ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Δεύτερη ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ειδική Διοικητική Περιοχή Χονγκ Κονγκ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Δεύτερη ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ειδική Διοικητική Περιοχή Χονγκ Κονγκ

1. Εισαγωγή

2. Οι εξελίξεις στο Χονγκ Κονγκ

3. Η παρουσία και τα συμφέροντα της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ

4. Η ΕΔΠ Χονγκ Κονγκ ως διεθνής εταίρος

5. Η συνεργασία μεταξύ της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επέκταση της συνεργασίας

Εκπλήρωση των απαιτήσεων

Ελεύθερη είσοδος στην ΕΕ, χωρίς θεώρηση, των κατόχων διαβατηρίου ΕΔΠ Χονγκ

Οι επιτροπές επιχειρηματικής συνεργασίας ΕΕ-ΧΚ και ΧΚ-ΕΕ

6. Συμπεράσματα

1. Εισαγωγη

Η βασική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Χονγκ Κονγκ καθορίζεται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 23.4.97 με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Χονγκ Κονγκ : μετά το 1997» [1]. Μετά την ανακοίνωση αυτή ακολούθησαν συμπεράσματα του Συμβουλίου που εγκρίθηκαν στις 3 Ιουνίου 1997.

[1] Com (97) 171 τελικό.

Η ΕΕ πιστεύει ότι η πραγματική εφαρμογή της αρχής «μια χώρα, δύο συστήματα» που περιλαμβάνεται στην κοινή διακήρυξη και στο βασικό νόμο του Χονγκ Κονγκ, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βιώσιμη σταθερότητα και ευημερία στο Χονγκ Κονγκ. Το Χονγκ Κονγκ ανέκαθεν υπήρξε υπόδειγμα και παράδειγμα για άλλες χώρες της περιοχής, και κομβικό σημείο για την ανταλλαγή όχι μόνο αγαθών και υπηρεσιών αλλά και ιδεών και προτύπων ζωής και σκέψης.

Το Χονγκ Κονγκ είναι σημαντικό για την ΕΕ. Επί σειρά ετών η ΕΕ διατηρούσε στενούς εμπορικούς και επενδυτικούς δεσμούς με το Χονγκ Κονγκ, και το Χονγκ Κονγκ διαδραμάτιζε κεντρικό ρόλο στις εμπορικές και πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Το Χονγκ Κονγκ αποτελεί τμήμα της Κίνας. ωστόσο, η διατήρηση ελεύθερου, ανοικτού και αυτόνομου Χονγκ Κονγκ είναι επωφελής για την Κίνα, και το Χονγκ Κονγκ μπορεί να προσφέρει πολύτιμη εμπειρογνωμοσύνη τώρα που η Κίνα αποδύεται σε οικονομική μεταρρύθμιση και στη δημιουργία κράτους δικαίου.

Η Επιτροπή ανέλαβε, στην ανακοίνωσή της του 1997, να συντάσσει ετήσια έκθεση για τις σχέσεις μεταξύ της Ειδικής Διοικητικής Περιοχής Χονγκ Κονγκ και της ΕΕ. Με την ετήσια έκθεση επιδιώκεται η αξιολόγηση της κατάστασης όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ Χονγκ Κονγκ και ΕΕ και ο εντοπισμός εξελίξεων στην εφαρμογή της κοινής διακήρυξης και του βασικού νόμου στο Χονγκ Κονγκ. Στην έκθεση αναλύονται επίσης τα συμφέροντα των επιχειρήσεων της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ, εξετάζονται οι τομείς που παρουσιάζουν ενδεχομένως προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης της συνεργασίας και καλύπτονται θέματα τα οποία, κατά την άποψη των μερών, απαιτούν την ανάληψη δράσης.

2. οι εξελιξεισ στο χονγκ κονγκ

Η δέσμευση του Χονγκ Κονγκ όσον αφορά το κράτος δικαίου και την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας παραμένει ισχυρή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμερίζεται τη δέσμευση αυτή και στηρίζει μία πολιτική μέγιστης επαγρύπνησης κατά την παρακολούθηση της ορθής εφαρμογής του κράτους δικαίου και της αρχής "μία χώρα δύο συστήματα". Ωστόσο, το 1999 προκλήθηκαν ορισμένες διαμάχες, κυρίως όσον αφορά νομικά και συνταγματικά θέματα, όπως φαίνεται και από τα παραδείγματα που ακολουθούν.

Το νομικό σύστημα

Στις νομικές εξελίξεις το 1999 κυριάρχησε η διαφορά μεταξύ των δύο νομικών συστημάτων που αναφέρονται στο σύνταγμα του Χονγκ Κονγκ. Σύμφωνα με την αρχή "μία χώρα δύο συστήματα", η αυτονομία της Ειδικής Διοικητικής Περιοχής Χονγκ Κονγκ (ΕΔΠΧΚ) ασκείται υπό την κάλυψη του Συντάγματος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και του εθιμικού δικαίου του Χονγκ Κονγκ - καθώς και του γραπτού Συντάγματος υπό τη μορφή του "βασικού νόμου".

Απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου σχετικά με το δικαίωμα διαμονής

Μετά από δύο αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου του ΧΚ (ΑΔ), σχετικά με το δικαίωμα διαμονής των προσφύγων, με τις οποίες το ΑΔ ερμήνευσε μεταξύ άλλων το άρθρο 24 παράγραφος 2 στοιχείο 3 του βασικού νόμου, η κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ (ΚΕΔΠΧΚ), βάσει του άρθρου 158 παράγραφος 1 του βασικού νόμου, αποφάσισε να παραπέμψει στη μόνιμη επιτροπή της Λαϊκής Εθνοσυνέλευσης (ΜΕΛΕ) στο Μπεϊζίν το θέμα της ερμηνείας των εν λόγω διατάξεων του βασικού νόμου.

Κατά τη γνώμη της ΚΕΔΠΧΚ, η ερμηνεία που έδωσε το ΑΔ παραβιάζει την "αρχική πρόθεση του νομοθέτη" των σχετικών διατάξεων. Αποτελεί σοβαρή πηγή ανησυχίας λόγω του μεγάλου αριθμού δυνάμει μεταναστών οι οποίοι, βάσει της ερμηνείας του ΑΔ, θα μπορούσαν να αποκτήσουν το δικαίωμα διαμονής στο Χονγκ Κονγκ. Κατά συνέπεια κρίθηκε σκόπιμο να ζητηθεί από τη ΜΕΛΕ μία σαφής δήλωση για την πραγματική πρόθεση του νομοθέτη έτσι ώστε να υπάρχει βεβαιότητα και σαφήνεια όσον αφορά την ορθή ερμηνεία των διατάξεων αυτών και να απαλλαγούν τα δικαστήρια από το φόβο μελλοντικών αντιφάσεων.

Η πρωτοφανής αυτή απόφαση έγινε στόχος ευρείας κριτικής σε ορισμένους κύκλους εφόσον θεωρήθηκε ότι ενδέχεται να υπονομεύσει την εξουσία της ΕΔΠ και να δημιουργήσει προηγούμενο με αποτέλεσμα να διακυβεύεται η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας του Χονγκ Κονγκ. Η ΚΕΔΠΧΚ είχε αρκετές δυνατότητες επιλογής μεταξύ των οποίων (α) να τροποποιήσει τον βασικό νόμο, (β) να επιδιώξει νέες αποφάσεις για να περιοριστεί η επέκταση του δικαιώματος διαμονής που παραχωρήθηκε με τις προηγούμενες αποφάσεις της ή (γ) να ζητήσει από τη ΜΕΛΕ να δώσει τη δική της ερμηνεία για τις διατάξεις του βασικού νόμου που αφορούν το δικαίωμα διαμονής. Η ΚΕΔΠΧΚ επέλεξε τη δυνατότητα (γ). Για πολλούς, μεταξύ των οποίων και ορισμένοι κορυφαίοι νομικοί, αυτή η δυνατότητα ήταν η πλέον επιζήμια από την άποψη της νομικής και συνταγματικής ορθότητας.

Η ερμηνεία της μόνιμης επιτροπής ήταν ταυτόσημη με τη γνώμη της ΚΕΔΠΧΚ και όριζε ότι τα δικαστήρια του Χονγκ Κονγκ θα έπρεπε να ακολουθούν την ερμηνεία της Επιτροπής όταν εκδικάζουν μελλοντικές περιπτώσεις σχετικά με το δικαίωμα διαμονής.

Αν και ορισμένοι εμπειρογνώμονες εξακολουθούν να αμφισβητούν τη νομιμότητα της αίτησης για ερμηνεία, άλλοι πιστεύουν ότι η προσέγγιση της κυβέρνησης της ΕΔΠΧΚ δεν ήταν αντίθετη προς τις διατάξεις του βασικού νόμου. Ωστόσο, από πολιτικής σκοπιάς, εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες για το ότι η κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ δημιούργησε ενδεχομένως αρνητικό προηγούμενο. Από τη μεριά της, η κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ υποστήριξε ότι επρόκειτο για εξαιρετική περίπτωση, η οποία απαιτούσε εξαιρετική δράση, αν και δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να ενεργήσει με τον ίδιο τρόπο και στο μέλλον.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιστεύει ότι για να διατηρηθεί η φήμη του Χονγκ Κονγκ, το επεισόδιο αυτό πρέπει να αποτελέσει την εξαίρεση. Παράλληλα, συμμερίζεται την ανησυχία της επιτροπής ανθρωπίνων δικαιωμάτων σύμφωνα με την οποία "η αίτηση του εκτελεστικού τμήματος της κυβέρνησης για τη διατύπωση ερμηνείας σύμφωνα με το άρθρο 158 παράγραφος 1 του βασικού νόμου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί υπό ορισμένες περιστάσεις που υπονομεύουν το δικαίωμα της δίκαιης δίκης βάσει του άρθρου 14 της διεθνούς σύμβασης για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα".

Δημοκρατική διαδικασία

Καθολική ψηφοφορία

Ο βασικός νόμος του Χονγκ Κονγκ προβλέπει τη σταδιακή καθιέρωση της καθολικής ψηφοφορίας με τελικό στόχο την ελεύθερη εκλογή όλων των μελών του νομοθετικού συμβουλίου (ΝΣ). Το 2004, ο αριθμός των εκλεγόμενων μελών του ΝΣ αναμένεται να αυξηθεί από το ένα τρίτο στο ένα δεύτερο του συνόλου. Ο βασικός νόμος προβλέπει ότι μετά το 2007 όλα τα μέλη του ΝΣ καθώς και ο αρχηγός του εκτελεστικού θα εκλέγονται. Ωστόσο, δεν υπάρχει απαίτηση για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου. Η ΚΕΔΠΧΚ παρουσιάζεται απρόθυμη να δεσμευτεί ή να παρουσιάσει χρονοδιάγραμμα για την εισαγωγή πλήρως εκλεγόμενης νομοθετικής εξουσίας, παρά τις εκκλήσεις που διατυπώνουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης και ορισμένα μέλη της διεθνούς κοινότητας για τη διεξαγωγή συζήτησης για το θέμα αυτό.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις που έκανε κατά το παρελθόν (όπως, η επίσκεψη του κ. Σαντέρ στο Χονγκ Κονγκ το 1998, υπό την ιδιότητα του Προέδρου της ΕΚ), ώστε η ΚΕΔΠΧΚ να δηλώσει την αμετάκλητη δέσμευσή της για την εφαρμογή συστήματος πλήρους εκλογής της κυβέρνησης και να αναγγείλει χρονοδιάγραμμα για την εισαγωγή ενός τέτοιου συστήματος.

Ανθρώπινα δικαιώματα

Όπως συμφωνήθηκε το 1998, η κινεζική κυβέρνηση υπέβαλε στα ΗΕ εκθέσεις σχετικά με την ΕΔΠΧΚ για το 1999, σύμφωνα με τις διατάξεις της διεθνούς σύμβασης για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα και τη διεθνή σύμβαση για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, καθώς και έκθεση στο πλαίσιο της σύμβασης των ΗΕ κατά των βασανιστηρίων και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας. Η επιτροπή των ΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα προέβη σε ορισμένες συστάσεις για θέματα που εγείρουν ανησυχίες, περιλαμβανομένων και ορισμένων θεμάτων που αναφέρονται στην εν λόγω έκθεση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την υποβολή των εκθέσεων και παροτρύνει την ΚΕΔΠΧΚ να δώσει μεγάλη προσοχή στην εφαρμογή των συστάσεων της επιτροπής ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Εργατικό δίκαιο

Το προσωρινό νομοθετικό συμβούλιο δεν έχει ενσωματώσει τους νόμους που καλύπτουν τη συλλογική διαπραγμάτευση, τη χρηματοδότηση συνδικαλιστικών οργανώσεων και την πρόληψη της διακριτικής μεταχείρισης των σωματείων που είχε καταργηθεί το 1997. Η απουσία επαρκούς νομικού πλαισίου για τις δραστηριότητες των συνδικαλιστικών οργανώσεων στην ΕΔΠΧΚ αποτελεί πηγή ανησυχίας για το διεθνές συνδικαλιστικό κίνημα και για την Διεθνή Οργάνωση Εργασίας.

Ελευθερία μετακίνησης

Έχουν αναφερθεί ορισμένα περιστατικά κατά τα οποία δεν επετράπη η είσοδος στο Χονγκ Κονγκ ορισμένων Κινέζων διαφωνούντων με το καθεστώς. Σε άλλες περιπτώσεις, δεν επετράπη σε ορισμένους πολιτικούς του Χονγκ Κονγκ (περιλαμβανομένων και μελών του ΝΣ) η είσοδος στην κυρίως Κίνα, χωρίς να τους δοθούν εξηγήσεις. Αν και πιστεύεται ότι η απαγόρευση της εισόδου στην κυρίως Κίνα οφείλεται σε απόφαση των κινεζικών αρχών - χωρίς καμία ανάμειξη της κυβέρνησης του Χονγκ Κονγκ, η υπόθεση εγείρει ανησυχίες.

Σημαίες

Μία άλλη δικαστική απόφαση που αποτελεί πάγια νομολογία με επιπτώσεις στις ατομικές ελευθερίες αφορά την ερμηνεία των διατάξεων σχετικά με τη βεβήλωση των εθνικών και περιφερειακών σημαιών. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο αποφάσισε τον Μάρτιο του 1999 ότι ορισμένα σημεία του διατάγματος για την εθνική σημαία και το εθνικά έμβλημα, το οποίο ψηφίστηκε την 1η Ιουλίου 1997, αντίκεινται στο άρθρο 39 του βασικού νόμου δεδομένου ότι περιορίζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που απολαύουν οι κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ βάσει της διεθνούς σύμβασης για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα (ICCPR). Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι οι περιορισμοί στην ελευθερία του λόγου που εισήγαγε το εν λόγω διάταγμα είναι δικαιολογημένοι και δεν αντίκεινται στον βασικό νόμο ή στην ICCPR. Η κυβέρνηση της ΕΔΠ Χονγκ Κονγκ ζήτησε από το Ανώτατο Δικαστήριο να αναθεωρήσει την απόφασή του.

Στις 15 Δεκεμβρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέδωσε την απόφασή του. Το ΑΔ απέρριψε την απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου και υποστήριξε ότι το διάταγμα είναι συνεπές τόσο προς τον βασικό νόμο όσο και προς τη διεθνή σύμβαση για τα αστικά δικαιώματα. Το δικαστήριο τόνισε στο σκεπτικό του ότι οι μορφές περιορισμού της ελευθερίας του λόγου που περιέχονται στο διάταγμα είναι περιορισμένες και δικαιολογούνται από την ανάγκη προάσπισης άλλων αρχών οι οποίες αξίζουν επίσης συνταγματικής προστασίας. Το ΑΔ αναφέρθηκε σε αποφάσεις των ιταλικών και γερμανικών δικαστηρίων για να υποστηρίξει τη συνταγματικότητα των νόμων που προασπίζουν την εθνική σημαία και τιμωρούν, με φυλάκιση ή επιβολή προστίμων, τη μη τήρηση των νόμων αυτών.

Παράδοση καταδίκων

Ανησυχία προκαλεί επίσης το γεγονός ότι δεν υπάρχουν ρυθμίσεις για την παράδοση των καταδίκων μεταξύ της κυρίως Κίνας και της ΕΔΠ. Δύο περιπτώσεις προκάλεσαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον: ένας κάτοικος της κυρίως Κίνας και αρκετοί κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ δικάστηκαν, καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν στην ηπειρωτική Κίνα. Όλοι τους, όπως υποστηρίζεται, είχαν διαπράξει εγκλήματα στο Χονγκ Κονγκ. Το γεγονός ότι οι αρχές του Χονγκ Κονγκ δεν ζήτησαν δικαιοδοσία στις υποθέσεις αυτές ανησύχησε ορισμένους παρατηρητές νομικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ΚΕΔΠΧΚ τόνισε επανειλημμένα ότι διεξάγονται συζητήσεις με τις αρχές της κεντρικής κυβέρνησης για την επίτευξη συμφωνίας στον τομέα αυτό.

Συμβούλιο τύπου

Η επιτροπή νομοθετικής μεταρρύθμισης εισήγαγε τον Σεπτέμβριο πρόταση για τη σύσταση συμβουλίου τύπου προκειμένου να σταματήσει η εισβολή των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην ιδιωτική ζωή. Οι δημοσιογράφοι και οι επαγγελματίες των μέσων μαζικής ενημέρωσης απέρριψαν κατηγορηματικά την πρόταση αυτή φοβούμενοι ότι ένα τέτοιο συμβούλιο θα απειλούσε ενδεχομένως την ελευθερία του τύπου στο Χονγκ Κονγκ η οποία κατακτήθηκε μετά από πολλή προσπάθεια. Σύμφωνα με την εν λόγω πρόταση, θα καταρτιστούν ορισμένοι κώδικες επαγγελματικής πρακτικής και κάθε παραβίαση των κωδικών αυτών θα συνεπάγεται επιβολή αυστηρών προστίμων.

Η πρόταση διατυπώθηκε σε περίοδο αυξανόμενης ανησυχίας στο Χονγκ Κονγκ για την ποιότητα των τοπικών μέσων μαζικής ενημέρωσης και μετά από περιπτώσεις αντιδεοντολογικής πρακτικής που ακολούθησαν ορισμένοι δημοσιογράφοι, όπως η εισβολή στην ιδιωτική ζωή ατόμων. Κατά τη στιγμή σύνταξης της παρούσας έκθεσης, συνεχίζονταν οι συζητήσεις για την εν λόγω πρόταση.

Επίσης, άρχισε πολιτική διένεξη με τη δήλωση αξιωματούχου της κυρίως Κίνας όσον αφορά τη μετάδοση, από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης του Χονγκ Κονγκ των γεγονότων στην Ταϊβάν ύστερα από την εκεί προεδρική εκλογή.

Συμπεράσματα

Ως γενικό συμπέρασμα σχετικά με το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να επαναλάβει την πάγια υποστήριξή της στις αρχές του βασικού νόμου της ΕΔΠ και ειδικότερα στις αρχές που διασφαλίζουν τις θεμελιώδεις αυτές ελευθερίες. Η εφαρμογή της αρχής "μία χώρα, δύο συστήματα" δεν πρέπει να εμποδίζει ή να περιορίζει τον σεβασμό των θεμελιωδών ελευθεριών, δεδομένου ότι αυτές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αρχής αυτής καθ´αυτής. Παρά τις διατυπωθείσες αμφιβολίες σχετικά με τα προαναφερθέντα θέματα και τις ανησυχίες που προκάλεσαν, το Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να παραμένει μία σαφώς ελεύθερη κοινωνία.

Η οικονομία

Η οικονομική κατάσταση στο Χονγκ Κονγκ μετά τη μεταβίβαση της εξουσίας επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματοοικονομική κρίση της Ασίας. Ωστόσο, τα οικονομικά προβλήματα δεν είχαν καμία σχέση με τις πολιτικές εξελίξεις και ήταν ανεξάρτητα από τη μεταβίβαση της εξουσίας, έστω και αν τα δύο γεγονότα συνέπεσαν χρονικά. Τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης είναι εμφανή και το δεύτερο τρίμηνο του 1999 το Χονγκ Κονγκ ανακάμπτει μετά από 15 μήνες ύφεσης. Άλλοι οικονομικοί δείκτες παρουσίαζαν επίσης το 1999 θετικές τάσεις: το εμπορικό έλλειμμα μειώθηκε, οι επανεξαγωγές αυξήθηκαν, οι τιμές στο χρηματιστήριο ανέκαμψαν από το επίπεδο που βρίσκονταν τον Ιούλιο του 1997 και η ανεργία σταθεροποιήθηκε. Η κερδοσκοπία στις χρηματιστηριακές και συναλλαγματικές αγορές μειώθηκε και η πρόσδεση στο δολάριο ΗΠΑ δεν αποτελεί, αντίθετα με το 1998, αντικείμενο συζητήσεων και διαφωνιών.

Η οικονομία αγοράς στο Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούσε και πριν τη μεταβίβαση της εξουσίας. Μεμονωμένα και αντιφατικά γεγονότα, όπως η παρέμβαση της κυβέρνησης στο χρηματιστήριο, αποτελούν την εξαίρεση παρά τον κανόνα. Για τους περισσότερες παρατηρητές τα περιστατικά αυτά είναι αποτέλεσμα οικονομικών και όχι πολιτικών εξελίξεων. Ορισμένου βαθμού ελευθέρωση συντελείται σε τομείς που μέχρι τώρα διέπονταν από πολυάριθμες ρυθμίσεις και στους οποίους ο ανταγωνισμός ήταν περιορισμένος, όπως ο τραπεζικός τομέας, οι τηλεπικοινωνίες, οι αεροπορικές υπηρεσίες, κλπ., εν μέρει ως αποτέλεσμα των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του ΠΟΕ και ως αποτέλεσμα ιδίας πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Χονγκ Κονγκ.

Οι ανανεωμένες προοπτικές να καταστεί η Κίνα μέλος του ΠΟΕ θα δημιουργήσει προκλήσεις για το Χονγκ Κονγκ αλλά θα παράσχει επίσης νέες ευκαιρίες.

Από οικονομικής άποψης, δύο σημαντικά γεγονότα το 1999 ήταν η ελευθέρωση των χρηματαγορών μέσω της συγχώνευσης και της εισαγωγής στο χρηματιστήριο τίτλων και συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, καθώς και τα πρώτα μέτρα που λήφθηκαν για τη διάθεση του χρηματιστηριακού χαρτοφυλακίου που απέκτησε η κυβέρνηση το καλοκαίρι του 1998.

Όλοι οι παράγοντες στον οικονομικό τομέα φαίνεται να δείχνουν ότι η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ ασκεί τη χρηματοδοτική και χρηματοοικονομική της πολιτική με πλήρη ανεξαρτησία από την κεντρική κυβέρνηση, σύμφωνα με τις διατάξεις του βασικού νόμου. Επιπλέον, το Heritage Foundation επιβεβαίωσε πρόσφατα ότι το Χονγκ Κονγκ αποτελεί μία από τις πλέον ελεύθερες οικονομίες παγκοσμίως.

3. Η παρουσια και τα συμφεροντα τησ εε στο χονγκ κονγκ

Το Χονγκ Κονγκ είναι μία από τις σημαντικότερες πόλεις, αν όχι η σημαντικότερη, από την άποψη της συγκέντρωσης συμφερόντων της ΕΕ στην Ασία. Περίπου 46.000 υπήκοοι της ΕΕ από όλα τα κράτη μέλη κατοικούν στον Χονγκ Κονγκ. Το 1999, τουλάχιστον 250 εταιρείες της ΕΕ είχαν στον Χονγκ Κονγκ την κύρια έδρα τους σε περιφερειακό επίπεδο, ενώ 471 εταιρείες είχαν περιφερειακά γραφεία στην πόλη.

Από την άποψη των ξένων επενδύσεων, η ΕΕ ήταν το 1997 η πρώτη πηγή επενδύσεων για το Χονγκ Κονγκ. Η συνολική αξία των πραγματοποιηθεισών άμεσων επενδύσεων από την ΕΕ το ίδιο έτος ανήλθε σε 29 δισ. ECU, αντιπροσωπεύοντας το 34 % του συνόλου. Αν και δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα στοιχεία για το 1999, οι ενδείξεις δείχνουν ότι οι επενδύσεις της ΕΕ εξακολούθησαν να είναι σημαντικές και την περίοδο αυτή.

Η παρουσία της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τομέων. Η βιομηχανία της ΕΕ συμμετέχει σε ορισμένες δραστηριότητες που ποικίλλουν από χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, εμπόριο και μεταποίηση έως τις τηλεπικοινωνίες και τις κατασκευές. Στον ασφαλιστικό τομέα, οι εταιρείες της ΕΕ κατέχουν την πρώτη θέση από την άποψη των ξένων ασφαλιστικών εταιρειών που λειτουργούν στο Χονγκ Κονγκ. Οι τράπεζες με άδεια λειτουργίας στον Χονγκ Κονγκ οι οποίες έχουν συσταθεί στην ΕΕ ανέρχονται σε 46. Το 1998, οι εταιρείες της ΕΕ υπέγραψαν συμβάσεις συνολικής αξίας 145 εκατομμυρίων ECU στον τομέα των δημοσίων έργων. Η ΕΕ διαδραματίζει επίσης πολύ σημαντικό ρόλο στη ναυτιλία και στις αεροπορικές μεταφορές.

Η ΕΕ ήταν ο τρίτος κατά σειρά προμηθευτής αγαθών κατά το πρώτο ενδεκάμηνο του 1999, μετά την Κίνα και την Ιαπωνία, και αποτελεί την τρίτη κατά σειρά μεγαλύτερη αγορά του Χονγκ Κονγκ για τις εξαγωγές του, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.

Τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ δεν περιορίζονται βεβαίως αποκλειστικά στην αγορά του Χονγκ Κονγκ αλλά επεκτείνονται και στην Κίνα και άλλες χώρες της περιοχής. Οι επανεξαγωγές εμπορευμάτων προέλευσης ΕΕ μέσω του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα αυξήθηκαν κατά 2.500 φορές περίπου, αντιπροσωπεύοντας ποσό που από 18 εκατομμύρια δολάρια Χονγκ Κονγκ το 1978 (το έτος που η Κίνα ανήγγειλε το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της) ανήλθε το 1999 σε 44,5 δισ. δολάρια Χονγκ Κονγκ.

Τα στατιστικά στοιχεία για το εμπόριο ΕΕ-Χονγκ Κονγκ κατά το διάστημα 1985-1999, παρατίθενται στο παράρτημα Ι της έκθεσης.

Η ΕΕ δραστηριοποιείται επίσης στο Χονγκ Κονγκ στον πολιτιστικό και εκπαιδευτικό τομέα, καθώς αριθμός ευρωπαϊκών πολιτιστικών ιδρυμάτων είναι παρόντα στο Χονγκ Κονγκ. Τα ιδρύματα αυτά, παράλληλα με τα προξενεία των κρατών μελών της ΕΕ και το Γραφείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Χονγκ Κονγκ, συνεργάζονται σε μία ομάδα εργασίας για τον πολιτισμό η οποία, επί επτά έτη, έχει διοργανώσει πολλές εκδηλώσεις ευρωπαϊκού θέματος στο Χονγκ Κονγκ και στο Μακάο. Επιπλέον, ευρωπαϊκά πανεπιστήμια έχουν αναπτύξει ένα δίκτυο έργων συνεργασίας με πανεπιστήμια του Χονγκ Κονγκ.

Βάσει του προγράμματος πλαισίου της ΕΚ για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, το Χονγκ Κονγκ λαμβάνει χρηματοδοτική στήριξη από την ΕΚ για τη συμμετοχή του σε ειδικό πρόγραμμα έρευνας για την ανάπτυξη στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας. Το Χονγκ Κονγκ συμμετέχει σε δύο κοινά ερευνητικά προγράμματα για θέματα γεωργίας με τη χρηματοδοτική στήριξη της ΕΚ. Η συνολική αξία των προγραμμάτων αυτών (που περιλαμβάνουν ευρωπαίους καθώς και άλλους ασιάτες εταίρους) ανέρχεται σε 1,2 εκατομμύρια ευρώ υπό μορφή επιχορήγησης για το πρόγραμμα έρευνας για την ανάπτυξη. Επιπλέον, το Χονγκ Κονγκ είναι επιλέξιμο για συμμετοχή, επί μη χρηματοδοτικής βάσης, σε ευρύ φάσμα προγραμμάτων επιστήμης και τεχνολογίας, ως αποτέλεσμα της συμφωνίας που υπεγράφη μεταξύ ΕΕ και Κίνας για την επιστήμη και την τεχνολογία. ωστόσο, μέχρι στιγμής, το Χονγκ Κονγκ δεν έχει δραστηριοποιηθεί στα προγράμματα αυτά.

4. Η εδπ χονγκ κονγκ ως διεθνησ εταιροσ

Το Χονγκ Κονγκ είναι απολύτως αρμόδιο, σύμφωνα με το βασικό νόμο, να ασκεί τη δική του εμπορική πολιτική ως ξεχωριστό τελωνειακό έδαφος. Ως τέτοιο, αποτελεί ανεξάρτητο μέλος του ΠΟΕ και ορισμένων άλλων διεθνών οργανισμών.

Το Χονγκ Κονγκ είναι ιδιαίτερα ενεργό μέλος του ΠΟΕ και διατηρεί στενές και τακτικές επαφές με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ΕΕ και το Χονγκ Κονγκ επιδιώκουν ορισμένους κοινούς στόχους στο πλαίσιο του ΠΟΕ και διατηρούν μία στενή σχέση εργασίας η οποία εκτιμάται σε μεγάλο βαθμό από την ΕΕ.

5. Η συνεργασια μεταξυ της εδπ χονγκ κονγκ και τησ ευρωπαϊκησ ενωσησ

Το 1999 αποτέλεσε σταθμό στην επέκταση της συνεργασίας μεταξύ Χονγκ Κονγκ και ΕΕ με την υπογραφή και την έναρξη ισχύος της Συμφωνίας για την Τελωνειακή Συνεργασία [2] μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και του Χονγκ Κονγκ (Κίνα). Η εν λόγω συμφωνία συνεργασίας αποτελεί την πρώτη δεσμευτική συμφωνία τελωνειακής συνεργασίας που έχει συνάψει το Χονγκ Κονγκ μετά τη μεταβίβαση της εξουσίας. Η διαπραγμάτευση και η σύναψη της συμφωνίας πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του άρθρου 151 του βασικού νόμου το οποίο προβλέπει ότι το Χονγκ Κονγκ μπορεί από μόνο του να συνάπτει και να εφαρμόζει συμφωνίες για εμπορικά και οικονομικά θέματα. Αποτελεί ένα καλό παράδειγμα του υψηλού βαθμού αυτονομίας που απολαύει το Χονγκ Κονγκ ως ξεχωριστού τελωνειακού εδάφους. Η συμφωνία υπογραμμίζει τους στενούς οικονομικούς δεσμούς μεταξύ του Χονγκ Κονγκ και της ΕΕ, και θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών και το συντονισμό μεταξύ τελωνειακών αρχών ώστε να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των αντίστοιχων τελωνειακών νομοθεσιών. Η συμφωνία προβλέπει την παροχή αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής και την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειρογνωμοσύνης. Η συμφωνία επισημοποιεί τη συνεργασία μεταξύ τελωνειακών αρχών, η οποία ήδη λειτουργούσε, και τη θέτει σε μονιμότερη βάση. Η Επιτροπή χαιρετίζει την αναβάθμιση αυτή της συνεργασίας και προσβλέπει σε περαιτέρω συνεργασία και σε άλλους τομείς.

[2] ΕΕ L 151 της 18.6.1999, σ. 21-26.

Επέκταση της συνεργασίας

Η Επιτροπή πιστεύει ότι πληρούνται πλέον οι προϋποθέσεις για την επέκταση της συνεργασίας μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Χονγκ Κονγκ και θεωρεί ότι, ειδικότερα, η εκπαίδευση και το περιβάλλον είναι τομείς στους οποίους θα μπορούσε να αναπτυχθεί η συνεργασία. Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, ευρωπαϊκά πανεπιστήμια και πανεπιστήμια του Χονγκ Κονγκ έχουν καθιερώσει ένα δίκτυο συνεργασίας και πραγματοποιούνται πολλές ανταλλαγές σπουδαστών και διδασκόντων. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια ενίσχυσης της συνεργασίας αυτής η οποία έχει καθοριστεί ως τομέας προτεραιότητας από τον αρχηγό του εκτελεστικού της ΕΔΠ στο πλέον πρόσφατο πολιτικό του διάγγελμα.

Το περιβάλλον εξακολούθησε να υποβαθμίζεται τα τελευταία χρόνια, παραδόξως την ίδια στιγμή που η μεταποιητική βιομηχανία μετακινήθηκε μακριά από το Χονγκ Κονγκ και υπάρχουν πλέον τα τεχνικά μέσα για την πρόληψη της περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Το περιβάλλον καθορίστηκε επίσης ως προτεραιότητα στην πολιτική που χάραξε ο αρχηγός του εκτελεστικού για το 1999. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει σημαντική εμπειρογνωμοσύνη και τεχνογνωσία και προσβλέπει σε ανεύρεση τρόπων για προώθηση της συνεργασίας στον τομέα αυτό.

Η εκπλήρωση των απαιτήσεων

Η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στο Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να απασχολεί την Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ανησυχία αυτή συμμερίζεται τόσο ο κλάδος όσο και άλλα τρίτα κράτη, κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η ΕΔΠΧΚ κατέβαλε πρόσφατα σημαντικές προσπάθειες για να βελτιώσει την κατάσταση: η εφαρμογή είναι αυστηρότερη και έχει διατεθεί αυξημένος αριθμός υπαλλήλων για την καταπολέμηση της πειρατείας των πνευματικών δικαιωμάτων και της κατασκευής και πώλησης πειρατικών προϊόντων. Οι προσπάθειες αυτές γίνονται πολύ ευνοϊκά δεκτές από την ΕΕ και το Χονγκ Κονγκ θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται στο πλαίσιο της συμφωνίας τελωνειακής συνεργασίας που υπεγράφη τον Μάιο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προέβη σε διαβήματα στην ΕΔΠΧΚ για το θέμα αυτό και, μέσω της εργασίας της ομάδας των εμπορικών αντιπροσώπων της στο Χονγκ Κονγκ παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις στον τομέα αυτό.

Η Επιτροπή επικροτεί τις προσπάθειες που ανέλαβαν οι αρχές του Χονγκ Κονγκ και ενθαρρύνει την ΚΕΔΠΧΚ να συνεχίσει τον αγώνα κατά της πειρατείας και των πειρατικών προϊόντων, εξασφαλίζοντας παράλληλα ότι ο παραγωγικός μηχανισμός δεν θα μετακινηθεί προς γειτονικές χώρες.

Είσοδος χωρίς θεώρηση

Στις 26 Ιανουαρίου 2000 η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου με την οποία οι κάτοχοι διαβατηρίου της ΕΔΠ Χονγκ Κονγκ προστέθηκαν στον προτεινόμενο κατάλογο των υπηκόων των χωρών που εξαιρούνται από την υποχρέωση της έκδοσης θεώρησης.

Το γεγονός αυτό αντανακλά την αξιολόγηση της ΕΔΠΧΚ ως προς διάφορα κριτήρια όπως για παράδειγμα το νομικό καθεστώς (μία χώρα, δύο συστήματα), τη νομοθεσία σχετικά με τη μετανάστευση, τους μεθοριακούς ελέγχους και την ασφάλεια των ταξιδιωτικών εγγράφων.

Η γεωγραφική της θέση και η υποδομή που διαθέτει στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών έχουν καταστήσει την ΕΔΠΧΚ ένα από τα κυριότερα σημεία διέλευσης στην Ασία για τους ταξιδιώτες προς την Ευρώπη. Για το λόγο αυτό, η Υπηρεσία Μετανάστευσης του Χονγκ Κονγκ διαθέτει για το "τμήμα ελέγχου" σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό και τεχνικούς πόρους ώστε να αποτρέπει τους παράνομους μετανάστες από διάφορες χώρες της Ασίας, και ειδικότερα αυτούς που προέρχονται από την ηπειρωτική Κίνα, να επωφελούνται από τις προαναφερθείσες διευκολύνσεις διέλευσης.

Σύμφωνα με τον βασικό νόμο, η κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ είναι αρμόδια να εκδίδει ταξιδιωτικά έγγραφα (διαβατήρια, ταυτότητες) σε κινέζους πολίτες που είναι κάτοχοι μόνιμης ταυτότητας της ΕΔΠΧΚ η οποία αποδεικνύει το δικαίωμα διαμονής τους στην ΕΔΠ.

Το σύστημα έκδοσης διαβατηρίων της ΕΔΠΧΚ και το σύστημα ελέγχου της γνησιότητας χρησιμοποιούν τεχνολογικά προηγμένη διαδικασία.

Οι αρχές της ΕΔΠΧΚ εκδίδουν επίσης έγγραφα ταυτότητας με σκοπό την έκδοση θεώρησης σε κατοίκους της ΕΔΠΧΚ οι οποίοι δεν μπορούν να αποκτήσουν εθνικά διαβατήρια από καμία άλλη περιοχή/κράτος. Η μεγάλη πλειονότητα είναι κινέζοι υπήκοοι από την ηπειρωτική Κίνα που δεν δικαιούνται ακόμη να είναι κάτοχοι διαβατηρίου ΕΔΠΧΚ (δεν έχουν συμπληρώσει συνεχή επταετή διαμονή στην ΕΔΠ).

Και τα δύο έγγραφα (διαβατήριο και ταυτότητα) περιέχουν στοιχεία ασφάλειας και πρόληψης της πλαστογράφησης.

Η Επιτροπή ελπίζει ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συμμεριστούν την αξιολόγησή της κατά τη διαδικασία έγκρισης του προτεινόμενου σχεδίου κανονισμού.

Οι επιτροπές επιχειρηματικής συνεργασίας ΕΕ-ΧΚ και ΧΚ-ΕΕ

Οι επιτροπές επιχειρηματικής συνεργασίας ΕΕ-ΧΚ και ΧΚ-ΕΕ πραγματοποίησαν τη δεύτερη συνεδρίασή τους τον Οκτώβριο του 1999. Οι επιτροπές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση των επαφών μεταξύ επιχειρηματικών κύκλων του Χονγκ Κονγκ και της ΕΕ. Οι μεταβολές που συντελούνται στην ΕΔΠΧΚ καθώς και οι πολύ σημαντικές αλλαγές που πραγματοποιούνται στην Ευρώπη, όπως η εισαγωγή του ευρώ και η περαιτέρω διεύρυνση της ΕΕ, προϋποθέτουν μία σαφή και τακτική ανταλλαγή πληροφοριών την οποία μπορούν να επιτύχουν οι επιτροπές.

6. Συμπερασματα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι δυόμισι χρόνια μετά τη μεταβίβαση της εξουσίας του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα, η αρχή "μία χώρα, δύο συστήματα" παραμένει ανέπαφη και σε γενικές γραμμές λειτουργεί καλά. Το Χονγκ Κονγκ παραμένει μία από τις πλέον ελεύθερες κοινωνίες στην Ασία. Σημειώθηκαν ορισμένες δυσκολίες, αλλά δεν πρέπει να δίνουμε σ' αυτές υπερβολικές διαστάσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση, ειδικότερα τη συνεχιζόμενη ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και την τήρηση των κανόνων δικαίου.

Η οικονομία ανακάμπτει σταθερά μετά από τις επιπτώσεις της ασιατικής χρηματοοικονομικής κρίσης. Οι εταιρείες της ΕΕ εξακολουθούν να επενδύουν σε μεγάλο βαθμό στο Χονγκ Κονγκ, γεγονός που αποδεικνύει την εμπιστοσύνη στο μέλλον του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει τη συνεχή στενή συνεργασία που έχει με το Χονγκ Κονγκ σε θέματα διεθνούς εμπορίου και προσβλέπει στην από κοινού επιδίωξη, μέσω του ΠΟΕ, ορισμένων κοινών στόχων.

Είναι σημαντικό για τη διεθνή εικόνα του Χονγκ Κονγκ να αποδειχθεί, τόσο από την κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ όσο και την κυβέρνηση της Κίνας η συνεχής δέσμευσή τους προς την αρχή "μία χώρα, δύο συστήματα". Οι πολίτες του Χονγκ Κονγκ διαχειρίζονται οι ίδιοι το Χονγκ Κονγκ και το κάνουν αποτελεσματικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει τις διατάξεις του βασικού νόμου σχετικά με το ρυθμό του εκδημοκρατισμού και ενθαρρύνει την ανοικτή και δημόσια συζήτηση για το θέμα αυτό στο Χονγκ Κονγκ. Ένας ταχύτερος ρυθμός εκδημοκρατισμού καθησύχαζε πολλές από τις ανησυχίες που εκφράστηκαν σχετικά με το παρόν και το μέλλον του Χονγκ Κονγκ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι η συνεργασία με το Χονγκ Κονγκ πρέπει να ενταθεί ποικιλοτρόπως, προς όφελος και των δύο μερών, και θα επιδιώξει να εξεύρει κατάλληλες ευκαιρίες για να προωθήσει τη συνεργασία αυτή στο χρόνο που έρχεται.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

1.1. Τάση του εμπορίου μεταξύ ΕΕ και Χονγκ Κονγκ για το διάστημα Ιανουαρίου 1985 - Οκτωβρίου 1999

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πηγή: EUROSTAT

Για το διάστημα μεταξύ Ιανουαρίου 1985 και Δεκεμβρίου 1998, το συνολικό διμερές εμπόριο μεταξύ της ΕΕ και του Χονγκ Κονγκ σχεδόν τριπλασιάστηκε και το εμπορικό ισοζύγιο της ΕΕ μετατράπηκε από ελλειμματικό κατά 268 εκατ. ΕCU το 1985 σε πλεονασματικό κατά 7591 εκατ. ECU το 1998. Οι εισαγωγές της ΕΕ από το Χονγκ Κονγκ διπλασιάστηκαν ενώ οι εξαγωγές υπερτριπλασιάστηκαν. Πρέπει να σημειωθεί ότι η μείωση των εξαγωγών της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ το διάστημα μεταξύ 1997 και 1998 οφείλεται κατά κύριο λόγο στην χρηματοοικονομική κρίση που έπληξε την Ασία.