ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Σλοβακία - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στις 7 Απριλίου 2004, η Επιτροπή δημοσίευσε τις εαρινές της προβλέψεις του 2004 [1]. Σύμφωνα με τις προβλέψεις αυτές, στις οποίες λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία που διαβίβασαν οι αρχές της Σλοβακίας τον Μάρτιο του 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στη Σλοβακία μειώθηκε από 5,7% του ΑΕΠ το 2002 σε 3,6% του ΑΕΠ το 2003, ποσοστό που υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η συνθήκη.

[1] Οι εαρινές προβλέψεις του 2004 της Επιτροπής είναι δημοσιευμένες στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

Με βάση τις πρώτες αυτές ενδείξεις, στις 12 Μαΐου 2004 η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Σλοβακία με την έκδοση της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της συνθήκης [2]. Στις 14 Μαΐου 2004, η Επιτροπή έλαβε το πρόγραμμα σύγκλισης της Σλοβακίας, στο οποίο επιβεβαιώνεται ότι το 2003 το έλλειμμα διαμορφώθηκε στο 3,6% του ΑΕΠ.

[2] Το πλήρες κείμενο αυτής της έκθεσης είναι δημοσιευμένο στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

Η εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) διέπεται από το άρθρο 104 της συνθήκης και από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος», που αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης [3]. Οι χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 είναι κράτη μέλη με παρέκκλιση, τα οποία οφείλουν να αποφεύγουν τα υπερβολικά ελλείμματα, χωρίς ωστόσο να προβλέπεται η επιβολή σε αυτά κυρώσεων σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφοι 9 και 11.

[3] ΕΕ L 209, 2.8.1997.

Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής που καταρτίστηκε βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 της συνθήκης, το γεγονός ότι το έλλειμμα της Σλοβακίας το 2003 υπερέβη την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η συνθήκη δεν ήταν αποτέλεσμα έκτακτων περιστάσεων μη ελεγχόμενων από τις σλοβακικές αρχές, ούτε ήταν επακόλουθο κάποιας σοβαρής οικονομικής ύφεσης με την έννοια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δεδομένου ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ το 2003 έφθασε στο 4,2%. Όσον αφορά τις εξελίξεις κατά το 2004, η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ήταν πιθανό να αυξηθεί και να παραμείνει πάνω από το 3% του ΑΕΠ. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 4,1% του ΑΕΠ το 2004, δηλαδή κοντά στο ποσοστό 4,0% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι σλοβακικές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, η έκθεση της Επιτροπής κατέληγε επίσης στο συμπέρασμα ότι ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ, ο οποίος είχε ανέλθει σε 42,8% του ΑΕΠ το 2003, θα παρέμενε και το 2004 σε επίπεδο κατώτερο της τιμής αναφοράς του 60%, που ορίζεται στη συνθήκη. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, η αναλογία του χρέους θα ανέλθει το 2004 σε 45,1% του ΑΕΠ, ποσοστό ίσο με το 45,1% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι σλοβακικές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

Το άρθρο 104 παράγραφος 4 της συνθήκης αναφέρει ότι «η επιτροπή του άρθρου 114 (δηλαδή η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή) διατυπώνει γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής». Η επιτροπή αυτή εξέδωσε την έκθεσή της στις 24 Μαΐου 2004, στην οποία συμφωνεί με την εκτίμηση που διατύπωσε η Επιτροπή στην έκθεσή της. Ειδικότερα, η επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η δημοσιονομική κατάσταση στη Σλοβακία υποδήλωνε την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος βάσει του πρώτου από τα δύο κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2 για τον εντοπισμό των ελλειμμάτων αυτών. Η εξέταση και άλλων σχετικών παραγόντων, ιδίως δε της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής θέσης και του δείκτη δημοσίων επενδύσεων, δεν μετέβαλε την εκτίμηση που στηριζόταν στα ίδια τα κριτήρια. Επίσης, σύμφωνα με την εκτίμηση της επιτροπής, το 2004 το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμενόταν να εξακολουθήσει να υπερβαίνει κατά πολύ την τιμή αναφοράς της συνθήκης, ενώ το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να παραμείνει το 2004 χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ, που καθορίζεται στη συνθήκη.

Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τους συναφείς παράγοντες που έλαβε υπόψη στην έκθεσή της και συνεκτιμώντας τη γνώμη της επιτροπής, διατυπώνει τη γνώμη ότι υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα στη Σλοβακία. Η γνώμη αυτή, που εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 24 Ιουνίου 2004, απευθύνεται με το παρόν έγγραφο στο Συμβούλιο βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης. Η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. Επιπλέον, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου με αποδέκτη τη Σλοβακία, προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της συνθήκης.

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Σλοβακία - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Σύμφωνα με το άρθρο 104 της συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα. Τούτο ισχύει και για τα κράτη μέλη με παρέκκλιση, όπως είναι όλες οι χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Οι αποφάσεις σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος διέπονται από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ), που καθορίζεται στο άρθρο 104 της συνθήκης και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, ο οποίος αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης [4].

[4] ΕΕ L 209, 2.8.1997.

Το άρθρο 104 παράγραφος 2 της συνθήκης ορίζει ότι η Επιτροπή παρακολουθεί την εξέλιξη της δημοσιονομικής κατάστασης και το ύψος του δημοσίου χρέους στα κράτη μέλη προκειμένου να εντοπίζει τις μεγάλες αποκλίσεις. Ειδικότερα, η Επιτροπή εξετάζει την τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας βάσει δύο κριτηρίων, από τα οποία το ένα αφορά τον λόγο του προβλεπόμενου ή πραγματικού δημοσιονομικού ελλείμματος προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) και το άλλο τον δείκτη του δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ. Τα στατιστικά στοιχεία για αυτές τις μεταβλητές παρέχονται από την Επιτροπή με βάση τα στοιχεία που της διαβιβάζουν τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της συνθήκης, η Επιτροπή οφείλει να συντάσσει έκθεση σε περίπτωση που ένα κράτος μέλος δεν εκπληρώνει τους όρους ενός ή αμφοτέρων των κριτηρίων του άρθρου 104 παράγραφος 2 ή εάν, μολονότι εκπληρώνονται οι όροι των κριτηρίων, η Επιτροπή θεωρεί ότι υφίσταται κίνδυνος υπερβολικού ελλείμματος σε ένα κράτος μέλος. Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της συνθήκης, στην έκθεσή της η Επιτροπή λαμβάνει επίσης υπόψη το κατά πόσον το δημόσιο έλλειμμα υπερβαίνει τις δαπάνες δημοσίων επενδύσεων, καθώς και όλους τους άλλους σχετικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων και τη μεσοπρόθεσμη οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση του κράτους μέλους. Η Επιτροπή, με βάση τις εαρινές της προβλέψεις του 2004, για τις οποίες ελήφθησαν υπόψη στοιχεία τα οποία υποβλήθηκαν από τη Σλοβακία τον Μάρτιο του 2004, εξέδωσε μια τέτοια έκθεση για τη Σλοβακία στις 12 Μαΐου 2004.

Στη συνέχεια, και σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή διατύπωσε στις 24 Μαΐου 2004 γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 5 της συνθήκης, η Επιτροπή πρέπει να απευθύνει γνώμη στο Συμβούλιο εάν θεωρεί ότι σε ένα κράτος μέλος υπάρχει ή ενδέχεται να εμφανισθεί υπερβολικό έλλειμμα. Για να καταλήξει σε συμπέρασμα περί της ύπαρξης υπερβολικού ελλείμματος ή της πιθανότητας εμφάνισής του, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να λάβει υπόψη: (i) τα συμπεράσματα της δικής της έκθεσης. και (ii) τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με την έκθεση της Επιτροπής. Βάσει αυτών των στοιχείων, η Επιτροπή διατύπωσε ορισμένες παρατηρήσεις για τη Σλοβακία.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΛΟΒΑΚΙΑ

1. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στη Σλοβακία ήταν το 2003 3,6% του ΑΕΠ, δηλαδή υψηλότερο από την οριζόμενη στη συνθήκη τιμή αναφοράς (3% του ΑΕΠ). Παρουσίασε μείωση σε σύγκριση με το έλλειμμα του 2002 (5,7% του ΑΕΠ).

2. Το γεγονός ότι το έλλειμμα το 2003 υπερέβη την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ δεν ήταν αποτέλεσμα έκτακτων περιστάσεων μη ελεγχόμενων από τις σλοβακικές αρχές, ούτε ήταν επακόλουθο κάποιας σοβαρής οικονομικής ύφεσης με την έννοια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Το 2003, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ έφθασε στο 4,2%.

3. Το ύψος στο οποίο διαμορφώθηκε το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2003 ήταν κατά 1,4% του ΑΕΠ χαμηλότερο από εκείνο που είχε προβλεφθεί τον Δεκέμβριο του 2002, όταν εγκρίθηκε ο προϋπολογισμός για το 2003. Τούτο οφείλεται κυρίως στις χαμηλότερες από τις προϋπολογισθείσες δαπάνες, των οποίων ο χαρακτήρας ήταν σε μεγάλο βαθμό μη επαναλαμβανόμενος. Το γεγονός αυτό αντιστάθμισε και με το παραπάνω την υστέρηση που κατεγράφη στο σκέλος των εσόδων, η οποία προκλήθηκε κυρίως από τη σημαντική υπερεκτίμηση των φορολογικών εσόδων σε μία περίοδο μεταβολής των συντελεστών και των διαδικασιών εκτίμησης.

4. Οι ακαθάριστες κρατικές επενδύσεις το 2003 ήταν 3,0% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με το 3,6% του ΑΕΠ, στο οποίο ανήλθε το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης.

5. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης είναι πιθανό να εξακολουθήσει και το 2004 να υπερβαίνει τη σχετική τιμή αναφοράς, που καθορίζεται στη συνθήκη. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στη Σλοβακία προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 4,1% του ΑΕΠ το 2004, δηλαδή κοντά στο ποσοστό 4,0% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι σλοβακικές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης του Μαΐου του 2004.

6. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ στη Σλοβακία, ο οποίος είχε ανέλθει σε 42,8% του ΑΕΠ το 2003, είναι πιθανό να παραμείνει και το 2004 σε επίπεδο κατώτερο της τιμής αναφοράς του 60% του ΑΕΠ, που ορίζεται στη συνθήκη. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, το ακαθάριστο δημόσιο χρέος θα ανέλθει το 2004 σε 45,1% του ΑΕΠ, ποσοστό ίσο με το 45,1% του ΑΕΠ που είχαν προβλέψει οι σλοβακικές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η παρακολούθηση της δημοσιονομικής κατάστασης στη Σλοβακία και, ιδίως, η εξέταση της συμμόρφωσης με τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2 οδήγησαν την Επιτροπή στο να συντάξει έκθεση βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 της συνθήκης. Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τους σχετικούς παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη στην έκθεση αυτή και λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στη Σλοβακία υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα.