ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 19.07.1996 
COM(96)344 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Προαγωγή της συνεργασίας στον τομέα της Ε&ΤΑ με τις ανερχόμενες οικονομίες 

Προαγωγή της συνεργασίας στον τομέα της Ε&ΤΑ με τις ανερχόμενες οικονομίες 
Πρόλογος 
Στις 20 Οκτωβρίου 1995, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο ανακοίνωση με θέμα 
"Προοπτικές Διεθνούς Συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης". Η ανακοίνωση αυτή παρέχει συνολικούς προσανατολισμούς για τις πολιτικές 
συνεργασίας με τρίτες χώρες εκτός Ένωσης. 
Σημαντικό χαρακτηριστικό της προαναφερθείσας ανακοίνωσης αποτελεί ότι καθορίζει 
διάφορες ομάδες χωρών (η Ευρώπη και οι γείτονες της, χώρες υψηλού εκβιομηχανισμού, 
αναπτυσσόμενες χώρες, ανερχόμενες οικονομίες - άρτι εκβιομηχανισθείσες χώρες), και 
προτρέπει την Ένωση να τις αντιμετωπίσει επιλεκτικά, διαμορφώνοντας κατά περίπτωση 
τα ενδεδειγμένα σχήματα και όργανα συνεργασίας. 
Η εν λόγω ανακοίνωση αφορά τις λεγόμενες "ανερχόμενες οικονομίες" και συστήνει να 
ισχύσει για τις χώρες αυτές ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας, ικανό να αντιμετωπίσει την 
οικουμενική πρόκληση που προκαλεί η καλπάζουσα εκβιομηχάνιση τους. 
Ανερχόμενες οικονομίες 
Με το όνομα αυτό αποκαλείται ομάδα αναπτυσσομένων χωρών που επί του παρόντος 
υπόκεινται σε βαθύτατες οικονομικές μεταβολές και εκβιομηχνάνιση. Οι χώρες αυτές 
διαφέρουν από τις "λιγότερο προηγμένες αναπτυσσόμενες χώρες" επειδή επιδεικνύουν έναν 
έντονο διττό χαρακτήρα και συμπεριφορά, με μεγάλες ζώνες ένδειας και αρχαϊκής υποδομής 
να συνορεύουν με οάσεις προηγμένης τεχνολογίας. Τυπικά παραδείγματα των οικονομιών 
αποτελούν η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία καθώς και άλλες χώρες που κυρίως βρίσκονται στη 
Νοτιοανατολική Ασία και τη Αατινική Αμερική. 
Οι ανερχόμενες οικονομίες αποτελούν τόσο λογικούς υποψήφιους για την ανάπτυξη 
συνεργασίας όσο και ισχυρούς ανταγωνιστές σε ορισμένους εμπορικούς τομείς. Προκύπτει 
ότι εάν η Ένωση επιθ\)μεί να απευθυνθεί στα διπλά χαρακτηριστικά του επιστημονικού και 
τεχνολογικού μηχανισμού τους, θα πρέπει επίσης να διαθέτει ένα διπλό σχήμα συνεργασίας. 
Ως εκ τούτου, η ως άνω ανακοίνωση με τίτλο "Προαγωγή της συνεργασίας έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης με τις αναπτυσσόμενες οικονομίες ανά την υφήλιο" συστήνει να 
συμπληρα)0εί η ισχύουσα προσέγγιση του προγράμματος INCO-DC που εστιαζόταν στην 
"επίλυση προβλήματος", και η οποία έχει σχεδιασθεί κατά τρόπο που να αντιμετωπίζει 
επιμέρους προβλήματα του αναπτυσσόμενου κόσμου, με μία νέα πρωτοβουλία συνεργασίας 
προσανατολισμένη προς τις πρoσq)ερόμεvες ευκαιρίες η οποία να στοχεύει στους τομείς 
υψηλής τεχνολογίας και να αποσκοπεί στην προαγωγή των επιστημονικών και τεχνολογικών 
καινοτομιών στις ανερχόμενες αγορές. 
Αντιμετώπιση του ανεπτυγμένου τμήματος των ανερχόμενων οικονομιών 
II πολιτική η οποία καθοδηγεί τη νέα πρωτοβουλία συνεργασίας είναι ανάλογη με την ήδη 
ισχύουσα για τις εκβιομηχανισθείσες χώρες εκτός Ευρώπης, και βασίζεται σε δύο βασικές 
αρχές: 
• κύριο στόχο των συνεργαζόμενων μερών αποτελεί η επίτευξη αμοιβαίου οφέλους-
• ο κύριος στόχος της συνεργασίας έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης θα είναι να 
επιδράσει καταλυτικά στη βιομηχανική συνεργασία. 
Συνεπώς απαιτείται το αμοιβαίο άνοιγμα των δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης, η συγχρηματοδότηση κοινών έργων και η ανάπτυξη ενδεδειγμένων συμβάσεων 
που να εξασφαλίζουν την αποτελεσματική προστασία και την ισότιμη κατανομή των 
δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. 
Η εφαρμογή των ως άνω αρχών και των συνεπειών τους καθιστά απαραίτητο να ανοιχθούν 
τα ερευνητικά προγράμματα της Κοινότητας σε ορισμένες επιλεγμένες χώρες. Προς τούτο, 
η Επιτροπή θα πρέπει να διαθέτει την ανάλογη νομική βάση η οποία, για τα προγράμματα 
που δεν είναι ανοικτά σε μονομερή βάση σε τρίτες χώρες (σύμφωνα με το άρθρο 8), θα 
μπορούσε να εξασφαλισθεί αποκλειστικά και μόνο από τη σύναψη ειδικών συμφωνιών 
επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας για κάθε χώρα. 
Κατά την προπαρασκευή αυτής της μεγάλης προσπάθειας στον τομέα της συνεργασίας για 
την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη με τις ανερχόμενες οικονομίες, η εν λόγω 
ανακοίνωση προβλέπει ένα πρόγραμμα δράσης το οποίο αποσκοπεί στην εκμετάλλευση του 
συνολικού φάσματος δυνατοτήτων που προσφέρει το κείμενο θεσμικό πλαίσιο, 
συμπεριλαμβανομένων; 
- της προαγωγής της συμμετοχής των ερευνητικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε 
ειδικά προγράμματα του 4ου προγράμματος πλαίσιο, 
- της ταυτοποίησης ενός σκληρού πυρήνα αυστηρώς ορισμένων θεμάτων, για τα οποία η 
συνεργασία στους τομείς έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης αναμένεται να έχει σαφείς 
προπαρασκευαστικές επιπτώσεις σε βιομηχανικό επίπεδο, 
- της εγκαινίασης ενός ουσιαστικού σχήματος ανταλλαγής επιστημόνων και της 
διοργάνωσης σειράς στοχοθετημένων επιστημονικών εργαστηρίων, 
στις περιπτώσεις που κρίνεται απαραίτητο και στο πλαίσιο της πολιτικής εξωτερικών 
σχέσεων και των μέσων άσκησης της (Συμφωνία-πλαίσιο και μεικτή επιτροπή), της 
σύναψης συμπληρωματικής συμφωνίας επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας με 
μία ανερχόμενη οικονομία. 
II εκτέλεση του ως άνω έργου θα έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία ενός δικτύου 
επιστημονικών συνεργασιών σε στοχοθετημένους τομείς. Επίσης θα καθορίσει τις 
απαραίτητες βάσεις για την ανάπτυξη περαιτέρω συνεργατικών προσπαθειών σε μεγαλϊπερη 
κλίμακα 
II εν λόγω ανακοίν(οση τονίζει επίσης τον υψηλό οργανικό ρόλο που μπορούν να 
διαδραματίσουν οι συμφωνίες επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας όσον αφορά τη 
δημιουργία νέων, δομικών σχέσεων με τις χώρες ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για την 
Ενωση. 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Προαγωγή της συνεργασίας στον τομέα της Ε&ΤΑ1 με τις ανερχόμενες οικονομίες 
Πρόλογος 
Οι συνολικοί προσανατολισμοί της Κοινότητας όσον αφορά την επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία 
με τρίτες χώρες συνοψίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο: "Προοπτικές διεθνούς 
συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης"2, που εξεδόθη στις 18 
Οκτωβρίου 1995. Σε ένα τμήμα του εγγράφου αυτού, που αναφέρεται εν συνεχεία, περιγράφονται τα κοινά 
χαρακτηριστικά μιας ομάδας χωρών, οι οποίες αποκαλούνται "ανερχόμενες οικονομίες", και καλείται η 
Ένωση να αναλάβει σχετικά τις δέουσες δράσεις συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης. 
Μετά την εμπειρία της κρίσης που προκλήθηκε από το χρέος κατά τη δεκαετία του 1980 πολλές από τις 
αναπτυσσόμενες χώρες στη Λατινική Αμερική και την Ασία αναμόρφωσαν επιτυχώς την οικονομική πολιτική τους 
(...) Τοιουτοτρόπως κατέστησαν στόχος ξένων επενδύσεων από βιομηχανικές χώρες και τόπος συνάντησης του 
παγκόσμιου ανταγωνισμού (π.χ. η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία κ.λπ). 
Παρά την οικονομική επιτυχία τους, σημαντικά τμήματα των κοινωνιών τους αντιμετωπίζουν αναπτυξιακές 
ανεπάρκειες. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο τομέας της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης στερείται επαρκούς 
εξειδίκευσης ή προσαρμογής σε περιβαλλοντικές και υγειονομικές απαιτήσεις, ενώ, από την άλλη πλευρά, οι χώρες 
αυτές κατόρθωσαν να υπερπηδήσουν παραδοσιακές ενδιάμεσες φάσεις τεχνολογικής ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, 
οι ανερχόμενες οικονομίες εμφανίζονται ως εταίροι στον τομέα της συνεργασίας της έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης υπό δύο διαφορετικές έννοιες. Οι στόχοι συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες αυτές, 
κατά συνέπεια, αφορούν, αφενός, στόχους ιδιαίτερης αξίας για τις αναπτυσσόμενες αυτές χώρες και, αφετέρου, 
την απόκτηση των απαραίτητων γνώσεων για την βελτίωση της παραγωγής τεχνολογιών αποδεκτών από 
περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη. Η συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης θα 
επικεντρωθεί επίσης στις ανερχόμενες αγορές προκειμένου να επιτευχθεί αύξηση της ευρωπαϊκής 
ανταγωνιστικότητας. 
(:) 
Η ανάπτυξη ορισμένων από τις χώρες αυτές μπορεί να ακολουθήσει τέτοια πορεία που θα καταστεί ενδιαφέρον 
το ενδεχόμενο σύναψης διμερών συμφωνιών έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που να προβλέπει δυνατότητες 
συμμετοχής που θα εξετάζονται ανά έργο σε αμοιβαία βάση" 
Επί τη βάσει των ως άνω επιχειρημάτων, η παρούσα ανακοίνωση παρέχει λεπτομερέστερη ανάλυση όσον 
αφορά τους λόγους για τους οποίους η Ένωση επιβάλλεται να προσπαθήσει να ενισχύσει τη συνεργασία 
στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης με τις ανερχόμενες οικονομίες αναφέροντας 
επίσης και τους τρόπους με τους οποίους κάτι τέτοιο μπορεί να επιτευχθεί εντός του κείμενου θεσμικού 
πλαισίου. Το παρόν έγγραφο επίσης αποσκοπεί στο να τροφοδοτήσει τις σκέψεις που διατυπώνονται για 
τη συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης με τρίτες χώρες ενόψει του 
πέμπτου προγράμματος-πλαισίου προετοιμάζοντας το έδαφος για ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις 
σύναψης διμερών συμφωνιών συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης με 
επιλεχθείσες ανερχόμενες οικονομίες ιδιαίτερου στρατηγικού ενδιαφέροντος για την Ένωση. 
Ο διττός χαρακτήρας των ανερχόμενων οικονουιών 
Ο όρος "ανερχόμενες οικονομίες" χρησιμοποιείται για να ορίσει εκείνες από τις αναπτυσσόμενες χώρες 
στις οποίες συντελούνται βαθύτατες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, και ιδίως φιλελευθεροποίηση, και οι 
οποίες υπόκεινται σε ταχύ εκβιομηχανισμό. Όπως αφήνει να εννοηθεί ο όρος "ανερχόμενες" οι χώρες 
αυτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν, αν και σε διαφορετικό βαθμό, τα τυπικά προβλήματα των 
αναπτυσσόμενων χωρών. Εν τούτοις οι χώρες αυτές έχουν προχωρήσει πολύ στον τομέα του 
εκβιομηχανισμού και διαθέτουν ουσιαστικές επιστημονικές και τεχνολογικές δυνατότητες σε διαφόρους 
προηγμένους τομείς . 
Σύμωνα με τον ανωτέρω ορισμό, πολλές από τις χώρες της υφηλίου μπορούν να διεκδικήσουν 
δικαιολογημένα τοντίτλοτης "ανερχόμενης οικονομίας". Ωστόσο ορισμένες εξ αυτών, αυξάνονται με τόσο 
Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη, συμπεριλαμβανόμενης της επίδειξης 
2 COM(95) 489 
ΖΑ 
υψηλό ρυθμό και το δυναμικό των αγορών τους είναι τόσο μεγάλο που η πιθανή τελική τους "ανάδυση" 
θα έχει σοβαρότατες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Όπως ήδη έχει αναφερθεί στην 
προηγούμενη ανακοίνωση, η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα 
αναλόγων ανερχόμενων οικονομιών, καθοριστικής σημασίας για την Ένωση. 
Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες με πληθυσμό ηπειρωτικής κλίμακας και αναλόγως μεγάλες οικονομίες, η 
διαδικασία μεταμόρφωσης τους από "αναπτυσσόμενες" σε "εκβιομηχανισμένες" κοινωνίες μπορεί να είναι 
μακροχρόνιες. Κατά την περίοδο αυτή οι εν λόγω χώρες εμφανίζουν διπλό χαρακτήρα και συμπεριφορά 
με ζώνες ένδειας και παρωχημένης υποδομής δίπλα σε οάσεις προηγμένης τεχνολογίας. 
Η Επιστήμη στην Κίνα 
Στο απομονωμένο Urumky (Xinjiang) υπάρχουν σταθμοί παρακολούθησης δορυφόρων και ένα ραδιοτηλεσκόπιο 25 
μέτρων το οποίο συμμετέχει στη μακρά βασική διάταξη παρατήρησης των πλέον απομακρυσμένων αντικειμένων 
στο σύμπαν. 
Η ημιτροπική νήσος Hainan αποτελεί το χώρο δοκιμών πεδίου γενετικώς τροποποιημένων φυτών σε κλίμακα 
άγνωστη στη Δύση. 
Στο Hefei, επαρχιακή πρωτεύουσα του Anhui, εδράζεται το επιλεγμένο πανεπιστήμιο επιστήμης και τεχνολογίας 
της Κίνας, το εθνικό εργαστήριο ακτινοβόλησης synchrotron, και τέσσερα ινστιτούτα της κινεζικής ακαδημίας 
επιστημών. 
Στο βιομηχανικό Shenyang (Liaoning), εδράζεται το ινστιτούτο επιστημών των μετάλλων που χαίρει ιδιαίτερης 
εκτίμησης και ειδικεύεται σε προηγμένα άμορφα μέταλλα. 
Οι δημοτικές και περιφερειακές αρχές της Shanghai διοχετεύουν κονδύλια στο Fundan και άλλα σημαντικά 
πανεπιστήμια, σε ένα νέο ερευνητικό κέντρο για τις επιστήμες της ζωής, ένα πάρκο βιοτεχνολογίας και μία 
εγκατάσταση συγχροτρόνιου γενεάς 3,5 προκειμένου να φτάσουν τα 16 CAS ινστιτούτα και 24 καθιριστικής 
σημασίας κρατικά εργαστήρια διεκδικώντας ηγετική θέση στο χώρο της προηγμένης τεχνολογίας. 
Ενώ έχουν απομείνει λιγότεροι από 20 μήνες πριν αναλάβει το Πεκίνο, το χογκ Κογκ καταβάλλει κάθε δυνατή 
προσπάθεια προκειμένου να καταστεί βάση έρευνας και ανάπτυξης για την Κίνα. Το πλέον σύγχρονο 
πανεπιστήμιο επιστήμης και τεχνολογίας επιδιώκει να καταστεί το κορυφαίο επιστημονικό κέντρο της Κίνας έως τα 
τέλη της δεκαετίας. 
Τα Ινδικά λογισμικά ανά την υφήλιο 
Οι επιβάτες του μετρό του Λονδίνου κατά πάσα πιθανότητα δεν συνειδητοποιούν ότι τις ευχαριστίες τους για την 
έγκαφη κίνηση των τραίνων θα έπρεπε να τις απευθύνουν σε μία εταιρεία ηλεκτρονικών υπολογιστών μέ έδρα τη 
Βομβάη. 
Σε πάρα πολλά άλλα μέρη του κόσμου, επιβάτες οι οποίοι χρησιμοποιούν πολλές από τις διεθνείς αερπορικές 
εταιρείες, οφείλουν ιδιαίτερες ευχαριστίες στις ινδικές εταιρείες λογισμικών που εξασφαλίζουν την ακριβή 
αναχώρηση των αεροσκαφών. 
Στο μεταποιητικό τομέα, πολλές αμερικανικές εταιρείες χρησιμοποιούν λογισμικά ινδικής προέλευσης. 
Μια σημαντική ευρωπαϊκή εταιρεία χρησιμοποιεί ένα σύστημα διανεμητικής διαχείρισης το οποίο έχει σχεδιαστεί 
και αναπτυχθεί από Ινδούς επιστήμονες κατά τρόπο που να καλύπτει επίσης και τις προβλέψεις πωλήσεων. 
Ακόμη και οι Ολυμπιακοί της Βαρκελώνης βασίστηκαν σε Ινδούς ηλεκτρονικούς μηχανικούς ειδικούς για τα 
λογισμικά Ινδικής εταιρείας με έδρα το Δελχί οι οποίο σχεδίασαν ένα σύστημα τηλεοπτικών γραφικών. 
Ενώ η Βόρειος Αμερική και η Ευρώπη ακόμη κοιμούνται, προγραμματιστές στην Bangalore συντηρούν λογισμικά 
συστήματα και διορθώνουν ελαττώματα για διάφορες εταιρείες παροχής οικονομικών υπηρεσιών ανά την υφήλιο 
χρησιμοποιώντας υψηλής ταχύτητας δορυφορικές συνδέσεις δεδομένων. 
26 
Βραζιλία: η χειρωνακτική κατασκευή ενός συγχροτρόνιου από φυσικούς 
Campinas: Στην κορυφή ενός λόφου στα περίχωρα αυτής της πανεπιστημιακής πόλης της νοτιοανατολικής 
Βραζ/Λίας, φυσικοί και τεχνίτες εδώ και δέκα χρόνια έχουν αναλάβει να διεκπεραιώσουν ένα μοναδικό και, πολλοί 
θα έλεγαν, ιδιαίτερα φιλόδοξο σχέδιο. Κατασκευάζουν ένα δακτύλιο αποθήκευσης ηλεκτρονίων: ήτοι έναν 
επιταχυντήρα ηλεκτρονίων με διάμετρο 29 μέτρων. Εντός ενός έτους, εφόσον τηρηθούν οι προβλέψεις, ο 
δακτύλιος θα τεθεί σε λειτουργία και θα αποτελέσει την καρδιά της πρώτης και μοναδικής πηγής φωτός από 
συγχροτρόνιο στο νότιο ημισφαίριο. 
Εξ αιτίας των διπλών χαρακτηριστικών τους, οι ανερχόμενες οικονομίες είναι, παράλληλα, εύλογοι 
υποψήφιοι για συνεργασία στον τομέα της ανάτπυξης, ισχυροί ανταγωνιστές σε ορισμένους εμπορικούς 
τομείς και διερυνόμενες αγορές που αναμένεται να αποκτήσουν πολύ σημαντικές διαστάσεις κατά τα 
επόμενα έτη. Κατά συνέπεια ο προβληματισμός όσον αφορά την ανάπτυξη θα πρέπει να εξεταστεί στο 
ευρύτερο πλαίσιο παγκόσμιων στρατηγικών αναλύσεων. 
Συνεργασία υε TIC ανεργόιιενΐχ οικονουίες: ένα ανταγωνιστικό υπόβαθρο 
Το οικονομικό σκεπτικό για μεγαλύτερη συμμετοχή της Ένωσης στις ανερχόμενες οικονομίες βασίζεται 
στην κατακόρυφη άνοδο της οικονομικής τους ισχύος και την ανάγκη της Ένωσης να εξασφαλίσει 
ουσιαστική συμμετοχή στις αγορές τους. Δεδομένου ότι η οικονομική πρόοδος στις ανερχόμενες 
οικονομίες όλο και περισσότερο ωθείται από τη διεύρυνση των βιομηχανικών κλάδων με τεχνολογική βάση 
η ενεργός χρησιμοποίηση της ευρωπαϊκής ισχύος στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας στις 
χώρες αυτές θα μπορούσε να αποτελέσει καθοριστικής σημασίας μηχανισμό για την επίτευξη της 
ουσιαστικής αύξησης του μεριδίου της Ένωσης στην αγορά. Θα συνέβαλε επίσης στην 
κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της περιοχής βοηθώντας τις χώρες εταίρους να υιοθετήσουν αντίστοιχους 
κώδικες δεοντολογίας και να αποκομίσουν συμπεράσματα από τις εμπειρίες της Ένωσης. 
Εν τούτοις η χρήση της επιστήμης και της τεχνολογίας για την ενίσχυση της παρουσίας της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας στις ανερχόμενες αγορές θα κληθεί να αντιμετωπίσει ένα σοβαρό ανταγωνισμό: για 
ιστορικούς και γεωγραφικούς λόγους οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία έχουν επιτύχει ισχυρές θέσεις 
σε ανερχόμενες αγορές, χάρη και σε μία λίαν επινοητική πολιτική συνεργασία στον τομέα της έρευνας 
και της τεχνολογίας. 
Οι Ιαπωνικές εταιρείες εξαπλώνονται στην Ασία 
Μια προσεκτική ματιά στις πρόσφατες επενδύσεις εξωτερικού της Ιαπωνίας στην Ασία αποκαλύπτει ότι Ιαπωνικές 
εταιρείες όλο και περισσότερο συγκροτούν ερευνητικά εργαστήρια στις γειτονικές χώρες. Κατ' αυτόν τον τρόπο 
ολοκληρώνουν τις δραστηριότητες τους από τον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης έως την κατασκευή και την 
εμπορία. 
Η χρηματιστηριακή κατάρρευση των αρχών της δεκαετίας του 90 ήδη οδήγησε σε μαζική μεταφορά επιχειρήσεων 
πολλών εταιρειών στο εξωτερικό. Ο αριθμός των βιομηχανικών και εμπορικών μονάδων στην Ασία αυξήθηκε από 
3.370 το 1988 σε 6.632 κατά το 1994. 
Η χώρα η οποία ως επί το πλείστον επωφελήθηκε από την τάση αυτή είναι η Κίνα, ενώ η Ινδία δεν φαίνεται να 
αποτελεί σημαντικό στόχο των ιαπωνικών μεταποιητικών δραστηριοτήτων. 
Το κλασικό σχήμα των εταιρειών, και του δικτύου που δημιουργεί γύρω από τον εαυτό της η κάθε εταιρεία γνωστό 
ως "Keiretsu" στο εξωτερικό επαναλαμβάνεται σε πολλές περιπτώσεις: οι μεγάλες εταιρείες φέρνουν μαζί τους 
τους υπεργολήπτες τους αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια στον ανταγωνισμό. 
Η συγκρότηση κέντρων έρευνας και ανάπτυξης στην Ασία αποτελεί επίσης ένα τρόπο να αντισταθμιστούν οι 
αδυναμίες της μεταποιητικής έρευνας και ανάπτυξης στο εσωτερικό. Αυτό είναι ήδη ιδιαίτερα προφανές στην 
περίπτωση της βιομηχανίας λογισμικού. Πολλές ιαπωνικές εταιρείες μετέφεραν τις εγκαταστάσεις έρευνας και 
ανάπτυξης τους στην Σαγκάη και το Πεκίνο. Η παγκοσμιοποίηση αποτελεί προσπάθεια για εκμετάλλευση των 
συγκριτικών πλεονεκτημάτων των συμμετεχόντων μερών. 
Όμως η κατάσταση αυτή μπορεί να μεταβληθεί. Για παράδειγμα όχι μόνο πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες 
έχουν εγκατασταθεί ως σημαντικοί ανταγωνιστές σε τοπικές αγορές, αλλά και επίσημοι εκπρόσωποι 
ανερχόμενων οικονομιών επισήμως έχουν επιδιώξει τη μεγαλύτερη συμμετοχή της Ένωσης όσον αφορά 
τη συνεργασία στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας: διόπ θεωρούν ότι η Ένωση αποτελεί τόσο 
σημαντική πηγή προηγμένης επιστημονικής και τεχνολογικής τεχνογνωσίας όσο και ότι μπορεί να καταστεί 
σημαντικός για το μέλλον τους εταίρος. 
Με λίγες αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, οι ευρωπαϊκές εταιρείες αποδείχθησαν βραδύτερες από ότι οι αμερικανυςές 
ομόλογες τους όσον αφορά τον εντοπισμό ευκαιριών στην Ινδία. Έχουν αναληφθεί ορισμένες πρωτοβουλίες 
προκειμένου να διορθωθεί η εν λόγω ανισορροπία. Στις πρωτοβουλίες αυτές συγκαταλέγεται η συγκρότηση της 
εταιρείας 35Εμε έδρα το Bangalore εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ινδικής κυβέρνησης με στόχο την 
προαγωγή της συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ινδίας στον τομέα του λογισμικού 
ηλεκτρονικών υπολογιστών. 
Το ενδιαφέρον που επιδεικνύουν οι υπεύθυνοι για την άσκηση πολιτικής στις ανερχόμενες οικονομίες για 
την ενίσχυση και την εμβάθυνση της επιστημονικής συνεργασίας με την Ένωση υπερβαίνει την απλή 
αναγνώριση ότι η Ευρώπη ήταν η κοιτίδα της δυτικής επιστημονικής μεθοδολογίας και η πατρίδα του 
μεγαλύτερου αριθμού των βραβευθέντων από βραβείο Νόμπελ. Προκύπτει μάλλον από μια σειρά 
περιστάσεις όπως οι ισχυροί δεσμοί που εξακολουθούν να υφίστανται μεταξύ ορισμένων από τις 
ανερχόμενες χώρες και ορισμένων από τα κράτη μέλη, το ενδιαφέρον που ενδεχομένως επιδεικνύουν για 
την ευρωπαϊκή αγορά ή, επίσης, την αντίληψη ότι ο ευρωπαϊκός επιστημονικός χώρος αποτελεί συστατικό 
στοιχείο ενός ευρύτερου πολιτισμικού πεδίου, όπου η επιστήμη και η επιστημονική συνεργασία 
αναπτύσσονται υποτασσόμενες σε καθοριστικής σημασίας δεοντολογικές απαιτήσεις. 
Η επιτυχία του προγράμματος-πλαίσιο και, περί τα τέλη της δεκαετίας του '80 και στις αρχές της 
δεκαετίας του '90, του προγράμματος "Διεθνές Επιστημονική Συνεργασία (ISC)", οδήγησε την ίδια την 
Ένωση στο επίκεντρο της προσοχής των τρίτων χωρών. Αυτό όχι μόνο ενίσχυσε την εικόνα της Ένωσης 
ως εστιακού σημείου της προηγμένης τεχνολογίας στην Ευρώπη, αλλά την καθιέρωσε επίσης ως ειδικό 
εταίρο στον τομέα της διασυνοριακής επιστημονικής συνεργασίας, που αποτελεί φορέα μοναδικής 
πολιτισμικής τεχνογνωσίας όσον αφορά την πολιτισμική συνεργασία, και βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση 
έναντι των ανταγωνιστών της όσον αφορά την αξία των πραγμάτων που μπορεί να προσφέρει. 
Η Ένωση δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό της την πολυτέλεια να μην αντιμετωπίσει αυτή την 
παγκόσμια πρόκληση. Είναι καθοριστικής σημασίας για τα οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης να ξεκινήσει μια ευρύτερη συνεργασία με τις ανερχόμενες οικονομίες. Επιβάλλεται 
να αναληφθεί δράση το ταχύτερο δυνατόν και η στρατηγική η οποία θα υιοθετηθεί θα πρέπει να είναι 
καταλλήλως προσαρμοσμένη στις προκλήσεις κάθε επιμέρους χώρας, λαμβάνοντας υπόψη τις ενέργειες 
των ανταγωνιστών της Ένωσης. 
Ποοηνούμενεο και ισγύουσεο πολιτικές Ε&Τ συνεργασίας υε τις ανερχόμενες οικονομίες 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρχίσει να συνεργάζεται με τις οικονομίες αυτές στους τομείς της Ε&Τ από το 
1983. Η συνεργασία υλοποιήθηκε μέχρι το 1994 στο πλαίσιο των εξής δύο προγραμμάτων: "Επιστήμη και 
Τεχνολογία για την Ανάπτυξη (SDT)" και η "Διεθνής Επιστημονική Συνεργασία (ISC)". 
Με την έγκριση του τετάρτου προγράμματος-πλαίσιο, αυτές οι δύο διαπλεκόμενες πρωτοβουλίες 
συγχωνεύτηκαν προκειμένου να αποτελέσουν το μέρος Γ του προγράμματος INCO : "Επιστημονική και 
Τεχνολογική Συνεργασία με τις Αναπτυσσόμενες Χώρες (INCO DC) ", που ετέθη σε επιχειρησιακή λειτουργία 
κατά το 1995. 
Με το πρόγραμμα INCO DC η Ένωση διαθέτει ένα όργανο για τη συνεργασία Ε&ΤΑ με τις 
αναπτυσσόμενες χώρες με την στενή έννοια του όρου. Το πρόγραμμα αυτό έχει σχεδιαστεί κατά τρόπο 
που να αντιμετωπίζει προβλήματα τα οποία είναι κοινά σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες, ιδιαίτερα τις 
βασικές ανάγκες και την ποιότητα της ζωής κα, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη σύνδεση των 
επιστημονικών κοινοτήτων των αναπτυσσόμενων χωρών με τις αντίστοιχες γνώσεις και τεχνολογίες που 
διατίθενται στην Ευρώπη. Το πρόγραμμα αυτό, στο οποίο διατέθηκαν περισσότερα από 209 εκατομ. ECU 
κατά την περίοδο 1995-98, είναι ανοικτό σε τρεις 'Τομείς γενικής σημασίας": αειφόρος διαχείριση των 
ανανεώσιμων φυσικών πόρων, βελτίωση της γεωργικής και αγροτοβιομηχανικής παραγωγής, και υγεία. 
Παράλληλα προβλέπεται συνεργασία σε "Πρόσθετους τομείς αμοιβαίαου ενδιαφέροντος": τεχνολογία της 
πληροφορίας και των επικοινωνιών, μη πυρηνική ενέργεια, βιοτεχνολογία και τομείς παραγωγής. 
Παραδείγματα ειδικών προβλημάτων των αναπτυσσόμενων χωρών που αντιμετωπίζονται από το πρόγραμμα 
INCO DC 
Ανάπτυξη των πόρων των τροπικών δασών - Πρόβλεψη απώλειας εδάφους και βιοποικυλότητας στα πεδινά και 
ορεινά - Βελτίωση της κτηνοτροφίας - Αύξηση της παραγωγικότητας των φυτικών και ζωικών ειδών των υγρών 
ζωνών - Μοντέλα παροχής υγειονομικής περίθαλψης - Πρόβλεψη και καταπολέμιση κυρίαρχων ασθενειών (π.χ 
ενίσχυση για την έρευνα στον τομέα του εμβολίου της ελονοσίας) - Κακοσιτισμός -Αναπαραγωγική υγεία. 
Είναι πλέον καιρός το έργο αυτό να ολοκληρωθεί από μία νέα προσέγγιση η οποία θα λαμβάνει υπόψη 
της την διπλή φύση των ανερχόμενων οικονομιών εντός του παγκόσμιου πλαισίου των πολιτικών και 
οικονομικών σχέσεων καθώς και των σχέσεων συνεργασίας που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη 
αποκαταστήσει με τις χώρες αυτές. 
Η νέα πρωτοβουλία συνεργασίας θα απευθυνθεί στα αναπτυγμένα τμήματα των εν λόγω χωρών και θα 
θέσει ως στόχους συγκεκριμένους τεχνολογικούς τομείς οι οποίοι ευρίσκονται πλησίον της βιομηχανίας, 
όπως οι αναφερόμενοι στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο από τα ειδικά προγράμματα και τις ομάδες ειδικών 
καθηκόντων, ή από οποιδήποτε άλλη παρεμφερή μορφή κοινοτικής έρευνας η οποία θα υλοποιηθεί από 
το επόμενο πρόγραμμα-πλαίσιο. 
Παραδείγματα θεμάτων υψηλής τεχνολογίας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογίας στα οποία η 
συνεργασία με τις ανερχόμενες οικονομίες θα πρέπει να ενισχυθεί και να κατευθυνθεί προς τη βιομηχανία 
Τεχνολογίες ηλεκτρονικών υπολογιστών και πολυμέσων - Δίκτυα προσωπικής επικοινωνίας - Καθαρές 
μεταποιητικές τεχνολογίες - Τεχνολογία διαστήματος και εφαρμογές της - Διαχείριση παρακτίων ζωνών -
Τεχνολογίες αύξησης της ασφάλειας και της αποδοτικότητας και τεχνολογίες μείωσης των περιβαλλοντικών 
επιπτώσεων των συστημάτων μεταφορών - Πυρηνική ασφάλεια - Βιοιατρυίή τεχνολογία και μηχανική -
Επιδημιολογία - Φαρμακευτική έρευνα - Πηγές καθαρής ενέργειας - Έρευνα και τεχνολογυ<ή ανάπτυξη για την 
εξοικονόμιση της ενέργειας - Σεισμολογία -, κλπ. 
Οι τεχνολογίες πυρήνα των ως άνω παραδειγμάτων κλιμακώνονται ταχέως στις ανερχόμενες οικονομίες 
και επίσημοι εκπρόσωποι των χωρών αυτών κατ'επανάληψη έχουν ζητήσει από την Ένωση να μεταφέρει 
το κέντρο βάρους της συνεργασίας στον τομέα της Ε&ΤΑ προς τα θέματα αυτά. 
Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινές προσπάθειες στον τομέα της επιστήμης είναι εκείνες που είναι 
πιθανότερο να έχουν ως έμμεση επίπτωση την επίτευξη βιομηχανικών συνεργασιών, η Ένωση δεν πρέπει 
να καθυστερήσει άλλο και οφείλει να προσαρμόσει δεόντως τα μέσα συνεργασίας που διεθέτει. 
Κατευθυντήοιεο νοαυυές νια μια νέα πολιτική συνεογασία€ στον τουέα τικ Ε&ΤΑ υε TIC ανεργόυενες 
οικονόμες 
Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι η Ένωση έχει κάθε συμφέρον να διαμορφώσει μία νέα και ιδιαίτερα 
φιλόδοξη ημερήσια διάταξη όσον αφορά την συνεργασία στον τομέα της Ε&ΤΑ με τις ανερχόμενες 
οικονομίες. Η κλίμακα αυτής της συνεργασίας θα πρέπει να είναι ανάλογη με την πρόκληση που 
αντιπροσωπεύει η καλπαζουσα εκβιομηχάνιση των χωρών αυτών και τα οφέλη που η Ένωση ευλόγως 
προσδοκά να αποκομίσει από την ευφυή ανάπτυξη των δυνατοτήτων συνεργασίας που διαθέτει. 
Η πολιτική η οποία θα κληθεί να υλοποιήσει αυτή τη νέα πρωτοβουλία συνεργασίας θα πρέπει να 
συμπληρώνει την προσέγγιση επίλυσης συγκεκριμένων προβλημάτων που χαρακτηρίζει το πρόγραμμα 
INCO - DC. Αντ'αυτής η Ένωση καλείται να υιοθετήσει μία ενεργητική προοπτική προσανατολιζόμενη προς 
τις εκάστοτε ευκαιρίες με στόχο τους τομείς επιστημών πυρήνα που ενδέχεται να οδηγήσουν στην 
προαγωγή της ευρωπαϊκής καινοτομίας Ε&Τ στις αναπτυσσόμενες αγορές, επαγρυπνώντας παράλληλα 
ώστε η εν λόγω έρευνα συνεργασίας να είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικούς σκοπούς. 
Κατά συνέπεια η πολιτική συνεργασίας Ε&ΤΑ με τον ιδιαίτερα ανεπτυγμένο τομέα των ανερχόμενων 
οικονομιών θα πρέπει να βασιστεί στις εξής αρχές: 
• κύριο στόχο των συνεργαζομένων μερών θα αποτελέσει η επίτευξη αμοιβαίου οφέλους (από την 
άποψη της Ένωσης αυτό θα σημαίνει, κυρίως, προαγωγή της παρουσίας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
στις ανερχόμενες αγορές, π.χ. μέσω της εφαρμογής καλών στοχοθετημένων έργων επίδειξης σε από 
κοινού επιλεχθέντες τομείς), 
• εφόσον είναι απαραίτητο, η συνεργασία Ε&ΤΑ θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως καταλύτης της 
βιομηχανικής συνεργασίας (θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω της δημιουργίας ενός δικτύου 
συμμαχιών, που να συνδέει τα κέντρα αριστείας της Ευρώπης και των ανερχόμενων οικονομιών γύρω 
από θέματα Ε&ΤΑ βιομηχανικής σημασίας). 
Από τις ως άνω αρχές απορρέουν οι εξής συνέπειες: 
οι τομείς συνεργασίας θα πρέπει να αποφασιστούν από κοινού από τα ενδιαφερόμενα μέρη. Αυτό θα 
παράσχει και στις δύο πλευρές τη δυνατότητα να στοχοθετήσουν σαφώς προσδιορισμένα θέματα 
Ε&ΤΑ που βραχυπρόθεσμα θα εμφανίζουν καλές προοπτικές βιομηχανικής συνεργασίας. Σ'αυτό το 
πλαίσιο, η Ένωση θα μπορεί να ενισχύσει την συνεργασία Ε&ΤΑ χρηματοδοτώντας εν μέρει τις 
αρχικές φάσεις του τμήματος της συνεργασίας που θα προαχθεί από τους εταίρους των ανερχόμενων 
οικονομιών. 
η συνεργασία μεταξύ της Ένωσης και των ανερχόμενων οικονομιών θα πρέπει να καθορισθεί σε ίση 
και αμοιβαία βάση. Ολοκληρωμένη έκφραση ανάλογης εταιρικής σχέσης, ως εκ τούτου, θα αποτελεί 
η ενδεχόμενη συμμετοχή ερευνητικών και τεχνικών ιδρυμάτων του ενός μέρους στα δημόσια 
χρηματοδότησης πργράμματα Ε&ΤΑ του άλλου. Στην πράξη, αυτό συνεπάγεται τόσο το άνοιγμα των 
ανερχόμενων οικονομιών σε κάποιες από τις κοινοτικές δραστηριότητες Ε&ΤΑ και, αμοιβαίως, το 
άνοιγμα στις ευρωπαϊκές εταιρείες επιλεγμένων εξωτερικών προγραμμάτων, 
διεθνικά ερευνητικά έργα που πρέπει να εκτελεστούν στα πλαίσια μιας προηγμένης αμοιβαίας 
συνεργασίας δεν θα απαιτήσουν μεταφορά κονδυλίων από το ένα μέρος στο άλλο. 
οι κοινές δραστηριότητες θα πρέπει να εφαρμοστούν στο πλαίσιο καταλλήλων συμβάσεων που να 
εξασφαλίζουν την ουσιαστική προστασία και τη δίκαιη κατανομή των δικαιωμάτων πνευματικής 
ιδιοκτησίας. Αυτό είναι ιδιαιτέρως απαραίτητο στις περιπτώσεις για τις οποίες η χώρα εταίρος δεν 
έχει εγκρίνει τις αντίστοιχες διεθνείς συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης TRIPS της 
ΓΣΔΕ - ΔΟΕ, τη σύμβαση της Βέρνης (Παρίσι 1971) και τη σύμβαση των Παρισίων (Στοκχόλμη 1967). 
Η εφαρμογή των ως άνω αρχών και συνεπειών συνεπάγεται την έγκριση ενός ελαστικού σχήματος 
συνεργασίας αναλόγου προς το ήδη ισχύον με τις "βιομηχανικές χώρες εκτός Ευρώπης". 
Ωστόσο λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των ανερχόμενων οικονομιών είναι καθοριστικής σημασίας 
το νέο σχήμα να διαμορφωθεί δεόντως. 
Το σγέδιο για ένα νέο σγιίυα συνεργασία στον τομέα της Ε&ΤΑ με TIC ανεογόυενες οικονουίες 
Η εμπειρία που έχει συγκεντρωθεί σε κοινοτικό επίπεδο αποδεικνύει ότι ένα απλό, παθητικό άνοιγμα των 
κοινοτικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ σε τρίτες χώρες δεν επαρκεί για να εξασφαλισθεί η σημαντική 
ανταπόκριση των επιστημονικών παραγόντων τους. Αντιθέτως, εάν το άνοιγμα των ιδίων αυτών 
προγραμμάτων συνοδεύεται από μια πολιτική δέσμευση προαγωγής της συνεργασίας Ε&ΤΑ, η 
προκύπτουσα συνεργασία ενδέχεται να αποδειχθεί ουσιαστική. 
Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι η Ένωση είναι αποφασιμένη να εγκαινιάσει μια υψηλόβαθμη συνεργασία 
στον τομέα της Ε&ΤΑ με τις ανερχόμενες οικονομίες, θα πρέπει να είναι έτοιμη να επωμισθεί την 
ουσιαστική πολιτική και διαχειριστική επένδυση. Αυτό μπορεί να γίνει ως εξής: 
• Η Ένωση θα πρέπει κατά πρώτον να επιχειρήσει να εκμεταλλευθεί όλες τις δυνατότητες συνεργασίας 
που ήδη προσφέρει το άνοιγμα διαφόρων επιμέρους ειδικών προγραμμάτων για τη συμετοχή τρίτων 
χωρών. 
• Για την εκτέλεση αυτού του είδους συνεργασίας με τις ανερχόμενες οικονομίες σε τομείς προηγμένης 
τεχνολογίας, η Επιτροπή θα έπρεπε επίσης να είναι σε θέση να προσφέρει δυνατότητες συμμετοχής 
σε πρόσθετα ειδικά προγράμματα. Σύμφωνα με την απόφαση που έλαβε το Συμβούλιο την 21η 
Νοεμβρίου 1994 (94/763/ΕΚ) η Ένωση οφείλει, κατά συνέπεια, να εξετάσει το ενδεχόμενο να συνάψει 
με επιλεχθείσες ανερχόμενες οικονομίες συμφωνία συνεργασίας στον τομέα της Ε&Τ. Η εφαρμογή 
αυτής της διαδικασίας δεν αποτελεί μόνον την τελική έκφραση της πολιτικής βούλησης για 
συνεργασία στον τομέα της Ε&ΤΑ. Επιτρέπει επίσης στα συμβαλλόμενα μέρη να διαμορφώσουν 
κατάλληλα προσαρμοσμένα στις επί μέρους χώρες πλαίσια συνεργασίας στον τομέα της Ε&ΤΑ και 
να προσανατολίσουν τις επιστημονικές κοινότητες προς επιλεχθέντα θέματα Ε&ΤΑ και προς 
συγκεκριμένες τεχνολογικές προσκλήσεις κοινού ενδιαφέροντος. 
• Στις περισσότερες περιπτώσεις, σε σχέση με τις ανερχόμενες οικονομίες καλύπτονται από συμφωνίες 
πλαίσιο συνεργασίας. Ανάλογες συμφωνίες πλαίσιο περιλαμβάνουν τη ρήτρα "περί μελλοντικών 
εξελίξεων" η οποία προβλέπει την κλιμάκωση του επιπέδου συνεργασίας με την προσθήκη συμφωνιών 
για ειδικούς τομείς ή δραστηριότητες. Κατά συνέπεια, οποτεδήποτε κρίνεται σκόπιμο για πολιτικούς 
ή άλλους λόγους (συμμετοχή σε ειδάλλως κλειστά προγράμματα, αμοιβαιότητα, δικαιώματα 
πνευματικής ιδιοκτησίας, κ.λπ.), θα πρέπει να συνάπτεται συμφωνία συνεργασίας για τον τομέα της 
Ε&Τ, η οποία να αναφέρεται ρητά στην συμφωνία πλαίσιο και την κοινή επιτροπή. 
• Εφόσον κριθεί απαραίτητο να συναφθεί συμφωνία συνεργασίας για τον τομέα της επιστήμης και της 
τεχνολογίας με κάποια ανερχόμενη οικονομία που δεν έχει συνάψει συμφωνία συνεργασίας πλαίσιο 
με την Ένωση, η ειδική συμφωνία περί επιστήμης και τεχνολογίας θα πρέπει να είναι σύμφωνη με τη 
γενική πολιτική της Ένωσης όσον αφορά την εν λόγω χώρα. 
• Ή συνέχεια που θα δοθεί στην συμφωνία συνεργασίας για την επιστήμη και την τεχνολογία θα 
εξασφαλίζεται από κοινή ομάδα συνεργασίας για την επιστήμη και την τεχνολογία (JGSTC), από 
ένα φόρουμ διαλόγου, από μία κατεύθυνση για την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων 
συνεργασίας. 
Αυτές οι κοινές ομάδες θα πρέπει να περιλαμβάνουν ανώτερα διοικητικά στελέχη του δημόσιου τομέα, 
εξέχοντες επιστήμονες, βιομηχάνους και υπεύθυνους για τη διαμόρφωση πολιτικής και από τις δύο 
πλευρές. Όταν μία αναπτυσσόμενη οικονομία έχει συνάψει με την Ένωση συμφωνία πλαίσιο για 
συνεργασία, προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνέπεια της εξωτερικής δράσης ή κοινή ομάδα θα 
αποτελεί υποεπιτροπή της κοινής επιτροπής. 
• Καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία της όλης επιχείρησης θα είναι η δυνατότητα της JGSTC να 
επιδράσει καταλυτικά στην ανάπτυξη προτάσεων συνεργασίας από τη βάση προς τα επάνω και να 
προσανατολίσει τις προτάσεις αυτές προς συγκεκριμένους τομείς στόχους. 
Οι κοινές ομάδες θα πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαιότητας. Η 
συμμετοχή του ενός στα προγράμματα του άλλου θα πρέπει να είναι πραγματική και να εξασφαλίζει 
διπλή ροή πληροφοριών, επιστημονικού προσωπικού και καινοτόμων έργων. 
• Είναι καθοριστικής σημασίας να τονιστεί ότι σε περίπτωση συμμετοχής εξωτερικών εταίρων στα 
ερευνητικά προγράμματα της Κοινότητος, η JGSTC δε θα διαθέτει ουδεμία εξουσία παρέμβασης στις 
εσωτερικές διαδικασίες της Κοινότητας όσον αφορά στην υποβολή, την αξιολόγηση και την επιλογή 
των έργων. 
• Οι επιπτώσεις του σχήματος συνεργασίας στην ανάπτυξη των δραστηριοτήτων συνεργασίας θα 
πρέπει να παρακολουθούνται περιοδικώς. Οι εκθέσεις αξιολόγησης θα πρέπει να συζητούνται 
διεξοδικά από την JGSTC προκειμένου να λαμβάνονται τα δέοντα μέτρα συμμόρφωσης προς τις 
συστάσεις. 
Συντονισυός με τα κράτη υέλη, διάλογος με τη βιουηγανία 
Η επιτυχία της προαναφερθείσας πολιτικής συνεργασίας στον τομέα της Ε&Τ εξαρτάται από τη βούληση 
της Ένωσης και των κρατών μελών της να εξασφαλίσουν την αναγκαία ώθηση για την ενίσχυση της 
ανταγωνιστικής θέσης των ευρωπαϊκών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας στις αγορές των ανερχόμενων 
οικονομιών. Αυτό δε σημαίνει απλώς και μόνο ότι θα πρέπει να υπογραμμιστεί η αρχή της επικουρικότητας 
αλλά μάλλον ότι η προσέγγιση αυτή αποτελεί έκφραση ενός κρίσιμου διαβήματος το οποίο θα πρέπει να 
αναληφθεί καθώς και την αιτιολόγηση αυτής της νέας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας. 
Τα κράτη μέλη έχουν ήδη συνεργαστεί σε διμερή βάση με τις ανερχόμενες οικονομίες στους τομείς της 
επιστήμης και της τεχνολογίας. Ορισμένα από τα κράτη αυτά έχουν επιτύχει ιδιαιτέρως θετικά 
αποτελέσματα και αποκαταστήσει διαρκείς σχέσεις. Τα κράτη αυτά είναι υπερήφανα για τις επιτυχίες των 
εθνικών σχημάτων συνεργασίας που υιοθέτησαν και προπαρασκευάζονται για την αντιμετώπιση των 
προκλήσεων που συνεπάγεται η παγκομιοποίηση της αγοράς. 
7 
Από την άλλη πλευρά, οι αεροπορικές εταιρείες γενικά διάκεινται ευνοϊκά ως προς την ιδέα ενός πιο 
ενεργού ρόλου εκ μέρους της Ένωσης σε θέματα διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της Ε&Τ. Θεωρούν 
ότι ένα κοινοτική έμπνευσης πλαίσιο για τις δραστηριότητες συνεργασίας στον τομέα της Ε&ΤΑ μπορεί 
να αναβαθμίσει την όψη των εγχειρημάτων τους και να αποτελέσει ισχυρό διαπραγματευτικό μοχλό. 
Επίσης τονίζουν ότι ενδεχόμενος φτωχός κοινοτικός συντονισμός μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την 
ανάπτυξη ταυτόσημων έργων συνεργασίας στα επιμέρους προγράμματα συνεργασίας των κρατών μελών 
και θεωρούν ότι ανάλογοι διπλασιασμοί θα μπορούσαν να συνιστούν απειλή για την αξιοπιστία της 
Ευρώπης. 
Ως εκ τούτου το βασικό μοντέλο για την πρωτοβουλία συνεργασίας που προβλέπεται στην παρούσα 
ανακοίνωση, και το υπόβαθρο επί του οποίου θα πρέπει να στηριχθεί, δεν μπορεί παρά να είναι ο 
επιτελικός συντονισμός με τα κράτη μέλη. Οι αντιπροσωπίες στις αντίστοιχες χώρες θα κληθούν να 
διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην επίτευξη του στόχου αυτού. 
Η Ένωση και τα κράτη μέλη διαθέτουν εδώ μια νέα ευκαιρία: την προαγωγή της ευρωπαϊκής διάστασης 
της συνεργασίας Ε&ΤΑ με τις ανά την οικουμένη ανερχόμενες οικονομίες, την ευκαιρία προσανατολισμού 
της επιστημονικής έρευνας προς την καινοτομία και την ευκαιρία της χρησιμοποίησης της ευρωπαϊκής 
καινοτομίας για την υποβοήθηση της θέσης που κατέχουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στις ανερχόμενες 
αγορές. 
Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να αποδοθεί στην ουσιαστική συμμετοχή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στο 
εγχείρημα αυτό. Η IRDAC, (συμβουλευτική επιτροπή για την βιομηχανική έρευνα και ανάπτυξη) επικουρεί 
την Επιτροπή στον τομέα της βιομηχανικής έρευνας και της ανάπτυξης και ως εκ τούτου θα πρέπει να 
συνδεθεί με την εφαρμογή της νέας αυτής πολιτικής σε όλα της τα στάδια. Κατά το προπαρασκευαστικό 
στάδιο θα μπορούσε να βοηθήσει την Επιτροπή στον προσδιορισμό των πλέον πολλά υποσχόμενων 
θεμάτων και δράσεων συνεργασίας, καθώς και στην ταυτοποίηση των βιομηχανικών παραγόντων που 
κρίνονται ως οι πλέον ενδεδειγμένοι για να διαδραματίσουν διεθνώς ενεργό ρόλο. Σε μεταγενέστερο 
στάδιο, θα μπορούσε να συνδεθεί με τις επιμέρους δραστηριότητες των κοινών επιτροπών συνεργασίας 
στους τομείς της Ε&Τ. 
Ο ρόλος που καλείται να διαδραματίσει η IRDAC στη διαδικασία διαβουλεύσεων δεν συνίσταται απλώς 
και μόνο στη διατήρηση ενός μόνιμου διαλόγου μεταξύ της ευρωπαϊκής Ε&ΤΑ και της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας, μπορεί επίσης να ενθαρρύνει τα συνεργαζόμενα μέρη στις ανερχόμενες οικονομίες να 
επιδιώξουν τη συμμετοχή ανάλογων φορέων, ικανών να λειτουργήσουν ως διεπαφές μεταξύ των 
αντιστοίχων φορέων Ε&ΤΑ και των αντιστοίχων, εθνικών βιομηχανιών. Αυτό θα δημιουργήσει ένα γνήσιο 
φόρουμ διαλόγου και διαπραγμάτευσης μεταξύ όλων των παραγόντων που συμμετέχουν στον 
προγραμματισμό και τη διαχείριση των δραστηριοτήτων συνεργασίας, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να 
συμβάλλει στην εξάλειψη των εισέτι υφιστάμενων φραγμών μεταξύ επιστημονικών και βιομηχανικών 
παραγόντων. 
Πρόγραιιυα δράσης 
Το πρόγραμμα δράσης έχει δύο διαφορετικούς στόχους: 
— την εκμετάλλευση όλων των ευκαιριών που προσφέρει το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο για την 
ανάπτυξη και την αναθεώρηση των ήδη υφιστάμενων προσανατολισμών, 
— την απαραίτητη προπαρασκευή προκειμένου να δοθεί μεγάλη ώθηση στη συνεργασία με τις 
αναπτυσσόμενες οικονομίες στους τομείς Ε&ΤΑ. 
Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω των εξής δράσεων: 
• Η Επιτροπή θα μπορούσε να βελτιστοποιήσει τις ευκαιρίες που προσφέρει το ήδη ισχύον πρόγραμμα 
INCO και να ενθαρρύνει τις πρωτοβουλίες συνεργασίας σε υποτομείς οι οποίοι να είναι 
προσανατολισμένοι προς τη βιομηχανία και οι οποίοι να είναι ανοικτοί στις συμμετοχές των 
ανερχόμενων οικονομιών, 
• Θα πρέπει να εγκανιαστεί μια ενημερωτική εκστρατεία στην Ευρώπη και τις ανερχόμενες οικονομίες 
προκειμένου να προαχθεί η συμμετοχή των ερευνητικών ιδρυμάτων των ανερχόμενων οικονομιών στα 
αντίστοιχα ειδικά προγράμματα της Κοινότητας, 
Παράλληλα προς την δράση αυτή και σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις εταίρους, η Επιτροπή θα 
εγκαινιάσει ένα πρώτο πειραματικό πρόγραμμα ανταλλαγής επιστημόνων3. Η δράση αυτή θα 
προσφέρει διάφορα πλεονεκτήματα: 
— σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας θα ολοκληρώσει το πολύπλοκο φάσμα των 
προγραμμάτων επιστημονικής κινητικότητας που ήδη εφαρμόζουν πολλά από τα κράτη μέλη με 
τις επιμέρους ανερχόμενες οικονομίες, 
— μπορεί να επικεντρωθεί σε επιστημονικού τομείς σχετικούς με τα ειδικά προγράμματα του 4ου 
προγράμματος-πλαίσιο, και ενδέχεται να συμβάλλει στην ενίσχυση του ερευνητικού δυναμικού των 
ευρωπαϊκών κοινοπραξιών που ήδη συμμετέχουν στα προγράμματα αυτά, 
— θα δημιουργήσει ένα πρώτο δύαυο εταιρικών σχέσεων μεταξύ της Ένωσης και των ανερχόμενων 
οικονομιών σε τομείς κοινοτικής αρμοδιότητας, προετοιμάζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο το δρόμο 
για την επίσημη συμμετοχή των ερευνητικών ιδρυμάτων που εδράζονται στις χώρες αυτές σε 
ερευνητικά προγράμματα της Κοινότητας, 
— θα επιτρέψει επίσης στην Επιτροπή να προσδιορίσει ένα σκληρό πυρήνα αυστηρώς καθορισθέντων 
θεμάτων, για τα οποία η συνεργασία στον τομέα Ε&ΤΑ με τις επιμέρους αναπτυσσόμενες 
οικονομίες αναμένεται να είναι διαχειρίσημη, με εμφανή περιθώρια για έμμεσες επιπτώσεις 
κλιμάκωσης της βιομηχανικής συνεργασίας και ιδιαιτέρως επωφελής και για τα δύο μέρη. 
— Τέλος θα επιτρέψει τη συγκέντρωση πολύτιμων πληροφοριών ενόψει της εφαρμογής ενός 
περαιτέρω και κατά πολύ ευρύτερου σχήματος ανταλλαγής σημαντικών επιστημόνων μεταξύ της 
Ένωσης και των ανερχόμενων οικονομιών. Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο η Επιτροπή προτίθεται 
να εφαρμόσει κατά τα επόμενα προγράμματα-πλαίσιο, θα επιτρέψει τη συγκρότηση ενός 
ευρύτατου δικτύου διαρκών σχέσων. 
Τέλος, στις περιπτώσεις που κρίνεται απαραίτητο και στο γενικό πλαίσιο της πολιτικής εξωτερικών 
σχέσεων και των μέσων άσκησης της (Συμφωνία-πλαίσιο και μεικτή επιτροπή), η Επιτροπή θα 
ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με στόχο τη σύναψη συμπληρωματικής συμφωνίας επιστημονικής και 
τεχνολογικής συνεργασίας με μία ανερχόμενη οικονομία, σύμφωνα με τους κανόνες και μηχανισμούς 
που προτείνονται στην παράγραφο "Παράδειγμα για νέο μηχανισμό συνεργασίας με τις ανερχόμενες 
οικονομίες στον τομέα της ET Α". 
Η Επιτροπή έχει εφαρμόσει κατά το παρελθόν, στο πλαίσιο του προγράμματος ISC, ένα ευρύ σχήμα επιστημονικών 
επιδομάτων για σημαντικούς επιστήμονες τρίτων χωρών με στόχο τη διαμονή και τη συμμετοχή τους στις εργασίες 
ευρωπαϊκών εργαστηρίων για χρονικό διάστημα 6 έως 12 μηνών. Ένα σχήμα ανταλλαγής επιστημόνων θα μπορούσε να 
οδηγήσει στην αναβίωση των επιτυχιών αυτής της πολλά υποσχόμενης δράσης, προσθέτοντας σ* αυτήν μια νέα διάσταση 
αμοιβαιότητας, η οποία να εναρμονίζεται περισσότερο με την πολιτική ισότιμων εταιρικών σχέσεων με τις ανερχόμενες 
οικονομίες. 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 
1. TÎTAOC 
Διεθνής επιστημονική συνεργασία: πρόταση εφαρμογής νέου σχήματος συνεργασίας 
με στόχο την προαγωγή της επιστημονικής τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ της 
Ένωσης και των "ανερχόμενων οικονομιών" ανά την υφήλιο, σε τομείς με πιθανές 
σοβαρές βιομηχανικές επιπτώσεις. 
2. Κατευθυντήριες νοαυιιές του προΰττολονισιιού 
Οι δαπάνες για τα συνοδευτικά μέτρα και τις συμπληρωματικές δραστηριότητες θα 
καταχωρηθούν σε ειδικές γραμμές του προϋπολογισμού για το πρόγραμμα: 
Συνεργασία με Τρίτες Χώρες και Διεθνείς Οργανισμούς (INCO). 
Β6-7211 
3. Νομικό υπόβαθρο 
Απόφαση του Συμβουλίου 94/807/ΕΚ της 23ης Νοεμβρίου 1994. 
4. Περιγραφή τικ δράσης 
4.1 Ειδικοί στόχοι της δράσης 
Βασικό στόχο αποτελεί η διάνοιξη νέας διαύλου συνεργασίας με τις ανερχόμενες 
οικονομίες που να είναι στρατηγικής σημασίας για την 'Ενωση. Η δίαυλος αυτή θα 
πρέπει να συμπληρώσει την ισχύουσα προσέγγιση του προγράμματος INCO-DC που 
επικεντρώνεται στην επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων και έχει σχεδιασθεί κατά 
τρόπο που να αντιμετωπίζει ειδικά προβλήματα των αναπτυσσομένων χωρών, με μία 
νέα "προσανατολισμένη προς τις διδόμενες ευκαιρίες" πρωτοβουλία με στόχο τους 
τομείς υψηλής τεχνολογίας που ενδέχεται να συμβάλουν στην προαγωγή της 
ευρωπαϊκής καινοτομίας στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας στις 
ανερχόμενες αγορές. 
4.2 Διάρκεια 
Ετήσια δημοσιονομική καταχώρηση υπό την επιφύλαξης των ετήσιων δημοσιονομικών 
διαθεσίμων στο πλαίσιο του προγράμματος INCO 1996-98. 
5. Ταξινόμηση των δαπανών 
5.1 Μη υποχρεωτικές δαπάνες 
5.2 Διαχωριζόμενες πιστώσεις 
Λο 
6. Είδος δαπανών 
Χρηματοδότηση αποστολών υπαλλήλων της Επιτροπής και εμπειρογνωμόνων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης στις επιμέρους ανερχόμενες οικονομίες, διοργάνωση κοινών 
εργαστηρίων, κοινών μελετών, εφαρμογή ενός πειραματικού σταδίου για την 
ανταλλαγή επιστημόνων. 
7. Δημοσιονοιιικές επιπτώσεις 
7.1 Μέθοδος υπολογισμού του συνολικού ετησίου κόστους της δράσης 
(υπολογισμός) 
• 5 εργαστήρια [Κίνα, Ινδία (χ2), Βραζιλία και Μεξικό] για τις διαστημικές 
τεχνολογίες, τη σεισμολογική μηχανική και τα προηγμένα υλικά. 
0,450 εκατομ. ECU 
• 5 μελέτες (Κίνα, Ινδία, Βραζιλία, Μεξικό, Αργεντινή) για τον καθορισμό 
νέας στρατηγικής όσον αφορά τη συνεργασία έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης με τις ανερχόμενες οικονομίες: 
0,280 εκατομ. ECU 
• Ταξιδιωτικά και επισιτιστικά έξοδα για επισκέψεις σε ανερχόμενες 
οικονομίες υπαλλήλων και εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης: 
0,050 εκατομ. ECU 
Σύνολο (υπολογισμός): 0,780 εκατομ. ECU 
7.2 Κατανομή των στοιχείων της δράσης (σε εκατομ. ECU) 
Πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων σε εκατομ. ECU 
(ισχύουσες τιμές) 
Ανάλυση 
Εργαστήρια 
Μελέτες 
Αποστολές 
Σύνολο 1996 
0.450 
0,280 
0,050 
0,780 1997 
0,450 
0,280 
0,050 
0,780 1998 
0,450 
0,280 
0,050 
0,780 Σύνολο 
1.350 
0,840 
0,150 
2,340 
Μ 
7.3 Προγραμματισμός των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων/πιστώσεις 
πληρωμών 
Πιστώσεις ανάληψης 
υποχρεώσεων 
Πιστώσεις πληρωμών 
1996 
1997 
1998 
Σύνολο 1996 
0,780 1997 
0,780 1998 
0,780 Σύνολο 
2,340 
0,780 
0,780 0.780 
0,780 0,780 
0,780 0,780 
0,780 
0,780 
2,340 
8. Μέτρα καταπολέμησης της απάτης 
Προβλέπονται πολλαπλοί διοικητικοί και οικονομικοί έλεγχοι σε κάθε στάδιο της 
υπογραφής και της εφαρμογής των ερευνητικών συμβάσεων. Μεταξύ των ως άνω 
ελέγχων συγκαταλέγονται: 
Κατά το στάδιο πριν από τη σύναψη 
• Αρχική επιλογή προτάσεων επί τη βάσει της επιστημονικής αξίας του 
προγράμματος και της ρεαλιστικής σχέσης ερευνητικών δαπανών και του 
περιεχομένου, της διάρκειας του προγράμματος και των ενδεχόμενων 
επιπτώσεων του. 
• Ανάλυση των οικονομικών λεπτομερειών που υποβάλλουν οι προτείνοντες στο 
δελτίο διαπραγμάτευσης της σύμβασης. 
Μετά την υπονραωή της σύμβασης 
• Εξέταση των εξόδων σε συγκεκριμένο αριθμό επιπέδων (οικονομικός 
υπάλληλος, επιστημονικός υπάλληλος) πριν την πληρωμή. 
• Εσωτερικός λογιστικός έλεγχος εκ μέρους του οικονομικού ελεγκτή. 
• Επιτόπιος λογιστικός έλεγχος, θα πρέπει να επιτρέψει την ανίχνευση 
σφαλμάτων και άλλων παρατυπιών μέσω της εξέτασης εγγράφων τεκμηρίων 
Προκειμένου να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των εν λόγω ελέγχων, οι υπηρεσίες 
της Επιτροπής συγκρότησαν μονάδα λογιστικού ελέγχου επιφορτισμένη με τον 
συντονισμό όλων των εκτελούμενων ελέγχων. Οι έλεγχοι αυτοί 
διεκπεραιώνονται είτε από μέλη της ως άνω μονάδας λογιστικών ελέγχων είτε 
από λογιστικές εταιρείες με τις οποίες η Επιτροπή έχει συνάψει συμβόλαιο, υπό 
την εποπτεία του προσωπικού της ως άνω μονάδας λογιστικών ελέγχων. 
• Επιτόπιες επιθεωρήσεις εκ μέρους του οικονομικού ελεγκτή της Επιτροπής και 
εκ μέρους του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
ί Ι-
9. Ανάλυση αποδοτικότητας των δαπανών 
9.1 Ειδικοί στόχοι, πληθυσμός στόχος 
• Το νέο σχήμα συνεργασίας με τις ανερχόμενες οικονομίες έχει σχεδιασθεί κατά 
τρόπο που να επιτρέπει τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στις 
ανερχόμενες οικονομίες να επωφεληθούν, επί τη βάσει της αρχής του 
αμοιβαίου συμφέροντος, από τις επιστημονικές και τεχνικές προόδους που 
επιτυγχάνονται στο πλαίσιο των αμοιβαίων ερευνητικών προγραμμάτων τους, 
• Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ανερχόμενες οικονομίες θα επωφεληθούν οι 
επιστημονικές κοινότητες, ο βιομηχανικός τομέας και το ευρύ κοινό, χάρη στις 
άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της συνεργασίας. 
9.2 Αιτιολόγηση της δράσης 
Θεωρείται απαραίτητη η κοινοτική δημοσιονομική παρέμβαση δεδομένου ότι η 
συντονισμένη συνεργασία εμπίπτει στην εφαρμογή του προγράμματος πλαισίου, 
συμπεριλαμβανόμενου και του δημοσιονομικού τμήματος. 
9.3 Παρακολούθηση και αξιολόγηση της δράσης 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα επιχειρήσουν αξιολόγηση όλων των δραστηριοτήτων 
συνεργασίας στο πλαίσιο της δράσης αυτής περί τα τέλη του 1998. 
10. Επιπτώσεις στα διοικητικά έξοδα 
• Η Επιτροπή δεν ζητά επιπλέον θέσεις για τη διαχείριση της εν λόγω δράσης 
συνεργασίας. 
• Η διαχείριση της παρούσας δράσης δεν θα ανατεθεί σε συγκεκριμένους 
υπαλλήλους. Η διαχείριση αυτή θα εξασφαλισθεί από το προσωπικό που 
προβλέπεται για το 4ο πρόγραμμα πλαίσιο. 
ft 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 344 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 11 15 16 
Αριθ. χαταλόγσυ : CB-CO-96-343-GR-C 
ISBN 92-78-06609-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
Jlj