ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(91) 400 τελικό 
Βρυξέλλες, 4 Δεκεμβρίου 1991 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ 
ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ 
1990 

- ζ 
Περίληψη και σχόλια 
Η παρούσα έκθεση, που υποβάλλεται κατ'εφαρμογή του άρθρου 16 του κανονισμού 
αριθ. 2052/88, της 24ης Ιουνίου 1988 σχετικά με τη μεταρρύθμιση των 
διαρθρωτικών ταμείων, αφορά την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού. 
Τέτοια έκθεση υποβάλλεται για δεύτερη φορά· οι εξελίξεις που αναφέρονται 
σ'αυτή αποτελούν ένα είδος απολογισμού της συνέχισης των ενεργειών που 
έχουν πραγματοποιηθεί το 1989 από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη και που 
αποσκοπούν στην συγκεκριμενοποίηση των πολιτικών δεσμεύσεων που έχουν 
ενταχθεί στα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης. 
Αυτή η κοινή δράση εκφράστηκε, στην πράξη, με μία ενίσχυση της εταιρικής 
σχέσης τόσο κατά το στάδιο της προπαρασκευής των προγραμμάτων όσο και κατά 
τις διαπραγματεύσεις με την Επιτροπή σχετικά με το περιεχόμενο τους. 
Έτσι, το έτος 1990 αποτελεί ένα αποφασιστικό ορόσημο για την πραγματική 
εφαρμογή της μεταρρύθμισης για το σύνολο των εταίρων δεδομένου ότι κατά τη 
διάρκεια του επιτεύχθηκε η έγκριση του μεγαλύτερου μέρους των ενεργειών που 
προβλέπονται από τα ΚΠΣ· η εν λόγω έγκριση καθορίζει τις νομικές και 
δημοσιονομικές δεσμεύσεις της Κοινότητας, δεδομένου ότι τα ΚΠΙ αποτελούν 
μόνο μια δήλωση προθέσεων. 
Δεδομένου ότι η νέα νομοθεσία δίνει έμφαση στην αναγκαιότητα αξιολόγησης 
των ενεργειών που έχουν διαρθρωτικούς στόχους, η Επιτροπή ανέλαβε, κατά το 
1990, μια σειρά πρωτοβουλιών προς την κατεύθυνση αυτή. 
Η διεθνής επικαιρότητα δημιούργησε νέες επιτακτικές ανάγκες για τη 
διαρθρωτική πολιτική της Κοινότητας. Το Συμβούλιο, ύστερα από πρόταση της 
Επιτροπής, ενέταξε στη συνολική διαδικασία τα νέα γερμανικά ομόσπονδα 
κράτη. 
Στόχος της παρούσας έκθεσης είναι, συνεπώς, να πραγματοποιήσει έναν ακριβή 
απολογισμό της εφαρμογής των ΚΠΣ, της κατάστασης του συντονισμού των 
διαρθρωτικών οργάνων τόσο μεταξύ τους όσο και με τα άλλα χρηματοδοτικά 
μέσα, αλλά και να παρουσιάσει τα πρώτα αποτελέσματα των αξιολογήσεων που 
έγιναν. 
Το παρόν έγγραφο θα συμπληρωθεί με την υποβολή ενός απολογισμού που θα 
γίνει στο ήμισυ της περιόδου που καλύπτει τη μεταρρύθμιση. 
Ήδη από τώρα, και παρά ορισμένες δυσχέρειες, η βασική εντύπωση που 
δημιουργείται τόσο από την εφαρμογή όσο και από την αξιολόγηση είναι 
ενθαρρυντική όσον αφορά τόσο τις προβλεπόμενες επιπτώσεις των ενεργειών όσο 
και την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών προγραμματισμού. 
Τα νενικά γαοακτηοιστικά Tnc ewaouovnc κατά το 1990 
Βάσει των κοινών δημοσιονομικών δεσμεύσεων και των αξόνων προτεραιότητας 
που καθορίστηκαν από τους διαφόρους εταίρους στα ΚΠΣ, τα κράτη μέλη 
νηέβα\α\/ ήδη από τα τέλη του 1989 (ορισμένα), αλλά κυρίως κατά τη διάρκεια 
του 1990 τα σχέδια λειτουργικών προγραμμάτων ή άλλων μορφών παρέμβασης για 
να λάβουν την έγκριση της Επιτροπής όσον αφορά τις νέες ενέργειες. 
Το δεύτερο αυτό στάδιο του προγραμματισμού κινητοποίησε τους 
περιφερειακούς, εθνικούς και κοινοτικούς εταίρους για πολλούς μήνες. 
-3* 
Σε σχέση με τις προγενέστερες διαδικασίες, η αλλαγή της μεθόδου παρέμβασης 
επέτρεψε το σημαντικό περιορισμό των υποθέσεων, των οποίων ο χειρισμός 
έπρεπε να γίνει σε κοινοτικό επίπεδο, πράγμα που εντάσσεται στη λογική της 
επικουρικότητας. Παράλληλα επέφερε μια μεταβολή της στάσης των υπηρεσιών, 
που είναι αρμόδιες για τις διαρθρωτικές πολιτικές στα κράτη μέλη, απέναντι 
στην επιλογή των προς υποβολή μέτρων, τα οποία πρέπει, όσον αφορά τους 
στόχους τους, να συμφωνούν με τους άξονες προτεραιότητας των ΚΠΣ. 
Κατά τις διαπραγματεύσεις για το περιεχόμενο των προγραμμάτων αυτών, η 
Επιτροπή διατήρησε την πρόθεση της να επιτύχει μια καλύτερη συνεργεία 
μεταξύ των τριών διαρθρωτικών ταμείων. Η συνεργεία αυτή, που είχε ήδη 
συγκεκριμενοποιηθεί μέσω κοινών αξόνων για δύο ή περισσότερα ταμεία, 
επιδιώχθηκε κατά το αποφασιστικό στάδιο της έγκρισης των προγραμμάτων. 
Οι προσπάθειες που κατέβαλαν όλοι οι εταίροι επέτρεψαν να προκύψει, στα 
τέλη του 1990, μία ικανοποιητική κατάσταση όσον αφορά την έγκριση των 
προγραμμάτων. 
Οσον αφορά την παρακολούθηση της λειτουργίας των ΚΠΣ και των μορφών 
παρέμβασης, συστάθηκαν επιτροπές παρακολούθησης σε όλα τα ενδιαφερόμενα 
κράτη μέλη ή περιφέρειες κατά τη διάρκεια του 1990 και στις αρχές του 1991. 
Η Επιτροπή, συνεπής στις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει, στηρίζει τις 
προσπάθειες των κρατών μελών για τη δημιουργία συστημάτων παρακολούθησης 
των ΚΠΣ και διάθεσης των κοινοτικών πιστώσεων. 
Εξάλλου, ανέκυψαν δυσχέρειες εφαρμογής, ιδίως όσον αφορά τις χρηματοδοτικές 
διατάξεις. Η Επιτροπή ανέλαβε ενέργειες που αποσκοπούν στη βελτίωση και 
στην απλούστευση των διαδικασιών και θέσπισε, το Δεκέμβριο του 1990, μια 
πρώτη σειρά σχετικών μέτρων. 
Κατά το 1990 η εκτέλεση του προϋπολογισμού ήταν σε γενικές γραμμές 
ικανοποιητική. Παρατηρείται ότι η εκτέλεση του, όσον αφορά τις περιφέρειες 
του στόχου 1, είναι κατώτερη του προβλεπομένου. Θα πρέπει να σημειωθεί 
ότι, το 1989, στις περιφέρειες αυτές είχε, αντίθετα, παρατηρηθεί ρυθμός 
εκτέλεσης ανώτερος του προβλεπόμενου. Εν πάση περιπτώσει, οι πιστώσεις που 
έχουν προβλεφθεί για τις περιφέρειες αυτές αλλά που δεν έχουν 
χρησιμοποιηθεί θα μεταφερθούν χρονικά για να εξασφαλιστεί η τήρηση των 
δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί βάσει των ΚΠΣ για την πενταετή περίοδο. 
Στάδια υλοποίησηο του κάθε στόγου 
0 OTOYOC 1. που καλύπτει 7 χώρες, εφαρμόζεται από ένα ενιαίο ΚΠΣ, εκτός της 
Γαλλίας. 
Η εφαρμογή γίνεται με ορισμένα αρκετά σημαντικά προγράμματα. Πλέον των 300 
προγραμμάτων ή άλλων μορφών παρέμβασης εγκρίθηκαν μετά τη θέση σε ισχύ της 
μεταρρύθμισης. 
Μέχρι σήμερα, το σύνολο σχεδόν των ενεργειών έχουν αποφασιστεί από την 
Επιτροπή. 
Πραγματοποιήθηκε σημαντικό έργο στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης με στόχο 
τη βελτίωση του προγραμματισμού, ιδίως όσον αφορά τα κριτήρια επιλογής των 
σχεδίων και την ποσοτικοποίηση των επιδιωκομένων στόχων. 
h 
Οι προτεραιότητες που είχαν αποτελέσει το αντικείμενο διαπραγμάτευσης κατά 
τη θέσπιση του ΚΠΣ τηρήθηκαν κατά την έγκριση των προγραμμάτων. Τα 
περιφερειακά προγράμματα καταλαμβάνουν μια σημαντική θέση στο πλαίσιο της 
εφαρμογής του στόχου αυτού. Η ανάληψη, εντούτοις, πολλών ενεργειών κοινών 
για περισσότερες περιφέρειες ενός ίδιου κράτους μέλους εξακολουθεί να 
γίνεται σε εθνικό επίπεδο. 
Κατά το 1990 δεν έγινε καμιά ουσιαστική τροποποίηση των ΚΠΣ. Προβλέπεται, 
εντούτοις, για ορισμένα κράτη μέλη, η αναθεώρηση του αρχικού 
προγραμματισμού, κυρίως για να ληφθούν υπόψη ορισμένες σκοπιμότητες που 
αφορούν επενδύσεις που δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν κατά τη στιγμή των 
διαπραγματεύσεων αλλά και για να βελτιωθεί ο αρχικός προγραμματισμός. 
Όσον αφορά το πρακτικό μέρος της εκτέλεσης, τα στοιχεία για τα έτη 1989 και 
1990 αφήνουν να διαφανεί ένα συνολικά σημαντικό ποσοστό εκτέλεσης. 
Για το στόγο 2. το έτος 1990 χαρακτηρίζεται από την έγκριση όλων των 
προγραμμάτων που είναι αναγκαία για τη λειτουργική εφαρμογή του στόχου 
αυτού εκτός ορισμένων ενεργειών RENAVAL και RESIDER που δεν κατέστη των 
δυνατό να εγκριθούν προ του τέλους του 1990. 
Δεδομένου ότι τα ΚΠΣ έχουν καθοριστεί για κάθε περιφέρεια ξεχωριστά, όλα τα 
προγράμματα υποβάλλονται επίσης, σε περιφερειακό επίπεδο. 
Η προπαρασκευή τους συνέπεσε, γενικά, με εκείνη των ΚΠΣ, των οποίων το 
αναγκαστικά λεπτομερέστερο περιεχόμενο σε σχέση με εκείνο των ενεργειών του 
στόχου 1 τους προσέδωσε έναν πιο άμεσο λειτουργικό χαρακτήρα. 
Όπως και για το στόχο 1, η εταιρική σχέση που άρχισε κατά την προπαρασκευή 
των ΚΠΣ συνεχίστηκε στο στάδιο του σχεδιασμού των προγραμμάτων και 
συνεχίζεται με την παρακολούθηση της εφαρμογής τους. 
Για τους στόγουο 3 και 4. η εφαρμογή γίνεται μέσω μιας εκατοντάδας 
λειτουργικών προγραμμάτων. 
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, για τους στόχους αυτούς, το 1990 αποτελεί το 
πρώτο έτος εφαρμογής της μεταρρύθμισης. 
Κατά τα τέλη του 1990, το κύριο μέρος των πιστώσεων που προβλέπονται στα 
ΚΠΣ αποτέλεσε το αντικείμενο εγκριτικής απόφασης της Επιτροπής. 
Όσον αφορά το περιεχόμενο τους, οι μορφές παρέμβασης ακολουθούν αρκετά 
πιστά τις προτεραιότητες και τα συστήματα κατανομής που προβλέπονται στα 
ΚΠΣ. 
ΤΑ πρώτα αποτελέσματα, εντούτοις, των επιτροπών παρακολούθησης αφήνουν να 
διαφανούν μεταβολές του αρχικού προγραμματισμού. 
Όσον αφορά την εκτέλεση του τμήματος του έτους 1990, οι ενδείξεις που 
υπάρχουν μέχρι σήμερα αφήνουν να διαφανεί ένα αρκετά ικανοποιητικό ποσοστό 
εκτέλεσης. 
0 OTOYOC 5α χαρακτηρίστηκε, το 1990, από την έναρξη της εφαρμογής των 
κανονισμών 866/90 και 867/90, η οποία θα γίνει πλήρης μόνο το 1991. 
Εξάλλου, η εφαρμογή των άλλων οριζοντίων μέτρων του στόχου 5α (ιδίως του 
-5 
κανονισμού 797/85) συνεχίστηκε βάσει των νομοθετικών κειμένων που είχαν 
αναθεωρηθεί στα τέλη του 1989 ύστερα από τη μεταρρύθμιση των ταμείων. 
Οι επενδυτικές ενισχύσεις για τα αγροκτήματα καθώς και οι αντισταθμιστικές 
παροχές στους γεωργούς των ορεινών και των άλλων μειονεκτουσών περιοχών 
εξακολουθούν να αποτελούν τα σημαντικότερα μέτρα. 
Ορισμένα από τα μέτρα γεωργικής αναδιάρθρωσης έδιναν, κυρίως, έμφαση στην 
παραγωγικότητα. 
Μετά τη μεταρρύθμιση, τα μέτρα αυτά αποτέλεσαν το αντικείμενο μιας ριζικής 
μεταβολής με σκοπό να εξευρεθεί μια δικαιότερη ισορροπία ανάμεσα στις 
προτεραιότητες που η Επιτροπή επιθυμεί να ακολουθήσει η προσαρμογή των 
γεωργικών διαρθρώσεων με την προοπτική της αναμόρφωσης της Κοινής Γεωργικής 
Πολιτικής και, συγκεκριμένα, ανάμεσα στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας 
της ευρωπαϊκής γεωργίας, στην προσαρμογή του παραγωγικού δυναμικού στις 
απαιτήσεις της αγοράς καθώς και στην προστασία του περιβάλλοντος. 
Όσον αφορά τις ενέργειες στον τομέα της αλιείας, η Επιτροπή, κατ'εφαρμογή 
του κανονισμού 4042/90, διαπραγματεύτηκε και ενέκρινε τα ΚΠΣ γι'αυτό το 
είδος ενεργειών. Για τις χώρες του στόχου 1, το αρχικό ΚΠΣ αποτέλεσε το 
αντικείμενο μόνο μιας πρόσθετης ρήτρας. 
Για το οτόγο 5Β. μετά την έγκριση των ΚΠΣ, τον Ιούνιο του 1990, τα κράτη 
μέλη υπέβαλαν λειτουργικά προγράμματα. Ορισμένα από αυτά μπόρεσαν να 
εγκριθούν προ του τέλους του 1990. Για το στόχο αυτό, το κυριότερο μέρος 
των ενεργειών θα εγκριθούν κατά τη διάρκεια του 1991. 
Η Επιτροπή εφάρμοσε, τέλος, τον κανονισμό αριθ. 3575/90 του Συμβουλίου 
σχετικά με τ ι ς διαρθρωτικές ενέργειες για τα νέα ομόσπονδα γερμανικά κράτη. 
Μετά την κατάθεση των αναπτυξιακών προγραμμάτων για τις περιφέρειες αυτές, 
που έγινε το Δεκέμβριο του 1990 και μετά από διαπραγματεύσεις με τις 
αρμόδιες γερμανικές αρχές, η Επιτροπή ενέκρινε τα ΚΠΣ στις 13 Μαρτίου 1991. 
Εκτός από τις ενέργειες που συγχρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των ΚΠΣ, οι 
κοινοτικές πρωτοβουλίες συμπληρώνουν την κοινοτική υποστήριξη που παρέχεται 
σε μειονεκτούσες περιοχές για την περιφερειακή ανάπτυξη και για την 
ενίσχυση της συνοχής. 
Οι ενέργειες αυτές έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζονται στο μέτρο που τα κράτη 
μέλη υπέβαλαν τα σχέδια τους για τις ενέργειες που εγκρίθηκαν το 1989 
(RECHAR, ENVIREG, STRIDE, INTERREG και REGIS). 
Το 1990 η Επιτροπή ενέκρινε μια νέα σειρά πρωτοβουλιών που περιστρέφονται 
γύρω από τρεις άξονες προτεραιότητας : 
ενίσχυση των ανθρωπίνων πόρων (EUROFORM, HORIZON, NOW) 
ενσωμάτωση των αγροτικών περιοχών (LEADER) 
επέκταση ορισμένων βασικών έργων υποδομής (PRISMA, REGEN, 
TELEMATIQUE). 
Πολύ λίγα προγράμματα μπόρεσαν, εντούτοις, να εγκριθούν επισήμως προ του 
τέλους του 1990· το κύριο μέρος των αποφάσεων θα θεσπιστεί κατά τη διάρκεια 
του επομένου οικονομικού έτους. 
- 6 
Πρώτη αξιολόγηση Tnc εωαουονήο 
Με βάση τα πεπραγμένα δύο πλήρων ετών εφαρμογής είναι δυνατόν να συναχθούν 
ορισμένα συμπεράσματα. 
Από την άποψη του λειτουργικού χαρακτήρα της μεταρρύθμισης, είναι δυνατό να 
λεχθεί ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη κατόρθωσαν να συγκεκριμενοποιήσουν 
τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει το 1989, κατά τις διαπραγματεύσεις για τα 
ΚΠΣ. 
Έτσι, κατά το 1990 πραγματοποιήθηκε σημαντική πρόοδος δεδομένου ότι το 
σύνολο σχεδόν, των μορφών παρέμβασης εγκρίθηκε και υλοποιήθηκαν, 
αντίστοιχα, οι πρώτες χρηματοδοτικές δεσμεύσεις. 
Όσον αφορά την παρακολούθηση, πολλά κράτη μέλη τροποποίησαν την εσωτερική 
τους νομοθεσία για να επισημοποιήσουν το ρόλο των επιτροπών παρακολούθησης. 
Η κανονική παρακολούθηση τόσο των ΚΠΣ όσο και των προγραμμάτων παρέχει στην 
Επιτροπή όπως επίσης και στα κράτη μέλη ενδεικτικά στοιχεία, βάσει των 
οποίων είναι δυνατή η τροποποίηση, εφόσον χρειαστεί, του αρχικού 
προγραμματισμού. 
Εξάλλου, διαπιστώνεται ότι άρχισε η εφαρμογή του συνδυασμού των επιδοτήσεων 
και των δανείων. Η προσφορά δανείων που προβλέπεται από τα ΚΠΣ συνάντησε 
εκτεταμένη ζήτηση σε πολλά κράτη μέλη. Σήμερα είναι δυνατό να υποστηριχτεί 
ότι η ETE συμμετέχει στη χρηματοδότηση ενεργειών που συνδέονται με τα ΚΠΣ, 
πράγμα που αποτελεί πρόοδο. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τις περιφέρειες του 
στόχου 1. Εντούτοις, ο συντονισμός των ενεργειών αποσκοπεί στο να 
αντιμετωπιστούν οι δυσχέρειες όσον αφορά τον κοινό προγραμματισμό των δύο 
αυτών τύπων χρηματοδότησης. 
Τα πρώτα αποτελέσματα της αξιολόγησης των επιπτώσεων των διαρθρωτικών 
ενεργειών συμπίπτουν. Παρά το γεγονός ότι η συμβολή των διαρθρωτικών 
ταμείων στο σχηματισμό του ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, η σημασία 
τους γίνεται περισσότερο αισθητή στις λιγότερο ευημερούσες περιφέρειες, 
στις οποίες χορηγείται το μεγαλύτερο μέρος των πιστώσεων. Σύμφωνα με όλες 
τις ενδείξεις, στις χώρες αυτές αναμένεται να υπάρξουν σημαντικές 
μακροοικονομικές επιπτώσεις ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη και τη δημιουργία 
θέσεων απσχόλησης. 
Μια άλλη πτυχή της αξιολόγησης αφορά την ποιοτική ανάλυση των βασικών αρχών 
της μεταρρύθμισης. 
Από το σύνολο των σχετικών εργασιών προκύπτει ότι υπάρχει πλέον συναίνεση 
για τον πολυετή προγραμματισμό ως προνομιακό τρόπο διαχείρισης των 
διαρθρωτικών παρεμβάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, τα ΚΠΣ συνιστούν μια σημαντική 
πρόοδο σε σχέση με το παρελθόν. 
Εξάλλου, η θέση των περιφερειών ενισχύθηκε με την εφαρμογή των ΚΠΣ στην 
πράξη ακόμη και στις περιπτώσεις που η συμμετοχή τους κατά το στάδιο 
επεξεργασίας ήταν ανεπαρκής. Κατά την εφαρμογή των ΚΠΣ στην πράξη, 
δημιουργείται μια πραγματική εταιρική σχέση. 
Τα επιτεύγματα αυτά πρέπει να διασφαλιστούν περαιτέρω. 
-f 
Εκτός από αυτές τις θετικές πλευρές, πρέπει να σημειωθεί η ύπαρξη ορισμένων 
προβλημάτων. 
Κατ'αρχήν, η διαδικασία επαλήθευσης του προσθετικού χαρακτήρα των 
κοινοτικών ταμείων συνεχίζεται και δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί ως απόλυτα 
κεκτημένη. Η Επιτροπή ενέτεινε το διάλογο με τα κράτη μέλη καταβάλλοντος 
προσπάθειες ώστε τα τελευταία να τηρήσουν τις υποχρεώσεις που προβλέπονται 
από τον κανονισμό-πλαίσιο. 
Όσον αφορά τις διαδικασίες, υπήρξαν ορισμένα σημεία κριτικής εκ μέρους 
διαφόρων εταίρων. 
Η Επιτροπή θέσπισε, στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας, ορισμένες 
βελτιωτικές διατάξεις. 
Το θέμα της συνέχισης της απλούστευσης των μέσων παραμένει, εντούτοις, 
επίκαιρο. 
- 1 -
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ 
.1. Η έγκριση των μορφών παρέμβασης 
.1.1. Η έγκριση των μορφών παρέμβασης για τα ΚΠΣ τα οποία αποφασίστηκαν 
το 1989 και 1990 
.1.2. 0 αριθμός των μορφών παρέμβασης που εγκρίθηκαν 
.1.3. Η έγκριση των μορφών παρέμβασης που απαιτούνται για την εκτέλεση 
των κοινοτικών πρωτοβουλιών 
.1.4. Η συνεργεία των ταμείων 
2.1. Η εκτίμηση της εφαρμογής των βασικών αρχών της μεταρρύθμισης 
2.1.1. Η συγκέντρωση 
2.1.2. 0 προγραμματισμός των παρεμβάσεων 
2.1.3. Η εταιρική σχέση 
2.1.4. Η επαλήθευση της αρχής της προσθετικότητας 
3.1. Η παρακολούθηση των ΚΠΣ και των μορφών παρέμβασης 
3.1.1. Η σύσταση των επιτροπών παρακολούθησης 
3.1.2. Η εκπόνηση συστημάτων παρακολούθησης και ελέγχου των μορφών 
παρέμβασης 
4.1. Η αναγκαιότητα περαιτέρω απλοποίησης των διαδικασιών 
4.1.1. Η επιδίωξη της ευελιξίας 
4.1.2. Η βελτίωση των χρηματοδοτικών διατάξεων και των χρηματοδοτικών 
κυκλωμάτων 
- 2 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ 1 
1.1. Γενική επισκόπηση της εφαρμογής 
1.1.1. Τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν 
1.1.2. Η πολυταμειακή προσέγγιση στο στόχο 1 
1.1.3. Η ανάλυση των μορφών παρέμβασης ανά κράτος μέλος 
1.1.4. Τα αποτελέσματα της εφαρμογής ως προς το ύψος των πιστώσεων που 
έχουν εγκριθεί 
1.2. Ανάλυση της εφαρμογής των ΚΠΣ ανά κράτος μέλος 
1.2.1. Γενική ανάλυση 
1.2.2. Εκτίμηση των συνολικών κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων των 
διαρθρωτικών παρεμβάσεων 
1.2.3. Ελλάδα 
1.2.4. Ισπαν ί α 
1.2.5. Γαλλία 
1.2.6. Ιρλανδία 
1.2.7. Ιταλία 
1.2.8. Πορτογαλία 
1.2.9. Ηνωμένο Βασίλειο 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΣΤΟΧΩΝ 
1. 0 στόχος 2 
1.1. Γενική επισκόπηση της εφαρμογής 
1.1.1. Οι δυσκολίες που αντιμετώπισαν τα κράτη μέλη 
1.1.2. Η συγχρηματοδότηση από πολλά ταμεία κατά τη εφαρμογή των ΚΠΣ 
1.1.3. Αποτελέσματα της εφαρμογής όσον αφορά τον όγκο των πιστώσεων που 
συγκεντρώθηκαν 
1.2. Ανάλυση της εφαρμογής των αξόνων προτεραιότητας 
1.2.1. Γενική ανάλυση 
1.2.2. Οι παρεκκλίσεις που διαπιστώθηκαν κατά την παρακολούθηση 
1.3. Η αξιολόγηση των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης 
- 3 -
2. Οι στόχοι 3 και 4 με εξαίρεση τις περιφέρειες του στόχου 1 
2.1. Γενική επισκόπηση της εφαρμογής 
2.1.1. Οι εγκριθείσες μορφές παρέμβασης 
2.1.2. Οι επιτροπές παρακολούθησης 
2.2. Αποτελέσματα της εφαρμογής όσον αφορά τις συγκεντρωθείσες 
πιστώσει ς 
2.3. Ανάλυση των κυριοτέρων τύπων μέτρων 
2.4. Πρώτα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ΚΠΣ 
3. 0 στόχος 5α 
3.1. Η προσαρμογή των διαρθρώσεων παραγωγής και εμπορίας των προϊόντων 
στη γεωργία και δασοκαλλιέργεια 
3.1.1. Ανάλυση της προετοιμασίας των τομεακων σχεδίων και των ΚΠΣ 
σχετικά με τις διαρθρώσεις εμπορίας και μεταποίησης 
3.1.2. Εφαρμογή των διαφόρων κανονισμών 
3.1.3. Ανάλυση της χρησιμοποίησης των διαφόρων μέτρων 
3.2. Η εφαρμογή του κανονισμού όσον αφορά τη βελτίωση των συνθηκών 
εμπορίας και μεταποίησης των προϊόντων αλιείας 
3.2.1. Η εταιρική σχέση 
3.2.2. Επεξεργασία των σχεδίων χρηματοδότησης και κατανομή των πιστώσεων 
μεταξύ των κρατών μελών 
4. 0 στόχος 5β 
4.1. Η εξέταση των αξόνων προτεραιότητας που ελήφθησαν υπόψη στα ΚΠΣ 
4.1.1. Οι γενικές κατευθυντήριες γραμμές 
4.1.2. 0 ρόλος κάθε ταμείου στους άξονες προτεραιότητας 
4.2. Η εξέλιξη 
4.2.1. Οι μορφές παρέμβασης που έχουν υποβληθεί 
4.2.2. Η έγκριση των μορφών παρέμβασης 
4.3. Πρώτα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ΚΠΣ 
- 4 -
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 : ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ 
1. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες 
1.1. Οι νέες πρωτοβουλίες που εγκρίθηκαν κατά το 1990 
1.2. Εφαρμογή των κοινοτικών πρωτοβουλιών 
2. Καινοτόμες ενέργειες και πρότυπα σχέδια 
2.1. Ενέργειες υπέρ της περιφερειακής κοινοτικής ανάπτυξης 
2.2. Πρότυπες ενέργειες προς όφελος της αγροτικής ανάπτυξης 
2.3. Καινοτόμες ενέργειες προς όφελος της ανάπτυξης της απασχόλησης 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 : Η ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 : Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ 
1. Οι αρχές 
2. Η πείρα των πρώτων δύο χρόνων 
2.1. Η συμβολή της ETE 
2.1.1. Η συγκέντρωση 
2.1.2. Σχέσεις με τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης 
2.1.3. Χαρακτηριστικά των σχεδίων 
2.1.4. Συμπληρωματική δράση και κοινή δράση 
2.1.5. Προσκόμματα στην απορρόφηση των δανείων της ETE 
2.1.6. Προγραμματισμός και αξιολόγηση 
2.2. Δάνεια ΕΚΑΧ 
2.2.1. Προγραμματισμός 
2.2.2. Τάσεις σχετικά με τα δάνεια 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 : ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1990 
7.1. Η συγκέντρωση των πόρων του ΕΤΠΑ 
- 5 -
7.2. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού του 1990 
7.2.1. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού του 1990 ανά στόχο 
7.2.2. Κατανομή των δημοσιονομικών πιστώσεων και εκτέλεση του 
προϋπολογισμού του 1990 ανά Ταμείο 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
- 1 -
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
To 1990 χαρακτηρίστηκε από τις σημαντικές αλλαγές που σημειώθηκαν στην 
εφαρμογή της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων. 
Η Επιτροπή προέβη στην έγκριση μεγάλου αριθμού προγραμμάτων προκειμένου να 
υλοποιήσει χρηματοδοτικά τις πολιτικές υποχρεώσεις τις οποίες ανέλαβε στα 
πλαίσια των ΚΠΣ. 
Όσον αφορά τους στόχους 1, 2, 3 και 4 για τους οποίους εγκρίθηκαν το 1989 
τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης (βλέπε πρώτη ετήσια έκθεση), πρόκειται για 
την πραγματική εφαρμογή των γενικών κατευθυντηρίων γραμμών που ορίζονται 
στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης. Η τελευταία αυτή πραγματοποιείται με την 
έγκριση των μορφών παρέμβασης που προβλέπονται στο άρθρο 5 του κανονισμού 
πλαισίου, έγκριση η οποία αποτελεί την νομική βάση για την ανάληψη των 
πιστώσεων που προβλέπονται στα ΚΠΣ. 
Όσον αφορά το στόχο 5β, για τον οποίο τον Ιούνιο του 1990 εγκρίθηκαν 44 
ΚΠΣ, το 1990 χαρακτηρίζεται από την εφαρμογή περιορισμένου αριθμού ΚΠΣ, 
δεδομένου ότι η έγκριση του μεγαλύτερου μέρους των λειτουργικών 
προγραμμάτων είχε προβλεφθεί για το πρώτο μισό του 1991. 
Ο στόχος 5α απέκτησε νέα στοιχεία εφόσον κατέστη αναγκαίο για τα κράτη μέλη 
να υποβάλουν τα τομεακά σχέδια που προβλέπονται από τους κανονισμούς 
866/90, 867/90 και 4042/89 (βελτίωση των όρων εμπορίας και μεταποίησης των 
προϊόντων της αλιείας, της δασοκομίας και της γεωργίας). 
Η Επιτροπή συνέχισε τη δράση της όσον αφορά την προώθηση νέων κοινοτικών 
πρωτοβουλιών για την επίλυση των σημαντικότερων αναπτυξιακών προβλημάτων. 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα υποστήριξε τη γερμανική ενοποίηση με την επέκταση της 
δράσης των διαρθρωτικών ταμείων στα πέντε νέα Lander. Χρειάστηκε να 
εφαρμοστεί ο κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 3575/90 της 17ης Δεκεμβρίου 
1990 ο σχετικός με την διαρθρωτική δράση της Κοινότητας προς όφελος των 
νέων Lander. 
Τέλος, η Επιτροπή αποφάσισε να συμμετάσχει στην διαδικασία αξιολόγησης των 
διαρθρωτικών πολιτικών της με μια πρώτη σειρά μελετών οι οποίες διεξάγονται 
με δική της ευθύνη. Παράλληλα, το 1990, άρχισαν να διεξάγονται 
συστηματικές εργασίες αξιολόγησης των ΚΠΣ του στόχου 1, ενός 
αντιπροσωπευτικού φάσματος των ΚΠΣ των στόχων 2 και 5β καθώς και των ΚΠΣ 
των στόχων 3 και 4. Επιπλέον, επιχειρήθηκε η εκπόνηση μελετών αξιολόγησης 
των μέτρων των σχετικών με τον στόχο 5α για να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις 
τους στις γεωργικές κοινοτικές διαρθρώσεις, καθώς και μια μελέτη για την 
εφαρμογή της ενίσχυσης στην εγκατάσταση νέων γεωργών στα διάφορα κράτη 
μέλη. Οι εργασίες αυτές συνεχίζονται το 1991. 
Μετά από δύο χρόνια εφαρμογής, η Επιτροπή επαναλαμβάνει την διαβεβαίωση 
της όσον αφορά την εμπιστοσύνη της στην εγκυρότητα των αρχών της 
μεταρρύθμισης του 1988 και την σκοπιμότητα εξακολούθησης της εφαρμογής 
τους. 
- 2 -
Στα κεφάλαια που ακολουθούν αναφέρονται αναλυτικά οι συγκεκριμένες δράσεις 
που πραγματοποιήθηκαν το 1990 και γίνεται μια πρώτη εκτίμηση της προόδου 
που σημειώθηκε. 
- 3 -
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ 
Η δράση της Επιτροπής επικεντρώθηκε το 1990 στους εξής τέσσερις τομείς : 
την έγκριση των μορφών παρέμβασης· 
την εκ των προτέρων αξιολόγηση όπως προβλέπεται στο άρθρο 26 του 
κανονισμού συντονισμού· 
την παρακολούθηση των ΚΠΣ και των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν· 
την απλοποίηση των διαδικασιών. 
1.1 Η ένκοιση των υοο<ρών iraoeuBaqne 
1.1.1 Η ένκοιοη των υοοφών παοέυΒασηο νια τα ΚΠΣ τα οποία αποφασίστηκαν 
το 1989 και 1990 
Όπως διευκρινίζεται στο άρθρο 10 του κανονισμού συντονισμού αριθ. 4253/88, 
τα ΚΠΣ αποτελούν δήλωση πρόθεσης. Όντας μία σύμβαση διαπραγματευόμενη 
ανάμεσα στην Επιτροπή και το κράτος μέλος στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, 
το ΚΠΣ δεν επαρκεί από μόνο του να προκαλέσει την ανάληψη των κοινοτικών 
πιστώσεων που επετεύχθησαν μετά τον διπλασιασμό των κεφαλαίων. 
Η πρώτη επιταγή του 1990, τόσο όσον αφορά τα κράτη μέλη όσο και την 
Επιτροπή, ήταν, επομένως, να καταθέσουν τα πρώτα και να εγκρίνει η 
τελευταία αυτή τις αιτήσεις συνδρομών που χρησιμεύουν ως βάση για την 
λειτουργική εφαρμογή των γενικών κατευθυντηρίων γραμμών οι οποίες 
προσδιορίζονται στα ΚΠΣ. 
Σ'αυτές τις νέες δράσεις έρχονται να προστεθούν οι ήδη υπάρχουσες πριν την 
μεταρρύθμιση οι οποίες επαναλαμβάνονται εν μέρει στα ΚΠΣ. 
1.1.2 Q αριθμός TWV μορφ«ν παρΦμβα^ης που ξγκοΟηκαν 
Στα δύο χρόνια εφαρμογής της μεταρρύθμισης και στο πλαίσιο των νέων 
δράσεων, η Επιτροπή ενέκρινε 545 παρεμβάσεις (303 για το στόχο 1· 138 για 
το στόχο 2· 99 για τους στόχους 3 και 4· 5 για το στόχο 5β)(1). 
Διαπιστώνεται, κατ'αρχήν, ότι η μετάβαση από το σύστημα παρέμβασης ανά 
σχέδιο σε ένα σύστημα λειτουργικών προγραμμάτων έχει ως συνέπεια στην πράξη 
την σημαντική μείωση του αριθμού των θεμάτων που αποτελούν αντικείμενο 
παρακολούθησης. 
Κατά δεύτερον, φαίνεται ότι για το στόχο 2, η εφαρμογή πραγματοποιείται 
μέσω ενός αρκετά υψηλού αριθμού προγραμμάτων. Αυτό εξηγείται ουσιαστικά 
από τον αποκεντρωμένο χαρακτήρα αυτού του στόχου (εγκρίθηκαν 54 ΚΠΣ). 
Όσον αφορά το στόχο 5β, τα προαναφερθέντα στοιχεία δεν είναι 
αντιπροσωπευτικά αφού ο μεγαλύτερος αριθμός των δράσεων θα εγκριθεί το 
1991. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τη νομοθεσία, το λειτουργικό πρόγραμμα 
αποτελεί την επικρατέστερη μορφή παρέμβασης. 
(1) συμπεριλαμβανομένων και των δράσεων RESIDER και RENAVAL 
- 4 -
Η μεθοδολογία των προγραμμάτων δεν είχε γενικευμένο χαρακτήρα πριν την 
μεταρρύθμιση. 0 συστηματικός προγραμματισμός των παρεμβάσεων απετέλεσε 
επομένως αλλαγή για τα κράτη μέλη και την Επιτροπή. 
Τα κράτη μέλη πολύ λίγο είχαν χρησιμοποιήσει την μέθοδο της συνολικής 
επιδότησης. Οι δυσκολίες χρησιμοποίησης αυτής της μορφής παρέμβασης, οι 
οποίες τονίζονταν ήδη στην προηγούμενη έκθεση, επιβεβαιώθηκαν το 1990. Η 
Επιτροπή, από τη μεριά της, εξακολουθεί να τονίζει το ενδιαφέρον της 
γι'αυτή τη μορφή παρέμβασης η οποία θα πρέπει να προωθηθεί περισσότερο στο 
μέλλον. 
Είναι προφανές ότι τα μεμονωμένα έργα συνεχίζουν, εκτός εξαιρέσεων, να 
αποτελούν αντικείμενο ξεχωριστών αποφάσεων αναλήψεως υποχρεώσεων. Ωστόσο, 
διαπιστώνεται ότι αυτή η μορφή παρέμβασης που αντιπροσώπευε πριν την 
μεταρρύθμιση το 80% των αναλήψεων υποχρεώσεων του ΕΓΤΠΕ αντιπροσωπεύει 
πλέον μόνο το 13% των αναλήψεων υποχρεώσεων, το 1990. 
Όσον αφορά στα καθεστώτα ενισχύσεων, περιλαμβάνονται, κατ'αρχήν, στα 
λειτουργικά προγράμματα. Για να συμπληρωθούν οι νέες δράσεις που 
περιγράφονται πιο πάνω, η Επιτροπή ενέκρινε 23 προγράμματα ΕΓΤΠΕ τα οποία 
διέπονται από την προηγούμενη νομοθετική ρύθμιση. Πρόκειται κυρίως για 
κοινοτικά προγράμματα στα πλαίσια των RESIDER και RENAVAL. Το μεγαλύτερο 
μέρος των προγραμμάτων αυτών αφορά τις ζώνες που είναι επιλέξιμες για το 
στόχο 2. 
Όσον αφορά τη γεωργική πτυχή των ΚΠΣ, η εφαρμογή πραγματοποιήθηκε κατά 
κύριολόγο με μορφή λειτουργικών προγραμμάτων. 
Σε προβλεπόμενο σύνολο 83 λειτουργικών προγραμμάτων, στα οποία πρέπει να 
συμμετάσχει το ΕΓΤΠΕ στα πλαίσια του στόχου 1, 72 προγράμματα εγκρίθηκαν 
έως το τέλος του 1990. Τρία είχαν ήδη εγκριθεί το 1989. Τα λειτουργικά 
προγράμματα που εγκρίθηκαν καλύπτουν το σύνολο των γεωργικών παρεμβάσεων 
που προβλέπονται στα ΚΠΣ της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Βόρειας Ιρλανδίας 
και της Γαλλίας. Ορισμένα λειτουργικά προγράμματα που αφορούν την Ισπανία 
(7), την Πορτογαλία (2) και τα περιφερειακά της Ιταλίας επρόκειτο να 
εγκριθούν το 1991. 
Οι μορφές παρέμβασης για τον στόχο 5β θα εξετασθούν αναλυτικά περαιτέρω. 
Όσον αφορά το ΕΚΤ, 341 μορφές παρέμβασης είχαν εγκριθεί ως τις 31.12.1990, 
από τις οποίες 173 για το στόχο 1 και 99 για τους στόχους 3 και 4. 
Τα Λ.Π. που έχουν εγκριθεί καλύπτουν όλες σχεδόν τις παρεμβάσεις του ΕΚΤ 
που προβλέπονται στα ΚΠΣ του στόχου 1, και για τους στόχους 2, 3 και 4. 
Όπως αναφέρεται παραπάνω, η εφαρμογή του στόχου 5β συνεχίζεται το 1991. 
1.1.3 Η ένκοιοη των uoptiwv παοέυΒαοΊ^ που απαιτούνται νια την εκτέλεση 
TWV KQIVQTtKftY ÏÏPWTQgQVAtWV 
Δεδομένου ότι οι πρώτες αποφάσεις οι σχετικές με τις πρωτοβουλίες αυτές 
ολοκληρώθηκαν μόλις το 1990 και 1991, τα λειτουργικάν προγράμματα που 
απαιτούνται για την εκτέλεση των πρωτοβουλιών αυτών υποβλήθηκαν κατά κύριο 
λόγο το 1991. 
Συνεπώς, μόνο ένα πρόγραμμα RECHAR που αφορά μια γαλλική περιφέρεια του 
στόχου 2 κατέστη δυνατόν να εγκριθεί το 1990. 
- 5 -
Όλα τα υπόλοιπα προγράμματα (25 για το RECHAR) εξετάζονταν ακόμη στο τέλος 
του 1990 καθώς και οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο των υπολοίπων 
κοινοτικών πρωτοβουλιών που εγκρίθηκαν το 1989 (ENVI REG : 7 προγράμματα· 
STRIDE : 12· REGIS : 3· INTERREG : 1). 
Όσον αφορά τις κοινοτικές πρωτοβουλίες τις σχετικές με το ανθρώπινο 
δυναμικό (HORIZON, NOW και EUR0F0RM), καθώς και τη σχετική με την αγροτική 
ανάπτυξη (LEADER), δεν κατέστη δυνατόν, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας 
απόφασης, να υποβληθεί από τα κράτη μέλη καμιά αίτηση συνδρομής στη 
διάρκεια του 1990. 
1.1.4 Η ουνέονεια των ταυείων 
Μια από τις βασικές αρχές της μεταρρύθμισης η πρακτική εφαρμογή της οποίας 
απετέλεσε ένα από τα αν ι κει μένα των διαπραγματεύσεωντων ΚΠΣ είναι η αρχή 
της συνέργειας των διαρθρωτικών ταμείων, στόχος της οποίας είναι η 
μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των δράσεων. 
Είναι σαφές ότι η αποτελεσματικότητα της προσέγγισης αυτής, η 
διαπραγμάτευση της οποίας έγινε το 1989 σε επίπεδο αξόνων του ΚΠΣ, θα 
εκτιμηθεί κατά την λειτουργική εφαρμογή των μορφών παρέμβασης. 
Στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων που διεξήχθησαν ανάμεσα στα κράτη μέλη 
και την Επιτροπή όσον αφορά το περιεχόμενο των Λ.Π., η τελευταία αυτή 
κατέβαλε προσπάθειες για την εκτέλεση, κάθε φορά που γινόταν αποδεκτό στο 
πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, των πολυταμειακών λειτουργικών προγραμμάτων, 
σύμφωνα με το άρθρο 14 του κανονισμού συντονισμού. Αυτά τα Π.Λ.Π. 
αποτελούν ένα από τα μέσα εφαρμογής της ολοκληρωμένης προσέγγισης η 
διαπραγμάτευση της οποίας έγινε στο πλαίσιο των ΚΠΣ. 
Έως το τέλος του 1990 η Επιτροπή είχε εγκρίνει 76 πολυταμειακά προγράμματα 
για την εκτέλεση των στόχων 1, 2 και 5β. 
ΐ) Όσον αφορά το στόχο 1, η πολυταμειακή προσέγγιση αφορά ορισμένα 
προγράμματα για χορηγούμενη συνολική συνδρομή ύψους 9,5 δισεκατ. Ecu 
περίπου. 
Σε ορισμένες χώρες, η Επιτροπή είχε διαπραγματευθεί τη στιγμή της 
εκπόνησης του ΚΠΣ, τις παρεμβάσεις που θα εφαρμόζονταν με μορφή 
ολοκληρωμένης προσέγγισης· σε άλλες χώρες, ο εντοπισμός των μορφών 
παρέμβασης έγινε μετά τον προσδιορισμό του ΚΠΣ, στο τέλος μιας 
διαδικασίας διαπραγματεύσεων που, σε μερικές περιπτώσεις, υπήρξε 
αρκετά μακροχρόνια και δύσκολη. 
Ν) Όσον αφορά το στόχο 2, αφορά το 9% περίπου των προγραμμάτων που 
εγκρίθηκαν, για συνολική συνδρομή 690 εκατ. Ecu περίπου. 
Δεδομένου ότι τα ΚΠΣ του στόχου 2 αφορούν περιορισμένο αριθμό 
περιοχών και περιλαμβάνουν δράσεις του ΕΓΤΠΕ και του ΕΚΤ που 
εγγράφονται στους ίδιους αναπτυξιακούς άξονες, πρέπει κατά την 
εφαρμογή τους να δοθεί προτεραιότητα στον συνδυασμό των μέτρων 
κατάρτισης με τα υπόλοιπα μέτρα που προβλέπονται. 
ni) Όσον αφορά τις περιοχές του στόχου 5β εφαρμόζεται μια ολοκληρωμένη 
προσέγγιση. Πράγματι, προβλέπεται ότι για το στόχο αυτό, έως 90% των 
παρεμβάσεων που εγκρίθηκαν θα είναι πολυταμειακά προγράμματα. Η 
ολοκληρωμένη προσέγγιση είναι η λογική συνέπεια του στόχου της 
πολιτικής της αγροτικής ανάπτυξης. 
- 6 -
Για την εφαρμογή της ολοκληρωμένης αυτής προσέγγισης χρειάσθηκε να 
καταβάλουν, οι υπηρεσίες της Επιτροπής σημαντικές προσπάθειες· κι αυτό για 
να επιτευχθεί ο συνδυασμός αφενός μεν, της αναγκαιότητας ανάληψης το 
συντομώτερο δυνατό των κοινοτικών πιστώσεων και, αφετέρου, των αναγκών 
περισσότερο μακρόχρονης έρευνας που προσιδιάζει σ'αυτήν την προσέγγιση. 
Κατά κανόνα, η ολοκληρωμένη προσέγγιση επέτρεψε την περισσότερο 
συντονισμένη λειτουργία των ταμείων καθώς και την αμοιβαία ενίσχυση των 
παρεμβάσεων τους. Η παρατήρηση αυτή θα πρέπει ωστόσο να μετριασθεί γιατί η 
ανάπτυξη της προβλεπόμενης συνεργέ ι ας των διαφόρων ταμείων μπορεί να 
εμποδιστεί από τις διοικητικές δομές και την κατανομή των αρμοδιοτήτων 
που, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, έχουν σχεδιαστεί για 
προσεγγίσεις καθαρά τομεακές. 
Από όσα αναφέρονται παραπάνω προκύπτει ότι πρέπει να συνεχιστούν οι 
προσπάθειες για την εξέλιξη της ολοκληρωμένης προσέγγισης. Η Επιτροπή έχει 
ήδη ανακοινώσει την πρόθεση της να την χρησιμοποιήσει συστηματικότερα κατά 
το δεύτερο στάδιο του στόχου 2 , (1991 - 1993) στο οποίο πρέπει να 
εκπονηθούν νέα ΚΠΣ και να εγκριθούν οι αντίστοιχες μορφές παρέμβασης. 
Άλλωστε, όσον αφορά τα προγράμματα που έχουν ήδη εγκριθεί συνεχίζει να 
καταβάλλει προσπάθειες για να αυξήσει το βαθμό συνεργέ ι ας των μέτρων 
ορισμένων προγραμμάτων, κυρίως μέσω της αξιολόγησης των η οποία μπορεί να 
οδηγήσει σε αναπροσανατολισμούς του περιεχομένου, στη διάρκεια της περιόδου 
εκτέλεσης (1989 - 1993). Οι μηχανισμοί παρακολούθησης (ιδίως οι επιτροπές 
παρακολούθησης) θα αποτελέσουν ένα συμπληρωματικό μέσον στην διερεύνηση των 
πραγματικών δυνατοτήτων συνεργίας. 
2.1 Η αξιολόγηση της εφαρμογής TWV ββοικόν ΟΙΡΪΑΥ της MsrqppOQiMQTK 
Σύμφωνα με τους κανονισμούς, η αξιολόγηση πρέπει, παράλληλα με τις βασικές 
αρχές της μεταρρύθμισης, να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο του μηχανισμού 
κοινοτικής διαρθρωτικής παρέμβασης στα κράτη μέλη. Ειδικότερα, οι εκ των 
προτέρων και εκ των υστέρων αξιολογήσεις επιτρέπουν όχι μόνο να εκτιμηθούν 
οι επιπτώσεις της κοινοτικής δράσης σε σχέση με τους στόχους της 
μεταρρύθμισης που έχουν προτεραιότητα, αλλά και να υλοποιηθεί η αρχή της 
διαφάνειας η οποία πρέπει να αποτελέσει βάση κάθε παρέμβασης της Κοινότητας 
στα κράτη μέλη. 
Η Επιτροπή, από τη μεριά της, ενώ θέτει στη διάθεση των κρατών μελών τα 
προβλεπόμενα από την τεχνική βοήθεια μέσα για να ενισχύσει τις ικανότητες 
τους αξιολόγησης, τελειοποιεί παράλληλα προοδευτικά τον δικό της μηχανισμό 
αξιολόγησης και αυξάνει την πείρα της καταφεύγοντας σε ανεξάρτητους 
εκτιμητές. 
Η δράση αυτή καλύπτει μεγάλο φάσμα πρωτοβουλιών ο βαθμός εκτέλεσης των 
οποίων διαφέρει, αρχίζοντας από την αξιολόγηση των ΚΠΣ, ορισμένων μορφών 
παρέμβασης ή ορισμένων κοινοτικών πρωτοβουλιών έως τις επιλεγόμενες 
θεματικές ή οριζόντιες αξιολογήσεις που επιτρέπουν, σε κοινοτικό επίπεδο, 
να διαπιστωθεί αν υφίσταται μια κάποια σύγκλιση των πολιτικών που 
αναπτύσσονται σε έναν ορισμένο τομέα και, σε εθνικό επίπεδο, να 
προσαρμόζονται καλύτερα οι στρατηγικές των κρατών μελών στον εν λόγω 
τομέα. 
Στη δεύτερη έκθεση θα αναφερθούν μόνον τα αποτελέσματα των εργασιών 
αξιολόγησης των ΚΠΣ, δεδομένου ότι οι υπόλοιπες εργασίες βρίσκονται σε 
λιγότερο προχωρημένο στάδιο. Οι μελέτες αξιολόγησης οι οποίες έχουν 
εκπονηθεί από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, αφορούν το σύνολο των ΚΠΣ του 
στόχου 1 (7 χώρες) και των στόχων 3 και 4, (9 χώρες) ορισμένες από τις 
περιφέρειες του στόχου 2 (15 συνολικά) και του στόχου 5β (11). 
Στόχος των εργασιών αξιολόγησης των ΚΠΣ τις οποίες εκπονεί η Επιτροπή είναι 
να δοθεί απάντηση σε ένα διττό πρόβλημα. Το πρώτο σκέλος του προβλήματος 
αφορά τη συνήθη πλευρά της εκτίμησης, την αξιολόγηση δηλαδή των 
κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων του ΚΠΣ στον ή τους ειδικούς στόχους για 
τους οποίους καταρτίσθηκε. Το δεύτερο σκέλος αναφέρεται στους ίδιους τους 
μηχανισμούς εκτέλεσης των ΚΠΣ και στόχος του είναι να εκτιμήσει το βαθμό 
αποτελεσματικότητας της μεταρρύθμισης και των μεγάλων βασικών αρχών τις 
οποίες εκφράζει. 
Το μέρος το σχετικό με τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις έχει 
διερευνητικό χαρακτήρα , υπολογίζοντας τα εν δυνάμει αποτελέσματα της ορθής 
εκτέλεσης των ΚΠΣ. θα γίνει κατά την διάρκεια της εξέτασης των ειδικών 
προγραμμάτων κάθε στόχου. Όσον αφορά την αξιολόγηση των βασικών αρχών, η 
χρησιμοποιούμενη προσέγγιση βασίζεται κυρίως στις συνεντεύξεις, 
δημοσκοπήσεις και έρευνες που πραγματοποιούνται στις εξεταζόμενες περιοχές. 
Στόχος της είναι μια πρώτη αξιολόγηση της επιτόπου εφαρμογής των βασικών 
αρχών της μεταρρύθμισης. 
Σύμφωνα με ένα πρώτο συμπέρασμα φαίνεται ότι σε γενικές γραμμές, παρά την 
ποικιλιμορφία των εθνικών ή περιφερειακών καταστάσεων, η εφαρμογή της 
μεταρρύθμισης στην πράξη είναι σε μεγάλο βαθμό θετική ανεξαρτήτως των 
εξεταζομένων στόχων. 
Η μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων θεωρείται ως βέβαιη πρόοδος σε 
σχέση με τις πρακτικές παρέμβασης που χρησιμοποιήθηκαν κατά το παρελθόν. 0 
πολυετής προγραμματισμός, η συγκέντρωση, η εταιρική σχέση, η προσθετικότητα 
αντιπροσωπεύουν, σύμφωνα με τα λεγόμενα όλων των ατόμων των επιφορτισμένων 
με τη μεταρρύθμιση και των παρατηρητών, σημαντικά κεκτημένα τα οποία πρέπει 
να διατηρηθούν και να παγιωθούν. 
0 νεωτεριστικός για ορισμένα κράτη μέλη χαρακτήρας αυτής της ενέργειας 
απαίτησε ένα ορισμένο στάδιο εκμάθησης το οποίο η Επιτροπή προσπάθησε να 
πλαισιώσει. Γενικότερα, η εφαρμογή της μεταρρύθμισης δημιούργησε την 
ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών στην οποία η Επιτροπή άρχισε να 
ανταποκρίνεται ήδη από το τέλος του 1990. 
Με βάση τόσο τις εκθέσεις αξιολόγησης όσο και τα συμπεράσματα που εξάγονται 
μετά από ένα χρόνο πραγματικής εφαρμογής της μεταρρύθμισης, εξετάζονται στη 
συνέχεια καθεμία από τις βασικές αρχές με τη σειρά. Επειδή η με κάποια 
καθυστέρηση έγκριση των ΚΠΣ για τους στόχους 3, 4 και 5β καθυστέρησε κάπως 
τις εργασίες αξιολόγησης, τα στοιχεία που αναφέρονται αφορούν κυρίως τα 
ΚΠΣ των στόχων 1 και 2. 
2.1.1 Η συνκέντοωοη 
Η αρχή της συγκέντρωσης των κοινοτικών παρεμβάσεων προς όφελος των χωρών 
και των περιφερειών που συναντούν τα σημαντικότερα προβλήματα ανάπτυξης και 
ανασυγκρότησης καθώς και των αξόνων παρέμβασης με προτεραιότητα θεωρείται 
ως ένας καθοριστικός παράγοντας της ενίσχυσης της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής και δεν τίθεται επομένως σε αμφισβήτηση. 
Η επιτόπου εφαρμογή της αρχής αυτής είχε καταρχήν ως συνέπεια την επιλογή 
γεωγραφικών περιοχών με βάση αντικειμενικά κοινοτικά κριτήρια τα οποία, στο 
- 8 -
σύνολο τους κατέληξαν σε μια αποδεκτή από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη 
κατανομή. 
Όσον αφορά τις περιοχές του στόχου 2, δύο από τους συντελεστές που 
συμβάλλουν στην ορθή οριοθέτηση των επιλέξιμων περιφερειών, φαίνονται 
καθοριστικοί : 
μια περιοχή η οποία αντιστοιχεί σε μια υπάρχουσα διοικητική ενότητα 
που εξασφαλίζει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του ΚΠΣ· 
αλλά επίσης μια ομοιογενής από οικονομική άποψη περιοχή η σύνθεση 
της οποίας εγγυάται ότι θα λαμβάνονται πράγματι υπόψη τα τοπικά 
προβλήματα κατά την κατάρτιση των λειτουργικών προγραμμάτων. 
Η εμπειρία από τις εργασίες εκτίμησης δείχνει ότι η έλλειψη ισορροπίας 
μεταξύ των δύο αυτών συντελεστών αποτελεί πηγή ενδεχομένων δυσκολιών και 
αναποτελεσματικότητας της εφαρμογής της μεταρρύθμισης. 
Η συγκέντρωση των διαθεσίμων χρηματοδοτικών μέσων στις επιλεγείσες 
περιφέρειες είναι η δεύτερη πτυχή της αρχής αυτής. Εξυπακούεται ότι, 
ανεξαρτήτως των στόχων, τα χορηγούμενα κεφάλαια είναι πάντα κατώτερα από 
τις ανάγκες που έχουν δηλωθεί, επιφέροντας συχνά μείωση των αναφερομένων 
στα σχέδια που υποβάλλονται από τις αρχές ποσών. Η προσέγγιση αυτή 
θεωρήθηκε ότι έρχεται σε αντίφαση με την προσπάθεια προγραμματισμού που 
είχε καταλήξει σε μια διαφοροποιημένη εκτίμηση των προβλεπομένων μέσων για 
τους διάφορους άξονες με προτεραιότητα. 
Η συγκέντρωση σε ένα περιορισμένο φάσμα αξόνων με προτεραιότητα αποτελεί 
την τρίτη πτυχή της αρχής αυτής. Διαπιστώνεται επίσης ότι τα κοινοτικά 
πλαίσια στήριξης τα οποία έχει καταρτίσει η Επιτροπή και έχουν συζητηθεί με 
τα κράτη μέλη απέχουν πολύ από την προσέγγιση που εφαρμόσθηκε κατά το 
παρελθόν. Όσον αφορά τις περιφέρειες του στόχου 2, π.χ., ο αριθμός 
παρεμβάσεων στον τομέα των υποδομών μειώθηκε αισθητά, πράγμα το οποίο 
επέτρεψε σημαντική συγκέντρωση στις δράσεις που έχουν ως στόχο τη 
δημιουργία ή τη διατήρηση των θέσεων απασχόλησης. 
2.1.2 Ο ποογοαυυατιouàc των παοευΒάοεων 
Η ανά πρόγραμμα προσέγγιση απετέλεσε δίχως αμφιβολία ένα από τα 
σημαντικότερα κεκτημένα της μεταρρύθμισης. 
0 προγραμματισμός ο οποίος θεωρήθηκε από όλους τους ενδιαφερομένους ως μια 
ιδιαίτερα σημαντική ενέργεια εμποδίσθηκε σε κάποιο βαθμό από τις εξαιρετικά 
περιορισμένες προθεσμίες εκπόνησης των σχεδίων ή των στρατηγικών 
περιφερειακής ανάπτυξης, από τον νεωτεριστικό χαρακτήρα που είχε για 
ορισμένα κράτη μέλη η προσπάθεια αυτή συνοχής, από την έλλειψη ή την κακή 
ποιότητα των οικονομικών δεικτών και των στατιστικών στοιχείων στα οποία 
βασίζονται οι διερευνητικές αναλύσεις και, τέλος, από την περιορισμένη σε 
αριθμό χρήση διαδικασιών εκ των προτέρων εκτίμησης η μεθοδολογία των οποίων 
σπανίως ελέγχεται. 
Παρά τις δυσκολίες αυτές, ο προγραμματισμός θεωρήθηκε ως μια σημαντική 
βελτίωση των πρακτικών κοινοτικών παρεμβάσεων και απετέλεσε κίνητρο 
προβληματισμού για την δημιουργία μιας στρατηγικής ανάπτυξης, 
ανασυγκρότησης και απασχόλησης. 
- 9 -
Κατά την διαδικασία εκτίμησης τονίσθηκαν ορισμένοι συντελεστές που είναι 
καθοριστικοί για την ποιότητα του προγραμματισμού : 
0 πρώτος από αυτούς είναι αναμφισβήτητα η αναγκαιότητα να βασιστεί η 
στρατηγική ανάπτυξης μιας περιφέρειας στα αποτελέσματα των συνομιλιών 
που διεξάγονται με όλους τους οικονομικούς παράγοντες της περιφέρειας 
αυτής. Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να εξασφαλίζει όχι μόνον την 
ορθότητα της μεθόδου αλλά και την επιτυχία της εφαρμογής της· 
0 δεύτερος είναι η πρόβλεψη των προθεσμιών που απαιτούνται για την 
αποτελεσματική εφαρμογή αυτής της στρατηγικής προσέγγισης που 
βασίζεται στη συναίνεση. Είναι σαφές ότι, κατά την πρώτη εφαρμογή 
της μεταρρύθμισης, μόνον οι περιφέρειες που διέθεταν πείρα 
προγραμματισμού ήταν σε θέση να εκπονήσουν δράσεις βασισμένες σε μια 
αποδεκτή από τους παράγοντες της μεταρρύθμισης αναπτυξιακή 
στρατηγική. 
Πρέπει ωστόσο να υπενθυμισθεί ότι αυτός ο προϋπάρχων σε ορισμένα κράτη μέλη 
προγραμματισμός, ενώ αναμφισβήτητα αποτελεί πλεονέκτημα, μπορεί από την 
άλλη μεριά, να περιορίσει το ρόλο που αποδόθηκε στο πλαίσιο της κοινοτικής 
παρέμβασης, εφόσον οι επιχειρούμενες δράσεις έχουν ήδη καθοριστεί από τους 
περιφερειακούς και εθνικούς εταίρους, χωρίς παρέμβαση της Επιτροπής. 
Με το ίδιο πνεύμα, σημειώνεται ότι, στις περιφέρειες οι οποίες είχαν 
κάποιες εμπειρίες συντονισμένου προγραμματισμού πριν τη μεταρρύθμιση (ΜΟΠ, 
ΟΑΕ, σύστημα εκτός ποσοστώσεων, ΕΠΚΕ ...), η διαδικασία προγραμματισμού 
ωφελήθηκε αισθητά από την κτηθείσα πείρα των ενδιαφερομένων διοικήσεων. 
Αυτό επιβεβαιώνει την εντύπωση ότι τα κεκτημένα της πρακτικής εκμάθησης 
αποδίδουν στα μεταγενέστερα στάδια ανάπτυξης. 
Τέλος, όσον αφορά τη διάρκεια του προγραμματισμού για το στόχο 2, η τριετής 
περίοδος κρίθηκε τις περισσότερες φορές ασυμβίβαστη με την εκτέλεση ενός 
πραγματικά ολοκληρωμένου προγράμματος βιομηχανικής ανασυγκρότησης. 
Διατηρώντας σε ισχύ κατά το 1991, τον ίδιο πίνακα επιλέξιμων περιοχών για 
το στόχο αυτό για το 1992 και 1993, η Επιτροπή έλαβε ήδη εν μέρει υπόψη της 
την παρατήρηση αυτή. 
Τέλος, πρέπει να σημειωθεί, ειδικά για ορισμένες χώρες του στόχου 1, ότι οι 
κεκτημένες κοινοτικές τροποποιήσεις οι αναγόμενες στα σχέδια που υπέβαλαν 
τα κράτη μέλη οι οποίες επηρέασαν τα αντίστοιχα ΚΠΣ, τίθενται ορισμένες 
φορές σε αμφισβήτηση όταν λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των συμπληρωματικών 
εθνικών δημοσίων επενδύσεων. 
2.1.3 Η εταιρική qïéon 
Στο ίδιο πλαίσιο με τον πολυετή προγραμματισμό, η προσέγγιση της εταιρικής 
σχέσης θεωρείται ομόφωνα ως ένα από τα δυνατά σημεία της μεταρρύθμισης. Οι 
ελπίδες τις οποίες δημιούργησε η αρχή αυτή έχουν ωστόσο σκιασθεί από την 
πρακτική εφαρμογή της εφόσον παρατηρήθηκαν αποκλίσεις στα διάφορα κράτη 
μέλη, για θεσμικούς κυρίως λόγους, ως προς τον ορισμό και την λειτουργική 
εφαρμογή της εταιρικής σχέσης, κατά την εκτέλεση ιδίως του ΚΠΣ. 
- 10 -
0 αντίστοιχος ρόλος των τριών εταίρων (Επιτροπή, κεντρικές διοικητικές 
αρχές των κρατών μελών, περιφέρειες) φαίνεται ότι συχνά δεν είναι 
εξισορροπημένος και αυτό εις βάρος των τοπικών παραγόντων, οι οποίοι 
συμμετέχουν ωστόσο τόσο στη χρηματοδότηση όσο και στη διαχείριση. 
Αυτό μπορεί να αποτελέσει παράγοντα αναποτελεσματικότητας όταν η κατάσταση 
αυτή φθάνει να εμποδίζει την κινητοποίηση ορισμένων εθνικών χρηματοδοτήσεων 
σε αντιστάθμισμα της κοινοτικής συνεισφοράς. 
Η επι τόπου παρατήρηση των γεγονότων επιτρέπει ήδη να καταστεί σαφής η 
διάκριση ανάμεσα στην εταιρική σχέση προγραμματισμού και την εταιρική σχέση 
διαχείρισης της εκτέλεσης. Οι δύο αυτοί τύποι εταιρικής σχέσης έχουν συχνά 
συγκεντρώσει διάφορους εταίρους με διαφορετικά κίνητρα, εμπειρίες και 
μεθόδους εργασίας. Σημειώνεται ωστόσο ότι η ποιότητα των αποτελεσμάτων 
βελτιώνεται όταν υφίσταται μια κάποια συνέχεια στην άσκηση αυτών των δύο 
τύπων λειτουργίας. 
Όλες οι εθνικές αρχές ακολουθούν μία διαδικασία διαβούλευσης για την 
εκπόνηση των σχεδίων, η οποία βεβαίως διευκολύνεται στις περιπτώσεις τις 
οποίες υφίσταντο ήδη στο παρελθόν σχέσεις εργασίας ανάμεσα τους. Σε 
ορισμένες χώρες στις οποίες η δημόσια εξουσία είναι ιδιαίτερα συγκεντρωτική 
και επιβάλλει στις περιφέρειες την αντίληψη της όσον αφορά τη στρατηγική 
ανάπτυξης παρουσιάστηκαν κάποια εμπόδια. 
Η εταιρική σχέση υφίσταται σήμερα στην πράξη σχεδόν παντού στις επιτροπές 
παρακολούθησης των ΚΠΣ ή των ΛΠ με βάση αυτή την πολύ πρόσφατη εμπειρία, οι 
αντιδράσεις είναι γενικά θετικές και οι προσπάθειες βελτίωσης που 
καταβάλλονται αφορούν όλες τον αναπροσανατολισμό του ρόλου των περιφερειών, 
από τη διαδικασία προγραμματισμού έως την διαχείριση των μέτρων που την 
εκφράζουν. Η επιθυμία να δημιουργηθούν δομές στήριξης ή επίσημες 
πραγματογνωμοσύνες έχει επανειλημμένα εκδηλωθεί. 
2.1.4. Η επαλήθευση Tnc aoYnc Tnc ποοσθετικότητα€ 
Η αρχή της προσθετικότητας δεσμεύει τα κράτη μέλη στα οποία μεταφέρονται 
κεφάλαια από τα διαρθρωτικά ταμεία για την επίτευξη των στόχων της 
μεταρρύθμισης ώστε να μη μειώσουν την χρηματοδοτική προσπάθεια τους για την 
επίτευξη των στόχων αυτών. Η αρχή αυτή περιέχεται στο άρθρο 9 του 
κανονισμού πλαισίου η δε επαλήθευση της τήρησης της εναπόκειται στην 
αρμοδιότητα της επιτροπής και πρέπει να διεξάγεται σε τακτά χρονικά 
διαστήματα κατά την εφαρμογή των ΚΠΣ. 
Έτσι, η αξιολόγηση της τήρηση της αρχής αυτής συνεχίστηκε στη διάρκεια του 
1993 για το λόγο αυτό, η Επιτροπή, με επιστολή τον Αύγουστο του 1990, 
ζήτησε από κάθε κράτος μέλος να παράσχει τις απαραίτητες πληροφορίες ( με 
βάση ένα επεξηγηματικό σημείωμα) έως τις 30 Νοεμβρίου 1990. Η προθεσμία 
αυτή κατά κανόνα δεν τηρήθηκε. Τα περισσότερα από τα κράτη μέλη απάντησαν 
ζητώντας μια συμπληρωματική προθεσμία και/ή αμφισβητώντας την ερμηνεία της 
Επιτροπής καθώς και επικαλούμενα προβλήματα τεχνικής φύσεως που αφορούν 
κυρίως τον κατακερματισμό των στατιστικών στοιχείων και των στοιχείων που 
αφορούν τον προϋπολογισμό. Για να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες τις οποίες 
συνάντησαν τα κράτη μέλη, η Επιτροπή αποφάσισε να απευθύνει επιστολές σε 
κάθε κράτος μέλος καθορίζοντας νέα προθεσμία απάντησης ( έως τις 15 Μαίου 
1991) και προτείνοντας την σύγκληση διμερών συνόδων για να εξεταστούν τα 
ειδικά αυτά προβλήματα. Οι διμερείς αυτές σύνοδοι πραγματοποιήθηκαν 
πράγματι με την συμμετοχή ορισμένων κρατών μελών, στο πλαίσιο, ορισμένες 
φορές, της συνόδου των επιτροπών παρακολούθησης. Μετά τις συνόδους αυτές, 
στάλθηκαν ή στέλνονται επιτέλους τα ζητούμενα στοιχεία από αρκετά κράτη 
μέλη. 
- 11 -
Η Επιτροπή προβαίνει σήμερα στην αξιολόγηση της αρχής της προσθετικότητας 
με βάση τα στοιχεία αυτά. Αυτή η πρώτη εκτίμηση μπορεί να θεωρηθεί ως εκ 
των προτέρων γιατί τα εξεταζόμενα στοιχεία αφορούν δαπάνες που έχουν 
προγραμματιστεί ή προβλέπονται για την περίοδο εκτέλεσης του ΚΠΣ ( συνολικά 
ή τουλάχιστον για τα έτη 1991, 1992, 1993). Ωστόσο, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, τα κράτη μέλη παρείχαν στοιχεία και για τις δαπάνες που 
πραγματοποιήθηκαν πράγματι το 1989 και 1990 επιπλέον εκείνων που αφορούν το 
1988 που θεωρείται ως έτος αναφοράς, πράγμα το οποίο επιτρέπει την 
πραγματοποίηση της επαλήθευσης της τήρησης της αρχής της προσθετικότητας. 
Είναι προφανές ότι ο έλεγχος της τήρησης της αρχής αυτής είναι μια ενέργεια 
που πρέπει να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, όπως άλλωστε αναφέρεται 
στις πρότυπες ρήτρες των ΚΠΣ, και η οποία θα ολοκληρωθεί μετά την πλήρη 
εκτέλεση του ΚΠΣ. 
Με βάση τα στοιχεία που δόθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και τις 
επαφές με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, είναι δυνατόν να 
ειπωθεί, σήμερα, ότι η αρχή της προσθετικότητας φαίνεται ότι τηρείται στην 
Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα όσον αφορά το στόχο 1, στη Γερμανία 
όσον αφορά το στόχο 2 και το Βέλγιο όσον αφορά τους στόχους 3 και 4. Η 
Ισπανία υπέβαλλε μιά μελέτη για την επαλήθευση ητς αρχής της 
προσθετικότητας που αφορά την περίοδο 1988-90 χρησιμοποιώντας διαφορετική 
μεθοδολογία από εκείνη την οποία υποδεικνύει η Επιτροπή· σύμφωνα με τις 
ισπανικές αρχές, η αρχή της προσθετικότητας τηρείται στην Ισπανία. Οι 
υπόλοιπες περιπτώσεις δεν είναι δυνατόν να κριθούν, κυρίως γιατί τα κράτη 
μέλη δεν έχουν ακόμη αποστείλει πλήρη στοιχεία. Η κατάσταση δεν είναι η 
αυτή για όλα τα κράτη μέλη και τους διάφορους στόχους της μεταρρύθμισης. 
Όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί η αρχή της 
προσθετικότητας σε περιφερειακό επίπεδο, με βάση το σημερινό σύστημα 
χορήγησης των δημοσίων δαπανών. Οι διμερείς τεχνικές επαφές συνεχίζονται. 
Η Ιταλία επεξεργάζεται σήμερα τα στοιχεία τα σχετικά με το έτος αναφοράς το 
1988. 
Η κατάσταση αυτή δεν δύναται να θεωρηθεί ικανοποιητική. Ενώ αληθεύει το 
γεγονός ότι η επαλήθευση της αρχής της προσθετικότητας εμποδίζεται στην 
πράξη από δυσκολίες τεχνικής φύσεως, όπως η έλλειψη των αναγκαίων 
στατιστικών στοιχείων, πρέπει επίσης να λεχθεί και ότι, κατά κανόνα, τα 
κράτη μέλη καθυστέρησαν να κατανοήσουν και να αποδώσουν στο θέμα αυτό όλη 
τη σημασία που έχει και που απαιτούν οι κανονισμοί. Πρέπει να προστεθεί 
ότι, ορισμένες φορές, οι τεχνικές δυσκολίες τις οποίες αναφέρουν τα κράτη 
μέλη δύσκολα γίνονται κατανοητές κυρίως, όταν πρόκειται για τις δαπάνες που 
πραγματοποιήθηκαν στις κατά παράδοση ενισχυόμενες περιφέρειες όπως είναι, 
για παράδειγμα, ο ιταλικός νότος (Mezzogiorno). θα πρέπει επιπλέον να 
υπενθυμιστεί ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής ήταν πάντα στη διάθεση των 
κρατών μελών για να τα βοηθήσουν να ξεπεράσουν τις δυσκολίες αυτές. 
Η Επιτροπή ελπίζει ότι η κατάσταση θα μπορέσει να βελτιωθεί σύντομα ώστε να 
τηρηθεί το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88. 
3.1 Παρακολούθηση των ΚΠΣ και των υοοΦων naoéuBaonc 
Η αποκέντρωση της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων που προκύπτει πλέον 
ως συνέπεια της ανά πρόγραμμα προσέγγισης συνεπάγεται την ενίσχυση της 
παρακολούθησης του. 
Η λειτουργία αυτή καλύπτει δύο κύριες πλευρές : 
τη σύσταση των επιτροπών παρακολούθησης που προβλέπονται στο άρθρο 25 
του κανονισμού συντονισμού. 
- 12 -
την εκπόνηση συστημάτων παρακολούθησης και ελέγχου στα κράτη μέλη η 
οποία επιτρέπει την αποτελεσματική παρακολούθηση της εφαρμογής της 
μεταρρύθμισης. 
3.1.1 Η σύσταση των επιτροπών παpακoλoό8nqnc 
3.1.1.1 Η SYKqiaqiggn TWV gmTPQîrâv τταρβκολ.ον·0η9ης 
Το 1990, η Επιτροπή ασχολήθηκε, σε συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη 
μέλη και περιφέρειες με την εγκατάσταση επιτροπών παρακολούθησης. 
Υπενθυμίζεται ότι οι αρμοδιότητες των επιτροπών αυτών έχουν καθορισθεί από 
την Επιτροπή σε συμφωνία με το κράτος μέλος, δεδομένου ότι η Επιτροπή είναι 
μέλος με πλήρη δικαιώματα αυτής της επιτροπής ενώ η ETE είναι συνδεδεμένο 
μέλος. 
Όσον αφορά το στόγο 1. μόνο ένα ΚΠΣ έχει εγκριθεί για κάθε μια από τις 
εξεταζόμενες χώρες, με εξαίρεση τη Γαλλία για την οποία τα ΚΠΣ έχουν 
περιφερειακό χαρακτήρα. Για τις περισσότερες από τις χώρες αυτές, ήταν 
επομένως απαραίτητη η σύσταση επιτροπών παρακολούθησης σε περιφερειακό 
επίπεδο, επιπλέον εκείνης που συστάθηκε σε εθνικό επίπεδο. 
Όλες οι επιτροπές παρακολούθησης οι σχετικές με το στόχο 1 συστάθηκαν το 
1990, ακόμη και αν για ορισμένα κράτη μέλη η καθυστέρηση της εγκατάστασης 
τους δεν επέτρεψε στις επιτροπές να αρχίσουν σε βάθος μελέτες. Πρέπει να 
σημειωθεί ότι, η κύρια χρησιμότητα μιας επιτροπής παρακολούθησης συνδέεται 
άμεσα με την ύπαρξη εγκεκριμένων μορφών παρέμβασης. Ωστόσο, δεδομένου ότι 
για ορισμένες χώρες τα προγράμματα εγκρίθηκαν μόλις στο τέλος του 1990, τα 
κράτη μέλη δεν έκριναν σκόπιμο να συγκαλέσουν την επιτροπή. 
'Οσον αφορά το στόγο 2. οι επιτροπές παρακολούθησης, λαμβανομένου υπόψη του 
περιφερειακού χαρακτήρα των ΚΠΣ, εκτός εξαιρέσεων, έχουν συσταθεί σε 
περιφερειακό επίπεδο. Διαπιστώνεται ότι η σύσταση των επιτροπών 
παρακολούθησης πραγματοποιήθηκε υπό ομαλές συνθήκες και σε αρκετά υψηλή 
συχνότητα. Αυτό διευκολύνθηκε από τον λειτουργικότερο χαρακτήρα των ΚΠΣ 
που έχουν καταρτιστεί για το στόχο αυτό. 
Όσον αφοοά τουο στόγουο 3 και 4 και μολονότι υπήρχε μόνο ένα ΚΠΣ ανά χώρα, 
η παρακολούθηση πραγματοποιήθηκε σε εθνικό επίπεδο αλλά, σε ορισμένες χώρες 
και σε περιφερειακό επίπεδο. 
Τέλος, όσον αφοοά το στόγο 56. πολύ λίγες επιτροπές παρακολούθησης μπόρεσαν 
να συνέλθουν το 1990, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας έγκρισης του ΚΠΣ. 
Προβλέπεται μια επιτροπή ανά ΚΠΣ (δηλαδή 44) και 8 περιφερειακές επιτροπές 
στην περίπτωση της Ισπανίας. 
Απ'όσα αναφέρονται παραπάνω προκύπτει ότι : 
οι περισσότερες από τις επιτροπές παρακολούθησης σε επίπεδο ΚΠΣ έχουν 
συσταθεί και έχουν πραγματοποιήσει τις πρώτες συνόδους των είτε το 
1990 είτε στην αρχή του 1991 για τους περισσότερο προηγμένους 
στόχους· 
ο προγραμματισμός των επιτροπών ΚΠΣ για το τρέχον έτος έχει γίνει και 
είναι σαφής. Έχει οριστεί ένα ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα των συνόδων 
για το 1991 δεδομένου ότι, θα προηγούνται των επιτροπών ΚΠΣ σύνοδοι 
διαφόρων επιτροπών σε επίπεδο λειτουργικών προγραμμάτων. Οι 
επιτροπές παρακολούθησης των ΚΠΣ θα προβούν πράγματι στις προσαρμογές 
που έχουν καταστεί αναγκαίες από τις εξελίξεις της λειτουργικής 
εκτέλεσης. Στην ιδιαίτερη περίπτωση του στόχου αριθ. 2, κατά τις 
συνόδους του 1991, θα πρέπει επίσης να διασφαλισθεί η λειτουργική 
- 13 -
μετάβαση από τα ΚΠΣ της πρώτης περιόδου (1989-91) σε εκείνα της 
επόμενης περιόδου· 
οι εσωτερικοί κανονισμοί των επιτροπών αυτών έχουν είτε οριστικά 
εγκριθεί, είτε βρίσκονται σε στάδιο έγκρισης. Η καινοτομία την οποία 
αποτελούν οι επιτροπές αυτές για τις ενδιαφερόμενες διοικήσεις 
προκάλεσε βεβαίως μια μεγαλύτερη απ'ό,τι προβλεπόταν καθυστέρηση. 
Είναι δυνατόν να γίνουν οι εξής γενικές παρατηρήσεις χωρίς να αναφερθεί 
αναλυτικά το περιεχόμενο όλων αυτών των συνόδων : 
Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι εκθέσεις εκτέλεσης των ΚΠΣ 
επέτρεψαν να γίνει μια μεμονωμένη και σε βάθος ανάλυση για κάθε 
μορφή παρέμβασης. Οπωσδήποτε, εφόσον επρόκειτο για τις πρώτες 
συνόδους, τα αποτελέσματα των εργασιών αυτών σπάνια είχαν ως 
αποτέλεσμα ριζικές προσαρμογές των ΚΠΣ το 1990· πολλές ριζικές 
προσαρμογές θα μπορούσαν να γίνουν στη διάρκεια του 1991. 
Οι επιτροπές παρακολούθησης που συστάθηκαν σε περιφερειακό επίπεδο 
αποδείχτηκαν στην πράξη οι κατ'εξοχήν αρμόδιες αρχές για την 
εξασφάλιση μιας αληθινής τριμερούς εταιρικής σχέσης (Επιτροπή, 
κράτος, περιφέρεια)· επέτρεψαν επίσης την επίτευξη μιας ορισμένης 
διαφάνειας των διαχειριστικών αποφάσεων που επηρεάζουν τις κοινοτικές 
παρεμβάσεις· απετέλεσαν τέλος τον χώρο μιας αμοιβαίας ενημέρωσης όλων 
των ενδιαφερομένων εταίρων. Διαπιστώνεται επίσης ότι η στάση των 
περιφερειών στις επιτροπές αυτές είναι ιδιαίτερα εποικοδομητική. 
Ενώ η αντιπροσώπευση των περιφερειακών αρχών στις επιτροπές 
παρακολούθησης είναι ικανοποιητική, αντίθετα, δεν διασφαλίζεται πάντα 
η κατάλληλη ενημέρωση των κοινωνικοεπαγγελματικών οργανώσεων και των 
κοινωνικών εταίρων. Η συμμετοχή των τελευταίων αυτών ήταν συχνότερη 
όταν επρόκειτο για δράσεις κατάρτισης ή απασχόλησης χρηματοδοτούμενες 
από το ΕΚΤ. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή θα συνεχίσει να ενθαρρύνει 
τις επιτροπές να ενημερώνουν τακτικά τις αρχές αυτές, στο περιθώριο 
ενδεχομένως των επισήμων συνόδων των επιτροπών, εμπειρία η οποία 
έγινε θετικά αποδεκτή και δοκιμάστηκε για παράδειγμα στο πλαίσιο των 
ΜΟΠ . 
Οι επιτροπές παρακολούθησης των ΚΠΣ προσανατόλισαν τις περισσότερες 
από τις προσπάθειες τους στις δημοσιονομικές αναλύσεις της 
παρακολούθησης. Ορισμένες επιτροπές συμφώνησαν ότι θα πρέπει να 
έχουν στη διάθεση τους εναρμονισμένους πίνακες όσον αφορά τους 
διαθέσιμους δείκτες. Αντίθετα, όσον αφορά τους φυσικούς δείκτες, 
παρά κάποιες περιορισμένες απόπειρες, αποδείχτηκε ότι είναι πολύ 
δυσκολότερη όχι μόνο η κατάρτιση τους αλλά και ο χειρισμός τους 
(π.χ.: δυσκολία επίτευξης συνθετικών πινάκων). Ορισμένες επιτροπές 
πρότειναν μάλιστα να επικεντρώσουν την παρακολούθηση των φυσικών 
δεικτών σε λειτουργικό επίπεδο (δηλαδή σε επίπεδο προγραμμάτων). 
Προτάθηκε επίσης η δημιουργία μηχανογραφημένων συστημάτων 
παρακολούθησης. Ενώ οι περισσότεροι από τους εθνικούς εταίρους είναι 
έτοιμοι να καταρτίσουν αρκετά σύντομα πίνακες δημοσιονομικής 
παρακολούθησης, ο πραγματικά λειτουργικός χαρακτήρας του συστήματος 
αυτού θα απαιτήσει κάποιο χρόνο. Άλλωστε, η δημιουργία ενός άμεσου 
δεσμού με τις υπηρεσίες της Επιτροπής θέτει ακόμη πολυάριθμα 
προβλήματα· για το λόγο αυτό, η προσέγγιση η οποία πραγματοποιείται 
σήμερα με τη χρησιμοποίηση δοκιμαστικών σχημάτων αποδεικνύεται ως η 
μόνη δυνατή. 
- 14 -
Στις περισσότερες επιτροπές προτάθηκε επίσης η χρησιμοποίηση τεχνικής 
βοήθειας. Ενώ ορισμένα κράτη μέλη έχουν οριστικά κατανοήσει όλα τα 
πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την αυτού του είδους χρηματοδότηση 
των εργασιών παρακολούθησης και εκτίμησης, δεν είναι βέβαιο ότι έχουν 
ήδη διερευνηθεί όλες οι δυνατότητες, ούτε ότι έχουν επιτευχθεί 
επαρκώς ευέλικτα σχήματα. Πράγματι, καθοριστικό παράγοντα θα 
αποτελέσει η ταχύτητα με την οποία οι αρχές οι επιφορτισμένες με την 
εκτέλεση θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα εμπόδια που ανακύπτουν: να 
βρουν λύσεις αποδεκτές ή να προετοιμάσουν αμέσως εναλλακτικά μέτρα ή 
σχέδια για την επίτευξη του ίδιου ειδικού στόχου. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατανομή των αρμοδιοτήτων ανάμεσα στις 
επιτροπές παρακολούθησης και τις αρχές τις επιφορτισμένες με την 
εποπτεία ήταν δυσκολότερη. Οι επιτροπές παρακολούθησης σε επίπεδο 
ΚΠΣ πρέπει να διαθέτουν επαρκείς εξουσίες λήψεως αποφάσεων ούτως ώστε 
να είναι σε θέση να προβαίνουν στις προσαρμογές που καθίστανται 
αναγκαίες από το διαφορετικό ρυθμό εκτέλεσης των μορφών παρέμβασης. 
Η διαπίστωση αυτή οδήγησε την Επιτροπή να αναθεωρήσει, το 1991, τους 
κανόνες που έχουν θεσπισθεί όσον αφορά τις τροποποιήσεις των ΚΠΣ και 
των ΛΠ. 
Στα παραρτήματα 1 και 2 περιέχεται αναλυτικός απολογισμός των συνόδων των 
επιτροπών το 1990 και των προβλέψεων για το 1991. 
3.1.1.2 Η 9fon τωγ K,ÇMVWVIK,WY grqipwy <?τκ SY^PYSISÇ ïïqpqKQAQv9nqnç 
H Επιτροπή προτίθεται να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων 
στην υλοποίηση των στόχων της μεταρρύθμισης μέσω ενός συνεχούς διαλόγου και 
της έρευνας των μορφών συνεννόησης που απαιτούνται σε κάθε περίπτωση. 
Με το πνεύμα αυτό, ανέλαβε την πρωτοβουλία να εκτελέσει ένα πρόγραμμα 
συναντήσεων με τις επαγγελματικές οργανώσεις εργαζομένων και εργοδοτών και 
τις εθνικές και περιφερειακές διοικήσεις, για την ανταλλαγή απόψεων όσον 
αφορά τις αρχές της μεταρρύθμισης, τους στόχους και τις προτεραιότητες των 
κοινοτικών πλαισίων στήριξης και των εφαρμογών τους στις περιφέρειες των 
στόχων αριθ. 1 και 2. Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν 16 συναντήσεις που 
καλύπτουν σχεδόν το σύνολο των ενδιαφερομένων περιφερειών. 
Παράλληλα με τις συναντήσεις αυτές, πραγματοποιείται μία σειρά σεμιναρίων 
κατάρτισης-ενημέρωσης για να εξοικειωθούν τα περιφερειακά συνδικαλιστικά 
στελέχη με τις νέες διαρθρωτικές πολιτικές που προκύπτουν από τη 
μεταρρύθμιση. 
Τόσο η Επιτροπή όσο και οι κοινωνικοί εταίροι κρίνουν ότι τα αποτελέσματα 
της εμπειρίας αυτής είναι στο σύνολο τους θετικά. 
Οι κοινωνικοί εταίροι διετυπωσαν μια σειρά παρατηρήσεων και προτάσεων που 
μπορούν να βοηθήσουν την Επιτροπή στις μελέτες της όσον αφορά τις 
μελλοντικές κατεθυντήριες γραμμές των διαρθρωτικών πολιτικών της. 
0 εποικοδομητικός διάλογος που άρχισε ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη 
οδήγησε ορισμένα κράτη μέλη να αναζητήσουν μορφές διασφάλισης της τακτικής 
ενημέρωσης των κοινωνικών εταίρων και δη μια μορφή συμμετοχής των 
τελευταίων αυτών στις επιτροπές παρακολούθησης. Η Επιτροπή προτίθεται να 
ενθαρρύνει την ενίσχυση της διαδικασίας αυτής. 
Ωστόσο, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι οι κανόνες που ισχύουν για τα 
διαρθρωτικά ταμεία δεν προβλέπουν την υποχρέωση συμμετοχής των κοινωνικών 
εταίρων στην παρακολούθηση των δράσεων. 
- 15 -
Εναπόκειται στα κράτη μέλη να προσδιορίσουν τους εταίρους που θα 
συμμετάσχουν στις επιτροπές αυτές. 
Διαπιστώνεται ότι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων προβλέπεται συχνότερα 
στους τομείς που καλύπτονται από τους στόχους 3 και 4, τομείς στους οποίους 
τα κράτη μέλη έχουν ήδη θεσμοποιήσει ένα διάλογο με τους κοινωνικούς 
εταίρους τους. 
Οι τελευταίοι αυτοί συμμετέχουν στις επιτροπές παρακολούθησης σε 9 κράτη 
μέλη (Βέλγιο, Ισπανία, Ελλάδα, Γαλλία, Γερμανία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, 
Κάτω Χώρες και Δανία). 
Σε 3 κράτη μέλη (Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Πορτογαλία) στα οποία ο 
εσωτερικός κανονισμός των επιτροπών παρακολούθησης δεν προβλέπει τη 
συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, οι εθνικές διοικήσεις διαβεβαίωσαν ότι οι 
τελευταίοι αυτοί θα ενημερώνονται για την εκτέλεση των ΚΠΣ. 
Από την άλλη πλευρά, πρέπει να υπενθυμιστεί, ότι οι κοινωνικοί εταίροι 
ενημερώνονται στο πλαίσιο της Επιτροπής του ΕΚΤ. 
3.1.2 Η εκπόνηση οοοτηυατων παοακολούβηοηο και ελένγου των υοροών 
πβρέμβα,οης 
Η εφαρμογή συστημάτων παρακολούθησης σε κάθε κράτος μέλος επηρεάζει 
αποφασιστικά την αποτελεσματικότητα των εργασιών των επιτροπών προσφέροντας 
συγχρόνως στη διαχείρηση των διαρθρωτικών ταμείων τις απαραίτητες για την 
αξιολόγηση του βαθμού υλοποίησης των κοινοτικών δεσμεύσεων εγγυήσεις και 
για τον ενδεχόμενο αναπροσανατολισμό του αρχικού προγραμματισμού που 
καταρτίστηκε για καθένα από τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης. 
Η δράση της Επιτροπής έχει προς το παρόν δύο διαφορετικές πτυχές· αφενός 
μεν, την εκπόνηση των συστημάτων επεξεργασίας των δεδομένων (soft) και 
αφετέρου, τον εξοπλισμό σε μηχανογραφικό υλικό (hard), δεδομένου ότι 
κινητοποιήθηκαν για το σκοπό αυτό οι πιστώσεις παροχής τεχνικής βοήθειας 
για τις περισσότερες από τις χώρες. 
Εκπόνηση των ουστηυάτων (software) 
Όσον αφορά το σύνολο των ΚΠΣ του στόχου 1, τα πρωτότυπα (soft) 
βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας, είτε από τις διοικήσεις οι 
οποίες διαδραματίζουν συντονιστικό ρόλο σε εθνικό επίπεδο (Ιρλανδία, 
Ελλάδα, Βόρειος Ιρλανδία, Ισπανία), είτε από γραφεία συμβούλων 
(Πορτογαλία). Στη Γαλλία και την Ιταλία, το σύστημα των ΜΟΠ έχει 
προσαρμοστεί ώστε να χρησιμοποιηθεί για νέες δράσεις. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις (Ελλάδα, Ιρλανδία), τα πρωτότυπα αυτά 
δοκιμάζονται σήμερα για να διαπιστωθεί η επάρκεια τους και ο σύμφωνος 
με τις ανάγκες της παρακολούθησης χαρακτήρας τους έτσι όπως αυτές 
προσδιορίζονται στο σύνολο των κανονισμών και των αποφάσεων. 
Όσον αφορά το στόχο 2, το ύψος των πιστώσεων που αφορούν τα διάφορα 
ΚΠΣ και τις λειτουργικές παρεμβάσεις, εκτός μερικών εξαιρέσεων 
(Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ισπανία), δύσκολα θα μπορούσαν να 
δικαιολογήσουν την εκπόνηση ειδικών συστημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, 
και για τα μικρά προγράμματα, η προσέγγιση που ακολουθείται 
συνίσταται στην πρόβλεψη μιας απλουστευμένης συλλογής στοιχείων 
υλοποίησης (χρηματοδοτικά και άλλα) και στο αίτημα της κατάλληλης 
παρουσίασης των δεδομένων αυτών στις επιτροπές παρακολούθησης. 
- 16 -
Όσον αφορά τις συγχρηματοδοτούμενες από το ΕΚΤ δράσεις για όλους τους 
στόχους, η Επιτροπή ανέπτυξε ένα τυποποιημένο σύστημα εντύπων και 
προγραμμάτων πληροφορικής το οποίο επιτρέπει την παρακολούθηση όλων 
των μορφών παρέμβασης, από την έγκριση τους έως την περάτωση των 
φακέλων. 
Τα προγράμματα αυτά τίθενται στη διάθεση όλων των κρατών μελών για 
την παρακολούθηση κάθε μορφής παρέμβασης χωριστά από την υποβολή των 
βασικών στοιχείων (αίτηση συνδρομής) έως την υποβολή των αιτήσεων 
πληρωμών του υπολοίπου. 
Το σύστημα αυτό πρέπει να συμβάλει στην εκπόνηση μιας μελέτης των 
σημαντικότερων στοιχείων (χρηματοδοτικών και φυσικών) των δράσεων. 
0 εΣοπλισυόο σε υηγανονοαφικό υλικό (hardware) 
Προς το παρόν, δύο είναι οι σημαντικότερες διαπιστώσεις : αφενός μεν 
η κατάσταση διαφέρει από τη μία χώρα στην άλλη, ιδίως ανάλογα με το 
επίπεδο που μελετάται (κεντρική ή περιφερειακή διοίκηση)· αφετέρου 
δε, έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για την κάλυψη της έλλειψης υλικού. 
Σε επίπεδο εθνικής διοίκησης, το επίπεδο εξοπλισμού σε μηχανογραφικό 
υλικό θεωρείται αποδεκτό για ορισμένες χώρες (Πορτογαλία, Ελλάδα, 
Γαλλία) παρόλο ότι επιδέχεται βελτιώσεις, ενώ ορισμένες άλλες χώρες 
(Ιρλανδία, Βόρειος Ιρλανδία) αρχίζουν να εξοπλίζονται. Η καταγραφή 
των αναγκών για την Ισπανία και την Ιταλία δεν έχει ακόμη 
ολοκληρωθεί. 
Σε περιφερειακό επίπεδο, η κατάσταση έχει εξελιχθεί λιγότερο, με 
εξαίρεση τις περιφέρειες των ΜΟΠ. Ωστόσο, στο σύνολο των περιφερειών 
του στόχου 1, έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για την απόκτηση του 
απαραιτήτου υλικού. 
Όσον αφορά τις συγχρηματοδοτούμενες από το ΕΚΤ δράσεις, η Επιτροπή 
παρείχε σε όλα τα κράτη μέλη, σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης, τον 
αναγκαίο εξοπλισμό της πληροφορικής για να διαβιβάζονται τα στοιχεία 
μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής. 
Τροφοδότηση και λειτουργία 
Προς το παρόν, η παρακολούθηση των ενεργειών γίνεται με βάση την 
συλλογή και την μη αυτόματη ή ημιαυτόματη επεξεργασία των στοιχείων. 
Στις περισσότρες από τις χώρες (Ιταλία, Ελλάδα, Πορτογαλία, Γαλλία, 
Ιρλανδία), οι επιτροπές παρακολούθησης έχουν ήδη υποβάλει εκθέσεις 
σχετικές με το επίπεδο της χρηματοδοτικής εκτέλεσης. 
Οι εργασίες των επιτροπών παρακολούθησης στηρίζονται επίσης σε μεγάλο 
βαθμό στους πίνακες οδηγιών που έχουν καταρτίσει οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής. 
Η οργάνωση των εργασιών στις διάφορες χώρες οδηγεί στην πρόβλεψη ότι 
τα μηχανογραφημένα συστήματα ελέγχου θα καταστούν λειτουργικά, όσον 
αφορά το δημοσιονομικό τους μέρος, έως το τέλος του 1991, δίχως 
ωστόσο να υποτιμωνται οι δυσκολίες που πρέπει να ξεπεραστούν ως προς 
την τακτική τροφοδότηση του συστήματος δεδομένων, ιδίως από την άποψη 
της πρακτικής εκτέλεσης. 
Έχουν ήδη αρχίσει να πραγματοποιούνται δράσεις κατάρτισης και 
ενημέρωσης του προσωπικού που είναι επιφορτισμένο με τη λειτουργία 
του συστήματος και θα πρέπει να συνεχιστούν με εντατικότερο ρυθμό από 
- 17 -
τη στιγμή που τα διάφορα συστήματα θα εγκριθούν από τα ενδιαφερόμενα 
μέρη. 
Η παροχή τεχνικής βοήθειας στα κράτη μέλη αποτελεί ένα μέσο που η 
Επιτροπή έχει στη διάθεση της για να στηρίξει τις προσπάθειες τους 
για τη λειτουργία των συστημάτων αυτών παρακολούθησης. 
Όσον αφορά τις δράσεις κατάρτισης-απασχόλησης που συγχρηματοδοτούνται 
από το ΕΚΤ, η τροφοδότηση του συστήματος δοκιμάστηκε σε κάθε κράτος 
μέλος σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης από τις εθνικές αρχές. 
Με βάση τους φυσικούς και χρηματοδοτικούς δείκτες, θα πρέπει να 
επιτρέπει την παρακολούθηση κάθε μορφής παρέμβασης. 
4.1 Η αναγκαιότητα περαιτέρω απλοποίηοτ^ των διαδικασιών 
Το Δεκέμβριο του 1990, η Επιτροπή προέβει σε βελτιώσεις των διαδικασιών 
στόχος των οποίων είναι να αρθούν ορισμένα εμπόδια για την ομαλή λειτουργία 
της εφαρμογής τους . 
Η Επιτροπή έδωσε μεγαλύτερο βάρος σε ορισμένες προτεραιότητες : 
την αύξηση της ευελιξίας· 
την ταχύτητα με την οποία εγκρίνονται οι μορφές παρέμβασης (βελτίωση 
των εσωτερικών διαδικασιών της Επιτροπής)· 
τη βελτίωση των χρηματοδοτικών διατάξεων και των χρηματοδοτικών 
κυκλωμάτων. 
Αυτά τα πρώτα μέτρα συμπληρώθηκαν από νέες αποφάσεις που ελήφθησαν τον 
Ιούνιο του 1991. 
4.1.1 Η επιδίωξη Tnc ευελιΕ^ 
Η μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων προσδιορίζει τις κοινές αρχές όλων 
των στόχων. Η κτηθείσα το 1990 πείρα δείχνει ότι 65 ΚΠΣ από τα 118 που 
εγκρίθηκαν αντιπροσωπεύουν σύνολο συνδρομής κατώτερο από 50 εκατ. το καθένα 
(40 ΚΠΣ του στόχου 2 και 24 ΚΠΣ του στόχου 5β). Αντίθετα, για 12 ΚΠΣ 
προβλέπεται ποσόν συνδρομής ανώτερο από 500 εκατ. Ecu (βλέπε πίνακα του 
παραρτήματος 3). 
Γνωρίζοντας τις δυσκολίες που ανακύπτουν η Επιτροπή αποφάσισε, τηρώντας 
τους ισχύοντες κανονισμούς, να προβεί στην διαφοροποίηση των μηχανισμών 
ανάλογα με τη σημασία των προγραμματισμένων πόρων και τον χαρακτήρα των 
παρεμβάσεων. Η πιο ευέλικτη αυτή προσέγγιση έχει δύο όψεις : 
την απλοποίηση των διαδικασιών προγραμματισμού για τα ΚΠΣ και των 
μορφών παρέμβασης που αφορούν τις περιφέρειες του στόχου 2, για το 
δεύτερο στάδιο του τελευταίου αυτού (1992-1993)· 
την απλοποίηση των διαδικασιών τροποποίησης των ΚΠΣ και των μορφών 
παρέμβασης μέσω της αύξησης των εξουσιών των επιτροπών 
παρακολούθησης. 
Οι κανόνες αρμοδιότητας τους οποίους όρισε η Επιτροπή για να 
εξουσιοδοτηθούν οι επιτροπές παρακολούθησης να τροποποιούν υπό ορισμένους 
όρους το περιεχόμενο των μορφών παρέμβασης αποδεικνύονται στην πράξη 
υπερβολικά ομοιόμορφες, λαμβανομένης υπόψη της ποικ ι λ ιμορφίας των 
- 18 -
καταστάσεων στις οποίες εφαρμόζονται και δεν αφήνουν επαρκή περιθώρια 
ευελιξίας στην εκτέλεση των ΚΠΣ. 
Μετά την εμπειρία που απέκτησε η Επιτροπή μέσω των επιτροπών παρακολούθησης 
το 1990 και των αιτήσεων που διατύπωσαν τα κράτη μέλη, αποφάσισε να προβεί 
στην τροποποίηση των εξουσιών τους αυξάνοντας τες ώστε τα τελευταία αυτά να 
είναι σε θέση να προβαίνουν στις αναγκαίες τροποποιήσεις των σχεδίων 
χρηματοδότησης των ΚΠΣ και των μορφών παρέμβασης. Θεσπίστηκε έτσι 
διαφοροποίηση των αρμοδιοτήτων ανάλογα με τους στόχους (απόφαση της 
Επιτροπής της 29ης Μαίου 1991). 
Εξακολουθεί ωστόσο να ισχύει ότι, κάθε ουσιαστική τροποποίηση του ΚΠΣ 
αποφασίζεται μόνο από την Επιτροπή σε συμφωνία με το κράτος μέλος. 
4.1.2 Η Βελτϊωση των γρηυατοδοτικών διατάξεων και των γοηυατοδοτικών 
Κυκλωμάτων 
Με την μεταρρύθμιση των ταμείων θεσπίζεται με σαφήνεια ότι προτιμάται η 
εφαρμογή της αρχής της συγχρηματοδότησης σε σχέση με εκείνην της απόδοσης 
των δαπανών η οποία, εκτός εξαιρέσεων (υφιστάμενες δράσεις και μέρος των 
οριζοντίων μέτρων του στόχου 5α) δεν έχει πλέον πεδίο εφαρμογής. 
Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής αυτής της αρχής εξαρτάται τόσο από την 
ικανότητα του εθνικού και κοινοτικού εταίρου να παρουσιάσουν, εξετάσουν και 
εγκρίνουν τις μορφές παρέμβασης, όσο και από τη βελτίωση του ρυθμού των 
αναλήψεων υποχρεώσεων. 
Η Επιτροπή όρισε στις 20 Δεκεμβρίου 1989 τις κοινές χρηματοδοτικές 
διατάξεις που εφαρμόζονται σε όλες τις μορφές παρέμβασης. 
Η εφαρμογή των διατάξεων αυτών κατέστησε σαφείς ορισμένες δυσκολίες, οι 
οποίες πολύ συχνά συνδέονται με την δυσκολία συμβιβασμού, όσον αφορά τα 
πολυετή προγράμματα, των κανόνων που διέπουν τις αναλήψεις υποχρεώσεων και 
τις πληρωμές των δημοσίων δαπανών σε ορισμένα κράτη μέλη και των κανόνων 
που διέπουν τις αναλήψεις υποχρεώσεων και τις πληρωμές της κοινοτικής 
συνδρομής, για να διασφαλισθεί, κυρίως, η τήρηση της αρχής της 
συγχρηματοδότησης. 
Το Δεκέμβριο του 1990, η Επιτροπή τροποποίησε τις χρηματοδοτικές διατάξεις 
που εφαρμόζονται στις μορφές παρέμβασης. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το 
άρθρο 21 του κανονισμού συντονισμού, η εκτέλεση των πιστώσεων 
πραγματοποιείται με μορφές ετησίων τμημάτων και το επίπεδο εκτέλεσης των 
προηγουμένων τμημάτων επηρεάζει την δυνατότητα ανάληψης των επομένων. 
Αποφασίστηκε ότι η ανάληψη ενός ετησίου τμήματος κοινοτικής συνδρομής θα 
πραγματοποιείται, εφόσον το κράτος μέλος πιστοποιεί στην Επιτροπή ότι οι 
πραγματοποιείθε ίσες δαπάνες αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον 40% (αντί του 60%) 
του ποσού των επιλέξιμων δαπανών των σχετικών με το προηγούμενο τμήμα και 
τουλάχιστον το 80% (αντί του 100%) των επιλέξιμων δαπανών που αναφέρονται 
στο προτελευταίο τμήμα και υπό τον όρο ότι, η πρόοδος εκτέλεσης του 
προγράμματος ανταποκρίνεται στους στόχους αυτούς. Διευκρινίζεται ότι, για 
να αποφευχθεί κάθε χαλαρότητα στη διαχείριση του προϋπολογισμού, στην 
περίπτωση πραγματοποίησης της επόμενης ανάληψης υποχρέωσης, η αντίστοιχη 
πληρωμή θα πραγματοποιείται μόνον εφόσον έχει καλυφθεί το 60% του συνολικού 
κόστους της δράσης. 
Οι τροποποιήσεις αυτές έχουν ως στόχο την επιτάχυνση του ρυθμού των 
αναλήψεων των πιστώσεων των σχετικών με τις πολυετείς δράσεις προς όφελος 
- 19 -
των κρατών μελών που το επιθυμούν. Πράγματι, σε αρκετά κράτη μέλη, οι 
χρηματοδοτικές διαδικασίες που εφαρμόζονται για τις αναλήψεις υποχρεώσεων 
και την πληρωμή των δημοσίων δαπανών στο πλαίσιο των προγραμμάτων που 
συγχρηματοδοτούνται από την Κοινότητα, απαιτούν την επιβεβαίωση της 
χρηματοδοτικής ανάληψης της κοινοτικής συνδρομής. 
Για να συμπληρώσει τις διατάξεις αυτές, η Επιτροπή συνέχισε τη μελέτη των 
χρηματοδοτικές κυκλωμάτων που υφίστανται σε κάθε κράτος μέλος ώστε να 
εντοπίσει τις λογιστικές βελτιώσεις που είναι δυνατόν να αναζητηθούν στα 
κράτη μέλη προκειμένου να επιταχυνθεί η πληρωμή των κοινοτικών πιστώσεων 
στους τελικούς δικαιούχους. 
Όσο την αφορά, η Επιτροπή βελτίωσε από λογιστική άποψη τους όρους εκτέλεσης 
των δικών της χρηματοδοτικών αναλήψεων υποχρεώσεων για να επιτύχει τη 
μείωση των προθεσμιών πληρωμής των κοινοτικών συνδρομών των διαρθρωτικών 
ταμείων. 
- 20 -
Κεφάλαιο 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ 1 
1. 1 Γενική επισκόπηση Tnc εφαουονήο 
1.1.1 Τα ποοβλήυατα που παρουσιάστηκαν 
Διαπιστώνεται ότι για πολλά κράτη μέλη χρειάστηκαν αρκετά μεγάλα χρονικά διαστήματα 
μέχρις ότου υποβάλουν τα σχέδια των λειτουργικών προγραμμάτων. Για ορισμένες χώρες 
(Ιρλανδία, Πορτογαλία) υποβλήθηκαν προγράμματα εντός του 1989 - δηλαδή, είτε λίγο 
πριν, είτε λίγο μετά από την έγκριση του ΚΠΣ - πράγμα που επέτρεψε στην Επιτροπή να 
δώσει την έγκριση της ήδη από το 1989. Αυτό όμως, συνέβη σε λίγες μόνο περιπτώσεις 
δεδομένου ότι, για τις περισσότερες χώρες, τα προγράμματα υποβλήθηκαν το 1990 και 
ότι μάλιστα, στο τέλος του 1990, ορισμένα προγράμματα δεν είχαν ακόμη διαβιβαστεί 
στην Επιτροπή. 
Η περίπτωση των μεγάλων έργων διαφέρει ελαφρώς, εφόσον επρόκειτο συχνά για θέματα 
τα οποία τα κράτη μέλη είχαν επεξεργασθεί ήδη αρκετά και έτσι κατέστη δυνατό να τα 
διαβιβάσουν επίσημα προς έγκρισιν το 1989 (περίπτωση των μεγάλων σχεδίων της 
Ιταλίας· σε μικρότερο βαθμό της Ισπανίας). 
Στις πραγματικές δυσκολίες που αντιμετώπισαν τα κράτη μέλη για να καθορίσουν το 
περιεχόμενο των μέτρων, προστέθηκε ο χρόνος που χρειάστηκε για να εξεταστούν τα 
προγράμματα από την Επιτροπή. Διαπιστώνεται ότι σε πολλές περιπτώσεις, οι 
κυριότερες ανάγκες διασαφήνισης αφορούσαν τα καθεστώτα ενίσχυσης που 
περιλαμβάνονται στα ΛΠ, καθώς επίσης και την επαλήθευση του περιβαλλοντικού 
αντίκτυπου των προβλεπομένων ενεργειών. Τα δύο αυτά μελήματα σχετικά με το σεβασμό 
των υπολοίπων κοινοτικών πολιτικών, συνέβαλαν καθοριστικά στην καθυστέρηση της 
έγκρισης των λειτουργικών προγραμμάτων. 
Εξάλλου, πρέπει να σημειωθεί ότι τα ΚΠΣ ορισμένων χωρών δεν περιλάμβαναν επαρκείς 
ενδείξεις όσον αφορά τις μορφές παρέμβασης που προβλέπονται για την εφαρμογή των 
αξόνων προτεραιότητας του ΚΠΣ. Την εποχή της διαπραγμάτευσης των Πλαισίων, οι 
ενδείξεις αυτές είχαν ζητηθεί, χωρίς αποτέλεσμα. Εξαιτίας αυτής της ασάφειας, που 
υπήρχε στα ΚΠΣ, καθυστέρησε ακόμη περισσότερο η υποβολή των μορφών παρέμβασης. 
Επιπλέον, το γεγονός αυτό δείχνει ότι είναι αβέβαιο το κατά πόσον η κατάρτιση του 
προγραμματισμού των ΚΠΣ βασίστηκε σε μία σαφή θεώρηση όσον αφορά την εφαρμογή τους. 
Για το ΕΚΤ, οι διατάξεις του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4255/88 του 
Συμβουλίου προέβλεπαν ότι οι αιτήσεις για συνδρομή υπέρ των ενεργειών οι οποίες 
επρόκειτο να υλοποιηθούν το 1990, έπρεπε να υποβληθούν το αργότερο μέχρι τις 31 
Αυγούστου 1989. Στην πράξη, δεδομένου ότι τα ΚΠΣ είχαν εγκριθεί εκ των υστέρων, 
χρειάστηκε να αναθεωρηθούν εις βάθος οι αιτήσεις τις οποίες είχαν αρχικά υποβάλει 
τα κράτη μέλη. Για το ΕΓΤΠΕ, λόγω των σημαντικών αλλαγών που σημειώθηκαν όσον 
αφορά τη διαχείριση των ενεργειών - αποτέλεσμα της εγκατάλειψης της παραδοσιακής 
έννοιας των αμέσων ή εμμέσων ενεργειών, και της μετάβασης στην τεχνική των 
λειτουργικών προγραμμάτων - προξένησαν επιπλέον δυσχέρειες, στα κράτη μέλη έμμεση 
συνέπεια των οποίων ήταν οι καθυστερήσεις που χαρακτήρισαν και την υποβολή των 
προγραμμάτων και το στάδιο της εξέτασης τους. 
- 21 -
Κατά γενικό κανόνα, χρειάστηκε πολλή εργασία στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης για 
να βελτιωθεί το περιεχόμενο αυτών καθεαυτών των προγραμμάτων, ιδίως όσον αφορά τα 
σχέδια χρηματοδότησης, τα κριτήρια επιλογής των σχεδίων, την ποσοστι κόποίηση των 
επιδιωκόμενων στόχων και τον ορισμό των φυσικο-χρηματοδοτικών δεικτών που είναι 
αναγκαίοι για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των προγραμμάτων. 
1.1-2 Η πολυταυειακή ποοσέννιση στον στόγο 1 
Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή προσπάθησε να προωθήσει την πολυταμειακή προσέγγιση 
για όλους τους στόχους για τους οποίους αυτή η προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί. 
Για τον στόχο 1, έχει εγκριθεί ένας σημαντικός αριθμός πολυταμειακών λειτουργικών 
προγραμμάτων. Αυτή η μορφή παρέμβασης προβλεπόταν ήδη για ορισμένες χώρες. Επίσης, 
η εφαρμογή των αντιστοίχων ΚΠΣ πραγματοποιήθηκε όπως προβλεπόταν. Για άλλες 
χώρες, αυτή η προσέγγιση επελέγη κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης. Η 
ολοκληρωμένη προσέγγιση προωθήθηκε περισσότερο στις 3 χώρες οι οποίες καλύπτονται 
καθ'ολοκληρίαν από τον στόχο 1. Για τον άξονα "βελτίωση των βασικών υποδομών" για 
τον οποίο προβλέπονταν 10.656 εκατ. Ecu στα ΚΠΣ των 7 αντιστοίχων χωρών, η εφαρμογή 
πραγματοποιήθηκε κυρίως μέσω μεγάλων έργων. Αυτό συνέβη στις χώρες στις οποίες ο 
άξονας αυτός προσλαμβάνει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία (Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία, 
Πορτογαλία, Ιταλία). Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μεγάλα έργα συμπεριλήφθηκαν στα 
λειτουργικά προγράμματα. 
Κατά συνέπεια, το ερώτημα του κατά πόσον είναι σκόπιμο να εγκρίνονται πολυταμειακά 
προγράμματα, τέθηκε κυρίως για τους άξονες που αφορούν τη βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων (προβλέπονται 5.466 εκατ. Ecu στα ΚΠΣ), τον 
άξονα που αφορά τις δομές στήριξης των οικονομικών δραστηριοτήτων και τον άξονα που 
αφορά την αξιοποίηση των ενδογενών πόρων 
(1) καθώς επίσης και για τις ενέργειες υπέρ των δομών κατάρτισης. 
Για τις επτά χώρες, το σύνολο αυτών των τριών αξόνων αντιπροσώπευε στα ΚΠΣ, 14.022 
εκατ. Ecu. Το ύψος των πιστώσεων που έχουν δεσμευθεί υπό μορφή πολυταμειακών 
λειτουργικών προγραμμάτων τα οποία αντιστοιχούν σ'αυτούς τους άξονες ανέρχεται σε 
9.519 εκατ. Ecu κοινοτικών πιστώσεων. 
1.1.3 Η ανάλυση των υορφών παρέuβασnc ανά KPOTOC υέλοο 
Για την υλοποίηση του στόχου 1 χρειάστηκαν, μέχρι στιγμής 303 μορφές παρέμβασης· η 
κατάσταση όμως παρουσιάζει διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. 
Στις χώρες στις οποίες ο βαθμός της αποκέντρωσης υπέρ των περιφερειών είναι μικρός, 
(Ιρλανδία), διαπιστώνεται ένας μεγάλος βαθμός συγκέντρωσης του αριθμού των μορφών 
παρέμβασης. Παραδείγματος χάριν, το ΚΠΣ της Ιρλανδίας εφαρμόζεται με 12 
λειτουργικά προγράμματα μονοταμειακά ή πολυταμειακά. Στις χώρες για τις οποίες το 
ΚΠΣ περιλαμβάνει ένα σημαντικό περιφερειακό σκέλος (Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία, 
Πορτογαλία) ο αριθμός των μορφών παρέμβασης οι οποίες πρέπει να παρουσιάζονται από 
το κράτος μέλος και να εγκρίνονται από την Επιτροπή είναι μεγάλος (50 περίπου 
προγράμματα για την Πορτογαλία). 
Έτσι εξηγείται για ποιόν λόγο χρειάστηκε να εργαστούν τόσο πολύ οι διάφοροι 
(1) Βλ. ονοματολογία η οποία έχει δημοσιευθεί στην πρώτη ετήσια έκθεση 1989 -
παραρτήματα αριθ. IV-2 και ακόλουθα). 
- 22 -
εταίροι για την κατάρτιση των προγραμμάτων. 
Η κατανομή των αρμοδιοτήτων που ανήκουν σε κάθε κράτος μέλος αντικατοπτρίζεται 
επίσης στην εφαρμογή. Έτσι, για τις ενέργειες που αφορούν την αξιοποίηση των 
ανθρωπίνων πόρων για τις οποίες σε πολλά κράτη μέλη διαπιστώνεται συχνά αποκέντρωση 
των αρμοδιοτήτων υπέρ των περιφερειών, χρειάζεται να παρουσιάζονται πολυάριθμες 
μορφές παρέμβασης για την υλοποίηση των ενεργειών (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία). 
Παρατηρείται η ίδια διαφοροποίηση όσον αφορά τις γεωργικές ενέργειες για τις οποίες 
ορισμένες χώρες έχουν από καιρό υιοθετήσει προσέγγιση περιφερειακού χαρακτήρα 
(Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία) ενώ άλλες χώρες εξακολουθούν να ελέγχουν τις ενέργειες σε 
κεντρικό επίπεδο (Ελλάδα, Ιρλανδία). 
1.1.4 Τα αποτελέουατα Tnc εΦαουονηο από την άπο<ρη του uu>ouc των πιστώσεων που 
έγουν εγκριθεί 
Το έτος 1990 χαρακτηρίστηκε από εντατική εργασία παρουσίασης, διαπραγμάτευσης και 
έγκρισης των μορφών παρέμβασης. Παρά τις δυσκολίες που συνάντησαν οι μεν και οι 
δε, χάρη στις συνδυασμένες ενέργειες των κρατών μελών και της Επιτροπής, η εφαρμογή 
υπήρξε ικανοποιητική από την άποψη των δεσμεύσεων των πιστώσεων που προβλέπονται 
στα ΚΠΣ. 
Οι συνδρομές που αποφασίστηκαν στις 31.12.1990 για τις ενέργειες που προβλέπονται 
στα ΚΠΣ των χωρών του στόχου 1, λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες ενέργειες οι 
οποίες έχουν εγκριθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1989, είναι οι ακόλουθες. 
- 23 -
ΣΤΟΧΟΣ 1 : ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ ΣΤΙΣ 31.12.1990 
(σε εκατ. Ecu και σε τιμές 1989) 
ΚΡΑΤΟΣ 
ΜΕΛΟΣ ΕΤΠΑ ΕΚΤ ΕΓΤΠΕ ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ 
ΠΟΣΟ 
1449 1227 
2337 1186,7 Ελλάδα 3220 
Ισπαν ί α 4756 
Γαλλία 389 324 159,4 
Ιρλανδία 1642 1357 654 
Ιταλία 4091 1463 665,1 
Πορτογαλία 3711 2017 1147,2 
Ην.Βασίλειο 347 312,4 130 5946 
8279,7 
872,4 
3653 
6219,1 
6875,2 
789,4 ΠΟΣΟ ΠΟΥ 
ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ ΣΤΟ ΚΠΣ 
6667 
9779 
888 
3672 
7443 
6958 
793 
ΣΥΝΟΛΟ 18.156 9259,4 5219,4 32634,8 36200 
Σημειωτέον : Για τον απολογισμό της εφαρμογής από την άποψη των συνδρομών που 
χορηγήθηκαν, δεν πρέπει να ξεχνά κανείς ότι οι προβλέψεις του ΚΠΣ 
εκφράζονται σε τιμές 1989 και ότι για την εφαρμογή λαμβάνεται υπόψη 
εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, η τιμή του έτους έγκρισης του 
λειτουργικού προγράμματος. Τα ύψη των εγκεκριμένων συνδρομών 
εκφράζονται σε τιμές 1989 για να είναι δυνατή η σύγκριση μεταξύ 
διαφορετικών τιμών. 
Διευκρινίζεται ότι το μέρος 5α του στόχου 1 περιλαμβάνεται εξ ολοκλήρου στα 5.219 
εκατ. Ecu του ΕΓΤΠΕ. 
- 24 -
1.2 Ανάλυση της εφαρμογής των κΠΕ ανά κράτος μέλος 
1.2.1 Γενική ανάλυση 
Πρόκειται για την συνθετική ανάλυση του περιεχομένου των μορφών παρέμβασης, και 
ειδικότερα των κυριοτέρων μέτρων τα οποία περιλαμβάνονται στα λειτουργικά 
προγράμματα. 
0 λεπτομερής κατάλογος των εγκεκριμένων μορφών παρέμβασης θα είναι το αντικείμενο 
δημοσίευσης της Επιτροπής στο πλαίσιο μίας ιδιαίτερης πληροφόρησης (στατιστικό 
δελτίο). Εξάλλου, οι εκθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 25 του συντονιστικού 
κανονισμού πρόκειται να συμπληρώσουν την παρούσα ετήσια έκθεση. 
Σκοπός της παρούσας ανάλυσης είναι να οριστούν οι γενικοί άξονες της διαρθρωτικής 
δράσης η οποία εκφράζεται με τις εγκεκριμένες μορφές παρέμβασης. 
Αυτοί οι γενικοί άξονες έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο εξέτασης στο επίπεδο των 
ΚΠΣ, εξέταση η οποία αναπτύχθηκε στην ετήσια έκθεση 1989. 
Σκοπός του παρόντος κειμένου είναι η εξαγωγή ορισμένων συμπερασμάτων που προκύπτουν 
από την πρακτική εφαρμογή η οποία είναι αποτέλεσμα των εγκεκριμένων λειτουργικών 
προγραμμάτων όσον αφορά τις νέες ενέονειεο. 
Κατά πρώτον λόγο μπορεί κανείς να πει ότι το περιεχόμενο των προγραμμάτων 
αντικατοπτρίζει κατά ικανοποιητικό τρόπο τις κυριότερες προτεραιότητες ενεργειών οι 
οποίες είχαν αποτελέσει αντικείμενο από κοινού διαπραγματεύσεων την εποχή του 
καθορισμού των ΚΠΣ, όσον αφορά τους τομείς παρέμβασης, αφενός και, αφετέρου, όσον 
αφορά την κατανομή των ενεργειών μεταξύ του πολυπεριφερειακου και του περιφερειακού 
επιπέδου. 
Σχετικά με το τελευταίο αυτό σημείο υπενθυμίζεται ότι στο τέλος του 1990, είχαν 
εγκριθεί 94 περίπου περιφερειακά λειτουργικά προγράμματα αντιπροσωπεύοντας 
πιστώσεις 8100 εκατ. Ecu, εκτός από τους στόχους 3 και 4. Το μεγαλύτερο μέρος 
αυτών των προγραμμάτων είναι πολυταμειακά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν τα τρία 
ταμεία και τα οποία καλύπτουν το σύνολο σχεδόν των προτεραιοτήτων οι οποίες έχουν 
τεθεί στα ΚΠΣ. 
Για κάθε ένα από αυτά τα περιφερειακά προγράμματα, το μεγαλύτερο μέρος των 
κοινοτικών πιστώσεων προορίζεται για την χρηματοδότηση των έργων υποδομής στις 
μεταφορές. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι πλέον του ημίσεως αυτών των ενεργειών 
αφορούν το ΚΠΣ της Ισπανίας. 
Οι ενισχύσεις που χορηγούνται για τις επενδύσεις και την αξιοποίηση των ανθρωπίνων 
πόρων συνιστούν επίσης σημαντικές προτεραιότητες ενεργειών για τις περιφέρειες. 
Οι υποδομές ύδρευσης οι οποίες συνήθως χρησιμεύουν για την κάλυψη των τοπικών ή 
περιφερειακών αναγκών, κατέχουν επίσης πολύ σημαντική θέση στα περιφερειακά ΛΠ. 
Οι περιφερειακές ενέργειες συμπληρώνονται από ενέργειες οι οποίες ονομάζονται 
πολυπερι φέρε ιακές. 
Τα πολυπερι φέρε ιακά προγράμματα τα οποία έχουν αποφασιστεί το 1989 και το 1990, 
αντιστοιχούν σε κοινοτική συνδρομή η οποία υπερβαίνει τα 10 δισεκ. Ecu. Οι στόχοι 
3, 4 και 5α δεν περιλαμβάνονται σ'αυτό το ποσό. 
- 25 -
Όπως και στα περιφερειακά ΛΠ, η θέση των έργων υποδομής στις μεταφορές είναι 
σημαντική. Προγράμματα τα οποία αποσκοπούν στη μείωση των συνεπειών της 
περιφερειακότητας και στη βελτίωση των μεταφορών έχουν εγκριθεί σε 4 χώρες του 
στόχου 1 (Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ελλάδα και Ηνωμένο Βασίλειο), καθώς και στην 
Ισπανία όπου προβλέπονται σημαντικές επενδύσεις για τον TGV Μαδρίτη-Σεβίλλη. 
Η δεύτερη προτεραιότητα των πολυπερι φέρε ιακών προγραμμάτων αφορά τις ενισχύσεις για 
τις παραγωγικές επενδύσεις στη βιομηχανία και στον τομέα παροχής υπηρεσιών, στις 
οποίες προστίθενται οι επενδύσεις σε υποδομές οι οποίες είναι άμεσα συνδεδεμένες με 
αυτές. 
Στο τέλος του 1990, τα προγράμματα που είχαν σχέση με αυτήν την προτεραιότητα είχαν 
εγκριθεί για όλες τις χώρες εκτός της Ισπανίας. Το 1991, συμπληρωματικά 
προγράμματα πρόκειται να προστεθούν σε αυτά που έχουν ήδη αποφασιστεί, ιδίως στην 
Ελλάδα και στην Ιταλία. 
Τέλος, η τρίτη από τις σημαντικότερες προτεραιότητες αφορά την αξιοποίηση των 
ανθρωπίνων πόρων και περιλαμβάνει αφενός την ανάπτυξη των μορφών κατάρτισης και, 
αφετέρου, τη βελτίωση των υποδομών εκπαίδευσης και κατάρτισης. Όσον αφορά αυτό το 
τελευταίο σημείο, οι κοινοτικές ενισχύσεις συγκεντρώνονται κυρίως στην Ελλάδα, στην 
Ιρλανδία και στην Πορτογαλία. 
Όσον αφορά την γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη, διαπιστώνεται ότι η προτεραιότητα 
αυτή υλοποιείται έτσι ώστε να εξασφαλίζεται σε γενικές γραμμές μία ισορροπία μεταξύ 
του περιφερειακού και του πολυπεριφερειακου σκέλους. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, 
ορισμένες χώρες έχουν προ πολλού επιλέξει προσέγγιση αποκέντρωσης υπέρ των 
περιφερειών για την εφαρμογή γεωργικών ενεργειών (Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία), ενώ 
άλλα κράτη μέλη εξακολουθούν να ελέγχουν τις ενέργειες στο κεντρικό επίπεδο. 
1.2.2 EKTtunon των συνολικών κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων των διαρθρωτικών 
ïïqpgupqggwv 
0 διπλασιασμός των διαρθρωτικών ταμείων που επετεύχθη το 1988 και η συγκέντρωση των 
πόρων τους προς όφελος του στόχου 1 όπως προβλέπεται στο άρθρο 12 του κανονισμού -
πλαισίου, πραγματοποιήθηκαν επειδή επιδιώχτηκε να μεγεθυνθούν τα μακροοικονομικά 
αποτελέσματα των κοινοτικών παρεμβάσεων. 
Τα εν δυνάμει αποτελέσματα της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων αναμένεται 
ότι θα έχουν σημαντικές μακροοικονομικές συνέπειες, κυρίως όσον αφορά τις τρεις 
χώρες οι οποίες καλύπτονται πλήρως από τον στόχο 1 (Ελλάδα, Ιρλανδία και 
Πορτογαλία), δεδομένου ότι οι δημόσιες δαπάνες (εθνικές και κοινοτικές) που είναι 
εγγεγραμμένες στα ΚΠΣ αυτών των χωρών αντιπροσωπεύουν κατά μέσον όρο για την 
περίοδο 1989-1993 και κατ'αναλογία του ΑΕΠ, σημαντικά ποσοστά, και συγκεκριμένα : 
6,4 % για την Πορτογαλία, 5,2 % για την Ελλάδα και 3,7 % για την Ιρλανδία. Οι 
μακροοικονομικές επιπτώσεις αναμένεται ότι θα είναι επίσης σημαντικέός για τις 
ισπανικές περιφέρειες του στόχου 1 και για τις νότιες περιφέρειες της Ιταλίας 
(Mezzogiorno), όπου οι επιλέξιμες δημόσιες δαπάνες αντιπροσωπεύουν ένα ποσοστό το 
οποίο κυμαίνεται μεταξύ του 1 % και του 2 % του ΑΕΠ τους. 
Εκτός από την ουσιαστική αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων οι οποίοι διατίθενται για 
την οικονομία αυτών των χωρών, τα ΚΠΣ συνεπάγονται βελτίωση του ανθρωπίνου 
κεφαλαίου και επιτάχυνση του ρυθμού των επενδύσεων, στοιχεία που αποτελούν τους 
σημαντικότερους παράγοντες για τον καθορισμό της μέσο-μακροπρόθεσμης οικονομικής 
ανάπτυξης μίας οικονομίας. 
- 26 -
Δεδομένου του προσανατολισμού των ΚΠΣ του στόχου 1, σκοπός του οποίου είναι η 
ενίσχυση των παραγωγικών δομών των περιφερειών αυτών, μπορεί κανείς να αναμένει ότι 
τα οικονομικά αποτελέσματα θα είναι σημαντικά όσον αφορά και τη ζήτηση και την 
προσφορά. Όσον αφορά τη ζήτηση, τα αποτελέσματα έχουν βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα και 
οφείλονται στην άμεση, έμμεση και προκύπτουσα ζήτηση η οποία οφείλεται στην 
εκτέλεση του ΚΠΣ. Τα αποτελέσματα που αφορούν την προσφορά, τα οποία είναι και 
σημαντικότερα, είναι μακροπρόθεσμα και συνιστούν τον αποφασιστικότερο παράγοντα 
κάλυψης της καθυστέρησης των περιφερειών. Τα αποτελέσματα που αφορούν την προσφορά 
οφείλονται στη δημιουργία νέων παραγωγικών ικανοτήτων, στη βελτίωση της ειδίκευσης 
των εργαζομένων, στην πραγματοποίηση ενός δικτύου υποδομών ικανού να συμβάλει στην 
άρση της απομόνωσης της περιοχής η οποία λαμβάνει την ενίσχυση, στη διάδοση της 
τεχνολογικής προόδου και στην ανύψωση του τεχνολογικού επιπέδου της παραγωγής. 
Μεσοπρόθεσμα, χάρη στα αποτελέσματα προσφοράς του ΚΠΣ, οι περιοχές των οποίων η 
ανάπτυξη καθυστερεί θα κατακτήσουν υψηλότερα επίπεδα παραγωγικότητας και 
ανταγωνιστικότητας, πράγμα που θα οδηγήσει σε σύγκλιση των ευρωπαϊκών επιπέδων 
ανάπτυξης. Πρέπει εντούτοις να υπενθυμιστεί ότι η ενίσχυση της οικονομικής 
σύγκλισης, η οποία συνιστά τον θεμελιώδη στόχο των κοινοτικών παρεμβάσεων, αποτελεί 
επίσης πρόβλημα οικονομικής πολιτικής. Η αλληλεπίδραση μεταξύ κοινοτικών 
παρεμβάσεων και εθνικών οικονομικών πολιτικών πρόκειται να διαδραματίσει 
αποφασιστικό ρόλο όπως τονίζεται στην ενιαία πράξη, για να εξασφαλιστεί η πλήρης 
επίτευξη των αναμενόμενων αποτελεσμάτων του ΚΠΣ. Πιο συγκεκριμένα, δεν είναι 
δυνατόν να επιτευχθεί οικονομική ανάπτυξη μακράς διαρκείας, παρά μόνο υπό συνθήκες 
μακροοικονομικής σταθερότητας, τις οποίες το σύνολο της Κοινότητας προσπαθεί να 
εξασφαλίσει μέσω της δημιουργίας της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. 
Υπ'αυτές τις συνθήκες, η ποσοτικοποίηση των αποτελεσμάτων που οφείλονται στη 
συγκέντρωση των κοινοτικών ενισχύσεων υπέρ των λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών θα 
συναντούσε μεγάλες δυσκολίες μεθοδολογικού και στατιστικού χαρακτήρα. 
Για να απαντήσει σ'αυτήν την πρόκληση, η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να υιοθετήσει δύο 
προσεγγίσεις εκ των οποίων η πρώτη συνίσταται στην εκτίμηση των συνολικών 
οικονομικών αποτελεσμάτων επί τη βάσει ενός ορισμένου αριθμού επιλεγμένων 
μακροοικονομικών δεικτών οι οποίοι είναι επιδεκτικοί συγκρίσεων μεταξύ των διαφόρων 
κρατών μελών· η μελέτη η οποία εκπονείται προς αυτόν το σκοπό χρησιμοποιεί 
εναρμονισμένες πηγές της EUROSTAT και κοινή μεθοδολογία. Λόγω του ιδιαίτερου 
χαρακτήρα των γαλλικών περιοχών του στόχου 1, χρειάστηκε να αποκλειστεί η Γαλλία 
από αυτό το είδος της μακροοικονομικής εκτίμησης. 
Στο πλαίσιο της δεύτερης προσέγγισης, ζητήθηκε η συμβολή ανεξαρτήτων εθνικών 
εκτιμητών, οι οποίοι χρησιμοποιούν μοντέλα που υφίστανται στα αντίστοιχα κράτη μέλη 
και των οποίων το πλεονέκτημα είναι ότι έχουν μεγαλύτερες αναλυτικές ικανότητες. 
Δεδομένου ότι η βασική σύλληψη των μοντέλων διαφέρει μεταξύ των χωρών, είναι πιο 
δύσκολο να συγκριθούν τα αποτελέσματα. 
- 27 -
Παρατίθενται κάτωθι τα αποτελέσματα που απορρέουν από την πρώτη προσέγγιση και τα 
οποία παρουσιάζουν μεγαλύτερη ομοιογένεια. Τα αποτελέσματα που απορρέουν από τη 
δεύτερη προσέγγιση περιλαμβάνονται στην αναλυτική παρουσίαση για κάθε χώρα. 
Τα κυριότερα ερωτήματα στα οποία έπρεπε να δοθεί μία απάντηση συγκρίσιμη μεταξύ των 
διαφόρων δικαιούχων κρατών μελών, μπορούν να συνοψιστούν ως εξής : 
- ποιο είναι το μέρος της αναμενόμενης οικονομικής ανάπτυξης για την περίοδο 1989 
ως 1993, το οποίο μπορεί να αποδοθεί στα ΚΠΣ εν γένει και στις συνδρομές της 
Κοινότητας ιδιαίτερα ; 
- με ποιόν τρόπο τα ΚΠΣ και οι συνδρομές της Κοινότητας θα επηρεάσουν τα οικονομικά 
μεγέθη και τις δομές των οικονομιών στις οποίες χορηγούνται ; πιο συγκεκριμένα 
ποιο θα είναι το μέρος των κοινοτικών συνδρομών το οποίο θα έχει μετασχηματιστεί 
σε ζήτηση και σε παραγωγή στην περιοχή αποδοχής, και ποιες θα είναι οι απώλειες 
οι οποίες θα οφείλονται στην αύξηση των αναγκών όσον αφορά τις εισαγωγές ; 
- πρέπει να αξιολογούνται οι επιπτώσεις που θα έχει στην απασχόληση η εφαρμογή των 
προτεραιοτήτων οι οποίες έχουν επιλεγεί στο πλαίσιο των ΚΠΣ· δηλαδή, ποιος είναι 
ο αριθμός των θέσεων απασχόλησης οι οποίες εξαρτώνται από την πραγματοποίηση των 
ενεργειών που προβλέπονται από τα ΚΠΣ και, πιο συγκεκριμένα, που εξαρτώνται από 
τις προβλεπόμενες μεταφορές κεφαλαίων κοινοτικής προέλευσης ; 
Το κυριότερο στοιχείο αυτής της ανάλυσης είναι ένα σύστημα εναρμονισμένων πινάκων 
εσόδων-εξόδων για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα μαζί με τις αντίστοιχες προβολές για την 
περίοδο 1989-1993. Όλες οι προβολές βασίζονται στις εναρμονισμένες εθνικές 
λογιστικές υπηρεσίες, στις επίσημες οικονομικές προβλέψεις 1991-1992 και στις 
αντίστοιχες μεσοπρόθεσμες προβλέψεις 1991-1995, οι οποίες έχουν διατυπωθεί από τις 
υπηρεσίες της Επιτροπής τον Οκτώβριο του 1990. 
Αύξηση του ΑΕΠ από το 1989 ως το 1993 
Μέσος ετήσιος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης 
Αναμενόμενος ρυθμός οι κ 
ανάπτυξης λαμβάνοντας 
υπόψη τα ΚΠΣ Οι κ. ανάπτυξη 
εκτός κοινοτικών 
συνδρομών Οι κ. ανάπτυξη 
εκτός ΚΠΣ 
Πορτογαλία 4,1 
Ιρλανδία 4,0 
Ισπανία (στόχ. 1) 3,4 
Ιταλία (στόχ. 1) 2,6 
Ην. Βασίλειο (στόχ. 1) 2,3 
Ελλάδα 1,7 3,4 
3,7 
3,2 
2,4 
2,1 
1,2 2,4 
3,3 
3,0 
2,3 
1,9 
0,5 
Για την ερμηνεία αυτών των αποτελεσμάτων, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η ανάλυση αυτή 
βασίζεται στα επισήμως εγκεκριμένα και δημοσιευμένα ΚΠΣ, και ότι αντικατοπτρίζει 
επιπλέον τα διαφορετικά ποσοστά των συνολικών κοινοτικών συνδρομών που αποτέλεσαν 
αντικείμενο διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο των ΚΠΣ (βλέπε ετήσια έκθεση για το 1989). 
Οι στήλες στις οποίες παρουσιάζονται ο μέσος ετήσιος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης 
"εκτός κοινοτικών συνδρομών" και "εκτός ΚΠΣ" έχουν υπολογιστεί έχοντας αφαιρέσει 
- 28 -
από το επίπεδο του ΑΕΠ το οποίο επετεύχθη το 1993 το μέρος του ΑΕΠ το οποίο 
εκτιμάται ότι οφείλεται στο ΚΠΣ και τις κοινοτικές συνδρομές χωρίς να αλλάξουν οι 
υπόλοιπες παράμετροι. 
Η προσπάθεια που έχει καταβληθεί από την Κοινότητα μέσω της διαρθρωτικής πολιτικής 
θα στεφθεί από επιτυχία αν η οικονομική ανάπτυξη των εν λόγω περιοχών προοδεύσει με 
ρυθμούς ταχύτερους από τον μέσο κοινοτικό όρο και αν η οικονομική τους δομή 
εξελιχθεί για να δώσει μεγαλύτερη θέση στους καινοτόμους και ανταγωνιστικούς 
τομείς. Εκτός από τη Βόρεια Ιρλανδία και την Ελλάδα, όλες οι περιοχές οι οποίες 
έχουν επωφεληθεί από ΚΠΣ αναμένεται ότι θα παρουσιάσουν ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης 
μεγαλύτερο από τον κοινοτικό μέσο όρο, ο οποίος έχει εκτιμηθεί τον Οκτώβριο του 
1990 σε 2,7 % κατά μέσον όρο ετησίως μέχρι το 1993. Σύμφωνα με αυτές τις 
εκτιμήσεις, η μεγαλύτερη συμβολή στην αναμενόμενη οικονομική ανάπτυξη, δηλαδή 
αντίστοιχα 0,7 % και 0,5 % - μπορεί να αποδοθεί στις κοινοτικές συνδρομές υπέρ της 
Πορτογαλίας και της Ελλάδας. Έτσι, χάρη στην κοινοτική χρηματοδότηση, το ΑΕΠ της 
Πορτογαλίας που προβλέπεται για το 1993 πρόκειται να είναι κατά 4 % ανώτερο από το 
ΑΕΠ το οποίο θα είχε επιτευχθεί χωρίς κοινοτικές ενισχύσεις. Αντίστοιχα, το 
προβλεπόμενο ΑΕΠ της Ελλάδας αναμένεται ότι θα είναι κατά 2,6 % ανώτερο από το 
επίπεδο το οποίο θα είχε επιτευχθεί σ'αυτό το κράτος μέλος χωρίς την κοινοτική 
χρηματοδότηση. Το αποτέλεσμα αυτό, συγκριτικά μικρότερο, της κοινοτικής 
χρηματοδοτικής προσπάθειας όσον αφορά αυτή την τελευταία χώρα οφείλεται στη χαμηλή 
αποδοτικότητα της ελληνικής οικονομίας στο σύνολο της η οποία διανύει μία δύσκολη 
περίοδο προσαρμογής. Όσον αφορά την Ιρλανδία και τις περιφέρειες του στόχου 1 της 
Ισπανίας και της Ιταλίας το 0,3 % της μέσης ετήσιας οικονομικής ανάπτυξης που 
προβλέπεται μέχρι το 1993 μπορεί να αποδοθεί στις κοινοτικές επιχορηγήσεις. Για 
την Βόρεια Ιρλανδία το ποσοστό αυτό είναι 0,2 %. 
Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν πόσο σημαντικές είναι οι επιπτώσεις των κοινοτικών 
ενισχύσεων στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές. Για να φανεί καλύτερα η σημασία της 
κοινοτικής χρηματοδότησης που προορίζεται για αυτές τις περιοχές, υπολογίστηκαν, 
χωρίς να αλλάξουν οι υπόλοιπες παράμετροι, τα αποτελέσματα που θα είχε στις εν λόγω 
οικονομίες μία αιφνίδια και καθολική παύση το 1993, όλων των κοινοτικών 
χρηματοδοτήσεων. Οι εκτιμήσεις αυτές δείχνουν ότι, αν αυτή η προσπάθεια που 
καταβάλλεται για λόγους αλληλεγγύης με σκοπό την προώθηση της οικονομικής και 
κοινωνικής ενσωμάτωσης των περιοχών των οποίων η ανάπτυξη καθυστερεί, δεν 
εξακολουθήσει να καταβάλλεται και μετά από το 1993, οι οικονομίες αυτές θα υποστούν 
σοβαρό οικονομικό πλήγμα, ιδίως όσον αφορά την απότομη πτώση της ζήτησης. 
Οικονομική ανάπτυξη και κοινοτικές επιχορηγήσεις 
Ποσοστιαία εξέλιξη του ΑΕΠ 1993/1992 
Αναμενόμενος ρυθμός 
ανάπτυξης με τα ΚΠΣ Οι κ. ανάπτυξη σε περίπτωση που οι 
κοινοτικές χρηματοδοτήσεις 
θα έπαυαν το 1993 
Πορτογαλία 3,9 
Ιρλανδία 3,5 
Ισπανία (στόχ. 1) 3,4 
Ιταλία (στόχ. 1) 2,6 
Ην. Βασίλειο (στόχ. 1) 1,9 
Ελλάδα 1,6 0,9 
2,0 
2,4 
1,8 
1,1 
- 0,5 
- 29 -
Παρόλο που τα αποτελέσματα αυτά δεν δείχνουν παρά μόνο τις επιπτώσεις των ΚΠΣ στη 
ζήτηση, δίνουν τη δυνατότητα - μέσω των αποτελεσμάτων στον ακαθάριστο σχηματισμό 
παγίου κεφαλαίου - να εκτιμηθεί σε γενικές γραμμές η σχετική επιρροή των ΚΠΣ στο 
δυναμικό των εν λόγω οικονομιών όσον αφορά την προσφορά. Κατά την πενταετή 
διάρκεια του ΚΠΣ, η δυνητική παραγωγή των οικονομιών αποδοχής συνδέεται με την 
αναμενόμενη αύξηση του κεφαλαίου, που είναι αποτέλεσμα της πραγματοποίησης των 
επενδυτικών σχεδίων που προβλέπονται στο ΚΠΣ και χρηματοδοτούνται εν μέρει από τις 
κοινοτικές συνδρομές. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν ενισχύουν τις προβλέψεις οι 
οποίες παρουσίάζονται εδώ και, ιδιαίτερα, επιβεβαιώνουν την σχετικά μικρή αημαοϊα 
της κοινοτικής ενίσχυσης για τις περιοχές των κρατών μελών οι οποίες δεν 
καλύπτονται πλήρως από τον στόχο 1. 
Τα ΚΠΣ και ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου 
Αναμενόμενος ρυθμός % του ΑΣΠΚ που 
οι κ. ανάπτυξη του ΑΣΠΚ εξαρτάται από 
λαμβανομένων υπόψη τα ΚΠΣ 
των ΚΠΣ % του ΑΣΠΚ 
που εξαρτά­
ται από τις 
κοινοτικές 
συνδρομές 
Πορτογαλία 
Ιρλανδία 
Ισπανία (στόχ. 1) 
Ιταλία (στόχ. 1) 
Ην. Βασίλειο (στόχ. 
Ελλάδα 1) 7,9 
8,4 
8,4 
4,1 
3,2 
5,0 23,2 
17,7 
6,9 
6,3 
12,5 
25,3 8,3 
7,5 
3,5 
2,8 
4,8 
11,5 
Προβάλλοντας τη συμβολή του ΚΠΣ στην αύξηση του παγίου κεφαλαίου, ο πίνακας αυτός 
δείχνει τη σημασία που έχει η ορθή εκτέλεση του ΚΠΣ για τη δυνητική ανάπτυξη των 
οικονομιών, και ιδιαίτερα όσον αφορά την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, 
αλλά επίσης και τη Βόρεια Ιρλανδία. 
Η επιλογή των προτεραιοτήτων στο πλαίσιο των ΚΠΣ συμβάλλει στην ευνοϊκή διαρθρωτική 
προσαρμογή των εν λόγω οικονομιών. Επιλεγμένες βιομηχανίες θα επιβληθούν ως πόλοι 
ανάπτυξης και τα ΚΠΣ θα προσφέρουν σημαντικά οφέλη στον τομέα των εμπορικών 
υπηρεσιών. 
Οι περιοχές που επωφελούνται από τον στόχο 1 μπορούν να θεωρούνται ως ανοικτές 
οικονομίες μικρών διαστάσεων οι οποίες, λόγω του ότι η βιομηχανική τους βάση είναι 
περιορισμένη, δεν παράγουν μεγάλο αριθμό αγαθών εξοπλισμού που είναι απαραίτητα 
για την εφαρμογή των προτεραιοτήτων που ορίζονται στο πλαίσιο των ΚΠΣ, πράγμα που 
καθιστά αναγκαία την προσφυγή σε εισαγωγές που προέρχονται από βιομηχανικές 
περιοχές της Κοινότητας, ή τρίτες χώρες. Αυτό συνεπάγεται ότι οι συνδρομές της 
Κοινότητας εν μέρει μόνο μετατρέπονται σε ΑΕΠ των εν λόγω περιοχών. Μία προσπάθεια 
εκτίμησης αυτών των φαινομένων διαφυγής δείχνει, ωστόσο, ότι οι παραγωγικές 
απώλειες που οφείλονται στην αύξηση των εισαγωγών δεν αποτελούν σημαντικό πρόβλημα. 
Αυτό οφείλεται πιθανώς στη συγκέντρωση της ενίσχυσης στον κατασκευαστικό τομέα. 
Δεδομένης της σημασίας των ΚΠΣ και των κοινοτικών συνδρομών, μπορεί να αναμένεται 
ότι οι ενέργειες που προβλέπονται στο πλαίσιο των ΚΠΣ θα έχουν σημαντικά 
αποτελέσματα στην απασχόληση. Το 1993, περίπου 840.000 θέσεις απασχόλησης, δηλαδή 
το 3,8 % των εργαζομένων που είναι εγκατεστημένοι στις περιοχές του στόχου 1, θα 
εξαρτηθούν από την εκτέλεση του συνόλου των 
- 30 -
προβλεπομένων ενεργειών από τις οποίες 350.000 θέσεις εργασίας θα εξαρτηθούν 
αποκλειστικά και μόνο από τις κοινοτικές συνδρομές. Προς αποφυγή κάθε παρεξήγησης 
ως προς αυτό το σημείο πρέπει να διευκρινιστεί ότι δεν πρόκειται για νέες θέσεις 
απασχόλησης, ούτε για συμβολή της Κοινότητας στη μείωση της ανεργίας και/ή της 
υποαπασχόλησης στις περιοχές αποδοχής· πρόκειται μόνο για τον αριθμό των θέσεων 
απασχόλησης οι οποίες το 1993 θα εξαρτηθούν από τις συνδρομές της Κοινότητας στο 
πλαίσιο της εφαρμογής των ΚΠΣ. 
Θέσεις απασχόλησης που θα εξαρτηθούν από τις κοινοτικές επιχορηγήσεις 
(εκτίμηση) έτος 1993 
Απόλυτες τιμές % του συνολικού απα-
(σε χιλιάδες) σχολούμενου πληθυσμού 
Πορτογαλία 116,7 3,1 
Ιρλανδία 17,0 1,5 
Ισπανία (στόχ. 1) 54,2 0,7 
Ιταλία (στόχ. 1) 47,1 0,9 
Ην. Βασίλειο (στόχ. 1) 4,1 0,7 
Ελλάδα 117,7 3,2 
Πρέπει να τονιστεί ότι η παρουσίαση των βραχυπρόθεσμων αποτελεσμάτων που έχουν στη 
ζήτηση είτε τα ΚΠΣ είτε οι κοινοτικές συνδρομές, βασίζεται σε μία κοινή μεθοδολογία 
η οποία είναι, κατά το δυνατόν, συγκρίσιμη. Αποτελεί εκτίμηση της συμβολής των 
ΚΠΣ στην οικονομική ανάπτυξη. 
Στα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στην ανάλυση για κάθε χώρα ξεχωριστά 
παρατίθενται τα συμπεράσματα διαφόρων εργασιών εκτίμησης οι οποίες έχουν εκπονηθεί 
απο τις υπηρεσίες της Επιτροπής υπό την καθοδήγηση ανεξάρτητων εξωτερικών εκτιμητών 
οι οποίοι χρησιμοποιούν διάφορα μακροοικονομικά μοντέλα. Η επιλεχθεί σα μεθοδολογία 
αποτελεί αντικείμενο μιας συνοπτικής παρουσίασης στο παράρτημα 4. 
Τα αποτελέσματα που επετεύχθηκαν δείχνουν ότι, συνολικά, ο δυνητικός αντίκτυπος των 
παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων στο ΑΕΠ των χωρών και περιοχών του στόχου 1 θα 
μπορούσε να σημαίνει αύξηση κατά 1,5 % ως 2,5 % του επιπέδου τους το 1993. 
Κατά συνέπεια, τα ΚΠΣ σημαίνουν γι'αυτές τις χώρες μία μη αμελητέα αύξηση της 
ικανότητας τους να καλύψουν την καθυστέρηση που τις διαφοροποιεί από τις υπόλοιπες 
χώρες της Κοινότητας. 
Είναι προφανές ότι οι πραγματικές επιπτώσεις των ενεργειών που προβλέπονται στα ΚΠΣ 
θα εξαρτηθεί από το επίπεδο της εκτέλεσης των δαπανών στα κράτη μέλη. 
Επιπλέον, όπως έχει ήδη αναφερθεί, τα αναμενόμενα αποτελέσματα μετά από πάροδο μίας 
πενταετίας δεν αντικατοπτρίζουν τα σημαντικότερα κέρδη που οφείλονται στα ΚΠΣ. Τα 
κέρδη αυτά θα φανούν κατά τη διάρκεια μίας μακρύτερης χρονικής περιόδου υπό τη 
μορφή της αύξησης του δυναμικού σταθερής οικονομικής ανάπτυξης, της άμβλυνσης της 
περιφερειακότητας και, κατά συνέπεια, της αύξησης της συμμετοχής στις δυναμικές 
συνέπειες της ολοκλήρωσης. 
- 31 -
1.2.3. Ελλάδα 
1.2.3.1. Η epgpuoYft του ΚΠΣ 
Το ΚΠΣ για την Ελλάδα εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 1990. Παρά αυτή τη σχετική 
καθυστέρηση σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη, για τα οποία τα ΚΠΣ είχαν εγκριθεί 
τον Οκτώβριο του 1989, η εφαρμογή όσον αφορά τις εγκεκριμένες μορφές παρέμβασης 
πραγματοποιείται κατά τρόπο ικανοποιητικό και σύμφωνα με τον προγραμματισμό του 
ΚΠΣ. Τέσσερα θέματα ύψους 590 εκατ. Ecu πρέπει ακόμα να εγκριθούν, μεταξύ των 
οποίων περιλαμβάνεται ο υπόγειος σιδηρόδρομος των Αθηνών, ένα ΠΛΠ σχετικά με τη 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων το οποίο υποβλήθηκε τον Ιούλιο του 
1991, και ένα ΠΛΠ υπέρ του τουρισμού. 
Έχουν καταβληθεί μεγάλες προσπάθειες αποκέντρωσης προς όφελος των περιφερειών για 
την εκτέλεση των ενεργειών, δεδομένου ότι το 1990 αποφασίστηκαν 13 περιφερειακά 
πολυταμειακά λειτουργικά προγράμματα. 
Αυτό επέτρεψε στους εκπροσώπους των ελληνικών περιφερειών να διαδραματίσουν 
σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο των ευθυνών που τους ανατέθηκαν από τον νόμο για την 
αποκέντρωση. 
Αντιθέτως, ο χειρισμός των μεγάλων έργων γίνεται στο εθνικό επίπεδο δεδομένου ότι 
έχουν πρωταρχική σημασία για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας (υπόγειος των 
Αθηνών· υποδομές φυσικού αερίου· πρόγραμμα αυτοκινητοδρόμων, μεταξύ άλλων 
παραδειγμάτων). Αυτά τα μεγάλα έργα αντιμετωπίζουν ορισμένες δυσκολίες όσον αφορά 
την έναρξη των εργασιών (περίπτωση του υπογείου) ή την υλοποίηση τους (φυσικό 
αέριο, οδική υποδομή). Η Επιτροπή παρακολουθεί με προσοχή την εκτέλεση αυτών των 
έργων. 
Από τα πρώτα αποτελέσματα της παρακολούθησης προκύπτει ότι τα εγκεκριμένα μεγάλα 
έργα χαρακτηρίζονται από ένα ικανοποιητικό ρυθμό πραγματοποίησης, αλλά ότι έχει 
σημειωθεί μια ορισμένη καθυστέρηση όσον αφορά τους μεγάλους οδικούς άξονες. Για 
όλες τις ενέργειες που έχουν αποφασιστεί από την Επιτροπή, οι ελληνικές αρχές 
συστηματικά συστήνουν μία επιτροπή παρακολούθησης η οποία μπόρεσε να συνεδριάσει 
στις περισσότερες περιπτώσεις εντός του 1990. 
Όσον αφορά το περιεχόμενο των προγραμμάτων μπορεί κανείς να πει ότι το κυριότερο 
μέρος των μέτρων για την εφαρμογή του άξονος "βελτίωση των βασικών υποδομών" 
συνίσταται σε μεγάλες επενδύσεις υποδομών. 
0 άξονας που αφορά την αξιοποίηση των γεωργικών πόρων εφαρμόζεται είτε στο εθνικό 
είτε στο περιφερειακό επίπεδο. Στο εθνικό επίπεδο, πρόκειται για ενέργειες σχετικά 
με τη βελτίωση των γεωργικών δομών (ενέργειες ύδρευσης) και για ενέργειες υπέρ της 
πρόωρης συνταξιοδότησης των γεωργών. Σ'αυτά τα μέτρα προστίθενται τομεακές 
ενέργειες που έχουν εγκριθεί πριν από το ΚΠΣ και συμπεριλαμβάνονται σ' αυτό 
(καταπολέμηση της φυλλοξήρας και βερύκοκα). 
Στο περιφερειακό επίπεδο, μία σειρά από ΠΛΠ υλοποιούν τις ακόλουθες ενέργειες 
διατήρηση και βελτίωση του περιβάλλοντος· διατήρηση και αξιοποίηση των φυσικών 
πόρων· γεωργική διαφοροποίηση. 
Όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους η εφαρμογή είναι ικανοποιητική. 
Το 1990 μπόρεσαν να αποφασιστούν οι 39 μορφές παρέμβασης, οι οποίες αντιστοιχούν σε 
χρηματοδοτική συνδρομή συνολικού ύψους 1159 εκατ. Ecu, επί του συνόλου των 1438 
εκατομμυρίων που προβλέπονταν για την περίοδο 1990-1993. 
- 32 -
Για αυτές τις ενέργειες είναι αισθητή η αποκέντρωση προς όφελος των περιφερειών, 
ιδίως όσον αφορά τις βασικές καταρτίσεις, τις ενισχύσεις για την απασχόληση και τη 
δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η εφαρμογή του ΚΠΣ έδωσε τη δυνατότητα να αρχίσουν να 
αποκεντρώνονται προς όφελος των περιφερειών οι ενέργειες του είδους "στόχοι 3 και 
4" στην Ελλάδα. 
Η πολυταμειακή προσέγγιση βρίσκει έδαφος εφαρμογής κυρίως στο περιφερειακό σκέλος 
του ΚΠΣ, δεδομένου ότι οι υπόλοιποι άξονες εφαρμόζονται ως επί το πλείστον υπό 
μορφή μοναταμειακών ΛΠ. 
Όσον αφορά την καταβολή των ετησίων δόσεων για τα έτη 1989 και 1990 τα στοιχεία που 
προκύπτουν από την τελευταία επιτροπή παρακολούθησης του ΚΠΣ είναι τα ακόλουθα : 
- για το εθνικό σκέλος : 85 % για το 1989 και 80 % για το 1990· 
- για το περιφερειακό σκέλος, εκτός από τα ΜΟΠ : 60 % το 1989 και 60 % το 1990· 
- για τα ΜΟΠ : 75,5 % για το 1989 και 75,7 % το 1990. 
Σημειωτέον ότι οι ελληνικές αρχές προβλέπουν για το 1991 αύξηση των δαπανών όσον 
αφορά το περιφερειακό σκέλος, το οποίο ξεκίνησε καθυστερημένα. 
1.2.3.2. Οι KoiviaviKooiKovouiKéc επιπτώσειο των παοευΒάσεων που προβλέπονται στο 
ΚΠΣ 
Η εκτίμηση των οικονομικών επιπτώσεων του ΚΠΣ της Ελλάδας πραγματοποιήθηκε βάσει 
ενός μακροοικονομικού μοντέλουσύμφωνα με τη θεωρία του Κέϋνς. Δεδομένου του ότι το 
μοντέλο αυτό είναι φύσει βραχυπρόθεσμο, δεν μπόρεσαν να ληφθούν υπόψη παρά μόνο τα 
αποτελέσματα όσον αφορά τη ζήτηση (βλέπε πρότυπο Α του παραρτήματος 4). 
Για την εκτίμηση των αποτελεσμάτων του ΚΠΣ στην οικονομική ανάπτυξη και στις 
κυριότερες μακροοικονομικές μεταβλητές της χώρας, χρησιμοποιήθηκαν δύο σενάρια : το 
πρώτο χωρίς διαρθρωτικά ταμεία και χωρίς συνέχιση των κοινοτικών διαρθρωτικών 
πολιτικών του παρελθόντος, και το δεύτερο με την κοινοτική παρέμβαση. 
Τα αποτελέσματα αυτής της μεθόδου αφορούν την περίοδο 1989-1993. Δείχνουν ότι τα 
διαρθρωτικά ταμεία καθορίζουν μία μέση επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης της 
ελληνικής οικονομίας λίγο μικρότερη από 0,5 % ετησίως. Χάρη στο ΚΠΣ το επίπεδο του 
ελληνικού ΑΕΠ πρόκειται να είναι το 1993 κατά 2,3 % ανώτερο από το ΑΕΠ που 
αντιστοιχεί στο σενάριο από το οποίο απουσιάζει το ΚΠΣ. 
Εντούτοις, λόγω της μικρής οικονομικής ανάπτυξης της Ελλάδας κατά την εν λόγω 
περίοδο, οι επιπτώσεις στην απασχόληση θα ήταν περιορισμένες μικρός : σε σχέση με 
το σενάριο χωρίς ΚΠΣ, το 1993 η συνολική αύξηση της απασχόλησης μόλις θα υπερβαίνει 
τις 45.000 μονάδες. Κατά συνέπεια, η συμβολή την οποία θα μπορέσει να 
πραγματοποιήσει το ΚΠΣ κατά τη διάρκεια της βραχυ-μεσοπρόθεσμης περιόδου στην 
καταπολέμηση της ανεργίας, θα είναι αρκετά περιορισμένη. Μόνο όταν τα αποτελέσματα 
όσον αφορά την προσφορά (βελτίωση της κατάρτισης των εργαζομένων, μείωση του 
κόστους των μεταφορών, άρση της απομόνωσης, κτλ) θα αρχίσουν να είναι απτά, θα 
υπάρξει ελπίδα για ουσιαστικότερη αύξηση της απασχόλησης στην ελληνική χερσόνησο. 
Στο τομεακό επίπεδο, οι επιπτώσεις των διαρθρωτικών πολιτικών θα είναι σημαντικές 
στον οικοδομικό και στον τουριστικό τομέα, ενώ στους εξαγωγικούς τομείς 
- 33 -
οι επιπτώσεις αυτές θα είναι λιγότερες λόγω της επί του παρόντος υφιστάμενης 
αναδιάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας. Πρέπει επίσης να αναμένονται σημαντικά 
αποτελέσματα στον γεωργικό τομέα στον οποίο η αύξηση των επενδύσεων αναμένεται ότι 
θα υπερβεί το 20 % ετησίως μεταξύ του 1989 και του 1993. 
1.2.4. |onqy(q 
1.2.4.1. Η εοαουονή του ΚΠΣ 
Η διάρθρωση του ΚΠΣ της Ισπανίας, ο μεγάλος αριθμός των εθνικών περιφερειακών και 
τοπικών αρχών οι οποίες πρέπει να παρεμβαίνουν για την εφαρμογή, ήταν οι λόγοι για 
τους οποίους χρειάστηκε ένας πολύ μεγάλος αριθμός μορφών παρέμβασης. Η 
προετοιμασία τους πραγματοποιήθηκε σε στενή συνεργασία με τις διάφορες αρμόδιες 
αρχές. Μπορεί να θεωρηθεί ότι η εταιρική σχέση με τις περιφερειακές αρχές 
λειτούργησε σωστά. Αντιθέτως, οι σχέσεις μεταξύ της Επιτροπής και των τοπικών 
αρχών είχαν σποραδικό μόνο χαρακτήρα δεδομένου του μεγάλου αριθμού των αρμοδίων. 
Αυτή η εσωτερική πολυπλοκότητα του ισπανικού ΚΠΣ ξεπεράστηκε το 1990, εφόσον το 
σύνολο σχεδόν των προβλεπομένων μορφών παρέμβασης μπόρεσε να εγκριθεί μέχρι τις 
31.12.1990, ημερομηνία κατά την οποία 9 μορφές παρέμβασης έπρεπε ακόμα να 
αποφασιστούν, για να ολοκληρωθεί η εφαρμογή. 
Η εφαρμογή αυτή πρόκειται να πραγματοποιηθεί μέσω 130 και πλέον μορφών παρέμβασης, 
ένα μέρος των οποίων έχουν εγκριθεί πριν από τη μεταρρύθμιση και εξακολουθούν να 
ισχύουν για την περίοδο 1989-1993. 
Διαπιστώνεται επίσης μεγάλος κατακερματισμός των συνδρομών σε πολυάριθμα μικρά 
προγράμματα, όσον αφορά την εφαρμογή του άξονα των υποδομών, του άξονα σχετικά με 
την αξιοποίηση των γεωργικών μέτρων, καθώς και του άξονα σχετικά με τους στόχους 3 
και 4. 
Το μεγαλύτερο μέρος των νέων μέτρων που προβλέπονται στα ΚΠΣ δυνάμει του ΕΤΠΑ 
αποφασίστηκαν κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του έτους 1990. 
Όσον αφορά το περιεχόμενο, πρέπει να τονιστεί ότι το μέρος που αντιστοιχεί στα 
μεγάλα έργα υποδομής και στις παραγωγικές επενδύσεις, εξακολουθεί να είναι 
σημαντικό. Έχουν εγκριθεί άλλα 32 μεγάλα έργα, καθώς και 16 λειτουργικά 
προγράμματα τα οποία συνεπάγονται τη συμμετοχή του ΕΤΠΑ. 
Όσον αφορά τις ενέργειες σχετικά με την αξιοποίηση των γεωργικών πόρων, έχουν 
επιλεχθεί 3 κύριες προτεραιότητες στα προγράμματα η βελτίωση των φυσικών και 
διαρθρωτικών συνθηκών παραγωγής· η προστασία του περιβάλλοντος και η διατήρηση των 
φυσικών πόρων· η μετατροπή και η διαφοροποίηση της παραγωγής. Επί συνόλου 32 ΛΠ τα 
οποία πρέπει να εγκριθούν, τα 25 αποφασίστηκαν ήδη το 1990. 
Για τους ανθρωπίνους πόρους, το σύνολο των πιστώσεων έχουν ήδη εγκριθεί. Για αυτή 
την προτεραιότητα διαπιστώνεται επίσης ότι ο αριθμός των μορφών παρέμβασης είναι 
μεγάλος (45, στα οποία πρέπει να προστεθούν τα 3 προγράμματα τα οποία έχουν ήδη 
εγκριθεί στα πλαίσια των ΟΑΕ). 
Πρέπει, εξάλλου, να τονιστεί η ταχύτητα με την οποία εφαρμόστηκε το ΚΠΣ. 
Δεδομένων των στοιχείων που προκύπτουν από την τελευταία συνεδρίαση της επιτροπής 
παρακολούθησης (2 Ιουλίου 1991), διαπιστώνεται ότι το ποσοστό των δαπανών που έχουν 
πραγματοποιηθεί σε σχέση με τα ποσά που είχαν δεσμευθεί για τα έτη 1989 και 1990, 
πλησιάζει το 75 %. 
- 34 -
1.2.4.2. Ot KoiviuviKOOiicovouiKéc εττιπτώοε^ των παοευΒάσεων που προβλέπονται στο 
ΚΠΣ 
Η εκ των προτέρων εκτίμηση των οικονομικών επιπτώσεων του ΚΠΣ της Ισπανίας - στόχος 
1, πραγματοποιήθηκε χάρη σε ένα μακροοικονομικό μοντέλο (βλέπε μοντέλο Β του 
παραρτήματος 4). 
Πρόκειται για ένα ετήσιο μοντέλο όσον αφορά τη ζήτηση στο οποίο, για την εκτίμηση 
των αποτελεσμάτων των διαρθρωτικών πολιτικών, επελέγησαν δύο σενάρια : στο πρώτο 
ενσωματώνονται τα αποτελέσματα των κοινοτικών δαπανών και η εθνική 
συγχρηματοδότηση, ενώ στο δεύτερο αποκλείονται αυτές οι επενδύσεις και 
πραγματοποιείται ανάλυση της εξέλιξης της ισπανικής οικονομίας χωρίς διαρθρωτικές 
παρεμβάσεις. 
Πρέπει να τονιστεί ότι οι εκτιμήσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν βάσει ενός μοντέλου το 
οποίο αφορά το σύνολο της χώρας, ενώ οι παρεμβάσεις δυνάμει του στόχου 1 δεν 
καλύπτουν παρά ένα μέρος μόνο, το οποίο είναι βέβαια σημαντικό, του εδάφους και της 
οικονομίας της Ισπανίας. Είναι, κατά συνέπεια, σαφές ότι οι μακροοικονομικές 
επιπτώσεις που έχουν υπολογιστεί για την Ισπανία θα είναι μικρότερες από αυτές που 
έχουν υπολογιστεί για άλλες χώρες του στόχου 1. 
Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι, για την περίοδο 1989-1993, σε σχέση με το 
σενάριο χωρίς ΚΠΣ, θα σημειωθεί ετήσια επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης κατά 
0,3 % περίπου. Το επί πενταετία αθροιστικό αποτέλεσμα αναμένεται ότι θα επιτρέψει 
στην Ισπανία να διαθέτει το 1993 ΑΕΠ κατά 1,5 % ανώτερο από το αντίστοιχο ΑΕΠ χωρίς 
ΚΠΣ. 0 ρυθμός των επενδύσεων αναμένεται ότι θα αυξηθεί από 25,7 % το 1988 σε 31 % 
το 1993. 
Το μοντέλο αυτό δείχνει επίσης ότι τα αποτελέσματα του επενδυτικού προγράμματος του 
ΚΠΣ, συνδυασμένα με την σημερινή επέκταση της ισπανικής οικονομίας, θα προξενήσουν 
μία αισθητή επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου. 
Η αναμενόμενη επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης θα πρέπει να δώσει τη δυνατότητα 
να αυξηθεί η απασχόληση κατά 117.000 περίπου μονάδες μετά από μία πενταετία, πράγμα 
που σημαίνει σημαντική αύξηση του αριθμού των απασχολούμενων προσώπων παρόλο που οι 
επιπτώσεις στο ποσοστό ανεργίας στην Ισπανία παραμένει πολύ περιορισμένες. Το εν 
λόγω μοντέλο προβλέπει εξάλλου ότι χωρίς το ΚΠΣ, ο αριθμός των ανέργων στην Ισπανία 
θα έφτανε το 2,6 εκατομμύρια το 1993, ενώ, χάρη στο ΚΠΣ, ο αριθμός αυτός αναμένεται 
ότι θα μειωθεί κατά 160.000 μονάδες το 1993 σε σχέση με το σενάριο χωρίς ΚΠΣ. 
Σε τομεακούς όρους και λαμβάνοντας ως παράδειγμα την οικονομία της Ανδαλουσίας, η 
μεγαλύτερη ώθηση αναμένεται ότι θα δοθεί στις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών 
(ιδίως όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών στις επιχειρήσεις καθώς και τις δημόσιες 
υπηρεσίες του εκπαιδευτικού και του κατασκευαστικού τομέα)· όμως και στον τομέα της 
ενέργειας και στη γεωργία τα αποτελέσματα αναμένεται ότι δεν θα είναι αμελητέα. 
1.2.5. οχλλία 
1.2.5.1. Η εφαρμογή του ΚΠΣ 
Έχει εγκριθεί ένα ΚΠΣ για κάθε μία από τις πέντε περιφέρειες του στόχου 1. Η 
εκτέλεση του ΚΠΣ πραγματοποιείται, κατά συνέπεια μόνο στο περιφερειακό επίπεδο. 
Από τις πέντε αυτές περιφέρειες, 3 έχουν προσφύγει στην πολυταμειακή προσέγγιση. 
Στην περίπτωση της νήσου Reunion, η ΟΑΕ της οποίας ήταν αντικείμενο πριν από τη 
μεταρρύθμιση, συγχωνεύτηκε με το νέο πολυταμειακό λειτουργικό πρόγραμμα. 
- 35 -
Τέτοια συγχώνευση δεν μπόρεσε να πραγματοποιηθεί για την Κορσική η οποία 
επωφελείται, εκτός από το ΜΟΠ, από ένα νέο λειτουργικό πρόγραμμα. 
Χάρη στο περιφερειακό επίπεδο του ΚΠΣ, οι περιφερειακοί εταίροι μπόρεσαν να 
συμμετάσχουν πλήρως στο στάδιο της προετοιμασίας και της διαπραγμάτευσης των 
προγραμμάτων, και η συμμετοχή αυτή συνεχίζεται όσον αφορά την παρακολούθηση των 
ενεργειών η οποία πραγματοποιείται στο τοπικό επίπεδο. 
Για τις περιοχές που προσέφυγαν στην πολυταμειακή προσέγγιση, το σύνολο του ΚΠΣ, με 
εξαίρεση των ενεργειών που υπάγονται στους στόχους 3 και 4 και του στόχου 5α, 
εφαρμόζεται με ένα μοναδικό πρόγραμμα (περίπτωση της Κορσικής, της Γουιάνας και της 
Νήσου Ρεϋνιόν). Για τις υπόλοιπες δύο περιοχές, χρειάζονται πλέον του ενός 
προγράμματα για την εφαρμογή. Λόγω των αβεβαιοτήτων οι οποίες επηρέασαν την επιλογή 
των μορφών παρέμβασης, καθώς και των δυσχερειών τις οποίες αντιμετώπισαν οι αρχές 
που είχαν αναλάβει την εκπόνηση των προτάσεων προγραμμάτων, η έγκριση τους 
καθυστέρησε (τέλος του 1990). 
Κατ'εφαρμογή των προτεραιοτήτων που είχαν επιλεγεί στο ΚΠΣ, τα προγράμματα που 
αφορούν κάθε περιοχή αποσκοπούν στη βελτίωση των υποδομών στήριξης των οικονομικών 
δραστηριοτήτων που διαθέτουν αυτές οι περιοχές (και ιδιαίτερα για να αντισταθμιστεί 
η μεγάλη απομάκρυνση των υπερπόντιων διαμερισμάτων) και στην ενίσχυση των 
παραγωγικών τομέων οι οποίοι δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, ιδίως χορηγώντας 
ενισχύσεις για τις επενδύσεις και παρέχοντας υπηρεσίες στις επιχειρήσεις. Για τις 
υπερπόντιες περιοχές, προβλέπονται επίσης στα προγράμματα ενέργειας περιφερειακής 
συνεργασίας με τις χώρες οι οποίες βρίσκονται στην ίδια γεωγραφική περιοχή. 
Όσον αφορά το περιεχόμενο, αποφασίστηκε να διαφοροποιηθούν τα μέτρα ανάλογα με 
κάθε περιοχή, πράγμα που εξηγείται λόγω των προτεραιοτήτων που είχαν επιλεγεί για 
τις ενέργειες υπέρ των γεωργικών πόρων και λόγω της ιδιαιτερότητας καθενός από τα 
εδάφη αυτά. 
Στις προτεραιότητες αυτές διαφαίνεται εν γένει μία διττή μέριμνα : να βελτιωθεί ο 
αυτο-εφοδιασμός της περιοχής καθώς και τα χαρακτηριστικά είδη της παραγωγής της, 
αφενός και, αφετέρου, να διαφοροποιηθεί η γεωργία ούτως ώστε να μετριασθεί το 
μειονέκτημα των παραδοσιακών κυκλωμάτων. 
Χάρη στη συνεργία που επιδιώχθηκε μεταξύ των ταμείων, θα μπορέσει επίσης να δοθεί 
έμφαση στην αγροτική ανάπτυξη μέσω της διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων και της 
προστασίας του περιβάλλοντος. 0 εκσυγχρονισμός των εκμεταλλεύσεων εξακολουθεί να 
αποτελεί προτεραιότητα παρέμβασης. 
Όλες οι πιστώσεις που έχουν σχέση με τις γεωργικές ενέργειες που προβλέπονται στο 
ΚΠΣ έχουν χρησιμοποιηθεί. 
Όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους, η εφαρμογή πραγματοποιείται μέσω 10 
λειτουργικών προγραμμάτων (εκ των οποίων τα 3 είναι πολυταμειακά), 
συμπεριλαμβανομένου του ΜΟΠ για την Κορσική. Στα προγράμματα αυτά διαχωρίζονται οι 
ενέργειες που υπάγονται στην εθνική αρμοδιότητα και εκείνες που υπάγονται στην 
περιφερειακή. Μπορεί να διαπιστωθεί ότι το εθνικό σκέλος των ενεργειών υπέρ 
κοινωνικών ομάδων οι οποίες είναι επιλέξιμες για τους στόχους 3 και 4 εξακολουθεί 
να είναι σημαντικό δεδομένου ότι, εκτός από την Γουαδαλούπη, οι περιφερειακές αρχές 
έχουν κάνει μικρή μόνο χρήση των δυνατοτήτων οι οποίες προσφέρονται από τους 
στόχους 3 και 4, προτιμώντας να συγκεντρώνουν τις πιστώσεις τους στις ενέργειες 
επαγγελματικής κατάρτισης και ενίσχυσης στην απασχόληση, οι οποίες είναι αναγκαίες 
ως συνοδευτικές ενέργειες της περιφερειακής ανάπτυξης. 
Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 1990, οι πρώτες συνεδριάσεις των επιτροπών 
παρακολούθησης των ΚΠΣ έλαβαν χώρα σε κάθε μία από τις περιοχές και διοργανώθηκαν 
συνεδριάσεις πληροφόρησης των κοινωνικών εταίρων στη Ρεϋνιόν και στην Μαρτινίκα. 
- 36 -
1.2.5.2. Qt κοινωνικοοικονομικές smircfogK TWV KqpsuBqqswv τιον npoBhenovrqi QXQ 
KHI 
Η ποσοστοποίηση των οικονομικών επιπτώσεων των διαρθρωτικών ταμείων στις γαλλικές 
περιοχές του στόχου 1, πραγματοποιήθηκε εφαρμόζοντας ένα πολύ απλό μακροοικονομικό 
υπόδειγμα Κεϋνσιανής έμπνευσης, με το οποίο μπορεί κανείς να υπολογίσει, κατά 
προσέγγιση, τα αποτελέσματα της ζήτησης που διαπιστώνονται στο ΑΕΠ, στις εισαγωγές 
και στην απασχόληση, λόγω της αύξησης των επενδύσεων σε σχέση με ένα σενάριο χωρίς 
κοινοτική παρέμβαση και χωρίς ανανέωση των κοινοτικών διαρθρωτικών παρεμβάσεων του 
παρελθόντος (βλέπε μοντέλο Γ του παραρτήματος αριθ. 4). 
Οι εκτιμήσεις που πραγματοποιήθηκαν, όσον αφορά τον αντίκτυπο των διαρθρωτικών 
ταμείων στη ζήτηση, δείχνουν ότι οι επενδύσεις έχουν μικρή πολλαπλασιαστική επιρροή 
στο ΑΕΠ (κυμαίνεται μεταξύ του 0,9% στη Ρεϋνιόν και του 0,3% στην Γουιάνα), πράγμα 
που εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από το μειονέκτημα των μεταφορών κεφαλαίων και την 
πρωτοκαθεδρία του τομέα των μη εμπορικών υπηρεσιών. Αντιθέτως, τα αποτελέσματα των 
ΚΠΣ όσον αφορά τις εισαγωγές είναι πολύ σημαντικά και το αντίστοιχο ποσό κατά πολύ 
μεγαλύτερο (ο αντίκτυπος του ΚΠΣ στις εισαγωγές σε ποσοστό του ΑΕΠ κυμαίνεται 
μεταξύ του 4,8% για τη Γουιάνα και του 1,8% για την Μαρτινίκα). 
Ο υψηλός βαθμός ελαστικότητας των εισαγωγών ως προς τα εισοδήματα, αντικατοπτρίζει 
τις ιδιαιτερότητες της οικονομικής δομής αυτών των περιοχών. Το κόστος των μισθών, 
παρόλο που είναι μικρότερο από τον μέσο κοινοτικό όρο, είναι πολύ υψηλό σε σχέση με 
τις γειτονικές και ανταγωνιστικές χώρες· η εξαιρετικά μεγάλη στενότητα των αγορών 
καθώς και η απομάκρυνση αυτών των περιοχών σε σχέση με τα κέντρα δραστηριοτήτων της 
ευρωπαϊκής ηπείρου, συμβάλλουν στη δημιουργία μιας σημαντικής στρέβλωσης όσον αφορά 
τις τιμές των αγαθών και των συντελεστών παραγωγής, και περιορίζουν τις δυνατότητες 
οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. 
Τα διαρθρωτικά ταμεία, - τα οποία συμβάλλουν στην αντιστάθμιση των κυριοτέρων 
μειονεκτημάτων τα οποία χαρακτηρίζουν αυτές τις περιοχές, καθώς επίσης και στην 
προώθηση της δημιουργίας ενός ανταγωνιστικού παραγωγικού τομέα - δεν θα μπορέσουν 
παρά να έχουν, μεσοπρόθεσμα, μια σημαντική επίπτωση όσον αφορά τη παραγωγική 
διάθρωση, την απασχόληση και τα εισοδήματα των περιοχών. Επιπλέον, οι επιπτώσεις 
των διαρθρωτικών ταμείων δεν είναι δυνατόν να απομονωθεί από τις επιπτώσεις των 
υπολοίπων κοινοτικών πολιτικών και κανονιστικών ρυθμίσεων και των διατάξεων οι 
οποίες θα θεσπισθούν κατ'εφαρμογή του P0SEID0M. 
Οι επιπτώσεις στην απασχόληση θα είναι σχετικά σημαντικός: 8500 περίπου νέες θέσεις 
απασχόλησης θα δημιουργηθούν χάρη στα κοινοτικά ταμεία. Εντούτοις, η συμβολή στη 
μείωση της ανεργίας δεν είναι δυνατόν παρά να είναι περιορισμένη, εξ αιτίας του 
σημαντικού αριθμού προσώπων χωρίς απασχόληση και των δημογραφικών τάσεων αυτών των 
περιοχών. Από τομεακή άποψη, οι τομείς που θα επωφεληθούν περισσότερο θα είναι ο 
τουρισμός καθώς επίσης και η παροχή υπηρεσιών και ο οικοδομικός τομέας. 
1.2.6. ΙΡλΟΥνί^ 
1.2.6.1. Η εφαρμογή τον ΚΠΣ 
Το ΚΠΣ της Ιρλανδίας, το οποίο εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 1989, εφαρμόζεται μέσω 
εννέα λειτουργικών προγραμμάτων για τις ενέργειες που υπάγονται στους άξονες 
περιφερειακής ανάπτυξης και τριών λειτουργικών προγραμμάτων για τις ενέργειες που 
υπάγονται στους στόχους 3 και 4. 
- 37 -
Τα Λ.Π. περιλαμβάνουν μεγάλα έργα καθώς και καθεστώτα ενίσχυσης. Η εφαρμογή υπό 
μορφή ολοκληρωμένου προγράμματος επελέγη για τις κυριότερες ενέργειες που υπάγονται 
στον άξονα "γεωργία και αγροτική ανάπτυξη" (τουρισμός, αγροτική ανάπτυξη), του 
άξονα που αφορά τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας (ένα μεγάλο 
Π.Λ.Π. για τη βιομηχανία και τις υπηρεσίες) και για το τμήμα των ενεργειών που 
αποσκοπούν στην αξιοποίηση των ανθρωπίνων πόρων (ΠΛΠ για τις υποδομές κατάρτισης). 
Οι ενέργειες που αφορούν τη βελτίωση των οδικών υποδομών εφαρμόζονται μέσω ενός 
μεγάλου προγράμματος για το οποίο χρησιμοποιούνται αποκλειστικά και μόνο πιστώσεις 
του ΕΤΠΑ. 
Δεδομένου του μεγέθους των Λ.Π., καταβλήθηκε ιδιαίτερη προσπάθεια για τις 
ποσοστοποιήσεις των στόχων και των υλικών δεικτών. Σε ορισμένες περιπτώσεις 
απαιτείται εξωτερική βοήθεια, για τη διατύπωση συστάσεων στις εθνικές αρχές. 
Οι ενέργειες σχετικά με τη βελτίωση των γεωργικών πόρων (γεωργία, αλιεία, 
δασοκομία, αγροτική ανάπτυξη) επικεντρώνονται σε τρία κύρια είδη μέτρων : ενέργειες 
υπέρ της προστασίας και της διατήρησης του αγροτικού περιβάλλοντος· ενέργειες υπέρ 
των δασών (επιχειρήσεις αναδάσωσης, οδικές δασικές προσβάσεις, υποστήριξη της 
οικονομικής εκμετάλλευσης των δασών). Ενέργειες υπέρ της αγροτικής ανάπτυξης 
(γεωργική διαφοροποίηση, τουρισμός στα αγροκτήματα, παροχή υπηρεσιών στους 
γεωργούς· λιμένες αλιείας· ενίσχυση των μικρών επιχειρήσεων· οδικές υποδομές στην 
ύπαιθρο οι οποίες συγχρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ, ενέργειες επαγγελματικής 
κατάρτισης). 
Όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους, το κυριότερο μέρος των ενεργειών 
χρησιμοποιείται για να συνοδευτεί η οικονομική ανάπτυξη. Η Ιρλανδία έχει 
χρησιμοποιήσει ένα μικρό αριθμό πιστώσεων για τις ενέργειες του είδους 3 και 4 (342 
εκατομμύρια ECU). Διαπιστώνεται επίσης ότι δίνεται σημαντική θέση στις ενέργειες 
υπέρ της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. 
Όλες οι μορφές παρέμβασης που προβλέπονται στο ΚΠΣ έχουν εγκριθεί. 
Όσον αφορά την παρακολούθηση, έχει δημιουργηθεί μία επιτροπή παρακολούθησης για 
κάθε λειτουργικό πρόγραμμα. Υπενθυμίζεται ότι οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν 
στις επιτροπές παρακολούθησης των προγραμμάτων. Από τις πρώτες ενδείξεις που 
απορρέουν από τις εργασίες των διαφόρων επιτροπών παρακολούθησης, φαίνεται ότι οι 
ενέργειες εκτελούνται κατά τρόπο ικανοποιητικό. Οι προβλέψεις όσον αφορά τις 
δαπάνες της δόσης του έτους 1990 τηρούνται σε μεγάλο βαθμό. Αντίστοιχα, ο ρυθμός 
υλοποίησης είναι 95,6% για τις ενέργειες του ΕΤΠΑ, 99,3% γι αυτές που 
χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ και 104,8% για τις ενέργειες που συγχρηματοδοτούνται 
από το ΕΓΤΠΕ. 
1.2.6.2. Οι KOivtûViKooiKovouiKéc επιπτώοε^ των παρεμβάσεων που προβλέπονται στο 
ΚΠΣ 
Η ποσοστοποίηση των οικονομικών επιπτώσεων των διαρθρωτικών ταμείων στην ιρλανδική 
οικονομία έχει αποτελέσει αντικείμενο πολύ ενδελεχών μελετών και πραγματοποιήθηκε 
για να χρησιμοποιηθεί ως βάση μιας σειράς μικροοικονομικών και τομεακων μελετών, οι 
οποίες συνδέονται με ένα μακροοικονομικό μοντέλο το οποίο είναι ικανό να 
ενσωματώσει τα κυριότερα αποτελέσματα αυτών των μελετών για την συνολική εκτίμηση 
των επιπτώσεωντων διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε μοντέλο Δ του παραρτήματος 4). 
Οι προβολές πραγματοποιήθηκαν ενόψει του έτους 2000 με σκοπό την εκτίμηση της 
καθαρής συμβολής του ΚΠΣ στην οικονομική ανάπτυξη της Ιρλανδίας· χρησιμοποιήθηκαν 
δύο σενάρια: το πρώτο προβλέπει ότι οι ροές των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΟΚ προς 
την Ιρλανδία συνεχίζονται σε πραγματικές τιμές μεταξύ του 1988 και του 2000 στο 
- 38 -
επίπεδο του 1988· το δεύτερο σενάριο, αντιθέτως, λαμβάνει υπόψη την αύξηση των 
διαρθρωτικών παρεμβάσεων μεταξύ του 1989 και του 1993 και βασίζεται, εν συνεχεία, 
στην υπόθεση ότι από το 1994 ως το 2000 οι ροές των ταμείων σταθεροποιούνται σε 
πραγματικές τιμές στο επίπεδο του έτους 1993. Είναι, κατά συνέπεια, σαφές ότι 
σταθμίζονται οι συνέπειες της επέκτασης των διαρθρωτικών πολιτικών οι οποίες 
οφείλονται στο ΚΠΣ σε σχέση με τις προηγούμενες κοινοτικές διαρθρωτικές πολιτικές, 
και όχι σε σχέση με μία κατάσταση χωρίς ΚΠΣ. 
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι μέχρι το έτος 2000, τα αθροιστικά αποτελέσματα του ΚΠΣ 
αναμένεται ότι θα οδηγήσουν σε αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,7%. Οι επιπτώσεις στο κατά 
κεφαλήν ΑΕΠ αναμένεται ότι θα είναι, αντιθέτως, κατά πολύ μικρότερες, δεδομένης της 
σταθερής αύξησης του ιρλανδικού πληθυσμού και του γεγονότος ότι η βελτίωση της 
οικονομικής κατάστασης και των προοπτικών όσον αφορά την απασχόληση, που θα 
οφείλονται στο ΚΠΣ, αναμένεται να περιορίσουν το φαινόμενο της μετανάστευσης. Κατά 
συνέπεια, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αναμένεται ότι δεν πρόκειται να αυξηθεί παρά μόνο 
κατά 0,8% μέχρι το έτος 2000. 
Η σημαντικότερη συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη (λαμβάνοντας υπόψη συγχρόνως τα 
αποτελέσματα και της προσφοράς και της ζήτησης) θα οφείλεται στα αποτελέσματα των 
δαπανών για τους ανθρώπινους πόρους. Αυτή και μόνο θα καθορίσει το 50% της 
συνολικής οικονομικής ανάπτυξης (ενώ δεν αντιστοιχεί παρά μόνο στο 42% των 
συνολικών δαπανών). Κατά φθίνουσα σειρά σημασίας ακολουθούν οι επενδύσεις σε 
υποδομές (27% των δαπανών, 22% της συνολικής συμβολής), οι ενισχύσεις στις 
επιχειρήσεις, οι επενδύσεις στην γεωργία και η υποστήριξη των γεωργικών 
εισοδημάτων. 
Τα αποτελέσματα όσον αφορά την απασχόληση αναμένεται ότι θα είναι αισθητά και 
αθροιστικά. Από το 1989 ως το 1993, μπορεί κανείς να υπολογίζει σε 19.000 τον 
αριθμό των νέων σταθερών θέσεων απασχόλησης οι οποίες θα πρέπει να δημιουργηθούν, 
θα πρέπει να προστεθούν ακόμα 12.000 νέες θέσεις εργασίας μεταξύ του 1994 και του 
έτους 2000. Η συνολική αύξηση της απασχόλησης η οποία θα οφείλεται στο 
συμπληρωματικό μέρος του ΚΠΣ αναμένεται, κατά συνέπεια, να φθάσει στο 2,6%. 
Αντιθέτως, τα αποτελέσματα όσον αφορά την ανεργία θα είναι λιγότερο ενθαρρυντικά 
δεδομένου ότι, όπως προαναφέρθηκε, αναμένεται ότι η μετανάστευση θα περιοριστεί. Το 
1993, ο αριθμός των ανέργων πρόκειται να μειωθεί κατά 16.000 περίπου μονάδες (1,3% 
του συνολικού αριθμού των εργαζομένων). 
Στο τομεακό επίπεδο, φαίνεται ότι τα αποτελέσματα των διαρθρωτικών πολιτικών όσον 
αφορά τη βιομηχανία είναι αρκετά περιορισμένα βραχυπρόθεσμα, τόσο στο επίπεδο των 
παραδοσιακών βιομηχανιών όσο και στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Τα αποτελέσματα 
δείχνουν, έτσι, ότι απαιτούνται μεγάλα χρονικά διαστήματα μέχρις ότου αυτού του 
είδους οι παράγοντες να οδηγήσουν σε αμετάκλητες αλλαγές. Αντιθέτως, τα 
αποτελέσματα όσον αφορά την παροχή εμπορικών υπηρεσιών, θα είναι πολύ πιο σημαντικά 
και δεν θα καθυστερήσουν. Τέλος, αναμένεται ότι στον γεωργικό τομέα η οικονομική 
ανάπτυξη θα είναι πολύ μικρή. 
1.2.7 Ιταλία 
1.2.7.1 Η Εκτέλεση του ΚΠΣ 
Το μοναδικό ΚΠΣ που αφορά την Ιταλία περιλαμβάνει ένα εθνικό και ένα περιφερειακό 
σκέλος, που είναι πολύ σημαντικό, δεδομένου ότι περισσότερο από 50% των ενεργειών 
διαχειρίζονται οι περιφέρειες. 
Η ιταλική εικόνα, από άποψη μορφής των διαρθρωτικών παρεμβάσεων, είναι παρόμοια με 
αυτή της Ισπανίας, εφόσον οι ενέργειες που υπόκεινται στην αρμοδιότητα του κράτους 
τίθενται κατά γενικό κανόνα σε εφαρμογή υπό μορφή μονοταμειακων προγραμμάτων, ενώ 
έχει επιλεγεί η ολοκληρωμένη προσέγγιση για την εφαρμογή του περιφερειακού σκέλους. 
- 39 -
Η πραγματική θέση σε εφαρμογή των διαφόρων παρεμβάσεων του ΚΠΣ ποικίλλει ανάλογα με 
τις δυσκολίες που συναντώνται κατά την κατάρτιση των προγραμμάτων. Η μορφή 
παρέμβασης "βελτίωση" του εξοπλισμού βάσης" που αφορά κυρίως τα μεγάλα σχέδια 
υποδομής μείζονος εθνικής σημασίας, παρουσιάζει ικανοποιητικό επίπεδο αποφάσεων. 
Σημαντικά προγράμματα έχουν εγκριθεί από το έτος 1989 (δίκτυο παροχής μεθανίου, 
υδάτινοι πόροι, τηλεπικοινωνίες και βιομηχανικές ζώνες). Αντίθετα σημειώθηκε 
κάποια καθυστέρηση όσον αφορά τις πολυπερι φέρε ιακές ενέργειες που αφορούν τον 
τουρισμό και την έρευνα και οι οποίες είχαν εγκρθεί κατά το τέλος του έτους 1990. 
Εκκρεμούσε η έγκριση δύο μεγάλων προγραμμάτων σχετικά με την ενίσχυση στις 
βιομηχανίες και τις υπηρεσίες, αφενός, και την περιοχή της Απουλίας, αφετέρου, για 
ποσό 612 εκατ. Ecu. 
Το πολυπερι φέρε ιακό σκέλος των διαρθρωτικών ενεργειών που πρόκειται να αναληφθούν 
στον γεωργικό τομέα καθορίζει σαφώς τις προτεραιότητες ανάπτυξη νέων 
καλλιεργειών, βελτίωση και ενίσχυση των παραδοσιακών καλλιεργειών, ανάπτυξη των 
γεωργικών εφαρμογών. 
Το περιφερειακό σκέλος του ΚΠΣ συνίσταται κατά ένα μεγάλο μέρος σε ενέργειες 
αγροτικής ανάπτυξης, οι οποίες ενισχύονται με στήριξη της υποδομής, καθώς και με 
μία ενέργεια υπέρ του περιβάλλοντος. 
Όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους, οι μορφές παρέμβασης που έχουν αποφασιστεί 
κινητοποιούν κατά το μεγαλύτερο μέρος χρηματοδοτικά μέσα τα οποία έχουν 
προγραμματιστεί στο πλαίσιο του ΚΠΣ (1.463 εκατ. Ecu επί συνόλου 1.700 εκατ.). 
Στα 27 λειτουργικά προγράμματα που έχουν εγκριθεί, 18 αφορούν ενέργειες 
περιφερειακής ανάπτυξης και 9 έχουν σχέση με τη θέση σε εφαρμογή των στόχων 3 και 
4. Από άποψη χρηματοδοτικού όγκου υπερισχύει το τμήμα των ενεργειών που αφορούν 
τους στόχους αυτούς. 
Οι πρώτες ενδείξεις σχετικά με την εκτέλεση των ενεργειών αφήνουν να διαφανούν 
ορισμένες δυσκολίες ως προς την εκτέλεση. Η κατάσταση ποικίλλει σαφώς από τη μία 
περιοχή στην άλλη. Επί 5 μεγάλων έργων, μία ορισμένη καθυστέρηση έχει σημειωθεί 
όσον αφορά τη θέση σε εφαρμογή του έργου παροχής φυσικού αερίου. 
Για το ΕΚΤ διαπιστώνεται επίσης μια κάποια έλλειψη ανταπόκρισης μεταξύ του 
περιεχομένου των ενεργειών που έχουν προγραμματιστεί σε περιφερειακό επίπεδο και 
των αναγκών βασικής κατάρτισης των νέων μεταξύ 18 και 25 ετών. Πρέπει κατά 
συνέπεια να προβλεφθεί αναπρογραμματισμός προκειμένου να τροποποιηθεί το ΚΠΣ. 
Η πρώτη συνεδρίαση της επιτροπής παρακολούθησης του ΚΠΣ πραγματοποιήθηκε στις 12 
Δεκεμβρίου 1990 και η ιταλική κυβέρνηση θέσπισε ειδικές διατάξεις σχετικά με τη 
σύσταση και της σύνθεση της επιτροπής αυτής (διάταγμα της 21ης Νοεμβρίου 1990). 
1.2.7.2 Η κοινωνικοοικονομική επίπτωση των προβλεπομένων παρεμβάσεων 
Η αξιολόγηση της οικονομικής επίπτωσης των διαθρωτικών ταμείων στο Mezzogiorno 
πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια μιας μεθόδου εισροών-εκροών και μιας μεθόδου γενικής 
ισορροπίας, η οποία μπορεί να υπολογιστεί, που καθιστούν δυνατό το διαχωρισμό της 
επίπτωσης των ταμείων επί του Mezzogiorno και της επίπτωσης στο κεντρικό-βόρειο 
τμήμα της Ιταλίας. Δοκιμάστηκαν διαδοχικά δύο πιθανά σενάρια, το ένα χωρίς ΚΠΣ και 
χωρίς 
- 40 -
συνέχιση της εφαρμογής των διαρθρωτικών παρεμβάσεων του 1988, ενώ το δεύτερο 
περιελάμβανε το ΚΠΣ (βλ. μοντέλο Ε και ΣΤ του παραρτήματος αριθ. 4). 
Χάρη στα διαρθρωτικά ταμεία, οι περιοχές του Mezzogiorno θα έπρεπε να έχουν 
εμφανίσει αθροιστικά αύξηση του ΑΕΠ επί μιας μεγάλης περιόδου της τάξης του 2% 
περίπου. Οι συνέπειες επί της απασχόλησης θα έπρεπε επίσης να είναι σημαντικές : 
135.000 νέες μόνιμες θέσεις απασχόλησης θα έπρεπε να είχαν δημιουργηθεί μέσω των 
ταμείων στην Ιταλία, εκ των οποίων 85.000 στο Mezzogiorno. 
Οι εκτιμήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί δείχνουν ότι το κεντρίκό-βόρειο τμήμα της 
Ιταλία θα έπρεπε επίσης να έχει επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διαρθρωτική 
παρέμβαση της Κοινότητας : στη φάση της εφαρμογής, όπου θα επικρατούν οι συνέπειες 
της ζήτησης, η επίπτωση στην αύξηση σε απόλυτους όρους του ΑΕΠ του κεντρικού-
βορείου τμήματος της Ιταλίας θα πρέπει να είναι η ίδια με αυτή του Mezzogiorno. 0 
λόγος του αποτελέσματος αυτού πρέπει να αναζητηθεί στο γεγονός ότι ένα σεβαστό 
τμήμα των εισαγωγών σε αγαθά εξοπλισμού και κατανάλωσης του Mezzogiorno, οι οποίες 
συνδέονται με την εφαρμογή των διαρθρωτικών πολιτικών, θα εξασφαλιστεί από το 
κεντρικό-βόρειο τμήμα της Ιταλίας και η Ιταλία στο σύνολο της θα επωφεληθεί από την 
κοινοτική παρέμβαση. 
Μακροπρόθεσμα, το Mezzogiorno θα πρέπει να γνωρίσει συνέπειες επί της προσφοράς 
σημαντικότερες από αυτές του κεντρικού-βορείου τμήματος της Ιταλίας (οι εκτιμήσεις 
δείχνουν ότι 60% του συνόλου των συνεπειών όσον αφορά την προσφορά θα είναι 
συγκεντρωμένο στο Mezzogiorno και 40% στον κεντρικό-βόρειο τμήμα της Ιταλίας). 
Σε τομεακό επίπεδο, οι εκτιμήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί δείχνουν ότι οι 
συνέπειες επί της παραγωγής στο Mezzogiorno θα πρέπει να είναι σημαντικές κυρίως 
στους τομείς του τουρισμού, των προϊόντων σιδήρου και χάλυβα και των μηχανών, των 
ειδών διατροφής και των υπηρεσιών στο πλαίσιο της δημόσιας διοίκησης. 
Κατά συνέπεια, αν πραγματοποιηθούν οι προβλεπόμενες συνεργίες, η ανάπτυξη μιας 
αυτόνομης παραγωγικής ικανότητας στο νότο της Ιταλίας θα πρέπει να έχει διαρκείς 
επιπτώσεις. Το Mezzogiorno θα μπορεί λοιπόν να θέσει και πάλι σε λειτουργία τη 
διαδικασία ευθυγράμμισης του προς την εξέλιξη της Ευρώπης και του κεντρικού-βορείου 
τμήματος της Ιταλίας, που είχε ανασταλεί κατά το ήμισυ της δεκαετίας του '70. 
1.2.8 nopTQYqMq 
1.2.8.1 Εκτέλεση τον ΚΠΣ 
Η Πορτογαλία καλύπτεται από ένα μόνο ΚΠΣ, που περιλαμβάνει επίσης ένα αρκετά 
σημαντικό περιφερειακό σκέλος. Η εφαρμογή του ΚΠΣ, από άποψη εγκεκριμένης 
συνδρομής, πραγματοποιείται με ικανοποιητικό τρόπο και έχει καταλήξει στην έγκριση 
49 μορφών παρέμβασης επί των προβλεπομένων 51. Το γεωργικό σκέλος έχει τεθεί 
πλήρως σε εφαρμογή, καθώς και το σκέλος που αφορά την κατάρτιση. Ορισμένα 
λειτουργικά προγράμματα, για ποσό 111 εκατ. Ecu πρόκειται να εγκριθούν. 
Η πολυταμειακή προσέγγιση έχει αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων με τις 
πορτογαλικές αρχές για σημαντικό αριθμό φακέλων. Ορισμένα από τα μεγάλα εθνικά 
προγράμματα που αποτελούν αντικείμενο τομεακής προσέγγισης (PEDIP, PR0DEP) 
συγκεντρώνουν πιστώσεις του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. Σε επίπεδο περιοχών, η επιλογή της 
πολυταμειακής προσέγγισης είναι σχεδόν συστηματική για τη θέση σε εφαρμογή των 
προτεραιοτήτων που έχουν σχέση με την ανάπτυξη του ενδογενούς δυναμικού των 
περιοχών. 
Χρησιμοποιείται επίσης για τις ενέργειες μετατροπής και αναδιάρθρωσης της 
βιομηχανίας (άξονας 5) που πραγματοποιούνται στη Χερσόνησο του Setûbal και στην 
Κοιλάδα του Ave (PR0AVE). 
- 41 -
Όσον αφορά την αξιοποίηση των γεωργικών πόρων, πρέπει να τονιστεί η σημασία του 
PEDAP, για την πραγματοποίηση του οποίου χρησιμοποιείται το μεγαλύτερο μέρος των 
πιστώσεων του ΕΓΤΠΕ. 
Η εφαρμογή όσον αφορά τις γεωργικές ενέργειες της Πορτογαλίας πραγματοποιείται 
αποκλειστικά σχεδόν σε εθνικό επίπεδο, ενώ ορισμένα περιφερειακά ΠΛΠ προβλέπουν 
συμμετοχή του ΕΓΤΠΕ, αλλά αυτή παραμένει πολύ περιορισμένη. 
Όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους, στις 31.12.1990 εκκρεμούσε η έγκριση μόνο ενός 
προγράμματος τεχνικής βοηθείας. Εγκρίθηκαν μορφές παρέμβασης για 1.678 εκατ. Ecu 
κατά το 1990 (34 εγκριθέντα ΛΠ, εκ των οποίων 21 πολυταμειακά, συμπεριλαμβανομένων 
3 ΟΑΕ και του PEDIP). Αν προσθέσουμε στα ποσά που προβλέπονται από αυτές τις 
μορφές παρέμβασης τις αναλήψεις υποχρεώσεων 1989 για το ΕΚΤ (339 εκατ. Ecu για το 
1989), οι εγκριθείσες πιστώσεις σε όρους μορφών παρέμβασης αντιπροσωπεύουν το 
σύνολο σχεδόν των ποσών που προβλέπονται στα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης. Για τους 
φακέλους αυτούς, το ΕΚΤ θα συμμετάσχει στην ενίσχυση των ενεργειών υπέρ της 
βελτίωσης των όρων που απαιτούνται από το πρόγραμμα CIENCIA, αλλά και των 
σημαντικών ενεργειών που αφορούν την αύξηση του γενικού επιπέδου μόρφωσης και, 
τέλος, μία τρίτη σημαντική προτεραιότητα για την Πορτογαλία, δηλαδή τη βελτίωση των 
διαρθρώσεων κατάρτισης. Υπενθυμίζεται ότι το ΕΚΤ υποστηρίζει επίσης την πολιτική 
κατάρτισης που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη των παραγωγικών επενδύσεων μέσω του 
PEDIP, πρόγραμμα που έχει εγκριθεί πριν από την 01.01.1989, του οποίου όμως η 
εκτέλεση συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της περιόδου 1989 -1993. 
Η παρακολούθηση του ΚΠΣ και των μορφών παρέμβασης έχει εξασφαλιστεί από διάφορες 
επιτροπές. Έχει συσταθεί μία επιτροπή για κάθε ένα από τα προγράμματα που έχουν 
εγκριθεί. Η διάρθρωση αυτή η οποία είναι εντελώς νέα για την Πορτογαλία έχει 
καθιερωθεί δυνάμει εσωτερικής κανονιστικής διάταξης (διάταγμα-νόμος της 12ης 
Απριλίου 1990). 
Διαπιστώνεται λοιπόν ότι, μετά το πέρας των δύο πρώτων ετών της εφαρμογής, οι 
περισσότερες μορφές παρέμβασης έχουν αποτελέσει αντικείμενο απόφασης έγκρισης. 
Όσον αφορά την εκτέλεση της δόσης του 1990, το ποσοστό πραγματοποίησης των δαπανών 
ανέρχεται σε 64%. 
1.2.8.2 Η κοινωνικοοικονουικΛ επίπτωση των παρεμβάσεων που προβλέπονται στο ΚΠΣ 
Μία νέα εκτίμηση της κοινωνικοοικονομικής επίπτωσης του πορτογαλικού ΚΠΣ 
πραγματοποιήθηκε χρησιμοποιώντας τεχνικές ανάλυσης εισροών-εκροών (βλ. πρότυπο Θ 
του παραρτήματος 4). 
Τα πρώτα αποτελέσματα της ανάλυσης αυτής συνιστούν ότι αν οι μεταφορές κοινοτικών 
μέσων είχαν παραμείνει στο επίπεδο του 1988, το πορτογαλικό ΑΕΠ του 1993 θα ήταν 
κατώτερο, κατ'ελάχιστο, κατά 2% σε σύγκριση με αυτό που θα είχε επιτευχθεί με τη 
μεταρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων. Το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να θεωρηθεί 
μάλιστα θετικότερο δεδομένου ότι η Πορτογαλία έχει σημειώσει τα τελευταία αυτά 
χρόνια σχετικά υψηλά ποσοστά αύξησης του ΑΕΠ. 
Η επίπτωση του ΚΠΣ στις μείζονες ισορροπίες θα πρέπει να είναι μέτρια : θα υπάρξει 
αύξηση των εισαγωγών (κατά + 4% περίπου κατ'έτος) και είναι δυνατόν να 
παρουσιαστούν ορισμένες πληθωριστικές τάσεις, αλλά αν συνεχιστούν ο δυναμισμός και 
η διεθνοποίηση της πορτογαλικής οικονομίας, οι εν λόγω ελλείψεις ισορροπίας δεν θα 
πρέπει να αποβούν πολύ περιοριστικές. 
- 42 -
Η επίπτωση στην απασχόληση θα πρέπει να είναι σημαντική. Κατά τη διάρκεια των 
πέντε ετών του ΚΠΣ θα πρέπει να δημιουργηθούν 70.000 νέες θέσεις εργασίας. Το 
ποσοστό ανεργίας θα πρέπει να μειωθεί κατά 5,6% έως 5.2%, πράγμα που αποτελεί πολύ 
χαμηλό ποσοστό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. 
Μία δεύτερη εκτίμηση της επίπτωσης του πορτογαλικού ΚΠΣ πραγματοποιήθηκε με βάση 
μία μέθοδο γενικής ισορροπίας που επιτρέπει να συνυπολογισθούν οι συνέπειες επί της 
προσφοράς που οφείλονται στο ΚΠΣ. Τα σενάρια που χρησιμοποιήθηκαν αναλύουν την 
εξέλιξη της πορτογαλικής οικονομίας με και χωρίς κοινοτική παρέμβαση (βλ. πρότυπο Ζ 
του παραρτήματος αριθ. 4). 
Τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί δείχνουν ότι η επιτάχυνση της οικονομικής 
ανάπτυξης θα πρέπει να ανέρχεται σε 0,4% κατ'έτος κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 
του '90, πράγμα που οδηγεί σε αθροιστική αύξηση μεταξύ 1989 και 2000 της τάξης του 
4.9%. Μακροπρόθεσμα, χάρη στην πλήρη επίτευξη των συνεπειών επί της προσφοράς, η 
επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης θα αυξηθεί και άλλο και θα ανέλθει σε 0,6% του 
ΑΕΠ. Το επίπεδο επενδύσεων θα επηρεαστεί θετικά από την κοινοτική παρέμβαση και 
μέχρι το έτος 2000 θα έχει αυξηθεί κατά 3 μονάδες σε σχέση με την υπόθεση χωρίς το 
ΚΠΣ (29,8% έναντι 26,8%). 
Τέλος, τα διαρθρωτικά ταμεία θα λειτουργούν ως κινητήριος μοχλός, με συνέπειες 
αρκετά σημαντικές όχι μόνο για τις εθνικές επενδύσεις αλλά και όσον αφορά τους 
ξένους επενδυτές, με αύξηση του τμήματος της χρηματοδότησης από το εξωτερικό σε 
σχέση με το ΑΕΠ. 
Σε τομεακό επίπεδο, πέρα των προβλεπομένων μεταβολών στον τομέα της γεωργίας και 
της μεταποιητικής βιομηχανίας , όπου οι ξένες επενδύσεις αποτελούν καλούς δείκτες, 
το ΚΠΣ φαίνεται ότι δημιουργεί τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη δημιουργία νέων 
ικανοτήτων στον τομέα της αλιείας, των δημοσίων έργων, του τουρισμού και των 
προηγμένων υπηρεσιών, κυρίως αυτών που αναφέρονται στις νέες τεχνολογίες 
πληροφοριών. 
1.2.9. Ηνωιιένο Βασίλειο 
1.2.9.1. Η εκτέλεση του ΚΠΣ 
Η Βόρειος Ιρλανδία καλυπτεραι από ένα ΚΠΣ, το οποίο εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 
1989. Η εκτέλεση πραγματοποιείται μέσω επτά λειτουργικών προγραμμάτων για τις 
προτεραιότητες που υπάγονται στο στόχο 1 και μέσω δύο προγραμμάτων για τις 
ενέργειες που υπάγονται στους στόχους 3 και 4. 
Πέρα από κάποια καθυστέρηση στην παρουσίαση των προγραμμάτων, όλες οι προβλεπόμενες 
στο ΚΠΣ πιστώσεις έχουν αποτελέσει ήδη αντικείμενο έγκρισης. 
Κάθε άξονας παρέμβασης πραγματοποιείται μέσω μονοταμειακων προγραμμάτων, με 
εξαίρεση τις ενέργειες που αφορούν τον τουρισμό και την βιομηχανική ανάπτυξη, οι 
οποίες καθιστούν συγχρόνως αναγκαία την επέμβαση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. 
Κοινές ενέργειες μεταξύ Βορείου Ιρλανδίας και Ιρλανδίας έχουν αναληφθεί με σκοπό να 
μειωθούν οι συνέπειες που οφείλονται στο γεγονός ότι οι περιοχές αυτές βρίσκονται 
στην περιφέρεια της Κοινότητας. Κατ'αυτόν τον τρόπο, το πρόγραμμα μεταφορών που 
έχει εγκριθεί στη Βόρειο Ιρλανδία είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το αντίστοιχο 
πρόγραμμα που εφαρμόζεται στην Ιρλανδία. 0 τουρισμός αποτελεί ένα άλλο παράδειγμα 
συνεργασίας, εφόσον έχουν αναληφθεί κοινές πρωτοβουλίες τουριστικής προώθησης. 
- 43 -
Οι ενέργειες γεωργικού χαρακτήρα που έχουν ήδη αναληφθεί βάσει του ειδικού 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ 1942/81<1) συνεχίζονται. Πρέπει να σημειωθεί ότι η 
ιδιαιτερότητα του νέου ΛΠ έγκειται στο γεγονός ότι το πεδίο εφαρμογής του ειδικού 
προγράμματος που εφαρμόσθηκε για πρώτη φορά το 1981 έχει πλέον διευρυνθεί στο 
σύνολο του εδάφους της Βορείου Ιρλανδίας και ότι η διαπραγμάτευση του περιεχομένου 
του έχει καταστήσει δυνατή τη διεύρυνση του φάσματος των παρεμβάσεων. 
Όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους, 6 μορφές παρέμβασης, εκ των οποίων 4 ΛΠ, 
συγκεντρώνουν το σύνολο των πιστώσεων που προβλέπονται στο ΚΠΣ. Το ΕΚΤ συνοδεύει 
τις ενέργειες υπέρ της βιομηχανικής ανάπτυξης και του τουρισμού. Ωστόσο, συνεχίζει 
να χρηματοδοτεί κατά κύριο λόγο τις ενέργειες υπέρ της καταπολέμησης της 
μακροπρόθεσμης ανεργίας και περισσότερο ακόμη υπέρ της επαγγελματικής ένταξης των 
νέων (στόχοι 3 και 4). 
Πραγματοποιείται η παρακολούθηση του ΚΠΣ και των λειτουργικών προγραμμάτων. Όλες 
οι επιτροπές έχουν συσταθεί το 1990 και στις αρχές του 1991. 
Οι ενδείξεις που προκύπτουν από τις επιτροπές αυτές επιτρέπουν να αξιολογηθεί η 
συγκεκριμένη εκτέλεση των ενεργειών επί τόπου. Το ποσοστό πραγματοποίησης των 
δαπανών των δόσεων 1989-1990 ανέρχεται συνολικά σε 75,8% των προγραμματισμένων 
δαπανών. 
12.9.2. Η, KOIVttViKQOIKOVOMIKn επίπτωση των ποοΒλεπουένων KOIVOTIKWV 
παρελάσεων στο ΚΠΣ 
0 ποσοτικός προσδιορισμός της οικονομικής επίπτωσης των διαρθρωτικών ταμείων στην 
Βόρειο Ιρλανδία δεν είναι προς το παρόν διαθέσιμος. Αντιθέτως υπήρξε δυνατή η 
πραγματοποίηση μιας ποσοτικής ανάλυσης των διαρθρωτικών πολιτικών της Κοινότητας 
βάσει μιας ανάλυσης της παραγωγικής διάρθρωσης της περιοχής. 
Από την ανάλυση αυτή προκύπτει ότι η εν λόγω παραγωγική διάρθρωση εξαρτάται 
σημαντικά από το βάρος της δημόσιας παρέμβασης, η οποία συμβάλλει στον προσδιορισμό 
65% περίπου του εισοδήματος της Βορείου Ιρλανδίας. Ειδικότερα ακόμα, η βιομηχανική 
διάρθρωση είναι αδύναμη, ελάχιστα δυναμική, ελάχιστα ανταγωνιστική και ειδικευμένη 
σε πιο παραδοσιακούς και λιγότερο καινοτόμους τομείς. 
Κατά συνέπεια η κοινοτική παρέμβαση μπορεί να παίξει ένα σημαντικό ρόλο στον 
εκσυγχρονισμό της βιομηχανικής δομής, στην κατάρτιση ενός ειδικευμένου και 
παραγωγικού εργατικού δυναμικού και στη μείωση του κόστους μεταφοράς. Η 
αποτελεσματικότητα της θα αυξηθεί σημαντικά αν, επιδρώντας σαν μοχλός, κατώρθωνε να 
δραστηριοποιήσει έναν ιδιωτικό τομέα ικανό να είναι ανταγωνιστικός και να 
δημιουργήσει θέσεις απασχόλησης. Η εν λόγω επίδραση μοχλού επί των επενδύσεων 
φαίνεται όμως ότι είναι προς το παρόν πολύ περιορισμένη. 
Σημασία έχει επίσης να υπενθυμιστεί ότι η κοινοτική συγχρηματοδότηση δεν αποτελεί 
παρά ένα ελάχιστο ποσοστό των δημοσίων δαπανών στη Βόρειο Ιρλανδία. Επιπλέον, 
ορισμένοι κλάδοι ανάπτυξης όπως ο τουρισμός και η προσέλκυση ξένων επενδυτών είναι 
ευαίσθητοι στις αρνητικές εξελίξεις της πολιτικής κατάστασης της 
(1) ΕΕ αριθ. L 197 της 20.07.1981 
44 
περιοχής. Στους δύο αυτούς παράγοντες πρέπει να προστεθεί το μικρό μέγεθος της 
περιοχής και ο ανοιχτός χαρακτήρας της οικονομίας της, που καθιστούν ακόμη πιο 
δύσκολες τις προσπάθειες που καταβαλλει η Κοινότητα προκειμένου να συμβάλει 
πραγματικά στην ανάπτυξη της περιοχής. 
- 45 -
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 - ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΣΤΟΧΩΝ 
1. Ο Στόγοο 2 
Υπενθυμίζεται ότι ο στόχος 2 αφορά 9 χώρες της Κοινότητας, καθότι η Ελλάδα, η 
Ιρλανδία και η Πορτογαλία καλύπτονται πλήρως από τον στόχο 1. 
Τον Δεκέμβριο του 1989 εγκρίθηκαν 54 ΚΠΣ, με εξαίρεση την Ισπανία και αφορούν 
τριετή περίοδο (1989-1991), ενώ για το δεύτερο στάδιο (1992-1993), θα χρειασθεί 
νέος προγραμματισμός μέχρι το τέλος του 1991. 
1.1. Γενική επισκόπηση Tnc εΦαουονηΓ 
Λαμβάνοντας υπόψη τις προθεσμίες εκτέλεσης των ΚΠΣ (3 έτη), η εφαρμογή του 
στόχου 2 απαίτησε την άμεση ενεργοποίηση όλων των εταίρων, για να μπορέσει η 
υποβολή των λειτουργικών προγραμμάτων να πραγματοποιηθεί το γρηγορότερο 
δυνατόν. 
111. Οι δύσκολα που αντιυετώπισαν τα κοάτη υέλη 
Εν αντιθέσει με τον στόχο 1, οι περιφέρειες του στόχου 2, εάν ληφθούν υπόψη 
μερικοί παράγοντες όπως μια σχετική πείρα ως προς τον προγραμματισμό, μια 
προκαθορισμένη διάρθρωση του ΚΠΣ σε περιφερειακό επίπεδο και οι ήδη ισχύουσες 
στρατηγικές αναδιάρθωσης στα κράτη μέλη, κατόρθωσαν γενικά να υποβάλλουν τα 
λειτουργικά προγράμματα σχετικά γρήγορα. Για τις περισσότερες χώρες, η 
επεξεργασία των σχεδίων των λειτουργικών προγραμμάτων πραγματοποιήθηκε 
συγχρόνως με το ΚΠΣ και τα σχέδια μερικές φορές υπεβλήθησαν πριν από την 
επίσημη έγκριση των ΛΠ. Η περίπτωση της Ισπανίας για την οποία το ΚΠΣ 
εγκρίθηκε στις 14 Μαρτίου 1990 αποτελεί εξαίρεση, επειδή τα ΛΠ είχαν υποβληθεί 
πριν από την έγκριση του ΚΠΣ. 
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα προέκυψε όσον αφορά το περιεχόμενο των μέτρων 
και τη συνοχή τους σε σχέση με την πολιτική του ανταγωνισμού. Πράγματι, οι 
κατευθυντήριες γραμμές της περιφερειακής πολιτικής που είχε αποφασίσει η 
Επιτροπή και θέσει σε εφαρμογή κατά την διαπραγμάτευση των ΚΠΣ, την οδήγησαν 
στο να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των 
επιχειρήσεων από ότι στα μεγάλα έργα βασικών υποδομών. Αυτές οι κατευθυντήριες 
γραμμές είχαν ως πρακτική εφαρμογή, όσον αφορά το περιεχόμενο των ενεργειών, 
την υποβολή πολλών καθεστώτων ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα. 
Σε πολλές χώρες, τα μέτρα που υπεβλήθησαν ήταν καινούργια ή δεν είχαν εκ των 
προτέρων κοινοποιηθεί στην Επιτροπή (περίπτωση της Γερμανίας, της Ισπανίας, της 
Γαλλίας, της Ιταλίας). Η εξέταση αυτών των καθεστώτων ενίσχυσης και η έγκριση 
τους προκάλεσε καθυστέρηση στην έγκριση των σχετικών λειτουργικών προγραμμάτων. 
Σε ελάχιστες περιπτώσεις η Επιτροπή προτίμησε να αναστείλει προσωρινά το μέτρο 
παρά να εγκρίνει τα προγράμματα με μεγάλη καθυστέρηση. 
11.2. Η ουνγρηυατοδότηση από πολλά ταυεία κατά τη εφαρυονή των ΚΠΣ 
Κατά την επεξεργασία των ΚΠΣ κατεβλήθησαν προσπάθειες για την συνεργία των 
παρεμβάσεων. Υπενθυμίζεται ότι οι παρεμβάσεις του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ εντάχθησαν 
γενικά στους άξονες του ΚΠΣ που είναι κοινοί στα δύο ταμεία. Εξάλλου, οι 
ενέργειες που υπήρχαν πριν από την μεταρρύθμιση εκτελέσθηκαν συχνά με την μορφή 
- 46 -
ΜΟΠ (Γαλλία) ή ΟΑΕ (Γαλλία, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Βέλγιο, Ηνωμένο Βασίλειο) 
συγχρηματοδοτούμενες ήδη από τα δύο ταμεία. 
Στο επίπεδο της εφαρμογής των ΚΠΣ, διαπιστώνεται ότι η εγκριθείσα μορφή 
παρέμβασης που επικράτησε ήταν κυρίως η χρηματοδότηση από ένα μόνο ταμείο και 
όχι η συγχρηματοδότηση από πολλά ταμεία (βλ. μέρος πρώτο). Ορισμένες χώρες 
προσέφυγαν εν μέρει στην προσέγγιση αυτή (3 ΠΛΠ στη Γερμανία· 1 ΠΛΠ στη Γαλλία· 
7 στο Ηνωμένο Βασίλειο, 2 στη Δανία). 
Η Επιτροπή τόνισε ρητά την επιθυμία της να ενισχυθεί η προσέγγιση αυτή, όπου 
αρμόζει καλύτερα, κατά τις διαπραγματεύσεις για το δεύτερο στάδιο του στόχου 2 
για να διευρυνθούν οι δυνατότητες συνέργιας που έχουν ήδη δημιουργηθεί στο 
επίπεδο των ΚΠΣ. 
Η μορφή παρέμβασης που υπερισχύει είναι τα λειτουργικά προγράμματα. Γενικά τα 
μεγάλα σχέδια των οποίων τα όρια είναι ανώτερα από εκείνα που έχουν καθορισθεί 
στις ειδικές διατάξεις απετέλεσαν αντικείμενο ξεχωριστής έγκρισης. 
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, ακόμη και εάν οι μορφές παρέμβασης δεν είναι 
κοινές, υπάρχει μια ενιαία ολοκληρωμένη επιτροπή παρακολούθησης του ΚΠΣ που 
έχει αναλάβει τον συντονισμό των μέτρων που διέπονται από το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ. 
Η εφαρμογή πραγματοποιείται σε περιφερειακό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης και 
της Ισπανίας, όπου το ενιαίο ΚΠΣ εκτελείται μέσω περιφερειακών λειτουργικών 
προγραμμάτων. 
1.1.3. Αποτελέσματα Tnc εΦαουονι^ όσον αΦοοά τον όνκο των πιστώσεων που 
συγκεντρώθηκαν 
Η παρούσα παράγραφος αποσκοπεί να εξετάσει την εφαρμογή των ενεργειών όπως 
προβλέπονται στα ΚΠΣ. 
Όλα τα λειτουργικά προγράμματα που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή 
του στόχου 2 εγκρίθηκαν από την αρχή της μεταρρύθμισης, με εξαίρεση ορισμένες 
μορφές παρέμβασης. 
- 47 -
Στις 31.12.1990, οι συνδρομές που χορηγήθηκαν στα πλαίσια των ΚΠΣ, τόσο για τις 
νέες όσο και για τις ήδη υφιστάμενες ενέργειες, έχουν ως εξής : 
(εκατ: ECU σε τιμές 1989) 
ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΗΝΩΜ.ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΤΠΑ 
Προβλεφθέντα 
ποσά 
145 
22,4 
249 
576 
515 
179 
15 
57 
1159 
2917,40 Εγκριθέντα 
ποσά 
145 
22,4 
250 
558 
501 
161 
3 
49 
1119 
2808,40 ΕΚΤ 
Προβλεφθέντα 
ποσά 
50 
7,6 
105,6 
159 
185,5 
86 
38,2 
351,4 
983,3 Εγκριθέντα 
ποσά 
(συμπεριλαμβά­
νεται το 89) 
44,91 
7,26 
105,6 
158 
179 
86 
38,2 
342 
960,97 
Όπως φαίνεται από τον ανωτέρω πίνακα, η εκτέλεση όσον αφορά την έγκριση των 
μορφών παρέμβασης ολοκληρώθηκε για τις περισσότερες πιστώσεις που είχαν 
προβλεφθεί στα ΚΠΣ. Υπενθυμίζεται ότι οι πιστώσεις που έχουν διατεθεί για τις 
νέες ενέργειες ανέρχονται σε 2.306 εκατ. ECUd) 
Όσον αφορά το ΕΤΠΑ, στο τέλος του 1990 ορισμένες μορφές παρέμβασης επρόκειτο 
να ολοκληρωθούν. Πρόκειται για ένα ΛΠ RESIDER για την Ισπανία, για ένα ΛΠ 
RENAVAL για τη Γαλλία, για 3 ΛΠ RENAVAL και 3 ΛΠ RESIDER για την Ιταλία, και 
για πολλά ΛΠ RENAVAL για το Ηνωμένο Βασίλειο. 
Όσον αφορά το Λουξεμβούργο, το 1991 πρόκειται να εγκριθεί ένα ΛΠ RESIDER, οι 
εθνικές όμως αρχές δεν έχουν ακόμη υποβάλει λειτουργικό πρόγραμμα. Για τις 
Κάτω Χώρες υπολείπεται να εγκριθεί μια μορφή παρέμβασης. 
(1) Βλ. παράρτημα αριθ. 1.4 της πρώτης Ετήσιας Έκθεσης. 
- 48 -
1.2 Ανάλυση της s<pqpMOYnç τ«ν «ξόνωγ προτεραιότητας 
1.2.1. Γενική ανάλυση 
Εξετάζεται εδώ γενικά το περιεχόμενο των μορφών παρέμβασης, προκειμένου να 
τονισθούν οι κυριότερες κατευθυντήριες γραμμές που απορρέουν από την εφαρμογή 
τους. 
Το 1989 και 1990, εγκρίθηκαν 109 λειτουργικά προγράμματα, 11 μεγάλα έργα και 
τρεις συνολικές επιδοτήσεις για την εφαρμογή των προτεραιοτήτων που είχαν 
καθορισθεί στα ΚΠΣ. Το σύνολο της συνολικής συνδρομής στις ενέργειες αυτές 
ανέρχεται σε 2.297 εκατ. ECU. Υπενθυμίζεται ότι δεν πρόκειται παρά για νέες 
ενέργειες που εγκρίθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 1989. 
Στις περιφέρειες του στόχου 2, η Επιτροπή προσπάθησε να συγκεντρώσει τους 
διαθέσιμους πόρους σε μέτρα που έχουν σαν στόχο τη δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης προκειμένου να αντικατασταθούν οι θέσεις απασχόλησης που εχάθησαν 
εξαιτίας της παρακμής των βιομηχανιών. Για τον σκοπό αυτό οι πόροι διατέθηκαν 
πρώτα σε ενέργειες επαγγελματικής αναβάθμισης για να μπορέσουν οι εργαζόμενοι 
που έχασαν την απασχόληση τους να βρουν νέα εργασία και σε ενέργειες που 
συνδέονται άμεσα με τις παραγωγικές δραστηριότητες που δημιουργούν θέσεις 
απασχόλησης. 
Το 26% περίπου της κοινοτικής ενίσχυσης για τήν περίοδο 1989-91 διατέθηκε για 
ενέργειες κατάρτισης. Οι πιστώσεις αυτές ως επί το πλείστον διατίθενται με την 
μορφή προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από ένα μόνο ταμείο και καλύπτουν τις 
προτεραιότητες που έχουν καθορισθεί στα ΚΠΣ. 
Η συνδρομή υπέρ των μέτρων που συνδέονται άμεσα με τις παραγωγικές 
δραστηριότητες αντιπροσωπεύει το 21% του συνόλου των πιστώσεων. Πρόκειται για 
επιδοτήσεις υπέρ επενδύσεων στους τομείς της βιομηχανίας, των υπηρεσιών και της 
προώθησης των υπηρεσιών στις επιχειρήσεις. 
Η σημασία αυτού του τύπου ενεργειών είναι μεγάλη για όλα τα προγράμματα του 
στόχου 2 και ιδιαίτερα για ορισμένες χώρες όπως η Γερμανία και η Δανία, όπου 
έχει διατεθεί για τις ενέργειες αυτές πάνω από το 40% των πιστώσεων. Το 
ποσοστό αυτό ανέρχεται σε πάνω από 50% για τα προγράμματα του Βελγίου. 
Η συνδρομή υπέρ των έργων υποδομής που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη νέων 
οικονομικών δραστηριοτήτων καλύπτει σημαντική θέση στα προγράμματα. Πρόκειται 
κυρίως για τη χρηματοδότηση βιομηχανικών χώρων, είτε με τη δημιουργία νέων 
χώρων είτε με την επαναχρησιμοποίηση παλαιών βιομηχανικών χώρων. Η κοινοτική 
ενίσχυση υπέρ αυτού του τύπου ενεργειών αντιπροσωπεύει όσον αφορά τα 
προγράμματα, 460 εκατ. ECU, δηλαδή το 20% του συνόλου των νέων ενεργειών και το 
27% των πιστώσεων του ΕΤΠΑ. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτός ο τύπος ενεργειών, που η Κοινότητα χρηματοδοτούσε 
ήδη πριν από την μεταρρύθμιση, αντιπροσώπευε λιγότερο του 20% των διαθεσίμων 
πιστώσεων. Από τη σύγκριση αυτή φαίνεται ότι ενισχύεται φανερά αυτός ο τύπος 
επενδύσεων. 
Επιπλέον, τα μέτρα που περιέχονται στα ΛΠ που αφορούν την προστασία του 
περιβάλλοντος μπορούν να συμπεριληφθούν στην κατηγορία αυτή, όπως η 
επαναχρησιμοποίηση των χέρσων βιομηχανικών εκτάσεων, η οποία δεν οδηγεί 
αναγκαστικά στη χρησιμοποίηση του χώρου από τη βιομηχανία. Μεταξύ των 
ενεργειών προστασίας του περιβάλλοντος, στις οποίες χορηγείται το 9% των 
κοινοτικών ενισχύσεων, περιλαμβάνεται και η ενίσχυση για την ανακύκλωση των 
- 49 -
βιομηχανικών αποβλήτων καθώς και των μέτρων ελέγχου της ρύπανσης. 
Οι επιδοτήσεις που χορηγήθηκαν στα έργα υποδομής του τομέα των μεταφορών 
εξακολουθούν να κατέχουν σημαντική θέση στα ΛΠ του στόχου 2 αντιπροσωπεύοντας 
σχεδόν το 14% του συνόλου των πιστώσεων (δηλαδή 316 εκατ. ECU). Εντούτοις, οι 
πιστώσεις αυτές συγκεντρώνονται κυρίως σε δύο κράτη μέλη (την Ισπανία και το 
Ηνωμένο Βασίλειο), όπου οι ενέργειες του τύπου αυτού αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα 
το 30% και 21% της κοινοτικής ενίσχυσης. Συνολικά το μέρος των πιστώσεων που 
διατίθενται για έργα υποδομής στον τομέα των μεταφορών μειώθηκε σημαντικά σε 
σύγκριση με τους πόρους που διατίθεντο στον τομέα αυτό πριν από την 
μεταρρύθμιση. 
Η στήριξη στις τουριστικές δραστηριότητες αποτελεί το αντικείμενο κοινοτικής 
βοήθειας 170 εκατ. ECU, δηλαδή το 8% του διατιθέμενου συνόλου. Η προτεραιότητα 
αυτή κατέχει σημαντική θέση ιδίως στις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο όπου 
διατίθεται γι'αυτήν το 15% των πιστώσεων. 
Γενικά, η κατάσταση γι'αυτόν τον τύπο μέτρων δεν έχει πολύ εξελιχθεί σε σχέση 
με τις ενέργειες που χρηματοδοτήθηκαν πριν από τη μεταρρύθμιση. 
Το υπόλοιπο των πιστώσεων (δηλαδή 4%) διατίθεται κυρίως για επενδύσεις σε έργα 
υποδομής όσον αφορά την κατάρτιση στη Γαλλία και την Ισπανία. Στα γαλλικά 
προγράμματα διατίθεται το 8% του συνόλου των πιστώσεων. 
Συμπερασματικά, όσον αφορά το Στόχο 2, είναι φανερό ότι η κοινοτική βοήθεια 
συγκεντρώθηκε σε ένα πιο περιορισμένο αριθμό τύπων επενδύσεων σε σχέση με την 
κατάσταση που ίσχυε πριν από την μεταρρύθμιση. 
1.2.2. Οι παρεκκλΙοειο που διαπιστώθηκαν κατά την παρακολούθηση 
Κατά την εκτέλεση και την παρακολούθηση της, πραγματοποιήθηκαν ορισμένες 
παρεκκλίσεις σε σχέση με τον αρχικό προγραμματισμό των ΚΠΣ. Στη Γερμανία, 
αξίζει να σημειωθεί ότι οι αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν έπειτα από την 
ενοποίηση aitaixrioa^ την ουσιαστική τροποποίηση του ΚΠΣ και του ΛΠ όσον αφορά 
την πόλη του Βερολίνου. Μετά την υποβολή του φακέλου στην επιτροπή 
παρακολούθησης και τη γνώμη της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την ανάπτυξη και 
την μετατροπή των περιφερειών (συνεδρίαση της 28ης Νοεμβρίου 1990), η Επιτροπή 
ενέκρινε την τροποποίηση του ΚΠΣ του Βερολίνου στις 20 Δεκεμβρίου 1990. Η 
τροποποίηση αφορά μια νέα κατανομή των πόρων του ΕΤΠΑ μεταξύ των αξόνων 
προτεραιότητας με σκοπό να ενισχυθούν οι δυνατότητες προσέλκυσης επενδύσεων 
στην περιοχή του Βερολίνου, καθώς και τη δημιουργία ενός νέου άξονα που 
αποσκοπεί να προωθήσει την αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ των δύο τομέων της 
πόλης. Για την τροποποίηση αυτή δεν χρειάζεται αύξηση της κοινοτικής 
συνεισφοράς ούτε παράταση της επιλεξιμότητας καθότι μόνο το Δυτικό Βερολίνο 
παραμένει επιλέξιμο για το στόχο 2, αφού το Ανατολικό Βερολίνο περιλαμβάνεται 
στο ΚΠΣ που εγκρίθηκε για τα νέα γερμανικά Lander. 
Στην Ισπανία οι παρεκκλίσεις που διαπιστώθηκαν κατά την εκτέλεση οδήγησαν σε 
σημαντικές τροποποιήσεις του προϋπολογισμού για το ΕΤΠΑ, όσον αφορά τους άξονες 
του πολυπεριφερειακου υποπλαισίου. Πρόκειται για αύξηση των παρεμβάσεων υπέρ 
της δημιουργίας και της ανάπτυξης των παραγωγικών δραστηριοτήτων (άξονας αριθ. 
1) εις βάρος ιδίως των προβλεφθεισών ενεργειών για τη στήριξη της έρευνας, της 
ανάπτυξης και του εξοπλισμού της κατάρτισης. 
- 50 -
Διαπιστώνεται επίσης, έπειτα από την πραγματική εκτέλεση, αύξηση της 
συμμετοχήςτων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στη χρηματοδότηση των 
παρεμβάσεων σε σχέση από την κατανομή που είχε αρχικά προβλεφθεί. 
Στην Ιταλία, στο ΚΠΣ για το ΡΙΕΜΟΝΤΕ, η έλλειψη αιτήσεων σε τοπικό επίπεδο για 
τις ενέργειες που προβλέπονται στον άξονα του ΚΠΣ «Δομές Στήριξης στις 
Οικονομικές Δραστηριότητες» θα προκαλέσει την μεταφορά των πιστώσεων που 
προβλέπονται για το ΕΚΤ στον άξονα αυτό, στις πιστώσεις που προβλέπονται στον 
άξονα «Τεχνολογική Καινοτομία Έρευνα και Ανάπτυξη». Η τροποποίηση αυτή 
περιελήφθη ήδη στα ΛΠ, κατόπιν συμφωνίας της σχετικής επιτροπής παρακολούθησης. 
Όσον αφορά τις υπόλοιπες χώρες, δεν πραγματοποιήθηκε καμία σημαντική αλλαγή 
κατά την εφαρμογή των ΚΠΣ. 
13. Η αξιολόγηση των Κοινοτικών Πλαισίων ΣτηριΕηο 
Με βάση μια αντιπροσωπευτική ομάδα των εξήντα περιφερειών που ελήφθησαν υπόψη 
για το στόχο 2, τέθηκαν σε εφαρμογή σε 15 περιφέρειες, μελέτες αξιολόγησης των 
ενδεχόμενων οικονομικών επιπτώσεων των κοινοτικών παρεμβάσεων. Στην ομάδα αυτή 
περιλαμβάνονται περιφέρειες των εννέα ενδιαφερομένων κρατών μελών, που έχουν 
επιλεγεί βάσει συνθέτων κριτηρίων προκειμένου να καλύψουν ένα ευρύ φάσμα 
καταστάσεων. Έτσι, πρόκειται λοιπόν για περιφέρειες που θίγονται ιδιαίτερα 
από τη φθίνουσα πορεία καίριων τομέων της οικονομίας τους και τη βιομηχανική 
παρακμή, από το υψηλό επίπεδο των απωλειών των θέσεων απασχόλησης στη 
βιομηχανία, από την ιδιαίτερη γεωγραφική τους τοποθεσία (παραμεθόριες 
περιοχές), και για τις οποίες εξάλλου η κοινοτική βοήθεια ήταν σημαντικά υψηλή. 
Αυτές οι αναλύσεις των επιπτώσεων, που διεξήχθησαν από διαφορετικές ομάδες 
ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων κατέληξαν στον ίδιο τύπο πορισμάτων. 
Λαμβάνοντας υπόψη τη συγκέντρωση των κοινοτικών παρεμβάσεων σε περιορισμένες 
γεωγραφικά περιοχές στο επίπεδο NUTS 3 ή σε κατώτερο επίπεδο, που δεν διαθέτουν 
αξιόπιστους στατιστικούς δείκτες, και λαμβάνοντας επίσης υπόψη το χαμηλό 
επίπεδο των κοινοτικών επιδοτήσεων σε σχέση με τις εθνικές δημόσιες δαπάνες 
στις περιφέρειες αυτές, είναι αδύνατον να υπολογισθούν οι ενδεχόμενες 
μακροοικονομικές επιπτώσεις στο επίπεδο της περιφέρειας. Σε αυτούς τους λόγους 
προστίθεται μια ορισμένη ασάφεια όσον αφορά τους στόχους που ορίζονται στα 
περισσότερα εξεταζόμενα λειτουργικά προγράμματα, περιορίζοντας τις δυνατότητες 
να κριθούν τα αναμενόμενα αποτελέσματα των κοινοτικών παρεμβάσεων. 
Εν τούτοις είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί εκ των υστέρων ποιοτικός έλεγχος 
του ρόλου των κοινοτικών επιδοτήσεων, με βάση την εξέταση του συνόλου των 
μικροοικονομικών δεικτών του βαθμού φυσικής υλοποίησης των στόχων, των 
ανειλημμένων δημοσιονομικών μέσων και στο βαθμό του δυνατού των δεικτών του 
κατά πόσον οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές είναι ικανοποιημένοι από την 
υλοποίηση των στόχων αυτών. Είναι φανερό όμως ότι, εάν ένα μεγάλο μέρος των 
δεικτών αυτών καταρτίζεται από τις επιτροπές παρακολούθησης κατά τη διάρκεια 
της υλοποίησης των επιλεγέντων μέτρων, οι σημαντικότεροι από αυτούς είναι 
δυνατόν να εκτιμηθούν μόνο αφού παρέλθει ένα ορισμένο διάστημα μετά την 
ολοκλήρωση των ενεργειών. 
Η προσέγγιση των δαπανών που προέκυψαν και των στόχων που επιτεύχθησαν θα 
επιτρέψει εκ των υστέρων να πραγματοποιηθούν οι κατάλληλες αναλύσεις του τύπου 
κόστος/κέρδος. 
- 51 -
Εάν θεωρηθεί ότι στο στάδιο της εκ των προτέρων αξιολόγησης είναι περιορισμένες 
οι δυνατότητες της ποσοτικής προσέγγισης, ακόμα και σε συγκεκριμένες 
περιπτώσεις όπου η κοινοτική παρέμβαση λειτουργεί ως κινητήριος μοχλός, η 
ποιοτική προσέγγιση μπορεί εν τούτοις να οδηγήσει σε θετικά συμπεράσματα όσον 
αφορά την καταλληλότητα μεταξύ των εγκριθέντων μέτρων και των επιδιωκόμενων 
στόχων. 
Εάν εξετασθεί η στρατηγική της ενδογενούς ανάπτυξης, εφόσον ληφθούν υπόψη οι 
ανάγκες, οι πόροι και οι δυνατότητες της περιφέρειας, η αξιολόγηση του 
περιεχομένου των προγραμμάτων οδηγεί στο να κριθεί η συνεισφορά τους στη 
δημιουργία συγκριτικών πλεονεκτημάτων που είναι ίδια στην περιφέρεια και 
δύνανται να ενισχύσουν τις δυνατότητες περιφερειακής ανάπτυξης. 
Η προσέγγιση αυτή επανεξετάζει την εκ των προτέρων δεδομένη αλλά και στην πράξη 
αποδεικνυόμενη αποτελεσματικότητα της αλυσίδας προγραμματισμού από τα σχέδια 
ανάπτυξης που επεξεργάζονται οι εθνικές αρχές μέχρι τα ΚΠΣ και λειτουργικά 
προγράμματα που εγκρίνονται τελικά. 
Όσον αφορά την οικονουική αποτελεσυατικότητα η έμφαση που δίνεται στη 
δημιουργία ειδικών πλεονεκτημάτων (φυσικά και ανθρώπινα κεφάλαια) τα οποία 
δημιουργούν μακροχρόνια συγκριτικά πλεονεκτήματα για την περιφέρεια μπορεί να 
εξασφαλίσει ουσιαστική περιφερειακή αύξηση εάν η επιλογή των μέτρων έχει 
θετικές επιπτώσεις, δηλαδή άμεσο κέρδος. 
Για παράδειγμα αναμένονται σημαντικές περαιτέρω επιπτώσεις από τα μέτρα που 
αποσκοπούν να διορθώσουν την τοπική δυσλειτουργία στην αγορά εργασίας, να 
συσσωρεύσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο, να ενισχύσουν τα αποτελέσματα των κλάδων, 
των δυνατοτήτων διατομεακής συνεργίας ή τις αποδόσεις μεγάλης κλίμακας. 
Η συνολική προβλεπόμενη αποτελεσματικότητα της περιφερειακής κοινοτικής 
παρέμβασης θα εκτιμηθεί εξάλλου περισσότερο εάν τα προβλεπόμενα εξωτερικά 
αποτελέσματα είναι συγκεντρωμένα στην περιφέρεια. 
Στο επίπεδο της αποδεικνυόμενης στην πράξη αποτελεσυατιKÔTnTac η εξέταση αφορά 
κυρίως την καταλληλότητα των ενεργειών στον ειδικό χαρακτήρα της περιφέρειας, 
πράγμα το οποίο προϋποθέτει συγκεκριμένη μελέτη των ιδιαίτερων στοιχείων του 
δυναμικού της περιφέρειας καθώς και της ποιότητας των λεπτομερειών εφαρμογής -
λαμβάνοντας ιδίως υπόψη την φανερή ενίσχυση των τοπικών παραγόντων. 
Η αρκετά γενικευμένη έλλειψη αναλύσεων σε βάθος που αποσκοπούν να προσδιορίσουν 
τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των περιφερειών του στόχου 2, περιόρισε τη 
συστηματική χρήση της προσέγγισης αυτής, αλλά μπόρεσε να αναπτυχθεί ένας 
ορισμένος αριθμός παραδειγμάτων. Έτσι, για παράδειγμα, υπολογίζεται ότι στην 
περιφέρεια NORD-PAS-DE-CALAIS, περισσότερες από τις μισές ευρωπαϊκές ενισχύσεις 
που προβλέπονται στο λειτουργικό πρόγραμμα ΕΤΠΑ, διατέθηκαν για μέτρα που 
ανταποκρίνοται σε αναγνωρισμένα κριτήρια αποτελεσματικότητας όσον αφορά την 
περιφερειακή ανάπτυξη, ότι επιπλέον ένα τρίτο χορηγήθηκε σε σχέδια γενικού 
ενδιαφέροντος που αφορούν τόσο την υπόλοιπη χώρα όσο και την ίδια περιφέρεια. 
Όσο για το υπόλοιπο (±10%), θεωρείται ότι εάν ληφθεί υπόψη η αναμενόμενη 
αποδοτικότητα, ο ιδιωτικός τομέας ανέλαβε τα προβλεπόμενα σχέδια. 
Σύμφωνα με την ίδια προσέγγιση, η ανάλυση του προγράμματος ΕΤΠΑ στην Τοσκάνη 
απέδειξε ότι τα μέτρα προσφοράς των υπηρεσιών στις επιχειρήσεις, υποδομής και 
βελτίωσης των χώρων έχουν σημαντικές περαιτέρω επιπτώσεις που θέτουν τους όρους 
- 52 -
για μια πιο ισορροπημένη οικονομική ανάπτυξη. Από την ανάλυση φαίνεται επίσης 
ότι ένας μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ ορισμένων τύπων μέτρων τονίζει την 
προβλεπόμενη αποτελεσματικότητα των ενεργειών αυτών. 
Εξάλλου, στο επίπεδο των προγραμμάτων ΕΚΤ, αναγνωρίζεται ότι η επαγγελματική 
κατάρτιση έχει θετικές περαιτέρω επιπτώσεις που δικαιολογούν τη δημόσια 
χρηματοδότηση. Εντούτοις, το έμμεσο κέρδος για την περιφέρεια θα είναι 
σημαντικότερο εάν τα επιλεγέντα προγράμματα κατάρτισης προορίζονται να 
προσανατολίσουν τους δικαιούχους προς τομείς που αντιστοιχούν στα ειδικά 
τοπικά πλεονεκτήματα που πρέπει να αναπτυχθούν. 
Επιπλέον, το κέρδος που απορρέει από τα μέτρα χρηματοδότησης ενός Πανεπιστημίου 
για παράδειγμα, μπορεί να επεκταθεί και πέραν των ορίων της περιφέρειας εάν το 
επιμορφωτικό πρόγραμμα δεν αντιστοιχεί μόνο στις ιδιαίτερες ανάγκες της 
περιφέρειας. Το κέρδος λοιπόν έχει γενικές επιπτώσεις δίχως να συνεισφέρει 
ιδιαίτερα στην περιφερειακή ανάπτυξη. Αυτός ο τύπος μέτρων πρέπει να εξαρτηθεί 
περισσότερο από εθνικά προγράμματα ανάπτυξης. 
Εξάλλου, η εκτίμηση των αναμενόμενων περαιτέρω επιπτώσεων ορισμένων ενεργειών 
επιτρέπει να υπολογιστεί η αποδοτικότητα των κοινοτικών παρεμβάσεων. Έτσι, η 
σύγκριση των μέτρων ενίσχυσης των επενδύσεων στην περιοχή του ευρωπαϊκού πόλου 
ανάπτυξης (κοινή περιφέρεια στη Γαλλία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο) απέδειξε 
ότι, λαμβάνοντας υπόψη τη σημερινή αξία των επιπτώσεων που συνδέονται με τη 
δημιουργία θέσεων απασχόλησης και το ποσό των επιδοτήσεων που καταβλήθηκαν ανά 
δημιουργούμενη θέση απασχόλησης, ήταν εγγυημένη η αποδοτικότητα των δημοσίων 
κεφαλαίων τόσο στη Γαλλία όσο και στο Λουξεμβούργο, και ότι μάλιστα το ποσοστό 
των επιδοτήσεων στη Γαλλία μπορούσε χωρίς κίνδυνο να αυξηθεί. Στο Βέλγιο 
αντίθετα, σε περισσότερο από το 80% των περιπτώσεων, η αποδοτικότητα των 
δημοσίων παρεμβάσεων είναι λιγότερο σίγουρη. 
Τα παραδείγματα αυτά τα οποία αφορούν ορισμένες μόνο περιφέρειες δεν μπορούν να 
οδηγήσουν σε γενικά συμπεράσματα. Αξίζει εντούτοις να αναφερθούν στο βαθμό που 
προσθέτουν νέα στοιχεία για την εξέταση ενός τομέα ο οποίος χαρακτηρίζεται από 
τον πολύπλοκο χαρακτήρα της μεθοδολογίας καθώς και από τη σχετική έλλειψη 
πληροφόρησης. Φαίνεται εντούτοις ότι αυτή η κατεύθυνση που πρέπει να εξετασθεί 
περαιτέρω, ορίζει το πλαίσιο στο οποίο μπορεί να ανευρεθεί ο τρόπος προσέγγισης 
που θα χρησιμοποιηθεί για μια περισσότερο συστηματική εφαρμογή της εκ των 
προτέρων αξιολόγησης υπενθυμίζοντας ότι πρώτος στόχος της είναι να βοηθήσει τη 
λήψη αποφάσεων. 
2. Οι στόγοι 3 και 4 με εξαίρεση TIC περιφέρειεο του στόγου 1 
Υπενθυμίζεται ότι οι δύο αυτοί στόχοι αφορούν το σύνολο της Κοινότητας. Για 
τις χώρες και τις περιφέρειες που καλύπτει ο στόχος 1, οι εγκριθείσες ενέργειες 
στα πλαίσια των στόχων 3 και 4 περιλαμβάνονται στο ΚΠΣ του στόχου αυτού. Για 
τις υπόλοιπες χώρες η Επιτροπή ενέκρινε ένα ΚΠΣ για τους δύο στόχους το 
Δεκέμβριο του 1989 (8 χώρες) και τον Μάρτιο 1990 για την Ισπανία. Τα εννέα ΚΠΣ 
αφορούν το σύνολο της χώρας με εξαίρεση το τμήμα που καλύπτει ο Στόχος 1 
(Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο). 
Η κοινοτική συνεισφορά που προβλέπεται για τους δύο αυτούς στόχους ανέρχεται σε 
4.128 εκατ. ECU για την περίοδο 1990-1991, στην οποίαν αξίζει να προστεθεί 
- 53 -
το μέρος των ενεργειών που περιλαμβάνονται στο στόχο 1 (3.972 εκατ. ECU) - βλ. 
1η Ετήσια Έκθεση για την εφαρμογή της μεταρρύθμισης). 
2.1. Γενική επισκόπηση Tnc e<pqpuovnc 
2.1.1. Οι ενκριθείο^ uoptttéc wapéuBaonc 
Οι μορφές παρέμβασης όπως και για τους υπόλοιπους στόχους εφόσον πρόκειται για 
την πτυχή του ΕΚΤ, υπεβλήθησαν επισήμως τον Αύγουστο 1989. Χρειάσθηκε να 
τροποποιηθούν από τα κράτη μέλη, ιδίως έπειτα από την έγκριση των ΚΠΣ για να 
τηρηθούν οι προτεραιότητες παρέμβασης και τα χρηματοδοτικά κονδύλια που 
αποφασίσθηκαν στα ΚΠΣ. 
Οι μορφές παρέμβασης είναι σχεδόν όλες λειτουργικά προγράμματα. Η τεχνική της 
συνολικής επιδότησης δεν χρησιμοποιήθηκε παρά σπανίως, ιδίως για τη Γερμανία 
και την Ιταλία για τις καινοτόμες ενέργειες. 
Το 43% των ενεργειών αφορούν το στόχο 3 και το 57% τον στόχο 4, πράγμα που 
είναι γενικά σύμφωνο με τις προβλέψεις των σχεδίων χρηματοδότησης των ΚΠΣ. 
Στις 31.12.1990 εγκρίθηκαν 99 μορφές παρέμβασης. Δύο χώρες (Γαλλία, Κάτω 
Χώρες) υπέβαλαν 2 λειτουργικά προγράμματα, ένα για κάθε στόχο. "Οσον αφορά τις 
υπόλοιπες χώρες υπεβλήθησαν και εγκρίθησαν πολλά λειτουργικά προγράμματα. (12 
για το Βέλγιο· 27 για τη Γερμανία· 26 για την Ισπανία· 16 για την Ιταλία· 7 για 
το Ηνωμένο Βασίλειο) (βλ. Παράρτημα αριθ. 5). Τα κράτη μέλη προτίμησαν λοιπόν 
σε γενικές γραμμές, να υποβάλουν ένα πρόγραμμα για κάθε άξονα προτεραιότητας 
του ΚΠΣ. 
Η διάρθρωση που επέλεξαν τα κράτη μέλη εξαρτάται κατ'αρχήν από τις 
προτεραιότητες που καθορίστηκαν στα ΚΠΣ (περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου και 
του Λουξεμβούργου). 
Σε άλλα κράτη, η ύπαρξη πολλών λειτουργικών προγραμμάτων οφείλεται στην 
κατανομή των αρμοδιοτήτων στο εσωτερικό του κράτους μέλους (περίπτωση της 
Γερμανίας όπου η επαγγελματική κατάρτιση εξαρτάται εν μέρει από τα Lander, 
καθώς και της Ισπανίας). 
Στο Βέλγιο, επίσης όπου 6 αρχές είναι αρμόδιες για θέματα επαγγελματικής 
κατάρτισης, η διάρθρωση των μορφών παρέμβασης πραγματοποιήθηκε λαμβάνοντας 
υπόψη την ιδιαιτερότητα αυτή, και έτσι η φλαμανδική κοινότητα υπέβαλε 7 
λειτουργικά προγράμματα, 3 στο πλαίσιο του στόχου 3, 3 στο πλαίσιο του στόχου 4 
και 1 κοινό για τους στόχους 3 και 4. 
Ένα λειτουργικό πρόγραμμα υπεβλήθη από το Υπουργείο Απασχόλησης και Εργασίας, 
ένα από την περιφέρεια των Βρυξελλών, ένα από την περιφέρεια της Βαλλονίας 
(ακόμη υπό εξέταση το 1990), δυο από τη γερμανόφωνη κοινότητα και ένα 
λειτουργικό πρόγραμμα κοινό στη γαλλική κοινότητα και στις περιφέρειες των 
Βρυξελλών και της Βαλλονίας. 
Σε άλλες περιπτώσεις η διάρθρωση που επελέγη εξαρτάται τόσο από το κοινοτικό 
- 54 -
πλαίσιο στήριξης όσο και από τις εσωτερικές διαρθρώσεις. Για παράδειγμα στην 
Ιταλία : 
ο αριθμός των μορφών παρέμβασης εξαρτάται από τον αριθμό των 
περιφερειών τις οποίες αφορά η εφαρμογή των δύο αυτών στόχων (13 ΛΠ που 
αντιστοιχούν στις ιταλικές περιφέρειες εκτός από εκείνες τις οποίες 
αφορά ο στόχος αριθμός 1, 3 λειτουργικά προγράμαμτα που εκτελούνται σε 
εθνικό επίπεδο, το ένα από το Υπουργείο Εξωτερικών όσον αφορά τους 
μετανάστες, και άλλα δύο από το Υπουργείο Εργασίας). 
η υποβολή των περιφερειακών λειτουργικών προγραμμάτων έχει τυποποιηθεί, 
δηλαδή περιλαμβάνει τη βασική εκπαίδευση για τους νέους από 15 έως 18 
ετών, τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση για τους νέους από 18 έως 25 ετών και 
τις κοινές δραστηριότητες στους στόχους 3 και 4, τους άνεργους μακράς 
διαρκείας, τις ομάδες μειονεκτούντων ατόμων και την κατάρτιση που 
βρίσκεται κοντά στο χώρο εργασίας. 
Βέβαια, σε κάθε μια από τις ιταλικές περιφέρειες, το σχετικό βάρος που 
δίδεται σε κάθε ένα από τα μέτρα εξαρτάται από τη δημογραφική κατάσταση 
και από την αγορά εργασίας. 
Όσον αφορά την Ισπανία, υπεβλήθησαν πολλές μορφές παρέμβασης. Η διάρθρωση των 
λειτουργικών προγραμμάτων παραμένει η ίδια, με, αφενός την ειδίκευση όσον αφορά 
τη βασική εκπαίδευση και, αφετέρου, την κατάρτιση όσον αφορά τις νέες 
τεχνολογίες, την κατάρτιση που απευθύνεται στις ομάδες μειονεκτούντων ατόμων, 
καθώς και τις ενισχύσεις όσον αφορά τις προσλήψεις. 
2.1.2. Οι επιτooπέc παpακoλoύθnσnc 
Έχει θεσπισθεί μια επιτροπή παρακολούθησης ανά ΚΠΣ. Η επιτροπή αυτή 
αναλαμβάνει επίσης τις περισσότερες φορές τον έλεγχο των μορφών παρέμβασης. Σε 
ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, αυτός ο συνολικός έλεγχος συμπληρώνεται από επί 
μέρους έλεγχο των μορφών παρέμβασης (περίπτωση του Βελγίου όπου ιδρύθηκαν 3 
επιτροπές παρακολούθησης των λειτουργικών προγραμμάτων). Συχνά ιδρύονται 
υποεπιτροπές παρακολούθησης σε περιφερειακό επίπεδο. 
Οι περισσότερες από τις επιτροπές αυτές κατόρθωσαν να συνεδριάσουν για πρώτη 
φορά μόνο στο τέλος του 1990 και στις αρχές του 1991. 
- 55 -
2.2. Ακοτ6λέομβτβ της ?φ^ΡΜ0Υής οοον αφορά τκ qvYKSvTPwteiqsç πιοτ6ο?κ 
Στις 31.12.1990, οι εγκριθείσες για κάθε χώρα μορφές παρέμβασης ήταν οι εξής 
(εκατ. ECU σε τιμές 1989) 
ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ Προβλεπόμενο Εγκριθέν ποσό 
ποσό στα ΚΠΣ 
Βέλγιο 174 160,8 
Δαν(α 99 95,0 
Γερμανία 573 553,4 
Ισπανία 563 551,3 
Γαλλία 872 871,85 
Ιταλία 585 563,0 
Λουξεμβούργο 7 6,5 
Κάτω Χώρες 230 229,96 
Ηνωμένο Βασίλειο 1025 1013,10 
Σύνολο 4128 4045,0 
Τα εγκριθέντα ποσά επιτρέπουν να συγκεντρωθεί το σύνολο σχεδόν των πόρων που 
προβλέπονται στα ΚΠΣ. Ορισμένα προγράμματα υπολείπεται να εγκριθούν κατά το 
οικονομικό έτος 1991 και αφορούν ενέργειες στα πλαίσια της τεχνικής βοήθειας. 
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτει σήμερα η Επιτροπή και οι οποίες 
πρόκειται να επαληθευθούν μόνον μετά από την εξέταση των αιτήσεων για το 
υπόλοιπο της δόσης 90 που θα υποβάλουν τα κράτη μέλη, ο βαθμός εκτέλεσης 
κυμαίνεται ήδη από 77% έως 90%. Για την εκτέλεση αυτή χρειάζεται εκ νέου 
προγραμματισμός των ενεργειών, πράγμα το οποίον έχουν ήδη ζητήσει ορισμένα 
κράτη μέλη (Γερμανία, Βέλγιο, Ισπανία, Ιταλία). 
2.3. Ανάλυση των κυριοτέρων τύπων υέτρων 
Οι εγκριθείσες μορφές παρέμβασης ακολουθούν πιστά τις προτεραιότητες και τα 
σχέδια χρηματοδότησης που ορίζονται στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης. 
Έτσι, για τη Γερμανία, το 47% του εγκριθέντος προΥπολογισμού αφορά τον στόχο 3 
και το υπόλοιπο τον στόχο 4, ενώ στις ενέργειες που προβλέπονται υπέρ 
κατηγοριών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην αγορά εργασίας (μετανάστες, 
μειονεκτουντα άτομα, και νέοι που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση) χορηγείται το 
75% της προβλεπόμενης συνδρομής δυνάμει του στόχου 4. 
- 56 -
Όσον αωοοά το Βέλνιο. τα λειτουργικά προγράμματα που εγκρίθηκαν, για τις 
διάφορες διοικητικές αρμόδιες αρχές, προβλέπουν ενέργειες βασικής κατάρτισης 
και ενημέρωσης, ενέργειες τεχνολογικής επιμόρφωσης και κατάρτισης ομάδων που 
βρίσκονται σε μειονεκτική θέση στην αγορά εργασίας, καθώς και ενισχύσεις για 
τις προσλήψεις. 
Σημειώνεται ότι προβλέπεται η μεταφορά των προγραμμάτων «Νέοι που ανήκουν σε 
ομάδες υψηλού κινδύνου» προς τη βασική εκπαίδευση. 
τη Δανία επιλέγησαν 3 προτεραιότητες για τους στόχους 3 και 4 : η πρώτη αφορά 
μέτρα που αποσκοπούν να αυξήσουν το επίπεδο κατάρτισης των ατόμων των οποίων η 
κατάρτιση είναι ακατάλληλη (23 εκατ. ECU προβλέπονται για τους ανέργους μακράς 
διαρκείας και 24 εκατ. ECU για τους νέους)· η δεύτερη προτεραιότητα αφορά τις 
ενισχύσεις για τις προσλήψεις, και τέλος, η τρίτη αφορά ενέργειες που 
προορίζονται για κατηγορίες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στην αγορά 
εργασίας (20 εκατ. ECU στα πλαίσια του στόχου 3 και 20 εκατ. ECU στα πλαίσια 
του στόχου 4). 
Στην Ισπανία, εκτός από τα προγράμματα που αφορούν τη βασική επαγγελματική 
κατάρτιση, κατεβλήθησαν προσπάθειες για την κατάρτιση όσον αφορά τις νέες 
τεχνολογίες διαχείρισης και οργάνωσης που προορίζονται να πληρώσουν τις ανάγκες 
των MME. Η κατάρτιση των ομάδων μειονεκτούντων ατόμων πρόκειται επίσης να 
τύχει χρηματοδοτικής συνδρομής. 
Όσον αφοοά το Λουξεμβούργο, εκ των 5 μορφών παρέμβασης που προβλέπονται για 
τους δύο στόχους, μια αφορά τις νέες τεχνολογίες (για τις γυναίκες που 
επιστρέφουν στην αγορά εργασίας δυνάμει του στόχου 3 και τις νέες τεχνολογίες 
δυνάμει του στόχου 4), μια άλλη αφορά τα μειονεκτουντα άτομα (για την 
επαγγελματική κατάρτιση, ενισχύσεις για την απασχόληση, τόσο στο πλαίσιο του 
στόχου 3 όσο και στο πλαίσιο του στόχου 4), ένα τρίτο λειτουργικό πρόγραμμα 
αφορά τις άμεσες ενισχύσεις για την απασχόληση, ένα τέταρτο τις διεθνικές 
ενέργειες, και ένα πέμπτο την τεχνική βοήθεια. 
Όσον αωοοά TIC Κάτω Χώοεο. 2 λειτουργικά προγράμματα εγκρίθησαν, ένα για κάθε 
στόχο. Περιέχουν τις κάτωθι ενέργειες : 
1) βασική κατάρτιση και ενημέρωση, 
2) νέες τεχνολογίες, 
3) ενέργειες υπέρ των γυναικών και κατηγοριών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες 
στην αγορά εργασίας (μετανάστες και μειονεκτουντα άτομα). 
4) ενίσχυση για τις προσλήψεις. 
5) διεθνικά έργα. 
Η Γαλλία υπέβαλε ένα μόνο λειτουργικό πρόγραμμα ανά στόχο, με ένα υποπρόγραμμα 
που συγκεντρώνει τα μέτρα της κεντρικής διοίκησης και ένα άλλο που συγκεντρώνει 
τις πρωτοβουλίες των αποκεντρωμένων αρχών και των οργανισμών τοπικής και 
περιφερειακής αυτοδιοίκησης. 
Όσον αφορά την Ιταλία, η σημαντικότερη χρηματοδοτική στήριξη αφορά την 
κατάρτιση σε δεύτερο επίπεδο και την κατάρτιση που συνδέεται άμεσα 
- 57 -
με την κατοχή θέσεων εργασίας στις επιχειρήσεις, και αυτό για να επιτραπεί η 
ανάπτυξη και η διάρθρωση των πλέον προηγμένων τομέων σε συστήματα εθνικής 
κατάρτισης. Ενισχύονται επίσης τα νέα δίκτυα βασικής κατάρτισης. Τέλος, 
εγκρίθηκε σημαντική βοήθεια υπέρ των ομάδων των μειονεκτούντων ατόμων. 
Όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, η εγκριθείσα συνδρομή θέτει σε εφαρμογή τις 
προτεραιότητες που ορίζονται στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης 3 λειτουργικά 
προγράμματα αφορούν το στόχο 3 (το πρώτο τη βασική εκπαίδευση, το δεύτερο τις 
ενισχύσεις για την απασχόληση, το τρίτο τις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν 
ιδιαίτερες δυσκολίες στην αγορά εργασίας), και άλλα τρία του στόχου 4 (βασική 
εκπαίδευση, εξειδικευμένη κατάρτιση και τέλος ευάλωτες κατηγορίες), ενώ η 
τελευταία μορφή παρέμβασης προβλέπεται για τις ενέργειες του άρθρου 1 
παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 4255/88. 
Γενικότερα και ανεξαρτήτως κράτους μέλους, οι μορφές παρέμβασης εκφράζουν πιστά 
τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης. Μπορούν να συμπεριληφθούν σε τρεις 
προτεραιότητες (είτε πρόκειται για τον στόχο 3 είτε πρόκειται για το στόχο 4) : 
κατ'αρχήν η βασική κατάρτιση και η ενημέρωση· κατά δεύτερον, η κατάρτιση σε 
δεύτερο επίπεδο και στις τεχνολογίες, και τέλος η κατάρτιση των πλέον ευάλωτων 
κατηγοριών στην αγορά εργασίας (γυναίκες, μειονεκτουντα άτομα ή μετανάστες). 
2.4. Πρώτα αποτελέσματα Tnc gg^ovnonc των ΚΠΣ 
Από την αξιολόγηση των κοινοτικών πλαισίων στήριξης προκύπτουν οι κάτωθι 
παρατηρήσεις : 
Η ενδεχόμενη επίδραση της Κοινότητας στα προβλήματα επαγγελματικής 
ένταξης των νέων και στην καταπολέμηση της ανεργίας μακράς διαρκείας εξαρτάται 
από το σχετικό βάρος που αντιπροσωπεύει η κοινοτική χρηματοδότηση στην εθνική 
προσπάθεια υπέρ της πολιτικής απασχόλησης. Παρ'όλο που είναι δύσκολο να 
εκτιμηθεί, υπολογίζεται ότι η κοινοτική συνεισφορά αντιπροσωπεύει από 3% έως 
11% των παρεμβάσεων υπέρ της κατάρτισης και των ενισχύσεων για την απασχόληση 
με εξαίρεση τις περιφέρειες του στόχου αριθ.1. 
Σε όλες τις περιπτώσεις όπου η κοινοτική συνεισφορά αντιπροσωπεύει χαμηλό 
ποσοστό των δαπανών των κρατών μελών, η επίδραση του ΕΚΤ είναι περιορισμένη, 
εάν ληφθούν υπόψη τα διαθέσιμα μέσα δράσης και το εύρος των προβλημάτων 
απασχόλησης που παρουσιάζονται. Σε όλα τα κράτη αυτά, το ΕΚΤ αποτελεί στήριγμα 
για τα δημόσια προγράμματα, και μπορεί να επιφέρει ουσιαστική ποιοτική βελτίωση 
των παρεμβάσεων που διεξάγονται υπέρ ορισμένων συγκεκριμένων ομάδων. 
Εξάλλου, η συγχρηματοδότηση ενός περιορισμένου μέρους των εθνικών ενεργών 
πολιτικών της αγοράς εργασίας δεν επιτρέπει να επιβαρυνθούν οι εθνικές και 
περιφερειακές διοικήσεις των κρατών μελών με ειδικό και διαφοροποιημένο 
προγραμματισμό. 
Εξάλλου, σε άλλες περιφέρειες, και ιδιαίτερα σε εκείνες που σύμφωνα με τους 
κανόνες της μεταρρύθμισης, πρέπει να είναι οι κυριότεροι δικαιούχοι της 
διαρθρωτικής δράσης της Κοινότητας, δηλαδή τις περιφέρειες του στόχου 1, το ΕΚΤ 
αποτελεί κινητήριο δύναμη για την ανάπτυξη της επαγγελματικής κατάρτισης. 
- 58 -
Οι στόχοι 3 και 4 είναι σαφείς, αλλά με μεγάλο εύρος και τα προβλήματα 
που τους αφορούν είναι τόσο σημαντικά, που δεν ήταν πάντα εύκολο να 
συγκεντρωθεί η δράση σε συγκεκριμένες κατηγορίες ή μέτρα. 
Δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει διάκριση, στις περιοχές που επιλέγονται 
δυνάμει των στόχων 1, 2, και 5β, των ενεργειών κατάρτισης και απασχόλησης που 
προορίζονται για την τοπική ανάπτυξη, και που εξαρτώνται από τους στόχους 
αυτούς, και των ενεργειών που εκτελούνται στο πλαίσιο της καταπολέμησης της 
ανεργίας μακράς διαρκείας και της επαγγελματικής ένταξης των νέων (οι οποίες 
εντάσσονται στους στόχους 3 και 4). 
Τέλος, είναι δύσκολη η αξιολόγηση της επίδρασης των προγραμμάτων κατάρτισης και 
απασχόλησης : η μεθοδολογία για το θέμα αυτό είναι σύνθετη, ελάχιστα 
συστηματοποιημένη και απαιτεί εξάλλου λεπτομερείς πληροφορίες που δεν έιναι 
πάντοτε διαθέσιμες. 
Παρ'όλ'αυτά, από την πρώτη αυτή αξιολόγηση προκύπτει μια σειρά θετικών σημείων 
Το ΕΚΤ προσθέτει μια νέα κοινοτική αξία στους τομείς δραστηριότητας 
του, την επαγγελματική κατάρτιση. 
Στο βαθμό που ευνοεί την ανταλλαγή εμπειριών και τη διάδοση σε ορισμένα 
κράτη μέλη πολιτικών που απεδείχθησαν χρήσιμες αλλού, αποτελεί ένα 
μέσον για την προώθηση μη αντιστρατευομένων πολιτικών όσον αφορά την 
επαγγελματική κατάρτιση στα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
Η ουσιαστική αλλαγή που επέφερε η μεταρρύθμιση αφορά κυρίως το πέρασμα 
από την προσέγγιση ανά σχέδιο στην προσέγγιση ανά πολυετές πρόγραμμα. 
Οι εθνικοί και περιφερειακοί εταίροι θεωρούν ότι ο πολυετής 
προγραμματισμός αποτελεί πρόοδο, παρ'όλο που για την έλλειψη εμπειρίας 
ορισμένων παραγόντων χρειάστηκε να παρέλθει μια περίοδος εκμάθησης. 
- Η εταιρική σχέση αναπτύχθηκε τόσο στις εθνικές επιτροπές παρακολούθησης, όσο 
και με την ευκαιρία ανεπισήμων συνεδριάσεων. Το φάσμα των οργανισμών που 
ανέλαβαν την εφαρμογή της μεταρρύθμισης διευρύνθηκε, και παρατηρείται 
προσαρμογή των συμμετεχόντων σε νέους ρόλους και νέες ευθύνες. Στις 
περισσότερες χώρες, οι περιφέρειες και οι τοπικές διοικήσεις συμμετέχουν πλέον 
σε μεγαλύτερο βαθμό στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. 
Αυξημένη αποκέντρωση της βοήθειας του ταμείου· οι υπηρεσίες ευνόησαν 
τις περιφερειακές ενέργειες, που θεωρείται ότι προσαρμόζονται καλύτερα 
στις τοπικές ανάγκες από ότι τα εθνικά μέσα, και σε ορισμένες 
περιπτώσεις η βοήθεια του Ταμείου στα μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης 
που εξαρτώνται από τις περιφερειακές διοικήσεις αυξήθηκε σημαντικά σε 
σχέση με τα προηγούμενα έτη. 
Αναζήτηση, στις χρηματοδοτούμενες ενέργειες, της σύνδεσης μεταξύ 
προσόντων και απασχόλησης : πράγμα το οποίο οδήγησε να χρηματοδοτηθούν 
ορισμένες ενέργειες, όπως εκείνες που εναλλάσσουν τη θεωρητική 
κατάρτιση και την εμπειρία στη επιχείρηση. 
- 59 -
Σαν συμπλήρωμα και με βάση τα πρώτα αποτελέσματα της αξιολόγησης η Επιτροπή και 
τα κράτη μέλη προσανατολίζουν τις εργασίες τους στα κάτωθι σημεία : 
1. Όσον αφορά τη συνολική επίδραση των χρηματοδοτούμενων ενεργειών, οι 
εργασίες αποσκοπούν κυρίως στη βελτίωση της ποιότητας της 
παρακολούθησης, στην προετοιμασία της εκ των υστέρων αξιολόγησης, καθώς 
και στην ανάπτυξη μεθόδων που επιτρέπουν να εκτιμηθούν τα άμεσα και 
έμμεσα αποτελέσματα των μορφών παρέμβασης (και όχι μόνο το ποσοστό 
κάλυψης και ο αριθμός των δημιουργούμενων θέσεων απασχόλησης). 
2. Εκτός από τη συνολική αξιολόγηση που πραγματοποιείται για τα ΚΠΣ, 
σημαντικές πτυχές και ιδιαίτερα της πολιτικής της κατάρτισης και 
απασχόλησης αποτελούν αντικείμενο θεματικής αξιολόγησης που 
πραγματοποιείται όσον αφορά το ρόλο και τις επιπτώσεις των 
συγχρηματοδοτούμενων ενεργειών. Πρόκειται ιδίως για την περίπτωση 
ορισμένων τύπων ενεργειών (πολιτικές ενίσχυσης της απασχόλησης, 
ενέργειες επαγγελματικού προσανατολισμού, προώθηση τοπικών πρωτοβουλιών 
για την απασχόληση). Άλλες εργασίες προσπαθούν να αναλύσουν την 
επίπτωση της δράσης σε ορισμένες κατηγορίες ατόμων (γυναίκες, 
μειονεκτουντα άτομα και άνεργοι μακράς διαρκείας). Άλλες τέλος 
προσπαθούν να διασαφηνίσουν τις μεθόδους που επιτρέπουν τη βελτίωση της 
διαχείρισης των πολιτικών και των αγορών εργασίας (περιφερειακά 
συστήματα προγραμματισμού, διαχείρισης και αξιολόγησης των ενεργειών 
κατάρτισης). 
Στο πλαίσιο αυτό, η τεχνική βοήθεια πρέπει να παίξει ουσιαστικό ρόλο 
στην εφαρμογή των μέσων παρακολούθησης και αξιολόγησης, δεδομένης της 
σχέσης που υπάρχει μεταξύ της ποιότητας των ενεργειών αφ'ενός, της 
σημασίας των χρηματοδοτικών αναλήψεων υποχρεώσεων αφ'ετέρου, και της 
ύπαρξης μέσων που επιτρέπουν τη βελτίωση της διάγνωσης και των 
ενεργειών σε περιφερειακό και/ή τοπικό επίπεδο. 
3. ο οτοχος 5q 
Αφορά την προσαρμογή των διαρθρώσεων παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας των 
προϊόντων της γεωργίας και της αλιείας. 
Το 1990 χαρακτηρίσθηκε από την εφαρμογή των κανονισμών (ΕΟΚ) 866/90 και 867/90 
καθώς και από την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4042/89 σχετικά με την 
αλιεία. 
Εξάλλου, τα υπόλοιπα οριζόντια μέτρα του στόχου 5α εξακολούθησαν να αποτελούν 
αντικείμενο αναλήψεων υποχρεώσεων κατά το συνήθη τρόπο. 
Πρόκειται κυρίως για τον κανονισμό 797/85, του οποίου η αναθεώρηση έπειτα από 
την μεταρρύθμιση των ταμείων αναφέρθηκε στην έκθεση του περασμένου έτους. Τα 
κυριότερα μέτρα αποσκοπούν στη στήριξη των επενδύσεων στις γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις, της εγκατάστασης νέων γεωργών και, με τη χρήση του καθεστώτος 
της αντισταθμιστικής αποζημίωσης, στη στήριξη της γεωργίας στις μειονεκτούσες 
περιοχές. 
Η εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με το περιβάλλον και τα μέτρα δασοκομίας καθώς 
και με την προσωρινή παύση καλλιέργειας των γαιών, ήταν ευρύτερη. 
Μέχρι σήμερα η εφαρμογή των μέτρων εκτατικοποίησης ήταν περιορισμένη. 
3.1. Η ποοοαουονή των διαρθρώσεων παραγωγής και εμπορίας των προϊόντων στη 
νεωονία και δασοκαλλιέργεια 
- 60 -
3.1.1. Ανάλυση Tnc ποοετοιuao(ac των τουεακών ογεδίων και των ΚΠΣ σγετικά υε 
τ κ διαρθρώσεις εμπορίας και μεταποίησης 
Οι κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 866/90 και 867/90 της 29.03.1990 σχετικά με τη 
βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών και δασικών 
προϊόντων, ορίζουν τη νέα διαδικασία ως εξής : τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην 
Επιτροπή τομεακά σχέδια (και όχι πλέον ειδικά τομεακά προγράμματα όπως 
προέβλεπε το παλαιό καθεστώς ενισχύσεων), ανά προϊόντα ή ομάδες προϊόντων, 
περιγράφοντας την κατάσσταση του τομέα και τις ανάγκες επενδύσεων στις 
επιχειρήσεις μεταποίησης και εμπορίας των προϊόντων αυτών. Με βάση αυτά τα 
τομεακά σχέδια η Κοινότητα διαπραγματεύεται με το κράτος μέλος, στο πλαίσιο της 
εταιρικής σχέσης, τα τομεακά Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης τα οποία περιλαμβάνουν 
τους άξονες προτεραιότητας και τις χρηματοδοτικές δυνατότητες της Κοινότητας. 
Τα ΚΠΣ που εγκρίνονται από την Επιτροπή σύμφωνα με τη διαδικασία της Επιτροπής 
Διαχείρισης (Επιτροπή Γεωργικών Διαρθρώσεων και Αγροτικής Ανάπτυξης, που 
καλείται επιτροπή STAR), είναι απαραίτητα για την έγκριση των αιτήσεων για την 
παροχή συνδρομής που τα κράτη μέλη υποβάλλουν στη συνέχεια στην Επιτροπή υπό 
μορφή Λειτουργικών Προγραμμάτων ή συνολικών επιδοτήσεων. Τα ΛΠ μπορεί να είναι 
περιφερειακής σημασίας και να αφορούν πολλούς τομείς. Συγκεντρώνουν μια σειρά 
συγκεκριμένων πολυετών σχεδίων για τα οποία ζητούνται λεπτομερείς πληροφορίες 
όσον αφορά την περιγραφή της επένδυσης, την προέλευση της τροφοδότησης και την 
ενδεχόμενη αύξηση της ικανότητας απόδοσης. Η χρηματοδοτική παρέμβαση της 
Κοινότητας εξακολουθεί να εξαρτάται από την ύπαρξη μιας εθνικής δημόσιας 
συγχρηματοδότησης. Μέσα στο ίδιο χρόνο μπορούν να υποβληθούν πολλά ΛΠ. 
Στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 867/90 όσον αφορά τα δασικά προϊόντα, η 
Γαλλία και η Ελλάδα υπέβαλαν δύο τομεακά σχέδια το 1990. Στο πλαίσιο του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 866/90 υπεβλήθησαν τέσσερα σχέδια το 1990 για τα 
βιολογικά προϊόντα (Κάτω Χώρες), για το κρασί (Λουξεμβούργο), για τα φυτικά και 
ζωικά προϊόντα (Ηνωμένο Βασίλειο). 
Το 1990, το σύστημα που εφαρμόσθηκε στα ΛΠ ήταν εν τούτοις μεικτό επειδή η 
παλαιά διαδικασία του κανονισμού αριθ. 355/77, όσον αφορά τη χρηματοδότηση 
μεμονωμένων σχεδίων, εξακολούθησε να ισχύει μέχρι το τέλος του έτους και τρία 
ΛΠ που υπεβλήθησαν εγκρίθησαν στο πλαίσιο της νέας ρύθμισης. Τα ΛΠ αυτά, εκ 
των οποίων δύο καλύπτουν πολλούς τομείς, αφορούν την Πορτογαλία και την Ελλάδα. 
Εξάλλου, το 1990, 21 ΛΠ υπεβλήθησαν δίχως να αποτελέσουν αντικείμενο έγκρισης : 
1 από το Λουξεμβούργο, 3 από τη Γερμανία, 1 από τη Γαλλία, 6 από το Βέλγιο, 1 
από την Ιταλία, 7 από τις Κάτω Χώρες, 1 από το Ηνωμένο Βασίλειο και 1 από την 
Ελλάδα. 
Τα κριτήρια επιλογής για τις επενδύσεις όσον αφορά την εμπορία και μεταποίηση 
των γεωργικών και δασικών προϊόντων καθορίστηκαν σε έγγραφο της Επιτροπής και 
πρέπει να εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη, καθώς και οι όροι επιλεξιμότητας των 
- 61 -
αιτήσεων για παροχή συνδρομής που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των ΛΠ^1). 
Αφορούν τις προτεραιότητες και τις εξαιρέσεις των κοινοτικών ενισχύσεων είτε 
για το σύνολο των τομέων, είτε για ορισμένους ειδικούς τομείς. 
3.1.2. Εφαρμογή TWV Φιβφορωγ KqvQviotrâv 
3.1.2.1. ΔίβΡβΡΪ&Οεκ π,βΡβΥωγης 
Η Επιτροπή εξέτασε και ενέκρινε τις εθνικές διατάξεις συμπληρώνοντας και 
διευκρινίζοντας, ανάλογα με τις περιφερειακές απαιτήσεις, τα γενικά κριτήρια 
που ορίζονται από την κοινοτική ρύθμιση για την παροχή των διαρθρωτικών 
ενισχύσεων στους γεωργούς(2) 
3.1.2.2. npooTgoiq τον περιβάλλοντος και το μέτρα $ασοκομ(βς 
Η εφαρμογή των μέτρων που αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος 
περιορίζεται σε περιοχές που είναι ευαίσθητες όσον αφορά την προστασία του 
περιβάλλοντος και τους φυσικούς πόρους. Οι περιοχές αυτές ορίζονται από τα 
κράτη μέλη και λαμβάνεται υπόψη η διατήρηση του φυσικού χώρου και του τοπίου. 
Οι γεωργοί των περιοχών αυτών λαμβάνουν ενίσχυση για να χρησιμοποιήσουν 
μεθόδους καλλιέργειας που συμβιβάζονται καλύτερα με τη διατήρηση του 
περιβάλλοντος. Ανάλογα με τον τύπο της περιοχής που πρέπει να προστατευθεί, 
υπάρχει ένα φάσμα καλλιεργητικών πρακτικών, όπως η διατήρηση των δένδρων και 
των φυσικών φρακτών για να προφυλαχθεί το τοπίο ή ο όψιμος θερισμός των 
λιβαδιών για να σωθούν τα πουλιά που χτίζουν τις φωλιές τους μέσα στα λιβάδια 
αυτά. Ορισμένα από τα μέτρα αυτά αφορούν τη μείωση της χρησιμοποίησης 
λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων (ή φυτοφαρμακευτικών προϊόντων) και την μείωση του 
αριθμού κεφαλών αγέλης ανά εκτάριο. 
Στο τέλος του 1990, είχαν προσδιοριστεί περιοχές στην Ομοσπονδιακή Γερμανία 
(1.731.000 εκτάρια), στη Δανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στις Κάτω Χώρες 
(47.000 εκτάρια) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (544.000 εκτάρια). Σε ορισμένες 
περιπτώσεις, οι περιοχές αυτές καλύπτουν σημαντική έκταση. 
Προκειμένου να διευρυνθεί το πεδίο δράσης της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα 
του περιβάλλοντος, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο στα μέσα του 1990 πρόταση 
κανονισμού όσον αφορά την εισαγωγή και διατήρηση των μεθόδων γεωργικής 
παραγωγής που συμβιβάζονται με τις απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος 
(1) Απόφαση 90/342/Ε0Κ της 07.06.1990 σχετικά με την κατάρτιση κριτηρίων 
επιλογής που λαμβάνονται υπόψη για τις επενδύσεις όσον αφορά τη 
βελτίωση των όρων μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών και δασικών 
προϊόντων και κανονισμός (ΕΟΚ) 1935/90 της 03.07.1990 σχετικά με τις 
αιτήσεις για την παροχή συνδρομής υπό τη μορφή ΛΠ του ΕΓΤΠΕ. 
(2) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 797/85 - Ε. Ε. L 93 της 30.03.85 όπως 
τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3808/89 - Ε. Ε. L 
371 της 20.12.89. 
- 62 -
καθώς και με τη συντήρηση του φυσικού χώρου^1) που αποσκοπεί : 
να ευνοήσει τις μεθόδους γεωργικής παραγωγής που ρυπαίνουν λιγότερο 
από αυτές που εφαρμόζονται σήμερα· 
να ευνοήσει την εκτατικοποίηση των φυτικών παραγωγών· 
να διατηρήσει τον φυσικό χώρο και το τοπίο και να αποτρέψει την 
απογύμνωση των εδαφών, καθώς και τη διάβρωση· 
να αποτρέψει τον κίνδυνο απερήμωσης μετά την εγκατάλειψη των 
γεωργικών και δασικών γαιών· 
να ευνοήσει την επιμόρφωση των γεωργών για να μπορέσουν να 
εφαρμόσουν τις εναλλακτικές μεθόδους παραγωγής. 
Τα μέτρα που προβλέπονται σ'αυτήν την πρόταση κανονισμού δεν περιορίζονται σε 
ορισμένες ζώνες· στο εξής, αφορούν όλους τους γεωργούς. Αντίθετα, θα 
προσδιορισθούν οι περιοχές που απειλούνται από φυσικούς κινδύνους ή πυρκαγιές. 
Η πρόταση αυτή εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων στο Συμβούλιο. 
Όσον αφορά τα μέτρα δασοκομίας οριζόντιου χαρακτήρα, το άρθρο 20 (κανονισμός 
ΕΟΚ 797/85) σχετικά με τη δενδροφύτευση των γεωργικών γαιών, εφαρμόστηκε το 
1990 στη άα\ίία, στη Γερμανία, στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο 
Βασίλειο. Το άρθρο 20α (ετήσια πριμοδότηση έπειτα από αναδάσωση) εφαρμόστηκε 
στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Γαλλία, η Ελλάδα και η Πορτογαλία 
έδειξαν ενδιαφέρον για την εφαρμογή των δύο τελευταίων αυτών μέτρων. 
3.1.2.3. Εκτατικοπο(ηοη της παραγωγής 
Το κοινοτικό καθεστώς εκτατικοποίησης της παραγωγής εφαρμόζεται στο πλαίσιο του 
στόχου 5 α)(2). Η Κοινότητα χορηγεί ενισχύσεις στους γεωργούς που 
αναλαμβάνουν να μειώσουν την παραγωγή στους τομείς όπου υπάρχει πλεόνασμα. 
Η εκτατικοποίηση πραγματοποιείται είτε με τη μείωση της παραγωγής («ποσοτική 
μέθοδος μείωσης») κατά 20% τουλάχιστον σε ένα πλεονασματικό τομέα στη διάρκεια 
πενταετούς περιόδου, είτε με την έγκριση λιγότερο εντατικών μεθόδων παραγωγής 
(«τεχνικές μέθοδοι παραγωγής»). Αφορά τις κάτωθι παραγωγές : βόειο, πρόβειο και 
αίγειο κρέας, σιτηρά, γογγύλια, ηλίανθος και σόγια, πίσσα, κουκιά και φούλια, 
καπνό, βαμβάκι, λαχανικά, κρασί, ελαιόλαδο και ορισμένα φρούτα. 
Από την 1.1.90, το καθεστώς αυτό έπρεπε να αρχίσει να ισχύει, τουλάχιστον 
εμπειρικά στο πλαίσιο πρότυπων ενεργειών για τα επιλέξιμα προϊόντα. Η εφαρμογή 
του μέτρου από τα κράτη μέλη παραμένει αρκετά περιορισμένη, καθότι μόνο η 
Γερμανία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο και η Γαλλία έχουν θέσει σε 
εφαρμογή το καθεστώς. 
(1) COM(90) 366 τελικό, 21/10/90. 
(2) Κανονισμός αριθ. 797/85, τροποποιήθηκε τελευταία τον κανονισμό (ΕΟΚ) 
αριθ. 1094/88, Ε.Ε. L αριθ. 106 της 27.04.88 σ. 28, και τον κανονισμό 
(ΕΟΚ) αριθ. 4115/88, Ε.ε. L αριθ. 361 της 29.12.88, σ. 13 
- 63 -
Η μέθοδος ποσοτικής μείωσης αφορά κυρίως το ζωικό κεφάλαιο για σύνολο περίπου 
180.000 κεφαλών, ενώ η ποιοτική μέθοδος (τεχνικές παραγωγής) αφορά τις ετήσιες 
καλλιέργειες (Γερμανία) για περίπου 50.000 εκτάρια. Το σημερινό καθεστώς 
εκτατικοποίησης μπορεί να αναπροσαρμοσθεί στο πλαίσιο της αναθεώρησης των 
ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος. 
3.1.2.4. Παύση καλλιέpvειαc των γαιών 
Το καθεστώς της παύσης καλλιέργειας των αρόσιμων γαιών έχει σαν στόχο να 
περιορισθεί η προσφορά των πλεονασματικών προϊόντων με την μείωση 
καλλιεργούμενων εκτάσεων και να βοηθήσει τους γεωργούς να προσαρμοστούν στην 
πραγματικότητα των γεωργικών αγορών, χρηματοδοτείται έως 50% από το ΕΓΤΠΕ -
Τμήμα Εγγυήσεων και κατά 50% από το ΕΓΤΠΕ - Τμήμα Προσανατολισμού. Για την 
καλύτερη εφαρμογή του καθεστώτος οι συντελεστές συγχρηματοδότησης ανατιμήθηκαν 
το 1990 : η συγχρηματοδότηση ανέρχεται πλέον στο 60% (δόσεις μικρότερες των 
300 ECU/εκτάριο) και 25% (δόσεις 300-600 ECU/εκτάριο)(1>. Το 1990 η εφαρμογή 
του καθεστώτος πραγματοποιήθηκε σε όλες τις χώρες της ΕΟΚ με εξαίρεση την 
Πορτογαλία που εξαιρείται μέχρι το 1994. Περίπου 800.000 εκτάρια αποσύρθηκαν 
από την παραγωγή κατά τη διάρκεια της περιόδου 1988-90, εκ των οποίων το 45% 
στην Ιταλία και το 28% στη Γερμανία. 
Έπειτα από διμερείς συζητήσεις με ορισμένα κράτη μέλη, προβλέφθηκαν αυξήσεις 
των πριμοδοτήσεων, από την περίοδο εμπορίας 1990-91, έτσι ώστε να καταστεί το 
μέτρο αυτό περισσότερο ελκυστικό (Ηνωμένο Βασίλειο, Βέλγιο, Γαλλία, Ιρλανδία, 
Ελλάδα, Ιταλία). 
Από το 1990 θεσπίζεται ειδικό καθεστώς στο πλαίσιο του καθεστώτος αυτού για τη 
χρησιμοποίηση των αρόσιμων γαιών για μη επισιτιστικούς σκοπούς. 
3.1.3. Ανάλυση Tnc γοησιυοποίnon των διαφόρων υέτοων 
Οι ενέργειες που αποσκοπούν στη βελτίωση των διαρθρώσεων μεταποίησης και 
εμπορίας των γεωργικών και δασικών προϊόντων βρίσκονται ακόμη στην αρχή της 
διαδικασίας εφαρμογής τους στο βαθμό που τα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη υποβάλει 
στην Επιτροπή όλα τα σχέδια τους για το ζήτημα αυτό. Η διαδικασία αξιολόγησης 
δεν έχει ακόμη λοιπόν εισέλθει σε λειτουργικό στάδιο. 
Εν τούτοις, οι υπηρεσίες της Επιτροπής μπορούν ήδη να συναγάγουν τα πρώτα 
συμπεράσματα για τον τρόπο με τον οποίον χρησιμοποιούνται τα οριζόντια μέτρα 
από τους γεωργούς, με βάση την προσωρινή έκθεση μελέτης που ανατέθηκε στο 
ARKLETON TRUST^2) όσον αφορά τις αλλαγές στην ύπαιθρο. 
Φαίνεται ότι τα μέτρα αντιστάθμισης έχουν τους υψηλότερους συντελεστές 
χρησιμοποίησης, καθότι η αντισταθμιστική αποζημίωση είναι το πλέον επιτυχημένο 
μέτρο, ενώ ακολουθούν τα μέτρα που αφορούν την εμπορία και μεταποίηση της 
γεωργικής παραγωγής και τις ενισχύσεις στις επενδύσεις στις γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις. Η βοήθεια για την εγκατάσταση των νέων γεωργών έχει επιπτώσεις 
κυρίως στις χώρες όπου το συμπλήρωμα της εθνικής βοήθειας είναι σημαντικό, 
(1) Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 752/90 - Ε.Ε. L αριθ. 83 της 30.3.90 
Κανονισμός της Επιτροπής αριθ. 1941/90 - Ε.ε. L αριθ. 174 της 07.07.90. 
(2) ARKLETON RESEARCH (1989) "RURAL CHANGE IN EUROPE" - Πρώτη Έκθεση στην 
Επιτροπή. 
- 64 -
ή σε εκείνες όπου το ύψος της είναι ουσιαστικό σε σχέση με το επίπεδο του μέσου 
εισοδήματος. 
Αντίθετα, τα μέτρα σχετικά με την διαφοροποίηση και το περιβάλλον, που θα 
μπορούσαν πιο εύκολα να χρησιμοποιήσουν εκμεταλλεύσεις με πολλές δραστηριότητες 
οι οποίες βρίσκονται σε περισσότερο μειονεκτούσες περιοχές, δεν έχουν 
ουσιαστικά επιπτώσεις. Πρέπει να αναφερθεί ότι το μέτρο για τις «ευαίσθητες 
περιοχές από απόψεως περιβάλλοντος» άρχισε να ισχύει μόνο πρόσφατα. 
Όσον αφορά την εφαρμογή των άλλων κανονισμών σχετικά με τον στόχο 5α, ιδίως 
τους κανονισμούς 797/85 και 1096/88, η Επιτροπή εξετάζει και εγκρίνει τις 
εθνικές διατάξεις που λαμβάνονται κατ'εφαρμογήν των κανονισμών αυτών σύμφωνα με 
ειδική διαδικασία (Επιτροπή STAR) η οποία, με εξαίρεση τις περιφέρειες του 
στόχου 1, δεν λαμβάνει την μορφή ενός ΚΠΣ. 
Οι ενέργειες αυτές αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερης παρακολούθησης στο πλαίσιο 
της επιτροπής των γεωργικών διαρθρώσεων και της αγροτικής ανάπτυξης, η οποία 
συνίσταται από μια εκ των προτέρων εκτίμηση με βάση τις λεπτομέρειες εφαρμογής 
κατά την διπλή διαδικασία εξέτασης των εθνικών διατάξεων και από μια μόνιμη 
αξιολόγηση με βάση τα δεδομένα που προσκομίζουν κάθε χρόνο τα κράτη μέλη, σε 
απάντηση των ρυθμιστικών υποχρεώσεων ή των ειδικών αιτήσεων της Επιτροπής. 
Οι αναλύσεις αυτές αποδεικνύουν την επιτυχία της χρησιμοποίησης των μέτρων από 
αξιόπιστες εκμεταλλεύσεις και από νέους γεωργούς, καθώς και το όφελος που έχουν 
οι χώρες που τα εφαρμόζουν εδώ και λίγο χρονικό διάστημα, όπως η Πορτογαλία και 
η Ισπανία εν όψει του εκσυγχρονισμού της γεωργίας τους. Υπογραμμίζουν εξάλλου 
τους περισταλτικούς παράγοντες που προκύπτουν από συχνά περιοριστικές 
νομοθετικές διατάξεις και από τον περιφερειακό χαρακτήρα ορισμένων περιοχών. 
3.2. Η εφαουονή του κανονισμού όσον αφοοά τη βελτίωση των συνθηκών εμπopίαc 
και uετaπoίnσnc των προϊόντων aλιείac 
0 κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4042/89 του Συμβουλίου για τη βελτίωση των συνθηκών 
μεταποίησης και εμπορίας των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας 
αντικαθιστά για τον εν λόγω τομέα τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 355/77 του 
Συμβουλίου που είναι κοινός για τη γεωργία και την αλιεία. 
Εκτός από την ενσωμάτωση της εν λόγω κοινής δράσης στην μεταρρύθμιση των 
διαρθρωτικών ταμείων, οι κυριότεροι κοινοτικοί στόχοι είναι οι εξής : 
ουσιαστική και μακροχρόνια βελτίωση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας 
του τομέα, ενόψει της ολοκλήρωσης της μεγάλης εσωτερικής αγοράς και της 
αυξημένης ανταγωνιστικότητας των τρίτων χωρών· 
συνεισφορά στη βελτίωση της κατάστασης της βασικής παραγωγής, και 
εξασφάλιση κατάλληλης και μακροχρόνιας συμμετοχής των παραγωγών στα 
οικονομικά πλεονεκτήματα που προκύπτουν από αυτή· 
λαμβάνεται υπόψη η τροποποίηση της τροφοδότησης πρώτων υλών που 
οφείλεται στην αραίωση ορισμένων πόρων εντός των κοινοτικών υδάτων και 
- 65 -
στο πρόσκαιρο της πρόσβασης σε ορισμένες περιοχές αλιείας εντός των 
διεθνών υδάτων· 
συνεισφορά στη σταθερότητα των αγορών· 
αποφυγή δημιουργίας πλεονασματικού δυναμικού της παραγωγής, και κατά 
περίπτωση, συνεισφορά στην μείωση του ήδη υπάρχοντος πλεονασματικού 
δυναμικού· 
συνεισφορά στην τήρηση νέων κοινοτικών κανόνων όσον αφορά την υγιεινή 
και δημόσια υγεία, και σε μεγαλύτερη τήρηση της προστασίας του 
περιβάλλοντος. 
Για την εφαρμογή του κανονισμού αυτού, τα κράτη μέλη υπέβαλαν τα τομεακά σχέδια 
που καλύπτουν το σύνολο της προβληματικής του τομέα, σε εθνικό επίπεδο μεταξύ 
Μαρτίου και Ιουλίου 1990. 
3.2.1. Η εταιρική σνέση 
Οι διμερείς διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης διεξήχθησαν τον 
Οκτώβριο και Νοέμβριο 1990. Στην περίπτωση τριών κρατών μελών (Γερμανία, 
Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο), εκπρόσωποι των περιφερειακών αρχών 
συμμετείχαν στις συζητήσεις με τις υπηρεσίες της Επιτροπής. 
Σε όλες τις περιπτώσεις υπήρξε συμφωνία επί του κειμένου. Ελήφθησαν υπόψη δύο 
«άξονες προτεραιότητας» : 1) μεταποίηση και 2) εμπορία. Η κατανομή αυτή 
ανταποκρίνεται στην προσπάθεια απλούστευσης για την περαιτέρω διαχείριση, 
εφόσον λαμβάνονται υπόψη οι περιορισμοί που διέπουν τις διακυμάνσεις μεταξύ 
αξόνων προτεραιότητας σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις που εγγράφονται στα 
ενδεικτικά σχέδια χρηματοδότησης. Κάθε άξονας προσδιορίζει τα διάφορα μέτρα 
που πρέπει να ληφθούν για τη βελτίωση των διαρθρώσεων και της 
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων καθώς και των συνθηκών εμπορίας. 
Στις περισσότερες περιπτώσεις υπήρξε επίσης συμφωνία όσον αφορά το ενδεικτικό 
σχέδιο χρηματοδότησης. 
Ορισμένα κράτη μέλη τόνισαν τον κίνδυνο να αυξηθεί υπέρμετρα το παραγωγικό 
δυναμικό της βιομηχανίας και την επιτακτική ανάγκη να μη δημιουργηθούν 
ανταγωνιστικές στρεβλώσεις. 
Από τον ισολογισμό των διαπραγματεύσεων εξάγονται τα κάτωθι συμπεράσματα : 
παρόλο που τα κράτη μέλη προσπάθησαν σε γενικές γραμμές να εξασφαλίσουν 
το ευρύτερο δυνατό φάσμα χρηματοδοτικών παρεμβάσεων προκειμένου να 
αναπτύξουν τη βιομηχανία και τα δίκτυα εμπορίας τους, οι ενέργειες 
προτεραιότητας συγκεντρώνονται στα εξής : 
τη συμμόρφωση με τους μελλοντικούς κοινοτικούς κανόνες υγιεινής και 
δημόσιας υγείας, τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για την υποδομή, 
την αναδιάρθρωση και τον εκσυγχρονισμό των βιομηχανικών τομέων που 
δεν έχουν προσαρμοσθεί, αποφεύγοντας στο βαθμό του δυνατού τον 
κίνδυνο δημιουργίας πλεονασματικού δυναμικού της παραγωγής, 
την προώθηση της τεχνολογικής καινοτομίας και την αύξηση της 
προστιθεμένης αξίας, 
την αξιολόγηση των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας· 
- 66 -
τα κράτη μέλη των οποίων οι υποδομές είναι περισσότερο αναπτυγμένες 
(Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο) είναι σε θέση 
να δώσουν περισσότερο βάρος στην μεταποίηση σε σχέση με την εμπορία. 
Μπορούν έτσι να συγκεντρώσουν το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτικών 
μέσων στην άμεση στήριξη των βιομηχανιών τους, ενισχύοντας της σε σχέση 
με τους ανταγωνιστές τους από τα άλλα κράτη μέλη, όπου πρέπει 
αναγκαστικά να βελτιωθούν οι υποδομές. 
3.2.2. Επεξεργασία των σγεδίων YonuaToôOTnonc και κατανουή των πιστώσεων 
μεταξν τωγ KpqTifrv μελών 
Κατά την επεξεργασία των ενδεικτικών σχεδίων χρηματοδότησης, ελήφθησαν υπόψη τα 
κάτωθι στοιχεία : 
στην περίπτωση δύο κρατών μελών (Ελλάδα και Πορτογαλία), τα κοινοτικά 
πλαίσια στήριξης «στόχος 1» καθορίζουν σαφώς τα χρηματοδοτικά κονδύλια 
που πρέπει να χορηγηθούν στην κοινή ενέργεια «Μεταποίηση και Εμπορία 
των Προϊόντων Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας» στο πλαίσιο του στόχου 5α 
κατά την περίοδο 1989-1993(1>. 
τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα («ΜΟΠ») περιλαμβάνουν επενδύσεις 
που εξαρτώνται από την κοινή ενέργεια «Μεταποίηση και Εμπορία των 
Προϊόντων και Υδατοκαλλιέργειας» υπέρ των τριών ενδιαφερομένων κρατών 
μελών (Ελλάδα, Γαλλία και Ιταλία)· σύμφωνα με τις συμβάσεις 
προγράμματος,που αποτελούν τα ΜΟΠ, τέτοιου τύπου επενδύσεις πρέπει να 
χρηματοδοτούνται (και το αργότερο τον Δεκέμβριο 1992) από το ΕΓΤΠΕ -
«Αλιεία», και επομένως εντός του χρηματοδοτικού κονδυλίου που 
προβλέπεται στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης· η κατάσταση αυτή που 
οφείλεται εν μέρει στην καθυστέρηση εκτέλεσης ορισμένων ΜΟΠ, μειώνει σε 
ορισμένες περιπτώσεις τις δυνατότητες παρέμβασης υπέρ νέων ενεργειών 
προτεραιότητας. 
Όσον αφορά τα κράτη μέλη που καλύπτονται εν μέρει από τον στόχο 1 (Ισπανία, 
Γαλλία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο), το ενδεικτικό σχέδιο χρηματοδότησης 
χωρίζεται σε δύο διαφορετικά μέρη, για τις περιφέρειες του στόχου 1 αφενός, και 
αφετέρου για τις υπόλοιπες περιφέρειες, εξαιτίας της σχέσης που πρέπει να 
καταρτισθεί για το πρώτο μέρος με τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης του στόχου 1 
Γενικά, τα κράτη μέλη έδειξαν ότι προτιμούν τις παρεμβάσεις υπό τη μορφή 
λειτουργικών προγραμμάτων, με εξαίρεση την Πορτογαλία, που τόνισε την πρόθεση 
της να ζητήσει μέρος των συνδρομών υπό την μορφή συνολικών επιδοτήσεων. 
(1) Για τα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, στο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης 
«στόχος 1» αναφέρεται συνολικό ποσό «ΕΓΤΠΕ - στόχος 5α» δίχως να 
προσδιορίζεται ειδικό ποσό για την «Μεταποίηση και Εμπορία των 
Προϊόντων Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας». 
- 67 -
Τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης και οι προσθήκες τους προσδιορίζουν τα 
χρηματοδοτικά κονδύλια που προβλέπονται στο πλαίσιο της κοινοτικής συνδρομής 
για την περίοδο 1991-1993 ως εξής: 
(εκατ: ECU σε τιμές 1991) 
ΧΩΡΑ ΠΟΣΟ ΕΚ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ 
ΣΤΟΧΟΣ 1 
Β 2.3 
DK 9.7 
D (*) 10.4 
Ε 33.6 28.4 
F 22.0 1.5 
GR 9.2 9.2 
IRL 10.0 10.0 
I 20.3 12.4 
NL 5.2 
Ρ 14.1 14.1 
UK 19.5 2.0 
ΣΥΝΟΛΟ 156.3 77.6 
(*) εκτός από τα 5 νέα LANDER. 
Τα ΚΠΣ σχεδιάστηκαν με ξεχωριστό τρόπο για κάθε ενδιαφερόμενη χώρα. Για τις 
χώρες του στόχου 1, για τις οποίες ένα ενιαίο ΚΠΣ πρέπει να συμπεριλάβει το 
σύνολο των παρεμβάσεων, αποφασίσθηκε η έγκριση προσθήκης στα ΚΠΣ που εγκρίθηκαν 
τον Οκτώβριο 1989 (δηλαδή 7 προσθήκες). Για τις ενέργειες του τύπου αυτού 
είχε ήδη γίνει πρόβλεψη στα ΚΠΣ συμπληρωματικών ποσών. Για τις χώρες του 
στόχου 1 δεν πρόκειται λοιπόν για συμπληρωματικές πιστώσεις. 
Για τις υπόλοιπες χώρες ή για τα τμήματα χωρών τις οποίες δεν αφορά ο στόχος 1, 
εγκρίθηκαν ειδικά ΚΠΣ (8). Το σύνολο των ΚΠΣ αυτών καθώς και οι προσθήκες 
απετέλεσαν το αντικείμενο απόφασης της Επιτροπής της 11ης Μαρτίου 1991^1^, 
μετά από διαβουλεύσεις της Μόνιμης επιτροπής διαρθρώσεων της αλιείας και της 
επιτροπής για την ανάπτυξη και ανασυγκρότητηση των περιφερειών (για τις 
περιφέρειες που καλύπτει ο στόχος 1.) 
(1) Ε.Ε. L 99 της 19.4.1991 
- 68 -
Όσον αφορά το λειτουργικό στάδιο της εφαρμογής, είναι ακόμη νωρίς για έναν 
απολογισμό. Εντούτοις, μπορεί ήδη να σημειωθεί ότι όλα τα κράτη μέλη 
προσέφυγαν στις διαδικασίες που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4042/89 
και επομένως δεν έκαναν χρήση των μεταβατικών διατάξεων που επέτρεπαν να 
συνεχισθεί η εφαρμογή της παλαιάς διαδικασίας του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
355/77. 
Σε σχέση με την προηγούμενη κατάσταση, η εφαρμογή της μεταρρύθμισης των 
διαρθρωτικών ταμείων προϋποθέτει ότι τα κράτη μέλη καταβάλλουν μεγαλύτερες 
προσπάθειες όσον αφορά τον προγραμματισμό. Η διαχείριση της κοινής δράσης από 
τις υπηρεσίες της Επιτροπής πρέπει λοιπόν να συγκεντρωθεί σε ένα όσο το δυνατόν 
περισσότερο περιορισμένο αριθμό αιτήσεων χρηματοδοτικής συνδρομής, και στο 
πλαίσιο αυτό τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλουν έως δύο λειτουργικά προγράμματα 
(ένα ανά άξονα προτεραιότητας). 
4. 0 OTOïoc 5β 
Η Επιτροπή ενέκρινε τον Ιούνιο 1990 (6 και 27 Ιουνίου) 44 ΚΠΣ υπέρ των 
επιλέξιμων για τον στόχο αυτό αγροτικών περιοχών. 
Τα γενικά προβλήματα αναφέρονται στην πρώτη ετήσια έκθεση και έτσι δεν θα 
αναφερθούν εκ νέου στην παρούσα έκθεση. Το ίδιο ισχύει και για τις 
χρηματοοικονομικές πτυχές που συνδέονται με την κατανομή των πιστώσεων του 
στόχου μεταξύ των 9 ενδιαφερομένων κρατών μελών, η οποία επισυνάπτεται στο 
παράρτημα αριθμός Ι.6 της πρώτης ετήσιας έκθεσης. 
Η ανάλυση της εκτέλεσης του στόχου αυτού συμπληρώνεται από τα δύο κάτωθι 
σημεία: 
τις μεγάλες προτεραιότητες που καθορίζονται στα ΚΠΣ· 
την εξέλιξη των μορφών παρέμβασης. 
4.1. Η εξέταση των αγόνων πooτεpαιότnταc που ελήφθησαν υπόΦη στα ΚΠΣ 
4.1.1. Οι vεvικέc κaτευθυvτήpιεc γpaμμέc 
0 στόχος 5β διαθέτει περιορισμένους χρηματοδοτικούς πόρους. Για να μπορέσουν 
να έχουν πραγματικό αντίκτυπο στις ενδιαφερόμενες περιφέρειες, η κοιντοική 
ενίσχυση συγκεντρώθηκε σε προτεραιότητες που μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά 
στην υλοποίηση του ενδογενούς δυναμικού. 
Τα ΚΠΣ που εγκρίθηκαν για τις 9 χώρες του στόχου 5β συγκεντρώνουν τις 
παρεμβάσεις τους στους κάτωθι κύριους άξονες προτεραιότητας: 
1) τη διαφοροποίηση και μετατροπή του γεωργικού και δασικού τομέα· 
2) την ανάπτυξη άλλων οικονομικών τομέων, ιδιαίτερα με επενδύσεις στις MME 
και στα έργα υποδομής στήριξης· 
3) την ανάπτυξη του τουρισμού, όπου περιλαμβάνεται και η καινοτομία, η 
προώθηση και διευθέτηση τουριστικών εγκαταστάσεων· 
4) την προστασία του περιβάλλοντος· 
5) την αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων, ιδίως με την επαγγελματική 
κατάρτιση, που συμπληρώνει τις οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες 
τίθενται σε εφαρμογή στους άξονες που περιγράφονται ανωτέρω. 
Η κοινοτική παρέμβαση που προβλέπεται στα ΚΠΣ συμπλήρωνε- εκείνη που 
προβλέπεται στους οριζόντιους στόχους (στόχοι 3, 4 και 5α). Οι προτεραιότητες 
που καθορίζονται στα ΚΠΣ λαμβάνουν υπόψη τα οριζόντια αυτά μέτρα και έχουν 
- 69 -
καθορισθεί έτσι ώστε να οδηγήσουν σε συνεργία των διαρθρωτικών ενεργειών που 
διεξάγονται στο πλαίσιο των διαφόρων αυτών στόχων. 
Όσον αφορά το ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Προσανατολισμού, η Επιτροπή διευκρίνησε τη διαφορά 
μεταξύ των μέτρων που πρέπει να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του στόχου 5α και 
των μέτρων που εξαρτώνται από τον στόχο 5β, προκειμένου να εξασφαλίσει τη 
συντονισμένη εφαρμογή των δύο αυτών τύπων ενεργειών στις αγροτικές περιοχές που 
είναι επιλέξιμες για το στόχο 5β. Για τον στόχο αυτό, δίδεται έμφαση στην 
προώθηση συλλογικής προσέγγισης της αγροτικής ανάπτυξης καθώς και στην 
εγκατάσταση και ανάπτυξη όλων των πτυχών της παραγωγικής αλυσίδας σε τοπικό 
επίπεδο. Εν όψει της ανάγκης να προσαρμοσθεί η γεωργική παραγωγή στις συνθήκες 
της αγοράς, ένας από τους κυριώτερους στόχους της πολιτικής που εφαρμόζεται στο 
πλαίσιο του στόχου 5β συνίσταται στην προώθηση της διαφοροποίησης, της 
μετατροπής και του επαναπροσατολισμού των αγροτικών οικονομιών. Κατά συνέπεια, 
κατά τη διαπραγμάτευση των ΚΠΣ, η Επιτροπή τόνισε ότι είναι σημαντικό να δοθεί 
προτεραιότητα στα μέτρα διαφοροποίησης και μετατροπής των γεωργικών παραγωγών 
που προσανατολίζονται προς μη πλεονασματικές παραγωγές, περιλαμβάνοντας έτσι 
την ανάπτυξη του δασικού τομέα ως πηγής εναλλακτικού γεωργικού εισοδήματος. Η 
ανάπτυξη του δασικού τομέα αντιπροσωπεύει, σε γενικές γραμμές, σημαντικό μέρος 
των πόρων σε πολλές περιφέρειες και η περιφερειακή και αγροτική δυναμική του 
καθώς και η επίδραση του στο περιβάλλον προβάλλονται στα μέτρα των ΚΠΣ. 
Οι προτεραιότητες για την ανάπτυξη άλλων οικονομικών τομέων, που χρηματοδοτεί 
το ΕΤΠΑ, συγκεντρώνονται στην ανάπτυξη του ενδογενούς δυναμικού, ιδιαίτερα μέσω 
της στήριξης των MME, του τουρισμού και των έργων υποδομής που συνδέονται άμεσα 
με την υλοποίηση των προτεραιοτήτων οικονομικής ανάπτυξης. Η εφαρμογή των 
μέτρων αυτών στηρίζεται στην ιδέα ότι πρέπει να εξασφαλισθεί η ισορροπία μεταξύ 
του γεωργικού και του μη γεωργικού τομέα στις αγροτικές περιοχές. 
0 τουρισμός αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προτεραιότητες σε πολλά σχέδια που 
υποβάλλουν τα κράτη μέλη και τόσο το ΕΤΠΑ όσο και το ΕΓΤΠΕ θα τον στηρίξουν με 
τόν κατάλληλο τρόπο. Μπορούν να αναφερθούν εδώ τα μέτρα που αποσκοπούν στην 
ανάπτυξη του τουρισμού σε αγροκτήματα ή και άλλων μορφών τουριστικής κάλυψης 
καθώς και των σχετικών υποδομών. 
Κατά τις διαπραγματεύσεις τονίσθηκε η ανάγκη να τηρηθεί η κοινοτική πολιτική 
υπέρ του περιβάλλοντος κατά την εφαρμογή όλων των μέτρων. 
Πολλά ΚΠΣ περιλαμβάνουν εξάλλου ειδικό άξονα προτεραιότητας για το περιβάλλον. 
Πρόκειται ειδικότερα για τα ΚΠΣ της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και 
της Ιταλίας. Οι υπόλοιπες χώρες ενέταξαν τα μέτρα αυτά σε άλλους άξονες 
προτεραιότητας. Σε γενικές γραμμές, δόθηκε ιδιαίτερη σημασία, κατά την 
επεξεργασία των ΚΠΣ και των λειτουργικών προγραμμάτων, στις απαιτήσεις όσον 
αφορά το περιβάλλον. 
Οι παρεμβάσεις του ΕΚΤ αφορούν την επεξεργασία προγραμμάτων κατάρτισης, τόσο 
επαγγελματικής όσο και όσον αφορά τη διαχείριση σε στήριξη των δραστηριοτήτων 
που τίθενται σε εφαρμογή στους υπόλοιπους άξονες προτεραιότητας. 
Μία γενική εκτίμηση της κατανομής των πιστώσεων μεταξύ των διαφόρων αξόνων 
προτεραιότητας, που πραγματοποιήθηκε με βάση οριζόντια κατάταξη των αξόνων όλων 
των ΚΠΣ, δείχνει ότι οι περισσότερες δημόσιες δαπάνες 
- 70 -
πραγματοποιούνται υπέρ της ανάπτυξης και της διαφοροποίησης της γεωργίας, ενώ 
ακολουθούν η αξιοποίηση των ανθρωπίνων πόρων, η ανάπτυξη άλλων τομέων 
οικονομικών δραστηριοτήτων, και τέλος το περιβάλλον και ο τουρισμός. 
4.1.2. Ο pόλoc κάθε ταμείου OTOOC άgovεc πpoτεoα^ότnταc 
Η κατανομή των πόρων για την περίοδο 1989-1993 μεταξύ των τριών ταμείων είναι η 
εξής: 
1103 εκατομμύρια ECU για το ΕΤΠΑ 
435,87 εκατομμύρια ECU για το ΕΚΤ 
1068,09 εκατομμύρια ECU για το ΕΓΤΠΕ. 
Κατ'αρχάς διαπιστώνεται ότι τα κράτη μέλη έδωσαν έμφαση, κατά τις 
διαπραγματεύσεις των ΚΠΣ, σε ενέργειες που υπάγονται στις αρμοδιότητες του 
ΕΤΠΑ. Η τάση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι περιφέρειες που είναι 
επιλέξιμες για τον στόχο αυτό επωφελούνται ήδη σημαντικών αναλήψεων 
υποχρεώσεων, που πραγματοποιήθηκαν πριν από την 1.1.1989 και εξακολουθούν να 
ισχύουν κατά την περίοδο 1989-1993. Εξάλλου, πρέπει να σημειωθεί ότι οι 
ενέργειες υπέρ του τουρισμού (150 εκατομμύρια ECU επί προβλέψιμου συνόλου 
παρέμβασης 192 εκατομμυρίων), καθώς και οι ενέργειες υπέρ της ανάπτυξης άλλων 
οικονομικών τομέων χρηματοδοτούνται κυρίως από το ΕΤΠΑ. Για τον σκοπό αυτό 
χρειάζεται να στηριχθούν οι επενδύσεις στις MME και να αναπτυχθούν ορισμένες 
υποδομές. Οι πιστώσεις που προβλέπονται για την εκτέλεση αυτού του τύπου 
ενεργειών ανέρχονται σε 294 εκατομμύρια ECU εκ των οποίων 292 εκατομμύρια 
επιβαρύνουν το ΕΤΠΑ. 
Η κατανομή αυτή των πιστώσεων μεταξύ των χρηματοδοτικών μέσων αντικατοπτρίζει 
τη νέα τάση, όσον αφορά ειδικότερα την αγροτική ανάπτυξη, σχετικά με μία 
αυξημένη έρευνα της διαφοροποίσης των οικονομικών δραστηριοτήτων στην ύπαιθρο. 
Από το ΕΚΤ ζητείται η στήριξη ενεργειών κατάρτισης και ενίσχυσης στην 
απασχόληση στους αναπτυξιακούς άξονες προτεραιότητας που λαμβάνονται υπόψη για 
το ΕΤΠΑ και το ΕΓΤΠΕ. Τέλος, η συνεργία μεταξύ των ταμείων δεν 
πραγματοποιείται επίσημα στο επίπεδο των αξόνων όπως όταν πρόκειται για τον 
στόχο 1, αλλά διαφαίνεται περισσότερο στην εκτέλεση και το περιεχόμενο των 
ενεργειών που λαμβάνονται υπόψη. 
4.2. Η ε?έλι?η 
4.2.1. Οι μορφές πapέμβaσnc που έγουν υποβληθεί 
Μετά την έγκριση των ΚΠΣ, η Επιτροπή επικουρεί τα κράτη μέλη κατά την 
προετοιμασία των μορφών παρέμβασης. Για το σκοπό αυτό συνέταξε «οδηγό όσον 
αφορά την προετοιμασία των λειτουργικών προγραμμάτων» που υπεβλήθη στην 
επιτροπή γεωργικών διαρθρώσεων και αγροτικής ανάπτυξης (STAR). 
Στις 31.12.1990 τα κράτη μέλη είχαν υποβάλει σχεδόν το 70% των μορφών 
παρέμβασης. Προβλέπεται να εγκριθούν 74 λειτουργικά προγράμματα για την 
εφαρμογή του στόχου αυτού. 
Το αποτέλεσμα αυτό οφείλεται στη στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη. Ανεπίσημες 
συνεδριάσεις εταιρικής σχέσης πραγματοποιήθηκαν με τις ενδιαφερόμενες 
- 71 -
περιφέρειες για την ταχύτερη τελική διατύπωση του περιεχομένου των ΛΠ. 
0 αριθμός των μορφών παρέμβασης θα υπερβεί τον αριθμό των ΚΠΣ. Η διαφορά αυτή 
οφείλεται σε δύο κυρίως παράγοντες: κατ'αρχάς, για ορισμένα ΚΠΣ που καλύπτουν 
πολλές αγροτικές περιοχές, χρειάστηκε να πραγματοποιηθεί διαφοροποίηση των 
ενεργειών που διεξάγονται σε κάθε περιοχή, πράγμα το οποίο οδήγησε την Επιτροπή 
να εγκρίνει ένα ΛΠ ανά ενδιαφερόμενη περιοχή. Ορισμένα κράτη μέλη, εξάλλου, 
υπέβαλαν μονοταμειακά λειτουργικά προγράμματα. 
Εντούτοις, η πολυταμειακή προσέγγιση επικράτησε ευρέως στο στόχο 5β. Πράγματι, 
επί των 74 προβλεφθέντων ΛΠ, εγκρίθηκαν 52 μορφές παρέμβασης υπό τη μορφή 
πουλυταμειακών λειτουργικών προγραμμάτων. 
4.2.2. Η ένκοιοη των υορωών παpέuβασnc 
Λαμβάνοντας υπόψη την καθυστέρηση που σημειώθηκε όσον αφορά την έγκριση των 
επιλέξιμων περιοχών που είχε ως αποτέλεσμα να καθυστερήσει η ημερομηνία 
έγκρισης των ΚΠΣ, κατεβλήθη ιδιαίτερη προσπάθεια για την εφαρμογή του στόχου 
αυτού. 
Στις 31.12.1990, είχαν εγκριθεί πέντε λειτουργικά προγράμματα για το οικονομικό 
έτος 1990 (2 για τη Γερμανία, 2 για τη Γαλλία και το ΛΠ για τη Δανία). Η 
κατάσταση αυτή δεν αντιστοιχεί στην πρόοδο που πραγματοποιήθηκε κατά την 
εκτέλεση. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις 10.10.1991 εγκρίθηκαν 63 λειτουργικά 
προγράμματα και ετοιμάζονται 9 αποφάσεις έγκρισης. 
4.3 Πρώτα αποτελέουατα Tnc ag^ovnonc των ΚΠΣ 
Τα αποτελέσματα όσον αφορά μία πρώτη εκτίμηση του στόχου 5β είναι ακόμη πολύ 
γενικά και βασίζονται σε μεθοδολογική μελέτη που έγινε για η Επιτροπή καθώς και 
στις προκαταρκτικές εκθέσεις για τη μελέτη αξιολόγησης των ΚΠΣ (εκ των προτέρων 
αξιολόγηση) που πραγματοποιούνται σε 11 περιφέρειες του στόχου 5β. 
Από τις μελέτες αυτές φαίνεται, ότι τα ΚΠΣ και τα ΛΠ στο σύνολο τους, 
αντιστοιχούν στις ανάγκες που περιλαμβάνονται στα αναπτυξιακά σχέδια τα οποία 
υπέβαλαν τα κράτη μέλη και τα οποία απετέλεσαν τη βάση για την επεξεργασία των 
ΚΠΣ. Τα προγράμματα δεν μπόρεσαν να καλύψουν όλες τις ενισχύσεις που 
ζητήθηκαν, εάν ληφθούν υπόψη τα χρηματοδοτικά όρια. Αναζητήθηκε η ισορροπία 
μεταξύ των ενισχύσεων που προορίζονται για τη δημιουργία ή τον εκσυχρονισμό 
υποδομών (μόνο περιφερειακών) και εκείνων που προορίζονται για τις παραγωγικές 
επενδύσεις και τις υπηρεσίες. 
Οι διαφορές που παρουσιάζουν οι περιφέρειες τις οποίες αφορά ο στόχος 5β 
καθιστούν δυνατή την ύπαρξη αμφιβολιών όσον αφορά τον αγροτικό χαρακτήρα 
ορισμένων, αφού μερικές βρίσκονται σε φανερά μειονεκτικότερη θέση ενώ άλλες δεν 
περιλαμβάνονται καν μεταξύ των επιλεγμένων περιοχών. 
Οι άξονες προτεραιότητας συγκεντρώθηκαν δυνάμει των μέτρων που καλύπτουν αλλά, 
συχνά, ένας άξονας που φέρει τον ίδιο τίτλο μπορεί να έχει τελείως διαφορετικό 
περιεχόμενο. Διαπιστώθηκε επίσης ότι, ενώ οι ανθρώπινοι πόροι και το 
περιβάλλον κατέχουν επιλεκτική θέση, η ανάπτυξη των υπηρεσιών συχνά 
παραμελείται· το αυτό ισχύει και για την επέκταση νέων τεχνολογιών και για την 
πληροφόρηση. Οι μη γεωργικές δραστηριότητες απορροφούν το υψηλότερο ποσό των 
ταμείων που προορίζεται για τον ιδιωτικό τομέα (36%), ενώ ακολουθεί η 
- 72 -
γεωργική ανάπτυξη και η διαφοροποίηση (23%) (βλ. παράρτημα αριθ. 6). 
Δεν φαίνεται να υπάρχει σύγκρουση μεταξύ των διαφόρων προτεραιοτήτων στα ΚΠΣ ή 
τουλάχιστον αυτά δεν επιτρέπουν να φανεί κάτι τέτοιο. Οι δευτερογενείς 
επιπτώσεις που έχουν ορισμένα μέτρα στο περιβάλλον καθώς και η ανάπτυξη του 
τουρισμού δεν λαμβάνονται πλήρως υπόψη. 
Η συμμετοχή σε περιφερειακό επίπεδο τονίζεται ιδιαίτερα (συμμετοχή των 
διοικήσεων και όχι των κοινωνικών εταίρων)· είχε θετικό αποτέλεσμα διότι 
επέτρεψε να εκτεθούν οι πραγματικά υφιστάμενες ελλείψεις που συχνά 
παραμελούνται από την κεντρική διοίκηση και επιτρέπει την πραγματοποίηση 
επιλογών στο επίπεδο μίας ενδογενούς οικονομίας, με σκοπό να εξασφαλισθούν 
καλύτερες συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού, να εκμεταλλευθούν τους τοπικούς 
πόρους και να αποφευχθεί η διακίνηση πληθυσμών προς τις πόλεις. 
Οι μελέτες τονίζουν την ανάγκη για να έχει πιο καίριο ρόλο η συντονιστική αρχή 
για την εφαρμογή των προγραμμάτων και προβλέπουν τη χρησιμοποίηση απλούστερων 
και αμεσότερων μέσων για μία αποτελεσματικότερη εφαρμογή. 
- 73 
Κεφάλαιο 4 Οι KoivoTiKéc πpωτoβoυλ(εc και οι καινοτόι^ ενέονε^ 
1. Οι KoivoTiKéc πpωτoβoυλίεc 
1. 1 Οι vέεc ποωτοβουλ^ που εγκρίθηκαν το 1990 
Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες αποτελούν προσανατολισμούς της Επιτροπής που 
προτείνουν στα κράτη μέλη να υποβάλουν αιτήσεις συνδρομής για ενέργειες που 
παρουσιάζουν ειδικό ενδιαφέρον τόσο για την ανάπτυξη των περιφερειών όσο 
και για την Κοινότητα. Εναπόκειται, κατά συνέπεια, στα κράτη μέλη να 
επεξεργασθούν, βάσει των προσανατολισμών, λειτουργικά προγράμματα τα οποία 
προσαρμόζονται στην κατάσταση των σχετικών περιοχών. 
Υπενθυμίζεται ότι μία πρώτη σειρά πρωτοβουλιών είχε αποφασισθεί από την 
Επιτροπή το 1989 για ποσό 2.100 εκατ. ECU (RECHAR, ENVI REG, STRIDE, 
INTERREG και REGIS). 
To 1990, η Επιτροπή συνεπλήρωσε τη σειρά αυτή με μία δεύτερη σειρά 
πρωτοβουλιών, η βασική αρχή των οποίων αποφασίσθηκε το 1990. Οι τυπικές 
αποφάσεις επήλθαν μόνο κατά τη λήξη του 1990 ή κατά την έναρξη του 1991, 
μετά από διαβούλευση των συμβουλευτικών επιτροπών που αναφέρονται στα άρθρα 
27, 28 και 29 του κανονισμού περί συντονισμού, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Οι νέες αυτές πρωτοβουλίες 
αφορούν συνολικό ποσό πιστώσεων 1.700 εκατ. ECU^1), εκ των οποίων ένα 
συμπλήρωμα 100 εκατ. ECU για το INTERREG. 
Η πρωτοβουλία REGEN για την οποία διατίθεται ποσό 300 εκατ. ECU έχει ως 
σκοπό την προώθηση της πραγματοποίησης δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου 
στις απομακρυσμένες περιφέρειες, οι οποίες δεν διαθέτουν επί του παρόντος 
σχετικές υποδομές καθώς και την επιτάχυνση της πραγματοποίησης της 
διασύνδεσης των δικτύων μεταφοράς του αερίου και του ηλεκτρισμού των 
απομακρυσμένων περιφερειών με το υπόλοιπο της Κοινότητας. Θα συνεισφέρει 
τοιουτοτρόπως, στην πραγματοποίηση των κοινοτικών στόχων στον ενεργειακό 
τομέα για το 1995, στο μέτρο κατά το οποίο η εισαγωγή αερίου επιτρέπει τη 
διαφοροποίηση της προμήθειας ενέργειας των σχετικών περιφερειών μειώνοντας 
την εξάρτηση τους ως προς το πετρέλαιο. 
Η πρωτοβουλία PRISMA που αφορά ποσό 100 εκατ. ECU, αποφασίσθηκε για τη 
συνδρομή των επιχειρήσεων των μειονεκτικών περιφερειών της Κοινότητας, ώστε 
να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες που προκύπτουν από την ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς. 
Βάσει της πρωτοβουλίας PRISMA η Επιτροπή επιθυμεί: 
α) να στηρίξει την ανάπτυξη των υποδομών και υπηρεσιών πιστοποιήσεως και 
δοκιμών στον τομέα της ταξινόμησης κατά μέγεθος και της μετρολογίας 
κατά τρόπο ώστε να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις όσον αφορά την ανάπτυξη 
μιας πολιτικής σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων τους. 
β) να προετοιμάσει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις για τον αυξανόμενο 
ανταγωνισμό στον τομέα των δημοσίων αγορών, καθώς και τις 
επιχειρήσεις των τομέων που επωφελήθηκαν ρητρών στο πλαίσιο του 
άρθρου 115 της συνθήκης. 
Τα μέτρα αφορούν την τεχνική βοήθεια ιδίως στον τομέα των δημοσίων 
αγορών, των μεθόδων διαχείρισης της παραγωγής, της πολιτικής που 
αφορά την ποιότητα, της διανομής. 
(1) Cf. 1η ετήσια έκθεση του 1989 
74 
Η πρωτοβουλία TELEMATIQUE με 200 εκατ. ECU αποσκοπεί στην προώθηση της 
χρησιμοποίησης των προηγμένων υπηρεσιών των τηλεπικοινωνιών στις 
μειονεκτικές περιφέρειες (περιφέρειες του στόχου 1), συμπεριλαμβανομένης 
μίας καλύτερης πρόσβασης στις προηγμένες υπηρεσίες της υπόλοιπης Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. 
Για το σκοπό αυτό, η TELEMATIQUE ενισχύει τη διαδικασία που ξεκίνησε με το 
πρόγραμμα STAR υπέρ της χρησιμοποιήσεως υπηρεσιών που συνδέονται με 
προηγμένα συστήματα τηλεπικοινωνιών μέσα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
(MME). Αποβλέπει εξίσου στην ενίσχυση των MME που βρίσκονται στις 
περιφέρειες του στόχου 1, στη δημιουργία ή την ανάπτυξη ανάλογων υπηρεσιών. 
Αποσκοπεί τέλος να προωθήσει την ανάπτυξη στο δημόσιο τομέα των 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών που δύναται να συμβάλουν στην περιφερειακή 
ανάπτυξη. 
Στόχο αποτελούν οι υπηρεσίες και όχι οι επενδύσεις σε έργα υποδομής, οι 
οποίες λαμβάνονται υπόψη μόνο στο μέτρο κατά το οποίο συνδέονται άμεσα με 
την προώθηση των υπηρεσιών που αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας 
πρωτοβουλίας. 
Κατά γενικό κανόνα, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη έχουν υποβάλει τα 
λειτουργικά τους προγράμματα κατά τη διάρκεια του έκτου μήνα. Κατά τη λήξη 
του 1990, η κατάρτιση των προγραμμάτων RECHAR είχε σχεδόν λήξει και είχαν 
εγκριθεί τα πρώτα μεταξύ αυτών. Η κατάρτιση των προγραμμάτων ENVIREG που 
είχαν υποβληθεί κατά τη διάρκεια του Νοεμβρίου συνεχιζόταν. Σύμφωνα με τ ι ς 
εκτιμήσεις της Επιτροπής, έπρεπε να ληφθεί απόφαση σχετικά με όλα τα 
λειτουργικά προγράμματα που προήρχοντο από κοινοτικές πρωτοβουλίες πριν από 
τη λήξη του 1991. 
Στις 18 Δεκεμβρίου 1990, η Επιτροπή ενέκρινε τρεις πρωτοβουλίες που 
απέβλεπαν στην υποστήριξη των πολιτικών απασχόλησης στα κράτη μέλη. 
Euroform : αφορά τις νέες επαγγελματικές ειδικεύσεις, τις νέες αρμοδιότητες 
και τις νέες ευκαιρίες απασχόλησης τις οποίες θα έπρεπε να δημιουργήσει η 
ενιαία αγορά (ενδεικτικό ποσό που επιβαρύνει τον κοινοτικό προϋπολογισμό 
κατά 300 εκατ. ECU.) 
Now : έχει ως στόχο να προωθήσει την ισότητα των ευκαιριών και την 
επαγγελματική ένταξη των γυναικών στον τομέα της απασχόλησης και της 
επαγγελματικής κατάρτισης (ενδεικτική κοινοτική συνδρομή: 120 εκατ. ECU). 
Horizon : αποσκοπεί στη βελτίωση της πρόσβασης των μειονεκτούντων ατόμων 
και ορισμένων μειονεκτικών ομάδων (ενδεικτικός κοινοτικός προϋπολογισμός: 
180 εκατ. ECU) στην αγορά εργασίας. 
Οι εν λόγω τρεις πρωτοβουλίες έχουν κοινά χαρακτηριστικά: 
Οι τρεις κοινοτικές πρωτοβουλίες θα έπρεπε να επιφέρουν στον 
αντίστοιχο τομέα της δραστηριότητας τους μία πρόσθετη κοινοτική αξία 
στις ήδη αναληφθείσες ενέργειες της επαγγελματικής κατάρτισης και της 
προώθησης της απασχόλησης, δημιουργώντας ή αναπτύσσοντας κοινοτικά 
δίκτυα που θα συνδέσουν τις περιφέρειες του στόχου αριθ. 1 με άλλες 
περιφέρειες της Κοινότητας κατά τρόπο ώστε να ευνοήσουν, σε διάφορους 
τομείς της επαγγελματικής εκπαίδευσης και απασχόλησης, την ανταλλαγή 
εμπειριών προς όφελος των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών. 
Εγγράφονται στο στόχο ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής 
συνοχής. Ενίσχυση της οικονομικής συνοχής, αφενός, εφόσον οι 
προσπάθειες θα αφορούν κατά προτεραιότητα τις περιφέρειες του στόχου 
75 -
αριθ. 1 κατά τρόπο ώστε να συνεισφέρουν στη μείωση των περιφερειακών 
ανισοτήτων. Αναζήτηση της κοινωνικής συνοχής, αφετέρου, εφόσον 
επιδιώκουν να ευνοήσουν την επαγγελματική ενσωμάτωση των μειονεκτικών 
κατηγοριών στην αγορά. 
Επιπλέον συμπληρώνουν ορισμένο αριθμό των υφισταμένων κοινοτικών 
προγραμμάτων. Κατ' αυτό τον τρόπο: 
* η πρωτοβουλία EUROFORM ενισχύει την αναληφθείσα ενέργεια στο 
πλαίσιο των προγραμμάτων FORCE και EUROTECNET, καθώς και στο 
πλαίσιο των προγραμμάτων LEDA και ERGO, δυνάμενη να στηριχθεί επί 
των δικτύων των εν λόγω προγραμμάτων.πραγματοποιώντας ή 
αναπτύσσοντας ενέργειες που συντονίζονται από αυτά και 
ενισχύοντας τη διακρατική τους διάσταση. 
* για την πρωτοβουλία NOW που ενσωματώνεται στο πλαίσιο του τρίτου 
προγράμματος για την ισότητα των ευκαιριών το οποίο ενεκρίθη κατά 
τη λήξη του 1990, προβλέπεται η χρησιμοποίηση υπαρχόντων δικτύων 
(IRIS, ILE) καθώς και η αποκτηθείσα πείρα στον τομέα της 
ανάλυσης, της αξιολόγησης και της διαχείρισης· 
* η πρωτοβουλία HORIZON στηρίζεται στη HANDYNET (τράπεζα δεδομένων 
που αφορούν τα μειονεκτουντα άτομα σε διάφορους τομείς) και 
ενισχύει το πρόγραμμα HELIOS, εφόσον συγχρηματοδοτεί πρότυπες 
ενέργειες όσον αφορά την κατάρτιση και την επαγγελματική 
επαναπροσαρμογή που δεν καλύπτονται από το εν λόγω πρόγραμμα. 
Επί πλέον, στο πλαίσιο της καταπολέμησης σχετικά με τον κοινωνικό 
αποκλεισμό και σε σχέση με το πρόγραμμα PAUVRETE, HORIZON θα έχει 
ως στόχο να ενισχύσει τις επιτόπου δυνατότητες ενεργειών και να 
εγκαταστήσει ένα δίκτυο ανταλλαγής εμπειριών σε κοινοτικό 
επίπεδο. 
Τέλος, n πρωτοβουλία LEADER, για την οποία χορηγούνται 400 εκατ. ECU, έχει 
ως στόχο την επίτευξη καινοτομιών που θα αποτελούν παράδειγμα για το σύνολο 
των αγροτικών περιοχών, υποστηρίζοντας τις ολοκληρωμένες πρωτοβουλίες που 
θα υποβληθούν επί τοπικού επιπέδου. Η ιδιαιτερότητα της πρωτοβουλίας αυτής 
αφορά επίσης την τεχνική που λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή της δηλ. τη 
χρησιμοποίηση δικτύου ομάδων τοπικών ενεργειών αγροτικής ανάπτυξης που θα 
επιφέρει την υποβολή συνολικών επιδοτήσεων και όχι πλέον λειτουργικών 
προγραμμάτων, τα οποία διαχειρίζονται οι εθνικές αρχές. 
1.2. ΕΦαουονή των κοινοτικών πρωτοβουλιών 
Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες πρέπει να καταστήσουν δυνατή την υποβολή 
συγκεκριμένων προγραμμάτων, τα οποία πρέπει να επεξεργασθούν τα κράτη μέλη 
και να τα υποβάλουν εντός των 6 μηνών που έπονται της δημοσιεύσεως της 
απόφασης, σχετικά με την κοινοτική πρωτοβουλία, στην Επίσημη Εφημερίδα. 
Τα κράτη μέλη υποβάλουν, κατά γενικό κανόνα, τα προγράμματα κατά τη 
διάρκεια του 6ου μήνα, είτε τον Ιούλιο 1990 για το πρόγραμμα RECHAR είτε 
τον Οκτώβριο-Νοέμβριο για το πρόγραμμα ENVIREG. Δεδομένου ότι οι άλλες 
πρωτοβουλίες αποφασίσθηκαν κατά τη διάρκεια του δευτέρου ημίσεος του έτους 
1990, τα συγκεκριμένα προγράμματα υπεβλήθησαν κατά τη διάρκεια του πρώτου 
εξαμήνου του 1991. 
Κατά το 1990 εγκρίθηκε τυπικά μόνο ένα λειτουργικό πρόγραμμα το οποίο 
υποβλήθηκε από τη Γαλλία, στο πλαίσιο του RECHAR (στόχος 2). Το σύνολο των 
μορφών παρέμβασης πρέπει να εγκριθεί το 1991. Δεν είναι κατά συνέπεια 
δυνατό, στο εν λόγω στάδιο, να καταρτισθεί απολογισμός των ενεργειών, 
- 76 
συμπληρωματικών αυτών που περιλαμβάνονται στο CCA. 0 εν λόγω απολογισμός 
θα πραγματοποιηθεί στην προσεχή ετήσια έκθεση. 
2. KaivoT6u8C ενέονε^ και πρότυπα ογέδια 
2.1. Ενεργεί υπέρ Tnc περιωερειακι^ KoivoTiKnc avάπτυΣnc - άρθρο 10 
του κανονιουού 4254/88 που atpooa το Ευρωπαϊκό Ταυείο Περιφερειακά 
Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) 
Η εφαρμογή των ενεργειών βάσει του άρθρου 10 συνεχίσθηκε το 1990, 
λαμβανομένων υπόψη μεταξύ των άλλων, των συζητήσεων κατά την πρώτη άτυπη 
συνεδρίαση των Υπουργών, αρμοδίων για την περιφερειακή πολιτική (24 
Νοεμβρίου 1989). 
Το έτος 1990 χαρακτηρίσθηκε από την επισημοποίηση και από την έγκριση εκ 
μέρους της Επιτροπής του εγγράφου "Ευρώπη 2000"(1), έγγραφο το οποίο 
υποβλήθηκε στην Συμβουλευτική Επιτροπή, που αναφέρεται στο άρθρο 27, το 
Νοέμβριο 1990. 
Με μια διερευνητική μελέτη των τάσεων που διαφαίνονται όσον αφορά τη 
χρησιμοποίηση του κοινοτικού χώρου, η Επιτροπή, εξέφρασε την επιθυμία να 
παράσχει , με τον τρόπο αυτό, ένα πλαίσιο αναφοράς για τις εθνικές, 
περιφερειακές και τοπικές αρχές καθώς και για τον επιχειρηματικό κόσμο με 
σκοπό την παροχή της βοήθειας της όσον αφορά τις επιλογές τους σχετικά με 
τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό τους. 
Το εν λόγω έγγραφο επέτρεψε τη διεξαγωγή συζήτησης σχετικά με τη διευθέτηση 
του ευρωπαϊκού εδάφους, με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής καθώς και των περιφερειακών και 
τοπικών αρχών. Το αποτέλεσμα των διαφόρων αυτών διαβουλεύσεων θα 
συμπεριληφθεί στο έγγραφο, το οποίο θα δημοσιευθεί κατά τη λήξη του έτους 
1991. 
Οι ενέργειες προς όφελος της δ ιαπερι φέρε ι κακής συνεργασίας, που είχαν ήδη 
αναληφθεί το 1989, συνεχίστηκαν. 
Κατά το 1990 πραγματοποιήθηκαν 70 ανταλλαγές εμπειριών στο πλαίσιο τριών 
σχεδίων που υποβλήθηκαν το Δεκέμβριο του 1989 με την ARE (Συνέλευση των 
Ευρωπαϊκών Περιφερειών), το CCRE (Συμβούλιο των Κοινοτήτων και Περιφερειών 
της Ευρώπης) και της IULA (Διεθνή ένωση των τοπικών αρχών). Δόθηκε 
ιδιαίτερη σημασία στη συμμετοχή των περιφερειών του στόχου 1 στην εν λόγω 
διαδικασία. 
Επι πλέον, η Επιτροπή εφήρμοσε το σχέδιο των περιφερειακών δικτύων, σκοπός 
των οποίων είναι να βοηθηθούν οι περιφέρειες και τα αστικά κέντρα για να 
εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες της ενιαίας αγοράς και να αναπτύξουν τις 
συνεργασίες μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Το 1990 επραγματοποιήθηκαν 
12 δίκτυα με πρωτοβουλία της Επιτροπής. 
Αναφέροντας τις διάφορες όψεις της καλής λειτουργίας των πόλεων, 
υποβλήθηκαν δέκα πρότυπα αστικά καινοτόμα σχέδια. Τα εν λόγω πρότυπα 
σχέδια δύνανται να χρησιμοποιηθούν ως υποδείγματα χρήσιμα για τις άλλες 
περιφέρειες της Κοινότητας και βάσει των οποίων να παρέχονται συμβουλές για 
τις μελλοντικές πολιτικές που πρόκειται να θεσπισιούν από τα κράτη μέλη και 
την Κοινότητα. 
Οι ενέργειες της διασυνοριακής συνεργασίας βάσει του άρθρου 10 στηρίζονται, 
το 1990, σε δύο καινοτομίες: 
- τη δηυιουογία παρατηρητηρίου για τη διασυνοριακή συνεργασία (απόφαση 
(1) CQ« Ε§©7ρ6«ήςτε*κκ07«ιηςΙοθίκοΝοέ0βρ*®υ 1990 

- 78 -
τη νέα κοινοτική πρωτοβουλία INTERREG το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ θα 
χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη των ενεργειών προς όφελος των 
διασυνοριακών περιφερειών που δεν είναι επιλέξιμες στο INTERREG, στο 
πλαίσιο του στόχου 1, 2 και 5β. 
2.2 Πpότυπεc ενεργεί πpoc όφελoc Tnc αγροτικά ανάπτυ^ (άρθρο 8 του 
κανονιουού (ΕΟΚ) αριθ. 4256/88). 
Στο πλαίσιο του άρθρου 8 του καν. (ΕΟΚ) αριθ. 4256/88 το ΕΓΤΠΕ δύναται να 
χρηματοδοτεί, εντός του ορίου του 1% της ετήσιας επιχορήγησης του, την 
πραγματοποίηση προτύπων σχεδίων ανάπτυξης ή επίδειξης που αφορούν νέες 
τεχνολογίες παραγωγής. 
Για το έτος 1990, 1,5 εκατ. ECU δεσμεύτηκαν στο πλαίσιο των ενεργειών αυτών 
που αντιστοιχούσαν σε ποσό 4 εκατ. ECU για πραγματοποιήσεις. Τα 
χρηματοδοτούμενα σχέδια αφορούσαν κυρίως την προστασία του περιβάλλοντος 
(καταπολέμηση των ni traies), τη διάδοση ορισμένων γεωργικών τεχνικών 
(πρωτεϊνούχα φυτά, ολοκληρωμένη καταπολέμηση) καθώς και μέτρα κατάρτισης. 
Προβλέπεται στο μέλλον η διεύρυνση των εν λόγω ενεργειών σε σχέδια 
αγροτικής ανάπτυξης που δύνανται να χρησιμοποιηθούν για τη μύηση νέων 
στρατηγικών. 
2.3. Kαιvoτόuεc ενέονε^ πpoc oq^oc Tnc ανάπτυ^ Tnc aπaσγόλnonc (άρθρο 
1 παραγρ. 2 του κανονιουού (ΕΟΚ) αριθ. 4255/88) 
Οι καινοτόμες ενέργειες χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ στο πλαίσιο του άρθρου 
1 παραγρ. 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4255/88. Για να είναι επιλέξιμες 
για τη χρηματοδότηση του ΕΚΤ, οι εν λόγω ενέργειες πρέπει να καθορίζουν 
νέες υποθέσεις όσον αφορά το περιεχόμενο, την οργάνωση και τη μεθοδολογία 
των ενεργειών της επαγγελματικής κατάρτισης. Πρέπει να χρησιμεύουν ως βάση 
για μεταγενέστερη παρέμβαση του ΕΚΤ σε πολλά κράτη μέλη. Γενικότερα, οι 
ενέργειες αυτές καινοτόμου χαρακτήρα πρέπει να ευνοούν κάθε πρωτοβουλία για 
την ανάπτυξη της απασχόλησης. 
Η νομοθεσία επιτρέπει στο ΕΚΤ να συμμετέχει έως 5% της ετήσιας επιχορήγησης 
του στη χρηματοδότηση των εν λόγω ενεργειών, καθώς και της τεχνικής 
βοήθειας, ενεργειών στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου και ενεργειών 
προσανατολισμού και παροχής συμβουλών για την εξεύρεση εργασίας σε ανέργους 
μακράς διαρκείας. 
Αναφέρονται εδώ μόνο οι ενέργειες καινοτόμου χαρακτήρα. Στο πλαίσιο των 
ΚΠΣ, πολλά προγράμματα (ή συνολικές επιδοτήσεις) έχουν ήδη εγκριθεί για τις 
ενέργειες καινοτόμου χαρακτήρα και αφορούν τις παιδαγωγικές μεθόδους, τα 
επαγγελματικά πρότυπα, τις τεχνολογίες (π.χ. στη ρομποτική) ή ακόμη τις 
τεχνικές διαχείρισης των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων. 
Η Επιτροπή έχει, εξάλλου, χρηματοδοτήσει ενέργειες καινοτόμου χαρακτήρα, 
σε οικονομικούς τομείς πλήρους ανάπτυξης. Οι ενέργειες αυτές αφορούν 
προγράμματα κατάρτισης σε νέα επαγγέλματα ή στους τομείς του management, 
του marketing, των οικονομικών υπηρεσιών ή στον τομέα εισαγωγών-εξαγωγών 
που ευνοούν τη μεταφορά των γνώσεων στις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές της 
Κοινότητας (οργάνωση μαθημάτων κατάρτισης, κατάρτιση των εκπαιδευτικών, 
σεμινάρια που προορίζονται για τη διάδοση του αποτελέσματος των εμπειριών). 
- 79 -
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Η ΕΝΣΑΜΑΤΑΣΗ TftN ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΏΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ 
Η ενοποίηση της Γερμανίας υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά γεγονότα 
για την Κοινότητα κατά τη διάρκεια του έτους 1990. Δεν απαιτήθηκαν 
διαπραγματεύσεις για τη διεύρυνση, εφόσον η συνθήκη της Ρώμης είχε 
προβλέψει αυτό το γεγονός και επέτρεψε, έτσι, την ενσωμάτωση των πέντε νέων 
Lander και του Ανατολικού Βερολίνου στο έδαφος της Κοινότητας χωρίς 
τροποποίηση της συνθήκης και με δευτερεύουσας σημασίας προσαρμογές του 
κοινοτικού κεκτημένου. 
Για να συμβάλει στην ανόρθωση των Lander, το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων ενέκρινε στις 4 Δεκεμβρίου 1990 τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 
3575/9θ(1), εκδηλώνοντας έτσι με συγκεκριμένο τρόπο την αλληλεγγύη της 
Κοινότητας. Έτσι, σε εφαρμογή του προαναφερθέντος κανονισμού, η Κοινότητα 
στηρίζει, βάσει της ρύθμισης της διαρθρωτικής πολιτικής και μέσω των τριών 
διαρθρωτικών ταμείων, τη διαδικασία οικονομικής και κοινωνικής προσαρμογής 
των προαναφερομένων περιφερειών. Υπενθυμίζεται ότι η κοινοτική βοήθεια 
προστίθεται στις πιστώσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο της αναμόρφωσης 
(άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2052/88). 
Δεδομένου ότι η κοινοτική ρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων εφαρμόζεται στα 
νέα γερμανικά Lander, η Γερμανία υπέβαλε στην Επιτροπή στις 19 Δεκεμβρίου 
1990 ένα αναπτυξιακό σχέδιο που αφορά αυτές τις περιφέρειες για τα έτη 
1991-1993. 
Μετά από αποτελεσματικές και εποικοδομητικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της 
γερμανικής κυβέρνησης, των Lander και της Επιτροπής, κατέστη δυνατό να 
εγκριθεί επίσημα από την Επιτροπή στις 13 Μαρτίου 1991 το κοινοτικό πλαίσιο 
στήριξης, με την ευνοϊκή γνώμη των Επιτροπών που προβλέπονται στα άρθρα 27 
μέχρι 29 του συντονιστικού κανονισμού. 
Συνολικά, ετέθησαν στη διάθεση των κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων για να 
συμβάλουν στη διαρθρωτική βελτίωση των νέων Lander 3 000 εκατ. ECU (σε 
τιμές 1991) για την περίοδο 1991 έως 1993, από τα οποία 1 500 εκατ. ECU για 
το ΕΤΠΑ, 900 εκατ. ECU για το ΕΚΤ και 600 εκατ. ECU για το ΕΓΤΠΕ, Τμήμα 
Προσανατολισμού. 
Οι κοινοτικές παρεμβάσεις έχουν σχεδιασθεί για να διευκολύνουν τη μετάβαση 
από μία σχεδιασμένη οικονομία σε μία οικονομία της αγοράς η οποία, 
επιπλέον, πρέπει να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό μιας σε υψηλό βαθμό 
αποτελεσματικής οικονομίας των παλαιών γερμανικών Lander που ωθεί σε 
μετανάστευση τον πληθυσμό των νέων Lander. Έτσι δεν πρέπει να 
προσαρμοσθούν μόνον οι οικονομικές, κοινωνικές και γεωργικές διαρθρώσεις, 
αλλά και οι γενικές συνθήκες της ζωής πρέπει να οδηγήσουν σε προοπτικές για 
ευνοϊκή εξέλιξη σ' αυτές τις νέες περιφέρειες. 
Οι ακόλουθοι άξονες προτεραιότητας έχουν χαραχθεί ώστε οι κοινοτικές 
παρεμβάσεις να ανταποκριθούν σε πρωταρχικές ανάγκες: 
'AEovac πpoτεpaιότnτac αριθ. 1 
Προώθηση της υποδομής οικονομικού ενδιαφέροντος : 
Δεδομένου ότι η υποδομή αποτελεί βασική συνθήκη για την βιομηχανική 
ανάπτυξη, προβλέπεται ο εκσυγχρονισμός ή η δημιουργία κατάλληλων υποδομών 
(1) ΕΕ L αριθ. 353 της 17.12.1990, σ, 19 
80 
στον τομέα των βιομηχανικών και τουριστικών χώρων, του τοπικού δικτύου 
μεταφορών καθώς και των δικτύων εφοδιασμού όσον αφορά την ενέργεια και το 
νερό. 
'AEovac πρότερα ιOTnTac αριθ. 2 
Ενίσχυση στις παραγωγικές επενδύσεις: 
Η αναγκαία ανανέωση του παραγωγικού μηχανισμού της βιομηχανίας, των 
υπηρεσιών και του τουρισμού έγκειται ταυτόχρονα στον εκσυγχρονισμό, την 
ορθολογικοποίηση και την επέκταση των υφισταμένων επιχειρήσεων και στη 
δημιουργία νέων, κυρίως μικρών και μεσαίων, επιχειρήσεων, οι οποίες 
αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους για την οικονομία της αγοράς. Στο πλαίσιο 
αυτό, θα δοθεί έμφαση στη δημιουργία απασχόλησης υψηλού βαθμού ειδίκευσης 
και στη μεταφορά νέων τεχνολογιών. 
Οι πρωτοβουλίες αυτές συμβαδίζουν με την ενίσχυση των μέτρων κατάρτισης που 
συνδέονται μ' αυτές τις vbες τεχνολογίες. 
'AEovac ποοτεοαιOTnTac αριθ. 3 
Αξιοποίηση των ανθρωπίνων πόρων: 
Η αξιοποίηση των ανθρωπίνων πόρων και η προώθηση της απασχόλησης αποτελεί 
βασικό παράγοντα για την αύξηση της παραγωγικότητας και του εισοδήματος. 
Κατά συνέπεια, είναι αναγκαία η θέσπιση μιας δέσμης μέτρων για τη βελτίωση 
της πολιτικής της επαγγελματικής κατάρτισης. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν 
την κατάρτιση σε ιδρύματα κατάρτισης ("εξωϋπηρεσιακή επιμόρφωση"), τη 
δημιουργία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, την εφαρμογή συστημάτων εκμάθησης, τη 
χορήγηση ενίσχυσης για τις προσλήψεις, την κατάρτιση εκπαιδευτών και την 
ενίσχυση ανεξάρτητων δραστηριοτήτων. 
'AEovac ποοτεοαιOTnTac αριθ. 4 
Καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας: 
Προβλέπεται αύξηση του αριθμού των επί μακρό χρονικό διάστημα ανέργων. 
Πρέπει λοιπόν να προβλεφθούν ενισχύσεις για τη χρηματοδότηση διαφόρων 
μέτρων, όπως η παροχή νέων ειδών κατάρτισης, η κατάρτιση όσον αφορά τις 
ανεξάρτητες δραστηριότητες καθώς και μέτρων για τα άτομα που αντιμετωπίζουν 
ιδιαίτερες δυσκολίες όσον αφορά την ένταξη τους στην αγορά της εργασίας. 
'AEovac ποοτεοαιOTnTac αριθ. 5 
Επαγγελματική ένταξη των νέων: 
Είναι προφανές ότι μετά το κλείσιμο των επιχειρήσεων, νέοι εργάτες θα 
χάσουν την δουλειά τους και δεν θα έχουν τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν την 
εκμάθηση τους. Προβλέπεται ότι ορισμένοι απ' αυτούς θα μπορέσουν να 
συνεχίσουν την κατάρτιση τους μέσω της χορήγησης ενισχύσεως για τη 
δημιουργία θέσεων κατάρτισης στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ή τα 
ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης. 
'AEovac πpoτεpaιότnτac αριθ. 6 
Ανάπτυξη της γεωργίας, της δασοκομίας και της αλιείας και αναδιάρθρωση της 
βιομηχανίας τροφίμων: 
Προβλέπονται μέτρα ανάπτυξης της γεωργίας, της δασοκομίας και της αλιείας 
καθώς και αναδιάρθρωσης των βιομηχανιών τροφίμων (στόχος αριθ. 5α). Στο 
- 81 -
πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση της Κοινότητας συγκεντρώνεται σε τρεις στόχους: 
την επιστροφή στις οικογενειακές εκμεταλλεύσεις και τον 
αναπροσανατολισμό της γεωργικής παραγωγής, 
την χορήγηση αντισταθμιστικών αποζημιώσεων, 
τις ενισχύσεις στις επενδύσεις στις εγκαταστάσεις μεταποίησης και 
εμπορίας. 
'AEovac πρότερα ιOTnTac αριθ. 7 
Βελτίωση των συνθηκών ζωής και εργασίας στις γεωργικές περιοχές: 
Είναι αναγκαία η λήψη μέτρων τα οποία θα επιτρέψουν τη βελτίωση των 
συνθηκών ζωής και εργασίας στις αγροτικές περιοχές. Τα μέτρα αυτά 
αποτελούν το απαραίτητο συμπλήρωμα των ενεργειών που εφαρμόζονται στο 
πλαίσιο του στόχου 5α ενόψει της επιστροφής στο σύστημα των οικογενειακών 
εκμεταλλεύσεων αποτελούν επίσης προϋπόθεση για την διαφοροποίηση των 
γεωργικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένου του αγροτικού τουρισμού. 
'AEovac ποοτεοαιOTnTac αριθ. 8 
Γεωργία και περιβάλλον: 
Στο πλαίσιο αυτού του άξονα προβλέπονται μέτρα που αφορούν την προστασία 
του περιβάλλοντος στο γεωργικό τομέα. Είναι αναγκαία η ταχεία τροποποίηση 
των μεθόδων γεωργικής εκμετάλλευσης για να αποκατασταθεί η οικολογική 
ισορροπία και να βελτιωθεί η ποιότητα των υπογείων υδάτων. Επιπλέον, η 
βελτίωση των δασών και τα προβλεπόμενα νέα μέτρα αναδάσωσης θα συμβάλουν 
στην προστασία του περιβάλλοντος και στη βελτίωση του φυσικού χώρου. 
- 82 
Για την ευέλικτη διαχείριση των χρηματοδοτικών μέσων, οι πιστώσεις που 
προβλέπονται για τους άξονες 6 και 7 αποτελούν αντικείμενο κοινής 
διαχείρισης. 
εκατομ. ecu 
Άξονες προτεραιότητας ΕΤΠΑ ΕΚΤ ΕΓΤΠΕ Σύνολο 
1. Υποδομές οικονομικού 
ενδιαφέροντος 590 
2. Παραγωγικές επενδύσεις 640 95 
35 15 685 
690 
3. Αξιοποίηση των ανθρωπίνων 
πόρων 110 360 470 
4. Καταπολέμηση της μακροχρόνιας 
ανεργίας 90 90 
5. Καταπολέμηση της ανεργίας των 
νέων (κάτω των 25 ετών) 225 225 
6/7 Διαρθρωτική ανάπτυξη 
Γεωργία και αλιεία 354 354 
8. Αγροτική ανάπτυξη, 
περιβάλλον και δάση 
Τεχνική βοήθεια 115 
45 50 
45 231 396 
90 
Σύνολο 1500 900 600 3000 
* Μέχρι 2,5% των περιλαμβανομένων στους άξονες προτεραιότητας. 
- 83 -
Όσον αφορά την κατανομή των χρηματοδοτικών πιστώσεων στα νέα Lander, ο 
συνολικός πληθυσμός αποτέλεσε βάση για την κατανομή στους άξονες 
προτεραιότητας αριθ. 3, 4 και 5, ενώ για του άξονες 1 και 2, ο αριθμός 
αυτός διαφοροποιήθηκε ανάλογα με τον αριθμό του ενεργού πληθυσμού 
(βιομηχανία και υπηρεσίες) και τον αριθμό του συνολικού πληθυσμού. Για 
τους άξονες 6, 7 και 8, ως βάση για την κατανομή των κεφαλαίων ελήφθη η 
γεωργική έκταση (εκτός των δασών). Έτσι, οι χορηγήσεις ανά Land έχουν ως 
εξής : 
(εκατομ. ecu) 
Lander ΕΤΠΑ ΕΚΤ ΕΓΤΠΕ ΣΥΝΟΛΟ 
Meek Ιenburg-Vorpommern 
Brandenburg 
Sachsen-Anhalt 
Sachsen 
Thuer ingen 
Ανατ. Βερολίνο 
Μη περιφερειακό 177,3 
239,9 
268,2 
444,0 
244,4 
116,2 
10,0 80,1 
103,7 
114,9 
182,8 
102,3 
46,2 
270,0 151,8 
132,2 
122,3 
105,9 
86,0 
46,2 409,2 
475,8 
505,4 
732,7 
432,7 
164,2 
280,0 
Σύνολο 1500,0 900,0 600,0 3000,0 
Πρέπει να προστεθεί ότι, όσον αφορά τις συνολικές χορηγήσεις, ή ΕΤΠΕ 
προβλέπει τη χορήγηση δανείων μέχρι ύψους 1500 εκατ. ECU και η ΕΚΑΧ μέχρι 
ύψους 1100 εκατ. ECU, δάνεια τα οποία είναι προφανώς ευπρόσδεκτα από τους 
δικαιούχους στα νέα Lander. Προβλέπονται επίσης ενισχύσεις στην 
επανένταξη των εργαζομένων στους τομείς της σιδηρουργίας και του άνθρακα 
(στο ΚΠΣ προβλέπονται 110 εκατ. Ecu). 
84 
Στις 26 Μαρτίου 1991, δηλαδή δύο εβδομάδες μετά την έγκριση του ΚΠΣ, η 
Επιτροπή ενέκρινε 6 μονοταμειακά προγράμματα και ένα πρόγραμμα τεχνικής 
βοήθειας του ΕΤΠΑ, τα οποία θα καταλήξουν στη δημιουργία 50 έως 60 000 νέων 
μόνιμων θέσεων απασχόλησης. 
Οι κύριες προτεραιότητες αυτών των 6 προγραμμάτων αφορούν τη βελτίωση της 
υποδομής στήριξης στους οικονομικούς τομείς, την υποστήριξη των παραγωγικών 
επενδύσεων και την αξιοποίηση των ανθρωπίνων πόρων. 
ΤΟ ΕΤΠΑ παρεμβαίνει επίσης για να στηρίξει τις ενέργειες που αφορούν τη 
βελτίωση των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές, 
συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης του περιβάλλοντος. Για το σκοπό αυτό, 
προτάθηκε μία σειρά μέτρων στα προγράμματα, τα οποία αποσκοπούν ιδίως στη 
δημιουργία κινήτρων για την ανάληψη ιδιωτικών πρωτοβουλιών για οικονομικές 
δραστηριότητες καθώς και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και των 
οικονομικών επιδόσεων των μικρών και μεσαίων επιχειτήσεων. 
Όσον αφορά τα υπόλοιπα, τα προβλεπόμενα μέτρα αφορούν προσπάθειες για την 
επέκταση και ανάπτυξη των επιχειρήσεων ώστε αυτές να αποκτήσουν ένα μεσαίο 
και αποτελεσματικό μέγεθος καθώς και για τη βελτίωση του οικονομικού 
περιβάλλοντος των κοινοτήτων, δίνοντας έμφαση στα προβλήματα επικοινωνίας 
και εκσυγχρονισμού της κατοικίας. 
Στις 17 Μαΐου 1991, η Επιτροπή ενέκρινε 6 μονοταμειακά προγράμματα, ένα 
πρόγραμμα ανά Land και ένα για το ανατολικό τμήμα του Βερολίνου, στα οποία 
προστίθεται ένα οριζόντιο πρόγραμμα σε ομοσπονδιακό επίπεδο (Bundesanstalt 
fur Arbeit, Bundesministerium fur Arbeit und Sozialordnung), το οποίο 
συγκεντρώνει τις ενέργειες του ΕΚΤ. Κατά γενικό κανόνα, στα προγράμματα 
αυτά προβλεται η καλύτερη ειδίκευση και επανειδίκευση των εργαζομένων, 
καθώς και ενισχύσεις στην απασχόληση στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της 
αγοράς της εργασίας. Δίδεται προτεραιότητα στα άτομα που αντιμετωπίζουν 
ιδιαίτερες δυσκολίες επανένταξης, δηλαδή τις γυναίκες, τους απασχολούμενους 
μετανάστες και τα μειονεκτουντα άτομα. Κατά την διάρκεια εφαρμογής αυτών 
των προγραμμάτων, 50 000 άτομα περίπου τον χρόνο θα επωφεληθούν από αυτές 
τις ενέργειες. 
Ειδικότερα, προβλέπονται ενέργειες που επιτρέπουν την επανένταξη των 
ανέργων με αναχρονιστική κατάρτιση, κυρίως όταν αυτή μπορεί να 
επαναξιοποιηθεί με τη μετάβαση του σημερινού συστήματος στις νέες συνθήκες 
της οικονομίας της αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται συμπληρωματική 
κατάρτιση που καλύπτει τις νέες γνώσεις οργάνωσης πληροφορικής γραφείου και 
τηλεπικοινωνιών. Εξάλλου, προβλέπονται μέτρα που επιτρέπουν την 
προπαρασκευή για την εγκατάσταση ανεξαρτήτων εργαζομένων. 
Στις 21 Ιουνίου 1991, εγκρίθηκαν 6 μονοταμειακά προγράμματα για τις 
ενέργειες του ΕΓΤΠΕ που αφορούν την αγροτική ανάπτυξη, την εξυγίανση του 
περιβάλλοντος καθώς και τη δασοκομία. 
Ειδικότερα, σκοπός των προγραμματάτων αυτών είναι να αναχαιτίσουν την 
προβλεπόμενη τάση μετανάστευσης του αγροτικού πληθυσμού δημιουργώντας 
ισορροπημένες και αποτελεσματικές γεωργικές διαρθρώσεις και βελτιώνοντας, 
στις αγροτικές περιοχές, τις συνθήκες εργασίας, κατοικίας και μεταφορών. 
Επιπλέον, καταβάλλεται προσπάθεια για να διασφαλισθούν οι θέσεις 
απασχόλησης με τη δημιουργία εναλλακτικών λύσεων εργασίας και 
συμπληρωματικών πόρων εισοδημάτων για τον γεωργικό πληθυσμό. Τα μέτρα που 
- 85 -
προβλέπονται γι' αυτόν το σκοπό συνίστανται ιδίως στη διαφοροποίηση της 
γεωργικής παραγωγής, την ανάπτυξη συμπληρωματικών δραστηριοτήτων, όπως ο 
αγροτικός τουρισμός και, τέλος, την προώθηση των επενδύσεων που μπορούν να 
δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. 
Τέλος, είναι αναγκαίο ένα σημαντικό πρόγραμμα για τη βελτίωση της 
μεταποίησης και της εμπορίας των γεωργικών, δασοκομικών καθώς και των 
αλιευτικών προϊόντων. 0 βασικός αυτός τομέας είναι πρωταρχικής σημασίας 
για να εξασφαλισθεί η διάθεση των τοπικών βασικών γεωργικών προϊόντων, 
πράγμα το οποίο είναι αναγκαίο για τη διατήρηση και την ανάπτυξη της 
γεωργίας των νέων Lander. 
Το σύνολο αυτών των προγραμμάτων θα πρέπει να καταλήξει σε αύξηση της 
γεωργικής αξίας, στη μείωση της ρύπανσης του περιβάλλοντος καθώς και στην 
προσαρμογή της γεωργίας στους σκοπούς της κοινής γεωργικής πολιτικής. 
-85-
ΚΕΦΑΑΑΙΟ VI : Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ 
1. 0\ αργές 
Το άρθρο 5 του κανονισμού πλαισίου (2052/88) ορίζει κατ'αρχήν ότι η 
ενίσχυση η προερχόμενη από τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να συνδυάζεται με 
εκείνην της ETE και των υπολοίπων δανειοδοτικών κοινοτικών οργάνων (κυρίως 
της ΕΚΑΧ) ώστε να μεγιστοποιούνται τα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα των 
πόρων του προϋπολογισμού. Το άρθρο 3 του κανονισμού 4353/88 διευκρινίζει 
ως προς το θέμα αυτό ότι πρέπει να υφίσταται συντονισμός και συνοχή των 
ενισχύσεων που χορηγούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία και τα δανειοδοτικά 
μέσα. Προβλέπει τη συγχρηματοδότηση ορισμένων επενδύσεων από τα 
διαρθρωτικά ταμεία και τα δανειοδοτικά μέσα. 0 κανονισμός αυτός ορίζει 
επιπλέον ότι η ETE πρέπει να συμμετέχει στην κατάρτιση των ΚΠΣ και ότι στα 
σχέδια ενδεικτικής χρηματοδότησης κάθε ΚΠΣ πρέπει να διευκρινίζονται οι 
επιδοτήσεις που προέρχονται από την ETE και τα υπόλοιπα δανειοδοτικά μέσα 
αντιστοίχως (άρθρο 8). 
Η Επιτροπή καθορίζει το πλαίσιο δράσης σε μια ανακοίνωση της^1) στην 
οποία ζητά να δίνουν τα δανειοδοτικά μέσα, σε περιφερειακό επίπεδο, 
μεγαλύτερη βαρύτητα στη συγκέντρωση, τον προγραμματισμό και την 
αποτελεσματικότητα. Η συγκέντρωση είχε ως στόχο την ενίσχυση της 
προτεραιότητας που δίνεται στην περιφερειακή ανάπτυξη και τη νέα ώθηση των 
περιφερειών των στόχων 1, 2 και 5β. 0 προγραμματισμός θα έπρεπε να 
αντανακλάται στην ενσωμάτωση των δανειοδοτικών μέσων στα χρηματοδοτικά 
σχέδια των ΚΠΣ· όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, θα έπρεπε να έχει ως 
αποτέλεσμα να δίνεται μεγαλύτερο βάρος στην παρακολούθηση και την εκ των 
υστέρων αξιολόγηση. 
2. Η πείοα των δυο πρώτων γρόνων 
Η πείρα που αποκτήθηκε τα δυο πρώτα χρόνια επιτρέπει να γίνουν ορισμένες 
προκαταρκτικές κρίσεις όσον αφορά την υλοποίηση των προαναφερθεισών αρχών. 
Η ETE και η ΕΚΑΧ εξετάζονται χωριστά. 
2.1 Η συυβολή Tnc ETE 
2.1.1 Η συγκέντρωση 
Στη διάρκεια των δύο πρώτων χρόνων εφαρμογής της μεταρρύθμισης, το συνολικό 
ύψος δανείων της ETE στις ενισχυόμενες περιφέρειες^2^ ανήλθε σε 14,5 
δισεκατ. Ecu, δηλαδή 63% περίπου της συνολικής δραστηριότητας της ETE στον 
τομέα των δανείων. 
(1) C0M(88) 244 τελικό της 23.12.1988 
(2) Δάνεια αναγόμενα στο άρθρο 130 της συνθήκης ΕΟΚ τα οποία καλύπτουν 
τις περιφέρειες των στόχων 1, 2 και 5β, περιφέρειες επιλέξιμες για 
άλλες μορφές κοινοτικής βοήθειας (ΜΟΠ, κ.τ.λ) και περιφέρειες που 
καλύπτονται από καθεστώτα εθνικών ενισχύσεων. 
-86-
Στον πίνακα 1 εμφαίνεται ότι 85% περίπου του όγκου των δανείων στις 
ενισχυόμενες περιφέρειες χορηγήθηκαν προς όφελος των περιφερειών που είναι 
επιλέξιμες για ενίσχυση από τα διαρθρωτικά ταμεία (στόχος 1, 2 και 5β), 4% 
στις περιφέρειες που απολαμβάνουν άλλων μορφών κοινοτικές ενισχύσεις (ΜΟΠ, 
ΟΑΕ, κ.τ.λ), 3% σε περιοχές που απολαμβάνουν εθνικών ενισχύσεων και το 
υπόλοιπο σε σχέδια τα οποία δεν μπορούν να αποδοθούν στη μία ή την άλλη 
περιοχή παρέμβασης. Οι περιφέρειες του στόχου 1 αντιπροσώπευσαν το 47% της 
δραστηριότητας της Τράπεζας στον τομέα των περιφερειακών δανείων και οι 
περιφέρειες των στόχων 2 και 5β, το 38%. Το 1990, τα δάνεια που 
χορηγήθηκαν στις περιφέρειες του στόχου 1 μειώθηκαν ελαφρώς, εκφράζοντας 
μια ελάχιστη αύξηση μόνο σε απόλυτες τιμές, ενώ τα δάνεια που χορηγήθηκαν 
στις περιφέρειες των στόχων 2 και 5β αυξήθηκαν. Έτσι εξακολούθησε να 
υφίσταται μια τάση παρόμοια με εκείνην που είχε παρατηρηθεί τα δύο 
προηγούμενα χρόνια και η οποία μπορεί να αυξηθεί περισσότερο από την 
οικομική ύφεση. Τα στοιχεία που καταγράφονται για το πρώτο εξάμηνο του 
1991 οδηγούν στην εκτίμηση ότι η τάση αυτή αντιστρέφεται σήμερα, αλλά οι 
περιφέρειες των στόχων 2 και 5β θα συνεχίσουν να καταλαμβάνουν μια σχετικά 
πολύ σημαντικότερη θέση στο πακέτο των δανείων της τράπεζας από ό,τι στο 
σύνολο των δραστηριοτήτων του ΕΤΠΑ. 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1 
ETE : Άμεσα δάνεια και πιστώσεις για συνολικά χορηγούμενα δάνεια 
(Εκατ. ECU) 
1986-1988 1989-1990 
Γύνολο 
Περιφερειακή ανάπτυξη 
Περιοχές 1/2/5b 
1 
2/5b 
Ειδικές κοινοτ. δράσε ις/ΜΟΠ(1) 
Εθνικές ενισχυθείς (2) 
Λοιπές μη διαχωριζόμενες 21 182 
1? «05.9 
10 877.5 
7 239.6 
3 637.9 
600,9 
295.3 
650,2 100 
59 100 
88 
59 
29 
5 
2 
5 23 Ρ93.3 
14 51Q..5 
12 330,9 
6 822,5 
5 508.4 
613,4 
479.3 
1 086,9 100 
63 100 
85 
47 
38 
4 
3 
8 
1989 1990 
Γύνολο 
Περιφερειακή ανάπτιιΓη 
Περιοχές 1/2/5b 
1 
2/5b 
Ειδικές κοινοτ. δράσεις/ΜΟΠ(1) 
Εθνικές ενισχύσεις (2) 
Λοιπές μη διαχωριζόμενες 10 919.1 
7 071.Q 
6 052,3 
3 392,6 
3 637,9 
317.7 
222,9 
478,1 100 
65 100 
86 
48 
29 
4 
3 
7 1? 174 ? 
7 439.5 
6 278.6 
3 429.9 
5 508.4 
295,7 
256,4 
608,8 100 
61 100 
84 
46 
38 
4 
4 
8 
(1) Περιοχές που καλύπτονται από τις "ειδικές κοινοτικές δράσεις" και τα ΜΟΠ. 
(2) Περιοχές που καλύπτονται από τα καθεστώτα εθνικών ενισχύσεων. 
-87-
2.1.2 Σγέσε^ υε τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήplgnc 
Τα σχέδια χρηματοδότησης που προβλέπονται στα ΚΠΣ για τις περιφέρειες του 
στόχου 1 περιλαμβάνουν εκτιμήσεις σχετικές με τα ενδεχόμενα δάνεια της ETE, 
κατανεμημένα σε ορισμένες περιπτώσεις κατ'άξονες προτεραιότητας. Όσον 
αφορά τις περιφέρειες των στόχων 2 και 5β, για τις οποίες τα συνολικά 
δάνεια θα έπρεπε να αποτελέσουν τον κύριο μηχανισμό χρηματοδοτικής 
δραστηριότητας της ETE στον τομέα των ΚΠΣ, δεν έχουν γίνει ποσοτικές 
εκτιμήσεις , αντί δε γι'αυτό έχει εγγραφεί "προς υπενθύμιση". Ακόμη και 
στις περιπτώσεις όπου αναφέρονται ποσοτικές εκτιμήσεις, υποδείχθηκε σαφώς 
ότι ο πραγματικός όγκος των δανείων εξαρτάται από τα σχέδια τα οποία θα 
υπέβαλαν οι ενδιαφερόμενοι με τη συμφωνία των αρμοδίων εθνικών αρχών και 
αφού είχαν προηγουμένως εγκριθεί από την ETE και την Επιτροπή. 
Για τις περιφέρειες του στόχου 1, τα ΚΠΣ περιείχαν μια πρόβλεψη δανείων 
ύψους 8,1 δισεκατ. Ecu (σε τιμές του 1989) για πέντε χρόνια, δεδομένου ότι 
το μεγαλύτερο μέρος του ποσού αυτού εκαταλογίζετο στην ETE. 
Από τα στοιχεία τα σχετικά με το 1989 και το 1990 προκύπτει ότι η ETE, 
ανέλαβε την υποχρέωση να χορηγήσει συνολικά δάνεια ύψους 5,9 δισεκατ. Ecu 
περίπου (τρέχουσες τιμές^1) ) για τα σχέδια που αφορούν τις περιφέρειες 
του στόχου 1 και τα οποία η τράπεζα θεωρεί ότι συνδέονται με τους άξονες 
των ΚΠΣ. Επιπλέον, χορηγήθηκαν δάνεια ύψους 2.021 εκατ. Ecu περίπου σε 
συνδυασμό με τα ΚΠΣ προς όφελος των περιφερειών 2 και 5β. Τα στοιχεία αυτά 
περιλαμβάνουν τόσο τις ενέργειες που χρηματοδοτούνται από κοινού με τα 
διαρθρωτικά ταμεία όσο και τα σχέδια τα οποία, παρόλο ότι ανταποκρίνονται 
στους άξονες προτεραιότητας των ΚΠΣ, δεν χρηματοδοτούνται από τα 
διαρθρωτικά ταμεία. Από αυτήν τη γενική εκτίμηση, φαίνεται επομένως ότι η 
προσφορά δανείων που περιλαμβάνεται στα ΚΠΣ έτυχε ικανοποιητικής 
ανταπόκρισης. 
Η κατάσταση διαφέρει ωστόσο πολύ περισσότερο αν εξεταστούν χωριστά για κάθε 
χώρα οι εκτιμήσεις των αποτελεσμάτων των ΚΠΣ : 
α) Αν ληφθεί υπόψη το συνολικό ποσό των δανείων, πρώτη κατά σειρά 
έρχεται η Ιταλία (2,6 δισεκατ. Ecu, δηλαδή 45% του συνόλου των ποσών 
που χορηγήθηκαν ως δάνειο στα πλαίσια του στόχου 1). Τα ποσά που 
απορροφήθηκαν στο πλαίσιο των ιταλικών ΚΠΣ αυξήθηκαν με πολύ 
μεγαλύτερη ταχύτητα από ό,τι προβλεπόταν κατά την κατάρτιση των ΚΠΣ. 
β) Το ποσοστό απορρόφησης σε σχέση με τις εκτιμήσεις των ΚΠΣ στα 
υπόλοιπα κράτη μέλη κυμαίνεται από 70% στην Ισπανία έως 58% στην 
Ιρλανδία, από 48% στην Πορτογαλία έως 28% στην Ελλάδα. 
Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένα στοιχεία είναι ιδιαίτερα 
χαμηλά σε απόλυτες τιμές. Το σύνολο των δανείων της ETE στην 
Ιρλανδία είναι πράγματι κατώτερο από εκείνα που δόθηκαν στην Ελλάδα, 
τα οποία αντιπροσωπεύουν μόνο το 29% εκείνων της Πορτογαλίας. Τα 
δάνεια που χορηγήθηκαν στην Πορτογαλία, από την άλλη μεριά, 
αντιπροσωπεύουν ποσό αισθητά υψηλότερο από ό,τι εκείνο που σημειώθηκε 
στην Ισπανία. Οι λόγοι που εξηγούν αυτές τις απόλυτες και σχετικές 
διαφορές θα εξεταστούν περαιτέρω. 
(1) 4,6 δισεκατ. άμεσων δανείων και 1,3 δισεκατ. που χορηγήθηκαν με μορφή 
συνολικών δανείων. 
-88-
2.1.3 Χαρακτηριστικά των σγεδίων 
Τα ποσά τα οποία χορήγησε η ETE στο πλαίσιο των ΚΠΣ χορηγήθηκαν στο 
μεγαλύτερο μέρος τους με μορφή άμεσων δανείων σε έργα υποδομών. Η 
υποστήριξη της βιομηχανίας έγκειται σε μεγάλο βαθμό στη χορήγηση συνολικών 
δανείων στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα δάνεια που αφορούν τις υποδομές 
είχαν ως άξονα τέσσερις μεγάλους τύπους σχεδίων, οι οποίοι στο μεγαλύτερο 
μέρος τους είναι γενεσιουργά εσόδων : τηλεπικοινωνίες, μεταφορές, ύδωρ και 
εξυγίανση, ενέργεια. Τα αντιπροσωπευτικότερα παραδείγματα είναι οι τρεις 
χώρες οι οποίες ανήκουν εξ ολοκλήρου στο στόχο 1, δηλαδή η Ελλάδα, η 
Ιρλανδία και η Πορτογαλία. 
Μερικά από τα εν λόγω ειδικά σχέδια απαριθμούνται στο πλαίσιο που 
παρατίθεται κατωτέρω. Αρκετά από τα σχέδια αυτά αναγνωρίστηκαν και ως 
επιλέξιμα για την ενίσχυση από το ΕΓΤΠΕ. 
Σχέδια yta τα οποία χορηγούνται ενισχύσεις από την ETE στις 
χώρες του στόχου 1 - παράδ. 
Ελλάδα Δίκτυο μεταφοράς PPC και 
διανομής ηλεκτρισμού 
Δίκτυο υπονόμων των ελλη­
νικών πόλεων 
Οδικό δίκτυο θεσσαλονίκης, 
εθν. δρόμος Κορίνθου-Τρίπόλης 
Αυτοκινητ. Αθήνας-Κατερίνης 
Σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Μεγα­
λούπολης και ορυχείο λιγνίτη 
Ιρλανδία : Παράκαμψη του Ath I one 
Ιρλανδικές τηλεπικοινωνίες 
Τροφοδότηση σε ύδωρ της 
Dundalk 
Πορτογαλία: Αυτοκινητ. Βορρά-Νότου Λισαβών 
Αυτοκινητ. Brisa (III + IV) 
Τηλεπικοινωνίες CTT 
Δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρ. ρεύμ. 
Χρηματοδότηση της βιομηχανίας 
υάλου και της χημικής βιομη­
χανίας Εκατ. ECU 
Συνολικό 
κόστος 
56,97 
205,60 
218,75 
302,20 
1182,86 
51,40 
196,40 
32,83 
432,00 
848,00 
86,70 Δάνεια 
ETE 
28,3 
22,8 
4,4 
19,7 
82,8 
4,6 
45,6 
6,2 
87,9 
82,8 
33,9 
Πηγή : Ετήσια έκθεση της ETE (έτος 1990) 
* Τμήματα δανείου που υπογράφησαν το 1989 και 1990. Στις περισσότερες 
από τις περιπτώσεις θα υπάρξουν και άλλα τμήματα τα επόμενα χρόνια. 
Τα συνολικά δάνεια ήταν σχετικά σημαντικότερα στις περιφέρειες των στόχων 2 
και 5β από ότι στις περιφέρειες του στόχου 1. Στις περιφέρειες αυτές, 
σημαντικό μέρος των συνολικών δανείων χορηγήθηκαν σε σχέδια υποδομής μάλλον 
παρά σε βιομηχανικά σχέδια. 
-89-
αΐΝΛ&Α£_2. 
ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ - ΧΟΡΗΓΟΥΜΕΝΑ ΠΟΣΑ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ 
(Εκατ. ECU) 
ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ ΤΟ 1989 και 1990 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ 
Στόχος 1 
Στόχος 2. 5β 
Σύνολο ΥΠΟΔΟΜΗ 
1989/1990 1990 
145.6 81.0 
402.3 220. 1 
547.9 301 . 1 ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 
ΓΕΩΡΓΙΑ 
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 
1989/1990 1990 
1,147.4 543.5 
1.083.7 524.9 
2.231 . 1 1 .068.4 ΣΥΝΟΛΟ 
1989/1990 1990 
1.293.0 624.5 
1.486.0 745.0 
2.779.0 1.369.5 που συνδέονται με 
τα ΚΠΣ 
1989/1990 1990 
1.293.0 624.5 
1.083.7 524.9 
2,376.7 1, 149.4 
QINAKAL_I 
ETE : λμεοα δάνεια και χορηγηθείς προερχόμενες από ουνολικα δάνεια 
(Εκατ. ECU) 
λμεοα 
δάνει α 
Χορηγήοε ι ς 
προερχόμενες 
από ουνολ ι κά 
δάνε ι α 
ΣΥΝΟΛΟ Περιφερειακή ανάπτυξη 
1989/90 1990 
11174.0 5 733. 5 
3 336.7 1 706. 1 
14 510.7 7 439.6 Περιοχές TWV στόχων 
1, 2 και 5β 
1989/90 1990 
9 552.1 4 909.3 
2 779.0 1 369.5 
12 331.1 6 278.8 Περιοχές του στόχου 
1 
1989/90 1990 
5 529.6 2 805.6 
1 293.0 624.5 
6 822.6 3 430. 1 Περιοχές των στόχων 
2/5β 
1989/90 1990 
4 022.5 2 103.7 
1 486.0 745.0 
5 508.5 2 848.7 
- 91 -
2.1.4. Συμπληρωματική δράση και κοινή δοάοη 
Οι πίνακες II έως V του παραρτήματος δίνουν μια ακριβέστερη εικόνα των 
δανείων της ETE υπό μορφή άμεσων δανείων, τα οποία υποδιαιρούνται σε 
συνολικά άμεσα δάνεια που προορίζονται για τις περιφέρειες οι οποίες 
αποτελούν αντικείμενο της μεταρρύθμισης, δάνεια που συνδέονται με τα ΚΠΣ 
και δάνεια για τα οποία ειδικά υπάρχει δυνατότητα χρηματοδότησης από κοινού 
με το ΕΤΠΑ. Να σημειωθεί ότι δεν μπορεί να υπάρχουν ακριβείς αριθμοί και 
ότι αυτά εξαρτώνται από το πώς συσχετίζονται τα διάφορα έργα με τις 
προτεραιότητες του ΚΠΣ (βλ. το μεθοδολογικό σημείωμα που αφορά τους 
πίνακες). Απεικονίζουν ωστόσο με αρκετή σαφήνεια τις βασικές τάσεις, ήτοι: 
Στις περισσότερες χώρες, η σχετική με τις περιφέρειες δραστηριότητα 
της ETE είναι σε μεγάλο βαθμό συγκεντρωμένη στις περιφέρειες των 
στόχων 1, 2 και 5β. Σε τρεις μόνον χώρες (Δανία, Γερμανία και 
Γαλλία), τα δάνεια στις περιοχές που τυγχάνουν εθνικών ενισχύσεων 
παραμένουν σημαντικά. Στη Γαλλία κυρίως και στη Γερμανία, αυτό 
οφείλεται στο σχετικό μέγεθος των εν λόγω περιοχών από πλευράς 
εκτάσεως και πληθυσμού. Να σημειωθεί εντούτοις ότι το ποσοστό των 
δανείων προς τις κοινοτικές περιφέρειες στις τρεις αυτές χώρες έχει 
ίσως κάπως υποεκτιμηθεί, επειδή είναι δύσκολο στην πράξη να γίνονται 
ακριβείς εκτιμήσεις σχετικά με την κατά περιφέρειες κατανομή των 
συνολικών υποχρεώσεων που αναλαμβάνονται, ιδίως δε όταν πρόκειται για 
μικρές περιφέρειες. 
Στις τρεις χώρες οι οποίες είναι εξ ολοκλήρου επιλέξιμες για τη 
χορήγηση ενισχύσεως στο πλαίσιο του στόχου 1 (Ελλάδα, Ιρλανδία, 
Πορτογαλία), διαπιστώνεται ότι υπάρχει υψηλός βαθμός αντιστοιχίας 
μεταξύ του συνολικού ύψους των δανείων της ETE και των δανείων που 
συνδέονται με τις προτεραιότητες των ΚΠΣ (αν και αυτό δεν είναι τόσο 
σαφές στην περίπτωση της Ιρλανδίας όσο για τις δύο άλλες χώρες). Η 
ίδια παρατήρηση ισχύει και για την Ισπανία, όπου εκτιμάται ότι 91% 
του συνολικού ύψους των δανείων που δόθηκαν στις περιφέρειες των 
στόχων 1, 2 και 5β συνδέεται με τις προτεραιότητες του ΚΠΣ. Το 
ποσοστό αυτό γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακό άν ληφθεί υπόψη ότι το ένα 
τρίτο των χρημάτων που δόθηκαν υπό μορφή δανείου συγκεντρώνεται στις 
περιφέρειες των στόχων 2 και 5β. 
0 βαθμός αντιστοιχίας είναι πολύ χαμηλότερος στην Ιταλία και ακόμη 
περισσότερο στο Ηνωμένο Βασίλειο (24%) και στη Γαλλία (1%), όπου 
κυριαρχούν οι περιφέρειες των στόχων 2 και 5β. Αυτό οφείλεται αφενός 
στη γενική έλλειψη συνδρομής για επενδύσεις έργων υποδομής στα ΚΠΣ 
που αφορούν τους στόχους 2 και 5β· αφετέρου, αναφέρθηκε ήδη ότι στις 
περιφέρειες αυτές μεγάλο μέρος των συνολικών δανείων που προέρχονται 
από την ETE διατέθηκε για έργα υποδομής. Είναι λοιπόν δυνατόν να 
θεωρείται ότι τα δάνεια της ETE στις περιφέρειες του στόχου 2 
συμπληρώνουν τις προτεραιότητες των ΚΠΣ, ενώ η στάθμη των κοινών 
παρεμβάσεων στις περιφέρειες του στόχου 1 είναι πολύ υψηλότερη. 
Την ερμηνεία αυτή στηρίζουν και οι αριθμοί οι σχετικοί με τη 
συγχρηματοδότηση (έργων που λαμβάνουν ταυτοχρόνως δάνεια από την ETE 
και συνδρομή από το ΕΤΠΑ). Για τις τρεις χώρες του στόχου 1, ποσοστό 
σχετικά υψηλό των δανείων δόθηκε για έργα ΚΠΣ τα οποία δικαιούνται 
συνδρομής από το ΕΤΠΑ (63% των έργων που σχετίζονται με τα ΚΠΣ στην 
Ελλάδα, 70% στην Πορτογαλία, 56% στην Ιρλανδία). Αντίθετα, το 
αντίστοιχο ποσοστό είναι χαμηλό για το Ηνωμένο Βασίλειο· και για τη 
Γαλλία είναι προς στιγμήν, μηδενικό. Εντύπωση προκαλεί ωστόσο η 
διαπίστωση του γεγονότος ότι η στάθμη των παρεμβάσεων κοινής 
- 92 -
χρηματοδότησης είναι χαμηλή στην Ισπανία τόσο σε απόλυτες τιμές όσο 
και σε σύγκριση προς τον συνολικό όγκο των δανείων που σχετίζονται με 
τα ΚΠΣ (6%). Να σημειωθεί εντούτοις ότι ορισμένος μόνον αριθμός από 
τα δάνεια που έχουν εγκριθεί από την Τράπεζα αρχίζει να 
ενεργοποιείται και ότι αυτά δεν περιλαμβάνονται στα στοιχεία που 
αφορούν τα έτη 1989 και 1990. 
Η ανάλυση των καταγεγραμμένων για το 1989 και το 1990 τάσεων οδηγεί 
στη σκέψη ότι οι παρεμβάσεις κοινής χρηματοδότησης βρίσκονται σε 
εξέλιξη στις τρεις χώρες του στόχου 1. 
2.1.5. Ποοοκόυυατα στην απορρόφηση των δανείων Tnc ETE 
Η ανάλυση που προηγήθηκε επιβεβαιώνει ορισμένες ενθαρρυντικές τάσεις, σε 
ό,τι κυρίως αφορά τις χώρες του στόχου 1 όπου διαπιστώνεται υψηλή στάθμη 
κοινών παρεμβάσεων εκ των υστέρων. Εξακολουθούν ωστόσο να υπάρχουν λόγοι 
ανησυχίας σχετικά με τον χαμηλό βαθμό απορρόφησης, σε απόλυτες τιμές σε 
ορισμένες περιφέρειες του στόχου 1 και εξαιτίας μιας κάποιας επιδείνωσης 
της κατάστασης μεταξύ 1989 και 1990 (κυρίως στην Ελλάδα και στην Ισπανία). 
Τέσσερις παράγοντες συνέκλιναν για να περιοριστεί ο βαθμός απορρόφησης των 
δανείων της ETE: 
α) Παράγοντες που έχουν δυσμενή επίδραση στο χρέος σε περιφερειακό ή 
εθνικό επίπεδο. Στην Ιρλανδία και την Ελλάδα, η επιδείνωση του 
εξωτερικού χρέους ανακόπηκε από λόγους σχετικούς με το ισοζύγιο 
πληρωμών. Στην Ισπανία, η κεντρική διοίκηση επέβαλε περιορισμούς 
στις περιφερειακές αρχές σε ό,τι αφορά την προσφυγή σε δανειοληπτική 
χρηματοδότηση. Ακόμη και στην Ιταλία, σε ορισμένες περιφέρειες 
περιορίσθηκαν οι παρεμβάσεις της ETE διά καθορισμού ανωτάτου ορίου 
του χρέους. 
β) Ορισμένες χώρες επωφελούνται από μια σχετικά εύκολη πρόσβαση σε άλλες 
εθνικές πηγές μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης για τους σκοπούς της 
περιφερειακής ανάπτυξης· οι χώρες αυτές δεν χρειάζεται κατ' ανάγκη να 
προσφεύγουν στα κοινοτικά δάνεια. Αυτό ισχύει κυρίως για τις 
περιφέρειες του στόχου 2, οι οποίες έχουν συχνά στη διάθεση τους 
εθνικές πηγές χρηματοδότησης πολύ ανεπτυγμένες. Αυτό ισχύει λιγότερο 
για την Πορτογαλία, την Ελλάδα και την Ισπανία ακόμη, όπου τα 
τραπεζικά συστήματα ελέγχουν πολύ λιγότερο τα μακροπρόθεσμα δάνεια 
παρά τις άλλες μορφές χρηματοδότησης και όπου η ETE βρίσκεται συνεπώς 
σε ευνοϊκότερη θέση. 
γ) Εκεί όπου υπάρχουν άλλες πηγές χρηματοδότησης, η ETE δεν αποτελεί 
κατ'ανάγκην ανταγωνιστικότερη εναλλακτική λύση. Σε σχέση μ'αυτό, 
αρκετοί παράγοντες διαδραματίζουν το ρόλο τους. 
Σε γενικές γραμμές, εν μέσω ενός εμπορικού κλίματος ολοένα και πιο 
περίπλοκου και μέσα στο πλαίσιο της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, η 
Τράπεζα πραγματοποιεί σήμερα το βήμα προς την οικονομική και 
νομισματική ένωση και την εντατικότερη φιλελευθεροποίηση και 
ανταγωνισμό στον χώρο των χρηματοδοτικών υπηρεσιών. Τα προγράμματα 
κάλυψης του συναλλαγματικού κινδύνου, των οποίων η Τράπεζα πάντοτε 
επωφελήθηκε, καταργήθηκαν στα περισσότερα κράτη μέλη· σήμερα δεν 
υπάρχουν παρά σε ορισμένες περιοχές της Ιταλίας, στην Πορτογαλία, 
στην Ελλάδα και, για ορισμένες επενδύσεις του δημόσιου τομέα, στο 
Ηνωμένο Βασίλειο. 
Κατά δεύτερο λόγο, σε διάφορες χώρες (όπως η Γαλλία), η ETE δεν 
παρουσιάζει πλέον ενδιαφέρον για ορισμένες αγορές επειδή για τους 
- 93 -
σκοπούς της περιφερειακής ανάπτυξης χορηγούνται επιδοτούμενα δάνεια 
από εθνικούς χρηματοδοτικούς φορείς. 
Τρίτον, οι κυβερνήσεις θα είναι στο εξής λιγότερο διατεθειμένες να 
προσφέρουν τις εγγυήσεις τους για έργα χρηματοδοτούμενα από την 
Τράπεζα, εξ ου και η μεγαλύτερη συχνότητα προσφυγών στις εγγυήσεις 
του ιδιωτικού τομέα, πράγμα που συνεπάγεται προμήθειες οι οποίες 
ενδέχεται να επιβαρύνουν αισθητά το πραγματικό επιτόκιο. 
Τέλος, η Τράπεζα δεν ήταν πάντα σε θέση να χορηγεί χρηματοδοτήσεις με 
άξονα την αξιοποίηση σημαντικών κενών της αγοράς : αναφορικά με την 
χρηματοδότηση των MME για παράδειγμα, η Τράπεζα δεν μπόρεσε να 
προτείνει παρά τις κλασικές διευκολύνσεις για δάνεια χαμηλού ή 
μηδενικού κινδύνου, και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η προσφυγή σε 
ενδιάμεσο χρηματοδότη στο πλαίσιο συνολικών δανειοδοτικών ρυθμίσεων 
έχει ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα για τις MME (συγκριτικά προς τους 
όρους των οποίων τυγχάνουν οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις) αύξηση του 
κόστους του δανείου (κατά 100 βασικές μονάδες, ίσως και 
περισσότερες). 
δ) Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ETE χρειάστηκε να περιορίσει την εκ 
μέρους της ανάληψη υποχρεώσεων εξαιτίας του ανεπαρκούς βαθμού 
υλοποίησης των έργων που περιλαμβάνονταν στα ΚΠΣ. Η διαπίστωση αυτή 
ισχύει κυρίως για ορισμένα μεγάλα έργα υποδομής για την εκτέλεση των 
οποίων, από το στάδιο της μελέτης μέχρι το στάδιο της ολοκλήρωσης, 
μπορεί να χρειασθούν αρκετά έτη. Τα στοιχεία της ETE που αναφέρθηκαν 
στα προηγούμενα αντιπροσωπεύουν τα τμήματα της χρηματοδότησης τα 
οποία ενδέχεται να έχουν διατεθεί και καταβληθεί για την εκτέλεση 
έργων τα οποία βρίσκονται ήδη υπό εξέλιξη. Τις περισσότερες φορές, 
θα υπάρξουν και άλλα τμήματα δανείων για τα ίδια έργα εφόσον η 
εκτέλεση τους συνεχίζεται. Στα στοιχεία αυτά ωστόσο δεν 
περιλαμβάνονται τα ποσά που έχουν ήδη εγκριθεί από το διοικητικό 
συμβούλιο της ETE για έργα τα οποία "δεν ξεκίνησαν". Σε ορισμένες 
χώρες, ικανός αριθμός εγκεκριμένων έργων αποτελεί αντικείμενο 
συμβάσεων δανείων τα οποία δεν έχουν ακόμη συναφθεί διότι χρειάσθηκε 
χρόνος περισσότερος από όσον είχε προβλεφθεί για την ωρίμανση τους. 
Εδώ έγκειται ένας από τους κυριότερους παράγοντες δια των οποίων 
εξηγείται ο χαμηλός βαθμός απορρόφησης στην Ελλάδα. 
2.1.6. Ποονοαμματιομόο και αξιολόγηση 
Ενώ, παρά τα προαναφερόμενα προσκόμματα, επιτεύχθηκε - με κάποιες 
διαβαθμίσεις - υψηλός βαθμός συμπληρωματικότητας και κοινών δράσεων μεταξύ 
του ΕΤΠΑ και της ETE σε διάφορες χώρες, ο συντονισμός σχετικά με τον κοινό 
προγραμματισμό εκ των προτέρων και με την αξιολόγηση των επενδύσεων ήταν 
σχετικά περιορισμένος. Τα καλύτερα αποτελέσματα επιτεύχθηκαν σε σχέση με 
ορισμένο αριθμό μεγάλων έργων όπως εκείνο της Μεγαλόπολης στην Ελλάδα, όπου 
η Τράπεζα και το ΕΤΠΑ συνεργάσθηκαν στενά για να συντονίσουν τη 
χρηματοδότηση. 0 εκ των προτέρων κοινός προγραμματισμός άλλων δράσεων 
αποδείχθηκε αντίθετα λιγότερο ικανοποιητικός. 
Η κατάσταση αντικατοπτρίζει σημαντικές διαφορές ως προς τη φιλοσοφία και 
τις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων. Για την Τράπεζα, άξονας παραμένουν τα 
έργα μάλλον παρά τα προγράμματα· και θα πρέπει σαφώς να αναγνωρισθεί ότι 
στη Συνθήκη και στον κανονισμό της Τράπεζας δεν γίνεται προς το παρόν λόγος 
παρά μόνον για χρηματοδότηση έργων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η 
Τράπεζα δεν μπορεί σε γενικές γραμμές να χορηγεί δάνεια παρά μόνο για 
ειδικά έργα εντελώς συγκεκριμένα και αξιολογήσιμα από χρηματοδοτικής και 
- 94 -
οικονομικής απόψεως, ακόμη και αν ο δανειοδοτούμενος είναι σε θέση να 
παράσχει όλες τις αναγκαίες εγγυήσεις(1>. Η εξαίρεση στον κανόνα αυτό 
συνίσταται στην υπογρφή "δανείων πλαισίων" με τοπικές αρχές για τη 
χρηματοδότηση ομάδων παρομοίων έργων (για παράδειγμα προγράμματα οδοποιίας 
τοπικού ενδιαφέροντος), έργων τα οποία δεν είναι πλήρως γνωστά εκ των 
προτέρων. Οι παρεμβάσεις αυτές, οι πρώτες των οποίων πραγματοποιήθηκαν 
πριν από την μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων, υπήρξαν ολιγάριθμες. 
Παραδείγματα δανείων αυτού του τύπου, σχετιζόμενα με δράσεις οι οποίες 
εντάσσονται στο πλαίσιο των ΚΠΣ, μπορούν ωστόσο να αναφερθούν στην Ιρλανδία 
και την Ελλάδα (διαπραγματεύσεις υπό εξέλιξη). 
2.2 Δάνεια ΕΚΑΧ 
Υπάρχουν δύο μεγάλες κατηγορίες δανείων ΕΚΑΧ : 
Δάνεια μετατροπής (προβλεπόμενα στο άρθρο 56 παράγραφος 2α της 
συνθήκης ΕΚΑΧ), που προορισμό έχουν να βοηθήσουν στην αναζωογόνηση 
των περιφερειών οι οποίες δοκιμάζονται από περιορισμό της 
δραστηριότητας και της απασχόλησης στον τομέα του άνθρακα και της 
χαλυβουργίας. Τα δάνεια αυτά συνοδεύονται εν γένει από επιδοτήσεις 
επιτοκίου (μέχρι 3 μονάδων), επιδοτήσεις οι οποίες υπολογίζονται με 
βάση τον κατ' εκτίμηση αριθμό των θέσεων απασχόλησης που θα 
δημιουργηθούν. Τα περισσότερα από τα δάνεια αυτά δίδονται μέσω 
ενδιάμεσων χρηματοδοτών υπό μορφή συνολικών δανείων. Για τα δάνεια 
αυτά παρουσιάσθηκε αυξημένη ζήτηση, η οποία από 304 εκατ. ECU το 
1987 έφθασε στα 452 το 1988 στα 458 το 1989 και στα 585 το 1990. 
Δάνεια με βάση το άρθρο 54, για επιχειρήσεις του τομέα του άνθρακα 
και του τομέα της χαλυβουργίας ή για επενδύσεις συναφείς προς την 
κοινοτική βιομηχανία άνθρακα και χάλυβα. 
2.2.1. Ποονοαυυατισυόο 
Εάν τα δανειοδοτικά μέσα της ΕΚΑΧ έχουν χαρακτήρα περισσότερο τομεακό παρά 
περιφερειακό, τότε δεν μπορεί παρά βασικό κριτήριο επιλεξιμότητας για τα 
δάνεια που βασίζονται στο άρθρο 56 να αποτελεί ο περιφερειακός χαρακτήρας 
του έργου στο εσωτερικό μιας περιοχής υποδεικνυόμενης από την ΕΚΑΧ. Στα 
κείμενα τα σχετικά προς την μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων 
προβλεπόταν αυξημένη συνεργασία μεταξύ των μέσων της ΕΚΑΧ (των δανείων 
κυρίως του άρθρου 56) και των διαρθρωτικών ταμείων. Για τη βελτίωση 
συγκεκριμένα της εν λόγω συνεργασίας, η Επιτροπή δημοσίευσε τον Ιούλιο του 
1990 νέες κατευθύνσεις (προσανατολισμούς) και κανόνες λειτουργίας^2). 
Με τις εν λόγω κατευθύνσεις και κανόνες λειτουργίας διευρύνθηκαν τα 
κριτήρια επιλεξιμότητας για τα δάνεια ΕΚΑΧ σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις που 
πραγματοποιούνται στο πλαίσιο προγραμμάτων τα οποία συγχρηματοδοτούνται από 
τα διαρθρωτικά ταμεία. Ενώ τα δάνεια που προορίζονται για μεμονωμένα έργα 
εξακολουθούν να διατίθενται όπως άλλοτε σε επενδύσεις του παραγωγικού 
τομέα, διευρύνθηκαν οι όροι επιλεξιμότητας για δάνεια σχετικά με 
προγράμματα για να είναι τέτοιοι ώστε να καλύψουν ορισμένους τύπους έργων 
υποδομής (επαναλειτουργία εγκαταλελειμένων βιομηχανιών, μεγάλα δίκτυα 
μεταφοράς), 
(1) Όταν πρόκειται για συνολικά δάνεια, η Τράπεζα εκχωρεί την 
αρμοδιότητα στον ενδιάμεσο χρηματοδότη. 
(2) ΕΕ C αριθ. 188/9 της 28.07.1990 
- 95 -
μεταφοράς τεχνολογίας και συμμετοχή στο κεφάλαιο νεωτεριστικών MME. Τα 
έργα αυτά αφορούν τις επιλέξιμες περιοχές των στόχων 1, 2 και 5β. 
Προβλεπόταν επίσης ότι τα δάνεια μετατροπής για τους προαναφερόμενους 
τύπους επενδύσεων θα μπορούσαν να τύχουν, χάρη στο ΕΤΠΑ, επιδοτήσεων μέχρι 
και 3% κατ' έτος και για μια διάρκεια πέντε ετών. Το εν λόγω καθεστώς 
επιδοτήσεων θα μπορούσε να εγκαθιδρυθεί επί τη βάσει μιας εταιρικής σχέσεως 
μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των αρμόδιων εθνικών αρχών. Τα 
ενδεικτικά ποσά των επιδοτήσεων έπρεπε να καθορίζονται για τα αντίστοιχα 
ΚΠΣ. 
Οι διαπραγματεύσεις για τα ΚΠΣ έγιναν πριν εγκριθούν οι νέες κατευθύνσεις, 
ώστε δεν κατέστη ακόμη δυνατόν να συζητηθεί η εφαρμογή τους στα κράτη μέλη 
και τις περιφέρειες, στις περιφέρειες κυρίως του στόχου 2, όπου βρίσκεται 
το μεγαλύτερο μέρος των περιοχών παρέμβασης της ΕΚΑΧ. Στα σχέδια 
χρηματοδότησης των ΚΠΣ, η αναφορά στα δάνεια ΕΚΑΧ γινόταν εν γένει για τη 
μνεία και μόνο, αν και για ορισμένα λειτουργικά προγράμματα δόθηκε αργότερα 
η δυνατότητα να γίνουν ποσοτικές εκτιμήσεις. Στις προτάσεις της που 
αφορούσαν τη δράση RECHAR, η Επιτροπή προέβλεπε ορισμένο ποσό για τις 
επιδοτήσεις δανείων ΕΚΑΧ αφορώντων προγράμματα RECHAR που θα προτείνονταν 
από τα κράτη μέλη. Προσπάθειες γίνονται σήμερα να ενταχθούν οι προβλέψεις 
αυτές με ικανοποιητικό τρόπο στις ετήσιες διαδικασίες του προϋπολογισμού 
της ΕΚΑΧ. 
Κατά συνέπεια, τα δάνεια μετατροπής ΕΚΑΧ εξακολουθούσαν μέχρι σήμερα να 
χορηγούνται εκτός του πλαισίου των περιφερειακών προγραμμάτων της 
Κοινότητας και των αντίστοιχων ρυθμίσεων εταιρικής σχέσεως. Η βασική 
επιλογή των έργων έγινε από τις ενδιάμεσες τράπεζες οι οποίες ασχολούνται 
με τα συνολικά δάνεια. Η διαχείριση των άμεσων δανείων που βασίζονται στο 
άρθρο 56 συνέχισε να γίνεται επίσης εκτός του πλαισίου του προγραμματισμού 
και της εταιρικής σχέσεως, μολονότι τα κράτη μέλη υπέβαλαν στην Επιτροπή 
μεμονωμένες αιτήσεις για δάνεια και προσέφεραν την υποστήριξη τους. 
2.2.2. Τάσε ιc σγετικά υε τα δάνεια 
Οι πίνακες VI έως VIII του παραρτήματος εμφαίνουν τα δάνεια ΕΚΑΧ που 
βασίζονται στα άρθρα 54 και 56, για τα δύο πρώτα έτη της μεταρρύθμισης. 
Επί συνολικού όγκου δανείων 1,66 δισεκατομ. ECU, τα δάνεια ανασυγκρότησης 
ανήλθαν εις 1,04 δισεκατομ., ήτοι ποσοστό 62%. Τα 4/5 των δανείων που 
βασίζονται στο άρθρο 56 αφορούσαν τις περιφέρειες στις οποίες παρεμβαίνουν 
τα διαρθρωτικά ταμεία και οι οποίες υπάγονται στο στόχο 2 (εκτός από της 
Ισπανίας). Στη Γαλλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο απορροφά από μόνο 
του 53% του συνόλου των δανείων ΕΚΑΧ που βασίζονται στο άρθρο 56, το 
ποσοστό που διατίθεται στις περιφέρειες του στόχου 2 προσεγγίζει το 80%. 
Το αντίστοιχο ποσοστό για τη Γερμανία ήταν λίγο χαμηλότερο (63%). 
Ποσοστό 77% του όγκου των δανείων που βασίζονται στο άρθρο 54 δόθηκε επίσης 
στις περιφέρειες που προβλέπονται από τη μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών 
ταμείων, με την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία να έχουν απορροφήσει 
το 55% του συνόλου. 
Των δανείων που βασίζονται στο άρθρο 56 έχει επωφεληθεί μέχρι στιγμής ευρύ 
φάσμα επιχειρήσεων του παραγωγικού μόνο τομέα, επιχειρήσεων βιομηχανικών, 
εμπορικών και υπηρεσιών διεσπαρμένων σε όλες τις περιφέρειες. 
- 96 -
Κανένα δάνειο μέχρι σήμερα δεν προγραμματίστηκε με ειδικά μέτρα ΚΠΣ. 
Τα δάνεια που βασίζονται στο άρθρο 54 αφορούν επενδύσεις που 
πραγματοποιούνται τόσο στον χαλυβουργικό τομέα όσο και σε αριθμό μεγάλων 
έργων για τα οποία απαιτείται η κατανάλωση κοινοτικού χάλυβα (μεταξύ αυτών 
και ορισμένα μέρη του έργου κατασκευής του δικτύου ταχέων σιδηροδρόμων 
TGV). Οι εν λόγω επενδύσεις, μολονότι αφορούν σε μεγάλο βαθμό περιφέρειες 
των στόχων 1 και 2 και αιτιολογούνται ως συμβολή στην επίτευξη άλλων 
κοινοτικών στόχων, δεν εντάσσονται κατ'ανάγκη στα αντίστοιχα ΚΠΣ. Μπορούν 
να χρησιμεύσουν ως συμβολή στην υλοποίηση έργων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος τα 
οποία εγγράφονται στην πολιτική διευρωπαϊκών δικτύων μεταφοράς. 
- 97 -
Κεφάλαιο 7 : Εκτέλεση του ποοΟπολονισυού του 1990 
7.1 Η ουνκέντοωση των πόοων του ΕΤΠΑ 
Σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2052/88, το ΕΤΠΑ μπορεί να 
διαθέσει ποσοστό 80% περίπου των πόρων του για τις περιφέρειες του στόχου 
1. 
Κατά το 1989, η ανάλυση των ανειλημμένων υποχρεώσεων είχε δείξει ουσιαστική 
αύξηση των πιστώσεων υπέρ των περιφερειών με αναπτυξιακή καθυστέρηση (βλ. 
ετήσια έκθεση για το έτος 1989). 
Κατά το 1990, το ποσοστό αυτό ανήλθε σε 75,8% των διαθέσιμων πόρων 
(εξαιρουμένων εκείνων που προορίζονταν για τα μεταβατικά μέτρα και τις 
νεωτεριστικές δράσεις) αντί ποσοστού 80,6% για το προηγούμενο έτος 
υπολογισμένου πάνω στην ίδια βάση. 
Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι αυξήθηκαν οι πιστώσεις του στόχου 2 κατά 
κύριο λόγο και του στόχου 5β σε μικρότερο βαθμό δεδομένου ότι αυξήθηκαν οι 
πόροι για τη λειτουργία των ΚΠΣ. 
Η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει ότι η συγκέντρωση πόρων υπέρ των 
περιφερειών του στόχου 1 θα πρέπει να υπολογίζεται για την πενταετία. 
Σύμφωνα με τωρινές εκτιμήσεις, προβλέπεται πολύ μεγάλη αύξηση για τα δύο 
τελευταία έτη εφαρμογής. Η υλοποίηση των κοινοτικών πρωτοβουλιών υπέρ του 
στόχου 1 θα επιτρέψει να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο το ποσοστό 
συγκέντρωσης. 
Επί πλέον, υπενθυμίζεται ότι η κατανομή των πιστώσεων μεταξύ των 
διαρθρωτικών ταμείων είναι κυρίως αποτέλεσμα της εταιρικής σχέσεως και ότι 
αντικατοπτρίζει τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ενδιαφερόμενης χώρας. 
7.2 Η ^ΚΤέλΜΠ TQV προυπολογίσμογ- TW 1990 
Μετά τους προϋπολογισμούς των ετών 1988 και 1989, τα ποσά τα εγγεγραμμένα 
στον προϋπολογισμό του 1990 αντιπροσωπεύουν την τρίτη συγκεκριμένη φάση 
προς το στόχο για διπλασιασμό των πιστώσεων υποχρεώσεων των διαρθρωτικών 
ταμείων κατά το 1993 σε σχέση με το 1987. Επί πλέον, θα πρέπει να 
υπενθυμίσουμε ότι εάν το 1990 ήταν το δεύτερο έτος εφαρμογής της 
μεταρρύθμισης, στην πραγματικότητα ήταν το πρώτο έτος πλήρους εφαρμογής 
μετά την έγκριση των περισσοτέρων από τα ΚΠΣ. 
0 προϋπολογισμός των πιστώσεων των διαρθρωτικών ταμείων ήταν σε μεγάλο 
βαθμό παρόμοιος με εκείνον του 1989, εκτός από ένα κονδύλι υπέρ των δράσεων 
για καταπολέμηση της απάτης για το οποίο σημειωνόταν "προς υπενθύμιση" και 
το οποίο ήρθε να προστεθεί στο ενιαίο κονδύλι για τις πιστώσεις καθενός των 
ταμείων. 
- 98 -
7.2.1 Η εκτέλεση του ποοϋπολονιουού του 1990 ανά στόγο 
Στον Γενικό Προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για το 1990 εμφαινόταν 
υπό μορφή υπομνήματος, όπως και κατά το 1989, η κατά στόχο ενδεικτική 
κατανομή των πιστώσεων του συνόλου των διαρθρωτικών ταμείων. 0 πίνακας που 
ακολουθεί επιτρέπει σύγκριση αυτής της κατανομής με την αντίστοιχη εκτέλεση 
κατά το οικονομικό έτος 1990. 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Ενδεικτική 
κατανομή στον 
προϋπολογισμό 
1990 Εκτέλεση 
1990 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΓΤΠΕ-Π ΕΤΠΑ ΕΚΤ 
Περιφέρειες στόχου 1 7175.0 6606.2 
-"- στόχου 2 1334.0 1378.1 
-"- στόχων 3-4 1351.0 1368.8 
-"- στόχου 5α 598.0 765.7 
-"- στόχου 5β 311.0 202.4 
Μεταβατικά μέτρα και 
νεωτεριστικές δράσεις 414.0 385.2 1107.5 
765.7 
43. 1 
57.6 3737.9 
1039.8 
153. 1 
296.8 1760.8 
338.3 
1368.8 
6.2 
30.8 
ΣΥΝΟΛΟ 11.183 10706.4 1973.9<1> 5227.6 3504.9 
Υπενθυμίζεται ότι οι πιστώσεις του στόχου 1 θα πρέπει να διπλασιαστούν κατά 
το 1992 σε σχέση με το 1987 (άρθρο 12 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 
2052/88), γραμμικώς από το 1988 μέχρι το 1992. Βάσει των διατάξεων αυτών 
προβλέπονται γι'αυτές τις περιφέρειες τα παρακάτω ποσά (σε εκατομ. ECU και 
σε τιμές 1988) : 
1987 1988 1989 1990 1991 1992 
4084 4900,8 5717,6 6534,4 7400 8168 
Κατά το 1990 θα έπρεπε λοιπόν να έχει διατεθεί για τις περιφέρειες του 
στόχου 1 ποσό ύψους (σε τιμές 1990) 7108 εκατομ. ECU αντί του ποσού των 
6606 εκατομ. ECU που διατέθηκε. Σκόπιμο είναι εντούτοις να υπενθυμίσουμε 
ότι η εκτέλεση του προϋπολογισμού 1989 στις περιφέρειες του στόχου 1 
υπερέβη τις προβλέψεις και κυρίως ότι· η ανεπαρκής εκτέλεση κατά το 1990 
δεν οφείλεται σε επανεξισορρόπηση υπέρ άλλων στόχων αλλά σε μια γενικότερα 
ελλειπή χρησιμοποίηση των διαθέσιμων κατά το 1990 πιστώσεων. 
Ως εκ τούτου υπάρχει τάση, τα ποσά που προβλέπονται γ ι'αυτές τις 
περιφέρειες να μεταφέρονται σε επόμενα οικονομικά έτη ή σε άλλα κονδύλια 
κατά τρόπον ώστε να τηρείται ο όγκος των πιστώσεων που προβλέπονται για τις 
περιφέρειες του στόχου 1 στο πλαίσιο του προβλεπόμενου διπλασιασμού αυτών 
και των προς τούτο αυξήσεων. 
(1) Το ποσό αυτό περιλαμβάνει τις δράσεις υπέρ του τομέα της αλιείας 
- 99 -
7.2.2 Κατανουή των δηυοσιονουικών πιστώσεων και εκτέλεση του προϋπολογισμό 
του 1990 ανά Ταυείο 
Οι διαθέσιμες πιστώσεις υποχρεώσεων και η εκτέλεση αυτών έχουν αναλυτικά ως 
εξής: 
(σε εκατομμύρια ECU) 
ΕΓΤΠΕ-Π ΕΤΠΑ ΕΚΤ ΣΥΝΟΛΟ 
1. Πιστώσεις εγγεγρα-
μένες στον προϋπο­
λογισμό 
2. Μεταφερθείσες 
πιστώσεις 
3. Επανασυσταθείσες 
πιστώσεις 
4. Μεταφορές 
πιστώσεων 
5. Σύνολο διαθέσιμων 
πιστώσεων 
6. Εκτέλεση 
7. Πιστώσεις μη 
χρησιμοποιηθείσες 1700,0 5408,0 4075,0 11183,0 
2,0 
61,4 
2,5 44,2 
10,9 
213,0 -121,0 
114,6 26,0 
91,0 
-92,0 
595,1 72,2 
163,3 
1976,4 5342,2 4100,0 11418,6 
1973,9 5227,6 3504,9 10706,4 
712,2 
Ποσό ύψους 71,4 εκατομ. ECU από τις επανασυσταθείσες πιστώσεις (3η σειρά 
στον πίνακα) βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 6 του χρηματοδοτικού οργανισμού 
αντιστοιχεί σε πιστώσεις οι οποίες αποδεσμεύθηκαν κατά το 1989 από 
αναλήψεις υποχρεώσεων του 1987 και προηγουμένων ετών. Οι πιστώσεις αυτές 
δεν εξαρτώνται λοιπόν, κυρίως ειπείν, από τον διπλασιασμό των πόρων των 
διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 1988-1993. Αντίθετα, το ποσό που 
απομένει αντιστοιχεί σε αποδεσμεύσεις πιστώσεων από αναλήψεις υποχρεώσεων 
που έγιναν μετά την 1.1.1988 και εξαρτάται επομένως από τον εν λόγω 
διπλασιασμό. 
Για να γίνει η κατανομή της εκτέλεσης του συνόλου των πιστώσεων μεταξύ των 
τριών ταμείων, θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η μεταφορά (4η σειρά του 
πίνακα) 213 εκατομ. ECU στο ΕΓΤΠΕ-Π από το ΕΤΠΑ (121 εκατομ. ECU) και από 
το ΕΚΤ (92 εκατομ. ECU), αφού κατά τη διάρκεια της οικονομικής χρήσεως 
γίνει επανεκτίμηση των αναγκών κάθε ταμείου σε σχέση με την πρόοδο των 
έργων και τις δημοσιονομικές προβλέψεις. 
Η αξιοποίηση των πόρων του ΕΓΤΠΕ-Π και του ΕΤΠΑ παραμένει σε μεγάλο βαθμό 
ικανοποιητική (η μη χρησιμοποίηση 114,6 εκατομ. ECU του ΕΤΠΑ οφείλεται 
κυρίως σε καθυστερήσεις στην υλοποίηση προγραμμάτων κοινοτικής πρωτοβουλίας 
η αρχή των οποίων θεσπίσθηκε κατά τη διάρκεια της οικονομικής χρήσεως). Η 
μη χρησιμοποίηση 595 εκατομ. ECU του ΕΚΤ εξηγείται με τη σύγκλιση των 
ακόλουθων παραγόντων: 
- 100 -
- Για την πλειοψηφία των διαφόρων ΚΠΣ, η εταιρική σχέση επέτρεψε στα κράτη 
μέλη να στραφούν με ζωηρότερο ενδιαφέρον προς δράσεις χρηματοδοτούμενες από 
το ΕΓΤΠΕ-τμήμα προσανατολισμού και το ΕΤΠΑ, πράγμα που δεν είχε προβλεφθεί 
κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού για το 1990. Ως εκ τούτου, 160 
εκατομ. ECU εμφανίζονται ως επιπλέον ποσό σε σχέση με τις ανάγκες που 
απορρέουν τελικά από τα σχέδια χρηματοδότησης των ΚΠΣ και των κοινοτικών 
πρωτοβουλιών. Από το ποσό αυτό, 92 εκατομ. ECU απετέλεσαν αντικείμενο 
μεταφοράς κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους· απομένουν λοιπόν 68 
εκατομ. ECU που δεν χρησιμοποιήθηκαν εξαιτίας υπερεκτίμησης των πιστώσεων 
του ΕΚΤ. 
195 εκατομ. ECU αντιστοιχούν στις πιστώσεις που είχαν προβλεφθεί για την 
υπό του ΕΚΤ υλοποίηση των διαφόρων προγραμμάτων κοινοτικών πρωτοβουλιών. Η 
απόφαση για τα προγράμματα αυτά ελήφθη κατά τη διάρκεια του οικονομικού 
έτους και ως εκ τούτου τα αντίστοιχα προγράμματα δεν διαβιβάσθηκαν εγκαίρως 
από τα κράτη μέλη ώστε να καταστεί δυνατή η προετοιμασία των αποφάσεων για 
συνδρομή πριν από το 1991. 
- 40 εκατομ. ECU αντιστοιχούν στην αδυναμία στην οποία βρέθηκαν τα κράτη 
μέλη να εντάξουν όλα τα λειτουργικά προγράμματα (οι αποφάσεις για τα οποία 
ελήφθησαν τον Ιούλιο του 1990) στο πλαίσιο των ΚΠΣ του στόχου 5β μέσα σε 
προθεσμίες τέτοιες που η έγκριση τους να ήταν δυνατή κατά τη διάρκεια του 
1990. 
- 292 εκατομ. ECU αντιστοιχούν σε φακέλους των οποίων η κατάρτιση δεν 
κατέστη δυνατό να ολοκληρωθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου. Από το ποσό 
αυτό, 20 εκατομ. αντιστοιχούν σε μεταβατικά μέτρα (Ολοκληρωμένες 
Αναπτυξιακές Ενέργειες και ΜΟΠ) και 10 σε νεωτεριστικές δράσεις. 
Για το σύνολο των τριών ταμείων, από τα 712,2 εκατομ. ECU που είχαν μείνει 
αχρησιμοποίητα στο τέλος του οικονομικού έτους, τα 217,8 μεταφέρθηκαν 
δυνάμει του άρθρου 7 παράγραφος 2 του δημοσιονομικού κανονισμού και ήδη 
χρησιμοποιήθηκαν, ενώ 494,4 εκατομ. ακυρώθηκαν. Υπάρχει όμως τάση, τα 
τελευταία αυτά να τεθούν εκ νέου στη διάθεση των ταμείων, όπως άλλωστε και 
ενδεχόμενες αποδεσμεύσεις πιστώσεων από υποχρεώσεις που ανεληφθησαν μετά 
την 1.1.1988. Συνεπώς, η Επιτροπή αποφάσισε να προτείνει στην αρμόδια για 
τον προϋπολογισμό αρχή τη μεταφορά τους στις χρήσεις 1992 και 1993 δυνάμει 
των άρθρων 10 και 11 της Διοργανικής Συμφωνίας. 
- 101 
Σε ό,τι αφορά τις πιστώσεις πληρωμών, η κατάσταση έχει ως εξής: 
(σε εκατομμύρια ECU) 
ΕΓΤΠΕ-Π ΕΤΠΑ ΕΚΤ ΣΥΝΟΛΟ 
1. Διαθέσιμες πιστώσεις 
πληρωμών 
2. Εκτέλεση 
3. Πιστώσεις μη 
χρησιμοποιηθείσες 1849,5 4564,2 3233,9 9647,6 
1826,3 4554,0 3212,0 9592,3 
23,2 10,2 21,9 55,3 
Το ποσοστό κατά το οποίο χρησιμοποιήθηκαν οι πιστώσεις πληρωμών, και για τα 
τρία διαρθρωτικά ταμεία, αυξήθηκε από 96,8% το 1989 σε 99,4% το 1990, 
πράγμα που εξηγείται από την ιδιαιτέρως σαφή βελτίωση της εκτέλεσης του 
προϋπολογισμού του ΕΚΤ (από 91,7% το 1989 σε 99,3% το 1990). 
Οι αναλήψεις υποχρεώσεων που απέμειναν προς ρευστοποίηση ανήλθαν.· 
(σε εκατομμύρια ECU) 
31.12.89 31.12.90 
ΕΓΤΠΕ-Π 
ΕΤΠΑ 
ΕΚΤ 
ΣΥΝΟΛΟ 1 266,7 
7 529,0 
2 261,6 
11 057,3 1 337,2 
8 071,6 
2 539,5 
11 948,3 
Σκόπιμο είναι να σημειωθεί ότι η εν λόγω αύξηση των αναλήψεων υποχρεώσεων 
που απέμειναν προς ρευστοποίηση (8%) είναι άμεση απόρροια του διπλασιασμού 
των πιστώσεων υποχρεώσεων και όχι της επιβράδυνσης των πληρωμών. 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ 
ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ 
1990 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
y/02 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
Ev-vsSpjqqn TWV sniTpQTrâv παρ«κολοΨ9ηοης 
ΚΠΣ οτόχος qptQ. 1 
ΧΩΡΕΣ 
Ισπανία 
Γαλλία 
ΓΥΔ-Κορσική 
Ελλάδα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Πορτογαλία 
ΗΒ 
(Βόρειος 
Ιρλανδία) ΑΡΙΘ. 
ΤΩΝ ΚΠΣ 
1 + 10 
5 
1 
1 
1 + 8 
1 
1 1990 
1 πολυπερι φέρε ιακή 
1 για τις 10 περιφέρ. 
5 περιφερειακές 
2 
2 
1 πολυπερι φέρε ιακή 
2 
2 περιφερειακές 1991 
(προβλέψει ς) 
2 πολυπερι φέρε ιακές 
10 περιφερειακές 
10 περιφερειακές 
2 
2 
2 πολυπερι φέρε ιακές 
Μάιος/Ιούνιος-Νοεμ/Δεκ. 
18 περιφερειακές 
Μάρτιος/Απρ.-Σεπτ./Οκτ. 
2 
2 περιφερειακές 
/Ο 3 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
Συνεδριάσει των επιτροπών παρακολουθηθώ 
ΚΠΣ στόχος qpiQ. 2 
ΧΩΡΕΣ 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Ισπαν ί α 
Γαλλία 
Ιταλία 
Λουξεμβούρ 
Κάτω Χώρες 
Ηνωμ.Βασίλ ΑΡΙΘ. 
ΤΩΝ ΚΠΣ 
5 
2 
7 
1 
17 
9 
1 
3 
9 1990 
4 περιφερειακές(Ι) 
1 πολυπερι φέρε ιακή 
2 : 1 συντονισμού 
1 πολυπερι φέρε ιακή 
20 περιφερειακές 
9 περιφερειακές 
1 
3 περιφερειακές 
8 περιφερειακές 1991 
(προβλέψεις) 
10 περιφερειακές 
2 πολυπερι φέρε ιακές 
2 
2 πολυπερι φέρε ιακές 
4 περιφερειακές 
34 περιφερειακές 
18 περιφερειακές 
1 πριν το τέλος Ιουν(2) 
6 περιφερειακά 
(ή λιγότερες) 
1 την 29.1.91 + 
18 περιφερειακές 
(1) δεν έχει συνεδρίαση για το Λιμβουργο 
(2) λειτουργικό πρόγραμμα το οποίο δεν έχει ακόμα υποβληθεί 
AVH 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΑΝΑ ΚΠΣ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
ΕΚΑΤ. - ECU 
ΣΤΟΧΟΙ 
1 
2 
3-4 
5b 
ΣΥΝΟΛΟ ΛΙΓΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 50 
40 
1 
24 
65 50/100 
1 
4 
1 
13 
19 100/500 
4 
9 
2 
7 
22 500/1000 
1 
1 
4 
6 1000/5000 
1 
1 
2 5000 
4 
4 ΣΥΝΟΛΟ 
11 
54 
9 
44 
118 
•Χ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 
Κεφάλαιο Ι Ι : 
Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις των παρεμβάσεων που προβλέπονται 
στα ΚΠΣ 
Χρησιυοποιηθέντα υοντέλα 
Μοντέλο Α : Μακροοικονομετρικό μοντέλα ζήτησης, κεϋνσιανής έμπνευσης για 
την οικονομία της Ελλάδας. Πρόκειται για ένα μοντέλο σχετικά 
περιορισμένου μεγέθους (24 εξισώσεις, 45 μεταβλητές), το 
οποίο είναι ενιαίο και το οποίο ακολουθεί μια καθαρά 
μακροοικονομική προσέγγιση. Όλες οι μεταβλητές καθορίζονται 
σε πραγματικούς όρους και ο νομισματικός τομέας κατ'αρχήν 
ελλείπει. Αρκετά μεγάλη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. 
Μοντέλο Β : Μακροοικονομικό μοντέλο ζήτησης Wharton-UAM για την ισπανική 
οικονομία. Πρόκειται για ένα πρότυπο ζήτησης μεγάλου 
μεγέθους (558 εξισώσεις, 743 μεταβλητές), με ένα σύστημα 
εξισώσεων που αφορούν τις τομεακές προστιθέμενες αξίες. 
Στους υπολογισμούς τους ενσωματώνονται το πραγματικό και το 
νομισματικό μέρος της ισπανικής οικονομίας. Μεγάλη 
αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. 
Μοντέλο Γ : Απλοποιημένα οικονομικά μοντέλο ζήτησης, κεϋνσιανής έμπνευσης 
για τα ΓΥΔ και την Κορσική. Δεν πρόκειται για οικονομετρικά 
μοντέλο, αλλά για οικονομικά μοντέλο (χωρίς νομισματικό 
μέρος), των οποίων οι παράμετροι είναι προκαθορισμένοι από 
τους συμβούλους με τη χρησιμοποίηση των διαθέσιμων 
πληροφοριών και στα οποία εμβάλλονται τα στοιχεία των ΚΠΣ. Η 
τυπική διάρθρωση είναι ιδιαίτερα απλοποιημένη (7 εξισώσεις, 
12 μεταβλητές). Αποτελέσματα κατά προσέγγιση. 
Μοντέλο Δ : Μακροοικονομετρικό μοντέλο, HERMES-Ιρλανδία. Αποτελεί μέρος 
μιας ομάδας μοντέλων που επεξεργάστηκε η ΓΔ XII με σκοπό την 
αξιολόγηση της εξέλιξης μέσης και μακράς περιόδου των χωρών 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, βασιζόμενη σε μικροοικονομικές 
αναλύσεις. Πρόκειται για ένα μοντέλο που σχεδιάστηκε για να 
εκτιμά εξ'ίσου τα αποτελέσματα της ζήτησης και ορισμένα 
αποτελέσματα της προσφοράς. Προκειμένου να ενσωματωθούν 
καλύτερα τα τελευταία αυτά στην ανάλυση των επιπτώσεων της 
δράσης των διαρθρωτικών ταμείων, πραγματοποιήθηκαν επτά 
μικροοικονομικές μελέτες (βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, 
κόστος μεταφορών, βιομηχανικές διαρθρώσεις της αγοράς, αγορά 
εργασίας, γεωργία και βιομηχανία ειδών διατροφής, τομέας των 
υπηρεσιών, βιομηχανικός τομέας). Το μοντέλο είναι διηρημένο 
και περιλαμβάνει δέκα τομείς. Τα χαρακτηριστικά του δίνουν 
τη δυνατότητα ανάλυσης των μηχανισμών αντίδρασης και των 
δυναμικών ιδιοτήτων (νομισματικών και πραγματικών) μιας 
οικονομίας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το μοντέλο HERMES-
Ιρλανδία αποτελείται από 650 εξισώσεις περίπου και 850 
μεταβλητές. Πολύ μεγάλη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. 
4θ&> 
Μοντέλο Ε : Μοντέλο γενικής ισορροπίας που μπορεί να υπολογιστεί σε 
περιφέρειες (Mezzogiorno και Κεντρο-βόρειο τμήμα) της 
Ιταλίας. Πρόκειται για ένα μοντέλο που μελετά την οικονομική 
αλληλεξάρτηση μεταξύ των δύο ιταλικών μακρο-περιφερειών. Το 
νομισματικό σύστημα δεν έχει αναπτυχθεί. Αποτελείται από 57 
εξισώσεις και έχει τη δυνατότητα εκτίμησης των αποτελεσμάτων 
της ζήτησης και ορισμένων αποτελεσμάτων της προσφοράς που 
επιφέρουν οι κοινοτικές διαρθρωτικές πολιτικές. Αρκετά 
μεγάλη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. 
Μοντέλο ΣΤ : Μοντέλο έσοδων-εξόδων σε δύο περιφέρειες (Mezzogiorno και 
Κεντρο-βόρειο τμήμα της Ιταλίας). Πρόκειται για ένα πρότυπο 
συγκριτικής στατιστικής με εννέα εξισώσεις (υπό μορφή 
πινάκων), το οποίο δίνει τη δυνατότητα αξιολόγησης του 
μακροοικονομικών επιπτώσεων από την πλευρά της ζήτησης και 
των τομεακων αποτελεσμάτων. Στο πρότυπο δεν ενσωματώνονται 
οι νομισματικές μεταβλητές της οικονομίας. Αναλύοντας τα 
δυνητικά αποτελέσματα της εφαρμογής των διαρθρωτικών 
πολιτικών, το μοντέλο αυτό έχει επίσης τη δυνατότητα να 
λαμβάνει υπόψη του ορισμένα αποτελέσματα της προσφοράς. 
Αρκετά μεγάλη αξιοπιστία αποτελεσμάτων. 
Πρότυπο Ζ : Πρότυπο δυναμικής γενικής ισορροπίας με ενδογενή ανάπτυξη. 
Πρόκειται για ένα μοντέλο ανάπτυξης μεγάλης περιόδου το οποίο 
σχεδιάστηκε για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των 
διαρθρωτικών πολιτικών, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο 
και από την πλευρά της προσφοράς, στην πορτογαλική οικονομία, 
μέσω της ανάλυσης της άριστης συσσώρευσης του δημόσιου και 
ιδιωτικού κεφαλαίου. Το μοντέλο αποτελείται από εννέα 
εξισώσεις και, δεδομένης της πολυπλοκότητας του, δε λύνεται 
αναλυτικά, αλλά διαιρείται σε παραμέτρους και λύνεται 
αριθμητικά. Μεγάλη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. 
Μοντέλο Η : Οικονομικό και τομεακό μοντέλο για την Πορτογαλία, το οποίο 
χρησιμοποιεί την προσέγγιση εσόδων-εξόδων. Πρόκειται για ένα 
μοντέλο το οποίο, εκκινώντας από μακροοικονομικές προβλέψεις 
που πραγματοποιήθηκαν από την Επιτροπή και τις πορτογαλικές 
αρχές, επιχειρεί να απομονώσει τις επιπτώσεις της δράσης των 
διαρθρωτικών ταμείων στην πορτογαλική οικονομία με τη 
χρησιμοποίηση των πινάκων εσόδων-εξόδων. Αρκετά μεγάλη 
αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. 
Μοντέλο Θ : Πρότυπα εσόδων-εξόδων. Τα μοντέλα αυτά, εκκινώντας από 
μακροοικονομικές και τομεακές προβλέψεις που 
πραγματοποιήθηκαν από τη ΓΔ II, επιχειρούν να απομονώσουν τις 
επιπτώσεις των διαρθρωτικών πολιτικών επί των βασικών 
οικονομικών μεταβλητών μέσω της ανάλυσης εσόδων-εξόδων. Επί 
του παρόντος, δεν προσφέρουν σωρευτικά αποτελέσματα. 
Παρέχουν τη δυνατότητα πραγματοποίησης τομεακων αναλύσεων. 
Μεγάλη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. 
Μοντέλα Ι Μακροοικονομικά και τομεακά προπλάσματα και μοντέλα 
προβλέψεων της ΓΔ Ι Ι. 
/rt 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 
Εγκριθείσες μορφές παρέμβασης που αφορούν τους στόχους 3 και 4 
σε χώρες διαφορετικές απ'αυτές που καλύπτονται από το στόχο 1 
(στις 31.12.1990) 
Κράτος μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Λουξεμβούρ 
Ολλανδία 
Η.Βασίλειο 
Σύνολο στόχος 
αριθ. 3 
4 
10 
10 
1 
1 
3 
29 στόχος 
αριθ. 4 
4 
10 
10 
1 
1 
1 
3 
30 κοινές για 
τους δύο 
στόχους μορ­
φές παρέμβασ 
4 
3 
7 
6 
16 
3 
1 
40 Σύνολο 
12 
3 
27 
26 
2 
16 
4 
2 
7 
99 
ΑΟ* 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 
Άξονες προτεραιότητας και ποσοστά συνολικών δημόσιων και ιδιωτικών 
δαπανών που αναφέρονται σ'αυτούς για τις περιφέρειες 
του στόχου 5β 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΙΔΙΩΤΙΚΟ 
Ανάπτυξη και διαφοροποίηση της γεωργίας 25.7 23.1 
Ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων 16.1 5.1 
Ανάπτυξη των εξω-γεωργικών και εξω-δασοκομικών 14.4 36.1 
δραστηριοτήτων 
Περιβάλλον 11.9 4.0 
Τουρισμός 8.9 14.2 
Γεωργία και δασοκομία 5.5 5.3 
Οικονομική ανάπτυξη (γενική) 4.2 1.5 
Ανάπτυξη της δασοκομίας 3.1 3.0 
Ανάπτυξη των MME και της οικονομικής 2.5 1.6 
δραστηριότητας 
Ανάπτυξη της γεωργίας και της αλιείας 2.3 2.7 
Ανάπτυξη του τουρισμού και του περιβάλλοντος 1.7 2.2 
Αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται 0.8 0.05 
με την απομακρυσμένη γεωγραφική θέση 
Ανάπτυξη γεωργικών και δενδροκηπευτικών δραστηρ. 0.7 0.2 
Εφαρμογή και επιτήρηση 0.6 0.1 
Ανάπτυξη της υποδομής 0.6 
Διαχείριση των αγροτικών περιφερειών 0.4 0.6 
Διάφοροι 0.3 0.1 
Βελτίωση της οικονομικής ζωής 0.1 0.05 
ήΟ^ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 
Αναλήψεις υποχρεώσεων του ΕΓΤΠΕ ανά χώρα και ανά στόχο το 1990 
(σε εκατ. Ecu) 
Κράτος 
Β 
DK 
D 
EL 
ESP 
FR 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
ΣΥΝΟΛΟ Σύνολο 
23,1 
18,6 
185,9 
270,6 
311,6 
388,6 
130,9 
278,9 
5 
11 
249,2 
100,5 
1.973,9 Στόχος 1 
270,6 
249,9 
32,4 
130,9 
147,6 
249,2 
26,9 
1.107,5 Στόχος 5α 
23 
18,6 
182,8 
35,4 
324,2 
94,8 
5 
11 
70,9 
765,7 Στόχος 5β 
3 
7,7 
21,7 
8 
2,7 
43,1 Μεταβατικά 
μέτρα 
0,1 
0,1 
18,6 
10,3 
28,5 
57,6 
λ Jo 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8 
Αναλήψεις υποχρεώσεων του ΕΤΠΑ ανά χώρα και ανά στόχο το 1990 
(σε εκατ. Ecu) 
Κράτος 
Β 
DK 
D 
EL 
ESP 
FR 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
KO ΙΝ 
ΕΚ Σύνολο 
66,803 
18,390 
113,941 
561,693 
1.802,226 
442,739 
291,997 
837,113 
2,975 
45,677 
533,722 
469,548 
40,747 
5.227,571 Στόχος 1 
561,675 
1.470,164 
72,496 
289,673. 
776,030 
533,675 
34,197 
3.737,910 Στόχος 2 
59,608 
9,614 
40,869 
224,439 
245,480 
Ι 
61,083 
2,975 
24,359 
371,341 
1.039,768 Στόχος 5β 
1,866 
28,762 
6,184 
53,908 
4,586 
57,783 
153,089 Μεταβατ. 
μέτρα 
7.159 
6,910 
38,910 
100,919 
66,038 
14,102 
1,127 
235,165 Ενέργειες 
καινοτομ. 
5,400 
0,520 
4,817 
2,630 
5,100 
38,854 
57,321 Άρθρο 7 
0,036 
0,018 
2,324 
0,047 
1,893 
4,318 
144 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 9 
Αναλήψεις υποχρεώσεων του ΕΚΤ ανά χώρα και ανά στόχο το 1990 
(σε εκατ. Ecu) 
Κράτος 
Β 
DK 
D 
EL 
ESP 
FR 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
KO ΙΝ 
ΣΥΝΟΛΟ Σύνολο 
65 
39,67 
211,42 
339,23 
722,241 
400,262 
307,19 
508,840 
2,164 
86,22 
284,126 
537,846 
0,698 
(1) 
3.504,9 Στόχος 1 
337,78 
443,98 
40,38 
304,90 . 
284,434 
284,126 
65,157 
1.760,8 Στόχος 2 
14,297 
0,979 
40,411 
62,384 
60,304 
Ι 
31,286 
13,634 
115,054 
338,3 Στόχοι 
3/4 
48,963 
35,807 
169,336 
215,876 
283,659 
183,481 
2,164 
72,585 
356,947 
1.368,8 Στόχος 5β 
0,4 
1,673 
4,093 
6,2 Μέτρα 
καινοτομ. 
1,744 
2,479 
1,443 
11,823 
2,29 
9,637 
0,686 
0,698 
30,80 
(1) 
AM, 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI : Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΔΑΝΕΙΣΜΟΥ 
ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ 
1. Όσον αφορά τα δάνεια ΕΚΑΧ, η μη σύμπτωση των ορίων των χώρων 
συγκέντρωσης δραστηριοτήτων ΕΚΑΧ και αυτών των περιοχών παρέμβασης 
των διαρθρωτικών ταμείων, κυρίως των περιοχών του στόχου 2, μπορεί να 
επιφέρει ορισμένες μικρής σημασίας ανομοιότητες στα παρουσιαζόμενα 
στοιχεία. 
2. Όσον αφορά τα δάνεια ETE θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι: 
2.1 Τα ποσά που αναφέρονται στο σύνολο των συμφωνηθεισών 
χρηματοδοτήσεων το 1989 στο εσωτερικό της Κοινότητας και των 
συμφωνηθεισών χρηματοδοτήσεων στο πλαίσιο της περιφερειακής 
ανάπτυξης το 1989 εμφανίζουν κάποιες μικρής σημασίας ανομοιότητες 
σε σχέση με τα ποσά που δημοσιεύτηκαν στην «Ετήσια Έκθεση της 
ΕΤΕ-1989». Οι ανομοιότητες προκύπτουν από ορισμένες αλλαγές όσον 
αφορά τον προορισμό των δανείων που επήλθαν στα συνολικά δάνεια. 
2.2. Η παροχή των δανείων ETE σε σχέση με τις περιοχές παρέμβασης 
των διαρθρωτικών ταμείων (στόχοι 1, 2 και 5β), καθώς και η 
ανάλυση της συμφωνίας τους με τις προτεραιότητες που 
αναγνωρίζονται στα πλαίσια των ΚΠΣ, ανήκουν στην αρμοδιότητα 
των υπηρεσιών της Τράπεζας. Εν τω μεταξύ, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής εκπόνησαν μια ανεξάρτητη εργασία ανάλυσης που 
αναφέρεται κυρίως στις περιοχές του στόχου 1 και της οποίας 
τα αποτελέσματα συμπίπτουν σε ευρεία κλίμακα μ'αυτά της ETE. 
2.3. Τα παρουσιαζόμενα ποσά συμπεριλαμβάνουν τα μεμονωμένα δάνεια και τις 
πιστώσεις που χορηγούνται στα συνολικά δάνεια. Πράγματι, τα συνολικά 
δάνεια καλύπτοντας μια ευρεία κλίμακα τομέων και στόχων και μη 
έχοντας σαφή γεωγραφική τοποθέτηση τη στιγμή της υπογραφής τους, 
δίνουν τη δυνατότητα ανάλυσης μόνο όταν έχουν διατεθεί. 
Τα μεμονωμένα δάνεια τα οποία θεωρούνται ότι ανταποκρίνονται σε 
μέτρα ΚΠΣ δεν επαναλαμβάνονται υποχρεωτικά κατά τρόπο σαφή στα 
λειτουργικά προγράμματα. 
Μπορούν να εμφανιστούν διάφορες περιπτώσεις: 
α) το δάνειο να τοποθετείται σε μια καλά καθορισμένη περιοχή 
επιπέδου NUTS III· 
β) το δάνειο να αφορά το δίκτυο ή ένα μέρους του δικτύου, 
καλύπτοντας πολλές γεωγραφικές περιοχές: επικοινωνίες, 
σιδηρόδρομοι, αυτοκινητόδρομοι... Τα δάνεια κατανέμονται 
μεταξύ των διαφόρων σχετικών περιοχών, κατ'αναλογία με τον 
πληθυσμό τους ή σύμφωνα με τα στοιχεία που περιέχονται στους 
φακέλους. Η κατανομή μπορεί να προκαλέσει τη μη διατήρηση 
του συνόλου του ποσού του εγκεκριμένου δανείου. 
ΑΚ 
- 2 -
γ) το δάνειο να αφορά ενέργειες οι οποίες δε δύνανται να 
καταχωρηθούν σε μια ιδιαίτερη περιφέρεια (αγορές αεροσκαφών 
για παράδειγμα). Οι ενεργείς συμπεριλαμβάνονται, εφόσον 
αυτές δεν τοποθετούνται σε μια χώρα η οποία είναι πλήρως 
επιλέξιμη στο πλαίσιο του στόχου 1, στη θέση «λοιπές». 
Όσον αφορά τις διαθέσεις ποσών επί συνολικών δανείων υποστήριξης 
των MME όλα τα ΚΠΣ αναφέρονται σε μέτρα ενίσχυσης των επενδύσεων 
στις βιομηχανικές και βιοτεχνικές επιχειρήσεις. Οι διαθέσεις 
ποσών που αφορούν τον παραγωγικό τομέα (βιομηχανία, γεωργία, 
υπηρεσίες) ελήφθησαν υπόψη ως ανταποκρινόμενες σε μέτρα των ΚΠΣ. 
Αντίθετα, οι διαθέσεις ποσών για σχέδια υποδομών ή ενέργειας 
έχουν αποκλειστεί, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους. 
ΑλΗ 
ΠΙΝΑΚΑΣ I 
Εκτιμήσεις που αφορούν τα δανεισθεντα ποσά στο πλαίσιο των ΚΠΣ 
και τα δάνεια της ETE που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο των ΚΠΣ 
Εκτιμήσεις για τα ΚΠΣ για 
το 1989-1993 
(σε τιμές του 1989, εκατ. Ecu) 
Κράτος 
μέλος Στόχοι 
1 Ι 2 & 5β 
Βέλγιο - π.υ. 
Δαν ία - π.υ. 
Γερμανία - π.υ. 
Ελλάδα 1402.0 π.υ. 
Ισπανία 1811.0 π.υ. 
Γαλλία 121.0 π.υ. 
Ιρλανδία 500.0 π.υ. 
Ιταλία 1475.0 π.υ. 
Λουξεμβούργο - π.υ. 
Κάτω Χώρες - π.υ. 
Πορτογαλία 2805.0 π.υ. 
Ην.Βασίλειο - π.υ. 
ΣΥΝΟΛΟ 8114.0 π.υ. Εγκριθέντα το 1989 & 1990 
σωρευτικά δάνεια 
(σε τρέχ. τιμές εκατ.Ecu) 
Στόχοι 
1 Ι 2 & 5β Σύνολο 
(εκατ. 
Ecu) 
1,2,5β 
63.0 63.0 
29.0 29.0 
90.0 90.0 
394.0 - 394.0 
1279.0 692.0 1971.0 
6.0 391.0 397.0 
292.0 - 292.0 
2630.0 395.7 3025.7 
16.0 16.0 
1347.0 - 1347.0 
345.0 345.0 
5948.0 2021.7 7969.7 
Α** 
ΠΙΝΑΚΑΣ II 
ΑΜΕΣΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ETE ΤΟ 1989 ΚΑΙ ΤΟ 1990 
(σε τρέχουσες τιμές εκατ. Ecu) 
Κράτος μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ 1 
Περιφερειακή 
ανάπτυξη 
Εκατ. ECU 
611.5 
243.8 
318.2 
1,721.2 
1,346.7 
378.5 
3,683.7 
11.8 
74.1 
1,246.4 
1,538.1 
11,174.0 2 
Περιφέρ. των 
στόχων 1, 2 
και 5β 
Εκατ. ECU 
282.8 
145 
318.2 
1,689.3 
898.5 
378.5 
3,211.6 
11.8 
74.1 
1,246.4 
1,295.9 
9,552.1 3 
2 : 1 
% 
46 
60 
100 
98 
67 
100 
87 
100 
100 
100 
84 
85 4 
Αναλογούντα 
σε μέτρα 
ΚΠΣ 
293.5 
1,544.3 
10 
282.4 
2,107.7 
1,044.0 
311.8 
5,592.7 5 
4 : 2 
% 
92 
91 
1 
74 
66 
84 
24 
59 6 
Σε σχέδια που 
ενισχύονται 
από το ΕΤΠΑ 
Εκατ. ECU 
183.8 
91.6 
159.6 
370.5 
728.4 
25,8 
1,559.7 7 
6 : 4 
% 
63 
6 
56 
18 
70 
8 
28 
Πηγή Υπολογισμοί που πραγματοποιήθηκαν με βάση στοιχεία της ETE 
CN 
ΠΙΝΑΚΑΣ III 
ΑΜΕΣΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ETE ΤΟ 1989 ΚΑΙ ΤΟ 1990 
Κράτος 
μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ 1 
Περιφερειακή 
ανάπτυξη 
Εκατ. Ecu 
611.5 
243.8 
318.2 
1721.2 
1346.7 
378.5 
3683.7 
11.8 
74.1 
1246.4 
1538.1 
11174.0 2 
Στόχος 1 
Εκατ. Ecu 
318.2 
928.3 
378.5 
2656.7 
1246.4 
1.5 
5529.6 3 
2:1 
% 
100.0 
53.9 
100.0 
72.1 
100.0 
0.1 
49.5 4 
Αναλογού­
ντα σε 
μέτρα 
ΚΠΣ 
Εκατ. Ecu 
293.5 
928.1 
281.4 
2107.7 
1044.0 
4654.7 5 
4:2 
% 
92.2 
100.0 
74.3 
79.3 
83.8 
0.0 
84.2 6 
Σχέδια που 
ενισχύονται 
από το ΕΤΠΑ 
Εκατ. Ecu 
183.8 
45.3 
159.6 
370.5 
728.4 
1487.6 7 
6:4 
% 
62.6 
4.9 
56.7 
17.6 
69.8 
31.9 8 
Στόχοι 
2 & 5β 
Εκατ. Ecu 
282.8 
145.0 
761.0 
898.5 
554.9 
11.8 
74.1 
1294.4 
4022.5 9 
8:1 
% 
46.2 
59.5 
44.2 
66.7 
15.1 
100.0 
100.0 
84.2 
36.0 10 
Που ανα­
λογούν 
σε μέτρα 
ΚΠΣ 
Εκατ. Ecu 
616.2 
10.0 
311.8 
938.0 11 
10:8 
% 
81.0 
1.1 
24.1 
23.3 12 
Σχέδια που 
ενισχύονται 
από το ΕΤΠΑ 
Εκατ. Ecu 
46.3 
25.8 
72.1 13 
12:8 
% 
7.5 
8.3 
7.7 
-ν 
ΠΙΝΑΚΑΣ IV 
ΑΜΕΣΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ETE ΤΟ 1990 
(σε τρέχουσες τιμές εκατ. Ecu) 
Κράτος μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ 1 
Περιφερειακή 
ανάπτυξη 
Εκατ. ECU 
254.6 
132.3 
110.4 
843.9 
709.2 
191.7 
1,844.6 
11.8 
18.3 
671.3 
945.4 
5,733.5 2 
Περιφέρ. των 
στόχων 1, 2 
και 5β 
Εκατ. ECU 
111.5 
93.5 
110.4 
812.0 
493.5 
191.7 
1,622.5 
11.8 
18.3 
671.3 
772.8 
4,909.3 3 
2 : 1 
% 
44 
71 
100 
96 
70 
100 
88 
100 
100 
100 
82 
86 4 
Αναλογούντα 
σε μέτρα 
ΚΠΣ 
110.4 
700.9 
148.7 
1,184.3 
666.3 
162.0 
2,972.6 5 
4 : 2 
% 
100 
86 
78 
73 
99 
21 
60 6 
Σε σχέδια που 
ενισχύονται 
από το ΕΤΠΑ 
Εκατ. ECU 
45.8 
110.6 
353.9 
433.9 
18.5 
962.7 7 
6 : 4 
% 
44 
74 
30 
65 
11 
33 
Πηγή Υπολογισμοί που πραγματοποιήθηκαν με βάση στοιχεία της ETE. 
ΠΙΝΑΚΑΣ V 
ΑΜΕΣΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ETE ΤΟ 1990 
Κράτος 
μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ 1 
Περιφερειακή 
ανάπτυξη 
Εκατ. Ecu 
254.6 
132.3 
110.4 
843.9 
709.2 
191.7 
1844.6 
11.8 
18.3 
671.3 
945.4 
5733.5 2 
Στόχος 1 
Εκατ. Ecu 
110.4 
415.1 
191.7 
1417.1 
671.3 
2805.6 3 
2:1 
% 
100.0 
49.2 
100.0 
76.8 
100.0 
48.9 4 
Αναλογού­
ντα σε 
μέτρα 
ΚΠΣ 
Εκατ. Ecu 
110.4 
415.1 
148.7 
1184.3 
666.3 
2524.8 5 
4:2 
% 
100.0 
100.0 
77.6 
83.6 
99.3 
90.0 6 
Σχέδια που 
ενισχύονται 
από το ΕΤΠΑ 
Εκατ. Ecu 
45.8 
110.6 
353.9 
433.9 
944.2 7 
6:4 
% 
41.5 
74.0 
29.9 
65.1 
37.4 8 
Στόχοι 
2 & 5β 
Εκατ. Ecu 
111.5 
93.5 
396.9 
493.5 
205.4 
11.8 
18.3 
772.8 
2103.7 9 
8:1 
% 
43.8 
70.7 
47.0 
69.6 
11.1 
100.0 
100.0 
81.7 
36.7 10 
Που ανα­
λογούν 
σε μέτρα 
ΚΠΣ 
Εκατ. Ecu 
285.8 
162.0 
447.8 11 
10:8 
% 
72.0 
21.0 
21.3 12 
Σχέδια που 
ενισχύονται 
από το ΕΤΠΑ 
Εκατ. Ecu 
18.5 
18.5 13 
12:8 
% 
11.4 
4.1 
-J3 
ΠΙΝΑΚΑΣ VI 
ΔΑΝΕΙΑ ΕΚΑΧ ΤΟ 1989 
Κράτος μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ Δάνεια βάσει του άρθρου 54 
της συνθήκης ΕΚΑΧ 
1.0 
2.8 
10.7 
67.2 
70.6 
40.7 
32.7 
225.7 Από τα onoic 
Στόχου 1 
40.7 
40.7 Ϊ στις περιφ. 
Στόχου 2 
7.2 
51.5 
21.8 
80.5 Δάνεια βάσει του άρθρου 56 της συνθήκης 
Συνολικά 
12.9 
146.7 
9.3 
35.7 
40.0 
1.2 
1.8 
154.5 
402.1 Άμεσα 
2.2 
7.6 
46.5 
56.3 Από τα οποία στις περιφ. 
Στόχου 1 Στόχου 2 
7.6 
7.6 12.9 
74.5 
1.7 
43.3 
33.1 
192.6 
358.1 Σε τρέχουσες τιμές εκατ. Ecu 
Σύνολο δανείων ΕΚΑΧ (άρθρα 54 & 56) 
12.9 
1.0 
151.7 
9.3 
54.0 
107.2 
1.2 
72.4 
40.7 
233.7 
684.1 Από τα οποία στις περιφ. 
Στόχου 1 Στόχου 2 
7.6 
40.7 
48.3 12.9 
74.5 
1.7 
50.5 
84.6 
214.4 
438.6 
Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής 
V 
$ 
ΠΙΝΑΚΑΣ VII 
ΔΑΝΕΙΑ ΕΚΑΧ ΤΟ 1990 
Σε τρέχουσες τιμές εκατ. Ecu 
Κράτος μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ Δάνεια βάσει του άρθρου 54 
της συνθήκης ΕΚΑΧ 
6.1 
3.0 
114.9 
107.9 
76.2 
67.3 
22.9 
398.3 Από τα onoic 
Στόχου 1 
68.9 
67.3 
136.2 j στις περιφ. 
Στόχου 2 
3.0 
45.9 
82.7 
71.7 
22.9 
226.2 Δάνεια βάσει του άρθρου 56 
Συνολικά 
15.9 
186.3 
12.6 
39.1 
55.0 
2.4 
247.1 
558.4 Άμεσα 
1.5 
25.5 
27.0 της συνθήκης 
CVAV 
Από τα οποία στις περιφ. 
Στόχου 1 Στόχου 2 
2.1 
2.1 15.8 
136.3 
10.5 
31.1 
47.8 
228.2 
469.7 Σύνολο δανείων ΕΚΑΧ (άρθρα 54 & 56) 
15.9 
6.1 
189.3 
127.5 
148.5 
131.2 
2.4 
67.3 
295.5 
983.7 Από τα οποία στις περιφ. 
Στόχου 1 Στόχου 2 
71.0 
67.3 
138.3 15.8 
139.3 
56.4 
113.8 
119.5 
251.1 
695.9 
Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής 
ΠΙΝΑΚΑΣ VIII 
ΔΑΝΕΙΑ ΕΚΑΧ ΤΟ 1989-1990 
Σε τρέχουσες τιμές εκατ. Ecu 
Κράτος μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
Σύνολο Δάνεια βάσει του άρθρου 54 
της συνθήκης ΕΚΑΧ 
7.1 
5.8 
114.9 
118.6 
143.4 
70.6 
108.0 
55.6 
624.0 Από τα onoic 
Στόχου 1 
68.9 
108.0 
176.9 ι στις περιφ. 
Στόχου 2 
3.0 
45.9 
89.9 
123.2 
44.7 
306.7 Δάνεια βάσει του άρθρου 56 
Συνολικά 
28.8 
333.0 
21.9 
74.8 
95.0 
3.6 
1.8 
401.6 
960.5 Άμεσα 
2.2 
9.1 
72.0 
83.3 της συνθήκης 
Από τα οποία στις περιφ. 
Στόχου 1 Στόχου 2 
9.7 
9.7 28.7 
210.8 
12.2 
74.4 
80.9 
420.8 
827.8 Σύνολο δανείων t ΕΚΑΧ (άρθρα 54 & 56) 
28.8 
7.1 
341.0 
136.8 
202.5 
238.4 
3.6 
72.4 
108.0 
529.2 
1,667.8 Από τα οποία στις περιφ. 
Στόχου 1 Στόχου 2 
78.6 
108.0 
186.6 28.7 
213.8 
58.1 
164.3 
204.1 
465.5 
1,134.5 
Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής 
- 1 _ 
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ 
ETE Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων 
ΚΠΣ Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης 
ΕΚΑΧ Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα 
ΑΜΔ Άνεργοι Μακράς Διάρκειας 
ECU Ευρωπαϊκή Νομισματική Μονάδα 
ENVIREG Περιφερειακό περιβάλλον (Κ.Π.) 
ERGO Κοινοτικό πρόγραμμα καταπολέμησης της μακροχρόνιας ανεργίας 
EUROFORM Ανάπτυξη των νέων προσόντων, των νέων αρμοδιοτήτων και των νέων 
ευκαιριών απασχόλησης (Κ.Π.) 
EUROTECNET Κοινοτικό πρόγραμμα προτύπων σχεδίων κατάρτισης στον τομέα 
των νέων τεχνολογιών 
ΕΤΠΑ Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης 
ΕΓΤΠΕ-Π Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων - Τμήμα 
Προσανατολισμού 
FORCE Κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την ανάπτυξη της συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης 
ΕΚΤ Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο 
HELIOS Κοινοτικό πρόγραμμα δράσης υπέρ των μειονεκτούντων ατόμων 
HORIZON Κ.Π. που αγορά τα μειονεκτουντα άτομα και ορισμένες μειονεκτούσες 
ομάδες (Κ.Π.) 
Κ.Π. Κοινοτικές Πρωτοβουλίες 
INTERREG Παραμεθόριες περιφέρειες (Κ.Π.) 
ΤΠΑ Τοπικές Πρωτοβουλίες για την Απασχόληση 
IRIS Ευρωπαϊκό δίκτυο προγραμμάτων κατάρτισης για τις γυναίκες 1989-
1992 
LEADER Σύνδεση των αναπτυξιακών ενεργειών αγροτικής οικονομίας (Κ.Π.) 
LEDA Πρόγραμμα δράσης για την τοπική ανάπτυξη της απασχόλησης 
NOW Κ.Π. για την προώθηση ίσων ευκαιριών για τις γυναίκες στον τομέα 
της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης (Κ.Π.) 
ΟΑΕ Ολοκληρωμένες Αναπτυξιακές ενέργειες 
Κ.Π. Κοινοτικά Προγράμματα 
/U3 
- 2 -
ΣΠΑ Σχέδιο Περιφερειακής Ανάπτυξης 
PEDAP Ειδικό πρόγραμμα ανάπτυξης της γεωργίας στην Πορτογαλία 
PEDIP Ειδικό πρόγραμμα ανάπτυξης της βιομηχανίας στην Πορτογαλία 
ΑΕΠ Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν 
ΑΕΠ Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν 
ΜΟΠ Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα 
ΕΠΚΕ Εθνικό Πρόγραμμα Κοινοτικού Ενδιαφέροντος 
ΛΠ Λειτουργικό Πρόγραμμα 
ΠΛΠ Πολυταμειακό Λειτουργικό Πρόγραμμα 
POSEIDOM Πρόγραμμα ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιώτικου 
χαρακτήρα των γαλλικών υπερπόντιων διαμερισμάτων 
PRISMA Προετοιμασία των επιχειρήσεων ενόψει της Ενιαίας Αγοράς (Κ.Π.) 
RECHAR Μετατροπή των περιοχών συγκέντρωσης ανθρακωρυχείων (Κ.Π.) 
REGEN Δίκτυο διανομής αερίου (Κ.Π.) 
REGIS Απομονωμένες περιφέρειες (Κ.Π.) 
RESIDER Κοινοτικό πρόγραμμα για τη μετατροπή των βιομηχανικών περιοχών 
σιδήρου και χάλυβα 
RENAVAL Μετατροπή των περιοχών συγκέντρωσης ναυπηγείων (Κ.Π.) 
STRIDE Επιστήμη και τεχνολογία για την εισαγωγή καινοτομιών και την 
περιφερειακή ανάπτυξη στην Ευρώπη 
TELEMATIQUE Προώθηση της χρησιμοποίησης προηγμένων υπηρεσιών 
τηλεπικοινωνίας στις μειονεκτούσες περιφέρειες (Κ.Π.) 
A2k 

ISSN 0254-1483 
COM(91)400 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR ίο 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-91-551-GR-C 
ISBN 92-77-78340-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg