ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ όσον αφορά την έναρξη διαβουλεύσεων με τη Δημοκρατία της Γουϊνέας κατ´εφαρμογή του άρθρου 96 της συμφωνίας της Cotonou

1. Το άρθρο 9 παράγραφος 2 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, η οποία υπογράφηκε στην Cotonou στις 23 Ιουνίου 2000, και της οποίας η Δημοκρατία της Γουϊνέας αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος, ορίζει τα κύρια στοιχεία επί των οποίων βασίζεται η εταιρική σχέση. Μεταξύ των εν λόγω κυρίων στοιχείων αναφέρονται οι δημοκρατικές αρχές και το κράτος δικαίου.

2. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η Διεθνής Κοινότητα παρατήρησε μία επιδείνωση του δημοκρατικού κλίματος στη Δημοκρατία της Γουϊνέας, γεγονός που συνιστά μη τήρηση των κυρίων στοιχείων που ορίζονται στο ανωτέρω άρθρο 9 της Συμφωνίας.

3. Υπό την προεδρία του Στρατηγού Lansana Contι, η Γουϊνέα εισήλθε το 1990 σε μία διαδικασία εκδημοκρατισμού με τη θέσπιση συντάγματος, το οποίο προέβλεπε εκλογές με καθολική ψηφοφορία καθώς και την εγκαθίδρυση κράτους δικαίου. Το 1992 η χώρα θέσπισε τον πολυκομματισμό, και ακολούθησαν προεδρικές εκλογές το 1993 και κοινοβουλευτικές εκλογές το 1995. Αν και δεν αποφεύχθηκαν παρατυπίες, αυτές οι πρώτες εκλογές έδωσαν τη δυνατότητα στα κόμματα της αντιπολίτευσης να ενσωματωθούν στους θεσμούς της Γουϊνέας και θεωρήθηκαν ως αποδεκτές από τη διεθνή κοινότητα.

4. Αυτή η θετική πορεία γνώρισε μία διακοπή με τις προεδρικές εκλογές του 1998 που σημαδεύτηκαν από τη σύλληψη του αρχηγού της αντιπολίτευσης, Alpha Conde, καθώς και ορισμένων οπαδών του που είχαν αμφισβητήσει τον τρόπο διεξαγωγής των εκλογών και τα επίσημα αποτελέσματά τους. Μία επιδείνωση της διαδικασίας του εκδημοκρατισμού διαπιστώθηκε κατά τις δημαρχιακές εκλογές του 2000, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν από την βία, και των οποίων τα αποτελέσματα αμφισβητήθηκαν από την αντιπολίτευση. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης του Alpha Conde, του συναγερμού του λαού της Γουϊνέας (RPG), και του Sydia Tourι, πρώην πρωθυπουργού και ηγέτη της Ένωσης των δημοκρατικών δυνάμεων (UFR), δεν κέρδισαν κανένα δήμο, παρά τη σημαντική εκλογική τους δύναμη σε ορισμένους νομούς. Τέλος, οι βουλευτικές εκλογές που προβλέπονταν για τα τέλη του έτους 2000 αναβλήθηκαν λόγω ταραχών στα σύνορα με τη Λιβερία και τη Σιέρρα Λεόνε.

5. Η απαξίωση της διαδικασίας του εκδημοκρατισμού συνεχίστηκε όταν το κόμμα που πρόσκειται στον πρόεδρο της δημοκρατίας, δηλαδή το κόμμα του λαού και της προόδου (PUP), εκδήλωσε το 2001 την πρόθεση να τροποποιηθεί το σύνταγμα μέσω δημοψηφίσματος, ύστερα από την εκ μέρους του κοινοβουλίου απόρριψη του σχεδίου τροποποίησής του. Οι τροποποιήσεις αφορούσαν την κατάργηση του περιορισμού όσον αφορά τον αριθμό των προεδρικών θητειών και δινόταν έτσι η δυνατότητα στον πρόεδρο Contι να αναλάβει για τρίτη φορά τη σχετική εντολή. παράλληλα, οι τροποποιήσεις αυτές επέτρεπαν στους προέδρους των δημοτικών διαμερισμάτων και των δημοτικών ζωνών που είχαν εκλεγεί προηγουμένως ανάλογες δυνατότητες. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θεωρήθηκαν ως ένα βήμα προς τα πίσω για την νεαρή δημοκρατία της Γουϊνέας. Με τη δήλωσή της 25ης Οκτωβρίου 2001, η ΕΕ εξέφρασε τις ανησυχίες της όσον αφορά τις ενδεχόμενες συνέπειες που θα είχε το δημοψήφισμα για τη δημοκρατική σταθερότητα και την ανάπτυξη της χώρας κάνοντας, ειδικότερα, έκκληση για την τήρηση των συνταγματικών κανόνων, για τη διατήρηση της ισορροπίας των εξουσιών, για την ελευθέρωση της λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης και για την εγκαθίδρυση ενός πλαισίου που θα επέτρεπε τη διεξαγωγή δίκαιων και διαφανών εκλογών. Με διάβημά της 8ης Νοεμβρίου 2001, η ΕΕ εξέφρασε εκ νέου τις ανησυχίες της στην κυβέρνηση και έκανε έκκληση για την τήρηση των δημοκρατικών αρχών όσον αφορά τη διενέργεια του δημοψηφίσματος. Παρά την αντίθετη γνώμη της διεθνούς κοινότητας, το δημοψήφισμα διεξήχθη στις 11 Νοεμβρίου υπό αμφιλεγόμενες συνθήκες. Αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση των επισήμων αποτελεσμάτων (ποσοστό συμμετοχής 87% και ποσοστό ψήφων υπέρ του "ναι" 98%) οι εκπρόσωποι της διεθνούς κοινότητας που συνήλθαν στο Conakry διατύπωσαν επιφυλάξεις όσον αφορά την εγκυρότητα του δημοψηφίσματος και έκαναν έκκληση στην κυβέρνηση ούτως ώστε αυτή να αναβάλει τις βουλευτικές εκλογές που είχαν ορισθεί για τις 27 Δεκεμβρίου 2001, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα εκλογικό πλαίσιο αποδεκτό από όλους τους πολιτικούς φορείς της Γουϊνέας. Κατά την επίσκεψή του στη Γουϊνέα τον Δεκέμβριο του 2001, ο κ. Dahlgren, ειδικός εκπρόσωπος της προεδρίας της ΕΕ για τις χώρες που διασχίζονται από τον ποταμό Mano, επανέλαβε το αίτημα προς την κυβέρνηση για αναβολή των εκλογών προκειμένου να καταστεί δυνατή η σωστή διοργάνωση των εκλογών και επέμεινε ώστε να προσκληθεί αποστολή της ΕΕ για παρακολούθηση των εκλογών και για την υποβοήθηση της σχετικής διαδικασίας. Με την ευκαιρία αυτή υπενθύμισε τις ελάχιστες προϋποθέσεις που θα επέτρεπαν τη χορήγηση βοήθειας της ΕΕ και ιδίως τη δημιουργία ενός οργάνου ανεξάρτητου για την επόπτευση των εκλογών, την αμεροληψία της δημόσιας διοίκησης, την ανάληψη δέσμευσης για την απόρριψη κάθε είδους βίας εκ μέρους όλων των συμμετεχόντων κομμάτων και για την παρουσία ενός διεθνούς σώματος παρατηρητών της εκλογικής διαδικασίας.

6. Ύστερα από αυτή την άσκηση πίεσης εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας, η κυβέρνηση αποφάσισε την αναβολή των βουλευτικών εκλογών και εκδήλωσε, γενικά, το ενδιαφέρον της να της δοθεί βοήθεια όσον αφορά τη διενέργεια των εκλογών και την προθυμία της να δεχθεί ένα σώμα διεθνών παρατηρητών. Με δεδομένη τη σπουδαιότητα που έχει η εσωτερική πολιτική σταθερότητα στη Γουϊνέα για την ίδια τη χώρα καθώς και για τη σταθερότητα της περιοχής του ποταμού Mano, και δεδομένων των διαβημάτων της ΕΕ προς την κυβέρνηση για αναβολή των εκλογών και για πρόσκληση ενός σώματος παρατηρητών της εκλογικής αναμέτρησης, η ΕΕ, απέστειλε, τον Απρίλιο του 2002, διερευνητικά, παρατηρητές επιφορτισμένους με την αξιολόγηση της προόδου όσον αφορά τη διοργάνωση της εκλογικής αναμέτρησης και με την ανάλυση του κατά πόσον είναι ευκταία, χρήσιμη και βιώσιμη η παροχή βοήθειας για τις εκλογές και η αποστολή ενός σώματος παρατηρητών της εκλογικής αναμέτρησης. Η αποστολή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στο σημείο 5 ανωτέρω και που θα επέτρεπαν τη διεξαγωγή δημοκρατικών εκλογών δεν συγκεντρώνονταν. Η ΕΕ αποφάσισε, έτσι, να μην αναμειχθεί σε μια διαδικασία που είχε ήδη σημαδευτεί από σοβαρές παρατυπίες και, με δεδομένη την απουσία ενός ορισμένου αριθμού κομμάτων της αντιπροσωπευτικής αντιπολίτευσης, είχε απωλέσει τον πραγματικά ανταγωνιστικό της χαρακτήρα. Κατά συνέπεια, η ΕΕ δεν χορήγησε ούτε τη δημοσιονομική και τεχνική βοήθεια ούτε απέστειλε σώμα παρατηρητών της εκλογικής αναμέτρησης.

7. Αντιθέτως, η ΕΕ αποφάσισε να εξακολουθήσει να παρακολουθεί τη σχετική διαδικασία όσον αφορά τις προεδρικές εκλογές που προβλέπονται για το 2003 και που αποτελούν το πραγματικό διακύβευμα του εκλογικού κύκλου. στις εκλογές αυτές όλα τα κόμματα με τα οποία πραγματοποιήθηκαν επαφές εκδήλωσαν την προθυμία να συμμετάσχουν. Τον Οκτώβριο του 2002, ο κ. Dahlgren, που είναι ο SRP για τις χώρες της Ένωσης των κρατών του ποταμού Mano συνομίλησε εκ νέου με τις αρχές και επανέλαβε τις ελάχιστες προϋποθέσεις που απαιτούνται, κατά την ΕΕ, για τη διεξαγωγή δημοκρατικών εκλογών. Στις 14 Νοεμβρίου 2002 ο Δανός υπουργός κ. Moeller και ο επίτροπος κ. Nielson απηύθυναν επιστολή εξ ονόματος της ΕΕ στον πρόεδρο Contι για να υπογραμμίσουν τη σημασία που η ΕΕ αποδίδει στη μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος εκ μέρους των αρχών. Τον Ιανουάριο του 2003 μία υπουργική αντιπροσωπεία της Γουϊνέας μετέφερε την απάντηση του προέδρου Contι και πραγματοποίησε συνομιλίες με τον κ. Dahlgren και με τον επίτροπο κ. Nielson. Ούτε στην απάντηση του προέδρου ούτε στις συζητήσεις με την υπουργική αντιπροσωπεία αναλήφθηκε πραγματική δέσμευση εκ μέρους της κυβέρνησης να πραγματοποιηθούν πρόοδοι στο συγκεκριμένο θέμα και η ΕΕ ζήτησε από την υπουργική αντιπροσωπεία να προσκομίσει συμπληρωματικά στοιχεία όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις που πραγματικά έγιναν μετά την επίσκεψη της διερευνητικής αποστολής που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2002.

8. Κατά το παρόν στάδιο, και 6 μήνες προ της ημερομηνίας που προβλέπεται για τη διεξαγωγή των προεδρικών εκλογών, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι δεν πραγματοποιήθηκε καμία πραγματική πρόοδος στον τομέα των μεταρρυθμίσεων του εκλογικού συστήματος και ότι οι αρχές δεν άφησαν να διαφανεί κανένα άνοιγμα που θα μπορούσε να γίνει σύντομα προς την κατεύθυνση ενός πραγματικού εκδημοκρατισμού. Πράγματι, οι αρχές ανέφεραν στον κ. Dahlgren, κατά τη διέλευσή του από το Conakry τον Απρίλιο του 2003, ότι η κατάσταση της υγείας του προέδρου Contι δεν καθιστούσε δυνατή την οποιαδήποτε πρόοδο. Εντούτοις, η προεκλογική εκστρατεία του απερχομένου προέδρου που είχε αρχίσει τον Ιανουάριο του 2003 συνεχίζεται καθημερινά.

9. Η Επιτροπή φρονεί ότι η βαθμιαία επιδείνωση του δημοκρατικού κλίματος που περιγράφεται ανωτέρω και ιδίως το προβληματικό δημοψήφισμα του Νοεμβρίου του 2001, η διενέργεια των βουλευτικών εκλογών υπό μη δημοκρατικές συνθήκες τον Ιούνιο του 2002, καθώς και η απουσία θετικών ενδείξεων όσον αφορά την προσεχή μεταβολή της κατάστασης, συνιστούν μη τήρηση των βασικών στοιχείων που προβλέπονται στο άρθρο 9 της συμφωνίας της Cotonou. Επίσης η Επιτροπή φρονεί ότι ο πολιτικός διάλογος βάσει του άρθρου 8 της ανωτέρω συμφωνίας, που είχε αρχίσει προκειμένου να βελτιωθεί το πολιτικό κλίμα, εφαρμόστηκε κατά τρόπο πλήρη κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών. Ο τακτικός διάλογος μεταξύ των αρχηγών των αντιπροσωπειών των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Conakry, τα διαβήματα του ειδικού αντιπροσώπου της Προεδρίας για την « Mano River Union », κ. Dahlgren στις αρμόδιες αρχές, η ανταλλαγή επιστολών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αφενός, και της κυβέρνησης, αφετέρου, καθώς και η επίσκεψη της υπουργικής αντιπροσωπείας στις Βρυξέλλες τον Ιανουάριο του 2003 το αποδεικνύουν. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να αρχίσουν, σύμφωνα με τα άρθρα 9 και 96 της εν λόγω συμφωνίας, διαβουλεύσεις με τη Δημοκρατία της Γουϊνέας.

Το αντικείμενο των διαβουλεύσεων αυτών θα είναι:

* να τονιστεί η σημασία που αποδίδει η ΕΕ στη μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος και ιδίως να εξασφαλιστεί ότι:

- όλοι οι εμπλεκόμενοι στην εκλογική διαδικασία θα μπορέσουν να διαδραματίσουν ελεύθερα το ρόλο τους,

- τα πολιτικά κόμματα θα μπορέσουν να οργανωθούν και οι υποψήφιοί τους θα μπορέσουν να εκθέσουν την υποψηφιότητά τους και να διεξαγάγουν τον προεκλογικό τους αγώνα ελεύθερα και ανεμπόδιστα,

- τα μέσα μαζικής ενημέρωσης θα μπορέσουν να μεταδίδουν πληροφορίες και να πραγματοποιούν πολιτικές αναλύσεις ελεύθερα, ανεμπόδιστα και χωρίς κίνδυνο παρενόχλησης προκειμένου το εκλογικό σώμα να είναι καλά ενημερωμένο όταν θα πραγματοποιήσει την επιλογή του,

- το εκλογικό σώμα να μπορέσει να εκφραστεί ελεύθερα,

- να συσταθεί ένα όργανο επόπτευσης της εκλογικής αναμέτρησης που να μπορεί να παρεμβαίνει πραγματικά αυτόνομα, προφυλαγμένο από την επιρροή της διοίκησης και οποιουδήποτε κόμματος,

* να γίνουν γνωστές οι προθέσεις της Γουϊνέας σχετικά με την έναρξη ενός πραγματικού διαλόγου με τα διάφορα κόμματα της αντιπολίτευσης ούτως ώστε να αρχίσουν να εφαρμόζονται οι μεταρρυθμίσεις που αναφέρονται ανωτέρω,

* να καθοριστεί αν θα πρέπει να ληφθούν τα ενδεικνυόμενα μέτρα δυνάμει του άρθρου 96 της συμφωνίας της Cotonou.

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να καλέσει τη Γουϊνέα σε διαπραγματεύσεις κατ´εφαρμογή των άρθρων 9 και 96 της συμφωνίας της Cotonou, σύμφωνα με το σχέδιο της συνημμένης επιστολής.

Η Επιτροπή προτείνει κατά τη διάρκεια της περιόδου των διαβουλεύσεων να συνεχιστούν οι ήδη αναληφθείσες δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται από το 6ο, 7ο, και 8ο ΕΤΑ εκτός του προγράμματος δημοσιονομικής στήριξης για το 2002, η εκταμίευση των κονδυλίων του οποίου δεν έχει ακόμα πραγματοποιηθεί. Αντιθέτως, προτείνει την αναβολή της υπογραφής του εγγράφου στρατηγικής για την περίοδο 2002-2007.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Βρυξέλλες, ....

Α.E. κ. Kazaliou BALDE Πρέσβη της Δημοκρατίας της Γουϊνέας Avenue Roger Vandendriessche, 75 1150 Bruxelles

ΣΧΕΔΙΟ

Κύριε Πρέσβη,

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε κατ´επανάληψη τις ανησυχίες της όσον αφορά την εξέλιξη των δημοκρατικών διαδικασιών στη Γουϊνέα καθώς και την ευχή να δει τη μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος να δημιουργεί τις προϋποθέσεις διενέργειας δημοκρατικών εκλογών.

Με επιστολή της 14ης παρελθόντος Νοεμβρίου, ο υπουργός κ. Moeller, Πρόεδρος του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο Επίτροπος κ. Nielson, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εξέφρασαν, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ευχή οι αρμόδιες αρχές της Γουϊνέας να αναλάβουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις όσον αφορά τις ανωτέρω μεταρρυθμίσεις για να εξασφαλιστεί, ιδίως, ότι:

* όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στην εκλογική διαδικασία θα μπορέσουν να διαδραματίσουν ελεύθερα τον ρόλο τους,

* τα πολιτικά κόμματα θα μπορέσουν να οργανωθούν και οι υποψήφιοί τους θα μπορέσουν να εκτεθούν στις εκλογές και να πραγματοποιήσουν ανεμπόδιστα την προεκλογική τους εκστρατεία,

* τα μέσα μαζικής ενημέρωσης θα μπορούν ελεύθερα να μεταδίδουν πληροφορίες και να πραγματοποιούν πολιτικές αναλύσεις ανεμπόδιστα και χωρίς κίνδυνο παρενόχλησης, ούτως ώστε το εκλογικό σώμα να μπορέσει να κάνει την επιλογή του καλά ενημερωμένο,

* οι εκλογείς να μπορέσουν να κάνουν ελεύθερα την επιλογή τους,

* να συσταθεί ένα εποπτικό όργανο για τις εκλογές, που να διαθέτει μία πραγματικά αυτόνομη εξουσία παρέμβασης μακριά από την επιρροή των διοικητικών αρχών και οποιουδήποτε κόμματος.

Κατ´εφαρμογή του άρθρου 96 της συμφωνίας της Cotonou, έχω την τιμή, εξ ονόματος της Κοινότητας και των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να καλέσω τη χώρα σας σε διαβουλεύσεις προκειμένου, όπως προβλέπει η Συμφωνία, να εξεταστεί διεξοδικά η κατάσταση και, κατά περίπτωση, να επανορθωθεί.

Προτείνω οι εν λόγω διαβουλεύσεις να πραγματοποιηθούν στο απολύτως άμεσο μέλλον και σε ημερομηνία που θα συμφωνηθεί από κοινού, στο κτίριο όπου εδρεύει το Συμβούλιο της Ένωσης.

Δεχθείτε παρακαλώ, κύριε Πρέσβη, τη διαβεβαίωση της βαθειάς μου εκτίμησης.

Για το Συμβούλιο Για την Επιτροπή

Αντίγραφα: Κύριο Πρόεδρο της επιτροπής πρέσβεων ΑΚΕ Κύριο Γενικό Γραμματέα της ομάδας των κρατών ΑΚΕ