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι σπόροι είχαν κοινοποιηθεί σωστά. Το γεγονός αυτό αναφέρθηκε και στο κοινοτικό μητρώο με μια ειδική υποσημείωση που προστέθηκε στις 11 Ιουλίου 2005.

Γενικότερα, η κοινοποίηση υφιστάμενων προϊόντων αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα στην εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου που δημιούργησε ο κανονισμός, αφού έδωσε τη δυνατότητα να διευκρινιστεί η κατάσταση των προϊόντων τροφίμων και ζωοτροφών που έχουν παραχθεί από ΓΤΟ στην κοινοτική αγορά.

3. Επισημανση ΓΤ τροφιμων και ζωοτροφων

Σύμφωνα με το άρθρο 13 του κανονισμού, τα τρόφιμα πρέπει να φέρουν ετικέτα η οποία να αναφέρεται στην παρουσία ΓΤΟ υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Ωστόσο, το άρθρο 12 προβλέπει ότι αυτές οι απαιτήσεις επισήμανσης δεν εφαρμόζονται στα τρόφιμα που περιέχουν υλικό το οποίο περιέχει, αποτελείται ή παράγεται από ΓΤΟ σε ποσοστό όχι μεγαλύτερο από 0,9 % για κάθε μεμονωμένο συστατικό τροφίμων ή επί τροφίμου που αποτελείται από ένα μόνο συστατικό, εφόσον η παρουσία αυτή είναι τυχαία ή τεχνικώς αναπόφευκτη. Ανάλογοι κανόνες ορίζονται για τις ζωοτροφές στα άρθρα 24 και 25.

Το φάσμα των προϊόντων που πρέπει να υπόκεινται σε υποχρεωτική επισήμανση σχετικά με τους ΓΤΟ προέκυψε ύστερα από ευρεία ανταλλαγή απόψεων κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας που οδήγησε στην έκδοση του κανονισμού. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες απαντήσεις δεν αμφισβητούν το φάσμα αυτό, ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη είτε το θεωρούν πολύ εκτεταμένο (δηλ. προϊόντα που δεν περιέχουν DNA ή πρωτεΐνες δεν πρέπει να επισημαίνονται ως ΓΤ) ή πολύ περιορισμένο (δηλ. προϊόντα που προέρχονται από ζώα που έχουν τραφεί με ΓΤ ζωοτροφές, όπως το κρέας, το γάλα ή τα αυγά πρέπει να επισημαίνονται ως γενετικώς τροποποιημένα).

3.1. Κυκλοφορία στην αγορά τροφίμων που φέρουν την επισήμανση «γενετικώς τροποποιημένο»

Όπως προκύπτει από διάφορες εκθέσεις, λίγα προϊόντα τροφίμων που φέρουν την επισήμανση «γενετικώς τροποποιημένο» κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά της Κοινότητας. Ωστόσο, η κατάσταση δεν είναι ίδια σε όλη την ΕΕ αφού σε ορισμένα κράτη μέλη ο αριθμός των ΓΤ προϊόντων είναι αμελητέος ενώ σε άλλα ο αριθμός τους είναι πολύ μεγαλύτερος.

Ο κανονισμός δεν είχε αντίκτυπο στην πώληση τροφίμων που επισημαίνονται ως γενετικώς τροποποιημένα. Η πώληση αυτού του είδους προϊόντων διέπεται κυρίως από παράγοντες που δεν συνδέονται με το νομοθετικό πλαίσιο, όπως είναι η καταναλωτική ζήτηση και η πολιτική των παραγωγών και των εμπόρων λιανικής πώλησης τροφίμων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα ανάλυσης δειγμάτων που ανέφεραν τα κράτη μέλη, η συχνότητα της μη συμμόρφωσης προς τις απαιτήσεις του κανονισμού για την επισήμανση των τροφίμων σε όλη την ΕΕ εκτιμάται κάτω από το 2% (113 από 7129 δείγματα). Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι ο αριθμός αυτός συνδέεται με ελέγχους οι οποίοι συχνά γίνονται σε προϊόντα τα οποία είναι πιθανόν να περιέχουν ΓΤΟ ή παράγωγά τους και ότι ο αριθμός των δοκιμών που αναφέρθηκαν, καθώς και το ποσοστό της μη συμμόρφωσης ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών.

3.2. Κυκλοφορία στην αγορά ζωοτροφών που φέρουν την επισήμανση «γενετικώς τροποποιημένη»

Αντίθετα με τα τρόφιμα, η παρουσία σύνθετων ζωοτροφών με την επισήμανση «γενετικώς τροποποιημένη» είναι πολύ πιο έντονη στην αγορά της Κοινότητας και αναφέρεται, μάλιστα, ως κυρίαρχη σε επίπεδο ΕΕ. Το γεγονός αυτό εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από την κυριαρχία της ΓΤ σόγιας στην παραγωγή σόγιας σε παγκόσμιο επίπεδο και τη διαφορά του κόστους μεταξύ της μη ΓΤ σόγιας και της ΓΤ σόγιας.

Έχουν αναφερθεί πρακτικές συστηματικής επισήμανσης με δήλωση του τύπου «μπορεί να περιέχει ΓΤΟ». Οι πρακτικές αυτές δεν συνάδουν με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1830/2003 σύμφωνα με τους οποίους απαιτείται η χρήση ρητής διατύπωσης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές που περιέχουν ΓΤΟ. Η διατύπωση που απαιτείται δεν επιτρέπει διφορούμενες δηλώσεις του τύπου «μπορεί να περιέχει ΓΤΟ». Επίσης, σε πολλά κράτη μέλη έχουν αναφερθεί πρακτικές που αφορούν τη συστηματική επισήμανση προϊόντων ζωοτροφών ως γενετικώς τροποποιημένων ανεξάρτητα από τις πληροφορίες που παρέχονται σχετικά με την προέλευση των προϊόντων. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1830/2003, οι φορείς διακίνησης πρέπει να ενημερώνονται συστηματικά σχετικά με τη ΓΤ φύση των υλικών ζωοτροφών που αγοράζουν. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1830/2003 προβλέπει, επίσης, ότι οι φορείς διακίνησης πρέπει να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα ώστε να αποφεύγεται η παρουσία ΓΤ ζωοτροφών, εάν δεν επιθυμούν τα προϊόντα τους να φέρουν την επισήμανση ΓΤ στην περίπτωση τυχαίας ή τεχνικής παρουσίας προϊόντων ΓΤΟ. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η διάταξη αυτή δίνει το δικαίωμα στους φορείς διακίνησης να χαρακτηρίζουν προϊόντα με την επισήμανση ΓΤ χωρίς την κατάλληλη αιτιολόγηση.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα ανάλυσης δειγμάτων που ανέφεραν τα κράτη μέλη, η συχνότητα της μη συμμόρφωσης προς τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 για την επισήμανση των ζωοτροφών σε όλη την ΕΕ εκτιμάται στο 6% περίπου (153 από 2478 δείγματα). Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι ο αριθμός αυτός συνδέεται με ελέγχους οι οποίοι συχνά γίνονται σε προϊόντα τα οποία είναι πιθανόν να περιέχουν ΓΤΟ ή παράγωγά τους και ότι ο αριθμός των δοκιμών που αναφέρθηκαν, καθώς και το ποσοστό της μη συμμόρφωσης ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών.

4. Μη εγκεκριμένα προϊόντα

Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει σε τρεις περιπτώσεις ΓΤ προϊόντων που εισήλθαν στην ΕΕ.

4.1. Μη εγκεκριμένη ΓΤ παπάγια

Οι αρχές ενός κράτους μέλους εντόπισαν μη εγκεκριμένη ΓΤ παπάγια από τις ΗΠΑ (Χαβάη) σε επτά περιπτώσεις, τρεις από τις οποίες μετά την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού.

Οι περιπτώσεις αυτές κοινοποιήθηκαν στα άλλα κράτη μέλη μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (RASFF) και έγινε διαθέσιμη ειδική μέθοδος ανίχνευσης από το Κοινό Κέντρο Ερευνών.

Τα μέτρα που ελήφθησαν από τις τελωνειακές αρχές για να εξασφαλιστεί ότι οι εισαγωγές παπάγιας από τη Χαβάη υποβάλλονταν σε δοκιμή για γενετική τροποποίηση στους συνοριακούς σταθμούς ελέγχου ώστε να διαβιβαστούν τα θετικά αποτελέσματα στα άλλα κράτη μέλη και να απορριφθούν οι συγκεκριμένες εισαγωγές, αποδείχτηκαν αποτελεσματικά. Από τον Ιούλιο του 2005 δεν εντοπίστηκε και δεν κοινοποιήθηκε μέσω του RASFF άλλη περίπτωση ΓΤ παπάγιας.

4.2. Μόλυνση ΓΤ αραβόσιτου εισαγωγής από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής με μη εγκεκριμένο ΓΤ αραβόσιτο Bt 10

Η Επιτροπή ενημερώθηκε στις 22 Μαρτίου 2005 από την αποστολή των ΗΠΑ στην ΕΕ σχετικά με την τυχαία αυτή ελευθέρωση στις ΗΠΑ μη εγκεκριμένου ΓΤ αραβοσίτου Bt10 , που κυκλοφόρησε στην αγορά εσφαλμένα ως εγκεκριμένος ΓΤ αραβόσιτος της σειράς Bt11[19]. Αυτό συνέβη τρεις μήνες μετά την κοινοποίηση του ατυχήματος στις κυβερνητικές αρχές των ΗΠΑ από την εταιρεία που είναι υπεύθυνη για τη διάθεση του προϊόντος στο εμπόριο. Σύμφωνα με τις αρχές των ΗΠΑ, τα μολυσμένα με τη σειρά Bt10 προϊόντα αραβοσίτου ήταν πιθανόν να έχουν εξαχθεί στην ΕΕ από το 2001 και ήταν επίσης πιθανόν να συνεχίζονταν ακόμη αυτού του είδους οι εξαγωγές.

Μετά την κοινοποίηση της τυχαίας ελευθέρωσης η Επιτροπή έλαβε μια σειρά μέτρων για να αποτρέψει την είσοδο του μη εγκεκριμένου προϊόντος στην κοινοτική αγορά.

Ειδικότερα, η Επιτροπή με την υποστήριξη των κρατών μελών εξέδωσε στις 18 Απριλίου 2005 την απόφαση 2005/317/ΕΚ[20]. Η απόφαση αυτή ορίζει ότι κάθε αποστολή προϊόντων που είναι πιθανόν να έχουν μολυνθεί από αραβόσιτο της σειράς Bt10, δηλ. οι αποστολές κτηνοτροφικής γλουτένης αραβοσίτου και σπόρων ζυθοποιίας καταγωγής ΗΠΑ, πρέπει να συνοδεύεται από αναλυτική έκθεση στην οποία θα αποδεικνύεται ότι τα προϊόντα δεν περιέχουν μη εγκεκριμένο ΓΤ αραβόσιτο, πριν διατεθούν στην αγορά της Κοινότητας. Προβλέπει επίσης ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ελέγχου για τα προϊόντα που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά της Κοινότητας.

Μεταξύ του Απριλίου και του Σεπτεμβρίου 2005 πραγματοποιήθηκαν 1600 αναλυτικές δοκιμές στις ΗΠΑ σε κτηνοτροφική γλουτένη αραβοσίτου που προοριζόταν για εξαγωγή στην ΕΕ. Την ίδια στιγμή περισσότεροι από 1400 έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν από κράτη μέλη στο στάδιο της εισαγωγής ή σε τρόφιμα και ζωοτροφές που είχαν διατεθεί ήδη στην αγορά. Δεν καταγράφηκαν θετικά αποτελέσματα.

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι τα μέτρα έκτακτης ανάγκης είχαν αρνητικό αντίκτυπο στις εξαγωγές προϊόντων αραβοσίτου από τις ΗΠΑ στην ΕΕ. Γενικότερα, η προσέγγιση την οποία υιοθέτησε η Επιτροπή υποστηρίχτηκε ευρέως από τα κράτη μέλη και το κοινό ως αποτελεσματική και αναλογική. Τα κράτη μέλη δεν ανέφεραν καμία δυσκολία σε σχέση με την εφαρμογή της απόφασης.

Η καταλληλότητα των μέτρων που προβλέπονται από την απόφαση επανεξετάζεται τακτικά.

4.3. Μόλυνση ρυζιού εισαγωγής από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής με μη εγκεκριμένο ΓΤ ρύζι LL601

Η Επιτροπή ενημερώθηκε στις 18 Αυγούστου 2006 από τις αρχές των ΗΠΑ σχετικά με την τυχαία ελευθέρωση στις ΗΠΑ μη εγκεκριμένου ΓΤ ρυζιού LL601[21] . Αυτό συνέβη τρεις εβδομάδες μετά την επίσημη κοινοποίηση της μόλυνσης στις κυβερνητικές αρχές των ΗΠΑ από την εταιρεία που είναι υπεύθυνη για το ΓΤΟ. Σύμφωνα με τις αρχές των ΗΠΑ, τη στιγμή εκείνη, δεν ήταν γνωστό σε ποιο βαθμό είχε μολυνθεί η αλυσίδα εφοδιασμού και δεν ήταν δυνατόν να παρασχεθούν πληροφορίες σχετικά με την πιθανή μόλυνση των εξαγωγών προς την Κοινότητα.

Μετά την κοινοποίηση της τυχαίας ελευθέρωσης η Επιτροπή έλαβε μια σειρά μέτρων για να αποτρέψει την είσοδο του μη εγκεκριμένου προϊόντος στην κοινοτική αγορά.

Ειδικότερα, η Επιτροπή εξέδωσε στις 23 Αυγούστου την απόφαση 2006/578/ΕΚ σχετικά με τη λήψη έκτακτων μέτρων για τον μη εγκεκριμένο γενετικώς τροποποιημένο οργανισμό «LL RICE 601»[22] στα προϊόντα ρυζιού για να απαγορεύσει τη διάθεση στην αγορά των μολυσμένων προϊόντων. Η απόφαση αυτή ορίζει ότι κάθε αποστολή προϊόντων που είναι πιθανόν να έχουν μολυνθεί από ρύζι LL601, δηλ. οι αποστολές αμερικανικού μακρόκοκκου ρυζιού καταγωγής ΗΠΑ, πρέπει να συνοδεύονται από αναλυτική έκθεση στην οποία θα αποδεικνύεται η απουσία μη εγκεκριμένου ΓΤ ρυζιού, πριν διατεθούν στην αγορά της Κοινότητας. Προβλέπει επίσης ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ελέγχου για τα προϊόντα που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά της Κοινότητας. Τα μέτρα αυτά επιβεβαιώθηκαν περαιτέρω με την απόφαση 2006/601/ΕΚ[23]. Επιπλέον, η Επιτροπή ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων να παράσχει επιστημονική υποστήριξη σχετικά με το θέμα. Η Αρχή ενέκρινε δήλωση στις 14 Σεπτεμβρίου. Παρόλο που η ΕΑΑΤ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι διαθέσιμες πληροφορίες ήταν ανεπαρκείς για να ολοκληρωθεί η συνολική αξιολόγηση κινδύνου, ήταν σε θέση να συμπεράνει ότι η κατανάλωση εισαγόμενου μακρόκοκκου ρυζιού με ίχνη LLRICE601 δεν δημιουργεί άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια του ανθρώπου ή των ζώων.

Τα ευρήματα σχετικά με τα προϊόντα που είχαν μολυνθεί με LLRICE601 κοινοποιήθηκαν στα άλλα κράτη μέλη μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (RASFF) επιτρέποντας έτσι, κυρίως, την απόσυρση από την αγορά των προϊόντων που είχαν αποσταλεί σε πολλά κράτη μέλη.

Σύμφωνα με την απόφαση, η αποτελεσματικότητα των μέτρων παρακολουθείται από τα κράτη μέλη. Τα μέτρα θα επανεξεταστούν το αργότερο έως τις 28 Φεβρουαρίου 2007.

4.4. Συμπεράσματα

Από την εμπειρία που αποκτήθηκε από τη ΓΤ παπάγια, τον ΓΤ αραβόσιτο της σειράς Bt10 και το ΓΤ ρύζι LL601 μπορούν να εξαχθούν ορισμένα συμπεράσματα.

Οι τρεις αυτές περιπτώσεις αποδεικνύουν ότι η πιθανότητα να φτάσουν στα πρόθυρα της ΕΕ μη εγκεκριμένα ΓΤ προϊόντα δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Η αντίδραση της Επιτροπής στις περιπτώσεις αυτές ήταν και είναι η διασφάλιση της πλήρους τήρησης της νομοθεσίας της ΕΕ, ιδιαίτερα όσον αφορά την προστασία της υγείας του ανθρώπου, της υγείας των ζώων και του περιβάλλοντος. Η κατάλληλη κατά περίπτωση αξιολόγηση και η στενή συνεργασία της Επιτροπής με τα κράτη μέλη που είναι αρμόδια για την εφαρμογή των επισήμων ελέγχων είναι απαραίτητη. Από την άποψη αυτή, το σύστημα RASFF λειτούργησε ως ένα αποτελεσματικό εργαλείο επικοινωνίας επιτρέποντας την έγκαιρη αντίδραση.

Επίσης, είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ο σημαντικός ρόλος που διαδραμάτισαν στην περίπτωση του Bt10 και του LL601 τόσο η ΕΑΑΤ ως επιστημονικός αξιολογητής για θέματα ασφάλειας όσο και το Κοινό Κέντρο Ερευνών ως Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς (ΚΕΑ) για τους ΓΤΟ σχετικά με την επικύρωση των απαιτούμενων μεθόδων ανίχνευσης. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι, σε αυτές τις περιπτώσεις όπου οι εν λόγω ΓΤΟ δεν προορίζονται να διατεθούν στο εμπόριο, τα διαθέσιμα στοιχεία είναι απίθανο να επαρκούν για να ολοκληρωθεί μια πλήρης αξιολόγηση της ασφάλειας σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ. Επίσης, είναι απίθανο να υπάρχει πάντοτε άμεσα διαθέσιμη μια ακριβής μέθοδος ανίχνευσης. Όταν γίνεται διαθέσιμη μια τέτοια μέθοδος, η ικανότητα του ΚΕΑ να επικυρώνει ταχύτατα τις μεθόδους ανίχνευσης είναι στρατηγικής σημασίας για τον εντοπισμό των μολυσμένων προϊόντων. Σε όλες τις περιπτώσεις, η ταχεία ανταλλαγή των σχετικών πληροφοριών, στοιχείων και υλικού με διαφάνεια και αποτελεσματικότητα είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική και αναλογική αντίδραση στο ζήτημα.

Εξίσου μεγάλης σημασίας είναι και η ετοιμότητα των παραγωγών ΓΤΟ και των αρχών των χωρών εξαγωγέων, όταν χρειάζεται, να κοινοποιούν γρήγορα τα πιθανά προβλήματα και να συνεργάζονται με τις αρχές της ΕΕ ώστε να βρίσκονται αποτελεσματικές λύσεις.

Τέλος, η απαγόρευση της εισαγωγής μη εγκεκριμένων ΓΤ προϊόντων στην αγορά της ΕΕ απαιτεί υψηλό βαθμό επαγρύπνησης από τους φορείς διακίνησης και από τα κράτη μέλη ώστε να ανιχνεύεται έγκαιρα οποιοδήποτε μη εγκεκριμένο προϊόν ενδέχεται να διατεθεί στην αγορά της ΕΕ. Απαιτεί επίσης κατάλληλη ενημέρωση από τις εταιρείες που είναι υπεύθυνες για τους συγκεκριμένους ΓΤΟ και από την εξαγωγό χώρα στην οποία εντοπίζεται κατ’ αρχάς η μόλυνση. Γενικά, απαιτείται να βελτιωθεί επειγόντως η διεθνής συνεργασία.

Με βάση τα διδάγματα από τις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή θα εξετάσει εάν χρειάζεται να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα.

5. Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων: αποτελεσματα επιθεωρησεων που πραγματοποιηθηκαν σε δεκατρια κρατη μελη

Αφού τέθηκαν σε ισχύ οι κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 και 1830/2003 το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της ΓΔ SANCO (ΓΤΚΘ) προγραμμάτισε σειρά επιθεωρήσεων στα κράτη μέλη με σκοπό την επιτόπια αξιολόγηση των συστημάτων επισήμων ελέγχων για την εφαρμογή των προαναφερθέντων κανονισμών. Για την επίτευξη των στόχων αυτών οι ομάδες των επιθεωρήσεων αξιολόγησαν ελέγχους σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, τα στάδια που συνδέονται με την εισαγωγή, τη μεταποίηση και τη λιανική πώληση προϊόντων που αποτελούνται ή παράγονται από ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων, των ζωοτροφών και των σπόρων.

Έως σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί 13 επιθεωρήσεις σε κράτη μέλη, τα προκαταρκτικά ευρήματα των οποίων αναφέρονται λεπτομερώς στη συνέχεια:

( Όλα τα κράτη μέλη έχουν ορίσει αρμόδιες αρχές για τους ελέγχους στα τρόφιμα και στις ζωοτροφές όσον αφορά τους ΓΤΟ. Συνήθως, είναι διαφορετικές οι αρχές που είναι αρμόδιες για τα τρόφιμα από εκείνες που είναι αρμόδιες για τις ζωοτροφές.

( Όλα τα κράτη μέλη πραγματοποίησαν ικανοποιητικούς ελέγχους σχετικά με το Bt10 σύμφωνα με την απόφαση 2005/317/ΕΚ της Επιτροπής.

( Η πλειονότητα των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν από κράτη μέλη αφορούσε ακατάλληλη επισήμανση των προϊόντων τροφίμων και ζωοτροφών.

( Από τα ευρήματα, όπως και από άλλες επιθεωρήσεις του ΓΤΚΘ, προέκυψε ότι τα κράτη μέλη που έχουν υψηλό βαθμό περιφερειακής αυτονομίας είχαν μειωμένο συντονισμό μεταξύ των περιφερειών και της κεντρικής αρχής, όπως αποδείχτηκε από την έλλειψη συνολικών αποτελεσμάτων για τους ελέγχους.

( Το επίπεδο της δειγματοληψίας που ανέφεραν τα κράτη μέλη διέφερε σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των τροφίμων, των ζωοτροφών και των σπόρων. Συγκεκριμένα, έξι κράτη μέλη δεν πραγματοποίησαν δειγματοληπτικούς ελέγχους στο σημείο εισόδου για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές. Βάσει των στοιχείων που παρείχαν για την περίοδο 2004/2005 τρία κράτη μέλη δεν πραγματοποίησαν δειγματοληπτικούς ελέγχους σε αποστολές σπόρων για τυχαία παρουσία ΓΤΟ.

( Τα κράτη μέλη, στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, δεν τηρούσαν συστηματικά τη σύσταση 2004/787/ΕΚ της Επιτροπής σχετικά με τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές για τη δειγματοληψία και την ανίχνευση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών και υλικών παραγόμενων από γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς ως προϊόντων ή συστατικών προϊόντων στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1830/2003. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα κράτη μέλη χρησιμοποιούσαν εναλλακτικές στρατηγικές δειγματοληψίας, όπως τα διεθνή πρότυπα ISO 2859 ή κοινοτική νομοθεσία (οδηγία 76/371/ΕΟΚ για τον έλεγχο των ζωοτροφών ή οδηγία 98/53/ΕΚ για τη δειγματοληψία όσον αφορά τις μυκοτοξίνες). Οι αρμόδιες αρχές ανέφεραν δυσκολίες στην εφαρμογή των διατάξεων της σύστασης σχετικά με τη δειγματοληψία, ιδίως σε μεγάλες αποστολές τροφίμων και ζωοτροφών.

( Τα εργαστήρια επισήμων ελέγχων που ασχολούνται με τις αναλύσεις για τους ΓΤΟ διαπιστεύονται συνήθως βάσει των προτύπων ISO (είτε το ISO 17025 είτε το ISO 45000), αν και υπήρχαν και ορισμένα εργαστήρια που δεν διέθεταν την απαραίτητη διαπίστευση. Τα περισσότερα εργαστήρια μπορούσαν να πραγματοποιήσουν ποιοτικές και ποσοτικές αναλύσεις για τους ΓΤΟ για τους οποίους υπήρχε πιστοποιημένο υλικό αναφοράς, παρόλο που ο αριθμός των περιπτώσεων που αναλύονταν ήταν διαφορετικός μεταξύ των κρατών μελών.

( Ωστόσο, τέσσερα κράτη μέλη είχαν περιορισμένες ή καμία δυνατότητα όσον αφορά την ποσοτικοποίηση των ΓΤΟ σε τρόφιμα και ζωοτροφές. Αυτό σημαίνει ότι δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσουν εάν τα δείγματα τροφίμων ή ζωοτροφών τα οποία ήταν θετικά ως προς την παρουσία ΓΤΟ ξεπερνούσαν το όριο του 0,9% και κατά συνέπεια δεν ήταν σε θέση να επιβάλουν τις απαιτήσεις για την επισήμανση που ορίζονται στο άρθρο 12 του κανονισμού.

( Έξι κράτη μέλη δεν έλαβαν μέτρα σε όλες τις περιπτώσεις που υπήρξαν θετικά αποτελέσματα (ανιχνεύσιμες ποσότητες) σε αποστολές σπόρων.

Μέρος 2: Ανάπτυξη μέτρων εφαρμογής και ειδικές διευκρινίσεις

6. Δραστηριοτητες τησ Μόνιμησ Επιτροπήσ για την Τροφική Αλυσίδα και την Υγεία των Ζώων (ΜΕΤΑΥΖ)

Από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού στις 7 Νοεμβρίου 2004 και έπειτα το τμήμα της ΜΕΤΑΥΖ για τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές και τον περιβαλλοντικό κίνδυνο πραγματοποίησε 8 συνεδριάσεις. Οι ημερήσιες διατάξεις και τα πρακτικά των συνεδριάσεων αυτών έχουν δημοσιευτεί στο τμήμα «Ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών» του δικτυακού τόπου της Επιτροπής[24].

Εκτός από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 641/2004 (βλ. σημείο 7 της παρούσας έκθεσης), η επιτροπή εξέδωσε θετική γνωμοδότηση για το σχέδιο απόφασης της Επιτροπής σχετικά με τη λήψη έκτακτων μέτρων για το μη εγκεκριμένο ΓΤΟ Bt10 στα προϊόντα αραβοσίτου, που εκδόθηκε ως απόφαση 2005/317/ΕΚ[25] (βλ. σημείο 4.2 της παρούσας έκθεσης για περισσότερες λεπτομέρειες). Αντίθετα, δεν γνωμοδότησε για το σχέδιο απόφασης που αφορούσε την έγκριση τροφίμων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από αραβόσιτο 1507.

Κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων της επιτροπής αυτής, πραγματοποιήθηκαν πολλές ανταλλαγές απόψεων σχετικά με ορισμένες πτυχές του κανονισμού που πρέπει να διευκρινιστούν. Η Επιτροπή παρέχει διευκρινίσεις για ορισμένες από αυτές τις πτυχές στα τμήματα της παρούσας έκθεσης που ακολουθούν.

7. Εγκριση κανονων εφαρμογης και κατευθυντηριεσ γραμμεσ

Στις 6 Απριλίου του 2004 η Επιτροπή ενέκρινε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 641/2004[26] σχετικά με τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την αίτηση για έγκριση νέων ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών, την κοινοποίηση υφιστάμενων προϊόντων και την τυχαία ή τεχνικώς αναπόφευκτη παρουσία ΓΤ υλικού που έτυχε ευνοϊκής αξιολόγησης κινδύνου.

Οι λεπτομερείς απαιτήσεις που αφορούν αιτήσεις που υποβλήθηκαν σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 17 του κανονισμού προβλέπονται στο κεφάλαιο Ι του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 641/2004 και συμπληρώθηκαν από έγγραφα καθοδήγησης που εξέδωσε η ΕΑΑΤ (βλ. πιο κάτω). Στο κεφάλαιο ΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 641/2004 προβλέπει τις απαιτήσεις για την κοινοποίηση των υφιστάμενων προϊόντων. Εκτός του ότι αναφέρει τα υποχρεωτικά στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνονται στους φακέλους κοινοποίησης, το κεφάλαιο αυτό διευκρινίζει επίσης την αλληλεπίδραση του κανονισμού με προηγούμενες κοινοτικές νομοθετικές πράξεις σύμφωνα με τις οποίες μπορεί να έχει ήδη χορηγηθεί έγκριση σε ΓΤ προϊόντα και ορίζει τους κανόνες για τον προσδιορισμό της ημερομηνίας κατά την οποία ένα προϊόν εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην αγορά.

Το κεφάλαιο ΙΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 641/2004 περιλαμβάνει τους κανόνες εφαρμογής που αφορούν το άρθρο 47 του κανονισμού προβλέποντας μεταβατικά μέτρα για την τυχαία ή τεχνικώς αναπόφευκτη παρουσία ΓΤ υλικού που έτυχε ευνοϊκής αξιολόγησης κινδύνου. Τα μέτρα αυτά εξακολουθούν να ισχύουν έως τις 18 Απριλίου 2007. Σύμφωνα με το κεφάλαιο αυτό, η Επιτροπή δημοσίευσε έναν κατάλογο ο οποίος κάνει διάκριση μεταξύ του υλικού που πληροί όλες τις απαιτήσεις του άρθρου 47 και του υλικού για το οποίο δεν υπάρχει διαθέσιμη μέθοδος ανίχνευσης. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να επικαιροποιεί τον κατάλογο αυτό έως τις 18 Απριλίου 2007.

Στα παραρτήματα Ι και ΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 641/2004 ορίζονται οι τεχνικές απαιτήσεις που αφορούν την επικύρωση της μεθόδου ανίχνευσης και του υλικού αναφοράς.

Επιπλέον, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 65/2004[27] για την καθιέρωση συστήματος σχηματισμού και απόδοσης αποκλειστικών αναγνωριστικών κωδικών για τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς και η σύσταση 2004/787/ΕΚ[28] σχετικά με τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές για τη δειγματοληψία και την ανίχνευση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών και υλικών παραγόμενων από γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς ως προϊόντων ή συστατικών προϊόντων στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1830/2003 εγκρίθηκαν στις 14 Ιανουαρίου 2004 και στις 4 Οκτωβρίου 2004 αντίστοιχα.

Τα κείμενα αυτά συμπληρώνουν περαιτέρω τον κανονισμό όσον αφορά την ονομασία του ΓΤΟ με έναν καθορισμένο μοναδικό ταυτοποιητή και τις δοκιμές των ΓΤΟ και ΓΤ προϊόντων στο πλαίσιο των επισήμων ελέγχων. Η εφαρμογή τους αναπτύσσεται ακόμη περισσότερο στην έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1830/2003.

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 8 και το άρθρο 17 παράγραφος 8 του κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την ΕΑΑΤ να δημοσιεύσει λεπτομερείς οδηγίες για να βοηθήσει τους αιτούντες στην προετοιμασία και στην υποβολή της αίτησης χορήγησης έγκρισης ΓΤ τροφίμων και/ή ζωοτροφών.

Στις 8 Νοεμβρίου 2004 η επιστημονική ομάδα για τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς (επιστημονική ομάδα ΓΤΟ) ολοκλήρωσε, ύστερα από εκτεταμένες διαβουλεύσεις, το πρώτο έγγραφο καθοδήγησης για την αξιολόγηση του κινδύνου ΓΤ φυτών και των τροφίμων και ζωοτροφών που προέρχονται από αυτά για να βοηθήσει τους αιτούντες κατά την προετοιμασία και την υποβολή των αιτήσεων[29]. Το έγγραφο καθοδήγησης της ΕΑΑΤ επικαιροποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2005 με το τμήμα που αναφέρεται στη γενική επιτήρηση απρόβλεπτων επιπτώσεων των ΓΤ φυτών στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής παρακολούθησης μετά τη διάθεση στην αγορά[30].

Ένα δεύτερο έγγραφο καθοδήγησης για την αξιολόγηση του κινδύνου των γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών και των προϊόντων που προέρχονται από αυτούς και προορίζονται για χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές εγκρίθηκε από την επιστημονική ομάδα ΓΤΟ στις 17 Μαΐου 2006[31].

8. Αλληλεπιδραση της οδηγιασ 2001/18/ΕΚ και του κανονισμου (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 οσον αφορα τα υφισταμενα προϊόντα και τις ζωοτροφες που παραγονται από ΓΤΟ

Ο κανονισμός προβλέπει διάφορα μεταβατικά μέτρα σχετικά με την έγκριση για τη διάθεση στην αγορά ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών, π.χ. για τα επονομαζόμενα «υφιστάμενα προϊόντα».

Υφιστάμενα προϊόντα επονομάζονται τα προϊόντα εκείνα που διετέθησαν νόμιμα στην αγορά πριν από τις 18 Απριλίου 2004, είτε με απόφαση η οποία ελήφθη δυνάμει της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ, της οδηγίας 2001/18/ΕΚ, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 258/97, της οδηγίας 70/524/ΕΟΚ ή της οδηγίας 82/471/ΕΟΚ είτε λόγω του ότι δεν υπήρχε απαίτηση για ειδική έγκριση για τα συγκεκριμένα προϊόντα. Η χρήση των προϊόντων αυτών μπορεί να συνεχιστεί, με την προϋπόθεση ότι έχουν κοινοποιηθεί σύμφωνα με τον κανονισμό ως «υφιστάμενα προϊόντα» σε διάστημα 6 μηνών από την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού (δηλ. από τον Οκτώβριο του 2004).

Σύμφωνα με τα άρθρα 8 παράγραφος 4 και 20 παράγραφος 4 του κανονισμού, η διάθεση στην αγορά υφιστάμενων προϊόντων υπόκειται σε διαδικασία ανανέωσης των εγκρίσεων, η οποία εφαρμόζεται κατ’ αναλογία.

( Οι ενδιαφερόμενοι που επιθυμούν να υποβάλουν αίτηση ανανέωσης των εγκρίσεων για υφιστάμενα προϊόντα που εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 8 παράγραφος 1 στοιχείο α) και του άρθρου 20 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ιδίως για προϊόντα τα οποία καλύπτονταν ήδη από έγκριση για τη διάθεσή τους στην αγορά πριν από την εφαρμογή του κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων των ΓΤΟ τα οποία εγκρίθηκαν δυνάμει της οδηγίας 90/220/ΕΚ ή της οδηγίας 2001/18/ΕΚ) δεν πρέπει να υποβάλουν τις αιτήσεις τους πριν από τις 18 Απριλίου 2007, η οποία είναι η συντομότερη δυνατή ημερομηνία, τρία χρόνια μετά την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού.

- Για τα προϊόντα για τα οποία η περίοδος των 9 ετών για τη διάθεσή τους στην αγορά θα έχει παρέλθει πριν από την ημερομηνία αυτή, οι αιτήσεις πρέπει να υποβληθούν στις 18 Απριλίου 2007.

- Για τα υπόλοιπα προϊόντα, η χρονική προθεσμία μπορεί να είναι μεταγενέστερη με την προϋπόθεση ότι βρίσκεται εντός των 9 ετών από την πρώτη διάθεσή τους στην αγορά.

( Οι ενδιαφερόμενοι που επιθυμούν να υποβάλουν αίτηση ανανέωσης των εγκρίσεων για υφιστάμενα προϊόντα που εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 8 παράγραφος 1 στοιχείο β) και του άρθρου 20 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (προϊόντα για τα οποία δεν απαιτείτο έγκριση πριν από την εφαρμογή του κανονισμού) πρέπει να υποβάλουν τις αιτήσεις τους πριν από τις 18 Απριλίου 2007.

Το κοινοτικό μητρώο ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών αναφέρει σαφώς εάν ένα συγκεκριμένο προϊόν έχει κοινοποιηθεί σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχείο α), το άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχείο β), το άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχείο α) ή το άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχείο β).

Εάν τηρηθούν οι κανόνες αυτοί, τα εν λόγω προϊόντα μπορούν να παραμείνουν νόμιμα στην αγορά έως ότου ληφθεί απόφαση βάσει του κανονισμού (βλ. τα άρθρα 11 παράγραφος 4 και 23 παράγραφος 4), ανεξάρτητα από την ημερομηνία λήξης που ορίζεται στην έγκριση που είχε χορηγηθεί βάσει άλλης νομοθεσίας.

Θα πρέπει επίσης να διευκρινιστεί η κατάσταση σχετικά με ορισμένους ΓΤΟ (π.χ. τους NK603, GT73, 1507 και MON 863) για τους οποίους χορηγήθηκε πρόσφατα έγκριση βάσει μιας θετικής αξιολόγησης όσον αφορά την ασφάλειά τους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον στο πλαίσιο της έγκρισης βάσει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης σε ζωοτροφές σύμφωνα με τα μεταβατικά μέτρα του κανονισμού. Επειδή η χορήγηση έγκρισης για τη διάθεση στην αγορά ζωοτροφών που παράγονται από ΓΤΟ αποτελεί νέα απαίτηση της κοινοτικής νομοθεσίας η οποία δημιουργήθηκε από τον κανονισμό (βλ. αιτιολογική σκέψη 7 του κανονισμού σχετικά με το θέμα αυτό), θα χρειαστεί περαιτέρω έγκριση για τις ζωοτροφές που παράγονται από ΓΤΟ σύμφωνα με τον κανονισμό.

Οι ζωοτροφές που παράγονται από τους προαναφερθέντες ΓΤΟ έχουν όλες κοινοποιηθεί ως υφιστάμενα προϊόντα και στις κοινοποιήσεις αυτές αναφέρεται ότι οι υπεύθυνοι γνωρίζουν την κατάσταση. Οι κοινοποιήσεις καλύπτουν τα πρόσθετα στα τρόφιμα και στις ζωοτροφές και τα υλικά ζωοτροφών που παράγονται από ΓΤΟ. Τα προϊόντα αυτά επιτρέπεται επομένως να παραμείνουν στην αγορά ως υφιστάμενα προϊόντα και θα πρέπει να υποβληθούν σε διαδικασία ανανέωσης εντός του χρονικού πλαισίου που αναφέρεται στο άρθρο 20 παράγραφος 4 του κανονισμού.

9. Μετρα για την τυχαια η την τεχνικα αναποφευκτη παρουσια γενετικωσ τροποποιημενου υλικου για το οποίο δεν εχει χορηγηθει εγκριση συμφωνα με την κοινοτικη νομοθεσια

Στο άρθρο 47 του κανονισμού αναφέρεται ότι η παρουσία στα τρόφιμα και στις ζωοτροφές υλικού που περιέχει, αποτελείται ή παράγεται από ΓΤΟ σε ποσοστό όχι μεγαλύτερο από 0,5 % δεν θεωρείται ότι συνιστά παράβαση του άρθρου 4 παράγραφος 2 ή του άρθρου 16 παράγραφος 2, σύμφωνα με τα οποία απαιτείται προηγούμενη έγκριση για τη διάθεση στην αγορά ΓΤ τροφίμων ή ζωοτροφών. Το όριο αυτό ισχύει μόνο για την τυχαία ή την τεχνικά αναπόφευκτη παρουσία προϊόντων που έχουν τύχει ευνοϊκής γνώμης από κοινοτική επιστημονική επιτροπή ή από την ΕΑΑΤ πριν από τις 18 Απριλίου 2004 και με την προϋπόθεση ότι η εφαρμογή της έγκρισής τους δεν έχει απορριφθεί σύμφωνα με τη σχετική κοινοτική νομοθεσία και ότι έχει δημοσιευτεί μια μέθοδος ανίχνευσης. Τα όρια είναι δυνατόν να μειωθούν, ιδίως για τους ΓΤΟ που πωλούνται απευθείας στον τελικό καταναλωτή, σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 35 παράγραφος 2. Αυτή η δυνατότητα δεν έχει χρησιμοποιηθεί έως τώρα.

Η Επιτροπή έχει εκδώσει τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 641/2004 ο οποίος περιλαμβάνει λεπτομερείς κανόνες σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 47. Στη βάση αυτή η Επιτροπή εξέδωσε στις 18 Απριλίου 2004 κατάλογο ο οποίος περιλαμβάνει 4 ΓΤ τρόφιμα και 9 ΓΤ προϊόντα ζωοτροφών που πληρούσαν όλες τις προαναφερθείσες απαιτήσεις καθώς και 3 ΓΤ προϊόντα τροφίμων για τα οποία δεν υπάρχει διαθέσιμη καμία μέθοδος ανίχνευσης. Ο επικαιροποιημένος κατάλογος δημοσιεύεται στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής[32].

Μετά τη δημοσίευση του καταλόγου αυτού εκδόθηκαν 4 αποφάσεις με τις οποίες χορηγείται έγκριση σε ΓΤ τρόφιμα για να διατεθούν στην αγορά (πρβλ. παράρτημα). Επομένως, το άρθρο 47 καλύπτει πλέον ένα μόνο προϊόν τροφίμων: τα τρόφιμα που περιέχουν ή αποτελούνται από ΓΤ αραβόσιτο GA21. Ύστερα από την έγκριση για τη διάθεση στην αγορά 2 ΓΤ προϊόντων ζωοτροφών τροποποιήθηκε και ο κατάλογος με τις ΓΤ ζωοτροφές.

Το άρθρο 47 θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται επί τρία χρόνια μετά τη θέση σε ισχύ του κανονισμού, δηλ. έως τις 18 Απριλίου 2007.

Πρέπει επίσης να εξεταστεί η δυνατότητα να εφαρμοστεί ανάλογη προσέγγιση και για άλλα προϊόντα τα οποία έχουν υποβληθεί σε ανάλογη αξιολόγηση κινδύνου. Οι εγκρίσεις για τη διάθεση στην αγορά ΓΤ προϊόντων χορηγούνται για μια χρονική περίοδο 10 ετών και είναι πιθανό να μη ζητηθεί η ανανέωσή τους. Στο τέλος της περιόδου έγκρισης, αυτά τα προϊόντα τα οποία διατίθενται νόμιμα στην αγορά μπορεί να εμφανίζονται σε διαφορετικά επίπεδα της τροφικής αλυσίδας. Επομένως, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η σταδιακή κατάργηση των συγκεκριμένων προϊόντων δεν οδηγεί σε παραγωγή ή χρήση, η οποία μπορεί αναπόφευκτα να περιλαμβάνει τα ίδια τα προϊόντα αυτά ή ίχνη τους, όταν θα έχουν κριθεί παράνομα.

Ένας άλλος τύπος προϊόντων που πρέπει να εξεταστεί αφορά τα προϊόντα που έχουν εγκριθεί σε τρίτες χώρες ύστερα από αξιολόγηση ασφάλειας ισοδύναμη με εκείνη που απαιτείται για να χορηγηθεί έγκριση από την ΕΕ. Η θέσπιση ενός τέτοιου ορίου ανοχής οπωσδήποτε θα απαιτήσει ειδική διαδικασία, καθώς και ανταλλαγή λεπτομερών στοιχείων μεταξύ της ΕΕ και των τρίτων χωρών. Σχετικά με το θέμα αυτό πραγματοποιήθηκαν προκαταρκτικές συζητήσεις σε διεθνές επίπεδο κατά τη διάρκεια της πέμπτης συνόδου της «Ad Hoc Διακυβερνητικής Ομάδας Έργου του Codex για τα τρόφιμα που προέρχονται από τη βιοτεχνολογία» που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2005[33].

Τα μέτρα αυτά, όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, θα εφαρμοστούν μόνο υπό ειδικές προϋποθέσεις με τις οποίες θα εξασφαλίζεται ότι αυτή η τυχαία παρουσία είναι συμβατή με υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης ζωής και υγείας, της υγείας και της καλής μεταχείρισης των ζώων, και του περιβάλλοντος και ότι έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα διαχείρισης για την επιβολή των μέτρων αυτών.

10. Κατασταση των τροφιμων και ζωοτροφων που παραγονται από ζυμωση με χρηση γενετικως τροποποιημενων μικροοργανισμων οι οποιοι δεν εμφανιζονται στο τελικο προϊον

10.1. Ιστορικό

Μετά την έκδοση της κοινής θέσης σχετικά με την πρόταση κανονισμού για τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές, έγινε η ακόλουθη δήλωση: « Το Συμβούλιο και η Επιτροπή συμφωνούν ότι η κατάσταση των τροφίμων που παράγονται από ζύμωση με χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών, οι οποίοι δεν εμφανίζονται στο τελικό προϊόν, πρέπει να διευκρινιστεί, το αργότερο στο πλαίσιο της έκθεσης που θα υποβάλει η Επιτροπή όπως προβλέπεται στο άρθρο [48] του κανονισμού ».

Από τις απαντήσεις που έδωσαν τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκύπτει το συμπέρασμα πως γενικά πιστεύεται ότι η αξιολόγηση της ασφάλειας αυτού του είδους των προϊόντων πρέπει να είναι υποχρεωτική πριν διατεθούν στην αγορά. Αναφέρεται, επίσης, ότι ένα μεγάλο μέρος των προϊόντων αυτών (π.χ. τα πρόσθετα τροφίμων και ζωοτροφών) έχει ήδη υποβληθεί σε διαδικασία έγκρισης η οποία περιλαμβάνει αξιολόγηση της ασφάλειας. Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη ήταν αντίθετα στην επισήμανση των ΓΤΟ γι’ αυτό το είδος των προϊόντων. Κάποια κράτη μέλη είναι υπέρ αυτού του είδους της επισήμανσης ενώ άλλα είναι αντίθετα.

10.2. Διευκρίνιση της κατάστασης των τροφίμων και ζωοτροφών που παράγονται από ζύμωση με χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών οι οποίοι δεν εμφανίζονται στο τελικό προϊόν

Η κατάσταση των τροφίμων ή των ζωοτροφών που παράγονται από ζύμωση με χρήση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών πρέπει να διευκρινιστεί με βάση την αιτιολογική σκέψη 16 του κανονισμού. Όταν ο ΓΤ μικροοργανισμός χρησιμοποιείται ως βοηθητικό μέσο τεχνικής επεξεργασίας, τα τρόφιμα και οι ζωοτροφές που προκύπτουν από αυτή τη διαδικασία παραγωγής δεν θεωρείται ότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού.

10.3. Εφαρμογή της διευκρίνισης στα προϊόντα τροφίμων και στα βοηθητικά μέσα τεχνικής επεξεργασίας

Σύμφωνα με το άρθρο 1 της οδηγίας 89/107/ΕΚ[34] ως βοηθητικό μέσο τεχνικής επεξεργασίας νοείται «κάθε ουσία η οποία δεν καταναλίσκεται αυτή καθεαυτή ως συστατικό τροφίμων, η οποία χρησιμοποιείται σκοπίμως κατά τη μεταποίηση πρώτων υλών τροφίμων ή συστατικών τροφίμων, για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου τεχνολογικού στόχου κατά την επεξεργασία ή τη μεταποίηση και η οποία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μη ηθελημένη αλλά τεχνικά αναπόφευκτη παρουσία καταλοίπων αυτής της ουσίας ή των παραγώγων της στο τελικό προϊόν, υπό την προϋπόθεση ότι τα κατάλοιπα αυτά δεν αποτελούν κίνδυνο για την υγεία και δεν έχουν τεχνολογικές επιπτώσεις επί του τελικού προϊόντος».

Μια τέτοια περίπτωση μπορεί να είναι, για παράδειγμα, όταν μετά τη ζύμωση αφαιρούνται οι μικροοργανισμοί και το παραγόμενο τρόφιμο καθαρίζεται περαιτέρω κατά τη διαδικασία παραγωγής ή όταν οι μικροοργανισμοί είναι σταθεροποιημένοι σε ένα μέσο/μήτρα με τέτοιο τρόπο ώστε να χρησιμοποιούνται κατά την επεξεργασία ή τη μεταποίηση του τροφίμου αλλά να μην μεταφέρονται στο τελικό προϊόν ως έχουν ή με διαφορετική μορφή.

Όταν οι ΓΤ μικροοργανισμοί δεν αφαιρούνται κατά τη διαδικασία παραγωγής, δεν χρησιμοποιούνται ως βοηθητικά μέσα τεχνικής επεξεργασίας. Στις περιπτώσεις αυτές, τα παραγόμενα τρόφιμα και συστατικά τροφίμων εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού και πρέπει να έχουν την ανάλογη έγκριση και επισήμανση.

Πρέπει να τονιστεί ότι ένα ευρύ φάσμα τροφίμων που παράγονται με τη χρήση ΓΤ μικροοργανισμών ως βοηθητικών μέσων τεχνικής επεξεργασίας υπόκεινται ήδη σε απαιτήσεις για την αξιολόγηση της ασφάλειας και έγκριση πριν από τη διάθεση στην αγορά ή θα υπόκεινται σε τέτοιου είδους απαιτήσεις βάσει νέας προτεινόμενης νομοθεσίας στο άμεσο μέλλον. Αυτή είναι η περίπτωση των πρόσθετων τροφίμων (υπόκεινται στις διατάξεις της οδηγίας 89/107/ΕΚ όπως τροποποιήθηκε), των αρτυμάτων (υπόκεινται στις διατάξεις της οδηγίας 88/388/ΕΚ[35]) και των ενζύμων τροφίμων. Σχετικά με τους 3 αυτούς τύπους ουσιών η Επιτροπή ολοκληρώνει προτάσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Μπορεί, επίσης, να είναι η περίπτωση της διάθεσης στην αγορά τροφίμων και συστατικών τροφίμων που παράγονται με νέους ΓΤ μικροοργανισμούς, εάν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 258/97[36] και ιδίως του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο στ): «τρόφιμα και συστατικά τροφίμων για τα οποία έχει εφαρμοστεί μέθοδος παραγωγής που δεν χρησιμοποιείται ευρέως, εφόσον η μέθοδος αυτή προκαλεί στη σύνθεση ή τη δομή των τροφίμων ή των συστατικών τροφίμων σημαντικές αλλαγές που επηρεάζουν τη θρεπτική τους αξία, το μεταβολισμό τους ή την περιεκτικότητά τους σε ανεπιθύμητες ουσίες».

10.4. Εφαρμογή της διευκρίνισης στα προϊόντα ζωοτροφών και στα βοηθητικά μέσα τεχνικής επεξεργασίας

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο η) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1831/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2003, για τις πρόσθετες ύλες που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων, ως βοηθητικό μέσο επεξεργασίας νοείται «κάθε ουσία που δεν καταναλώνεται ως ζωοτροφή αυτή καθαυτή και χρησιμοποιείται σκόπιμα στη μεταποίηση ζωοτροφών ή πρώτων υλών ζωοτροφών για να εκπληρωθεί ένας τεχνολογικός σκοπός κατά την επεξεργασία ή τη μεταποίηση, ο οποίος ενδέχεται να προκαλέσει την ακούσια αλλά τεχνολογικώς αναπόφευκτη παρουσία καταλοίπων των ουσιών ή των παραγώγων τους στο τελικό προϊόν, εφόσον τα κατάλοιπα αυτά δεν έχουν αρνητική επίπτωση στην υγεία των ζώων και των ανθρώπων ή στο περιβάλλον και δεν έχουν καμία τεχνολογική επίπτωση στην τελική ζωοτροφή».

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο α) του ίδιου κανονισμού ως πρόσθετες ύλες ζωοτροφών νοούνται «ουσίες, μικροοργανισμοί ή παρασκευάσματα, πλην των πρώτων υλών ζωοτροφών και των προμειγμάτων, που προστίθενται σκόπιμα στις ζωοτροφές ή στο νερό προκειμένου να πραγματοποιηθούν, ιδίως, μια ή περισσότερες από τις αναφερόμενες στο άρθρο 5 παράγραφος 3 [του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1831/2003] λειτουργίες».

Όταν οι ΓΤ μικροοργανισμοί είναι παρόντες στη ζωοτροφή ή όταν δεν αφαιρούνται κατά τη διαδικασία παραγωγής, δεν χρησιμοποιούνται ως βοηθητικά μέσα τεχνικής επεξεργασίας. Στις περιπτώσεις αυτές, οι παραγόμενες ζωοτροφές εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού και πρέπει να έχουν την ανάλογη έγκριση και επισήμανση. Όταν οι ΓΤ μικροοργανισμοί είναι παρόντες αυτούσιοι στη ζωοτροφή, είτε ως προϊόν είτε ως συστατικό προϊόντος που εμπίπτει στον ορισμό για τις πρόσθετες ύλες στις ζωοτροφές του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1831/2003, το προϊόν αυτό πρέπει επίσης να εγκριθεί βάσει του κανονισμού αυτού πριν διατεθεί στην αγορά και χρησιμοποιηθεί.

Για ορισμένες κατηγορίες υλικών ζωοτροφών, που παράγονται από ζύμωση με βακτήρια, φύκη, ζυμομύκητες ή κατώτερους μύκητες και χρησιμοποιούνται ως πηγή πρωτεΐνης, απαιτείται αξιολόγηση και έγκριση πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά και τη χρησιμοποίησή τους. Στην οδηγία 82/471/EOK[37] του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1982, σχετικά με ορισμένα προϊόντα τα οποία χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων, όπως τροποποιήθηκε, ορίζονται οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση έγκρισης σε τέτοιου είδους προϊόντα.

Επομένως, ένα ευρύ φάσμα ζωοτροφών, που παράγονται με χρήση ΓΤ μικροοργανισμών ως βοηθητικών μέσων επεξεργασίας, υπόκεινται σε ειδικές νομικές απαιτήσεις που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1831/2003 ή στην οδηγία 82/471/ΕΟΚ, όσον αφορά τη νόμιμη διάθεσή τους στην αγορά από την πλευρά της ασφάλειας, λόγω του ότι οι παραγόμενες ζωοτροφές χρησιμοποιούνται ως πρόσθετες ύλες ή ως πηγή πρωτεΐνης και παρασκευάζονται με συγκεκριμένες τεχνικές επεξεργασίες.

10.5. Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση της ασφάλειας τροφίμων και ζωοτροφών που παράγονται από ζύμωση με χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών

Η επιστημονική ομάδα για τους ΓΤΟ της ΕΑΑΤ ενέκρινε στις 17 Μαΐου 2006 ένα έγγραφο καθοδήγησης για την αξιολόγηση του κινδύνου των γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών και των προϊόντων που προέρχονται από αυτούς και προορίζονται για χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές[38]. Το έγγραφο καθοδήγησης υποβλήθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τις 15 Ιουλίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2005. Στο έγγραφο αυτό εξετάζονται όλες οι χρήσεις των ΓΤ μικροοργανισμών και των προϊόντων που προέρχονται από αυτούς και προορίζονται για χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές, ανεξάρτητα από το εάν χρησιμοποιούνται ως βοηθητικά μέσα τεχνικής επεξεργασίας ή όχι. Το αποτέλεσμα της εργασίας αυτής θα αφορά την αξιολόγηση της ασφάλειας για όλες τις χρήσεις των ΓΤ μικροοργανισμών και των προερχόμενων από αυτούς τροφίμων και ζωοτροφών, ανεξάρτητα από το εάν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού ή σε κάποιο άλλο από τα προαναφερθέντα νομοθετικά πλαίσια.

10.6. Συμπεράσματα

Τα τρόφιμα και οι ζωοτροφές που παράγονται με χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών ως βοηθητικών μέσων τεχνικής επεξεργασίας δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Ωστόσο, ένα ευρύ φάσμα των προϊόντων αυτών υπόκεινται ήδη σε ισοδύναμη διαδικασία έγκρισης σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία και επομένως σε ισοδύναμες απαιτήσεις όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών.

Η Επιτροπή επομένως θεωρεί ότι προς το παρόν δεν υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη αναθεώρησης του κανονισμού για αυτού του είδους τα προϊόντα. Ωστόσο, η κατάσταση θα επανεξεταστεί κατά την ενδελεχή επανεξέταση του κανονισμού βάσει των νέων εμπειριών. Από την άποψη αυτή, θα πρέπει επίσης να εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή η σκοπιμότητα ανάπτυξης ειδικών κανόνων επισήμανσης για αυτού του είδους τα προϊόντα.

11. Διευκρινισεισ σχετικα με ορισμενεσ πτυχες των διαταξεων του κανονισμου για την επισημανση

Λειτουργία του κατωφλίου επισήμανσης

Στα άρθρα 12 και 24 του κανονισμού ορίζονται οι προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες απαιτείται επισήμανση των ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών. Στο άρθρο 12 παράγραφος 2 και στο άρθρο 24 παράγραφος 2 προβλέπεται εξαίρεση για την τυχαία ή τεχνικά αναπόφευκτη παρουσία ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών σε αναλογία που δεν υπερβαίνει το 0,9%.

Όταν το τρόφιμο/ζωοτροφή αποτελείται από ένα τρόφιμο/ζωοτροφή (π.χ. ένα υλικό ζωοτροφής ή ένα συστατικό), το όριο πρέπει να υπολογίζεται βάσει αυτού του τροφίμου/ζωοτροφής. Εάν ανιχνευτεί τυχαία ή τεχνικά αναπόφευκτη παρουσία υλικού που αποτελείται από ή περιέχει ή παράγεται από ΓΤΟ (στο εξής ΓΤ υλικό) σε σύνθετες ζωοτροφές ή τρόφιμα που αποτελούνται από περισσότερα από ένα συστατικά, είναι αναγκαίο να εξεταστεί καθένα από τα διαφορετικά συστατικά στοιχεία ώστε να διαπιστωθεί η προέλευση της παρουσίας αυτής. Εάν σε ένα από τα συστατικά αυτά του τροφίμου ή της ζωοτροφής το ποσοστό είναι μεγαλύτερο από το κατώφλιο του 0,9%, τότε η ετικέτα του τροφίμου ή της σύνθετης ζωοτροφής πρέπει να αναφέρει την παρουσία ΓΤ υλικού.

Επισήμανση αλκοολούχων ποτών

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 της γενικής οδηγίας 2000/13/ΕΚ για την επισήμανση, το Συμβούλιο θα εκδώσει ειδικούς κανόνες για την επισήμανση των συστατικών των αλκοολούχων ποτών με περιεκτικότητα σε οινόπνευμα μεγαλύτερη από 1,2 % κατ’ όγκο. Επειδή οι ειδικοί αυτοί κανόνες δεν έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο, η τρέχουσα ερμηνεία είναι ότι η επισήμανση των συστατικών των αλκοολούχων ποτών δεν είναι υποχρεωτική.

Ωστόσο, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο έχουν ενεργήσει καθορίζοντας ειδικούς κανόνες επισήμανσης για τα ΓΤ τρόφιμα στον κανονισμό. Επομένως, τα ΓΤ συστατικά των αλκοολούχων ποτών πρέπει να αναγράφονται στην ετικέτα σύμφωνα με τις απαιτήσεις επισήμανσης του κανονισμού.

Επισήμανση των φορέων

Οι φορείς των πρόσθετων τροφίμων που εξαιρούνται από τους κανόνες της επισήμανσης πρέπει να εξαιρεθούν από τους κανόνες αυτούς και όταν παράγονται από ΓΤΟ: Ο λόγος είναι ότι σύμφωνα με το άρθρο 13 παράγραφος 1 του κανονισμού, οι απαιτήσεις του κανονισμού για την επισήμανση εφαρμόζονται στα συστατικά όπως ορίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 της γενικής οδηγίας 2000/13/ΕΚ για την επισήμανση. Εάν πληρούνται οι απαιτήσεις του άρθρου 6 παράγραφος 4 στοιχείο γ) σημείο iii) της εν λόγω οδηγίας, ο φορέας δεν θεωρείται συστατικό και επομένως η επισήμανσή του δεν υποχρεωτική, ακόμη και αν παράγεται από ΓΤΟ.

Ωστόσο, οι φορείς που χρησιμοποιούνται σε προμείγματα πρόσθετων για ζωοτροφές θεωρούνται υλικά ζωοτροφών και η επισήμανση των ΓΤΟ είναι υποχρεωτική εάν παράγονται από ΓΤΟ.

Απαιτήσεις επισήμανσης για τις μονάδες ομαδικής εστίασης

Οι απαιτήσεις επισήμανσης του κανονισμού δεν εφαρμόζονται στα τρόφιμα που προμηθεύουν οι μονάδες ομαδικής εστίασης στους πελάτες τους εφόσον τα τρόφιμα αυτά είναι επεξεργασμένα ή μεταποιημένα. Εφαρμόζονται, ωστόσο, στα τρόφιμα που προμηθεύουν οι μονάδες μαζικής εστίασης και τα οποία παραδίδονται ως έχουν στον τελικό καταναλωτή. Η ερμηνεία αυτή είναι συνεπής με την ερμηνεία που δίνεται κατά παράδοση στο άρθρο 1 παράγραφος 1 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ, το οποίο διατυπώνεται με ανάλογο τρόπο[39].

Επισήμανση προϊόντων με την ένδειξη «χωρίς ΓΤΟ»

Όσον αφορά ορισμένες πρακτικές για την επισήμανση προϊόντων τροφίμων ή ζωοτροφών με την ένδειξη «χωρίς ΓΤΟ», πρέπει να διευκρινιστούν τα ακόλουθα στοιχεία.

Ο κανονισμός προβλέπει κανόνες επισήμανσης για την ένδειξη της παρουσίας ΓΤΟ. Ωστόσο, δεν απαγορεύει πρόσθετες πρακτικές επισήμανσης που θα μπορούσαν να αποσκοπούν στην πληροφόρηση του καταναλωτή σχετικά με το ότι, εκτός των όσων επιβάλλονται από τη νομοθεσία της ΕΕ, έχουν ληφθεί ειδικά μέτρα για να αποκλειστεί εντελώς η παρουσία ή η χρήση ΓΤΟ σε ορισμένα προϊόντα τροφίμων ή ζωοτροφών.

Διακρίνονται δύο τύποι προϊόντων:

(1) Κατηγορίες τροφίμων που δεν έχουν γενετικώς τροποποιηθεί έως τώρα: η επισήμανση των τροφίμων αυτών με την ένδειξη «χωρίς ΓΤΟ» υπονοεί ότι διαθέτουν ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, ενώ όλα τα παρόμοια τρόφιμα διαθέτουν τα ίδια χαρακτηριστικά, και κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 1 στοιχείο α) σημείο iii) της οδηγίας 2000/13/ΕΚ οδηγεί σε παραπλάνηση.

(2) Προϊόντα τροφίμων που μπορεί να είναι γενετικώς τροποποιημένα ή όχι: Αυτά τα τρόφιμα μπορούν να διατίθενται στην αγορά χωρίς επισήμανση ΓΤΟ με την προϋπόθεση ότι περιέχουν ΓΤ υλικό σε ποσοστό μικρότερο του 0,9% και ότι η παρουσία ΓΤ υλικού είναι ακούσια ή τεχνικά αναπόφευκτη. Για τα τρόφιμα αυτά, δεν μπορεί να αποκλειστεί εκ των προτέρων η επισήμανση με την ένδειξη «χωρίς ΓΤΟ».

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει εθνικούς κανόνες όσον αφορά αυτό το είδος της επισήμανσης και η Επιτροπή σημειώνει ότι στα περισσότερα από αυτά τα κράτη μέλη οι εθνικοί αυτοί κανόνες ορίζουν ότι το όριο για την τυχαία ή την τεχνικά αναπόφευκτη παρουσία ΓΤ υλικού σε προϊόντα «χωρίς ΓΤΟ» πρέπει να είναι κατώτερη του επιπέδου ανίχνευσης των τρεχουσών μεθόδων ανάλυσης.

12. Συμπερασματα

Η χρονική περίοδος κατά την οποία εφαρμόζεται ο κανονισμός είναι πολύ περιορισμένη και η εμπειρία που έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή του είναι εξαιρετικά μικρή. Επομένως, η παρούσα έκθεση στην πραγματικότητα μπορεί να θεωρηθεί απλώς προκαταρκτική και θα απαιτηθεί μεγαλύτερη εμπειρία και αναφορές για να δημιουργηθεί μια πραγματική εικόνα από την εφαρμογή του κανονισμού. Για το λόγο αυτό είναι πολύ νωρίς για να υποβληθούν προτάσεις τροποποίησης του εν λόγω κανονισμού.

Οι διαδικασίες που ορίζει ο κανονισμός για τη διαχείριση των αιτήσεων που υποβάλλονται, έχουν σχεδιαστεί για τον εξορθολογισμό της διαδικασίας χορήγησης έγκρισης. Η ΕΑΑΤ διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στη διαδικασία αυτή αφού, μετά από διαβούλευση με τους φορείς αξιολόγησης των κρατών μελών, πρέπει να εκδώσει γνωμοδοτήσεις στις οποίες βασίζονται οι εγκρίσεις. Αν και αυτό ίσχυε για την πρώτη έγκριση, η Επιτροπή συμφώνησε τον Απρίλιο του 2006 σε πρακτικές βελτιώσεις με στόχο να δημιουργηθεί ευρύτερη συναίνεση και να επιτευχθεί μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά τη χορήγηση έγκρισης για τη διάθεση στην αγορά ΓΤ προϊόντων είτε δυνάμει του κανονισμού είτε δυνάμει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ και η ΕΑΑΤ δεσμεύτηκε να εντείνει τη συνεργασία με τα κράτη μέλη σχετικά με το θέμα της αξιολόγησης του κινδύνου για τους ΓΤΟ. Ο μεγάλος αριθμός των αιτήσεων (περισσότερες από τριάντα) αποτελεί ένα άμεσο δείκτη της διαρκούς ανάπτυξης νέων ΓΤ προϊόντων και της βούλησης των παραγωγών τους να τα υποβάλουν στην αναλυτική αξιολόγηση της ασφάλειας που αποτελεί προαπαιτούμενο για την εμπορική τους διάθεση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Συγκριτικά με την προηγούμενη νομοθεσία, το φάσμα των προϊόντων που πρέπει να επισημαίνονται ως γενετικώς τροποποιημένα ή που παράγονται από ΓΤΟ διευρύνθηκε και καλύπτει όλα τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές που παράγονται από ΓΤΟ. Το βήμα αυτό αναγνωρίζεται ως σημαντική βελτίωση που ανταποκρίνεται στα αιτήματα των ευρωπαίων καταναλωτών για να μπορούν να επιλέγουν με βεβαιότητα και συνειδητά ΓΤ ή μη ΓΤ προϊόντα. Τα μερίδια της αγοράς στην ΕΕ για τα προϊόντα τροφίμων και ζωοτροφών παρουσιάζουν διακυμάνσεις. Τα προϊόντα ζωοτροφών που επισημαίνονται ως ΓΤ και διατίθενται στην αγορά είναι πολύ περισσότερα από ΓΤ προϊόντα τροφίμων. Η κατάσταση αυτή διέπεται κυρίως από παράγοντες που δεν συνδέονται με το νομοθετικό πλαίσιο ως έχει, αλλά από άλλα στοιχεία όπως είναι η καταναλωτική ζήτηση, η σχετική διαθεσιμότητα και το κόστος των διαφόρων αγαθών στην παγκόσμια αγορά, καθώς και η πολιτική των παραγωγών και των εμπόρων λιανικής πώλησης τροφίμων.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει, σε συνεργασία με τις ΑΑ των κρατών μελών και την ΕΑΑΤ, να εξασφαλίζει τη σωστή εφαρμογή του κανονισμού. Για το σκοπό αυτό, το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της ΓΔ SANCO (ΓΤΚΘ) θα συνεχίσει τις αποστολές του στα κράτη μέλη με σκοπό την επιτόπια αξιολόγηση των επισήμων συστημάτων ελέγχου για την εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές. Στην περίπτωση πληροφοριών για τη διάθεση στην αγορά μη εγκεκριμένων ΓΤ προϊόντων, θα αποφασίζεται η λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων κατά περίπτωση.

Μια δεύτερη έκθεση σχετικά με τον κανονισμό θα πρέπει να συνταχθεί μετά από μια ικανοποιητική χρονική περίοδο που θα επιτρέπει καλύτερη αντίληψη των διαφόρων πτυχών που συνδέονται με την εφαρμογή του κανονισμού.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Εγκρισεισ δυναμει της οδηγιασ 2001/18/ΕΚ ή του κανονισμου (ΕΚ) αριθ. 258/97 συμφωνα με τα μεταβατικα μετρα που προβλεπονται στο αρθρο 46.

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 2004/657/ΕΚ, της 19ης Μαΐου 2004, για έγκριση της διάθεσης στην αγορά γλυκού αραβοσίτου από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο της σειράς Bt11 ως νέου τροφίμου ή νέου συστατικού τροφίμου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 258/97 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [ΕΕ L 300 της 25.9.2004, σ. 48]

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 2004/643/ΕΚ, της 19ης Ιουλίου 2004, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά, σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, προϊόντος αραβοσίτου (Zea mays L., γραμμή NK603) που έχει τροποποιηθεί γενετικά για αντοχή στο glyphosate [ΕΕ L 295 της 18.9.2004, σ. 35]

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 2005/448/ΕΚ, της 3ης Μαρτίου 2005, για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά τροφίμων και συστατικών τροφίμων από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο της σειράς NK 603 ως νέων τροφίμων ή νέων συστατικών τροφίμων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 258/97 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [ΕΕ L 158 της 21.6.2005, σ. 20]

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 2005/608/ΕΚ, της 8ης Αυγούστου 2005, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά, σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, προϊόντος αραβοσίτου (Zea mays L., σειρά MON 863) που έχει τροποποιηθεί γενετικά ώστε να είναι ανθεκτικό στο γραφιά του καλαμποκιού [ΕΕ L 207 της 10.8.2005, σ. 17]

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 2005/635/ΕΚ, της 31ης Αυγούστου 2005, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά, σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, προϊόντος ελαιοκράμβης (Brassica napus L., σειρά GT73) γενετικώς τροποποιημένης, προκειμένου να της προσδοθεί ανοχή στο φυτοφάρμακο glyphosate [ΕΕ L 228 της 3.9.2005, σ. 11]

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 2005/772/ΕΚ, της 3ης Νοεμβρίου 2005, για τη διάθεση στην αγορά, σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, προϊόντος αραβοσίτου (Zea mays L., σειρά 1507) που έχει υποστεί γενετική τροποποίηση, ώστε να αποκτήσει αντοχή σε ορισμένα επιβλαβή λεπιδόπτερα και ανοχή στο ζιζανιοκτόνο "γλυφοσινικό αμμώνιο" [ΕΕ L 291 της 5.11.2005, σ. 42]

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ , 2006/68/ΕΚ, της 13ης Ιανουαρίου 2006, για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά τροφίμων και συστατικών τροφίμων από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο της σειράς MON 863 ως νέων τροφίμων ή νέων συστατικών τροφίμων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 258/97 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [ΕΕ L 34 της 7.2.2006, σ. 26]

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 2006/69/ΕΚ, της 13ης Ιανουαρίου 2006, για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά τροφίμων και συστατικών τροφίμων από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο Roundup Ready της σειράς GA21 ως νέων τροφίμων ή νέων συστατικών τροφίμων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 258/97 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [ΕΕ L 34 της 7.2.2006, σ. 29]

[1] ΕΕ L 268 της 18.10.2003, σ. 1.

[2] http://europa.eu.int/comm/food/dyna/gm_register/index_en.cfm

[3] Το άρθρο 47 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 προβλέπει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μεταβατικά μέτρα για την τυχαία ή τεχνικώς αναπόφευκτη παρουσία γενετικώς τροποποιημένου υλικού που έτυχε ευνοϊκής αξιολόγησης κινδύνου.

[4] ΕΕ L 268 της 18.10.2003, σ. 24.

[5] COM(2006) 197 τελικό(http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/com/2006/com2006_0197en01.pdf)

[6] http://ec.europa.eu/food/food/biotechnology/gmfood/index_en.htm και http://europa.eu.int/comm/food/food/biotechnology/gmfood/qanda_en.pdf. Εννοείται ότι μόνο τα κοινοτικά δικαστήρια μπορούν να δώσουν έγκυρη ερμηνεία της νομοθεσίας της ΕΚ.

[7] http://www.efsa.eu.int/science/gmo/gm_ff_applications/catindex_en.html

[8] http://www.efsa.eu.int/science/gmo/gmo_opinions/catindex_en.html

[9] Για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. άρθρο 35 του κανονισμού αριθ. (ΕΚ) 1829/2003 και απόφαση 1999/468/ΕΚ.

[10] ΕΕ L 102 της 7.4.2004, σ. 14.

[11] http://gmo-crl.jrc.it/guidancedocs.htm

[12] http://gmo-crl.jrc.it/statusofdoss.htm

[13] http://ec.europa.eu/food/food/biotechnology/authorisation/public_comments_en.htm

[14] http://ec.europa.eu/food/index_en.htm

[15] ΕΕ L 145 της 31.5.2001, σ. 43.

[16] ΕΕ L 70 της 9.3.2006, σ. 82.

[17] http://europa.eu.int/comm/food/dyna/gm_register/index_en.cfm

[18] Για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. http://www.efsa.europa.eu/science/gmo/109/gmo_actionplan1.pdf

[19] Η Bt10 είναι μια σειρά ΓΤ αραβόσιτου η οποία είναι ανθεκτική στην ευρωπαϊκή πυραλίδα του αραβοσίτου και αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '90 από την εταιρεία Sygenta μαζί με τη σειρά Bt11. Η περαιτέρω ανάπτυξη της σειράς Bt10 διεκόπη πριν φτάσει στο στάδιο της κανονιστικής έγκρισης. Η τυχαία ελευθέρωση συνέβη επειδή ορισμένες παρτίδες Bt10 είχαν επισημανθεί εσφαλμένα ως Bt11.

[20] ΕΕ L 101 της 21.4.2005, σ. 14.

[21] To LLRICE601 είναι ΓΤ ρύζι το οποίο έχει αναπτυχθεί για ανοχή στο ζιζανιοκτόνο Liberty®. Είναι παρόμοιο με το ΓΤ ρύζι LLRICE62 σχετικά με το οποίο εκκρεμεί αίτηση σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003. Η περαιτέρω ανάπτυξη του LL601 διεκόπη το 2001 πριν φτάσει στο στάδιο της κανονιστικής έγκρισης.

[22] ΕΕ L 230 της 24.8.2006, σ. 8.

[23] ΕΕ L 244 της 7.9.2006, σ. 27.

[24] http://ec.europa.eu/food/committees/regulatory/scfcah/modif_genet/index_en.htm

[25] ΕΕ L 101 της 21.4.2005, σ. 14.

[26] ΕΕ L 102 της 7.4.2004, σ. 14.

[27] ΕΕ L 10 της 16.1.2004, σ. 5.

[28] ΕΕ L 348 της 24.11.2004, σ. 18.

[29] http://www.efsa.eu.int/science/gmo/gmo_guidance/660_en.html

[30] http://www.efsa.eu.int/science/gmo/gmo_guidance/1275_en.html

[31] Πρόκειται να δημοσιευτεί στο δικτυακό τόπο της ΕΑΑΤ.

[32] http://europa.eu.int/comm/food/food/biotechnology/gmfood/qanda_en.pdf.

[33] Η έκθεση της συνόδου αυτής είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: http://www.codexalimentarius.net/web/archives.jsp?lang=EN

[34] ΕΕ L 40 της 11.2.1989, σ. 27.

[35] ΕΕ L 184 της 15.7.1988, σ. 61.

[36] ΕΕ L 43 της 14.2.1997, σ. 1.

[37] ΕΕ L 213 της 21.7.1982, σ. 8.

[38] Πρόκειται να δημοσιευτεί στο δικτυακό τόπο της ΕΑΑΤ.

[39] Η διευκρίνιση αυτή δόθηκε ως απάντηση στη γραπτή ερώτηση αριθ. 4049/03 μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.