Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής ('Χάρτης πορείας')"

(COM(2002) 181 τελικό)

(2003/C 85/21)

Στις 28 Μαΐου 2002 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Νοεμβρίου 2002 με βάση την έκθεση του εισηγητή, κ. Kallio, και του συνεισηγητή, κ. Chagas.

Κατά την 395η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Δεκεμβρίου 2002 (συνεδρίαση της 12ης Δεκεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η συρρίκνωση των αλιευτικών πόρων και η υπερβολική αλιευτική ικανότητα του στόλου, σε συνδυασμό με τη χαμηλή οικονομική αποδοτικότητα και τη μείωση της απασχόλησης, δημιουργούν έντονες πιέσεις για μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Κοινότητας.

1.2. Για τον απολογισμό της κατάστασης και την υποκίνηση δημόσιας συζήτησης, η Επιτροπή δημοσίευσε τον Μάρτιο του 2001 μία Πράσινη Βίβλο για το Μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Η ΕΟΚΕ εξέδωσε τη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο τον Οκτώβριο του 2001(1).

1.3. Για την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, η Επιτροπή δημοσίευσε τον Μάιο του 2002 μια ανακοίνωση προς το Συμβούλιο για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής ("Χάρτης πορείας")(2), καθώς και μία δέσμη συμπληρωματικών εγγράφων(3). Στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ θα επικεντρώσει τις παρατηρήσεις της κυρίως στον χάρτη πορείας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τα συμπληρωματικά έγγραφα για την "εξάλειψη της παράνομης αλιείας, καθώς και της αλιείας που διεξάγεται χωρίς την υποβολή εκθέσεων και την εφαρμογή κανόνων", για τη "διατήρηση και βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων", για την "ενσωμάτωση απαιτήσεων προστασίας του περιβάλλοντος στην ΚΑΠ", για τη "διαρθρωτική ενίσχυση" και για τη "θέσπιση επείγοντος κοινοτικού μέτρου για τη διάλυση αλιευτικών σκαφών".

1.4. Όσον αφορά τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων και τη διαχείριση της αλιείας, η Επιτροπή προτείνει το μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της διαχείρισης της αλιείας με την βοήθεια πολυετών προγραμμάτων-πλαίσια. Η εποπτεία της αλιευτικής προσπάθειας θα εισαχθεί στα προγράμματα-πλαίσια μαζί με την παρακολούθηση των αλιευτικών πόρων. Η Επιτροπή προτείνει αυστηρότερα τεχνικά μέτρα για την εξάλειψη του προβλήματος της απόρριψης αλιευμάτων. Η αλιεία για βιομηχανικούς σκοπούς θα πρέπει να στοχεύει σε είδη για τα οποία δεν υπάρχει αγορά για ανθρώπινη κατανάλωση. Θα πρέπει δε να αναπτυχθεί η διαχείριση της αλιείας στη Μεσόγειο. Θα πρέπει να αυξηθεί η ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών θεμάτων στη διαχείριση της αλιείας καθώς και να βελτιωθούν οι επιστημονικές συμβουλές για τη διαχείριση της αλιείας.

1.5. Όσον αφορά τον αλιευτικό στόλο, η Επιτροπή προτείνει νέους κανόνες για τη χορήγηση των ενισχύσεων και μέτρα για τον περιορισμό της αλιευτικής ικανότητας. Προτείνει να μην υπάρχει πλέον δυνατότητα παροχής ενισχύσεων για την εισαγωγή νέας ικανότητας, για την εξαγωγή αλιευτικών σκαφών ή για την ίδρυση κοινών επιχειρήσεων με τρίτες χώρες. Για τον περιορισμό της αλιευτικής ικανότητας στο μέλλον, προτείνει τον καθορισμό νέων "επιπέδων αναφοράς" για τον στόλο, τα οποία θα στηρίζονται στους τελικούς στόχους του ΠΠΠ ΙV. Η μείωση της αλιευτικής ικανότητας θα ελέγχεται τακτικά και οι χώρες που δεν συμμορφούνται προς τα επίπεδα αναφοράς τους θα υπόκεινται σε δικαστικές διαδικασίες.

1.6. Όσον αφορά τις ζώνες αλιείας, η Επιτροπή προτείνει τη συνέχιση του ισχύοντος καθεστώτος των ζωνών από 6 έως 12 μίλια. Οι αλιευτικές δυνατότητες θα συνεχίσουν να κατανέμονται μεταξύ των κρατών μελών σύμφωνα με την αρχή της "σχετικής σταθερότητας". Προτείνει επίσης να προσδιοριστεί ποιες ρυθμίσεις πρόσβασης (όπως, για παράδειγμα, στην περιοχή περιορισμού της αλιείας Shetland Box) αντιστοιχούν σε πραγματικές ανάγκες διατήρησης και να καταργηθούν όσες δεν δικαιολογούνται.

1.7. Προτείνεται ένα νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για τον έλεγχο και την εφαρμογή. Στο πλαίσιο αυτό, θα οριστούν, μεταξύ άλλων, σαφώς οι ευθύνες των διαφόρων μερών. Προτείνονται αυστηρότεροι κανόνες για τις αποζημιώσεις και τις κυρώσεις. Η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές θα καταρτίσουν ένα σχέδιο δράσης για τη συνεργασία τους στον τομέα της εφαρμογής. Θα συσταθεί, σε κοινοτικό επίπεδο, μία κοινή δομή επιθεώρησης της αλιείας. Επίσης, η Επιτροπή προτείνει την επέκταση της δορυφορικής παρακολούθησης σκαφών ως βασικό στοιχείο των μέτρων εφαρμογής.

1.8. Στον τομέα της διεθνούς αλιείας, ο κύριος στόχος είναι να σταματήσει η χρήση σκαφών με σημαίες ευκαιρίας και να εξαλειφθεί η παράνομη αλιεία και η αλιεία που διεξάγεται χωρίς εκθέσεις και κανόνες. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση και την ενίσχυση της συνεργασίας και τη σύναψη αλιευτικών συμφωνιών με τις αναπτυσσόμενες χώρες.

1.9. Στόχος της στρατηγικής για την υδατοκαλλιέργεια είναι η εξασφάλιση της διαθεσιμότητας υγιεινών προϊόντων, η προαγωγή μιας ασφαλούς από περιβαλλοντικής απόψεως παραγωγής και η δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ιδίως στις περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία. Στις 19 Σεπτεμβρίου 2002 η Επιτροπή υιοθέτησε μία ανακοίνωση για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας(4), η οποία είχε γενικά ευνοϊκή υποδοχή από τον κλάδο.

1.10. Η Επιτροπή παραδέχεται ότι η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ θα έχει σημαντικές κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, αλλά αδυνατεί να τις υπολογίσει ποσοτικά. Αναφέρει, ωστόσο, ότι τα προτεινόμενα μέτρα θα πλήξουν περίπου 28000 αλιείς. Η Επιτροπή προτίθεται να προβεί σε διμερείς διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη για την αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της μεταρρύθμισης. Βάσει των διαβουλεύσεων αυτών, θα καταρτιστεί σχέδιο δράσης για την αντιστάθμιση των εν λόγω συνεπειών. Τα διαρθρωτικά ταμεία θα επαναπρογραμματιστούν, προκειμένου να ανταποκριθούν στις νέες ανάγκες.

1.11. Η Επιτροπή θα διοργανώσει, κατά τη διάρκεια του 2002, σεμινάρια για την οικονομική διαχείριση της αλιείας. Μεταξύ των θεμάτων που θα συζητηθούν περιλαμβάνεται ένα σύστημα εμπορεύσιμων αλιευτικών δικαιωμάτων και πληρωμής του δικαιώματος άσκησης αλιευτικών δραστηριοτήτων ή/και ανάκτησης των δαπανών διαχείρισης της αλιείας από τον κλάδο της αλιείας.

1.12. Στο κεφάλαιο "Αποτελεσματική και συμμετοχική λήψη αποφάσεων", η Επιτροπή προτείνει τη συγκρότηση Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων (ΠΓΣ), με στόχο την εξασφάλιση μεγαλύτερης συμμετοχής των παραγόντων στη διαχείριση της αλιείας. Ένα από τα καθήκοντα αυτών των συμβουλίων θα είναι να συμβάλουν στην ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού κώδικα για πρακτικές υπεύθυνης αλιείας στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας. Η Επιτροπή προτείνει επίσης απλούστευση των κανόνων που διέπουν την ΚΑΠ και αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά τη συμμόρφωση των κρατών μελών προς αυτούς τους κανόνες.

1.13. Οι πτυχές της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής που αφορούν τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων και τον στόλο προτείνεται να αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω αναθεώρησης το 2008.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη διάγνωση της Επιτροπής στην Πράσινη Βίβλο της για την κατάσταση του τομέα της αλιείας στην ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την υφιστάμενη υπερβολική ικανότητα του κοινοτικού στόλου. Είναι σαφές ότι είναι αδύνατη η βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα, εάν η ικανότητα του στόλου και, ιδίως, η αλιευτική προσπάθεια διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα. Η ΕΟΚΕ εκτιμά, ωστόσο, ότι η προσέγγιση του προβλήματος δεν μπορεί να είναι μόνο οικονομική ή οικολογική. Στη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο(5) υπογράμμιζε ότι, για τις ενδιαφερόμενες περιοχές, η σημασία της αλιείας υπερβαίνει κατά πολύ τη συμβολή της στο ΑΕγχΠ. Η αλιεία δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένας ακόμη τομέας που η ΕΕ πρέπει να αναδιαρθρώσει. Αποτελείται ως επί το πλείστον από αλιείς μικρής κλίμακας, οι δραστηριότητες των οποίων σέβονται γενικά το περιβάλλον. Η αλιεία αποτελεί τον πυρήνα γύρω από τον οποίο διαρθρώνεται μία ολόκληρη σειρά δραστηριοτήτων και κοινοτήτων, με αποτέλεσμα να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο από άποψη κοινωνικής συνοχής και περιφερειακής διαχείρισης, ιδιαίτερα στις απομακρυσμένες περιφέρειες και στις περιοχές που εξαρτώνται σήμερα έντονα από την αλιεία.

2.1.1. Πραγματικά, η Επιτροπή υπογραμμίζει τη χαμηλή αποδοτικότητα του κλάδου και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η λύση συνίσταται στη δραστική μείωση του αριθμού των σκαφών και των αλιέων και στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των σκαφών. Οι πρόσφατες εμπειρίες εκσυγχρονισμού των αλιευτικών στόλων, που είχαν ως αποτέλεσμα μια δραστική μείωση της απασχόλησης, η οποία δεν συνοδευόταν πάντα από αντίστοιχη μείωση της ικανότητας, κατέδειξαν ότι είναι αναγκαία η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας των αλιευτικών σκαφών, αφενός, και βιώσιμης απασχόλησης, αφετέρου. Υπενθυμίζεται επίσης ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, μεταξύ 1990 και 1998 χάθηκαν 66000 θέσεις απασχόλησης, δηλαδή το 22 % του εργατικού δυναμικού. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να πραγματοποιηθεί μία εις βάθος αξιολόγηση των κοινωνικών συνεπειών των μέτρων που περιέχονται στις διάφορες προτάσεις της Επιτροπής. Προτείνει επίσης την παράλληλη υιοθέτηση μέτρων στήριξης.

2.2. Διατήρηση των πόρων και διαχείριση της αλιείας

2.2.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους γενικούς στόχους που προτείνει η Επιτροπή για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων και τη διαχείριση της αλιείας. Σε ό,τι αφορά την άμεση και σημαντική μείωση της αλιευτικής προσπάθειας, θα πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι η ανάγκη μείωσης ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με το αλιευτικό πεδίο, το τμήμα του στόλου και την αλιευτική ικανότητα που έχει ήδη επιτύχει κάθε κράτος μέλος στο πλαίσιο του ΠΠΠ ΙV.

2.2.2. Επίσης, πρέπει να επισημανθεί ότι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος παρακολούθησης της αλιευτικής προσπάθειας παράλληλα με το σύστημα των ποσοστώσεων θα καθιστούσε πολύ δύσκολη τη διαχείριση. Γι' αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει η ανάπτυξη ρυθμίσεων για την παρακολούθηση της αλιευτικής προσπάθειας να εστιαστεί πρωτίστως στα ιχθυαποθέματα που αποτελούν αντικείμενο υπερεκμετάλλευσης.

2.3. Ένα νέο πολυετές πλαίσιο για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων και τη διαχείριση της αλιείας

2.3.1. Η πρόταση της Επιτροπής για ένα πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο για τη διατήρηση των ιχθυαποθεμάτων και τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων συμφωνεί με τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την Πράσινη Βίβλο. Το πολυετές αυτό πρόγραμμα θα σταθεροποιήσει το περιβάλλον της αλιείας και θα παράσχει στους αλιείς και στη βιομηχανία επεξεργασίας αλιευτικών προϊόντων τη δυνατότητα να καταστρώνουν μακροπρόθεσμα σχέδια για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους. Για την ΕΟΚΕ είναι επίσης σημαντικό να ληφθούν υπόψη στο πρόγραμμα οι ειδικές ανάγκες των απομακρυσμένων περιφερειών της ΕΕ και των περιοχών που εξαρτώνται σήμερα έντονα από την αλιεία.

2.3.2. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των επιστημονικών συμβουλών υψηλής ποιότητας κατά την κατάρτιση των πολυετών προγραμμάτων. Η αύξηση του επιπέδου των επιστημονικών συμβουλών θα συμβάλει στη γεφύρωση του χάσματος που υπάρχει σήμερα μεταξύ των συμβουλών και της λήψης των πολιτικών αποφάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την αύξηση της συνεργασίας της επιστημονικής κοινότητας και του κλάδου της αλιείας για τη σαφέστερη και αυστηρότερη αξιολόγηση των επιστημονικών δεδομένων. Η συνεργασία αυτή θα πρέπει να καθιερωθεί ιδίως στο πλαίσιο των Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων, όπου εκπροσωπούνται όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

2.3.3. Παρά το γεγονός ότι το Συμβούλιο δεν ελάμβανε πάντα τις αποφάσεις του σύμφωνα με τις επιστημονικές υποδείξεις και προς το βέλτιστο συμφέρον της διατήρησης των θαλάσσιων πόρων, η ΕΟΚΕ έχει επιφυλάξεις όσον αφορά την πρόταση της Επιτροπής να μην συμμετέχει πλέον το Συμβούλιο στην ετήσια διαδικασία λήψης αποφάσεων για τα Συνολικά Επιτρεπόμενα Αλιεύματα (TAC) και τις ποσοστώσεις μετά την υιοθέτηση του πολυετούς προγράμματος.

2.4. Ενίσχυση των τεχνικών μέτρων

2.4.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την εισαγωγή επιλεκτικότερων αλιευτικών εργαλείων στον αλιευτικό στόλο της Κοινότητας. Λόγω του υψηλού κόστους που παρουσιάζουν οι αλλαγές των αλιευτικών εργαλείων, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη πρόβλεψης μεγάλων μεταβατικών περιόδων για την υλοποίησή τους. Αναφέρεται, επίσης, στη δυνατότητα χρήσης κοινοτικών διαρθρωτικών ενισχύσεων για τη μερική χρηματοδότηση της αγοράς νέου τύπου ή επιλεκτικότερων αλιευτικών εργαλείων, πράγμα που θα μπορούσε να συμβάλει στην επίσπευση των αλλαγών.

2.4.2. Οι δοκιμές απαγόρευσης των απορρίψεων συμφωνούν με τις παλαιότερες συστάσεις της ΕΟΚΕ. Οι απορρίψεις αλιευμάτων οφείλονται σε πολλούς και διάφορους λόγους και δεν δικαιολογείται πάντα η απαγόρευση. Οι δοκιμές θα είναι αποτελεσματικότερες εάν συνδυαστούν με μέτρα για τη μείωση της αναλογίας των ανεπιθύμητων ειδών επί του συνόλου των αλιευμάτων. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγονται η αύξηση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων, οι χρονικοί και τοπικοί περιορισμοί της αλιείας και η παροχή οικονομικών κινήτρων για την εθελοντική αλλαγή των αλιευτικών πρακτικών.

2.4.3. Τα τεχνικά μέτρα πρέπει να βασίζονται σε εκτενείς επιστημονικές γνώσεις. Για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων, οι εκπρόσωποι του αλιευτικού κλάδου πρέπει να συμμετέχουν από την αρχή στον σχεδιασμό των νέων τεχνικών διατάξεων και των εθελοντικών μέτρων. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τη σταδιακή κατάργηση ορισμένων τύπων αλιείας με τράτες βυθού εντός της ζώνης των 12 μιλίων.

2.5. Αλιεία για βιομηχανικούς σκοπούς

2.5.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι η αλιεία για βιομηχανικούς σκοπούς θα πρέπει να έχει ως κύριο στόχο είδη για τα οποία δεν υπάρχει αγορά για ανθρώπινη κατανάλωση. Πρέπει να αξιολογηθεί η επίπτωση της αλιείας για βιομηχανικούς σκοπούς στην τροφική αλυσίδα άλλων ειδών. Στο μέλλον θα είναι δυνατή η διαχείριση της αλιείας διαφόρων ιχθυαποθεμάτων για βιομηχανικούς σκοπούς στο πλαίσιο πολυετών περιφερειακών προγραμμάτων διαχείρισης.

2.6. Διαχείριση της αλιείας στη Μεσόγειο

2.6.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει κάθε προσπάθεια για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των παράκτιων χωρών της Μεσογείου με στόχο τη διασφάλιση των αλιευτικών αποθεμάτων και των εισοδημάτων των αλιέων. Επικροτεί την πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για το θέμα αυτό(6), την οποία σκοπεύει να αναλύσει διεξοδικότερα συντόμως, και είναι της άποψης ότι το εν λόγω έγγραφο ενδέχεται να βελτιώσει τον υφιστάμενο τρόπο διαχείρισης της αλιείας στη ζώνη αυτή.

2.7. Ενσωμάτωση περιβαλλοντικών θεμάτων στη διαχείριση της αλιείας

2.7.1. Τα περιβαλλοντικά θέματα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε όλες τις κοινές πολιτικές της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής για την αλιεία. Κατά την εξέταση των περιβαλλοντικών θεμάτων, ωστόσο, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι οικονομικοί και κοινωνικοί στόχοι της ΚΑΠ.

2.7.2. Απαιτούνται σαφείς δείκτες για την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της περιβαλλοντικής προστασίας και τη λήψη των κατάλληλων μέτρων. Δεδομένης της άσχημης κατάστασης του περιβάλλοντος, επιβάλλεται η ταχεία λήψη μέτρων προς την κατεύθυνση αυτή. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να υιοθετηθεί επειγόντως μια αρχική σειρά τέτοιων δεικτών. Η περαιτέρω ανάπτυξη των δεικτών και του συστήματος παρακολούθησης είναι ένα θέμα που πρέπει να διευθετηθεί εντός των προσεχών ετών από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, π.χ. από την Ευρωπαϊκή Οργάνωση Περιβάλλοντος και το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES).

2.7.3. Στις προτάσεις της Επιτροπής για την προστασία των καρχαριών, των κητοειδών και των θαλάσσιων πτηνών, πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι συνθήκες που απαιτούνται για τη συνέχιση της αλιευτικής δραστηριότητας. Εν προκειμένω, η συνεργασία με τις ενώσεις των αλιέων είναι σημαντική, προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές συνέπειες στον τομέα της αλιείας. Πραγματικά, οι αλιευτικές δραστηριότητες πρέπει να βρίσκονται σε ισορροπία με τις απαιτήσεις για βιώσιμη ανάπτυξη, το ίδιο όμως ισχύει και για τις άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες, ιδιαίτερα στις παράκτιες ζώνες. Οι δραστηριότητες αυτές, σε συνδυασμό με τις περιβαλλοντικές και κλιματικές αλλαγές, ενδέχεται να έχουν σοβαρές συνέπειες στο θαλάσσιο περιβάλλον. Όσον αφορά τις δαπάνες που συνεπάγεται η προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος, η ΕΟΚΕ επισημαίνει, όπως και σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, τη σημασία της εφαρμογής της αρχής "ο ρυπαίνων πληρώνει", προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές συνέπειες των δραστηριοτήτων αυτών. Η ΕΟΚΕ θα εκφράσει αναλυτικότερα τις απόψεις της για αυτό το θέμα, όταν θα εξετάσει τη στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, που αποτέλεσε αντικείμενο πρόσφατης ανακοίνωσης της Επιτροπής(7).

2.7.4. Η καθιέρωση μιας προσέγγισης βασισμένης στο οικοσύστημα προϋποθέτει τη συλλογή πληροφοριών για το περιβάλλον σε κλίμακα πολύ πιο ευρεία από τη σημερινή και τη συγκέντρωση δεδομένων που προέρχονται από διαφορετικές πηγές. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να συμπεριληφθούν τα θαλάσσια οικοσυστήματα ως χωριστός τομέας έρευνας στο 6ου Πρόγραμμα-Πλαίσιο της Κοινότητας για την έρευνα.

2.8. Σχέδιο δράσης για τη βελτίωση των επιστημονικών συμβουλών για τη διαχείριση της αλιείας

2.8.1. Οι επιστημονικές συμβουλές για τη σημερινή κατάσταση των ιχθυαποθεμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη διαχείριση της αλιείας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, πολύ σημαντική τη βελτίωσή τους. Οι συμβουλές βασίζονται σε αναλύσεις στοιχείων που έχουν συλλεχθεί σε εθνικό επίπεδο. Σήμερα υπάρχουν τόσο μεγάλες ελλείψεις στις εθνικές πηγές για πολλά είδη ιχθύων, ώστε οι αναλύσεις βασίζονται κατά το μάλλον ή ήττον σε υποθέσεις. Η βελτίωση των βασικών στοιχείων, η ανάλυσή τους και η ποιότητα των επιστημονικών συμβουλών είναι μακροπρόθεσμος στόχος που αφορά και την αλιεία των τρίτων χωρών σε διεθνή ύδατα. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την καλύτερη συνεργασία της επιστημονικής κοινότητας και του τομέα της αλιείας.

2.8.2. Η συλλογή αξιόπιστων στοιχείων σχετικά με την αλιεία προϋποθέτει την ενίσχυση της εθνικής και της διεθνούς παρακολούθησης της αλιείας, τη σύγκριση και τη διασταύρωση των στοιχείων από διαφορετικές πηγές για τα αλιεύματα, καθώς και την επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις που αποδειχτεί ότι υπάρχει απόκρυψη στοιχείων.

2.8.3. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της έρευνας στον τομέα αυτό με την ενθάρρυνση της καλύτερης συνεργασίας και των ανταλλαγών πληροφοριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και με τη χορήγηση των κατάλληλων πόρων στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος ΕΤΑ.

2.9. Επιπτώσεις της πολιτικής διατήρησης των πόρων στον αλιευτικό στόλο

2.9.1. Στη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο σχετικά με το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής(8), η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανάλυση της Επιτροπής όσον αφορά την υπερβολική αλιευτική ικανότητα του κοινοτικού στόλου. Καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να επιδείξουν το πολιτικό θάρρος που απαιτείται για να αντιμετωπίσουν τις υφιστάμενες προκλήσεις και να λάβουν τα αναγκαία μέτρα, τα οποία πρέπει να είναι ισόρροπα, να έχουν αποφασιστεί σε διάλογο με τον κλάδο και "οπωσδήποτε, να προβλέπουν την κατάλληλη υποστήριξη για να περιορισθούν ενδεχόμενες κοινωνικοοικονομικές συνέπειες".

2.9.2. Στην ίδια γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψη, που είχε τονίσει επανειλημμένα σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, ότι "η αλιεία δεν μπορεί να αναλυθεί μόνο από στενή οικονομική άποψη επειδή (...) αυτή και όλη η οικονομική δραστηριότητα που συνδέεται μαζί της, τόσο πριν όσο και μετά από αυτή, έχει, για τις περιοχές όπου αναπτύσσεται, σημασία πολύ μεγαλύτερη από όσο η αναλογία της σε ποσοστό του ΑΕγχΠ. Αντιπροσωπεύει τον πυλώνα εκείνο γύρω από τον οποίο στρέφονται διάφορες κοινότητες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο από πλευράς κοινωνικής ισορροπίας και περιφερειακής διαχείρισης, ρόλος που είναι δύσκολο να εκφρασθεί με οικονομικούς όρους".

2.9.3. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι, στις προσπάθειες μείωσης του κοινοτικού στόλου, δεν πρέπει να παραβλεφθεί η "ανάγκη συνέχισης της ανανέωσης και του εκσυγχρονισμού του κοινοτικού στόλου με σαφή στόχο την ποιότητα των συνθηκών επεξεργασίας της πρώτης ύλης και των συνθηκών διαβίωσης και ασφάλειας του πληρώματος". Τούτο είναι καθοριστικής σημασίας παράγοντας για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, η οποία πρέπει να είναι βιώσιμη από οικολογικής, οικονομικής και κοινωνικής πλευράς. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι η αλιεία είναι ένα από τα πλέον επικίνδυνα επαγγέλματα στην Ευρώπη και στον κόσμο με το υψηλότερο ποσοστό εργατικών ατυχημάτων.

2.9.4. Στην πρότασή της για τους νέους κανόνες χορήγησης ενισχύσεων στον αλιευτικό στόλο, η Επιτροπή έχει υιοθετήσει μια προσέγγιση για την οποία η ΕΟΚΕ διατηρεί ορισμένες επιφυλάξεις. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ είναι επιφυλακτική όσον αφορά την κατάργηση της κρατικής ενίσχυσης για τον εκσυγχρονισμό των αλιευτικών σκαφών, η οποία θα μπορούσε να τεθεί σε ισχύ ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2003.

2.9.5. Αν και σε ορισμένα κράτη μέλη ο αλιευτικός στόλος είναι τεχνικά πολύ αναπτυγμένος και αποτελεσματικός, σε άλλα κράτη μέλη τα αλιευτικά σκάφη είναι απηρχαιωμένα, μικρά και περιορισμένης αλιευτικής ικανότητας. Στα κράτη αυτά χρησιμοποιούνται παραδοσιακές μέθοδοι αλιείας, οι οποίες είναι γενικά επιλεκτικότερες από τις άλλες και έχουν μεγαλύτερη ένταση εργασίας. Κατά τη μείωση της αλιευτικής προσπάθειας της Κοινότητας πρέπει να ληφθούν υπόψη αυτές οι διαφορές και ιδίως το γεγονός ότι τα εν λόγω μέτρα θα έχουν κοινωνικές επιπτώσεις, ο αντίκτυπος των οποίων στις ενδιαφερόμενες κοινότητες δεν μπορεί να υπολογιστεί σε χρήμα.

2.9.6. Σε προηγούμενα προγράμματα για τη μείωση του αλιευτικού στόλου, τα κράτη μέλη είχαν υιοθετήσει διαφορετική προσέγγιση το καθένα: ορισμένα ξεπέρασαν τους στόχους που είχαν τεθεί για τη μείωση του στόλου, ενώ άλλα αύξησαν την αλιευτική τους ικανότητα. Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Εurostat στην ετήσια έκθεσή τους για το έτος 2001 μιλούν από μόνα τους: την περίοδο 1991-2000 τα αλιεύματα της Κοινότητας μειώθηκαν μόνο κατά 2 % (6,3 εκατομμύρια τόνοι) και σε μερικά κράτη μέλη μάλιστα αυξήθηκαν.

2.9.7. Μολονότι οι επιδοτήσεις δεν μπορούν να αποτελούν μόνιμη λύση για τον τομέα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι εξακολουθούν να συντρέχουν λόγοι (ασφάλεια των εργαζομένων, συνθήκες εργασίας και διαβίωσης, ποιότητα κ.λπ.) για να συνεχισθεί ο εκσυγχρονισμός των αλιευτικών σκαφών. Oι σημερινοί περιορισμοί μπορούν να διατηρηθούν, ιδιαίτερα δε η απαγόρευση αύξησης της αλιευτικής ικανότητας. Τούτο επισημαίνεται και στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση για την Πράσινη Βίβλο: "Πάντως, και σε σχέση με την επανεξέταση των τρεχουσών ενισχύσεων του ΧΜΠΑ, δεν πρέπει να αγνοείται ότι εάν είναι αναγκαίος ο εκσυγχρονισμός του κοινοτικού στόλου από τη μία πλευρά, από την άλλη, μόνο μια ολοκληρωμένη και συνεκτική πολιτική μπορεί να επιφέρει την κατάργηση των ενισχύσεων στην κατασκευή και στον εκσυγχρονισμό εκείνου του μέρους του στόλου ή σε όσα κράτη μέλη που, αποδεδειγμένα, δεν έχουν καλύψει στους στόχους που έχει θέσει η ΚΑΠ".

2.9.8. Η Επιστημονική Επιτροπή Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας και η Επιτροπή Τομεακού Διαλόγου για τη Θαλάσσια Αλιεία εξέφρασαν επίσης την άποψη αυτή στις γνωμοδοτήσεις τους για την Πράσινη Βίβλο.

2.9.9. Η κατάργηση των ενισχύσεων των αλιευτικών σκαφών πιθανόν να επιταχύνει τη συγκέντρωση του κοινοτικού αλιευτικού στόλου, πράγμα που θα ήταν επιζήμιο την μικρής κλίμακας αλιεία. Κάτι τέτοιο θα έχει σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις όχι μόνο στην αλιεία, αλλά και σε ολόκληρη την αλυσίδα που εξαρτάται από αυτή, στην παραγωγή, στις τοπικές κοινωνίες και σε όλους τους συναφείς κλάδους.

2.9.10. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, θετικό το γεγονός ότι η Επιτροπή προτίθεται να διατηρήσει τις κρατικές ενισχύσεις για τις δραστηριότητες που αφορούν την ασφάλεια στη θάλασσα, τις επιλεκτικότερες μεθόδους αλιείας και τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων.

2.9.11. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τα μικρά αλιευτικά σκάφη (κάτω των 12 μέτρων) πρέπει να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής των σχεδίων μείωσης της ικανότητας που προβλέπει η μεταρρύθμιση.

2.10. Πρόσβαση σε ύδατα και πόρους

2.10.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη διατήρηση του ισχύοντος καθεστώτος της ζώνης των 6-12 μιλίων στα εθνικά ύδατα. Όσον αφορά την αλιεία πέρα από τη ζώνη των 6-12 μιλίων, η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί το συντομότερο δυνατό σε διαπραγματεύσεις με όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με το υφιστάμενο σύστημα κατανομής των αλιευτικών δυνατοτήτων σύμφωνα με την αρχή της σχετικής σταθερότητας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την τήρηση του περιεχομένου των Συνθηκών όσον αφορά τις αρχές της ισότιμης πρόσβασης και κατανομής των αλιευτικών δικαιωμάτων.

2.11. Έλεγχος και εφαρμογή

2.11.1. Σύμφωνα και με προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του ελέγχου στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Πρέπει να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι ευθύνες της Επιτροπής και των κρατών μελών όσον αφορά τον έλεγχο και την εφαρμογή. Οι κυρώσεις για τις παραβάσεις και η εφαρμογή τους στην πράξη πρέπει να είναι ενιαίες σε όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικότερο οι αποφάσεις για τον έλεγχο της ΚΑΠ να παραμείνουν αρμοδιότητα του Συμβουλίου.

2.11.2. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την επέκταση της δορυφορικής παρακολούθησης σκαφών και σε μικρότερα σκάφη. Λόγω του υψηλού κόστους των αλιευτικών εργαλείων, η ΕΟΚΕ προτείνει να συμβάλλει η Επιτροπή στη χρηματοδότηση του εξοπλισμού και της εγκατάστασής του. Για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής χρήσης του εξοπλισμού, η Επιτροπή πρέπει να προβεί στη λήψη κατάλληλων μέτρων κατάρτισης.

2.12. Διεθνής αλιεία

2.12.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο που προτείνει η Επιτροπή για την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και τη διασφάλιση υπεύθυνης και βιώσιμης αλιείας εκτός των κοινοτικών υδάτων. Η κατάργηση της χρήσης σκαφών με σημαία ευκαιρίας για την αλιεία είναι ένα από τα μέτρα προτεραιότητας που πρέπει να ληφθούν για την επίτευξη του στόχου της εξάλειψης της παράνομης, της ανεξέλεγκτης και της αντικανονικής αλιείας. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι οι κοινές επιχειρήσεις αποτελούν ένα δυνατό μέσο επαναπροσανατολισμού του αλιευτικού στόλου και συνεργασίας με τρίτες χώρες στο πλαίσιο της Πολιτικής Αναπτυξιακής Συνεργασίας. Προς το σκοπό αυτό, χρειάζεται στην ΕΕ μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ της ΚΑΠ και της Πολιτικής Αναπτυξιακής Συνεργασίας της ΕΕ, με τον καθορισμό αυστηρών κριτηρίων για τη διασφάλιση της συνοχής με τη στρατηγική αειφόρου ανάπτυξης.

2.12.2. Όσον αφορά την απασχόληση των αλιέων και την επισιτιστική αυτάρκεια της ΕΕ, οι συμφωνίες αλιείας με τρίτες χώρες εξακολουθούν να είναι απαραίτητες. Η βιώσιμη αλιεία απαιτεί τον έλεγχο των αλιευμάτων και την παρακολούθηση των ιχθυαποθεμάτων. Η ΕΟΚΕ ζητά να εκδοθούν πριν από την έναρξη της αλιευτικής περιόδου οι επιστημονικές συμβουλές που προτείνει η Επιτροπή για τα αποθέματα που αποτελούν αντικείμενο των αλιευτικών συμφωνιών. Εξάλλου, με τις αλιευτικές συμφωνίες δεν πρέπει να τεθούν σε κίνδυνο οι αλιευτικές δραστηριότητες τρίτων χωρών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να διαδραματίζει πιο δραστήριο ρόλο, με τους κατάλληλους πόρους, στα πλαίσια των περιφερειακών οργανώσεων αλιείας σε διεθνές επίπεδο, με στόχο την καλύτερη υπεράσπιση των αλιευτικών πολιτικών της Κοινότητας. Οι αλιευτικές συμφωνίες έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη δημιουργία απασχόλησης.

2.12.3. Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ στον τομέα της αλιείας, η ΕΤF και η Εuropêche, έχουν συμφωνήσει να συμπεριλαμβάνεται σε όλες τις αλιευτικές συμφωνίες με τρίτες χώρες μια κοινωνική ρήτρα, που θα έχει στόχο να εξασφαλίζει ότι οι υπήκοοι των χωρών αυτών που εργάζονται σε πλοία, τα οποία επωφελούνται της συμφωνίας, απολαύουν των ίδιων συνθηκών εργασίας με τα κοινοτικά πληρώματα. Καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει επειγόντως τη ρήτρα αυτή σε όλες τις υφιστάμενες και μελλοντικές συμφωνίες.

2.13. Υδατοκαλλιέργεια

2.13.1. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι προτάσεις της Επιτροπής για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική επικεντρώνονται στην αλιεία και δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τον σημαντικό, από οικονομική άποψη, τομέα της υδατοκαλλιέργειας. Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η χωριστή πρόταση για την υδατοκαλλιέργεια που υποβλήθηκε πρόσφατα θα καλύψει το κενό αυτό(9).

2.13.2. Οι εισαγωγές προϊόντων υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ παρουσιάζουν σταθερή αύξηση και μεγάλο τμήμα των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας που υφίστανται επεξεργασία στην ΕΕ προέρχονται από εισαγόμενους ιχθύες. Προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ στον τομέα αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διατηρηθεί τουλάχιστον στα σημερινά επίπεδα το ύψος της παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας.

2.14. Η κοινωνική διάσταση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής

2.14.1. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ θα έχει μεγάλες κοινωνικές επιπτώσεις στις παράκτιες ζώνες που εξαρτώνται από την αλιεία. Σημειωτέον ότι σε κάθε επαγγελματία αλιέα που χάνει τη δουλειά του αντιστοιχούν αρκετοί εργαζόμενοι στην ξηρά, που καθίστανται άνεργοι εξαιτίας της αλυσιδωτής αντίδρασης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να προβεί η Επιτροπή σε διμερείς διαπραγματεύσεις που θα χρησιμεύσουν ως βάση για την εκπόνηση σχεδίων δράσης με στόχο την αξιολόγηση και την εξισορρόπηση των επιπτώσεων της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση την πρόσφατη υιοθέτηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενός σχεδίου δράσης(10) για την αντιμετώπιση των κοινωνικών, οικονομικών και περιφερειακών συνεπειών της αναδιάρθρωσης της αλιευτικής βιομηχανίας της ΕΕ και σκοπεύει να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της σε μελλοντική γνωμοδότηση.

2.14.2. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι υπάρχουν πολλές λύσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της κατάργησης θέσεων εργασίας στους τομείς της αλιείας και της επεξεργασίας αλιευτικών προϊόντων. Οι λύσεις αυτές εξαρτώνται από παράγοντες όπως οι τοπικές δυνατότητες απασχόλησης, η ηλικιακή διάρθρωση των αλιέων και οι διαθέσιμες ενισχύσεις. Εν προκειμένω η Επιτροπή θα μπορούσε να συγκεντρώσει στοιχεία από τα κράτη μέλη για τα διάφορα σχέδια απασχόλησης που ήδη εφαρμόζονται και για την πείρα που έχει αποκομιστεί από αυτά. Θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη η κοινή θέση που θα υιοθετήσουν πριν από το τέλος του 2002 οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι για το θέμα αυτό.

2.14.3. Κατά τη μείωση της αλιευτικής ικανότητας και την παροχή κινήτρων στους αλιείς για να στραφούν προς άλλα επαγγέλματα, πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη η επάρκεια των εισοδημάτων των εναπομενόντων αλιέων και η συνέχεια του κλάδου. Πρέπει επίσης να προβλεφθεί ο εκσυγχρονισμός του τομέα και η είσοδος νέων αλιέων. Ειδικότερα, είναι επιθυμητή η μεγαλύτερη δέσμευση των κρατών μελών στην επικύρωση της Διεθνούς Σύμβασης για Πρότυπα Εκπαίδευσης, Έκδοσης Πιστοποιητικών και Τήρησης Φυλακών των Ναυτικών (STCW-F) και του Πρωτοκόλλου της Σύμβασης του Torremolinos.

2.15. Οικονομική διαχείριση της αλιείας στην Ένωση

2.15.1. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι δεν είναι εφικτός ο στόχος της κατάργησης του συστήματος των ποσοστώσεων στο άμεσο μέλλον. Αντ' αυτού θα πρέπει να ξεκινήσει διάλογος για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να προσαρμοστεί ο όγκος της αλιείας στις ποσοστώσεις και για τον τρόπο με τον οποίο η κατανομή των ποσοστώσεων θα ωφελήσει περισσότερο τους αλιείς. Οι συζητήσεις για την οικονομική διαχείριση της αλιείας θα πρέπει να καλύψουν επίσης τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές.

2.15.2. Στη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο (σημείο 2.2.7), η ΕΟΚΕ εξέφραζε τη διαφωνία της με την καθιέρωση ατομικών και μεταβιβάσιμων ποσοστώσεων, επισημαίνοντας τον κίνδυνο ότι "η θεσμοθέτηση ενός τέτοιου συστήματος θα έχει ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση των αλιευτικών δικαιωμάτων από τις μεγάλες επιχειρήσεις και τη διακοπή της λειτουργίας των μικρομεσαίων και βιοτεχνικού χαρακτήρα αλιευτικών επιχειρήσεων", επιδεινώνοντας την απασχόληση του συνόλου των αλιέων. Δεδομένου ότι η Επιτροπή διοργανώνει σεμινάρια για το θέμα αυτό, θα ήταν ενδιαφέρον να αξιολογηθεί η πείρα που έχει αποκτηθεί στον τομέα αυτό, λαμβανομένων υπόψη των δαπανών, των οφελών και των επιπτώσεων στην απασχόληση προκειμένου να διατυπωθούν κατάλληλες συστάσεις. Το θέμα της πληρωμής των αλιευτικών δικαιωμάτων πρέπει επίσης να συζητηθεί στα σεμινάρια.

2.16. Αποτελεσματική και συμμετοχική λήψη αποφάσεων

2.16.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων (ΠΓΣ) για τη διαχείριση της αλιείας. Υπάρχει, ωστόσο, κίνδυνος να καταστούν τα ΠΓΣ περιφερειακοί φορείς συζητήσεων χωρίς καμιά ουσιαστική επιρροή. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τα συμβούλια αυτά πρέπει να έχουν σαφώς προσδιορισμένο ρόλο και να καταγράφουν όλα τα θέματα που αφορούν την αλιεία στην συγκεκριμένη περιφέρεια, υπό τον όρο ότι αυτό δεν θα έχει ως αποτέλεσμα την υπονόμευση της διατήρησης της κοινής πολιτικής της ΕΕ. Οι τρίτες χώρες που ασκούν αλιευτικές δραστηριότητες στην περιοχή πρέπει να έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής στα ΠΓΣ, ως εξωτερικά μέλη, και να εκφράζουν τις απόψεις τους.

2.16.2. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι τα ΠΓΣ πρέπει να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή ενός ευρωπαϊκού κώδικα πρακτικών υπεύθυνης αλιείας. Είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις των περιφερειών, λόγω των μεγάλων τοπικών διαφορών που υπάρχουν στον τομέα της αλιείας. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι τα ΠΓΣ θα πρέπει να συσταθούν στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αλιείας της ΕΕ και των ομάδων εργασίας της.

2.17. Εξάλειψη της παράνομης αλιείας και της αλιείας που δεν υπόκειται σε εκθέσεις και ρυθμίσεις

2.17.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών και στην ενίσχυση της συνεργασίας τους, προκειμένου να εξαλειφθεί η παράνομη αλιεία και οι αλιευτικές δραστηριότητες με σκάφη που φέρουν σημαία ευκαιρίας.

2.17.2. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, λόγω της έλλειψης πόρων στις αναπτυσσόμενες χώρες για τον έλεγχο των αλιευτικών δραστηριοτήτων, η ΕΕ θα πρέπει να βοηθά τις χώρες αυτές στον έλεγχο των αλιευτικών δραστηριοτήτων στα χωρικά τους ύδατα. Η βοήθεια θα πρέπει να παρέχεται με βάση τις προτάσεις της Επιτροπής για κάθε περίπτωση χωριστά. Η βοήθεια αυτή θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στις αλιευτικές συμφωνίες που θα συναφθούν με τις αναπτυσσόμενες χώρες.

3. Συμπεράσματα

3.1. Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και τα σχετικά έγγραφα της Επιτροπής, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να προβεί στις ακόλουθες παρατηρήσεις:

- Η μετάβαση σε ένα νέο πολυετές πλαίσιο διαχείρισης της αλιείας ωφελεί το σύνολο του τομέα αλιείας και παρέχει στους φορείς του τομέα μια σαφέστερη εικόνα για το μέλλον.

- Οι υψηλού επιπέδου επιστημονικές συμβουλές αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία σε όλους τους τομείς της λήψης αποφάσεων σχετικά με τη διαχείριση της αλιείας. Συνιστάται η βελτίωση του συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να ενισχυθεί η ερευνητική προσπάθεια και, παράλληλα, να διασφαλιστεί η καλύτερη συνεργασία με τον κλάδο.

- Τα περιβαλλοντικά θέματα πρέπει να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη από ό,τι σήμερα στη λήψη των αποφάσεων. Ωστόσο, κατά την εξέταση των περιβαλλοντικών θεμάτων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι οικονομικοί και κοινωνικοί στόχοι της ΚΑΠ.

- Η ΕΟΚΕ προτείνει να εφαρμοστεί η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει" για τη χρηματοδότηση των δαπανών για το περιβάλλον, δεδομένου ότι όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν επιπτώσεις στην ποιότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των υδάτων.

- Πρέπει να συνεχιστεί η κρατική ενίσχυση για την ανανέωση και τον εκσυγχρονισμό του αλιευτικού στόλου. Η ενίσχυση αυτή θα μπορούσε ενδεχομένως να διέπεται από την υποχρέωση της μείωσης της αλιευτικής ικανότητας.

- Το καθεστώς που εφαρμόζεται στη ζώνη των 6-12 μιλίων καθώς και η αρχή της σχετικής σταθερότητας μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τη μελλοντική ρύθμιση της αλιείας.

- Η διεθνής συνεργασία και η ενίσχυση του ελέγχου είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων της ΚΑΠ.

- Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ σε όλες τις παράκτιες περιοχές της Κοινότητας. Η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ δεν πρέπει να εμποδίζει τους αλιείς που παραμένουν ενεργοί να κερδίζουν τα προς το ζην, ούτε τους νέους να εισέρχονται στον τομέα αυτό.

- Είναι ευπρόσδεκτη η σύσταση γνωμοδοτικών συμβουλίων για τη διαχείριση της αλιείας, αλλά θα πρέπει να καθοριστούν επακριβώς ο ρόλος και τα συγκεκριμένα καθήκοντά τους στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αλιείας της ΕΕ και των ομάδων εργασίας της.

Βρυξέλλες, 12 Δεκεμβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) ΕΕ C 36 της 8.2.2002.

(2) COM(2002) 181 τελικό.

(3) COM(2002) 180 τελικό, COM(2002) 185 τελικό, COM(2002) 186 τελικό, COM(2002) 187 τελικό και COM(2002) 190 τελικό.

(4) COM(2002) 511 τελικό.

(5) EE C 36 της 8.2.2002.

(6) Ανακοίνωση για τη θέσπιση κοινοτικού σχεδίου δράσης για τη διατήρηση και τη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο Θάλασσα στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (COM(2002) 535 τελικό).

(7) COM(2002) 539 τελικό.

(8) EE C 36 της 8.2.2002.

(9) Ανακοίνωση για τη "Στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας" (COM(2002) 511 τελικό).

(10) COM(2002) 600 τελικό.