Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: προστασία των επιβατών αεροπορικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση"

(2001/C 155/02)

Στις 26 Ιουνίου 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει, με βάση το άρθρο 262 περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών" υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Μαρτίου 2001. Εισηγητής ήταν ο κ. von Schwerin.

Κατά την 380ή σύνοδο ολομέλειας της 28ης και 29ης Μαρτίου 2001 (συνεδρίαση της 28ης Μαρτίου), η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Με την ανακοίνωση "η προστασία των επιβατών αεροπορικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση" η Επιτροπή επιδιώκει την καλύτερη προστασία των συμφερόντων των επιβατών αυτών.

Η Επιτροπή άρχισε ήδη την εκστρατεία της για την ενημέρωση των επιβατών σχετικά με τα δικαιώματα που τους παρέχει η κοινοτική νομοθεσία. Από την άλλη πλευρά η Επιτροπή προτίθεται να θεσπίσει νομικές διατάξεις για την καλύτερη προστασία των συμφερόντων των επιβατών αεροπορικών μεταφορών. Συγχρόνως επιθυμεί να επιτύχει εθελούσιες δεσμεύσεις εκ μέρους των αεροπορικών εταιρειών, να καταστεί δυνατή η σύγκριση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχουν οι αεροπορικές εταιρείες καθώς και να ενισχυθεί η εκπροσώπηση των συμφερόντων των επιβατών.

2. Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

2.1. Η Επιτροπή θα προτείνει νομοθετικά μέτρα ώστε:

- να έχουν τη δυνατότητα οι επιβάτες που υποχρεώνονται σε αναμονή λόγω καθυστέρησης να συνεχίζουν το ταξίδι τους υπό ικανοποιητικές συνθήκες, έχοντας το δικαίωμα είτε να διεκδικήσουν επιστροφή του ναύλου είτε να ταξιδέψουν με άλλη πτήση το συντομότερο δυνατό·

- να θεσμοθετηθούν νέα δικαιώματα των επιβατών, έναντι υπερκρατήσεων (άρνηση επιβίβασης) με καθορισμό ελάχιστων απαιτήσεων για τις συμβάσεις αεροπορικής μεταφοράς·

- να παρέχονται στους επιβάτες οι πληροφορίες τις οποίες χρειάζονται για να προχωρούν σε θεμελιωμένες επιλογές μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών.

2.2. Η Επιτροπή θα προωθήσει την εκπόνηση και έγκριση εθελούσιων δεσμεύσεων εκ μέρους των ευρωπαϊκών αερομεταφορέων.

2.2.1. Οι αερομεταφορείς πρέπει επίσης να δεσμευτούν με εθελούσιο τρόπο για τη μεγαλύτερη δυνατή βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών.

2.2.2. Οι αερομεταφορείς πρέπει επίσης να προσφέρουν επαρκή βοήθεια στους επιβάτες που υποχρεώνονται σε αναμονή λόγω καθυστέρησης.

2.2.3. Οι αερομεταφορείς πρέπει επίσης να δεσμευτούν εθελουσίως για την καθιέρωση απλών διαδικασιών υποβολής γραπτών καταγγελιών και μηχανισμών εξώδικης επίλυσης διαφορών.

2.3. Η Επιτροπή θα προωθήσει την ανάληψη οικειοθελών δεσμεύσεων εκ μέρους των αερολιμένων για την θέσπιση προτύπων ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και για τη μελέτη προτύπων σχεδίασης τερματικών σταθμών. Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών και τον συντονισμό όπου παρατηρείται επικάλυψη ευθυνών αεροπορικών εταιρειών και αερολιμένων.

2.4. Η Επιτροπή θα αναλάβει επίσης τις ακόλουθες πρωτοβουλίες: δηλ.:

- να συζητήσει για τον καλύτερο τρόπο βελτίωσης της εκπροσώπησης των επιβατών μέσω οργανισμών των κρατών μελών και ενώσεων συμφερόντων των επιβατών (ενώσεις καταναλωτών)·

- να εξετάσει τι επιπτώσεις έχουν στην αγορά οι πωλήσεις και κρατήσεις μέσω του διαδικτύου και κατά πόσον αυτές ανταποκρίνονται στους κανόνες ανταγωνισμού και τον κώδικα δεοντολογίας για τα ηλεκτρονικά συστήματα κράτησης θέσεων·

- να μελετήσει ποιες επιπτώσεις έχει στον ανταγωνισμό η κοινή εκμετάλλευση πτήσεων (κοινή χρήση κωδικών/code sharing) στο πλαίσιο εξατομικευμένων πρακτικών ανταγωνισμού, και ο συντονισμός των τιμολογίων για συμφωνίες interlining στο πλαίσιο επανεξέτασης της απαλλαγής κατά κατηγορίες στις συμφωνίες αυτές·

- επίσης να αξιολογήσει ποιες επιπτώσεις έχουν οι συνθήκες ατράκτου στην υγεία των επιβατών, συγκροτώντας ομάδες εμπειρογνωμόνων οι οποίες θα μελετήσουν αναλυτικά τα ερευνητικά δεδομένα που υπάρχουν και θα συναγάγουν συμπεράσματα όσον αφορά τους κινδύνους για την υγεία.

3. Παρατηρήσεις της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

3.1. H OKE επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής να βελτιώσει την προστασία των επιβατών των αεροπορικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι αναγκαίο να βρει η Κοινότητα τη χρυσή τομή μεταξύ της κοινοτικής νομοθεσίας και των εθελούσιων δεσμεύσεων των αεροπορικών μεταφορέων και των αεροδρομίων. Κρίνει ότι είναι απαραίτητο να ρυθμιστεί με νομικά μέτρα ένα κατώτατο όριο δικαιωμάτων των επιβατών αεροπορικών μεταφορών τα οποία θα πρέπει να διασφαλιστούν συμπληρωματικά μέσω των εθελούσιων δεσμεύσεων των αεροπορικών μεταφορέων και των αεροδρομίων. Η αυτοπροαίρετη δέσμευση των μεταφορέων θα πρέπει να έχει υποβληθεί κατά τη γνώμη της ΟΚΕ έως το Μάιο 2001. Από αυτή την άποψη η ΟΚΕ συμφωνεί με το αίτημα που απευθύνει το Συμβούλιο(1) στην Επιτροπή. Αν η εθελούσια δέσμευση των αεροπορικών μεταφορέων και των αεροδρομίων δεν ρυθμίζει επαρκώς τα δικαιώματα των καταναλωτών η ΟΚΕ εισηγείται μια πλήρη νομική ρύθμιση. Στο βαθμό στον οποίο τα συμβατικά δικαιώματα των επιβατών ρυθμίζονται μέσω των όρων μεταφοράς των αεροπορικών μεταφορέων, οι επιβάτες επιβάλλεται να ενημερώνονται πλήρως για τα δικαιώματά τους.

3.2. Η έλλειψη της προτεινόμενης σειράς συμβάσεων μεταξύ αερολιμένων, αεροπορικών εταιρειών και άλλων παρόχων υπηρεσιών αποτελεί πράγματι ένα από τα σοβαρά προβλήματα των αερομεταφορών. Συνήθως, κάθε επιχείρηση επειδή επιλέγει με δικά της κριτήρια τις εταιρείες και τους προμηθευτές με τους οποίους συνεργάζεται ευθύνεται για τις λανθασμένες υπηρεσίες που αυτοί παρέχουν. Ωστόσο στις αεροπορικές μεταφορές δεν πληρούται παρόμοια προϋπόθεση. Η αεροπορική εταιρεία δεν ασκεί καμία επιρροή στον αερολιμένα ως πάροχο διαδρόμων προσγείωσης και απογείωσης αλλά ούτε και στους όρους ασφάλειας των πτήσεων. Συνεπώς δεν θα ήταν ορθό, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, να ευθύνονται οι αεροπορικές επιχειρήσεις για τις ελλείψεις αυτές. Καλείται η Επιτροπή ιδιαιτέρως να υποβάλει κατάλληλες προτάσεις για την βελτίωση της κατάστασης κυρίως όσον αφορά την ασφάλεια των πτήσεων, και να εφαρμόσει τις προτάσεις αυτές.

3.3. Ήδη ισχύουν πολυάριθμες ρυθμίσεις οι οποίες περιέχουν νομικές διατάξεις για την προστασία των επιβατών αεροπορικών μεταφορών από την απάτη (Οδηγία 93/13/ΕΟΚ σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες σε συμφωνίες που συνάπτονται με καταναλωτές)(2). Η εφαρμογή των προστατευτικών αυτών διατάξεων δεν αποτελεί πλέον καθήκον της Επιτροπής αλλά εμπίπτει στην αρμοδιότητα των τακτικών δικαστηρίων και τελικά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Αν εξετασθούν οι επιμέρους περιπτώσεις που αναφέρει η Επιτροπή διαπιστώνεται ότι πολλές μπορούν να εκδικαστούν με βάση την Οδηγία 93/13/ΕΟΚ. Ωστόσο είναι αναγκαίο να επιτευχθεί διαφάνεια όσον αφορά τα δικαιώματα των καταναλωτών και των τιμών στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό. Πρέπει επίσης να βελτιωθούν τα δικαιώματα των καταναλωτών έναντι της υπερκράτησης θέσεων (άρνηση επιβίβασης) και ακύρωσης πτήσεων. Στο σημείο αυτό η ΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της για την οδηγία 93/13/ΕΟΚ(3).

3.4. Η ΟΚΕ υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την διαπίστωση ότι οι ενδεχόμενες κοινοτικές διατάξεις δεν θα πρέπει να περιορίζουν την διεθνή ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Ωστόσο η ασφάλεια των αερομεταφορών πρέπει να έχει απόλυτη προτεραιότητα και να προσφέρεται συγχρόνως κατάλληλη προστασία στους καταναλωτές.

3.5. Η κράτηση και η έκδοση εισιτηρίου μπορεί να γίνει 365 ημέρες πριν από την αναχώρηση. Σε περίπτωση που ο επιβάτης έχει δηλώσει απλώς την πρόθεσή του να ταξιδέψει η ΟΚΕ κρίνει ότι η αεροπορική εταιρεία έχει κάθε δικαίωμα να αυξήσει τις τιμές. Από τη στιγμή όμως που έχει συναφθεί οριστική συμφωνία μεταξύ του επιβάτη και της αεροπορικής εταιρείας ή έχει ήδη πληρωθεί το εισιτήριο, η αεροπορική εταιρεία δεν έχει πλέον το δικαίωμα, κατά την άποψη της ΟΚΕ, να προβεί σε αύξηση των τιμών.

3.6. Όπως αναφέρει και η ίδια η Επιτροπή, οι αεροπορικές εταιρίες είναι υποχρεωμένες σύμφωνα με τον ισχύοντα κώδικα CRS (Computer Reservation System) να ενημερώνουν τον επιβάτη σχετικά με την εταιρεία που θα εκτελέσει την πτήση. Σε περίπτωση όμως που υπάρχει νομικό κενό, η ΟΚΕ συμφωνεί να θεσπιστεί σχετική νομική ρύθμιση.

3.7. Επίσης το θέμα των συμβατικών όρων που εφαρμόζονται στην περίπτωση κοινής εκμετάλλευσης πτήσεων ρυθμίζεται ήδη στους όρους μεταφοράς της εκάστοτε αεροπορικής εταιρίας. Ωστόσο και λόγω των ισχυουσών ήδη διατάξεων της σύμβασης την ευθύνη φέρει σε κάθε περίπτωση ο μεταφορέας που συνάπτει τη σύμβαση, ενδεχομένως παράλληλα με το μεταφορέα που πραγματοποιεί τη μεταφορά, ώστε ο επιβάτης να διαθέτει από τώρα ήδη σαφώς προσδιορισμένο αποδέκτη των αιτημάτων του (τον μεταφορέα που συνάπτει τη σύμβαση) σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα δύο αποδέκτες. Για λόγους νομικής ασφάλειας η ΟΚΕ θεωρεί ωστόσο αναγκαία μια εθελούσια ή νομική ρύθμιση της ευθύνης για πτήσεις με κοινή χρήση κωδικών.

3.8. Η ΟΚΕ υποστηρίζει μια γενική δυνατότητα μεταβίβασης αεροπορικών εισιτηρίων· με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί ότι οι όροι των ειδικών τιμών δε θα μπορούν να υπονομευθούν συστηματικά μέσω της πραγματοποίησης εικονικών κρατήσεων προκειμένου να διατεθούν τα φθηνά εισιτήρια αργότερα σε καθυστερημένους πελάτες. Επιπλέον αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση του ποσοστού των λεγόμενων εικονικών κρατήσεων επειδή τα ταξιδιωτικά γραφεία δεν θα είναι σε θέση να διαθέτουν πραγματικά όλες τις θέσεις που κράτησαν προφυλακτικά. Το γεγονός αυτό μπορεί να δημιουργήσει μειονεκτήματα για τους επιβάτες οι οποίοι έχουν εγγραφεί σε κατάλογο αναμονής για ορισμένη πτήση. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει σχετικά τους νέους όρους μεταφοράς της ΙΑΤΑ (περίοδος ισχύος ενός εισιτηρίου, επιτρεπόμενο βάρος αποσκευών, επιστροφές και ευθύνη λόγω ζημιών).

3.9. Ο κανόνας σχετικά με την διαδοχική χρήση των φύλλων του εισιτηρίου αποτελεί μέρος της διαμόρφωσης του προϊόντος και των τιμών. Η πρακτική αυτή επιτρέπει την προσαρμογή του προϊόντος στις επιμέρους συνθήκες της αγοράς και της νομισματικής ζώνης. Οι χρονοβόρες πτήσεις με ανταπόκριση μπορούν να καταστούν πιο ελκυστικές μέσω μείωσης του ναύλου έναντι των πτήσεων χωρίς διακοπή. Σε περίπτωση κατάργησης του κανόνα αυτού οι επιχειρήσεις δεν θα έχουν πλέον καμία επιρροή όσον αφορά την διαμόρφωση των τιμών. Αυτό αφορά επίσης και όταν τα φύλλα αναχώρησης και επιστροφής του εισιτηρίου χρησιμοποιηθούν με αντίθετη σειρά. Κατά τα λοιπά και το θέμα αυτό καλύπτεται από τους όρους μεταφοράς της ΙΑΤΑ.

3.10. Η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το αίτημα για ομοιόμορφα πρότυπα όσον αφορά την μεταφορά ατόμων με ειδικές ανάγκες καθόλη την αλυσίδα της μεταφοράς. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ έχει σημασία να διασφαλίζεται η ομοιογένεια της μεταφοράς και κατά τις διεθνείς μεταφορές. Παρόμοια πρότυπα θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη σύγκλιση των όρων της πολιτικής μεταφορών στις Βορειοατλαντικές μεταφορές.

3.11. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι πρέπει να βελτιωθούν τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες στα οποία χρειάζεται να παρέχεται βοήθεια, όπως π.χ. δωρεάν βοήθεια για τη διαδρομή από και προς το αεροσκάφος, ή η ανάληψη του κόστους για την υπηρεσία αυτή. Συμφωνεί επίσης ότι πρέπει να επιτευχθεί ομοιόμορφη και διαφανής ρύθμιση των περιορισμών των αεροπορικών εταιρειών που επιβάλλονται για λόγους ασφάλειας για τη μεταφορά ατόμων με ειδικές ανάγκες.

3.12. Όσον αφορά την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την πληροφόρηση των επιβατών, η ΟΚΕ εκφράζει την άποψη ότι οι επιβάτες θα πρέπει να ενημερώνονται με όσο το δυνατό πληρέστερο τρόπο.

3.13. Η προτεινόμενη εθελούσια δέσμευση όσον αφορά την παράδοση των αποσκευών εντός συγκεκριμένου χρόνου πρέπει να διαφοροποιείται ανάλογα με εκείνον που παρέχει την υπηρεσία αυτή. Αφενός, η υπηρεσία παρέχεται εν μέρει από τους αερολιμένες που είναι ιδίως υπεύθυνοι για την υποδομή, αλλά ορισμένες φορές και από τις αεροπορικές εταιρείες. Συνεπώς καλείται η Επιτροπή να επιτύχει μια οικειοθελή ρύθμιση με την επιχείρηση που είναι πράγματι αρμόδια για την παράδοση των αποσκευών χάρη στην οποία θα βελτιωθεί αισθητά η κατάσταση σε αυτόν τον τομέα. Όσον αφορά την πρόβλεψη υψηλότερων ορίων σχετικά με την ευθύνη για τις αποσκευές προτάσσεται το επιχείρημα ότι το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ ήδη καλύπτει την περίπτωση αυτή. Σχετικά με την αναμενόμενη κύρωση της Συμφωνίας του Μόντρεαλ, η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να αναληφθεί η εθελούσια δέσμευση όσον αφορά την εφαρμογή της Συμφωνίας του Μόντρεαλ ήδη στο παρόν στάδιο προς το συμφέρον των καταναλωτών.

3.14. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την επεξεργασία γενικών προτύπων για τα αεροδρόμια όλης της Ευρώπης από το Διεθνές Συμβούλιο Αεροδρομίων ΑCI (Airport Council International). Ωστόσο όπως συμβαίνει με όλους τους μεταφορείς, η τήρηση των προτύπων αυτών σε περιόδους αιχμής όπως π.χ. κατά την περίοδο έναρξης των διακοπών, θα ήταν εξωπραγματική. Παρόμοια κριτήρια ποιότητας για τα αεροδρόμια όπως τα ανώτατα όρια χρόνου διαμετακόμισης ή η απόσταση διανυόμενη με τα πόδια κ.λπ. είναι κριτήρια που εξαρτώνται από τις συνθήκες που επικρατούν επιτόπου και δεν μπορούν να προσδιοριστούν αυθαίρετα. Επίσης η μεταφορική ικανότητα δεν μπορεί να επεκταθεί απεριόριστα. Η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο κάθε αεροδρόμιο να γνωστοποιεί ποιες εθελούσιες υπηρεσίες προσφέρει.

3.15. Η ΟΚΕ δεν συμφωνεί ότι η ενόχληση που προκαλεί η καθυστέρηση είναι εξίσου σοβαρή με την άρνηση επιβίβασης ή την ακύρωση της πτήσης. Καταρχήν οι καθυστερήσεις δεν πρέπει να συνεπάγονται αυτομάτως αποζημίωση. Θα μπορούσε όμως να εξετασθεί το ενδεχόμενο μείωσης της τιμής του εισιτηρίου αν αποδεδειγμένα ευθύνεται η αεροπορική εταιρεία για την μεγάλη καθυστέρηση. Σε περίπτωση υπερκράτησης θέσεων πρέπει να αποζημιώνεται ο επιβάτης που δεν επιβιβάζεται. Αντιθέτως, η προσφορά φροντίδας στους επιβάτες κατά τη διάρκεια της αναμονής είναι απολύτως απαραίτητη και πρέπει να θεωρηθεί υποχρέωση των αεροπορικών εταιρειών. Το δικαίωμα επιστροφής του αντιτίμου του εισιτηρίου θα πρέπει συνεπώς να περιορίζεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η μεταφορά δεν πραγματοποιείται.

3.16. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι στην περίπτωση καθυστερήσεων είναι δύσκολο να μεταφερθεί η επίρριψη του κόστους στον υπαίτιο. Ωστόσο στο βαθμό που αυτό μπορεί να αποδειχθεί επιβάλλεται να είναι δυνατή η απαίτηση αποζημίωσης σε περίπτωση καθυστέρησης από τον υπαίτιο σύμφωνα με το κριτήριο "ο υπαίτιος πληρώνει". Όσον αφορά τις αποφάσεις που αφορούν την εκμετάλλευση των γραμμών στις αεροπορικές μεταφορές τα κριτήρια ασφαλείας θα πρέπει να έχουν πάντοτε καθοριστική σημασία.

3.17. Η ομοιομορφία που επιδιώκει η Επιτροπή όσον αφορά τη φροντίδα που προσφέρεται στους επιβάτες πρέπει να ρυθμίζεται μέσω της θέσπισης καλύτερων ορίων. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Επιτροπή είναι ανάγκη να επιδιώξει ένα υψηλό επίπεδο όσον αφορά τη φροντίδα των επιβατών και συνεπώς να παροτρύνει τους αερολιμένες και τις αεροπορικές εταιρείες να συμβάλουν στη βελτίωση του τομέα αυτού μέσω εθελούσιων δεσμεύσεων.

3.18. Η κατάρτιση εκθέσεων προς ενημέρωση των καταναλωτών θα προσφέρει μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς την ποιότητα των υπηρεσιών των αεροπορικών εταιριών και των αεροδρομίων. Αναφέρεται το παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών οι οποίες αποτελούν ομοιογενή αγορά. Αντιθέτως, στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι αγορές είναι λιγότερο συγκρίσιμες. Συνεπώς μπορούν να συγκριθούν μόνο συγκρίσιμες υπηρεσίες οι οποίες παρέχονται από τις αεροπορικές εταιρείες και τα αεροδρόμια με ίδια ευθύνη. Η Επιτροπή πρέπει να φροντίσει για την εφαρμογή μιας θεμιτής διαδικασίας εάν επιθυμεί να βελτιώσει τι διαφάνεια της ποιότητας των υπηρεσιών και να πληροφορεί όσο το δυνατό πληρέστερα τους επιβάτες.

3.19. Η αναφορά του ποσοστού εισιτηρίων που διατέθηκαν με το χαμηλότερο ναύλο δεν κρίνεται ως ισχυρό κριτήριο ταξινόμησης. Παράλληλα με τα κανονικά οικονομικά εισιτήρια υπάρχει ποικιλία ειδικών ναύλων που προσφέρονται μόνο εποχιακώς. Το ποσοστό εισιτηρίων που διατίθενται με το χαμηλότερο ναύλο διαφέρει και μεταβάλλεται από διαδρομή σε διαδρομή επειδή πρόκειται για ένα μέσο προσανατολισμού των πωλήσεων με στόχο την αξιοποίηση των πλεοναζουσών μεταφορικών ικανοτήτων. Συνεπώς είναι δύσκολο να επιτευχθεί η διαφάνεια των τιμών με καθοριστικό τρόπο δεδομένου ότι οι τιμές μεταβάλλονται σχεδόν σε καθημερινή βάση. Ωστόσο, η ΟΚΕ επιμένει στην άποψη ότι παρά το πρόβλημα αυτό επιβάλλεται να παρέχονται στους επιβάτες όσο το δυνατό περισσότερες πληροφορίες με έναν όσο το δυνατό απλούστερο τρόπο.

3.20. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή για την προτεινόμενη καθιέρωση ενός μηχανισμού εξώδικης επίλυσης διαφορών με την προϋπόθεση ότι θα ευρεθεί μια κατάλληλη σχετική διαδικασία.

3.21. Προϋπόθεση για οποιαδήποτε εκπροσώπηση των επιβατών είναι η νομιμότητα με την έννοια μιας αντιπροσωπευτικής εκπροσώπησης των καταναλωτών. Επί του παρόντος δεν έχει διατυπωθεί κατάλληλη πρόταση. Θα πρέπει επομένως σε συνεργασία με τις ενώσεις των καταναλωτών να βρεθεί η κατάλληλη διαδικασία μέσω της οποίας θα δημιουργηθεί η εκπροσώπηση των συμφερόντων των επιβατών αεροπορικών μεταφορών.

4. Τελικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να βελτιώσει την προστασία των συμφερόντων των επιβατών στις αεροπορικές μεταφορές.

4.2. Επιπλέον, θεωρεί απολύτως απαραίτητο να ρυθμιστούν μέσω της νομοθεσίας τα αναγκαία ελάχιστα πρότυπα των θεμελιωδών δικαιωμάτων των επιβατών και να συμπληρωθούν μέσω εθελούσιων δεσμεύσεων των αεροπορικών εταιρειών και των αεροδρομίων. Οι σχετικές εθελούσιες δεσμεύσεις των αεροπορικών εταιρειών πρέπει να έχουν γνωστοποιηθεί ως τον Μάιο 2001. Σε περίπτωση που οι εθελούσιες δεσμεύσεις δεν ρυθμίζουν ικανοποιητικά τα δικαιώματα των καταναλωτών, η ΟΚΕ συνιστά μια πλήρη νομική ρύθμιση.

4.3. Ωστόσο τόσο η εθελούσια όσο και η νομική ρύθμιση θα πρέπει να προσφέρουν μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τα δικαιώματα των καταναλωτών και τις τιμές. Επίσης θα πρέπει να βελτιωθούν τα δικαιώματα των καταναλωτών σε περίπτωση υπεράριθμων κρατήσεων (άρνηση επιβίβασης).

4.4. Η ΟΚΕ υποστηρίζει μια γενική δυνατότητα μεταβίβασης του εισιτηρίου. Σχετικά χρειάζεται να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπονομεύονται οι όροι των ειδικών τιμών εισιτηρίων μέσω εικονικών κρατήσεων θέσεων οι οποίες θα μπορούν να πωλούνται στη συνέχεια σε επιβάτες που αγοράζουν καθυστερημένα το εισιτήριό τους. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει, κατά τα λοιπά, τους νέους όρους της ΙΑΤΑ για τις μεταφορές (περίοδος ισχύος ενός εισιτηρίου, επιστροφές και ευθύνη για ζημιά).

4.5. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να βελτιώσει τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες π.χ. προσφέροντας στους επιβάτες αυτούς δωρεάν βοήθεια κατά την μετάβασή τους από και προς το αεροπλάνο ή αναλαμβάνοντας το σχετικό κόστος.

4.6. Η Επιτροπή οφείλει, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, στις πληροφορίες για τους καταναλωτές που προγραμματίζει, με τις οποίες βελτιώνεται η διαφάνεια της ποιότητας των υπηρεσιών των αεροπορικών εταιρειών και των αεροδρομίων να φροντίσει για μια θεμιτή διαδικασία και συγκρίσιμες παροχές.

4.7. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να καθιερωθεί μηχανισμός εξώδικης επίλυσης διαφορών, με την προϋπόθεση ότι θα βρεθεί και μια κατάλληλη διαδικασία.

4.8. Η ΟΚΕ θεωρεί εύλογο να συμμετάσχουν και οι ενώσεις των καταναλωτών στη δημιουργία αντιπροσωπευτικής εκπροσώπησης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών.

4.9. Παρόμοια προσέγγιση θα εξυπηρετήσει καλύτερα, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, τόσο τους στόχους της Επιτροπής όσο και τα συμφέροντα των καταναλωτών, των εργοδοτών και των εργαζομένων στην Ευρώπη.

Βρυξέλλες, 28 Μαρτίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Ψήφισμα του Συμβουλίου από 2 Οκτωβρίου 2000 για τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών (ΕΕ C 293 της 14.10.2000, σ. 1).

(2) Οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές.

(3) Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές.