Τροποποιημένη πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης: "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας" (2002-2006) (υποβληθείσα από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η Επιτροπή εξέδωσε τις προτάσεις της για το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο (ΕΚ και Ευρατόμ) έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης [1], στις 21 Φεβρουαρίου 2001, και τις προτάσεις για τα ειδικά προγράμματα με τα οποία τίθεται σε εφαρμογή το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο [2], στις 30 Μαΐου 2001. Οι προτάσεις αυτές εκπονήθηκαν με στόχο να συμβάλουν στην υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.

[1] COM(2001)94

[2] COM(2001)279

Με την πρώτη ανάγνωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (15 Νοεμβρίου 2001) και τον καθορισμό κοινής θέσης από το Συμβούλιο [........] ολοκληρώθηκε μια πολύ σημαντική φάση της διαδικασίας διαπραγματεύσεων επί των αποφάσεων που αφορούν το πρόγραμμα πλαίσιο.

Στις θέσεις του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου επί του νέου προγράμματος πλαισίου παρατηρείται υψηλός βαθμός σύγκλισης. πολύ μεγάλη ομοιότητα υπάρχει στις θέσεις για τον συνολικό προϋπολογισμό και την κατανομή του, τη δομή του προγράμματος, τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες και τα μέσα υλοποίησης.

Η Επιτροπή από την πλευρά της εργάστηκε για να ενθαρρύνει τη διαδικασία της σύγκλισης, ιδιαιτέρως τροποποιώντας τις προτάσεις της για το πρόγραμμα πλαίσιο κατά τρόπο ώστε να συμπεριλάβει ικανό αριθμό από τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου [3]. Με ικανοποίηση σημειώνει η Επιτροπή την ουσιαστική συναίνεση επί των αρχών από τις οποίες πηγάζει το νέο πρόγραμμα πλαίσιο, συναίνεση που επιτεύχθηκε με τις προσπάθειες του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, ιδίως σε σχέση με την προτεραιότητα που αποδίδεται στη χρήση σημαντικών νέων μέσων, στην έντονη εστίαση των θεματικών προτεραιοτήτων και στην εισαγωγή μεγαλύτερης ευελιξίας κατά την υλοποίηση του προγράμματος.

[3] COM(2001)709

Η Επιτροπή έχει τώρα στη διάθεσή της μια αρκετά σταθερή βάση για να προωθήσει τροποποιημένες προτάσεις για τα ειδικά προγράμματα. Οι προτάσεις αυτές συνεκτιμούν τις τροποποιήσεις του προγράμματος πλαισίου που προέκυψαν από την πρώτη ανάγνωση, και περιγράφουν λεπτομερώς τις προεκτάσεις τους όσον αφορά την προς διεξαγωγή έρευνα και τα μέσα υλοποίησης αυτής. Στόχος είναι να διευκολυνθούν τα άλλα όργανα κατά την εξέταση των ειδικών προγραμμάτων και τις περαιτέρω διαπραγματεύσεις, με σκοπό να επιτευχθεί εγκαίρως μια συμφωνία για το πρόγραμμα πλαίσιο, τους κανόνες συμμετοχής και τα ειδικά προγράμματα.

Οι πιο εκτενείς τροποποιήσεις των προηγούμενων προτάσεων της Επιτροπής εντοπίζονται στο πρόγραμμα "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας". μεταξύ των τροποποιήσεων αυτών συμπεριλαμβάνονται:

- τροποποιήσεις της δομής και του αναλυτικού ερευνητικού περιεχομένου της θεματικής προτεραιότητας 1 (έτσι ώστε να διακρίνονται τα δύο μέρη αυτής, προηγμένη γονιδιωματική και εφαρμογές της στην υγεία και καταπολέμηση σοβαρών ασθενειών) και της θεματικής προτεραιότητας 6 (έτσι ώστε να διακρίνονται τα τρία μέρη αυτής, αειφόρα ενεργειακά συστήματα, αειφόρες επίγειες μεταφορές και πλανητική μεταβολή και οικοσυστήματα). Πιο περιορισμένες τροποποιήσεις, πλην όμως ουσιαστικές σε ορισμένες περιπτώσεις, έγιναν στο ερευνητικό αντικείμενο άλλων θεματικών πεδίων προτεραιότητας.

- Τροποποιήσεις των αρχικών προτεραιοτήτων έρευνας με γνώμονα τις πολιτικές υπό τον τίτλο "υποστήριξη πολιτικών και πρόβλεψη επιστημονικών και τεχνολογικών αναγκών", παράλληλα με κάποια ανακατανομή των ερευνητικών δραστηριοτήτων σε σχέση με τις θεματικές προτεραιότητες (κυρίως όσον αφορά τη γεωργική έρευνα και την έρευνα θαλάσσιων οικοσυστημάτων). Οι τροποποιήσεις αυτές αντικατοπτρίζουν τις αλλαγές περιεχομένου και τη σημαντική μείωση του προϋπολογισμού που έγιναν μετά την πρώτη ανάγνωση.

- Υπό το φως των συζητήσεων που προηγήθηκαν της πρώτης ανάγνωσης, διευκρινίστηκε η περιγραφή των μέσων (παράρτημα ΙΙΙ). η διευκρίνιση αυτή ευθυγραμμίζεται με την αρχή της ομαλής μετάβασης από "παραδοσιακά" σε "νέα" μέσα για τις ανάγκες υλοποίησης των θεματικών προτεραιοτήτων, και με την ιδέα ενός τέταρτου μέσου, στο πνεύμα της "κλίμακας αριστείας".

Για τους σκοπούς της υλοποίησης του συγκεκριμένου ειδικού προγράμματος, η Επιτροπή προτείνει να επικουρείται από επιτροπή αντιπροσώπων των κρατών μελών Η επιτροπή θα συνεδριάζει με διαφορετική σύνθεση, κατά περίπτωση, ανάλογα με τα θεματικά ερευνητικά πεδία προτεραιότητας.

Οι τροποποιήσεις που επήλθαν στο πρόγραμμα "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας" αφορούν κυρίως τις δράσεις για την κινητικότητα και τις υποδομές, όπου διευκρινίστηκαν και εμπλουτίστηκαν οι μηχανισμοί και τα μέσα που θα χρησιμοποιούνται, και βεβαίως συνεκτιμούν τη μείωση του προϋπολογισμού που διατίθεται για αυτές τις δράσεις. Ως προς το πρόγραμμα Ευρατόμ "Πυρηνική ενέργεια", οι κυριότερες τροποποιήσεις έγιναν στο τμήμα που αφορά τη σχάση, όπου προστέθηκε μια νέα θεματική προτεραιότητα για την ακτινοπροστασία και την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Και στα δύο αυτά προγράμματα, οι περιγραφές των μέσων (παράρτημα ΙΙΙ) έχουν αναπροσαρμοστεί ουσιαστικά, σε ευθυγράμμιση με το πρόγραμμα "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας".

Σε όλες τις περιπτώσεις, τα κονδύλια του προϋπολογισμού έχουν αναπροσαρμοστεί σύμφωνα με την κοινή θέση του Συμβουλίου.

2001/0123 (CNS)

Τροποποιημένη πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης: "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας" (2002-2006)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 166,

την πρόταση της Επιτροπής [4],

[4] ΕΕ αριθ.

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [5],

[5] ΕΕ αριθ.

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [6],

[6] ΕΕ αριθ.

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Σύμφωνα με το άρθρο 166 παράγραφος 3 της συνθήκης, η απόφαση αριθ. .../../ΕΚ [7] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το έκτο πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (καλούμενο εφεξής "πρόγραμμα πλαίσιο"), τίθεται σε εφαρμογή μέσω ειδικών προγραμμάτων σε καθένα από τα οποία διευκρινίζονται οι λεπτομέρειες της υλοποίησής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα σχετικά μέσα που κρίνονται απαραίτητα.

[7] ΕΕ αριθ.

(2) To πρόγραμμα πλαίσιο διαρθρώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες δράσεων: "Eστίαση και ολοκλήρωση της κοινοτικής έρευνας", "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας", και "Ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας". ο δεύτερος άξονας δράσεων πρέπει να υλοποιηθεί μέσω του παρόντος ειδικού προγράμματος.

(3) Στο παρόν πρόγραμμα έχουν εφαρμογή οι κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων και οι κανόνες διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας, για την υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου, οι οποίοι θεσπίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με την απόφαση αριθ. .../../ΕΚ [8] (καλούμενοι εφεξής "κανόνες συμμετοχής και διάδοσης").

[8] ΕΕ αριθ.

(4) Τα νέα μέσα (ολοκληρωμένα έργα και δίκτυα αριστείας) αναγνωρίζονται ως κατ'εξοχήν μέσα προτεραιότητας για την επίτευξη των στόχων της κρίσιμης μάζας, της απλοποιημένης διαχείρισης και της ευρωπαϊκής προστιθεμένης αξίας που προσδίδει η κοινοτική έρευνα στις ήδη διεξαγόμενες σε εθνικό επίπεδο δραστηριότητες, καθώς και του στόχου της ολοκλήρωσης της ερευνητικής ικανότητας. Tα νέα μέσα αναμένεται να επιτρέψουν τη μείωση των δαπανών προσωπικού και των διοικητικών δαπανών σε 6,0%, κατ'ανώτατο όριο, του συνολικού ποσού που κρίνεται απαραίτητο για την υλοποίηση του προγράμματος.

(5) Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 170 της συνθήκης, το παρόν πρόγραμμα είναι ανοικτό στη συμμετοχή χωρών που έχουν συνάψει τις απαραίτητες προς τούτο συμφωνίες. Είναι επίσης ανοικτό, σε επίπεδο έργων και στη βάση του αμοιβαίου οφέλους, στη συμμετοχή φορέων από τρίτες χώρες και διεθνών οργανισμών επιστημονικής συνεργασίας.

(6) Κατά την υλοποίηση του παρόντος προγράμματος, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στις ανάγκες των ΜΜΕ και στην ενίσχυση της συμμετοχής τους.

(7) Κατά τη διεξαγωγή των ερευνητικών δραστηριοτήτων που θα αναληφθούν βάσει του παρόντος προγράμματος, πρέπει να τηρούνται οι θεμελιώδεις αρχές δεοντολογίας και ιδίως εκείνες που προβλέπονται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(8) Σε συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο "Γυναίκες και επιστήμη" [9] και των ψηφισμάτων που εξέδωσαν το Συμβούλιο [10] και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [11] σχετικά με το θέμα αυτό, έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα σχέδιο δράσης με σκοπό την ενίσχυση και βελτίωση της θέσης και του ρόλου των γυναικών στις επιστήμες και την έρευνα, και είναι απαραίτητο να ενισχυθεί περαιτέρω η σχετική δράση.

[9] COM (1999) 76

[10] Ψήφισμα της 20ής Μαΐου 1999, ΕΕ C 201 της 16.7.1999.

[11] Ψήφισμα της 3ης Φεβρουαρίου 2000, PE 284.656.

(9) Η συμμετοχή στις δραστηριότητες του παρόντος προγράμματος θα ενθαρρύνεται με τη δημοσίευση των αναγκαίων πληροφοριών σχετικά με το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων και τις αντίστοιχες προϋποθέσεις και διαδικασίες. οι πληροφορίες αυτές θα είναι πλήρεις και θα τίθενται εγκαίρως στη διάθεση των δυνητικών συμμετεχόντων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προέρχονται από τις υποψήφιες προς ένταξη και τις λοιπές συνδεδεμένες χώρες. Θα αναληφθούν ειδικές δραστηριότητες προς υποστήριξη της συμμετοχής επιστημόνων και οργανισμών από αναπτυσσόμενες χώρες, από χώρες της Μεσογείου, περιλαμβανομένων των Δυτικών Βαλκανίων, καθώς και από τη Ρωσία και τα ΝΑΚ.

(10) Η υλοποίηση του παρόντος προγράμματος θα χαρακτηρίζεται από ευελιξία, αποτελεσματικότητα και διαφάνεια, και να λαμβάνει υπόψη τα σχετικά συμφέροντα, και ιδίως τα συμφέροντα της επιστημονικής και της βιομηχανικής κοινότητας, των χρηστών και των κέντρων χάραξης πολιτικής. οι ερευνητικές δραστηριότητες που θα αναληφθούν βάσει του παρόντος προγράμματος θα πρέπει ενδεχομένως να αναπροσαρμόζονται ανάλογα με τις ανάγκες των κοινοτικών πολιτικών και τις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις.

(11) Δεδομένου ότι τα μέτρα που είναι απαραίτητα για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης συνιστούν μέτρα διαχείρισης κατά την έννοια του άρθρου 2 της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 1999 με την οποία καθορίζονται οι όροι άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή [12], πρέπει να εγκριθούν με χρήση της διαδικασίας της διαχειριστικής επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 4 της ίδιας απόφασης.

[12] ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σελ. 23.

(12) Η Επιτροπή οφείλει να μεριμνήσει, εν ευθέτω χρόνω, για τη διενέργεια ανεξάρτητης αξιολόγησης των δράσεων που έχουν υλοποιηθεί στα πεδία που καλύπτει το παρόν πρόγραμμα, κατά την οποία θα επιδειχθεί πνεύμα ανοίγματος προς όλους τους ενδιαφερόμενους συντελεστές.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1. Σύμφωνα με το πρόγραμμα πλαίσιο, θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας" (καλούμενο εφεξής "ειδικό πρόγραμμα") για την περίοδο από [.....] έως 31 Δεκεμβρίου 2006.

2. Οι στόχοι και οι επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες του ειδικού προγράμματος παρατίθενται στο παράρτημα I.

Άρθρο 2

Σύμφωνα με το παράρτημα II του προγράμματος πλαισίου, το ποσό που κρίνεται απαραίτητο για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος ανέρχεται σε 2 655 εκατομμύρια ευρώ, από το οποίο μέγιστο ποσοστό 6,0% για τις διοικητικές δαπάνες της Επιτροπής. Στο παράρτημα IΙ παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ως άνω ποσού.

Άρθρο 3

Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται βάσει του ειδικού προγράμματος πρέπει να διεξάγονται σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές δεοντολογίας.

Άρθρο 4

1. Οι λεπτομερείς κανόνες χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο ειδικό πρόγραμμα ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του προγράμματος πλαισίου.

2. Τα μέσα υλοποίησης του ειδικού προγράμματος ορίζονται στα παραρτήματα Ι και ΙΙΙ του προγράμματος πλαισίου και περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

3. Στο ειδικό πρόγραμμα εφαρμόζονται οι κανόνες συμμετοχής και διάδοσης.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή εκπονεί πρόγραμμα εργασίας για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος, όπου προσδιορίζει λεπτομερέστερα τους στόχους και τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που καθορίζονται στο παράρτημα Ι, καθώς και το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος.

2. Το πρόγραμμα εργασίας συνεκτιμά τις συναφείς ερευνητικές δραστηριότητες των κρατών μελών, των συνδεδεμένων κρατών και των ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών και ενημερώνεται κατά περίπτωση.

Άρθρο 6

1. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος.

2. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 7 εφαρμόζεται για τη λήψη των ακόλουθων μέτρων:

- την εκπόνηση και την ενημέρωση του προγράμματος εργασίας που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, συμπεριλαμβανομένων των μέσων που χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα και οιασδήποτε μεταγενέστερης αναπροσαρμογής των όρων χρησιμοποίησής τους.

- οιαδήποτε αναπροσαρμογή της ενδεικτικής κατανομής του ποσού που καθορίζεται στο παράρτημα IΙ.

Άρθρο 7

1. Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή απαρτιζόμενη από εκπροσώπους των κρατών μελών, της οποίας προεδρεύει ο εκπρόσωπος της Επιτροπής.

2. Στις περιπτώσεις που γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται η διαδικασία της διαχειριστικής επιτροπής που ορίζεται στο άρθρο 4 της απόφασης 1999/468/ΕΚ [13], σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 3 αυτής.

[13] ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σελ. 23.

3. Το χρονικό διάστημα που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 της απόφασης 1999/468/ΕΚ είναι δύο μήνες.

Άρθρο 8

1. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του προγράμματος πλαισίου, η Επιτροπή υποβάλλει τακτικές εκθέσεις σχετικά με τη γενική πρόοδο της υλοποίησης του ειδικού προγράμματος, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με τις χρηματοοικονομικές πτυχές του.

2. Η Επιτροπή μεριμνά για τη διενέργεια ανεξάρτητης παρακολούθησης και αξιολόγησης των δράσεων που υλοποιούνται στα πεδία που καλύπτει το ειδικό πρόγραμμα, όπως προβλέπεται στο άρθρο 6 του προγράμματος πλαισίου.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I Eπιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και γενικές γραμμές των δράσεων

Εισαγωγή

Το παρόν πρόγραμμα έρχεται να αντιμετωπίσει πολλές ουσιαστικές διαρθρωτικές αδυναμίες που παρουσιάστηκαν σε όλους τους τομείς της ευρωπαϊκής έρευνας και οι οποίες ενδέχεται να έχουν βαθμιαία πιο σημαντικές επιπτώσεις στην ικανότητα της ΕΕ να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των πολιτών της, καθώς η οικονομία και οι κοινωνίες της βασίζονται όλο και περισσότερο στη γνώση. Το πρόγραμμα συνίσταται:

- στην ενίσχυση της τάσης, σε όλα τα επίπεδα, να μετατραπούν τα αποτελέσματα της έρευνας σε χρήσιμες και πολύτιμες από εμπορική άποψη καινοτομίες.

- στην προώθηση της ανάπτυξης των ανθρωπίνων πόρων, οι οποίοι συνιστούν το υποκείμενο πρωτογενές υλικό πάνω στο οποίο πρέπει να στηριχθούν οι ερευνητικές δυνατότητες, καθώς και στην κινητικότητα των ερευνητών -και στην προώθηση των γνώσεων και της εμπειρογνωσίας τους - μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών και από τρίτες χώρες προς την Ευρώπη.

- στην ενίσχυση της ανάπτυξης και της αναβάθμισης των ερευνητικών υποδομών ανώτατης ποιότητας σε μια ορθολογικότερη και αποτελεσματική ως προς το κόστος βάση, καθώς και στην βελτίωση της γενικότερης πρόσβασης των ερευνητών σε εγκαταστάσεις και συναφείς πόρους σε ολόκληρη την Ευρώπη, ώστε να είναι σε θέση να αποκομίσουν οφέλη.

- στην ανάπτυξη μέσων για μια πιο εποικοδομητική και αποτελεσματική επικοινωνία και διάλογο μεταξύ της έρευνας και των πολιτών εν γένει, ούτως ώστε να μπορέσει η κοινωνία στο σύνολό της να ασκήσει μια καλύτερα τεκμηριωμένη και πιο εποικοδομητική επιρροή στην μελλοντική ανάπτυξη και διακυβέρνηση της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας.

Δεδομένης της φύσης και των μέσων εφαρμογής τους, οι δραστηριότητες που διεξάγονται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος εφαρμόζονται σε όλα τα πεδία έρευνας και τεχνολογίας. Οι εν λόγω δραστηριότητες έχουν ειδική αποστολή, διακεκριμένη μορφή και είναι συμπληρωματικές ως προς τις δραστηριότητες που υλοποιούνται σε άλλα μέρη του προγράμματος πλαισίου, κυρίως ως προς εκείνες που υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας", στα θεματικά πεδία προτεραιότητας που ορίζονται για την έρευνα της ΕΕ στο εν λόγω πρόγραμμα, θα δοθεί δε προσοχή στη διασφάλιση της συνοχής με αυτές τις δραστηριότητες.

Η εν λόγω συμπληρωματική σχέση αντανακλάται:

- στις βελτιωμένες διατάξεις για την ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων και τη μεταφορά γνώσης χάρη στην υλοποίηση των δραστηριοτήτων που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα, οι οποίες εφαρμόζονται, μεταξύ άλλων, στα θεματικά πεδία προτεραιότητας της έρευνας, καθώς και στις ερευνητικές υποδομές ευρείας εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων αυτών που είναι κοινές για διαφορετικά πεδία προτεραιότητας.

- στη χρήση, κατά περίπτωση, ομοιόμορφων μεθόδων και εργαλείων για την προώθηση της καινοτομίας μέσω της έρευνας και την καλύτερη συμφιλίωση της έρευνας με τους προβληματισμούς της κοινωνίας, καθώς επίσης σε σταθερά πλαίσια για την υλοποίηση των δράσεων που αφορούν τους ανθρώπινους πόρους, την υποστήριξη της υποδομής και τη διασφάλιση της διεξαγωγής της έρευνας με βάση τις αρχές της δεοντολογίας οι οποίες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων έργων και των δικτύων αριστείας.

Θα ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των υποψηφίων για ένταξη χωρών στο παρόν πρόγραμμα.

Κατά την υλοποίηση του παρόντος προγράμματος και των ερευνητικών δραστηριοτήτων που θα αναληφθούν στο πλαίσιο αυτού, πρέπει να τηρούνται οι θεμελιώδεις αρχές δεοντολογίας. Στις αρχές αυτές συμπεριλαμβάνονται οι αρχές που καθορίζονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως οι ακόλουθες: η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ανθρώπινης ζωής, η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ιδιωτικής ζωής καθώς και η προστασία των ζώων και του περιβάλλοντος, σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο και τις συναφείς διεθνείς συμβάσεις και κώδικες δεοντολογίας, όπως η Διακήρυξη του Ελσίνκι στην τελευταία της έκδοση, η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Βιοϊατρική που υπεγράφη στο Οβιέδο στις 4 Απριλίου 1997 και το Πρόσθετο Πρωτόκολλο περί Απαγόρευσης της Κλωνοποίησης Ανθρωπίνων Όντων που υπεγράφη στο Παρίσι στις 12 Ιανουαρίου 1998, η Σύμβαση των ΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η Οικουμενική Διακήρυξη της UNESCO για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, και τα σχετικά ψηφίσματα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ).

Θα λαμβάνονται επίσης υπόψη οι γνώμες της Ευρωπαϊκής Ομάδας Συμβούλων για τη Δεοντολογία της Βιοτεχνολογίας (1991-1997) και οι γνώμες της Eυρωπαϊκής Ομάδας για τη Δεοντολογία στις Επιστήμες και Νέες Τεχνολογίες (από το 1998 και μετά).

Οι συμμετέχοντες σε ερευνητικά έργα πρέπει να συμμορφώνονται με τις ισχύουσες νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις των χωρών στις οποίες θα διεξάγονται οι ερευνητικές εργασίες. Όταν είναι απαραίτητο, οι συμμετέχοντες σε ερευνητικά έργα οφείλουν να ζητούν την έγκριση των οικείων επιτροπών δεοντολογίας πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων ΕΤΑ. Οι προτάσεις που αφορούν ευαίσθητα θέματα θα αποτελούν συστηματικά αντικείμενο δεοντολογικού ελέγχου. Σε ειδικές περιπτώσεις, μπορεί να διενεργηθεί δεοντολογικός έλεγχος κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης ενός έργου.

Βάσει του παρόντος προγράμματος δεν θα χρηματοδοτηθούν τα ακόλουθα ερευνητικά πεδία:

- οι ερευνητικές δραστηριότητες με αντικείμενο την κλωνοποίηση του ανθρώπου για αναπαραγωγικούς σκοπούς.

- οι ερευνητικές δραστηριότητες με στόχο την τροποποίηση της γενετικής κληρονομιάς των ανθρωπίνων όντων, οι οποίες ενδέχεται να καταστήσουν κληρονομικές τις τροποποιήσεις αυτές [14].

[14] Η έρευνα με αντικείμενο τη θεραπεία του καρκίνου των γονάδων μπορεί να χρηματοδοτηθεί.

- οι ερευνητικές δραστηριότητες που αποβλέπουν στη δημιουργία ανθρώπινων εμβρύων αποκλειστικά και μόνο για ερευνητικούς σκοπούς ή για σκοπούς εξασφάλισης βλαστοκυττάρων, μεταξύ άλλων μέσω μεταφοράς πυρήνων σωματικών κυττάρων.

Σύμφωνα με το πρωτόκολλο του Άμστερνταμ για την προστασία και την καλή διαβίωση των ζώων, τα πειράματα σε ζώα πρέπει να αντικαθίστανται, στο μέτρο του δυνατό, από άλλες εναλλακτικές μεθόδους. Πρέπει να αποφεύγεται ή να ελαχιστοποιείται η ταλαιπωρία των ζώων. Αυτό ισχύει ιδίως (σύμφωνα με την οδηγία 86/609/ΕΟΚ) για τους πειραματισμούς με ζωικά είδη που βρίσκονται πλησιέστερα στο ανθρώπινο είδος. Το ενδεχόμενο τροποποίησης της γενετικής κληρονομιάς ζώων ή κλωνοποίησης ζώων θα εξεταστεί μόνο εφόσον η σχετική παρέμβαση υπαγορεύεται από δεοντολογικώς βάσιμους λόγους και πραγματοποιείται υπό όρους που κατοχυρώνουν την ορθή μεταχείριση των ζώων και την τήρηση των αρχών της βιοποικιλότητας.

Όταν είναι απαραίτητο, οι συμμετέχοντες σε ερευνητικά έργα οφείλουν να ζητούν την έγκριση των οικείων επιτροπών δεοντολογίας πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων ΕΤΑ. Οι προτάσεις που αφορούν ευαίσθητα θέματα θα αποτελούν συστηματικά αντικείμενο δεοντολογικού ελέγχου σε επίπεδο ΕΚ. Σε ειδικές περιπτώσεις, μπορεί να διενεργηθεί δεοντολογικός έλεγχος κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης ενός έργου.

1. Έρευνα και καινοτομία

Στόχοι

Ο γενικός σκοπός είναι να επιτευχθεί αισθητή βελτίωση της επίδοσης της Ευρώπης όσον αφορά την καινοτομία, βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, ενισχύοντας την καλύτερη ενοποίηση έρευνας και καινοτομίας και καταβάλλοντας προσπάθειες προς την κατεύθυνση μιας πολιτικής και ενός κανονιστικού περιβάλλοντος περισσότερο συνεκτικών και θετικά διακείμενων στην καινοτομία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για το σκοπό αυτό και σύμφωνα με τους στόχους της ανακοίνωσης [15] "Καινοτομία στο πλαίσιο της οικονομίας της γνώσης", οι δραστηριότητες θα υλοποιηθούν σε πολλούς ειδικούς τομείς που είναι συμπληρωματικοί και αλληλοϋποστηρίζονται, τόσο μεταξύ τους, όσο και με τις δράσεις που διεξάγονται υπό τον τίτλο "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας". Οι δραστηριότητες επικεντρώνονται στη βελτίωση των γνώσεων, της κατανόησης και των δυνατοτήτων των εμπλεκόμενων συντελεστών - ερευνητές, βιομήχανοι, επενδυτές, δημόσιες αρχές σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και άλλοι - ενθαρρύνοντας την εντατικότερη και γονιμότερη διάδραση μεταξύ τους και παρέχοντας στρατηγικές πληροφορίες και υπηρεσίες, καθώς επίσης αναπτύσσοντας νέες μεθοδολογίες και εργαλεία προκειμένου να τους παρασχεθεί βοήθεια στην επίτευξη των ιδιαίτερων προσπαθειών τους. Μια γενική αρχή που αποτελεί τη βάση όλων αυτών των δράσεων είναι ότι η καινοτομία δεν μπορεί να διαχωριστεί από την έρευνα. οι δράσεις χρησιμεύουν στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ έρευνας και καινοτομίας, από τη στιγμή της σύλληψης των ερευνητικών δραστηριοτήτων έως και καθ´όλη την περίοδο υλοποίησής τους.

[15] COM(2000)567 της 20.9.2000

Προκειμένου να ενισχυθεί το διαρθρωτικό τους αποτέλεσμα στην Ευρώπη, οι εν λόγω δραστηριότητες θα διεξαχθούν, κατά περίπτωση, σε συνεργασία με άλλα βήματα συζητήσεων ή οργανισμούς σε περιφερειακό, εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως η ΕΤE και το ΕΤαΕ στο πλαίσιο της "Πρωτοβουλίας Καινοτομία 2000", καθώς και σε συντονισμό με τα σχετικά μέτρα των διαρθρωτικών ταμείων.

Προβλεπόμενες δραστηριότητες

i) Δικτύωση των φορέων και των χρηστών και ενθάρρυνση της μεταξύ τους διάδρασης

Η αποτελεσματικότητα των συστημάτων καινοτομίας εξαρτάται από την ένταση της διάδρασης και των ανταλλαγών μεταξύ των εμπλεκόμενων συντελεστών. Τα ευρωπαϊκά δίκτυα που συμμετέχουν σε αυτή τη δραστηριότητα θα έχουν σκοπό, μεταξύ άλλων, να ενθαρρύνουν τη διεπαφή μεταξύ έρευνας και βιομηχανίας, καθώς και μεταξύ επιχειρήσεων και χρηματοδότησης. Οι δραστηριότητες θα αφορούν την ενθάρρυνση και την επικύρωση των τοπικών και περιφερειακών πρωτοβουλιών για την προώθηση της δημιουργίας και της ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων. τη συμμετοχή των χρηστών στη διαδικασία καινοτομίας. τις ανταλλαγές ορθής πρακτικής και την υλοποίηση της διακρατικής συνεργασίας με τη συμμετοχή πανεπιστημίων, φυτωρίων επιχειρήσεων, εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου, κλπ. και τη βελτιστοποίηση των πρακτικών σχετικά με την επικοινωνία, την επιμόρφωση, τη μεταφορά και την από κοινού χρήση γνώσεων μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και οικονομικών κύκλων.

ii) Eνθάρρυνση της διαπεριφερειακής συνεργασίας

Το περιφερειακό επίπεδο είναι το πλέον κατάλληλο για την εφαρμογή καινοτόμων στρατηγικών και προγραμμάτων όπου συμμετέχουν οι κυριότεροι τοπικοί συντελεστές. Σκοπός της εν λόγω δραστηριότητας, η οποία πρέπει να διεξαχθεί σε στενή σχέση με δραστηριότητες στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής και των διαρθρωτικών ταμείων, είναι να προωθήσει τις ανταλλαγές πληροφοριών επί ειδικών θεμάτων που σχετίζονται με την καινοτομία. να διευκολύνει τη μεταφορά ορθής πρακτικής και να θέσει σε εφαρμογή στρατηγικές καινοτομίας στις περιφέρειες των χωρών που πρόκειται να ενταχθούν στην ΕΕ. και να ενθαρρύνει τη διεξαγωγή, σε περιφερειακό και διαπεριφερειακό επίπεδο, προγραμμάτων ή μέτρων που έχουν αποδειχθεί επιτυχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

iii) Πειραματική δοκιμή νέων εργαλείων και προσεγγίσεων

Σκοπός των εν λόγω δραστηριοτήτων είναι η πειραματική δοκιμή νέων καινοτόμων ιδεών και μεθόδων, με ιδιαίτερη έμφαση σε κρίσιμα σημεία της διαδικασίας καινοτομίας. Οι εν λόγω δραστηριότητες αφορούν την πειραματική δοκιμή σε ευρωπαϊκή κλίμακα νέων ιδεών που εφαρμόζονται σε εθνικό και περιφερειακό περιβάλλον για την προώθηση της καινοτομίας και τη σύσταση καινοτόμων επιχειρήσεων. ανάλυση του δυναμικού αναπαραγωγής ή/και εκμετάλλευσης, σε νέα πλαίσια, αποδεδειγμένων μεθόδων, εργαλείων ή αποτελεσμάτων. και εφαρμογή ολοκληρωμένων πλατφορμών που καθιστούν δυνατή την εισροή και διάδοση γνώσεων και τεχνογνωσίας όσον αφορά τις κοινωνικοτεχνικές διαδικασίες της καινοτομίας.

iv) Ανάπτυξη και εδραίωση υπηρεσιών

Η καθιέρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και η βαθμιαία ολοκλήρωση των συστημάτων καινοτομίας στην Ευρώπη θα απαιτήσουν την παροχή πληροφοριών και υπηρεσιών που ξεπερνούν τον υφιστάμενο εθνικό κατακερματισμό. Οι δραστηριότητες που πρέπει να διεξαχθούν αφορούν την υπηρεσία πληροφοριών έρευνας και καινοτομίας CORDIS, η οποία θα συμπληρωθεί με προσφυγή σε άλλα μέσα μαζικής επικοινωνίας, προκειμένου να επιτευχθεί η επικοινωνία με διάφορους πληθυσμούς αποδέκτες. το δίκτυο των κέντρων μεταβίβασης καινοτομίας, η γεωγραφική κάλυψη του οποίου θα εξακολουθήσει να επεκτείνεται και το οποίο θα συμπληρωθεί με μέσα για την ενθάρρυνση της διακρατικής μεταφοράς γνώσεων και τεχνολογιών. και υπηρεσίες πληροφοριών και υποστήριξης σε τομείς όπως η πνευματική και η βιομηχανική ιδιοκτησία και η πρόσβαση στη χρηματοδότηση της καινοτομίας.

v) Αύξηση των οικονομικών και τεχνολογικών πληροφοριών

Σε μια οικονομία που βασίζεται στη γνώση, οι οικονομικές και τεχνολογικές πληροφορίες αποτελούν ζωτική συνιστώσα των ανταγωνιστικών στρατηγικών έρευνας και καινοτομίας. Οι δραστηριότητες που πρέπει να διεξαχθούν θα επικεντρωθούν στους συντελεστές της καινοτομίας: ΜΜΕ, ερευνητές-επιχειρηματίες και επενδυτές. Οι δραστηριότητες εμπλέκουν κυρίως ενδιάμεσους οι οποίοι εργάζονται με/για τους εν λόγω συντελεστές, καθώς επίσης και οργανισμούς με εμπειρογνωσία στις οικονομικές και τεχνολογικές πληροφορίες. Θα επικεντρωθούν σε ειδικά επιστημονικά και τεχνολογικά θέματα ή σε βιομηχανικούς τομείς και μπορεί να αφορούν: προώθηση της καινοτομίας στις ΜΜΕ, ιδίως μέσω δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της συμμετοχής τους στα ερευνητικά προγράμματα της Κοινότητας. υποστήριξη των δραστηριοτήτων σχετικά με τη συλλογή, ανάλυση και διάδοση των πληροφοριών όσον αφορά τις εξελίξεις στην επιστήμη και την τεχνολογία, εφαρμογές και αγορές που μπορούν να προσφέρουν βοήθεια στους άμεσα ενδιαφερομένους. και προσδιορισμός και διάδοση της βέλτιστης πρακτικής σε σχέση με οικονομικές και τεχνολογικές πληροφορίες.

vi) Ανάλυση και αξιολόγηση της καινοτομίας στα κοινοτικά ερευνητικά έργα

Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο των κοινοτικών έργων, ιδίως εντός των δικτύων αριστείας και των ολοκληρωμένων έργων, αποτελούν μια πλούσια πηγή πληροφοριών όσον αφορά τα εμπόδια που συναντά η καινοτομία και τις πρακτικές που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή για την υπερνίκησή τους. Η εκ των υστέρων ανάλυση των εν λόγω πρακτικών θα αφορά τη συγκέντρωση και ανάλυση πληροφοριών για τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την προώθηση της καινοτομίας στα κοινοτικά έργα, καθώς και τα εμπόδια που ανέκυψαν και τις δράσεις που κρίθηκαν απαραίτητες για την άρση τους. σύγκριση της πείρας που αποκτήθηκε από τα κοινοτικά έργα με τα διδάγματα που αποκομίστηκαν από άλλα εθνικά και διακυβερνητικά προγράμματα και από την επικύρωση των πληροφοριών που έχουν αποκομιστεί. και ενεργός διάδοση των εν λόγω πληροφοριών μεταξύ επιχειρήσεων και άλλων συμμετεχόντων στην παραγωγή και αξιοποίηση των γνώσεων.

2. Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα

Οι σημερινές κοινωνίες που βασίζονται στη γνώση εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητά τους να παράγουν, να μεταφέρουν και να χρησιμοποιούν τις γνώσεις. Αυτό απαιτεί κινητοποίηση γνωστικών πόρων, αρχής γενομένης από την ερευνητική κοινότητα. Ο συνολικός στρατηγικός στόχος της δραστηριότητας "Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα" είναι να παράσχει ευρεία υποστήριξη στην ανάπτυξη άφθονων και δυναμικών παγκοσμίου εμβέλειας ανθρωπίνων πόρων για το ευρωπαϊκό ερευνητικό σύστημα, λαμβάνοντας υπόψη την εγγενή διεθνή διάσταση της έρευνας.

Θα προωθηθεί η κινητικότητα των ερευνητών, με στόχο την επιτυχή δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. Η εν λόγω δραστηριότητα απαιτεί μια συνεκτική δέσμη δράσεων, οι οποίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοδότηση διαρθρωμένων προγραμμάτων κινητικότητας για ερευνητές. Οι εν λόγω δράσεις εστιάζονται ουσιαστικά στην ανάπτυξη και τη μεταφορά ερευνητικών δεξιοτήτων, την εδραίωση και τη διεύρυνση των προοπτικών σταδιοδρομίας των ερευνητών και την προώθηση της αριστείας στην ευρωπαϊκή έρευνα. Το αναγνωρισμένου κύρους όνομα Μαρία Κιουρί θα βρει εφαρμογή σε όλες τις σχετικές δράσεις.

Η δραστηριότητα θα είναι ανοικτή σε όλους τους τομείς της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας οι οποίοι συμβάλλουν στους στόχους της κοινοτικής ΕΤΑ. Προκειμένου ωστόσο να συνεκτιμηθεί η εξέλιξη των αναγκών της Ευρώπης στον εν λόγω τομέα, θα είναι δυνατός ο επακριβέστερος προσδιορισμός των προτεραιοτήτων, όσον αφορά παραδείγματος χάριν τους επιστημονικούς κλάδους, τις συμμετέχουσες περιφέρειες, τα είδη των ερευνητικών οργανισμών και το δυναμικό των ερευνητών αποδεκτών, και ιδίως των γυναικών και των νέων ερευνητών, και θα λαμβάνονται υπόψη τα μέτρα που λαμβάνονται για την ανάπτυξη συνεργιών στον τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ευρώπη.

Δίδεται προσοχή:

- στη συμμετοχή των γυναικών σε όλες τις δράσεις και σε κατάλληλα μέτρα για την προώθηση της δικαιότερης ισορροπίας μεταξύ ανδρών και γυναικών στην έρευνα.

- στις προσωπικές συνθήκες που αφορούν την κινητικότητα, ιδίως σε σχέση με την οικογένεια, την εξέλιξη της σταδιοδρομίας και τις γλώσσες.

- στην ανάπτυξη της ερευνητικής δραστηριότητας στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες της ΕΕ και στις συνδεδεμένες χώρες, καθώς και στην ανάγκη αυξανόμενης και αποτελεσματικότερης συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών κλάδων και μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ.

Με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού στην ευρωπαϊκή έρευνα, η εν λόγω δραστηριότητα έχει επίσης σκοπό να προσελκύσει τους καλύτερους και τους πολλά υποσχόμενους ερευνητές από τρίτες χώρες [16], να προωθήσει την επιμόρφωση των Ευρωπαίων ερευνητών στο εξωτερικό και να ενθαρρύνει την επιστροφή Ευρωπαίων επιστημόνων που είναι εγκατεστημένοι εκτός Ευρώπης.

[16] Η συμμετοχή και η χρηματοδότηση ερευνητών από τρίτες χώρες προβλέπεται σε όλες τις δράσεις κινητικότητας που αφορούν τον φορέα υποδοχής (τμήμα -i), καθώς επίσης και σε μία από τις ατομικές δράσεις (τμήμα -ii). Σε αυτές τις περιπτώσεις, λαμβάνονται υπόψη οι σχετικοί διακανονισμοί μεταξύ της ΕΕ και των εν λόγω χωρών - ή ομάδων χωρών, καθώς και οι σχετικοί κανόνες συμμετοχής και χρηματοδότησης του προγράμματος πλαισίου.

Προβλεπόμενες δράσεις

Θα αναληφθούν τρεις βασικές κατηγορίες δράσεων.

i) Δράσεις που αφορούν τον φορέα υποδοχής

Η πρώτη κατηγορία δράσεων αποσκοπεί στην υποστήριξη των ερευνητικών δικτύων, των ερευνητικών οργανισμών και των επιχειρήσεων (ιδίως των ΜΜΕ) που παρέχουν διαρθρωμένα γενικά προγράμματα για τη διακρατική επιμόρφωση και κινητικότητα των ερευνητών, καθώς και για την ανάπτυξη και τη μεταφορά δεξιοτήτων στην έρευνα. Στόχος των σχετικών δράσεων είναι να συνεισφέρουν ουσιαστικά στη δόμηση του ευρωπαϊκού ερευνητικού συστήματος, ειδικότερα ενθαρρύνοντας τους νέους ερευνητές να ακολουθήσουν ερευνητική σταδιοδρομία. Οι δράσεις κατάρτισης αυτής της κατηγορίας απευθύνονται σε ερευνητές που βρίσκονται στην αρχή της ερευνητικής τους σταδιοδρομίας (κατά κανόνα τα πρώτα τέσσερα έτη), όπως αυτοί που εκπονούν διδακτορική διατριβή, ενώ η μεταφορά δεξιοτήτων και γνώσεων αφορά πιο πεπειραμένους ερευνητές. Οι δράσεις αυτές έχουν στόχο επίσης να ενθαρρύνουν την κινητικότητα μεταξύ διαφορετικών κλάδων.

- Δίκτυα ερευνητικής κατάρτισης "Μαρία Κιουρί" - Τα εν λόγω δίκτυα παρέχουν τα μέσα σε ερευνητικές ομάδες διεθνώς αναγνωρισμένου κύρους να συνδεθούν μεταξύ τους, στο πλαίσιο ενός σαφώς καθορισμένου έργου ερευνητικής συνεργασίας, προκειμένου να εκπονήσουν και να υλοποιήσουν ένα διαρθρωμένο πρόγραμμα κατάρτισης ερευνητών σε ένα συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο. Τα δίκτυα παρέχουν ένα συνεκτικό, πλην όμως ευέλικτο πλαίσιο για την κατάρτιση και την επαγγελματική ανέλιξη των ερευνητών, ειδικά αυτών που βρίσκονται στην αρχή της ερευνητικής τους σταδιοδρομίας. Τα δίκτυα έχουν επίσης σκοπό τη συγκέντρωση μιας κρίσιμης μάζας εξειδικευμένων ερευνητών, ειδικά σε τομείς που απαιτούν μεγάλη εξειδίκευση ή/και είναι κατακερματισμένοι. επιδιώκουν να συμβάλουν στην υπερπήδηση των θεσμικών και επιστημονικών φραγμών, κυρίως με την προώθηση της πολυεπιστημονικής έρευνας. Θα παράσχουν επίσης ένα απλό και αποτελεσματικό μέσο για τη συμμετοχή των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών στην διεθνώς αναγνωρισμένη ευρωπαϊκή ερευνητική συνεργασία. Κατά την επιμέρους λειτουργία των δικτύων δίνεται στους εταίρους σημαντική αυτονομία και ευελιξία. Η διάρκεια ζωής ενός δικτύου είναι συνήθως τέσσερα έτη και η μέγιστη διάρκεια των υποτροφιών που συνδέονται με αυτό τρία έτη, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας βραχυπρόθεσμης παραμονής.

- Υποτροφίες υποδοχής "Μαρία Κιουρί" για κατάρτιση νέων ερευνητών - Οι εν λόγω υποτροφίες απευθύνονται σε ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης και ερευνητικά ιδρύματα, σε κέντρα επιμόρφωσης και σε επιχειρήσεις, με σκοπό την ενίσχυση της επιμορφωτικής τους ικανότητας. Η δράση αυτή αφορά τους ερευνητές που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας. Εστιάζεται στην απόκτηση ειδικών επιστημονικών και τεχνολογικών δεξιοτήτων στην έρευνα, καθώς και συμπληρωματικών δεξιοτήτων όπως εκείνες που σχετίζονται με την διαχείριση και τη δεοντολογία της έρευνας. Οι φορείς υποδοχής επιλέγονται με βάση τον τομέα εξειδίκευσής τους όσον αφορά την ερευνητική κατάρτιση. Οι σχετικές υποτροφίες θα επιτρέψουν παραμονή των υποτρόφων με μέγιστη διάρκεια τριών ετών. Το πρόγραμμα κινείται επίσης προς την κατεύθυνση πιο συντονισμένων προσεγγίσεων της κατάρτισης από τους σχετικούς οργανισμούς, ιδίως από αυτούς που εμπλέκονται σε διεθνείς διδακτορικές σπουδές.

- Υποτροφίες υποδοχής "Μαρία Κιουρί" για τη μεταφορά γνώσεων - Οι εν λόγω υποτροφίες απευθύνονται σε ευρωπαϊκούς οργανισμούς (πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις, κλπ.) που έχουν ανάγκη να αναπτύξουν νέους τομείς τεχνογνωσίας, και έχουν στόχο να προαγάγουν την ανάπτυξη της ερευνητικής ικανότητας στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών. Οι υποτροφίες για τη μεταφορά γνώσεων θα επιτρέψουν σε πεπειραμένους ερευνητές να φιλοξενηθούν σε τέτοιους οργανισμούς με σκοπό τη μεταφορά γνώσεων, ερευνητικών δεξιοτήτων και τεχνολογίας. Οι υποτροφίες έχουν μέγιστη διάρκεια δύο ετών.

- Διαλέξεις και επιμορφωτικά μαθήματα "Μαρία Κιουρί" - Αυτά θα επιτρέψουν σε νέους ερευνητές να επωφεληθούν από την πείρα κορυφαίων ερευνητών. Θα υποστηριχθούν οι ειδικές δραστηριότητες κατάρτισης (συμπεριλαμβανομένων των εικονικών δραστηριοτήτων) που δίνουν έμφαση στα ιδιαίτερα ευρωπαϊκά επιτεύγματα και συμφέροντα. Προβλέπονται δύο κατηγορίες μέτρων: η πρώτη αφορά την υποστήριξη μιας συνεκτικής σειράς υψηλού επιπέδου διαλέξεων ή/και επιμορφωτικών μαθημάτων (θερινά σχολεία, εργαστηριακά μαθήματα, κλπ.) που προτείνονται από έναν μόνο διοργανωτή και καλύπτουν ένα ή περισσότερα ειδικά θέματα. η δεύτερη περιλαμβάνει υποστήριξη της συμμετοχής νέων ερευνητών σε μεγάλης εμβέλειας διαλέξεις που επιλέγονται για το ιδιαίτερο επιμορφωτικό τους ενδιαφέρον. Τέτοιου είδους δραστηριότητες διεξάγονται συνήθως για λίγες μέρες, αλλά μπορούν να επεκταθούν έως μερικές εβδομάδες, παραδείγματος χάριν στην περίπτωση των θερινών σχολείων.

ii) Ατομικές δράσεις

Η δεύτερη κατηγορία δράσεων έχει στόχο να βοηθήσει μεμονωμένους ερευνητές να καλύψουν τις ιδιαίτερες ανάγκες τους και να συμπληρώσουν την ατομική τους ειδίκευση, ιδίως από άποψη πολυεπιστημονικότητας και διαχείρισης της έρευνας, ώστε να αποκτήσουν επαγγελματική ωριμότητα και ανεξαρτησία. Αφορά επίσης τους δεσμούς μεταξύ ευρωπαίων ερευνητών και ερευνητών τρίτων χωρών. Περιλαμβάνει μια σειρά δράσεων προσδιοριζόμενων σε συνάρτηση με τη γεωγραφική προέλευση και προορισμό του ερευνητή. Στις εν λόγω δράσεις θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής οι ερευνητές με ερευνητική εμπειρία τουλάχιστον τεσσάρων ετών, συμπεριλαμβανομένων των ερευνητών που είναι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος.

- Ευρωπαϊκές υποτροφίες "Μαρία Κιουρί" - Οι εν λόγω υποτροφίες επιτρέπουν σε πολλά υποσχόμενους ερευνητές της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών να καταρτιστούν μέσω της έρευνας σε ευρωπαϊκούς οργανισμούς που ανταποκρίνονται με τον πλέον κατάλληλο τρόπο στις ατομικές τους ανάγκες. Η αίτηση υποβάλλεται από τον υποψήφιο υπότροφο από κοινού με τον φορέα υποδοχής. Το θέμα επιλέγεται ελεύθερα από τον ερευνητή σε συνεργασία με τον φορέα υποδοχής, με σκοπό την συμπλήρωση ή τη διαφοροποίηση της ειδίκευσής του/της. Οι εν λόγω υποτροφίες έχουν διάρκεια από ένα έως δύο έτη.

- Διεθνείς υποτροφίες εξωτερικού "Μαρία Κιουρί" - Οι εν λόγω υποτροφίες χορηγούνται σε ερευνητές από την ΕΕ και τις συνδεδεμένες χώρες για να εργαστούν σε αναγνωρισμένου κύρους ερευνητικά κέντρα τρίτων χωρών, διευρύνοντας με αυτόν τον τρόπο τη διεθνή τους εμπειρία στην έρευνα. Για τη χορήγηση τέτοιας υποτροφίας απαιτείται η υποβολή ενός συνεκτικού ατομικού προγράμματος κατάρτισης, το οποίο περιλαμβάνει μια πρώτη φάση στο εξωτερικό, της οποίας έπεται μια υποχρεωτική φάση στην Ευρώπη. Η υποστήριξη αυτή θα καλύπτει περίοδο κατάρτισης ικανοποιητικής διάρκειας.

- Διεθνείς υποτροφίες εσωτερικού "Μαρία Κιουρί" - Οι υποτροφίες αυτές έχουν στόχο να προσελκύσουν ερευνητές πολύ υψηλού επιπέδου από τρίτες χώρες, προκειμένου να εργαστούν και να πραγματοποιήσουν ερευνητική κατάρτιση στην Ευρώπη, με σκοπό την ανάπτυξη αμοιβαία επωφελούς ερευνητικής συνεργασίας μεταξύ Ευρώπης και τρίτων χωρών. Στην περίπτωση των χωρών αναδυόμενης οικονομίας και των αναπτυσσόμενων χωρών, είναι δυνατό να προβλέπεται παροχή βοήθειας στους υποτρόφους προκειμένου να επιστρέψουν στην χώρα προέλευσής τους.

-

iii) Προώθηση και αναγνώριση της αριστείας

Η τρίτη κατηγορία δράσεων εστιάζεται στην προώθηση και την αναγνώριση της αριστείας της ευρωπαϊκής έρευνας, διασφαλίζοντάς της με αυτόν τον τρόπο μεγαλύτερη προβολή και καθιστώντας την ελκυστικότερη. Αποσκοπεί στην προώθηση των ευρωπαϊκών ερευνητικών ομάδων, ειδικότερα σε νέους ή/και καινοφανή ερευνητικά πεδία και στην ανάδειξη των προσωπικών επιτευγμάτων των Ευρωπαίων ερευνητών, με σκοπό την υποστήριξη της περαιτέρω ανέλιξης και διεθνούς αναγνώρισής τους, ενώ παράλληλα προωθεί τη διάδοση των εργασιών τους προς όφελος της επιστημονικής κοινότητας.

- Υποτροφίες αριστείας "Μαρία Κιουρί" - Οι υποτροφίες αυτές έχουν στόχο να υποστηρίξουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη ευρωπαϊκών ερευνητικών ομάδων που κρίνεται ότι έχουν τις δυνατότητες να φθάσουν σε υψηλό επίπεδο αριστείας, ειδικότερα για τη διεξαγωγή ερευνητικών δραστηριοτήτων αιχμής ή διεπιστημονικών ερευνητικών δραστηριοτήτων. Η υποτροφία καλύπτει περίοδο έως τεσσάρων ετών και χορηγείται βάσει ενός επακριβώς καθορισμένου ερευνητικού προγράμματος.

- Βραβεία αριστείας "Μαρία Κιουρί" - Πρόκειται για επιστημονικά βραβεία που αποσκοπούν να εξασφαλίσουν δημόσια αναγνώριση της αριστείας που επιτυγχάνεται από ερευνητές οι οποίοι έχουν κατά το παρελθόν επωφεληθεί από την κοινοτική υποστήριξη για κατάρτιση και κινητικότητα. Τα χρήματα του βραβείου χορηγούνται ως οικονομική βοήθεια για να χρησιμοποιηθούν για επαγγελματική εξέλιξη, με την υποχρέωση να υποβληθεί εντός δύο ετών έκθεση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αναλώθηκε η οικονομική βοήθεια. Οι υποψήφιοι μπορούν να προτείνουν τον εαυτό τους ή να προταθούν από άλλους.

- Έδρες "Μαρία Κιουρί" - Οι εν λόγω έδρες απονέμονται με σκοπό τον διορισμό υψηλού επιπέδου ερευνητών, ειδικότερα για την προσέλκυση παγκοσμίου επιπέδου ερευνητών, καθώς και την ενθάρρυνσή τους να συνεχίσουν τη σταδιοδρομία τους στην Ευρώπη. Οι υποτροφίες έχουν συνήθως διάρκεια τριών ετών. Το εν λόγω πρόγραμμα μπορεί να αναπτυχθεί σε συνέργεια με τις δράσεις που αφορούν τον φορέα υποδοχής.

iv) Μηχανισμοί επανόδου και επανένταξης

Ένας άλλος μηχανισμός, οι υποτροφίες επανόδου και επανένταξης "Μαρία Κιουρί", απευθύνεται σε ερευνητές από την ΕΕ και τις συνδεδεμένες χώρες, οι οποίοι έχουν μόλις ολοκληρώσει υποτροφία "Μαρία Κιουρί" ελάχιστης διάρκειας τουλάχιστον δύο ετών . Οι υποτροφίες αυτές συνίστανται σε ένα κατ'αποκοπήν ποσό το οποίο πρέπει να χρησιμοποιηθεί εντός ενός έτους από τη λήξη της δράσης "Μαρία Κιουρί". Χορηγούνται στους υποτρόφους σε συνάρτηση με ένα συγκεκριμένο έργο, το οποίο αξιολογείται με βάση την εγγενή του ποιότητα. Ο μηχανισμός αυτός θα διευκολύνει την επαγγελματική επανένταξη του εκάστοτε ερευνητή, δίνοντας προτεραιότητα στην επανένταξή του στη χώρα ή περιφέρεια προέλευσής του.

Ένας παρόμοιος μηχανισμός, ο οποίος όμως καλύπτει μεγαλύτερη περίοδο (έως και δύο ετών), θα εφαρμοστεί για τους Ευρωπαίους ερευνητές που έχουν διεξάγει έρευνα εκτός Ευρώπης για πέντε τουλάχιστον έτη, ανεξαρτήτως εάν έχουν ή όχι επωφεληθεί από δράση "Μαρία Κιουρί".

Συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες

Η δραστηριότητα "Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα" επιδιώκει τη συγχρηματοδότηση πρωτοβουλιών οι οποίες προωθούν τη συνεργασία και δημιουργούν συνέργειες με τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα και στο εσωτερικό αυτών, στο βαθμό που υπάρχει σύμπτωση με τους ειδικούς στόχους των προγραμμάτων που περιγράφονται ανωτέρω. Μια τέτοιου είδους συνεργασία θα υλοποιηθεί με βάση τα σχετικά κοινοτικά κριτήρια, με σκοπό τη δημιουργία πραγματικής πρόσβασης στις εν λόγω πρωτοβουλίες για όλους τους ερευνητές της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών, καθώς και την προώθηση της υιοθέτησης των αμοιβαία αναγνωρισμένων προτύπων ερευνητικής κατάρτισης.

Θα αναληφθούν πρωτοβουλίες προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες, με σκοπό την παροχή ''υποστήριξης εγγύτητας'' σε ερευνητές, η οποία αποτελεί κεντρικό στοιχείο οιουδήποτε προγράμματος κινητικότητας που αφορά ερευνητές που μετακινούνται εντός της Ευρώπης ή επιστρέφουν σε αυτή. Συγκεκριμένα, οι πρωτοβουλίες αυτές μπορεί να συνίστανται σε υποστήριξη της δικτύωσης υφιστάμενων ή νέων δομών, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με σκοπό την παροχή πρακτικής βοήθειας σε ξένους ερευνητές σε θέματα (νομικά, διοικητικά, οικογενειακά ή πολιτιστικά) τα οποία σχετίζονται με την κινητικότητά τους.

Μια περαιτέρω πτυχή της εν λόγω συνεργασίας μπορεί να αφορά ορισμένα καθήκοντα τα οποία συνδέονται με τη διαχείριση της δραστηριότητας, πέραν της αυξημένης σημασίας των δράσεων που αφορούν τον φορέα υποδοχής. Στο πλαίσιο αυτό, για τον προσδιορισμό των μεθόδων διαχείρισης και παρακολούθησης των συμβολαίων ατομικών υποτροφιών απαιτείται προηγούμενη σαφή οριοθέτηση καθηκόντων και ευθυνών, σύμφωνα με τους κοινοτικούς δημοσιονομικούς κανονισμούς και κανόνες, καθώς και διενέργεια σχετικών αναλύσεων κόστους/οφέλους.

Εσωτερική συνεργασία εντός του προγράμματος πλαισίου

Ο ρόλος της δραστηριότητας "Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα" είναι να υποστηρίξει την ερευνητική κατάρτιση και την ανάπτυξη ερευνητικής ειδίκευσης. Αυτό δεν αποκλείει οι άλλες δραστηριότητες του νέου προγράμματος πλαισίου να ενσωματώσουν παρόμοια στοιχεία. Η δραστηριότητα "Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα" θα παράσχει βοήθεια για τον καθορισμό συνεκτικών κριτηρίων όσον αφορά την αξιολόγηση, την επιλογή και την παρακολούθηση τέτοιου είδους δράσεων, καθώς και την προώθηση κοινών προσεγγίσεων μεταξύ δραστηριοτήτων, με σκοπό την διασφάλιση της συνοχής και την ανάπτυξη πιθανής συνέργειας, καθώς και τη δίκαιη ισορροπία ως προς τη συμμετοχή ανδρών και γυναικών.

3. Ερευνητικές υποδομές

Η ικανότητα των ερευνητικών ομάδων της Ευρώπης να παραμείνουν στην πρωτοπορία σε όλους τους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας εξαρτάται από τον βαθμό της υποστήριξής τους από υπερσύγχρονες υποδομές. Ο όρος "ερευνητικές υποδομές"" αναφέρεται σε εγκαταστάσεις και πόρους που παρέχουν ουσιαστικές υπηρεσίες στην ερευνητική κοινότητα, τόσο στον πανεπιστημιακό όσο και στον βιομηχανικό τομέα. Οι ερευνητικές υποδομές μπορεί να είναι "ενιαίας θέσης" (ένας πόρος σε μια θέση), "κατανεμημένες" (ένα δίκτυο κατανεμημένων πόρων, όπου συμπεριλαμβάνονται υποδομές βασιζόμενες σε αρχιτεκτονικές τύπου GRID), ή "εικονικές" (η υπηρεσία παρέχεται ηλεκτρονικά).

Ο συνολικός στόχος της εν λόγω δραστηριότητας είναι να προωθήσει την ανάπτυξη ενός ιστού ερευνητικών υποδομών ανώτατης ποιότητας και επίδοσης στην Ευρώπη, καθώς και τη βέλτιστη αξιοποίησή τους σε ευρωπαϊκή κλίμακα με βάση τις ανάγκες που εκφράζονται από την ερευνητική κοινότητα. Ειδικότερα έχει στόχο:

- να διασφαλίσει ότι οι Ευρωπαίοι ερευνητές μπορούν να έχουν πρόσβαση στις υποδομές που χρειάζονται για την διεξαγωγή της έρευνάς τους, ανεξαρτήτως της θέσης των υποδομών.

- να παράσχει υποστήριξη στην συντονισμένη προσέγγιση για την ανάπτυξη νέων ερευνητικών υποδομών, επίσης σε περιφερειακό και διαπεριφερειακό επίπεδο, και στην λειτουργία και ανάπτυξη των υφιστάμενων υποδομών, μεταξύ άλλων και όταν δεν υπάρχουν στην Ευρώπη κατάλληλες εγκαταστάσεις παγκοσμίου επιπέδου.

Όπου κρίνεται σκόπιμο, η υποστήριξη των ερευνητικών υποδομών στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος θα υλοποιηθεί σε σχέση με τις θεματικές προτεραιότητες του προγράμματος πλαισίου και με τις άλλες διαθέσιμες μορφές υποστήριξης.

Προβλέπονται πέντε τύποι υποστήριξης:

- Διακρατική πρόσβαση. Στόχος είναι η παροχή νέων ευκαιριών σε ερευνητικές ομάδες (συμπεριλαμβανομένων των μεμονωμένων ερευνητών) ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε επιμέρους μεγάλες ερευνητικές υποδομές που είναι οι πλέον κατάλληλες για τη διεξαγωγή των εργασιών τους. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει τα αναγκαία λειτουργικά έξοδα παροχής πρόσβασης σε τέτοιου είδους υποδομές για ομάδες ερευνητών που εργάζονται σε κράτη μέλη ή συνδεδεμένα κράτη, άλλα πλην του κράτους όπου είναι εγκατεστημένος ο φορέας εκμετάλλευσης της εκάστοτε υποδομής.

- Δραστηριότητες ολοκλήρωσης. Στόχος είναι να υποστηριχθεί η παροχή ουσιαστικών υπηρεσιών στην ερευνητική κοινότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτός ο τύπος υποστήριξης μπορεί να καλύπτει, πέραν της διακρατικής πρόσβασης, την ανάπτυξη και λειτουργία δικτύων συνεργασίας, και την εκτέλεση κοινών ερευνητικών έργων, με σκοπό τη βελτίωση των επιδόσεων των υπόψη υποδομών. Το πρόγραμμα ενθαρρύνει επίσης τη γεφύρωση του χάσματος, εξαιτίας του οποίου περιορίζονται ενδεχομένως οι δυνατότητες αξιοποίησης των ερευνητικών αποτελεσμάτων από τη βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ. Οι δραστηριότητες ολοκλήρωσης θα επιλέγονται με βάση ένα ευρείας κλίμακας, πλην όμως ευέλικτο, επιστημονικό και τεχνολογικό πρόγραμμα ευρωπαϊκής εμβέλειας, το οποίο θα είναι ικανό να εξασφαλίσει, εάν χρειάζεται, τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του προγράμματος. Αυτός ο τύπος υποστήριξης μπορεί να εφαρμοστεί μέσω ολοκληρωμένων πρωτοβουλιών για τις υποδομές και δράσεων συντονισμού.

- Ανάπτυξη δικτύου επικοινωνίας. Στόχος του συγκεκριμένου τύπου υποστήριξης των υφιστάμενων ερευνητικών υποδομών είναι να δημιουργηθεί, σε συνδυασμό με το θεματικό ερευνητικό πεδίο προτεραιότητας "Τεχνολογίες της κοινωνίας της πληροφορίας", ένα πυκνότερο δίκτυο μεταξύ των συναφών πρωτοβουλιών, και ειδικότερα να αναπτυχθούν ένα δίκτυο επικοινωνίας μεγάλης δυναμικότητας και υψηλής ταχύτητας για όλους τους ερευνητές στην Ευρώπη (GEANT), ειδικά και υψηλών επιδόσεων δίκτυα και κλίνες δοκιμών τεχνολογίας πλέγματος (GRID), καθώς υπηρεσίες ηλεκτρονικών εκδόσεων.

- Προπαρασκευαστικές μελέτες. Στόχος είναι, κατά περίπτωση, η διεξαγωγή μελετών σκοπιμότητας και τεχνικών προπαρασκευαστικών εργασιών για τις νέες υποδομές που θα υλοποιηθούν από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη και έχουν σαφή ευρωπαϊκή διάσταση και ενδιαφέρον. στις προπαρασκευαστικές μελέτες θα λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες όλων των δυνητικών χρηστών και θα διερευνώνται συστηματικά οι δυνατότητες χρηματοδοτικής συμμετοχής της ΕΤΕ ή των διαρθρωτικών ταμείων στην ανάπτυξη των υπόψη υποδομών.

- Ανάπτυξη νέων υποδομών.Στόχος είναι η βελτιστοποίηση των ευρωπαϊκών υποδομών, με την παροχή περιορισμένης υποστήριξης για την υλοποίηση περιορισμένου αριθμού έργων νέας υποδομής, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις όπου η υποστήριξη αυτή θα μπορούσε να έχει κρίσιμο καταλυτικό αποτέλεσμα από την άποψη της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. Η υποστήριξη αυτή, η οποία θα χορηγείται λαμβανομένης δεόντως υπόψη της γνώμης των κρατών μελών, είναι δυνατό να συμπληρώνεται από χρηματοδοτική συμμετοχή της ΕΤΕ ή των διαρθρωτικών ταμείων στην υλοποίηση αυτών των υποδομών.

Εν γένει, η χρηματοδότηση που παρέχεται για νέες και βελτιωμένες υποδομές περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα, ώστε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη δραστηριότητα. το μεγαλύτερο μέρος της κατασκευής και της λειτουργίας, καθώς και η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των εν λόγω υποδομών εξασφαλίζεται από εθνικές ή/και άλλες πηγές χρηματοδότησης. Μια τέτοια χρηματοδότηση μπορεί μόνο να χορηγηθεί με βάση λεπτομερή τεκμηρίωση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας και λαμβανομένων υπόψη των επιστημονικών, νομικών και οικονομικών διαστάσεων των προτεινόμενων εργασιών.

Τα ευρυζωνικά δίκτυα επικοινωνίας, τα οποία έχουν στενή σχέση με τους πολιτικούς στόχους του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και της πρωτοβουλίας e-Europe (ηλεκτρονική Ευρώπη), πρέπει επίσης να χρησιμοποιηθούν ως μέσο για την αύξηση της επιστημονικής συνεργασίας με τρίτες χώρες.

Κατά την υποστήριξη των ερευνητικών υποδομών στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος πρέπει, όπου κρίνεται σκόπιμο, να συνυπολογίζονται οι υφιστάμενοι ή μελλοντικοί μηχανισμοί υπέρ μιας συντονισμένης προσέγγισης των ερευνητικών υποδομών στην Ευρώπη (π.χ. τα εθνικά δίκτυα έρευνας και εκπαίδευσης - ΕΔΕΕ), καθώς και η επιστημονική γνώμη των υφιστάμενων ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών (π.χ. το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επιστημών - ESF). Στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος, είναι δυνατό να εφαρμοσθούν, κατά περίπτωση, συνοδευτικά μέτρα με σκοπό την υποστήριξη των εν λόγω μηχανισμών.

4. Επιστήμη και κοινωνία

Σήμερα, και πολύ περισσότερο στην αυριανή κοινωνία της γνώσης, η επιστήμη και η τεχνολογία είναι πανταχού παρούσες στο σύνολο της οικονομίας και στην καθημερινή ζωή. Προκειμένου αυτές να αξιοποιήσουν το πλήρες δυναμικό τους για να διασφαλίσουν στους πολίτες της Ευρώπης μια ποιότητα ζωής που συνεχώς θα βελτιώνεται - με την ευρεία έννοια του όρου - θα χρειαστούν νέες σχέσεις και ένας παραγωγικότερος διάλογος μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας, των βιομηχάνων, των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και της κοινωνίας γενικότερα.

Ένας τέτοιος διάλογος δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην ΕΕ. Πρέπει να καταστεί διεθνής ως προς την εμβέλειά του, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη την προοπτική διεύρυνσης και το παγκόσμιο πλαίσιο. Δεδομένου του εξαιρετικά μεγάλου εύρους των θεμάτων και των διαδράσεων που υπεισέρχονται στις σχέσεις μεταξύ επιστήμης και τεχνολογίας αφενός και ευρύτερης κοινωνίας αφετέρου, οι εν λόγω προβληματισμοί πρέπει να ενσωματωθούν σε όλους τους τομείς δραστηριότητας του προγράμματος πλαισίου. Ο ρόλος της συγκεκριμένης ειδικής δραστηριότητας είναι να αναπτύξει τους διαρθρωτικούς δεσμούς μεταξύ θεσμικών οργάνων και σχετικών δραστηριοτήτων και να παράσχει έναν κεντρικό πυρήνα, μέσω κοινών πλαισίων αναφοράς και ανάπτυξης κατάλληλων εργαλείων και προσεγγίσεων, ούτως ώστε να καθοδηγήσει τις δραστηριότητες στον εν λόγω τομέα, τον οποίο καλύπτουν τα διάφορα μέρη του προγράμματος πλαισίου.

Η δραστηριότητα θα υλοποιηθεί μέσω δικτύων, συγκριτικής αξιολόγησης, ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, ανάπτυξης και προώθησης της ενημέρωσης όσον αφορά τις μεθοδολογίες, διεξαγωγής μελετών και συνένωσης των εθνικών προσπαθειών. Σε ειδικές περιπτώσεις, κατά περίπτωση, θα υποστηριχθεί η εξειδικευμένη έρευνα.

i) Προσέγγιση έρευνας και κοινωνίας

Σκοπός είναι να εξεταστούν με συστηματικό τρόπο οι διάφορες συνιστώσες της "Επιστήμης και διακυβέρνησης", προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες οι πολιτικές αποφάσεις ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις ανάγκες της κοινωνίας, βασίζονται σε σταθερότερες επιστημονικές βάσεις και ταυτοχρόνως λαμβάνουν υπόψη τους προβληματισμούς της κοινωνίας των πολιτών. Αυτό απαιτεί υιοθέτηση αποτελεσματικών διαδικασιών διαλόγου για τα νεοεμφανιζόμενα επιστημονικά και τεχνολογικά θέματα, τα οποία εν τέλει έχουν επιπτώσεις στη διαμόρφωση της μελλοντικής πολιτικής. ανάπτυξη κατάλληλων μέσων για τη δημιουργία επιστημονικών αναφορών και τη διοχέτευση επιστημονικών συμβουλών στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής. και παροχή στους τελευταίους εργαλείων αξιολόγησης και διαχείρισης της αβεβαιότητας, των κινδύνων και της προφύλαξης στην επιστήμη.

- Επιστήμη και διακυβέρνηση: ανάλυση και υποστήριξη των βέλτιστών πρακτικών. ανάπτυξη νέων μηχανισμών διαβούλευσης για την προώθηση της παραγωγικότερης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και των άμεσα ενδιαφερομένων στη διαμόρφωση και υλοποίηση της πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της γνωστοποίησης των επιστημονικών αποτελεσμάτων που είναι αναγκαία για τη λήψη αποφάσεων, με διατύπωση που γίνεται εύκολα κατανοητή από την κοινωνία των πολιτών και τους άλλους άμεσα ενδιαφερόμενους. παρακολούθηση δραστηριοτήτων σχετικά με τη λειτουργία των διαδικασιών χάραξης πολιτικής, προκειμένου να αξιολογηθεί η διάδραση μεταξύ εμπειρογνωμόνων, βιομηχανίας, κοινωνίας των πολιτών και υπευθύνων χάραξης πολιτικής.

- Επιστημονικές συμβουλές και συστήματα αναφοράς: ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών. παρακολούθηση της παραγωγής επιστημονικών συμβουλών παγκοσμίως και τρόπος με τον οποίο οι εν λόγω συμβουλές παρέχονται ως πληροφοριακό στοιχείο για τη λήψη αποφάσεων. ανάπτυξη νέων και καλύτερων μεθοδολογιών για αξιόπιστα και αναγνωρισμένα συστήματα αναφοράς. διασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας και της αποτελεσματικής αξιοποίησης του Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Συμβουλευτικού Οργάνου και των υποεπιτροπών του, ώστε να παρέχουν επιστημονικές συμβουλές για την ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.

ii) Υπεύθυνη έρευνα και εφαρμογή της επιστήμης και της τεχνολογίας

Σκοπός είναι να διασφαλιστεί ότι η ταχύτατες εξελίξεις στην επιστήμη εναρμονίζονται με τις ηθικές αξίες όλων των Ευρωπαίων. Οι δραστηριότητες θα προαγάγουν την "υπεύθυνη έρευνα" στην Ευρώπη, όπου οι απαιτήσεις για ερευνητική ελευθερία συμφιλιώνονται καλύτερα με την κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη κατά την ανάπτυξη και εφαρμογή της επιστήμης και της τεχνολογίας, καθώς επίσης και τον δημόσιο διάλογο, την παρακολούθηση και έγκαιρη προειδοποίηση όσον αφορά τα ηθικά και κοινωνικά ζητήματα, καθώς και τους κινδύνους που προκύπτουν από τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις, προς όφελος των υπευθύνων χάραξης πολιτικής σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, καθώς και των άλλων ενδιαφερόμενων ομάδων.

- Δεοντολογία: δικτύωση μεταξύ των υφιστάμενων οργάνων και δραστηριοτήτων σχετικά με τη δεοντολογία στην Ευρώπη και προώθηση του διαλόγου για τη δεοντολογία στην έρευνα με άλλες περιφέρειες σε παγκόσμιο πλαίσιο. ευαισθητοποίηση και επιμορφωτικές δραστηριότητες σε θέματα δεοντολογίας. συντονισμός και εκπόνηση κωδίκων δεοντολογίας για τις ερευνητικές δραστηριότητες και τις τεχνολογικές εξελίξεις. έρευνα όσον αφορά τη δεοντολογία σε σχέση με την επιστήμη, τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις εφαρμογές τους, παραδείγματος χάριν σε σχέση με την κοινωνία της πληροφορίας, τις νανοτεχνολογίες, την ανθρώπινη γενετική, τη βιοϊατρική έρευνα και τις τεχνολογίες τροφίμων.

- Αβεβαιότητα, κίνδυνοι και εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης: ανάλυση και υποστήριξη των βέλτιστων πρακτικών κατά την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης σε διάφορους τομείς χάραξης πολιτικής και κατά την εκτίμηση, διαχείριση και κοινοποίηση των παραγόντων αβεβαιότητας και των κινδύνων.

iii) Ενίσχυση του διαλόγου επιστήμης/κοινωνίας.γυναίκες και επιστήμη

Η υποστήριξη της υπεύθυνης ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας απαιτεί όχι μόνο συνεχή διάλογο μεταξύ των άμεσα ενδιαφερόμενων, αλλά και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις και στις πιθανές επιπτώσεις τους, καθώς και ευρύτερη κατανόηση της επιστημονικής κουλτούρας και της κουλτούρας της καινοτομίας. Υπάρχει επίσης ιδιαίτερη ανάγκη να ενισχυθεί το ενδιαφέρον των νέων για την επιστήμη, να αυξηθεί η ελκυστικότητα της επιστημονικής σταδιοδρομίας και να πραγματοποιηθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση της ισότητας των δύο φύλων στην έρευνα, γεγονός που θα συμβάλει επίσης στην αύξηση των ανθρωπίνων πόρων και θα βελτιώσει το επίπεδο αριστείας της ευρωπαϊκής έρευνας.

- Κατανόηση από το κοινό: υποστήριξη εκδηλώσεων ευαισθητοποίησης και της αναγνώρισης των επιτευγμάτων της ευρωπαϊκής έρευνας. ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν την κοινή γνώμη, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των μέσων μαζικής επικοινωνίας και των προσώπων που παρέχουν επιστημονική ενημέρωση. ανάπτυξη νέων τρόπων ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του κοινού. ενθάρρυνση ενός εφ´όλης της ύλης διαλόγου μεταξύ των''άμεσα ενδιαφερομένων'' και ενίσχυση της ευαισθητοποίησης της κοινωνίας σε θέματα καινοτομίας.

- Ενδιαφέρον των νέων για επιστημονική σταδιοδρομία: πρωτοβουλίες για προσέλκυση της νέας γενιάς προκειμένου να συμμετάσχει στη συζήτηση για την επιστήμη και την τεχνολογία και τον κοινωνικό τους αντίκτυπο, καθώς και για την ευαισθητοποίηση της νεολαίας όσον αφορά την επιστήμη και την τεχνολογία. υποστήριξη της ανάπτυξης καλύτερων προσεγγίσεων της επιστήμης για μαθήτριες και μαθητές, εντός και εκτός του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος, καθώς και δράσεων που αφορούν την καλύτερη κατανόηση της σχετικής ελκυστικότητας και των κοινωνικών πτυχών της επιστημονικής σταδιοδρομίας.

- Γυναίκες και επιστήμη: δράσεις ενίσχυσης του πολιτικού διαλόγου σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο για την κινητοποίηση των γυναικών επιστημόνων και την προώθηση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα. προώθηση της ανάπτυξης του συστήματος εγρήγορσης "Γυναίκες και Επιστήμη" και των συναφών δραστηριοτήτων για την προαγωγή της ισότητας των δύο φύλων στο σύνολο του προγράμματος πλαισίου. ειδικές δράσεις για την βελτίωση της κατανόησης του θέματος της ισότητας των δύο φύλων στην επιστήμη.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ

Τύποι δραστηριοτήτων // Ποσό (σε εκατ. ευρώ)

//

Έρευνα και καινοτομία

Ανθρώπινοι πόροι

Ερευνητικές υποδομές

Επιστήμη/κοινωνία // 300

1 630

665 [17]

[17] Εκ των οποίων, ανώτατο ποσό 200 εκατ. ευρώ για την περαιτέρω ανάπτυξη των Gιant και GRID.

Σύνολο // 2 655

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ - ΜΕΣΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Για την υλοποίηση του ειδικού προγράμματος, και σύμφωνα με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το έκτο πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (2002/.../ΕΚ), και σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων και τους κανόνες διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας (2002/.../ΕΚ), η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει, για το σύνολο των τομέων της επιστήμης και της τεχνολογίας:

- ειδικά στοχοθετημένα έργα καινοτομίας, στον τομέα "Έρευνα και καινοτομία". Στόχος των έργων αυτών είναι η πειραματική δοκιμή, η επικύρωση και η διάδοση, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, νέων εννοιών και μεθόδων καινοτομίας.

- ειδικά στοχοθετημένα ερευνητικά έργα, στον τομέα "Επιστήμη και κοινωνία". Τα έργα αυτά θα έχουν σαφή εστίαση και είναι δυνατό να λάβουν οποιαδήποτε από τις ακόλουθες δύο μορφές, ή να τις συνδυάσουν:

(α) έργο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, το οποίο αποβλέπει στην απόκτηση νέων γνώσεων με σκοπό, είτε τη σημαντική βελτίωση ή την ανάπτυξη νέων προϊόντων, διεργασιών ή υπηρεσιών, είτε την κάλυψη άλλων αναγκών του κοινωνικού συνόλου και των κοινοτικών πολιτικών.

(β) έργο επίδειξης, το οποίο επιδιώκει να αποδείξει τη βιωσιμότητα νέων τεχνολογιών οι οποίες προσφέρουν μεν δυνητικό οικονομικό πλεονέκτημα αλλά δεν είναι δυνατό, με τη σημερινή τους μορφή, να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορικής εκμετάλλευσης.

- ολοκληρωμένες πρωτοβουλίες για τις υποδομές, στον τομέα "Ερευνητικές υποδομές". Οι πρωτοβουλίες αυτές συνδυάζουν σε μία ενιαία δράση διάφορες δραστηριότητες απαραίτητες για την ενίσχυση και ανάπτυξη ερευνητικών υποδομών οι οποίες θα παρέχουν υπηρεσίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για το σκοπό αυτό, συνδυάζουν δραστηριότητες δικτύωσης με μια δραστηριότητα υποστήριξης (συνδεόμενη π.χ. με τη διακρατική πρόσβαση) ή ερευνητικές δραστηριότητες απαραίτητες για τη βελτίωση των επιδόσεων των υποδομών, εξαιρουμένης ωστόσο της χρηματοδότησης των επενδύσεων σε νέες υποδομές, οι οποίες μπορούν να χρηματοδοτούνται μόνο ως δράσεις ειδικής στήριξης. Περιλαμβάνουν ένα σκέλος διάδοσης των γνώσεων σε δυνητικούς χρήστες, μεταξύ άλλων στη βιομηχανία και ιδίως σε ΜΜΕ.

- δράσεις για την προώθηση και ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και της κινητικότητας, στον τομέα "Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα". Οι δράσεις αυτές θα εστιάζονται στην κατάρτιση, την ανάπτυξη τεχνογνωσίας ή τη μεταφορά γνώσεων. Περιλαμβάνουν υποστήριξη σε δράσεις που διεξάγονται από φυσικά πρόσωπα, δομές υποδοχής, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων κατάρτισης, αλλά και από ευρωπαϊκές ερευνητικές ομάδες.

- δράσεις συντονισμού, σε όλους τους τομείς του προγράμματος. Στόχος των δράσεων συντονισμού είναι να προωθήσουν και να υποστηρίξουν τον συντονισμό των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνουν διάφοροι συντελεστές της έρευνας και της καινοτομίας με σκοπό την ενίσχυση της ολοκλήρωσης. Οι δράσεις αυτές θα καλύπτουν δραστηριότητες όπως η διοργάνωση συνεδρίων, συναντήσεων, η διενέργεια μελετών, οι ανταλλαγές προσωπικού, οι ανταλλαγές και η διάδοση ορθών πρακτικών, η ανάπτυξη συστημάτων πληροφόρησης και η συγκρότηση ομάδων εμπειρογνωμόνων και, εάν χρειάζεται, είναι δυνατό να συμπεριλαμβάνουν παροχή υποστήριξης για τον καθορισμό, την οργάνωση και διαχείριση συνδυασμένων ή κοινών πρωτοβουλιών.

- δράσεις ειδικής στήριξης, σε όλους τους τομείς του προγράμματος. Οι δράσεις αυτές συμπληρώνουν την υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου και είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να συμβάλουν στην προετοιμασία μελλοντικών δραστηριοτήτων της κοινοτικής πολιτικής έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων παρακολούθησης και αξιολόγησης. Συγκεκριμένα, οι δράσεις αυτές θα περιλαμβάνουν ή θα συνδυάζουν, κατά περίπτωση, συνέδρια, σεμινάρια, μελέτες και αναλύσεις, επιστημονικά βραβεία και διαγωνισμούς υψηλού επιπέδου, ομάδες εργασίας και ομάδες εμπειρογνωμόνων, επιχειρησιακή υποστήριξη και δραστηριότητες διάδοσης, πληροφόρησης και επικοινωνίας. Είναι δυνατό επίσης να περιλαμβάνουν δράσεις προς υποστήριξη των ερευνητικών υποδομών, οι οποίες θα συνδέονται, για παράδειγμα, με διακρατική πρόσβαση, προπαρασκευαστικές τεχνικές εργασίες (συμπεριλαμβανομένων των μελετών σκοπιμότητας) ή την ανάπτυξη νέων υποδομών.

Η Επιτροπή θα αξιολογεί τις προτάσεις με βάση τα κριτήρια αξιολόγησης που καθορίζονται στις προαναφερόμενες αποφάσεις.

Η χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας θα χορηγείται σύμφωνα με τις προαναφερόμενες αποφάσεις και σύμφωνα με το κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της έρευνας. Στηνπερίπτωση της συμμετοχής οργανισμών από περιφέρειες που υστερούν σε ανάπτυξη, όταν ένα έργο λαμβάνει το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό χρηματοδότησης από το πρόγραμμα πλαίσιο, ή μια συνολική συνεισφορά, είναι δυνατό να χορηγείται συμπληρωματική συνεισφορά από τα διαρθρωτικά ταμεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου.

Στην περίπτωση της συμμετοχής οντοτήτων από συνδεδεμένες υποψήφιες προς ένταξη χώρες, είναι δυνατό να χορηγείται συμπληρωματική συνεισφορά από τα προενταξιακά χρηματοδοτικά μέσα, υπό ανάλογους όρους.

Στην περίπτωση της συμμετοχής οργανισμών από χώρες της Μεσογείου ή από αναπτυσσόμενες χώρες, δεν αποκλείεται και συνεισφορά του προγράμματος MEDA και των χρηματοδοτικών μέσων της κοινοτικής αναπτυξιακής βοήθειας.

Οι δράσεις που αναλαμβάνονται δυνάμει των άρθρων 169 και 171 της συνθήκης και συμβάλλουν στην επίτευξη των επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων που καθορίζονται στο παράρτημα Ι είναι δυνατό να λάβουν χρηματοδοτική υποστήριξη από το ειδικό πρόγραμμα, σύμφωνα με τις διατάξεις των αποφάσεων που λαμβάνονται σχετικά δυνάμει του άρθρου 172 της συνθήκης.

Για την υλοποίηση του προγράμματος, η Επιτροπή μπορεί να προσφεύγει σε πηγές τεχνικής βοήθειας.

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

Τομέας(-είς) πολιτικής: Έρευνα

Δραστηριότητα (-ες): Δράσεις έρευνας βάσει της συνθήκης ΕΚ.

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης με σκοπό τη "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας"

1. ΓΡΑΜΜΗ(-ΕΣ) ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ + ΟΝΟΜΑΣΙΑ(-ΕΣ)

Υποτμήμα B6 6 Έμμεσες δράσεις: οι γραμμές αυτές θα καθοριστούν στις αρχές της διαδικασίας του προϋπολογισμού του 2003, λαμβάνοντας υπόψη την ονοματολογία ΑΒΒ, που βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας.

2. ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

2.1. Συνολικό κονδύλιο της δράσης (Μέρος B): 2 655 εκατ. ευρώ σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων

2.2. Περίοδος υλοποίησης:

2002-2006

2.3. Συνολική πολυετής εκτίμηση των δαπανών:

α) Χρονοδιάγραμμα πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων/πιστώσεων πληρωμών (δημοσιονομική παρέμβαση) (πρβλ. σημείο 6.1.1)

εκατ. ευρώ (με ακρίβεια τριών δεκαδικών ψηφίων)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

β) Tεχνική και διοικητική βοήθεια (ΤΔΒ) και δαπάνες στήριξης (ΔΣ) (πρβλ. σημείο 6.1.2)

Αυτή η κατηγορία κονδυλίων δεν έχει εφαρμογή στο συγκεκριμένο τομέα. γ) Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις των ανθρώπινων πόρων και άλλων δαπανών διοικητικής λειτουργίας (πρβλ. σημεία 7.2 και 7.3)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.4. Συμβατότητα με τον δημοσιονομικό προγραμματισμό και τις δημοσιονομικές προοπτικές

|X| Πρόταση συμβατή με τον ισχύοντα δημοσιονομικό προγραμματισμό

| | Η πρόταση αυτή απαιτεί επαναπρογραμματισμό του σχετικού τομέα των δημοσιονομικών προοπτικών

| | Ενδέχεται να συντρέχει περίπτωση εφαρμογής των διατάξεων της διοργανικής συμφωνίας.

2.5 Δημοσιονομικές επιπτώσεις επί των εσόδων

| | Ουδεμία δημοσιονομική επίπτωση (αφορά τεχνικές πτυχές της εφαρμογής ενός μέτρου)

|X| Δημοσιονομικές επιπτώσεις - η επίδραση επί των εσόδων έχει ως εξής:

Ορισμένα συνδεδεμένα κράτη θα συμβάλουν στη χρηματοδότηση του ειδικού προγράμματος.

Οι συμφωνίες σύνδεσης είναι συνάρτηση ενός προγράμματος πλαισίου. Η ανανέωσή τους θα αποτελέσει αντικείμενο επαναδιαπραγμάτευσης μετά τη θέσπιση του νέου προγράμματος πλαισίου και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να προβλεφθεί το ποσό των εν λόγω εσόδων.

Σύμφωνα με το άρθρο 27 του Δημοσιονομικού Κανονισμού, ορισμένα έσοδα μπορούν να καταλήξουν σε επαναχρησιμοποίηση.

3. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Άρθρο 166 της συνθήκης ΕΚ.

Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας

5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ

5.1. Αναγκαιότητα κοινοτικής παρέμβασης

5.1.1 Επιδιωκόμενοι στόχοι

Όπως αναγνωρίστηκε στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, της Φέιρα, της Νίκαιας και, πιο πρόσφατα, της Στοκχόλμης, η έρευνα αποτελεί κεντρική συνιστώσα της οικονομίας και της κοινωνίας της γνώσης η οποία αναπτύσσεται σε παγκόσμια κλίμακα. Ο στόχος που έθεσε η Ευρωπαϊκή Ένωση στη Λισσαβώνα για την επερχόμενη δεκαετία ήταν "να γίνει η πιο ανταγωνιστική και η πιο δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο, ικανή για αειφόρο οικονομική ανάπτυξη καθώς και για ποσοτική και ποιοτική βελτίωση της απασχόλησης και για μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή". Περισσότερο από ποτέ, η έρευνα επιβεβαιώνεται ως ένας από τους βασικούς μοχλούς της οικονομικής και κοινωνικής προόδου, ένας βασικός παράγοντας για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, την απασχόληση και την ποιότητα ζωής. Η επιστήμη και η τεχνολογία αποτελούν, εξάλλου, κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας λήψης πολιτικών αποφάσεων τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Ωστόσο, οι διαρθρωτικές αδυναμίες της Ευρώπης σε θέματα έρευνας εξακολουθούν να υφίστανται. Αφορούν τέσσερα βασικά σημεία:

I. Ανεπαρκείς και διάσπαρτες επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και γενικότερα της γνώσης (ΕΤΑ, εκπαίδευση και λογισμικό), με αποτέλεσμα η Ευρωπαϊκή Ένωση να υπολείπεται των ανταγωνιστών της. Το 1999, επένδυσε 76 δισ. ευρώ λιγότερο απ´ό,τι οι ΗΠΑ στην έρευνα και ανάπτυξη. Σήμερα υπολείπεται των ανταγωνιστών της όσον αφορά τις ερευνητικές δαπάνες σε σχέση με το ΑΕΠ (το 1999, 1,9% στην Ένωση έναντι 2,6% στις ΗΠΑ και 2,9% στην Ιαπωνία [18]). Το 1999, οι ΗΠΑ επένδυσαν περίπου 9% στον τομέα της γνώσης, προπορευόμενες της Ένωσης (7,6%) και της Ιαπωνίας (6,9%). Και η απόκλιση μεγαλώνει διαρκώς.

[18] Στοιχεία του 1998

II. Ανεπαρκείς ανθρώπινοι πόροι στον τομέα της έρευνας. Οι ερευνητές αντιπροσωπεύουν 5,3/1000 του εργατικού δυναμικού στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1998), 7,4/1000 στις ΗΠΑ (1993) και 8,9/1000 στην Ιαπωνία (1998), όπου οι ερευνητές είναι διπλάσιοι στη βιομηχανία. Οι άμεσες δημόσιες δαπάνες για την ανώτατη παιδεία αντιστοιχούν σε 0,9% του ΑΕΠ στην Ένωση, 1,4% στις ΗΠΑ και 0,5% στην Ιαπωνία (1997).

III. Περιορισμένη ικανότητα μετατροπής των επιστημονικών επιτευγμάτων σε καινοτόμα και ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες, παρά την υψηλής ποιότητας επιστημονική παραγωγή. Ο αριθμός των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που χορηγούνται από τα τρία γραφεία διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας (ευρωπαϊκό, αμερικανικό, ιαπωνικό) ανά εκατομμύριο κατοίκων ανέρχεται σε 32 στην Ένωση, 49 στις ΗΠΑ και 88 στην Ιαπωνία. Το 1998, το εμπορικό ισοζύγιο για προϊόντα υψηλής τεχνολογίας σημείωσε έλλειμμα της τάξης των 28 δισ. ευρώ στην Ένωση (τάση που επιβεβαιώθηκε καθόλη τη δεκαετία), συγκριτικά προς το έλλειμμα των 8 δισ. ευρώ στις ΗΠΑ και το πλεόνασμα των 39 δισ. ευρώ στην Ιαπωνία. Οι επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων στους προηγμένους τομείς αντιστοιχούν σε 80% στις ΗΠΑ και, παρά την ανοδική πορεία, μόλις σε 26% στην Ένωση και 23% στην Ιαπωνία.

IV. Κατακερματισμός των ερευνητικών πολιτικών στην Ευρώπη. Μέχρι σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει υιοθετήσει μια ολοκληρωμένη ερευνητική πολιτική. Οι δεκαπέντε εθνικές πολιτικές συνυπάρχουν από κοινού και παράλληλα με το κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο χωρίς επαρκή συντονισμό μεταξύ τους ώστε να επιτυγχάνουν αποτελεσματική οργάνωση και αξιοποίηση. Αυτή η έλλειψη συντονισμού επηρεάζει επίσης την δημιουργία και την αποτελεσματική αξιοποίηση των ερευνητικών υποδομών.

Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, η Επιτροπή πρότεινε και το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικύρωσαν τη δημιουργία ενός "Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας". Η υλοποίησή του θα αποτελέσει κατ´ανάγκη το προϊόν κοινών προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών και των συντελεστών στον τομέα της έρευνας. Τα ερευνητικά προγράμματα πλαίσια της Ένωσης (2002-2006) και τα ειδικά προγράμματα θα συνεισφέρουν ειδικότερα ως σημαντικές κινητήριες δυνάμεις στην ολοκλήρωση, στον συντονισμό και τη δόμηση της έρευνας στην Ένωση, καθώς και στην ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.

Μία διαρθρωτική αλλαγή στον επιστημονικό και τεχνολογικό ιστό της Ένωσης, η οποία θα αποκαταστήσει τις προαναφερόμενες αδυναμίες, απαιτεί πόρους αντίστοιχους προς το εύρος του εγχειρήματος. Η Επιτροπή πρότεινε χρηματοδότηση του προγράμματος πλαισίου της τάξης των 17,5 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο προηγούμενο επίπεδο χρηματοδότησης συνεκτιμώντας τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη (που εξακολουθεί όμως να αντιπροσωπεύει το 5-6% των δημόσιων δαπανών για την ΕΤΑ). Η Επιτροπή εκτιμά ότι ένα τέτοιο ποσό μπορεί να έχει αισθητή επίπτωση στο ερευνητικό σύστημα καθαυτό, να βελτιώσει τουλάχιστον ορισμένους από τους γενικούς δείκτες έρευνας και να έχει σημαντική επίπτωση στους τομείς προτεραιότητας του προγράμματος πλαισίου που θα επιφέρουν την ανάπτυξη στην Ένωση. Εν γένει αυτό το επίπεδο χρηματοδότησης θα επιτρέψει τη διατήρηση, της κοινοτικής προσπάθειας στον τομέα της ΕΤΑ, εκπεφρασμένης ως ποσοστό του ΑΕΠ, στα σημερινά της επίπεδα , κατά την περίοδο 2003-2006.

Τα προγράμματα πλαίσια προβλέπεται να εφαρμοστούν μέσω πέντε ειδικών προγραμμάτων, εκ των οποίων τα τρία άπτονται της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και τα δύο της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ). Κάθε ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται ανάλογα με το χαρακτήρα των εφαρμοζόμενων μέσων, που αντικατοπτρίζουν τους στόχους και την οργάνωση του προγράμματος πλαισίου:

- Ένα πρόγραμμα "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας" που περιλαμβάνει τις έμμεσες δράσεις που προβλέπονται υπό τον τίτλο "Εστίαση και ολοκλήρωση της κοινοτικής έρευνας" και υπό τον τίτλο "Ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας", συνδυάζοντας τοιουτοτρόπως τις δραστηριότητες έρευνας και συντονισμού.

- Ένα πρόγραμμα "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας", που περιλαμβάνει δραστηριότητες οριζόντιου χαρακτήρα, στήριξης και δόμησης.

- Δύο προγράμματα "Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ)" που περιλαμβάνουν τις άμεσες δράσεις που υλοποιεί το ΚΚΕρ στον μη πυρηνικό και στον πυρηνικό τομέα αντίστοιχα.

- Ένα πρόγραμμα "Πυρηνική ενέργεια" που περιλαμβάνει τις έμμεσες δράσεις που υλοποιούνται στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.

Οι στόχοι του ειδικού προγράμματος "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας" καθορίζονται κατωτέρω ανά πεδίο δράσης, από κοινού με την αιτιολόγησή τους και την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία που συνεπάγονται.

1. Έρευνα και καινοτομία

Στόχος των δράσεων αυτών είναι να προωθήσουν την τεχνολογική καινοτομία, την αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων, τη μεταφορά γνώσεων και τεχνολογιών, καθώς και τη δημιουργία τεχνολογικών επιχειρήσεων στο εσωτερικό της Κοινότητας και σε όλες τις περιφέρειές της.

Αιτιολόγηση των προσπαθειών και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

- Ανάγκη μείωσης των αποκλίσεων απόδοσης μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών.

- Ανάγκη προώθησης πολιτικών και αναπτυξιακών στρατηγικών για την καινοτομία.

- Ανάγκη διάθεσης πληροφοριών και εξειδικευμένων υπηρεσιών στους συμμετέχοντες σε κοινοτικές ερευνητικές δραστηριότητες σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

- Προς το παρόν, η πληροφόρηση σχετικά με τις οικονομικές και τεχνικές τάσεις είναι ελλιπής ή δεν έχει επαρκώς υψηλή απήχηση.

- Ανάγκη προώθησης της συνεργασίας μεταξύ φορέων που διαθέτουν πρόσθετη τεχνογνωσία με σκοπό την επίτευξη της καινοτομίας.

2. Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα

Οι δραστηριότητες που θα αναληφθούν υπό τον παρόντα τίτλο έχουν στόχο να συμβάλουν στην ανάπτυξη αφθονίας ανθρώπινων πόρων παγκόσμιου κύρους σε όλες τις περιφέρειες της Κοινότητας, μέσω: της προώθησης της διακρατικής κινητικότητας, για σκοπούς εκπαίδευσης και κατάρτισης, ανάπτυξης δεξιοτήτων ή μεταφοράς γνώσεων, ιδίως μεταξύ διαφορετικών κλάδων' της υποστήριξης της ανάπτυξης της επιστημονικής αριστείας και της προσέλκυσης ερευνητών από τρίτες χώρες στη Ευρώπη. Η πτυχή αυτή θα επιτευχθεί με την επιδίωξη της μέγιστης αξιοποίησης όλων των συνιστωσών του πληθυσμού, ειδικότερα των γυναικών, λαμβάνοντας κατάλληλα μέτρα για το σκοπό αυτό.

Αιτιολόγηση των προσπαθειών και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

- Χαμηλό ποσοστό ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού στον τομέα της Ε&Α (5,3/1000 το 1998) συγκριτικά προς τις ΗΠΑ (7,4 το 1993) και την Ιαπωνία (8,9 το 1998).

- Φυγή ευρωπαίων επιστημόνων στις ΗΠΑ, με ποσοστά παραμονής μέχρι 50% (1998) μετά την ολοκλήρωση των διδακτορικών σπουδών τους στις ΗΠΑ.

- Χαμηλό ποσοστό ανάληψης θέσεων για επιστημονικές σπουδές και ακαδημαϊκή έρευνα (στην ανώτατη εκπαίδευση 23% των ατόμων ηλικίας 20-29 ετών στην ´Ενωση, συγκριτικά προς 39% στις ΗΠΑ και 21% στην Ιαπωνία).

- Αυστηρότητα των ακαδημαϊκών σταδιοδρομιών και ελκυστικότερες προοπτικές σταδιοδρομίας στη βιομηχανία.

- Διαφορετικές εθνικές και περιφερειακές νομοθετικές διατάξεις και πρακτικές που επηρεάζουν την κινητικότητα των ερευνητών.

3. Ερευνητικές υποδομές

Στόχος των δράσεων που θα αναληφθούν υπό τον παρόντα τίτλο είναι να συμβάλουν στην ανάπτυξη ενός ιστού ερευνητικών υποδομών ανωτάτου επιπέδου στην Ευρώπη, και να προωθήσουν τη βέλτιστη αξιοποίηση των υποδομών αυτών σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Αιτιολόγηση των προσπαθειών και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

- Εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στη διακρατική πρόσβαση στις εγκαταστάσεις.

- Δεν έχει ακόμα καταστεί πλήρως αξιοποιήσιμο το δυναμικό των δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

- Η σύναψη πoλυεθνικών συμφωνιών χρηματοδότησης παρουσιάζει δυσχέρειες.

- Η σχετική με τις υποδομές τεχνολογική ανάπτυξη παρεμποδίζεται από έλλειψη κρίσιμης μάζας.

4. Επιστήμη και κοινωνία

Στόχος των δράσεων που θα αναληφθούν υπό τον παρόντα τίτλο είναι να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη αρμονικών σχέσεων μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας και το άνοιγμα στην καινοτομία στην Ευρώπη, μέσω της καθιέρωσης νέων σχέσεων και ενημερωμένου διαλόγου μεταξύ ερευνητών, βιομηχάνων, πολιτικών ιθυνόντων και πολιτών.

Αιτιολόγηση των προσπαθειών και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

- Πρόσφατα γεγονότα στην Ευρώπη, όπως η σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (ESB) και οι ΓΤΟ, οδήγησαν σε απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού έναντι της επιστήμης και της τεχνολογίας.

- Οι πολιτικοί ιθύνοντες οφείλουν να δίνουν ταχείες και ακριβείς απαντήσεις σε περίπλοκα επιστημονικά ζητήματα, που συνήθως υπερβαίνουν τα γεωγραφικά σύνορα.

- Οι παραδοσιακές μέθοδοι εκπαίδευσης δεν φαίνεται να επαρκούν.

- Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό στον τομέα της επιστημονικής έρευνας (επί παραδείγματι, οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 50% των πτυχιούχων πανεπιστημίου στην Ευρώπη, αλλά μόλις το 10% των τακτικών καθηγητών).

5.1.2 Μέτρα σχετικά με την εκ των προτέρων (ex ante) αξιολόγηση

Με την ευκαιρία της προετοιμασίας των προτάσεων για τα ειδικά προγράμματα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν εκ των προτέρων (ex ante) αξιολόγηση. Τα αποτελέσματά της αντικατοπτρίζουν ιδίως:

- Τις συστάσεις της πενταετούς αξιολόγησης των προγραμμάτων πλαισίων και των ειδικών προγραμμάτων, που διενεργήθηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες στη διάρκεια του 2000.

- Την ενδιάμεση εξέταση του πέμπτου προγράμματος πλαισίου (1998-2002) της Επιτροπής, που περιγράφεται στο έγγραφο COM(2000)612 της 4ης Οκτωβρίου 2000 και αναλύεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2000)1780 της 23ης Οκτωβρίου 2000.

- Τις ευρείες διαβουλεύσεις μεταξύ των βασικών συντελεστών, σχετικά με τις δύο ανακοινώσεις για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας στη διάρκεια του 2000 [19] και την πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο στις αρχές του 2001.

[19] COM(2000) 612 της 4ης Οκτωβρίου 2000 COM(2000) 6 της 18ης Ιανουαρίου 2000

- Σειρά εσωτερικών και εξωτερικών μελετών της Επιτροπής σχετικά με το οικονομικό και πολιτικό πεδίο, το πεδίο των προοπτικών και τον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων ΕΤΑ.

Τα αποτελέσματα της εκ των προτέρων (ex ante) αξιολόγησης αντικατοπτρίζονται ιδίως στις επιλογές που έγιναν όσον αφορά τη δομή των προγραμμάτων, τους στόχους και τις προτεραιότητες και τα μέσα εφαρμογής.

Οι στόχοι και οι προτεραιότητες επιλέγησαν σύμφωνα με την αυστηρή εφαρμογή του κριτηρίου της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας.

Αυτό καλύπτει τις ακόλουθες πτυχές που αφορούν τα θέματα προτεραιότητας και τις επιλεγείσες δραστηριότητες, των οποίων η αιτιολόγηση και η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία περιγράφονται λεπτομερέστερα στο σημείο 5.1 και τα αναμενόμενα αποτελέσματα στο σημείο 5.2:

- Οικονομική σημασία της συνεργασίας (οικονομίες κλίμακας) και ευεργετικές επιπτώσεις στις ιδιωτικές ερευνητικές προσπάθειες και στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

- Διατήρηση ή εξέλιξη της θέσης της Ευρωπαϊκής ´Ενωσης σε πεδία Ε&ΤΑ που έχουν στρατηγική σημασία γι´αυτήν.

- Ανάγκη συνδυασμού των συμπληρωματικών δεξιοτήτων σε διάφορες χώρες, ειδικότερα δε για την αντιμετώπιση πολυκλαδικών προβλημάτων, καθώς και ανάγκη προσφυγής σε συγκριτικές μελέτες σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

- Δεσμοί με τις προτεραιότητες και τα συμφέροντα της ´Ενωσης, καθώς και με την κοινοτική νομοθεσία και τις κοινοτικές πολιτικές.

- Κατ´ανάγκη υπερεθνικός χαρακτήρας των ερευνών, λόγω της κλίμακας των προβλημάτων ή για επιστημονικούς λόγους

Όσον αφορά τα μέσα εφαρμογής, νέα μέσα τα οποία, λόγω της φύσης τους είναι δυνατό να εφαρμοσθούν μόνο σε κοινοτικό επίπεδο, αποσκοπούν να συμβάλουν, σε επίπεδο ´Ενωσης, στην επίτευξη:

- της προώθησης της αλληλεπίδρασης μεταξύ έρευνας και καινοτομίας,

- της ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων και της ενίσχυσης της κινητικότητας,

- της υποστήριξης των ερευνητικών υποδομών,

- της ανάπτυξης αρμονικών σχέσεων μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας.

Τα μέσα και οι αντίστοιχοι στόχοι περιγράφονται στο σημείο 5.2.

5.1.3 Μέτρα μετά την εκ των υστέρων (ex post) αξιολόγηση

Οι συστάσεις της πενταετούς αξιολόγησης των προγραμμάτων πλαισίων και των ειδικών προγραμμάτων, η οποία διενεργήθηκε το 2000, ελήφθησαν υπόψη κατά την προετοιμασία των προτάσεων για τα ειδικά προγράμματα, ειδικότερα δε αυτές που αφορούν:

- την ανάγκη ανάκτησης της καθυστέρησης που παρατηρείται στο πεδίο της ΕΤΑ στην Ευρώπη συγκριτικά προς τους ανταγωνιστές της,

- την ανάγκη συμπληρωματικότητας και συνοχής μεταξύ εθνικών και κοινοτικών πολιτικών στον τομέα της ΕΤΑ και το βασικό ρόλο της Επιτροπής στην επίτευξη αυτού του στόχου,

- τις θετικές επιπτώσεις του προγράμματος πλαισίου που "καλύπτει ένα κενό στην Ευρώπη, επιτρέποντας στους πανεπιστημιακούς και βιομηχανικούς ερευνητές να εκτελούν, από κοινού, εφηρμοσμένες εργασίες",

- την ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών διαχείρισης του προγράμματος 1998-2002 και την ανάγκη "επανεξέτασης των δομών και διαδικασιών διαχείρισης του προγράμματος πλαισίου",

- την ένταξη ερευνητικών δραστηριοτήτων της Ένωσης στο ευρύτερο πλαίσιο μιας αληθινά ευρωπαϊκής ερευνητικής πολιτικής,

- την ενίσχυση της επικέντρωσης των προγραμμάτων,

- την συνέχιση των ερευνών που είναι αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων των κοινοτικών πολιτικών,

- την επιδιωκόμενη εξέλιξη προς ένα προσαρμοσμένο φάσμα ευέλικτων μέσων, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις δυνατότητες που παρέχει η Συνθήκη.

Εξάλλου, η ενδιάμεση εξέταση του πέμπτου προγράμματος πλαισίου είχε ως αποτέλεσμα την προσαρμογή των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας των ειδικών προγραμμάτων, με στόχο την μεγαλύτερη εστίαση των προσπαθειών και τη δρομολόγηση πιλοτικών έργων για τα μέτρα που μελετώνται για το προσεχές πρόγραμμα πλαίσιο (δίκτυα, ομάδες έργων ("clusters"), βιομηχανικές πλατφόρμες, έργα μεγαλύτερης κλίμακας).

5.2. Σχεδιαζόμενες δράσεις και λεπτομέρειες υλοποίησης της δημοσιονομικής παρέμβασης

Οι σχεδιαζόμενες δράσεις για το ειδικό πρόγραμμα "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας" περιγράφονται κατωτέρω, κατά πεδίο λεπτομερούς δράσης. Η παρουσίαση αυτή επιτρέπει την προβολή των κατ´εκτίμηση αναμενόμενων αποτελεσμάτων, των συνεισφορών στους γενικούς στόχους του προγράμματος πλαισίου ή της Κοινότητας, καθώς και των συναφών δυνητικών παραμέτρων απόδοσης. Οι ενδείξεις αυτές παρατίθενται ως σημεία αναφοράς και όχι ως οριστικά εγκριθέντες στόχοι.

Μεταξύ των πεδίων δράσης και των τύπων των χρησιμοποιούμενων μέσων καθορίζεται κατωτέρω μία αντιστοιχία υπό μορφή πίνακα.

1. ´Ερευνα και καινοτομία

i) Δικτύωση των φορέων και των χρηστών και ενθάρρυνση της μεταξύ τους διάδρασης

ii) Eνθάρρυνση της διαπεριφερειακής συνεργασίας

iii) Πειραματική δοκιμή νέων εργαλείων και προσεγγίσεων

iv) Ανάπτυξη και εδραίωση υπηρεσιών

v) Αύξηση των οικονομικών και τεχνολογικών πληροφοριών

vi) Ανάλυση και αξιολόγηση της καινοτομίας στα κοινοτικά ερευνητικά έργα

Αναμενόμενα αποτελέσματα, συνεισφορές σε γενικούς στόχους ή δυνητικές παράμετροι απόδοσης

- Αύξηση του αριθμού των νεοσύστατων επιχειρήσεων.

- Αύξηση του ποσού των επιχειρηματικών κεφαλαίων που επενδύονται σε καινοτόμες επιχειρήσεις.

- Αύξηση του αριθμού των συνεργασιών μεταξύ περιφερειών και με τις συνδεδεμένες χώρες.

- Αύξηση του αριθμού των χρηστών και του αριθμού των συναλλαγών που διενεργούνται ειδικότερα με ευρωπαϊκές υπηρεσίες της πληροφορίας.

- Διπλασιασμός του αριθμού των μελών των δικτύων που συνεργάζονται με ΜΜΕ.

2. Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα

i) Δράσεις που αφορούν τον φορέα υποδοχής

(Δίκτυα ερευνητικής κατάρτισης "Μαρία Κιουρί", Υποτροφίες υποδοχής "Μαρία Κιουρί" για κατάρτιση νέων ερευνητών, Υποτροφίες υποδοχής "Μαρία Κιουρί" για τη μεταφορά γνώσεων, Διαλέξεις και επιμορφωτικά μαθήματα "Μαρία Κιουρί")

ii) Ατομικές δράσεις

(Ευρωπαϊκές υποτροφίες "Mαρία Κιουρί", Διεθνείς υποτροφίες εξωτερικού "Μαρία Κιουρί", Διεθνείς υποτροφίες εσωτερικού "Μαρία Κιουρί", Υποτροφίες επανένταξης "Μαρία Κιουρί")

iii) Προώθηση και αναγνώριση της αριστείας

(Υποτροφίες αριστείας "Μαρία Κιουρί", Βραβεία αριστείας "Μαρία Κιουρί", ´Εδρες "Μαρία Κιουρί")

(Συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες, Εσωτερική συνεργασία εντός του προγράμματος πλαισίου)

Αναμενόμενα αποτελέσματα, συνεισφορές σε γενικούς στόχους ή δυνητικές παράμετροι απόδοσης

- Αξιολόγηση του αριθμού των έργων διεθνούς συνεργασίας και μεμονωμένων δράσεων, των συμμετεχουσών χωρών, της διάρκειας παραμονής, της ηλικίας των ερευνητών.

- Αξιολόγηση του αριθμού των ερευνητών/ερευνομηνών, της ηλικίας των συμμετεχόντων, των κλάδων και τύπων κατάρτισης.

- Αύξηση του αριθμού των μόνιμων θέσεων μετά την κινητικότητα.

- Προώθηση της επανόδου ευρωπαίων επιστημόνων στην Ευρώπη.

- Αύξηση του αριθμού των βραβευθέντων ερευνητών/ομάδων.

3. Ερευνητικές υποδομές

Δραστηριότητες ολοκλήρωσης

Ανάπτυξη δικτύου επικοινωνίας,

Διακρατική πρόσβαση,

Προπαρασκευαστικές μελέτες,

Ανάπτυξη νέων υποδομών.

Αναμενόμενα αποτελέσματα, συνεισφορές σε γενικούς στόχους ή δυνητικές παράμετροι απόδοσης

- Παροχή πρόσβασης σε, ή υπηρεσιών από, περίπου 100 υποδομές για 8.000 ερευνητές κατά μέσον όρο ανά 100 εκατ. χρηματοδότησης.

- Προώθηση της συνεργασίας μεταξύ 100 συμμετεχόντων κατά μέσον όρο σε 10 δίκτυα ή ερευνητικά έργα ανά 100 εκατ. χρηματοδότησης.

- Αύξηση του αριθμού των νέων τεχνικών, τεχνολογικών ή ηλεκτρονικών δικτύων, που θα βελτιώσουν σημαντικά την παροχή υπηρεσιών από σχετικές υποδομές στους αντίστοιχους κλάδους.

4. Επιστήμη και κοινωνία

i) Προσέγγιση έρευνας και κοινωνίας

(επιστήμη και διακυβέρνηση, επιστημονικές συμβουλές και συστήματα αναφοράς)

ii) Εφαρμογή της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου με υπευθυνότητα

(δεοντολογία, αβεβαιότητα, κίνδυνοι και εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης)

iii) Ενίσχυση του διαλόγου επιστήμης/κοινωνίας. γυναίκες και επιστήμη

(κατανόηση από το κοινό, ενδιαφέρον των νέων για επιστημονική σταδιοδρομία, γυναίκες και επιστήμη)

Αναμενόμενα αποτελέσματα, συνεισφορές σε γενικούς στόχους ή δυνητικές παράμετροι απόδοσης

- Κατευθυντήριες γραμμές για την επιστήμη και τη διακυβέρνηση, και επιστημονικά συστήματα αναφοράς, με στόχο την καλύτερη διασύνδεση μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας, των πολιτικών ιθυνόντων και της κοινωνίας των πολιτών.

- Χαρτογράφηση των δομών παροχής επιστημονικών συμβουλών στην ΕΕ και σε διεθνή κλίμακα.

- Πραγματοποίηση δεοντολογικών επανεξετάσεων προκειμένου να διασφαλίζεται η τήρηση αρχών δεοντολογίας στις κοινοτικές ερευνητικές δραστηριότητες, και ανάπτυξη κωδίκων συμπεριφοράς.

- Επίτευξη του στόχου της συμμετοχής 40% γυναικών σε συνελεύσεις και επιτροπές.

Tα μέσα παρέμβασης και χρηματοδοτικής συμμετοχής βάσει του προγράμματος πλαισίου είναι, ανάλογα με τους στόχους, τα εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(1) Δράσεις ειδικής στήριξης μπορούν επίσης να εφαρμόζονται σε ολόκληρο το ειδικό πρόγραμμα.

(2) Ως γενική αρχή, η χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας δεν μπορεί να καλύπτει το 100% των δαπανών μιας έμμεσης δράσης, εξαιρουμένων των προτάσεων που καλύπτουν τιμή αγοράς που διέπεται από τους όρους που εφαρμόζονται σε διαδικασίες κρατικών προμηθειών, ή που λαμβάνουν τη μορφή προκαθορισμένου κατ' αποκοπήν ποσού που έχει ορίσει εκ των προτέρων η Επιτροπή.

Ωστόσο, η κοινοτική χρηματοδοτική συνεισφορά μπορεί να καλύπτει ποσοστό μέχρι 100% των δαπανών εμμέσων δράσεων εφόσον συμπληρώνει εκείνες που αναλαμβάνουν οι συμμετέχοντες. Επίσης, στη συγκεκριμένη περίπτωση των δράσεων συντονισμού, καλύπτει ποσοστό μέχρι 100% του προϋπολογισμού που είναι αναγκαίος για τον συντονισμό των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες.

(3) Υπό ειδικές προϋποθέσεις, συγκεκριμένες νομικές οντότητες, και ιδίως δημόσιες νομικές οντότητες, λαμβάνουν χρηματοδότηση μέχρι 100% του οριακού κόστους/των πρόσθετων δαπανών τους.

(4) Τα ποσοστά παρέμβασης είναι δυνατό να διαφοροποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν το κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της έρευνας και της ανάπτυξης, ανάλογα με το αν πρόκειται για δραστηριότητες έρευνας (μέχρι 50%) ή επίδειξης (μέχρι 35%) ή άλλες υλοποιούμενες δραστηριότητες, όπως η κατάρτιση ερευνητών (μέχρι 100%) ή η διαχείριση της κοινοπραξίας (μέχρι 100%).

(5) Οι δραστηριότητες ολοκληρωμένης πρωτοβουλίας για τις υποδομές πρέπει να περιλαμβάνουν μία δραστηριότητα δικτύωσης (δράση συντονισμού: μέχρι ποσοστού 100% του προϋπολογισμού) και τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες δραστηριότητες : ερευνητικές δραστηριότητες (μέχρι ποσοστού 50% του προϋπολογισμού) ή δραστηριότητες παροχής ειδικών υπηρεσιών (δράση ειδικής στήριξης, για παράδειγμα, διακρατική πρόσβαση σε ερευνητικές υποδομές: μέχρι ποσοστού 100% του προϋπολογισμού).

(6) Για τις δράσεις υποστήριξης των ερευνητικών υποδομών που αφορούν προπαρασκευαστικές τεχνικές εργασίες (συμπεριλαμβανομένων των μελετών σκοπιμότητας) και την ανάπτυξη νέων υποδομών, η συμμετοχή του 6ου προγράμματος πλαισίου περιορίζεται σε ποσοστό μέχρι 50% και 10% του προϋπολογισμού, αντιστοίχως.

Οι αποδέκτες της δημοσιονομικής παρέμβασης της Κοινότητας είναι οι επιχειρήσεις (ιδίως οι ΜΜΕ), τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και οι εθνικοί ή ευρωπαϊκοί οργανισμοί που χρηματοδοτούν ερευνητικές δραστηριότητες. Οι τελευταίοι μπορούν επίσης να χρησιμεύσουν ως ενδιάμεσοι της δημοσιονομικής παρέμβασης της Κοινότητας.

5.3. Λεπτομέρειες υλοποίησης

Η Επιτροπή διασφαλίζει την υλοποίηση των δράσεων. Σε ορισμένες δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, μπορεί να ζητείται η βοήθεια εξωτερικών οργανισμών.

6. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

6.1. Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις στο Μέρος B - (για ολόκληρη την περίοδο προγραμματισμού)

Υπενθυμίζεται ότι το κονδύλιο αναφοράς του προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ανέρχεται σε 16 270 εκατ. ευρώ Το σύνολο των κονδυλίων των προγραμμάτων πλαισίων 2002-2006 ανέρχεται σε 17 500 εκατ. ευρώ.

6.1.1 Δημοσιονομική παρέμβαση: ΠΑΥ σε εκατ. ευρώ (με ακρίβεια τριών δεκαδικών ψηφίων)

Ανάλυση ανά στόχο

// Σύνολο

Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας // 2 655

1) ´Ερευνα και καινοτομία // 300

2) Ανθρώπινοι πόροι // 1 630

3) Ερευνητικές υποδομές // 665 [20]

[20] Εκ των οποίων, ανώτατο ποσό 200 εκατ. ευρώ για την περαιτέρω ανάπτυξη των Gιant και GRID.

4) Επιστήμη και κοινωνία // 60

ΣΥΝΟΛΟ // 2 655

Στο επίπεδο αυτό δεν έχει σημασία το ετήσιο χρονοδιάγραμμα για καθένα από αυτούς τους στόχους. Μπορεί να οριστεί μόνον αυστηρά κατ´αναλογία με το αντίστοιχο ολόκληρου του ειδικού προγράμματος, που είναι σύμφωνο με αυτό του προγράμματος πλαισίου. Η ετήσια εσωτερική ανάλυση θα καθοριστεί μεταγενέστερα στο πλαίσιο των προγραμμάτων εργασίας.

6.1.2 Τεχνική και διοικητική βοήθεια (ΤΔΒ), δαπάνες στήριξης (ΔΣ) και δαπάνες για τις τεχνολογίες της πληροφορίας (ΤΠ) (πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων)

Αυτή η κατηγορία κονδυλίων δεν έχει εφαρμογή στο συγκεκριμένο τομέα.

6.2. Υπολογισμός του κόστους ανά σχεδιαζόμενο μέτρο στο Μέρος Β (για ολόκληρη την περίοδο προγραμματισμού)

Για τις έμμεσες δράσεις του πέμπτου προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1998-2002), ο ετήσιος όγκος είναι της τάξης των 3 500 νέων υπογεγραμμένων συμβάσεων (συνεκτικούμενων όλων των κατηγοριών), για ετήσιο προϋπολογισμό 3 000 εκατ. ευρώ.

Για τις έμμεσες δράσεις του προγράμματος πλαισίου 2002-2006, ο ετήσιος προϋπολογισμός θα είναι της τάξης των 3 700 εκατ. ευρώ, ήτοι πραγματική αύξηση κατά 13%.

Παρ´όλα αυτά, όπως αναφέρεται στο σημείο 5.1.2, νέα μέσα έχουν σχεδιαστεί για την εφαρμογή του νέου προγράμματος πλαισίου.

Συγκριτικά προς τα προηγούμενα προγράμματα πλαίσια, τα μέσα αυτά υπερβαίνουν τη διάσταση του απλού επιστημονικού έργου και εισάγουν την έννοια της ολοκλήρωσης της έρευνας, ιδίως με την επίτευξη κρίσιμης μάζας και τη δικτύωση δεξιοτήτων και πόρων σε καθορισμένα πεδία.

7. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

Σήμερα, στα μέρη του πέμπτου προγράμματος πλαισίου που αφορούν την έμμεση έρευνα, εκτός της έρευνας για την πυρηνική ενέργεια, το συνολικό ανώτατο όριο για τους ανθρώπινους πόρους και τις άλλες διοικητικές δαπάνες ανέρχεται σε 7,0%.

Υποθέτοντας ότι ουδεμία αλλαγή επήλθε στις μεθόδους εφαρμογής του προγράμματος πλαισίου, και δεδομένης της ανάγκης να προβλεφθεί κάποιο περιθώριο σε αυτή την κατηγορία δαπανών, η Επιτροπή δεν έχει λόγο να απομακρυνθεί από αυτό το συνολικό ανώτατο όριο του 7%. Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός του έκτου προγράμματος πλαισίου είναι κατά 17% υψηλότερος από εκείνον του πέμπτου προγράμματος πλαισίου, κάτι τέτοιο θα συνεπαγόταν καθαρή αύξηση των 1 654 θέσεων που παραχωρήθηκαν για το 2002, κατά 250 περίπου επιπλέον μόνιμες θέσεις.

Η Επιτροπή είναι ωστόσο αποφασισμένη να επιτύχει σημαντικά κέρδη παραγωγικότητας κατά την εκτέλεση του έκτου προγράμματος πλαισίου. Η δέσμευσή της αυτή θα επιφέρει σημαντική μείωση του μεριδίου των δαπανών προσωπικού και των διοικητικών δαπανών σε σχέση με το προηγούμενο πρόγραμμα πλαίσιο.

Στην αρχική πρόταση της Επιτροπής, αυτό θα είχε επιτρέψει τη μείωση των διοικητικών δαπανών και των δαπανών προσωπικού σε 5,5% του προϋπολογισμού του προγράμματος, και το πάγωμα των προβλεπόμενων καταστατικώς θέσεων στα επίπεδα του 2002. Ο βασικός παράγοντας που θα επέτρεπε την ως άνω μείωση και πάγωμα είναι τα κέρδη παραγωγικότητας που απορρέουν από την εισαγωγή των νέων μέσων που προτείνονται στο επόμενο πρόγραμμα πλαίσιο, συγκεκριμένα τα ολοκληρωμένα έργα, τα δίκτυα αριστείας και η από κοινού εκτέλεση εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων βάσει του άρθρου 169 της συνθήκης. Σύμφωνα με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, τα μέσα αυτά θα χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για την υλοποίηση των θεματικών προτεραιοτήτων, οι οποίες και αποτελούν το σημαντικότερο μέρος του προγράμματος πλαισίου.

Εντούτοις, ως αποτέλεσμα της κοινής θέσης του Συμβουλίου επί του προγράμματος πλαισίου, στην οποία λαμβάνονται υπόψη οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η χρήση των νέων μέσων δεν θα είναι αποκλειστική. Κατά συνέπεια, τα μέσα του πέμπτου προγράμματος πλαισίου θα εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται εκ παραλλήλου με τα νέα μέσα σε βαθμό μεγαλύτερο απ'ό,τι αρχικώς είχε προβλεφθεί. Τα μέσα αυτά συνεπάγονται κανόνα τη σύναψη συμβάσεων μικρής κλίμακας απευθείας με την Επιτροπή. Άμεση συνέπεια αυτής της απόφασης είναι ότι η Επιτροπή θα πρέπει να διαχειρίζεται πολύ μεγαλύτερο αριθμό συμβάσεων σε σύγκριση με την αρχική πρόταση. Δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί ο ακριβής αριθμός των πρόσθετων προς διαχείριση έργων, σύμφωνα ωστόσο με λογικούς υπολογισμούς, ενδέχεται να είναι κατά 25% έως 33% υψηλότερος από τον αρχικά προβλεπόμενο αριθμό.

Αυτή η αναμενόμενη σημαντική αύξηση του αριθμού των προς διαχείριση συμβάσεων αντιπροσωπεύει, στην πράξη, πρόσθετο όγκο εργασίας για την Επιτροπή. Σύμφωνα με την απόφαση που έλαβε η Επιτροπή έπειτα από τις εργασίες της ομάδας ομοτίμων (Peer Group) να μη δέχεται πρόσθετα καθήκοντα εάν δεν διαθέτει τους αντίστοιχους πόρους, απαιτείται συνεπώς αύξηση των πόρων για τις διοικητικές δαπάνες και τις δαπάνες προσωπικού του προγράμματος πλαισίου.

Σε μια προσπάθεια να προσδιορίσει δυνητικές πηγές τέτοιων πρόσθετων πόρων, η Επιτροπή εξέτασε διάφορες δυνατές λύσεις:

- αναδιάθεση των ανθρώπινων πόρων: στα πλαίσια των εργασιών της, η ομάδα ομοτίμων προέβη σε λεπτομερή, ανά δραστηριότητα, ανάλυση της διαχείρισης του προγράμματος πλαισίου. Εντοπίστηκαν σημαντικές δυνατότητες οικονομιών στον τομέα της έμμεσης μη πυρηνικής έρευνας (98 θέσεις στη ΓΔ Έρευνα, ήτοι 10% περίπου του καταστατικώς προβλεπόμενου προσωπικού). Οι οικονομίες αυτές έχουν ήδη γίνει, μέσω αναδιάθεσης και άλλων μέτρων. Για το λόγο αυτό, δεν φαίνεται να υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω αναδιάθεση των ανθρώπινων πόρων σε βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη βάση.

- αναδιάρθρωση του "πίνακα προσωπικού" μέσω μετατροπής του προσωπικού κατηγορίας Γ σε προσωπικό κατηγορίας Α και Β: η λύση αυτή εξετάστηκε μεν, δεν είναι ωστόσο δυνατό να εφαρμοστεί στην πράξη, διότι το προσωπικό υποστήριξης αντιπροσωπεύει το 26% του συνολικού προσωπικού στον ερευνητικό τομέα, ήτοι ποσοστό πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Επιτροπής (32%). Οποιαδήποτε περαιτέρω μείωση αυτού του ποσοστού θα δημιουργούσε δυσκολίες στη διαχείριση των συμβάσεων έρευνας.

- ποσοστό κενών θέσεων: το σημερινό ποσοστό κενών θέσεων (8%) είναι μεν υψηλότερο από τον μέσο όρο της Επιτροπής (4%), οφείλεται ωστόσο στους όρους που εφαρμόζονται σε μια συγκεκριμένη κατηγορία προσωπικού, δηλ. στο προσωπικό υποστήριξης κατηγορίας Γ. Αντικατοπτρίζει ένα ιστορικό διαρθρωτικών δυσκολιών πρόσληψης τέτοιου προσωπικού στον ερευνητικό τομέα, όπου οι σχετικές δυνατότητες ήταν μέχρι σήμερα περιορισμένες. Οι δυσκολίες αυτές θίγονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, της 27ης Δεκεμβρίου 2001, περί μεταρρύθμισης της πολιτικής για το ερευνητικό προσωπικό και αναμένεται ότι θα μειωθούν μεσοπρόθεσμα ώστε το μέσο ποσοστό κενών θέσεων στον ερευνητικό τομέα να αντιστοιχεί στον γενικό μέσο όρο της Επιτροπής.

- εξωτερική ανάθεση: η αρχική πρόταση της Επιτροπής βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην αποκλειστική χρήση των νέων μέσων, των οποίων η εφαρμογή προϋποθέτει την ανάθεση ορισμένων διαχειριστικών καθηκόντων στους οργανισμούς που συμμετέχουν στα εκάστοτε έργα. Η κοινή θέση του Συμβουλίου επί του έκτου προγράμματος πλαισίου εισάγει εκ νέου τα παλαιότερα μέσα στο πρόγραμμα, και στην πράξη απαιτεί από την Επιτροπή να αναλάβει η ίδια και πάλι ορισμένα από αυτά τα καθήκοντα. Πέραν της εξωτερικής ανάθεσης καθηκόντων στα πλαίσια της χρήσης των νέων μέσων, η Επιτροπή μελετά την περαιτέρω εξωτερική ανάθεση συγκεκριμένων τμημάτων του προγράμματος, αλλά αυτό το ενδεχόμενο συνεκτιμήθηκε ήδη για τον καθορισμό των διοικητικών δαπανών σε 5,5% που προβλεπόταν στην αρχική πρόταση. Το θέμα αυτό θα επανεξετασθεί μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού του Συμβουλίου περί θεσπίσεως του καταστατικού των εκτελεστικών οργανισμών που είναι επιφορτισμένοι με ορισμένα καθήκοντα σχετικά με τη διαχείριση κοινοτικών προγραμμάτων [21].

[21] (COM(2000) 788 - C5-0036/2001 - 2000/0337(CNS))

Η Επιτροπή μελέτησε επίσης τα περιθώρια περαιτέρω αύξησης της παραγωγικότητας. Παρότι ο συνολικός αριθμός των συμβάσεων θα αυξηθεί σημαντικά σε σύγκριση με την αρχική πρόταση, η Επιτροπή θεωρεί ότι, χάρη στην αύξηση της παραγωγικότητας και της απόδοσης, η αύξηση του προσωπικού που απαιτείται για τη διαχείριση αυτών των έργων θα υπολείπεται μιας αύξησης αναλογικής προς την αύξηση του φόρτου εργασίας.

Εν κατακλείδι, το ποσοστό του 5,5% που είχε αρχικά καθοριστεί για τις διοικητικές δαπάνες και δαπάνες προσωπικού πρέπει να αυξηθεί ούτως ώστε να καλυφθούν τα πρόσθετα καθήκοντα τα οποία θα πρέπει να αναλάβει η Επιτροπή συνεπεία της κοινής θέσης. Η αύξηση αυτή θα καλύψει κυρίως 50 πρόσθετες υπαγόμενες στο καταστατικό θέσεις (28Α, 15Β, 7Γ) έκτακτης απασχόλησης. Λαμβανομένων υπόψη των πρόσθετων κερδών παραγωγικότητας, αυτή η αύξηση του προσωπικού αντιπροσωπεύει το 3% του συνολικού υπαγόμενου στο καταστατικό προσωπικού. Θα καλύψει επίσης μια πρόσθετη σημαντική επένδυση