EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 267/33

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Η ΕΕ και η διεθνής πολιτική για τη βιοποικιλότητα μετά το 2010»

(2010/C 267/08)

Ι. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

A. Γενικές παρατηρήσεις

1. εκτιμά ότι η προστασία της βιοποικιλότητας είναι ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη υγεία και ευημερία, τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, μέσω των υπηρεσιών που μας παρέχει το οικοσύστημα. Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να απολαύει ενός υγιεινού και βιώσιμου περιβάλλοντος, πράγμα που επιβάλλει τη διατήρηση και τη βιώσιμη χρήση της βιοποικιλότητας, με σεβασμό του κεντρικού ρόλου που διαδραματίζει στην καταπολέμηση της πείνας και στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Η ΕτΠ εκφράζει την ανησυχία της όσον αφορά τις σοβαρές συνέπειες για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενεές λόγω της αυξανόμενης απώλειας βιοποικιλότητας στα οικοσυστήματα, τόσο από ηθική άποψη όσο και επειδή αναγνωρίζει την εγγενή αξία της βιοποικιλότητας για τη διασφάλιση της οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας, τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής και την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας·

2. υποστηρίζει, πέραν της επισήμανσης της εγγενούς αξίας της φύσης ως κληρονομιάς της ανθρωπότητας, την ενίσχυση των εργασιών σχετικά με την οικονομική αποτίμηση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών υπηρεσιών, καθώς και την ενσωμάτωσή τους στη χάραξη των πολιτικών. Χαιρετίζει το γεγονός ότι, χάρη στη διεθνή μελέτη «Οικονομικά των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας» (The economics of ecosystem and biodiversity - TEEB), η οικονομική αξία της βιοποικιλότητας και το δυσβάστακτο οικονομικό κόστος που συνεπάγεται η αδράνεια γίνονται όλο και περισσότερο κατανοητά. Επικροτεί το γεγονός ότι η «Έκθεση ΤΕΕΒ Δ2 για διοικητικά στελέχη» θα εξετάσει ειδικότερα την τοπική και την περιφερειακή διάσταση·

3. επισημαίνει ότι οι στόχοι της ΕΕ και οι διεθνείς στόχοι για το 2010 είχαν ουσιαστική συμβολή στην ανάληψη χρήσιμων δράσεων υπέρ της βιοποικιλότητας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο παγκοσμίως. Υπάρχουν πολυάριθμα παραδείγματα ορθών πρακτικών σε ολόκληρη την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εντούτοις, η ΕτΠ ανησυχεί σοβαρά για το γεγονός ότι δεν επιτεύχθηκαν ούτε οι στόχοι της ΕΕ ούτε οι παγκόσμιοι στόχοι βιοποικιλότητας για το 2010, λόγω της ύπαρξης εμφανούς χάσματος μεταξύ των παρεχόμενων υποσχέσεων και των έμπρακτων δράσεων·

4. θεωρεί ότι, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι για την προστασία της βιοποικιλότητας, είναι ουσιώδες να εξεύρουν οι δημόσιες αρχές, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και των περιφερειακών, μια σωστή ισορροπία μεταξύ των αναπτυξιακών πολιτικών και των στόχων για τη βιοποικιλότητα και να ενθαρρύνουν τη χρήση κινήτρων για την προαγωγή της προστασίας της βιοποικιλότητας·

Προώθηση της συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στη βελτίωση της διακυβέρνησης και της επικοινωνίας

5. εξαίρει τον ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές στην ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας και στη διαμόρφωση στρατηγικών για την προστασία της βιοποικιλότητας στις αντίστοιχες περιφερειακές και τοπικές επικράτειές τους. Αυτό πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των πρόσφατων ευρημάτων μιας έρευνας του Ευρωβαρομέτρου που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2010, σχετικά με τη στάση των Ευρωπαίων έναντι της βιοποικιλότητας. Σύμφωνα με την έρευνα αυτή, μόνο το 38 % των Ευρωπαίων έχουν επίγνωση της σημασίας του όρου και μόνο 17 % αισθάνονται ότι πλήττονται άμεσα από την απώλεια της βιοποικιλότητας. Προς τον σκοπό αυτό, η ΕτΠ επαναλαμβάνει την πρόθεσή της να προωθήσει έργα για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και να συμβάλει στην αφύπνιση του ενδιαφέροντος των πολιτών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και στη δημιουργία συνεργιών μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων και των δημόσιων αρχών, και θα επιθυμούσε να διοργανώσει διάφορες εκδηλώσεις στο πλαίσιο αυτό κατά τις Ημέρες ελεύθερης προσέλευσης του κοινού (OPEN DAYS) της ΕΕ εντός του 2010·

6. τονίζει ότι, εάν το ζητούμενο είναι η διαφύλαξη της βιοποικιλότητας σε παγκόσμια κλίμακα, τότε θα πρέπει να παρασχεθούν στις τοπικές και στις περιφερειακές αρχές επαρκείς ανθρώπινοι, οικονομικοί και τεχνικοί πόροι, ανάλογοι προς τις ευθύνες τους και προς το έργο της παροχής βοήθειας για την αναχαίτιση της απώλειας της βιοποικιλότητας. Οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές είναι οι πλέον κατάλληλες για να υποστηρίξουν τις τοπικές κοινότητες στην προσπάθεια διατήρησης του τοπικού περιβάλλοντός τους, καθώς και τους εθελοντικούς φορείς που δραστηριοποιούνται για την ευαισθητοποίηση και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος. Μεταξύ των σχετικών ευθυνών περιλαμβάνεται η εκπαίδευση, η υγεία και η ευημερία, ο σχεδιασμός των χρήσεων γης και η έγγειος ιδιοκτησία. Η ΕτΠ προτρέπει τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές να αποτελέσουν παράδειγμα προς μίμηση·

7. είναι της γνώμης ότι η ανακήρυξη του 2010 ως Διεθνούς Έτους Βιοποικιλότητας από τα Ηνωμένα Έθνη θα ενισχύσει την ανάληψη πολιτικής δέσμευσης τόσο εκ μέρους της ΕΕ όσο και σε διεθνές επίπεδο για να αντιμετώπιση της παγκόσμιας κρίσης βιοποικιλότητας και συγχρόνως θα ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών·

8. χαιρετίζει τα σχέδια που δρομολογήθηκαν από πολλές περιφερειακές και τοπικές αρχές για τη συμβολή στην προστασία της βιοποικιλότητας, για παράδειγμα τα έργα που αποσκοπούν στη δημιουργία προστατευόμενων φυσικών περιοχών και στην αποκατάσταση των υποβαθμισμένων φυσικών οικοτόπων, στη διατήρηση των υγροτόπων και άλλων οικοσυστημάτων, στη δημιουργία πράσινων ζωνών και στον πολεοδομικό σχεδιασμό με τη χρήση κριτηρίων για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, και για την περαιτέρω ευαισθητοποίηση των πολιτών τους σχετικά με τη βιοποικιλότητα, όπως π.χ. η διοργάνωση διαγωνισμών για τη βράβευση των καλύτερων κήπων και των νέων χώρων πρασίνου στις αστικές περιοχές. Οι κήποι των κατοικιών παρέχουν ένα ζωτικής σημασίας καταφύγιο στα πουλιά και τα ζώα, είναι δε θεμελιώδεις για την ψύξη και το φιλτράρισμα του αέρα, αλλά και για την αποθήκευση του άνθρακα·

B. Προς μια στρατηγική ΕΕ 2020 για τη βιοποικιλότητα

9. επιδοκιμάζει τόσο το όραμα για το 2050 όσο και τον νέο και φιλόδοξο στόχο για το 2020 όσον αφορά την «ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης των οικοσυστημικών υπηρεσιών στην ΕΕ έως το 2020, και στην αποκατάστασή τους στο βαθμό του εφικτού, με παράλληλη ενίσχυση της συμβολής της ΕΕ στην αποτροπή της απώλειας βιοποικιλότητας παγκοσμίως», όπως συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο Περιβάλλοντος της 15ης Μαρτίου 2010 και εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 25ης και 26ης Μαρτίου 2010, γεγονός το οποίο καταδεικνύει την ανανεωμένη δέσμευση της ΕΕ για την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων·

10. εκφράζει ωστόσο ανησυχία ότι στο πλαίσιο του στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η βιοποικιλότητα συνεχίζει να υπόκειται σε μοντέλα οικονομικής ανάπτυξης και στην επιδίωξη μιας οικονομίας με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, αντί να λαμβάνεται υπόψη αυτόνομα·

11. εκφράζει την ικανοποίησή της που λαμβάνονται υπόψη οι οικοσυστημικές υπηρεσίες στον στόχο για το 2020, όπως είχε συστήσει στο παρελθόν η ΕτΠ, ώστε μέσω της αποκατάστασής τους να επιτευχθεί αναστροφή της τάσης· ωστόσο, ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και από τα κράτη μέλη να διευκρινίσουν πώς πρέπει να ερμηνευθεί στο τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο ο περιορισμός του στόχου στην «αποκατάστασή τους στον βαθμό του εφικτού»·

12. συμμερίζεται την άποψη του Συμβουλίου ότι απαιτείται ανάληψη επείγουσας και αποτελεσματικής δράσης για την αποτροπή σοβαρών οικολογικών, οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών·

13. αναγνωρίζει ότι πρόκειται για σημαντικό βήμα που καταδεικνύει ότι η ΕΕ έχει όντως τη βούληση να προχωρήσει σε έργα και «να καταστεί παράδειγμα προς μίμηση» κατά τη 10η συνεδρίαση της διάσκεψης των συμβαλλομένων μερών (COP 10) της Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα (CBD), τον Οκτώβριο του 2010 στη Ναγκόγια·

14. τάσσεται υπέρ του αιτήματος που διατύπωσε το Συμβούλιο προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσον αφορά τη διαμόρφωση μιας στρατηγικής ΕΕ 2020 για τη βιοποικιλότητα, με παράλληλη συνεκτίμηση των πορισμάτων της COP 10 της Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα·

15. τονίζει ότι η προαναφερθείσα στρατηγική ΕΕ 2020 για τη βιοποικιλότητα θα κατορθώσει να υλοποιήσει τους στόχους της ΕΕ και τους διεθνείς στόχους σχετικά με τη βιοποικιλότητα μετά το 2010, μόνον υπό την προϋπόθεση ότι θα υποστηρίξει σθεναρά τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές και τους άλλους χρήστες ή ιδιοκτήτες γης. Η εν λόγω στρατηγική οφείλει να ασχοληθεί με την παρούσα ανεπαρκή απορρόφηση των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων για ζητήματα σχετικά με το περιβάλλον και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και να προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών προκειμένου να αποκτήσουν οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές τη δυνατότητα να αναλαμβάνουν επιτόπιες δράσεις. Η προαγωγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των εν λόγω αρχών και η καθιέρωση ενός φόρουμ για τον εντοπισμό των κοινών προβλημάτων και την ανταλλαγή δυνητικών λύσεων σχετικά με τη βιοποικιλότητα θα συμβάλει στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των περιφερειακών και των τοπικών αρχών·

16. χαίρεται που διαπιστώνει ότι η έκκλησή της για τη δημιουργία οικολογικής («πράσινης») υποδομής (1) επανελήφθη από το Συμβούλιο (2) και ανοίγει τον δρόμο για την προετοιμασία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μιας στρατηγικής της Ένωσης για την πράσινη υποδομή μετά το 2010. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η στρατηγική αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει και εδαφική διάσταση και να επιτρέπει την ένταξη σε ένα συνεκτικό πλαίσιο των πρωτοβουλιών που ήδη υπάρχουν, ιδίως στο τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο·

Ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών ενόψει της προώθησης μιας στρατηγικής ΕΕ 2020 για τη βιοποικιλότητα

17. επισημαίνει ότι η επιτυχία της νέας στρατηγικής ΕΕ 2020 για τη βιοποικιλότητα θα εξαρτηθεί από τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων και τοπικών παραγόντων στη διαδικασία χάραξης και εφαρμογής των πολιτικών, σύμφωνα με ένα πραγματικό πρότυπο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Θεωρείται σημαντικό να προβλεφθεί η συμμετοχή του συνόλου των φορέων που ασχολούνται με την προστασία της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών επιστημόνων, των κατόχων σχεδίων δράσης για τη βιοποικιλότητα, των ΜΚΟ και των εκπαιδευτικών αρχών·

18. επιμένει στην ανάγκη πλήρους εφαρμογής, και στο περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, των οδηγιών για τα πτηνά και για τους οικοτόπους, επίσπευσης της υλοποίησης και της πλήρους ανάπτυξης του δικτύου Natura 2000, διάθεσης επαρκών χρηματοδοτικών πόρων –ιδίως με δεδομένο ότι η βιοποικιλότητα είναι ανομοιόμορφα κατανεμημένη στην ΕΕ– και λήψης αποτελεσματικών μέτρων διαχείρισης και αποκατάστασης·

19. χαιρετίζει, εν προκειμένω, την έκκληση που απηύθυνε το Συμβούλιο Περιβάλλοντος της 15ης Μαρτίου 2010 για «συμμετοχικές προσεγγίσεις [που] θα οδηγήσουν με τη σειρά τους στις αναγκαίες και συμπληρωματικές πρωτοβουλίες “από τη βάση στην κορυφή” από εκείνους που συμμετέχουν άμεσα στη διαχείριση της χρήσης της γης –και της θάλασσας– και ιδίως τις τοπικές κοινότητες»·

20. υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών για την περαιτέρω ευαισθητοποίηση των πολιτών τους σχετικά με τη σημασία της βιοποικιλότητας και απευθύνει έκκληση για σημαντικότερη στήριξη από τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή της ευρωπαϊκής και της εθνικής νομοθεσίας·

21. προτρέπει τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές να καταρτίσουν προγράμματα για τη βιοποικιλότητα, να συμπεριλάβουν στόχους σχετικούς με τη βιοποικιλότητα στον σχεδιασμό και στην εξουσιοδότηση της χρήσης των γαιών της επικράτειάς τους, να προωθήσουν την επέκταση των χώρων πρασίνου, να αποφύγουν την υποβάθμιση του εδάφους, την πρόκληση ζημιών στα οικοσυστήματα και τον κατακερματισμό του φυσικού τοπίου και των φυσικών οικοτόπων, να ελαχιστοποιήσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος και να αναζητήσουν ευκαιρίες για να συνδυάσουν την αποκατάσταση ή τη δημιουργία φυσικών οικοτόπων με πρωτοβουλίες χωροταξικού σχεδιασμού και χρήσης της γης. Από την άλλη πλευρά, επισημαίνει ότι στην περίπτωση των αραιοκατοικημένων περιοχών και των περιοχών με καλή πρόσβαση στους χώρους πρασίνου με μεγάλες ζώνες που προορίζονται για τη διατήρηση της φύσης, η ποιότητα της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να καθοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια και να βελτιωθεί, όπως πρέπει να βελτιωθεί και ο συντονισμός με άλλους τύπους χρήσης της γης·

22. φρονεί ότι η αναγνώριση από το Συμβούλιο της ανάγκης να αναπτυχθούν οι ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών, προκειμένου να εξασφαλισθεί η αποδοτικότερη δυνατή χρήση των πόρων για την αντιμετώπιση της απώλειας βιοποικιλότητας, συνεπάγεται ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αυξήσουν την υποστήριξή τους για τις ανταλλαγές αυτές μεταξύ των τοπικών και των περιφερειακών αρχών·

23. υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες και τα δίκτυα που προωθούν τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί εκουσίως από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές και διασφαλίζουν τη διάδοση των βέλτιστων αυτών πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως π.χ. το πρόγραμμα LIFE + ή τα σχέδια των «Ευρωπαϊκών πρωτευουσών της βιοποικιλότητας»·

Ενσωμάτωση της προστασίας της βιοποικιλότητας στους βασικότερους τομείς

24. παρατηρεί ότι η προστασία της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών υπηρεσιών αποτελεί διατομεακό ζήτημα που χρήζει συστημικής προσέγγισης, στο πλαίσιο της οποίας απαιτείται η συνεργασία του συνόλου των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων σε όλα τα επίπεδα·

25. επαναλαμβάνει τις συστάσεις που διατύπωσε ήδη σχετικά με τον συγκεκριμένο τομέα στη γνωμοδότησή της με θέμα «Νέα ώθηση για να ανακοπεί η απώλεια βιοποικιλότητας» (1) και επισημαίνει ότι αποτελεσματική και εκτενής προστασία της βιοποικιλότητας μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν ενσωματωθεί στην ευρύτερη στρατηγική και στις πολιτικές που σχετίζονται με τους βασικούς τομείς οι οποίοι ευθύνονται για την καταστροφή, τον κατακερματισμό και την υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων εξαιτίας των αλλαγών των χρήσεων γης, της ρύπανσης κλπ. Μεταξύ των εν λόγω τομέων περιλαμβάνονται οι εξής: η γεωργία/η δασοκομία, η ενέργεια, οι μεταφορές, η κλιματική αλλαγή, η περιφερειακή ανάπτυξη/ο χωροταξικός σχεδιασμός. Ομοίως, κάθε διεθνής εμπορική συμφωνία της ΕΕ πρέπει να λαμβάνει υπόψη και να μετριάζει την απώλεια της βιοποικιλότητας·

26. υπενθυμίζει την έκκληση της προς τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν τα φορολογικά τους συστήματα ώστε να καταστούν ευνοϊκότερα στη βιοποικιλότητα, π.χ. μειώνοντας τον ΦΠΑ για τα προϊόντα που παράγονται από τη βιολογική γεωργία ή για εκείνα που έχουν προέλευση από τις τοποθεσίες του Natura 2000 και καταργώντας ορισμένους φόρους, τέλη και επιδοτήσεις που ενθαρρύνουν δυσμενείς για τη βιοποικιλότητα συμπεριφορές·

27. επισημαίνει ότι η προστασία και η αποκατάσταση της βιοποικιλότητας παρέχουν ορισμένες οικονομικά αποδοτικές ευκαιρίες για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής ή για την προσαρμογή σε αυτή, π.χ. με τη δημιουργία «πράσινων διαδρόμων» με στόχο την ανάπτυξη και την αποκατάσταση υγροτόπων, με την αποκατάσταση των ποταμών και με την προαγωγή των πράσινων στεγών ή με τη δικτύωση σημαντικών βιοτόπων·

Καθορισμός ορθών επιμέρους στόχων, δεικτών και οικονομικά αποδοτικών μέτρων για την επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων

28. ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικεντρωθεί σε έναν περιορισμένο αριθμό επιμέρους στόχων, οι οποίοι θα πρέπει να αποσαφηνίζουν την εν λόγω στρατηγική σε απλή και κατανοητή γλώσσα και να επιτρέπουν στις περιφερειακές και στις τοπικές αρχές να υπολογίσουν τη συμβολή τους και να μεριμνήσουν εγκαίρως για τη λήψη διορθωτικών μέτρων. Απαιτείται να επέλθει μετατόπιση από στόχους σχετικούς με μια δεδομένη κατάσταση, οι οποίοι είναι δύσκολο να μετρηθούν, προς στόχους σχετικούς με την «άσκηση πιέσεων». Οι επιμέρους στόχοι θα πρέπει να περιοριστούν αριθμητικά σε 5 ή 6 και να συμπεριλάβουν τη γεωργία, την αλιεία και το θαλάσσιο περιβάλλον, τις χρήσεις γης, καθώς και την καταστροφή και τον κατακερματισμό των ενδιαιτημάτων·

29. συνιστά να καθοριστεί προσεκτικά ένας επιμέρους στόχος για τις χρήσεις γης και τον χωροταξικό σχεδιασμό, με συνεκτίμηση των επιταγών της επικουρικότητας, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των πιέσεων που ασκούνται όσον αφορά την καταστροφή και τον κατακερματισμό των ενδιαιτημάτων. Οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές διαδραματίζουν ρόλο ζωτικής σημασίας στην υλοποίηση της έννοιας των οικολογικών δικτύων και είναι οι πλέον κατάλληλες να συνεκτιμήσουν τις διαφορετικές ανάγκες των περιορισμένης έκτασης πυκνοκατοικημένων περιοχών ή των ευρείας έκτασης αραιοκατοικημένων περιοχών. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα μπορούσαν να έχουν καθοριστική συμβολή στην υλοποίηση αυτού του στόχου·

30. εξαίρει τη σημασία μιας ξεκάθαρης βασικής γραμμής, στον καθορισμό της οποίας αναμένεται να προβεί ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος έως τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους, προκειμένου να εξασφαλιστεί η αδιάλειπτη παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων όσον αφορά τους επιμέρους στόχους και τους δείκτες για την ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας και την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων. Η υλοποίηση θετικών δράσεων προϋποθέτει καλής ποιότητας βασικά δεδομένα και συνεχή παρακολούθηση, για την επίτευξη των οποίων επιβάλλεται σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης. Κάτι τέτοιο μπορεί εν μέρει να επιτευχθεί μέσω της επιβολής υποχρεώσεων στους κατασκευαστές, αλλά, εάν δεν υπάρξει συμφωνία της ΕΕ και των κρατών μελών για σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης, τα χρηματοδοτικά μέσα που διατίθενται προς τον σκοπό αυτό στις τοπικές και στις περιφερειακές αρχές θα αποδειχθούν ανεπαρκή·

31. καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν την έννοια των οικοσυστημάτων στη βασική γραμμή και στους δείκτες τους. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί εν προκειμένω η πρώτη σειρά βιοφυσικών χαρτών των οικοσυστημικών υπηρεσιών που εκπονήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος·

Χρηματοδότηση για την επίτευξη του νέου στόχου

32. τονίζει ότι το κονδύλιο του προϋπολογισμού που προβλέπεται επί του παρόντος για την προστασία της βιοποικιλότητας δεν επαρκεί για την εκπλήρωση των στόχων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων του δικτύου Natura 2000, και αιτείται να επέλθει σημαντική αύξηση των χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο των προϋπολογισμών της ΕΕ μετά το 2013. Κατά την επεξεργασία νέων οδηγιών και προγραμμάτων, θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να αποκλείονται από την παροχή ενισχύσεων μέτρα που ενδέχεται να βλάψουν τη βιοποικιλότητα·

33. παρακινεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεγιστοποιήσει τα οφέλη της χρηματοδότησης που παρέχεται από την ΕΕ, ιδίως με τη διευθέτηση της παρούσας ανεπαρκούς απορρόφησης των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων στους τομείς της βιοποικιλότητας και του περιβάλλοντος και με τη διερεύνηση δυνητικών τρόπων βελτίωσης της αποτελεσματικότητας ενός ολοκληρωμένου προτύπου για τη χρηματοδότηση της βιοποικιλότητας και του Natura 2000·

34. επαναλαμβάνει τα αιτήματά της (3) σχετικά με την εφαρμογή ενός συστήματος περιβαλλοντικής πολλαπλής συμμόρφωσης για τη ρύθμιση της πρόσβασης στις δημόσιες ενισχύσεις, ειδικότερα στην περίπτωση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής και της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής· καλεί, εξάλλου, τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν τη δίκαιη συνεισφορά των διαφόρων οικονομικών τομέων στην κάλυψη του κόστους της αποκατάστασης των οικοσυστημικών υπηρεσιών·

35. υπό το φως των πρόσφατων συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (4), συνιστά τη μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής με τρόπο που να επιτρέπει την καλύτερη στήριξη της γεωργίας με υψηλή φυσική αξία (ΥΦΑ)·

36. προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαμορφώσει κατάλληλους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς προκειμένου να παρασχεθεί στις τοπικές και στις περιφερειακές αρχές η δυνατότητα να αναπτύξουν περαιτέρω τις ικανότητές τους για τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας και την ανάσχεση της απώλειάς της στην εδαφική τους επικράτεια, καθώς και η δυνατότητα να προωθήσουν την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ περιφερειών·

Χωροκατακτητικά είδη

37. επισημαίνει ότι τα μη αυτόχθονα χωροκατακτητικά είδη αναγνωρίζονται ως απειλή για τη βιοποικιλότητα σε παγκόσμια κλίμακα, βάσει αποφάσεων που ελήφθησαν σχετικά με το εν λόγω ζήτημα κατά τις πέντε τελευταίες διασκέψεις των συμβαλλομένων μερών της Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα (CBD)·

38. εφιστά την προσοχή στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη που εκπονήθηκε το 2003 στο πλαίσιο της Σύμβασης της Βέρνης. Σύμφωνα με τον στόχο 5 του «Προγράμματος Δράσης της ΕΕ μέχρι το 2010 και μετέπειτα» (5), τα κράτη μέλη καλούνται να αναπτύξουν εθνικές στρατηγικές για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη. Εν προκειμένω, η ΕτΠ επαναλαμβάνει το αίτημά της (1) προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη χάραξη στρατηγικής της ΕΕ για τα χωροκατακτητικά είδη·

39. υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι ένας από τους παράγοντες που ευνοούν την επέκταση μιας σειράς ειδών και ότι το φαινόμενο αυτό θα συνεχιστεί κατά τη διάρκεια των ερχόμενων δεκαετιών, δημιουργώντας τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να καταστούν χωροκατακτητικά ακόμη περισσότερα είδη·

40. εκφράζει τη λύπη της για την περιορισμένη συνειδητοποίηση εκ μέρους του ευρέος κοινού των απειλών που συνιστούν τα χωροκατακτητικά ξένα είδη. Η βελτίωση της ενημέρωσης και της συνειδητοποίησης των συγκεκριμένων θεμάτων είναι καθοριστική για την ευρύτερη συμμετοχή του κοινού, το οποίο θα μπορούσε να αλλάξει συμπεριφορά προκειμένου να συμβάλει στη μείωση της πιθανότητας εισβολής χωροκατακτητικών ειδών και στον περιορισμό του κινδύνου εξάπλωσής τους, καθώς και στον εντοπισμό και στην παρακολούθησή τους. Οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές είναι οι πλέον κατάλληλες για την κινητοποίηση των πολιτών σε τοπικό επίπεδο και, ως εκ τούτου, για τη βελτίωση της κατανόησης και της συμμετοχής του κοινού·

41. υπογραμμίζει ότι οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές μπορούν επίσης να διαδραματίσουν ρόλο μέσω της εκπαίδευσης, αλλά και ως ιδιοκτήτες γης. Επιπλέον, το ειδικευμένο προσωπικό τους μπορεί να βοηθήσει τους εθνικούς κυβερνητικούς οργανισμούς να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα των χωροκατακτητικών ειδών σε συνεργασία με τις κυριότερες εκτός κυβέρνησης ομάδες συμφερόντων, επιτυγχάνοντας την καλύτερη δυνατή χρήση των διαθέσιμων ικανοτήτων και πόρων για τη βελτίωση των δυνατοτήτων εντοπισμού και παρακολούθησης·

Γ. Η συμβολή της ΕτΠ στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιοποικιλότητα (CBD) και στη 10η συνεδρίαση της διάσκεψης των συμβαλλομένων μερών της (COP 10)

42. αναγνωρίζει ότι τα ζητήματα βιοποικιλότητας δεν σταματούν στα εθνικά σύνορα και, κατά συνέπεια, αιτείται την ανάληψη συνεκτικών δράσεων όχι μόνο σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και σε διεθνή κλίμακα·

43. τονίζει τη σημασία της διατήρησης και της αποκατάστασης της βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένων των οικοσυστημικών υπηρεσιών, σε παγκόσμια κλίμακα, προκειμένου να συμβάλουν στην εξάλειψη της φτώχειας, στην επισιτιστική ασφάλεια και στην τοπική ανάπτυξη σε παγκόσμια κλίμακα. Φρονεί ότι η θέση σε ισχύ της Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα αποτελεί ουσιαστική συμβολή στην υλοποίηση των στόχων της Χιλιετίας και ιδιαίτερα του στόχου 7, που αφορά την περιβαλλοντική βιωσιμότητα·

44. καλεί την ΕΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσουν το ενδεχόμενο να αποκτήσει η ΕτΠ καθεστώς παρατηρητή στους κόλπους της αντιπροσωπείας της ΕΕ στην COP 10, προκειμένου να διασφαλιστεί η δέουσα εκπροσώπηση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών όχι μόνο στις εθνικές αντιπροσωπείες, αλλά και στην αντιπροσωπεία της ΕΕ (6)·

45. επιθυμεί να συμβάλει στη διαδικασία της Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα και της COP 10, προωθώντας την αποκεντρωμένη αναπτυξιακή συνεργασία μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών της ΕΕ και των αναπτυσσόμενων χωρών ως προς τη βιώσιμη διαχείριση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων·

46. προτρέπει την COP 10 να εγκρίνει το αναθεωρημένο και επικαιροποιημένο στρατηγικό σχέδιο στο πλαίσιο της Σύμβασης για το διάστημα 2011-2020 προκειμένου να εξασφαλιστεί η αδιάλειπτη συνέχεια του στρατηγικού σχεδιασμού της CBD μετά το 2010·

47. επικροτεί την αναφορά στο προκαταρτικό στρατηγικό σχέδιο, σύμφωνα με την οποία, αφενός, η συντήρηση και η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων παρέχουν κατά κανόνα οικονομικά αποδοτικές δυνατότητες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και, αφετέρου, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής προσφέρει με τη σειρά της διάφορες ευκαιρίες για «τη διατήρηση και την αυτοσυντηρούμενη χρήση της βιολογικής ποικιλομορφίας»·

48. συμφωνεί ότι απαιτείται μεγαλύτερη σύγκλιση, τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό επίπεδο, των προσπαθειών που καταβάλλονται για την αντιμετώπιση των θεμάτων της κλιματικής αλλαγής και της απώλειας βιοποικιλότητας με αμοιβαία υποστηρικτικό τρόπο και αρτιότερη αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχουν οι εν εξελίξει παγκόσμιες διαδικασίες στο πλαίσιο των Συμβάσεων του Ρίο·

49. παραδέχεται ότι οι ενέργειες που υλοποιήθηκαν μέχρι στιγμής σχετικά με την εφαρμογή της CBD αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για την επίτευξη του διεθνούς στόχου του 2010·

50. επιδοκιμάζει τόσο τους στρατηγικούς όσο και τους πρωταρχικούς και τους επιμέρους στόχους για το 2020, οι οποίοι είναι εφικτοί και περισσότερο μετρήσιμοι και συγχρόνως παρέχουν ένα αποτελεσματικότερο πλαίσιο μέσω εθνικών και, κυρίως, υποεθνικών στόχων. Προτείνει δε τον αριθμητικό περιορισμό των στόχων προκειμένου να καταστεί η στρατηγική περισσότερο κατανοητή και στοχοθετημένη·

51. κρίνει σκόπιμο να προβλεφθεί ένας νέος πρωταρχικός στόχος, ο οποίος θα ορίζει ρητά ότι, έως το 2020, όλα τα συμβαλλόμενα μέρη της CBD θα έχουν μεριμνήσει για τη συμμετοχή των περιφερειακών και των τοπικών αρχών στη διαδικασία εφαρμογής της Σύμβασης· η συμμετοχή αυτή πρέπει να αφορά, ειδικότερα, την αναθεώρηση και την εφαρμογή των εθνικών στρατηγικών και των σχεδίων δράσης όσον αφορά τη βιοποικιλότητα και την υποστήριξη για την ανάπτυξη των ικανοτήτων των τοπικών και των περιφερειακών αρχών·

52. ζητεί από την COP 10 να λάβει συγκεκριμένη απόφαση ως προς τις υπο-εθνικές αρχές και λαμβάνει υπόψη το «Σχέδιο απόφασης της CBD για την COP 10 στους δήμους, τις τοπικές αρχές και τη βιοποικιλότητα», με το σχετικό «σχέδιο δράσης» της «για τους δήμους, τις τοπικές αρχές και τη βιοποικιλότητα 2011-2020» (7). Ένα τέτοιο συνεκτικό σχέδιο δράσης είναι απαραίτητο για την περαιτέρω ενίσχυση και την προβολή της σημαντικής συμβολής των τοπικών και των υπο-εθνικών αρχών κατά την εφαρμογή του στρατηγικού σχεδίου 2011-2020 της CBD. Η ΕτΠ αναγνωρίζει την «Παγκόσμια Εταιρική Σχέση για τις πόλεις και βιοποικιλότητα» και το πρόγραμμα «Τοπική Δράση για τη Βιοποικιλότητα (LAB)» του Διεθνούς Συμβουλίου Τοπικών Πρωτοβουλιών για το Περιβάλλον (ICLEI) στον τομέα αυτό·

53. λαμβάνει υπόψη το δείκτη της Σιγκαπούρης για τη Βιοποικιλότητα των Πόλεων (CBI), ο οποίος πρόκειται να υποβληθεί στην COP 10. Ο εν λόγω δείκτης χρήζει περαιτέρω ανάπτυξης κατά τρόπο ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί οικειοθελώς και σε άλλες αρχές.

Βρυξέλλες, 10 Ιουνίου 2010 Η Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών Mercedes BRESSO

(1) CdR 22/2009 fin

(2) Συμπεράσματα του Συμβουλίου Περιβάλλοντος της 15ης Μαρτίου 2010.

(3) CdR 22/2009 fin, CdR 218/2009 fin.

(4) EEA Technical report No 12/2009 «Distribution and targeting of the CAP budget from a biodiversity perspective» (Διανομή και στοχοθέτηση του προϋπολογισμού της ΚΓΠ από άποψη βιοποικιλότητας).

(5) Έγγραφο SEC(2006) 621 που επισυνάπτεται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας έως το 2010 και μετέπειτα», COM(2006) 216 τελικό

(6) Στις 4 Φεβρουαρίου 2010, ο Εκτελεστικός Γραμματέας της Γραμματείας της CDB απέστειλε κοινοποίηση προς όλα τα συμβαλλόμενα μέρη της CBD ζητώντας τους να ορίσουν δημάρχους και λοιπούς εκπροσώπους τοπικών αρχών στους κόλπους της αντιπροσωπείας τους στην COP 10.

(7) Έγγραφο της 27ης Ιανουαρίου 2010, http://www.cbd.int/authorities/doc/CBD%20Plan%20of%20Action_2010_01_draft.doc.