EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 126/26

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Οι ανισότητες στον τομέα της υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

2014/C 126/07

I. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Εισαγωγή

1. χαιρετίζει την έκθεση (1), η οποία αποτελεί μια έκθεση προόδου σχετικά με την εφαρμογή της ανακοίνωσης του 2009 (2) και περιλαμβάνει ένα χρονοδιάγραμμα των δράσεων για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας· αναγνωρίζει τον διεξοδικό και μαζί προσωρινό χαρακτήρα της έκθεσης, θεωρεί, ωστόσο, ότι θα ήταν χρήσιμο να είχε προβληθεί ο βαθμός επιτυχίας συγκεκριμένων δράσεων και να είχαν ιεραρχηθεί εκείνες που θα πρέπει να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν·

2. πιστεύει ότι η υγεία και η ευημερία τόσο των ατόμων όσο και του πληθυσμού είναι ο μεγαλύτερος πόρος τους· ανεξαρτήτως του άρθρου 35 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, θεωρεί ότι η έκταση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας τόσο μεταξύ κρατών μελών όσο και στο εσωτερικό τους αποτελεί μια πρόκληση έναντι της δέσμευσης της ΕΕ υπέρ της αλληλεγγύης, της κοινωνικής, οικονομικής και εδαφικής συνοχής, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ισότητας των ευκαιριών·

3. αναγνωρίζει ότι μεταξύ των στοιχείων που είναι καθοριστικά για την κατάσταση της υγείας, περιλαμβάνεται ένα πολύ ευρύ φάσμα προσωπικών, κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων η αλληλεπίδραση των οποίων είναι καθοριστικής σημασίας για την ατομική υγεία και για την υγεία του πληθυσμού –οι ανισότητες στην υγεία οφείλονται σε μεγάλο βαθμό σε κοινωνικοοικονομικά μειονεκτήματα, ενώ, συν τοις άλλοις, η υγεία και η ευημερία επηρεάζονται άμεσα από αποφάσεις πολιτικής που λαμβάνονται από αρχές όλων των επιπέδων, από ατομικές επιλογές που κάνουν οι άνθρωποι σχετικά με τον τρόπο ζωής τους και σχετικά με τον τρόπο συμμετοχής τους στις κοινότητές τους, από βιολογικούς παράγοντες και από γεωγραφικές συνθήκες·

4. τονίζει ότι –δεδομένης της ποικιλομορφίας των καθοριστικών παραγόντων– οι ανισότητες στον τομέα της υγείας δεν είναι δυνατόν να μειωθούν αποκλειστικά από τους φορείς του τομέα υγείας και ότι απαιτείται συνεπώς δράση από όλους τους φορείς έργο των οποίων είναι η προαγωγή της υγείας και της ευημερίας μέσω ολοκληρωμένων και συντονισμένων σχεδίων γενικής διακυβέρνησης, της προσέγγισης «Υγεία σε όλες τις πολιτικές» (HiAP), και μέσω της ευρύτερης συμμετοχής της κοινωνίας· υπογραμμίζει ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την προώθηση και εφαρμογή όσων προαναφέρθηκαν είναι η πολιτική και η οργανωτική ηγεσία να δεσμευτούν ότι θα αντιμετωπίσουν τις ανισότητες στον τομέα της υγείας με στρατηγικό τρόπο·

5. μολονότι αναγνωρίζει την ποικιλομορφία των συστημάτων υγείας σε όλη την ΕΕ, υπογραμμίζει ότι οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην παροχή υπηρεσιών δημόσιας υγείας, στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη των ασθενειών· εξάλλου, οι πολιτικές για την απασχόληση, τη στέγαση, τις μεταφορές, τον προγραμματισμό, το περιβάλλον και τη δημόσια ασφάλεια είναι μερικές άλλες λειτουργίες των περιφερειακών και των τοπικών αρχών με τις οποίες καθίσταται σαφές ότι οι εν λόγω αρχές αποτελούν βασικούς παράγοντες για την προώθηση της δημόσιας υγείας και τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας· πιστεύει ότι είναι συχνά στο περιφερειακό και στο τοπικό επίπεδο που μπορούν εύκολα να αναπτυχθούν, να εφαρμοστούν –κατά τρόπο αποτελεσματικότερο και καλύτερα στοχοθετημένο– και να φέρουν αποτελέσματα διατομεακές προσεγγίσεις καθοριστικής σημασίας για τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας·

6. ανησυχεί ότι η τρέχουσα οικονομική συγκυρία αποτελεί σημαντική απειλή, καθώς οι περικοπές του προϋπολογισμού για την υγεία προστίθενται στις καλά τεκμηριωμένες δημογραφικές προκλήσεις της γήρανσης, με αποτέλεσμα η χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας να συνιστούν ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση –η μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας πρέπει να γίνει αντιληπτή ως βασικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή, καθώς πολλές αρχές στα κράτη μέλη βρίσκονται σήμερα ενώπιον μιας μεταρρύθμισης των συστημάτων υγείας τους, προκειμένου να μπορέσουν να αποβούν πιο αποτελεσματικές και βιώσιμες·

7. επισημαίνει, όπως απλώς αναφέρει η έκθεση, ότι «ορισμένες ανισότητες στον τομέα της υγείας συνδέονται με το γεγονός ότι η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών υγείας που παρέχονται σε όλη την ΕΕ παρουσιάζουν διαφορές» (3)· θεωρεί ότι η ταυτόχρονη δημοσίευση της έκθεσης Marmot «Έκθεση για τις ανισότητες στον τομέα της υγείας στην ΕΕ» (4) ίσως να ενίσχυσε την εν λόγω δήλωση και, ενδεχομένως, να συνέβαλε στην καλύτερη εστίαση των συμπερασμάτων της έκθεσης·

Οι ανισότητες στην υγεία: ορισμένα γεγονότα και αριθμοί

8. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η έκθεση επιβεβαιώνει ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές και απαράδεκτα μεγάλες ανισότητες στον τομέα της υγείας, τόσο μεταξύ των κρατών μελών όσο και στο εσωτερικό τους –τα τελευταία χρόνια, ο βαθμός των ανισοτήτων έχει περιοριστεί ως προς μικρό αριθμό δεικτών, παρέμεινε ο ίδιος στην περίπτωση άλλων και επιδεινώθηκε ως προς ελάχιστους άλλους· επισημαίνει ιδιαίτερα τις εξαιρετικά μεγάλες αποκλίσεις, έως και σχεδόν 19 έτη, που παρατηρούνται όσον αφορά τα υγιή έτη ζωής μεταξύ των κρατών μελών, με αποτέλεσμα, ενώ το προσδόκιμο ζωής φαίνεται να αυξάνεται, οι άνθρωποι να ζουν περισσότερα χρόνια με χρόνιες ασθένειες·

9. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι τα ποσοστά θνησιμότητας έχουν περιοριστεί και το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί –ωστόσο, οι βελτιώσεις αυτές κινδυνεύουν να υπονομευθούν εξαιτίας της αύξησης αντίθετων τάσεων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, τον διαβήτη και τη σωματική αδράνεια· η προβλεπόμενη αύξηση της εμφάνισης χρόνιων ασθενειών προαναγγέλλει ένα ανθυγιεινό και πολυδάπανο μέλλον, εκτός και εάν το φαινόμενο αντιμετωπιστεί·

10. τονίζει ότι –καθώς τα εμπόδια που τίθενται στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας (όπως το κόστος, η απόσταση και ο χρόνος αναμονής) είναι πολύ υψηλά σε ορισμένα κράτη μέλη, επιπλέον δε το είδος και η ποιότητα της ιατρικής περίθαλψης που παρέχονται είναι συνήθως συνάρτηση των διαθέσιμων υπηρεσιών στον τόπο διαβίωσης του ενδιαφερόμενου– εάν παρασχεθούν κίνητρα στους ιατρούς και διευκολυνθεί εγκατάσταση υπηρεσιών σε μειονεκτικές και απομονωμένες περιοχές αυτό θα απέφερε οφέλη για την κοινωνία·

11. δεδομένου ότι υφίσταται κοινωνική διαβάθμιση όσον αφορά το καθεστώς υγείας, θεωρεί ότι βασική προϋπόθεση για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας είναι να εφαρμοστεί η έννοια της εξίσωσης προς τα πάνω των ανισοτήτων και όχι η στατιστική εξάλειψή τους, ούτως ώστε η κατάσταση της υγείας όλων των τμημάτων του πληθυσμού να βελτιωθεί, προσεγγίζοντας το επίπεδο των πλέον υγιών μελών της κοινωνίας·

Πρόοδος στην εφαρμογή της δράσης «Αλληλεγγύη στον τομέα της υγείας»

12. χαιρετίζει την κοινή δράση για τις ανισότητες στον τομέα της υγείας για την περίοδο 2011-2014, στην οποία συμμετέχουν 15 κράτη μέλη· υποστηρίζει την επέκταση της πρωτοβουλίας με ενίσχυση της σχετικής δέσμευσης και βελτίωση της εστίασής της, δεδομένου ότι είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί ότι θα εξακολουθήσει να θεωρείται προτεραιότητα και δεν θα πάψουν να αξιοποιούνται οι επιτυχίες της· ενθαρρύνει επίσης την αναζήτηση πιο ευέλικτων συγχρηματοδοτικών μηχανισμών για την συμμετοχή στην εν λόγω κοινή δράση·

13. παροτρύνει να υιοθετηθούν και να τεθούν σε εφαρμογή, στα κατάλληλα επίπεδα διακυβέρνησης, οριζόντιες διατομεακές στρατηγικές συνοδευόμενες από τους απαιτούμενους πόρους, δεδομένου ότι για να μειωθούν οι ανισότητες στον τομέα της υγείας θα απαιτηθεί,, αναγκαστικά, η ανάληψη δεσμεύσεων από πολλά υπουργεία και επίπεδα διακυβέρνησης, τα οποία συχνά συναγωνίζονται το ένα το άλλο για την εξασφάλιση πόρων, η δε θεώρησή τους είναι συχνά πολύ στενή· η υιοθέτηση στρατηγικών σε εθνικό επίπεδο μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη περιφερειακών και τοπικών στρατηγικών και το αντίστροφο·

Βελτίωση της βάσης δεδομένων και γνώσεων

14. υποστηρίζει τα τρέχοντα προγράμματα διάδοσης των γνώσεων που αποκομίστηκαν από επιτυχημένα έργα, με σκοπό τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ έρευνας, πολιτικής και πρακτικών και την ενθάρρυνση της υιοθέτησης παρόμοιων έργων· ωστόσο, δεδομένου του τεράστιου όγκου των πληροφοριών που πρέπει να επεξεργαστούν οι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής και οι επαγγελματίες του τομέα, τάσσεται υπέρ της παρουσίασης των εν λόγω γνώσεων με προσιτό και συνοπτικό τρόπο· πιο συγκεκριμένα, προτείνει να αυξηθούν τα σύντομα μηνύματα και να συνοδεύονται με στοιχεία από επιτυχή παραδείγματα· επιπλέον, συνιστά την ανάπτυξη και προώθηση μιας μόνον κεντρικής πύλης για την πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες·

15. επιδοκιμάζει τις σημαντικές δεσμεύσεις συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διεθνών οργανισμών και δημοσίων φορέων, και συνιστά να επιδιωχθεί το υψηλότερο επίπεδο εταιρικής σχέσης με την ΠΟΥ Ευρώπης για τον συντονισμό των πολιτικών, την από κοινού χρήση των πόρων και την προώθηση πρωτοβουλιών, όπως το πρόγραμμα Υγιείς Πόλεις , το δίκτυο Περιφέρειες για την υγεία του ΠΟΥ και το διεθνές δίκτυο Πόλεις και Κοινότητες φιλικές προς τους ηλικιωμένους· υποστηρίζει, επίσης, την ενίσχυση της συνεργασίας μέσω των προγραμμάτων εργασίας των αρμόδιων οργανισμών της ΕΕ·

16. καλεί όλες τις αρχές –καθώς χωρίς τα απαιτούμενα δεδομένα είναι εξαιρετικά δύσκολο να μετρηθεί η πρόοδος– να συνεχίσουν να εργάζονται με στόχο την καθιέρωση τυποποιημένων Ευρωπαϊκών Βασικών Δεικτών Υγείας (ECHI), οι οποίοι θα πρέπει να αναπτυχθούν σε στενή συνεννόηση με τους εκπροσώπους των περιφερειακών και των τοπικών αρχών· αυτό προβλέπεται ότι θα διευκολύνει, στα μέτρα του δυνατού, τις προσπάθειες που καταβάλλει το υποεθνικό επίπεδο για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας· υπογραμμίζει ότι είναι αναγκαίο να αποφευχθεί το ενδεχόμενο πολλαπλασιασμού του διοικητικού φόρτου που συνδέεται με τη συλλογή δεδομένων, εξαιτίας των διαφόρων υποχρεώσεων αναφοράς που έχουν αναλάβει εθνικοί και διεθνείς φορείς·

17. επικροτεί το ερευνητικό πρόγραμμα της ΕΕ για τις ανισότητες στον τομέα της υγείας και προτείνει στα προς διερεύνηση θέματα να συμπεριληφθούν η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων για τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, οι παράγοντες στους οποίους οφείλονται οι διαφορές στα έτη υγιούς ζωής, μια διεξοδικότερη ανάλυση των διαχρονικών μελετών για την καλύτερη κατανόηση του τί επηρεάζει τις ανισότητες στον τομέα της υγείας, οι δείκτες ψυχικής υγείας, καθώς και το ερώτημα γιατί περιφέρειες με σχετικά χαμηλό ΑΕγχΠ παρουσιάζουν καλούς δείκτες υγείας και αντιστρόφως·

Στράτευση της κοινωνίας σε όλη της την έκταση

18. επαναλαμβάνει ότι η επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι θεμελιώδους σημασίας για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, και υπογραμμίζει τη σχέση μεταξύ υγιών πληθυσμών και παραγωγικών, βιώσιμων οικονομιών· επίσης υπογραμμίζει ότι οι στόχοι υψηλού επιπέδου πρέπει να μετατραπούν σε απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα στο περιφερειακό και στο τοπικό επίπεδο·

19. τονίζει ότι η εξασφάλιση μιας θέσης απασχόλησης και υγιεινών χώρων εργασίας είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία του πληθυσμού· υπογραμμίζει ότι για να μπορέσει να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, θα πρέπει η μείωση της μακροχρόνιας ανεργίας και της ανεργίας των νέων να αποτελούν επιτακτικές προτεραιότητες· ανησυχεί τόσο για τις τρέχουσες όσο και για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που έχει για την υγεία των ανέργων, τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική, το συναίσθημα ότι αποκλείονται από οποιαδήποτε συμβολή στην κοινωνία·

20. τονίζει ότι είναι απαραίτητο να υπάρχουν ισχυρά δίκτυα κοινωνικής υποστήριξης, δεδομένου ότι η υποστήριξη που παρέχουν η οικογένεια, οι φίλοι και η αντίστοιχη τοπική κοινότητα συνδέεται με καλύτερη υγεία, συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής, αυτό δε ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση των ηλικιωμένων που αντιμετωπίζουν προβλήματα απομόνωσης, κινητικότητας και επικοινωνίας·

21. θεωρεί επιτακτικά αναγκαία –καθώς οι προϋπολογισμοί για τη διαφήμιση καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών παραγκωνίζουν τα μηνύματα για την υγεία και καθώς για τη βελτίωση της υγείας είναι απαραίτητη η συνεισφορά της ευρύτερης κοινωνίας– την ευαισθητοποίηση του ιδιωτικού τομέα, ώστε να συμμετάσχει στις σχετικές δράσεις, είτε μέσω πρωτοβουλιών Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης είτε μέσω νομοθετικών ή φορολογικών μέτρων, ούτως ώστε να επιτευχθούν πιο υγιή αποτελέσματα στο επίπεδο της κοινωνίας, π.χ. μείωση των νωπών αποβλήτων τροφίμων, σαφέστερη επισήμανση, κατάλληλη τιμολόγηση της ενέργειας κλπ.·

22. υποστηρίζει την ανάλυση του τρόπου με τον οποίον μπορεί να γίνει χρήση της φορολογίας για να αποθαρρυνθεί η κατανάλωση καπνού, η κατάχρηση οινοπνευματωδών και η υπερβολική κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών, ούτως ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα το κόστος τους στη δημόσια υγεία και σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες· υποστηρίζει, επίσης, τη λήψη αντίστοιχων μέτρων παροχής κινήτρων, με σκοπό την παραγωγή πιο υγιεινών ειδών διατροφής και την προαγωγή πιο υγιεινών τρόπων ζωής, για να ενθαρρύνεται η αλλαγή συμπεριφοράς·

23. εκτιμά ότι οι σχετικές πολιτικές διακυβέρνησης θα πρέπει να προσανατολιστούν προς τη θωράκιση της υγείας μέσω αξιολογήσεων των επιπτώσεων στην υγεία, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το τελικό αποτέλεσμα της δημόσιας πολιτικής είναι η βελτίωση της υγείας και της ευημερίας του πληθυσμού και, ταυτόχρονα, η μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας·

Κάλυψη των αναγκών των ευάλωτων ομάδων

24. πιστεύει ότι έχει ζωτική σημασία να εξασφαλιστεί στα παιδιά το καλύτερο δυνατό ξεκίνημα, καθώς η πιο κατάλληλη στιγμή για παρέμβαση με σκοπό τη μείωση των ανισοτήτων και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων υγείας είναι πριν από τη γέννηση και κατά την πρώιμη παιδική ηλικία· συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, στα προγράμματα για τη μείωση των ανισοτήτων, στην υγεία των παιδιών και υπογραμμίζει τη σημασία της παιδικής μέριμνας υψηλής ποιότητας· τα μέτρα αυτού του είδους αποδίδουν περισσότερο από ό, τι οι παρεμβάσεις σε μεταγενέστερη φάση·

25. εφιστά την προσοχή στον θετικό αντίκτυπο των τεκμηριωμένων και οικονομικά αποδοτικών προγραμμάτων θετικής γονικής συμπεριφοράς (5), με τα οποία προτείνονται στους γονείς πρακτικές στρατηγικές για να μπορούν να υιοθετήσουν την κατάλληλη συμπεριφορά καθώς και να διαχειριστούν τη συμπεριφορά των παιδιών τους, και προτείνει να αποβούν τα προγράμματα αυτά ευρύτερα διαθέσιμα, ιδιαίτερα στα παιδιά που κινδυνεύουν περισσότερο και στους γονείς τους·

26. θεωρεί ότι η παιδική παχυσαρκία αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις, καθώς οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες είναι πια αισθητές σε αρκετά νεαρή ηλικία, το βάρος της παιδικής ηλικίας αφήνει έντονα ίχνη μέχρι την ενηλικίωσή τους, επηρεάζει δε την ανάπτυξή τους και επιδεινώνει την πορεία των χρόνιων ασθενειών, επιφέροντας καίριο πλήγμα τόσο στην ιατρική οικονομία όσο και στην προσωπική υγεία· αναμένει ότι το προτεινόμενο σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό·

27. θεωρεί ότι –καθώς η ΠΟΥ αποδίδει σχεδόν το 60 % των ασθενειών στην Ευρώπη σε επτά βασικούς παράγοντες κινδύνου (6)– η αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων κινδύνου και η αύξηση των προσδοκιών υγείας, ιδίως μέσω της εκπαίδευσης, μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά στη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, προτείνει δε να βελτιωθεί η στόχευση των ομάδων μέσω των ΤΠΕ και μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και μέσω ρόλων-προτύπων, ούτως ώστε οι πληροφορίες σχετικά με την υγεία και τον υγιεινό τρόπο ζωής να παρουσιάζονται με προσιτή, αξιόπιστη μορφή, δεδομένου ότι για ορισμένους οι μακροπρόθεσμες συνέπειες για την υγεία ενδέχεται να μην αποτελούν άμεση προτεραιότητα·

28. καλεί την Επιτροπή να προωθήσει, αφενός, την ανταλλαγή εμπειριών όσον αφορά την εκπαίδευση σε θέματα υγείας και την προαγωγή του υγιεινού τρόπου ζωής και, αφετέρου, την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την θεραπεία βλαβερών συνηθειών, όπως η κατάχρηση οινοπνεύματος, το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η παχυσαρκία και τα ναρκωτικά· επιπλέον, καλεί τις αρχές των κρατών μελών να προαγάγουν τη σωματική άσκηση, τους υγιεινούς τρόπους ζωής και βασικά προγράμματα δεξιοτήτων που αφορούν την καθημερινή ζωή (γνώσεις σχετικά με την υγεία, βασικές επιστημονικές γνώσεις, ικανότητα ελέγχου των πληροφοριών, λογιστικές γνώσεις για την κατάρτιση προϋπολογισμού κλπ.), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους νέους και στις ευάλωτες ομάδες·

29. δίνει έμφαση –καθώς ένας συνδυασμός παραγόντων μπορεί να επηρεάσει τους ηλικιωμένους, αλλά και εκείνους με χαμηλό εισόδημα, χρόνιες παθήσεις, προβλήματα απομόνωσης και κινητικότητας, και καθώς, εξάλλου, οι άνθρωποι ζουν πλέον περισσότερο– στη σημασία της επίτευξης των στόχων της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για την ενεργό και υγιή γήρανση και υποστηρίζει την ευρεία εφαρμογή των σχεδίων δράσης της· εξάλλου επιθυμεί να προωθήσει τη Διακήρυξη του Δουβλίνου σχετικά με τις φιλικές προς τους ηλικιωμένους πόλεις και κοινότητες της Ευρώπης του 2013 (7)·

30. τονίζει ότι τα προγράμματα για τη δημόσια υγεία που μειώνουν τις ανισότητες στην υγεία μπορούν να είναι οικονομικά αποτελεσματικά –όπως ο έλεγχος, η ανίχνευση και η θεραπεία για ομάδες κινδύνου με κληρονομικές παθήσεις που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων ασθενειών· συνεπώς θα μπορούσε να δοθεί προτεραιότητα σε αυτού του είδους τα προγράμματα (π.χ. βελτίωση της πρόσβασης σε προσυμπτωματικό έλεγχο για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας για τις γυναίκες με χαμηλό εισόδημα) για λόγους αποτελεσματικότητας·

31. υπογραμμίζει την ανάγκη αντιμετώπισης των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας με τη συμβολή των αρχών και των υπηρεσιών του τοπικού επιπέδου καθώς και των οργανώσεων με ενεργό δραστηριότητα στην ανάπτυξη τοπικών κοινοτήτων, που είναι καλύτερα σε θέση να αντιλαμβάνονται τις ανάγκες των κατά τόπους ευάλωτων ομάδων και να συμμετέχουν με τον πλέον επωφελή τρόπο στα προγράμματα·

Ανάπτυξη της συμβολής των πολιτικών της ΕΕ

32. θεωρεί ότι ενώ οι αρχές στα κράτη μέλη έχουν την ευθύνη της οργάνωσης και της παροχής των υπηρεσιών υγείας, η έκθεση και οι δράσεις της Επιτροπής για την υποστήριξη και τον συντονισμό των προσπαθειών των κρατών μελών μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι σύμφωνες με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας· είναι της γνώμης ότι οι διάφορες πολιτικές και προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ –όπως αυτά που αφορούν τα κοινωνικά θέματα, την έρευνα και την καινοτομία, την εκπαίδευση, την ενέργεια, την αγροτική ανάπτυξη και την περιφερειακή πολιτική– έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν την υγεία και τους καθοριστικούς γι' αυτήν παράγοντες, και να συμβάλουν στη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας·

33. επικροτεί τη δέσμη θεματικών στόχων που επέλεξε η Επιτροπή η οποία επιτρέπει να επικεντρωθούν οι δαπάνες και να ενταχθεί ο στόχος της μείωσης των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας μεταξύ των επενδυτικών προτεραιοτήτων του ΕΤΠΑ· πιστεύει ότι η ενσωμάτωση πτυχών που σχετίζονται με την υγεία σε διαφορετικά προγράμματα της ΕΕ και στις πηγές χρηματοδότησης αποτελεί ένα ακόμη κίνητρο για την χάραξη υψηλού επιπέδου διατομεακών στρατηγικών· συμφωνεί με τους σχετικούς εκ των προτέρων όρους που έχουν τεθεί βάσει του κανονισμού περί κοινών διατάξεων και θεωρεί ότι, για να επιτευχθεί ο επιθυμητός αντίκτυπος, οποιοδήποτε στρατηγικό πλαίσιο πολιτικής προκύψει θα πρέπει να εφαρμοστεί στο κατάλληλο επιχειρησιακό επίπεδο·

34. εκφράζει την ανησυχία της για την αναφερόμενη έλλειψη ικανότητας των συστημάτων υγείας να προσελκύσουν επενδύσεις με σκοπό την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας (8)· τονίζει ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη ικανότητας για την επιτυχή προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων της ΕΕ· υποστηρίζει, για να διευκολυνθεί αυτό, την ευρύτερη προώθηση πόρων –βλ. το εργαστήριο «Αξιοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ» της δράσης ισότητας (Equity Action)– και επαναλαμβάνει ότι είναι απαραίτητο να προβλεφθούν κατάλληλα προβαλλόμενα σημεία επαφής στα κράτη μέλη·

35. υπογραμμίζει ότι έχει καίρια σημασία να διευκολυνθεί η συμμετοχή των περιφερειακών και των τοπικών συστημάτων υγείας και αρχών σε όλα τα στάδια του κύκλου προγραμματισμού των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων, ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι αναγκαίες βελτιώσεις στον τομέα της υγείας ιεραρχούνται ορθά, ιδίως κατά την χρήση στοιχείων των επιχειρησιακών προγραμμάτων που εισάγουν διακρίσεις, καθώς στο σύνολο των περιφερειών εντοπίζονται συχνά θύλακες φτώχειας·

36. εκφράζει την απογοήτευσή της, διότι η μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας δεν αποτελεί ειδικό στόχο του προγράμματος «Υγεία για την ανάπτυξη»· ενθαρρύνει, γενικότερα, την εξασφάλιση ισορροπίας μεταξύ επενδύσεων σε υποδομές και προληπτικών μέτρων υγείας, καθώς και την εξασφάλιση ισορροπίας, όσον αφορά τις επενδύσεις σε υποδομές, μεταξύ μιας ανάπτυξης νοσοκομείων σε μεγάλη κλίμακα (όπου αυτό ισχύει) και της ανάπτυξης πιο προσιτών, ολοκληρωμένων υπηρεσιών φροντίδας σε επίπεδο κοινότητας· υπογραμμίζει, επίσης, την ανάγκη να διεξαχθεί μία εκτίμηση των δαπανών της ΕΕ, με έμφαση στον αντίκτυπο, τη βιωσιμότητα και την απόδοση κάθε επένδυσης·

37. ενθαρρύνει την αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Ομίλου Εδαφικής Συνεργασίας (ΕΟΕΣ) από τις αρχές και τους φορείς για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων και τη διευκόλυνση των διασυνοριακών έργων, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, για παράδειγμα όσον αφορά τις υποδομές και την πρόσβαση σε ιατρικό εξοπλισμό αιχμής·

Συμπεράσματα

38. επιδοκιμάζει –δεδομένης της αύξησης των δημογραφικών και των δημοσιονομικών πιέσεων– τις ευρύτερες ενωσιακές πρωτοβουλίες παροχής συνδρομής στις αρχές των κρατών μελών για την ανάπτυξη βιώσιμων και αποτελεσματικών συστημάτων υγείας, ιδιαίτερα μέσω επενδύσεων στην προληπτική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, προκειμένου να μειωθεί το μελλοντικό μακροπρόθεσμο κόστος και να αναδιαρθρωθούν τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, ώστε να μπορούν να εξασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υγειονομική περίθαλψη·

39. χαιρετίζει την πρόοδο που σημειώνεται στο πλαίσιο των δράσεων της Επιτροπής για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, και τονίζει ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης –για παράδειγμα, η διαδικασία του ευρωπαϊκού εξαμήνου παρέχει ευκαιρίες να προβληθούν ζητήματα που έχουν σχέση με ανισότητες στον τομέα της υγείας στα κράτη μέλη· επίσης, οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές έχουν τη δυνατότητα να θεσπίσουν και να εφαρμόσουν στρατηγικές για τη μείωση των ανισοτήτων στο υποεθνικό επίπεδο με τη βοήθεια τεκμηριωμένων και οικονομικά αποδοτικών δράσεων, με πόρους που εστιάζονται στις πλέον ευάλωτες ομάδες·

40. προσδοκεί –δεδομένων των αρμοδιοτήτων των τοπικών και περιφερειακών αρχών– να συμμετάσχει στις σχετικές πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και προτίθεται να καταστήσει τους πόρους της διαθέσιμους για το σκοπό αυτό· θα επιθυμούσε την υποβολή, εντός των επόμενων τριών ετών, νέας έκθεσης προόδου εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ώστε να υπάρξει ενημέρωση ως προς την πρόοδο στον συγκεκριμένο τομέα.

Βρυξέλλες, 31 Ιανουαρίου 2014 Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

(1) http://ec.europa.eu/health/social_determinants/docs/report_healthinequalities_swd_2013_328_en.pdf «Report on Health Inequalities in the European Union» [«Έκθεση για τις ανισότητες στον τομέα της υγείας στην ΕΕ»], SWD(2013)328.

(2) http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2009:0567:FIN:EL:PDF «Αλληλεγγύη στον τομέα της υγείας: Μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας», COM(2009)567.

(3) http://ec.europa.eu/health/social_determinants/docs/report_healthinequalities_swd_2013_328_en.pdf SWD (2013) 328, σ. 20.

(4) M. Marmot κ.ά, Report on Health Inequalities in the EU [Έκθεση για τις ανισότητες στον τομέα της υγείας στην ΕΕ]– Ευρωπαϊκή Επιτροπή (υπό έκδοση).

(5) Βλ., π.χ., http://www.triplep.net/glo-en/home.

(6) Αρτηριακή πίεση, κατανάλωση καπνού, κατάχρηση οινοπνεύματος, παχυσαρκία, περιορισμένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και έλλειψη σωματικής άσκησης. Πηγή: WHO, Global Health Risks — Mortality and burden of disease attributable to selected major health risks (2009).

(7) http://www.ahaconference2013.ie/dublin_declaration/dublin_declaration_text

(8) http://ec.europa.eu/health/social_determinants/docs/report_healthinequalities_swd_2013_328_en.pdf SWD(2013) 328, σ. 16.