Βρυξέλλες, 1.8.2007

COM(2007) 461 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ (ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΩΣ ΤΗΝ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2006, ΑΛΛΑ ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΕΩΣ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΙΟ ΤΟΥ 2007) {SEC(2007) 1057}

1. Εισαγωγή

Η έκθεση του περασμένου έτους σχετικά με την παρακολούθηση των ενεργειών εμπορικής άμυνας τρίτων χωρών κατά της Κοινότητας υπογράμμισε τη σημασία αυτού του καθήκοντος στο πλαίσιο της συνολικής εμπορικής πολιτικής της ΕΕ. Ειδικότερα, η ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι οι τρίτες χώρες δεν χρησιμοποιούν τα μέσα εμπορικής άμυνας με εσφαλμένο τρόπο προσδιορίστηκε ως μία από τις προτεραιότητες της ΓΔ Εμπορίου στο πλαίσιο της βελτίωσης της πρόσβασης στην αγορά.

Ως μέρος της στρατηγικής της για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης μια διαδικασία προβληματισμού (Πράσινη Βίβλος) σχετικά με την εφαρμογή των μέσων εμπορικής άμυνας από την ίδια. Η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής δεν αμφισβητεί τη θεμελιώδη αξία των μέσων εμπορικής άμυνας, αλλά καλεί σε δημόσιο προβληματισμό σχετικά με το πώς η ΕΕ μπορεί να τα χρησιμοποιεί καλύτερα σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο οικονομικό πλαίσιο.

Σ' αυτό το πλαίσιο, μολονότι αναγνωρίζεται ότι οι τρίτες χώρες έχουν το δικαίωμα να κάνουν χρήση των μέσων εμπορικής άμυνας, θα πρέπει, επίσης, να ενθαρρυνθούν να εξετάσουν την πρακτική τους και να βελτιώσουν, όπου απαιτείται, τη χρήση των μέσων την οποία κάνουν. Πράγματι, πολλές τρίτες χώρες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τα εν λόγω μέσα με τρόπο που πολύ συχνά οδηγεί στην επιβολή μέτρων, η νομιμότητα των οποίων είναι αμφισβητήσιμη.

Μολονότι υπήρξαν ορισμένες βελτιώσεις σε κάποιους τομείς, εξακολουθούμε να παρατηρούμε ακατάλληλη χρήση των μέσων, ιδίως όσον αφορά τα μέτρα διασφάλισης καθώς και τα πλημμελή πρότυπα που εφαρμόζονται και στα τρία μέσα (αντιντάμπινγκ, αντεπιδοτήσεις και διασφαλίσεις). Ειδικότερα: κίνηση διαδικασίας με ανεπαρκή στοιχεία, παραβίαση των δικαιωμάτων των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και πλημμελής ανάλυση όσον αφορά τη ζημία και την αιτιώδη συνάφεια. Η Επιτροπή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα προβλήματα αυτά με στόχο την ελαχιστοποίηση, κατά το δυνατόν, του αρνητικού αντικτύπου οιωνδήποτε μέτρων εμπορικής άμυνας στους εξαγωγείς μας.

Όπως πάντα, η παρακολούθηση των ενεργειών των τρίτων χωρών πραγματοποιείται με βάση τις σχετικές συμφωνίες του ΠΟΕ. Ακόμη και αν οι εμπλεκόμενες χώρες δεν είναι μέλη του ΠΟΕ, οι διεθνείς αυτοί κανόνες είναι το σημείο αναφοράς που χρησιμοποιείται προκειμένου να καθοριστεί κατά πόσον οι αρχές που διεξάγουν την έρευνα δημιουργούν και διατηρούν ένα δίκαιο και ισότιμο εμπορικό περιβάλλον. Επίσης, η αυστηρή τήρηση, εκ μέρους μας, των εν λόγω κανόνων μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε και να αποδεχθούμε ότι οι χώρες έχουν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, νόμιμα δικαιώματα να προβαίνουν σε ενέργειες εμπορικής άμυνας.

Η Επιτροπή διαχειρίζεται αυτά τα μέσα σε πολύ υψηλό επίπεδο και θα εξακολουθήσει να «εξάγει» τις βέλτιστες πρακτικές της στον τομέα των μέσων εμπορικής άμυνας μέσω παρεμβάσεων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, παροχής τεχνικής βοήθειας, καθώς και μέσω του διαλόγου με τους εμπορικούς εταίρους μας σε όλα τα επίπεδα.

Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά τη διάρκεια του 2006 σχετικά με την παρακολούθηση των ενεργειών εμπορικής άμυνας τρίτων χωρών κατά της ΕΕ ή των κρατών μελών της. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, για τις περιπτώσεις που σημειώθηκαν πριν από το 2006, η παρούσα έκθεση θα πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με την έκθεση του περασμένου έτους προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην οποία περιλαμβάνονταν παρατηρήσεις σχετικά με ορισμένες περιπτώσεις μέχρι το τέλος του Σεπτεμβρίου του 2006. Για τις εν λόγω περιπτώσεις, η παρούσα έκθεση παρέχει επικαιροποίηση όσον αφορά οιεσδήποτε εξελίξεις σημειώθηκαν εν τω μεταξύ.

2. Συνολικές τάσεις

Στο τέλος του 2006 υπήρχαν συνολικά 143 μέτρα κατά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ή των κρατών μελών της, έναντι 151 μέτρων στο τέλος του 2005. Είναι το τρίτο έτος που ο αριθμός των μέτρων κατά της Κοινότητας μειώνεται. Η μείωση αυτού του έτους εξηγείται με την επιβολή 27 νέων μέτρων (προσωρινών και οριστικών), ενώ, παράλληλα, 34 μέτρα έληξαν η ανακλήθηκαν.

Από τα 34 μέτρα που έληξαν, 10 αφορούν τον τερματισμό ή τη λήξη της ισχύος των μέτρων σχετικά με τα προϊόντα χάλυβα από τις ΗΠΑ, έπειτα από διάφορες διαδικασίες επανεξέτασης ενόψει της λήξης της ισχύος τους. Επιπλέον, ο αριθμός των μέτρων της Ινδίας (-6) και της Αργεντινής (-5) μειώθηκε επίσης, συμβάλλοντας έτσι στη συνολική μείωση. Στην περίπτωση των δύο αυτών χωρών, οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαδραμάτισαν ενεργό ρόλο, δεδομένου ότι ορισμένα από τα μέτρα τερματίστηκαν κατόπιν διαβουλεύσεων με τον ΠΟΕ τις οποίες ζήτησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής.

Ο αριθμός των νέων μέτρων που επιβλήθηκαν το 2006 αυξήθηκε ελαφρώς έναντι του 2005· συγκεκριμένα: 27 έναντι 25 μέτρων. Η βασική διαφορά που σημειώθηκε μεταξύ αυτών των ετών ήταν μια κλιμάκωση του αριθμού των μέτρων διασφάλισης, τα οποία αυξήθηκαν από 10 το 2005 σε 15 το 2006, δηλαδή σε ποσοστό άνω του 50%. Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στην αύξηση των μέτρων που επέβαλε η Τουρκία.

Όσον αφορά την ανάλυση των διαφόρων μέσων εμπορικής άμυνας , η τάση είναι η ίδια με εκείνη των προηγούμενων ετών, με τα δύο τρίτα περίπου των μέτρων να συνίστανται σε μέτρα αντιντάμπινγκ. Μολονότι ο αριθμός των αντισταθμιστικών μέτρων μειώθηκε τα τελευταία έτη, αυξήθηκε ο αριθμός των μέτρων διασφάλισης από 24 το 2005 σε 32 το 2006, δηλαδή κατά 25%. Αυτή η αύξηση της χρησιμοποίησης μέτρων διασφάλισης και στις τρεις κατηγορίες (κινηθείσες διαδικασίες, επιβληθέντα μέτρα και ισχύοντα μέτρα) επιβεβαιώνει μια επικίνδυνη τάση, η οποία προσδιορίστηκε το περασμένο έτος, όσον αφορά τη χρήση αυτού του μέσου. Φυσικά, θα πρέπει εν προκειμένω να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι τα μέτρα διασφάλισης επιβάλλονται σε βάση erga-omnes, αντίθετα από τα δύο άλλα μέσα, τα οποία αφορούν την κάθε συγκεκριμένη χώρα. Συνεπώς, οιαδήποτε αύξηση των μέτρων διασφάλισης σε παγκόσμιο επίπεδο θα αφορά επίσης αναπόφευκτα και την ΕΕ σε σημαντικές ποσότητες. Γι' αυτό το λόγο, η Επιτροπή εξακολουθεί να ασκεί πίεση στους χρήστες του εν λόγω μέσου να είναι πιο επιφυλακτικοί όσον αφορά τη χρησιμοποίησή του και, παράλληλα, καταβάλλει κάθε προσπάθεια να ελαχιστοποιηθεί ο αρνητικός αντίκτυπος οιωνδήποτε επιβληθέντων μέτρων διασφάλισης. Οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχουν εν προκειμένω σημειώσει σχετική επιτυχία, όπως παρουσιάζεται αναλυτικά κατωτέρω.

Όσον αφορά τις χώρες, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι ο κύριος χρήστης του εν λόγω μέσου εμπορικής άμυνας κατά της ΕΚ ή των κρατών μελών της, με 29 ισχύοντα μέτρα, δηλαδή το 20% του συνόλου· και αυτό παρά το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός των μέτρων τους τερματίστηκαν ή έληξαν. Οι άλλες κύριες χώρες είναι η Ινδία (18 μέτρα), η Κίνα (10 μέτρα), η Βραζιλία (9 μέτρα) και η Τουρκία (8 μέτρα). Με εξαίρεση την τελευταία, όλες αυτές οι χώρες ήταν τα τελευταία έτη σημαντικοί χρήστες του εν λόγω μέσου. Η Τουρκία είναι μεταξύ των κυρίων χρηστών αυτού του μέσου κατά της ΕΚ λόγω της εκτεταμένης χρησιμοποίησης μέτρων διασφάλισης. Πράγματι, με 5 νέα μέτρα διασφάλισης το 2006, έρχεται πρώτη όσον αφορά αυτό το μέσο.

Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι, δυστυχώς, ο αριθμός των περιπτώσεων λήψης μέτρων τα οποία επηρεάζουν την Ευρωπαϊκή Κοινότητα αυξήθηκε από 20 περιπτώσεις το 2005 σε 28 περιπτώσεις το 2006. Από αυτό το σύνολο, ο αριθμός των περιπτώσεων λήψης μέτρων αντιντάμπινγκ παρέμεινε ο ίδιος με το προηγούμενο έτος, δηλαδή 9. Υπήρξε μία περίπτωση λήψης μέτρων αντεπιδότησης σε σύγκριση με καμία τέτοια περίπτωση το 2005. Η αύξηση οφείλεται κυρίως στον αριθμό των περιπτώσεων λήψης μέτρων διασφάλισης· συγκεκριμένα σημειώθηκαν 18 τέτοιες περιπτώσεις έναντι 11 το 2005.

3. Τάσεις κατά χώρες

Σ’ αυτό το τμήμα παρουσιάζονται συνοπτικά οι κύριες τάσεις των μέτρων εμπορικής άμυνας των τρίτων χωρών. Λεπτομερής περιγραφή των κύριων περιπτώσεων για κάθε τρίτη χώρα παρατίθεται σε παράρτημα.

3.1. Ηνωμένες Πολιτείες

Στο τέλος του 2006 οι ΗΠΑ είχαν λάβει 29 μέτρα άμυνας κατά των εισαγωγών από χώρες της ΕΕ. Η συντριπτική πλειονότητα των μέτρων αυτών ήταν μέτρα αντιντάμπινγκ (24), ενώ υπήρχαν μόνο 5 αντισταθμιστικά μέτρα. Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία είναι συγκρίσιμα με το σύνολο των 39 μέτρων κατά της ΕΕ που υπήρχαν στο τέλος του 2005, από τα οποία τα 27 ήταν μέτρα αντιντάμπινγκ και τα 12 ήταν αντισταθμιστικά μέτρα.

Συνεχίζοντας την τάση των προηγούμενων δύο ετών, δεν υπήρξαν το 2006 νέες πρωτοβουλίες διενέργειας ερευνών κατά εξαγωγέων της ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ διενήργησαν διάφορες επανεξετάσεις ενόψει της λήξης της ισχύος μέτρων, κυρίως όσον αφορά τον τομέα του χάλυβα, και πολλές από τις επανεξετάσεις αυτές κατέληξαν το 2006 με την ανάκληση διαφόρων μέτρων αντιντάμπινγκ ή/και αντισταθμιστικών δασμών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων που αφορούν τα κομμένα κατά μήκος χαλύβδινα ελάσματα, τον ανθεκτικό στη διάβρωση χάλυβα και τους σωλήνες που προορίζονται για τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες.

Και πάλι, οι δραστηριότητες εμπορικής άμυνας των ΗΠΑ επικεντρώθηκαν στις διαδικασίες επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ, ιδίως εκείνες που σχετίζονται με την πρακτική «μηδενισμού» που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ και την εφαρμογή της «ιδιωτικοποίησης».

3.2. Ινδία και Πακιστάν

Η Ινδία παραμένει η χώρα με το δεύτερο υψηλότερο αριθμό μέτρων κατά της ΕΕ, ήτοι 18 συνολικά. Το 2006 έληξαν ή τερματίστηκαν 6 μέτρα, ενώ επιβλήθηκαν δύο νέα μέτρα. Η Ινδία κίνησε το 2006 μία μόνο διαδικασία αντιντάμπινγκ, η οποία αφορά τρία κράτη μέλη της ΕΕ, σε σύγκριση με δύο τέτοιες διαδικασίες το 2005. Είναι το τρίτο συνεχόμενο έτος που μειώνεται ο αριθμός των πρωτοβουλιών της Ινδίας κατά της Κοινότητας.

Πρόκειται για μια ευχάριστη εξέλιξη, δεδομένου ότι η Ινδία είναι παραδοσιακά ενεργός χρήστης αυτού του μέσου. Το 2006 μία από τις τέσσερις βασικές ανησυχίες όσον αφορά την Ινδία ήταν το γεγονός ότι κίνησε διαδικασία επανεξέτασης ενόψει της λήξης των μέτρων για μια περίπτωση (εύκαμπτες πλάκες πολυόλης), η οποία αποτέλεσε αντικείμενο διαβουλεύσεων στο πλαίσιο του ΠΟΕ το 2004, και για την οποία αναμενόταν ότι τα μέτρα απλώς θα έληγαν. Η εν λόγω επανεξέταση ήδη διενεργείται και παρακολουθούμε τις εξελίξεις.

Το Πακιστάν δεν διενήργησε το 2006 καμία νέα έρευνα κατά της ΕΕ, πράγμα αντίθετο με 2005, κατά το οποίο κινήθηκαν τρεις διαδικασίες αντιντάμπινγκ. Εντούτοις, κατά τη διάρκεια του 2006 συνεχίστηκαν οι εργασίες σχετικά με δύο από τις διαδικασίες που κινήθηκαν το προηγούμενο έτος, με αποτέλεσμα την επιβολή μέτρων για το μυρμηκικό οξύ και τον τερματισμό της έρευνας για το λευκοσίδηρο. Λεπτομέρειες σχετικά με αυτές τις περιπτώσεις δόθηκαν στην περσινή έκθεση.

3.3. Κίνα

Στο τέλος του 2006 η Κίνα είχε εφαρμόσει 10 μέτρα κατά της ΕΕ, συγκριτικά με 9 μέτρα το προηγούμενο έτος. Επιβλήθηκαν δύο νέα μέτρα, ενώ έληξε ένα μέτρο.

Η Κίνα κίνησε μόνο μία διαδικασία αντιντάμπινγκ κατά της ΕΕ σχετικά με το άμυλο πατάτας. Έτσι, σημειώθηκε μείωση συγκριτικά με τις 3 διαδικασίες τις οποίες είχε κινήσει το 2005. Γενικά, η δραστηριότητα αντιντάμπινγκ της Κίνας ήταν σημαντικά χαμηλότερη από εκείνη του 2005, κατά τη διάρκεια του οποίου, για τους τελευταίους 6 μήνες του έτους, η Κίνα είχε καταστεί η χώρα που είχε κινήσει εν προκειμένω τις περισσότερες διαδικασίες σε επίπεδο ΠΟΕ.

Το 2006 καταδείχθηκε ότι το ιστορικό της Κίνας όσον αφορά την έλλειψη διαφάνειας και την πλημμελή δημοσιοποίηση είναι πράγματι ένα συστημικό πρόβλημα. Η Επιτροπή έχει θέσει αυτό το θέμα πολλές φορές στους Κινέζους, τόσο στο πλαίσιο ατομικών περιπτώσεων όσο και σε διμερείς επαφές. Εξακολουθούμε να ασκούμε πίεση στις κινεζικές αρχές, ιδίως στην υπηρεσία έρευνας των βιομηχανικών ζημιών, προκειμένου να βελτιώσουν και να τυποποιήσουν την πρακτική τους σχετικά με τη δημοσιοποίηση, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης τήρηση των δικαιωμάτων άμυνας των ενδιαφερόμενων μερών.

3.4. Λατινική Αμερική

Ο αριθμός των μέτρων των χωρών της Λατινικής Αμερικής μειώθηκε το 2006 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Αυτό οφείλεται στη σημαντική μείωση των μέτρων της Αργεντινής (-5 μέτρα) και στον περιορισμένο αριθμό νέων μέτρων.

Εντούτοις, έπειτα από σχετικά χαμηλή δραστηριότητα των χωρών της Λατινικής Αμερικής το 2005, το 2006 κινήθηκαν 8 διαδικασίες λήψης μέτρων εμπορικής άμυνας από τις εν λόγω χώρες. Έπειτα από τρία έτη που η Αργεντινή δεν χρησιμοποίησε μέσα εμπορικής άμυνας κατά της ΕΚ, κινήθηκαν το 2006 τρεις διαδικασίες αντιντάμπινγκ και μία διαδικασία για τη λήψη μέτρων διασφάλισης. Οι διαδικασίες αυτές, οι οποίες είναι εν εξελίξει, είναι χαμηλού οικονομικού ενδιαφέροντος για την ΕΚ. Το Μεξικό κίνησε δύο διαδικασίες αντιντάμπινγκ κατά ορισμένων κρατών μελών, σημειώνοντας έτσι μείωση συγκριτικά με τη δραστηριότητα του προηγούμενου έτους. Η Χιλή και ο Παναμάς κίνησαν και οι δύο από μία διαδικασία για τη λήψη μέτρων διασφάλισης η κάθε χώρα, χωρίς, ουσιαστικά, αντίκτυπο στους εξαγωγείς της ΕΕ.

3.5. Ρωσία και Ουκρανία

Ο αριθμός των μέτρων που επέβαλαν οι δύο αυτές χώρες αυξήθηκε, δεδομένου ότι και οι δύο επέβαλαν το 2006 δύο νέα μέτρα η καθεμία.

Κατά τη διάρκεια του 2006 η Ρωσία και η Ουκρανία κίνησαν και οι δύο μαζί συνολικά 5 διαδικασίες λήψης μέτρων διασφάλισης, όπως συνέβη και το προηγούμενο έτος. Εντούτοις, τις περισσότερες από αυτές τις διαδικασίες τις κίνησε η Ουκρανία, σε σύγκριση με τη Ρωσία το 2005. Η Ουκρανία επέβαλε το 2006 δύο μέτρα διασφάλισης σχετικά με τους ένσφαιρους τριβείς και την καρβοξυ-μεθυλοκυτταρίνη. Ωστόσο, λόγω της φύσης τους, τα μέτρα δεν έχουν κατ’ ουδένα τρόπο αντίκτυπο στις εξαγωγές της ΕΕ. Τα μέτρα που επέβαλε η Ρωσία αφορούσαν τους λαμπτήρες και τους χαλύβδινους σωλήνες.

3.6. Τουρκία

Μετά το 2005, έτος κατά το οποίο η Τουρκία δεν κίνησε καμία διαδικασία εμπορικής άμυνας κατά της Κοινότητας, το 2006 ανέλαβε και πάλι ενεργή δραστηριότητα στον τομέα των μέτρων διασφάλισης, κινώντας συνολικά 5 διαδικασίες. Και οι 5 διαδικασίες κατέληξαν το 2006 στην επιβολή μέτρων. Λόγω της ποικιλομορφίας των προϊόντων τα οποία αφορούσαν τα μέτρα και λόγω της φύσης των μέτρων σε ορισμένες περιπτώσεις, ο αντίκτυπος ήταν μεγαλύτερος από άλλους.

3.7. Αυστραλία

Η Αυστραλία κίνησε το 2006 μία διαδικασία επιβολής αντισταθμιστικού δασμού κατά της ΕΕ σε σύγκριση με καμία το 2005. Στην έκθεση του περασμένου έτους αναφέρθηκε το γεγονός ότι η Αυστραλία είχε τερματίσει τα μέτρα αντισταθμιστικών δασμών κατά του χύμα μπράντυ από τη Γαλλία έπειτα από επανεξέταση ενόψει της λήξης της ισχύος των μέτρων. Δεν διαπιστώθηκε αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των επιδοτήσεων και της ζημίας της εγχώριας βιομηχανίας. Συνεπώς, προκαλεί, κατά κάποιο τρόπο, έκπληξη το γεγονός ότι οι αυστραλιανές αρχές ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2006 νέα έρευνα σχετικά με την επιβολή αντισταθμιστικού δασμού κατά του εμφιαλωμένου και του χύμα μπράντυ από τη Γαλλία. Η έρευνα αυτή κατέληξε στην επιβολή οριστικών μέτρων το Μάρτιο του 2007.

Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξε συνεργασία από τον κοινοτικό κλάδο παραγωγής, η Επιτροπή παρακολούθησε την περίπτωση και εντόπισε ορισμένες διαδικαστικές ελλείψεις, ιδίως την έλλειψη δημοσιοποίησης. Υποβλήθηκαν εν προκειμένω παρατηρήσεις στις αυστραλιανές αρχές.

3.8. Τυνησία

Στις 16 Ιουνίου 2006 η Τυνησία, για πρώτη φορά, ξεκίνησε δύο έρευνες για τη λήψη μέτρων διασφάλισης σχετικά με προϊόντα από σίδηρο (σιδηρικά) και υαλικά. και στις δύο περιπτώσεις οι μη απόρρητες εκδόσεις των καταγγελιών που υποβλήθηκαν από τον τυνησιακό κλάδο παραγωγής, στις οποίες οι ενδιαφερόμενοι ζητούσαν τη λήψη προστατευτικών μέτρων, ήταν πολύ περιγραμματικές και δεν παρείχαν σαφή αιτιολόγηση για την κίνηση ερευνητικής διαδικασίας. Επίσης, το φάσμα των προϊόντων που καλύπτονται σε καθεμία από τις δύο περιπτώσεις είναι υπερβολικά ευρύ για να αντιμετωπιστεί το προϊόν ως ομοειδές προϊόν: για τα υαλικά, πρόκειται για προϊόντα κάθε είδους, από γυάλινα κιβώτια μέχρι γυάλινα επιτραπέζια αντικείμενα, ενώ η έρευνα για τα σιδηρικά καλύπτει προϊόντα από κλειδαριές και βρύσες μέχρι εξαρτήματα από σίδηρο για έπιπλα.

Η Επιτροπή έθεσε αυτά τα ζητήματα κατά τη διάρκεια ακρόασης που πραγματοποιήθηκε στην Τύνιδα και ζήτησε από τις τυνησιακές αρχές να ερευνήσουν ξεχωριστά τα διάφορα είδη προϊόντων. Η Επιτροπή εξακολουθεί να παρακολουθεί τις έρευνες αυτές και έχει ζητήσει πλήρη και ουσιαστική δημοσιοποίηση των πορισμάτων στο τέλος της έρευνας.

4. Τρέχοντα προβλήματα

Τα τελευταία έτη έχουμε εντοπίσει προβλήματα τα οποία εξακολουθούν να επικρατούν στις ενέργειες εμπορικής άμυνας των τρίτων χωρών. Μολονότι μπορεί να βλέπουμε βελτιώσεις σε ορισμένες μεμονωμένες περιπτώσεις, από γενική άποψη τα προβλήματα παραμένουν τα ίδια, δηλ. πλημμελή πρότυπα κίνησης της διαδικασίας, πλημμελής ανάλυση ζημίας και αιτιώδους συνάφειας και έλλειψη σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας των ενδιαφερόμενων μερών. Ο πλούτος της νομολογίας που υπάρχει σε οποιοδήποτε από αυτά τα ζητήματα δείχνει ότι πρόκειται για προβλήματα που επαναλαμβάνονται παγκοσμίως. Εκτός από τα εν λόγω επίμονα προβλήματα, θα πρέπει να προστεθεί επίσης στον κατάλογο η καταχρηστική επιβολή μέτρων διασφάλισης, δεδομένου ότι, λαμβανομένης υπόψη της τάσης που περιγράφηκε ήδη ανωτέρω, αυτή έχει καταστεί πλέον συστημικό πρόβλημα.

4.1. Πλημμελή πρότυπα κίνησης της διαδικασίας

Η φάση κίνησης οιασδήποτε διαδικασίας είναι, φυσικά, κρίσιμη. Αρχίζει μια διαδικασία η οποία, ανεξάρτητα από το αν καταλήξει ή όχι στην επιβολή μέτρων, έχει πολλές επιπτώσεις στους εμπλεκόμενους σε αυτήν. Η κίνηση οιασδήποτε διαδικασίας, από την ίδια τη φύση της, δημιουργεί ένα αβέβαιο εμπορικό περιβάλλον και, ως εκ τούτου, επηρεάζει τις συνήθεις εμπορικές ροές. Επιπλέον, οι οικονομικοί παράγοντες που συνεργάζονται στη διαδικασία υφίστανται σημαντική επιβάρυνση πόρων, συμπεριλαμβανομένης της επιβάρυνσης σε προσωπικό, σε χρόνο και, φυσικά, σε χρήμα. Επομένως, είναι επιτακτικής σημασίας να μην κινούν οι χρήστες των μέσων εμπορικής άμυνας καμία τέτοια διαδικασία χωρίς προηγουμένως να εξασφαλίσουν ότι υπάρχουν πράγματι στοιχεία που να εγγυώνται ότι η κίνηση της διαδικασίας είναι βάσιμη. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξακολουθούν να εξετάζουν αυτό το στάδιο των διαδικασιών των τρίτων χωρών πολύ προσεκτικά και υποβάλλουν παρατηρήσεις στις αρχές που διεξάγουν την έρευνα, όταν είναι απαραίτητο.

4.2. Πλημμελής ανάλυση ζημίας και αιτιώδους συνάφειας

Σε μια όλο και περισσότερο φιλελευθεροποιημένη παγκόσμια οικονομία, οι οικονομικοί παράγοντες αντιμετωπίζουν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό και πρέπει εν προκειμένω να προσαρμοστούν για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Αυτή η αποτυχία προσαρμογής μπορεί συχνά να οδηγήσει σε απαιτήσεις για προστασία, χωρίς αυτή να είναι απαραιτήτως δικαιολογημένη. Προκειμένου να επιβληθούν νόμιμα μέτρα εμπορικής άμυνας, πρέπει πρώτα να καταδειχθεί ότι η ζημία του εγχώριου κλάδου παραγωγής οφείλεται σε επιβλαβές ντάμπινγκ ή επιδότηση ή, για τη λήψη μέτρων διασφάλισης, σε ξαφνική, μαζική, απρόβλεπτη αύξηση των εισαγωγών. Αλλά, πολύ συχνά, οι αρχές που διεξάγουν την έρευνα δεν ερευνούν κατά πόσον τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κλάδοι παραγωγής τους σχετίζονται, στην πραγματικότητα, μάλλον με άλλους παράγοντες παρά με τις εισαγωγές. Αυτό είναι ίσως μία από τις σημαντικότερες αδυναμίες στις έρευνες εμπορικής άμυνας που διεξάγονται από τρίτες χώρες.

4.3. Δικαιώματα άμυνας των ενδιαφερόμενων μερών

Όπως με οποιαδήποτε νομική διαδικασία, ο σεβασμός των δικαιωμάτων των ενδιαφερόμενων μερών είναι ουσιαστικός για τη διασφάλιση μιας δίκαιης διαδικασίας. Αυτό ισχύει ειδικότερα στον τομέα των μέσων εμπορικής άμυνας. Εντούτοις, πολλές χώρες αγνοούν επανειλημμένα αυτό το ζωτικής σημασίας στοιχείο όταν διαχειρίζονται τα μέσα εμπορικής άμυνας. Η κακή ποιότητα των πληροφοριών που παρέχονται κατά τη δημοσιοποίηση, καθώς και τα πολύ πλημμελή πρότυπα των πληροφοριών που παρέχονται στους μη απόρρητους φακέλους υπονομεύουν επανειλημμένα τα δικαιώματα άμυνας των ενδιαφερόμενων μερών. Αυτό είναι ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα που έχει εντοπιστεί στις περιπτώσεις εμπορικής άμυνας των τρίτων χωρών, για τη βελτίωση του οποίου καταβάλλονται σημαντικές προσπάθειες. Πρόκειται επίσης για ζήτημα που τέθηκε στην Πράσινη Βίβλο, όπου υπογραμμίστηκαν για εξέταση τέσσερις πτυχές της πρακτικής που εφαρμόζει η ίδια η ΕΕ, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται ο ρόλος του υπεύθυνου ακροάσεων, οι δημόσιες ακροάσεις για την αναγνώριση καθεστώτος οικονομίας της αγοράς, καθώς και η ισότιμη πληροφόρηση και πρόσβαση στους μη απόρρητους φακέλους.

4.4. Εκτενής χρήση μέτρων διασφάλισης

Τα τελευταία έτη σημειώθηκε μια ανησυχητική αυξανόμενη τάση νέων μέτρων διασφάλισης. Αυτό οφείλεται πιθανώς στο γεγονός ότι ορισμένες χώρες θεωρούν το εν λόγω μέσω εύκολο και γρήγορο τρόπο να ενεργήσουν κατά των εισαγωγών, επειδή, αντίθετα από τα μέτρα αντιντάμπινγκ ή τις αντεπιδοτήσεις, δεν χρειάζεται να καταδειχθεί οιοδήποτε αθέμιτο στοιχείο των εμπορικών ροών, αλλά «μόνο» ένα κύμα εισαγωγών που προκαλεί ή απειλεί να προκαλέσει ζημία. Έτσι, τα μέτρα διασφάλισης χρησιμοποιούνται συχνά από ορισμένες χώρες για να αντιμετωπίσουν προβλήματα που θα έπρεπε κανονικά να αντιμετωπιστούν με άλλο μέσο εμπορικής άμυνας, όπως τα μέτρα αντιντάμπινγκ ή οι αντεπιδοτήσεις. Αυτό ισχύει επειδή, στην πραγματικότητα, η φύση του προβλήματος συχνά σχετίζεται μάλλον με εισαγωγές σε χαμηλές τιμές από συγκεκριμένες χώρες παρά με μια γενική και ξαφνική αύξηση των εισαγωγών.

Η κατάσταση αυτή είναι προβληματική για δύο λόγους. Πρώτον, δεδομένου ότι τα πρότυπα ζημιών του ΠΟΕ για τα μέτρα διασφάλισης είναι πολύ πιο αυστηρά από εκείνα που απαιτούνται για τα άλλα μέσα, τα μέτρα διασφάλισης που επιβάλλονται συχνά δεν συμμορφώνονται προς τους κανόνες του ΠΟΕ. Παραδείγματος χάριν, τα πρότυπα ζημιών για τα μέτρα διασφάλισης («σοβαρή ζημία») είναι υψηλότερα από ό,τι για τα άλλα μέσα εμπορικής άμυνας («ουσιαστική ζημία») και πρέπει να καταδειχθεί ότι οι αυξημένες εισαγωγές είναι αποτέλεσμα απρόβλεπτων εξελίξεων. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν επανειλημμένα επισημάνει αυτή την έλλειψη συμμόρφωσης προς τους κανόνες του ΠΟΕ.

Δεύτερον, λαμβανομένης υπόψη της πολύπλευρης φύσης του μέσου, ακόμη και όταν οι εξαγωγές της ΕΕ δεν είναι η αιτία του προβλήματος, εντούτοις, επηρεάζονται επίσης από τα μέτρα διασφάλισης που εφαρμόζονται σε βάση erga-omnes . Συνεπώς, όταν κινούνται διαδικασίες έρευνας για την επιβολή μέτρων διασφάλισης, ο ρόλος των υπηρεσιών της Επιτροπής είναι συχνά να προσπαθήσουν να ελαχιστοποιήσουν, όσο το δυνατόν περισσότερο, τον αντίκτυπο οιωνδήποτε τέτοιων μέτρων στις εξαγωγές της ΕΕ.

5. Κύρια επιτεύγματα

Όπως περιγράφηκε ήδη στην έκθεση του περασμένου έτους, η δραστηριότητα της Επιτροπής σχετικά με την παρακολούθηση των περιπτώσεων των τρίτων χωρών είχε βεβαίως κάποιο αντίκτυπο στον αριθμό διαδικασιών που κινήθηκαν και μέτρων που λήφθηκαν κατά της ΕΚ ή των κρατών μελών, ο οποίος μειώνεται με την πάροδο των ετών.

Χωρίς να επαναληφθούν οι λεπτομέρειες, οι οποίες περιέχονται στην έκθεση του περασμένου έτους, είναι χρήσιμο να υπενθυμιστούν οι επιτυχείς περιπτώσεις όπως ο τερματισμός των μέτρων διασφάλισης για τις χημικές ουσίες από τη Ρωσία, ο τερματισμός της έρευνας αντιντάμπινγκ για το λευκοσίδηρο από το Πακιστάν, και η περίπτωση μέτρων διασφάλισης από το Μαρόκο για τα κεραμικά πλακίδια, οι οποίες οδήγησαν στη διαπραγμάτευση υψηλών ποσοστώσεων για τους εξαγωγείς της ΕΚ.

Επιπλέον, περαιτέρω επιτυχίες το 2006 ήταν οι ακόλουθες:

α) «Μηδενισμός» – ανάκληση των μέτρων

Μετά τη ρύθμιση διαφοράς στο πλαίσιο του ΠΟΕ, την οποία ζήτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Απρίλιο του 2007 οι ΗΠΑ εφάρμοσαν, μολονότι μόνο εν μέρει, τους κανόνες του ΠΟΕ σχετικά με τη μεθοδολογία του «μηδενισμού». Έτσι, οι σημαντικές προσπάθειες των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους εξαγωγείς και κράτη μέλη, τελικά ανταμείφθηκαν. Πράγματι, πολλοί ευρωπαίοι εξαγωγείς έχουν δει τους αμφισβητηθέντες δασμούς αντιντάμπινγκ είτε να ανακαλούνται εξ ολοκλήρου είτε να μειώνονται ουσιαστικά: σε δύο (και πιθανώς σε τρεις) περιπτώσεις οι παραγγελίες ακυρώθηκαν εντελώς, ενώ σε άλλες έξι περιπτώσεις μεμονωμένων εξαγωγέων ο δασμός τους ανακλήθηκε και σε άλλες έξι περιπτώσεις εξαγωγέων οι δασμοί αντιντάμπινγκ μειώθηκαν.

Δυστυχώς δεν έχουν λυθεί όλα τα προβλήματα, και η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει όλες τις διαθέσιμες επιλογές για την ενθάρρυνση της ταχείας πλήρους εφαρμογής των εν λόγω κανόνων από τις ΗΠΑ, και επίσης να παρακολουθήσει τις υπόλοιπες τρέχουσες διαφορές, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου αιτήματος για τη δημιουργία μιας επιτροπής στο πλαίσιο του ΠΟΕ, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.

β) Τερματισμός των μέτρων από την Ινδία

Κατά τη διάρκεια του 2005, έπειτα από αίτηση των εξαγωγέων της ΕΚ, η Ινδία κίνησε διαδικασίες επανεξέτασης διάφορων μέτρων που αποτέλεσαν αντικείμενο διαβουλεύσεων στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Μολονότι αρκετές από αυτές τις διαδικασίες επανεξέτασης κατέληξαν στον τερματισμό των μέτρων, ο εγχώριος κλάδος παραγωγής της Ινδίας προσέφυγε κατά των αποφάσεων για πολλές περιπτώσεις τερματισμού των μέτρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα μέτρα επανενεργοποιήθηκαν εν αναμονή της εκδίκασης των υποθέσεων από το ινδικό δευτεροβάθμιο δικαστήριο. Η ΕΚ διαμαρτυρήθηκε έντονα γι’ αυτές τις εξελίξεις και διαπίστωσε με ικανοποίηση ότι κατά τη διάρκεια του 2006 οι περισσότερες προσφυγές είτε αποσύρθηκαν από τον εγχώριο κλάδο παραγωγής είτε απορρίφθηκαν από τα ινδικά δικαστήρια.

γ) Τερματισμός των μέτρων από την Αργεντινή

Έπειτα από τις μακροχρόνιες και δύσκολες διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο των διαδικασιών του μνημονίου συμφωνίας για την επίλυση διαφορών (ΜΣΕΔ), και αφού η Αργεντινή συμφώνησε να τερματίσει τα αντισταθμιστικά μέτρα σχετικά με τρία προϊόντα (ελαιόλαδο, γλουτένη σίτου και κονσερβοποιημένα ροδάκινα) , τα εν λόγω μέτρα ανακλήθηκαν τελικά κατά τη διάρκεια του 2006. Εντούτοις, όσον αφορά τα μέτρα σχετικά με τα κονσερβοποιημένα ροδάκινα, αυξήθηκε παράλληλα ο συντελεστής δασμολογικής κλάσης, προκειμένου να αντισταθμιστεί η κατάργηση του αντισταθμιστικού δασμού.

δ) Αντίκτυπος των μέτρων διασφάλισης

Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, ο αριθμός των μέτρων διασφάλισης αυξήθηκε τα τελευταία έτη, πράγμα που γεννά ανησυχίες, επειδή οι εξαγωγείς της ΕΕ επηρεάζονται ακόμη και όταν δεν είναι αυτοί η αιτία των προβλημάτων. Εντούτοις, όταν τα εν λόγω μέτρα δεν μπορούσαν να αποφευχθούν, η Επιτροπή υπερασπίστηκε με επιτυχία το συμφέρον των εξαγωγέων της ΕΕ, προωθώντας είδη μέτρων που θα είχαν τις ελάχιστες επιπτώσεις. Αυτό συνέβη, για παράδειγμα, στην περίπτωση των τουρκικών μέτρων (ηλεκτρικές σκούπες και μοτοσικλέτες) και των ουκρανικών μέτρων (βαμβακερά και πλεκτά υφάσματα).

Ακόμη και αν αυτό μπορεί να θεωρηθεί θετική έκβαση, η Επιτροπή, εντούτοις, απαιτεί πιο συνετή χρήση του μέσου, επιμένοντας ότι πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σε πραγματικά εξαιρετικές περιπτώσεις, πράγμα που θα πρέπει να οδηγήσει στην επιβολή πολύ λιγότερων μέτρων διασφάλισης.

6. Συμπέρασμα

Το 2006, για τρίτο συνεχές έτος, μειώθηκε ο αριθμός των ισχυόντων μέτρων κατά της ΕΚ. Αυτή είναι, φυσικά, μια θετική εξέλιξη για τους εξαγωγείς της ΕΕ, μολονότι ο αυξημένος αριθμός νέων ερευνών συγκριτικά με το προηγούμενο έτος αποτελεί ένδειξη ότι η δραστηριότητα εμπορικής άμυνας ενδέχεται να αυξηθεί βραχυπρόθεσμα.

Μολονότι σημειώθηκαν ορισμένες βελτιώσεις όσον αφορά την πρακτική εμπορικής άμυνας των τρίτων χωρών, τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στο παρελθόν εξακολουθούν να υπάρχουν και έχουν εμφανιστεί και νέα προβλήματα.

Σ' αυτό το πλαίσιο, σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η Επιτροπή προβληματίζεται σχετικά με την εφαρμογή των μέσων εμπορικής άμυνας από την ίδια, πολλές τρίτες χώρες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν αυτά τα μέσα με αμφισβητήσιμο τρόπο, καταλήγοντας μερικές φορές στη λήψη μέτρων τα οποία δεν παρέχουν νομικές εγγυήσεις. Συνεπώς, υπάρχει σαφώς ανάγκη να εξακολουθήσει η Επιτροπή να παρακολουθεί τις ενέργειες των τρίτων χωρών, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι τρίτες χώρες τηρούν τους κανόνες του ΠΟΕ και τους διμερείς κανόνες, να βοηθά και να υπερασπίζεται τα συμφέροντά των κλάδων παραγωγής της ΕΕ/των κρατών μελών και να αποσκοπεί στη μείωση του οικονομικού αντικτύπου των μέτρων των τρίτων χωρών στους εξαγωγείς.

Τα ζητήματα αυτά αντιμετωπίζονται με άμεση παρέμβαση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, με τη διατύπωση των γενικών συστημικών προβλημάτων στο πλαίσιο τόσο των επίσημων όσο και των ανεπίσημων διμερών επαφών με τις ενδιαφερόμενες χώρες, με συζητήσεις στις σχετικές επιτροπές στο πλαίσιο του ΠΟΕ, καθώς και με τη συνεχιζόμενη ενημέρωση των τρίτων χωρών όσον αφορά τις απόψεις και τις πρακτικές μας στον τομέα των μέσων εμπορικής άμυνας.

Έχουν εν προκειμένω επιτευχθεί θετικά αποτελέσματα, και πολλοί εξαγωγείς της ΕΕ δέχθηκαν την υποστήριξη και τις συμβουλές της Επιτροπής. Συνεπώς, η ΕΚ θα συνεχίσει τον ενεργό της ρόλο όσον αφορά την αντιμετώπιση της καταχρηστικής επιβολής μέτρων εμπορικής άμυνας, επειδή τα μέτρα αυτά θεωρούνται φραγμοί στο εμπόριο και εμποδίζουν την ανταγωνιστικότητα και την πρόσβαση των ευρωπαίων εξαγωγέων στην αγορά.