Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής: 'Προσαρμογή στις αλλαγές της εργασίας και της κοινωνίας: μια νέα κοινοτική στρατηγική υγείας και ασφάλειας 2002-2006'", και

- την "Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου περί εφαρμογής της νομοθεσίας σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους"

(2002/C 287/03)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την "ανακοίνωση της Επιτροπής: 'Προσαρμογή στις αλλαγές της εργασίας και της κοινωνίας: μια νέα κοινοτική στρατηγική υγείας και ασφάλειας 2002-2006'" (COM(2002) 118 τελικό) και την "Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου περί εφαρμογής της νομοθεσίας σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους" [COM(2002) 166 τελικό - 2002/0079 (CNS)]·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 3ης Ιανουαρίου 2002 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 1 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 6ης Φεβρουαρίου 2002 να αναθέσει στην επιτροπή "Οικονομική και Κοινωνική Πολιτική" την επεξεργασία σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με πρόγραμμα κοινοτικής δράσης στον τομέα της προαγωγής, ενημέρωσης, αγωγής και κατάρτισης σε θέματα υγείας εντός του πλαισίου δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας (CdR 246/94)(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με το Λευκό Βιβλίο για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική: Η πορεία προς το μέλλον για την Ένωση (CdR 243/94)(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα κοινωνικής δράσης (1995-1997) (CdR 297/95)(3)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την έγκριση ενός κοινοτικού προγράμματος δράσης σχετικά με την πρόληψη των τραυματισμών στο πλαίσιο των ενεργειών στον τομέα της δημόσιας υγείας (CdR 456/96 fin)(4)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για το Πρόγραμμα Κοινωνικής Δράσης 1998-2000 (CdR 277/98 fin)(5)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την αρχή της επικουρικότητας "Προς μια πραγματική προσέγγιση της επικουρικότητας. Έκκληση της Επιτροπής των Περιφερειών" (CdR 302/98 fin)(6)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής "Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας" - Η απάντηση της Επιτροπής στην έκθεση της Task Force BEST (CdR 387/1999 fin)(7)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ενόψει της παγκοσμιοποίησης - Πως να την ενισχύσουμε (CdR 134/1999 fin)(8)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την "Ατζέντα Κοινωνικής Πολιτικής" (CdR 300/2000 fin)(9)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής "Απασχόληση και κοινωνικές πολιτικές: πλαίσιο για επένδυση στην ποιότητα" (CdR 270/2001 fin)(10)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με την Πράσινη Βίβλο για την προώθηση ενός Ευρωπαϊκού πλαισίου για την Συνεταιριστική Κοινωνική Ευθύνη (CdR 345/2001 fin)(11)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 168/2002 rev.) της επιτροπής "Οικονομική και Κοινωνική Πολιτική", που υιοθετήθηκε στις 11 Ιουνίου 2002 (εισηγητής: κ. Boden (UK-PES), Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου της Βορειοδυτικής Περιφέρειας)·

εκτιμώντας ότι στην ανακοίνωση δίδεται μεγαλύτερη έμφαση στην ενοποίηση και βελτίωση της ισχύουσας νομοθεσίας, παρά στην ανάπτυξη νέων κανονισμών·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 45η σύνοδο ολομέλειας της 3ης και 4ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 3ης Ιουλίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Απόψεις και συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. Εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευρεία προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά τη χάραξη στρατηγικής και ιδιαίτερα για την εκ μέρους της υιοθέτηση του στόχου της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για την προώθηση της ευεξίας κατά την εργασία - φυσικής, ηθικής και κοινωνικής - εντός ενός ευρύτερου "κοινωνιακού" περιεχομένου, καθώς και για την αναγνώριση εκ μέρους της ότι η πραγματική βιώσιμη ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από την επίτευξη του στόχου αυτού. Ωστόσο, η ΕΤΠ κρίνει ότι η δημιουργία ευεξίας στο χώρο εργασίας δεν αποτελεί μόνο ευθύνη των εργοδοτών.

2. Στα πλαίσια αυτά η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίηση της για την Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου που αποβλέπει στο να εφαρμοσθεί και επεκταθεί σε ολόκληρη την Ένωση η νομοθεσία σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι οι αυτοαπασχολούμενοι επειδή δεν έχουν καμία σχέση εργασίας με εργοδότη, ή γενικότερα επειδή δεν εξαρτώνται από κανένα δεσμό ή σύμβαση εργασίας με τρίτον διατρέχουν γενικά τους ίδιους κινδύνους υγείας και ασφάλειας όπως και οι υπάλληλοι και γι' αυτό θα πρέπει να έχουν τα ίδια δικαιώματα.

3. Θεωρεί ότι, γενικότερα, ο συνεχώς αυξανόμενος φόρτος εργασίας οδηγεί ενδεχομένως στο στρες. Παρομοίως, η εμφάνιση νέων κινδύνων στον τόπο εργασίας θα προκαλέσει επίσης πραγματικούς και αντιληπτούς κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια. Η ΕΤΠ, συνεπώς, συνιστά να υποστηριχθούν και να ενθαρρυνθούν οι εργοδότες, μαζί με τους εταίρους τους, να συμμετέχουν σε ευρύτερες ερευνητικές δραστηριότητες για τον καθορισμό αιτιωδών και διορθωτικών αποτελεσμάτων τόσο για τους κινδύνους νέων ατυχημάτων, όσο και για τους κινδύνους κακής υγείας. Επιπλέον, απαιτείται να γίνουν περισσότερες έρευνες για θέματα σχετικά με τα δύο φύλα, καθώς και για άλλες "κοινωνιακές" ομάδες, ιδιαίτερα σε σχέση με τις επαγγελματικές νόσους.

4. Συνιστά να συμπεριλαμβάνεται στη στρατηγική η απαίτηση να είναι υποχρεωμένοι οι εργοδότες να προσφεύγουν σε κατάλληλες συμβουλές ως προς την επαγγελματική ασφάλεια και την υγεία, προκειμένου να υιοθετούν αποτελεσματικά συστήματα διαχείρισης της υγείας και της ασφάλειας.

5. Θεωρεί απαραίτητο να είναι το εργατικό δυναμικό ικανό και κατάλληλα καταρτισμένο για την ασφαλή εκτέλεση της εργασίας που απαιτείται να αναλάβει.

6. Θεωρεί ότι η ορολογία "Πρόληψη του Κινδύνου" συνδέεται υπερβολικά στενά με την έννοια "ασφαλισμένοι κίνδυνοι" του τομέα των ασφαλειών, η οποία αντιμετωπίζεται μέσω αποζημιώσεων, με την καταβολή ασφαλίστρων. Διεθνώς, οι φράσεις "πρόληψη ατυχήματος" και "πρόληψη κακής υγείας" αρμόζουν καλύτερα στο παρόν πλαίσιο.

7. Θεωρεί ότι είναι σημαντικό βάσει της νέας στρατηγικής να λαμβάνεται υπόψη και να αντιμετωπίζεται η ανάγκη σύνδεσης και συμφιλίωσης, τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες, της επαγγελματικής δραστηριότητας και της προσωπικής ζωής, αναγνωρίζονται κατά τον τρόπο αυτό τα οφέλη από την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ των δύο.

8. Θεωρεί ότι τα ακόλουθα δυο σημεία δεν τονίζονται επαρκώς στην ανακοίνωση:

- οι εργαζόμενοι πρέπει να καταρτίζονται και να ενημερώνονται, όμως ευθύνονται και ίδιοι για την αυστηρή τήρηση των κανόνων ασφαλείας

- ασθένειες και ατυχήματα που δεν συνδέονται με την εργασία με αποτέλεσμα απουσία από την εργασία. Η ανακοίνωση θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνει μέτρα για την προώθηση ενός υγιούς τρόπου ζωής και αποφυγής των κινδύνων.

9. Εκφράζει την ανησυχία της για το ότι η ανακοίνωση δεν κάνει καμία ιδιαίτερη μνεία στις τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οποίες θεωρεί ότι μπορούν να διαδραματίσουν πρωτοποριακό ρόλο στην ανάπτυξη και εφαρμογή της στρατηγικής, ιδιαίτερα σε σχέση με τις ΜΜΕ, λόγω της λειτουργίας τους - σε εταιρική σχέση με τις εθνικές υπηρεσίες και τους τοπικούς και περιφερειακούς εκπροσώπους των εργοδοτών και των εργαζομένων - ως προς την παρακολούθηση, ανάπτυξη και επιβολή των διατάξεων της Ανακοίνωσης, και επειδή είναι οι ίδιες, αυτοδικαίως, πολύ σημαντικοί εργοδότες.

10. Θεωρεί, συνεπώς, ότι ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την εφαρμογή, προώθηση, παρακολούθηση και την επιβολή της υγείας και ασφάλειας κατά την εργασία πρέπει να αναγνωριστεί και να υποστηριχθεί, ιδιαίτερα σε σχέση με τις ΜΜΕ, ενόψει της αυξανόμενης σημασίας των ΜΜΕ στα πλαίσια της οικονομίας της ΕΕ, καθώς και της προφανούς ανάγκης τους για συνδρομή προκειμένου να βελτιώσουν την απόδοσή τους στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία.

11. Εκφράζει τις ανησυχίες της για την έλλειψη οιασδήποτε ειδικής αναφοράς στο ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι εκπρόσωποι των συνδικάτων και των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία. Οι εκπρόσωποι αυτοί, περισσότερο από τον καθένα έχουν άμεση προσωπική και συλλογική εμπειρία από τις αρνητικές συνέπειες που προκύπτουν από τους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια τους οποίους αντιμετωπίζουν σήμερα οι εργαζόμενοι.

12. Καλεί, συνεπώς, να διορθωθεί η παράλειψη του ρόλου των εκπροσώπων των συνδικάτων και των εργαζομένων και να διευκολυνθεί η συμμετοχή τους σε εταιρικές σχέσεις στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία.

13. Μολονότι εκφράζει, γενικότερα, την ικανοποίησή της για την προσέγγιση της εταιρικής σχέσης στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία, θεωρεί ότι είναι σημαντικό να δίδει το ρυθμιστικό πλαίσιο στη στρατηγική το "όπλο" για τη διασφάλιση της συνεργασίας εκείνων που δεν δέχονται την έννοια της εταιρικής σχέσης.

14. Θεωρεί ότι πρέπει να αναγνωριστεί η ανάγκη να χορηγηθούν επαρκείς πόροι για την ανάπτυξη και εφαρμογή της στρατηγικής σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και να τεθούν στόχοι για τη μείωση των επαγγελματικών ατυχημάτων, για τη μείωση των απουσιών λόγω τραυματισμών και ασθενειών και για τα προβλήματα υγείας και ασφάλειας. Η ΕΤΠ κρίνει ότι πρέπει να υπάρχει δυνατότητα ενίσχυσης από τα διαρθρωτικά ταμεία. Ωστόσο, η ΕΤΠ έχει αμφιβολίες για την πρόταση να χρησιμοποιηθεί η πολιτική απασχόλησης της ΕΕ ως κινητήρια δύναμη της στρατηγικής για το εργασιακό περιβάλλον, ιδίως όσον αφορά το στρες στο χώρο εργασίας.

15. Καλεί, κατά συνέπεια, την Επιτροπή να συνεργαστεί με τις σχετικές αρχές και τους κοινωνικούς εταίρους στα κράτη μέλη για να εναρμονίσει, να απλοποιήσει και να ενισχύσει το ρυθμιστικό και εκτελεστικό πλαίσιο, ώστε να υποστηριχτεί, όπου είναι αναγκαίο, η προσέγγιση εταιρικής σχέσης για την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία.

16. Εισηγείται να υπάρξει αναγνώριση φορέων όπως το Ευρωπαϊκό Δίκτυο των Οργανώσεων των Επαγγελματιών στον τομέα της Ασφάλειας και της Υγείας (ENSHPO), που έχει ως στόχο την προώθηση των βέλτιστων πρακτικών σε όλη την Ευρώπη και τη θέσπιση, κατόπιν συμφωνίας, επιπέδων αρμοδιότητας για επαγγελματίες στα πλαίσια της Ευρώπης συνολικά.

Βρυξέλλες, 3 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) EE C 210 της 14.8.1995, σ. 81.

(2) ΕΕ C 210 της 14.8.1995, σ. 67.

(3) ΕΕ C 100 της 2.4.1996, σ. 91.

(4) ΕΕ C 19 της 21.1.1998, σ. 1.

(5) EE C 93 της 6.4.1999, σ. 56.

(6) EE C 198 της 14.7.1999, σ. 73.

(7) EE C 293 της 13.10.1999, σ. 48.

(8) EE C 57 της 29.2.2000, σ. 23.

(9) EE C 144 της 16.5.2001, σ. 55.

(10) EE C 107 της 3.5.2002, σ. 98.

(11) EE C 192 της 12.8.2002, σ. 1.