ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαπραγμάτευση και εφαρμογή των αεροπορικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών

2003/0044 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαπραγμάτευση και εφαρμογή των αεροπορικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών

1- ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και το Συμβούλιο (έγγραφο COM(2003) 94 τελικό - C5-2003/65- 2003/0044(COD)): // 26 Φεβρουαρίου 2003

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: // 16 Ιουλίου 2003

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: // 2 Σεπτεμβρίου 2003

Ημερομηνία έκδοσης της κοινής θέσης: // 5 Δεκεμβρίου 2003

2- ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Το Νοέμβριο του 2002, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάνθηκε ότι οι διμερείς συμφωνίες αερομεταφορών που έχουν συνάψει οκτώ κράτη μέλη με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραβιάζουν το κοινοτικό δίκαιο. Συγκεκριμένα, αντιβαίνουν το δικαίωμα εγκατάστασης διότι εξασφαλίζουν δικαιώματα διεθνούς κυκλοφορίας μόνον στις αεροπορικές εταιρείες των συμβαλλομένων μερών και καλύπτουν ορισμένα πεδία αποκλειστικής αρμοδιότητας της Κοινότητας. Οι περιπτώσεις αυτές έχουν επιπτώσεις σε όλες τις συμφωνίες και τις διαπραγματεύσεις αερομεταφορών. Όλες οι υπάρχουσες συμφωνίες πρέπει να τροποποιηθούν προκειμένου να αποκατασταθεί ισότιμη μεταχείριση των κοινοτικών αεροπορικών εταιρειών και οι διαπραγματεύσεις σε θέματα κοινοτικής αρμοδιότητας πρέπει να διεξάγονται εντός του κατάλληλου νομικού πλαισίου. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν πλέον να ενεργούν μονομερώς.

Δεδομένου του αριθμού διμερών συμφωνιών για τις αερομεταφορές και της τακτικότητας με την οποία διεξάγεται η διαπραγμάτευσή τους προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις στην αγορά, δεν είναι πρακτικό να διεξάγονται όλες οι αναγκαίες διαπραγματεύσεις με τις συνήθεις διαδικασίες σε κοινοτικό επίπεδο. Η Κοινότητα πρέπει να επικεντρώνει στις διαπραγματεύσεις μείζονος σημασίας. Έτσι, η παρούσα πρόταση δημιουργεί ένα σύστημα κοινοποίησης και έγκρισης των διμερών συμφωνιών των κρατών μελών. Επιβάλλει επίσης ορισμένες υποχρεώσεις στα κράτη μέλη προκειμένου να διασφαλίζεται ότι διαθέτουν συστήματα ισότιμης μεταχείρισης στις διαβουλεύσεις με τον αντίστοιχο κλάδο και στην κατανομή των δικαιωμάτων κυκλοφορίας που εξασφαλίζονται κατά τις διαπραγματεύσεις.

3- ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

Στην κοινή του θέση, το Συμβούλιο διατήρησε τη βασική δομή της πρότασης της Επιτροπής, ιδίως όσον αφορά την κοινοποίηση για την πρόθεση έναρξης διαπραγματεύσεων στο άρθρο 1 και το σύστημα έγκρισης της έκβασης των διαπραγματεύσεων στο άρθρο 4, μολονότι έκανε σημαντικές αλλαγές με σκοπό να διευκρινισθεί και να ενισχυθεί το νομικό πλαίσιο. Σκοπός των αλλαγών αυτών είναι να βελτιωθούν οι δυνατότητες εφαρμογής της πρότασης της Επιτροπής με τον καθορισμό πιο συγκεκριμένων όρων υπό τους οποίους θα επιτρέπεται στα κράτη μέλη να διαπραγματεύονται και να συνάπτουν συμφωνίες που άπτονται θεμάτων κοινοτικής αρμοδιότητας.

Το άρθρο 1 του κανονισμού καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους τα κράτη μέλη μπορούν να αρχίζουν διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες. Τα κράτη μέλη μπορούν να αρχίζουν διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες εφόσον:

α. Eμμένουν σε ένα κείμενο το οποίο έχει συμφωνηθεί από κοινού για τις τυποποιημένες ρήτρες των διμερών συμφωνιών σε θέματα νομικής αρμοδιότητας της Κοινότητας.

β. Ειδοποιήσουν δεόντως την Επιτροπή πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Η κοινοποίηση, όπως προτείνεται από την Επιτροπή, θα επιτρέπει στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή να εντοπίζουν εάν υφίσταται κοινό ενδιαφέρον ή πρόβλημα με την τρίτη χώρα.

Το άρθρο 4, απαιτεί επίσης από τα κράτη μέλη να διαθέτουν ειδική άδεια βάσει του κοινοτικού δικαίου. Tο σύστημα που προτείνεται είναι απλό πάντως. Και πάλι, με βάση το σκεπτικό για την έναρξη διαπραγματεύσεων, απαιτείται κοινοποίηση της έκβασης των διαπραγματεύσεων στην Επιτροπή. Όσον αφορά το επόμενο βήμα, υπάρχουν τρεις δυνατότητες:

α. εάν τα κράτη μέλη καταλήξουν σε συμφωνία στην οποία έχουν ακολουθηθεί οι τυποποιημένες ρήτρες που έχουν συμφωνηθεί σε θέματα κοινοτικής αρμοδιότητας, επιτρέπεται να συνάψουν την τελική συμφωνία. Η μόνη τους υποχρέωση είναι να κοινοποιήσουν το αποτέλεσμα στην Επιτροπή για λόγους διαφάνειας.

β. εάν τα κράτη μέλη δεν μπορέσουν να καταλήξουν σε συμφωνία στην οποία να ακολουθούνται οι τυποποιημένες ρήτρες που έχουν συμφωνηθεί σε θέματα κοινοτικής αρμοδιότητας, μπορούν να εφαρμόσουν τη συμφωνία προσωρινά, πρέπει όμως να υποβάλουν τη συμφωνία στην Κοινότητα για τελική έγκριση μετά από συμβουλευτική διαδικασία σύμφωνα με τη διαδικασία επιτροπής. Εφόσον η συμφωνία δεν διακυβεύει την κοινοτική πολιτική μεταφορών, επιτρέπεται στα κράτη μέλη να συνάψουν τη συμφωνία.

γ. εάν η Κοινότητα είναι σε διαπραγματεύσεις με την ίδια τρίτη χώρα, μπορεί να επιτραπεί σε ένα κράτος μέλος να εφαρμόσει τη συμφωνία προσωρινά ή να τη συνάψει μόνον εφόσον ολοκληρωθεί η συμβουλευτική διαδικασία που αναφέρεται στο σημείο β).

Tο σύστημα αυτό εξασφαλίζει την τήρηση του κοινοτικού δικαίου και τη διαφύλαξη των συμφερόντων της Κοινότητας, ενώ ταυτόχρονα δίδεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα να διεξάγουν διμερείς διαπραγματεύσεις εντός ενός πλαισίου που παρέχει νομική ασφάλεια.

Από τις 17 τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο ενσωμάτωσε πλήρως τρεις στην κοινή του θέση και τέσσερις εν μέρει ή ως προς την αρχή τους. Οι τροπολογίες αυτές αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό σε εκείνες που είχε δεχθεί με παρόμοιο τρόπο η Επιτροπή.

4- ΛΕΠΤΟΜΕΡΗ ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Οι κάτωθι παραπομπές αφορούν αιτιολογικές σκέψεις και άρθρα της κοινής θέσης.

4.1 Τροπολογίες πλήρως αποδεκτές από την Επιτροπή και πλήρως ενσωματωμένες στην κοινή θέση

Τροπολογίες 1, 2, 3: Οι τρεις αυτές τροπολογίες περιλήφθηκαν πλήρως στις αιτιολογικές σκέψεις της κοινής θέσης (αιτιολογική σκέψη 5 (τροποποιημένη αναλόγως), 6 (διαγράφηκε αναλόγως) και 8 (η τελευταία πρόταση διαγράφηκε)).

4.2 Τροπολογίες αποδεκτές από την Επιτροπή εν μέρει ή ως προς την αρχή τους και ενσωματωμένες στην κοινή θέση εν μέρει ή ως προς την αρχή τους

Τροπολογία 11: Ενσωματώθηκε εν μέρει και ως προς την αρχή της στην κοινή θέση και επήλθαν σημαντικές αλλαγές στα άρθρα 1 και 4 για να ενισχυθεί το νομικό πλαίσιο που διαμορφώνει το σχέδιο κανονισμού. Προδιαγράφεται ο τύπος των συμφωνιών ή των σχετικών εγγράφων που καλύπτει το σχέδιο κανονισμού (άρθρο 1, παράγραφος 1) και οι υποχρεώσεις των κρατών μελών όταν η Κοινότητα διεξάγει διαπραγματεύσεις (άρθρο 4, παράγραφος 4).

Τροπολογία 12: Στο άρθρο 1, παράγραφος 2 η κοινή θέση διευκρινίζει την υποχρέωση των κρατών μελών να κοινοποιούν στην Επιτροπή τις προγραμματιζόμενες διαπραγματεύσεις τους, και έτσι ενσωματώνεται η τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως προς την αρχή της. Όταν ένα κράτος μέλος προτίθεται να αρχίσει διαπραγματεύσεις, οφείλει να κοινοποιήσει την πρόθεσή του μόνον στην Επιτροπή, ενώ τα υπόλοιπα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν αντίγραφο της κοινοποίησης στην Επιτροπή. Καθορίζεται επίσης ειδική διαδικασία σε περίπτωση εξαιρετικών περιστάσεων.

Τροπολογία 15: Η κοινή θέση επιδιώκει σαφέστερη διατύπωση του άρθρου 3 για να συμβαδίζει με την τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στην κοινή θέση καθίσταται σαφές ότι απαγορεύεται οιαδήποτε συμφωνία η οποία μειώνει τον αριθμό κοινοτικών αερομεταφορέων που μπορούν, σύμφωνα με τις υπάρχουσες ρυθμίσεις, να ορισθούν για να εκτελούν αεροπορικά δρομολόγια μεταξύ του εδάφους ενός κράτους μέλους και μιας τρίτης χώρας.

4.3 Τροπολογίες που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή και ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Τροπολογία 14: Στην κοινή θέση ενσωματώθηκε το πρώτο μέρος της τροπολογίας και το άρθρο 2 αναφέρει πλέον όχι μόνον τους αερομεταφορείς αλλά και τα υπόλοιπα ενδιαφερόμενα μέρη. Η Επιτροπή απέρριψε την τροπολογία αυτή διότι δεν μπορεί να γίνει δεκτή η ουσιαστική τροποποίηση που ζήτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να περιοριστεί ο αριθμός των αερομεταφορέων και το δικαίωμα εγκατάστασης (δεύτερο μέρος της τροπολογίας 14). Σε ό,τι αφορά την αναφορά των υπόλοιπων ενδιαφερομένων μερών στο άρθρο, η Επιτροπή δεν έχει αντίρρηση με την κοινή θέση σε αυτό το συγκεκριμένο σημείο.

4.4 Τροπολογίες που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή και δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Τροπολογίες 4 και 14 (εκτός από το πρώτο μέρος της τροπολογίας 14 το οποίο ενσωματώθηκε στην κοινή θέση): Οι τροπολογίες θα περιόριζαν την υποχρέωση των κρατών μελών να ενημερώνουν και να συμβουλεύονται τους κοινοτικούς αερομεταφορείς σχετικά με τις διμερείς τους διαπραγματεύσεις σε διεθνές επίπεδο, εάν επιβαλλόταν η υποχρέωση αυτή μόνον όταν οι αερομεταφορείς έχουν ήδη δίκτυο στην τρίτη χώρα ή όταν προβλέπεται να αποκτήσουν τέτοιο δίκτυο. Επίσης, η τροπολογία 14 θα επέβαλε περιορισμούς στο δικαίωμα εγκατάστασης των αερομεταφορέων με την επιβολή της απαίτησης να διαθέτουν άδεια εκμετάλλευσης από κάθε κράτος μέλος από το οποίο αναχωρούν διεθνείς πτήσεις.

Τροπολογία 5: Η τροπολογία θα απαιτούσε ρυθμιστική διαδικασία για την έγκριση των διμερών συμφωνιών.

Τροπολογίες 6 και 7: Οι τροπολογίες 6 και 7 θα έθεταν υπό αμφισβήτηση τη συμμόρφωση του κανονισμού με την αρχή της αναλογικότητας.

Τροπολογία 8: Η τροπολογία θα καθόριζε ένα σχέδιο δράσης της Κοινότητας τριών σημείων στο πεδίο των διεθνών αερομεταφορών.

Τροπολογίες 9 και 10: Οι τροπολογίες 9 και 10 θα εισήγαγαν νέες αιτιολογικές σκέψεις για τον καθορισμό νέων στόχων στις διαπραγματεύσεις μεταξύ της Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Τροπολογία 13: Η τροπολογία θα απέκλειε τα κράτη μέλη από τις διαβουλεύσεις που ορίζει το άρθρο 1, παράγραφος 3, σχετικά με την έναρξη διαπραγματεύσεων από κάποιο κράτος μέλος.

Τροπολογία 18: Η τροπολογία θα καθιστούσε εκ των πραγμάτων εμπιστευτικές όλες τις πληροφορίες που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη στις κοινοποιήσεις σχετικά τις διαπραγματεύσεις τους.

Τροπολογία 19: Η τροπολογία θα επαναλάμβανε την υποχρέωση των κρατών μελών να κοινοποιούν στην Επιτροπή το σχέδιο συμφωνίας που πρόκειται να συναφθεί μετά τις διαπραγματεύσεις, την οποία ορίζει ήδη το άρθρο 4.

5- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή κρίνει ότι η κοινή θέση που εγκρίθηκε ομόφωνα στις 5 Δεκεμβρίου 2003 δεν μεταβάλλει τους στόχους και την προσέγγιση της πρότασής της.και ότι μπορεί επομένως να την υποστηρίξει.