ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Μάλτα - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στις 7 Απριλίου 2004, η Επιτροπή δημοσίευσε τις εαρινές προβλέψεις του 2004 [1]. Σύμφώνα με τις προβλέψεις αυτές, στις οποίες λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τη Μάλτα τον Μάρτιο του 2004, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης στη Μάλτα μειώθηκε από 5,7% του ΑΕΠ το 2002 σε 9,7% του ΑΕΠ το 2003 (από το οποίο 3,2% του ΑΕΠ οφειλόταν σε έκτακτο γεγονός), ποσοστό που υπερβαίνει την τιμή της αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη.

[1] Οι εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004 είναι διαθέσιμες στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

Με βάση τις πρώτες αυτές ενδείξεις, στις 12 Μαΐου 2004 η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Μάλτα με τη σύνταξη της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης [2]. Στις 21 Μαΐου 2004, η Επιτροπή έλαβε το πρόγραμμα σύγκλισης της Μάλτας, στο οποίο επιβεβαιώνεται ότι το 2003 το έλλειμμα έφθασε σε 9,7% του ΑΕΠ.

[2] Το πλήρες κείμενο της έκθεσης αυτής διατίθεται στον ακόλουθο δικτυακό τύπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Η εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος διέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 104 της συνθήκης και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος», που αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης [3]. Οι χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 είναι κράτη μέλη με παρέκκλιση τα οποία οφείλουν να αποφεύγουν τα υπερβολικά ελλείμματα, χωρίς ωστόσο να προβλέπεται για αυτά η επιβολή κυρώσεων σύμφωνα με το άρθρο 104, παράγραφοι 9 και 11.

[3] ΕΕ L 209, 2.8.1997

Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής που καταρτίστηκε βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης, το γεγονός ότι το έλλειμμα της Μάλτας το 2003 υπερέβη την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη δεν ήταν αποτέλεσμα έκτακτων περιστάσεων μη ελεγχόμενων από τις αρχές Μάλτας ούτε ήταν επακόλουθο κάποιας σοβαρής οικονομικής ύφεσης με την έννοια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Όσον αφορά τις εξελίξεις για το 2004, η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης είναι πιθανό να μειωθεί μεν, αλλά ότι θα διατηρηθεί σε επίπεδο υψηλότερο από 3% του ΑΕΠ. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 5,9% του ΑΕΠ το 2004, θα είναι δηλαδή υψηλότερο από το ποσοστό 5,2% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι αρχές της Μάλτας στο πρόγραμμα σύγκλισης.

Με βάση τις εαρινές αυτές προβλέψεις, η έκθεση της Επιτροπής κατέληγε, επίσης, στο συμπέρασμα ότι ο δείκτης χρέους, που είχε ανέλθει σε 72,0% του ΑΕΠ το 2003, θα αποκλίνει το 2004 ακόμη περισσότερο από την τιμή αναφοράς του 60% που ορίζει η Συνθήκη. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, ο δείκτης χρέους θα ανέλθει σε 73,9% του ΑΕΠ το 2004, θα είναι δηλαδή υψηλότερος από το ποσοστό 72,1% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι αρχές της Μάλτας στο πρόγραμμα σύγκλισης.

Το άρθρο 104 παράγραφος 4 της Συνθήκης αναφέρει ότι «η επιτροπή του άρθρου 114 (δηλαδή η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή) διατυπώνει γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής». Η επιτροπή αυτή εξέδωσε τη γνώμη της στις 24 Μαΐου 2004, με την οποία συμφωνεί με την εκτίμηση που διατύπωσε η Επιτροπή στην έκθεσή της. Ειδικότερα, η επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η δημοσιονομική κατάσταση στη Μάλτα δείχνει την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος βάσει αμφοτέρων των κριτηρίων τα οποία προβλέπονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2 για τον εντοπισμό των ελλειμμάτων αυτών. Η εξέταση και άλλων σχετικών παραγόντων, και ιδίως της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής θέσης και του δείκτη δημοσίων επενδύσεων, δεν μετέβαλαν την εκτίμηση που στηριζόταν στα ίδια τα κριτήρια. Επίσης, σύμφωνα με την εκτίμηση της επιτροπής, το 2004 το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θεωρείται πιθανό ότι θα συνεχίσει να υπερβαίνει την τιμή αναφοράς της Συνθήκης και ότι το 2004, το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης θα διαμορφωθεί και πάλι σε επίπεδα ανώτερα της τιμής αναφοράς 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη.

Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τους συναφείς παράγοντες που έλαβε υπόψη στην έκθεσή της και συνεκτιμώντας τη γνώμη της επιτροπής, διατυπώνει τη γνώμη ότι υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα στη Μάλτα. Η γνώμη αυτή, που εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 12 Μαΐου 2004, διαβιβάζεται με το παρόν έγγραφο στο Συμβούλιο, βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης. Η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. Επιπλέον, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου με αποδέκτη τη Μάλτα, προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης.

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Μάλτα - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Σύμφωνα με το άρθρο 104 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα. Αυτό ισχύει και για τα κράτη μέλη στα οποία έχει δοθεί παρέκκλιση, δηλαδή όλες τις χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Οι αποφάσεις για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος διέπονται από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) που προσδιορίζεται στο άρθρο 104 της Συνθήκης και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, που αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης [4].

[4] ΕΕ L 209, 2.8.1997

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 2 της Συνθήκης, η Επιτροπή παρακολουθεί την εξέλιξη της δημοσιονομικής κατάστασης και το ύψος του δημοσίου χρέους στα κράτη μέλη προκειμένου να εντοπίζει τις μεγάλες αποκλίσεις. Ειδικότερα, η Επιτροπή εξετάζει την τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας με βάση δύο κριτήρια, ένα για το λόγο του προβλεπομένου ή υφισταμένου δημοσιονομικού ελλείμματος προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) και ένα για το λόγο του δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ. Τα στατιστικά στοιχεία για τις μεταβλητές αυτές παρέχονται από την Επιτροπή με βάσει τις εκθέσεις που υποβάλλουν τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης, η Επιτροπή συντάσσει έκθεση στην περίπτωση που ένα κράτος μέλος δεν εκπληρώνει τους όρους ενός από τα κριτήρια αυτά ή αμφοτέρων των κριτηρίων που αναφέρονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2 ή αν, παρά την εκπλήρωση των όρων αυτών των κριτηρίων, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει κίνδυνος υπερβολικού ελλείμματος σε ένα κράτος μέλος. Η έκθεση της Επιτροπής λαμβάνει επίσης υπόψη το κατά πόσον το δημόσιο έλλειμμα υπερβαίνει τις δαπάνες δημοσίων επενδύσεων και όλους τους άλλους σχετικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της μεσοπρόθεσμης οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης του κράτους μέλους, όπως ορίζεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις του 2004, στις οποίες είχαν ληφθεί υπόψη τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τη Μάλτα τον Μάρτιο του 2004, η Επιτροπή συνέταξε σχετική έκθεση για τη Μάλτα στις 12 Μαΐου 2004.

Στη συνέχεια, και σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή διατύπωσε στις 24 Μαΐου 2004 γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής.

Το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης ορίζει ότι η Επιτροπή απευθύνει γνώμη στο Συμβούλιο σε περίπτωση που κρίνει ότι υπάρχει ή ότι μπορεί να εμφανιστεί υπερβολικό έλλειμμα σε ένα κράτος μέλος. Για να αποφασιστεί κατά πόσο υπάρχει ή μπορεί να εμφανιστεί υπερβολικό έλλειμμα, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη: (i) τα συμπεράσματα της έκθεσής της και (ii) η γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με την έκθεσή της. Με βάση τα στοιχεία αυτά, η Επιτροπή διατύπωσε ορισμένες παρατηρήσεις για την Μάλτα.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΛΤΑ

1. Το 2003, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης της Μάλτας ανήλθε σε 9,7% του ΑΕΠ (από το οποίο 3,2% του ΑΕΠ οφειλόταν σε έκτακτο γεγονός), ποσοστό που υπερβαίνει την τιμή της αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Δηλαδή αυξήθηκε σε σχέση με το έλλειμμα του 2002 (5,7% του ΑΕΠ).

2. Το γεγονός ότι το 2003 το έλλειμμα υπερέβη την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ δεν ήταν αποτέλεσμα έκτακτων γεγονότων εκτός του ελέγχου των αρχών τη Μάλτας, ούτε οφειλόταν σε σοβαρή οικονομική ύφεση κατά την έννοια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

3. Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης το 2003 ήταν υψηλότερο κατά 5,1 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ από την τιμή που προβλεπόταν τον Νοέμβριο του 2002 όταν παρουσιάστηκε ο προϋπολογισμός για το 2003. Η αύξηση αυτή συνδέθηκε με το αντίξοο εξωτερικό κλίμα, τη συγκρατημένη ανάπτυξη της ΕΕ που αποτελεί τον κυριότερο εμπορικό εταίρο της Μάλτας, καθώς και με την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών η οποία οξύνθηκε ακόμη περισσότερο με την αύξηση των κρατικών δαπανών για την κάλυψη του κόστους ενός έκτακτου μέτρου, υπολογιζόμενου σε 3,2% του ΑΕΠ.

4. Οι ακαθάριστες δημόσιες επενδύσεις το 2003 ανήλθαν σε 5,7% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ήταν 9,7% του ΑΕΠ.

5. Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα εξακολουθήσει να υπερβαίνει την τιμή αναφοράς της Συνθήκης και το 2004. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στη Μάλτα θα φθάσει το 5,9% του ΑΕΠ το 2004, θα είναι δηλαδή υψηλότερο από το ποσοστό 5,2% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι αρχές της Μάλτας στο πρόγραμμα σύγκλισης του Μαΐου 2004.

6. Ο λόγος του ακαθάριστου κρατικού χρέους προς το ΑΕΠ, που είχε ανέλθει σε 72,0% του ΑΕΠ το 2003, θα συνεχίσει το 2004 να αποκλίνει από την τιμή αναφοράς του 60% που ορίζει η Συνθήκη. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, ο λόγος του ακαθάριστου κρατικού χρέους προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 73,9% του ΑΕΠ το 2004, θα είναι δηλαδή υψηλότερος από το ποσοστό 72,1% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι αρχές της Μάλτας στο πρόγραμμα σύγκλισης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η παρακολούθηση της δημοσιονομικής κατάστασης της Μάλτας και, ιδίως, η εξέταση της συμμόρφωσης της χώρας αυτής με τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2, οδήγησαν την Επιτροπή στη σύνταξη έκθεσης σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τους σχετικούς παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη στην έκθεση αυτή και αφού έλαβε γνώση της γνώμης της δημοσιονομικής και οικονομικής επιτροπής, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στην Μάλτα υφίσταται υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα.