ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Δημιουργία ταμείου υδάτων της ΕΕ

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της ζωής και της ανθρώπινης ανάπτυξης στον πλανήτη. Περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο λόγω κατανάλωσης μη ασφαλούς νερού παρά λόγω πολέμων. Στην Αφρική, σχεδόν 40% του πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση σε ασφαλή υδροδότηση και ακόμη μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού δεν διαθέτει κατάλληλη αποχέτευση.

Το νερό έχει καίρια σημασία για την ανθρώπινη ζωή, τη βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη και την ασφάλεια των τροφίμων (η αγροτική παραγωγή αντιπροσωπεύει το 70% της χρήσης του νερού), την περιβαλλοντική προστασία (η μόλυνση των υδάτων και η κακή διαχείριση των πόρων υπονομεύουν τις ευκαιρίες για οικονομική ανάπτυξη), τα θέματα που αφορούν το φύλο και τη διαχείριση των χερσαίων πόρων. Συνεπώς, αποτελεί στοιχείο καίριας σημασίας για τη μείωση της φτώχειας, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας (ΑΣΧ).

Με την πρόσφατη μεταρρύθμιση της πολιτικής υδάτων της ΕΕ και τη νέα οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα η ΕΕ διαθέτει μια από τις πιο προχωρημένες πολιτικές για τα ύδατα σε παγκόσμιο επίπεδο και μπορεί να προσφέρει σημαντική εμπειρία και εμπειρογνωμοσύνη.

Το Μάιο του 2002 εγκρίθηκε ψήφισμα του Συμβουλίου το οποίο υιοθετεί την «Ανακοίνωση για τη διαχείριση των υδάτων στις αναπτυσσόμενες χώρες» που τόνισε την ανάγκη ενσωμάτωσης της βιώσιμης διαχείρισης των υδάτων στις εθνικές και περιφερειακές αναπτυξιακές στρατηγικές και την υποστήριξη των χωρών-εταίρων στην ανάπτυξη βιώσιμων λύσεων.

Η πρωτοβουλία της ΕΕ για τα ύδατα που ξεκίνησε κατά την Παγκόσμια σύνοδο κορυφής για την αειφόρο ανάπτυξη (ΠΣΚΑΑ), αποτελεί καταλύτη και θεμέλιο στο οποίο μπορούν να στηριχτούν μελλοντικά μέτρα ώστε να επιτευχθούν οι ΑΣΧ ως προς την υδροδότηση και την αποχέτευση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της προαγωγής της ορθής διακυβέρνησης, της βιώσιμης διαχείρισης των υδάτινων πόρων (που περιλαμβάνει την ορθή διαχείριση του ύδατος για την αγροτική παραγωγή), της έρευνας και της μετάδοσης της γνώσης, του αυξημένου συντονισμού και των ενισχυμένων συνεργασιών. Μια νέα στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής σχετικά με θέματα που αφορούν τους υδάτινους πόρους και την αποχέτευση υπεγράφη από τον πρόεδρος Prodi, τον πρωθυπουργό Rasmussen και τους αφρικανούς αρχηγούς κρατών στο Γιοχάνεσμπουργκ.

Για την επίτευξη των ΑΣΧ και των στόχων της ΠΣΚΑΑ απαιτείται η ενεργοποίηση σημαντικών κονδυλίων από δημόσιους και ιδιωτικούς, τοπικούς και διεθνείς πόρους και η δημιουργία νέων καινοτόμων χρηματοδοτικών μηχανισμών. Αυτό είναι το συμπέρασμα της οικονομικής ανάλυσης της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τα ύδατα και υπογραμμίστηκε και στην Παγκόσμια ομάδα για τη χρηματοδότηση της υποδομής για τα ύδατα (έκθεση Camdessus). Η έκθεση τονίζει, ιδίως τη σημασία του θέματος αυτού και την επείγουσα ανάγκη να ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπισή του, και δηλώνει ότι: «...η ροή των κονδυλίων πρέπει, γενικά, να διπλασιαστεί, ανεξαρτήτως της προέλευσής τους».

Το 3ο παγκόσμιο φόρουμ για τα ύδατα στο Κιότο (16-23 Μαρτίου 2003) κατέδειξε περαιτέρω την ανάγκη να αντιμετωπιστεί αυτή η καίρια πρόκληση. Ωστόσο οδήγησε σε απογοητευτικά αποτελέσματα λόγω τη έλλειψης εμπιστοσύνης μεταξύ των διαφορετικών φορέων (δημόσιων, ιδιωτικών και ΜΚΟ) και την έλλειψη σαφήνειας σχετικά με τους αντίστοιχους ρόλους τους. Επιπλέον, το φόρουμ δεν έλαβε κάποια σημαντική απόφαση όσον αφορά τη διαθεσιμότητα χρηματοοικονομικών πόρων για επενδύσεις στον τομέα των υδάτων.

2. ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΑ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΤΑΜΕΙΟΥ

Όπως αναφέρεται στην έκθεση Camdessus, η ενεργοποίηση ενός σημαντικού επιπέδου πόρων είναι καίριος παράγων για την επίτευξη των ΑΣΧ στον τομέα της υδροδότησης και της αποχέτευσης. Το σημερινό επίπεδο χρηματοδότησης αποδείχθηκε ανεπαρκές για την ικανοποίηση των επενδυτικών αναγκών για τη συμμόρφωση με τους στόχους αυτούς και απαιτούνται νέοι καινοτόμοι μηχανισμοί για την προσέλκυση περισσότερων ιδιωτικών επενδύσεων.

Η δημιουργία ειδικού Ταμείου Υδάτων μπορεί να αποτελέσει σημαντική συμβολή στη λύση των προβλημάτων καθώς θα διευκολύνει την εισροή πόρων από ένα ευρύ φάσμα. Ως πρώτη προτεραιότητα, το ταμείο θα προσανατολιστεί στην επίτευξη των στόχων για υδροδότηση και αποχέτευση, εντός του πλαισίου της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων και θα συμπεριλάβει τη συγχρηματοδότηση με άλλους κοινοτικούς πόρους χρηματοδότησης.

Αυτή η ενεργοποίηση κατάλληλων επιπέδων πόρων θα συμπεριλάβει επίσης:

- Κατάλληλη συγχρηματοδότηση με διαφορετικές πηγές (τοπικές/διεθνείς, ιδιωτικές/δημόσιες) που θα λαμβάνει υπόψη τα αντίστοιχα δυνατά και αδύνατα σημεία τους.

- Χρήση χρηματοοικονομικών τεχνικών, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής νέων οργάνων που θα εγγυώνται και θα εκμεταλλεύονται την ενεργοποίηση κονδυλίων από ένα ευρύ φάσμα πηγών, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές της διαφάνειας και της ανάληψης ευθυνών καθώς και της καταλληλότητας όσον αφορά τα συγκεκριμένα κοινωνικο-οικονομικά πλαίσια.

Για την ενεργοποίηση των απαραίτητων πόρων, μπορεί να εξεταστεί η πιθανότητα της υπό όρους χρησιμοποίησης του αποθέματος ύψους EUR1 δισ. που προβλέπεται βάσει της συμφωνίας Κοτονού, τηρώντας ταυτόχρονα τις νομικές βάσεις που ισχύουν για το ΕΤΑ. Πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη τα αναγκαία διαδικαστικά βήματα για τις νομικές διατάξεις που ενδέχεται να τροποποιηθούν με στόχο να είναι δυνατή η ενεργοποίηση του αποθέματος για το λόγο αυτό.

Θα προσφερθεί συγχρηματοδότηση στις αρχές των χωρών ΑΚΕ, οι οποίες δρουν από κοινού με την ΕΤΕ και με άλλα κοινοτικά, δημόσια χρηματοοικονομικά ιδρύματα που περιλαμβάνουν, κατά περίπτωση, ιδιωτικούς/δημόσιους φορείς από τις εν λόγω χώρες ή από την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, ιδίως όσον αφορά τοπικά σχέδια, κοινοτικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορεί να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Η πρόσβαση στη συγχρηματοδότηση του ταμείου μπορεί να επεκταθεί σε άλλα διεθνή χρηματοοικονομικά ιδρύματα (ΔΧΙ), ιδίως την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης (ΑΤΑ) και την Ομάδα της Παγκόσμιας Τράπεζας (συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Χρηματοοικονομικής Συνεργασίας καθώς και του Πολυμερούς Οργανισμού για την Εγγύηση Επενδύσεων).

3. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ

Υπάρχουν σήμερα διάφορες πρωτοβουλίες για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων παροχής συμβουλών και συνδεόμενων δραστηριοτήτων που απευθύνονται σε κάθε χώρα ξεχωριστά ή σε σύνολο χωρών για την ανάπτυξη συνεργασίας μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Το προτεινόμενο Ταμείο Υδάτων της ΕΕ δεν πρέπει να λειτουργεί ανταγωνιστικά ως προς τις υφιστάμενες πρωτοβουλίες και δεν πρέπει να προσανατολίζεται στη χρηματοδότηση εκείνων των δραστηριοτήτων του ιδιωτικού τομέα που προσφέρουν επαρκή απόδοση της επένδυσης. Το Ταμείο θα προσφέρει καταρχήν χρηματοδότηση με ευνοϊκούς όρους, που, εκ φύσεως, έχει υψηλότερο αντίκτυπο σε σχέση με τη δανειοδότηση και λειτουργεί συμπληρωματικά με άλλα κοινοτικά και διεθνή χρηματοδοτικά όργανα.

Ο κύριος ρόλος του ταμείου θα είναι να λειτουργήσει καταλυτικά (προάγοντας πρωτοβουλίες, λειτουργώντας ως κέντρο πληροφόρησης, οικοδομώντας την ικανότητα των χωρών ΑΚΕ στους τομείς της έρευνας και της διαχείρισης) αφενός και ως όργανο που μπορεί να προσφέρει το σύνδεσμο που λείπει στη χρηματοδότηση βιώσιμων σχεδίων και δραστηριοτήτων, αφετέρου. Υπάρχουν πολλά σχέδια και προτάσεις στον τομέα της καθαρής υδροδότησης και αποχέτευσης, ωστόσο, όπως αναφέρεται στην έκθεση Camdessus, η πλειονότητά τους δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί λόγω της ακαμψίας των υφιστάμενων οργάνων. Το προτεινόμενο Ταμείο της ΕΕ αναμένεται να είναι σε θέση να δώσει μια πολύ ευέλικτη απάντηση σε μια σειρά θεμάτων.

Το ταμείο πρέπει να κατευθυνθεί στην επίτευξη των στόχων της ΠΣΚΑΑ και των ΑΣΧ και πρέπει να επικεντρώσει τις δραστηριότητές του σε χώρες που διαθέτουν ισχυρή εθνική πολιτική ή που έχουν δεσμευθεί για την ανάπτυξή της, στη βάση ορθών αρχών διακυβέρνησης και στους τομείς προτεραιότητας, δαπανώντας για τους κοινωνικούς τομείς, καθώς και για τον καθορισμό των συναφών δεικτών, ως μέρος της διαδικασίας στρατηγικής μείωσης της φτώχειας (ΕΣΜΦ). Οι χώρες που δεν ικανοποιούν τα κριτήρια αυτά πρέπει να ενισχύονται με στόχο την ανάπτυξη εθνικής πολιτικής και συναφών δεικτών ως μέρος των σχεδίων αύξησης της ικανότητας.

Στο πλαίσιο αυτό, οι δραστηριότητες του ταμείου θα βασιστούν στις γνώσεις που έχουν σωρευτεί στον τομέα της ευρωπαϊκής και διεθνούς ερευνητικής και επιστημονικής συνεργασίας για τα ύδατα. Η έρευνα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παροχή προσεγγίσεων που βασίζονται στη γνώση για καινοτόμες διαμορφώσεις πολιτικής και για την εφαρμογή οργάνων που καλύπτουν σειρά πτυχών, από τη θεσμική μεταρρύθμιση έως την κοινωνικο-οικονομική ανάλυση, τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό για τα ύδατα και την κατάλληλη μεταφορά τεχνολογίας.

Το ταμείο μπορεί να καλύψει ευρύ φάσμα δράσεων αλλά θα επικεντρωθεί κυρίως:

* Στη συγχρηματοδότηση επενδύσεων με τοπικές αρχές και χρηματοδοτικά ιδρύματα

Πολλά μεγάλα σχέδια όσον αφορά τα ύδατα ενέχουν μακροχρόνιες περιόδους απόσβεσης και υψηλό κίνδυνο, κάτι που τα καθιστά μη ελκυστικά για εμπορική χρηματοδότηση ή για χρηματοδότηση από ΔΧΙ. Το ταμείο θα προσφέρει χορηγήσεις συμπληρωματικά με την τοπική χρηματοδότηση και με τη χρηματοδότηση από διεθνείς πόρους για τη χρηματοδότηση της αρχικής επένδυσης. Οι δύο κύριες πηγές εθνικής χρηματοδότησης είναι:

- Καταναλωτές: τέλη χρήσης (που θα καθορίζονται σε σχέση με την ικανότητα καταβολής τελών του πληθυσμού και προσαρμόζονται όσον αφορά τις ανάγκες των φτωχών) πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον τις λειτουργικές δαπάνες και την απαραίτητη συντήρηση. Η θέσπιση ενός συστήματος διασταυρούμενων επιδοτήσεων των δασμών μπορεί να αποτελεί μέρος της λύσης.

- Φορολογούμενοι: πρέπει να συμβάλλουν σύμφωνα με τη δημοσιονομική κατάσταση καθώς και την κατάσταση ως προς τα χρέη των δικαιούχων αρχών (κρατικών και ημι-κρατικών).

Η αποτελεσματική διαχείριση του ταμείου θα απαιτήσει την κατάλληλη «χρηματοοικονομική τεχνική», εξασφαλίζοντας τόσο τη μέγιστη εκμετάλλευση της επιδότησης όσο και τη μέγιστη ικανοποίηση των αναγκών των (φτωχών) καταναλωτών.

Το ταμείο πρέπει να συγχρηματοδοτεί καταρχήν επενδύσεις στον τομέα της υδροδότησης και της αποχέτευσης. Τα σχέδια αυτά πρέπει να πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων στο επίπεδο της λεκάνης απορροής. Το ταμείο μπορεί επίσης να χρηματοδοτήσει σχέδια όσον αφορά τη διασυνοριακή ανάπτυξη της λεκάνης απορροής.

* Στην αύξηση της 9ης «επενδυτικής διευκόλυνσης» του ΕΤΑ που διαχειρίζεται η ΕΤΕ

Η «επενδυτική διευκόλυνση» (Ε.Δ) είναι το κατάλληλο μέσο για την παροχή ενίσχυσης σε σχέδια που περιλαμβάνουν ιδιωτικούς εμπορικούς (δημόσιους/ιδιωτικούς) φορείς ή άλλες μορφές ιδιωτικής παρέμβασης. Πρέπει επίσης να προβλεφθούν χρηματοοικονομικά όργανα για τη διευκόλυνση της παρέμβασης των κοινοτικών φορέων, όπως εγγυήσεις, ασφάλιση κατά του κινδύνου, δάνεια με ευνοϊκούς όρους, κλπ. Καθώς η Ε.Δ έχει εύκολη πρόσβαση στην ΕΤΕ και σε άλλα ιδρύματα δημόσιας χρηματοδότησης της ΕΕ, αυτό αναμένεται να ενθαρρύνει τη συγχρηματοδότηση και τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης καθώς και με το Ταμείο.

* Στη συγχρηματοδότηση και στην αύξηση της ικανότητας για σχέδια με βάση την Κοινότητα

Εκτός από τομεακά και μεγαλύτερης κλίμακας σχέδια, πρέπει να δεσμευθούν πόροι για δράσεις με βάση την κοινότητα, που θα εφαρμόζονται από τις τοπικές αρχές και/ή τοπικές οργανώσεις, π.χ. σε συνεργασία με ΜΚΟ της ΕΕ. Σε φτωχές κοινότητες η προσέγγιση της συνεργασίας απαιτεί ισχυρή υποστήριξη από την κοινωνία των πολιτών, εξ' ου και η ανάγκη για αύξηση της ικανότητας σε αυτό το επίπεδο.

* Σε όλες τις μορφές τεχνικής βοήθειας και στους μηχανισμούς για πιο μακροπρόθεσμη αύξηση της ικανότητας, για την ενίσχυση της ανάπτυξης δραστηριοτήτων που συμβάλλουν στη θεσμική, περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα του τομέα και στη βελτίωση των συστημάτων πληροφόρησης, όπως:

(1) Η ανάπτυξη της πολιτικής για τα ύδατα με στόχο τη μεταρρύθμιση του κλάδου

Μπορεί να παρασχεθεί τεχνική ενίσχυση για την υποστήριξη των προσπαθειών των κυβερνήσεων με στόχο την υιοθέτηση ολοκληρωμένων πολιτικών για τους υδάτινους πόρους και για την εφαρμογή στρατηγικών για τα ύδατα, οι οποίες, παράλληλα με την προστασία και τη διατήρηση της οικολογικής ακεραιότητας των υδάτινων πόρων τους, θα είναι συνεπείς και με τις στρατηγικές τους για τη μείωση της φτώχειας.

(2) Η ενίσχυση και η μεταρρύθμιση της διαχείρισης της επιχείρησης ύδρευσης

Μπορεί να παρασχεθεί τεχνική ενίσχυση για τη βελτίωση της ικανότητας της διαχείρισης ιδρυμάτων που συνδέονται με τα ύδατα σε κυβερνητικό και δημοτικό επίπεδο. Αυτό περιλαμβάνει την κατάρτιση των διευθυντικών στελεχών και τη θεσμική ανάπτυξη των ρυθμιστικών αρχών.

(3) Διαχείριση των διασυνοριακών υδάτινων ροών

Τεχνική ενίσχυση πρέπει επίσης να παρασχεθεί για την ανάπτυξη σχεδίων διαχείρισης της λεκάνης απορροής σε μεγάλες διασυνοριακές υδάτινες ροές καθώς και να συναφθούν οι αναγκαίες διεθνείς συμφωνίες, παράλληλα με την αύξηση της τοπικής/περιφερειακής ικανότητας των ιδρυμάτων των χωρών ΑΚΕ, μέσω της επένδυσης στην ικανότητα ως προς την έρευνα και τη διαχείριση στον τομέα των υδάτων.

4. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ

Η δημιουργία ενός τέτοιου ταμείου πρέπει να αντανακλά την αρχή ότι οι αποφάσεις για τη χρηματοδότηση πρέπει να λαμβάνονται αξιοκρατικά με βάση τις προτάσεις του υποβληθέντος σχεδίου και όχι με βάση προκαθορισμένα εθνικά κονδύλια. Λόγω της προέλευσης των κονδυλίων (ΕΤΑ) πρέπει να είναι σαφές από την αρχή ότι τα κονδύλια μπορούν να δαπανηθούν μόνον σε χώρες ΑΚΕ.

Η προετοιμασία του σχεδιασμού του προγράμματος και η τεχνική εφαρμογή των επενδυτικών σχεδίων θα είναι αρμοδιότητα της διεθνούς, εθνικής ή τοπικής αρχής και των ιδρυμάτων συγχρηματοδότησης της ΕΕ. Η «δομή διαχείρισης» του ταμείου πρέπει να αντανακλά την αρχή αυτή και συνεπώς να είναι λιτή και ευέλικτη. Ταυτόχρονα, πρέπει να ανταποκρίνεται σε ισχυρές αρχές διαφάνειας και καταλογισμού ευθυνών. Πρέπει να επικεντρωθεί σε στρατηγικές επιλογές σχεδίων προς χρηματοδότηση καθώς και στη γενική επίβλεψη της χρήσης των κονδυλίων. Η διαχείριση του ταμείου πρέπει να είναι σε θέση να λειτουργεί στενά με τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα αλλά με καθορισμένη άποψη σχετικά με το πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί το στοιχείο της επιδότησης ώστε να γίνει η μέγιστη δυνατή εκμετάλλευση του ποσού άλλων ειδών χρηματοδότησης που μπορούν να ενεργοποιηθούν.

Για να διατηρηθεί η επικέντρωση στα προβλήματα της Αφρικής και να εξασφαλιστεί μια προνομιούχα σχέση με αφρικανικά ιδρύματα, πρέπει να δημιουργηθεί στενή σχέση μεταξύ της διαχείρισης του ταμείου υδάτων της ΕΕ και, μεταξύ άλλων, της ΑΤΑ, AE, NEPAD, του αφρικανικού υπουργικού συμβουλίου για τα ύδατα, της αφρικανικής διευκόλυνσης για τα ύδατα καθώς και με αφρικανούς εμπειρογνώμονες, γενικά. Παρόμοιες σχέσεις πρέπει να δημιουργηθούν με ιδρύματα στις περιοχές της Καραϊβικής και του Ειρηνικού.

Μόλις ληφθεί η απόφαση αρχής και αποσαφηνιστεί και διασφαλιστεί η πηγή χρηματοδότησης εντός του ΕΤΑ, πρέπει να ευρεθεί μια κατάλληλη μέθοδος εφαρμογής εντός των ισχυόντων κανόνων χρηματοδότησης με στόχο την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές επιλογές, όπως προβλέπεται συγκεκριμένα στα άρθρα 14 και 15 του δημοσιονομικού κανονισμού του ΕΤΑ και στις συναφείς διατάξεις των νομικών βάσεων του ΕΤΑ.

Η δημιουργία ενός εκτελεστικού φορέα, όπως αναφέρεται στα προαναφερόμενα άρθρα του δημοσιονομικού κανονισμού του ΕΤΑ, ενδέχεται να αποτελέσει τον κατάλληλο τρόπο διαχείρισης του νέου ταμείου. Ωστόσο, η χρήση του στο ΕΤΑ πρέπει να εξεταστεί πολύ προσεκτικά, σύμφωνα με το άρθρο 15 του δημοσιονομικού κανονισμού του ΕΤΑ και του κανονισμού του Συμβουλίου 58/2003 της 19ης Δεκεμβρίου 2002 για τον καθορισμό των όρων που πρέπει να πληρούνται για τη χρησιμοποίηση εκτελεστικών φορέων.

5. ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Για τη χρηματοδότηση του ταμείου υδάτων της ΕΕ, προβλέπεται η «υπό όρους» χρησιμοποίηση EUR 1 δισ. σύμφωνα με το άρθρο 2.2 της εσωτερικής συμφωνίας σχετικά με τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση των ενισχύσεων της κοινότητας βάσει του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας του Κοτονού το Δεκέμβριο του 2000.

Για την προώθηση αυτής της πρότασης, απαιτείται δέσμευση και υποστήριξη στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο, τόσο από την πλευρά της ΕΕ όσο και από την πλευρά των χωρών ΑΚΕ, ιδίως για την αντιμετώπιση των ακόλουθων σημείων:

Σήμερα, η χρήση του αποθέματος εξαρτάται από τη μεσοπρόθεσμη επισκόπηση της γενικής επίδοσης και εφαρμογής. Προβλέπεται ότι η υπό όρους αποδέσμευση EUR1 δισ. αποφασίζεται από το Συμβούλιο ύστερα από την αξιολόγηση του βαθμού πραγματοποίησης των δεσμεύσεων και εκταμιεύσεων το 2004 σύμφωνα με το χρηματοδοτικό πρωτόκολλο της συμφωνίας Κοτονού.

Η εσωτερική συμφωνία σχετικά με το 9ο ΕΤΑ (άρθρο 2.2) ορίζει ότι αυτό θα γίνει βάσει πρότασης από την Επιτροπή. Η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει την πρόταση αυτή σε εύθετο χρόνο ώστε η αποδέσμευση των κονδυλίων να γίνει στις αρχές του 2004.

Όσον αφορά τις αρχές της οικειοποίησης και της εταιρικής σχέσης της συμφωνίας Κοτονού, το ενδεχόμενο της υπό όρους χρήσης του EUR1 δισ. πρέπει να αποτελέσει θέμα διαβούλευσης με την ομάδα των χωρών ΑΚΕ. Η συνάντηση του κοινού συμβουλίου το Μάιο του 2003 αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για τη διαβούλευση αυτή ύστερα από το Γιοχάνεσμπουργκ και το Monterrey θα αποτελέσει θέμα συζήτησης στην ημερήσια διάταξη. Ύστερα από αυτή την ανταλλαγή απόψεων θα είναι αναγκαία η λήψη κοινής απόφασης ΑΚΕ-ΕΚ από το Συμβούλιο των Υπουργών σχετικά με την υπό όρους χρήση του 1 δισ.

Σύμφωνα με το χρηματοδοτικό πρωτόκολλο, εάν γίνει η υπό όρους αποδέσμευση του δισ., θα διανεμηθεί αναλογικά μεταξύ των τριών κονδυλίων (του μακροπρόθεσμου αναπτυξιακού κονδυλίου, του κονδυλίου για την περιφερειακή συνεργασία και της επενδυτικής διευκόλυνσης). Η κατάσταση είναι απλή όσον αφορά το κονδύλιο περιφερειακής συνεργασίας όπου η Κοινότητα μπορεί να κοινοποιήσει στις χώρες ΑΚΕ τα κονδύλια που υφίστανται την εσωτερική συνεργασία των χωρών ΑΚΕ. Όσον αφορά την επενδυτική διευκόλυνση, δεν υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί εφόσον οι προτάσεις συνάδουν με τους όρους δανειοδότησης από την εν λόγω διευκόλυνση. Ωστόσο, οι πόροι από το μακροπρόθεσμο κονδύλιο υποτίθεται ότι πρέπει να προστεθούν στα εθνικά ενδεικτικά προγράμματα.

Για την αξιοκρατική χρήση κονδυλίων βάσει των προτεινόμενων δραστηριοτήτων καθώς και την οικειοποίηση και δέσμευση από τους εμπλεκόμενους φορείς, και όχι με προκαθορισμένη διανομή, πρέπει να συμφωνηθεί με τους εταίρους ΑΚΕ ότι χρειάζεται μια πιο ευέλικτη προσέγγιση που πρέπει να υιοθετηθεί από το μικτό Συμβούλιο ΕΕ/ΑΚΕ.

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η ενεργοποίηση σημαντικού επιπέδου πόρων είναι παράγων-κλειδί για την πραγματοποίηση των ΑΣΧ και των στόχων της ΠΣΚΑΑ και απαιτείται ευελιξία στην ανταπόκριση ώστε να ικανοποιηθεί αποτελεσματικά η πρόκληση. Αυτή η ευελιξία πρέπει να επιτευχθεί με στόχο να διασφαλιστεί ότι το προτεινόμενο ταμείο αποτελεί μηχανισμό για την αποτελεσματική και καινοτόμο υπό όρους χρησιμοποίηση 1 δισ. ευρώ για έναν στόχο προτεραιότητας.

Η δημιουργία ενός ταμείου υδάτων της ΕΕ θα συμβάλει στην επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας μειώνοντας έως το 2015 στο ήμισυ τον αριθμό των ατόμων δίχως πρόσβαση σε ασφαλή υδροδότηση και αποχέτευση.

Συνεπώς η Επιτροπή προτείνει:

* Την υιοθέτηση των συστάσεων που προτείνονται στην παρούσα ανακοίνωση.

* Την εξέταση της υπό όρους αποδέσμευσης EUR1 δισ., ώστε να είναι δυνατή η λήψη απόφασης έως τις αρχές του 2004.

* Την προετοιμασία, σε συνεργασία μεταξύ των χωρών ΕΕ και ΑΚΕ, της απόφασης από το μικτό Συμβούλιο ΕΕ-ΑΚΕ σχετικά με την υπό όρους χρήση EUR1 δισ. από το ΕΤΑ για τη χρηματοδότηση ενός ταμείου υδάτων της ΕΕ, βάσει της προσέγγισης που περιγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση.

* Την εξέταση της πιο κατάλληλης μεθόδου εφαρμογής για το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός ταμείου υδάτων χρηματοδοτούμενου από το ΕΤΑ, για παράδειγμα, ενός εκτελεστικού φορέα, στη βάση μιας ανάλυσης κόστους-ωφελείας των διαφορετικών εναλλακτικών λύσεων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

Τομέας (-είς) πολιτικής: Ανάπτυξη και σχέσεις με τις χώρες ΑΚΕ

Δραστηριότητα (-ες): Πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας και τομεακές στρατηγικές

Τίτλος τησ δρασησ:

Ανακοινωση τησ Επιτροπησ στο συμβουλιο και στο ευρωπαϊκο κοινοβουλιο

για τη δημιουργια ταμειου υδατων τησ ΕΕ

1. ΣΧΕΤΙΚΗ(ΕΣ) ΓΡΑΜΜΕΣ + ΚΟΝΔΥΛΙΟ(Α) ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Άνευ αντικειμένου, καθώς προτείνεται χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης.

Η παρούσα ανακοίνωση δεν έχει σαφείς συνέπειες στους ανθρώπινους και διοικητικούς πόρους στο παρόν στάδιο.

2. ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΟΣΑ

Άνευ αντικειμένου. Βλ. τα προαναφερόμενα.

4. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Τα άρθρα 14 και 15 του οικονομικού κανονισμού του 9ου ΕΤΑ.

5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ

5.1.1. Επιδιωκόμενοι στόχοι

Η δημιουργία ενός ταμείου υδάτων της ΕΕ για τις χώρες ΑΚΕ, κάνοντας υπό όρους χρήση ενός δισ. ευρώ, βάσει της συμφωνίας Κοτονού, που θα εξυπηρετεί κατά προτεραιότητα στη συγχρηματοδότηση από κοινού με άλλες πηγές κοινοτικής χρηματοδότησης.

Το εν λόγω ταμείο θα συμβάλει στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας όσον αφορά τα αποχετευτικά έργα.

5.3. Μέθοδοι εφαρμογής

Θα μελετηθούν οι πτυχές της εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης εκτελεστικού φορέα.