ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Πρόγραμμα πλαίσιο και Ευρωπαϊκός Χώρος της Έρευνας: εφαρμογή του άρθρου 169 και δικτύωση των εθνικών προγραμμάτων.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στην Ευρώπη περισσότερες από το 80% των δημόσιων προσπαθειών στον τομέα της έρευνας πραγματοποιούνται σε εθνικό επίπεδο, κυρίως στο πλαίσιο των εθνικών ή περιφερειακών προγραμμάτων έρευνας.

Το πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας της Ένωσης καθώς και άλλες πρωτοβουλίες και δομές για τη στήριξη της συνεργασίας μεταξύ εθνικών ομάδων, όπως το Eurκka, το COST ή το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επιστημών, συμβάλλουν στην απόδοση ευρωπαϊκής διάστασης σε σημαντικό μέρος της έρευνας που διεξάγεται στην Ευρώπη, σε επίπεδο εκτέλεσης των σχεδίων.

Ωστόσο σημείωσαν περιορισμένη ανάπτυξη οι δεσμοί μεταξύ των εθνικών προγραμμάτων, καθώς και μεταξύ των τελευταίων και των κοινοτικών προγραμμάτων.

Ο συνδυασμός αυτών των προγραμμάτων, καθώς και η ενίσχυση της συνοχής της εφαρμογής τους, θα είχαν σημαντική θετική επίδραση στις επιπτώσεις και τα αποτελέσματα των ερευνητικών προσπαθειών στην Ευρώπη, κυρίως χάρις στους παρακάτω παράγοντες:

- έκταση των κινητοποιούμενων χρηματοοικονομικών μέσων και ανθρώπινων πόρων.

- πολυμορφία και συμπληρωματικότητα των πτυχών που καλύπτονται από τα εθνικά προγράμματα.

- γρήγορα αποτελέσματα που αναμένεται να επιφέρει ο συνδυασμός των πρωτοβουλιών που έχουν ξεκινήσει.

Ένας καλύτερος συντονισμός αυτών των οργάνων θα επέτρεπε επιπλέον να βελτιωθεί η συνολική κατανομή των πόρων που διατίθενται για έρευνα στην Ευρώπη, διευκολύνοντας συγχρόνως την ανάδειξη μιας ευρωπαϊκής ερευνητικής πολιτικής στους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, ιδίως σε πρωτεύοντα θέματα σε οικονομικό ή κοινωνικό πλαίσιο.

Το σχέδιο Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας, όπως εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας το Μάρτιο του 2000 και έχει στηριχθεί από τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια που υπήρξαν από τότε, έχει ως στόχο την απομάκρυνση των διαχωρισμών μεταξύ των προσπαθειών έρευνας στην Ευρώπη. Γι' αυτό το σκοπό προϋποθέτει κυρίως την ενίσχυση της συνοχής και του συντονισμού των εθνικών δραστηριοτήτων έρευνας.

Το κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας 2002-2006, όπως προτάθηκε από την Επιτροπή [1] και έχοντας καθοριστεί λεπτομερώς με στόχο να συμβάλει στην υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας, προβλέπει την προσφυγή σε νέα μέσα που να έχουν διαρθρωτική επίδραση στις ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται στην Ευρώπη. Τα μέσα αυτά συμπεριλαμβάνουν τα δίκτυα αριστείας, τα ολοκληρωμένα έργα και τη συμμετοχή της Κοινότητας σε εθνικά προγράμματα έρευνας που εκτελούνται από κοινού, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης.

[1] COM (2001) 94

Το εν λόγω πρόγραμμα πλαίσιο περιλαμβάνει επιπλέον μέτρα για τη στήριξη του συντονισμού των δραστηριοτήτων και των εθνικών πολιτικών για την έρευνα, και ιδιαίτερα για τη στήριξη της δικτύωσης των εθνικών προγραμμάτων έρευνας.

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης, η οποία σ'αυτό το σημείο ολοκληρώνει την πρόταση του προγράμματος πλαισίου και τις προτάσεις των ειδικών προγραμμάτων, είναι να υποβάλει προς συζήτηση τις υποδείξεις σχετικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες το άρθρο 169 της Συνθήκης θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή του προγράμματος πλαισίου, εντός του γενικού πλαισίου δικτύωσης των εθνικών προγραμμάτων έρευνας.

2. ΔΙΚΤΥΩΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Για την εφαρμογή της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας κάλεσε το Συμβούλιο, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να «θεσπίσουν μηχανισμούς που να επιτρέπουν τη δικτύωση των εθνικών και κοινών ερευνητικών προγραμμάτων, εθελοντικά και σύμφωνα με στόχους που έχουν τεθεί ελεύθερα».

Έχουν πραγματοποιηθεί έργα προς αυτήν την κατεύθυνση εντός μιας ομάδας εκπροσώπων υψηλού επιπέδου των κρατών μελών, οι οποίοι επέτρεψαν το σχεδιασμό ενός πρώτου πίνακα για την παρούσα κατάσταση, καθώς και τον καθορισμό των αναγκών.

Τρία βασικά στοιχεία προκύπτουν:

- ο πολύμορφος χαρακτήρας των καταστάσεων και των αναγκών, ο οποίος αντιπροσωπεύει την ποικιλία των τρόπων παρέμβασης που χρησιμοποιούνται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των τομέων.

- η ανάγκη, κυρίως για αυτόν το λόγο, να θεσπιστούν μηχανισμοί όσο το δυνατόν ελαστικότεροι.

- η σημαντική ώθηση που θα έδινε σε αυτόν τον τομέα μια δράση στήριξης σε κοινοτικό επίπεδο.

Με αυτό το σκεπτικό, η πρόταση του ειδικού προγράμματος «Ολοκλήρωση και ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας» [2] του προγράμματος πλαισίου 2002-2006 προβλέπει, στο κεφάλαιο «Συντονισμός των δραστηριοτήτων έρευνας», ένα διπλό μηχανισμό:

[2] COM (2001) ...

- ενθάρρυνση των πρωτοβουλιών που έχουν στόχο να εξασφαλίσουν τη δικτύωση των εθνικών ή περιφερειακών δραστηριοτήτων, στηρίζοντας το συντονισμό των δραστηριοτήτων που διεκπεραιώνονται ανεξάρτητα, ή στηρίζοντας την προετοιμασία ή τη διαχείριση των δράσεων που πραγματοποιούνται από κοινού. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα μπορούσαν να παρουσιαστούν κατόπιν συνεχούς ανοιχτής πρόσκλησης υποβολής προτάσεων από κάθε φορέα που εφαρμόζει δημόσια προγράμματα έρευνας, οδηγώντας σε τακτικές αξιολογήσεις.

- ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος πληροφόρησης σχετικά με τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα και δραστηριότητες έρευνας, που θα απευθύνεται στους υπεύθυνους λήψης πολιτικών αποφάσεων και έρευνας, καθώς και στους ερευνητές.

Στόχος αυτής τη δράσης είναι η εξασφάλιση μιας ανοιχτής και εύκαμπτης στήριξης των πρωτοβουλιών που είναι πράγματι ικανές να βελτιώσουν το συντονισμό ερευνητικών δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται σε διάφορα πλαίσια στην Ευρώπη.

Το φάσμα των μέσων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αυτό το στόχο είναι ευρύ: ανταλλαγή πληροφοριών, αμοιβαίο άνοιγμα των προγραμμάτων, διάφορες μορφές κοινών δραστηριοτήτων - όπως η από κοινού οργάνωση αξιολογήσεων, προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, ή πρωτοβουλιών σε θέματα επιμόρφωσης ή διάδοσης των αποτελεσμάτων.

Η κοινοτική στήριξη θα δοθεί με βάση την εκτίμηση της έκτασης των κινητοποιούμενων πόρων καθώς και την εκτίμηση των αναμενόμενων αποτελεσμάτων. Εν πάση περιπτώσει, θα αφορά αποκλειστικά τις πτυχές του συντονισμού και τα θέματα που συνδέονται άμεσα με αυτόν.

Παρόμοιες δράσεις στήριξης του συντονισμού θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στο σύνολο του επιστημονικού και τεχνολογικού πεδίου, συμπεριλαμβανομένων των διάφορων πρωτευόντων θεματικών τομέων καθώς και του τομέα που αναφέρεται στο κεφάλαιο «Πρόβλεψη των επιστημονικών και τεχνολογικών αναγκών της Ένωσης».

Με αυτό το σκεπτικό, η πρόταση του ειδικού προγράμματος «Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας» [3] προβλέπει δράσεις συντονισμού και ειδικής στήριξης (και μέσω συγχρηματοδότησης) των πρωτοβουλιών που έχουν στόχο να προωθήσουν ή να ενισχύσουν τη συνεργασία με τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα, καθώς και μεταξύ των προγραμμάτων, σε θέματα ανθρώπινων πόρων και κινητικότητας.

[3] COM (2001) ...

Οι πρωτοβουλίες αυτές θα οδηγήσουν κυρίως στο άνοιγμα των εθνικών ή περιφερειακών προγραμμάτων - των οποίων οι στόχοι αντιστοιχούν σε εκείνους της δραστηριότητας «Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα» - προς τους ερευνητές άλλων κρατών μελών ή χωρών συνδεδεμένων με το πρόγραμμα πλαίσιο. θα στοχεύουν επίσης στην εξασφάλιση, σε αυτούς τους ερευνητές, της πρακτικής στήριξης που χρειάζονται (κυρίως σε νομικά και διοικητικά θέματα).

3. ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 169 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ

3.1. Αρχές

Ο ισχυρότερος τρόπος δικτύωσης είναι η από κοινού εκτέλεση των προγραμμάτων, είτε εξ ολοκλήρου είτε σημαντικών τμημάτων τους.

Στην πρόταση του προγράμματος πλαισίου 2002-2006, προβλέπεται ενίσχυση της από κοινού εκτέλεσης των προγραμμάτων η οποία θα ξεπερνά την ενίσχυση του συντονισμού τους, και θα εξασφαλίζεται μέσω της προσφυγής στο άρθρο 169 της Συνθήκης.

Στο άρθρο 169 η Συνθήκη προβλέπει πράγματι για την Κοινότητα τη δυνατότητα «συμμετοχής σε προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης που έχουν αναλάβει πολλά κράτη μέλη», κατά την εφαρμογή του προγράμματος πλαισίου.

Στην πρόταση του προγράμματος πλαισίου και στην πρόταση του ειδικού προγράμματος «Ολοκλήρωση και ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας», αυτός ο τρόπος συμμετοχής της Κοινότητας προτείνεται ως ένα από τα τρία νέα μέσα εφαρμογής, υπό τη μορφή συμμετοχής σε προγράμματα που εκτελούνται από κοινού.

Εξ ορισμού, αυτό το μέσο εφαρμογής είναι διαφορετικής φύσης από τα δύο άλλα μέσα. Επομένως απόφαση για προσφυγή σε αυτό προϋποθέτει μια προκαταρκτική πρωτοβουλία των κρατών μελών ή των περιφερειακών αρχών, ή των εθνικών οργανισμών έρευνας. Το εν λόγω μέσο ενδείκνυται λοιπόν να χρησιμοποιηθεί υπό ιδιαίτερες συνθήκες.

Η πρόταση του προγράμματος πλαισίου και οι προτάσεις ειδικών προγραμμάτων προβλέπουν την πιθανή εφαρμογή του άρθρου 169 στους πρωτεύοντες θεματικούς τομείς της έρευνας που περιέχονται στο πρόγραμμα «Ολοκλήρωση και ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας».

Η λογική πίσω από αυτή τη δράση είναι ότι ειδικά σε αυτούς τους τομείς, κυρίως σε ορισμένες πτυχές τους, θα απαιτηθεί ιδιαίτερα μια σημαντική συντονισμένη κινητοποίηση των εθνικών και κοινοτικών προσπαθειών, η οποία αξίζει επομένως να ενθαρρυνθεί μέσω κοινοτικής χρηματοδότησης.

Εκτιμάται επίσης ότι η προσφυγή στο άρθρο 169 θα επιφέρει αποτελέσματα που θα ήταν αδύνατον να επιτευχθούν με τη βοήθεια των δύο άλλων μέσων, εξαιτίας της σπουδαιότητας και της ποικιλίας των κινητοποιούμενων μέσων καθώς και των δομικών συνεπειών που έχει ο συνδυασμός των οργανωμένων προσπαθειών σε εθνικό επίπεδο.

3.2. Προγράμματα

Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να σχεδιάσουν την από κοινού εκτέλεση προγραμμάτων που ίσως διαφέρουν σε πολλές πτυχές: δημόσια προγράμματα που τίθενται σε εφαρμογή από εθνικές ή περιφερειακές αρχές, ή από εθνικούς οργανισμούς έρευνας. προγράμματα που εκτελούνται μέσω προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, απευθείας μέσω οργανισμών έρευνας ή μέσω ειδικών μεθόδων. προγράμματα που βρίσκονται ήδη σε εκτέλεση ή σε προχωρημένο στάδιο προπαρασκευής.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται πιθανή συμμετοχή της Κοινότητας. Στην πράξη, μια τέτοια συμμετοχή απαιτεί σαφώς καθορισμένες δράσεις ή πρωτοβουλίες (είτε αυτές ονομάζονται επισήμως «προγράμματα» είτε όχι) σχετικά με ένα συγκεκριμένο θέμα ή τομέα, οι οποίες να συνοδεύονται από εξακριβωμένο προϋπολογισμό και να τίθενται σε εφαρμογή κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης περιόδου με τη βοήθεια σαφών διαδικασιών.

3.3. Συμμετοχή της Κοινότητας: προϋποθέσεις

Οι προϋποθέσεις για τη συμμετοχή της Κοινότητας και για τη χρηματοδότηση που συνεπάγεται θα μπορούσαν να είναι οι εξής:

- Εκτέλεση από κοινού

Η από κοινού εκτέλεση των προγραμμάτων έρευνας θα μπορούσε να εξασφαλιστεί μέσω ενός κοινού προγράμματος εργασίας, το οποίο θα έπρεπε να προϋποθέτει:

- την κατανομή χρηματικών μέσων με βάση ένα κοινό σχέδιο χρηματοδότησης που έχει θεσπιστεί από τους συμμετέχοντες.

- τον αναπροσανατολισμό ορισμένων δραστηριοτήτων, με στόχο την ενίσχυση της συμπληρωματικότητάς τους, στην περίπτωση υπαρχόντων προγραμμάτων.

- την έκδοση κοινών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, στην περίπτωση προγραμμάτων που πραγματοποιούνται μέσω προσκλήσεων.

- Διαρθρωτικά αποτελέσματα

Η από κοινού εκτέλεση των προγραμμάτων θα έπρεπε σαφώς να επιφέρει διαρθρωτικά αποτελέσματα στην εκτέλεση των σχετικών ερευνητικών δραστηριοτήτων. τα αποτελέσματα αυτά δε θα ήταν δυνατόν να επιτευχθούν αν τα προγράμματα εκτελούνταν ξεχωριστά.

- Πεδίο δράσης

Τα θέματα θα πρέπει απαραιτήτως να είναι αρκετά σημαντικά ώστε να οδηγήσουν σε δράσεις μεγάλης εμβέλειας σε πολλά κράτη μέλη. Θα πρέπει να καλύπτουν σημαντικό μέρος του σχετικού τομέα, ή μια ιδιαίτερα σπουδαία πτυχή του.

- Αριθμός συμμετεχουσών χωρών

Τουλάχιστον τρεις διαφορετικές χώρες (κράτη μέλη ή χώρες συνδεδεμένες με το πρόγραμμα πλαίσιο), εκ των οποίων τουλάχιστον δύο κράτη μέλη.

- Κοινή δομή

Η Συνθήκη προβλέπει το σχηματισμό δομών για την εκτέλεση των προγραμμάτων που διεκπεραιώνονται από κοινού, καθώς και τη δυνατότητα συμμετοχής της Κοινότητας στις δομές αυτές.

Έχοντας υπόψη την έκταση των προβλεπόμενων δράσεων και τη χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας, η συμμετοχή αυτή στις εν λόγω δομές θα έπρεπε να αποτελεί προϋπόθεση της κοινοτικής χρηματοδότησης.

Η Κοινότητα, αν και συμμετέχει στον καθορισμό και την παρακολούθηση της στρατηγικής εφαρμογής, δε θα συμμετέχει στην καθημερινή διαχείριση των δραστηριοτήτων.

Ανάλογα με τις περιστάσεις, οι κοινές δομές θα μπορούσαν να έχουν μία από τις παρακάτω μορφές (ή να τις συνδυάζουν):

- δομές παρακολούθησης της εφαρμογής, υπό τη μορφή «Επιστημονικού Συμβουλίου», που περιλαμβάνουν εκπροσώπους όλων των κρατών μελών που συμμετέχουν.

- λειτουργικές δομές που εξασφαλίζουν έναν ορισμένο αριθμό εργασιών συντονισμού, άμεσα συνδεδεμένων με την εκτέλεση των ερευνών.

- Πνευματική ιδιοκτησία

Οι κανόνες σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή των προγραμμάτων θα πρέπει να καθοριστούν και να συμφωνούν με τις διατάξεις των «Κανόνων συμμετοχής και διάδοσης» του προγράμματος πλαισίου, οι οποίες θα είναι ειδικά προσαρμοσμένες σε αυτήν την περίπτωση.

3.4. Συμμετοχή της Κοινότητας: χρηματοδοτικές πτυχές

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, η συμμετοχή της Κοινότητας θα έπαιρνε τη μορφή μερικής συνεισφοράς στον προϋπολογισμό των προγραμμάτων που εκτελούνται από κοινού, η οποία θα χορηγούνταν υπό όρους που θα καθοριστούν.

Αυτή η συνεισφορά θα εξασφάλιζε:

- τη στήριξη των ερευνητικών δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των προγραμμάτων που εκτελούνται από κοινού, συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας των κοινών δομών που σχετίζονται με κάθε δραστηριότητα.

- τη στήριξη της συμμετοχής των ερευνητών ή φορέων άλλων κρατών μελών, ή των χωρών που συνδέονται με το πρόγραμμα πλαίσιο, εάν τα συμμετέχοντα κράτη μέλη αποφάσιζαν να ανοίξουν τα προγράμματα που εκτελούνται από κοινού προς αυτούς τους συμμετέχοντες.

Για τον καθορισμό του ποσού της συνεισφοράς σχετικά με την πρώτη πτυχή, υπάρχουν αρκετές επιλογές:

- ένα ορισμένο ποσοστό, και πάντα το ίδιο, του συνολικού προϋπολογισμού των προγραμμάτων που εκτελούνται από κοινού.

- μια συνεισφορά που να έχει οριστεί σε απόλυτους αριθμούς, έχοντας υπόψη το ποσό που θα διατεθεί στο σχετικό τομέα του προγράμματος πλαισίου και την αναλογία αυτού του τομέα που καλύπτεται από την προβλεπόμενη δράση.

- ένα ποσό που να καλύπτει το κόστος που σχετίζεται άμεσα με την από κοινού εκτέλεση των προγραμμάτων, και να υπολογίζεται με βάση αυτό το κόστος.

Με βάση ένα διερευνητικό έργο εντόπισης των ενδιαφερόντων των κρατών μελών και πιθανών θεμάτων, κατά τη διαδικασία συζήτησης του προγράμματος πλαισίου και των ειδικών προγραμμάτων, θα μπορούσε να καθοριστεί πριν από την εφαρμογή τους ένα ενδεικτικό ποσοστό του ποσού που χορηγείται στον καθέναν από τους σχετικούς τομείς για πιθανές ενέργειες που αναφέρονται στο άρθρο 169.

3.5. Θέματα

Τα θέματα που μπορούν εντός των πρωτευόντων θεματικών τομέων να οδηγήσουν στην από κοινού εκτέλεση των εθνικών προγραμμάτων και στην προσφυγή στο άρθρο 169 είναι πιθανόν πολυάριθμα.

Σε ορισμένους τομείς έχει ξεκινήσει μια άτυπη εξέταση των δυνατοτήτων σε αυτό το πλάνο.

Στις δυνατότητες αυτές θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν κυρίως τα θέματα που:

- σχετίζονται με τις ανάγκες που απαιτούν εκ φύσεως μια συντονισμένη απάντηση, όπως οι κλινικές δοκιμές για εμβόλια και φάρμακα.

- αποτελούν από καιρού αντικείμενο δομημένων προγραμμάτων, όπως το πρόγραμμα «πλανητική αλλαγή» και τα διάφορα τμήματά του.

- αντιστοιχούν σε εξελισσόμενα θέματα έρευνας, σχετικά με τα οποία εφαρμόζονται σε πολλά κράτη μέλη προγράμματα όπως η νανοτεχνολογία ή πτυχές της γονιδιωματικής έρευνας.

- σχετίζονται με τεχνολογικούς και βιομηχανικούς τομείς που αποτελούν αντικείμενο μιας σημαντικής προσπάθειας ολοκλήρωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως η αεροναυπηγική.

- σχετίζονται με ανάγκες των κοινοτικών πολιτικών, όπως οι σιδηροδρομικές μεταφορές αναφορικά με την πολιτική στον τομέα των μεταφορών ή η διαχείριση των υδάτων αναφορικά με την πολιτική στον τομέα του περιβάλλοντος.

3.6. Διαδικασία απόφασης

Κατά τη Συνθήκη (άρθρο 172), η συμμετοχή της Κοινότητας σε προγράμματα που διεξάγουν αρκετά κράτη μέλη αποτελεί αντικείμενο απόφασης που θα ληφθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά από διαδικασία συναπόφασης.

Για να δημιουργηθούν οι ευνοϊκότερες συνθήκες για την εφαρμογή αυτής της διαδικασίας σε δράσεις που θα υλοποιούνται καθ' όλη την διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος πλαισίου, η Επιτροπή προβλέπει μια διαδικασία δύο σταδίων.

Στο πρώτο στάδιο, με βάση το προαναφερθέν διερευνητικό έργο, και σε χρόνο κατάλληλο για υιοθέτηση συγχρόνως με το πρόγραμμα πλαίσιο, η Επιτροπή θα παρουσίαζε πρόταση απόφασης πλαισίου, η οποία θα λαμβανόταν με διαδικασία συναπόφασης και θα καθόριζε:

- τις γενικές αρχές και τις προϋποθέσεις συμμετοχής της Κοινότητας.

- τους κανόνες και μεθόδους της οικονομικής ενίσχυσης.

- τις συνθήκες λήψης αποφάσεων σχετικά με τις επιμέρους ενέργειες.

- τα ενδεικτικά ποσά της οικονομικής ενίσχυσης των διάφορων τομέων εκ μέρους της Κοινότητας.

Με βάση τα παραπάνω, με την προϋπόθεση ότι οι προβλεπόμενες δράσεις θα συγκεκριμενοποιούνταν και τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη θα σύναπταν συμφωνία, οι τεχνικές αποφάσεις εφαρμογής που αφορούν τις επιμέρους δράσεις θα μπορούσαν να ληφθούν από την Επιτροπή υπό συνθήκες που θα καθορίζονταν - κυρίως σε θέματα Επιτροπολογίας - κανονικά στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Το άρθρο 169 της Συνθήκης δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ μέχρι σήμερα για την εκτέλεση του προγράμματος πλαισίου, και δεν υπάρχει καμία εμπειρία που να δείχνει τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να συμβάλει στην εκτέλεση αυτή.

Ωστόσο, η προσφυγή σε αυτήν τη διάταξη - ως τώρα ανεκμετάλλευτη - φαίνεται να είναι ένα μέσο ιδιαίτερα ενδεικνυόμενο εκ των προτέρων, σε συνδυασμό με άλλα μέσα, για την εφαρμογή ενός προγράμματος πλαισίου ειδικά σχεδιασμένου για να βοηθήσει στην υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας.

Η στήριξη της από κοινού εκτέλεσης των προγραμμάτων έρευνας φαίνεται να είναι κυρίως ένα αποτελεσματικό μέσο για την ώθηση της συνεργασίας ανάμεσα στις περιφέρειες διάφορων κρατών μελών ή ανάμεσα σε πολλές χώρες μιας περιφέρειας της Ευρώπης.

Το ίδιο ισχύει και για τους πιο εύκαμπτους τρόπους ενίσχυσης του συντονισμού και της δικτύωσης, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικοί όσον αφορά τη σχέση κόστους-οφέλους.

Εναπόκειται στους συντελεστές έρευνας των κρατών μελών να αποφασίσουν σε ποιο βαθμό και σχετικά με ποια θέματα του προγράμματος πλαισίου θα έπρεπε να υπάρξει προσφυγή στις δύο αυτές δυνατότητες. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να τους βοηθήσει, αν το επιθυμούν, στο έργο εξεύρεσης πιθανών θεμάτων και την προπαρασκευή μελλοντικών δράσεων.

Η Επιτροπή υποβάλλει την παρούσα ανακοίνωση με στόχο να βοηθήσει τους υπόλοιπους φορείς να σχηματίσουν γνώμη σχετικά με την προσφυγή στο άρθρο 169 της Συνθήκης για την εφαρμογή του προγράμματος πλαισίου, προσκομίζοντας διευκρινήσεις και διατυπώνοντας συγκεκριμένες προτάσεις στο θέμα των συνθηκών υπό τις οποίες θα μπορούσε να εφαρμοστεί η λύση αυτή.