Αριθ. C 351/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 85 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την προστασία των ζώων που χρησιμοποιούνται για 
πειραματικούς και άλλους επιστημονικούς σκοπούς 
COM(85) 637 τελικό 
( Υποβληθείσα από την Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 20 Δεκεμβρίου 1985) 
(85/C 351/07) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως τα 
άρθρα 43 και 100, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι, στις 31 Μαΐου 1985, η επιτροπή υπουργών του 
Συμβουλίου της Ευρώπης ενέκρινε την ευρωπαϊκή 
σύμβαση για την προστασία των σπονδυλωτών ζώων 
που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς και άλλους 
επιστημονικούς σκοπούς' 
ότι ορισμένες διατάξεις της σύμβασης ενδέχεται να 
θίγουν ορισμένους κοινούς κανόνες που θεσπίζονται 
ιδίως από την οδηγία 64/432/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 
26ης Ιουνίου 1964 περί των προβλημάτων υγειονομικού 
ελέγχου στον τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών 
βοοειδών και χοιροειδών (ι), την οδηγία 75/318/ΕΟΚ 
του Συμβουλίου της 20ής Μαΐου 1975 περί της 
προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που 
αφορούν τις αναλυτικές, τοξικοφαρμακολογικές και 
κλινικές προδιαγραφές και τα πρωτόκολλα στον τομέα 
των δοκιμών των φαρμακευτικών ιδιοσκευασμάτων (2), 
την οδηγία 79/831/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης 
Σεπτεμβρίου 1979 η οποία τροποποιεί για έκτη φορά 
την οδηγία 67/548/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νομο­
θετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που 
αφορούν την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση 
των επικινδύνων ουσιών (3), την οδηγία 81/252/ΕΟΚ 
του Συμβουλίου της 28ης Σεπτεμβρίου 1981 περί 
προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών 
σχετικά με τα αναλυτικά, φαρμακοτοξικολογικά και 
κλινικά πρότυπα και πρωτόκολλα στον τομέα του 
ελέγχου των κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊό­
ντων (4), την οδηγία 83/228/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 
18ης Απριλίου 1983 για τον καθορισμό των κατευθυντη­
ρίων γραμμών για την εκτίμηση ορισμένων προϊόντων 
που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων (5), και 
την οδηγία 84/449/ΕΟΚ της Επιτροπής της 25ης 
Απριλίου 1984 η οποία προσαρμόζει, για έκτη φορά, 
στην τεχνική πρόοδο την οδηγία 67/548/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου (6)' 
ότι η ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των 
σπονδυλωτών ζώων που χρησιμοποιούνται για πειρα­
ματικούς και άλλους επιστημονικούς σκοπούς είναι 
ανοικτή προς υπογραφή από τα κράτη μέλη* ότι η 
σύμβαση είναι επίσης ανοικτή για υπογραφή από τις 
Ευρωπαϊκές Κοινότητες' 
ότι, ωστόσο, πρέπει να ληφθούν χωρίς καθυστέρηση 
κοινοτικά μέτρα στον τομέα αυτό' 
(') ΕΕ αριθ. 121 της 29. 7. 1964, 1977/64. 
(2) ΕΕ αριθ. L 147 της 9. 6. 1975, σ. 1. 
(3) ΕΕ αριθ. L 259 της 15. 10. 1979, σ. 10. 
(4) ΕΕαριθ. L 317 της 6. 11. 1981, σ. 16. 
(5) ΕΕ αριθ. L 126 της 13. 5. 1983, σ. 23. 
(6) ΕΕ αριθ. L 251 της 19. 9. 1984, σ. 1. ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των εθνικών νομοθεσιών 
που ισχύουν σήμερα όσον αφορά την προστασία των 
ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς σκο­
πούς, οι οποίες επηρεάζουν τη λειτουργία της κοινής 
αγοράς' 
ότι η Κοινότητα πρέπει επίσης να λάβει μέτρα για την 
αποφυγή, γενικότερα, κάθε μορφής βάναυσης μεταχεί­
ρισης των ζώων' 
ότι, προκειμένου να εξαλειφθούν οι διαφορές αυτές, 
πρέπει να εναρμονιστούν οι νομοθεσίες των κρατών 
μελών' ότι η εναρμόνιση αυτή θα επέτρεπε τη λήψη 
μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο για την προστασία των 
ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς σκο­
πούς από άσκοπους πόνους και ταλαιπωρίες, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
Άρθρο 1 
1. Η παρούσα οδηγία αφορά τα ζώα που χρησιμο­
ποιούνται για πειραματικούς και άλλους επιστημονι­
κούς σκοπούς. Στόχος της είναι να εξασφαλίσει ότι ο 
αριθμός των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραμα­
τικούς σκοπούς περιορίζεται στο ελάχιστο, ότι λαμβά­
νεται για τα ζώα αυτά η κατάλληλη μέριμνα και ότι δεν 
πονούν ή υποφέρουν χωρίς αυτό να είναι αναγκαίο. 
2. Πειράματα με πειραματόζωα διενεργούνται μόνο 
για έναν ή περισσότερους από τους ακόλουθους 
σκοπούς, και με τους περιορισμούς που καθορίζει η 
παρούσα οδηγία: 
α) ΐ) η αποφυγή ή πρόληψη ασθένειας, αδιαθεσίας ή 
άλλης ανωμαλίας, ή των επιπτώσεων τους, στον 
άνθρωπο, στα σπονδυλωτά και ασπόνδυλα ζώα 
ή στα φυτά, συμπεριλαμβανομένης της παραγω­
γής και της δοκιμασίας όσον αφορά την 
ποιότητα, δραστικότητα και ασφάλεια, φαρμά­
κων, ουσιών ή προϊόντων, 
ii) η διάγνωση ή θεραπεία ασθένειας, αδιαθεσίας ή 
άλλης ανωμαλίας, ή των επιπτώσεων τους, στον 
άνθρωπο, στα σπονδυλωτά και ασπόνδυλα ζώα 
ή στα φυτά' 
β) η αξιολόγηση, η διερεύνηση, η ρύθμιση ή η 
τροποποίηση φυσιολογικών λειτουργιών στον 
άνθρωπο, στα σπονδυλωτά και ασπόνδυλα ζώα ή 
στα φυτά' 
γ) η προστασία του περιβάλλοντος' 
δ) η επιστημονική έρευνα' 
ε) η κατάρτιση και η εκπαίδευση' 
στ) δικανικές έρευνες. 
Άρθρο 2 
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως: 
31. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 351/17 
α) ζώο: εκτός εάν ορίζεται άλλως πως, κάθε ζώο 
σπονδυλωτό εκτός του ανθρώπου, συμπεριλαμβανο­
μένων των εμβρύων και των προνύμφων που ζουν 
ελεύθερες ή/και αναπαράγουν' όπως επίσης και τα 
ασπόνδυλα του Phylum mollusca, της ομοταξίας των 
κεφαλόποδων' 
β) πειραματόζωα: ζώα που χρησιμοποιούνται ή που 
πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σε αιτούμενες ή 
εγκριθείσες πειραματικές δραστηριότητες' 
γ) εκτρεφόμενα ζώα: ζώα που εκτρέφονται σε εγκατα­
στάσεις εγκεκριμένες από την αρχή' 
δ) πειραματική δραστηριότητα ή πείραμα: κάθε δοκιμα­
σία, επίδειξη και διαδικασία που διεξάγεται σε ζώο, 
η οποία μπορεί να προκαλέσει σε αυτό πόνο, 
ταλαιπωρία, αγωνία ή μόνιμη βλάβη, συμπεριλαμ­
βανομένης κάθε ενέργειας που αποβλέπει ή που 
ενδέχεται να καταλήξει στη γέννηση ζώου σε 
οποιαδήποτε από τις καταστάσεις αυτές, εξαιρουμέ­
νων όμως των λιγότερο οδυνηρών μεθόδων που 
είναι αποδεκτές στη σύγχρονη πρακτική (δηλαδή 
«μη βάναυσες» μέθοδοι) θανάτωσης ή σήμανσης 
ζώων' το πείραμα αρχίζει όταν το ζώο είναι έτοιμο 
για πρώτη φορά να χρησιμοποιηθεί και λήγει όταν 
δεν υπολείπεται πλέον καμία παρατήρηση στο 
πλαίσιο του πειράματος αυτού' η εξάλειψη του 
πόνου, της ταλαιπωρίας, της αγωνίας ή τυχόν 
μόνιμης βλάβης με την επιτυχή χρήση αναισθησίας 
ή αναλγησίας ή άλλων μεθόδων δεν εξαιρεί τη 
χρησιμοποίηση ενός ζώου από το πεδίο εφαρμογής 
του ορισμού αυτού' 
ε) αρχή: η αρχή που ορίζεται από κάθε κράτος μέλος 
ως υπεύθυνη για την εποπτεία της διεξαγωγής των 
πειραματικών δραστηριοτήτων κατά την έννοια της 
παρούσας οδηγίας' 
στ) αρμόδιο πρόσωπο: κάθε πρόσωπο το οποίο θεωρεί­
ται αρμόδιο από ένα κράτος μέλος για την εκπλήρω­
ση των συναφών καθηκόντων που περιγράφονται 
στην παρούσα οδηγία' 
ζ) εγκαταστάσεις: κάθε εγκατάσταση, κτίριο, κτιριακό 
συγκρότημα ή άλλο οίκημα, που μπορεί να περιλαμ­
βάνει χώρο που δεν είναι απόλυτα περιφραγμένος ή 
στεγασμένος, καθώς και κινητές εγκαταστάσεις' 
η) εγκαταστάσεις εκτροφής: εγκαταστάσεις όπου εκτρέ­
φονται ζώα προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε 
πειράματα' 
θ) εγκαταστάσεις προμήθειας: εγκαταστάσεις, εκτός 
των εγκαταστάσεων εκτροφής, από τις οποίες 
γίνεται προμήθεια ζώων προκειμένου να χρησιμο­
ποιηθούν σε πειράματα' 
ι) εγκαταστάσεις πειραματισμού: εγκαταστάσεις όπου 
χρησιμοποιούνται ζώα για πειράματα. 
Άρθρο 3 
Κάθε κράτος μέλος απαγορεύει τις πειραματικές κατά 
τις οποίες χρησιμοποιούνται ζώα θεωρούμενα ως είδη 
απειλούμενα με εξαφάνιση σύμφωνα με τον κανονισμό 
(ΕΟΚ) αριθ. 3626/82 του Συμβουλίου (') ή σύμφωνα με 
την εθνική νομοθεσία του κράτους μέλους. 
Άρθρο 4 
Τα κράτη μέλη ενεργούν ώστε να διασφαλίζουν ότι, 
όσον αφορά τη γενική μέριμνα και τη διαβίωση των 
ζώων: 
(!) ΕΕ αριθ. L 384 της 31. 12. 1982, σ. 1. — παρέχεται η κατάλληλη στέγη, τροφή και φροντίδα 
σε όλα τα πειραματόζωα, 
— κάθε περιορισμός ως προς τη δυνατότητα ενός 
πειραματόζωου να ικανοποιεί τις φυσιολογικές και 
ηθολογικές ανάγκες του δεν υπερβαίνει τα πλαίσια 
που ορίζονται από τις διατάξεις του παραρτήματος 
Π, 
— διεξάγεται καθημερινά έλεγχος των περιβαλλοντο­
λογικών συνθηκών υπό τις οποίες τα πειραματόζωα 
φυλάσσονται ή χρησιμοποιούνται, 
— η ικανοποιητική διαβίωση και η κατάσταση της 
υγείας των ζώων παρακολουθούνται από αρμόδιο 
πρόσωπο ώστε να αποφεύγεται ο πόνος ή η άσκοπη 
ταλαιπωρία, η αγωνία ή η διαρκής παραμόρφωση 
τους, 
— λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να 
επανορθώνεται, το ταχύτερο δυνατόν, κάθε ανωμα­
λία ή ταλαιπωρία που διαπιστώνεται. 
Άρθρο 5 
1. Κάθε κράτος μέλος ορίζει την αρχή που είναι 
υπεύθυνη για τις καλές συνθήκες διαβίωσης των 
πειραματόζωων, κατά την έννοια της παρούσας οδη­
γίας. 
2. Η οριζόμενη αρχή φέρει την ευθύνη της χορήγη­
σης έγκρισης στα αρμόδια πρόσωπα για τη διεξαγωγή 
πειραμάτων ή την εποπτεία της διεξαγωγής πειραμάτων 
σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις. 
3. Η οριζόμενη αρχή πρέπει, για την άσκηση των 
καθηκόντων της κατά την έννοια της παρούσας 
οδηγίας, να είναι δυνατόν να λαμβάνει γνώση της 
γνώμης των ενδιαφερομένων μερών, ιδίως όσον αφορά 
τα συμφέροντα των επιστημονικών και βιομηχανικών 
κύκλων καθώς και τις καλές συνθήκες διαβίωσης των 
ζώων. 
Άρθρο 6 
1. Απαγορεύεται η διεξαγωγή πειράματος εφόσον 
είναι λογικά και πρακτικά εφικτό να χρησιμοποιηθεί 
άλλη μέθοδος επίτευξης των επιδιωκόμενων αποτελε­
σμάτων η οποία είναι ικανοποιητική από επιστημονι­
κής πλευράς και δεν συνεπάγεται τη χρήση ζώων. 
2. Η επιλογή των ειδών για τη διεξαγωγή πειράματος 
πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή, και, στις 
περιπτώσεις όπου αυτό απαιτείται, να αιτιολογείται 
δεόντως στην αρμόδια αρχή. Κατά την επιλογή μεταξύ 
των πειραμάτων, προτιμούνται εκείνα που απαιτούν το 
μικρότερο δυνατό αριθμό ζώων, προκαλούν το λιγότερο 
πόνο, ταλαιπωρία, αγωνία ή μόνιμη βλάβη και που 
αναμένεται να δώσουν τα ικανοποιητικότερα αποτελέ­
σματα. 
3. ' Ολα τα πειράματα σχεδιάζονται κατά τρόπον ώστε 
τα πειραματόζωα να μην υποφέρουν και πονούν χωρίς 
αυτό να είναι απαραίτητο, με τη χρήση, όπου αυτό είναι 
σκόπιμο, γενικής ή τοπικής αναισθησίας. Υπόκεινται 
στους « περί αναισθησίας όρους » που καθορίζονται στο 
παράρτημα III, και τους «περί οδύνης όρους» που 
καθορίζονται στο παράρτημα IV. Τα μέτρα που καθορί­
ζονται στο παράρτημα V λαμβάνονται σε όλες τις 
περιπτώσεις. 
Άρθρο 7 
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε όλο το προσωπικό που 
χειρίζεται τα πειραματόζωα να έχει υποστεί κατάλληλη 
για τα καθήκοντα του εκπαίδευση ή καθοδήγηση όσον 
αφορά τη φροντίδα για την καλή διαβίωση των ζώων. 
Αριθ. C 351/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 85 
Άρθρο 8 
1. Οι λεπτομέρειες του πειράματος πρέπει να κοινο­
ποιούνται τριάντα ημέρες πριν, στην αρχή η οποία έχει 
τη δυνατότητα να μην επιτρέψει το πείραμα ή να 
απαιτήσει την τροποποίηση του μέσα στις εν λόγω 
τριάντα ημέρες. 
2. Κάθε απόφαση με την οποία δεν επιτρέπεται 
κάποιο πείραμα, ή απαιτείται η τροποποίηση του ή δεν 
χορηγείται άδεια για τη διεξαγωγή πειράματος, πρέπει 
να αναφέρει τους λόγους στους οποίους στηρίζεται και 
να παρέχει τη δυνατότητα προσφυγής κατ' αυτής. 
3. Κάθε πείραμα διεξάγεται, από πάσης πλευράς, 
σύμφωνα με τις οδηγίες που δίδονται βάσει της 
παραγράφου 1 και σύμφωνα με τις σχετικές με την καλή 
διαβίωση των ζώων αρχές της εργαστηριακής δεοντο­
λογίας και σύμφωνα με όλες τις διατάξεις της παρούσας 
οδηγίας. 
4. Όλα τα πειράματα σε εκτός του ανθρώπου πρω­
τεύοντα, υπόκεινται στην εκ των προτέρων χορήγηση 
άδειας. Τέτοια πειράματα επιτρέπονται μόνον εφόσον 
υπάρχει δικαιολογία και εφόσον είναι απαραίτητα για 
την επίλυση σοβαρού ιατρικού προβλήματος, ή εφόσον 
είναι αναγκαία για τη συμμόρφωση προς τα κοινοτικά 
μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας. 
5. Οι κοινοποιήσεις που γίνονται κατ' εφαρμογή του 
παρόντος άρθρου είναι δυνατόν να αναφέρονται επίσης 
σε προγράμματα εργασίας που περιλαμβάνουν πειράμα­
τα με παρεμφερή χαρακτηριστικά, κατά τα οποία 
ακολουθούνται πρότυπες δοκιμαστικές διαδικασίες, και 
όπου δεν προβλέπεται η πρόκληση πόνου, αγωνίας ή 
ανάλογης ταλαιπωρίας σε ανυπόφορη κλίμακα. 
6. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου δεν εμποδίζουν 
τη διεξαγωγή των πειραμάτων που απαιτούνται από τις 
ισχύουσες κοινοτικές οδηγίες ή συστάσεις. 
Άρθρο 9 
1. Βάσει των υποβαλλόμενων αιτήσεων για τη 
χορήγηση άδειας και των λαμβανόμενων κοινοποιή­
σεων, καθώς και βάσει των υποβαλλόμενων εκθέσεων, η 
αρχή σε κάθε κράτος μέλος: 
— εξασφαλίζει κατά το δυνατόν την αποφυγή άσκοπης 
επανάληψης πειραματικής δραστηριότητας, 
— συλλέγει και, στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό, 
δημοσιεύει τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τη 
χρήση ζώων σε πειράματα που καθορίζονται στο 
παράρτημα VI. 
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα 
για να εξασφαλίζουν την προστασία του απορρήτου των 
πληροφοριών εμπορικής σημασίας που ανακοινώνο­
νται βάσει της παρούσας οδηγίας. 
Άρθρο 10 
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι πειραματικές 
δραστηριότητες για εκπαιδευτικούς σκοπούς να διεξά­
γονται κατά το δυνατόν σε εκτρεφόμενα ζώα και μετά 
από χορήγηση σχετικής άδειας από την αρχή. Όποτε 
αυτό είναι εφικτό, ενδείκνυται η χρήση οπτικοακουστι­
κών ή άλλων κατάλληλων μεθόδων αντί της διεξαγωγής 
πειραμάτων. 
2. Δεν επιτρέπεται η διεξαγωγή πειραμάτων σε 
σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή άλλα 
εκπαιδευτικά ή επιμορφωτικά ιδρύματα του ιδίου ή κατωτέρου επιπέδου, εκτός από περιπτώσεις όπου η 
εκπαίδευση ή η κατάρτιση είναι προσανατολισμένη 
ειδικά στην απόκτηση επαγγελματικών προσόντων που 
εμπεριέχουν τη διεξαγωγή πειραμάτων ή τη θεραπεία ή 
τη φροντίδα ζώων, και εφόσον τα πειράματα δεν 
συνεπάγονται έντονο ή παρατεταμένο πόνο ή σοβαρή ή 
παρατεταμένη ταλαιπωρία. 
Άρθρο 11 
Οι εγκαταστάσεις εκτροφής και οι εγκαταστάσεις 
προμήθειας καταχωρούνται από την αρχή και πρέπει να 
ανταποκρίνονται στους όρους των άρθρων 4 και 7. 
Οι εγκαταστάσεις προμήθειας δεν προμηθεύονται ζώα 
από πηγές άλλες εκτός των εγκαταστάσεων εκτροφής 
παρά μόνον εφόσον ο προμηθευτής μπορεί να αποδείξει 
ότι το ζώο προέρχεται από άλλες εγκαταστάσεις 
προμήθειας και δεν είναι άγριο ή αδέσποτο ζώο, ή ότι το 
ζώο έχει εισαχθεί νόμιμα. 
Άρθρο 12 
Η καταχώριση που προβλέπεται στο άρθρο 11 καθορί­
ζει το αρμόδιο για τις εγκαταστάσεις πρόσωπο το οποίο 
παρέχει ή φροντίζει να παρέχεται η κατάλληλη 
φροντίδα στα ζώα που ανήκουν στα είδη που εκτρέφο­
νται ή φυλάσσονται στις εγκαταστάσεις. 
Άρθρο 13 
1. Οι εγκαταστάσεις εκτροφής και οι εγκαταστάσεις 
προμήθειας καταγράφουν τον αριθμό και τα είδη ζώων 
που πωλούνται ή αποστέλλονται, την ημερομηνία 
πώλησης ή αποστολής, το όνομα και τη διεύθυνση του 
αποδέκτη, καθώς και τον αριθμό και το είδος των ζώων 
που πεθαίνουν ενώ βρίσκονται στις εν λόγω εγκαταστά­
σεις εκτροφής ή προμήθειας. 
2. Κάθε αρχή ορίζει το είδος των καταγραφόμενων 
στοιχείων που πρέπει να τηρούνται και να τίθενται στη 
διάθεση της από το πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για τις 
εγκαταστάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο Γ τα 
στοιχεία αυτά φυλάσσονται τουλάχιστον επί τρία έτη 
από την ημερομηνία της τελευταίας εισόδου και 
υπόκεινται σε περιοδικό έλεγχο από υπαλλήλους της 
αρχής. 
Άρθρο 14 
1. Κάθε σκύλος ή γάτα που φυλάσσεται σε εγκατα­
στάσεις εκτροφής ή προμήθειας, σημαδεύεται ανεξίτη­
λα, με μοναδικό ειδικό σήμα, και κατά τον λιγότερο 
οδυνηρό τρόπο, πριν από τον απογαλακτισμό, εκτός 
από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στην παράγρα­
φο 3. 
2. Στην περίπτωση κατά την οποία μη σημαδεμένο 
σκυλί ή γάτα μεταφέρεται για πρώτη φορά μετά τον 
απογαλακτισμό στις εγκαταστάσεις που αναφέρονται 
στην παράγραφο 1 σημαδεύεται το συντομότερο δυνα­
τό. 
3. Στην περίπτωση κατά την οποία σκυλί ή γάτα 
μεταφέρεται από τις εγκαταστάσεις που αναφέρονται 
στην παράγραφο 1 σε άλλες, πριν τον απογαλακτισμό 
και εφόσον δεν είναι εφικτό να σημαδευτεί εκ των 
προτέρων, πρέπει να κρατηθούν πλήρη στοιχεία, ιδίως 
για την ταυτότητα της μητέρας, από τις εγκαταστάσεις 
υποδοχής μέχρις ότου σημαδευτεί. 
4. Τα χαρακτηριστικά της ταυτότητας και της 
προέλευσης κάθε σκύλου ή γάτας περιλαμβάνονται 
μεταξύ των στοιχείων που καταγράφουν οι εγκαταστά­
σεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1. 
31. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 351/19 
5. Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται η χρησιμο­
ποίηση άγριων ή αδέσποτων γατών ή σκυλιών για 
πειράματα. 
Άρθρο 15 
1. Οι εγκαταστάσεις πειραματισμού πρέπει να έχουν 
καταχωρηθεί ή να έχουν εγκριθεί με άλλο τρόπο από 
την αρχή. Πρέπει να λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα 
στις εγκαταστάσεις πειραματισμού ώστε οι εγκαταστά­
σεις και ο εξοπλισμός να είναι κατάλληλοι για τα 
χρησιμοποιούμενα είδη ζώων και τη διεξαγωγή των 
πειραμάτων για τα οποία προορίζονται, ενώ ο σχεδια­
σμός, η κατασκευή και η λειτουργία τους πρέπει να 
επιτρέπουν την αποτελεσματικότερη δυνατή διεξαγωγή 
των πειραμάτων, με σκοπό την επίτευξη έγκυρων 
αποτελεσμάτων με τον ελάχιστο δυνατό αριθμό ζώων 
και το λιγότερο πόνο, ταλαιπωρία αγωνία ή μόνιμη 
βλάβη. 
2. Σε κάθε εγκατάσταση πειραματισμού: 
α) καθορίζεται ένα αρμόδιο πρόσωπο, το οποίο εργά­
ζεται σε βάση πλήρους απασχολήσεως στην εγκα­
τάσταση, είναι υπεύθυνο για τη φροντίδα των ζώων 
και τη λειτουργία του εξοπλισμού που χρησιμο­
ποιείται στο πείραμα και σε περίπτωση που κρίνει 
ότι το πείραμα δεν εκτελείται σύμφωνα με τους 
κανόνες έχει την εξουσία να το διακόψει' 
β) διατίθεται επαρκής αριθμός ειδικά εκπαιδευμένων 
προσώπων' 
γ) λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την παροχή 
κτηνιατρικών συμβουλών και θεραπείας, και ορίζο­
νται ονομαστικά οι κτηνίατροι που είναι υπεύθυνοι 
για την καλή διαβίωση των ζώων' 
δ) η εκτέλεση ή η εποπτεία των πειραμάτων αναλαμβά­
νεται μόνο από αρμόδια πρόσωπα' τα πρόσωπα αυτά 
πρέπει να έχουν εκπαιδευθεί σε επιστημονικό τομέα 
συναφή με τα πειράματα που προγραμματίζονται, να 
έχουν αποκτήσει τις απαιτούμενες ικανότητες 
καλής μεταχείρισης και φροντίδας των πειραματό­
ζωων και να έχουν θεωρηθεί κατάλληλα από την 
αρμόδια αρχή όσον αφορά τα θέματα αυτά. 
3. Στις εγκαταστάσεις πειραματισμού χρησιμο­
ποιούνται κατ' αποκλειστικότητα ζώα που προέρχονται 
από εγκαταστάσεις εκτροφής ή προμήθειας. Όποτε 
αυτό είναι δυνατό, πρέπει να χρησιμοποιούνται εκτρε-
φόμενα ζώα. 
4. Οι εγκαταστάσεις πειραματισμού τη ρουν στοιχεία 
για όλα τα ζώα που έχουν χρησιμοποιηθεί, τα οποία 
θέτουν στη διάθεση της αρμόδιας αρχής κατόπιν 
σχετικού αιτήματος της. Μεταξύ των στοιχείων αυτών 
περιλαμβάνεται ιδίως ο αριθμός των ειδών όλων των 
ζώων που προμηθεύτηκαν οι εγκαταστάσεις, η προέλευ­
ση τους και η ημερομηνία αφίξεώς τους. Τα στοιχεία 
αυτά πρέπει να τίθενται στη διάθεση της αρμόδιας 
αρχής, όταν αυτή το ζητά. Οι εγκαταστάσεις πειραματι­
σμού υπόκεινται σε περιοδικό έλεγχο από υπαλλήλους 
της αρμόδιας αρχής. 
Άρθρο 16 
1. Όσον αφορά τα ζώα των ειδών που περιλαμβάνο­
νται στο παράρτημα Ι και χρησιμοποιούνται σε 
πειράματα, η προμήθεια τους γίνεται μόνον από 
εγκαταστάσεις εκτροφής ή εγκαταστάσεις προμήθειας. 
2. Ο κατάλογος του παραρτήματος μπορεί να τροπο­
ποιηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο 
άρθρο 18. 
Άρθρο 17 
1. Συνιστάται επιτροπή υπεύθυνη για την προσαρμο­
γή στην τεχνική πρόοδο των παραρτημάτων της 
παρούσας οδηγίας (η οποία στο εξής καλείται «επιτρο­
πή». Αποτελείται από αντιπροσώπους των κρατών μελών και προεδρεύεται από αντιπρόσωπο της Επιτρο­
πής. 
2. Η επιτροπή συντάσσει τον εσωτερικό κανονισμό 
της. 
Άρθρο 18 
1. Σε περίπτωση που πρέπει να ακολουθείται η 
διαδικασία του παρόντος άρθρου, η επιτροπή συγκαλεί­
ται από τον πρόεδρο της, είτε με δική του πρωτοβουλία, 
είτε ύστερα από αίτηση αντιπροσώπου κράτους μέλους. 
2. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην 
επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η 
επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της ως προς το σχέδιο σε 
προθεσμία που μπορεί να ορίζει ο πρόεδρος ανάλογα με 
τον επίγοντα χαρακτήρα του ζητήματος. Αποφαίνεται 
με πλειοψηφία 54 ψήφων, και οι ψήφοι των κρατών 
μελών σταθμίζονται όπως προβλέπεται στο άρθρο 148 
παράγραφος 2 της συνθήκης. Ο πρόεδρος δε συμμετέχει 
στην ψηφοφορία. 
3. α) Η Επιτροπή θεσπίζει τα προτεινόμενα μέτρα 
εφόσον αυτά είναι σύμφωνα με τη γνώμη της 
επιτροπής. 
β) Στην περίπτωση που τα προτεινόμενα μέτρα δεν 
είναι σύμφωνα με τη γνώμη της Επιτροπής, ή 
ελλείψει γνώμης, η Επιτροπή υποβάλλει αμέ­
σως στο Συμβούλιο πρόταση για τα μέτρα που 
πρέπει να ληφθούν. Το Συμβούλιο αποφαίνεται 
με ειδική πλεοψηφία. 
γ) Στην περίπτωση που το Συμβούλιο δεν έχει 
λάβει απόφαση σε τρεις μήνες από την υποβολή 
της πρότασης, τα προτεινόμενα μέτρα θεσπίζο­
νται από την Επιτροπή. 
Άρθρο 19 
1. Για να αποφευχθούν άσκοπες επαναλήψεις πειρα­
μάτων που γίνονται προκειμένου να ικανοποιηθούν οι 
εθνικές ή κοινοτικές νομοθετικές διατάξεις περί υγείας 
και ασφάλειας, τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν τα 
αποτελέσματα πειραμάτων που διεξάγονται στο έδαφος 
άλλου κράτους μέλους εκτός εάν απαιτούνται περαιτέ­
ρω δοκιμές για την προστασία της δημόσιας υγείας και 
ασφάλειας και το εν λόγω κράτος μέλος παρέχει 
λεπτομερή αιτιολόγηση της απόφασης του να ζητήσει 
τη διαξαγωγή περαιτέρω δοκιμών στο πρόσωπο που 
προτίθεται να διοχετεύσει το εν λόγω προϊόν στην 
αγορά καθώς και στην Επιτροπή. 
2. Τα κράτη μέλη, με την επιφύλαξη των όρων που 
καθορίζονται στις υφιστάμενες κοινοτικές οδηγίες, 
παρέχουν πληροφορίες στην Επιτροπή σχετικά με τη 
νομοθεσία και τη διοικητική πρακτική τους όσον 
αφορά τη διαξαγωγή πειραματικών δραστηριοτήτων, 
συμπεριλαμβανομένων των όρων που πρέπει να πλη­
ρούνται πριν από τη διάθεση των προϊόντων στο 
εμπόριο, καθώς και τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετι­
κά με όλα τα πειράματα που έχουν διεξαχθεί στο έδαφος 
τους και για τις άδειες ή οποιαδήποτε άλλα διοικητικά 
στοιχεία που αφορούν τα πειράματα αυτά. 
Άρθρο 20 
Η παρούσα οδηγία δεν περιορίζει το δικαίωμα κρατών 
μελών να εφαρμόζουν ή να θεσπίζουν αυστηρότερα 
μέτρα για την προστασία των ζώων που χρησιμοποιού­
νται σε πειράματα ή για το έλεγχο και περιορισμό της 
χρήσης ζώων για πειράματα. 
Αριθ. C 351/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 85 
Άρθρο 21 παρουσιάζουν ανακεφαλαιωτική κατάλληλη έκθεση 
των στοιχείων που συλλέγονται στο πλαίσιο των 
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για διατάξεων του άρθρου 9 δεύτερη περίπτωση. Η Επιτρο-
να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία σε 12 μήνες πή συντάσσει έκθεση που απευθύνει στο Συμβούλιο και 
από την κοινοποίηση της. Πληροφορούν αμέσως την το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Επιτροπή σχετικά. 
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τα 
κείμενα των διατάξεων εσωτερικού δικαίου, που θεσπί­
ζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. 
Άρθρο 23 
Άρθρο 22 
Τα κράτη μέλη ενημερώνουν ανά τριετία την Επιτροπή 
για τα μέτρα που λαμβάνουν στον τομέα αυτό και Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Γένη και είδη πειραματόζωων που καλύπτονται για τους σκοπούς του άρθρου 16 
Ποντικός Mus musculus 
Αρουραίος Rattus norvegicus 
Ινδικό χοιρίδιο Cavia porcellus 
Κρίκητος Mesocricetus auratus 
Κουνέλι Oryctolagus cuniculus 
Κοτόπουλο Gallus gallus 
Πρωτεύοντα εκτός του ανθρώπου 
Σκύλος Canis familiaris 
Γάτα Felis catus 
Ορτύκι Coturnix coturnix 
Βάτραχος Anura 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Στέγαση, διατροφή και φροντίδα των πειραματόζωων, διεξαγωγή πειραμάτων, εκπαίδευση 
προσώπων, κλπ. 
1. Οι εγκαταστάσεις πρακτικής σκοπιμότητας 
1.1. Λειτουργία και γενικός σχεδιασμός 
1.2. Χώρος φύλαξης 
1.3. Εργαστήρια και ειδικοί χώροι 
1.4. Χώροι διεξαγωγής πειραμάτων 
2. Το περιβάλλον στους χώρους φύλαξης και ο έλεγχος του 
2.1. Εξαερισμός 
2.2. Θερμοκρασία 
2.3. Υγρασία 
2.4. Φωτισμός 
2.5. Θόρυβος 
2.6. Συστήματα συναγερμού 
31. 12. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 351/21 
3. 
3.1. 
3.2. 
3.3. 
3.4. 
3.5. 
3.6. 
3.7. 
3.8. 
3.9. 
3.10. 
3.11. 
3.12. 
4. 
5. 
6. Φροντίδα 
Υγεία 
Σύλληψη 
Συσκευασία και μεταφορά 
Υποδοχή και αποσυσκευασία 
Καραντίνα, απομόνωση και εγκλιματισμός 
Εγκλωβισμός 
Διατροφή 
Νερό 
Ύπνος 
Άσκηση και μεταχείριση 
Καθαριότητα 
Μη βάναυση θανάτωση των ζώων 
Διεξαγωγή πειραμάτων 
Εκπαίδευση προσώπων 
'Αλλα 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Οι περί αναισθησίας όροι 
1. Στις περιπτώσεις όπου η διεξαγωγή πειράματος ενδέχεται να προκαλέσει πόνο η ταλαιπωρία σε ζώο, 
εκτός εάν το ζώο έχει υποβληθεί στην κατάλληλη αναισθησία, το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που είναι 
εξουσιοδοτημένα να διεξάγουν το πείραμα λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε: 
i) το ζώο να αναισθητοποιείταΐ κατάλληλα, προτού αρχίσει η διεξαγωγή του πειράματος, και να 
παραμένει στην κατάσταση αυτή μέχρι τη λήξη του, 
ii) το ζώο να ανακουφίζεται από κάθε μετεγχειρηματικό πόνο ή ταλαιπωρία με τη χορήγηση 
αναλγητικών ή με άλλη κατάλληλη θεραπεία, και 
iii) εάν δεν είναι εφικτή η ανακούφιση του, το ζώο να θανατώνεται αμέσως και με όχι βάναυσο 
τρόπο. 
2. Οι όροι αυτοί δεν ισχύουν στις περιπτώσεις όπου η αναισθητοποίηση θεωρείται από κτηνίατρο 
περισσότερο επώδυνη για το ζώο απ1 ότι το πείραμα. 
3. Στις περιπτώσεις όπου το ζώο πρέπει να υποστεί πόνο, ταλαιπωρία, αγωνία ή μόνιμη βλάβη, που δεν 
μπορούν να μετριαστούν με τη βοήθεια αναισθητικών, χρησιμοποιείται αναλγησία ή άλλες τεχνικές 
ανακούφισης από τον πόνο προκειμένου να περιοριστεί κάθε ταλαιπωρία, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του παραρτήματος II. 
4. Το ζώο αναισθητοποιείταΐ κατάλληλα καθ' όλη τη διάρκεια της διεξαγωγής του πειράματος, εκτός 
των περιπτώσεων χειρουργικών πειραμάτων που είναι περισσότερο επιπόλαια από την επιφανειακή 
φλεβοτομή, όπως καθορίζεται στο παράρτημα II. 
5. Μπορεί να δοθεί ειδική άδεια για εξαίρεση από τους περί αναισθησίας όρους όταν η 
αναισθητοποίηση παρακωλύει το πείραμα. Δεν χορηγείται άδεια για εξαίρεση στις περιπτώσεις 
χειρουργικών επεμβάσεων. Στις περιπτώσεις όπου χορηγείται άδεια για εξαίρεση, το πείραμα 
εξακολουθεί να υπόκειται στους περί οδύνης όρους (άρθρο 5). 
6. Ως «κατάλληλη αναισθητοποίηση» νοείται η στέρηση αισθήσεως δι' αναισθησίας (τοπικής ή 
γενικής), τουλάχιστον τόσο αποτελεσματικής όσο και αυτής που εφαρμόζεται στην καλή 
κτηνιατρική πρακτική. 
7. Ως «μη βάναυση θανάτωση » νοείται η θανάτωση ενός ζώου με την ελάχιστη σωματική και ψυχική 
ταλαιπωρία για το είδος του ζώου. 
Αριθ. C 351/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 85 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV 
Οι « περί οδύνης όροι» 
1. Στις περιπτώσεις όπου, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας, ένα ζώο δεν 
αναισθητοποιείται κατάλληλα, δεν πρέπει να υποβάλλεται σε πόνο, αγωνία ή ισοδύναμη 
ταλαιπωρία, που να υπερβαίνουν τη στιγμιαία διάρκεια. 
2. Άδειες για εξαίρεση από τους περί οδύνης όρους μπορούν να χορηγηθούν από την αρμόδια αρχή 
στις περιπτώσεις: 
i) έκτακτων καταστάσεων που συνιστούν άμεση απειλή για τη δημόσια υγεία, 
ii δοκιμασιών και ερευνών που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωση με απαιτήσεις κανονιστικών 
διατάξεων, και 
iii) ειδικά ερευνητικά μέτρα για τα οποία η αρμόδια αρχή, αφού διαβουλευθεί με τη συμβουλευτική 
επιτροπή της, θεωρεί ότι η έρευνα έχει τη δέουσα σημασία και αξία ώστε να δικαιολογείται η 
εξαίρεση. 
3. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες έχει χορηγηθεί άδεια για εξαίρεση, το πείραμα διεξάγεται μόνο υπό 
συνεχή κτηνιατρική παρακολούθηση' εάν ο σε συνεχή βάση εποπτεύων κτηνίατρος θεωρήσει ότι 
ένα ζώο υποφέρει σοβαρά (συνεπεία ή όχι του πειράματος), ο ίδιος και το πρόσωπο ή πρόσωπα που 
είναι εξουσιοδοτημένα να διεξάγουν το πείραμα λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε το ζώο: 
ί) να ανακουφιστεί αμέσως, με τη χορήγηση αναλγητικών ή με τη βοήθεια άλλης κατάλληλης και 
αποτελεσματικής θεραπείας, ή 
ii) να θανατωθεί αμέσως με όχι βάναυσο τρόπο. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V 
Μέτρα που πρέπει να ληφθούν αφού περατωθεί το πείραμα 
1. Με τη λήξη ενός πειράματος, αποφασίζεται εάν το ζώο θα συνεχίσει να ζει ή αν θα θανατωθεί με όχι 
βάναυσο τρόπο, υπό τον όρο ότι δεν θα διατηρηθεί στη ζωή στην περίπτωση που πιθανότατα θα 
εξακολουθήσει επί μακρόν να πονά ή να υποφέρει, παρά το γεγονός ότι απ' όλες τις άλλες απόψεις η 
υγεία του έχει αποκατασταθεί. 
2. Οι αποφάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του παραρτήματος III, λαμβάνονται από 
κτηνίατρο. 
3. Στην περίπτωση κατά την οποία, με τη λήξη ενός πειράματος: 
α) ένα ζώο θα συνεχίσει να ζει, λαμβάνεται η κατάλλη λη για τη ν κατάσταση τη ς υγείας του μέριμνα 
και τίθεται υπό την παρακολούθηση κτηνιάτρου ή άλλου αρμόδιου προσώπου, ενώ φυλάσσεται 
υπό συνθήκες που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του άρθρου 4. Ωστόσο, οι όροι που 
καθορίζονται στην παρούσα υποπαράγραφο μπορούν να παρακαμφθούν όταν, σύμφωνα με τη 
γνώμη κτηνιάτρου, το ζώο δεν θα υπέφερε συνεπεία της εξαίρεσης αυτής' 
β) ένα ζώο δεν πρέπει να διατηρηθεί στη ζωή, ή δεν μπορεί να επωφεληθεί από τις διατάξεις του 
άρθρου 4 όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης του, θανατώνεται το συντομότερο δυνατό με όχι 
βάναυση μέθοδο. 
4. Απαγορεύεται η περαιτέρω χρησιμοποίηση σε πείραμα ζώων που ήδη χρησιμοποιήθηκαν σε 
πείραμα που συνεπάγεται όχι ασήμαντο ή μη στιγμιαίο πόνο, ανεξάρτητα από το αν κατά τη 
διεξαγωγή του χρησιμοποιήθηκε ή όχι αναισθητικό ή αναλγητικό. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI 
Στοιχεία (άρθρο 9) 
Συλλέγονται στοιχεία όσον αφορά: 
α) τον αριθμό και τα είδη των ζώων που χρησιμοποιήθηκαν σε πειράματα' 
β) τον αριθμό των ζώων, ανά επιλεγμένη κατηγορία, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σε πειράματα που 
αφορούν άμεσα την ιατρική, καθώς και κατά τη διδασκαλία και εκμάθηση' 
γ) τον αριθμό των ζώων, ανά επιλεγμένη κατηγορία, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σε πειράματα για την 
προστασία του ανθρώπου και του περιβάλλοντος του' 
δ) τον αριθμό των ζώων, ανά επιλεγμένη κατηγορία, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σε πειράματα που 
απαιτούνται από νομοθετικές διατάξεις.