Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ευθυγράμμιση των στρατηγικών και των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων τροφίμων με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης για βιώσιμη ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/10)

Εισηγητής: ο κ. Andreas THURNER Συνεισηγητής: ο κ. Peter SCHMIDT

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 25.3.2021 Νομική βάση Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας Αρμόδιο όργανο Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον Εγκρίθηκε από το τμήμα 25.11.2021 Εγκρίθηκε από την ολομέλεια 9.12.2021 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 564 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 209/0/02

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ):

1.1. αναγνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις τροφίμων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού (συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαίων γεωργών και αλιέων, των συνεταιρισμών, των εταιρειών και των εμπόρων λιανικής και χονδρικής του αγροδιατροφικού τομέα, και άλλων μορφών εταιρειών) εργάζονται ήδη με σκοπό να σημειώσουν πρόοδο όσον αφορά τη βιωσιμότητα και να προσφέρουν στους καταναλωτές υγιεινά και βιώσιμα προϊόντα σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ)·

1.2. τονίζει την ανάγκη ύπαρξης ενός ευνοϊκού πλαισίου για την καινοτομία που θα στηρίζει τους επιχειρηματικούς φορείς με κατάλληλα εργαλεία και λύσεις κατά τη μετάβασή τους σε περισσότερο βιώσιμες επιχειρηματικές πρακτικές. Οι φραγμοί για την καινοτομία πρέπει να εξαλειφθούν·

1.3. σημειώνει ότι οι επιχειρηματικοί φορείς σήμερα αντιμετωπίζουν συχνά τις απαιτήσεις βιωσιμότητας ως περίπλοκες και επαχθείς και όχι ως ευκαιρία, και, ως εκ τούτου, συνιστά να αναπτυχθεί μια ευκολότερα κατανοητή γλώσσα («γραμματική βιωσιμότητας») για να αλλάξει η κατάσταση αυτή·

1.4. αναγνωρίζει τη μείωση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, τις βιώσιμες πηγές, τα βελτιωμένα συστήματα συσκευασίας και υλικοτεχνικής υποστήριξης, τις κυκλικές και αποδοτικές ως προς τους πόρους τροφικές αλυσίδες, καθώς και τις λύσεις βιοοικονομίας, ως αποτελεσματικά σημεία εκκίνησης για τη βελτίωση της βιωσιμότητας·

1.5. τονίζει τον σημαντικό ρόλο του καταναλωτή στο πλαίσιο αυτό. Τα μέτρα ενημέρωσης και εκπαίδευσης σε συνδυασμό με διαφανείς πρακτικές επισήμανσης των τροφίμων θα δώσουν τη δυνατότητα στον καταναλωτή να προβεί στην πιο βιώσιμη επιλογή ( 1 ) . Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επίσης να θεσπίσει μέτρα για τη στήριξη της οικονομικής προσιτότητας των υγιεινών και βιώσιμων τροφίμων που παράγονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία και διανέμονται·

1.6. επικροτεί τον κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για τις υπεύθυνες επιχειρηματικές και εμπορικές πρακτικές. Τα περισσότερα εμπλεκόμενα μέρη θεωρούν, γενικά, ότι η ανάπτυξη του εθελοντικού κώδικα αποτελεί μια πολύτιμη διαδικασία που έχει φέρει πιο κοντά τους εταίρους της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Η πρωτοβουλία αποτελεί αφετηρία και θα πρέπει να συνεχίσει να χρησιμεύει ως συνεργατική πλατφόρμα για υπεύθυνες και βιώσιμες επιχειρηματικές πρακτικές. Πιο συγκεκριμένα η ΕΟΚΕ: — επισημαίνει τους περιορισμούς μιας εθελοντικής προσέγγισης και ζητεί την έγκριση κανονισμού και τη θέσπιση νομοθεσίας για να διασφαλιστεί η ταχεία μετάβαση στη βιωσιμότητα, — συνιστά ο κώδικας δεοντολογίας να είναι ισχυρότερος όσον αφορά την κοινωνική διάσταση, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και την κοινωνική προστασία, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, — τονίζει την ανάγκη για μια ορθή διαδικασία επανεξέτασης για την εφαρμογή του κώδικα δεοντολογίας στην πράξη και την ανάγκη να παρακολουθείται κατά πόσον τηρούνται οι επιμέρους δεσμεύσεις και υποσχέσεις όσον αφορά τους φιλόδοξους στόχους, διότι η εμπειρία δείχνει ότι μόνο όσα μετρώνται και παρακολουθούνται γίνονται πραγματικότητα. Γενικά, η μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και ο (κοινωνικός διάλογος θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την επιτυχία, — σημειώνει ότι, μέχρι στιγμής, είναι κυρίως οι μεγαλύτερες και οι πολυεθνικές εταιρείες που έχουν υπογράψει τον κώδικα δεοντολογίας και τονίζει την ανάγκη για ένα ευνοϊκό περιβάλλον, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), προκειμένου να υποστηριχθεί και να διευκολυνθεί η ισχυρότερη συμμετοχή στο θεματολόγιο των ΣΒΑ. Ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες συχνά διαθέτουν δικά τους τμήματα βιωσιμότητας, φαίνεται ότι οι ΜΜΕ συχνά διαθέτουν περιορισμένους πόρους και ικανότητες για την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στις επιχειρήσεις τους·

1.7. τονίζει τη σημασία της ταχείας εφαρμογής της οδηγίας της ΕΕ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και άλλων πολιτικών στήριξης από τα κράτη μέλη για την προώθηση πιο βιώσιμων και ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων ( 2 )

1.8. χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξει νομοθεσία πλαίσιο για ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ και να ενσωματώσει τη βιωσιμότητα σε όλες τις πολιτικές που σχετίζονται με τα τρόφιμα ( 3 ) . Είναι σαφές ότι υπάρχει ανάγκη για ρύθμιση και ένα ορισμένο επίπεδο τυποποίησης και εναρμόνισης προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιοπιστία και οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού·

1.9. επαναλαμβάνει το αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων τομεακών πολιτικών (μεταξύ άλλων για το κλίμα, το περιβάλλον, το εμπόριο, τον ανταγωνισμό) ( 4 ) . Αυτό θα διευκόλυνε τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων να λαμβάνουν βιώσιμες επιχειρηματικές αποφάσεις· Το νομοθετικό πλαίσιο θα πρέπει να διασφαλίζει πραγματικά ισότιμους όρους ανταγωνισμού·

1.10. επαναλαμβάνει τη σύστασή της να διερευνηθεί η επιλογή ενός πολυσυμμετοχικού και πολυεπίπεδου ευρωπαϊκού συμβουλίου πολιτικής τροφίμων, το οποίο θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να διευκολύνει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση του κώδικα δεοντολογίας·

1.11. επισημαίνει ότι η βιωσιμότητα βασίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό. Λόγω των διαφορετικών συνθηκών πλαισίου, πρέπει να αναγνωριστεί ότι μια προσέγγιση «ενιαίας αντιμετώπισης» δεν θα λειτουργήσει. Ως εκ τούτου, μια νομοθεσία πλαίσιο θα πρέπει να επιτρέπει και να διευκολύνει ειδικά προσαρμοσμένες λύσεις, π.χ. μέσω μηχανισμών αυτοαξιολόγησης και συγκριτικής αξιολόγησης·

1.12. συνιστά ένα εύκολα κατανοητό πλαίσιο βασισμένο σε κανόνες, καθοδήγηση και κίνητρα. Η νομοθεσία για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (ταξινομία), η οποία καταρτίζεται επί του παρόντος, δεν πρέπει να είναι υπερβολικά περίπλοκη.

2. Εισαγωγή

2.1. Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» ( 5 ) βρίσκεται στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Αντιμετωπίζει συνολικά τις προκλήσεις των βιώσιμων συστημάτων τροφίμων και αναγνωρίζει τους άρρηκτους δεσμούς μεταξύ υγιών ανθρώπων, υγιών κοινωνιών και ενός υγιούς πλανήτη. Η στρατηγική βρίσκεται επίσης στον πυρήνα του θεματολογίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Εδώ και χρόνια, η ΕΟΚΕ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή προώθησης μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ. Ήταν το πρώτο ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο που ζήτησε μια ολιστική προσέγγιση ( 6 ) , προετοιμάζοντας το έδαφος για τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο».

2.2. Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» αναγνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις μεταποίησης τροφίμων, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων και οι έμποροι λιανικής πώλησης διαδραματίζουν έναν ρόλο στη διαμόρφωση της αγοράς και επηρεάζουν τις διατροφικές επιλογές των καταναλωτών μέσω των τύπων των τροφίμων που παράγουν, των προμηθευτών που επιλέγουν, των μεθόδων παραγωγής και των πρακτικών που ακολουθούν στη συσκευασία, στη μεταφορά και στην προώθηση των προϊόντων τους. Για να το προωθήσει αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταρτίσει κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 5 Ιουλίου 2021, για υπεύθυνες επιχειρηματικές και εμπορικές πρακτικές ( 7 ) , και συνοδεύεται από ένα πλαίσιο παρακολούθησης.

2.3. Σε διεθνές επίπεδο, η σύνοδος κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τα συστήματα τροφίμων ( 8 ) , την οποία συγκάλεσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2021, ήταν καθοριστική ως προς τη σημασία των βιώσιμων συστημάτων τροφίμων για τα επόμενα χρόνια. Στόχος της είναι να δρομολογήσει νέες τολμηρές δράσεις για να μετασχηματίσει τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος παράγει και καταναλώνει τρόφιμα.

2.4. Οι επιχειρήσεις τροφίμων μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην ανάπτυξη περισσότερο βιώσιμων, δίκαιων και ασφαλών συστημάτων τροφίμων εάν λειτουργούν σύμφωνα με τους ΣΒΑ και τη συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. Πολλές μεγάλες επιχειρήσεις τροφίμων έχουν ήδη κάνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση αυτή, αλλά χρειάζεται να γίνουν πολλά περισσότερα. Οι αναγκαίες αλλαγές είναι πολύπλοκες και θα απαιτήσουν κοινές, ολιστικές, συνεργατικές και συνεταιριστικές μακροπρόθεσμες στρατηγικές με τη συμμετοχή όλων των παραγόντων σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, καθώς και επικουρικών τομέων.

2.5. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις του αλιευτικού, γεωργικού και αγροδιατροφικού τομέα εργάζονται ήδη με σκοπό να σημειώσουν πρόοδο όσον αφορά τη βιωσιμότητα και να προσφέρουν στους καταναλωτές προϊόντα που συμβάλλουν στην υγιεινή και βιώσιμη διατροφή σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η μετάβαση αυτή απαιτεί επενδύσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρόνο για την επίτευξη αποτελεσμάτων. Μόλις τεθούν οι στόχοι, θα πρέπει να δοθεί στις εταιρείες ευελιξία ώστε να αναπτύξουν τη συμβολή τους στην επίτευξη αυτών των στόχων, χωρίς να τους αμφισβητούν. Επιπλέον, η αναγκαία πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι συμβατή με την οικονομική κατάσταση των Ευρωπαίων πολιτών, ιδίως μετά την κρίση της νόσου COVID-19.

2.6. Μια πρόσφατα δημοσιευθείσα έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών ( 9 ) , όπως επίσης και άλλες πρόσφατες μελέτες, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η υλοποίηση των στόχων που καθορίζονται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στη γεωργική παραγωγή στην ΕΕ. Τα πορίσματα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για αξιόπιστες και επιστημονικές εκ των προτέρων εκτιμήσεις επιπτώσεων, οι οποίες θα καλύπτουν τη βιωσιμότητα από την άποψη της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής διάστασής της, ως συνιστώσα τυχόν νομοθετικών προτάσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Ένα κατάλληλο ευνοϊκό πλαίσιο (που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, την καινοτομία και την ψηφιοποίηση) θα είναι καίριας σημασίας για τη στήριξη των γεωργών προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο».

3. Βασικοί τομείς δράσης

3.1. Προώθηση της καινοτομίας και ευκολότερη πρόσβαση των ΜΜΕ στην καινοτομία

3.1.1. Η έρευνα και η καινοτομία μπορεί να είναι χρήσιμες για την επίτευξη περισσότερο βιώσιμης χρήσης των εισροών και των πρώτων υλών (π.χ. μέσω γεωργίας ακριβείας και νέων τεχνικών αναπαραγωγής και καλύτερης χρήσης αγρο-οικολογικών πρακτικών), για την εφαρμογή περισσότερο βιώσιμων εσωτερικών διαδικασιών (π.χ. χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά την παραγωγή, μετατροπή ή παράδοση τροφίμων) και για τη μείωση των εξωτερικών παραγόντων (π.χ. μέσω βιώσιμων συσκευασιών). Η καινοτομία είναι απαραίτητη όχι μόνο στον τομέα των περιβαλλοντικών ζητημάτων, αλλά και σε σχέση με τις κοινωνικές πτυχές (υγεία, φύλο, παιδική και καταναγκαστική εργασία, υγεία και ασφάλεια στην εργασία, ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και συλλογικές διαπραγματεύσεις, δίκαιες αποδοχές και εισοδήματα). Είναι, επίσης, αναγκαίο να προκύπτει εύλογο ποσοστό απόδοσης σε εύλογο χρονικό διάστημα ( 10 )

3.1.2. Εκτός από την τεχνολογική καινοτομία, η οργανωτική και κοινωνική καινοτομία είναι επίσης καίριας σημασίας για την ανάπτυξη πιο βιώσιμων επιχειρήσεων (αναδιαμόρφωση οργανωτικών δομών και εσωτερικών διαδικασιών, για παράδειγμα, δίνοντας μεγαλύτερη προσοχή στις πολιτικές κατά των διακρίσεων και για τη διασφάλιση της ισότητας) και για τη δημιουργία νέων σχέσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη (για παράδειγμα, αξιοποιώντας το ψηφιακό μάρκετινγκ). Για την προώθηση αυτής της καινοτομίας, η ψηφιοποίηση και η ανάπτυξη της εσωτερικής οργανωτικής νοοτροπίας είναι ζωτικής σημασίας. Η βιωσιμότητα πρέπει επίσης να ενσωματωθεί στις διαδικασίες οργάνωσης και διακυβέρνησης.

3.1.3. Οι επιχειρήσεις τροφίμων είναι συχνά κατακερματισμένες, μικρές, και στερούνται οριζόντιας και κάθετης ολοκλήρωσης. Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο για αυτές να έχουν πρόσβαση στο οικοσύστημα καινοτομίας. Οι δημόσιες επενδύσεις στους τομείς της ύδρευσης, της εφοδιαστικής και των ψηφιακών υποδομών, σε συνδυασμό με περισσότερους πόρους για έρευνα και ανάπτυξη, είναι απαραίτητες για να καταστεί δυνατή η πρόσβαση αυτή και να δοθεί η δυνατότητα και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες καινοτομίας τους.

3.1.4. Επιπλέον, οι νέοι μηχανισμοί για τη διευκόλυνση της σχέσης μεταξύ επιχειρήσεων και κέντρων καινοτομίας και για την προώθηση της συνδημιουργίας (π.χ. ζωντανά εργαστήρια και πρότυποι χώροι εφαρμογής ορθών πρακτικών) είναι ζωτικής σημασίας, παράλληλα με τους νέους επαγγελματίες που μπορούν να λειτουργήσουν ως σύνδεσμος μεταξύ επιχειρήσεων και κέντρων έρευνας και καινοτομίας (όπως οι μεσίτες καινοτομίας). Η ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, των δεικτών των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων και των δεικτών των ΣΒΑ είναι καίριας σημασίας για την προώθηση των εν λόγω επενδύσεων και θα πρέπει επίσης να αποτελέσει προτεραιότητα στο μέλλον.

3.1.5. Οι συμπράξεις μεταξύ του ιδιωτικού τομέα, των ιδρυμάτων, της ακαδημαϊκής κοινότητας και των κέντρων καινοτομίας, η ευρύτερη εφαρμογή της συνδημιουργίας και η μεγαλύτερη έμφαση από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν να οδηγήσουν σε αποδοτικά οικοσυστήματα καινοτομίας. Οι συμπράξεις αυτές μπορούν, επίσης, να είναι χρήσιμες για την προώθηση της τοπικής καινοτομίας, η οποία είναι ιδιαίτερα υποσχόμενη όσον αφορά τα συστήματα τροφίμων, δεδομένου ότι η εστίαση του ενδιαφέροντος των καταναλωτών στην παραγωγή και τον μετασχηματισμό τροφίμων συνδέεται με τα τοπικά πλαίσια και τον πολιτισμό. Οι καινοτόμες και επιτυχημένες επιχειρήσεις μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμα παραδείγματα νέων βιώσιμων λύσεων και να προωθήσουν τη διάδοση ορθών πρακτικών μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης.

3.2. Προώθηση κυκλικών και αποδοτικών ως προς τη χρήση των πόρων αλυσίδων τροφίμων και ενίσχυση της βιοοικονομίας

3.2.1. Οι βελτιστοποιημένες κυκλικές και αποδοτικές ως προς τη χρήση των πόρων αλυσίδες τροφίμων θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη μετάβαση προς περισσότερο βιώσιμα συστήματα τροφίμων. Υπάρχουν πολλά σημεία εκκίνησης, όπως η αποδοτική χρήση των φυσικών πόρων, ο περιορισμός των αποβλήτων, οι ανακυκλώσιμες, επαναχρησιμοποιήσιμες και λιπασματοποιήσιμες συσκευασίες ή η αποφυγή των πλαστικών μίας χρήσης, για να επισημάνουμε μόνο μερικά. Η Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία ( 11 ) παρέχει ένα καλό δίκτυο για έμπνευση, καινοτόμες ιδέες και λύσεις στον τομέα.

3.2.2. Η κυκλική βιοοικονομία είναι μια επωφελής για κάθε πλευρά προσέγγιση ( 12 ) . Η αξιοποίηση και η επαναχρησιμοποίηση της βιομάζας καθιστούν τις παραγωγές πιο βιώσιμες και μπορούν να δημιουργήσουν νέες επιχειρήσεις και ευκαιρίες εισοδήματος για τη γεωργία, την αλιεία και ολόκληρο το σύστημα τροφίμων. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή σε ολόκληρο τον κύκλο διαχείρισης της βιομάζας (παραγωγή, επεξεργασία, αξιοποίηση και επαναχρησιμοποίηση, δημιουργία αλυσίδων παραγωγής πολλαπλών εκροών που συνδέονται με τον ιατρικό τομέα, υλικά, βιοδιυλιστήρια και ενέργεια, δημιουργία αγοράς εκροών). Σε αυτόν συμμετέχουν πολλοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων όχι μόνο των γεωργών και των αλιέων, των μεταποιητών τροφίμων και των εμπόρων λιανικής πώλησης, αλλά και των πολιτών, των τοπικών αρχών, των δασοκόμων, των εταιρειών διαχείρισης αποβλήτων, των μονάδων λιπασματοποίησης, των τεχνολόγων, των φορέων καινοτομίας και των επιχειρήσεων ενέργειας.

3.3. Βιώσιμη προμήθεια

3.3.1. Οι μεγάλες αλυσίδες τροφίμων θα πρέπει να συνεχίσουν να προωθούν την υιοθέτηση περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά βιώσιμων πρακτικών από τους προμηθευτές. Για τον σκοπό αυτό, μπορεί να είναι χρήσιμη μια προσέγγιση δέουσας επιμέλειας. Οι μεγάλες εταιρείες θα πρέπει να πρωτοστατούν υιοθετώντας μια δέσμευση πολιτικής σχετικά με τη βιώσιμη προμήθεια και ενσωματώνοντάς τη στο σύστημα διαχείρισής τους ( 13 ) . Θα πρέπει επίσης να αξιολογούν τον πραγματικό και δυνητικό αντίκτυπο της αλυσίδας προμήθειάς τους και να καθορίζουν συναφείς στόχους. Για τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να εφαρμόζουν μια μεθοδολογία (συμπεριλαμβανομένων δεικτών, μετρήσεων και στόχων) για τη μέτρηση των επιδόσεων της αξιακής αλυσίδας και να διασφαλίζουν ότι αυτές συνάδουν με τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα. Θα πρέπει επίσης να γνωστοποιούν δεόντως τους προγραμματισμένους στόχους και τα επιτευχθέντα αποτελέσματα.

3.3.2. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευτεί να προωθήσει βιώσιμα συστήματα τροφίμων στην Ευρώπη και διεθνώς. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν το νομοθετικό πλαίσιο διασφαλίζει πραγματικά ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών της ΕΕ που παράγουν βιώσιμα τρόφιμα και των εταιρειών τρίτων χωρών, ώστε να καταστεί δυνατή μια ισχυρή, ανθεκτική και βιώσιμη παραγωγή. Η εμπορική πολιτική της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζει ότι οι εισαγωγές ακολουθούν τα υψηλά πρότυπα της Ευρώπης όσον αφορά την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Οι εμπορικές συμφωνίες είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ της εσωτερικής αγοράς και των εισαγωγών, για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας ( 14 ) των Ευρωπαίων παραγωγών βιώσιμων τροφίμων και για τη διασφάλιση δίκαιου εισοδήματος.

3.4. Ο ρόλος των καλά σχεδιασμένων αλυσίδων εφοδιασμού: βελτίωση των συστημάτων συσκευασίας και εφοδιαστικής για την επίτευξη των στόχων κλιματικής ουδετερότητας

3.4.1. Στο πλαίσιο των κατά κύριο λόγο παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, η τοπική προμήθεια, μεταξύ άλλων μέσω διαφοροποιημένων προμηθευτών, είναι σημαντική για τη μείωση του περιβαλλοντικού αντικτύπου των αξιακών αλυσίδων των τροφίμων, ιδίως όσον αφορά την εφοδιαστική, ενώ επίσης προωθεί τις τοπικές οικονομίες. Ως συνέπεια της πανδημίας COVID-19, τα τοπικά τρόφιμα θεωρούνται ολοένα και περισσότερο συνώνυμα της ποιότητας, και οι καταναλωτές εστιάζουν περισσότερο σε αυτήν την πτυχή. Επιπλέον, η καλή ισορροπία μεταξύ εισαγόμενων και τοπικά παραγόμενων τροφίμων φαίνεται να αποτελεί την ενδεδειγμένη στρατηγική για την επίτευξη πιο ισχυρών και ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων.

3.4.2. Η βιώσιμη συσκευασία συνίσταται στη χρήση βιοαποικοδομήσιμων και επαναχρησιμοποιήσιμων υλικών, προωθώντας την ανακύκλωση από τους καταναλωτές. Τα νέα επιτεύγματα της χημικής βιομηχανίας και η ενσωμάτωση αυτών των επιτευγμάτων στις επιχειρηματικές πρακτικές παρέχουν καινοτόμες λύσεις στα περιβαλλοντικά προβλήματα. Υπάρχουν ήδη ομάδες πλήρως βιοαποικοδομήσιμων και λιπασματοποιήσιμων βιοπλαστικών, που παράγονται από γεωργική βιομάζα, οι οποίες δημιουργούν μια εντελώς κυκλική ροή. Μερικές φορές τα βιοαποικοδομήσιμα υλικά συμβάλλουν επίσης στη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των προϊόντων, με αποτέλεσμα ακόμη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.

3.4.3. Η μείωση των έμμεσων εκπομπών από την τροφική αλυσίδα μπορεί επίσης να επιτευχθεί με τη μετάβαση σε οχήματα εφοδιαστικής χαμηλού αντικτύπου, με την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων, καλύτερα οργανωμένων και, όπου χρειάζεται, βραχύτερων αλυσίδων εφοδιασμού, με την ενίσχυση των τοπικών παντοπωλείων, με την ευρύτερη ψηφιοποίηση και με τη βελτίωση της υποδομής εφοδιαστικής.

3.5. Προώθηση της εκπαίδευσης και της διαφανούς επισήμανσης

3.5.1. Η πιο υπεύθυνη κατανάλωση και η επίδειξη μεγαλύτερης προσοχής εκ μέρους των δημόσιων αρχών, των επιχειρήσεων και των καταναλωτών στη βιώσιμη και υγιεινή διατροφή, όπως η μεσογειακή διατροφή, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη περισσότερο βιώσιμων συστημάτων τροφίμων ( 15 ) . Αφορά επίσης την καλύτερη κατανόηση των οικολογικών σχέσεων και της «αξίας των τροφίμων»: τον αντίκτυπο της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, τον ρόλο των περιφερειακών οικονομικών κύκλων, την εφοδιαστική των μεταφορών, τη σημασία της στρατηγικής επισιτιστικής αυτάρκειας κ.λπ.

3.5.2. Για την προώθηση των αλλαγών αυτών, τα εκπαιδευτικά συστήματα έχουν θεμελιώδη σημασία ( 16 ) . Οι επιχειρήσεις τροφίμων μπορούν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο εάν δεσμευθούν να εκπαιδεύσουν τους καταναλωτές, και ιδίως τα παιδιά, σχετικά με τη σημασία της βιώσιμης παραγωγής και κατανάλωσης τροφίμων. Πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για πιο βιώσιμα και πιο υγιεινά προϊόντα ( 17 ) . Θα πρέπει επίσης να υιοθετήσουν κώδικες δεοντολογίας για τις υπεύθυνες εμπορικές πρακτικές. Οι εταιρείες τροφίμων μπορούν επίσης να προωθήσουν υγιεινούς και βιώσιμους τρόπους ζωής μέσω των ετικετών τους, των εκστρατειών εμπορικής προώθησης, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των εταιρικών κυλικείων και των πολιτικών εταιρικής επικοινωνίας. Οι πρακτικές επισήμανσης θα πρέπει να αναδεικνύουν τη συμβολή κάθε προϊόντος στην υγιεινή και βιώσιμη διατροφή. Στο πλαίσιο αυτό, ένα διαφανές πλαίσιο επισήμανσης για τα τρόφιμα θα στηρίξει τον καταναλωτή στη λήψη τεκμηριωμένων και πιο βιώσιμων αποφάσεων αγοράς.

3.6. Επανεξέταση της χρηματοδότησης

3.6.1. Τα συστήματα τροφίμων πρέπει να αναλύονται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με προοπτικές που συνάδουν με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τομέα. Οι επιχειρήσεις τροφίμων δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιούνται για άλλους τομείς, όπως συμβαίνει εδώ και πολύ καιρό, επειδή η πρόσβαση σε πίστωση και η απόδοση των επενδύσεων δεν αντικατοπτρίζουν τα κριτήρια μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό εάν λάβουμε υπόψη το μέσο μέγεθος των επιχειρήσεων τροφίμων και την αυξανόμενη σημασία της βιωσιμότητας. Όσον αφορά τις ΜΜΕ, είναι πιο δύσκολο να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση και να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τα επιτεύγματα βιωσιμότητας.

3.6.2. Όσον αφορά τη βιώσιμη χρηματοδότηση για τις ΜΜΕ, θα πρέπει να τονιστεί ότι τα γραφειοκρατικά και περίπλοκα τεχνικά κριτήρια ελέγχου για την ταξινόμηση μπορούν να αποδειχθούν εμπόδιο για τις επιχειρήσεις –ιδίως για τις ΜΜΕ– να εισέλθουν ή να συνεχίσουν στην πορεία της βιωσιμότητας.

3.7. Στόχευση στις μικρές εταιρείες

3.7.1. Τα πλαίσια λογοδοσίας και οι μηχανισμοί παρακολούθησης είναι συνήθως κατάλληλα για μεγάλες εταιρείες. Το ίδιο ισχύει και στον τομέα της βιωσιμότητας.

3.7.2. Τα ευρωπαϊκά συστήματα τροφίμων αποτελούνται κυρίως από ΜΜΕ. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται ειδική στήριξη για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις τροφίμων καθ’ όλη τη μεταβατική φάση. Η στήριξη περιλαμβάνει εισαγωγή εργαλείων αυτο-αξιολόγησης, προώθηση της δικτύωσης μεταξύ εταιρειών, εκπαιδευτικά προγράμματα για την επιχειρηματικότητα και τη βιωσιμότητα, δημιουργία κοινοτήτων πρακτικής, προώθηση των ορθών πρακτικών, διευκόλυνση της πρόσβασης στα οικοσυστήματα καινοτομίας, φορολογικά και οικονομικά κίνητρα για διεύρυνση και διευκόλυνση της πρόσβασης στις αγορές και στις πληροφορίες σχετικά με την αγορά.

3.7.3. Η παροχή στήριξης και καθοδήγησης, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών υλισμικού και λογισμικού ΤΠ, μπορεί να προωθήσει την ανάπτυξη και την εδραίωση των ΜΜΕ στην αλυσίδα εφοδιασμού και την καλύτερη ενσωμάτωση των ΣΒΑ στις στρατηγικές τους.

3.8. Συγκριτική αξιολόγηση: αυτοαξιολόγηση, παρακολούθηση, συμμετοχή, διάλογος

3.8.1. Για κάθε εταιρεία, τα εργαλεία αυτοαξιολόγησης είναι ζωτικής σημασίας για την ευθυγράμμιση με το θεματολόγιο για το 2030. Τα εργαλεία αυτά πρέπει να στηρίζουν τις εταιρείες κάθε μεγέθους, χωρίς να επιβαρύνουν τις μικρότερες εταιρείες.

3.8.2. Για τις μεγαλύτερες εταιρείες, απαιτούνται πιο ολοκληρωμένες και πιο τυποποιημένες προσεγγίσεις, που δίνουν τη δυνατότητα συγκρίσεων. Για τις μικρότερες εταιρείες, πρέπει να εξασφαλιστεί ειδική στήριξη. Δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων του τομέα, είναι θεμελιώδους σημασίας ο στενός διάλογος μεταξύ των διαφόρων παραγόντων του συστήματος τροφίμων (επιχειρήσεις, ιδρύματα, επενδυτές, καταναλωτές, φορείς καινοτομίας).

3.9. Συμμετοχή των πολιτών

3.9.1. Δεδομένου του κοινωνικού ρόλου των τροφίμων και του αντικτύπου τους στην περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των πολιτών κατά τη χάραξη των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών πολιτικών, καθώς και των στρατηγικών των επιχειρήσεων. Η συμμετοχή των πολιτών είναι ιδιαίτερα σημαντική σε τοπικό επίπεδο για τη στενή σύνδεση των τροφίμων με τη ζωή των πόλεων και των περιφερειών ( 18 ) . Οι τοπικές πολιτικές τροφίμων βοηθούν επίσης να επιτευχθεί αυτό, καθώς μπορούν να εφαρμόσουν μια ολιστική προσέγγιση στα τρόφιμα, αξιοποιώντας τα τοπικά χαρακτηριστικά και ενθαρρύνοντας τις πρωτοβουλίες συνδημιουργίας.

3.9.2. Το παράδειγμα του προγράμματος LEADER ( 19 ) δείχνει ότι οι ομάδες τοπικής δράσης μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στον σκοπό αυτόν. Η συγκρότηση συμβουλίων πολιτικής τροφίμων αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα που δείχνει ότι η συμμετοχή των πολιτών οδηγεί σε περισσότερο βιώσιμες λύσεις.

4. Μια «γραμματική βιωσιμότητας (20) » — εύρεση της σωστής γλώσσας όταν μιλάμε για τη βιωσιμότητα κατά την εφαρμογή των ΣΒΑ στη βιομηχανία τροφίμων

4.1. Οι καταναλωτές, η κοινή γνώμη, οι ρυθμιστικές αρχές, οι επενδυτές, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και η κοινωνία των πολιτών ζητούν από τις επιχειρήσεις τροφίμων να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους όσον αφορά τη βιωσιμότητα. Η βιωσιμότητα αποτελεί επίσης για τις επιχειρήσεις μια καλή ευκαιρία στην αγορά. Ως εκ τούτου, το ζήτημα δεν είναι εάν, αλλά πώς θα ευθυγραμμιστεί η βιομηχανία τροφίμων με το θεματολόγιο του 2030 και τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα.

4.2. Ωστόσο, δεν είναι ακόμη εύκολο να αξιολογηθούν οι επιδόσεις, καθώς στον τομέα των τροφίμων δεν υπάρχει ενιαίος ολοκληρωμένος δείκτης βιωσιμότητας. Επιπλέον, δεν υπάρχει μία λύση που να μπορεί να εφαρμοστεί παντού διότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των διαφόρων υποτομέων και το μέγεθος της εταιρείας έχει σημασία όταν υιοθετείται μια επίσημη προσέγγιση ως προς τη βιωσιμότητα. Κατά συνέπεια, οι μικρότερες εταιρείες συχνά θεωρούν τη βιωσιμότητα ως πιθανή πηγή νέων διοικητικών επιβαρύνσεων και όχι ως ευκαιρία.

4.3. Δεδομένων των δυσκολιών εξεύρεσης ακριβών μέτρων ευθυγράμμισης με τους ΣΒΑ, στο παρόν στάδιο οι αξιολογήσεις συνήθως επικεντρώνονται περισσότερο στην πληρότητα των διαδικασιών που εφαρμόζονται και στον βαθμό γνωστοποίησης από ό,τι στα συγκεκριμένα αποτελέσματα. Σε κάθε περίπτωση, η αυτοαξιολόγηση βοηθά την εταιρεία να βρει τους τομείς που επιδέχονται βελτίωση τόσο όσον αφορά την ευθυγράμμιση με τους ΣΒΑ όσο και τα συστήματα σχεδιασμού. Βοηθά επίσης στη διάδοση της νοοτροπίας της βιωσιμότητας εντός της εταιρείας.

4.4. Μόλις σχεδιαστούν οι στόχοι, οι επιχειρήσεις τροφίμων θα πρέπει να καθορίσουν συνεκτικούς δείκτες, μετρήσεις και συγκεκριμένους στόχους βιωσιμότητας που πρέπει να επιτευχθούν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, και να καθορίσουν διαδικασίες για τη γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων. Ωστόσο, λόγω των διαφορών μεταξύ των πλαισίων λογοδοσίας, ο καθορισμός στόχων και οι σχετικές διαδικασίες μέτρησης εξακολουθούν να μην είναι εύκολο να συγκριθούν.

4.5. Όσον αφορά ειδικότερα τις ΜΜΕ, οι αυτοαξιολογήσεις θα πρέπει να διενεργούνται με εποικοδομητικό τρόπο, με στόχο την εξοικείωση των ατόμων με τη «γραμματική βιωσιμότητας» και όχι τον καθορισμό δεικτών αναφοράς.

4.6. Οι εταιρείες θα πρέπει επίσης να ενσωματώσουν ευέλικτες μετρήσεις και στόχους βιωσιμότητας στα συστήματα διακυβέρνησης και διαχείρισής τους. Χωρίς αναφορές σε στόχους βιωσιμότητας στους κύκλους κατάρτισης του προϋπολογισμού, στους βασικούς δείκτες επιδόσεων, στους μηχανισμούς παρακολούθησης και στις επαγγελματικές σταδιοδρομίες, είναι πολύ δύσκολο να βελτιωθούν οι επιδόσεις βιωσιμότητας. Η ενσωμάτωση αυτού του είδους δεν είναι εύκολο έργο, ιδίως για τις ΜΜΕ. Ταυτόχρονα, αποτελεί μια καλή ευκαιρία να αναθεωρηθούν και να ενισχυθούν αυτά τα συστήματα.

4.7. Οι εταιρείες που επιδίδονται με επιτυχία στη βελτίωση της βιωσιμότητας θα πρέπει να προωθούν τις ορθές πρακτικές τους, πράγμα το οποίο βοηθά να καταδειχθεί ότι είναι εφικτό αλλά και κερδοφόρο μια επιχείρηση τροφίμων, και ειδικότερα μια ΜΜΕ, να είναι βιώσιμη και μπορεί να ενθαρρύνει άλλες επιχειρήσεις να ακολουθήσουν το παράδειγμά της. Ταυτόχρονα, αυτό μπορεί να δώσει σε μια εταιρεία μεγάλη προβολή και πολύτιμες ευκαιρίες στην αγορά.

4.8. Η πρωτοβουλία «Fixing the business of food» (Προσαρμογή του κλάδου των τροφίμων) του Δικτύου Λύσεων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDSN) ( 21 ) , μετά από ακριβή ανάλυση των πιο διαδεδομένων παγκόσμιων προτύπων, πλαισίων και πρωτοβουλιών βιωσιμότητας, έχει καθορίσει ένα πλαίσιο ανάλυσης για τις εταιρείες με βάση τέσσερις πυλώνες ευθυγράμμισης με τους ΣΒΑ. Οι πυλώνες είναι οι εξής: — προϊόντα και στρατηγικές που προωθούν την υγιεινή και βιώσιμη διατροφή, — βιώσιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες και εσωτερικές διαδικασίες, — βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και αξίας, — καλή εταιρική πολιτοφροσύνη.

4.9. Κάθε πυλώνας χωρίζεται σε διάφορα θέματα. Τα θέματα αυτά προέκυψαν από μια επαναληπτική διαδικασία που περιλάμβανε έρευνα σχετικά με τις εκθέσεις βιωσιμότητας των μεγάλων παγκόσμιων επιχειρήσεων τροφίμων, πολλαπλές αλληλεπιδράσεις με μεγάλες, μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις και ενώσεις τροφίμων (με τη μορφή συνεντεύξεων, εργαστηρίων και ερευνών) και ανάλυση βέλτιστων πρακτικών βιωσιμότητας.

4.10. Το πλαίσιο οδήγησε στον σχεδιασμό ενός εργαλείου αυτοαξιολόγησης που μπορούν να χρησιμοποιούν οι εταιρείες για τον εντοπισμό των τομέων που επιδέχονται βελτίωση.

4.11. Η πρωτοβουλία «Fixing the Business of Food» αποτελεί επίσης τη βάση για μια ψηφιακή πλατφόρμα που θα προβάλλει τις ορθές πρακτικές. Το πλαίσιο των τεσσάρων πυλώνων παρουσιάζει συγκεκριμένα παραδείγματα στόχων, δεικτών και μετρήσεων που έχουν επιλεγεί ειδικά για τις επιχειρήσεις τροφίμων, ευθυγραμμισμένα με το θεματολόγιο του 2030. Επιπλέον, μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να προσδιορίζουν τους βασικούς δείκτες επιδόσεών τους, τους επενδυτές να παρακολουθούν τις δράσεις και την πρόοδο των επιχειρήσεων τροφίμων, καθώς και αυτούς που συντάσσουν εκθέσεις βιωσιμότητας να διαμορφώνουν τις εκθέσεις τους. Δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων συγκεκριμένων υποτομέων, το πλαίσιο προσαρμόστηκε για τις μικρές γεωργικές επιχειρήσεις, τις επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας και τους οινοπαραγωγούς.

5. Πλαίσιο πολιτικής για την ευθυγράμμιση των επιχειρήσεων τροφίμων με τους ΣΒΑ

5.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για τις υπεύθυνες επιχειρηματικές και εμπορικές πρακτικές ως σημαντικό στοιχείο για την εφαρμογή της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Τα περισσότερα εμπλεκόμενα μέρη θεωρούν, γενικά, την ανάπτυξη του εθελοντικού κώδικα ως πολύτιμη διαδικασία που έχει φέρει πιο κοντά τους εταίρους της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Η πρωτοβουλία αποτελεί αφετηρία και θα πρέπει να συνεχίσει να χρησιμεύει ως συνεργατική πλατφόρμα για υπεύθυνες και βιώσιμες επιχειρηματικές πρακτικές.

5.2. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ, με βάση και την ανατροφοδότηση από τις εταιρείες και τα ενδιαφερόμενα μέρη, επισημαίνει τους περιορισμούς μιας εθελοντικής προσέγγισης και τονίζει την ανάγκη θέσπισης κανονισμού και νομοθεσίας για να διασφαλιστεί η ταχεία μετάβαση στη βιωσιμότητα. Αυτό περιλαμβάνει επίσης επανεξέταση των κανόνων ανταγωνισμού για την περαιτέρω προώθηση της συνεργασίας και της βιωσιμότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.

5.3. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο κώδικας δεοντολογίας παρουσιάζει αδυναμίες όσον αφορά την κοινωνική διάσταση και εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν γίνεται αναφορά στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Ο κοινωνικός διάλογος είναι πολύ σημαντικός και οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να συμμετέχουν σε ολόκληρη την αλυσίδα. Η πορεία προς τη βιωσιμότητα θα πρέπει επίσης να έχει θετικό αντίκτυπο στους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας.

5.4. Επίσης, ο κώδικας δεν περιλαμβάνει μέτρα για την αύξηση της οικονομικής προσιτότητας των υγιεινών και βιώσιμων τροφίμων. Η οικονομική προσιτότητα των υγιεινών και βιώσιμων τροφίμων θα βοηθούσε τους καταναλωτές να υιοθετήσουν μια υγιεινή και βιώσιμη διατροφή.

5.5. Ο κώδικας δεοντολογίας δεν διαθέτει ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης για την αξιολόγηση της συνάφειας, της εφαρμογής και του αντικτύπου των δεσμεύσεων. Πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή μια ορθή διαδικασία επανεξέτασης για την εφαρμογή του κώδικα δεοντολογίας στην πράξη, προκειμένου να παρακολουθείται κατά πόσον εκπληρώνονται οι επιμέρους δεσμεύσεις και υποσχέσεις όσον αφορά τους φιλόδοξους στόχους. Η εμπειρία δείχνει ότι μόνο όσα μετρώνται και παρακολουθούνται γίνονται πραγματικότητα. Γενικά, η μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών (κοινωνικός διάλογος) θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της προσπάθειας. Ένα πολυσυμμετοχικό και πολυεπίπεδο ευρωπαϊκό συμβούλιο πολιτικής τροφίμων, όπως πρότεινε η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις ( 22 ) , θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να διευκολύνει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση του κώδικα δεοντολογίας.

5.6. Μέχρι στιγμής, τον κώδικα δεοντολογίας έχουν υπογράψει κυρίως μεγαλύτερες και πολυεθνικές εταιρείες. Πρέπει να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τη στήριξη και τη διευκόλυνση της στενότερης σύνδεσης με το θεματολόγιο των ΣΒΑ ώστε οι ΜΜΕ να καταστούν προτεραιότητα για τις πολιτικές τροφίμων της ΕΕ. Ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες συχνά διαθέτουν δικά τους τμήματα βιωσιμότητας, φαίνεται ότι οι ΜΜΕ συχνά διαθέτουν περιορισμένους πόρους και ικανότητες για την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στις επιχειρήσεις τους.

5.7. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στα συμπεράσματα προηγούμενων γνωμοδοτήσεών της που ζητούν δικαιότερη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. και αναγνωρίζουν την εξαιρετική λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων σε ολόκληρη την Ευρώπη που εξασφαλίζει την καθημερινή πρόσβαση όλων των πολιτών σε τρόφιμα υψηλής ποιότητας. Η ταχεία εφαρμογή της οδηγίας της ΕΕ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και άλλων πολιτικών στήριξης από τα κράτη μέλη είναι απαραίτητη για την προώθηση πιο βιώσιμων και ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων ( 23 )

5.8. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόσφατα τον χάρτη πορείας της προς μια νομοθεσία πλαίσιο για ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ και για την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας σε όλες τις πολιτικές που σχετίζονται με τα τρόφιμα ( 24 ) , όπως προβλέπεται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία αυτή ως ένα βήμα προόδου, καθώς είναι σαφές ότι είναι αναγκαία μια ρύθμιση και ένα ορισμένο επίπεδο τυποποίησης και εναρμόνισης προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιοπιστία και οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, και παραπέμπει στη σύστασή της για την προώθηση μιας σφαιρικής πολιτικής της ΕΕ για τα τρόφιμα.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2021. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Christa SCHWENG

(1) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

(2) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων» (ΕΕ C 517 της 22.12.2018, σ. 38).

(3) Βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ — νέα πρωτοβουλία.

(4) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμη κατανάλωση» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 51).

(5) Στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο».

(6) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18).

(7) Κώδικας Δεοντολογίας για υπεύθυνες πρακτικές στον τομέα των επιχειρήσεων και της εμπορίας.

(8) UN Food Systems Summit (Σύνοδος κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τα συστήματα τροφίμων).

(9) Έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Modelling environmental and climate ambition in the agricultural sector with the CAPRI model» (Διαμόρφωση των περιβαλλοντικών και κλιματικών φιλοδοξιών στον γεωργικό τομέα με το μοντέλο CAPRI).

(10) Παραδείγματα ορθών πρακτικών καινοτομίας αποτελούν μεταξύ άλλων: η Irritec Corporate, μία από τις κορυφαίες επιχειρήσεις παγκοσμίως στον τομέα της έξυπνης άρδευσης· η Micronizzazione Innovativa SRL, μια καινοτόμος νεοφυής επιχείρηση η οποία έχει δημιουργήσει ένα καινοτόμο προϊόν που προωθεί τη διατήρηση του νερού και την ταχεία ανάπτυξη των φυτών· η Igloo, μια καινοτόμος νεοφυής επιχείρηση που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για την υποστήριξη της γεωργίας (υδροπονική)· και η Agrorobotica, η οποία ασχολείται με τη γεωργία ακριβείας.

(11) ECESP.

(12) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η βιοοικονομία — συμβολή στην υλοποίηση των στόχων της ΕΕ σε θέματα κλίματος και ενέργειας, καθώς και των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών» (ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 45).

(13) Στα παραδείγματα ορθών πρακτικών περιλαμβάνεται η Unilever, που εφαρμόζει μια εσωτερική πολιτική για τη διασφάλιση της βιώσιμης προμήθειας από τους προμηθευτές της.

(14) «Για να υπάρχει μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα των τροφίμων που να είναι πραγματικά χρήσιμη για τους Ευρωπαίους καταναλωτές, είναι σημαντικό τα τρόφιμα που παράγονται στην ΕΕ να είναι ανταγωνιστικά. Αυτό σημαίνει ότι ο ευρωπαϊκός τομέας παραγωγής γεωργικών προϊόντων διατροφής πρέπει να είναι σε θέση να παράγει τρόφιμα για τους καταναλωτές σε τιμές που καλύπτουν τις επιπλέον δαπάνες συμμόρφωσης –με κριτήρια όπως η βιωσιμότητα, η ασφάλεια των τροφίμων και η διατροφική αξία, ένα δίκαιο εισόδημα για τους γεωργούς και η καλή μεταχείριση των ζώων– και να διατηρεί ταυτόχρονα τη θέση της ως η προτιμώμενη επιλογή για τη μεγάλη πλειονότητα των καταναλωτών.» Γνωμοδότηση με τίτλο «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ», παράγραφος 5.8 (ΕΕ C 129 της 11.04.2018, σ. 18).

(15) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

(16) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

(17) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

(18) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18), και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για ένα δίκαιο, υγιές και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

(19) https://enrd.ec.europa.eu/leader-clld_en

(20) Η “γραμματική βιωσιμότητας” είναι ένας όρος που επινόησε ο Elliot M Tretter στο βιβλίο του με τίτλο “Shadows of a Sunbelt City”.

(21) Fixing the business of food.

(22) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (EE C 129 της 11.4.2018, σ. 18) και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για ένα δίκαιο, υγιές και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

(23) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων» (ΕΕ C 517 της 22.12.2018, σ. 38).

(24) Βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ — νέα πρωτοβουλία.